Coğrafi bilgi sistemi destekli çok ölçütlü karar verme yöntemleri ile toplu konut yer seçimi
Implementation of geographical information system based multi-criteria decision making methods for mass housing site selection
Yazar: SERHAT DOĞRAMACI
Danışman: PROF. DR. FATMAGÜL BATUK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Karar destek sistemleri = Decision support systems ; Karar verme = Decision making ; Karar verme teknikleri = Decision making techniques ; Karar verme yöntemleri = Decision making methods ; Tesis yer seçimi = Site selection ; Toplu konut alanları = Housing estates ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Çok sayıda ölçüt ile yapılan mekansal karar analizleri, karar vericinin çeşitli veriler ile yapacağı farklı sorgulamaların üstüste bindirilerek tek bir paydada birleştirilmelerine dayanır.Çok Ölçütlü Karar Verme (ÇÖKV), karar vericinin önceliklerine göre değişen öneme sahip ölçütleri kapsar. Bu nedenle ölçütlerin bağıl önemi hakkında bilgilerin elde edilmesi gerekmektedir. Ölçüt ağırlıkları, karar vericinin tercihleri doğrultusunda oluşturulur ve normalleştirilmiş ölçüt verileri ile bir dizi matematiksel işleme sokularak, sentez verisini meydana getirir. Bu veri, karar vericiye aranan ölçütler doğrultusunda amaca en uygun olan alternatif hakkında fikir verir.Bu çalışmada, ÇÖKV yöntemlerinin mekanla ilgili bir karar verme durumu için karşılaştırılması amaçlanmıştır. Amacı gerçekleştirmek için Basit Ağırlıklı Toplama (BAT) yöntemi ile bulanık mantık temelli Sıralı Ağırlıklı Ortalama (SAO) yöntemleri, toplu konut yer seçimi örneğinde uygulanmıştır. BAT yöntemi basit işlem adımlarıyla karar vericilere kısa sürede kendi içinde tutarlı bir çıkarım yapabilme imkanı tanımaktadır. SAO yönteminde ise karar verici, bulanık mantık çerçevesinde tutarlılıktan uzaklaşma riskini göze alarak, alternatiflerin farklı kriter ağırlıkları karşısındaki olası performanlarını irdeleyebilmektedir. Bu yöntemlerin toplu konut yer seçiminde kullanımı, planlama aşamasında, beklentilere en iyi şekilde yanıt verecek konut arazilerinin tespitini mümkün kılmaktadır.Anahtar sözcükler: Çok ölçütlü karar verme, mekansal karar destek sistemleri, toplu konut yer seçimi, ölçüt ağırlığı, normalleştirme, basit ağırlıklı toplama, sıralı ağırlıklı ortalama.

Abstract:
Geospatial decision analysis made via using multi criteria is based on uniting various cross-examinations of the decision maker (through the use of various criteria), under a single denominator by adding them on top of each other.Multi-Criteria Decision Making (the Turkish abbrevation being ÇÖKV) includes criteria, where the importance of these criteria is dependant on the priorities of the decision maker. Therefore information about the relative importances of these various criteria should be obtained. The weights of the criteria are formed based on the choices of the decision maker and then these normalized criteria data are put into a set of mathematical transactions to get the synthesis layer. This layer, gives an idea to the decision maker through the use of various criteria examined about the alternative which best fits the purpose.In this thesis, it is aimed to compare the methods of MCDM, to be able to decide about the location. In order to fulfill the aim, Simple Additive Weighting (SAW) and fuzzy logic based Ordered Weighted Averaging (OWA) methods are used in a mass housing site selection sample. SAW method enables the decision makers to reach findings which are consistent in themselves in a very short period of time, via simple transactional steps. Under OWA method, the decision maker (through the use of fuzzy logic) takes the risk of loosing consistency and analyzes performances of alternatives under different criteria weights. Using these methods in mass housing site selections, enable determination of most satifactory housing areas in the planning phase.Keywords: multi-criteria decision making (MCDM), simple additive weighting (SAW), ordered weighted averaging (OWA), mass housing site selection, spatial decision support system, criterion weight, standardization.