İlköğretim okullarındaki yöneticilerin liderlik stilleri ile duygusal zekaları arasındaki ilişki
The relationship between primary schools administrators leadership styles and emotional intelligence
Yazar: BANU EROĞLU
Danışman: PROF. DR. ADİL ÇAĞLAR
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Zeka = Intelligence ; Ölçekler = Scales ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Yirminci yüzyıldan günümüze zekâve liderlik kavramları farklılık göstermiştir. Duygusal zekâ ve liderlik arasındaki değişimin de gözlenebilmesi için sürekli araştırmalar yapılmaktadır. Eğitim örgütleri insan merkezli hizmet üreten kurumlar olduğundan özellikle okul yöneticilerinin sahip olduğu duygusal zekâları ve liderlik stilleri büyük önem taşımaktadır. Okul yöneticileri yönetime ilişkin bilgi ve becerilerinin yanında kendi duygularının farkında olmalı, başkalarının yerine kendilerini koyabilmeli, başkalarının ve kendilerinin duygularını yönetebilmelidir. Ayrıca etkin bir lider, çalışanlarının ihtiyaçlarına ve beklentilerine cevap verebilmeli, değişen koşullara uyum sağlayabilmeli, olumsuz durumları ortadan kaldırabilmelidir. Eğitim örgütlerinde okul yöneticilerinin liderlik vasıflarının yanında sahip olduğu duygusal zekâları da çok önemlidir. Çünkü duygusal zekâsı yüksek olan bireylerin daha etkili liderlik davranışları sergilemeye yatkın oldukları iddia edilmektedir. Bu anlamda okul yöneticilerinin duygusal zekâ düzeylerinin yüksek olması kurumun karşılaştığı problemlere çözüm üretebilmesi, başkalarının düşündüklerine ortak olabilmesi, ahenkli bir çalışma ortamı yaratabilmesi açısından önemlidir. Araştırmanın evrenini, 2011-2012 Eğitim-Öğretim yılı İstanbul İli Kartal İlçesi Resmi ve Özel İlköğretim okullarında görev yapan yöneticiler (müdür ve müdür yardımcıları), örneklemini ise Kartal ilçesinden rastgele seçilmiş resmi ve özel ilköğretim okullarında görev yapan 89 (23 kadın, 66 erkek) yönetici oluşturmaktadır. Araştırmada yöneticilerin liderlik stillerini kullanma düzeylerini belirlemek amacıyla Bass (1985) tarafından geliştirilen Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği (MLQ), duygusal zekâ düzeylerini belirlemek amacıyla Bar-On (1997) tarafından geliştirilen Bar-On Duygusal Zekâ Ölçeği kullanılmıştır. İlköğretim okullarındaki yöneticilerin liderlik stilleri ile duygusal zekâları arasında ilişki çeşitli bağımsız değişkenler (cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, yöneticilik kıdemi, eğitim durumu, branş) açısından incelendiğinden araştırmanın modeli ilişkisel tarama modelidir.Uygulanan ölçekler sonucunda elde edilen verilen SPSS for Windows 18.0 istatistik paket programı ile analiz edilmiştir.Araştırmada yapılan analizler sonucunda yöneticilerin sahip oldukları liderlik stilleri cinsiyet, yaş, yöneticilik kıdemi, mesleki kıdem, eğitim düzeyi ve branş değişkeni ivaçısından anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Yöneticilerin duygusal zekâ düzeyleri yaş ve mesleki kıdem değişkeni açısından anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Fakat Baron duygusal zekâ ölçeği alt boyutları ile cinsiyet, yöneticilik kıdemi, eğitim düzeyi ve branş değişkeni arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Liderlik stilleri ölçeği ile duygusal zekâ ölçeği arasındaki ilişkiye bakıldığında dönüşümsel veetkileşimci liderlik alt boyutları ile Baron duygusal zekâ ölçeğinin kişisel beceriler, kişiler arası beceriler ve genel ruh durumu boyutları toplam puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır.Ayrıca çok faktörlü liderlik ölçeği etkileşimci liderlik toplam puanları ile Baron duygusal zekâ ölçeği stresle başa çıkma boyutu arasında da pozitif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır.Anahtar Kelimeler:Duygusal zekâ, liderlik stilleri, ilköğretim, yönetici, zekâ

Abstract:
Differences in concepts of intelligence and leadership are seen throughout the twentieth century to the present.The observation of change between emotional intelligence and leadership are continuously being investigated.As we all know,educational institutions are human-centered areas.Because of that,school administrators` emotional intelligence and leadership styles are most important.School administrators must develop emotional empathy and manage personal emotions appropriately while obtaining other fundamental management skills.In addition,an effective leadershould beable to provide answers totheiremployees` needs and expectations,adapt to the changing conditions,and eliminate negative situations.However, in education institutes, a school administrators` emotional intelligence is just as important as their leadership qualities.One who has high emotional intelligence is claimed to have more effective leadership behaviors.In this sense, a school administrator with high emotional intelligence will find solutions to problems faced by the institution, shares common thoughts with others, creates a harmonious working environment, and is overall very important.The study population is basedoff of a 2011-2012 Academic Year of Istanbul Province who is working for KARTAL County Public and Private Schools administrators (principals and assistant principals), and 89 administrator ( 23 female , 66 males ) whowereselected by random sample of public and private primary schools in the town of KARTAL.Leadership styles ofadministratorsforresearch to determine the level of Bass (1985)aredeveloped by the Multifactor Leadership Questionnaire (MLQ), in order to determine the level of emotional intelligence, BarOn (1997) developed by Bar-On Emotional Quotient Inventory.The relationship between emotional intelligence and leadership styles of administratorsin primary schools of various independent variables (gender, age, seniority, managerial seniority, education, industry) are reviewed in terms of the relational scanning model viof the research model.Applied to the scales obtained from the SPSS for Windows 18.0 statistical package programwasanalyzed.As a result of their leadership styles of administrators in the research, analysis, gender, age, managerial seniority, seniority, education, and industry has created a significant difference in terms of the variable.Variable levels of emotional intelligence of administrators in terms of age and professional seniority did not make a significant difference. But between Baron Emotional Intelligence sub-dimension and Educational level management of seniority, gender, branch variablewasfoundto makesignificant differences.Regarding the relationship between emotional intelligence scale and the scale of leadership styles, sub-dimensions of transformational and transactional leadership with the Baron emotional intelligence scale personal skills, interpersonal skills, and the general mood situation was a positive relationship between the total scores of sizes.On the other hand , between multifactor leadership questionnaire transactional leadership and Baron emotional intelligence`s stress management dimension total scores, positive relationshipswere determined.KEYWORDS: emotional intelligence, leadership skills, primary school, administrator, intelligence.