Ailevi Akdeniz Ateşi ile takipli erişkin hastalarda migren komorbiditesi ve nöropsikolojik profilin incelenmesi
Examination of migraine comorbidity and neuropsychological profile in adult patients followed with family Mediterranean Fever
Yazar: NAGİHAN UZUN
Danışman: DOÇ. DR. SONER ŞENEL
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Ağrı = Pain ; Baş ağrısı = Headache ; Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders ; Komorbidite = Comorbidity ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Nöropsikoloji = Neuropsychology ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Ailevi Akdeniz Ateşi(AAA) ile takip edilen erişkin hastalarda migren görülme sıklığının tespit edilmesi ve bu hastaların nöropsikolojik bulgular açısından değerlendirilmesi amaçlandı.
Hastalar ve Yöntem: Çalışmaya Erciyes Üniversitesi Romatoloji polikliniğine başvuran, Tel-Hashomer kriterlerine göre AAA tanısı alan, 18-85 yaş aralığında olan, antipsikotik ve antidepresan kullanımı olmayan 105 hasta dahil edildi. Hastaların demografik verileri, detaylı tıbbi öyküleri, tam kan sayımı, biyokimya ve idrar tetkikleri kayıt altına alındı. Birleşik heterozigot ve homozigot mutasyonu olan hastalar bir grup, heterozigot mutasyonu olanlar ve mutasyon saptamayan hastalar bir grup olarak değerlendirildi. Ayrıca en az bir tane M694V mutasyonu içerenler ve M694V mutasyonu içermeyenler olarak ek gruplandırma yapıldı. Tüm hastalar migren varlığı açısından değerlendirildi. Hastalara nöropsikolojik değerlendirme için Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği (HAD), Eysenck Kişilik Anketi-Gözden Geçirilmiş Kısaltılmış Formu (EKA-GGK), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ), Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBÇTÖ) uygulandı. Migren saptanan hastalara ek olarak Migren Yeti Yitimi Ölçeği (MIDAS) uygulandı.
Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 105 hastanın 73'ü (%69,5) kadın, 32'si (%30,5) erkektir. Baş ağrısı şikayeti 56(%53,3) hastada saptanmış olup 32(%30,5) hastanın baş ağrısı tipi migren kriterlerine uygundu. Baş ağrısı saptanan hastaların 49'u, migren saptanan hastaların 31'i kadın olup baş ağrısı ve migren kadınlarda anlamlı yüksek bulundu (p<0,001, p<0,001). Heterozigot mutasyonu olan/mutasyon saptanmayan grupta (46 hasta) birleşik heterozigot/homozigot mutasyon saptanan gruba(59 hasta) göre migren anlamlı olarak yüksek(p:0,033) bulunurken baş ağrısı istatistiksel olarak anlamlı olmasa (p:0,78) da yüksek saptandı. M694V mutasyonu içermeyen hastalarda(43 hasta) en az bir tane M694V mutasyonu içerenlere(62 hasta) göre migren(p:0.011) ve baş ağrısı (p:0,044) anlamlı olarak yüksek saptandı. Hastaların aile, arkadaş, özel biri ve toplam algılanan sosyal destek puan ortalamaları sırasıyla 23,25±6,01, 19,20±7,36, 18,72±7,85,  61,18±16,65 olarak saptandı. EKA-GGK puanlarından dışa dönüklük ve nörotisizm ortalamaları sırasıyla 3,40±2,05 ve 3,70±1,68 olarak saptandı. Anksiyete ve depresyon puan ortalamaları sırasıyla 9,09±3,87, 7,56±3,80 olarak saptandı. Hastaların %48,6'sında depresyon, %41'inde anksiyete saptandı. Hastaların stresle başa çıkma tarzları değerlendirildiğinde aktif başa çıkma tarzlarını daha fazla kullandığı görüldü.
