Kuduz riskli temas ile başvuran hastalarda tetanoz antikor düzeyleri
Tetanus antibody levels in patients presenting with risky contact with rabies
Yazar: PINAR GÜRKAYNAK
Danışman: UZMAN ŞERİFE ALTUN DEMİRCAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Antikorlar = Antibodies ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Kuduz = Rabies ; Kuduz virüsü = Rabies virus ; Tetanoz = Tetanus ; Tetanoz toksoidi = Tetanus toxoid ; İmmünizasyon = Immunization

Özet:
Tetanoz, anaerobik bir basil olan Clostridium tetani'nin tetanospazmin isimli ekzotoksinlerinin neden olduğu, sıklıkla öldürücü, iskelet kaslarında jeneralize rijidite ve spazmlarla karakterize, aşı ile önlenebilen akut bir hastalıktır. Tetanoz insidansı tüm dünyada azalmakta birlikte gelişmemiş ülkelerde neonatal tetanoz, gelişmiş ülkelerde ise özellikle ileri yaşlarda azalmış immuniteye bağlı gelişen erişkin tetanozu önemli bir halk sağlığı sorunudur. Literatürde köpek ısırığı sonrası gelişen çok az miktarda tetanoz vakası vardır. Ancak hayvan ısırıkları kirli yaralanma kabul edilir. Ülkemizde kuduz riskli temas ile başvuran hastalarda tetanoz profilaksisinin de değerlendirilmesi önerilir. Biz de çalışmamızda kuduz riskli temas ile başvuran hastalarda sosyodemografik özelliklere ve daha önceki aşılanma durumlarına göre tetanoz antikor düzeylerini araştırarak; bağışıklık durumunu etkileyebilecek olası faktörleri belirlemek, erişkin çağda ek tetanoz aşılama çalışmaları için kullanılabilecek bilgileri elde etmeyi amaçladık.
Çalışmamıza Nisan 2019 ve Aralık 2019 tarihleri arasında SBÜ Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği Kuduz Aşı Merkezi'ne kuduz riskli temas nedeniyle başvuran, 18 yaş üzerindeki immun yetmezlik durumu olmayan ve/veya immunsupresif tedavi almayan, kan örneği vermeyi kabul eden erişkin hastalar dahil edildi. Hastalardan kan alınarak önceden hazırlanmış anket formları yüz yüze görüşme tekniği ile uygulandı. Tetanoz antikorlarının serum konsantrasyonları mikro-ELISA (Novalisa, Germany) kiti ile çalışıldı. Tetanoz antikor düzeyleri ile hastaların yaş, cinsiyet, eğitim durumu, meslek, yaşam alanı, yaralanma öyküsü, aşılanma öyküsü, gebelik, gebelik takibi, askerlik durumları, en son aşılamadan sonra geçen süreler karşılaştırıldı.
Katılımcıların yaş ortancası 42 (min:18-83) olup 68'i (%37,4) kadın, 114'ü (%62,6) ise erkekti. Çalışmamıza dahil edilen 182 kişiden 149'unun (%81,9) tetanoza karşı bağışık olduğu tespit edildi. Yaş grupları arasında koruyucu antikor titrelerinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0.001). 18-20 yaş arasındaki hastalarda koruyucu düzeyde antikor seviyesi %94.1 iken 61-70 yaş arasında %50, 70 yaş üstünde sadece %46,5 idi. Ayrıca, çalışmamızda 50 yaşın altındaki bireylerin tetanoza karşı bağışıklık oranı %90 iken 50 yaşın üzerindeki katılımcılarda %65,5 idi. Artan yaşla birlikte farklı yaş grupları arasında tetanoz antikor titrelerindeki azalmanın karakteristik bir dağılımı vardı. Spearman korelasyon analizi, yaş ve antikor titreleri arasında orta düzeyde anlamlı negatif korelasyon göstermiştir (r=-0,404, p<0.001). Kırsal alanda yaşayan katılımcıların %68,8'inde ve kentsel alanda yaşayan katılımcıların %85,4 'ünda tetanoza karşı bağışıklık elde edilmiş olup iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0,025). En son tetanoz aşılaması üzerinden geçen süre ile tetanoza karşı koruyuculuk düzeyleri karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı, fark 5-10 yıl geçmiş hastalar ile 10 yıldan uzun süre geçen hastalardan kaynaklanmaktaydı (p<0,05). 5 yıldan daha kısa süre önce

aşılananlarda oran %86,0 iken 5-10 yıl geçenlerde %97, 10 yıldan daha uzun süre geçenlerde oran %77,9 idi.

