Ortaokul öğrencilerinin sözlü ve yazılı anlatımlarındaki bağdaşıklık ve tutarlılık durumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examination of the coherence and consistency states in oral and written narratives of secondary school students in terms of various variables
Yazar: AYŞEGÜL AYKANAT UYSAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAFA ÇELEBİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağdaşıklık = Cohesion ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sözlü anlatım = Oral narrative ; Tutarlılık = Consistency ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yazılı anlatım = Written expression

Özet:
Bu çalışmada ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin oluşturdukları yazılı ve sözlü metinlerdeki bağdaşıklık ve tutarlılık durumları ile çeşitli değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılı'nda Samsun ilinin İlkadım ilçesinde bulunan üç farklı ortaokulun 8. sınıfında öğrenim gören 100 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma grubu uygun örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Çalışmada verilerin değerlendirilmesi bakımından nitel ve nicel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma yöntem tercih edilmiştir. Araştırmanın nicel verileri öğrencilerin oluşturdukları sözlü ve yazılı metinlerin Coşkun (2005) tarafından geliştirilen "bağdaşıklık araçlarını kullanma düzeyi" ve "öyküleyici anlatım tutarlılık değerlendirme" ölçekleri kullanılarak, nitel verileri ise öğrencilerin oluşturdukları metinlerdeki "bağdaşıklık araçlarının kullanımı" ve "metin tutarlılığı" ile ilgili örneklerin değerlendirilmesiyle elde edilmiştir. Uygulama sürecinde öğrencilere uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanan sözlü ve yazılı anlatım konuları verilmiştir. Yazılı metinler öğrenci kâğıtlarından sözlü metinler ise öğrencilerin ses kayıtlarının araştırmacı tarafından yazıya geçirilmesiyle elde edilmiştir. Ayrıca kişisel bilgi formu kullanılarak öğrencilerden elde edilen veriler, Excel formatında ölçeklendirilmiş ve bu veriler ile öğrencilerin oluşturdukları yazılı ve sözlü öyküleyici metinlerinden elde edilen veriler SPSS 22.0 İstatistik Programı aracılığı ile analiz edilmiş, öğrencilerin çeşitli değişkenlere göre bağdaşıklık araçlarını kullanma ve metin tutarlılığı oluşturma ilişkisi ortaya konmuştur. Araştırma sonucunda öğrencilerin sözlü metinlerinde yazılı metinlerine oranla daha düşük düzeyde bağdaşıklık aracı kullandıkları tespit edilmiştir. Metin tutarlılık puanlarının da sözlü metinlerinde yazılı metinlerine oranla daha düşük düzeyde olduğu görülmüştür. Öğrencilerin yazılı metinlerinde bağdaşıklık araçlarını kullanmada cinsiyete ve gelir durumuna göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Metin tutarlılığı oluşturmada da cinsiyete, anne ve baba eğitim durumuna göre anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Öğrencilerin sözlü metinlerinde bağdaşıklık araçlarını kullanmada anne ve baba eğitim durumuna, gelir durumuna, kitap okumayı sevme durumuna ve ayda okunan kitap sayısına göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Metin tutarlılığı oluşturmada ise baba eğitim durumuna, kitap okumayı sevme durumuna ve ayda okunan kitap sayısına göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to analyze the relationship between the coherence and consistency of written and oral texts created by secondary school 8th grade students and various variables. The research was carried out with 100 students studying in the 8th grade of three different secondary schools in the district of Ilkadım in the 2020-2021 academic year. The research group was determined by using convenient sampling method. In the study, a mixed method, in which qualitative and quantitative methods are used together, was preferred in terms of data evaluation. Quantitative data of the study were obtained by using the "level of using coherence tools" and "coherence evaluation" scales developed by Coşkun (2005) of the oral and written texts created by the students, and the qualitative data were related to the "use of coherence tools" and "text consistency" in the texts created by the students obtained by evaluating the samples. During the application process, the students were given oral and written expression topics prepared in line with expert opinions. Written texts were obtained from student papers, and oral texts were obtained by translating the students' audio recordings by the researcher. In addition, the data obtained from the students using the personal information form were scaled in excel format and the data obtained from the written and oral narrative texts created by the students were analyzed through the SPSS 22.0 Statistics Program, and the relationship between the students using cohesion tools and creating text consistency according to various variables was revealed. As a result of the research, it was determined that the students used a lower level of cohesion tool in their oral texts compared to their written texts. Text consistency scores were also found to be lower in oral texts than in written texts. Significant differences were determined in the use of cohesion tools in the written texts of the students according to gender and income status. Significant differences were found in terms of gender, mother's and father's education level in creating text consistency. Significant differences were found in the use of cohesion tools in the oral texts of the students according to the education level of the mother and father, the income level, the love of reading books, and the number of books read per month. In creating text consistency, significant differences were determined according to the father's education level, his love for reading books, and the number of books read per month.