Çalışma hayatı örneğinde Türkiye'de sosyal devlet anlayışı ve sosyal politikalar (1923-1960)
Social state understanding and social policies in Turkey in the example of labour life (1923-1960)
Yazar: ŞERİFE KODAL
Danışman: PROF. DR. CEZMİ ERASLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Cumhuriyet Halk Partisi = Cumhuriyet Halk Party ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Grev = Strike ; Siyasi parti programları = Polical party manifests ; Siyasi partiler = Political parties ; Sosyal devlet = Social state ; Sosyal güvenlik sistemleri = Social security systems ; Sosyal politika = Social policy ; İş hayatı = Work life ; İşçi sendikaları = Labor unions

Özet:
Osmanlı Devleti döneminde çalışma hayatına yönelik bazı düzenlemeler mevcuttu. Ancak bu düzenlemeler tam anlamıyla koruyucu ve kapsayıcı değildi. Çıkarılan nizamname ve kanunlar ile çalışanların hak ve özgürlüklerini korumaktan çok, üretimde verimliliğin devam etmesi hedeflenmişti. Bu dönemde belli bir iş kanunun varlığından ve dolayısıyla gerçek bir sosyal devlet anlayışından söz etmek mümkün değildir. Buna rağmen çeşitli dönemlerde işçi örgütleri kurulmuş ve işçiler olumsuz çalışma koşulları sebebiyle grevler gerçekleştirmiştir. 
29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet'in ilan edilmesiyle Türkiye'de ekonomik olarak pek çok atılım gerçekleştirildi. Devlet tarafından kurulmuş olan fabrikalar ile istihdam oranı yükseldi ve köylerden şehirlere göç hareketi hızlandı. Bu şekilde işçi sınıfı doğdu ancak yeni oluşan bu sınıfın çeşitli talep ve ihtiyaçları vardı. CHP iktidarı döneminde bu duruma yönelik çeşitli düzenlemeler yapıldı. 1936'da modern anlamda ilk İş Kanunu çıkarıldı. Ancak bu kanun çalışan kesimin tümünü kapsamıyordu. Çıkarılan diğer kanunlar ile çalışma ilişkileri düzenlenmek istendi. Grev yasağına rağmen sendikal faaliyetler ve işçi hareketleri bu dönemde kendine yer buldu.
1946'da çok partili hayata geçiş ile çalışma hayatında belirgin değişimler yaşandı. 1950 seçimleriyle iktidara gelen DP her ne kadar grev hakkını kanunen tanıyacağı vaadiyle özellikle işçilerin büyük desteğini alsa da hiçbir zaman bunu gerçekleştirmedi. Bu dönemde de yasak olmasına rağmen işçiler grev yapmaya devam etti. Sendikalar grev hakkının kanunen verilmesi için Hükümetle görüşmek gibi birtakım girişimlerde bulundular ancak başarılı olamadılar. Tüm bunlara rağmen DP döneminde işçiler çalışma koşulları, çalışma saatleri ve ücretlere dair çeşitli kazanımlar elde ettiler.

Abstract:
There were some regulations for labour life during the Ottoman State period. However, these regulations were not strictly protective and inclusive. It was aimed at maintaining productivity in production, rather than protecting the rights and freedoms of employees, with the law and the order issued. In this period, It is not possible to talk about the existence of a certain labour law at this time and therefore a genuine social state understanding. However, in various periods, labour organizations were established and workers carried out strikes due to adverse working conditions.
In 29th of October 1923, with announcement of the Republic, there were many economically breakthroughs took place in Turkey. Employment rates have increased with the state-established factories and the migration from villages to cities has accelerated. Working class was born by this situation but his newly formed class had various demands and needs. Various regulations have been made for this situation during the CHP ruling period. In 1936, the first Labor Law was established in a modern sense. But this law did not cover the whole working class. The labour relations were regulated by different legislations. Despite the ban on the strike, trade union activities and labour movements have found their own place in this period.
In 1946, the transition to multi-party life has made significant changes in labour life. DP, which came to power by the 1950 elections, has never done so, even though it has received the great support of workers, especially with the promise that it will legally recognize the right to strike. The workers continued to strike, even though it was forbidden during this period. The trade unions have made a number of initiatives, such as meeting with the government to legally grant the right to strike, but they have not succeeded. Despite all this, workers in the DP period have gained a variety of gains in working conditions, working hours and fees.