Sema Kaygusuz'un eserlerine ekoeleştirel bir bakış
An ecocritical look at Sema Kaygusuz's works
Yazar: GAMZE YÜCEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FETİH YANARDAĞ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Çağdaş Türk edebiyatının önemli yazarlarından birisi olan Sema Kaygusuz edebiyat hayatına hikâye ile başlar, roman ve oyun türleri ile devam eder. Eserlerinde çeşitli toplumsal ve bireysel konuları ele alır. Yazarın işlediği konular arasında doğaya sıklıkla temas etmesi dikkat çeker. Doğa ve doğadaki tüm canlı ve cansız varlıkları kendine has üslubu ile ele alan yazarın, insanın doğa ile bozulan ilişkisine odaklandığı görülür. Kaygusuz, tüm dünyanın ortak sorunu hâline gelen ekolojik sorunlara edebi eserleri ile dikkat çekmeyi amaçlar. Çevre sorunlarına dair çözüm yollarından biri olarak ortaya çıkan ve kısaca edebiyat doğa ilişkisini irdeleyen ekoeleştiri kuramı, insanmerkezci düşüncenin doğa üzerinde kurduğu tahakkümü metinler üzerinde tespit ederek ekomerkezli düşünceyi benimsetmeye çalışır. 
Bu çalışmanın amacı, Sema Kaygusuz'un eserlerinde ekoeleştiri kuramının hangi boyutlarla yansıdığını ortaya koymaktır. Yazarın metinlerinde ekoeleştirinin izlerine rastlandığı gibi ekoeleştiri kuramının etkileşimde olduğu derin ekoloji, ekofeminizm, ekopsikoloji, hayvan çalışmaları gibi alanların da yoğun etkisi söz konusudur. Çalışma giriş ve sonuç bölümleri dışında üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde ekoeleştiri kuramının kavramsal çerçevesi, tarihçesi, kuramın etkileşimde olduğu yaklaşımlar ve Türk edebiyatında ekoeleştiri kuramının gelişimi hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Sema Kaygusuz'un hayatı ve sanatından bahsedilmiş, eserleri tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde ise yazarın eserleri üzerine ekoeleştirel okuma yapılmış olup Kaygusuz'un eserlerindeki doğa, insan ve hayvanın yeri çevre ve edebiyat ilişkisi bağlamında incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sema Kaygusuz, ekoeleştiri, çevreci edebiyat eleştirisi, doğa, çevre.

Abstract:
Sema Kaygusuz, one of the most important writers of contemporary Turkish literature, begins her literary life with stories and continues with novels and plays. She deals with various social and individual issues in her works. It is noteworthy that the author frequently touches on nature among the subjects she covers. It is seen that the author, who deals with nature and all living and non-living beings in nature with her unique style, focuses on the deteriorating relationship of man with nature. Kaygusuz aims to draw attention to ecological problems, which have become a common problem of the whole world, with her literary works. The theory of ecocriticism, which emerged as one of the solutions to environmental problems and briefly examines the relationship between literature and nature, tries to impose ecocentric thought by detecting the domination of anthropocentric thought over nature on texts.
The aim of this study is to reveal to what extent the theory of ecocriticism is reflected in Sema Kaygusuz's works. While traces of ecocriticism can be seen in the author's texts, there is also an intense influence of fields such as deep ecology, ecofeminism, ecopsychology, and animal studies, with which ecocriticism theory interacts. The study consists of three chapters except the introduction and conclusion sections. In the first part, the information about the conceptual framework of ecocriticism, its history, the approaches with which the theory interacts, and the development of ecocriticism in Turkish literature is given. In the second chapter, Sema Kaygusuz's life and art are mentioned and her works are introduced. In the third part, an ecocritical reading was made on the author's works; The place of nature, humans and animals in Kaygusuz's works has been examined in the context of the relationship between environment and literature.

Keywords: Sema Kaygusuz, ecocriticism, environmentalist literary criticism, nature, environment.