Bazı aromatik bitkilerden elde edilen doğal boyaların diatomit yüzeyine sorpsiyon özelliklerinin incelenmesi
Investigation of sorption properties of natural dyesfrom some aromatic plants on the diatomite surface
Yazar: ERDAL TALAŞ
Danışman: PROF. DR. ÖZKAN DEMİRBAŞ
Balıkesir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Fiziksel Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Diatomit = Diatomite

Özet:
Tıbbi ve aromatik bitkiler sağlık için oldukça faydalı maddeleri bünyelerinde 
taşımaktadırlar. Dünya genelinde 50.000-75.000 arasındaki bitki türü, geleneksel 
ve modern tıpta kullanılmaktadır. Türkiye sınırları içerisinde tespit edilen ve 
yaklaşık olarak 10.000'in üzerindeki bitki türünün 1000 kadarını tıbbi ve aromatik 
bitkiler oluşturmaktadır. Bu bitkiler başta ilaç sanayi olmak üzere, parfüm, 
kozmetik, sabun, şeker, çay, temizlik ürünü, pestisit, herbisit ve daha birçok sanayi 
kollarının ham maddesini oluşturmaktadırlar. Bitkilerin tedavi amaçlı olarak 
kullanılması ise insanlık tarihi kadar eskidir. Aromatik bitkilerde terpenler gibi 
birçok uçucu yağ, ekstraksiyon yöntemi ile elde edilebildiği gibi çözelti ortamında 
yapılarındaki doğal boyalar maddelerde kazanılmaktadır. Aromatik bitkilerdeki bu 
doğal boyar maddeler ilaç, kozmetik, gıda gibi birçok alanda kullanılmaktadır. Bu 
çalışmada aromatik bir bitki olan hibiskus çiçekleri kullanılarak hazırlanan 
süspansiyonların öncelikle bazı spektrofotometrik özellikleri incelendi. 
Süspansiyonlarda kurutulmuş hibiskus çiçekleri doğal olarak bekletilerek ve 
manyetik karıştırıcıda 400 rpm karıştırma hızı ile karıştırılarak renklendirilmesi 
sağlandı. UV-Visible cihazı ile dalga boyu taraması yapıldığında hibiskus çiçeği 
içeren çözeltilerin maksimum absorbansa karşılık gelen dalga boyu (λmax) 520 nm 
olarak bulundu. Bu sonuçtan, hibiskus içeren çözeltilerde çözeltiye renk veren 
organik maddelerin literatürde gösterildiği gibi genel olarak antosiyaninler olduğu 
düşünüldü. Süspansiyonlarda artan hibiskus çiçeği miktarına bağlı olarak λmax
değerleri değişmezken, absorbans miktarlarının doğru orantılı olarak değiştiği 
görüldü. Hibiskus çiçeklerinden süspansiyon ortamına antosiyaninlerin geçiş 
süresinin ise ortalama 30 dakikada gerçekleştiği absorbans ölçümlerinden bulundu. 
Süspansiyonların doğal pH'sı yaklaşık olarak pH 3,34 olarak ölçüldü. Bu pH 
değerinde süspansiyon rengi kırmızı iken, artan pH ile rengin sarıya doğru değiştiği 
gözlendi. Buna bağlı olarak da çözeltilerin λmax değerlerinin 570 nm'ye kadar 
arttığı görüldü. Çalışmanın devamında süspansiyonlardaki antosiyaninlerin 
diatomit yüzeyine adsorpsiyonu incelendi. Bu amaçla yapılan deneylerde 
süspansiyonların doğal pH değerlerinde antosiyaninlerin diatomit ile etkileşimi ve 
giderimi daha fazlayken, artan pH ile bu etkileşimin azaldığı gözlendi. Deneysel 
sonuçlardan hibiskus çiçeklerindeki antosiyaninlerin diatomit yüzeyine 
adsorpsiyonunun doğal olarak gerçekleştiği, diatomitin bu amaçla kullanılabileceği 
sonucuna varıldı.

Abstract:
Medicinal and aromatic plants are very useful substances for health. There are 
50,000 - 75,000 plant species used in traditional and modern medicine all over the 
worldwide. Approximately 1000 of over 10,000 plant species, it detected inside 
Turkey, constitute medicinal and aromatic plants. These plants are mainly used in 
pharmaceutical industry, perfume, cosmetics, soap, sugar, tea, cleaning products, 
pesticides, herbicides and they are the raw material of many other industries. The 
use of plants for therapeutic purposes is as old as human history. In aromatic plants, 
many essential oils, such as terpenes, can be obtained by extraction method. These 
natural dyestuffs in aromatic plants are used in many areas such as medicine, 
cosmetics and food. In this study, some spectrophotometric properties of 
suspensions prepared by using an aromatic plant, hibiskus flowers, were 
investigated. The dried hibiskus flowers in suspensions were naturally suspended 
and mixed with a stirring speed of 400 rpm on a magnetic stirrer to ensure 
coloration. Wavelength scanning with UV-Visible device showed that the 
wavelength (λmax) of the solutions containing hibiskus flowers was found as 520 
nm. From this result, it was thought that the organic substances that gave color to 
the solution in the solutions containing hibiskus were generally anthocyanins as 
shown in the literature. The λmax values did not change according to the increasing 
amount of hibiskus flower in the suspension, but the amount of absorbance changed 
in direct proportion. It was found from the absorbance measurements that the 
transition time of the anthocyanins from the Hibiskus flowers to the suspension 
medium was 30 minutes. The natural pH of the suspensions was measured to be 
approximately 3.34. At this pH, the suspension color was red. However, with 
increasing pH value, it was observed that the color of the suspension changed to 
yellow. Accordingly, the λmax values of the solutions increased up to 570 nm. 
Following the study, the adsorption of anthocyanins in the suspensions onto the 
diatomite surface was investigated. At the natural pH values of the suspensions, the 
interaction and removal of anthocyanins with diatomite was higher, but this 
interaction was decreased with increasing pH. From the experimental results, it was 
concluded that the adsorption of anthocyanins from the flowers of hibiskus on the 
surface of the diatomite occurs naturally and diatomite can be used for this purpose.