İsmail Çetin ve tasavvuf
İsmail Çetin and sufism
Yazar: EKREM ÖZAYDIN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ŞİRİN AYİŞ
Bingöl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İsmail Çetin (1942-2011) son devirde yetişen önemli şahsiyetlerden biridir. Tasavvuf ve ilmi havzaların bol ve güçlü olduğu bir bölgede tahsil görmüş, ilim yolunda Anadolu'yu dört bir karış gezmiş, Suriye, Irak ve İran'a ilmi yolculuklar yapmıştır. Şeyh Maşuk, Şeyh Seyyid Abdulhakim Bilvanisî, Şeyh Abdulhakk Abbasî ve kayınbabası Şeyh Muhammed Masum gibi önemli şahsiyetlerden istifade etmiş, Nakşibendî, Kâdirî, Kübrevî, Sühreverdî ve Çiştiyye tarikatlarından hilafet almıştır. İsmail Çetin tekke ve medreseyi birleştiren ve ilmi önceleyen tavrı ile bilinmektedir. İslami ilimlerin unutulduğu, dini yaşayışın oldukça zayıf olduğu bir bölgede ilim ve irşad faaliyetlerinde bulunmuştur. Isparta ve Antalya illerinde yaptırdığı camilerin yanında birer medrese inşa ederek binlerce insan yetiştirmiş, tekke faaliyetleriyle birlikte ilmin yayılmasına çalışmıştır. Basılmış elli üç eseri bulunan İsmail Çetin, İslami ilimlerin hemen her dalında kalem oynatan büyük bir âlimdir. Yazmış olduğu eserleri kurmuş olduğun yayınevi üzerinden halka ulaştırmaya çalışan İsmail Hoca eserle irşad faaliyetinde bulunmak sureti ile adeta bu alanda yeni bir çığır açmıştır.
Bu çalışmamızda İsmail Çetin Hoca'nın tahsil hayatını, irşad faaliyetlerini ve eserlerinden hareketle tasavvuf dünyasını ele almaya çalıştık. Evlatlarına tutturduğu notların kitaplaştırılmasıyla hayatı konusunda tafsilatlı bilgiler edindik. Tasavvufî görüşlerini incelediğimiz ikinci bölümde ise basılmış eserlerinden yararlandık. Çetin'in tasavvuf, rabıta, mürid, mürşid, zikir, nefs ve tevessül gibi konulardaki düşüncelerine değindik.

Abstract:
İsmail Çetin (1942-2011) was one of the prominent figures of the late period. He received his education in a region rich in Sufism and scholarly circles, traveled extensively throughout Anatolia in pursuit of knowledge, and undertook scholarly journeys to Syria, Iraq, and Iran. Benefiting from important figures such as Sheikh Maşuk, Sheikh Seyyid Abdulhakim Bilvanisî, Sheikh Abdulhak Abbasî, and his father-in-law Sheikh Muhammed Ma'sum, he received initiations from the Naqshbandi, Qadiri, Kubrawi, Suhrawardi, and Chishti orders. İsmail Çetin is known for his approach that integrates Sufi lodges and madrassas while prioritizing knowledge. He carried out educational and spiritual guidance activities in a region where Islamic sciences were forgotten, and religious practice was quite weak. Alongside the mosques he built in Isparta and Antalya, he also constructed madrassas, training thousands of individuals and working to spread knowledge through Sufi activities. With fifty-three published works, İsmail Çetin was a great scholar who contributed to nearly every field of Islamic sciences. By publishing his works through his established publishing house, he managed to reach the public and, through his scholarly work, opened a new path in this field. In this study, we examined İsmail Çetin Hoca's educational life, spiritual guidance activities, and the Sufi world through his works. We obtained detailed information about his life through the publication of notes he left to his children. In the second section, where we explored his Sufi views, we utilized his published works. We discussed Çetin's thoughts on Sufism, rabita, murid, murshid, dhikr, nafs, and tawassul.