Yerel durağanlık standardının farklı parametreler ile tayini
Determination of local standard of rest with different parameters
Yazar: MURAT TAŞ
Danışman: PROF. DR. SELÇUK BİLİR
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı / Astronomi ve Uzay Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences
Dizin: Diskler = Discs ; Galaksi = Galaxy ; Galaktik yapı = Galactic structure ; Güneş = Solar ; Güneş sistemi = Solar system ; Samanyolu = Samanyolu ; Yıldızlar = Stars

Özet:
Güneş'in LSR değerlerinin iyi bilinmesi Galaktik yapı ve evrim çalışmalarında uzun süredir tartışma konusu olan bir takım soruların yanıtlanabilmesi açısından önemlidir. Yüksek lisans tez çalışması kapsamında yüksek çözünürlük ve yüksek sinyal-gürültü oranına sahip GALAH DR3 tayfsal gökyüzü taraması verileri ile yüksek duyarlılıklı Gaia EDR3 astrometri verilerinin birlikte analiz edilmesiyle 93,357 anakol yıldızı tespit edilmiştir. LSR tayini için olabilecek en genç ve ince diski iyi temsil eden kinematik özelliklere sahip alt-örnekleri elde edebilmek için yıldızlar uzaklık, kimya, yörünge ve tayf türüne ait özelliklerine göre sınırlandırılmıştır. Ayrıca, yıldızların yaşı ve yörüngesel basıklıklar değerlerine de ek sınırlamalar getirilerek oluşturulan daha duyarlı alt-örneklerle Güneş için çeşitli LSR değerleri hesaplanmıştır. Çalışmada yaşa sınırlama getirilince U, yıldız yörüngesinin Galaktik düzleme dik doğrultuda erişebileceği en büyük dik uzaklığa sınırlama getirilince W ve yıldızların Galaktik düzleme paralel yörüngesel basıklığına sınırlama getirildiğinde V uzay hızı bileşenlerinin LSR tayini için örnekleri duyarlı hale getirdiği sonucuna varılmıştır. 
Bu tez çalışması varolan literatür çalışmalarından farklı olarak, yüksek çözünürlük ve yüksek sinyal gürültü oranlı tayf verileri, şimdiye kadar ki en yüksek duyarlılığa sahip astrometri verileri içermesi ve verilerin yaş, kimya, kinematik ve yörünge parametreleri dikkate alınarak detaylı bir analiz edilmesinden dolayı üstünlükler içermektedir.

Abstract:
It is important to know the LSR values of the Sun well in order to answer some questions that have been the subject of debate for a long time in galactic structure and evolution studies. Within the scope of this MSc thesis, 93,357 main-sequence stars were determined by analyzing the high resolution and high signal-to-noise GALAH DR3 spectral survey data and highly precise Gaia EDR3 astrometry survey data together. In order to obtain subsamples with the kinematic features that best represent the young stellar population possible and thin disk for LSR determination, LSR values for the Sun were calculated by constraining the distance, chemistry, orbit and spectral characteristics of the stars, and also to obtain more precise LSR values sub-samples further constrained on stellar age and orbital eccentricity of the sample stars. In the study, it has been shown that U velocity components depends on age, W velocity components depends on zmax and V velocity components depends on orbital eccentricity.
Unlike existing literature studies, this thesis study has advantages because it contains spectral data with high resolution and high signal-to-noise ratio, astrometry data with the highest sensitivity ever, and a detailed analysis of the data by considering age, chemistry, kinematics and orbital parameters of the sample stars.