Erzurum jeolojik ve doğal oluşumlar ornitofaunası
Geological and natural formations ornithofauna of Erzurum
Yazar: BURAK ÇİFTCİ
Danışman: PROF. DR. ÜMİT İNCEKARA
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Zooloji = Zoology

Özet:
Amaç: Bu çalışma; 'Kesin Korunacak Hassas Alan' statüsüne sahip 'Erzurum Jeolojik ve Doğal Oluşumlar' alanındaki kuş türlerinin belirlenmesi ve alanda bulunma statülerinin tespit edilmesi, IUCN Kırmızı Liste kategorilerine, BERN ve CITES sözleşmelerine, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Koruma Altındaki Türler Listesi'ne, Merkez Av Komisyonu Kararları'na (MAKK) göre durumlarının belirlenmesi, kuş türlerine ait tehditlerin tespit edilmesi ve ortadan kaldırılmasına ilişkin çözümlerin sunulması ve bu çalışmanın Erzurum ili yakınlarında yapılan ornitofauna çalışmalarına göre değerlendirilmesini amaçlamaktadır.
Yöntem: Bu çalışma, bir yıl boyunca 'Erzurum Jeolojik ve Doğal Oluşumlar' korunan alanında gerçekleştirilmiştir. Alanda kuş türlerini belirlemek amacıyla noktasal gözlem ve hat boyunca gözlem metotları kullanılmıştır. Göç ve üreme dönemlerinde gözlem çalışmaları daha yoğunlaştırılmış ve arazi çalışmaları genellikle bireylerin aktif olduğu 6:00-11:00; 15:00-19:00 saatleri arasında yapılmıştır. 
Bulgular: Gözlem ve teşhisler neticesinde 11 takım (ordo) ve 22 familyaya (familia) ait 44 kuş türü olduğu belirlenmiştir. Belirlenen türlerden 9 tanesi yerli, 35 tanesi yaz göçmeni alan statüsünde yer almaktadır. 
Sonuç: Bu çalışmada elde edilen bulgular neticesinde; bu korunan alanın ornitofauna bakımından oldukça önemli bir alan olduğu ve 'sulak alan' ölçütlerine uyduğundan, mahalli öneme haiz sulak alan olarak tescillenmesi gerekliliği tespit edilmiştir. Bu çalışmanın bulguları, korunan alanın yönetimi ve yasal statüsünün geliştirilmesi üzerinde olumlu bir etki yaratması ve aynı zamanda hem alan hem de türler için koruma çabalarına katkıda bulunması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler: jeolojik ve doğal oluşumlar, kuşlar, ornitofauna, Hınıs, kesin korunacak hassas alan, Erzurum

Abstract:
Purpose: This study aims to identify the bird species in the 'Erzurum Geological and Natural Formations' area, which has the status of 'Definitely Protected Sensitive Area', to determine their status in the area, to determine their status according to the IUCN Red List categories, BERN and CITES conventions, the Protected Species List of the Ministry of Agriculture and Forestry, the Central Hunting Commission Decisions (MAKK), to identify the threats to bird species and to present solutions for their elimination, and to evaluate this study according to the ornithofauna studies conducted near Erzurum province.
Method: This study was conducted in the protected area of 'Erzurum Geological and Natural Formations' for one year. Point observation and along-line observation methods were used to identify bird species in the area. Observation studies were intensified during migration and breeding periods and field studies were generally carried out between 6:00-11:00 and 15:00-19:00 when individuals were active.
Findings: As a result of observations and identifications, 44 bird species belonging to 11 orders (ordo) and 22 families (familia) were identified. Of the identified species, 9 are native and 35 are summer migrants.
Results: As a result of the findings of this study; it was determined that this protected area is a very important area in terms of ornithofauna and should be registered as a wetland of local importance since it meets the criteria of 'wetland'. The findings of this study are expected to have a positive impact on the management of the protected area and the development of its legal status, as well as contributing to conservation efforts for both the area and the species.

Keywords:  geological and natural formations, birds, ornithofauna, Hınıs, strictly protected sensitive area, Erzurum