Sağlık hizmeti kullanıcılarının informal ödeme yapma nedenleri ve informal ödemelere yönelik tutumları: İzmir ili örneği
Health care users' informal payment reasons and attitudes towards this payments: Izmir province example
Yazar: İPEK CAMUZ BERBER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF TÜRKAN ARSLAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık sektörü = Health sector ; Tutumlar = Attitudes ; Ödemeler = Payments ; Ücret ödeme = Wage paying ; İnformal ödemeler = Informal payments

Özet:
Bu çalışma, sağlık hizmeti kullanıcılarını informal ödeme yapmaya yönelten unsurları ve sağlık hizmeti kullanıcılarının bu ödemelere yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Nicel yöntemin benimsendiği araştırma kapsamında, anket yöntemiyle veri toplanmıştır. Çalışmanın evrenini, İzmir'de yaşayan ve herhangi bir sağlık kurum/kuruluşundan sağlık hizmeti alan 18 yaş ve üzeri bireyler oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemi, +/-0,05 hata toleransı ve %95 güven düzeyinde 384 kişi olarak hesaplanmıştır. Araştırmaya katılmayı kabul eden 425 kişi ile anket yapılmıştır. 
Katılımcıların tanımlayıcı özelliklerine göre informal ödeme yapmaya yönelten unsurlar arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığını incelemek amacıyla yapılan analiz sonucunda; cinsiyet, medeni durum, yaş, sağlık hizmeti alımında kullanılan finansman türü değişkenlerine göre informal ödeme yapmaya yönelten unsurlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmazken; eğitim düzeyi, gelir düzeyi, iş, informal ödeme yapmış olup olmama durumu ve informal ödemelere ilişkin düşünce değişkenlerine göre informal ödeme yapmaya yönelten unsurlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır.
 Katılımcıların tanımlayıcı özelliklerine göre informal ödemelere yönelik tutum arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığını incelemek amacıyla yapılan analiz sonucunda; cinsiyet, medeni durum, yaş, sağlık hizmeti alımında kullanılan finansman türü, eğitim düzeyi, gelir düzeyi, iş, informal ödeme yapmış olup olmama durumu ve informal ödemelere ilişkin düşünce değişkenlerine göre informal ödemelere yönelik tutum arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır. 
Araştırma sonucunda informal ödeme yapmaya yönelten unsurlar ve informal ödemelere ilişkin tutum arasında zayıf, pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. İnformal ödemelere yönelten unsurların, informal ödemelere ilişkin tutum üzerinde etkili olduğu saptanmıştır. Bireyler daha iyi, kaliteli ve hızlı hizmet almak, tanınan bir doktor tarafından teşhis/tedavi hizmeti almak, hizmet alırken sıra beklememek gibi nedenlerle informal ödeme yapmaktadırlar. Bu nedenler, bireylerin informal ödemelere yönelik tutumlarını da etkilemektedir. İnformal ödeme yapmaya yönelten bu unsurları iyileştirmeye yönelik yapılacak sağlık reformları, bu tür ödemelerin azaltılmasında etkili olabilir.

Abstract:
This study was conducted to identify the motivating factors for informal payment for health care users and the attitudes of health care users towards these payments. Within the scope of the research which adopted the quantitative method, the data was collected by the questionnaire method. The universe of the workforce consists of individuals aged 18 and over who live in İzmir and receive health services from any health institution / organization. The sample of the study was calculated as 384 persons with a tolerance of +/- 0.05 and a 95% confidence level. A survey was conducted with 425 people who agreed to participate in the survey.
Analysis conducted to examine whether there is a difference between the descriptive characteristics of participants and the motivating factors of informal payments; gender, marital status, age, type of financing used for health care services are statistically insignificant; the level of education, income level, job, informal payment status and informal payments are statistically significant.
Analysis conducted to examine whether there is a difference between the descriptive characteristics of the participants and the attitudes towards informal payments; gender, marital status, age, type of financing used for health care, level of education, level of income, job, status of informal payment and informal payments are statistically significant.
As a result of the research, it was determined that there is a weak, positive and statistically significant relationship between the motivating factors for informal payment and the attitude towards informal payments. Factors that motivate informal payments have been found to have an effect on the attitudes towards informal payments. Individuals make informal payments for reasons such as getting better, better quality and faster services, getting a diagnosis / treatment service by a recognized doctor, and not waiting in line for service. These factors also affect the attitudes of individuals towards informal payments. Healthcare reforms to improve these motivating factors for informal payments may be effective in reducing such payments.