Erciyes Üniversitesi Personel Yemekhanesinden yararlanan bireylerin sürdürülebilir beslenme davranışları ve Akdeniz diyetine uyumunun saptanması
Determination of sustainable nutrition behaviors and Mediterranean diet compliance of individual who benefit from Erciyes University dining hall
Yazar: ASSİYE DELİ
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE YILMAZ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
ERCİYES ÜNİVERSİTESİ PERSONEL YEMEKHANESİNDEN YARARLANANBİREYLERİN SÜRDÜRÜLEBİLİR BESLENME DAVRANIŞLARI VE AKDENİZ DİYETİNE UYUMUNUN SAPTANMASI
Assiye DELİ
Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Temmuz 2024
Danışman: Doç. Dr. Müge YILMAZ
ÖZET
Sürdürülebilirlik kavramı, her daim var olma, geleceğe kalabilme, varlığını devam ettirme olarak açıklanabilir. Sürdürülebilir diyetler biyolojik çeşitliliğe ve ekosisteme karşı saygılı ve koruyucu, toplumların kültürel yapısına uygun, erişilebilir, uygun maliyetli ve ekonomik açıdan adildir. Akdeniz diyeti, sürdürülebilir beslenme modellerinden biridir. Bu kesitsel çalışmada katılımcıların sürdürülebilir beslenme davranışları ve Akdeniz diyetine uyumlarınının saptanması amaçlanmıştır. Bu çalışma; Ekim 2023-Ocak 2024 tarihleri arasında, Erciyes Üniversitesi personel yemekhanesinden faydalanan 378 bireyin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler; katılımcıların sosyodemografik özellikleri, fiziksel aktivite düzeylerine yönelik soruları ve besin tüketim sıklığı ile Sürdürülebilir Beslenmeye Yönelik Davranış Ölçeği'ni (SBYDÖ) içeren anket formu aracılığıyla yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Ayrıca katılımcıların besin tüketim sıklığı bilgilerinden yararlanarak Akdeniz Diyetine Uyum Ölçeği (MEDAS) puanları hesaplanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 41.80±8.72 yıl olup %56.1'i erkektir. Akademik personel olanların oranı %43.4'tür. Katılımcıların%48.7'si lisansüstü eğitim, %37.6'sı lisans ve önlisans eğitim düzeyine sahiptir. Katılımcıların SBYDÖ puan ortalaması 102.12±15.55, MEDAS puan ortalaması 6.79±1.19'dur. Kadınların MEDAS puanları erkeklere göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.05). Katılımcıların %87.3'ünün Akdeniz diyetine orta düzeyde uyum gösterdiği bulunmuştur. Erkeklerde düşük uyum gösterenlerin oranı (%15.5) kadınlardan (%4.2), kadınlarda orta (%91.5) ve yüksek uyum (%4.3) gösterenlerin oranı erkeklerden (sırasıyla %83.9, %0.6) anlamlı ölçüde yüksektir (p<0.01). Bekarların, evlilere göre ve gelir düzeyi orta ve altında olanların, orta üstünde olanlara göre SBYDÖ puanları daha düşüktür (p<0.05). Düzenli fiziksel aktivite yapanların, yapmayanlara göre SBYDÖ ve MEDAS puanının yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). MEDAS puanı ile SBYDÖ puanı arasında pozitif yönlü zayıf düzeyde korelasyon saptanmıştır (r=0.203, p<0.01). Bu çalışma sonucunda kadınların ve düzenli fiziksel aktive yapanların Akdeniz diyetine daha uygun bir beslenme tarzına sahip olduğu; evlilerin, gelir düzeyi yüksek olanların ve düzenli fiziksel aktivite yapanların daha sürdürülebilir beslenme davranışı gösterdiği bulunmuştur. Akdeniz diyetine uygun beslenme tarzının beslenme rehberleri aracılığıyla toplumda uygulanmasını sağlamak hem toplum sağlığını hem de çevreyi koruyarak sürdürülebilirliğe katkı sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir beslenme, Akdeniz diyetine uyum, Sürdürülebilir beslenmeye yönelik davranış

Abstract:
DETERMINATION OF SUSTAINABLE NUTRITION BEHAVIORS AND MEDITERRANEAN DIET ADHERENCE OF INDIVIDUAL WHO BENEFIT FROM ERCİYES UNIVERSITY DINING HALL
Assiye DELİ
Erciyes University, Graduate School of Healthy Sciences Department of Nutrition and Dietetics
M.Sc. Thesis, July 2024
Supervisor: Assoc. Dr. MügeYILMAZ
ABSTRACT
The concept of sustainability can be explained as always existing, surviving into the future, and continuing to exist. Sustainable diets are respectful and protective of biodiversity and ecosystems, appropriate to the cultural structure of societies, accessible, affordable and economically fair. The Mediterranean diet is one of the sustainable nutrition models. This cross-sectional study aims to determine participants' sustainable nutrition behaviors and adherence with the Mediterranean Diet. This study; was carried out between October 2023 and January 2024, with the participation of 378 individuals benefiting from Erciyes University Staff Dining Hall. Data were collected by face-to-face interview with a survey form that included questions about the participants' sociodemographic characteristics, physical activity levels, food consumption frequency, and the behavior scale for sustainable nutrition (SBYDS) (29-145 points). In addition, Mediterranean Diet Adherence Screener (MEDAS) scores (0-14 points) were calculated with the participants' food consumption frequency information. The average age of the participants is 41.80±8.72 years and 56.1% are male. The rate of academic personnel is 43.4%, 48.7% have postgraduate education, 37.6% have undergraduate and associate degree education. The participant's average SYBDS score is 102.12±15,55, and their MEDAS average score is 6.79±1,19. MEDAS scores of women were found to be higher than men (p<0.05). It was found that 87.3% of the participant had adapt intermediate with the Mediterranean diet. The rate of low accord among men (15.5%) is significantly higher than in women (4.2%), and the rate of women with moderate (91.5%) and high accord (4.3%) is significantly higher than men (83.9%, 0.6%, respectively). Singles have lower SBYDS scores than married people, and those with middle and lower income levels have lower scores than those with above average income (p<0.05). It was determined that those who do regular physical activity have higher SBYDS and MEDAS scores than those who do not (p<0.05). A weak positive correlation was found between MEDAS score and SBYDS score (r=0.203, p<0.01). As a result of this study, it was determined that women and those who are physically active accord with the Mediterranean diet; It has been found that married people, those with high income levels and those who engage in regular physical activity Show more sustainable nutritional behavior. Ensuring that the Mediterranean diet is implemented in society through nutritional guides will contribute to sustainability by protecting both public health and the environment.
Keywords: Sustainable nutrition, Accordance with Mediterranean diet, Behavior scale for sustainable nutrition