İkinci Dünya Savaşı'nda Cumhuriyet ve Yeni Sabah gazetelerinin dış politika değerlendirmeleri
Foreign policy evaluation of Cumhuriyet and Yeni Sabah newspapers During Second Word War
Yazar: SEZGİN KEMAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED HÜSEYİN MERCAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Cumhuriyet gazetesi = Cumhuriyet newspaper ; Dünya Savaşı II = World War II ; Gazeteler = Newspapers ; Savaş = War ; Türk basını = Turkish press ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Yeni Sabah gazetesi = Yeni Sabah newspaper

Özet:
Bu çalışmanın ilk bölümünde, Savaş ve İletişim kavramları ile Türk basınının genel yapısı incelenmiş ve II. Dünya Savaşı dönemi basını, Cumhuriyet ve Yeni Sabah gazeteleriyle bağlantılı olarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde, Türk dış politikasının öncelikle 1923 - 1939 arası dönemi değerlendirilmiş, sonrasında ise II. Dünya Savaşı sırasındaki Türk dış politikası savaşın tarafı olan üç ülke ile olan ilişkiler kapsamında incelenmiştir. Üçüncü bölümünde ise dönemin iki önemli gazetesi olan Cumhuriyet ve Yeni Sabah gazeteleri, II. Dünya Savaşı sırasında Türkiye'nin izlediği dış politikanın ulusal basına yansıması kapsamında değerlendirilmeye çalışılmıştır.
Alman yanlısı olmakla itham edilen Cumhuriyet gazetesi ile İngiliz yanlısı olmakla itham edilen Yeni Sabah gazetesinin yayın anlayışları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş, bu bağlamda II. Dünya Savaşı sürecinde Türkiye'nin imzalamış olduğu antlaşmalar ile devletlerarası ikili ilişkilere dair yapılan haber ve makaleler incelenerek gerek birbirlerinden gerekse hükümetin resmi söylemlerinden farklı bir tutum izleyip izlemediklerine bakılmıştır. İktidar sağladığı avantajlar nedeniyle savaş sürecinde farklı söylemlere izin verse de, basın üzerinde güçlü bir denetim mekanizması kurmuştur. Savaş boyunca Cumhuriyet gazetesinin Almanya, Yeni Sabah gazetesinin ise İngiltere lehine bir yayın politikası izlediği görülse de, iktidarın aldığı önemli kararlar her iki gazete tarafından da desteklenmiş, bunun aksi yönünde davranan gazete ise kapatılma cezasıyla karşı karşıya kalmıştır. İktidar, yürüttüğü denge politikası kapsamında basından kendi amaçları doğrultusunda faydalanmıştır.   


Anahtar Kelimeler: Türk dış politikası, ikinci dünya savaşı, basın, cumhuriyet, yeni sabah

Abstract:
In the first part of this study the concepts of War and publication and the general structure of the Turkish press are examined, in this context the press of the Second World War period is tried to evaluate in connection with the newspapers named Cumhuriyet and Yeni Sabah. In the second part firstly 1923-1939 period of Turkish foreign policy has been evaluated and then Turkish foreign policy principles during Second World War have been mentioned and the relations with the three most important countries of the period have been analyzed. In the third part, two most important newspapers of the era, Cumhuriyet and Yeni Sabah, has been examined and the reflection of foreign policy of Turkey, which was able to stay noncombatant in the context of active objectivity principle by performing a full balance policy during World War II  has been tried to be observed. 
The publishing understanding of Cumhuriyet, which was considered to be on the side of Germany, and Yeni Sabah, which was considered to be on the side of Britain, has been tried to be evaluated comparatively. In this context, the news published and the articles written about the pacts Turkey signed and international bilateral relations during the period of Second World War have been evaluated and it has been tried to be understood that whether they had different attitudes from each other and official speeches of the government. Although the government let different expressions during the war, because of advantages taken diplomatically, it established a firm control mechanism. Even though it can be seen that Cumhuriyet newspaper was on the side of Germany and Yeni Sabah newspaper was on the side of Britain during the war. The important decisions of the government were supported by both newspapers and the newspapers which made an opposite statement were in danger of being closed. The government benefited from the press for its own purposes with the scheme of its balance policy.


Keywords: Turkish foreign policy, second world war, press, cumhuriyet, yeni sabah