Obstruktif uyku apne sendromu olan hastalarda işitsel olaya ilişkili endojen potansiyel tetkiki ile kognitif fonksiyonların ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between auditory endogeneous potentials and cognitive functions in patients with obstructive sleep apne syndrome
Yazar: EDA TÜRK
Danışman: DOÇ. DR. FÜSUN MAYDA DOMAÇ ; DOÇ. DR. GÜLAY KENANGİL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Nörobilişsel hastalıklar = Neurocognitive disorders ; Pozitif basınç solunumu = Positive pressure respiration ; Uyarılmış potansiyeller-işitsel = Evoked potentials-auditory ; Uyku = Sleep ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
Amaç:  Obstruktif uyku apne sendromu (OUAS) birçok medikal problemlere eşlik etmekte veya neden olmaktadır. Son yıllarda yapılan çalışmalar OUAS hastalarında kognitif  etkilenme olduğunu göstermektedir.  Çalışmamızda  OUAS hastalarına nörokognitif testler  ve işitsel olaya ilişkin endojen potansiyeller  (OİEP) tetkiki uygularak  OUAS'ta kognitif alanlarda etkilenen alanları saptamak  ve PAP (positive airway pressure ) titrasyon tedavisi sonrasında  kognitif testleri tekrarlayarak tedavinin düzeltici etkilerini araştırmayı planladık  
Yöntem:  Çalışmamıza Eylül 2016 - Ekim 2017  tarihleri arasında Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Uyku  Bozuklukları Tanı ve Tedavi Merkezinde yapılan polisomnografi sonrasında  OUAS veya basit horlama tanısı alan  olgular alınmıştır. AHI değerleri <5 olanlar basit horlama, 5-15 olanlar hafif OUAS, 15-30 olanlar orta düzeyde OUAS ve 30 üzeri olanlar ağır OUAS olarak kabul edildi.  Çalışmamıza dahil edilme kriterlerine uygun   27 basit horlama, 25 hafif OUAS, 26 orta OUAS, 26 ağır OUAS lı hasta alınmıştır.  Orta ve ağır OUAS grubunda titrasyon tedavisini 4 ay süreyle düzenli kullanan  toplam 17 hasta  4. ay sonunda hem nörokognitif testlerle hem de işitsel OİEP tetkili ile tekrar  değerlendirilmiştir.  Tüm olgulara dikkat, bellek, dil, yürütücü işlevler, görsel ve mekansal işlevleri değerlendiren nöropsikolojik testlerde edilen değerler ile OİEP tetkikinde kayıtlanan N100, N200,P200 ve P300 latans ve amplitüd değerleri basit horlama ve OUAS hasta grupları arasında karşılaştırılmıştır. Tüm parametreler hastalık şiddetine göre gruplanan OUAS hastaları arasında farklılık olup olmadığı açısından incelenmiş olup CPAP titrasyon tedavisi sonrası düzelme varlığı açısından araştırılmıştır
Bulgular: Basit horlama ile OUAS tanısı alan grup arasında uzun süreli mantıksal bellek ve N100  latans ortalama değerleri arasında testlerinde fark bulunmuş, diğer testlerde kontrol grubu ile OUAS grubu arasında fark saptanmamıştır (p<0,05). Hastalığın şiddetine göre değerlendirmelerde dikkatle ilişkili N100 latansve P100  değerinde kognitif testlerde  yürütücü işlevleri  ve uzun dönem belleği değerlendiren testlerde  gruplar arası istatistiksel olarak farklılık bulunmuştur.  Orta ve ağır OUAS grubundaki hastalar CPAP  titrasyon tedavisi sonrası tekrar  değerlendirildiğinde dikkat, bellek ve yürütücü işlevlerin değerlendirildiği testlerde istatistiksel olarak anlamlı düzelme olduğu gözlenmiştir. Sonuçlar yapılan korelasyon testleriyle desteklenmektedir. 
Sonuç: OUAS lı hastalarda kognitif etkilenme özellikle dikkat, yürütücü işlevler ve bellek alanındadır. P300 testi uygulaması kolay, noninvazif bir testtir. Kognitif testlerde elde edilen değerler ile OİEP testlerinde  elde edilen veriler arasında korelasyon saptanması OUAS hastalarında  OİEP testinin kognitif değerlendirmede kullanılabilecek bir tanı ve takip aracı olabileceğini düşündürmektedir. Basit horlama grubuyla OUAS tanısı alan grup arasında bakılan parametrelerin birbirine yakın olması, AHİ şiddeti 5 in altında olup basit horlama tanısı alındığı dönemde de kognitif etkilenmenin olabilceğini düşündürmektedir.   OUAS ta hem etkilenen kognitif alanların saptanması hem de titrasyon tedavisi ile elde edilebilecek düzelmenin gösterilebilmesi için sağlıklı kontrollerin eklendiği, daha fazla sayıda hastanın alındığı çalışmalara ihtiyaç duyulduğu düşünülmektedir.

Abstract:
OBJECTİVE : Obstructive sleep apnea syndrome (OSAS) is accompanied  by many medical problems or causes other medical problems.Recent studies indicate cognitive impairment is seen in OSAS patients. In our study, we planned to determine the  affected cognitive functions  in OSAS patients with neurological tests and auditory endogenous potentials (ERP) tests and to investigate the corrective effects of treatment by repeating cognitive tests after CPAP titration therapy 
METHOD : Study  was performed  between September 2016 and October 2017, following the polysomnography performed at the Sleep Disorders Diagnosis and Treatment Center of Erenköy Mental and Neurological Diseases Hospital. Those with AHI values <5 were considered as simple snoring, 5-15 ones with mild OUAS, 15-30 with moderate OSAS and 30 with severe OSAS. 27 simple snorers, 25 mild OSAS, 26 middle OSAS, 26 severe OSAS patients were included in the study. A total of 17 patients who were regularly used titration therapy in moderate and severe OSAS group for 4 months were reevaluated with neurocognitive tests and auditory ERP at the end of 4 th  month. Values of neuropsychological tests evaluating attention, memory, language, executive functions, visual and spatial functions and N100, N200, P200 and P300 latency and amplitude values recorded in the auditory ERP  studies  were compared  between simple snoring and OSAS patient groups. All parameters were examined in terms of whether there was any difference between OSAS patients grouped according to disease severity and were investigated for recovery after CPAP titration treatment
RESULTS : There was a significant difference between simple snoring and OSAS group in  long-term logical memory and N100 latency averages . Other parameters between  control group and OSAS group showed no difference  (p <0,05). In the assessments according to the severity of the disease, there was a statistically significant difference between the groups in the N100  and P100 latency and  cognitive tests  which were closely related to the executive functions and  the long term memory. Patients in the moderate and severe OSAS group were found to have a statistically significant improvement in tests assessing attention, memory, and executive function when reevaluated after CPAP titration therapy. The results are supported by correlation tests.

CONCLUSION : Cognitive impairment in OSAS patients is  paticularly in attention , executive functions and  memory. The P300 test is an easy, noninvasive test. Correlation between the values obtained I n cognitive tests and the data obtained  in the ERP  test suggests that the ERP  test in OSAS patients may be a diagnostic and follow-up tool that can be used for cognitive evaluation. Conclusons suggests simple snozers, AHI severity is less than 5, may be experienced  cognitive impairment in time of  diagnosis . New studies with healty controlers will help the  detection of affected cognitive areas and  demonstrate the improvement after  titration therapy