Farklı iş kollarında çalısan yer altı maden isçilerinin enerji harcamaları ile beslenme durumlarının saptanması
Energy expenditure and nutritional status of underground coal miners working in different status
Yazar: SANİYE BİLİCİ
Danışman: PROF.DR. FATMA SAĞLAM
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
ÖZETBilici, S., Farklı iş kollarında çalışan yer altı maden işçilerinin enerji harcamaları ile beslenmedurumlarının saptanması, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve DiyetetikProgramı, Doktora Tezi, Ankara, 2006. Bu araştırma, farklı vardiyalarda (sabah, öğleden sonra, gece) çalışanyer altı maden işçilerinin günlük enerji harcamaları, genel beslenme alışkanlıkları, bilgi, tutum ve davranışları ilegünlük besin tüketimlerini saptamak amacıyla iki aşamalı planlanıp yürütülmüştür. Araştırmanın birinciaşamasına 19-64 yaşları arasında toplam 800, ikinci aşamasına ise 135 yer altı maden işçisi katılmıştır.Araştırmanın birinci aşamasında, yer altı maden işinde çalışan toplam 800 bireye, bireyleri tanıtıcı genel bilgileri,yaptıkları işin gereklilikleri, iş yükü ve dağılımı ve genel beslenme alışkanlıklarını saptamak amacıyla araştırıcıtarafından bizzat kendileri ile bire bir görüşme yapılarak bir anket uygulanmış, bazı antropometrik ölçümler, 24saatlik besin tüketimi ve fiziksel aktivite kayıtları alınmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında, 800 madenişçisinden büyüklüğe göre tabakalı rasgele örneklem yöntemi ile seçilen sağlıklı 135 işçide 8 saatlik çalışmaesnasındaki kalp atım hızları polar saatler yardımıyla ölçülmüş, bireysel kayıt yöntemiyle 3 günlük besintüketimi, 24 saatlik fiziksel aktivite kayıtları toplanmış, bioelektrik empedans analizörü ile vücut bileşimlerisaptanmış ve triceps deri kıvrım kalınlıkları ölçülmüştür. Araştırma sonucunda, işçilerin Beden Kitle ndeksi(BKI) ortalaması (Â±SD) 25.5Â±3.89 kg/m2olarak hesaplanmış, günlük tükettikleri ana öğün sayısının 2.9Â±0.49 kez,ara öğün sayısının 1.9Â±0.74 kez olduğu ve öğün atlayan işçilerin (%40.4) %65.3'ünün öğle, %22.9'unun isesabah öğününü atladıkları saptanmıştır. Araştırmanın birinci aşamasında, işçilerin (n:800) bir günlük ortalamaenerji alımı 3578.8Â±918.94 kkal olarak bulunmuş, enerjinin ortalama %13.3Â±2.42'sinin proteinden,%27.0Â±6.99'unun yağdan ve %59.6Â±7.39'unun karbonhidrattan geldiği ve vardiyalar arasında enerjinin yağdanve karbonhidrattan gelen yüzde ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğu saptanmıştır(p<0.01). şçilerin büyük bir çoğunluğunun enerji ve besin öğeleri alımları Diyetle Günlük Referans AlımDüzeyleri (DRI) ile karşılaştırıldığında yeterli düzeyde bulunmuş, sadece vitamin D alımının yetersiz düzeydeolduğu (%98.5) belirlenmiştir. şçilerin iş yerinde ortalama 883.5Â±516.7 kkal enerji tükettiği, iş yerindeki proteinve karbonhidrat alım ortalamasının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde en düşük gece vardiyasında olduğubelirlenmiştir (p<0.01). Araştırma sonucunda, işçilerin yaptıkları işin niteliğine göre Fiziksel Aktivite Düzeyleri(PAL) değerlendirildiğinde, %2.2'sinin hafif (PAL:1.40-1.69), %40.6'sının orta (PAL: 1.70-1.99), %46.8'ininağır (PAL: 2.00-2.40) ve %10.4'ünün çok ağır (PAL: >2.40) aktivitede olduğu saptanmış, enerji harcamalarının3627.3Â±548.18 kkal olduğu ve işçilerin ortalama -48.5Â±1041.89kkal'lik negatif enerji dengesinde bulunduğubelirlenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında, işçilerin (n:135) 3 günlük ortalama enerji alımı 3973.7Â±420.85kkal olarak saptanmış, vitamin D alımları hariç enerji ve besin öğeleri alımlarının yeterli düzeyde olduğubulunmuştur. şçilerin %43.0'ı orta, %41.5'i ağır ve %13.3'ünün de çok ağır aktivitede olduğu saptanmıştır.Araştırmada, işçilerin (n:135) enerji harcamalarının 24 saatlik fiziksel aktivite kayıtlarına göre, ortalama3689.8Â±565.48 kkal olduğu ve ortalama 283.9Â±697.7 kkal'lik pozitif enerji dengesinde bulunduğu saptanmıştır.şçilerin 8 saatlik çalışma esnasındaki dakikada kalp atım hızı ortalaması 108Â±8.55 atım, maksimum kalp atımhızı ise 136.08Â±20.46 atım olarak saptanmış, farklı denklemler kullanılarak kalp atım hızına dayalı çalışmaesnasındaki enerji harcamasının 2788.8Â±59.89 ve 2189.81376.19Â± kkal arasında değiştiği belirlenmiştir.Araştırmada, mevcut uluslararası standartların otomasyon düzeyi yüksek iş yerlerinde çalışan işçilerdekullanılmasının yararlı olacağı, ancak ülkemiz koşullarına uygun her iş kolunun gerektirdiği enerji ve besinöğelerine yönelik standartların geliştirilmesi amacıyla bu konuda daha ileri çalışmaların yapılması gerektiğisonucuna varılmıştır.Anahtar kelimeler: maden işçisi, beslenme durumu, enerji harcaması, kalp atım hızı

