Mekanik ventilasyon desteğindeki hastaların ağız bakımında kullanılan farklı yoğunluktaki klorheksidinin mikrobiyal kolonizasyona etkisi
The effect of clorhexidine at different concentrations used in oral care on microbial colonization in mechanically ventilated patients
Yazar: SERCAN ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. GÜLENGÜN TÜRK
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağız = Mouth ; Ağız hastalıkları = Mouth diseases ; Ağız sağlığı = Oral health ; Ağız sağlığı = Oral health ; Klorheksidin = Chlorhexidine ; Mikrobiyoloji = Microbiology ; Ventilasyon = Ventilation ; Ventilatörler-mekanik = Ventilators-mechanical ; Ventilatörler-mekanik = Ventilators-mechanical ; Yoğun bakım = Intensive care

Özet:
Bu araştırma mekanik ventilatöre bağlı hastalarda mikrobiyal kolonizasyonu azaltmada en etkili klorheksidin yoğunluğunu belirlemek amacıyla randomize kontrollü, çift kör, deneysel olarak yapılmıştır. 2019 yılı Şubat-Aralık tarihleri arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Aydın İl Sağlık Müdürlüğü Nazilli Devlet Hastanesi Anestezi ve Reanimasyon yoğun bakım ünitesinde yatan 116 hasta araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Hastalar randomize olarak belirlenerek dört farklı gruba ayrılmıştır. Birinci gruptaki hastalara %2 klorheksidin glukonat, ikinci gruptaki hastalara %1'lik klorheksidin glukonat, üçüncü gruptaki hastalara %0.2'lik klorheksidin glukonat ve dördüncü gruptaki hastalara %0.12'lik klorheksidin glukonat ile günde dört kez ağız bakımı uygulama protokolü doğrultusunda bakım verilmiştir. Verilerin toplanmasında Hastalara Ait Tanıtıcı Özellikler Formu, Hasta İzlem Formu, Mikrobiyolojik İzlem Formu ve Ağız Değerlendirme Rehberi kullanılmıştır. 
Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 70,00±15,57 olup, %62,1'i erkektir. Ağız bakımında kullanılan klorheksidin glukonat solüsyonlarının hepsinde hastaların tamamının tüm günlerde ağız mukozasının hafif disfonksiyon olduğu belirlenmiştir. %2 ve %1'lik klorheksidin glukonat ile ağız bakımı yapılan hastaların tüm günler arasındaki ağız değerlendirme ölçeğinden alınan puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p<0.001), %0.12'lik ve %0.2'lik klorheksidin glukonat ile ağız bakımı yapılan hastaların tüm günler arasındaki ağız değerlendirme ölçeğinden alınan puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı bulunmuştur (p>0.001). Ağız bakımında %1'lik klorheksidin glukonat solüsyonu kullanılan hastalardan alınan oral mukoza örnekleri arasında mikroorganizma üreme durumu açısından istatiksel olarak anlamlı fark olduğu saptanmıştır.
Araştırma bulgularına göre mekanik ventilasyon desteğindeki hastalara uygulanan ağız bakımında mikrobiyal kolonizasyonu önlemede en etkili klorheksidin glukonat solüsyonunun %1'lik konsantrasyonu olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar kelimeler: Ağız bakımı, klorheksidin glukonat, mekanik ventilasyon, mikrobiyal kolonizasyon, yoğun bakım ünitesi.

Abstract:
This study was conducted as randomized controlled, double-blind and experimental to determine the most effective chlorhexidine concentration in reducing the microbial colonization in patients with mechanical ventilator. The sample of the study consists of 116 patients hospitalized in Republic of Turkey Ministry of Health, Provincial Health Directorate Aydin Nazilli State Hospital Anesthesiology and Reanimation Intensive Care Unit between the dates of February-December 2019. Patients were randomly assigned to four groups. The patients in the first group, 2% chlorhexidine gluconate, the ones in the second group 1% chlorhexidine gluconate, the ones in the third group 0.2% chlorhexidine gluconate and the others in the fourth group 0.12% oral chlorhexidine gluconate were administered oral care four times a day aligning with the application protocol. Descriptive Characteristics Form, Patient Follow-up Form, Microbiological Follow-up Form and Oral Assessment Guide were used to obtain data. 
The mean age of the patients was 70.00 ± 15.57 and 62.1% of them were male. Mild dysfunction was detected in the oral mucosa of all the patients all days in all of the chlorhexidine gluconate solution used in oral care. The difference in the mean scores obtained from the oral assessment scale among all days was found to be statistically significant among the patients who had oral care with 1% and 2% chlorhexidine gluconate (p <0.001), the difference in the mean scores obtained from the oral assessment scale among all days was not found to be statistically significant among the patients who had oral care with 0.2% and 0.12% chlorhexidine gluconate (p>0.001). In oral care, it was found out that there was a statistically significant difference in the sample of oral mucosa taken from the patients who had oral care with 1% chlorhexidine gluconate solution in terms of microorganisim reproductivity.
According to the findings of the study, it is concluded that 1% concentration of chlorhexidine gluconate solution is the most effective in preventing oral microbial colonization in oral care applied to patients with mechanical ventilation support.

Keywords: Mechanical ventilation, oral care, clorhexidine gluconate, microbial colonization, intensive care unit.