Mardin Müzesi'nde bulunan madeni mutfak eşyaları
Metal kitchen items found in Mardin Museum
Yazar: SÖZDAR ÇİFTÇİ
Danışman: DOÇ. DR. ERCAN ÇALIŞ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Mezopotamya bölgesinin önemli ticaret ve kültür merkezi olan Mardin, tarihsel süreç boyunca jeolojik konumu nedeniyle farklı medeniyetlerin egemenliği altında kalmıştır. Şehir farklı toplumlara ve dönemlere ait birçok taşınabilir ve taşınamaz eseri bünyesinde barındırmakta olup gelen ziyaretçilere kültürel bir şölen yaşatmaktadır. Mardin'de bulunan taşınabilir eserler günümüzde, Mardin Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'nde muhafaza edilmekte ve sergilenmektedir. Bu çalışmada müzenin yaşam salonunda ve müzenin etnografik deposunda bulunan 100'den fazla eserden sadece 40 adet madeni mutfak eşyası incelenmeye çalışılmıştır. 
Öncelikle ilk bölümde Mardin'in jeolojik özelliklerinin anlatıldığı coğrafi konumuna ve tarihsel sürecine değinilmiştir. İkinci bölümde müzelerin genel tanımı, işlevi, Mardin Müzesinin genel özellikleri anlatılmıştır. Tezin üçüncü bölümünde, Anadolu'daki madenin ilk olarak çıkış noktasına, tarihsel gelişimine ve madenin Anadolu'da hâkimiyet sürmüş toplumlarda hangi amaçla kullanıldığına ve önemine değinilmiştir. Dördüncü bölümde başlıca maden türlerine ve bu maden türlerinin hangi mutfak eşyalarında tercih edildiğinden bahsedilmiştir. 
Tez çalışmasının beşinci kısmında maden türlerinin şekil alması ve günlük hayatta kullanılması için uygulanılan yapım tekniklerine ve estetik bir görünüm kazanmaları için uygulanılan süsleme tekniklerine yer verilmiş olup bu tekniklerin hangi mutfak eşyasında kullanıldığına değinilmiştir. 
Tezin ana konusunun yer aldığı altıncı bölümde ise çalışmaya dâhil edilen eserlerin belirli özellikler çerçevesinde detaylı olarak anlatıldığı katalog kısmına yer verilmiştir. Değerlendirme bölümünde eserlerin müzeye geliş şekilleri, yapım ve süsleme teknikleri gibi belirli özellikler doğrultusunda kendi aralarında değerlendirilip, söz konusu eserler farklı çalışmalarda yer alan eserlerle karşılaştırılmıştır. Sonuç kısmında ise yapılan tez çalışmasında madeni mutfak eşyalarının etnografik alanda ve sanat tarihi alanındaki öneminden ve bu doğrultuda yapılacak olan öneri ve çıkarımlardan bahsedilmiştir. Son olarak tezdeki bilgilerin hangi kaynaklardan edinildiğini gösteren kaynakça kısmına ve eserlerin daha iyi anlaşılması için çizim ve fotoğraflara yer verilmiştir. Bu çalışmanın temel amacı, Mardin Müzesi'nde yer alan madeni mutfak eşyalarının belirli özellikler çerçevesinde ele alınarak günümüze kadar olan gelişim çizgisi belirlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Mardin, which is an important commercial and cultural center of the Mesopotamian region, has been under the domination of different civilizations throughout the historical process due to its geological location. The city contains many movable and immovable artifacts belonging to different societies and periods and offers a cultural feast to the visitors.The movable artifacts found in Mardin are currently preserved and exhibited in the Mardin Archeology and Ethnography Museum. In this study, 40 metal kitchen utensils in the living room of the museum and in the ethnographic warehouse of the museum were tried to be examined.
First of all, in the first part, the geographical location and historical process of Mardin, in which the geological features are explained, are mentioned. In the second part, the general definition of the museums, their functions, and the general features of the Mardin museum are explained. In the third part of the thesis, the origin of the mine in Anatolia, its historical development and the purpose and importance of the mine in the societies that dominated in Anatolia are mentioned. In the fourth chapter, the main types of metals and the kitchen utensils preferred by these types of metals are mentioned. In the fifth part of the thesis, the construction techniques applied to shape the metal types and use them in daily life and the decoration techniques applied to gain an aesthetic appearance are mentioned, and it is mentioned in which kitchenware these techniques are used.
 In the sixth chapter, where the main subject of the thesis is included, there is a catalog section where 40 works included in the study are explained in detail within the framework of certain features.In the evaluation section, the works were evaluated among themselves in line with certain features such as the way they came to the museum, construction and decoration techniques, and the works in question were compared with the works in different studies. In the conclusion part, the importance of metal utensils in the field of ethnographic and art history and the suggestions and inferences to be made in this direction are mentioned in the thesis study.Finally, the bibliography section, which includes the sources of the information in the thesis, and the drawings and photographs for a better understanding of the works are included. The main purpose of this study is to reveal the development line up to the present day by considering the characteristics of the metal kitchen works in the Mardin Museum.