Tanzimat sonrası Dârülfünûn'da tefsir dersleri: 1900-1914 yılları arası bir inceleme
Tafsir courses within dar al-funun in the post-tanzimat era: A study on the period betweenthe years 1900 – 1914
Yazar: FATMA EREN
Danışman: PROF. DR. BİLAL GÖKKIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Darülfünun = University ; Ders programları = Curriculum ; Din eğitimi = Religious education ; Din eğitimi kurumları = Theological schools ; Eğitim tarihi = Educational history ; Tanzimat = Tanzimat ; Tefsir = Commentary ; İslami bilim = Islamic science ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tez konumuz, Tanzimat sonrasında kurulan ve Dârülfünûn bünyesinde açılan Ulûm-ı Âliye-i Dîniye Şûbesi'ndeki Tefsir dersleridir.
Bu konuyu işleme amacımız, Tanzimat sonrası, Dârülfünûn Ulûm-ı Âliye-i Dîniye Şûbesi bünyesinde Tefsir derslerini ele almak, eğitim-öğretim sistemine yansıyan modernleşme etkilerini, din eğitim-öğretiminin başlıca alanlarından olan Tefsir dersleri üzerinde incelemektir. 
Konumuz, Ulûm-ı Âliye-i Dîniye Şûbesi'nin açılışından kapanışına kadar olan 1900-1914 yıllarıyla sınırlıdır. Çalışmalarımızı sınırladığımız zaman dilimi hem II. Abdulhamid hem de II. Meşrutiyet döneminin bir kısmına tekabül etmektedir. İki döneme ait Dârülfünûn yönetmeliklerine, ders programlarına, Tefsir dersi kitaplarına, düzenlemelere ve hocalar hakkındaki verilere mümkün olduğunca birincil kaynaklardan ulaşılmaya çalışılmaktadır. 
Dârülfünûn veya bu dönemdeki din eğitim-öğretimini ele alan çalışmalarda karşılaştığımız Tefsir dersleriyle ilgili bilgi ve belgelerden istifade edilmektedir. Elde edilen bilgi ve belgeler analiz edilerek, Tefsir derslerinin mahiyeti ve keyfiyetine yönelik tespitlerde bulunulmaktadır. 
Ulûm-ı Âliye-i Dîniye Şûbesi'nin, Dârülfünûn bünyesinde bulunması hasebiyle, modern ya da yenilikçi din eğitim-öğretimi veren bir kurum olması hedeflendiği düşünülebilir. Avrupa ülkeleri model alınarak açılan Dârülfünûn'da, siyasi çalkantılar, öğretim kadrosu yetersizliği, imkanların sınırlılığı, ilk ve orta öğretimdeki eksiklikler gibi nedenlerden ötürü hedeflenen standartlara ulaşılamamıştır. II. Meşrutiyet'ten sonra Edebiyat Fakültesiyle gerçekleştirilen toplantılar neticesinde bir takım düzenlemelere gidilse de maddi gerekçelerle bu düzenlemeler kabul edilmemiştir.

Abstract:
The subject of the dissertation is the Tafsir courses carried out by Ulûm-ı Âliye-i Dîniye that is opened within the Dar al Funun.
My objective in this study is to go around the Tafsir education within the context of Dar al-Funun's Ulûm-ı Âliye-i Dîniye department and to investigate the influence of modernism on the education system through one of the primary fields in religious education, namely, the Tafsir courses.
The scope of the dissertation is limited to the years between the opening and closure of the department of Ulumu-i Aliye Dîniye, that is 1900 to 1914. This period of time we have devoted this study corresponds to both the times of Abdulhamid II and a certain period of the Second Constitutional Era (Meşrutiyet). In this study, I have endeavoured to reach Dar al-Funun's instructions, syllabus, Tafsir course books, regulations and data on teachers through primary sources as far as possible. By analysing the information and documents I attained, I have made certain observations on the nature and quality of Tafsir courses.
Because of the fact that Ulûm-ı Âliye-i Dîniye was a department within Dar al-Funun, it might be thought that it was an educational institution that aimed to give religious education in a modern or innovational style. In Dar al-Funun which was established by taking the European countries as a model, the targeted standards were not achieved due to certain factors such as the political turmoil, insufficiency in the teaching stuff, the opportunity restriction and the imperfections within the elementary and secondary education. Even though certain arrangements were planned in the wake of assemblies held in the Faculty of Literature after the Second Constitutional Era, these arrangements were not accepted because of financial reasons.