Romatoid artrit hastalarında dinamik thiol/disülfit dengesinin belirlenmesi
Determination of  dynamic thiol / disulfide relation in rheumatoid artritis patients
Yazar: YUNUS HALİL POLAT
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRAN ERTEN
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Disülfitler = Disulfides ; Romatizmal hastalıklar = Rheumatic diseases ; Sülfidril bileşikleri = Sulfhydryl compounds ; Tiyoller = Thiols

Özet:
Amaç: Serbest radikallerin aşırı üretimi veya antioksidan mekanizmaların yetersiz kalması ile pro-anti oksidan denge bozulmaktadır. Oluşan yüksek seviyelerdeki SOR'un hücreler üzerindeki zararlı etkisi oksidatif stres olarak adlandırılır. Tiyoller fonksiyonel sülfidril grubu içeren organik bileşiklerdir ve antioksidan sistemin önemli bir üyesidir. Dinamik tiyol disülfid homeostazının sağlanması; antioksidan savunma, enzim aktivitelerinin düzenlenmesi, detoksifikasyon, apopitozis, transkripsiyon ve hücresel sinyal iletimi mekanizmalarında kritik rollere sahiptir. Yapılan son çalışmalarda diabetes mellitus (DM), kardiyovasküler hastalıklar, kanser, romatoid artrit, kronik böbrek hastalığı, Alzheimer hastalığı, multiple skleroz ve kronik karaciğer hastalığı gibi birçok hastalığın patogenezinde tiyol disülfid dengesinin bozulduğuna dair kanıtlar elde edilmiştir. Bu çalışmada Romatoid artrit popülasyonunu temsil eden grupta dinamik tiyol/disülfid dengesi değerlendirilmesi planlanmıştır.
Materyal ve metod: Çalışmaya 1 Aralık 2014 ile 31 Aralık 2015 tarihleri ara-sında Ankara EAH Romatoloji kliniğine başvuran, romatoid artrit'li 100 hasta ve 100 sağlıklı birey dahil edilmiştir. Çalışma prospektif, vaka kontrol çalışmasıdır. Çalışmaya gönüllü 100 RA hastası ve 100 yaş ve cinsiyet uyumlu kontrol hastası dahil edildi.  Kronik böbrek yetmezliği, nefrotik sendrom, malnutrisyon ve kronik karaciğer hastalığı gibi hipoalbuminemiye neden olarak tiyol havuzunu etkileyebilecek hastalığı olan has-talar çalışmaya alınmamıştır. Çalışma grubuna alınan hastalar: Kontrol grubu için tiyol ve disülfid düzeylerini etkileyebilecek sistemik kronik hastalığı olmayan, 18-65 yaş arası sağlıklı bireyler seçildi. 
Çalışmaya alınan her bireyin yaş, cinsiyet, ek hastalık, kullanmakta olduğu ilaçlar, başvuru anında alınan kanlarında lökosit (WBC), hemoglobin, trombosit (Plt), glukoz, üre, kreatinin, aspartat amino transferaz (AST), alanin amino transferaz (ALT), alkalen fosfataz (ALP), gama glutamil transferaz (GGT), sodyum (Na), potasyum (K), albümin, protein,kan sedimentasyon oranı, CRP, total kolesterol, LDL kolesterol, HDL kolesterol değerleri, hasta grubu için ayrıca das28 skoru, RF ve anti-CCP değerleri ölçüldü. Hasta ve kontrol grubunda biyokimya, hemogram, tiyol ve disülfid düzeyleri için 8 saatlik açlık sonrası kan alındı.Tiyol-disülfid ölçümleri hasta grubunda ilk RA tanısı aldıkları gün yapıldı. 
Çalışma için Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Ankara Atatürk EAH Etik Komite-si'nden onay alındı. Tüm parametreler Ankara Atatürk EAH, Klinik Biyokimya ve Hormon Laboratuarında çalışılmıştır. 
