Solunum yetmezliği olan hastaların uyku apne tanısında taşınabilir polisomnografinin önemi
The importance of portable polysomnography in the diagnosis of sleep apnea in patients with respiratory failure
Yazar: CANSU GÖRKEM YAHŞİ
Danışman: DOÇ. DR. MÜKREMİN ER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Amaç: Akciğerlerdeki gaz alışverişine solunum; bu işleyişteki bozukluklara solunum yetmezliği denir. Solunum yetmezliği mekanizmalarından alveolar hipoventilasyona neden olan hastalıklar obstrüktif akciğer hastalıkları, bazı kas iskelet sistemi hastalıkları ve obezite hipoventilasyon sendromu, obstrüktif uyku apnesi (OUAS) gibi uykuda solunum bozukluklarıdır (USB). Klinik çalışmalar, kronik hastalıkların alevlenmesi nedeniyle hastane yatışı yapılan hastalarda OUAS, santral uyku apnesi ve hipoventilasyon tanılarının yaygın olduğunu göstermektedir.
Uykuda solunum bozuklukları tanısında altın standart olan polisomnografi (PSG) günümüzde ulaşılabilirlik ve maliyet açısından dezavantajlıdır. Taşınabilir polisomnografi cihazları ise daha kolay uygulanabilmekte ve daha az maliyetle çalışabilmektedir. Kliniğimizde solunum yetmezliği ile yatan hastalardan OUAS düşündüren semptom ve bulguları olanlara gece taşınabilir PSG uygulanmaktadır. Çalışmamızda taşınabilir PSG'nin; solunum yetmezliği ile yatan OUAS semptom ve bulguları olan hastalarda OUAS oranlarının, ciddiyetinin, noninvaziv mekanik
ventilasyon (NIMV) tedavisinin uygulama sürelerinin belirlenmesindeki önemini ve tedavi sonuçlarını araştırmayı amaçladık.

Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 18/09/2012-23/07/2024 tarihleri arasında Ankara Atatürk Eğitim Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Servisi ve Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Servisinde solunum yetmezliği tanısı ile yatan ve taşınabilir polisomnografi uygulanan hastalar dahil edildi. Çalışma retrospektif ve kesitsel nitetliktedir. Hastaların yaş, cinsiyet, boy, kilo, vücut kitle indeksi (VKİ), sigara öyküsü, kronik hastalıkları, hemoglobin ve hematokrit değerleri, kan gazı parametreleri, yatış ve taburculukta NIMV uygulanma durumu ve periyotları
kaydedildi. Bu parametreler ile taşınabilir polisomnografiden elde edilen apne hipopne indeksi (AHI), solunum sıkıntısı indeksi (RDI), oksijen desatürasyon indeksi (ODI), maksimum ve minimum oksijen satürasyon değerleri, oksijen satürasyonunun %88 ve altında seyrettiği süre ve uyku pozisyonları incelendi. AHI 5 ve üzeri olan hastalar hafif (AHI 5-15), orta (AHI 16-30), ağır (AHI>30) olarak gruplandırıldı. Evde NIMV kullanımı önerilen hastaların komorbid hastalıkları ve taşınabilir PSG parametrelerine göre kullanım periyotları arasında anlamlı fark olup
olmadığına bakıldı.

