Plastik işçilerinde ftalat maruziyeti ile oksidan/antioksidan statü değişiklikleri ve üreme sistemi toksisitesi arasıdaki ilişkinin incelenmesi
Evaluation of the relationship between oxidant/antioxidant status alterations and reproductive toxicity in plastic workers exposed to phthalates
Yazar: ZEHRA GÜLRÜ GÜRDEMİR
Danışman: PROF. DR. BELMA KOÇER ; DOÇ. DR. ÜLFET PINAR ERKEKOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Oksidanlar = Oxidants ; Plastik endüstrisi = Plastic industry ; Plastikler = Plastics ; Toksisite testleri = Toxicity tests ; Üreme = Reproduction ; Üreme-ürogenital fizyoloji = Reproduction-urogenital physiology

Özet:
Polivinil klorür (PVC), plastik
endüstrisinde en yaygın kullanıma sahip polimerik materyaldir. PVC tipi plastik
ürünlerin esneklik ve dayanıklığını sağlamak üzere ,plastizer olarak ftalatlar
kullanılmaktadır, en sıklıkla kullanılan ftalat ise Di(2-etil- hekzil) ftalat (DEHP)'dır.
PVC duvardan yer kaplamasına, besin ambalajından medikal ürünlere, kablolara ve
oyuncaklara kadar pek çok alanda kullanıma sahiptir. İnsanlar, oral, dermal ve
inhalasyon yolu ile DEHP'e düşük dozlarda sürekli olarak maruz kalır. DEHP,
endokrin bozucu bir kimyasal maddedir; gelişimsel ve reprodüktif toksisitesi olduğu
da gösterilmiştir. DEHP'e mesleki olarak maruz kalan işçilerde farklı toksik etkilerin
ortaya çıkabileceği yapılan sınırlı sayıda çalışmada gösterilmiştir. Sunulan tez
çalışmasında, plastik işçilerinde DEHP maruziyeti ile üreme ve tiroid hormon
parametreleri, oksidan/antioksidan statü değişiklikleri ve DNA hasarı arasındaki
ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya, Sağlık Bakanlığı Ankara Meslek
Hastanesi'ne başvuran yaşları 20-50 arası değişen 24 erkek plastik işçisi ve 29 erkek
sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. İşçi ve kontrol gruplarında plazma DEHP ve ana
metaboliti mono (2-etilhekzil) ftalat (MEHP) düzeyleri belirlenmiştir. Ayrıca, üreme
hormonları, tiroid hormonları, hepatik enzimler, oksidatif parametreler,
selenoenzimler dahil olmak üzere antioksidan enzim aktiviteleri, DNA hasarı ve
selenyum düzeyleri de ölçülmüştür. Plastik işçilerinde kontrol grubuna göre serum
serbest T 4 düzeyi (% 39,6), serum testosteron düzeyi (%22), eritrosit total glutatyon
düzeyi (%43) ve eritrosit selenyum düzeyi (%17) istatistiksel olarak anlamlı derecede
düşük bulunmuştur. Ayrıca, işçi grubunda kontrol grubuna göre serum folikül stimüle
edici hormon (FSH) düzeyi (%56), serum alanin transaminaz (ALT) (%49), serum
aspartat aminotransferaz (AST) düzeyleri, (%36,6), plazma glutatyon peroksidaz
aktivitesi (GPx3) (%48), 8-oksideoksigunanozin düzeyi (14 kat), plazma DEHP ve
MEHP düzeylerinin (sırasıyla 2,5 ve 1,7 kat) istatistiksel olarak anlamlı derecede
yüksek bolduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar, DEHP'e maruz kalan işçilerde tiroid ve
üreme hormonları ile, hepatik enzimlerde önemli değişiklikler olduğunu göstermekte;
oksidan/antioksidan statüde bozulma ve DNA hasarının işçilerde gözlenen DEHP
toksisitesinin altında yatan mekanizmalardan olabileceğini düşündürmektedir.İlgili
parametrelerin daha geniş popülasyonlarda değerlendirileceği ileri çalışmalara
gereksinim vardır.

Abstract:
Polyvinyl chloride (PVC) is one of the
most widely used polymeric materials in the plastic industry. Phtalates, especially
Di(2-ethyl- hexyl) phthalate (DEHP), are used to increase the flexibility and longevity
of plastic products like PVC as plasticizer. PVC has an abundant use in different
products from floorings to wall coverings, from food packaging to medical devices,
and from cables and toys. Humans are continuously exposed to DEHP at low
concentrations through multiple routes, including oral and dermal exposure and
inhalation. DEHP is an endocrine disrupting chemical and it was shown to exert
developmental and reproductive toxicity. Limited number of studies showed that
DEHP exerted different toxic effects in workers exposed to this chemical
occupationally. In this thesis, it is aimed to evaluate the relationship between DEHP
exposure and reproductive and thyroid hormone parameters, oxidant/ antioxidant
status and DNA damage in plastic workers. 24 plastic workers (who were admitted to
The Ministry of Health Ankara Occupational Diseases Hospital) and 29 controls, aged
between 20-50 years, were recruited in this study. We determined the plasma levels of
DEHP and mono (2-ethylhexyl)phthalate (MEHP, the main metabolite of DEHP) in
workers and controls. In addition, reproductive hormones, thyroid hormones, hepatic
enzymes, oxidative parameters, antioxidant enzyme activities including
selenoenzymes, DNA damage and plasma selenium levels were also determined. Our
results showed that there were significant decreases in serum T 4 (39.6 %), serum
testosterone (22 %), erythrocyte total glutathione (43 %) and erythrocyte selenium
(17 %) levels in workers group compared to control group. On the other hand, there
were marked increases in follicle stimulating hormone (FSH) (56 %), serum alanine
transaminase (ALT) (49%), serum aspartate aminotransferase (AST) (36.6 %), plasma
glutathione peroxidase (GPx3) activity (48%), 8-oxodeoxyguanosine (14 fold),
plasma DEHP (2.5 fold) and MEHP (1.7 fold) levels in workers group compared to
control group. These results suggest that there are significant alterations in thyroid
and reproductive hormones, hepatic enzymes in workers who were exposed to DEHP
and that the imbalance of oxidant/antioxidant status and DNA damage may be the
mechanisms underlying the toxicity of DEHP observed in the workers . Further
studies are needed to show such effects in larger populations.