İş sağlığı ve güvenliği eğitiminde sanal gerçeklik uygulamalarının etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of virtual reality applications on occupational health and safety training
Yazar: YUSUF GÖK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELAHATTİN ALAN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilişim Teknolojileri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Eğitim = Education ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Çalışma hayatında yaşanan iş kazaları, meslek hastalıkları gibi olumsuz durumların önüne geçebilmek amacıyla iş sağlığı ve güvenliği, kavram olarak ortaya çıkmış ve başta ülkemiz olmak üzere tüm dünyada uygulanır hale gelmiştir. Ancak iş yerlerinde güvenli çalışma ortamlarının tam olarak sağlanamaması nedeniyle başta iş kazaları ve meslek hastalıkları olmak üzere birçok olumsuzluk yaşanmaya devam etmektedir. Bu tür kaza, hastalık ve olumsuzluklar sonucunda ise başta insani kayıplar olmak üzere birçok maddi ve manevi kayıplar yaşanmaktadır. Bu durum başta toplumsal yaşam olmak üzere sağlık ve hukuk sistemlerine, devlet bütçelerine ağır yükler getirmektedir. Oysa bu olumsuzluklar %98 oranında insan kaynaklı olup büyük oranda önlenebilir niteliktedir. İş sağlığı ve güvenliği olgusu, birçok farklı disiplini içinde barındıran bir alan olduğundan bu bilim dallarında konuyla ilgili araştırmalar yapılmakta ve her disiplin konuyu kendi bakış açısıyla değerlendirerek bu alandaki gelişmelere katkı sunmaktadır. Yapılan çalışmalarda da görülmektedir ki iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili en önemli sorunlardan biri de çalışanlara yeterli ve etkin bir iş güvenliği eğitiminin verilememesidir. Buradan hareketle konuyu teknolojik gelişmeler ışığında değerlendirerek, iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin daha etkili ve verimli hale getirilmesinde sanal gerçeklik teknolojisinin kullanımının etkilerini incelemek 
amacıyla bu çalışma yapılmıştır. Bu kapsamda ağır sanayi grubunda yer alan bir fabrikada çalışanlara sanal gerçeklik tabanlı iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları kullandırılarak bu araştırma gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte olduğu karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinde sanal gerçeklik tabanlı uygulama kullanımının, İSG eğitimlerini daha etkili ve verimli hale getirdiği, eğitimlerde akılda kalıcılığı artırdığı, bilgilerin öğrenilmesinde kolaylık sağladığı, eğitim maliyetlerini azalttığı, iş kazası ve meslek hastalıklarının engellenmesine ve çalışanların eğitimdeki motivasyonlarının artmasına katkı sağladığı, çalışanlara güvenli davranışlar kazandırılmasında etkili olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
ccupational health and safety has emerged as a concept in order to prevent hazards such as workrelated accidents and occupational diseases in working life and has become applicable all over the world, especially in our country. However, due to the inability to provide fully safe working environments in workplaces, many work-related accidents and occupational diseases continue to exist. Loss of human, financial and emotional damage are experienced as a result of such accidents and diseases. This situation places burden on the health, legal systems and state budgets, especially on social life. However, 98% of these negative situations are human-induced and are largely preventable. Since the phenomenon of occupational health and safety is a field that includes many different disciplines, research is carried out in these disciplines and each discipline contributes to the field by evaluating the subject from its own perspective. It is also seen in the studies that one of the most important problems related to occupational health and safety is the inability to provide adequate and effective occupational safety training to workers. From this point of view, this study was conducted in order to examine the effects of the use of virtual reality technology in making occupational health and safety training more effective and efficient, by evaluating the subject in terms of technological developments. In this context, this research was carried out by using virtual reality-based occupational health and safety applications for workers in a factory in the heavy industry group. Mixed research method, which combines qualitative and quantitative research methods, was used in the research. As a result of the research, the use of virtual reality-based applications in occupational health and safety trainings made trainings more effective and efficient, increased retention in training, facilitated
learning of information, reduced training costs, contributed to the prevention of work accidents and occupational diseases and increased the motivation of workers. In addition, it was found that it was effective in equipping workers with safe behaviour.