Urla-İskele (İzmir körfezi-Ege denizi)'den toplanan iki gastropod türünde (Patella caerulea L., 1758 ve Osilinus turbinatus B., 1778) bazı iz element düzeylerinin araştırılması
Investigation of some trace levels of two gastropod species (Patella caerulea L., 1758 and Osilinus turbinatus B., 1778) collected from Urla-Pier (Izmir gulf-Aegean sea)
Yazar: EFSUN AY POSACİ
Danışman: PROF. DR. UĞUR SUNLU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı / Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science

Özet:
Bu tez çalışmasında, İzmir orta Körfez (Ege Denizi) de yer alan Urla-İskele kıyılarındaki Patella caerulea L.1758 ve Osilinus turbinatus B.,1778 türlerinin et ve kabuk dokularındaki bazı iz element (Cd, Pb, Cu ve Zn) düzeylerini ve bu elementlerin mevsimsel ve türlere bağlı değişimlerini belirlemek amacıyla 2 farklı istasyondan toplanan örneklerde ve laboratuvar ortamında ICP-MS kullanılarak iz element miktarı analizleri yapılmıştır. Analizler doğrultusunda mevsimsel değişimlere bağlı olarak her iki tür için de yaz mevsimi boyunca Çinko (Zn) miktarının en yüksek değerde ve Kadmiyum (Cd) miktarının en düşük değerde olduğu saptanmıştır. Et ve kabukta mevsimlere göre farklı oranlarda iz elemente rastlanmıştır. Patella caerulea'nın et dokularında ortalama bakır oranlarına en düşük yaş ağırlık olarak ilkbaharda 0.95 ppm, en yüksek değere ise yazın 8.74 ppm y.a., kabuk dokularında ise Cu ortalama değerlerinin en düşüğüne kışın 0.20 ppm. y.a., en yüksek değere ise yazın 5.97 ppm. y.a., olarak ölçülmüştür. Çinko oranları yaş ağırlık olarak et dokusunda en düşük değere ilkbaharda 4.08 ppm. y.a., en yüksek değere ise yazın 27.06 ppm y.a., kabuklarda ise en düşük değer ilkbaharda 0.90 ppm y.a., en yüksek değere ise yazın 19.0 ppm y.a., olarak ölçülmüştür. Kadmiyum konsantrasyonlarının ise et dokusundaki en düşük değerlerinin kışın 0.17 ppm y.a., en yüksek değerin ise yazın 1.17 ppm y.a., olduğu, kabuk dokularında ise en düşük Cd değerine kışın 0.05 ppm y.a., en yüksek değerin ise yazın 0.86 ppm y.a., olduğu tespit edilmiştir. Kurşun değerlerinin et dokusundaki en düşük değerlerine sonbaharda 0.21 ppm y.a., en yüksek değerin ise kışın 2.10 ppm y.a. olduğu, kabuk örneklerindeki en düşük Pb değerinin kışın 0.20 ppm y.a., en yüksek değerinin ise yazın 1.71 ppm y.a. olduğu saptanmıştır. Osilinus turbinatus'un et dokusundaki bakır miktarlarının en düşük değerine kış mevsiminde 5.35 ppm y.a., en yüksek değere ise yine kışın 9.72 ppm y.a. olarak ölçülmüş ve yaz mevsiminde 0-10 cm'den toplanan örneklerde et dokusuna rastlanılmamıştır. Kabuk dokularında ise en düşük değere ilkbaharda 0.86 ppm y.a., en yüksek değer ise yazın 7.16 ppm y.a., olarak ölçülmüştür. Çinko değerlerinin et dokusundaki en düşük değerine kışın 8.25 ppm y.a., en yüksek değere ise ilkbaharda 19.56 ppm y.a., kabuk dokularındaki en düşük değerin ise kışın 5.29 ppm y.a., en yüksek değerin ise yazın 16.57 ppm y.a. olduğu saptanmıştır. Kadmiyum değerlerinin et dokularındaki en düşük değerlerinin kışın 0.03 ppm y.a., en yüksek değerin ise ilkbaharda 1.88 ppm y.a. olduğu saptanmıştır. Kabuk örneklerinde ise en düşük Cd değerinin kışın 0.29 ppm y.a., en yüksek Cd değerinin ise yazın 0.98 ppm y.a. olduğu tespit edilmiştir. Son olarak et dokusundaki kurşun değerlerinin en düşüğüne kışın 1.03 ppm y.a., en yüksek değerinin ise yazın örneklemesi olmadığı için ilkbaharda 9.59 ppm y.a. olarak ölçülmüştür. Kabuk örneklerinde ise en düşük değer kışın 2.09 ppm y.a. ve en yüksek değer ise ilkbaharda 9.18 ppm y.a. olarak bulunmuştur. Araştırma sonucunda, metal birikim düzeylerinin; Patella caerulea L.1758'nın Et Dokusunda; Zn>Cu>Pb>Cd Kabuk Dokusunda ise; Zn>Cu>Pb>Cd Osilinus turbinatus B.,1778'in Et Dokusunda; Zn>Pb>Cu>Cd Kabuk Dokusunda ise; Zn>Pb>Cu>Cd şeklinde birikim gösterdiği saptanmıştır.

