Kronik lenfositik lösemili hastalarda sağlık ilişkili yaşam kalitesinin değerlendirilmesi ve bunu etkileyen klinik ve laboratuvar parametrelerin araştırılması
Health related quality of life in patients with chronic lymphocytic leukemia evaluation of clinical and laboratory parameters affecting it investigating
Yazar: ELİF BÜŞRA AKKUŞ KAPLAN
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA TANRIKULU
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Kronik lenfositik lösemi(KLL) lenfoproliferatif bir hastalıktır ve 
monoklonal B lenfositlerin çoğalması sonucu gelişir. Batı ülkelerinde en sık görülen 
lösemi türüdür. Ortalama görülme yaşı 70 civarı olup, ileri yaş hastalığıdır. KLL'li 
hastaların bazıları uzun yıllar 'izle ve gör' yöntemi tedavisiz takip edilirek hayatta 
kalabilir, ancak bazı hastalar yoğun tedaviye rağmen kısa sürede ölmektedir. Bu nedenle 
bireysel prognoz ve risk değerlendirmesi önem taşımaktadır. Hastalığın en sık görülen 
belirti ve bulguları; ateş, kilo kaybı, lenfadenopati, hepatosplenomegali ve enfeksiyon 
öyküsüdür. Kronik lenfositik lösemili olgularda hastalığın sebep olduğu semptomlar, 
tedavinin yan etkileri ve tedavi edilemez kronik bir hastalıkla yaşamanın hastada 
oluşturduğu farkındalık, sağlık ile ilişkili yaşam kalitesi üzerinde önemli bir etkiye 
sahiptir. Öte yandan yaşam kalitesindeki iyileşme, genel sağkalım ve hastalıksız 
sağkalımla birlikte, hala tedavi edilemez olarak kabul edilen bir hastalık olan kronik 
lenfositik lösemi hastalığından etkilenen hastalar için önemli bir son noktadır. 
Çalışmamızda, KLL tanılı olguların demogrofik özellikleri, tedavi durumu, hastalık 
evresi ve laboratuvar değerlerinin sağlık ilişkili yaşam kalitesi üzerindeki etkisi 
araştırılması amaçlanmıştır. 
Materyal ve Metod: Çalışma, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı 
Hastanesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi 
Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi olmak üzere Türkiye'deki iki merkezden 
hastaların katılımı ile kesitsel olarak planlandı. Bu merkezlerde 2020-2024 yılları 
arasında KLL tanısı ile takip edilen 18 yaş ve üzerindeki olgular taranarak, bu olgulara 
telefonla ulaşılarak anket uygulandı. Sağlık ilişkili yaşam kalitesini değerlendirmek için 
EORTC QLQ-CLL17 ve EORTC QLQ-C30(version 3.0) anketleri kullanıldı. 
Anketlerin çalışmamızda kullanılması için EORTC'den izin alındı ve Türkçe olarak 
valide edilmiş anketler uygulandı. Araştırmaya katılmayı kabul eden olgulara anket 
soruları sorularak cevapları kaydedildi. Anketlerin uygulanması sırasında hastalardan 
alınan bilgilere ek olarak olguların takip edildiği merkezlerdeki elektronik veri tabanı ve 
hasta dosyaları da taranarak demografik veriler (yaş, cinsiyet, eğitim durumu, aylık gelir 
düzeyi, medeni hali ve mesleği), hastalık ilişkili veriler (evre ve tedavi durumu), 
laboratuvar sonuçları (hemogram değerleri, biyokimyasal parametreler, beta-2 
mikroglobülin değerleri ve 17p delesyon varlığı) not edilerek analizlere dahil edildi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen toplam hasta sayısı 79 idi. Hastaların yaş 
ortalaması 62,9±10,6 yıldı. Hastaların KLL nedeni ile takip süreleri 6,3±4,2 yıl idi. 
Kadın ve erkek dağılım oranları benzerdi. Kadın hastalarda erkek hastalara göre belirti 
yükü, yorgunluk, ağrı ve uykusuzluk semptomlarının daha fazla görüldüğü tespit edildi. 
Okuma yazma bilmeyenlerin genel sağlık durumunun, fiziksel fonksiyonun ve rol 
fonksiyonun ilkokul mezunu ve lise üstü mezuniyeti olanlara göre daha iyi olduğu 
görüldü. Yaş grupları ile yaşam kalitesi arasında istatiksel açıdan anlamlı bir fark 
görülmedi. Asgari ücretin üstünde gelire sahip olan hastaların asgari ücretin altında 
gelire sahip olanlara göre genel sağlık durumu, rol fonksiyon ve sosyal fonksiyon daha 
iyi olduğu ve bu olgularda, dispnenin daha az görüldüğü tespit edildi. Yaşam kalitesini 
değerlendirmek için kullanılan EORTC-CLL17 ve EORTC QLQ-30 anket sonuçları ile 
olguların tedavi durumu arasında anlamlı fark görülmedi. Hastaların 62'sinde KLL 
tanısının yanında eşlik eden hastalığı mevcuttu. En sık rastlananan komorbidite 
hipertansiyondu. Komorbiditesi olan hastalarda olmayanlara göre daha fazla uykusuzluk
görüldüğü tespit edildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların yaşam kalitesi ile laboratuvar 
değerleri arasında anlamlı bir fark görülmedi.
