Kültürel değerlerin korunmasının ve sürdürülebilirliğinin güncel kavramlar doğrultusunda irdelenmesi: Karaköy-Tophane bölgesi örneği
An examination of conservation and sustainability of cultural values in a contemporary context:A case study of Karakoy-Tophane
Yazar: GÜLCE GÜLEYCAN OKYAY
Danışman: PROF. DR. DEMET ULUSOY BİNAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon-Tarihi Çevre Değerlendirilmesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Karaköy-Tophane Bölgesi, kentsel kültürel miras öğeleri ve sahip olduğu çeşitli değerlerle çokkatmanlı bir dokuya sahip önemli bir alandır. Bu alan aynı zamanda Erken Bizans Dönemi'nden bu yana, İstanbul'un ekonomik merkezi olmuş önemli bir liman semtidir. 
Bu liman semti tarih boyunca, farklı din, kültür ve folklörlerin bir arada bulunduğu; yere özgü bir kimliksel ayrışma ve farklılaşma gösteren bir 'karşı kent' olagelmiştir. Fetih sonrasında geleneksel Osmanlı öğeleriyle zenginleşen bölgenin sahip olduğu mimari ve kültürel miras; 19. yüzyıl başlarına kadar oldukça iyi biçimde korunarak ulaşmıştır. Bu yüzyılın ikinci yarısından itibaren, büyük ölçekli şehircilik ve imar kararları bölgede özellikle Ceneviz kent dokusu üzerinde büyük bir tahribat yaratmıştır. Ancak yine bu dönemde, Osmanlıdaki batılılaşma hareketlerinin simgeleri olarak kabul edilen önemli sembolik yapılar ile bölgede yaşayan gayrimüslim Levantenlerin batılı üslupta inşa ettirdiği çok katlı kargir binalar; bölgenin günümüzde sahip olduğu değerlerin önemli bir kısmına kaynaklık eden kültürel miras öğeleri olarak karşımıza çıkmaktadır. 
Öte yandan, tez çalışmasına konu olan bu bölgenin önemli bir kısmının günümüzde kültür ve turizm alanı olarak yeniden düzenlenmesi amaçlanmaktadır. Bu durum, alanın geleceğini şekillendirecek büyük ölçekli kararların verilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle, kent belleğinde derin bir iz bırakmış bu tarihi merkezin sahip olduğu değerler ve bu değerlerin niteliklerinin, 'somut ve somut olmayan kültürel miras', 'bağlam', 'yer', 'yerin ruhu' ve 'kültürel önem', 'sürdürülebilir kültürel miras' gibi güncel koruma tartışmalarına ilham veren kavramlar doğrultusunda irdelenmesi ve bütünlük değerinin anlaşılması; bölgenin geleceği açısından son derece önemlidir. 
Buna yönelik olarak, tez çalışması kapsamında bölgenin sahip olduğu kültürel değerlerin tespitinin yapılarak analizler yoluyla ortaya konulması amaçlanmıştır. Tezin giriş bölümünde, bu amacın nedenselliği ve arkaplanına yönelik açıklamalarda bulunulmuş, çalışma kapsamında öznel nitelikler bakımından farklılık göstermekte olan bu değerlerin tespitinde kullanılacak yöntemler detaylıca açıklanmaya çalışılmıştır.
İkinci bölümde, değer kavramının tanımı, koruma alanındaki yeri, tarihçesi ve günümüze dek geçirdiği evrim, bu kavram üzerine yapılan çalışmalar ile güncel kültürel değerlere yönelik araştırmalarda bulunulmuştur. Benzer biçimde, bu değerlerin tespitinde kullanılan yöntemler ile tespitler sonucunda elde edilen verilerin bütüncül bir biçimde ele alınmasına yönelik çalışmalar ve bu sürecin güncel koruma kavramları ile olan ilişkisi irdelenmiştir.
Üçüncü bölümde, tez konusunu oluşturan Karaköy-Tophane Bölgesi'nin konumu, tarihçesi, sosyoekonomik ve kültürel arkaplanına yönelik veriler incelenmiş; yazılı ve sözlü kaynaklar yardımıyla, alanın kültürel önemine katkıda bulunan değerlerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu çerçevede, bölgenin günümüzde sahip olduğu değerlere yönelik alan tespit çalışmaları yapılmış ve elde edilen veriler doğrultusunda mevcut durum ve yaşanan değişime yönelik değerlendirmelerde bulunulmuştur.
Sonuç bölümünde ise, elde edilen veriler yardımıyla bölgenin bütüncül değerlilik haritası çıkarılarak sahip olduğu bütünlük değerinin analizine yönelik saptamalar yapılmıştır. Bu saptamalar, bölgenin mevcut durumu, olası risk ve değişim etmenleri ve nedenleri bağlamında ele alınmış; 'somut ve somut olmayan kültürel miras', 'yerin ruhu', 'sürdürülebilir kültürel miras' gibi güncel kavramlar ekseninde alanın geleceği açısından önem teşkil eden çağdaş koruma yaklaşımları belirlenmiştir.


