Liderlik tarzı örgütsel sessizlik ilişkisinde örgütsel politikanın düzenleyici rolü: Kamu kurumlarında bir araştırma
The moderator role of organizational policy between leadership styles and organizational silence: A research in public institutions
Yazar: SALİM KURNAZ
Danışman: PROF. DR. SELMA KARATEPE
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Etkileşimsel liderlik = Transactional leadership ; Kamu kuruluşları = Public institutions ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Örgütsel politika = Organizational politics ; Örgütsel sessizlik = Organizational silence

Özet:
Birlikte yaşama iradesi gösteren bireyler için liderlik tarihin ilk çağlarından beri
önemli bir kavram haline gelmiştir. İnsanlık tarihi boyunca birçok lider; kişisel
özellikleri, bilgi, beceri seviyeleri veya toplumun onlara yükledikleri değerler ile ön
plana çıkmıştır. İlk çağlardaki lider ihtiyaçları daha kısıtlı iken günümüzün artan
rekabet ortamında liderlerin sahip olması gereken bilgi, beceri ve yetenek düzeyleri
artmıştır. Liderin sahip olduğu kişisel özellikler, sergiledikleri davranış biçimleri veya
toplumların lidere yükledikleri değer ve anlamlara yönelik bir çok çalışma yapılmıştır.
Bu çalışmalar ile liderlik için gerekli özellikler ve davranış biçimleri tespit edilmeye
çalışılmıştır. Liderlik kavramının önemli bir özelliği de çalışan hareketlerini etkileme
kapasitesidir. Liderler sergiledikleri hareket tarzları ile takipçilerini etkilerler.
Kamu çalışanlarının hareket tarzları bir çok faktörden etkilenmektedir. Bu
faktörlerin başında içinde bulunulan kurum kültürü ve yöneticilerinden algıladıkları
liderlik tarzı gelmektedir. Özgürlükçü ve çalışan fikirlerine önem veren bir örgüt iklimi
ve bu iklimi destekleyen yöneticilerin varlığı kamu çalışanlarının kuruma yönelik
yaratıcı ve yenilikçi görüş ve düşüncelerini açıklamakta cesaretlendirirken; aksi yöndeki
örgüt iklimi ve yöneticilerin yönetim tarzları çalışanların örgütsel sessizliğe
kapılmalarına sebep olmaktadır. Bu kapsamda kamu çalışanlarının sergiledikleri
örgütsel sessizlik davranışının yöneticilerin liderlik tarzlarından etkilendiği kabul
edilmektedir. Aynı şekilde kuruma hakim örgütsel politikanın çalışanların liderlerinden
algıladıkları liderlik tarzı ile sergiledikleri örgütsel sessizlik arasındaki bu ilişkide
düzenleyici etkiye sahip olduğu değerlendirilmektedir.
Bu araştırmanın temel amacı; liderlik tarzı örgütsel sessizlik ilişkisinde
örgütsel politikanın rolünü araştırmaktır. Yöneticilerin ortaya koydukları liderlik tarzı
ve buna bağlı olarak, kamu çalışanlarının sessizlik davranışı sergileyip sergilemedikleri
ve bu iki değişken arasındaki ilişkide kamu çalışanlarının örgütsel politika
algılamalarının düzenleyici (moderatör) bir role sahip olup olmadığının ortaya
çıkartılması amaçlanmıştır. Bu araştırmada liderlik tarzı örgütsel sessizlik davranışı
ilişkisinin, örgütsel politika değişkeni aracılığıyla farklılık gösterebileceği
düşünülmektedir. Ayrıca araştırmaya katılanların demografik özelliklerine göre mevcut
değişkenler arasında farklılaşma olup olmadığı da araştırılmıştır. Çalışma üç bölümde oluşmaktadır. Birinci bölümde çalışmanın önemi, amacı,
varsayımları ve sınırlılıkları açıklanmıştır. İkinci bölümde liderlik tarzları, örgütsel
sessizlik ve örgütsel politika kavramlarına yönelik teorik bilgiler verilerek sebep ve
sonuçlarına değinilmiştir. Çalışmanın son bölümünde yapılan korelasyon analizi
sonucunda liderlik tarzları ve örgütsel sessizlik arasında anlamlı ilişkiler tespit
edilmiştir. Daha sonra yapılan hiyerarşik regresyon analizi sonucunda örgütsel
politikanın liderlik tarzları ve örgütsel sessizlik arasındaki ilişkide düzenleyici rol
oynadığı tespit edilmiştir. Ayrıca demografik değişkenler ile liderlik tarzları, örgütsel
sessizlik ve örgütsel politika algısı ortalamaları arasındaki ilişki incelendiğinde yaş,
eğitim düzeyi ve çalışma süresi açısından kısmen farklılaştığı; ancak cinsiyet değişkeni
açısından farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Daha sonra korelasyon analizi ve hiyerarşik
regresyon analizi ile tespit edilen ilişkilerin geçerliliği oluşturulan yapısal eşitlik
modellemesi ile doğrulanmıştır. Son olarak elde edilen bulgular kapsamında
değerlendirme ve sonuçlara yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Dönüştürücü Liderlik, Etkileşimci Liderlik, Serbest Bırakan
Liderlik, Örgütsel Sessizlik, Örgütsel Politika.

