Evde yaşayan yaşlı bireylerin yerinde yaşlanma deneyimleri ve sosyal hizmet gereksinimleri: Ankara ili örneği
The experiences of aging in place and social service needs of elderly people living at home: The case of Ankara province
Yazar: GÜLAY SEZGİN
Danışman: DOÇ. DR. TÜRKEN ÇAĞLAR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Yerinde yaşlanma = Aging in place

Özet:
Araştırmanın temel problemi, Ankara ili örneğinde evde yaşayan 65+ yaş grubu yaşlı bireylerin yerinde yaşlanma deneyimlerinin, yaşadıkları zorlukların ortaya konulması ve sosyal hizmet gereksinimlerinin belirlenmesidir. Araştırmanın amacı, evde yaşamını sürdüren yaşlı bireylerin destek ve bakım ihtiyaçları ile ilgili yaşadıkları sorunları ortaya çıkarmak ve yerinde yaşlanma kapsamında bu sorunların giderilmesine ilişkin sosyal hizmet gereksinimlerini belirlemektir. Araştırmada evde yaşayan yaşlı bireylerin deneyimleri ve sosyal hizmet gereksinimleri ekolojik sistem yaklaşımı bağlamında ele alınmıştır. Nitel araştırma deseni ile yapılan çalışmada fenomenolojik yaklaşım kullanılmıştır.  Ankara ilinde yaşayan 16 kadın ve 14 erkek toplam 30 yaşlı bireye kartopu örneklem yoluyla ulaşılmış; yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Veriler tematik analize tabi tutulmuş; "yerinde yaşlanma deneyimleri" ile "yerinde yaşlanma destek sistemleri ve sosyal hizmet gereksinimleri" isimli iki tema altında sunulmuştur. Araştırma bulgularına göre, yaşlı bireyler alışkın oldukları evlerinde mümkün olduğunca uzun süre yaşamak istemektedirler. Evde yaşama tercihlerini, evin fiziksel koşullarının uygunluğu, çevredeki mekânların ulaşılabilirliği, iletişim ve ulaşım imkânları, sosyokültürel aktivitelere katılım, teknoloji kullanma becerisi ile evine yüklediği anlam belirlemektedir. Ayrıca, yaşlı bireylerin ihtiyaçlarına ilişkin enformel ve formel destek sistemlerinin çeşitliği ve kalitesi evde yaşama tercihlerini belirleyen diğer unsurlardır. Yaşlı bireyler kamu kurumları tarafından verilen hizmetlere güven duymakta, yerinde yaşlanmaya ilişkin evde sağlık ve bakım hizmetlerinden yararlanmaktadırlar. Yaşlı bireyler sosyal destek ve evde bakım hizmetlerini mahalle bazında açılacak gündüzlü merkezlerden almak istemektedirler. Araştırmada evde yaşayan yaşlı bireylerin yerinde yaşlanma deneyimleri ve sosyal hizmet gereksinimleri sosyal hizmet disiplini bakış açısı ile sosyokültürel ve ekonomik boyutlarıyla ele alınmıştır. Yaşlı bireylerin özellikleri, ihtiyaçları ve tercihleri dikkate alınarak alternatif hizmet modellerine ilişkin sosyal politikaların oluşturulması ve uygulanması için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The main problem of the study is to reveal the experiences of aging in place of individuals in the 65+ age group living at home, their difficulties, and to determine their social service needs in the example of Ankara province. The study aims to reveal the problems experienced by older people living at home regarding their support and care needs and to determine the social service needs related to the elimination of these problems within the scope of aging in place. The experiences and social service needs of elderly people living at home were discussed in the context of the ecological system approach. The study was conducted with a qualitative research design and used the phenomenological approach. A total of 30 elderly people, 16 women and 14 men, living in Ankara province were reached through snowball sampling and semi-structured in-depth interviews were conducted. The data were subjected to thematic analysis under two themes called as "aging in place experiences" and "aging in place support systems and social service needs".  According to the research findings, elderly people want to live in their accustomed homes for as long as possible. The preferences of living at home are determined by the suitability of the physical conditions of the house, the accessibility of the surrounding places, the communication and transportation facilities, the participation in sociocultural activities, the ability to use technology, and the meaning they refer to the home. Other factors include diversity and quality of informal and formal support systems. Elderly people trust the services provided by public institutions and benefit from home health and care related to aging in place. Elderly people want to receive social support and home care services from day centers to be opened on a neighborhood basis. In the study, the aging in place experiences and social service needs of elderly people living at home were discussed with sociocultural and economic dimensions from the perspective of social work discipline.  Recommendations were made for developing and implementing social policies on alternative service models, considering elderly people's characteristics, needs and preferences.