Klasik fıkıh usulü açısından ceza hukukunda kıyasın geçerliliği
The validity of syllogism (analogy) in criminal law in terms of muslim connonical jurispudence style
Yazar: MELİK IŞIK
Danışman: PROF.DR. YUNUS APAYDIN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Din = Religion

Özet:
Hakkında açık hüküm bulunmayan meselenin hükmünü, aralarındaki ortak özelliğeveya benzerliğe dayanarak hükmü açıkça belirtilen meseleye göre belirlemek şeklindetanımlanan kıyasa suç ve cezalarda başvurulup vurulamayacağı usÃ»lcü bilginlerarasında tartışma konusu olmuştur. Bazı bilginlere göre, suçların ve cezalarınbelirlenmesinde kıyas yöntemine başvurulabilir, bazılarına göre ise, suç ve cezalarınbelirlenmesinde kıyas yöntemine başvurulamaz.Modern hukukta, suç ve cezaların belirlenmesinde kıyas yolunun takip edilipedilemeyeceği hususunda genel şekliyle iki ekol oluşmuştur. Bu ekollerden KlasikEkole göre ?kanunsuz suç ve caza olmaz? kuralı kıyaslama yapmaya imkantanımamaktadır. Buna mukabil Pozitivist Ekol, cezanın genel önleme nitelikleri yanısıra özel önleme niteliklerini de göz önüne alarak asıl amaç toplumu koruma olmaktırdiyerek suç ve cezalarda kıyas yöntemine başvurulabileceği görüşündedir.slam hukukçularının büyük çoğunluğu kıyasın şer'û amelû hükümlerin bilinmesinisağlayan bir delil ve şer'û esaslardan biri olduğu hususunda aynı görüştedir. Ancak bubilginler, suç ve cezalarda kıyasın cari olup olmayacağı hususunda en genel şekliyle ikigruptur. Bilginlerin çoğunun teşkil ettiği birinci gruba göre, şartları oluştuğu zamansuç ve cezalarda kıyas yoluna başvurulabilir. Bunlara göre, kıyasın meşruluğu Kitapve Sünnetten delillerle kanıtlanmıştır, dolayısıyla kıyasın meşru olduğu kabuledildikten sonra artık onun geçerlilik sahasını sınırlamanın anlamı yoktur. Kıyas, suçve cezada geçerli olamaz fakat diğer hükümlerde geçerli olur denilemez.kinci grup bilginlere gelince, bu gruptaki bilginler, kıyasın meşruluğunu kabuletmekle birlikte onun uygulama sahasını sınırlı görürler. Bunlara göre, suç vecezalarda özellikle de hadd ve keffâret cezalarını gerektiren suçlarda kıyas yolunagidilemez. Yani hükmü belirtilmemiş bir suçun cezası hükmü belirtilmiş bir suçla aynıkefeye konamaz. Bu bilginler, hadd ve keffâret cezalarının konuluş amacını vekonmuş olan ceza miktarlarını aklen kavramanın mümkün olamayacağı, aynızamanda bahsedilen hükümlerin taabbüd içerikli olduğu gerekçesiyle suç ve cezalardakıyas yoluna başvurmanın mümkün olamayacağı görüşündedir.ANAHTAR KEL MELER:KıyasTa'lilKıyas ŞartlarıCeza HukukuHaddler ve Keffâretlerde Kıyas

Abstract:
There has been a debate among stylist scholars about the syllogism, which isdescribed as the identification of the problem in terms of its comman features orsimilarities when there is no evident decision about it, whether it is used for offenseand penalty. According to some scholars, the method of comparison can be appliedin the identification of the offense and penalty,but according to some scholars, themethod of comparison can not be applied in the identification of the offense andpenalty.In Modern Law, there has been two schools in their general scheme about the issuewhether the method of comparison is followed in the identification of offense andpenalty. From these scholars, according to classical school, the rule? There is nooffense and penalty without law? does not give the possibility of making acomparison. In addition to this, Positivist school, they have the opinion that themethod of comparison can be applied in the identification of offense and penalty bysaying that the basic aim is to protect the society by taking into consideration of thegeneral prevention features of penalty and the private prevention features ofpenalty.Many of the Islam Jurist have the same opinion that the comparison is a proof thatprovides the cannonical practical decisions to be known and is also one of thecannonical rules. But the scholars are two groups in their general scheme about theissue whether the comparison will be valid in th offense and penalty. According tothe first group in which most of the scholars formed ıt,the method of comparison canbe used when the conditions of it are organized. According to them the validity ofsyllogism has been proved in the proofs from the Koran and Sunna, so after thevalidity of syllogism is accepted, there is no mean confining its validity. It?s not saidthat the comparison is not valid in the offense and penalty, but it is valid in the otherdecisions.When we come to the second group scholars, the scholars in this group accept thelegality of the analogy, but in addition to this they see its application field limited.According to them, the method of syllogism is not used in the offense and penaltiesespecially in the offenses which are required limit (hadd) and atonement penalties(kefâret). That is to say, the penalty of an offense whose decision is not identified isnot put the same scale with an offense whose decisions are identified. These scholarsthink that there will be nopossibility of comprehending the aim of putting the limit and atonement penaltiesand also the quantity of penalty which is put, at the same time, they have the opinionthat there will be no possibility of applying the method of syllogism with the reasonthat the decision, which are mentioned,are about the worship.KEY WORDS:SyllogismEnumeration of the cause (etiology)Conditions of SyllogismCrıminal LawPunishment and expiation in the syllogism