Ortaokul öğrencilerinin çevre, plastik atık ve geri dönüşüm tutumlarının belirlenmesi
Determination of secondary school students 'attitudes of environment, plastic waste and recycling
Yazar: GÜLDER KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. DİDAR ZÜMRÜT BAŞBAKKAL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Atıklar = Wastes ; Okul-çevre ilişkisi = School-environment cooperation ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Plastik atıklar = Plastic wastes ; Plastik atıklar = Plastic wastes ; Yeniden kazanma = Recycling ; Çevre = Environment

Özet:
Araştırma Antalya ili Gazipaşa ilçesi merkez ortaokullarında öğrenim gören 8.sınıf öğrencilerinin çevre, plastik atık ve geri dönüşüm tutumlarının belirlenmesi amacıyla Şubat 2019-Haziran 2020 tarihleri arasında yürütülmüş olup Eylül-Ekim 2019 tarihleri arasında veriler öğrencilerden toplanmıştır. Tanımlayıcı ilişkisel tasarımda yürütülen araştırmanın evrenini, Gazipaşa ilçesi merkez ortaokullarında öğrenim gören 8. Sınıf öğrencilerinin tümü oluşturmuş olup, örnekleme yöntemine gidilmeksizin evrenin tamamına ulaşılmaya çalışılmıştır (N= 503). Araştırmanın yürütülmesi için Ege Üniversitesi etik kurul izni, Antalya İl Milli Eğitim Müdür'lüğü yazılı izni, katılımcıların velilerinin gönüllü olurları yazılı ve sözel olarak alınmıştır.
Çalışmanın tanımlayıcı analizleri için SPSS 22.0 programında veri tabanı oluşturulup veriler elle girildikten sonra frekans, yüzde, ortalama ve standart sapmaları hesaplanmıştır. Değişkenler normal dağılıma uygunluk göstermediği  için, karşılaştırmalar nonparametrik testlerden kruskall wallis testi ile gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerin yaş ortalaması 13,13±0,05 (min.11-max.15 yaş) olup, %50,1'i kız öğrencilerdir. Öğrencilerin %5,2'si hiç kardeşi olamadığını,%34,6'sı iki kardeşi olduğunu belirtmiştir. Öğrencilerin %41,4'ü müstakil evde yaşadıklarını, %47,9'u apartmanda ve %10,7'si sitede oturduklarını belirtmişlerdir. Öğrencilerin %1,6'sının annesi, %0,4'nün babası okur-yazar değildir. Öğrencilerin %36'sının babası serbest meslek sahibi, %72,8'nin annesi çiftçilikle uğraşmaktadır. Öğrencilerin %93,2'si okullarında geri dönüşüm kutusu olduğunu belirtmiştir. Öğrencilerin ÇTÖ puan ortalamaları ve alt boyut puan ortalamaları incelendiğinde; ortaokul öğrencilerinin plastik atıklar ve geri dönüşümün çevreye etkilerine yönelik tutum ortalama puanı 3,60 olarak hesaplanmış ve bu değer olumlu tutum olarak nitelendirilmiştir. Alt boyutlar incelendiğinde ise ortaokul öğrencilerinin bilgi ve duygu düzeylerinin daha yüksek, davranış düzeyinin daha düşük olduğu sonucuna varılmıştır. Öğrencilerin ÇTÖ puan ortalaması cinsiyet, aileyle yaşanan yer, baba eğitim düzeyi, anne mesleği, baba mesleği değişkenlerine göre p<0,05 anlamlılık düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı fark göstermezken, anne eğitim düzeyine göre istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur(X2=11,449,  p<0,05).
Araştırma sonucunda ortaokul öğrencilerinin çevreyle ilgili tutumlarının bilgi ve duygu boyutunun daha olumlu düzeyde olduğu, davranış boyutunun daha düşük düzeyde kaldığı görülmektedir. Öğrencilerin plastik atıkların geri dönüşümü ve çevreye etkisi konusunda farkındalıklarının arttırılmasında okul sağlığı hemşirelerinin, öğretmenlerin ve ailelerin ortak çalışmaları, olumlu davranış ve tutum geliştirilebilmesi için yerel yönetimler ile birlikte eğitim programları ve projeler geliştirilmesi önerilmiştir. 



Anahtar Kelimeler; Çevre, plastik atık, geri dönüşüm, ortaokul

Abstract:
The research was done between February 2019 and June 2020 in order to determine the environment, plastic waste and recycling attitudes of 8th grade students studying in the central secondary schools of Gazipaşa district of Antalya province, and the data were collected from the students between September and October 2019. The descriptive relational design was the research universe, and all 8th grade students studying in the secondary schools of Gazipaşa were formed. The entire universe was tried to be reached without going through the sampling method (N=503). Is the Ege University ethical committee taken order to carry out the research, written permission of Antalya Provincial Directorate of National Education and the voluntary values of the parents of the students were written and verbal.
For descriptive analysis of the study, after creating the database in SPSS 22.0 program and entering the data manually, the frequency, mean and standard deviations were calculated. As the variables did not conform to normal distribution, comparisons were made the kruskall wallis test, one of the non parametric tests. The average age of students is 13,13±0,05 (min.11-max.15 years old, and %50,1 of them were female. 5,2% of the students stated that they had no siblings and %34,6 had two siblings. They stated that were sitting at %47,9 apartments, % 10,7 sites. %1,6 mothers and %0,4 fathers are illiterate. %36,0 of the students fathers are engaged in self emplyoment, %72,8's mother is farming. %93,2 school recycling stated that they have a box. When the average scores of the students CTS scores and subdimensions were examined, the average score of middle school students' attitude towards the effects of the plastic waste and recycling on the environment was calculated as 3,60 and this value as considered as positive attitude. When the sub-dimension analyzed, it can be concluded that the level is lower, the mean CTS score of the students is higher, and that the behavior level is lower, the mean CTS score of the students'  gender, place with family, education level of father, mother profession, father profession there was no statistically significant difference signifance level p<0,05. Significant diffence found according to mother's  education level  (X2=11,449,  p<0,05).
According to the results of the research, it is observed that the informational and emotional dimension of the middle school students, whose attitudes level was found more positive level, behavioral attitude was found lower. It has been suggested that school health nurses, teachers and families work together in order to increase the awareness of students about the recycling of plastic and its impact on the environment and to develope educational programs and projects with local governments to develope positive behavior and attitude.