Multipl myelom hastalarında erken ölümle ilişkili risk faktörleri
Early death risk factors in multiple myeloma disease
Yazar: ONUR KERİM
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT YAVUZ MALKAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahiliye Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Hematoloji = Hematology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Mortalite = Mortality ; Multipl miyelom = Multiple myeloma ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Risk faktörleri = Risk factors ; Ölçekler = Scales ; Ölüm = Death

Özet:
AMAÇ: Multipl myelom (MM), en sık görülen hematolojik neoplazilerden birisidir. Myelom hastalarında erken ölüm %4-25 arasında değişmektedir. MM'da erken ölüm genç ve transplantasyona uygun hastalarda daha az görülmektedir. Kötü performans skorunun, yüksek LDH düzeyinin, düşük trombosit sayısının ve yüksek CRP seviyesinin, MM hastalarında erken ölümle ilişkili olduğu ileri sürülmüştür. Erken ölüm risk faktörleri konusunda çalışmalar devam etmektedir. Biz bu çalışmamızda multiple myelom hastalarında erken ölüm risk faktörlerini saptamayı amaçladık.
 GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya 2010 ile 2021 yılları arasında Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hematoloji Kliniği'ne tedavi ve takip amacıyla başvuran 79 MM hastası dahil edilmiştir. Hasta verileri geriye dönük olarak incelenmiştir. İstatistiksel analizler SPSS V.25 ile yapıldı. Çalışmanın sonlanım noktası "MM hastalarında erken ölüme etki eden risk faktörleri" idi. Hastalara ait parametreler öncelikle tek değişkenli analizle incelendi ve p < 0,05  altında anlamlılık derecesine sahip parametreler çok değişkenli analize alındı. Çok değişkenli analizler anlamlılık düzeyi p < 0,05 olarak kabul edildi. Çok değişkenli analizdeki parametrelerin önem sırası lojistik regresyon ve ileriye doğru benzerlik oranı ile değerlendirildi.
BULGULAR: Parametrik dağılan sürekli verilerin T-Test ile yapılan istatistiğinde yalnızca M protein düzeyi (p=0,007) anlamlı bulunmuştur. Parametrik dağılmayan sürekli verilerin Mann-Whitney U testi ile yapılan analizinde tanı anında hastanın BUN değeri (p=0,001) ve hastanın hemoglobin değeri (p=0,001) anlamlı bulunmuştur. Kategorik verilerin erken ölüm olan ve olmayan iki grupta ki kare veya fisher kesin testi kullanılarak yapılan analiz sonucuna göre hastaya OKİT yapılmış olması (p=0,004), hastaların tanı anındaki ECOG skoru (p=0,001), hastaların tanı anındaki R-ISS evresi (p=0,002), hastalara yapılan MRI da birden fazla 5mm ve daha büyük boyutta lezyon mevcudiyeti (p=0,038), hastalarda plasmositom varlığı (p=0,008), IMWG kriterlerine göre indüksiyon sonrası tedavi yanıtı kategorileri (p=0,004) anlamlı bulunmuştur. Tek değişkenli lojistik regresyon analizini takiben yapılan ileriye dönük olasılık yöntemi tatbik edilen çok değişkenli lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre yalnızca tek parametre anlamlı bulunmuştur. Hastanın tanı anındaki ECOG skoru erken ölümü belirlemede yüzde 84,6'lık tahmin gücü ile en etkili parametre olmuştur.
SONUÇ: Bu çalışmanın sonuçlarına göre, yeni tanı MM hastalarında ECOG skoru dikkatlice incelenmeli, ECOG skoru yüksek olan hastalar MM erken ölüm açısından yüksek riskli kabul edilmelidir. MM hastalarında erken ölümle ilişkili risk faktörlerini öngörebilmek ve yüksek R-ISS evreleme sisteminde ECOG'un potansiyel yerini araştırmak için özellikle hasta katılımının daha fazla olduğu prospektif, çift kör, randomize, kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. Sonuç olarak, yeni tanı yüksek ECOG skorlu MM hastalarında, klinik durumları elverişli ise tercihen yeni nesil, düşük toksisiteli, hedefe yönelik tedavi ajanlarının erken basamak tedavide kullanılması ile MM hastaların erken ölümünün engellenmesi ve daha uzun ilerlemesiz ve genel sağkalım elde edilmesi için önemli bir tedavi yaklaşımı olabilir.

Abstract:
OBJECTIVE: Multiple myeloma (MM) is one of the most common hematological neoplasms. Early death in myeloma patients ranges from 4-25%. Early death in MM is less common in young patients who are suitable for transplantation. It has been suggested that poor performance score, high LDH level, low platelet count and high CRP level are associated with early death in MM patients. Studies on early death risk factors are ongoing. In this study, we aimed to determine the risk factors for early death in multiple myeloma patients.
 MATERIALS AND METHODS: 79 MM patients who applied to the Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital Hematology Clinic for treatment and follow-up between 2010 and 2021 were included in the study. Patient data were reviewed retrospectively. Statistical analyzes were performed with SPSS V.25. Study endpoints were "risk factors affecting early death in MM patients". Parameters of the patients were primarily analyzed with univariate analysis and parameters with a significance level below p<0.05 were included in multivariate analysis. The significance level of multivariate analyzes was accepted as p<0,05. The order of importance of the parameters in the multivariate analysis was evaluated by logistic regression and forward similarity ratio.
RESULTS: Only the M protein level (p=0,007) was found to be significant in the statistics of parametrically distributed continuous data using the T-Test. In the analysis of the continuous data without parametric distribution using the Mann-Whitney U test, the patient's BUN value at the time of diagnosis (p=0,001) and the patient's hemoglobin value (p=0,001) was significant. According to the results of the analysis of categorical data using chi-square or fisher exact test in two groups with and without premature death, not performed autologous hematopoietic cell transplantation (HCT) on the patient (p=0.004), ECOG score at the time of diagnosis (p=0.001), R-ISS stage (p=0,002), presence of lesions more than one and greater than or equal to 5 mm in MRI performed on patients (p=0,038), presence of plasmacytoma in patients (p=0,008), post-induction treatment response categories according to IMWG criteria (p=0,004). According to the results of the multivariate logistic regression analysis with the prospective probability method applied following the univariate logistic regression analysis, only one parameter were found to be significant. The ECOG score of the patients at the time of diagnosis was the most effective parameter with 84.6 percent predictive power in determining early death.
CONCLUSION: According to the results of this study, the ECOG score should be carefully examined in newly diagnosed MM patients, and patients with high ECOG score should be considered at high risk for MM early death. Prospective, double-blind, randomized, controlled studies with higher patient participation are needed to predict the risk factors for early death in MM patients and to investigate the potential place of ECOG in the high R-ISS staging system. As a result, in newly diagnosed MM patients with high ECOG scores, if the clinical conditions are favourable, preferably using new generation low-toxicity targeted therapy agents in early-stage treatment may be an important treatment approach to prevent early death of MM patients and to achieve longer progression-free and overall survival.