Çin Halk Cumhuriyeti'nin  kuşak ve yol girişimi'nin Türkistan jeopolitiği çerçevesinde analizi
Analysis of the belt and road initiative of people's Republic of China in the context Turkistan geopolitics
Yazar: UFUK TOK
Danışman: PROF. DR. YALÇIN SARIKAYA
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bir Kuşak Bir Yol Projesi = One Belt One Road Project ; Hegemonya = Hegemony ; Jeopolitik = Geopolitic ; Jeopolitik konum = Geopolitic position ; Türkistan = Turkistan ; Uluslararası sistem = International system ; Çin = China

Özet:
Kuşak ve Yol Girişimi, Çin'in, büyümesini ve kalkınmasını sürdürülebilir kılmak için başlattığı tarihin en büyük uluslararası altyapı çalışmasıdır. Çin bu hamlesiyle kendi bölgesi başta olmak üzere dünyanın dört bir yanına yaptığı altyapı yatırımları üzerinden barış içerisinde serbest, hızlı ve daha az maliyetli ticareti teşvik etmekte; ancak Çin'e ilişkin algıdaki uluslararası güvensizlik/şüphe, projenin güvenlik endişeleriyle sorgulanmasına sebep olmaktadır. Yükselişi durdurulamayan Çin, projeyi de bölgesel ve küresel krizlere ve küresel salgına rağmen devam ettirmektedir. Çin'in batısındaki komşuları olan Türkistan coğrafyasının, Kuşak ve Yol Girişimi'nin oldukça önemli bir yerinde olması, projenin Türkistan devletleri üzerine etkilerini merak konusu yapmıştır.

Çalışmanın amacı, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında planladığı ve/veya inşa ettiği güzergâhların jeopolitik ve jeo-ekonomik yansımalarını ortaya koyarak proje için ortaya çıkan zorlukları ve fırsatları değerlendirmek ve bununla birlikte Türkistan devletleri ile olan ilişkileri örneği üzerinden yayılmacı bir politika izleyip izlemediğini incelemektedir. Çin'in barış vurgusuyla yürüttüğü bu proje ile dünyada saygınlığını artırmaya çalıştığı, ancak gerek projeye konu coğrafyalarda gerekse bunun dışındaki devletlerde önemli endişelere sebep olduğuna şahit olunmaktadır. Bu endişelerin temelinde Çin'in uluslararası sistemi değiştirmek ve küresel hegemon güç olmak istikametinde çalıştığı, dolayısıyla projenin bir tür jeopolitik kontrol projesi olduğu hususu vardır. Jeopolitik üstünlük elde etmeyi hedefleyen Çin'in, bu yolda çaba sarf etmesi yadırganamaz; ancak mevcut sistemdeki güç pozisyonlarında aşınma, gerileme ve/veya topyekûn kayıp olmasından endişe eden aktörlerin projeye ilişkin şüphe duymaları ve sorgulamaları anlaşılırdır. Nihayetinde Çin'in, jeopolitik hırsları giderek daha görünür hâle gelen bir aktör olması da bu sorgulamaları artırmaktadır.

Abstract:
The Belt and Road Initiative is the largest international infrastructure effort in history that China has initiated to make its growth and development sustainable. With this move, China encourages peaceful, free, fast and less costly trade through its infrastructure investments all over the world, especially in its own region; however, the international distrust / suspicion in the perception regarding China causes the project to be questioned with security concerns. China, whose rise cannot be stopped, continues the project despite the regional and global crises and the global epidemic. The fact that Turkestan geography, which is its neighbors in the west of China, is in a very important place in the Belt and Road Initiative has made the impact of the project on Turkistan states a subject of curiosity.

The aim of this dissertation is to estimate the challenges and the opportunities of the "Belt and Road Initiative" by setting forth the geopolitical and geo-economic reflections of the routes China has mapped out along with to analyze whether China pursue an expansionist foreign policy based on its relations with Turkistan states. It is witnessed that China is trying to increase its reputation in the world with this project, which is carried out with an emphasis on peace, but it causes significant concerns both in the geographies subject to the project and in other states. The basis of these concerns is that China is working to change the international system and become a global hegemonic power, so the project is a kind of geopolitical control project. It cannot be strange for China, which aims to achieve geopolitical superiority, to make efforts in this way; however, it is understandable that the actors who are worried about the erosion, decline and / or total loss of their power positions in the current international system, doubt and question the project. Ultimately, the fact that China is an actor whose geopolitical ambitions are becoming more and more visible also increases these inquiries.