Toplumsal modernleşme projesi olarak Tanzimat Dönemi (Eğitim ıslahatı bağlamında) (1839-1876)
The Tanzimat Period as social modernization project (In the context of education reform) (1839-1876)
Yazar: EROL ÇİYDEM
Danışman: YRD. DOÇ. YAVUZ ÖZDEMİR
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim faaliyetleri = Education activities ; Eğitim tarihi = Educational history ; Modernleşme = Modernization ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Sosyal yapı = Social structure ; Tanzimat Dönemi = Tanzimat Period ; Toplumsal gelişme = Social development ; Yenilik = Innovation

Özet:
Tanzimat Dönemi, eğitim alanında ıslahatın oldukça yoğun olduğu bir süreci ifade etmektedir. Bu çalışmada Tanzimat Dönemi toplumsal modernleşme projesi olarak ele alınıp incelenmiştir. Osmanlı İmparatorluğu'nda kapsamlı ve çok boyutlu modernleşme sürecinin ilk merhalesini oluşturan Tanzimat Dönemi'nde atılan adımlar Osmanlı/Türk toplumsal yapısı üzerindeki etkileri ve sonraki dönemler için bilgi ve birikim açısından bırakılan miras dolayısıyla oldukça önemlidir. Çalışmada Tanzimat Dönemi'nde toplumsal modernleşme sürecinin yürütüldüğü ve bu süreçte en önemli aracın eğitim olduğu vurgulanmıştır. Eğitim, Tanzimat Dönemi ile birlikte devlet kontrolü altına alınmış ve toplumsal modernleşme sürecinde araçsallaştırılmıştır. Tanzimat Dönemi'nde toplumsal modernleşmenin yürütücüleri olan bürokratlar eğitim alanında İmparatorlukta modern sistemin temellerini atmışlardır. Eğitim alanında atılan adımlar yeni bir toplumsal düzeni beraberinde getirmiştir. Nitekim çalışmada Osmanlı bürokrasisinin Tanzimat Dönemi boyunca toplumsal modernleşmenin başarılı bir şekilde yürütülebilmesi için ne tür politikalar izlediği ve bu politikaların sonuçlarının neler olduğu üzerine odaklanılmıştır. Bununla beraber modernleşme, Osmanlı İmparatorluğu'nu modernleşmeye sevke eden sebepler, Tanzimat Dönemi'nin yol haritaları olarak kabul edilen Tanzimat Fermanı ve Islahat Fermanı ve son olarak toplumsal modernleşme sürecinde engeller, ihmaller ve sınırlılıklar hakkında ayrıntılı bilgiler sunulmuştur. Tanzimat Dönemi hakkında yapılan çalışmaların birçoğunda siyasi, askeri ve iktisadi alandaki ıslahat veya bu alanlardaki değişim süreçleri üzerine odaklanılmıştır. Tanzimat Dönemi eğitim alanındaki ıslahat ve bahsedilen dönem için eğitim ıslahatının önemi üzerinde derinlemesine bir çalışmaya rastlamak zordur. Söz konusu eksikliği gidermesi düşünülen bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden tarihsel araştırma kullanılmıştır. 
Anahtar Sözcükler: Toplumsal Modernleşme, Osmanlı İmparatorluğu, Tanzimat Dönemi, Eğitim Islahatı

Abstract:
The Tanzimat Period is a process in which the reform of education is quite intense. In this study, the Tanzimat Period was considered and examined as a project of social modernization. The steps taken in the Tanzimat Period, which constituted the first stage of the comprehensive and multidimensional modernization process in the Ottoman Empire, are very important because of the inheritance left behind in terms of the effects on the Ottoman / Turkish social structure and knowledge and experience for later periods. It was emphasized that during the Tanzimat period, the process of social modernization was carried out and that the most important instrument was education in this process. With the Tanzimat period, education was taken under state control and instrumentalized in the process of social modernization. In the Tanzimat period, the bureaucrats, who are the executives of social modernization, have laid the foundations of the modern system in the Empire. The steps taken in the field of education brought with it a new social order. As a matter of fact, in this study was focused on what policies the Ottoman bureaucracy had in order to successfully carry out social modernization during the Tanzimat period and what the consequences of these policies were. In addition, modernization, reasons for modernizing the Ottoman Empire, Tanzimat Fermanı and Islahat Fermanı, which are considered as the road maps of the Tanzimat Period, and lastly detailed information about obstacles, negligence and limitations in the process of social modernization. Much of the work on the Tanzimat Period has focused on reforms in the political, military, and economic spheres, or on the process of change in these areas. It is difficult to come to an in-depth study on the education reform of the Tanzimat period and the importance of the education reform for this period. Historical research has been used in qualitative research methods in this study, which is thought to be lacking.
Key Words: Social Modernization, Ottoman Empire, Tanzimat Period, Education Reforms