Sağlık çalışanlarında covıd-19 hastalığı ile ilgili risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Assessment of risk factors related to covid-19 disease in healthcare workers
Yazar: FUNDA ÇOKTAŞ
Danışman: UZMAN FATMA SARI DOĞAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology ; Halk Sağlığı = Public Health ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Enfeksiyon kontrolü = Infection control ; Enfeksiyonlar = Infections ; Kişisel koruyucu donanım = Personal protective equipment ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Giriş: 2019 Aralık ayında başlayan COVID-19 pandemisinin en önemli kurbanları sağlık çalışanlarıdır, hastanelerde artan iş yükü ve tedavisi henüz bulunmamış bir hastalık etkenine her gün maruz kalmak sağlık çalışanlarının ve toplumun sağlığını tehdit etmektedir. Bu çalışma ile COVID-19 hastalarına sağlık hizmeti sunumu sırasında etkene maruz kalan sağlık çalışanlarının enfeksiyon açısından risk faktörlerini, güncel enfeksiyon kontrol önlemlerinin etkin olup olmadığını araştırmayı hedefledik. Ayrıca COVID-19 olan sağlık çalışanlarının klinik bulgularını değerlendirdik.
Yöntem: İstanbul'da üçüncü basamak bir eğitim ve araştırma hastanesinde çalışan COVID-19 tanısı almış sağlık çalışanları ile aynı hastanede çalışan enfeksiyon geçirmemiş sağlık çalışanları arasında vaka-kontrol çalışması yapıldı, 55 sorudan oluşan anket ile sağlık çalışanlarının demografik özellikleri, çalışma koşulları, enfeksiyon kontrolü ile ilgili eğitim alma durumları ve uygulamaları, kişisel koruyucu ekipman kullanımları karşılaştırıldı. COVID-19 geçirenlerde ise sosyal temas sıklıkları ve semptomları sorgulandı.
Bulgular: 127 sağlık çalışanın katılımcı olduğu çalışmada vakaların (n=35) kontrollere (n=84) oranla yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, meslek grubu, çalıştıkları birim, mesai süresi, enfeksiyon kontrol önlemleri ile ilgili eğitim ve uygulamaları, kişisel koruyucu ekipman kullanımları konusunda karşılaştırmasında istatistiksel olarak fark saptanmadı. Meslekteki ortalama tecrübe süresi vakalarda (8,79 yıl) kontrollere (6,48 yıl) oranla daha yüksek saptandı (p=0,011). Vaka grubunda kontrollere oranla COVID-19 hastalarına yüksek riskli maruziyet sonrası profilaktik ilaç alma oranı (%34 vs. %3,6) anlamlı düzeyde yüksekti (p=0,001). Vakaların çoğu hafif klinik bulgular göstermiş hastalardı ve en sık işaretlenen semptomlar iştahsızlık, tat alma duyusunda bozukluk (agesuia) ve halsizlikti.
Sonuç: Meslekte daha tecrübeli olan sağlık çalışanlarının COVID-19 enfeksiyonu riski daha fazladır, ayrıca yüksek riskli korunmasız maruziyet yüksek enfeksiyon oranı ile ilişkilidir. Tat alma bozukluğu COVID-19 hastalığı için önemli bir belirteçtir. Sağlık çalışanlarının çoğu COVID-19 enfeksiyonunu hafif semptomlarla geçirdiğinden vakaları atlamamak için test isteme konusunda eşik düşük tutulmalıdır.
Anahtar kelimeler: COVID-19, enfeksiyon kontrolü, kişisel koruyucu ekipman, risk faktörleri, sağlık çalışanları

Abstract:
Introduction: The most important victims of the COVID-19 pandemic that started in December 2019 are healthcare workers, the increasing workload in hospitals and daily exposure to a disease factor whose treatment has not yet been discovered threatens the health of healthcare professionals and the community. With this study, we aimed to investigate the risk factors in terms of infection of healthcare workers who are exposed to the disease during the health service delivery to COVID-19 patients, and whether current infection control measures are effective. We also evaluated the clinical findings of healthcare workers with COVID-19.
Methodology: A case-control study was conducted for healthcare workers diagnosed with COVID-19 and non-infected healthcare workers working in a tertiary education and research hospital in Istanbul, with a questionnaire consisting of 55 questions, the demographic characteristics of healthcare workers, their working conditions, their training on infection control, practices, personal protective equipment usage were compared.  Social contact frequencies and symptoms were questioned in those who had COVID-19.
Results: In the study in which 127 healthcare workers participated, statistically no difference was found in the comparison of the cases (n =35) with controls (n =84) in terms of age, gender, education level, occupational group, unit of work, working time, training and practices of infection control measures, and use of personal protective equipment. The average duration of experience in the profession was found to be higher in cases (8.79 years) compared to controls (6.48 years), (p = 0.011). The rate of taking prophylactic drugs after high-risk exposure to COVID-19 patients was significantly higher in the case group compared to controls (34% vs. 3.6%, p=0,001). Most of the cases were patients with mild clinical manifestations and the most frequently marked symptoms were anorexia, loss of taste (agesuia) and weakness.
Conclusion: Healthcare workers with more experience in the profession have a higher risk of COVID-19 infection, and high-risk unprotected exposure is associated with a high rate of infection. Loss of taste is an important marker for COVID 19 disease. Since most healthcare professionals experience COVID-19 infection with mild symptoms, the threshold for requesting tests should be kept low so as not to miss cases.
Keywords: COVID-19, healthcare providers, risk factors, infection control, personal protective equipment