Farklı beslenme tarama testleri kullanılarak ameliyat öncesi gastrointestinal sistem kanserli hastaların beslenme durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional status in pre-operative patients with gastrointestinal system cancer with different nutrition screening tools
Yazar: AYSEL ŞAHİN KAYA
Danışman: PROF. DR. AYLA GÜLDEN PEKCAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme hizmetleri = Nutrition services ; Gastrointestinal neoplazmlar = Gastrointestinal neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; SF-36 Sağlık Taraması = SF-36 Health Survey

Özet:
Farklı beslenme tarama testleri kullanılarak ameliyat öncesi gastrointestinal sistem kanserli hastaların beslenme durumunun değerlendirilmesi.Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beslenme Bilimleri Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2015. Çalışma; T.C.Sağlık Bakanlığı, Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde tedavi gören, gastrointestinal sistem kanserlerinden tanı almış ancak ameliyat olmamış, 19-65 yaş arası, hastanede yatan 46 kadın (%41.8)ve 64 erkek (%58.2) toplam 110 hasta birey üzerinde yapılmıştır. Çalışmanın amacı; gastrointestinal sistem kanserlerinden tanı almış hastaların beslenme durumunu iki farklı beslenme tarama aracı [Subjektif Global Değerlendirme (SGA) ve Nutrisyonel Risk Tarama-2002 (NRS-2002)] ile saptamak, tarama araçlarını kıyaslamak ve ameliyat öncesi gastrointestinal sistem kanserli hastaların malnütrisyon durumunu tanımlamaktır. Araştırma kapsamındaki hastalara 5 bölümden oluşan bir sorukağıdı uygulanmıştır. Sorukağıdının ilk bölümünde bireylerin sosyodemografik özellikleri sorgulanmış, ikinci bölümünde antropometrik ölçümleri (vücut ağırlığı boy uzunluğu, üst orta kol çevresi-ÜOKÇ, triseps deri kıvrım kalınlığı-TDKK) alınarak kaydedilmiş, üçüncü bölümde biyokimyasal veriler (total protein, albumin ve C-reaktif protein-CRP) belirlenmiş, dördüncü bölümde 24 saatlik besin tüketim kaydı ile besin tüketim sıklığı saptanmış, son bölümde SGA ile NRS-2002 beslenme tarama testleri uygulanmıştır. Yaş ortalaması (±S) erkeklerde 54.6±7.4 ve kadınlarda 53.3±9.8 yıldır. Bireylerin Beden Kütle İndeksi (BKİ) ortalama (±S) değerleri erkeklerde 22.7±3.8 kg/m2, kadınlarda 23.2±4.7 kg/m2'dir. İdeal vücut ağırlığı oranlarına göre erkeklerin %54.7'si, kadınların ise %56.5'i normal sınırlardadır. Beslenme tarama testlerine göre, bireylerin SGA ile taramada %49.1'i ciddi derecede malnütrisyonda, %41.8'i orta derecede malnütrisyonda,%9.1'i ise iyi beslenmiş olarak belirlenmiştir. NRS-2002 tarama testine göre ise, bireylerin %54.6'sı yüksek,%33.6'sı orta ve %11.8'i düşük nutrisyonel risk altındadır. Bireylerin ortalama (±S) enerji alımları erkeklerde 1104.9±359.3 kkal, kadınlarda 1145.9±489.9 kkal'dir ve günlük alınması önerilen değere (RDA) göre karşılama yüzdeleri sırasıyla %47.2 ve %58.1'dır. Erkekler protein ihtiyaçlarının %54.1'ini karşılarken, kadınlar %69.2'sini karşılamaktadır. NRS-2002 ve SGA grupları ile son vücut ağırlığı, ideal vücut ağırlığı oranı, sürekli vücut ağırlığı oranı, vücut ağırlık kayıp oranı, BKİ, ÜOKÇ, TDKK, üst orta kol kas alanı, üst orta kol kas çevresi ve üst orta kol yağ alanı ölçümleri kıyaslandığında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmuştur (p<0.05). İki tarama testinde de hastanede kalış süreleri benzerlik gösterirken en uzun hastanede kalan bireyler SGA-C ve NRS-4 skorlu bireylerde belirlenmiştir. SGA ve NRS-2002testleri arasında bireylerin beslenme durumlarının dağılımı açısından sonuçlar kabul edilebilir düzeyde istatistiksel anlamlı olarak uyumlu bulunmuştur (κ=0.671 ve p<0.001). Ayrıca, SGA skorları arttıkça NRS skorları da istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artmaktadır (r=0.786 ve p=<0.001). Sonuç olarak, gastrointestinal sistem kanserli hastalarda ameliyat öncesi dönemde hastane tarafından kabul edilmiş SGA veya NRS-2002 malnutrisyon tarama aracı uygulanmalı ve gerekirse beslenme destek tedavisi ameliyat öncesi dönemde planlanmalı ve uygulanmalıdır.

