Multipl miyelomlu hastalara verilen eğitimin semptom şiddeti üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of education given to patients with multiple myeloma on symptom severity
Yazar: CAN LAFÇI
Danışman: DOÇ. DR. ÖZNUR USTA YEŞİLBALKAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hematoloji = Hematology ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Bortezomib = Bortezomib ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Hematoloji = Hematology ; Hematolojik neoplazmlar = Hematologic neoplasms ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Multipl miyelom = Multiple myeloma ; Neoplazmlar = Neoplasms ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Multipl Miyelomlu Hastalara Verilen Eğitimin Semptom Şiddeti Üzerine Etkisinin İncelenmesi
Amaç: Multipl Miyelom (MM), monoklonal plazma hücrelerinin neoplastik bir proliferasyonu ile karakterize, B hücresinden kökenli bir hematolojik malignitedir. Yeni tanı ve refrakter MM hastalarında bir proteazom inhibitörü olan Bortezomib, sıklıkla kullanılan bir yeni kemoterapi ajanıdır. Hasta için önemli yararlanımlarına karşın bu ajan anemi, trombositopeni, periferal nöropati, gastrointestinal rahatsızlıklar gibi birçok semptomlara neden olabilmektedir. Buna dayanarak çalışmada MM hastalarına bu semptomların yönetimi konusunda eğitim verilmesinin tedavi ilişkili semptomlara etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Yöntem: Yarı deneysel araştırma türündeki bu çalışmaya yazılı ve görsel materyaller ile desteklenerek eğitim alan 20 uygulama grubu ile sadece rutin bakım uygulanan 20 kontrol grubu hastası olmak üzere randomize seçilen, toplam 40 MM hastası dahil edilmiştir. Hastaların sosyo-demografik özellikleri birey tanıtım formu ile edinilmiştir. Hastalardan eğitim/ tedavi öncesi (Z1), 21. günü (Z2) ve 63. günü (Z3) semptom izlem formu ve bortezomib ilişkili toksisite izlem formu araçları ile veriler toplanmıştır. Gruplar arası karşılaştırmalar istatistiksel olarak Mann-Whitney U nonparametrik, ya da Bağımsız değişkenler t parametrik test kullanılmıştır. P<0,05 istatistiksel anlamlı kabul edilmiştir. 
Bulgular: Gruplar arasında sosyo-demografik özellikler açısından fark yoktur (p>0,05). Kontrol grubu hastaları daha fazla sigara kullanmaktadır. Gruplar arasında kalsiyum, platelet, hemoglobin, nötrofil ve eritrosit açısından fark görülmezken, kendi içinde zamana bağlı platelet sayısındaki azalma dikkat çekmektedir. Her iki grupta da zamana bağlı abdominal ağrı mevcut ya da artmaktadır. Diyare ve konstipasyon görülme sıklığı bakımından eğitim alan grupta zamanla azaldığı görülmektedir. Eğitimin anemi üzerine azaltıcı etkisi bulunmazken duyusal ve motor nöropati, bulantı ve kusma ile dispne şiddetini azaltıcı etkisi tespit edilmiştir. 
Sonuç: Sonuç olarak MM seyrine ve sağkalıma olumlu etkisi olan Bortezomib tedavisinde, hastayı sıklıkla karşılaşılan kemoterapi ilişkili semptomlardan koruma ya da bunları azaltma konusunda verilecek eğitimin etkili ve yararlı olduğu görülmektedir. Bu bulguların daha geniş olgu serilerinde ve daha uzun izlemler ile takibi sonraki çalışmalar için önerilmektedir. 
ANAHTAR KELİMELER: Multipl miyelom, Bortezomib, Eğitim, Kemoterapi Kaynaklı Semptomlar

Abstract:
ABSTRACT
Investigation of the Effect of Education Given to Patients with Multiple Myeloma on Symptom Severity
Objective: Multiple Myeloma (MM) is a B cell-derived hematological malignancy characterized by a neoplastic proliferation of monoclonal plasma cells. Bortezomib, a proteasome inhibitor is a frequently used new chemotherapy agent in newly diagnosed and refractory MM patients, Despite significant benefits for the patient, this agent can cause many symptoms such as anemia, thrombocytopenia, peripheral neuropathy, gastrointestinal disorders. Based on this, it was aimed to evaluate the effect of education on the management of these MM related symptoms. 
Method: A total of 40 MM patients randomly selected, including 20 control groups, who were administered only routine care and 20 experimental group who took education, in this semi-experimental study. The socio-demographic characteristics of the patients were obtained through an individual identification form. Data were collected by means of symptom follow-up form and bortezomib-associated toxicity monitoring form on pre-education / treatment (Z1) and also on day 21th (Z2) and day 63th (Z3). Mann-Whitney U nonparametric or independent variables t parametric tests were used to compare data between groups. P <0.05 was considered statistically significant.
Results: There was no difference in terms of socio-demographic characteristics between the groups (p> 0.05). The control group patients were found to be smoking more cigarettes. While there is no difference between the groups in terms of calcium, platelet, hemoglobin, neutrophil and erythrocyte, the decrease in the number of time-dependent platelets was noteworthy. In both groups, time-related abdominal pain was existing or increased. Diarrhea and constipation in terms of the frequency were decreased in time in the education group. While the education had no reducing effect on anemia, sensory and motor neuropathy, nausea and vomiting and dyspnea severity were found to be decreased as a result.
Conclusion: In conclusion, the symptom management education for Bortezomib treatment, which has a positive effect on MM course and survival, was found to be effective and beneficial in the prevention or decreasing for patients with chemotherapy related symptoms. The follow-up of these findings with larger sample size and longer follow-up duration are recommended for further studies.
KEY WORDS: Multiple Myeloma, Bortezomib, Education, Chemotherapy associated symptoms