Vetiveria zizanioides bitkisinin saçak köklerinin doku kültüründe ve dikey tarımda üretimi ve ekstraktların metabolit analizi
Production of the hairy roots of the Vetiveria zizanioides plant in tissue culture and vertical agriculture and metabolite analysis of the extracts
Yazar: ERVA BACACI
Danışman: PROF. DR. YELDA ÖZDEN ÇİFTÇİ
Gebze Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Genetik = Genetics
Dizin: Aromatik bitkiler = Aromatic plants ; Topraksız tarım = Soilless agriculture ; Uçucu yağ bitkileri = Essential oil plants

Özet:
Vetiveria zizanioides tropikal iklimde yetişen Poaceae familyasına ait tıbbi aromatik bir bitkidir. Vetiver bitkisinin köklerinden üretilen değerli aromatik uçucu yağ farmasötik endüstrisinde oldukça önemlidir. Çalışmada kullanılan bitki örnekleri sera, bitki doku kültürü ve hidroponik tarım olmak üzere 3 farklı koşulda yetiştirildi. Yapılan çalışmalar sonucunda vetiver bitkisinin sterilizasyon prosedürü optimize edilerek Türkiye'de ilk defa bitki doku kültürüne alınmış ve saçak kök kültürü denemeleri yapılmıştır. Farklı koşullarda yetiştirilen örnekler hızlandırılmış solvent ekstraksiyon sistemleri (ASE) kullanılarak ekstrakte edildi ve 3 farklı çözücü kullanıldı (hekzan, etanol, ultra saf su). Ekstraksiyon örnekleri GC-MS, DPPH ve ABTS ile antioksidan kapasite tayini, toplam fenolik ve flavonoid miktar tayini gibi çeşitli analizlerle karşılaştırıldı. Total fenolik asit içeriği en yüksek olanlar sırasıyla sera, dikey tarım ve bitki doku kültürü örnekleridir. En çok flavonoid miktarı sırasıyla dikey tarım, sera ve doku kültürü örneklerinden elde edilmiştir. DPPH antioksidan kapasitesi en çok sırasıyla sera, dikey tarım ve doku örneklerinde görüldü. ABTS antioksidan kapasitesi ise en çok ultra saf su ile çözülmüş dikey tarım örneğinde görüldü. Yapılan tüm çalışmalar, vetiver bitkisi üzerine yapılacak ileriki doku kültürü ve hidroponik tarım çalışmaları için yol gösterebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Vetiveria zizanioides is a medicinal aromatic plant belonging to the Poaceae family that grows in tropical climates. The valuable aromatic essential oil produced from the roots of the vetiver plant is very important in the pharmaceutical industry. The plant samples used in the study were grown in 3 different conditions: greenhouse, plant tissue culture and hydroponic agriculture. As a result of the studies, the sterilization procedure of the vetiver plant was optimized, and it was taken into the plant tissue culture for the first time in Turkey and the hairy root culture experiments were carried out. Samples grown in different conditions were extracted using accelerated solvent extraction systems (ASE) and 3 different solvents were used (hexane, ethanol, ultrapure water). Extraction samples were compared with various analyzes such as antioxidant capacity determination, total phenolic and flavonoid quantification by GC-MS, DPPH and ABTS. The samples with the highest total phenolic acid content are greenhouse, vertical farming, and plant tissue culture samples, respectively. The highest amount of flavonoids were obtained from vertical farming, greenhouse and tissue culture samples, respectively. DPPH antioxidant capacity was mostly seen in greenhouse, vertical farming, and tissue samples, respectively. ABTS antioxidant capacity was mostly seen in vertical farming sample dissolved with ultra pure water. It is thought that all the studies can guide the future tissue culture and hydroponic agriculture studies on the vetiver plant.