Netflix'te oryantalizm: Orta Doğu konulu dizilerde emperyal izler
Orientalism on Netflix: İmperial traces in middle eastern tv series
Yazar: ERKAN YAMAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA SAMİ MENCET
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Elektronik görsel iletişim = Electronic visual communication ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; Kitle iletişim kuramları = Mass communication theories ; Popüler televizyon dizileri = Popular television series

Özet:
Edward W. Said'in kuramsal çerçevesini çizdiği Oryantalizm kavramı, Avrupa bakışından Batı'nın Doğu'ya karşı konumlanışını ifade eden emperyalist bir gelenek; ideolojik, kültürel bir dizge ve ötekileştirme pratiği olarak tanımlanabilir. Çalışma kapsamında kavramın; günümüzde geniş kitlelere ulaşan Orta Doğu konulu dizilerdeki anlatılar ve karakterler aracılığıyla yeniden üretildiği gözlemlenmiş, Orta Doğu toplumlarına dair ön yargıların izleri sürülmüştür. Bu bağlamda örneklem olarak belirlenmiş Netflix platformunda yayınlanan Fauda (2015), The Spy (2019) ve The Exchange (2023) isimli diziler, Edward Said'in Kültür ve Emperyalizm (1994) adlı eserinde kullandığı kontrapuntal okuma yöntemi (contrapuntal reading) ile ele alınmış, adı geçen dizilerin tematik içerik analizi yapılmıştır. Bu bağlamda tez üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Edward Said'in perspektifinden Oryantalizm kavramı ele alınmış, kavramın fikirsel düzlemi ve yapısı incelenmiştir. İlave olarak postkolonyalizm kavramının çalışma kapsamındaki yeri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ideoloji, hegemonya ve kitle kültürü kavramları tartışılmış, Netflix ve diğer dijital yayın platformlarındaki temsil tercihleri hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde ise araştırmanın yöntemi ve bulgular ortaya koyulmuştur. Oryantalizm ve kültürel sömürü unsurlarının Netflix'in Orta Doğu temalı dizilerine yansımasının ötekileştirme pratiklerine tanıdığı alan ile Doğu toplumlarının ve coğrafyalarının ekran temsillerinde nasıl tasvir edildiği çalışma kapsamında analiz edilmiştir.
Kontrapuntal analizle elde edilen bulgular, Netflix'in ürettiği içeriklerde Oryantalist üslubu kullanarak Doğu toplumlarına yönelik önyargıları, stereotipler aracılığıyla beslediği ve yeniden ürettiğini göstermektedir. Netflix, gerçek olaylardan esinlendiği iddiasıyla ürettiği Orta Doğu konulu dizilerde, tarihi olayları kendi ideolojik konumundan yeniden yorumlayarak, egemen anlatıları destekleyen alternatif bir tarih sunmaktadır. Netflix'in, kurgu ile gerçeğin sınırlarının giderek bulanıklaştığı günümüzde, kültürel ekran temsilleriyle belirli toplumları genellikle olumsuz yönleriyle tasvir ettiği, belirli toplumları ise yücelttiği yapımlara yer verdiği gözlemlenmiştir. Bu bağlamda olumsuz tasvirlerle temsil edilenler Orta Doğu toplumlarıdır. Dünya kültür tarihine damgasını vuran emperyal güçlerin kültürel gelenekleri, tarihsel süreç içinde değişen egemenlik pratikleriyle günümüzde de yaşatıldığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The concept of orientalism, the theoretical framework of which was drawn by Edward W. Said, can be defined as an imperialist tradition expressing the positioning of the West against the East from the European perspective; an ideological, cultural system and a practice of othering. Within the scope of the study, it has been observed that the concept is reproduced through the narratives and characters in the series on the Middle East, which reach a wide audience today, and the prejudices against Middle Eastern societies have been traced. In this context, the series titled Fauda (2015), The Spy (2019) and The Exchange (2023), which were broadcast on the Netflix platform, were analyzed with the contrapuntal reading method used by Edward Said in his work Culture and Imperialism (1994), and thematic content analysis of the aforementioned series was conducted. In this context, the thesis consists of three main chapters. In the first chapter, the concept of orientalism from Edward Said's perspective is discussed, and the intellectual plane and structure of the concept are analyzed. In addition, the place of the concept of postcolonialism within the scope of the study is emphasized. In the second chapter, the concepts of ideology, hegemony and mass culture are discussed, and information is provided about the representation preferences on Netflix and other digital streaming platforms. In the third section, the methodology and findings of the study are presented. The study analyzed how the reflection of Orientalism and cultural exploitation elements in Netflix's Middle East-themed series gives space to othering practices and how Eastern societies and geographies are portrayed in screen representations.
The findings obtained through contrapuntal analysis show that Netflix feeds and reproduces prejudices against Eastern societies through stereotypes by using Orientalist style in the content it produces. In its series on the Middle East, which it claims to be inspired by real events, Netflix reinterprets historical events from its own ideological position, presenting an alternative history that supports dominant narratives. Through its cultural screen representations, Netflix often portrays certain societies in a negative light and glorifies others. In this context, it is Middle Eastern societies that are represented with negative portrayals. It is concluded that the cultural traditions of the imperial powers, which have left their mark on the history of world culture, are kept alive today with the changing practices of domination in the historical process.