Türk sanat piyasası; piyasa yapısı, bir yatırım aracı olarak sanat ürünü getirisi ve bir Türk sanat piyasası fiyat endeksinin kurulması
Turkish art market; market structure, art return as an investment asset and construct an art price index for Turkish art market
Yazar: ZAFER ÖZDEM
Danışman: PROF. DR. OĞUZHAN ÖZÇELEBİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Fiyat endeksi = Price index ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Sanat pazarlaması = Arts marketing ; Sanat piyasası = Art market ; Sanat ürünleri = Art products ; Yatırım getiri oranı = Return on investment

Özet:
Bu tez çalışmasında, Türk sanat piyasasının finansallaşmasıyla birlikte yeni gelişen bir yatırım varlığı olan sanat yatırımının; getiri, risk ve portföy çeşitlendirici performansının ölçülmesi, büyüme hızı ve geleneksel yatırım varlıkları ile nedensellik ve bağımlılık ilişkilerinin analizi ve bu ölçüm ve analizleri gerçekleştirebilmek için bir sanat fiyat endeksinin oluşturulması amaçlanmıştır. Sanat endeksi, piyasayı temsil eden 45 ressamın 4097 satılan resminin ortalama birim santimetre kare fiyatının cari ve baz dönem oranlanması yöntemiyle 1995-2018 çeyrek dönem için oluşturulmuştur.  İncelen dönemde, nominal ortalama getiri oranı sanat yatırımı için %20.39, BİST100 Endeksi %13.55, altın %9.79, dolar %8.28 ve Hazine Bonosu %7.97 hesaplanmıştır. Yeni gelişen oynak bir piyasada riskli bir varlık olan sanat yatırımı, finansal varlıklarla olan pozitif fakat zayıf korelasyon düzeyi ile portföy çeşitlendirici bir potansiyel içermektedir. BİST100 Endeksi, Sanat Endeksinin tek yönlü Granger nedenidir. Sanat piyasasında fiyat yükselişleri hisse senedi kazançları artışını izlemektedir. Hazine Bonosu gelirleri, Sanat Endeksi, BİST100, altın ve doların tek yönlü Granger nedeni olarak yatırımcılarının gelirlerini göreli uzun vadeli yatırımlara yönelttiğine işaret etmektedir. Türk sanat piyasasında servet etkisinin ve fiyatı yüksek resimlerin daha çok getiri sağladığı başyapıt etkisinin varlığı gözlenmiş, yaşamdan ayrılan ressamların tümünün resim fiyatlarının ölüm etkisi hipotezi doğrultusunda yükselmesinin gerçekleşmediği izlenmiş, yatırımcı ve koleksiyoncunun soyut yerine konulu resimleri tercih ettikleri resim piyasasının likidite oranı 2018 için %77 hesaplanmıştır. Büyüme hızının, Sanat Endeksi ile Granger nedensellik ilişkisi ve güçlü pozitif bir korelasyonu görülmemiş, varyans ayrıştırması analizi ise Sanat Endeksinde on iki çeyrek dönem sonrası oluşacak değişimin %2.07' sine etki edebildiğini göstermiştir.

Abstract:
This dissertation analyzes the risk and return characteristics, the prospects for portfolio diversification, causality and dependency relationships with traditional investment assets of art investment which is an emerging investment asset in the newly financialized Turkish art market. To aim this, constructed an art price index over the period 1995-2018 quarterly by selecting the best representative 45 painters and their average size, quality and best known era 4.097 paintings sold at auctions in Turkish art market. Index modelled by the price per square centimeter unit of area of the arithmetic average of the total paintings sold in one quarter period for each artist. The results on arithmetic mean of the returns rate in nominal for art investment is %20.39, BIST100 share index is %13.55, gold is %9.79, USD is %8.28 and Treasury Bills is %7.97. Turkish art market performance shows a typical emerging art market that is an upward trend with higher volatility and the returns on paintings and risks are much higher than conventional investment assets. Art investment indicates positive but lower correlation with financial assets and it suggests some diversification potential for portfolio optimization. At lag 2, one side, BIST100 share index Granger cause changes in the Art Price Index shows that art price changes are driven by capital gains that is a strong evidence for the existence of wealth effect. Investors and collectors prefer and pay more for figurative paintings than abstract. There is also the existence of the masterpieces effect but there is no evidence for the death effect in the Turkish art market, the sale rate is %77 at auctions in 2018. Searching the linkages between art market and GDP through variance decomposition and Granger causality, analyses proves that art market shows not a significant relation with GDP and also pairwise correlations indicate no relation between art market and GDP.