Acıgöl'ün (Karapınar-konya) Ciliophora faunasının belirlenmesi ve çevresel değişkenlerle ilişkisinin incelenmesi
Assessment of Ciliophora fauna in acigöl, in Konya (karapınar), and investigation of its relation to environmental variables
Yazar: ÇAĞLA ÖZGÖR
Danışman: DOÇ. DR. SIRMA ÇAPAR DİNÇER
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: İndikatör = Indicator

Özet:
Kısıtlı bir doğal kaynak olan su, iklim değişikliği ve artan antropojenik baskılar neticesinde son yıllarda kalite ve miktar bakımından oldukça olumsuz etkilenmektedir. Canlı yaşamı ve ekonomik faaliyetlerin sürdürülebilmesi için ise su kaynaklarının sucul canlılar da gözetilerek bütüncül bir bakış açısıyla korunması ve yönetilmesi zorunlu hale gelmiştir. Bu bağlamda, tez kapsamında Konya Kapalı Havzası'nda yer alan Acıgöl'de, ozmotik strese karşı dirençli Ciliophora faunasının, su kalitesinin tespitinde indikatör canlılar olabilecekleri düşünülerek fizikokimyasal parametreler ile aralarındaki ilişkiler araştırılmıştır. Ocak 2016 ve Aralık 2016 tarihleri arasında gerçekleştirilen aylık izlemeler ile Acıgöl'de, Ciliophora faunasına ait 91 taksa teşhis edilmiş, ayrıca 17 adet fizikokimyasal parametrenin ölçümleri gerçekleştirilmiştir.
Acıgöl'de organizma yoğunluğunun ortalama olarak 1-240 birey/l arasında olduğu tespit edilmiştir. Cyclidium glaucoma türünün ocak, şubat ve aralık aylarında nispi bolluk oranlarının %50'nin üstünde olduğu görülmüş ve sıklık oranına göre çoğunlukla tespit edilebilen türler arasında yer aldığı belirlenmiştir. Chlamydodon triquetrus, Euplotes sp.1, Fabrea salina, Frontonia fusca, Kahlilembus attenuatus, Litonotus lamella, Paranophrys magna ve Vorticella infusionum türlerinin ise nispi bolluk oranları %50'nin altında olsa da sıklık oranlarına göre sınıflandırmalarının genellikle, çoğunlukla ve devamlı tespit edilebilen türler arasında oldukları belirlenmiştir.
Acıgöl'deki siliyat topluluk yapısı ve dinamiklerinin incelenmesi için 3 farklı çeşitlilik indeksi ile 1 adet eşitlik indeksi uygulanmıştır. 3 farklı istasyonda 12 ay süreyle yürütülen izlemelerin ortalaması Shannon Çeşitlilik İndeksi için 1,59 iken; Simpson Çeşitlilik İndeksi için 0,67; Margalef Çeşitlilik İndeksi için 2,13 ve Pielou Eşitlik İndeksi için ise 0,65 olarak hesaplanmıştır.
Acıgöl'ün fizikokimyasal özellikleri, aylık olarak su sıcaklığı (°C), elektriksel iletkenlik (mS/cm), toplam çözünmüş katı madde miktarı (g/l), tuzluluk (‰), çözünmüş oksijen doygunluğu (%), çözünmüş oksijen konsantrasyonu (mg/l), pH, klorür (mg/l), bromür (mg/l), sülfat (mg/l), karbonat (mg/l), bikarbonat (mg/l), lityum (mg/l), sodyum (mg/l), potasyum (mg/l), magnezyum (mg/l) ve kalsiyum (mg/l) olmak üzere toplamda 17 adet fizikokimyasal parametrenin ölçümleri yapılarak belirlenmiştir.
