Kars yöresinde evcil kazlarda (anser anser) cryptosporidium türleri üzerine araştırmalar
Kars yöresi̇nde evci̇l kazlarda cryptosporidium
Yazar: SİBEL ÇAĞATAY
Danışman: PROF. DR. BARIŞ SARI
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Parazitoloji = Parasitology
Dizin: Cryptosporidium = Cryptosporidium ; Enzimler = Enzymes ; Kars = Kars ; Kazlar = Geese ; İmmünoassay = Immunoassay

Özet:
Kars ili ve civarı, Türkiye'de kaz yetiştiriciliğinin en yaygın yapıldığı
yerlerden birisidir. Bu bölge kaz yetiştiriciliği, özellikle yoksul köylü kadınlar başta
olmak üzere yerel halk için önemli bir ek gelir kaynağıdır. Sağlıklı ve verimli kaz
yetiştirme açısından paraziter hastalıklar oldukça önemlidir. Cryptosporidiosis
dünyada hayvan ve insanların en yaygın intestinal protozoon enfeksiyonlarından
birisidir. Hastalık, özellikle genç hayvanlar olmak üzere yenidoğanların ishali
etiyolojisinde birincil derecede role sahiptir. Cryptosporidium parvum, C. hominis,
C. baileyi, C. meleagridis, Cryptosporidium sp., 5 farklı kaz ve ördek genotipi,
kazların solunum yolu, bağırsak, bursa Fabricius, kloaka ve konjaktivasında tespit
edilmiştir. Bu çalışma, buzağı ve kuzularda cryptosporidiosisin yaygın olarak tespit
edildiği Kars ilinde kazlardaki Cryptosporidium türlerinin durumunu belirlemek
amacıyla yürütülmüştür.
Bu çalışma, Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki Kars ilinde yürütülmüştür.
Dışkı örnekleri rastgele seçilen 188 sağlıklı kazdan Mayıs-Aralık 2016 arasında
toplanmıştır. Hayvanlar, 0-1 aylık (n = 81), 1-3 aylık (n = 25), 3-4 Aylık (n = 49) ve
5-6 aylık (n = 33) olmak üzere 4 gruba ayrılmıştır. Dışkı örnekleri her bir hayvandan
kloakal sıvaplar kullanılarak alınmış ve her bir örnek tek kulanımlık plastik
poşetlerde saklanmıştır. Örnekler karbol fuksin boyama yöntemi ve ticari bir enzim
immunoassay kiti (EIA) olan Remel ProSpecT Cryptosporidium Microplate assay
(Thermo®) kullanılarak Cryptosporidium yönünden incelenmiştir. Kazlardaki
Cryptosporidium görülme sıklığı karbol fuksin boyama ile %3.72 (7/188), EIA ile ise
%38.2 (72/188) olarak belirlenmiştir. Cryptosporidium enfeksiyonu EIA yöntemi ile
0-1 aylık, 1-3 aylık, 3-4 aylık ve 5-6 aylık kazlarda sırasıyla %19.75, %28, %51.02
ve %72.7 oranında tespit edilmiştir.
Kazlarda Cryptosporidium spp. ookistlerinin prevalansı Avrupa'da %50-72,
Amerika'da ise %6.8-77.8 oranlarında bildirilmiştir. Bu çalışma ile Kars ve
Türkiye'de yerli kazlarda Cryptosporidium türlerinin varlığı ilk kez bildirilmektedir.
Bu araştırmanın sonuçları Kars bölgesinde yapılan önceki çalışmaların sonuçları ile
karşılaştırıldığında, pozitiflik oranının hem boyama yöntemlerinde hem de ELISA'da
daha düşük olduğu görülmektedir. Bu, önceki çalışmaların semptomatik hayvanlarda
veya daha yüksek risk grubu hayvanlarda Cryptosporidium prevalansının
araştırılmasından kaynaklandığını düşündürmektedir.
Bununla birlikte, Cryptosporidium türlerini tanımlamak ve kontaminasyon
kaynağındaki genotipleri belirlemek için daha kapsamlı ve detaylı moleküler
çalışmalara ihtiyaç vardır.
Bu çalışma Kafkas Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Koordinatörlüğü
(2016-TS-88) tarafından desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Cryptosporidium spp, Kaz, Karbol Fuksin Boyama,
Enzim İmmunoassay (EIA), Kars

Abstract:
Kars province and the surrounding area are one of the most common goose
breeding places in Turkey. Goose breeding in this region is an important additional
source of income for the locals, particularly for the poor peasant women. Parasitic
diseases are a very important constraint on healthy and efficient goose production.
Cryptosporidiosis is one of the common major intestinal protozoan infections
of animals and man in the world. The disease plays a primary role in the etiology of
neonatal diarrhea especially in young animals. Five different goose and duck
genotypes, Cryptosporidium parvum, C. hominis, C. baileyi, C. meleagridis,
Cryptosporidium sp., have been identified in the respiratory tract, intestine, bursa of
Fabricius, cloaca and conjunctiva of geese.
This study was carried out in order to determine the status of
Cryptosporidium species in geese in the province of Kars in which cryptosporidiosis
is commonly detected in calves and lambs.
The study was performed in Kars province in the Northeastern Anatolia
region of Turkey. Fecal samples were collected from 188 randomly selected healthy
geese from May 2016 to December 2016. The animals were classified into four age
groups: 0-1 month old (n=81), 1-3 months old (n=25), 3-4 months old (n=49) and 5-6
months old (n=33). Fecal samples were taken from each animal using cloacal swabs
and deposited into disposable plastic bags. The samples were examined by carbol
fuchsin staining and using a commercial enzyme immunoassay (EIA) kit, the Remel
ProSpecT Cryptosporidium Microplate assay (Thermo®) for Cryptosporidium.
The prevalance of the presence of Cryptosporidium among the geese was
3.72% (7/188) with carbol fuchsin staining and 38.2% (72/188) with EIA. 
Cryptosporidium infection was detected by EIA in 19.75%, 28%, 51.02% and 72.7
% of the geese aged 0-1 month, 1-3 months, 3-4 months and 5-6 months,
respectively.
 The prevalence of Cryptosporidium spp. oocysts in geese has been reported
to be 50–72% in Europe and 6.8-77.8 % in USA. The presence of Cryptosporidium
species in domesticated geese in Kars and in Turkey is reported for the first time in
this study.
When the results of this study are compared with the results of previous
studies undertaken in the Kars region, it is seen that the positivity rate is lower with
both the staining method and ELISA. This may be due to the fact that the previous
studies investigated the prevalance of Cryptosporidium in animals with symptoms or
in animals in higher risk groups.
Molecular studies are required in order to determine the Cryptosporidium
spp. and to identify agent genotypes at the source of contamination.
This study was financially supported by the Scientific Research Council of
Kafkas University (2016-TS-88).

Key Words: Cryptosporidium spp., Goose, Carbol Fuchsin Dying, Enzyme
Immunoassay (EIA),Kars.