Kırsal ailede kadının iş modelleri ve kararlara katılımı
Work patterns and participation in decisions of woman in rural family
Yazar: ŞENGÜL HABLEMİTOĞLU
Danışman: PROF.DR. EMİNE GÖNEN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ev Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1996
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics
Dizin: Aile yapısı = Family structure ; Ankara-Kızılcahamam = Ankara-Kızılcahamam ; Evli kadınlar = Married women ; Kadınlar = Women ; Kırsal bölge = Rural region

Özet:
I ÖZET Doktora Tezi KIRSAL AİLEDE KADININ İŞ MODELLERİ VE KARARLARA KATILIMI Şengül HABLEMİTO?LU Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Ev Ekonomisi Anabilim Dalı Danışman: Prof.Dr.Emine GÖNEN 1996, Sayfa: 163 Jüri: Prof.Dr.Emine GÖNEN Prof.Dr.Yakup KEPENEK Prof.Dr.Cemal TALU? Bu araştırma kırsal ailede kadının iş modellerini ve kararlara katılımını belirlemek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırma Ankara İli Kızılcahamam İlçesi'ne bağlı 22 köy yerleşiminde yaşayan 238 evli kadın ve bu kadınların eşleri üzerinde yapılmıştır. Araştırmada kadının iş modelleri, işi yapan birey (ev işlerini yapan ve tarımsal faaliyetlere katılan birey olarak "kadın"), yapılan iş (ev işleri ve tarımsal faaliyetler) ve işin yapıldığı yer (ev işlerinin ve tarımsal faaliyetlerin yapıldığı yer) boyutları dikkate alınarak incelenmiştir. Kadının kararlara katılımı ise, hem kadın, hem de eşinin bakış açısı ile ele alınmıştır. Araştırma kapsamına alman ailelerin çoğunluğu "çekirdek ailedir", ortalama aile büyüklüğü 5.870 ±0.128 birey ve ortalama çocuk sayısı 4.610±0.192'dir. Gelir kaynaklan tarım ve hayvancılıktır. Ailelerin önemli bir bölümü kendi arazilerini işletmektedirler. Kadınların yansına yakım (% 44.96) 36-55 yaş grubundadır. Ortalama 25. 172 ±0.791 yıldır evlidirler. Önemli bir bölümünün (% 41.50) okul öncesi çağda çocukları vardır. Araştırma kapsamına alınan kadınların "yürüttükleri ev işleri", "ücretsiz aile iş gücü kapsamında gerçekleştirdikleri işler" ve "üretime yönelik faaliyetler" iş modellerini oluşturmaktadır. Kadınların yardım almadan yaptıkları ev işlerinin başında; yemek hazırlama, yemek sonrası temizlik, yatakların toplanması-düzeltilmesi, günlük ev temizliği, çocukların beslenmesi, dikiş, onarma, çamaşır yıkama ve tezek yapma gelmektedir.II Kadınlar yaşlan ilerledikçe ev işlerini ailelerinden daha fazla yardım alarak yapmaktadırlar. Su taşıma, boya-badana, mevsimlik temizlik, yaşlıların fiziksel ve fiziksel olmayan bakımı, alacak-verecek kaydı tutma, odun kesme ve taşıma ile çalı-çırpı toplama işlerini kadınlar aile bireyleri ile birlikte yapmaktadırlar. Gıda tüketimi, konut ve giyim eşyalarının bakımına kız çocuklar; boya-badana, bütçe yapma, odun taşıma ve kesme, çalı-çırpı toplama işlerine ise erkek çocuklar yardımcı olmaktadır. Eşler, daha çok çocukların fiziksel olmayan bakımı ile yaşlıların fiziksel ve fiziksel olmayan bakımına yardım etmektedirler. Kadınlar, ürün pazarlama, hasat, toprağı ekime hazırlama, çapa yapma, sulama, gübreleme, taşıma, hayvan bakımı, ekim ve budama gibi tarımsal faaliyetlere katılmaktadırlar. En fazla hoşa giden ev işleri yiyecek satın alma, bütçe yapma ve kışlık yiyecek hazırlama; hoşa gitmeyenler ise tezek yapma, yaşlıların fiziksel ve fiziksel olmayan bakımı ile su taşımadır. Tarımsal faaliyetler arasında hasat, ürünlerin pazarlanması ve sulama en fazla hoşa giden; taşıma, çapa yapma, gübreleme faaliyetleri ise en fazla hoşa gitmeyen faaliyetlerdir. Kadınlar, tarımsal faaliyetlere ve ev işlerine ilişkin kurslara katılamamakta, hem tarımsal faaliyetlerin ve hem de ev işlerinin yapılma zamamm planlayamamaktadırlar. Boş zamanlarında en fazla akraba, komşu ziyaretleri, el işleri ve televizyon izleyerek vakit geçirmektedirler. Araştırma kapsamına alınan ailelerin yaşadıkları konutlar, genel olarak tek katlı ve kerpiçtendir. Ortalama oda sayısı 2.336 ±0.039'dur. Mutfak, banyo ve tuvalet konutun içinde ayrı planlanmakta, su mutfağa getirilen su tesisatından ya da köy çeşmesinden alınmaktadır. Konut avlusunda çoğunlukla kümes, tandır, dibek, odunluk-kömürlük, ahır-ağıl ve bir depo bulunmaktadır. Ailelerin buzdolabı, televizyon, radyo, ütü, yayık, telefon, müzik seti gibi elektrikli ev araçları vardır. Tarımsal faaliyet alam konuta ortalama 2.710 ±0.092 km uzaklıktadır. Arazi satın alma-satma, temel tarım araç ve gereçlerinin satın alınması, yeni teknolojik tarım araç ve gereçlerinin kullanılması, yeni bir tarımsal ürün çeşidinin üretilmesi, ürünlerin satış fiyatımn belirlenmesi ve aile gelirinin harcanması kararlarına kadınlar ve erkekler erkeğin karar verdiğini, belirtmektedirler. Kadınlar bu kararlara eşleri ile ya da aile üyeleri ile birlikte düşük bir oranda katılmaktadırlar. Ev ve giyim eşyaları ile temizlik maddelerinin satın alınması, yiyecek ihtiyacının belirlenmesi konularında kadınlar ve erkekler kadının karar verdiğini belirtmektedirler. Kadınlar ve erkekler çocukların eş seçimine, akraba ziyaretlerine, tatil günlerinin değerlendirilme biçimine, çocuk sayısına, kız ve erkek, çocukların öğrenim süresine, seçimlerde oy verilecek siyasi partiye genellikle erkeğin karar verdiğini açıklamaktadırlar. ANAHTAR KELİMELER: Kırsal Kadın, Kırsal Aile, İş Modelleri, Kararlara Katılım

