Öğretmenlerin pozitif psikolojik sermaye düzeyleri ile öğrenen özerkliğini destekleme davranışları
Teachers' levels of positive psychological capital and their learner autonomy support behaviours
Yazar: HÜLYA ERBAŞ
Danışman: PROF. DR. ŞENAY SEZGİN NARTGÜN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Pozitif psikolojik sermaye = Positive psychological capital ; Psikolojik sermaye = Psychological capital ; Öğrenen özerkliği = Learner autonomy ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı; öğretmenlerin pozitif psikolojik sermaye düzeyleri ile öğrenen özerkliğini destekleme davranışlarına ilişkin görüşleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda öğretmenlerin pozitif psikolojik sermaye düzeyleri ile öğrenen özerkliğini destekleme davranışları yönelik algıları belirlenmiş, öğretmenlerin pozitif psikolojik sermaye düzeyleri ile öğrenen özerkliğini destekleme davranışları arasındaki ilişki incelenmiştir. Ayrıca araştırmada öğretmenlerin çeşitli değişkenlerinin söz konusu algıları üzerinde anlamlı fark oluşturup oluşturmadığı belirlenmiştir.

Araştırma, ilişkisel tarama modeli ile yürütülmüş olup, çalışma evrenini 2016-2017 eğitim öğretim yılında Düzce ili Akçakoca ilçesindeki Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 460 öğretmen oluşturmaktadır. Bu araştırmada, öğretmenlerin tamamına ulaşılması hedeflenmiş, bu kapsamda öğretmen sayısı kadar ölçek çoğaltılarak okullara dağıtılmış ve ölçekle ilgili gerekli açıklamalar yapılmıştır. Ölçeklerin toplama sürecinde 460 öğretmenin tamamına ulaşılmış ancak 410 öğretmenden dönüt alınmıştır. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Pozitif Psikolojik Sermaye Ölçeği ve Öğrenen Özerkliğini Destekleme Davranışları Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın istatistiksel analizi SPSS-22 paket programı ile yapılmış, verilerin çözümlenmesinde yüzde, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, Mann Whitney U, Kruskal Wallis ve Spearman Rho korelasyon analizleri kullanılmıştır.

Araştırmada elde edilen sonuçlara göre; öğretmenlerin pozitif psikolojik sermaye düzeylerinin toplam ölçek puanında 'çok yüksek' düzeyde olduğu tespit edilmiştir, ölçeğin alt boyutlarına ilişkin puanları incelendiğinde iyimserlik ve psikolojik dayanıklılık alt boyutlarında 'iyi' düzeyde, diğer boyutlar olan öz yeterlilik, güven, dışa dönüklük ve umutta ise 'çok yüksek' düzeyde oldukları görülmüştür. Öğretmenlerin öğrenen özerkliğini destekleme davranışlarına yönelik toplam ölçekte ve tüm alt boyutlara ilişkin görüşleri gereklilik düzeyinde 'her zaman' iken sergileme düzeyinde 'çoğu zaman' olarak gözlemlenmiştir. 

Öğretmenlerin pozitif psikolojik sermaye düzeyleri demografik özelliklerine göre incelendiğinde, cinsiyet ve branş değişkenine göre hem toplam puanda hem de alt boyutlarında anlamlı fark ortaya çıkmıştır. Medeni durum ve okul türü değişkenine göre toplam puanda anlamlı fark bulunmazken, medeni durum değişkeninin psikolojik dayanıklılık alt boyutunda, okul türü değişkeninde de güven ve psikolojik dayanıklılık alt boyutlarında anlamlı fark tespit edilmiştir. Kıdem değişkenine göre toplam puan ve alt boyutlarda anlamlı fark bulunamamıştır.
 
