Türk romanında arzunun görüngüsü
The phenomenon of desire in Turkish novel
Yazar: ÖMRİYE BAYRAK
Danışman: PROF. DR. ŞAHİKA KARACA
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Arzu = Desire ; Edebiyat = Literature ; Felsefe = Philosophy ; Psikanaliz = Psychoanalysis ; Roman = Novel ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Arzu, felsefeden psikolojiye, sanattan edebiyata kadar birçok alanda üzerinde durulan kavramlardan biridir. Felsefe ve psikoloji yıllardır arzu kavramıyla yakından ilgilenmişse de öne sürülen görüşler edebiyat açısından kapsamlı olarak ele alınmamıştır. Bireyin ruhsal dünyasını anlamak için ortaya çıkan psikoloji daha özelinde ise psikanaliz insanların bilinçdışı arzulara sahip olduğunu ileri sürer. Psikanaliz bireyin arzularını anlamak için uğraşırken edebiyat da bunu anlatmak için çabalar. Bu çalışmada felsefe, psikanaliz ve edebiyatın ortak alanı olan arzunun ortaya çıkışı ve öznenin kurulumundaki yeri Türk romanlarından hareketle tespit edilmeye çalışılmıştır. 
Bu çalışmanın amacı Türk romanlarından seçilen örneklerden yola çıkarak arzuyu farklı açılardan değerlendirmektir.  Bu amaç doğrultusunda arzunun günlük, felsefi ve psikanalitik anlamlarına değinilmiş, daha sonra arzunun Türk romanlarında görünümüne belli açılardan yaklaşılmıştır. Çalışmada Halide Edip Adıvar, Yusuf Atılgan, Erhan Bener, Tezer Özlü, Murathan Mungan'ın romanlarından yararlanılmıştır. Böylece çalışmada Milli Edebiyat Döneminden başlayarak 2002'ye kadar yazılmış Türk romanlarında arzunun çeşitli şekillerdeki ifadesi çözümlenmiştir. Ele alınan romanlarda arzunun görünümleri tespit edilerek toplumsal hayattaki etkileri üzerinde durulmuştur. Bu çalışmada arzunun ortaya çıkışıyla ilgili kavramlar anlatılırken bireyin kendiyle ve toplumla uyumu üzerinde durulmuştur. Çünkü öznenin kuruluşunda arzunun işlevi büyüktür. Değişen dünyayla birlikte düşünen bir varlık olan özne de yerini arzulayan konumundaki özneye bırakmıştır. Bu noktada da sözü edilen özne bilginin değil bilinçdışının öznesi olacaktır.  


Anahtar Kelimeler: Arzu, Türk Romanı, Psikanaliz, Felsefe, Edebiyat.

Abstract:
Desire is one of the concepts that are emphasized in many fields from philosophy to psychology, from art to literature. Although philosophy and psychology have been closely interested in the concept of desire for years, the views put forward have not been comprehensively discussed in terms of literature. Psychology, which emerged to understand the spiritual world of the individual, and more specifically, psychoanalysis argues that people have unconscious desires. While psychoanalysis tries to understand the desires of the individual, literature tries to explain it. In this study, the emergence of desire, which is the common area of philosophy, psychoanalysis and literature, and its place in the construction of the subject have been tried to be determined based on Turkish novels.

The aim of this study is to evaluate the desire from different perspectives based on the examples selected from the Turkish novels. For this purpose, the daily, philosophical and psychoanalytical meanings of desire are mentioned, and then the appearance of desire in Turkish novels is approached from certain angles. The novels of Halide Edip Adıvar, Yusuf Atılgan, Erhan Bener, Tezer Özlü and Murathan Mungan were used in the study. Thus, the expression of desire in various forms in Turkish novels written from the National Literature Period until 2002 has been analyzed. In the novels discussed, the effects of desire on social life have been emphasized by determining the appearances of desire. In this study, while explaining the concepts related to the emergence of desire, the harmony of the individual with himself and the society is stressed because the function of desire is great in the constitution of the subject. The subject, which is a thinking being with the changing world, has also left its place to the subject in the position of desire. At this point, the subject mentioned will not be the subject of knowledge, but the subject of the unconscious.

Keywords: Desire, Turkish Novel, Psychoanalysis, Philosophy, Literature.