Diyabetes mellituslu hastalarda diyabetik ayak gelişme riski ile ilişkili faktörlerin araştırılması
Investigation of the factors related to the risk of diabetic foot development in patients with diabetes mellitus
Yazar: DUYGU ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. EBRU KARACA UMAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Ayak = Foot ; Ayak hastalıkları = Foot diseases ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Elektrofizyoloji = Electrophysiology ; Radyografi = Radiography ; Risk faktörleri = Risk factors ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Amaç: Çalışmamızda diyabetli hastalarda; hastaların demografik ve hastalık karakteristikleri ile klinik, laboratuvar, elektrofizyolojik, radyolojik ve ultrasonografik yöntemlerle değerlendirilen özelliklerinin diyabetik ayak gelişme riski ciddiyeti ile ilişkili olup olmadığının araştırılması amaçlandı. 

Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ağustos 2020-Aralık 2020 tarihleri arasında diyabet tanısı olan, çeşitli yakınmalarla fiziksel tıp ve rehabilitasyon kliniğinde veya polikliniğinde tedavi gören dahil edilme kriterlerini karşılayan 91 hasta alındı. Demografik bulgular (yaş, vücut kitle indeksi (VKI), komorbidite, eğitim durumu) hastalık karakteristikleri(diyabet tanı süresi ve tipi, diyabetik retinopati(DM-RP), nefropati(DM-NP) ve nöropati(DM-PNP)) ve her iki ayak (eklem hareket açıklığı, duyu muayenesi, aşiltendon refleksi) semptom varlığına bakılmaksızın değerlendirildi. Hastalar klinik değerlendirme ölçekleri ile değerlendirildi (vizüel analog skala(VAS), the Leeds assessment of neuropathic symptoms and signs (LANSS), Nottingham sağlık profili(NHP), Ferrans&Powers hayat kalitesi değerlendirme ölçeği diyabet versiyonu(FPQOL-DM)). Hastalar International working group on the diabetic foot (IWGDF) risk sınıflamasına göre gruplara ayrıldı. Hastaların laboratuar (açlık kan şekeri(AKŞ), glikolize hemoglobin(HbA1c), homa indeksi, c-peptid), elektrofizyolojik (sempatik deri yanıtı(SDY), radyolojik(halluksvalgus açısı (HVA),Meary açısı, kalkaneal açı)  ve ultrasonografik (aşiltendonu(AT), plantarfasia(PF), plantarfatpad ve fleksör hallusis longus(FHL) tendonu ile birinci metatarsofalengeal eklem (1.MTP)) değerlendirmeleri yapıldı. Hastaların IWGDF risk seviyesine göre gruplar tüm değerlendirme parametreleri bakımından karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 91 hastaların yaş ortalaması 62.69±9.24 yıl idi. Hastaların 70'i (%76.9) kadın, 21'i (%23.1) erkek idi. Hastalar IWGDF risk ciddiyetine göre gruplandırıldığında; 41'i (%45.1) "çok düşük risk (ÇDR)" ,12'si (%13.2) "düşük risk (DR)", 22'si (%24.2) "orta risk (OR)" ve 16'sı (17.6) "yüksek risk (YR)" grubunda idi.
Çalışma sonucunda; ileri yaş, DM-RP, DM-NP ve DM-PNP varlığı, yüksek LANSS skoru, eklem kısıtlılığı, monofilaman duyu muayenesinde bozukluk, AKŞ ve HbA1c yüksekliği, SDY yokluğu, AT, PF ve FHL tendon kalınlığında artış ve yüksek HVA değerinin yüksek diyabetik ayak riskinde (YR) diğer risk gruplarına göre anlamlı yüksek olduğu bulundu. Özellikle PF kalınlığında bu artış daha belirgin idi.  
Sonuç: Diyabetik ayak ülseri diyabetin önlenebilir ve çok ciddi sonuçlara neden olan majör bir komplikasyonudur. İleri yaşta olmak, diyabetin diğer mikrovasküler komplikasyonlarına sahip olmak, yüksek nöropatik ağrı skoru, kötü glisemik kontrol, eklem kısıtlılığı, bozulmuş duyu, SDY yokluğu, yüksek HVA ve ayak biomekanik yapısına önemli katkıları olan AT, PF ve FHL tendon kalınlığında artış olması yüksek diyabetik ayak gelişme riski ile ilişkilidir.

Anahtar kelimeler: diyabetik ayak, risk faktörleri, elektrofizyoloji, ultrasonografi, radyografi.

Abstract:
Aim: In our study,in diabetic patients;it was aimed to investigate whether the demographic and disease characteristics of patients, which were evaluated by clinical, laboratory, electrophsiological, ultrasonographic and radiological, are related to the severity of diabetic foot development.
Materials and Methods: Between August 2020 and December 2020 ninety-one patients ,who were diagnosed with diabetes before, who were treated in a physical medicine and rehabilitation clinic or outpatient clinic with various complaints, who met the inclusion criteria were included in the study.Demographic findins (age, body mass index(BMI), education status) and disease characteristics(duration of DM, type of DM, presence of diyabetic retinopathy, nephropathy or neuropathy) were evaluated also regardless of presense of any symptoms each of two feet were evaluated (range of motion(ROM),sensory examination, achilles tendon reflex). Patients were evaluated with clinical assessment scales (visuel analog scale(VAS),the Leeds assessment of neuropathic symptoms and signs(LANSS), Ferrans Powers quality of life on diabetes mellitus(FPQOL-DM)). Patients were categorized according to the IWGDF (ınternational working group on the diabetic foot) risk classification. Laboratory (fasting plasma glucose (FBG), glycosylated hemoglobin(HbA1c), homaindex, c-peptide), electrophysiological (sympathetic skin responde(SDY)), radiological(hallux valgus angle, meary angle, angle of calcaneus)  and ultrasonographic (achilles tendon(AT), plantar fascia(PF), thickness of plantar fatpad, flexor hallucis longus tendon (FHL), first metatarsophalangeal joint (1.MTP) evaluations of the patients were made. Diabetic foot development risk severity category according to the IWGDF risk classification of the patients were compared all evaluation parametres.
Results: The mean age of the 91 patients included in the study was 62.69±9.24 years. Seventy (%76.9) of the patients were female and 21(%23.1)were male. When patients are grouped according to IWGDF risk classification; 41(%45.1) "very low risk(VLR)", 12(%13.2) "low risk(LR)" 22(24.2%) "medium risk(MR)" and 16(17.6%) were in the "high risk(HR)" group.
In the results of study; advanced age, presence of DM-RP, DM-NP and DM-PNP, high LANSS score, joint limitation, impaired monofilament sensory examination, highFBS  and HbA1c, absence of SSR, increased AT, PF and FHL tendon thickness, and high HVA was found to be significantly higher in the (HR) group compared to other risk groups in the diabetic foot risk. Especially, this increase in PF thickness was more pronounced.
Conclusion: Diabetic foot ulcer is a major preventable complication of diabetes with very serious consequences. Being old, having other microvascular complications of diabetes, high neuropathic pain score, poor glysemic control, joint limitation, impaired sensation, absence of SSR, high HVA and increased AT, PF, FHL tendon thickness, which have significant contributions to the foot biomechanical structure, are in the development of diabetic foot, associated with high risk. 

Keywords: diabetic foot, risk factors, electrophysiological, ultrasonography, radyography.