Sağlık ve eğitim hizmetleri ile ekonomik büyüme ilişkisi: OECD ülkeleri uygulaması
The relationship between health care, education and economic growth: OECD countries application
Yazar: RABİA İNCİ ÖZBEK
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN KILIÇ
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; En küçük kareler yöntemi = Least squares method ; Eğitim harcamaları = Education expenditures ; Eğitim hizmetleri = Education services ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Bu çalışma, Türkiye ve OECD ülkeleri (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü) için 1995-2013 yıllık verilerini kullanarak, sağlık harcamaları, eğitim harcamaları ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkileri panel veri analiziyle test etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada sağlık harcamaları, eğitim harcamaları ve ekonomik büyüme değişkenlerinin birbirleri ile ilişkisine yönelik üç model kurulmuş ve bu modeller dört aşamalı ekonometrik yöntemle araştırılmıştır. İlk aşamada değişkenlerin durağanlık analizi Levin Lin Chu, Hadri, Breitung, Im Pesaran Shin, Fisher ADF ve Fisher PP birim kök testleri ile yapılmıştır. Uygulanan altı birim kök testinden beşi, değişkenlerin düzey değerlerde birim kök içerdiğini, birinci farkları alındığında ise %1 önem seviyesinde durağan olduklarını göstermektedir. İkinci aşamada değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkilerin varlığı Pedroni panel koentegrasyon testi ve Kao panel koentegrasyon testiyle araştırılmıştır. Her iki koentegrasyon testi %5 önem düzeyinde, kurulan üç model için değişkenler arasında uzun dönemli koentegre ilişkinin olduğunu tespit edilmiştir. Üçüncü aşamada, değişkenler arasındaki nedensellik ilişkileri Dumitrescu-Hurlin panel nedensellik testiyle incelenmiştir. Nedensellik testi sonucuna göre sağlık harcamaları, eğitim harcamaları ve ekonomik büyüme değişkenleri arasında %5 önem seviyesinde çift yönlü nedensellik ilişkileri tespit edilmiştir. Dördüncü aşamada, hem panel bazında hem de ülkeler bazında, kurulan üç model için değişkenler arasındaki uzun dönemli katsayılar Tam Düzeltilmiş En Küçük Kareler (FMOLS) yöntemi ve Dinamik En Küçük Kareler (DOLS) yöntemiyle tahmin edilmiştir. FMOLS ve DOLS panel bazında değerlendirildiğinde sağlık harcamaları, eğitim harcamaları ve ekonomik büyüme birbirini pozitif yönde etkilemektedir.


Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Sağlık Harcamaları, Eğitim Harcamaları,Tam Düzeltilmiş En Küçük Kareler Yöntemi (FMOLS).

Abstract:
This paper aims to investigate relationship between health expenditure, education expenditure and economic growth for Turkey and OECD countries (Organization for Economic Cooperation and Development) using annual data in period from 1995 to 2013. In this study three models were established related to investigate affect health expenditure, education expenditure and economic growth and these models have been investigated with a four-stage econometric methods. In the first stage, stationary analysis were performed for varaibles acording to Levin Lin Chu, Hadri, Breitung, Im Pesaran Shin, Fisher ADF and Fisher PP unit root tests. Five of the six unit root tests show that series have unit root at level but in the first difference they are stationary at 1% significance level. In the second stage, the existence of long-run relationship between varaibles were investigated by Pedroni panel cointegration and Kao panel cointegration test. Both cointegration test have determined long-run relationship between variables at 5% significance level. In the third stage, causality relationships between variables was investigated by Dumitrescu-Hurlin the panel causality test. Acording to causality test there are bidirectional causality relationships between health expenditure, education expenditure and economic growth. In the fourth stage, in the line with established model both for panel and countries long-run coefficient between varaibles were estimated by Fully Modified Ordinary Least Squares (FMOLS) and Dynamic Ordinary Least Squares (DOLS). Acording to FMOLS and DOLS on the basis of panel health expenditure, education expenditure and economic growth affect each other positively.


Key Words: Economic Growth, Health Expenditure, Education Expenditure, Fully Modified Ordinary Least Squares (FMOLS).