Kan lekesi model analizi ile elde edilen sonuçların güvenilirliği
The reliability of results obtained through bloodstain pattern analysis
Yazar: DENİZ TANKURT
Danışman: PROF. DR. NERGİS CANTÜRK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı / Kriminalistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine

Özet:
Kan lekesi model analizi, adli bilimlerde kan lekelerinin incelenmesi, tanımlanması ve bu kan lekelerine neden olabilecek faaliyetlerin tespit edilmesi ile ilgilenen bir disiplindir. Bir kan lekesi analisti olay yerinde bulunabilecek kan lekesi modeli hakkında gözlemler yaparak içindeki lekeleri ve modelleri sınıflandırır ve kan lekesine neden olan eylemler hakkında bir tespit yapar. Kan lekesi model analizi bilimsel olmaktan çok öznel olmak ile ve analistlerinin kanıtlarla desteklenebileceklerin ötesinde tahminde bulunmaları ile eleştirilir. Halbuki, 1895'ten başlayarak kan lekesi model analizi alanında düzenli bir araştırma ve makale akışı bulunmaktadır. İki modelin neden farklı olduğunu objektif olarak göstermek için kan lekesi modellerinin yorumlanmasında tutarlılığı geliştirmeyi amaçlayan da birçok araştırma vardır. Uygulamada kan lekesi modelleri arasında büyük bir değişkenlik vardır ve bu durum sınıflandırmanın kesinliği konusunda soru işaretlerine sebep olmaktadır, ancak deneylerden ve deneyimlerden elde edilen bilgi ve akışkan dinamiği ilkeleri, kan lekesi model analizinin adalet sisteminde kullanılmak üzere yeterince objektif olmasını sağlar. Bu tezin amacı kan lekesi model analizinin sağlam bir bilimsel arka plana dayanan, eğitim gerektiren güvenilir bir yöntem olup olmadığını literatürdeki mevcut makaleler üzerinden bir meta analiz yaparak değerlendirmektir. Meta analizde, sayısal analiz içeren 6 makalenin sonuçları bir araya getirildiğinde, eğitimli analistler tarafından yapılan kan lekesi analizinde doğruluk oranının %53 ile %89 arasında değiştiği görülmektedir. Sonuçları hem olumlu yönde hem de olumsuz yönde etkileyebilen, vaka ile ilgili analiste verilen bağlamsal bilgi, sınıflandırmayı yapan analistin özellikleri, incelenen kan lekesi modelinin çeşidi gibi birçok faktör bulunmaktadır. Sonuçların güvenilirliği bazen tartışmalı olabilse de meta analizde kullanılan makaleler ile kan lekesi model analizi büyük oranda güvenilir bulunmuş ve geliştirmek için yöntemler önerilmiştir. Bir olayın çözümlenmesinde önemli rol oynayabilecek kan lekesi model analizi, olay yeri incelemede kullanılacak yeterli güvenilirliğe sahiptir, ancak metodolojide gelişim fırsatları bulunmaktadır.

Abstract:
Bloodstain pattern analysis is a discipline that deals with the examination, identification, and determination of activities that may have caused bloodstains in the field of forensic sciences. A bloodstain analyst observes bloodstain patterns that could be present at a crime scene, classifies the stains and patterns within them, and makes determinations about the actions that led to the bloodstains. Bloodstain pattern analysis is criticized for being more subjective than scientific, with analysts making predictions beyond what can be supported by evidence. However, since 1895, there has been a consistent flow of research and articles in the field of bloodstain pattern analysis. There are also many studies aimed at improving the consistency in the interpretation of bloodstain patterns to objectively demonstrate why two models differ. In practice, there is significant variability among bloodstain patterns, which raises questions about the precision of classification. Nevertheless, knowledge gained from experiments and experience, along with the principles of fluid dynamics, ensures that bloodstain pattern analysis is objective enough to be used in the justice system. The purpose of this thesis is to evaluate through a meta analysis of published articles whether bloodstain pattern analysis is a reliable field based on a solid scientific foundation and a detailed method that requires education. When we combine the results of the six studies included in the meta-analysis that involved quantitative analysis, it shows that the average accuracy rate of bloodstain analysis performed by trained analysts is between 53% and 89%. There are several factors that can affect these results both positively and negatively, such as the contextual information provided to the analyst about the case, the characteristics of the analyst performing the classification, and the type of bloodstain pattern being examined. While the reliability of the results may sometimes be debated, through many articles examined in this meta analysis, the reliability of blood stain pattern analysis has been shown and methods for improving this reliability have been suggested. Bloodstain pattern analysis, which can play a crucial role in solving a case, possesses sufficient reliability for use in crime scene investigation; however, there are still opportunities for methodological improvement.