Aday öğretmenlerin yetişme sürecinin değerlendirilmesi ve mentorluk önerilerinin uygulanmasına ilişkin görüşler
Evaluation of the progression of teachers candidates and opinions on the application of mentoring guidelines
Yazar: MEHTAP NAİLLİOĞLU KAYMAK
Danışman: DOÇ. DR. FERUDUN SEZGİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Eğitim sorunları = Education problems ; Mentorluk = Mentoring ; Mesleki eğitim = Vocational education ; Mesleki sorunlar = Vocational problems ; Rehber öğretmenler = Guidance teacher ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, aday öğretmen ve danışman öğretmenlerin, süreçte karşılaştıkları sorunlar ve nedenleri ile sürecin iyileştirilmesine yönelik beklentilerin tespiti ve tarafların faydalanacağı mentorluk uygulamalarına ilişkin önerilerin geliştirilmesidir. Olgubilim deseninin kullanıldığı çalışmada maksimum çeşitlilik ve ölçüt örneklemeden faydalanılarak belirlenmiş, 12 aday öğretmen, 9 danışman öğretmen ile yarı yapılandırılmış formlar kullanılarak birebir görüşmeler yapılmıştır. Katılımcıların görüşlerine göre, 1995 ve 2015 mevzuatlarının kapsamındaki aday öğretmen yetiştirme sürecinde karşılaşılan sorunlar ve beklentiler ile süreçte yaşanan mentorluk ilişkisi içinde danışmanların rol davranışları nitel yöntemle analiz edilmiştir. Araştırma bulguları dikkat çekici veriler sunmaktadır. Aday öğretmenlerin, uygulamalı eğitim becerileri hazır bulunuşluk düzeyleri oldukça zayıftır. Aday öğretmenler, danışman öğretmenlerinin, kendileri ile aynı eğitim seviyesinde olmasından ve olumsuz kişilik özelliklerinden memnun değildir. Danışman öğretmenler adaylık sürecinin, ciddiye alınmadığını, amacından uzaklaşıldığını ve denetim eksikliği olduğunu düşünmektedir. Her iki taraf da adaylık sürecinde, performans değerlendirilmesi ve okulların fiziki ortam ve olanakları ile ilişkili sorunlar yaşamaktadır. Aday öğretmenlerin büyük bir çoğunluğu adaylık sürecinde aldıkları hizmet içi eğitimleri yetişkin eğitimine uygunsuz bulmaktadır. Aday öğretmenler, adaylar arasında daha planlı ve organize bilgi ve deneyim paylaşımı gerçekleştirilmesini ve ayrıca danışmanları dışındaki meslektaşları ile de sosyal ve akademik paylaşımlarda bulunmayı beklemektedir. Her iki taraf da üniversitelerden, staj uygulamasının kalitesini artırmasını, MEB'den ise içerik ve uygulanma şeklinin farklı olacağı bir tür danışmanlık veya mentorluk eğitimine ve düzenli seminer ve konferanslara danışmanları tabi tutmasını, ayrıca danışmanlığın ücretlendirilmesini beklemektedir. Aday öğretmenlerin neredeyse tamamının beklentisi 2015 mevzuatındaki performans değerlendirme sonrası yazılı ve sözlü değerlendirme sınavlarının azaltılması, mümkünse kaldırılmasıdır. Aday öğretmenler tarafından danışman öğretmenlerde bir mentor olarak en zayıf bulunan roller yüzleştiricilik, kolaylaştırıcılık ve model olma rolüdür. Danışman öğretmenler mentorluk rol davranışlarını adaylara yeterince sergileyememektedirler. Ayrıca çalışmada danışmanlar için zorunlu "uygulamalı sertifikalı mentorluk eğitimleri"nin başlatılması, kıdemli danışman ve baş danışman havuzları"nın oluşturulması, esnek "faaliyet planları" oluşturulmasını da kapsayan uygulamaya dönük çeşitli öneriler paylaşılmaktadır.

Abstract:
The main purpose of this research is to identify the problems and causes of the advisors' and teacher candidates' experience in this process and to determine the expectations for the improvement of the process and to develop proposals for mentoring practices that are beneficial to the parties. In the study, in which the phenomenological method was used, one on one interviews were conducted with 12 teacher candidates, 9 advisors that were determined by utilizing maximum variety and criterion sampling via semi-structured forms. According to the views of the participants, the problems and expectations encountered during teacher candidate training process covered by the 1995 and 2015 legislations and the role behaviors of advisors in relation to mentoring were analyzed by qualitative method. Research findings present striking data.  Teacher candidates' practical training skills, readiness levels are quite weak. Candidate teachers are not satisfied with the same level of education and adverse personality traits as the advisor teachers themselves. Advisor teachers think that the candidacy period is not taken seriously, is deviated from its aim and lack of inspection. Both parties are experiencing problems related to the candidacy, performance evaluation and the physical environment and facilities of schools. The vast majority of the candidate teachers find that the in-service training they receive during the candidacy is inconvenient for adult education. Teacher Candidates expect to have more planned and organized sharing of knowledge and experience among candidates, and also social and academic exchanges with colleagues apart from their advisors. On both sides, the universities are expected to increase the quality of the internship application and the ministry of national education is expected to provide a kind of counseling or mentoring education which will be different in terms of content and implementation, make consultants subject to regular seminars and conferences, also make counseling charged. The expectation of almost all the candidate teachers is that the written and oral assessment exams after performance evaluation stated in the 2015 legislation are reduced or removed if possible. The weakest roles perceived by teacher candidates in advisor teachers as mentors are found to be confrontation, facilitation and role modeling. Advisor teachers are not able to exhibit mentor role behaviors sufficiently to the candidates. Also, various practical proposals are shared, including the initiation of mandatory "hands-on certified mentoring trainings" for advisors, the creation of senior advisors and chief consultant pools, and the creation of flexible "action plans".