Gazilerin yaralanma sebepleriyle hayata katılımları arasındaki ilişkinin araştırılması
A research of the relationship between the causes of injuries and life participation of veterans
Yazar: HAZAL PURAL
Danışman: PROF. DR. SEVDA ASQAROVA
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı / Ergoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ergoterapi = Occupational Therapy
Dizin: Askeri = Military ; Gaziler = Veterans ; Katılım = Participation ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Rehabilitasyon merkezleri = Rehabilitation centers ; Uğraş tedavisi = Occupational therapy ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Türkiye ve dünyada en büyük sorunlardan biri olan terörizm kişilerin hayatlarında pek çok etkiye sahiptir. Bu etkiler ekonomik, siyasi, sosyal, psikolojik veya sağlıkla ilgili olabilmektedir. Bu araştırmanın amacı yaralandıktan sonra malul olduğu tescillenmiş gazilerin yaralanma sebeplerinin ve hayata katılımlarının araştırılmasıdır. Araştırmanın çalışma grubunu 24-56 yaş aralığındaki Türk Silahlı Kuvvetleri'ne bağlı olarak görev yapmış ve 1995-2021 yılları arasında görev esnasında malul olmuş 101 gazi oluşturmaktadır. Çalışmada gazilerin genel bilgilerine erişmek ve yaralanma sebeplerini değerlendirmek amacıyla Sosyo-Demografik Bilgi Formu, sağlık problemlerinden kaynaklanan dezavantajlarını değerlendirmek amacıyla Londra Handikap Skalası ve hayata katılımlarını değerlendirmek amacıyla Katılım ve Otonomi Anketi kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda gazilerin en çok Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yaralandıkları tespit edilmiştir. Yaralanma sebeplerinin en başında ise ateşli silahlar gelmektedir. Yaralanan gazilerin çoğunluğunun lise mezunu ve evli olduğu ayrıca er/erbaşlardan oluştukları erişilen diğer bilgilerdendir. En çok yaralanma yaşanan yılın 2016 olduğu tespit edilmiştir. Gazilerin yaralanma sebepleriyle hayata katılımları arasında anlamlı bir etkinin olmadığı görülmektedir (p>0,05). Londra Handikap Skalası puanlarının ise Katılım ve Otonomi Etki Anketi Katılım (IPA1) ve Problem Skoru (IPA2) üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu görülmektedir. Yaralanma süresiyle Londra Handikap Skalası arasında ise istatistiksel olarak negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Bu ilişkinin olayın üstünden zaman geçmesiyle birlikte ilk psikolojik etkilerin azalması, yaralanma sonrasındaki engel durumuyla yaşamanın öğrenilmesi ve kabulleniş ile bağlantılı olduğu düşünülmektedir. Araştırma sonucunda askeri rehabilitasyon ve ergoterapi uygulamalarına dünyada olduğu gibi Türkiye'de de ihtiyaç duyulduğu ve Türkiye'de ki hizmetlerin yetersiz olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Hayata Katılım, Malul Gazi, Askeri Yaralanma, Askeri Rehabilitasyon, Ergoterapi

Abstract:
Terrorism, which is one of the biggest problems in Türkiye and in the world, has many effects on people's lives. These effects could be economically, politically, socially, psychologically or health- related. The aim of this research is to study the causes of injury and participation in the life of veterans who have been registered as disabled after being injured. The study group of the research consists of 101 veterans between the ages of 24-56 who served in the Turkish Armed Forces and who were disabled during the period between 1995 and 2020. In the study, the Socio-Demographic Information Form to access general information of veterans and evaluate their causes of injury, the London Handicap Scale to evaluate their disadvantages due to health problems, and the Participation and Autonomy Questionnaire to evaluate their life participation were used. As a result of the study, it was determined that veterans were most injured in the Southeastern Anatolia region. Firearms are the most common causes of their injuries. It is another information that was accessed that the majority of the injured veterans were high school graduates and married, and they were also rank and file. It was determined that the most injuries were happened in 2016. It is seen that there is no significant effect between veterans' injuries and their participation in life (p>0.05). It is seen that London Handicap Scale scores have a statistically significant effect on Participation and Autonomy Impact Questionnaire Participation (IPA1) and Problem Score (IPA2). A statistically negative correlation was found between the duration of injury and London Handicap Scale (p<0.05). It is thought that this relationship is related to the decrease in the first psychological effects with the passage of time, learning to live with the disability after the injury, and acceptance. As a result of the research, it is thought that military rehabilitation and occupational therapy applications are needed in Türkiye as well as in the world and the services in Türkiye are insufficient.

Keywords: Participation in Life, Veterans, Military Injury, Military Rehabilitation, Military Occupational Therapy, Occupational Therapy