E-defter uygulamasının vergiye tabi gelire etkisi: Malatya ilinde bulunan kayısı işletmeleri üzerine bir araştırma
Effect of e-book application on taxable income: A research on apricot businesses located in Malatya province
Yazar: MEHMET ENDER ATAMAN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM AKSU
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
13.12.2011 tarihli "Elektronik Defter Genel Tebliği" ile e-defter ilk sınırlı kriterlerdeki mükellefleri kapsayan, sonrasında kullanım alanı genişletilerek daha çok sayıda mükellefin kullanmaya başladığı bir uygulama olmuştur. Uygulama tüm dünyayı etkisi altına alan e-dönüşüm sürecinin Türkiye'de de kendisini göstermesiyle başlayan değişimin bir sonucudur.
E-defter kağıt ortamında tutulan defterlerin elektronik ortama taşınmasını, bundan sonra tutulan defterlerin ise elektronik ortamda tutulmasını amaçlamaktadır. Bu sayede işletmelerin finansal kayıtlarını daha şeffaf bir ortamda tutması sağlanabilir. Denetim mekanizmasının daha kolay ve etkin bir şekilde çalışmasıyla kamunun vergi gelirlerini erozyona uğratan vergide kayıp ve kaçağın önlenmesi amaçlanmaktadır.
İşletmelerin e-deftere geçişle beraber yaşanan süreçte sistemin getirdiği yenilikler, işletmelerin buna uyum süreçleri ve kamunun vergisel açıdan kazanımları merak konusu olmuştur. Bu araştırmada Malatya ilinde kayısı ticareti ile uğraşan işletmelerin gelişen teknoloji ile beraber kamunun teknolojiye entegre olmasının meydana getirdiği dönüşüm ile e-deftere geçiş süreci ele alınmıştır. Bu geçiş sürecinin sonrasında ise kamu ve işletmelere fayda sağlayıp sağlamadığı, kamu açısından ise ilgili araştırma konusu olan yerde vergi gelirleri üzerinde artış olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. İşletmelerin e-deftere geçmeden önceki beş yıllık gelir tablosu ile e-deftere geçtikten sonra günümüze kadar geçen süreçteki takvim yılı itibariyle gelir tablosu verileri esas alınmış olup, vergiye tabi gelirlerinde artış olup olmadığı incelenmiştir.
İşletmelerin gelir tablolarından brüt satış karı veya zararı, faaliyet karı veya zararı, dönem karı veya zararı verilerinden yola çıkarak sonuçlara varılmıştır. Çalışmada işletmelerin e-deftere geçtikten sonra vergiye tabi gelir tablosu kalemlerinde düzenli bir artış olmadığı sonucuna varılmıştır. E-deftere geçiş sonrası kamunun vergi gelirlerini beklenen düzeyde artıramadığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: E-defter, E-dönüşüm, Vergiye Tabi Gelirler, Kayısı İşletmeleri

Abstract:
The "General Communiqué on Electronic Ledger" dated December 13, 2011, initially applied to a limited number of taxpayers, but later its scope was expanded, allowing more taxpayers to start using it. This application is a result of the transformation that began in Turkey as part of the global e-transformation process.
The e-ledger aims to transfer the traditionally paper-based ledgers to an electronic environment, and to maintain all subsequent ledgers electronically. This allows businesses to keep their financial records in a more transparent environment. It also aims to prevent tax losses and evasion, which erode public tax revenues, by enabling the audit mechanism to operate more easily and effectively.
The innovations introduced by the system, the adaptation processes of businesses, and the tax-related benefits for the public have become topics of interest during the transition to e-ledger. This study focuses on the transition to e-ledger among businesses engaged in apricot trade in the Malatya province, examining the transformation brought about by the integration of public institutions with advancing technology. The research aims to determine whether this transition has benefited both the public and businesses and whether there has been an increase in tax revenues in the region under investigation. The study is based on a comparison of the income statements of businesses for the five years before the transition to e-ledger and the income statements for each calendar year from the transition to the present, with a focus on examining whether there has been an increase in taxable income.
The results have been derived based on the gross profit or loss, operating profit or loss, and period profit or loss data from the income statements of businesses. The study concluded that there was no consistent increase in the taxable income statement items of the businesses after transitioning to the e-ledger. It was observed that the expected increase in public tax revenues was not achieved following the adoption of e-ledger.
Keywords: E-ledger, E-transformation, Taxable Revenues, Apricot Businesses