Prematür adrenarş tanısı alan çocuk hastaların klinik ve laboratuvar özelliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of clinical and laboratory features of children who diagnosed with premature adrenarche
Yazar: SEZGİN MUTLU
Danışman: PROF. DR. EMİNE DİBEK MISIRLIOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Adrenal hiperplazi-konjenital = Adrenal hyperplasia-congenital ; Adrenarş = Adrenarche ; Dislipidemi = Dyslipidemia ; Ergenlik = Puberty ; Obezite = Obesity ; İnsülin = Insulin ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Prematür adrenarş kızlarda 8 erkeklerde 9 yaşından önce pubertenin diğer bulguları olmadan androjen kaynaklı pubik ve/veya aksiller kıllanma, yetişkin tipi vücut kokusu, yağlı cilt, akne ve komedonları başlaması olarak tanımlanmıştır. Bu çalışmada çocuk endokrinoloji kliniğinde prematür adrenarş tanısı alan hastaların başvuru sırasındaki yakınmalarının, demografik verilerinin, fizik muayene bulgularının, oksolojik ölçümlerinin, biyokimyasal ve hormonal düzeylerinin, kemik yaşının değerlendirilmesi; obezite, insülin direnci, dislipidemi açısından irdelenmesi ve geç başlangıçlı konjenital adrenal hiperplazi tanısı alan olguların tespit edilmesi amaçlanmıştır. 
Metot: Çalışmada 1 Ocak 2012- 31 Aralık 2016 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Endokrinoloji polikliniklerinde pubik/aksiller kıllanma şikâyeti ve/veya bulgusu olan prematür adrenarş ön tanılı olguların klinik ve laboratuvar özellikleri geriye dönük olarak değerlendirildi. Hastaların cinsiyet, başvuru yaşı, yakınmanın başlangıç yaşı, başvuruya kadar geçen süre, başvuru yakınması, akne, ter kokusu gibi ek bulgu varlığı, doğum öyküsü, aile öyküsü, başvuru anındaki pubertal evrelemesi, fizik muayene bulguları oksolojik ölçümleri, lipid parametreleri, bazal glukoz ve insülin düzeyleri hormonal parametreleri ve takip süreleri kaydedildi.
Bulgular: Çalışmamız 176'sı (%86) kız, 28'si (%14) erkek olmak üzere 204 olgu dahil edildi. Yakınmaların başlangıç ortalama yaşı kızlarda 6,79±1,13 yıl (1,92-8,58 yıl), erkeklerde 7,35±1,25 yıl (2,25 -8,58 yıl) idi. İzole pubik kıllanmanın kızlarda %78, erkeklerde %82 ile en fazla görülen başvuru yakınması olduğu görüldü. Prematür adrenarş ile takipli 17 kız ve 2 erkek olgu toplam 19 olgu (%11) gebelik yaşına göre düşük doğum ağırlıklı idi. 58 (%28) olgunun kemik yaşı takvim yaşı farkının 1 yıldan fazla idi. Vücut kitle indeksi SDS değerlerine göre olguların 105 (%51,5)'i normal kilolu, 77 (%37,5)'si aşırı kilolu ve 22 (%11)'si obezdi. Normal kilolu, aşırı kilolu ve obez olan gruplar arasında boy SDS'leri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptandı (p<0,001). Lipit parametleri değerlendirilen 51 olgunun 27 (%53)'sinde dislipidemi saptandı. İnsülin direnci Homeostasis model of assesment for insülin resistance yöntemi ile değerlendirilen 51 olgunun 10 (%20)'unda insülin direnci saptandı. İnsülin direnci saptanan olguların tamamının kız olduğu görüldü. Olguların 183 (%90)'ünde başvuru anındaki dehidroepiandrosteron sülfat düzeyi 40 mcg/dl üstünde idi. Kemik yaşı ile dehidroepiandrosteron sülfat değerleri arasında istatiksel olarak anlamlı pozitif bir ilişki saptandı. (r = 0,36, p<0,001). Olguların başvuru yaşı ile dehidroepiandrosteron sülfat arasında istatistiksel olarak anlamlı zayıf pozitif bir ilişki saptandı (r= 0,36, p <0,001). İzlemde 10 olgunun santral puberte prekoks ve 2 olgu geç başlangıçlı ve 1 olgu klasik konjenital adrenal hiperplazi tanısı aldığı diğer olguların ise prematür adrenarş tanısıyla takiplerine devam edildiği görüldü.
