Yetişkin ve akran liderli cinsel eğitimin ilköğretim 8.sınıf öğrencilerinin cinsellikle ilgili bilgi ve tutumları üzerindeki etkileri
Effect of sexual education with the peer-led and adult-led on the knowledge and attitudes of the elementary school eight grade students about the sexuality
Yazar: HASİBE KADIOĞLU
Danışman: Y.DOÇ.DR. AYŞE YILDIZ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
"Akran sağlık eğitimi" sağlık bilgi, değer ve davranışlarının aynı yaş veya statüdeki grup üyeleri arasında paylaşılması ve öğrenilmesidir. Akran liderli sağlık eğitiminin okullarda da etkili bir sağlık eğitimi yöntemi olduğu savunulmakta ve yaygın olarak kullanılmaktadır. Arkadaş arkadaştan tavsiye alır ve içinde bulundukları grubun davranış, tutum ve beklentilerinden etkilenir. Akranların etkisi öğretmen veya uzman gibi yetişkinlerden daha kuvvetli olabilmektedir. Bu çalışma yetişkin ve akran liderli cinsel eğitimin bir ilköğretim okulu 8. Sınıf öğrencilerinin cinsel sağlıkla ilgili bilgi ve tutumları üzerindeki etkilerini karşılaştırmak amacı ile 2002-2003 bahar ve 2003-2004 güz eğitim öğretim döneminde İstanbul Üsküdar'da Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir devlet ilköğretim okulunda 8. Sınıf (n=92) öğrencileri ile yan deneysel olarak yapılmıştır. 39 öğrenciye araştırmacı tarafından yetişkin liderli eğitim yapılırken, 40 öğrenciye kendi içlerinden seçtikleri 7 akran tarafından akran eğitimi yapılmıştır. Eğitimi değerlendirmek için hem eğitim öncesinde hem de eğitim sonrasında Cinsel Tutum Ölçeği ve Cinsel Bilgi Ölçeği kullanılarak öğrencilerin bilgi ve tutumları ölçülmüştür. Her iki ölçüm aracı araştırmacı tarafından geliştirilmiş ve geçerlik-güvenirlik çalışması yapıldıktan sonra kullanılmıştır. Veriler bilgisayar ortamında paket program kullanılarak, yüzdelik, Cronbach Alpha, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon, İki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi ile değerlendirilmiştir. Akran ve yetişkin liderli grupların eğitim öncesi ve sonrasında "Cinsel Bilgi Ölçeği"nden aldıkları toplam puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak fark bulunmuştur (ALG; t - 9,190, P<.001 / YLG; t = 3,835 P <.001). Yetişkin ve akran liderli grupların eğitim öncesi ve sonrasında cinsel bilgi ölçeğinden aldıkları toplam puan farkı ortalamaları arasında akran grubu lehine istatistiksel olarak fark bulunmuştur ( t = 2,63 ; p <.01). Akran ve yetişkin liderli grupların eğitim öncesi ve sonrasında "Cinsel Tutum Ölçeği"nden aldıkları toplam puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak fark bulunmuştur (ALG; t- 9,160; P<001 / YLG; t=6,308; p <.001) Yetişkin ve akran liderli grupların eğitim öncesi ve sonrasında cinsel tutum ölçeğinden aldıkları puan farkı ortalamaları arasında akran grubu lehine istatistiksel olarak fark bulunmuştur ( t = 3,5 ; p<.001). Sonuç; Her iki yöntem cinsellikle ilgili bilginin ve tutumun olumlu yönde gelişmesinde etkili olmuş, ancak akran liderli eğitim cinsellikle ilgili bilginin ve tutumun olumlu yönde gelişmesinde yetişkin liderli eğitime göre daha etkili olmuştur. İlgili literatür ve çalışmalarla uygunluk gösteren araştırma sonuçlan doğrultusunda ilköğretim 8. Sınıf öğrencilerine akran liderli cinsel sağlık eğitimi yapılması önerilebilinir.

Abstract:
"Peer-led health education" means sharing and learning knowledge, values and attitudes about health among the group members of same age or statute. It is argued that health education with the leadership of a peer is an effective way of health education and it has a widespread usage. Peers get advises from each other and are influenced by the attitudes, behaviors and expectations of the group in which they take part. The influence of the peers may be more effective than that of the adults such as teachers or experts. This study is conducted as a quasi-experimental study within the eight grade students (N = 92) of an elementary school in Istanbul-Uskudar subordinate to Ministry of Education during the terms of 2002-2003 spring and 2003-2004 autumn in order to compare the effect of sexual education with the peer-led and adult-led on the knowledge and attitudes of the elementary school eight grade students about sexual health. 39 students have received sexual health education with the leadership of an adult by the researches, while 40 students have received sexual health education with the leadership of seven peers who have been elected by the students themselves. In order to assess the education, students' knowledge and attitudes have been evaluated both before and after the education, by using Scale of Sexual Attitude and Scale of Sexual Knowledge. Both of these scales have been developed by the researcher and it has been used after determining its validity-reliability work. Data has been evaluated in the computer using the package program and through percentage, Cronbach Alpha, Pearson's Moments' Multiplication Correlation, and the importance test of the difference between two averages. A statistical difference has been found between total points averages of two groups with the peer-led and adult-led and of a peers that they have taken from "Sexual Knowledge Scale" both before and after the education (PLE; t = 9,190; P<.001 / ALE; t = 3.835; P<.001). A statistical difference has been found between averages of total points difference of two groups with the leaderships of an adult and of a peers that they have taken from "Sexual Knowledge Scale" both before and after the education (t = 2,63; p <01). A statistical difference has been found between total points averages of two groups with the leaderships of an adult and of a peers that they have taken from "Sexual Attitude Scale" both before and after the education (PLE; t=9,160; p<001 / ALE;t = 6.308;p<.001). A statistical difference has been found between total points averages of two groups with the leaderships of an adult and of a peers that they have taken from "Sexual Attitude Scale" both before and after the education (t = 3,5; p = <.001). As a result; both methods have been positively effective on the development of knowledge and attitude about the sexuality, but the sexual education with the leadership of a peer is more effective than the sexual education with the leadership of an adult. The results are in accordance with the literature and the studies. Sexual health education with the leadership of a peer can be applied to the eight grade students of elementary school.