Danıştay kararları ışığında Türk idari yargısının manevi tazminata yaklaşımı
Approach of Turkish administrative judiciary to non-pecuniary damages in the light of the decisions of the Council of State
Yazar: HİLAL TUĞÇE KILIÇ
Danışman: PROF. DR. ALİ DURSUN ULUSOY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Danıştay = Council of State ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Manevi tazminat = Moral indemnity ; Manevi zararlar = Moral damges ; Yargı kararları = Judicial decisions ; İdari sorumluluk = Administrative responsibility ; İdari yargı = Administrative justice

Özet:
İdarenin hukuki sorumluluğu, hukuk devletinin doğal bir sonucu ve gereği olup, mali anlamda bir sorumluluğu ifade etmekte; idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı, zarar görene, yine kendi malvarlığından çeşitli malvarlığı değerlerinin aktarılması suretiyle kamu hukuku ilke ve kuralları çerçevesinde tazmin etmesi anlamına gelmektedir.
Bu kapsamda idare; ölüm, bedensel zararlar ve kişilik haklarına saldırı nedeniyle ortaya çıkan maddi ve manevi zararları tazmin etmekle yükümlüdür.
Manevi zararın giderimi için ödenecek olan manevi tazminatın, mevzuat uyarınca, hem adli hem idari yargı yerlerinde hâkim/mahkeme tarafından takdir ediliyor oluşu onu; yargı önünde eşitlik, adalet ve hakkaniyet gibi hukuk devleti ilkeleri ile adil yargılanma hakkı ve mülkiyet hakkı başta olmak üzere temel hak ve özgürlükler, yargıya güven, hukukun üstünlüğü gibi kavram ve kurumlarla yakından ilgili hale getirmektedir.
Danıştay, hizmet kusurunun söz konusu olduğu uyuşmazlıklara ilişkin kararlarında, manevi tazminatın şu üç unsuru birbirinden ayrılmaz biçimde içermesi ve gözetmesi gerektiğini belirtmektedir. Bunlar; zarar görenin duyduğu acı ve üzüntüyü kısmen de olsa giderebilecek düzeyde olma, idarenin olaydaki kusurunun ağırlığını ortaya koyacak olma ve sebepsiz zenginleşmeye yol açmama olarak karşımıza çıkmaktadır. Danıştay manevi tazminatı, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı olarak değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tatmin aracı olarak nitelemektedir. 
Kusur, zarar gibi manevi tazminatın şartları ile ilgili temel unsurlar yanında usul kurallarına ilişkin diğer bazı unsurlar manevi tazminat miktarına etki etmektedir.

Abstract:
Being a corollary and necessity of the state of law, the civil liability of administration signifies a fiscal responsibility and means compensation of damages caused by the actions and procedures of the administration by transaction of certain assets of its own to the injured party within the framework of principles and rules of public law. 
Within this scope, the administration is liable for compensation of pecuniary and non-pecuniary damages caused by decease, corporal damage and attack on personal rights. 
The fact that the non-pecuniary compensation to be paid for non-pecuniary damage is assessed by judge/court at both ordinary justice and administrative justice organs renders it closely related to notions and institutions such as principles state of law (equality before judiciary, justice and equity), fundamental rights and freedoms, particularly right to a fair trial and right of property; confidence in judiciary and rule of law. 
In its decisions concerning disputes related to neglect of duty, the Council of State specifies that non-pecuniary compensation should inseparably include and observe the following three elements which are adequacy in terms of relieving albeit partially the pain and sorrow of the injured party; being able to expose the graveness of defect of administration in the case and not giving rise to unjust enrichment. The Council of State describes non-pecuniary compensation as a means of moral satisfaction of the person whose moral values and joy of life decreased, not as a means of compensation of the decline in the assets of the related person. 
Besides the basic elements of non-pecuniary compensation such as defect and damage some other elements related to procedure affect the amount of non-pecuniary compensation to be paid.