1764/10 no'lu Samsun Şer'iyye Sicil defterinin (vr.1a-30b) transkripsiyonu ve değerlendirilmesi
The transcri̇pti̇on and exami̇nati̇on of 1764/10 (vr.1a-30b) numbered reli̇gi̇ous law documents of Samsun
Yazar: MERYEM GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ZEKİ TERZİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Samsun = Samsun ; Şeriye sicilleri = Court registers

Özet:
Bu çalışmayla 19. yüzyılın son döneminde Samsun bölgesinin dîni, sosyal,
ekonomik ve kültürel açıdan durumunun tespitine katkıda bulunmayı hedefledik.
Samsun'la ilgili kırk üç adet şer'iyye sicil defteri bulunmaktadır. Bu defterlerden
şuana kadar tespit edebildiğimiz on altı tanesi ile ilgili çalışma yapılmıştır.
Yaptığımız bu çalışmayla hem Samsun'un tarihine katkıda bulunduk hem de bu
şer'iyye sicillerinden birini transkribe ederek ilim dünyasına kazândırdık.
Çalışma 1764/10 numaralı ve 1857-1863 tarihlerini içeren Samsun şer'i
mahkemesine ait şer'iyye sicil defterinin (vr.1a-30b) tahlilidir. Tez giriş hariç iki
bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında, araştırmanın problem ve önemi, veri
toplama araçları, araştırmanın sınırlılıkları ile kullanılan yöntemler hakkında bilgi
verilmiştir.
Birinci bölümde şer'iyye sicillerinin tanımı ve Samsun mahkemelerinde
tutulan şer'iyye sicil defterleri ve bunlar üzerinde günümüze kadar yapılan
çalışmalar belirtildikten sonra, 1764/10 numaralı Samsun şer'iyye sicil defterinde
geçen kayıtlardan yola çıkarak, Samsun'un 19. yüzyıl sonlarındaki sosyal, kültürel,
ekonomik ve idari yönlerden değerlendirmesi yapılmıştır.
Çalışmanın ikinci bölümünde orjinal metnin latin harflerine transkripsiyonu
yapılmıştır. Transkripsiyon yapılırken kayıt başlarında içerikle ilgili kısa bir başlık
konulmuş ve kayıtlar numaralandırılmıştır. Sonuç kısmında incelediğimiz şer'iyye
sicil defterinden çıkarılan sonuçlar kısaca belirtilmiştir.
İncelediğimiz 1764/10 numaralı defterde (vr.1a-30b) 248 adet kayıt
bulunmaktadır. Kayıtlar vekil, kefil, vasi ve nafaka tayini, alacak verecek davası,
arsa, tarla ev ve hisse satışı, tereke taksimi, kamu görevlisi tayini, çalınmış veya
kaybolmuş mallarla ilgili hükümlerden oluşmaktadır.
Çalışma 1857-1863 yıllarında Samsun şer'i mahkemesine intikal eden
olayları kapsamaktadır. Buradan elde edilen sonuçları toplumun tamamına
genellememiz ve buradan genele ilişkin bir hükme ulaşmamız doğru bir yaklaşım
olmamaktadır.


Anahtar sözcükler: Samsun Şer‗iyye Sicili, Samsun Tarihi, Samsun kadısı,
Canik sancağı, Şer‗iyye Sicil defteri

Abstract:
In this study, we aimed to make a contribution to the determination of the
religious, social, economical and cultural situation in Samsun region at the end of
the 19th century. There are 43 religious law documents related to Samsun. There
have been 16 studies detected so far on these documents, however there have not
been any studies on the others, yet. With the help of this study, we not only
contributed to the history of Samsun but also transcribed the law documents to the
field.
The research includes the Religious Law Documents of Samsun from the
period 1857-1863 and the documents numbering 1764/10(vr.1a-30b). The thesis
includes two sections, aside from the introduction. In the introduction part, research
problems, significance of the research, limitations of the study and research
methodology are presented.
In the first section of the study, the definition of Religious Law Documents
and the Religious Law Documents which were recorded in Samsun up to now are
mentioned, regarding the registers done on the Religious Law Documents of
number 1764/10, a detailed evaluation of Samsun's social, cultural, economic and
administrative situation at the end of the 19th century is presented.
In the second section of the study, the original documents have been
transcribed into the Latin alphabet. Within the transcription, a short summary of the
context is given at the beginning of each register. In the conclusion chapter the
results, concluded from the registers are listed.
There are 248 registers in the documents numbered 1764/10(vr.1a-30b).
The registers are composed of terms on attorney, surety, tutor, alimony, owings and
receivables case, land field, home and sale of shares, winding of estate, assigning
public officials, stolen or lost goods.
The study includes records documents kept in law courts in Samsun between
the dates 1857-1863. Thus, results gathered from the study cannot be generalized to
all the people living at that time, as it would not be a right approach to reach a
judgement related to general.


Key Words: Samsun Religious Law Documents, Muslim Judge of Samsun,
Samsun History, Canik Subdivision, Register Books of Religious Court.