Sezgisel ve duyusal deneyimler bağlamında kültürlerarası kokuların duyusal etnografi yöntemi ile incelenmesi
Investigation of cross-cultural scents in the context of heuristic and sensory experiences by sensory ethnography method
Yazar: SİMGE KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. AYŞE GÜLER
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı / Resim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Koku duyusu = Smell

Özet:
Duyusal etnografi yöntemi klasik yöntemlerden ayrılarak kültürü anlamanın yeni yollarını duyusal ve sezgisel yollarla araştırmaya dâhil etmektedir. Duyularımız ile elde ettiğimiz her türlü deneyim duyusal etnografinin kaynağını oluşturmaktadır. Öznel ve sanatsal sorgulama temelli bir yaklaşım sunarak araştırma sürecinde elde edilen farklı sanatsal çalışmaların incelemeleri ve koku alma deneyimleri bu çalışmada araştırmacı tarafından 'günlük deneyimlerin duyusal ve sezgisel yollarla araştırılması' bağlamında otoetnografik yöntem ile soruşturulmuştur. Araştırmacının kendi yaşamını araştırma sürecine dâhil etmesiyle yeni, sorgulayıcı ve yorumlayıcı bir kavrayış oluşmaktadır. Araştırmada araştırmacı öncelikli olarak duyusal etnografi, sezgisel yaklaşım ve koku duyusu hakkında derinlemesine bir alan yazın incelemesi yapılmıştır. Daha sonra araştırmacının deneyimlerinin öznel sorgulamasının ardından konuyla ilgili sanatçılar ve sanat eserleri incelenmiş ve okuyucuya sunulmuştur. Araştırma bulgularında otoetnografik sorgulama ile araştırmacının günlük deneyimlerinden elde ettiği notları, çizimleri ve eserleri koku duyusu ile temellendirdiği sorgulama süreci içinde otoetnografik bir yaklaşımla yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda araştırmacının duyuları yoluyla elde ettiği verilerin eserlerine yansıdığı görülmüştür. Araştırma sonunda bireyin içinde bulunduğu ortamı merakı ve bitmeyen bilinmezlik halinin sanatçının yaratıcılık seviyesini arttırdığı ve sanat eserlerinde sezgisel, kültürel ve duyusal yaklaşımla sorgulamanın araştırmacıyı farklı malzeme, renk ve mekân arayışına yönlendirdiği görülmüştür. Deneyimlerini sorgulayan ve farkındalığını arttırarak duyularına ve sezgilerine güvenen sanatçıların üretkenliklerinin arttığı, dil ile ifadenin mümkün olmadığı sezgisel süreçlerini sanat yoluyla dışa aktarmalarının, onları geliştirerek farklı sanatsal yaklaşımlar geliştirmelerine destek sağladığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Duyusal etnografi, sezgisel düşünme, otoetnografi, koku duyusu, koku sanatı

Abstract:
The sensory ethnography method separates the culture from classical methods and integrates new ways of understanding culture into the research by sensory and intuitive ways. All the experiences we get with our senses are the source of sensory ethnography. In this study, it was investigated by the researcher with autoethnographic method within the framework of "investigating daily experiences in sensory and intuitive ways" by offering a subjective and artistic inquiry-based perspective. As the researcher involves his/her own life in the study, a new, questioning, and interpretative understanding is developed. In the beginning, a literature review on sensory ethnography, heuristics and the sense of smell was conducted in detail. Subsequently, after a subjective questioning of the researcher's experiences, artists and artworks related to the subject are analyzed and introduced to the reader. Afterwards, through autoethnographic questioning, the notes, drawings and artworks obtained from the researcher's daily experiences were evaluated with an autoethnographic perspective within the questioning process based on the sense of smell. At the end of the research, it was observed that the data obtained by the researcher through his/her senses were mirrored in his/her works. The results of the study reveal that the curiosity of the environment and the never-ending state of obscurity increase the creativity level of the artist and that questioning through an intuitive, cultural, and sensory perspective in artworks guides the researcher to seek different materials, colors, and spaces. It has been concluded that the productivity of artists who question their experiences and rely on their emotions and intuition by raising their awareness increases, and that conveying their intuitive experiences through art, which cannot be articulated in language, helps them to develop different artistic perspectives.

Keywords: Sensory ethnography, intuitive thinking, autoethnography, sense of smell, scent art