Türkiye'de 1980 sonrası sinema politikaları
Cinema policies in Turkey after 1980
Yazar: İRFAN HIDIROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. NEJAT ULUSAY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon Ana Bilim Dalı / Radyo Televizyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: 1980 sonrası = After 1980 ; Sinema = Cinema ; Sinema tarihi = Cinema history ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
1980 sonrasında Türkiye'de sinema alanına ilişkin politikaların incelendiği bu çalışmada, devlet-sinema ilişkisinin Türkiye'deki serüveni ve günümüzde geldiği durum tartışılmıştır. Bu çalışmada, Türkiye'de 1980 öncesinde devlet-sinema ilişkisinin sağlıklı işlemediği, ancak 1980 sonrasında sinema sektörüne yönelik politikaların, sektörde olumlu anlamda önemli gelişmelere neden olduğu ileri sürülmektedir.Devletin sinemaya ilgisinin arttığı bu dönemde, politikaların biçimlenmesinde yer alan ulusal ve uluslararası düzeyde aktörler bulunmaktadır. Bu aktörlerin sinemaya bakışları ve çıkarları, politikaların düzenlenmesinde etkili olduğu gibi, aktörlerin eylemlerini ya da eylemsizliklerini etkileyen, sınırlayan koşullar da sözkonusudur. Çalışmada, bu koşullar içerisinde, 12 Eylül rejimi, daha sonrasında Türkiye'de iktidara gelen ?yeni sağ?ın ekonomik ve kültürel tercihleri, Türkiye'nin küresel kapitalizme entegre olma çabaları ve Avrupa Birliği ile ilişkilerin geliştirilmesi konuları öne çıkarılmıştır.Bu tez çalışması, 1980 sonrası uygulanan politikaların kimi zaman liberal uygulamaları kimi zaman ise kültürel korumacı tavırları geliştirmesi bakımından ikircikli bir yapıya sahip olduğunu ileri sürmektedir. Çalışmada, uluslararası sermayenin dolaşımını sağlamak amacıyla uygulanan politikaların yabancı dağıtımcılar karşısında yerli sinemanın eşit olmayan koşullarda mücadele etmesine neden olduğu ileri sürülmekte, ancak 1980'lerin sonlarından itibaren, sinema alanını düzenleyen birçok yeni gelişmenin eşlik ettiği ?yeni bir dönem?in parametleri sıralanarak bunlar üzerine odaklanılmaktadır. Bu yeni dönemde Eurimages'a üye olunmuş, devlet-sinema ilişkisi olumlu anlamda gelişmiş, devlet sinemaya maddi destek sağlamaya başlamış ve bu destek yıllar içerisinde artarak devam etmiştir. Devlet-sinema ilişkisinin bu anlamda bir değişim göstermesi sektöre olumlu etki yapmış, özellikle 2000'lerin ilk yarısından itibaren yerli sinemanın iç pazarda Hollywood ile rekabet edebilir duruma gelmesinde önemli etkenlerden birisi olmuştur.

Abstract:
This study deals with the relationship between the state and the cinema in Turkey, and particularly focuses on the parameters of the change of this very relationship in the post-1980 era. The thesis argues that contrary to the pre-1980 periods, Turkish governments have launched brand new policies which have had positive consequences for Turkish film industry in general in the post-1980 era.There have been national and international players which have had influences on the shaping of the policies related the different aspects of national cinema. Among them are the coup détat of 12 September, 1980, the economic and cultural poicies of the ?new right? governments which came to power in the late 1980s and throughout the 1990s in Turkey, the process of Turkey?s involvement into the global capitalist system, and particularly Turkey?s application to become a member of the European Union.After dwelling on the economic and cultural policies both of the post-1980 periods and the ?new era?, the study concentrates on the emergence of the new parameters which have played significant roles in the transformation that Turkish cinema has experinced in the post-1980 era. The thesis argues that the official policies in the new era are twofold. First they have applied neo-liberal practices which gave rise to the domination of Hollywood films in the Turkish market in the late 1980s, and throughout the 1990s. Second, many of these have been protectionist policies by which financial support have been provided for film production. The study concludes that the involvement of gorvernments into the national film industry by providing financial support for production, the relaxation in the film censorship, and Turkey?s membership to the European Union co-production fund, Eurimages, have had positive affects on the cinema in general in the transformation process during which Turkish films have had considerable audience attention both in its domestic market and abroad.