Tokat Kent Müzesi'nde bulunan Osmanlı dönemi halı ve düz dokumalar
Ottoman period carpet and flat weavings in Tokat Kent Museum
Yazar: İLKNUR GÜNAY
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SAMİ BAYRAKTAR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Cicim = Jijims ; Dokumalar = Weavings ; Düz dokuma = Straight weaving ; Halılar = Carpets ; Kilimler = Rugs ; Müzeler = Museums ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Tokat = Tokat

Özet:
Tokat Kent Müzesi'nde Bulunan Osmanlı Dönemi Halı ve Düz Dokumaları tez konusu olarak belirlenmiştir. Tezimizi belirlemede en büyük etken halı ve düz dokumalar üzerine yapılan çalışmaların az olmasıdır. Müzede yer alan halı, tülü, seccade, kilim, kanatlı kilim, cicim, çuval, sumak, zili ve torba gibi farklı tür ve işlevi olan 61 eser Sanat Tarihi disiplini çerçevesinde tanıtılarak değerlendirilmiştir. 
"Tokat Kent Müzesi'nde Bulunan Osmanlı Dönemi Halı ve Düz Dokumalar" isimli tezimiz; sekiz bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; konunun tanımı, amaç ve kapsam, çalışma yöntemi, sınırlılıklar, araştırma ili ilgili bilimsel literatür başlıkları altında araştırmanın önemi ve niteliği hakkında bilgiler yer almaktadır. İkinci bölümde Tokat ilinin coğrafi konumu, Tokat ilinin tarihçesi ve Tokat Kent Müzesi koleksiyonları ile ilgili geniş bilgilere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde; Geleneksel Türk Halı ve Düz Dokuma Sanatına Bakış başlıklı kısımda, tarihte ilk halı ve düz dokumanın yapım aşamasından günümüze kadarki serüveni, kökeni, halı ve düz dokumaların isimleri açıklanarak anlatılmıştır. Dördüncü bölümde; düz dokumalar ve havlı dokumaların teknik özellikleri, yapım tekniği ve aşaması,  halılarda kullanılan düğüm çeşitleri, halı ve düz dokumalarda kullanılan boyalar ve halı ve düz dokumalar kullanım alanlarına göre sınıflandırılmıştır. Beşinci bölümde; Türk halı ve düz dokumalarda kullanılan motifler tarihçesiyle birlikte anlatılmıştır. Altıncı bölümde "Tokat Kent Müzesi'nde Bulunan Osmanlı Dönemi Halı ve Düz Dokumalar" başlıklı tezimizin katalog kısmı yer alır. Bu bölümde halı, tülü, seccade, kilim, kanatlı kilim, cicim, sumak, zili, heybe, çuval ve torbalar teknik ve işlevine göre alt başlıklara ayrılmıştır. Eserlerin fotoğrafları bu bölümde yer alır. Yedinci bölümde değerlendirme ve karşılaştırma yapılmış; incelediğimiz eserler malzeme, teknik ve renk olarak değerlendirilmiş; halı ve düz dokumaların motif ve kompozisyonları Anadolu'nun diğer illerindeki halı ve düz dokuma yaygılarda kullanılan motif,  kompozisyonlar ile karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Sekizinci bölümde sonuç ve kaynaklar yer almakta; sonuç kısmında değerlendirme ve karşılaştırma yapılan eserlerin Türk sanatındaki yerine ve önemine dair düşüncelere yer verilmiştir.

Abstract:
Ottoman Period Carpets and Plain Weaves in Tokat City Museum has been determined as the thesis subject. The most important factor in determining our thesis is the scarcity of studies on carpets and plain weaves. 61 works with different types and functions such as carpets, tulus, prayer rugs, kilims, wing kilims, light rugs, sacks, sumac rugs, zili rugs and bags in the museum were introduced and evaluated within the framework of the Art History discipline. 
Our thesis named "Ottoman Period Carpets and Plain Weaves in Tokat City Museum" consists of eight chapters. First chapter includes information about the importance and nature of the research under the titles of the definition of the subject, purpose and scope, study method, limitations, scientific literature about the research province. Second chapter includes extensive information about the geographical location of the province of Tokat, the history of the province of Tokat and the collections of the Tokat City Museum. In the third chapter, in the section titled Overview of Traditional Turkish Carpet and Plain Weaving Art, the adventure of the first carpet and plain weaving in history from the weaving stage to the present, its origin, the names of carpets and plain weaves are explained. In the fourth chapter, the technical features of plain weaves and pile weaves, weaving techniques and stages, knot types used in carpets, dyes used in carpets and plain weaves, and carpet and plain weaves are classified according to their areas of use. In the fifth chapter, motifs used in Turkish carpets and plain weaves are explained together with their history. Sixth chapter includes the catalogue part of our thesis titled "Ottoman Period Carpets and Plain Weaves in Tokat City Museum". In this chapter, carpets, tulus, prayer rugs, kilims, wing kilims, light rugs, sumac rugs, zili rugs, saddlebags, sacks and bags are divided into sub-headings according to their technique and function. Photographs of the works are included in this chapter. In the seventh chapter, evaluation and comparison were made, the works we examined were evaluated in terms of material, technique and color, the motifs and compositions of carpets and plain weaves were evaluated by comparing them with the motifs and compositions used in carpets and plain woven mats in other provinces of Anatolia. In the eighth chapter, the results and sources are included, and in the conclusion chapter, thoughts on the place and importance of the works evaluated and compared in Turkish art are given.