Tip 2 diyabetlilerde kronik hastalıklara uyum, öz -yönetim algı ve farkındalık incelenmesi
Evaluation of chronic disease adaptation, self-management perception and awareness in Type 2 diabetics
Yazar: TUĞBA BERBER
Danışman: PROF. DR. HALİM İŞSEVER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Farkındalık = Awareness ; Halk sağlığı = Public health ; Kendi kendine yönetim = Self management ; Kronik hastalık = Chronic disease ; İnsülin = Insulin

Özet:
Küresel bir halk sağlığı tehdidi haline gelen ve prevalansı her geçen gün artmakta olan diyabetin yönetiminde bireylerin hastalıkları ile baş edebilme yeteneği büyük rol oynamaktadır. Bu bağlamda hastalıkları ve ona bağlı gelişen semptomların yönetimi kolaylaşmaktadır. Tip2 DM'li bireylerde hastalığa uyum, öz-yönetim ve farkındalık düzeylerinin belirlenmesi amacıyla Tip2 DM tanısı alan 229 katılımcı ile gerçekleştirilen çalışmada katılımcılara Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği ve Diyabette Öz-Yönetim Algısı Skalası bire-bir görüşme tekniği ile uygulanmış elde edilen veriler SPSS21,0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada, katılımcıların yaş ortalaması 53,11 ±9,70 yıl, ortalama diyabet süreleri 148,1±91,62 ay, ortalama BKİ 30,05±5,99 olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların %38,4'ü OAD, %29,3'ü insülin %32,3'ü ise OAD ve insülin birlikte kullanmaktadır. Katılımcıların % 51,5'i düzenli kan glukoz ölçümü yapmakta, %79,5'i ise sağlık kontrollerini aksatmamaktadır. Katılımcıların cinsiyet, eğitim durumu, düzenli kan glukoz ve sağlık kontrolü durumu öz-yönetim ve farkındalık düzeyini etkilediği(p<0,05), erkek cinsiyetin, düzenli kan glukoz ölçümü yapan ve sağlık kontrolüne giden katılımcıların farkındalık ve öz-yönetim düzeylerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların % 50,7'si ilkokul mezun olup, eğitim seviyesi arttıkça katılımcıların farkındalık düzeylerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir(p<0,05). Bu bilgi diyabet yönetiminde eğitimin önemini vurgulamaktadır. Katılımcıların beslenme eğitimi alma durumu, tedavi şekli ve komplikasyon varlığı ile ölçekler arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmamıştır(p>0,05). Sonuç olarak, diyabetli bireylerin farkındalık düzeylerinin arttırılması için uygulanacak programların sürdürülebilir olması diyabet yönetimini olumlu etkileyecektir.
Anahtar Kelimeler: Diyabet, Farkındalık, Öz yönetim, Halk Sağlığı, İnsülin

Abstract:
The management of diabetes, which has emerged as a world wide public health problem and whose prevalence is rising daily, heavily depends on a person's capacity to deal with their illness. In astudy with 229 participants who had been diagnosed with Type 2 DM, the Chronic DiseaseAdjustment Scale and the Diabetes Self-Management Perception Scale were administered to theparticipants using one-on-one interviewing to determine the level of adaptation to the disease, self-management, and awareness in people with Type 2 DM, the obtained data were analyzed using the SPSS 21.0 program. The study's participants had an average age of 53.11±9.70 years, a mean duration of diabetes of 148.1±91.62 months, and an average BMI of 30.05±5.99. 50.7% of the individuals completed elementary school, 38.4% use OAD, 29.3% use insulin, and 32.3% use OAD and insulin combined. 79.5 percent of people do not interrupt their health checks, and 51.5% frequently check their blood glucose levels. It was discovered that male participants who took frequent blood glucose measures and went to health check-ups had greater levels of awareness and self-management.Additionally, it was shown that participants' awareness levels rose as their education levels did (p<0.05). This information highlights the importance of education in diabetes management. The participants' level of nutritional knowledge, kind of therapy, presence of problems, and scales did not have a statistically significant association(p<0.05). As a result, the sustainability of the programs to be implemented to increase the awareness level of individuals with diabetes will positively affect diabetes management.
Key Words: Diabetes, Awareness, Self-Management, Public Health, Insulin