Zihinsel yetersizliği olan öğrencilere çok ve az kavramlarının kazandırılmasında kullanılan bilgisayar destekli öğretim materyalinin etkililiği
The effectiveness of computer assisted instruction material for teaching 'many objects' versus 'a few objects' consepts to students with intellectual disabilities
Yazar: GİZEM İLANBEY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM ÇENGEL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar destekli öğretim = Computer assisted instruction ; Kavram öğretimi = Concept teaching ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Zihinsel yetersizliği olan bireylere günlük yaşam becerilerinin ve işlevsel akademik becerilerin kazandırılmasında bilgisayar ve beraberindeki teknolojilerden yararlanılmaktadır. Bilgisayarlar, hem materyal geliştirme süreçlerinde hem de geliştirilmiş olan materyallerin ya da çeşitli öğretimsel yazılımların uygulanmasında kullanılmaktadır. Bu materyaller arasında, bilgisayara dayalı video temelli öğretim materyalleri, video modelle öğretim materyalleri, eğitsel oyun yazılımları, sanal ortamlar ile bilgisayar destekli öğretim materyalleri yer almaktadır. Zihinsel yetersizliği olan bireylere yeni bir beceri kazandırılırken ya da kavram öğretilirken, bu becerilerin alt becerilere ayrılarak aşamalı bir şekilde sunulması, çok sayıda tekrar yapılması ve öğretim içeriklerinin somutlaştırılması gerekmektedir. Bilgisayar destekli öğretim materyalleri bu noktada, içeriği daha küçük parçalara bölme ve aşamalılık ilkelerini kullanma, anında geri bildirim verme, dönüt ve düzeltme sunma, doğru tepkileri pekiştireç yardımıyla ödüllendirme, öğrenciye ipucu sunma gibi özellikleri ile zihinsel yetersizliği olan bireylerin eğitiminde önemli bir rol oynamaktadır.
Çalışmada, zihinsel yetersizliği olan öğrencilere çok ve az kavramlarını kazandırmak amacıyla geliştirilmiş bilgisayar destekli öğretim materyalinin etkililiği araştırılmıştır. Materyal, Articulate StoryLine 360 yazılımı kullanılarak geliştirilmiş olup, ilgili kavramlara yönelik etkinlikler ve alıştırmalar hazırlanmıştır. Tek denekli araştırma modellerinden, denekler arası yoklama evreli çoklu yoklama modelinin kullanıldığı araştırma, Eğitim Uygulama Okulunda eğitim gören ve kavram gelişiminde güçlük yaşayan, 8-9 yaş arası orta düzeyde zihinsel yetersizliği olan toplam üç öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, etkililik verilerinin yanı sıra, güvenirlik verileri ve sosyal geçerlik verileri toplanmıştır.Verilerin toplanmasında, ilgili kavramlara ve uygulama sürecinde düzenlenen oturumlara yönelik hazırlanmış olan veri toplama formları kullanılmıştır.
Geliştirilmiş olan bilgisayar destekli öğretim materyalinin etkililiğine karar vermek amacıyla, başlama düzeyi belirleme ve günlük yoklama oturumlarında toplanan veriler, çizgi grafiğine işlenmiştir. Araştırma bulguları incelendiğinde, geliştirilmiş olan bilgisayar destekli öğretim materyalinin zihinsel yetersizliği olan öğrencilere çok ve az kavramlarının kazandırılmasında etkili olduğu söylenebilir. Çalışma sonunda, öğrenciler çok ve az kavramlarına yönelik hedef davranışları farklı ortam ve nesnelere genelleyebilmişlerdir. Bunların yanı sıra, öğretim sonlandırıldıktan, 14, 21 ve 30 gün sonra düzenlenmiş olan izleme oturumlarında, kazanılmış olan hedef davranışların kalıcılığını koruduğu görülmüştür.
Araştırmanın uygulama güvenirliği ve gözlemciler arası güvenirlik verilerinin yüksek olduğu görülmüştür. Sosyal geçerlik bulgularına göre sınıf öğretmenleri, çok ve az kavramlarının temel matematik becerilerinin ön koşulu olduğunu vurgulamışlar ve kavram öğretiminde bilgisayar destekli öğretim materyalinin kullanılabileceğini ifade etmişlerdir.

Abstract:
Computers and accompanying technologies are used for teaching daily life skills and functional academic skills to students with intellectual disabilities. Computers are both tools for developing computer assisted instructional materials and for creating both online and off-line learning environments. Computer aided video instruction materials, video-based learning materials, educational game software, virtual environment and computer assisted instruction materials are some examples of how computers can be employed a learning environment. When teaching new skills to students with intellectual disabilities, five practices are fundamental: 1) behavioral objectives, 2) small frames of instruction; 3) self-pacing, 4) active learner response to inserted question, 5) immediate feedback. Computer assisted instruction materials help students with intellectual disabilities by separating the content into little pieces, using sequences of small frames, giving immediate feedback, making error correction and giving clues. This study examined the effectiveness of the computer-assisted instruction material which was used in teaching the difference between 'many objects' versus 'a few objects' to students with intellectual disabilities. The computer assisted instruction material was developed by using Articulate StoryLine 360 software, and it includes activities and exercise for related concepts. The research used multiple probe design across subjects, and it was conducted on three student between the ages of 8 and 9 who had difficulties in concept development and who were educated in the School of Education and Practice. This study collected data about efficacy, reliability, and social validity. Data collection tools were implemented to collect data about related concepts during session that occurred over an eight week period.The collected data contained a starting point, and daily probes were plotted on a line graph to determine the effectiveness of the computer-assisted instructional material. When the research findings were examined, it was shown that the designed computer assisted instructional material was effective on teaching the concept of 'many objects' versus 'a few objects' to students with intellectual disabilities. According to the findings of the study, the students were able to transfer and apply the lessons from the classroom to daily life practices. Moreover, target behaviors for the concepts of 'many objects' versus 'a few objects' continued to persist after 14, 21, and 30 days following the last session.The implementation reliability of the study and inter-observer reliability were found to be high. According to social reliability findings, classroom teachers declared that 'many objects' versus 'a few objects' concepts are the precondition of mathematical skills. Teachers also emphasized that computer-assisted teaching materials can be effective in the teaching of concepts for students with special needs.