Kumuk Türkçesinde isim
Nouns in Kumyk Turkish
Yazar: NESLİHAN DUMAN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN AKCA
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmanın konusu, Kumuk Türkçesindeki isimlerin yapı, çekim ve semantik bakımdan incelenmesidir. Çalışmanın amacı ise Kumuk Türkçesindeki isimleri inceleyip sınıflandırmak, Kumuk Türkçesindeki isimleri Eski Türkçe ve Türkiye Türkçesiyle karşılaştırmalı olarak incelemektir. Çalışma, Giriş, Kumuk Türkleri ve Kumuk Türkçesi, İnceleme ve Sonuç olmak üzere dört ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, çalışmanın amacı, önemi, kapsamı ve yöntemi üzerinde durulmuştur. Kumuk Türkleri ve Kumuk Türkçesi bölümünde, Kumuk Türklerinin tarihi, kültürel yapıları ve dil özellikleri ele alınmıştır. İnceleme bölümünde ise Kumuk Türkçesindeki isimlerin yapısı (basit, türemiş ve birleşik isimler), isim çekim ekleri (çokluk, iyelik, hâl ekleri ve soru ekleri) ve semantik sınıflandırmaları (özel, cins, topluluk, somut ve soyut isimler) incelenmiştir. Çalışmada kullanılan isimler, Kumuk Türkçesine ait metinlerin taranması ve fişlenmesi yöntemiyle elde edilmiş ve bu isimler anlam ve işlevlerine göre sınıflandırılmıştır. Ayrıca, eş zamanlı ve art zamanlı dil bilgisi yöntemleri kullanılarak isimlerin yapısal ve anlamsal özellikleri detaylı bir şekilde ortaya konulmuştur. Elde edilen veriler, Kumuk Türkçesi, Eski Türkçe ve Türkiye Türkçesindeki karşılıklarıyla karşılaştırılarak incelenmiştir. Çalışma kapsamında, on üç farklı Kumukça eserden yararlanılarak basit, türemiş, birleşik, özel, cins, topluluk, somut ve soyut isimler içeren cümleler Türkiye Türkçesine aktarılmış ve bu isimlerle birlikte isim yapım ve çekim ekleri de ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Sonuç bölümünde Kumuk Türkçesinde isim konusunda önemli görülen noktalara değinilmiştir.

Abstract:
The subject of this study is the examination of nouns in Kumyk Turkish in terms of their structure, inflection, and semantic meaning. The aim of the study is to analyze and classify the nouns in Kumyk Turkish, and to examine them comparatively with Old Turkish and Turkish. The study consists of four main sections: Introduction, Kumyk Turks and Kumyk Turkish, Analysis and conclusion. The Introduction section addresses the purpose, importance, scope, and methodology of the study. The Kumyk Turks and Kumyk Turkish section explores the history, cultural structure, and linguistic features of the Kumyk Turks. The Analysis section examines the structure of nouns in Kumyk Turkish (simple, derived, and compound nouns), noun inflectional affixes (plural, possessive, case, and question markers), and their semantic classifications (proper, common, collective, concrete, and abstract nouns). In the study, Kumyk Turkish texts were reviewed, and nouns were extracted using the carding method. These nouns were then classified based on their meaning and function. Furthermore, both synchronic and diachronic linguistic methods were employed to reveal the structural and semantic properties of the nouns. The data obtained were analyzed and compared with their counterparts in Kumyk Turkish, Old Turkish, and Modern Turkish. The study utilized thirteen different Kumyk texts, and sentences containing simple, derived, compound, proper, common, collective, concrete, and abstract nouns were translated into Modern Turkish. In addition, the noun formation and inflectional affixes associated with these nouns were examined in detail. In conclusion part, important points are mentioned about the matter of noun in Kumuk Turkish.