Adli tıpta koku duyusu ve değerlendirilmesi
The sense of smell in forensic medicine and its evaluation
Yazar: CEMİL ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜLYA GÜLER ; PROF. DR. MURAT PEHLİVAN
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Biyofizik = Biophysics ; Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Adli tıp = Forensic medicine ; Anosmi = Anosmia ; Koku duyusu = Smell ; Koku hastalıkları = Olfaction disorders ; Uyarılmış potansiyeller = Evoked potentials

Özet:
Amaç	
Adli olaylar sonucu ortaya çıkan olfaktör bozuklukların yorumlanması kolay değildir. Adli tıp uygulamalarında travmatik olay sonrası kişide oluşan klinik tablonun objektif kriterlerle ortaya konulması, olayla ilişkisinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu araştırmada, adli olgularda koku bozukluğunun objektif şekilde değerlendirilmesinin önemine dikkati çekerek, adli rapor süreçlerindeki sorunların ortaya konularak, bu sorunlara çözüm önerileri sunma yoluyla kişi ve toplum bazında maddi-manevi kayıpların önlenmesine katkı sunmak amaçlandı.
Gereç ve Yöntem
Bu araştırmada; travma sonrası koku almada bozulma şikâyeti nedeniyle başvuran olgulara Olfaktör Uyartılmış Potansiyel Kayıt Testi uygulandı. Her hastaya en az 3 farklı kayıt elde edilecek şekilde solunum ile senkronize ve solunum ile senkronize olmayan, rastgele aralıklar ile 15-23 adet arasında değişen koku uyarısı verilerek EEG yanıtları üzerinden uyartılmış potansiyel cevabı ve sinyal şiddeti değerlendirildi. 80'i retrospektif, 18'i prospektif olarak değerlendirilen toplamda 98 olgunun verileri analiz edildi.
Bulgular
Araştırmaya dâhil edilen 98 olgunun 68'ini (%69,4) erkekler, 30'unu (%30,6) kadınlar oluşturmaktaydı. Koku almada bozulma şikâyetlerine ek olarak, 44'ü (%44,9) tat almada bozulma, 37'si (%37,8) unutkanlık, 17'si (%17,3) görmede bozukluk, 9'u (%9,2) işitmede azalma, 1'i (%1) ise kulağında çınlama şikâyeti olduğunu bildirdi. Tat almada bozulma ile ilgili şikâyetleri olduğunu belirten 44 olgudan 26'sı (%59,1) yemeklerden eskisi gibi lezzet alamadığını belirtti. Olguların alınan anamnezi, yapılan muayenesi, tıbbi bilgileri ve test sonuçları birlikte değerlendirilerek raporlar kantitatif (normosmi, hiposmi, anosmi) ve kalitatif (parosmi, fantosmi vb.) olarak sonuçlandırıldı. Araştırmada; olguların 16'sı (%16,3) normosmik, 44'ü (%44,9) hiposmik, 22'si (%22,4) anosmik, 5'i (%5,1) hiposmik ve parosmik, 4'ü (%4,1) parosmik, 4'ü (%4,1) hiposmik, parosmik, kakosmik, 1'i (%1,0) fantosmik ve 2'si (%2,1) algısal koku kaybı olarak saptandı.
Sonuç
Adli bir olay sonrasında meydana gelen koku bozukluğunun tıbbi tetkiklerle ortaya konması, olay ile nedensellik bağı ve kalıcı olup olmadığı, bozukluğun derecesi, vücuda diğer etkileri, düzenlenen adli raporlarda dikkat edilmesi gereken hususlardandır. Koku bozukluğu şikâyetinde, adli olgular için hem subjektif, hem de elektrofizyolojik testlerin kombine olarak yapılması, tanı koymada daha güvenilir sonuçların elde edilmesine neden olacaktır. Anosmi, hiposmi, parosmi, fantosmi gibi farklı koku bozuklukları kişilerde farklı sonuçlar doğuracağından, "Türk Ceza Kanununda Tanımlanan Yaralanma Suçlarının Adli Tıp Açısından Değerlendirilmesi Rehberinin", "Engel Oranları Cetvelinin", "Maluliyet Cetvellerinin" güncel literatüre göre düzenlenerek koku bozukluklarının ayrı alt başlıklar altında değerlendirilmesi ve ülkemizde yasal mevzuat çerçevesinde bu durumun ele alınarak uygulamada standardizasyonun sağlanması gerekmektedir.

Abstract:
Objective: 
It is compelling to evaluate the olfactory disorders caused by forensic events. In forensic medicine applications, the clinical situation that occurs in the person after the traumatic event should be revealed with objective criteria and its relation with the event should be evaluated. With particular emphasis on the significance of the importance of objectively assessing the loss of sense of smell in forensic cases, we aim to contribute to the prevention of material and moral losses on the basis of individuals and society by revealing the problems in the forensic reporting processes and offering solutions.
Materials and Methods:
In the present study; Olfactory event-related potentials test was applied to the patients who complained of a missing or distorted sense of smell after trauma. At least 3 different records were obtained for each patient, and the potential response and signal intensity were assessed by EEG responses by giving odor alerts that were synchronized with breathing and not synchronized with breathing, ranging between 15-23 at random intervals. A total of 98 cases were analyzed, of which 80 were retrospective and 18 were prospectively evaluated.
Results:
Out of 98 cases included in this study, 68 (69.4%) were male and 30 (%30.6) were female. İn addition to complaints about smell loss or impairment smell, it is reported that 44 (44.9%) cases taste complaints, 37 (37.8%) cases have complaints forgetfulness, 17 (17.3%) cases have complaints eyesight, 9 (9.2%) cases decreased hearing, 1 (1%) case have complaints tinnitus. 26 of the 44 cases (59.1%) who declared complaints about taste, reported that they could not get the flavor from the food as before. The anamnesis, examination, medical history and olfactor test results of the cases were evaluated altogether, and the results were reported as quantitative (normosmia, hyposmia, anosmia) and qualitative (parosmia, phantosmia, etc.). In our study, we evaluated 16 (16.3%) cases as normosmic, 44 (44.9%) cases as hyposmic, 22 (22.4%) cases as anosmic, 5 (5.1%) cases as hyposmic and parosmic, 4 (4.1%) cases as parosmic, 4 (4.1%) cases as hyposmic, parosmic, cacosmic, 1 (1.0%) case as phantosmic. 2 (2.1%) of the cases were reported to have perceptual odor loss.
Conclusion:
Detection of odor disorder that occurs after a forensic event through medical examinations, its relationship with the event, its permanence, the degree of olfactory disorder and its other effect on the body are the points to be considered while preparing the forensic report. Combining both subjective and electrophysiological tests to detect odor disorders in forensic cases will result in more reliable results in diagnosis. Given that different odor disorders such as anosmia, hyposmia, parosmia, phantosmia may cause different results in individuals, "The Guide Used for Medicolegal Evaluation of Injury Crimes in Turkish Criminal Law", scale of loss amount of the earning power in the profession and disability scale should be arranged to be evaluated according to up-to-date literature. Standardization should be ensured in practice in consideration of the legal legislation in our country.