Kavram eğitiminde eğitsel oyuncak tasarımı: Okul öncesi eğitimde yön kavramına yönelik bir oyuncak
Educational toy design in concept education: A toy for direction concept in preschool education
Yazar: CEMİL YAVUZ
Danışman: PROF. DR. AYDIN ŞIK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design

Özet:
Bir ürün veya durumun anlamlandırılarak, kavrama eyleminin gerçekleşmesinde algı önemli bir faktördür. Kullanıcıların bir ürünü algılamasında duyuların önemli bir rolü olduğu düşünüldüğünde, birden fazla duyuya hitap eden ürünlerle olan etkileşimin çok boyutlu bir eksende gerçekleşmesi, kullanıcı deneyimini etkileyecektir. Bu çalışma kapsamında tasarlanan eğitsel oyuncakta ses faktörünün tasarım elemanı olarak kullanılmasıyla, çocuk-oyuncak etkileşimi görsel ve işitsel öğelerle desteklenerek, eğitsel oyuncağın çocuk üzerindeki öğretici etkisinin güçlendirilmesi hedeflenmiştir. Her bir aşama kendi içerisinde farklı araştırmaları barındırmakla birlikte, çalışma genel anlamda üç aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşama, yapılacak tasarımın özelliklerini belirlemek adına durum analizlerinin yapıldığı aşamadır. İkinci aşama, ilk aşamada elde edilen veriler doğrultusunda eğitsel oyuncağın tasarlanarak prototip üretiminin yapıldığı tasarım ve ürün geliştirme aşamasıdır. Çalışmanın üçüncü ve son aşaması ise tasarlanan oyuncağın, hedeflenen kavram gelişimini destekleyip desteklemediğinin ölçüldüğü test aşamasıdır. Okul öncesi öğretmenleriyle yapılan anketlerde öğretiminde zorlanılan kavramlardan biri olarak belirtilen yön-mekânda konum kavramının öğretimine yönelik dört oyundan oluşan "KATMAN" isimli oyuncak tasarımı geliştirilmiştir. Tasarlanan eğitsel oyuncağın, okul öncesi çocukların kavram gelişimleri üzerindeki etkisini incelemek amacıyla deneysel desenlerden ön test-son test kontrol gruplu model kullanılmıştır. Tasarlanan oyuncakla 48-60 ay aralığındaki okul öncesi eğitime devam eden 79 erkek, 69 kız olmak üzere toplam 148 çocuktan oluşan (5 deney grubu, 5 kontrol grubu) örneklem grubu ile çalışma yürütülmüştür. Çocukların kavram öğrenim düzeylerini belirlemek amacıyla veri toplama aracı olarak kavram gelişim testi, çocukların tasarlanan oyuncakla ilgili görüşlerinin alınması için de yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerle elde edilen bulgularda geliştirilen eğitsel oyuncağın, okul öncesi dönemdeki çocukların yön-mekânda konum kavram öğrenim düzeylerinin artmasına katkıda bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Perception is a vital factor within the process of conceptualizing and grasping a product or a circumstance. Considering the fact that senses take a significant role for the users to perceive a product, realizing a multidimensional interaction with the products that target multiple sensualities will have an impact on the user experience. Utilising sounds as a design element in an educational toy that has been designed within the context of this work, it is aimed to amplify the toy's educative impact on children. So long as each phase contains a unique research, the work has been conducted in 3 main phases. First phase is the stage where a situational analysis has been conducted to lay out the necessiated specifications of the design. Second phase, on the other hand, is the product development phase where a prototype is developed in accordance with the data obtained in the first phase. The last and the third phase is where it is measured whether the toy has attained the targeted level of cognitive improvement. As a result of the findings extracted from a series of questionnaires that have been conducted with the pre-school teachers, a toy named "KATMAN" has been developed to assist teaching efforts of the concept "direction-space" which is among the hardest learned concepts. As a method to measure the developmental effect of the toy on the conceptualizing skills of pre-school kids, a pretest-post test control group design has been employed. The work has been conducted with a sample of 148 kids in total consisting of 79 males and 69 females (5 experimental and 5 control group) who are 48-60 months of age. A conceptual development test has been used to gather data to assess concept learning levels of the kids whereas a semi-structured interview form is harnessed to gather feedback from the kids on the designed toy. As a result, it has been concluded that the toy, which has been developed in accordance with the findings derived from statistical analysis, has a positive contribution on boosting learning capabilities of the kids of the concept of location in direction-space.