Gıda sanayi işletmelerinin kalite güvence sistemlerini önemseme düzeyleri üzerine bir araştırma: Şanlıurfa örneği
A study on food industry enterprises care level of quality assurance systems: Şanlıurfa sample
Yazar: KASIM KAYA
Danışman: PROF. DR. TURAN BİNİCİ
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Gıda endüstrisi = Food industry ; Gıda güvenliği = Food safety ; Gıda işletmeleri = Food companies ; Kalite güvence sistemi = Quality assurance system

Özet:
Bu çalışmanın ana materyalini Şanlıurfa Ticaret ve Sanayi Odası tarafından 2014 yılında kapasite raporu hazırlanmış KOBİ niteliğindeki gıda sanayi işletmelerinden elde edilen bilgiler oluşturmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde kalite ve standardizasyon kavramları üzerinde durulmuştur. Bununla beraber uluslararası düzeyde, bölgesel ve ülkemizde uygulanan kalite yönetim sistemleri ve ilgili kuruluşlar hakkında bilgi aktarılmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde benzer konularda daha önce gerçekleştirilen çalışmalar özetlenmiştir. Üçüncü bölümde ise işletme yetkilileri ile yapılan anket sonuçlarının frekans dağılım sonuçları aktarılarak kurulan hipotezler non-parametrik test yöntemleriyle (Lojistik Regresyon ve Kruskal-Wallis Testleri) ve SPSS 18.0 paket programı yardımıyla test edilmiştir. Bu işletmelerden elde edilen verilerin analiz sonuçlarına göre Şanlıurfa'daki 118 gıda sanayi işletmesinin sadece 67'sinde Kalite Güvence Sistemi (KGS) belgesi bulunmaktadır. KGS belgelerine sahip olmada kuruluş yeri, eğitim düzeyi, işletmenin kuruluş tarihi ve personel sayısı gibi faktörlerin etkisi vardır. Bunun yanında tecrübe, ciro ve işletme yöneticiliğini kimin yaptığı faktörlerinin etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Organize sanayi bölgesine göre merkezdeki bir işletmenin KGS belgelerine sahip olma olasılığı 11.5 kat, eğitim-üniversite değişkenin eğitim-ilkokul değişkenine göre KGS belgelerine sahip olma olasılığı 4.5 kat fazla olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca kuruluş tarihi faktöründe kuruluş tarihi değişkenindeki 1 birimlik artışın KGS'ye sahip olma olasılığında 1.589 kat artışa neden olduğu, personel sayısı değişkenindeki 1 birimlik artışın KGS'ye sahip olma olasılığında 2.219 kat artışa neden olduğu elde edilen bir başka bulgudur.

Abstract:
The main material of this study is constituted by the data obtained from Small and Medium-Sized food industry enterprises whose capacity reports were prepared in 2014 by Chamber of Commerce and Industry, Sanlıurfa. In the first part of the study, the terms of quality and standardization were mentioned. At the same time, information was given about quality management systems applied at international and regional level and in our country and about related institutions.  In the second part, studies carried out previously on similar topics were summarized. In the third part, frequency distribution results of the questionnaire conducted with the enterprise officials were provided and hypothesizes developed were tested with the help of nonparametric test methods (Logistic Regression and Kruskal-Wallis Tests) and SPSS 18.0. According to the analysis results of the data obtained from these enterprises, only 67 out of 118 food industry enterprises in Sanlıurfa have the certificate of Quality Assurance System (QAS). Factors like site of establishment, level of education, establishment date of the enterprise and number of employees play a role in getting QAS certificates. On the other hand, it was found that the factors like experience, turnover and who manages the enterprise had no role. It was found that the probability of an enterprise in the city centre to get a QAS certificate was 11.5 times more compared to that of an enterprise in the organized industrial site, and the probability of education-university variable was 4.5 times more compared to education-primary school variable. In addition, 1 point rise in the date of establishment variable regarding the factor establishment date causes 1.589 points rise in the probability of getting a QAS certificate, and that 1 point rise in the variable of employee number causes 2.219 points rise in the probability of getting a QAS certificate is another finding.