Çatışma sonrası ortamda yerel kolluğun reformu/yapılandırması: Afganistan'da Türkiye tecrübesi
Reforming/constructing local law enforcement in a post-conflict environment: Turkey's experience in Afghanistan
Yazar: EMRE GÖKSU
Danışman: PROF. DR. CENKER KORHAN DEMİR
Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Uluslararası Güvenlik ve Terörizm Anabilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Güvenlik sektörü reformu = Security sector reform ; NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Uluslararası güvenlik = International security

Özet:
Bu tezin amacı çatışmanın henüz sonlandığı ortamdan başlayarak, yerel kolluk kuvvetlerinin reformu/yapılandırması sürecine katılan uluslararası aktörlerin hareket tarzlarını ve sürece yaklaşımlarını tespit ederek, ideal bir kolluk reformu/yapılandırması sürecinin nasıl olması gerektiğini ortaya koymaktır. Bu kapsamda yakın tarihte gerçekleşen ve uluslararası toplum tarafından yüksek katılımın gösterildiği Bosna-Hersek, Kosova ve Afganistan'da yaşanan istikrar ve yeniden yapılandırma faaliyetleri örnek olay olarak seçilmiştir. Bosna-Hersek ve Kosova ülke örnekleri için alanyazın incelemesi yapılmış olup Afganistan özelinde kolluk reformu/yapılandırması süreci hem alanyazın incelemesi hem de yapılandırılmış görüşme çalışması ile derinlemesine incelenerek birincil ve ikincil kaynaklardan toplanan veriler birlikte değerlendirilmiştir.
Bu kapsamda tezin birinci bölümünde kuramsal ve kavramsal çerçeve oluşturmak maksadıyla "BM barış operasyonları" ve "istikrar ve yeniden yapılandırma faaliyetleri" iki ana başlık altında incelenmiştir. İlk başlık altında iç savaş ya da çeşitli nedenlerle müdahale gerektiren durumlarda BM tarafından geliştirilen enstrümanlar; önleyici diplomasi, arabuluculuk, barış yapma, barış inşası, barışa zorlama ve barışı koruma kavramları açıklamış ve barış operasyonlarında yetki ve barışı koruma operasyonu prensipleri ele alınmıştır. İkinci başlık altında ise müdahale sonrası hayatın normale dönmesi ve demokratik temellere dayalı devlet inşası sürecine katılan uluslararası aktörlerin çabaları tespit edilmiş; güvenlik sektörü reformu, yapısı, prensipleri ve zorluklarına yer verilmiştir. 
İkinci bölümde ise yakın tarihte icra edilen istikrar ve yeniden yapılandırma faaliyetlerinin NATO öncülüğünde uluslararası aktörler tarafından tecrübe edildiği Bosna-Hersek ve Kosova örnek olayları ele alınmıştır. Alanyazında çeşitli başlıklar altında oldukça yer bulan bu iki örnek, kolluk reformu/yapılandırması özelinde detaylı olarak incelenmiştir. Derinlemesine yapılan alanyazın taraması ve derlemesi neticesinde kolluk reformu sürecinin ana hatları ve bu konuda sergilenen çabalar ortaya çıkarılmıştır.
Üçüncü bölümde kolluk reformu/yapılandırması alanında uluslararası organizasyonların bünyesinde Afganistan'da görev yapmış Jandarma Genel Komutanlığı personeli ile görüşmeler yapılmıştır. Bu yöntem ile süreç içinde görev alan kolluk personelinden (birincil kaynaktan) veri toplanmış, alanyazın taraması ile elde edilen veriler birlikte değerlendirmeye alınmıştır. Yapılandırılmış görüşme çalışması MAXQDA 2024 nitel veri analiz programı vasıtasıyla içerik analizine tabi tutulmuş ve can alıcı noktalar betimsel analiz yoluyla çalışmaya aktarılmıştır. Böylece çatışma sonrası ortamlarda istikrar ve yeniden yapılandırma çabaları içinde kolluk reformu/yapılandırması sürecinin sahadaki karşılığı anlaşılmaya çalışılmıştır.
Sonuç bölümünde alanyazın taraması sonrası elde edilen örnek olay incelemesi ve birincil kaynaktan görüşme yöntemi ile toplanan veriler sentezlenerek, gelecek dönemdeki kolluk reformu/yapılandırması hususundaki uluslararası çabalara katkı yapabilecek bulgulara ulaşılmıştır. Ayrıca NATO tarafından geliştirilen "kolluk istikrar harekâtı" doktrininin daha aktif olarak gelecekte hayata geçmesi ve jandarma tipi kolluk kuvvetlerinin bu tip ortamlardaki verimliliğinin tespiti çalışmanın önemini ortaya koymaktadır.

Abstract:
The aim of this thesis is to identify the courses of action and approaches of the international actors involved in the reforming/constructing process of local law enforcement agencies, starting from the very beginning of the end of the conflict, in order to reveal what an ideal law enforcement reform/construction process should look like. In this context, the recent stabilization and reconstruction activities in Bosnia-Herzegovina, Kosovo and Afghanistan, which have been highly participated by the international community, have been selected as case studies. A literature review was conducted for the country cases of Bosnia-Herzegovina and Kosovo, and the law enforcement reform/construction process in Afghanistan was examined in depth through both a literature review and a structured interview study, and the data collected from primary and secondary sources were evaluated together.
In this context, the first part of the thesis examines "UN peace operations" and "stabilization and reconstruction activities" under two main headings in order to create a theoretical and conceptual framework.  Under the first heading, instruments developed by the UN in cases of civil war or situations requiring intervention for various reasons; the concept of preventive diplomacy, mediation, peacemaking, peacebuilding, peace enforcement and peacekeeping are explained and the principles of authority and peacekeeping operations in peae operations are discussed. Under the second heading, the efforts of international actors participating in the process of normalization of life after the intervention and state building based on democratic foundations were identified; security sector reform, structure, principles and challenges were included.
In the second part, case studies of Bosnia-Herzegovina and Kosovo, where recent stabilization and reconstruction activities were experienced by international actors under the leadership of NATO are discussed. These two examples which are widely covered under various headings in the literature, have been examined in detail in terms of law enforcement constructing. As a result of in-depth literature review and compilation, the outlines of the law enforcement reform process and the efforts made in this regard were revealed.
In the third part, interviews were conducted with Gendarmerie General Command personnel who served in Afghanistan within international organizations in the field of law enforcement reform/construction. With this method, data was collected from the law enforcement personnel involved in the process (primary source), and the data obtained from the literature review were evaluated together. The structured interview study was subjected to content analysis through MAXQDA 2024 qualitative data analysis software and the crucial points were transferred to the study through descriptive analysis. Thus, the field response of the law enforcement reforming/constructing process within the stabilization and reconstruction efforts in post-conflict environments was tried to be understood.
In the concluding section, the data collected through case studies and primary source interviews following the literature review are synthesized and findings that can contribute to international efforts on law enforcement reform/structuring in the coming period have been reached. In addition, the importance of the study lies in the more active implementation of the "law enforcement stability operation" doctrine developed by NATO in the future and the determination of the efficiency of gendarmerie-type law enforcement forces in such environments.