Çoraklıtepe (Dutluca, Balıkesir) altın yatağının arama sondajları ve tenör kontrol çalışması örnekleri kullanılarak kaynak kestirimlerinin değerlendirilmesi
The assessment of resource estimations of Çorakliktepe (Dutluca, Balıkesir) gold deposit by using samples from exploration drillholes and grade control operations
Yazar: ENES ÇİMEN
Danışman: PROF. DR. CEM SARAÇ
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Sunulan tez kapsamında Balıkesir'de bulunan, üretim faaliyetleri ve rehabilitasyon süreci tamamlanmış olan Çoraklıktepe Altın Madeni'nin karotlu sondaj verileri ve tenör kontrol verileri kullanılarak maden kaynak modellerinin oluşturulması ve oluşturulan bu modellerin birbirleriyle karşılaştırılılıp ortaya çıkan farklılıkların incelenerek veri setlerinin, örnek sıklığının ve örnek homojenizasyonunun maden kaynak modeli sonuçları üzerindeki etkisinin ortaya konması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, her iki veri seti örneklerinin jeoistatistiksel değerlendirmeleri gerçekleştirilmiştir. Örneklerin litolojik özellikleri ve tenör içerikleri gözetilerek katı modelleri yapılmıştır. Kompozitleme ve üst sınır değeri belirleme uygulamaları yapılmıştır. Krigleme komşu analizleri (Kriging Neighborhood Analysis) yapılarak, blok kestirim nokta sayıları ve blok boyutları belirlenmiştir. Belirlenen blok boyutları kullanılarak blok modeller oluşturulmuştur. Variogram fan haritaları üretilerek, örnekler arasındaki yönlü ilişki belirlenmiştir. Belirlenen yönlerde deneysel ve model variogramlar oluşturularak "külçe etkisi" değeri (Nugget Effect), toplam düşey ölçek değeri (Sill) ve arama elipsoidinin üç boyutlu uzunlukları belirlenmiştir. İki veri seti için de "En yakın komşu" (Nearest Neighbor), "Uzaklığın tersi" (Inverse Power of Distance) ve "Ortalamasız krigleme" (Ordinary Kriging) metodları kullanılarak maden kaynak kestirimleri yapılmıştır. Oluşturulan maden kaynak modellerinin temsili aralıklar kullanılarak elde edilen kesitleri hem geometrik açıdan hem de altın içerikleri göz önüne alınarak, örnek verileri ile karşılaştırılmıştır. Yönsel ortalama analizleri (Swath Plot Analysis) yapılarak X, Y, Z yönlerinde alınan 30-50 metre aralıklı kesitlerle model tenör ortalamaları ve örnek tenör ortalamaları üç boyutlu olarak karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmaların uyumsuz olduğu noktalarda, uyumsuzlukların sebepleri ortaya konmuştur. Buna ek olarak homojen jeolojik ortamlara göre model ve örnek tenörleri karşılaştırılıp doğrulanmıştır.  Çalışma sonucunda elde edilen modellerin tonajlarının ve toplam altın içeriklerinin karşılaştırılabilmesi için, üretim faaliyetleri başlamadan önce alınan saha topoğrafyası ve maden üretimi sonlandıktan sonra alınan saha topoğrafyası arasındaki ortak alan değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda tenör kontrol örnekleri ile oluşturulan modelin, araştırma sondajları ile oluşturulan modele göre tonajda %29 fazla, tenörde %7 düşük ve ons bazında %24 fazla olduğu görülmüştür. Modeller arası bu yüksek farkın sebeplerinin arama sondajlarının sıklığının az olması ve sondajların dağılımının homojen olmaması olduğu ortaya konmuştur. Bu tez, maden sahaları faaliyete geçmeden önce fizibilite aşamasında yapılması gereken ön jeolojik etüdün önemini ve ön jeolojik etüdün iyi yapılamaması veya elde edilen çıkarımların sondaj planlama aşamasında etkili kullanılmaması halinde ortaya çıkacak olası sorunlara bir örnek olarak gösterilebilir.

Abstract:
The objective of this thesis is to create and compare mine resource models using core drilling data and grade control data from the Çoraklıktepe Gold Mine in Balıkesir, whose production activities and rehabilitation process have been completed, and to examine the differences that arise. This will help demonstrate the impact of data sets, sample frequency, and sample homogenization on mineral resource model outcomes. In this context, geostatistical evaluations of both data sets were conducted. Solid models were made considering the lithological properties and grade contents of the samples. Compositing and top cut value determination applications were performed. Kriging Neighborhood Analysis was conducted to determine the number of discritisation points and block sizes. Block models were created using the determined block sizes. Variogram fan maps were produced to determine the directional relationship between samples. Experimental and model variograms were created in the identified directions, the nugget effect, total sill value, and the three-dimensional lengths of the search ellipsoid were determined. Mineral resource estimations were made for both data sets using the Nearest Neighbor, Inverse Power of Distance, and Ordinary Kriging methods. Sections obtained from the created mineral resource models using representative intervals were compared with the sample data in terms of both geometry and gold contents. Swath Plot Analysis was conducted to compare the model grade averages and sample grade averages in three dimensions using sections taken at 30-50m intervals in the X, Y, Z directions. The reasons for discrepancies were identified at points where comparisons were not consistent. Additionally, model and sample grades were compared and validated according to domains. To compare the tonnages and total gold contents of the models, the common area between the topographical surface before production activities began and the topographical surface after mining activities ended was evaluated. The results showed that the model created with grade control samples was 29% higher in tonnage, 7% lower in grade, and 24% higher in ounces compared to the model created with exploration drilling samples. The main reasons for these significant differences between the models were found to be the low frequency and uneven distribution of the exploration drillholes. This thesis demonstrates the importance of the preliminary geological study that needs to be conducted during the feasibility stage before mining activities commence and the potential outcomes if the preliminary geological study is not properly conducted or if the obtained insights are not effectively used during the drilling planning stage.