UV radyasyonu absorplama özelliği olan yeni organik moleküllerin sentezi ve tekstil uygulamalarının araştırılması
Synthesis of novel UV absorber organic molecules and investigation of their textile applications
Yazar: HİKMET NİL ERGİNDEMİR
Danışman: PROF. DR. ZEHRA NÜKET ÖCAL SUNGUROĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Kimya = Chemistry ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Günümüzün en önemli küresel sorunlardan biri olan çevre kirliliği ve buna bağlı olarak doğal kaynakların zarar görmesindeki artış, canlı yaşamı üzerinde tamiri mümkün olmayan hasarlara yol açmaktadır. Ozon tabakasının tahribatı sonucu, büyük bir kısmı insan sağlığı için tehdit oluşturan UV radyasyonu yeryüzüne fazla miktarda ulaşmaktadır.
Bu koşullar altında, kozmetik ve medikal ürünlerin kullanımının yanı sıra en önemli ve etkili doğrudan korunma yöntemi olan tekstillerin niteliği, kalitesi ve katma değeri gündeme gelmekte ve gittikçe daha fazla önem kazanmaktadır. Buna rağmen ince, ağartma işlemi görmüş, renksiz, özellikle de yaz aylarında fazlaca kullanılan pamuk esaslı tekstillerin tek başlarına koruyu özellikleri yetersizdir ve iyileştirilmesi gereklidir.
Pamuklu tekstillerin özellikle UV-A ve UV-B bölgesindeki radyasyonu absorplama özelliği olan maddelerle modifiye edilmesi, söz konusu koruyucu niteliklerinin arttırılmasını sağlayabilmektedir. Bu tür maddelerin pamuk yüzeyine efektif olarak tutturulabilmesi için, selüloz ile kovalent bağlar oluşturabilecek reaktif grupları ve UV geçirgeniğini azaltabilecek, radyasyonu absorplayıcı kısımları bulunmalıdır.
Bu çalışmada yeni UV aktif bis(indolil)metanlar sentezlenmiş, polimer üzerine graft edilmiş, hem çözelti ortamında hem de polimer substrat üzerinde UV absorblama özellikleri incelenmiştir.
Hazırlanan modifiye polimerler %100 pamuk boyasız kumaşlar üzerine uygulanmış, kumaşların UPF değerleri ölçülmüş ve antibakteriyel etkinlikleri test edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Heterohalkalı bileşikler, indolil bileşikleri, UV absorblayıcılar, tekstil uygulamaları.

Abstract:
Nowadays one of the most important global problems is the destruction of natural sources in consequence of environmental pollution. That causes irreversible harmful effects on living organisms. As a result of ozone layer depredation, more UV radiation reaches to the earth's surface, which major part is destructive of human health.
In this case, among others like using cosmetics and medical products, clothing is perceived as good means of sun protection and the use of qualified textile garments become a great focus of interest. Nevertheless, light, bleached, uncolored cotton fabrics which are especially needed in summer usually do not provide enough UV protection and protection properties of such textiles should be improved.
Modifying cotton based textiles with light absorber materials especially in UV-B and UV-A regions can increase their protective properties. For effective application on cotton or cellulose based materials, UV absorbers should contain reactive groups to form covalent bonds with cellulose and also UV absorber parts to decrease the UV transmittance.
In this study, several UV active bis(indolyl)methanes were prepared as new compounds, the UV absorbing behaviors have investigated both in solution and polymer substrate.Modified polymers application on %100 cotton undyed fabrics, antibacterial efficiencies tested and UPF values of fabrics measured.

Keywords: Heterocyclic compounds, indolyl compounds, UV absorbers, textile applications.