İş sağlığı ve güvenliği maliyetlerinin inşaat sektöründeki iş kazaları üzerindeki etkisinin analizi
Analysis of the effect of occupational health and safety costs on work accidents in construction sector
Yazar: ZEYNEP FERİDE OLCAY
Danışman: PROF. DR. GÜLÜMSER ÜNKAYA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kazalar = Accidents ; Maliyet = Cost ; İnşaat sektörü = Construction sector ; İş güvenliği = Work safety ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Teknolojinin ilerlemesi, yenilikleri beraberinde getirmesinin yanında birçok sektörde farklı tehlike ve riskleri ortaya çıkarmıştır. Bu sektörlerin başında gelen inşaat sektörü çok fazla risklere sahip olması nedeniyle iş sağlığı ve güvenliği (İSG) açısından oldukça önemlidir. 

Son yıllarda dünya genelinde teknolojide büyük gelişmelerin yaşanmasıyla birlikte üretim ve rekabet düzeyi büyük ölçüde artış göstermiştir. Üretim artışı ve rekabetin yoğunlaşması, üretimde yeni teknolojilerin kullanılması, teknoloji yenileme süresinin kısalması, çalışanlar açısından yeni tehlikeler ve risklerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Teknoloji düzeyinin yükselmesi, çalışanların yeni teknolojilere uyum sağlamalarındaki güçlükler, üretim proseslerinin karmaşık hale gelmesi, rekabetin getirdiği zamana karşı yarış, çalışma ortamının uygunsuzluğunun yaşatmış olduğu stres, çalışanlar için iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini gün geçtikçe daha da önemli hale getirmektedir.  

Dünyada iş sağlığı ve güvenliği konusunda çok önemli gelişmeler kaydedilmesine rağmen, diğer sektörlere kıyasla, ekonomilerin itici gücü ve istihdamın temel alanı olan inşaat sektöründe yaşanan kaza oranlarında kayda değer bir iyileşme gözlenmemektedir. Dinamik olan yapısı, teknoloji değişimindeki yüksek sıklık oranı, kalifiye olmayan eleman sayısının fazla olması, taşeron sisteminin sağlıksız yapısı, çalışma ortamının yüksek risk taşıması ve yaşanan kazaların sonuçlarının ağır olması nedeniyle diğer çalışma alanları karşısında, inşaat sektöründe mevcut güvenlik önlemleri yanında, ek güvenlik önlemlerinin de devreye konulmasını zorunlu hale getirmektedir.  

Bu çalışmada, İstanbul ili sınırları içinde 2013 yılında başlayıp, 2017 yılında tamamlanan 220.000-500.000 metrekare kapalı alana sahip yaklaşık yetmiş beş bina inşaatı projesi arasından iş sağlığı ve güvenliği maliyetleri ve iş kazaları verilerine ulaşılabilen on beş farklı inşaat firmasının on beş farklı bina inşaatı projesi ele alınmıştır. Ele alınan projeler, inşaat sektörü içinde bina inşaatı grubuna giren, özellikleri aynı olan, homojen karakter gösteren projelerdir. 

Çalışmanın konusunu oluşturan inşaat sektöründe iş sağlığı ve güvenliği maliyetleri yangın, iş ekipmanları, elektrik, sağlık, kişisel koruyucu donanımlar (KKD), genel ekipmanlar, eğitim ile iş sağlığı ve güvenliği hizmet maliyetleri olarak sekiz başlık altında toplanmıştır. Örnek alınan on beş bina inşaatı projesinin, 2013-2017 yılları arasında yukarıdaki maliyet kalemleri için iş sağlığı ve güvenliği maliyet verileri elde edilmiş, fiili kişi başı ve metrekare birim maliyetleri hesaplanmıştır.  
Piyasa araştırması yapılıp, her kriter için tesadüfi olarak 3 farklı iş sağlığı ve güvenliği firmasından teklifler alınmış ve bunların aritmetik ortalamaları hesaplanmış, iş sağlığı ve güvenliği sekiz ana maliyet alanına göre standart birim maliyetler bulunmuştur. Örnek alınan on beş bina inşaatı projesinin, iş kazalarından kaynaklı kayıp iş günleri verilerine ulaşılıp, her bir proje için kaza ağırlık oranları hesaplanmıştır. 

