İstanbul, Haliç'de abiyotik faktörlerin zooplanktonun mevsimsel değişimi üzerine etkileri
Influences of abiotic factors on seasonal changes of zooplankton in Golden Horn, Istanbul, Turkey
Yazar: ZEYNEP DORAK
Danışman: PROF. DR. MERİÇ ALBAY
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Temel Bilimler Ana Bilim Dalı / İç Sular Biyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Abiyotik faktörler = Abiotic factors ; Zooplanktonlar = Zooplanktons ; İstanbul-Haliç = İstanbul-Haliç ; İstatistik = Statistics

Özet:
Haliç, Osmanlılar döneminde en çok bilinen dinlence - eğlence yeri, su ürünlerinin bol olduğu, deniz ve kara ulaşımına uygunluğu, çok kullanışlı bir iç liman olma özelliğinde iken 20. yüzyılın ortalarından itibaren etkisi belirginleşen endüstrileşme ve nüfus artışına dayalı kirlilik problemleri yüzünden bu niteliklerini yitirmiştir.Bu çalışmada bir yandan Karadeniz ve Akdeniz suyu ile diğer yandan da İstanbul'un su kalitesi bakımından 4. Sınıf su özelliğinde olan Alibeyköy ve Kağıthane dereleri ile beslenen Haliç (İstanbul) zooplanktonu üzerine abiyotik faktörlerin etkisi araştırılmıştır. Ayrıca abiyotik faktörler ile eşzamanlı olarak ölçülen diğer su kalitesi parametrelerinin baskın zooplankterler üzerindeki etkisini incelemek, zooplankterlerin ekolojik valanslarını saptamak, Karadeniz, Akdeniz ve derelerin Haliç'in zooplankton topluluğu üzerindeki baskısını incelemek bu çalışma kapsamında hedeflenmiştir. Bu amaçla; Haliç'te bölgeyi tanımlayacak şekilde seçilen 8 istasyonda Temmuz 2006? Aralık 2007 tarihleri arasında aylık peryotlar şeklinde yapılan örneklemede zooplankton tür tespiti ile sayımı, seçilen su kalitesi parametrelerinin ölçümü (su sıcaklığı, tuzluluk, elektriksel iletkenlik, seki-diski derinliği, çözünmüş oksijen, pH, askıda katı madde, silika, orto-fosfat, nitrit+nitrat ve klorofil-a) yapılmıştır.Araştırma süresince zooplanktona ait toplam 62 takson tespit edilmiştir. Haliç'te yapılan çalışma esnasında tespit edilen zooplankton taksonlarını etkileyen çevresel değişkenleri tespit etmek için CCA Analizi (Canonical Correspondence Analyses) uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre sıcaklık, elektriksel iletkenlik, çözünmüş oksijen, sülfat, pH, klorofil-a, nitrat ve nitrit konsantrasyonunun zooplankton dağılımı üzerinde önemli etkisi olduğu görülmüştür. Shannon-Wiener ve Evenness çeşitlilik indekslerine göre zooplankton tür ve birey sayısı yüksek bulunmuştur. Elde edilen bulgulara göre Haliç suyu Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliğine göre IV'üncü sınıf (çok kirlenmiş su) özelliğinde olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The Golden Horn was the most widely-known entertaining-resting place, having rich fisheries, suitable to land and marine transportation and to be a useful inland port in the Ottoman Era, but it has lost its specialties by pollution problems due to industrialization and rising population as of the middle part of 20. century.In this study, the effects of abiotic factors on the zooplankton community of the Golden Horn (Istanbul) which is nourished by Black Sea and Mediterranean Sea water and Alibeyköy and Kağıthane rivers that have the fourth water quality characteristic have been researched. Moreover, analyzing the effects of water quality parameters that was observed with abiotic factors as synchronous on the dominant zooplankter, confirming of the zooplankter ecological valance, investigating the influences of Black Sea, Mediterranean sea and Alibeyköy and Kağıthane rivers on the zooplankton community of The Golden Horn has been aimed in this study?s scope. With this aim; measuring the chosen water quality parameters (water temperature, salinity, conductivity, Secchi disc depth, dissolved oxygen, pH, suspended solids, silica, ortho-phosphate, nitrite+nitrate and chlorophyll-a), counting and determinating of zooplankton species were made at eight stations which clearly determinates the study area were selected and the samples taken from July 2006 to December 2007 monthly.During the investigation, 62 taxon belonging zooplankton were determined. CCA Analysis (Conical Correspondence Analysis) is used to examine the environment variables affecting the determined zooplankton taxons during the study. Due to results conductivity, dissolved oxygen, sulphate, pH, chlorophyll-a, nitrate and nitrite concentration has an important effect on distribution of zooplankton is seen to Shannon-Wiener and Evenness diversity index, number of species and individual number has found high-level. As a result of our findings, the characteristic of Golden Horn water have been confirmed as fourth levels (highly polluted water) to Water Pollution Control Guide.