Türkiye'de şiddete maruz kalan kadınların resmi yardım arama davranışlarını engelleyen faktörlerin çok değişkenli istatistik ve bulanık dematel yöntemler kullanılarak incelenmesi
Examination of the factors preventing the behavior of seeking official help of women exposed to violence in turkey by using the methods of multivariate statistics and fuzzy dematel
Yazar: ABDULKADİR KESKİN
Danışman: PROF. DR. FİLİZ KARAMAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı / İstatistik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: Bulanık DEMATEL = Fuzzy DEMATEL ; Kadına yönelik şiddet = Violence against women ; Lojistik regresyon analizi = Logistic regression analysis ; Lojistik regresyon modelleri = Logistic regression models ; Yardım arama davranışı = Help seeking behaviors

Özet:
Kadına yönelik şiddet tüm toplumları olumsuz etkileyen önemli bir sosyolojik sorundur. Kadına yönelik şiddet dünya çapında yaygın olmasına rağmen şiddete maruz kalan kadınların yardım arama davranışları oranı çok düşüktür. Bu çalışmada Türkiye'de şiddete maruz kalan kadınların resmi yardım arama davranışlarını etkileyen sosyodemografik, sosyoekonomik, kültürel ve bireysel faktörler incelenmiştir. Araştırma kapsamında kullanılan ikincil veriler, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)'nun 2008 ve 2014 yıllarında gerçekleştirdiği kadına yönelik aile içi şiddet araştırmalarından elde edilmiştir. Bazı kültürel ve bireysel faktörlerin kadınların yardım arama davranışına etkisini değerlendirebilmek için birincil veriler Bulanık DEMATEL yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlara göre şiddete maruz kalan kadınların eğitim düzeyi arttıkça resmi yollardan yardım arama davranışı da artmaktadır. Ayrıca, kişisel geliri olan kadınların, olmayanlara göre resmi yardım arama olasılıkları daha yüksektir ve yaşanılan sosyokültürel bölgenin gelişimi, şiddete maruz kalan kadınların resmi yardım arama davranışlarını etkilemektedir. 2008-2014 yılları arasında Türkiye'de kadın haklarına ilişkin yasal düzenlemelerin resmi yardım arama davranışını olumlu etkilediği görülmüştür. Kadınların yardım arama davranışını etkileyen en önemli faktörün toplumsal damgalanma, ikinci önemli faktörün ailenin dağılma korkusu ve çocukları düşünme olduğu belirlenmiştir. Bu iki sonuç Türkiye'de kültürel normların kadınların yardım arama davranışları üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Son olarak 2014 yılında şiddete maruz kalan kadınların resmi yardım arama davranışları 2008 yılına göre önemli ölçüde artmıştır. Ancak bu artışın yeterli düzeyde olmadığını kesin bir ifadeyle söylemek mümkündür.

Abstract:
Violence against women is an important sociological problem that negatively affects all societies. Although violence against women is common worldwide, the rate of help-seeking behavior of women exposed to violence is very low. In this study, sociodemographic, socioeconomic, cultural and individual factors affecting the official help-seeking behavior of women exposed to violence in Turkey were examined. The secondary data used within the scope of the research were obtained from the studies on domestic violence against women conducted by the Turkish Statistical Institute (TURKSTAT) in 2008 and 2014. In order to evaluate the effect of some cultural and individual factors on women's help-seeking behavior, primary data were analyzed using the Fuzzy DEMATEL method. According to the results, as the education level of women exposed to violence increases, so does the behavior of seeking help through official means. In addition, women who have personal income are more likely to seek official help than those who do not. The development of the socio-cultural region in which they live affects the official help-seeking behavior of women exposed to violence. Between 2008 and 2014, it was observed that the legal regulations on women's rights positively affected the behavior of seeking official help. It has been determined that the most crucial factor affecting women's help-seeking behavior is social stigma. The second important factor is the fear of breaking up the family and thinking about children. These two results show that cultural norms effectively affect women's help-seeking behaviors in Turkey. Finally, the behavior of women exposed to violence in 2014 to seeking official help has increased significantly compared to 2008. However, it can be said with certainty that this increase is not sufficient.