Kur'ân'da iyi ve kötü şahsiyet örneklerine tematik yaklaşım
Thematic approach to good and evil personality examples in the Qur'an
Yazar: GÜLBEYAZ ATLI
Danışman: DR. AHMET NAİR
Kırklareli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Kur'ân, insanın davranışlarına yön vermek için gönderilen ilahi rehber niteliğinde bir kitaptır. Hayatın her alanına dair birçok konuyu ele alan bu ilahi kitap, ahlaki davranışların kişiler üzerindeki yansımalarını da içermektedir. Çalışmamızda iyi ya da kötü şahsiyet diye temellendirdiğimiz bu kişilerin örnek ya da örnek olmayan davranışları da Kur'ân'da yer almaktadır. İnsanın ahsen-i takvim denilen manevi yükselişi ya da esfel-i sâfilin derecesine düşmesine neden olabilecek modelleri, bu kişilerin davranışlarında bulması mümkündür. Kur'ân, hidayeti önceleyen bir anlatım metoduyla, olumlu olumsuz davranış örnekleri sergileyen peygamberler dışındaki kişilerin hayatlarını çeşitli dersler ve ibretler alınması maksadıyla aktarmıştır. 
Bu çalışmanın gayesi, peygamberler dışında Kur'ân'da ismi zikredilen on bir iyi ve kötü şahsiyet örneklerini tematik olarak incelemektir. Amacımız, iyi-kötü şahsiyet kavramlarını, Kur'ân'da ihtiva ettiği farklı şekillerle ele alarak örnek ya da örnek olmayan kişiler üzerinden araştırmaktır. Araştırmada şahsiyet konusunu ilgilendiren temel kavramlar ele alınmış ve Kur'ân'da yer aldığı şekliyle âyetler üzerinden örneklendirilmiştir. Bu tanımlamalar yapılırken psikoloji gibi alanlardan ilgili kaynaklar ve tefsirlerden yararlanılmıştır. İyi-kötü şahsiyetler hakkında bilgi vermeden önce şahsiyet, iyilik-kötülük kavramı ile alakalı diğer mefhumlar ve Kur'ân'da nasıl ele alındığı ile ilgili bilgiler verilmesine gayret edilmiştir. Çalışmada konu edilen şahsiyetler hakkında önce tarihi bilgiler verilmiş, sonra Kur'ân'da nasıl anlatıldıklarına değinilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Şahsiyet, İyi, Kötü, Tematik Yaklaşım.

Abstract:
June 2023
The Qur'an is a divine guide sent to direct human behavior. This divine book addresses many subjects related to all aspects of life, including the reflections of moral conduct on individuals. We base our study on the exemplary or non-exemplary behaviors of individuals, as good or bad  personalities, that are also to be found in the Qur'an. It is possible to find models in the behaviors of these individuals that can lead humans to either spiritual elevation, known as ehsen-i takvim, or to the lowest depths, known as esfel-i sâfilin. The Qur'an, with a narrative method that prioritizes guidance, presents the lives of individuals other than the prophets who exhibit positive and negative behavioral examples for the purpose of drawing various lessons and admonitions.
The aim of this study is to examine thematically eleven good and evil personality examples, excluding the prophets mentioned in the Qur'an. Our goal is to investigate the concepts of good and evil personalities through various perspectives they encompass in the Qur'an by analyzing them through exemplary or non-exemplary individuals. The fundamental concepts relevant to personality are addressed in the research, and they are exemplified through verses as they appear in the Qur'an. Relevant sources from fields such as psychology and exegesis are utilised during these descriptions. Efforts have been made to provide information about personality, concepts related to goodness and evil, and how they are addressed in the Qur'an before giving information about good and evil personalities. Historical information about the personalities discussed in the study is presented first, followed by their portrayal in the Qur'an.
Keywords: Personality, Good, Evil, Thematic Approach.