Beykoz, Yalıköy yerleşimi, Hacı Alibey fırını ve Mediha Yaran evi restorasyon projesi
Beykoz, Yalikoy emplacement, restoration projects of the bakery of Haci Alibey and the house of Mediha Yaran
Yazar: YAKUT ERDİNE
Danışman: DOÇ. DR. NADİDE SEÇKİN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Restitüsyon = Restitution ; Restorasyon = Restoration

Özet:
İstanbul Boğazı'nın kuzey kesiminde yer alan Beykoz, Osmanlı döneminde, doğal güzellikleri, geniş yeşil alanları ve zengin akarsuları sayesinde saray erkanının avlanma bölgesi, halkın ise mesire ve dinlenme yeri olmuştur. Daha sonraki yıllarda zengin akarsu kaynakları, deniz ulaşımının kolaylığı ve akarsuların çevresindeki geniş alanlar bu bölgeye sanayi tesislerinin kurulmasına da olanak vermiştir. Sanayinin gelişimi, iş olanaklarının artmasını sağlamış; bu durum iç göçü de beraberinde getirmiştir. Balıkçılık, hayvancılık, ve bahçecilik ile geçimini sağlayan sahil kasabası zaman içinde genişlemiş, nüfusu artmış buna bağlı olarak hızlı ve plansız yapılaşma, bölgenin kendine özgü geleneksel dokusunu tahrip etmiştir.Sahildeki yalıları ile ünlü Yalıköy, günümüze ulaşabilmiş sivil mimarlık örneklerini de barındıran bir Beykoz mahallesidir. Niteliksiz yapıların bozduğu çevrede günümüze ulaşmış korunması gerekli kültür varlıklarının tespiti ve belgelenmesinin gerekli olduğu öngörüsüyle, Yalıköy yerleşmesinin envanteri ile bölgede mevcut biri kargir ve diğeri ahşap iki yapının incelenmesi tez konusu olarak seçilmiştir.Tez kapsamında, korunması gerekli yapılar ile ilgili araştırma ve analiz çalışmaları yapılmış; görsel kaynaklar taranarak yapıların geçirdiği değişimlerin tanımlanması sağlanmıştır. 1974 tespitlerinin güncelleşmesinin yanısıra günümüz ölçütleri ile korunması gerekli başka yapılar önerilmiştir. Projeleri yapılan kargir ve ahşap yapıların 1/50 ölçekli rölöve çizimleri hazırlanmış, mimari belgeleme çalışması, malzeme ve hasar tespitleri ile desteklenmiştir.Restitüsyon aşamasında, öncelikle yapıların özgün mimarisi hakkında kesin veri oluşturan korunmuş detay ve elemanlar değerlendirilmiş, sorunlar belirlenmiştir. Mevcut yazılı ve görsel kaynakların yetersiz kaldığı durumlarda, benzer özellikler taşıyan yapılar incelenerek, analoji yöntemi doğrultusunda öngörülerde bulunulmuştur.Yapıların restorasyon projeleri hazırlanırken, mimarinin korunması için gerekli onarıma ilişkin müdahalelerle, yeni işlev kazandırarak yapıların varlıklarını sürdürebilmesi için gerekli öneriler doğrultusunda restorasyon kararları alınmıştır.

Abstract:
Beykoz located at the northern section of the Bosporus had become the hunting region of palace staff and the resort are and resting place of the public in the Ottoman period with its natural beauty, wide greenfield sites and rich rivers. In subsequent years; the rich river resources, the ease of sea access and the wide areas around the rivers has caused the establishment of industrial facilities in this region. Development of industry has enabled the increase of job possibilities; this situation has brought the internal migration along with itself. The coastal town that has earned its living with fishing, stockbreeding and gardening has expanded in time, its population has increased and with respect to this, the rapid and unplanned settlement has destroyed the unique texture of the region.Yalıkoy that is famous with its waterside residences is a Beykoz district that accommodates civil architectural samples that could reach to present day. Determination and documentation of the cultural assets to be protected is necessary in the environment that has been corrupted by poor quality structures. With this foresight with the inventory of Yalıkoy settlement, the investigation of two structures has been selected as the subject of the thesis, one being one brick and the other one wooden located in the region.Under the scope of thesis; the inquiry and analysis works related with the structures to be protected has been made and by scanning the visual resources; the definition of the variation that the structures has experiences has been established. Architectural plans with a scale of 1/50 of the brick and wooden structures have been prepared and it has been supported by architectural documentation work, material and damage assessment.In the restitution phase primarily the details and elements that constitute a definite data about the original architecture of the structures has been assessed and the problems has been determined. In cases of the present written and visual recourses are insufficient; by analyzing the structures with similar properties prediction has been made in the course of analogy method.While the restoration projects of the structures were being prepared; the restoration decisions has been taken in the course of the necessary proposals for the survival of the structures by acquiring new function with the interventions that are necessary for protection of the architecture.