İletişim kaygısı gelişiminde aile iletişim kalıpları ve paradoksal (Çift bağ) iletişimin etkisinin incelenmesi
An analysis of family communication patterns in the development of communication anxiety and the effect of paradoxical (Double bind) communication
Yazar: ÖMER ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ANIK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Aile içi iletişim = Family communicatin ; Kaygı = Anxiety ; Çift yönlü iletişim = Duplex communication ; İletişim = Communication

Özet:
McCroskey (2009), iletişim kaygısı yaşanmasının nedeni olarak, beynin benliğe yönelik bir tehdide karşı koruyucu bir cevabı olduğunu savunurken, Hsu (1998) içinde yetişilen ailenin, kişinin iletişim kaygısı geliştirmeye yönelik eğilimini etkileyen temel faktörlerden biri olduğunu ifade etmiş, Guerin (1976) ise, çocuklarda ortaya çıkan bir takım duygusal rahatsızlık belirtilerinin kaynağının, aile üyeleri arasında devam eden karşılıklı çift bağ iletişimin olduğunu bildirmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda, araştırmanın temel amacı, iletişim kaygısı gelişiminde aile iletişim kalıplarının ve paradoksal iletişimin (çift bağ) etkisinin incelenmesidir. Çalışmanın temel amacı doğrultusunda üç aşamalı bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın birinci aşamasında, iletişim kaygısı boyutlarının aile iletişim kalıplarının alt boyutlarıyla olan ilişkisine ve çeşitli değişkenlerde farklılaşmasına bakılmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında, iletişim kaygı düzeyi ve aile türü dikkate alınarak belirlenen katılımcılarla, yaşam deneyimlerini almaya yönelik nitel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın üçüncü aşamasında farklı iletişim kaygısı düzeyinde ve farklı aile türünde yer alan bazı katılımcıların paradoksal olan ve olmayan ifadeleri ayrıştırabilme becerilerinin, iletişim kaygısı düzeyi ve aile türüyle olan ilişkisi incelenmiştir.
Araştırmanın birinci aşaması, Kastamonu Üniversitesi'nde 2016-2017 eğitim öğretim yılı içerisinde öğrenimlerine devam eden 741 öğrenciyle gerçekleştirilmiştir. İkinci aşamada birinci aşamadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda belirlenen öğrencilerle, yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak yüz yüze derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Üçüncü aşamada ise birinci aşamaya katılan öğrenciler arasından farklı aile tipinde ve farklı iletişim kaygısı düzeyinde yer alan katılımcılardan gönüllü olanlar deneysel çalışmaya alınmıştır.
Elde edilen sonuçlar genel olarak iletişim kaygısı ile aile iletişim kalıpları arasında bir ilişkinin olduğunu ve farklı aile türlerinin iletişim kaygısı gelişiminde anlamlı şekilde farklılık gösterdiği bulgularının yanı sıra aile türlerine bağlı olarak çocukların yaşamış oldukları paradoksal iletişimin değiştiğini göstermiştir. Ayrıca iletişim kaygısı yaşayan grupta yer alan katılımcıların daha fazla çift bağ yaşadığını göstermiştir.

Abstract:
While McCroskey (2009) defends the idea that the reason behind the communication anxiety is the brain's protective response to any threat against self-respect of the ego, Hsu (1998) claims that the family which the individual is raised by is one of the basic factors affecting the tendency of developing the communication anxiety, Guerin (1976) states that the source of some emotional disturbances that occur in children is the ongoing mutual double bind communication among family members. In line with this information, the main goal of the research is to analyze the effect of paradoxical communication (double bind) and family communication patterns in communication anxiety. In the direction of the main aim of the work, a three-stage study was carried out. In the first phase of the work, it is examined the dimensions of communication anxiety in connection with its sub-dimensions and its differentiation in various variables. In the second phase of the study, qualitative interviews with designated participants whom communication anxiety levels and family types are considered were conducted to learn about their life experiences. In the third phase of the study, some participants at different communication anxiety levels and different family types are given both paradoxical and non-paradoxical expressions and observed their ability to parse; then, their ability to parse is assessed with their communication anxiety levels and family types.
The first phase of the research was conducted 741 students who are enrolled in Kastamonu University for the academic year 2016-2017. In the second stage, students determined on the basis of the results obtained from the first stage were interviewed face-to-face in-depth interviews using a semi-structured interview technique. In the third stage, volunteer participants at different family types and different communication anxiety levels among the students attending the first stage are taken into the research.
The results obtained in general indicate that there is a correlation between communication anxiety and family communication patterns and different family types significantly affect the development of communication anxiety. Besides, it is found that paradoxical communication which children have experienced depends on the family type as well as participants in the communication-anxiety group have more double bonds.