Yoğun bakım hemşirelerine uygulanan bilinçli farkındalık temelli güçlendirme programının ruhsal sağlık parametrelerine etkisi
The effect of the mindfulness based empowerment program applied to intensive care nurses on mental HEALTH parameters
Yazar: HİLAL ALTUNDAL DURU
Danışman: PROF. DR. MUALLA YILMAZ
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Davranışsal güçlendirme = Behavioral empowerment ; Güçlendirme (Psikoloji) = Reinforcement (Psychology) ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Travma sonrası büyüme = Post-traumatic growth ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Bu araştırmanın birinci aşamasında yoğun bakım hemşirelerine uygulanan Bilinçli Farkındalık Temelli Güçlendirme (Mindfulness Based Empowerment/MIND-BE) programının ruhsal sağlık parametrelerine etkisinin belirlemesi; ikinci aşamasında yoğun bakım hemşirelerine uygulanan MIND-BE programına yönelik deney grubundaki hemşirelerin görüş ve deneyimlerinin belirlenmesi amaçlandı. Araştırmanın birinci aşaması, tek merkezli, prospektif (ön test-son test-3. ay ve 6. ay takip), iki kollu (1:1), randomize kontrollü deneysel tasarımda olup, araştırma örneklemini 2 Mayıs-26 Eylül 2021 tarihleri arasında, bir üniversite hastanesinin yetişkin yoğun bakım ünitelerinde çalışan 80 hemşire (deney grubu=37; kontrol grubu 43) oluşturdu. Araştırmanın ikinci aşaması, tanımlayıcı, odak grup görüşme yöntemini içeren kalitatif (fenomenolojik) tasarımda olup, araştırma örneklemini MIND-BE programına katılan deney grubundaki 37 hemşire oluşturdu. Araştırmada deney grubuna sekiz haftalık MIND-BE programı uygulandı. Yoğun bakım hemşirelerinin bilinçli farkındalık, öz-şefkat, travma sonrası büyüme, psikolojik dayanıklılık ve ruhsal belirti düzeyleri; Bilinçli Farkındalık Ölçeği, Öz-Şefkat Ölçeği, Travma Sonrası Büyüme Envanteri, Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği ve Kısa Semptom Envanteri ile ölçüldü. Kantitatif verilerin analizinde frekans, yüzde değerleri, ortalama, standart sapma, ki-kare (Fisher-Exact, Süreklilik Düzeltmesi, Pearson-χ2) testi, Bağımsız örneklemler için t-testi, Tekrarlı ölçümlerde tek yönlü ANOVA ve Tekrarlı ölçümlerde çift yönlü ANOVA testleri kullanıldı. Kalitatif verilerin analiz etmek için içerik analizi kullanıldı. Araştırmanın deney kaydı ClinicalTrils.gov  adresinden prospektif olarak alındı (deney numarası: NCT04987905). MIND-BE programı sonrası deney grubundaki yoğun bakım hemşirelerinin bilinçli farkındalık, öz-şefkat, travma sonrası büyüme, psikolojik dayanıklılık düzeylerinin kontrol grubuna göre son-test, 3. ve 6. ay takip testlerinde anlamlı olarak arttığı; ruhsal belirti düzeylerinin anlamlı olarak azaldığı saptandı (p<0.05). Deney grubundaki yoğun bakım hemşirelerinin MIND-BE programına yönelik görüşlerinin içerik analizinden iki ana tema (MIND-BE programına ilişkin düşünceler ve MIND-BE programının faydaları) ve beş subtema ortaya çıkarıldı. Sonuç olarak MIND-BE programının, yoğun bakım hemşirelerinin ruhsal sağlık parametreleri üzerinde etkili olduğu görüldü. Araştırmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda, zor koşullarda çalışan yoğun bakım hemşirelerinin ruh sağlığı ve psikolojik iyi oluşlarını koruma ve geliştirmeye yönelik bilinçli farkındalık temelli güçlendirme programlarının belli aralıklarla uygulanması ve bu konuda prospektif kanıt düzeyi yüksek çalışmaların yapılması önerilmektedir.

Abstract:
In the first stage of this research, determining the effect of the Mindfulness Based Empowerment (Mindfulness Based Empowerment/MIND-BE) program applied to intensive care nurses on mental health parameters; In the second phase, it was aimed to determine the opinions and experiences of the nurses in the experimental group for the MIND-BE program applied to the intensive care nurses. The first phase of the study was in a single-center, prospective (pretest-posttest-3rd month and 6th month follow-up), two-armed (1:1), randomized controlled experimental design, and the research sample consisted of 80 nurses (experimental group=37; control group 43) working in the adult intensive care units of a university hospital between 2 May-26 Seprember 2021. The second phase of the study was in a qualitative (phenomenological) design including the descriptive focus group interview method, and the research sample consisted of 37 nurses in the experimental group who participated in the MIND-BE program. The eight-week MIND-BE program was applied to the experimental group in the study. Mindfulness, self-compassion, post-traumatic growth, psychological resilience and mental symptom levels of intensive care nurses; It was measured by the Mindfulness Scale, the Self-Compassion Scale, the Post-Traumatic Growth Inventory, Resilience Scale for Adults, and the Brief Symptom Inventory. At the analysis of quantitative data, frequency, percentage values, mean, standard deviation, chi-square (Fisher-Exact, Continuity Correction, Pearson-χ2) test, t-test for independent samples, one-way ANOVA for repeated measurements, and two-way ANOVA for repeated measurements were used. Content analysis was used to analyze the qualitative data. The trial trial registration of the trial was obtained prospectively from ClinicalTrils.gov (experiment number: NCT04987905). After the MIND-BE program, the levels of mindfulness, self-compassion, post-traumatic growth, and psychological resilience of the intensive care nurses in the experimental group increased significantly in the post-test, 3rd and 6th month follow-up tests compared to the control group; psychological symptom levels were found to decrease significantly (p<0.05). Two main themes (thoughts about the MIND-BE program and the benefits of the MIND-BE program) and five sub-themes were revealed from the content analysis of the opinions of the intensive care nurses in the experimental group towards the MIND-BE program.As a result, it was seen that the MIND-BE program was effective on the mental health parameters of intensive care nurses. In line with the results obtained in the study, it is recommended that mindfulness-based empowerment programs to protect and improve the mental health and psychological well-being of intensive care nurses working in difficult conditions should be applied periodically and prospective studies with high level of evidence should be conducted on this subject.