Eskişehir'in Sivrihisar ilçesine bağlı Ballıhisar köyü'nde arkeolojik ve kırsal mimari miras birlikteliğinin korunması
Conservation of the coexistance of archaeological and rural architectural heritage in Ballıhisar village of Eskişehir Sivri̇hisar district
Yazar: HAZAL AVCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BANU ÇELEBİOĞLU YERGÜN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Ballıhisar/Pessinus yerleşimi, geçmişi M.Ö. 8. yüzyıla dayanan, arkeolojik ve kırsal mimari mirasın üst üste çakıştığı çok katmanlı bir yapıya sahiptir. 1980 yılında yerleşim 1. Derece Arkeolojik Sit ilan edilmiş olup ulusal mevzuata göre korumaya yönelik bilimsel çalışmalar dışında aynen muhafaza edilmesi gerekmektedir. Bu yaklaşım, yerleşimin en üstteki kültürel katmanını oluşturan geleneksel kırsal dokunun arkeolojik değerlerin korunmasında bir tehdit unsuru olarak algılanmasına neden olmaktadır. Çalışmanın amacı, Ballıhisar/Pessinus'daki arkeolojik ve kırsal mimari miras arasındaki ilişkinin yerele özgü bileşenlerini tespit ederek yerleşimin sosyal ve fiziksel dokusunun korunması ve sürdürülebilir kılınmasına yönelik temel ilke ve stratejileri belirlemek ve böylelikle bütüncül bakış açısına sahip bir koruma yaklaşımı geliştirmektir. Bu amaç doğrultusunda çalışma, çok katmanlı kırsal yerleşimlerin korunmasına yönelik temel yaklaşımların ve Ballıhisar/Pessinus'un gelişiminin ele alındığı literatür ve arşiv araştırması, ardından gerçekleştirilen saha çalışması, yerleşimin analizi ve değerlendirilmesi olmak üzere iki aşamada ilerlemektedir. Saha çalışması sırasında kısıtlamalar nedeniyle yerel halkın evlerini onaramadığı, altyapı hizmetlerine ve günümüz konfor koşullarına erişemediği, yeni mekân ihtiyaçlarını karşılayamadığı ve bu gibi nedenlerle yerleşimi terk ettiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla yerleşimin geleneksel kırsal mimari miras dokusu ve mevcut yaşam biçimi kaybolma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Arkeolojik mirasın korunarak geleneksel kırsal dokunun ortadan kaldırılması, yerleşimin sürekliliğinin kesintiye uğramasına neden olacaktır. Özgünlüğünü farklı katmanların birlikteliğinden alan yerleşimin en üst katmanını oluşturan kırsal mimari miras ve mevcut yaşam, yerleşimin tarihsel gelişimi ve sürekliliğinin bir parçası olarak kabul edilmeli ve korunmalıdır.

Abstract:
Ballıhisar/Pessinus, which dates to 8th century B.C., is a multi-layered settlement where archaeological and rural architectural heritage overlap. In 1980, the village was registered as 1st Degree Archaeological Site, which must be preserved as it is. This approach causes the traditional rural fabric, which forms the uppermost cultural layer of the settlement, to be perceived as a threat to the preservation of archaeological values. The aim of the study is to identify the local components of the relationship between the archaeological and rural architectural heritage in Ballıhisar/Pessinus, to determine the basic principles and strategies for the protection and sustainability of the social and physical fabric of the settlement, and thus to develop a holistic conservation approach. In accordance with this purpose, the study progresses in two stages: literature and archive research, where the evolution of basic approaches to the preservation of multi-layered settlements and the development of Ballıhisar/Pessinus are discussed, followed by analysis and evaluation of the settlement through field work. As a result, it was determined that inability of the local community to repair homes; lack of access to infrastructure services and today's comfort conditions; and not being able to meet the need of new spaces; the vast majority of the locals left the settlement. Ignoring the traditional rural fabric will cause the continuity of the Ballıhisar/Pessinus to be interrupted. It has been concluded that the rural heritage and ongoing life should be protected as a part of the historical development and continuity of the settlement.