Yeşilçam'da hibrit bir üretim modeli: Cem-Cumhur Film örneği
A hybrid production model in Yeşilçam: The case of Cem-Cumhur Film
Yazar: TANJU BARAN
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ SİM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Sinema tarihi boyunca çeşitli üretim modelleri ortaya çıkmıştır. Amerikan sinema
endüstrisinin kuruluş döneminde, film stüdyoları söz sahibi olmuştur. 1920'lerden itibaren,
kısmen stüdyoların kontrolü ve çatısı altında, alternatif modeller gelişmeye başlamıştır.
Bunlardan ilki, oyuncuların merkezde yer aldığı star sistemidir. Star sistemi, 20. yüzyılın
ortalarında antitröst davası sonucu sektördeki hakimiyeti azalan stüdyolara karşı güç
kazanmıştır. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra yükselen bir diğer model, filmin yaratıcı
sürecini kontrol eden yönetmenleri ön plana çıkaran, auteur merkezli yaklaşımdır.
Yeşilçam'da da stüdyo, star ve auteur merkezli yaklaşımlar görülmektedir. Kuruluşundan
itibaren stüdyolar, sektörde söz sahibi olurken, Yeşilçam yıldızları farklı bir üretim modelinin
merkezindedir. 1960'larda, auteur kuramın etkileri Yeşilçam'a uzanmış, bir yönetmen kuşağı
ortaya çıkmıştır. Bu çalışma, 1971'de kurulan Cem-Cumhur Film'in, Yeşilçam'da benzeri
olmayan, hibrit bir üretim modeli örneği olduğunu tartışmayı amaçlamaktadır. Stüdyo,
1976'da Natuk Baytan yönetiminde, Kemal Sunal'ın başrolünde yer aldığı bir komedi serisine
başlamıştır. Sahte Kabadayı'yla (1976) başlayan ve Tarzan Rıfkı'yla (1986) sonlanan süreçte,
Cem-Cumhur Film çatısı altında, aynı yönetmenin ve starın yer aldığı on film çekilmiştir.
Çalışmanın ilk bölümünde literatür taraması yapılarak sinemada stüdyo ve star sistemi
özetlenmiş, ikinci bölümünde auteur kuram ve yönetmen sineması açıklanmıştır. Üçüncü
bölümde, Natuk Baytan'a ait seçili on film, betimsel analizle incelenerek, Yeşilçam içerisinde
ayrıksı bir yeri olduğu düşünülen Cem-Cumhur Film'in, hibrit bir üretim modeliyle, stüdyo ve
star sistemi ile yönetmen sinemasını aynı çatı altında buluşturduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Various production models have emerged throughout the history of cinema. During the
establishment period of the American movie industry, movie studios had the upper hand.
Alternative models began to emerge in the 1920s, partly under the control and umbrella of
studios. The first is the star system, in which the players are positioned in the center. The star
system gained clout against studios, whose dominance in the industry had dwindled as a result
of antitrust lawsuits in the mid-twentieth century. The auteur model, which emerged after
World War II, emphasizes the directors who control the creative process of the film. There are
studio, star, and auteur-centered approaches in Yeşilçam. The studios have had a say in the
industry since their inception. The stars of Yeşilçam alone constitute the production model, in
addition to the studios. In the 1960s, the influence of auteur theory extended and a generation
of directors emerged. Cem-Cumhur Film, founded in 1971, offers a hybrid production model
that is unique in Yeşilçam. In 1976, the studio launches a comedy series starring Kemal
Sunal, directed by Natuk Baytan. Beginning with Sahte Kabadayı (1976) and ending with
Tarzan Rıfkı (1986), ten films were shot at Cem-Cumhur Film with the same director and star.
With this hybrid production model, Cem-Cumhur Film, which has a distinct presence in
Yeşilçam, combines studio and star systems as well as director's cinema. The first part of the
study included a literature review and a summary of the studio and star systems in cinema,
and the second part explained auteur theory and director's cinema. In the third chapter, Natuk
Baytan's cinema was examined using descriptive analysis methods on ten selected films, and
it was concluded that Cem-Cumhur Film has a hybrid production model that combines the
studio and star systems with director';s cinema.