Öğretmenlerin öğrenen özerkliğini destekleme davranışları demografik değişkenlere göre incelendiğinde, gereklilik düzeyinde toplam puan ve alt boyutlarında medeni durum, branş, kıdem ve okul türüne göre anlamlı fark bulunamamıştır. Cinsiyet değişkenine göre toplam puan ve duygu düşünce ile öğrenme desteği alt boyutlarında, kıdem değişkenine göre duygu düşünce desteği alt boyutunda anlamlı fark ortaya çıkmıştır. Sergileme düzeyi incelendiğinde cinsiyet, branş ve okul türü değişkenlerine göre hem toplam puan hem de alt boyutlarında anlamlı fark ortaya çıkmıştır. Medeni durum ve kıdem değişkeninde ise toplam puan ve alt boyutlarında, cinsiyet değişkeninin de ise değerlendirme desteği alt boyutunda anlamlı fark bulunamamıştır.

Öğretmenlerin toplam ölçek puanlarında pozitif psikolojik sermaye düzeyleri ile öğrenen özerkliğini destekleme davranışlarının gereklilik ve sergileme düzeyleri arasında toplam ölçeklerde ve alt boyutlarında pozitif yönlü, çeşitli düzeylerde ilişki ortaya çıkmıştır.

Bu sonuçlar neticesinde, öğretmenlere verilecek eğitim programları öğretmenlerin ihtiyaç ve talepleri doğrultusunda planlanması ve sürece öğretmeninde katılması sağlanarak aynı zamanda bir öğrenen olan öğretmenlerin özerklikleri desteklenmesi, öğrencilerin sahip oldukları nitelikler ve ihtiyaçları doğrultusunda öğretim sürecine dahil edilmelerine yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to present the relationship between teachers' levels of positive psychological capital and their views on learner autonomy support. In accordance with this purpose, teachers' levels of positive psychological capital and their views on learner autonomy support were determined and the relation between levels of positive psychological capital and their views on learner autonomy support was examined. Also, it was determined that teachers' personal variables whether create or not meaningful differences on their perceptions. 

The sample of the research was figured with relational survey model and the universe of the study consists of 460 teachers who work at state primary, secondary and high schools in Düzce, Akçakoca in 2016-2017 education years. All teachers were reached and the feedback of 410 teachers was received. Research data were collected via personal information form, the Scale for Learner Autonomy Support and The Scale of Positive Psychological Capital. Research data was analyzed with SPSS-22 programme and on data analysis; percentage, frequency, Mann-Whitney U Test, Kruskal-Wallis Test, and Spearman Rho correlation analysis were used.

According to research results, it was confirmed that teachers' positive psychological capital level is at "very high" stage in total scale; Examining the scores related to subdimensions of scale, it is seen that they are in "good" level in the dimensions of optimism and psychological stability, and "very high" in other dimensions of self-efficacy, confidence, outwardness and hopeness. The views on total scale and all sub-dimensions for teachers' learner autonomy support behaviors were observed "always" at the expectation level and "often" at the perception level.

When the positive psychological capital levels of the teachers are examined according to their demographic characteristics, findings based on gender and branch demonstrate that there are meaningful differences in both total scale and sub-dimensions. While there are not meaningful differences according to marital status and school type in total scale, marital status creates meaningful difference in the sub dimension of psychological stability and school type variable creates meaningful difference in confidence and psychological stability sub dimensions. According to seniority variable there is not meaningful difference in sub dimensions and total scale. 

When teachers' behaviors supporting learner autonomy are examined according to personal variables there is no meaningful difference in total scale and subdimensions at the level of expectation according to marital status, branch, seniority and school type. According to gender variable There is a meaningful difference in total scale and subdimensions of feeling and thinking support, learning process support, and seniority variable creates meaningful difference in subdimension of feeling and thinking support. Examining the perception level, gender, branch and school type variables create meaningful differences in total scales and subdimensions. However, there is no meaningful difference according to marital status and seniority variables in total scales and subdimensions; also gender variable doesn't create meaningful differences in subdimension of evaluation process.

There are positive directional and meaningful relations at various levels between teachers' levels of positive psychological capital and their views on learner autonomy support both in total and in all the sub-dimensions.
Within the frame of these results, some suggestions are developed like  planning of teachers' training programs in line with the needs and demands of teachers and supporting the autonomy of teachers who are also a learner at the same time ensuring teachers' involvement in the process, the inclusion of students into the teaching process in line with the qualifications and needs they possess