Sosyal kimlik ile algılayan ve algılananın cinsiyetinin başkalarının üzüntüsüne sevinme eğilimi üzerindeki etkileri
Effects of social identity salience, participant and target gender on the tendency of experiencing schadenfreude.
Yazar: YEKTA YENİAY
Danışman: PROF. DR. DENİZ ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Başkalarının üzüntüsüne sevinme = Schadenfreude ; Sosyal kimlik = Social identity ; Sosyal psikoloji = Social psychology

Özet:
Bu araştırmada sosyal kimlik kuramı çerçevesinde, bireylerin dış grup üyelerinin talihsizliklerine sevinme eğilimi gösterip göstermedikleri, sevinme eğilimi gösterdikleri takdirde bu eğilimin derecesinin dış grup üyesinin yaşadığı üzüntüyü hak edip etmediğine ilişkin algılara ve iç ve dış grup üyelerinin cinsiyetlerinin aynı ya da farklı olmasına bağlı olarak değişip değişmediğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada sosyal kimliğin belirginliği, ?belirgin?, ?belirgin değil?; talihsiz olayın hak edilip edilmediği ise ?hak etme?, ?hak etmeme? olmak üzere ikişer düzeyde değişimlenmiştir. Veri toplama aşamasında söz konusu değişimlemelerin yapıldığı senaryolar ve araştırmacı tarafından Türkçeye uyarlanan ve orijinal adı Haset, Düşmanca Duygular ve Başkasının Üzüntüsüne Sevinme olan ve toplam 12 maddeden oluşan üç ölçek ile demografik bilgileri elde etmeyi amaçlayan kişisel bilgi formu uygulanmıştır. Araştırmaya Hacettepe Üniversitesi öğrencisi 226 kişi katılmıştır.Araştırma bulguları sosyal kimlik bağlamında katılımcıların senaryoda aktarılan dış grup üyesinin başına gelen üzücü olayı hak ettiği durumda hak etmediği duruma kıyasla daha fazla sevindiklerini göstermiştir. Dış grup üyesinin üzüntüsüne sevinme eğiliminin derecesi bireyin dış grup ile aynı ya da farklı cinsiyetten olmasına bağlı olarak değişmemiştir. Araştırmada kadın katılımcıların, senaryodaki kişinin sosyal kimliği belirgin olduğunda başına gelen üzücü olaya hak ettiği durumda daha fazla sevindikleri, erkek katılımcıların ise senaryodaki kişinin sosyal kimliği belirgin olmadığında, başına gelen üzücü olaya hak ettiği durumda daha fazla sevindikleri görülmüştür.Elde edilen bulgular alanyazındaki ilgili konular kapsamında yorumlanmış ve tartışılmış; ardından mevcut araştırmanın sınırlılıklarına ve sonraki araştırmalar için önerilere yer verilmiştir.Anahtar Sözcükler: Sosyal kimlik, başkasının üzüntüsüne sevinme, haset, düşmanca duygular.

Abstract:
The purpose of the present study was to examine whether people experienced schadenfreude toward an envied outgroup member who suffered a deserved misfortune as compared to the one who suffered an undeserved setback. The study also explored the effect of the social identity salience of the outgroup member on the participant?s feeling of pleasure at her/his misfortune. Whether the participant and the outgroup member?s gender had an impact on the experienced schadenfreude was also investigated.Participants consisted of 226 students enrolled to the introductory psychology courses at the Hacettepe University. The study used vignettes involving the manipulation of the social identity salience of an outgroup member who was introduced as a METU graduate. Both the gender and the perceived deservingness of the misfortune befelt the outgroup member were also manipulated by designing different versions of the vignettes.In the first section data were collected by the envy and hostile feelings scales adapted by the author from the scales developed by Van Dijk et al (2006). In the second section Schadenfreude scale developed by the same authors was also adapted.The results revealed that female participants expressed more feelings of envy than male participants. When the social identity was made salient both the feelings of envy and hostility were intensified. Results also indicated that schadenfreude was attenuated when a misfortune was perceived as undeserved.The results were discussed building on the social identity theory and within the scope of schadenfreude literature.Key words: Social identity, schadenfreude, envy, hostile feelings.