İslam mezhepler tarihi açısından Sahîh-i Buhârî
Saheh al-bukhary in terms of history of Islamic sects
Yazar: MEHMET ÇETİNKAYA
Danışman: null MAZLUM UYAR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Müslümanlar arasında Kur'an-ı kerim'den sonra en güvenilirkaynak olarak kabul edilen Sahîh-i Buhârî adlı eseri mezhepler tarihi açısındandeğerlendirmektir.Tezin araştırma aşamasında, Sahîh-i Buhârî baştan sona bir çok defa okunmuş ve diğersahih hadis kitaplarıyla karşılaştırılmıştır. Yapılan araştırma esnasında mezheplerinoluşumundan en az bir asır önce Hz. Peygamber tarafından söylenen hadislerin hangi mezhebine derecede etkilediği hakkında bir araştırma ve değerlendirme yapılmıştır.Tezin giriş bölümünde Sahîh-i Buhârî'nin yazarı olan İmam Buhârî'nin hayatı, ilmişahsiyeti, hadisçiliği ve eserleri anlatılmış, hadis ve sünnet ekseninde Sahîh-i Buhârî adlı eserincelenmiştir. Birinci bölümde mezheplerin genel görüşleriyle birlikte hadis anlayışları ortayakonmuştur. İkinci bölümde ise Sahîh-i Buhârî mezhepler tarihi açısından incelenmiştir.Mezhepler arası mücadelelerde Sahîh-i Buhârî de dahil olmak üzere hadis kitapları da payınıalmış ve hadis kitapları içinde konulan başlıklarla ve bu başlıklarda zikredilen hadislerle diğermezhepler tenkit edilmiştir. Ehl-i hadîs'in ileri gelenlerinden olan İmâm Buhârî bu eserindeiman, Allah'ın sıfatları, ru'yetullah, kader, halku'l-Kur'ân ve şefâ`at, antropomorfizm gibikonularda kendisinin ve Ehl-i hadîs'in görüşlerini ortaya koymuştur.Sonuç olarak Sahîh-i Buhârî'de Kitâbu'l-îmân Mürcie'ye, Kitâbu'l-istitâbetü'lmürteddîn daha çok Hâricîler'e, Kitabu't-tevhîd Cehmiyye ve Mu`tezile'ye, Kitabu'l-hiyelEhl-i re'ye, Kitabu'l-kader Mu`tezile-Kaderiyye ve Cebriyye'ye, Kitâbu fadâilu's-sahâbeŞî`a'ya karşı yazılmıştır. Fakat Sahih-i Buhârî içinde her kitabı sadece bir mezhebe hasretmekdoğru değildir. Çünkü Buhârî'nin ayrıca o başlıkla ilgili sahih hadisleri toplamak gibi biramacı da vardır.

Abstract:
The purpose of this work is to evaluate the book `Saheh al-bukhary? which is acceptedas the most reliable source after the Koran among the Muslims in terms of the history ofIslamic sectsDuring the research of the thesis `Saheh al-bukhary? was red sevaral times andcompared with many other saheh hadith books. At the end of the research, a search andevaluation were done about how far the hadithes effected which sect at least one centurybefore the formation.In the ıntroduction part of the thesis İmam Buhârî?s life, author of `Saheh al-bukhary?,scientific personality, researchs on hadithes and other works were explained. The work`Saheh al-bukhary? were examined round hadithes and sunnah. In the first part, doctrinessectary?sgeneral point of views with tradition exceptions were exposed. In the second part`Saheh al-bukhary? was analysed in terms of history of sects. Many of the tradition booksincluding `Saheh al-bukhary? got a share in the dispute between sects and other sects wascriciticised with headlines which are in the tradition books and with sayings that are in theseheadlines. Imam Bukhary, one of the important people of Ahl-al-hadith, expressed his ideason some subjects in this work; such as faith, Allah?s adjectives, to see the God in the otherworld, destiny, intercession, and anthropomorphizsm.