Topkapı Sarayı Müzesinde bulunan II. Selim ve III. Murat dönemi minyatürlerinde Padişah kıyafetlerinin motif ve kompozisyonu
The composition and motifs in the clothing of the Sultans in the miniatures of Selim II and Murad III period that are present found in the Topkapı Palace Museum
Yazar: SİBEL KARADEMİR
Danışman: PROF. DR. REMZİ DURAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Giysiler = Clothes ; Kompozisyon = Composition ; Minyatür = Minyature ; Motifler = Motifs ; Murad III = Murad III ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı sanatı = Ottoman art ; Padişahlar = Padishahes ; Selim II = Selim II

Özet:
Osmanlı Minyatür Sanatı, XVI. yüzyılın ikinci yarısında tüm yabancı etkilerden arınarak yeni bir anlayış biçimiyle ortaya çıkar. Bu dönemde Sultan II. Selim ve özellikle Sultan III. Murat zamanında en verimli dönemine ulaşarak klasik üslubuna ulaşmıştır. Özellikle Sultan III. Murat başta güzel sanatlar olmak üzere edebiyat ve kitap sanatına düşkünlüğü ile tanınan bir sultandır. Bu iki sultanın himayesinde Klasik dönemde Türk minyatür sanatının en önemli örnekleri verilmiştir. Özellikle padişah portreciliği konusunda önemli çalışmalar bulunmaktadır. Osmanlı Minyatürü bu dönemde diğer İslam minyatürlerinin bezeme anlayışından sıyrılıp yalın bir anlatım diline ulaşmıştır. Bu üslubun oluşmasında etkin olan sanatçıların başında ise Nakkaş Osman gelmektedir.  
Bu çalışmanın konusu "Topkapı Sarayı Müzesinde Bulunan II. Selim ve III. Murat Dönemi Minyatürlerinde Padişah Kıyafetlerinin Motif ve Kompozisyonu" olarak belirlenmiştir. Bu belirmeyi yaparken kaynaklarda geçen klasik dönem tanımlamaları dikkate alınmıştır. Tezimizin konusu belirlenirken bu çalışmalar göz önüne alınarak portrelerde ve pekçok sahnede bulunan padişahların kıyafetleri tasarım, süsleme ve kompozisyon özellikleri açısından dikkate alınmış ve bunun sonucunda yoğun süsleme özellikleri göstermesi bakımından padişahlar üzerinde bulunan kaftanlar ön plana çıkmış ve bu doğrultuda çalışmamız oluşturulmuştur. Padişah kıyafetleri, dönemin süsleme ve zevk anlayışını diğer figürlere göre daha iyi aktarmaktadır. Klasik Dönem Osmanlı minyatürlerinde yer alan padişah kıyafetlerindeki desen, renk, motif ve kompozisyon özelliklerinin belirlenmesi tezimizin amacını oluşturan temel başlıklardır. 
Tez çalışmamız padişah kıyafetleri ile sınırlandırılmıştır. Padişah kıyafetlerini seçmemizdeki amaç, kıyafetler üzerinde bulunan motif ve kompozisyonun yoğun olarak padişah kıyafetlerinde bulunmasıdır. Bu dönemi en iyi yansıtan motif öğelerinin kullanıldığı padişahların kıyafetlerinde en yoğun ve farklı süsleme, padişahların kaftanları üzerinde görülmektedir. Bu bağlamda tezimizin katalog çalışmasında padişahların kaftanları üzerinde bulunan motif ve kompozisyonlara daha fazla yer verilmiştir. Görsellerini Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesinden aldığımız 8 minyatürlü yazma ve bu yazma eserlerde bulunan 51 örnek oluşturulurken farklı desen özelliği olan ve farklı padişahlar bulunan minyatürlü sayfalar seçilmeye özen gösterilmiştir. Bunun sonucunda 8 minyatür ve bu minyatürlerde bulunan 51 sahneye ait örnek ile tezimizin sınırları oluşturulmuştur. Bu örnekler 16. yüzyıl Osmanlı Klasik Dönemini yansıtması bakımından gerek dönem hakkında gerekse dönemde bulunan padişahların giyim kuşam ve süsleme hakkındaki zevklerini ve tercihlerini bize göstermesi bakımından büyük bir öneme sahiptir.

Abstract:
Ottoman Miniature Art emerged with a new understanding in the sixteenth century, especially in the second half of this century, free from all foreign influences. In this period, it had the most productive period and reached its classical style especially during the reigns of Sultan Selim II and Sultan Murat III.  Especially Murat III was a sultan who was known for his passion for literature and book art, especially Fine Arts. The most important examples of Turkish miniature art were seen under the auspices of these two sultans.In this period, there are important works especially on the portraits of sultan.In this period, Ottoman Miniature got free from the decoration understanding of other Islamic miniatures and reached a simple expression.Nakkaş Osman is one of the leading artists in the formation of this style.
The title of this study was determined as The Composıtıon And Motıfs In The Clothıng Of The Sultans In The Mınıatures Of Selım II. And Murad III. Perıod That Are Present Found In The Topkapı Palace Museum While making this determination, Classical Period definitions in the sourceswere taken into consideration.Considering these studies, the clothes of the sultans in portraits and many scenes were taken into consideration in terms of design, decoration and composition features while determining the subject of our thesis, and as a result, the caftans on the sultans came to the fore since they show intense ornamentation features and our study was created in this direction.Sultan's clothes convey the understanding of decoration and pleasure of the period better than other figures. The pattern, color, motif and composition features of the sultan clothes in the Classical Period Ottoman miniatures are the main topics that form the purpose of our thesis.
Our thesis is limited to the clothes of the sultan. The purpose of choosing the Sultan's clothes is that the motif and composition on the clothes are found intensely in the Sultan's clothes. The most intense and different decorations on the clothes of the sultans with the motif elements of that period are seen on the caftans of the sultans.In this context, the motifs and compositions on the caftans of the sultans are included more in the catalog study of our thesis.While 51 examples were created from 8 miniature manuscripts, the images of which were taken from the Topkapı Palace Museum Library, care was taken to choose miniature pages with different patterns and different sultans.As a result, the limits of our thesis are the 8 miniatures and examples of 51 scenes in these miniatures. These examples are of great importance since they reflect the 16th century Ottoman Classical Period, inform us about that period and they also show us the tastes and preferences of the sultans in the period about clothing, and decoration.