Bireysel emeklilik katılımcılarının risk tercihlerinin değerlendirilmesi
Assesment of risk preference of individual pension participants
Yazar: SÜMEYRA KARA
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHA KARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Emeklilik = Pension ; Risk = Risk ; Risk tercihleri = Risk pereference ; Özel emeklilik = Private pension

Özet:
Son yıllarda gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli problemlerinin başında sosyal güvenlik sistemleri gelmektedir. Dünya genelinde sosyal güvenlik sistemlerinde yaşanan problemler bireyleri emeklilik dönemlerinde hayat standartlarının düşmesi riski ile karşı karşıya bırakmıştır. Birçok ülkede yapılan reformlarda, kamu emeklilik sistemlerinin yanı sıra özel yönetimli belirli katkı esaslı emeklilik planlarının rolünün arttığı görülmüştür. Bu çerçevede emeklilik tasarruflarının bireyselleşmesi artmıştır. Bireysel emeklilik sisteminde yer alan katılımcıların risk tutumları ve uygun yatırım araçlarını seçmeleri, emeklilik gelirlerini kapsamlı şekilde etkileyebilmektedir. Risk konusunda davranışsal çalışmalar, bireysel karar verme sürecini anlamaya çalışmakta ancak demografik ve sosyo-ekonomik faktörler de bireylerin risk algılarını ve emeklilik planı seçimlerini etkileyebilmektedir. Dolayısıyla bu çalışma bireylerin emeklilik planı seçimlerinde risk tercihleri üzerinde demografik ve sosyo-ekonomik faktörlerin etkili olabileceği varsayımından hareket etmiştir. Bu tez, Türkiye'deki bireysel emeklilik katılımcılarının risk tercihlerinin incelenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Bu çerçevede katılımcıların sistemden ayrılma durumu, yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi, sistemde kalma süresi ve katkı ödemesi düzeyi gibi demografik ve sosyo-ekonomik faktörlerin katılımcıların risk tercihleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bireysel emeklilik katılımcılarının risk tercihlerinin değerlendirilmesinde çoklu doğrusal regresyon ve lojistik regresyon yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan veri seti Anadolu Hayat Emeklilik Şirketi'nden alınan gerçek verilerden oluşmakta olup 2003-2012 dönemlerini kapsamaktadır. Yapılan analizlerde bireysel emeklilik katılımcılarının risk tercihleri bütün veri seti ve katılımcıların sistemden ayrılma durumu ve eğitim durumlarına göre oluşturulan alt veri setlerinde incelenmiş ve değişimler yorumlanmıştır. Lojistik regresyon yönteminde, katılımcının cinsiyeti, sistemden ayrılma durumu, medeni durumu, katkı ödemesi düzeyi, sistemde kalma süresi ve eğitim durumu değişkenleri katılımcıların sistemde kaldığı döneme ilişkin yatırım seçiminde risk tercihini etkileyen önemli değişkenler olarak tespit edilmiştir. Ancak katılımcının yaşının sistemde kaldığı döneme ilişkin yatırım seçiminde risk tercihini etkileyen önemli bir değişken olmadığı görülmüştür. 



Anahtar kelimeler: Sosyal Güvenlik Sistemleri, Bireysel Emeklilik Sistemi, Risk Tercihi

Abstract:
In recent years, one of the most important problems in both developed and developing countries has been the social security systems. The problems in social security systems cause a decline in living standards of individuals during their retirement period all around the world. There has been a substantial increase in the role of privately managed defined contribution pension schemes, within national pension systems with these reforms in many countries. In this context, retirement savings have become increasingly individualized. Individual pension system participants' attitudes to take risks and their responses to available investment options can have far-reaching implications for their retirement income. Behavioural research about taking risk has raised understanding of the limits of individual decision-making, but demographic and socio-economic factors may also affect participants risk perception and pension plan choices. Hence, this study is motivated by the assumption that individulas' risk preference in pension plan choices is affected by demographic and socio-economic factors. This thesis has been constructed to make a study of investigating risk preferences of individual pension system participants in Turkey. In this respect the effects of demographic and socio-economic variables as separation situation in the system, age, gender, marital status, education level, elapsed time in the system, contribution level of the participants on the risk preferences of participants were investigated. While analyzing risk preferences of individual pension participants, the method of multiple linear regression and logistic regression has been used. This study has been conducted using the reel data of the Anadolu Hayat Emeklilik Company for the period between 2003-2012. Through these analyses, the risk preferences of individual pension participants in the whole data set and sub-data sets of separation situation in the system and education level of the participants have been analized and the changes have also been interpreted. Using logistic regression methodology, gender, separation situation in the system, marital status, contribution level, elapsed time in the system and education level of the participants are found significant variables to identify the average risk level of the participants' investment choice during the participation period. However, age variable is not a significant variable to identify the average risk level of the participants' investment choice during the participation period. 



Keywords: Social Security Systems, Individual Pension System, Risk Preference.