Kentsel hava hareketliliği için karşılaştırmalı hava sahası kavramsal modeli
Comparative airspace conceptual model for urban air mobility
Yazar: ABDULLAH YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. HAYRİ ULVİ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Trafik Planlaması ve Uygulaması Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Trafik = Traffic ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Hava sahası = Airspace ; Hava trafik yönetimi = Air traffic management ; Hava trafiği = Air traffic ; İnsansız hava aracı = Unmanned aerial vehicle

Özet:
İnsansız hava araçları, günümüzde eğlence ve hobi amacıyla tercih edilmesinin yanı sıra,
tarımsal faaliyetlerde, güvenlik amaçlı gözetlemede, arama-kurtarma faaliyetlerinde ve daha
birçok alanda etkin bir şekilde kullanılmaya ve bu teknolojinin sağladığı faydalardan
yararlanılmaya başlanmıştır. Yaşanan gelişmeler başta ulaşım ve havacılık sektörü olmak
üzere diğer birçok sektörün de ilgisini çekmiştir. Dronlar, uzaktan pilotlu hava aracı
sistemleri (RPAS), otonom hava araçları, henüz konsept teknolojiler olarak karşımıza çıkan
sürücülü ve sürücüsüz kişisel hava araçları (PAV, DPAV) gelecekte günlük yaşantımızın bir
parçası olarak insanların yaşadığı yerleşim yerleri ve civarında ciddi bir kentsel hava
hareketliliği (Urban Air Mobility-UAM) oluşturacaktır. Kentsel hava sahasında
gerçekleşecek olan bu hareketliliğin, mevcut hava trafik yönetimi (ATM) ile uyumlu bir
şekilde yönetilmesi büyük önem arz etmektedir. İnsansız hava sistemleri trafik yönetiminin
(UTM) ihtiyaçları ATM'den farklıdır. Ancak yeni teknolojilerle birlikte mevcut ATM
teknolojileri ve hava sahası tasarım prosedürleri referans alınarak UTM çözümleri
sunulabilir. Bu çalışmada, kentsel hava sahasının konsept modeli ve bu sahada
gerçekleştirilecek operasyonlar için gerekli olan hizmetler ve sistemler, ATM sistemleri ve
genel havacılık kuralları ışığında değerlendirilmiştir. İlk olarak kentsel hava hareketliliği ve
dron operasyonları konusunda Avrupa'da ve Türkiye'de yaşanan gelişmelere özetle yer
verilmiştir. Daha sonra konsept hava sahası tasarım önerisinde bulunulmuştur. Son bölümde
kentsel hava sahasında verilmesi gereken hizmetler ve kullanılacak sistemlere yer
verilmiştir.

Abstract:
In addition to being preferred for entertainment and hobby purposes, unmanned aerial
vehicles have begun to be used effectively in agricultural activities, security surveillance,
search and rescue activities and many other areas. The developments have been experienced
so far attracted the attention of many other sectors, especially the transportation and aviation
sector. As a part of our daily life in the future, drones, autonomous air vehicles, remotely
piloted aircraft systems (RPAS), and personal air vehicles (PAV, DPAV) that some are still
concept technologies will create a serious urban air mobility (UAM) over and around
settlements where people live. It is of great importance that this mobility, which will take
place in the urban airspace, is managed in harmony with the existing air traffic management
(ATM). Unmanned aerial systems traffic management (UTM) needs are different from
ATM. However, UTM solutions can be offered by referencing existing ATM airspace design
procedures, and technologies along with new ones. In this study, a concept model of urban
airspace, and services and systems required for the operations in this field were evaluated in
the light of ATM systems and general aviation rules. First, developments in Europe and
Turkey on urban air mobility and drone operations are briefly mentioned. Then, a concept
airspace design was proposed. In the last section, the services to be provided in urban
airspace and the systems to be used are included.