Ölüm farkındalığı ve ölüme yönelik algıların; kriminal düşünce ve şiddet içeren/içermeyen suç davranışlarının ortaya çıkmasındaki rolü: Terör Yönetim Kuramı Perspektifi
The role of mortality salience and perceptions of death on criminal thinking and violent/non-violent offending behaviour: Terror Management Theory Perspective
Yazar: NURAY TEKİN
Danışman: PROF. DR. KAYIHAN OĞUZ KARAMUSTAFALIOĞLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa /  Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Kriminal düşünce = Criminal thinking ; Suç = Crime ; Terör = Terror ; Terör yönetimi = Terror management ; Ölçekler = Scales ; Ölüm = Death ; Ölüm algısı = Perception of death ; Ölüm belirginliği = Mortality salience ; Şiddet = Violence

Özet:
Bu çalışmanın amacı; Terör Yönetim Kuramı (TYK) perspektifinde ölüm farkındalığı ve ölüme yönelik algıların kriminal düşünce ve şiddet içeren/içermeyen suç davranışlarının ortaya çıkmasındaki rolünü incelenmektir. Sosyal psikolojide önemli bir yer tutan ve birçok alanda araştırmaya konu olan TYK; insanın kendi ölümünün farkında olmasının duygu, düşünce ve davranışları üzerindeki etkisine ışık tutmayı amaçlamaktadır. Bu çalışma, çevrim içi olarak ulaşılan ve bilgilendirilmiş onam formunu onaylayarak çalışmaya katılan 18-50 yaş arası, 196 (%49) kadın, 204 (%51) erkek, yaş ortalaması 29,85 ± 6,37 olan 400 kişi ile yapılmıştır. Katılımcılara araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik bilgi formu, ölüm farkındalığını ölçmek amacıyla Çok Boyutlu Ölüm Farkındalığı Ölçeği (ÇBÖFÖ), ölüme yönelik algıları ölçmek amacıyla Ölüm Algısı Ölçeği (ÖAÖ), kriminal düşünceleri ölçmek amacıyla Kriminal Düşünce Ölçeği (KDÖ) ve şiddet içeren/içermeyen suç davranışlarını ölçmek amacıyla Şiddet İçeren ve İçermeyen Suç Davranışları Ölçeği (ŞİŞDÖ) uygulanmıştır. Veriler SPSS 25 kullanılarak analiz edilmiş; sosyodemografik değişkenler için betimleyici istatistikler, ölçekler arası ilişkileri ölçmek için korelasyon ve regresyon analizleri, bağımsız gruplar T, Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis H testleri ile tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda; ÇBÖFÖ ile KDÖ arasında anlamlı bir ilişki bulunamamış ancak ölüme yönelik olumsuz algılar ile KDÖ arasında pozitif ve çok zayıf; ÇBÖFÖ ve ölüme yönelik olumsuz algılar ile ŞİŞDÖ arasında pozitif ve çok zayıf; KDÖ ve ŞİSDÖ arasında ise pozitif ve orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur.

Abstract:
This study aims to investigate the role of mortality salience and perceptions of death on criminal thinking and violent/non-violent offending behaviour in the perspective of Terror Management Theory. TMT, which has an important place in social psychology and is the subject of research in many fields; it aims to shed light on the effect of awareness of one's own death on feelings, thoughts and behaviors. This study was carried out with 400 participants [196 (49%) female, 204 (51%) male] between the ages of 18-50 (M=29,85 SD=6,37) who were accessed online and participated in the study by approving the informed consent form. Sociodemographic information form prepared by the researcher, The Multidimensional Mortality Awareness Measure (MMAM) to measure death awareness, Death Perception Scale (DPS) to measure perceptions about death, Criminal Thinking Scale (CTS) to measure criminal thoughts and Violent and Non-violent Offending Behaviors Scale (VNOBS) to measure violent/non-violent offending behavior were applied to participants. The data were analyzed using SPSS 25; descriptive statistics for sociodemographic variables, correlation and regression analyzes to measure relationships between scales, independent samples T, Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis H tests and one-way analysis of variance (ANOVA) have been performed. As a result of the study, there was no significant relationship between MMAM with CAS but relationship between negative perceptions of death with CTS was positive and very weak; relationship between MAMM and negative perceptions about death with VNOBS was positive and very weak; on the other hand, between CTS and VNOBS was a positive and moderate.