Kalite yönetim sistemlerinin hastanelerin performansları üzerine etkileri: Sağlık Bakanlığı hastaneleri üzerine bir araştırma
The impacts of quality management systems on hospitals' performance: The study on The Ministry of Health hospitals
Yazar: DUYGU KIRGIN
Danışman: DOÇ. DR. BAYRAM ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Hastane yönetimi = Hospital administration ; Hastaneler = Hospitals ; ISO = ISO ; Kalite = Quality ; Kalite yönetim sistemi = Quality management system ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Performans ölçümleri = Performance measurements

Özet:
Günümüzde özel sağlık kuruluşlarında olduğu gibi kamu sağlık kurumları da maliyetleri düşürmenin ve çıktıları iyileştirmenin zorluğu ile yüz yüzedir. Kamu sağlık kurumlarının bir yandan klinik kalitenin geliştirilmesi ve hizmete erişimin artırılması konularında karşılaştıkları baskılar, diğer yandan maliyetlerin azaltılması ve rekabet gücünün artırılması konularında karşılaştıkları baskılar performansın izlenmesi ve ölçülmesini zorunlu hale gerektirmektedir. Bu nedenle, kamu sağlık kurumları da son yıllarda performanslarını sürekli geliştirme amacıyla çeşitli Kalite Yönetim Sistemlerinden (International Organization of Standardization-ISO, Joint Commission International-JCI, European Foundation for Quality Management-EFQM, vb.) yararlanmaktadırlar.Bu çalışma, Kalite Yönetim Sistemi (KYS)'ne sahip olmanın hastanelerin performansları üzerine etkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma Türkiye genelinde, Sağlık Bakanlığı hastaneleri üzerine yapılmıştır ve KYS belgesine sahip olan (n=73) ve olmayan benzer hastanelerin (n=73) performansları Dengeli Puan Cetveli perspektiflerine dayalı olarak 11 performans göstergesi (kurumsal performans katsayısı, şikayet sayısı, toplam gelirin toplam gidere oranı, hekim başına düşen poliklinik sayısı, hekim başına düşen yatan hasta sayısı, yatak doluluk oranı (%), bir hastanın ortalama kalış günü, yatak devir hızı, yatak devir aralığı, yatan hasta oranı (%), kaba ölüm hızı (%)) ile değerlendirilmiştir.Çalışmada kullanılan performans göstergeleri 1) hastanelerin KYS belgesine sahip olma ya da olmama durumuna, 2) kalite belgesine sahip hastanelerin belge öncesi, belgeli ve belge sonrası dönemlerine göre ayrı ayrı incelenmiştir. Sonuçta, KYS belgesinin hastanelerin performansları üzerine anlamlı bir etkisi olduğu görülmüştür. Buna göre kalite belgesine sahip hastaneler ile kalite belgesine sahip olmayan hastanelerin performans göstergeleri birbirinden farklıdır (p<0,05). Ayrıca, kalite belgeli hastanelerin belgeye sahip olmadan önceki dönem ile belgeli olduğu dönemdeki performans göstergeleri arasında (p<0,05) ve belgeli olduğu dönem ile belge süresi dolduktan sonraki dönemdeki performans göstergeleri arasında anlamlı farklılık olduğu görülmüştür (p<0,05).

Abstract:
Today, public health agencies as well as private health care facilities face with the difficulty of reducing costs and improving outputs. On the one hand public health institutions are confronted with pressures to develop clinical quality and improve service access, on the other hand, reduce costs and increase their competition power requires the monitoring and measurement of performance. Therefore, public health agencies have begun to implement one of the Quality Management Systems (International Organization of Standardization-ISO, Joint Commission International-JCI, European Foundation for Quality Management-EFQM, etc.) to continuously improve their performance.This study aims to explore the effect of the Quality Management Systems (QMS) on performance of hospitals. This study is based on Ministry of Health hospitals. The performance of hospitals with and without the Quality Management System certified was evaluated by 11 performance indicators (the coefficient of performance, the number of complaints, total income total expense ratio, the number of outpatients per physician, the number of inpatients per physician, day average length of stay, bed turnover rate, bed turnover period, inpatient rate, mortality rate) based on perspective of Balanced Score Card.Performance indicators used in this study were examined separately by 1) hospitals with the QMS and hospitals without QMS, 2) pre-certificated, certificated and post- certificated periods of the hospitals which have quality certificate. The results of the study showed that the QMS has a significant effect on the performance of hospitals. Accordingly, performance indicators of hospitals having and not having quality certificate are different from each other (p<0,05). In addition, significant differences between performance indicators regarding to both pre-certificated and certificated periods of the hospitals (p<0,05), and certificated and post- certificated periods of the hospitals were found (p<0,05).