Fen bilimleri öğretmenleri ve öğretmen adaylarının eşitlikçi ölçme-değerlendirme ile ilgili algıları
Science teachers and teacher candidates' perceptions of equitable assessment
Yazar: KEVSER BOZKURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KEMAL İZCİ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Metafor = Metaphor ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenci algısı = Students perceptions ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Tüm dünyada olduğu gibi ülkemiz sınıflarındaki öğrencilerin çeşitlilikleri göçler gibi nedenlerden dolayı her geçen gün artmaktadır. Bu nedenle öğretmenlerin tüm öğrencilerine öğrendiklerini gösterebilmeleri için kapsayıcı bir ölçme değerlendirme (ÖD) sunması önem kazanmaktadır. Bu araştırmanın amacı; fen bilimleri öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının eşitlikçi ÖD ile ilgili algılarını oluşturdukları kavramsal metaforlar aracılığı ile incelemektir. Bu amaçla nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji (olgubilim) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın verileri 2019-2020 eğitim-öğretim yılının ilk döneminde toplanılmıştır. Araştırmaya geniş katılım sağlamak amacıyla Türkiye'nin farklı illerinde fen bilimleri öğretmeni olarak görev yapan 85 öğretmen ve bir devlet üniversitesinde son sınıfta öğrenim gören 47 fen bilimleri öğretmen adayı katılmıştır. Veriler, üzerinde 'Adaletli bir ölçme değerlendirme… gibidir, çünkü…' yazan yarım cümlenin tamamlanmasını isteyen metafor testi ile toplanmıştır. Bu teste katılımcılardan adil olan ve olmayan ÖD örneği vermeleri ve gösterilen üç farklı sorudan en adil bulunan sorunun neden adil bulunduğunu yazmaları istenen birer bölüm eklenmiştir.  Ulaşılan bulgulara göre her iki katılımcı grup da eşitlikçi ÖD'yi eğitim-öğretim, öğrenci, öğretmen ve ölçme aracı odağında algılamaktadır. Katılımcıların çoğunluğunun eşitlikçi ÖD algısının objektiflik odağında yoğunlaştığı görülmüştür. Öğretmenlerin eşitlikçi ÖD'yi tanımlarken sırasıyla ölçme aracının objektifliği, öğretmenin objektifliği ve öğrencilerin bireysel farklılıklarına; öğretmen adaylarının ise öğretmenin objektifliği, ölçme aracının objektifliği ve öğretmenin yeterliliğine odaklandığı görülmüştür. Araştırma bulgularına göre eşitlikçi ÖD'nin özellikleri öğrencilerin bireysel farklarına duyarlılık, ölçme aracının objektifliği, ayırt ediciliği, kapsam geçerliliği ve çeşitliliği, ÖD'nin açık ve anlaşılır olmasıdır. Katılımcıların adil olmayan ÖD tariflerinde her öğrencinin eşit kabul edilmesi, soruların veya cevabın belirsiz olması, öğretmenin ÖD sürecinde sübjektif davranması, ÖD'ye şans başarısının karışması, tek çeşit soru içeren ölçme araçlarının kullanılması ve öğrencinin öğrendiğini gösterecek fırsat bulamaması öne çıkmaktadır. Adil bulunan soru özelliklerinde de objektiflik en sık tekrar edilen gerekçe olmuştur. Eşitlikçi ÖD algısının çok farklı kategorilere ayrıldığı ve birbirine tamamen zıt algıların varlığı da saptanmıştır. Bununla birlikte öğretmen adaylarının öğrencilere öğretmenlerden daha az, öğretmen yeterliliğine ise daha fazla odaklandığı görülmüştür. Araştırma sonuçlarından hareketle öğretmenlere eşitlikçi ÖD'ye yönelik hizmet içi eğitim verilmesi ve eşitlikçi ÖD'nin öğretmenlik lisans programlarındaki farklı dersler kapsamında vurgulanması önerilmektedir. Türkiye'de eşitlikçi ÖD ye yönelik araştırmaların çok kısıtlı olduğu görüldüğünden bu alanda daha fazla araştırma yapılması da önerilmektedir.

Abstract:
As in the rest of the world, the diversity of our country's classes is increasing day by day due to reasons such as immigration. For this reason, it is important for teachers to use equitable assessment practices to let all their students show what they have learned. The purpose of this study is to examine the perceptions of practicing and prospective science teachers about equitable assessment through conceptual metaphors. For this purpose, phenomenology, one of the qualitative research patterns, was used. The data of the study were collected in the fall semester of the 2019-2020 academic year. In order to ensure a high level of participation of participants, 85 teachers who served as science teachers  in different provinces of Turkey and 47 prospective science teachers studying in their senior year at a state university were selected as participants of the study. The data were collected by the metaphor test, which asked participants for the completion of the following sentence "Equitable assessment is like..., because …". Two new sections were added to this test, where in the first section participants were asked to give a sample of fair and unfair assessment, and in the second section participants were asked to choose a question wthin the provided three questions and write why they think the question is more fair. According to the findings, both participant groups perceptions of equitable assessment were focused around of education, students, teachers and assessments. It was also seen that the majority of the participants' perceptions of equitable assessment focused on objectivity. When defining fairness of assessment, teachers used the objectivity of the assessment, the objectivity of the teacher and the individual differences of the students; teacher candidates used to the objectivity of the teacher, the objectivity of the assessment and the competence of the teacher. According to the research findings, the characteristics of fair assessments are sensitivity to individual differences of students, objectivity, discrimination, content validity and diversity of the assessment, and explicity and clarity of the assessment. It is prominent that the participants are considered following criteria to provide an example of unfair assessments; a) equality of students, b) uncertainty of the questions or the answers, c) subjectivity of the teacher, d) the fluke of assessment, e) limited type of questions in the assessment and f) the opportunity of students to show what they have learned.  Objectivity has also been the most frequent reason for providing an example of fair assessments. It has been determined that the perception of fair assessment is divided into very different categories and completely opposite perceptions were found. However, it was observed that teacher candidates focused less on students than teachers and more on teacher competence when defining fair assessments. Based on the results of the research, it is recommended that teachers need to be provided in-service training for equitable assessments and that equitable assessment should be highlighted within the scope of different courses in teacher training programs. It is also recommended that more research are needed about equitable assessment in Turkey to support stakeholders.