Peyzaj mimarlığında yağış suyu yönetimi ve yağmur bahçelerinin değerlendirilmesi
Stormwater management in landscape architecture and assessment of rain gardens
Yazar: MERTKAN FAHRETTİN TEKİNALP
Danışman: PROF. DR. ZEKİ DEMİR
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Bu çalışmada, Yağış Suyu Yönetimi kavramı, Yağış Suyu Yönetimi sistemleri incelenmiş ve Dünya genelinde Yağış Suyu Yönetimi kavramı ile ilgili olarak kullanılan kavram, yaklaşım ve uygulamalar belirlenerek, bu anlayışların ülke bazında çıkış noktaları, birbirini kapsayan ve ayrılan özellikleri ve Dünya'nın çeşitli yerlerindeki önemli örnekler incelenmiştir. Uygulama aşamasında, yağmur bahçelerini oluşturan farklı kalınlıkta toprak katmanı ve malzeme kompozisyonlarından oluşan yağmur bahçesi modülleri kurulmuş, bu farklı bileşenleri içeren grupların yağmur bahçelerinin ana işlevleri olan kirletici giderimi, drenaj/infiltrasyon ve bitki gelişimi etkinliklerine olan etkileri araştırılmıştır. Çalışma için Düzce ilinde bulunan Düzce Üniversitesi kampüsünde, araştırma serası yanında bulunan açık alan üzerine, üçer tekrarlı altı grup olarak, on sekiz adet yağmur bahçesi modülü kurulmuştur. Kurulan yağmur bahçesi modüllerinde, farklı bileşenler olarak 30 cm ve 50 cm derinliğinde toprak katmanı ve 15 cm fındık kabuğu ve 15 cm odun kömürü ek katmanları kullanılmıştır. Uygulama çalışmaları, ölçümler ve analizler bu yağmur bahçeleri üzerinde yapılmıştır. Ek katman olarak 15 cm odun kömürü içeren Grup 5 ve 6, yağmur bahçelerinin tüm ana işlevlerini içeren birleşik verimlilik analizinde genel olarak en iyi performans gösteren gruplar olarak ortaya çıkarken, ek katmanı olmayan ve 30 cm toprak karışımı içeren grup 1 en kötü performans gösteren grup olmuştur. Bu tez çalışması ile yağış suyu yönetimi ilgili kavram, yaklaşım ve uygulamalar ve Dünya'dan önemli örnekler belirlenip incelenmiş, yağmur bahçelerini oluşturan farklı kalınlıkta toprak katmanı ve malzeme kompozisyonlarının, yağmur bahçelerinin ana işlevleri olan kirletici giderimi, drenaj/infiltrasyon ve bitki gelişimi performanslarına etkileri tespit edilmiş , ulusal ve uluslararası ölçekte yapılacak olan yeni yağmur bahçelerine yardımcı olabilecek bilgiler bulunmuş ve alanındaki çalışmalara katkı sağlayacak yeni bakış açıları ve bulgular elde edilmiştir.

Abstract:
In this study, the concept of Stormwater Management and its systems were examined and the concepts, approaches and practices used worldwide in relation to the concept of Stormwater Management were identified, the origin of these approaches on a country basis, their overlapping and diverging characteristics and important examples from various parts of the world were examined. In the application phase, rain garden modules consisting of various component compositions that make up rain gardens were established, and the effects of groups containing these different components on pollutant removal, drainage/infiltration and plant growth performances, which are the main functions of rain gardens, were investigated. For the study, eighteen rain garden modules were established on the open area next to the research greenhouse in Düzce University campus in Düzce province, in six groups of three replications each. In the rain garden modules, soil mix layers of 30 cm and 50 cm depth and additional layers of 15 cm hazelnut shell and 15 cm charcoal were used as different components.  Application studies, measurements and analyzes were carried out on these rain gardens. Group 5 and 6 with 15 cm charcoal as an additional layer emerged as best overall performing groups on combined efficiency analysis which includes all main functions of rain gardens, and group 1 with no additional layer and 30 cm soil mix came as the worst performing group. With this thesis, the concepts, approaches and practices related to stormwater management were identified and examined, the effects of various component compositions of rain gardens on pollutant removal, drainage/infiltration and plant growth performances, which are the main functions of rain gardens, were determined, information that can help new rain gardens to be built on a national and international scale was obtained and new perspectives and findings that will contribute to the studies in the field were obtained.