Abstract:
In this study, some trace elements (Cd, Pb, Cu and Zn) levels in the meat and shell tissues of Patella caerulea L.1758 and Osilinus turbinatus B., 1778 species on the shores of Urla-Iskele in the middle Gulf of Izmir (Aegean Sea) and In order to determine seasonal and species-dependent variations of trace elements, trace element content analyzes were performed in samples collected from 2 different stations and in laboratory using ICP-MS. 
According to the analyzes, zinc (Zn) amount was the highest and Cadmium (Cd) was the lowest value during the summer season for both species due to seasonal changes. There are different trace elements in meat and crust according to the seasons. The lowest wet weight of Patella caerulea was found to be 0.95 ppm in the spring, the highest value was 8.74 ppm in the summer, and the lowest Cu value in the shell tissues was 0.20 ppm, highest value was 5.97 ppm w.w. as measured. Zinc ratios were found to be 4.08 ppm w.w. to the lowest value in meat tissue in spring, 27.06 ppm w.w. to the highest value in summer and in the shell lowest value was 0.90 ppm w.w. in spring. The highest value of 19.0 ppm w.w. in summer as measured. The lowest values of cadmium concentrations in meat tissue were 0.17 ppm w.w. in winter and the highest value was 1.17 ppm w.w in summer. The lowest Cd value in shell tissues is 0.05 ppm w.w. in winter and the highest value is 0.86 ppm w.w in summer. The lowest values of lead values in meat tissue were 0.21 ppm w.w. in autumn and the highest value was 2.10 ppm w.w. in winter. The lowest Pb value of the shell samples was 0.20 ppm w.w. in winter and the highest value was 1.71 ppm w.w. in summer determined. The lowest value of copper in the meat tissue of Osilinus turbinatus was 5.35 ppm w.w. in winter and the highest value was 9.72 ppm w.w again in winter. It was measured as 0-10 cm in the summer and collected meat samples were not found. In crustal tissues, the lowest value was 0.86 ppm w.w. in spring and the highest value was 7.16 ppm w.w. in summer as measured. The lowest values of zinc values in meat tissue were 8.25 ppm w.w. in winter, the highest value was 19.56 ppm w.w. in spring, the value of shell tissues was 5.29 ppm w.w. and the highest value 16.57 ppm w.w. in summer it was determined. The lowest values of cadmium values in meat tissues were 0.03 ppm w.w. in winter and the highest value was 1.88 ppm w.w. in spring. In the shell samples, it was determined that the lowest Cd value was 0.29 ppm w.w. in winter and the highest Cd value was 0.98 ppm w.w. in summer. Finally, the lowest lead value in meat tissue is 1.03 ppm w.w. in winter and the highest value is 9.59 ppm w.w. in spring as measured. In shell samples, the lowest value was 2.09 ppm w.w. in winter and the highest value was 9.18 ppm w.w. in spring it was found as. As a result of the research, metal deposition levels; Patella caerulea L.1758 in the meat tissue; In Zn> Cu> Pb> Cd Shell Tissue; Zn> Cu> Pb> Cd Osilinus turbinatus B., 1778 in Meat Tissue; In Zn> Pb> Cu> Cd Shell Tissue; Zn> Pb> Cu> Cd.