Ekonomik İşbirliği Teşkilatı'nın ticari analizi-SITC sınıflandırılması ve çekim modeli üzerine bir uygulama-
The commercial analysis of Economic Cooperation Organization-an application on SITC classification and gravity model-
Yazar: ALİ RIZA SANDALCILAR
Danışman: DOÇ. DR. ALAATTİN KIZILTAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bütünleşme = Integration ; Ekonomik bütünleşme = Economic integration ; Ekonomik İşbirliği Örgütü = Economic Cooperation Organization ; Ticaret = Trade ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (ECO)'nun yapısını ve üye ülkeler arasındaki dış ticaret ilişkilerini analiz ederek; bu ülkelerin bölge içindeki karşılaştırmalı üstünlüğe sahip sektörlerinin belirlenmesi; bölgesel düzeyde dış ticarete etki eden faktörlerin ve bu faktörlerin öneminin tespit edilmesi; üye ülkelerin dış ticaret potansiyellerinin ortaya konulması; mevcut dış ticaret yapılarına göre üye ülkeler arasında rakip veya tamamlayıcılık özelliklerinin belirlenmesidir.Bu doğrultuda çalışmada kullanılan birinci yöntemde, bölge içi ticaret Uluslararası Standart Ticaret Sınıflaması (SITC) yardımıyla analiz edilmiştir. Buna göre; Türkiye ?Hayvansal, bitkisel katı ve sıvı yağlar?; Pakistan ?İçki ve tütün?; Kazakistan ?Canlı hayvanlar ve gıda maddeleri?; Türkmenistan ?Mineral yakıtlar, yağlar ve alkali ürünler?; İran ve Kırgızistan ?Çeşitli mamul eşyalar?; Afganistan ve Azerbaycan ?Akaryakıt hariç yenilmeyen hammaddeler?; Tacikistan ve Özbekistan ise ?Başlıca sınıflara ayrılan işlenmiş mallar? grubunda en fazla karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olduğu ortaya konulmuştur.İkinci yöntemde ise, çekim modeli (Gravity Model) kullanılarak bölgenin ticari analizi yapılmıştır. Modelde kullanılan değişkenlerden GSYİH, ortak sınır ve ortak dilin dış ticaret hacmini pozitif yönde etkilediği, nüfusu ve ülkeler arası coğrafi uzaklığın dış ticaret hacmini negatif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Bölge içi ticaret potansiyeli ile ilgili elde edilen sonuçlara göre; Türkiye'nin ECO'da yedi; İran ve Afganistan'ın altı; Pakistan ve Tacikistan'ın üç; Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'ın iki; Azerbaycan ve Türkmenistan'ın ise bir ülke ile potansiyelin üstünde ticaret yaptığı belirlenmiştir.

Abstract:
The basic purpose of this study is to analysis the structure of Economic Cooperation Organization; to specify the sectors of member countries having comperative advantage in the region; to determine the factors effecting international trade in regional level and their importance; to assess the international trade potentials of member countries, and to determine rival or complementary characteristics of the member countries according to their existing international trade structures.Accordingly, in the first method used in the study, regional trade is analysed with the help of Standard International Trade Classification (SITC). Hereunder, in related groups, the following countries have been assessed as having the most comparative advantage. Turkey: Animal and vegetable oils, fats; Pakistan: Beverages and tobacco; Kazakhistan: Food and live animals; Turkmenistan: Mineral fuels, lubricants and related materials; Iran and Kyrgyzstan: Miscellaneous manufactured articles; Afghanistan and Azerbaijan: Crude materials, inedible, except fuels; Tajikistan and Uzbekistan: Manufactured goods classified chiefly by material.In the second method applied, the trade analyse of the region has been made by using the gravity model. It has been ascertained that while GDP, common frontier, and common language, the variables used in the model, affect the foreign trade volume in a positive way, population and geographic distance affect in a negative way. According to the results related to the regional trade potential, the countries that trade over their potential are as follows: Turkey with seven countries in ECO, Iran and Afghanistan with six, Pakistan and Tajikistan with three, Kazakhistan, Kyrgyzstan, and Uzbekistan each with two countries, and Azerbaijan and Turkmenistan with one country.