Fennî Dîvânı Sözlüğü (Bağlamlı dizin ve işlevsel sözlük)
Glossary of Fennî's Dîvân (Concordance and functional glossary)
Yazar: EBRU ALİBAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ IŞILAY PINAR ÖZLÜK
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Fenni = Fenni ; Klasik Türk edebiyatı = Classical Turkish literature ; Mehmed Said Fenni = Mehmed Said Fenni ; Sözlük = Dictionary ; Türk edebiyatının bağlamlı dizinler ve işlevsel sözlüğü = Concordance and functional glossary of Turkish literature ; Şiir = Poem

Özet:
Ali Şakir Ergin tarafından hazırlanıp 1996'da Ankara'da basılan Fennî Dîvânı esas alınarak yapılan bu çalışma; kelimeler, kelime grupları, terkipler, kalıplaşmış ifadeler, atasözleri, deyimler, Arapça ve Farsça ibareler vs. ele alınarak oluşturulan bir sözlüktür. Bu sözlük, Fennî Dîvânı'nın hem bağlamlı dizinini hem de işlevsel sözlüğünü ortaya koymaktadır. TEBDİZ (Tarih ve Edebiyat Metinleri Bağlamlı Dizini ve İşlevsel Sözlüğü) platformunda hazırlanan bu sözlük, Dîvân'ın her bir kelimesinin ayıklanması, seçilmesi veya birleştirilmesi şeklinde düzenlenip sözlük maddelerinin belirlenmesi şeklinde oluşturulmuştur. Maddeler, bağlamlarındaki anlamları dikkate alınarak kaç defa kullanıldığı, aldıkları ekler ve bağlamları da verilerek anlamlandırılmaya çalışılmıştır. Maddelerin sözlük anlamlarının yanı sıra kastedilen mazmûnlar, tasavvufî veya mecazî anlamları da verilmiştir. Bir kısmının ise içerdiği özel anlamı ve kime ithafen yazıldığı, alt madde başlıklarının yanında verilmeye çalışılmıştır. Bağlamlarına göre verilen anlamların her biri için tek tek kaynak gösterme yoluna gidilmeyip kaynakçada belirtilen kaynaklardan faydalanılmıştır ve bir kısmı için özel olarak belirtme yoluna gidilmiştir.
TEBDİZ projesi altyapısıyla hazırlanan bu sözlük çalışmasında, Fennî Dîvânı'nın söz varlığı ve mana dünyası ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte şairin hayatı, edebi kişiliği, üslubuna da gerek mevcut kaynaklar gerekse Dîvân içeriğinden yola çıkılarak yer verilmiştir. Dolayısıyla bu çalışma, Fennî Dîvân'ının, sözlüğünün hazırlanmasıyla birlikte, kendisinin Klasik Türk Edebiyatına has üslubunun ve dünya görüşünün belirlenmesi bakımından kolaylık sağlayacak bir eser niteliğinde olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Fennî, Fennî Dîvânı Sözlüğü, Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözük, TEBDİZ

Abstract:
This study is based on the Fennî's Dîvân prepared by Ali Şakir Ergin, published in Ankara in 1996; is a glossary created by dealing with words, word groups, compounds, stereo types, proverbs, idioms, Arabic and Persian phrases, etc.
This dictionary reveals both the concordance and the functional glossary of the Fennî's Dîvân. This dictionary, which has been prepared on the platform of TEBDİZ (History and Literature Texts Concordance and Functional Glossary), was organized by extracting, selecting or combining each word of the Divan and determining the dictionary items. Taking into account the meanings in contexts, it was tried to give meanings to the items also by giving number of use, prefixes/suffixes and contexts.  In addition to the meanings of the items, the referred mazmûns, mystical or figurative meanings are also given. For some of them, the special meaning it contains and to whom it was written to, was tried to be given next to the sub-article titles. For each of the meanings given according to their contexts, reference was not shown one by one, but the sources specified in the bibliography were used and it was specified specifically for some of them.
In this dictionary study which is based on the background of TEBDİZ Project, the vocabulary and the meaning world of the Fennî's Dîvân was tried to be revealed. In addition, the life of the poet, his literary personality and his style were also included, through both the content of Divan and the current sources . Therefore, this study, will be considered as a literary work  due to the prepared dictionary of Fennî's Dîvân and making his unique style for Classical Turkish Literature and his point of view towards the World clear.

Keywords: Fennî, Glossary of Fenni's Dîvân, Concordance and Functional Glossary, TEBDİZ