Bazı Allium (yabani sarımsak) türlerinin aflatoksin, ağır metal ve sekonder metabolit içeriklerinin ICP-MS ve LC-MS/MS ile belirlenmesi ve biyolojik aktivitelerinin incelenmesi
Bazi Allium (yabani sarımsak) türleri̇ni̇n aflatoksi̇n, ağır metal ve sekonder metaboli̇t i̇çeri̇kleri̇ni̇n ICP-MS ve LC-MS/MS i̇le beli̇rlenmesi̇ ve bi̇yoloji̇k akti̇vi̇teleri̇ni̇n i̇ncelenmesi̇
Yazar: EBUBEKİR İZOL
Danışman: PROF. DR. HAMDİ TEMEL
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Allium = Allium

Özet:
Alliaceae (Zambakgiller) familyasına ait Allium cins adı ile bilinen sarımsak, soğan en önemli sebze türlerindendir. 25 - 30 cm yüksekliğinde yeşilimsi beyaz veya pembe çiçekli otsu bir bitkidir. Nadiren tohum bağlar, bu nedenle soğancıkları ile üretilir. Allium cinsinin dünya üzerinde yaklaşık 800 türü bulunmakta iken, ülkemizde ise 197 takson bulunmaktadır. Bu tez çalışmasında özellikle ülkemizin Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde yetişen bazı türlerin toprak altı ve toprak üstü kısımlarından hazırlanan etanol ekstrelerinin toplam fenolik miktarları pirokatekole, toplam flavonoid miktarları kersetine eş değer olarak tayin edilmiştir. Hazırlanan bu ekstrelerin antioksidan aktiviteleri β-karoten renk açılımı, DPPH serbest radikal giderimi, ABTS katyon radikali giderimi ve CUPRAC yöntemleri ile, antikolinesteraz aktiviteleri ise asetil- ve bütiril-kolineteraz yöntemleri ile belirlenmiştir. Bu biyolojik aktivitelerin yanı sıra bu ekstrrelerin sitotoksik aktiviteleri fibroblast (bağ doku hücresi) ve DLD-1 (kolon kanser hücresi)hücreleri kullanılarak belirlenmiştir. Çalışılan türler halk arasında besin olarak tüketildiği için toksik etkilerini ortaya koymak için ICP-MS ile ağır metal içerikleri ve ELISA cihazı ile total aflatoksin içerikleri belirlenmiştir. Ayrıca bu türlerden hazırlanan etanol ekstrelerinin LC-MS/MS ile fenolik içeriği grubumuz tarafından daha önce valide edilen metoda göre tespit edilmiştir.
	Çalışılan 12 farklı Allium türünün genel olarak total fenolik içeriğinin flavonoid içeriğe göre daha zengin olduğu belirlenmiştir. Total fenolik içerik bakımından en zengin ekstre AAtü olmakla beraber AAta, AAHtü, AAHta ve AAVtü ekstrelerinde zengin içeriğe sahip olduğu tespit edilmiştir. Total flavonoid içerik bakımından ise yine AAHta, AAHtü ve AAVtü ekstrelerinin en yüksek içeriğe sahip olduğu tespit edilmiştir. Çalışılan 25 ekstrenin antikolinesteraz  aktivitelerinin olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca genel olarak çalışılan tüm ekstrelerin antioksidan aktivitelerinin düşük/orta derecede olduğu tespit edilmiştir. Fakat çalışılan bazı ekstrelerin özellikle kanserli DLD-1 hücre serileri üzerinde yüksek sitotoksik aktiviteye sahip olduğu tespit edilmiştir. Özellikle total fenolik ve flavonoid içerik bakımından zengin olan AAtü ekstresinin hem orta dercede antioksidan (ABTS) hemde yüksek derecede sitotoksik etki potansiyeline sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmadaki türlerin genel olarak düşük total aflatoksin içeriğe sahip olduğu tespit edilmiştir. Fakat özellikle antioksidan kapasite bakımından aktif olan AAHtü ekstresinin hazırlandığı AAH türünün içerdiği total aflatoksin değerinin yüksek olması besin olarak tüketiminin kontrollü bir şekilde yapılması gerektiğini göstermiştir. Ayrıca çalışılan bazı türlerin özellikle kurşun, kadmiyum ve arsenik içeriğinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Genel olarak çalışılan bütün türlerin LC-MS/MS sonuçlarına göre fenolik içeriklerinin çeşitlilik ve miktar bakımından fakir olduğu belirlenmiştir.
         Halk arasında Allium türleri hem gıda ve kozmetik hem de tıbbi uygulamalar için kullanılan en eski kültür bitkileri arasında yer almaktadır. Bu çalışma ile değerli bu türlerden 12 tanesi biyolojik ve kimyasal yönden taranmış ve daha detaylı çalışmalar için önemli veriler ortaya konmuştur.

Abstract:
Being very important vegatables, garlic and onion are Allium species that belong to Alliaceae family. The plant is 25-30 cm tall and herbaceous, having greenish-white or pink flowers. They rarely give seeds, so they are produced from their shallots. Allium genus comprises approximately 800 species in the world.  There are 197 taxons in our country. In this thesis, the total phenolic (equivalent to pyrocatechole) and total flavonoid (equivalent to quercetin) amounts of the ethanol extracts of the underground and overground parts of some Allium species that grow especially in the East and the Southwest Anatolia region of our country were detected. The antioxidant activities of these extracts were determined by β-caroten bleaching assay, DPPH free radical scavanging activity, ABTS radical cation decolorization assay, CUPRAC (cupric ion reducing antioxidant capacity) methods and their anticholinestrase activities were determined by acetyl- and butiryl- cholinesterase methods. In addition to these biological activities, the cytotoxic activities of the extracts were investigated by fibroblasts (connective tissue cells) and DLD-1 (colon cancer cell) cells. Since the studied species are consumed as food among people, the heavy metal contents (by ICP-MS) and total aflatoxin amounts (by ELISA) of them were determined to investigate their toxic effects. Besides, the phenolic composition of the ethanol extracts of these species were screened by an LC-MS/MS method which was validated before.
Generally, 12 different studied Allium species were richer in terms of total phenolic amount  compared to the total flavonoid amount. Although, AAtü was determined to be the richest extract in terms of total phenolic content, AAta, AAHtü, AAHta and AAVtü extracts were also rich in terms of total phenolic content. Additionally, AAHta, AAHtü and AAVtü extracts were the richest extracts in terms of total flavonoid content. All of the studied 25 extracts showed no anticholinesterase activities. Moreover, all the extracts determined to have mid/low antioxidant activities. However, some extracts showed high cytotoxic effects especially over DLD-1 cancer cell series. Especially, the AAtü extract that is rich in terms of total phenolic and total flavonoid content determined to have both middle antioxidant activity (ABTS) and high cytotoxic activity over DLD-1 cell series.Generally, the species in this study determined to have low total aflatoxin amount. But, the fact that the AAHtü extract prepared from AAH species has high aflatoxin content shows that the controlled consumption of this species as food is necessary. Besides, lead, cadmium and arsenic content of some species were detected to be high. Furthermore, the phenolic contents of all studied species were determined to be poor in terms of diversity and quantity.
	Allium species are oldest culture plants that are used as food and for cosmetic and medical applications in public. With this study, 12 of these precious species were screened chemically and biologically and important data were put forth for further studies.