Çevreye duyarlı ürün satın almada dindarlığın rolü
The role of religiosity in purchasing environmentally-friendly product
Yazar: ŞULE ÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. ALİ AYTEN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Din psikolojisi = Religious psychology ; Dindarlık = Religiousness ; Satın alma davranışı = Purchasing behavior ; Çevre = Environment ; Çevre dostu davranışlar = Pro-environmental behaviours ; Çevre dostu ürünler = Eco-sensivite products ; Çevre duyarlılığı = Environmental sensitivity ; Çevre sorunları = Environmental problems ; İnsan-çevre etkileşimi = Human-environment interaction

Özet:
Çevreye duyarlı ürünler, diğer ürünlerin aksine dünyayı kirletmeyen, doğal kaynakların tükenmesine sebep olmayan ve geri dönüştürülebilen veya değeri korunabilen ürünlerdir. Bu ürünler, artık basit bir sorundan öte ciddi bir kriz haline dönüşen çevre sorunlarının sebeplerinden olan çevreye zararlı tüketim anlayışına karşı, etkili bir çözüm olarak karşımıza çıkmakta, kullanım alanı ve yaygınlığı her geçen gün artmaktadır. Öyle ki, ileriki dönemlerde daha da ciddileşmesi beklenen çevre sorunlarına karşı yalnızca bu ürünlerin üretileceğine yönelik iddialar vardır. 
Bu çalışmada, çevreye duyarlı ürün satın alma sürecinde dindarlığın etkisi incelenmektedir. Çevreye duyarlı ürün satın alma ve dindarlık ile cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, yaşanılan sosyal çevre ve ekonomik durum gibi demografik değişkenler, çevreye karşı yönelim, çevre bilinci ilişkisi ise, ayrıca ele alınmaktadır. Araştırma, Türkiye'de 18 yaş üzeri 618 kişi ile yapılmıştır. Araştırmada anket tekniği kullanılmış, uygulama 2020'nin Ekim ve Kasım ayları arasında, Google Drive aracılığıyla online olarak gerçekleştirilmiştir. Anket formunda, Kişisel Bilgi Formu, Çevreye Karşı Sahip Olma Yönelimi Ölçeği, Çevre Bilinci Soruları, Dindarlık Ölçeği ve Çevreye Duyarlı Ürün Satın Alma Ölçeğine yer verilmiştir.   
Bulgular, dindarlık ile çevreye duyarlı ürün satın alma ve çevreye karşı sahip olma yönelimi arasında olumlu ve anlamlı; dindarlık ile çevre bilinci arasında ise olumsuz ve anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte araştırmada, çevreye karşı sahip olma yöneliminin çevreye duyarlı ürün satın alma ve çevreyle ilgili gelişmeleri takip etme, çevre sorunlarını ciddiye alma ve bu sorunlardan dolayı endişe duyma ile gösterilecek bireysel çabaların önemli olabileceğini düşünme üzerinde olumsuz fakat etkili bir faktör olduğu bulgulanmıştır.

Abstract:
Environmentally-friendly products are products that don't pollute the environment, cause depletion of the natural sources and are recyclable in contrast to other products. These products offer an alternative to harmful products which are one of the causes of environmental issues that have turned into crisis recently. Usage area and penetration of environmentally-friendly products are expanding each passing day by virtue of the concern comes along with increasing environmental consciousness. So much so that, there are a lot of claims aimed at only these products will be produced because of environmental issues that are expected to become serious in the years ahead. 
The main aim of the present study is to examine the role of religiosity in purchasing environmentally-friendly products. A further aim of the study is to analyze the relationship of purchasing environmentally-friendly products and religiosity with environmental orientation, environmental awareness and socio-demographic variables such as gender, age, marital status, education level, social environment, economic situation. This study was conducted in Turkey. The sample covers 618 people ranging from ages 18 to 84. The questionnaire technique are used online through Google Drive for research. "Personal Information Form", "Environmental Orientation of Possesion Scale", "Questions of Environmental Awareness" and "Religiosity Scale" and "Purchasing of Environmentally-Products" measures are applied. 
The findings indicate that religiosity has a positive effect on "purchasing of environmentally-friendly products" and "environmental orientation of possesion"; and that it has a negative impact on "environmental awareness". Besides, environmental orientation of possesion has a negative impact on purchasing environmentally-friendly products and keeping abreast of environmental developments, taking environmental issues seriously and being concerned about these issues, striving for the environmental issues.