Fikri Mülkiyet Hukukunda güzel sanat eseri sahibinin yeniden satış hakkı
Artist's resale right in Intellectual Property Law
Yazar: CANAN TANRIÖVER
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÖZDAMAR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Ticaret Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Eser sahibi = Ownership work ; Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu = Intellectual and Artistic Work Law ; Fikri mülkiyet hukuku = Intellectual property law ; Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Güzel sanatlar = Fine arts ; Sanat eserleri = Artistic works ; Satış = Sale ; Yeniden değerleme = Revaluation

Özet:
Yeniden Satış Hakkı bütünüyle yeni ve üzerinde tartışmalar yapılan bir fikri haktır. Yeniden Satış Hakkının gerekçesi güzel sanat eseri sahiplerinin eserlerinin ekonomik başarısına ortak olmalarını sağlamaktır. Bu hak, eserlerinin başarılı işletilmesinden yarar elde edebilen diğer hak sahipleri ile güzel sanat eseri sahipleri arasındaki ekonomik dengesizliğin giderilmesine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.Bir güzel sanat eseri yaratıcısı veya onun halefleri eserle ilgili koruma süresi (genel olarak eser sahibinin ölümünden itibaren yetmiş yıl) devam ettiği sürece bu en yeni fikri hak olan ?Yeniden Satış Hakkı?ndan yararlanabilir. Yeniden satış hakkı devir veya temliki mümkün olmayan, feragat edilemez bir haktır.?Pay ve Takip Hakkı? (Droit de Suite) olarak da bilinen yeniden satış hakkı, bir güzel sanat eserinin sanatçısı tarafından gerçekleştirilen ilk satışını takip eden satışlarından pay talep etme yetkisinden teşekkül eder. 1920 yılında Fransa'da ortaya çıkan yeniden satış hakkı 1948 Brüksel Revizyonu ile Bern Sözleşmesine dâhil edilmiştir. Yeniden satış hakkının Türk Hukukuna girişi ise 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 1951 yılında kabul edilmesi ile gerçekleşmiştir.Yeniden Satış Hakkının Türk Hukukunda ilk düzenlenişi sırasında Bern Sözleşmesinin ilgili hükmü esas alınmıştır. FSEK'in 45. maddesinde 2004 yılında yapılan değişiklikten önce olduğu gibi değişiklikten sonra da hakkın uygulanmasına ilişkin düzenlemelerin yapılması bir Bakanlar Kurulu Kararının çıkarılmasına bırakılmıştır. Şu farkla ki; değişiklikten önce hakkın uygulanması Bakanlar Kurulunun konuya ilişkin Karar yayımlama konusundaki inisiyatifine bırakılmışken, değişiklikten sonraki metinde söz konusu Karar'ın çıkarılacağına ilişkin ifade zorunluluk içeren bir dille kaleme alınmıştır. Ancak söz konusu değişiklikler yapılırken 2001 tarihli yeniden satış hakkına ilişkin AB Direktifinin temelini oluşturan ilkeler dikkate alınmamıştır.FSEK'in söz konusu hakkı düzenleyen 45 inci maddesinin revize edilmesi AB Müktesebatına uyum sağlanması bakımından olduğu kadar hakkın uygulanabilir kriterlere kavuşturulması bakımından da önem taşımaktadır.Ülkemizde güzel sanat eseri sahiplerinin yeniden satış hakkından faydalanamamalarının nedenlerinden bazıları eser sahibinin yeniden satış nedeniyle pay elde etmesinin birbirini takip eden iki satış bedeli arasında açık oransızlık bulunması şartına bağlanması, söz konusu payın bu satış bedelleri arasındaki fark üzerinden hesaplanabilir olması ve toplu hak yönetimi zorunluluğunun öngörülmemiş olmasıdır. Yeniden satış hakkının uygulamayışının diğer nedenleri ise söz konusu hakla doğrudan ilgili olan aktörlerin bilinçlendirilmesinde yaşanan eksikliklerden kaynaklanmaktadır.Yeniden satış hakkının ülkemizde başarılı şekilde kullanılabilmesi bakımından ilgili mevzuat hükmünün yenilenmesi ve konuya ilişkin bilinçlendirme çalışmalarının yürütülmesi gerekmektedir.Anahtar Sözcükler1-Fikri mülkiyet2-Eser sahibinin hakları3-Güzel sanat eseri sahibi4-Yeniden satış hakkı5-Pay ve Takip hakkı

Abstract:
Artist?s resale right is an entirely new and controversial intellectual property right. The justification for the right is to ensure that authors of works of art share in the economic success of their original works. It helps to redress the balance between the economic situation of authors of works of art and that of other creators who benefit from successive exploitations of their works.The new intellectual property right ?artist?s resale right? is to be enjoyed by the creator of a work of art for as long as copyright continues to subsist in the work, which is normally seventy years after the death of the artist. The right is not assignable.Artist?s resale right which is also known as ?droit de suite? consists in the entitlement to claim a royalty on the resale of the work following its first transfer by the artist. The origin of the droit de suite is to be found in legislation adopted in France in 1920 and it was introduced to the Bern Convention at the Brussels Revision Conference in 1948. Artist?s resale right has introduced to the Turkish Legislation in 1951 with ?Law on Intellectual and Artistic Works? (Law number 5846).The relevant provision of Bern Convention was taken as a basis in terms of the first arrangement of Resale Right in Turkish Law. In article 45 of the Law, arrangements regarding implementation of the right before the amendment in 2004 as well as after the amendment were dependent upon issuance of a Cabinet Decision. The difference in this regard was the fact that implementation of the right before the amendment relied upon the initiative of the Cabinet, as regards issuance of a decision in this regard; whereas the expression on issuance of the said Decision in the text after the amendment comprised obligation. However principles, forming the basis of the EU Directive on Resale Right dated 2001, were not taken into consideration in the course of making the said amendments.Revision of article 45 of the Law no. 5846, which regulates the said right, is important in terms of harmonisation with Acquis Communautaire as well as inclusion of applicable criteria within the structure of the right.Some of the reasons why authors of fine arts works cannot benefit from resale right are the fact that there has to be a distinct disproportion between the two subsequent sales remunerations for the proportion to be obtained by the author on account of resale, the said proportion has to be calculable on the basis of the difference between the said sales remunerations and obligation of collective right management has not been foreseen. Other reasons why resale right cannot be implemented stem from insufficiencies in terms of raising awareness of actors, who are directly related to the said right.In terms of successful utilization of resale right in our country, it is necessary to renew the relevant legislation provision and to conduct awareness efforts in this respect.Key Words1-Intellectual Property2-Author?s rights3-Author of fine arts works4-Artist?s resale right5-Droit de suite