Sebzî Divanı (inceleme-tenkitli metin)
Sebzî Divani (textual analysis-critisize text)
Yazar: HAKAN YEKBAŞ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN AKKAYA
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Gazeller = Ghazals ; Nazireler = Nazireler ; Sebzi = Sebzi

Özet:
Eski Türk edebiyatının altın çağı olarak nitelendirebileceğimiz XVI. asırda birçok divan şairi yetişmiştir. Bunlardan biri olan Sebzî, kaynaklarda adından övgüyle bahsedilen bir isim olmasına karşın, şiirleri hakkında yeterince bilgiye sahip olmadığımız bir şairdir. Bunun en büyük sebebi, şairin manzumelerinin büyük bölümünün yurt dışındaki kütüphanelerde ve mecmualarda bulunmasıdır.Araştırmalarımız sonucu divanının önemli bir kısmını oluşturan manzumelerin, Amerika'daki Princeton Üniversitesi ve Almanya Devlet Kütüphanesinde bulunduğu tespit edilmiştir. Şairin Türkiye'de bulunan şiirlerinin büyük bir bölümü ise yine mecmualarda bulunmaktadır. Bu bakımdan çalışmamızda mecmuaların da payı büyük olmuştur.Divan edebiyatı çalışmalarında mecmuaların yeterince dikkate alındığını söylemek mümkün değildir. Sebzî Divanı vesilesiyle mecmuaların, metin neşrindeki önemi de ortaya konmuştur. Mecmualar; özellikle şairlerin divanlarında bulunmayan şiirlerinin belirlenmesi, edebî kişiliklerinin tespiti ve yaşadıkları devrin edebî hayatı hakkında önemli bilgiler ihtiva etmektedir.Sebzî hakkında bilgi veren kaynaklar, onun iyi bir gazel şairi olduğunu belirtmektedir. Şairin divanında 893 adet gazel bulunmaktadır. Gazel dışındaki nazım şekillerine pek itibar etmeyen şair, bu konuda kendisine üstat olarak Necâtî Bey'i görmektedir. Bu itibarla Sebzî'nin manzumelerinde -tıpkı Necâtî Bey'in şiirlerinde olduğu gibi- sade bir dil ile mahallî unsurların yoğun bir şekilde kullanımı hemen dikkati çekmektedir.Şairin bir diğer önemli özelliği ise nazireciliğidir. Sebzî'nin, kaynaklarda da bahsedilen bu özelliğinin bir yansıması olarak nazire mecmualarında önemli sayıda şiirinin bulunmaktadır.Sebzî; aruz ile kafiyeyi, Türkçenin tabii cümle yapısıyla birleştirmeyi başarmış, günlük dilin akıcılığı ile İstanbul Türkçesininin ahengini gazellerine ustalıkla yerleştirebilmiş bir şair olarak divan şiiri geleneğinde yerini almış önemli bir isimdir.

Abstract:
In the 16 th century which we can regard as, the golden age Turkish literature, many divan poets educated. One of them, Sebzî, in spite of being mentioned with eulogy of his name in Ottoman written sources, he is a poet about whom we haven?t got enough information about his poems. The most important reason of this, the poet?s poems biggest parts being found in libraries and periodicals out of the country.As a result of our researches, it is determined being found in Princeton University of America and German Government Librarif of forming an important parts of his divans poems. Also being in Turkey, the important part o this poet?s poem located in periodicals. İn this respect, also in our studying share of periodicals was big.In the study of divan literature, it isn?t possible to say enough being taken into consideration of periodicals. As a result of Sebzî?s Divan the text publishing importance of periodicals was brought up. Periodicals include important knowledge especially about determining poet?s poems which couldn?t find in their divan, setting of their literary personalities and literary lifes when they lived.Before everything, Sebzî is a good gazal poet. In divan is found 893 unit gazal. While our poet doesn?t consideration verse sort out of the gazal in this subject he sees Necati Bey as a master to him. So, we can say that the most important feature of this poems is simplicity in his language and style with success using of native element.The other important feature of our poet is written nazire. Because of mentioned of this feature in Ottoman sources, he has got lots of poems in nazire periodicals.Sebzî successed to join prosody and rhyme with Turkish sentence structure. As put place to his gazal of fluidty daily language with harmony of Istanbul Turkish, he is an important name who involved in tradition of divan poem.