Sonuç: Prematür adrenarş pubertenin normal bir varyantı olmakla birlikte izlemde obezite, insulin direnci, dislipidemi, gelişimi açısından risk oluşturmaktadır. Olguların izlemlerinde puberte prekoks ve konjenital adrenal hiperplazi açısından değerlendirimi önemlidir.
Anahtar kelimeler: Prematür adrenarş, obezite, insülin direnci, dislipidemi

Abstract:
Premature adrenarche is defined as starting of pubic and/or axillary hair growth, adult type body odor, oily skin, acne and comedones without other pubertal findings before 8 years for girls and 9 years for boys. In this study, we aimed to evaluate the complaints, physical examination findings, anthropometrics measures, biochemical and hormonal levels, bone age of children with premature adrenarche on time of diagnosis; analyze these children for obesity, insulin resistance, dyslipidemia and identify the patients considered to have late-onset congenital adrenal hyperplasia.
Methods: Clinical and laboratory features of children with premature adrenarche with pubic / axillary hair complaints and / or findings who admitted to endocrinology outpatient clinic between January,1.2012 and December,31,2016 were evaluated retrospectively. This study was carried out by the Department of Health Sciences University of Ankara Health and Diseases Hematology Oncology Hospital Endocrine Polyclinic. The age of the patients, age at onset of complaints, gender, birth weight, family history, pubertal stage at admission, physical examination findings, lipid parameters, basal glucose and insulin levels, hormonal parameters and follow-up periods were recorded.
Results: In our study, 204 cases, 176 (86%) female and 28 (14%) male, who were diagnosed as premature adrenarche were included. The mean ages at onset of complaints were 6,79 ± 1,13 years (1,92-8,58 years) for females and 7,35 ± 1,25 years (2,25-8,58 years) for males. It was seen that isolated pubic hair growth was the most common complaint with 78% in girls and 82% in boys. A total of 19 cases (11%) of 17 girls and 2 boys admitted with the diagnosis of premature adrenarche were found to have small for gestational age birth story. There were more than 1 year difference between bone age and chronological age in 58 patients. According to body mass index SDS values; 105 cases (51,5%) were at normal weight, 77 cases (37,5%) were overweight and 22 cases (11%) were obese. A statistically significant difference was found between the height SDS's of normal weight, overweight and obese groups (p <0,001). Lipid parameters of 51 patients were evaluated and dyslipidemia was detected in 27 cases (53%). Insulin resistance was assessed by Homeostasis model of assesment for insülin resistance in 51 patients and insulin resistance was detected in 10 (20%) patients. It was also seen that all of the cases who were detected insulin resistance were girls. Dehydroepiandrosterone sulfate levels were higher than 40 mcg/dl in 90% (n=183) of the patients. There was a statistically significant weak positive correlation between dehydroepiandrosterone sulfate and age of admission (r =0,36, p <0,001). There was a statistically significant positive correlation between bone age and dehydroepiandrosterone sulfate values (r =0,36, p <0,001). In the follow-up, 10 cases were diagnosed as central pubic precocious, 2 cases were late onset congenital adrenal hyperplasia and 1 case was diagnosed as classical congenital adrenal hyperplasia and other cases were followed up with premature adrenarche.
Conclusion: Premature adrenarche is a normal variant of puberty and is a risk factor for the development of obesity, insulin resistance and dyslipidemia. It is important for patients to be evaluated for puberte precox and congenital adrenal hyperplasia.
Key words: Premature adrenarche, obesity, insülin resistance, dyslipidemia