Kurumsal kaynak planlama sistemi performansının balanced scorecard yöntemiyle değerlendirilmesi : Bir tarım işletmesi uygulaması
Evaluation of enterprise resource planning system performance by balanced scorecard method: An agricultural business application
Yazar: PINAR DEMİR
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN KAYALI
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Anahtar performans göstergesi = Key performance indicator ; Balanced Scorecard Yöntemi = Balanced Scorecard Method ; Bulanık analitik hiyerarşi süreci = Fuzzy analytical hierachy process ; ERP =   ; Performans yönetimi = Performance management ; Tarım sektörü = Agricultural sector

Özet:
Günümüz dünyasında, işletmeler giderek daha karmaşık ve dijital bir ortamda rekabet etmektedirler. Teknolojinin hızla ilerlediği küresel ve rekabetçi bu iş ortamında, operasyonlarını iyileştirmenin ve faaliyetlerini geliştirmenin yollarını arayan işletmeler kurumsal kaynak planlama sistemlerine yatırım yapmak zorunda kalmaktadırlar. Kurumsal kaynak planlama sisteminin başarılı bir şekilde uygulanması, üretkenliği, kaliteyi ve rekabet gücünü artırıcı unsurların başında gelmektedir.  Diğer bir yandan ise kurumsal kaynak planlama sistemleri, oldukça maliyetli, uygulanması uzun zaman alan karmaşık projeler olduğu için düzgün planlanıp yönetilmezse uygulanması riskli sonuçlara neden olabilir. Dolayısıyla, kurumsal kaynak planlama sistemin kurulması ve kullanılması ile ilgili muazzam harcamalara rağmen sistemin performansı ile ilgili belirsizlikler söz konusudur.
Bu çalışma kapsamında esas olarak amaçlanan tarım sektöründe kurumsal kaynak planlama sistemi performansının balanced scorecard yöntemi ile ölçülmesini sağlayan genel geçerliliği olan bir model oluşturmaktır. Çalışmanın bir diğer amacı ise tarım sektöründe kurumsal kaynak planlama sistemi, Müşteri İlişkileri (CRM), Finansal Muhasebe (FI) ve Üretim Planlama (PP) modüllerinde anahtar performans göstergelerinin belirlenmesi ve önceliklendirilmesidir. Araştırmanın amacına ulaşmak için; hem nitel hem de nicel veri toplama yöntemi kullanılmıştır. Nicel araştırma yöntemi olarak sistemin performansının ölçülmesi için Balanced Scorecard yöntemi ile ilgili modüller için ise belirlenen anahtar performans göstergelerinin önceliklendirilmesinde Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi yöntemi kullanılmıştır.
Araştırmaya ilişkin nitel verilere ulaşmak için tarım sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin kurumsal kaynak planlama sistemi uygulamaları, iş süreçleri, bilanço ve gelir tablosu ile kalite yönetim sistemi gibi kaynakları incelenmiştir. Aynı zamanda kurumsal kaynak planlama sistemi hakkında bilgi sahibi olan uzmanların görüşünden faydalanılmıştır. Geniş kapsamlı gözlem ve derin sorgulama sonucunda elde edilen veriler analiz edilmiştir.
Tez çalışmasından elde edilen sonuçlar, yapılan analizlerin bulguları doğrultusunda yorumlanmıştır. Tezin sonuçları, hem uygulayıcılar hem de araştırmacılar için birtakım öneriler sunmaktadır. Araştırmanın sonucunda, tarım sektöründe rekabet gücünün ölçülmesini sağlayan en önemli anahtar performans göstergeleri belirlenmiştir. Yöneticiler, işletmenin başarısını ve rekabetçiliğini desteklemek için önceliklendirilen anahtar performans göstergelerini dikkate alacaklardır. Çalışmada ayrıca geliştirilen balanced scorecard yöntemi modeli, kurumsal kaynak planlama sisteminin dengeli bir şekilde değerlendirilmesi ve ölçülmesi konusunda yöneticilere yararlı bir rehberlik sağlayacaktır. Bu sayede araştırma, hem kurumsal kaynak planlama sistemi kullanan işletmelere hem de yöneticilere sistemin performansının ölçülmesi ve değerlendirilmesi konusunda ışık tutacaktır.

Abstract:
In today's world, businesses compete increasingly complex and in digital environment. In this global and competitive business environment where technology is developing rapidly, businesses looking for ways to improve their operations and improve their activities are forced to invest in enterprise resource planning systems. Successful implementation of an enterprise resource planning system is one of the main factors that increase productivity, quality, and competitiveness. On the other hand, enterprise resource planning systems are very costly, complex projects that take a long time to implement, so if they are not properly planned and managed, their implementation can lead to risky results. Therefore, despite the enormous expenses related to the installation and use of the enterprise resource planning system, there are uncertainties related to the performance of the system.
The main purpose of this study is to create a generally valid model that enables the measurement of enterprise resource planning system performance in the agricultural sector with the balanced scorecard method. Another purpose of the study is to determine and prioritize the key performance indicators in the enterprise resource planning system, Customer Relations (CRM), Financial Accounting (FI) and Production Planning (PP) modules in the agricultural sector. In order to achieve the aim of the study, both qualitative and quantitative data collection methods were used. As a quantitative research method, the Balanced Scorecard method was used to measure the performance of the system and the Fuzzy Analytic Hierarchy Process method was used to prioritize the key performance indicators determined for the relevant modules.
To reach qualitative data for the research, resources such as enterprise resource planning system implementations, business processes, balance sheet and income statement, and quality management system of a corporate business in the agricultural sector were analyzed. At the same time, the opinion of experts who have knowledge about the enterprise resource planning system has been used. The data obtained because of extensive observation and deep inquiry have been analyzed.
The results obtained from the thesis study were interpreted in accordance with the findings of the analyses performed. The results of the thesis provide several recommendations for both practitioners and researchers. As a result of the research, the most important key performance indicators that enable the measurement of competitiveness in the agricultural sector have been identified. Managers will consider the key performance indicators that are prioritized to support the success and competitiveness of the business. The balanced scorecard method model, which was also developed in the study, will provide useful guidance to managers on the balanced evaluation and measurement of the enterprise resource planning system. In this way, the research will shed light on the measurement and evaluation of the performance of the system to both the enterprises using the enterprise resource planning system and the managers.