Mersin yöresinde farklı yaşlardaki meşe ormanlarında meşcere yapısı ile saproksilik böcekler ve kuşlar arasındaki ilişkiler
The relations between birds and saproxylic beetles with stand characteristics in different aged oak forests in Mersin region
Yazar: SERDAR GÖKTEPE
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA AVCI
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Böcekler = Insects ; Kuşlar = Birds ; Mersin = Mersin ; Meşe ağacı = Oak ; Ormanlar = Forests ; Tür zenginliği = Species richness

Özet:
Meşe ormanları böcek ve kuş faunası bakımından yüksek biyolojik çeşitliliğe sahip yaşam alanlarıdır. Bu zengin çeşitlilik bakımından yaşlı ve kovuklu ağaçların önemi oldukça fazladır. Bu zenginlik göz önünde bulundurularak Mersin ili Gülnar ilçesi Köseçobanlı mevkiinde yapılan bu çalışma farklı yaşlardaki meşe ormanlarında bulunan saproksilik böcekler ve kuşlar arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla 2017-2021 yılları arasında yürütülmüştür.
Çalışmada genç yaşlı, orta yaşlı ve yaşlı alanda olmak üzere her birinde üç farklı alan seçilmiş ve alanların her birine beşer adet, toplamda ise 45 adet pencere tipi tuzak asılmıştır. Böcek tuzakları mayıs başında araziye asılmış ekim başında toplanmıştır. Bu süreçte tuzaklar her ay kontrol edilerek toplamda beş kontrol gerçekleştirilmiştir. Böcek tuzaklarının kurulduğu noktalar merkez alınarak kuş gözlemi yapılmış ve belirlenen kuş türleri kayıt altına alınmıştır. Kuş gözleminde ise farklı yıllarda olmak üzere aynı noktalarda iki defa kuş gözlemi yapılmıştır. Tuzak asılan bölgedeki ağaçların yaş ve çapları tespit edilmiştir. Yaş için artım burgusu kullanılarak toplamda 45 adet artım kalemi alınmıştır. Çap için çap ölçer kullanılarak belirlenen noktanın merkezinden 50 metre yarıçapı içerisinde kalan bütün ağaçların çapları ölçülerek hesaplanmıştır. Ayrıca kuş verileriyle ilişkisi açısından arazinin çalı yoğunluğu da hesaplanmıştır.
Çalışma sonucunda 33 adet kuş türü tespit edilmiş ve 44 adet familyaya ait 244 adet böcek tespit edilen saproxilic böcekler arsında 33 türün Türkiye faunası için yeni kayıt olduğu belirlenmiştir. En fazla böcek türü 24 tür ile Buprestidae familyasında olurken, en fazla birey ise 2354 adet ile Dermestidae familyasında tespit edilmiştir. Ağaçların yaş tespiti sonucunda en yaşlı olanı 774'tür. Ortalama yaş olarak da sırasıyla yaşlı-orta yaşlı-genç yaşlı alan 467-313-25 olarak tespit edilmiştir. Ortalama çap ise yaşlı alanda 48 cm, orta yaşlı alanda 44 cm, genç yaşlı alanda ise 8 cm olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
Oak forests have high biodiversity in insect and bird fauna, and old and hollow oak trees are important for this rich diversity. When rich biodiversity considers, the relationships between saproxylic insects and birds in oaks forests, which are different ages, were determined from 2017 to 2021 years in the Köseçobanlı location at Gülnar district of Mersin province. 
In this study, three different areas, which are young-aged, middle-aged, and old-aged areas, were carried out, and there were 45 window traps for saproxylic beetles at the beginning of May. Founded traps were controlled every month between May and October. Bird observation was made on points where the insect traps were set up, at twice in different years, and birds were recorded. The age and diameter of trees in the area, which was set up traps, were measured. A total of 45 increment pens took using the increment borer for age. Caliper was measured diameter values determined to all trees within a radius of 50 meters from the center of the point. In addition, the density of bush was calculated in terms of its relationship with birds data.
In conclusion, there were 244 beetle species from 44 families in saproxylic beetle and 33 bird species. Thirty-three species from beetles were determined to be new records for Turkish fauna. While the most beetle species were in the Buprestidae family with 24 species, the highest number of individuals were Dermestidae family with 2354. According to the determination of the age of the trees, the old oak age is 774. The average age was determined as 467-313-25, respectively, in the old-middle-aged-young-aged area. The mean diameter was 48 cm in the aged area, 44 cm in the middle-aged area, and 8 cm in the young aged area.