Alınan tiyol ve disülfid numuneleri biyokimya labaratuvarında 3600 devirde 10 dakika santrifüj edildikten sonra, kan tiyol disülfid parametreleri, Erel & Neselioglu tarafından yeni geliştirilen otomatik ölçüm yöntemiyle Ankara Atatürk EAH Biyokimya Laboratuarında Roche Hitachi Cobas c501 otomatik  analizöründe çalışıldı. 
Demografik özellikler, laboratuar bulguları ile native tiyol [-SH], total tiyol [SH+-S-S-], disülfid [-S-S-] düzeyleri ve ayrıca yüzde olarak hesaplanan disülfid/native tiyol [-S-S-/-SH], disülfid/total tiyol [-S-S-/-SH+-S-S-], native tiyol/total tiyol [-SH/-SH+-S-S-] değerleri; hasta ve kontrol grubunda karşılaştırılarak incelendi.
Bulgular: Çalışmaya alınan hastaların %86' sı  Kadın %14' ü Erkek, hastaların yaş ortalaması 46,3±12.03, ortalama sedimentasyon değeri 26.92±16.41, ortalama CRP değeri 9.13±9.9 olarak görülmüştür. Romatoid artritli hastalarımızın %59' unda anti ccp +, % 47' sinde RF + olarak görülmüştür.
Anti-Ccp + ve anti-ccp – Romatoid Artrit' li hastaların tiyol/disülfit karşılaştırmalarında iki grup arasında anlamlı fark tespit edilememiştir. RF(+) ve RF(–) Romatoid Artrit' li hastaların tiyol/disülfit karşılaştırmalarında iki grup arasında anlamlı fark tespit edilememiştir.
Romatoid Artritli hastalardaki das28 düzeyi sınıflandırılması yapılmıştır. Romatoid Artrit' li hastaların %14' ünde DAS28 < 2.6,%19' unda das28 2.6 – 3.2, %53' ünde das28 3.2 – 5.1, %14' ünde das28 > 5.1 olarak görülmüştür. Romatoid Artrit' li hastaların das28 e hastalık aktiviteleri ile tiyol/disülfit değerlerinin karşılaştırılması yapılmıştır ve Romatoid Artrit'li Hastaların das28 e göre hastalık aktiviteleri ile tiyoldisülfit değerlerinin karşılaştırılmasında 4 grup arasında anlamlı fark edilememiştir.
Romatoid Artrit' li hastalarla sağlıklı kontrol grubu arasında tiyol/disülfit değerleri karşılaştırılmıştır. Romatoid Artrit' li hastalarla kontrol grubu arasında yaş ve cinsiyet açısından fark  tespit edilmezken tiyoldisülfit değerleri açısından hasta grubu lehine anlamlı fark tespit edilmiştir.
Sonuç: Literatürde tiyollerin bazı hastalıkların gelişimi, seyri ve prognozu üze-rindeki etkileri araştırılmakta olan bir konudur. Çalışmamız Romatoid Artrit ve tiyol bileşikleri ile ilişkisini Erel ve Neşelioğlunun metoduna göre inceleyen ilk çalışmadır. Sonuçta Romatoid Artritli hastalarda  tiyol disülfid düzeyinin artış gösterdiği ve oksidatif stres düzeyinin artış gösterdiği saptanmıştır.
Anahtar kelimeler: Tiyol, disülfid, oksidatif stres, serbest oksijen radikalleri,             
Romatoid artrit

Abstract:
Aim: Overproduction of free radicals or insuffiency of antioxidant defence mechanisms causes disturbance in the pro-anti oxidant balance. Oxidative stres is a biochemical condition that is toxic effect of high levels of reactive oxygen species (ROS)  at cells. Thiols are a class of organic compounds that contain a functional sulfhydryl group. Dynamic thiol disulphide homeostasis status has critical roles in antioxidant protection, detoxification, signal transduction, apoptosis, regulation of enzymatic activity and transcription factors and cellular signalling mechanisms. There is growing body of evidence demonstrating that an abnormal thiol disulphide homeostasis state is involved in the pathogenesis of a variety of diseases, including diabetes, cardiovascular disease, cancer, rheumatoid arthritis, chronic kidney disease, Alzheimer's disease, multiple sclerosis and chronic liver disorder. In this study, dynamic thiol / disulfide balance evaluation was planned in the group representing the rheumatoid arthritis population.
