Kanıt temelli tarih öğretiminde öğrencilerin kanıt kullanma becerileri
Students' skill of using evidence in evidence-based history teaching
Yazar: EDA ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜRÜ SAĞLAM TEKİR
Sinop Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kanıt temelli öğrenme = Evidence based learning ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Tarih eğitimi = History education ; Tarih öğretimi = History teaching ; Tarihsel kanıt = Historical evidence ; Türk inkılap tarihi ve Atatürkçülük dersi = Turkish revolution history and Kemalism lesson

Özet:
Bu araştırmada kanıt temelli tarih öğretim yöntemiyle gerçekleştirilen etkinlikler sonucunda 8. sınıf öğrencilerinin kanıt kullanma becerilerini tespit etmek amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2019-2020 eğitim öğretim yılı güz döneminde Sinop il merkezinde öğrenim gören 19 kız, 14 erkek olmak üzere toplam 33 ortaokul 8. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Uygulama ortaokul 8. Sınıf Türkiye Cumhuriyeti İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük dersinin "Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye" bölümünde yer alan "Eğitim ve Kültür Alanındaki Gelişmeler" konuları kapsamında sürdürülmüştür. Araştırma esnasında kullanılacak etkinlikler araştırmacı tarafından geliştirilerek, iki alan uzmanın görüşüne başvurulmuştur. Uzmanlardan alınan görüş ve öneriler doğrultusunda etkinliklere son şekli verilerek uygulama aşamasına geçilmiştir. Bu aşamada birinci ve ikinci elden tarihsel kanıtların öğrencilere aktarılması yoluyla kanıt temelli etkinlikler yaptırılmış, bunun sonucunda öğrencilerin kanıtları kullanarak, sorgulayarak kanıt kullanma becerileri tespit edilmeye çalışılmıştır.
Araştırma kapsamında elde edilen verilerin değerlendirilmesinde söylem analizi ve betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; derslerin başında kanıtları tanımlama, kavrama, başka bir anlatıma çevirme, öteleme (imgelem), analiz etme, sentezleme ve değerlendirmede zorlanan öğrencilerin tarihsel kanıtlar üzerinde çalıştıkça bu becerilerini geliştirebildikleri görülmüştür. Öğrencilerin hafızaya yerleştirme, kanıtı kavrama, analiz, öteleme, sentez, yargı ve değerlendirme becerilerini en çok sergileyebildiği çalışmanın köşe yazısı etkinliği olduğu görülmüştür. Fakat köşe yazısı etkinliğinde çok az sayıda öğrencinin kanıtı referans alarak yargı ve değerlendirme yapabilme becerisini gerçekleştirdiği görülmüştür. Genel olarak öğrencilerin becerilerine bakıldığında, birinci sırada öğrencilerin tamamına yakınının kanıtı kavradıkları, ikinci sırada hafızaya yerleştirme, üçüncü sırada öteleme, dördüncü sırada analiz ve beşinci sırada sentez yapabilme becerilerini ortaya koyabildikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışmanın dikkat çekici sonuçlarından biri de öğrencilerin yazılı ve işitsel kanıtlardan ziyade resimli tarihsel kanıtları kavramada daha başarılı olmuş olmalarıdır. Ayrıca bu kanıtlar üzerinde çalışma noktasında öğrencilerin daha istekli oldukları belirlenmiştir. Fakat bu duruma karşı öğrencilerin özellikle izledikleri belgeselleri kavramada ve belgeselden bilgi elde etmede zorlandıkları belirlenmiştir.
Kanıta dayalı etkinlikler ile tarihi öğrenen öğrencilerin farklı düşünceleri kavrayabildikleri, az sayıda da olsa bazı öğrencilerin farklı bakış açılarıyla olayları değerlendirdikleri, empati yaparak o dönemde yaşayan insanların duygu ve düşüncelerini anlayabildikleri ve olaylara tek bir yönden bakmanın doğru olmayacağını fark ettikleri görülmüştür. Öğrencilerin kanıtlara dayalı olarak işlenen derslerde kazandıkları ve geliştirdikleri becerileriler göz önünde bulundurulduğunda, sınıf içerisinde öğretim süresince tarihsel kanıtlarla çalışmaların yaygınlaştırılması ile bu becerilerinin kazandırılabilir ve geliştirilebilir olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This research aimed to determine the evidence-use skills of 8th-year students based on activities carried out with the evidence-based history teaching method. The study group of the research consists of 33 secondary school 8th-year students, 19 girls and 14 boys, studying in central Sinop in the autumn semester of the 2019-2020 academic year. The research activity was carried out within the scope of the topic of "Developments in the Fields of Education and Culture", which is contained in the "Kemalism and Modernization of Turkey" part of the Secondary School 8th-Year course of "Republic of Turkey's Revolution History and Kemalism". The activities to be used for the research were developed by the researcher, and two field experts were consulted for this purpose. In line with the opinions and suggestions received from the experts, the design for activities was finalized and the implementation stage started. In this stage, by providing the students with first and second-hand historical evidence, they were led to carry out evidence-based activities, and in the end, their ability to use evidence, including by utilizing and questioning such evidence, was tried to be determined.
Discourse analysis and descriptive analysis were used to evaluate the data obtained from the research. It was seen that although the students had difficulties in identifying, comprehending, paraphrasing, extrapolating (imagining), analysing, synthesizing and evaluating the evidence at the beginning of the courses, they managed to develop these skills as they worked on historical evidence. The columnist activity was one in which the students were most able to exhibit their skills of memorizing, comprehending, analysing, extrapolating, synthesizing, judging and evaluating evidence. It was observed in the columnist activity, however, that very few students actualized the ability to judge and evaluate based on evidence. It was concluded in a general evaluation of the students' skills that, in the first place, almost all of them grasped the evidence and that they were able use their skills in memorizing in the second, extrapolating in the third, analysing in the fourth, and synthesizing in the fifth place. One of the remarkable results of this study is that students were more successful at grasping illustrated historical evidence rather than written and auditory evidence. It was also determined that they were more willing to work on this evidence. However, they had difficulties in understanding the documentaries they watched and obtaining information from them.
It was observed that students who learned history through evidence-based activities were able to grasp different thoughts, that some of them, albeit in a small number, evaluated events with different perspectives, understood through empathy the feelings and thoughts of people living in the respective period, and realized that it would not be right to look at the events from a single perspective. It was ascertained in consideration of the skills the students gained and developed in the courses taught based on evidence that it is possible to teach and improve these skills by spreading evidence-based historical activities in classroom education.