Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetlerinde Görev Yapan Personelin Terör Olaylarına İlişkin Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi
Determining the knowledge levels of the personnel working in the pre-hospital emergency health services on terror events
Yazar: TUĞBA SAĞLAM ŞENER
Danışman: DOÇ. DR. SÜREYYA GÜMÜŞSOY
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Afet Tıbbı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid

Özet:
Giriş: Terör doğası gereği her zaman daha fazla kitlesel hasar yaratmayı ve fazlaca can kaybı olmasını sağlamak amacıyla birçok farklı yönteme başvurmaktadır. Bunlardan belki de en yaygın olarak kullanılanı konvansiyonel patlayıcılardır. İstatistiksel verilere göre patlamadan kaynaklı ölümlerin yaklaşık yarısı olay yerine daha ambulans gelmeden önce gerçekleşmektedir. Bu bakımdan hızlı ve iyi organize olmuş bir hastane öncesi acil sağlık sistemi ve yönetimi terör saldırılarında yaşanan can kayıplarının azaltılması için etkin bir role sahiptir. 
Amaç: Bu çalışmada, hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde görev yapan personelin terör olaylarına ilişkin bilgi düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. 
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve Kesitsel olarak yapılan bu araştırma, Ocak 2022- Ocak 2023 tarihleri arasında gerçekleşti. Araştırmanın evrenini, Acil Tıp Teknisyenleri ve Teknikerleri Derneği (ATTDER)'ne üye olup hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde çalışan sağlık personelleri (paramedik, acil tıp teknisyeni, doktor ve hemşire) oluşturdu (N=2500). Anketi doldurmayı kabul eden 340 katılımcı ile çalışma yürütüldü. Veriler, araştırmacı tarafından oluşturulan "katılımcıların tanıtıcı bilgileri," "katılımcıların terör bilgi düzeyi soruları" ve ''katılımcıların terör olayları bilgi düzeyi soruları'' anket formu ile toplandı. Araştırmadan elde edilen verilerin analizi Statistical Package For Social Science (SPSS) 25.0 paket programında gerçekleştirildi. Araştırmadaki bulgularının değerlendirilmesinde, iki kategorik değişkenin birbirlerine göre nasıl dağıldığını inceleyen çapraz tablo ve Ki-Kare testi, daha sonrasında iki sınıflı demografik özellikler (cinsiyet) için "Bağımsız örneklemler t-testi" ve ikiden çok sınıflı (meslek, vb.) demografik değişkenler için ise "Tek yönlü varyans analizi (ANOVA)" testleri ile sınıflar arası farklılıklar ve "Tukey Post Hoc" testi ile de farklılıkların hangi sınıflardan kaynaklandığı test edilmiştir. Sonuçlar %95 güven aralığında, anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan HÖASH personellerinin %61.8'inin kadın, yaş ortalamasının 31.03±6,73 (min=19, max=52), %44.4'ünün lisans mezunu, %57.6'sının mesleğinin paramedik, %35.0'inin mesleki tecrübesinin 6 – 10 yıl arasında olduğu; %39.4'ünün Ege Bölgesinde yaşadığı belirlendi. HÖASH çalışanlarının %91.8'i terör olayları ile ilgili özel eğitim almak istedikleri, %30.3'ü terör saldırılarına yaklaşım konusunda eğitim aldıklarını, eğitim aldığını belirtenlerin %51.5'i bu eğitimler sonucunda yeterli bilgi ve beceriye sahip olmadığını, %47.6'sı mesleklerini yaparken terör olayı ile karşılaştıklarını, %55.3'ü terör olaylarına müdahale sırasında zaman zaman bilgilerini uygulamakta zorlandıkları tespit edildi. Ayrıca elde edilen sonuçlara göre; katılımcıların terör bilgi düzeyi toplam puanlarının ortalaması 5.46±.1.22, terör olayları bilgi düzeyini toplam puanlarının ortalaması ise 9.93±.1.23'tür. Katılımcıların eğitim düzeyi ile TBD puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark belirlenmiştir. Katılımcıların eğitim düzeyi, yaş grubu, cinsiyetleri, mesleki tecrübeleri ve yaşadığı bölge ile TOBD puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Katılımcıların terör olayları ile ilgili özel eğitim alınması gerektiğini düşünme durumları ile TBD puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Katılımcıların terör saldırılarına yaklaşım konusunda eğitim alma durumları ile TOBD puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. 
Sonuç: Bu araştırma sonucunda katılımcıların terörizm ve terör olayları konusunda %48.5'inin bilgi düzeyi yeterli, %51.5'inin bilgi düzeyi yetersiz görülmüştür. Katılımcıların terörizm ve terör olayları ile ilgili bilgi ve görüşleri literatür bilgileri ile paralel olsa da; çalışma yaşamında vakalarla bire bir karşılaşacakları göz önünde bulundurulduğunda istenilen seviyede değildir. Bu nedenle; HÖASH personellerine eğitim-öğretim süreçlerinde terörizm ve terör olaylarına ilişkin acil bakım ve müdahale konuları belli periyotlarda tekrarlanmalı ve demonstrasyon uygulamaları yapılmalıdır. Ayrıca HÖASH personellerine (doktor, hemşire, paramedik, acil tıp teknisyeni vb.) terör olaylarına müdahale konusunda hizmet içi eğitimler verilmelidir.

