Akın ve Taşkonak köyleri dolayında yüzeyleyen serravaliyen - tortoniyen (orta-geç miyosen) yaşlı Van formasyonu çökellerinin mikrofasiyes ve mikropaleontoloji özellikleri
Microfacies and micropaleontological properties of serravalian and tortonian aged (middle-late miocene) Van formation in Akin and Taskonak villages area
Yazar: ELVAN DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. SEFER ÖRÇEN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Jeokronoloji = Geochronology ; Jeoloji = Geology ; Jeolojik evrim = Geological evolution ; Jeolojik harita = Geological map ; Jeolojik inceleme = Geological survey ; Jeolojik yapı = Geological structure

Özet:
Bu çalışma, Van ili güney - güneydoğusunda yüzeyleyen Serravaliyen - Tortoniyen (orta-geç Miyosen) yaşlı Van formasyonu çökel kayaçlarının mikrofasiyesleri ve mikropaleontolojik özelliklerini ve çökelme modelini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Van formasyonu çökel kayaçları alttan üste doğru, çakıltaşı, kumtaşı, kumtaşı-marn-kireçtaşı ardalanması, kireçtaşı, kireçtaşı-marn ardalanması, kumtaşı-kiltaşı ardalanması özelliğiyle karbonat şelfinden havzaya değişim gösteren litolojilerden oluşmaktadır. Tez alanından Akın köyü (Doğanlar), Berol tepe, Harabe tepe (Radar), Bekir tepe, Kurubaş ve Akpınar tepe (Toli) olmak üzere altı adet ölçülü stratigrafi kesidi alınmıştır. Bu kesitlerin bütününde Van formasyonuna ilişkin toplam 1006 m kalınlıkta çökel istifi ölçülmüştür. Bu istiflerden incelenecek materyal olarak toplam 133 kayaç ve yıkama örneği derlenmiştir. Bu örneklerden hazırlanan ince kesit ve yıkama materyallerinde yapılan mikropaleontolojik ve sedimantolojik incelemeler sonucunda; 1. Bentik ve planktonik foraminiferli kalkarenit, 2. Planktonik foraminiferli kalsisiltit, 3. Planktonik foraminiferli kiltaşı, 4. İntraklastlı, foraminiferli ve makrofosilli kumtaşı, 5. Makrofosilli, bentik foraminiferli bağlamtaşı, 6. Bentik foraminiferli, makrofosilli tanetaşı mikrofasiyesleri tanımlanmıştır.
Van formasyonu çökel kayaçlarında tabanda yer alan planktonik foraminiferli kumtaşı – kiltaşı istiflenmesinin içinde özellikle Akın köyü ÖSK'nde makrofosilli ve bol bentik foraminiferli (Miogypsina, Miogypsinoides, Lepidocyclina, Operculina, Amphistegina vb.) olistostromal biyoklastik kireçtaşı kütleleri gözlenmektedir. Bu kayaçların üzerine gelen biyokalkarenit-marn ve kiltaşı ardalanmalı istiften derlenen örnekler incelendiğinde, biyokalkarenitlerin kırıklı ve deforme bentik foraminiferler ve makrofosiller içerdiği, kiltaşlarının Globigerinoides, Globigerina,  Globorotalia, Orbulina cinslerine ait planktonik foraminifer mikrofaunasına sahip olduğu görülmüştür.   Daha üst seviyelerde kalın istiflenme sunan kiltaşı seviyelerinden derlenen örneklerde; Catapsydrax,  Globigerina, Globigerinoides, Globorotalia, Orbulina, Praeorbulina, Sphaeroidinellopsis, Velapertina cinslerine ait türlerce zengin planktonik foraminifer mikrofaunası tanımlanmıştır. 
Van formasyonu çökel kayaçlarında Burdigaliyen yaşlı kayaçlardan taşınmış bentik foraminifer ve makro fauna içeren karbonatlı seviyeler ile yer yer fosil içermeyen başlıca Yüksekova Karmaşığı ve Erekdağı Ofiyoliti kaynaklı kumtaşları yer almaktadır. Sonuç olarak; yapılan bu tez çalışmasında tanımlanan mikrofasiyesler, bentik ve özellikle planktonik mikrofauna, türbiditik istif özellikleriyle uyuşan sedimanter yapılar, Van formasyonu çökel kayaçlarının Neotetis'in kapanması sürecinde, karbonat platformu yamacında gelişmiş derin deniz yelpazesi ortamında oluştuğunu ortaya koymuştur. Ayrıca bu çalışmayla ilk olarak, özellikle planktonik foraminifer bulgularına dayanılarak Van formasyonunun yaşı, Serravaliyen – Tortoniyen (orta – geç Miyosen) olarak belirlenmiştir. Bu bulgu bölgenin yapısal evrimine yeni yorumlar getirecek nitelikte değerlendirilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Orta – geç Miyosen, Mikrofasiyes, Mikropaleontoloji, Van formasyonu.

