Selçuklular devrinde Anadolu'nun tarihi coğrafyası
The historical geography of Anatolia in Seljukids
Yazar: HANİFE ÖZYÜREK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET AKŞİT
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Selçuklular = Seljuks ; Selçuklular Dönemi = Seljuks Period ; Tarihi coğrafya = Historical geography ; İdari yapı = Administrative structure ; İskan = Settlement

Özet:
Bu çalışma Selçuklular devrinin iki ana kaynağı olan El-Evamiru'l-Ala'iye Fi'l umuri'l- Ala'iye ile Müsameret-ül-Ahbar'dan elde edilen bilgilerin bir araya getirilmesi ile oluşturulmuştur. Kaynakların verdiği bilgiler doğrultusunda Selçuklular devrinde Anadolu'da var olan tarihi coğrafya belirlenmeye çalışılmıştır. Elde edilen bilgiler devrin tarihi coğrafyasının sürekli yerleşim merkezleri ile geçici yerleşim merkezleri etrafında örgütlendiğini göstermiştir. Birinci bölümde ele alınan sürekli yerleşmeler; şehir, kasaba, nahiye ve köyden ibarettir. Kaynaklardaki veriler doğrultusunda sürekli yerleşim birimlerinden özellikle şehirlerin idari, siyasi, askeri, ticari ve fiziki özelliklerine değinilmiştir. Ayrıca devrin idari, askeri, sosyal ve ticari hadiselerine de zaman zaman yer verilmiştir. Şehir dışındaki idari birimlerin bu tür özelliklerine ulaşılacak bilgiler mevcut değildir. İkinci bölümde ele alınan geçici yerleşmeler ise; yaylak ve kışlak, mezraa, ağıl/kom, menzil-derbend şeklinde örgütlenmiştir. Bazı yaylak ve kışlak alanlarının tarım ve hayvancılık faaliyetleri dışında askeri ve ticari amaçlar için kullanıldığına değinilmiştir. Askeri, ticari ve sosyal amaçlı kullanıldığı anlaşılan menzil-derbend de önemli geçici yerleşim merkezleri olarak ele alınmıştır.ANAHTAR KELİMELER: Selçuklular, Anadolu, tarihi coğrafya, iskân, iskân birimleriABSTRACTThe two main sources of this study is the era of the Seljuks, El-Evamiru'l-Ala'iye Fi'l Umuri'l-Ala'iye and Müsameret-ul-Ahbar obtained by bringing the information to be implemented with. Resources in accordance with the information given in Seljuk Anatolia have been trying to determine the historical geography. Historical geography of the era of information obtained permanent and temporary settlements has been organized around urban centers. The first part dealt with the permanent settlements, cities, towns, township and village consists of. Resources in accordance with the data in the permanent settlement of the city, especially the administrative, political, military, commercial and physical properties are explained. Also transfer the administrative, military, social and commercial events also took place from time to time. Outside of the city administrative unit information to achieve these features are not available. The second section dealt with the temporary settlements, alpine pasture and winter quarters, mezraa, folder was organized in the form of range-derbend. Overwintering areas of alpine pasture and some agricultural and animal husbandry activities is being used for commercial purposes outside the military and has been mentioned. Military, commercial and social purposes were understood to be range-derbend as important has been taken up temporary settlements.KEY WODRS: Seljuks, Anatolia, historical geography, housing, housing units.ÖZETBu çalışma Selçuklular devrinin iki ana kaynağı olan El-Evamiru'l-Ala'iye Fi'l umuri'l- Ala'iye ile Müsameret-ül-Ahbar'dan elde edilen bilgilerin bir araya getirilmesi ile oluşturulmuştur. Kaynakların verdiği bilgiler doğrultusunda Selçuklular devrinde Anadolu'da var olan tarihi coğrafya belirlenmeye çalışılmıştır. Elde edilen bilgiler devrin tarihi coğrafyasının sürekli yerleşim merkezleri ile geçici yerleşim merkezleri etrafında örgütlendiğini göstermiştir. Birinci bölümde ele alınan sürekli yerleşmeler; şehir, kasaba, nahiye ve köyden ibarettir. Kaynaklardaki veriler doğrultusunda sürekli yerleşim birimlerinden özellikle şehirlerin idari, siyasi, askeri, ticari ve fiziki özelliklerine değinilmiştir. Ayrıca devrin idari, askeri, sosyal ve ticari hadiselerine de zaman zaman yer verilmiştir. Şehir dışındaki idari birimlerin bu tür özelliklerine ulaşılacak bilgiler mevcut değildir. İkinci bölümde ele alınan geçici yerleşmeler ise; yaylak ve kışlak, mezraa, ağıl/kom, menzil-derbend şeklinde örgütlenmiştir. Bazı yaylak ve kışlak alanlarının tarım ve hayvancılık faaliyetleri dışında askeri ve ticari amaçlar için kullanıldığına değinilmiştir. Askeri, ticari ve sosyal amaçlı kullanıldığı anlaşılan menzil-derbend de önemli geçici yerleşim merkezleri olarak ele alınmıştır.ANAHTAR KELİMELER: Selçuklular, Anadolu, tarihi coğrafya, iskân, iskân birimleriABSTRACTThe two main sources of this study is the era of the Seljuks, El-Evamiru'l-Ala'iye Fi'l Umuri'l-Ala'iye and Müsameret-ul-Ahbar obtained by bringing the information to be implemented with. Resources in accordance with the information given in Seljuk Anatolia have been trying to determine the historical geography. Historical geography of the era of information obtained permanent and temporary settlements has been organized around urban centers. The first part dealt with the permanent settlements, cities, towns, township and village consists of. Resources in accordance with the data in the permanent settlement of the city, especially the administrative, political, military, commercial and physical properties are explained. Also transfer the administrative, military, social and commercial events also took place from time to time. Outside of the city administrative unit information to achieve these features are not available. The second section dealt with the temporary settlements, alpine pasture and winter quarters, mezraa, folder was organized in the form of range-derbend. Overwintering areas of alpine pasture and some agricultural and animal husbandry activities is being used for commercial purposes outside the military and has been mentioned. Military, commercial and social purposes were understood to be range-derbend as important has been taken up temporary settlements.KEY WODRS: Seljuks, Anatolia, historical geography, housing, housing units.

Abstract:
The two main sources of this study is the era of the Seljuks, El-Evamiru'l-Ala'iye Fi'l Umuri'l-Ala'iye and Müsameret-ul-Ahbar obtained by bringing the information to be implemented with. Resources in accordance with the information given in Seljuk Anatolia have been trying to determine the historical geography. Historical geography of the era of information obtained permanent and temporary settlements has been organized around urban centers. The first part dealt with the permanent settlements, cities, towns, township and village consists of. Resources in accordance with the data in the permanent settlement of the city, especially the administrative, political, military, commercial and physical properties are explained. Also transfer the administrative, military, social and commercial events also took place from time to time. Outside of the city administrative unit information to achieve these features are not available. The second section dealt with the temporary settlements, alpine pasture and winter quarters, mezraa, folder was organized in the form of range-derbend. Overwintering areas of alpine pasture and some agricultural and animal husbandry activities is being used for commercial purposes outside the military and has been mentioned. Military, commercial and social purposes were understood to be range-derbend as important has been taken up temporary settlements.KEY WODRS: Seljuks, Anatolia, historical geography, housing, housing units.