İnsan kaynakları stratejileri ve işletme rekabet stratejileri arasındaki uyum: Bir alan araştırması
Alignment between human resources strategies and business competition strategies: A field study
Yazar: LEYLA BOY AKDAĞ
Danışman: PROF. DR. ÖZGE TAYFUR EKMEKCİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Nicel araştırma yöntemleri temelinde gerçekleştirilen bu çalışmanın amacı, Türkiye' de faaliyet gösteren büyük ölçekli işletmelerin iş stratejileri ve insan kaynakları stratejileri arasındaki farklı stratejik uyum dinamiklerinin, algılanan örgütsel performans değişkenleri üzerindeki etkilerinin araştırılmasıdır. Çalışmada iş stratejilerinin belirlenmesinde Miles ve Snow (1978)' un strateji tipolojisi (savunmacı, öncü, analizci, tepkici) ve uyum dinamiklerinin belirlenmesinde Miles ve Snow (1984a, 1984b, 1994)' un uyum çerçevesi (sıkı uyum, minimal uyum, uyumsuzluk) kullanılmıştır. İşletme büyüklüğünün, uyum ve performans ilişkisindeki düzenleyici rolünün incelenmesi de çalışma amaçları arasında yer almaktadır. 
Verilerin toplanmasında anket tekniği kullanılmıştır. Çevrimiçi form, "ISO İlk 500 ve ISO İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2020" ve "FORTUNE 500 Türkiye 2020" listelerinde yer alan 669 işletmenin, İK profesyonellerine elektronik posta yoluyla gönderilmiş ve 102 işletmeden yanıt alınmıştır. 
Hipotez testleri neticesinde farklı stratejik uyum kategorilerinin, performans üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yaratmadığı görülmüştür. Uyum dinamikleri ve performans ilişkisinde, işletme büyüklüğünün düzenleyici etkisi anlamlı bulunamamıştır. Anlamlı bir farklılık elde edilememesine rağmen, sıkı uyum ve minimal uyumun daha iyi bir performansa işaret ettiğine dair eğilim yakalanmıştır. 
Çalışma İK uygulamaları ile uyumlu stratejilerin, performans üzerindeki olumlu etkisine, sıkı uyum ve minimal uyumun daha iyi performans ile sonuçlandığına dikkat çekmekte ve yöneticilerin stratejik İK yönetimine daha fazla eğilim göstermeleri gerektiğini vurgulamaktadır. 
Stratejik insan kaynakları yönetiminin gelişim gösterdiği Türkiye'de gerçekleştirilen çalışma metodoloji, stratejik uyum dinamiklerinin kavramsallaştırılması, örneklemin niteliği, Batı kökenli olmaması açısından önceki çalışmalardan farklılık göstermektedir. 
Çalışmada ek analizler kapsamında örgütsel performansın, işletmelerin benimsedikleri farklı stratejilere göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği de incelenmiştir. Bulgular, çalışan ilişkileri performansının farklı stratejilere göre anlamlı bir farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca savunmacı, öncü ve analizci stratejilerin algılanan pazar performansı, ürün hizmet performansı ve çalışan ilişkileri performansı üzerinde pozitif ve anlamlı etkilere sahip olduğu saptanmıştır. Genel anlamda sonuçlar İK uygulamalarıyla uyumlu stratejilerin, performans üzerinde olumlu bir etkiye sahip olabileceğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
The aim of this study, which was conducted based on quantitative research methods, is to investigate the effects of different strategic fit dynamics between business strategies and human resources strategies of large-scale organizations operating in Turkey on perceived organizational performance variables. In the study, Miles and Snow (1978)'s strategy typology (defender, prospector, analyzer) was used to determine business strategies, and Miles and Snow (1984a, 1984b, 1994)'s fit framework (tight fit, minimal fit, non-fit) was used to determine adaptation dynamics. Examining the moderation role of firm size in the relationship between fit and performance is also among the aims of the study.
Survey technique was used to collect data. The online form was sent to the HR professionals of 669 businesses in the "ISO Top 500 and ISO Second 500 Largest Industrial Enterprises 2020" and "FORTUNE 500 Turkey 2020" lists, and responses were obtained from 102 organizations.
The result of the hypothesis tests revealed, that different strategic fit categories did not create a statistically significant difference in performance. The moderating effect of firm size on the relationship between fit dynamics and performance was not found to be significant. While no statistically significant difference was found, there was a noticeable trend suggesting that a tight fit and minimal fit are associated with improved performance. 
The study draws attention to the positive impact of strategies compatible with HR practices on performance, that tight fit and minimal fit result in better performance, and emphasizes that managers should be more inclined towards strategic HR management.
The study undertaken in Turkey, where strategic human resource management is advancing, differs from previous research in terms of methodology, the idea of strategic fit dynamics, the nature of the sample, and its non-Western origin.
Within the scope of additional analyses, the study also examined whether organizational performance differs significantly according to the different strategies adopted by organizations. The findings reveal that employee relations performance varies significantly according to different strategies. In addition, it was determined that defender, prospector, and analyzer strategies had positive and significant effects on perceived market performance, product service performance, and employee relations performance. Overall, the results suggest that strategies aligned with HR practices can have a positive impact on performance.