Beden eğitiminde temel psikolojik ihtiyaçlar ile algılanan nedensellik odağı arasındaki ilişkinin mutluluk düzeyine etkisi
The effect on happiness of the relationship between basic psychological needs and perceived focus of causality in physical education
Yazar: ALİ HAYDAR SERİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF NİLAY ADA
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Spor = Sports
Dizin: Beden eğitimi = Physical education and training ; Mutluluk = Happiness ; Nedensellik = Causality ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs

Özet:
Bu tez çalışmasının ilk amacı, beden eğitimi ve spor dersinde öğrencilerin güdülenme nedenlerini belirlemek için geliştirilmiş olan Çocuklarda Algılanan Nedensellik Odağı (Ç-ANO) Ölçeği (Perceived Locus of Causality-Child Version 'C-PLOC') çocuk formunun geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapmaktır. Geçerlik ve güvenirlik çalışmasının örneklemini Mersin ilinden araştırmanın amacına uygun olarak "kolayda örnekleme" tekniği ile seçilen 5, 6 ve 7. sınıflar düzeyinde öğrenim gören yaşları 10 ile 13 arasında değişen 246 kız (Xyaş=11.65, Ss=0.94) ve 232 erkek (Xyaş=11.74, Ss=0.90) toplam 478 (Xyaş=11.69, Ss=0.92) öğrenci oluşturmuştur. Katılımcılara "Kişisel Bilgi Formu" ve "Çocuklarda Algılanan Nedensellik Odağı (Ç-ANO) Ölçeği" uygulanmıştır. 13 maddeli 5 boyutlu ölçeğin yapı geçerliği Doğrulayıcı Faktör Analizi ile test edilmiştir. Birinci düzey DFA sonucunda elde edilen uyum iyiliği değerleri (x2 (168.02)/df (56)=3; RMSEA=.065; NNFI= .96; CFI= .97; GFI=.95) önerilen beş faktörlü modelin veri ile uyumlu ve kabul edilebilir olduğunu göstermiştir. İçsel güdülenme boyutu için .83, özdeşimle düzenleme boyutu için .78, içe yansıtılmış düzenleme boyutu için .78, dışsal düzenleme boyutu için .71 ve güdü yoksunluğu (güdülenmeme) boyutu için .80 iç tutarlık katsayıları elde edilmiştir. Elde edilen değerler, Ç-ANO Ölçeğinin geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu ortaya koymuştur.
Çalışmanın ikinci amacı ise beden eğitimi dersindeki mutluluğun yordayıcısı olarak temel psikolojik ihtiyaçlar ve nedensellik yöneliminin cinsiyete, sınıf düzeyine, yaşa, lisanslı sporcu olma durumuna ve beden eğitimi öğretmeninin cinsiyet değişkenine göre incelenmesidir. Çalışma grubunu Mersin ilinden "kolayda örnekleme" tekniği ile seçilen 5, 6 ve 7. sınıflar düzeyinde yaşları 10 ile 13 arasında değişen 272 kız (Xyaş=11.58, Ss=0.92) ve 216 erkek (Xyaş=11.57, Ss=0.94) toplam 488 (Xyaş=11.58, Ss=0.93) öğrenci oluşturmuştur. Katılımcılara "Kişisel Bilgi Formu", "Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği", "Çocuklarda Algılanan Nedensellik Odağı (Ç-ANO) Ölçeği" ve "Beden Eğitiminde Mutluluk Düzeyi Ölçeği" uygulanmıştır. Toplanan verilerin normallik analizlerinin ardından parametrik testlerden T-Test, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Pearson Korelasyon Analizi ile temel psikolojik ihtiyaçlarının karşılanması ve nedensellik yönelimlerinin mutluluğun yordayıcısı olup olmadığını belirlemek amacıyla Çoklu Hiyerarşik Regresyon Analizi uygulanmıştır.
Elde edilen bulgularda erkek öğrencilerin yeterlik, ilişkili olma, içe yansıtılan düzenleme, dışsal düzenleme ve güdülenmeme boyutlarında kız öğrencilerden daha yüksek ortalamalar elde ettiği bulunurken, mutluluk ölçeğinde cinsiyete göre bir fark elde edilememiştir. Yeterlik, özdeşimle düzenleme ve mutluluk puanlarının yaş arttıkça azaldığı; özerklik, yeterlik, özdeşimle düzenleme ve mutluluk puanlarının da sınıf düzeyi arttıkça azaldığı bulgulanmıştır. Lisanlı sporcu olma durumu ise TPİ nin tüm alt boyutlarında ve Ç-ANO nun dışsal düzenleme boyutunda lisanlı sporcuların lehine anlamlı bulunmuştur. Öğretmenin cinsiyeti değişkeninde ise erkek öğretmene sahip öğrencilerde farklılık yaratan bir unsur olarak belirlenmiştir. Son olarak mutluluğun en önemli pozitif yordayıcılarının sırasıyla özerklik (β=.34; p<.05), yeterlik (β=.20; p<.05), özdeşimle düzenleme (β=.15; p<.05), ilişkili olma (β=.12; p<.05) ve içsel güdülenme (β=.08; p<.05) olduğu; negatif yordayıcısının ise yalnızca güdülenmeme (β=-.10; p<.05) olduğu ortaya çıkmıştır. 
