İstanbul'da görülen sivrisinek türlerinin tespiti
Identification of the mosquito species in istanbul, turkey
Yazar: KEREM ÖTER
Danışman: PROF. DR. ERKUT TÜZER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Parazitoloji = Parasitology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Habitat = Habitat ; Sivrisinekler = Culicidae ; Türkiye = Turkey ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Çalışma İstanbul'da bulunan sivrisinek türlerini saptamak için Mayıs?Ekim 2003 ve Mayıs-Ekim 2004 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışma süresince ışık tuzaklarıyla ve larva ve pupadan yetiştirilerek 826'sı (%41,53) erkek ve 1163'ü (%58,47) dişi olmak üzere toplam 1989 erişkin sivrisinek elde edilmiştir. Larva ve pupa örnekleri 14 farklı habitat tipine (araba lastiği, bataklık, bodrum, dere, geçici doğal gölet, kalıcı doğal gölet, fosseptik çukuru, göl, havuz, kuyu, su birikintisi, su deposu, su kanalı, su saklama kapları) ait 71 üreme yerinden toplanmıştır. Tür ayrımları dişi sivrisineklerin morfolojileri üzerinden yapılmıştır. İdentifikasyon sonucu beş cinse ait sekiz sivrisinek türünün varlığı tespit edilmiştir. Larva ve pupadan yetiştirilen 1085 dişi sivrisineğin 992'si (%91,43) Cx. pipiens, 32'si (%2,95) Cs. longiareolata, 22'si (%2,03) An. maculipennis kompleks (An. sacharovi hariç), 18'i (%1,66) An. claviger, 13'ü (%1,20) Cs. annulata, 3'ü (%0,28) Ae. vexans, 3'ü (%0.28) Cx. hortensis ve 2'si (%0,18) Oc. caspius idi. Türlerinin üreme yerlerinde rastlanma sıklıkları açısından Cx. pipiens 71 üreme yerinden %92,96'sında, An. claviger %11,27'sinde, An. maculipennis kompleks (An. sacharovi hariç) %11,27'sinde, Cs. longiareolata %5,63'ünde, Ae. vexans, Cs. annulata ve Oc. caspius %2,82'sinde ve Cx. hortensis %1,41'inde rastlanmıştır. CDC minyatür ışık tuzakları ile toplanan 78 adet dişi sineğin tamamı Cx. pipiens olmuştur. Çalışmada Culex pipiens'e 14 habitat tipinin hepsinde rastlanırken An. claviger'e 6, An. maculipennis komplekse (An. sacharovi hariç) 5, Cs. longiareolata'ya 3, Ae. vexans'a, Cs. annulata ve Oc. caspius'a 2 ve Cx. hortensis'e bir habitat tipinde rastlanmıştır. Bulunan türlerden Cx. hortensis dışında kalanlar insanlara bazı patojenleri nakletme yeteneğindedir. Bu türler gelecekte İstanbul'da halk sağlığı açısından önem taşıyabilirler.Anahtar Kelimeler: Sivrisinekler, Culicidae, habitat, İstanbul, Türkiye.

Abstract:
This study was conducted between May and October 2003 and between May and October 2004 in order to identify the mosquito species in Istanbul. Totally 1989 adult mosquitoes, 826 (41.53%) males and 1163 (58.47%) females, were reared from larvae and pupae and were collected by using CDC miniature light trap. Larvae and pupae were collected from 71 breeding sites belonging to 14 different habitats (tyre, marsh, cellar, stream, temporary natural pond, permanent natural pond, septic tank, lake, pool, well, puddle, water tank, water canal and water storage cups). The species were identified from the morphological characters of the females. Eight species belonging to five genera were identified. Out of 1085 females from the rearings of larvae and pupae, 992 (91.4%) were Culex pipiens, 32 (2.95%) Culiseta longiareolata, 22 (2.03%) Anopheles maculipennis complex (except An. sacharovi), 18 (1.66%) Anopheles claviger, 13 (1.20%) Culiseta annulata, 3 (0.28%) Aedes vexans, 3 (0.28%) Culex hortensis and 2 (0.18%) Ochlerotatus caspius. Culex pipiens were encountered in 92.96% of 71 breeding sites, An. claviger in 11.27% of them, An. maculipennis complex (except An. sacharovi) in 11.27% of them, Cs. longiareolata in 5.63% of them, Ae. vexans, Cs. annulata and Oc. caspius in 2.82% of them and Cx. hortensis in 1.41% of them. All of the 78 females collected by using the CDC miniature light traps were Cx. pipiens. Culex pipiens was found in all of 14 habitat types, An. claviger in 6 of them, An. maculipennis complex (except An. sacharovi) in 5 of them, Cs. longiareolata in 3 of them, Ae. vexans, Cs. annulata and Oc. caspius in 2 of them and Cx. hortensis in one of them. All the identified species, except Cx. hortensis, are able to transmit some pathogens to human beings. Therefore they may have importance in public health in the future in İstanbul.Key Words: Mosquitoes, Culicidae, habitat, İstanbul, Turkey.