Yükseköğretimde stratejik planlama ve kalite yönetimi ilişkisi: Türkiye'deki uygulamalar üzerine bir araştırma
The relationship between strategic planning and quality management in higher education: A research on practices in Turkey
Yazar: AYŞE AKKUŞ
Danışman: PROF. DR. NEŞE SONGÜR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Amme İdaresi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Kalite yönetimi = Quality management ; Stratejik planlama = Strategic planning ; Stratejik yönetim = Strategic management ; Uyumlaştırma = Harmonization ; Yükseköğretim = Higher education ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Bu çalışmanın konusu, üniversitelerde ayrı bir şekilde uygulanan stratejik planlama ve kalite yönetimi süreçlerinin uyumlaştırılarak uygulanabilirliğini analiz etmektir. Bu bağlamda çalışma yükseköğretim kurumlarında ayrı süreçler şeklinde uygulanan stratejik planlama ve kalite yönetimi çalışmalarının amaç, ilke, hazırlık, uygulama ve sonuçları değerlendirme aşamaları açısından benzerlik ve farklılıklarını ortaya koymak, uygulamada yaşanan sorunları belirlemek ve bu süreçlerin uyumlaştırılıp uyumlaştırılamayacağını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Buradan hareketle, üniversitelerde stratejik planlama ve kalite yönetimi süreçlerinde yer alan çalışanların; stratejik planlama ve kalite yönetimine bakış açılarının ne olduğu, hazırlık, uygulama ve sonuçları değerlendirme aşamaları bakımından stratejik planlama ve kalite yönetimi uygulamalarını nasıl değerlendirdiği, stratejik planlama ve kalite yönetimi çalışmaları sırasında ne tür sorunlar yaşadıkları, stratejik planlama ve kalite yönetimi çalışmalarının uyumlaştırılıp uyumlaştırılamayacağı sorularına yanıt aranmıştır. Bu amaçla çalışmada, anket ve yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile veriler toplanmıştır. Türkiye'deki 129 devlet ve stratejik planı bulunan 56 vakıf üniversitesine anket soru formu gönderilmiş, 391 kişi anket çalışmasına katılım sağlamıştır. Anket ile elde edilen verilerin analizi sonucunda 8 tane hipotez test edilmiştir. Anket analizi sonuçlarını derinlemesine kavrayabilmek ve irdelemek amacıyla Ankara'daki 7 devlet, 8 vakıf üniversitesinin stratejik planlama ile kalite yönetimi süreçlerinden sorumlu yöneticileri ve birim amirleri ile yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, üniversitelerde stratejik planlama ve kalite yönetimi süreçlerinde yer alan çalışanların stratejik planlama ve kalite yönetimine 'olumlu' bakış açısına sahip olduğu, ancak akademik unvanlı çalışanların idari unvanlı çalışanlara kıyasla 'daha olumlu' bakış açısına sahip olduğu belirlenmiştir. Aynı zamanda çalışanların görev yaptığı üniversitenin vakıf veya devlet olması bakış açısını farklılaştırmaktadır. Benzer şekilde hem stratejik planlama hem de kalite yönetimi süreci hazırlık, uygulama ve sonuçları değerlendirme aşamaları bakımından çalışanlarca başarılı değerlendirilmekle birlikte değerlendirme düzeyinin unvan, görev yapılan üniversitenin türü gibi bağımsız değişkenlere göre farklılaştığı ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte her iki süreçte yaşanan sorunların da farklı olduğu belirlenmiştir. Son olarak sorunların çözümü bağlamında, stratejik planlama ile kalite yönetimi süreçlerinin uyumlaştırılmasının gerekliliği yarı yapılandırılmış görüşmeler ile bir zorunluluk olarak ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The subject of this study is to analyze the applicability of strategic planning and quality management processes, which are applied separately in universities. In this context, the study aims to reveal the similarities and differences of strategic planning and quality management studies, which are applied as separate processes in higher education institutions, in terms of purpose, principle, preparation, application and evaluation stages, to identify the problems experienced in practice and to analyze whether these processes can be harmonized. From this point of view, the employees involved in strategic planning and quality management processes in universities; What are the perspectives on strategic planning and quality management, how strategic planning and quality management practices are evaluated in terms of preparation, implementation and evaluation stages, what kind of problems they experience during strategic planning and quality management studies, whether strategic planning and quality management studies can be harmonized or not. For this purpose, data were collected by questionnaire and semi-structured interview technique in the study. A questionnaire was sent to 129 state and 56 foundation universities with strategic plans in Turkey, and 391 people participated in the survey. As a result of the analysis of the data obtained by the questionnaire, 8 hypotheses were tested. In order to understand and analyze the results of the survey analysis in depth, semi-structured interviews were conducted with the managers and unit supervisors responsible for strategic planning and quality management processes of 7 state and 8 foundation universities in Ankara. According to the results of the research, it was determined that the employees involved in strategic planning and quality management processes in universities view strategic planning and quality management positively, but employees with academic titles have a more positive view than those with administrative titles. At the same time, the fact that the university where the employees work is a foundation or a state differentiates their perspective. Similarly, although both the strategic planning and the quality management process are successfully evaluated by the employees in terms of preparation, implementation and evaluation stages, it has been revealed that the level of evaluation differs according to independent variables such as the title and the type of university. However, it turned out that the problems experienced in both processes were different. Finally, the necessity of harmonizing the strategic planning and quality management processes in the context of the solution of the problems was determined as a necessity by semi-structured interviews.