Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin alternatif iş kaynaklarına yönelmelerinde işe yabancılaşma, iş tatmini ve sosyoekonomik faktörlerin rolü
The role of work alienation, job satisfaction and socioeconomic factors in physical education and sports teachers'tendency towards alternative job sources
Yazar: SİNAN AÇAR
Danışman: DOÇ. DR. ADEM SOLAKUMUR
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Spor = Sports
Dizin: Beden eğitimi = Physical education

Özet:
Bu çalışmanın amacı; işe yabancılaşma ve iş tatmininin beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin alternatif iş kaynaklarına yönelmelerine etkisinde sosyoekonomik faktörlerin rolünü tespit etmek ve bu faktörlerin demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Tarama modellerinden betimsel tarama modeli kullanılarak yapılan araştırmanın evrenini Sakarya, Kocaeli, Düzce ve Bolu illerindeki resmi ve özel kurumlarda çalışan beden eğitimi ve spor öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmada verileri toplamak için araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel bilgi formu, Elma, (2003) tarafından geliştirilen "İlköğretim Öğretmenlerinin İşe Yabancılaşma Ölçeği", Keser ve Bilir, (2019) tarafından uyarlaması yapılan "İş Tatmin Ölçeği" ve araştırmacılar tarafından geliştirilen "Alternatif İş Kaynaklarına Yönelim Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde normallik ve güvenirlikler test edilmiş, tanımlayıcı ve betimleyici istatistikler yapılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler t testi, ANOVA, Korelasyon ve aracı model analizleri ile test edilmiştir.  Araştırma sonucunda; özel okullarda görev yapan beden eğitimi öğretmenlerinin işe yabancılaşmalarının daha yüksek olduğu, iş tatminlerinin daha düşük olduğu ve alternatif iş kaynaklarına yönelme eğilimlerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ekonomik durumlarını düşük olarak algılayan ve mesleğin ekonomik beklentiyi karşılamadığını düşünen öğretmenlerin alternatif iş kaynaklarına yönelimleri ve işe yabancılaşma düzeyleri anlamlı olarak daha yüksek, iş tatmin düzeyleri daha düşük bulunmuştur. Yaş ve çocuk sayısı arttıkça alternatif iş kaynaklarına yönelme eğilimlerinin azaldığı, yüksek iş tatmininin yabancılaşmayı azalttığı, yabancılaşmanın alternatif iş kaynaklarına yönelmeyi arttırdığı belirlenmiştir. Ayrıca iş tatmini ve işe yabancılaşmanın beden eğitimi öğretmenlerinin alternatif iş kaynaklarına yönelimlerine etkisinde ekonomik beklentilerin aracı rolü olduğu belirlenmiştir.
Bu sonuçlardan hareketle ilgili kurum ve paydaşlara; iş tatmini ve işe yabancılaşmanın alternatif iş kaynaklarına yönelmeye etkisinde belirleyici olan sosyo-ekonomik faktörleri dikkate almaları önerilmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the role of alienation from work, job satisfaction, and socio-economic factors in physical education and sports teachers' inclination toward alternative job sources. The research, conducted using a descriptive survey model, includes physical education and sports teachers working in public and private institutions in the provinces of Sakarya, Kocaeli, Düzce, and Bolu. Data were collected using a personal information form created by the researcher, Elma's (2003) "Alienation from Work Scale for Primary School Teachers," Keser and Bilir's (2019) adapted "Job Satisfaction Scale," and a "Scale for Inclination Toward Alternative Job Sources" developed by the researchers. Descriptive and inferential statistics, including t-tests, ANOVA, correlations, and mediation model analyses, were used to analyze the data. The research findings indicate that physical education teachers working in private schools experience higher levels of work alienation, lower job satisfaction, and a greater inclination toward alternative job sources. Teachers who perceive their economic situation as low and believe that the profession does not meet economic expectations exhibit significantly higher levels of inclination toward alternative job sources and work alienation, along with lower job satisfaction. Furthermore, age and the number of children inversely affect the inclination toward alternative job sources, while higher job satisfaction reduces work alienation. The study also reveals that economic expectations play a mediating role in the relationship between job satisfaction, work alienation, and physical education teachers' inclination toward alternative job sources. Based on these results, it is recommended that relevant institutions and stakeholders take into consideration the socio-economic factors that determine the effect of job satisfaction and work alienation on turning to alternative job sources.