Bilişsel duygu düzenleme stratejileriyle sağlık anksiyetesi ilişkisinin psikosomatik sindirim sistemi hastalarında ve sağlıklı bireylerde incelenmesi
The investigation of the relationship between cognitive emotion regulation strategies and health anxiety in patients diagnosed with psychosomatic digestive system disorder
Yazar: SİBEL KALETAŞ
Danışman: PROF. DR. HAYRİYE ELBİ ; ÖĞR. GÖR. ÖZLEM KUMAN TUNÇEL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Ana Bilim Dalı / Sağlık Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Psikosomatik tıp = Psychosomatic medicine ; Sağlık anksiyetesi = Health anxiety ; Sindirim sistemi hastalıkları = Digestive system diseases

Özet:
GİRİŞ ve AMAÇ: Emosyonel sıkıntıların bedendeki hassas bir organı etkileyerek kronik seyirli ilerleyen rahatsızlıklarla sonuçlanması tıp ve psikiyatri alanındaki bütüncül yaklaşımlar çerçevesinde 'psikosomatik bozukluklar' olarak değerlendirilmektedir. Sağlık anksiyetesi ise bireyin kendi sağlığını kaybedecek boyutta tehlikeli bir hastalığının olduğuna ya da olacağına dair keskin inanışını tanımlamakta, bu inanışa bağlı olarak yoğun ve kontrol edilemeyen kaygı şiddetini ifade etmektedir. Bireyler, stresli yaşam olaylarına maruz kaldıklarında duygularını yönetmek için bazı başa çıkma stratejilerine başvurmakta, bu stratejiler de 'bilişsel duygu düzenleme' olarak adlandırılmaktadır. Bedende var olan semptomlara karşı yaşanan yoğun hassasiyet, bu semptomların olağandan fazla abartılması gibi bazı uyumsuz stratejilerin kullanılmasına kaynaklık edeceği düşünüldüğünden yürütülen çalışmanın amacı, bilişsel duygu düzenleme stratejileri ile sağlık anksiyetesi arasındaki ilişkiyi psikosomatik sindirim sistemi rahatsızlığı olan hastalarda ve sağlıklı bireylerde incelemektir. Bu amaçla, iki grup arasında bilişsel duygu düzenleme stratejileri ile sağlık anksiyetesi açısından farklılaşma olup olmadığı değerlendirilecektir. Kullanılan stratejiler, duygusal ve davranışsal problemlerin çözümünde önemli bir yere sahip olduğu için psikosomatik sindirim sistemi rahatsızlığı olan hastaların kullandığı stratejileri belirlemek gerek psikoterapide bilişsel süreçlere ağırlık vermenin önemini anlaşılır kılacak gerekse psikolojik desteğe yönelik iyileştirici alternatiflerin uygulamaya konması açısından büyük önem taşıyacaktır.

     GEREÇ ve YÖNTEM: Ekim 2020-Haziran 2021 tarihleri arasında analitik tipte kesitsel bir çalışma olarak tasarlanan araştırmanın örneklemi, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji Bilim Dalı İBH Polikliniği'ne başvuran hastalar arasından uzman bir gastroenterolog tarafından inflamatuvar bağırsak rahatsızlığı (ülseratif kolit-crohn) tanısı alan 66 hastanın oluşturduğu klinik örneklem grubu ile bu hastalarla benzer sosyodemografik özellikler taşıyarak kontrol grubuna dahil edilen 66 sağlıklı bireyden oluşmaktadır. Çalışmanın minimum örneklem büyüklüğü çift yönlü z testi altında araştırma gücü % 80 ve etki büyüklüğü 0,05 şeklinde hesaplanarak toplamda 88 kişi olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda, 18-70 yaş aralığındaki 132 gönüllü katılımcı çalışmaya dahil edilmiştir. Verilerin tüm katılımcılardan toplanabilmesi için öncelikle Ege Üniversitesi Tıbbi Araştırmalar Etik Kurulu Onayı alınmış, buna göre her iki gruptaki katılımcılara 'Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu' imzalatıldıktan sonra sırasıyla 'Sosyo-Demografik Bilgi Formu', 'Bilişsel Duygu Düzenleme Stratejileri Ölçeği (BDDÖ)' ve 'Sağlık Anksiyetesi Ölçeği (SAÖ)' verilerek kendilerinden bu formları doldurmaları istenmiştir. Sayısal verilerin istatistiksel analizi SPSS 25.0 (Statistical Package for Social Sciences) paket programı kullanılarak yapılmıştır.

