Cadde ve caddeye sınır bina cephe yenileme yaklaşımının Sinop ili Sakarya caddesi üzerinden sorgulanması
Street and street border building facade renewal approach inquiry on Sakarya street in Sinop province
Yazar: DAMLA YAŞAR
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM TEKİN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği ve Malzemesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Cepheler, bir binanın dışa dönük yüzüdür. Cepheler sadece bina için bir kabuk değil, kentin estetik ve ekonomik değerinin belirleyicilerinden biridir. Kentin birçok unsuru ile dolaylı yoldan iletişime geçer, etki alır ve etkide bulunur. Kentin diğer mimari unsurları ve kentliler ile iletişim halindedir. Bir kente dair iklim, çevre, renk, kültür, tarih gibi birçok bilgi taşırlar. Bina ve cepheleri, zaman içinde işlev değişikliği, yıpranma-hasar, güncelliğini kaybetme gibi nedenlerle yenilenebilir, yenilenme ihtiyacı gösterebilir. Bu yenileme çalışmaları yapılırken cephelerin bina yüzü olduğu kadar kentin yüzü de olduğu unutulmamalıdır. Cephelerin yenilenmesi kente katkı sağlayabileceği gibi, değerini de düşürebilir. Çünkü cepheler kentin hafızasını barındıran en önemli kent ögelerinden biridir. 
Cadde aksı boyunca planlanacak olan yenileme projelerinde; tek bina ölçeğinde belirlenen ihtiyaçların yanında cadde ölçeğinde de ihtiyaçlar belirlenmelidir. Cadde ve caddeye sınır olan bina cephelerinin yenilenmesinde bir yaklaşım olmalıdır. Bu yaklaşım; temizleme, enerji korunumu, sağlıklı görünüm oluşturma vs. gibi farklı amaçlar içerebilir. Yaklaşımın yerin ve kullanıcıların mikro ölçekteki ihtiyaçlarına göre belirlenmesi müdahale oran ve içeriğini belirler. Bina, bina-bina, bina-cadde ve bina-cadde-kullanıcı ilişkisi içinde yenileme süreci bütünleşik bir yaklaşım içermelidir.
Ülkemizde özellikle kentlerin ana akslarında uygulanmış olan cadde ve bina cephe yenileme projeleri; gerekli analizlerin yapılmamış olması, endüstriyel malzemelerin doğru olmayan şekillerde sadece moda olduğu için kullanılması, kamuoyu ile iletişimsizlik, hızlı ve ekonomik olma gibi sebepler nedeniyle tek tipleştirilmiş binaları içeren ve farklı kültürel ve coğrafi özelliklere sahip kentlerde benzer caddelerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır.  
Çalışma alanı; Sinop ili, Merkez ilçenin ana aksı olan Sakarya Caddesi'ni kapsamaktadır. Sakarya caddesi 2017 yılında cadde aksı boyunca yenilenmiş olan bir alandır. Alanın seçilmesinde yapılan tek tip yenilemenin yenileme yapılmış olan diğer iller ile benzerliği, seçilen malzemenin ve tasarımın yeterli analiz yapılmadan uygulamaya aktarılmasının bir sonucu olarak sürekli tadilat ve yenileme ihtiyacının olması etkili olmuştur. Bu durum yenileme uygulamasının birçok açıdan sorunlu olduğunu göstermektedir. Bu çalışma; cadde aksı boyunca yapılacak olan yenileme çalışmaları için yenileme planlamasının gerekliliğini Sakarya Caddesi örneği üzerinden kent kullanıcısı ve tasarımcı gözünden elde edilecek olan bulgular ile ifade edebilmeyi amaçlamaktadır. 
Araştırma; literatür taraması, alan ve anket çalışmasından oluşmaktadır. Kullanıcı memnuniyetinin ve mimari algının anlaşılabilmesi amacıyla iki ayrı anket yapılmıştır. Kentlilerin cadde hakkındaki görüşlerini belirleyebilmek amacıyla ön anket çalışması yapılmıştır. Mimari olarak bu yenileme yaklaşımının değerlendirilebilmesi için hem mimar hem de kentli ile ikinci bir anket yapılmıştır. 
