Hamzavî'nin İskender-nâme'si (İnceleme-metin-gramatikal dizin)
Hamzavi's Iskendername (Analysis-text-grammatical index)
Yazar: VASFİ BABACAN
Danışman: PROF. DR. ALİ CİN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aca`ib ül-Mahlukat ve Garaibü`l Mevcudat = Aca`ib ül-Mahlukat ve Garaibü`l Mevcudat ; Büyük İskender = Alexander the Great ; Eski Anadolu Türkçesi = Old Anatolian Turkish ; Hamzavi = Hamzavi ; İskendername = İskendername

Özet:
Bu çalışma "Müellifi Bilinmeyen Bir İskender-nâme" adıyla Manisa Genel Kitaplık Müdürlüğünün 6466 numarada kayıtlı yazma nüshasına dayalı dil ağırlıklı akademik bir incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada eserin Hamzavi'ye ait İskender-nâme'nin ciltlerinden biri olduğu ve Eski Anadolu Türkçesinin özelliklerini taşıdığı tespit edilmiştir. Bilindiği gibi Hamzavi, Türk edebiyatının ilk nasirlerinden biri olarak XIV. yüzyıl ikinci yarısıyla XV. yüzyıl ilk çeyreğinde yaşamış, İskender-nâme ve Hamza-nâme adlı eserleri kaleme almıştır. Hamzavi'nin İskender-nâmesi; içinde derleme, çeviri ve yazara ait birçok eklemelerin bulunduğu nazım-nesir karışık telif bir eserdir.
Bu çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde önce İskender ve İskender-nâmeler üzerine genel bilgiler verilmiş, ardından eserin müellifi Hamzavi, peygamber kıssaları ve acaibül mahlukat konuları ele alınmıştır. Birinci bölümde metinle ilgili ayrıntılı bir gramer incelemesi yapılmış, ikinci bölümde de okunan metin çeviri yazı işaretleriyle verilmiştir. Üçüncü bölümde ise metnin ayrıntılı bir gramatikal dizini yapılmıştır. Dizin bölümü, genel dizin ve özel adlar dizininden oluşmaktadır. Son kısımda da bazı deyimler ile birleşik kelimelerin açıklaması yapılmıştır.

Anahtar sözcükler: Büyük İskender, İskendername, Hamzavi, Eski Anadolu Türkçesi, Aca`ib ül-Mahlukat ve Garaibü`l Mevcudat.

Abstract:
This study aims to make a linguistic academic analysis based on the manuscript copy of "An Iskendername of Unknown Author" registered in Manisa General Library Directorate under the number 6466. In this study, it was determined that the work is one of the volumes of Hamzavi's Iskendername and has the characteristics of Old Anatolian Turkish. As it is known, Hamzavi, as one of the first prose writer of Turkish literature, lived in the second half of the XIVth century and the first quarter of the XVth century and wrote Iskendername and Hamzaname. Hamzavi's Iskendername is a mixed work in verse and prose, which includes compilations, translations and many additions by the author.
This study consists of an introduction and three chapters. In the introduction, general information on Alexander the Great and Iskendername is first given, and then the author of the work, Hamzavi, the parables of prophets and the subjects of acaibul mahlukat are discussed. In the first chapter, a detailed grammatical analysis of the text is made, and in the second chapter, the text is given with transliteration marks. The third part is a detailed grammatical index of the text. The index consists of a general index and an index of proper names. In the last part, some idioms and compound words are explained.

Keywords: Alexander the Great, Iskendername, Hamzavi, Old Anatolian Dialect, Aca`ib ülMahlukat ve Garaibü`l Mevcudat.