Adolesanlarda sağlık okuryazarlığı düzeyi ve özyeterlilik ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between health literacy level and self-efficacy in adolescents
Yazar: DİLARA CEYLAN
Danışman: PROF. DR. ZEHRA AYCAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Amaç: Araştırmada adolesanlarda sağlık okuryazarlık düzeyinin belirlenmesi ve özyeterlilik ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Ankara ili içerisinde sosyoekonomik olarak farklı ilçelerde bulunan iki lisede okuyan 15 yaş ve üzeri 756 öğrenciye ulaşılmıştır. Veri kaynağı olarak içerisinde tanımlayıcı sorular, sağlık okuryazarlığı ve genel özyeterlilik ölçeklerinin bulunduğu anket formu kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alınmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılan adolesanların %56,1'inin yetersiz-sınırlı sağlık okuryazarlığı düzeyine sahip olduğu bulunmuştur. Özyeterlilik puanı ve sağlık okuryazarlığı puanı arasında orta derecede pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=0,412; p<0,001). Adolesanların anne öğrenim durumu ile sağlık okuryazarlık düzeyi arasında istatistiksel anlamlı fark bulunmuştur ve annesi üniversite mezunu olan adolesanların okuryazarlık düzeyinin daha yüksek olduğu saptanmıştır (OR=2,5; %95 GA.1,3-4,5; p=0,004). Adolesanların internet kullanımı durumu ile sağlık okuryazarlık düzeyi arasında istatistiksel anlamlı fark bulunmuştur ve düzenli internet kullananların sağlık okuryazarlık düzeyi anlamlı yüksek saptanmıştır (OR=5,9; %95 GA 1,3-26,3; p=0,019).
Sonuç: Bu çalışmada adolesanlarda sağlık okuryazarlık düzeyi ve genel özyeterlilik düzeyinin ilişkili olduğu, adolesanlarda sağlık okuryazarlığı düzeyi ile anne eğitimi durumu ve internet kullanımının yakın ilişkisi olduğu sonucuna varıldı. Bu çalışma literatürde adolesanların sağlık okuryazarlığı düzeyi ve genel özyeterliliği ilişkisinin araştırıldığı ilk araştırmadır. Bu konuda daha çok çalışmalara ihtiyaç vardır.
ANAHTAR KELİMELER: Sağlık okuryazarlığı, adolesan, özyeterlilik

Abstract:
Aim: The aim of the study was to determine the level of health literacy in adolescents and to evaluate the relationship between self-efficacy and health literacy.
Materials and Methods: 756 adolescents who are aged 15 years and older in two high schools in socioeconomically different districts in Ankara, were included to research. A questionnaire form which includes descriptive questions, health literacy scale and general self-efficacy scale was used for data source. p<0.05 was considered statistically significant.
Results: It was found that 56.1% of adolescents who participated in the study had inadequate-limited health literacy. A statistically significant relationship was found between health literacy and general self-efficacy levels (p<0.001). A statistically significant difference was found between the adolescents' mother's education level and health literacy level of the adolescent and it was found that the literacy level of the adolescents whose mothers were university graduates was higher (OR=2,5; %95 GA.1,3-4,5; p=0,004). A statistically significant difference was found between internet use status of adolescents and health literacy level. The adolescents who use internet regularly have significantly higher health literacy level (OR = 5.9; 95% CI 1.3-26.3; p = 0.019).
Conclusion: In this study, it was concluded that, health literacy and general self-efficacy levels were related. Health literacy level of adolescents and maternal education status and internet use were related. This is the first study which determinates the relationship between adolescent health literacy and general self-efficacy. There is a need for more studies on health literacy and adolescents.
KEY WORDS: Health literacy, adolescent, self-efficacy