Okulda kontrollü kahvaltı uygulaması ile sağlıklı beslenme becerilerinin geliştirilmesi
Healthy nutrition skills development with controlled breakfast application in the school
Yazar: ÜMİT SORMAZ
Danışman: PROF. DR. MÜBECCEL DEMİRKOL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Kahvaltı = Breakfast ; Sağlık = Health ; Öğrenciler = Students ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Amaç: İlköğretim öğrencilerinde sağlıklı beslenme becerilerini okulda kontrollü kahvaltı uygulaması ile geliştirmek. Gereç ve Yöntem: Çalışma, İstanbul İli Fatih İlçesindeki iki ilköğretim okulunda rastgele seçilen üç 5. sınıfta toplam 126 öğrencide Şubat 2012-Mayıs 2013 tarihlerinde [Uygulama Dönemi üç ay, Değerlendirme Dönemi 12 ay] yürütüldü. Uygulama Grubu (n:42)?na, kontrollü kahvaltı uygulaması ve kuramsal beslenme eğitimi; Eğitim Grubu (n:42)?na, kuramsal beslenme eğitimi verildi; Kontrol Grubu (n:42)?na herhangi bir çalışma yapılmadı. Öğrencilere; çalışma başlamadan önce, Uygulama Dönemi bittikten sonra ve Değerlendirme Döneminde (1. hafta, 4., 8. ve 12. ay) anket yapıldı, antropometrik ölçümler ve vücut analizi yapıldı ve akademik başarıları ölçüldü. Bulgular: Öğrencilerin %24,6?sı  günde ?dört öğün yedikleri, %69?u `kahvaltı?, %48,4?ü `öğle?, %12,7?si `akşam? öğününü atladıkları, %65,9?unun okula erken gittiği için kavaltıyı atladığı, öğrencilerin %12,7?si `evden götürdüğü kahvaltıyı sınıfta yediği , %25,4?ünün hızlı hazır lokantalara haftada bir kaç kez gittiği, %100?ünün okul kantininden alış-veriş ettikleri, %72,2?sinin `yemek seçtiği?, %7,9?unun `hiç? fiziksel etkinlik yapmadığı belirlenmiştir. Çalışma sonunda  Uygulama ve Eğitim Grubu?nda `düzenli kahvaltı yapma? oranı %2,4?den %81?e çıkmış, kahvaltıda içecek olarak `süt? ve `sağlıklı kahvaltı yapma? oranı, `beslenme bilgi ve davranışlarında değişim? ve `kahvaltı bilgi ve alışkanlıklarında değişim? çalışma süresince artmış (sırasıyla; p<0,001 ve p<0,01), Eğitim Grubu?nda Değerlendirme Döneminde başlangıç seviyesine dönmüştür. Sonuç: Çocukluk döneminde kalıcı sağlıklı beslenme ve fiziksel etkinlik alışkanlığı kazandırarak toplumun beslenme durumunu düzeltmek için okul müfredat programlarında sağlıklı beslenmeye yönelik uygulamalı dersler ve çeşitli fiziksel etkinliklerle beslenme becerileri kazandırılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Beslenme, Okul, Kontrollü Kahvaltı, Sağlıklı Beslenme Becerisi.
Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje No: 23210.

Abstract:
Purpose: To develop healthy nutrition skills of elementary school students with controlled breakfast application in the school. Materials and Methods: The study was performed in total of 126 students from three 5th grade randomly selected in two elementary schools in Istanbul Province, Fatih District on February 2012-May 2013 [Application Period: three months, Evaluation Period: 12 months]. The Practice Group (n:42) was provided with the controlled breakfast application and theoretical nutrition training; The Training Group (n:42) was provided with the theoretical nutrition training; The Control Group (n:42) was not applied any study. The students were measured by questionnaire in the Evaluation Period (1st week, 4th, 8th and 12nd month) after Application Period is finished before study begins, anthropometric measurements and body analysis were performed and their academic achievements were measured by data obtained from the school. Findings: It is determined that 24.6% of the students eats ?four meals per day, 69% skips 'breakfast', 48.4%; 'lunch', 12.7%; 'dinner' meal, 65.9% skips breakfast due to they go to school early, 12.7% eats breakfast from home in the classroom, 25.4% goes to fast food restaurants a few times per week, 100% shops at school canteen, 72.2% is `choosy in eating? and 7.9% did conduct `no? physical activity. At the end of study, the rate of 'having regular breakfast' in Application and Training Group increased from 2.4% to 81%, the rate of 'milk' as drinking in breakfast and 'having health breakfast', 'change in nutrition knowledge and behavior' and 'change in breakfast knowledge and habits', increased during the study (respectively; p<0.001 and p<0,01), returned to beginner level in Training Group in Evaluation Period. No change was observed in the Control Group. Conclusion: The nutrition skills should be provided in the applied courses and various physical activities for healthy nutrition in the school curriculum to correct the nutritional status of the community by adopting the habit of permanent healthy nutrition and physical activity during childhood.

Key Words: Nutrition, School, Controlled Breakfast, Healthy Nutrition Skills. 
This study was supported by Istanbul University, Scientific Research Projects Unit. Project No: 23210.