Planlı eskitme konusunda tüketicilerin bilgi ve bilinç düzeyinin analizine yönelik bir araştırma
A research to analyze consumers' knowledge and conscious level about planned obsolescence
Yazar: MELEK AYDIN
Danışman: PROF. DR. ENGİN ÖZGÜL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Eskitme = Wearing ; Planlı eskitme = Planned obsolescence ; Tüketici bilinci = Consumer conscious ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketiciler = Consumers ; Tüketim = Consumption ; Tüketim kültürü = Consumption culture

Özet:
Yaklaşık yüz yıldır var olan planlı eskitme stratejisinin günümüzde iki önemli yürütücüsü vardır. Bunlar: büyümeci ekonomi ve küresel rekabet koşullarında karar veren işletmeler ile tüketim kültürü içinde sürekli "yeni" beklentileri olan tüketicilerdir. Bu iki karar merkezinin etkileşimi sonucunda gerçekleşen planlı eskitme ise aşırı kaynak kullanımı ve çevre kirliliğine yol açmaktadır. Günümüzde aşırı tüketimin neden olduğu sorunlara karşı küresel çevrede bir bilinçlenme görülmektedir. Bolluğa ve israfa dayalı tüketimden, tüm insanlığın refahını düşünen, duyarlı tüketime doğru bir yönelim söz konusudur. Bu tezin amacı, işletmeler tarafından uygulanan farklı türlerdeki planlı eskitme stratejilerine yönelik tüketicilerin bilgi, bilinç düzeylerinin belirlenmesi ve tüketicilerin bilinçli tüketim eğilimlerini de göz önünde tutarak sergiledikleri tüketim davranışlarıyla ilişkilerini incelemektir.
Araştırmanın amacı doğrultusunda farklı yaş, cinsiyet, eğitim, meslek ve gelir düzeyine sahip kolayda örneklem yoluyla seçilen 28 katılımcıyla yüz yüze derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Elde edinilen bulgular sonucunda araştırma sorunuyla oluşturulan nitel araştırma soruları cevaplanmıştır. Katılımcıların planlı eskitme bilgi, bilinç düzeyleriyle ürünleri uzun ömürlü kullanım davranışları arasında bir ilişki bulgulanmıştır. Ayrıca katılımcıların bilinçli tüketici boyutlarıyla planlı eskitme bilinç düzeyleri arasında bir paralellik olduğu bulgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Tüketici Davranışı, Tüketim Kültürü, Tüketici Bilinci, Ürün Eskimesi, Planlı Eskitme

Abstract:
Nowadays strategy of planned obsolescence, that has been existing for almost a hundred years, has two essential drivers. These are businesses, which have to make decisions in the conditions of growthist economy and global competition, and consumers, who often have "new" expectations in
consumption culture. Planned obsolescence, which actualizes due to interaction between those two-decision makers, causes excessive resource consumption and environmental pollution. Today, this has seen that a global awareness about the problems that are caused by overconsumption. There has been a change in tendency from consumption based on abundance and wastage to sensitive consumption that considers the well-being of all humankind. The purpose of this thesis is to specify consumers' level of knowledge and consciousness towards different types of planned obsolescence strategies that are implemented by businesses and to analyze relations between this and consumer behavior that is exhibited and to further consider what their tendency of conscious consumption is. 
In the direction of the research purpose, face-to-face in-depth interviews were conducted with 28 participants that were selected through the convenience sampling method with different ages, gender, education, occupations and income levels. In the interviews, the semi-structured interview form was used. As a result of acquired findings, qualitative research questions that were created by the research problem have been answered. These answers revealed a relation between participants' level of knowledge, consciousness, and their attitude towards product longevity. Furthermore, it has revealed that participants' dimensions of conscious consumerism shows a parallelism with participants' level of consciousness towards planned obsolescence.
Keywords: Consumer Behaviour, Consumption Culture, Consumer Conscious, Product Obsolescence, Planned Obsolescence