Yozgat ilinde yaşayan 18-64 yaş arası evli kadınların sağlık okur-yazarlığı ve yaşam doyumunun sağlıklı beslenme üzerine etkisi
The impact of health literacy and life satisfaction on healthy eating among married women aged 18-64 living in yozgat province
Yazar: NURGÜL NEHİR YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MAHMUT KILIÇ
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Yaşam doyumu = Life satisfaction

Özet:
Kronik hastalıkları önleme, sağlığı koruma ve geliştirmede beslenmenin rolü büyüktür. Bu çalışma, 18-64 yaş arası evli kadınlarda sağlık okuryazarlığı (SOY) ve yaşam doyumunun sağlıklı beslenme üzerine etkisini ölçmek amacıyla yapılmıştır.
Çalışma kesitsel türde olup 2022-2023 yıllarında yapılmıştır. Veriler, Yozgat il merkezindeki Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran kadınlarla yüz yüze görüşme ile toplanmıştır. Veri formları olarak sosyo-demografik özellikler, Yaşam Doyumu Ölçeği-Yetişkin (YDÖ-Y), Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (ASOY-TR-16) ve Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ) kullanılmıştır. Çalışmaya il merkezinde yaşayan 303 kadın katılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ki-kare testi, ANOVA, korelasyon ve lineer regresyon kullanılmıştır.
Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalaması 39,1 olup, %37,1'i üniversite mezunu, %41,9'u ev hanımı, %77,9'u eşi ve çocuklarıyla birlikte yaşamaktadır. Araştırma grubundaki kadınların %59,4'ünün beslenme tutumlarının yüksek seviyede ve %26,1'i ise ideal yüksek seviyede olduğu tespit edilmiştir. Kadınların beslenme tutumunu, yaşam doyumunun yükselmesi (β=0,359), beslenme bilgisini sağlık personelinden almak (β=0,124) ve sağlık okur-yazarlığının yükselmesi (β=0,113) etkilemektedir. Kadınların yaşı, BKİ'si, aile gelir düzeyi, öğrenim düzeyi, ailedeki kişi sayısı, meslek, eş meslek ve eş öğrenim düzeyi ile sağlıklı beslenme tutumu arasında önemli bir ilişki saptanmamıştır. 
Yaşam doyumu yüksek olan, beslenme bilgini sağlık personelinden alan ve sağlık okur-yazarlığı yüksek olan kadınların sağlıklı beslenme tutumları daha yüksektir. Kadınlara hem sağlık okuryazarlığı hem de sağlıklı beslenme hakkında eğitimlerin verilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The role of nutrition is significant in preventing chronic diseases and maintaining and improving health. This study aimed to measure the impact of health literacy (HL) and life satisfaction on healthy eating among married women aged 18-64. 
The study was conducted in a cross-sectional design between 2022 and 2023. Data were collected through face-to-face interviews with women attending Family Health Centers in the central district of Yozgat province. Socio-demographic characteristics, Adult Life Satisfaction Scale (ALSS), European Health Literacy Scale (EHLS-TR-16), and Healthy Eating Attitude Scale (HEAS) were used as data collection instruments. A total of 303 women living in the city center participated in the study. Chi-square test, ANOVA, correlation, and linear regression were used to analyze the data.
The mean age of the participating women was 39,1, with %37,1 being university graduates, %41,9 being homemakers, and %77,9 living with their spouse and children. It was found that %59,4 of women in the research group had a high level of dietary attitudes, and %26,1 had an ideal high level. Dietary attitudes of women are influenced by increased life satisfaction (β=0,359), receiving information about nutrition from healthcare professionals (β=0,124), and higher health literacy (β=0,113). There was no significant relationship found between age, BMI, family income level, education level, household size, occupation, spouse's occupation and education level, and healthy eating attitudes among women.
Women with higher life satisfaction, those obtaining nutritional information from healthcare professionals, and those with higher health literacy have more positive attitudes toward healthy eating. It is recommended to provide education to women on both health literacy and healthy eating.