Karaciğer hastalıklarında aromaterapi masajının kaşıntı, konfor, deri ph düzeyi ve deri nemliliğine etkisi
Effect of aromatherapy massage on itching, comfort, skin ph level and skin moisture in liver diseases
Yazar: AMİNE TERZİ
Danışman: PROF. DR. YASEMİN YILDIRIM
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aromaterapi = Aromatherapy ; Deri = Skin ; Hemşirelik = Nursing ; Hidrojen iyon konsantrasyonu = Hydrogen-ion concentration ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Kaşıntı = Pruritus ; Konfor = Comfort ; Masaj = Massage

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, karaciğer hastalığı olan bireylerde aromaterapi masajının kaşıntı, konfor, deri pH düzeyi ve deri nemliliğine etkisini belirlemektir. 
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemini; 13.02.2020-03.05.2021 tarihleri arasında "Ege Üniversitesi Hastanesi Gastroenteroloji Kliniği"nde yatarak tedavi olan, kaşıntısı olan ve örnekleme alınma kriterlerine uyan 36 birey [aromaterapi (n=11), plasebo (n=12) ve kontrol (n=13)] oluşturmuştur. Bu araştırma, randomize kontrollü deneysel bir çalışma olarak yapılmıştır. Araştırmanın verileri "Birey Tanılama Formu", "5-D Kaşıntı Ölçeği" ve "Genel Konfor Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Aromaterapi grubundaki bireylere %2 oranında dilüe edilmiş çay ağacı yağı ile plasebo grubundaki bireylere ise tatlı badem yağı ile kaşıntısı olan bölgelere altı kez yaklaşık 15 dakika masaj yapılmıştır. Kontrol grubundaki bireylere, herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Uygulama öncesi, ilk uygulamadan sonra ve altıncı uygulamadan sonra tüm gruplardaki hastalara veri toplama formları uygulanmış ve hastaların deri ph düzeyi ile deri nemliliği düzeyi ölçülmüştür. 
İstatistiksel analizlerde sayı ve yüzde değerleri, t testi, ANOVA, Kruskal Wallis, Wilcoxon ve Friedman testleri kullanılmıştır. Sonuçlar %95'lik güven aralığında, p<0.05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 65,19±11,64 olup, %52,8'i kadındır. Aromaterapi (p=0,000) ve plasebo grubundaki (p=0,018) hastaların uygulama öncesi ve altıncı uygulama sonrası kaşıntı düzeylerinde anlamlı azalma bulunurken kontrol grubunda anlamlılık bulunmamaktadır (p>0.05). Aromaterapi grubunun uygulama sonrası kaşıntı skorları plasebo grubundan daha düşüktür. 
Hastaların konfor düzeyleri incelendiğinde ilk uygulamadan ve altıncı uygulamadan sonra kontrol grubunda anlamlı değişiklik yokken aromaterapi ve plasebo grubunun değerlerinin anlamlı şekilde artmakta olduğu saptanmıştır (p<0.05). 
Gruplar pH değeri açısından değerlendirildiğinde altıncı uygulama sonrası sırt ve kol pH değerleri yalnızca aromaterapi grubundaki bireylerde anlamlı yönde azalmış (p<0.05), plasebo ve kontrol grubundaki bireylerde istatistiksel bir fark saptanmamıştır (p>0.05).
Hastaların deri nemliliği düzeyleri incelendiğinde, ilk uygulama ve altıncı uygulama sonrası sırt, kol, bacak ve karın deri nemliliği düzeyleri kontrol grubunda değişiklik göstermezken aromaterapi ve plasebo grubunda anlamlı olarak artmıştır (p<0.05).
Sonuç: Araştırma sonucunda; karaciğer hastalığı olan bireylerde aromaterapi masajının kaşıntı ve deri pH düzeylerini azaltabileceği; konfor ve deri nemliliği düzeyini arttırabileceği görülmüştür. Bu sonuçlar doğrultusunda aromaterapi masajının karaciğer hastalığı olan bireylerde kaşıntıyı hafifletmek amacıyla hemşireler tarafından kullanılabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to determine the effect of aromatherapy massage on itching, comfort, skin pH level and skin moisture in individuals with liver disease.
Material and Method: The sample of the research, consisted of 36 individuals [aromatherapy (n=11), placebo (n=12) and control (n=13)] who received inpatient treatment at the "Ege University Hospital Gastroenterology Clinic" between 13.02.2020-03.05.2021, had itching and met the sampling criteria. 
This research was conducted as a randomized controlled experimental study. The data of the study were collected using the "Individual Identification Form", "5-D Itch Scale" and "General Comfort Scale". The individuals in the aromatherapy group were massaged with 2% diluted tea tree oil and the individuals in the placebo group were massaged with sweet almond oil six times for approximately 15 minutes.The individuals in the control group did not receive any intervention. Before the application, after the first application and after the six application data collection forms were applied to the patients in all groups and the skin pH level and skin moisture level of the patients were measured.
Number and percentage values, t test, ANOVA, Kruskal Wallis, Wilcoxon and Friedman tests were used in statistical analysis.
Results: The mean age of the patients participating in the study was 65.19±11.64, and 52.8% of them were women. While there was a significant decrease in the itching levels of the patients in the aromatherapy (p=0.000) and placebo groups (p=0.018) before and after the sixth application, it was not significant in the control group (p>0.05). The post-application itching scores of the aromatherapy group were lower than the placebo group.
When the comfort levels of the patients were examined, it was determined that while there was no significant change in the control group after the first application and the sixth application, the values of the aromatherapy and placebo groups increased significantly (p<0.05). 
When the groups were evaluated in terms of pH value, after the sixth application, the pH values of the back and arms decreased significantly only in the individuals in the aromatherapy group (p<0.05), and there was no statistical difference between the individuals in the placebo and control groups (p>0.05).
When the skin moisture levels of the patients were examined, the skin moisture levels of the back, arms, legs and abdomen did not change in the control group after the first application and after the sixth application, but increased significantly in the aromatherapy and placebo groups (p<0.05).
Conclusion: As a result of the research; It has been determined that aromatherapy massage can reduce itching and skin pH levels and it can increase the level of comfort and skin moisture in individuals with liver disease.  In line with these results, it is thought that aromatherapy massage can be used by nurses to relieve itching in individuals with liver disease.