Elektrokimyasal yöntemlerle ilaç ve kozmetik ürünlerinde etken madde tayinleri
Electrochemical methods for determination of active substances in pharmaceutical and cosmetics products
Yazar: LÜTFİYE YILDIZ
Danışman: PROF. DR. HÜSNÜ CANKURTARAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Son yıllarda kozmetik endüstrisinde deri, saç, tırnak, vucut için ihtiyaç duyulan çeşitli türde bakım ve güzellik ürünleri üretiminde önemli gelişmeler yaşanmaktadır. Buna karşın, kozmetik ürünlerin kontaminasyonu ve içerdiği safsızlıklar sağlık sorunlarına neden olabilmektedir. Kozmetik ürünlerde sağlığa olumsuz etkilerin önlenmesi açısından, öncelikli olarak dikkate alınması gereken metaller kurşun, arsenik, kadmiyum, civa ve antimon gibi ağır metallerdir. Bu metallerin analizi için birçok analitik yöntem bilinmesine rağmen rutin analizlerde daha çok spektroskopik ve kromotografik   yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemlerin hepsi düşük konsantrasyon aralığındaki metallerin tayini için uygun olmakla birlikte kozmetik ürünlerde en yaygın şekilde kullanılanları ICP-MS, ICP-AES ve AAS yöntemleridir [1-12].
Bu yöntemlerin maliyeti yüksek cihazlar gerektirmesi yanında örnek hazırlama, önderiştirme, analizleri yapacak kişinin uzman olması, numunelerin laboratuara getirilmesi zorunluluğu gibi dezavantajları vardır. Oysa, elektrokimyasal yöntemler maliyeti düşük, uzmanlık gerektirmeyen, yerinde analize uygun, taşınabilir cihazlarla analize imkan veren yöntemlerdir.
Elektrokimyasal yöntemlerin bu avantajlarına rağmen kozmetik ürünlerde ağır metallerin tayinine yönelik elektrokimyasal yöntemler literatürde az sayıdadır. Literatürde antik kalıntıdaki kurşun içeriğinin diferansiyel puls voltametrisi ile saptanmasına [13], deri beyazlatıcı kozmetik üründe anodik sıyırma voltametrisi ile civa tayinine [14] ve değişik kozmetik ürünlerde civa tayinine [15] yönelik çalışmalar olduğu görülmektedir.
Bu çalışmamızda, kozmetik ürünlerde ağır metal iyonlarının tayin edilmesi için elektrokimyasal yöntem geliştirilmesi amaçlanmaktadır.  Bunun için, kozmetik üründe doğrudan veya örnek hazırlama işleminden sonra döngülü voltametri, diferansiyel puls veya kare dalga voltametrisi yöntemleriyle analiz yapılacaktır. Çalışmamızın diğer önemli bir amacı maliyeti düşük çalışma elektrodlarının kendi imkanlarımız ile hazırlanması, yöntem geliştirilmesi ve kozmetik ürünlerde eser miktarda olan ağır metal türlerinin tayini için kullanılmasıdır. Bunun yanında, hazırlanan elektrotların kozmetik ve ilaç ürünlerinde bulunan diğer bileşenlerin ve etken maddelerin tayininde kullanılması da amaçlanmaktadır.

Abstract:
In recent years, there have been significant developments in the production of various kinds of care and beauty products for skin, hair, nails, body in the cosmetic industry. However, contamination of cosmetic products and impurities can cause health problems. In terms of prevention of adverse health effects in cosmetic products, the most important metals to consider are heavy metals such as lead, arsenic, cadmium, mercury and antimony. Although many analytical methods are not known for the analysis of these metals, more spectroscopic and chromatographic methods are used in routine analyzes. All of these methods are suitable for the determination of metals at low concentration, but ICP-MS, ICP-AES and AAS methods are the most commonly used in cosmetic products [1-12].
These methods require disadvantages such as the necessity of high cost devices as well as the preparation of specimens, the expertise of the person to carry out the analysis, the necessity of bringing the samples to the laboratory. However, electrochemical methods are methods that allow low cost, expertise-free, on-site analytical analysis with portable.
Despite these advantages of electrochemical methods, electrochemical methods for the determination of heavy metals in cosmetic products are few in the literature. It is observed in the literature that the lead content of antique residue is determined by differential pulse voltammetry [13], mercury determination by anodic stripping voltametry in skin whitening cosmetics [14] and mercury determination in various cosmetic products [15].
In this study, it is aimed to develop an electrochemical method for the determination of heavy metal contaminations in cosmetic products. This can be done either directly in the cosmetic product or after the sample preparation by means of cyclical voltammetry, differential pulse or square wave voltammetry. Another important goal of our work is to use low-cost working electrodes with our own means, to develop methods and to identify heavy metal in trace amounts in cosmetic products. It is also aimed to use the prepared electrodes in the determination of cosmetic and other components in pharmaceutical products and active substances.