Hepatobiliyer fasciolosis olgularında manyetik rezonans görüntüleme bulguları
Magnetic resonance imaging findings in cases of hepatobiliary fascioliasis
Yazar: HASAN ERYEŞİL
Danışman: PROF. DR. HAKAN ARTAŞ
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Fasciolosis, Fasciola hepatica ve Fasciola gigantica'nın neden olduğu gıda kaynaklı paraziter hastalıktır. İnsanlar üzerinde yapılan epidemiyolojik çalışmalar dünya çapında geniş bir dağılıma sahip olduğunu ortaya koymuştur. Fasciolosis hepatik ve biliyer olmak üzere iki ayrı faza sahip olup klinik durum ve radyolojik bulgular faza göre değişkenlik göstermektedir. Özellikle endemik olmadığı bölgelerde radyolojik olarak birçok farklı patoloji ile karışması nedeni ile yanlış tanılar veya tanıda gecikmeler görülebilmekte, bu nedenle olgulara gereksiz tetkik ve invaziv işlemler uygulanabilmektedir. Literatürde fasciolosisin manyetik rezonans görüntüleme (MRG) bulgularını tanımlayan sınırlı sayıda çalışma mevcuttur. Bu çalışmadaki amaç hepatobiliyer fasciolosis hastalığının ilk tanı anındaki MRG bulgularını detaylı bir şekilde tanımlamak, tutulum alanlarının karaciğerdeki segmental dağılımını araştırmak ve MRG bulgularının laboratuvar bulguları ile ilişkisini analiz etmektedir.
           Çalışma 2011-2023 yılları arasında, Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde ''Hepatobiliyer Fasciolosis'' tanısı almış 63'ü hepatik fazda, 6'sı biliyer fazda toplam 69 olgunun dinamik karaciğer MRG ve/veya manyetik rezonans kolanjiopankreatografi (MRKP) görüntüleri, ayrıca laboratuvar bulguları incelenerek gerçekleştirildi. Çalışmadaki olguların 42'si (%60,9) kadın ve 27'si (%39,1) erkek olup, 6 (%8,7) olgu çocuktu (<18 yaş). Hepatik grupta olan 63 olgunun %93,7'sinde tübüler yapı, %73'ünde kümeleşen nodüller, %47,6'sında kist-kistik dejenerasyon, %3,2'sinde T1 hiperintens kist, %36,5'inde kapsülde T2A'da sinyal artışı, %12,7'sinde kapsülde kontrastlanma, %42,9'unda geçici hepatik kontrastlanma farklılığı ve kontrast madde olarak hepatosit spesifik ajan kullanılan 23 hastanın tamamında (%100) hepatobilier fazda hipointensite saptanmıştır. Karaciğerde tutulum alanlarının segmental dağılımı incelendiğinde en sık tutulan segmentler %68,3 ile segment 5 ve 8 olup bunları %66,7 ile segment 7 ve %61,9 ile segment 6 takip etmekteydi. Olguların 1'inde (%1,6) izole segment 1 tutulumu, 1'inde (%1,6) izole sol lob tutulumu, 29'unda (%46) izole sağ lob tutulumu ve 32'sinde (%50,8) ise her iki lob tutulumu vardı. Karaciğerde tutulan segment sayısı ile eozinofil yüzdesi, ALP, GGT, LDH ve CRP değerleri ile pozitif yönde anlamlı korelasyon (p<0,05) bulundu. Difüzyon ağırlıklı görüntülerin değerlendirilmesinde lezyon alanlarından alınan ADC değerleri normal parankime göre düşük saptanırken (p<0,01), kist-kistik dejenerasyonların ADC değerleri normal parankime göre yüksek bulundu (p<0,01). Biliyer fazda olan 6 olgunun 4'ünde (%66,7) intrahepatik safra yollarında dilatasyon, 6'sında (%100) ekstrahepatik safra yollarında dilatasyon ve biliyer sistemde hipointens görünümler, 3'ünde (%50) biliyer sistemde duvar kalınlaşması ve 1'inde (%16,7) pankreatit ve kolesistit saptandı. Ayrıca dinamik karaciğer MRG çekilen 4 hastanın 3'ünde (%75) biliyer sistemde cidar kontrastlanması izlendi. Hepatik fazdaki olguların %26,9'unde hepatomegali, %15,9'unda splenomegali, %49,2'sinde periportal LAP, %13,8'sinde plevral efüzyon, %1,6'sında akciğerde konsolidasyon, %4,8'inde ektopik tutulum ve %1,6'sında asit saptandı. Biliyer fazdaki olgularda hepatomegali veya ekstrahepatik bulgu izlenmedi.
