Oral liken planus olgularında p16 gen aktivasyonunun fluoresans in situ hibridizasyon (FISH) ve immunohistokimyasal (IHC) yöntemlerle değerlendirilmesi
Assessment of p16 gene activation by fluorescence in situ hybridization (FİSH) and immunohistochemistry (IHC) in oral lichen planus
Yazar: MELİS ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. AYHAN DEVİREN ; DR. AYŞE ÇIRAKOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Genetik = Genetics
Dizin: FISH = FISH ; Genler = Genes ; Karsinoma = Carcinoma ; Karsinoma-yassı hücreli = Carcinoma-squamous cell ; Liken planus = Lichen planus ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sitogenetik = Cytogenetics ; İmmünohistokimya = Immunohistochemistry

Özet:
Oral liken planus (OLP), etiyolojisi tam olarak bilinmeyen ve genel popülasyonun        % 1- 2'sini etkileyen, kronik inflamatuar ağız mukoza hastalığıdır. Premalign lezyon olarak da tanımlanan OLP'nin, tekrarlayan karsinojen uyarılarla 10 ile 15 yıl içerisinde % 0,5 - 2,2 oranında malign transformasyon göstererek YEHK'ya dönüşümü rapor edilmiştir. YEHK'nın oluşum mekanizması; genetik ve epigenetik değişiklikler, heterozigozite kaybı, metilasyon ile gen inaktivasyonu, gen amplifikasyonu, nokta mutasyonları gibi çok basamaklı şekillerde gerçekleşmektedir. 9p21 bölgesinde lokalize olan p16 (CDKN2A) geni, hücre siklus mekanizmasında yer alan önemli bir tümör baskılayıcı gendir. Baş boyun kanserlerinin %70-80'inde 9p21 bölgesinin kaybı bulunmaktadır. Oral kavitenin primer tümörlerinde ve premalign lezyonlarında, p16 inaktivasyonu bildirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, OLP olgularının patogenezinde p16 gen aktivasyonunun FISH ve IHC yöntemleriyle araştırılarak maligniteye dönüşümde yeri olup olmadığının incelenmesidir. FISH yöntemiyle incelenen 20 OLP olgusu ile normal mukoza ve YEHK olguları ile normal mukoza arasında dizomi, monozomi ve hemizigot delesyon bulguları için, anlamlı bir farklılık gözlenirken (p<0.05), OLP ve YEHK olgu grupları arasında anlamlı bir farklılık gözlenmemektedir (p>0.05). OLP olguları ile YEHK olguları arasında homozigot delesyon, tetrazomi, amplifikasyon ve trizomi bulguları için anlamlı bir farklılık gözlenmemektedir (p>0.05). IHC yöntemiyle incelenen OLP olgularında normal mukozaya göre artmış p16 ekspresyonu gözlenirken, OLP olguları ile YEHK'li olguları arasında benzer p16 ekspresyon seviyeleri tespit edilmiştir (p>0,05). Sonuç olarak, p16 geninde gözlenen değişimlerin, premalign lezyon sınıfından olan OLP'nin olası malign dönüşümünün belirlenmesinde önemli bir faktör olabileceği düşünülmüştür.

Abstract:
Oral lichen planus (OLP) is a chronic inflammatory disease of the oral mucosa with unknown aetiology. It generally affects 1- 2% of the world's population. OLP, also defined as premalignant lesions, has been reported with a rate of 0,5- 2,2%  malign transformation within 10-15 years after recurrent carcinogen stimulus. The mechanism of OSCC formation has a multistage forms. These are genetic, epigenetic changes, loss of heterozygosity, gene inactivation by methylation, gene amplification and point mutation. p16 gene (CDKN2A), located at 9p21 region, is an important tumor suppressor gene involved in the cell cycle mechanism. 70- 80% of head and neck cancer patients have the loss of 9p21. The p16 inactivation has been reported in primary tumors and premalignant lesions of the oral cavity. The purpose of this study was to search the p16 gene activation by FISH and IHC methods in OLP cases to determine the pathogenesis of OLP and investigate role of p16 gene in malignant transformation.  OLP and OSCC cases in comparison with normal mucosa were significantly different (p<0,05) for disomy, monosomy and hemizygous deletion by FISH method. However OLP and OSCC were not significantly different for disomy, monosomy, hemizygous and homozygous deletion, tetrazomy, amplification and trizomy (p>0,05). OLP was shown increased p16 expression to compared to the normal mucosa and OLP and OSCC cases showed similar level of p16 expression by IHC method (p>0,05). In conclusion, the changes observed in p16 gene of OLP cases suggest that it is an important factor for determining possible malignant transformation.