Şah Abbas ve zamanı
Shah Abbas and his time
Yazar: CİHAT AYDOĞMUŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. EŞREF BUHARALI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Tarih = History
Dizin: Safeviler = Safavids ; Tarih = History ; Türk tarihi = Turkish history ; Özbekler = Uzbeks ; İran = Iran ; Şah Abbas = Shah Abbas

Özet:
Atası Şah İsmail'in gücünün dinî ve oymak bağlılığına bağlı olmasının tersine Şah Abbas'ın saltanat dönemi, Türk aşiretlerinin yönetimden tasfiye edilmeye başlandığı, Osmanlı Devleti'ndeki Kapıkulu Sistemi benzeri bir istem oluşturularak, İranlı ve diğer unsurların Şah'a son derece bağlı olacak şekilde yetiştirilerek devlet yönetimine katıldığı, modern ve düzenli bir ordu kurularak önce iç huzurun sağlandığı, daha sonra batıda ve doğuda Osmanlılarla ve Özbeklerle savaşılıp kaybedilen toprakların geri alındığı, iç ve dış ticaretin geliştirilip merkezi bir devlet yapılanmasının oluşturulduğu bir dönem olmuştur.Ömrünü Safevi Devleti'ni yeryüzünde güçlü ve sözü geçen bir devlet olarak yapılandırmaya adayan Şah Abbas, 42 yıllık saltanatının sonunda; Kafkasya, Ermenistan, Azerbaycan, Irak-ı Acem, Luristan ve Huzistan'ı devletinin sınırları içine katmış, Özbek saldırılarını önleyerek Horasan'ı[Meşhed, Herat, Kandahar ve Merv] tamamen fethetmiş, Bahreyn ve Hürmüz adalarını alarak Pers körfezinde hakimiyet kurmuştu. Devlet yönetiminde yetişmiş bir aristokrat zümre oluşturan ve Safevi ordusunu modern ve düzenli bir hale getiren, bunun sonucunda iç düzeni ve barışı sağlayan Şah Abbas, gösterdiği gayretlerle iç ve dış ticareti canlandırarak halkının refah düzeyini artırmıştır. Böylece Şah Abbas'ın yaptığı reformlar ve düzenlemeler, Safevi devletini güçlendirdiği gibi ona yeni bir güç de katmıştır. Şah Abbas, mimari yapılarla süslediği İran'da bir çok imar faaliyetlerinde bulunmuş, Meşhed, Şiraz, İsfahan, Kazvin, Mâzenderan ve Bender Abbas şehirleri, her yönden (ticarî, sanatsal, sosyal) bir gelişme göstermiştir.

Abstract:
Abbas Mirza came to the throne of Persia in 1587. He found his country in that condition of anarchy which in a despotic state is the invariable accompaniment of any weakening of the central power. Everywhere khans, tribal chiefs, provincial governors had set themselves up as independent kings and princes. Not only was Persia riven by internal quarrels; it was attacked by foes from without. The Uzbeks on the north east held the province of Khorasan in constant dread of their fierce raids. On the north west, the one-time Persian provinces of Shirvan and Daghestan had been held by Turks since the days of Suleiman The Magnificent, and Turkish armies were now waging victorious war in Azerbaijan. He had effectually put down rebellions in Persia and had brought that country to a state of order and safety which astonished European travellers. He had renewed the wars with Turkey and had already won back much of the lost territory.Shah Abbas The Great, consolidated the state by securing the borders, establishing a central administration and bureaucracy, fortifying the economy and creating a standing army responsible not to the tribal heads but to the King [Shah] as the head of the state. He turned the kingdom, previously held together primarily by the ardent faith of a number of militant tribes, into a cohesive and stable monarchy.During the era of Shah Abbas I (1587-1629), the administration of the Safavid state was re-organized on entirely new bases. Shah used social mobility to balance the power of Persians and the Turkmens in the administration, as the Shah had no intention of creating a theocratic state. As the bureaucracy expanded in its new form, the Shah used more non-Turkish elements in the state, army and provincial administrative systems.