Beslenme eğitiminin besin seçimi, kolesterol alımı ve vücut kompozisyonuna etkisi
The effect of nutrition education on food choice, cholesterol intake and body composition
Yazar: GÜLCAN UYSAL
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP GÖKTAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Besin tercihleri = Food preferences ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme eğitimi = Nutrition education ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Kolesterol = Cholesterol ; Vücut bileşimi = Body composition

Özet:
Bu çalışmanın amacı beslenme eğitimi alan ve almayan öğrencilerde besin seçimini etkileyen nedenleri belirlemek, diyetin toplam yağ içeriği ile antropometrik ölçümlerin karşılaştırılarak değerlendirilmesidir.  Çalışmaya 18-34 yaş aralığında %82'si kadın (n=253), %18'i erkek (n=55) olmak üzere toplamda 308 hemşirelik bölümü öğrencisi katılmıştır. Katılımcıların genel özellikleri, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümleri (boy uzunluğu, vücut ağırlığı, bel çevresi, kalça çevresi, bilek çevresi, vücut yağ yüzdesi, vücut kas kütlesi, vücut su yüzdesi), besin tüketimleri, besin seçim nedenleri için Besin Seçim Testi (BST) ve MEDFICTS (Et, Yumurta, Süt ve Süt Ürünleri, Kızartmalar, Hazır Besinler, Pişmiş Ürünler, Sofraya Eklenen Yağlar ve Atıştırmalıklar) beslenme değerlendirme aracından oluşan anket yüz yüze görüşme ile uygulanmıştır. Kadınlarda yaş ortalaması 20,7±1,65 yıl, erkeklerde 21,1±1,69 yıldır. Kadınların %33,2'si, erkeklerin %45,5'i beslenme eğitimi almıştır. Beslenme eğitimi alanlarda besin seçim testine göre duyusal çekicilik (3,27±0,68) ve ruh hali (3,04±0,75) en önemli nedenler olarak, etik endişe (2,49±0,74) ve ağırlık kontrolü (2,50±0,68) en az önemli nedenler olarak bulunmuştur. Beslenme eğitimi almayanlarda duyusal çekicilik (3,24±0,63), aşinalık (2,88±0,69) ve fiyat (2,88±0,74) en önemli nedenler olarak, ağırlık kontrolü (2,42±0,90) ve etik endişe (2,54±0,88) en az önemli nedenler olarak bulunmuştur. Beslenme eğitimi alan ve almayanlarda total yağ alımı, doymuş yağ alımı, kolesterol alımı ve MEDFICTS total skorları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Beslenme eğitimi alan kadınlarda vücut ağırlığı, BKİ, yağ yüzdesi, su yüzdesi, bel çevresi, kalça çevresi almayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p>0,05). Kadınlarda boy uzunluğu, kas kütlesi, bilek çevresi, bel/kalça oranı, bel/boy oranı anlamlı bulunmamıştır (p>0,05). Antropometrik ölçümlerde erkeklerde eğitim alanlar ile almayanlar arasında istatistiksel olarak fark yoktur (p>0,05). Çalışma sonuçlarına göre beslenme eğitiminin besin seçiminde sağlıklı besin seçimine ve vücut kompozisyonuna etkisi olabileceği, kolesterol ve yağ alımına ise etkisi olmayabileceği bulunmuştur. Beslenme eğitimi sağlığın korunması ve geliştirilmesi için gereklidir ve okullarda verilen eğitimlerle toplum sağlığı iyileştirilebilir.

Abstract:
The aim of this study is to assess the factors affecting food choice among students who receive and does not receive nutrition education and evaluate these factors with dietary total fat intake and anthropometric measurements. A total of 308 nursing students participated in the study between the ages of 18-34, with %82 female (n = 253) and %18 male (n = 55). A questionnaire was administered face-to-face in order to determine individuals' general characteristics, nutrition habits, anthropometric measurements (weight, height,waist circumference, hip circumference, wrist circumference, body fat percentage, muscle mass, body water percentage), food consumption, Food Choice Questionere (FCQ) for food choice reasons, and MEDFICTS (Meats, Eggs, Dairy, Fried foods, fat In baked goods, Convenience foods, fats added at the Table and Snacks) nutritional assessment. The average age of students was 20,7±1,65 years  for women, 21,1±1,69 years for men. %33,2 of females and %45,5 of males received nutrition education. There was no significant relationship between total fat intake, saturated fat intake, cholesterol intake and MEDFICTS total scores in those who did or did not receive nutrition education (p>0,05). For who received nutrition education, sensory appeal (3,27±0,68) and mood (3,04±0,75) were found as the most important causes and ethical concern (2,49±0,74) and weight control(2,50±0,68) were found as the most unimportant causes for food choices. For who was not received nutrition education, sensory appeal (3,24±0,63), familiarity (2,88±0,69) and price (2,88±0,74) were found as the most important cause and ethical concern (2,42±0,90) and weight control (2,54±0,88) were found as the most unimportant causes for food choices. Body weight, bady mass index (BMI), fat percentage, percentage of water, waist circumference, and hip circumference were found to be statistically significant in women who received nutrition education (p<0,05). Height, muscle mass, wrist circumference, waist/hip ratio were not found significant in women (p>0,05). There was no anthropometric data was found significant those who did or did not receive nutrition education in men (p>0,05). According to the results of the study, it was found that nutrition education may be effect on choosing healthy nutrients, body composition, and may not effect on cholesterol and fat intake. Nutrition education is necessary for the conservation and development of health and community health can be improved through the education provided to schools.