Soyutlama ve özdeşleyim kuramı üzerinden bir mekan okuması: Sancaklar cami örneği
A space reading through abstraction and emphaty theory: The case of Sandaklar mosque
Yazar: ŞEYMA DUMAN
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN KULOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı sanat tarihi üzerine önemli çıkarımlara ışık tutan Soyutlama ve Özdeşleyim teorisini mimarlık alanında incelemektir. Mimarlık ve psikoloji disiplinlerini ortak paydaya alan bu teori hem mimari okuma çalışmalarına hem de akademik çalışmalara farklı, özgün ve zengin bir yöntem sunmayı hedeflemektedir. Bu amacı gerçekleştirmek için Worringer'in 20. Yüzyılda yazmış olduğu Soyutlama ve Özdeşleyim isimli eserindeki mimarlık ve sanat yorumlarının incelenmesi, yeniden okunması ve kavramsal olarak analiz edilmesi planlanmıştır. Tezin asıl vurgu yapmak istediği nokta, geçmişte yol gösterici olan bu kavramların bugünün mimarisi üzerinden okunabileceğini ortaya koymaktır. Çalışmanın örneklem alanı olan İslam mimarisi, farklı bir boyutuyla ele alınarak teori üzerinden incelenmiş; 21. Yüzyıl camilerinden biri olan Sancaklar Cami'nin farklı üslubu tez kapsamında teoriye bağlı olarak irdelenmiştir.
Yukarıda belirlenen amaçlar doğrultusunda çalışma: Genel Bilgiler, Yapılan Çalışmalar, Bulgular, Tartışma, Sonuçlar ve Öneriler olmak üzere beş başlıkta toplanmıştır. Genel bilgiler bölümünde, çalışmanın amacı, kapsamı, yöntemi, soyutlama ve özdeşleyim (einfühlung) kuramı hakkında genel bilgiler verilmiştir. Yapılan Çalışmalar bölümünde teorinin mimarlık disiplini bağlamında söylemleri irdelenip veri analizi yöntemi ve içerik okuması yöntemi ile elde edilen kavramlar belirlenmiştir. Elde edilen kavramlar örneklem alanı olan Sancaklar Cami örneği üzerinden irdelenmiştir. Bulgular bölümünde caminin analizi kavram başlıkları altında ulaşılan kısa sonuçları ile aktarılmıştır. Tartışma kısmında, elde edilen bulguların nasıl değerlendirildiği ve araştırma kapsamında ne denli şekillendiği konusu üzerinde durulmuştur. Sonuçlar bölümünde, yapılan analiz ve bulgulara ait özet bilgiler aktarılmış; Öneriler kısmında ise, ileride çalışmanın gelişip genişleyebileceği kapsam konusunda fikirler betimlenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Soyutlama ve Özdeşleyim, Wilhelm Worringer, Sancaklar Cami, Mimarlık ve Psikoloji, Üslup Psikolojisi

Abstract:
The purpose of this study is to analyse  the theory of Abrtaction And Empahty (Einfühlung) that sheds light on important implications for art history in the field of architecture. This theory, which takes the disciplines of architecture and psychology to the common denominator, aims to present a different, original and rich method to both architectural reading studies and academic studies. In order to realize this aim, it is planned to examine, re-read and conceptually analyze the interpretations of architecture and art in Worringer's work titled Abstraction and Emphaty written in the 20th century. The main point of the thesis is to reveal that these concepts, which were guiding in the past, can be read through today's architecture. Islamic architecture, which is the sample area of the study, has been analysed with a different dimension and analysed through theory; The different style of Sancaklar Mosque, which is one of the 21st century mosques, has been researched depending on the theory within the scope of the thesis. 
Regarding the purposes identified above, the study consists of five chapters; The General Information, The Achieved Studies, The Findings, The Discussions, The Results and The Proposals. In the General Information, the purpose, scope and method of the study and the general informations about abstraction and empahty (einfühlung) theory has been emphasized. In the Achieved Studies, the discourses of the theory in the context of the architectural discipline were analysed and the concepts obtained by the data analysis method and the content reading method were determined. The concepts obtained were examined through the sample area of Sancaklar Mosque. In the Findings, short results have been given under the concept titles of the case of Sancaklar Mosque. In the Discussions, it has been emphasized that the findings obtained have been evaluated and formed within the scope of the research. In the Results, special information concerning the analyses and findings carried out has been given; Proposals section, views concerning the scope to which the study can extend in the future have been described. 

Key Words: Abstraction and Empathy (Einfühlung), Wilhelm Worringer, Sancaklar Mosque, Architecture and Psychology, Architectural Psychology of Style