İç Anadolu bölgesinde farklı yaşlardaki karaçam ağaçlandırma sahalarında toprak ve bitkideki bazı besin elementleri oranlarının yıllara göre değişimi
Variation of amount of some nutrients of soil and plant in different aged black pine plantation sites in Inner Anatolia region
Yazar: ADEM SEÇİLMİŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT SARGINCI
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Türkiye'de asli ağaç türleri arasında en geniş yayılışa sahip 3. ağaç türü olan karaçam (Pinus nigra Arn.) bu özelliğiyle ağaçlandırmalarda en çok kullanılan türlerin başında gelmektedir. Dolayısıyla bu çalışmanın amacı Karadeniz Bölgesi ılıman nemli iklim ile İç Anadolu Bölgesi karasal iklim arasında bir geçiş bölgesi özelliği gösteren Nallıhan Bölgesi'nde 1968, 1973, 1985, 1996 ve 2002 (ort. 50, 40, 30, 20, 10 yaşında) yıllarında yapılmış olan karaçam ağaçlandırma sahalarında bazı toprak özelliklerinin ve iğne yapraklardaki karbon (C) ile azot (N) oranlarının karşılaştırılmasıdır. Bu kapsamda her bir ağaçlandırma sahasında mineral toprak üzerinden ölü örtü örnekleri, toprağın 0-10 cm, 10-20 cm, 20-30 cm, 30-40 cm ve 40-50 cm derinlik kademelerinden de toprak örnekleri alınmıştır. Ayrıca her örnekleme sahasında belirlenen 75 adet ağaçtan ibre örnekleri alınmıştır. Toprak örneklerinde elektriksel iletkenlik (EC), toprak tepkimesi (pH), katyon değişim kapasitesi (KDK), kireç yoğunluğu (CaCO3), N ve inorganik-organik C içerikleri belirlenmiştir. Ölü örtü ve ibre örneklerinde C ve N miktarları belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda ağaçlandırma sahaları yaşlandıkça topraktaki OC miktarları arasında bir farklılık bulunamazken, N miktarının genç meşcerelerde özellikle üst toprakta daha fazla olduğu bulunmuştur. Toprak pH'ı ve KDK'sı sahalar arası fark gösterse de yaşa bağlı bir fark belirlenmemiştir. Bununla birlikte yaşlı meşcerelerde zemindeki ölü örtü miktarının ve dolayısıyla C ve N miktarının arttığı belirlenmiştir. 1968, 1973, 1985, 1996 ve 2002 ağaçlandırma sahalarında toprağın ilk 50 cm derinlik kademesinde IOC miktarları sırasıyla 129, 248, 26, 23 ve 24 Mg ha-1, OC miktarları sırasıyla 33, 14, 25, 16 ve 28 Mg ha-1 ve N miktarları sırasıyla 15, 8, 7, 9 ve 62 Mg ha-1 olarak hesaplanmıştır. İbrelerdeki C oranları arasında ağaç yaşına bağlı bir fark bulunmazken, genç ağaç ibrelerinde N oranının daha fazla olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar sözcükler: Ağaçlandırma, Azot, Karaçam, Karbon, Toprak.

Abstract:
Black pine (Pinus nigra Arn.) which has the 3rd widest range of distribution in Turkey among tree species is one of the most used species in afforestation with this feature. Thus the aim of this study is to compare some soil properties and ratio of carbon (C) and nitrogen (N) of needles in black pine plantation sites where planted in 1968, 1973, 1985, 1996 and 2002 (50, 40, 30, 20, 10 years old) in Nallıhan Region where occurs a transitional region property between Black Sea Region temperate humid climate and Inner Anatolia Region continental climate. In this context, litter samples were collected from mineral soil surface and soil samples were taken from 0-10 cm, 10-20 cm, 20-30 cm, 30-40 cm and 40-50 cm soil depth levels in each plantation sites. In addition, needle samples were taken from 75 trees in each sampling area. Electrical conductivity (EC) soil reaction (pH), cation exchange capacity (CEC), calcium carbonate CaCO3) intensity, N and inorganic-organic C contents were determined on soil samples. C and N amounts were determined on litter and needle samples. According to analyses while there were no differences among the OC amounts of soil as the plantation sites get older, it was found that N amounts were higher especially in upper soils in young stands. Although pH and CEC were different among the sites a difference depending on age was not found. On the other hand, it was determined that the amount of litter and therefore C and N amount increased in old stands. In the first 50 cm depth of soil in 1968, 1973, 1985, 1996 and 2002 plantation sites amount of IOC were found 129, 248, 26, 23 and 24 Mg ha-1, amount of OC were found 33, 14, 25, 16 and 28 Mg ha-1 and amount of N were found 15, 8, 7, 9 and 62 Mg ha-1, respectively. While there were no differences among the C ratio of needles depending on tree age. N ratio was found to be higher in young tree needles.

Keywords: Plantation, Nitrogen, Black pine, Carbon, Soil.