Gregorıus Turonensıs-Decem Lıbrı Hıstorıarum ve Türk halkları
Gregorius Turonensis-Decem Libri Historiarum and Turkic people
Yazar: EMİNE USLU ARICI
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH ÜSTÜN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu tez çalışması VI. yüzyılın son çeyreğinde Gregorius Turonensis tarafından Latince kaleme alınan, bir monografi özelliği taşıyan Decem Libri Historiarum'u ele almaktadır. Gregorius'un eseri kronolojik çerçevede Yaratılıştan başlayarak kendi devrine kadar gelmektedir. Gregorius, eserini dönemin siyasi, toplumsal perspektiflerini göz önünde bulundurarak kaleme almıştır. Gregorius'un içinde bulunduğu dönemde tarihi ve toplumsal alanlarda önemli kırılmalar yaşanmıştır. Batı Roma İmparatorluğu'nun çözülmesi ile Batı dünyasında siyasi harita yeniden şekillenmiştir. Meydana gelen bu değişim  edebi alanda da kendini göstermiştir. Gregorius'un yazınsal dünyasını anlamak için bu süreç göz önünde bulundurulmuştur. Gregorius'un biyografisi üzerinde durulmuştur. Tarihçiliğini kavramak için dönemin edebi ve entelektüel çevresi incelenmiştir. Decem Libri Historiarum bir metin olarak anlaşılmaya çalışılmıştır. Gregorius ve metin üzerine farklı yaklaşımlar tartışmalı bir şekilde incelenmiştir. Gregorius'un Frank, Hristiyan ve diğer halklara olan bakış açısı yorumlanmaya çalışılmıştır. Bunun yanında Decem Libri Historiarum'da geçen diğer halkların kökeni ve inançlarını ele alınmıştır. Gregorius'un Roma ve Franklara yönelik askeri faaliyetler karşısında farklı yaklaşımları ve tanımlamaları açıklanmaya çalışılmıştır.
Bu aşamadan sonra Decem Libri Historiarum'da Türk tarihini ilgilendiren boyutu ile Türk halkları hakkında anlatılanların değerlendirilmesini ve tarihselleştirilmesine geçilmiştir. Gregorius'un eserinde, Türk tarihini kapsayan IV. yüzyılın son çeyreğinden itibaren Hunların erken dönemlerinden başlayarak V. yüzyıl gelişmeleri ve daha sonra da Hun olarak adlandırarak VI. yüzyılda Avarlara yer verilmektedir. Hun ve Avar halklarını Roma ve Franklar ile olan münasebetleri çerçevesinde ele almıştır. Gregorius'un Türk halklarına yönelik verdiği bilgiler tarihsel veriler ışığında ele alınmaya çalışılmıştır.

Abstract:
This thesis study, the Frankish historian in the last quarter of the VI. century It covers Decem Libri Historiarum, which is a monograph written in Latin by Gregorius Turonensis, in a broader framework. The work of Gregorius begins chronologically from the Creation to his own time. Gregorius wrote his work by taking into account the political and social perspectives of the period. The period in which Gregorius lived was characterised by important historical and social ruptures. With the dissolution of the Western Roman Empire, the political map of the Western world was reshaped. This change has also manifested itself in history and literature. This process has been taken into consideration in order to understand Gregorius' literary world. The biography of Gregorius is emphasised. In order to understand his historiography, the literary and intellectual environment of the period was analysed. Decem Libri Historiarum has been tried to be understood as a text. Gregorius and different approaches to the text have been controversially analysed. Gregory's perspective on the origin of Frankish, Christian and other peoples is interpreted. In addition, the origin and beliefs of other peoples mentioned in the Decem Libri Historiarum are discussed. An attempt has been made to explain Gregory's different approaches and definitions towards military activities against Rome and the Franks.
The Decem Libri Historiarum deals with the evaluation and historicisation of the narratives about the Turkic peoples as far as Turkish history is concerned. Gregorius' work covers the history of the Turks from the last quarter of the IV th century, starting with the early period of the Huns, the developments of the V th century, and then the Avars in the VI th century using the name Hun. He discussed the Hun and Avar peoples within the framework of their relations with the Romans and Franks. The information given by Gregorius about the Turkic peoples has been tried to be handled in the light of historical data.