Santral venöz kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonu gelişiminin ve risk faktörlerinin prospektif olarak izlenmesi
Prospective monitoring of the development and risk factors of central venous catheter-related bloodstream infection
Yazar: SELİN YALINÇ
Danışman: DOÇ. DR. ALPAY ARI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology
Dizin: Kan dolaşımı = Blood circulation ; Kan hastalıkları = Hematologic diseases ; Kateterizasyon = Catheterization ; Kateterizasyon-periferik = Catheterization-peripheral ; Prospektif çalışmalar = Prospective studies ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Amaç: Santral venöz kateterlerin özellikle yoğun bakımlarda yaygınlaşmasıyla birlikte yol açtığı kan dolaşımı enfeksiyonları da sıklıkla görülmekte, bu da hastane yatış süresinin uzamasına ve maliyette artışa yol açmaktadır. Sağlık hizmeti ilişkili olarak oluşan bu enfeksiyonlar rehberlerin paket önerilerine uyum sağlanarak önlenebilmektedir. Bu çalışmada santral venöz kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonları (SVK-KDE) gelişiminin ve risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda üçüncü basamak bir sağlık merkezinde 1 Temmuz 2019- 1 Ocak 2020 tarihleri arasında santral venöz kateter uygulanan hastalara yapılan günlük vizitlerle SVK-KDE risk faktörlerinin belirlenmesi planlandı. Bu vizitlerde kateter enfeksiyonu için risk oluşturabilecek; hasta özellikleri [Vücut Kitle indeksi (VKİ), Diyabetes Mellitus (DM), Konjestif kalp yetersizliği (KKY) vb], kateter takılma sürecine ait bilgiler ve kateter izleminde risk oluşturabilecek diğer uygulamaların (ilaç uygulamaları, kan transfüzyonları, mekanik ventilasyon vb. girişimler) değerlendirilmesi planlandı. Hemodiyaliz kateteri uygulanan hastalar, 18 yaş altı hastalar ve gebeler çalışmaya alınmadı. Gözlemlenebilen kateterizasyon işlemlerindeki davranış paternleri kaydedildi.
Bulgular: Çalışmaya yaşları 18-99 arasında değişen ve yaş ortalaması 61,52±17,7 olan 102'si kadın 113'ü erkek toplam 215 hasta dahil edildi. Bu hastalara uygulanan 248 kateterin takibinde, 4068 kateter gününde 27 SVK-KDE gelişti. SVK-KDE gelişiminde risk faktörlerinin tek değişkenli analizinde vücut kitle indeksi "(VKİ)>25" (p = 0,042), "diyabetes mellitus" (DM) (p = 0,036), "mekanik ventilasyon desteği" (p = 0,028) durumu istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Ameliyathanedeki kateterizasyon işlemlerinde "el hijyeni" ve "maksimum bariyer önlemleri" uyumunun %100 olduğu görüldü. "Kateterizasyon işleminin ameliyathanede uygulanması"nın (p = 0,009) riski anlamlı ölçüde azalttığı görüldü. Çok değişkenli analizde "VKİ>25" artmış risk ile ilişkili olduğu, "kateterizasyonun ameliyathanede uygulanması"nın ise riski azaltan bir faktör olduğu belirlendi. İzole edilen etkenlerin %57'si Gram negatif, %32'si mantar, %11'i Gram pozitif olarak saptandı
Sonuç: Santral venöz kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonu için bağımsız risk faktörü bulunan hastalarda, düzenlenecek paket uygulamalarına tam uyum ile enfeksiyon oluşumu en aza indirilebilir.
Anahtar kelimeler: kan dolaşımı enfeksiyonu, santral venöz kateter, önleme, risk faktörleri

Abstract:
Aim: Central venous catheters, are commonly using especially in intensive care units. This has resulted in bloodstream infections and other complications. Catheter-related bloodstream infections (CRBSI) are causing to increase the cost and length of the stay in hospital. These healthcare-associated infections can be prevented by complying with the bundle recommendations by the guidelines. In our study, it was aimed to determine the development and risk factors of CRBSIs.
Materials and Methods: In this prospective study, it was planned to determine the risk factors for CRBSIs by following the patients on daily visits. Patients who had catheter placements were observed between July 1st, 2019, and January 1st, 2020 in a tertiary care hospital. In these visits, it was planned to evaluate the elements that may pose a risk for CRBSI; such as patient characteristics [Body mass index (BMI), diabetes mellitus (DM), congestive heart failure, etc.], information about the catheter insertion process, other treatments (medications, blood transfusions, mechanical ventilation, etc.). Patients under 18, dialysis catheter placements, and pregnant women excluded. Behavioral patterns of the insertion process that possible to be observed evaluated and noted.
Results:
The study included a total of 215 patients, 102 female and 113 male, aged between 18-99 and mean age 61,52±17,7. In the follow-up of 248 catheter placements of these patients, 27 CRBSIs were developed on 4068 catheter days.
Of the isolated agents, 57% were Gram-negative, 32% were fungal, 11% were Gram-positive. The bundle elements were checked as an observer in 24 catheter placements. "Hand hygiene" and "use of maximal sterile barrier precautions" before insertions were maintained 100% in operating room catheterizations. Univariate analysis showed BMI>25 (p = 0,042), DM (p = 0,036), mechanical ventilation (p = 0,028) were statistically significant risk factors. It was observed that "performing the catheterization procedure in the operating room" (p = 0.009) significantly reduced the risk. In the multivariate analysis, it was determined that "BMI>25" (p=0,039)
xiii
was associated with increased risk, while "administration of catheterization in the operating room" (p=0,04) was a risk-reducing factor.
Conclusion: For the patients who had independent risk factors for CRBSI, the infection rates can minimize by complete compliance to bundle.
Keywords: bloodstream infection, central venous catheter, prevention, risk factors