Esenler turgut reis aile sağlığı merkezi'ne kayıtlı okul çağı çocuklarında obezite görülme sıklığı ve risk faktörleri
Prevalence of obesity and risk factors in school-age children registered at esenler turgut reis family health center
Yazar: MUSTAFA SEYFETTİN TANRIYAR
Danışman: DOÇ. DR. ESRA DENİZ PAPATYA ÇAKIR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Çocuk obezitesi = Pediatric obesity

Özet:
Giriş ve Amaç: Obezitenin çocukluk döneminde görülmesi, hem çocukluk 
hem de yetişkinlik dönemlerinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilmektedir.
Çocukluk obezitesinin yaygınlaşması, gelişmiş ve az gelişmiş ülkelerde bulaşıcı 
olmayan uzun süreli hastalıkları artırarak ciddi bir kamu sağlığı problemi haline 
gelmiştir. Yetişkin dönemin muhtemel sağlık sorunları düşünüldüğünde, obezitenin 
ortaya çıkmasını önlemek ideal hedef olmakla birlikte bireyin sağlıklı ve dengeli 
beslenme alışkanlığı edinmesini sağlamak, fiziksel aktivitenin artırılması ve ailelerin 
obezite ile ilgili farkındalıklarının artırılması hedef ve amacımız olmalıdır.
Materyal ve Metod: Araştırma İstanbul Esenler'de Mart 2020 ile Haziran 
2020 tarihleri arasında bebek, çocuk, ergen izlem protokolleri kapmasında yapılan test, 
tahlil ve muayene işlemleri için aile hekimliği birimlerine başvuran Esenler Turgut 
Reis Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 6-18 yaş aralığında olan gönüllü 162 çocuk dahil 
edilerek prospektif olarak yapıldı. VKI 3. persentil ve -2 SD altında olan 10 katılımcı 
çalışmamızdan dışlanmıştır. Obezite yaygınlığını ve değiştirilebilir risk faktörlerini 
belirlemeyi amaçladığımız anket çalışması uyguladık.
Bulgular: Çalışmamıza kronik bir hastalığı olmayan ve yaşları 6-18 arasında 
değişen, 152 çocuk dahil edildi. 152 çocuğun 70 (%46)' i kız iken 82 (%54)' si erkek 
olup ortalama yaşları 11.56±2.92 olduğu belirlendi. Ayrıca çocukların 108 (%71)'inin 
normal kilolu, 20 (%13.2)'sinin fazla kilolu, 24 (%15.8)'ünün obez olduğu saptandı. 
Kızların 23 (%32.9)'ü fazla kilolu veya obez iken erkeklerin 21 (%25.6)'i fazla kilolu 
veya obez idi. Hastalar cinsiyet açısından sınıflandırıldığında, obezite konusunda 
kayda değer bir fark tespit edilmedi (p=0.326). Aile bireylerinden obez olan 
çocukların, ailesinde obez birey bulunmayanlarla kıyaslandığında, obezite oranları 
önemli ölçüde yüksek bulundu (p<0.05). Ayrıca normal kilolu çocukların %3.7'sinin 
ailesinde en az 2 ek hastalık olduğu, bu oranın fazla kilolu / obez çocuklarda %18.2 
olduğu saptandı (p<0.05). 
Olgularımızın düşük fiziksel aktivite seviyeleri, yüksek kalorili fast food 
tüketim alışkanlıkları ve ekran başında uzun süreler geçirmeleri ile obezite arasında 
belirgin bir bağlantı bulundu (p<0.05). Çocukların tiroid muayeneleri incelendiğinde; 
fazla kilolu / obez çocukların %6.8'inin Evre 1a muayene bulgularına sahip olduğu, 
bu oranın normal kilolu çocuklarda %0.9 olduğu saptandı (p<0.05). Ayrıca çocukların 
tansiyon gruplandırması incelendiğinde; fazla kilolu / obez çocukların %9.1'inin 
yüksek kan basınçlı veya hipertansif olduğu, bu oranın normal kilolu çocuklarda %2.8 
olduğu saptandı (p=0.144). Çocukların AKŞ, LDL, total kolesterol, sT4 ve TSH 
değerlerini içeren kan parametleri açısından istatistiksel olarak önemli bir fark 
belirlenmedi (sırasıyla; p=0.188, p=0.303, p=0.128 p=0.523, p=0.779). 
