Kentsel mekan olarak caddelerin mekansal karakterinin yürünebilirlik bağlamında irdelenmesi, Bağdat Caddesi örneği
Spatial characteristics of streets as walkable urban spaces, Bagdat Street case study
Yazar: ZEYNEP YAZICIOĞLU HALU
Danışman: PROF. DR. FERHAN YÜREKLİ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kamusal mekanlar = Public places ; Kent dokusu = Urban texture ; Kentsel fiziksel çevre = Urban physical environment ; Kentsel mekan = Urban space

Özet:
İnsanın toplum içinde kendisini konumlandırıp tanımladığı ve dışa açıldığı mekân olan kentsel mekanlar çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Yaşadığımız çevredeki mekânsal kurguda yollar, sokaklar, caddeler, meydanlar ve avluların oluşturduğu kentsel mekânlar önemli birer temsiliyet mekânıdır. Bu kentsel mekânlar arasında caddeler hareket kanalları olmalarının yanında sosyalleşme merkezi olmalarıyla da önemli bir yaşam alanı oluştururlar. Bu bağlamda caddelerin sosyalleşme merkezi olmaları insanların caddeyi yaya olarak kullanabilmeleriyle yakından ilişkilidir. Kentlerde, kentsel kamusal mekândaki insan-çevre ve insan- insan paylaşımın yapıldığı en önemli alanlar olan caddeler temelde yürümenin mekânı olabildikleri ölçüde başarılı olurlar. Burada başarı ile kastedilen, sağlanmak istenen sosyal ortamdır. Bu çalışmada İnsan-Çevre-Davranış Bilimleri yaklaşımı disiplinler arası sorgulamaların ve çalışmaların yapılmasına imkân tanıyan yapısından dolayı seçilmiştir. İnsanın bulunduğu çevre ve mekânla kurduğu ilişkinin derinlemesine incelenmesi, geleceğe uzanan yolda yeni tasarımlar yaparken yol gösterici olabilir. Kentsel mekanın yürünebilirlik bağlamında sorgulanması amacıyla bu çalışmada kurgulanan kuramsal model ve kavramsal altyapı bir alan çalışmasıyla test edilmiştir. Literatür taraması, arşiv araştırmaları, analizler, bilgisayar uygulamaları, anket ve röportaj tekniklerinden faydalanılmıştır. Modelin kullanıcı odaklı yaklaşımının subjektif veriler içermesi sebebiyle bu verilerin objektif değerlendirmelere dönüştürülebileceği parametreler oluşturulmuştur. Bağdat Caddesi, İstanbul Anadolu Yakası'ndaki önemli bir sosyalleşme aksı olması sebebiyle alan çalışması olarak seçilmiştir. Çalışma kentsel mekanların test edilmesine yönelik kuramsal bir yaklaşım önerirken, Bağdat Caddesi ve kullanıcılarına ilişkin de detaylı bilgiler sunmaktadır.Anahtar Kelimeler: Kentsel Mekan, Cadde, Yürüme, Yürünebilirlik, Bağdat Caddesi

Abstract:
Public spaces, which people position and realize themselves in, constitute the base of this study. In the spatial structure of our environment, the roads, alleys, streets, squares and courtyard that make up public spaces are important ?representation? locations. Among these, streets are especially significant living environments because they are considered as ?movement channels? and ?socializing centers.? The fact that streets are perfect for socializing comes from their pedestrian friendly characters. It can easily be stated that ?walking? is the most direct and prejudice-free activity for people to position and realize themselves. In cities, streets can be considered ?successful? to the extent that they provide people the ability to walk and experience human-environment and human-human interaction. What is meant with ?success? is the facilitation of a social environment. Public environments can achieve social and perceptive meaning according to how much they support walking. The Human-Environment-Behavioral Studies approach that this study is based on, has been selected because of convenience for inter-disciplinary questioning and studies. The environment that people live in and their thorough examination of the relationship they build with that environment, may be leading while developing new designs for the future. A theoretical model is proposed to examine how walkability effects spatial characters of public urban spaces. To justify walkability in public spaces, Bağdat Avenue, which is a main gathering place in Istanbul for walking and socializing, is chosen as a case study. Literature reviews, searching archieves records, analyzes of the site, questionnaires and public surveys are the research methods used in this study. The proposed model of the thesis is user-focused. Parameters have been proposed to verify the user-focused model and to convert the subjective data of the users to objective variables. Surveys and questionnaires helped to analyze the user profile but also user reviews about the space have been transformed into objective variables. By analyzing the spatial characteristics of Bağdat Street, transformations and changings of the spatial structure have been determined. With all the information from the data collected, user densities, usage purposes and the encouraging space organization for walking have been put forth. Research is completed by evaluating the results.Keywords: Public Space, Streets, Walkability, Bağdat Caddesi, Bağdat Street.