Optik uydu görüntüleri yardımıyla heyelan alanlarında meydana gelen kütle hareketlerinin incelenmesi
Investigation of mass movements in landslide areas by means of optical satellite images
Yazar: YASİN DEMİREL
Danışman: PROF. DR. TARIK TÜRK
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Geomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Dünya çapında önemli bir doğal afet türü olarak kabul edilen heyelan, kentleşmeye zarar vermesi, tarım ve orman alanlarını tahrip etmesi, nehirler ve suları kirletmesi gibi maddi olumsuzluklarının yanı sıra insan ve hayvan hayatına mal olan üzücü manevi sonuçlar doğuran bir felakettir. Bu nedenle heyelan alanlarında can ve mal kaybına sebep olan kütle hareketlerini tespit etmek hayati önem taşımaktadır.
Çalışma alanı olarak belirlenen Koyulhisar ilçe merkezi ve çevre köyleri ile Suşehri çevre köyleri gibi birçok yerleşim yeri ve yakınlarını kapsayan bölge, jeolojik ve jeomorfolojik yapısı nedeniyle farklı heyelan çalışmalarına konu olmuştur.
Günümüzde yersel ölçümler, uzaktan algılama ve fotogrametrik ölçümler gibi birçok yöntem ile heyelan, buzul, kumul ve deprem alanlarında meydana gelen kütle hareketleri belirlenebilir. Yüzey deformasyon analizleri fotogrametri ve uzaktan algılama teknikleri ile yapılabildiği gibi yerinde ölçüm ve arazi gözlem teknikleri ile de yapılabilir. Her tekniğin kendi avantajı ve sınırlaması vardır. Her ne kadar yersel ölçüm yöntemlerinde (jeofizik etüt, kazı yapma, tektonik ve jeomorfolojik özelliklerin araştırılması) yüzey deformasyonları doğru bir şekilde belirlense de bütünsel bir görünüm elde etmek oldukça yoğun emek ve zaman gerektirir. Uzaktan algılama yöntemleri ise hız ve maliyet gibi birçok açıdan oldukça kolaylıklar sağlamaktadır.
Bu çalışmada, optik olarak algılanan görüntülerin ilişkisi ve korelasyonu (COSI corr) yöntemi (uzaktan algılama yöntemi) ile çok yüksek çözünürlüklü optik uydu görüntülerinden heyelan alanlarında meydana gelen yavaş kütle hareketleri analiz edilmiştir. Bunun sonucunda, heyelan bakımından riskli olan yerleşim alanları belirlenerek gerekli önlemlerin alınmasına yönelik çeşitli öneriler ortaya konmuştur.

Abstract:
Landslide, which is accepted as an important type of natural disaster worldwide, is a disaster that causes sad moral consequences that cost human and animal lives as well as material problems such as damaging urbanization, destroying agricultural and forest areas, and polluting rivers and waters. For this reason, it is vital to detect mass movements that cause loss of life and property in landslide areas.
Due to its geological and geomorphological structure, the region covering many settlements and their relatives such as Koyulhisar town center and surrounding villages and Suşehri surrounding villages, which was determined as the study area, has been the subject of many landslide studies.
Today, mass movements in landslide, glacier, dune and earthquake areas can be determined by many methods such as terrestrial measurements, remote sensing and photogrammetric measurements. Surface deformation analyzes can be done by photogrammetry and remote sensing techniques, as well as by on-site measurement and field observation techniques. Each technique has its own advantage and limitation. Although surface deformations are accurately determined in terrestrial measurement methods (geophysical survey, excavation, investigation of tectonic and geomorphological features), obtaining a holistic view requires a lot of labor and time. Remote sensing methods, on the other hand, provide many conveniences such as speed and cost.
In this study, slow mass movements occurring in landslide areas from very high resolution optical satellite images were analyzed with the (COSI corr) method of optically detected images. As a result, residential areas that are risky in terms of landslides were determined and various suggestions were put forward to take necessary precautions.