Fen bilimleri dersi insan ve çevre ünitesinde yaratıcı drama yönteminin kullanılmasına yönelik bir eylem araştırması
An action research on use of creative drama method in science course: the human and environment unit
Yazar: İREN ÖZGÜN NALÇACI
Danışman: PROF. DR. SİBEL KAHRAMAN ; DOÇ. DR. OKTAY BEKTAŞ
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eylem araştırması = Action research ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Yaratıcı drama = Creative drama ; Çevre eğitimi = Environmental education

Özet:
Araştırmanın amacı, fen bilimleri dersi öğretim programında yer alan "İnsan ve Çevre" ünitesinde öğrencilerin yaşadıkları öğrenme sorunlarını çözmeye yönelik eylem planı hazırlamak ve bu planın etkililiğini araştırmaktır. Bu amaçla araştırmanın planlanması ihtiyaç analizi grubu ve uygulama grubu olmak üzere iki farklı grupla gerçekleştirilmiştir. İhtiyaç analizi grubundan alınan verilerle öğrencilerin "İnsan ve Çevre" ünitesini öğrenmeleri önündeki engeller belirlenmiştir. Bu engelleri ortadan kaldırmak için yaratıcı drama yönteminin kullanıldığı bir eylem planı hazırlanmıştır. 
Eylem araştırması deseniyle tasarlanan çalışmada veri toplama araçları olarak açık uçlu sorulardan oluşan doküman, yarı yapılandırılmış görüşme ve gözlem kullanılmıştır. Uygulama 2018-2019 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Kayseri İlinde bulunan bir özel okulda beş hafta boyunca, 10 oturum (20 ders saati) devam etmiştir. Uygulama sonrasında katılımcılardan elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir.
İhtiyaç analizi grubu ile gerçekleştirilen çalışmanın sonunda sınıf dışında, öğrenenin doğrudan deneyimlemesine olanak sağlayan grup çalışmalarının İnsan ve Çevre Ünitesine ait konuların öğrenimine katkı sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Uygulama grubu ile gerçekleştirilen çalışmanın sonunda ise "İnsan ve Çevre" ünitesinin öğretiminde yaratıcı drama yönteminin kullanılmasının grup çalışmaları ile iletişim ortamı oluşturduğu, düşünceleri ifade etmeye teşvik ettiği, doğaçlama ve rol oynama gibi tekniklerle anlamlı öğrenmeyi sağladığı, yaşamdan deneyimlerin kullanılmasına olanak sağlayarak eğlenerek öğrenmeye katkıda bulunduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.
Elde edilen sonuçlar doğrultusunda yaratıcı drama yöntemini uygulayacak öğretmenlere süreç boyunca karşılaşabilecekleri durumlara ilişkin önerilerde bulunulmuştur. Araştırmacılara ise çevre eğitimi kapsamına alınabilecek farklı bir üniteye yaratıcı drama yönteminin katkısına ilişkin çalışmalar yapmaları önerisinde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Yaratıcı drama, eylem araştırması, insan ve çevre ünitesi

Abstract:
The aim of the study is to prepare an action plan for solving the learning problems experienced by students in the "Human and Environment" unit in science curriculum, and to investigate the effectiveness of this plan. To this end, the planning of the research was carried out in two different groups, namely the needs analysis group and the application group.  With the data obtained from the needs analysis group, the obstacles for students to learn the Human and Environment unit were determined. In order to eliminate these obstacles, an action plan was prepared in which the creative drama method was used.
In the study, which was designed as an action research, a document consisting of open-ended questions, semi-structured interview and observation were used as data collection tools. The implementation continued for 10 sessions (20 lesson hours) for five weeks in a private school in Kayseri in the spring semester of the 2018-2019 academic year. After the application, the data obtained from the participants were analyzed by content analysis.
At the end of the study conducted with the needs analysis group, it was concluded that group activities that allow the learner to experience directly outside the classroom will contribute to the learning of the subjects of the Human and Environment Unit. At the end of the study that carried out with the practice group, it was concluded that using the creative drama method in teaching the Human and Environment unit creates a communication environment with group work, encourages expressing thoughts, provides meaningful learning with techniques such as improvisation and role playing, and contributes to learning by having fun by allowing the use of life experiences.
In line with the results, suggestions were made to teachers -who would apply the creative drama method- about the situations they might encounter during the process. Researchers were suggested to work on the contribution of creative drama method to a different unit that can be included in environmental education.

Keywords: Creative drama, action research, human and environment unit