Eğitim ve kültür ideali olarak paideia
Paideia as the ideal of education and culture
Yazar: PELİN ÖZDEMİR TAŞDELEN
Danışman: PROF. DR. HASAN HALUK ERDEM
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimin Felsefi, Sosyal ve Tarihi Temelleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Paideia = Paideia

Özet:
Mevcut tez, iki temel araştırma problemi ve bunların açıldığı alt problemler doğrultusunda yürütülmüş olan nitel bir araştırmadır. Literatür taraması modelinin benimsendiği araştırmada, öncelikle, Antik Yunan Paideiasının Werner Jaeger'in düşüncesindeki zamansal kimliğinin açığa çıkarılması amaçlanmıştır. Bu amacı tamamlayan ikinci amaç ise; zamansal kimliği açığa çıkarılan bu idealin etkilerinin farklı kavramsallaştırma ve eğitim yaklaşımları ile günümüze nasıl ulaşmış olduğunun incelenmesidir. Çalışmanın başlıca önemi, ulusal literatürde daha önce kapsamlı olarak çalışılmamış olan Werner Jaeger'in üç ciltlik Paideia çalışmasının derinlemesine çözümlenmesidir. Ayrıca bu çalışma, Antik Yunan Paideiasını, Arkaik Yunanistan döneminden başlayarak günümüz eğitimine doğru uzanan etkileri ile birlikte kronolojik bir bağlamda araştırması bakımından özgün bir nitelik taşımaktadır. 
Roma dönemi Humanitas'ı, Rönesans Hümanizmi, Alman Bildung'u ve onun devamını temsil eden Werner Jaeger'in Paideia projesi, hatta yirminci yüzyılda Mortimer Adler'in öncülüğünde başlatılan Paideia Önerisi de dahil olmak üzere, tarih boyunca yapılan başlıca eğitim ve kültür çağrılarının kesişme noktasının, Antik Yunan Paideia ideali olduğu görülmektedir. Homeros'un aristokratik eğitim idealinden başlayarak Platon'un felsefi kültür idealine doğru yükselen uzun tarihsel serüvende, Antik Yunan Paideiasının "ideal insan" karakteri düşüncesinin başlıca dört temel kavram etrafında şekillenmiş olduğu açığa çıkmaktadır: areté, kalokagathia, phronésis ve eudaimonia. Kendisi de bir ideal olan Antik Yunan Paideiası; evrensel değerlerin birliğinde ifadesini bulan ortak bir areté ideali ve bireyin doğasının bütünlüğünü kültürle anlamlandıran kalokagathia ideali olmak üzere birbirini tamamlayan iki temel idealden oluşmaktadır. Bu idealleri gerçekleştirmiş insanın doğru eylemde bulunması; onun pratik bilgeliğini temsil eden phronésis idealidir. Bu üç idealin gerçekleştirilmesinin nihai ödülü ise; bireysel düzlemde insanın, evrensel düzlemde ise insanlığın gerçekleştirilmesine açılarak her iki düzlemde de kusursuz mutluluğu temsil eden eudaimonia'dır. Her biri paideia gibi birer ideali temsil eden bu kavramlar ile paideia arasında iki yönlü ve doğrusal bir ilişki bulunmaktadır. Buna göre bu ideallerin tanımlarında değişme ve dönüşme oldukça paideia ideali de aynı yönde değişip dönüşmüştür. Benzer bir şekilde, paideia düzeyinde gerçekleşen herhangi bir alçalma ya da yükselme ise, bu idealleri doğrudan etkilemiştir. Hümanist bir eğitim ve kültür ideali olan paideia'nın gerçek kimliğini anlayabilmek, onu kendi tarihsel ve kültürel bağlamında bir bütün olarak incelemeyi gerektirmektedir.

Abstract:
The present thesis is a qualitative study conducted in line with two main research problems and the sub-problems derived from them. In the study, in which literature review model is adopted, it is primarily aimed to reveal the historical identity of Ancient Greek Paideia in Werner Jaeger's thought. The secondary aim, which complements the first one, is to study how the influences of this ideal, whose historical identity has been revealed, have reached the present day through different conceptualizations and educational approaches. The main significance of this study lies in its in-depth analysis of Werner Jaeger's three-volume work, Paideia, which has not been extensively studied in national literature before. Additionally, this study possesses a distinctive quality in that it researches Ancient Greek Paideia within a chronological context that begins with the Archaic period of Greece and extends toward contemporary education, along with its influences. 
It is observed that the intersection of the major educational and cultural appeals throughout history – including Roman Humanitas, Renaissance Humanism, German Bildung and Werner Jaeger's Paideia project that represents its continuation, and even the Paideia Proposal initiated in the twentieth century under the leadership of Mortimer Adler – has been the ideal of Ancient Greek Paideia. In the long historical journey that ascends from Homer's aristocratic ideal of education to Plato's philosophical ideal of culture, it comes out that the conception of the "ideal human" character within the framework of Ancient Greek Paideia has been shaped around four fundamental concepts: areté, kalokagathia, phronésis, and eudaimonia. The Ancient Greek Paideia, itself an ideal, consists of two complementary ideals: the ideal of areté, which finds its expression in the unity of universal values, and the ideal of kalokagathia, which gives meaning to the integrity of an individual's nature through culture. The proper action taken by the individual who has realized these ideals embodies the ideal of phronésis, which represents their practical wisdom. The ultimate reward for realizing these ideals is eudaimonia, representing excellent happiness on both the individual level, through the actualisation of the person, and the universal level, through the actualisation of humanity. There is a two-way and linear relationship between these concepts, each of which represents an ideal like paideia, and the concept of paideia itself. Accordingly, as the definitions of these ideals have changed and transformed, the ideal of paideia has also changed and transformed in the same direction. Similarly, any decline or rise within the realm of paideia has directly impacted these ideals. Comprehending the true identity of paideia, which is a humanist ideal of education and culture, requires examining it as a whole within its own historical and cultural context.