Yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerde hasta güvenliği kültürünün belirlenmesi
Determination of patient safety culture of nursing staff in intensive care units
Yazar: ZÜHAL YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SONGÜL GÖRİŞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta güvenliği = Patient safety ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Bu çalışma yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerde hasta güvenliği kültürünü belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya Erciyes Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Yoğun Bakım Üniteleri ile Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yoğun Bakım Ünitelerinde çalışan ve araştırmayı kabul eden 316 hemşire alınmıştır. Araştırmanın verileri anket formu ve Hasta Güvenliği Kültürü Hastane Anketi aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmada etik kurul onayı, kurum izni ve araştırmaya katılan hemşirelerden sözlü ve yazılı oluru alınmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin normal dağılımına Shapiro-Wilk testi ile bakılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik dağılım ve Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Ölçeğin güvenirliğinin belirlenmesinde Cronbach alfa katsayısına bakılmıştır. İstatistiksel değerlendirmede p<0.05 anlamlı olarak kabul edilmiştir.
Yoğun bakımlarda hemşirelerin %13.6'sı hasta güvenliğini tehdit eden bir durumla karşılaştıklarını; bu durumların %48.8'ni düşmeler, %16.3'ünü ilaç uygulamalarına ilişkin hatalar, %16.3'ünü hastane enfeksiyonları, %11.6'sını tıbbi ekipman ve %7.0'sini ise tedavi ihmali ve iletişim kaynaklı hatalar olduğunu bildirmişlerdir. Hemşirelerin %88.0'ı son 12 ay içerisinde hiç bir olay rapor bildirimi yapmazken, çalıştıkları birimi hasta güvenliği konusunda "Kabul edilebilir" (%43.0) düzeyde olarak değerlendirmişlerdir. Hasta güvenliği kültürü hastane anketini oluşturan 12 alt alan içinde en yüksek katılım "Üniteler içinde ekip çalışması" alt alanına, en düşük katılım ise "Hataya karşı cezalandırıcı olmayan yanıt" alt alanına ait olmuştur. Ayrıca hizmet içi eğitim alan, kadrolu statüde çalışan, işinden memnun olan ve hasta güvenliği yönetmeliğini bilen hemşirelerin hasta güvenliği kültürü hastane anketi alt boyutlarına verdikleri olumlu cevap yüzdeleri daha yüksek bulunmuştur.
Sonuç olarak yoğun bakım hemşirlerinde hasta güvenliği kültürünün geliştirilmesi için kapsamlı eğitimlerin verilmesi, daha kapsamlı ve uygulamalı çalışmaların yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Yoğun bakım, hasta güvenliği, hemşirelik

Abstract:
The present study was conducted to determine the patient safety culture in nurses working at intensive care units. In the study, 316 nurses who worked at intensive care units of Health Practice and Research Center of  Erciyes University and Kayseri Education and Research Hospital and who accepted to participate were recruited. Data of the study were collected with questionnaire form and Patient Safety Culture Hospital Questionnaire. Ethical approval, institutional permission and verbal and written consent from nurses were obtained. Normal distribution of the data was checked with Shapiro-Wilk test. Data were analyzed with percentages and Mann-Whitney U test. Cronbach alpha coefficient was used for reliability of the scale. p<0.05 was set as statistically significant.
In the intensive care units, 13.6% of nurses stated that they met with a situation threatening patient safety, of these situations; 48.8% were falls, 16.3% were mistakes about drug administration, 16.3% were hospital infections, 11.6% were about medicinal equipments and 7.0% were mistakes about treatment and communication. Of the nurses, 88.0% have not reported any case within the last 12 months, they evaluated their unit as "acceptable" about patient safety (43.0%). Among 12 sub-dimensions of Patient Safety Culture Hospital Questionnaire, the highest agreement was on "team work in the units", the lowest agreement was on "non-punitive response against mistake". Also, positive answer percentage towards sub-dimensions of Patient Safety Culture Hospital Questionnaire was higher in nurses who received in-service education, worked with permanent employee status, were satisfied with their job and who knew patient safety legislation.
Consequently, comprehensive educations in order to improve patient safety culture of nurses working at intensive care units should be given and more spacious and practical studies should be conducted.

Key words: Intensive care, patient safety, nursing