Gölgelemenin domates bitkisinde verim, mineral element, toplam fenolik ve flavonoid üzerine etkisi
The effect of shading on yield mineral element, total phenolic and flavonoid in tomato plant
Yazar: ADNAN KARTAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YELDEREM AKHOUNDNEJAD
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki besin elementleri = Plant nourishment elements ; Domates = Tomato ; Gölgelendirme sistemi = Shading systems ; Pomolojik özellikler = Pomological properties

Özet:
Domates dünyada en fazla üretilen sebzelerden biridir. Domates üretiminde Türkiye'de verilere baktığımızda yıldan yıla artış görülmektedir. Bu çalışma Şırnak ili İdil ilçesi Çığır köyünde sanayilik domates çeşidi üretiminde farklı gölgelendirmelerin bitki ve meyvelerdeki etkisini araştırmak üzere yapılmıştır. Deneme 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Kullanılan domates çeşidi ise Kamenta F1 sanayi tipi domatestir ve gölgelendirmeler ise kontrol, %40, %55, %75, %95 şeklindedir. Denemede fide dikiminden 30 gün sonra gölgelendirmeler kullanılmıştır. Domates sıra araları 120 cm ve sıra üzeri 50 cm olarak tasarlanmıştır. Bitki ve meyvede; meyve sayısı, meyve çapı, meyve boyu, meyve et kalınlığı, meyve sertliği, yeşil aksamda bitki besin element içeriği, toplam fenolik ve flavanoid içeriği, yaprak sıcaklığı, toplam verim, ,  klorofil (SPAD),SÇKM (suda çözünebilir kuru madde) ve pHölçüm ve analizleri yapılmıştır. Sonuçlar incelendiğinde kontrol uygulamasının yaprak sıcaklığı, toplam verim, meyve çapı, meyve boyu, meyve et kalınlığı, meyve sertliği, yaprak oransal su içeriği diğer uygulamalara göre önemli derecede farklı bulunmuştur. Ayrıca, gölgelendirme uygulamalarında SÇKM (suda çözünebilir kuru madde) kontrole göre istatistiksel olarak farklılık göstermiştir. Kontrol uygulamasına göre gölgelendirme yapılan uygulamalarda en iyi sonuçlar yapraklarda K, Ca ve SÇKM olarak tespit edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre %55 gölgelendirmenin Şırnak/ İdil iklim şartlarında sanayi tipi domates yetiştiriciliğinde kullanıldığında toplam verim ve kaliteyi olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir.

Abstract:
Tomatoes are one of the most produced vegetables in the world. When we look at the data in tomato production in Turkey, there is an increase from year to year. This study was carried out to investigate the effect of different shadings on plants and fruits in the production of industrial tomato varieties in Cigir village, İdil district of Sirnak province. The experiment was set up with 3 replications. The tomato variety used is Kamenta F1 industrial type tomato and the shadings are control, 40%, 55%, 75%, 95%. Shadings were used 30 days after planting the seedlings in the experiment. Tomato row spacing is 120 cm and row spacing is 50 cm. In plant and fruit; fruit number, fruit diameter, fruit length, fruit thickness, fruit firmness, plant nutrient content in green parts, total phenolic and flavonoid content, leaf temperature, total yield, chlorophyll (SPAD), BRİX (water-soluble dry matter) and pH measurement and analysis has been made. When the results were examined, leaf temperature, total yield, fruit diameter, fruit length, fruit thickness, fruit firmness, leaf proportional water content of the control application were found to be significantly different from other applications. In addition, BRİX (water-soluble dry matter) in shading applications differed statistically from the control. The best results were determined as K, Ca and BRİX in the leaves in the applications that were shaded according to the control application. According to the results of the analysis, it has been determined that 55% shading affects the total yield and quality positively when used in industrial tomato cultivation in Sirnak/ İdil climate conditions.