Hatay ilinde tıbbi ve aromatik bitkiler piyasası ve geliştirilmesi imkanları
Medicinal and aromatic plants market in Hatay province and development opportunities
Yazar: AHMET DURAN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. AYKUT GÜL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Hatay yöresinde yaygın olarak ticareti yapılan tıbbi ve aromatik bitkilerin üretimi, işlenmesi ve pazarlama şekillerinin ortaya konulması, sektörün mevcut sorunlarının belirlenmesi ve bu sorunlara yönelik çözüm önerilerinin getirilmesi amaçlanmıştır.  Çalışmanın ana materyali, Hatay yöresinde faaliyet gösteren üretici, doğadan toplayıcı ve ürünleri işleyen işletmelerden anket yolu ile toplanan birincil verilerden oluşmaktadır. Çalışmada ayrıca, pazarlama, örgütlenme ve AR-GE gibi konularda, Hatay yöresine yönelik somut ve uygulanabilir öneriler getirilmesi amacı ile tıbbi ve aromatik bitkiler sektörünün en gelişmiş olduğu Batı Akdeniz ve Ege Bölgelerinde çeşitli kurum ve kuruluşlardan derinlemesine görüşme yolu ile elde edilen birincil verilerden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, Hatay yöresinde tıbbi ve aromatik bitkilerin çoğunlukla doğadan toplanarak elde edildikleri, pazarlama organizasyonunun genel olarak etkin olmadığı, ürünleri işleyen firmaların kaliteli ve yeterli miktarda hammadde temin etme konusunda sorunlar yaşadıkları, baharat amaçlı bitkilerin yarı mamul olarak yöre dışına pazarlandıkları belirlenmiştir. Ayrıca yörede tıbbi ve aromatik bitkiler konusunda örgütlenme ve koordinasyonun oldukça zayıf olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yörede katma değeri yüksek türlerde kültürel üretimin yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalara ağırlık verilmesi, bütün paydaşların tek bir çatı altında temsil edildiği ve ortak kararların alındığı merkezi bir yönetim yapısının oluşturulması, üretici ve işleyen firmalara yönelik teşvik ve desteklerin artırılması, hedef pazarlara yönelik etkili pazarlama ve tanıtım stratejilerinin geliştirilmesi ve bir tıbbi ve aromatik bitkiler araştırma merkezinin kurulması, sektörün yöredeki gelişimi için önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler: 	Tıbbi ve aromatik bitki, üretim, işleme, pazarlama organizasyonu, Hatay.

Abstract:
The main purpose of this study was to present the production, processing, and marketing structure of medicinal and aromatic plants (MAPs) which are commonly traded in the Hatay Province of Turkey. The main material of the study consisted of primary data which were collected through questionnaires from both MAPs producers, and processing enterprises in the region of Hatay. Also, in order to offer suggestions to the Hatay Province about some issues such as marketing, organization, and R&D activities; Depth Interviews were conducted in the Western Mediterranean and Aegean Regions where MAPs industry is the most developed in Turkey. According to the research results: in the Hatay Province, MAPs are mostly collected from nature; marketing organization is generally inefficient; in terms of local processing enterprises, there are problems about obtaining sufficient raw materials; and spice plants are marketed as semi-processed to the other districts. Also, there is a lack of producer organization of MAPs in the region. In order to improve MAPs industry in the province, it is necessary to establish a MAPs coordination and management unit where all shareholders are represented. Furthermore, focus should be on: extending MAPs cultivation, providing subsidies for producers and processing enterprises, developing effective marketing and publicity strategies for target markets, and establishing a MAPs research institution.

Key Words: 	Medicinal and aromatic plant, production, processing, marketing organization, Hatay.