TÜPRAŞ'ta otomatik benzin paçalı sistemi modellemesi
Automatic gasoline blending system modelling at TUPRAS
Yazar: ÖZGÜRCAN KARADAĞ
Danışman: PROF. DR. FÜSUN ÜLENGİN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mühendislik Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Enerji = Energy
Dizin: Benzin = Gasoline ; Harmanlama = Blending ; Rafinasyon = Refining

Özet:
Rafineriler açısından benzin üretiminin giderek karmaşık bir hal alması sonucunda, benzin üretimi için farklı modeller ve yöntemler geliştirilmiştir. Benzin üretiminde kurşun üretiminin yasaklanması ve Avrupa Birliği'nin yakıtlarla ilgili EURO IV spektlerine geçmesiyle, benzin paçallamasının önemi daha da artmıştır.Rafineri gelirleri içerisinde, rafineri tipine göre % 70'lere varan oranıyla Benzin, rafineri ürünleri içinde önemli bir yere sahiptir. Rafineri karlılığına büyük etkisi olan benzin üretiminde oktan ve DVPE son derece kritik iki parametredir. Son ürün satışlarında oktan ve DVPE değerini limit değerlere yaklaştırmak suretiyle, rafineri büyüklüğüne bağlı olarak yıllık 10 milyon $'lık kazançlar sağlanabilmektedir.Benzin üretiminde rafineriler sahip oldukları prosesler doğrultusunda yirmiye kadar değişebilen ara ürünlerden, pazarlarında satılan son ürün spesifikasyonlarında ürün elde etmeye çalışmaktadırlar. Benzin üretiminde kullanılan ara ürün sayısı arttıkça üretim sistemi kompleks bir hal almakla beraber, bağıl olarak daha ucuz ara ürünlerin kullanımı ve spesifikasyon değerlerine daha yakın üretim yapma imkanı artmaktadır.Bu çalışmada TÜPRAŞ İzmit Rafinerisi benzin üretim sistemi incelenmiştir. Çalışma kapsamında benzin üretimine ara ürün sağlayan prosesler, hatta ve tankta paçallama yöntemleri ve literatürde bulunan uygulamalar incelenerek, benzin üretimindeki oktan ve DVPE parametrelerindeki iyileştirmeye yönelik Ara Ürün Tank Modeli hazırlanmıştır. Ara ürün tank modeli sonuçları ile TÜPRAŞ'ın 2007 yılı benzin satışı karşılaştırılarak, modelin ekonomik sonuçları verilerek benzin üretiminin iyileştirilmesine yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
There are several methods and models that had been executed for gasoline production in spite of the complexicity of gasoline production at refineries. Because of the prohibition of lead production and the EURO IV application of EU in the use of fuels, the importance of the gasoline?s blending increases.Gasoline is one of the most important refinery products that can yield 70 % of total revenue which depends on refinery types. Octane and DVPE are extremely critical parameters in gasoline production which has major impact in refinery profits. By the approximation of octane and DVPE numbers to the limit, 10 millon dollars profit can be achived which is determined by capacity of refinery.Refineries aim to obtain ultimate product quality through different processes. Production system is becomes more complex with increasing the number of semi-products. However , this increase is makes possible to use cheaper semi-products and produce products that much more approximate the specification quality.The processes of TÜPRAŞ İzmit refinery is investigated for improving of octane and DVPE parameters in producing gasoline. In the light of our study results, we propose Semi Product Tank Model. Following the comparison of semi product tank model and gasoline sale of TÜPRAŞ in 2007, economical results of model are given and advises are offered for improvement of gasoline production.