Temporomandibular eklem rahatsızlıklarında postoperatif ve hastanedeki rehabilitasyon programlarının fonksiyonel değişiklikler üzerine olan etkilerinin karşılaştırılması /
Yazar: NALAN BÖLÜKBAŞ
Danışman: PROF.DR. CİHAN AKSOY
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2005
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
ÖZET GİRİŞ: Temporomandibular eklem ve çevre yapılanıl hastalıkları sıklıkla karşılaşılan bir durumdur. Toplumun ortalama yarısında TME disfonksiyonun belirtisi olduğu tespit edilmiştir. Konservatif tedaviye altı ay boyunca cevap vermeyen % 5'lik gruba cerrahi tedavi uygulanmaktadır. Cerrahiden sonraki ilk 24 saatte başlayan rahabilitasyonun anormal fibröz doku oluşumunu önlemede önemli bir rolü vardır. TMER e yönelik yapılan her türlü cerrahi girişim sonrası uygun postoperatif rehabilitasyon programına alman hastalarda, ağrının azalması, eklem fonksiyonunun yeniden sağlanması ve sonraki zedelenmelere karşı eklemi korumaya yönelik belirgin bir basan elde edildiği bildirilmiştir AMAÇ: Bizim çalışmamızın amacı redüksiyonsuz disk deplasmanı nedeni ile kondiler diskopeksi uygulanan hastalarda hastanede uygulanan egzersiz programı ile evde uygulanan egzersiz programlannm çene fonksiyonlan ve yaşam kalitesi üzerine olan etkilerini araştırmaktır. MATERYAL VE METOD: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı, Multidisipliner Çene Eklemi Hastalıkları Tanı ve Tedavi Ünitesine başvuran, redüksiyonsuz disk deplasmanı tanısı konmuş 40 hastanın randomize edilerek çalışmaya alındı.Ancak 1.1.2004-1.5.2005 tarihleri arasında kriterlere uygun 31 hastanın altıncı ay dahil kontrolleri yapılabildi. Çalışma grubunda 16 hasta, kontrol grubunda 15 hasta olarak çalışma tamamlandı. Tüm hastalara ameliyat öncesi işlem konusunda bilgi verildi, hastalığın nedenlerine ve koruma yöntemlerine yönelik eğitici açıklamalar yapıldı. Hastaların yaşlan, cinsleri, eğitim durumları meslekleri ve ek bir hastalığa sahip olup olmadıkları sorgulandı ve kayıt edildi. Tüm hastalara aynı cerrahi prosedür uygulandı (kondiler diskopeksi) ve tüm hastalar operasyon sonrası aynı NSAİİ (meloksikam) bir ay boyunca kullandılar.Tüm hastalann fonksiyonel parametreleri Kraniomandibular İndeks kullanılarak maksimım ağız açıklıkları (MAA), pasif zorlamalı ağız açıklıkları (PZAA), protrüzyon, sağ, sol lateral hareket ölçümleri, istirahat ve aktivite VAS, protrüzyon, sağ, sol lateral hareketle ağrı düzeyleri, yaşam fonksiyonlan preoperatif, postoperatif 2.ay ve postoperatif ö.ay'da değerlendirildi. Her iki grubu da operasyon öncesi dönemde operasyona yönelik, erken dönem soğuk uygulama ve egzersiz programları hakkında bilgi verildi. Çalışma grubuna preoperatif dönemde postür egzersizleri, soğuk uygulama, diet uygulaması ve operasyon sonrası kademeli olarak yapacakları egzersizlere 93yönelik eğitim verildi. Hastanede haftada üç gün sekiz hafta boyunca egzersiz programı uygulandı. Tüm egzersizlerin her gün ve günde üç seans 30 dakika halinde yapılması konusunda hastalar motive edildi. Kontrol grubuna operasyon öncesinde soğuk, sıcak uygulamalar açıklandı ve hastalara uygulayacakları egzersiz programı 1. haftadan sonra iki haftalık kontrollerle sekiz hafta sonuna kadar anlatıldı.Her iki grupta sekiz hafta sonrasında iki haftalık aralıklarla altıncı aya kadar egzersize devam etmesi konusunda motivasyon amaçlı kontrollerde değerlendirildi. Çalışmada parametrik testlerden independent T Test ve Paired Sample Test kullanıldı. Ayrıca nonparametrik testler olan, Mann Whitney U Testi, Wilcoxon Testi uygulandı; p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. BULGULAR: Çalışma ve kontrol grubundaki hastaların kendi içinde preop-postop 2.ay, postop 2.ay-postop 6.ay ve preop-postop 6. ayda Paired Sample Test ile fonksiyonel parametrelerin karşılaştırılmalı değerlendirilmelerinde maksimum ağız açıklığı, pasif zorlamalı ağız açıklı, sağ,sol lateral hareket, algometrik ölçüm parametreleri parametreleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark mevcuttur (p<0.05). Çalışma ve kontrol grubunun kendi içinde ; istirahat VAS, hareket VAS parametresi açısından preop-postop 2.ay, postop 