Çocuk ve ergen psikiyatrisi kliniğine başvuran ergenlerde maraş otu kullanım sıklığı ve maraş otu kullanımı ile ilişkili sosyodemografik özellikler ve komorbid psikiyatrik hastalıkların değerlendirilmesi
Evaluation of the prevalence of maras powder use and sociodemographic characteristics and comorbid psychiatric diseases associated with the use of maras powder in adolescents admitted to child and adolescent psychiatry
Yazar: HÜSEYİN SARIKAYA
Danışman: DOÇ. HATİCE ALTUN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ergen psikiyatrisi = Adolescent psychiatry ; Ergenler = Adolescents ; Komorbidite = Comorbidity ; Maraş otu = Maraş powder ; Narkotikler = Narcotics ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Tütün = Tobacco ; Çocuk psikiyatrisi = Child psychiatry

Özet:
Giriş: Bu çalışmada, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Çocuk ve Ergen Ruh
Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine başvuran ve en az bir psikiyatrik hastalığı olan 11-
18 yaş arası ergenlerde Maraş otu kullanım sıklığı ve Maraş otu kullanımı ile ilişkili
sosyodemografik özellikler, Maraş otu bilgi düzeyleri ve komorbid psikiyatrik
tanılarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Materyal/Metod: Çalışmaya, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi
Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine başvuran ve en az
bir psikiyatrik rahatsızlığı olan 11-18 yaş arası, 148 kız, 152 erkek toplam 300 çocuk ve
ergen dahil edilmiştir. Çalışma grubumuza, psikiyatrik bozuklukların
değerlendirilmesinde yarı yapılandırılmış bir görüşme formu olan 'Okul çağı çocukları
için duygulanım bozuklukları ve şizofreni görüşme çizelgesi- şimdi ve yaşam boyu
şekli-Türkçe uyarlaması (ÇDŞG-ŞY-T) uygulanmış olup, psikiyatrik tanılar DSM-V'e
göre belirlenmiştir. Çocuk ve ergenler tarafından doldurulan Maraş otu Anket Formu,
Maraş otu Bilgi Düzeyi Anket Formu, Çocuklar için Depresyon Ölçeği (ÇDÖ) ve
Durumluluk ve Sürekli Anksiyete Ölçeği (STAI) ile ebeveynleri tarafından doldurulan,
Sosyodemografik Veri Formu ve DSM-IV Yıkıcı Davranış Bozuklukları Belirti Tarama
Ölçeği Formu (YDBBTÖ) kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmamızda Maraş otu kullanım sıklığının % 23,3 olduğu bulunmuştur.
Maraş otu kullanıcılarının ortalama yaşının 16,1±1,0, ve Maraş otu kullanmaya başlama
yaşının ortalama 14,9 olduğu görülmüştür. Erkeklerin Maraş otu kullanma oranı % 19
iken, kız cinsiyette bu oran % 4,3 olarak bulunmuş olup, erkek cinsiyette Maraş otu 
iv
kullanma oranı kız cinsiyete göre anlamlı düzeyde daha yüksek saptanmıştır (p<0,001).
Maraş otu kullananların anne ve babalarının lise mezunu ve altı olma oranları
kullanmayanlara göre anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0,001). Maraş otu
kullanan çocukların ailelerinin ekonomik refah düzeyleri kullanmayanlara oranla
anlamlı şekilde düşük olduğu belirlenmiştir (p=0,017). Maraş otu kullananlarda birden
fazla madde kullanımı Maraş otu kullanmayanlara göre anlamlı derecede yüksek
bulunmuştur (p<0,001). Maraş otu kullananların ailesinde ve yakın arkadaşlarında
Maraş otu kullanma oranı, kullanmayanların ailesine ve yakın arkadaşlarına göre
anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0,001). Maraş otu kullananların Maraş otu
hakkında bilgi puanlarının, kullanmayanlara göre anlamlı derecede düşük olduğu tespit
edilmiştir (p=0.005). Çalışmamızda Maraş otu kullanma nedenlerinin sırasıyla 'kendini
daha iyi hissetmek', 'merak etme', 'arkadaş ortamından dışlanmama', 'ekonomik
nedenler (ucuz olması)' nedeniyle olduğu belirlenmiştir. Maraş otu kullanımına en sık
eşlik eden psikiyatrik rahatsızlıkların sırasıyla dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu,
depresyon, davranım bozukluğu, anksiyete bozukluğu, borderline kişilik örgütlenmesi
ve psikotik bozukluk olduğu gösterilmiştir. Maraş otu kullananlarda komorbid
psikiyatrik hastalık oranının, Maraş otu kullanmayanlara göre anlamlı derecede yüksek
olduğu saptanmıştır (p<0,001). Çalışma grubumuza uygulanan YDBBTÖ ölçeğinin
dikkat, hiperaktivite-dürtüsellik, karşıt olma karşıt gelme ve davranım bozukluğu tüm
alt ölçek puanlarının, CDI ve STAI durumluluk puanlarının Maraş otu kullananlarda,
Maraş otu kullanmayanlara göre anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur
(p<0,001).