Anahtar kelimeler:Gastrointestinal sistem kanserleri, beslenme durumu, tarama testleri, SGA, NRS-2002

Abstract:
Evaluation of nutritional status in pre-operative patients with gastrointestinal system cancer with different nutrition screening tools. Hacettepe University Institute of Health Sciences MSc Thesis in Nutritional Sciences, Ankara, 2015. This study was conducted in a total of 110 patients,46 female (41.8%) and 64 males (58.2%), aged 19 to 65 years who were admitted to T.R. Ministry of Health Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Oncology Training and Research Hospital with confirmed diagnosis of gastrointestinal system cancer, but not yet operated. Main objectives of this study were to determine the nutritional status of the patients with two different nutrition screening tools [Subjective Global Assessment (SGA) and Nutritional Risk Screening-2002 (NRS-2002)], to compare the two screening tools, and to describe the malnutrition status of patients with gastrointestinal system cancer preoperatively. A questionnaire consisting from 5 parts was applied. In the study, socio-demographic characteristics of the subjects were determined, anthropometric measurements (body weight, height, mid-upper arm circumference-MUAC, triceps skinfold thickness-TSFT) were done, biochemical parameters (total protein, albumin and C-reactive protein-CRP) were evaluated, 24- hour dietary recalls and frequency of foods consumed were determined. Also two screening tools, SGA and NRS-2002were applied. Mean (±SD) age was 54.6±7.4 years in men and 53.3±9.8 years in women. Body Mass Index (BMI) of subjects was 22.7±3.76 kg/m2 in men and 23.2±4.72 kg/m2 in women. According to calculated ideal body weight ratio, 54.7%of men and 56.5%of women were in normal range. Malnutrition status was evaluated with two screening tools. Using SGA, 49.1% of the patients has serious, 41.8% of patients had moderate degree of malnutrition and only 9.1% of the patients had a good nutritional status. According to NRS-2002screening tool, 54.6% of the patients was severely undernourished, 33.6% was severely ill and 11.8% was found mildly undernourished. Mean energy (±S)intake of subjects was 1104.9±359.3 kcal in men and 1145.9±489.9 kcal in women, and percentage of .patients meeting the recommended daily allowances was 47.2%and 58.1%, respectively for men and women according to RDA, respectively. Men met 54.1%of the protein requirement, while women met only 69.2%.
According to NRS and SGA groups, there were statistically significant differences between groups in respect of currently weight, ideal body weight ratio, usual body weight ratio, weight loss percentage, BMI, MUAC, TSFT, mid-upper arm muscle area, mid-upper arm muscle circumference and mid-upper arm fat area (p<0.05). Although duration of hospital stay was similar in both screening tests, patients with longest hospital stay were determined in subjects with SGA-C and NRS-4 scores. Nutritional status of patients with SGA and NRS tests showed consistent similarity (κ=0.671 and p<0.001). In addition, similar increases were found between SGA and NRS scores. Consistency was found statistically significantly (r=0.786 and p=<0.001). In conclusion, one of the approved malnutrition screening tool should be preoperatively applied in patients with gastrointestinal system cancer and nutritional support treatment should be planned and administered preoperatively, when necessary.

Key words: Gastrointestinal system cancers, nutritional status, screening tests, SGA, NRS-2002.