Anahtar Kelimeler: Hastane Öncesi Acil Bakım; Terör Saldırıları; Patlama Yaralanmaları; Acil Sağlık Hizmetleri.

Abstract:
Introduction: Terrorism, by its nature, always apply to many different methods in order to cause more damage and loss of life. Perhaps the most widely used of these are conventional explosives. According to statistical data, approximately half of the deaths caused by explosions occur before the ambulance arrives. In this respect, a fast and well-organized pre-hospital emergency health system and management effectively reduce the loss of life in terrorist attacks.
Aim: In this study, it is aimed to determine the level of knowledge of the personnel working in pre-hospital emergency health services regarding terror events.
Materials and Methods: This descriptive study was conducted between January 2022 and January 2023. The population of the study consisted of health personnel (paramedics, emergency medical technicians, doctors and nurses) working in pre-hospital emergency health services who are members of the Association of Emergency Medicine Technicians and Technicians (ATTDER) (N=2500). The study was conducted with 340 participants who agreed to fill out the study questionnaire. The data were collected with the questionnaire form "participants' introductory information", "participants' terrorism knowledge level questions" and "participants' terror events knowledge level questions" created by the researcher. The analysis of the data obtained from the research was carried out in the Statistical Package for Social Science (SPSS) 25.0 package program. In the evaluation of the findings of the research, the cross table and Chi-Square test examining how the two categorical variables are distributed relative to each other, then the "Independent samples t-test" for the two-class demographic characteristics (gender) and the more than two-class (occupation, etc.) demographic variables. On the other hand, the differences between classes were tested with the "One-way analysis of variance (ANOVA)" tests and the classes from which the differences originated with the "Tukey Post Hoc" test. The results were evaluated at the 95% confidence interval and the significance level of p<0.05.
Results: 61.8% of the PHEHS personnel participating in the study were female, the average age was 31.03±6.73 (min=19, max=52), 44.4% had a bachelor's degree, 57.6% were paramedics, 35.0% of them had 6 to 10 years of experience; It was determined that 39.4% of them lived in the Aegean Region. 91.8% of PHEHS professionals stated that they wanted to receive special training on terror events, 30.3% of them stated that they had received training on terrorist attacks, 51.5% of them who received special training stated that they had not sufficient knowledge, 47.6% of them stated that they come across terorist attacks while doing their job. It was determined that 55.3% of them had difficulty in applying their knowledge from time to time during the intervention to terrorist attacks. In addition, according to the results obtained; the average of the total score of the participants' terror knowledge level is 5.46±.1.22, and the average of the total score of the terror attacks knowledge level is 9.93±.1.23. A statistically significant difference was determined between the education level of the participants and their TBD score. A statistically significant difference was found between the education level, age group, gender, professional experience and region of residence of the participants and their TOBD score averages. A statistically significant difference was found between the participants' thinking that they should receive special training on terrorist attacks and their TBD score averages. A statistically significant difference was found between the participants' training on approach to terrorist attacks and their TOBD score averages.
Conclusion: As a result of the study, 48.5% of the participants were found to have sufficient knowledge about terrorism and terrorist attcaks and 51.5% had insufficient knowledge. Although the participants' knowledge and views on terrorism and terrorist attacks are in line with the literature; It is not at the desired level considering that they will encounter cases one-on-one in working life. Because; Emergency care and response issues related to terrorism and terrorist attacks should be repeated periodically and demonstration practices should be made for PHEHS personnel in the education and training processes. In addition, in-service training should be given to PHEHS personnel (physicians, nurses, paramedics, emergency medical technicians, etc.) on the response to terrorist attacks.

Keywords: Pre-hospital Emergency Care; Terrorist Attacks; Blast Injuries; Emergency Medical Services.