Esrar bağımlılığı tanısı alan 14-18 yaş arası olguların sosyal bilişsel becerilerinin değerlendirilmesi ve klinik değişkenlerle ilişkisinin incelenmesi
Evaluation of the social cognitive abilities in adolescent heavy cannabis-users
Yazar: JOANNA MARİA KIYAK
Danışman: PROF. DR. ZEKİ YÜNCÜ
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Kanabis = Cannabis ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Sosyal beceri = Social skill ; Sosyal biliş = Social cognition

Özet:
Giriş: Esrarın emosyon tanıma üzerine yaptığı etki tam olarak açıklanmamıştır. Prefrontal, hipokampal ve serebellar bölgeler CB1 (central cannabinoid) reseptörün yoğun olduğu bölgeler olup sosyal kognisyon açısından kritik alanlardır. Kognisyon yetersizliğinin esrar kullanımının sıklığına ve uzunluğuna bağlı olduğu düşünülmektedir. Uzun süreli esrar kullanımı nörotoksik etkiye bağlı olarak kalıcı azarlara yol açmaktadır. Madde bağımlılığı olan olgularda DEHB'nin sık eşlik etmesi bu iki hastalığın beraber değerlendirilmesi gerekliliğini gözler önüne sermektedir. DEHB, bilişsel, akademik, ailesel ve mesleki işlevler gibi günlük yaşamın çeşitli alanlarının yanı sıra sosyal işlevsellikte de bozulma ile ilişkilidir. 

Amaç: Bu çalışmada DSM 5 tanı ölçütlerine göre en az 1 yıldır esrar kullanım bozukluğu (EB), DEHB eş tanılı ergenlerde sosyal kognisyon değerlendirilmesi ve bulguların sağlıklı kontrol olguları ile karşılaştırılması amaçlanmıştır.  Ayrıca EB ve EB+DEHB olan çocukların duygu düzenleme becerileri, kaygı düzeyleri değerlendirilip, sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırılması hedeflenmiştir. Ek olarak emosyon regülasyonunda güçlüğün, kaygı düzeyleri ve madde isteğinin olguların kliniğine ve sosyal biliş bozukluğunun şiddetine etkisini saptamak amaçlanmaktadır.  

Yöntem: Çalışmaya Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Psikiyatrisi polikliniğine başvuran EB (n=30), EB ve DEHB birlikteliği (n=28) olan 14-18 yaş arası ergenler ve aynı yaş grubundaki kontrol grubu (n=30) alındı. Olgulara; sosyodemografik veri formu, eşlik eden belirtiler için K-SADS uygulanmış, ek psikiyatrik tanısı olmayan olgular çalışmaya alınmıştır. Olguların eşlik eden psikiyatrik bulgularının olması durumunda, bu bulguların hastanın işlevselliğini ne düzeyde etkilediğini değerlendirmek amacıyla GAS kullanılmıştır. Tüm olgularda; yıkıcı davranım bozukluklarının değerlendirilmesine yönelik DEHB ölçekleri kullanılmıştır. Olguların depresif belirti BDÖ ile değerlendirilmiştir. Anksiyete düzeylerine yönelik STAI-Durumluk ve STAI-Sürekli Kaygı Ölçekleri kullanılmıştır. Tüm olguların duygu düzenlemede güçlük düzeyleri ise DDGÖ ile değerlendirilmiştir. Esrar kullanım bozukluğu tanı alan gruplarda esrar isteği değerlendirmek için likert tipi görsel skala kullanıldı. Tüm olgulardan çalışmaya gönüllü olduklarını belirten bilgilendirilmiş onam alınmıştır. Olgulara sosyal bilişin değerlendirilmesine yönelik, gözler testi, yüzler testi, beklenmeyen sonuçlar testi, gaf testi, ima testi ve anlamı ve ilişkileri kavrama testleri uygulanmıştır. 

Bulgular: Sosyal bilişsel becerileri değerlendirdiğimiz tüm testlerde, EB ve EB+DEHB grupları, kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yetersizlik göstermiştir. Duygu düzenlemede yaşanan güçlükleri değerlendirmek amacıyla kullanılan DDGÖ'nin toplam puanı, EB ve EB+DEHB gruplarında kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Çalışmamızda EB+DEHB olgularının sosyal kognisyon testlerinde EB grubuna göre istatisiksel olarak anlamlı bozulma göstermemeleri, küçük örneklem grubundan kaynaklanabilir.

Sonuç: EB ve DEHB'de sosyal fonksiyonlardaki yetersizlik birçok çalışmada gösterilmiştir. Çalışmamızın verileri, bu hastalıkların daha etkin ve kalıcı tedavisi için, olguların sosyal bilişsel özelliklerinin tanınması ve hastaya özgü tedavi yaklaşımlarının buna göre belirlenmesinin önemini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Introduction: Cannabis is clearly the most popular illicit drug in North America, Europe and in other parts of the World. The specific behavioural effects of cannabis on emotion perception are at present unclear. Studies investigating effects of cannabis state for involvement of the endocannbinoid system in emotion processing. Cognitive impairments appear to increase with duration and frequency of cannabis use, suggesting persistent deficits as a result of long-term changes due to a neurotoxic effect of long-term cannabis exposure.
Attention deficit/hyperactivity disorder (ADHD) in children and adolescents has been associated with attentional and executive problems, but also with socioemotional difficulties possibly associated with deficits in Theory of Mind (ToM). Socioemotional problems in ADHD are associated with more negative prognoses, notably interpersonal, educational problems, and an increased risk of developing other psychiatric disorders that emphasize the need to clarify the nature of their ToM deficits in connection with other comorbidities. 

Objectives: The aim of this study was to evaluate the social cognitive abilities and assess emotion-regulation skills of heavy cannabis-users diagnosed with CUD (cannabis use disorder) and CUD+ADHD and to compare the results to that of healthy non-using control cases.

Method: Our study sample consisted of 30 cases diagnosed with CUD and 28 cases diagnosed with CUD+ADHD who were between the ages of 14-18 years and who applied to Ege University Faculty of Medicine Children and Adolescents Psychiatry Department Alcohol and Substance Use Disorder outpatient clinic, together with 30 healthy control cases who were matched with the patient groups for sociodemographic properties. First of all, K-SADS-PL was applied to all cases in order to determine comorbid diseases in accordance with DSM-5 criteria. Those who were determined to have accompanying psychiatric diseases such as psychotic disorders, mood disorders, anxiety disorders and specific learning disorder were not included in the study. Afterwards, sociodemographic data form was applied to all cases included in the study in order to query information related to age, sex, school and family. Cannabis and other substance use variables were assessed by using a standardized questionnaire. The severity of cannabis craving was measured with a visual analog scale. ADHD scale was used to assess ADHD and disruptive behavior disorders. In all cases, level of difficulty at emotion regulation was assessed with DERS. To evaluate social cognitive properties, Faces Test, Reading the Mind in the Eyes Test, The Unexpected Outcomes Test, Faux Pas, Hinting Test and Comprehension Test are applied to all cases.

Results: All tests assessing social cognitive skills showed significant disturbance in cannabis-user groups compared to non-users. Total scores from DERS were significantly lower in non-users compared to cannabis-user groups. CUD+ADHD group compared to CUD group was not statistically significantly lower in the means of social cognition properties. 

Conclusion: In many researches it has been shown that heavy cannabis-use and ADHD may be associated with deficits in social cognition. Findings suggest that cannabis users may experience generalized problems in decoding basic emotions during social interactions. Our study demonstrates that cannabis dependence in adolescents is related with social cognition  deficits and puts emphasis on the importance of substance use prevention as early as middle school.