Türkiye-Kırgızistan ilişkilerinde dönüşüm: Kimlik, siyaset ve ekonomi
Transformation in Türkiye-Kyrgyzstan relations: Identity, politics and economy
Yazar: HAKKI PULAŞLI
Danışman: DOÇ. DR. BURAK SAKAL
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Kırgızistan, bölge üzerinde konum ve liberal ekonomik yapısı itibariyle dikkatleri üzerine çekmektedir. Bölgede Türk Birliğinin yapısal durumu ve bölge ülkeleri ile ikili ilişkilerdeki yaklaşımı, Türk dış politikasında Kırgızistan'ın yeri ve önemini arttırmaktadır. Türkiye'nin bölgede uzun vadede ekonomik ve siyasi yapısını ortaya koyacak Merkezi Asya politikasında, Kırgızistan ile ilişkilerinin eskiye dayanması çalışmamızın önemini meydana getirmektedir.
Merkezi Asya Türk Cumhuriyetlerinin 1991 yılı itibariyle kazandığı bağımsızlık sonrasında Türkiye ile ilişkileri bir dönem hızla arttığı görülmektedir. İlişkilerin belirli düzeyde devam etmesiyle azalan Merkezi Asya politikası, Türkiye'nin 2016 yılı itibariyle bölgedeki varlığını güçlendirmek adına tekrardan artış sağlamaktadır. Bu çerçevede Türkiye, bölgede ilişkilerini çok boyutlu dış politika anlayışıyla yürütmektedir. Türkiye, çok boyutlu yürüttüğü dış politikasını 2019 yılı itibariyle "Yeniden Asya" açılımı ile genişletmiş ve "Yeniden Asya" açılımı bu doğrultuda atılan adımların en önemli projesi olarak yansımaktadır. Bu açılımda Türkiye, Kırgızistan başta olmak üzere diğer Merkezi Asya Türk Cumhuriyetleri ile ilişkilerinde diplomatik, ekonomik ve kültürel bağlarını, kardeşlik, ortak fayda ve derin bağların oluşturduğu karşılıklı iyi niyete dayandırmaktadır. 
AK Parti iktidarı dönemi öncesi, ilişkilerde eğitim ve kültür alanında hareketlilikler yaşanmış olsa da yaşanan durağan dönemdeki hareketlilik, diplomasi alanında sürekliliğini koruyamamıştır. AK Parti dönemi ile birlikte ilişkilerin dinamik hal alması diplomasi alanında belirginliği arttırmıştır. Görülmektedir ki AK Parti dönemi öncesi ve sonrası farklılığın en önemli faktörü Türkiye'deki değişim faktörünün olduğunu söylemek mümkün olacaktır. Söz konusu değişim faktörü, 2002 parlamento seçimlerini kazanan AK Parti'nin siyasal istikrarlılığını güçlendirip, ekonomik ve kültürel anlamda aktif siyasetini meydana getirmesinden kaynaklanmaktadır.
Türkiye'nin iç politikasında yer alan yapısal değişim, dış politikayı yakından ilgilendirmektedir. Dış politikayı yakından ilgilendiren yapısal değişim ise Türkiye'nin bölgede yeni bir gelenek getirmesini sağlamaktadır. Nitekim Türkiye'nin meydana getirdiği gelenek ve vizyon sadece Kırgızistan ilişkilerini değil diğer Türk Cumhuriyetleri ile olan ilişkileri de etkilemektedir. Bu çerçeve de yer alan gelenek ve vizyon kapsamında liberal uluslararasıcılık, medeniyet ve milliyetçi yayılmacılık, Batı karşıtlığı ile Kürt meselesinin öne çıktığı genişlemeci dış politika yer almaktadır. Bunun ötesinde yeni vizyon literatüründe inşacı kimliğin ve liberalizm etkisinin kuvveti daha fazla görünse de Türkiye'nin AK Parti ile şekillenen bütün dönemlerinde realizm etkisinin aktif olduğu açıkça görülmektedir.
