Radyolojik görüntülüme isterken doktorların göz önünde bulundurdukları durumlar
The conditions that doctors take into consider while ordering radiological imagings
Yazar: MEHMET CİHAT DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM AKKAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid

Özet:
Demir M.C., Radyolojik Görüntüleme İsterken Doktorların Göz Önünde Bulundurdukları Durumlar. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Acil Tıp Uzmanlık Tezi. Ankara, 2016. Radyolojik görüntüleme yöntemlerinin gelişmesi ve yaygınlaşması ile aşırı kullanım gündeme gelmiştir. Bu çalışma ile doktorların kendi gözünden gereksiz tetkik kullanımı ve nedenlerinin tespit edilmesi amaçlandı. Radyolojik tetkik isteminde göz önünde bulundurulan durumlar saptanarak, doktorların radyolojik görüntülemeler konusunda bilgi ve farkındalık düzeyi tespit edilmek istendi. 15.05.2015-30.10.2015 tarihleri arasında, Türkiye'de acil tıp, dahili, cerrahi, radyoloji bölümlerinde çalışan doktorlar ve pratisyen doktorluk yapan grupların her birinden 140 olmak üzere, toplam 700 doktor gönüllü olarak elektronik posta yoluyla anket çalışmasına katılmıştır. Radyolojik tetkikler hakkında edinilen bilgilerin kaynağı olarak; tıp fakültesi eğitimi %83.9, uzmanlık eğitimi %65.3, bireysel ilgiye dayalı araştırmalar %57.1, radyolojik kurs/seminer %39.9 ve sempozyum/kongrelerde radyoloji oturumlarına katılma %32 oranında belirtilmiştir. Radyolojik bilgi düzeylerini radyologlar %20.7, acil tıp doktorları %46.4, diğer bölümler ise %50'nin üzerinde yetersiz (çok az, az, orta) olarak değerlendirmiştir. Doktorların %55'i ultrasonografi (USG), %65.9'u manyetik rezonans görüntüleme (MRG), %70.9'u direk grafi, %88'i bilgisayarlı tomografi (BT) tetkiklerinin gereksiz olarak istendiğini belirtmiştir. Tüm radyolojik tetkikler için gereksiz istemlerin başlıca nedenleri, hasta yoğunluğu/zaman kısıtlılığı, hasta memnuniyeti, bilgi eksikliği, yetersiz öykü, malpraktisten kaçınma olarak saptanmıştır. Doktorlara tetkike bağlı oluşabilecek riskler açısından nelere dikkat ettikleri sorulduğunda; BT'de %16.7, direk grafide %22.1, MRG'de %31.6, USG'de %76 oranında dikkat etmiyorum/edemiyorum yanıtı alınmıştır. Gereksiz radyolojik istemlerin nedenlerini anlayabilmek ve önleyebilmek için, tıp fakültesi ve uzmanlık eğitimi sırasında ve sonrasında, yeterli ve güncel eğitimler sürdürülmelidir. Hem gereksiz istemleri önlemek hem de bölümler arası ortak bir yaklaşım sağlayabilmek için, radyolojik tetkik uygunluk kriterleri geliştirilmeli ve uygulaması yaygınlaştırılmalıdır.
Anahtar kelimeler: Radyolojik görüntüleme, aşırı kullanım, gereksiz istem, radyolojik tetkik uygunluk kriterleri

Abstract:
Demir M.C., The Conditions That Doctors Take Into Consider While Ordering Radiological Imagings, Hacettepe University, Faculty of Medicine, Thesis of Emergency Medicine. Ankara, 2016. With the increasing use of radiological investigations, its overutilization has come to the fore. In this study, it is aimed to determine the use of unnecessary radiological tests, and its causes through the doctors' viewpoints. In this study, the conditions which were considered by the doctors while ordering the radiological tests, and the level of knowledge and awareness of the doctors about the radiological imagings were determined. A total number of 700 physicians in Turkey, 140 from each divisions of emergency medicine, medical sciences, surgical sciences, radiology departments, and general practitioners have been voluntarily participated in this survey via e-mail, between May 15 and October 30 in 2015. Medical school, residency training, individual interests, radiological courses/seminars, and symposiums/participating in the sessions in radiology congresses were stated as the source of knowledge by 83.9%, 65.3%, 57.1%, 39.9% , and 32% of the doctors, respectively. Nearly 20.7% of radiologists, 46.4% of emergency medicine physicians, and over 50% of other physicians self- evaluated their radiological knowledge level as insufficient (very low, low, medium). Percentage of the doctors that found ultrasound, magnetic resonance imaging, radiography, and computed tomography studies unnecessary were 55%, 65.9%, 70.9%, and 88%, respectively. Overcrowding/time limitations, patient satisfaction, lack of knowledge, lack of history, concerns of malpractice have been identified as the most important causes of unnecessary requests for all radiological examinations. Rates of doctors that did not pay attention to the risks of computed tomography, radiography, magnetic resonance imaging, and ultrasound were 16.7%, 22.1%, 31.6%, and 76%, respectively. In order to understand, and prevent the causes of unnecessary radiological procedures, during, and after medical school, and residency adequate training must be maintained, and updated. Both to avoid unnecessary requests, and to ensure a common approach among departments, appropriateness criteria of radiological tests should be developed, and its application should be expanded.
Key words: Radiological imaging, overutilization, unnecessary request, appropriateness criteria of radiological investigations