Fiili taşıyanın sorumluluğu
Liability of actual carrier
Yazar: MUHARREM ÖCAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİM CİĞER
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Deniz yolu taşımacılığı = Sea transportation ; Türk ticaret hukuku = Turkish commercial law ; Yük taşımacılığı = Freight transportation

Özet:
Deniz yoluyla yapılan yük taşımalarında, taşıyanın üstlendiği taşıma işini alt 
navlun sözleşmesi yaparak alt taşıyana bırakması ve alt taşıyanın taşımayı 
gerçekleştirmesi sırasında yükün zıyaa veya hasara uğraması ya da geç teslim edilmesi 
sıklıkla görülmektedir. Böyle bir durumda, fiili taşıyan kavramı ve fiili taşıyanın 
sorumluluğu müessesesi, alt taşıyanla aralarında sözleşmesel ilişki bulunmayan asıl 
navlun sözleşmesinin yükle ilgililerinin, TTK'nin taşıyanın sorumluluğuna ilişkin
hükümleri uyarınca taşımayı gerçekleştiren alt taşıyana başvurabilmesine olanak 
sağlamaktadır. Bu durum asıl yükle ilgililerin lehinedir. Zira, fiili taşıma döneminde 
yükün zıyaa veya hasara uğraması ya da geç teslim edilmesi halinde fiili taşıyan, asıl 
yükle ilgililere karşı karine olarak kusurlu kabul edilmektedir.
 
Deniz yoluyla yapılan yük taşımalarında fiili taşıyan kavramına yer veren ilk 
uluslararası sözleşme 1978 tarihli HK'dir. HK, fiili taşıyanın sorumluluğunu 
düzenleyen TTK m. 1191 ve TTK m. 1192 hükümlerinin mehazını teşkil etmektedir. 
TTK m. 1191 ve TTK m. 1192 hükümlerinde fiili taşıyan kavramının tanımı 
bulunmamaktadır. Bu çalışma, TTK m. 1191 ve TTK m. 1192 hükümleri uyarınca fiili 
taşıyan kavramının tanımlanmasını, fiili taşıyan kavramının sınırlarının ifade 
edilmesini ve fiili taşıyanın asıl yükle ilgililere karşı sorumluluğunun incelenmesini 
amaçlamaktadır. Bu incelemede, fiili taşıma döneminin özellik arz eden hususları 
dikkate alınarak TTK'nin taşıyanın sorumluluğuna ilişkin hükümleri 
değerlendirilmektedir. Nitekim, TTK m. 1191/2 uyarınca fiili taşıyan, bizzat 
gerçekleştirdiği taşıma dolayısıyla TTK'nin taşıyanın sorumluluğuna ilişkin 
hükümlerine tâbidir. Çalışmanın yönteminde ise; TTK hükümleri ile TTK'nin 
gerekçesi, TTK'nin mehazını teşkil eden HK ile HK'nin görüşmelerinden tespit edilen 
argümanlar, fiili taşıyanın sorumluluğu müessesesinin gerekliliği, öğretideki görüşler 
ve yargı kararları dikkate alınmaktadır. Ayrıca, 2009 tarihli RK'de düzenlenen deniz 
işleri yüklenicisi kavramı ile fiili taşıyan kavramı yeri geldiğinde karşılaştırılmaktadır.

Abstract:
In the carriage of goods by sea, it is common for the carrier to entrust the 
carriage undertaken by the carrier to another carrier. It is therefore not uncommon for 
the loss or damage of goods or for late delivery to occur during the performance of this 
carrier. In such a case, if the concept of the actual carrier did not exist, the cargo 
interests would not be able to rely on the provisions of the Turkish Commercial Code
(TCC) on the liability of the carrier against the carrier who performs this carriage. This 
is due to the fact that there is no contractual relationship between the carrier who 
performs this carriage and the cargo interests. However, the concept of the actual 
carrier regulated under Art. 1191 TCC and Art. 1192 TCC enables the cargo interests 
to rely on the provisions of the TCC against the carrier performing the carriage. The 
TCC provisions are in favour of the cargo interests. Since, in the event of loss or 
damage occurring during the actual carriage, the carrier shall be deemed to be at fault 
against the cargo interests in accordance with the presumption set out in Art. 1179 of 
the TCC.

The first international convention that includes the concept of the actual carrier 
in the carriage of goods by sea is Hamburg Rules (HR) dated 1978. HR constitutes the 
basis of the provisions of art. 1191 of the Turkish Commercial Code (TCC) and art. 
1192 of the TCC, which regulates the liability of the actual carrier. The concept of the 
actual carrier is not defined in the provisions of Art. 1191 of the TCC and Art. 1192 
of the TCC. The goal of this study is to define the concept of the actual carrier, to 
express the limits of the concept of the actual carrier, and to analyse the liability of the 
actual carrier against the cargo interests in accordance with the provisions of the TCC. 
In this analysis, the provisions of the TCC regarding the liability of the carrier are 
examined, taking into account the specific issues of the actual carriage period. Since, 
according to art. 1191/2 of the TCC, all the provisions of the TCC governing the 
liability of the carrier also apply to the liability of the actual carrier for the carriage 
performed by him. In the methodology of the study, the provisions of the TCC and the 
preamble of the TCC, the HR and the arguments obtained from the official records of 
the negotiations of the HR, the necessity of the concept of the liability of the actual 
carrier, the opinions in the doctrine and the judicial decisions are taken into 
consideration. Furthermore, the concept of the maritime performing party as defined 
in the Rotterdam Rules of 2009 is compared with the concept of the actual carrier.