COVID-19 enfeksiyonu sonrası gelişen yorgunlukta akupunkturun etkinliği
The effectiveness of acupuncture in post-COVİD-19 fatigue
Yazar: HİLAL BETÜL AKÇAY
Danışman: PROF. DR. YASEMİN ÇAYIR
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Akupunktur = Acupuncture ; Akupunktur tedavisi = Acupuncture theraphy ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, akupunktur tedavisinin COVID-19 enfeksiyonu sonrası gelişen yorgunluk ve yaşam kalitesi üzerindeki etkinliğini araştırmaktır.

Gereç yöntem: Çalışmamız randomize kontrollü bir araştırmadır. Çalışmamıza Aralık 2021 ve Mart 2022 Atatürk Üniversitesi Akupunktur ve Tamamlayıcı Tıp Yöntemleri Uygulama ve Araştırma Merkezi'ne başvuran COVID-19 geçirmiş yorgunluk şikayeti devam eden ve çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 60 hasta dahil edilmiştir. Hastalar basit bilgisayar programı ile randomize edilerek iki gruba ayrılmıştır. Akupuktur grubu (AG; n=30) haftada üç kez dört hafta boyunca toplam 12 seans akupunktur tedavisi alırken; kontrol grubuna (KG; N=30) herhangi bir müdahale yapılmamıştır. Hastalar 4 hafta boyunca takip edilmiştir. Her iki grupta da çalışmanın başında ve 4 hafta sonra Yorgunluk Şiddet Ölçeği ve SF-36 yaşam kalitesi ölçeği uygulanmıştır. Veriler SPSS ile analiz edilmiş ve istatistiksel anlamlılık p<0,05 kabul edilmiştir.

Bulgular: Çalışmamıza katılan hastaların yaş ortalaması 34,1±10,7 yıl olup; her iki grup arasında tanımlayıcı özellikler açısından istatistiksel olarak bir fark yoktu (p>0,05). Çalışma öncesi Yorgunluk Şiddet Ölçeği puan ortalaması AG'da 6,1±0,8  iken; KG'da 5,3±1,0 idi (p=0,002). Çalışmanın sonunda ise Yorgunluk Şiddet Ölçeği puanı AG'da ortalama 3±1,4'e düşerken; KG'da 4,4±1,3'e düşmüştü (p=0,000). AG'da başlangıca göre yorgunluk şiddetinde %50,8 oranında düşüş görülürken; kontrol grubunda %16,9 oranında düşüş izlenmiştir. SF-36 Yaşam Kalite Ölçeği puan ortalamalarına bakıldığında başlangıçta AG'da KG'a göre Fiziksel Fonksiyon, Fizik Rol Güçlüğü, Enerji, Ruhsal Sağlık ve Ağrı alt alt boyut puanları anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p<0,05). Çalışma sonunda ise her iki grup arasında Genel Sağlık Algısı hariç alt boyutların hiçbirinde gruplar arası fark izlenmemiştir (p>0,05). AG kendi içinde analiz edildiğinde başlangıçtaki ve tedavi sonrasındaki Yorgunluk Şiddeti Ölçeği puan ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). AG başlangıç ve tedavi sonrası SF-36 yaşam kalitesi ölçeği alt boyut puan ortalamaları açısından karşılaştırıldığında ise çalışmanın sonunda genel sağlık algısı alt boyutu hariç diğer tüm alt boyut puan ortalamalarının başlangıç puan ortalamalarına göre istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde yükseldiği görülmüştür (p<0,05). Genel sağlık algısı alt boyut puan ortalamasında ise tedavi sonrasında başlangıca göre anlamlı bir değişiklik olmadığı görüldü (p>0,05). 

           Sonuç: Çalışmamız sonuçlarına göre akupunktur tedavisinin COVID-19 enfeksiyonu sonrası yorgunluk semptomu devam eden hastalarda hem yorgunluk şiddetini azaltmada hem de yaşam kalitesini iyileştirmede etkili olduğu görülmüştür. COVID-19 enfeksiyonu sonrası gelişen yorgunlukta hastalara akupunktur tedavisi önerilebilir
           Anahtar Kelimeler: akupunktur, COVID-19, yorgunluk, yaşam kalitesi, post-COVID

Abstract:
Objective: The aim of this study is to investigate the effectiveness of acupuncture treatment in fatigue and quality of life after COVID-19 infection.
Material and method: Our study is a randomized controlled trial. Our study included 60 patients having applied to Atatürk University Acupuncture and Complementary Medicine Methods Application and Research Center between December 2021 and March 2022, who had suffered from COVID-19, still had complaints about fatigue and also met the inclusion criteria of the study. The patients were randomized with a simple computer program and divided into two groups. While the acupuncture group (AG; n=30) received a total of 12 sessions of acupuncture treatment three times a week for four weeks; No intervention was made in the control group (CG; N=30). The patients were followed for 4 weeks. The Fatigue Severity Scale and the SF-36 quality of life scale were administered at the beginning of the study and also 4 weeks later in both groups. The data were analyzed with SPSS and statistical significance was accepted as p<0.05.
Results: The mean age of the patients participating in our study was 34.1±10.7 years; There was no statistical difference between two groups in terms of descriptive features (p>0.05). While the mean score of the Fatigue Severity Scale before the study was 6.1±0.8 in the AG; it was 5.3±1.0 (p=0.002) in CG. At the end of the study, while the Fatigue Severity Scale score decreased to an average of 3±1.4 in AG; it decreased to 4.4±1.3 in CG(p=0.000). While there was a 50.8% decrease in the severity of fatigue compared to the baseline in AG; a decrease of 16.9% was observed in the control group. When the SF-36 Quality of Life Scale mean scores were examined, it was found that at the beginning, the Physical Function, Physical Role Difficulty, Energy, Mental Health and Pain sub-dimension scores were significantly lower in AG compared to CG (p<0.05). At the end of the study, no difference was observed between the groups in any of the sub-dimensions except General Health Perception (p>0.05). When AG was analyzed within itself, the difference between the mean scores of the Fatigue Severity Scale at the beginning and after the treatment was found to be statistically significant (p<0.05). When the SF-36 quality of life scale sub-dimension mean scores at the onset of AG and after treatment were compared, at the end of the study, it was seen that the mean scores of all sub-dimensions, except for the general health perception sub-dimension, increased statistically significantly compared to the baseline mean scores (p<0.05). It was observed that there was no significant change in the mean score of the general health perception sub-dimension after the treatment compared to the baseline (p>0.05).

           Conclusion: According to the results of our study, it was observed that acupuncture treatment was effective in both reducing the severity of fatigue and improving the quality of life in patients whose fatigue symptoms continued after COVID-19 infection. Acupuncture treatment may be recommended for patients with fatigue after COVID-19 infection.

           Keywords: acupuncture, COVID-19, fatigue, quality of life, post-COVID