Kamusal mekanlarda kalite: Yıldız Teknik Üniversitesi Kampüsü'nde kullanıcı görüşlerine dayalı kalite değerlendirmesi
Quality in public places: Quality evaluation in Yıldız Technical University Campus based on user opinions
Yazar: EBRU ATABEK
Danışman: PROF. DR. AHSEN ÖZSOY
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kalite = Quality ; Kamusal alan = Public space ; Kullanıcı gereksinimleri = User requirements ; Yıldız Teknik Üniversitesi = Yıldız Technical University

Özet:
Kentler içinde yer alan binalar arasında kalan açık alanlar olarak tanımlanabilen kamusal mekanlar, kentlerin yaşanan birer mekan olmalarını sağlayan en önemli unsurdur. Kent içinde insanların bir araya geldikleri bu mekanlar ve sundukları tüm özellikler, kullanıcı gereksinimlerinin karşılanmasında ve çevre kalitesinin değerlendirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda çevrenin kullanıcıların gereksinimlerini karşılayabilecek tüm olanaklarla donatılmış olması, fizyolojik ve psikolojik yaşamın sağlıklı bir biçimde devam etmesi açısından önemlidir. Özellikle son yıllarda tasarlanan kamusal çevrelerin çok azının kullanıcı gereksinimlerini karşıladığını görmekteyiz. Bunun sonucu olarak, insanlar çevrelerinden hoşnut kalamamakta ve çevrelerine sahiplenmemektedirler. Çevrede kalite, bu anlamda, kamusal mekanların kullanımını etkileyen önemli bir göstergedir. İnsanların, en basit düzeyde gereksinimlerinin karşılanmasının ötesinde, kamusal mekanlarda zaman geçirmeleri, büyük oranda o çevrenin sunduğu fiziki, mekansal ve sembolik özelliklere, yani çevrenin "kalite"sine bağlıdır. Bu tezde de bu amaçla, kamusal mekanların kullanıcı gereksinimlerine cevap verebilmesi için gerekli kalite göstergelerinin geliştirilmesine yönelik, çevre kalitesine bağlı bazı bulgular ortaya konmaktadır. Bu çalışmanın birinci bölümünde, genel bir giriş ve çalışmanın amacı ve kapsamına ilişkin bilgiler sunulmaktadır. Bu bölümde ayrıca, alan çalışmasının sürdürülebilmesi ve sonuçlandırılabilmesi için alan çalışmasının yöntemi ve özellikleri de aktarılmaktadır. İkinci bölümde ise, çalışmanın düşünsel tabanının sunulmasına yönelik olarak, kent ve kamusal mekan kavramları üzerinde durulmaktadır. Kamusal mekanların gelişimi, özellikleri, türleri, kamusal mekanlarda aktiviteler ve kalite bu bölümde incelenmektedir. xıÇalışmanın üçüncü bölümünde ise, kamusal mekanları kullanan insan ve çevre ilişkilerinin yapısı incelenmektedir. Bu bölümde, kişilerin çevresel değerlendirmelerinde Önemli bir etkisi olan algılama, kavrama ve mekansal davranış konularına ait ön bilgiler sunulmaktadır. Böylelikle, alan çalışmasının sonuçlarının değerlendirilmesine yönelik algısal tabanın özelliklerinin neler olduğu açıklanmaktadır. Dördüncü bölümde, öncelikle, kamusal mekanlarda kullanıcı gereksinimlerinin farklı kaynaklardan derlenen sınıflandırmaları sunulmaktadır. Bu bilgilerin ışığında oluşturulan kamusal mekanda kullanıcı gereksinimleri, altı ayrı başlık altında incelenmektedir. Bu bölümde, kullanıcı gereksinimleri incelenirken, ilgili gereksinim başlığı altında, çeşitli kalite göstergeleri de detaylı bir biçimde incelenmektedir. Böylelikle, beşinci bölümde yer alan alan çalışmasına ve sonuçlarına yönelik kuramsal taban oluşturulmaktadır. Çalışmanın beşinci bölümünde öncelikle, genel anlamda kampüsler ve planlama ilkeleri aktarılmış, daha sonra ise Yıldız Teknik Üniversitesi kampusu, gelişmesi ve tarihçesi hakkında bilgi verilmiştir. Bu bölümde, Yıldız Teknik Üniversitesi kampüsünde kalite göstergelerinin ve kullanıcı gereksinimlerinin neler olduğunun araştırılmasına yönelik bilişsel haritalama ve anket çalışması ve bulgular yer almaktadır. Sonuç bölümünde ise, alan çalışmasının bulguları ve daha önceki bölümlerde aktarılan verilerin ışığında, kamusal mekan tasarımına ilişkin kalite göstergelerinin ve tasarım ilkelerinin neler olduğu açıklanmaktadır.

Abstract:
The public spaces, which can be defined as the places between buildings, are the main elements of cities that make them live. The places that people gather in cities, public spaces and their features play an important role in meeting user needs and evaluating environmental quality. In this context, the environment being surrounded by all opportunities in order to meet user needs is an important fact for the physiological and phychological life to continue. Especially in the laterly designed public spaces, we see that they rarely meet the users' needs. As a result, peole become dissatisfied about the environment and they do not possess their surroundings. Quality in the environment is therefore an important factor in the use of public spaces. People's use of the environment depends on the physical and symbolic characteristics of the environment, that is, the "quality" of the environment. In this thesis, the aim is to define some environmental quality findings in order to meet users' needs. In the first chapter, there exists a main entry to the subject. Furthermore, the extent of the work and the case study's characteristics are also explained. In the second chapter, in order to express the work's intellectual base, city and public space concepts are defined. Public spaces' development, characteristics, types, the activities in the public spaces and quality are the topics that are studied. In the third chapter, the individual who use the environment and his relationships with the environment are studied. The topics which have an important effect on the environmental evaluation, that is, perception, cognition and behavior are examined in this chapter. In this way, directed to the case study's results, perceptual base is edited. In the fourth chapter, firstly, user needs that are collected from different sources are given. Then, user needs are studied in six different headings. In the chapter, user xiiineeds and the related qualities are deeply examined. In this way, devoted to the case study and its results, theoretical base is formed. In the fifth chapter, campus planning and principles are clarified generally. After that, some information is given about Yıldız Technical University campus, its development and history. In order to find the qualities and user needs in Yuldiz Technical University, the results of the questionnaires and cognitive maps are given and discussed. In the result chapter, under the light of the findings from the case study and the data given in the preceding chapters, the qualities and design guides relating to public space design are explained and discussed.