Anahtar Kelimeler		: Değer, Kültürel Değerler, Kültürel Miras, Yer, Yerin Ruhu, Somut ve Somut Olmayan Kültürel Miras, Bağlam, Kültürel Önem, Sürdürülebilir Kültürel Miras, Galata, Karaköy, Tophane

Abstract:
Karaköy-Tophane Region is a prominent multilayered area with its urban cultural heritage components and values. Additionally, it is an important port district and the economic center of Istanbul since the early Byzantine period. 
This port district has always been 'across' the city, identically diverged by a location-spesific uniqueness, where different religions, cultures and folklore have been welcomed throughout history. After the Fall of Constantinople, this architectural and cultural heritage had enriched with traditional Ottoman fabric and been tolerably well preserved until the early 19th century. Yet after the second half of this century, large-scale urban planning and zoning decisions had caused great damage especially on the Genoese urban fabric. However, again in this period, prominent symbolic structures of Ottoman Westernization and the multi-storey masonry blocks had been built in Western style. As cultural heritage components, they form the basis for a significant part of the value that region has today.
On the other hand, nowadays an important part of this region is planned to be reorganized and refunctioned as a culture and tourism area. This context necessitates adopting a course of action that shapes the future of the region. Therefore, cultural values of this historical district that have left a deep imprint in urban memory and the quality of that values need to be assessed within the contemporary context of 'tangible and intangible cultural heritage, 'context and setting', 'place', 'genius loci' ,'cultural significance', 'sustainable cultural heritage' and for the future of the area, its authenticity and integrity has to be presented.
Accordingly, analysis, demonstration and determination of the cultural values of the area is aimed within the scope of this thesis. Statements of causality and background of the objectives are presented and methods for the assessment of these cultural values which vary in terms of quality are explained in the introduction.
In the second chapter, definition and significance of cultural values, their history and evolution along with the studies and comtemporary approaches are examined. Correlatively, methods for the assessment, evaluation of obtained data and its relation with the contemporary context is adressed in this chapter.
In the third chapter, spatial, historical, socioeconomic and cultural backgrounds of the case study, Karaköy-Tophane Region, is explained in detail and values that contribute to the cultural significance of the area are examined through the instrument of oral and written sources. In line with this objective, cultural values of the region are assessed and current situation and the transformation of the area is examined by the help of obtained data.
In the last chapter, a holistic value map is constructed and the integrity of the region is aimed to be obtained with the help of current findings. These findings are discussed in the context of the current situation of the region, potential risks, factors of change and their causes. Within the framework of 'tangible and intangible cultural heritage, 'genius loci', and 'sustainable cultural heritage', contemporary approaches for the conservation of the area are examined.


Keywords		: Values, Cultural Values, Cultural Heritage, Place, Genius Loci, Tangible and Intangible Cultural Heritage, Context, Cultural Significance, Sustainable Cultural Heritage, Galata, Karakoy, Tophane