Konya Belediyesi (1868-1923)
Konya Municipality (1868-1923)
Yazar: AHMET DEMİRTAŞ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN MUŞMAL
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Tarih = History
Dizin: Belediyeler = Municipalities ; Finansal yapı = Financial structure ; Konya = Konya ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Yakın Çağ = Modern Times

Özet:
Belediye, şehir, belde ve memleket anlamına gelen bir yerel yönetim sistemi ve temsil kurumudur. Osmanlı Devleti'nde belediyeler kuruluncaya kadar "beledî" işler, kadı, esnaf dernekleri, vakıflar ve sivil toplum kuruluşları tarafından yerine getirilmiştir. Vilayetlerde beledî işler, bu müesseseler tarafından yerine getirilemez duruma geldiğinde, 1846 yılına kadar İhtisab Ağaları tarafından yerine getirilmiştir. Konya Vilayeti'nde de belediye işleri 1830-1839 yılları arasında İhtisab Ağası Âşık Şem'î tarafından yerine getirilmiştir.
Vilayetlerde belediye kurma çalışmaları, 1864 Tuna Vilayet Nizamnamesi, 1871 Vilayet Nizamnamesi ve 1877 Vilayet Belediye Kanunu esasları doğrultusunda devam etmiştir. Konya Vilayeti'nde belediye de bu esaslar ölçüsünde 1868 yılında kurulmuştur. 1874 yılına kadar vilayete bağlı liva ve kazalarda teşkilatlanma büyük ölçüde sağlanmıştır. Nahiye ve köylerde belediye teşkilatı kurulurken bu yerlerin belediye olabilmek için gerekli olan şartlar, sosyal, ekonomik, nüfus ve karantinaya alınıp alınama gibi hâllerinmevcut olup olmadıklarına göre karar verilmiştir. 
Belediye, reis, Belediye Meclisi ve Cemiyet-i Umumiye-i Belediye gibi organlardan oluşmuştur. Reislerin seçilme şartlarını taşıyıp taşımadıkları, malî meseleler, icraatlar ve disiplin ve ceza kovuşturmaları reislerle alakalı en önemli hususlardır. Belediye Meclisi'ne üye seçilirken, seçim takvimi ve seçimlere itirazlar gibi süreçler yaşanmış; seçim sürecinden sorumlu Encümen-i İntihab'ın yasal sorumlulukları tartışmalara yol açmıştır. Belediyenin hizmetlerine paralel olarak meclis yapısında değişmeler olmuş, müşavir üyeler mecliste yer almıştır. 
Belediye bütçesinin gelir kalemleri, vergiler, kiraya verilen gayrimenkuller ve yapılan yardımlardan oluşturmuştur. Vergilerin tahsilinde zorluklar yaşanmış ve vergi vermemek için çeşitli itirazlar edilmiştir. Bütçenin büyük kısmı çalışanların maaşlarına gittiğinden dolayı Konya Belediyesi, "beledî" hizmetleri yerine getirmekte zorlanmıştır. Konya Belediyesi'nin en önemli hizmetlerinden biri atlı tramvay olmuştur. 1905'debaşlayan başvuru sürecinde Osmanlı Bankası'ndan sağlanan kredi ile kaynak yaratılmış, teknik sorunların çözümü ile atlı tramvay 1911'de hizmete açılmıştır, 1924'e kadar hizmette bulunmuştur. Belediye sağlık alanında ücretleri belediye tarafından ödenen "belediye tabibleri" ile hizmet vermiş, hastaneler yapılarak sağlık mekânları sorunu çözülmüştür. İmar çalışmaları arasında, su, altyapı çalışmaları, yol ve köprüler yapılmıştır. Kamu binaları, okul, hastane, hapishane ve karakolların kârgir olarak yapımı için teknik ve maddi destek sağlanmıştır. Sosyal belediyecilik anlamında hizmetler verilmiş, fakir ve kimsesizlere iş imkânı ve maddi destek sağlanmıştır. Ekonomik faaliyet olarak çiftçiye kredi ve tohum desteği sağlamıştır. Hayvancılığın gelişmesi için ıslah çalışmalarına maddi destek sağlanmış ve veterinerlik hizmeti verilmiştir.

Abstract:
Konya Municipality (1868-1923)
The municipality is a local administrative system and a representative institution which signifies city, town or country. In the Ottoman Empireprior to the establishment of the municipalities, the municipal labors were carried on by the qadis, artisanal associations, waqfs and non-governmental organizations. When the municipal labors became impossible to be fulfilled by these institutions in provinces, they were undertaken by the İhtisab Aghas. Municipal labors were carried on in the Province of Konya by the İhtisah Agha Âşık Şem'î between the years 1830-1839. 
The attempts to establish municipalities in provinces continued with respect to the principals according to the Law Code of the Danube Province from the year 1864, The Provincial Law Code of 1871 and Provincial Municipality Law Code of the year 1877. The organization in the towns and districts situated under the authority of the provinces was to a great extent achieved until the year 1874. When the municipality organization was being established in the small towns and villages, it was decided according to the conditions that showed that these places were ready to become municipalities, as well as the cases related to the social, economic, demographical matters and the fact that the area was to be quarantined. 
The municipality consisted of constituents such as the major, the municipal council and the Cemiyet-i Umumiye-i Belediye. The fact that whether the majors fulfilled the conditions for being elected, financial matters, operations and discipline and penal prosecutions were the most important subjects about the majors. When a member was being elected for the municipality council, the processes such as the election agenda or the oppositions against the elections, the legal responsibilities of the body that was responsible for the process of the election Encümen-i İntihab were being put under criticism. Parallel to the services of the municipality, changes concerning the organization of the council occurred, consultant members took place in the council. 
The income categories of the budget of the municipality were taxes, the real estate that was rented and the aids. Difficulties occurred during the collection of the taxes and some oppositions were raised with the aim of not paying the taxes. Since the largest part of the budget was devoted to the salaries of the employees, The Municipality of Konya had difficulties fulfilling the municipal services. One of the most important services of the Municipality of Konya was the horse tramway. During the application process that started in the year 1905, the funding was generated with the credit provided by the Ottoman Bank; the horse tramway was put into the service after the solving of the technical issues in the year 1911; it stayed in service until the year 1924. The municipality provided health services with the municipal doctors whose payments were covered by the municipality; the issue of the health was overcome with the building of the hospitals. Water, infrastructure, roads and bridges were among the construction works. Technical and financial support was provided with the aim of building public buildings, schools, hospitals, prisons, and police stations in the form of masonry. The services were given for the sake of social municipality, the work opportunities and financial support were provided for the poor. The support of credit and seed were done for the farmers as economic activities. For the development of the husbandry, the amelioration activities were given financial support as well as the service of veterinary.