Abstract:
İİİ ABSTRACT Ph.D.Thesis WORK PATTERNS AND PARTICIPATION IN DECISIONS OF WOMAN IN RURAL FAMILY Şengül HABLEMİTO?LU Ankara University Graduate School of Natural and Applied Science Department of Home Economics Supervisor: Prof.Dr.Emine GÖNEN 1996, Page: 163 Jury: Prof.Dr.Emine GÖNEN Prof.Dr.Yakup KEPENEK Prof.Dr.Cemal TALU? This research was planned and conducted with the purpose of determining the work patterns and participation in decisions of rural women in rural families. The present study was done on 238 married women and their husbands at 22 villages of the county of Kızılcahamam of Ankara. The following dimensions of women's work patterns were investigated; the woman as worker (the woman as the person who did the house work and practicipated in the farm activities), work (the work and farm activities) and the workplace (the place in which house work and the farm activities were done). The majority of the families involved in this research were of the nucleus family type. The average number of individuals was 5.870 ±0.128 and the averege number of children was 4.610± 0.192. Cultivation and stockbreeding were the income resources of the families. Most of the families managed their own lands. Nearly half of the women (44.96 percent) were in the age group of 36-55. The average period of marriage of women was 25.172 ±0.791 years. The proportion of women who had children under six years old was 41.50 percent. Activities are performed by the women, which are included in this survey include form work models "house work", "unpaid work" and "activities toward production". The leading activities, performed independently by women are cooking post-meal cleaning, t dying of beds, daily household cleaning, feeding of the children, sewing and drying dung. From this research, we have seen that as women get older they tend to get more help from household for daily work, tasks such as carrying water painting, seasonal cleaning, taking physical and non-physical care of elders,IV recording credit and loan, wood chopping and carrying and picking brushwood. Feed consumption, maintenance of the residence and of clothing is performed by the aid of female children and painting, budgeting, wood chopping and carrying and picking brushwood are performed by the aid of male children. Household help in the non-physical care of the children and the physical and non-physical care of the elders. Women participated in agricultural activities such as preparing the soil for sowing, hoeing, irrigation, fertilizing, carrying goods, grooming,reaping and marketing.. The favorite house work seem to be purchasing feed, budgeting and preparing feed for winter. The least favorite are that of drying dung, taking physical and non physical care of elders and carying water. The favorite of agricultural activities are irrigation, reaping and marketing and the least favorite of these activities seem to be hoeing, fertilizing and carrying goods. Women do not attend courses, concerned with agricultural activities and house work, and do not manage a daily time schedule for house work and agricultural activities. They spend most of their leisure time paying visits to relatives and neighbours, making handiwork and watching television. The residences included in this survey, include single floor and adobe houses. The mean room number is 2.336 ±0.039. The kitchen, bathroom and toilet are separate parts ofthe house, and the water is supplied from either on installation in the kitchen or the public open fountain of the village. Occasionally, there are coops, an earth oven, mortar, a wood shed or coalhole, the sheep fold, barn and warehouse in the house yards. Families generally have electrical home appliances such as a refrigerator, television, radio, iron, churn, telephone, and audio set. Agricultural activity is approximately 2.710± 0.092 km away from the house. Both women and men state that decisions buying and selling land, buying basic agricultural tools, using new technology agricultural tools and products and other expenses from the family income are made by the men in the family. Women contribute to the above decisions whether with their husbands or with other household members in a very limited context. Both women and men state that decisions buying clothes and cleaning materials, determining feed requirements are made by the women in the family. Both women and men state that decisions choosing a husband or wife for their youngsters, paying visits to relatives, determining how to spend free time, the number of children, the duration of education of both male and female children and the political party to be voted are made by the men in the family. KEY WORDS: Rural Woman, Rural Family, Work Patterns, Participation in Decisions