Uygar uluslarca kabul edilmiş haliyle hukukun genel prensipleri: Avrupa merkezci uluslararası hukuk
General princeples of law as accepted by civilized nations: Eurocentric international law
Yazar: AHMET BAHA ŞARMAN
Danışman: PROF. DR. ALİ MURAT ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law ; Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Uluslararası hukuk günümüz itibariyle ulusal hukuka ve dolayısıyla ülkelerin siyasetine, ekonomisine, toplumsal yapılarına vb. derinden etki eden bir konumdadır. Bu nedenle ulusal olanlar hakkında düşünürken uluslararası olanı ele almak da kaçınılmaz bir gereklilik arz etmektedir. Hâliyle dünya siyasetini ve onun bugünkü kriz durumunu çözümleyerek Türkiye'nin içinde bulunduğu küresel ve ulusal sorunlara ışık tutabilmek için uluslararası hukuku, onun tarihini, yapısını, işleyişini ve temellerini sağlam bir şekilde kavrayabilmemiz gerekmektedir. Yakın zamanda Azerbaycan, Irak, Suriye, Libya, Mısır gibi coğrafyalarda yaşananlar ve bugün Ukrayna ile Filistin gibi coğrafyalarda yaşanmaya devam edenler de bu gerekliliğin önemini bilhassa pekiştirmektedirler. Ne var ki Avrupa merkezci ideoloji bu anlama ve kavrama çabamızın önündeki en büyük engellerdendir. Bir yandan uluslararası hukukun ve ona bağlı ulusal kurumlar, kurallar vb. yapıların tartışmalı biçimde inşa edilmesine neden olmaktadır.  Diğer yandan bu tartışmalı inşa işlevini sürdürerek hem Avrupa merkezci (ve dolayısıyla tartışmaya açık) uluslararası hukuk kurgusunun yeniden üretilmesine yol açmakta hem de meşruiyet kazanmasını sağlayarak ona yöneltilebilecek itirazları daha en başından bertaraf etmektedir. O halde Avrupa merkezci uluslararası hukuku ele almak öncelikle Avrupa merkezci ideolojiyi ele almayı gerektirmektedir.
Çalışmanın ilk kısmı da bu maksat doğrultusunda Avrupa merkezci ideolojiyi çözümlemeye hasredilmiştir. Buna göre öncelikle Avrupa merkezci ideolojinin tanımı yapılmış, ardından da bütün sosyal bilimler alanlarına sirayet eden tarihsel kurgusu -alternatif bir perspektif ortaya koyularak- eleştiriye tâbi tutulmuştur. Çalışmanın ikinci kısmında da bu alternatif tarihsel yaklaşım doğrultusunda devletlerarası hukukun tarihinin Batılıların tekelinde olmadığına ilişkin bir bölümle başlanmıştır. Devamındaki bölümlerde ise Batı üstünlükçü uluslararası hukuka temel teşkil eden maddi koşullar ve bunlardan neşet eden Avrupa merkezci ideolojik fikirler incelenerek; Birleşmiş Milletler Adalet Divanı Statüsünün 38. maddesinde (ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 7. maddesinde) yer alan "Uygar Uluslarca Kabul Edilen Hukukun Genel Prensipleri" hükmündeki "Uygar Uluslar" vurgusunda somutlaşan günümüz Avrupa merkezci uluslararası hukuku çözümlenerek çalışma tamamlanmıştır.

Abstract:
International law today profoundly influences national law and, consequently, the politics, economy, social structures, etc., of countries. Therefore, when contemplating national matters, it becomes an unavoidable necessity to also consider the international dimension. Accordingly, to shed light on the global and national problems that Turkey is currently facing by analyzing world politics and its present state of crisis, we need to firmly grasp international law—its history, structure, functioning, and foundations. Recent events in regions such as Azerbaijan, Iraq, Syria, Libya, and Egypt, as well as ongoing situations in Ukraine and Palestine, particularly reinforce the importance of this necessity. However, Eurocentric ideology is one of the biggest obstacles to our efforts to understand and comprehend this. On one hand, it leads to the controversial construction of international law and related national institutions, rules, and structures. On the other hand, by perpetuating this controversial construction, it both causes the reproduction of the Eurocentric (and thus debatable) construct of international law and, by ensuring its legitimacy, preemptively eliminates objections that might be directed at it. Therefore, addressing Eurocentric international law first requires addressing Eurocentric ideology.
The first part of this study is devoted to analyzing Eurocentric ideology for this purpose. Accordingly, a definition of Eurocentric ideology is first provided, followed by a critique of its historical construct—which has permeated all areas of social sciences—by presenting an alternative perspective. In the second part of the study, in line with this alternative historical approach, it begins with a section discussing how the history of inter-state law is not exclusively being under the monopoly of Westerners. Subsequent sections examine the material conditions foundational to Western-supremacist international law and the Eurocentric ideological concepts derived from these conditions. The study concludes by analyzing the Eurocentric international law concretized in the term "principles of law recognized by civilized nations" in Article 38 of the Statute of the International Court of Justice (and in Article 7 of the European Convention on Human Rights) through its emphasis on "civilized nations."