Bu çalışmanın amacı, on beş bina inşaatı projesinde (220.000 m2-500.000m2) 2013-2017 dönemi için mevzuatın öngördüğü ve zorunlu kıldığı 8 iş sağlığı ve güvenliği kriteri için belirlenen fiili birim maliyetler ile kaza ağırlık oranı arasında bir ilişki olup olmadığı, eğer varsa bu ilişkinin negatif yönlü mü, yoksa pozitif yönlü mü olduğudur. Yani iş sağlığı ve güvenliği alanında yapılan maliyetlerin kaza ağırlık oranı üzerindeki etkisinin araştırılmasıdır. İnşaat firmalarının projeleri için kayıp günlü iş kazaları verilerinden hesaplanan kaza ağırlık oranını azaltmak yönünde  iş sağlığı ve güvenliği konusunda planlamış oldukları bütçeler için optimal maliyetleri hesaplamaktadır. 

Anahtar Kelimeler: İş sağlığı ve güvenliği, maliyet, iş kazaları, inşaat.

Abstract:
The advancement of technology has brought with it innovations and different risks and risks in many sectors. The construction sector which is one of these sectors is very important in terms of occupational health and safety due to having too many risks.

In recent years, production and competitiveness have been increased considerably, with major developments in technology throughout the world. The increase in production and the intensification of competition, the use of new technologies in production, the shortening of the technology renewal period, brought new risks and risks for the employees. Increasing the level of technology, difficulties in adapting to new technologies, complexity of production processes, competition against the time brought by the competition, stress caused by the non-conformity of the working environment, makes occupational health and safety measures more important for the employees.

Although considerable progress has been made in the field of occupational health and safety in the world, no significant improvement has been observed in the accident rate of the construction sector, which is the driving force of the economies and the main area of employment, compared to other sectors. Due to its dynamic structure, high frequency of technology change, high number of unqualified staff, unhealthy structure of the subcontractor system and high risk of the working environment, it makes it necessary to introduce additional security measures in addition to the existing security measures in the construction sector against other working areas.

In this study, fifteen different projects of fiftten different construction companies, whose work safety costs and occupational accidents data can be accessed, were discussed in approximately seventy-five projects with an indoor area of 220.000-500.000 square meters completed in 2017 within the boundaries of Istanbul. The projects discussed are projects in the construction sector that show a homogeneous character that belongs to the building construction group.

Occupational health and safety costs in the construction sector, which is the subject of the study, are divided into eight headings: fire, work equipment, electricity, health, personal protective equipment (PPE), general equipment, training and occupational health and safety service costs. For the above mentioned cost items of the fifteen construction projects, the expenditures on occupational health and safety have been reached and the individual and square unit unit costs have been calculated.


Market research was conducted and randomly received proposals from three different occupational health and safety firms, and their arithmetic averages were calculated, and occupational health and safety were found as standard unit costs based on eight main cost areas. The data of the lost work days resulting from the work accidents were reached and the accident weight ratios for each project were calculated.

The purpose of this study is to determine whether there is a relationship between the actual unit costs and the accident weight ratio determined in the fifteen building construction projects (220.000 m2-500.000m2) for the period 2013-2017 and the eight occupational health and safety criteria required by the legislation. whether it is negative or positive. That is, to calculate the effect of the costs in the field of occupational health and safety on the accident weight ratio and to calculate the optimal costs to reduce the accident weight ratio calculated from the data of the missing day work accidents.
 

Keywords: Occupational health and safety, cost, work accident, construction.