COVİD-19 tanılı ciddi/kritik hastalarda kortikosteroid tedavisine cevabı değerlendirmede kullanılacak parametrelerin belirlenmesi
Defining parameters for evaluating the response to corticosteroid treatment in severe/critical COVİD-19 patients
Yazar: AHMET AKCAN
Danışman: PROF. DR. MÜNİRE ÇAKIR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Adrenal korteks hormonları = Adrenal cortex hormones ; COVID 19 = COVID 19 ; Kalsitonin = Calcitonin ; Kritik hastalık = Critical illness ; Laktat dehidrogenaz = Lactate dehydrogenase ; Tedavi = Treatment

Özet:
COVID-19'a bağlı ölümün başlıca nedenleri ARDS, sepsis ve/veya septik şoktur. Kortikosteroidlerin COVID-19'a bağlı mortaliteyi ve mekanik ventilasyon ihtiyacını azaltmada etkili oldukları gösterilmiştir. Ancak bu tedaviye rağmen, sitokin fırtınası kontrol edilemeyen ve solunum yetmezliği derinleşen hastalara anti-sitokin tedavisi gerekebilmektedir. Bu çalışmadaki amacımız COVID-19 tanılı ciddi/kritik hastalarda başlanan kortikosteroid tedavisine cevabı olmayan hastaların mümkün olan en kısa süre içinde belirlenmesidir.
Çalışmamıza, ciddi/kritik COVID-19 tanısıyla takip edilen ve kortikosteroid tedavisi başlanan 286 hasta dahil edildi. Hastalar iyi ve kötü prognoz grubu olarak ikiye ayrıldı. Her iki gruptaki hastaların demografik verileri, görüntüleme sonuçları, tedavileri ve laboravutar bulguları değerlendirildi. COVID-19'da kötü prognoz ile ilişkili olduğu gösterilen laboratuvar parametrelerinin günaşırı ölçümleri ile bu ölçümlerdeki değişimler iki grupta karşılaştırıldı. Değişimlerin farklı olduğu ilk zaman dilimi tespit edilmeye çalışıldı.
CRP 5. gün ile 7. gün değeri arasında %31,9'dan fazla artış olması, prokalsitonin 5. gün ile 7. gün değeri arasında %16,8'den fazla artış olması, LDH 3. gün ile 5. gün değeri arasında %20,8'den fazla artış olması, ferritin 5. gün ile 7. gün değeri arasında %8,4'den fazla artış olması, nötrofil sayısının 5. gün ile 7. gün değeri arasında %47,3'den fazla artış olması ve lenfosit sayısının 3. gün ile 5. gün değeri arasında %1,2'den fazla azalma olması, steroide cevapsızlığın değerlendirilmesi yönünden anlamlı bulundu.
Prokalsitonin düzeyi negatif olan hastaların yeniden analizi sonucunda, LDH değerinin 3. günü ile 5. günü ve prokalsitoninin 5. günü ile 7. günü arasındaki değişimin belirlenen eşik değerlerden fazla artış gösterdiği hastalarda, uygulanan kortikosteroid tedavisine cevabın yeterli olmadığı sonucuna varılabileceği ve diğer tedavi seçeneklerinin zamanlaması yönünden yol gösterebileceği düşünüldü. 

Anahtar Sözcükler: COVID-19, kortikosteroidler, tedaviye cevap, LDH, prokalsitoni

Abstract:
The major reasons of death due to COVID-19 are ARDS, sepsis and/or septic shock. Corticosteroids are shown to be effective in reducing the mortaliy due to COVID-19 and the need for mechanical ventilation. But despite treatment with these drugs, anti-cytokines may be needed in some patients with uncontrolled cytokine storm and worsening respiratory insufficiency. Our goal in this study was to determine the severe/critical COVID-19 patients who didn't have a response to corticosteroid treatment, in the possible shortest time period.
Our study included 286 severe/critical COVID-19 patients who were started corticosteroid treatment. The patients were divided in two groups as good or poor prognosis. The demographic datas, imaging results, treatments and laboratory findings of the patients in both groups were evaluated. The laboratory parameters those are shown to be related with poor prognosis in COVID-19 were measured in alternate days and the day-to-day changes were compared between two groups of patients. The statistically important differences in the changes were tried to be found as early as possible. 
An increase of >31.9% in CRP values between day 5 and day 7, an increase of >16.8% in procalcitonin levels between day 5 and day 7, an increase of >20.8% in LDH levels between day 3 and day 5, an increase of > 8.4% in ferritin levels between day 5 and day 7, an increase of > 47.3% in neutrophil numbers between day 5 and day 7 as well as a decrease of >1.2% in lymphocyte numbers between day 3 and day 5, were found as statistically significant in evaluating the unresponsiveness to corticosteroid treatment.
When the patients with a negative procalcitonin level was reanalyzed; the increases more than threshold percentages in LDH levels between day 3 and day 5 as well as the increases in procalcitonin levels between day 5 and day 7 were thought to be related with the unresponsiveness to corticosterid treatment and may help the timing of other treatment options. 

Key words:  COVID-19, corticosteroids, treatment response, LDH, procalcitonin