Sağlık hizmetleri sektöründe risk değerlendirmesi: Hastane merkez laboratuvarı örneği
Risk assessment in health services sector: Hospital central laboratory model
Yazar: CAN BEHZAT DEMİRKAN
Danışman: DOÇ. DR. BURCU TOKUÇ
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Algı = Perception ; Hastaneler = Hospitals ; Laboratuvarlar = Laboratories ; Laboratuvarlar-hastane = Laboratories-hospital ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Sağlık hizmetleri sektörü; emek yoğun süreçleri içeren, birçok riskle karşılaşılabilinen, gün boyu kesintisiz sunulması gerekli hizmetler bütünüdür. Hastane merkez laboratuvarları da "Çok Tehlikeli" iş yeri sınıfındadır. 
Araştırmamızın amacı; mesleki risk ve tehlikelerin farkındalığını arttırmak, mevcut riskleri değerlendirerek sınıflandırmak, öncelikli sorunlara yönelik çözüm önerileri üreterek, risk değerlendirmesinin sağlık hizmetleri sektöründeki yerine vurgu yapıp akademik platformda tartışma imkanı sağlamaktır.
Araştırma 15.12.2013 – 15.05.2014 tarihlerinde Trakya Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Merkez Laboratuvarı birimleri ve çalışanlarında yapıldı. Araştırmanın evreni olan 28 birim ve 66 çalışanın tamamı araştırmaya dahil edildi. 
Çalışanlara özellik, bilgi ve farkındalıklarını sorgulayan anket uygulanmıştır. Riskleri değerlendirirken kontrol listesi kullanılmış ve gözlem yapılmıştır. Ayrıca ortamda ışık, gürültü, sıcaklık ve nem ölçümleri yapılmıştır. Elde edilen sonuçlarla, olasılık ve şiddetleri belirlenen riskler 5x5 L Tipi Matris yöntemiyle değerlendirildi. 
En sık karşılaşılan iş kazası delici kesici alet yaralanması (24 kez), çalışma ortamı kaynaklı en sık sağlık sorunu varis (7 kez)'tir. Çalışanların % 55,3'ü laboratuarın "Çok Tehlikeli" iş yeri sınıfına girdiğini bilmemektedir.
Çalışanların çalışma ortamı tehlike ve risklerine karşı bilgi ve farkındalıkları düşüktür.  Merkez laboratuvarda çeşitli birimlerde gürültü sonucu işitme kaybı ve kaza geçirme riski, yetersiz aydınlatma sonucu kaza riski, lokal vibrasyon sonucu hastalık riski, düşük termal konfor kaynaklı hastalık riski, takılıp düşme ve yaralanma riski, ergonomik eksikliklerin neden olduğu risk, öfke stres gelişimi ve şiddet riski "Orta Risk"tir. Bazı birimlerde iyonize edici olmayan radyasyona bağlı risk, elektrik çarpması riski, patlama ve yangın riski, kimyasaldan toksik etkilenim riski, cilt teması ve havayoluyla enfeksiyon riski ve delici kesici alet yaralanması riski "Yüksek Risk"tir.
 
Anahtar Kelimeler: Risk değerlendirmesi, laboratuvar, sağlık hizmetleri, algı, iş sağlığı.

Abstract:
Health sector comprises intensive labor including lot of risks which should be dealt with continuously. As a workplace the central laboratory of the hospital is in "the most risky" group. 
The aim of our study is, to increase the awareness of occupational risks and hazards, to evaluate the current risks, produce solutions for the priority risks and facilitate to debate the risk evaluation in health services sector in academic platforms. 
The investigation conducted between 15.12.2013 and 15.05.2014 in Trakya University Hospital Central Laboratory Units and with employees working in these units. All of 28 units and 66 employees formed the study population. A questionnaire that showed socio-demographic characteristics, knowledge and awareness of employees implemented. Control lists and observations were used for evaluating risks. Light, heat, noise and humidity measurements were done in all units. Obtaining probability and severity of risks evaluated by L type 5x5 matrix technique. 
The most frequent occupational accident is penetrative and sharp equipment accidents (24 times), the most frequent occupational disease is varicose (7 times). 53 % of employees do not know that their workplace is in "the most risky" group. The awareness and knowledge of employees about workplace hazards and risks are low. In some units of Central Laboratory, hearing loss and accidental risks because of noise, because of inadequate enlightenment, because of ergonomic risks, disease risks because of vibration, heat or cold is in "moderate" risk category. In some units, there is ionizing radiation risk, electric shock risk, fire and eruption risk, chemical risks and infection risk is in "high" risk category.

Keywords: Risk assessment, laboratory, health services, perception, occupational health.