Yazılı basında yayınlanan deprem haberlerinin kamuoyuna yansıması
The reflection of the earthquake news in press to the public
Yazar: MÜGE DEMİR
Danışman: Y.DOÇ.DR. OĞUZHAN KAVAKLI
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Basın = Press ; Deprem 17 Ağustos 1999 = Earthquake 17 August 1999 ; Deprem = Earthquake ; Gazeteler = Newspapers ; Haberler = News ; Yazılı basın = Written press ; Yazılı basın = Written press

Özet:
17 Ağustos 1999 tarihinde merkez üssü İzmit olan ve tüm Körfez Bölgesi'ni etkisi altına alan, Marmara Depremi toplumun her kesiminde derin izler bırakmıştır. Deprem, gerek etki alanı gerekse sonuçları bakımından uzun süre basının gündeminden düşmemiştir. 'Yüzyılın Felaketi' olarak da adlandırılan Marmara Depremi, kamu kurumlarınının, hükümet yetkililerininin ve vatandaşların yanısıra basının da önemli bir sınavdan geçmesini sağlamıştır. Tezin amacı, deprem haberlerinin kamuoyuna nasıl yansıtıldığını ve bunda hangi gazetelerin daha isabetli davrandığını ortaya koymaktır. İçerik ve sayısal analizlere yer verilen tez çalışmasında, depremin ardından yazılı basında yayınlanan deprem haberlerinin kamuoyuna ne şekilde yansıtıldığı, bu haberlerin toplum üzerinde oluşturduğu sonuçları, hangi tür gazetelerin daha yakın sonuçlar ortaya koyduğu ve yazılı basın başta olmak üzere medyanın bu sınavdan nasıl çıktığı konu edilmektedir. Fikir ve haber / tiraj gazetelerinden ikisi bölge, biri spor gazetesi olmak üzere toplam 13 adet gazetenin ele alındığı tez çalışmasında, depremin yazılı basına ilk yansıdığı gün olan 18 Ağustos 1999 tarihinden, 25 Ağustos 1999 tarihine kadar geçen 7 günlük sürede ve depremin birinci yıldönümü olan 17 Ağustos 2000 tarihinde yayınlanan deprem haberleri incelenmiştir. İçerik ve sayısal analizleri yapılan haberlerin kamuoyuna nasıl yansıtıldığının anlaşılabilmesi için tezin birinci bölümünde, gazete türleri ile fikir ve haber / tiraj gazetelerinin özellikleri açıklanmıştır. Bu iki tür gazetenin birbirleriyle karşılaştırmalarının da yapıldığı birinci bölümde, sonraki bölümlerde gazetelerde çıkan deprem haberlerinin daha doğru analiz edilebilmesi amacıyla 'afet haberlerinin yazılı basında değerlendirilmesi' konusuna da değinilmiştir. İkinci bölümünde sayısal ve içerik analizleri üzerinde durulan tezde, ilk olarak, depremin ilk haftasında yapılan haberlerin, daha sonra da bir yıl sonraki haberlerin analizlerine yer verilmiştir. İkinci bölümde elde edilen analizsonuçlarının genel ve karşılıklı değerlendirmesini yapıldığı üçüncü bölümde, türlere ayrılan gazetelerden hangilerinin haberlerde daha isabetli davrandığı ortaya çıkmaktadır. Deprem haberlerinin kamuoyuna yansıması ile depremin toplumda oluşturduğu ekonomik, sosyal ve siyasal değişikliklerin konu edildiği dördüncü bölümde de depremin tüm sonuçları ayrıntılarıyla yer almaktadır. Sonuç bölümünde ise, depremin toplumda ekonomik, sosyal ve siyasal alanda ne tür değişiklikler meydana getirdiğinin yanısıra, basının böylesi zorlu bir sınavı birtakım hatalara rağmen nasıl başarıyla tamamladığı, verilen örnek haberler ve çeşitli köşe yazarlarının görüşleriyle desteklenmektedir. Özetle; yazılı basın, Marmara Depremi sonrasında afet haberlerinde bulunması gereken özelliklere ve etik kurallara tam olarak uymasa da kamuoyunu deprem konusunda bilgilendirme işlevini yerine getirmiştir. Deprem, yazılı basındaki önemini bir yıl süresince kaybetmemiş, üzerinde tartışılmaya devam edilmiştir. Çağdaş toplumlarda, bilgilendirme ve bilinçlendirme işlevini yerine getirme görevini üstlenen ve dördüncü güç olarak kabul edilen basın, Marmara Depremi'nde üzerine aldığı görevi yerine getirmiştir.

Abstract:
The Marmara Earthquake, which occurred on 17 August, 1999 with the epi-center being the township of İzmit and which affected the whole of rigion of gulf, left behind deep effects in every part of the society. The earthquake has not been dropped out of the press agenda for a long time in terms of either its region of effect or results. Named as "the Disaster of the Century", the Marmara Earthquake has caused public organisations, government officials citizens and the press as well to undergo an exam. The aim of this thesis is to reveal how pieces of the news of earth quake were reflected to the society and which newspapers acted more appropriately on this matter. In this study, which involves content and numerical analyses, focuses on how the news of earthquake in the press were reflected to the public, the results that these news comprised on the public, which newspapers put forward better and close results to the real ity and how media, mainly the press, got out of this exam. In our study of thesis, which we dealt with a total of thirteen newspa pers of which the two were regional intellectual / news papers, and the one was a sports paper, news about this earthquake which for the first time appeared on the press during the first seven days from August 18, 1999 to August 25 199 and the ones that were disseminated by press on August 17, 2000, the first anniversary of the earthquake were examined. In order to understand how these pieces of news, of which content and numerical analyses were made, were reflected to the public, kinds of newspaper and intellectual and news / circulation papers and their fea tures were explained in the first section of the thesis. Also in the first sec tion these two kinds of papers were compared and in later sections, the subject of 'the evaluation of disaster news in press' is dealt with in order to better analyse the pieces of earthquake news appearing in the papers. In the second part of the current thesis, we concentrate on numerical and content analysis, analysis of the news that appeared in the first week of the earthquake and then the ones that appeared a year later were dealt with. In the third part, an evaluation of the results of analysis obtained in the second part was made in general and in comparison. The newspapers were divided into classes and we tried to reveal which of them was sayingthe right thing. In the fourth part in which we dealt with the reflection of the earthquake news to the public and the economic, social and political changes the earthquake caused in society, all the results of the earth quake were concentrated in detail. In the conclusion part, besides the fact that earthquake caused many changes in society in economic, social and politics, description was made about how the press completed this compulsory exam with success de spite some small faults and was supported by the example news given and the views of editorials. In short, although the press organisations did not completely obey the rules, the features of disaster news and ethic rules aftermath the earth quake, they fulfilled their duty in informing the public about earthquake, the earthquake did not lose its importance in the press for a year and con tinued the discussion. Undertaking the duty of informing and making the public conscious and accepted as the fourth power, the press did its duty in the Marmara earthquake.