Yüksek voltajlı iletim hatlarının arsa değerine etkisinin belirlenmesine yönelik bir model tasarımı
A model design for determining the effect of high voltage transmission lines on residential land value
Yazar: SEDA NUR MARABAOĞLU
Danışman: PROF. DR. BAYRAM UZUN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Arazi mülkiyeti =   ; Bulanık analitik hiyerarşi süreci = Fuzzy analytical hierachy process ; Enerji iletim hatları = Energy transmission lines ; İrtifak hakkı = Easement

Özet:
Türkiye'de 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun uygulamada yetersiz olması ve ilgili bir yönetmeliğin bulunmaması sebebiyle irtifak kamulaştırması, Yargıtay kararları ile uygulanmaktadır. Her yeni durum için çıkartılan bu kararları takip etmek zor olmakta ve bu süreç zaman ve iş gücü gerektirmektedir. Ayrıca, taşınmaz değerini etkileyen faktörler ve bunların etki dereceleri net değildir. Her bilirkişi irtifak bedelini kendi seçtiği kriterlere göre hesapladığı için mağduriyetler oluşmaktadır.
Bu çalışmada, Yüksek Voltajlı İletim Hatları (YVİH) sebebiyle taşınmaz sahibine verilen irtifak bedelini tespit eden standart bir etki-değer modeli geliştirilmiştir. Modelde tanımlanan faktörler; literatür taraması, yerli ve yabancı gayrimenkul değerleme uzmanları ile görüşmeler, ulusal ve uluslararası anket çalışmaları, Yargıtay kararları ve bilirkişi raporları incelemesi, hâkim ve avukatlarla yapılan değerlendirmeler sonucunda belirlenmiştir. Bu faktörlerin ağırlıkları Analitik Hiyerarşi Yöntemi (AHY) kullanılarak hesaplanmıştır. Ağırlık değerleri entegre edilerek model oluşturulmuştur. Node.js, Electron, TypeScript, React, Ant Design ve Webpack kullanılarak modelin arayüz yazılımı yapılmıştır. Model, çeşitli illerden toplanan altmış bilirkişi raporuyla test edilmiştir. Bilirkişi raporlarındaki yanılma oranı en az %0,38, en fazla %84,98 olarak bulunmuştur.
Bu tez, Türkiye'de YVİH'nin taşınmaz değerine etkisini inceleyen ve irtifak bedelini objektif ve eş zamanlı olarak tespit etmek için bir etki-değer modeli ortaya koyan ilk çalışmadır.

Abstract:
Due to the fact that the Expropriation Law numbered 2942 is insufficient in practice and there is no related regulation in Turkey, easement expropriation is implemented by the Supreme Court decisions. It is difficult to keep track of these decisions made for each new situation, and this process requires time and labor. Also, the factors affecting property value and their degrees of effect are not clear. Since every expert calculates the easement price according to the criteria s/he chooses, grievances occur.
In this study, a standard effect-value model which determines the easement cost given to the property owner due to High Voltage Transmission Lines (HVTL) has been developed. Factors defined in the model were determined as a result of; the literature review, interviews with local and foreign real estate appraisers, national and international surveys, Supreme Court decisions and expert reports, and the evaluations based on judges and lawyers. The weights of these factors were calculated using the Analytical Hierarchy Process (AHP). The model was created by integrating weight values. The interface software of the model was made using Node.js, Electron, TypeScript, React, Ant Design and Webpack. The model was tested with sixty expert reports collected from various provinces. The rate of error in expert reports was found to be at least 0.38% and at most 84.98%.
This thesis is the first study examining the effect of HVTL on property value and presenting an effect-value model to determine the easement price objectively and simultaneously in Turkey.