Türk sinemasında tecavüzün temsili
Representation of rape in Turkish cinema
Yazar: GİZEM KUL KALKANDELEN
Danışman: DOÇ. DR. İRFAN HIDIROĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Cinsel şiddet = Sexual violence ; Görsel temsil = Visual representation ; Kadına yönelik şiddet = Violence against women ; Tecavüz = Rape ; Türk kadını = Turkish women ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Dünya sinemasında olduğu gibi Türk Sineması da kadına yönelik şiddetin her türlü biçimini, eleştirme niyeti olmaksızın görsel olarak anlatmak için büyük bir çaba sarf etmiş ve etmeye de devam etmektedir. Özellikle cinsel şiddet, güçlü kadın karakterler yaratan yönetmenlerin senaryolarında dahi istisnai biçimde sunulmaktadır. Eski çağlardan beri tecavüz bir güç aracı olarak algılanmıştır. Tecavüz eylemiyle üstünlük kurma fikri onlarca yıldan beri Türk sinemasına yansımıştır. Tecavüzü ve hatta saldırıyı tasvir etme sıklığı, filmin konusu gerektirmediği zamanlarda bile yüksek olmuştur. Utanç ve sessizlik içinde kendilerini öldüren kurbanların görüntülerinden hayatlarını kurtarmak ve onurlarının intikamını almak için kahramanca kanunsuzlara dönüşen karakterlere kadar, cinsel şiddet sinemada yaygın bir tema olmuştur. Bu çalışmanın amacı, tecavüz konusunun cinsel şiddet olarak nasıl temsil edildiğini tespit etmektir. Bu kapsamda, anlatısında tecavüz olayına yer veren 100 Türk sinema filmi ve 169 tecavüz sahnesi anlatısal açıdan içerik analizi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Tecavüz sahnesi teknik açıdan değerlendirilmiş, tecavüz öncesi ve sonrası mağdur profili çıkartılmış, tecavüzün nedenleri ve türleri ortaya konulmuş, fail ve mağdur arasındaki yakınlık ilişkisi ve sınıf farkı tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucunda tecavüzün filmlerde estetik açıdan sunulduğu, tecavüzü onayladığı, film anlatılarının gerçek ile uyuşmadığı, diğer yandan tecavüzün ele alınışına dair bir farkındalık yaratma amacı taşımadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sinema, Kadın, Tecavüz, Temsil, Türk Sineması

Abstract:
As in the world cinema, Turkish cinema has made and continues to make great efforts to visually depict all forms of violence against women without the intention of criticism. Especially sexual violence is presented in an exceptional way even in the scripts of directors who create strong female characters. Since ancient times, rape has been perceived as an instrument of power. The idea of establishing superiority through the act of rape has been reflected in Turkish cinema for decades. The frequency of depicting rape and even assault has been high, even when the subject matter of the film did not require it. From images of victims killing themselves in shame and silence to characters heroically turning into vigilantes to save their lives and avenge their honour, sexual violence has been a common theme in cinema. The aim of this study is to determine how rape is represented as sexual violence. In this context, 100 Turkish cinema films and 169 rape scenes that include rape in their narratives were analysed narratively by using content analysis method. The rape scene was evaluated technically, the victim profile before and after the rape was drawn, the causes and types of rape were revealed, the intimacy relationship and class difference between the perpetrator and the victim were determined.As a result of the research, it was determined that rape is presented aesthetically in the films, that it approves rape, that the film narratives do not match the reality, and on the other hand, it does not aim to raise awareness about the handling of rape.

Keywords: Cinema, Woman, Rape, Representation, Turkish Cinema