Allojenik kök hücre nakli yapılan hastalarda akut ve kronik graft versus host hastalığı gelişiminde gayta kalprotektin düzeyinin rolü ve antibiyotik kullanımı ile ilişkisi
The role of the gaita calpotectin level and the relationship between the antibiotic use in acute and chronic graft versus host disease (GVHD) in patients undergoing allogeneic stem cell transplantation
Yazar: FATİH MEHMET DOĞAN
Danışman: PROF. DR. MELTEM KURT YÜKSEL
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Antibiyotikler = Antibiotics ; Dışkı = Feces ; Greft versus host hastalığı = Graft versus host disease ; Kalprotektin = Calprotectin ; Kök hücre taransplantasyonu = Stem cell transplantation

Özet:
Giriş ve Amaç: Graft versus host disease (GVHH), allojenik hematopoetik kök hücre naklin (AHKHN) önemli komplikasyonlarından biridir. Son yıllarda antibiyotik kullanımı gibi sebeplerle oluşan barsak mikrobiata hasarının GVHH' ye neden olduğu yönünde bilgiler artmaktadır. Bu çalışma ile  AHKHN yapılan hastalarda akut ve kronik GVHH gelişimine antibiyotiklerin etkisinin incelenmesi amaçlandı.  Çalışmanın diğer bölümünde ise inflamatuar barsak hastalıklarında takipte kullanılan ve barsaktaki inflamasyonu gösterdiği belirtilen fekal kalprotektin seviyesi ile akut gastrointestinal GVHH  arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlandı. 
     Metod: Çalışmanın retrospektif kısmında 03/2015 ile 01/2020 tarihleri arasında AHKHN yapılan 190 hasta dahil edildi. Hastaların 03/2015 ile 03/2020 arasındaki takipleri retrospektif olarak incelendi. Hastaların tanı Hastaların demografik özellikleri,  tanıları, donör özellikleri, nakil tarihleri, sağ kalım durumları, GVHH gelişme durumları, nakil sonraıs hastalık durumları,  nakil sonrası ilk 100 gün içindeki kültür üremeleri ve kullandığı antibiyotikler  kaydedildi. Kullanılan antibiyotikler aerobik, anaerobik etkililer ve glikopeptitler olarak gruplandırıldı.  Antibiyotik kullanımı ile GVHH ilişkisi araştırıldı. Çalışmanın prospektif kısıma 05/2019 ile 01/2020 tarihleri arasında AHKHN yapılan 33 hasta dahil edildi. Hastalardan nakil 0, 1, 7, 14, 21, 35, 49, 63. günlerde gayta örneği toplanıp fekal kalprotektin seviyeleri ölçüldü.
    Bulgular: Çalışmanın retrospektif kısmında 190 hastanın beş yıllık takiplerinde 122 (%64,2) sinde akut veya kr herhangi bir GVHH gelişirken 68 'inde (%35,8) GVHH gelişmedi. Akut GVHH gelişen hastalarla gelişmeyen hastaların antibiyotik kullanımları arasında fark izlenmedi. Kronik GVHH gelişen ve gelişmeyen hastalar incelendiğinde ise kr GVHH gelişenlerin daha uzun anaerobik etkili antibiyotik  ve glikopeptit kullandıkları, 22.5 gün anaerobik etkili antibiyotik ve 14.5 gün glikopeptit kullanımının kr GVHH'ye sebep olabileceği saptandı. Çoklu değişken analiz sonrasında ise sadece 14.5 gün glikopeptit kullanımının kr GVHH gelişme riskini 6.6 kat artırdığı bulundu. Çalışmanın prospektif kısmında ise 33 hastanın 20'sinde (%60.6) GİS GVHH gelişmediği, 13'ünde (%39.4) GİS GVHH geliştiği saptandı. GİS GVHH gelişen hastalarla gelişmeyen hastaların kalprotektin seviyeleri karşılaştırıldığında iki grup arasında anlamlı fark izlenmedi.  
    Sonuç: Çalışmamızda, glikopeptit 14.5 gün kullanımının kr GVHH gelişme riskini 6.6 kat artırdığı saptanmıştır. Akut GVHH gelişmesinde ise antibiyotiklerin etkisi saptanmamıştır. Ayrıca GİS GVHH tanınmasında  ve GİS GVHH öngörmede fekal kalprotektin seviyeleri etkili bulunmamıştır.

    Anahtar kelimeler: Allojenik kök hücre nakli, graft versus host hastalığı, antibiyotik, fekal kalprotektin

Abstract:
İntroduction and purpose: Graft versus host disease is one of the most important  complications of  allogeneic hematopoietic stem cell transplantation. In recent years, there is growing information about microbiata damage, such reasons like antibiotic use, causes GVHH. The aim of this study was to evaluation of the effect of  antibiotic use on acute or chronic graft versus host disease in patients undergoing allogeneic stem cell transplantation. The aim of other  part of this study was to evaluate the relationship with GVHH and fecal calprotectin level  which was believed  to show the inflamation in the gut and  used in inflamatuar bowel disease follow up.
     Methods: 190 patient  which were underwent HSCT  between  03/2015 and 01/2020, included in our study. Their follow up between 03/2015 and 03/2020 was evaluated. Patients' demographic feature, diagnosis, donor feature, transplant date,  survivals, GVHH state,  post transplant disease state, reproductions in culture in 100 days after HSCT and antibiotic use were enrolled. Antibiotics were classified in there groups; anaerobic, aerobic spektrum and glycopeptides. Antibiotic use and GVHH was evaluated. 33 patients were included who underwent HSCT in 05/2019 and 01/2020, ın the prospective part of the study. Fecal samples was obtained on 0, 1, 7, 14, 21, 35, 49, 63. days of HSCT in order to measure fecal calprotectin level.
      Results: In the retrospective part of our study, in 122 patients (%64,2) developed GVHH and 68 patients (%35,8) didn't . There was no difference in the antibiotic use between the GVHH and non GVHH groups. chronic GVHH group used  anaerobic antibiotic and glycopeptide longer time  than non GVHH group. It was found that anaerobic antibiotic use longer than 22,5 days and glycopeptides longer than 14,5 days can cause chronic GVHH, than we used multivariate regression analysis and found that glycopeptide use longer than 14.5 days is 6,6 fold risk for chronic GVHH. In the prospective part of our  study  in 33 patients, 13 (%39,4) developed gastrointestinal  GVHH and 20 (%60,6) didn't. There was no difference in fecal calprotectin levels between GİS GVHH and non GVHH groups.
       Conclusions: We found that glycopeptide use longer than 14.5 days is 6,6 fold risk for chronic GVHH and antibiotic use has no impact on the acute GVHH development.  Fecal calprotectin levels has no effect and predictive value on the diagnosis of GİS GVHH.

Key words:  Allogeneic hematopoietic stem cell transplant, Graft versus host disease, antibiotic, fecal calprotectin