Tüketici sözleşmelerindeki haksız şartlar ve genel işlem koşullarının denetimi
Unfair terms in consumer contracts and control of general transaction terms
Yazar: MEHMET MÜLAZIMOĞLU
Danışman: PROF. DR. METİN TOPCUOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Genel işlem şartları = General transaction conditions ; Haksız şartlar = Unfair terms ; Kanunlar 6098 sayılı = Laws 6098 numbered ; Sözleşmeler = Contracts ; Tüketiciler = Consumers ; Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun = Consumer Protecting Law ; Tüketicinin korunması = Consumer protection ; Türk borçlar hukuku = Turkish law of obligations

Özet:
6098 Sayılı TBK'nın yürürlüğe girmesiyle daha önce doktrin ve yüksek yargı kararlarında yer alan pek çok yeni kavram yasalaşmış ve uygulama hayatında güçlenmiştir. Genel işlem koşulları da 818 Sayılı Borçlar Kanunu'nda yer almayan fakat Yargıtay'ın sayısız kararında gerekçelendirdiği bir kavramdır. Ancak tüketici sözleşmeleri bakımından, genel işlem koşulları denetimi 4822 Sayılı Kanun ile değişik 4077 Sayılı TKHK'da düzenlenmiştir. Dolayısıyla TBK'nın yürürlüğü öncesinde de, haksız şart denetimi kapsamında, genel işlem koşullarının denetimi mümkündü. Yargıtay, kendisine intikal eden ihtilaflara ilişkin pek çok kararında sözleşmenin taraflarının eşit statüde olmadığından hareketle, sözleşmeye tek taraflı tasarruf sonucu konulan adil olmayan düzenlemeleri 'haksız şart' olarak değerlendirmiş ve bunları geçersiz kabul etmiştir. Öte yandan tüketici sözleşmeleri açısından özel kanun olarak 4077 Sayılı TKHK'nın haksız şartları düzenleyen hükmü (m. 6), kısa bir süre önce yürürlüğe giren 6502 Sayılı TKHK'da (m. 5) daha kapsamlı bir şekilde düzenlenmiştir. Bu çalışmada ilgili kanunların birbiriyle örtüşen ve birbirinden ayrılan yanları ele alınırken, tüketici işlemi olmayan sözleşmeler bakımından, kanundaki ifadesiyle 'genel işlem koşulları'na ilişkin olarak TBK da (m. 20-25) irdelenecektir. Bunların yanı sıra, çağımızın gerekleri ile mevzuatımızın konuya ilişkin kısmı sınırlandırılarak değerlendirmeler yapılacaktır.

Abstract:
Many new concepts that previously took place in high judicial decisions and doctrine have legislated and have strengthened in practice with entry into force of the TBK No. 6098. General transaction terms given justification in numerous decisions of The Supreme Court is also a concept that didn't take place in the BK No. 818. However, in terms of consumer contracts, control of general transaction terms have been regulated in TKHK No. 4077 amended by Act No. 4822. Therefore, it was also possible that general transaction terms are controlled under the control of unfair terms before enforcement of TBK. The Supreme Court has evaluated unilateral disposals that are in the contractual regulations imposed unfairly as 'unfair terms' and has accepted 'unfair terms' as invalid. The same decisions that are about many disputes transferred to the Supreme Court have been repeated. The Supreme Court decisions have based on the contractual parties that are in unequal status. On the other hand, in terms of consumer contracts in TKHK No. 4077's provision (A. 6) regulating unfair terms has been regulated comprehensively within the TKHK No. 6502 (A. 5). Similarities and differences with each other of the law relating to the topic will be discussed in this study. In terms of contracts that are not consumer transactions, general transaction terms expressed in TBK (A. 20-25) will also be examined. Besides, the requirements of our age will be assessed by limiting our legislation's concerning section.