İnsan immun yetmezlik virüsü (HIV) pozitif hastaların ve eşlik eden hastalıklarının tedavisinde klinik eczacının rolü
Role of clinical pharmacist in treatment of human immunodeficiency virus positive patients and their comorbidities
Yazar: EMRE KARA
Danışman: DOÇ. DR. SALİH KUTAY DEMİRKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: HIV = HIV ; HIV enfeksiyonları = HIV infections ; Komplikasyonlar = Complications ; Virüsler = Viruses ; İlaç etkileşimleri = Drug interactions ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İmmün yetmezlik = Immun deficiency ; İmmünite = Immunity

Özet:
Yüksek düzeyde aktif antiretroviral tedavinin uygulanmasıyla mortalite ve morbidite önemli oranda azalmış, İnsan İmmun Yetmezlik Virüsü pozitif hastalarda yaşam süresi beklentisi önemli oranda artmıştır. Yaşlanmaya bağlı olarak görülen diğer kronik hastalıklar nedeniyle daha çok sayıda ilaç kullanıldığından, bu hastalarda ilaç kaynaklı sorunların görülme olasılığında artışlar ortaya çıkabilmekte; polifarmasi, ilaç-ilaç etkileşimi riski ve ilaç hatalarında artış görülebilmektedir. Tedavi rejimlerinin daha karmaşık hale gelmesi sonucu klinik eczacılar sürece dahil olmuştur. Bu çalışmada, antiretroviral ilaçlarının yanı sıra hastaların eş zamanlı hastalıklarının ve bu hastalıklar için kullanılan ilaçların değerlendirilmesi sonucu ilaç ilişkili problemlerin saptanması ve yönetilmesi için sorumlu hekime bilgilendirme yapılmış ve önerilerde bulunulmuştur.  Hastalar prospektif olarak takip edilmiş ve her vizitte değerlendirilmelerde bulunularak çalışma yürütülmüştür. İlaçla ilgili sorunların, nedenlerinin, önerilerin ve önerilerin sonuçlarının sınıflandırılmasında 'PCNE Sınıflandırması V 6.2' kullanılmıştır. Çalışma dahilinde 181 hasta ile görüşülmüştür. Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalaması 40.4 ± 13.06'dır. Hastaların %79.6'sı erkek, %50.8'i bekar ve çoğunluğu (%74) 50 yaş altı hastalardan oluşmaktadır. Hastalardan %32.6'sının en az bir komorbiditesi olduğu görülmüştür. Polifarmasi saptanmayan hastalarda  %18.9'unda öneri yapılmışken, bu oran polifarmasi saptanan hastalarda %38.9'a çıkmaktadır (p<0.005).  Saptanan problemlere yönelik yapılan önerilerin %70.7'si hekim tarafından onaylanmış, %5.2'si hekim tarafından onaylanmamış, kalan %24.1'i ise doğrudan hastaya danışmanlık şeklinde yapılmıştır. İlaç yan etkilerinin, ilaç etkileşimlerinin saptanması ve mümkünse önlenmesi, ilaçların doğru şekilde kullanımının sağlanması gibi konularda klinik eczacı tarafından yapılan önerilerin yüksek düzeyde hekim tarafından kabul gördüğü ve önerilerin sorunların çözümünde yardımcı olduğu görülmektedir.

Abstract:
The implementation of highly active antiretroviral therapy, reduced the mortality/morbidity and increased the life expectancy of Human Immunodeficiency Virus positive patients, significantly. As patients use more drugs because of comorbidities, the risk of drug-induced problems, polypharmacy, drug-drug interactions and medication errors may arise. Due to the drug regimen became more complex with the announcement of the combination antiretroviral therapy, clinical pharmacists have been involved into the process. In this study, followed by the evaluation of antiretroviral drugs, as well as patients with concomitant diseases and the drugs used for this disease, physicians were informed and interventions were made by clinical pharmacist regarding to the determination and management of drug-related problems. Patients were followed prospectively and study performed with evaluation of the patients during each visit.  'PCNE Classification V 6.2' was used for classification of drug related problems, causes, interventions and outcome of interventions. The patients were interviewed by the clinical pharmacist during routine visits and 181 patients were included in the study. Mean age of patients was 40.4 ± 13.06 years (interval: 18-70 years). The majority of patients were younger than 50 years (74%). 79.6% of the patients were male and 50.8% were single. 32.6% of patients had at least one co-morbidity. Interventions were made in 38.9% of the patients if polypharmacy existed, however, only 18.9% of the patients required interventions if polypharmacy did not exist (p<0.005). %70.7 of the interventions were approved by the physicians, but %5.2 were not approved. The rest of the interventions (%24.1) were made directly to the patients as patient (medication) counselling. Clinical pharmacist's interventions related with drug side effects and drug interactions were highly accepted by physicians, ensuring the proper use of drugs and the improvement of drug related problems.