Dış ticaretin döviz kuru değişimlerine duyarlılığı: Seçilmiş gelişmekte olan ülkeler ve Türkiye üzerine bir inceleme
Sebsitivy to exchange rates volatility of foreign trade: An emprical investigation on selected developing countries and Turkey
Yazar: CELAL KIZILDERE
Danışman: PROF. DR. Ö. SELÇUK EMSEN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Sabit kur sistemi = Fixed rate system ; Ticaret = Trade ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export

Özet:
Çalışmanın amacı, Gelişmekte Olan Ülkeler (GOÜ)ve Türkiye için dış ticareti etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve dış ticaretin döviz kuru değişmelerine duyarlılığının ortaya konulmasıdır. Önce 1970'li yıllarda Bretton-Woods sisteminin çökmesi, 1980'li yıllardan sonra ise büyük ivme kazanan küreselleşme, döviz kurlarındaki değişiklikleri artırmıştır.Bu çalışmada kur oynaklıklarının dış ticaret üzerine etkileri 18 Yükselen Ekonomi ve Türkiye üzerinde araştırılmıştır. Bu amaçla dış ticareti etkileyen en temel unsur olarak kur hareketliliği arasındaki ilişkiler, alternatif ekonometrik modeller kullanılarak sınanmıştır. Yükselen Ekonomiler için 1991-2010 yılları arasındaki yıllık verilerle panel veri analizleri uygulanırken; Türkiye ekonomisi için 1980-2010 arası dönem zaman serisi analizleri yapılmıştır. Çalışmada kullanılan seriler birim kök taşıdıkları için birinci derece farkları alınmış ve serilerin I(1)'de durağan ve eş-bütünleşik oldukları gözlenmiştir. Yükselen Ekonomilerde dış ticareti açıklamaya yönelik olarak kullanılan değişkenlerin katsayı işaretleri genelde teorik olarak beklenildiği yönde bulunmuş ve istatistikî bakımdan anlamlı değişkenler elde edilirken; Türkiye ekonomisinde kurlar konusunda teori ile örtüşmeyen bulgulara ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Dış ticaret, Döviz kurları, Panel veri analizi, Birim kök ve Eş- Bütünleşme.

Abstract:
The aim of the study is determining the effects of the factors that are subject to foreign trade for developing countries and emphasizing the sensitivity of foreign trade against exchange rate changes. 1970s with the collapse of Bretton Woods?s system, remarkable changes of exchange rates have existed in country economies.In this study, the effects of exchange rate instability on foreign trade of 18 developing economies including Turkey; and of Turkish economy are analyzed. That?s how the relations among exchange rate changes as the basic factor affecting the foreign trade are examined by using alternative economic models. As panel data analyses are applied by yearly data of developing economies between years 1991-2010, time serial analyses are applied on the period between years 1980-2010 for Turkish economy. The first degree difference is taken into consideration on the series used in this study as they have unit roots and it is observed that the series are stable or parallel integrated at I(1). The coefficient marks of variables used to define the foreign trade of developing economies are found theoretically as expected in general and statistically remarkable variables are found, however some diagnosis are found in Turkish economy that conflicts the theory of exchange rates.