Sjögren sendromu tanılı hastalarda majör tükürük bezlerinin ultrasonografik özelliklerinin ve oral bulguların değerlendirilmesi
Evaluation of ultrasonographic features of major salivary glands and oral symptoms in patients with sjogren's syndrome
Yazar: BETÜL TAŞKIN
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU GÖLLER BULUT
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu tez çalışması Sjögren Sendromu (SS) tanılı hastalarda tükürük bezlerinin ultrasonografik bulguları, oral semptomların sıklığı, DMFT indeksi ve uyarılmamış tükürük akış hızı arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesini amaçlamıştır. 
Bu retrospektif dizaynlı çalışmada SS tanılı hastaların parotis ve submandibular tükürük bezlerinin ultrasonografik bulguları Hocevar ve Milic skorlamasına göre (ekojenite, homojenite, hipoekoik alan, hiperekojen yansıma ve glandüler sınır netliği)  değerlendirildi ve oral bulguların sıklığı, uyarılmamış tükürük akış hızı, DMFT indeksi hesaplandı ve bu parametreler arasındaki ilişkiler incelendi. SS hastalarına ait ultrasonografi verileri ve DMFT indeksi sağlıklı kontrol grubu verileri ile karşılaştırıldı.  
Çalışma popülasyonu 43 SS hastası ve 43 kontrol grubundan oluşmaktaydı. Hastaların yaş ortalaması 50,09±11,235 ve ortalama hastalık süresi 37,14±51,805 aydı. Hastalarda Hocevar ve Milic toplam skorları kontrol grubundan anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu (p<0,05). Tükürük akış hızı ≤0.1 ml/dk olanlarda DMFT indeksi, ağız yanması ve stomatit sıklığı anlamlı düzeyde daha yüksekti. (p<0,05). Submandibular bez Hocevar skoru, tükürük akış hızı ≤0.1 ml/dk olanlarda (p=0,002) ve ağız yanması bulgusu olanlarda (p=0,027) daha büyük bulundu. Hocevar ve Milic toplam skorları tükürük akış hızı >0.1 ml/dk olanlarda anlamlı düzeyde daha düşük bulundu. Hasta grubunda parotis Hocevar skoru, submandibular bez Hocevar skoru, Hocevar toplam skoru ve Milic toplam skoru ile DMFT indeksi arasında pozitif korelasyon görüldü (p<0,05).
SS hastalarında tükürük bezi ultrasonografi skorlarındaki artışın uyarılmamış tükürük akış hızında azalma ve DMFT indeksindeki artış ile korelasyon göstermesi, ultrasonografi skorlarının oral ve dental bulgularla ilişkili olduğunu göstermektedir. SS tanısı zorlu olup diş hekimleri hastalığın erken tanıısında önemli rol oynar ve bu hastaların özel tedavi gereksinimleri hakkında bilgi sahibi olmaları gerekir.
ANAHTAR KELİMELER: Sjögren Sendromu, Tükürük Bezi Ultrasonografisi, Oral Semptom, DMFT, Tükürük akış hızı

Abstract:
This thesis study aimed to evaluate the relationships between the ultrasonographic findings of the salivary glands, the frequency of oral symptoms, the DMFT index and the unstimulated salivary flow rate in patients diagnosed with Sjögren Syndrome (SS).
            In this retrospective study, the ultrasonographic findings of the parotid and submandibular salivary glands in patients diagnosed with SS were evaluated according to the Hocevar and Milic scoring system (echogenicity, homogeneity, hypoechoic area, hyperechoic reflection and glandular border clarity), and the frequency of oral findings, the unstimulated salivary flow rate and the DMFT index were calculated and the relationships between these parameters were examined. The ultrasonographic data and the DMFT index of SS patients were compared with the healthy control group data.
          The study population consisted of 43 SS patients and 43 healthy controls. The mean age of the patients was 50.09±11,235 years and the mean disease duration was 37.14±51,805 months. It was observed that the total Hocevar and Milic scores were significantly higher in the patients than in the control group (p<0.05). The DMFT index, the frequency of burning mouth and stomatitis was significantly higher in patients with salivary flow rate ≤0.1 ml/min (p<0.05). The submandibular gland Hocevar score was higher in patients with salivary flow rate ≤0.1 ml/min (p=0.002) and in patients with burning mouth symptom (p=0.027). Hocevar and Milic total scores were found to be significantly lower in patients with a salivary flow rate >0.1 ml/min. A positive correlation was observed between the parotid Hocevar score, submandibular gland Hocevar score, Hocevar total score and Milic total score and DMFT in the patient group (p<0.05). 
           The increase in salivary gland ultrasonography scores in SS patients correlated with a decrease in unstimulated salivary flow rate and an increase in the DMFT index, indicating that ultrasonography scores are associated with oral and dental findings. The diagnosis of SS is challenging, and dentists play an important role in the early diagnosis of the disease. They must also be aware of the special treatment needs of these patients.

KEYWORDS: Sjögren Syndrome, Salivary Gland Ultrasonography, Oral Symptoms, DMFT, Salivary Flow Rate