KOBİ'lerin işbirliği faaliyetlerinin, uyguladıkları rekabet stratejileri ile performansları arasındaki ilişkiye etkisi
The effect of the cooperative actions of sme's,  on the relationship between their competitive strategies and performance
Yazar: M. ŞEBNEM ENSARİ
Danışman: PROF. DR. UĞUR YOZGAT
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
20. yüzyılın son çeyreğinde gelişmekte olan ülkeler dünya ticaretinde önemli birer oyuncu haline gelmeye başlamışlardır. Bu yeni rekabet ortamında, gelişmekte olan ülkelerdeki Kobilerin, yerel ve küresel pazarlarda küresel rakipleri ile daha ekin bir şekilde rekabet edebilmeleri için yeni stratejiler benimseme  gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Bu süreçte, işbirliği faaliyetleri,  KOBİlere,  sahip olmadıkları rekabetçi varlıklara ulaşmalarını sağlayarak, küresel arenada varlık gösterme ve rekabet etme imkânı vermektedir.

Bu çalışmada, Türkiyede farklı düzeyde küresel rekabet baskısı altındaki endüstrilerde faaliyet gösteren KOBİlerin işbirliği faaliyetlerinin, uyguladıkları stratejileri ile performansları arasındaki ilişkiye etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırma modelinde strateji tipolojisi olarak Dawar ve Frosta ait sınıflandırma kullanılmıştır. Bu sınıflandırmaya göre rekabet stratejilerinin belirleyicileri; küresel rekabet baskısı ve rekabetçi varlıkların transfer edilebilirliği iken, Grant?ın çalışmalarından hareketle, rekabetçi varlıkların seviyesi de strateji belirleyicilerinden biri olarak kabul edilmiştir. Öncelikle, Küresel Rekabet Baskısı, Rekabetçi Varlıkların Seviyesi, Rekabetçi Varlıkların Transfer edilebilirliği ve Stratejiler ile Performans arasındaki  ilişki sırasıyla t-test, regresyon, korelasyon ve Anova testleri ile analiz edilmiştir.  Daha sonra, rekabet stratejileri ile işletme performansı arasındaki ilişkiye işbirliğinin etkisi çift yönlü Anova testi ile incelenmiş, yapılan analizler sonucunda sadece ürün kalitesi ve pazar payı performans göstergeleri ile strateji arasındaki ilişkiye işbirliğinin etkisi bulunmuştur.

Abstract:
In the last quarter of 20th century, developing countries became important players in the World Trade.  This new competitive environment compelled local SME?s to reconstruct new strategies, in order to compete more effectively with global firms in local and global markets. During the globalization period, the collaborative activities allow SMEs to survive and also to compete in the global arena by providing competitive assets which they did not possess before.

In this survey, it was aimed to examine the effect of the cooperative actions of SMEs, from industries at different global competitive pressure levels in Turkey, on the relation between their strategy and performance. The strategy typology in this research model is basically akin to the model of Dawar and Frost?s typology.  While global competitive pressure and transferability of competitive assets are the determinants of competitive strategies in this typology, according to the studies of Grant, the level of competitive assets is accepted as another determinant in this study. First of all, the relation between global competitive pressure, the level of competitive assets, transferability of competitive assets, competitive strategies and performance was analyzed respectively by using t-test, regression model, correlation and Anova tests. After that, the effect of cooperation on the relation between competitive strategy and performance was analyzed by using two way Anova test. As a result of the analyses, the effect of cooperation on the strategy and performance was only found for product quality and market share performance indicators.