Kırsal kalkınmada seracılığın ve jeotermal kaynakların rolü: Ağrı ili Diyadin ilçesi örneği
The role of greenhousing and geothermal sources in rural development: The case of Ağrı province Di̇yadi̇n district
Yazar: YELİZ AKBOĞA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MURAT BEŞER
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ağrı-Diyadin = Ağrı-Diyadin ; Ekonomik gelişmeler = Economic developments ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Jeotermal enerji = Geothermal energy ; Jeotermal sular = Geothermal waters ; Kırsal kalkınma = Rural development ; Seracılık = Greenhouse cultivation

Özet:
Bu çalışmada Ağrı İli Diyadin İlçesi'nde önemli bir turizm ve ekonomi kaynağı olan jeotermal kaynakların etkileri üzerinde durulacaktır. Yine Türkiye'deki diğer örnekler de göz önünde bulundurularak jeotermal kaynakların seracılıkta kullanımı, bunun ilçenin ve ilin kırsal kalkınması bağlamında etkileri ele alınacaktır. Bilindiği üzere kırsal kalkınma son yıllarda ülkemizde beş yıllık kalkınma planlarında üzerinde önemle durulan iktisadi unsurlardan biri. Kırsal kalkınmada temel amaç yerel ekonomileri canlandırma ve potansiyellerini açığa çıkarmaktır. Bu amaçla ülkemizde başta Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı olmak üzere, Kalkınma Bakanlığı, Bölgesel Kalkınma Ajansları, TKDK(Tarımsal Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu) vb birçok kurum kırsal kalkınma temelli çalışmalar yürütmektedir. 
	Çalışmada Türkiye'deki örnekleri de göz önüne almakla birlikte daha yerel düzeyde bir perspektif sunulacaktır. Ağrı İli Diyadin İlçesi ana örneklem olacaktır. Bununla birlikte daha önce buna benzer yapılan akademik çalışmalar incelenerek çalışmaya referans alınmıştır. 
Tez çalışması esnasında bu alanda yapılmış akademik çalışmalar (kitap, makale, tez) birincil kaynakları teşkil edecektir. Bu kapsamda veri tabanları ve Yükseköğretim Ulusal Tez Merkezi dikkatle incelenerek literatür taraması yapılacaktır. Yine Diyadin'de hâlihazırda faaliyette bulunan Diyadin Tarım A.Ş. ve Diyadin Jeotermal A.Ş. firmalarının verilerinden istatistiklerinden faydalanılacaktır.
Daha önce Diyadin özelinde jeotermal kaynaklar turizm ve mühendislik disiplinleri açısından akademik çalışmalara konu olduysa da, konunun iktisadi ve ticari boyutu henüz incelenmemiştir. Özellikle son birkaç yıldır özel sektör tarafından kurulan seralarda termal sularla ısıtma neticesinde, zorlu iklim şartlarına rağmen domates üretimi yapılması ve ürünlerin iç pazarda önemli bir yer edinmesi dikkate değer iktisadi çıktılardır. İlerleyen yıllarda diğer tarım ürünlerinde de benzer sonuçların alınması planlanmakta ve bu kapsamda daha büyük girişimler düşünülmektedir. İlçede bu sektörde istihdam da yine bu sayede gelişmekte ve lokal iktisadi sonuçlar doğurmaktadır. Jeotermal suların sadece tarımda değil, enerji üretiminde, konut ısısında ve diğer alanlarda da etkin bir şekilde kullanılması mümkün. Biz bu çalışmayla mevcut durum ile kırsal kalkınmadaki potansiyelini irdeleyeceğiz.


Anahtar Kelimeler: Kırsal Kalkınma, Seracılık, Ağrı, Diyadin, Jeotermal Enerji.

Abstract:
In this study the effects of geothermal sources that are important touristic and economic resources in Ağrı province, Diyadin district will be tackled. By taking into consideration other examples in Turkey, the use of geothermal sources in greenhousing will be touched upon within the context of rural development of the province and district. As it is known, rural development is one of the elements of economy that have been emphasized in five year plans recently. The main purpose in rural development is boosting local economies and revealing their potential. For this purpose, the Ministry of Agriculture being in the first place, many institution like the Ministry of Development, Regional Development Agencies, TKDK (The Institution of Agricultural and Rural Development) carry out works based on rural developments.
In the study, although the other examples in Turkey are evaluated there will be a more local perspective. Ağrı Province, Diyadin District will be the main sample. Nevertheless, the academical studies in the same vein were used as referecences after being analysed. 
The academic studies conducted in this field (boks, articles, dissertations) wil constitute the primary sources for this thesis. Within this framework, a survey of literature will be conducted by carefully examining data bases and the Higher Education National Thesis Center. Also, the data of Diyadin Tarım A.Ş and Diyadin Jeotermal A.Ş which currently operate in Diyadin will be used. 
Despite the fact that the geothermal sources have been subject of academc studies before, the economic and commercial dimensions of the subject have not been analyzed yet. Especially, in the last few years thanks to heating with thermal waters set up by the private sector the tomato production has been realized under harsh climate conditions and those products have gained an important place in the local market. This can be regarded as a significant economic output. It is being planned to get similar results for other agricultural products in the forthcoming years and within this framework larger enterprises are being evaluated. Thanks  to this, in the district the employment develops and local economic outcomes arise. It is possible to use geothermal energy efficiently not only in agriculture but also in energy production, house heating ve other fields. In this study I will discuss  the current situation and its potential in rural development.


Key Words: Rural Development, Greenhousing, Geothermal Sources, Ağrı, Diyadin.