Bir üniversite hastanesindeki sağlık çalışanlarının COVİD-19 pandemisi sürecindeki tükenmişlik, depresyon, anksiyete, stres ve uykusuzluk düzeyleri ile ilişkili faktörlerin incelenmesi /
Yazar: ELİF TUĞÇE SOLMAZ
Danışman: PROF. DR. GÜLÇİN YAPICI
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; COVID 19 = COVID 19 ; Depresyon = Depression ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık personeli = Health personnel ; Stres = Stress ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Tükenmişlik-mesleki = Burnout-professional ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
COVID-19 ateş, öksürük, nefes darlığı gibi semptomlarla seyreden;
şiddetli solunum yolu enfeksiyonu ve ölüme neden olabilen bir hastalıktır.
Dünya Sağlık Örgütü tarafından 2020 yılının Mart ayında pandemi olarak ilan
edilmiştir. Pandeminin getirdiği iş yükü, artan hasta ve ölüm sayıları ve enfekte
olma endişesi nedeniyle sağlık çalışanları üzerinde baskı artmaktadır. Bu
etkenler sağlık çalışanlarının mesleki tükenmişlik, depresyon, kaygı bozukluğu,
stres bozukluğu, uyku problemleri gibi fiziksel ve zihinsel sağlık durumlarıyla
ilgili riskleri artırmaktadır. Bu çalışmada Mersin Üniversitesi Hastanesi'nde
görev yapan sağlık çalışanlarının COVID-19 pandemisi sürecindeki tükenmişlik,
depresyon, anksiyete, stres ve uykusuzluk düzeyleri ile ilişkili faktörlerin
incelenmesi amaçlanmıştır.
Çalışmamız kesitsel tipte, evreni Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi
Hastanesi'nde görev yapan 2762 sağlık çalışanıdır. Minimum örneklem
büyüklüğü ±4 hata payı, %50 prevalans ile %95 güven aralığında 494 kişi
olarak hesaplanmıştır. Araştırmaya katılacak kişiler meslek gruplarına göre
ağırlıklandırılarak seçilmiştir. Veriler 11.10.2020 – 11.01.2021 tarihleri arasında
çevrim içi olarak hazırlanmış bir veri formu ile toplanmıştır. Veri formu
başhekimlik vasıtasıyla çalışanların cep telefonu ve e-mail adreslerine
ulaştırılmıştır. Veri formu; 29 sorudan oluşan anket formu, Tükenmişlik Ölçeği
Kısa Formu, Depresyon, Anksiyete, Stres Ölçeği ve Uykusuzluk Şiddeti İndeksi
'nden oluşmaktadır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare analizi,
Student-t Testi, ANOVA, Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis Testi, Sperman
Korelasyon analizi, Binary Lojistik Regresyon analizi, Multivariate Lojistik
Regresyon Analizi ve Çoklu Lineer Regresyon Analizi kullanıldı. İstatistiksel
anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi.
Çalışmamıza %52.4'ü kadın, %47.6'sı erkek olmak üzere 504 sağlık
çalışanı katıldı. Yaş ortancası 32.5 yıl (Q1=27.0, Q3= 40.0) olarak belirlendi.
Analiz sonuçlarına göre uykusuzluk ile yaş, anksiyete ve stres düzeyi, yaşadığı
yeri değiştirirken kalacak yer bulmakta sorun yaşamak arasında istatistiksel
olarak anlamlı ilişki bulundu. Tükenmişlik ile ilişkili durumlar; depresyon, stres,
meslek ve istifa düşüncesi olarak tespit edildi. Depresyon, anksiyete ve stres
vi
düzeyleri ile meslek, riskli temas nedeniyle takip edilmek, COVID-19 riskli temas
ve korunma ile ilgili bilgilendirilme düzeyi, COVID-19 nedeniyle hayatını
kaybetme endişesi, istifa düşüncesi, iş yükü, ayrımcılık ve sosyal destek
arasında ilişki olduğu belirlendi.