Çalışma üç ana bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde; çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi açıklanmıştır. İkinci bölümde; yenileme kavramı, mimaride yenileme yaklaşımları açıklanmıştır. Türkiye ve dünyadan özellikle cadde yenileme örnekleri seçilerek incelenmiştir. Üçüncü bölümde; alan çalışması aktarılmıştır. Çalışma alanının yeri, seçilme amacı, konumu, coğrafi şartları, iklimi, nüfusu, tarihi ve fiziksel gelişimi hakkında bilgi verilmiştir. Uygulama öncesi ve sonrasına ait karşılaştırmalar yapılmış, kullanılan malzemelerdeki deformasyonlar incelenmiştir. Yenileme uygulaması yapılmış olan caddenin kullanıcıları ile kullanıcıların fikrinin alınması ve mimari açıdan uygulamanın değerlendirilebilmesi amacıyla yapılan iki farklı anket, analiz ve bulguları açıklanmıştır. 
Bu çalışma; cadde yenileme uygulamaları planlanmasında caddenin tarihi, kent tarihi, bölgenin iklim koşulları, coğrafi özellikleri gibi faktörlerin önemini, yenilemenin mimari boyutta sahip olduğu anlamları, yenilemede kimlik kavramının önemini mevcut yenileme yaklaşımlarını, örneklem kullanıcılarının değerlendirmelerini ve bu değerlendirmelerin önemini vurgulamaktadır. 
Anahtar kelimeler: Yenileme, cadde, bina yenileme, cephe yenileme

Abstract:
Facades are the outward-facing face of a building. Facades are not just a shell for the building, but one of the determinants of the aesthetic and economic value of the city. It communicates indirectly with many elements of the city. It is in communication with other architectural elements of the city and urbanites. They carry a lot of information about a city such as climate, environment, color, culture, history. Buildings and their facades can be renewed over time for reasons such as change of function, damage, loss of timeliness, and may show a need for renewal. While these renovation works are being carried out, it should be remembered that the facades are the face of the city as well as the face of the building. The renovation of the facades can contribute to the city as well as reduce its value. Because facades are one of the most important urban elements that contain the memory of the city.
In the renovation projects to be planned along the street axis; In addition to the needs determined at the single building ,the needs at the street  should also be determined. There should be an approach to the renovation of building facades that border the street and the street. This approach; cleaning, energy conservation, creating a healthy appearance, etc. it may contain different purposes, such as. Determining the approach according to the needs of the location and users at the micro scale determines the rate and content of the intervention. The renovation process within the relationship of building, building-building, building-street and building-street-user should include an integrated approach.
Street and building facade renovation projects implemented especially on the main axes of cities in our country; lack of necessary analysis, the use of industrial materials in incorrect ways only because they are fashionable, lack of communication with the public, rapid and economical reasons cause the appearance of similar streets in cities that contain uniform buildings and have different cultural and geographical characteristics.
The study area covers Sakarya Street, which is the main axis of the central district of Sinop province. Sakarya avenue is an area that was renovated along the street axis in 2017. In the selection of the area, the similarity of the monotype renovation carried out with other provinces that have been renovated, the need for renovation and renovation as a result of the transfer of the selected material and design to the application without making adequate analysis, has been effective. This situation shows that the renovation application is problematic in many ways. This study; it aims to be able to express the necessity of renovation planning for the renovation works to be carried out along the street axis with the findings that will be obtained from the eyes of the urban user and the designer through the example of Sakarya Street.
The research consists of literature review, field and survey work. Two separate surveys were conducted in order to understand user satisfaction and architectural perception. A preliminary survey study was conducted in order to determine the views of urban residents about the street. In order to evaluate this renovation approach architecturally, a second survey was conducted with both the architect and the city resident.
The study consists of three main sections and results. In the first section; the purpose, scope and method of the study are explained. In the second part; the concept of renovation, renovation approaches in architecture are explained. Especially street renovation examples from Turkey and the world were selected and examined. In the third section; the field work is transferred. Information is given about the location, purpose of selection, location, geographical conditions, climate, population, history and physical development of the study area. Comparisons were made before and after the application, the deformations in the materials used were examined. Two different surveys, analyses and findings conducted in order to get the opinion of the users and users of the street where the renovation application was made and to evaluate the application from an architectural point of view were explained.
This study emphasizes the importance of factors such as the history of the street, urban history, climatic conditions of the region, geographical features, the meanings of renovation in the architectural dimension, the importance of the concept of identity in renovation, current renovation approaches, the evaluations of sample users and the importance of these evaluations in the planning of street renovation applications. 
Keywords: Renovation, street, building renovation, facade renovation