Akciğer kanseri hastalarına uygulanan akupresin dispne düzeyi ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of acupressure on quality of life and dyspnea level of patients with LUNG cancer
Yazar: NURHAN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. SULTAN TAŞCI
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer neoplazmları = Lung neoplasms ; Akupresür = Acupressure ; Dispnea = Dyspnea ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışma, dispne yakınması olan akciğer kanserli bireylerde el, ön kol ve göğüste bulunan üç akupuntur noktasına (Lu1, Lu10, P6) dört hafta boyunca, günde iki kez, her noktaya 3 dakika (dk) uygulanan akupresin dispne düzeyi ve yaşam kalitesi üzerine etkisini belirlemek amacıyla, kantitatif araştırmanın kontrol gruplu ön test-son test randomize kontrollü tek kör çalışma deseni ve kalitatif araştırmanın yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Çalışma bir üniversite hastanesinin Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi'nde 18 yaş ve üstü, araştırmaya dahil edilme ölçütlerine uyan 29'u müdahale, 31'i kontrol grubunda, toplam 60 hasta ile tamamlanmıştır. 
Veriler; Hasta Tanıtım Formu, Modifiye Borg Skalası, St. George's Solunum Anketi, yarı yapılandırılmış Akupres Deneyimi Hasta Görüşleri Formu kullanılarak toplanmıştır. Etik kurul onayı ve bireylerden yazılı bilgilendirilmiş gönüllü olur alınmıştır. Kantitatif verilerin değerlendirilmesinde Cronbach alfa, Shapiro Wilk testi, Ki-kare, Mann Whitney U Testi ve Wilcoxon testleri, genel doğrusal modellerden iki yönlü varyans analizi, Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi için p<0.05 değeri kabul edilmiştir. Kalitatif veriler, betimsel ve içerik analiz yöntemleri ile analiz edilmiştir.  
Müdahale grubundaki bireylerin ikinci izlemde, yürüyüş testi öncesi (YTÖ) ve yürüyüş testi sonrası (YTS) Borg ve Yaşam Kalitesi Ölçeği'nin tüm alt boyutları ve toplam puan ortalamalarının azaldığı belirlenmiştir (p<0.001). Kontrol grubundaki bireylerde ise ikinci izlemde YTÖ ve YTS Borg ve Yaşam Kalitesi Ölçeği puan ortalamaları artmış olup yaşam kalitesinin aktivite alt boyutu dışında aralarındaki farkın anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Müdahale ve kontrol grubundaki bireylerin birinci izlemdeki YTÖ ve YTS Borg ve Yaşam Kalitesi Ölçeği'nin tüm alt boyutlarında ve toplam yaşam kalitesi puan ortalamaları arasındaki fark anlamlı değilken (p>0.05), ikinci izlemdeki YTÖ ve YTS Borg ve Yaşam Kalitesi Ölçeği'nin tüm alt boyutlarında ve toplam yaşam kalitesi puan ortalamaları arasındaki fark anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Çalışmanın kantitatif bulguları, kalitatif bulgularını desteklemektedir. 
Sonuç olarak, akciğer kanserli bireylerde dispnenin azaltılması ve yaşam kalitesinin artırılmasında akupres, kolay uygulanabilir ve tolere edilebilir, ciddi yan etkisi olmayan etkili bir yöntem olarak hemşirelere yardımcı olabilir. 
Anahtar Kelimeler: Akciğer kanseri, akupres, dispne, hemşirelik, yaşam kalitesi.

Abstract:
This study was conducted to determine the effect of acupressure that applied to the hand, forearm and chest in the three acupuncture points (LU1, Lu10, P6) for four weeks, twice a day, each point for 3 minutes (min) for quality of life and dyspnea level on individuals with lung cancer by using pre-post test randomized controlled single-blind study design of quantitative study and semi-structured in-depth interviews method of qualitative research. This study was conducted in Oncology Day Treatment Unit of a university hospital with 60 patients- 29 patients in intervention group and 31 patients in control group- aged 18 years and older who met the inclusion criteria.
Data were collected by using Patient Identification Form, Modified Borg Scale (MBS), St. George's Respiratory Questionnaire, semi-structured "Patients' Views Form on Acupressure Experience". Ethics committee approval and written informed willing consent of individuals were obtained. For the evaluation of quantitative data Cronbach's Alpha, Shapiro Wilk test, Chi-square, Mann-Whitney U test and Wilcoxon test, two-way analysis of variance of the general linear model, Spearman correlation analyses were used. The value of p<0.05 was accepted for statistical significance level. Qualitative data was analyzed by descriptive and content analysis methods.
It was determined that it was decreased walking test before (WTB) and walking test after (WTA) Borg Scale's and total average scores and the all subscales of Quality of Life Scale's of individuals in the intervention group in the second follow-up (p<0.05). It was found significance between difference the outside subscales activity of quality of life, it is increased average score of quality life and WTB and WTA Borg of individuals in the control group in the second follow-up (p>0.05). It was found a significance between average scores of total quality of life and the all subscales of Quality of Life and WTB and WTA Borg Scale's in the second follow-up of intervention and control groups (p<0.05) while it was not found any significance between average score of total quality of life and the all subscales of Quality of Life and WTB and WTA Borg Scale's in the first follow-up of individuals intervention and control groups (p>0.05). Quantitative findings of this study was supported with the qualitative findings. 
Consequently, acupressure can be helpful for nurses for enhancing the quality of life and reducing the dyspnea in individuals with lung cancer as an easily applicable and allowable method which does not have any severity side effects.
Key words: Lung cancer, acupressure, dyspnea, nursing, quality of life