İç mekan analizleri ile otonom mekanların heteretopya perspektifinden incelenmesi
Analyzing autonomous spaces through interior space analysis from the perspective of heteretopia
Yazar: AYNUR ÖZBEK
Danışman: PROF. ÖZKAL BARIŞ ÖZTÜRK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy ; Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Bu çalışma otonom topluluk türlerini ve otonom toplulukların çeşitli yöntemlerle yerleştiği ve/veya yerleşmeye mecbur bırakıldığı mekanların oluşumu ve gelişimini araştırmaktadır.Yasalarca mülkiyet hakkına sahip olunmayan mekanların, hak sahipleri haricinde kullanımının bir tür 'işgal' olduğuna dair ortak bir kabul vardır. Otonom bir mekanın oluşum ve gelişim yöntemine karar verilirken söz konusu mekanın mülkiyet hakkının kime ait olduğundan ziyade, mekanı oluşturan, yaşatan ve yaşayan toplumun ekonomik, sosyal, kültürel geçmişini ve 'işgal' nedenlerini incelemek gerekmektedir.
 Seçilen örnekler yalnızca birinci kullanıcı tarafından oluşturulmuş ve geliştirilmiş mekanları değil, tasarımcı desteğiyle ve tasarımcı-kullanıcı iş birliğiyle oluşturulmuş mekanları da kapsamaktadır.
Mülkiyet hakkı farklı rejimlerde farklı şekilde yorumlanabilir ve sınırlandırılabilir. Bu yorumların 'daha iyi ya da daha kötü' olarak sınıflandırılması bilimsel olarak bir anlam ifade etmemektedir. Konu farklı değerlere ve değişkenlere sahip olup olmamakla ilgilidir. Otonom mekanların sınırlarında yer aldığı hükümetlerde nasıl karşılandığı, nasıl ve ne şekilde müdahale edildiği rejimlerin hukuk sistemlerinin mülkiyet hakkına getirdikleri yorumlara dair gerçek verileri sağlayabilir.Mülkiyet, insanların bir arazi veya mülk üzerinde sahip oldukları hakları ifade eden hukuki bir kavramdır.  Mülkiyet ve mimarlık, birbirleriyle sıkı bir etkileşim içindedir.Mülkiyet aidiyeti biçimsel olarak kanıtlanabilir niteliktedir fakat mimarlığın mülkiyetle ilişkisi salt biçimle ifade edilemez. Her mimarlık ürününün aynı zamanda kültürel bir ürün olduğu ön kabulüyle 'anlamı' mimarlığın ne sadece içinde (biçim), ne de sadece dışında (kültürel,politik,bağlam...) aramalıyız. Mimarlığın politik okumasını maddeselliği üzerinden yapmalıyız. Tarih-mekan politikalarına alanlar yığını olarak değil, geçmişten gelip bugünü de içine alan bütünlüklü bir akış olarak bakılması gerekmektedir. Tasarım ve kuramı birbirinden uzaklaştıran hiyerarşi, tasarımın sorgulama, anlama, teyit etme gayesi içeren belirsiz narinliğine karşın tasarımın uygulanmış, tecrübe edilmiş bilgi ve pratikler bütünü olmasında ısrarcıdır fakat bir mekanın sağladığı olanaklar hiçbir zaman herkes tarafından eşit algılanamaz ve asla eşit olarak elde edilemez. Mekanın daha algılanabilir, daha ulaşılabilir veya her ikisi de olabilmesi için mekana dair karar alma mekanizmalarının şeffaflaştırılması ve katılımcı bir tasarım anlayışıyla yönetilmesi gerekmektedir. Tasarımın marjinalleşmiş topluluklar tarafından nasıl yönetilebileceğine, yapısal eşitsizliği ortadan kaldırabileceğine, kolektif özgürlüğü ve ekolojik hayatta kalmayı nasıl ilerletebileceğine dair bir keşif olarak otonom mekanlar incelenecektir.

Abstract:
This study investigates the formation and development of autonomous community types and the spaces where autonomous communities settle or are forced to settle through various methods. There is a common acceptance that the use of spaces that are not owned by law is a kind of 'occupation' outside of the rights holders. When deciding on the formation and development method of an autonomous space, it is necessary to examine not only who owns the property rights of the space, but also the economic, social, cultural history of the community that creates, sustains, and lives in the space, and the reasons for the 'occupation'.
The selected examples include spaces created and developed not only by the first user, but also spaces created with designer support and through designer-user collaboration. Property rights can be interpreted and restricted differently in different regimes. Classifying these interpretations as 'better or worse' does not make sense scientifically. The issue is whether it has different values and variables. How autonomous spaces are addressed in governments where they are located, how and in what way interventions are made, can provide real data on the interpretations of property rights by the legal systems of regimes. Property is a legal concept that represents the rights people have over land or property. Property and architecture are closely intertwined. Property ownership can be formally proven, but the relationship between architecture and property cannot be expressed solely in form. With the assumption that every architectural product is also a cultural product, we should not only look for the 'meaning' of architecture within (form) or outside (cultural, political, context...). We should read the politics of architecture through its materiality. History-space policies should be viewed as a comprehensive flow that includes the present, rather than as a pile of areas coming from the past.The hierarchy that distances design and theory insists on design being a collection of applied, experienced knowledge and practices, despite the delicate uncertainty that design involves questioning, understanding, and confirming. However, the opportunities provided by a space can never be perceived equally by everyone and can never be obtained equally. In order for a space to be more perceivable, more accessible, or both, decision-making mechanisms regarding the space need to be transparent and managed with a participatory design approach. Autonomous spaces will be examined as an exploration of how design can be managed by marginalized communities, eliminate structural inequality, and advance collective freedom and ecological survival.