Çalışmamız kuduz riskli temas ile başvuran hastalarda tetanoz koruyucu antikor düzeyinin 50 yaş altındaki hastaların büyük çoğunluğunda yüksek olduğunu göstermiştir ancak ortak bir aşı kayıt sistemi olmadığı için hastaların önceki aşılama kayıtlarına ulaşılamamıştır. Ortak bir aşı sistemi üzerinden hasta aşı kayıtlarına ulaşılması özellikle kuduz riskli temas ile başvurularda oranı yüksek olan bu grupta gereksiz aşılamanın önüne geçecektir. Bu grupta gereksiz aşı yapmaktan kaçınılmalı ancak hastalara riskli bir temasla karşılaşmasalar bile 10 yılda bir tetanoz aşı rapellerini yaptırmaları gerektiği hatırlatılmalıdır. Ayrıca yaşla birlikte koruyuculuğun azaldığı görülmüştür. Bu çalışma özellikle 50 yaş üstü hastalarda kuduz riskli temas ve diğer hastane başvurularını tetanoz rapellerinin uygulanması için bir fırsat olarak değerlendirmek gerektiğini düşündürmektedir.

Abstract:
Tetanus is an anaerobic bacillus of Clostridium tetani. It is an acute fatal disease that can be prevented by vaccination and characterized with generalized rigidity and spasms in skeletal muscles caused by exotoxins called tetanospasm. The incidence of tetanus is decreasing all over the world. Neonatal tetanus in undeveloped countries, and adult tetanus due to decreased immunity especially in advanced ages in developed countries is an important public health problem. There are very few cases of tetanus in the literature that develop after dog bites. However, animal bites are considered dirty injuries. Tetanus prophylaxis is also recommended to be evaluated in patients presenting with rabies risky contact in our country. In our study we investigated tetanus antibody levels according to sociodemographic characteristics and previous vaccination status in patients presenting with rabies risky contact. We aimed to identify possible factors that may affect the immune status and to obtain information that can be used for additional tetanus vaccination studies in adulthood.
Between April 2019 and December 2019, those who applied to the SBU Ankara Training and Research Hospital for Infectious Diseases and Clinical Microbiology Clinic Rabies Vaccine Center for rabies-risky contact were accepted. These person were included in adult patients who did not have immune deficiency and / or did not receive immunosuppressive treatment over the age of 18, who agreed to give blood samples. Blood was collected from the patients and pre-prepared questionnaire forms were applied by face-to-face interview technique. Serum concentrations of tetanus antibodies were studied with the micro-ELISA (Novalisa, Germany) kit. Tetanus antibody levels were compared with patient's age, gender, educational status, occupation, habitat, history of injury, history of vaccination, pregnancy, pregnancy follow-up, military status, and the time since last vaccination.
The median age of the participants is 42 (min:18-83), 68 (37.4%) are women and 114 (62.6%) are men. Of the 182 people included in our study, 149 (81.9%) were found to be immune to tetanus. There was a statistically significant difference in protective antibody rates between age groups (p<0.001). While the protective antibody level was 94.1% in patients between the ages of 18-20, it was 50% between the ages of 61-70 and only 46.5% above 70 years. In addition, in our study, the protective immunity rate of individuals under 50 was 90%, while it was 65.5% in participants over 50 years old. There was a characteristic distribution of tetanus antibody titers decreased between different age groups with increasing age. Spearman correlation analysis showed moderately significant negative correlation between age and antibody titers (r=-0,404, p<0.001). Protective immunity was obtained in 68.8% of rural participants and 85.4% of urban participants, and there was a significant difference (p=0.025). When the time elapsed since the last tetanus vaccination and the levels of protection against tetanus were compared, a statistically significant difference was found, the difference was due to patients over 5-10 years and patients over 10 years (p<0.05). While the

rate was 86.0% for those who were vaccinated less than 5 years ago, it was 97% for 5-10 years, and 77.9% for more than 10 years.

Our study showed that tetanus protective antibody level was high in the majority of patients under 50 years of age in patients presenting with rabies risk contact, but previous vaccination records of the patients could not be reached since there was no common vaccine registration system. Access to patient vaccination records through a common vaccination system will prevent unnecessary vaccination especially in this group, which has a high rate of contact with rabies risk contact. In this group, unnecessary vaccination should be avoided, but patients should be reminded that they do their tetanus vaccine booster every 10 years, even if they do not encounter risky contact. In addition, it was observed that the protection rate decreased with age. This study suggests that rabies risk contact and other hospital applications should be considered as an opportunity for the implementation of tetanus rapids, especially in patients over 50 years of age.