Özi Kalesi (1768-1792)
Fortress of Ochakov (1768-1792)
Yazar: OZAN KAHYA
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ FEDAKAR
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri tarih = Military history

Özet:
Özi Nehri'nin Karadeniz ile buluştuğu yerde kurulmuş olan Özi Kalesi, jeopolitik 
konumu nedeniyle Karadeniz'e hakim olmak isteyen birçok devletin siyasi, askeri ve 
ticari mücadelesinin yaşandığı bir yer olmuştur. Osmanlı Devleti, özellikle Fatih 
Sultan Mehmet döneminden itibaren Kırım ve Kuzey Karadeniz coğrafyasının 
önemini fark etmiş ve bölgenin Türk hakimiyet sahasına girmesini sağlamıştır. 
Osmanlı'nın Karadeniz hududunda bir serhat kalesi olan Özi Kalesi, stratejik önemi 
sebebiyle düşman istilalarına karşı sürekli tahkim edilmiştir. İstanbul'un kilidi 
konumunda olan Özi Kalesi, Kafkaslardan Balkanlara kadar Karadeniz hakimiyeti için 
inşa edilmiş kalelerin tam ortasında bulunması hasebiyle büyük bir stratejik öneme 
sahiptir. Osmanlıların XVI. yy'da himayesine aldığı bu önemli kale, önceleri 
Kazakların, XVIII. yüzyıldan itibaren ise Rusların güneye inmesini engelleyen 
savunma hattı olması nedeniyle askeri önemi giderek artmıştır. Ruslarla Osmanlı 
Devleti arasında XVIII. yüzyıl boyunca meydana gelen savaşlarda Özi Kalesi, 
Osmanlı ordusunun en önemli askeri üslerinden biri olduğu için bu yüzyıl boyunca 
sürekli tahkim edilmiş ve yoğun bir askeri hareketlilik yaşanmıştır. 1768-1792 yılları 
arasını kapsayan bu çalışmamızda Özi Kalesi'nin inşası, Osmanlı himayesine girişi, 
kalenin geçirdiği tamirat ve tahkimatlar, özellikle 1768-1774 ve 1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşlarında Osmanlı'nın Karadeniz hakimiyetinde kalenin stratejik önemi, 
Sultan I. Abdülhamit'in Özi'yi korumak için verdiği mücadele, Rusların kaleyi ele 
geçirmesi ve Yaş Antlaşması ile kalenin kaybedilişinin resmiyet kazanması 
anlatılmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: 
Özi Kalesi, Özi Nehri, Osmanlı, Rusya, Kale, XVIII, yüzyıl, Kırım

Abstract:
ABSTRACT
Fortress of Ochakov, which was established at the place where the Dnyeper River 
meets the Black Sea, has been a place where the political, military and commercial 
struggles of many states that want to dominate the Black Sea due to its geopolitical 
position have taken place. The Ottoman Empire, especially since the reign of Fatih 
Sultan Mehmet, realized the importance of the Crimea and the Northern Black Sea 
geography and ensured that the region entered the Turkish domination area. Fortress 
of Ochakov, a border fortress on the Black Sea border of the Ottoman Empire, was 
constantly fortified against enemy invasions due to its strategic importance. Fortress 
of Ochakov, which is the lock of Istanbul, has a great strategic importance because it 
is located in the middle of the castles built for the Black Sea domination from the 
Caucasus to the Balkans. This important fortress, which was taken under the protection 
of the Ottomans in the XVI. century, gradually increased its military importance due 
to the fact that it was a defense line that prevented the Cossacks from going down to 
the south and from the XVIII. century onwards. During the wars between the Russians 
and the Ottoman Empire during the XVIII century, Fortress of Ochakov was constantly 
fortified and intense military activity was experienced throughout this century as it was 
one of the most important military bases of the Ottoman army. In this study, which 
covers the years 1768-1792, the construction of the Fortress of Ochakov, its entry into 
the Ottoman protection, the repairs and fortifications of the castle, especially in the 
Ottoman-Russian Wars of 1768-1774 and 1787-1792, the strategic importance of the 
castle under the domination of the Black Sea by the Ottomans, the struggle of Sultan 
Abdulhamid I to protect Ochakov, the capture of the castle by the Russians and the 
formalization of the loss of the castle with the Treaty of Age are described.
Keywords: 
Fortress of Ochakov, Dnyeper River, Ottoman, Russia, Castle, XVIII, century, Crimea