Sonuç: Çalışmamızda Maraş otu kullanım sıklığının psikiyatrik rahatsızlığı olan çocuk
ve ergenlerde yüksek olduğu, anne baba eğitim durumlarının ve ekonomik refah
düzeyinin düşük olduğu, ailede ve arkadaş çevresinde maraş otu kullanımının ve birden
fazla madde kullanımının sık olduğu, Maraş otu hakkında bilgi düzeylerinin düşük
olduğu, DEHB, depresyon ve davranım bozukluğu olan çocuklarda yaygın kullanıldığı
gösterilmiştir. Maraş otu kullanan çocuk ve ergenlerin ruhsal durumlarının ayrıntılı
değerlendirilmesinin yanı sıra, ruhsal problemleri olan çocuk ve ergenlerde de Maraş
otu kullanımı ve risk faktörlerinin belirlenmesinin, koruyucu ruh sağlığı müdahaleleri
açısından önem arz ettiği düşünülmüştür

Abstract:
Introduction: In this study, it is aimed to evaluate the frequency of Maras powder use
and sociodemographic characteristics associated with Maras powder use, Maras powder
knowledge levels and comorbid psychiatric diagnoses of adolescents aged 11-18 years
who applied to KahramanMaras Sütçü İmam University Medical Faculty Hospital Child
and Adolescent Mental Health and Diseases outpatient clinic and had at least one
psychiatric disease.
Material - Method: 300 children and adolescents, 152 males and 148 females aged 11-
18 years, who were admitted to Kahramanmaras Sütçü İmam University Medical
Faculty Hospital Child and Adolescent Psychiatry polyclinic and diagnosed with at least
one psychiatric disorder were included. In our study group, a semi-structured interview
form schedule for affective disorders and schizophrenia for school aged children,
present and lifetime version, (KSADS-PL)-Turkish adaptation was performed and
psychiatric diagnoses were determined according to DSM-V. The Maras Powder
Questionnaire, the Maras powder Knowledge Level Questionnaire, the Children
Depression Inventory (CDI) and the State and Trait Anxiety Inventory (STAI), which
were filled out by the participants, and Sociodemographic Data Form and DSM-IV
Disruptive Behavioral Disorders Symptom Screening Scale,which were filled out by the
parents, were used.
Results: In our study, the frequency of using Maraş powder was found to be 23.3% . It
was observed that the average age of Maras powder users was 16,1±1,0 and the average 
vii
age of starting to use Maras powder was 14.9. While the rate of using Maras powder in
males was 19%, this rate was 4.3% in females, and the rate of using Maras powder in
males was significantly higher than in females (p <0.001). The rate of mothers and
fathers who were high school graduates and below were found to be significantly higher
than those who did not use Maras powder (p <0.001). It was determined that the
economic welfare level of the families of the children using Maras powder was
significantly lower than those who did not (p=0.017). The use of more than one
substance was found to be significantly higher in those who used Maras powder
compared to those who did not use Maras powder (p<0.001). The rate of using Maras
powder in the family and close friends of those who used Maras powder was found to
be significantly higher than the family and close friends of those who did not (p<0.001).
It was determined that the knowledge scores of those who used Maras powder were
significantly lower than those who did not (p=0.005). In our study, it was determined
that the reasons for using Maras powder were due to "feeling better", "to worry", "not
being excluded from friendship", "economic reasons (being cheap)", respectively. It has
been shown that the most common psychiatric disorders accompanying Maras powder
use are attention deficit hyperactivity disorder, depression, conduct disorder, anxiety
disorder, borderline personality organization and psychotic disorder, respectively. The
rate of comorbid psychiatric diseases in patients using Maras powder was significantly
higher than those who did not use Maras powder (p<0.001). Attention, hyperactivityimpulsivity, oppositional defiant disorder and conduct disorder subscale scores of the
DSM-IV Disruptive Behavioral Disorder Symptom Screening Scale applied to our
study group, CDI and STAI state scores were found to be significantly higher in those
who used Maraş powder compared to those who did not use Maraş powder.
Conclusion: In our study, it was found that the prevalence of Maraş powder use was
high in children and adolescents with psychiatric disorders, educational status of parents
and economic well-being was low, the use of Maraş powder and more than one
substance use was common in the family and friends, the level of knowledge about
Maraş powder was low and the use of Maraş powder was widely used in children with
ADHD, depression and conduct disorders. In addition to the detailed evaluation of the
mental status of children and adolescents using Maraş powder, it was thought that the
use of Maraş powder in children and adolescents with mental problems and 
viii
determination of risk factors are important in terms of preventive mental health
interventions.