Uluslararası rekabet gücünü belirleyen faktörler: OECD ülkeleri için panel veri analizi
Factors determining international competitiveness: Panel data analysis for OECD countries
Yazar: HÜSEYİN ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. RÜSTEM YANAR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: OECD ülkeleri = OECD countries ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Rekabet = Competition ; Rekabet gücü = Competitive power ; Uluslararası rekabet = International competition ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
1950'lerden itibaren uluslararası ticarete yönelik korumacı politikaların zamanla serbestleşmesi ve küreselleşmenin de daha derin bir hal alması, uluslararası rekabetin şiddetini arttırmıştır. Küreselleşme, ülkelerin sosyal, kültürel, ekonomik, siyasi vb. birçok alanda birbirine yakınsamasına neden olurken, ülkelerin talep yapıları da birbirine benzemeye başlamıştır. Birbirine benzeşen talep yapılarına paralel olarak, ülkeler de uluslararası piyasanın taleplerine cevap vermek ve dış ticaretten daha fazla pay almak için benzer ürünler üretmeye başlamıştır. Bu şartlarda, bir ülkenin rakiplerine karşı uluslararası rekabet gücünü arttırması, dış ticarete konu olan malları daha kaliteli ve daha uygun maliyetle üretip, uluslararası piyasalara diğer ülkelere göre daha ucuza sunması gerekmektedir. Dolayısıyla, ülkelerin uluslararası rekabet gücünü attırmak için, küresel talep yapısındaki değişmeleri takip etmeleri ve kendi ihracat yapılarını da iyi analiz etmeleri gerekmektedir.
Bu noktadan hareketle, çalışmanın amacı, uluslararası rekabet gücünü belirleyen faktörleri incelemektir. Bu amaç doğrultusunda çalışmanın iki aşamada ele alındığı ifade edilebilir. Birinci aşamada OECD ülkelerinin ihracat rekabet gücü, teknoloji yoğunluklarına göre Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler İndeksi ile analiz edilmiştir. Böylelikle ülkelerin sahip olduğu ihracat yapısı ve uluslararası rekabet gücü düzeyi ortaya konulmuştur. İkinci aşamada ise, uluslararası rekabet gücünü belirleyen faktörler (GSYH, döviz kuru, dışa açıklık, DYY, sermaye stoku, beşeri sermaye, patentler) panel veri analizi ile incelenmiştir. Analizler 1994-2017 dönemini kapsayan verilerle 18 OECD ülkesi için gerçekleştirilmiştir.  Ekonometrik analizlerde, önceki aşamada ülkelerin rekabet gücü düzeyini gösteren AKÜ indeksi ile elde edilen katsayı değerleri uluslararası rekabet gücü göstergesi olarak ele alınmıştır. Ekonometrik uygulamalar, öncelikle modellerin yatay kesit bağımlılığı ve homojen-heterojenlik testi ile başlanmış, daha sonra AMG katsayı tahmin yöntemi ve panel nedensellik testi ile devam edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, ele alınan makroekonomik göstergelerin, uluslararası rekabet gücü üzerinde anlamlı etkilere sahip olduğu gözlemlenmiştir.

Abstract:
Since the 1950s, the liberalization international trade and the deepening of globalization have increased the intensity of international competition. While globalization has caused countries to converge in many areas such as social, cultural, economic and political etc., demand structures of countries have begun to resemble each other. Countries have started producing similar products in line with similar demand structures to meet the demands of the international market and to obtain more shares from foreign trade. Under these conditions, a country should increase its international competitiveness against its competitors, produce higher-quality, more affordable foreign-trade goods and offer them to international markets cheaper than other countries. As a result, countries need to monitor changes in the global demand structure and analyse their export structures well in order to increase their international competitiveness.
From this perspective, the aim of study is to examine the factors that determine the international competitiveness. For this purpose, it can be stated that the study was conducted in two stages. In the first point, OECD countries' export competitiveness was evaluated on the basis of technology intensities using the Explanatory Comparative Advantages Index. The export structure of the countries and the level of international competitiveness are therefore revealed. In the second phase, the panel data analysis analysed the factors that determine competitiveness in international markets (GDP, exchange rate, openness, FDI, capital stock, human capital, patents). Analyses were conducted for 18 OECD countries with data for the period 1994-2017. In the econometric analysis, the coefficient values obtained with the BATTERY index, which shows the level of competitiveness of the countries at the previous stage, were considered as an indicator of international competitiveness. Econometric applications began with a horizontal cross-section dependency and a homogeneous heterogeneity test of the models, followed by an AMG coefficient estimation method and a panel causality test. According to the results obtained, it was observed that the macroeconomic indicators discussed had significant effects on international competitiveness.