Çağdaş din felsefesinde mistik tecrübenin epistemolojik boyutu: Bağlamsalcı yaklaşım örneği
The epistemological dimension of mystical experience in contemporary philosophy of religion: The example of contextualist approach
Yazar: BETÜL AKDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. RECEP ALPYAĞIL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Bağlam temelli yaklaşım = Context based approach ; Din = Religion ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Epistemoloji = Epistemology ; Epistemoloji = Epistemology ; Tasavvuf = Mystic

Özet:
Çağdaş Din Felsefesinde Mistik Tecrübenin Epistemolojik Boyutu: Bağlamsalcı Yaklaşım Örneği" başlıklı bu çalışmada, "mistik tecrübeyle ulaşılan inançların, dinden bağımsız, özel bir bilgi kaynağı olma" sorunu, çağdaş teoriler arasında öne çıkan bağlamsalcı yaklaşım üzerinden ele alınmaktadır. Kant sonrası felsefi tartışmaları dikkate alan bağlamsalcı yaklaşımın temelinde iki iddia vardır: 1. Mistik tecrübe bağlam aracılığı ile yapılandırılmış bir tecrübe türüdür. 2. Tecrübeye dayanan inançlar, bağlamı temsil eden bu nedenle doğruluk değerlendirmesi yapılamayan kusurlu önermelerdir. Tezde amaçlanan, öncelikle bağlamsalcı yaklaşımın içerdiği bu iki iddianın gerekçelerini ve çerçevesini açığa çıkarmaktır. Ardından, sunulan açıklama modelinin gücünü, sorunlarını ve sınırlarını belirlemektir. Bir sonraki amacımız ise, bağlamsalcı yaklaşımın içerdiği görüşlerin tahlili ve felsefi değerlendirmesi neticesinde, bağlamsalcı yaklaşımın mistik tecrübenin mahiyetini belirlemede yetersiz ve indirgemeci, epistemolojik değeri konusunda dışlayıcı olduğunu ortaya çıkarmaktır. Ulaşılan sonuçla birlikte, her ne kadar çağdaş mistisizm tartışmalarına yeni bir bakış açısı kazandırmış ve mevcut felsefi paradigma bağlamında önemli soruları gündeme getirmiş olsa da, bağlamsalcı yaklaşımın içerdiği açıklamaların, mistik tecrübe fenomenini tam olarak anlamamıza imkan vermediğini savunan temel tezimiz belirginlik kazanacaktır.

Abstract:
In this study, entitled "The Epistemological Dimension of Mystical Experience in Contemporary Philosophy of Religion: The Example of Contextualist Approach", the problem that the "beliefs attained through mystical experience are the sources of particular knowledge, independent from religion" is going to be discussed within the scope of the contextualist approach, which comes to the fore among contemporary theories. There are two claims lying on the ground of contextualist approach, which takes the philosophical discussions after Kant in consideration: 1. Mystical experience is a kind of experience, which is constructed by means of the context. 2. The beliefs that depend on experience are defective propositions, which represent the context and thus could not be evaluated by means of their truth value. The purpose of this study is to reveal the frame and justifications of these two claims that contextualist approach includes, then to determine the power, limits and problems of the explanation that has been offered. As a result of the analysis and philosophical evaluations regarding the views of contexualist approach, we will come to reveal that the contextualist approach is inefficient and reductionist in determining the nature of the mystical experience, while it has an eliminative manner in terms of the epistemological value of mystical experience. Thus, our basic assertion will be clarified: Although the contextualist approach gave a new point of view to the contemporary discussions on mysticism and brought forward some important questions within the context of the current philosophical paradigm, the explanations it includes are not helpful in understanding the phenomenon of mystical experience.