Evre 3-5 prediyaliz kronik böbrek hastalarında karaciğer fonksiyon testleri ile kardiyovasküler risk faktörleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
İnvestigation of the relationship between liver function tests and cardiovascular risk factors in stage 3-5 predialysis chronic kidney disease
Yazar: TAMER SELEN
Danışman: DOÇ. DR. HADİM AKOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Alanin aminotransferaz =   ; Aspartat aminotransferaz = Aspartate aminotransferases ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Gama glutamil transferaz = Gamma glutamyl transferase ; Karaciğer fonksiyon testleri = Liver function tests ; Karaciğer fonksiyon testleri = Liver function tests ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Amaç: Kronik böbrek hastalığı (KBH), böbrek fonksiyonlarında ilerleyici ve
geri dönüşümsüz bir azalma ile karakterize bir sendromdur. Kardiyovasküler
hastalıklar (KVH) KBH'da en önemli morbidite ve mortalite nedenidir. Toplum
bazlı çalışmalarda karaciğer fonksiyon testleri olan gama glutamil transferaz (GGT),
alanin aminotransferaz (ALT) ve aspartat amino transferaz (AST) düzeylerinin
kardiyovasküler hastalık risk belirteci olabileceği öne sürülmektedir. Bu çalışmanın
amacı diyaliz öncesi kronik böbrek hastalarında karaciğer fonksiyon testlerinin
(ALT, AST, GGT) biyokimyasal kardiyovasküler hastalık (KVH) risk faktörleri ile
ilişkisinin incelenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya erişkin yaş grubunda toplam 246 evre 3-5
prediyaliz kronik böbrek hastası dahil edildi. Hastaların demografik verileri,
karaciğer fonksiyon testleri (ALT, AST ve GGT) ve biyokimyasal kardiyovasküler
risk parametreleri hasta dosyalarından retrospektif olarak kaydedildi. Her hasta için
CKD-EPI formülü kullanılarak glomerüler filtrasyon hızı (eGFR) hesaplandı.
Bulgular: ALT ile biyokimyasal kardiyovasküler risk faktörleri arasında
yapılan korelasyon analizi sonucunda ALT ile GFR, serum albümin, trigliserid ve
25-OH vit D arasında pozitif korelasyon; ALT ile serum kreatinin, CRP (c reaktif
protein) ve iPTH (intact parathyroid hormone) arasında negatif korelasyon saptandı.
AST; GFR, serum albumin, HDL-C (High Density Lipoprotein Cholesterol) ve 25-
OH vit D ile pozitif korele, serum kreatinin, CRP, iPTH ile negatif korele bulundu.
GGT; GFR, CRP ve trigliserid ile pozitif korele, HDL-C ile negatif korele bulundu.
ALT, AST, GGT ile GFH arasında pozitif korelasyon saptandı. Biyokimyasal
kardiyovasküler risk faktörleri ile GFH arasındaki ilişkisinin incelenmesi sonucunda
serum albümin, trigliserid ve 25-OH vit D düzeyi ile GFH arasında pozitif
korelasyon; serum kreatinin, CRP, iPTH, albuminüri ile GFH arasında negatif
korelasyon saptandı. Serum HDL-C düzeyi ile GFH arasında korelasyon saptanmadı.
GFR açısından düzeltme yapılarak tekrar korelasyon analizi yapıldığında karaciğer
fonksiyon testleri ile biyokimyasal kardiyovasküler risk faktörleri arasında anlamlı
bir korelasyon saptanmadı.
Sonuç: Evre 3-4-5 prediyaliz kronik böbrek hastalarında karaciğer fonksiyon
testleri (ALT, AST, GGT) GFH ile yakın korelasyon göstermektedir. Bu hasta
grubunda karaciğer fonksiyon testlerinin biyokimyasal kardiyovasküler risk
faktörleri ile saptanan ilişkisi GFH'na bağımlı olup, GFH'dan anlamlı olarak
etkilenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Karaciğer fonksiyon testleri; kardiyovasküler hastalık riski;
kronik böbrek hastalığı

Abstract:
Introduction and Objective: Chronic kidney disease (CKD) is a syndrome
characterized by progressive and irreversible deterioration of renal function.
Cardiovascular disease (CVD) remains the leading cause of morbidity and mortality
in patients with CKD. Liver function tests including gamma glutamyltransferase
(GGT), alanine aminotransferase (ALT), and aspartate aminotransferase (AST) are
proposed to be emerging markers of cardiovascular disease risk in population-based
studies. This study aimed to evaluate the possible relationship between liver function
tests (ALT, AST, GGT) and biochemical cardiovascular risk factors in predialysis
CKD patients.
Material and Method: A total of 246 adult patients with stage 3-5 CKD-ND
were included in the study. Demographics, liver function tests (ALT, AST, and
GGT), and biochemical cardiovascular risk parameters were recorded from patients'
charts retrospectively. GFR was calculated for each patient using CKD-EPI equation
(eGFR).
Results: Correlation analysis of ALT with biochemical cardiovascular risk
factors revealed positive correlations with serum albumin, triglyceride, 25-
hydroxyvitamin D and negative correlations with serum creatinine, CRP and iPTH.
AST was positively correlated with GFR, serum albumin, HDL-C, and 25-
hydroxyvitamin D and negatively correlated with serum creatinine, CRP and iPTH.
GGT was positively correlated with GFR, CRP and triglyceride, and negatively
correlated with HDL-C. ALT, AST, and GGT were all positively correlated with
GFR. Correlation analysis of biochemical cardiovascular risk factors with GFR
revealed positive correlations between serum albumin, triglyceride, 25-
hydroxyvitamin D and GFR, and negative correlations between serum creatinine,
CRP, iPTH and albuminuria. HDL-C did not correlate with GFR. After adjusting for
GFR, no correlations were found between liver function tests and biochemical
cardiovascular risk factors.
Conclusion: Liver function tests (ALT, AST, GGT) significantly correlated
with GFR in stage 3-5 CKD-ND patients. The relationships between liver function
tests and biochemical cardiovascular risk factors were significantly influenced by
GFR in this patient group.
Key Words: Cardiovascular disease risk; chronic kidney disease; liver
function tests