Çay (Camellia sinensis (L.) Kuntze) bitkisinde gölgelendirmenin bitkilerin bazı agronomik ve morfolojik özellikleri üzerindeki etkisinin belirlenmesi
Determination of the effects of shading on some agronomical and morphological traits of tea plants (Camellia sinensis (L.) Kuntze)
Yazar: DUYGU METE
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF ŞAVŞATLI
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, 2024 yılında Rize ilinde 3 tekerrürlü olarak tesadüf blokları deneme desenine göre yürütülmüştür. Farklı oranlarda (Kontrol, %35, %55 ve %75) gölgeleme ağının kullanıldığı çalışmada, çay (Camellia sinensis (L.) Kuntze) bitkilerine ait bazı agronomik ve morfolojik özellikler birinci sürgün döneminde incelenmiştir. Hasat edilen bitkilerde yapılan ölçümler arasında sürgün uzunluğu (cm), sürgünde yaprak sayısı (adet), yaprak uzunluğu (cm), yaprak genişliği (cm), yaprak rengi, taze yaprak verimi (g/m2), kuru madde oranı (%), toplam polifenol (%) ve kafein oranı (%) yer almıştır. Çalışma sonucunda, çay sürgün uzunluğu ve çay kuru madde oranının gölgelemeden etkilenmediği; buna karşılık diğer incelenen tüm özelliklerin gölgeleme oranına bağlı olarak istatistiksel anlamda önemli (P<0.01) derecede etkilendiği tespit edilmiştir. Yaprak uzunluğu, yaprak genişliği ve yaprak rengi bakımından en yüksek değerler, kontrol ve %35 gölgeleme oranında elde edilirken; sürgündeki en fazla yaprak sayısı %75 gölgeleme oranında elde edilmiştir. Gölgeleme oranı arttıkça yaprak sayısı artarken; taze yaprak verimi düşüş eğilimi göstermiştir. %75 gölgeleme oranında, çay yapraklarından elde edilen toplam polifenol ve kafein oranları da en yüksek düzeyde çıkmış, gölgeleme oranının azalması bu iki kalite unsurundan elde edilen değerlerin de düşmesine yol açmıştır.

Abstract:
This study was conducted in Rize province in 2024 according to a randomized block trial design with 3 replications. In the study, shading nets were used at different rates (Control, 35%, 55% and 75%) and some agronomical and morphological characteristics of tea (Camellia sinensis (L.) Kuntze) plants were examined in the first shoot period. Measurements made on harvested plants included shoot length (cm), number of leaves per shoot (unit), leaf length (cm), leaf width (cm), leaf color, fresh leaf yield (g/m2), dry matter content (%), total polyphenol (%) and caffeine content (%). As a result of the study, it was determined that tea shoot length and tea dry matter ratio were not affected by shading; however, all other examined traits were affected statistically significantly (P<0.01) depending on the shading rate. The highest values in terms of leaf length, leaf width and leaf color were obtained in the control and 35% shading ratios, while the highest number of leaves on the shoot was obtained in the 75% shading ratio. As the shading ratio increased, the number of leaves per shoot also increased, while the fresh leaf yield tended to decrease. At 75% shading rate, total polyphenol and caffeine levels obtained from tea leaves were at the highest level, and decreasing the shading rate led to a decrease in the values obtained from these two quality elements.