Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda dil gelişimi, duyusal işlemleme becerileri ve ebeveyn tutumu arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between language development, sensory processing skills and parenting attitude in children with autism spectrum disorder
Yazar: PELİN SU TAÇALAN
Danışman: DOÇ. DR. BÜNYAMİN ÇILDIR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat) ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) dil gelişimini ve duyusal işlemleme becerilerini etkileyebilen nörogelişimsel bir bozukluktur. Gelişimsel gecikmeler, çocuğun bakım süreci, ekonomik sebepler gibi durumlar OSB'li çocukların ebeveynlerinin stres düzeyini arttırmaktadır. Bu çalışmada, OSB'li çocukların dil gelişimi ile duyusal işlemleme becerileri ve ebeveyn tutumları arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Araştırma grubunu 3-5 yaş arası 30 OSB'li çocuk oluştururken, kontrol grubunu ise 3-5 yaş arası 30 normal gelişim gösteren çocuk oluşturmaktadır. Dil gelişimi TEDİL ile, duyusal işlemleme becerileri Duyu Profili ile, ebeveyn tutumları ise ETÖ ile değerlendirilmiştir. TEDİL, Duyu Profili ve ETÖ puanları iki grup arasında karşılaştırılmıştır. Sonuçlara göre TEDİL alıcı dil, ifade edici dil ve sözel dil performansı becerilerinde iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur (p<0.05). Duyu Profilinde ise ''Endurans ve Tonusla İlgili Duyusal İşlem'' ve ''Aktivite Seviyesini Etkileyen Hareket Düzenlemeleri'' alt alanları dışında tüm alanlarda iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur (p<0.05). ETÖ sonucuna göre OSB olan grubun kontrol grubuna göre ''Demokratik'' tutum puanları daha düşük elde edilirken, ''Otoriter'' ve ''Aşırı Koruyucu'' tutum puanları anlamlı olarak daha yüksek elde edilmiştir (p<0.05). OSB grubu TEDİL ile Duyu Profili arasında ''Duyma İşlemi'', '' Görme İşlemi'' ''Çoklu Duyusal İşlem'' ve ''Aktivite Seviyesini Etkileyen Hareket Düzenlemeleri'' arasında pozitif yönde orta düzeyde ilişki tespit edilmiştir. OSB grubu TEDİL ile ETÖ ''Demokratik'' arasında pozitif yönde orta düzeyde ilişki ''Otoriter'' tutum arasında negatif yönde zayıf ilişki tespit edilmiştir. Bu sonuçlara göre OSB'li çocuklarda dil gelişimini duyusal işlemleme becerilerinin ve ebeveyn tutumlarının etkileyebileceği bulunmuştur. OSB'li çocuklarda müdahale sürecinde duyusal işlemleme becerilerinin ve ebeveyn tutumunun değerlendirilmesinin müdahale sürecine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
ASD is a neurodevelopmental disorder that can affect language development and sensory processing skills. Conditions such as developmental delays, economic reasons increase the stress level of parents of children with ASD. The aim of this study is to examine the relationship between language development, sensory processing skills and parenting attitudes in children with ASD. The ASD group consists of 30 children aged 3-5, and the control group consists of 30 children aged 3-5. Language development was evaluated with TELD-3, sensory processing skills were evaluated with Sensory Profile and parenting attitudes were evaluated with PAS. TELD-3, Sensory Profile and PAS scores were compared between the two groups. According to the results, statistically significant differences were found between the two groups in TELD-3 receptive language, expressive language and verbal language performance (p<0.05). In the Sensory Profile, statistically significant differences were found between the two groups in all sub-test, except for the "Sensory Processing Related to Endurance/Tone" and ''Modulation of Movement Affecting Activity Level'' sub-test (p<0.05). According to the results of PAS, the "Democratic" attitude scores of the ASD group have lower scores than the control group, while the "Authoritarian" and "Overprotective" attitude scores have significantly higher scores (p<0.05). There was a moderate positive correlation between the ASD group TELD-3 and Sensory Profile ''Auditory'', ''Visual", "Multisensory " processing and ''Modulation of Movement Affecting Activity Level''. A moderate positive relationship was found between the ASD group TELD-3 and PAS "Democratic", and a weak negative relationship was found between the "Authoritarian" attitude. According to these results, it has been found that sensory processing skills and parenting attitudes can affect language development in children with ASD. It is believed that evaluating sensory processing skills and parenting attitudes in the intervention process can contribute to the intervention process in children with ASD.