Nargile ve sigara kullanıcılarında ferroptoz yolağının incelenmesi
Investigation of the ferroptosis pathway in hookah and cigarette users
Yazar: ECE YAKUPOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. CEYHAN HACIOĞLU
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı / Tıbbi Biyokimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Sigara kıyılmış tütünden elde edilen rahatlatıcı etki ettiğine inanılmakta olan dumanı içine çekerek tüketilen bir nesnedir. Nargile ise kömürün yanıp ısınması sonucu tütün dumanını bir hortum vasıtasıyla içine çekip rahatlatıcı etkisi olduğuna inanılan bir nesnedir. Hücre canlının canlılık özelliğini taşımakta olan görev ve yapı bakımından ise en küçük birimine denilmektedir. Vücüdumuzda bulunan her bir hücrenin ise ömrü farklıdır. Örneğin kırmızı kan hücresi ile beyaz kan hücresinin ölüm zamanları farklılık göstermektedir. Vücudumuzda bulunan göz lensinin ortasında yer alan hücre ise yaşamımız devam ettiği sürece bizimledir. Hücre ölümü ise yaşam süreci boyunca kaçınılmaz bir son noktadır. Hücrenin beklenen bir zamanda ölmesi olayına apaptoz denilmektedir. Diğer bir deyişle programlanmış hücre ölüm türüdür apaptoz. Son yıllarda yeni bir hücre ölüm yöntemi daha gözlemlenmiştir bu gözlemlenen yeni hücre ölüm yöntemi demir (Fe) birikimi sayesinde gerçekleşen programlı hücre ölüm yolağıdır. Bu yolağın adı ise ferroptozdur. Şimdiye kadar yapılan çalışmalarda ferroptozun vucüdumuz içerisinde yer alan mekanizmalardaki etkileri incelenmiştir. Yürütmekte olduğumuz tez çalışmamızda aktif bir şekilde sigara ve nargile içen kullanıcılarda ferroptoz yolağının incelenmesi hedeflenmiştir. Çalışmamızda sigara tüketen 45 kişi, nargile tüketen 45 kişi, sağlıklı birey kontrol grubu 45 kişi olmak üzere 135 kişi şeklinde toplamda 3 grup oluşturulmuştur. Çalışmamız da kullandığımız biyokimyasal parametrelerimiz glutatyon (GSH), glutatyon peroksidaz 4 (GPx4), malondialdehit (MDA), uzun zincirli yağ asidi—KoA ligaz 4 (ACSL4) şeklinde olup Enzim bağlı immünosorbent deneyi (ELİSA) metodu ile analizi yapılmıştır. Ulaşılan veriler ışığında sigara ve nargile içen kullanıcıların serumlarında, kontrol grubunda yer alan hastaların serumlarına kıyas ile MDA, ACSL4 biyokimyasal parametrelerimizde artışın olduğuna, GSH, GPx4 biyokimyasal parametrelerinde ise düşük olduğu gözlemlenmiştir (p<0,0001). Sonuç olarak sigara ve nargile içen kullanıcılarda incelenen ACLS4, MDA biyokimyasal parametreleri sigara ve nargile içen kullanıcılarda ferroptoz sinyal yolağı artmaktadır. GPx4, GSH biyokimyasal parametrelerinde ise sigara ve nargile içen kullanıcılarda ferroptoz sinyal yolağını azaltmaktadır. Yapılan bu çalışmada ise aktif bir şekilde sigara ve nargile tüketicisi olan hasta kişilerin altında yatan mekanizmalar zincirinin detaylı incelenmesi ve hücre ölüm yolaklarından biri olan ferroptozun sigara ve nargile kullanıcısı olan hastalarda meydana gelen hasarlara katkı sağlayabileceği ön görülmektedir.

Abstract:
A cigarette is an object consumed by inhaling the smoke obtained from chopped tobacco, which is believed to have a relaxing effect. Hookah is an object that is believed to have a relaxing effect by inhaling tobacco smoke through a hose as a result of burning coal and heating it. Cell is the smallest unit of a living thing in terms of function and structure that carries the characteristics of life. Each cell in our body has a different lifespan. For example, the death times of red blood cells and white blood cells differ. The cell located in the middle of the eye lens in our body is with us as long as we live. Cell death is an inevitable end point throughout the life process. The phenomenon of cell death at an expected time is called apoptosis. In other words, apoptosis is a type of programmed cell death. In recent years, a new cell death method has been observed. This observed new cell death method is the programmed cell death pathway, which occurs thanks to iron (Fe) accumulation. The name of this pathway is ferroptosis. In studies conducted so far, the effects of ferroptosis on the mechanisms within our body have been examined. In our thesis study, we aimed to examine the ferroptosis pathway in active cigarette and hookah smokers. In our study, 3 groups were formed: 45 people who smoke cigarettes, 45 people who consume hookah, and 45 people in the healthy control group, for a total of 135 people. The biochemical parameters we used in our study were glutathione (GSH), glutathione peroxidase 4 (GPx4), malondialdehyde (MDA), long-chain fatty acid—CoA ligase 4 (ACSL4) and were analyzed by the Enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) method. In the light of the data obtained, it was observed that there was an increase in MDA, ACSL4 biochemical parameters, and a decrease in GSH and GPx4 biochemical parameters in the serum of cigarette and hookah smokers compared to the serum of patients in the control group (p < 0.0001). As a result, ACLS4 and MDA biochemical parameters examined in cigarette and hookah smokers are increased in the ferroptosis signaling pathway. GPx4 reduces the ferroptosis signaling pathway in GSH biochemical parameters in cigarette and hookah smokers. In this study, the chain of underlying mechanisms in patients who are active smokers and hookah consumers is examined in detail and it is predicted that ferroptosis, one of the cell death pathways, may contribute to the damage occurring in patients who are cigarette and hookah users.