Sonuç: Çalışmamızda AAA ile takipli hastalarda baş ağrısı %53,3, migren %30,5 oranında saptandı. Baş ağrısı ve migren heterozigot mutasyonu olan/mutasyon saptanmayan hastalarda birleşik heterozigot/homozigot mutasyon saptanan hastalara göre daha sık görüldü. Ayrıca M694V mutasyonunu içermeyen hastalarda en az bir tane M694V mutasyonu içeren hastalara göre baş ağrısı ve migrenin daha fazla görüldüğü saptandı. Bu bulgular beklenilenin aksine  AAA hastalarında baş ağrısı ve migrenin inflamatuvar karakterde olmadığını, bilinmeyen patogenezle bu mutasyonların baş ağrısı ve migrenden koruyucu olduğunu düşündürmektedir.
Anahtar Kelimeler:	Ailevi Akdeniz Ateşi, Baş Ağrısı, Migren, Nöropsikolojik Değerlendirme

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the frequency of migraine in adult patients followed up with Familial Mediterranean Fever (FMF) and to evaluate these patients in terms of neuropsychological findings.
Patients and Methods: The study included 105 patients who applied to the Erciyes University Rheumatology outpatient clinic, were diagnosed with FMF according to Tel-Hashomer criteria, were between the ages of 18-85, and were not using antipsychotics or antidepressants. Demographic data, detailed medical history, complete blood count, biochemistry and urinalysis of the patients were recorded. Patients with combined heterozygous and homozygous mutations were evaluated as one group, and patients with heterozygous mutations and no mutations were evaluated as a group. In addition, additional grouping was made as those containing at least one M694V mutation and those without M694V mutations. All patients were evaluated for the presence of migraine. Hospital Anxiety Depression Scale(HAD), Eysenck Personality Questionnaire Revised Short Form(EPQR-S), Multidimensional Scale of Perceived Social Support(MSPSS),  Coping with Stress Scale were administered to the patients for neuropsychological evaluation. In addition, Migraine Disability Assessment Scale(MIDAS) was applied to patients with migraine.
Results: Of the 105 patients included in our study, 73 (69.5%) were female and 32 (30.5%) were male. Headache complaint was detected in 56 (53.3%) patients, and the headache type of 32 (30.5%) patients was suitable for migraine criteria. 49 patients with headache and 31 patients with migraine were women, and headache and migraine were found to be significantly higher in women (p<0.001, p<0.001). Migraine was found to be significantly higher (p:0.033) in the group with heterozygous mutation/no mutation (46 patients) compared to the group with combined heterozygous/homozygous mutation (59 patients), while headache was found to be higher although it was not statistically significant (p:0.78). Migraine (p:0.011) and headache (p:0.044) were found to be significantly higher in patients without M694V mutation (43 patients) compared to patients with at least one M694V mutation (62 patients). The mean scores of family, friend, special someone and total perceived social support of the patients were found to be 23.25±6.01, 19.20±7.36, 18.72±7.85, 61.18±16.65, respectively. The mean scores of extraversion and neuroticism from the EPQR-S scores were found to be 3.40±2.05 and 3.70±1.68, respectively. Anxiety and depression mean scores were found to be 9.09±3.87 and 7.56±3.80, respectively. Depression was detected in 48.6% of the patients and anxiety was found in 41% of the patients. When the patients' styles of coping with stress were evaluated, it was seen that they used active coping styles more.
Conclusion: In our study, headache was found in 53.3% and 30.5% in migraine in patients followed up with FMF. Headache and migraine were more common in patients with/without heterozygous mutations compared to patients with combined heterozygous/homozygous mutations. In addition, it was determined that headache and migraine were more common in patients without M694V mutation than in patients with at least one M694V mutation. These findings suggest that, contrary to expectations, headache and migraine in FMF patients are not inflammatory in character, and that these mutations are protective against headache and migraine with unknown pathogenesis.
Keywords: 	Familial Mediterranean Fever, Headache, Migraine, Neuropsychological Evaluation