Semîn el-Halebî'nin ed-Durru'l-Masûn adlı tefsirinde kıraâtlara yaklaşımı
Al-Samin al-Halabi of the al-Dur al-Masoun judicial tafseer to qiraah approach
Yazar: MUAZZAM YENER
Danışman: DOÇ. DR. HACI ÖNEN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kur'ân-ı Kerîm Okuma ve Kırâat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Es-Semin el-Halebi = Es-Semin el-Halebi ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıraat = Reading ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Semîn el-Halebî'nin ed-Durru'l-Masûn adlı tefsîri kıraatlar açısından önemli bir yere sahiptir. Çalışmamızda bu eseri kıraatlar yönünden incelemeye çalıştık. Müellifin kaleme aldığı bu eser, içerdiği kıraatlar açısından zengin bir muhtevaya sahiptir. Eserde en çok, âyetlerde geçen sahih ya da şâz kıraatlara yer verilmiştir. Müellif öncelikle bu kıraatların i'râbını yapmış ve bunlarla ilgili daha önceki âlimlerin görüşlerinden faydalanarak birtakım tartışmalı konulara değinmiştir. Bununla birlikte kıraat-ı seb'a'nın bizlere sağlam senetlerle geldiğini kabul etmiş ve bunların hepsinin Kur'ân'dan olduğunu ifade etmiştir. Bu çalışmada Semîn el-Halebî'nin ele aldığı kıraatların tayini ve bu kıraatları tefsirinde kullanma nitelikleri kıraat-tefsîr ilişkisi bağlamında zikredilmektedir. Bu nedenle Semîn el-Halebî'nin tefsirinde yer verdiği kıraat örnekleri tespit edilmeye çalışılmaktadır. Elde edilen bilgi ve bulgularla oluşan mâlumatlar üç ana bölümde ele alınmaktadır.
Bu çalışmada, Semîn el-Halebî'nin kıraatları tefsir bağlamında ele alması ve ele aldığı bu kıraatların, tefsir ve Arap diliyle olan irtibatı temelinde, kıraat-lehçe, sarf, nahiv ve kıraat-tefsîr ilişkisi incelenmiştir. Araştırmada ana çerçeve itibariyle, müellif'in kıraat ilmindeki yeri, kıraatları nakil yöntemi ve kıraatları işleyiş tarzı üzerinde durulmuştur. Bununla birlikte mânâ takdirlerinde kıraat farklarına nasıl bir rol atfettiği, başta filolojik yorum olmak üzere, tefsîr ve te'vil faaliyetlerinde kıraatları nasıl ele aldığı diğer kıraat ve tefsir kaynaklarıyla mukayeseli olarak incelenmiştir.

Abstract:
Al-Samin Al-Halabi's  tafseer named as Al-Dur Al-Masoun has an important place in terms of qirā'āt. In our study, we tried to examine this work in terms of qirā'āt. This work, written by the author, has a rich content in term of the qirā'āt. Sahīh or shādh qirā'āt in the verses are mostly included in the work. Firstly, the author hasmade the i'râb of these qirā'āt and then he has mentioned some controversial issues by making use of the views of previous scholars about them. However, he has accepted that qiraat-i seb'a has reached today with strong evidences and he has stated that all of them are from the Qur'an. In this study, the detection of the qirā'āt that Al-Samin Al- Halabi deals with and the qualifications of using these qirā'āt in his tafseer are mentioned in the context of the qiraat-tafseer relations. For this reason, the examples of qirā'āt that Al Samin Al-Halabi hasincluded in his tafseer have been tried to detect. The output obtained with the information and findings are discussed in three main sections.
In this study, on the basis of Al-Samin Al-Halabi's handling of qirā'āt in the context of tafseer and the connection of these qirā'āt with tafseer  and Arabic language, the relations between qirā'āt-dialect, sarf, nahw and qiraat-tafseer have  been analyzed. In the research, mainly, the place of the author in 'ilm-i qiraat, the method of naql qirā'āt and the style of discussing the qirā'āt are emphasized. Additionally, how he attributes a role to the differences in qirā'āt in the inference of meanings, how he deals with the qirā'āt in tafseer and ta'wīl studies, especially in philological interpretation, have been examined in comparison with other qirā'āt and tafseer resources.