Memlûkler ve Memlûk-Kıpçak Türkçesi üzerine yapılan çalışmalarla ilgili bir kaynakça araştırması
A bibliographic research on the studies on the Mamluks and Mamluk-Kipchak Turkish
Yazar: BUSE GİZLİ
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ERENOĞLU ATAİZİ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Kıpçaklar, geniş bir coğrafi alana yayılmışlar ve bu coğrafyada karşılaştıkları topluluklarla askerî, ticarî ve iktisadî ilişkiler içerisinde bulunurken onları dil, kültür ve idari açıdan etkilemişlerdir. Memlûk Kıpçakları, 1250-1517 tarihleri arasında Mısır, Suriye ve Hicaz'da Memlûk Devleti'ni kurmuşlardır. Bu devlet, Eyyûbî Devleti içerisinde yaşayan köle Kıpçaklar tarafından kurulduğundan "Memlûk" adını almıştır. "Memlûk" kelimesi, Arapça'da "sahip olunan" anlamına gelmektedir ve genelde bir kimsenin emri altındaki insanları ifade etmek için kullanılmıştır. Memlûk Kıpçak Türkçesi; Memlûk Devleti coğrafyasında 1250-1517 yıllarında yazılmış ve üretilmiş eserlerin diline verilen genel bir adlandırmadır (Özgür, 2021: 95). Konu bakımından oldukça zengin olması sebebiyle birçok çalışmaya araştırma konusu olan Memlûk Kıpçak Türkçesi ile ilgili çalışmaların sayısı gün geçtikçe artmaktadır. Memlûk Kıpçak Türkçesi ile ilgili yazılan eserlerin sayısının gün geçtikçe artması bu çalışmaları takip edilmesini güçleştirmiştir. Dolayısıyla bu çalışmaların özetlenmesi gerekliliği duyulmuştur. Bu bağlamda bu çalışmada Türk dilinin gelişim sürecinde önemli bir evre oluşturan ve içerik açısından oldukça zengin olan Memlûkler ve Memlûk Kıpçak Türkçesi ile ilgili kitap, kitap bölümü, yüksek lisans ve doktora tezi, makale, bildiri düzeyindeki çalışmalar dâhil olmak üzere genel ağ üzerinden başta "TTK,TDK,YÖK Ulusal Tez Merkezi" kurumlarında bulunan yayınlar olmak üzere, "TR Dizin" ve Türkiye'de bulunan üniversitelerin "Akademik Veri Yönetim Sistem"leri taranmıştır. Bunların yanı sıra bu üniversitelerin sosyal bilimler dergileri, diğer bilimsel dergilerin indeksleri, sempozyumların bildiri kitapları ve elde edilen çalışmaların kaynakça kısımları taranarak toplam 582 eser tespit edilmiş ve alfabetik bir sıralamayla listelenmiştir. Bu çalışma, Memlûkler ve Memlûk Kıpçak Türkçesi alanında çalışmak isteyen araştırmacılara kolaylık sağlamak amacıyla oluşturulmuştur.

Abstract:
The Kipchaks spread over a wide geographical area and influenced them in language, culture and administration while having military, commercial and economic relations with the communities they encountered in this geography. The Mamluk Kipchaks established the Mamluk State in Egypt, Syria and Hejaz between 1250 and 1517 Dec. This state received the name "Mamluk" because it was founded by the slave Kipchaks living in the Ayyubid State. The word "Mamluk" means "possessed" in Arabic and was usually used to refer to people under the command of someone. Mamluk Kipchak Turkish; It is a general name given to the language of the works written and produced in the geography of the Mamluk State in the years 1250-1517 (Özgür, 2021:95). Due to the fact that it is quite rich in terms of subject, the number of studies related to Mamluk Kipchak Turkish, which is the subject of research for many studies, is increasing day by day. The increasing number of works written in Mamluk Kipchak Turkish has made it difficult to follow these works day by day. Therefore, it has been heard that it is necessary to summarize these studies. In this context, in this study, the "TR Index" and the "Academic Data Management Systems" of universities located in Turkey were scanned through the general network, including books, book chapters, master's and doctoral theses, articles, papers related to the Mamluks and Mamluk Kipchak Turkish, which constitute an important stage in the development process of the Turkish language and are quite rich in content, publications located primarily in the institutions "TTC, TDK, COHE National Thesis Center". In addition, the social sciences journals of these universities, the indexes of other scientific journals, the proceedings books of symposia and the bibliographic parts of the obtained studies were scanned and a total of 582 works were identified and listed in an alphabetical order. This study has been created to provide convenience for researchers who want to work in the field of Mamluks and Mamluk Kipchak Turkish.