Metin dil bilimi eğitimi alan lisans öğrencilerinin okumaya ilişkin tutum ve davranışları
Attitudes and behaviors of undergraduate students studying text linguistics regarding reading
Yazar: SERAP KARADEMİR
Danışman: PROF. DR. İSMET ÇETİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Metin dil bilim = Text linguistics

Özet:
Metin dil bilimi alanındaki çalışmalar genellikle metni analiz etme ve derin yapıyı anlamlandırma çalışmaları olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada, metin dil bilimi dersi alan öğrencilerin metin dil bilimsel okumaya yönelik tutum ve davranışlarındaki değişim tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada metin dil bilimi eğitimi alan lisans öğrencilerinin okumaya ilişkin tutum ve davranışlarını tespit etmek amaçlanmıştır. Çalışmanın uygulanmasında çok aşamalı örnekleme metodundan yararlanılmıştır. İlk aşamada kolay ulaşılabilir örneklem olarak Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yer alan üniversitelerde okuyan ve metin dil bilimi dersi alan öğrenciler üzerinde genel tarama çalışması yapılmıştır. İkinci aşamada ise ölçüt örneklem olarak Ordu Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde öğrenim gören 2022-2023 yılı üçüncü sınıf öğrencileri ile ön test son test kontrol gruplu deneysel desen çalışması yapılmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında araştırmacı tarafından geliştirilen metin dil bilimsel okumaya yönelik tutum ve davranış formu yardımıyla veri toplanmıştır. Veriler SPSS istatistik programı yardımıyla analiz edilmiş ve metin dil bilimsel okumaya ilişkin tutum ve davranış ölçeği geliştirilmiştir. Ölçeğin KMO değeri 0,91, Cronbach Alfa katsayısı ise 0,92 olarak hesaplanmıştır. İkinci aşamada bir deney ve bir kontrol grubundan oluşan deneklere ön test ve son test için araştırmacı tarafından geliştirilen Metin Dil Bilimsel Okumaya İlişkin Tutum ve Davranış Ölçeği Formu uygulanmıştır. Son test öncesi, deney grubuna araştırmacı tarafından planlanan sekiz haftalık metin dil bilimi eğitimi verilmiş, ardından ön test ve son test sonuçları arasındaki fark değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucunda deney grubunda yer alan öğrencilerin metin dil bilimsel ölçütlere daha fazla dikkat etmesinin yanı sıra düzenli olarak kitap okuma alışkanlığı olan öğrencilerin metin dil bilimsel yaklaşımla okumaya ilişkin tutumlarında pozitif yönde anlamlı bir değişim olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Studies in the field of text linguistics generally appear as studies of analyzing the text and making sense of the deep structure. In this study, it was tried to determine the change in the attitudes and behaviours of students taking text linguistics courses towards text linguistic reading. The aim of the study was to determine the reading-related attitudes and behaviours of undergraduate students studying text linguistics. Multi-stage sampling method was used in the implementation of the study. In the first stage, a general screening study was conducted on students studying at universities in the Eastern Black Sea Region and taking text linguistics courses as an easily accessible sample. In the second stage, an experimental design study with a pre-test / post-test control group was conducted with the 2022-2023 third grade students studying at the Department of Turkish Language and Literature at the Faculty of Science and Literature at Ordu University as the criterion sample. In the first stage of the research, data was collected with the help of the attitude and behaviour form towards text linguistic reading developed by the researcher. The data were analyzed with the help of SPSS statistical program and an attitude and behaviour scale regarding text linguistic reading was developed. The KMO value of the scale was calculated as 0.91, and the Cronbach Alpha coefficient was calculated as 0.92. In the second stage, the Attitude and Behavior Scale Regarding Text Linguistics Reading Form developed by the researcher was applied to the subjects consisting of one experimental and one control group for pre-test and post-test. Before the post-test, the experimental group was given an eight-week text linguistics training planned by the researcher, and then the difference between the pre-test and post-test results was evaluated. As a result of the evaluation, it was concluded that in addition to the students in the experimental group paying more attention to text linguistic criteria, there was a positive and significant change in the attitudes of students who have the habit of reading books regularly towards reading with a text linguistic approach.