Küreselleşmenin 6. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarına yansımaları
Reflections of globalization on 6th grade social studies textbooks
Yazar: SEMİH KILIÇ
Danışman: PROF. DR. OSMAN KUBİLAY GÜL
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Küresel bağlantılar = Global relationship ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching

Özet:
Sosyal Bilgiler; tarih, coğrafya, vatandaşlık, sosyoloji, ekonomi gibi alanlarla
ilgili konuların yer aldığı kapsamlı bir yapıya sahiptir. Bu kadar geniş kapsamlı olması
sosyal bilgilerin Dünya'da meydana gelen küresel gelişmelerden daha fazla
etkilenmesine neden olmaktadır.
Araştırmada 1976, 2000, 2006 ve 2023 yılları arasında devlet okullarında
okutulan 6. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında küreselleşmenin içerik, görsel tasarım
ve ölçme değerlendirme alanında nasıl bir etkiye sahip olduğunun incelenmesi
amaçlanmıştır. 6. sınıf sosyal bilgiler ders kitapları nitel araştırma yöntemlerinden biri
olan doküman incelemesinden yararlanılarak analiz edilmiştir. Ders kitaplarından veri
elde etmek için kullanılan kontrol listesi, araştırmacı tarafından gerekli izinler alınarak
kullanılmıştır.
Küreselleşmenin; eğitim, siyasi, sosyokültürel, ekonomik, bilim ve teknoloji
boyutlarının ders kitaplarına yansımaları incelendiğinde; 1976'da kullanılan 6. sosyal
bilgiler ders kitabında daha çok küreselleşmenin ekonomik boyutundaki yansıması yer
almıştır. Bu durumun nedenleri arasında o dönem yatırım ve kalkınmaya ağırlık
verilmesi, uluslararası ticaretin artmaya başlaması gösterilebilir. 2000, 2006 ve 2023
yıllarında kullanılan ders kitaplarında küreselleşmenin sosyokültürel yansıması daha çok
görülmüştür. Burada ise kitle iletişim araçlarının gelişmesiyle iletişimin artması
toplumların birbirlerini etkilemeleri önemli bir etken olabilir. Geçmişten günümüze doğru
6. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarındaki görsellerde küreselleşmenin etkisini artırdığı
tespit edilmiştir. Küreselleşmenin ders kitaplarındaki ölçme ve değerlendirme kısmındaki
yansımalarının 1976 ve 2000 de kullanılan ders kitaplarında yakın olduğu,
yapılandırmacı eğitim felsefesine geçilmesiyle birlikte küreselleşmenin etkisinin
günümüze doğru arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Küreselleşmenin, farklı branşlarda
kullanılan ders kitaplarına yansımasına yönelik çalışmalar gerçekleştirilebilir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal bilgiler, ders kitapları, küreselleşme

Abstract:
Social Studies has a comprehensive structure that includes subjects related to
fields such as history, geography, citizenship, sociology and economics. The fact that it
is so comprehensive causes social studies to be more affected by global developments in
the world.
In this study, it is aimed to examine how globalization has an impact on the
content, visual design and assessment and evaluation sections of 6th grade social studies
textbooks taught in public schools between 1976, 2000, 2006 and 2023. 6th grade social
studies textbooks were analyzed using document analysis, one of the qualitative research
methods. The checklist used to obtain data from the textbooks was used by the researcher
after obtaining the necessary permissions.
When the reflections of the educational, political, sociocultural, economic, science
and technology dimensions of globalization on textbooks are examined, the 6th social
studies textbook used in 1976 mostly included the reflection of globalization in the
economic dimension. Among the reasons for this situation, the emphasis on investment
and development at that time and the increase in international trade can be shown. In the
textbooks used in 2000, 2006 and 2023, the sociocultural reflection of globalization was
more common. Here, the increase in communication with the development of mass media
and the influence of societies on each other may be an important factor. It has been
determined that globalization has increased the impact of globalization in the visuals in
6th grade social studies textbooks from past to present. It was concluded that the
reflections of globalization in the measurement and evaluation section of the textbooks
were close in the textbooks used in 1976 and 2000, and that the effect of globalization
has increased with the transition to constructivist education. Studies on the reflection of
globalization on textbooks used in different branches can be carried out.
Keywords: Social sciences, textbooks, globalization