Korunan alanlarda taşıma kapasitesinin belirlenmesi; sıklık tabiat parkı örneği
Determination of carrying capacity in protected areas; siklik nature park example
Yazar: MERVE ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL SURAT
Artvin Çoruh Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Doğal peyzaj = Natural landscape ; Toplumsal taşıma kapasitesi = Social carrying capacity

Özet:
Çorum ilinde yer alan ve 2009 yılında Tabiat Parkı olarak ilan edilen Sıklık Tabiat Parkı'nın sosyal ve fiziksel taşıma kapasitelerinin belirlenmesi, bu çalışmanın ana hedefini oluşturmaktadır. Parkın doğal ve kültürel değerlerini gelecek nesillere aktaracak koruma ve kullanma dengesinin gözetildiği bir ziyaret yönetim modelinin oluşturulması amaçlanmıştır. Çalışma, dört temel aşamada yürütülmüştür. İlk aşamada, çalışma alanında saha araştırmaları gerçekleştirilmiştir. Ardından, ilgili literatür kaynakları titizlikle incelenmiş ve gerekli veriler toplanmıştır. Bu bağlamda, daha önce benzer çalışmaların gözden geçirilmesi ve Sıklık Tabiat Parkı'nın özelliklerinin detaylı bir şekilde gözlemlenmesi yer almıştır. Üçüncü aşamada, Sosyal Taşıma Kapasitesi (STK) değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme için Tabiat Parkı'nı ziyaret eden 402 kişi ile anket çalışması gerçekleştirilmiş, elde edilen veriler değerlendirilmiş ve STK hesaplanmıştır. Sonuçlar, Günübirlik Piknik Alanı-1 için STK'nin 2250 ziyaretçi/gün, Günübirlik Piknik Alanı-2 için STK'nin 1050 ziyaretçi/gün, Manzara Seyir Noktası için STK'nin ise 244 ziyaretçi/gün olduğu tespit edilmiştir. Son aşamada, Fiziksel Taşıma Kapasitesi (FTK) hesaplamaları yapılmıştır. Bu hesaplamalar, Tabiat Parkı'nın Günübirlik Kullanım Bölgeleri'nin FTK'sini, Manzara Seyir Terası'nın FTK'sini ve günübirlik rekreasyon aktivite alanlarının FTK'sini içermiştir. Günübirlik Kullanım Alanı-1 için FTK 6172 ziyaretçi/gün, Günübirlik Kullanım Alanı-2 için FTK ise 2880 ziyaretçi/gün olarak belirlenmiştir. Toplamda, parkın FTK'si 9052 kişi olarak hesaplanmıştır. Sonuç olarak, Tabiat Parkı'nın günlük ziyaretçi sayısı 325 iken taşıma kapasitesi 480 kişi olarak hesaplanıştır. Hesaplanan değere göre taşıma kapasitesinin aşılmadığı belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda veriler ışığında tabiat parkında tespit edilen eksikliklerin giderilebilmesi için önerilerin getirilmesinin yansıra ve  sürdürülebilir  ziyaret yönetim modeli de önerilmiştir.

Abstract:
Determining the social and physical carrying capacities of Sıklık Nature Park, located in Çorum province and declared as a Nature Park in 2009, constitutes the main goal of this study. It aims to create a visit management model that will transfer the natural and cultural values of the park to future generations, observing the balance of protection and use. The study was carried out in four basic stages. In the first stage, field research was conducted in the study area. Then, relevant literature sources were meticulously examined and the necessary data were collected. In this context, a review of previous similar studies and a detailed observation of the features of Frequency Nature Park were included. In the third stage, Social Carrying Capacity (SCC) was evaluated. For this evaluation, a survey was conducted with 402 people who visited Nature Park, the data obtained was evaluated and SCC was calculated. The results showed that the SCC for Daily Picnic Area-1 was 2250 visitors/day, the SCC for Daily Picnic Area-2 was 1050 visitors/day, and the SCC for the Scenic View Point was 244 visitors/day. In the final stage, Physical Carrying Capacity (PCC) calculations were made. These calculations included the FCC of the Nature Park's Daily Use Zones, the PCC of the View Observation Terrace, and the PCC of daily recreation activity areas. PCC for Daily Use Area-1 has been determined as 6172 visitors/day, and PCC for Daily Use Area-2 has been determined as 2880 visitors/day. In total, the PCC of the park is calculated as 9052 people. As a result, the daily number of visitors to the Nature Park is 325, while the carrying capacity is 480 people. According to the calculated value, it was determined that the carrying capacity was not exceeded. As a result of the study, in light of the data, suggestions were made to eliminate the deficiencies identified in the nature park, and a sustainable visit management model was also proposed.