Romatizmal hastalık nedeniyle DMARD kullanan hastaların COVID-19 pandemisi dönemindeki sağlık durumları
Health status of patients using dmards for rheumatic diseases during the COVID-19 pandemic
Yazar: KEMAL SARI
Danışman: PROF. DR. FEYZA ÜNLÜ ÖZKAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Antiinflamatuar ajanlar = Anti inflammatory agents ; Antiromatizmal ajanlar = Antirheumatic agents ; Biyolojik tedavi = Biological therapy ; COVID 19 = COVID 19 ; Hidroksiklorokin = Hydroxychloroquine ; Pandemiler = Pandemics ; Romatizmal hastalıklar = Rheumatic diseases

Özet:
Amaç:Bu çalışmada romatizmal hastalıkları nedeniyle DMARD kullanan hastaların COVID-19 pandemisi döneminde sağlık durumlarını, romatizmal hastalıkları ve DMARD kullanımları açısından deneyimlerini ve COVID-19'a yakalanma/ağır geçirme durumlarını araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Romatizmal hastalığı için takip edilen, 18 yaşından büyük, tedavide DMARD kullanan ve katılmaya gönüllü olan hastalarçalışmaya dahil edildi. Hastalarındemografik verileri,sağlık durumlarının değerlendirilmesi sistemik hastalıkları, bu nedenle kullandıkları ilaçlar, romatizmal hastalık grubu (RA, AS, PsA) ve tedavisi (csDMARD, b/tsDMARD, kombine DMARD)ve pandemi döneminde tedavi ve şikayetlerindeki değişikliklerin sorgulandığı bir takip formu dolduruldu. Elde edilen veriler COVID-19'a yakalanma/yakalanmama ve COVID-19 hastalık şiddeti (hafif/ağır) açısından karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 156 (95 kadın, 61 erkek) hastanın yaş ortalaması 43,4'tü. Hastaların %25'i randevularına düzenli gelirken, %67'si tedavisinde değişiklik yapmamıştı. COVID-19'a yakalanan 24 (%15) hastadan 8'inde ağır hastalık bulguları görülürken, 16'sı hafif bulgularla COVID-19'u geçirdi. Yaş, cinsiyet, VKİ, meslek, romatizmal hastalık grubu ve DMARD grupları ile COVID-19'a yakalanma/ağır geçirme durumları arasında ilişki saptanmadı. Sigara içenlerde COVID-19'a yakalanma oranı, içmeyenlere göre anlamlı olarak daha düşüktü. Bir kronik respiratuvar hastalığa sahip olma veya birden fazla komorbid hastalığa sahip olma ile COVID-19'u ağır geçirme arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlıydı. Romatizmal hastalık aktivitesi orta/yüksek olanlarda, hastalık aktivitesi düşük/remisyonda olanlara göre COVID-19'a yakalanma oranı anlamlı olarak daha yüksekti. Hastaların pandemi öncesine göre pandemi döneminde hastalık aktivitesinde anlamlı bir artış görüldü. Bu süreçte romatizmal hastalığının tedavisinde değişiklik yapma ile hastalık aktivitesinde artış durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulundu. 
Sonuç: COVID-19 ilişkili sonuçlar açısından romatizmal hastalıklar arasında ve DMARD'lar arasında fark yoktur. Komorbid hastalıkları olanlarda COVID-19'u ağır geçirme riski ve hastalık aktivitesi orta-yüksek olanlarda COVID-19'a yakalanma riski artmıştır. Pandemi sürecinde rutin takibe ve ilaç tedavisine uyumun azalması, romatizmal hastalık aktivitesinde artış riskini arttırmaktadır.

Abstract:
Aim:In this study, we aimed to investigate the health status of patients using DMARDs in the treatment of rheumatic diseases during the COVID-19 pandemic, their experiences in terms of rheumatic diseases and DMARD use, and their status of of getting/being affected poorly by COVID-19.
Materials and Methods:Patients older than 18 years, who were in follow-up, using DMARDs for their rheumatic diseasesand volunteered to participate in the study were included. In order to evaluate the health status of the patients, a follow-up form was filled in which demographic data, systemic diseases and drugs, rheumatic disease group (RA, AS, PsA) and treatment (csDMARD, b/tsDMARD, DMARD combination), and changes in treatment and complaints during the pandemic period were questioned. The data obtained were compared in terms of getting COVID-19 and COVID-19 disease severity (mild/severe).
Results:156 (95 female, 61 male) patients were included in the study, the mean age was 43,4. While 25% of the patients came to their appointments regularly, 67% did not make any changes in their treatment. While 8 out of 24 patients with COVID-19 had severe symptoms, 16 had mild COVID-19 symptoms. There was no relationship between age, gender, BMI, occupation, rheumatic disease group and DMARD groups, with conditions of getting or being affected severely by COVID-19. The rate of getting COVID-19 in smokers was significantly lower than in nonsmokers. The relationship between having a chronic respiratory disease or having more than one comorbid disease and having severe COVID-19 was statistically significant. Those with moderate/high rheumatic disease activity had a significantly higher rate of contracting COVID-19 than those with low disease activity/remission. There was a significant increase in disease activity during the pandemic period compared to the pre-pandemic period. A statistically significant relationship was found between making changes in the treatment of rheumatic disease and an increase in disease activity.
Conclusion: There is no difference between rheumatic diseases and DMARDs in terms of COVID-19 related outcomes. Those with comorbid diseases have an increased risk of severe COVID-19, and those with moderate-high disease activity have an increased risk of getting COVID-19. The decrease in compliance with routine follow-up and drug treatment during the pandemic increases the risk of increased rheumatic disease activity.