Türkiye'de gelenekselden dijitale televizyon yayıncılığı: RTÜK denetimi üzerine bir inceleme
Television broadcasting from traditional to digital in Turkey: A review on RTÜK inspection
Yazar: EMEL DURSUN
Danışman: DOÇ. DR. FİKRET YAZICI
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
Türkiye'de yayıncılık alanında 1964 yılında 359 Sayılı Kanun ile başlayan denetimler 2954 Sayılı TRT Kanunu ile devlet tekelinde devam etmiştir. Özel televizyonların kuruluşu ile beraber 1994 yılında 3984 Sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun kabul edilmiş ve Radyo Televizyon Üst Kurulu kurulmuştur. Kanunun iletişim alanında yaşanan gelişmeler sonrası yayıncılık alanındaki düzenlemeler ve denetlemeler noktasında yetersiz kalması üzerine 2011 yılında 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun yürürlüğe girmiştir. Hızla gelişen internet teknolojisinin ortaya çıkardığı olumsuzlukları gidermek ve isteğe bağlı yayınları düzenlemek için Kanuna 2018 yılında 29/A maddesi eklenmiştir.
Bu çalışmanın temel amacı; Türkiye'de geleneksel yayıncılıktan dijital yayıncılığa geçiş süreci ile birlikte ortaya çıkan denetim problemlerini ortaya koymaktır. Araştırmanın evrenini RTÜK, Türkiye'de yayın yapan tüm geleneksel televizyon kanal ve dijital yayın platform yöneticileri oluşturmaktadır. Amaçlı örneklem yöntemi kullanılarak belirlenen örneklemde ise, 2023 yılı temmuz ayı reyting sıralaması dikkate alınmıştır. Bu doğrultuda geleneksel televizyon kanal, dijital yayın platform ve RTÜK yöneticileri olmak üzere toplam 11 yönetici ile yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Bu görüşmeler MAXQDA Analytical Pro 2022 veri analiz programında kodlanarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda RTÜK'e yönelik olumlu/olumsuz eleştiriler ön plana çıkmıştır. RTÜK'e yönelik teknolojik gelişmeler karşısında hızlı aksiyon alan, iş birliğine ve eğitime önem veren bir kurum olması gibi olumlu eleştiriler yapılmıştır.  Ayrıca şikâyet üzerine harekete geçmesi ve geleneksel televizyonlarda daha sıkı, dijital yayın platformlarında daha esnek denetimler yapması, toplumsal hassasiyetlere duyarsız kalması, reklam sürelerinin yeterince denetlenmemesi gibi problemler tespit edilmiştir. Geleneksel televizyon kanallarının da gelecekte de var olmaya devam edeceğine ilişkin görüşler mevcuttur. 
Anahtar Kelimeler: Denetim, RTÜK, Dijital Yayıncılık, Geleneksel Yayıncılık

Abstract:
The controls in the field of broadcasting in Turkey started in 1964 with Law No. 359 and continued under the state monopoly with the TRT Law No. 2954. With the establishment of private televisions, Law No. 3984 on the Establishment and Broadcasting of Radio and Television was adopted in 1994 and the Radio and Television Supreme Council was established. In 2011, Law No. 6112 on the Establishment and Broadcasting Services of Radio and Television Enterprises and Broadcasting Services came into force as the law was insufficient in terms of regulations and inspections in the field of broadcasting following the developments in the field of communication. Article 29/A was added to the Law in 2018 in order to eliminate the negativities caused by the rapidly developing internet technology and to regulate on-demand broadcasts.
The main purpose of this study is to reveal the supervision problems that arise with the transition from traditional broadcasting to digital broadcasting in Turkey.The population of the study consists of RTÜK, all traditional television channel and digital broadcasting platform managers broadcasting in Turkey.In the sample determined using the purposive sampling method, the rating ranking of July 2023 was taken into consideration.Accordingly, semi-structured interviews were conducted with a total of 11 executives, including traditional television channel, digital broadcasting platform and RTÜK executives. These interviews were coded and analyzed in MAXQDA Analytical Pro 2022 data analysis program. As a result of the analysis, positive and negative criticisms of RTÜK came to the fore. RTÜK was criticized positively for taking quick action in the face of technological developments and being an institution that attaches importance to cooperation and education.  In addition, problems were identified such as the fact that it takes action upon complaints, conducts stricter inspections on traditional television and more flexible inspections on digital broadcasting platforms, is insensitive to social sensitivities, and does not sufficiently monitor the duration of advertisements. There are also views that traditional television channels will continue to exist in the future.
Keywords: Audit, RTÜK, Digital Broadcasting, Traditional Broadcasting