Güneş enerjisi etkin tasarım açısından Diyarbakır Suriçi yerleşkesi sokak dokusunda biyoklimatik konforun incelenmesi
Investigation of bioclimatic comfort in the street tread of Diyarbakir Suriçi region in terms of solar effective design
Yazar: KÜBRA SUNA GİDER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEFİKA ERGİN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsan ve çevre arasındaki ilişkiyi ortaya çıkaran kent, insan yaşamı üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. İnsanlar gün boyunca farklı mikro iklim koşullarında, sokak, park gibi farklı kentsel ortamları kullandıkları için sıcak ve soğuk termal streslere maruz kalabilmektedirler. Bundan dolayı kentsel alanda oluşan biyoklimatik konfor algıları, kentlerin gelişimi ve insanların yaşam kaliteleri için oldukça önemli bir parametre olmaktadır. Geleneksel konut dokularının, bulundukları bölgenin iklim ve coğrafya gibi doğal koşullar etkisi ile uzun yıllarda oluştukları bilindiğinden bu yapıların insanın konfor koşullarına uygun olarak yapıldığı söylenebilmektedir. Bu yüzden geleneksel olarak oluşan Diyarbakır Suriçi bölgesindeki kent dokusunda biyoklimatik konfor koşulları araştırılmıştır.
Bu çalışmada Diyarbakır Sur içi bölgesindeki yerleşim dokusuna uygun bir şekilde planlanan geleneksel kent dokusunda bulunan farklı SVF (Sky View Factor; Gökyüzü Görüş Faktörü) değerine sahip olan sokakların ve sokak elemanı olan kabaltıların, biyoklimatik konfor koşulları açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla öncelikle Suriçi Bölgesinde geleneksel sokak dokusunun bulunduğu Ziya Gökalp, Abdaldede ve Süleyman Nazif mahallelerinde bulunan 6 kabaltı ve bu kabaltlarının çevresindeki sokaklardan seçilen 19 nokta belirlenmiştir. Belirlenen bu noktalardan 2020 yaz mevsiminde (10/06/2020 – 30/09/2020 tarihleri arasında) 5 gün arayla rüzgâr hızı, hava sıcaklık, nem değerleri ve yapı yüzey sıcaklıkları ölçülmüştür. SVF değerinin belirlenmesi için havanın açık olduğu bir günde yerden 1,5 metre yükseklikte olacak şekilde balıkgözü fotoğraflar çekilmiştir. RayMan Pro programı kullanılarak FES (Fizyolojik eşdeğer sıcaklık; (Physiological Equivalent Temperature; PET)) ve SVF değerleri hesaplanmıştır. Çıkan sonuçlara göre FES ve yapı yüzeylerinin sıcaklık grafikleri oluşturulmuştur. Son olarak SVF- FES (PET) ve SVF- yapı yüzey sıcaklıkları arasındaki ilişkiler incelenmiştir.
Çalışma sonucunda ölçüm yapılan Diyarbakır Suriçi geleneksel dokusunda bulunan sokak ve kabaltıların yaz döneminde genellikle "çok sıcak" konfor aralığında olduğu görülmüştür. Yapı yüzey sıcaklıkları incelendiğinde ise kabaltıların sabah ve öğlen saatleri arasında yüzey sıcaklıkların çok az değiştiği, diğer noktaların ise yüzeye gelen güneş ışınımı miktarına göre değişiklik gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca SVF- FES (PET) ve SVF- yapı yüzey sıcaklıkları arasında doğrudan bir ilişkinin olmadığı, bu kavramları etkileyen farklı parametrelerinde göz önünde bulundurulması gerektiği anlaşılmıştır.

Abstract:
The urban which find out between people and the enviroment relationship, has an important impact on people. Because people use different urban environments such as streets and parks in different microclimatic conditions during the day, they can be exposed to hot and cold thermal stresses. Therefore, the perception of bioclimatic comfort in the urban area is a very important parameter for the development of cities and the quality of life of people. Since it is known that traditional housing patterns are formed in long years with the effect of natural conditions such as climate and geography of the region where they are located, it can be said that these structures were built in accordance with human comfort conditions. Consequently, bioclimatic comfort conditions were investigated in the urban fabric of the traditionally formed Diyarbakır Suriçi region.	
In this study, it is aimed to evaluate the streets with different SVF (Sky View Factor) values in the traditional urban texture, which is planned in accordance with the settlement pattern in the Diyarbakır Suriçi region, and the street elements cabaltı in terms of bioclimatic comfort conditions. For this purpose, first of all, 6 Kabalts in Ziya Gökalp, Abdaldede and Süleyman Nazif neighborhoods where traditional street texture is found in the Suriçi Region and 19 points selected from the streets around these Kabalts were determined. From these determined points, wind speed, temperature, humidity values and building surface temperatures were measured at 5 days intervals in the summer season of 2020 (between 10/06/2020-30/09/2020). In order to determine the SVF value, fisheye photographs were taken at a height of 1.5 meters from the ground on a cloudless day. PET (Physiological Equivalent Temperature) and SVF values were calculated by using the RayMan Pro program. According to the results, temperature graphs of PET and building surfaces were created. Finally, the relationships between SVF-PET and SVF-structure surface temperatures were examined.
As a result of the study, it has been observed that the street and cabalties found in the traditional texture of Diyarbakır Suriçi, which were measured, are generally in the "very hot" comfort range in the summer period. When the surface temperatures of the buildings are examined, it has been determined that the surface temperatures of the cabalts change very little between the morning and noon hours, while the other points vary according to the amount of solar  
radiation reaching the surface. In addition, it has been understood that there is no direct relationship between SVF-PET and SVF- structure surface temperatures and different parameters affecting these concepts should be considered.