Okul çağı çocuklarında okullarda verilen öğle menülerinin enerji ve besin ögesi içeriklerinin KIMEHS skorlama sistemi ile değerlendirilmesi
Evaluation of energy and nutrient content of school lunch menus in school-age children with KIMEHS scoring system
Yazar: MEVA NUR ASBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE MERAL KOÇ
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Sağlık Bakanlığının Okul Öncesi ve Okul Çağı Çocuklara Yönelik Beslenme Önerileri ve Menü Programları kılavuzunda yer alan tam gün okullara yönelik bahar dönemi menüleri ile İstanbul ilinde yer alan 34 özel ortaokulun yemekhanelerinde sunulan çocuk menülerinin enerji ve besin ögesi içeriklerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılan bu çalışmada, KIMEHS skorlama yöntemi kullanılmıştır. Sağlık Bakanlığına ait 10 haftalık menü, 34 özel ortaokula ait 2 haftalık menünün KIMEHS skorlaması hesaplanmıştır. Çalışma kapsamında, Sağlık bakanlığına ait ve İstanbul ilinde bulunan çeşitli tam zamanlı özel ortaokuldan alınan menülerin enerji ve besin ögeleri BEBİS programı kullanılarak hesaplanmıştır. Çalışmada Sağlık Bakanlığına ait 10 haftalık menü, 34 özel ortaokula ait 1 haftalık menünün BEBİS değerleri hesaplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 21,0 paket programında istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Tüm analizlerde istatiksel anlamlılık p < 0,05 olarak kabul edilmiştir. Çalışma 50'si Sağlık Bakanlığı'na (%22,7) ve 170'i özel okullara (%77,3) ait olmak üzere toplam 220 menü incelemesi ile tamamlanmıştır. Bu skor, menülerin genel olarak sağlıklı olduğunu göstermektedir. Özel okullara ait menülerin KİMEHS skorları Sağlık Bakanlığı menülerine göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Özel okul menülerinin enerji içeriği Sağlık Bakanlığı menülerinin ortalama %135,82'sini; protein içeriği ortalama %113,07'sini; yağ ve karbonhidrat içeriği sırasıyla ortalama %129,22, %156,79'unu karşılamaktadır. Çalışmanın bulguları çocuk beslenmesi alanındaki araştırmalara önemli katkılar sağlamaktadır. Okulların çocuk menülerini hazırlarken, çocukların sağlıklı beslenmelerini sağlamak için dikkatli bir şekilde düşünmeleri, besin ögesi içeriklerini kontrol etmeleri önemlidir. Araştırma sonuçları, okul yemeklerinin besin içeriğini iyileştirmek için yapılacak çalışmalarda ve çocukların sağlıklı beslenme alışkanlıklarının geliştirilmesi için yapılacak çalışmalarda kullanılabilir.

Abstract:
This study was conducted to evaluate the energy and nutrient content of menus offered in the cafeterias of 34 private middle schools in Istanbul, in accordance with the Spring Term menus provided in the Ministry of Health's Guidelines for Nutrition Recommendations and Menu Programs for Preschool and School-Age Children. The KIMEHS scoring method was employed for this assessment. The 10-week menu from the Ministry of Health and a 2-week menu from each of the 34 private middle schools were analyzed using the KIMEHS scoring system. Within the scope of the study, the energy and nutrient content of menus obtained from various full-time private middle schools affiliated with the Ministry of Health and located in Istanbul were calculated using the BEBIS program.In the study, the BEBIS values of a 10-week menu from the Ministry of Health and a 1-week menu from each of the 34 private middle schools were calculated. The obtained data were statistically analyzed using the SPSS 21.0 package program. A significance level of p < 0.05 was considered for all analyses. The study was completed with the examination of a total of 220 menus, including 50 menus from the Ministry of Health (22.7%) and 170 menus from private schools (77.3%). According to the study findings, the mean KIMEHS score for all menus was 4.34. The KIMEHS scores of menus from private schools were found to be significantly higher than those of the Ministry of Health menus (p<0.05). The energy content of private school menus meets an average of 135.82% of the Ministry of Health menus; the protein content meets an average of 113.07%; and the fat and carbohydrate content meets an average of 129.22%, 156.79%, respectively. The findings of the study contribute significantly to research in the field of child nutrition. When preparing children's menus, schools should carefully consider, control the nutrient content to ensure healthy eating for children. The results of the research can be used in studies aimed at improving the nutritional content of school meals and developing healthy eating habits in children.