Diz osteoartritinin akut alevlenmesinde ultrasonografinin klinik muayeneye katkısının değerlendirilmesi.
The role of ultrasonography in the clinical evaluation of a flare ups in knee osteoarthritis
Yazar: SELMA EŞEN
Danışman: PROF. DR.ÜLKÜ AKARIRMAK
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Diz eklemi = Knee joint ; Osteoartrit-diz = Osteoarthritis-knee ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Osteoartrit (OA) en sık görülen dejeneratif eklem hastalığıdır ve diz de en sık tutulan eklemdir. Ağrı ana yakınmadır. Ağrının nedeni tam anlaşılamamakla beraber multifaktöriyeldir. Demografik, mekanik, strüktürel ve psiko-sosyal faktörler ağrının oluşum ve şiddetinde önemli rol oynarlar. Ağrının strüktürel ve morfolojik nedenleri manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ve ultrasonografi (US) gibi noninvazif metodlarla saptanabilir.Çalışmamızda, kronik primer diz osteoartritli hastaların ağrı alevlenmesinde enflamasyonun prevalansını, US ile efüzyon varlığını tespit ederek saptamayı ve klinik muayene ile sonografik bulguları (suprapatellar efüzyon, pes anserin bursiti ve baker kisti) karşılaştırmayı amaçladık.Çalışmaya İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı polikliniğine tek diz ağrısı şikayeti ile başvuran, klinik ve radyolojik olarak ACR kriterlerine göre primer diz OA'sı tanısı almış 40 yaş üstü 100 hasta alındı. Hastaların en az son bir aydır ağrısız olan diğer dizleri kontrol grubu olarak kabul edildi.Demografik data, ağrı ve fonksiyonel durum, ayrıntılı fizik muayene gibi klinik parametreler ve K-L skalasının kullanıldığı radyolojik evre, bir hekim tarafından değerlendirildi. Hastalarda, ağrı ve fonksiyonel durum, Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılan Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis İndex (WOMAC) ve Kromotografik Vizüel Analog Skala (VAS) ile değerlendirildi.Dizlerin ultrasonografik değerlendirmesi ise, 5-10 MHz lik lineer prob kullanılarak, klinik muayeneden sonra maksimum 2 saat içersinde farklı bir hekim tarafından yapıldı. Sonografik değerlendirmede suprapatellar bölgede efüzyon varlığı, pes anserin bursiti ve Baker kisti varlığı araştırıldı.Çalışmamızda, tek diz ağrılı 100 OA hastası analiz edildi. Hastaların ağrılı dizlerinde sonografik bulgular, ağrısız taraf ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fazlaydı (p<0,001). Ağrılı dizlerde 85 adet, ağrısız dizlerde 27 adet US bulgusu saptandı. Hem ağrılı (%55), hem de ağrısız dizde (%22) en sık saptanan bulgu suprapatellar efüzyondu. Suprapatellar efüzyon ve Baker kisti tespit edilenlerde artmış ağrı riski vardı.Radyolojik evre ile klinik muayene bulguları arasında bir ilişki bulunamazken, US'de suprapatellar efüzyonu olan hastaların radyolojik evreleri istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha ileriydi.Sonuç olarak, biz kronik diz OA'sının akut alevlenmesinde suprapatellar efüzyon ve Baker kistinin muhtemelen ağrı ile ilşkili olduğu düşüncesindeyiz.. US'nin suprapatellar efüzyon ve Baker kistini saptamada klinik muayeneden daha değerli olduğunu saptadık. Bu nedenle US'nin diz OA'sının akut alevlenmesinde yararlı bir yöntem olduğu görüşündeyiz.

Abstract:
Osteoarthritis (OA) is the most common degenerative joint disorder and the knee is the most frequent joint involved. Pain is the main complaint.The cause for pain is not fully understood because the origin of pain is multifactorial. Demographic, mechanic, structural and psycho-sociologic factors play an important role in both the genesis and the severity of pain.Structural or morphological causes of pain can be assessed by non-invasive imaging techniques such as magnetic resonance imaging (MRI) and ultrasonography (US).The aim of this study was to the prevalance of inflammation in subjects with chronic painful knee osteoarthritis, as determined by the presence of joint effusion at ultrasonography (US), and to evaluate the correlation between effusion, Baker?s cysts, pes anserine bursitis and clinical parameters.Patients over 40 years, already seen at the Department of Physical Theraphy and Rehabilitation of the Istanbul University Cerrahpaşa Medical Faculty, with primary knee OA according to clinical and radiological ACR criteria and one painful knee were included. The other painlees knees of the patients were taken as control group of the study.The clinical parameters as demographic data, pain and the functional status, detailed clinical examination and radiologic severity based on K&L grade were collected by a physician. Pain and the functional status of the patients was assessed using a Turkish version of Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis Index (WOMAC) and chromotographic visuel analog scale (VAS).US examination of the knees was performed by another physician who was blind for the physical examination, using a 5-10 MHz linear array within 2 hours of the clinical examination. The sonographic study assessed joint effusion in the suprapatellar pouch, pes anserine bursitis and Baker?s cyst.In our study, 100 patients with unilateral painful knee OA were analysed. Sonographic lesions were more frequently found in painful knees and the difference statistically significant (p<0.001). There were found 85 sonographic lesions on sympthomatic and 27 sonographic lesions on asympthomatic side of the patients. The most frequent ultrasonographic finding was suprapatellar effusion in both the painful (%55) and the painfree (%22) knees. The presence of suprapatellar effusion and Baker?cyst, increases the risk of pain complaint.In our study radiographic findings were not correlated with pain. But US findings (especially suprapatellar effusion) were correlated statistically with advanced radiographic disease (p<0.026).As a conclusion, we believe that suprapatellar effusion and Baker?s cyst can be risk factors for painful flare in the knee OA. We found US to be more valuable than clinical examination to detect suprapatellar effusion and Baker?s cysts. For this reason we conclude that US is a useful diagnostic modality for the clinical evaluation of painful flare in knee OA.