Lapseki ilçesinin beşeri ve ekonomik coğrafyası
The human and economical geography of Lapseki
Yazar: NUSRET KOCA
Danışman: PROF.DR. HAKKI YAZICI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Coğrafi etüd = Geographical research ; Ekonomik coğrafya = Economic geography ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Nüfus = Population ; Tarım = Agriculture ; Turizm = Tourism ; Yerleşim = Settlement ; Çanakkale-Lapseki = Çanakkale-Lapseki ; İklim = Climate

Özet:
IV ÖZET DOKTORA TEZİ LAPSEKİ İLÇESİNİN BEŞERİ VE EKONOMİK COĞRAFYASI Nusret Koca Danışman : Prof. Dr. Hakkı YAZICI 2003 - SAYFA : 269 Jüri : Prof. Dr. Hakkı YAZICI Prof. Dr. Hayati DOĞANAY Doç. Dr. Abdullah KÖSE Yrd. Doç. Dr. Yaşar GÖK Yrd. Doç. Dr. İ. Fevzi ŞAHİN Bu araştırmanın konusunu, Lapseki İlçesinin Beşeri ve Ekonomik Coğrafyası oluşturmaktadır. Lapseki, Marmara Bölgesinin Güney Marmara bölümünde ve Biga yarımadasında yer almakta olan Çanakkale ilinin bir ilçesidir. Kuruluşu M.Ö. 3000 yıllarına kadar inen Lapseki, Osmanlı döneminde kaza merkezi olarak idari bir fonksiyon kazanmış ve 1 886 yılında belediye teşkilatı kurulmuştur. Marmara Bölgesi Türkiye'nin en gelişmiş bölgesi olmasına rağmen bu bölge içerisinde özellikle yeryüzü şekillerinin engebeli olmasından kaynaklanan kalkınmada geri kalmış yöreler bulunmaktadır. Bu yörelerden birisi de Biga yarımadasıdır. Biga yarımadası üzerinde ise Kaz dağları ve uzantıları olan Biga dağlarının yer aldığı ilçelerde tarım alanlarının kısıtlı oluşu, iklimin elverişli olmasına rağmen tarımsal üretimin düşük kalmasına ve dolayısıyla da ekonomik yönden geri kalmasına neden olmuştur. Araştırmaya konu olan Lapseki ilçesi 955 km2, yüzölçüme sahiptir. Ancak ilçe arazisinin büyük kısmı dağlık ve tepelik alanlar tarafından kaplanmıştır. Sahada bulunan küçük akarsuların boyunda veya ağızlarında ise önemli tarım alanlarını oluşturan küçük alüvyal ovalar oluşmuştur. Engebeli alanlarda hakim ekonomik faaliyeti küçükbaş hayvancılık oluştururken, ovalık alanlarda tarımsal faaliyetler oluşturmaktadır. Ekonomik farklılık, saha içerisinde nüfus ve yerleşme özellikleri gibi bir takım beşeri farklılıkların da oluşmasına neden olmuştur. Ancak sahada görülen sosyo-kültürel farklılığın tek nedeni ekonomik farklılıklar değildir. Sahada farklı kültürel değerlere sahip iki grup bulunmaktadır. Bunlardan birincisini Yörükler, ikincisini ise Muhacirler oluşturmaktadır. Ekonomik ve kültürel farklılık sahada yerleşmelerin ve konutların da farklı olmasına neden olmuştur. Lapseki ilçesinde, geçim kaynaklarının tarım ve hayvancılığa dayanması ve bunların da yetersiz kalması nedeniyle, 1950'li yıllardan itibaren hayat şartlarının daha iyi olduğu sahalara doğru göçler verilmeye başlanmıştır. Lapseki ilçesinin nüfusu fazla olmasa da, idari sınırlar içerisinde, ilçe merkezinin dışında 2 kasaba ve 40 köy bulunmaktadır. Lapseki'de ekonomik faaliyetlerin en önemlisi olan tarımsal faaliyetlerdir. Ekiliş alam olarak ilk sırada tahıl tarımı olmakla birlikte, yöre ekonomisine en fazla katkıyı şeftali ve kiraz başta olmak üzere meyvecilik ve sebzecilik sağlamaktadır. Ancak bu faaliyetler sahaya oranla çok dar kalabilecek sınırlı alanlarda yapılabilmektedir. İlçedeki yerleşme birimlerinin büyük bir çoğunluğunda geçim sıkıntısı kendini göstermektedir. Sahanın iki tarafının denize kıyısı olmasına rağmen, hakim kuzey rüzgarları nedeniyle deniz turizmi olumsuz etkilemiş, ancak balıkçılık yönünden bir takım avantajlar sağlamıştır. Bu çalışmada, yukarıda genel olarak bazı özellikleri belirtilen Lapseki ilçesinin, doğal, beşeri ve ekonomik coğrafya özellikleri incelenmiş ve bunlardan kaynaklanan sorunlar belirlenerek çözüm önerileri getirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
ABSTRACT Ph. D. THESIS THE HUMAN AND ECONOMICAL GEOGRAPHY OF LAPSEKİ Nusret KOCA Supervisor : Prof. Dr. Hakkı YAZICI 2003- PAGE : 269 Jury :Prof. Hakkı YAZICI Prof. Hayati DO?ANAY Associatet Prof. Abdullah KÖSE Associate Prof. Yaşar GÖK Associate Prof. I.Fevzi ŞAHİN The subject of this study involves the Human and Economical Geograpyhy pf Lapseki County. Lapseki is a county of Çanakkale and it's located in Biga Peninsule and in the region South Marmara. The history of Lapseki goes back to 3000 BC. Lapseki had become a central county during the Ottoman Empire and municipality organizastion had been established in 1886. Althoungh the Marmara region is the most developed region in Turkey, some parts of this region is not developed well because of the geographical conditions. One of the less developed parts of this region is the Biga peninsule. In the counties where there are Ida Mountains in Biga peninsule and its continuation called Biga mountains, agricultural production is not suitable because of the rough hilly sides: however, the climate is so suitable for agriculture. Lapseki county coveis 955 km square land, but most of the land is hilly and mountainous, and not suitable for agriculture. Along and in the mouth of the small riversides, there occured small alluvial plains which form the important agricultural fields. While dominant economic activity is small animal feeding, in the grasslands the major economical activity is agricultural activities. Economical difference caused the population and settlement difference in the field aswell. But the reason why there are socioculturel differences is not only economical differences. There are two different groups of people who have different cultural valves in the field. One of them is called Nomads (Yörükler) and the other is Immigrants (Muhacirler). Economic and cultural difference caused the settlement in the field and different housing. Because of the living sources base on agriculture and animal feeding and being insufficient in Lapseki county, since 1950s emigration started towards better hvingcondioned fields. The total population of the county is 26034.in the year 2000. In spite of the population is not so crowded in Lapseki county centre in the administrative bordes. Among the agricultural activites, which is the most important one, grain agriculture has been done in wide fields in Lapseki. Fruit and vegetable growing, like peach and cherry, supply the most contribution to the county economy. But these activities could be done in limited areas which are so narrow in- proportion to the field. That's why most people suffer from economical trouble. Although two sides of fields have seashore, tourism has been affected badly because of dominating north wind. On the other hand, it provided some advantages ii regard to fishing. In this study; natural, human and economical geography characteristics of Lapseki have been examined, being defined the troubles, solving suggestions have been recommended.