Küresel çağda meydana gelen değişim ile günümüz dünyasında Merkezi Asya'nın jeopolitik konumu, stratejik konumu ve içerisinde barındırdığı ekonomik değerlerin başta Çin, Rusya, ABD, Türkiye ve diğer Avrupa ülkeleri açısından önemi artmaktadır. Dolayısıyla değişen dünya konjonktürünün oluşturduğu ekonomik sistem, zaman içerisinde bölgesel değişime uğrayarak Asya Pasifik bölgesinde yerini almıştır. Bu açıdan ekonominin merkezi olarak gösterilen Asya Pasifik, Türkiye için vazgeçilmez bir bölge konumundadır. 
Bu çalışmanın amacı, AK Parti dönemi öncesi Türk dış politikasında Kırgızistan'ın önemini ve ilişkilerini, iki dönem itibariyle uluslararası ilişkiler teorileri çerçevesinde ilişkilerin değerlendirilmesini; AK Parti döneminde Türkiye'nin Kırgızistan ile ilişkilerini dönemsel açıdan incelenmesini, Yeniden Asya açılımı kapsamında Türkiye'nin bölgede yapılanma sürecinde ikili ilişkilerini ortaya koymaktır.

Abstract:
Kyrgyzstan attracts attention with its location in the region and its liberal economic structure. The structural situation of the Turkish Union in the region and its approach in bilateral relations with the countries of the region increase the place and importance of Kyrgyzstan in Turkish foreign policy. Turkey's long-term relations with Kyrgyzstan in its Central Asia policy, which will reveal its economic and political structure in the region, constitute the importance of our study.
After the Central Asian Turkish Republics gained independence in 1991, their relations with Turkey increased rapidly for a period. The Central Asia policy, which decreased as relations continued at a certain level, increased again in order to strengthen Turkey's presence in the region as of 2016. In this context, Türkiye conducts its relations in the region with a multidimensional foreign policy approach. Turkey has expanded its multidimensional foreign policy with the "Asia Again" initiative as of 2019, and the "Asia Again" initiative is reflected as the most important project of the steps taken in this direction. In this perspective, Turkey bases its diplomatic, economic and cultural ties in its relations with other Central Asian Turkic Republics, especially Kyrgyzstan, on the mutual goodwill created by brotherhood, common benefit and deep ties.
Although there were movements in the fields of education and culture before the AK Party government, the dynamism in the stagnant period could not maintain its continuity in the field of diplomacy. The dynamic nature of relations during the AK Party period increased the prominence in the field of diplomacy. It can be seen that the most important factor of difference before and after the AK Party period is the change factor in Turkey. The change factor in question stems from the fact that the AK Party, which won the 2002 parliamentary elections, strengthened its political stability and created an active policy in economic and cultural terms.
The structural change in Turkey's domestic policy closely concerns foreign policy. Structural change, which closely concerns foreign policy, enables Turkey to bring a new tradition to the region. As a matter of fact, the tradition and vision created by Turkey affect not only the relations with Kyrgyzstan but also the relations with other Turkic Republics. Within the scope of tradition and vision in this framework, there are liberal internationalism, civilization and nationalist expansionism, anti-Western sentiment and expansionist foreign policy in which the Kurdish issue comes to the fore. Beyond this, although the influence of constructivist identity and liberalism seems to be stronger in the new vision literature, it is clearly seen that the influence of realism is active in all periods of Turkey shaped by the AK Party.
With the change taking place in the global age, the importance of the geopolitical position, strategic location and economic values of Central Asia in today's world, especially for China, Russia, the USA, Turkey and other European countries, is increasing. Therefore, the economic system created by the changing world conjuncture has undergone regional change over time and has taken its place in the Asia Pacific region. In this respect, Asia Pacific, which is shown as the center of the economy, is an indispensable region for Turkey.
The aim of this study is to evaluate the importance and relations of Kyrgyzstan in Turkish foreign policy before the AK Party period, and to evaluate the relations within the framework of international relations theories in two periods; The aim is to examine Turkey's relations with Kyrgyzstan periodically during the AK Party period, and to reveal Turkey's bilateral relations in the process of structuring in the region within the scope of the Asian Re-Asia initiative.