Cümleye kattığı anlam bağlamında mukaraba, recâ ve şurû' fiileri'nin incelenmesi ve Kur'ân-ı Kerim'den misalleri
Examining the verbs of 'ef'al-i̇ mukaraba, recâ and şurû' in the context of meaning they add to sentence and examples from Holy Quran
Yazar: HANİFE ÖZÇELİK GÜLŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYDIN KUDAT
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arap Dili ve Belagatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Arapça = Arabic ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilgisi-eylem = Grammar-verb ; Dilbilim = Linguistics ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Çeviri bilim = Science of translation

Özet:
Allah c.c. insanlara rehber olarak son elçisi vasıtasıyla gönderdiği son kitabı Kur'ân'ın indirildiği andan itibaren okunup anlaşılmasını ve açıklanmasını istemiştir. Ona inanan ve gönül veren insanlar, bu ilâhî emir istikametinde, Kur'ân'ın kendine özgü edebî üslubunu da dikkate alarak, ilk dönemden itibaren onu doğru okuyup, doğru anlayabilmek için Kur'ân mihverli birden fazla ilmî disiplin meydana getirmişler ve sayılamayacak derecede eserler kaleme almışlardır. Bu tür eserler içinde özellikle Kur'ân'ın sahih bilgiye dayalı olarak anlaşılabilmesi için, Arap dili de her yönüyle incelenmiştir. Bu amaca matuf olarak Arap dili ve belâgatı alanında birçok çalışma yapılmıştır. Günümüzde de yeni çalışmalar hâlâ devam etmektedir. Biz de bu çalışmamızla, cümleye kattığı anlam bağlamında Mukaraba, Recâ ve Şurû' fiillerini incelemeye çalışacak ve Kur'ân'dan misalleri ele alarak Türkçe meâllerde verilen anlamları Arap Dili / Dilbilimi (sarf ve nahv/ cümle bilim/kelime bilim) açısından karşılaştırmalı olarak kritik edeceğiz. 
Çalışmamızın başlığını teşkil eden mevzuya kısaca كاد ve kardeşleri adı verilmektedir. Bunlar nevâsihten olup gramatik olarak nâkıs fiiller gibi görev yaparlar. كَانَ gibi isim cümlesinin başına gelerek, mübteda ve haberde hem isim hem de i'râb yönünden değişiklik yaparlar. İsim cümlesinin mübtedası bu fiillerin ismi olarak "merfu" , haberi de bunların haberi olarak "mansup" olur. Bu fiiller Yaklaşma Fiilleri (أَفْعَالُ الْمُقَارَبَةِ), Reca Fiilleri (أَفْعَالُ الرَّجَاءِ), Başlama Fiilleri (أَفْعَالُ الشُّرُوعِ) olmak üzere kendi içerisinde üç gruba ayrılmaktadır. Her bir grubun kendine özgü gramatik özellikleri vardır. Bu gramatik özelliklerin anlamsal boyutta etki yaptığı muhakkaktır. Buradan hareketle cümleye kattıkları anlamsal boyut çalışmamızın problematik tarafını teşkil etmektedir.
Çalışmamızın; birinci bölümünde dilin doğuşu, dilin önemi, Arap dili/ Arap dilbiliminin doğuşu ve yapısı, çeviribilim, eşdeğerlilik, meal , terceme yöntemleri, ikinci bölümünde Mukaraba, Recâ ve Şurû' Fiilerinin anlam ve gramer tahlîli, üçüncü bölümünde Kur'ân-ı Kerim'de geçen bu fiillerin tespiti ve Türkçe meâllerde verilen anlamların söz konusu zaviyede karşılaştırmalı olarak incelenmesi şeklinde planlanmıştır. Dolayısıyla çalışmamız bir giriş, üç bölüm ve sonuç bölümünden oluşmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Mukaraba, Reca, Şuru', Gramer, Nevâsih, Meâl

Abstract:
Allah c.c. has asked and asks the people to read, explain, and understand his final book which was revealed as a guidance for all of humanity through his final messenger, Muhammad (PBUH). Those who believed in Quran and dedicated themselves to it, taking literary language of it into consideration and in line with this divine command, tried to read and understand it correctly from the very beginning of Islamic era. Besides these studies, Arabic language was examined in every aspect of it and many studies has been being carried out back in the day and are being carried out today in the field of Arabic language and rhetoric so the Holy Quran can be comprehended. So, in this study, we will examine the verbs of imminence (أَفْعَالُ الْمُقَارَبَةِ), verbs of hope (أَفْعَالُ الرَّجَاءِ), and verbs of start (أَفْعَالُ الشُّرُوعِ) in the context of meaning that they add to sentences. Apart from this, we will examine examples from Quran and evaluate their accuracy in terms of Arabic language. If there are any discrepancies in the meaning, we will try to eliminate them.
In Arabic language, briefly, there is a group of verbs called "muqarabah" or "كَادَ". These verbs resemble verb كَانَ and the similar words, and they come positioning in the beginning of sentence just as كَانَ, and they cause alterations in subject (مُبْتَدَأ, mubtada), the predicate (خَبَر, khabar)., and both in terms of noun (اسم, ism) and inflection (عراب, i'rab). The difference is that while the predicate of كَانَ can be both noun or verb, predicate of these must be a verbal clause which consists of a present tense verb (فعال المضارع, fi'il mudhari). And their predicate always comes after كَادَ and the like. In the first part, we will discuss Arabic language and its emergence, and importance and structure of it; in the second part, we will talk the verbs of imminence, hope, and start, and in the third part, we will try to find the verbs of imminence, hope, and start in Quran and examine their meanings in translations, and we will compare meaning of these words in the translations of the Holy Qoran. So, we will complete our study inshaAllah.
Key words: Mukaraba, Reca, Şuru', Grammatical, Nevâsih, Meâl