Tasavvuf ve âdâb-ı muâşeret
Sufism and etiquette
Yazar: RABİA GÜL ENGEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİM ARSLAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Tasavvuf = Mystic

Özet:
Tasavvufta edebin yeri mühimdir. Hatta bazı sûfilere göre tasavvuf bütünüyle edepten ibarettir. Edep, insanın kendi nefsine, yaşadığı topluma, kardeşlerine, ailesine, mürşidine ve Allah'a karşı uyması gereken kâidelerdir. Bu açıdan insanın kendisine, yaratıcısına ve yaratılmış tüm mahlûkata karşı edepli olması gerekir. 
Tasavvuf, insanın yaratıcısı ile olan ilişkisine önem verdiği gibi, insanın içinde bulunduğu toplumla olan münasebetlerini de konu edinen bir ilimdir. Tasavvuf, insanların Allah'a kavuşmasını amaçlayan bir ilimken, aynı zamanda insanların dünyadaki huzuru ve refahı için toplumsal ilişkilerin nasıl olması gerektiğine dair bilgiler sunan bir kılavuzdur. 
Tasavvufun benimsediği ilim ve ahlâk yolunu tutan insanlar iç huzura kavuşmuş erdemli bireylerdir. Erdemli olan bireyler huzurlu bir toplum inşa etmek için uğraşır ve bunun için çaba sarf eder. Tasavvuf, bireysel temelde insanın erdemli ve nezâketli olmasını sağlarken toplumu birleştiren misyonu sayesinde de düzenin hâkîm olduğu bir toplumu meydana getirir. Tasavvuf, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde verdiği tavsiyelerle insanlara bir erdem yolu olmaktadır.
Bu çalışmada tasavvufun içerisinde âdâb-ı muâşeret incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde; edebin tanımı, âdâb-ı muâşeretin tanımı, amacı, kapsamı, önemi ve kaynağı araştırılmıştır. İkinci bölümde ilk olarak tasavvufta edep kavramına ve şeyh-mürid ilişkisinde âdâba değinilmiştir. Akabinde âdâb-ı muâşerete konu olan selamlaşma, konuşma, sohbet, yeme-içme, giyim-kuşam ve misafirlik gibi hususlar tasavvuf içerisinde irdelenmiş ve âdâb-ı muâşerete yönelik bazı tespitler ortaya konmuştur.

Abstract:
The place of propriety in Sufism is significant. Even according to some Sufis, Sufism consists entirely of propriety. Propriety are rules that human being should abide towards own nafs, the society which he lives in, his brothers, his family, his mentor and Allah. In this respect, human being should be decent towards himself, his creator and all created living creatures.
Just as Sufism attaches importance to relationship of human being with his creator, it is a knowledge that also mentions connection with society which human beings are included. While Sufism is a knowledge that aims human beings to reach Allah, it is also a guide that presents information regarding how social relationship should be for human beings' peace and welfare in the world.
Human beings who follow the path of knowledge and morality adopted by Sufism are virtuous individuals who attained inner peace. Individuals who are virtuous endeavor to build a peaceful society and make an effort for this. While Sufism ensures human beings to be virtuous and kind on an individual basis, it creates a society which is regulation-dominated, thanks to its mission that unites the society too. Sufism is a way of virtue for human beings with advices it gives at both individual and social grade.
In this study, etiquette in Sufism was analyzed. In the first part of the study; the definition of propriety, the definition, aim, extent, significance and source of etiquette were researched. In the second part, initially, notion of propriety in Sufism and propriety in the relationship between a sheikh and a disciple were mentioned. Subsequently, points such as greeting, talking, conversation, eating, drinking, clothing and visit, which are the subjects of etiquette, were scrutinized on Sufism and some determinations were put forth towards etiquette.