Çözüm odaklı danışmanlığın astımlı adölesanların özetkililik, astım kontrolü ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of solution focused counseling on self-efficacy, asthma control and quality of life in adolescents with asthma
Yazar: PINAR GÖV
Danışman: PROF. DR. MERAL BAYAT
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Astım = Asthma ; Danışmanlık = Consulting ; Ergenler = Adolescents ; Hemşirelik = Nursing ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çözüm odaklı düşünme = Solution focused thinking ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu çalışma, çözüm odaklı danışmanlığın astımlı adölesanlarda özetkililik, astım kontrolü ve yaşam kalitesi üzerine etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü deneysel olarak yapılmıştır. Çalışma, Çocuk İmmünolojisi ve Alerji Hastalıkları Polikliniği'nde astım tanısıyla izlenen 12-18 yaş grubu 40 adölesan (21 çalışma grubu, 19 kontrol grubu) ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma için etik kurul ve kurum izni, adölesan ve ailelerinden yazılı ve sözlü onam alınmıştır. Veri toplama aracı olarak; Adölesan Tanıtıcı Bilgi Formu, Astım Kontrol Testi (AKT), Astımlı Çocuklar ve Adölesanlar İçin Öz-Etkililik Ölçeği (AÇAÖÖ), Çocuklar İçin Astım Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇAYKÖ), Solunum Fonksiyon Testi (SFT) kullanılmıştır. Çalışma grubundaki adölesanlara dört görüşmeden oluşan çözüm odaklı danışmanlık bireysel olarak uygulanmıştır. Veriler, bilgisayar ortamında tanımlayıcı istatistikler, homojenlik testleri, ki-kare, Cronbach alfa ve varyans analizi kullanılarak değerlendirilmiş, p<0.05 değeri önemli kabul edilmiştir. Çalışma öncesinde, çalışma ve kontrol grupları arasında SFT, AKT, AÇAÖÖ ve ÇAYKÖ puan ortalamaları açısından önemli fark yokken, çalışma sonrasında SFT dışındaki tüm değişkenlerde çalışma ve kontrol grupları arasında anlamlı fark olduğu saptanmıştır. Çalışma grubundaki adölesanların ÇOD sonrasında SFT, AKT, AÇAÖÖ ve ÇAYKÖ puan ortalamalarında çalışma öncesine göre önemli ölçüde artış olduğu, kontrol grubunda ise çalışma öncesine göre çalışma sonrasında bu değişkenler açısından önemli fark olmadığı bulunmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda; hemşirelerin çözüm odaklı danışmanlık teknikleri konusunda eğitim almaları ve adölesanlardaki astım yönetiminde çözüm odaklı danışmanlık yaklaşımını kullanmaları önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Astımlı adölesan, çözüm odaklı danışmanlık, yaşam kalitesi, öz etkililik, hemşire.

Abstract:
The study was conducted to determine the effect of solution focused counseling on self-efficacy, asthma control and quality of life in adolescents with asthma as randomized-controlled experimental. Fourty adolescents (21 in study group, 19 in control group) who were 12-18 years old and followed up at Children's Immunology and Allergy Outpatient Clinic of a university hospital with asthma were enrolled. Ethical committee approval, institute consents and written-verbal consents of adolescents with parents were obtained. Data were collected with Adolescent Information Form, Asthma Control Test (ACT), Self-Efficacy Scale for Children and Adolescents with Asthma (SESCAA), Pediatric Asthma Quality-of-Life Questionnaire (AQOL) and Pulmonary Function Test (PFT) Form. The solution focused counseling (SFC) consisting of four interviews was performed to the adolescents in the study group, individually. Data were evaluated by using descriptive statistics, homogeneity tests, Chi-square, Cronbach's alpha and analysis of variance. p values <0.05 were considered as significant statistically. Before the study, there wasn't any significant difference relation to PFT, ACT, SESCAA, AQOL mean scores between groups. However, after SFC, there was significant difference in all variables except PFT between study and control groups. A significant increase was found in PFT, ACT, SESCAA and AQOL mean scores in the study group adolescents after SFC, while there wasn't any difference in terms of these variables in the control group after the study. According to these results; it is suggested that nurses should be trained in solution focused counseling techniques and use a solution focused counseling approach in the management of asthma in adolescents.

Key Words: Adolescent with asthma, solution focused counseling, quality of life, self-efficacy, nurse.