Anne çocuk iletişim becerileri eğitiminin çocukların duyguları tanıma ve ifade etme becerilerine etkisi
Effect of mother child communication skils training on skill of  recognizing and expressing children's emotions
Yazar: GÜLAY TEMİZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYSEL ÇAĞDAŞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-çocuk iletişimi = Mother-child communication ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Çocuk gelişimi = Child development ; İletişim becerisi = Communication skill

Özet:
Bu araştırma "Anne Çocuk İletişim Becerileri Eğitimi" nin okul öncesi dönem 6 yaş grubu çocuklarının duyguları tanıma ve ifade etme becerilerine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkeni annelere verilen "Anne Çocuk İletişim Becerileri Eğitimi" dir. Araştırmanın bağımlı değişkenleri ise annelerin iletişim becerileri (konuşma, dinleme, mesaj, sözsüz iletişim, empati) ve çocuklarının duyguları tanıma ve ifade etme becerileridir. Öntest - sontest kontrol gruplu deneme modelinin kullanıldığı araştırmanın çalışma grubunda 2012 -2013 eğitim öğretim yılında Konya ili Selçuklu İlçesi'nde oturan 25 - 41 ve üzeri yaş aralığında en az ilkokul mezunu olan, çocukları okul öncesi eğitime devam eden 6 yaş grubundan seçilen 34 deneme ve 34 kontrol olmak üzere toplam 68 anne ile çocuğu oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak anneler için; Arabacı (2011) tarafından geliştirilen "Anne-Baba-Çocuk İletişimini Değerlendirme Aracı" (ABÇİDA) ve okulöncesi dönem çocuklarının duyguları tanıma ve ifade etme becerilerini ölçmek için ise Yrd. Doç. Dr. Hatice Ergin tarafından geçerlilik güvenirlik çalışması yapılan "Duyguları Tanıma Testi" ve "Duyguları İfade Etme Testi" kullanılmıştır. Ayrıca araştırmada anneler ve çocukların demografik özelliklerinin belirlenebilmesi için "Kişi Bilgi Formu" kullanılmıştır. İlgili değerlendirme aracı ve testler öntest olarak örneklem dâhilinde annelere ve çocuklarına uygulanmıştır. Elde edilen veriler analiz edildiğinde deneme ve kontrol gruplarının öntest puan ortalamaları arasında istatiksel olarak anlamlı farklılığın olmadığı bulunmuştur. Araştırmada 6 yaş çocuklarının duyguları tanıma ve duyguları ifade etme becerilerine etkisini incelemek amacıyla araştırmacı tarafından "Anne Çocuk İletişim Becerileri Eğitimi" programı hazırlanmıştır. Hazırlanan "Anne Çocuk İletişim Becerileri Eğitimi" programı deneme grubu annelerine 15 hafta boyunca ve haftada iki gün olacak şekilde 3 saatlik uygulamalarla ve grup eğitimi şeklinde gerçekleştirilmiştir. Verilerin istatistiksel analizi bağımsız değişkenin bağımlı değişkenler üzerindeki etkisini koyacak bir model içinde ele alınmıştır. "Anne Çocuk İletişim Becerileri Eğitimi" programının uygulamasının sonunda deneme ve kontrol gruplarına ilgili olan değerlendirme aracı ve testler sontest olarak uygulanmış ve sontestlerin uygulanmasından sekiz hafta sonra deneme grubuna "Anne Çocuk İletişim Becerileri Eğitimi" programının kalıcılığını izlemek amacıyla değerlendirme aracı ve testler izleme testi olarak tekrar uygulanmıştır. Öntest - sontest deneme ve kontrol gruplarının puanları arasında fark olup olmadığının belirlenmesinde, bağımsız t testi kullanılmıştır. Ayrıca deneme ve kontrol gruplarının kendi içerisindeki gelişmenin kaydedilmesi amacıyla farklılıkları test etmek için (öntest – sontest - izleme testi) ise bağımlı t testinden yararlanılmıştır. Verilerin analizinde anlamlılık düzeyi 0.05 olarak belirlenmiştir. 
 Araştırmada elde edilen sonuçlar aşağıda özetlenmiştir.
•	"Anne Çocuk İletişim Becerileri Eğitimi" öncesinde deneme ve kontrol grubu annelerinin konuşma, dinleme, mesaj, sözsüz iletişim, empati becerileri öntest puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde fark bulunmamıştır.
•	"Anne Çocuk İletişim Becerileri Eğitimi" değişkeni uygulandıktan sonra deneme grubu annelerinin konuşma, dinleme, mesaj, sözsüz iletişim, empati becerileri sontest puan ortalamaları öntest puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksek olduğu sonucu ortaya çıkmıştır.
•	Kontrol grubu annelerin konuşma, dinleme, mesaj, sözsüz iletişim, empati becerileri öntest - sontest puan ortalamalarında anlamlı düzeyde fark olduğu gözlenmiştir.
•	"Anne Çocuk İletişim Becerileri Eğitimi" değişkeni uygulandıktan sonra deneme grubu annelerinin konuşma, dinleme, mesaj, sözsüz iletişim, empati becerileri sontest puan ortalamaları kontrol grubu annelerin sontest puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür.
•	Deneme grubu annelerin sontest puan ortalamaları ile izleme testi puan ortalamaları arasında konuşma, dinleme becerilerinde anlamlı düzeyde farkın olduğu gözlenirken mesaj, sözsüz iletişim, empati becerilerinde anlamlı düzeyde farkın olmadığı ortaya çıkmıştır. 
•	"Anne Çocuk İletişim Becerileri Eğitimi" değişkeni uygulanmadan önce deneme ve kontrol grubu annelerin çocuklarının duyguları tanıma ve duyguları ifade etme becerileri öntest puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde fark olmadığı anlaşılmıştır.
•	"Anne Çocuk İletişim Becerileri Eğitimi" değişkeni uygulandıktan sonra deneme grubu annelerin çocuklarının duyguları tanıma ve duyguları ifade etme becerileri sontest puan ortalamaları öntest puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksek olduğu gözlenmiştir.
•	Kontrol grubu annelerin çocuklarının duyguları tanıma ve duyguları ifade etme becerileri öntest - sontest puan ortalamalarında anlamlı düzeyde fark olduğu gözlenmiştir.
•	"Anne Çocuk İletişim Becerileri Eğitimi" değişkeni uygulandıktan sonra deneme grubu annelerin çocuklarının duyguları tanıma ve duyguları ifade etme becerileri sontest puan ortalamaları kontrol grubu annelerin çocuklarından anlamlı düzeyde yüksek olduğu ortaya çıkmıştır.
Deneme grubu annelerin çocuklarının duyguları tanıma ve duyguları ifade etme becerileri sontest puan ortalamaları ile izleme testi puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde fark olmadığı görülmüştür.
Araştırmada elde edilen bu sonuçlar "Anne Çocuk İletişim Becerileri Eğitimi" programının deneme grubunda yer alan annelerin çocuklarıyla olan iletişim becerileri düzeylerini artırırken, çocuklarının duyguları tanıma ve duyguları ifade edebilme becerilerinin gelişimini desteklediği yönündedir.

