Resimli çocuk kitaplarının barış eğitimine ilişkin bileşenler açısından incelenmesi
Investigating illustrated children's books from the point of the components related to peace education
Yazar: GÜLSEREN SAĞSÖZ
Danışman: DOÇ. DR. CANAN ASLAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Güzel Sanatlar Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Barış = Peace ; Barış eğitimi = Peace education ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Resimli çocuk kitapları = Illustrated children books ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Toplumların gereksinim duyduğu en önemli konulardan biri, barışsever insanlar yetiştirmek ve barış anlayışını sürdürmektir. Barış anlayışının sürdürülebilmesi için "barış eğitimi"nin okulöncesi dönemden başlayarak verilmesi gerekir. Barış eğitimi birden çok içeriğin bütünleştirilmesiyle uygulanabilmektedir. Barış eğitimine ilişkin bileşenlerin eğitim uygulamalarında, yazınsal nitelikli resimli çocuk kitapları da önemli birer eğitim aracı olarak kullanılmaktadır. Çocuk edebiyatının başta çocuğa insanı ve yaşamı tanıtmak, ona dilinin olanaklarını sunmak, okuma alışkanlığı ve kültürünü kazandırmak gibi birçok işlevi vardır. Bu yapıtların en önemli işlevlerinden biri de çocukların barışa ilişkin farkındalık oluşturmalarına ve örtük bir barış eğitiminden geçmelerine katkıda bulunmaktır. Bu araştırmada, resimli çocuk kitaplarındaki dilsel ve görsel metinlerin barış eğitimine ilişkin bileşenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın veri kaynağını Türkiye'de en az beş yıl süreyle çocuk edebiyatı kitapları yayımlayan yayınevlerinin 2015 yılında birinci basımını yaptıkları okulöncesi dönem kitapları oluşturmaktadır. Örneklem olarak alınan toplam 40 kitap içerik çözümlemesi yöntemiyle incelenmiştir. Araştırmada Montessori'nin barış eğitimi bileşenlerinden "Bireysel Farkındalık-İç Huzur", "Toplumsal Farkındalık-Olumlu Kişilerarası İlişkiler ile Çatışma Çözme Becerisi", "Kültürel Farkındalık" ve "Çevre Farkındalığı" alt kategoriler olarak belirlenmiştir.
İncelemeler sonucunda kitapların dilsel metinlerinde en çok "Toplumsal Farkındalık-Olumlu Kişilerarası İlişkiler" alt kategorisine ilişkin anlatımlara, en az ise "Kültürel Farkındalık" alt kategorisine ilişkin anlatımlara yer verildiği; görsel metinlerde ise en çok "Çevre Farkındalığı" alt kategorisine, en az "Toplumsal Farkındalık-Çatışma Çözme Becerisi" alt kategorisine ilişkin resimlere yer verildiği belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, okulöncesi çocuklarına yönelik barış eğitimi bileşenlerinden "Toplumsal Farkındalık-Çatışma Çözme Becerisi" ile "Kültürel Farkındalık" bileşenlerini de konu edinen yazınsal nitelikli yapıtların hazırlanması gerektiği söylenebilir.

Abstract:
One of the most important issues that societies need is to raise peaceful people and maintain peace. "Peace education" must be given starting at early childhood age in order to sustain the understanding of peace. Peace education can be applied by integrating multiple contents. In the application of the components related to peace education in educational environments, literary children's books with pictures are also used as important educational tools. Children's literature has many functions such as introducing the human beings and life to the child, presenting the possibilities of language to him, getting him develop reading habits and learn about his culture. One of the most important functions of these works is to contribute to children's awareness of peace and their exposure to an implicit peace education. In this research, it is aimed to examine the linguistic and visual texts in illustrated children's books in terms of the components related to peace education. Early childhood period books that were published the first edition in 2015 by publishers publishing children's literature books for at least five years in Turkey were the data source of the study. A total of 40 books taken as a sample were analyzed by content analysis method. "Self Awareness-Inner Peace", "Community Awareness- Positive Interpersonal Relationship and Conflict Resolution Skill", "Cultural Awareness" and "Environmental Awareness" that were the components of Montessori's peace education were determined as sub-categories in the study. 
In the research findings, it was found that the linguistic texts of the books contained narratives about the sub-category of "Community Awareness-Positive Interpersonal Relationships" at most and the sub-category of "Cultural Awareness" at least. In the visual texts, it was determined that there were pictures about the sub-category of "Environmental Awareness" at most and the sub-category of "Community Awareness- Conflict Resolution Skill" at least. According to the results of the study, it can be said that it is necessary to literary works including components of peace education "Community Awareness-Conflict Resolution Skill" and "Cultural Awareness" for early childhood.