Bulgular: Çalışmaya Solunum yetmezliği olan 54 hasta dahil edildi. Olguların 22'si tip 1 solunum yetmezliği (%40.74), 32'si tip 2 solunum yetmezliği (%59.26) ile takipliydi. Hastaların 22'si (%40.7) kadın, 32'si erkek (%59.3) idi. Hastaların yaş ortalaması 65.46 ±11.13, VKİ ortalaması 34.95± 8.84, idi. Ek hastalıkları incelendiğinde hipertansiyon 32 (%59.3), kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) 27 (%50), diyabetes mellitus 22 (%40.7), koroner arter hastalığı 11 (%20.4), konjestif kalp yetmezliği 9 (16.7), atriyal fibrilasyon 7 (%13), bronşektazi 7 (%13), astım 6 (%11.1), pulmoner emboli 4 (%7.4), kronik böbrek yetmezliği 4 (%7.4) hastada görüldü. Hastaların 22'si (%40.7) sigarayı bırakmıştı, 14'ü (%25.9) sigara içmekteydi. Hastane yatışı süresince 29 hastaya (%53.7) NIMV uygulandı ve 29 hastadan 21'ine (%72.4) taburculukta da NIMV tedavisi önerildi. Taburculukta NIMV tedavisi önerilen grupta 8 hastaya (%38.9) gündüz ve gece aralıklı periyot önerilirken 13 hastaya (%61.9) sadece geceleri NIMV uygulaması önerildi. Tüm hastaların 43'ünde (%79.6) USB saptandı. Bunlardan 17'si taburculukta NIMV uygulaması önerilen hastalardı. Taburculukta gece NIMV uygulaması önerilen hastaların 11'inde OUAS saptandı. Taburculukta NIMV önerilmeyen 33 hastanın 26'sında OUAS saptandı. Bu 26 hastanın 11'i hafif, 3'ü orta, 12'si ağır OUAS idi. Taburculukta NIMV verilen 21 hastanın 17'sinde OUAS
saptandı. Bunların da 3'ü hafif, 8'i orta ve 6'sı ağır OUAS idi. Taburculukta NIMV verilen hastalarla verilmeyen hastaların OUAS olma oranları arasında fark bulunmadı (p>0.05). Toplamda 54 hastanın 43'üne OUAS tanısı konuldu. Bu 43 hasta içerisinde taburculukta NIMV verilmeyen hastalar ile verilen hastaların OUAS dereceleri arasında fark saptandı (p=0.026). OUAS hastaları içinde, taburculukta NIMV verilen hastaların orta OUAS olma oranının daha yüksek olduğu saptandı USB tanısı konan ve konmayan grup incelendiğinde USB olan hastalarla olmayan hastalar arasında VKİ, hemoglobin ve hematokrit değerleri arasında fark bulunmadı (p>0.05). USB olan hastaların yaşları olmayanlara göre
anlamlı olarak düşük bulundu (p=0.002). Taburculukta NIMV verilen hastaların pH değeri NIMV verilmeyenlere göre anlamlı olarak daha düşük (p<0.001), pCO2 ve HCO3 değerleri de NIMV verilmeyenlere göre anlamlı olarak daha yüksekti (sırasıyla p<0.001, p=0.006). Taburculukta NIMV verilen grupta gündüz-gece periyodik kullanım ve uyku süresince kullanım önerilen hastaların VKİ, yaş, AHI, RDI, ODI parametreleri arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0.05).

Sonuç: Solunum yetmezliği tanısı bulunan ve evde solunum cihazı kullanımı önerilen hastalarda eğer hasta USB şüphesi taşımaktaysa hastanın polisomnografik olarak da değerlendirilmesi önerilir. Özellikle OUAS tanısında birçok karşılaştırmalı çalışma ile taşınabilir PSG güvenilirliği gösterilmiştir. Polisomnografi laboratuvarlarının ülkemizde ihtiyacı karşılayamadığı ve maliyet açısından dezavantajlı olduğu düşünüldüğünde hastaların daha kolay ulaşabileceği, hastane yatış sürecinde olası bir uykuda solunum bozukluğu şüphesi doğduğunda kolayca uygulanabilen taşınabilir PSG kullanılabilir.

Abstract:
Objective: The process of gas exchange in the lungs is termed respiration, and impairments in this process are known as respiratory failure. Diseases that cause respiratory failure by alveolar hypoventilation include obstructive lung diseases, certain musculoskeletal disorders, and obesity hypoventilation syndrome, as well as sleep-disordered breathing (SDB) conditions like obstructive sleep apnea syndrome (OSAS). Clinical studies show that patients admitted to hospitals due to exacerbations of chronic diseases frequently have diagnoses of OSAS, central sleep apnea, and hypoventilation. Polysomnography (PSG), the gold standard in the diagnosis of sleep-disordered breathing, is currently disadvantaged in terms of accessibility and cost. Portable polysomnography devices, on the other hand, can be applied more easily and operate at lower costs. In our clinic, patients admitted with respiratory failure who display symptoms and findings suggestive of OSAS
are monitored overnight with portable PSG. This study aims to investigate the significance of portable PSG in determining the rate and severity of OSA, as well as the application durations of non-invasive mechanical ventilation (NIMV) and treatment outcomes in patients admitted with respiratory failure and displaying symptoms and findings of OSAS.

