Çekin unsurları
The condition for validity of check
Yazar: MAHMUT SAATÇI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FETHİ ŞUA
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code ; Çek Kanunu = Law of Cheques ; Çekler = Cheques

Özet:
Kıymetli evraka ilişkin düzenlemeler Türk Ticaret Kanunun 645-849 uncu maddeleri arasında yer almaktadır. Globalleşen dünya düzeninde gelişen ticaret dolasıyla kıymetli evrakın önemi de arttırmıştır. Kıymetli evrak olan kambiyo senetleri parayı taşıma aracıdır. Bu nedenle kambiyo senetleri kanunda öngörülen sıkı şekil şartlarını taşımak zorundadır. Ayrıca kambiyo senetlerinde soyutluk ilkesi ile borç kaynağı mücerret hale gelmiştir. 

Sıkı şekil kurallarına tabi olması ve soyutluk ilkesi dolaşımının kolay olması kambiyo senedinin tedavül kuvvetini ve güvenirliğini artırmıştır. Bunun yanı sıra alacağı kambiyo senedine bağlı alacakların için İcra ve İflas kanununda daha avantajlı olan özel takip yollarına sahip olması da kambiyo senetlerin tedavül kuvvetini arttırmaktadır. 

Tezimizin ana konusu olan çeke yönelik ilgili hükümler iki ana kanun da bulunmaktadır. Söz konusu kanunlara bakıldığında çekin şekil şartlarının farklı olarak düzenlendiği görülmüştür. Bu kanunlar 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu diğeri ise 5941 sayılı Çek Kanunudur. Ticaret kanunu hükümleri ile çek düzenleyenlerine yönelik Çek Kanunu hükümleri ile de çek hamilleri ve kamu düzeninin muhafazası amaç edinilmiştir. Cenevre Yeksenak Kanunu'nda (CYK) çekte bulunması gereken asgari zorunlu altı unsura yer verilmiştir. Türk Hukuk Sistemimizde ise CYK da bulunmayan iki ilave zorunlu unsur daha eklenmiştir. Bunlardan biri karekod, diğeri ise seri numarasıdır. 

Kanuni düzenlemelerle "kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması önlemlerine katkıda bulunma", "vergi kayıp ve kaçağının önlenmesi", "terörün finansmanının önlenmesi" ve "kara paranın aklanması" gibi faktörler düşünülerek sıkı şekil şartları öngörülmüştür. Çalışmamızda çekte geçerlilik şartı olan asgari zorunlu unsurlar ile zorunlu alternatif unsurlar ve yardımcı unsurlar ayrıntılı olarak incelenmiştir. Sonuç olarak, Çekin kendine has durumu göz önüne alındığında çeke olan güven ve tedavül kuvveti sıkı şekil şartlarının varlığı ile daha güçlü hale gelmiştir. Bu çalışmamız ile söz konusu unsurlar incelenerek literatüre katkı sunmak amaçlanmıştır.

Abstract:
The bills of exchange are regulated in the relevant provisions of the Turkish Commercial Code. The bills of exchange are negotiable documents which hold monetary value. The bills of exchange must meet the strict requirements of the law. Being subject to strict rules regarding form has increased the circulating force and reliability of the bill of exchange. There are two main laws governing the provisions regarding the check. These are the Turkish Commercial Law (TCC) no. 6102 and the Check Law (CL) no. 5941. The provisions of the TCC protect the drawer. Furthermore, the provisions of the CL protect the check holders and the public order. The Convention Providing A Uniform Law for Cheques (CPULFC) indicates six minimum mandatory items to be included in a check. In the Turkish Legal System, two additional mandatory elements have been added which were not included in the CPULFC. One of them is the QR code and the other is the serial number. Strict conditions have been imposed through legislative regulations for the purposes of "contributing to the measures to register the informal economy ", "the prevention of tax avoidance and evasion", "prevention of financing of terrorism" and "money laundering". In our study, the validity requirements that consist of the minimum obligatory elements, mandatory alternative elements and auxiliary elements are explained in detail. Consequently, the provisions brought by the CL No. 5941 has made the check a means of payment that is unique to the Republic of Turkey. Considering the specific situation of the check, it was seen that the confidence and circulation force of the check must be strengthened with strict requirements as to form. This study aims to contribute to the literature by examining these elements.