Batı Anadolu'da Neolitik Çağ'dan Tunç Çağın sonuna kadar ocakların değişimi ve dini ritüellerdeki işlevleri
From the Neolithic Age to the end of the Bronze Age change of hearths and the functions of the hearths in the religious rituals at the Western Anatolia
Yazar: NESLİGÜL KANBER
Danışman: PROF. DR. EŞREF ABAY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Batı Anadolu = West Anatolia ; Neolitik Dönem = Neolithic Period ; Ritüel = Ritual ; Tunç Çağı = Bronze Age ; Yemek pişirme = Cooking ; Yemek pişirme ve yeme aygıtları = Cooking and eating utensils

Özet:
Doğaya karşı güçsüz durumda bulunan insanoğlu ateşi evcilleştirmesiyle birlikte üstünlük kazanmıştır. Ateşi evcilleştirdikten sonra onu koruma düşüncesi ile ilkel ocak örnekleri karşımıza çıkmaktadır. Ocak tarihöncesi dönemden beri insan yaşamının her anında, besin pişirme, ısınma, aydınlanma ve alet yapımı gibi birçok alanda kullanılmıştır.  Zaman içerisinde gelişen teknolojiler ile birlikte ocaklardan yüksek verimin elde edilmesi metalürjiye ve seramik fırınlarına kadar uzanan geniş bir iş kolunun oluşmasını sağlamıştır. Bu durum uzmanlaşmanın yolunu açmış olup, kentleşme yolunda önemli bir aracı rol üstlenmiştir. Bu sebeple, insan hayatının tüm gelişim aşamalarında bulunan, koruyan, besleyen, ısıtan, aydınlatan ocağın kutsallaştırılmasına şaşırılmamalıdır.  "Batı Anadolu'da Neolitik Çağ'dan Tunç Çağın Sonuna Kadar Ocakların Değişimi ve Dini Ritüellerdeki İşlevleri" başlıklı tez çalışmasında söz konusu dönemlerde Batı Anadolu'nun coğrafi ve kronolojik açıklamalarından sonra, ateşin ve ocağın ilk izleri, besinlerin pişirilmesinin keşfedilmesinin insan üzerindeki fizyolojik gelişimlerinin yansımaları ve ateşin ve ocağın yazılı belgeler ve arkeolojik verileri ışığında kutsallaştırılması açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın ana konusu olarak, Neolitik Dönem, Kalkolitik Dönem, Erken Tunç Çağ ve M.Ö 2.binyıl başlıkları altında Batı Anadolu yerleşim merkezlerinde görülen ocak yapılarının konumları, formları, yapım malzemeleri ve bulundukları mekanların buluntuları değerlendirilip, kullanım amaçları incelenmiştir. Bunun yanı sıra yerleşim merkezlerinde kutsal olarak nitelendirilen ocakların; konumları, formları ve bulundukları mekandaki buluntular ile birlikte değerlendirilerek gündelik faaliyetlerde kullanılan ocaklara göre farklılıkları açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Human race that had been weak against nature gained with the domestication of fire.After accomplishing that, with the goal of maintaining it, primitive of hearths started  appearing. Since prehistoric era hearth was employed for many purposes such as cooking, heating, lighting, crafting tools, and these in the longer perspective, with the expanding technology and increasing efficiency in hearths, led to the emergence of a broad range of occupations that includes metallurgy, kilns, thus alloweds specialisations; all of which clearly indicate its crucial role in paving the way for urbanisation. Because these reasons, hearth's sacralisation should not be surprising as it was that which exists throughout human experience, protecs, feeds, heats and brightens.
In the thesis "From the Neolithic Period to the End of  the Bronze Age, Change of Hearth and the Functions of the Hearths in the Religious Rituals at the Western Anatolia" the geographical and chronological explanations were made in the eras mentioned in the title. The effects of the first traces of fire and hearth, reflections of cooked food on human physiology, and sacralisation of hearth and fire was expalined under the light of archeological and written data.  As the main subject of the thesis, the hearths locations, forms, materials, and the samples from their place of origin were evaluated and the purposes of their uses were examined; these hearths were located in Western Anatolian settlements and the study covered Neolithic, Chalcolithic Early Bronze Age, and 2000 BC. At the same time, the differences between sacred and  used in daily activities hearths were explained.