Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerin sağlık okuryazarlığının değerlendirilmesi
Assessment of health literacy in patients with chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: MERVA SÖKMEN
Danışman: PROF. DR. AYFER TEZEL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Bu çalışma, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) olan bireylerin sağlık okuryazarlığını değerlendirmek amacıyla yapılmış tanımlayıcı türdeki bir araştırmadır. Araştırma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesine Göğüs Hastalıkları Poliklinikleri'ne 01.11.2017-06.02.2018 tarihleri arasında başvuran hastalarla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini polikliniğe başvuran 18 yaş ve üzeri 6 ay ya da daha uzun süredir KOAH tanısı alan 228 hasta oluşturmaktadır. Gerekli kurum izinleri tamamlanmış ve çalışmaya katılmayı kabul eden hastalardan onam alınmıştır.
Araştırmada kullanılan durum tanılama  bilgi formu 14 sorudan oluşan Sosyo-Demografik Özellikler Bilgi Formu, 8 sorudan oluşan Sağlık Durumu Bilgi Formu, 8 sorudan oluşan Genel Sağlık Okuryazarlık Bilgi Formu ve 20 sorudan oluşan KOAH Sağlık Okuryazarlığı Bilgi Formu olmak üzere toplam 50 sorudan oluşmaktadır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde SPSS 24 paket programı kullanılmış, tanımlayıcı istatistikler (yüzde dağılımı, aritmetik ortalama ve standart sapmalar), Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. 
Çalışmaya katılan hastaların çoğu (%75,9) düzenli olarak sağlık kontrollerine giderken önemli bir bölümü (%52,3) hastaneye tek başına gidememektedir. Sağlık okuryazarlığı düzeyinin ilaç kutusunu okuma, ilaç prospektüslerini okuma, sağlık personelini anlama ve hastaneden verilen eğitim materyallerini anlama konusunda daha düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. Hastaların 0 ile 70 puan arasında değerlendirilen "KOAH SOY bilgi puanı" ortalaması (46,930 ± 16,197) olarak bulunmuştur. Bu çalışmadan, eğitim düzeyi düşük, kendi sağlık durumunu kötü olarak tanımlayanlar, köyde yaşayanlar, görme sorunu olanlar, eşini kaybetmiş ve yalnız yaşayanlar, bir işte çalışmayanlar, kadınlar ve KOAH dışında bir hastalığı olanların KOAH sağlık okuryazarlığı bilgi puanı düzeyinin düşük olduğu ve bu hastaların risk grubunda bulundukları sonucuna ulaşılmıştır.
Sağlık çalışanlarının, hastaların sağlık ve tedavileri ile ilgili açıklamaları, onların anlayabileceği basit ve anlaşılır şekilde ifade etmeleri gerekmektedir. Hastalara hastaneye ilk başvurularında yapılacak sağlık okuryazarlık testi ile sağlık okuryazarlık düzeyinin tespit edilmesi, sağlık çalışanlarının hastalarla iletişimlerinde rehberlik yapacaktır. Sağlık okuryazarlığı düzeyinin yükseltilmesi hedeflenmeli zamanda sağlık okuryazarlık düzeyini artıracak toplumsal projeler teşvik edilmeli ve desteklenmelidir.
Anahtar Sözcükler: Kronik Hastalık, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı, Okuryazarlık, Sağlık Okuryazarlığı

Abstract:
This is a descriptive study to evaluate the health literacy of individuals with chronic obstructive pulmonary disease (COPD). The study was carried out with the patients who applied to the Chest Diseases Polyclinics of Health Sciences University Ankara  Atatürk Chest Diseases and Chest Surgery Training and Research Hospital  between the dates of 01.11.2017-06.02.2018. The sample of the study consisted of 228 patients aged 18 years or older who had been diagnosed with COPD for 6 months or more. Necessary institutional permits were completed and informed consent was obtained from patients who agreed to participate in the study.
The questionnaire used in the research consists of a total of 50 questions, namely the Socio-Demographic Characteristics Information Form consisting of 14 questions, the Health Status Information Form consisting of 8 questions, the General Health Literacy Information Form consisting of 8 questions and the COPD Health Literacy Information Form consisting of 20 questions. In the analysis of the data obtained from the study, SPSS 24 package program was used, descriptive statistics (percentage distribution, arithmetic mean and standard deviations), Mann Whitney U test and Kruskal Wallis test were used.
While most of the patients (75.9%)  partipicating in the study were regularly going to thre health checks, a significant portion (52.3%) could not  go to the hospital alone. The level of health literacy was found to be lower in reading the drugbox and the drug leaflets in addition to understanding the health staff and educational materials given from the hospital. The average of  patients' COPD ancestral knowledge score which evaluated between 0 and 70 was found to be (46,930 ± 16,197). From this study, COPD health literacy knowledge score was found to be low in those with low educational level, those who defined their own health status as poor, those who lived in villages, who had vision problems,  who lost their partner and lived alone, who did not work, in women and those with a disease other than COPD  and it was concluded that these patients were in the risk group.
 	Health professionals need to explain the patient's health and treatment information in a simple and understandable way that they can understand. Determining the level of health literacy as a result of the health literacy test to be made to the patients at the first admission to the hospital will lead to the communication of the health workers with the patients. İt should be aimed to increase the level of health literacy and at the same time, social projects that will increase the level of health literacy should be encouraged and supported.
Keywords:Chronic Disease, Chronic Obstructive Pulmonary Disease, Literacy, HealthLiteracy