Türkiye ekonomisi için bir ekonometrik model denemesi ve ekonometrik modellerin hedef programlama modelleri ile eşanlı kullanımı /
Yazar: AYŞE KAZAN
Danışman: PROF. DR. NİHAT BOZDAĞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonometri = Econometrics ; Ekonometrik modeller = Econometric models ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Eş zamanlı denklemler = Simultaneous equations ; Hedef programlama = Goal programming

Özet:
Gerçek olaylardan hareketle bilimsel bilgi üretmek modelleme kavramını yaratmaktadır.Kurulacak olan modelin gerçeği daha iyi yansıtabilmesi için bir küme bilim dalma ait yöntemlerin eşanlı kullanılması çoğu kez zorunlu hale gelmektedir. Bu çalışma kapsamı içinde tüm ekonomik sistemlerde var olan çoğu birbiri ile çelişebilen iktisat politikası amaçlarına ulaşabilmek için iktisat,ekonometri ve yöneylem bilim dallarına ait yöntemler eşanlı kullanılarak bir model oluşturulmuş ve önceden belirlenen iktisadi hedeflere ne derece ulaşılacağı sorusuna yanıt aranmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde iktisat politikası amaçlan ve bu amaçlan gerçekleştirebilmek için kullanılacak iktisat politikası araçları genel olarak anlatılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde Türkiye ekonomisi için bir makro ekonometrik model kurulmuş ve model matematiksel yapı itibariyle hem doğrusal hem de eğrisel formda ifade edilmiş ve 1975 - 1995 yıllan arası zaman serisi verileri kullanılarak model parametre tahminleri yapılmıştır.Her iki modele ait istatistiki ve ekonometrik testler yapıldığında iki modelinde ekonometrik kabul edilebilir olduğu görülmüştür. Yapılan ex-post simülasyon sonuçlan basan testlerine göre doğrusal modelin simülasyon başarısının eğrisel modelden daha az olduğu görülmüştür. Çalışmanın üçüncü bölümü ekonometrik testler açısından kabul edilebilir ancak öngörü başarısı açısından eğrisel modele göre daha az başarılı olan doğrusal modelin çok amaçlı optimizasyon modellerinden hedef programlaması ile eşanlı kullanımım içermektedir. Oluşturulan bu yeni modelin ex-post simülasyon başarısı test edilmiş ve model iktisat politikası saptamasın amacına yönelik olarak kullanılmıştır.

Abstract:
Understanding today's highly complex structure of socio-economic systems in full and generation of scientific knowledge related to these systems is a costly and time consuming task. This in the past has led to the construction of models which in most cases include only a subset of the properties of the overall system. However, modelling in itself is a multi disciplinary task and hence, require simultaneous use inter disciplinary procedures. In this study initially an attempt has been made to model the Turkish economy via econometric methods and later goal programming which is a operations research procedure, is used to determine the simultaneous attainability of various competing economic goals. In the first chapter of the study an attempt has been made to explain various economic goals that might be persuade and various instruments that might be put to use in attaining these goals. The structure to the econometric model whose parameters are estimated by using time series data covering the years 1975 to 1995, is given in Chapter II. The parameters of the model are estimated for two different functional forms, namely linear and log-log. From an econometric point of view both models exhibited statistically acceptable properties. Furthermore, with few exceptions parameter estimates were in agreement with ex-post economic expectations. However, linear model produced somewhat poorer forecasts in comparison to the log-log model. In the third chapter of the study the linear model is reformulated as a goal programming problem. This problem is then used to generate ex-post forecast values and policy implications. In the later case, various scenarios are taken into consideration. The numerical results thus obtained are given in the same chapter. Overall results obtained through the study are given in the last chapter.