1,3-diaril triazen sübstitüe sülfonamidlerin sentezi ve karbonik anhidraz inhibe edici etkilerinin araştırılması
Synthesis of 1,3-diaryl triazene substituted sulfonamides and investigation of carbonic anhydrase inhibiting effects
Yazar: SERVER NESİBE ÖZDENKAYA KILINÇER
Danışman: PROF. DR. EBRU METE
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasında yapısında sülfonamid grubu içeren 1,3-diaril triazen sübstitüe sülfonamid (1-9) bileşiklerinin sentezlenmesi ve sentezlenen bu bileşiklerin CA izozimleri üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Bu tez çalışmasında önce 4-aminobenzensülfonamidin asidik ortamda düşük sıcaklıkta (0-5°C'de) NaNO2 ile etkileştirilerek aminin diazonyum tuzu hazırlanmıştır. Sonra sübstitüe aromatik aminlerle kenetlenerek 1,3-diaril triazen sübstitüe sülfonamid bileşikleri sentezlenmiştir. Bu bileşiklerin karbonik anhidraz inhibisyonu esteraz aktivite tayin yöntemleriyle belirlenmiştir. Referans ilaç olarak Asetazolamit (AZA) kullanılmıştır.
Bulgular: Tez kapsamında yapısında sülfonamid grubu içeren 9 adet 1,3-diaril triazen sübstitüe sülfonamid bileşiği (1-9) %43-83 verimle sentezlenmiştir. Sentezlenen bileşiklerin kimyasal yapıları 1H NMR, 13C NMR ve HRMS ile doğrulanmıştır. Bu bileşiklerin IC50 değerleri 601-1094 nM (hCA I) ve 525-925 nM (hCA II) dır. Bileşiklerin Ki değerleri 669 ± 62 nM - 1099 ±84 nM (hCA I) ve 608 ± 48 nM - 992 ± 57 nM (hCA II) dir.
Sonuç: Bileşikler başarıyla sentezlenmiştir Ki değerlerine göre hCAI ve hCAII ye karşı en etkili bileşik 6 olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Diazonyum tuzları, karbonik anhidraz inhibisyonu, sülfonamidler, triazenler

Abstract:
Aim: In this thesis, it was aimed to synthesize 1,3-diaryl triazene substituted sulfonamide (1-9) compounds containing sulfonamide group in their structure and to investigate the effects of these synthesized compounds on CA isoenzymes.
Material and method: In this thesis study, first, the diazonium salt of the amine was prepared by interacting 4-aminobenzenesulfonamide with NaNO2 at low temperature (0-5 ° C) in acidic environment. Then 1,3-diaryl triazene substituted sulfonamide compounds were synthesized by coupling with substituted aromatic amines. The carbonic anhydrase inhibition of these compounds were determined by esterase activity assay. Acetazolamide (AZA) was used as the reference drug.
Results: Within the scope of the thesis, nine 1,3-diaryl triazene substituted sulfonamide compounds (1-9) containing sulfonamide groups were synthesized with 43-83% yield. Chemical structures of synthesized compounds were confirmed by 1H NMR, 13C NMR and HRMS. These compounds have IC50 values of 601-1094 nM (hCA I) and 525-925 nM (hCA II). The Ki values of the compounds were 669 ± 62 nM - 1099 ± 84 nM (hCA I) and 608 ± 48 nM - 992 ± 57 nM (hCA II).
Conclusion: Compounds have been synthesized successfully. According to their Ki values, the most effective compound against both hCAI and hCAII was determined as the compound 6.

KeyWords: Carbonic anhydrase inhibition, diazonium salts, sulfonamides, triazenes