Yatırım teşvik uygulamalarının yerel/bölgesel kalkınmaya katkıları: Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı ve Kalkınma Ajansları örneği
Contribution of investment incentive practices to local/regional development: Agriculture and Rural Development Support Agency, Small and Medium Enterprises Development and Support Administration and Development Agencies
Yazar: MUHAMMET ONUR GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. YUSUF KARAKILÇIK
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Bu araştırmada yatırım teşvik uygulamalarının yerel/bölgesel kalkınmaya katkıları TKDK, KOSGEB ve KA örneği konusu incelenmiştir. Çalışmanın amacı; yatırım teşvik uygulamalarının ülke ekonomisine ve bölgenin sosyoekonomik kalkınma düzeylerine olan etkilerinin belirlenmesidir. Türkiye'de yatırım teşvik uygulamaları kapsamında TKDK, KOSGEB ve KA faaliyet göstermektedirler. Ülke genelinde küçük ve orta ölçekli işletmelerin artması ve üretim faaliyetlerinde çeşitlilik kazanması bölgeler arasındaki farklılıkları ortadan kaldırmaktadır. Aynı zamanda belirli alanlarda istihdam alanlarının artmasına ve ihracat oranlarının yükselmesine imkan tanımaktadır.
Türkiye'de küçük ve orta ölçekli işletmelerin üretim faaliyetlerine maddi destek TKDK, KOSGEB, KA aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Bu ajanslar küçük ve orta ölçekli işletmeleri destekleme ve geliştirme hedefi doğrultusunda çalışmalar yürütmektedir. Yatırım teşvik uygulamaları kapsamında gümrük vergisi, KDV istisnası, stopaj desteği, faiz desteği, sigorta primi, gelir vergisi desteği, hisse senedi desteği, işçi hissesi desteği gibi uygulamalar yapılmaktadır. Aynı zamanda küçük ve orta ölçekli işletmelerin dijital dönüşüm sürecine daha kolay bir şekilde adaptasyon sağlayabilmeleri için çeşitli projeler gerçekleştirmektedir
Bu bilgiler doğrultusunda bu araştırmada yatırım teşvik ve kalkınma kavramları ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. Aynı zamanda TKDK, KOSGEB ve KA'nın yerel ve bölgesel kalkınmaya yönelik etkileri incelenmiştir. Çalışma sonuçlarına bakıldığında; TKDK, KOSGEB ve KA'nın devlet tarafından daha fazla desteklenmesi gerektiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Aynı zamanda Türkiye'nin doğal zenginliklerinin ve sosyal kültürel özelliklerinin gelecek kuşaklara aktarılabilmesi için bu kurumların desteklenmesi yatırım teşvik uygulamaları ile ilgili yapılan araştırmalar sonucunda desteklerin çeşitlendirilmesi gerekmektedir. TKDK, KOSGEB ve KA ile ilgili alanında uzman personeller çalıştırılmalı, bu kurumlardaki görev sorumluluk ve idari yapı takip edilmelidir. Yatırım teşvik uygulamaları kapsamında küçük ve orta ölçekli işletmelerin düzenli aralıklarla denetim ve kontrol mekanizmalarına tabi tutularak izlenmesi bu kurumlardan elde edilecek verimi arttıracaktır. Bu çalışmanın yatırım teşvik uygulamalarının yerel/bölgesel kalkınmaya katkıları konu başlıklı benzer araştırmalara rehberlik edeceği düşünülmektedir.

Abstract:
In this research, the contribution of investment incentive applications to local/regional development, the example of ARDSI, KOSGEB and DA were examined. Purpose of the study; It is to determine the effects of investment incentive applications on the country's economy and the socioeconomic development levels of the region. ARDSI, KOSGEB and DA operate within the scope of investment incentive practices in Turkey. The increase in small and medium-sized enterprises throughout the country and the diversification of production activities eliminates the differences between regions. At the same time, it provides an opportunity to increase employment areas and increase export rates in certain areas.
Financial support for the production activities of small and medium-sized enterprises in Turkey is provided by ARDSI,  KOSGEB and DA. These agencies carry out studies in line with the goal of supporting and developing small and medium-sized enterprises. Within the scope of investment incentive applications, practices such as customs tax, VAT exemption, withholding support, interest support, insurance premium, income tax support, stock support, worker share support are carried out. At the same time, it carries out various projects so that small and medium-sized businesses can adapt to the digital transformation process more easily.
In line with this information, general information about the investment incentive and development concepts is given in this research. At the same time, the effects of ARDSI, KOSGEB and DA on local and regional development were examined. Looking at the results of the study; It was concluded that ARDSI, KOSGEB and DA should be supported more by the state. At the same time, in order to transfer Turkey's natural wealth and social and cultural characteristics to future generations, these institutions should be supported and the supports should be diversified as a result of researches on investment incentive practices. Specialized personnel in the field of ARDSI, KOSGEB and DA should be employed, the duties, responsibilities and administrative structure in these institutions should be followed. Within the scope of investment incentive practices, monitoring of small and medium-sized enterprises by subjecting them to inspection and control mechanisms at regular intervals will increase the efficiency to be obtained from these institutions. It is thought that this study will guide similar studies on the contribution of investment incentive practices to local/regional development.