Liyakat ilkesi temelinde istisnai memuriyet
Exceptional civil service based on the principle of merit
Yazar: ENİS KUŞCU
Danışman: PROF. DR. BÜLENT KENT
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Kamu personel rejiminde vazifeyi üstlenecek kişilerde aranacak görevin gerektirdiği üstün niteliklerin varlığı ve görev ile ilgili siyasi güven ihtiyacının zorunluluğuna binaen istisnai memuriyet müessesi teşkil edilmiştir. İstisnai memurluklar,  isminden de anlaşılacağı üzere istisnai bir niteliktedir. İstisnai memuriyet kadroları 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 59. maddesinde tahdidi olarak sayılmıştır. İstisnai statüde olan bu memurluklara atanmada idareye tanınan takdir yetkisi ve bu atamalarda liyakat ilkesinin yeri ziyadesiyle önemlidir. Zira liyakat mefhumu, çalışmamızda değineceğimiz üzere adalet ilkesinin bir unsurunu oluşturmaktadır.
Çalışmamızda öncelikle liyakat kavramı ile liyakat ilkesini tanımlayarak adalet ile ilişkisine ve liyakat ilkesi karşısında yer alan uygulamalara yer verilmiştir. Liyakatin Türk hukuk tarihindeki ehemmiyetinin saptanması amacıyla İslamiyet öncesi Türk toplumlarından günümüze kadar çeşitli metinlerde araştırmalar yapılmıştır. Diğer bazı ülke örneklerine bu noktada yer verilmiştir. Akabinde Türk hukukunda kamu görevlisi mefhumu incelenerek istisnai memuriyetin bu kavram içindeki yeri tespit edilmiştir. Kamu görevlisi olan istisnai memurlukların anlam, kavram, tarih ve kapsamı ele alınarak bu kadroların oluşturulması, bu kadrolara atamada uygulanacak hükümlerin belirlenmesi ve atamada aranacak şartlar hakkında tespitte bulunulmuştur. Çalışmamızın bu kısmında Danıştay ve Anayasa Mahkemesi'nin ilgili kararları tahlil edilmiştir. Çalışmamızın son bölümünde ise istisnai memur kadrolarına yapılacak atamalarda liyakat ilkesinin ehemmiyeti incelenmiştir. Son olarak istisnai memuriyette liyakat ilkesinin temin edilmesi için birtakım öneriler zikredilmiştir.

Abstract:
In the public personnel regime, an exceptional civil service institution has been organized based on the existence of superior qualifications for the duration of the task to be sought and the fulfillment of the political trust expenditure related to the task. Exceptional civil servant positions have an exceptional nature, as can be understood from their name. Exceptional civil servant positions are listed as a limitation in Article 59 of the Civil Servants Law No. 657. The discretionary power of the administration in the appointment of these civil servants with exceptional status and the place of the principle of merit in these appointments are important. Because the notion of merit constitutes an uncertainty of the principle of justice, as we will discuss in our study.
In our study, we first define the principle of merit in terms of merit and include relations with justice and other practices against the principle of merit. In order to determine the importance of merit in Turkish legal history, various texts ranging from pre-Islamic Turkish societies were examined. Some other examples are included. Subsequently, the concept of public servant in Turkish law was examined and the origin of this concept of exceptional civil service was determined. The meaning, concept, history and scope of exceptional civil servant positions, which are public servants, were discussed and a summary of these positions, determination of the regime for appointment to these positions and the conditions to be sought in appointment were determined. In this part of our study, the relevant decisions of the Council of State and the Constitutional Court were analyzed. In the last part of our study, the principle of merit was of importance in appointments to exceptional civil servant positions. Finally, the suggestions collected to ensure the principle of merit in exceptional civil service are mentioned.