Erken adölesanlarda sağlık okuryazarlığının sağlığı geliştirme davranışları ile ilişkisi
The relationship between health literacy and health promotion behaviors in EARLY adolescents
Yazar: SELİN YURDAKUL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞERİFE KOÇ
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Sağlığın geliştirilmesi = Health promotion

Özet:
Sağlık okuryazarlığı, bireylerin sağlıkla ilgili bilgilere ulaşma, anlama, bu bilgilerle beraber sağlıklı karar verebilme becerisi şeklinde tanımlanmaktadır. Bu çalışma erken adölesanlarda sağlık okuryazarlığı ile sağlığı geliştirme davranışları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır.
Araştırma, tanımlayıcı ilişki arayıcı tasarım tipi ile 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Konya Ereğli ilçesindeki 4 ortaokulda öğrenim gören 405 öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırmada, sosyodemografik bilgi formu, okul çağındaki çocuklar için sağlık okuryazarlık ölçeği ve adölesan sağlığı geliştirme ölçeği kullanılmıştır. Veriler ki-kare, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, korelasyon ve regresyon analizleri ile p<0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir.
Öğrencilerin okul çağındaki çocuklar için sağlık okuryazarlığı ölçek puanı ortalaması 31,18±4,62, adölesan sağlığı geliştirme ölçeği puan ortalaması 144,869±22,98 olarak bulunmuştur. Öğrencilerin sağlık okuryazarlığı ve sağlığı geliştirme davranışları arasında anlamlı düzeyde pozitif yönlü ilişki bulunmuştur(r= 0,38, p= 0,001). Regresyon analizinde sağlık okuryazarlığının sağlığı geliştirme davranışlarını (R2= 0,105 f= 2,753) anlamlı ve olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir.
Çocukların orta düzeyde sağlık okuryazarlığına sahip oldukları ve yeterli okuryazarlık düzeyine sahip olmadıkları tespit edilmiştir. Erken adölesan dönemdeki çocukların sağlık okuryazarlığı arttıkça sağlığı geliştirme davranışları da artmaktadır. Küçük yaşta kazanılan sağlık davranışlarının yetişkinlik döneminde de devam ettiği ve tüm yaşamı etkilediği değerlendirildiğinde ergenlik döneminden başlayarak okul temelli sağlık okuryazarlığını arttırmaya ve sağlığı geliştirme davranışlarını geliştirmeye yönelik eğitim programları düzenlenmelidir. Hemşireler tarafından adölesan dönemi çocuklar için sağlık okuryazarlığı ve sağlığı geliştirme davranışlarını arttırmaya yönelik müdahaleler yapılmalıdır.
Anahtar Sözcükler: Adölesan; Hemşire; Okul sağlığı; Sağlığı geliştirme; Sağlık okuryazarlığı

Abstract:
Information about health literacy can be designed in such a way that it is sufficient to understand and make a healthy decision with this information. This study explores health literacy and advancing health promotion in early adolescents.
The research was carried out with descriptive correlational type with 405 students studying in 4 secondary schools in Konya Ereğli district in the 2019-2020 academic year. Sociodemographic information form, health literacy scale for school-age children and adolescent health promotion scale were used in the study. Data were evaluated with chi-square, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, correlation and regression analysis at p<0,05 significance level.
The mean score of the students' health literacy scale was 31,18±4,62, and the mean score of the adolescent health promotion scale was 144,869±22,98. A significant positive correlation was found between students' health literacy and health promotion behaviors (r= 0,38, p= 0,001). In the regression analysis, it was determined that health literacy had a significant and positive effect on health promotion behaviors (R2= 0,105 f= 2,753).
It was determined that the children had a moderate level of health literacy and were not suf-ficiently literate. As the health literacy of early adolescents increases, their health promotion behaviors also increase. Considering that health behaviors acquired at a young age continue in adulthood and affect the whole life, education programs should be organized to increase school-based health literacy and improve health promotion behaviors starting from adolescence. Interventi-ons should be made by nurses to increase health literacy and health promotion behaviors in.
Keywords: Adolescent; Health promotion; Health literacy; Nurse; School health