Öğretim elemanlarının dijital epistemolojik inançları ile dijital teknoloji okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigating the relationship between academic staff's digital epistemological beliefs and digital technology literacy
Yazar: ELVAN GÖKÇEN
Danışman: PROF. DR. EYÜP İZCİ
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı öğretim elemanlarının dijital epistemolojik inançları ile dijital teknoloji okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma, Türkiye'deki kamu üniversitelerinde görev yapan 673 öğretim elemanı örneklemi üzerinde yürütülmüştür. Araştırmaya katılan öğretim elemanlarının dijital epistemolojik inançlarının belirlenmesinde, araştırmacı tarafından geliştirilen, "Dijital Epistemolojik İnanç Ölçeği" ile dijital teknoloji okuryazarlığının belirlenmesinde yine araştırmacı tarafından geliştirilen "Dijital Teknoloji Okuryazarlığı Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada bağımsız değişkenlere yönelik veri toplamak amacıyla, öğretim elemanlarının demografik özelliklerinin belirlenmesi için araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu kullanılmıştır. 
Araştırmada elde edilen veriler paket bilgisayar programları aracılığıyla çözümlenmiştir. İlk olarak ölçek geliştirme sürecinde geçerlik için açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi, güvenirlik analizi için ise Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı hesaplanmıştır. Nihai ölçeklerle toplanan veriler üzerinde ilk olarak normallik varsayımları test edilmiş, bu kapsamda aritmetik ortalama, medyan, basıklık ve çarpıklık katsayıları incelenmiştir. Normallik varsayımlarının sağlanmasının ardından araştırmanın alt problemlerinin çözümlenmesinde parametrik testlere başvurulmuş, bu kapsamda betimsel istatistiklerin (aritmetik ortalama, standart sapma) yanı sıra pearson korelasyon, basit doğrusal regresyon, bağımsız gruplar t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır.
Araştırma bulgularına göre öğretim elemanlarının dijital epistemolojik inançlarına ve dijital teknoloji okuryazarlıklarına ilişkin algılarının orta düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Öğretim elemanlarının dijital epistemolojik inanç ve alt boyutlarının cinsiyetlerine göre farkının anlamlı olmadığı belirlenirken; ünvan, mesleki kıdem ve branşlarına göre farkların anlamlı olduğu belirlenmiştir. Bunun yanında öğretim elemanlarının dijital teknoloji okuryazarlık düzeyleri ve alt boyutlarının cinsiyetlerine göre farkının anlamlı olmadığı belirlenirken; ünvan, mesleki kıdem ve branşlarına göre farkların anlamlı olduğu belirlenmiştir. Araştırmada, öğretim elemanlarının dijital epistemolojik inançları ile dijital teknoloji okuryazarlığı arasında yüksek düzeyde, pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Ayrıca öğretim elemanlarının, dijital epistemolojik inanç düzeylerinin, teknoloji okuryazarlığını yordadığı belirlenmiştir.
Anahtar Sözcükler: Dijital epistemolojik inanç, Dijital teknoloji okuryazarlığı, Öğretim elemanları, Ölçek geliştirme.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between academic staff's digital epistemological beliefs and their digital technology literacy. The research was conducted on a sample of 673 academic staff working at public universities in Turkey. To determine the digital epistemological beliefs of the participating academic staff, a "Digital Epistemological Beliefs Scale" developed by the researcher was used. To assess digital technology literacy, a "Digital Technology Literacy Scale," also developed by the researcher, was employed. For collecting data on the independent variables, a personal information form prepared by the researcher was used to identify the demographic characteristics of the academic staff.
The data obtained in the study were analyzed using statistical software programs. Initially, during the scale development process, validity was assessed through exploratory factor analysis and confirmatory factor analysis, while reliability was evaluated using Cronbach's alpha coefficient. For the final scales, normality assumptions were tested, and this included examining the arithmetic mean, median, skewness, and kurtosis coefficients. Once normality assumptions were confirmed, parametric tests were employed to address the sub-problems of the research. This involved the use of descriptive statistics (arithmetic mean, standard deviation), as well as Pearson correlation, simple linear regression, independent samples t-test, and one-way analysis of variance (ANOVA).
According to the research findings, it was determined that the perceptions of academic staff regarding their digital epistemological beliefs and digital technology literacy are at a moderate level. It was found that there are no significant differences in digital epistemological beliefs and its sub-dimensions based on gender. However, significant differences were observed based on title, professional seniority, and field of expertise. Similarly, no significant differences in digital technology literacy levels and their sub-dimensions were found based on gender, but significant differences were noted based on title, professional seniority, and field of expertise. The study revealed a high-level, positive, and significant relationship between digital epistemological beliefs and digital technology literacy among academic staff. Additionally, it was determined that the level of digital epistemological beliefs predicts digital technology literacy.
Keywords: Digital epistemological beliefs, Digital technology literacy, Academic staff, Scale development.