Kişi haklarının ve özgürlüklerinin korunmasında idari yargının rolü
The role of administrative court on protection of personal rights and freedoms
Yazar: MURAT TEKELİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. REYHAN SUNAY
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Danıştay = Council of State ; Hak arama hürriyeti = Right to legal remedies ; Kişi = Person ; İdari yargı = Administrative justice ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
İdari yargı, idari işlem ve eylemlerin hukuka uygunluğunun denetlenmesi suretiyle, hukuk devleti ilkesinin vazgeçilmez unsurlarından biri olan kişi haklarının ve özgürlüklerinin korunması amacına hizmet etmektedir. İdari yargının asıl varoluş sebebi, idari işlem ve eylemler nedeniyle hak ve menfaati ihlal edilen kişiler açısından koruma sağlanmasıdır. Sahip olduğu bu önem nedeniyle idari yargının, kişi haklarının ve özgürlüklerinin korunmasındaki rolünün üzerinde ayrıca durulması gerekmektedir.Kişi haklarının ve özgürlüklerinin korunmasında idari yargının sahip olduğu önemin kavranabilmesi için öncelikle hak ve özgürlük kavramlarının tanımının yapılması, daha sonra hak ve özgürlük kavramlarının tarihi gelişimlerine değinilerek, idari yargının, ayrı bir yargı düzeni olarak ortaya çıkmasıyla birlikte hak ve özgürlüklerin korunmasındaki işlevine değinilmesi gerekmektedir.Ayrı bir idari yargı sistemini benimseyen Türkiye'de, idari yargı sisteminin temel kaynağı Fransız idari yargı sistemidir. Bu nedenle Türk idari yargı sisteminin kişi haklarının ve özgürlüklerinin korunmasındaki rolüne değinirken Fransız idari yargı sisteminin yapısına ve temel özelliklerine de kısaca değinilmesi yerinde olacaktır.İdari yargı, devletin kendi kendini sınırlandırması suretiyle kamu gücünü kullanan idari makamlar karşısında kişinin hukuki güvenliğinin korunması ve bu sayede daha demokratik bir yönetim sisteminin oluşturulmasını sağlar. İdari yargı organları, bu görevi yerine getirirken idari yargılamada bir takım ilke ve dayanaklardan yararlanırlar. Bu ilke ve dayanaklar sayesinde kişi hak ve özgürlüklerinin daha etkin bir şekilde korunması sağlanır.Sonuç olarak, ayrı bir idari yargı sistemini benimseyen ülkelerde, kişi haklarının ve özgürlüklerinin daha etkin bir şekilde korunduğu söylenebilir. Bir ülkede temel hakların ve özgürlüklerin anayasal veya yasal metinlerde yer alması esasında çok fazla bir anlam ifade etmez. Eğer gerçek anlamda bir demokratik hukuk devletinden söz etmek isteniyorsa, bunun için o ülkenin Danıştayının kararlarına bakmak gerekir. Ancak bu sayede bir devletin gerçek bir hukuk devleti olup olmadığı anlaşılabilir.Anahtar Kelimeler: İdari Yargı, Kişi Hakları ve Özgürlükleri, Fransız İdari Yargı Sistemi, Türk İdari Yargı Sistemi, Danıştay.

Abstract:
Administrative court is served to protect personal rights and freedoms which are one of the indispensable element of rule of law by controlling administrative acts and operations being appropiate to law. The main existence cause of administrative court is to protect the people whose rights and benefits violated from administrative acts and operations. Because of this importance of administrative court, it should also be taken into consideration with the role of administrative court in protecting personal rights and fredooms.To be understood the importance of administrative court in protecting personal rights and fredooms, first of all, it should be defined the terms of rights and fredooms.and then it should be refered to historical developments of these terms, and to function of Administrative court in protecting personal rights and freedoms with the appearance of different court system.The principle source of Turkish administrative court system which adopt a different court system form judicial court system, is French administrative court system. Because of this it is appropriate to refer the role of Turkish administrative court system over the protection of human?s rights and freedoms, it should be explained the French administrative court system?s structure and features.Administrative court provides a form of better democratic administrative system by protecting legal security form the adminstrative foundations which use the public power within the goverment?s autodetermines itself. Administrative court states, benefit from some principles, while carrying out this function. By these principles it obtained the protection of personal rights and freedoms.To sum up, the personal rights and freedoms can be said to be protected in the countries which adopt a different administrative court systems. It isn?t much meaningful that the personal rights and freedoms have a place in constitutional and legal texts. İf it is wanted to be mentioned a democratic country and law of state, it should be looked into the judicial decisions of the Council of State of a country. It is only by this way that whether a country is a real law of state or not can be understood.Keywords: Administrative Court, Personal Rights And Freedoms, French Administrative Court System, Turkish Administrative Court System, Council of State.