Sigara dumanına maruz kalan pasif içici durumundaki çocuklarda dna hasarının araştırılması
Assessment of dna damage in children exposed to indoor tobacco smoke
Yazar: NARİN AKICI
Danışman: UZMAN TAMAY ÖZKOZACI
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Sigara başta olmak üzere tütün mamülleri, sadece kullanıcısının sağlığını tehdit
etmekle kalmayıp, aynı zamanda bu tür maddeleri kullananlarla aynı mekanı paylaşan
ve pasif içici durumunda kalan kişilerin sağlığını da önemli ölçüde tehdit etmektedir. Bu
tehdidin muhataplarının başında çocuklar gelmektedir. Ebeveynleri sigara içen
çocukların, solunum yolu hastalıkları başta olmak üzere akut ve kronik çok sayıda
hastalığa yakalanma risklerinin hayli arttığı bilinmektedir. Örneğin, epidemiyolojk
araştırmaların sonuçları, öyküsünde sigara içme ve akciğer kanseri bulunan
ebeveynlerin çocuklarında başta nazal kanser olmak üzere, kanser gelişme riskinin
artmış olduğunu bildirmektedir. Dolayısıyla, sigara dumanına maruz kalan pasif içici
konumdaki çocuklarda oluşabilecek mutajenik etkinin araştırılması büyük önem
taşımaktadır. Bu çalışmada söz konusu mutajenik riskin oluşup oluşmadığının tespitine
yönelik olarak, pasif içici durumundaki çocuklar ile ev ortamında ebeveynleri sigara
içmeyen çocukların DNA hasarı bakımından karşılaştırılması amaçlandı.
Araştırmada pasif içici konumundaki grupta ve kontrol grubunda yer alan tüm
çocukların ebeveynlerine bazı sosyodemografik özelliklerini ve DNA hasarını
değiştirici faktörleri sorgulamaya yönelik kısa bir anket uygulandı. Anketi yanıtlayan
ailelerin çocukları arasında; yaşları 7 ile 10 arasında olan ve diğer sosyodemografik
özellikleri benzeyen, ev ortamında ebeveynleri sigara içmeyen toplam 12 çocuğun ve
ailesi sigara içen ve pasif içici konumundaki toplam 21 çocuğun periferal kan
lenfositlerinde genotoksik etki, kromozomal aberasyon yöntemiyle (kromatid kırığı,
kromatid gap ve kromozom kırığı, kromozom gap) karşılaştırıldı. Genotoksisitenin tespitinde son yıllarda çok daha duyarlı olduğu iddia edilen comet yöntemi de bu
çalışmada denendi. Bunun için her iki gruptan rastgele yöntemiyle 5 çocuğun periferal kan örnekleri kromozomal aberasyon yöntemiyle eş zamanlı olarak comet yöntemiyle
de analiz edildi. Comet analizinde DNA hasarı yüzdesi gürüntüleme analizi yöntemiyle
kantitatif olarak değerlendirildi.Sigara dumanına maruz kalan ve kalmayan grupların her ikisinde yer alan çocukların kromozomlarında kromozomal aberasyon yöntemi ile klastojenik etki
saptanamadı. Buna karşın, her iki gruptan beşer çocuğun periferal kan lenfositlerinin comet analizi yapıldı.Anket verilerine göre araştırmaya
katılan ve ortalama 8 yaşında olan bu çocukların aile gelir düzeyi ve aile eğitim düzeyi
gibi bazı verileri "pasif içici" grupta kısmen daha düşük olmakla beraber, her iki grupta
da yaş, cinsiyet, ailelerinin sosyoekomik düzeyi vb. parametreler bakımından
birbirlerine benzer özellikler gösterdikleri tespit edildi (p>0.05). Sonuç olarak bu araştırmanın bulguları kromozomal aberasyon yönteminin
çocuklardaki klastojenik etkiyi saptamada yeterli duyarlılığa sahip olmadığını
düşündürmektedir. Nitekim, bu yöntemle genotoksisite analizi yapılan ve herhangi bir
yapısal kromozomal anomali tespit edilememiş çocukların kanlarında, comet
yöntemiyle gruplar arasında farklılık saptanmış olması, bu tespiti doğrulamaktadır. Öte
yandan sınırlı sayıdaki veriye dayanan comet analizinin bu araştırmadaki sonuçları,
pasif içici konumundaki çocukların bu riske maruz kalmayanlara göre genotoksisite
bakımından risk altında olduklarını kuvvetle düşündürmektedir. Bu araştırmanın ilk
verileri ışığında ileride bu konuda comet yöntemiyle kapsamlı çalışmaların yapılması,
daha somut yorumlara olanak sunabilecektir.

Abstract:
The present study is aimed to evaluate the possible DNA damage in children who are living with smoker
parents. The tests were conducted by using alkaline comet assay, measured as a percentage of DNA
damage in tail (%DNAT). The children that participated in the study were selected from the pediatric unit of a hospital in Istanbul, Turkey. %DNAT was significantly higher (po0.01) in children who were
exposed to indoor tobacco smoke (10.7371.38) compared to the children in the control group
(8.1671.29). The number of cigarettes consumed by household members did not seem to affect the
severity of the DNA damage. Since children spend most of their time at home and cannot remove
themselves from harmful living conditions this important genotoxic finding should be considered by
smoker parents for the future health consequences of their children.