Kırklareli'de yaş, bulk ve kuru birikim kompozisyonunun incelenmesi
Investigation of wet, bulk and dry deposition composition in Kirklareli
Yazar: İLKER ORUÇ
Danışman: DOÇ. DR. İLHAN ERDOĞAN ; YRD. DOÇ. DR. BÜLENT OKTAY AKKOYUNLU
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Atmosferik kimyasal bileşenler, partiküler maddeler ve su, temel olarak doğal kaynaklardan ve insan aktivelerinden (antropojenik) emisyon yaparlar. Ayrıca atmosferden üç temel proses yoluyla (yaş, bulk ve kuru birikim) ayrılırlar. Bu çalışmada bu üç birikim tipi Kırklareli'de şehir merkezi ve kırsalda olmak üzere iki bölgede, Eylül 2010 - Eylül 2011 tarihleri arasında eş zamanlı incelenmiştir. Bu bölgelerden birincisi Kırklareli şehir merkezi, ikincisi ise Kırklareli şehir merkezinin 3 kilometre güneybatısındaki kırsal alandır. Örnekleme süresince; 27 şehir merkezi ve 27 kırsal alan olmak üzere 54 yaş birikim, 24 şehir merkezi ve 24 kırsal alan olmak üzere 48 bulk birikim, 24 şehir merkezi ve 24 kırsal alan olmak üzere 48 kuru birikim, toplam 150 birikim örneklenmiştir. Katyonların (Na+, K+, Mg2+, Ca2+, NH4+) ve anyonların (Cl-, NO3-, SO42-) konsantrasyonları pH değerleriyle birlikte ölçülmüş, toplam 1350 analiz gerçekleştirilmiştir.Bu çalışmada yaş, bulk ve kuru birikimlerdeki iyon konsantrasyonlarının mevsimsel değişimi incelenmiştir. Merkez ve kırsal bölgelerde yaş ve bulk birikim konsantrasyonları karşılaştırılmıştır. İyon konsantrasyonları-asit birikimi ilişkisi araştırılmış ve iyon kaynakları belirlenmeye çalışılmıştır. Yaş birikimdeki kimyasal bileşenlerin yağışların siklon yörüngelerine göre karşılaştırılması yapılmıştır. Yaş, bulk ve kuru birikim akıları hesap edilmiştir.Çalışmada SO42- konsantrasyonları ile yağışların gerçekleştiği günlerde ölçülen sıcaklıklar arasında ters korelasyon belirlenmiştir. Kırsal alanda örneklenen üç birikimin tipindeki asit değerlerinin şehir merkezine göre fazla olduğu belirlenmiştir. Yaş birikimde merkez ve kırsal için bütün iyonların zenginleştirme faktörü değerleri 1. siklon grubunda, 2. siklon grubundan daha yüksek bulunmuştur.

Abstract:
Atmospheric chemical components, particulate matter and water are basically emitted from natural sources and human activities. Moreover, they are removed from the atmosphere through the main three different processes (wet, bulk and dry deposition). In this study, these three deposition types were investigated simultaneously in two areas as Kırklareli city center and Kırklareli rural area in the period of September 2010 - September 2011. The first of these regions is Kırklareli city center and the second region is the rural area on 3 km southwest side of Kırklareli. During the sampling period, 27 samples in the city center and 27 samples in the rural area altogether 54 wet deposition samples; 24 samples in the city center and 24 samples in the rural area altogether 48 bulk deposition samples; 24 samples in the city center and 24 samples in the rural area altogether 48 dry deposition samples were collected and the total number of samples is 150. Concentrations of cations (Na+, K+, Mg2+, Ca2+, NH4+) and anions (Cl-, NO3-, SO42-) were measured together with pH values, and altogether 1350 analysis were carried out.In this study the seasonal variation of the ion concentrations in the wet, bulk and dry deposition was investigated. The wet and bulk deposition concentrations of the central and the rural areas were compared. Relationship between ion concentrations and acid deposition was investigated and the ion sources were tried to be determined. Chemical components in wet deposition were compared according to the trajectories of the cyclones. Wet, bulk and dry deposition fluxes were calculated.It is found that there are inverse correlations between the concentrations of SO42- and the temperatures measured on the days of rainfall. The acid values in the three deposition types sampled in the rural areas were found to be higher than those of the city center. The wet deposition enrichment factor values of all ions of the city center and the rural area were found as higher in the first cyclone trajectory group than the second cyclone trajectory group.