Material and method: 100 patients with rheumatoid arthritis and 100 healthy subjects were enrolled in the study between December 1, 2014 and December 31, 2015, at the Ankara EAH Rheumatology Clinic. The study is a prospective, case-control study. 100 volunteer RA patients and 100 age and sex-matched control subjects were included in the study. Patients with a disease that may affect the thiol pool due to hypoalbuminemia such as chronic renal failure, nephrotic syndrome, malnutrition and chronic liver disease have not been studied. Patients taken in the study group: Healthy individuals aged 18-65 years who did not have systemic chronic disease that could affect thiol and disulfide levels were selected for the control group.
(WBC), hemoglobin, platelet (Plt), glucose, urea, creatinine, aspartate amino transferase (AST), alanine amino transferase (ALT) in the blood taken at the time of admission, , Albumin, protein, blood sedimentation rate, CRP, total cholesterol, LDL cholesterol, HDL cholesterol values, also das28 score for the patient group, alkaline phosphatase (ALP), gamma glutamyl transferase (GGT), sodium , RF and anti-CCP values were measured. Biochemistry, hemogram, thiol and disulfide levels were obtained in the patient and control group after 8 hours of fasting. Thiol-disulfide measurements were made on the day of first RA diagnosis in the patient group.
Yıldırım Beyazıt University Ankara Atatürk EAH Ethics Committee approved for the study. All parameters were studied at Ankara Atatürk EAH, Clinical Biochemistry and Hormone Laboratory
Blood thiol disulfide parameters were studied in a Roche Hitachi Cobas c501 automatic analyzer at the Ankara Atatürk EAH Biochemistry Laboratory with the automatic measurement method newly developed by Erel & Neselioglu, after centrifugation of thalon thiol and disulfide samples at 3600 rpm for 10 minutes in biochemistry laboratory.
 Demographic characteristics, test results and thiol parameters (native thiol [-SH], total thiol [-SH+-S-S-], disülfide [-S-S-], and calculated as a percentage disülfide/native thiol [-S-S-/-SH], disülfide/total thiol [-S-S-/-SH+-S-S-], native thiol/total thiol [-SH/-SH+-S-S-] were compared between the study and control groups.
Results: Patients who were involved into this study consisted of 86% female and 14% male. The average of their ages varied between 46,3 and 12,03 and the average value of the sedimentation is seen 26.92±16.41. The average CRP value was 9.13±9.9. In our patients with Rheumatoid arthritis , 59% anti-CCP+ and 47% RF+ were seen.
After the comparison made between tiyol/disülfid levels of the patients with Anti-CCP+ and Anti-CCP-, no noteworthy discrepancy was detected. The same thing can be said for the results of the comparison made between thiol/disülfide levels of the patients with RT(+) and RF(-).
Das28 level of the patients with Rheumatoid arthritis was classified. In 14% of these patients, das28 was less than 2.6; in 19% of them, das28 was between 2.6 and 3.2; in 53% of them das28 was between 3.2-5.1, and in 14% of them, das28 was more than 5.1. The comparisons were made between Romatoid Artrit patients' das28 illness activities and the values of their thiol/disülfide. No noteworthy discrepancy was detected between four groups. 
Thiol/disülfide levels of the patients with Rheumatoid arthritis and health control group were compared. There was no difference detected between the groups as far as gender and age are concerned. However, there was a noteworthy difference detected between thiol/disülfide values in favor of patient group
Conclusion: In literature, the development of thiols, some diseases and their effects on prognosis are under investigation. Our study was the first study to examine the relationship between rheumatoid arthritis and thiol compounds according to the method of Erel and Neşelioğlu. As a result, it was determined that the thiol disulfide level increased and the oxidative stress level increased in patients with rheumatoid arthritis
Key Words: Thiol, disulfide, oxidative stress, free oxygen radicals, Rheumatoid arthritis