Yeni antiepileptiklerin etkinliğinin ve güvenliliğinin izleminde antiepileptik ilaçların ve beyin türevli nörotrofik faktörün serum düzeyinin yeri
The place of antiepileptic drugs and brain-derived neurotrophic serum levels in new antiepileptics efficacy and safety monitoring
Yazar: MERAL DEMİR
Danışman: PROF. DR. AHMET GÖKHAN AKKAN ; PROF. DR. BETÜL BAYKAN BAYKAL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Antikonvülsanlar = Anticonvulsants ; Epilepsi = Epilepsy ; Epilepsi = Epilepsy ; Farmakoloji = Pharmacology ; Sinir büyüme faktörleri = Nerve growth factors ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
Epilepsi tedavisinde başarıyı arttırmak, ilaç etkileşimlerini ve istenmeyen etkileri azaltmak, ilaç gruplarının birbirlerine olan üstünlüklerini belirlemek için, yeni nesil antiepileptik ilaçların (YAEİ'lerin)etkinliğinin ve güvenliliğinin terapötik ilaç düzeyi izlemiyle (TİDİ) değerlendirmesi ve tedavide yeni seçeneklerin oluşturulması önemlidir. Bu çalışmada, epilepsi ve depresyon gibi nöropsikiyatrik bozukluklarla ilişkili bulunan beyin-türevli nörotrofik faktör (BDNF) biyobelirtecinin; YAEİ'ler açısından TİDİ ile karşılaştırılması ve yaşam kalitesiyle olası bağlantılarının incelenmesi amaçlandı.
Bu kesitsel klinik araştırmada, 80 epilepsili ve 13 sağlıklı gönüllü anagruba, altgruba, kontrol grubuna randomize edildi. Gönüllülerin serum TİDİ ölçümünde HPLC, serum BDNF ölçümünde de ELISA yöntemi kullanıldı. Hasta gönüllülerinin yaşam kalitesi skoru QOLIE-31 ile değerlendirilirken, ilaç güvenliliği açısından "Güvenlilik Testi" hazırlanarak uygulandı. Tüm sonuçlar klinik açıdan değerlendirilerek, istatistiksel analizleri gerçekleştirildi.
Epilepsililerin sağlıklılara göre evlilik oranı (p=0,049), eğitim düzeyi (p˂0,001), alkol kullanımı (p=0,002) daha düşüktü. Eğitim düzeyi yüksek olanların (p=0,016) ve fokal epilepsililerin (p=0,013) BDNF düzeyi daha yüksekti. BDNF ile TİDİ-ZNS (p=0,042, p=0,016), TİDİ-MHD (okskarbazepinin 10-monohidroksi türevi için TİDİ, p=0,041), ZNS-dozları (p=0,031), LCM-dozları (p=0,006, p=0,015, p=0,036) arasında negatif yönlü korelasyon bulundu. Monoterapi-politerapi, dirençli gruplarda ve nöbet sıklığına göre BDNF'de farklılık saptanmadı. QOLIE-31 yaşam kalitesi toplam skorları (p˂0,001), nöbete ilişkin kaygılar (p=0,004), bilişsel fonksiyonlar (p˂0,001) ve sosyal fonksiyonlar (p˂0,001) anagruplarda farklıydı. OXC monoterapisi alanların yaşam kalitesi en yüksekti (76,49±14,45). Toplam sağlık durumu ve toplam yaşam kalitesi arasında da (p˂0,001) pozitif yönlü korelasyon bulundu. Unutkanlık en sık karşılaşılan istenmeyen etkiydi.
Sonuçta, TİDİ'yle daha etkili ve güvenli YAEİ kullanımı için klinisyene yardımcı  olunurken, BDNF'nin de epilepsililerde terapötik hedef olabileceği ve yeni ilaç aday molekülü geliştirmede katkı sağlanabileceği düşünüldü.

Abstract:
It is important to evaluate the efficacy and safety of new antiepileptic drugs (NADs) with therapeutic drug monitoring (TDM) and to establish new options for treatment in order to increase success in treatment of epilepsy, reduce drug interactions and unwanted effects, determine the superiority of drug groups to each other. We aimed to compare brain-derived neurotrophic factor (BDNF) with TDM and examine connections with quality of life.
In this cross-sectional clinical study, 80 epileptic patients and 13 healthy participants were randomized to groups. We measured TDM with HPLC, BDNF with ELISA and QOLIE-31. We prepared and applied "Safety Test" and then, clinical evaluation and statistical analyzes.
According to healthy of epileptic participants marriage rate (p=0.049), education level (p˂0,001), alcohol use (p=0.002) were lower. BDNF levels were higher in focal epilepsy (p=0.013) and higher education level (p=0.016). There was negative correlation between TDM-ZNS (TDM for zonisamide, p=0,042, p=0,016), TDM-MHD [TDM for 10-monohydroxy derivative of oxcarbazepine (OXC), p=0,041], ZNS-doses (p=0,031), LCM-doses (doses of lacosamide, p=0,006, p=0,015, p=0,036) and BDNF. There was no difference in BDNF according to monotherapy-polytherapy, resistant groups, seizure frequency. QOLIE-31 (p˂0,001), SW (p=0,004), cognition (p˂0,001), SF (p˂0,001) were different in maingroups. OXC monotherapy were the highest (76,49±14,45) in QOLIE-31. There was a positive correlation between total health status and QOLIE-31 (p˂0,001). Forgetfulness was the most common unwanted effect.
While TDM helps the clinician to use more effective and safe NAD, BDNF could be a therapeutic target in epilepsy and contribute to the development of a new drug candidate molecule.