Pozitif öğretmen özelliklerinin mesleki benlik saygısı ve okul iklimi açısından incelenmesi
Examination of positive teacher traits in terms of professional self-esteem and school climate
Yazar: RABİA ÇETİNEL
Danışman: PROF. DR. SEVAL ERDEN ÇINAR
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Mesleki benlik saygısı = Occupational self-esteem ; Okul iklimi = School climate ; Pozitif psikoloji = Positive psychology ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışma, mesleki benlik saygısı ve okul ikliminin pozitif öğretmen özellikleri üzerindeki yordayıcı rolünün incelenmesi amacı ile gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerin gelişimlerini desteklemek, uyum sorunlarında sağlıklı rehberlik hizmeti sunmak ve öğretmen iyi oluşuna etki eden faktörleri açığa çıkarmak adına öğretmen özelliklerini mesleki benlik saygısı ve okul iklimi çerçevesinde ele almanın gerekli olduğu düşünülmüştür. 
Araştırmada pozitif öğretmen özelliklerinin yordanmasında, mesleki benlik saygısı ve okul ikliminin rolünü belirlemek amacıyla ''ilişkisel tarama modeli'' kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu İstanbul ili Bayrampaşa İlçesi Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi eğitim kurumlarındaki 217'si kadın 93'ü erkek 310 öğretmenden oluşmaktadır.
Veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Pozitif Öğretmen Ölçeği", "Mesleki Benlik Saygısı Ölçeği" ve "Okul İklimi Ölçeği" gibi veri toplama araçları kullanılarak elde edilmiştir. Analizlerde pozitif öğretmen özellikleri ile mesleki benlik saygısı ve okul iklimi puanları arasındaki ilişki, mesleki benlik saygısı ve okul ikliminin öğretmenler tarafından algılanan pozitif öğretmen özelliklerini yordayıp yordamadığı ve öğretmenler tarafından algılanan pozitif öğretmen özellikleri demografik değişkenler açısından incelenmiştir. Araştırmanın değişkenleri arasındaki ilişkilerin analizi Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı ve Hiyerarşik Regresyon Analizi ile gerçekleştirilmiştir. Demografik özelliklerde Kruskal Wallis H-testi, Bağımsız Grup t testi ve post hoc testi olarak ise Mann Whitney U-testi tercih edilmiştir.
Pozitif öğretmen özellikleri ile mesleki benlik saygısı ve okul iklimi değişkenleri arasındaki korelasyon katsayıları incelendiğinde değişkenler arasında orta düzeyde pozitif yönde anlamlı ilişkinin olduğu görülmüştür. Pozitif öğretmen özelliklerinin yordayıcısı olarak mesleki benlik saygısı ve okul iklimi birlikte toplam varyansın %25'ini açıklamaktadır. Pozitif öğretmen özellikleri katılımcıların cinsiyet, medeni durum, branş ve çocuk sayısına göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Pozitif öğretmen özelliklerinin yaş gruplarına göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla yapılan analiz sonucuna göre 25 ile 29 yaş arasında bulunan öğretmenler lehine anlamlı farklılık saptanmıştır. Mesleki kıdem analizinde gruplar arasında 0-4 yıl arasında mesleki kıdeme sahip katılımcı grubu lehine anlamlı farklılık görülmüştür. Görev yaptıkları okul türlerine göre katılımcıların dağılımları incelenmiş ve ilkokulda görev yapan katılımcı grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır. Araştırmanın verileri, literatür ışığında yorumlanmış, sonraki çalışma ve araştırmacılar için öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Pozitif Öğretmen, Mesleki Benlik Saygısı, Okul İklimi, Pozitif Psikoloji.

Abstract:
This study was carried out to examine the predictive role of professional self-esteem and school climate on positive teacher traits. It is thought that it is necessary to consider teacher traits within the framework of professional self-esteem and school climate in order to support the development of students, provide healthy guidance services in adaptation problems and reveal the factors affecting teacher well-being.
In the research, "relational screening model" was used to determine the role of professional self-esteem and school climate in predicting positive teacher traits. The sample of the study consists of 310 teachers, 217 women and 93 men, in official education institutions affiliated to the Ministry of National Education in Bayrampasa District of Istanbul.
Data were obtained by using data collection tools such as "Personal Information Form", "Positive Teacher Scale", "Professional Self-Esteem Scale" and "School Climate Scale". In the analyzes, the relationship between positive teacher traits and professional self-esteem and school climate scores, whether professional self-esteem and school climate predict positive teacher traits perceived by teachers, and positive teacher traits perceived by teachers were examined in terms of demographic variables. The analysis of the relationships between the variables of the research was carried out with Pearson Product Moments Correlation Coefficient and Hierarchical Regression Analysis. For demographic traits, Kruskal Wallis H-test, Independent Group t-test and Mann Whitney U-test were preferred as post hoc test.
When the correlation coefficients between positive teacher traits, professional self-esteem and school climate variables were examined, it was seen that there was a moderately positive and significant relationship between the variables. Professional self-esteem and school climate as predictors of positive teacher traits together explain 25% of the total variance. Positive teacher traits do not show a significant difference according to participants' gender, marital status, branch, and number of children. According to the results of the analysis conducted to determine whether positive teacher traits show a significant difference according to age groups, a significant difference was found in favor of teachers between the ages of 25 and 29. In the analysis of professional seniority, there was a significant difference between the groups in favor of the participant group with professional seniority between 0-4 years. The distribution of the participants according to the school types they work in was examined and a statistically significant difference was found in favor of the participant group working in the primary school. The data of the study were interpreted in the light of the literature, and suggestions were presented for future studies and researchers.

Key Words: Positive Teacher, Professional Self-Esteem, School Climate, Positive Psychology.