Yönetsel kültürel zekânın uluslararası performansa etkisinde uluslararası girişimsel yönelim ve uluslararası bilgi edinme yeteneğinin aracılık rolü: KOBİler üzerine bir araştırma
The mediator role of international entrepreneurial orientation and international knowledge acquisition capability on the impact of managerial cultural intellegence on international performance: A research on SMEs
Yazar: AYŞE MERVE URFA
Danışman: PROF. DR. CEM CÜNEYT ARSLANTAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Firma performansı = Firm performance ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Kültürel zeka = Cultural intelligence ; Uluslararası girişimcilik = International entrepreneurship

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin (KOBİ) yönetsel kültürel zekâsının uluslararası performansa etkisinde, uluslararası girişimsel yönelim ve uluslararası bilgi edinme yeteneğinin aracılık rolünü araştırmaktır. Bu kapsamda İstanbul'da faaliyet gösteren 417 firma sahibi/yöneticisinden ve 397 KOBİ'den anketler aracılığıyla veri toplanmıştır. Elde edilen veriler, SPSS ve AMOS programları kullanılarak, Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) yöntemi ile analiz edilmiştir. Analiz bulguları yönetsel kültürel zekânın, uluslararası performansı pozitif yönde etkilediğini göstermiştir. Ayrıca bu ilişkide uluslararası girişimsel yönelimin tam aracılık etkisi olduğu; uluslararası bilgi edinme yeteneğinin ise kısmi aracılık etkisi olduğu bulgulanmıştır. Boyutsal bazda yapılan analizler sonucunda, üst bilişsel ve davranışsal kültürel zekânın, uluslararası performans bileşenlerini pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Bu ilişkide uluslararası girişimsel yönelim boyutlarından yenilikçilik ve otonominin tam aracılık etkisi; uluslararası bilgi edinme yeteneği boyutlarından ise ticari bilgi düzeyi ve uluslararasılaşma bilgisi düzeyinin kısmi aracılık etkisi olduğu bulgulanmıştır. Araştırma sonucunda, KOBİ sahibi/yöneticilerinin kültürel zekâsının yani yönetsel kültürel zekânın, firmanın uluslararası performansını arttırması için önemli bir dinamik yetenek olduğu görülmüştür. Fakat yönetsel kültürel zekâ ancak stratejik girişimcilik eylemine dönüştürülebilirse ve uluslararası pazarlar hakkında bilgi edinmek için kullanılırsa, uluslararası performans sonuçları başarılı olmaktadır. Araştırma sonuçları teorik olarak değerlendirildiğinde, dinamik yetenekler teorisi ve üst kademeler teorisi ampirik olarak olarak desteklenmiştir. Ayrıca literatürde oldukça kısıtlı sayıda incelenen, örgütsel kültürel zekâ çalışmalarına katkı sağlanmıştır.  KOBİ'lerin ülke ekonomilerine olan katkısı göz önünde bulundurulduğunda, yapılan çalışmanın, hem uluslararası girişimcilik literatürüne katkı sağlayacağı, hem de KOBİ sahibi/yöneticilerinin firma uluslararası performansını geliştirmek için hangi yeteneklere odaklanması gerektiği konusunda fayda sağlayacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda, araştırma bulgularından yola çıkarak araştırmacılara ve uygulayıcılara çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study aims to investigate the mediating role of international entrepreneurial orientation and international knowledge acquisition capability on the effect of small and medium-sized enterprises' (SME) managerial cultural intelligence on international performance. In this context, data were collected from 417 business owners/managers and 397 SMEs operating in Istanbul. The obtained data were analyzed using the Structural Equation Model (SEM) method, using SPSS and AMOS programs. The findings show that managerial cultural intelligence positively affects international performance. In addition, international entrepreneurial orientation has a full mediation effect on this relationship; it has been found that international knowledge acquisition capability has a partial mediation effect. As a result of the dimensional analyses, it was seen that metacognitive and behavioral cultural intelligence positively affected the components of international performance. In this relationship, innovation and autonomy, which are dimensions of international entrepreneurial orientation, have full mediation effects. On the other hand, it was found that the international knowledge acquisition capability dimensions–foreign business knowledge and internationalization knowledge–have a partial mediation effect. The results show that the cultural intelligence of SME owners/managers, namely managerial cultural intelligence, is an important dynamic capability for increasing the international performance of the firm. However, international performance results are only successful if managerial cultural intelligence can be translated into strategic entrepreneurial action and used to gain knowledge about international markets. Dynamic capabilities theory and upper echelons theory were empirically supported when the research results were evaluated theoretically. In addition, contributions have been made to organizational cultural intelligence studies, which have been examined in a limited number of studies. Considering the contribution of SMEs to the national economy, it is thought that the study will contribute to the international entrepreneurship literature and will be beneficial in terms of which SME owners/managers should focus on to improve the international performance of the firm. Based on the research findings, various suggestions have been made to researchers and practitioners.