Araştırmamızın sonuçlarına göre COVID-19 pandemisinde sağlık
çalışanları için birçok psikososyal risk faktörü tespit edilmiştir. Sağlık
çalışanlarına kişisel koruyucu ekipmanlar yeterli düzeyde sağlanmalı ve
bunların doğru kullanımına ilişkin eğitimler verilmeli, aile, sosyal çevre ve iş
ortamında sağlık çalışanlarının psikolojisini olumlu etkileyecek sosyal destek
sağlanmalı, ayrımcılığın önüne geçilmeli, riskli meslek gruplarının çalışma
koşullarına yönelik düzenlemeler yapılmalı, evinden ayrılmak isteyenlere
konaklama sağlanmalıdır.
Anahtar kelimeler: COVID-19, sağlık çalışanları, Depresyon, Anksiyete, Stres
Ölçeği, Tükenmişlik Ölçeği Kısa Formu, Uykusuzluk Şiddeti İndeksi

Abstract:
COVID-19 is a disease that progresses with symptoms such as fever,
cough, shortness of breath and can cause severe respiratory tract infection and
death. It was declared a pandemic by the World Health Organization in March
2020. Due to the workload brought by the pandemic, the increasing number of
patients and deaths, and the concern of being infected, the pressure on
healthcare workers is increasing. These factors increase the risks related to
physical and mental health conditions such as occupational burnout,
depression, anxiety disorder, stress disorder, and sleep problems. In this study,
it was aimed to examine the factors related to burnout, depression, anxiety,
stress and insomnia levels of healthcare professionals working at Mersin
University Hospital during the COVID-19 pandemic.
Our study is cross-sectional type, the population of which is 2762
healthcare professionals working at Mersin University Medical Faculty Hospital.
The minimum sample size was calculated as 494 individuals, with a margin of
error of ±4, a prevalence of 50%, and a confidence interval of 95%. The people
who will participate in the research were selected by weighting according to
their occupational groups. Data were collected between 11.10.2020 –
11.01.2021 with an online data form. The data form was sent to the mobile
phone and e-mail addresses of the employees. Data form consist of the
questionnaire consisting of 29 questions, Burnout Measure Short Form,
Depression, Anxiety, Stress Scale and Insomnia Severity Index. Descriptive
statistics, Chi-square analysis, Student-t Test, ANOVA, Mann Whitney U Test,
Kruskal Wallis Test, Spearman Correlation analysis, Binary Logistic Regression
Analysis, Multivariate Logistic Regression Analysis and Multiple Linear
Regression Analysis were used in the analysis of the data. Statistical
significance level was accepted as p<0.05.
A total of 504 healthcare professionals, 52.4% female and 47.6% male,
participated in our study. The median age was 32.5 years (Q1=27.0, Q3= 40.0).
According to the results of the analysis, a statistically significant relationship
was found between insomnia and age, anxiety and stress level, and having
problems finding a place to stay while changing the place of residence.
viii
Conditions associated with burnout; depression, stress, job and resignation
thought. It was determined that there was a relationship between depression,
anxiety, stress levels and occupation, being followed for risky contact, being
informed about COVID-19 risky contact and protection, fear of losing one's life
due to COVID-19, thoughts of resignation, workload, discrimination and social
support.
According to the results of our research, many psychosocial risk factors
have been identified for healthcare workers in the COVID-19 pandemic.
Personal protective equipment should be adequately provided to health workers
and training should be given on their correct use, social support that will
positively affect the psychology of health workers in the family, social
environment and work environment should be provided, discrimination should
be prevented, arrangements should be made for the working conditions of risky
occupational groups, and accommodation should be provided for those who
want to leave their homes.
Key words: COVID-19, health personnel, Depression, Anxiety, Stress Scale,
Burnout Measure Short Form, Insomnia Severity Index