Vestibüler rehabilitasyon fayda anketi (VRFA)'nin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Turkish validity and reliability study of vestibular rehabilitation benefit questionnaire (VRBQ)
Yazar: SEHER ÖZTAŞ
Danışman: DOÇ. SÜHA BETON
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Baş dönmesi = Dizziness ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Vestibül = Vestibule ; Vestibüler hastalıklar = Vestibular diseases ; Vestibüler rehabilitasyon = Vestibular rehabilitation ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Vestibüler rehabilitasyon sonuçlarının değerlendirilmesi bu süreçte gerekli bir adımdır. Klinik araçlarla yapılan değerlendirme, tedavinin bazı yönlerini ortaya çıkarabilir ve ölçebilir, ancak hastanın yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini gösteremez. Vestibüler rehabilitasyon fayda anketi, vestibüler hipofonksiyonun yaşam kalitesi ve psikolojik yönleri üzerindeki etkilerini benzer anketlerden daha etkin bir şekilde değerlendiren bir ankettir. Bu araştırmada, bu anketin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenilirliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Profesör Mark Lutman ve Profesör Lucy Yardley gözetiminde Dr. Anna Morris tarafından geliştirilen anketin orijinal dili İngilizcedir ve orijinal adı 'Vestibular Rehabilitation Benefit Questionnaire' dir. 18-65 yaş arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbn-i Sina Hastanesi İşitme, Denge, Konuşma Bozuklukları Tanı ve Rehabilitasyon Merkezi'ne baş dönmesi şikayetiyle başvuran bireylere uygulanmıştır. Katılımcılardan son 1 haftadaki baş dönmesi şikayetini en iyi şekilde tarif eden ifadeyi işaretlemeleri istenmiştir.
Bu doğrultuda çalışmada yapılan faktör analizi sonucunda anketten 2., 6. ve 17. maddeler çıkarıldı. Ankette yer alan semptomlar kısmı için 1. ve 2. boyutunun Cronbach'ın α katsayıları 0,807 ve 0,630, yaşam kalitesi kısmı için 0,834 olarak hesaplandı. Anketin güvenirliğinin çok yüksek olduğu saptandı. Bağımlı gruplar t testi sonuçlarına göre ön test-son test arasındaki değişime bakıldığında 17. ve 19. maddeler dışında istatistiksel olarak anlamlı değişimlerin olduğu bulundu (p<0,05).
VRFA'nın geçerlik ve güvenirliğinin yüksek bulunması nedeniyle baş dönmesi yaşayan bireylerin bu durumdan ne kadar etkilendiğinin değerlendirilmesinde ve rehabilitasyon sürecindeki iyileşmeyi gözlemlemek amacıyla kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Anket, baş dönmesi, vestibüler hipofonksiyon, vestibüler rehabilitasyon, yaşam kalitesi

Abstract:
Evaluation of vestibular rehabilitation results is a necessary step in this process. Evaluation made with clinical tools can reveal and measure some aspects of treatment, but it cannot show its effects on the patient's quality of life. Vestibular rehabilitation benefit questionnaire is a questionnaire that evaluates the effects of vestibular hypofunction on quality of life and psychological aspects more effectively than similar questionnaires. In this study, it is aimed to evaluate the validity and reliability of the Turkish version of this questionnaire.
The original language of the questionnaire, developed by Dr Anna Morris under the supervision of Professor Mark Lutman and Professor Lucy Yardley, is English and its original name is 'Vestibular Rehabilitation Benefit Questionnaire'. The questionnaire was applied to individuals between the ages of 18-65 who applied with dizziness at Ankara University Faculty of Medicine İbn-i Sina Hospital Hearing, Balance, Speech Disorders Diagnosis and Rehabilitation Center. The participants were asked to mark the statement that best describes their dizziness complaint in the past week.
As a result of the factor analysis conducted in the study, items 2, 6 and 17 were removed from the questionnaire. The Cronbach's α coefficients of the 1st and 2nd dimensions for the symptoms part in the questionnaire were calculated as 0.807 and 0.630 and were calculated as 0.834 for the quality of life part. The reliability of the questionnaire was found to be very high. Depending on the change between pre-test and post-test according to the results of dependent groups t test, statistically significant changes were found except for items 17 and 19 (p <0.05).
Due to its high validity and reliability, it was concluded that VRFA can be used to evaluate how individuals affected by dizziness are affected by this condition and to observe the improvement in the rehabilitation process.
Keywords: Dizziness, life quality, questionnaire, vestibular hypofunction, vestibular rehabilitation