Hz. Peygamber'in Mekke devrinde karşılaştığı sıkıntılar
Prophet's encounter with difficulties during Meccan period
Yazar: DİLEK ÇELENK
Danışman: PROF. DR. ABDÜLKERİM ÖZAYDIN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Tarih = History
Dizin: Dinler tarihi = History of religions ; Hicret = Hegira ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Hz. Muhammed Dönemi = Hz. Muhammed Dönemi ; Müşriklik = Müşriklik ; Orta Çağ = Middle Ages ; Suudi Arabistan-Mekke = Saudi Arabia-Mecca ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Hz. Peygamber, açıktan tebliğ emri geldikten sonra kendisine iman edenlerle
beraber Mekke'de çeşitli eziyet ve işkencelere maruz kaldı. Hz. Peygamber davet
metodunda kullandığı her türlü güzel yönteme rağmen Mekkeli müşrikler dini, siyasi,
iktisadi ve kültürel sebeplerle ona ve tebliğ ettiği dine karşı çıktılar. Onların İslâm'ın
yayılmasını engellemek için kullandığı her yönteme karşı Hz. Peygamber de davasını
tebliğ edebilmek için yeni yöntemler geliştirdi. Müşrikler özellikle putların fayda veya
zarar vermeyen, bir işe yaramayan, hiçbir değeri olmayan şeyler olduğunu bildiren
ayetlerden çok rahatsız oldular. O günden itibaren Hz. Muhammed'e cephe alan
müşrikler önce Ebû Tâlib'e, sonra Hz. Peygamber'in kendine bazı teklifler sunarak
İslâmiyet'in tebliğine mani olmak istediler. İstedikleri sonuca ulaşamayınca tehdide
başvurdular. Buradan da beklediklerini bulamayınca Mekke'nin dışında (Yesrib'e bilgi
amaçlı elçiler göndererek) arayışa başladılar. Umduklarını elde edemeyince yoğun
olarak şiddete başvurdular. Kimsesiz, zayıf müslümanlara işkence etmeye başladılar.
Yâsir ailesini şehid ettiler. Mekkeli asil müslümanlar kendi ailelerinin şerrinden
korunmak için Habeşistan'a hicret ettiler, Hz. Peygamber de hicret edemeyen
müslümanlarla beraber Dârulerkam'da gizli olarak tebliğe devam etti. Hz. Hamza ve Hz.
Ömer'in İslâm'a girişi ile müslümanlar güçlenip Kâbe'nin yanında açıktan namazlarını
kılmaya başlayınca müşrikler yeni yöntem olarak boykot uyguladılar. Benî Hâşim üç yıl
boyunca açlıkla beraber sayılamayacak sıkıntılar çekti. Üç yıl sonra Allah'ın yardımıyla
boykot bitti ama çok zayıflayan yaşlılık ve üzüntülerle hastalanan Ebû Tâlib ve Hz.
Hatice arka arkaya vefat ettiler. Hz. Peygamber Mekke'de hac mevsiminde Kâbe'yi
ziyarete gelecek kabilelere İslâm'ı anlatabilmek ve himaye bulabilmek için Tâif'e gitti.
Tâifliler işkence ve eziyette Mekkeli müşrikleri geri bıraktılar.Yıllardır karşılaştığı
sıkıntılardan ve Tâif'te karşılaştığı muameleden oldukça rahatsız olan Hz. Peygamber
İsrâ ve mi'rac olarak bilinen İlâhî bir mükâfata nail oldu. Tarihte Akabe Biatları olarak
iv
bilinen bu görüşmeler hicretle sonuçlandı ve Yesrib'i Medine yaptı. Bu olay ile Mekke
Devri bitmiş ve Medine Devri başlamış oldu. Tezde Hz. Peygamber'in bu süreç boyunca
karşılaştığı sıkıntılar ve bu sıkıntıları en az zararla atlatabilmek için başvurduğu
yöntemler ele alınmıştır. Başta Kur'an-ı Kerim olmak üzere birinci elden kaynaklara
dayalı olarak incelenmiştir. Bu yöntemlerin en başında Allah'ın Peygamberi'ni
yönlendirmesi, alması gereken tavrı ayetleriyle göstermesi geliyor. Bu sebeple araştırma
boyunca çok sayıda ayete başvuruldu. Siyer ve Megāzî kaynakları ile umumî tarih ve
hadis kitaplarındaki rivayetler dikkatle değerlendirildi.

Abstract:
After commandment of public dawah has arrived, Prophet and those who
believed him have faced a wave of persecution and torture. Despite all kinds of methods
of Prophet's dawah, Meccan polytheists resisted the Prophet and his sayings with
religious, political, financial and cultural reasons. The Prophet has developed many new
methodologies against their obstructiveness for the spread of Islam. Whereas, polytheists
were particularly uncomfortable by verses stating that idols are things that do not harm
or benefit, are no good and worth nothing. From that day on, polytheists as opponents of
Muhammad, wanted to set back the conduction of dawah by making proposals firstly to
Abu Talib and then to the Prophet himself. They resorted to threats when they could not
attain the expected result. When this also was of no use, they tried to begin a quest
outside Mecca (by sending an envoy to Yathrib for informative purposes). At the time
when they misfired, they began using intensive violence. They persecuted the helpless
and vulnerable muslims and martyred Yasser's family. Royal Meccan muslims had to
emigrate to Abyssinia in order to be safe from their own family's ill-treatments.
Meanwhile, the Prophet continued to preach Islam secretly back at Dar ul-Arqam with
the rest of the muslims who couldn't migrate. With the conversion of Hamza and Omar
to Islam, muslims gained strength and began praying openly near Kaaba following the
polytheists to carry out boycott. For three years, Hashemites faced innumerable
difficulties along with starvation. After three years, the boycott ended with the help of
Allah but sadness made Abu Talib and Khadija get weak and fall ill and caused both die
one after the other. Then, the Prophet moved to Ta'if to seek asylum and preach Islam to
the tribes who are going to visit Kaaba in the pilgrimage season. Taifis had left behind
the Meccan polytheists on torture and persecution. After being disturbed for years, the
Prophet was rewarded with divine grace of Israa and Mi'raj. Immediate features, known
vi
in history as Pledges of Aqaba, concluded to Hegira and renamed Yathrib with Madina.
With this incident, Meccan Period was over and Madina Period began. In this thesis, I
have discussed about troubles that Prophet faced during this period and his methods to
overcome them. Holy Qur'an being in the first place, primary sources have been studied
thoroughly. The foremost of the Prophet's methods came through Allah's guidance and
His indication of attitudes for him. For this reason, vast number of verses has been
referred to. Prophetic biography, al-Maghazi sources, public history and narrations in
Hadith books have been carefully evaluated.