Enerji fiyatlarının Türkiye'de cari açığa asimetrik etkisi
The asymmetric impact of energy prices on the current account deficit in Turkey
Yazar: MUSTAFA DUHAN SOYSAL
Danışman: PROF. DR. OĞUZ ÖCAL
Kayseri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Endüstriyel üretim süreçlerinde birincil girdi olarak kullanılan petrol, uluslararası alanda ticareti yapılan en önemli emtiadır. Dünya üzerinde yapılan toplam ticaretin yaklaşık olarak beşte biri petrol ve türevlerinden oluşmaktadır. Talep, arz ve risk faktörlerince belirlenen petrol fiyatları son yarım yüzyılda birçok gelişmiş ve gelişmekte olan ülkenin cari dengesizliklerinin nedenleri arasında gösterilmektedir. Petrol fiyatlarında meydana gelen pozitif ve negatif değişimler ticaret hadlerindeki dalgalanmalara sebep olması ve ülkelerin makroekonomik istikrarlarını tehdit etmesi sebebiyle cari işlem dengesi üzerindeki etkisinin incelenmesi büyük önem arz etmektedir. Türkiye'de petrol ithalatçısı ülke olduğu için petrol fiyat dalgalanmaları benzer şekilde cari denge üzerinde baskı oluşturmaktadır. Bu nedenle, çalışmada petrol fiyatlarında meydana gelen değişimlerin Türkiye'de cari denge üzerindeki etkisini 2000:Q1-2020:Q4 dönemlerine ait çeyreklik zaman serisi verileri ile asimetrik otoregresif dağıtılmış gecikme modeli (NARDL) kullanarak ortaya koymak amaçlanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, Türkiye'de petrol fiyat değişmelerinin cari denge üzerindeki etkisinin asimetrik olduğu ve fiyat artışlarının denge üzerindeki bozucu etkisinin fiyat düşüşlerinde meydana gelen olumlu etkiden güçlü olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuç dikkate alındığında enerji kaynakları bakımından görece petrol ithalatçısı bir ülke olan Türkiye'de cari denge problemlerinin azaltılabilmesi için yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik yatırımların teşvik edilmesi, enerji kullanımı konusunda bilinçlendirme eğitimlerine önem verilmesi, kurumsal kalite ile enerji kullanım verimliliğini artırması ve yerel kaynaklara yönelmek için Ar-Ge faaliyetlerinin hızlandırılması gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Petrol Fiyatları, Cari İşlemler Açığı, Türkiye Ekonomisi, Asimetrik ARDL

Abstract:
In industrial production processes, petroleum, which is used as the primary input, is the most important commodity traded internationally. Approximately one-fifth of the total global trade consists of petroleum and its derivatives. The prices of petroleum, determined by factors such as demand, supply, and risk, have been cited as one of the reasons for the current account imbalances of many developed and developing countries over the past half-century. The positive and negative changes in petroleum prices lead to fluctuations in trade balances, posing a threat to the macroeconomic stability of countries. Since Turkey is an importer of petroleum, fluctuations in petroleum prices similarly exert pressure on the current account balance. Therefore, the study aims to elucidate the impact of changes in petroleum prices on the current account balance in Turkey using quarterly time series data for the period of 2000:Q1-2020:Q4, employing the Nonlinear Autoregressive Distributed Lag (NARDL) model. According to the findings, it was determined that the effect of changes in petroleum prices on the current account balance in Turkey is asymmetric, with the disruptive effect of price increases being stronger than the positive effect observed during price decreases. Taking this result into consideration, in order to reduce current account problems in Turkey, a relative importer of petroleum in terms of energy resources, it is necessary to encourage investments in renewable energy sources, prioritize awareness-raising education on energy consumption, enhance institutional quality to increase energy efficiency, and accelerate R&D activities for shifting towards local resources.
Keywords: Oil Prices, Current Account Deficit, Turkish Economy, Nonlineer ARDL