Diyarbakır ve Mardin Müzelerindeki Hellenistik dönem sikkeleri
Hellenistic age coins in Diyarbakir and Mardin Museums
Yazar: ŞEVKİ İHYA SARICI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUHAMMET GÖRÜR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Sikke, belli bir ölçüye göre altın, gümüş, bakır, tunç,  pirinç ve kalay 
gibi değerli metallerle  darp edilen, devletin resmi damgasıyla garantilenmiş,  
madeni  bir  paradır  ve  ilkel  çağlardan  beri  ticarette  geçerli  olan  değiş-tokuş 
yöntemleri  yerine  daha  kullanışlı  bir  değişim  aracı  olarak,  M.Ö.  7.  yüzyılda 
Anadolu'da  Lidyalılar  tarafından  icad  edilmiştir.  Yüzyıllar  önce  yaşamış 
toplumlar  hakkında  bilgiler  veren  sikkeler  tarihi  konuşturan  belge 
niteliğindedir.  Büyük  İskender'le  başlayan  M.Ö.334  ve  M.Ö.  30  yılındaki 
Actium Savaşı'na kadar süren ve modern tarihçiler tarafından Hellenistik Çağ 
olarak nitelendirilmiştir.  
Hellenistik  dönemdeki  krallar  inşa  ettikleri  şehirlerde  halkın  ve 
ordunun  ihtiyacını  karşılamak  ve  ticari  hayatı  canlı  tutmak  için  darphaneler 
kurarak,  kendi  adlarına  sikke  basımını  gerçekleştirmişlerdir.  Ayrıca,  Askeri 
hareketler  ile  ücretli  askeri  birliklerden  yararlanılması  ve  sonra  da  terhis 
edilmesi sikke dolaşımında önemli rol oynamıştır.  
Tezimizde  Diyarbakır  ve  Mardin  Müzelerinde  yeralan  ve  vitrinde 
sergilenen    Hellenistik  döneme  ait  116  sikke  incelenmiştir.  Ele  alınan 
örnekler;   ön  ve  arka yüzeylerindeki betimlemeler,  yazıtlar,  kullanılan metal 
veya alaşımlar ve özellikleri, ağırlığı, birimi, çapı ve et kalınlığı, darp edildiği 
şehir,  yıl  ve  kralların  hakimiyet  dönemleri  açısından  ele  alınarak  ayrıntılı 
olarak  tanıtılmıştır.  Çalışmamızda  Diyarbakır  ve  Mardin  müzesindeki 
eserlerin,  tarih,  ağırlık,  ön  ve  arka  yüzlerindeki  betimlemeler  ve  diğer 
özellikleri açısından karşılaştırılarak ortak ve farklılıkları ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
Coin, is a kind of metallic money that are minted with precious metals 
such  as  gold,  silver,  copper,  bronze,  brass  and  tin  according  to  a  certain 
measure, guaranteed by using the official stamp of the state and is used as 
more useful exchange tool rather than the other exchange methods in trade 
since primitive ages and invented by Lydians at Anatolia on 7th century BC. 
At  the  same  time,  coins  have  the  characteristics  of  documents  make  the 
history talk and giving information about the communities who lived centuries 
ago. The coins in Diyarbakir and Mardin Museums and published official and 
private collections which are from the period starting Alexander the Great on 
334 BC to the Battle of Actium on 30 BC and known as the Hellenistic Age 
are examined comprehensively and by using various literature review. 
  The kings of Hellenistic Age minted coins in order to meet the needs of 
community and army at the cities that they had built, to keep the trade alive 
by  building  royal  mints.  Utilization  of  mercenaries  with  military  movements 
and their demobilization played an important role in circulation of coins. It is 
reached this conclusion from obtained from the samples  
113 coins from Diyarbakir and Mardin museums are examined in our 
thesis. The figures on the front and rear faces of the coins, inscriptions, metal 
used  to  mint  the  coin  or  the  features  of  amalgamation,  weight,  the 
geometrical shape of the coin, the unit and scale of the coin varies according 
to their city where they are minted, minting year and the sovereignty period of 
the  kings.  The  coins  used  in  this  thesis  study  are  under  a  title  of  Code 
Number or Inventory Number and the inscriptions, figures and depictions on 
the front and the rear faces are described detailed.