Aile apartmanında yaşamanın 0-3 yaş arası çocuk ruh sağlığı üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the impact of living in family buildings on 0-3 years old child mental health
Yazar: GÜLSEDA AYRANCI
Danışman: PROF. DR. OSMAN TALAT SABUNCUOĞLU
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Aile = Family ; Apartman = Apartment ; Bebekler = Infant ; Evler = Houses ; Ruh sağlığı = Mental health ; Çocuk psikiyatrisi = Child psychiatry ; Çocuk sağlığı = Child health ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş
Aile apartmanı, akrabalardan iki veya daha fazla ailenin aynı apartmanda yaşadığı sosyo-kültürel bir olgudur. Aile apartmanında yaşamak bu ailelerde yaşayan ve yetişen kişilerin hem sosyal hayatını hem ruh sağlığını etkileyen çevresel bir faktördür. Ancak literatürde aile apartmanının ruh sağlığı üzerine etkisini inceleyen bilimsel çalışmalara çok az sayıda rastlanmaktadır. Aile apartmanında yaşamanın bebek ruh sağlığı üzerine etkisini araştıran çalışma ise bulunmamaktadır. Tüm çevresel faktörler gibi aile apartmanında yaşamak hayatın ilk yıllarına belirgin etki etmektedir. Biz çalışmamızda aile apartmanında yaşamın bebek ruh sağlığına ve aile ilişkilerine üzerine etkilerini araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem
Araştırmamız bir vaka kontrol çalışması olarak tasarlanmıştır. Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı polikliniğine ilk kez başvuranlar, 9 nolu Pendik aile sağlık merkezine başvuranlar ve yakınları arasından 0-3 yaş arası bebek ve çocukların ailelerine araştırma hakkında bilgi verildi. Akrabalarından en az 1 üye ile aynı apartmanda oturan aileler "aile apartmanında oturuyor" olarak kabul edilmiş ve çalışma grubuna dahil edilmiştir (N=35). Hiçbir akrabası ile aynı apartmanda oturmayan aileler "aile apartmanında oturmuyor" olarak kabul edilmiş ve kontrol grubuna dahil edilmiştir (N=43).
Bebek ve çocukların ebeveynleriyle yapılan görüşme sırasında, oluşturulan sosyodemografik bilgi formu klinisyen tarafından doldurulmuştur. Çocukların gelişim basamaklarını ve ruhsal durumlarını değerlendirmek için araştırmacı tarafından çocuklara AGTE (Ankara Gelişim Tarama Envanteri) yapılmış ve çocuklar ile ilgili bilgiler 0-3 R, Bebeklik ve Erken Çocukluk Döneminde Ruh Sağlığı ve Gelişimsel Sorunların Tanı Sınıflaması-Gözden Geçirilmiş Biçimine göre değerlendirilmiştir. Ayrıca 0-3 R tanı sınıflandırması içinde anne-bebek ilişkisinin niteliğini değerlendirmek için Ebeveyn-Bebek İlişkisi Genel Değerlendirme Ölçeği (PIR-GAS) kullanılmıştır.
Bulgular
Gruplar yaş ortalamaları, cinsiyet ve kardeş sayıları dağılımları açısından benzerdi. Ebeveynlerinin sosyodemografik özellikleri açısından gruplar baba yaşı ve baba eğitim düzeyi haricinde benzer bulundu. Aile apartmanında yaşayan babaların daha genç ve düşük eğitim düzeyine sahip olduğu gözlendi (sırasıyla p=0,03, p=0,025). Anne ve babaların coğrafik kökenleri incelediğinde gruplar arasında fark gözlenmese de anne ve babaların neredeyse yarısının Karadeniz Bölgesi kökenli olduğu gözlendi. Annenin gebelik dönemindeki ilaç kullanımı, tıbbi hastalık, sigara kullanımı, bebeği doğurduğu yaş ve doğum sonrası depresyon özelliği açısından iki grup benzerdi. Doğum şekli, doğum sırasında veya sonrasında bebeğin yaşadığı tıbbi problemler açısından gruplar arasında fark gözlenmedi. Aile apartmanında yaşayanlarda plansız gebelik oranlarının daha yüksek olduğu saptandı (p=0,007). Bebeklerin anne sütü alım durumu, anne sütü alım süresi, emzik kullanımı ve emzik kullanma süresi açısından gruplar benzerdi. Aile apartmanında yaşayanların ek gıdaya daha erken geçtiği saptandı (p=0,021). Grupların boy ve kilo persentil değerleri benzer bulunmasına rağmen aile apartmanında yaşamayanların daha kilolu olduğu saptandı (p=0,034). Gruplar mizaç özellikleri açısından benzer bulundu.
