Öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin etik liderlik özellikleri ile öğretmenlerin örgütsel adanmışlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between school principals'ethical leadership characteristics and teachers' organizational commitment according to teachers' opinions
Yazar: MÜNEVVER KALAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERKAN TABANCALI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etik liderlik = Ethical leadership ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Örgütsel adanma = Organizational commitment ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin etik liderlik özellikleri ile öğretmenlerin örgütsel adanmışlıkları arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Bu amaç kapsamında okul yöneticilerinin etik liderlik özellikleri sergileme düzeyleri, öğretmenlerin örgütsel adanmışlıkları ve aralarındaki ilişkinin incelenebilmesi için öğretmen görüşlerine başvurulmuştur.
Bu araştırma 2013-2014 eğitim-öğretim yılı İstanbul ili, Bahçelievler ilçesinde bulunan, Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ilköğretim okullarında yapılmıştır. Araştırmada Yılmaz (2005) tarafından geliştirilen 44 maddelik "Etik Liderlik Ölçeği" ve Meyer ve Allen (1997) tarafından geliştirilen ve Mehmet Karakuş (2005) tarafından Türk kültürüne uyarlanan 18 maddelik " Örgütsel Adanmışlık Ölçeği" ilgili okullardaki 223 öğretmene uygulanmıştır. Verilerin analizinde frekans, betimsel istatistik yöntemleri, bağımsız grup t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Man-Whitney-U ve Kruskal Wallis-H testleri ile çoklu karşılaştırma testlerinden Scheffe testi kullanılmıştır.
Araştırma bulgularına göre, öğretmenlerin okul yöneticilerinin etik liderlik özellikleri sergilemelerine ait görüşlerinin "kısmen katılıyorum" seviyesinde olduğu görülmüştür. Alt boyutlar göz önüne alındığında öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin "davranışsal etik"  boyutu özelliklerini en çok, "karar vermede etik"  boyutuna ait özellikleri ise en az düzeyde sergiledikleri anlaşılmaktadır. 20-30 yaş aralığındaki öğretmenlerin 41 yaş ve üstü öğretmenlere oranla, okul yöneticilerinin etik liderlik özelliklerini daha az sergiledikleri görüşüne sahip oldukları ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin sahip oldukları örgütsel adanmışlık düzeylerine ilişkin görüşleri "kısmen katılıyorum" seviyesindedir. Alt boyutlar bazında bakıldığında öğretmenlerin çalıştıkları okula en yüksek "devam adanmışlığı", en düşük ise "normatif adanmışlık" duydukları görüşünde oldukları ortaya çıkmıştır. Mesleğin ilk yıllarındaki öğretmenlerin (1-6 yıl) daha kıdemli öğretmenlere oranla daha az adanmışlık gösterdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Lisans üstü öğrenim görmüş öğretmenlerin lisans mezunu öğretmenlere oranla yöneticilerinin etik liderlik özelliklerini "daha düşük" düzeyde sergiledikleri görüşünde oldukları ve daha çok örgütsel adanmışlık gösterdikleri görülmüştür. Okul yöneticilerinin etik liderlik özellikleri ile öğretmenlerin örgütsel adanmışlıkları arasında pozitif yönlü  "zayıf" düzeyde bir ilişki bulunmuştur.

Abstract:
Aim of this study is to determine the relationship between school principals' ethical leadership characteristics and teachers' organizational commitment according to the teachers' opinions.
Within this scope of purpose, teachers' opinions are asked to examine level of school principals'ethical leadership characteristics, teachers' organizational commitment and the relationship between them. 
This research has been conducted in offical elementary schools which are under the authority of Ministery of National Education in Bahcelievler, Istanbul during the 2013- 2014 academic year. In the research "Ethical Leadership Scale" which was developed by Yılmaz (2005); and "Organizational Commitment Scale" which was developed by Meyer and Allen (1997) and adapted to Turkish culture by Mehmet Karakuş (2005) are applied to 223 teachers working in the related schools. In data analysis, frequency, descriptive statistic methods, independent group t-test, One Way Analysis Of Variance (ANOVA), Mann Whitney-U and Kruskal Wallis-H tests and Scheffe Test of multiple comparative tests have been used.
According to research results, it is determined that opinions of teachers' about level of their school principals' ethical leadership characteristics is "partially agree". When ethical leadership sub dimensions are taken into account; teachers' opinions illustrate that school principals display "behavioral ethics" dimension the most and "decision-making ethics" the least. Rather than the teachers at the age of 41 and more, teachers who are at the age of 20-30 have the opinion that their school principals represent less ethical leadership characteristics. It is also determined that opinions of the teachers' about their own organizational commitment is "partially agree". When organizational commitment sub dimensions are regarded; teachers' opinions illustrate that they have "continuance commitment" the most and  "normative commitment the least. It is indicated that teachers who have 1-6 years of experience display less commitment than more experienced teachers. According to teachers who have master's degree, their school principals show less ethical leadership characteristics. In addition, these teachers with master's degree have more organizational commitment than the teachers with undergraduate degree. Finally, the results of the study show that there is a positive, low correlation between primary school principals' ethical leadership characteristics and teachers' organizational commitment.