Fen eğitiminde motivasyon ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
The study of reliability and validity of the science motivation scale
Yazar: OSMAN IŞIN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN AKÇAY
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik = Reliability ; Motivasyon = Motivation ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışma, Glynn, Brickman, Armstrong ve Taasoobshirazi tarafından geliştirilen "Science Motivation Questionnaire-2" ölçeğinin Türkçe'ye uyarlanıp geçerlik ve güvenirlik analizlerinin yapılması amacıyla yapılmıştır. Geliştirilen ölçek, öğrencilerin fen motivasyon seviyelerini ve türlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Ölçek uyarlama basamakları izlenerek Türkçe'ye çevrilen ölçeğin dilsel eşdeğerlik sınaması yapılmıştır. Geri çeviri işlemi yapılarak oluşturulan çeviriler birbirleriyle karşılaştırılmış ve pilot uygulamaya hazır hale getirilmiştir. Pilot uygulama olarak 30 ortaokul öğrencisine uygulandıktan sonra ölçeğin Türkçe formuna son hali verilerek Fen Eğitiminde Motivasyon Ölçeği (FEMÖ) elde edilmiştir. Oluşturulan ölçek, beş ortaokulda öğrenim görmekte olan 5,6,7 ve 8. sınıf seviyelerindeki toplam 617 öğrenciye uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde ölçeğin yapı geçerliğini incelemek için açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmış, güvenirliğini sınamak için ise Cronbach Alpha katsayısı hesaplanmıştır. Geçerlik ve güvenirlik incelenmesi çalışmasında SPSS 22.0 ve Lisrel 8.71 programlarından yararlanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre FEMÖ, 22 madde ve 5 alt faktörden (içsel motivasyon, kariyer motivasyonu, öz kararlılık, öz yeterlilik, not motivasyonu) oluşmaktadır. Ölçeğin açıkladığı toplam varyans oranı %50,87 ve Cronbach Alpha katsayısı ise 0.83 olarak tespit edilmiştir. Buna göre Fen Eğitiminde Motivasyon Ölçeği (FEMÖ)'nün ortaokul öğrencilerinin fen motivasyon seviye ve türlerini belirlemede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Motivasyon, Geçerlik, Güvenirlik, Açımlayıcı Faktör Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi.

Abstract:
The objective of this study is adapting into Turkish of Science Motivation Questionnaire-2 which was first developed by Glynn, Brickman, Armstrong ve Taasoobshirazi, and doing the study of reliability and validity of the scale. The questionnaire aims to determine science motivation degree and motivation type of the students. Science Motivation Questionnaire-2 was translated into Turkishby linguists and the linguistic equivalancy of the scale has been done. After pilot application has been done with 30 secondary school students, Turkish form of the questionnaire was obtained and it is named Fen Eğitiminde Motivasyon Ölçeği (FEMO). FEMO was implemented to 617 secondary school students which are in the 5 secondary schools. For analyzing the obtained datas, Explatory Factor Analyses (EFA) and Confirmatory Factor Analyses (CFA) were carried out to examine construct validity and Cronbach alpha coefficient was calculated so as to test the reliability. The analyses were conducted by using the programmes SPSS 22,0 and Lisrel 8,71. According to resuls of the study, FEMO scale consists of 22 items and 5 sub-factors which are intrinsic motivation, career motivation, self-determination, self-efficacy and grade motivation. Total variance rate is found as %50,87 and Cronbach Alpha coefficient is calculated as 0,83. Eventually, it is concluded that the FEMO scale is valid and reliable as aresults of its adaptation to Turkish.

Key Words:Motivation, Validity, Reliability, Explatory Factor Analysis, Confirmatory Factor Analysis.