Yapay zeka sohbet robotunun sağlık okuryazarlığını desteklemesine yönelik hekim değerlendirmelerinin incelenmesi
An investigation of physicians' evaluations towads artificial intelligence chatbot's support for health literacy
Yazar: MUSTAFA SAİD YILDIZ
Danışman: PROF. DR. AYFER ALPER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sağlık Eğitimi = Health Education ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Bu çalışmanın amacı, yapay zekâ destekli bir sohbet robotuna yöneltilen sağlık ilişkili sorulara yazılımın cevaplarının tıbbi açıdan güvenilirliğinin, muhtemel faydasının ve hasta güvenliği bakımından tehlike oluşturma ihtimalinin değerlendirilmesidir. Çalışma ile öncelikle söz konusu kriterler bakımından cevapların performansının belirlenmesi ve sonrasında yapay zekanın güvenli, faydalı ve tehlikesiz şekilde kullanımı için önerilerin oluşturulması amaçlanmıştır. Çalışma, karma desenli bir fenomenoloji çalışması olarak tasarlanmıştır. Yapay zeka destekli sohbet robotuna yöneltilen üç adet soru ve ondan alınan cevaplar farklı uzmanlık dallarından 88 hekim tarafından üç kriter bakımından (güvenilirlik, fayda ve katma değer, olası tehlike) puanlanmıştır. Değerlendirmelerin nicel analizleri tanımlayıcı istatistik ve tek yönlü varyans analizleri ile gerçekleştirilmiştir. Ankete katılan hekimlerden ayrıca kriterlere ilişkin puanlamalarının gerekçeleri yazılı olarak ifade etmeleri istenmiştir. Nicel analiz sonuçlarının daha ayrıntılı şekilde gerekçelendirilmesi için söz konusu yazılı gerekçeler alt gruplarda sınıflandırılarak analiz edilmiştir. Çalışma sonunda nicel ve nitel analiz sonuçları kullanılarak hekim değerlendirmeleri ışığında yapay zeka sohbet robotu ve sağlık okuryazarlığı amaçlı kullanımı konusunda kavramlar ve vurgular ilişkilendirilmiş, önerilerde bulunulmuştur. Önümüzdeki dönemde kullanımının giderek artması beklenen  yapay zeka tabanlı sohbet robotlarının hasta güvenliğini tehdit etmesi, hasta-hekim iletişimini zedelemesi, hastanın tedaviye uyumunu olumsuz etkilemesi gibi risklerinin azaltılması ve faydalarının artırılmasına yönelik olarak bir kullanım rehberinin oluşturulması öneriler arasındadır. Sohbet robotlarını sağlık amaçlı kullanacak farklı demografi ve sosyo-ekonomi kategorilerinde bulunan örneklemlerle sohbet robotu kullanım becerileri üzerine araştırmaların yapılması fayda sağlayacaktır.

Abstract:
The purpose of this study is to evaluate the medical reliability, potential usefulness, and potential risk to patient safety of software responses to health-related questions posed to an artificial intelligence-based chatbot. The study aims first to determine the performance of the answers in terms of these criteria, and then to formulate recommendations for the safe, beneficial, and non-hazardous use of artificial intelligence. The study is designed as a mixed design phenomenological study. Three questions posed to an AI-enabled chatbot and the answers received from it were evaluated by 88 physicians from different specialties in terms of three criteria (reliability, utility and added value, potential danger). Quantitative analysis of the ratings was performed using descriptive statistics and one-way analysis of variance. The physicians who participated in the survey were also asked to provide written justifications for their ratings of the criteria. These written justifications were divided into subgroups and analyzed to provide a more detailed rationale for the quantitative analysis results. At the end of the study, the results of the quantitative and qualitative analysis were used to relate concepts and emphases and to make recommendations on the use of artificial intelligence chatbots and health literacy in light of physician ratings. Among the recommendations is the creation of a user guide to reduce the risks and increase the benefits of artificial intelligence-based chatbots, which are expected to increase in the coming period, such as threatening patient safety, damaging patient-doctor communication, and negatively affecting patient compliance with treatment. It would be beneficial to conduct research on chatbot usage skills with samples of different demographic and socioeconomic categories, who will be using chatbots for health purposes.