Otizmli, down sendromlu ve normal gelişim gösteren çocukların dil öncesi dönemdeki jest kullanım becerilerinin incelenmesi
Gestures in prelinguistic children with autism, down syndrome and typically developing children
Yazar: GÖKHAN TÖRET
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA ACARLAR
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Down sendromu = Down syndrome ; Jest = Gesture ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu arastırmada dil öncesi dönemde bulunan otizmli ve Downsendromlu çocuklar ile normal gelisim gösteren çocukların jest kullanımbecerilerinin incelenmesi amaçlanmıstır.Arastırma, ebeveyn-çocuk ve arastırmacı-çocuk etkilesim kayıtlarınınanalizi kullanılarak otizmli, Down sendromlu ve normal gelisim gösterençocukların jest kullanım becerilerini inceleyen betimsel bir çalısmadır.Arastırmada davranıs düzenleme, sosyal etkilesim ve ortak dikkat islevlerinegöre jestlerin kullanımının her grupta nasıl bir dağılım gösterdiği ve gruplarınbu jestleri kullanımları arasında fark olup olmadığı sorularına yanıtaranmıstır.Arastırmanın çalısma grubunu yasları 24?60 ay arasında değisen 10otizmli ve 10 Down sendromlu çocuk ile yasları 12?18 ay arasında değisen10 normal gelisim gösteren çocuk olusturmustur. Çalısmada çocukların jestkullanım becerilerinin değerlendirilmesi amacıyla ebeveyn-çocuk vearastırmacı-çocuk etkilesimlerinin video kayıtları alınmıstır. Ebeveyn-çocuketkilesimi görüntü kayıtları standart materyallerin kullanıldığı serbest oyunortamında çekilmistir. Arastırmacı-çocuk etkilesimi süreci için jestlerinkullanımının sağlanması amacıyla arastırmacı tarafından yedi islemgelistirilmistir. İslemler çocukların devam ettiği okullarda uygulanarak videokayıtları alınmıstır. Her iki bağlamdaki video kayıtları izlenerek çocuklarınkullandıkları jestlerin sıklığı ve türü gözlem formuna isaretlenmistir.Elde edilen bulguların analizinde, üç iletisim islevine göre jestkullanım türü ve sıklığını belirlemek amacıyla jestlerin ortalamaları, standartsapmaları, alınan maksimum ve minimum puanları içeren betimselistatistikler yapılmıstır. Grupların jest kullanımı arasındaki farklılık ANOVA iletest edilmistir.Arastırma sonucunda, davranıs düzenleme islevine göre jest kullanımıgruplar arasında anlamlı farklılık göstermemekle beraber, kullanım sıklığı enyüksek olan grubun normal gelisim gösteren çocuklar, en düsük olan grubunise otizmli çocuklar olduğu belirlenmistir. Otizmli çocukların özellikle sosyaletkilesim ve ortak dikkat islevine göre jestlerin kullanımında Down sendromluve normal gelisim gösteren çocuklara göre çok daha fazla güçlükleri olduğubulunmustur. Down sendromlu çocuklar ise özellikle sosyal etkilesim ve ortakdikkat islevleri ile ilgili jestlerin kullanımında otizmli ve normal gelisimgösteren çocuklardan daha basarılı olmuslardır. Her üç islev grubundakijestlerin ebeveyn ve arastırmacı ile etkilesimdeki kullanımlarıkarsılastırıldığında, kullanım sıklığı açısından arastırmacı-çocuk etkilesiminindaha fazla bilgi verdiği bulunmustur.Sonuç olarak, otizmli bireylerin alanyazında belirtildiği gibi jestlerinkullanımında güçlükleri olduğu, down sendromlu bireylerin ise güçlü olduklarıbir alan olduğu görülmektedir. Bu çalısma sonucunda elde edilen bilgilerin dilöncesi dönemdeki Down sendromlu ve otizmli çocukların iletisim, dilbecerilerinin değerlendirilmesi ve eğitiminde yararlı olacağı düsünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Dil öncesi iletisim, jest gelisimi, otizm, downsendromu, ortak dikkat, sosyal etkilesim.

Abstract:
The purpose of this study was to examine and compare the use ofgestures in prelinguistic children with autism, Down's syndrome and typicallydeveloping children.Parent-child and researcher-child interactions were video-recorded in thisdescriptive study. Gestures were examined in three functional categories:behavior regulation, social interaction and joint attention. Researchquestions attempt to determine the distribution of gestures in each group anddifferences between groups.Ten children with Down syndrome and ten children with autism agedbetween 24-60 months and ten typically developing children aged between12-18 months were participated in this study. Analyses of gestures was doneby video-recordings. Parent-child interaction was recorded in free-playcontext with standard materials. Seven tasks have been developed forresearcher-child interaction to ensure the use of gestures. Tasks wereapplied at children?s school. Frequency and type of gestures for each childwere defined and then marked to the observation form.First the means, standard deviations and minimum-maximum scoreswere calculated for gestures. ANOVA was used to determine the differencesfor using gestures between the groups.Results revealed significant differences for gestures within the categoryof behavior regulation between the groups. The typically developing childrenused gestures more frequently than other groups. The lowest frequency ofgesture use have been found for children with autism . It was found thatchildren with autism have more difficulties in gesture use within the categoryof Social interaction and joint attention thanDown syndrome and typicallydeveloping groups. Children with Down syndrome have become moresuccessful in the use of these gestures than other two groups. It was foundthat researcher-child interaction provides more information about thefrequency of gestures than parent-child interaction.This study supports the findings in the literature. Similar results arefound in this study where individuals with autism have difficulties in usinggestures. Individuals with Down syndrome have a strength in that area.Results of this study have provided useful information for assessment andeducation of communication skills of prelinguistic children with Downsyndrome and autism.Keywords: Prelinguistic communication , gesture development, autism,down syndrome, joint attention, social interaction.