Pasinler ilçesinin nüfus coğrafyası
Population geography of Pasinler district
Yazar: HÜMEYRA KIZILTUNÇ
Danışman: PROF. DR. SALİHA KODAY
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Araştırma konusu: Pasinler İlçesinin ve köylerinin nüfusunun 1927-2021 yılları arasındaki değişimi, nüfusunun özellikleri, kadın- erkek nüfusu, nüfusun yaş yapısı, göçler ve göçlerin nedenlerini oluşturmaktadır. Bu çalışma Bölgesel Coğrafya yöntemiyle ele alınıp fiziki, beşerî ve ekonomik özellikleri araştırılıp ilçenin nüfus özellikleri incelenmiştir. Tarihi İpekyolu üzerinde bulunan ilçeye bağlı olan köylerde ve ilçede meydana gelen nüfus harekeleri, kır ve ilçe merkezinin nüfusu TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) tarafından yapılan sayımların değerlendirilmesi yapılarak yıllar arasındaki dalgalanmalar incelenmiştir. İlçenin tarihi İpekyolu güzergahında olmasının avantaj ve dezavantajları araştırılmaya çalışılmıştır. Araştırma konusuyla ilgili bilgiler; Hayati Doğanay, Ali Tanoğlu, Yılmaz Geçit, Yaşar Gök, Ümit Kılıç, Özdoğan Sür, Ali Özçağlar, Erol Tümertekin, Nazmiye Özgüç'e ait olmakla birlikte; TÜİK, ADNKS (Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi) verileri, Akademik Tezler, Sempozyumlar Akademik Makaleler, Nüfus Sayım Yıllıkları ve Pasinler İlçe Kaymakamlığı verilerinden yararlanılarak oluşturulmuştur. Araştırmanın amacı fiziki, beşerî ve ekonomik özelliklerine bağlı olarak ilçede meydana gelen nüfus hareketlerini, nüfusun artışının-azalışının nedenlerini, göçlere bağlı olarak değişen sosyo-ekonomik farklılıkları, yine nüfus hareketlerine bağlı olarak kültürel özelliklerdeki değişimleri araştırmak ve sonuca odaklı önerilerde ve değerlendirmelerde bulunmaktır.
Doğu Anadolu Bölgesi'nde, Erzurum İlinin yaklaşık 40km doğusunda yer alan ve 1200km²'lik alana sahip olan ilçe kuzeyden; Tortum Narman, doğudan; Karayazı Tekman, batıdan; Erzurum Merkez ilçeleriyle çevrili yüksek bir platoda yer alır. Geçmiş çağlardan günümüze kadar önemli bir yerleşim yeri olarak önemini korumaya devam etmektedir. İlçenin bulunduğu konum çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapmasını sağlamıştır.  Eski adı Hasankale olarak bilinen Pasinler ilçesi adını 15.Yüzyılda Akkoyunlu Hükümdarı Hasan'dan aldığı bilinmektedir. Hasankale'nin Türklerle tanışması Büyük Selçuklu Devleti ve Bizanslılar arasında 1048 yılında yapılan "Pasinler Savaşı" ile olmuştur. Tarihi İpekyolu güzergahında bulunan Pasinler ilçesi yüzyıllar boyunca birçok medeniyetin ev sahipliğini yapmıştır.

Abstract:
Research Subject: The change in the population of Pasinler District and its villages between the years 1927-2021, the characteristics of the population, male-female population, age structure of the population, migrations and causes of migration. This study was handled with the Regional Geography method and its physical, human and economic characteristics were investigated and the population characteristics of the district were examined. The population movements occurring in the villages and districts of the district on the historical Silk Road, the population of the rural and district center, the censuses made by TUIK (Turkish Statistical Institute) were evaluated and the fluctuations between the years were examined. The advantages and disadvantages of the district being on the historical Silk Road route have been tried to be investigated. Information about the research topic; Although it belongs to Hayati Doğanay, Ali Tanoğlu, Yılmaz Geçit, Yaşar Gök, Ümit Kılıç, Özdoğan Sür, Ali Özçağlar, Erol Tümertekin, Nazmiye Özgüç; It was created by utilizing the data of TUIK, ADNKS (Address Based Population Registration System), Academic Theses, Symposiums Academic Articles, Census Yearbooks and Pasinler District Governorate. The aim of the research is to investigate the population movements that occur in the district depending on its physical, human and economic characteristics, the reasons for the increase-decrease in the population, the socio-economic differences changing depending on the migrations, the changes in the cultural characteristics depending on the population movements and to make conclusion-oriented suggestions and evaluations.
Located in the Eastern Anatolia Region, approximately 40 km east of Erzurum Province and having an area of 1200 km², the district is from the north; Tortum Narman, from the east; Karayazı Tekman, from the west; It is located on a high plateau surrounded by Erzurum Merkez districts. It continues to maintain its importance as an important settlement from past ages to the present. The location of the district has made it home to various civilizations. It is known that Pasinler district, formerly known as Hasankale, got its name from Akkoyunlu Ruler Hasan in the 15th century. The meeting of Hasankale with the Turks was with the "Pasinler War" between the Great Seljuk State and the Byzantines in 1048. Pasinler district, located on the historical Silk Road route, has hosted many civilizations for centuries.