Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde koyun populasyonunda Toxoplazma gondii, Brucella abortus, Coxiella burnetii ve Chlamydophila abortus etkenlerinin seroprevalansının araştırılması
Investigation of the seroprevalence of toxop-lasma gondii, brucella abortus, coxiella bur-netii and chlamydophila abortus in the sheep population of Turkish Republic of Northern Cyprus
Yazar: HASAN BALOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE ESRA ÇOLAKOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Veteriner hizmetlerinde karşılaştığımız en ciddi sorunlardan biri de koyun ve keçilerde yavru atma sorunudur. Düşüklerin direkt etkisi olan birçok husus, hayvan popülasyonu, ekonomide yıllık olum-suz etkiler, hayvan kaybı, gebelik süresinin boşa harcanması, süt üretimindeki kayıplar vb. olarak sıralanabilir. Bu çalışmada KKTC'ndeki en yaygın düşük etkenlerinin seroprevalansı belirlenerek ülke ekonomisi ve hayvancılık sektörüne fayda sağlanması hedeflenmiştir. Kuzey Kıbrıs Türk Cum-huriyeti'nde Mayıs 2024 ayına ait resmi verilere göre 4055 küçükbaş hayvancılık işletmesinde yak-laşık 350.602 damızlık koyun-keçi varlığı ile ülke ekonomisine büyük katkı sağlanmaktadır. Bu varlığın yaklaşık 277.791 adeti koyun ve 72.811 adeti keçidir. Ülkemiz KKTC'nde yüzyıllardır taş-ranın kültürel mirası konumunda olup aynı zamanda önemli bir geçim kaynağı olan küçükbaş hay-vancılık sektörünün, ekonomik anlamda sürekliliğinin sağlanması noktasında önemli problemlerler-den birkaçı abort, ölü doğum ve yaşama gücü zayıf yavru doğumu sorunlarıdır. Abortlar özelde bi-reysel işletmelere ve genelde ise ülke hayvancılığına büyük zarar vermektedir. Bazı etkenlerin zoonoz karakterde olmaları da halk sağlığı için de bir tehdit oluşturmaktadır. Abortlar kaynağı belirlenebilen veya belirlenemeyen pek çok sebepten ötürü şekillenebilmekle birlikte, sebebi belirlenebilenler arasın-da başlıcaları beslenme, metabolik, travmatik ve enfeksiyöz kaynaklı olmaktadır.
Koyun ve keçilerde yavru atmalara sebep olan enfeksiyöz etkenlerle ilgili KKTC'nde daha önce yürü-tülmüş detaylı ve kapsamlı bir araştırma bulunmamaktadır. KKTC'nde en yoğun koyun yetiştiriciliği yapılan kazalar 61.613 koyun varlığı ile Lefkoşa, 44.795 koyun varlığı ile Vadili ve 42.632 koyun varlığı ile Ziyamet kazaları olduğu görülmektedir. Bu çalışmada en yoğun koyun popülasyonuna sahip bu 3 bölgede, koyunlardaki önemli abort enfeksiyonları Brucellozis, Klamidyozis, Toxoplazmo-zis ve Q humması antikor varlıklarının serolojik olarak belirlenmesi ve yaygınlık oranının araştırıl-ması amaçlanmıştır.
KKTC'nde koyun yetiştiriciliğinin en yoğun olduğu Lefkoşa, Vadili ve Ziyamet kazalarında bulunan 45 işletmede 10'ar adet koyundan numune toplanmıştır. Her kazada 15 adet işletmeden 10'ar adet olmak üzere toplam 150 dişi koyundan kan numunesi alınmıştır. Kan örneklerinde Brucellozis, Kla-midyozis, Toxoplazmozis ve Q humması etkenlerine bakılmıştır. Yapılan çalışmada Brucellosis anti-kor varlığı Rose Bengal Plate Test ile aranmıştır. 450 numuneden 1 (bir) tanesi pozitif sonuç vermiş fakat spesifitesi daha yüksek olan komplement fikzasyon test ile yapılan doğrulama testinde antikor varlığı saptanamamış ve bunun non-spesifik bir titre artışı olduğu değerlendirilmiş ve dikkate alın-mamıştır (%0). ELISA yöntemiyle antikor varlığı aranan Chlamydophila abortus 14 (3,11%), Toxop-lasma gondii 96 (%21,33), Coxiella burnetii 175 (%38,88) numunede pozitif sonuç vermiştir. KKTC'nde C. abortus, T, gondii, C. burnetii etkenlerinin belirlendiği ve bu bölgelerde eradikasyon ve biyogüvenlik önlemleri alınarak abortus sorununun azaltılabileceği, aynı zamandaeradikasyon ön-lemleri neticesinde brusellozisin anılan bölgeler için sorun olmaktan çıktığı belirlenmiştir.

Abstract:
One of the most serious problems encountered in veterinary services is the abortion problems in sheep and goats. Many issues that are directly affected by abortions can be listed as animal population, annual negative effects on the economy, loss of livestock, wasted pregnancy time, losses in milk pro-duction. In this study, it is aimed to benefit the country's economy and livestock sector by determin-ing the seroprevalence of the most common causes of abortions in TRNC. According to official data supplied from the competent authority for May 2024 in the Turkish Republic of Northern Cyprus, the presence of 350.602 sheep and goats in 4055 farms contributes greatly to the country's economy. Approximately 277.791 of these assets are sheep and 72.811 are goats. Like most of countries of the world, the economically important problems of sheep farming in our country, TRNC, are abortion, stillbirth and the birth of weak-living offspring. Abortions cause great damage to farmers and to the country's economy. Abortions also have a great impact on public health because some diseases are zoonotic. There are many causes of abortion, including hormonal, nutritional, metabolic, traumatic and infectious.
There is no detailed and comprehensive research previously conducted in the TRNC on the infectious factors that cause abortion in sheep and goats. It is seen that the districts with the highest sheep breeding in TRNC are Nicosia with the presence of 61.613 sheep, Vadili with the presence of 44.795 sheep, and Ziyamet district with the presence of 42.632 sheep. In this study, it is aimed to serological-ly determine the presence of antibodies to Brucellosis, Chlamydiosis, Toxoplasmosis and Q Fever, which are important abortion factors in sheep, and to investigate the prevalence rate in these 3 re-gions.
10 sheep samples were collected from each 45 establishments located in Nicosia, Vadili and Ziyamet districts, where sheep breeding is most intense in TRNC. 150 ewes from 15 farms have been sampled in each district as of 10 samples from each farm. Brucellosis, Chlamydiosis, Toxoplasmosis and Q Fever were examined in blood samples. 1 (one) sample out of 450 gave a positive result, but in the confirmation test performed with the complement fixation test, which has a higher specificity, the presence of antibody was not detected and this was considered to be a non-specific titer increase and was not taken into attention (0%). Antibody presence was searched with an ELISA kit for the other diseases. During the tests 14 positive Chlamydophila abortus, 96 positive Toxoplasma gondii in and 175 positive Coxiella burnetii samples were detected. Which gave us 3,11%, 21,33 % and 38,88 %prevalences respectively. It has been determined that the pathogens C. abortus, T. gondii and C. burnetii have been identified in TRNC and the abortion problem can be reduced in these regions by eradication programs and taking biosecurity measures, also as a result of eradication in progress, Brucellosis is no more a serious problem in these regions.