Türk Gelir İdaresinin Yeniden Yapılandırılmasında Denetim Müessesesi
Audit Institution At The Restructuring Of Turkish Revenue Administration
Yazar: ABDULKADİR ULUKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP ARIKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Gelir İdaresi = Revenue Administration

Özet:
Devletin; kamusal mal ve hizmet ihtiyaçlarının finansmanını sağlamak içinegemenlik gücüne dayanarak, karşılıksız olarak, zorla aldığı en önemli kaynakvergilerdir. Türkiye' de vergi sistemi, mükelleflerin gelir ve kazançlarını beyanetmesi üzerine kurulmuştur. Verginin, karşılıksız ve zorla alınması unsurlarınınolması beyan esasına dayalı vergi sistemlerinde denetimi zorunlu kılmaktadır.Vergi denetiminde amaç; hem mükellefler hem de vergi idaresinin yaptıklarıişlemlerinin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır.5345 Sayılı Gelir İdaresi Başkanlığı' nın Teşkilat ve Görevleri HakkındaKanun' un 16.05.2005 tarihinde Resmi Gazete' de yayımlanarak yürürlüğe girmesiile Gelir İdaresinde yeniden yapılandırılmaya gidilmiş, gerekli düzenlemeleryapılmıştır. Bu kanunla; mükellef odaklılık, saydamlık, verimlilik gibi temelilkelerle mükelleflerin haklarının gözetilerek, vergiye uyumlarının arttırılmasıhedeflenmiştir. Vergi Daireleri Otomasyon Projesi (VEDOP) ile tüm illerdeki vergidaireleri otomasyona geçmiş, vergilerin elektronik beyanname ile beyan edilmesiuygulaması büyük ölçüde sağlanmıştır.İdarenin vergi denetimi konusunda, idari yapı ve uygulamadankaynaklanan sorunları denetimde etkinliğin ve verimliliğin sağlanmasınıengellemektedir. Bu sorunların en önemlileri; denetim birimlerinin çok başlıyapısı, bu sebepten dolayı sağlanamayan koordinasyon ve denetim birimlerininuzmanlaşması sorunlarıdır. Vergi denetimine yetkili denetim birimlerinin, ayrıörgütler şeklinde düzenlenmiş idari yapısı denetimin uygulanması sırasında bazıgörev ve yetki çakışmalarına sebep olmaktadır. Bu birimler arasında uygulanacakpolitikaların birlikte belirlenmesi ve koordinasyon sağlanmalıdır. Denetimbirimleri tek bir merkez altında toplanmalı, belirlenen plan ve program dahilinde,denetim birimleri arasında görev paylaşımı yapılmalı ve her birimin sorumlulukalanları net olarak belirlenmelidir. Böylece uygulamada karşılaşılan sorunlarengellenecektir. Ayrıca denetim elemanlarının; denetim yapılacak olansektörlerde eğitilip uzmanlaşması sağlanarak hem denetimde etkinlik sağlanmalıhem de işgücü kaybı önlenerek denetim sayısının arttırılması sağlanmalıdır.

Abstract:
The taxes, taken by force and unreciprocational, are the most importantmany source to provide finance for civil property and merchandise needings,base on mastery of the government. In Turkey, the tax sysem is based on thedecleration the income and earnings of the obligators. The unreciprocational andforcely taken of the taxes brings the necessity of a close control on decleartionbased tax system. The aim of the tax control is; to investigate the correctance,wedging and provide of obligators and even tax department.By the validation of the 5345 numbered law `formation and responsibilities?of the Revenue Administration on official newspaper, a restructuring andregeneratoin has occurred and the necessary regulations had been done. By thislaw, the conformation to the takes are goaled by protecting obligators rights withmain princibles like obligator centration, trancparency and efficiency. With theTax Ministry Automation Project (TMAP), the tax department in all cities areswitch to automation and the enforcement `the decleration of taxes by electronicdecleartion?most propatioaly procured.The problems of department on administrative edifice and practition, aboutthe superintendation of taxes block the an efficient superintendation andproviding the efficiency. The most important problems are; the multiadministratormanagements, the lack of coordination caused by this problem andnon-expertion of superintendation units. A seperately organized administrativestructure of authoritive superintendation units cause the authorization andmission coincidence during superintendation of the taxes. The coordination andthe politics using between these units should be provided. The superintendationunits should be collected in one unit and under implicity of determined plan andprogram, a duty divition should be done between superintendation units and theresposibiliity of every unit should be abviously determined. By this way theproblems facing out in pratice going to be blocked. Besides, by education andexpertation of superintendation stuff on specified areas, will provide an effectivesuperintendation and a rise of performance gradually increasing the number ofsuperintendations taken.