Okul öncesi çocukların eleştirel düşünme becerilerine öyküleştirme yöntemine dayalı eğitim programının etkisi
The effect of the education program based on the storyline method on critical thinking skills of preschool children
Yazar: KEVSER TOZDUMAN YARALI
Danışman: PROF. DR. FATMA ABİDE GÜNGÖR AYTAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Çocuk gelişimi = Child development ; Öykü tabanlı öğrenme yöntemi = Storyline method ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırma, öyküleştirme yöntemine dayalı olarak uygulanan eğitim programının beş yaş çocuklarının eleştirel düşünme becerilerine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya 2017-2018 eğitim öğretim yılında Kırklareli Merkezdeki okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 22 deney, 21 kontrol olmak üzere 43 çocuk katılmıştır. Çalışma karma modelde, nicel hakim içi içe deneysel desen kullanılarak tasarlanmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda kişisel bilgi formu ve bu araştırma kapsamında araştırmacı tarafından geliştirilip geçerlik ve güvenirliği yapılan "5-6 Yaş Çocuklar İçin Eleştirel Düşünme Becerileri Testi (ÇEDT)" kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde ön test, son test, kalıcılık testi, kontrol gruplu deneysel desen uygulanmıştır. Nicel boyuttaki veriler paket program kullanılarak analiz edilmiştir. Veriler normal dağılıma sahip olduğunda ve varsayımların homojenliğinin sağlandığı durumlarda deneysel işlemin etkisinin belirlenmesi amacıyla öntest ve sontestler arasında grup içi, gruplar arası ve ortak etkiyi beraber ele alabilen karışık desenler için iki faktörlü ANOVA yöntemi kullanılmıştır. Varsayımların sağlanmadığı durumlarda ise sontest ve öntest fark puanlarının deney ve kontrol gruplarına göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Bunun için normallik varsayımının sağlandığı durumlarda ilişkisiz örneklemler için t testi, aksi durumda ise Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Ayrıca hem deney hem de kontrol grubunda yer alan çocukların öntest ve sontest puanlarının farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek amacıyla, normallik varsayımının sağlandığı durumlarda ilişkili örneklemler için t testi aksi durumda ise Wilcoxon testi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise çocukların eleştirel düşünme becerilerine yönelik davranışlarını ortaya çıkarmak amacıyla durum deseni kullanılmıştır. Gözlem tekniği kullanılarak çocukların eleştirel düşünme becerilerine yönelik anekdot kaydı tutulmuştur. Gözlem kayıtları Facione (1990)'nin eleştirel düşünme becerileri olarak belirttiği yorumlama, açıklama, değerlendirme, çıkarım, analiz ve öz düzenleme alt boyutlarına göre betimsel analiz yapılarak yorumlanmıştır. Araştırmanın nicel boyutuna ilişkin sonucunda, öyküleştirme yöntemine dayalı eğitim programının deney grubundaki çocukların eleştirel düşünme becerileri testine ait yorumlama, açıklama, çıkarım, analiz, öz düzenleme boyutları ve eleştirel düşünme toplam puanına ilişkin anlamlı bir farklılık yarattığı bulunmuştur. Uygulanan program sonrasında grup ölçüm etkisi dikkate alındığında eleştirel düşünme testinin değerlendirme boyutunda anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Bu bulgu değerlendirmenin daha fazla ön koşul gerektiren, kazanılması zor beceri olmasının bir sonucu olarak kabul edilebilir. Araştırmanın nitel boyutu kapsamında yapılan gözlem sonucunda elde edilen anekdot kayıtlarında çocukların, eleştirel düşünmenin alt boyutları olan yorumlama, açıklama, değerlendirme, çıkarım, analiz, öz düzenleme becerilerine yönelik davranışlar gösterdikleri belirlenmiştir. Buna göre, çocuklar eleştirel düşünmenin alt boyutlarına yönelik davranışları en çok serbest zaman etkinliği sırasında göstermişlerdir. Gözlem sonuçlarına göre çocuklar tarafından en sık kullanılan eleştirel düşünme becerisi alt boyutlarının çıkarım ve yorumlama olduğu, en az kullanılan alt boyutun ise değerlendirme olduğu görülmüştür. Araştırmanın nicel boyutunda öyküleştirme yöntemine dayalı eğitimin çocuklar üzerindeki etkisinin kalıcılığına yönelik yapılan analizde, "5-6 Yaş Çocuklar İçin Eleştirel Düşünme Becerileri Testi"nin yorumlama, açıklama, çıkarım ve analiz boyutlarında son test ve kalıcılık testi puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Testin öz düzenleme boyutu ve genel toplam puanına ilişkin son test ve kalıcılık testi puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık bulunmuş, yani uygulamanın etkisinin olumlu yönde artarak devam ettiği belilenmiştir.

