Zeynüddîn Melîbârî'nin (Ö.928/1522) hayatı ve Hidâyetü'l-Ezkiyâ ilâ Tarîki'l-Evliyâ adlı manzumesi bağlamında tasavvufî görüşleri
Zayn al- dīn Malibāri's (D.928/1522) life and his sufi views in the context of Hidāyat al-Azkiyâ ilā Tarīq al-Awliyā named manzumah
Yazar: NİMET TERZİ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET MURAT ÖZEL
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışma, Şeyh Zeynüddîn Melîbârî'nin hayatını, Hidâyetü'l-Ezkiyâ ilâ Tarîki'l-Evliyâ adlı manzumesini ve tasavvufî görüşlerini, manzumeye yapılan şerhler ve klasik tasavvuf metinleri çerçevesinde detaylı bir şekilde incelemektedir. Çalışma, Melîbârî'nin biyografisiyle başlayarak onun eğitim sürecini, ilmî yolculuğunu ve dinî hizmetlerini kapsamlı bir şekilde ele almaktadır ve merkezinde, Zeynüddîn Melîbârî'nin Hidâyetü'l-Ezkiyâ ilâ Tarîki'l-Evliyâ adlı manzumesi bulunmaktadır. Araştırma; metin analizi, mukayese ve sentez yöntemlerini kullanarak, Zeynüddîn Melîbârî'nin tasavvuf anlayışının ve tasavvufî düşüncedeki yerinin anlaşılmasına yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda Melîbârî, Sünnî tasavvuf anlayışını benimseyerek, şeriatın merkezî rolünü vurgulamış ve tasavvufun şeriatla uyumlu bir şekilde uygulanmasını sağlayan bir yaklaşım benimsemiştir. Bu yaklaşım, tasavvufun şeriatla daha güçlü bir bağ kurmasını ve dinî hayatın tüm yönleriyle bütünleşmesini hedeflemektedir. Ayrıca, manzumenin tasavvufî öğretilerin pratiğe dönüştürülmesi ve günlük hayatta uygulanabilir hâle getirilmesi açısından önemli bir rehber olduğu sonucuna varılmıştır. Melîbârî'nin tasavvufî öğretileri; özellikle ahlâk, âdâb, ibâdet ve seyrüsülûk konularına yoğunlaşmakta, mârifet konusunda ise sınırlı bilgi sunmaktadır. Melîbârî, tasavvufî pratiklerin yanlış uygulanması durumunda ortaya çıkabilecek tehlikelere dikkat çekerek müridlere rehberlik etmektedir. Onun manzumesi ve öğretileri, tasavvuf düşüncesinin zenginliğini ve çeşitliliğini anlamak için değerli bir kaynak teşkil etmektedir.

Abstract:
This study analyses the life of Shaykh Zayn al-Dīn Malibārī, his poem Hidāyat al-Adkiyâ ilā Tarīki al-Awliyā, and his Sufi views in detail within the framework of the commentaries on the poem and classical Sufi texts. Beginning with Malibārī's biography, the study comprehensively examines his educational process, scholarly journey, and religious services, centering on his poem Hidāyat al-Adkiyâ ilā Tarīki al-Awliyā. Utilizing methods of textual analysis, comparison, and synthesis, this research aims to help us understand Malibārī's understanding of Sufism and his place in Sufi thought. In this context, Melibārī adopted the Sunni-Ghazzālī understanding of Sufism, emphasized the central role of the Shariʿa, and proposed an approach that ensured the harmonious integration of Sufism with the Shariʿa. This perspective aims to establish a stronger bond between Sufism and the Shariʿa and to integrate it into all aspects of religious life. Additionally, the poem is concluded to be an important guide for translating Sufi teachings into practice and making them applicable in daily life. Melibārī's Sufi teachings focus particularly on ethics, âdāb, worship, and the spiritual journey, providing limited information on ma'rifah. He guides his followers by highlighting the dangers that may arise from the incorrect application of Sufi practices. Melibārī's poem and teachings provide a valuable source for understanding the richness and diversity of Sufi thought.