Güncel baraj kazalarının irdelenmesi yoluyla barajların tip ve tasarım kriterlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of alternative preferences and criteria in type and design of dams through experiences from current accidents
Yazar: ALİN ABA
Danışman: PROF. DR. KASIM YENİGÜN
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Barajlar = Dams ; Güvenlik = Security ; Hasar = Damage ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Barajların elektrik üretimi, tarım arazilerinin su ihtiyacının karşılanması; taşkın suların kontrolü, balıkçılık ve diğer avantajlarının yanı sıra yıkılma tehlikesi gibi bazı riskleri de barındırdığı bir gerçektir. Uzun yıllardan beri dünya genelinde pek çok örneği görülen bu hasarlar sonucunda ciddi can ve mal kayıpları da yaşanabilmektedir. Bu tür problemlere karşı koymak için dirençli barajlar inşa edebilmek, muhtemel riskler için de  dinamik analizler yapmak gereklidir. Edinilen tecrübeler yoluyla tasarım, inşa, işletme kriterlerini güncellemek ve elde edilen yeni risklere karşı tedbirler alınması sağlanmalıdır.Dünya genelinde  sürekli gündemde yer bulan su azlığı dolayısıyla ortaya çıkan gıda ve enerji sorunu ile ilgili olarak su kaynaklarının doğru değerlendirilmesi ve yönetilmesi bir zorunluluk halini almıştır. Dolayısıyla bu maksadı ifa etmeden önce en önemli yapılar arasında bulunan barajların sürekli izlenmesi, bakım ve onarımlarının yapılması,  yanı sıra etkilendikleri risk faktörlerinin de ciddi düzeyde tespit ve takibi önemlidir. Bu riskleri en aza indirmek için dünya genelinde baraj güvenliğiyle ilgili akademik ve teknik çalışmalara her zaman ihtiyaç duyulmuştur.Bu çalışmada baraj hasarlarında etkin olan faktörler gözlenmiş, hasar ve yıkılma olayları ele alınmış ve analizleri yapılmıştır. Analiz kapsamında güncel baraj hasarlarının dünyadaki örneklerinin genelinde baraj yaşı, türü, inşa özelliklerinin büyüklüğüne göre detaylı olarak ele alınmıştır. Verilere ulaşma imkânları çerçevesinde özellikle ABD gibi ülkelerin baraj bilgileri detaylı incelenmiştir. Buradan hareketle baraj tasarımı ve inşasındaki genel uygulamalar, kullanılan kriterler hasarlardaki etkinlikleri itibariyle değerlendirilmiştir. Bu çerçevede hem yeni barajların planlama, inşa, kontrol, tasarım aşamalarına hem de mevcut barajların performanslarını güvenlik açısından değerlendirme ve önerilerde bulunulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
It is a fact that dams have risks such as collapse or insufficiency in addition to electricity generation, water storage for agricultural areas, control of floods, fishing and other advantages. Because of these damages, many examples of which have been seen in the world for many years, serious loss of life and goods can occur. In order to combat such problems and build durable dams, it is necessary to dynamically analyze possible risks, developing the design, construction and operation criteria using the experiences gained, and in this way, be prepared for new risks. The correct evaluation and management of water resources has become a necessity in relation to the food and energy demand that arises due to water scarcity, which is constantly on the agenda throughout the world. Therefore, continuous monitoring, maintenance and repair of dams, which are among the most important structures in fulfilling this purpose, as well as serious detection and follow-up of the risk factors they are affected are important. In order to minimize these risks, there has always been a need for academic and technical studies on dam safety around the world. In this study, the effective factors in dam damage were discussed and analyzed with observed damage and failure events. Within the scope of the analysis, current dam damages are discussed in detail according to dam age, type, construction features and size across the examples in the world. Within the framework of the possibilities of accessing the data, the dam information of countries such as the USA has been examined in detail. From this point of view, the general applications in dam design and construction, the criteria used were evaluated in terms of their effectiveness in damages. In this context, it has been tried to evaluate and make recommendations for the planning, construction, control and design stages of new dams and the performance of existing dams in terms of safety.