Boşanmış ve boşanma aşamasında olan bireylerin psikolojik esneklik ve boşanmaya uyum düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the levels of psychological flexibility with adjustment to divorce of individuals divorced and in the stage of divorce
Yazar: CEYLAN UĞUREL
Danışman: PROF. DR. NURTEN SARGIN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırma, boşanmış ve boşanma aşamasında olan bireylerin psikolojik esneklik ile boşanmaya uyum düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada betimsel yönteme dayalı ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2022 yılının ekim ayı ile 2023 yılının haziran ayı arasındaki 9 aylık süreçte İstanbul Anadolu Adalet Sarayı'ndaki aile mahkemelerine ve İstanbul Anadolu Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü'ne başvuru yapan boşanmış ve boşanma aşamasında olan 435 birey oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama amacıyla Francis, Dawson ve Golijani-Moghaddam (2016) tarafından geliştirilen, Türkçeye uyarlama çalışması Karakuş ve Akbay (2020) tarafından yapılan Psikolojik Esneklik Ölçeği ile Nazlı ve arkadaşları (2021) tarafından geliştirilen Yetişkin Boşanmaya Uyum Ölçeği kullanılmıştır. Sosyodemografik veriler ise araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu ile elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler Bağımsız Örneklemler t testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), çoklu karşılaştırmalar için Bonferroni testi, Pearson Korelasyon Katsayısı analizi, çoklu doğrusal regresyon analizi, doğrusal regresyon analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda; boşanmış ve boşanma aşamasında olan bireylerin boşanmaya uyum düzeylerinin psikolojik uyum, sosyal ilişkilerde uyum, köken aile ilişkilerinde uyum alt boyutlarında ve Yetişkin Boşanmaya Uyum Ölçeği toplam puanında evlilik sürelerine, sahip oldukları çocuk sayısına, eğitim durumlarına ve algıladıkları sosyoekonomik durumlarına göre anlamlı bir farklılığın gözlendiği, bir işte çalışan bireylerin psikolojik uyum alt boyut puanlarının daha yüksek olduğu, bireylerin yaşlarına göre Yetişkin Boşanmaya Uyum Ölçeği toplam puanında boşanmaya uyum düzeylerinin farklılaştığı görülmüştür. Psikolojik esnekliğin değerler ve değerler doğrultusunda davranış alt boyutunda bireylerin cinsiyetlerine, boşanmayı başlatma durumlarına ve sosyoekonomik düzeylerine göre farklılaşma görülürken bağlamsal benlik ve ayrışma boyutunda sadece sosyoekonomik açıdan farklılaşma olduğu tespit edilmiştir. Psikolojik esnekliğin kabul alt boyutunda bireylerin cinsiyetlerine ve eğitim düzeylerine göre farklılaşmanın olduğu, an'da olma alt boyutunda ise bireylerin psikolojik destek alma durumlarına, yaşlarına, eğitim düzeylerine, evlilik sürelerine ve sahip oldukları çocuk sayılarına göre anlamlı bir farklılaşma olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Psikolojik esnekliğin alt boyutları olan değerler ve değerler doğrultusunda davranış, an'da olma boyutları ile yetişkin boşanmaya uyum toplam puan ve alt boyutları arasında pozitif yönlü, istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu, kabul boyutu ile yetişkin boşanmaya uyum toplam puan ve psikolojik uyum alt boyutu arasında pozitif yönlü, istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu, psikolojik esneklik toplam puanı ile yetişkin boşanmaya uyum toplam puan ve alt boyutları arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Araştırmadan elde edilen sonuçlara dayalı olarak önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
This research was conducted to examine the relationship between the psychological flexibility (getting in contact with the present moment, acceptance, cognitive decomposition, contextual self, values and behaviors) and the level of adjustment to divorce (psychological adjustment, root family relationship dimension, cohesion in social relations) of divorcees and the individuals getting a divorce. A correlational survey model based on descriptive method was used in the research. The sample was of 435 divorced and individiuals going through divorce who have applied to the family courts, from October 2022 to June 2023, in Legal Support and Victim Services Directorate in Istanbul Anatolia Palace of Justice. The Psychological Flexibility Scale, developed by Francis et al. (2016) and was adapted into Turkish by Karakuş and Akbay (2020), and the Adult Divorce Adaptation Scale, developed by Nazlı et al. (2021), were used to collect data in the study. Sociodemographic data were obtained through the Personal Information Form developed by the researcher. The collected data were analyzed via Independent Samples t-test, One-Way Analysis of Variance (ANOVA), Bonferroni test for multiple comparisons, Pearson Correlation Coefficient analysis, multiple linear regression analysis, linear regression analysis. In the findings of the study, the divorce adjustment levels showed a significant difference between psychological adjustment, cohesion in social relations, root family relationship dimension, and marriage duration, number of children, educational status, age, and perceived socioeconomic status. It has been observed that the psychological adjustment of the individuals with a job were higher. While there was statistically significant difference between the values and behaviors and gender, divorce initiation status and income level, there was only significant difference between contextual self, cognitive decomposition and socioeconomic level. There was significant difference between acceptance level and gender and education level, and also, a significant difference was spotted between getting in contact with the present moment and receiving psychological support, age, education level, marriage duration and number of children. A positive, statistically significant relationship was found between the values and behaviors, getting in contact with the present moment and the adult divorce adjustment and its sub-dimensions. It was determined that there was a positive and statistically significant relationship between the acceptance, adjustment to adult divorce, and psychological adjustment. Also, there was a positive, statistically significant relationship between psychological flexibility and adult divorce adjustment and its sub-dimensions. Suggestions were made based on the results obtained from the research.