Karık sulama sistemlerinde planlama ölçütlerinin değiştirilmesinin sulama performanslarına etkisi
The effect of planning criteria change on furrow irrigation performance
Yazar: MEHMET BALÇIN
Danışman: PROF.DR. RIZA KANBER
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
oz DOKTORA TEZİ KARIK SULAMA SİSTEMLERİNDE PLANLAMA ÖLÇÜTLERİNİN DEĞİŞTİRİLMESİNİN SULAMA PERFORMANSLARINA ETKİSİ MEHMET BALCIN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TARIMSAL YAPILAR VE SULAMA ANABİLİM DALI Danışman : Prof. Dr. Rıza KANBER Yıl : 2004, Sayfa : 191 Jüri : Prof. Dr. Rıza KANBER : Prof. Dr. Selim KAPUR : Prof. Dr. Attila YAZAR : Doç. Dr. Sermet ÖNDER : Yrd. Doç. Dr. Mustafa ÜNLÜ Bu çalışma, karık sulamada farklı planlama ölçütlerinin sulama performansına etkisini saptamak amacıyla 2000-2002 yılları arasında. Köy Hizmetleri Tokat Araştırma Enstitüsü arazisinde yürütülmüştür. Araştırmada, azaltılmış debili, göllendirmeli ve ucu açık karık konuları uygulanmıştır. Deneme konularının ilerleme süreleri, ilk uygulamadan itibaren, artmıştır. Azaltılmış debili uygulamalarda 171-193 dak arasında ilerleme süreleri elde edilmiştir. Farklı debi uygulamalarında ise 1, 2 ve 3 L/s Tik akışlarda ilerleme oranlarına bağlı olarak 44-241, 51-252 ve 37-290 dakika arasında değişen ilerleme süreleri kaydedilmiştir. Su uygulama süreleri 253 dak. ile debinin 5 kez azaltıldığı ADK5 konusunda en yüksek, 58 dak. ile göllendirmeli karık konularında en düşük olarak elde edilmiştir. Performans göstergelerinden; uygulama randımanı, göllendirmeli karıklarda %100 olarak en yüksek, azaltma yapılmayan uygulamada (ADK0) en düşük (%27.3), olarak elde edilmiştir. Uygulama randımanı değerleri, debi artışı ile düşmüş; ilerleme oranı artışı ile birlikte yükselmiştir. Yüzey akış oranlan, debi azaltması yapılmayan uygulamada (ADK0) %18.3 ile en yüksek, üç azaltma yapılan uygulamada (ADK3) %2.9 olarak saptanmıştır. Farklı debi ve ilerleme oranlarında bu değerler %10.4- %60.0 arasında bulunmuştur. Derine sızma oranlan ADK3 konusunun 2000 ve 2001 yılı uygulamalarında en yüksek (%54.4) ve en düşük (%46.9) olarak belirlenmiştir. Farklı debi ve ilerleme oranı uygulamalannda ise anılan değerler %4.5-%65.8 arasında değişmiştir. Sediment kayıplan debi azaltması yapılmayan uygulamada (ADK0) en yüksek (228.1 g/m2), üç kez azaltma yapılan konuda (ADK3) 37.4 g/m2 ile en düşük olarak elde edilmiştir. Kank tabanında biriken silt miktarlanmn sulama uygulamalan sonunda arttığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler:Kank sulama, ilerleme oram, performans, infiltrasyon, sediment

Abstract:
ABSTRACT Ph.D. THESIS THE EFFECT OF PLANNING CRITERIA CHANGE ON FURROW IRRIGATION PERFORMANCE MEHMETBALÇIN DEPARTMENT OF AGRICULTURAL STRUCTURES AND IRRIGATION INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES UNIVERSITY OF ÇUKUROVA Supervisor : Prof. Dr. Rıza KANBER Year : 2004, Pages : 191 Jury : Prof. Dr. Rıza KANBER : Prof. Dr. Selim KAPUR : Prof. Dr. Attila YAZAR : Doç. Dr. Sennet ÖNDER : Yrd. Doç. Dr. Mustafa ÜNLÜ This study was carried out to determine the effect of different planning criteria of furrow irrigation on performance, at The Research Institute of Rural Services of Tokat in 2000-2002 years. Treatments of furrow irrigation applied in the study were; cutback, ponded furrows and free drainage furrows. The advance time increased from the first irrigation on during the season. The advance times were 171-193 minutes in cutback irrigation, and 44-241, 51-252 and 37-290 minutes with 1, 2 and 3 L/s flow rates and advance ratio respectively. Maximum and minimum application times from five cutback and ponded furrow were obtained 253 minutes and 58 minutes, respectively. Maximum and minimum application efficiencies were found as 100% for ponded furrows and 27.3% for non cutback. The application efficiency values decreased with increasing flow rate, but increased with the advance ratio. Maximum and minimum runoff ratios were obtained as 18.3% in non-cutback and 2.9% for three cutbacks. Runoff ratios were obtained as 10.4%-60.0% different flow and advance ratio. Deep percolation ratio for three cutbacks were obtained as 62.9% maximum, and 46.9% minimum and for different flow rate and advance ratios as 65.8% maximum, and 4.5% minimum respectively. Sedimentation losses in non-cutback and three cutback were obtained as maximum and minimum 228.1 and 37.4 g/m2, respectively. The amount of silt increased the last irrigation application. Keywords: Furrow irrigation, advance ratio, efficiency, infiltration, sedimentation II