Selçuklular zamanında Irak'ta Müslümanlar arasında dini-mezhebi çatışmalar ve sosyo kültürel etkileri (H.447–590
M.1055–1194) / Religious and sectarian conflicts among Muslims in the Seljuk period and their cultural and social effects (447-590 AD) (1055-1193 H)
Yazar: HUSSIEN SHAKIR SHARIF
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN ÖZBEK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Coğrafya = Geography ; Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Abbasi Devleti = Abbasid State ; Abbasiler = Abbasids ; Batıniler = Batınis ; Büveyhiler = Buwayhids ; Irak Selçukluları = Iraq Seljugs ; Irak-Bağdat = Iraq-Baghdad ; Mezhepler = Sects ; Selçuklular = Seljuks ; Sünnilik = Sunnism ; Şia = Şia

Özet:
"Selçuklular Zamanında Irak'ta Müslümanlar Arasında Dini-Mezhebi Çatışmalar ve Sosyo Kültürel Etkileri (H.447–590 / M.1055–1194)" adlı bu çalışma, üzerinde durulması ve incelenmesi gereken önemli tarihi konulardan birini ele almaktadır. Selçuklular İslâm coğrafyasının doğusunda yeni bir sünni güç olarak ortaya çıkmışlar ve Gazneliler ile aralıksız mücadelelerinin ardından H.431 / M.1040 yılında Dandankan Savaşında Gaznelilere karşı kesin bir zafer kazanmışlardır. Ardından Horasan'da Selçuklu Devletini resmen ilan etmişler ve Abbasi Halifeliği nezdinde meşruiyet kazanmışlardır. Dahası Abbasi Halifeliğini bir asırdan fazla bir süredir tahakkümü altına alan Şiî Büveyhîlerin egemenliğinden kurtulmak için Abbasi Halifeliğinin tek umudu ve resmi desteği olmuşlardır. Böylece Sultan Tuğrul Bey önderliğindeki Selçuklular, H.447 / M.1055 yılında Bağdat'a girerek Büveyhî yönetimine son verebilmiştir. Bu gelişme neticesinde Irak'ın hakimiyet tarihinde Selçuklular dönemi olarak bilinen yeni bir evre başlamış ve o zamandan beri Selçuklular, Irak'taki siyasi gücün yönlendirilmesinde ve düşmanları karşısında Abbasi Halifeliğinin korunmasında büyük bir rol üstlenmiştir. 
Bu çalışma Irak tarihi ile ilgili önemli bilgiler içermektedir. Bu noktada Selçukluların tarihi, Selçuklu Devletinin kuruluşu, Selçukluların Abbasi Halifeliği ile diplomatik ilişkileri ve Irak'a geliş sebeplerine yer verilmiştir. Ayrıca Selçukluların bir yandan Büveyhîlerle bir yandan da Abbasilerle yaşadığı siyasi çekişme ve Besâsîrî isyanı işlenmiştir. Ardından kimi zaman Irak'taki Sünniler ile Şiiler arasında, kimi zaman da Sünnilerin kendi aralarında başgösteren ve Selçuklunun iç çatışması sayılan hareketlilikler işlenmiştir. Öte yandan Selçuklular ile Bâtınîler arasındaki askeri çekişme de araştırmada yer bulmuştur. Siyasi ve mezhepsel çatışmanın Irak devleti üzerindeki siyasi, kültürel, dini, sosyal ve ekonomik yönden etkilerine de işaret etmektedir. Bu etkilerin bir kısmı Irak ve bölge üzerinde günümüze kadar da kendini göstermektedir.

Abstract:
The research entitled (Religious and Sectarian Conflicts Among Muslims in the Seljuk Period and Their Cultural and Social Effects (447-590 AD) (1055-1193 H). This topic is one of the important ones that deserve research and attention in the history of Islam. Seljuks were by origin Turks and emerged as Sunni Muslims in the western Islamic world. After continuous conflicts, they could finally defeat Ghaznawis in the Dandankan Battle in 1040CE and established the Saljuqi State in Khorasan. After this historic battle, they gained legitimacy from the Abbasid Caliphate.They also demonstrated their complete support to the Abbasids to overcome the Bwaihis who had been a constant threat as a Shiite force tothem. 
Thus the Saljuqis, headed by Sultan Tughril could enter Baghdad and removeBwaihis from power in 1055.  After this incident, a new era of Seljuk's hegemony began in Iraq. This period is extremely important because the Seljuks played a significant role in shaping and directing political, religious and social situations and helped Abbasid Caliphate maintain its hegemony against its opponents. Moreover, the research reveals significant information aboutIraq's history, especially regarding the Seljuk period, theircoming to Iraq and their relations with the Abbasid Caliphate. Further, it contains detailsaboutthe political conflict between Saljuqis and Bwaihis on the one hand and Abbasid Caliphs with Seljuks on the other. It also deals with the rebellion of Bassasiri, the internal conflict in Seljuks andthe military conflict between Seljuk sand Batinis. İn addition, it discusses the continuous conflict between Sunnis and Shiites, and among different Sunni Schools. Eventually, it deals with the impact of this conflict on the political, cultural, social and economic aspects of Iraq, which still remains today.