Kültürel peyzaj niteliklerinin saptanmasına yönelik bir araştırma: Talas (Kayseri) bağ yerleşmesi örneği
A research on the determination of cultural landscape characteristics: The example of Talas (Kayseri) "bağ" settlement
Yazar: ELİF NUR DUMAN
Danışman: DOÇ. DR. CEYHAN YÜCEL
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kültürel peyzaj = Cultural landscape

Özet:
"Doğa" ve "Kültür" arasındaki karşılıklı etkileşimi yansıtan "Kültürel Peyzaj" kavramına yönelik çalışmalar 19.yy. ın ortalarına doğru başlamıştır. Ulusal ve uluslararası düzeyde ele alınmaya başlayan kavramın doğa-insan-kültür etkileşimi sonucunda ortaya çıkan alanları tanımlamak için kullanıldığı görülmektedir. İnsanın çevresi ile olan ilişkisini anlamak ve yere özgü kültürel değerlerin korunmasını sağlamak, doğal ve kültürel niteliklerin kayıt altına alınması ile olmaktadır. Kültürel peyzaj alanlarının tespit edilmesi, onları kültürel peyzaj yapan niteliklerinin neler olduğunun bilinmesi son derece önemlidir. Buradan hareketle bu tez çalışmasında "Kültürel peyzaj alanlarının belirlenmesi ve analiz edilmesi için nasıl bir yol izlenmelidir?" sorusundan yola çıkılarak Kayseri Talas Bağ Yerleşmesi örneği üzerinden kültürel peyzaj unsurlarının neler olduğu tespit edilmiştir.
Bu çalışmada Talas bağ yerleşmesinin doğal ve kültürel unsurları ile şekillenmiş özgün peyzaj yapısı incelenmiş, bu bağlamda alanın kültürel çeşitliliği, doğal çevre ile uyumlu gelişimi ve geleneksel tarım pratikleri ele alınmıştır. Talas bağlarının mimari yapısı, terasları, su yönetimi ve bağcılık gibi unsurlarının yanı sıra topoğrafya, iklim, bitki örtüsü gibi doğal unsurları da detaylı olarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda alanın fiziksel özelliklerinin yanında sosyal ve kültürel değer taşıdığı da tespit edilmiştir. Talas bağ yerleşmesi çok katmanlı kültürel yapısı ve doğal çevreyle kurduğu denge ile sürdürülebilir bir şekilde korunması gereken önemli bir kültürel peyzaj alanı olarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
Studies on the concept of "Cultural Landscape", which reflects the mutual interaction between "Nature" and "Culture", started towards the middle of the 19th century. It is seen that the concept, which started to be discussed at national and international level, is used to define the areas that emerged because of nature-human-culture interaction. Understanding the relationship between human beings and their environment and ensuring the protection of place-specific cultural values are achieved by recording natural and cultural qualities. It is extremely important to identify cultural landscape areas and to know what qualities make them cultural landscapes. In this context, starting from the question "How should a way be followed to identify and analyze cultural landscape areas?", the elements of cultural landscape will be determined through the example of Kayseri Talas Bağ Settlement.
In this study, the unique landscape structure of the Talas vineyard settlement, shaped by its natural and cultural elements, is analyzed. In this context, the cultural diversity of the area, its development in harmony with the natural environment and traditional agricultural practices are discussed. In addition to the architectural structure, terraces, water management and viticulture of Talas vineyards, natural elements such as topography, climate and vegetation were also analyzed in detail. As a result of the research, it was determined that the area has social and cultural value as well as physical characteristics. Talas's vineyard settlement has been evaluated as an important cultural landscape area that should be sustainably protected with its multi-layered cultural structure and the balance it establishes with the natural environment.