İç ve dış borçlanmada risk analizine dayalı borç yönetimi ve Türkiye açısından değerlendirilmesi (1980 ve sonrası)
Debt management based on the analysis of risks in domestic and external debt and testing for Turkey (1980 onwards)
Yazar: EREN ÇAŞKURLU
Danışman: PROF.DR. F. RİFAT ORTAÇ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Günümüzde kamu finansman yöntemleri içinde en önemlilerinden birini,borçlanmayla finansman yöntemi oluşturmaktadır. Borçlanmayla finansmandiğer finansman yöntemlerinden farklı olarak karşılığında bir ödemeyigerektirdiğinden yükümlülük yaratmaktadır. Söz konusu yükümlülük ise sadeceborçlanılan ekonomik birime geri ödemeyle kalmayıp, ekonominin genelineyayılan etkiler meydana getirmektedir.Borçlanmanın bu özellikli durumu, ekonominin bütününü etkileyecekolumsuzlukların önlenmesi ve faydalarından yararlanılması açısından etkin birşekilde yönetimini gerektirmektedir. Borç yönetiminde temel olarak iki anaeksenin olduğu görülmektedir. Bunlardan ilki maliyet minimizasyonu, ikincisi iserisk analizidir. Her iki etmen birbirleriyle karşılıklı ancak zıt yönlü ilişkiiçerisindedir. Günümüzde borçlanmanın özellikle gelişmekte olan ülkeleraçısından önemi ve büyüklüğü ile geniş anlamda etkiler yaratması, geçmiştenbu yana temel alınan maliyet minimizasyonu yaklaşımına ek olarak ve dahabüyük öncelikle borç yönetiminde risk analizini gündeme getirmiştir.Risk analizine dayalı borç yönetimi, borçlanmayı etkileyebilecek riskunsurlarının dikkate alınarak analiz edilmesine, bulgulara göre stratejileringeliştirilmesine ve politika önermelerinin yapılmasına dayanmaktadır. Bununlaberaber analizin etkin bir şekilde yapılması için daha genelinde iki temel unsurundikkate alınması gerekmektedir. Bunlardan ilki, borç yönetiminde risk analizininuygulanacağı ülkenin makroekonomik yapısındaki gelişmelerin izlenmesi vedaha ötesinde söz konusu yapıdaki planlama ve düzenlemelerin borçlanmaöncesinde gerçekleştirilmesidir. Sağlam bir makroekonomik öngörüsübulunmayan ülkelerde borç yönetiminde risk analizi, teknik bir yöntemden ilerigidemeyecektir.Dikkate alınması gereken unsurlardan ikincisi ise borç yükümlülüklerininkapsamıdır. Olağan borçlanmalar yanında koşullu yükümlülüklerin de hesabakatılması, analizin etkinliği ve doğruyu yansıtması açısından çok önemlidir.Devlet açısından borçlanma yükümlülüğü yaratan etmenlerin tümü mali riskolarak adlandırılmaktadır. Risk analizinde mali risk kapsamının ele alınması,sonuçta yapılacak strateji belirleme ve politika formasyonu gerçekleştirmeuğraşlarını temelden etkileyecektir. Mali risklerin yönetimi, özellikle koşulluyükümlülükleri bünyesinde barındırmasından dolayı olağan borç yönetimindenfarklı olarak çeşitli zorunlulukları beraberinde getirmektedir. Bunlar; doğru veetkin raporlama, muhasebeleştirme ve bütçelemedir.Çalışmanın konusu risk analizine dayalı borç yönetiminin teorik olarak elealınması, tanımlanması ile etkileri ve sonuçlarının incelenmesidir. Türkiyeaçısından ise borç yönetiminde risk analizinin yapılmadığı dönemlerlekarşılaştırılarak gelişiminin ortaya konması ve analiz uygulamasınıngetirdiklerinin irdelenmesi amaçlanmaktadır. Gelişmekte olan bir ülke olarakTürkiye'de borç yönetiminin özellikle risk analizi yapılmak yoluylagerçekleştirilmesi, borçlanmanın zararlı ve maliyetli etkilerinden arınmakbağlamında büyüme ve kalkınma uğraşısında önemli bir yol kat edilmesindefonksiyon görecektir.

Abstract:
One of the most important financial methods of government financing ispublic borrowing. Unlike the other methods of government financing, publicborrowing creates liabilities that need repayments. Furthermore these liabilitiesnot just contain that repayments but also bring out an effect which spread out towhole economy.Because of these sepecial features of public borrowing it needs effectivemanagement in order to prevent its negative effects and to take advantages ofthat kind of financing. Basically in that management there are two dimensions.One is minimization of borrowing costs and the other is risk analysis. Althoughthere is a trade-off between these two dimensions, the importance and volumeof public debt in developing countries especially forces policy makers to takeinto account both cost minimization and risk analysis approaches in debtmanagement.Risk analysis in debt management is based on analysing risks that affectborrowing process, developing strategies according to findings of this analysisand to make necesarry political propositions. However, in order to make thisanalysis effectively, it should be given priority to two other things. One is toobserve developments in macroeconomic structure of the country which adoptrisk analysis method in debt management. Moreover, at any borrowingsperformed public authorities must take into account macroeconomic priorities. Incountries without sound macroeconomical objectives risk analysis in debtmanagement would be nothing more than a technical methods.The other priority in risk analysis that should be taken into account is thescope of debt liabilities. In order to optain the effectiveness and correctivenessof the risk analysis, besides traditional borrowings contingent liabilities must alsobe taken into account. Whole of the governmental debt liabilities are called fiscalrisks in risk analysis in debt management. Fiscal risks approach is so importantbecause it affects whole efforts at developing strategies and determining politicalpropositions. As fiscal risk management contains contingent liabilities, correctand effective documantations, accounting and budgeting are necessitates.The subject of this thesis is to identify risk analysis in debt managementtheoritically and to investigate effects and outcomes of such an analysis. Alsorelating to Turkey it is aimed to make a comparison between the terms in whichrisk analysis method is used in debt management and not. It is tought that usingrisk analysis method in debt management would minimize harmful and costlyeffects of borrowing and serve usefully to growth and development efforts of adeveloping country like Turkey.