Sonuç: Bütün dünyada olduğu gibi ülkemizdeki çocuklarda obezite yaygınlığı 
artış göstermektedir. Çalışmamızda neredeyse her üç çocuktan biri fazla kilolu veya 
obez olarak karşımıza çıktı. Ebeveynler ve diğer aile üyelerindeki obezite, 
çocuklardaki obezite riskini artırdığından, öncelikle ebeveynleri bilinçlendirmek ve 
obeziteyle mücadeleye onları da dahil etmek gerektiğini düşünüyoruz. Beslenme 
alışkanlıkları ve tercihlerinin düzenlenmesinin, fiziksel aktivitenin öneminin 
vurgulanmasının ve teşvik edilmesinin, sedanter yaşamın parçası olan ekran başında 
geçirilen sürelerin kısıtlanmasının çocukluk ve yetişkinlik döneminde ortaya 
çıkabilecek obeziteye bağlı kronik hastalıkların önlenmesi açısından önemi
azımsanmayacak kadar fazladır.
Anahtar Kelimeler: Beslenme Düzeni, Çocuklarda Obezite, Fiziksel 
Aktivite Düzeyi, Vücut Kitle İndeksi

Abstract:
Introduction and Aim: Childhood obesity presents significant health 
problems, both in early childhood and adulthood. The increasing prevalence of 
childhood obesity in both developed and developing countries adds to the burden of 
non-communicable chronic diseases, making it a significant public health concern.
Considering the impending health problems of adulthood, the ideal goal should be to 
prevent the emergence of obesity. However, it is also crucial to instill adequate and 
balanced eating habits, increase physical activity, and raise awareness among families 
about obesity.
Material and Method: Between March 2020 and June 2020 in Istanbul
Esenler, family medicine units at Esenler Turgut Reis Family Health Center registered 
162 volunteer children aged 6–18 for tests, analyses, and examinations. We excluded 
ten participants from the study who had a BMI below the 3rd percentile and -2 SD. 
We conducted a survey to determine obesity prevalence and modifiable risk factors. 
Results: The study included 152 children without any chronic diseases, aged 
between 6 and 18 years. Of these, 70 (46%) were girls and 82 (54%) were boys, with 
an average age of 11.56±2.92 years. Additionally, we found that 108 (71%) of the 
children were of normal weight, 20 (13.2%) were overweight, and 24 (15.8%) were 
obese. Among the girls, 23 (32.9%) were overweight or obese, while 21 (25.6%) of 
the boys were overweight or obese. Grouping by gender revealed no significant 
difference in obesity (p = 0.326).Children with obese family members had 
significantly higher obesity rates than those without (p<0.05). Additionally, 3.7% of 
normal-weight children had at least two additional diseases in their family, compared 
to 18.2% of overweight or obese children (p<0.05).
A significant relationship was found between obesity and factors such as 
insufficient physical activity, high-calorie fast food consumption, and prolonged 
screen time (p<0.05). When the children's thyroid examinations were reviewed, 6.8% 
of overweight or obese children had Stage 1a examination findings, compared to 0.9% 
of normal-weight children (p<0.05). Additionally, we found that 9.1% of overweight 
or obese children had high blood pressure or hypertension, compared to 2.8% of 
normal-weight children (p = 0.144). Blood parameters such as FBG, LDL, total 
cholesterol, sT4, and TSH values showed no statistically significant differences 
(p=0.188, p=0.303, p=0.128, p=0.523, and p=0.779, respectively).
Conclusion: As in the rest of the world, the prevalence of childhood obesity is 
on the rising in our country. Our study revealed that roughly one in three children is 
overweight or obese. Given that obesity in family members increases the likelihood of 
obesity in children, we believe it is crucial to raise parental awareness and engage them 
in the fight against obesity. Regulating dietary habits and preferences, emphasizing 
and encouraging physical activity, and limiting screen time, which is part of a 
sedentary lifestyle, are crucial for avoiding chronic diseases related to obesity that may 
occur in youth and adulthood.
Keywords: Eating Habits, Childhood Obesity, Physical Activity, Body Mass Index