4 aylık bebeği olan annelerde algılanan sosyal destek düzeyi yükseldikçe sadece anne sütü ile beslenme sıklığı artmakta mıdır? : Vaka-kontrol çalışması
Does the frequency of exclusi̇ve breastfeedi̇ng increased as the perceived social support level in mothers with 4 months old i̇nfants? : Case-control study
Yazar: BÜŞRA OKUR
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKMAN
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Anne sütü = Milk-human ; Anneler = Mothers ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Bebekler = Infant ; Sosyal destek = Social support

Özet:
Giriş: Anne sütü, bebek ölümlerinin azaltılması; bebeklerin yeterli beslenmesi; sağlıklı büyüme ve gelişimi; sağlığının korunması gibi pek çok fayda sağlamaktadır. Ancak doğum sonrası dönemde annedeki ağrı, stres, anksiyete ve güvensizlik hissi; yorgunluk, duygusal krizler ve depresyon gibi pek çok etmen, bebeklerin anne sütü ile beslenme oranlarını düşürmektedir. Uluslararası çalışmalarda emzirme konusundaki yaklaşımı olumlu olan ve çevresinden destek gören annelerin, bebeğini ilk 6 ay boyunca sadece anne sütü ile besleme oranlarında 4 kata varan bir artış olduğu gözlemlenmiştir ancak Türkçe literatürde algılanan sosyal desteğin sadece anne sütü ile beslenme üzerine etkisini araştıran bir çalışma yoktur.
Amaç: "4 aylık bebeği olan annelerin algıladıkları sosyal destek düzeyleri yükseldikçe sadece anne sütü verme sıklığı artar" hipotezini sınamaktır.  
Yöntem: Araştırma 01 Mart 2019 – 30 Temmuz 2019 tarihleri arasında yürütülmüş olup bir vaka-kontrol çalışmasıdır. Katılımcılar Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi (EAH) Aile Hekimliği ve Çocuk poliklinikleri ile Marmara Üniversitesi Tuzla Eğitim Aile Sağlığı Merkezi (E-ASM) birimlerine başvuran 4 aylık bebeği olan dahil edilme kriterlerine uyan gönüllüler arasından seçilmiştir. Katılımcılara Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanterini; Edinburgh Postpartum Depresyon Ölçeğini; sosyodemografik verileri, emzirmeye ve bebeğe ait özellikleri sorgulayan sorular ile Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeğini içeren bir anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler tanımlayıcı ve karşılaştırmalı analizler yapılarak p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 29,86±4,88 olan 173 kadın katılmıştır. Vaka grubu bebeğine ilk 4 ay içerisinde anne sütünün yanında su ve ya mama başlamış olan 63 kişiden, kontrol grubu ise bebeğine 4 ay boyunca sadece anne sütü vermiş 111 kişiden oluşmaktadır. Çalışmada ÇBASDÖ (Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği) ile eş, aile ve arkadaştan algılanan destek ölçülmüştür. Algılanan eş, aile ve arkadaş desteği puanı arttıkça annelerin ilk 4 ay süresince bebeklerini sadece anne sütü ile beslenme oranları ileri derecede artmıştır (p<0,001; p<0,001; p<0,001). Tekli analizlerde algılanan sosyal destek puanı açısından istatistiksel olarak anlamlı fark yaratan faktörler (annenin çalışma durumu, toplam eğitim gördüğü yıl, aylık gelir düzeyi, biberon kullanımı, memede sorun yaşama, bebeğin cinsiyeti) backward lojistik regresyon modelinde analiz edilmiştir. Lojistik regresyon analizi sonucuna göre;  aile desteğindeki 1 puan artış sadece anne sütü verme sıklığını 1,14 kat; arkadaş desteğindeki 1 puan artış sadece anne sütü verme sıklığını 1,10 kat arttırmaktadır.
Sonuç: Araştırmamızın sonuçları algılanan sosyal desteğin sadece anne sütü verme sıklığını arttırdığını göstermiştir. Bu nedenle aile hekiminin anneyi ailesi ve tüm yönleri ile değerlendirip ailesini anneye sosyal destek verme konusunda teşvik etmesi uygun olacaktır.

Abstract:
Introduction: Breast milk, reducing of infant mortality; adequate nutrition of infants and healthy growth and development, provides many health benefits such as protection of health. However, in the postpartum period, mothers experience pain, stress, anxiety and feeling of insecurity. Many factors, such as fatigue, emotional crises and depression, reduce the rate of breastfeeding in infants. In international studies, it has been observed that mothers who have a positive approach to breastfeeding and who receive support from their surroundings have an increase of up to 4 times in the rate of feeding their babies, exclusively with breast milk for the first 6 months but there isn't any studies investigating the effect of social support perceived on exclusive breastfeeding in Turkish literature.
Aim: The main aim of the study is to test the hypothesis that the frequency of exclusive breastfeeding increases as the perceived social support levels of mothers with 4-month-old infants increase.
 Method: The study was conducted between March 1, 2019 and July 30, 2019. It is a case-control study. Participants were selected among the volunteer patients who applied to Marmara University Pendik Training and Research Hospital Family Medicine and Pediatric clinics and Marmara University Tuzla Education Family Health Center units Participants who meet the inclusion criterion were expected to have a 4-month-old infant. State and Trait Anxiety Inventory; Edinburgh Postpartum Depression Scale, a questionnaire including sociodemographic data, questions about breastfeeding and infant characteristics, and a Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS) were conducted on the mothers. Descriptive and comparative analyzes were performed and results with p <0.05 were accepted as statistically significant.
Results: 173 women with a mean age of 29.86 ± 4.88 participated in the study. The case group consisted of 63 people who had started breastfeeding with water or formula in the first 4 months, and the control group consisted of 111 people who gave only breast milk to their baby for 4 months. In this study, perceived support from spouse, family and friends was measured with the Multidimensional Scale of Perceived Social Support.
As the perceived husband, family and friend support score increased, the rate of mothers feeding their babies exclusively with breast milk during the first 4 months increased significantly (p <0.001; p <0.001; p <0.001). In the univariate analyzes, the factors that make a statistically significant difference in terms of perceived social support score (working status of the mother, year of total education, monthly income level, bottle use, having breast problems, gender of the baby) were analyzed in the backward logistic regression model. According to logistic regression analysis; 1 point increase in family support only 1.14 times the frequency of exclusive breastfeeding; 1 point increase in friend support increases the frequency of exclusive breastfeeding only 1.10 times. 
Conclusion: The results of our study showed that perceived social support increased the frequency of exclusive breastfeeding. Therefore, it would be appropriate for the family physician to evaluate the mother with her family and all aspects and encourage the family to provide social support to the mother.
Key Words: Exclusive breastfeeding, social support, perceived social support