Orta öğretim çağındaki çocuklarda  obezite ile hiperlipidemi, hipertansiyon ve yüksek açlık kan şekeri ilişkisi
The relationship between obesity and hyperlipidemia, hypertension and high fasting blood sugar in children in middle school age
Yazar: HAKAN ŞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN ERSOY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Hiperlipidemiler = Hyperlipidemias ; Hipertansiyon = Hypertension ; Kan glükozu = Blood glucose ; Obezite = Obesity ; Ortaöğretim = Secondary education ; Ortaöğretim öğrencileri = Secondary education students

Özet:
Amaç: Çocukluk çağı obezitesinin giderek daha sık görüldüğü ve ileriki yaşlarda çeşitli hastalıkların gelişmesi için risk oluşturduğu bilinmektedir. Çalışmamızda orta öğretim çağındaki çocuklarda obezite ile hiperlipidemi, hipertansiyon ve yüksek açlık kan şekeri ilişkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmaya Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran 12-17 yaş arasında 305 çocuk dahil edildi. Çocuklara ait veriler Aile Sağlığı Merkezlerinin veri tabanından taranarak, çocukların antropometrik ölçümler, tansiyon, açlık kan şekeri ve lipid düzeyleri retrospektif olarak değerlendirildi. Çalışmaya dahil edilen tüm katılımcılar beden kitle indeksine göre çok zayıf, zayıf, normal, fazla kilolu ve obez olarak beş gruba ayrıldı. İkinci bir sınıflamada çocuklar obez ve obez olmayan şeklinde iki grup olarak incelendi.
Bulgular: Çalışmaya katılan çocukların 141'i (%46.2) erkek, 164'ü (%53.8) kız idi. Çocukların 53'ü (%17.4) obez, 44'ü (%14.4) fazla kilolu, 163'ü (%53.4) normal, 27'sü (%8.9) zayıf, 18'i (%5.9) çok zayıf olarak belirlendi. Beden kitle indeksine göre ayrılan beş grup arasında ortalama yaş, sistolik tansiyon, diastolik tansiyon ve kandaki glukoz, LDL, HDL, trigliserid ve total kolesterol düzeyleri açılarından anlamlı fark bulunamadı (Her biri için p>0.05). Gruplar obez olmayan ve obez olarak iki grup haline getirilerek yapılan karşılaştırmada; obez grupta ortalama sistolik (p=0.001) ve diastolik (p=0.005) tansiyon, LDL (p=0.012), trigliserid (p=0.023) ve total kolesterol (p=0.044) düzeyleri obez olmayan gruba göre anlamlı yüksek, HDL düzeyi (p=0.007) ise anlamlı düşük bulundu. Gruplar arasında kan glukoz düzeyi açısından anlamlı fark bulunamadı (p=0.956).
Yapılan korelasyon analizlerinde beden kitle indeksi ile sistolik tansiyon (p<0.001, r=0.230), diastolik tansiyon (p=0.007, r=0.155), LDL (p=0.015, r=0.139), trigliserid (p=0.009, r=0.149) ve total kolesterol (p=0.032, r=0.123) düzeyleri anlamlı pozitif ilişkili, HDL düzeyi ise anlamlı negatif ilişkili (p=0.002, r=-0.175) bulundu. Hem sistolik hem de diastolik hipertansiyonu bulunan çocuk oranı obez grupta diğer gruplara göre anlamlı yüksek bulundu (sırasıyla; p=0.001 ve p=0.005).
Sonuç: Çalışmamız bulgularına göre çocukluk çağı obezitesinin dislipidemi ve hipertansiyon ile yakından ilişkili olduğu görülmektedir. Çalışmamızdan elde edilen bilgiler obez çocukların özellikle sistolik ve diastolik tansiyon ve serum lipid düzeyleri açısından yakından izlenmesi ve risk yönetiminin uygun şekilde yapılması gerektiğini göstermektedir. 

Anahtar sözcükler: Çocuk, obezite, hipertansiyon, glukoz, dislipidemi.

Abstract:
Aim: Obesity is observed more frequently and poses a risk for the development of various diseases at later ages. In our study, it was aimed to investigate the relationship between obesity and hyperlipidemia, hypertension and high fasting blood sugar in secondary school children.
Method: 305 children between the ages of 12-17 who applied to the Family Health Centers were included in the study. The data of the children were scanned from the database of the Family Health Centers and the anthropometric measurements, blood pressure, fasting blood sugar and lipid levels of the children were evaluated retrospectively. All participants included in the study were divided into five groups as very weak, weak, normal, fat and obese according to body mass index. In a second classification, children were examined as two groups, obese and non-obese.
Results: 141 (46.2%) of the children participating in the study were boys and 164 (53.8%) were girls. 53 (17.4%) of the children were obese, 44 (14.4%) were fat, 163 (53.4%) were normal, 27 (8.9%) were weak, and 18 (5.9%) were very weak. There was no significant difference in terms of mean age, systolic blood pressure, diastolic blood pressure and blood glucose, LDL, HDL, triglyceride and total cholesterol levels among the five groups separated by body mass index (p> 0.05 for each). In the comparison made by making the groups as non-obese and obese; Mean systolic (p = 0.001) and diastolic (p =0.005) blood pressure, LDL (p=0.012), triglyceride (p = 0.023) and total cholesterol (p = 0.044) levels were significantly higher in the obese group compared to the non-obese group. p = 0.007) was significantly lower. There was no significant difference between the groups in terms of blood glucose level (p=0.956).
In correlation analysis, body mass index and systolic blood pressure (p<0.001, r = 0.230), diastolic blood pressure (p=0.007, r=0.155), LDL (p=0.015, r=0.139), triglyceride (p=0.009, r=0.149) and total cholesterol (p=0.032, r 0.123) levels were significantly positive and HDL levels were significantly negative (p=0.002, r = -0.175). The rate of children with both systolic and diastolic hypertension was significantly higher in the obese group compared to other groups (p=0.001 and p=0.005, respectively).
Conclusion: According to the findings of our study, it is seen that childhood obesity is closely related to dyslipidemia and hypertension. The information obtained from our study shows that obese children should be monitored closely and risk management should be done properly especially in terms of systolic and diastolic blood pressure and serum lipid levels.
Keywords: Child, obesity, hypertension, glucose, dyslipidemia.