Kentsel açık mekanların iklimle dengeli tasarımına yönelik analitik bir model önerisi: Gaziantep örneği
An analytic model proposal to design with climate of urban open spaces: A case study of Gaziantep
Yazar: MURAT YÜCEKAYA
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ USLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture ; Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Çalışma iklimle dengeli fiziksel planlama ölçütleri doğrultusunda, kentsel açık mekanların kente mikroklimatik katkısının belirlenerek planlama ve tasarım çalışmalarına altlık oluşturabilecek analitik bir model önerisi oluşturmayı amaçlamıştır. Öncelikle, Gaziantep ilinin biyoklimatik konfor haritaları oluşturularak, iklimsel gereksinimleri araştırılmıştır. Çalışma alanı eğim ve bakı haritaları hazırlanarak, iklimle dengeli fiziksel planlama ölçütleri doğrultusunda ekolojik uygunluk ve uygulanabilirlik haritaları oluşturulmuştur. Uygulanabilirlik haritası temelinde alan kullanım planı oluşturularak, iklimsel bir simülasyon yazılımı olan ENVI-met kullanılarak alanın simülasyonları yapılmış ve sonuçlar korelasyon ve regresyon analizlerine tabi tutularak yorumlanmıştır. 
Sonuç olarak, yeşil alanların artırılmasının ve kentin tüm bölgelerinde dengeli dağılımının biyoklimatik konforu artıracağı (en sıcak dönem en sıcak saat regresyon analizi sonucu β= -0,384) saptanmıştır. Yeşil alanlarda bitkilendirmenin yoğun olması ve kullanılan bitki türlerinin yoğun yapraklı ve geniş taç yapısına sahip bitkilerden seçilmesiyle ortalama 2-3°C serinletici etki sağlanacağı, özellikle yoğun yüksek katlı yapıların bulunduğu adalarda daha fazla yeşil alan planlanmasının termal konforu artıracağı belirlenmiştir. Yüksek katlı konutların sıcaklık stresini artırdığı (en sıcak dönem en sıcak saat regresyon analizi sonucu β=0,472) saptanmıştır. Sert zeminlerin, sıcaklık üzerinde olumsuz etkisi (en sıcak dönem en sıcak saat regresyon analizi sonucu β=0,425) bulunmaktadır.

Abstract:
This study aims to propose a model to form a basis for planning and designing studies and determine the microclimatic contribution of urban open spaces to the city in accordance with climate balanced physical planning criteria. Climatic requirements are investigated by being created bioclimatic comfort maps of Gaziantep city. Ecological suitability and applicability maps are prepared in line with climate balanced physical planning criteria, thereby being created study area, slope and aspect maps. By being made a land use plan based on the applicability map and being used climate based simulation software ENVI-met, the simulations of the area are made and the results are interpreted with correlation and regression analyses.  
As a result, increase in the quantity of urban green spaces and equity on the spatial distribution of this areas will improve bioclimatic comfort (The warmest hour of the hottest period regression analysis' result is β= -0,384). It has been determined that planning high density plantation in green spaces and selecting densely leaved and broad leaf plants will provide a cooling effect (average 2-3°C) and adding more green spaces in cities will increase the thermal comfort in the city blocks especially where high rise buildings are common. It is confirmed that high rise buildings cause thermal stress (The warmest hour of the hottest period regression analysis' result is β=0,472). Hardscapes have a negative effect on temperature (The warmest hour of the hottest period regression analysis' result is β=0,425).