Romantik ilişkilerde adalete duyarlılık ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide bağışlama ve algılanan partner duyarlılığının rolü
The role of forgiveness and perceived partner responsiveness in the relationship between justice sensitivity and subjective well-being in romantic relationships
Yazar: SENA DOĞRUYOL
Danışman: PROF. DR. ASLI ASLAN ; DOÇ. DR. MEHMET HARMA
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Mevcut araştırmanın temel amacı, romantik ilişkilerde adalete duyarlılık kavramının evli yetişkinler tarafından nasıl algılandığının anlaşılması ve bireyin öznel iyi oluşu çerçevesinde partnerini bağışlaması, partnerinden algıladığı duyarlılığı ve mağdur duyarlılığı düzeyini değerlendirmektir. Bu doğrultuda araştırma iki bölümden oluşmaktadır. Araştırmanın birinci bölümünde; romantik ilişkilerde adalete duyarlılığın mağdur boyutu ele alınarak bu kavramı ölçmeye yönelik Romantik İlişkilerde Mağdur Duyarlılığı Ölçeği (RİMDÖ) geliştirilmiştir. Ölçek geliştirilme sürecinde en az 1 yıldır evli olan 10 kişi ile yüz-yüze görüşmeler yapılarak, romantik ilişkilerde adalete duyarlılık ve mağdur duyarlılığı algılarını belirleyebilmek için üç adet açık uçlu soru yöneltilmiştir. Daha sonra içerik analizi uygulanarak 64 aday ölçek maddesi elde edilmiştir. Ölçeğin faktöriyel yapısının belirlenmesi için oluşturulan birinci çalışma grubu, 23-75 yaş aralığında en az 1 yıldır evli toplam 325 katılımcıdan oluşmaktadır. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları için oluşturulan ikinci çalışma grubunda ise 23-65 yaş aralığında en az 1 yıldır evli toplam 410 katılımcı yer almaktadır. Açımlayıcı faktör analizi bulguları 17 maddelik tek boyutlu bir yapı ortaya koyarak, 410 katılımcı ile yürütülen doğrulayıcı faktör analizi sonuçları da bu yapıyı desteklemiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında, mağdur duyarlılığı ile partneri bağışlama (uzaklaşma, misilleme ve yardımseverlik) arasındaki ilişkinin algılanan partner duyarlılığı düzeyine göre değişip değişmediği sınanmıştır. Ayrıca, mağdur duyarlılığı ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide partneri bağışlamanın aracı rolleri test edilmiştir. Düzenleyici değişken analizi sonuçları, algılanan partner duyarlılığının mağdur duyarlılığı ile partneri bağışlama arasındaki ilişkide düzenleyici rolü olmadığını göstermiştir. Öte yandan aracılık analizi bulguları, mağdur duyarlılığı ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide uzaklaşma ve yardımseverliğin aracı rolleri olduğunu göstermektedir. Ancak, misillemenin mağdur duyarlılığı ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkide aracı bir rolü olmadığı saptanmıştır. Araştırma bulguları ilgili literatür çerçevesinde değerlendirilerek, gelecekte yürütülecek çalışmalar için gerekli öneriler tartışılmıştır.

Abstract:
The main purpose of the current research is to understand how the concept of justice sensitivity in romantic relationships is perceived by married adults and to evaluate the individual's forgiveness of his/her partner, perceived partner responsiveness, and the level of victim sensitivity within the framework of the one's subjective well-being. Thus, the research comprised of two parts. In the first part; Victim Sensitivity in Romantic Relationships Scale (VSRRS) was developed to measure victim sensitivity by considering the victim dimension of justice sensitivity in romantic relationships. During the scale development process, face-to-face interviews were conducted with 10 people who have been married for at least one year. Three open-ended questions were asked to determine their perceptions of justice sensitivity as well as victim sensitivity in romantic relationships. Then, 64 candidate scale items were obtained by applying content analysis. The first study group was created to determine the factorial structure of the scale consists of a total of 325 participants who have been married for at least one year between the ages of 23-75. In the second study group, which was created for the validity and reliability studies of the scale, there were 410 participants who have been married for at least one year between the ages of 23-65. The findings of the exploratory factor analysis revealed a unidimensional structure of 17 items, and the results conducted with 410 participants also supported the obtained structure. In the second part of the research, whether the relationship between victim sensitivity and forgiveness (distance, retaliation, and helpfulness) was tested in the level of perceived partner responsiveness. Additionally, the mediating role of forgiveness in the relationship between victim sensitivity and subjective well-being were tested. Moderator variable analysis results showed that perceived partner responsiveness did not have a moderating role in the relationship between victim sensitivity and forgiveness. On the other hand, mediation analysis findings show that detachment and helpfulness have mediating roles in the relationship between victim sensitivity and subjective well-being. However, retaliation was not found to have a mediating role in the relationship between victim sensitivity and subjective well-being. The research findings were evaluated within the framework of the relevant literature and necessary recommendations for future studies were discussed.