Bulanık ortamda üçlü performans yaklaşımına dayalı sürdürülebilir tedarikçi seçimi
Selection of sustainable suppliers based on triple bottom line in fuzzy environment
Yazar: AHMET DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. UĞUR ÖZCAN
Gazi Üniversitesi / Bilişim Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilişim Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; İşletme = Business Administration

Özet:
Son yıllarda tüm dünyada artan çevre bilinci, sivil toplum örgütlerinin baskısı, yasal düzenlemeler vb. gelişmelerle birlikte, dünyayla entegre olan işletmeler stratejik hedeflerini sürdürülebilir bir anlayışla yeniden tasarlama çalışmaları içerisine girmektedirler. Çünkü günümüzde işletmeler sadece üretilen mal ve hizmetlere göre değil aynı zamanda topluma yarattığı fayda ile de değerlendirilmektedirler.21. yüzyılın getirdiği bu gerçeklerle birlikte işletmelerden beklenen, ekonomik, çevresel ve sosyal boyutlardan oluşan ve üçlü performans yaklaşımı olarak da adlandırılan sürdürülebilirlik yaklaşımını tüm operasyonel süreçlerde uygulanmak üzere ilke haline getirmeleridir. Politik ve ekonomik nedenler, maliyet avantajı, personel ve zaman tasarrufu, nakliye maliyetlerinin ucuzlaması, yeni iletişim teknolojileri vb. nedenlerden dolayı işletmeler bu operasyonel süreçlerden biri olan dış kaynak kullanımına daha fazla yönelmektedirler. Dış kaynak kullanımının en önemli alanlarından birini ise tedarikçi seçimi oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de akü sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin, akü imalatında kullanılan plastik malzemeleri temin ettiği Fransa (1), Bulgaristan (1), Türkiye (3) olmak üzere toplam beş tedarikçisiarasından üçlü performans yaklaşımına dayalı en iyi sürdürülebilir tedarikçi seçimini gerçekleştirmektir. Bu kapsamda öncelikle geniş bir literatür taraması yapılmıştır. Sonra, literatür araştırması, sektör uzmanları ve akademik uzmanlar ile değerlendirme kriterleri belirlenmiştir. Daha sonra birçok kullanım alanı olan doğruluğu ve güvenilirliği ispatlanmış bulanık çok kriterli karar verme yöntemleri (BÇKKV) ile sürdürülebilir tedarikçi seçim problemi (STSP) ele alınarak çözüm gerçekleştirilmiştir.  STSP'nin çözümünde bulanık TOPSIS, bulanık VIKOR ve bulanık TODIM yöntemleri kullanılmıştır. Bu yöntemlerle alternatiflerin sıralaması yapılarak en iyi sürdürülebilir tedarikçi seçimi gerçekleştirilmiştir. Son olarak her bir yöntemden elde edilen uygulama sonuçları Spearmankorelasyon analizi ile karşılaştırılarak aralarındaki ilişki analiz edilmiştir.

Abstract:
Recently, within several emerging developments such as rising global environmental awareness, the pressure of non-governmental organizations, legislative regulations; globally integrated businesses are determined to redesign their strategic goals with a sustainable perspective. Because currently, businesses are evaluated not only by the goods and services they produce, but also by the social benefit they create. Within the realities of the 21st century, those businesses are expected to adopt the sustainability approach; which features economic, environmental and social dimensions and is also known as "triple bottom line approach"; principally in all operational processes. Due to several reasons; such as politics and economics, cost advantage, staff and time savings, fall in transportation costs, new communication technologies etc.; businesses head towards outsourcing, which is one of these operational processes. One of the most important fields of outsourcing is supplier selection. The aim of this study is to select the best sustainable supplier of a business which operates in vehicle battery industry in Turkey among five suppliers; that the business provide the plastic materials used in manufacturing; from France (1), Bulgaria (1) and Turkey (3), based on triple bottom line approach. In this context, firstly an extensive literature review was conducted. Then, the criteria were determined according to the literature review and the evaluations of the sectoral and academic experts. Afterwards, the solution of the sustainable supplier selection problem (SSSP) was performed by using fuzzy multi criteria decision making methods (FMCDM) which have many areas of utilization and proven to be accurate and reliable. Fuzzy TOPSIS, fuzzy VIKOR and fuzzy TODIM methods were used in SSSP solution. Within these methods, the best sustainable supplier selection was performed by sorting the alternatives. Finally, the results of each method were compared and the relationships were analyzed using Spearman correlation analysis.