Materials and Methods: The study included patients admitted to the Pulmonary Disease Departments of Ankara Atatürk Training and Research Hospital and Ankara Bilkent City Hospital with a diagnosis of respiratory failure who underwent portable polysomnography between 18/09/2012 and 23/07/2024. This retrospective, cross-sectional study recorded data on patients' age, gender, height, weight, body mass index (BMI), smoking history, chronic diseases, hemoglobin and hematocrit levels, blood gas parameters, and NIMV use and durations upon admission and discharge. The apnea-hypopnea index (AHI), respiratory distress index (RDI), oxygen desaturation index (ODI), maximum and minimum oxygen
saturation values, the duration of oxygen saturation below 88%, and sleep positions obtained from portable PSG were analyzed. Patients with an AHI of 5 or above were classified as mild (AHI 5-15), moderate (AHI 16-30), or severe (AHI >30). The study examined whether there was a significant difference between comorbid diseases and usage periods according to portable PSG parameters in patients recommended for home NIMV use.

Results: The study included 54 patients with respiratory failure, of whom 22 (40.74%) had type 1 respiratory failure, and 32 (59.26%) had type 2 respiratory failure. Among the patients, 22 (40.7%) were female, and 32 (59.3%) were male, with a mean age of 65.46 ± 11.13 and a mean BMI of 34.95 ± 8.84. The most common comorbidities were hypertension in 32 patients (59.3%), chronic obstructive pulmonary disease (COPD) in 27 (50%), diabetes mellitus in 22 (40.7%), coronary artery disease in 11 (20.4%), congestive heart failure in 9 (16.7%), atrial fibrillation in 7 (13%), bronchiectasis in 7 (13%), asthma in 6 (11.1%), pulmonary embolism in 4 (7.4%), and chronic renal failure in 4 (7.4%).
Among the patients, 22 (40.7%) had quit smoking, and 14 (25.9%) were current smokers. During hospital admission, NIMV was administered to 29 patients (53.7%), and NIMV treatment was recommended upon discharge for 21 (72.4%) of these 29 patients. Among the group recommended for NIMV upon discharge, 8 (38.9%) were advised to use it intermittently during the day and night, while 13 (61.9%) were advised to use it only at night. SDB was detected in 43 patients (79.6%) in total. Among these, 17 patients were recommended NIMV upon
discharge. OSA was found in 11 of the patients recommended NIMV upon discharge. Among the 33 patients not recommended NIMV upon discharge, 26 had OSA, with 11 mild, 3 moderate, and 12 severe cases. Among the 21 patients given NIMV upon discharge, 17 had OSA, with 3 mild, 8 moderate, and 6 severe cases. There was no difference in the rate of OSA between patients recommended NIMV at discharge and those who were not (p>0.05). Overall, 43 out of 54 patients were diagnosed with OSA. Among these 43 patients, there was a significant difference in OSA severity between those recommended and not recommended NIMV upon discharge (p=0.026). Among OSA patients, those given NIMV upon discharge had a higher rate of moderate OSA. In the analysis of patients diagnosed with and without SDB, no difference was found between SDB and non-SDB patients in terms of BMI, hemoglobin, and hematocrit levels (p>0.05). The ages of SDB patients
were found to be significantly lower than those without SDB (p=0.002). The pH values of patients recommended NIMV upon discharge were significantly lower (p<0.001), while pCO2 and HCO3 levels were significantly higher than in those not recommended NIMV (p<0.001 and p=0.006, respectively). In the group recommended NIMV at discharge, there was no significant difference in BMI, age, AHI, RDI, ODI parameters among patients advised to use NIMV intermittently during the day and night versus only at night (p>0.05).

Conclusion: For patients diagnosed with respiratory failure and who are recommended to use a respiratory device at home and show suspected signs of SDB, it is recommended to evaluate them polysomnographically. The reliability of portable PSG has been demonstrated in many comparative studies, especially in the diagnosis of OSAS laboratories. Considering that PSG in our country are unable to
meet the demand and are disadvantaged in terms of cost, portable PSG, which is more accessible and can be easily applied in cases where sleep-disordered breathing is suspected during hospitalization, may be used.