Nasreddin Tusi ve Ahmet Hamdi Akseki'nin ahlak anlayışlarının karşılaştırılması (Ahlakı Nasıri ve Ahlak Dersleri adlı eserler ışığında)
Comparison of Nasreddin Tusi and Ahmet Hamdi Akseki's understanding of morality in the light of works named "Akhlaq-i Nasiri" and "Ahlak Dersleri̇"
Yazar: MAHİDE POLAT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SALİH YALIN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Akseki, Ahmet Hamdi = Akseki, Ahmet Hamdi ; Tusi = Tusi ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Ahlak, insanlık tarihi boyunca bireyden başlayıp tüm toplumu kuşatan, insanlar arası ilişkilerde belirleyici rolü olan bir alan olarak varlığını sürdürmüştür. Bu öneminden ötürü çalışmanın giriş bölümünde ahlakın tarihi seyrinden kısaca bahsedilmeye çalışılmıştır. Ahlak felsefesinin iki önemli filozofunun ahlaka ilişkin görüşlerinin incelendiği bu çalışmada, farklı dönemlerde yazılmış olan iki eser temele alınarak bir anlamda ahlak düşüncesindeki gelişim ve değişim ortaya konmaya ve kıyaslamalar yapılmaya çalışılmıştır.
Nasreddin Tusi, ahlak felsefesinde özel bir öneme sahiptir. Tusi ahlak konularını sistemleştirmiş, ahlak felsefesini mükemmel bir şekilde temellendirdiği eseri ve görüşleriyle kendinden sonra ahlak alanında yazılan eserlere ve fikirlere örneklik teşkil etmiştir. Tusi'nin eserinde nefsin tanımı, mahiyeti, yetkinliği, erdem ve erdemsizlikler, erdemsizliklerden kurtulma yolları, ev idaresi ve devlet yönetimi konuları üzerinde durduğu görülür. Çalışmanın birinci bölümünde bu eserin örnekliğinde klasik dönem ahlakı incelenmeye çalışılmıştır.
Ahmet Hamdi Akseki Osmanlı'nın son dönemi ve cumhuriyetin ilk yıllarında yaşamış önemli bir fikir adamıdır. Akseki yazmış olduğu Ahlak İlmi ve İslam Ahlakı-Ahlak Dersleri adlı eserinde, düşünce tarihinde ortaya çıkan ekoller, ahlak felsefesinin esasları ve islam dinindeki yeri, ameli ahlak kısmında şahsi, ailevi, medeni ve dini vazifeler konularına yer verir. Çalışmanın ikinci bölümünde Akseki'nin ahlaki görüşleri ele alınırken bu eser örnekliğinde modern dönem ahlakı analiz edilerek karşılaştırılmalar yapılmaya çalışılmıştır.
Çalışmanın üçüncü bölümünde her iki ahlakçının ahlaka bakışı, konuları ele alış metotları, muhteva bakımından benzerlikleri ve farklılıkları tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu yolla ahlakı felsefi olarak inceleyen Tusi ile dini bir perspektiften yorumlayan Akseki'nin görüşlerinin karşılaştırılması yapılmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Felsefe, Ahlak Felsefesi, İslam Ahlak Felsefesi, Nasreddin Tusi, Ahmet Hamdi Akseki

Abstract:
Throughout the history of human, moralitiy in relations among individuals that surround the entire society has existed as an area that has a decisive role. Due to this importance, history process of moralitiy has been tried to be mentioned briefly in the introduction part of the study.In this study, which the views of two important moral philosophers have been examined, the development and change in ethical thought has been tried to reveal and make comparisons on the basis of two books which were written in different periods.
Nasreddin Tusi has a special importance in ethics. Tusi has systematized the subject of ethics, served as a model with the ideas and works that he structured perfectly for the works and thoughts on morality written after him. It is observed  in the work of Tusi, the definition of soul, its nature, competence, virtues and vices, the ways to get rid of vice, household management and state management issues are studied. Morality of Classical Era has been examined under the guidance of this work in the first part of the study.
Ahmet Hamdi Akseki was a savant who lived in the late Ottoman period and the early years of the Republic. Akseki gives place the schools which appeared in the history of thought, the bases of philosophy of ethics, its role in Islam and individual, family, civil, religious duties topics in his work named "Moral Philosophy and Islamic Ethics-Morality Lessons". While the moral views of Akseki are being discussed in the second part of the study, comparisons are made by analyzing Ethics of Modern Era under the guidance of this work.
In the third part of the study, the moral views of both moralists, their methods of handling issues, similarities and differences in terms of content are studied to identify. In this way, the comparison of views of Tusi who examines ethics as philosophy and Akseki who interprets ethics from a religious perspective will be made.

Key Words: Philosophy, Ethics, Islamic Ethics, Nasreddin Tusi, Ahmet Hamdi Akseki