Abstract:
This study was conducted to examine the effect of the education program based on the storyline method on critical thinking skills of the five-year-old children.  43 children including 22 children in the experimental group and 21 children in the control group, who attended the preschool education institutions in the city center of Kırklareli in the 2017-2018 school year, were included in the study. The study was designed using the quantitative-based nested experimental design in the mixed model. In the quantitative dimension of the study, the personal information form and the "The Critical Thinking Skills Test for 5-6-Year-Old Children (CTSTFC)" which was developed by the researcher within the scope of this study and whose validity and reliability study was conducted were used. In the analysis of the quantitative data, the experimental design with the pretest, posttest, retention test control group was applied. The qualitative data were analyzed using a packaged software.  In order to determine the effect of the experimental process when the data were normally distributed and the homogeneity of assumptions was provided, two-factor ANOVA method was used for the mixed patterns that could address the intra-group, inter-group, and joint effects together, between pretest and post-test. In case that the assumptions were not provided, it was examined whether the posttest and pretest difference scores differed according to the experimental and control groups. For this, the t-test for unrelated samples was used when the normality assumption was provided and otherwise, the Mann Whitney U test was used. Also, in order to examine whether or not the pretest and posttest scores of the children in both experimental and control groups differed, the t-test for related samples was used when the normality assumption was provided and otherwise the Wilcoxon test was used.  In the qualitative dimension of the study, the case design was used in order to reveal the behaviors of the children related to their critical thinking skills.  By using the observation technique, the anecdotal record was kept related to the critical thinking skills of the children.   The observation records were interpreted performing the descriptive analysis according to the interpretation, explanation, evaluation, inference, analysis, and self-regulation subscales, stated by Facione (1990) as the critical thinking skills. As a result of quantitative dimension of the study, it was found that the education program based on the storyline method caused a difference in interpretation, explanation, inference, analysis, self- regulation subscales of the critical thinking skills test and the critical thinking total scores in the children in the experimental group. After the application of the program, when the group measurement effect was taken into consideration, no significant difference was found in the evaluation subscale of the critical thinking skills test.  This result may be considered as a result of the fact that the evaluation is a skill requiring more prerequisites and hard to acquire. In the anecdotal records obtained as a result of the observation performed within the scope of the qualitative dimension of the study, it was determined that the children displayed behaviors regarding the interpretation, explanation, evaluation, inference, analysis, and self-regulation skills subscales of the critical thinking. Accordingly, the children displayed the behaviors regarding the subscales of the critical thinking mostly during the leisure time activity. According to the results of the observation, it was observed that the critical thinking skill subscales commonly used by the children were interpretation and explanation and the least used subscale was the evaluation. In the quantitative dimension of the study; the analysis made on the retention of the effect of the education, based on the storyline method, on the children revealed no significant difference between the posttest and retention test mean scores in the interpretation, explanation, inference and analysis subscales of "The Critical Thinking Skills Test for 5-6-Year-Old Children ". A significant difference was found between the posttest and retention test mean scores in terms of the self-regulation subscale and the general total score of the test and it was determined that the effect of the application increasingly continued in a positive direction.