Üremeye yardımcı tedavi yöntemlerinden doğan hukuki sorumluluk
Legal liability arising from assisted reproduction treatment methods
Yazar: ÖZTÜRK AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. BURCU KALKAN OĞUZTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Dölleme-yapay = Insemination-artificial ; Döllenme = Fertilization ; Embriyo = Embryo ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Kişilik hakkı = Personality right ; Tedavi = Treatment ; Üreme = Reproduction

Özet:
Üreme hakkı, yaşam hakkı kapsamında kişiliğini özgürce geliştirme hakkının bir parçasıdır. Kişinin kiminle, nerede ve nasıl üreyip üremeyeceği üreme hakkını belirler. Biyoteknolojik gelişmeler sayesinde doğal yollardan çocuk sahibi olamayan evli eşlerin üremeye yardımcı tedavi yöntemleriyle çocuk sahibi olabilmesi mümkündür. Üremeye yardımcı tedavi yöntemleri yapay döllenme, embriyo nakli, sperm ve yumurta bağışını kapsayan bir üst başlıktır. Ülkemizde, yapay döllenme türlerinden homolog döllenme yoluyla tüpte oluşan embriyonun anne rahmine nakli yasal olarak düzenlenmiştir. Tüpteki embriyonun hukuki statüsünün belirlenmesi ve özellikle artan embriyolardan kök hücre elde edilip edilemeyeceği de güncelliğini koruyan bir konudur. Çalışmamızda bu işlemlerin hukuka uygunluğunu ve bu işlemleri gerçekleştiren merkezlerin ve hekimlerin hukuki sorumluluğunu ele alacağız. Bu kapsamda, üreme merkezlerine başvuran eşlerin kişilik hakları kapsamında vücut bütünlüğünün korunması, yaşam hakkı, üreme hakkı ve mahremiyet hakkının ihlali halinde oluşan maddi ve manevi zararlarını üreme merkezleri veya hekimlere yönelik açacakları tazminat davası ile talep edebileceklerini inceleyeceğiz. Ayrıca üremeye yardımcı tedavi yöntemleri yoluyla doğan çocukların özürlü olarak dünyaya gelmesi halinde vücut bütünlüğünün ihlali nedeniyle ve heterolog döllenme yoluyla dünyaya gelmesi halinde soybağını bilme hakkının ihlali nedeniyle oluşan maddi ve manevi zararlarını sözleşmesel veya haksız fiil ilişkisine dayanarak talep edebileceklerini aktaracağız.


Anahtar kelimeler: Üreme hakkı, embriyo, yapay döllenme, üreme merkezleri, hekim, ki?ilik hakları.

Abstract:
Reproductive right is a part of the scope of the right to the free development of the personality through the right to life. where, with whom and how the person reproduces determine the reproduction right. Thanks to advances in biotech, married spouses who can not have children by natural means, get possible to be a parent through assisted reproduction treatment methods. assisted reproduction treatment  methods are the top of the header consisted of artificial insemination methods of, embryo transfer, sperm and egg donation. In our country, through homologous types of artificial insemination and in vitro fertilization, that the embryo is transplanted mother's womb is legally regulated. Determine the legal status of the embryo in the tube, and in particular whether it is increasing the timeliness of obtaining stem cells from embryos that protects the issue. In our study, the legality of these transactions and that legal liability of centers and physicians performs these operations will be considered. In this context, the protection of the integrity of the body within the scope of individual rights of spouses admitted to reproductive centers, the right to life, the right to privacy and the right to reproductive material and moral damages in case of infringement of breeding centers, or they can claim with a claim for compensation for physicians examine openers. In addition, the world of disabled children born through assisted reproduction treatment in the event of a violation of the integrity of the body and the world through heterologous fertilization, paternity, in the event of a violation of the right to know the material and moral damages on the basis of a contractual relationship with or may demand tort transfer.


Keywords: reproductive rights , embriyo, artificial insemination, assisted reproduction treatment centers , contractual and tort liability of doctor, personal rights