Ayamama deresinin Marmara denizine deşarj alanındaki bakteriyolojik kirlilik düzeyinin incelenmesi
Examination of the level of bacteriological pollution in the discharge area of the Ayamama stream to the Marmara sea
Yazar: SEVAN GÜRÜN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYTEN ERDEM
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Biyoloji = Biology ; Mikrobiyoloji = Microbiology

Özet:
İstanbul'u çevreleyen denizler, evsel ve endüstriyel atıklarla ciddi bir kirlenmeye maruz kalmıştır. Özellikle Ayamama Deresi yolu ile Denize ulaşan evsel ve endüstriyel atık sular, içerdiği çok sayıda patojen mikroorganizmalarla ve kimyasal maddelerle insan ve su ortamında yaşayan canlılar için potansiyel bir tehlike oluşturmaktadır. Bu bağlamda bu çalışmada Ayamama Deresi'nin deşarj noktasında Marmara Denizi'ni ne derecede kirlettiğini saptamak üzere Mayıs 2007- Nisan 2008 ayları arasında, Ayamama Deresi'nin deşarj noktası ve çevresindeki altı farklı istasyondan iki hafta da bir deniz suyu örnekleri alınarak fekal koliform, total koliform, fekal streptokok, Salmonella spp., jelatinolitik bakteriler ve total mezofilik aerobik heterotrofik bakteriler yönünden incelenmiştir.Ayrıca deniz suyu kalitesini belirlemek üzere incelenen kirlilik indikatörü bakterilerin birbirleriyle ve onların deniz suyu adaptasyonunu etkileyen deniz suyu sıcaklığı, pH, tuzluluk, çözünmüş oksijen miktarı gibi çevresel faktörler ile indikatör bakterilerin bulunuşu arasında bir ilişki olup olmadığı araştırılmıştır.Örnek alınan yedi bölgede de altı grup bakterinin aynı anda ürediği ve genellikle bulunan sayısal değerlerin deniz suyu kalite standartlarının üzerinde olduğu saptanmıştır. İncelenen yedi bölge içinde en iyi durumda olan bölgenin 6 numaralı istasyon, en kirli bölgenin ise 1 numaralı istasyon olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda, indikatör bakteri sayısının aylara ve mevsimlere göre dağılımlarının bölgelere bağlı olarak değişkenlik gösterdiği saptanmıştır. Yıl boyunca, iklim koşulları ve çevresel parametrelerde ciddi değişimler yaşanmasına rağmen Ayamama Deresi'nin deşarj noktasında bakteriyolojik kirlilik yükünün her zaman sabit kaldığı görülmüştür. Ayrıca istasyonların bakteriyolojik kirlilik açısından benzerliğini saptamak üzere kümeleme analizi yapılmış, kümeleme analizi sonucu elde edilen dendogramlardan 3, 4, 5 ve 7 numaralı istasyonların fekal koliform, total koliform, fekal streptokok ve Salmonella spp. sayıları açısından birinci derecede, 6 numaralı istasyonun ise belirtilen istasyonlarda genellikle ikinci derecede benzerlik gösterdiği saptanmıştır.

Abstract:
The seas surrounding Istanbul exposes to serious pollution problems caused by domestic and industrial wastes. Especially, pathogenic microorganisms and chemical materials, which found in domestic and industrial wastes that introduce to the sea via Ayamama stream forms a potential risk for humans and living organisms inhabiting marine environment. In this sense, in the current study seawater samples were taken from Ayamama stream?s discharge point and from around of its six different areas every 15 days, and were examined in terms of bacteria such as faecal coliform, total coliform, faecal streptococci, Salmonella spp. and total mezophilic aerobic heterotrophic bacteria from May 2007 to April 2008.Furthermore, it has been investigated that whether there is a relationship between the existence of pollution indicator bacteria which were used in order to examine seawater quality and enviromental factors such as seawater temperature, salinity, pH, the amount of dissolved oxygen that the adaptation of bacteria to seawater and to each other.It is found that in all of the seven areas from which samples were taken, five groups of bacteria proliferate simultaneously, and that numerical consequences found are over seawater quality standards. It is found that the area in the best condition is the 6th station and the worst one is 1st station. Also, it is determined that the number of indicator bacteria show difference depending on months and seasons. Although, along the study period, considerable changes has been done at climate condition and environmental parameters at Ayamama stream?s discharge point, it has been revealed that bacteriological pollution is constant. Furthermore, a hierarchical ascendant cluster analysis was used to classify the sampling stations into similar grups. Dendograms obtained from cluster analysis has revealed that 3th, 4th, 5th and 7th stations were similar at the first level in terms of the number of faecal coliform, total coliform, faecal streptococci and Salmonella spp. However, 6th station was similar at the second level with 3th, 4th, 5th and 7th stations.Statistical analysis showed that there is no significant relationship among seawater temperature, dissolved oxygen amount and seawater salinity and the number of indicator bacteria. However, it has been determined that there is a significant relationship between the number of indicator bacteria and the presence of Salmonella spp.