Türkiye'de çelik sektörü için çok kriterli karar verme ile uluslararası pazar seçimi
International market selection for Turkish steel sector based on multi criteria decision making
Yazar: MERVE BAYATA
Danışman: PROF. DR. FULYA ALTIPARMAK ; PROF. DR. MEHMET KABAK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Küresel pazarlara erişim ve dünya ticaretinden daha büyük bir pay almak, ülkelerin ekonomik gelişimlerini hızlandıracak en önemli etkenlerden biri olup, artan rekabet koşulları altında bunun sağlanması giderek zorlaşmaktadır. Diğer taraftan, çelik sektörünün otomotiv, inşaat, beyaz eşya, makine üretimi gibi birçok sektörün ana girdisi olmakla birlikte stratejik önem taşıyan bir sektör olması nedeniyle özellikle son yıllarda artan korumacılık ve gümrük tarifelerinin yükselmesi ile uluslararası rekabet daha da zorlaşmıştır. ABD'nin Section 232 soruşturmaları sonrasında uygulamaya başladığı yüksek gümrük tarifeleri sonucunda ABD'ye ihracat yapmak cazip olmaktan çıkmış ve ülkeler yeni pazar arayışına girmiştir. Bunun sonucu olarak ise AB çelik sektörünü korumak için korunma önlemi alarak ülke bazında kota uygulamaya, ülkenin kotayı aşması durumunda %25 oranında gümrük tarifesi uygulamaya başlamış ve Türk çelik sektörü için uluslararası rekabet daha da zorlaşmıştır.  Bu çalışma kapsamında çelik sektöründe ihracatın artırılması için hedef pazarların belirlenmesi amaçlanmıştır.  Uluslararası pazar seçimi için pazar potansiyeli, hedef ülkenin gelişmişlik düzeyi ve pazarın sürdürebilirliği, dış ticaret politikaları olmak üzere üç ana kriter ve yirmi alt kriter belirlenmiştir. Kriter ağırlıklandırılmasında çok ölçütlü karar verme yönteminden Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) kullanılarak hedef ülke sıralaması yapılmıştır. Alternatif ülke seçiminde dünyada en fazla çelik ithal eden ilk yirmi ülke dikkate alınmıştır. Yapılan hesaplamalar sonucunda en önemli ana kriterin pazar potansiyeli olduğu belirlenmiştir. Alt kriterler içinde ise ülkeler arasındaki Serbest Ticaret Anlaşmaları en önemli kriter olarak belirlenmiştir. Alternatif ülke sıralamasında Çin en önemli hedef olarak tespit edilmiştir. Çin'i sırasıyla Almanya, İngiltere, İtalya, Hollanda ve Belçika takip etmiştir.

Abstract:
Accessing to global markets and gaining a larger share from global trade is one of the most important factors that will accelerate the economic development of countries, and this is becoming more difficult under increasing competition conditions. On the other hand, due to the fact that the steel sector is the main input of many sectors such as automotive, construction, white goods and machinery production and is a strategically important sector, international competition has become more difficult especially with the increasing protectionism and tariffs which have increased in recent years. As a consequence of the high customs tariffs implemented by the US as a result of Section 232 investigations, exports to the US have ceased to be attractive and countries searching for new markets. As a result of this, the EU has taken a safeguard measures in order to protect the steel sector and has started to implement quota on a country basis. In case of a country exceeds the quota, EU will start to implement a tariff of 25% and in this circumstance international competition for the Turkish steel sector has become more difficult. With this study, it is expected to have a scientific contribution to Turkish steel sector. Thus, in order to increase exports in the steel sector, this study determines international target markets among twenty alternatives based on AHP considering three main criteria and twenty sub-criteria. Top twenty countries which imports steel in the world have been taken into account for selection of alternatives. As a result of the calculations, it was determined that the most important main criterion is market potential. Among the sub-criteria, Free Trade Agreements between the countries, were determined as the most important criterion. China has been identified as the most important target market in alternative country raking. China followed by Germany, England, Italy, Netherlands and Belgium, respectively.