İstanbul'daki hanedan camilerinin konumsal değerlendirmesi
Locational assessment of dynasty mosques in Istanbul
Yazar: FUNDA ÇETİN YAVUZ
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ RECEP YARCAN
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Turist Rehberliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History ; Tarih = History ; Turizm = Tourism
Dizin: Konum = Location ; Külliyeler = Complexes ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı mimarisi = Ottoman architecture ; İstanbul = Istanbul

Özet:
İstanbul, tarihsel süreçte birçok medeniyetin sahip olmak istediği şehir olmuştur. Osmanlı Devleti'nde, Fatih Sultan Mehmet bu idealini gerçekleştirmiş ve İstanbul için yeni bir dönem başlamıştır.
İstanbul'u imar eden Osmanlı Devleti; İstanbul topoğrafyasının getirdiği ekonomik, coğrafî, ticarî avantajların ve şehrin tarihsel birikiminin farkındaydı. Bu farkındalıkla, Roma ve Bizans'ın oluşturduğu ticaret alanları, kamusal alanlar, kültürel ve dinî mekânlarda çoğu kez devamlılık sağlamıştır. Katmanlarında üç imparatorluğun izini barındıran İstanbul, hanedana mensup veya hanedan dışı birçok şahıs tarafından imar edilmiştir. Yedi tepeli eşsiz şehrin her bir tepesi, hanedanın birbirinden güzel külliyeleriyle süslenmiştir. Suriçi İstanbul'un prestijli konumu, hanedandan olan veya olmayan herkesi burada yapı faaliyetinde bulunmaya yönlendirmiştir. XIX. yüzyıldan itibaren değişen dengeler, İstanbul'da odak noktasının Suriçi İstanbul'dan, Boğaz'a ve kıyılara kaymasına sebep olmuştur. Konumsal değişim, yapıları da etkilemiş; külliyelerden camilere, avlulardan hünkâr köşklerine evrilen bir süreç başlamıştır.
İmparatorluğun kuruluşundan yıkılışına kadar yaşadığı her türlü değişim, İstanbul'un imar faaliyetlerinde izlenmiştir. Çalışma, inşa edilen yapıların neden bulundukları konumda olduklarını anlamak üzerinedir. Önce hanedan üyeleri sonra hanedan dışı şahsiyetlerin yapıları incelenmiş, sonrasında yapılar arasında, çeşitli faktörler göz önünde bulundurularak karşılaştırmalar yapılmıştır.

Abstract:
Istanbul has been the city that many civilizations wanted to acquire in the historical process. Fatih Sultan Mehmet, the sultan of the Ottoman Empire realized this ideal and a new era began for Istanbul.
The Ottoman Empire, that re-built Istanbul was aware of the city's economic, geographical and commercial advantages brought by the topography and also by the historical heritage of the city. The cited awareness, often provided continuity in the commercial areas, public, cultural and religious spaces that was created by Rome and Byzantium. Istanbul, which contains the traces of three empires in its layers, was structered by many members of the Ottoman dynasty or non-dynasty. Each hill of the unique city with seven hills is decorated with the most beautiful dynastic building complexes.The prestigious location of Suriçi Istanbul direced everyone, whether dynastic or not, to engage in construction activities here. The changing balances since the 19th century caused the focus of Istanbul to shift from Suriçi Istanbul to Bosphorus and its shores. Spatial change also affected building structures; A process that evolved from complexes to individual mosques, from courtyards to sultan's mansions began.
All kinds of changes that the empire went through from its establishment to its collapse are observed in the zoning activities of Istanbul. The study is about understanding why the constructed structures are at the locations that are chosen for their position. In this study, the building structures of the dynastic members and then the non-dynastic personalities are examined, followed by comparisons between the two considering various factors.