Yıldız Sarayı hünkar dairesi: Valide Sultan Köşkü
Sultan's resident in Yıldız Palace: Valide Sultan Kiosk
Yazar: ASLI ÖZGE KÖSE
Danışman: PROF. DR. İSMET AĞARYILMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Saraylar = Palaces ; Yıldız Sarayı = Yıldız Palace ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Osmanlı Saltanatının son saray yerleşmesi olan Yıldız Sarayı, gerek oluşum süreci ve fiziksel özellikleri, gerekse günümüzdeki yoğun kullanımı nedeniyle koruma kavramları kapsamında incelenmesi gereken çok önemli değerlere sahiptir. Bu kompleks içerisinde yer alan en eski ve en önemli yapılardan biri olan hünkar Dairesinin, özellikle II. Abdülhamid dönemindeki gelişimi açısından, saray yerleşimi ile arasında büyük ölçüde paralellik söz konusudur. Yapı, günümüzde Yıldız Teknik Üniversitesi Rektörlük Binası olarak kullanılmaktadır. Valide Sultan Kasrı adıyla da anılmakta olan bina, bu tezin ana konusunu oluşturmaktadır. Giriş bölümünde, çalışma kapsamı, izlenen yöntem ve elde edilen bulgular hakkında bilgiler verilmiştir. Asıl gelişimini 19. yy.da tamamlayan bu yerleşimin, içinde bulunduğu dönemle birlikte değerlendirilebilmesi için çalışmanın ikinci bölümünde, diğer İstanbul Saraylarına ve saraydaki batılılaşma etkisine kısaca değinilmiştir. Bunun ardından üçüncü bölümde saray; tarihi, mimari, ve coğrafık özelliklerine göre detaylı biçimde ele alınmıştır. Binada, 1997'den bu yana sürdürülen restorasyon, büyük ölçüde yönlendirici olmuştur. Yapının, bilimsel ölçme ve belgeleme yöntemleri kullanılarak ayrıntılı biçimde hazırlanan mevcut durum analizi dördüncü bölümde yer almaktadır. Kaynak araştırması sonucunda ortaya çıkan, ve farklı yorumlamalar gerektiren dönem analizi ve yapının günümüzdeki durumu yine bu bölümde incelenmiştir. Bütün inceleme ve araştırmalar sonucunda ortaya konan, koruma ve değerlendirme önerisini ifade eden bir restorasyon projesi hazırlanmıştır. Son bölüm olan beşinci bölümde ise, çalışmanın değerlendirilmesi ve ortaya çıkan sonuç ayrıntılı bir biçimde ortaya konmaktadır. Anahtar kelimeler: Hünkar Dairesi, Valide Sultan Kasrı, Yıldız Sarayı, Rektörlük Binası, II. Abdülhamid.

Abstract:
Yildiz Palace, the last palace settling of Ottoman Empire, has important values for investigation in terms of formation period and physical features and protection concepts due to the dense usage now. Sultan's Resident, the oldest and the most important structure in the complex, has major parallel lines with the palace settling mostly up to the development at the period of Abdulhamid II. The building is now used as Administration Building in Yildiz Technical University. The main subject of this thesis is this building, also named as Valide Sultan Kiosk. In the introduction part, the scope of work, methodology and the gained information are introduced. This settling has completed its development in the 19 century, because of that in the second part of this thesis, other Istanbul Palaces and European effect on the palaces are considered. Following this part, third part includes the detailed information of historical, architectural and geographical features of the palace. The reconstruction in the building from 1997 up to now drives the building. The analyse of the present condition of the biilding, formed by scientific investigation and documentary, takes place in the fourth part. The results of the investigations which need to be analysed in different aspects in order to have an idea of the period and the present situation are also included in this part. The reconstruction project has been reached as a result of the overall investigations and protection concept.. In the fifth and the last part includes, the evaluate of this thesis and its results have been detailly showed. Keywords: Sultan's Resident, Valide Sultan Kiosk, Yıldız Palace, Administration Building, Abdulhamid II.