Transnasyonel aktörlerin birbiriyle etkileşiminde transnasyonel toplumun rolü: Greenpeace ve Lego örneği
The role of transnational society in the interaction of transnational actors: The example of Greenpeace and Lego
Yazar: AYBİKE ERDEM
Danışman: DOÇ. DR. AZİME TELLİ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Devlet dışı düzenleme sistemleri = Nongovernmental systems of regulation ; Greenpeace = Greenpeace ; Lego = Lego ; Transnasyonalizm = Transnasyonalism ; Uluslararası işletmeler = International enterprises ; Çok uluslu sermaye şirketleri = Multinational equity companies

Özet:
Dünya siyasetinin ve uluslararası ilişkilerin değişen koşullarla beraber değişim ve dönüşümlerden geçmesi alışılageldik ve dinamik bir durumdur. Süreci etkileyen girdiler ve çıktılar, her değişim ve dönüşümde çeşitlilik göstermekte, kendini güncelleyebilmektedir. İkinci Dünya Savaşı'na kadar sisteme dahil olan girdiler, savaş sonrasında transnasyonel aktörleri sistemin önemli birer çıktısı haline getirmiştir. Böylece devlet dışındaki transnasyonel aktörlerin, dünya siyasetinde daha güçlü hale gelip gelmedikleri literatürde önemli bir tartışma konusu olmuştur. Diğer bir yandan devletler ile olan ilişkilerinden ayrı olarak devlet dışındaki transnasyonel aktörlerin birbirleriyle olan ilişkileri de dünya siyasetinde giderek daha çok yer almaktadır. Günümüzde birçok hükümet dışı örgüt ve çok uluslu şirket, işbirliğine gidebilmektedir. Ancak bu aktörler, her zaman işbirliği içinde yer almamaktadır ve ister işbirliği olsun ister muhalif ilişkiler transnasyonel aktörlerin birbirleriyle olan etkileşimlerinde vatandaşlık bağı aranmaksızın belli bir amaç uğruna oluşturulan gönüllü ancak sınırlı bir topluluğu kapsayan transnasyonel toplum, denklemde önemli bir değişken olmaktadır. Böylece transnasyonel aktörlerin ilişkilerinde transnasyonel toplumun rolü, bir baskı aracı olarak giderek daha belirleyici bir unsur olmaktadır. Dolayısıyla transnasyonel ilişkilerin daha iyi anlaşılması için öncelikle transnasyonel aktörlerin doğasının anlaşılması bir gereklilik olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı da transnasyonel ilişkileri ve aktörleri açıklamak ve gerek dünya sistemindeki yerini gerek de birbirleriyle olan ilişkilerini transnasyonalizmin mantığına uygun bir şekilde ortaya koymaktır. Bu kapsamda çalışma üç bölümde tamamlanmıştır. Birinci bölümde transnasyonalizm, kökeni ve eleştirileriyle ele alınmıştır. İkinci bölüm; transnasyonel aktörlerin ve onların ilişkilerinin açıklandığı bölümdür. Üç transnasyonel aktörün tarihsel gelişimi, transnasyonalizm çerçevesinde ele alınmıştır. Üçüncü bölüm, ilk iki bölümün çizdiği çerçevede örnek bir vaka üzerinden transnasyonel ilişkilerin değerlendirildiği bölümdür.

Anahtar Kelimeler: Çok Uluslu Şirketler, Hükümet Dışı Örgütler, Transnasyonalizm, Transnasyonel İlişkiler, Transnasyonel Toplum

Abstract:
It is a common and dynamic situation that world politics and international relations undergo changes and transformations with changing conditions. The inputs and outputs that affect the process vary in every change and transformation and can update themselves. The inputs included in the system until the Second World War made the transnational actors an important output of the system after the war. Thus, whether transnational actors other than the state have become more powerful in world politics has been an important subject of debate in the literature. On the other hand, apart from their relations with states, the relations of transnational actors other than the state with each other are increasingly involved in world politics. Today, many non-governmental organizations and multinational corporations are able to cooperate. However, these actors are not always involved in cooperation, and the transnational society, which encompasses a voluntary but limited community formed for a specific purpose without seeking citizenship ties in the interactions of transnational actors with each other, whether cooperative or oppositional relations, becomes an important variable in the equation. Thus, in the relations of transnational actors, the role of the transnational community as an instrument of oppression is becoming an increasingly decisive element. Therefore, in order to better understand transnational relations, it is necessary to first understand the nature of transnational actors. The aim of this study is to explain transnational relations and actors and to reveal both their place in the world system and their relations with each other in accordance with the logic of transnationalism. In this context, the study was completed in three parts. In the first part, transnationalism is discussed with its origins and criticisms. Second part; It is the section where transnational actors and their relations are explained. The historical development of the three transnational actors is discussed within the framework of transnationalism. The third part is the section where transnational relations are evaluated through a case study within the framework drawn by the first two chapters.

Keywords: Multinational Corporations, Non-Governmental Organizations, Transnationalism, Transnational Relations, Transnational Society