2001 sonrası Türk bankacılık sektöründe bireysel kredilerdeki artışın analizi ve dış ticaret dengesine etkisi
The analysis of consumer loans' expansion in Turkish banking sector in the post 2001 period and its effect on trade balance
Yazar: SALİM ÜNAL
Danışman: PROF. DR. REFİK FATİH SAYGILI
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Banka kredileri = Bank credits ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bireysel krediler = Consumer loans ; Dış ticaret dengesi = Foreign trade balance ; Krediler = Credits ; Tüketici kredileri = Consumer credits ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector

Özet:
Ekonomik büyüme ve iktisadi kalkınmanın desteklenmesi açısından kredi mekanizması vazgeçilmez bir finansal araç durumundadır. Ülkemizin son yıllardaki kredi büyümesi incelendiğinde, en önemli artışının bireysel kredi ürünlerinde gerçekleştiği, özellikle 2001 sonrası bankacılıkta yaşanan dönüşümle birlikte bireysel kredilerin banka aktiflerinde kayda değer bir ağırlığa ulaştığı görülmektedir. 
Bireysel kredi hacmindeki artış hanehalkı harcama, tüketim, davranış ve yükümlülüklerini etkilemekte, öte yandan üreticilerin ve finans cephesinin hanehalkına olan ilgisini de arttırmaktadır. Ekonominin temel birimlerinden biri olan hanehalkının, artan bireysel kredi kullanımındaki gelişimin ve bunların olası sosyo-iktisadi etkilerinin incelenmesi; toplum davranışı ve psikolojisi, kaynakların dağılımı ve ülke ekonomisinin dengesi açısından daha da önemli hale gelmektedir. Bankalarca sağlanan kredilerin artması, yatırımların finanse edilmesi anlamında ekonominin arz tarafını, tüketicilerin finanse edilmesi ile de ekonominin talep tarafını desteklemektedir.
Bu tez çalışmasında, 2003-2019 döneminde bankaların bireysel müşterilere tahsis ettiği kredi kullandırımları analiz edilmiş ve bireysel krediler ile dış ticaret açıkları arasındaki ilişki diğer kontrol değişkenlerinin de varlığı altında ekonometrik analiz yöntemleri kullanılarak çeyreklik veriler ile değerlendirilmiştir. Değişkenler ARDL sınır testine tabi tutulmuş ve dış ticaret açıklarının bireysel kredi hacmine olan duyarlılığı uzun ve kısa vade için test edilmiştir. Bulgularımız, bireysel kredi toplamındaki artışların uzun dönemde dış ticaret açığını arttırdığını, ticari kredilerdeki artışın ise açığı azalttığını göstermektedir. Bireysel kredilere ait alt ürünler bazında ise tüketici ve taşıt kredilerindeki artışın dış ticaret açığını uzun dönemde arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Konut kredileri ve kredi kartı artışının ise dış ticaret açığı üzerinde istatistiki olarak anlamlı bir etkisi tespit edilmemiştir.

Abstract:
The credit mechanism is an indispensable financial instrument to support economic growth and development. When the credit growth in Turkey is analyzed in recent years, it is seen that the most important increase was realized in retail loan products, and especially with the transformation in banking sector after 2001, consumer loans reached a significant weight in bank assets. 
The increase in consumer loan volume affects household spending, consumption, behavior and liabilities, while increasing the interest of producers and banks in households. On the analysis of households' behavior  related to the increasing volume and the  use of retail loans and their possible socio-economic effects; community behavior and psychology are becoming more important in terms of the allocation of resources and the balance of the national economy. The increase in loans provided by banks supports the supply side of the economy in terms of financing investments and the demand side of the economy with the financing of consumers.
In this study, the loans extended by banks to retail customers in the period 2003-2019 were analyzed and relationship between consumer loans and foreign trade deficits was evaluated with quarterly data by using econometric analysis methods under the presence of other control variables. The variables were subjected to ARDL limit test and the sensitivity of foreign trade deficits to retail loans volume was tested for both long and short term. Our findings reveal that the increase in total consumer loans increases the foreign trade deficit in the long term while the increase in commercial loans decreases it. As for the sub-products of consumer loans, the increase in general purpose loans and vehicle loans increase the foreign trade deficit in the long term. The increase in housing loans and credit card loans do not have a statistically significant effect on foreign trade deficit.