Major depresif bozukluk ve fibromiyalji sendromu hastalarında işlevsel somatik semptomların belirleyicileri
Predictors of functional somatic symptoms in patients with major depressive disorder and fibromyalgia syndrome
Yazar: NİLÜFER SUBAŞI TEKİNTAŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KEMAL SAYAR
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Anksiyete = Anxiety ; Ağrı = Ağrı ; Bedensel duyumları abartma = Somatosensory amplification ; Depresif bozukluk-majör = Depressive disorder-major ; Depresyon = Depression ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Hastalar = Patients ; Tıbben açıklanamayan semptomlar = Medically unexplained symptoms

Özet:
Fibromiyalji sendromu (FMS) yaygın ağrının kesinlikle bulunduğu somatik komorbiditeler ile ilişkilendirilen bir hastalık olmasının yanında depresyonla birçok özelliği paylaştığı öne sürülmektedir. Major depresyona ise ağrı başta olmak üzere oldukça yaygın somatik yakınmalar eşlik etmektedir. Depresyon şiddeti, anksiyete, bedensel duyumları abartma, hipokondriyak kaygı ve aleksitimi somatizasyonla ilişkili veya onu belirleyen etkenlerden bazıları olarak depresyon ve FMS hastalarında çok kez araştırılmıştır.
Bu çalışmada MDB (Major depresif bozukluk) ve FMS hastalarında somatizasyonla ilişkili olan ve onu belirleyen etkenleri, somatizasyonun sıklığını, somatik yakınmaların kinik görünümünü, MDB ve FMS birliktelik oranını, birlikteliğin somatizasyonun düzeyine ve klinik görünümüne etkilerini araştırmak amaçlanmıştır.
Çalışmamıza DSM-IV-TR kriterlerine göre MDB tanısı alan 56, ACR 2010 kriterlerine göre FMS tanısı alan 33, hem MDB hem FMS tanısı alan 21 hasta ve 50 kontrol dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara kendini değerlendirme ölçekleri olan Beck Depresyon Envanteri (BDE), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20), Bedensel Duyumları Abartma Ölçeği (BDAÖ), Whiteley İndeks
(WI-7), Belirti Tarama Listesi (SCL-90-R) somatizasyon alt ölçeği ve Bradford Bedensel Belirti Envanteri (BBBE-44) uygulanmıştır.
MDB hastalarının %6'sına FMS'nin, FMS hastalarının %34'üne MDB'nin eşlik ettiği bulunmuştur. Somatizasyon şiddeti FMS ve MDB gruplarında benzer ve kontrol grubundan yüksek, FMS+MDB grubundan ise düşük bulunmuştur. MDB ve FMS hastalarının somatik semptom profili oldukça benzer bulunmuştur. Kontrol grubuna göre tek başına MDB veya FMS olmasının ağır somatizasyon açısından bir
fark yaratmadığı, hem FMS hem MDB olmasının ise kontrol grubuna göre ağır somatizasyon oranını 10 kattan fazla artırdığı bulunmuştur. MDB grubunda yaş, anksiyete ve aleksitimi düzeyleri, FMS grubunda ise sadece anksiyete düzeyi somatik semptomların bağımsız belirleyicileri olarak bulunmuştur.
MDB ve FMS hastalarının somatik semptom profillerinin ve şiddetinin benzerliği, MDB ve FMS komorbiditesi ve komorbiditeleri durumunda somatik  semptomların oldukça şiddetlendiği düşünüldüğünde birinin varlığında diğerinin dikkatlice sorgulanması ve birbirlerinin tanı, tedavi ve prognozlarını olumsuz etkilememeleri için multidisipliner bir yaklaşımla değerlendirilmeleri gerektiği kanaatindeyiz. Ayrıca MDB ve FMS'de somatizasyon özellikle anksiyete ile ilişkili
görünmektedir, bu hastalar anksiyete semptomları açısından dikkatle değerlendirilmeli ve anksiyeteyi gidermeye yönelik müdahelelerde bulunulmalıdır.
Anahtar sözcükler: depresyon, fibromiyalji, somatizasyon, anksiyete, bedensel duyumları abartma, hipokondriyak kaygı, aleksitimi

Abstract:
Fibromyalgia syndrome (FMS) is associated with somatic comorbidities and by generalized pain however, shares many features with depression. Major depressive disorder (MDD) is also accompanied by a wide range of somatic symptoms, particularly pain. Severity of depression, anxiety, somatosensory amplification, hypochondriacal worry and alexithymia have been subject to research as factors that might predict or may be associated with somatization in patients with MDD and FMS.
In this study, we aimed to investigate the frequency and typology of somatic symptoms in patients with MDD and FMS, along with factors that might predict or may be associated with somatization in this patient population. Furthermore, we evaluated the comorbidity rate of these two conditions, effects of MDD and FMS comorbidity on severity and typology of somatization.
The study were included 56 patients diagnosed with MDD according to DSMIV-TR criteria, 33 patients with FMS diagnosed using the ACR 2010 criteria, 21 patients who were diagnosed both with MDD and FMS, and 50 healthy participants. All participants were evaluated with Beck Depression Inventory (BDI), Beck Anxiety Inventory (BAI), Somatosensory Amplification Scale (SSAS), Toronto Alexithymia
Scale (TAS-20), Whiteley Index (WI-7), Symptom Checklist (SCL-90-R) somatization subscale and Bradford Somatic Inventory (BSI-44).
Comorbid FMS was found in 6% of MDD and comorbid MDD in 34% of FMS patients. The severity of somatization was similar in the FMS and MDD groups, being greater than the control group and less the FMS+MDD group. The somatic symptoms profiles of patients with MDD and FMS was quite similar. It was found that having only MDD or FMS alone did not make a difference in terms of high somatization, but having both FMS and MDD increases the ratio of high somatization more than 10 times compared to the control group. While age, severity of anxiety and alexithymia were independent predictors of somatic symptoms in the MDD group, only severity of anxiety was an independent predictor of somatic symptoms in the FMS group.
Our results show that, the typology and severity of somatic symptoms are similar in patients with MDD and FMS. These two conditions have a high comorbidity rate, and the severity of somatic symptoms increase considerably in the comorbid  disease. These results suggest that in the presence of one of these conditions, the other should be carefully investigated using a multidisciplinary method. Additionally, somatization in MDD and FMS appears to be more associated with anxiety, these patients should be carefully assessed for anxiety symptoms and interventions should
be made to reduce anxiety.
Keywords: depression, fibromiyalgia, somatization, anxiety, somatosensory amplification, hypochondriacal worry, alexithymia