Aedes cretinus sivrisinek türünde koku bağlayan proteine ait bir genin belirlenmesi ve moleküler karakterizasyonu
Identification and molecular characterization of an odorant-binding protein (OBP) gene in Aedes cretinus
Yazar: SERAY ÖNDER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MERYEM ŞENAY ŞENGÜL DEMİRAK
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Sivrisinekler, Culicidae familyası ve Diptera takımının içerisinde yer alan ve insanlarda sıtma, sarıhumma, Batı Nil virüsü, Zika virüs gibi birçok ölümcül hastalığa vektörlük yapan canlılardır. Sivrisineklerin kanla beslenme davranışı için konağını bulmasındaki en önemli kimyasal sinyaller koku uyarıcılarıdır. Sivrisinek sensilyum yapılarında varlığı tespit edilen koku bağlayan proteinler (OBP'ler), periferal koku duyusunda görev yapan proteinler olup, kokuların seçici ve hassas şekilde algılanmasında ve sinyal iletiminin başlamasında ve dolayısıyla sivrisinek davranışlarının oluşmasında gereklidir. Bu çalışma, özellikle Türkiye'yi kapsayan Akdeniz bölgesinde endemik bir tür olan Aedes cretinus sivrisinek türünde OBP genlerinin saptanmasına yönelik yapılan ilk ve tek çalışmadır. Genom açıklaması olmayan Ae. cretinus türünde, hedeflediğimiz OBP genin belirlenmesi, geleneksel moleküler klonlama çalışmalarıyla gerçekleştirilmiştir. Ae. cretinus sivrisinek türüne yakın türler olan Aedes aegypti ve Aedes albopictus sivrisinek genom açıklamaları doğrultusunda, AaegOBP39 ve AalbOBP39 genleri hedef alınmış ve bu genlerin ortoloğu Ae. cretinus türünde belirlenmiş ve AcretObp1 olarak adlandırılmıştır. AcretObp1, 4 ekzon ve 3 introndan oluşmaktadır. 5'RACE ve 3'RACE sonuçlarına göre AcretObp1'e ait tüm transkript uzunluğu 606 bç olup, 432 bç'lik kısmı kodlama bölgesini oluşturmaktadır. AcretObp1 gen ifadesi ters-transkripsiyon PZR (RT-PZR) ile tespit edilmiştir. Buna göre, AcretObp1 gen ifadesi dişi ve erkek sivrisinek antenlerinde görülürken, dişi ve erkek sivrisinek vücut dokularında gen ifadesi tespit edilmemiştir. AcretOBP1'in sivrisinek antenine özgül gen ifadesine sahip olması, bu genin sivrisinek konak bulma davranışında görev alan öenmli bir gen olabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Mosquitoes belong to the family Culicidae in the order Diptera and are vectors for devastating diseases such as malaria, yellow fever and West Nile virüs and Zika virus. Odorant molecules are important chemical cues for mosquito host-seeking behavior for a blood meal. It is known that Odorant Binding Proteins (OBPs) in the sensilla are proteins involved in the peripheral events of olfaction and are required for selective and sensitive discrimination of odorant molecules to initiate signal transduction and thus elicit mosquito behaviors. This study represents the first and only study related to the identification of OBPs in the mosquito species, Aedes cretinus, a species that is endemic in the Mediterranean region which includes Turkey. The identification of a putative OBP gene in Ae. cretinus, in which the genome sequence is not available, has been established by conventional molecular cloning techniques. With the availability of the genome sequences of Aedes aegypti and Aedes albopictus, previously annotated AaegOBP39 and AalbOBP39 genes has been selected and their orthologs was identified in Ae. cretinus, named as AcretObp1. AcretObp1 has been determined to include 4 exons and 3 introns. 5'RACE and 3'RACE results indicated that the full length transcript of AcretObp1 is 606 bp long and 432 bp region includes the ORF. We also determined the AcretObp1 gene expression profile by reverse-transcription PCR (RT-PCR). Accordingly, we found that AcretObp1 was exclusively expressed in the female and male antennae, and no gene expression was observed in the body parts of male and female mosquitoes. Antennal biased gene expression of AcretObp1 clearly indicates that this gene might have an important role in mosquito host-seeking behavior.