Sürdürülebilirlik bağlamında yeşil tedarik zinciri yönetimi uygulamaları ve bilişim teknolojileri etkinliğinin işletme performansına etkisi: Yeşil yıldız belgeli konaklama tesislerinde ampirik bir uygulama
The effect of green supply chain management practices and information technologies effectiveness on business performance in the context of sustainability: An empirical application in green star certified accommodation facilities
Yazar: FİDAN CİCİBIYIK
Danışman: PROF. DR. VURAL ÇAĞLIYAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Günümüzde yaşanan küresel iklim değişikliği, doğal afetler, salgın hastalıklar, ekonomik krizler ve jeopolitik gerilimler sayesinde olumsuz bir görünüm olsa bile önümüzdeki çağı yeniden şekillendirmek için işletmelerin elindeki formül, sürekli ve sürdürülebilir dönüşümü gerçekleştirmek olmaktadır. Bu süreçte, kritik alanların en başında tedarik zincirleri gelmektedir. Bunun en önemli sebebi bilim ve teknolojide yaşanan hızlı gelişmeler sayesinde küreselleşen dünyada meydana gelen herhangi bir değişimin tedarik zincirlerini doğrudan etkilemesidir. Dolayısıyla, son yıllarda yaşanan bu gelişmeler doğrultusunda tedarik zincirlerinde yeni anlayışlar ve yeni yapılanmalar ortaya çıkmıştır. 21. Yüzyılda dünyanın dijital ve yeşil dönüşümü gündemin merkezine taşınması sonucu tedarik zincirlerinde ortaya çıkan yeni anlayışta sürdürülebilirlik, yeşil tedarik zinciri yönetimi, bilişim teknolojilerinin etkinliğini ve işletme performansının artırılması gibi konu başlıklarına ilgi artmıştır. Bu bağlamda, çalışmanın kapsamını yukarıda bahsi geçen temel kavramlar olan sürdürülebilirlik bağlamında yeşil tedarik zinciri yönetimi uygulamaları ve bilişim teknolojilerinin etkinliği kavramlarının birbirleriyle ve işletme performansı üzerindeki etkilerinin incelenmesi oluşturmuştur.

Çalışmanın birinci bölümünde konunun daha iyi anlaşılması açısından tedarik zinciri, tedarik zinciri yönetimi, tedarik zinciri yönetim stratejileri kapsamında tedarik zinciri çeşitleri, stratejik alıcı-tedarikçi ilişkileri, bilişim teknolojileri kavramı ile tedarik zincirleri içerisinde bilişim teknolojilerinin etkinliği konularına yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde yeşil tedarik zinciri yönetimi ve uygulamaları detaylı şekilde irdelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde işetmelerde performans ölçümü ve ölçüm sistemleri, yeşil tedarik zinciri yönetimi performans ölçümü, sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi performansına yönelik konulara yer verilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde araştırmanın kavramsal modelinde yer alan kavramlara yönelik performans ölçümlerine ilişkin turizm sektöründe Türkiye çapında çevreye duyarlı konaklama işletmeler (yeşil yıldız ünvanı almış otel) üzerinde gerçekleştirilmiş saha araştırması ve analiz sonuçları yer almıştır. Konuda bahsi geçen kavramların her birinin kendi içerisinde ve işletme performansı üzerindeki etkilerinin araştırılmasına yönelik bir kavramsal model oluşturulmuştur. Bu model AMOS-SPSS 25 ile Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM)ile incelenerek hipotezler analiz edilmiştir. Ardından çıkan nedensellik ilişkileri bağlamında kavramların aracılık etkileri HAYES Modelleri kapsamında incelenerek raporlanmıştır. Araştırmanın son bölümünde ise araştırmaya ilişkin elde edilen verilerin analiz sonuçları bağlamında işletme yöneticilerine geleceğe yönelik öneriler sunulmuştur. Sonuç olarak yeşil tedarik zinciri yönetimi uygulamalarının, bilişim teknolojilerinin etkinliği, sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi performansının işletme performansı üzerinde pozitif yönlü etkileri saptanmıştır. Araştırma bulguları kapsamında YTZY uygulamalarının ve bilişim teknolojilerinin etkin kullanımı, sürdürülebilir tedarik zinciri yönetim performansının işletmeler açısından performansı artırarak varlığını devam ettirebilmeleri açısından en önemli husus olarak ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Even if there is a negative outlook thanks to the global climate change, natural disasters, epidemics, economic crises and geopolitical tensions experienced today, the formula in the hands of businesses is to realize a continuous and sustainable transformation in order to reshape the next era. In this process, supply chains are at the forefront of critical areas. The most important reason for this is that any change in the globalizing world, thanks to the rapid developments in science and technology, directly affects the supply chains. Therefore, in line with these developments in recent years, new understandings and new structures have emerged in supply chains. In the 21st century, interest in topics such as sustainability, green supply chain management, increasing the efficiency of information technologies and business performance has increased in the new understanding that has emerged in supply chains as a result of the digital and green transformation of the world being placed at the center of the agenda. In this context, the scope of the study consists of examining the effects of green supply chain management practices and the effectiveness of information technologies on each other and on business performance in the context of sustainability, which are the basic concepts mentioned above.
In the first part of the study, supply chain, supply chain management, supply chain types within the scope of supply chain management strategies, strategic buyer-supplier relations, the concept of information technologies and the effectiveness of information technologies in supply chains are included in order to better understand the subject. In the second part of the study, green supply chain management and its applications are examined in detail. In the third part of the study, performance measurement and measurement systems in businesses, green supply chain management performance measurement, sustainable supply chain management performance are included. In the fourth part of the study, the results of the field research and analysis carried out on environmentally friendly accommodation enterprises (hotels with the title of green star) in the tourism sector in the tourism sector related to the performance measurements for the concepts in the conceptual model of the research are included. A conceptual model has been created to investigate the effects of each of the concepts mentioned in the subject in itself and on business performance. This model was examined with AMOS-SPSS 25 and Structural Equation Modeling (SEM) and hypotheses were analyzed. The mediation effects of the concepts in the context of causality relations that followed were examined and reported within the scope of HAYES Models. In the last part of the research, suggestions for the future are presented to business managers in the context of the results of the analysis of the data obtained from the research. As a result, positive effects of green supply chain management practices, the effectiveness of information technologies, and sustainable supply chain management performance on business performance were determined. Within the scope of the research findings, the effective use of YTZY applications and information technologies has emerged as the most important issue in terms of sustaining the existence of sustainable supply chain management performance by increasing the performance in terms of businesses.