Konjenital kalp hastalığı olan bebeklerin annelerinin yaşadığı ebeveynlik stresinin ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of parenting stress experienced by mothers of infants with congenital heart disease and predictor factors
Yazar: HATİCE ŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE AY
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırmada, konjenital kalp  hastalığı olan bebeklerin annelerinde görülen ebeveynlik stres düzeyini ve bu stresi etkileyen faktörlerin değerlendirmesi amaçlanmıştır. Araştırma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikte tasarlanmıştır. Araştırma, Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Çocuk Kalp Damar Cerrahi Servisi ve Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahi Servisinde yatan konjenital kalp hastalığı olan bebeğe sahip ve araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan 155 anne ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri 30 Mayıs 2023 – 5 Mart 2024 tarihleri arasında Bilgi formu, Ebeveyn Stres İndeksi- Kısa Form, Maternal Bağlanma Ölçeği, Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Evlilik Doyum Ölçeği ile toplanmıştır. Başkent Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan etik kurul izni ve araştırmanın yürütüldüğü hastanelerden kurum izinleri alınmıştır. Tanımlayıcı verilerin analizinde; kategorik veriler için sayı ve yüzde, sürekli veriler için ortalama±standart sapma kullanılmıştır. Sürekli değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesinde "Pearson Korelasyon Analizi" testi kullanılmıştır. Ebeveynlik stres ölçeği puanını etkileyen risk faktörlerinin incelenmesinde Multiple Lineer Regresyon Analizi kullanılmıştır. Annelerin ebeveynlik stres puan ortalaması 69,8±25,7 olup %38,8 yüzdelikte yer aldığı görülmüştür. Konjenital kalp hastalığı olan bebeklerin annelerinde gözlenen ebeveynlik stresi algılanan ekonomik durum (t=2,757; p=0,007), çocuk sayısı (t=2,358; p=0,020), eş ile ilişkinin olumlu yönde değişmesi (t= -2,020; p=0,045), sağlık bakımına ulaşma düzeyi (t= -2,478; p=0,014), tanı alma zamanı (t=3,414; p<0,001), hastanede yatış süresi (t=2,922; p=0,004), maternal bağlanma (t=2,343; p<0,021), ebeveyn öz yeterliliği (t= -3,592; p<0,001), sosyal destek algıları (aile ve arkadaş çevresi) (t= -2,761; p=0,007) (t= -2,761; p=0,007) ve evlilik yaşam doyumu (t= -2,377; p=0,019) gibi değişkenler tarafından etkilenmektedir. Bu değişkenler, ebeveynlik stresinin %52.3'ünü açıklamakta olup, bu ilişkiler istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (R² = 0.523; p < 0.001). Bu bulgular doğrultusunda, KKH olan bebeklerin annelerinin ebeveynlik stres düzeyinin azaltılması için ebeveyn öz yeterliğinin, sosyal desteğin ve evlilik doyumunun arttırılması, annelerin bireysel özellikleri göz önüne alarak bireyselleştirilmiş hemşirelik bakımının sağlanması önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: anne, bebek, ebeveynlik stresi, hemşirelik, konjenital kalp hastalığı

Abstract:
This study was designed as a descriptive and correlational study to evaluate the level of parenting stress and the factors affecting parenting stress in mothers of infants with congenital heart disease. The study included 155 mothers who had infants with congenital heart disease in Başkent University Ankara Hospital Paediatric Cardiovascular Surgery Service and Hacettepe University İhsan Doğramacı Children's Hospital Cardiovascular Surgery Service clinics and who met the inclusion criteria. Data were collected between 30 May 2023 and 5 March 2024 using the Data Collection Form, Parental Stress Index-Short Form, Maternal Attachment Scale, Parental Self-Efficacy Scale, Multidimensional Perceived Social Support Scale, and Marital Satisfaction Scale. The Başkent University Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee granted the ethics committee permission. In the descriptive data analysis, numbers, and percentages were used for categorical data, and standard deviation was used for continuous data. Pearson Correlation Analysis was used to analyze the relationship between continuous variables. Multiple Linear Regression Analysis was used to analyze the risk factors affecting the parenting stress scale score. The mean parenting stress score of the mothers was 69.8±25.7, with a percentage of 38.8%. Parenting stress observed in mothers of infants with congenital heart disease was related to perceived economic status (t=2,757; p=0,007), number of children (t=2,358; p=0,020), positive change in relationship with a spouse (t= -2,020; p=0,045), level of access to health care (t= -2,478; p=0,014), time of diagnosis (t=3,414; p<0,001), duration of hospitalisation (t=2,922; p=0,004), maternal attachment (t=2,343; p<0,021), parental self-efficacy (t= -3,592; p<0,001), perceptions of social support (family and friends) (t= -2,761; p=0,007) (t= -2,761; p=0,007) and marital life satisfaction (t= -2,377; p=0,019). The regression analysis model revealed that 52.3% of parenting stress was explained by these independent variables (R2: 0.523; p<0.001). In line with these findings, it was recommended that parental self-efficacy, social support, and marital satisfaction should be increased, and individualized nursing care should be provided by considering the individual characteristics of mothers to reduce the level of parenting stress in mothers of infants with congenital heart disease.

Keywords: mother, infant, parenting stress, nursing, congenital heart disease.