Eğitimsel nörobilime ilişkin öğretmen eğitiminin özyeterliklerine ve ders tasarımlarına etkisi
The effect of educational neuroscience-based teacher training on self-efficiency and lesson desing
Yazar: ÖZLEM ÖZER
Danışman: DOÇ. DR. BENGİSU KOYUNCU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beyin temelli öğrenme = Brain-based learning ; Bütünsel beyin modeli = Brain dominance model ; Nörobilim = Neuroscience

Özet:
Eğitimsel nörobilim alanı, beynin bilgiyi nasıl işlediği, öğrenme ve hafızanın nasıl oluştuğu ve motivasyon, dikkat ve duygu gibi faktörlerin öğrenmeyi nasıl etkilediği gibi soruları araştırır. Bu alandaki araştırmacılar, öğrenmenin altında yatan nöral süreçleri inceleyerek, bilimsel bulgular ile eğitim uygulamaları arasındaki boşluğu kapatmaya çalışırlar.
Bu araştırma, eğitimsel nörobilime ilişkin öğretmen eğitimi uygulamasının öğretmenlerin öz yeterliğine, ders planlarına ve görüşlerine etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Karma yöntem modellerinden iç içe desende yürütülen bu araştırmada, nitel veriler nicel verilerin içine gömülmüştür. Araştırmanın nicel boyutunu kontrol grupsuz ön test ve son test deseni oluştururken, nitel boyut görüşmelerle derinleştirilmiştir.
Araştırmanın çalışma grubunu, 2022-2023 eğitim öğretim yılında İstanbul ilinin Kartal ilçesinde görev yapan ve çalışmaya gönüllü katılım gösteren 10 Türk dili ve edebiyatı öğretmeni (N=10) oluşturmuştur. Araştırmaya katılan öğretmenlerle eğitimsel nörobilim temelli öğretmen eğitimi uygulaması altı hafta yürütülmüş. Araştırmanın nicel verileri, Tschannen-Moran ve Hoy (2001) tarafından geliştirilen ve Türkçeye Çapa, Çakıroğlu ve Sarıkaya (2005) tarafından uyarlanan Öğretmen Özyeterlik Ölçeği (ÖÖÖ) ile araştırmacı tarafından geliştirilen Eğitimsel Nörobilime İlişkin Ders Planı Puanlama Anahtarı aracılılığıyla toplanmıştır. İlgili alanyazın derinlemesine taranarak geliştirilen puanlama anahtarının Krippendorff alfa değeri 0,94 olarak hesaplanmış ve güvenilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Nicel verilerin analizinde Kolmogorov-Smirnov normallik testi uygulanmış ve katılımcıların ön test ve son test puan ortalamalarının normal dağılıma sahip olduğu belirlenmiştir. Buna bağlı olarak bağımlı örneklem t testi ile nicel veriler incelenmiş etki büyükleri Cohen d katsayısı ile hesaplanmıştır. Nicel veriler SPPS 26.0 istatistik programıyla analiz edilmiştir. Nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formuyla toplanmıştır. Nitel veriler, son testler uygulandıktan sonra birebir görüşmelerle elde edilmiştir. Tümdengelimci anlayışla nitel veriler, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. 
Araştırmanın nicel bulguları, eğitimsel nörobilime temelli öğretmen eğitimi uygulamasının öğretmenlerin öz yeterliğinde ve ders planlarında ön test ve son test puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olduğunu ortaya koymuştur (p<.05). Öğretmenlerin öz yeterliğinde öğrenci katılımı (t (9) =-3,82; p<0,05), öğretim stratejileri (t (9) =-3,53; p<0,05), sınıf yönetimi (t (9)=-3,86; p<0,05) ve ÖÖÖ toplam (t(9)=-4,11; p<0,05) boyutlarında ön test ve son test puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılığın bulunduğu anlaşılmıştır. Öğretmenlerin ders planlarının değerlendirilmesinde, ön test ve son test puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılığın bulunduğu ve geniş düzeyde bir etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır (t (9) =-19,13; p<0,05). 
Araştırmada, denel işlem öncesi ve denel işlem sonrası öğretmenlerin ders planlarını incelenerek, ön test ve son test puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılığın bulunduğu anlaşılmıştır (t (9) =-19,13; p<0,05). Bu bulgu, eğitimsel nörobilim temelli uygulamaların öğretmenlerin nörobilim ilkelerine uygun ders planı hazırlama yeterliklerini artırdığını ve geniş düzeyde bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir.
