İstihdam yaratma ve yoksullukla mücadele politikası aracı olarak mikrokredi uygulamalarının etkinliği: Tokat ili örneği
The efficient of microcredit applications as a means of employment creati̇ng and struggle against poverty: Tokat example
Yazar: ÖZLEM DEMİR
Danışman: PROF. DR. AYDIN BAŞBUĞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonomi = Economics ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Krediler = Credits ; Mikro kredi = Micro credit ; Tokat = Tokat ; Yoksulluk = Poverty ; İstihdam = Employment ; İstihdam politikaları = Employment policies ; İşsizlikle mücadele politikaları = Unemployment struggle policies

Özet:
Yoksulluk genel olarak gelir yetersizliği şeklinde ifade edilse de farklı değişkenleri içine alan çok yönlü bir sosyal olgudur. Yoksulluk sorunu ve yoksulluk sorununa ilişkin çözüm yolları sosyal bilimler alanında üzerinde durulan önemli konulardan biridir. Son yıllarda yoksulluk sorununa çözüm yolu olarak önem kazanan uygulamalardan biri de mikrokredi sistemidir. Dar gelirli kadınların güçlenmesine yönelik verilen bu kredilerin aynı zamanda istihdam yaratma amacı da bulunmaktadır. Bu anlamda çalışmanın amacı, mikrokredi uygulamalarının yoksulluk ve istihdam yaratma aracı olarak etkinlik düzeyinin belirlenmesi ve mikrokredi sisteminin analiz edilmesidir.  Çalışmada öncelikle yoksulluk, istihdam ve mikrokredi kavramları tüm detayları ile açıklanarak çalışmanın alt yapısı oluşturulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünü saha araştırması oluşturmaktadır. Tokat ili merkezinde tarama tekniği kullanılarak yapılan saha araştırması ile mikrokredi uygulamalarının etkinliğini ölçen bir ölçek geliştirilmesine, sistemin olumlu ve olumsuz yanlarının belirlenmesine ve üyelerin demografik ve sosyo-ekonomik özellikleri tespit edilmesine çalışılmıştır. Araştırma kapsamında, Tokat ili örneğinden hareketle mikrokredi uygulamalarının etkinliği ortaya konulması amacı ile çalışmada "Mikrokredi Ekinliği Ölçeği" geliştirilmiştir. Ölçeğin güvenirlik katsayısı 0,862 olarak hesaplanmış ve bu sonuca göre ölçek, yüksek derecede güvenilir olup, varyansın %56,66'sını açıklamaktadır. Bu anlamda geliştirilen ölçeğin mikrokredi çalışmaları alanında kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu söylenebilir. Çalışmada ölçek dört alt boyutlu olarak şekillenmiştir. Mikrokredi Etkin Ölçeği; Ekonomik Güçlenme/Yaşam Kalitesi (EGYK) boyutu, İstihdam Yaratma  (İY) boyutu, Mikrokredi Sisteminin Uygulanma (MSU) boyutu ve Kendini Gerçekleştirme/Sosyo-psikolojik (KGSP) boyut olarak dört alt boyutludur. Geliştirilmiş olan ölçek sonuçlarına göre mikrokredi sisteminin toplam etkinlik düzeyi %65,01 olarak hesaplanmıştır. Yani sistem %65,01 oranında başarılıdır. Alt boyutların aldıkları puanlar açısından etkinlik düzeyleri ise şöyledir: MSU %71,61, KGSP %71,09, EGYK %54,08 ve İY ise   %52,24'tür.   Bu bulgulara göre, mikrokredi uygulamalarının asıl amacı olan yoksullukla mücadele ve istihdam yaratma etkinliği sınırlı düzeyde kalırken, sistemin uygulanma etkinliği ve kendini gerçekleştirme/sosyo-psikolojik özelikler kapsamında daha etkin bir yapı gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler : Mikrokredi, Mikrofinansman, Yoksulluk, Yoksullukla Mücadele, İstihdam

Abstract:
Poverty consisting of different variables is a versatile social event, also generally expresses as lack of income. In the field of social sciences, the problem of poverty and the solutions related to poverty problem are the important issues. In recent years, microcredit system becomes important as a solution to poverty. Credits given to poor women have also the aim of employment creating. In this sense, the aim of study is to determine level of the efficient of microcredit applications as a means of employment creating and struggle against poverty and to analyse microcredit system. In the study, primarily, explained concepts of poverty, employment and microcredit in detail, substructure of the study is constituted. The second section of the study is field research.  Developing of a scale measuring the efficient of microcredit applications with field research, survey method in the centre of Tokat and specifying of positive and negative sides of system and determining of demographic and socio-economic characteristics of members have been aimed. To reveal the efficient of microcredit applications within study in Tokat, "Microcredit Effecient Scale" is developed. The reliability coeffecient of scale is 0,862. According to this result, this scale is highly reliable and explains 56,66 percent of variance. In this context, developed scale is a valid and reliable measurment tool  being able to used in microcredit studies. Microcredit Effecient Scale consists of four sub-dimensions, Economic Empowerment/Quality of Life (EEQL) dimension, Employment Genereation (EG) dimension, Implementation of Microcredit System dimension (IMS) and Self-Realization/Socio-Psychologic (SRSP) dimension. According to scale results, the total efficient level of microcredit system is 65,01 percent.  In other words, the achievement ratio of system is 65,01 percent. The efficient levels of sub-dimensions are EEQL 71,61%, EG 71,09%, IMS 54,08%, SRSP 52,24%. According to these findings, the efficient of struggle against poverty and employment generation that are major aim of microcredit applications is limited. The implementation efficient of system and the efficient of self-realization/socio-psychologic are more efficient according to the other sub-dimensions.

Key Words : Microcredit, Microfinance, Poverty, Struggle Against Poverty,Employment