Medyada "İsyan Performansları": Toplumsal hareket aktörlerinin gözünden medya ve yeni toplumsal hareketler performansları
"Rebellion Performances" in the media: Media and new social movement performances through eyes of social movement actors
Yazar: GURBET ERUL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EMİR YILDIZ
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism

Özet:
İnsanlığın varlığından beri ekonomik, politik ya da kültürel alanlarda toplumlarda yaşanan anlaşmazlıklardan ya da çatışmalardan dolayı toplumsal hareketler gerçekleşmektedir. Toplumsal hareketlerin temel unsurlarını da bireylerin kendilerini anlatmak amacıyla kullandıkları protesto repertuvarları ve bu protestoda derdini anlatan aktörler oluşturmaktadır. Bu nedenle, çalışmada Yeni Toplumsal Hareketlerde bir protesto repertuvarı olan performansın haber medyasında yer alan fotoğraflarının aktörler tarafından nasıl yorumlandığı incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. İlk olarak Yeni Toplumsal Hareketler kapsamında protesto repertuvarları içinde yer alan performansların medya tarafından nasıl aktarıldığını anlamak amacıyla seçilen örneklerin nitel metin çözümlemesi gerçekleştirilmiştir. Çözümlemesi gerçekleştirilen örneklerin Yeni Toplumsal Hareketler kapsamına giren örnekler olması ve eylem repertuvarlarında performatif eylemlere geniş bir yer ayırmaları önem taşımıştır. Wall Street'i İşgal et, Black Lives Matter ve Marea Verde olayları örnek olarak seçilmiştir. Bu kapsamda her olaydan 3 haber fotoğrafı olmak üzere toplamda 9 haber fotoğrafı seçilmiştir. Yeni Toplumsal Hareketler kapsamında sergilenen bu performansların aktörler tarafından nasıl alımlandığını irdelemek amacıyla Kartopu Örneklem yöntemiyle seçilmiş 4 kadın 4 erkek olmak üzere 8 katılımcı ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme yöntemi ile online görüşme gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların bir sivil toplum kuruluşuna üye olması ve kendini aktivist olarak tanımlaması temel alınmıştır.
Çalışma kapsamında yapılan görüşmelerde tematik olarak 21 kavram saptanmıştır. Bu kavramlar derinlemesine görüşmede kullanıldıkları fotoğrafların sırasıyla "birlik, dayanışma, çoğulculuk, başkaldırı, direnç, pasif direniş, savunmasız, durgunluk, neşe, canlılık, yas, trajedi, sarsıcılık, dehşete düşürme, cinayetin teşhiri, kadın bedeninin tabulaştırılması, bedenin biyolojik gerçekliğine vurgu, felaketin ön izlemesi, yaşanacak sonuç için uyarı, öfke ve kararlılık" şeklindedir. Sonuç olarak katılımcılara göre slogan yazılı pankart ya da bayrak gibi sembollerin bulunduğu fotoğraflarda talepler öne çıkmıştır. Eylemlerde kullanılan maskeler, sergilenen dans performansları, sol ya da sağ yumruğun havada olması, yarı çıplak olarak sergilenen performansların bedensel boyutları öne çıkarken geçmişte yaşanan bir olaya atıf yapılan, kan kullanılan ya da tarihsel anlamda ikonik bir hareketin sergilendiği performanslarda duygusal boyutun öne çıktığı görülmüştür. Katılımcılar, eylemcilerin performansları belirlerken hareketin mesajını çarpıcı şekilde vermek ve hareketin muhaliflerinin, izleyenlerin, medyanın dikkatini çekmeye öncelik verdiklerini düşünmektedirler. Katılımcıların, fotoğraflarda yer alan bazı performansları direkt deneyimlememelerine karşın fotoğrafta yer alan bazı unsurlar ile ortaklık kurdukları ya da başka bir eylemi anımsadıkları görülmüştür. Öte yandan katılımcılar, deneyimledikleri ve özdeşlik kurdukları performansları daha kolay okumuşlardır. Eylemlerde eylemin taleplerine ilişkin pankart ya da bayrak gibi sembollerin olmaması durumunda eylemin amacının açık bir biçimde anlaşılamadığı saptanmıştır. Dans etmek, el ele, kol kola ya da omuz omuza yürümek, sol ya da sağ yumruğun havada sıkılması gibi bedensel anlamda insanlığın evrensel sayılabilecek davranışları deneyim dünyaları ile çabucak yakınlık kurabilmiştir. Deneyim dünyasında karşılığı olan performansların duygusal ve bedensel boyutlara ilişkin alımlamaları hızlı olurken eylemin harekete geçirici boyutu yüksek olmaktadır.

Abstract:
Since the dawn of humanity, social movements have been taking place due to disagreements or conflicts in societies in economic, political or cultural fields. The basic elements of social movements are the repertoire of protests they use to express themselves and the actors who express themselves in these protests. Therefore, this study examines how actors interpret the photographs of performance, which is a repertoire of protest in the New Social Movements, in the news media. Qualitative Research Method was used in the research. Firstly, qualitative text analysis of the selected examples was conducted to understand how the performances included in the protest repertoire within the scope of NSM were conveyed by the media. It was important that the analyzed examples were examples within the scope of the New Social Movement and that they allocated a large space to performative actions in their action repertoire. Occupy Wall Street, Black Lives Matter and Marea Verde were chosen as examples. In this context, a total of 9 news photographs, 3 news photographs from each event, were selected. In order to see how these performances exhibited within the scope of New Social Movement were received by the actors, online interviews were conducted with 8 participants (4 women and 4 men) selected by Snowball Sampling method with semi-structured in-depth interview method. Participants were based on being a member of a Civil Society Organization and identifying themselves as activists.
In the interviews conducted within the scope of the study, 21 thematic concepts were identified. These concepts are listed as "unity, solidarity, pluralism, rebellion, resistance, passive resistance, defenseless, stagnation, joy, vitality, mourning, tragedy, shocking, horrifying, exposure of murder, tabooization of the female body, emphasis on the biological reality of the body, preview of the disaster, warning of the outcome, anger and determination" in the order of the photographs they were used in the in-depth interview.
As a result, according to the participants, photos with symbols such as banners with slogans or flags and demands came to the fore. While the masks used in the protests, dance performances, left or right fists in the air, and half-naked performances emphasized the physical dimension, the emotional dimension was seen to be prominent in performances that referred to a past event, used blood, or displayed a historically iconic movement. It was thought that the activists' priorities in choosing performances were to convey the message of the movement in a striking way and to attract the attention of the movement's opponents, the audience and the media. Although the participants did not directly experience some of the performances in the photographs, it was observed that a partnership was established with some elements in the photograph or another action was remembered. Participants read more easily the performances they experienced and identified with. In the absence of symbols such as banners or flags related to the demands of the protest, it was observed that the purpose of the protest was not understood. Bodily behaviors such as dancing, walking hand in hand, arm in arm or shoulder to shoulder, clenching the left or right fist in the air, which can be considered universal for humanity, have quickly established an affinity with the worlds of experience. Performances that have an equivalent in the world of experience have fast emotional and bodily uptake, while the mobilizing dimension of the action is high.