Ergenlerin bilişsel esneklikleri ile akran zorbalığı ve mağduriyeti arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between cognitive flexibility of adolescents and peer bullying and victimization
Yazar: UFUK YILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET BUĞA
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Ergenler = Adolescents ; Mağduriyet = Unjust treatment

Özet:
Bu araştırmanın amacı ergenlerin bilişsel esneklikleri ile akran zorbalığı ve mağduriyeti arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın verileri, Kilis il merkezinde öğrenim gören 1065 lise öğrencisinden elde edilmiştir. Verilerin toplanmasında, "Bilişsel Esneklik Ölçeği Ergen Formu", "Ergen Akran İlişkileri Ölçeği Zorba ve Mağdur Formu" ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Verilerin analizi sürecinde betimsel istatistiklerle birlikte t-testi, ANOVA, post-hoc testlerinden Tukey testi, ikili bağımsız grup karşılaştırmalarında Mann Whitney, ikiden fazla bağımsız grup karşılaştırmasında Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre; ergenlerde bilişsel esneklik düzeyi ile sözel zorbalık, duygusal zorbalık ve fiziksel mağduriyet arasında negatif yönde anlamlı düzeyde ilişki olduğu saptanmıştır. Bazı demografik değişkenlere göre de analizler yapılmış olup yapılan analizler neticesinde cinsiyete göre; erkeklerin sözel ve fiziksel zorbalık düzeyleri kızlara göre daha yüksek, kızların ise duygusal mağduriyet düzeyleri erkeklere göre daha yüksek bulunmuştur. Okul türüne göre; Fen ve Anadolu Lisesi öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeylerinin, Meslek ve İmam Hatip Lisesi öğrencilerine göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. İmam Hatip Lisesi öğrencilerinin sözel ve duygusal zorbalık düzeylerinin Anadolu ve Fen Lisesi öğrencilerine göre daha düşük, duygusal mağduriyet düzeylerinin de Anadolu, Fen ve Meslek Lisesi öğrencilerine göre daha düşük olduğu görülmüştür. Sınıf düzeyine göre; 11. sınıf öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeylerinin 9. ve 10. sınıf öğrencilerine daha düşük olduğu, akran zorbalığı düzeylerinde ise duygusal zorbalık düzeyinin anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır. Ailelerin ekonomik durumuna göre; ekonomik durumu yüksek olan katılımcıların bilişsel esnekliklerinin, düşük ve orta düzeydeki katılımcılara göre daha yüksek olduğu, akran mağduriyeti düzeylerinde ise sözel ve fiziksel mağduriyet düzeylerinin düşük ve orta düzeyde olan katılımcılara göre düşük olduğu bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the relationship between adolescents' cognitive flexibility and peer bullying and victimization. The data of the study were obtained from 1065 high school students studying in Kilis city center. In the collection of the data, "Cognitive Flexibility Scale Adolescent Form", "Adolescent Peer Relations Scale Bully and Victim Form" and "Personal Information Form" were used. During the analysis of the data t-test, ANOVA, Tukey test from post-hoc tests, Mann Whitney test for comparison of two independent groups, Kruskal Wallis test for comparison of more than two independent groups were used together with descriptive statistics. According to the research findings; It was found that there is a negative significant relationship between the level of cognitive flexibility and verbal bullying, emotional bullying, and physical victimization in adolescents. Analyzes were made according to some demographic variables, and as a result of the analyzes made, according to gender; verbal and physical bullying levels of boys were higher than girls, and emotional victimization levels of girls were higher than boys. In terms of the type of school, It was determined that the cognitive flexibility levels of Science and Anatolian High School students were higher than Vocational and Imam Hatip High School students. It was observed that the verbal and emotional bullying levels of the Imam Hatip High School students were lower than the Anatolian and Science High School students, and the emotional victimization levels were lower than the Anatolian, Science and Vocational High School students. According to the grade level; It was determined that the cognitive flexibility levels of the 11th-grade students were lower than the 9th and 10th-grade students, and the emotional bullying level showed a significant difference in the peer bullying levels. According to the economic status of the families; it was found that participants with high economic status had higher cognitive flexibility than participants with low and moderate levels, while verbal and physical victimization levels were lower in peer victimization levels than participants with low and moderate levels.