Osmanlı Anadolusu'nda tefecilik ve kırsal borçluluk (1800-1923)
Usury and rural indebtedness in Ottoman Anatolia (1800-1923)
Yazar: HELİN BERİVAN ERSUS
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İRFAN KOKDAŞ
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Tarih = History
Dizin: Borçlanma = Borrowing ; Borçluluk = Indebtedness ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi tarihi = Economic history ; Kredi borçları = Credit debts ; Kırsal bölge = Rural region ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Tefecilik = Usury

Özet:
Bu tez temel olarak 1800-1923 yılları arasında Osmanlı Anadolusu'nda kırsal borçluluk ve tefecilik olgusuna odaklanmaktadır. Arşiv belgelerine, Ziraat Bankası ilanlarına ve İsmet Paşa'nın teftiş raporuna dayanan çalışma, tefecilerin kim olduğunu, kırsal borçluluk dinamikleri ve devletin kredi piyasasındaki yerini analiz etmektedir. 18. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı merkezi kırsal borçlulukla daha fazla ilgilenmeye ve köylülerle kreditörler arasında aracı olarak ortaya çıkmaya başladı. Devletin bu stratejisi büyük ölçüde bir sonraki yüzyılda devam ederken merkezi bürokrasi köylü borçluluğunun sebepleri olarak çevresel şartların, iklim koşullarının, modern tarımsal bilgisinin eksikliğinin ve tefecilerin ahlaksızlığının altını çizmeye başladı. Her ne kadar Osmanlı belgeleri kreditörleri çoğunlukla tefeciler olarak tanımlasa da çalışma kredi sağlayıcıların tek bir homojen grup olmadığını göstermektedir. Kredi ilişkilerinin yaygınlığı köylünün toprağının elden çıkmasına sebep olurken 19. yüzyıl Osmanlı arazi hukukunun dönüşümünü de şekillendirdi. Ziraat Bankası'nın ortaya çıkması merkezi bürokrasinin kredi piyasalarını kurumsallaştırma amacını simgeliyordu. Çalışma, bankanın Anadolu kırsalında 19. yüzyılın sonlarından itibaren sadece kredi dağıtmadığını mülkiyet transferinde de önemli bir rol oynadığını iddia etmektedir.

Abstract:
This thesis focuses on the phenomenon of rural indebtedness and usury in Asia Minor during the period between 1800 and 1923. Based on archival sources, public notices of the Agricultural Bank and İsmet Paşa's inspection report, it examines the identity of usurers, the dynamics of rural indebtedness and the role of state in credit markets. The Ottoman center began to pay attention to rural indebtedness and emerged as an intermediary between peasants and creditors in the second half of the eighteenth century. While the state continued to implement this strategy in the following century, Ottoman bureaucrats came to highlight environmental conditions, climate, the ignorance of modern agricultural methods and the immorality of usurers as the major factors of widespread rural indebtedness. Although Ottoman documents usually define creditors as usurers, they did not constitute a single homogenous group in Ottoman society. The pervasiveness of moneylending activities resulted in the selling of the peasant land and farm, while it shaped the transformation of Ottoman land law throughout the nineteenth century. The establishment of the Ottoman Agricultural Bank (Ziraat Bankası) points the institutionalization of credit markets aimed by the Ottoman bureaucracy. This study suggests that the bank not only acted as a credit institution, but also played an important role in property transfers across the Anatolian rural world from the late nineteenth century onwards.