Glioblastom tanılı hastalarda tedavi sonrasında normal görünen beyaz cevherin multiparametrik MRG ile değerlendirilmesi
Evaluation with multiparametric mri of normal-appearing whitematter in patients with treated glioblastoma
Yazar: SİNAN ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. YELDA ÖZSUNAR DAYANIR
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Beyaz cevher = White matter ; Difüzyon = Diffusion ; Glioblastoma = Glioblastoma ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Nekroz = Necrosis ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Perfüzyon = Perfusion ; Radyoterapi = Radiotherapy

Özet:
Giriş ve Amaç: Kemo-Radyoterapi ile tedavi edilmiş glioblastom tanılı hastalarda normal görünen beyaz cevherde (NGBC) multiparametrik MRG yöntemlerinin tedaviyi takip eden süreçte nasıl etkilendiğini ortaya koymaya çalıştık.

Materyal ve Metod: Kemo-Radyoterapi ile tedavi edilmiş glioblastom tanısı kesinleşmiş 17 hastanın, 43 adet Multiparametrik MR tetkiki incelenmiştir. Tetkiklerde Apparent Diffusion Coefficient (ADC) ve Fraksiyonel Anizotropi (FA) haritaları, Gradient Eko (GRE) sekansı, Dinamik Duyarlılık Ağırlıklı (DSC) ve Arterial spin labeling (ASL) perfüzyon sekansları olmak üzere toplam altı tane farklı seri veya harita analiz edildi. Her tetkikteki her bir sekans 15'er adet ROI ölçümü ile ayrıntılı incelendi. Elde edilen değerler kontralateral NGBC ile normalize edildi. Normalize edilmiş değerlerin zamana bağlı değişiklikleri istatiksel olarak analiz edildi.

Bulgular: Takip görüntülemelerde en belirgin değişiklikler perilezyonal ROI ölçümlerinde meydana geldi. Perilezyonal NGBC'de tedavi sonrası ilk üç aylık periyodda nFA, nrCBV, nrCBF, nASL değerlerinde (p<0,005) azalma ardından plato ve sonrasında tedavi öncesi değerlere yaklaşan artış şeklinde değişim bulduk. Diğer NGBC alanlarında daha hafif olmakla birlikte benzer bulgular mevcuttur. Perilezyonal NGBC'de nrCBV ile nrCBF, nASL arasında pozitif, nADC ile arasında negatif korelasyon gösterdik (sırasıyla r: 0.963, 0.736, -0.973). Diğer NGBC alanlarında hesaplanan ortalama nrCBV, nrCBF, nASL değerleri arasında güçlü korelasyon bulduk (sırasıyla r: 0,891, 0,864).

Sonuç: Çalışmamızdaki multiparametrik kantitatif değerlendirme DSC ve ASL perfüzyon tetkiklerinde ilk üç ayda korele olarak azaldığını, bir yıl sonrasında ise literatürden farklı olarak plato çizdiğini gösterdik. Buna karşılık ADC'deki zaman içinde artışın perfüzyon MRG kadar belirgin olmadığı, ilk üç ayda arttıktan sonra plato çizdiği izlendi. Çalışmamızın sonuçları DSC, ASL perfüzyon yöntemlerinin, nADC ve nFA değerlerinin NGBC'de oluşan hasarı takip etmede biyobelirteç olarak kullanılabileceğini düşündürmektedir. Gözlenen

patolojik değişiklikliklerin zaman içinde kendini sınırlanması ve plato çizmesi nedeniyle geç patofizyolojik değişiklikleri açıklamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Yüksek korelasyon nedeniyle ASL Perfüzyon'un, kontrastlı perfüzyon yöntemleri yerine kullanılabileceğini düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: Glioblastom, Radyoterapi, Radyonekroz, Beyaz cevher, Perfüzyon, Difüzyon, ASL, DSC,

İletişim Adresi: Adnan Menderes Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Radyoloji Anabilim Dalı, Aydın, Türkiye

Abstract:
Introduction and purpose: We tried to reveal how the multiparametric MRI in the normal appearing white matter (NAWM) are affected in patients with glioblastoma treated with chemo-radiotherapy in the period following the treatment.

Materials and Methods: 43 multiparametric MRI examinations of 17 patients with glioblastoma and treated with chemo-radiotherapy (CRT) were examined. A total of six different series or maps were analyzed in the examinations: Apparent Diffusion Coefficient (ADC) and Fractional Anisotropy (FA) maps, Gradient Echo (GRE) sequence, Dynamic susceptibility contrast (DSC) and Arterial spin labeling (ASL) perfusion sequences. Each sequence in each examination was examined in detail with 15 ROI (Region Of Interest) measurements. The values obtained were normalized with the contralateral NGBC. Time dependent changes of normalized values were analyzed statistically.

Results: The most prominent changes in follow-up imaging occurred in perilesional ROI measurements. In perilesional NGBC, we found a decrease in nFA, nrCBV, nrCBF, nASL values (p <0.005) in the first three months after treatment, followed by an increase approaching the plateau and after treatment values. Similar but milder findings were present in other NGBC areas. nrCBF and nASL were found to be positively correlated with nrCBV while nADC was found to be negatively correlated with nrCBV in perilesional NGBC (r: 0.963, 0.736, -0.973, respectively). We found strong correlations between the mean values of nrCBV, nrCBF, nASL calculated in other NGBC areas (r: 0.891, 0.864, respectively).

Conclusion: We showed that the quantitative ROI measurements decreased correlatively in the first three months in DSC and ASL perfusion examinations, and after one year they draw a plateau, unlike the literature. On the other hand, it was observed that the increase in ADC was not as prominent as in perfusion MRI, and it showed a plateau pattern

following the increase during the first three months. More studies are needed to explain late pathophysiological changes, as changes are limited and show a plateau pattern over time. Because of the strong correlation, our results support the use of perfusion examination with ASL method instead of contrast enhanced perfusion methods.

Keywords: Glioblastoma, Radiotherapy, Radionecrosis, White matter, Perfusion, Diffusion, ASL, DSC.