Bereket kültü gösterimi olarak Anadolu'da yağmur yağdırma ritüelleri
Rainmaking rituals in Anatolia as performance of fertility cult
Yazar: TÜLAY ASLIHAK UĞURELLİ
Danışman: PROF. DR. SERPİL AYGÜN CENGİZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de gerçekleştirilen yağmur yağdırma ritüellerini,
ritüellerin yapılış amaçlarını ve ritüel ile ilgili uygulamaları yorumsamacı bir yaklaşımla
analiz etmek amaçlanmıştır. Yağmur yağdırma ritüelleri, Kültür ve Turizm
Bakanlığı'nda folklor araştırmacısı olarak uzun yıllardır alanda derlediğim halk takvimi
ve meteorolojisi uygulamaları içerisinde Anadolu'da çok yaygın olan bir uygulamadır.
Hayat su ile başlamıştır. Yerleşik hayata geçen insan artık yiyeceğini topraktan elde
etmeyi öğrenmiş, topraktan ürün elde edebilmek içinde suyun dolayısıyla yağmurun
gerekliliğini anlamıştı. Tarih boyunca yiyecek bulabilmek için doğayla ve birbiriyle
mücadele içinde olan insan, yağmur yağmadığı zamanlarda gerek yağmuru taklit ederek
gerekse çeşitli ayin ve büyüler yaparak yağmur yağdırmaya çalışmıştır. İnsan için
yağmur demek bereket ve bol hasat demektir. Tez çalışması kapsamında, Türkiye'de
gerçekleştirilen yağmur yağdırma ritüellerinin kökenlerini, birçok farklı bölgede
neredeyse benzer uygulamaların yapılmasının nedenlerini tespit etmek amacıyla
Anadolu yağmur yağdırma ritüellerinin psikanalitik folklor bağlamında yorumsamacı
yaklaşımla analizi gerçekleştirilmiştir. Tez çalışması, Türkiye'de çok yaygın olarak hala
devam ettirilen bu ritüel içerinde gerçekleştirilen uygulamaların ancak psikanalitik
folklor ile daha anlaşılabilir olacağı iddiasındadır. Daha önce yapılan çalışmalar,
"Yağmur yağdırma ritüelleri neden yapılmaktadır?", "Kökenleri nereye
dayanmaktadır?", "Neden birçok farklı bölgede neredeyse aynı motifler aynı şekilde
kullanılmaktadır?" sorularına bir cevap arama sorunsalını göz ardı etmiş görünmektedir.
Dolayısıyla bu tezde yağmur yağdırma ritüellerinde tespit edilen uygulamalar
halkbilimsel açıdan çözümlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
In this study, it is aimed to analyze the rainmaking rituals that are carried out in
Turkey, the purpose of the rituals and ritual related practices in an interpretive approach.
Rainmaking rituals are very common in Anatolia in the folk calendar and meteorology
applications that I have compiled for many years as a folklore researcher at the Ministry
of Culture and Tourism. Life started with water. The settled person had learned how to
obtain food from the soil and understood the necessity of water and rain in order to
obtain products from the soil. Throughout history, people that have been struggling with
each other and nature to find food tried to make rain in dry times, both by imitating the
rain or various types of rituals and spells. For mankind, rain means abundance and
bountiful harvest. In the thesis; Anatolian rainmaking rituals are analyzed by
interpretive approach in the context of psychoanalytic folklore in order to determine the
origins of practiced rainmaking rituals in Turkey and the reasons of exercising almost
identical practices in many different territories. In order to determine the reasons for
almost identical practices, Anatolian rainmaking rituals are analyzed in the context of
psychoanalytic folklore with an interpretative approach. This study claims that these
commonly continuing ritual practices in Turkey can only be understood by
psychoanalytic folklore. Previous studies seem to have ingnored the problem of seeking
an answer to the questions of "Why do rainmaking rituals take place?", "What are their
origins?" and "Why there are almost the same motifs used in many different
territories?". Therefore, in this thesis, the practices determined in the rainmaking rituals
are analyzed in the scope of folklore.