Belgesiz kayıt ortamında denetim
Audit in paperless enviroment
Yazar: MEVLÜT ÖZER
Danışman: PROF. DR. H. KAMİL BÜYÜKMİRZA
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Denetim = Control ; Denetim planlaması = Audit planning ; Denetim raporları = Audit reports ; Denetim standartları = Auditing standards ; Elektronik = Electronics ; Elektronik belge = Electronic records ; Elektronik bilgi kaynakları = Electronic information resources ; Elektronik imza = Electronic signature ; Elektronik veri değişimi = Electronic data interchange ; Kontrol yöntemleri = Control methods

Özet:
Bilgi işlem teknolojilerindeki gelişmeler muhasebe süreçlerini her zaman önemli ölçüde etkilemiştir. Son çeyrek asırda teknolojide yaşanan baş döndürücü gelişmeler rağmen muhasebeyi etkileyen ve yönlendiren mevzuatta teknolojiye karşı tutucu düzenlemeler ısrarla muhafaza edilmiştir. Ülkemizde muhasebeyi vergi yasaları önemli ölçüde etkilemektedir. Vergi yasalarındaki teknolojiye karşı tutucu düzenlemelere karşın muhasebe süreçleri vergi uygulamalarını kağıt defter ve belgelere terk ederek yavaş yavaş kağıtsız muhasebe ortama doğru ciddi ilerlemeler kaydedilmiştir.Vergi Usul Kanunundaki elektronik fatura, elektronik defter hükümleri ile mevzuattaki buna paralel düzenlemeler ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunundaki hükümler dikkate alındığında belgesiz kayıt ortamı için işletmelerin önündeki kısıtların yavaş yavaş kalkmakta olduğu söylenebilir. Teknolojideki hızlı değişim muhasebenin özünü ve amacını değiştirmese de hızını, işleyişimi ve kapsamını radikal bir biçimde değiştirmiştir. Ancak bu değişim denetime aynı oranda yansımamıştır. Muhasebe ve denetim arasında asimetrik bir gelişme yaşanmıştır. Denetim muhasebenin hızını yakalayamadığı sürece denetim riskininim kontrol altında tutulması da zorlaşacaktır. Muhasebede bilişim teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte iç kontrol sisteminin etkinliği artmıştır. Hatalı işlem sayısı önemli ölçüde azalmıştır. Ancak Asimetrik büyüme potansiyel olarak denetimin doğal riskini hileli işlemler yönünden olumsuz etkileme gücüne sahiptirBelgesiz kayıt ortamında denetim geleneksel denetim tekniklerini reddedilmemekte ancak belgesiz kayıt ortamının kendine özgü yapısı nedeniyle değişen şartlara uygun olarak gözden geçirilmesini ve yeni denetim tekniklerinin uygulanması öngörülmektedir. Bilgisayar destekli denetim tekniklerinin belgesiz kayıt ortamında denetim için yeterli olduğunu ileri sürmek mümkün değildir. Tüm finansal işlemlere ilişkin muhasebe fonksiyonlarının ?ÖN DENETİM SÜRECİ? olarak adlandırdığımız yeniden tanımlanmış algoritmik bir süreç ile denetlenmesi mümkündür. Bu çalışmada ?ÖN DENETİM SÜRECİ RİSKİ? adıyla kontrol riski ve tespit riski arasında yeni bir denetim riski tanımlanmıştır. Ön denetim süreci riski, hata, hile ve aykırılıkların ön denetim sürecinde tespit edilememe riskini ifade eder. Ön denetim süreci riskinin tanımlanmasıyla birlikte denetçi denetim sürecine kontrol riski altında değil daha güvenli olan ön denetim süreci riski altında başlayacaktır.

Abstract:
Advances in electronic data processing technology have always significantly affected the accounting process. In last quarter-century, despite the amazing developments in technology, conservative regulations in legislation affects and directs the accounting against technology are strongly protected. Tax laws significantly affect the accounting in our country. Although conservative regulations in the tax laws against technology,accounting processes has made considerable progress slowly towards paperless accounting environment leaving tax application to papers and document environment.The provisions about electronic invoice, electronic books on the Tax Procedural Law with parallel regulations in the legislation and with the provisions of Turkish Commercial Law No. 6102 is taken into consideration, barriers to undocumented recording media for enterprises gradually removing to be said. Even though the rapid change in technology does not change the essence and purpose of accounting, it has changed radically its course and scope. However, this change not been reflected equally to the auditing. Between accounting and auditing has been an asymmetric progress. As long as Auditing does not catch the speed of accounting, auditing risk will be difficult to keep under control. With the spread of information technologies has increased the effectiveness of internal control system in accounting. Incorrect number of transactions declined significantly. However asymmetric growth has power to negatively affect the natural risk of auditing from the point of fraudulently transactions.The auditing, which is made on undocumented recording media, does not decline the traditional audit techniques but it predicts to revision of undocumented recording media because of its specific structure and it's also predicts implementing new audit techniques .It is impossible to claim that computer assisted audit techniques are sufficient for auditing on (paperless enviroment) undocumented recording media it`s possible to audit of accounting functions related to financial transactions with a redefined algorithmic process which is called ''PREAUDİT PROCESS''.In this study, a new audit risk was defined between control risk and fixing risk which is called ''PREAUDIT PROCESS RİSK''.Preaudit process risk , points out the risk of determining of mistakes, cheats and contradictions on preaudit process while defying preaudit process risk, auditor will not start under the control risk process however auditor will start more secure pre audit process.