1940 kuşağı toplumcu Türk şiirinde Nâzım Hikmet olgusu
Nazim Hikmet phenomenon in the 1940 generation socialist Turkish poetry
Yazar: HİLAL ÖZKAYA
Danışman: DOÇ. DR. HATEM TÜRK
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Nazım Hikmet = Nazım Hikmet ; Toplumsal gerçekçi eğilim = Social reality tendencies ; Türk şiiri = Turkish poem ; Şiir = Poem

Özet:
Sanat hayatına "Putları Yıkıyoruz" diyerek yeni bir yön veren Nâzım Hikmet, Türk şiirinde etkisi hâlâ devam eden yenilikçi şairlerden biridir. Kırk Kuşağı Toplumcu Gerçekçi şairleri onun ilk takipçileridir. Bu şairler Nâzım Hikmet'i usta olarak kabul ederler. Ondan öğrendiklerini şiirlerinde tatbik ederler. Diğer taraftan ona verdikleri değeri şiirlerinde ve başka metinlerinde dile getirirler. Bu çalışmada Kırk Kuşağı Toplumcu Gerçekçi şairlerin Nâzım Hikmet'ten ne yönde etkilendikleri, onu şiirin konusu/imgesi haline getirmeleri, metinler üzerinden incelenecektir. Bu şairlerin metinlerinde Nâzım Hikmet'in yeri araştırılacaktır. Sürekli dile getirilen ancak somut verilerle ele alınmayan Nâzım Hikmet ve Kırk Kuşağı ilişkisi ortaya konmaya çalışılacaktır. Çalışmanın amacı Nâzım Hikmet'in 1940 Kuşağı şairlerince mitleştirilmesini eleştirmek ve yargılamak değil, bu mitleştirmeyi sebepleriyle birlikte, metinler üzerinden yerli ve yabancı edebiyatlardan hareketle ortaya koymak ve anlamaya çalışmaktır.
Çalışma, Toplumcu Gerçekçi Kırk Kuşağı şairlerinden on şairle sınırla tutulmuştur. Ancak yeri geldikçe diğer şairlere de değinilmiştir.
 Belirlenen on şairin biyografi, anı, mektup, eleştiri yazısı vs. metinlerinden Nâzım Hikmet'le ve şiiriyle olan ilişkileri ortaya konulmuştur. Ardından bu şairlerin şiirlerinde belirgin olan Nâzım Hikmet etkisi (içerik, anlatım, biçim ve dil yönüyle) araştırılmış, benzerlikler tespit edilmiştir. Şairlerin Nâzım Hikmet için yazdığı övgü şiirleri, şiirlerinde onun için kullandıkları yüceltme ifadeleri, Nâzım Hikmet'e gizli ve açık göndermeleri metinlerden tespit edilmiştir. Buna göre Kırk Kuşağı şairlerinin ustalarını sadece metinler yönüyle değil hayatı yönüyle de sanatlarına dâhil ettikleri görülmüştür. Karşılaştırmalı edebiyatın pozitivist inceleme ve metinlerarasılık yöntemi bu incelemelerde yardımcı metotlar olmuştur.

Abstract:
Nazım Hikmet, who has steered a new direction to art life by stating 'We are demolishing the idols', is one of the innovational poets whose impact are still lasting on Turkish poetries. Forty Generation Socialist Realist poets are the first followers of him. These poets are accepting Nazım Hikmet as a master. They are applying the things they have learnt from Nazım Hikmet in their poems. On the other hand they are expressing the value they have given to Nazım Hikmet in their poems and other articles. In this study, the way of being impressed of Forty Generation Socialist Realist poets from Nazım Hikmet and bringing him as a subject of their poems will be observed through the articles. Nazım Hikmet's place in the poets' articles will be searched. The relation of Nazım Hikmet and Forty Generation, which is constantly being stated but not dealt with concrete data, will be tried to be asserted. The aim of the study is not critising or judging the mythologizing Nazım Hikmet by Forty Generation poets but revealing and trying to understand the mythologizing with its reasons with reference to the native and foreign literature through the articles.
The study is limited by ten poets from Socialist Realist Forty Generation poets. However when the occasion arises other poets were also discoursed.
The relation between the poets and Nazım Hikmet and his poems  has been asserted through the ten poets' articles such as biography, memoir, letter, critique. Then the significant impact of Nazım Hikmet on the poets' peoms (in terms of content, expression, style and language) has been searched and the similarities have been determined. The poets' praise poems for Nazım Hikmet, the expressions for glorification of Nazım Hikmet and making hidden or clear references to Nazım Hikmet have been determined through the articles. According to this it has been clearly seen that Forty Generation poets are including their masters in their art in terms of his life, not only the articles The positivist analysis and intertextuality method of comparative literature has been helpful in these observations.