Kentsel dönüşüm projeleri bağlamında peyzajın patika bağımlılığı yaklaşımı ile incelenmesi: Ankara örneği
A research on the landscape through path dependency approach i̇n the context of urban transformati̇on projects: Ankara case
Yazar: ESRA ŞENÖZ ORSAN
Danışman: PROF. DR. NİLGÜL KARADENİZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Peyzaj, doğal süreçler ve insan faaliyetleri arasındaki etkileşim sonucunda sürekli olarak dönüşmektedir. Avrupa Peyzaj Sözleşmesindeki peyzaj tanımında da farklı süreçlerin etkileşimi altında dönüşen peyzajın yapısı vurgulanmaktadır. Özellikle 18. yüzyıldan itibaren reformaların etkisiyle peyzajdaki dönüşümün hızı ve büyüklüğü artarak karmaşık bir hale gelmiştir. Peyzajın dönüşümünde etkili olan bir çok ekolojik ve kültürel faktör bulunmaktadır. Birbiriyle örtüşen çok boyutlu bir yapıya sahip olan kentsel dönüşüm, uygulanma amaçlarına yönelik olarak peyzajın karakteristik yapısını oluşturan kültürel, biyotik ve fiziksel bileşenlerinde değişime ve peyzaj bütününde de dönüşüme neden faktörlerden biridir. Kentsel dönüşüm, ülkemizde özellikle Cumhuriyetin ilanından sonra sanayi kenti olarak gelişmekte olan kentlerde mevcut konut stoğunun yetersizliği ve çeşitli kültürel nedenlerden dolayı artan gecekondulaşmanın, ekonomik kalkınmanın, depreme ve doğal afetlere karşı sağlıklı konut ihtiyacının çözümü olarak görülmüştür. Ancak ülkemizde kentsel dönüşüm, uygulanmaya başladığı günden itibaren amaç, kapsam, uygulanış biçimi ve yetkili olunan kurum kapsamında sürekli olarak değişime uğramıştır. Bu değişim, kentsel dönüşümün etki ettiği peyzajın da dönüşmesine neden olmuştur. Bu bağlamda kentsel dönüşümün yol açtığı peyzaj dönüşümünün tarihsel bir süreç olarak analiz edilmesine, süreçte etkili olan itici güçlerin, dönüşümü başlatan olayların ve koşulların, dönüşümün izlemiş olduğu yörüngenin tespit edilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu kapsamda araştırmada kentsel dönüşümün yol açtığı peyzaj dönüşümünün okunabilmesi amacıyla patika bağımlılığı yaklaşımından yararlanılmıştır. Patika bağımlılığı yaklaşımı, peyzaj dönüşümünün okunmasını sağlayan biyografik bir araştırma çerçevesi sunmuştur.

Abstract:
Landscape is constantly transforming as a result of the interaction between natural processes and human activities. In the definition of landscape in the European Landscape Convention, the structure of the landscape transformed under the interaction of different processes is emphasized. Especially since the 18th century, the speed and magnitude of the transformation in the landscape has increased and become more complex with the effect of the reforms. There are many ecological and cultural factors that are effective in the transformation of the landscape. Urban transformation, which has a multi-dimensional structure that overlaps with each other, is one of the factors that cause change and whole urban transformation in the cultural, biotic and physical components of the landscape. After the proclamation of the republic, urban transformation has been seen as the solution to slum housing, economic development, and the need for healthy housing against earthquakes and natural disasters in Turkish Republic. However, since the day it started to be implemented, urban transformation in our country has been constantly changing within the scope of purpose, scope, method of implementation and the authorized institution. This change has led to the transformation of the landscape affected by urban transformation. In this point of view, it is necessary to analyze the landscape transformation caused by urban transformation for the historical duration, to determine the driving forces that were effective in the process, the events and conditions that initiated the transformation, and the path followed by the transformation. Under this condition, the path dependency approach was used in the research in order to read the landscape transformation caused by urban transformation. As a result, the path dependency approach has provided a biographical research framework that allows the landscape transformation to be analized.