Sapanca destinasyonunda sürdürülebilir turizm gelişimi
Sustainable tourism development in Sapanca destination
Yazar: OĞUZ ÇOLAK
Danışman: PROF. DR. SAİD KINGIR
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Sosyal sürdürülebilirlik = Social sustainability ; Sürdürülebilir turizm = Sustainable tourism ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
Sürdürülebilir turizm, destinasyonların sahip oldukları turizm potansiyellerinin değerlendirilmesi sürecinde ekonomik, sosyal ve çevresel dengelerin sağlanabilmesi açısından önemli bir kavramdır. Sürdürülebilirliğin sağlanamadığı destinasyonlarda ise önemli problemler meydana gelmekte ve endişeler artmaktadır. Bu yönüyle değerlendirildiği zaman sürdürülebilirliğin turizm gelişiminde temel hedef olması gerektiği aşikardır. Ancak birçok turizm destinasyonunda ekonomik faydalar ön planda tutularak turizmin sürdürülebilirliği ihmal edilmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın temel amacı, Sapanca'da sürdürülebilir turizm gelişiminin incelenmesi ve sürdürülebilir turizm gelişimine yönelik olarak yaşanan problemlerin tespit edilerek çözüm önerilerinin geliştirilmesidir. Sapanca destinasyonu açısından sürdürülebilir turizm gelişiminin bütün yönleriyle ele alındığı bir araştırma olmadığı görülmüştür. Bu yönüyle araştırma, Sapanca açısından öncül bir araştırma olması nedeniyle önemli bir yere sahiptir. Ayrıca sürdürülebilir turizm gelişiminde ortaya çıkan maliyetler ve faydaların belirlenmesinin ve çözüm stratejilerinin ortaya koyulmasının uygulamalı alanda yerel yönetimlerin turizmin etkilerini bütüncül bir şekilde değerlendirmesine ve önlem almasına katkıda bulunacağı düşünülmektedir. 
Sürdürülebilir turizm gelişim sürecinin ve çözüm stratejilerinin geliştirilmesinde derinlemesine veri elde edebilmek açısından çalışma nitel araştırma yöntemleri kullanılarak tasarlanmıştır. Araştırma kapsamında sürdürülebilir turizm gelişiminde ortaya çıkan maliyet ve faydaların belirlenebilmesi için farklı paydaş gruplarından 22 kişi ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelere ek olarak bölgede yapılan gözlemlerle birlikte ekonomik, sosyal, kültürel ve çevresel açıdan ortaya çıkan maliyetler ve faydalar belirlenmiştir. Araştırmanın ikinci kısmında ise belirlenen maliyetlere yönelik dört farklı odak grup gerçekleştirilerek çözüm stratejileri aranmıştır. Odak grup sürecinde farklı paydaş gruplarından ve moderatör ve raportörler dahil olmak üzere 39 katılımcı yer almıştır.  Verilerin analizinde ise betimsel analiz ve içerik analizinden yararlanılmıştır. Gerçekleştirilen betimsel analiz tablolar yardımıyla raporlanmıştır. İçerik analizinde ise MAXQDA paket programı vasıtasıyla frekans analizi, kelime bulutu, yoğunluk tablosu, ilişki haritaları ve tek vaka modelleri kullanılarak bulgular raporlanmıştır. 
Araştırmanın sonuçlarına göre; Sapanca'da sürdürülebilir turizm gelişim sürecinde sosyal maliyetler, ekonomik maliyetler, ekonomik faydalar, çevresel maliyetler ve plan ve politika temaları ön plana çıkmıştır. Sapanca'da her ne kadar turizm gelişimiyle birlikte ekonomik, sosyal ve çevresel faydalar ortaya çıksa da bölgede ortaya çıkan maliyetlerin ciddi problemlere neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir Turizm, Turizm Gelişimi, Yerel Paydaşlar, Sapanca

Abstract:
Sustainable tourism is an important concept in terms of ensuring economic, social and environmental balances in the process of evaluating the tourism potential of destinations. In destinations where sustainability cannot be achieved, significant problems occur and concerns increase. When evaluated from this aspect, it is obvious that sustainability should be the main goal in tourism development. However, in many tourism destinations, the sustainability of tourism is neglected by prioritizing economic benefits. In this regard, the main purpose of the study is to examine sustainable tourism development in Sapanca and to identify the problems experienced in sustainable tourism development and to develop solution suggestions.
It has been observed that there is no study that addresses all aspects of sustainable tourism development in terms of Sapanca destination. In this respect, the study has an important place as it is a pioneering study for Sapanca. In addition, it is thought that determining the costs and benefits arising from sustainable tourism development and presenting solution strategies will contribute to local governments' holistic evaluation of the effects of tourism and taking precautions in the applied field.
The study was designed using qualitative research methods in order to obtain in-depth data in the development of sustainable tourism development process and solution strategies. Within the scope of the study, semi-structured interviews were held with 22 people from different stakeholder groups in order to determine the costs and benefits arising from sustainable tourism development. In addition to the interviews, economic, social, cultural and environmental costs and benefits were determined through observations made in the region. In the second part of the study, four different focus groups were held for the determined costs and solution strategies were sought. Descriptive analysis and content analysis were used to analyze the data. The descriptive analysis performed was reported with the help of tables. In content analysis, findings were reported using frequency analysis, word cloud, density table, relationship maps and single case models through the MAXQDA package program.
According to the results of the research, In the process of sustainable tourism development in Sapanca, social costs, economic costs, economic benefits, environmental costs and plan and policy themes have come to the fore. Although economic, social and environmental benefits emerge with tourism development in Sapanca, it has been concluded that the costs incurred as a result of tourism in the region cause serious problems.
Keywords: Sustainable Tourism, Tourism Development, Local Stakeholders, Sapanca