Araştırmanın nitel verileri doğrultusunda kod, kategori ve temalar oluşturulmuş ve temalar; eğitimsel nörobilim ile öğrenme, mesleki gelişime katkı, eğitim pratiğine aktarma ve iş birliği olarak belirlenmiştir. Öğretmenler genel olarak, eğitimsel nörobilim temelli öğretmen eğitimi uygulamasına ilişkin olumlu görüş belirterek; öğrenme kavramına ilişkin yeni bir bakış açısı sağladığını, pedagojik bilgi ve becerilerine katkı sunduğunu ve mesleki öz yeterliklerine etki ettiğini söylemişlerdir.  
Sonuç olarak, öğretmenlerin mesleki gelişim süreçlerinde eğitimsel nörobilim temelli öğretmen eğitimi uygulamasının öğretmenlerin yeterlik alanlarına katkı sağlayarak etkili öğretim stratejileri geliştirmelerine, öğrenme ortamlarını tasarlamaya, sınıf yönetiminde yaşanılan zorlukların çözümüne ve öğrenmeyi öğrenen için daha istekli hale getirmeye yardımcı olabilir. 
Anahtar kelimeler: eğitimsel nörobilim, beyin ve öğrenme, öğretmen eğitimi, öz yeterlik, ders tasarımı

Abstract:
The field of educational neuroscience researches answers to questions such as how the brain processes information, how learning and memory occur, and how factors such as motivation, attention, and emotion affect learning. Researchers in this field try to bridge the gap between scientific findings and educational practices by examining the neural processes underlying learning. 
This research aims to examine the effects of educational neuroscience-based teacher education practice on teachers' self-efficacy, lesson plans and opinions. In this research, which was carried out in a nested pattern, one of the mixed method models, qualitative data were embedded into quantitative data. While the quantitative dimension of the research was formed by the pre-test and post-test design without a control group, the qualitative dimension was deepened with interviews.
The study group of the research consisted of 10 Turkish language and literature teachers (N=10) who worked in Kartal district of Istanbul province in the 2022-2023 academic year and participated in the study voluntarily. Educational neuroscience-based teacher training was carried out for six weeks with the teachers participating in the research. Quantitative data of the study were collected through the Teacher Self-Efficacy Scale (SLC) developed by Tschannen-Moran and Hoy (2001) and adapted to Turkish by Çapa, Çakıroğlu, and Sarıkaya (2005) and the Educational Neuroscience Lesson Plan Scoring Key developed by the researcher. The Krippendorff alpha value of the scoring key, which was developed by scanning the related literature in depth, was calculated as 0.94 and it was concluded that it was reliable. Kolmogorov-Smirnov normality test was used in the analysis of quantitative data and it was determined that the pretest and posttest mean scores of the participants had a normal distribution. Accordingly, the quantitative data were analysed with the dependent sample t test and the effect size was calculated with the Cohen d coefficient. Quantitative data were analysed with the SPSS 26.0 statistical program. Qualitative data were collected with a semi-structured interview form. Qualitative data were obtained in one-on-one interviews after the post-tests were applied. Qualitative data were analysed by content analysis method with a deductive approach.
The quantitative findings of the study revealed that there is a significant difference between the pretest and posttest mean scores of the teachers' self-efficacy and lesson plans in educational neuroscience-based teacher education (p<.05). Student participation in teachers' self-efficacy (t (9) =-3.82; p<0.05), teaching strategies (t (9) =-3.53; p<0.05), classroom management (t (9) It was understood that there was a significant difference between the pre-test and post-test mean scores in the dimensions of =-3.86; p<0.05) and STS total (t(9)=-4.11; p<0.05). It was concluded that there was a significant difference between the pre-test and post-test mean scores in the evaluation of teachers' lesson plans and that it had a large effect (t (9) =-19.13; p<0.05). 
In the study, by examining the lesson plans of the teachers before and after the experimental procedure, it was understood that there was a significant difference between the pre-test and post-test mean scores (t (9) =-19.13; p<0.05). This finding showed that educational neuroscience-based practices increased teachers' ability to prepare lesson plans in accordance with neuroscience principles and had a wide impact in their teaching.
In line with the qualitative data of the research, codes, categories and themes were created and the themes were; learning with educational neuroscience, contribution to professional development, transfer to educational practice and cooperation. Teachers generally expressed a positive opinion about the educational neuroscience-based teacher education practice. They indicated that it provides a new perspective on the concept of learning, contributes to their pedagogical knowledge and skills, and affects their professional self-efficacy. Thus, it was seen that the findings obtained in the qualitative dimension of the research supported the quantitative findings.
As a result, in the professional development processes of teachers, educational neuroscience-based teacher education practice can help teachers develop effective teaching strategies by contributing to their competence areas, design learning environments, solve the difficulties experienced in classroom management and make learning more willing for the learner.
Keywords: educational neuroscience, brain and learning, teacher training, self-efficacy, lesson design