Orhan Pamuk'un ve Herta Müller'in romanlarında mekân
Space in Orhan Pamuk's and Herta Müller's novels
Yazar: GÜLAY BOLATTEKİN
Danışman: PROF. DR. MEHMET OSMAN TOKLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Alman Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Alman edebiyatı = German literature ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Mekan = Space ; Müller, Herta = Müller, Herta ; Pamuk, Orhan = Pamuk, Orhan ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Edebiyat eseri zaman, mekân ve kişi başta olmak üzere birçok bileşenin bir araya getirilerek oluşturulduğu bir sentezdir. Okuyucuya hayal kurma ve zihindekileri yerleştirme imkânı sağlayan mekân eserin anlaşılırlığını etkileyen bir unsurdur. Mekân aracılığıyla kişinin ne hissettikleri ve okuyucuya iletilmek istenen mesaj somutlaştırılarak verilir. Bu mesajı içeren mekân türleri sayıca fazladır. Eserlerin insanlığa katkısını dikkate alarak verilen Nobel ödülü de yazarın başarısını dünyaya duyurur. Pamuk'un ve Müller'in, bu başarısı eserlerinde sosyal ve tarihi gerçeklikleri eleştirilerden kaçınmadan ifade edebilmelerinde yatar.
Bu çalışmada Türk ve Alman edebiyatından bu ödüle layık görülen iki yazarın, Orhan Pamuk'un ve Herta Müller'in romanlarında mekân eklektik yöntemle ayrıntılı bir şekilde incelendi ve karşılaştırıldı. Giriş bölümünde çalışma hakkında genel bilgi verildikten sonra birinci bölümde kuramsal altyapıya, ikinci bölümde yazarlar hakkında bilgiye, üçüncü bölümde eserlerin incelenmesine yer verilerek sonuç kısmında karşılaştırma yapıldı.
Farklı siyasal tutumlara tanıklık eden yazarların mekân üzerinde buluştukları ve ayrıştıkları noktaların belirtilmesiyle şehirleşmenin, insanın mekâna hükmetme güdüsünün dış ve iç mekândaki yansımaları açıklandı.

Abstract:
Literary work is a synthesis in which many components, especially space and person, are brought together. The space, which gives the reader the opportunity to dream and place the mind, is an element affecting the intelligibility of the work. What the person feels through the space and the message that is intended to be conveyed to the reader is concretely given. Space types containing this message are numerous in number. The Nobel Prize, awarded for the contribution of the works to humanity, announces the success of the author to the world. This success of Pamuk and Müller lies in their ability to express social and historical realities in their works without avoiding criticism.
In this study, the space in the novels of two authors from Turkish and German literature, Orhan Pamuk and Herta Müller, was examined in detail and compared with the eclectic method. After giving general information about the study in the introduction part, a comparison was made in the conclusion part by giving the theoretical background in the first part, information about the authors in the second part, and the examination of the works in the third part.
The reflections of urbanization, human's drive to dominate space in the exterior and interior space were explained by stating the points where writers who witnessed different political attitudes meet and diverge on the space.