Eskiçağ tasvir sanatında müzik ve müzik aletleri
Music and musical instruments in ancient representational art
Yazar: ZİYA ÖZER
Danışman: PROF. DR. AYŞE EMEL ERTEN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Duvar resimleri = Wall paintings ; Eski Çağ = Old Age ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Müzik = Music ; Müzik aletleri = Musical instruments ; Tasvir = Description ; Tasvir sanatı = Depicting art

Özet:
Günümüzde arkeoloji diğer bilim dalları ile çok yönlü ilişki içerisindedir. "Eski Çağ Tasvir Sanatında Müzik ve Müzik Aletleri" başlıklı tez çalışmasında içerisinde, arkeolojik materyaller üzerinde yer alan tasvirlerden, müzikal unsurlar, müziğin sosyal etkinlikler ve sosyal kurumlar için önemi, müzik grupları, müzisyenler, çalgılar, birbirleriyle ilişkileri, benzerlikleri araştırılmıştır. Yazılı tarihten önceki dönemden, Geç Antik Çağ başlangıcına kadar olan tarih süreci içerisinde, insanlık uygarlık tarihinin temellerinin atıldığı bugünkü Mezopotamya, Anadolu, Akdeniz, Mısır ve Avrupa topraklarında kurulmuş medeniyetlerden günümüze ulaşan arkeolojik buluntular üzerinde yer alan müzik ve müzik aleti tasvirli seramik, taş, madeni eserler, duvar resimleri, mozaikler, sikkeler, süs eşyaları vb. örnekler, litaretür taraması ve müzelerde yapılan gözlemler sonucunda incelenip, elde edilen veriler tezin kapsamında değerlendirilmiştir. Özellikle arkeolojik materyaller üzerinden müziğin ve müzik aletlerinin kültürel etkileşimleri, gelişimleri araştırılmış bu bağlamda kültürler üzerinde nasıl etkileri olduğu konusunda sonuçlar çıkartılmaya çalışılmıştır. Muhakkak ki üzerinde müzik ve müzik aleti hakkında bilgi ve tasvir barındıran eserler en önemli kaynaklar olmuştur. Bunlar haricinde daha önce bu çalışmanın içerisinde yer alan başlıkları içerisinde barındıran akademik çalışmalar titizlikle incelenerek kullanılmıştır. Konu çok geniş bir coğrafyayı ve birçok eski kültürleri kapsadığı için, insanlıkla yaşıt olan müzik olgusunun geniş kitlelere yayılmasında, uygarlıklar içerisinde kendinden sonraki kuşaklara, resmi ve özel yaşantıda ne gibi uygulamalar yapılacağına dair görsel ve yazısal bilgilerin aktarılmasında, tasvir sanatının çok önemli bir araç olduğu kanısına varılmıştır. Bu konuda özellikle Türkiye'de yapılmış olan çalışmaların yetersizliği ve arkeolojik bakış açısıyla çalışmaların yapılmamış olması bu tez çalışmasının gerçekleştirilmesindeki en önemli nedendir. Daha sonra yapılacak olan akademik çalışmalara gerek yöntem gerekse içerik açısından bir alt yapı oluşturmak ise öncelikli amaçlarımızdan olmuştur. Yayınlarda arkeolojik materyaller üzerindeki müzik ve müzik aleti tasviri ile ilgili sahnelerin çözümlenmesi konusunda belirsizlik ve yanlışlıkların olduğu görülmektedir. Başlıca hata ve yanlışlıklar tasvirlerin yanlış yorumlanmasından kaynaklanmaktadır. Daha sonra yapılacak olan çalışmalarda arkeolojik materyaller üzerinde yer alan tasvirler yorumlanırken, yapılması muhtemel hataların en aza indirilmesi amacıyla bazı öneriler getirilmiştir.

Abstract:
Today archeology has a multicultural and sophisticated relation with other disciplines. This masters thesis titled "Music and Musical İnstruments in Ancient Representational Art" has demonstrated a perfect study of not only the similarities and connections of certain musical instruments, musicans and bands, but also the significance of music in social activities and social groups, by analyzing the depictions found in archeological studies which have reached to the present day. İncluding a time frame starting from the early times before written history till the beginnings of Late Antique Era, this detailed study covers a wide range of interpretation and evaluation of several findings, such as ceramics, Stones, metal artcrafts, coins, mosaics, carved walls and decoration stuff. On such findings one can clearly see the images of music and musical instruments. All findings and items are part of collection of archeological discoveries on the lands of Anatolia, Meditterrenian, Egypt, Europe and Mesopotamia which is regarded as a turning paint history of human civilization. Data that is included in this study has been presented by using the techniques of preliminary research and careful observations in particular museums. Moreover, through in depth analysis and research, the historical background of music and the musical instruments on the archeological findings is presented in this study in order to reach a conclusion showing how music and musical instruments affect the interaction and development of cultures in history. İt is an important fact that the main tools of this detailed sutdy are the pieces of arts with the depictions of music and musical instruments. İn addition, several academic studies were analyzed, evaluated and used in this master's thesesis. Since this issue covers extremely wide geographical areas and ancient cultures in history, all depictions reflecting the concept of music and musical instruments have been great tools to spread music as a phenomenon to larger communities aimin to guide and teach them how to use and transfer these valuable archaic visuals and written documents to the next generations throught the history of civilization. The main purpase of this detailed study is to reveal a careful research and evaluation of such an issue which has never been studied with careful plan and research in Turkey. İt can also be seen that the previous studies carried out in Turkey lack archeological mindset. İn this study it is significant that the aim is the provide an further studies regarding archeological method and content. Furthermore, in some of the previous studies it can be seen that much information on music and musical instruments pointed out in archeological data was misinterpreted causing ambiguity and misconception. To prevent and avoid such drawbacks, this study also provides valvuable suggestions to be used in future studies in terms of accurate interpretation and presentation of art forms and archeological data.