Çocukların resim çalışmalarına okul öncesi öğretmenlerinin yaklaşımlarının incelenmesi
Investigation of preschool teachers' approaches towards children drawing
Yazar: FATMA BOLATTAŞ GÜRBÜZ
Danışman: PROF. DR. ÜMİT DENİZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Resim sanatı = Painting art ; Resim çizme = Drawing ; Çocuk eğitimi = Child education ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Öğretmenlerin, çocukların yaptıkları resimlere olan yaklaşımları, hem çocukların sanata dair olumlu tutum ve algılar geliştirmeleri, hem estetik bilince sahip, sağlıklı bir psikolojik yapıya sahip bireyler olmaları, hem de gelişim alanlarının desteklenmesi açısından önem arz etmektedir. Araştırmanın amacı çocukların resim çalışmalarına yönelik okul öncesi öğretmenlerinin yaklaşımlarını belirlemektir. Okul öncesi öğretmenlerinin, çocukların resim çalışmalarına yaklaşımlarını belirlemek amacı ile planlanan araştırma betimsel tarama modelindedir. Araştırmanın çalışma grubunu, Yozgat ilinde bulunan ilköğretim anasınıflarında, bağımsız anaokullarında, özel okullar ve kız meslek liseleri bünyesindeki uygulama anaokullarında görev yapan toplam 160 okul öncesi öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmanın verilerinin toplanmasında, araştırmacı tarafından geliştirilen "Demografik Bilgi Formu" ve "Çocuk Resimlerine Yönelik Yaklaşımları Belirleme Aracı: Öğretmen Formu" kullanılmıştır.  Form ile ilgili geçerlilik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. 7 alt boyut olarak 50 maddeden oluşan formun faktör analizine uygunluğu KMO-Barlett testinin ,82 değeri ile belirlenmiştir.  Veriler Varimax döndürme yöntemi ile analize tabi tutulmuş ve yapılan analizler sonucunda binişik ve birbirine yüklenen maddeler atılarak  form 4 faktörlü bir yapı ile 24 maddeye indirgenerek son şeklini almıştır. Bu doğrultuda dört faktör literatür baz alınarak sırasıyla; "Beğenme/Övgü, Araştırıcı/Sorgulayıcı, Düzeltici ve Eğitici/Geliştirici" olarak isimlendirilmiştir. Cronbach alfa katsayısı ise, formun toplam maddeleri için ,87, ilk faktör için ,91, ikinci faktör için ,84, üçüncü faktör için ,83, dördüncü faktör için ,86  olarak saptanmış ve formun geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir.  Yapılan analizler sonucunda, öğretmenlerin genel olarak çocukların resim çalışmalarına yönelik araştırıcı/sorgulayıcı yaklaşımı benimsedikleri belirlenmiştir. Demografik bilgilerde yer alan hizmet yılı, görev yaptığı okul türü, mezun olduğu alan, görev yaptığı kurumun materyal donanımına ilişkin düşünce, resim sanatına yönelik bireysel ilgi, tutum ve uygulamalar ile çocuk resimlerine yönelik yaklaşımları belirleme aracında yer alan ifadelere öğretmenlerin verdikleri cevaplar, t-testi istatistiği ile incelenmiş ve anlamlı bir fark olmadığı saptanmıştır. Öğretmenlerin, çocuk resimlerine yönelik yaklaşımları belirleme aracının alt boyutları ve toplamından aldıkları puanlar, demografik özellikler ve öğretmenlerin resim konusunda kendilerine yönelik olarak belirttikleri özellikler ve görüşler ile karşılaştırılmıştır. T testi ile yapılan karşılaştırmada, resim sanatına karşı yeteneğinin olmadığını düşünen öğretmenler, beğenme/övgü alt boyutundan daha yüksek puan almışlardır. Araştırıcı/sorgulayıcı boyutunda da resime karşı yeteneği olmadığını düşünen öğretmenlerin daha yüksek puana sahip oldukları saptanmıştır. Bu alt boyutlarda istatistiksel olarak da fark anlamlı olarak tespit edilmiştir. Öğretmenlerin çocuk resimlerine yönelik yaklaşımları belirleme aracından aldıkları puanların diğer değişkenler ile karşılaştırılması sonucunda istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır.

Abstract:
A teacher's approach towards children's drawing is important for children to develop positive attitudes and perceptions about art. The approach can also impact aesthetic consciousness, psychology and support child development. This research sought to define the approaches that preschool teachers' used for child drawing, utilizing the descriptive scanning model. The study group consisted of 160 preschool teachers at public kindergartens, kindergartens in private schools, and kindergartens in vocational high schools in Yozgat. Two forms developed by researchers to assess teacher demographics and approaches towards drawing were used. Form results were analyzed for statistical significance using t-test analyze and the validity and reliability were determined based on the form on teacher approaches toward children's drawing. First, the form on teacher approaches toward drawing had 7 dimensions and 50 items. This form's appropriateness for factor analysis was evaluated via KMO Barlett's test (value of ,82). Data were analyzed with the varimax rotation method and the survey's final form had 4 factors and 24 items. Accordingly, the 4 factors named, based on literature, Appreciation, Probing, Correcting and Educative/Improving. The Cronbach alpha coefficient for the total substance of the form was ,87, the first factor of ,91, the second factor ,84, the third factor ,83, and the fourth factor ,86; therefore, the form is a valid and reliable instrument. The results found that teachers used the general probing approach towards children's drawing. The teacher's professional seniority, the kind of schools in which they worked, the graduation department, or their concern, attitude and practices for drawing did not influence which approach was used. The scores which teachers took from the approaches form were compared with demographic features and the features that the teacher has concern and thoughts about drawing. Teachers who think that materials and equipment are in sufficient in their school had higher scores in the probing dimension. At the same time, teachers who thought that they lacked artistic ability had higher scores in the appreciation dimension: this result is the same for the probing dimension, and these results were statistically significant. None of the other variables had statistically significant effects on which approach the teacher took children's drawing.