Kişilik özelliklerinin temporomandibular eklem hastalıkları üzerine etkisi
Effects of personality profiles on temporomandibular disorders
Yazar: CEREN SARUHANOĞLU
Danışman: PROF. DR. HALUK KESKİN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Kişilik = Personality ; Kişilik değerlendirme = Personality assessment ; Temporal kemik = Temporal bone ; Temporomandibular eklem = Temporomandibular joint ; Temporomandibular eklem hastalıkları = Temporomandibular joint disorders ; Ölçekler = Scales

Özet:
Temporomandibular hastalıklar (TMH), eklem ve destek yapılarını etkileyen kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarından oluşan bir hastalık grubudur. TMH'nin etyolojisi tam olarak bilinmemekle birlikte psiklojik faktörlerin ve kişilik özelliklerinin TMH oluşumunda rol aldığı düşünülmektedir. 
Çalışmamızın amacı TMH'li hastalarda kişiliğin temel bileşeni, mizaç ve karakterdeki normal ve anormal varyasyonları boyutsal bir psikobiyolojik model olan "Mizaç ve Karakter Envanteri" kullanarak ölçmektir. Çalışmamızda TMH şikayeti ile kliniğimize başvurmuş ve çalışmaya dahil olma kriterlerine uygunluk gösteren 263 gönüllü birey dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil olan bireylere temporomandibular rahatsızlık için araştırma amaçlı tanı ölçekleri formu kullanılarak TMH teşhisi konduktan sonra hastalara tek başlarına Mizaç ve Karakter Envanteri formu doldurtuldu. Temporomandibular Eklem (TME) semptom ve işaretleri ile Mizaç ve Karakter Envanteri alt sınıfları arasındaki ilişki istatistiksel olarak incelendi. 
Çalışmamızın sonuçlarına göre yenilik arayışı puanı ortalaması 17.19±4.42, zarardan kaçınma puanı ortalaması 18.26±5.68, ödül bağımlılığı puanı ortalaması 13.65±3.04, sebat etme puanı 5.03±1.71, kendi kendini yönetme puanı ortalaması 25.72±6.44, işbirliği yapma puanı ortalaması 27.29±5.50, kendi kendini aşma puanı ortalaması 19.46±5.21 olarak bulunmuştur. Ayrıca işbirliği yapma puanı kadınlarda istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur(p<0.05). 
Yaş ile yenilik arayışı puanı arasında ileri düzeyde (p<0.01),  sebat etme ve işbirliği yapma puanı ile de anlamlı düzeyde istatistiksel ilişki bulunmaktadır (p<0.05).
VAS skorları ile kendi kendini aşma puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmaktadır (p<0.05).
Depresyon skorları ile yenilik arayışı puanı(p<0.05), zarardan kaçınma puanı (p<0.01), kendi kendini yönetme puanı (p<0.01),  kendi kendini aşma puanı (p<0.01),  arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur.
Mizaç ve Karakter Envanteri sonuçları ile Temporomandibular Hastalık İçin Araştırma Amaçlı Tanı Ölçekleri Formu (TME/ATK) ortaya çıkan semptomların kıyaslanmasına göre; ağız açmada sapma, TME ağrısı, potrusiv harekette ağrı, temproal kas ağrısı, masseter kas ağrısı, post mandibular ağrı, lateral harekette ağrı, ağız açmada ağrı görülme durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir (p>0.05). 
Mizaç ve Karakter Envanteri alt başlığından ödül bağımlılığı puanı, eklem sesi görülmeyen olgularda istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0.05). 
Çalışmamızın sonuçları; TMH'li hastaların mizaç ve karakter profilini ortaya çıkarmakla birlikte TMH'i etkileyen belli durumlarda bazı mizaç ve karakter boyutlarının etkinliğini saptamış olup, TMH'li hastalarda yapılacak tedavi öncesinde kişilik özelliklerinin de göz önünde bulundurulması halinde tedavi sürecine olumlu katkı sağlayabileceğini vurgulamaktadır.

Abstract:
Temporomandibular disorders (TMD) embrace a number of clinical conditions that involve the masticatory muscles, the temporomandibular joints (TMJ), or both. The etiology of temporomandibular disorders is still remains controversy however personality profiles and physcosocial domains may contribute the etiology.
The aim of the present study is to evaluate the scores of Temperament and Characteristic Traits of the people with TMD. 
263 patients with TMD participated in this study. The patients diagnosed with RDC/TMD and all the participants fill the TCI form which expose the Temperament and Character scores. The relationship between TMD signs and symptoms with TCI were statistically evaluated.  
The study results showed average scores of Novelty Seeking (NS) as 17.19±4.42, Harm Avoidence (HA) 18.26±5.68, Reward Dependence (RD) 13.65±3.04, Persistance (PER)   5.03±1.71, Self Directedness (SD) 25.72±6.44, Cooperativeness (CO) 27.29±5.50, Self Transcendence (ST).19.46±5.21 in patients with TMD. The study results showed that women had higher CO scores when compared with man(p<0.05).  
Study results showed statistically significance between age and NS(p<0.01),  and also with PER and CO (p<0.05). Study results showed statistically significance between VAS and ST (p<0.05). Study results showed statistically significance between depression and NS (p<0.05), HA (p<0.01),   SD (p<0.01) and ST (p<0.01).
The relationship between TCI and RDC showed no significance differences in terms of TMD pain, masseter muscle pain, temporal muscle pain, post mandibular pain, deviation, pain in lateral movement, pain in protrusive movement, pain in mouth opening(p>0.05). 
This study indicate Temperament and Character profiles of patients with TMD and emphasize the effect of Temperament and Character profiles on TMD patients.  Clinicians may consider the patient's Temperament and Character profile before the treatment which may upgrade the treatment modality.