Dubrovnikli tüccarların Balkanlar'daki ticarî faaliyetleri ve organizasyonu: XVII. yüzyıl /
Yazar: NEDİM EMİN
Danışman: PROF. DR. İDRİS BOSTAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeniçağ Tarihi Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı İmparatorluğu'nun koruması altında ve haraçgüzârı olarak Dubrovnik'in XV-XVII. yüzyılları arasında Balkanlar?daki ticari başarısı küçük bir şehir devletinden beklenmeyen boyutlara ulaşmıştır. Osmanlı Balkanlar coğrafyasındaki ihracat ve ithalatın önemli bir kısmını tekelinde tutan Dubrovniklilerin bu performansı, ahidnâme ile belirlenen himaye bedelinin ve ticari imtiyazlarının sağladığı avantajların yanısıra Dubrovnik?te XIII. yüzyıldan itibaren oluşan ticaret geleneği ile de ilintilidir. Dubrovnikli tüccarlar Ortaçağ?da Doğu?da Bizans, Venedik, Normanlar, Balkanlar?da ise Sırp ve Bosnalı krallıklar ile Karadağ ve Zeta despotlukları arasında denge politikaları izleyerek ayakta kalmayı başarmıştır. Dolayısıyla sadece ticaret yapmayı değil ticaret yapabilmek için askeri güce sahip olmadan güçlü diplomasi taktikleri uygulayarak amacına ulaşma güdüsü Dubrovnik?in en önemli özelliği olmuştur. Daha sonra Osmanlı döneminde Venedik, Macaristan, Bizans gibi aktörler arasında yeni bir denge arayışına giren Dubrovnik hedeflediğinden fazlasını almıştır. Savunması çok zor olan bu şehrin himayeye şiddetle ihtiyaç duyması ve Osmanlı?nın da Avrupa ile ticari anlamda irtibata geçmeye başlaması bir anda Dubrovnik ile Osmanlı?nın yolunu kesiştirmiştir. Dubrovnik Cumhuriyeti bu rolünün gayet farkında olarak yüksek bedellerle ödediği haraca karşılık Osmanlı?dan hammadde zengini Balkanlar?daki ticaretini mükemmel işleyen ticari organizasyonu sayesinde kısa sürede tekeline almayı başarmıştır.

Abstract:
Dubrovnik as a tributary small city state managed to reach unexpected but impressive success between XV and XVII centuries under the Ottoman Empire. The merchants of Durbovnik held a significant portion of the exports and import flows of the Ottoman Balkans. This performance by the merchants of Durbovnik can be explained through the ahidname?s advantages which includes extensive commercial concessions. There is no doubt that these advantages are associated to Dubrovnik?s tradition of trade that began from the XIII Century. In the middle age, Dubrovnik merchants survived by following a policy of balance between the big players (i.e: Byzantine, Venetian, Normans) and the local actors (i.e., the Bosnian and Serbian Kingdoms as well as the Zeta Despots).  In order to protect its advantage point it enjoyed in trade relations, Dubrovnik focused its main political activities on ensuring strong diplomacy rather than focusing on military force. The defense of Dubrovnik was a difficult task to complete strategically, thus, ensuring a good diplomacy policy was observed a pragmatic priority option. Two main factors united the Dubrovnik with the Ottoman Empire. On the one hand, Dubrovnik held a need for security and protection that the empire could guarantee. On the other hand, the network the Ottoman Empire secured with Europe was an important opportunity for Dubrovnik to expand its trade relations. Profoundly aware of their role and influence, Dubrovnik merchants managed to structure themselves in such a way to create a trade organization that would control the commercial monopoly of raw materials.