Ortaokul Türkçe ders kitaplarının sözlü iletişim becerilerini geliştirme açısından değerlendirilmesi
An evaluation of secondary school Turkish textbooks in terms of oral communication skills development
Yazar: MELTEM ÇETİNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. NEVİN AKKAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Dinleme = Listening ; Kitaplar = Books ; Konuşma becerisi = Speaking skills ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sözel iletişim = Verbal communication ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe kitaplar = Turkish books ; İletişim becerisi = Communication skill

Özet:
Türkçe dersleri, öğrencinin sözlü iletişim öğrenme alanı içerisinde yer alan dinleme ve konuşma becerilerini geliştirmeyi hedeflemektedir. Bunu yaparken de ders kitaplarından yararlanılmaktadır. Bu yüzden Türkçe ders kitaplarının öğrencilerin sözlü iletişim becerilerini geliştirecek biçimde düzenlenmesi ihtiyacı doğmuştur.
Çalışma öncesi yapılan alan yazın taramasında özellikle konuşma ve dinleme becerileri ile ilgili yeterli sayıda çalışma yapılmadığı görülmüştür. Bu nedenle çalışmada, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından okullara ücretsiz dağıtılan beş, altı, yedi ve sekizinci sınıf Türkçe ders ve öğretmen kılavuz kitaplarındaki etkinlikler, sözlü iletişim öğrenme alanı amaç ve kazanımlarına uygunluğu açısından incelenmiştir.
Araştırmanın kuramsal çerçevesi oluşturulurken alan yazındaki kitaplar, makale ve tezler ile incelenen Türkçe ders kitapları doküman incelemesi yoluyla taranmıştır. Elde edilen bu veriler betimsel analiz yoluyla çözümlenmiştir.
Araştırma giriş, ilgili yayın ve araştırmalar, yöntem, bulgular ve yorumlar, sonuç, tartışma ve öneriler olmak üzere beş bölümden meydana gelmiştir.
Çalışmada Türkçe ders ve öğretmen kılavuz kitabında yer alan okuma ve dinleme metinlerinin adı, yazarı, teması, alt teması, türü ve ders saati ile ilgili bilgiler verilmiştir. Ardından bu metinler araştırmacı tarafından kısa birer özet hâline getirilmiştir. Metinlerin bağlı olduğu temalar yayınevlerinin verdiği şekle bağlı kalınarak sınıflandırılmıştır. Son aşamada bu metinlerle ilgili öğretmen kılavuz kitabındaki yönergelerden de hareketle öğrenci çalışma ve öğretmen kılavuz kitabında yer alan konuşma ve dinleme etkinlikleri, konuşma ve dinleme türlerini örnekleme bakımından tablolaştırılmıştır. Elde edilen bulgular yorumlanmış ve ulaşılan sonuçlara istinaden önerilere yer verilmiştir.
Çalışmada örnek olması bakımından bazı metinler için eleştirilere yer verilmiştir. Bu eleştiri ve öneriler her sınıf seviyesi için ikişer metinle sınırlı tutulmuştur.
Bu araştırma, gelecek yıllarda okutulacak Türkçe ders kitaplarındaki metin ve etkinliklerin geliştirilmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Abstract:
The Turkish language courses, aim to develop listening and speaking skills within the learners' oral communication learning area. To do this, textbooks are used. So it was necessary to organize the Turkish textbooks in a way that would improve the oral communication skills of the students.
In the scanning of texts before the study it was observed that there were not enough studies especially on the skills of speaking and listening. For this reason, activities in the fifth, sixth, seventh and eighth grade Turkish textbooks and teacher guide books distributed free of charge to the schools by the Ministry of National Education have been examined in terms of their relevance to the aims and functions of the oral communication learning area.
While the theoretical framework or the research was being created the Turkish textbooks, examined with books, articles and theses in the field, were scanned through a document review. These obtained data were analyzed through descriptive analysis.
The search has been occurred from five sections as introductions, related broadcast and researches, methods, findings and comments, ending, discussion and suggestions.
It gives information about the name, author, themes, sub-theme, genre and the time of the reading and listening text in the Turkish textbook and the teacher guide book. Then these texts were made a short summary by the researcher. The themes, linked to texts, are classified according to the format given by the publishing houses. In the last step, the listening and speaking activities placed in the student work book and teacher guide book were categorised in case of exampling the genres of speaking and listening via the instructions in the teacher guide books. These acquired findings according to the results were commented and suggestions were presented.
As example study includes criticism and suggestions for some text. These criticism and suggestions are limited to two texts for each grade level.
This research aims to contribute to the development of texts and activities in Turkish textbooks to be taught in the coming years.