Baskı ve performans ilişkisi: Voleybolda servis atışının sanal gerçeklikle incelenmesi
The relationship between pressure and performance: Examination of volleyball serving using virtual reality
Yazar: BATUHAN YAVAŞ
Danışman: PROF. DR. İLHAN ADİLOĞULLARI
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Spor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports

Özet:
Bu çalışmanın amacı deneyimli kadın voleybolcuların gerçek ve sanal ortam, düşük ve yüksek kaygı koşullarında servis atışlarını incelemek ve ironik süreçler kuramının varsayımlarını test etmektir. Çalışmaya Türkiye 2. Lig Kadın Voleybol takımlarında oynayan (Lisanslı Oynama ortalaması=7,55 Ss=1,87), gönüllü 9 sporcu katılmıştır (Yaş ortalaması=20,22 Ss=0,97). Katılımcılar hem gerçek hem sanal ortamda, düşük ve yüksek kaygı koşullarında voleybol servis atışı gerçekleştirmiş, sporcuların psikofizyolojik ölçümleri KAH ve KAHD (r-MSSD) verilerinden elde edilmiştir. Katılımcıların bilişsel kaygı, somatik kaygı ve özgüvenleri MRF-3 ile değerlendirilmiştir. Sporcuların performansları, üç alana bölünen voleybol sahasında voleybol topunun zemin ile son temas ettiği yer incelenerek, alana özgü belirlenen puanlar (ironik hata -5 puan, ironik olmayan alan +1 puan ve hedef alan +5 puan) ile gözlemlenmiştir. Araştırma verilerinin normal dağılıma sahip olmamasından dolayı anlamlı farklılıkların belirlenmesi için parametrik olmayan testlerden Friedman sıralamalı iki yönlü varyans analizi uygulanmıştır. Hangi gruplar arası anlamlı farklılık olduğu Bonferroni düzeltmeli Wilcoxon İşaretli Sıra Testi ile tespit edilmiştir. Sonuç olarak kadın voleybolcuların, gerçek ortam voleybol servis atış ironik hata sıra ortalamaları anlamlı olarak farklılaşmasa da yüksek kaygı koşulu ironik hata sıra ortalamalarının, düşük kaygı koşulu ironik hata sıra ortalamalarından yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sanal ortam düşük ve yüksek kaygı koşullarında gerçekleştirilen servis atışlarının, gerçek ortam düşük ve yüksek kaygı koşullarında gerçekleştirilen servis atışlarıyla karşılaştırıldığında, kadın voleybolcuların ironik hata sıra ortalamalarının sanal ortam düşük ve yüksek kaygı koşulları lehine anlamlı olarak farklılaştığı görülmektedir. Dolayısıyla sanal gerçeklik teknolojilerinin, sanal ortam çevresel uyarıcılarının ve kaygı manipülasyonlarının (ödül+zaman baskısı), sporcular üzerinde bilişsel bir yüke neden olduğu ve sporcuların baskı altında (yüksek kaygı) zihinsel kontrol çabalarının sonucunda ironik hataların meydana geldiği gözlemlenmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the serve performances of professional female volleyball players under real and virtual environments, as well as under low and high anxiety conditions, and to test the assumptions of the ironic process theory. Nine volunteer athletes (average licensed playing experience = 7.55 years, SD = 1.87) from Turkey's 2nd League Women's Volleyball teams participated in the study (average age = 20.22 years, SD = 0.97). The participants performed volleyball serves in both real and virtual environments under low and high anxiety conditions, and the psychophysiological measurements of the athletes were obtained from heart rate (HR) and heart rate variability (r-MSSD) data. The participants' cognitive anxiety, somatic anxiety, and self-confidence were assessed using the Mental Readiness Form-3 (MRF-3). The performance of the athletes was observed by examining the last contact point of the volleyball with the ground on a court divided into three areas, and points specific to the areas were assigned (ironic error -5 points, non-ironic error +1 point, and target area +5 points). Since the research data did not have a normal distribution, the Friedman two-way analysis of variance by ranks, a non-parametric test, was applied to determine significant differences. The Bonferroni-corrected Wilcoxon Signed-Rank Test was used to identify significant differences between groups. As a result, although the rank averages of ironic errors in volleyball serve performance in the real environment did not significantly differ, it was found that the rank averages of ironic errors under the high anxiety condition were higher than those under the low anxiety condition. When comparing serve performances under virtual environment low and high anxiety conditions to those in the real environment, it was observed that the rank averages of ironic errors in the virtual environment low and high anxiety conditions were significantly different in favor of the virtual environment. Therefore, it was observed that virtual reality technologies, environmental stimuli in the virtual environment, and anxiety manipulations (reward + time pressure) caused a cognitive load on the athletes, leading to ironic errors as a result of the athletes' mental control efforts under pressure (high anxiety).