İbn Miskeveyh'te iyilik
İbn Miskeveyh on goodness
Yazar: İRFAN FİDAN
Danışman: PROF. DR. AHMET KAMİL CİHAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; İbn Miskeveyh = İbn Miskeveyh ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam ; İyilik = Goodness

Özet:
İbn Miskeveyh, sistematik islam filozoflarından biri olarak pek çok eser vermiştir. Yazdığı eserlerden ancak bazıları günümüze ulaşmıştır. Günümüze ulaşan eserlerinden bazısında mutluluk ve iyiliğin üzerinde durulmaktadır. Mutluluk ve iyiliğin ön plana çıktığı eserler Tehzibü'l Ahlak ve Tertibu's Saadet vb. gibi eserlerdir.
İbn Miskeveyh, bu iki eserde iyi ve mutluluk üzerinde durmakta ve iyiliğin son yetkinliği olarak mutluluğun geldiğini söylemektedir. Tezimizin  birinci bölümünde İbn Miskeveyh'e göre Tanrı'nın mutlak iyilik olduğu ortaya konmuştur. Ona göre iyilik Tanrı'dan sonra akla, nefse ve feleklere ilerlemiştir. Metafizik alemin bittiği yerde fizik alemi başlar. Fizik aleminin en aşağı basamağında cansız varlıklar, cansız varlıklardan sonra bitki ufku gelmektedir ve her bir canlı ufkunun birbirinden ayrılmasını sağlayan bir özelliği vardır. Bitki ufkundan sonra hayvan ufkuna geçilir, onda da bu ufkun en son basamağında insansı özellikleri bulunan bir hayvana geçer. Bu hayvan ise hayvanlık ufkunun sonu olup insan ufkunun başı olmaktadır. Daha sonra insan ufkundan bahsedilmiştir. Her bir ufukta kendileri için iyilik olan şeyler verili olarak bulunur. Tezimizin ikinci bölümde ise iyi'nin tanımı verilmiş, iyinin her hareketin ve her şeyin son gayesi olduğu belirtildikten sonra mutluluğun tanımına geçilmiştir. Bundan sonra iyinin amaç ve erdem olması incelenmiş ve asıl gayemizin iyiyi iyi olduğu için istemek olduğu ifade edilmiştir. Gayelerden kimisinin tam olduğuna kimisinin tam olmadığına değinildikten sonra tam olanın elde edilmesinin mutluluk olduğu ifade edilmiştir.
Tezimizin üçüncü bölümde ise iyiliğin, sevgi, dostluk ve lezzetle olan ilişkisini ele aldıktan sonra, sevgi ve dostluğun birbiriyle ilişkisine dikkat çekilmiş ve gerçek sevginin iyiliğin iyilik için yapıldığı zaman gerçekleşeceği, bunun sonucunda da dostluğun meydana geleceği ifade edilmiştir. Dostluk hakkında ufak detaylarla bizleri yönlendirdikten sonra İbn Miskeveyh, dostluğun iyilik için yapılması gerektiğini belirtir. Bundan sonra lezzet konusuna değinen İbn miskeveyh asıl lezzetin/zevkin, vermekle gerçekleşeceğini ve vermenin de araştırmakla olacağını söylemektedir.  
Anahtar Kelimeler: İbn Miskeveyh, Ahlak Felsefesi, iyilik, mutluluk, sevgi

Abstract:
As one of the systematic Islamic philosophers, Ibn Miskeveyh has written many works. Some of his works have survived to the present day. Some of the works that have survived are some of the works on which happiness and goodness stand. The works of happiness and goodness are the works of immigration and Followings.
In these two works, İbn Miskeveyh emphasizes good and happiness and says that happiness is the last competence of good. In the first part of our thesis, according to Ibn Miskeveyh, it was revealed that God was the absolute good. According to him, after God, in the metaphysics of the felids until later, ego good favors. Where the metaphysical world ends, the physics world begins. In the lowest part of the physics world there are inanimate beings, plant horizons after inanimate beings and there is a feature that allows each life horizon to be separated from each other. İbn Miskeveyh, who went to the animal horizon after the plant horizon, says that on the animal horizon, God created weapons for their protection and in this way, some of the animals were flying and some were running and they were running without giving them weapons.
At the last step of the animal horizon, an animal with human characteristics is introduced. This animal is the end of the animal horizon and is the head of the human horizon. Then, the human horizon was mentioned. In the second part of our thesis, the definition of good is given and after the determination that good is the last aim of every movement and everything is started to be defined. After that, the good and purpose of virtue has begun and our main goal is good because we want to say that the good. After being told that some of them are complete, some of them are not complete, it is stated that it is happiness after we have achieved our aim.
In the third part of our thesis, after dealing with the relationship of goodness, love, friendship and taste according to ibd miskeveyh, the relationship between love and friendship has been pointed out and it is stated that friendship will occur as a result of real love being done for good. After directing us with small details about friendship, İbn Miskeveyh states that friendship should be done for good. After that, İbn miskeveyh, who touches on the subject of flavor, says that the real taste will be realized by giving, and giving will be investigated.
Keywords: Ibn Miskeveyh, Moral Philosophy, goodness, happiness, love