Kur'an'da yönetim ahlakı
Administrative ethics according to Qur'an
Yazar: HAYDAR BEKİROĞLU
Danışman: PROF. DR. MURAT SÜLÜN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Ahlak = Morality ; Din = Religion ; Din-devlet ilişkileri = Religion-state relationship ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; Yönetim = Management ; İslamiyet = Islam

Özet:
İlahi vahiy eseri olan Kur'an'ın muhatabı insandır. İnsan ise varlığını sürdürebilmek için tarih boyunca yaşadığı çevreyle iletişim ve etkileşim içerisinde olma ihtiyacı duymuş, böylelikle toplumlar oluşmuştur. Cemiyet halinde yaşama olgusu beraberinde aileden devlete, küçük, orta ve büyük ölçekli organizasyonların teşkilini gerekli kılmıştır. Yönetsel alanın farklı izdüşümlerini ifade eden bu yapıların her biri insanlığın yararı için kurulan organizasyonlar olmakla beraber zamanla yozlaşmalarla yüzleşilmiş, insanı ve toplumu ahlaki bozulmalardan korumak ve mutlak hakikate götüren yolu göstermek üzere Allah tarafından peygamberler aracılığıyla ilahi vahiy gönderilmiştir. 
Toplumsal yaşantının vazgeçilmezi olan yönetim, toplumun ahlaki değerlerle ilişkisini doğrudan etkiler. Aynı şekilde toplumun ahlaki yapısı da yönetimin karakterini şekillendirir. Bu nedenle olmalıdır ki yönetim ilkeleri ve yöneticilerin nitelikleri konusu, Kur'an'ın üzerinde durduğu meseleler arasında yer almıştır. Vahyi insanlara tebliğ etme yükümlülüğü bulunan peygamberler de toplumda bir ıslah düzeni inşa etmeye çalışmış ve her türlü yozlaşmaya karşı mücadele etmişlerdir. Kur'an âyetlerinde bu mücadelelerin örneklerine sıklıkla rastlamak mümkündür.
Tarih boyunca yönetim ile ahlak arasındaki ilişki tartışma konusu olmuş, geliştirilen teorilerin her biri, yönetimin ahlakla ilişkisini güçlendirmeyi amaçlamıştır. Günümüzde de yönetim etiği meselesi münakaşa konusu olmaya devam etmektedir. Kur'an'ın yönetim ahlakıyla ilgili yaklaşımlarından hareketle günümüz tartışmalarına ışık tutacak ilmi çalışmaların yapılması bu açıdan önemli bir ihtiyaca tekabül etmektedir. 
Bu doğrultuda tezimizde Kur'an'da yönetim ahlak ilişkisi üç bölümde ele alınmıştır. Birinci bölümde yönetimle ve ahlakla ilgili Kur'an kelimelerinin anlam çerçevesi analiz edildikten sonra etik ve ahlak kavramlarının karşılaştırılması yapılmıştır. İkinci bölümde ahlaki yönetim ilkeleri, üçüncü bölümünde ise yönetimin ahlakiliğini ortadan kaldıran durumlar Kur'an ayetleri ile peygamberlerin hayatlarından örnekler ve hadisler çerçevesinde ele alınarak değerlendirilmiştir. Böylelikle yönetim hakkındaki her iki normatif durumun mukayesesi yapılmıştır. Ayrıca, tezimizde çağdaş yönetim etiği kuramları da dikkate alınarak incelenmiş ve neticede Kur'an ayetlerinden hareketle günümüzde bir yönetim ahlakı perspektifinin oluşturulabileceği kanaatine ulaşılmıştır.
Anahtar kelimeler: Tefsir, Kur'an, Yönetim ve Ahlak, Yönetim Etiği

Abstract:
The addressee of the Qur'an, as composition of divine revelation, is human being. Human being, in order to survive, has needed throughout history to be in communication and interaction with the environment in which he lived; thus, societies have been formed. The fact of living in a society necessitated the establishment of small, medium and large-scale organizations from family to state.  The fact of living in a form of society necessitated the establishment of small, medium and large-scale organizations from family to state. Each of these structures which express different projections of the administrative field are organizations established for the benefit of humanity but at the same time there has been a confrontation with the corruption over the time and therefore the divine revelation was revealed by God through prophets to protect people and society from moral deterioration and to show the way that leads to absolute truth.
Administration, which is indispensable for social life, directly affects the relationship of society with moral values. Likewise, the moral structure of the society shapes the character of the administration. That's why the issue of administrative principles and the qualifications of administrators has been among the issues that the Qur'an focuses on. The prophets, who were obliged to convey the revelation to people, also tried to establish a reform order in the society and struggled against all kinds of corruption. It is possible to coincide examples of these struggles in the verses of the Qur'an frequently.
Throughout history, the relationship between administration and morality has been the subject of discussion, and each of the developed theories aimed to strengthen the relationship of administration with morality. Today, the issue of administration ethics continues to be a subject of debate. In this respect, it is an important need to carry out scientific studies that will shed light on today's debates, based on the Quranic approaches to administrative ethics.
In this direction, within my thesis, the relationship between administration and morality in the Qur'an is being discussed under three chapters. In the first chapter, after analyzing the semantic framework of the Quranic words related to administration and morality, the concepts of ethics and morality were compared. In the second chapter, the principles of moral administration and in the third chapter, the situations that eliminate the morality of the administration are evaluated within the framework of the verses of the Qur'an, through examples from the lives of the prophets and hadiths. Thus, a comparison of both normative situations about administration was made. In addition, the theories of contemporary administration ethics have been examined and as a result, it has been concluded with an opinion that a perspective of administration ethics can be formed today, based on the verses of the Qur'an.
Keywords: Tafsir (Interpretation), Qur'an, Administration and Ethics, Administrative Ethics,