Kranyospinal ışınlamalarda farklı tedavi tekniklerinin dozimetrik olarak karşılaştırılması
Dosimetric comparison of different treatment techniques for craniospinal irradiation
Yazar: MUSTAFA ÇAĞLAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MURAT OKUTAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Onkoloji Ana Bilim Dalı / Sağlık Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Merkez sinir sistemi neoplazmları = Central nervous system neoplasms ; Neoplazm metastazları = Neoplasm metastasis ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyasyon-iyonizan = Radiation-ionizing ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Serebrospinal sıvı = Cerebrospinal fluid ; Tedavi = Treatment

Özet:
Bu çalışmada, Kranyospinal Işınlamalar (KSI) için farklı pozisyonlarda yatırılan hastaların farklı tekniklerle elde edilen tedavi planlarının dozimetrik karşılaştırması yapılarak en uygun hasta pozisyonun ve tedavi tekniğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. KSI için 10 supine, 10 prone pozisyonda yatırılmış toplam 20 hasta randomize olarak seçilmiştir. Her hasta için hem 3 Boyutlu Konformal Radyoterapi (3B-KRT) hem de Hacimsel Ayarlı Ark Terapi (HAAT) tekniği kullanılarak tedavi planları yapılmıştır. Doz Hacim Histogramı (DHH) üzerinden Planlanan Hedef Hacim (PHH) için V_(%95),V_(<%95),V_(>%107), Kritik Organlar (KO) için ise V_(5 Gy),V_(%25),V_(%50 ),V_(%75 ),D_(maks )  ve D_(mean ) parametrelerine bakılmıştır. Ayrıca, Birleşim Bölgesi (BB)'ndeki doz dağılımı sonuçlarını incelemek için Konformite İndeks (KI) ve Homojenite İndeks (HI) değerleri hesaplanmıştır. BB'lerinde; 3B-KRT ve HAAT uygulanan supine ve prone pozisyonları arasında HI ile KI değerlerinde anlamlı farklılık bulunmamıştır(p>0,05). Her iki pozisyonlar için 3B-KRT ve HAAT teknikleri arasında HI'lerinde anlamlı bir farklılık bulunmazken, spinal-spinal BB bölgesinde KI değerinde farklılık saptanmıştır(p<0,05). PHH açısından, 3B-KRT ve HAAT tekniği uygulanan supine ve prone pozisyonlar arasında V_(>%107) değerlerinde her iki teknikte de anlamlı farklılık bulunmazken(p>0,05), V_(%95)  ve V_(<%95) değerlerinde 3B-KRT için anlamlı farklılık saptanmıştır(p<0,05). KO'ların dozimetrik değerlendirilmeleri yapıldığında, her iki teknikte de özofagus, kalp ve mide ortalama doz değerlerinde prone pozisyonda supine pozisyona göre anlamlı azalmalar saptanmıştır(p<0,05). Tüm hastaların dozimetrik verileri teknikler için incelendiğinde, düşük doz bölgesi varlığı 3B-KRT'de daha düşük olmasına rağmen, yüksek doz bölgeleri bu teknikte daha yüksektir. Hastanın yatış pozisyonu ile ilişkili olarak yerleşimleri değişen bazı organlar için prone pozisyonun avantajlı olduğu görülmüştür. Fakat bunun yanında, prone pozisyon hasta konforu açısından bazı dezavantajlara sahip olduğu bilinmektedir.

Abstract:
In this study, dosimetric comparison of treatment plannings obtained from different patient positioning and treatment approaches were assigned to find optimum patient position and treatment technique for Craniospinal Irradiation (CSI). 20 patients, 10 prone and 10 supine positioned, were randomly selected for this study. For each patient, 3 Dimensional Conformal Radiotherapy (3DCRT) and Volumetric Modulated Arc Therapy (VMAT) treatment plannings were executed. V_(95%),V_(<95%),V_(>107%) parameters of Planning Target Volume (PTV) and V_(5 Gy),V_(%25),V_(%50),V_(%75 ),D_maks,D_(mean ) parameters of Organ At Risk (OAR) were analyzed by using Dose Volume Histogram (DVH) data. Conformity Index (CI) and Homogenity Index (HI) values were used to compare dose distribution at Junction Region (JR). There was no significant difference between supine and prone positions for both 3DCRT and VMAT treatment planning techniques in terms of CI and HI at the JR(p>0.05). Although there was no significant difference in HI for supine and prone position for both 3DCRT and VMAT treatment planning techniques, there was a significantly difference at spinal-spinal JR in terms of CI value(p<0,05). No significant difference(p>0.05) was observed in V_(>107%)  parameters of PTV for both techniques and positions. On the other hand, there was a difference(p<0.05) for 3DCRT in V_(95%)  and V_(<95%) parameters of PTV. For OAR, the mean doses of esophagus, heart and stomach were significantly reduced in prone position compared to supine position(p<0.05). When all dosimetric data were investigated, although the low dose region, which is important in terms of secondary cancer risk, is lower when 3DCRT technique was used, the high dose region which is responsible for toxicity risk was high for this technique. Besides being advantageous for some organs in terms of patient repositioning it is known that prone position is disadvantageous for patient comfort.