Ankara'daki aile hekimliği asistanlarının aile hekimliği uygulamasında önerilen erişkin periyodik sağlık muayeneleri ve tarama testleri hakkındaki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge level of the family medicine residents in Ankara For the application of family medicine on adult periodic health examinations and screening tests
Yazar: HALİME ALTINTAŞ
Danışman: UZMAN İSMAİL KASIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Ankara = Ankara ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Doktorlar = Physicians ; Fizik muayene = Physical examination ; Koruyucu hekimlik = Preventive medicine ; Koruyucu sağlık hizmetleri = Preventive health services ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Amaç: Dünyada ölüm sebeplerinin çoğunluğunu kronik hastalıklar oluşturmaktadır. Kronik hastalıklar mortalite artışına sebep olmakla beraber bireylerin yaşam kalitesini bozmakta ve topluma ciddi bir mali yük oluşturmaktadır. Böylece koruyucu bakım kavramı sağlık politikalarında ön plana çıkmıştır. Koruyucu sağlık hizmetlerinin büyük bir kısmı ise birinci basamakta aile hekimleri tarafından periyodik sağlık muayeneleri ve tarama testleri ile yürütülmektedir. Bu çalışmada ileride birinci basamak sağlık hizmetlerini yürütecek olan Ankara'daki aile hekimliği asistanlarının "Aile hekimliği uygulamasında önerilen erişkin periyodik sağlık muayeneleri ve tarama testleri" adlı rehber hakkındaki bilgilerini değerlendirmeyi ve bu vesileyle farkındalıklarını artırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız kesitsel tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Araştırmacılar tarafından ilgili rehber eşliğinde çalışmaya özgün toplam 36 sorudan oluşan bir anket hazırlanmış ve 09.11.2017 ile 27.12.2017 tarihleri arasında Ankara'daki aile hekimliği uzmanlık eğitimi alan tüm hekimlere uygulanması planlanmıştır. Çalışmada bilgi düzeyi içeren 18 soru Tukey testi ile toplanabilir saptandı ve her bir soruya 5,5 puan verilerek toplam puan hesaplandı. En yüksek toplam puan 100 oluyordu. Veriler SPSS programı ile analiz edildi ve p<0.05 anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmamıza tüm evrenin 86,4'ü olan 216 hekim dahil edilmiştir. Hekimlerin doğru cevap verme oranları yüksekten düşüğe göre sıralandığında  %97,7'si tütün kullanımının sorgulanmasını, %86,1'i erişkin aşılamayı, %74,1'i obezite taramasını, %72,7'si tiroid hastalıkları taramasını, %72,7'si kardiyovasküler olaylardan ve iskemik inmeden korunmak amacıyla aspirin kullanımını, %51,4'ü hipertansiyon taramasını, %43,1'i akrabada kolorektal kanser varlığında kolorektal kanser taramasını, %38,9'u tüberküloz taramasını, %36,6'sı diyabet tarama yaşını, %33,3'ü kolorektal kanser taramasını, %31'i kardiyovasküler hastalıklar için risk değerlendirme yaşını, %30,1'i osteoporoz taramasını, %28,7'si serviks kanseri taramasını, %28,7'si prostat kanseri taramasını, %27,8'i meme kanseri taramasını, %27,3'ü hiperlipidemi taramasını, %22,7'si depresyon taramasını ve %13'ü diyabet açısından taranıp normal değerlere sahip olan kişinin sonraki takiplerinin nasıl yapılacağını sorgulayan sorulara doğru cevap vermiştir. Hekimlerin bilgi düzeyi puanı en az 16,67 ve en çok 88,89 olmak üzere ortalama 45,31 ± 13,50 olarak hesaplandı. Ayrıca anlamlı fark olmasa da en yüksek bilgi düzeyi puanları asistanlıkta iki yıldan fazla zaman geçirmiş olan aile hekimliği asistanlarınındı (p=0,053). İlgili rehber hakkında bilgi sahibi olan hekimlerin ve kronik hastalığı olan hekimlerin toplam bilgi düzeyi puanı da anlamlı şekilde yüksek saptandı (p=0,022, p=0,043).
Sonuç: Hekimlerin kronik hastalıkların yönetimi için önemli olan aile hekimliği uygulamasında önerilen periyodik sağlık muayeneleri ve tarama testleri hakkında yeterli bilgiye sahip olmadığı ve bilgi düzeylerinin artırılması için çalışmalar yapılması gerektiği görüldü.

Anahtar Kelimeler: Periyodik Sağlık Muayeneleri, Bilgi Düzeyi, Koruyucu Sağlık Hizmetleri, Aile Hekimliği

Abstract:
Aims and Objective: Chronic diseases is the one of the most reasons of death in a worldwide. In order to increase the mortality rate; chronic diseases also  deteiorate the quality of life of individuals and form a serious financial burden. Therefore; preventive care concept has taken place on top of the health policies. Most of preventive health services, such as periodic physical examinations and screening tests are performed by family physicians in the primary healty care. In this study we aimed to evaluate and increase the awareness of guide named "Recommended Periodic Adult Health Examinations and Screening Test" of family physician residents in Ankara whom will perform these examinations in a near future.
Materials and Methods: Our study is constructed as a cross-sectional descriptive study. An questionnaire consists of 36 questions which are related in this study was prepared by the researchers, complied with related guideline. It was planned to applied to all family medicine residents in Ankara; between 09.11.2019 to 27.12.2017. In the study, it was determined that 18 questions including knowledge level can be collected by Tukey test and total score was calculated by giving 5,5 points to each question. Highest total score was 100. Data was analysed with SPSS programme and p<0.05 was considered significant.
Results: 216 residents, 86.4% of total population of our study were recruited. When the incidence of giving right choice from high to low; 97.7% of cohort questioned tobacco use, 86.1% were adult vaccination, 74.1% were anwered correctly for obesity screening, 72.7% were answered thyroid disease, 72% were usage of aspirin in order to prevent cardiovascular events and ischemic stroke; 36.6% were answered screening age of diabetes, 33.3% were answered colorectal cancer, 31% for cardiovasculer diseases risk assesment age, 30.1% for osteoporosis screening, 28.7% for cervical cancer screening, 28.7% for prostate cancer screening, 27.8% for breast cancer, 27.3% for hyperlipidemia screening, 22.7% for depression screening and lastly 13% for evaluating the further visits of patients whom had normal referance limits for diabetes. Physicians' knowledge level score was calculated as 45,31 ± 13,50 with a minimum score of 16,67 and a maximum of 88,89. In addition, although there was no significant difference, the highest level of knowledge was found in family medicine residents who had spent more than two years in residency (p = 0.053). The total knowledge level score of physicians with chronic disease and physicians who had knowledge about the related guideline was also significantly higher (p = 0.022, p = 0.043).
Conclusion: It was observed that residents do not have sufficient information about periodic health examinations and screening tests which are recommended and marked as important in family medicine practive.  It is important to perform studies to increase the knowledge level of family medicine residents.
Keywords: Periodic Health Examinations, Knowledge Level, Preventive Care Services, Family Medicine