MÖ II. binde Mezopotamya ve Anadolu'da salgın hastalıklar
Epidemic diseases in Mesopotamia and Anatolia during the 2nd millennium B.C.
Yazar: ASLI ÇİÇEK ÖZBEK
Danışman: PROF. DR. İRFAN ALBAYRAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı / Sümeroloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures ; Halk Sağlığı = Public Health ; Tarih = History
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Büyü = Incantation ; Din = Religion ; Epdemi = Epidemics ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Hastalık = Disease ; M.Ö. 2000 = B. C. 2000 ; Mezopotamya = Mesopotamia ; Pandemiler = Pandemics ; Tıp = Medicine

Özet:
Birincil kaynaklar olan Kültepe tabletleri, Mari mektupları, Amarna mektupları, Gılgamıš Destanı'nın kopyaları Assurbanipal kütüphanesindeki belgeler, Boğazköy tabletleri ve Ugarit Ras Šamra arşivinin salgın hastalıklar ile ilgili ifadeleri ve ikincil kaynaklar olarak bu alanda çalışmalar yapmış yerli ve yabancı araştırmacıların kitap, tez ve makaleleri incelenmiştir. Bu bilgiler ile MÖ II. Binde Anadolu ve Mezopotamya'da meydana gelmiş salgın hastalıklar, semptomları, hastalık nedenleri, tedavi yolları ve sonuçları çalışılmıştır. 

Bu tez çalışması iki ana başlıktan oluşmaktadır. Birinci bölümde Mezopotamya tarihi coğrafyası hakkında bilgiler verildikten sonra Mezopotamya din ve tıp ilişkisi incelenmiştir. Ardından Mezopotamya'da yaşanmış ve kayda geçirilmiş salgın hastalıklar, semptomları ve ilgili ifadelere yer verilmiştir. Salgın hastalıkları insanlara gönderen acımasız tanrı ve tanrıçalar incelenmiştir. Önlem ve karantina konuları incelenmiştir, bu konuda örnek ifadeler ile yorumlamalarda bulunulmuştur. Salgın hastalıklardan kurtulmak adına geliştirilmiş çeşitli yöntemler üzerinde durulmuştur. Ve son olarak salgının sosyal, siyasi ve ekonomik sonuçları değerlendirilmiştir.

İkinci bölümde MÖ II. Binde Anadolu tarihi coğrafyası ve Hititlerin tıp ile din ilişkisi incelenmiştir. Ardından Anadolu'nun yaşamış olduğu, bilinen en eski salgın kayıtları incelenmiştir. Ardından yaşanmış salgın hastalıklara dair kayıtlar, salgın hastalıkları konu alan ritüel metinleri ve özellikle II. Muršili'nin veba duaları yorumlanmıştır. Son olarak yaşanan salgın hastalıkların sosyal, siyasi ve ekonomik sonuçları değerlendirilmiştir.

Abstract:
The primary sources, Kültepe tablets, Mari letters, Amarna letters, copies of the Epic of Gilgamesh, documents in the Assurbanipal library, Boğazköy tablets and the Ugarit Ras Šamra archive's statements about epidemic diseases and as secondary sources, the books, theses and articles of local and foreign researchers who have worked on these issues have been examined. Together with this information, epidemic diseases that has occurred at Anatolia and Mesopotamia in second thousand BC their symptoms, causes of disease, treatment methods and results were studied.

This thesis consists of two main topics. In the first chapter, after giving information about the historical geography of Mesopotamia, the connection between religion and medicine in Mesopotamia was examined. Then, the epidemic diseases that were lived and recorded in Mesopotamia, their symptoms and related expressions has been mentioned. The cruel gods and goddesses who sent epidemics to humans were studied. Precautionary and quarantine issues were examined, and interpretations were made with exemplary expressions on this subject. Various methods that developed to get rid of epidemic diseases were emphasized. And finally, the social, political and economic consequences of the epidemic were evaluated.

In the second part, historical geography of at Anatolia in second thousand BC, and the connection of Hittites with medicine and religion were examined.  Then, the oldest known epidemic records of Anatolia were examined. Records of epidemic diseases that was lived, ritual texts about epidemics, and especially II. Muršili's plague prayers have been interpreted. Finally, the social, political and economic consequences of the epidemics were evaluated.