Su kalitesindeki mekansal ve zamansal değişimlerini özetlemek ve siliyatlar ile fizikokimyasal parametreler arasındaki korelasyonları tespit etmek için ise Spearman Korelasyon Analizi ve CCA (Canonical Correspondence Analysis) uygulanmıştır. Bu bağlamda, Acıgöl'deki Aspidisca cicada, Fabrea salina, Thigmogaster oppositevacuolatus, Thuricola kellicottiana ve Tokophyra infisionum türlerinin kirliliğe karşı indikatör canlılar olabilecekleri düşünülmektedir. Diğer taraftan, Chlamydodon triquetrus, Frontonia fusca, Holophrya vorax, Kahlilembus attenuatus, Loxodes sp.1, Metacystis elongata ve Pseudocohnilembus pusillus türleri için ise kirlilik göstergeleri olabilecekleri düşünülmektedir. Acıgöl'deki ekstrem tuzluluk ve elektriksel iletkenlik koşullarına rağmen nispi bolluk ve sıklık oranları oldukça yüksek olan Cyclidium glaucoma, Paranophrys magna ve Vorticella infusionum türleri için ise her türlü kirlilik derecesinde yaşayabilecekleri düşünülmekte olması nedeniyle indikatör olarak nitelendirilmemişlerdir. Aspidisca lynceus, Litonotus crystallinus, Litonotus lamella, Metacystis tesselata, Thigmogaster oppositevacuolatus, Thuricola kellicottiana, Tokophyra infisionum, Vorticella infusionum, Vorticella octava ve Vorticella aquadulcis türlerinin ise pH değişimlerini yansıtabilecek indikatörler olabilecekleri düşünülmektedir.

Abstract:
As a result of climate change and escalating anthropogenic pressures, the water resources, a vital natural asset, has endured significant degradation both in terms of its quality and quantity in recent times. Protecting and effectively managing water resources with a comprehensive perspective, one that duly acknowledges the significance of aquatic organisms, has become paramount for sustaining both life and economic endeavors. Within this framework, in this thesis, a thorough investigation was conducted in Acıgöl, situated in the Konya Closed Basin, to designate the relationships between physicochemical parameters and Ciliophora fauna, renowned for its resilience to osmotic stress, was considered a potential indicator species for assessing water quality. A comprehensive monitoring initiative spanning from January 2016 to December 2016 was undertaken, during which 91 taxa belonging to the Ciliophora fauna were meticulously identified in Acıgöl and 17 physicochemical parameters were measured.
The average organism density observed in Acıgöl ranged from 1 to 240 individuals per liter. Observations revealed that Cyclidium glaucoma exhibited a relative abundance exceeding 50% during the months of January, February, and December, thereby establishing it as one of the species predominantly detected based on frequency ratios. Chlamydodon triquetrus, Euplotes sp.1, Fabrea salina, Frontonia fusca, Kahlilembus attenuatus, Litonotus lamella, Paranophrys magna, and Vorticella infusionum, despite exhibiting relative abundance rates below 50%, were categorized based on their frequency rates as generally, mostly, and continuously detectable species.
To investigate the structure and dynamics of the ciliate community in Acıgöl, three distinct diversity indices and one evenness index were employed. The average values across 12 months of monitoring at three separate stations yielded the following results: a Shannon Diversity Index of 1.59, a Simpson Diversity Index of 0.67, a Margalef Diversity Index of 2.13, and a Pielou Evenness Index of 0.65.
The physicochemical properties of Acıgöl were measured monthly in terms of water temperature (°C), electrical conductivity (mS/cm), total dissolved solids (g/l), salinity (‰), dissolved oxygen saturation (%), dissolved oxygen concentration (mg/l), pH, chloride (mg/l), bromide (mg/l), sulfate (mg/l), carbonate (mg/l), bicarbonate (mg/l), lithium (mg/l), sodium (mg/l), potassium (mg/l), magnesium (mg/l) and calcium (mg/l).
Spearman Correlation Analysis and Canonical Correspondence Analysis (CCA) were employed to synthesize spatial and temporal variations in water quality and ascertain the relationships between ciliates and physicochemical parameters. Within this framework, Aspidisca cicada, Fabrea salina, Thigmogaster oppositevacuolatus, Thuricola kellicottiana, and Tokophyra infisionum are posited as indicative species against pollution. Conversely, species such as Chlamydodon triquetrus, Frontonia fusca, Holophrya vorax, Kahlilembus attenuatus, Loxodes sp.1, Metacystis elongata, and Pseudocohnilembus pusillus are identified as potential pollution indicators. Cyclidium glaucoma, Paranophrys magna, and Vorticella infusionum, despite their heightened relative abundance and frequency ratios amidst extreme salinity and electrical conductivity conditions in Acıgöl, are not considered indicative of pollution due to their perceived adaptability across varying pollution levels. Additionally, species including Aspidisca lynceus, Litonotus crystallinus, Litonotus lamella, Metacystis tesselata, Thigmogaster oppositevacuolatus, Thuricola kellicottiana, Tokophyra infisionum, Vorticella infusionum, Vorticella octava, and Vorticella aquadulcis are deemed potential indicators capable of reflecting pH fluctuations.