Yüksek performanslı insan kaynakları uygulamalarından performans değerlendirmenin örgütsel bağlılık üzerine etkisinde psikolojik dayanıklılık ve iş stresinin aracılık etkisi
The mediation effect of resilience and job stress on the effect of performance evaluation, a high-performance human resources practice, on organizational commitment
Yazar: NAZLI TÜRKAN YAMAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÇAKAR
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Kişilerin çalıştıkları örgütte mutlu olup olmadığı, kendisini işe bağlı hissedip hissetmediği, o örgütte çalışmayı gerçekten sevdiği için mi yoksa ihtiyacı olduğu veya mecbur olduğu için mi orada çalıştığı örgütsel bağlılıkla ilgilidir.
Psikolojik kapsamı da olan örgütsel bağlılığın kazanılması günümüzde örgütler açısından büyük bir öneme sahiptir. Rekabetin giderek arttığı ortamda kendini çalıştığı örgüte bağlı hisseden, daha üretken ve kendini işine adayan çalışanlar örgütlerin daha iyi performans göstermelerine ve hedeflerine ulaşmalarına yardımcı olmaktadır. Rekabette geri kalmamak adına çalışanların sahip olduğu yeterlilikler ve sahip olması gereken yeterlilikler düzenli olarak takip edilmektedir. Bu nedenle de performans değerlendirme büyük öneme sahiptir. Örgütün büyümek için belirlemiş olduğu stratejik hedeflere ne ölçüde ulaşıldığını ölçmeyi mümkün kılmak, performans değerlendirmeyi kullanmanın temel amacıdır. Performans değerlendirme sistemi sadece örgüte değil, yöneticilere ve çalışanlara da yarar sağlayan bir faaliyettir.
Çalışanların örgütsel bağlılıkları için örgütlerin yüksek performanslı insan kaynakları uygulamalarından performans değerlendirme uygulamalarının etkilerinin olacağı düşünülmüştür. Psikolojik dayanıklılık ve iş stresinin de bu ilişkiye etkilerinin olabileceği düşüncesiyle bir model kurulmuş ve kavramsal yapıya uygun hipotezler oluşturulmuştur.
Araştırmanın örneklemi, performans yönetimi uygulanan finans, savunma, bilişim sektörlerinde çalışan beyaz yakalı çalışanlardan oluşmaktadır. Araştırma verilerine anket yoluyla ulaşılmış olup 296 kişiden oluşan örneklemden toplanmıştır. Analizler için SPSS 21.0 programı kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki nedensel ilişkileri belirlemek için yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır.
 Modelin analizleri sonucunda, performans değerlendirme ve psikolojik dayanıklılığın örgütsel bağlılık üzerindeki pozitif etkileri tespit edilmiştir. Ayrıca performans değerlendirmenin örgütsel bağlılık üzerine etkisinde psikolojik dayanıklılığın aracılık etkisi olduğu da saptanmıştır. Diğer yandan, bağımsız değişken olan performans değerlendirmenin aracı değişken olan iş stresi üzerinde etkisi olmadığı ve bu nedenle performans değerlendirmenin örgütsel bağlılığa etkisinde iş stresinin aracılık etkisinin olmadığı saptanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Yüksek Performanslı İnsan Kaynakları Uygulamaları, Performans Değerlendirme, Örgütsel Bağlılık, Psikolojik Dayanıklılık, İş Stresi

Abstract:
Organizational commitment is related to whether people are happy in the organization they work for, whether they feel connected to the job, whether they really like working in that organization or whether they work there because they need or have to.
The acquisition of organizational commitment, which also has a psychological scope, is of great importance for organizations today. In an increasingly competitive environment, employees who feel connected to the organization they work for, are more productive and devoted to their work help organizations to perform better and reach their goals. In order not to fall behind in the competition, the qualifications of the employees and the qualifications they should have are regularly monitored. Therefore, performance evaluation is of great importance. Making it possible to measure the extent to which the strategic goals that the organization has set for growth have been achieved is the main purpose of using performance appraisal. The performance appraisal system is an activity that benefits not only the organization but also the managers and employees.
It is thought that performance evaluation practices, one of the high-performance human resources practices of organizations, will have an impact on the organizational commitment of employees. With the thought that psychological resilience and work stress may also have effects on this relationship, a model was established and hypotheses suitable for the conceptual structure were formed.
The sample of the research consists of white-collar employees working in the finance, defense and informatics sectors where performance management is applied. Research data were obtained through a questionnaire and were collected from a sample of 296 people. SPSS 21.0 program was used for analysis. Structural equation modeling was used to determine the causal relationships between the variables.
  As a result of the analysis of the model, the positive effects of performance evaluation and psychological resilience on organizational commitment were determined. In addition, it has been determined that psychological resilience has a mediating effect on the effect of performance appraisal on organizational commitment. On the other hand, it was determined that performance evaluation, which is the independent variable, did not have an effect on the mediating variable, job stress, and therefore, job stress did not have a mediating effect on the effect of performance evaluation on organizational commitment.
Keywords: High Performance Human Resources Practices, Performance Evaluation, Organizational Commitment, Resilience, Job Stress