Alzheimer hastalarında davranışsal durumu değerlendirmede kullanılannöropsikiyatrik envanter-klinisyen (NPI-C) ölçeğinin türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Validity and reliability of turkish version of "neuropsychiatric inventory – clinician" scale to test functional disability in patients with dementia
Yazar: MUSTAFA DANIŞMAN
Danışman: DOÇ. DR. EYLEM ŞAHİN CANKURTARAN
Sağlık Bakanlığı / Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
. Alzheimer Demansı (AD); bilişsel işlevler ve
hafızada bozulma, günlük yaşam aktivitelerini yürütmede ilerleyici bozukluk,
nöropsikiyatrik ve davranışsal belirtilerle karakterize ilerleyici nörodejeneratif bir
hastalıktır. Nöropsikiyatrik belirtiler Alzheimer Hastalığı'nın tüm evrelerinde görülebilir
ve hastalık seyrini olumsuz etkiler. Nöropsikiyatrik belirtilerin hem hastaların
bakımevine yatışını artırdığı hem de bakımverenin yaşam kalitesini önemli ölçüde
etkilediği bilinmektedir. Bu nedenle nöropsikiyatrik belirtilerin geçerli, hassas ve
güvenilir ölçeklerle değerlendirilmesi araştırmacılar ve sağlık çalışanları için çok
önemlidir. Demansa bağlı davranışsal ve psikolojik belirtilerin değerlendirilmesi için
pek çok ölçek geliştirilmiştir. Bu ölçeklerin neyi ölçtüklerine (yani belirli bir
nöropsikiyatrik belirti alanındaki özgül belirtiler veya çeşitli alanlar); hedeflenen denek
(hastabakıcı, hekim, hasta) gibi ölçüm özellikleri ve puanlama yaklaşımına (sıklık,
şiddet) göre farklılaşırlar. Demansa bağlı davranışsal ve psikolojik belirtileri
değerlendirmek için kullanılan ölçeklerden biri olan Nöropsikiyatrik Envanter (NPI)'in
pek çok dilde geçerlik- güvenirlik çalışması yapılmıştır ve bu alanda tüm dünyada en
sık kullanılan ölçektir. Nöropsikiyatrik Envanter ölçeğinin farklı alt tipleri
bulunmaktadır. Bunlardan 'Nöropsikiyatrik Envanter- Klinisyen" (NPI-C) hem
bakımverenin ve muayeneyi yapan klinisyenin değerlendirmesini göz önüne alırken
hem de hastanın kendisini de değerlendirmeye katması nedeniyle önem kazanmaktadır.
Çalışmamızda NPI-C ölçeğinin Türkçe güvenirlik ve geçerlik çalışmasının yapılması
amaçlanmıştır. Bu çalışmaya Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Geropsikiyatri biriminde kayıtlı olan ve çalışmaya dahil edilme ölçütlerini karşılayan
AD tanılı hastalar ve bakım verenleri dahil edilmiştir. Hastalar Mini Mental Test
(MMSE), Global Detoriasyon Ölçeği (GDÖ), Lawton-Brody Enstrümental Günlük
Yaşam Aktivite Ölçeği, Demansda Yetiyitiminin Değerlendirilmesi Ölçeği (DAD) ve
NPI-C ile değerlendirilmiştir. Hastaların bakım verenlerine ise NPI-C, Alzheimer
Hastalığında Davranışsal Bozukluklar Ölçeği (BEHAVE-AD), Beck Depresyon Ölçeği
vi
ve NPI ölçeği verilmiştir. Çalışmaya 125 hasta ve bakım vereni alınmıştır.
