Akut böbrek hasarı nedeniylehemodiyalize alınan hastalarda mortalite ve kronikleşmeye etki eden risk faktörlerinin analizi /
Yazar: SÜLEYMAN TÜRKER
Danışman: PROF. DR. GÜLTEKİN SÜLEYMANLAR
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Akut böbrek hasarı (ABH), saatler-günler içerisinde böbrek fonksiyonlarının ani kaybına bağlı olarak gelişen, nitrojenli atıkların (kreatinin gibi) ve diğer üremik toksinlerin vücuttan atılamaması ve birikmesiyle sonuçlanan, sıvı-elektrolit ve asit-baz dengesinde bozulmaya neden olabilen klinik bir sendromdur. ABH ve kronik böbrek hastalığı (KBH) hastalarında çeşitli klinik durumların varlığında hemodiyaliz tedavisi hayat kurtarıcı bir tedavi yöntemidir. Hastanede yatan bazı kritik hastalar, ABH'nin yetersiz iyileşmesi sonucu KBH'ye ilerleme açısından artmış risk altındadır. Çalışmamızda ABH nedeniyle diyaliz endikasyonu konulan 18 yaş üstündeki hastalarda hastane içi mortalite ve morbiditeye (kronikleşmeye) etki eden risk faktörlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.  
Gereç ve Yöntem: Çalışma, 01 Ocak 2019 ve 31 Aralık 2020 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde 2012 K-DIGO kriterlerine göre ABH tanısı alan ve hemodiyaliz ihtiyacı gelişen 18 yaşın üstündeki hastalarda yapılmıştır. Bu hastalar ölüm veya kronikleşme ölünceye veya takipte kronik böbrek hastalığı gelişen bu hastalarda yine 2012 K-DIGO KBH rehberine uygun olarak sınıflandırıldı. Hastaların sağ kalanlarının ise takipteki kreatinin değerleri incelendi son 3 ay içindeki bazal kreatinin değeri esas alınarak KBH tanısı koyuldu. Çalışmaya kriterlere uyan toplam 541 hasta seçildi. Hastalarda sağ kalıma, KBH'ye gelişim progresyonuna ve mortaliteye etki eden risk faktörleri incelendi. İstatistiksel olarak p <0.05 değeri anlamlılık olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya 541 hasta dahil edildi. Hastaların 18-96 yaş aralığında ve yaş ortalaması 64,80±14,87 olduğu görüldü. Hastaların %64,14'ü erkek %35,86'sı kadındı. Hastaların %40,19'unun sigara kullandığı, %29,26'sının eşlik eden malignitesi olduğu görüldü. Hastaların HD'ye alındığı yerlere bakıldığında; %63,77'inin yoğun bakımda, %25,51'inin serviste ve %10,54'ünün acil serviste HD'ye alındığı görülmüştür. Hastalardan KBH gelişimi ve sağ kalıma bakıldığında; %29,21'inin sağ kaldığı ve sağ kalanların da %64,05'inde KBH geliştiği saptanmıştır
Sonuç: Çalışmamızda HD gerektiren ABH hastalarında mortalitenin yaş, dekompanse kalp yetmezliği, sepsis, malignite, serebrovasküler hastalık gibi komorbiditelerin ve hastanın yoğun bakım ihtiyacının bulunması, hipoalbüminemi, laktat yüksekliği ve anüri gelişimi gibi risk faktörlerinden anlamlı şekilde etkilendiği saptanmıştır. Sağ kalan hastalarda ise KBH gelişimi açısından yaş, eşlik eden hipertansiyon, dekompanse kalp yetmezliği, koroner arter hastalığı ve fosfor yüksekliğinin anlamlı risk faktörleri arasında olduğu bulunmuştur. 
Sonuç olarak, hemodiyaliz gerektiren ABH hastalarında mortaliteyi ve kronikleşmeyi azaltmak için nedene ve sistemlere yönelik çok hedefli tanı, tedavi ve takip ilkelerinin uygulanması gerekmektedir.

Abstract:
Introduction and Objective: Acute kidney injury (AKI) is a clinical syndrome developing due to sudden loss of renal function within hours to days, resulting in the inability to excrete and accumulation of nitrogenous wastes (such as creatinine) and other uremic toxins from the body, which may lead to impaired fluid-electrolyte and acid-base balance. Hemodialysis is a life-saving treatment in patients with AKI and chronic kidney disease (CKD) in the presence of various clinical conditions. Some critically ill hospitalized patients are at increased risk for progression to CKD as a result of inadequate resolution of AKI. In our study, we aimed to evaluate the risk factors affecting in-hospital mortality and morbidity (chronicity) in patients over 18 years of age in whom dialysis was indicated for AKI. Materials and Methods: The study was conducted between January 01, 2019 and December 31, 2020 in patients over the age of 18 years who were diagnosed with AKI according to the 2012 K-DIGO criteria and needed hemodialysis at Akdeniz University Faculty of Medicine Hospital. These patients were classified according to the 2012 K-DIGO CKD guidelines until death or chronicization or in those patients who developed chronic kidney disease during follow-up. The creatinine values of the surviving patients were analyzed during follow-up and the diagnosis of CKD was made based on the baseline creatinine value in the last three months. A total of 541 patients who met the criteria were selected for the study. Risk factors affecting survival, progression to CKD and mortality were analyzed. Statistically, p < 0.05 value was accepted as significant. Results : The study included 541 patients. The age range was 18-96 years and the mean age was 64.80±14.87 years. 64.14% of the patients were male and 35.86% were female. It was observed that 40.19% of the patients were smokers and 29.26% had concomitant malignancy. When we analyzed the places where the patients were admitted to HD, 63.77% were admitted to HD in the intensive care unit, 25.51% in the ward and 10.54% in the emergency department. Regarding the development of CKD and survival, 29.21% of the patients survived and 64.05% of the survivors developed CKD. Conclusion : In our study, we found that mortality in AKI patients requiring HD was notably affected by age, comorbidities such as decompensated heart failure, sepsis, malignancy, cerebrovascular disease and risk factors such as the need for intensive care, hypoalbuminemia, lactate elevation and anuria. In surviving patients, age, comorbid hypertension, decompensated heart failure, coronary artery disease and high phosphorus levels were found to be significant risk factors for the development of CKD. In conclusion, in order to reduce mortality and chronicity in patients with AKI requiring hemodialysis, multi-targeted diagnosis, treatment and follow-up principles should be applied to the cause and systems.