Türkiye'de yayılış gösteren bazı Tragopogon L. (Asteraceae) taksonlarının anatomik özellikleri
Anatomical features of some Tragopogon L. (Asteraceae) taxa distributed in Türkiye
Yazar: GÜLAY KAYA
Danışman: PROF. DR. SERDAR MAKBUL
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany
Dizin: Asteraceae = Asteraceae ; Bitki dokuları = Plant tissues ; Bitki taksonomisi = Plant taxonomy ; Bitkiler = Plants ; Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany ; Sayısal analiz = Numerical analysis ; Yemlik = Manger

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de yayılış gösteren 15 Tragopogon L. (Asteraceae) taksonu kök, gövde ve yaprak anatomik özellikleri yönünden ilk kez detaylı olarak incelenmiştir. Çalışma materyalini TÜBİTAK (110T954) tarafından desteklenen ve Türkiye Tragopogon taksonlarının bitkisel özelliklerinin incelendiği bir proje kapsamında, ülkemizin doğal habitatlarından toplanan ve %70'lik alkol içerisinde fikse edilmiş bitki örnekleri oluşturmaktadır. Anatomik çalışmalarda stok materyallerin kök, gövde ve yapraklarından dondurucu mikrotom ile enine kesitler, yapraklarından ise elle yüzeysel kesitler alınarak daimi ve geçici preparatlar hazırlanmış, tüm ölçüm ve değerlendirmeler bu preparatlar üzerinden gerçekleştirilmiştir. Çalışılan taksonlardan elde edilen anatomik veriler nümerik olarak değerlendirilmiş ve belirlenen anatomik karakterler yönünden taksonlar arasındaki varyasyon ortaya konulmuştur. Ayrıca, daha önce kök, gövde ve yaprak anatomik özellikleri incelenen ülkemizdeki 10 Tragopogon taksonuna ait anatomik veriler de sayısal analizlere dahil edilerek ülkemize ait Tragopogon taksonları nümerik taksonomik yönden bütüncül olarak değerlendirilmiştir.  İncelenen 54 anatomik karaktere dayalı olarak yapılan sayısal analizlerde, kökte sekonder korteks genişliği, gövdede floem ve ksilem genişliği ile yaprak mezofil yapısı ve orta damar şekli gibi anatomik karakterlerin ülkemiz Tragopogon taksonlarının tür içi ve türler arası düzeydeki ayrımında önemli katkılar sağladığı belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, 15 Tragopogon L. (Asteraceae) taxa distributed in Türkiye were examined in detail for the first time in terms of root, stem, and leaf anatomical features. The study material consists of plant samples collected from the natural habitats of our country and fixed in 70% alcohol within the scope of a project supported by TUBITAK (110T954) examining the herbal characteristics of Turkish Tragopogon taxa. In anatomical studies, permanent and temporary preparations were prepared by taking transverse sections from the stock materials' roots, stems, and leaves with a freezing microtome and superficial sections from the leaves by hand. All measurements and evaluations were carried out on these preparations. The anatomical data obtained from the studied taxa were evaluated numerically and the variation among taxa was revealed in terms of the determined anatomical characters. In addition, the anatomical data of 10 Tragopogon taxa in our country, whose root, stem, and leaf anatomical features were examined before, were included in the numerical analysis, and the Tragopogon taxa of our country were evaluated holistically in terms of numerical taxonomy. In numerical analyses based on the 54 anatomical characters examined, it was determined that anatomical characteristics such as the width of the secondary cortex in the root, the width of the phloem and xylem in the stem, and the leaf mesophyll structure and mid-vein shape made significant contributions to the differentiation of Tragopogon taxa in our country at the intraspecies and interspecies level.