Teknolojinin toplumsal ilişkilere yansımaları: Türk havacılık çalışanları üzerine bir araştırma
The impact of technology on social relations: A study on Turkish aviation workers
Yazar: MEHMET KURTCEBE
Danışman: DOÇ. DR. TUĞÇA POYRAZ TACOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Endüstri toplumu = Industry society ; Gözetim toplumu = Surveillance society ; Havacılık sektörü = Aviation sector ; Sivil havacılık = Civil aviation ; Sosyal ilişkiler = Social relations ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Uzay-zaman = Space-time ; İletişim teknolojisi = Communication technology ; İnsan-teknoloji ilişkisi = Human-technology relationship

Özet:
İçinde bulunduğumuz dönemde toplumun ayrılmaz parçalarından birisi olan teknoloji, toplumsal ilişkilerde, geçmişten günümüze bazı değişimlere yol açmıştır. Endüstri, teknolojiye en çok başvurulan alanlardan birisi olarak, bu değişimleri belirgin bir şekilde açığa çıkarmaktadır. Teknolojinin kullanımının insanlık için sonuçları tartışmalı bir konu olagelmiştir. Teknolojinin insanlığın gelişiminin bir sonucu mu, bir yardımcısı mı, yoksa insanlık için riskler barındıran bir unsur mu olduğu sorusu zihinlerimizde yer almaktadır. Bu soruların cevaplarını aramada bazı uğraklar vardır. Teknolojiyle beraber anılan kavramlardan birisi bilgidir. Bilginin ve teknolojinin toplumdaki konumu, onlarla bağlantılı bir kavram olan denetimi gündeme getirmektedir. Toplumdaki güncel konulardan bir diğeri ise, zaman ve mekanın algılanmasıdır. Mesafelerin anlamlarını yitirmesi ve yaşamın hızındaki artış dikkat çekmektedir. " Tüm bu gelişmeler, endüstri ve çalışanlar açısından neler ifade etmektedir?" ve "Teknoloji sayesinde yeni bir sorumluluk anlayışı mı doğmaktadır?"  araştırmanın odaklandığı temel soruları oluşturmaktadır. 
Araştırmanın temel amacı, teknolojinin kullanımının, bilgi, denetim, zaman ve mekan kavramları açısından, iş yerindeki toplumsal ilişkilere yansımalarının neler olduğunu ortaya çıkarmaktır. Çalışanları ele alan çoğu araştırma, onları nicel ölçütlerle veya büyük süreçlerin parçaları olarak değerlendirme eğilimindedir. Öte yandan, teknolojinin rolünün çalışanların, toplumsal dünyadaki doğal ortamlarında, gündelik hayatlarında derinlemesine anlaşılması önemlidir. Bazı sektörler, günümüzün dinamik çalışma ortamında, verili ve sabit toplumsal ilişkiler barındırmamaktadır. Toplumsal ilişkiler, bağlama bağlı olarak değişen, esnek ve farklılaşan görünümler kazanmaktadır. Hiyerarşinin her pozisyonunda yer alan çalışanlar, daha çok sorumluluk ve kararlar almaya teşvik edilmektedir. Bu süreçlerin anlaşılması, çalışma yaşamının doğasını anlamak açısından önem arz etmektedir. Sorumluluklar, çalışanların aktörler olarak yer aldıkları süreçler sonucunda ortaya çıkan ilişkilerden doğmaktadır. 
Araştırmada, fenomenolojik nitel yöntem uygulanmıştır. Bu kapsamda, Türkiye'deki bir havalimanındaki üç kadın ve on iki erkek olmak üzere toplam on beş katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve bunun yanı sıra katılımlı gözlem kullanılmıştır. Araştırmada teknolojinin çalışanlar açısından daimi bir sorumluluklar akışına ve bu bağlamda iş yerindeki mücadeleye zemin hazırladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
One of the main components of society today, technology has triggered some changes in social relations.  A sphere with a huge amount of applications of technology, industry reveals the most striking changes.  The pros and cons of technology for humanity has been a controversial issue. Whether it is a positive outcome of the development of humanity or a concept full of risks for humanity is a question in our minds. Finding answers to these questions leads us to some notions. Two of the concepts associated with technology are knowledge and information. Technology and knowledge bring about the basis for the flourishing surveillance and control. Time and space perception is a current issue as well. The pace of life is increasingly rapid and the accessibility of different locations shows an increase. Communication is one of the elements that are at the core of the society.  What do all these mean in terms of industry and workers? Is a new kind of responsibility concept being triggered by technology? This study tries to find an answer to these questions. 
The main aim of this study is to explore the reflections of the use of technology in terms of information, surveillance, control and time and space in the work place. Most of the studies about workers tend to adress them in numbers or with macro feautures of society. A sociological perspective on them can yield effective results. Some industries, with their vibrant atmosphere, do not maintain stable and fixed relations. Social relations are getting context-based, flexible and prone to constant change. Workers are encouraged to take responsibilities and decisions, no matter what their positions in the hierarchy are. But how much and in what ways are questions at stake. Responsibilities are not results of some distinct process and workers themselves are the actors to build the relationships. Having its roots in the economy, the antagonism of time, space, information and power are the basis of investigations in this study. 
Based on a fieldwork in an airport, the data of the study comes from participant observation and semi-structured interviews with workers from an airline and a handling company operating in an airport in Turkey. The conclusions drawn from the data reveal that, technology can become the ground for incessant flux of responsibilities for workers and the struggle is about coping with the complex nature of responsibilities.