Türkiye'de süt üretiminde fiyatların etkisinin irdelenmesi: Var modeli örneği
Evaluation of the impact of price on milk production in Turkey: Example of var model
Yazar: AKIN UMUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELMA KAYALAK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Süt ve süt ürünlerinin insanların beslenmeleri açısından önemli olmasının yanında ülkeler açısından da üretimi ve tüketiminin stratejik bir önemi vardır. Günümüzde, hayvansal protein tüketimi ile ülkelerin gelişmişlik düzeyi arasında önemli bir ilişkili bulunmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre normal bir insan günde, her 1 kilogram vücut ağırlığı kadar 1 gr. protein almalıdır.  Bu tüketimin de %42' si hayvansal kaynaklardan sağlanmalıdır. Türkiye'de ise tüketilen günlük proteinin %66'sı bitkisel, %34'ü hayvansal kökenli gıdalardan karşılanmakta, hayvansal protein tüketimi ise %45 oranında süt ve süt mamulleriyle karşılanmaktadır. İşletmelerdeki süt hayvanı sayılarındaki artışların ve hayvan ıslahındaki gelişmelerin süt üretim miktarında ve hayvan başına süt veriminde olumlu etkileri olmaktadır. Ancak son yıllarda süt ve yem fiyatlarında yaşanan fiyat hareketleri süt üretiminde ve tüketiminde olumsuz etkilere sebep olmaktadır. Klasik iktisat teorisine göre, ekonomik sorunların çözümü serbest işleyen bir piyasada, düzgün işleyen bir fiyat mekanizmasıyla birlikte otomatik bir şekilde çözülür. Bu çalışmada, sığır sütü üretici fiyatı, sığır sütü üretim miktarı, yem fiyatları, sığır eti üretici fiyatı ve döviz kuru arasındaki ilişkiler farklı yönlerden incelenmiştir. Çalışmada, 1993-2018 yılları arasındaki zaman serileri kullanılmıştır. Bulunan sonuçlara göre süt piyasasındaki oluşumlar iktisadi beklentilerin dışında gerçekleşmektedir. Bunun temel nedeninin süt maliyeti içindeki en yüksek paya sahip (yaklaşık %70) yem masrafındaki değişimlerin sütün üretici fiyatlarına geç yansımasıdır.

Abstract:
In addition to being important for the nutrition of people, milk and dairy products have a strategic importance for their production and consumption for countries. Today, there is an important relationship between animal protein consumption and the level of development of countries. According to the data of the World Health Organization (WHO), a normal person is 1 g per 1 kilogram of body weight per day should get protein. 42% of this consumption should be provided from animal sources. If 66% of the daily protein consumed vegetable in Turkey, 34% of foodstuffs of animal origin are met, the consumption of animal protein, milk and dairy products are covered by a rate of 45%. Increases in the number of dairy animals and improvements in animal breeding have positive effects on milk production and milk yield per animal. However, recent price movements in milk and feed prices have had negative effects on milk production and consumption. According to classical economic theory, the solution of economic problems is solved automatically in a freely functioning market with a properly functioning price mechanism. In this study, the relationships between beef milk producer price, beef milk production amount, feed prices, beef producer price and exchange rate were examined from different aspects. In the study, time series between 1993-2018 were used. According to the results, the formations in the milk market are out of economic expectations. The main reason for this is the late reflection of the changes in feed cost, which has the highest share in milk cost (about 70%), to milk producer prices.