Aladağlar'daki kaya buzullarının envanteri, dağılışı ve morfolojik özellikleri
Inventory, distribution and morphological features of rock glaciers in Aladağlar
Yazar: ANIL LEVENT TUNCAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR YEŞİLYURT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Fiziki Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Fiziki coğrafya = Physical geography ; Jeomorfoloji = Geomorphology ; Kaya buzulu = Rock glacier ; Sayısal fotogrametri = Digital photogrametry ; Toros dağları = Taurus mountains

Özet:
Bu tez çalışması kapsamında Kuvaterner buzullaşmalarından önemli derecede etkilenmiş ve karasal iklim bölgesinde yer alan Aladağlar'daki kaya buzullarının envanterinin oluşturulması, alansal dağılımının ve morfolojik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca bu çalışma ile ilk kez Türkiye'deki bir dağlık sahanın kaya buzulu envanterinin oluşturulması ve dünya çapında oluşturulan kaya buzulu envanterine katkı sağlaması hedeflenmiştir. Kurak ve yarı kurak sahalardaki potansiyel su kaynaklarını oluşturan kaya buzulları, buzulların yer almadığı periglasyal bölgelerde gelişim gösteren, önemli ölçüde buz hacmine sahip yer şekilleridir. Aladağlar'da 6,9 km2 yüzey alanına sahip toplam 92 kaya buzulu yer almakla birlikte, kaya buzullarının 18'i aktif, 42'si aktif-inaktif (intact) özellikte ve 32'si ise relikt olarak sınıflandırılmıştır. Permafrost varlığı için dolaylı veri olarak kabul edilen aktif kaya buzulları ortalama 3.049 m, aktif-inaktif özellikteki kaya buzulları ise ortalama 3.024 m yükseklikte yer almaktadır. Kaya buzulları yıllık ortalama hava sıcaklığının yaklaşık 0 °C'nin altında olduğu ve yıllık yağış miktarının yaklaşık 800 mm olduğu alanlarda konumlanmıştır. Aladağlar'daki süreksiz dağ permafrost sınırı ise yaklaşık 3.000 m olarak belirlenmiştir. Aladağlar'daki kaya buzullarının dağılımını etkileyen faktörler arasında iklim, permafrost varlığı, topografya, jeolojik özellikler ve döküntü temini bulunmaktadır. Aladağlar'daki kaya buzulları, kar ve döküntü miktarının fazla olduğu, uygun gölge koşullarının sağlandığı, elverişli sıcaklık ve yağış rejimine sahip, ortalama 3.000 m ve üzerindeki yükseltilerde, kuzey yönüne bakan sirkler ve yüksek eğimli yamaç önlerinde gelişim göstermiştir.

Abstract:
The objective of this thesis was to compile an inventory of rock glaciers in the Aladağlar region that were significantly affected by Quaternary glaciations and located in the continental climate zone. The thesis aims to determine the spatial distribution and morphological characteristics of rock glaciers. Furthermore, this study aims to compile the first inventory of rock glaciers in a mountainous region of Turkey, thereby contributing to the worldwide rock glacier inventory. Rock glaciers are landforms that may serve as potential water resources in arid and semi-arid areas. They contain significant ice volume and are located in periglacial regions where glaciers are absent. The Aladağlar region has 92 rock glaciers, covering a total area of 6.9 km². Of these, 18 are active, 42 are intact, and 32 are relict. Active rock glaciers, which are considered as proxy data for the presence of permafrost, are located at an average elevation of 3.049 m, and intact rock glaciers are located at an average elevation of 3.024 m. Rock glaciers are located in areas where the average annual air temperature is below approximately 0 °C and annual precipitation is about 800 mm. The discontinuous mountain permafrost limit in the Aladağlar is determined to be about 3,000 m. The rock glaciers in Aladağlar are situated on north-facing cirques and in front of steep slopes, which characterized by abundant snow and debris, at elevations averaging 3,000 meters and above, favorable shading conditions, and suitable temperature and precipitation regimes.