1980 sonrası dönemde Türkiye'de sosyal devlet harcamalarının dönüşümü ve yansımaları
The transformation and reflections of social state expenditures in the post 1980 period in Turkey
Yazar: DÜRİYE TOPRAK
Danışman: DOÇ. DR. SERPİL AĞCAKAYA ; PROF. DR. HÜSEYİN GÜL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Maliye = Finance
Dizin: 1980 sonrası = After 1980 ; Eğitim harcamaları = Education expenditures ; Gelir dağılımı = Income distribution ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sosyal devlet = Social state ; Sosyal güvenlik tedbirleri = Social security actions ; Sosyal harcamalar = Social expenditurese ; Sosyal refah = Social welfare ; Sosyal yardım = Social assistance ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
1980 sonrası dönemde sosyal refah anlayışına yöneltilen eleştirilerin yanında, küreselleşme ve yenidünya düzeniyle bütünleşmenin bir gereği olarak yeni liberal politikalar önem kazanmaya başlamıştır. Bu süreç, sosyal refah devletinin dönüşümü ve yeniden yapılandırılmasında belirleyici rol oynamıştır. Devletin sosyal refahın sağlanmasında kendini nasıl konumlandırdığını karşılaştırmalı bir şekilde değerlendirmek için kullanılabilecek en sağlıklı gösterge, bu amaç için ayrılan kamu kaynaklarının büyüklüğü olmaktadır. 
Bu çalışma, 1980'li yıllardan günümüze Türkiye'de devletin sosyal harcamalarının düzeyini ve niteliğini sorgulamayı, bu süreç içerisindeki dönüşümünün nedenlerini araştırmayı ve ekonomik ve sosyal açıdan ortaya çıkan yansımalarının belirlenmesini amaçlamaktadır. Bu kapsamda, çalışmanın ilk aşamasında konu ile ilgili literatür taraması yapılarak sosyal devlet anlayışının gelişimi ve dönüşümü ortaya konulmuş, ikinci aşamada bu anlayışın Türkiye'de nasıl bir süreç izlediği belirlenmeye çalışılmış, üçüncü aşamada Türkiye'deki kamusal sosyal harcamalar belirlenerek bu harcamaların düzeyi ve niteliği sorgulanmış ve son olarak bu dönüşüm içinde sosyal harcamaların Türkiye'deki sosyo-ekonomik yansımaları tespit edilmeye çalışılmıştır.
Yapılan değerlendirmeler ışığında, 1980 sonrası dönemde diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye'de de sosyal devlet anlayışının dönüşüme uğradığını söylemek mümkündür. Sosyal refah amacına yönelik kullanılan araçlardan birisi olan ve Türkiye'de eğitim, sağlık, sosyal güvenlik ve sosyal yardımlar çerçevesinde ele alınan kamu sosyal harcamaları ise, gelişmiş ülkelerle karşılaştırıldığında düşük seviyelerde kalmaktadır. Türkiye'de yeterli düzeyde olmayan bu harcamalar; yoksulluk, işsizlik, eğitim ve sağlık sorunlarının giderilmesi ile gelir dağılımının iyileştirilmesi gibi alanlarda yeterince etkin olamamaktadır.


Anahtar Kelimeler: Sosyal devlet, Sosyal harcamalar, Eğitim harcamaları, Sağlık harcamaları, Sosyal güvenlik harcamaları, Sosyal yardım harcamaları, Gelir dağılımı, Yoksulluk

Abstract:
In addition to the criticism of social welfare concept in the post 1980 period, new liberal policies have started to gain importance as a necessity to become integrated with globalisation and new world order. This process has played a determining role in the transformation and reconfiguration of social welfare state. The healthiest indicator to be used for an assessment of how the state would position itself for the procurement social welfare is the magnitude of public funding budgeted for this purpose. 
The study aims to examine the level and qualifications of the state social expenditures in Turkey till the 1980s, to investigate the causes of transformation in this process and to determine the economic and social reflections. In this context, in the first part of the study the literature is reviewed, the development and transformation of the understanding of social state is presented; in the second part, how this understanding has proceeded in Turkey is tried to be revealed; in the third part, by determining the public social expenditures in Turkey, the level and qualifications of these expenditures are examined and finally the socio-economic reflections of social expenditures in Turkey in this transformation process are tired to be determined. 
In the light of assessments, it is possible to claim that the understanding of social state has transformed in the post 1980 period in Turkey like any other country. As one of the mediums utilised for social welfare, the level of public social expenditures that are treated in the context of education, health, social security and social aid in Turkey are low when compared with developed countries. These expenditures that are not sufficient in Turkey cannot be utilised enough for the removal of poverty, unemployment and the problems of education and health and for the rehabilitation of income distribution.


Keywords: Social state, Social expenditures, Education expenditures, Health expenditures, Social security spending, Social assistance, Income distribution, Poverty.