Kuşaklararası manevi güçlenme eğitimi programı: Yaşlılar ve çocuklar ile uygulama örneği
The intergenerational spiritual empowerment education program: A case study for the elderly and children
Yazar: ESRA AYDINBAŞ
Danışman: PROF. DR. İHSAN TOKER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Din psikolojisi = Religious psychology ; Dini gelişim = Religious development ; Eğitim programları = Education programs ; Huzurevleri = Nursing homes ; Kuşaklararası aktarım = Intergenerational transmission ; Kuşaklararası öğrenme = Intergenerational learning ; Manevi güçlenme = Spiritual empowerment ; Manevi iyi oluş = Spritual well-being ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
İlkokul ve huzurevinde uygulamaları yapılan çalışmada araştırmacı tarafından geliştirilen Kuşaklararası Manevi Güçlenme Eğitimi Programının yaşlı ve çocuklardaki yansımaları araştırılmıştır. Bir karma yöntem araştırması olan çalışmanın nicel boyutunda; deneysel desenlerden yarı deneysel desen benimsenmiştir. Çalışma grubuna, yaş ortalaması 75 olan 61 yaşlı ile ilkokul 4. sınıfa devam eden 61 çocuk katılmıştır. Deney ve kontrol gruplarına ayrılan çalışma grubuna ön-test uygulandıktan sonra deney grubuna Kuşaklararası Manevi Güçlenme Eğitimi Programı uygulanırken kontrol grubuna uygulama yapılmamıştır. Program sonrasında her iki gruba da son-test uygulanarak veri toplanmıştır. Programın yaşlılarda umut, iyimserlik ve psikolojik iyi oluş düzeyi ile ilişkisi incelenirken, çocuklarda insani değerler ve psikolojik sağlamlık düzeyine etkisi araştırılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise fenomonolojik model benimsenerek, yarı yapılandırılmış görüşme ve belge incelemesi teknikleri ile veri elde edilmiştir. Betimsel analizle çözümlenen nitel verilerle; nicel veriler güçlendirilirken programın çocuk ve yaşlı katılımcıların manevi güçlenme süreci ile farklı kuşaklara ilişkin algısı üzerindeki yansımaları ele alınmıştır. Deneysel işlem sonrasında nicel bulgulara göre yaşlı deney grubunda umut, iyimserlik ve psikolojik iyi oluş puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülürken, çocuk deney grubunda insani değerler ve psikolojik sağlamlık puanlarında anlamlı bir fark oluşmamıştır. Nitel bulgular ise; insani değerler, psikolojik sağlamlık, manevi gelişim, manevi güçlenme, aile ve kuşaklararası ilişkilere ilişkin algıları açısından programın çocuklar üzerindeki olumlu sonuçlarını ortaya koymaktadır. Ayrıca yaşlıların umut, iyimserlik, psikolojik iyi oluş, manevi güçlenme düzeylerine ve kuşaklararası ilişkilere ilişkin bakış açılarına programın olumlu yansımalarını göstermektedir. Bununla birlikte, çocukların son görüşmede kullandıkları kavramlar bize programın eski kuşak ile yeni kuşak arasında değerler açısından bir benzerlik oluşmasına katkı sağladığını göstermektedir. Araştırma, sosyal değişimle birlikte giderek artan, çocuklar, yaşlılar ve toplumun her ferdi açısından olumsuz sonuçlara yol açan sosyal tecrit ve kuşaklararası mahrumiyete karşı kültürel kodlarımız ekseninde pratik öneriler sunmaktadır.

Abstract:
This study examined the effects of the Intergenerational Learning Program on the elderly and children through the Spiritual Empowerment Approach by applying in primary and nursing homes. In the quantitative analysis of the study, which is mixed-method research, a quasi-experimental design was adopted. The sample group consisted of 61 older people with an average age of 75 and 61 children attending 4th grade of the primary school. After the pre-test, the study group was divided into experimental and control groups; while Intergenerational Learning Program with Spiritual Empowerment Approach was applied to the experimental group, it was not conducted to the control group. After the program, the data were collected by applying a final test to both groups. While the program's relationship with hope, optimism and psychological well-being was examined in the elderly, its effect on human values and psychological resilience were investigated in children. In the qualitative analysis, the phenomenological model was adopted, and the data were generated by using semi-structured interview and document analysis techniques. The program's effect on the spiritual empowerment process of children and elderly participants and their perceptions of different generations were discussed through the descriptive analysis of the qualitative data.
According to the quantitative analysis' results, there was a statistically significant difference in the hope, optimism, and psychological well-being scores of the elderly experimental group. However, there was no significant difference in human values and psychological resilience scores in the experiment group for children. As for qualitative findings, it presented the positive results of the program on children in terms of perceptions of human values, psychological resilience, spiritual development, spiritual empowerment, family and intergenerational relationships. Furthermore, it also asserted the positive effects of the program on the elderly's perspectives on hope, optimism, psychological well-being, spiritual empowerment and intergenerational relations. However, the concepts used by the children in the last interview presented that the program contributes to the formation of similarity between the old generation and the new generation in terms of values. Lastly, this study offers practical suggestions in the axis of cultural codes against social isolation and intergenerational deprivation, which gradually increase with social change and cause negative consequences for the children, elderly and society.