Algılanan ebeveynlik biçimleri, bağlanma biçimleri, erken dönem uyumsuz şemalar ve psikolojik farkındalık arasındaki ilişkiler
The relationships among perceived parenting styles, attachment styles, early maladaptive schemas and psychological mindedness
Yazar: MEHMET MELİH DEVECİ
Danışman: PROF. DR. HALUK ARKAR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan ebeveynlik biçimleri = Perceived parenting styles ; Bağlanma = Attachment ; Duygusal farkındalık = Emotional awareness ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Farkındalık = Awareness ; Yetişkinlerde bağlanma = Adult attachment ; Ölçekler = Scales

Özet:
Psikolojik farkındalık: kişinin davranışlarını ve deneyimlerini anlayabilmek amacıyla 
düşünce, duygu ve eylemleri arasındaki ilişkileri anlama kapasitesi şeklinde 
tanımlanmaktadır. Mevcut çalışmada psikolojik farkındalık kapasitesi açısından 
belirleyici olduğu düşünülen algılanan ebeveynlik biçimleri, yetişkin bağlanma biçimleri
ve erken dönem uyumsuz şemalara yer verilmiş ve bu değişkenlerin psikolojik 
farkındalıkla olan ilişkisi araştırılmıştır. İlk olarak, söz konusu değişkenlerin psikolojik 
farkındalık düzeylerine göre (düşük veya yüksek) farklılaşıp farklılaşmadığı 
incelenmiştir. Ardından, bu değişkenlerin psikolojik farkındalığı yordama gücü tespit 
edilmiştir. Son olarak, yetişkin bağlanma biçimleri ve psikolojik farkındalık arasındaki 
ilişkide erken dönem uyumsuz şemaların aracılık rolleri incelenmiştir. Bu doğrultuda 393 
katılımcılıya uygun örnekleme yoluyla ulaşılmıştır. Veri toplama araçları olarak, 
Sosyodemografik Bilgi Formu, Psikolojik Farkındalık Ölçeği, Yakın İlişkilerde 
Yaşantılar Envanteri-II, Young Ebeveynlik Ölçeği, Young Şema Ölçeği-Kısa Form 3
kullanılmıştır. Bulgular, erken dönem uyumsuz şemaların ve bağlanma biçimlerinin 
psikolojik farkındalık düzeylerine göre farklılaştığı göstermektedir. Ebeveynlik biçimleri 
açısından ise yalnızca babaya ilişkin aşırı koruyucu/evhamlı ebeveynlik açısından 
farklılaşmaya rastlanılmıştır. Regresyon analizi sonuçları, babaya ilişkin aşırı 
koruyucu/evhamlı ebeveynliğin, yetişkin bağlanma biçimlerinin ve erken dönem 
uyumsuz şemaların psikolojik farkındalığın anlamlı yordayıcısı olduğunu ortaya 
koymuştur. Aracılık analizi sonuçları ise yetişkin bağlanma biçimleri ve psikolojik 
farkındalık arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şemaların aracılık rollerinin anlamlı 
olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular literatür bağlamında tartışılmıştır.

Abstract:
Psychological mindedness is defined as the capacity to understand the relationships 
between thoughts, feelings and actions in order to understand one's behaviors and 
experiences. In the current study, perceived parenting styles, adult attachment styles and
early maladaptive schemas, which are thought to be determinative in terms of 
psychological mindedness capacity, were included and the relationship of these variables 
with psychological mindedness was investigated. First, it was examined whether the 
variables in question differed according to the levels of psychological mindedness (low 
or high). Then, the predictive power of these variables in psychological mindedness was 
determined. Finally, the mediating roles of early maladaptive schemas in the relationship 
between adult attachment styles and psychological mindedness were examined. 
Accordingly, 393 participants were reached through convenient sampling. 
Sociodemographic Information Form, Psychological Mindedness Scale, Experiences in 
Close Relationships Inventory-II, Young Parenting Scale, Young Schema QuestionnaireShort Form 3 were used as data collection tools. Findings show that early maladaptive 
schemas and attachment styles differ according to psychological awareness levels. In 
terms of parenting styles, there was only a differentiation in terms of 
overprotective/anxious parenting regarding the father. The results of the regression 
analysis revealed that paternal overprotective/anxious parenting, adult attachment styles, 
and early maladaptive schemas were significant predictors of psychological mindedness. 
The mediation analysis results, on the other hand, revealed that the mediating role of early 
maladaptive schemas was significant in the relationship between adult attachment styles 
and psychological mindedness. The findings are discussed in the context of the literature.