Bifosfonat grubu ilaç kullanan hastalarda demografik, klinik veriler ve radyolojik bulgular arasındaki ilişkinin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of the relationship between demographic, clinical and radiological findings in the patients using bisphosphonates
Yazar: BEGÜM OKUR
Danışman: PROF. DR. SEDAT ÇETİNER
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu araştırmanın amacı, bifosfonat grubu ilaç kullanan olgularda demografik, klinik veriler ve radyolojik bulgular arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi, Medikasyon kullanımına bağlı çene osteonekrozu (MRONJ) olgularının panoramik radyografi (PR) ve konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) görüntülerinde izlenen tipik radyolojik bulguların görülme sıklığının incelenmesidir. Çeşitli neoplastik ve metabolik hastalık sebebiyle bifosfonat tedavisi alan 40 hasta ve 46 MRONJ lezyonunun tümünün PR görüntüsü ve bu lezyonların 8 tanesinin hem PR hem KIBT görüntüleri incelenmiştir. PR görüntüleri şu radyolojik bulgular açısından değerlendirilmiştir; lamina durada skleroz/kalınlaşma, trabeküler kemik yapısında değişiklik, osteoskleroz, kansellöz kemik destrüksiyonu, sekestr oluşumu ve periosteal reaksiyon/periosteal yeni kemik oluşumu. KIBT görüntüleri bu bulgularla beraber kortikal kemik erozyonu ve lezyonun vital anatomik yapılarla ilişkisi bulguları açısından değerlendirilmiştir. Buna ek olarak bifosfonat ilaç kullanan ancak MRONJ izlenmeyen 16 olgunun PR görüntüsü, lamina durada skleroz/kalınlaşma ve osteoskleroz bulguları açısından değerlendirilmiştir. İstatistiksel analiz ile, tüm olgularda bu radyolojik bulgular ve bifosfonat kullanım süresi arasındaki ilişki ve buna ek olarak 46 MRONJ lezyonunda izlenen radyolojik bulgular ile MRONJ evresi arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. MRONJ olgularının PR görüntüleri en sık izlenen iki bulgunun; trabeküler kemik yapısında değişiklik ve kansellöz kemik destrüksiyonu olduğu tespit edilmiştir. Bu iki bulgu, KIBT görüntülerinde de en sık izlenen iki bulgu olup 8 lezyonun tümünde izlenmiştir. Bifosfonat kullanım süresi arttıkça, osteoskleroz bulgusu dışında tüm radyolojik bulguların görülme sıklığı artma eğilimindedir. Bununla beraber MRONJ tablosunun ciddiyeti arttıkça tüm bulguların görülme sıklığının artma eğiliminde olduğu izlenmiştir. Kortikal kemik erozyonu, sekestr oluşumu, periosteal yeni kemik oluşumu ve vital anatomik yapılarla ilişki bulguları en sık Evre 3 MRONJ olgularında görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the demographic, clinical, radiological findings of the patients using bisphosphonates retrospectively and to assess the prevalance of typical radiologic findings of Medication Related Osteonecrosis of the Jaw (MRONJ) lesions' with panoramic radiograph (PR) and cone beam computed tomography (CBCT). Forty patients with 46 MRONJ lesions of the jaws subsequent to treatment with bisphosphonates for neoplastic diseases and osteoporosis were examined with PR and 8 of the lesions were examined with PR and CBCT. PR materials were assessed for the following radiologic signs: lamina dura sclerosis, structural alteration of trabecular bone, osteosclerosis, cancellous bone destruction, sequestrum and periosteal reaction/presence of periosteal new bone. CBCT materials were assessed regarding the previous signs plus cortical bone erosion and vital anatomical structure involvement. Furthermore 16 cases without MRONJ but receiving bisphosphote treatment were examined with PR, regarding the following radiologic signs: lamina dura sclerosis and osteosclerosis. Statistical analysis were performed to analyze the relations between radiologic signs, duration of bisphosphonate therapy for all the patients. Additionaly, in 46 lesions, statistical analysis were performed to analyze the association between radiologic signs and the stages of the MRONJ lesions. In MRONJ lesions, structural alteration of trabecular bone and cancellous bone destruction were the most common findings in PR materials. All signs' occurrence seem to increase with the duration of bisphosphonate therapy except octeosclerosis and MRONJ severity also. Cortical bone erosion, sequestrum, periosteal reaction/presence of periosteal new bone and vital anatomical structure mostly seen in Stage 3 MRONJ cases.