Ticari susam yağı örnekleri üzerinde kalite kontrol çalışmaları
Quality control studies on commercial sesame oil samples
Yazar: HALİLİBRAHİM AYKUT ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. GÜLEN İREM KAYA
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Fitoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Bitkisel yağlar = Plant oils ; Kalite kontrol = Quality control ; Sesamum indicum = Sesamum indicum ; Susam = Sesame ; Susam yağı = Sesame oil ; Türk Farmakopesi = Turkish Pharmacopoeia

Özet:
Susam yağının antiaterosklerotik, antihiperlipidemik, antihipertansif, antidiyabetik, antikanserojen, antibakteriyel etkileri yapılan araştırmalar ile ortaya konulmuştur. Bu etkileri nedeniyle birçok ülkede fonksiyonel gıda olarak kullanımı mevcuttur. Türkiye'de de son zamanlarda kullanımı artmakta olup buna bağlı aktarlarda ve eczanelerde çok sayıda firmanın susam yağı ürününün satışı bulunmaktadır. Fakat piyasadaki susam yağlarının kaliteleri ve özellikleriyle ilgili yeterli bilgi bulunmamaktadır.  Bu ürünler üzerinde yapılmış ancak çok sınırlı sayıda araştırma bulunmaktadır. Susam yağının taşıması gereken nitelikler Türk Farmakopesi 2017 de yer almaktadır. Bu çalışma ile eczane ve aktarlarda satılan susam yağlarının Türk Farmakopesi 2017'ye göre kalite kontrolleri yapılmıştır. Bu çalışmada Türk Farmakopesi 2017 de susam yağı için belirtilen; genel özelliklerden relatif yoğunluk ve refraksiyon indisi değerleri ölçülmüştür. Ayrıca İnce Tabaka Kromatografisi ile yağlar karşılaştırılmıştır. Çalışmamızda ayrıca yağın içindeki alkali safsızlıklar ve yabancı yağ olarak pamuk tohumu yağı arama testleri yapılmıştır. Sonuç olarak incelenen yağ örneklerinin; relatif yoğunluğu 0.913 ile 0.922 aralığında, refraksiyon indisi 1.472 ile 1.475 arasında, asit değeri 1.1274 ile 31.3165 arasında, peroksit değeri 3.5447 ile 17.8444 arasında ve sabunlaşmayan madde değeri ise 0.7293 ile 15.8576 arasında olduğu bulunmuştur. İnce Tabaka Kromatografisinde bir yağ örneğinde safsızlık olabileceği ve muhtemelen mısır yağ ile karıştırılmış olabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The antiatherosclerotic, antihyperlipidemic, antihypertensive, antidiabetic, anticarcinogenic and antibacterial effects of sesame oil have been demonstrated by researches. Due to these effects, it is used as a functional food in many countries. Turkey is also the recently increasing use in many pharmacies located in the associated transfer and sale of the company's products sesame oil. However, there is not enough information about the quality and properties of sesame oils in the market. There has been very limited research on these products. The qualities that sesame oil should have are included in the Turkish Pharmacopoeia 2017. With this study, quality controls of sesame oils sold in pharmacies and herbalists were made according to Turkish Pharmacopoeia 2017. In this study, the Turkish Pharmacopoeia stated for sesame oil in 2017; Relative density and refraction index values were measured from general properties. In addition, oils were compared with Thin Layer Chromatography. In our study, alkaline impurities in the oil and cottonseed oil search tests as foreign oil were also performed. As a result, of the oil samples examined; The relative density was between 0.913 and 0.922, the refraction index was between 1.472 and 1.475, the acid value was between 1.1274 and 31.3165, the peroxide value was between 3.5447 and 17.8444, and the unsaponifiable substance value was between 0.7293 and 15.8576. In Thin Layer Chromatography, it was concluded that an oil sample may contain impurities and possibly mixed with corn oil.