İdyopatik boy kısalığında shox geni değişiklikleri
Shox gene variations in idiopathic short stature
Yazar: KENAN DELİL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HALİL GÜRHAN KARABULUT
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Genetik = Genetics ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Boy = Body height ; Büyüme bozuklukları = Growth disorders ; FISH = FISH ; Genler = Genes ; Mikrosatelitler = Microsatellites ; Mutasyon = Mutation

Özet:
Boy kısalığı (BK) güçlü genetik komponenti olan, multifaktöriyel gelişimsel birdurumdur. Çocukluk çağında en sık görülen klinik durumlardan biridir. BK'ya nedenolabilecek birçok gen tanımlanmıştır ve bunların en önemlilerinden bir tanesi SHOXgenidir. SHOX geni mutasyonunun idyopatik boy kısalığı (İBK), Turner sendromu,Leri-Weill diskondrosteozu ve Langer mezomelik displazisine neden olduğugösterilmiştir.Kullanılan tarama yönteminin ve hasta seçim kriterlerinin farklılığına göre İBK'daSHOX geni mutasyonları %2-15 olarak bulunmuştur. SHOX geni mutasyonlarınınyaklaşık %80'ini delesyonlar, geri kalan kısmını nokta mutasyonları oluşturur.İBK'da büyüme hormonu tedavisine yanıt veren alt grup olan SHOX genimutasyonuna sahip olguları saptamak önemlidir.Bu çalışma ile;1. İBK'da BH tedavisine yanıt veren alt grup olan SHOX geni mutasyonuna sahipolguları saptamak,2. Ülkemizdeki İBK olgularında SHOX geni mutasyonlarının sıklığı ve dağılımınıntespitine olanak sağlanmak,3. SHOX geni mutasyonu saptama ihtimali yüksek olan hasta alt gruplarınıbelirlemek,4. Bu bilgilere dayanılarak mutasyon sıklığı ve hasta gruplarına göre genetik testalgoritması geliştirmek,5. SHOX geni analizi için ülke genelinde hizmet verebilecek alt yapı ve deneyimesahip bir merkez oluşumunu sağlamak hedeflenmiştir.Çalışmamızda, klinik ve laboratuvar olarak İBK tanısı almış, sitogenetik olaraknormal bulunmuş, pediatrik yaş grubu hastalar incelemeye alınmıştır. Delesyonlarıntespiti için mikrosatellit marker analizi ve FISH analizi gerçekleştirilmiştir. Delesyonsaptanmayan olgularda dizi analizi gerçekleştirilmiştir.Çalışmamızda 38 hastada gerçekleştirilen delesyon ve sekans analizi sonucunda bir(yaklaşık %2.6) hastada heterozigot delesyon saptanmıştır. Sekans analizindemutasyon tespit edilmemiştir.Çalışmamızda İBK hastalarında saptanan SHOX geni mutasyon oranı daha öncekiçalışmalarla uyumlu bulunmuştur.İBK olgularında SHOX geni mutasyonu saptama ihtimali yüksek hastalarınseçiminde SHOX geni eksikliğine özgü Madeleng deformitesi yanında, ön kolkısalığı, kulaç-boy farkı, İAY ve ekstremite-gövde oranının kullanılmasının faydalıolacağı düşünülmüştür.Anahtar Sözcükler: SHOX geni, idyopatik boy kısalığı, mikrosatellit markeranalizi, FISH analizi, dizi analizi

Abstract:
Short stature (SS) is a multifactorial developmental condition and has a stronggenetic component. SS is one of the most frequent clinical condition in childhood.A lot of genes have been reported to cause short stature and one of the mostimportant of these genes is SHOX gene. Loss of SHOX gene has been shown toresult in idiopathic short stature (ISS), Turner syndrome, Leri-Weilldyschondrosteosis and Langer mesomelic dysplasia.Depending on the methods used in mutation screening, SHOX gene mutations varyfrom %2-15. About %80 of SHOX mutations consist of deletions and the remainingmutations are point mutations. It is important to detect ISS patients with SHOXgene mutations since these patients respond to growth hormone therapy.In this study, it is aimed;1. to determine ISS patients with SHOX mutations who respond well to growthhormone therapy2. to determine the frequency and distributions of SHOX gene mutations in ourcountry,2. to determine sub-group of patients clinically who may have a high probability ofhaving SHOX gene mutations,3. to perform genetic test algorithm according to mutation frequency and patientsub-group,4. to constitute an experienced genetic centre which can serve as a center for SHOXgene mutation analysis country-wide.38 cytogenetically normal patients diagnosed with idiopathic short stature afterclinical and laboratory examination were included in this study . Microsatellitemarker and FISH analysis were performed to detect deletions and then sequenceanalysis was performed in patients with no deletion.In our study group, heterozygous deletion was dedected in one patient (about%2.6).Sequence analysis performed in remaining 37 patients showed no mutation. Theratio of SHOX gene mutations were found to be about %2.6 which is in accordancewith other studies in the literature.In addition to Madelung deformity which is specific for SHOX deficiency, use ofshort forearm, armspan-height difference, % body-mass index and extremity-trunkratio were suggested to be useful in determining sub-group of patients who mayhave a high probability of having SHOX gene mutations.Key Words: SHOX gene, idiopathic short stature, microsatellite analysis, FISHanalysis, sequence analysis.