Tanzimat'tan Meşrutiyet'e kadar (1839-1907) bir sosyo-politik yansıtıcı olarak "Hatıra" türü
The genre "Memory" as a socio-political reflective from Tanzimat to Meşrutiyet (1839-1907)
Yazar: ELİF TÜRKER GÜMÜŞ
Danışman: DOÇ. TÜLAY ÇULHA
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Hatırat = Memoirs ; Meşrutiyet I = Constitutional Monarcy I ; Milliyetçilik = Nationalism ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sosyopolitik = Socio-political ; Tanzimat Dönemi = Tanzimat Period ; Tanzimat edebiyatı = Tanzimat Literature ; Yeni Osmanlılar = Young Ottomans

Özet:
"Milliyetçilik"in, bir kavram olarak siyasi arenada görünmeye ve kabul
görmeye başladığı 19. yüzyılda, Osmanlı Devleti'ndeki yazarlar, edebiyatı siyasi
fikirlerini ifade edecekleri bir araç olarak görmüşlerdir. Bu sebeple, ülkenin o
dönemde geçirdiği değişime dair yazarların ne gibi görüşler ileri sürdüklerini ve
"kimlik" sorunsalını nasıl değerlendirdiklerini, döneme tanıklık etmiş yazarların
hatıraları üzerinden irdelemeye çalışmak bu araştırmanın ana ereğidir. İlk etapta, 19.
yüzyıl yazarlarının dönemin olaylarına ve ülkenin / imparatorluğun geçirdiği
değişimlere bakışlarını ve bu olaylara yaklaşımlarını etkileyen / belirleyen dinamikler
ele alınmış ve bu olayların yazarların hatıralarında nasıl yer aldıkları araştırılmıştır.
Böylece, edebiyat tarihlerinde "Tanzimat Dönemi Edebiyatı" diye adlandırılan
dönemde üretilen kurmaca metinlerin, dönemin siyasi değişiklikleriyle nasıl bir ilgisi
olduğu ve bu metinlerin söz konusu siyasi değişiklikleri nasıl temsil ettiğine dair
yürütülen akademik araştırmalara katkı sunmak hedeflenmektedir. Araştırmanın
bütünlüğünü sağlayabilmek için de, Osmanlı İmparatorluğu'nu, devlet geleneğinde
değişiklik yapmaya iten / hazırlayan koşulların arka planındaki teorik ve siyasi
tartışmalar araştırılmıştır. Ardından, yaşanan olayların temelinde yatan kimlik
değişimine / krizine dair yazarların ne gibi öneriler ve eleştiriler getirdikleri
serimlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Hatırat, milliyetçilik, kimlik, Yeni Osmanlılar, I.
Meşrutiyet, İstibdat Dönemi

Abstract:
In the 19th century, when "nationalism" emerge and gain acceptance as a
concept in the political arena, Ottoman writers saw literature as an instrument through
which they expressed their political opinions. For this reason, the main objective of
this study is, through the memoirs of the authors who witnessed the period, to examine
what sort of views the authors propounded on the change undergone in the country
during the period and how the authors reviewed the "identity" problematic. Firstly, the
views of the nineteenth-century authors regarding the period's events and the changes
undergone in the country/empire, as well as the dynamics affecting/determining their
approaches to these events are addressed and it is investigated how these events
portrayed in the authors' memoirs. Thus, the aim is contribute to the academic
investigations conducted on the relevance of the fictitious texts produced during the
period known as Tanzimat Era (Reformation) Literature to the political changes of the
period and on the representation of the said political changes in the texts. In order to
ensure the integrity of the study, the theoretical and political discussions behind the
conditions that pushed/prepared the Ottoman Empire to change the state tradition are
investigated. Lastly, the suggestions and criticisms of the authors regarding the identity
change/crisis that lied at the root of the period's events are presented.
Keywords: Memoirs, nationalism, identity, Young Ottomans, First
Constitutional Era, Oppression Period.