Nöropsikiyatrik Envanter-C ölçeğinin Türkçe uyarlamasının iç tutarlılık katsayısı
(Cronbach α = 0,76) yüksek olarak saptanmıştır. Ölçek, yüksek görüşmeciler arası
korelasyon (sınıf içi korelasyon katsayısı, SKK = 0,82) göstermiştir. Ölçeğin geçerlik
değerlendirmesi için NPI-C ve BEHAVE-AD arasındaki ilişkiye bakıldığında ise alt
ölçeklerin orta derecede korelasyon gösterdiği ve toplam puanların ise orta derecede
negatif korelasyon gösterdiği saptanmıştır (r=-.65, p<0,01). Ölçeğin toplam puanıyla
MMSE toplam puanı arasında negatif yönde anlamlı bir korelasyon saptanmıştır (r=-
.58, p < 0,01). NPI-C ölçeği ile DAD arasında da negatif ve anlamlı korelasyon
bulunmuştur (r= -.61, p < 0,01). Bu çalışma ile Türkiye'deki Alzheimer hastalarında
NPI-C ölçeğinin Türkçe'sinin demansa bağlı nöropsikiyatrik belirtileri değerlendirmede
güvenilir ve geçerli bir ölçek olduğu bulunmuştur

Abstract:
. Alzheimer's Disease (AD) is a progressive neurodegenerative disease
that is characterized with impairment in cognitive functions and memory, progressive
deterioration in maintenance of daily living activities, neuropsychiatric and behavioral
symptoms. Neuropsychiatric symptoms can be seen in any of periods of Alzheimer
disease and affect the prognosis adversely. It was known that nerupsychiatric symtoms
increased hospitalization rates of the patients and influenced the life quality of the
patients and caregivers adversely. Therefore, it is important to have valid and reliable
assessment tools for clinicians and researchers in this field. There have been many
scales developed to assess the behavioral and psychological symptoms of dementia.
These scales shows differences according to measurement features (that is, what they
measure, which specific neuropsychiatric symptoms and areas of dementia they assess,
which subject), targeted subjects (nurses, physicians, patients) and scoring approach
(frequency, intensity). As one of the scales used to assess dementia-related behavioral
and psychological symptoms, Neuropsychiatric Inventroy (NPI) is the most commonly
used one and reliability and validity studies was carried out in many languages. There
are different sub-types of Neuropsychiatric Inventory Scale. As a subtype of NPI, the
Neuropsychiatric Inventory- Clinician (NPI-C) scale is of importance because of
considering both assessment of the patient and taking information from caregiver and
also observation of the clinician. The current study aimed to determine the reliability
and validity of the Turkish version of NPI-C scale in patients with Alzheimer Disease.
The patients which are registered in Ankara Oncology Research and Training Hospital
Geropsychiatry clinic with a diagnosis of AD and meets its criteria for inclusion were
included to study with their caregivers. Mini Mental State Examination (MMSE),
Global Deterioriton Scale (GDS), Lawton-Brody Instrumental Activities of Daily
Living, Disability Assessment for Dementia (DAD) and NPI-C was administered to
the patients. NPI-C, Behavioral Pathology in Alzheimer's disease, (BEHAVE-AD),
Beck Depression Scale and NPI was administered to the caregivers of patients with AD.
viii
The NPI-C scale was administered to 125 patients (mean age ± SD 76,4±1,2) with AD.
The Turkish version of the NPI-C scale showed high internal consistency (Cronbach's α
= 0,76), excellent interrater reliability (intraclass correlation, ICC = 0,82). NPI-C scale
was significantly correlated with The Mini Mental State Examination (MMSE) (r = -
0,58, p < 0,01). NPI-C scale was significantly correlated with Disability Assessment for
Dementia (DAD) (r=-.61, p < 0,01). Moreover, NPI-C and Behavioral Pathology in
Alzheimer's Disease (BEHAVE-AD) were found to be significantly negatively
correlated (r=-.65, p<0,01). In the light of these statistical analysis, Turkish version of
the NPI-C scale was found to be a reliable and valid instrument to assess
neuropsychiatric symptoms in Turkish elderly subjects with AD.