Alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri için değerlendirmede Türkiye'deki mevcut sistemlere genel bakış ve öneriler
An overview and recommendations for current systems inTurkey for assessment in alternative and augmentativecommunication systems
Yazar: BETÜL SAZOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ N. EVRA GÜNHAN ŞENOL
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapistliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dil ve Konuşma Terapisi = Language and Speech Therapy

Özet:
Alternatif ve destekleyici iletişim sistemleri (ADİS) farklı engel gruplarının iletişim ihtiyaçlarını destekleyerek iletişim partnerleriyle iletişim kurmaları için kullanılan her türlü araç, sistem ve stratejiyi kapsamaktadır. Kişiye uygun ADİS adaptasyonunu sağlamaktan sorumlu birincil sağlık meslek mensubu dil ve konuşma terapistleridir. Bu araştırmada, dil ve konuşma terapistlerinin (DKT) Türkiye'deki ADİS deneyimlerine yönelik bakış açıları ve ADİS değerlendirme sürecine dahil edilen formun bakış açılarına etkisi incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır. 9 DKT ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış, görüşmelere farklı yaş ve tanı gruplarından ADİS kullanıcılarının katkılarıyla hazırlanan "İletişim, Dil ve Konuşma & ADİS Değerlendirme Formu" dahil edilmiştir. İlgili form ve ADİS kullanıcılarının videoları ile iletişim süreçleri ve ADİS kullanımı değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA 24 programıyla tematik analize tabi tutulmuştur. 5 tema 12 alt tema elde edilmiştir. DKT'lerin ADİS deneyimlemeye istekli ancak toplumsal, politik ve eğitsel birçok durumdan etkilendikleri görülmüştür. Karmaşık iletişim ihtiyacı olan kişilerin, ADİS edinmeleri için DKT'ler başta olmak üzere aileler, uzmanlar ve toplum düzeyinde çalışmalar yapılması gerekmektedir. Araştırmanın bulguları alan yazın çerçevesinde tartışılmıştır. Türkiye'de ADİS kullanımının yaygınlaştırılması ve bu alandaki kaynakların artırılması, karmaşık iletişim ihtiyaçları olan kişilerin iletişim haklarına erişimlerini olumlu yönde etkileyecektir. Bu sebeple gelecekteki araştırmalar, ülkemizde ADİS'i geliştirmek için DKT'ler ile yapılacak tüm çalışmalara ek olarak iletişim ortakları, uzmanlar ve toplumsal farkındalık çalışmalarının, sağlık politikaları ile ilgi düzenlemelerin ve var olan ADİS'lerin geliştirilip çeşitlendirilmesi üzerine odaklanmalıdır.   
Anahtar kelimeler: Alternatif İletişim, Değerlendirme, Destekleyici İletişim Dil ve Konuşma Terapisi, Karmaşık İletişim İhtiyaçları

Abstract:
Alternative and augmentative communication systems (AAC) encompass all tools, systems, and strategies used to support the communication needs of various disability groups, enabling communication with their partners. Speech and language therapists (SLTs) are the primary professionals responsible for ensuring appropriate AAC adaptation. This research examines SLTs' perspectives on their AAC experiences in Turkey and the impact of the assessment form on these perspectives. A qualitative case study method was used. Semi-structured interviews were conducted with nine SLTs, and the "Communication, Language, and Speech & AAC Assessment Form," prepared with contributions from AAC users of various ages and diagnostic groups, was included. Communication processes and AAC usage were evaluated using the form and videos of AAC users. Data were analyzed thematically using MAXQDA 24, identifying five themes and twelve sub-themes. SLTs were found to be willing to experience AAC but were affected by societal, political, and educational factors. Efforts are needed at family, expert, and community levels, especially by SLTs, for individuals with complex communication needs to acquire AAC. The research findings were discussed within the literature framework. Expanding AAC use in Turkey and increasing resources will positively affect the communication rights of individuals with complex needs. Future research should focus on developing AAC in collaboration with SLTs, communication partners, experts, societal awareness, health policies, and enhancing existing AACs.
Keywords: Alternative Communication, Assessment, Augmentative Communication, Speech and Language Therapy, Complex Communication Needs