Pamuklu mamullerde kullanılan çapraz bağlayıcı maddeler ile renk arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of the relationship between the crosslinking agents that are used for cotton fabrics and colour
Yazar: NAZLI BERNA UÇAL
Danışman: PROF.DR. MUSTAFA ABDULHALİK İSKENDER
Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
PAMUKLU MAMULLERDE KULLANILAN ÇAPRAZ BA LAYICIMADDELER LE RENK ARASINDAK L K N N NCELENMESHazırlayan: Nazlı Berna UÇALÖZETÇapraz ba layıcı kimyasal maddeler, tekstilde oldu u kadar, plastikler, adhesivsistemler ve polimerik sistemlerin modifikasyonu gibi tekstil dı ı alanlarda da yaygınbir ekilde kullanılmaktadır. Bu çalı mada, tekstilde pamuklu mamullerin kalıcıdüzgünlük özelliklerini geli tiren çapraz ba layıcı kimyasal maddeler üzerindedurulmu tur.Bu çalı mada pamuklu kuma larda kullanılan çapraz ba layıcı kimyasallarınrenk, buru mazlık açısı (WRA) çapraz ba lanma derecesi üzerindeki etkileriincelenmi tir.Çalı mada 3/1 dimi dokuma örgüsünde %100 pamuklu kuma ve reaktifboyarmaddeler kullanılmı tır. Numune kuma ların kalıcı düzgünlük apresi için çaprazba layıcı olarak formaldehit içermeyen 1,2,3,4-Bütantetrakarboksilik asit (BTCA),katalizatör olarak da sodyumhipofosfit monohidrat (SHP) kullanılmı tır.Tezin deneysel çalı malarında numune kuma lar boyarmadde üreticisitarafından önerilen bir reaktif boyama reçetesine göre boyanmı tır. Daha sonrakuma lar dört farklı BTCA konsantrasyonlarında ve dört farklı kürleme sıcaklıklarındaapre i lemine tabi tutulmu lardır. Kuma ta kalıcı düzgünlük apresinin meydanagetirdi i renk farklılı ının sayısal olarak ifade edilebilmesi için, apre i leminden önceve sonra olmak üzere renk de erleri ölçülmü tür.Ayrıca apre sonrasında numune kuma ların buru mazlık açıları ölçülmü tür.Apre i lemine tabi tutulan numunelerin saponifikasyon i leminden sonra metilenmavisi boyama metoduna göre çapraz ba lanma dereceleri ifade edilmi tir.Elde edilen sonuçlara istinaden; BTCA çapraz ba layıcısının farklıkonsantrasyon ve sıcaklıklarda pamuklu kuma larda renk üzerindeki etkisi, apresonrası verdi i buru mazlık etkisi ve çapraz ba lanma miktarları incelenmi tir.ANAHTAR KEL MELERKalıcı düzgünlük apresi, çapraz ba layıcı kimyasallar, selüloz.

Abstract:
THE INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN THECROSSLINKING AGENTS THAT ARE USED FOR COTTON FABRICS ANDCOLOURBy Nazlı Berna UÇALABSTRACTCrosslinking agents are widely used in non-textile applications like plastics,adhesive systems and modification of other polimeric systems, as well as textileapplications. In this research, crosslinking agents that impart durable press propertiesof cellulosic materials are studied.In this study, the effects of durable press finishing process on fabric color,wrinkle recovery angle (WRA) and crosslinking degree of cotton fabrics areinvestigated.In the study, 3/1 twill weave 100% cotton fabric and reactive dyes are used.For the durable press finish of fabric samples, 1,2,3,4-Butanetetracarboxylic acid(BTCA) is used as a non-formaldehyde crosslinking agent and sodiumhypophosphitemonohydrate (SHP) is used as catalyst.In the experimental part, fabric samples were dyed according to a reactivedyeing receipe recommended by the dyestuff producer. After dyeing, BTCA wasapplied to the samples at four different concentrations and at four different curingtemperatures. Colour values measured before and after the durable press finishingprocesses to obtain the colour differences of fabric samples which are produced byfinishing processes.Wrinkle recovery angles of fabric samples are measured after the finishingtreatments. To determine the crosslinking degree, the methylene blue method is usedafter the saponification of crosslinked samples.The effects of BTCA as a non-formaldehyde crosslinking agent on fabriccolour, on wrinkle recovery and on crosslinking degree at different concentrations anddifferent curing temperatures are investigated.KEYWORDSDurable press finish, crosslinking agents, cellulose.