Abdullâh İlâhî ve Zâdü'l Müştâkîn'i (inceleme-metin)
Abdullah İlâhî's Zâdü'l-Müştâkîn (investigation-text)
Yazar: AYŞE DEMİRDAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERTUĞRUL DÖNER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Abdullah İlahi = Abdullah İlahi ; Melamilik = Melamism ; Nasihatname = Nasihatname ; Tasavvuf = Mystic ; Zadü'l Müştakin = Zadü'l Müştakin

Özet:
Abdullâh-ı İlâhî, Osmanlı Devletinin XV. yüzyılında yaşamış Melâmî meşrebe sahip sufilerden biridir. Tasavvuf alanında Türkçe, Arapça ve Farsça olmak üzere eserler kaleme almıştır. Çalıştığımız eser ise Türkçe, nesir biçiminde yazılmış tasavvufi öğretileri ve kavramları içeren hacimli bir kitaptır. Çalışmamız giriş, üç bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı ve yöntemi yer almaktadır.
Birinci bölümde Abdullah-ı İlâhî'nin hayatı, medrese tahsili, seyahatleri, tasavvufa intisâbı, irşad faaliyetleri ve eserleri hakkında birtakım bilgiler verilmiştir. Müellifin Zâdü'l-Müştâkîn adlı eserinin yazmalarının günümüzde hangi kütüphanelerde mevcut oldukları tespit edilmiştir.
İkinci bölümde Zâdü'l-Müştâkîn'de geçen bazı tasavvufi kavramlar üzerinde çalışılmıştır. Ele aldığımız kavramlara sufiler tarafından getirilen yorumlar ifade edildikten sonra, İlâhî'nin ilgili kavramlara vermiş olduğu manalar üzerinde durulmuştur.
Üçüncü bölümde ise eserimizin temel yapı taşını oluşturan çevirisi transkiripsiyon harfleri ile dilimize kazandırılmıştır. Öncelikle harflerin transkripsiyon karşılığı tanıtıldıktan sonra yazarın orijinal metnine mümkün olduğunca yakın metin sunulmaya çalışılmıştır.
Sonuç olarak ise Zâdü'l-Müştâkîn tasavvufi kavramlardan oluşan ve bu kavramlara verilen yorumlardan müteşekkil, nasihatnâme türünde bir kitap olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Abdullah-ı İlahi is one of the Sufis, who lived in the 15th century of the Ottoman Empire, and had a Melami character. He has written works in these 3 languages, Turkish, Arabic and Persian, in the field of Sufism. The work we are working on is a voluminous book  that includes Sufi teachings and concepts written in Turkish in the form of prose. Our study consists of 3 parts, firstly introduction. The subject, purpose and method of there search are included in the introduction section.
In the first part, information was given about the life of Abdullah-ı İlahi, his education in madrasah, his travels, his affiliate to Sufism, his guiding activities and his works. It has been determined in which libraries these manuscripts are present today.
In the second chapter, a limited number of studies have been made on the Sufi concepts mentioned in Zadü'l-Müştakin. After expressing the interpretation brought by the Sufis to the concept we are dealing with, the original discourses of the Abdullah-ı İlahi given to the a fore mentioned concept are expressed.
In the third part, the translation, which forms the basic building block of ourwork, has been brought to our language with transcription letters. First of all, after the transcription equivalent of the letters was introduced, the main translation, which is the text, waspassed.
As a result, it has been determined that Zadü'l-Müştakin is a book in the type of advisory, composed of mystical concepts and interpretations given to these concepts.