Covid-19 salgınıyla yeniden şekillenen iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin makine-imalat sektörü üzerindeki etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of occupational health and safety precautions reshaped by Covid-19 outbreak on the machine-manufacturing sector
Yazar: AZİZCAN KUŞAKLI
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH DEMİR ; DOÇ. DR. ALİ ÖZ
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Makine Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering
Dizin: Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; İş güvenliği = Work safety ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) 2019 verilerine göre istihdam edilen iş gücü 3,3 milyar civarındadır. Yine ILO verilerine göre küresel çapta her yıl yaklaşık 2,78 milyon çalışanın işle ilgili kazalara veya hastalıklara maruz kaldığı tahmin edilmektedir. Başka bir veriye göre de işle ilgili kaza veya hastalık sonucu hayatını kaybeden kişi sayısı günlük ortalama 6.000'den fazladır. Ayrıca, her yıl 374 milyon ölümcül olmayan işle ilgili yaralanma meydana gelmekte ve her bir durumda ortalama 4 günden fazla çalışamama süresi söz konusu olmakta ve yıllık küresel Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'nın %3,94'üne tekabül etmektedir. Ülkemizde ise 1995-2022 yılları arasındaki 28 yıllık veriler incelendiğinde yılda ortalama 1.360 çalışan, son 10 yıllık veriler dikkate alındığında ise 1.673 çalışan iş kazası veya hastalıkları neticesinde hayatını kaybetmektedir. Covid-19 pandemisinin de etkisiyle son yıllarda yaşanan iş kazası veya hastalıkları neticesinde hayatını kaybeden sayısı artmış ve 2020 yılında 2.427, 2021 yılında 2.170, 2022 yılında ise 1.843 çalışan olarak kayıt altına alınmıştır.
Ulusal ve küresel çapta yapılan pek çok çalışma ile iş kazalarının nedenleri araştırılmış olup bir kısmında kazaların büyük oranda güvensiz davranış ve ortamdan kaynaklandığı belirtilmiştir. Yapılan araştırmaların geneline göre iş kazaları en çok insan kaynaklı olarak meydana gelmiştir. Buna binaen, işletmedeki fiziki ortamda alınacak tedbirlerin yanı sıra, bu tedbirlerin çalışanlar tarafından nasıl algılandığı sorusu, iş kazalarının en temel sorununu ortaya koymaktadır.
İşle ilgili kaza ve yaralanmaları en aza indirmek ve bu kaza ve yaralanmaları gerçekleşmeden önce önlemek için sistemli ve bilimsel araştırmalara dayalı olarak kontrol altına almak ve kurallar belirlemek gerekmektedir. Ülkemizde 2012 yılında 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun yürürlüğe girmesi ile çalışan sayısı fark etmeksizin tüm sektörleri kapsayan ortak İSG tedbirleri belirlenmiş ve düzenlenmiştir.
Covid-19 salgınında 4 ay gibi kısa bir süre içerisinde tüm dünyadaki etkilerinden dolayı küresel pandemi ilan edilmiştir. Covid-19 pandemisi nedeniyle tüm çalışma hayatı ciddi şekilde etkilenmiş ve yeni riskler ortaya çıkmıştır. Bu süreçte, işletmelerde işçi sağlığı ve güvenliğin kontrollü ve sağlıklı bir şekilde yürütülmesi için küresel çapta iş sağlığı ve güvenlik kuralları şekillenmiştir.
Bu çalışmada, pandemi döneminde ortaya çıkan çalışma tarzı, alınan tedbirler ve yarattığı riskler sonucu yeniden şekillenen iş sağlığı ve güvenliği hususları; işveren, işçi, iş güvenliği uzmanı ve yöneticiler kapsamında ülkemiz açısından önemli bir sektör olan makine-imalat sektöründe faaliyet gösteren farklı illerde yer alan işletmelere çok yönlü bir anket çalışması düzenlenerek incelenmiştir. Bu anket sonuçları IBM SPSS Statistics 21.0 programı vasıtasıyla istatistiksel hesaplanmış ve çeşitli yaklaşımlar ışığında analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda hedef kitlenin iş sağlığı ve güvenliği açısından Covid-19 pandemisi ve pandemi sonrası döneminde maruz kaldıkları değişim hakkında değerlendirmeler yapılmıştır.

Abstract:
According to 2019 data of the International Labor Organization (ILO), the employed workforce is around 3.3 billion. Again, according to ILO data, it is estimated that approximately 2.78 million employees globally are exposed to work-related accidents or diseases every year. According to another data, the average number of people who die as a result of work-related accidents or diseases is more than 6,000 per day. Additionally, 374 million non-fatal work-related injuries occur each year, resulting in an average of more than 4 days of disability in each case and accounting for 3.94% of annual global Gross Domestic Product. In our country, when the 28-year data between 1995 and 2022 is examined, an average of 1,360 employees per year die, and when the last 10 years of data are taken into account, an average of 1,673 employees per year die as a result of work accidents or diseases. Due to the impact of the Covid-19 pandemic, the number of deaths as a result of work accidents or diseases in recent years has increased and was recorded as 2,427 in 2020, 2,170 in 2021, and 1,843 in 2022.
The causes of work accidents have been investigated in many national and global studies, and some of them have stated that the accidents are largely caused by unsafe behavior and environment. According to the general research, work accidents mostly occur due to human causes. Therefore, in addition to the measures to be taken in the physical environment of the business, the question of how these measures are perceived by employees reveals the most fundamental problem of work accidents.
In order to minimize work-related accidents and injuries and to prevent these accidents and injuries before they occur, it is necessary to take them under control and set rules based on systematic and scientific research. With the number 6331 Occupational Health and Safety Law coming into force in our country in 2012, common OSH measures covering all sectors, regardless of the number of employees, were determined and regulated.
The Covid-19 epidemic has been declared a global pandemic due to its effects all over the world in a short period of 4 months. Due to the Covid-19 pandemic, all working life has been seriously affected and new risks have emerged. In the season, global occupational health and safety precautions have been reshaped to ensure that occupational health and safety in businesses is carried out in a controlled and healthy manner.
In this study, occupational health and safety issues that were reshaped as a result of the working style that emerged during the pandemic period, the measures taken and the risks it created, were examined by organizing a multifaceted survey of employers, workers, occupational safety experts and managers in businesses in different provinces operating in the machinery-manufacturing sector which is an important sector for our country. The results of this survey were calculated statistically using the IBM SPSS Statistics 21.0 program and analyzed in the light of various approaches. As a result of the analyses, evaluations were made about the changes that the target audience was exposed to in terms of occupational health and safety during the Covid-19 pandemic and post-pandemic period.