Personel seçme mülakatında değerlendiricinin kişilik yapısının adayı değerlendirmesine olan etkisi
Effect of the evaluator`s personality structure on the evaluation of candidate in personnel selection interview
Yazar: EŞBER AYŞEM ÇALIŞKUR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. PINAR ÜNSAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Psikoloji = Psychology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Değerlendirme = Evaluation ; Eysenck Kişilik Envanteri = Eysenck Personality Inventory ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mülakat = Interview ; Personel seçimi = Personnel selection ; Sürekli kaygı = Trait anxiety ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
ÖZET Bu tez çalışmasında personel seçme mülakatında, değerlendiricinin kişilik yapısının adayı değerlendirmesi üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırmada İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde bulunan Sosyoloji, Felsefe Bölümü 3.ve 4. Sınıf ve Psikoloji Bölümü 2. Sınıf öğrencilerinden oluşan toplam 165 katılımcıya Eysenck- Nevrotiklik Alt Ölçeği (EPQ), Spielberger- Sürekli Kaygı ölçeği (A-Trait) ve Pozitif ve Negatif Duygulanım Ölçeği PANAS) uygulanmıştır. Toplam 165 kişinin katıldığı test uygulamaları sonucunda katılımcılar, nevrotik denek grubu ve nevrotik olmayan denek gruplarını diğer katılımcılardan ayırmak üzere EPQ'nun Nevrotiklik Alt Ölçeği'nden aldıkları nevrotiklik puanı itibariyle EPQ norm tabloları doğrultusunda değerlendirilmişlerdir. Sonuçta 19 kişiden oluşan nevrotik grup ve 19 kişiden oluşan nevrotik olmayan grup, deney ve kontrol gruplarını oluşturmuştur. Toplam 38 kişiden oluşan denek gruplarına daha önceden hazırlanmış olan ve içinde öğrenci danışmanlığı işi için başvuran yeterli aday, belirsiz aday ve yetersiz adayla tez çalışmasını yapan mülakatçı arasında geçen mülakat süreci video filmi halinde gösterilmiştir. Denekler mülakat filmini izledikten sonra yeterli aday, belirsiz aday ve yetersiz aday profillerinin her birini kendilerine sunulan değerlendirme formundaki sorular doğrultusunda değerlendirmişlerdir. Nevrotik ve nevrotik olmayan denek grupları arasında deneklerin değerlendirilmesine ilişkin farklar incelenmiştir. Yeterli adayın nevrotik ve nevrotik olmayan denekler tarafından değerlendirilmesi sonucu nevrotik (deney) ve nevrotik olmayan (kontrol) gruplar arasında anlamlı bir fark görülmüştür.Nevrotik deneklerin yeterli adayı nevrotik olmayan deneklere göre daha olumsuz değerlendirdiği görülmüştür. Belirsiz ve yetersiz adayın değerlendirilmesinde nevrotik ve nevrotik olmayan denekler arasında anlamlı bir fark görülmemiştir. Nevrotik ve nevrotik olmayan denek grupları arasında adayların seçim kararma ilişkin yapılan karşılaştırmalarda yeterli adayın iş için seçim kararına ilişkin anlamlı bir fark görülmüştür. İş için seçim kararında yeterli adayın, nevrotik grup tarafından nevrotik olmayan gruba göre daha olumsuz değerlendirildiği görülmüştür. Belirsiz adayın iş için seçilme karanna ilişkin olarak nevrotik grupla nevrotik olmayan grup arasında anlamlı bir fark görülmemiştir. Yetersiz adayın iş için seçim kararına ilişkin olarak nevrotik ve nevrotik olmayan gruplar arasında anlamlı bir fark görülmemiştir. Nevrotik ve nevrotik olmayan gruplar arasında adayların değerlendirilmesine ilişkin cinsiyet farkları incelenmiştir. Yeterli adayın değerlendirilmesinde kız ve erkek denekler arasında anlamlı bir fark görülmez iken belirsiz adayın değerlendirilmesinde kız ve erkek denekler arasında anlamlı bir fark görülmüştür. Yetersiz adayın değerlendirilmesinde ise kız ve erkek denekler arasında anlamlı bir fark görülmemiştir. Sonuç olarak, personel seçme mülakatında değerlendiricinin nevrotik kişilik yapısına sahip olmasının adayı değerlendirmesini etkilediği göz önünde bulundurularak mülakat süreci özenle düzenlenirse mülakatın etkinliği artabilir.

Abstract:
ABSTRACT In this study, in personnel selection interview the effect of evaluator's personality structure on the evaluation of candidate was investigated. Questionnaires consisting of EPQ, Spielberger A-Trait and PANAS were administered to 165 participants who were 3rd and 4th year Sociology and Philosophy students and 2nd year Psychology students in Istanbul University, Faculty of Literature (Social Sciences). In order to distinguish between the neurotic and the non-neurotic subject groups from the other subjects, the participants have been evaluated by their score on the basis of the EPQ norm tables in the EPQ's Neurotic Subtest Score. Experimental and control groups of the study consisted of neurotic and non-neurotic groups with 19 participants in each of them. A video film of three interviews between the interviewer (the researcher) and the sufficient, uncertain, and insufficient candidates who all applied for the student guidance job, was prepared and shown to the subject groups consisting of 38 participants. After watching this video film, the subjects evaluated each profiles of sufficient, uncertain and insufficient candidates according to the questions on the evaluation form presented to them. The differences in the evaluation of the subjects between neurotic and non- neurotic groups were investigated. A statistically significant difference was observed between neurotic (experimental) and non-neurotic (control) groups on the basis of the evaluation of the sufficient candidate by neurotic and non-neurotic subjects. It was found that neurotic subjects evaluated the sufficient candidate more negatively when compared to non-neurotic subjects.No significant relationship was found between neurotic and non-neurotic subjects in terms of their evaluation of uncertain and insufficient candidates. Among neurotic and non-neurotic subject groups, on the comparisons concerning candidates' selection decisions, a statistically significant difference was observed on the sufficient candidate's selection decision for job. It was found that the sufficient candidate was evaluated more negatively by neurotic group in the selection decision for job when compared to non-neurotic group. No significant difference between neurotic and non-neurotic groups was found in both uncertain and insufficient candidates' selection decisions for job. Sex differences on the evaluation of candidates among neurotic and non- neurotic groups were investigated. No significant difference was found on the evaluation of the sufficient candidate between males and females; on the other hand a statistically significant difference was observed on the evaluation of the uncertain candidate between males and females. No significant difference between males and females was found on the evaluation of the insufficient candidate. As a result, in the personnel selection interview evaluator's neurotic personality structure could affect his/her evaluation of the candidate, which shows that if the interview process is arranged carefully, the efficacy of the interview could increase.