Enflasyonun dış ticaret üzerindeki etkisi - Türkiye örneği
The effect of inflation on foreign trade – Turkey sample
Yazar: GİZEM KOMBAK
Danışman: PROF. DR. SADİ UZUNOĞLU
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Cari açık = Current account deficit ; Döviz kuru = Exchange rate ; Enflasyon = Inflation ; Ticaret = Trade ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export

Özet:
Dış ticaret, bir ülkedeki özel kişi ve kuruluşların veya kamu kuruluşlarının diğer ülkeler ile yaptıkları mal alım-satım işlemleridir. Dış ticaret, ülkelere küreselleşme sürecinde önemli katkılar sağlamaktadır ve ülkelerin daha ucuz, daha farklı ve daha kaliteli hizmet ve mal alım-satımını sağlayan bir sistemdir. Bu çalışma kapsamında, 2003-2019 dönemi mevsimsel verileri kullanılarak Türkiye'de dış ticaretteki değişimin enflasyon ve reel efektif döviz kurları tarafından nasıl etkilendiği incelenmiştir. Genişletilmiş Dickey-Fuller birim kök testleri yardımı ile serilerin bireysel zaman serisi özellikleri, Granger nedensellik testi ile seriler arasındaki nedensellik ilişkilerinin yönü ve Yapısal VAR analizi ile de değişkenler arası etki-tepki mekanizması belirlenmiştir.

Granger nedensellik test sonuçları cari açık ile enflasyon ve reel efektif döviz kuru arasında bir nedensellik olduğunu ortaya koymuştur. Yapısal VAR etki-tepki sonuçlarına göre enflasyon değişkenine verilen bir birim şokun değişkenler üzerindeki etkileri sırasıyla şöyle olmuştur: Şokun cari açık üzerinde genel olarak etkisi pozitif yönlü olup; enflasyon cari açığı artırmıştır. Bu sonuç enflasyon yüksek olduğu dönemde ithalat ile enflasyonu bastırma ile açıklanmaktadır.  Ancak reel efektif döviz kurunun enflasyona tepkisi ilk 6 dönemde negatif olup, sonrasında pozitif olmuştur. Yani enflasyon, 6 dönemden sonra reel efektif döviz kurunu artırarak, uluslararası rekabet gücünü düşürerek ithalatın yükselme ve ihracatı düşürme yönde etkilemiştir. Bununla birlikte reel efektif döviz kuru değişkenine verilen bir birim şok cari açık üzerinde negatif etki bırakarak, cari açığı negatif yönde etkilemiştir. Aynı şekilde reel efektif döviz kuru, enflasyon üzerinde de negatif etki bırakmıştır. Reel efektif döviz kuru artığında rekabet gücü düşerek ithalat hacmi yükselmiş ve böylece enflasyon düşmesi yönünde baskı oluşturmuştur.

Abstract:
Foreign trade is the purchase and sale transactions of private individuals and institutions or public institutions in a country with other countries. Foreign trade provides important contributions to countries in the process of globalization and it is a system that provides countries with cheaper, different and better quality services and goods. In this study, the effect of inflation and real effective exchange rates on foreign trade in Turkey over 2003-2019 period is examined by using seasonal data. With the help of extended Dickey-Fuller unit root tests, individual time series characteristics of the series, direction of causality relationships between the series with Granger causality test and the effect-response mechanism between variables were determined with the help of Structural VAR analysis.

Granger causality test results revealed a causality between the current account deficit and inflation and the real effective exchange rate. According to the structural VAR effect-response results, the effects of one unit shock on the variables were as follows: Generally, the impact of the shock on the current account deficit was positive; inflation increased the current account deficit. This result is explained by the suppression of inflation with import in the period when inflation is high. However, the reaction of real effective exchange rate to inflation was negative in the first 6 periods and then positive. In other words, inflation increased the imports and decreased the exports, increasing the real effective exchange rate and decreasing international competitiveness after 6 periods. Besides, one unit shock to the real effective exchange rate variable had a negative impact on the current account deficit and negatively affected the current account deficit. Likewise, the real effective exchange rate had a negative impact on inflation. In the real effective exchange rate increase, the competitiveness decreased and the import volume increased, thus putting pressure on the fall in inflation.