Sosyal beceri eğitiminin psikolojik danışman adaylarının sosyal beceri ve psikolojik iyi olma düzeylerine etkisi
The effect of soci̇al ski̇ll educati̇on on psychologi̇cal counselor candi̇dates' levels of soci̇al ski̇ll and psychologi̇cal well-bei̇ng
Yazar: MURAT CANPOLAT
Danışman: PROF. DR. MERAL ATICI
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Beceri eğitimi = Skill training ; Grup eğitimi = Group education ; Psikologlar = Psychologists ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Sosyal beceri = Social skill ; Sosyal beceri eğitimi = Social skills training

Özet:
Bu araştırmada sosyal beceri eğitiminin psikolojik danışman adaylarının sosyal beceri ve psikolojik iyi olma düzeylerine etkisi deneysel yöntemle incelenmiştir.
Araştırma deneysel olup, 2x3'lük split-plot karışık desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık lisans eğitimine devam eden toplam 28 (deney grubu=14, kontrol grubu= 14) öğrenciden oluşmaktadır. Deney grubu 10'u kız 4'ü erkek toplam 14 öğrenciden, kontrol grubu ise 9'u kız 5'i erkek toplam 14 öğrenciden oluşmaktadır.
Psikolojik danışman adaylarının sosyal beceri ve psikolojik iyi olma düzeylerini arttırmaya yönelik geliştirilen sosyal beceri eğitim programı bilişsel yaklaşım, davranışçı yaklaşım, insancıl yaklaşım ve sosyal bilişsel öğrenme modeli dikkate alınarak hazırlanmış ve deney grubuna uygulanmıştır. Kontrol grubuna herhangi bir deneysel işlem yapılmamıştır.
Sosyal beceri eğitim programı haftada bir olmak üzere ortalama 90 dakika süren oturumlar şeklinde uygulanmıştır. Oturumlar 11 hafta devam etmiştir. Oturumlardaki uygulamalar video ile kayıt altına alınmıştır.
Araştırmada, nicel ve nitel yöntemler kullanılarak veriler elde edilmiştir. Araştırmanın nicel verileri Yüksel (1997) tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan Sosyal Beceri Envanteri ve Cenkseven (2004) tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan Psikolojik İyi Olma Ölçekleri kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmanın nitel verileri ise araştırmacı tarafından geliştirilen Oturum Sonu Değerlendirme Formu ve Genel Değerlendirme Formu ile elde edilmiştir.
Araştırmanın nicel verilerinin analizinde t testi, Karışık Ölçümler İçin İki Faktörlü Varyans Analizi, Tekrarlı Ölçümler İçin Tek Faktörlü Varyans Analizi ve Bonferroni testi uygulanmıştır. Araştırmanın nitel verilerinin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen bulgular incelendiğinde sosyal beceri eğitim programına katılan psikolojik danışman adaylarının sosyal beceri ve psikolojik iyi olma düzeylerinin uygulama sonunda anlamlı ölçüde yükseldiği bulunmuştur. Uygulama sonundaki sosyal beceri ve psikolojik iyi olma düzeylerinin ise iki ay sonra yapılan izleme çalışmasındaki ölçüm sonuçlarından anlamlı düzeyde farklılaşmadığı, yani uygulamanın etkisinin devam ettiği sonucu bulunmuştur.
Araştırmanın nitel bulguları incelendiğinde deney grubundaki katılımcıların ilişkiyi başlatma ve sürdürebilme, grupla bir işi yürütebilme, duygulara yönelik beceri, plan yapabilme ve problem çözme, stres yaratan durumlar ile başa çıkma ve saldırgan davranışlar ile başa çıkma becerilerinde gelişmeler sağlandığı ortaya çıkmıştır.
Sonuç olarak, sosyal beceri eğitim programının psikolojik danışman adaylarının sosyal becerilerini geliştirmede etkili olduğu, psikolojik iyi olmalarına olumlu katkı sağladığı söylenebilir. Anahtar kelimeler: Psikolojik danışman adayları, sosyal beceri eğitimi, sosyal beceri, psikolojik iyi olma

Abstract:
In this research, the effect of social skill education on success level of social skill and psychological well-being of the psychological counselor candidates is examined. 
The research is an experimental and 2x3 split plot design is used. Work group of the research consists of 2 student groups with 14 experimental group and 14 control group, in total 28 students which continue their undergraduate education on Psychological Counseling and Guidance in Faculty of Education of Mustafa Kemal University, in 2015-2016 academic year. Experimental group consists of 10 girls, 4 boys in total 14 students, but control group consists of 9 girls, 5 boys in total 14 students. 
Social skill education program is prepared with considering the learning models of social cognitive, humanistic approach, behavioral approach, and cognitive approach which are developed to increase success levels of social skill and psychological well-being of psychological counselor candidates, and is applied in experimental group. Not any experimental process is applied in control group. 
Social skill education program is performed with sessions continuing about 90 minutes once a week. Sessions are performed during eleven weeks. Also, sessions are recorded with a camera. 
In this research, data are obtained by using quantitative and qualitative methods. Quantitative data of the research are obtained by using Social Skill Inventory which is adaptation to Turkish by Yüksel (1997), and Success Scales of Psychological Well-being which is adaptation to Turkish by Cenkseven (2004). Qualitative data of the research are obtained by using  End of  Session Assessment Form and General Assessment Form which is developed by a researcher.
In analysis of quantitative data, t test, two-way analysis of variance for mixed measures, one-way analysis of variance for repeated measures and Bonferroni test are used. In analysis of qualitative data, content analysis method is used.
When findings obtained from this research are examined, significantly increasing is observed on the success level of social skill and psychological well-being in the end of implementation and post-implementation. Continuation of the effect which is found in post-implementation is determined when there is no differentiation in measurement analysis of the success level of social skill and psychological well-being in post-implementation.
When the qualitative findings are examined, developments are observed in the events of sustainability of relation in experimental group, group working, emotion oriented skill, making a plan and solving a problem, handling with stressful situations, handling with aggressive behavior. 
As a result, it can be said that social skill education program has positive influence on developing social skills and getting psychological well-being of psychological counselor candidates. Keywords: Psychological counselor candidates, social skill education, social skill, psychological well-being