Fen bilimleri dersi bağlamında bilimsel muhakeme türleri testinin geliştirilmesi
Developing scientific reasoning types test in the context of a science course
Yazar: ŞEBNEM KABAOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM YÜKSEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, fen bilimleri dersinde Piaget'in soyut işlemler döneminde kazanılması beklenen bilimsel muhakeme türlerini incelemek için, ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerine yönelik geçerli ve güvenilir bir başarı testi oluşturmaktır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Rize ili Ardeşen ilçesinde 2022-2023 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde öğrenim görmekte olan sekizinci sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Bilimsel muhakeme türleri Ateş (2019)' e göre tümevarım, tümdengelim, tümdengelimli tümevarım ve abdüktif olmak üzere dört alt boyutta incelenmiştir. Bu amaca yönelik olarak öncelikle fen bilimleri dersi öğretim programında yer alan kazanımlardan her sınıf düzeyinden yedi kazanım seçilerek her alt boyuttan yedi soru olmak üzere toplam 28 adet sorudan oluşan soru havuzu hazırlanmıştır. Soru havuzu içerisinden her alt boyuttan altı soru seçilerek taslak test oluşturulup kapsam geçerliliğini sağlamak için önce belirtke tablosu hazırlanıp daha sonra fen bilimleri ve bilimsel muhakeme alanında uzman üç kişiden görüş alınmıştır. Uzman görüşleri doğrultusunda sorulara uygun düzeltmeler yapılarak bilimsel muhakeme türlerinin dört alt boyutuna ait altı soru seçilerek 24 soruluk taslak test oluşturulmuştur. Taslak test sekizinci sınıfa devam eden 260 öğrenciye uygulanmış ve Test Analiz Programı [TAP] kullanılarak madde analizleri yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre 11. ve 13. sorularda düzeltmeye gidilmiş, 24. sorunun da madde ayırt edicilik indeksinin düşük çıkması sonucu çıkarılmasına karar verilmiştir. Pilot uygulama verilerin analizi TAP kullanarak hesaplanmıştır ve güvenirlik katsayısı KR-20 değeri 0,63 olarak hesaplanmıştır. Sorularda gerekli düzeltmeler yapılarak 23 sorudan oluşan bilimsel muhakeme türleri testi [BMTT] sekizinci sınıfta eğitim gören 250 öğrenciye uygulanmıştır. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından oluşturulan bilimsel muhakeme türleri testine göre belirlenmiştir. Verilerin analizi sonucunda güvenirlik katsayısı KR-20 değeri 0,76 olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın sonucunda fen bilimleri dersinde kullanılabilecek bilimsel muhakeme türleri için geçerli, güvenilir, yerli ve özgün bir test geliştirilmiştir.

Abstract:
The purpose of this research is to develop a valid and reliable achievement test for eighth grade secondary school students in order to examine the types of scientific reasoning expected to be acquired in Piaget's formal operational stage in science class. Survey design, one of the quantitative research methods, was used in the study. The study group of the research consisted of eighth grade students studying in the second semester of the 2022-2023 academic year in Ardesen district of Rize province. According to Ates (2019), types of scientific reasoning were examined in four sub-dimensions: inductive, deductive, deductive induction and abductive. For this purpose, first of all, seven objectives from each grade were selected from the science curriculum and a question pool consisting of 28 questions in total, seven from each sub-dimension, was prepared. Then, six questions from each sub-dimension were selected from the question pool, and a draft test was created and firstly a specification table was prepared to ensure content validity and opinions were obtained from three experts in the field of science and scientific reasoning. A draft test of 24 questions was created by choosing six questions belonging to four sub-dimensions of scientific reasoning types by making appropriate corrections to the questions in line with expert opinions. The draft test was administered to 260 eighth grade students and item analyzes were made using the Test Analysis Program [TAP]. According to the results of the analysis, corrections were made in the 11th and 13th questions, and it was decided to remove the 24th question as a result of the low item discrimination index. Analysis of the pilot application data was calculated using TAP and the reliability coefficient KR-20 value was calculated as 0,63. By making necessary corrections in the questions, the scientific reasoning types test (SRTT) consisting of 23 questions was applied to 250 students studying in the eighth grade. The data of the research were determined according to the scientific reasoning types test created by the researcher. As a result of the data analysis, the reliability coefficient KR-20 value was calculated as 0,76. As a result of the research, a valid, reliable, local, and original achievement test has been developed for the types of scientific reasoning that can be used in science lessons.