Türk toplumlarında kadının toplumsal yaşama katılımı: Türkiye ve Azerbaycan örneği
Women's participation in social life in turkish societies: The case of Turkey and Azerbaijan
Yazar: ESRA CİNGÖZ
Danışman: PROF. DR. ALİ ASKER
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Politik Ekonomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Azerbaycan ve Türkiye'de kadın haklarının tarihsel gelişimi kültürel, sosyal ve tarihsel faktörlerden etkilenmiştir. Her ne kadar Azerbaycan ve Türkiye Türklerinin tarihi ve sosyal gelişim süreçleri bir noktadan sonra farklı istikametlerde gelişmişse de her iki toplumda pek çok konuda ortak gelişim eğilimleri gözlemlenmektedir. Kuşkusuz, bu eğilimler etnik, sosyal, milli ve kültürel birliktelikten kaynaklanmaktadır. Azerbaycan'da Türk aydınları, özellikle Azerbaycan Halk Cumhuriyeti döneminde kadın haklarının gelişimine önemli katkı bulunmuşlardır. Azerbaycan'da kadın haklarına yönelik kültürel duyarlılık, çeşitli toplumsal alanlara katılımın artmasına, seçme ve seçilme gibi temel hakların elde edilmesine yol açmıştır.
Benzer şekilde, Türkiye'de de Osmanlı İmparatorluğu'ndan Cumhuriyete geçiş sürecinde Mustafa Kemal Atatürk'ün öncülüğünde gerçekleştirilen reformlar sonucunda oy hakkı, eğitim olanaklarının genişletilmesi ve toplumsal cinsiyet eşitliğini destekleyen yasal düzenlemeler getirilmiştir. Bu düzenlemeler kadın hakları alanında önemli gelişmeler olarak değerlendirilebilir. Tüm bunlara rağmen her iki ülkede de kadın haklarıyla ilgili belli alanlarında hala eksiklikler bulunmaktadır. Bunun dışında her iki ülkenin istatistik verilerinde toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasına yönelik zorluklar devam etmektedir.
Genel olarak, Azerbaycan ve Türkiye'de, kadın hakları süreçleri kültürel, sosyal ve tarihi dinamiklerin etkisiyle gelişmiştir. Bundan sonraki süreçte kadın hakları alanında uluslararası standartlara uyumun sürdürülmesi bu alanda sürdürülebilir ilerleme açısından çok önemli fırsatlar sunacaktır.
Tez çalışması Türk toplumlarında kadınların toplumsal yaşam daha etkin bir şekilde katılımlarını teşvik etmek, siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel haklarını güçlendirmek ve toplumsal cinsiyet eşitliği alanında ilerleme kaydetmek için pratik öneriler sunmayı amaçlamaktadır.
Anahtar kelimeler: Toplumsal dönüşüm; toplumsal katılım; modernleşme; Türk kadını; kadın hakları

Abstract:
The historical development of women's rights in Azerbaijan and Turkey has been influenced by cultural, social, and historical factors. Although the historical and social development processes of Azerbaijanis and Turks in Turkey have diverged at some point, common trends in development are observed in both societies in many areas. Undoubtedly, these trends stem from ethnic, social, national, and cultural cohesion. In Azerbaijan, Turkish intellectuals, especially during the period of the Azerbaijan Democratic Republic, made significant contributions to the development of women's rights. Cultural sensitivity towards women's rights in Azerbaijan has led to increased participation in various social spheres and the attainment of fundamental rights such as suffrage.
Similarly, in Turkey, as a result of reforms initiated under the leadership of Mustafa Kemal Atatürk during the transition from the Ottoman Empire to the Republic, reforms such as suffrage, expansion of educational opportunities, and legal regulations supporting gender equality have been implemented. These regulations can be considered as significant developments in the field of women's rights. However, despite these advancements, there are still shortcomings in certain areas related to women's rights in both countries. Moreover, challenges persist in achieving gender equality according to statistical data in both countries.
Overall, in Azerbaijan and Turkey, the processes concerning women's rights have evolved under the influence of cultural, social, and historical dynamics. In the future, maintaining compliance with international standards in the field of women's rights will offer significant opportunities for sustainable progress in this area.
The thesis aims to provide practical recommendations for encouraging women's more active participation in social life in Turkish societies, strengthening their political, social, economic, and cultural rights, and making progress in the field of gender equality.
Keywords: Social transformation; social participation; modernization; Turkish women; women's rights.