Ortaöğretim kurumlarında örgütsel muhalefetin nedenleri ve sonuçları üzerine nitel bir çalışma
A qualitative study on the causes and consequences of organizational dissent in secondary education institutions
Yazar: MÜJDAT GÜNTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE ÖNDER
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, katılımcı görüşlerine dayalı olarak ortaöğretim kurumlarında yaşanan örgütsel muhalefet davranışının sebeplerini, dile getirilme biçimini, yönetim tarzını, örgütsel muhalefetin ve dile getirilme şeklinin yöneticiler, öğretmenler, diğer çalışanlar ve okul için sonuçlarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim desenin kullanıldığı araştırma, 2022-2023 öğretim yılında İç Batı Akdeniz Bölgesindeki bir ilin ortaöğretim kurumlarında görev yapan 25 okul yöneticisi ve öğretmen üzerinde yürütülmüştür. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle toplanmıştır. Veriler içerik analiziyle deşifre edilmiştir. Öğretmenlerin ders programı, ders paylaşımı ve nöbetler gibi konularda; kişisel çıkarlar, adaletsizlik ve karar alma tarzı gibi nedenlerle muhalefet ettikleri tespit edilmiştir. Öğretmenlerin muhalefet davranışlarını daha çok dikey muhalefet şeklinde gösterdikleri tespit edilmiştir. Örgütsel muhalefetin sonucunda muhalif çalışanın değeri artabileceği gibi muhalif çalışan görev yeri değişikliği, iş yükünün artması gibi olumsuz sonuçlarla; okul müdürleri için örgütsel muhalefetin olumlu sonuçlanacağı düşüncesinin yanında destek arama, yalnızlaşma gibi olumsuz sonuçlarla; diğer çalışanlar için genellikle bir etkisinin olmamasının yanında muhalefete teşvik olur, gergin bir ortam olur gibi olumlu ve olumsuz sonuçlarla; okul için örgütsel gelişime katkı vermesinin yanında huzursuzluk, gruplaşmaların başlaması gibi olumsuz sonuçlarla karşılaşıldığı tespit edilmiştir. Okul müdürlerinin muhalefet karşısında çoğunlukla diyalog ve ikna yoluna gittiği ve muhalif çalışanı desteklediği görülse de bazı katılımcılar mobbing, mesafe koyma gibi olumsuz tepkiler verdiğini söylemiştir. Ayrıca okul müdürünün tepkisinin muhalefet stratejisine göre farklılaştığı, haber uçurmaya diğer yollara göre daha sert tepki verdiği görülmüştür. Okul müdürlerinin çoğunlukla muhalefete yönelik tedbir almadıkları belirtilse de bazen istişare, adil olma gibi önleyici tedbirlere bazen ise baskı-mobbing, uyarı, yok sayma gibi caydırıcı tedbirlere başvurdukları saptanmıştır.

Abstract:
In this research, it is aimed to reveal the reasons for the organizational dissent behavior in secondary education institutions, the way it is expressed, the management style, the organizational dissent and the way it is expressed for administrators, teachers, other employees and the school, based on participant views. Phenomenology design, one of the qualitative research methods, was used. The study group of the research consists of 25 school administrators and teachers working in secondary education institutions of a province in the Inner West Mediterranean Region in the 2022-2023 academic year. The data of the research were collected by semi-structured interview technique. The data were deciphered by content analysis. On subjects such as teachers' syllabus, lesson sharing and shifts; It has been determined that they oppose for reasons such as personal interests, injustice and decision-making style. It has been determined that teachers show their dissental behavior mostly in the form of vertical dissent. As a result of organizational dissent, the value of the dissent employee may increase, as well as with negative consequences such as a change in the position of the dissent employee and an increase in the workload; For school principals, besides the thought that organizational dissent will result in positive results, negative results such as seeking support and loneliness; Besides having no effect for other employees, it encourages dissent and creates a tense environment with positive and negative results; In addition to contributing to organizational development for the school, it has been determined that negative results such as unrest and the beginning of groupings are encountered. Although it is seen that school principals mostly resort to dialogue and persuasion and support the dissent employee, some participants said that they gave negative reactions such as mobbing and distance. In addition, it was observed that the reaction of the school principal differed according to the dissent strategy, and he reacted more harshly to news reporting than other methods. Although it is said that school principals mostly do not take measures against the dissent, it has been determined that they sometimes resort to preventive measures such as consultation and fairness, and sometimes to deterrent measures such as pressure-mobbing, warning and ignoring.