Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde faaliyet gösteren konaklama işletmelerinin finansal performanslarının kârlılıkları üzerine etkisi
The effect of the financial performances of accommodation businesses operating in developed and developing countries on the profitability
Yazar: NERCÜ DURMUŞ AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN SANALAN BİLİCİ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Çalışmada, turizm sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin finansal performanslarının firma kârlılığı üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amacı gerçekleştirmek için bazı gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin borsalarında hisse senetleri borsada işlem gören turizm şirketlerinin 2011–2019 yıllarına ait mali tablo verilerinden yararlanılmıştır. Araştırmada yöntem olarak statik panel veri analizi kullanılmıştır. Çalışmada üç model oluşturulmuş olup; birinci modelde aktif kârlılık oranı (ROA), ikinci modelde özkaynak kârlılık oranı (ROE) ve üçüncü model de ise net kâr marjı (ROS) bağımlı değişken olarak kullanılmıştır. Yapılan çalışmada gelişmiş ülke örneklemine ait bulgularda, ROA değişkeni üzerinde faiz karşılama gücü oranı (ICR) ve varlık büyüme oranı (ARS) değişkenlerinin, ROE değişkeni üzerinde fiyat kazanç oranı (P/E), ICR, cari oran (CTR) ve kaldıraç oranı (TDR) değişkenlerinin ve ROS değişkeni üzerinde ise P/E ve CTR değişkenlerinin istatistiksel olarak anlamlı etkilerinin olduğu tespit edilmiştir. Gelişmekte olan ülke örneklemine ait bulgularda ROA değişkeni üzerinde TDR değişkeninin, ROE değişkeni üzerinde P/E ve ICR değişkenlerinin ve ROS değişkeni üzerinde P/E, ICR ve TDR değişkenlerinin istatistiksel olarak anlamlı etkilerinin olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak gelişmiş ülke örneklemindeki konaklama işletmelerinde hisse başına kazanç ve işletme sermayesi arttığında kârlılığın arttığı; varlıkların artması ve yüksek borçlanmanın da kârlılıklarını azalttığı tespit edilmiştir. Gelişmekte olan ülke örnekleminde yer alan konaklama işletmelerinde ise hisse başına kazancın artması sonucu kârlılığın arttığı; kârlılığı azaltan durumun ise borçların artmasından kaynaklandığı ortaya çıkmıştır. İki örneklemde de hisse başına kazançların artması işletmelerin kârlılığını artırmış ve yüksek borçlanmaya gitmeleri kârlılıklarını azaltmıştır.

Abstract:
In this study, it is aimed to investigate the effect of the financial performance of the companies operating in the tourism sector on firm profitability. In order to achieve this aim, the financial statements of the tourism companies whose stocks are traded in the stock exchanges of some developed and developing countries for the years 2011-2019 were used. Static panel data analysis was used as the method in the research. Three models were created in the study; return on assets ratio (ROA) in the first model, return on equity ratio (ROE) in the second model and net profit margin (ROS) in the third model were used as dependent variables. In the study, in the developed country sample, it was found that the interest coverage ratio (ICR) and asset growth rate (ARS) variables on the ROA variable, the price earnings ratio (P/E), ICR, current ratio (CTR) and leverage ratio (TDR) variables on the ROE variable, and P/E and CTR variables on the ROS variable had statistically significant effects. In the findings of the developing country sample, it was determined that the TDR variable on the ROA variable, the ICR variable on the ROE variable, and the P/E, ICR and TDR variables on the ROS variable had statistically significant effects. As a result, in the sample of the developed countries, it was determined that when earnings per share and working capital increased in accommodation enterprises, profitability increases, and the increase in assets and high borrowing reduced their profitability. In the accommodation businesses in the developing country sample, on the other hand, it was revealed that the profitability increased as a result of the increase in earnings per share, and the situation that decreased the profitability was due to the increase in debts. In both samples, the increase in earnings per share increased the profitability of the enterprises, and their high borrowing reduced their profitability.