16. yüzyıldan 20. yüzyıla resim sanatında mekanın gelişimi ve distopya olgusu
Dystopic space in Western painting
Yazar: ELVAN AKCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN ÖZER
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Plastik Sanatlar ve Resim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu araştırmanın konusu, 16.yüzyıldan 20.yüzyıla resim sanatının mekânsal gelişimi ve distopya olgusu üzerine inceleme yapmaktır. Bu konudan hareketle, araştırmanın literatür taraması olarak yürütülmesine karar verilmiştir. Dolayısıyla, araştırmanın birinci bölümünde giriş bilgisi sunulmuş ve ikinci bölümünde de ütopya ve distopya kavramları tanıtılıp Thomas More'un Ütopya'sı ile Yevgeni İvanoviç Zamyatinin "Biz" romanı tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde ise mekân kavramı hakkında açıklama yapılmıştır. Ek olarak, araştırmanın dördüncü bölümünde de resim sanatının gelişimi ve mekân ilişkisi, ayrıca ütopya ile distopyanın resim sanatına yansımaları hakkında bilgi verilmiştir.
Resim sanatında mekânın gelişimi üzerine yapılan çalışmalar incelendiğinde, mekânın gelişiminde, toplumsal ve kültürel özelliklerin, inanç sistemlerinin, bilim ve felsefe alanındaki gelişmelerin etkili olduğu belirlenmiştir. 
Eserlerde kullanılan mekân ve konular dönemlere göre farklılık gösterse de resim sanatında distopik mekân kullanımı hemen hemen her dönemde kendini göstermiştir. Örneğin; A. Lorenzetti'nin "Deniz Kenarında Şehir" isim tablosu Orta Çağ'da yapılmasına karşın ütopya fikrinin henüz adının konmadığı bir dönemde yapılmış olması yönüyle dikkat çekmektedir. Ayrıca, Hobein tarafından yapılan "Ütopya Haritası" resim sanatında ütotopik mekân kullanımının Rönesans'ta da kullanıldığını göstermektedir. Ayrıca, Laurana'ya atfedilen "İdeal Şehir Urbino" ve Carnavale'e atfedilen "Baltimore" eserleri de 15. yy. şartlarına göre ideal ve düzenli şehir kullanımını yansıtmaktadır. Ek olarak, Bosch'un "Dünya Zevkler Bahçesi" ve "Son Yargı" eserleri distopya olgusuna örnek olarak bu yıllarda ortaya çıkması bakımından önemlidir.
Resminde distopik mekân kullanımı ilerleyen yıllarda da kendisini göstermiş olup Bruegel'in "Cockaigne Ülkesi" ve "Babil Kulesi" 16. yy. eserleri arasında gösterilebilir. Ayrıca, Snayer'in "Aire - Sur - La – Lys – Kuşatması" 17. yy. ve Cole'un "Arkadya Tarzı veya Kırsal Devlet" eseri ile Böcklin'in "Ölüler Adası"  19. yy. eserlerine örnek olarak verilebilir. Ek olarak Meidner'in "Yanan Şehir", Gross'un "Cenaze", Beckmann'ın "Gece", Carra'nın "Anarşist Galli'nin Cenazesi", 20. yy.'ın başlarında resim sanatında distopik mekânı kullanan sanatçılara örnek olarak gösterilebilinir.

Anahtar Kavramlar: Resim, Ütopya, Distopya, Mekân, Distopik mekân

Abstract:
The subject of this research is to examine dystopian space in Western painting. Based on this issue, it was decided to conduct the research as a literature review. Therefore, in the first part of the research, introductory information is presented, and in the second part, the concepts of utopia and dystopia are introduced and Thomas More's Utopia and Yevgeni Ivanovich Zamyat's novel "We" are introduced. In the third chapter, an explanation is given about the concept of space. Additionally, in the fourth part of the research, information is given about space in Western painting and the reflections of utopia and dystopia on space in Western painting.
When the studies on the development of space in painting are examined, it has been determined that social and cultural characteristics, belief systems, and developments in science and philosophy are effective in the development of space.
When the works on Western painting are examined, it is determined that the spaces used in these works vary according to periods. However, although these topics and places vary according to periods, the use of dystopian spaces has manifested itself in almost every period. For example; Although A. Lorenzetti's painting "City by the Sea" was painted in the Middle Ages, it draws attention because it was painted in a period when the idea of utopia had not yet been named. Additionally, the "Utopia Map" made by Hobein shows that the use of dystopian space in painting was also used in the Renaissance. Additionally, the works "Ideal City Urbino" attributed to Laurana and "Baltimore" attributed to Carnavale are also from the 15th century. It reflects ideal and regular city use according to its conditions. In addition, Bosch's works "The Garden of Worldly Delights" and "The Last Judgment" are also important because they appeared in these years.
The use of dystopian space in Western painting also showed itself in the following years, and Bruegel's "Land of Cockaigne" and "Tower of Babel" were used in the 16th century. can be shown among his works. Also, Snayer's "The Siege of Aire - Sur - La - Lys" 17th century. and Cole's "Arcadian Style or Rural State" and Böcklin's "Island of the Dead" 19th century. can be given as examples of his works. Additionally, Meidner's "The Burning City", Gross's "The Funeral", Beckmann's "Night", Carra's "The Funeral of the Anarchist Galli" can be cited as examples of artists who used dystopian space in painting in the early 20th century.

Keywords: Western painting, Utopia, Dystopia, Space, Dystopian space