Sonuç: KLL'li hastalarda yaşam kalitesi cinsiyet, eğitim durumu, gelir düzeyi, 
ve eşlik eden komorbid hastalık varlığıdan etkilenirken, yaş, hastalık evresi ve tedavi 
durumunun yaşam kalitesi üzerine etkisi olmadığı görülmüştür. Öte yandan, olguların 
laboratuvar değerlerinin yaşam kalitesi üzerinde etkisi bulunmamıştır. Ancak, 
çalışmamızın hasta sayısının kısıtlı olması ve kesitsel dizaynı gibi sınırlılıkları vardır. 
KLL'nin sağlık ilişkili yaşam kalitesi üzerine etkilerini değerlendirecek geniş ölçekli, 
aynı hastanın uzun süreli takibini içeren kesitsel yerine uzunlamasına dizayn edilmiş 
araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Çalışmamız, gelecekte planlanacak daha kapsamlı 
araştırmalara ilham verecek ve ışık tutacaktır.
Anahtar Kelimeler: Kronik lenfositik lösemi, yaşam kalitesi, anket, EORTC 
QLQ-C30, EORTC QLQ-CLL17

Abstract:
Aim: Chronic lymphocytic leukemia (CLL) is a lymphoproliferative disorder 
caused by the proliferation of monoclonal B lymphocytes. It is the most common type 
of leukemia in Western countries. The average age of onset is around 70 and it is a 
disease of advanced age. Some patients with CLL can survive for many years with the 
'watch and see' method without treatment, but some patients die in a short time despite 
intensive treatment. Therefore, individual prognosis and risk assessment are important. 
The most common signs and symptoms of the disease are fever, weight loss, 
lymphadenopathy, hepatosplenomegaly and history of infection. In patients with 
chronic lymphocytic leukemia, the symptoms caused by the disease, the side effects of 
treatment and the awareness of living with an incurable chronic disease have a 
significant impact on health-related quality of life. On the other hand, improvement in 
quality of life, together with overall survival and disease-free survival, is an important 
endpoint for patients affected by chronic lymphocytic leukemia, a disease that is still 
considered incurable. In our study, we aimed to investigate the effect of demographic 
characteristics, treatment status, disease stage and laboratory values on health-related 
quality of life in patients with CLL. 
Material and Methods: The study was planned cross-sectionally with the 
participation of patients from two centers in Turkey, Çukurova University Faculty of 
Medicine Balcalı Hospital Health Practice and Research Center and Health Sciences 
University Adana Şehir Training and Research Hospital. Patients aged 18 years and 
older who were followed up with a diagnosis of CLL between 2020 and 2024 in these 
centers were screened and a questionnaire was applied by contacting these patients by 
telephone. EORTC QLQ-CLL17 and EORTC QLQ-C30 (version 3.0) questionnaires 
were used to assess health-related quality of life. Permission was obtained from EORTC 
for the use of the questionnaires in our study and the Turkish validated questionnaires 
were applied. The patients who agreed to participate in the study were asked the 
questionnaires and their answers were recorded. In addition to the information obtained 
from the patients during the administration of the questionnaires, the electronic database 
and patient files of the centers where the patients were followed up were also scanned 
and demographic data (age, gender, education level, monthly income level, marital 
status and occupation), disease-related data (stage and treatment status), laboratory 
results (hemogram values, biochemical parameters, beta-2 microglobulin values and 
presence of 17p deletion) were noted and included in the analysis.
Results: The total number of patients included in the study was 79. The mean 
age of the patients was 62.9±10.6 years. The mean duration of the patients with CLL 
was 6.3±4.2 years. Female and male distribution was similar. Symptom burden, fatigue, 
pain and insomnia were more common in female patients than male patients. Illiterate 
patients had better general health status, physical function and role function than those 
with primary school and high school education. There was no statistically significant 
difference between age groups and quality of life. Patients with income above the 
minimum wage had better general health status, role function and social function than 
those with income below the minimum wage and dyspnea was less common in these 
patients. There was no significant difference between the EORTC-CLL17 and EORTC 
QLQ-30 questionnaire results used to assess quality of life and the treatment status of 
the patients. In addition to CLL diagnosis, 62 of the patients had comorbid diseases. The 
most common comorbidity was hypertension. Patients with comorbidities had more 
insomnia than those without comorbidities. There was no significant difference between 
quality of life and laboratory values of the patients included in the study.
Conclusion: In patients with CLL, quality of life was affected by gender, 
education level, income level, and presence of comorbid diseases, whereas age, disease 
stage, and treatment status had no effect on quality of life. On the other hand, laboratory 
values of the patients had no effect on quality of life. However, our study has limitations 
such as the limited number of patients and cross-sectional design. There is a need for 
large-scale, longitudinal rather than cross-sectional studies with long-term follow-up of 
the same patient to evaluate the effects of CLL on health-related quality of life. Our 
study will inspire and shed light on more comprehensive studies to be planned in the 
future.
Key words: Chronic lymphocytic leukemia, quality of life, questionnaire, 
EORTC QLQ-C30, EORTC QLQ-CLL17