Koroner aterosklerotik progresyon ile serum eser element düzeyi arasındaki ilişki
Relation of serum trace element levels and coronary atherosclerotic progression
Yazar: ÖMER ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN OĞUZHAN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Ağır metaller = Heavy metals ; Eser elementler = Trace elements ; Koroner hastalık = Coronary disease

Özet:
Amaç: Kardiyovasküler hastalıklar yetişkinlerde mortalitenin başlıca nedenidir. Aterogenez ve sıklıkla eklenen tromboz altta yatan en sık nedendir. Koroner arter hastalığı (KAH) oluşumunda rolü olan pek çok faktör bilinmekle beraber, bu risk faktörlerin KAH progresyonundaki rolleri hakkında fikir birliği yoktur. Son yıllarda eser elementlerin eksikliği ya da fazlalığı ateroskleroz gelişiminde suçlanan faktörlerdendir. Vücudumuzda, oksidan ve antioksidan birçok enzimin yapısına katılarak işlev görmesinde önemli roller üstlenen eser elementlerin koroner aterosklerotik sürecin progresyonu üzerindeki rolü tam olarak bilinmemektedir. Bu çalışmada koroner arter hastalığı tanısıyla takip edilen hastalarda, tekrarlayan anjiyografi sonucu tespit edilen koroner aterosklerotik progresyon ile kan ağır metal seviyeleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Gereç ve Yöntem: Çalışmaya daha önce koroner anjiyografi yapılmış ve stabil angina pektoris nedeniyle tekrar koroner anjiografi yapılacak 80 hasta dahil edildi. Hastalardan eser element için kan örnekleri alındı ve ekokardiyografileri yapıldı. Yapılan kontrol KAG sonucuna göre hastalar progresyon gösteren grup ve progresyon göstermeyen grup olarak iki gruba ayrıldı. Her iki grup arasında eser element düzeyleri incelendi.Bulgular: Progresyon göstermeyen grupta 40 hasta (61.8 ± 11.1 yıl) ve progresyon gösteren grupta 40 hasta (60.3 ± 14.6 yıl) bulunmaktaydı. Hastaların demografik özelliklerini incelediğimizde iki grup arasında anlamlı bir fark izlenmedi. Yapılan serum element analizinde progresyon göstermeyen grupta krom seviyesi 0.0937 mg/L ± 0.0325 mg/L iken, progresyon gösteren grupta 0.0797 mg/L ± 0.0287 mg/L olarak bulundu. Krom düzeyi progresyon gösteren grupta anlamlı olarak daha düşük bulundu (p=0.045). Progresyon göstermeyen grupta serum bakır düzeyi 1.074 mg/L ± 0.374 mg/L iken, progresyon gösteren grupta bakır düzeyi 1.287 mg/L ± 0.369 mg/L olarak tespit edildi. Bakır düzeyi progresyon gösteren grupta anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0.013). Serum selenyum seviyesi açısından yapılan incelemede Progresyon göstermeyen hasta grubunda 0.0438 mg/L ± 0.151 mg/L iken Progresyon gösteren hasta grubunda 0.0368 mg/L ± 0.0104 mg/L olarak izlendi. Selenyum düzeyi progresyon gösteren grupta anlamlı olarak daha düşük bulundu (p=0.019)Sonuç: Krom, bakır ve selenyum düzeyleri ile aterosklerotik progresyon arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Eser element düzeyleri aterosklerotik hastalığı olan bireylerde daha sonra meydana gelecek aterosklerotik progresyonun bir belirteçi olarak kullanılabilir.

Abstract:
Aim: Cardiovascular disease is the main cause of mortality in adults. Atherogenesis and thrombosis that often added on are the main cause of cardiovascular disease. Although, a lot of causes were identified in the occurrence of coronary artery disease (CAD), there is not any consensus about the role of these causes on the progression of CAD. Recently, deficiency or excess of the trace elements are accepted as one of the responsible mechanisms on atherogenesis. The role of the trace elements that have pivotal role in the many of oxidant and antioxidant enzymes, on the atherosclerotic progression has not been fully elucidated. In the present study, we aimed to investigate the role of serum trace element levels on the atherosclerotic progression that documented with repeated coronary angiography in patients with documented coronary artery disease.Materials and methods: A total of eighty patients who had coronary angiogram before and will be performed again because of stable angina pectoris were enrolled to the study. Blood samples for the measurement of trace elements and transthoracic echocardiography were performed for each patient. According to second coronary angiogram, the study populations were divided in to two groups as with progression or without progression. Serum trace elements were examined between groups.Results: There were 40 patients in progression group (61.8 ± 11.1 year) and 40 patients (60.3 ± 14.6 year) in non-progression group. Demographic characteristics did not statistically differ between groups. The elemental analysis of the the serum chromium level, chromium level was 0.0937 mg/L ± 0.0325 mg/L in progression group, while 0.0797 mg/L ± 0.0287 in non-progression group. Serum chromium level was significantly higher in progression group (p=0.045). Serum copper level was determined as 1.074 mg/L ± 0.374 mg/L in non-progression group, while 1.287 mg/L ± 0.369 mg/L in progression group. Serum copper level was significantly higher in progression group (p=0.013). With respect to serum selenium levels; in non-progression group selenium levels were significantly higher than in progression group (0.0438 mg/L ± 0.151 mg/L vs, 0.0368 mg/L ± 0.0104 mg/L, p=0.019).Conclusion: Serum chromium, copper and selenium levels were significantly associated with atherosclerotic progression. Therefore, serum trace element levels can be use as a biomarker for the detection of atherosclerotic progression.