Sağlıklı yaşlı bireylerde bilişsel profilin CAIDE demans risk puanları ile ilişkisi
The relationship of cognitive profile and CAIDE dementation risk score in healthy elderly individuals
Yazar: FİLİZ ALPASLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZDEN ERKAN OĞUL
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Bilişsel Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Demans = Dementia ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlıklı yaşlanma = Healthy aging ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age ; Ölçekler = Scales

Özet:
Çağımızın önemli problemlerinden olan demansın görülme sıklığının yaş ile birlikte arttığı ama aslında dejeneratif sürecin klinik bulgular görülmeden 10-15 önce başladığı bilinir. Bu bağlamda demansın önlenmesi için, demans riski yüksek olan bireylerin demans durumlarının erken teşhis edilmesi büyük önem taşımaktadır. Literatürde demans riskini belirlemek için birçok farklı skala geliştirilmiştir. Araştırmamızda bu skalalardan biri olan CAIDE Demans Risk Puanı (Kardiyovasküler Risk Faktörleri, Yaşlanma ve Demans İnsidansı) ile sağlıklı yaşlı bireylerin bilişsel profilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Retrospektif olarak yapılan araştırmanın örneklemini; Bağcılar Medipol Mega Üniversite Hastanesi nöroloji polikliniğine başvuran hastalar ve 2020 yılının Ocak-Mart ayları arasında İstanbul'un Bayrampaşa ilçesinde gerçekleştirilen, yaşlı bireylerde sağlıklı yaşlanma için yaşam tarzını değiştirme hedefini güden "65 Yaş Üstü İyilik Halini Arttırma (İHA) Projesi kapsamında yer almış nöropsikolojik değerlendirmesi yapılmış ve araştırmanın dahil edilme kriterini karşılayan gönüllüler oluşturmuştur. Bu kapsamda taranan dosyalardan 28 bireyin verilerine eksiksiz olarak ulaşılmış ve çalışmaya alınmıştır.  Katılımcıların CAIDE demans risk puanları; yaş, cinsiyet, eğitim, fiziksel aktivite, sistolik kan basıncı, vücut kitle indeksi, total kolesterol gibi parametreler incelenerek hesaplanmıştır. Elde edilen risk puanları ile bilişsel beceriler arasındaki ilişki durumu ayrı ayrı incelendiği gibi bireyler orta ve yüksek risk grubuna göre ayrılmış ve bu gruplardaki bireylerin değerleri ile bilişsel beceriler arasındaki ilişki durumu da ayrıca analiz edilmiştir. Değerlendirmeler sonrasında ileri sayı menzili (r=-.485, p<0.01) ve geri sayı menzili (r=-.512, p<0.01) testleri ile CAIDE demans risk puanları arasında negatif yönde orta düzeyde bir ilişki olduğu ancak risk düzeyi ile nöropsikometrik profil arasında bir ilişki olmadığı bulunmuştur. Bununla birlikte yine geriatrik depresyon ölçeği, yaş ve eğitim faktörleri ile CAIDE demans risk puanları arasında olmadığı görülmüştür.

Abstract:
Although it is well known that dementia incidence rises with age and is one of the major issues of our time, the degenerative process actually starts 10-15 years before any clinical symptoms appear. In this setting, early detection of dementia in people who are at high risk of developing the disease is crucial for dementia prevention. The literature has produced a wide range of measures for assessing dementia risk. One of these scales, the CAIDE Dementia Risk Score (Cardiovascular Risk Factors, Aging and Dementia Incidence), and the cognitive profiles of healthy elderly people were the subjects of our investigation. The objective of the "Increasing Well-Being Over 65 Years Old (IWB) Project," which was carried out in Bayrampaşa, Istanbul between January and March 2020, was to alter elderly people's lifestyles to promote healthy aging. The sample of the retrospective study included patients who applied to the neurology outpatient clinic of Baclar Medipol Mega University Hospital and underwent neuropsychological evaluation as part of the project. Volunteers who met the study's inclusion requirements made up the study's volunteer population. In this case, the study included 28 people's data that were fully accessed from the scanned files. Participants' CAIDE dementia risk scores were calculated by examining parameters such as age, gender, education, physical activity, systolic blood pressure, body mass index, and total cholesterol. Following the separation of the participants into medium and high risk groups, the association between the values of those participants and cognitive skills was also evaluated. The relationship between the derived risk scores and cognitive skills was also examined independently. After the evaluations, it was found that there was a negative and moderate relationship between the forward range (r=-.485, p<0.01) and backward range (r=-.512, p<0.01) tests and the CAIDE dementia risk scores, but there was no relationship between the risk level and the neuropsychometric profile. However, it was shown that there was no correlation between the CAIDE dementia risk scores and the geriatric depression scale, age, or education factors.