İşitme engellilerin istihdamda karşılaştıkları sorunların değerlendirilmesi ve çözüm önerileri
Evaluation of the problems faced by hearing impaired people in employment and solution suggestion
Yazar: ALİ KEMAL TERZİ
Danışman: PROF. DR. YÜCEL UYANIK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Engellilik, herkesin hayatının bir noktasında yaşlılık, hastalık veya kazalar gibi nedenlerle geçici veya kalıcı olarak yaşayabileceği bir durumdur. Dünyada bir milyardan fazla insanın engelli olduğu bilinmektedir. İşitme engelliler, engelli grubunun çok az kısmını oluştursa da Dünya Sağlık Örgütü işitme engelli 360 milyon insan olduğunu tahmin etmektedir. Bu çerçevede, çalışmanın amacı İŞKUR'un işitme engelli bireylerin istihdamına yönelik hizmetler ve istihdamla ilgili uygulamaların incelenerek karşılaşılan sorunların ortaya çıkarılmasıdır. Bu çalışma yapıldığı dönem ve Türk Traktör AŞ örneklemi ile sınırlıdır. Çalışmanın bulguları işitme engelli bireylerin istihdamına yönelik İŞKUR engelli koçları, İŞKUR personeli, Türk Traktör AŞ yetkilileri ve işitme engelli çalışanlarının kendi görüşlerinin değerlendirilmesinden ibarettir. Araştırma tasarımı, doğası gereği niteldir. Bu çalışmada veriler birebir "mülakat" ve "odak grup görüşmesi" yöntemleri ile toplanmıştır. Veriler içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. Verilerden konuyla ilgili temalar, kategoriler ve kodlar (doğrudan veri) elde edilmiştir. Katılımcılar ile yapılan toplam 19 görüşme önce yazıya aktarılmış, sonra MAXQDA nitel veri analiz yazılımı aracılığıyla analiz edilmiştir. Çalışmanın sonuçları, İŞKUR'un engellilere yönelik hizmetlerinde bazı yetersizlikler olduğunu göstermektedir. Engellilerin istihdamı konusundaki İŞKUR personeli arasındaki iletişimin zayıf olduğu ve işletmelerle kurulan iletişimin de yetersiz olduğu belirlenmiştir. Ayrıca İŞKUR tarafından sayılarının az olmasından dolayı işitme engellilere doğrudan eğitim verilemediği, İŞKUR'un eğitim verecek personelinin olmadığı, işitme engellilere işletmelerin eğitim verdiği, İŞKUR'un sadece eğitim giderlerini karşıladığı belirlenmiştir. Diğer bulgulara göre işverenlerin engelli farkındalıklarının zayıf olduğu, bundan dolayı engelli çalıştırmaya yanaşmadıkları, bu nedenle işverenlerin farkındalıklarının artırılması gerektiğini ortaya çıkmıştır. Çalışmamızın diğer önemli bir sonucu, engellilerin istihdam sorunlarının temel nedeninin mevzuat boşlukları olduğunu ortaya koymaktadır. İşverenler, engellileri istihdam etmek istemedikleri durumlar için sıklıkla mevzuat boşluklarından yararlanmaktadırlar. Ayrıca, işverenler arasında işitme engelli bireyleri istihdam etmeye istekli olanlar olmasına rağmen, işitme engelli çalışanların kariyer gelişimleri için herhangi bir destek sunmadıkları ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Disability is a condition that everyone may experience temporarily or permanently at some point in their lives due to reasons such as old age, illness or accidents. It is known that more than one billion people in the world are disabled. Although the hearing impaired constitute a very small part of the disabled group, the World Health Organization estimates that there are 360 million people with hearing impairment. In this framework, the aim of the study is to reveal the problems encountered by examining İŞKUR's services for the employment of hearing impaired individuals and employment-related practices. This study is limited to the period and the sample of Türk Traktör A.Ş. The findings of the study consist of the evaluation of the views of İŞKUR disability coaches, İŞKUR staff, Türk Traktör A.Ş. officials and the hearing impaired employees' own views on the employment of hearing impaired individuals. The research design is qualitative in nature. In this study, data were collected through one-to-one "interview" and "focus group interview" methods. The data were evaluated by content analysis method. Relevant themes, categories and codes (direct data) were obtained from the data. A total of 19 interviews with participants were first transcribed and then analyzed using MAXQDA qualitative data analysis software. The results of the study show that there are some inadequacies in İŞKUR's services for the disabled. It has been determined that the communication between İŞKUR staff on the employment of the disabled is weak and the communication with the enterprises is also inadequate. In addition, it has been determined that İŞKUR cannot provide direct training to the hearing impaired due to their small number, İŞKUR does not have the personnel to provide training, enterprises provide training to the hearing impaired, and İŞKUR only covers the training expenses. According to other findings, it has been revealed that employers' disability awareness is weak, therefore they are not willing to employ disabled people, therefore, employers' awareness should be increased. Another important result of our study reveals that the main reason for the employment problems of persons with disabilities is legislative gaps. Employers often take advantage of legislative gaps for situations where they do not want to employ people with disabilities. Moreover, although there are employers who are willing to employ people with hearing impairments, they do not offer any support for the career development of hearing impaired employees.