Saku'l-Bambu adlı eserin göstergelerarası çeviride adaptasyon kaymaları açısından incelenmesi
A study of the novel named Saq al Bamboo in terms of adaptation shifts in intersemiotic translation
Yazar: ŞEYMA ZEYNEP SOLAK
Danışman: PROF. DR. MURAT ÖZCAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı / Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation

Özet:
Çeviribilim, iki farklı dil arasında yapılan aktarımı aşarak farklı gösterge dizgeleri arasındaki dönüşümü de bünyesine katmıştır. Böylelikle adaptasyon çalışmaları, çeviri zemininde kendine bir yer bulmuştur. Adaptasyonun göstergelerarası çeviri kapsamında ele almadan önce göstergenin ne olduğunu bilmek gerekmektedir. Gösterge, kodlar olmadan herhangi bir anlam ifade edemez. Bu bağlamda tez çalışmasında öncelikle kodlar açıklanmıştır. Ardından göstergenin tanımı yapılmıştır. Göstergenin tanımlanmasının ardından Jakobson'un üç çeviri türünden biri olan göstegelerarası çeviri üzerinde durulmuştur. Göstergelerarası çeviri kapsamında Katrina Perdikaki'nin adaptasyon kaymaları modeli bu çalışmanın temel araştırma modelini teşkil etmektedir. Çalışmanın araştırma nesnesi olan Saud Es-san'usi'nin Saku'l-Bambu adlı romanının romandan diziye dönüşme süreci, Perdikaki'nin modeli doğrultusunda göstergelerarası çeviri örneği olarak detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Roman-dizi çiftinde tespit edilen kaymalar, betimleyici bir yaklaşımla incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda iki anlatı ortamı arasındaki farklardan kaynaklanan anlatı tekniklerinde ve olay örgüsünde çok sayıda kaymaya rastlanmıştır. Karakterizasyonda gerçekleşen kaymaların olay örgüsüyle çift taraflı bir bağ içerdiği saptanmıştır. Setting (zaman-mekan) kaymaları ise diğer tür kaymalara nispeten tespiti daha zor ve sınırları muğlak kalan bir kategoridir. Bu nedenle diğer sınıflarda görüldüğü şekilde bariz bir kayma saptamak mümkün olmamıştır.

Abstract:
Translation studies has gone beyond the transfer between two different languages and has also included the transformation between different sign systems. Thus, adaptation studies have found its way into the field of translation. Before considering adaptation within the scope of intersemiotic translation, it is necessary to know what a sign is. The indicator cannot convey any meaning without codes. In this context firstly the codes are explained in the thesis. Afterwards, the sign was defined. After defining the sign, the intersemiotic translation was highlighted which is one of Jakobson's three translation types. Within the scope of intersemiotic translation, Katrina Perdikaki's adaptation shifts model constitutes the basic research model of this study. The research object of the study Saud Alsanousi's novel Saq Al Bamboo's transforming process from a novel into a TV series has been discussed in detail as an example of intersemiotic translation in line with Perdikaki's model. The shifts detected in the novel-TV series pair were examined with a descriptive approach. As a result of this analysis, a large number of shifts were found in narrative techniques and plot structure resulting from the differences between the two narrative mediums. It has been determined that the shifts in characterization have a mutual connection with the plot structure. Setting (time-space) shifts are a category way more difficult to detect compared to the other shifts and it's limits are abstract. Therefore, it was not possible to detect an obvious shift as other categories.