Okul öncesi dönemde dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu yaygınlığı /
Yazar: SİNEM YAVUZ ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. NURSU ÇAKIN MEMİK
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik bozukluğu = Attention deficit and hyperactivity disorder ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Prevalans = Prevalence ; Çocuk psikiyatrisi = Child psychiatry

Özet:
Giriş ve Amaç: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB); okul öncesi dönemde (OÖ) başlayıp yetişkinlikte de devam eden nörogelişimsel bozukluklardan biridir. Bu çalışmada Kocaeli'de OÖ-DEHB yaygınlığının araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem ve Gereç: Kocaeli'de okul öncesi eğitim alan 41320 çocuk arasından 3-6 yaş arasındaki 6621 çocuğun ebeveynlerine sosyodemografik veri formu, Conners Anababa Dereceleme Ölçeği-Yenilenmiş Uzun Formu (CADÖ-Y/U), DEHB Derecelendirme Ölçeği-IV Okul Öncesi Sürümü (DEHB-DÖ-IV Okul Öncesi); öğretmenlerine ise Conners Öğretmen Dereceleme Ölçeği-Yenilenmiş Uzun Formu (CÖDÖ-Y/U) ve DEHB-DÖ-IV Okul Öncesi verilmiştir. Değerlendirmeye 689 ebeveyn form ve ölçeği ile 450 öğretmen ölçeği alınmıştır. Ölçeklerin değerlendirilmesi sonucu 87 çocuk DEHB açısından riskli grubu oluşturmuş, ancak 78'i ile DSM-5 ölçütleri kullanılarak klinik görüşme yapılmıştır. Çalışma DEHB tanısı alan 23 çocuk ve kontrol grubunu oluşturan 46 çocuk ile yürütülmüştür. 
Bulgular: Örneklemimizde OÖ-DEHB yaygınlığı ölçeklerin değerlendirilmesi sonucunda %12.6, klinik görüşmeler sonucunda %3.38 saptanmıştır. DEHB tanılı kız/erkek oranı 1.875 bulunmuştur. DEHB-HD'nin (%1.62) DEHB-B (%1.32) ve DEHB-DE'ye (%0.44) göre daha yaygın görüldüğü saptanmıştır. DEHB'li çocukların olmayanlara göre daha fazla doğum sonrası sarılık geçirdikleri, erken çocukluk döneminde aşırı/sürekli ağladıkları ve yeme sorunu yaşadıkları, 1-3 yaş arasında bakımlarının anneleri tarafından karşılandığı, ilaç tedavisi aldıkları, daha önce çocuk psikiyatrisi başvurularının olduğu saptanmıştır. Annelerinin; eğitim düzeyinin düşük olduğu, ruhsal hastalıklarının bulunduğu, gebelik döneminde sigara içtiği ve tıbbi sorun yaşadığı; babalarının çalışmadığı veya düşük vasıflı bir işte çalıştığı; aile gelirinin ise daha düşük olduğu tespit edilmiştir. 
Tartışma ve Sonuç: Çalışmamız; OÖ-DEHB yaygınlığının %3.38 olduğunu göstermiştir. Bu oran göz önüne alındığında erken dönemde DEHB tanısının yaygın olduğu ve tanı koymanın önemi ortaya çıkmıştır. Erken tanı ile tedaviye erken başlanabileceği, bunun da DEHB'nin prognozuna olumlu yönde etki edeceği bilinmektedir.
Anahtar Sözcükler: DEHB, okul öncesi dönem, yaygınlık, epidemiyoloji, klinik görünüm.

Abstract:
Objective: Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is one of the most frequent neurodevelopmental diseases, which is first diagnosed in pre-school and lasts into adulthood. In this study, it is aimed to investigate the prevelance of ADHD in pre-schoolers in Kocaeli, Turkey.
Method: Conners Rating Scale-Revised Long Form and ADHD Rating Scale-IV Pre-School Version were given to the parents and teachers of 6621 preschoolers, among the 41320 preschoolers in Kocaeli. In addition, a sociodemografic form was also used to collect data from parents.  The ADHD screening was conducted through parent (n:689) and teacher (n:450). To perform ADHD diagnosis (DSM-5), screen positive (n:87) were invited for psychiatric interview, of those 78 were assesed. The study was conducted with 23 children diagnosed with ADHD and 46 children constituting the control group.
Result: In our study sample, the prevalance of scale-based ADHD in pre-schoolers was found to be 12.6% and as a result of the clinical interviews, the estimated prevalence of ADHD was 3.38 % in pre-schoolers. The male-to-female ratio with ADHD was found to be 1.875:1. The predominantly hyperactive-impulsive presentation (1.62%) was more common than the type with the combined presentation (1.32%) and the type with the predominantly inattentive presentation (0.44%). It has been found that children with ADHD have more postnatal jaundice than those without ADHD, they cry excessively/constantly and have eating problems in early childhood, their care is provided by their mothers between the ages of 1-3, they receive medication, and they have previously applied to child psychiatry. It was found that their mothers had a low level of education, had mental illnesses, smoked during pregnancy and had medical problems; their fathers did not work or worked in a low-skilled job; and their family income was lower.
Conclusion: We found that the prevalence of ADHD was 3.38% in pre-schoolers. This study highlights the importance of early diagnosis and treatment of ADHD in pre-school children. It is also recognized that early diagnosis allows for earlier treatment initiation, which will improve the prognosis for ADHD.
Key Words: ADHD, pre-school, prevalence, epidemiology, presentation.