Kars ekolojik koşullarında farklı sıra arası ve üzeri mesafelerin şeker pancarının (Beta vulgaris saccharifera L.) verim ve kalite özelliklerine etkisi
Effects of different inter and intra row spacing  on the yield and quality of sugar beet (Beta vulgaris saccharifera L.) in Kars ecological conditions
Yazar: FATMA ÖZBAY
Danışman: PROF. DR. ERDOĞAN ÖZTÜRK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Beta vulgaris = Beta vulgaris ; Ekolojik koşullar = Ecological conditions ; Kalite özellikleri = Quality properties ; Kars = Kars ; Sıra aralığı = Row spacing ; Verim = Yield ; Şeker pancarı = Sugar beet

Özet:
Amaç: Bu çalışma, farklı sıra arası ve üzeri ekim mesafelerinin şeker pancarının verim, verim unsurları ve kalite üzerine etkilerini belirlemek amacıyla Kars ekolojik koşullarında 2020 yılında yapılmıştır. 
Yöntem: Araştırmada üç sıra arası (35, 45 ve 55 cm ) ve üç sıra üzeri mesafe (17, 22 ve 27 cm) yer almış,  "Tesadüf Blokları" deneme deseninde "Bölünmüş Parseller" düzenlemesine göre 3 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Ana parselleri sıra arası, alt parselleri ise sıra üzeri mesafeleri oluşturmuştur.
Bulgular: Araştırmada sıra arası mesafelerin incelenen karakterler içerisinde kök gövde çapı ve uzunluğu, kök gövde ve şeker verimi üzerine,  sıra üzeri mesafelerinin ise kuru madde oranı ve α- amino azot değerleri hariç, kök gövde çapı ve uzunluğu, kök gövde ve şeker verimi ve şeker oranı üzerine etkileri önemli olmuştur. Sıra arası 55 cm'de kök gövde çapı (10,6 cm) ve boyu (20,4 cm), 35 cm'de kök gövde (7583,3 kg/da) ve şeker verimi (1317,3 kg/da) ile α- amino azot (1,454 mg/100), 45 cm'de ise kuru madde (%20,24) ve şeker (%17,9) oranları fazla olmuştur. Sıra üzeri ekimlerde 27 cm'de kök gövde çapı (10,64 cm) ve boyu (21,8 cm),  17 cm'de  kök gövde (7803,7 kg/da) ve şeker verimi (1370,3 kg/da)  ile  α- amino azot (1,314 mg/100), 22 cm'de  kuru madde (%19) ve şeker oranları (%17,9) daha fazla olmuştur.
Sonuç: Sonuç olarak, bölge şartlarında şeker pancarı yetiştiriciliğinde daralan sıra arası ve sıra üzeri mesafelere bağlı olarak verim ve kalite yönünden artışlar sağlamıştır. Dolayısıyla, Kars ekolojik koşularında şeker pancarı yetiştiriciliğinde 35 cm sıra arsı ve 17 cm sıra üzeri mesafe kullanılması önerilebilir.

Abstract:
Purpose:  This study was carried out to determine the effects of different inter and intra row spacing on the yield, yield components and quality of sugar beet yield in Kars ecological conditions in 2020.
Method: In the study, three inter (35, 45 ve 55 cm) and intra row spacing (17, 22 ve 27 cm) distances was included and it was carried out in randomized bloc split plots with 3 replications. Inter spacing were applied to the main plots, and intra row spacing were applied to the sub-plots.
Findings: The effect of inter spacing on the characteristics examined was statistically significant on root stem diameter and length, root stem and sugar yield. and the intra row spacing on root stem diameter and length, root stem and sugar yield and sugar ratio, excluding dry matter ratio and α-amino nitrogen values effects have been significant. In 55 cm row spacing; root stem diameter (10.6 cm) and length (20.4 cm), in 35 cm row spacing; root stem (7583,3 kg/da), sugar yield (1317.3 kg/da) and α-amino nitrogen (1.454 mg/100), and in 45 cm sowings; dry matter (20.24%) and sugar content (17%) ,9) were high. And also, root stem diameter (10.64 cm) and length (21.8 cm) at 27 cm intra row spacing, root stem (7803,7 kg/da) and sugar yield (1370.3 kg/da) at 17 cm intra row spacing and α-amino nitrogen (1.314 mg/100), dry matter (19%) and sugar content (17.9%) at 22 cm intra row spacing were higher.
Results: As a result, increases in yield and quality have been achieved due to narrowing row spacing and intrarow spacing in sugar beet cultivation under regional conditions. Therefore, it can be recommended to use 35 cm inter spacing and 17 cm intra row spacing in sugar beet cultivation under Kars ecological conditions.