Aripiprazol ile tedavi edilen şizofreni ve bipolar hastalarında DRD2 gen polimorfizmleri ile akatizi arasındaki ilişki
Association of DRD2 gene polymorphi̇sms wi̇th akathisia in bipolar and schizophrenia patients treated wi̇th aripiprazole
Yazar: OBEN TOSUN KILIÇ
Danışman: PROF. DR. MURADİYE NACAK
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Aripiprazol = Aripiprazole ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Dopamin = Dopamine ; Mental bozukluklar = Mental disorders ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Psikomotor ajitasyon = Psychomotor agitation ; Tedavi = Treatment ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Aripiprazol benzersiz bir etki mekanizmasına sahip yeni nesil bir antipsikotik ilaçtır. Genellikle güvenli ve iyi tolere edildiği belirtilse de aripiprazol tedavisine bağlı yüzde on beşe varan oranlarda akatizi gelişebildiği bildirilmiştir. Akatizi oturmakta veya hareketsiz durmakta zorlanma gibi nesnel belirtiler ve içsel huzursuzluk hissi gibi öznel şikayetler ile karakterize bir hareket bozukluğudur. Antipsikotik tedaviye bağlı akatizi gelişiminin altında yatan mekanizma tam olarak anlaşılamamıştır. D2 reseptörlerinin blokajı akatizi gelişiminde suçlanmaktadır. Daha önceki çalışmalar, dopamin D2 reseptörü (DRD2) geninindeki Taq 1A ve Taq 1B polimorfizmlerinin, insan santral sinir sisteminde D2 reseptör bağlanması ve ekspresyonu ile ilişkili olduğunu düşündürmüştür. Bu çalışmanın amacı DRD2 Taq 1A ve Taq 1B polimorfizmi ve aripiprazolün indüklediği akatizi riski arasındaki ilişkiyi incelemektir. Şizofreni ve iki uçlu bozukluk tanılı yüz sekiz hasta çalışmamıza dahil edildi. Tüm hastalar günlük 10 mg, 15 mg, 20 mg veya 30 mg aripiprazol dozu ile tedavi edildi. Akatizi, Barnes Akatizi Derecelendime Ölçeği (BADÖ) ile değerlendirildi. BADÖ puanları iki ve üstü olan hastalar akatizi, geri kalanlar ise kontrol olarak kabul edildi. DNA hastaların periferik kan örneklerinden izole edildi. PCR-RLFP analizi ile genotipleme yapıldı. Çalışmamızda DRD2 Taq 1B polimorfizmi B1 aleli taşıyıcılarında akatizi istatistiksel anlamlı olarak yüksek saptandı. Sonuçlarımız DRD2 Taq 1B polimorfizmi B1 alelinin aripiprazole bağlı akatizi gelişiminde bir risk faktörü olabileceğini göstermiştir.

Abstract:
Aripiprazole is a novel antipsychotic with a unique mechanism of action. Altough it is considered as a safe and well-tolerated, akathisia is reported up to fifteen percent during it' s treatment. Akathisia is a movement disorder that is characterized objectively by an inability to sit or stand still and a subjective feeling of inner restlessness. The mechanisms underlying the occurrence of akathisia during antipsychotic treatment are still not fully understood. The blockade of D2 receptors was hypothesized to cause akathisia. Previous studies had suggested that the Taq 1A and Taq 1B polymorphisms of the dopamine D2 receptor (DRD2) gene is associated with D2 receptor binding and expression in human central nervous system. The aim of the present study was to examine the relationship between DRD2 Taq 1A and Taq 1B polymorphisms and the risk of aripiprazole-induced akathisia. One hundred eight patients with schizophrenia or bipolar disorderwere enrolled into the study. All patients were treated with aripiprazole 10 mg, 15 mg, 20 mg or 30 mg daily dosage. Akathisia was assessed using Barnes Akathisia Rating Scale (BAS). Patients had two or more BAS score were classified as akathisia while the rest were classified as control. Genomic DNA was isolated from peripheral blood samples of the patients. Genotyping was performed by PCR-RFLP analysis. Akathisia was found statisticly higher in B1 allel carriers of DRD2 Taq 1B polymorphism. Our results show that B1 allel of Taq 1B polymorphism may be a risk factor for the ariprazole induced akathisia.