Mahmud Derviş şiirlerinde dini semboller
Religious symbols in the poems of Mahmoud Darwish
Yazar: EYUP AKŞİT
Danışman: PROF. DR. SAFFET KÖSE
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Derviş, Mahmud = Derviş, Mahmud ; Din = Religion ; Dini edebiyat = Religious literature ; Dini semboller = Religious symbols ; Filistin = Palestine ; Sembolizm = Symbolism ; Semboller = Symbols ; Şiir = Poem

Özet:
Mahmud Derviş, modern Arap şiirinde sembolizmin temsilcisi sayılan şairlerden birisidir. Onu önemli kılan husus ise Arap edebiyatına ve dünya edebiyatına yaptığı katkılardır. Çünkü Derviş, şiirlerinde sadece Filistin ve Arap kültürüne değil, insanlı-ğın ortak kültürel mirasına ait unsurlara da değinir. Bundan dolayı Derviş'in şiirlerin-de farklı din ve kültürlere ait çeşitli semboller yer alır.  
Sembollerin, çeşitli disiplinlerde geniş bir kullanımı vardır. Edebiyattaki sem-boller; estetik kaygılar, siyasi otoritenin baskısı, hakikate dair bilginin ehli olmayan-lardan gizlenmesi vb. maksatlarla kullanılır. Bu bağlamda Mahmud Derviş, önceleri siyasi nedenlerle daha sonra ise estetik kaygılarla yöneldiği sembolik anlatımı, doğru-dan ifadenin bir alternatifi kabul eder.  
Derviş'in şiirlerinde belirgin olarak dört tür sembolün yer aldığı görülür: Mitolo-jik, tabiata dair, tarihi ve dini.
Derviş, şiirlerinde öldükten sonra yeniden doğuşu sembolize eden ''Temmuz'' vb. mitolojik sembollere yer verirken, tabiata dair sebat, süreklilik ve direnişe işaret eden ''zeytin ağacı''nı tercih eder. Onun şiirlerinde tarihi sembol olarak ''Endülüs'' öne çıkar.
Derviş'in şiirlerinde yer alan dinî semboller: Peygamber isimleri, çarmıh, Kabil-Habil kıssası, kurban ve hüthüt kuşudur. Derviş, dini sembolleri genel olarak Filistinli-lerin, özel olarak kendisinin de yaşadığı sürgün, baskı, çile vb. sorunları dile getirme-nin bir vasıtası olarak görür. 
Tüm bu sembollerle o, işgal altındaki Filistin'in acılarını edebiyat yoluyla dün-yaya duyurmakta ve hayalini kurduğu özgür Filistin'in inşasına da hizmet etmekte-dir.


Anahtar Kelimeler: Mahmud Derviş, Sembol, Filistin, Modern Arap Şiiri,Dini Semboller.

Abstract:
Mahmoud Darwish is regarded as one of the prominent poets in symbolism of modern Arabic poetry. The reason that makes him important is his contributions to Arab and world literature. In his poems, we are not only seeing the elements of Pales-tinian and Arab culture, but also elements that belong to the common cultural herit-age of humanity. Therefore, there are various symbols of different religions and cul-tures in Darwish's poems.
There is an extensive usage of symbols in various disciplines. Symbols in litera-ture have been used as a type of art for many purposes like aesthetic concerns, being safe from pressure of political authority, and hiding knowledge from those who are not apprehender of the the truth, etc. For this reason, Darwish headed to symbolic expression at first for political reasons, after that for aesthethic concerns. He counts symbolic expression as an alternative of direct expression.
We consider four types of symbols which are used in his poems. They consist of mythological symbols, natural symbols, historical symbols and religious symbols.
He used mythological symbols like "Tammuz" in his poems for symbolizing re-birth, and as for nature he used olive tree for representing persistence, continuity and resistance. Furthermore, as a historical symbol, Andalusia comes to the forefront in Darwish poems.
Religious symbols which are in Darwish's poetry comprise of the names of the Prophet, the cross, the Cain-Abel story, sacrifice and hoopoe bird. He regards reli-gious symbols as a bridge that reflects Palestinians' lifes, and in privacy about suffer and exile which he had exposed in his life. 
With the help of all these symbols, he informs pain of Palestine which is under the occupation of Israel to the world by literature, and serves for constitution of free Palestine that he dreams of.


Keywords: Mahmoud Darwish, Symbol, Palestine, Modern Arabic Poetry, Religious Symbols.