İLİTAM programlarında Kur'ân okuma ve tecvid dersleri
Quran reading and tecvid courses in ILITAM programs
Yazar: YASİN ÇETİNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. YAŞAR AKASLAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Din eğitimi = Religious education ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tecvid = Tecvid ; Uzaktan eğitim = Distance education ; İlahiyat = Theology ; İlahiyat Lisans Tamamlama Programı = Theology Undergraduate Completion Program ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tarihi süreçte günümüzdekinden farklı şekillerde uygulanan uzaktan eğitim modeli, gelişen teknolojiyle birlikte yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Özellikle sağladığı imkânlardan dolayı sıkça tercih edilir hâle gelmiştir. Gerek dünyada gerekse ülkemizde birçok insan tarafından tercih edilen uzaktan eğitim, İlahiyat alanında da kendine yer bulmuştur. Birçok ülkede uzaktan eğitimle lisans ve lisansüstü düzeyde eğitimler gerçekleştirilmekte olup sonucunda hak kazananlara diploma veya sertifika verilmektedir.
Ülkemizde İLİTAM programı olarak bilinen "İlahiyat Lisans Tamamlama Programı" da İlahiyat alanında bu anlamda eğitim imkânı sunmaktadır. Ülkemizde ilk örneği 2005 yılında Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi bünyesinde açılmış olan programın 2022-2023 eğitim-öğretim döneminde sayısı 19'a ulaşmıştır. 
Örgün İlahiyat eğitimiyle kıyaslandığında farklı uygulamaları olan İLİTAM programı, kendi içinde bazı zorlukları olan bir eğitim sürecini ihtiva etmektedir. Nitekim internet/web destekli oluşturulan sanal sınıflarda teorik dersler rahatlıkla işlenebilirken, pratik yanı olan uygulamalı derslerde birtakım problemler yaşanmaktadır. Bilindiği üzere pratik boyutu olan derslerde öğrencinin uzman bir hoca nezaretinde uygulama yapması gerekmektedir. Fakat uzaktan yapılan derslerde yaşanan bazı aksaklıklar sebebi ile hoca-öğrenci ikilisi arasında sağlıklı bir iletişim kurulamamakta ve bundan dolayı da istenen başarı seviyesine ulaşılamamaktadır. Zikredilen bu duruma sebep olan pek çok etken bulunmaktadır. 
Pratik yanı olan derslerin başında Kur'ân-ı Kerim dersi gelmektedir. Bakıldığında kendine has metotlarla günümüze kadar uygulanagelen Kur'ân-ı Kerim eğitiminin, İLİTAM programında usulüne uygun olarak verilebildiği konusu tartışmalıdır. Özellikle semâ ve arz yöntemlerinin bu program çerçevesinde uygulanabilirliği oldukça zor görünmektedir. Gerek elektrik ve internet kesintisi gibi teknolojik aksaklıklar gerekse öğrenciden kaynaklı birtakım sorunlar sebebiyle dersin eğitim süreci olumsuz yönde etkilenmektedir. Özetle öğrencinin fem-i muhsin olan hocadan bir okuyuş usûlü kazanabilmesi için zikredilen bu metotların sağlıklı bir biçimde uygulanması gerekmektedir.
Çalışmamızda İLİTAM programı özelinde uzaktan eğitim-öğretim tarihi hakkında malumat verilmiştir. Ardından mevcut olan 19 İLİTAM programındaki Kur'ân-ı Kerim derslerine ait müfredat, dersin işlenişi ve sınav uygulamaları hakkında bilgiler verilmiştir. Buradan hareketle zikredilen müfredat, ders işlenişi ve sınav uygulamaları çerçevesinde İLİTAM programları arasındaki uygulama farkları dile getirilmiştir. Son olarak da ders adına yaşanan aksaklıklar dile getirilmiş ve bu aksaklıkların giderilmesi adına önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The distance education model, which has been applied in different ways in the historical process than today, is widely used with the developing technology. It has become frequently preferred especially because of the opportunities it provides. Distance education, which is preferred by many people both in the world and in our country, has also found a place in the field of Theology. In many countries, distance education is carried out at undergraduate and postgraduate level, and diplomas or certificates are given to those who qualify as a result.
The "Theology Undergraduate Completion Program", known as the ILITAM program in our country, also offers education in the field in this sense. The number of the program, the first example of which was opened in our country in 2005 within the scope of Ankara University Faculty of Theology, reached 19 in the 2022-2023 academic year.
The ILITAM program, which has different applications compared to formal theology education, includes an educational process that has some difficulties in itself. As a matter of fact, while theoretical lessons can be easily taught in virtual classrooms created with internet/web support, there are some problems in practical lessons. As it is known, in lessons with a practical dimension, the student must practice under the supervision of an expert teacher. However, due to some problems experienced in distance lessons, a healthy communication cannot be established between the teacher-student duo and therefore the desired level of success cannot be reached. There are many factors that cause this situation.
The first of the lessons with a practical side is the Quran lesson. When looked at, it is controversial that the Qur'an education, which has been practiced with its own methods until today, can be given in the ILITAM program in accordance with the procedure. In particular, the sema and supply methods seem to be very difficult to implement within the framework of this program. The educational process of the course is adversely affected due to technological disruptions such as electricity and internet interruptions and some problems arising from the student. In summary, these methods should be applied in a healthy way so that the student can acquire a reading method from the teacher, who is a fem-i muhsin.
In our study, information was given about the history of distance education-teaching specifically for the ILITAM program. Then, information is given about the curriculum of the Qur'an lessons in the 19 ILITAM programs, the teaching of the lesson and the exam applications. From this point of view, the application differences between ILITAM programs have been expressed within the framework of the aforementioned curriculum, course teaching and exam practices. Finally, the problems experienced in the name of the course were expressed and suggestions were made in order to eliminate these problems.