Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarına geçişte karşılaşılan zorluklar: Türkiye'de faaliyet gösteren işletmeler üzerine bir araştırma
Challenges in International Financial Reporting Standards' adoption: A research on businesses operating in Türkiye
Yazar: FATMA BIÇAKÇI
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ÇETİN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Günümüzün değişen ulusal ve uluslararası piyasa şartlarında şirketlerin etkili ve başarılı olabilmek için kendilerini yerinde ve yeterince ifade edebiliyor olmaları gereklidir. Hem piyasa şartlarıyla başa çıkmak hem rekabet edebilmek hem de muhataplarına kendilerini şeffaf, anlaşılabilir, karşılaştırılabilir ve güvenilir bir şekilde anlatılmak için şirketler uluslararası muhasebe standartlarını uygulamaya ihtiyaç duymaktadırlar. Bu standartların uluslararası olması tüm dünyada şirketlerin ortak bir dili konuşuyormuşçasına birbirlerini anlamalarını sağlamaktadır. Bu standartları uygulamanın şirketler açısından faydaları bulunmakla birlikte bu standartlara geçiş aşamasında ve bu standartların kullanılması aşamalarında şirketler bazı zorluklarla karşı karşıya kalmaktadırlar. Bu zorlukların belirlenmesi ve açıklanması şirketlerin Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (UFRS)'na daha kolay geçişini ve UFRS'yi daha etkili kullanmalarını sağlayacağından önemlidir. Bu nedenle bu araştırmada şirketlerin UFRS'ye geçişte karşılaştıkları zorlukların ve bu zorluklarla ilişkili etkenlerin açığa çıkartılması amaçlanmıştır. Araştırmanın verileri Sanayi 500'de farklı sektörlerdeki ve farklı özelliklerdeki şirketlerde çalışan 351 şirket çalışanından anket yöntemiyle toplanmıştır. Araştırmanın bulguları şirketlerin UFRS'ye geçiş yapmaya ve UFRS'yi uygulamaya çok istekli olmadıklarını ve bir zorunluluk olmasa pek çok şirketin UFRS'ye geçmeyeceğini göstermiştir. Şirket çalışanlarının UFRS'nin olumlu ve olumsuz yanlarıyla ilgili de net bir fikirlerinin bulunmadığı görülmüştür. Araştırmanın bulguları UFRS'ye geçişte ve UFRS'nin uygulanmasında bazı etkenlerin ve değişimlerin şirketler tarafından daha fazla dikkate alındığını göstermiştir. Ayrıca araştırmanın bulguları şirketlerin UFRS'ye geçişlerde insan kaynağı, yalnızlık, yetersizlik, hazırlıksızlık, maliyetlilik ve anlaşılmazlık zorluklarını yaşadıklarını ve zorlukların yaşanma düzeylerinin benzer olduğunu, ancak zorluk yaşanma düzeylerinin düşük olduğunu göstermiştir. Şirketlerin UFRS'ye geçişte yaşadıkları bu zorluklarının yaşanma düzeyinin şirketin yaşına, aile şirketi olmasına, iştirak durumuna, sektörüne, finans kaynakları türüne, son 5 yılda geçirdiği denetimlerin türlerine, UFRS'yi uygulama nedenine, UFRS'ye geçişteki yardımcı/rehber türüne, UFRS'ye geçişteki uzmanlaşmış muhasebeci bulundurma durumuna, adaptasyon süresinin yeterlilik algısına ve UFRS'yi uygulamaya gönüllülük durumuna göre farklılaşmadığı görülmüştür. Diğer taraftan, şirketlerin UFRS'ye geçişte yaşadıkları bu zorluklarının yaşanma düzeyinin şirketin yurtdışı kredisi kullanımın durumuna, yurtdışına ticaret yapma durumuna, muhasebe ve finansal raporlama standartlarının şirket için önem derecesine, UFRS'nin yabancı yatırımcı çekmedeki önem derecesine ve şirketlerin UFRS'ye geçişte destek almaları durumuna göre kısmen de olsa farklılaştığı görülmüştür.

Abstract:
In today's changing national and international market conditions, companies need to be able to express themselves adequately and appropriately in order to be effective and successful. Companies need to apply international accounting standards in order to cope with market conditions, to compete and to explain themselves to their interlocutors in a transparent, understandable, comparable and reliable way. The fact that these standards are international ensures that companies all over the world understand each other as if they are speaking a common language. While there are benefits for companies to implement these standards, companies face some difficulties during the transition to these standards and the use of these standards. Identifying and explaining these difficulties is important as it will enable companies to transition to International Financial Reporting Standards(IFRS) more easily and use IFRS more effectively. Therefore, in this study, it is aimed to reveal the difficulties faced by companies in the transition to IFRS and the factors associated with these difficulties. The data of the research were collected from 351 company employees working in companies in different sectors and with different characteristics, by survey method. The findings of the study showed that companies are not very willing to adopt and implement IFRS, and many companies would not adopt IFRS if it were not a necessity. It has been found that the employees of the company do not have a clear idea about the positive and negative aspects of IFRS. The findings of the study showed that some factors and changes are taken into account more by companies in the transition to and application of IFRS. In addition, the findings of the research showed that companies experienced difficulties in human resources, loneliness, inadequacy, unpreparedness, cost and incomprehensibility in the transition to IFRS, and the level of experiencing difficulties was similar, but the level of difficulty was low. It has been found that the level of experiencing these difficulties experienced by companies in transition to IFRS did not significantly change  according to age of the company, being a family company, affiliation status, sector, type of financial resources, types of audits it has undergone in the last 5 years, reason for applying IFRS, type of assistant/guide in transition to IFRS, the status of having a specialized accountant, the adaptation period, and the perception of competence and the willingness to apply IFRS. On the other hand, it has been found that the level of experiencing these difficulties experienced by companies in transition to IFRS significantly changed  albeit partially according to the status of the company's use of foreign credit, the status of trading abroad, the importance of accounting and financial reporting standards for the company, the importance of IFRS in attracting foreign investors, and the companies getting support in the transition to IFRS.