Olgular 0-3 R'ye göre değerlendirildiğinde ruhsal bozukluklar açısından farklılık saptandı (p=0.045). Aile apartmanında yaşayanlarda uyku bozukluğu ile ilgili problemler sık rastlanırken aile apartmanında yaşamayanlarda yoksunluk/örselenme bozukluğu ile ilişki ve iletişim bozuklukları daha sık saptandı. Olguların 0-3 R'ye göre aldığı tanılar DSM-IV'e göre eşleştirilmiş olarak incelendiğinde aile apartmanında yaşayanlarda sirkadiyen ritm bozukluğu daha fazla oranda saptanırken, aile apartmanında yaşamayanlarda Başka Türlü Adlandırılamayan Yaygın Gelişimsel Bozukluk ve Bebeklik ve erken çocukluğun tepkisel bağlanma bozukluğu daha fazla oranda gözlendi. AGTE'ye göre aile apartmanında yaşamayanlarda dile gelişiminin daha yavaş olduğu gözlendi ve dil gelişiminde gecikme saptandı (p=0,034). Aile apartmanında yaşayan anneler Özerk Benlik Yönetim Ölçeği- seçim hakkı ve toplam puanında daha yüksek puan aldı (sırasıyla p=0,026, 0,012). Çalışmamızda değerlendirilen diğer ölçeklerin sonucu iki grup açısından benzer bulundu. Çalışmamızda baba yaşının küçük olmasının aile apartmanında oturmayı anlamlı olarak öngördüğü ve aile apartmanında yaşamanın dil gelişimi üzerine anlamlı pozitif etkisi olduğu bulundu (sırasıyla p=0,049, 0,017). Ayrıca çalışmamızda plansız gebelik oldukça ve ek gıdaya geçiş zamanı uzadıkça psikiyatrik sorunların anlamlı düzeyde arttığı bulundu (sırasıyla p=0,041, p=0,021). Memnuniyet anketine göre ise aile apartmanında yaşayanların %60'ı (n=21) memnuniyetsiz bulunurken %40'ı (n=14) aile apartmanında yaşamaktan memnun olduklarını belirtti.
Sonuçlar
Aile apartmanı yaşam kültürü, aile apartmanlarının özellikleri zaman içerisinde değişse de özelliğini korumaktadır. Çalışmamızda aile apartmanında yaşayan ve yaşamayan ailelerde bebeklik ve erken çocukluk dönemi gelişim ve ruh sağlığı açısından farklılıklar saptanmıştır. Klinik uygulamalarda dikkate alınması gereken bir boyuttur. Önemli bir çevresel faktör olan aile apartmanında yaşamın bebeklik ve erken çocukluk dönemine üzerine etkilerinin daha iyi anlaşılması için ileri araştırmalara gereksinim vardır.
Anahtar kelimeler: aile apartmanı, bebek ruh sağlığı, bebeklik ve erken çocukluk dönemi

Abstract:
Introduction
"Family apartment" is a socio-cultural phenomenon where two or more relative families are living in the same building. Living in a family apartment is an environmental factor that affects both the social life and mental health of the people living and growing in these families. However, in the literature there are so few scientific studies that investigate the effect of family apartment on mental health. Like all environmental factors, living in a family apartment has a significant impact on the first years of life. In our study, we aimed to investigate the effects of life in the family apartment on infant mental health and family relationships.
