Endometriozisi olan kadınlarda uygulanan hemşirelik bakım programının sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına ve yaşam kalitelerine etkisi
The effect of nursing care program developed based on health promotion model on the healthy lifestyle behaviors and quality of life of women with endometriosis
Yazar: AYŞE GÜL BURSA
Danışman: PROF. DR. NEVİN ŞAHİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Endometriyoz = Endometriosis ; Endometriyum = Endometrium ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Sağlığın geliştirilmesi = Health promotion ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Bu çalışma, endometriozisi olan kadınlara uygulanan, Sağlığı Geliştirme Modeli doğrultusunda geliştirilen Endometrioziste Hemşirelik Bakım Programının (EHBP), kadınların yaşam kalitesine ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirildi. Ön test-son test düzeninde, kontrol gruplu, randomize tipte deneysel olarak yapılan bu çalışma, İstanbul Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endometriozis Polikliniğinde gerçekleştirildi. Ön değerlendirmede, Endometriozis Sağlık Profil Anketi-5 (EHP-5) puanları 22 ve üzeri (100'lük sistemde 50 ve üzeri) bulunan 46 kadın, 23 girişim ve 23 kontrol grubu olacak şekilde çalışmanın örneklemini oluşturdu. Girişim grubuna EHBP uygulanırken kontrol grubuna sadece rutin bakım uygulandı. Çalışmada veri toplama formu olarak; Tanıtıcı Bilgi Formu, EHP-5, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II (SYBDÖII) ve Görsel Ağrı Skalası kullanıldı.
Girişim ve kontrol grupları uygulanan ön test EHP-5 ve SYBDÖII puanları açısından birbirine benzer bulundu. Uygulanan EHBP sonrasında, girişim grubunda EHP-5 tüm alt boyut puanlarında anlamlı fark bulundu (p<0.05) fakat kontrol grubunda anlamlı fark bulunmadı. Girişim grubuna uygulanan EHBP ile SYBDÖII tüm alt boyut puanlarında ileri derecede anlamlı bir fark saptandı (p<0,001). Kontrol grubunda ise beslenme ve kendini gerçekleştirme alt boyut puanlarında anlamlı fark (p<0.05) saptanırken, diğer alt boyutlarda anlamlı bir fark belirlenmedi (p>0.05). Girişim grubundaki tüm kadınlar uygulanan EHBP programından memnun kaldıklarını ve bu programla endometriozis hakkındaki bilgilerinin arttığını bildirdi.
Sonuç olarak; endometriozisli kadınlara uygulanan EHBP'nın, kadınların yaşam kalitesini arttırmaya ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları geliştirmeye olumlu katkı sağladığı bulundu.

Abstract:
This study was carried out to determine the effect of the Endometriosis Nursing Care Program (ENCP), which was applied to women with endometriosis and developed in line with the Health Promotion Model, on women's quality of life and healthy lifestyle behaviors. This randomized type and experimental study, which was conducted in a  pre-test-post-test order, with a control group, was carried out in the Endometriosis Outpatient Clinic of Istanbul Zeynep Kamil Gynecology and Pediatrics Training and Research Hospital. In the pre-evaluation, 46 women with Endometriosis Health Profile Questionnaire-5 (EHP-5) scores of 22 and above (50 and above in the 100 system) constituted the sample of the study, including 23 intervention and 23 control group. While ENCP was applied to the intervention group, only routine care was applied to the control group. As the data collection form in the study; Introductory Information Form, EHP-5 and Healthy Lifestyle Behaviors Scale II (HLBSII) were used. 
Intervention and control groups were found to be similar to each other in terms of the first test EHP-5 and HLBSII scores. After the ENCP applied, there was a significant difference in all sub-dimensions of the EHP-5 questionnaire in the intervention group (p<0.05), but no significant difference was found in the control group. A highly significant difference was found in all sub-dimensions of ENCP and HLBSII applied to the intervention group (p<0.001). In the control group, there was a significant difference (p<0.05) in the sub-dimensions score of nutrition and self-actualization, while no significant difference was found in the other sub-dimensions  score (p>0.05). All the women in the intervention group reported that they were satisfied with the ENCP program and that their knowledge about endometriosis increased with this program. 
As a result; It has been found that ENCP applied to women with endometriosis has a positive effect on improving the quality of life of women and developing healthy lifestyle behaviors.