Problem çözmede üstbilişe yönelik yapılan çalışmaların bibliyometrik araştırması
Metacognition in problem solvinga biometric study of the studies
Yazar: ŞEYMA SELÇUK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ALBAYRAK
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, problem çözmede üstbilişe yönelik yapılan çalışmaların bibliyometrik
analizini yaparak, bu alandaki mevcut durumun ortaya konmasıdır. Üstbiliş, bireyin kendi
bilişsel süreçlerini fark etme, izleme ve düzenleme yeteneği olarak tanımlanır. Problem çözme
ve öğrenme süreçlerinde üstbilişin rolü, bireylerin bilgi ve strateji kullanımını etkileyerek,
öğrenme başarısını artırmasıdır. Bu tezde, 2000-2023 yılları arasında Web of Science (WoS)
veri tabanında yayınlanan problem çözmede üstbilişe yönelik 507 makale incelenmiştir.
Çalışmada bibliyometrik analiz yöntemi kullanılarak, bu 507 yayının yıllara, dillere, anahtar
kelimelere, ülkelere ve en çok alıntı yapılan yazarlara göre dağılımı analiz edilmiştir. Bir veri
görselleştirme aracı olan VOSviewer programı kullanılarak yapılan analizler sonucunda,
problem çözmede üstbiliş konusundaki çalışmaların zaman içindeki eğilimleri ve bu alandaki
anahtar araştırma konuları belirlenmiştir. Sonuçlar, problem çözmede üstbilişe yönelik
araştırmaların yıllar içinde artış gösterdiğini, problem çözme ve üstbiliş anahtar kelimeleri
etrafında yoğunlaştığını ve bu alanda en fazla yayının Amerika Birleşik Devletleri'nde yaptığını
ortaya koymaktadır. Ayrıca, en çok alıntı yapılan çalışmalar ve yazarlar belirlenerek, bu
alandaki etkili araştırmalar ve araştırmacılar tespit edilmiştir. Bu tez çalışması, problem
çözmede üstbiliş konusundaki mevcut literatürün geniş bir perspektifte değerlendirilmesini
sağlamaktadır. Elde edilen bulgular, bu alanda yapılacak gelecekteki araştırmalar için
yönlendirici olabilir ve eğitim bilimlerinde üstbilişin rolünün daha iyi anlaşılmasına katkıda
bulunabilir.

Anahtar Kelimeler: Üstbiliş, problem çözme, bibliyometrik analiz, Web of Science, VOSviewer

Abstract:
The aim of this study is to reveal the current state of research on metacognition in problem
solving through a bibliometric analysis. Metacognition is defined as the ability of an individual
to recognize, monitor, and regulate their own cognitive processes. In problem-solving and
learning processes, the role of metacognition enhances learning success by influencing the use
of knowledge and strategies. In this thesis, 507 articles on metacognition in problem solving
published in the Web of Science (WoS) database between 2000 and 2023 were examined.
Bibliometric analysis methods were used to analyze the distribution of these 507 publications
by years, languages, keywords, countries, and most cited authors. Through analyses conducted
using the VOSviewer program, a data visualization tool, trends over time in research on
metacognition in problem solving and key research topics in this field were identified. The
results show that research on metacognition in problem solving has increased over the years,
concentrated around certain keywords of problem solving and metacognition, and United States
of America has produced most publications in this area. Additionally, the most cited studies
and authors were identified, revealing influential research and researchers in this field. This
thesis provides a broad perspective on the existing literature on metacognition in problem
solving. The findings can guide future research in this field and contribute to a better
understanding of the role of metacognition in educational sciences.

Keywords: Metacognition, problem solving, bibliometric analysis, Web of Science, VOSviewer