Farklı işlemlerle elde edilen mercanköşk (Origanum onites L.) ekstraktlarının ve uçucu yağının antioksidan aktivitesinin belirlenmesi
Determination of antioxidant activities of origano (Origanum onites L.) essential oil and extracts obtained with different methods
Yazar: BEKİR SAMİ KUNDURACI
Danışman: PROF. DR. ALİ BAYRAK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Karvakrol = Carvacrol ; Mercanköşk = Oregano ; Oksitlenme = Oxidation ; Yağlar-uçucu = Oils-volatile ; Özüt = Extract

Özet:
Mercanköşk veya İstanbul kekiği (Origanum onites L.) olarak da bilinen bitkinin destilasyon öncesi etanol ekstraktı (DÖE), destilasyon öncesi hekzan ekstraktı (DÖH), destilasyon sonrası etanol ekstraktı (DSE), destilasyon sonrası hekzan (DSE) ekstraktı, uçucu yağı ve karvakrol bileşeni, ayçiçek (Helianthus annuus) yağına ilave edilmiştir.Antioksidan aktivite, aktif oksijen yöntemi (AOY), peroksit sayısı (PS) ve konjugasyonla ölçülmüştür.Mercanköşk uçucu yağında ana bileşen olarak karvakrol (%73.9), kontrol örneği olarak kullanılan ayçiçek yağında ise linoleik asit (% 56.04) temel yağ asidi olarak tespit edilmiştir.60 ºC'da yapılan fırın testi, peroksit sayısı ve konjuge dien trien değerleri ile izlenmiştir. Peroksit sayısı ve dien trien değerleri ile, (% 0.1 konsantrasyonunda) destilasyon öncesi hekzan ekstraktının, diğer ekstraktların tümünden (DÖE; DSE ve DSH) daha güçlü bir antioksidan aktivite gösterdiği anlaşılmıştır.Ransimat testiyle ayçiçek yağına ilave edilen uçucu yağın ve ekstraktların 110 ºC'daki oksidasyon dereceleri ölçülmüştür. Bu testle ekstraklar arasında DÖH' da belirgin bir antioksidan etki görülmüştür. Ancak uçucu yağ ve karvakrol bileşeninin ayçiçek yağının oksidasyonunu engelleyen herhangi bir etkisi saptanamamıştır.Sonuçta mercanköşk bitkisinin destilasyon öncesi hekzan ekstraktının (DÖH) diğer ekstraktlar, uçucu yağ ve karvakrole göre daha iyi antioksidan etki gösterdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Before and after distillation, ethanol and hexane extracts of oregano or Istanbul oregano (Origanum onites L.), its volatile oil and also carvacrol were added into sunflower oil.Antioxidant activity was monitored by rancimat method, peroxide value and dien trien value.İt was determinated that main component of oregano essential oil was carvacrol (73.9 %) and main fatty acid of sunflower oil used as control sample was linoleic asid (56.04 %).Schaal oven test which was carried out at 60 ºC was followed with peroxide and congugate dien-trien value. % 0.1 concentration of hexan extract (HE) of oregano showed more antioxidant activity than same concentration of other all extracts (EE, DEE, DHE) according to peroixide and dien-trien values.Antioxidative activities of essential oil and extracts added into sunflower oil were measured by rancimat method at 110 ºC. The results showed that HE had the most efficient antioxidant among the others. However, no effect was observered for carvacrol and essential oil on inhibition of oxidation.As a consequence, it was determined that oregano?s hexan extract showed more antioxidative activity compared to the other extracts, essential oil and carvacrol.