19.yüzyılda ingiltere'nin hindistan sömürge yolunu koruma politikası /
Yazar: ELİFE UZUN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÇABUK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
19. yüzyılda Hindistan ve Hindistan ticaret yolu İngiltere'nin en büyük gelir kapısı olmuştur. İngiltere, Hindistan'ı sömürgeleştirmek için önce Ümit Burnu üzerinden geçen yolu kullanmıştır. 16-18.yüzyıllar arasında  bu yolu kullanan İngiltere, Ümit Burnu yolunun uzun ve tehlikelerle dolu olmasından mütevellit daha kısa yollar arayışına girmiştir. Böylece  Basra Körfezi ve Kızıldeniz ticaret yollarını kullanmaya başlamıştır. Bu toprakların Osmanlı Devleti'nin kontrolünde olması, Fransa ve Rusya'nın bu yolları ve Hindistan'ı tehdit etmesi İngiltere'yi bu yollara hâkim olma çabasına ve kontrolde tutma politikasına yönlendirmiştir. 19. Yüzyıl boyunca Fransa, Rusya ve Almanya gibi ülkeler İngiltere'nin Hindistan'a giden ticaret yollarını tehdide devam etmiştir.  
19. yüzyılda İngiltere için Hindistan'a ulaşan en önemli ticaret yollarından diğerleri Basra Körfezi ticaret yolu ve Kızıldeniz ticaret yolu olmuştur. Basra Körfezi ticaret yolu, önceleri Fransa tarafından Mısır İşgali ile tehdit edilmiş sonrasında Fransa'nın Lübnan, Suriye, Irak ve Basra Körfezi'ndeki küçük devletleri işgal etme teşebbüsleri ile devam etmiştir.  İngiltere askeri, diplomatik veya ekonomik hamlelerle Fransa'nın bölgede etkili olmasına engel olmuştur. 
İngiltere için diğer tehditler Rusya ve Almanya'dan gelmiştir.Napolyon savaşları sonrası Avrupa'daki bozulan dengeyi yeniden sağlamak için Viyana Kongresi toplanmış ve kongre de alınan kararlar Rusya'nın aleyhine olmuştu. 1853-1856 Kırım Savaşı'nda İngiltere ve Fransa Rusya'ya karşı Osmanlı'nın yanında yer alarak Rusya'yı Akdeniz'den uzak tutmayı hedeflemiştir. İngiltere ve Fransa'nın bu adımına karşı harekete geçen Rusya, özellikle 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrası Hindistan'a giden ticaret yolunu tehdit etmeye başlayınca İngiltere Kıbrıs'a üs kurarak bu girişimlere engel olmaya çalışmıştır. Diğer yandan Almanya siyasi birliğini sağladıktan sonra bölgeye olan ilgisini artırarak Osmanlı Devleti'nden imtiyazlar elde edip özellikle Bağdat demiryolu ihalesini alarak İngiltere'yi bölgede etkisiz hale getirmek istemiştir.
Avrupalı devletler ve İngiltere için özellikle 1869 yılında Süveyş Kanalı'nın açılması ile birlikte Kızıldeniz yolunun önemi artmıştır. İngiltere kanalın hisselerinin büyük bölümünü satın almış ve kanalda hâkimiyet kurmuştur. Akabinde de Mısır'ı işgal etmiştir. Daha sonra Kızıldeniz'e müdahale edebilecek konumdaki Sudan, Somali, Umman, Yemen ve Aden Körfezi girişindeki adaları işgal ederek ticaret yolunun güvenliğini sağlamıştır.
19. yüzyılda İngiltere için Basra ve Kızıldeniz yolları Ümit Burnu üzerinden geçen yoldan daha önemli bir hale gelmiştir. Ancak İngiltere Ümit Burnu yolunun güvenliğini sağlamak için yine Fransa ve Almanya ile mücadele etmek zorunda kalmıştır.

Abstract:
In the 19th century, India and the trade route to India became the largest source of income for England. Initially, England used the route passing through the Cape of Good Hope to colonize India. However, between the 16th and 18th centuries, England sought shorter routes due to the long and perilous nature of the Cape of Good Hope route. Consequently, it began using the trade routes of the Persian Gulf and the Red Sea. The fact that these lands were under the control of the Ottoman Empire, and the threats posed by France and Russia to these routes and India, led England to strive for dominance and control over these routes. Throughout the 19th century, countries.
In the 19th century, the other most important trade routes for England to reach India were the Persian Gulf trade route and the Red Sea like France, Russia, and Germany continued to threaten England's trade routes to India trade route. The Persian Gulf trade route was initially threatened by France through the occupation of Egypt, followed by France's attempts to occupy small states in Lebanon, Syria, Iraq, and the Persian Gulf. England prevented France from becoming influential in the region through military, diplomatic, or economic maneuvers.
Other threats to England came from Russia and Germany. In the Crimean War of 1853-1856, England and France sided with the Ottoman Empire against Russia and aimed to keep Russia away from the Mediterranean. When Russia, which took action against this step of England and France, began to threaten the trade route to India, especially after the 1877-1878 Ottoman-Russian War, England tried to prevent these attempts by establishing a base in Cyprus. On the other hand, after achieving political unity, Germany increased its interest in the region and wanted to neutralize England in the region by obtaining privileges from the Ottoman Empire and especially by winning the Baghdad railway tender.
For European states and England, the importance of the Red Sea route increased, especially with the opening of the Suez Canal in 1869. England purchased the majority of shares in the canal and established dominance over it, subsequently occupying Egypt. Furthermore, England secured the safety of the trade route by occupying Sudan, Somalia, Oman, Yemen, and islands at the entrance to the Gulf of Aden, all of which could potentially interfere with the Red Sea.
In the 19th century, the Persian Gulf and Red Sea routes became more important for England than the route passing through the Cape of Good Hope. However, to ensure the security of the Cape of Good Hope route, England continued to struggle against France and Germany.