Tip 2 diyabetes mellitus tanılı hastalarda uygulanan tedavi yöntemi ile hastalardaki tedaviye uyum, yaşam kalitesi ve depresyon arasındaki ilişki
The relationship between treatment adherence, quality of life, depression and treatment modality in patients with type 2 diabetes mellitus patients
Yazar: AYŞE MELİKE KARA
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP ERMİŞ KARAALİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Depresyon = Depression ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hasta uyumu = Patient compliance ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Tedavi = Treatment ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Kronik hastalığı olan bireylerde depresif belirtilerin daha sık olduğu, yaşam kalitesinde düşme ve tedavi uyumda zorluklar yaşandığı düşünülmektedir. Çalışmamızda Tip 2 Diyabetes Mellitus (DM) tanısı alan hastalarda görülen depresif belirtiler, yaşam kalitesi ve tedavi uyumunun; kullanılan tedavi türü ve sosyodemografik değişkenler ile ilişkilerinin araştırılmasını amaçladık.
Yöntem: 286'sı DM tedavisi için Oral antidiyabetik +İnsülin ilaç (OAD+İNS) kullanan ve 246'sı DM tedavisi için yalnızca OAD kullanan hastalardan olmak üzere 532 hasta çalışmaya alındı. Hastalar ile poliklinik ortamında görüşme yapıldı. Bilgi formları, HbA1c düzeyi, 9 maddeli hasta sağlık anketi (PHQ-9), EQ-5D-3L genel yaşam kalitesi ölçeği, EQ-VAS görsel analog ölçek (Visual Analogue Scale), morisky-8 maddeli ilaca uyum Anketi (MMAS-8) ile veriler elde edildi. Elde edilen verilerin Mann-Whitney U testi, Fisher's Exact p testi, Pearson's R korelasyon katsayısı ile istatistiksel anlamlılık düzeyi 0,05 kabul edilerek analizleri yapıldı. 
Bulgular: OAD+İNS kullananlarda daha yüksek PHQ-9 depresyon skorları saptandı (OAD:6,8+5 & OAD+İNS:8,4+5,5) ve İki grup arasında PHQ-9 skorları açısından istatistiksel anlamlı fark mevcuttu (p=<0,001).  OAD+İNS kullnanlar daha düşük yaşam kalitesi skoruna sahipti (OAD:0,76+0,3 & OAD+İNS:0,6+0,7) ve grupların EQ-indeks skorları arasında istatistiksel anlamlı fark saptandı (p=<0,001). OAD+İNS kullananlar daha düşük EQ-VAS skoruna sahipti (OAD:68,4+33,2 & OAD+İNS:59,8+22,4) ve grupların EQ-VAS skala skorları arasında istatistiksel anlamlı fark görüldü (p=0,001). OAD+İNS kullananlar daha düşük tedavi uyumu skorlarına sahipti (OAD:6,1+1,7 & OAD+İNS:5,6+1,9) ve grupların MMAS-8 ölçeği skorları arasında istatistiksel anlamlı fark saptandı (p=0,002). Yapılan korelasyon analizlerinde her iki grupta hastaların tedavi uyumsuzluğu arttıkça yaşam kalitelerinin düştüğü görüldü.  OAD kullanımı olan grupta hastaların tedavi uyumsuzluğu artıkça HbA1c düzeylerinin arttığı görülmüştür. OAD+İNS kullanan grupta hastaların tedavi uyumsuzluğu artıkça depresyon tanısı alma oranlarının arttığı görülmüştür.
Sonuç: OAD+İNS kullanımı olan hastaların yalnızca OAD kullanan hastalara oranla daha kötü tedavi uyumu depresyon ve yaşam kalitesi skoruna sahip oldukları görüldü. Hastaları tedavi eden sağlık hizmeti sağlayıcıların, hastaların tedavi uyumunu, yaşam kalitesini ve depresif semptomlarını iyileştirecek stratejiler geliştirmelerinin hem hasta hemde sağlık sistemi için faydalı olacağı kanaatindeyiz.

Abstract:
Objective: It is thought that depressive symptoms are more frequent in individuals with chronic illnesses and that they experience difficulties in quality of life and in treatment adherence. The aim of this study was to investigate the relationship between treatment modalities and sociodemographic variables, depressive symptoms, quality of life, treatment adherence in patients with type 2 diabetes mellitus (DM).
Methods: 532 patients were enrolled in the study, 286 of whom were on Oral antidiabetic + Insulin medication (OAD + INS) for DM treatment and 246 of whom only OAD was used for DM treatment. Patients were interviewed in the outpatient setting. The data of the study were collected with information forms, Patient Health Questionnaire-9 (PHQ-9), EQ-5D health questionnaire, EQ-VAS (Visual Analogue Scale), Morisky Medication Adherence Scale (MMAS). Mann-Whitney U test, Fisher's Exact p test and Pearson's R correlation coefficient were used to analyze the data. the level of statistical significance was accepted as 0.05.
RESULTS: Patients using OAD+INS had higher scores on PHQ-9 depression (OAD:6,8+5 & OAD+INS:8,4+5,5) and there was a statistically significant difference between the two groups in terms of PHQ-9 scores (p=<0.001). Patients using OAD+INS had a lower quality of life score (OAD:0,76+0,3 & OAD+INS:0,6+0,7) and the difference between the EQ-index scores of the groups was statistically significant. (p=<0.001). Patients using OAD + INNS were found to have a lower EQ-VAS score (OAD:68,4+33,2 & OAD+INS:59,8+22,4) and the difference between the EQ-VAS scale scores of the groups were statistically significant (p=0.001). OAD + INS users had lower treatment adherence scores (OAD:6,1+1,7 & OAD+İNS:5,6+1,9) and and the difference between the MMAS-8 scale scores of the groups were statistically significant (p = 0.002). In the analysis of the correlation, it was seen that the quality of life decreased as the treatment inconsistency of the patients increased in both groups. Treatment incompatibility of patients in OAD-using group was found to increase HbA1c levels. Treatment incompatibility of patients in OAD+INS-using group increased the rate of diagnosis of depression.
Conclusion: Patients with OAD+INS were found to have a worse treatment adherence, depression and quality of life score than the OAD only patients. We believe that developing strategies to improve patient treatment adherence, quality of life and depressive symptoms by healthcare providers treating patients will be beneficial for both the patient and the health care system.