Uygulama aracı olarak kentsel tasarım proje yarışmaları özelinde planlama- kentsel tasarım ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the (land use) application process between city planning and urban desig' in terms of urban design project competitions
Yazar: TUĞBA MALKOÇ KÖSE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT YILDIZ
Gebze Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentsel mekân düzenleme aracı olarak kentsel tasarım, ülkemizde yasal mevzuat çerçevesinde yeterli derecede tanımlanmamış olup bu kavramın kurumsallaşmasına olanak tanıyan en özgün ve yaratıcı yöntemin kentsel tasarım proje yarışmaları olduğu kabul edilmektedir.
Bu çalışma kapsamında ülkemizde kentsel mekân düzenlemesinde zorunlu yöntem olarak uygulanan imar planları ile gerektiğinde kullanılabilecek bir araç olarak benimsenen kentsel tasarım arasındaki ilişkinin, kentsel tasarımı uygulama ve kurumsallaştırma aracı olarak ülkemizde sık başvurulan 'kentsel tasarım proje yarışmaları' yöntemi üzerinden ele alınması amaçlanmıştır. 
Tanımlanan amaç doğrultusunda planlama ile kentsel tasarım arasındaki ilişkinin Dünya ve Türkiye değerlendirmesi yapılarak, ülkemizde kentsel tasarımın imar mevzuatındaki yeri ve gelişimi incelenmiştir. Planlama ve kentsel tasarım birlikteliğinde en çok tercih edilen uygulama aracı olarak kentsel tasarım proje yarışmalarının Dünya ve Türkiye değerlendirmesi yapılarak benzer- farklı yönler ve olumlu- olumsuz faktörler ortaya konmuştur. Ülkemizde gerçekleşmiş kentsel tasarım proje yarışmaları onar yıllık dönemlerle incelenmiş olup, her döneme ait bir adet olmak üzere dört yarışma projesi ele alınmıştır. Bu proje yarışmalarına farklı rollerde (yarışmacı, jüri üyesi, raportör vb.) katılım sağlayan 51 profesyonel ile anket çalışması yapılmıştır. Ülkemizde kentsel tasarım imar planlarının sonrasında gelen bir mekân düzenleme aracı olarak kullanılmakta iken anket çalışması kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda; kentin mekânsal gelişimine imar planları ve kentsel tasarım projelerinin birlikteliğinin en etkin şekilde katkı sağlayacağı fikri ön plana çıkmaktadır. Bu çerçevede, kentsel tasarım projelerinin imar planları ile bütünlük arz edecek şekilde eşgüdümlü olarak ele alınması gerekliliği vurgulanan önemli sonuçlardandır.

Abstract:
Urban design in organizing urban space has not been defined sufficiently within the framework of legal legislation in turkey. Urban design project competitions is accepted as the most original and creative method in institutionalization of this concept.
In this research we discussed "urban design project competitions" aiming to adress the relationship between zoning plans and urban design as a mandatory method in urban space arrangement in turkey and adopted as a tool that can be used if necessary.
The relationship between urban planning and design assessment of Turkey and World was investigated, place and development of urban design, zoning regulations were examined. As the most preferred application tool in combination of planning and urban design, similar-different aspects and positive-negative factors of urban design project competitions were revealed. Urban design project competitions held in turkey were examined in ten-year periods and four competition projects, one for each period, were discussed. A survey was conducted with 51 professionals, participated in competitions in different roles (contestant, jury member, reporter, etc.). as the result of surveys, while the urban design project competitions used as a space organizing tool prefered after the urban design zoning plans, in the spatial development of cities, collaboration of zoning plans and urban design projects will contribute in the most effective way. In this framework, it is one of the important results emphasized that urban design projects should be handled in coordination with the zoning plans.