Sağlık çalışanlarının afet yönetimi sürecine özgü toplumsal cinsiyet algıları ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi: Bir devlet hastanesi örneği
Gender perceptions and related factors specific to the disaster management process of health workers: Example of a state hospital
Yazar: BÜŞRA NUR OLGUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU İNAL ÖNAL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Doğal Afetlerin Risk Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Devlet hastaneleri = State hospitals ; Hastaneler = Hospitals ; Sağlık personeli = Health personnel ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Afet durumlarında afetzedelerin ilk müdahalesini gerçekleştiren sağlık çalışanlarının tüm uygulamalara toplumsal cinsiyet eşitliği bakış açısıyla yaklaşması gerekmektedir. Bu sebeple sağlık çalışanlarının afet yönetimine özgü toplumsal cinsiyet algılarının belirlenmesi oldukça önemlidir. Bu çalışma Çan Devlet Hastanesi'nde görev yapan sağlık çalışanlarının afet yönetimi sürecine özgü toplumsal cinsiyet algı düzeylerinin ve ilişkili faktörlerin belirlenmesini amaçlamaktadır. 

   Bu çalışma 15 Ocak-30 Mart 2021 tarihleri arasında Çan Devlet Hastanesi'nde görevli 207 sağlık çalışanı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmacılar tarafından oluşturulmuş 41 soruluk bir anket formu yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Anket formu dört bölümden oluşmaktadır. Bunlar, katılımcıların sosyo-demografik özelliklerine yönelik 10 soru, afetler ile ilişkili olarak 16 soru, afet yönetimine özgü toplumsal cinsiyet algılarını değerlendirmek amaçlı olarak 10 soru ve sağlık personelinin afetlere müdahalesinde toplumsal cinsiyete algı durumları ile ilişkili olan 5 sorudan oluşmaktadır. Araştırmada verilerin analizi için SPSS 19.0 istatistiksel paket programı kullanılmıştır. 
   Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının %70,54'ünü kadın, %29,46'sını erkek sağlık çalışanı oluşturmaktadır. Katılımcıların çoğu (%79,61) afet eğitimi almıştır. Katılımcıların %70,24'ü daha önce bir afet yaşadığını, yaşadığı bu afette (%88,03) ve Covid-19 pandemisinde (%72,94) ise kadın ve erkeğin eşit derecede olumsuz etkilendiğini belirtmiştir. Afet mevzuatının toplumsal cinsiyete duyarlı olduğunu düşünen sağlık çalışanlarının, herhangi bir afet eğitimine katılan sağlık çalışanlarının ve afetlerle ilgili faaliyetlerde kadınları kırılgan/incinebilir grupta düşünen sağlık çalışanlarının afet yönetimi sürecine özgü toplumsal cinsiyet algı puanları anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak katılımcıların çoğu yaşadıkları afetlerde her iki cinsiyetin de eşit derecede olumsuz etkilendiklerini belirterek eşitlikçi bir yaklaşım benimsediklerini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Health workers who perform the first response to disaster victims should approach all practices with a gender equality perspective. For this reason, it is very important to determine the gender perceptions of health workers specific to disaster management. This study aims to determine the gender perceptions and related factors specific to disaster management processes of health personnel working at Çan State Hospital. 

   This study was carried out with 207 health workers working at Çan State Hospital between January 15 and March 30, 2021.  A questionnaire consisting of 41 questions created by the researchers was applied by face to face interview technique. The questionnaire form consists of four parts. These consist of 10 questions regarding the socio demographic characteristics of the participants, 16 questions related to disasters, 10 questions to evaluate the gender perceptions specific to disaster management, and 5 questions related to the gender perceptions of health personnel in disaster response. SPSS 19.0 statistical package program was used for data analysis in the research. 

   70.54% of the health workers participating in the research are female and 29.46% are male.  Most of the participants (79.61%) received disaster training. 70.24% of the participants stated that they had experienced a disaster before, and that both men and women were equally adversely affected in this disaster (88.03%) and the Covid-19 pandemic (72.94%). The gender perception scores related to the disaster management process were found to be significantly higher among the health workers who think that disaster legislation is sensitive to gender, health workers who participate in any disaster training, and health workers who consider women as the vulnerable group in activities related to disasters (p<0.05). As a result, most of the participants stated that both genders were affected equally negatively in the disasters they experienced and revealed that they adopted an egalitarian approach.