İş yerinde sanal dışlanma kavramı ve bir ölçek uyarlaması
The concept of cyber ostracism in the workplace and a scale adaptation
Yazar: TUĞBA TUĞÇE TURAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPTEKİN DEVELİ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Dışlanma konusunun iş yaşamında önem arz ettiği bilinmektedir. Bu bağlamda özellikle de örgütsel dışlanma başlığı altında ciddi ölçüde bir bilgi birikiminin oluştuğu görülmektedir. Diğer yandan, iş yaşamını etkisi altına alan sanal dünyanın çıktıları da bu noktada kendisini göstermeye başlamıştır. Bu bakımdan uluslararası yazında ortaya çıkmaya başlayan sanal dışlanma kavramı bu çalışmanın araştırma konusu olmuştur. Çalışma kapsamında iş yerinde sanal dışlanma kavramının içeriği ele alınmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte, Niu ve diğerleri (2018) tarafından sanal dışlanma kavramını ölçmek üzere geliştirilen ölçek, iş yerinde sanal dışlanma kavramını ölçecek şekilde Türkçeye uyarlanmıştır. Çalışmanın örneklemi Orta Karadeniz Bölgesi'nde faaliyet göstermekte olan özel okullarda öğretmenlik yapan 230 çalışandan oluşmaktadır. 2023 Eylül-Kasım dönemlerinde nicel araştırma yöntemi ve anket tekniği kullanılarak veri toplanmıştır. Anket formu kesitsel zamanlı türde, yüz yüze ve çevrimiçi olarak uygulanmıştır. Elde edilen veri IBM SPSS ve IBM SPSS Amos istatistik yazılımları ile analiz edilmiştir. İş yerinde sanal dışlanma ölçeğinin maddeleri Türkçeye çevrildikten sonra farklı ölçüm modelleri üzerinden yapısal geçerlilik analizlerine tabi tutulmuştur. Netice itibariyle, iş yerinde sanal dışlanma ölçeği hem tek boyutlu yapısıyla hem de üç boyutlu yapısıyla geçerli ve güvenilir sonuçlar vermiştir. Buna göre iş yerinde sanal dışlanma ölçeği 14 madde ve tek boyutlu yapısıyla kullanılabilmektedir. Diğer yandan bu 14 madde üç boyutlu olarak da kullanılabilmektedir. Bu boyutlar, bireysel sanal dışlanma (6 madde), grup içi sanal dışlanma (4 madde) ve sosyal sanal dışlanma (4 madde) şeklindedir. Bunun dışında, yordama geçerliliği sınaması için yapılan analizlerde iş yerinde sanal dışlanma ölçeği hem tek boyutlu olarak hem de alt boyutları bağlamında algılanan stresle aynı yönde ve stresle başa çıkma ile ters yönde ilişkili olarak bulgulanmıştır. Çalışmada iş yaşamına ve gelecekte yapılacak araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
It is known that the issue of ostracism is important in business life. In this context, it can be seen that a significant amount of knowledge has been accumulated, especially under the heading of organizational ostracism. On the other hand, the outcomes of the virtual world that has influenced business life have also begun to show themselves at this point. In this regard, the concept of cyber-ostracism, which has begun to emerge in international literature, has been the research subject of this study. Within the scope of the study, the content of the concept of cyber-ostracism in the workplace was discussed. Besides, the scale developed by Niu et al. (2018) to measure the concept of virtual ostracism was adapted to Turkish to measure the concept of workplace cyber-ostracism. The study sample consists of 230 employees working as teachers in private schools operating in the Central Black Sea Region. Data was collected using quantitative research methods and survey techniques between September and November 2023. The survey form was applied cross-sectionally, face-to-face, and online. The data obtained was analyzed using IBM SPSS and IBM SPSS Amos statistical software. After the items of the cyber-ostracism scale were translated into Turkish, they were subjected to structural validity analyses using different measurement models. As a result, the cyber-ostracism scale at work yielded valid and reliable results with both its unidimensional and three-dimensional structure. Accordingly, the cyber-ostracism scale at work can be used with its 14 items and one-dimensional structure. On the other hand, these 14 items can also be used in three dimensions. These dimensions are individual cyber-ostracism (6 items), in-group cyber-ostracism (4 items), and social cyber-ostracism (4 items). Apart from this, in the analyses conducted to test the predictive validity, the cyber-ostracism scale at work was found to be both unidimensionally and in the context of its sub-dimensions, in the same direction with perceived stress and inversely related to coping with stress. In the study, suggestions for business life and future research are presented.