Müzelerin künye tasarımlarında yenlikçi yaklaşımlar: MTA Tabiat Tarihi Müzesi için karekod uygulaması
Innovative approaches in imprint designs of museums: Qr code application for MTA Natural History Museum
Yazar: BASRA BETÜL ALATAŞ
Danışman: DOÇ. DR. TUTKU DİLEM ALPASLAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Grafik Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Grafik tasarımı = Graphic design ; Tabiat tarihi müzesi = Natural historie museum ; Üç boyutlu modelleme = Three dimensional modelling

Özet:
Günümüzde sanat ve mekân algısı çok farklı alanlarda gelişmektedir. Özellikle 2020'de Dünya Sağlık Örgütünün ilan ettiği pandemi sürecinde bu konuda bir şeylerin değiştiği görülmüştür. Gelişen teknoloji ile sanal ortamın da sanat için bir mekân alternatifi haline gelmesinin yansıra artırılmış gerçeklik ve karekod teknolojisi gibi uygulamalar ortaya çıkmıştır. Sanatseverler ve sanatçıları ilk başlarda tereddüt ettiren bu uygulamalar doğru şekilde değerlendirildiğinde toplumsal gelişmeleri olumlu etkileyecek sonuçlara varılabileceği görülmektedir. Örneğin karekod teknolojisi sayesinde basılı mecradan çevrimiçi ortama geçiş pratikleşmiştir. Karekod yüksek kalitede veri depolayabilen telefon kameraları ile kolayca taranabilen iki boyutlu bir uygulamadır. Yazılı, sözlü belge, video gibi iletilerin yer alması gereken ve her biri için ayrı bir ekipman gerektiren ayrıca basılı alannın kısıtlı olduğu pek çok alan vardır. Bu alanlardan biri de sergi ve müzelerde sergileme yöntemi olarak kullanılan künyelerdir. Künyelerdeki alan sınırlılığı dolayısıyla oluşan içerik yetersizliği için çözüm olarak kullanılabilen karekod, tasarımın teknoloji ile arasındaki bağı kuvvetlendiren ögelerden biri olmayı başarmıştır. Bu araştırmanın amacı, karekod teknolojisini sanat ve tasarım mecralarında ihtiyaç doğrultusunda kullanım örneklerinden bahsederek, segilemede var olan ihtiyaç durumunu tespit edip bu doğrultuda tasarım içinde kullanmaktır. Müzelerde gerekli olan bilgilendirmeler kimi zaman alan kısıtlılığından dolayı yetersiz kalabilmektedir. Bu noktada bilgilendirme tasarımı olarak kullanılan künyelere ilave edilecek olan karekod, sergilenen eser için büyük bir veri depolama alanı sunmaktadır. Bu araştırmada yapılacak uygulama, MTA Tabiat Tarihi Müzesi, Paleontoloji Bölümü'nde sergilenen Mammuthus Trogentherii diş fosili ile sınırlandırılmıştır. Müze, güncel halde dişi sadece kısa bir tanıtım cümlesi bulunan bir künye ile sergilemektedir. Ziyaretçiler müzeyi gezerken bir rehber olmadan bu fosilin bir diş olduğunu, hangi hayvana ait olduğunu anlatmakta zorluk çekmektedir. Bu duruma çözüm olarak, diş, 3 boyutlu modelleme ile incelenebilecektir. Aynı zamanda dişin ait olduğu mamut türünün anlatıldığı bir animasyon videosunun hazırlanacaktır. Videonun depolandığı bir karekod oluşturulacak ve bu karekod künye tasarımına dahil edilerek sergilenecektir. Ziyaretçiler müzeyi gezerken telefonlarında kod okuyucu bir uygulama veya cihazın dahili kamerası ile kodu okutup künyedeki verilere ulaşabileceklerdir. Ayrıca bu karekodu kaydederek müze dışında tekrar bu bilgiye ulaşabileceklerdir. Karekodun künye içerinde sergilenenleri tanıtmaya yönelik kullanılması, müzelerin teknolojik ögeleri kullanarak ziyaretçilerle etkileşim oluşturması açısından da önem göstermektedir.

Abstract:
Today, the perception of art and space develops in many different areas. It has been seen that something has changed in this regard, especially during the pandemic period declared by the World Health Organization in 2020. With the developing technology, the virtual environment has become a venue alternative for art, and applications such as augmented reality and QR code technology have emerged. We see that when these practices, which make art lovers and artists hesitant at first, are evaluated correctly, results that will positively affect social developments can be achieved. For example, thanks to QR code technology, the transition from printed media to online media has become practical. QR code is a two-dimensional application that can be easily scanned with phone cameras that can store high quality data. There are many areas where messages such as written, oral documents and videos must be included, each requiring separate equipment and where printed space is limited. One of these areas is the tags used as a display method in exhibitions and museums. QR code, which can be used as a solution for the lack of content due to limited space in imprints, has become one of the elements that strengthen the bond between design and technology. The purpose of this research is to identify the current need in display and use it in design accordingly, by talking about examples of use of QR code technology in line with the need in art and design channels. The necessary information in museums may sometimes be insufficient due to space limitations. At this point, the QR code to be added to the imprints used as information design offers a large data storage area for the exhibited work. The application to be made in this research is limited to the Mammuthus Trogentherii tooth fossil exhibited in the MTA Natural History Museum, Department of Paleontology. The museum currently displays the tooth with a tag containing only a short introductory sentence. While visiting the museum, visitors have difficulty explaining that this fossil is a tooth and which animal it belongs to, without a guide. As a solution to this situation, the tooth can be examined with 3D modeling. At the same time, an animation video will be prepared explaining the mammoth species to which the tooth belongs. A QR code where the video is stored will be created and this QR code will be included in the imprint design and displayed. While visiting the museum, visitors will be able to access the data on the imprint by scanning the code with a code reader application on their phones or with the device's internal camera. Additionally, by saving this QR code, they will be able to access this information again outside the museum. The use of QR codes to promote the exhibits within the imprint is also important for museums to interact with visitors using technological elements.