David Mitchell'ın bulut atlası ve kemik saatler romanlarının Bakhtin'in Kronotop kuramı bağlamında bir incelemesi
An Analysis of David Mitchell's "The Cloud Atlas" and "The Bone Clocks" in the context of Bakhtin's theory of the chronotope
Yazar: UMUT SAĞESEN
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP ZEREN ATAYURT FENGE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / İngiliz Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İngiliz Dili ve Edebiyatı = English Language and Literature
Dizin: Bakhtin, Mikhail = Bakhtin, Mikhail ; Kronotop = Chronotope

Özet:
Bu çalışmada Mikhail Bakhtin'in edebi eserlerde zaman ve uzam arasındaki ilişkileri ele almak amacıyla geliştirdiği kronotop kavramı üzerinden David Mitchell'in Bulut Atlası (2013) ve Kemik Saatler (2017) isimli eserlerindeki zaman-uzam ilişkisi ele alınmaktadır. Bakhtin, zamanı ve uzamı hikâyeleştirmek için kullanılan biçimci ya da yapısalcı yaklaşımlardan kendisini ayırarak yazınsal zaman ve uzamın okuyucunun yazınsal eser içinde yaratılan gerçekliği algılaması bakımından temel bir birliktelik içerisinde olduğunu kabul etmiştir. Yazınsal eserlerde sürekli olarak kullanılan zaman-uzam birliktelikleri, Bakhtin'e göre, sadece o eserin çözümlenmesini sağlamakla kalmaz, aynı zamanda eserin türüne ve türsel özelliklerine ilişkin de tanımlayıcı görevi de üstlenir. Bakhtin yazınsal eserlerde en sık kullanılan kronotoplar olarak yol-karşılaşma, şato, salon ve eşik kronotoplarına dikkat çeker.  Günümüzün post-modern hikâye anlatıcılarından olan David Mitchell, zaman ve karşılaşma kronotopları başta olmak üzere kronotopu adeta deneysel bir biçimde bu iki romanda uyguladığı görülmektedir. Mitchell özelinde, romanın dışına çıkan ve diğer romanlarda da benzer şekilde rastlanan kronotoplar, onun eserlerinde bir "meta-hikâye" kurgusunun ortaya çıkmasına katkı sağlar. Bu deneyselliğin yanı sıra, Mitchell'in Bulut Atlası ve Kemik Saatler isimli romanlarında zaman olgusunun yanı sıra geleneksel kronotopların kullanımına dair örnekler de bulunmaktadır. Bu açıdan, iki romanda yol, eşik, taşra gibi kronotoplar romanların genel anlatı yapısı ve tematik bütünlüğünün çözümlenmesi için kullanılmış ve birtakım sınırlılıklarına rağmen, çözümlemede etkili birer araç olarak kullanılabilecekleri görülmüştür.

Abstract:
This study explores the time-space relations within David Mitchell's Cloud Atlas and The Bone Clocks through the lens of Michail Bakhtin's concept of the chronotope, which Bakhtin developed to examine the time-space in literary works. Bakhtin argues that both time and space coexist for readers' perception to built a reality in terms of daily life and he makes it by separating himself from formalist and structualist approaches. Time-space combinations used in literary works not only help analyze a single literary work in itself, but also act as a tool that defines genre and generic distinctions of the literary work. According to Bakhtin, the most widely used chronotopes in literary works are the chronotope of the road, the chronotope of the encounter, the chronotope of the castle, the chronotope of the salon, and the chronotope of the threshold. As this study points out, one of the prominent postmodern storytellers of contemporary literature, David Mitchell plays with the chronotopes – with time and encounter chronotopes in particular – almost experimentally, and the chronotopes that even go beyond the given work and takes shape in other works contributes to the construction "meta-narration" in his novels. In addition to this experimentation, Mitchell's Cloud Atlas and The Bone Clocks contain other traditional chronotopes. In this respect, chronotopes such as the road, the threshold and the provincial town were utilized to analyze the overall narrative structure and thematic unity of both novels and, despite certain limitations, they were found to be effective tools for analysis.