Özel eğitim öğretmenlerinin zihinsel yetersizliği olan öğrencilerine okuma-yazma öğretimlerindeki uygulamaları ve karşılaştıkları problemler
Practices and problems encountered by special education teachers  when teaching reading and writing to students with intellectual disabilities
Yazar: DAMLA CİLVELİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE ERDEN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı; özel eğitim öğretmenlerinin hafif, orta ve ağır düzeyde zihinsel yetersizliği (ZY) olan öğrencilerine okuma yazma öğretim sürecindeki uygulamalarının incelenmesidir. Bu bağlamda, okuma yazmaya hazırlık çalışmaları, kullanılan öğretim yöntemleri, değerlendirme teknikleri, materyaller, öğretim süreci ve süreçte karşılaşılan sorunlar araştırılmıştır. Çalışma bir tarama araştırmasıdır. Araştırmanın katılımcıları Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep ve Mardin illerinde görev yapmakta olan 271 özel eğitim öğretmenidir. Veri toplama aracı bir ankettir. Verilerin çoğu kâğıda basılı formlar aracılığıyla ve küçük bir kısmı Google Forms üzerinden toplanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS programında analiz edilmiştir. Bulgular çapraz tablolar ile sunulmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulardan bazıları şunlardır: Özel eğitim öğretmenleri okuma yazma öğretiminden önce ZY olan öğrencilerinin özellikle ince motor becerilerini ve algı düzeylerini geliştirmeye önem vermektelerdir. Özel eğitim öğretmenleri en çok ses temelli cümle yöntemini kullanmakla birlikte farklı okuma yazma öğretim yöntemleri kullanmaktadır. Katılımcı özel eğitim öğretmenlerinin çok azı işlevsel okuma yazma öğretimi kullanmaktadır. Özel eğitim sınıflarında okuma yazma öğretiminde sıklıkla ilk okuma yazma kitapları kullanılmaktadır. Öğrencilerin değerlendirilmesinde çoğunlukla sistematik olamayan tekniklerin kullanıldığı bulunmuştur. Okuma yazma öğretim sürecinde öne çıkan sorunlar şunlardır; kullanılan yöntemlerin yeterli bulunmaması, aynı sınıfa devam eden öğrenciler arasında seviye farkları olması, öğrencilerin önkoşul beceri eksikleri olması, öğretmenlerin okuma yazma öğretiminde bilgi ve becerilerinin yeterli düzeyde olmaması, ailelerin çocuklarını destekleyememesidir. Okuma yazma öğretiminde pekiştireç kullanımı, tekrar çalışmaları, bireyselleştirme, grup öğretimi, akran öğretimi, ödevlendirme gibi konularla ilgili bilgi toplanmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the practices of special education teachers in the literacy teaching process to students with mild, moderate, severe intellectual disability (ID). In this context, the research has been conducted on literacy preparation activities, teaching methods used, assessment techniques, materials, implementation practices during instruction, and problems encountered in the process related to literacy readiness. This study is survey research. The participants of the study are 271 special education teachers working in Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, and Mardin cities. The data collection tool is a survey. Most of the data has been collected through printed forms on paper, and a small part has been collected through Google Forms. The data gathered in the study were analyzed descriptively using the SPSS program. The findings are presented in cross-tables. Some of the findings obtained after performing the data analyses are in the following. Special education teachers give importance to improving the fine motor skills and perception levels of their students with ID before literacy teaching. In addition to using mostly sound-based sentence methods, special education teachers use different literacy teaching methods. Functional literacy teaching is used by very few of the participating special education teachers. First reading and writing books are frequently used while teaching reading and writing in special education classes. It was found that unsystematic techniques were mostly used in assessing students with IDs. Leading problems found in relation to literacy teaching to students with ID were inadequacy of the methods used for teaching literacy to students with IDs, huge performance-level gaps between students with IDs placed in the same classroom, lack of prerequisite skills for literacy learning among students, special education teachers' lack of knowledge and skills for teaching literacy, and lack of parental support for students with IDs at homes. Data were also collected on topics such as the use of reinforcement in literacy teaching, repetition, individualized teaching, group teaching, peer teaching, and assigning homework.