Acil servise başvuran orta risk sınıfındaki pulmoner tromboemboli hastalarında pulmoner bilgisayarlı tomografi anjiografide (BTPA) ölçülen sağ ventrikül çapı/ sol ventrikul çapı (RVD/ LVD) oranının tedavinin etkinliğini öngörmedeki rolü
The role of the ratio of right ventricular diameter/ left ventricular diameter (RVD/ LVD) measured on pulmonary computed tomography angiography (BTPA) in predicting the effectiveness of treatment in patients with moderate-risk pulmonary thromboembolism admitted to the emergency department
Yazar: EMİR KARAKAYA
Danışman: DOÇ. DR. BEDRİYE MÜGE SÖNMEZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Anjiyografi = Angiography ; Emboli ve tromboz = Embolism and thrombosis ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Tromboembolizm = Thromboembolism ; Ventriküler fonksiyon-sağ = Ventricular function-right ; Ventriküler fonksiyon-sol = Ventricular function-left

Özet:
Amaç: Orta risk grubundaki pulmoner tromboemboli (PTE) hastaları tanımı itibariyle çok geniş bir hasta grubunu kapsamaktadır. Bu hastaların tanı ve prognozunun takibinde bilgisayarlı tomografi pulmoner anjiografi (BTPA) çok önemli yer tutmaktadır. BTPA'da ölçülen RVD/LVD  sağ ventrikül yüklenmesi hakkında bilgi vermektedir. Bu gruptaki hastalarda hemodinamik bozulma riskinden dolayı seçilecek tedavi şekli çok önemlidir. Mevcut ESC 2019 PTE kılavuzunda bu gruptaki hastalara rutin trombolitik tedavi verilmesi, kanama riskinden dolayı önerilmemektedir. Tam veya yarım doz trombolitik ile rutin tedavi ile ilgili çalışmalar hala devam etmektedir. Bu çalışmada amacımız BTPA ile ölçülen RVD/LVD'nin orta risk sınıfındaki PTE hastalarında trombolitik tedavi kararı verilmesi ve bu tedavinin etkinliğini öngörmedeki rolünü ortaya koymaktır.
Gereç ve Yöntem: Retrospektif gözlemsel olarak tasarlanan bu çalışma 31.05.2018 – 31.05.2022 tarihleri arasında, T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği'nde yapıldı. Acil servise başvuran ve BTPA ile PTE tanısı almış olan orta risk sınıfındaki hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik verileri, risk faktörleri, başvuru anındaki vital bulguları, laboratuvar verileri, BTPA görüntüleri HBYS, PACS, ÖBS ve hasta muayene dosyaları incelenerek hasta veri formlarına kaydedildi. BTPA görüntülerinden RVD/LVD hesaplandı. Kaydedilen verilerden PESI hesaplandı. 24 saat, 7 gün ve 30 günlük sağkalım durumları HBYS ve ÖBS üzerinden bulundu. 
Bulgular: Orta risk sınıfındaki 127 hasta çalışmaya dahil edildi. Hasta dağılımı 74 kadın (% 58,3), 53 erkekti (%41,7). Ortalama yaş 67,8±16,8 olarak hesaplandı. 52 hasta (%40,9) orta-düşük risk, 75 hasta (59,1) orta-yüksek risk grubundaydı. 54 hasta trombolitik alan,73 hasta trombolitik almayan gruptaydı. RVD/LVD, trombolitik tedavi alanlarda ortalama 1,35±0,25, almayanlarda ortalama 1,17±0,34 olarak hesaplandı. RVD/LVD ile trombolitik tedavi verilmesi arasında istatiksel anlamlı ilişki bulundu (p<0,001). RVD/LVD ve ölüm arasında anlamlı ilişki bulunmadı (p:0,248). Yoğun bakım ünitesi yatışı ve trombolitik tedavi verilmesi arasında anlamlı ilişki bulundu (p<0,001). Orta-yüksek risk grubu ve trombolitik tedavi arasında anlamlı ilişki bulundu (p<0,001). Trombolitik tedavi verilmesi ve ölüm arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p:0,569). Yoğun bakım ünitesi yatışları ve ölüm arasında anlamlı ilişki bulundu (p:0,001). D–dimer, Laktat, BUN, WBC' nin yüksekliği ve HGB'nin düşüklüğü ile ölüm arasında anlamlı ilişki bulundu (sırasıyla p:0,001, p:0,005, p:0,003, p:0,022, p:0,023). PESI yüksekliği ile ölüm arasında anlamlı ilişki bulundu (p<0,001) En az bir kronik hastalık varlığı, HT varlığı, KBY varlığı, D-dimer, platelet, PESI yüksekliği mortalite ile ilişkili bulundu.
