Spor beslenmesi bilgi anketinin Türk toplumunda geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılması ve diyet kalitesi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Validity and reliability of the sports nutrition knowledge questionnaire in turkish society and assessment of its relationship with diet quality
Yazar: BURCU ASLANTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PELİN BİLGİÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Toplum Beslenmesi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Beslenme = Nutrition ; Diyet = Diet ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Türk toplumu = Turkish society

Özet:
Bu çalışma, Spor Beslenmesi Bilgi Anketi'nin (SBBA) geçerlik ve güvenirliğinin sağlanması ile profesyonel Türk sporcuların spor beslenmesi konusunda bilgi düzeylerinin belirlenmesi; spor beslenmesi bilgisi ve diyet kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya 19-30 yaş arası 125 profesyonel sporcu ve 85 beslenme ve diyetetik bölümü son sınıf öğrencisi katılmıştır. Bireylerin genel özelliklerinin, beslenme alışkanlıklarının ve spor beslenmesi bilgi durumlarının sorgulandığı anket yüz yüze uygulanmıştır. Beslenme durumunun değerlendirilmesi için 24 saatlik geriye dönük tüketim kaydı ve besin tüketim sıklığı kayıtları alınmıştır. Sporcuların diyet kaliteleri Sağlıklı Yeme İndeksi-2015 (SYİ-2015) ile değerlendirilmiştir. SBBA yüksek iç tutarlılık değeri (Kuder Richardson-20=0,927) ve test tekrar testi sınıf içi korelasyon katsayısına (r=0,974) göre güvenilir bulunmuştur. Sporcuların ve beslenme ve diyetetik bölümü öğrencilerinin SBBA toplam puanları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş; böylece anketin yapı geçerliği sağlanmıştır (p<0,001). Sporcuların SBBA toplam puanı %46,9±10,28 olarak belirlenmiştir. Cinsiyete göre SBBA puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Takım sporları-aerobik sporlar grubunun SBBA toplam puanı anaerobik spor grubunun puanına göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05). Spor beslenmesi dersi alan sporcuların SBBA toplam puanı ders almayan sporcuların puanlarına göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05).  SBBA toplam puanı ile SYİ-2015 toplam puanı (r=0,264, p=0,003), tam tahıllar puanı (r=0,248, p=0,005), süt ve süt ürünleri puanı (r=0,238, p=0,007) ve eklenmiş şeker puanı (r=0,200, p=0,025) arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı zayıf bir ilişki belirlenmiştir. SBBA, Türk sporcuların beslenme bilgisinin değerlendirilmesi için geçerli ve güvenilir bulunmuştur. Beslenme bilgisinin beslenme uygulamalarına etkisinin netleşmesi için daha fazla araştırmaya gereksinim duyulmaktadır.

Abstract:
The aim of this research is to correctly determine elite athletes' knowledge about sports nutrition by doing validity and reliability of Sports Nutrition Knowledge Questionnaire (SNNQ); and also to assess the relationship between sports nutrition knowledge level and diet quality of athletes. A total of 125 elite athletes and 85 nutrition and dietetics department senior students aged 19-30 years participated in the research. A questionnaire was applied face-to-face to assign general characteristics, nutritional habits and sports nutrition knowledge of the individuals. Twenty four hour dietary recall and food frequency questionnaire records were taken to determine the nutritional status. The diet quality of the athletes was evaluated by Healthy Eating İndex-2015 (HEI-2015). SNNQ were detected as reliable according to the high internal consistency (Kuder Richardson-20=0.927) and test-retest with interclass correlation coefficient (r=0.974). The difference between SNNQ total scores of athletes and nutrition and dietetics department students was statistically significant; so that the construct validity of the questionnaire was obtained (p<0.001). The total score of the SNNQ of the athletes was determined as 46.9 ± 10.28%. There was no statistically significant difference between SBBA scores according to sex (p> 0.05). The SNNQ total score of the team sports-aerobic sports group was significantly higher than the SNNQ total score of anaerobic sports group (p<0.05). The SNNQ total score of athletes who took sports nutrition course was found to be significantly higher than those who did not take courses (p<0.05). A statistically significant, positive weak correlation was found between the total score of the SNNQ and the total score of the HEI-2015 (r=0,264, p=0,003), whole grains score (r=0.248,  p=0.005), dairy score (r= 0.238, p=0.007) and added sugars score (r=0.200, p=0.025). SNNQ was found valid and reliable to assess the nutrition knowledge of Turkish athletes. Further research is needed to clarify the effect of nutrition knowledge on nutrition practices in athletes.