Alzheimer Hastalarına Ait Beyin Omurilik Sıvılarında P-Cisim Biyobelirteci Olan LSM14A'nın Araştırılması
Investigation of P-Bodies Biomarker LSM14A in Cerebrospinal Fluid of Alzheimer's Disease Patients
Yazar: SÜMEYRA ILDIZ
Danışman: PROF. DR. DUYGU GEZEN AK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Nörolojik Bilimler Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı / Moleküler Nörobiyoloji ve Nöroanatomi (MNNA) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Genetik = Genetics ; Nöroloji = Neurology

Özet:
Alzheimer hastalığı dünya çapında en çok görülen ve beyinde entorhinal korteks ve hipokampüste ekstraselüler amiloid beta (Aß) ve intraselüler alanda nörofibriler yumakların (NFY) patolojik birikimleri ile karakterize olan ve bireylerin çoğunlukla kognitif fonksiyonlarının etkilendiği nörodejeneratif bir hastalıktır. Nörodejeneratif hastalıklarda nöronal fonksiyon bozukluğu dendritlerden başlar ve buna bağlı dendtrik içerik ekstraselüler alana ya da beyin omurilik sıvısına (BOS) çıkabilmektedir. BOS'ta mRNA varlığını gösteren bazı çalışmaların varlığı ve yapısı gereği kırılgan olan mRNA'nın BOS'ta tek başına olamayacağından yola çıkarak, bu tez çalışmasında mRNA'ların BOS'ta yardımcı proteinler eşliğinde bulunabileceği ve bu yardımcı proteinlerin mRNA'ların dendritlerde depolanmasını sağlayan P-cisimleri olabileceği hipotez edilmiştir. Çalışma kapsamında Alzheimer hastaları ve Hafif Kognitif Bozukluk (HKB) hastalarında P-cisim proteini olan LSM14A'nın BOS'taki varlığı ve seviyeleri araştırılmıştır. Sonuç olarak LSM14A'nın BOS'taki varlığı literatürde ilk kez bu çalışma ile gösterilmiştir. Ayrıca üç yıldan daha kısa süre hastalık süresine sahip olan Alzheimer hastalarının BOS'larında LSM14A protein seviyesi anlamlı derecede yüksek iken hastalık süresinin uzamasına bağlı olarak BOS'taki LSM14A proteinin seviyesinin anlamlı oranda azaldığı saptanmıştır. Bu sonuçlar ışığında LSM14A proteininin Alzheimer hastalığı için erken evre biyobelirteç olma potansiyeli taşıdığı söylenebilir.

Abstract:
Alzheimer disease (AD), which is characterized by the pathological agregations of extracellular amyloid beta (Aß) and intracellular neurofibrillary tangels (NFT) in the enthorhinal cortex and hippocampus regions of the brain, is the most prevalent neurodegenerative disorder in the world and mostly affects the cognitive functions of patients. Neurological function disability in the neurodegenerative disorders begins from dendrites, and according to this, dendritic substances spread to exstracellular space and can also pass to the cerebrospinal fluid (CSF). The hypothesis of which the mRNAs can be found in company with accessory proteins in the CSF and that accessory proteins are the P-bodies, which store the mRNA in the dendrites, was developed based on both the presence of studies about the passage of mRNA in the CSF and the knowledge about the unavailability of the naked mRNAs in the CSF because of their fragile structure. Within the scope of this thesis, the presence and level of LSM14A protein, which is one of the main proteins of P-bodies, in the CSF of both AD and Mild Cognitive Impairment (MCI) patients were researched. As a result, the presence of LSM14A in the CSF was firstly shown in the literature with this study, and also the results show that while the level of LSM14A protein in the CSF of AD patients, who have <3 years of duration of disease, was significantly high, the LSM14A protein in the CSF of AD patients was significantly decreasing depending on the increasing duration of disease. In the light of this findings, it can be said that the LSM14A protein can be considered as potential biomarker for the early phase of AD.