0 - 5 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerin çocukluk çağı aşılarına ilişkin bilgi ve tutumları
Knowledge and attitudes of parents with children aged 0 - 5 with respect to childhood vaccines
Yazar: FURKAN TORUN
Danışman: PROF. DR. HATİCE BAL YILMAZ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ana-baba = Parents ; Aşı reddi = Vaccination refusal ; Aşı tereddüdü = Vaccine hesitation ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi = Knowledge ; Tutumlar = Attitudes ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood ; İmmünizasyon = Immunization

Özet:
Amaç: Aşılar, bulaşıcı hastalıklardan ve hastalıkların neden olduğu sakatlıklar ve ölümlerden korunmada en etkili maliyet etkin halk sağlığı aracıdır. Aşılar sayesinde her yıl milyonlarca çocuğun hayatı korunmaktadır. Çeşitli nedenlerle tüm dünyada aşılara karşı giderek artan olumsuz tutum ve bilgiler, aşılardan elde edilen başarıları engellemektedir. Bu çalışmanın amacı 0 – 5 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerin çocukluk çağı aşılarına ilişkin bilgi ve tutumlarının belirlenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Çalışma tanımlayıcı ve kesitsel nitelikte yapılmıştır. Çalışmanın örneklemini, Bursa Nilüfer 57 no'lu Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 0 – 5 yaş arası çocuğu olan 220 ebeveyn oluşturmuştur. Araştırma Haziran – Ağustos 2021 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmadaki veriler ''Sosyo-demografik veri formu'', ''Aşı Bilgi Formu''ve ''Aşıya İlişkin Tutumlar Ölçeği' ile elde edilmiştir. Verilerin analizinde SPSS (Statistical PackageforSocialSciences) for Windows 25.0 programı kullanılmış ve verileri değerlendirirken tanımlayıcı istatistiksel metotları (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma) kullanılmıştır. Aşıya İlişkin Tutumlar Ölçeğinin Cronbach-α katsayısı çalışmamızda 0,80 olarak hesaplanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler frekans, yüzde değerleri kullanılarak belirtilmiştir. Değişkenler arasında ikili karşılaştırmalar Pearson Korelasyon analizi, t testi; grup sayısı ikiden çok olan karşılaştırmalar için ANOVA testi kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan ebeveynlerin çoğunluğunun anne olduğu ve çalışmadığı, çocuğa aşı uygulanmasını anne ve babanın birlikte karar verdikleri belirlenmiştir. En sık bilinen aşı kızamık olurken ateş bilinen en yaygın yan etki olmuştur. Katılımcılar en çok aşının içeriğindeki maddelerden dolayı tereddüt etmektedirler. Katılımcılar aşıya ilişkin bilgileri en çok sağlık çalışanlarından elde etmektedir. Katılımcıların %45,91'i aşıya karşı olumlu tutum gösterirken; %52,73'ü orta tutum, %1,36'sı olumsuz tutum göstermektedir
Sonuç: Elde edilen bulgular doğrultusunda ebeveynlerin bilgi düzeyleri arttığında aşıya ilişkin olumlu tutumlarıda artmaktadır. Ayrıca ebeveynlerin bilgi düzeylerinin arttırılması için daha çok bilgilendirici yayın yapılması ve sağlık personelinin ebeveynlerin ihtiyaçlarını karşılayacak donanımda eğitilmesi önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Aşı, aşı karşıtlığı, aşı tereddütü, bağışıklama, bilgi, tutum

Abstract:
Purpose : Vaccines are the most cost-effective public health tools for preventing infectious diseases and disease-related disabilities and deaths. Millions of children are saved every year through vaccination. However, increasing the rate of success through more vaccination is prevented worldwide by increasingly negative attitudes resulting from false information and other various reasons. This study aims to determine the knowledge and attitudes of parents with children aged 0-5 with respect to childhood vaccines.
Material and Method : The study was descriptive and cross-sectional. Its population consisted of 220 parents with children aged 0-5, who applied to the Family Health Center (No. 57) in Nilüfer, Bursa, a city of Türkiye. The study was conducted between June and August 2021. The data of the study were obtained using "Socio-demographic Data Form", "Vaccine Information Form" and "Vaccine Attitudes Scale ". SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 was used for data analysis, and descriptive statistical methods (number, percentage, mean, standard deviation) were used to evaluate the data. The Cronbach-α coefficient of the scale was calculated as 0.80 in the study. The obtained data were presented using frequency and percentage values. Binary comparisons between variables, Pearson correlation analysis, t test, and ANOVA test for comparisons with more than two groups were used.
Results : It was revealed that the parents participating in the study were mostly female and unemployed, and that the parents jointly made the decision to vaccinate their child. Measles vaccine was the one most commonly known, while fever was the most commonly known adverse effect. The participants were most hesitant about the content of the vaccine. They obtained their knowledge of vaccine mostly from healthcare professionals. While 45.91% of the participants had a positive attitude towards vaccination, 52.73% had a moderate attitude and 1.36% had a negative attitude.
Conclusion : The study suggested that higher parents' knowledge of vaccine means higher positive attitudes towards vaccination. It is also expressed that increasing parents' knowledge of vaccines requires more informative publications and that health care providers must be trained to meet parent's needs.
Keywords ; vaccine, anti-vaccination, vaccine hesitancy, immunization, knowledge, attitude