Vergilemede yeni bir dönem: Yapay zekâ uygulamaları
A new era in taxation: Artificial intelligence applications
Yazar: MAHMUT CAN ÇERİK
Danışman: PROF. DR. GÜLİN TABAKAN
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye ve Mali Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Vergi idaresi = Tax administration ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
Dijitalleşme süreci ile birlikte vergi idareleri, yapay zekâ destekli vergileme uygulamalarının
kullanılması konusunda büyük bir dönüşüm içine girmişlerdir. Vergi denetimi, vergi tahsilatı
gibi vergilemenin çeşitli süreçlerinde yapay zekâ destekli vergileme uygulamaları
geliştirilmeye başlanmıştır. Vergileme uygulamalarında yapay zekâ kullanımın getireceği
önemli katkılar ile, yapay zekâ teknolojisinin kullanımı sırasında karşılaşılacak birtakım
zorluklar da bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, vergilemede yapay zekâ uygulamalarını
değerlendirmektir. Bu amaçla çalışmada öncelikle dijitalleşmeyle birlikte ülkemizde hayata
geçirilen vergileme uygulamaları ele alınmış, akabinde yapay zekânın tarihçesi ve kavramsal
çerçevesi incelenmiştir. Daha sonra vergi idarelerinde yapay zekâ teknolojisi kullanımı ve
sonuçları ele alınmıştır. Bu kapsamda ülkemizde ve seçilmiş bazı ülkelerde vergileme
uygulamalarında kullanılan yapay zekâ teknolojileri hakkında bilgiler verilmiştir. Son olarak
yapay zekâ teknolojisinin vergileme uygulamalarına entegrasyonu sürecinde yaşanılması
muhtemel zorluklara değinilmiştir. Yapay zekâ teknolojisinin diğer alanlarda olduğu gibi,
vergileme alanında da bir dönüşüm sürecini başlatacağı ortadadır. Yapay zekâ teknolojisinin
vergileme uygulamalarına entegrasyonu sırasında karşılaşılabilecek zorlukların aşılabilmesi
adına çalışmalar yapılması, vergi idaresinin modernizasyonu ve vergi gelirlerinin korunması
açısından oldukça önemlidir. Yapay zekâ teknolojisi ile ilgili yasal düzenlemelerin yetersizliği,
sistemsel bir açıklık durumunda mükellef bilgilerinin ifşa edilme tehlikesi, işsizlik sorunu gibi
konuların da bundan sonraki süreçte üzerinde önemle durulması gereken konular olduğu
belirlenmiştir.

Abstract:
With the process of digitalization, tax authorities have undergone a significant transformation
in the adoption of AI-supported tax applications. AI-supported tax applications are being
developed for various processes such as tax auditing and collection. The aim of this study is to
evaluate AI applications in taxation. To achieve this goal, the study first discusses taxation
applications implemented in our country with digitalization, followed by an examination of the
history and conceptual framework of artificial intelligence. Subsequently, the use of AI
technology in tax administrations and its outcomes are discussed. Within this scope,
information is provided on AI technologies used in taxation applications in our country and
selected other countries. Finally, the potential challenges during the integration of AI
technology into taxation applications are addressed. It is evident that AI technology, as in other
fields, will initiate a transformation process in taxation. Conducting studies to overcome the
challenges that may arise during the integration of AI technology into taxation applications is
crucial for the modernization of tax administration and the preservation of tax revenues. Issues
such as inadequate legal regulations related to AI technology, the risk of disclosing taxpayer
information in case of system vulnerabilities, and unemployment problems should be carefully
addressed in future processes.