Vadeli işlemler, opsiyonlar ve swap Türkiye uygulaması /
Yazar: AHMET OYMACI
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA İPÇİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1993
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Opsiyon = Option ; Swap = Swap ; Türkiye = Turkey ; Vadeli işlem piyasaları = Futures markets ; Vadeli işlem sözleşmeleri = Future contracts

Özet:
II. Dünya Savaşından sonra uluslararası ekonomide Bretton Woods Sabit Kur Sistemi uygulanmıştır. Bu sistemde Amerikan Doları temel paraydı ve öteki paralar Dolar'a bağlı olarak ifade ediliyorlardı. 1972'de Bretton Woods Sistemi çökmüş, ardından döviz kuru ve faiz oranları serbest dalgalanmaya başlamıştır. Böylece döviz kuru ve faiz oranları için bir belirsizlik başlamıştır. Bu belirsizlik tarafları bazı finansal risklerle yüzyüze geti rmişti r. Bu risklerin esası geleceğin belirsizliğidir. Bu riskler için firmaların farklı yaklaşımları bulunmaktadır. Bazı firmalar riskten korunmaya çalışırken ötekiler hiç bir şey yapmazlar, üçüncü grup ise kısmi olarak korunmaya çalışmaktadır. Spot işlemler alım satım işleminin bugün, fakat teslimin iki gün sonra olduğu işlemleri kapsamaktadır. Satıcı hisse senedi, mal, döviz, endeks veya başka bir finansal aracı satma yükümlülüğünde iken alıcı da bu finansal araçları alma yükümlülüğündedir. Forward işlemlerde fiyat, miktar ve teslim tarihi önceden bel irlenmektedir. Future sözleşmeleri önceden belirlenen bir tarihte, belli bir fiyattan, belli bir menkul kıymeti almai n veya satma anlaşmasıdır. Forward anlaşmalarına benzerler, fakat future' ler Standard sözleşmelerdir ve taraflar bu standard miktar ve vadelerde anlaşırlar. Bu piyasalarda spekülatörler risk almak suretiyle kar etmeye çalışırlar; hedgerler risk almak istemezler ve bu riski spekülatörlere transfer ederler. Arbitrajcı lar risk almadan kar elde etmeye çalışırlar. Opsiyon, hamiline gelecekteki bir tarihte veya o tarihten önce belirli bir fiyattan belirli bir finansan aracı satın alma veya satma hakkını vermektedir. Bir opsiyon yalnızca bir hak vermekte yükümlülük getirmemektedir. îki tür opsiyon vardır. Amerikan opsiyonu vadeden önce veya vadede işleme konabilir; Avrupa opsiyonu ise yalnızca vadede işleme konabi İmektedi r. Swap anlaşmaları f inansal araçlardır. Kredi değerlilikleri farklı iki taraf daha ucuz kredi elde etmek için swapa girmektedirler. Bu f inansal araçla değişken faizle borçlanan taraf sabit faizli yükümlülük alabilirken sabit faizle boçlanan taraf da değişken faizli yükümlülük alabilmektedir. Taraflar yalnızca faizleri değiştirmekte ana parayı değiştirmemektedirler. Para swapi ve faiz swapi swap anlaşmalarının iki türüdür. Döviz ve faiz oranı riskinden korunmak için kullanılabilen diğer üç f inansal araç da tavan, taban ve kuşak anlaşmalarıdır. Bu finansal araçları kullanmakIV suretiyle minimum, maksimum veya bir aralık olarak faiz ve döviz kurlarındaki değişmeleri sınırlandı rabi 1 iriz. Future ve Opsiyonlar Türkiye finansal piyasalarında kullanılmamakla birlikte forward ve swaplar kullanılmakta ve her geçen gün büyük bir gelişme göstermektedirler. Yasal düzenlemeler tamamlandığı zaman bu finansal risk yönetim teknikleri riskten korunmada yatırımcılar için çok önemli olacaktır.

Abstract:
After the World War II Bretton Wood Fixed Currency System had been applicated in international economics. In this system United State Dollar was the basic currency and other currencies had been expressed depend on dollar. In 1972 The Bretton Woods system was broken down and than exchange rate and interest rate began to volatile freely. So an uncertainty occured for the exchange rate that had counterparties to be faced some financial exposure. The fundamental of these exposure is the uncertainty of the future. Firms have different approach for the risks. Some firms try to hedge but the others don't do anything; and the third group try to hedge selectively. Spot dealings contains the operations that buying and selling, is done today and the settlement will be done after two days. In a forward agreement there are two parties. The seller has an obligation to sell stocks, commodities, currencies, an index or other financial instruments, and the buyer has an obligation to buy underlying securities at a predetermined price on predetermined future date. Futures are the agreements for selling or buying a determined security at a determined price on aVI determined future date. They like forwards but futures are standard contracts and the parties must agreed on these standard maturity and standard amount. In this markets speculators try to get profit taking risks, hedgers don't want to take risks and transfer risk to speculators. Arbitrageurs try to get profit without taking a risk. An option is a contract that gives holder a right to buy or sell a specific financial instrument at a specific price before or at a future specified date. An option gives only a right not an obligation. There are two kind of option. American options can be exercised before or at the maturity. But European options can be only exercised at the maturity. Swap agreements are financial instruments. Two parties that their credit worthiness are different and want to get cheaper fund source get into swap. With this financial instrument a counterparty that borrow floating rate loans can get fixed rate obligation. They only change their obligations but not principal. Currency swaps and interest rate swaps are two kinds of swap. Other three financial instruments which can be used to hedge the exchange and interest rate exposure are caps, floors and collars agreements. We can put a minimum or a maximum level or a corridor for the exchange and interest rate by using these financial instruments.VI 1 Futures and options had not been used in Turkey's financial markets. But forward and swaps are used and they are developing. When the legal regulations are completed these financial risk management technics will be very important for hedging.