Hastanelerde görev bazlı risk analizi
Job based risk analysis in hospital
Yazar: LEVENT İNCEDERE
Danışman: PROF. DR. MİTHAT KIYAK
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Hastaneler = Hospitals ; Meslek hastalıkları = Occupational diseases ; Risk = Risk ; Risk analizi = Risk analysis ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Sağlık hizmetleri = Health services ; İş güvenliği = Work safety ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Türkiye'de iş kazaları ve meslek hastalıklarının hem kayıt altına alınıp bildiriminin yapılması hem önlenmesi ile ilgili çok ciddi eksikler olduğu bilinmektedir. Türkiye'de kullanılan risk değerlendirme metotlarının ülkemiz mevzuatları, altyapı ve verilerin eksikliği açısından yetersiz kaldığı iş sağlığı ve güvenliği alanında faaliyet gösteren birçok akademisyen, uzman ve uygulayıcı tarafından değerlendirilmektedir. Araştırmada; hastanelerde yürütülen iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının ilk adımı olarak kabul edilen risk değerlendirme faaliyetlerinde hem araştırmacılara hem de uygulayıcılara katkı sağlaması hedefi ile yeni bir risk analizi yöntemi geliştirilmesi amaçlanmıştır.
Araştırmanın amacı doğrultusunda, öncelikle hastanelerde yapılan risk değerlendirmelerinin mevcut durumu analiz edilmiş ve daha sonra araştırma kapsamında geliştirilen Görev Bazlı Risk Analizi bir özel hastanede uygulanıp sonuçları hastanelerde yapılan risk değerlendirmeleri ile karşılaştırılmıştır.
Hastanelerde risklerin önem sırasına göre derecelendirilmesi mantığı üzerine kurulu olan mevcut risk değerlendirme yöntemlerinin kullanılmasının, elde edilen sonuçların sübjektif ve yetersiz olmasına neden olduğu tespit edilmiş ve bu derecelendirme yolu ile önemsiz kabul edilen risklerin aslında önemli riskler olabileceği sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan araştırma kapsamında hastanelerde yapılan risk değerlendirmelerinin kısmen veya tamamen yetersiz olduğu ortaya konulmuş ve özellikle önlemler yazılırken kaynakta alınması gereken önlemlerin nerdeyse hiç yazılmadığı tespit edilmiştir. Mevcut durumun analizinden yola çıkılarak hastanelerde; nitel bir yöntem olan ve çalışanların yaptıkları işi,  kullandıkları ekipmanları, bulundukları çalışma ortamını ve çalışma esnasındaki pozisyonları ile gün içindeki duygu durumlarını inceleyerek, tüm tehlike çeşitlerinin sorgulandığı, olası risklerin derecelendirilmeden sıralandığı, önlemlerin ise kaynakta, ortamda veya kişide alınacak önlemler şeklinde sırasıyla sorgulandığı Görev Bazlı Risk Analizinin kullanılması önerilmektedir

Abstract:
It is known that there are very serious deficiencies in the prevention of occupational accidents and occupational diseases both in the registration and notification of the diseases in Turkey. Risk assessment methods used in Turkey are inadequate under the legislation and data insufficiency which is also evaluated by experts, academicians and implementers.  
In the study; it was aimed to develop a new risk analysis method with the aim of contributing to both researchers and practitioners in the risk assessment activities which are accepted as the first step of the health and safety practices carried out in the hospitals.
Under the aim of the thesis study, the current situation of the hospitals was first analyzed by risk assessments and then the Job Based Risk Analysis developed in the research was applied in a private hospital and the results were compared with the current situation. When analyzing the current situation, the use of risk assessment methods, in which the risks are graded in the risk assessments made in the hospitals, makes the results obtained subjective, while the risks considered to be insignificant by this rating may actually be significant risks. On the other hand, it was found out that the risk assessments made in hospitals were partially or completely inadequate in the scope of the research and it was determined that the precautions to be taken in the source were never written when the precautions were written. By the current analysis in hospitals; it is recommended to use the Job-Based Risk Analysis, which is a qualitative method, which allows employees to list the risks without prioritizing according to their work, the chemicals and equipment they use, their working environment and work-related positions, their emotional state during the day and the precautions listed as at source, path and personal.