Yapay zekâ kaygısı, yabancılaşma ve dindarlık ilşikisi
A research on alienation and religiousness
Yazar: MEHMET KAZAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN KAFALI
Pamukkale Üniversitesi / İslami İlimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Anomi = Anomie ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dindarlık = Religiousness ; Dini tutumlar = Religious attitudes ; Kaygı = Anxiety ; Teknofobi = Technophobia ; Yabancılaşma = Alienation ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın konusu, yapay zekâ kaygısı, yabancılaşma ve dindarlık arasında ilişkinin tespit edilmesidir. Yine sosyo-demografik değişkenler ile yapay zekâ kaygısı ve yabancılaşma düzeyi arasındaki ilişkiler de araştırmanın konusudur. Dindarlık düzeyinin yapay zekâ kaygısı ile ilişkisi ve bu ilişkinin etki düzeylerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Aynı şekilde dindarlığın yabancılaşma üzerindeki etki düzeyleri de incelenmiştir. Bu amaca yönelik olarak modern hayatın sonuçlarından olan yapay zekâ kaygısı ve yabancılaşma olgularının bilimsel yöntemlerle araştırılması, dindarlığın bu iki olgu üzerindeki etkisinin ortaya çıkarılması ve anlamlandırılmasına yönelik ölçeklerle hedefe gidilmeye çalışılmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel (korelasyonel) tarama modeline göre tasarlanan araştırmanın çalışma grubu, 426'sı erkek ve 439'u kadın olmak üzere 865 kişiden oluşmaktadır. Araştırmada, "Demografik Bilgi Anketi" ile birlikte, "Yapay Zekâ Kaygısı Ölçeği", "Sosyal Yabancılaşma Ölçeği" ve "Dini Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Sosyodemografik değişkenlerden medeni durum, cinsiyet, eğitim, ekonomik durum ve yaşadığı yerin yapay zekâ kaygısı üzerinde etkili oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Sosyodemografik değişkenlerden sadece yaş ve yaşadığı yerin yabancılaşma üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan korelasyon analizinde, dindarlığın hem yapay zekâ kaygısı hem de yabancılaşma ile pozitif yönlü anlamlı ilişkileri olduğu ortaya çıkmıştır. Son olarak yapay zekâ kaygısı ve yabancılaşma arasındaki ilişkinin incelendiği analizde de tüm boyutlar arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
The subject of this study is to determine whether there is a relationship between artificial intelligence anxiety, alienation and religiosity. Again, the relationship between sociodemographic variables, artificial intelligence anxiety and alienation level is also the subject of the research. It is aimed to determine the relationship between religiosity level and artificial intelligence anxiety and the effect levels of this relationship. Likewise, the effect levels of religiosity on alienation were also examined. For this purpose, it has been tried to reach the goal with scales aimed at investigating the phenomenon of artificial intelligence anxiety and alienation, which are the results of modern life, with scientific methods, revealing and interpreting the effect of religiosity on these two phenomena. The study group of the research, which was designed according to the relational (correlational) survey model, which is one of the quantitative research methods, consists of 865 people, 426 men and 439 women. In the study, "Artificial Intelligence Anxiety Scale", "Social Alienation Scale" and "Religious Attitude Scale" were used together with the "Demographic Information Questionnaire". It was concluded that sociodemographic variables such as marital status, gender, education, economic status and place of residence were effective on artificial intelligence anxiety. Again, among the sociodemographic variables, it was concluded that only age and place of residence were effective on alienation. In the correlation analysis, it was revealed that religiosity had positive and significant relationships with both artificial intelligence anxiety and alienation. Finally, in the analysis examining the relationship between artificial intelligence anxiety and alienation, a positive and significant relationship was found between all dimensions.