Boşanma sonrası uyum programının boşanmış bireyler üzerindeki etkisi
The effect of post-divorce adjustment program on divorced individuals
Yazar: OĞUZHAN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. SERAP NAZLI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Boşanma = Divorce ; Boşanmış erkekler = Divorced men ; Boşanmış kadınlar = Divorced women ; Depresyon = Depression ; Stres = Stress ; Uyum = Adaptation ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada, yasal olarak boşanmış ve boşanmasının üzerinden üç yıldan az bir süre geçmiş bireyler için geliştirilen Boşanma Sonrası Uyum Programı'nın (BSUP), bireylerin boşanmaya uyum, yaşam doyumu, depresyon, anksiyete ve stres düzeyleri üzerindeki etkililiği incelenmiştir. Araştırmada ön-test, son-test, izleme, kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. 
Araştırma grubunu, 25–45 yaş aralığında değişen 20 boşanmış birey oluşturmaktadır. 10 birey deney ve 10 birey kontrol gruplarına atanmıştır. Deney grubuna haftada bir oturum olmak üzere altı oturum süren BSUP araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Veri toplama aracı olarak Yetişkin Boşanmaya Uyum Ölçeği (Yetişkin BUÖ), Yaşam Doyumu Ölçeği (YDÖ), Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği (DASÖ-21), Yarı Yapılandırılmış Nitel Görüşme Formu ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. 
Deney grubuna uygulanan BSUP'un etkisini belirlemek amacıyla Mann Whitney U Testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi, BSUP uygulama sürecinde deney grubunda meydana gelen değişimin birey özelinde değerlendirilmesi amacıyla da klinik anlamlılık değerlendirmesi kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış nitel görüşme formundan elde edilen nitel verilerin özetlenmesi ve yorumlanmasında ise yapısal ve betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. 
Araştırma sonucunda BSUP'un boşanmış bireylerin boşanmaya uyum ve yaşam doyumlarını arttırmada, depresyon, anksiyete ve stres düzeylerini ise azaltmada etkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, yarı yapılandırılmış nitel görüşme formlarından elde edilen verilerin analizi sonucunda, deney grubuna uygulanan BSUP'un katılımcıların yaşamlarında olumlu değişimler meydana getirdiği, yaşamlarını yeniden düzenlemek için ilk adımı attıkları ve programdan edindikleri becerileri yaşamlarına aktarmaya başladıkları belirlenmiştir. Bulgular ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This study aims at investigating the effect of Post-Divorce Adjustment Program (PDAP), which has been developed for individuals who are legally divorced for a period of less than three years, on their level of adjustment to divorce, life satisfaction, depression and stress. The study is based on a quasi-experimental design including the steps of pre-test, post-test, monitoring and control group. 
The study group is composed of 20 divorced individuals between the ages of 25 and 45. 10 of the participants were included in the experimental group, and the other 10 of them were included in the control group. The researcher implemented PDAP which lasted six weeks, conducting one session every week, to the experimental group. Data collections tools within the scope of this study are Adult Divorce Adjustment Scale (Adult DAS), Life Satisfaction Scale (LSS), Scale of Depression, Anxiety and Stress (SDAS), Semi-Structured Qualitative Interview Form and Personal Information Form.  
Mann Whitney U Test and Wilcoxon Signed Rank Test were used to determine the effect of PDAP, which was implemented to the experimental group. On the other hand, clinical significance evaluation was conducted to evaluate the change individually within the study group during the period of PDAP. The qualitative data obtained via semi-structured qualitative interview form were summarized and interpreted via the technique of structural and descriptive statistics. 
The study findings reveal that PDAP is influential in increasing divorced individuals' adjustment to divorce and life satisfaction, and decreasing their level of depression, anxiety and stress. Moreover, the analysis of data obtained via semi-structured qualitative interview form shows that PDAP implemented with the experimental group brings about positive changes in the lives of the participants, and they take first steps to re-arrange their lives and start to transfer the skills they gain through the program into their lives. The findings have been discussed within the framework of the related literature and some suggestions have been made in this light.