Psikolojik sermayenin değişime direnç tutumu üzerindeki etkisinde algılanan iletişim kalitesi ve algılanan örgütsel desteğin düzenleyici rolü
The moderating role of perceived quality of communication and perceived organizational support in the effect of psychological capital on resistance to change attitude
Yazar: SENA BOZGAN FENDOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGE TAYFUR EKMEKCİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim Organizasyon ve Örgütsel Davranış Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Algılanan örgütsel destek = Perceived organizational support ; Değişime direnç = Resistance to change ; Pozitif psikolojik sermaye = Positive psychological capital ; Örgütsel değişim = Organizational change ; Örgütsel iletişim = Organizational communication ; İletişim = Communication ; İletişimsel işlev = Communicative function

Özet:
Teknolojik, sosyal ve ekonomik gelişmeler çerçevesinde değişim her alanda olduğu gibi örgütsel çevrede de oldukça önem kazanmıştır. Değişimin kaçınılmaz bir gerçeklik olarak görüldüğü günümüzde, örgütlerin başarısı bu değişimlere ne ölçüde uyum sağladıklarına bağlı olarak değişkenlik göstermeye başlamıştır. Dolayısıyla değişimin önündeki en büyük engellerden olan değişime direnç tutumunun önüne geçilmesi örgütler için bir zorunluluk haline gelmiştir. Çalışanların değişime gösterdikleri direnç tutumunun hem bireysel hem de örgütsel faktörlerden etkilendiği bilinmektedir. Bu çerçevede, bu çalışma kapsamında değişime direnç tutumunu etkilediği düşünülen bireysel ve örgütsel faktörler bir arada ele alınarak bütüncül bir bakış açısı kazandırılması amaçlanmaktadır. Bu bağlamda, pozitif psikoloji akımı ile şekillenen psikolojik sermayenin değişime direnç tutumu üzerindeki etkisinde algılanan iletişim kalitesi ve algılanan örgütsel desteğin düzenleyici etkisi araştırılacaktır.
Araştırmanın verileri, Türkiye'de faaliyet gösteren bir savunma sanayii şirketinde çalışan yüz doksan üç çalışandan anket yöntemiyle toplanmıştır. Çalışma kapsamında incelenen modelin analizi Hayes (2018) tarafından geliştirilen PROCESS Makro ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın ana modeli kapsamında elde edilen bulgular incelendiğinde bireysel faktör olarak ele alınan psikolojik sermayenin değişime direnç tutumu üzerindeki etkisinin istatistiki olarak anlamlı olmadığı görülmüştür. Çalışmanın düzenleyici değişkenleri olan ve örgütsel faktörler altında ele alınan algılanan örgütsel iletişim kalitesi ve örgütsel desteğin ise değişime direnç tutumu üzerindeki doğrudan etkisinin güçlü ve negatif yönlü olduğu görülmüştür. Örgütsel faktörlerin psikolojik sermaye ve değişime direnç tutumu ilişkisindeki düzenleyici etkilerine bakıldığında ise algılanan örgütsel desteğin sınırda anlamsızlık düzeyinde düzenleyici etkisi olduğu, algılanan örgütsel iletişim kalitesinin ise söz konusu ilişkide düzenleyici rolü olmadığı tespit edilmiştir. Bir başka deyişle, elde edilen bulgular örgütsel faktörlerin değişime direnç tutumu üzerinde düzenleyici etkilerinin yanı sıra ana etkilerinin çok güçlü olduğunu göstermiştir. Çalışmanın ek analizler bölümünde gerçekleştirilen hiyerarşik regresyon analizinde, psikolojik sermayenin değişime direnç tutumunu negatif yönde tahmin ettiği görülse de analize örgütsel faktörlerin dâhil edilmesi ile psikolojik sermayenin değişime direnç tutumu üzerindeki etkisinin anlamsız hale geldiği görülerek bir kez daha örgütsel faktörlerin değişime direnç tutumu üzerindeki etkisinin daha güçlü olduğu görülmüştür.

Abstract:
Within the framework of technological, social and economic developments the importance of change has increased in the organizational environment as well as in every field. In today's world, where change is seen as an inevitable reality, the success of organizations has begun to vary depending on how much they adapt to these changes. Therefore, it has become a necessity for organizations to prevent the resistance to change attitude, which is one of the biggest obstacles to change. It is known that employees' resistance to change attitude is affected by both individual and organizational factors. In this framework, within the scope of this study, it is aimed to gain a holistic perspective by considering both individual and organizational factors that are thought to affect the resistance to change attitude. In this context, the moderator effect of perceived communication quality and organizational support in the effect of psychological capital shaped by positive psychological trend on resistance to change will be investigated.
The data of the research were collected from one hundred and ninety-three employees working in a defense industry company operating in Turkey by questionnaire method. The analysis of the model within the scope of the study was carried out with the PROCESS Macro developed by Hayes (2018). When the findings obtained within the scope of the main model of the study were examined, it was seen that the effect of psychological capital, which was considered as an individual factor, on the resistance to change attitude was not statistically significant. It had been observed that the direct effect of perceived organizational communication quality and organizational support, which are the moderator variables of the study and which are considered under organizational factors, on the resistance to change attitude was strong and negative. When the moderator effects of organizational factors on the relationship between psychological capital and resistance to change are examined, it has been determined that perceived organizational support has a moderating effect at the border of significance and perceived organizational communication quality did not have a moderating role in the said relationship. In other words, the findings showed that the main effects of organizational factors on resistance to change, rather than their moderator effects, were very strong. In the hierarchical regression analysis tested in the additional analysis section of the study, although it was seen that psychological capital predicted resistance to change negatively, it was seen that the effect of psychological capital on resistance to change became insignificance with the inclusion of organizational factors in the analysis. Thus, once again, it has been seen that the effect of organizational factors on the resistance to change attitude are stronger than individual factor.