Türkiye–Libya Deniz Yetki Alanı Mutabakatı'nın Türkiye-Yunanistan ilişkilerine etkisi
Impact of Turkey–Libya Maritime Jurisdiction Agreement on Turkey-Greece relations
Yazar: TUĞÇE GÜRDAL
Danışman: DOÇ. DR. SELİM KANAT
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Doğu Akdeniz bölgesi sahip olduğu doğal kaynak rezervleriyle ilgi odağı haline gelmiş bir bölgedir. Yapılan çalışmayla, bölgede hak sahibi olan/olmayan ülkelerin deniz yetki alanı uyuşmazlığı konusuna değinerek, Türkiye-Libya Mutabakatı'nın öncesi ve sonrası açıklanmıştır ve mutabakatın bölgedeki dengeleri ne boyutta değiştirdiği analiz edilmiştir. "Türkiye-Libya Mutabakatı'nın Yunanistan-Türkiye ilişkilerine etkisi nedir ?" çalışmamızın araştırma sorusudur. Bu sorunun cevabını bulmaya amaçladığımız çalışmamızdaki araştırma hipotezimize göre, Yunanistan'ın adalarına deniz yetki alanı hakkı tanımaya çalışarak Türkiye'nin bölgedeki haklarını yok sayacak politikalar izlemeye çalıştığını ve Libya Mutabakat'ı ile Yunanistan'ın bu politikasının önüne geçildiğini söyleyebiliriz. Ayrıca mutabakat gergin olan Yunanistan-Türkiye ilişkilerini daha da gerginleştirerek, meseleyi çok boyutlu bir hale getirmiştir. Çalışmanın hipotez testinde literatür taranmış, ulusal ve yabancı kaynaklar, makaleler, yayınlanan kitaplar vs. incelenmiştir. Bunun haricinde mutabakat metni başta olmak üzere uluslararası hukuk metinleri de hipotez testinde kullanılmıştır. Bu doğrultuda çalışmamızın temel unsurunu oluşturan deniz yetki alanı sınırlandırması konusu uluslararası deniz hukuku çerçevesinde incelenmiş ve kavramları açıklanmıştır. Daha sonra bölgedeki kıyıdaş olan/olmayan devletlerin ve bilhassa bölgede hak sahibi olmadığı halde hak talep eden Yunanistan'ın Doğu Akdeniz politikaları incelenmiştir. Bu doğrultuda yapılan incelemeler sonucunda kıyıdaş olan/olmayan devletlerin bölgede Türkiye ile ilişkilerinin nasıl olduğu mutabakat öncesi ve sonrası şeklinde açıklanmaya çalışılmıştır. Yapılan çalışmanın sonucunda ise, Libya Mutabakatı'nın bölgede kurgulanan tüm senaryoları bozacak nitelikte olduğu ve Türkiye'nin bölgedeki haklarını muhafaza edebilmesi ve gücünü gösterebilmesi için büyük bir adım niteliği taşıdığı kanaatine varılmıştır.

Abstract:
The Eastern Mediterranean region has become a focal point due to its natural resource reserves. Through this study, referring to the issue of maritime jurisdiction dispute between countries that have or have not rights in the region, the before and after of the Turkey-Libya Agreement were explained and the extent to which the agreement changed the balances in the region was analyzed. Our objective is to analyze the extent to which the agreement has changed the dynamics in the region and its impact on Greece-Turkey relations. According to our research hypothesis, Greece has been attempting to disregard Turkey's rights in the region by trying to grant maritime jurisdiction rights to its islands. However, with the Libya Agreement, Greece's objective has been thwarted. In the hypothesis test of the study, the literature was reviewed, national and foreign sources, articles, published books, etc. were examined. Accordingly, international law texts, especially the memorandum of understanding, were also used in the hypothesis test.. Subsequently, the Eastern Mediterranean policies of coastal and non-coastal states in the region, particularly Greece, which claims rights despite not being a coastal state, were examined. Based on these examinations, the relations of coastal and non-coastal states with Turkey in the region were explained in terms of pre and post-agreement periods. The study concludes that the Libya Agreement is of significant importance as it disrupts all scenarios developed in the region and represents a major step for Turkey to protect its rights and showcase its strength.