Buna göre, beden eğitimi derslerinde temel psikolojik ihtiyaçlar giderildiğinde öğrencilerin mutluluk düzeylerinin de ortaya çıkabildiği ancak güdülenme yoksunluğu durumunun ise negatif yordayıcısı olarak belirdiği ortaya çıkmıştır. Yaş arttıkça beden eğitimi dersine olan yönelimin negatif yönde değişmesi de önemli bir sonuç olarak karşımıza çıkmıştır. Araştırma bu kapsamda tartışılarak, öneriler getirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The first purpose of this thesis study is to conduct the validity and reliability study of the Perceived Focus of Causality-Child Version Scale (C-PLOC), which aims to determine the motivation reasons of students in physical education and sports lessons. The sample of the validity and reliability study consists of a total of 478 students (Xage=11.69, Sd=0.92), 246 girls (Xage=11.65, Sd=0.94) and 232 boys (Xage=11.74, Sd=0.90), aged between 10 and 13 who study at the 5th, 6th and 7th grades, first selected by "Easy Sampling" technique in accordance with the purpose of the research from Mersin city."Personal Information Form" and "Perceived Causality Focus in Children (C-PLOC) Scale" were applied to the participants. The construct validity of the 13-item which have 5-dimensions were tested with Confirmatory Factor Analysis. Goodness of fit values obtained as a result of first level CFA (x2 (168.02)/df (56)=3; RMSEA=.065; NNFI= .96; CFI= .97; GFI=.95) have showed that the proposed five-factor model is compatible with the data and is acceptable. For intrisic motivation dimension .83, for identified regulation dimension .78, for introjected regulation dimension .78, for external regulation dimention .71, for amotivation dimention .80 internal consistency coefficients were obtained. The obtained values have revealed that the C-PLOC Scale is a valid and reliable tool.
The second aim of the study is to examine the basic psychological needs and causality orientation as predictors of happiness in physical education lesson according to gender, grade level, age, being a licensed athlete and the gender of physical education teacher variables. The study group consists of a total of 488 students (Xage=11.58, Sd=0.93), 272 girls (Xage=11.58, Sd=0.92) and 216 boys (Xage=11.57, Sd=0.94), aged between 10 and 13 at the 5th, 6th and 7th grades, first selected by "Easy Sampling" technique from Mersin. "Personal Information Form", "Basic Psychological Needs Scale (BPN)", "Perceived Causality Focus in Children (C-PLOC) Scale" and "Happiness Level in Physical Education Scale" were applied to the participants. After the normality analysis of the collected data some parametric tests like T-Test, One-Way Analysis of Variance (ANOVA) and Pearson Correlation Analysis were used and Multiple Hierarchical Regression Analysis was applied to find the predictors of happiness using basic psychological needs and causality orientations.
Findings showed that male students had higher means than female students in the dimensions of competence, relatedness, introjected regulation, external regulation and amotivation but no gender difference was found in the happiness scale. It was found that the scores of competence, identified regulation and happiness decreased as the age increased while the scores of autonomy, competence, identified regulation and happiness also decreased as the grade level increased. The status of being a licensed athlete was found to be significant in favor of licensed athletes in all sub-dimensions of BPN and in the external regulation dimentions of C-PLOC. In the variable of the gender of the teacher, it was determined as a factor that makes a difference in students who have male teachers. Finally, it was found that the most important positive predictors of happiness are autonomy (β=.34; p<.05), competence (β=.20; p<.05), identified regulation (β=.15; p<.05), relatedness (β=.12; p<.05), intrinsic motivation (β=.08; p<.05) and the only negative predictor (β=-.10; p<.05) is anamotivated.
According to these findings, it has been revealed that when the basic psychological needs are met in physical education lessons, the happiness levels of the students can also emerge and the factor that prevents happiness is the lack of motivation. As the age increases, the negative change in the orientation towards physical education lesson has also emerged as an important result. In this context the research was discussed and some suggestions were made.