Abstract:
This research was conducted to examine the effect of "Mother Child Communication Skills Training" on recognizing of pre – school 6 age group's emotions and expressing their feelings. Independent variable of the research is "Mother Child Communication Skills Training" which given to mothers. Dependent variables of the research are communication skills of mothers (speaking, listening, message, non – verbal communication, empathy) and skills of recognizing their children's feelings and expressing them. In the research Pilot models with pre-test and post-test were used. Study group consists of 68 mothers from Selçuk, Konya in 2012 – 2013 school year who are between 25 – 41 as age and have at least primary school education. Their children's age are 6 and these groups consist of two groups: 34 test and 34 control with mothers and their children. In the research as a data collection tool for mothers; " Mother-Father-Child Communication Evaluation Tool" (ABÇİDA), which was developed by Arabacı (2011) and to recognize and express pre – school children's emotions " Test of Recognizing Emotions" and " Test of Expressing Emotions" of which validity and reliability studies were done by Assistant Professor Doctor Hatice Ergin  were used. In order to know demographic features of mothers and children, "Person Information Form" was used. Related evaluation tool and tests were applied to mothers and children as an example of pre-test. After the analyzing of data, it has been seen that there is not big difference between trial and test groups in their pre-test mean scores. In the research "Mother Child Communication Skills Training" has been prepared by the researcher in order to examine recognizing and expressing emotions age of 6 children. The programme of "Mother Child Communication Skills Training" was given to mother trial groups for twice a week, 3 hours in 15 weeks as workshops. Statistical analaysis of data was dealt with in a model which will show the effect of independent variable on dependent variables. At the end of the "Mother Child Communication Skills Training" programme, related evaluation tools and tests were applied as post tests and after eight weeks from application, to follow "Mother Child Communication Skills Training" programme's permanence evaluation tool and tests were applied again as following test. Independent t test was used to specify differences in the scores of  Pretest – Posttest trial and control groups. Also, in order to specify the development in trial and control groups (pre-test, post-test, following test), dependent t test was used. Significance level in the analyzing of data is 0.05. Summary of the research results.
•	Before of "Mother Child Communication Skills Training", between trial and control group mothers' skills like speaking, listening, message, non verbal communication and empathy pre test scores did not show important difference. 
•	After "Mother Child Communication Skills Training" trail group mothers show important rising in speaking, listening, message, non verbal communication, empathy. Their post test scores were higher than pre test scores.
•	Mothers of control group showed important level of rising in their speaking, listening, non verbal communication, message, empathy skills in the pre and post test averages.
•	After application of variable "Mother Child Communication Skills Training" speaking, listening, message, non verbal communication, empathy skills of trial group mothers' post test score averagements were higher in an important level than the post test score averagement of control group mothers.
•	There is an important difference in speaking and listening skills between trial groups post test and following test averagments, but there is not an important difference in message, non verbal communication, empathy skills.
•	Before application of variable "Mother Child Communication Skills Training" ,  children of trial and control groups mothers pretest score averagments did not show important difference in terms of recognizing skills of their children's emotions and expressing them.
•	After the application of variable "Mother Child Communication Skills Training" ,  children of trial groups mothers post-test score averagments were higher than pre test scores in terms of recognizing emotions and expressing them.
•	Skills of recognizing emotions and expressing them were high in an important level in the averagments of pre-test and post test scores of children of control group mothers.
•	After application of variable "Mother Child Communication Skills Training",  children of trial and control groups mothers post-test score averagments were higher in an important level than children of control group mothers in terms of recognizing of skills of their children's emotions and expressing them.
•	There is not an important difference in recognizing emotions and expressing them skills between post test and following test averagments of trial group mothers.

Obtained results of this research supports that mothers who were in the trial group of "Mother Child Communication Skills Training" programme strengthened their communication skill levels, while they were supporting their children's development in terms of recognizing their emotions and expressing them.