Üniversite öğrencilerinde erken dönem uyumsuz şemalar ile yeme tutumları ve benlik algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between early incompatible schemes, eating attitudes and self-perception in university students
Yazar: ELİF IŞIL GÜRCÜOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAZAL AYAS
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik algısı = Self perception ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Yeme davranışı = Eating behaviour ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmada, üniversite öğrencilerinde erken dönem uyumsuz şemalar ile yeme tutumları ve benlik algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yeme bozukluğu geliştirme riski olan ve yeme bozukluğu geliştirme riski olmayan bireylerin erken dönem uyumsuz şemaları ve benlik algısı arasındaki ilişkinin pozitif yönde olup olmadığının ve bu değişkenler üzerinden yeme tutumu ile arasındaki ilişki incelenmek istenmiştir. Örneklem olarak üniversite öğrencileri üzerinden 133 kadın katılımcı ve 67 erkek katılımcılardan oluşturulmuştur. Araştırma için katılımcıların sosyodemografik bilgilerine ulaşmak adına Kişisel Bilgi Formu, katılımcıların yeme bozukluğu belirtilerini tespit etmek için Yeme Tutum Testi (YTT), erken dönem uyumsuz şemaları değerlendirmek amacıyla Young Şema Ölçeği- Kısa Form 3 (YŞÖ-KF3), katılımcıların benlik algısını ölçmeye yönelik Sosyal Karşılaştırma (Benlik Algısı) Ölçeği (SKÖ) kullanılmıştır. Yapılan bu çalışmanın spearman korelasyon testi analiz sonuçlarına göre; yeme davranışı riskine sahip olan bireylerde Young şema alt boyutlarından 'duygusal yoksunluk', 'başarısızlık', 'sosyal izolasyon', 'duyguları bastırma', 'onay arayıcılık', 'bağımlılık', 'kendini feda', 'terk edilme', 'hastalık karşısında dayanıksızlık' ve 'yüksek standartlar' ortalama puanlarının yüksek olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Çalışmada her iki cinsiyet yönünden pozitif bir anlamlılık tespit edilmiş olup erkek katılımcıların, kadın katılımcılara göre yeme bozukluğu riski daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yeme Tutum Testi Toplam puanı ile Young Şema Ölçeği Toplam puanı (r=0,338 p <0.001), Young Şema Ölçeği alt boyutlarından "Duygusal Yoksunluk" puanı (r=0,216 p<0.001), "Başarısızlık" (r=0,202 p<0.001), "Karamsarlık" puanı (r=0,294 p<0.001) "Sosyal İzolasyon/Yabancılaşma" puanı (r=0,249 p<0.001), "Duyguları baskılama" puanı (r=0,146 p<0.001), "İç İçe Geçme/Bağımlılık" puanı (r=0,293 p<0.001), "Kendini Feda" puanı (r=-0,201 p<0.001) "Terk edilme / İstikrarsızlık" puanı (r=0,193 p<0.001), "Cezalandırıcılık " puanı (r=0,244 p<0.001), "Kusurluluk/Utanç" puanı (r=0,353 p<0.001), "Hastalıklar ve Zarar Görme Karşısında Dayanıksızlık " puanı (r=0,249 p<0.001), ile "Yüksek Standartlar" (r=0,157 p<0.001) arasında pozitif yönlü ve Sosyal Karşılaştırma Ölçeği Toplam puanı (r=-0,157 p<0.001) arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. 
Öte yandan yeme bozukluğu davranışının benlik algısı üzerindeki etkisinde pozitif yönde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Young şema alt boyutları ile yeme tutumu arasındaki ilişki değerlendirilmiş olup aynı zamanda bireylerde; 'başarısızlık', 'onay arayıcılık' ve 'yüksek standartlar' alt boyutlarının yeme tutumunu pozitif yönde ve anlamlı bir şekilde ilişki olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. 
Özellikle son yıllarda artan yeme bozuklukları ile birlikte erken dönem uyumsuz şemalar ve yeme tutumu arasındaki ilişkiyi incelemenin yanı sıra Benlik Algısı üzerindeki etkisi üzerine yapılacak çalışmalara önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca, erken dönem uyumsuz şemalar ile yeme tutumu ilişkisinde aracı faktörlerin belirlenmesinin, benlik algısını geliştirmeye yönelik uygulamaların yeme tutumları üzerinde olumlu etkiye sahip olması ve erken dönemde müdahaleyi sağlayacak önlemlerin geliştirilmesi ve genişletilmesi yönünde katkı sunacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Erken Dönem Uyumsuz Şemalar, Yeme Tutumu, Yeme Bozukluğu, Benlik Algısı,

Abstract:
The aim of this study was to examine the relationship between early maladaptive schemas, eating attitudes and self-perception in university students. It was aimed to examine whether there is a positive relationship between early maladaptive schemas and self-perception of individuals with and without an eating disorder risk, and its predictive effect on eating attitudes through these variables. As a sample, 133 female participants and 67 male participants were formed over university students. For the research, Personal Information Form to reach the sociodemographic information of the participants, Eating Attitude Test (YTT) to detect the eating disorder symptoms of the participants, Young Schema Scale-Short Form 3 (YSÖ-SF3) to evaluate the early maladaptive schemas, Social Security Questionnaire to measure the self-perception of the participants. The Comparison (Self-Perception) Scale (SCA) was used. According to the spearman correlation test analysis results of this study; Young schema sub-dimensions of 'emotional deprivation', 'failure', 'social isolation', 'suppression of emotions', 'approval-seeking', 'addiction', 'self-sacrifice', 'abandonment', 'illness' in individuals at risk of eating behavior It was found that the mean scores of 'intolerance' and 'high standards' were high. In the study, a positive significance was determined for both genders, and it was concluded that male participants had a higher risk of eating disorders than female participants. Eating Attitude Test Total score and Young Schema Scale Total score (r=0.338 p <0.001), Young Schema Scale sub-dimensions "Emotional Deprivation" score (r=0.216 p<0.001), "Failure" (r=0.202 p<0.001) , "Pessimism" score (r=0.294 p<0.001) "Social Isolation/Alienation" score (r=0.249 p<0.001), "Suppressing emotions" score (r=0.146 p<0.001), "Engagement/Dependence" score (r=0.293 p<0.001), "Sacrificing Myself" score (r=-0.201 p<0.001) "Abandonment / Instability" score (r=0.193 p<0.001), "Punishment" score (r=0.244 p<0.001) 0.001), "Imperfection/Shame" score (r=0.353 p<0.001), "Islackness to Illness and Injury" score (r=0.249 p<0.001), and "High Standards" (r=0.157 p<0.001) A statistically significant negative correlation was found between the positive and the Social Comparison Scale Total score (r=-0.157 p<0.001). On the other hand, it has been determined that there is a positive relationship in the effect of eating disorder behavior on self-perception. Predictors of Young schema sub-dimensions on eating attitude were evaluated. It was found that the sub-dimensions of 'failure', 'approval-seeking' and 'high standards' predicted eating attitude positively and significantly. 
In addition to examining the relationship between eating disorders, early maladaptive schemas and eating attitudes, especially in recent years, it is thought that it will make important contributions to studies on the effect on Self-Perception. In addition, it is thought that determining the mediating factors in the relationship between early maladaptive schemas and eating attitudes, practices aimed at improving self-perception will have a positive effect on eating attitudes and will contribute to the development and expansion of measures to provide early intervention.
Keywords: Early Maladaptive Schemas, Eating Attitude, Eating Disorder, Self Perception,