Adana ilinde yaşayan çölyak hastalarının beslenme durum düzeyinin saptanması ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi /
Yazar: CEYLAN ALPASLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEMA ERGE
Doğu Akdeniz Üniversitesi-Eastern Mediterranean University / Yurtdışı Enstitü
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma, çölyak hastalarının beslenme durumlarını saptamak, glutensiz
diyet uygulama durumlarını belirlemek, sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini
değerlendirmek ve beslenme durumları ile sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi arasındaki
olası ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya 19-65 yaş aralığında 170
çölyak hastası birey (128 kadın, 42 erkek) katılmıştır. Hastalara genel bilgilerini,
sağlık durumunu, fiziksel aktivite durumunu, beslenme alışkanlıklarını, çölyak
hastalarında sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini, antropometrik ölçümlerini ve bir
günlük besin tüketimini saptamaya yönelik anket uygulanmıştır.
Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 31.46±11.14 yıl, %51.2'si bekar,
%48.8'i evli ve %41.8'si lise mezunudur. Erkek bireylerin %33.3'ü öğrenci, kadın
bireylerin ise %44.5'i diğer meslek grubundadır. Bireylerin %71.2'si öğün atlamakta,
%57'si en sık öğle yemeğini atlamaktadır. Hastaların %84.1'i glutensiz diyet
uygulamaktadır. Hastaların günlük ortalama enerji alımları 1402.31+540.82 kkal,
karbonhidrat alımı 149.15±79.36 g, protein alımı 44.48±20.54 g, yağ alımı
67.82±29.04 g'dır. Günlük önerilen enerji alımının ortalama %62.06±23.29'unu
karşılamaktadır.
Çalışmaya katılan kadın hastalar için ortalama yaşam kalitesi puanı
126.62±23.8, erkek hastalar için 136.40±25.94 olarak belirlenmiştir. Duygusal
durum, gastrointestinal alt boyutlarında ve toplam puanda cinsiyete göre anlamlı bir
farklılık belirlenmiştir (p<0.05). Bireylerin sosyal durum puanlarında medeni duruma
göre anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam puanı ve
diğer alt ölçeklere ilişkin puanlar diyet uyumuna göre anlamlı bir fark göstermemiştir
(p>0.05). Bireylerin enerji ve besin öğelerinin günlük önerilen oranları karşılama
iv
yüzdeleri ile endişe alt ölçeğinden alınan puanlar arasında anlamlı ilişki
bulunmamıştır (p>0.05). Çölyak hastalığı ömür boyu diyete uyum gerektirmekte ve
yaşam kalitesi değerlendirmesi büyük önem taşımaktadır. Toplumda çölyak
hastalığına ilişkin farkındalık oluşturulmalı ve daha çok çalışmalar yapılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Çölyak, Glutensiz diyet, Beslenme, Yaşam kalitesi

Abstract:
The aim of this study was to determine the nutritional status of celiac
patients, to determine the status of gluten-free diet, to evaluate the health-related
quality of life and to investigate the possible relationship between nutritional status
and health-related quality of life. 170 individuals (128 females, 42 males) between
the ages of 19-65 participated in the study. A questionnaire was used to determine
general information, health status, physical activity status, nutritional habits, healthrelated quality of life in celiac patients, anthropometric measurements and one daily
food consumption.
The mean age of the participants was 31.46±11.14 years %51.2 were single
%48.8 were married and %41.8 were high school graduates. %33.3 of the male
individuals are students and %44.5 of the female individuals are in the other
occupational group. %71.2 of individuals skip meals and %57 skip lunch most
frequently. %84.1 of the patients were on a gluten-free diet. The average daily
energy intake of the patients was 1402.31+540.82 kcal, carbohydrate intake was
149.15±79.36 g, protein intake was 44.48±20.54 g, and fat intake was 67.82±29.04 g.
It meets %62.06±23.29 of the daily recommended energy intake.
The mean quality of life score was 126.62±23.8 for female patients and
136.40+25.94 for male patients. A significant difference was found in terms of
emotional status, gastrointestinal sub-dimensions and total score by gender (p<0.05).
There was a significant difference in social status scores of individuals compared to
marital status (p<0.05). The total score of the Quality of Life Scale and the scores of
the other subscales did not show a significant difference according to diet
compliance (p>0.05). No significant relationship was found between the percentages
vi
of individuals' daily meeting of the recommended rates of energy and nutrients and
the scores obtained from the anxiety subscale (p>0.05). Celiac disease requires
lifelong adherence to the diet and quality of life is crucial. Awareness of celiac
disease should be raised in society and more studies should be done.
Keywords: Celiac, Gluten Free Diet, Nutrition, Quality of Life