1990 sonrası Hollywood sinemasında Kuzey Amerika yerlilerinin temsili
Representation of North American natives in Hollywood cinema after 1990
Yazar: ONUR KEŞAPLI
Danışman: PROF. DR. LALE KABADAYI
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Amerikan sineması = American cinema ; Hollywood = Hollywood ; Kızılderililer = Indians ; Sinema = Cinema ; Sinema tarihi = Cinema history ; Sosyal temsiller = Social representations

Özet:
Soğuk Savaş'ın sona ermesinin ardından düşün dünyasının odağında olan ekonomi-politiğinin yerini kültür kavramı almıştır. Kültür, kimlik merkezli çalışmaların temeli olurken, bir diğer kavram olarak öteki ve bir eylem olarak ötekileştirmenin, 1990 sonrasında sosyal bilimlerde etkisini arttırdığı görülmektedir. Aynı dönemde sinema ve Hollywood da söz konusu dönüşümden etkilenmiştir. ABD tarihinde öteki olarak kodlanan ve Kızılderili olarak adlandırılan Kuzey Amerika Yerlileri, süreçle paralel olarak 1990'da gösterime giren Kurtlarla Dans filmiyle kültürel bir temsil olanağı bulmuştur. Hollywood'da ağırlıklı olarak western türünde yer alan yerlilerin 1990'lı yıllarla birlikte sinemada yeni bir sunum kazandığı düşünülmektedir. 
Çalışmanın birinci bölümünde kuramsal bir çerçeve çizmek amacıyla öteki, kimlik ve kültür kavramları üzerinde durulmuştur. Yerlilerin tarih boyunca bilimsel bir yöntemle incelenmeleri başlığında öne çıkan antropolojik yaklaşım, ırkçı ve basmakalıp değer yargıları taşıyan yönelimlerle beraber ele alınmıştır. Kristof Kolomb ve beraberinde Avrupalıların, Amerika kıtasına adım atmasının ardından tarihsel bir dönüşüm yaşayan yerlilerin kültürel değerleri arasında yer alan potlaç kavramı ile şaman olgusu, Batı'nın yerlilerle etkileşimleri sonucunda geliştirdikleri "beyaz adamın sorumluluğu" söylemi ve "soylu vahşi" kodlaması karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. İkinci bölümde anaakım sinemanın biçimselliğini oluşturan Hollywood sinematografisi ve Hollywood'un başat türü olan westernin özellikleri incelenmiştir. Devamında, sinemanın başlangıcından 1930'a kadar olan sürede sessiz sinema yıllarında yerli temsilleri, 1930-1990 arası Hollywood'da yerlilere yönelik muhafazakâr ve liberal temsiller irdelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde, 1990 sonrasında Hollywood ve westernin dönüşümü açıklanmaktadır. 1990-2017 yılları arasında, Kurtlarla Dans ile birlikte, bir eğilim olarak öne çıkan yerli temalı filmler içinde yer alan on üç film, Ryan ve Kellner'ın sinematik haritalama ve teşhise yönelik film eleştirisi yöntemlerine göre değerlendirilmiştir. İdeolojik, tür ve tarihi film eleştiri yöntemlerinden de faydalanılan tezin irdeleme kısmında birinci bölümün kuramsal ve kavramsal çerçevesi korunmuş, antropolojik yaklaşımdan ise filmlerin içeriklerini analiz etme ve yerlilerin temsilini, bilimsel olarak açığa çıkartma bağlamında faydalanılmıştır. Bu araştırma, ele alınan dönemde yerlilerin temsillerinde önceki yıllara göre bir dönüşüm yaşanıp yaşanmadığını, yaşandıysa bunun ne yönde olduğunu açığa çıkartmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Sözcükler: Kuzey Amerika Yerlileri, Hollywood, Western, Antropoloji, Öteki, Kültür

Abstract:
Following The Cold War, culture concept replaced economy politics as the focus of the world of thought. While culture became the foundation of the identity-centered studies, "the other" as a concept and "to otherize" as an act, had an increased effect on social sciences after 1990. During the same period, cinema and Hollywood was affected by this transformation as well. North American Natives who are coded as "the other" in US history and referred to as "Indian", found an oppurtunity to be represented culturally in the movie Dances With Wolves whose screening in 1990 paralleled this period. It is thought that the natives, who have predominantly appeared in Hollywood in western genre,  earned a new representation ground with the 90s.
In the first part of the study, in order to build a theoretical framework, emphasis was placed on concepts of "the other","identity" and "culture". The anthropological approach, which becomes prominent as topic of scientific study of the natives over the course of history, is addressed along with the orientations which bear racist and stereotypical values. Potlatch concept and the fact of shamanism – which are among the cultural values of the natives who went through a historical transformation after Christoph Colomb and following Europeans set foot on American continent – is evaluated through comparison with the discourse of "white man responsibility" and the coding of "noble savage" which West developed as a result of interaction with the natives. In the second part, Hollywood cinematography, which constitutes the style of mainstream cinema and the characteristics of western as the dominant genre of Hollywood is evaluated. Followed is the assesment of the representation of the natives in silent movie period from the beginning of cinema until 1930, and the conservative and liberal representations of the natives in Hollywood in between 1930 and 1990. In the third part of the study, the transformation of Hollywood and western after 1990 is discussed. 13 movies of the period 1990-2017, that are among the native themed which came to prominence with Dances with Wolves are evaluated according to Ryan and Kellner's method of "film criticism directed at cinematographic mapping and diagnostics". The theoretical and conceptual framework of the first part of the thesis was preserved in the discussion section of the thesis which also made use of criticism methods of ideological, genre and historical movie, while the anthropological approach was utilised through movie content analysis and the scientific unearthing of the representation of the natives. This study aims to find out if, within this time period, a transformation in representation of the natives occurred and if so, in which direction.
Key Words: North American Natives, Hollywood, Western, Anthropology, The Other, Culture