İbn Rüşd'de din felsefe ilişkisi
The relation between religion and philosophy in İbn Rushd
Yazar: MEHMET SADIK SÜRMELİ
Danışman: DOÇ. DR. SEBAHATTİN ÇEVİKBAŞ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Allah = God ; Din = Religion ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Felsefe = Philosophy ; Felsefeciler = Philosophers ; Hikmet = Wisdom ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; İbn Rüşd = İbn Rüşd ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; Şeriat = Sharia

Özet:
Bu çalışmada genel olarak İslam'da felsefenin var olup olmadığı değil, genel olarak İslam Düşünce Tarihinde felsefenin yeri, din ile felsefe ilişkisi bağlamında otaya çıkan düşünce akımları, özel olarak da İslam Düşüncesinde dinin felsefeyle olan ilişkisi İbn Rüşd ekseninde ele alınmıştır.İbni Rüşd'ün Faslu'l-makal, el-Keşf an minhaci'l-edille (Felsefe-Din İlişkileri) adlı eserlerinin esas alındığı bu çalışmada, konuyla ilgili diğer çalışmalar da kullanılmıştır.Gerek düşünce tarihinde gerekse de İslam dünyasında felsefeye yönelik en ciddi eleştirilerden biri, Tehafüt'ül Felasife (Filozofların Tutarsızlığı) adlı eserinde ortaya koyduğu biçimiyle, Gazali tarafından yapılmış olan eleştiridir. Gazzali'nin felsefeyi ?Yunan Felsefesini- ve filozofları ?Platon ve Aristoteles'i- hedef aldığı bu eleştirisi, aynı zamanda din ve felsefeye olan bakış açısını yansıtması yönünden önemlidir. Bu bakış açısı dinin lehinde, felsefenin aleyhinde olan bir bakış açısıdır. Endülüslü düşünür İbn Rüşd, Tehafüt-et Tehafüt (Tutarsızlığın Tutarsızlığı) adıyla kaleme aldığı eserinde bu bakış açısına -bazı hassasiyetleri korumak üzere- karşı çıkmıştır.Bu çalışmada hedeflediğimiz nokta; İbn Rüşd'de vahyin mahsulü olan din ile aklın mahsulü olan felsefenin birbirleriyle olan ilişkisini ortaya koymak olacaktır. Bu nedenle çalışmanın Üçüncü Bölümünde bu ilişkinin somutlaştığı bazı konular, örneğin Allah'ın varlığı, sıfatları ve şeri meseleler üzerinde durulmaktadır.Anahtar Kelimeler: Allah, Peygamber, Filozof, Din, Vahiy, Felsefe, Akıl, Hikmet, Şeriat, Te'vil, Nass (ayet/hadis), Kur'an.

Abstract:
Within the general context of this study, discussion surrounds around not philosophy in Islam or whether there occurs a philosophical aspect in Islam or not-but relationship between Islam/religion and philosophy based on Ibn Rushd?s arguments.This study focuses on the situation of philosophy in intellectual history of Islam considering the place of philosophy in Islam from the Ibn Rushd?s point of view based on the religion and philosophy relation as well as the movements of thoughts within this relation. In this study, I have based my arguments on Ibn Rushd?s Decisive Treatise (Faslu?l-maqal,el-Keşf an minhaci?l edile) (philosophy and religion relationship), and other papers and studies regarding this subject matter.Not only in intellectual history but also in Islamic world, al-Ghazali made the most severe criticism against philosophy. He put forth his claims in his work called the Incoherence of the Philosophers (Tehafüt?ül Felasife). Ghazali?s claims that aimed at Greek Philosophy and philosophers such as Plato and Aristotle is also a reflection of the relationship between philosophy and religion. This approach is in favor of religion rather than philosophy. The philosopher of Andalus Ibn Rushd replied against these claims- by adopting a sensible approach- with the Incoherence of the Incoherence. (Teheffüt et Tehefüt).The main concern of this study is to display the convergence of philosophy, the man?s reasoning, and the religion, the reasoning of revelation. Since certain subject matters such as the entity of Allah, the names of Allah and religious issues are clarifying this relation, they are mainly discussed in the third section of the study.Key Words: Allah, prophet, philosopher, religion, revelation, reason, philosophy, sharia, tevil method, nas(verse), the Qur?an