Azerbaycan müzelerindeki figürlü seramikler (11-13.yy)
Figured ceramics in Azerbaijan museums (11-13th century)
Yazar: RASİM BAĞIRLI
Danışman: PROF. DR. ALİ BAŞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Güzel sanatlar = Fine arts ; Hayvan figürleri = Animal figures ; Kuş figürü = Bird figure ; Sanat tarihi = Art history ; Seramikler = Ceramics ; İnsan figürleri = Human figures

Özet:
"Azerbaycan Müzelerindeki Figürlü Seramikler (11-13.yy)" konulu çalışmada, geniş bir coğrafyada gelişen ve Türk süsleme sanatının vazgeçilmez öğelerinden olan figür geleneği çerçevesinde, orta çağ Azerbaycan coğrafyasında gelişen seramikler üzerindeki kompozisyon ve tasvirlerde yer alan figürler incelenmiştir. Konu kapsamında taşınabilir kültür varlığı seramik eserlerin araştırılması için Azerbaycan'ın il ve ilçelerindeki aktif faaliyete olan müzeler ziyaret edilmiş ve ulaşılan bilgiler doğrultusunda konumuzla ilgili taşınabilir kültür varlığı figürlü seramik eserlerin Bakü merkezinde yer alan milli müzelerde toplandıklarının anlaşılması üzere ilgili kurumlarla görüşülerek yetkililerden izinler alındıktan sonra müzelerin envanter kayıtlarına bağlı olarak konumuzla ilgili tespit edilen eserlerin bir kısmı tezin katalog bölümüne alınmıştır.  
"Azerbaycan Müzelerindeki Figürlü Seramikler (11-13.yy)" başlıklı çalışma "Giriş", "Genel Özellikleriyle Tük Sanatında Figür Geleneği", "Azerbaycan Seramik Sanatının Tarihsel Gelişim Evreleri ve Figür Geleneği", "Katalog", "Değerlendirme" ve "Sonuç" bölümlerinden oluşmaktadır. Çalışmanın "Katalog" bölümünde yer alan figürlü eserler sırasıyla lüster, minai, sır altı ve boyalı sgraffito seramikleri olarak sıralanmıştır. Kase, tabak, sürahi ve kırık seramik parçalarından oluşan eserler grubunun üzerlerindeki kompozisyon ve tasvirlerin her detayı tek tek ayrıntılı olarak incelenmiştir. Figürlü seramiklerin yer aldığı "Katalog" bölümünden sonra "Değerlendirme" bölümü gelir. 
Kompozisyon, renk ve figürle ilgili giriş yapılan "Değerlendirme" bölümünde lüster, minai, sır altı ve boyalı sgraffito seramik eserler üzerinde yer alan sahnelerin genel kompozisyon düzeni ve yapılarıyla ilgili bilgiler verildikten sonra, seramik eserler üzerindeki lüster, minai, sır altı ve boyalı sgraffito figürleri ana hatları ve genel özellikleriyle değerlendirilmiştir.
Tezin "Sonuç" bölümünde çalışma kapsamında toplanan yazılı ve görsel kaynaklarından elde edilen bulgular dikkate alınarak Türk kültür ve sanatında önemli yeri olan figürün geleneğinin orta çağ Azerbaycan seramik sanatında yoğun kullanımıyla beraber yeri ve önemi, Sovyetlerin Azerbaycan coğrafyasında Türk kültür ve sanatına karşı sert tutumu, sansürleme ve yok etme faaliyetleriyle kültür ve sanat üzerinde oluşan olumsuzluklara genel ifadelerle değinilmiştir.

Abstract:
The figures in the compositions and descriptions on the ceramics developed in the medieval Azerbaijan geography, within the framework of the figure tradition, which is one of the indispensable elements of Turkish ornament art, has been examined in the study titled "Ceramics with Figures in Azerbaijan Museums (11-13th century)". 
Within the scope of the subject, active museums in the provinces and districts of Azerbaijan were visited in order to investigate the movable cultural property ceramic works, and in line with the information obtained, in order to understand that the ceramic works with movable cultural property figures related to our subject were collected in the national museums in the center of Baku, the relevant institutions were contacted and permissions were obtained from the museums. Some of the works identified related to our subject depending on the inventory records were included in the catalog section of the thesis.
The study titled "Figured Ceramics in Azerbaijan Museums (11-13th century)", consists of parts such as: "Introduction", "Figure Tradition in Turkish Art with General Characteristics", "Historical Development Phases of Azerbaijani Ceramic Art and Figure Tradition", "Catalogue", "Evaluation" and "Conclusion".
Figured works in the "Catalogue" section of the study are listed as luster, minai, underglaze and painted sgraffito ceramics, respectively. Every detail of the compositions and depictions on the group of artifacts consisting of bowls, plates, jugs and broken ceramic pieces were examined in detail one by one. The "Evaluation" section comes after the "Catalogue" section, which includes the figured ceramics. In the "Assessment" section, where an introduction is made about composition, color and figure, after giving information about the general composition order and structures of the scenes on luster, minai, underglaze and painted sgraffito ceramic works, luster, minai, underglaze and painted sgraffito figures on ceramic works are given. evaluated with its main lines and general features.