Yoğun bakım hastalarına yönelik göz bakım protokolünün geliştirilmesi ve etkinliğinin değerlendirilmesi
Development of eye care protocol for intensive care patients and evaluation of its effectiveness
Yazar: AYFER HİÇERİMEZ
Danışman: PROF. DR. NURAY ENÇ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Yoğun bakım = Intensive care

Özet:
Araştırma, yoğun bakım hastalarına yönelik göz bakım protokolü geliştirmek ve etkinliğini değerlendirmek amacıyla yapıldı. Randomize kontrollü olarak yapılan çalışmanın örneklemini, İstanbul ili Sağlık Bakanlığı'na bağlı bir eğitim ve araştırma hastanesinin anestezi yoğun bakım ünitesinde yatan ve dahil edilme kriterlerine uyan 28 deney 28 kontrol olmak üzere 56 hasta  oluşturdu. Araştırmada elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22.0 programı kullanılarak analiz edildi. Araştırmanın birinci basamağında literatür taranarak oluşturulan protokol için uzman görüşü alındı. Araştırmanın ikinci aşamasında yoğun bakımda göz komplikasyonları ile ilgili hemşirelere eğitim verildi. Araştırmanın üçüncü aşamasında ise uzman görüşü alınarak oluşturulan göz bakım protokolü veri toplama formu olarak kullanıldı. Deney ve kontrol grubunda olan hastalar yedi gün boyunca takip edildi. Deney grubunda olan hastalar göz bakım protokolüne uygun olarak  göz bakımı alırken kontrol grubunda olan hastalar rutin klinik göz bakım uygulamalarına  göre bakım aldı. İnfeksiyon belirti-bulguları açısından deney grubunda olan hastaların kontrol grubuna göre daha düşük infeksiyon oranına sahip olduğu saptandı.  Gruplar arasında dördüncü gün sekresyon açısından farkın istatistiksel açıdan anlamlı olduğu (p<0.05) tespit edildi. Gruplar arasında üçüncü, dördüncü ve beşinci gün kapak kenarında kabuklanma açısından farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p<0.05) saptandı. Gruplar arasında üçüncü ve dördüncü gün kirpiklerin yapışması açısından farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü (p<0.05). Deney ve kontrol grubunda göz komplikasyonu açısından değerlendirilen hastaların deney grubunda kontrol grubuna göre konjonktival ödem görülme sıklığı daha azdı. Dördüncü gün sağ gözde konjonktival ödem açısından anlamlı fark görüldü (p<0.05). Sonuç olarak, yoğun bakım hemşirelerinin kanıta dayalı olarak göz bakım uygulamalarını kullanmalarını, invaziv mekanik ventilatör desteğinde, sedasyon alan hastalarda aspirasyon işlemi sırasında gözü infeksiyonlardan koruma önlemlerini almaları, yoğun bakım ünitesinde gözde infeksiyon belirti-bulguları ve göz komplikasyonunun önlenmesi için daha fazla klinik araştırma yapmaları önerilmektedir.

Abstract:
The study was conducted to develop an eye care protocol for intensive care unit patients and to evaluate its effectiveness. The sample of the randomized controlled study consisted of 56 patients, 28 experimental and 28 control, who were hospitalized in the anaesthesia intensive care unit of a training and research hospital affiliated with the Ministry of Health in Istanbul and met the inclusion criteria. The data obtained in the study were analyzed using SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22.0 program. In the first step of the study, expert opinion was obtained for the protocol created by reviewing the literature. In the second stage of the study, nurses were trained on eye complications in intensive care. In the third stage of the study, the eye care protocol, which was created by taking expert opinion, was used as a data collection form. Patients in the experimental and control groups were followed up for seven days. Patients in the experimental group received eye care following the eye care protocol, while patients in the control group received care according to routine clinical eye care practices. In terms of signs and symptoms of infection, it was found that the patients in the experimental group had a lower infection rate than the control group.  The difference between the groups in terms of secretion on the fourth day was statistically significant (p<0.05). The difference between the groups in terms of crusting on the edge of the lid on the third, fourth and fifth days was statistically significant (p<0.05). The difference between the groups in terms of eyelash adhesion on the third and fourth day was statistically significant (p<0.05). The frequency of conjunctival oedema was less in the experimental group than in the control group. There was a significant difference in conjunctival oedema in the right eye on the fourth day (p<0.05). In conclusion, it is recommended that intensive care nurses should use evidence-based eye care practices, take measures to protect the eye from infections in invasive mechanical ventilator support, during the aspiration process in sedated patients, and conduct more clinical research for the prevention of ocular infection signs and symptoms and eye complications in the intensive care unit.