Çalışmada hepatobiliyer fasciolosisin hepatik ve biliyer fazdaki MRG bulguları detaylı bir şekilde tanımlanmştır. Hepatobiliyer fasciolosis tipik MRG bulgularına sahip olup bunları bilmek yanlış tanıların önlenmesine, gereksiz tetkik ve invaziv prosedürlerin azaltılmasına katkıda bulunacaktır.
Anahtar Kelimeler: Fasciola hepatica, fasciolosis, manyetik rezonans görüntüleme,  karaciğer

Abstract:
Fascioliasis is a foodborne parasitic disease caused by Fasciola hepatica and Fasciola gigantica. Epidemiological studies on humans have revealed that it has a wide distribution worldwide. Fascioliasis has two distinct phases, hepatic and biliary, and clinical status and radiological findings vary according to the phase. Especially in regions where it is not endemic, misdiagnoses or delays in diagnosis may be seen due to radiologic confusion with many different pathologies, and therefore unnecessary investigations and invasive procedures may be performed. There are limited number of studies in the literature describing magnetic resonance imaging (MRI) findings of fasciolosis. The aim of this study was to describe in detail the MRI findings of hepatobiliary fasciolosis at the time of initial diagnosis, to investigate the segmental distribution of the areas of involvement in the liver and to analyse the relationship between MRI findings and laboratory findings.
The study was carried out by analysing the dynamic liver MRI and/or magnetic resonance cholangiopancreatography (MRCP) images and laboratory findings of a total of 69 patients, 63 in the hepatic phase and 6 in the biliary phase, who were diagnosed with 'Hepatobiliary Fascioliasis' at Fırat University Medical Faculty Hospital between 2011-2023. Of the patients in the study, 42 (60.9%) were female and 27 (39.1%) were male, and 6 (8.7%) were children (<18 years). Of the 63 cases in the hepatic group, 93.7% had tubular structure, 73% had clustering nodules, 47.6% had cyst-cystic degeneration, 3.2% had T1 hyperintense cysts, 36.5% had increased signal in the capsule on T2A, 12%, Contrast enhancement in the capsule was found in 7%, Transient hepatic attenuation differences was found in 42.9% and hypointensity in the hepatobiliary phase was found in all 23 patients (100%) in whom hepatocyte specific agent was used as contrast agent. When the segmental distribution of the areas of involvement in the liver was analysed, the most frequently involved segments were segments 5 and 8 with 68.3%, followed by segment 7 with 66.7% and segment 6 with 61.9%. There was isolated segment 1 involvement in 1 (1.6%), isolated left lobe involvement in 1 (1.6%), isolated right lobe involvement in 29 (46%) and both lobes involvement in 32 (50.8%) cases. There was a positive correlation (p<0.05) between the number of segments involved in the liver and the percentage of eosinophils, ALP, GGT, LDH and CRP values. In the evaluation of diffusion-weighted images, ADC values obtained from lesion areas were lower than normal parenchyma (p<0.01), while ADC values of cyst-cystic degenerations were higher than normal parenchyma (p<0.01). Of the 6 cases in the biliary phase, 4 (66.7%) had dilatation in the intrahepatic bile ducts, 6 (100%) had dilatation in the extrahepatic bile ducts and hypointense appearances in the biliary system, 3 (50%) had wall thickening in the biliary system and 1 (16.7%) had pancreatitis and cholecystitis. In addition, 3 of 4 patients (75%) who underwent dynamic liver MRI showed wall contrast enhancement in the biliary system. In the hepatic phase, hepatomegaly was detected in 26.9%, splenomegaly in 15.9%, periportal LAPs in 49.2%, pleural effusion in 13.8%, pulmonary consolidation in 1.6%, ectopic involvement in 4.8% and ascites in 1.6%. No hepatomegaly or extrahepatic findings were observed in the biliary phase.
In this study, MRI findings of hepatobiliary fascioliasis in hepatic and biliary phases were described in detail. Hepatobiliary fascioliasis has typical MRI findings and knowing them will contribute to prevent misdiagnosis and reduce unnecessary examinations and invasive procedures.
Key Words: Fasciola hepatica, fascioliasis, magnetic resonance imaging, liver