Abstract:
ABSTRACTBilici, S., Energy expenditure and nutritional status of underground coal miners working in differentstatus, Hacettepe University, Institute of ealth Sciences PhD Thesis in Nutrition and Dietetics, Ankara,2006. This study was conducted on underground coal miners working in different work shifts (morning,afternoon and night) to determine the nutritional habits and attitudes, daily energy intake and estimate the dailyenergy expenditure in two stages. In the first stage 800 , in the second stage 135 underground coal miners agedbetween 19-64 years. To determine the general characteristics, job necessities, load of job and nutritional habitswere obtained by a face to face interview using a questionnaire. Several anthropometric measurements weretaken and food consumptions and physical activitiy records were obtained 24 hours recall. At the second stage135 healthy coal miners were selected randomly and heart rates were measured by polar watches, 3 consecutiveday food consumptions and 24 hours physical activity records were collected. At the end of the study, averageBMI was found 25.5Â±3.89 kg/m2.. On average, the coal miners ate 2.9Â±0.49 main meals and 1.9Â±0.74 snacks perday and they skipped meals (40.4%), lunch (65.3%) and breakfast (22.9%). At the first stage of the study themean daily energy intake was 3578.8Â±918.94 kcal while the contribution of protein and fat to the total energyintake was 13.3Â±2.42 percent and 27.0Â±6.99 %, respectively. The contribution of fat and carbohydrate to theenergy intake was found to be statistically significant between the work shifts (p<0.01). According to the DietaryReferences Intakes (DRI), the energy and nutrients intake were adequate only except the vitamin D intake. Theenergy intake at working area was found 883.5Â±516.7 kcal while the mean protein and carbonhydrate wassignificiantly low at night shift compared with the morning and afternoon shifts (p<0.01). At the end of the study,according to the characteristics of work, the coal miners were found physically at light (%2.2, PAL: 1.40-1.69)moderate (%40.6, PAL:1.70-1.99), heavy (%46.8, PAL: 2.00-2.40) and very heavy activy (>2.40). The meandaily energy expenditure was 3627.3Â±548.18kkal while the miners were found to be at mean 48.5Â±1041.89kkalnegative energy balance. At the second stage of the study, the average 3 days energy intake of the coal minerswas found to be 3973.7Â±420.85 kcal while except the vitamin D intake, the energy and nutrients intake wereadequate. According to the physical activity, the coal miners were found to be at moderate (43.0%), heavy(41.5%) and very heavy (13.3%) activity. On average the BMH of the coal miners was 1766.5Â±158.66 kkal whilethe daily energy expenditure was 3689.8Â±565.48 kkal and they were found to be at 283.9Â±697.7 kcal positiveenergy balance. The mean heart rate during the shift work was 108.31Â±8.55 and the maximum heart rate was136.08Â±20.46. Calculations based on the different energy estimation formulas , the energy expenditure at workwas found to differs between 2788.8-2189.81kcal . It was concluded that the available international standards forworkers? physical activity and dietary requirements could be appropciate for labourers using high automation atworking areas but further studies has to be conducted on available national standarts for each occupational status.Keywords: coal miners, nutritional status, energy expenditure, heart rate