İklim değişikliği, ticari açıklık ve finansal derinlik endeksi arasındaki etkileşimin analizi
Analysis of the interaction between climate change, trade openness and financial depth index
Yazar: BURÇİN ÇAKIR GÜNDOĞDU
Danışman: PROF. DR. HAKAN KAHYAOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Son yıllarda yağışların artması, sıcaklıkların yüksek seviyeye ulaşması, sel gibi doğal afetlerin sık sık yaşanması, pek çok kişinin hayatını kaybetmesine, yaşam alanlarının yok olmasına neden olmuştur. Değişen hava olayları iklim değişikliği olarak adlandırılmış ve sadece bir çevre sorunu olarak değerlendirilmiştir. Halbuki değişen hava olayları, gıda arzının azalması, yol ve alt yapıların bozulmasından kaynaklı tedarik zincirinin bozulması, gelir dağılımının bozulması, ekonomik büyümenin azalması, yoksullukla mücadele önünde bir engel oluşturması, finansal sistemin değişmesi, sigorta maliyetlerinin artması  gibi  ekonomi ve finansın alanına dahil olan pek çok konu üzerinde etkili olmaktadır. Bu bağlamda iklim değişikliğinin ekonomi ve finans ile nasıl bir etkileşim içerisinde olduğunu açıklamayı amaçlayan çalışmada, G-20 ülkelerinin 1980-2020 yılları dönemi baz alınmıştır. Bağımlı değişken karbon emisyonu salınımı (kt), bağımsız değişken olarak ise,  kişi başına düşen gayrisafi milli hasıla (dolar), dışa açıklık oranı ve finansal piyasaların derinlik endeksi kullanılmıştır. Değişkenler Dünya Bankası ve IMF veri tabanından yararlanılarak elde edilmiştir.  Ekonometrik analiz olarak ilk aşamada, serinin yapısını belirlemek amacıyla Breush-Pagan(1980) LM testi, Pesaran Ullah ve Yamagata (2008) LM adj testi ve Pesaran (2004) CDlm testleri ile serinin yatay kesit bağımlılığı test edilmiştir. Ardından Pesaran ve Yamagata(2008)'nın homojenlik testi ile  eğim katsayılarının her bir ülke için homojen /heterojen yapısı sınanmıştır. Elde edilen sonuçlar serinin yatay kesit bağımlılığına sahip ve heterojen yapıda olduğunu göstermiştir. Bu nedenle Pesaran (2006) tarafından geliştirilen ve ikinci nesil panel birim kök testi olan CADF (Cross-sectionally ADF) ve CIPS (Cross-Sectionally Augmented IPS) test istatistikleri uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, serinin durağan yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Bir diğer aşama olan serilerde nedensellik analizinin uygulanması amacıyla Pedroni (1995),Westerlund (2007), Dimitrescu-Hurlin (2012) eşbütünleşme testinin uygulanması olmuştur. Elde edilen tüm sonuçlar değişkenler arasında nedensellik ilişkisinin var olduğunu doğrulamaktadır. Bu kapsamda son aşama olarak uygulanan Panel VAR analizinde değişkenlerin birbirlerini açıklama gücünün yüksek olduğu, değişkenler arasındaki etkileşimin var olduğunu ve karbon emisyonunda meydana gelen bir şokun diğer değişkenler üzerinde etki yaratabilme gücünün var olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 

Anahtar Sözcükler: İklim Değişikliği, Ticari Açıklık, Finansal Derinlik, Ekonomik Büyüme, Panel Veri Analizi

Abstract:
In recent years, increased precipitation, high temperatures, and frequent natural disasters such as floods have caused many people to lose their lives and habitats to be destroyed. Changing weather events were called climate change and were considered only as an environmental problem. However, many factors that are included in the field of economics and finance, such as changing weather events, decrease in food supply, disruption of the supply chain due to the deterioration of roads and infrastructures, deterioration of income distribution, decrease in economic growth, creating an obstacle to the fight against poverty, change in the financial system, increase in insurance costs, etc. has an impact on the subject. In this context, the study, which aims to explain how climate change interacts with economy and finance, is based on the period 1980-2020 of G-20 countries. Carbon emission release (kt) was used as the dependent variable, and gross national product (dollar) per capita, openness rate and depth index of financial markets were used as independent variables. Variables were obtained using the World Bank and IMF database. In the first stage of econometric analysis, the cross-section dependency of the series was tested with the Breush-Pagan (1980) LM test, Pesaran Ullah and Yamagata (2008) LM adj test and Pesaran (2004) CDlm tests in order to determine the structure of the series. Then, the homogeneous/heterogeneous structure of the slope coefficients for each country was tested with the homogeneity test of Pesaran and Yamagata (2008). For this reason, CADF (Cross-sectionally ADF) and CIPS (Cross-Sectionally Augmented IPS) test statistics, which are the second generation panel unit root tests developed by Pesaran (2006), were applied. The findings showed that the series has a stationary structure. Another step was to apply the cointegration test of Pedroni (1995), Westerlund (2007), Dimitrescu-Hurlin (2012) in order to apply causality analysis in the series. All results obtained confirm that there is a causal relationship between the variables. In this context, in the Panel VAR analysis applied as the last stage, it was concluded that the variables have a high power to explain each other, there is an interaction between the variables, and a shock in carbon emissions has the power to have an impact on other variables.

Keywords: Climate Change, Trade Openness, Financial Depth, Economic Growth, Panel Data Analysis