Bazı polen çeşitlerinde pestisit kalıntılarının HR-LCMS VE GC-MS/MS ile belirlenmesi
Determination of pesticide residues in some types of pollens with HR-LCMS VE GC-MS/MS
Yazar: NESLİHAN ÇAKICI
Danışman: DOÇ. DR. ATİLLA ŞİMŞEK
Ordu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Bu çalışmada, arıcılığın yoğun yapıldığı alanlarda kültürü yapılan bazı bitkilerden elde edilen arı polenlerindeki pestisit kalıntılarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda Edirne, Tekirdağ, Afyonkarahisar ve Antalya'dan 2018-2019 yıllarında, her yıl her bitkiden 10 adet olmak üzere toplamda 80 adet narenciye, haşhaş, kanola ve ayçiçeği poleni temin edilmiştir. Mikroskopik analizlerle tanımlanan polenlerde; polen, nem miktarı, kül miktarı, pH, protein miktarı, prolin miktarı, şeker kompozisyonu, mineral madde kompozisyonu ve pestisit kalıntı analizleri yapılmıştır. Pestisit kalıntı analizlerinde HR-LCMS ve GC-MS/MS cihazları kullanılmıştır.
Polen çeşitlerinde pH, nem, kül, glukoz, sakkaroz, maltoz, trehaloz içeriği, fruktoz ve glukoz toplamı, fruktoz/glukoz oranı (p<0.01), toplam protein ve prolin miktarındaki (p<0.05) değişimde yıl ve çeşit interaksiyonu istatistiki anlamda önemli bulunmuştur. Çeşitlere ait polenlerde fruktoz miktarındaki değişim istatistiki olarak önemli olmamakla birlikte (p>0.05) numunelerde melebioz ve melezitoz tespit edilememiştir. Çalışmada araştırılan kimyasal özelliklerden nem, kül ve protein içeriği TS 10255 Polen Standartında belirtilen değerlere uygundur. 
Mineral madde kompozisyonu analizinde polen örneklerinde toplamda 27 element araştırılmıştır. Potasyum, çalışmadaki tüm polen çeşitlerinde predominant mineraldir. Na, Mg, Al, Ca, Mn, Fe, Zn ve Cu elementleri numunelerde makro düzeyde belirlenirken; Ba, Be, Cr, Se, Sr, Ag, Cd, Tl, Pb, Si, V, Ni, Sb, Co, As ve Mo elementleri ise mikro elementler olarak belirlenmiştir. Tüm polen çeşitlerine ait örneklerde Ti elementine rastlanmazken, V elementinin polenlerde çeşit ve yıla göre değişim göstermediği gözlemlenmiştir.
2018 ve 2019 yıllarında elde edilen narenciye, haşhaş, kanola ve ayçiçeği polenlerinde yapılan pestisit kalıntısı çalışmasında 408 aktif bileşen kalıntısı araştırılmıştır. 80 adet polen numunesinde 27 farklı aktif bileşene rastlanmıştır. Tespit edilen aktif bileşenlerin 13 tanesi fungusit, 9 tanesi insektisit, 4 tanesi herbisit ve 1 tanesi nematisittir. Örneklerde belirlenen 27 aktif bileşenden imazapic, triadimefon ve tridemorph yasaklı, diğer 24 aktif madde ise ruhsatlıdır. Bu bileşenlerin 5 tanesi organik fosforlu ve 1 tanesi de neonikotinoid grubu aktif bileşenlerdir. 
Polenlerin %70'i en az 1 aktif madde ile kontaminedir. Tau-fluvalinate tüm gruplarda en sık rastlanan aktif bileşen olmuştur. Tau-fluvalinate toplam polen numunelerinin %38.75'inde belirlenmiştir. En çok aktif madde çeşitliliğine sahip grup 17 aktif madde ile kanola poleni grubudur.  8 polen numunesi organik fosforlu pestisit içermesi sebebiyle TS 10255 Polen Standartına uymamaktadır.

Abstract:
This study aims to examine the pesticide residues in pollen obtained from some cultivated plants in lands used intensively for beekeeping. For this purpose, a total of 80 citrus, poppy, canola and sunflower pollen samples were collected from Edirne, Tekirdağ, Afyonkarahisar and Antalya in 2018-2019, 10 samples from each plant and year. Moisture content, ash content, pH, protein amount, proline amount, sugar composition, mineral content analysis and pesticide residue analyzes were completed for the pollen samples that identified by microscopic analysis. HR-LCMS and GC-MS/MS were used for pesticide residue analysis.
Year and variety interaction were statistically significant in pH measure, the content of moisture, ash, glucose, sucrose, maltose, trehalose, the total amount of fructose and glucose, the ratio of fructose/glucose (p<0.01), the amount of total protein and proline (p<0.05) in pollen varieties. Even though fructose content variation of pollen samples was not statistically significant (p>0.05), melebiose and melositose were not detected in the samples. The moisture, ash, and protein content of pollen samples were in accordance with the TS 10255 Pollen Standard.
A total of 27 different elements were scanned in pollen samples in mineral content analysis. Potassium was the predominant mineral in all pollen samples in the study. Na, Mg, Al, Ca, Mn, Fe, Zn and Cu were determined in the samples at the macro level while Ba, Be, Cr, Se, Sr, Ag, Cd, Tl, Pb, Si, V, Ni, Sb, Co, As and Mo were determined as micro level. Ti was not found in any of the samples, and the amount of V did not show any differences in pollen samples according to the variety and year. 
408 active components were scanned by doing pesticide residue assay conducted in citrus, poppy, canola and sunflower pollen obtained in 2018 and 2019. 27 different active components were found in 80 pollen samples. 13 of the detected active components are fungicides, 9 of them are insecticides, 4 of them are herbicides and 1 of them is nematicides. Three of the 27 active components were identified in the samples, imazapic, triadimefon and tridemorph are unlicensed, while the other 24 active components are licensed. 5 of these components are organic phosphorus and one of them is neonicotinoid component. 
70% of the pollen is contaminated with at least 1 active component. Tau-fluvalinate was the most common active component in all groups. Tau-fluvalinate was detected in 38.75% of the total pollen samples. 17 active components were found in canola pollen group which was the highest contaminated. 8 pollen samples are out of the TS 10255 Pollen Standard because of having organic phosphorus pesticides.