Yüksek teknolojili ürün dış ticaretinin cari açık üzerindeki etkisi: Türkiye ekonomisi için bir analiz
The effect of foreign trade of high technology products on the current deficit: An analysis for the Turkish economy
Yazar: MEHMET BURAK KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. SELMAN YILMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Küreselleşme ile birlikte ülkelerin karşılıklı ekonomik ilişkilerinin artması 
dünyadaki dış ticaret hacminin de artmasına sebep olmaktadır. Ülkelerin küresel ticari 
platformda elde etmek istedikleri kazancın artması bu ticaretteki konumlarına bağlı 
olarak ilerlemektedir. Kimi ülkelerin ithalat düzeyi fazla iken kimi ülkelerin de ihracat 
düzeyi fazla olmakta, bunun sonucunda da ekonomik dengeleri etkilenmektedir. 
Özellikle bilgi ekonomisinin çok önemli olduğu bu dönemde nitelikli iş gücünün 
üretimdeki payının artması yüksek teknolojili ürün üretimini ön plana çıkartmaktadır.
Katma değeri yüksek bu ürünlerin ihracatından elde edilen kazançlar bu ürünleri 
üreten ülkelerin küresel dış ticaret hacminden daha fazla pay almalarına sebep 
olmaktadır. Bu çalışmada da yüksek teknolojili ürünlerin dış ticaretteki önemli payı 
göz önünde bulundurularak Türkiye ekonomisinde yüksek teknolojili ürün dış 
ticaretinin cari açık üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Çalışmanın sonunda yapılan 
ekonometrik analiz neticesinde cari açık ve yüksek teknolojili ürün ihracatının 
karşılıklı olarak birbirlerini etkilediği ve cari açığın tek yönlü olarak yüksek teknolojili 
ürün ithalatını etkilediği sonucuna ulaşılmaktadır. Dolayısı ile Türkiye ekonomisinde 
katma değeri yüksek olan yüksek teknolojili ürün üretimine ve ihracatına önem 
verilmesi cari dengenin sağlanmasına da önemli bir boyutta katkı sağlayacaktır.

Abstract:
The increase in the mutual economic relations of countries with globalization 
causes an increase in the volume of foreign trade in the world. The increase in the 
income that countries want to achieve in the global commercial platform progresses 
depending on their position in this trade. While the import level of some countries is 
high, the export level of some countries is high, and as a result, their economic balances 
are affected. Especially in this period when the knowledge economy is very important, 
the increase in the share of qualified labor force in production brings the production of 
high technology products to the fore. The gains obtained from the export of these 
products with high added value cause the countries producing these products to take a 
larger share from the global foreign trade volume. In this study, considering the 
significant share of high-tech products in foreign trade, the effect of foreign trade in 
high-tech products on the current account deficit in the Turkish economy was 
investigated. As a result of the econometric analysis made at the end of the study, it is 
concluded that the current account deficit and high-tech product exports mutually 
affect each other and the current account deficit affects high-tech product imports 
unilaterally. Therefore, giving importance to the production and export of high 
technology products with high added value in the Turkish economy will contribute 
significantly to the provision of the current account balance.