1923 – 1960 yılları arasında Türkiye' nin Kıbrıs politikası
Cyprus policy of Turkey between 1923 – 1960
Yazar: BURCU DAĞLIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN ÜNÜVAR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Kıbrıs = Cyprus ; Kıbrıs Türkleri = Cyprus Tuks ; Türk-Kıbrıs ilişkileri = Turkish-Cyprus relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Kıbrıs, Akdeniz Bölgesi'nin üçüncü büyük Adasıdır. Kıbrıs, Yunanistan'ın 1100 km doğusunda, Türkiye'nin 71 km güneyinde yer alırken; Mısır'a 400 km, Suriye'ye ise 100 km kadar uzaklıktadır. XVI. yüzyıla kadar Hitit, Mısır, Asur, Bizans, Lüzinyan, Venedik gibi çeşitli devletlerin hâkimiyetinde bulunmuştur. 1571 yılında Osmanlı Devleti'nin düzenlediği bir seferle Venediklilerden alınıp Osmanlı idaresine girmiştir. 1878 yılına kadar Osmanlı Devleti yönetiminde kalmıştır. 1878 yılında Osmanlı ve İngiltere arasında yapılan bir anlaşma sonucu Adada İngiliz yönetimi başlamıştır. İngiltere, 1878 yılında Osmanlı Devleti ile yaptığı anlaşmaya uymayarak 1914 yılında Adayı tek taraflı olarak ilhak etmiştir. Kıbrıs'ın İngiltere'ye verilmesi 1923'te Lozan Antlaşması ile resmiyet kazanmıştır. İkinci Dünya Savaşı sonrası İngiltere sömürgelerini bırakma sürecine girmiştir. Böylece Kıbrıs'ta İngiliz idaresinin sona ermesi girişimleri başlamış ve 1960 yılında İngiliz yönetimi sona erip iki kesimli Kıbrıs Cumhuriyeti kurulmuştur. Bu yapı da çok uzun sürmemiş ve yaşanan tatsız olaylar sonucu sona ermiştir. Kıbrıs, Doğu Akdeniz'de stratejik, ticari, jeopolitik açılardan önemli olması nedeniyle eski çağlardan itibaren birçok ülkenin ilgisini çekmiştir. 18. yüzyılda büyük Yunanistan hayalinin ortaya çıkmasıyla Kıbrıs sorunu da kendini göstermeye başlamıştır. İlerleyen süreçte Kıbrıs'ın Yunanistan'a bağlanması (Enosis) isteği, Türkiye ile Yunanistan arasında uyuşmazlığa neden olmuştur. Türkiye'de Kıbrıs konusu bir sorun olarak 1950'li yılların ortalarına doğru sıkça gündeme gelmeye başlamıştır. Türkiye, 1957 yılına kadar Adanın kendisine verilmesi tezini savunmuştur. Bu tarihten sonra taksim tezini benimsemiştir. Zürih ve Londra Antlaşmaları ile Türkiye, Yunanistan ve İngiltere Adanın garantör devletleri olmuştur. Yani Türkiye ve Yunanistan Kıbrıs üzerindeki politikalarından vazgeçmek zorunda kalmışlardır. 

Anahtar Kelimeler: Türkiye, Yunanistan, Enosis, Taksim, İngiltere, Kıbrıs.

Abstract:
Cyprus is the third largest Mediterranean island. Cyprus is located in 1100 km East of Greece, 71 km South of Turkey it's about 400 km to Egypt and 100 km to Syria. By the time 16th  century, Hittite, Egypt, Assyrian, Byzantine, Lusignan, Venezia dominated by various states. It was taken from the Venetians in 1571 with an organised embark by the Ottoman Empire and entered the Ottoman administration. Until 1878, it remained under Ottoman administration. As a result of an agreement between the Ottoman Empire and England in 1878, the British administration began on the island. The UK didn't comply the their agreement with Ottoman Empire in 1878 and annexed the island unilaterally in 1914. Cyprus is given to England formalized in 1923 with the Treaty of Lausanne. After the Second World War, Britain entered into the process of leaving its colonies. Thus, in Cyprus attempts to end the British administration began and the British administration ended in 1960 bi-zonality Republic of Cyprus was established. This status didn't take a long, and ended with unpleasant events. Cyprus has attracted the attention of many countries since ancient times because of its importance in strategic, commercial and geopolitical aspects in the Eastern Mediterranean. The Cyprus problem began to manifest itself with the emergence of the independent Greece dream in the 18th century. In the ongoing process request the merger of Cyprus with Greece, has led to disputes between Greece and Turkey. The Cyprus issue as a problem in the mid-1950s has started to come up frequently in Turkey. Turkey defended its thesis that the island was given to itself until 1957. After this date, it adopted of the thesis of divide. With the London and Zurich Treaties; Turkey, Greece and Britain have been the island's guarantor states. So Turkey and Greece had to abandon their policy on Cyprus.
Key Words: Turkey, Greece, Enosis, Divide, England, Cyprus.