     BULGULAR: Çalışma grubunda kabul ve pozitif tekrar odaklanma stratejileri ile sağlık anksiyetesi toplam puan arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki, sağlıklı bireylerde diğerlerini suçlama ve felaketleştirme stratejileri ile sağlık anksiyetesi toplam puan arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Her iki gruptaki SAÖ-Toplam puan ortalamaları incelendiğinde, psikosomatik sindirim sistemi rahatsızlığı olan hastaların sağlık anksiyetesi düzeylerinin (50.3±5.8) kontrol grubunun sağlık anksiyetesi düzeylerinden (28.5±4.2) oldukça yüksek olduğu sonucuna varılmıştır. 

     SONUÇ: Psikosomatik sindirim sistemi rahatsızlığı olan hastalarda 'kendini suçlama', 'ruminasyon' ve 'felaketleştirme' stratejilerinin sağlıklı bireylere kıyasla oldukça sık kullanılmasının sağlık anksiyetesini arttırdığı düşünülmektedir. Bu nedenle, gelecek çalışmalarda psikosomatik sindirim sistemi rahatsızlığı olan hastalarda sağlık anksiyetesini etkileyen faktörlerin bilişsel duygu düzenleme stratejileri kapsamında derinlemesine araştırılması, sağlık anksiyetesi semptomlarının belirli ölçüde azaltılması amacıyla psikolojik desteğin hastalara sağlanması için farkındalık kazandıracaktır.

Abstract:
INTRODUCTION and AIM: Emotional distress affecting a sensitive organ in the body and resulting in chronic progressive physical disorders are evaluated as "psychosomatic disorders" within the framework of holistic approaches in the field of medicine and psychiatry. Health anxiety, on the other hand, defines the individual's sharp belief that he or she has or will have a dangerous illness that loses his or her health, and refers to the intense and uncontrollable anxiety severity depending on this belief. When individuals are exposed to stressful life events, they resort to some coping strategies to manage their emotions, and these strategies are called 'cognitive emotion regulation'. The aim of the study is to examine the relationship between cognitive emotion regulation strategies and health anxiety in patients with psychosomatic digestive system disorders and healthy individuals, since it is thought that the intense sensitivity to the existing symptoms in the body will lead to the use of some maladaptive strategies such as exaggerating these symptoms. For this purpose, it will be evaluated whether there is a difference between the two groups in terms of cognitive emotion regulation strategies and health anxiety. Since the strategies have an important place in the solution of emotional and behavioral problems, determining the strategies used by patients with psychosomatic digestive system disorders will make it understandable the importance of focusing on cognitive processes in psychotherapy and will be of great importance in terms of the implementation of therapeutic alternatives for psychological support. 

     MATERIAL and METHODS: The sample of the study, which was designed as an analytical type cross-sectional study between October 2020 and June 2021, was made up of 66 patients who were diagnosed with inflammatory bowel disease (ulcerative colitis-crohn) by a specialist gastroenterologist among the patients who applied to the IBD Outpatient Clinic of Ege University Medical Faculty Hospital Gastroenterology Department. It consists of clinical sample group and 66 healthy individuals who were included in the control group with similar sociodemographic characteristics with these patients. The minimum sample size of the study was calculated as 80% and the effect size as 0.05 under the two-sided z test, and a total of 88 people were determined. Accordingly, 132 volunteer participants aged between 18-70 years were included in the study. In order for the data to be collected from all participants, the approval of the Ege University Medical Research Ethics Committee was obtained, accordingly, the participants in both groups signed the 'Informed Volunteer Consent Form', and then the 'Socio-Demographic Information Form', 'Cognitive Emotion Regulation Strategies Scale (CAPS)' and they were asked to fill out these forms by giving the Health Anxiety Scale (SAI). Statistical analysis of numerical data was performed using the SPSS 25.0 (Statistical Package for Social Sciences) package program.

     RESULTS: In the study group, a significant negative correlation was found between acceptance and positive refocusing strategies and health anxiety total score, and a positive significant relationship was found between blaming and catastrophizing strategies and health anxiety total score in healthy individuals. When the mean SAS-Total scores in both groups were examined, it was concluded that the health anxiety levels (50.3±5.8) of the patients with psychosomatic digestive system disorders were considerably higher than the health anxiety levels of the control group (28.5±4.2).

     CONCLUSION: It is thought that the use of 'self-blame', 'rumination' and 'catastrophizing' strategies in patients with psychosomatic digestive system disorders, compared to healthy individuals increases health anxiety. Therefore, in-depth investigation of the factors affecting health anxiety in patients with psychosomatic digestive system disorders within the scope of cognitive emotion regulation strategies in future studies will raise awareness for providing psychological support to patients in order to reduce the symptoms of health anxiety to a certain extent.