COVID-19'a bağlı travmatik stres gelişimini belirleyen faktörler
Predictors of traumatic stress due to COVID-19 infection
Yazar: ÖZLEM ŞEYDA ULUĞ
Danışman: PROF. DR. EBRU ŞALCIOĞLU
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) korkutucu ve yaşamı tehdit edici olaylardan sonra görülebilen bir ruhsal hastalıktır. Pandemi süresince yapılan araştırmalarda depresyon ve TSSB başta olmak üzere yüksek oranda psikolojik sorunlar saptanmıştır. Bu çalışmaların çoğu özbildirim ölçekleriyle çevrim içi veri toplayan çalışmalardır; klinik görüşme ile veri toplayan çalışma sayısı oldukça azdır. Bu nedenle katılımcıların bildirdiği travmanın A ölçütünü karşılayıp karşılamadığı, ya da soruları hangi olayı düşünerek cevapladıklarını tespit etmek güçtür. Literatürdeki bu eksiklikleri gidermek, COVID-19 deneyiminin travmatik bir olay olup olmadığını güvenilir biçimde saptamak için, bir üniversite hastanesine COVID-19 tedavisi için yatırılmış 144 hastaya taburculuktan ortalama 3 yıl sonra (ort: 37,1 ay; ss: 5,6 ay; aralık: 27-45 ay) çevrim içi özbildirim ölçekleri uygulanmasının yanısıra, yapılan yüz yüze psikiyatrik tanı görüşmesi aracılığıyla hastalardaki TSSB oranları saptanmış, TSSB'nin COVID-19'a mı başka travmalara mı bağlı olduğu sorgulanmıştır. Katılımcılara ayrıca COVID-19 tecrübeleriyle ilgili kaygı, düşünce ve duyguları hakkında sorular sorulmuştur. 
144 katılımcı arasında halen TSSB tanısı olan toplam 9 kişi vardır, ancak bu kişilerin sekizi COVID-19 dışı travmalara bağlı olarak hastalandıklarını belirtmişlerdir. Bu bulgular COVID-19 deneyiminin TSSB'ye yol açma potansiyelinin diğer travmalara oranla daha düşük olduğunu düşündürmektedir. Bu çalışma, DSM-5 TSSB ölçütlerindeki A ölçütünün sınırlanmasını savunan araştırmacıların görüşlerini destekleyecek nitelikte sonuçlar üretmiştir.

Abstract:
Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD) is a mental disorder that can occur after frightening or life-threatening events. Studies conducted during the pandemic have found high rates of psychological problems, especially of depression and PTSD. Most of these studies collected online data using self-report scales; there are few studies that collected data through clinical interviews. Therefore, it is not easy to determine whether the trauma reported by the participants met Criterion A or which event they based their responses on. To address these limitations in the literature and to determine reliably whether the COVID-19 experience constituted a traumatic experience, online self-report scales as well as face-to-face psychiatric diagnostic interviews were conducted with 144 patients 3 years after discharge (mean: 37,1; sd: 5,6; range: 27-45 months) from a university hospital where they received treatment for COVID-19 infection. PTSD rates were determined in the patients, and it was examined whether PTSD was due to the COVID-19 infection or to other traumas. Participants were also asked questions about their concerns, thoughts and feelings regarding their COVID-19 experience. 
Among the 144 participants, 9 met current criteria for PTSD; eight of these people stated that their PTSD symptoms were related to non-COVID-19 traumatic events. These findings suggest that the COVID-19 experience has a lower potential to cause PTSD than other traumas. This study produced results that support the views of researchers who suggest a narrowing down of the Criterion A in the DSM-5 PTSD criteria.