Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin üstbilişsel okuma stratejilerine ilişkin görüşleri üzerine bir araştırma
An investigation of Turkish as a foreign language learners' perceptions of metacognitive reading strategies
Yazar: SARA GÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ERGÜL
Hacettepe Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişüstü okuma stratejileri = Metacognitive reading strategies ; Okuma = Reading ; Okuma stratejileri = Reading strategies ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Bu araştırmanın hedefi, "yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrenciler"in "üstbilişsel okuma stratejileri"ne ilişkin görüşlerini incelemektir. Tarama modelinin kullanıldığı araştırmada 2016-2017 ve 2017-2018 eğitim öğretim yıllarında "Hacettepe Üniversitesi TÖMER", "Gazi Üniversitesi TÖMER" ve Tahran Yunus Emre Enstitüsü'nde, B1 düzeyinde eğitim gören toplam 124 (54 erkek ve 70 kadın) öğrenci örnekleme alınmıştır.

Mokhtari ve Reichard (2002)'ın geliştirdiği ve Öztürk (2012)'ün Türkçe'ye uyarladığı 30 maddelik bir anket olan "Okuma Stratejileri Üstbilişsel Farkındalık Envanteri", veri toplama aracı olarak uygulanmıştır. Anketin ilk bölümü öğrencilerin demografik bilgilerini içermektedir. Toplanan veriler "genel ortalama" ve "frekans" gibi "betimsel istatistik" testleri, "t-testi" ve "tek yönlü varyans analizi" gibi "çıkarımsal istatistik" testleri ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde "SPSS 21 programı"ndan yararlanılmıştır.

Araştırmada öğrencilerin "üstbilişsel okuma stratejileri"ni orta düzeyde kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Bulgular öğrencilerin "üstbilişsel okuma stratejileri"nden en çok "problem çözme stratejileri"ni kullandıklarını göstermektedir. Çalışmada "problem çözme stratejileri"nde, erkek ve kadın katılımcıların arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır. Toplam "üstbilişsel okuma stratejileri"nde ise, erkek ve kadın katılımcılar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Ancak kadın öğrencilerin strateji kullanım ortalamalarının erkek öğrencilere kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca katılımcıların yaşı ve "üstbilişsel okuma stratejileri" arasında istatistiksel olarak manidar bir farklılık saptanmıştır. Fakat öğrencilerin eğitim aldığı alan ile "üstbilişsel okuma stratejileri" kullanımları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Üstbiliş, Okuma, Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi, Üstbilişsel Okuma Stratejileri

Abstract:
The aim of this study is to investigate "Turkish  as a foreign language" learners' perceptions of metacognitive reading strategies. "Survey method" was used in the current study. The study sample consists of 124 (54 male and 70 female) B1 level students, who learn "Turkish as a foreign language" at "Hacettepe University TÖMER", "Gazi University TÖMER" and Tehran Yunus Emre Institute in 2016-2017 and 2017-2018 academic years.

A 30-item questionnaire of "Metacognitive Awareness of Reading Strategies Inventory (MARSI)" developed by Mokhtari and Reichard (2002) and adapted to Turkish by Öztürk (2012) was used as the data collection tool. The first part of the questionnaire contains the demographic information of the students. "Descriptive statistics" such as "means" and "frequencies" were utilized to characterize the data. Besides collected data were analyzed via "inferential statistics" such as "t-test" and "Anova". The data obtained from these tests was analyzed by using "SPSS 21.0  program".

The results of the study revealed that students use "metacognitive reading strategies" in "moderate level". The findings showed that "problem solving strategies" is the most preferred strategy among "metacognitive reading strategies". In the study findings revealed that there was statistically significant differences with males and females participants in "problem solving strategies". The result did not show any statistically significant differences with males and females participants in overall "metacognitive reading strategies". However, it has been realized that female students' mean scores of strategy use are higher than the male students. Furthermore there was statistically significant differences between age factor and metacognitive strategy use whereas department did not statistically affect the participants' "metacognitive strategies".

Key Words: Metacognition, Reading, Teaching Turkish as a Foreign Language, Metacognitive Reading Strategies