Sarız (Kayseri) düz dokumaları
Smooth weaving ground cloth of Sarız (Kayseri) regions
Yazar: ZAHİDE ŞAHİN
Danışman: DOÇ.DR. MUSTAFA DENKTAŞ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Desen = Pattern ; Dokumacılık = Weaving ; Döşeme kaplaması = Floor covering ; Düz dokuma = Straight weaving ; El dokumaları = Handwovens ; Kayseri-Sarız = Kayseri-Sarız ; Kilimler = Rugs ; Motifler = Motifs

Özet:
ÖZET Tam olarak nerede ortaya çıktığı bilinmeyen dokumacılık sanatı, insanlık tarihi ile birlikte uzun bir süreç geçirmiştir. Tarih boyunca çeşitli medeniyetlerin egemen olduğu, 11. yy.'dan itibaren de Türklere vatan olan Anadolu, dokumacılık sanatının yaşatıldığı önemli merkezlerdendir. Yurdumuzdaki dokumacılık merkezleri araştırıldığında her bölgenin kendine özgü karakteristik özellikleri az veya çok taşıdığı görülür. Sarız (Kayseri) Yöresi de, Anadolu'nun önemli dokumacılık merkezlerinden birisi. Hayvancılık, yöre halkının temel geçim kaynaklan arasında yer almaktadır. Yöre halkı tarafından kırklıkla kırkılan koyun ve keçilerden elde edilen yün ve kıllar, çıkrık, iğ, kirmen gibi aletlerle eğrilerek iplik elde edilmiş ve dokumalarda kullanılmıştır. Yörede yetişen, boyar madde içeren bitkiler, dokumada kullanılacak iplerin boyanmasında kullanılmıştır. Sarız yöresine ait dokumalar arasında havlı dokuma olarak bilinen hah tekniğindeki dokumaların; bölgede hiç kullanım alanı olmadığı görülmüştür. Düz dokuma yaygılar ise genellikle ilikli ve iliksiz kilim ve cicim tekniklerinde dokunmuştur. Zili ve Sumak tekniğinde dokuma sayısı azdır. Kilim tekniği daha çok yer ve duvar yaygılarında, sedir/kanepe örtülerinde tercih edilmiştir. Yük perdesi, çuval, heybe, iğlik, oklavalık, yastık türündeki dokumalarda ise cicim tekniği, cicim ve kilim teknikleri veya cicim, kilim, zili, sumak teknikleri bir arada kullanılmıştır. Sarız yöresi düz dokumalarının kullanım alanları; duvar yaygısı, yer yaygısı, yük perdesi, yüklük örtüsü, ahiretlik dokumalar, sedir/kanepe örtüleri, yastık, çuval, heybe, ita, iğlik, oklavalık vb. şeklindedir. Duvar ve yer yaygıları, genellikle iki şak (kanat) olarak ayrı ayrı dokunmuş ve daha sonra dikilerek birleştirilmiştir. Dokumalar sarma tezgahta dokunduğundan boyları uzundur.

Abstract:
ABSTRACT Textile craft the arigion of which is not know has a long process whit the history of human beings. Anatolia, where had been ruled by various civilisations during history and later on has become the country of Turks since 11th century, is one of the important centres where textile craft has survived. When the textile industry centres are researched in our country, it is observed that every region shows their characteristic features more or less. Sanz (Kayseri) region is also one of the outstanding textile industry centres of Anatolia. Cottle - dealing is among the basic means of subsistence of people in this neighbourhood. Sheep woollen is trimmed by the neighbourhood people in order to spin yarn and this yarn has been used in weavings. The plants growing in the region containing a kind of colour have been used to dye the yarns which weavings. It is observed that the carpets, woven by "Have, Weaving Technique" (a carpets weaving technique ) from the weavings of Sanz Region, has no demand in the region. On the other hand Simple Weaving Ground Clothes have been mostly woven by the "ilikli", "iliksiz" kilim and "cicim" techniques by the "Zili" and "Sumak" techniques. The Kilim technique has been highly prefered in ground clothes, wall clothes and in sofa and divan wraps. On the other hand, and in the kind of weavings such as "yük perdesi", sack, saddlebag, "iplik", "oklavalık", pillow the techniques of "cicim", "cicim" and "kilim" or "cicim ", "kilim", "zili" and "sumak" have been used all together. The way of using fields of Sanz Region simple weaving are such as wall cloth, ground cloth, "yük perdesi", "yüklük örtüsü", shroud, divan / sofa wraps, pillow, sack, saddle bag, "ita", "iğlik", "oklavalık" etc. Wall and ground clothes have usually been woven separately as two sacks (panel) and conneted by sewing them later. As the weavings have been woven on spiral loom, their lengths have been woven rather long.