Bilişsel egzersiz terapi yaklaşımı ölçeği'nin gebe bireylerde geçerliği, güvenirliği ve duyarlılığının belirlenmesi
Validity, reliability and sensitivity of bety scale in pregnant individuals
Yazar: EBRU KAYA
Danışman: PROF. DR. EDİBE ÜNAL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Bu çalışma gebe bireylerde Bilişsel Egzersiz Terapi Yaklaşımı (BETY) Ölçeği'nin geçerlik, güvenirlik ve duyarlılığını belirlemek amacıyla yapıldı. Çalışmaya 150 birey dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen bireylere geçerliği değerlendirebilmek amacıyla Short From-36 (SF-36), Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri (The State-Trait Anxiety Inventory- STAI) ve Gebelikte Cinsel Yanıt Envanteri (Pregnancy Sexual Response Inventory- PSRI) anketleri uygulandı. Geçerlik için yapılan istatistiksel analizler sonucunda BETY Ölçeği'ne verilen yanıtlara göre tavan-taban etkisi gözlenmedi. BETY Ölçeği ile SF-36 alt parametrelerinden fiziksel nedenlere bağlı rol güçlüğü (r= -0,421), vitalite (r= -0,515) ve ağrı (r= 0,494) arasında orta dereceli kolerasyon olduğu saptandı. Güvenirliği değerlendirmek amacıyla test-tekrar test yöntemi kullanıldı ve 30 bireye bir hafta sonra BETY Ölçeği tekrar uygulandı. Sınıf içi güvenirlik katsayısı (ICC, %95 güven aralığı) hesaplandı. Spearman kolerasyon analizine göre iki ölçüm arasında (rho=0,941, p<0,001) güçlü derece kolerasyon bulundu. ICC katsayısı da (0,973, p<0,001) oldukça yüksekti. Bunlara ek olarak iç tutarlık için Cronbach alfa katsayısına (0,841) bakıldı ve ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğu bulundu. Ölçeğin duyarlılığının belirlenebilmesi için 3 ay sonra bütün ölçekler 30 gebe bireye tekrar uygulandı ve Wilocoxon testi ile değişime bakıldı. BETY ölçeği, SF-36 alt parametrelerinden fiziksel nedenlere bağlı rol güçlüğü, vitalite ve genel sağlık algısı ile PSRI gebelik dönemi, STAI-I ve STAI-II skorlarındaki değişim istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.05). 
Bu çalışma ile gebe bireylerde BETY Ölçeği'nin geçerli, güvenilir ve duyarlı bir değerlendirme aracı olduğu olduğu sonucuna varıldı.
Anahtar Kelimeler: Gebelik, Bilişsel Egzersiz Terapi Yaklaşımı Ölçeği, geçerlik, güvenirlik, duyarlılık

Abstract:
This study was conducted to determine the validity, reliability and sensitivity of the Cognitive Exercise Therapy Approach (BETY) Scale in pregnant individuals. 150 individuals were included in the study. Short From-36 (SF-36), State-Trait Anxiety Inventory (STAI) and Pregnancy Sexual Response Inventory (PSRI) questionnaires were administered to the individuals included in the study to assess validity. As a result of the statistical analyses for validity, no ceiling-base effect was observed according to the responses given to the BETY Scale. There was a moderate correlation between the BETY Scale and SF-36 sub-parameters of role difficulty due to physical causes (r= -0.421), vitality (r= -0.515) and pain (r= -0.494). The test-retest method was used to assess reliability and 30 individuals were administered the BETY Scale again one week later. Intraclass reliability coefficient (ICC, 95% confidence interval) was calculated. According to Spearman's correlation analysis, a strong correlation was found between the two measurements (rho=0.941, p<0.001). The ICC coefficient (0.973, p<0.001) was also quite high. In addition, Cronbach's alpha coefficient (0.841) was examined for internal consistency and it was found that the internal consistency of the scale was high.  In order to determine the sensitivity of the scale, all scales were reapplied to 30 pregnant individuals after 3 months and the change was analyzed by Wilcoxon test. The changes in BETY scale, role difficulty due to physical causes, vitality and general health perception among SF-36 sub-parameters, and PSRI pregnancy period, STAI-I and STAI-II scores were statistically significant (p<0.05). This study concluded that the BETY Scale is a valid, reliable and sensitive assessment tool in pregnant individuals. 

Keywords: Pregnancy, Cognitive Exercise Therapy Approach Scale, Validity, Reliability, Sensitivity