Sonuç: Acil servise başvuran orta risk sınıfına mensup hastalarda BTPA'da ölçülen RVD/LVD, trombolitik verilmesi açısından anlamlı, mortalite açısından anlamsız bulundu. Trombolitik tedavi ile ölüm arasında anlamlı ilişkili saptanmadı. 
Anahtar Kelimeler: BTPA, RVD/LVD, Orta Risk Pulmoner Tromboemboli

Abstract:
Aim: By definition, pulmonary thromboembolism (PTE) patients in the intermediate risk group cover a very wide patient group. Computed tomography pulmonary angiography (CTPA) has a very important place in the diagnosis and follow-up of the prognosis of these patients. RVD/LVD measured in CTPA provides information about right ventricular loading. Because of the risk of hemodynamic deterioration in this group of patients, the type of treatment to be chosen is very important. In the current ESC 2019 PTE guideline, routine thrombolytic therapy is not recommended for patients in this group due to the risk of bleeding. Studies on routine treatment with full or half dose thrombolytics are still ongoing. In this study, our aim is to reveal the role of RVD/LVD measured by BTPA in making the decision of thrombolytic treatment and predicting the effectiveness of this treatment in PTE patients in the intermediate risk class.
Material and Method: This retrospective observational study was conducted between 31.05.2018 - 31.05.2022 in T.C. Ministry of Health, University of Health Sciences, Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital Emergency Medicine Clinic. Patients in the intermediate risk class who applied to the emergency department and were diagnosed with PTE by BTPA were included in the study. Demographic data of the patients, risk factors, vital signs at the time of admission, laboratory data, CTPA images, HBYS, PACS, ÖBS and patient examination files were examined and recorded in patient data forms. RVD/LVD was calculated from BTPA images. PESI was calculated from the recorded data. 24-hour, 7-day and 30-day survival rates were found using HBYS and ÖBS.
Results: 127 patients in the intermediate risk class were included in the study. The distribution of patients was 74 women (58.3%), 53 men (41.7%). The mean age was calculated as 67.8±16.8. 52 patients (40.9%) were in the medium-low risk group, and 75 patients (59.1) were in the medium-high risk group. 54 patients were in the thrombolytic group and 73 patients were in the non-thrombolytic group. The mean RVD/LVD was calculated as 1.35±0.25 in those who received thrombolytic therapy and 1.17±0.34 in those who did not. A statistically significant relationship was found between RVD/LVD and thrombolytic therapy (p<0.001). There was no significant relationship between RVD/LVD and death (p:0.248). A significant relationship was found between intensive care unit admission and thrombolytic therapy (p<0.001). A significant correlation was found between the medium-high risk group and thrombolytic therapy (p<0.001). There was no significant relationship between giving thrombolytic therapy and death (p: 0.569). A significant relationship was found between intensive care unit admissions and death (p:0.001). A significant correlation was found between high D-dimer, Lactate, BUN, WBC, low HGB and death (p:0.001, p:0.005, p:0.003, p:0.022, p:0.023, respectively). A significant correlation was found between high PESI and death (p<0.001). Presence of at least one chronic disease, presence of HT, presence of CRF, D-dimer, platelet, and high PESI were found to be associated with mortality.
Conclusion: RVD/LVD measured in CTPA was found to be significant in terms of thrombolytic administration and insignificant in terms of mortality in middle-risk patients admitted to the emergency department. No significant correlation was found between thrombolytic therapy and death.
Keywords: CTPA, RVD/LVD, Moderate risk pulmonary thromboembolism