Kars yöresinde koyunlarda Babesia ve Theileria türlerinin moleküler epidemiyolojisi
Molecular epidemiology of Babesia and Theileria species in sheep in Kars region of Turkey
Yazar: NİLGÜN AYDIN
Danışman: PROF. DR. MÜKREMİN ÖZKAN ARSLAN
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Parazitoloji = Parasitology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Babesia = Babesia ; Epidemiyoloji = Epidemiology ; Kars = Kars ; Koyunlar = Sheep ; Moleküler yapı = Molecular structure ; Theileria = Theileria

Özet:
Babesia ve Theileria etkenleri hayvanlarda yaygın olarak görülen ve hastalıklara neden olan Apicomplexa anacında yeralan kan protozoon parazitleridir. Bu çalışma Türkiye'nin Kuzey Doğu Anadolu Bölgesinde yer alan Kars yöresindeki (40o36'04.82''N, 43o05'50.83''E) koyunlarda Babesia ve Theileria türlerinin moleküler yöntemlerle belirlenmesi, vektör kenelerin tespit edilmesi, kenelerde Babesia ve Theileria türlerinin saptanması ve moleküler epidemiyolojisinin araştırılması amacıyla yapılmıştır. 
Bu amaçla Ocak-Aralık 2017 tarihleri arasında her ay ziyaret edilen sekiz odaktaki 96 işletmede bulunan koyunlardan 960 adet kan frotisi hazırlanmış ve kan örneği alınmıştır ayrıca kene enfestasyonu yönünden muayene edilen koyunlardan 944 adet kene toplanmıştır. 
Kan frotileri boyandıktan sonra mikroskobik olarak piroplasm formları yönünden incelenmiştir. Kan örneklerinden ekstrakte edilen Babesia ve Theileria piroplasm DNA'ları, RLB-F2 ve RLB-R2 primerleri kullanılarak 18S ssu rRNA geninin değişken V4 bölgesindeki, uzunluğu 360-430 bç olan bir bölge amplifiye edilmiş ve Reverse Line Blotting (RLB) yöntemi ile incelenmiştir. Kene tür identifikasyonları yapılmış ve kene yumurta kümeleri Babesia ve Theileria türleri yönünden RLB tekniği ile değerlendirilmiştir.
Bu çalışmada Kars yöresindeki koyunlarda mikroskobik olarak %3,96 (38/960) oranında Theileria spp. piroplasm formları tespit edilmiş olup, Babesia spp. piroplasm formları saptanmamıştır. Theileria spp. piroplasm formları bütün odaklarda tespit edilmiş olup, Mayıs ayında %17,5 (14/80) ve İlkbahar mevsiminde %10,83 (26/240) bulunmuştur (P<0,05).
RLB ile Babesia ve Theileria türlerinin yaygınlığı %35,52 (341/960) olup bu türlerin prevalansı sırasıyla %0,31 (3/960) ve %35,21 (338/960) oranında bulunmuştur. Tek türle olan enfeksiyonlar %33,23 (319/960) ve miks enfeksiyonlar %1,15 (11/960) olarak saptanmıştır. Koyunlarda Theileria ovis %24,79 (238/960), Theileria sp., %6,15 (59/960 ), Theileria sp. OT3 %4,27 (41/960) ve Babesia ovis %0,31 (3/960) türleri/genotipleri belirlenmiştir. Yılın her ayında tespit edilen T. ovis ilkbahar mevsiminde daha yaygın (%43,75; 105/240) olarak bulunmuştur (P<0,05). Çalışmada tespit edilen Theileria sp. türü yapılan sekans sonucuna göre; %99,05 Theileria orientalis (T.orientalis/T.buffeli/T.sergenti) ve %98,92 düzeyinde Theileria sinensis türüne benzer bulunmuştur. Araştırmada kene enfestasyonlarının prevalansı %17,5 (168/960) olarak saptanmıştır. Enfeste koyunlarda Dermacentor marginatus %66,31, Haemaphysalis parva %32,73, Haemaphysalis punctata %0,21, Rhipicephalus bursa %0,53 ve Hyalomma marginatum %0,11 türleri identifiye edilmiştir. İncelenen 234 erişkin kene havuzunun 4'ünde Babesia spp. (%1,70) sinyali alınmıştır.
Sonuç olarak bölgede koyunlarda theileriosis etkeni olarak Theileria ovis'in sorumlu ajan olduğu, enfeste koyunlarda Dermacentor marginatus ve Haemaphysalis parva türü kenelerin yaygın olarak görüldükleri belirlenmiştir.

Abstract:
Babesia and Theileria species are commonly observed in animals and they are the blood parasites found in Apicomplexa phylum of protozoa that cause serious diseases. This study was carried out in in Kars province located in North Eastern Anatolia Region of Turkey (40036'04.82''N, 43005'50.83''E). The aim of this study to determine Babesia spp. and Theileria spp. in sheep by molecular methods, to detect the vector ticks, and to detect Babesia and Theileria species in ticks and also to investigate their molecular epidemiology.
For this purpose, 960 blood frots were prepared from sheep in 96 farms visited in eight farms visited between January 2017 and December 2017, and blood samples were collected. In addition, 944 ticks were collected from sheep examined for tick infestation.
Blood staining was examined microscopically for piroplasm forms after staining. The DNAs of Babesia and Theileria piroplasm forms extracted from blood samples. Using the RLB-F2 and RLB-R2 primers, a region of 360-430 bp length in the variable V4 region of the 18S ssu rRNA gene was amplified and examined by the Reverse Line Blotting (RLB) method. 
Tick species were identified and tick egg clusters were evaluated for Babesia and Theileria species by RLB technique.
In this study, 3.96% (38/960) piroplasm forms of Theileria species have been identified, Babesia spp. piroplasm forms were not detected. Piroplasm forms of Theileria spp. were detected in all foci, 17.5% (14/80) in May and 10.83% (26/240) in all spring months (P<0.05).
The prevalence of RLB and Babesia and Theileria species was 35.52% (341/960), with a prevalence of 0.31% (3/960) and 35.21% (338/960), respectively. Infections with single species were 33.23% (319/960) and mixed infections were 1.15% (11/960). Theileria ovis in sheep 24.79% (238/960), 6.15% (59/960) unidentified Theileria spp., 4.27% (41/960) Theileria sp. OT3 genotype, and 0.31% (3/960) Babesia ovis species were determined. Theileria ovis was found every month of the year; It was found to be more common in spring season (43.75%; 105/240) (P<0.05). According to the sequence the results; the detected Theileria sp. were found to be similar with 99.05% Theileria orientalis (T.orientalis/T.buffeli/T.sergenti) and 98.92% Theileria sinensis. The prevalence of tick infestations was found to be 17.5% (168/960). The rates of identified ticks in infected sheep were Dermacentor marginatus 66.31%, Haemaphysalis parva 32.73%, Hae. punctata 0.21%, Rhipicephalus bursa 0.53%, and Hyalomma marginatum (0.11%). Babesia spp. (1.70%) was suspected in 4 out of 234 adult tick pools.
As a result, it was determined that Theileria ovis was responsible for theileria infections in sheep and D. marginatus and Hae. parva were common ticks in infected sheep.