Farklı sulama ve azot uygulamalarının şeker otunun (Stevia rebaudiana Bertoni) verim, kalite parametrelerine etkileri ve spektroradyometrik ölçümlerle ilişkilendirilmesi
The effects of irrigation and nitrogen applications on yield and quality parameters of stevia (Stevia rebaudiana Bertoni) and their corelation with spectroradiometric
Yazar: GÜLÇİN ECE ASLAN
Danışman: PROF. DR. AHMET KURUNÇ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Asteraceae familyasına ait çok yıllık yarı çalımsı bir bitki olan şeker otu (Stevia rebaudiana Bert.) yapay tatlandırıcılara alternatif olarak kullanılabilen, kalorisi olmayan doğal tatlandırıcıların en önemli kaynaklarından biridir. Bitki yetiştirme koşulları ve tarımsal uygulamalara bağlı olarak şeker otu yapraklarındaki steviosid konsantrasyonunun büyük ölçüde değişiklik gösterdiği bilinmektedir. Bu çalışmada şeker otu bitkisinin farklı sulama rejimleri altında bitki su tüketimi, bitki gelişimi, verim, kalite parametrelerinin belirlenmesi ve spektroradyometrik yansıma değerlerinin sulama yönetiminde kullanılabilirliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Arazi çalışması yağış etkisinin kontrol altına alındığı deneme parsellerinde 2015 ve 2016 yıllarında gerçekleştirilmiştir. Sulama programı 30 cm'lik bitki kök bölgesinde eksilen toprak suyunun farklı oranlarda yeniden verilmesi prensibine dayandırılarak yapılmıştır. Araştırmada 6 sulama konusu (I120, I100, I80, I60, I40, I20) ve 2 azot fertigasyon (kontrol-sıfır azot-N0 ve önerilen azot-10 kg/da-N1) düzeyi ele alınmıştır. En yüksek verim I120 konusunda belirlenmiştir. Rebaudiosid A ve steviosid içerikleri artan su kısıtı düzeyleriyle (I60, I40 ve I20) azalış göstermiştir. Ayrıca, damla sulamayla yetiştirilen şeker otu bitkisi için spektroradyometrik ölçümlerle farklı dalga boylarında bitki örtüsünden elde edilen yansıma değerleri kullanarak farklı vejetasyon indeksleri (Bant Oranlama İndeksi-VI, Normalize Edilmiş Bitki İndeksi-NDVI, Bitki Ayrım İndeksi-DVI ve Su İndeksi-WI) hesaplanmış ve bu indekslerle bitki gelişimi ve su tüketimi arasındaki ilişki irdelenmiştir. Bu indekslerin su stresinin ayırt edilmesinde oldukça etkili olduğu, bitki gelişim ve verim parametreleri ile kuvvetli ilişkiler gösterdiği belirlenmiştir. Sonuç olarak bu çalışmayla hem ülkemiz hem de dünyada benzer özelliğe sahip bölgeler için şeker otunun sulamasıyla ilgili birçok temel altlık bilgi ortaya konulmuştur

Abstract:
Stevia rebaudiana Bertoni, an herbaceous perennial plant belong to Asteraceae family, is one of the important source of natural sweetening agents with non-calorie that can be used as an alternative to artificial sweeteners. It is known that stevioside concentration in stevia leaves varies widely, depending on the growing conditions and agricultural practices. In this study, it was aimed to determine evapotranspiration, plant development, yield and yield quality parameters and usability of spectroradiometric reflectance values in irrigation management of stevia grown under different irrigation regime. The field work was carried out in the experimental plots under controlled precipitation effect in 2015 and 2016. Irrigation scheduling was based on replenishment of soil water depleted from 30 cm soil depth at different ratios. There were 6 irrigation regimes (I120, I100, I80, I60, I40, I20) and 2 nitrogen (N) fertigation levels (control-zero nitrogen-N0 and recommended nitrogen level for stevia-10 kg/da-N1). The highest yield was determined for I120. Rebaudioside A and stevioside contents decreased with increasing water deficit levels. In addition, different vegetation indexes (Vegetation Index-VI, Normalized Difference Vegetation Index-NDVI, Differenced Vegetation Index-DVI and Water Index-WI) were calculated by using reflectance measurements obtained from plant canopy at different wavelengths by spectroradiometric measurements. In terms of irrigation management, the dynamic interactions among these indexes versus plant growth and seasonal evapotranspiration was established for drip irrigated stevia. With this study, many basic information related to irrigation of stevia has been presented for both our country and as well as for regions of the world with similar characteristics