Ankara'daki barınaklarda bulunan evcil kedilerdeki kene kaynaklı kan protozoonlarının araştırılması
Investigation of tick-borne blood protozoa of domestic cats in shelters in Ankara
Yazar: MERT ARSLANBAŞ
Danışman: PROF. DR. AYŞE SERPİL NALBANTOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Parazitoloji = Parasitology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Keneler, çok çeşitli viral, bakteriyel ve protozoan patojenleri naklederek omurgalı konaklarda hastalıklara neden olan vektörlerdir. Bu patojenler çoğunlukla kenenin kan emmesi sırasında nakledilir ve ayrıca kenenin omurgalı konak tarafından yenmesi vasıtasıyla bulaşan patojenler de mevcuttur. Özellikle dış çevre ve doğal ortamlar ile teması olan kedilerin pire, kene ve kum sinekleri gibi çeşitli arthropodlara ve potansiyel olarak barındırdıkları patojenlere maruz kalma olasılığı yüksektir. Dünya genelindeki evcil kedilerde vektör kaynaklı patojenlerinin epidemiyolojisi genellikle köpeklerinkinden daha az araştırılmış olup kedilerin kene kaynaklı patojenlerin epidemiyolojisi veya ekolojisindeki rolü hakkında bilgiler sınırlıdır. Aynı şekilde kene enfestasyonunun kedilerde köpeklerden daha düşük prevalans göstermesinin yanı sıra, kene kaynaklı patojenlerin bulaşmasının kedilerde köpeklere nazaran göreceli olarak daha sınırlı görüldüğü düşünülmektedir. Kedilerde varlığı bildirilen kene kaynaklı protozoonların başlıcaları Babesia, Hepatozoon ve Cytauxzoon soylarında yer alan türlerdir. 
Bu çalışma ile Türkiye'deki evcil kedilerde hakkında çok sınırlı veri bulunan kene-kaynaklı kan protozoonları üzerine detaylı bir araştırma yapılmıştır. Yapılan çalışma neticesinde Ankara ili sınırları içerisindeki Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne ait olan bir kedi barınağındaki evcil kedilerden (200 kedi) toplanan kan ve kene örneklerinde Babesia spp., Cytauxzoon spp. ve Hepatozoon spp. etkenlerinin varlığı morfolojik ve moleküler olarak araştırılmıştır. Barınaklardaki kedilerde araştırılan protozoon türleri morfolojik ve moleküler olarak identifiye edilmiştir. 6 tane kedi Hepatozoon spp. yönünden pozitiftir ve 2 haplotip bulunmuştur. Bu altı pozitif kediden ikisinin kan frotisinin mikroskobik incelemesinde Hepatozoon gamontlarıyla karşılaşılmıştır. Ayrıca 14 kediden 21 tane Ctenocephalides felis piresi elde edilmiştir. Bu elde edilen sonuçlar ile bölgedeki ve dolayısıyla Türkiye'de var olan türlerin ve haplotiplerin belirlenmesi ve bunların dünyada bulunan diğer türlerle hedef gen düzeylerindeki genetik karşılaştırılması yapılmıştır. Bunun sonucunda elde edilecek veriler ile ilgili etkenlerin moleküler karakterizasyonu yapılmıştır. Yapılan karşılaştırmaların sonucunda tespit edilen patojene ilişkin olarak bölgedeki diğer evcil kedilere karşı potansiyel risk varlığı ortaya konmuştur.

Anahtar Sözcükler: Babesia spp., Cytauxzoon spp., Hepatozoon spp., Kedi, Moleküler Karakterizasyon

Abstract:
Ticks are vectors that cause diseases in vertebrate hosts by transmitting a variety of viral, bacterial, and protozoan pathogens. These pathogens are often transmitted during the tick's blood-feeding, and there are also pathogens transmitted by vertebrate hosts consuming ticks. Cats, especially those with exposure to the external environment and natural habitats, have a high likelihood of exposure to various arthropods such as fleas, ticks, and sand flies, and potentially the pathogens they harbor. The epidemiology of vector-borne pathogens in domestic cats worldwide is generally less studied compared to dogs, and information about the role of ticks in the epidemiology or ecology of cat-borne pathogens is limited. Similarly, it is believed that the prevalence of tick infestation in cats is lower than in dogs, and the transmission of tick-borne pathogens is relatively limited in cats compared to dogs. The major tick-borne protozoans reported in cats include species belonging to the genera Babesia, Hepatozoon, and Cytauxzoon.
This study conducted a detailed investigation on tick-borne blood protozoans in domestic cats in Turkey, where limited data are available. As a result of the study, blood and tick samples collected from domestic cats (200 cats) in a shelter belonging to Ankara Metropolitan Municipality in Ankara province were morphologically and molecularly examined for the presence of agents such as Babesia spp., Cytauxzoon spp., and Hepatozoon spp. The protozoan species investigated in the shelter cats were identified morphologically and molecularly. Six cats tested positive for Hepatozoon spp., and two haplotypes were found. Microscopic examination of blood smears from two of these positive cats revealed Hepatozoon gamonts. Additionally, 21 Ctenocephalides felis fleas were obtained from 14 cats. The obtained results were used to determine the species and haplotypes present in the region and, consequently, in Turkey. Genetic comparisons at target gene levels were made with other species worldwide. As a result of these comparisons, the potential risk of the detected pathogen to other domestic cats in the region was highlighted.

Keywords: Babesia spp., Cat, Cytauxzoon spp., Hepatozoon spp., Molecular Characterization