Türkiye'de gelir dağılımının kentsel ve kırsal alanda tüketim harcamalarına etkisi: Ekonometrik bir inceleme
Impact of income distribution on consumption expenditures in urban and rural areas of Turkey: An econometric study
Yazar: HALİL İBRAHİM YILMAZ
Danışman: PROF. DR. CUMA AKBAY
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Hanehalkı tüketimi = Household consumption ; Tüketim harcamaları = Consumption expenditures

Özet:
Tüketim harcamalarının bütçe paylaşımı ve bu harcamalarının gelir etkisi ekonomi biliminin ilk araştırma konularından biri olarak günümüze kadar önemini sürdürmüştür. Gelir dağılımı ölçme araçlarından Gini katsayısı yalnızca gelir dağılımını ölçmek için değil aynı zamanda harcamalarının dağılımını da ölçmek için kullanılmaktadır.
Bu çalışmamının amacı gelir dağılımındaki eşitsizliğin tüketim harcamalarının dağılımına nasıl etki ettiğini faklı yöntemlerle ortaya koymaktır. Araştırmanın ana materyalini Türkiye İstatistik Kurumu 2008 yılı hanehalkı bütçe tüketim harcamaları anketinden elde edilen veriler oluşturmaktadır. Toplam gelir ve 13 harcama grubu için Lorenz eğrileri oluşturulmuş ve bu Lorenz eğrileri için Gini katsayıları hesaplanmış, belirli tüketim harcama gruplarında, harcamanın eşitsizliği ortaya konulmuştur. %20'lik gelir gruplarında harcama kalemleri için bütçe ve gelir esneklikleri hesaplanarak Türkiye, kentsel alan ve kırsal alanda engel kanunun geçerliği araştırılmıştır. Yatay kesit verilerinde ekonometrik problemlerle karşılaşmamak için modelin fonksiyonel şekli working-leser olarak oluşturulmuştur. Bağımlı değişkenlerde sıfır değeri yer almayan modeller kantil regresyon yardımıyla, bağımlı değişkende sıfır değeri yer alan modeller tobit regresyon yardımıyla tahmin edilmiştir.
Gini katsayıları hesapları sonucunda göreceli olarak eşitlikten uzak olan harcamaların gelir esnekliklerinin 1'den büyük olduğu ya da 1'e çok yakın olduğu görülmüştür. Tüketim harcamalarında bütçe ve gelir esnekliklerinin yüksek çıkmasındaki en önemli etken harcamaların belirli harcama gruplarında olmaması ve harcamalarının dağılımının eşitsiz olmasından kaynaklanmaktadır.

Abstract:
Budget distribution of consumption expenditures and income impact of those expenditures are continuing their importance as one of the first research issues of economics until today. Despite the fact that the Gini coefficient that is one of the measurement tools for income distribution can be used not only measuring income distribution but also consumption distribution. 
The aim of the study is to define how reflected inequality in income distribution on expenditure distribution with different methods. Lorenz curves are constituted for total income and 13 expenditure groups within the surveys obtained from the data set of the Household Budget Survey, Consumption Expenditures of Turkish Statistical Institute, 2008. And also the Gini coefficients are calculated for these Lorenz curves and expenditure inequality is defined by the Gini coefficients in precise expenditure groups. Budget and income elasticities are calculated for possible expenditure items for 20% income groups, and also validity of Engel curves in Urban Area, Rural Area, and overall Turkey. Functional form of the models is constituted as Working-Leser due to the fact that there is no heteroscedasticity and the other cross-section data problems. The models which has no zero observation in dependent variable are estimated by quantile regression and the models are estimated by tobit models in the other dependent variables because of including zero observation values.                     
It is seen that income elasticity of the expenditures that Gini coefficients are relatively far from equality are higher than 1 or intimate to 1. The most important reasons for high budget and income elasticities in consumption expenditures are the expenditures high zero expenditure rate in certain expenditure groups and inequality distribution of the expenditures.