Abstract:
Leadership has become an important concept for individuals who are willing to
live together, since the first ages of history. Through human history; many leaders stand
out with personal traits, knowledge, skill levels or values that the society has placed on
them. While the needs of the leaders in the early ages were more limited, the
knowledge, skills and talent levels that the leaders should have increased in today's
increasingly competitive environment. A lot of studies have been conducted about the
personal characteristics of the leader, the behaviors they exhibit or the values and
meanings that societies place on the them. These studies have tried to determine the
characteristics and behaviors required for leadership. An important feature of the
leadership is its capacity to influence employee movements. The leaders influence their
followers through the way they act.
It is considered that the public employees behaviors are affected to a great
extent by the organizational climate and the leadership styles of the managers. While
the existence of an organizational climate, that encourage to voice the working ideas
and libertarian, and the managers that support this climate, encourages public
employees to express their creative and innovative views and ideas for the organization;
in the visa versa situations the organizational climate and managers' management styles
cause employees to keep their innovative and creative ideas. In this context, it is
evaluated that organizational silence behavior of public employees is influenced by
leadership styles of managers. It is considered that the organizational policy, that
dominates the organization, has a regulatory effect on the relationship between the
leadership style perceived by the employees and the organizational silence they exhibit.
The main purpose of this research is to investigate the role of organizational
policy in the relationship between leadership style and organizational silence. It is
aimed to reveal whether the leadership style of the managers affect the organizational
silence, that the public employees exhibit, and accordingly whether the organizational
policy perception of the public employees has a moderator role in the relationship
between these two variables. In this study, it is considered that the relationship between
leadership style and organizational silence behavior can vary through organizational
policy. In addition, it will be investigated whether there are any differences between the existing variables according to the demographic characteristics of the participants.
This study consists of three parts. In the first chapter the importance, purpose,
assumptions and limitations of the study are explained. In the second part, theoretical
information about leadership styles, organizational silence and organizational policy
concepts are given and their causes and consequences are mentioned. As a result of the
correlation analysis conducted in the last part of the study, significant relationships were
found between leadership styles and organizational silence. As a result of the
hierarchical regression analysis conducted later, it was found that organizational policy
plays a regulatory role in the relationship between leadership styles and organizational
silence. In addition, when the relationship between demographic variables and
leadership styles, organizational silence and organizational policy perception is
examined, it is seen that age, level of education and working time are partially different,
however, it was determined that it did not differ in terms of gender variable. Later, the
validity of the relationships determined by correlation analysis and hierarchical
regression analysis was confirmed by structural equation modeling. Finally, the results
of the analysis are evaluated.

Key Words: Transformational Leadership, Transactional Leadership, Laissez-faire
Leadership, Organizational Silence, Organizational Policy