2.ay-postop 6.ay ve preop-postop 6. ay arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Protrüzyon, sağ, sol lateral hareket ağrı, yaşam fonksiyon parametrelerinde de her üç dönemde istatistiksel olarak anlamlı fark mevcuttur (p<0.05). Çalışma ve kontrol grubundaki hastaların preoperatif ve postoperatif 2. aydaki fonksiyonel parametreleri karşılaştırıldığında MAA, PZAA, protrüzyon parametrelerinde iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0.05). Çalışma ve kontrol grubundaki hastaların preoperatif ve postoperatif 2. aydaki istirahat VAS, aktivite VAS, protrüzyon, sağ lateral hareket parametreleri farkları karşılaştırıldığında her iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır. Çalışma ve kontrol grubundaki hastaların preop-postop 2.ay, preop-postop 6. ay algometrik ölçüm değerler farkları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Çalışma ve kontrol grubundaki hastaların preoperatif ve postoperatif 2. aydaki yaşam fonksiyon kalitesi farkları karşılaştırıldığında her iki grupta depresyon hissi, iştah ve uykunun etkilenmesi parametreleri dışında işteki yararlılık, gerginlik hissi ve çiğnemede zorluk parametreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0.05). Çalışma ve kontrol grubundaki hastaların preoperatif ve postoperatif 6. aydaki fonksiyonel parametrelerin farkları karşılaştırıldığında protrüzyon, sağ, sol lateral parametrelerinde iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır. Çalışma ve kontrol grubundaki hastaların 94preoperatif ve postoperatif ö.aydaki istirahat VAS aktivite, VAS, protrüzyonda ağn, sol lateral hareketle ağn fark değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark mevcut değildir (p>0.05). Çalışma ve kontrol grubundaki hastaların preoperatif ve postoperatif 6. aydaki yaşam fonksiyon farkları karşılaştırıldığında her iki grupta uyku, iştah etkilenmesi, işteki yararlılık, gerginlik, depresyon hissi parametreleri farkları karşılaştırıldığında her iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0.05). Ancak çiğnemede zorluk altıncı ay sonunda tedavi grubunda istatistiksel olarak anlamlı daha çok azalmıştır (p<0.05). SONUÇ: Çalışmamızda redüksiyonsuz disk deplasmanı nedeni ile kondiler diskopeksi uygulanan hastalarda ev egzersiz programlan ile hastanedeki egzersiz programlarının etkinliğini karşılaştırdık. Çalışma sonuçlarına göre cerrahi sonrası erken dönem hastanede uygulanan egzersiz programlan hastaların fonksiyonel parametelerinde ve ağrı düzeylerinde belirgin düzelme sağlamaktadır. Cerrahi sonrası erken dönem rehabilitasyonda cerrahlarla birlikte multidisipliner bir çalışma içinde olmak önemlidir. Hastalarda erken dönem maksimum ağız açıklığını elde edip, ağrıyı kontrol altına alma amaçlı hastanede egzersiz programlan düzenlemekle birlikte uzun dönem hastalan ev egzersiz programlan ile takip etmek mümkündür. 95

Abstract:
ABSTRACT PURPOSE: The goal of physical therapy after surgery is to control inflammation and achieve a normal range of motion. The purpose of this study is to compare the effects of the exercises programmes done at hospital and at home after temporomandibular joint (TMJ) surgery. MATERIALS and METHODS: There were 31 patients with non-reducing disc displacement that don't benefit from conservative treatment for six months. There were 16 patient in study group and 15 in control group. Each of these patients had had previously placed Mitek mini anchors and braided polyester sutures for TMJ articular disc stabilization. Study group did exercise three times a week for eight weeks. Control group did exercise at home. Vertical opening and the pain was evaluated by craniomandibular index. RESULTS: The vertical opening both in study and control group increase after surgery. But after agressive exercise programme at hospital the vertical opening in study group increase more. But at the end of the six month there were no significant difference in vertical opening between study and control group. CONCLUSION: Pysical therapy after early TMJ surgery increase tne vertical opening and reduce the pain but after that the home exercise therapy can be given to the patients. 96