Abstract:
This study aims to reveal microfacies and micropaleontological properties and sedimentation model of Serravalian - Tortonian (middle - late Miocene) aged sedimentary rocks of Van formation outcrop in south - southeast of Van City. Sedimentary rocks of Van formation are composed of conglomerate, sandstone, sandstone-marl-limestone alternation, limestone, limestone-marl alternation, sandstone-claystone alternation that indicate lithologies changing from carbonate shelf to basin with their features. Six stratigraphic sections were measured from the thesis area: Akın village (Doğanlar), Berol tepe, Harabe tepe (Radar), Bekir tepe, Kurubaş and Akpınar tepe (Toli). In all of these sections, a total of 1006 m thick sedimentary sequence was measured from Van formation. A total of 133 rocks and wash samples were collected as material to be investigated from these sections. Because of micropaleontological and sedimentological examinations made on the thin sections and washing materials prepared from these samples; 1. Benthic and planktonic foraminiferal calcarenite, 2. Planktonic foraminiferal calcisiltite, 3. Planktonic foraminiferal claystone, 4. Intraclastic, foraminifera and macrofossiliferous sandstone, 5. Macrofossiliferous, benthic foraminiferal conglomerate, 6. Benthic foraminiferal and macrofossiliferous microfacies were determined.
In the planktonic foraminiferal sandstone - claystone sequence at the base of Van formation, olistostromal bioclastic limestone masses are observed especially in Akın village MSS with macrofossil and abundant benthic foraminifera (Miogypsina, Miogypsinoides, Lepidocyclina, Operculina, Amphistegina etc.). When the samples collected from the biocalcarenite-marl and claystone alternate sequences that overlie these rocks were examined, it was found that the biocalcarenites contain deformed benthic foraminifera and macrofossils and that the claystones have planktonic foraminifera microfauna of Globigerinoides, Globigerina, Globorotalia and Orbulina species. In the samples compiled from the claystone levels that offer thicker sequence at higher levels; rich planktonic foraminifer microfauna has been defined for species belonging to Catapsydrax, Globigerina, Globigerinoides, Globorotalia, Orbulina, Praeorbulina, Sphaeroidinellopsis and Velapertina genus. Sedimentary rocks of Van formation include carbonate levels with benthic foraminifera and macro fauna transported from Burdigalian and mainly fossil-free sandstone from Yüksekova Karmaşığı and Erekdağı Ophiolite. As a result; microfacies, benthic and especially planktonic microfauna, sedimentary structures consistent with the turbiditic sequence revealed that, sedimentary rocks of Van formation formed in a submarine fan environment developed on the carbonate platform slope during the closure of Neotethys. In addition, the age of the Van formation was firstly determined to be Serravalian - Tortonian (middle – late Miocene), especially based on planktonic foraminifera findings. This finding has been assessed in terms of new interpretations of the structural evolution of the region.

Keywords:, Middle – late Miocene, Microfacies, Micropalaeontology, Van formation.