Method
Our research is designed as a case-control study. Among the first-time referrals to Child and adolescent psychiatry policlinic-Marmara University Medicine Faculty, Pendik family health center No. 9 and their relatives, information about research was given to parents of infants and children between 0-3 years of age. Families living in the same apartment with at least one member of their relatives were considered "living in the family apartment" and included in the study group (n=35). Families who did not live in the same apartment with any of their relatives were considered "not living in a family apartment" and were included in the control group (n=43).
During the interview with the parents of the infant and children, the sociodemographic information form was filled out by the clinician. In order to evaluate the developmental stages and mental status of children, the researcher conducted the ADSI (Ankara Developmental Screening Inventory) and information on children was assessed according to 0-3 R, Diagnostic Classification of Infant and Early Childhood Mental Health and Developmental Problems. In addition, the Parent-Infant Relationship General Assessment Scale (PIR-GAS) was used to assess the quality of the mother-infant relationship within the 0-3 R diagnostic classification.
Results
The groups were similar in terms of age mean, sex and sibling numbers. In terms of sociodemographic characteristics of parents, the groups were similar except for father's age and father education level. It was observed that fathers living in a family apartment had a younger and lower education level (p=0.03, p=0.025, respectively). When mothers and fathers were examined their geographical origins, although there was no difference between the groups, it was observed that almost half of the parents were of Black Sea Region origin. Two groups were similar in terms of drug use during pregnancy, medical illness, smoking, age at birth and postpartum depression of mothers. There was no difference between the groups in terms of the type of delivery, medical problems experienced by the baby during or after the birth. Unplanned pregnancy rates were found to be higher in the family apartment (p=0.007). The groups were similar in terms of the breastfeeding status of the infants, the duration of breastfeeding, the use of the pacifier and the duration of the use of the pacifier. It was found that those living in the family apartment introduced supplementary food earlier than the controls (p=0.021). Although the height and weight percentile values of the groups were similar, those living in the family apartment were found to be overweight (p=0.034). The groups were similar in terms of their temperament characteristics.
When the cases were evaluated according to 0-3 R, there was a difference in terms of mental disorders (p=0.045). While there were frequent problems with sleep disorder in the family apartment group, the relationships with the deprivation/disturbance and communication disorders were more frequent in the non-family apartment group. The diagnoses according to 0-3 R of cases were matched according to DSM-IV. While circadian rhythm disturbance was observed more frequently in the family apartment group, Pervasive Developmental Disorder (unspecified) and Reactive attachment disorder of infancy and early childhood were observed more frequently in the non-family apartment group. According to the ADSI, language development was slower and language development was delayed in the non-family apartment group (p=0.034). Mothers living in the family apartment received a higher score in the Self-Determination Scale-choicefullness and total score (p = 0.026, 0.012 respectively). The results of the other scales evaluated in our study were similar in terms of the two groups. In our study, it was found that small age of father is a significantly predictor living in the family apartment and that living in the family apartment had a significant positive effect on language development (p=0.049, p=0.017, respectively). In addition, we found that unplanned pregnancy and prolonged duration of passing to supplementery food was significantly associated with psychiatric problems (p=0,041, p=0,021, respectively). According to the Satisfaction Survey, 60% (n=21) of the family members were dissatisfied while 40% (n=14) were satisfied with their stay in the family apartment.
Conclusion
Although the characteristics of family apartments vary over time, the family apartment life culture preserves its own characteristics. In our study, there were differences in infant and early childhood development and mental health in groups. Future studies will reveal that effects of family apartment life-which is an important environmental factor- on infancy and early childhood. It is an important dimension that should be considered in clinical practice. There is a need for further research in order to better understand the effects of family apartment life on the infant and early childhood in an important environmental factor.
Keywords: family apartment, infant mental healt, infancy and early childhood