Bipolar bozuklukta endofenotipik belirteç adayı olarak ödül sistemi bozukluklarının incelenmesi
Investigation of reward system dysfunctions as a endophenotypic marker in bipolar disorder
Yazar: ŞULE TAMER
Danışman: UZMAN SERHAN IŞIKLI
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Endofenotip = Endophenotype ; Fenotip = Phenotype ; Motivasyon = Motivation ; Çaba-ödül dengesizliği = Effort-reward imbalance ; Ödül = Reward

Özet:
Giriş: Bipolar bozukluk, hipomani ve/veya mani dönemleri ve tekrarlayan depresyon ataklarıyla seyreden, genetik ve çevresel risk faktörleri arasındaki dinamik etkileşimler sonucunda ortaya çıkan bir duygudurum bozukluğudur. Ödül sistemi bozuklukları, duygudurum bozukluğu hastalarında sıklıkla gözlenmektedir. Ödül süreçleri ve ruhsal belirtiler arasındaki ilişkiyi incelemenin, bipolar bozukluğun patofizyolojisine dair anlayışımızı geliştireceği, belirtileri değerlendirme ve tedavi olasılığını artıracağı düşünülmektedir. Bu çalışmada ödül için motivasyon ölçütlerinden biri olan çabaya dayalı karar vermeyi bipolar bozuklukta endofenotip adayı olarak araştırmak amaçlanmıştır. 
Yöntem: Bu çalışmada bipolar bozukluk tip-I tanılı ötimik 30 hasta, bipolar bozukluk hastalarının etkilenmemiş 26 kardeşi ve 42 sağlıklı kontrolden oluşan üç grubun, ödül için çaba harcama motivasyonu EEfRT uygulanarak karşılaştırıldı.
Bulgular: Bipolar bozukluk grubu, kardeşlere ve kontrollere kıyasla tüm seçimlerde zor görevi daha az seçmişlerdir. Orta ve büyük ödül miktarlarında bipolar bozukluk grubunun sağlıklı kontrollere göre daha az zor görevi seçtikleri fakat küçük ödül miktarında gruplar arasında anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur. "%50" ödül olasılığında ve büyük ödül miktarlarında, bipolar bozukluk grubu kontrollerden önemli ölçüde daha az oranda zor görevi seçmiştir. Artan ödül büyüklüğü ve beklenen değer karşısında bipolar bozukluk hastalarının kontrollere göre daha az çaba harcamayı seçtikleri bulunmuştur. Artan ödül miktarlarında ve beklenen değerde kardeşlerin, bipolar bozukluk ve kontrol grubuna göre daha fazla zor görev seçtikleri saptanmıştır. Bu bulgu da kardeşlerin kontrollere göre ödüldeki artışlara daha duyarlı olduğunu göstermektedir. 
Sonuç: Bipolar bozukluk hastalarının ödül için çaba sarf etme motivasyonlarının daha az olduğu ve ödüldeki yüksek değişimlere kardeşlerin, bipolar bozukluk ve sağlıklı kontrol grubundan daha duyarlı oldukları saptanmıştır. Sonuçlarımızın desteklenmesi için gelecekteki çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction: Bipolar disorder is a mood disorder characterized by episodes of hypomania and/or mania and recurrent episodes of depression, resulting from dynamic interactions between genetic and environmental risk factors. Reward system disorders are frequently observed in mood disorder patients. It is thought that examining the relationship between reward processes and mental symptoms will improve our understanding of the pathophysiology of bipolar disorder and increase the possibility of evaluating and treating symptoms. In this study, it was aimed to investigate effort-based decision making, which is one of the motivation criteria for reward, as an endophenotype candidate in bipolar disorder.
Method: In this study, the motivation to strive for reward of three groups consisting of 30 euthymic patients with bipolar disorder type-I, 26 unaffected siblings of bipolar disorder patients and 42 healthy controls was compared by applying EEfRT.
Findings: The bipolar disorder group chose the difficult task less in all choices compared to siblings and healthy controls. It was found that the bipolar disorder group chose a less difficult task compared to the healthy controls in medium and large amounts of reward, but there was no significant difference between the groups in the small amount of reward. In the "50%" probability and high reward magnitude, the bipolar disorder group chose significantly less difficult task than the controls. In the condition of increasing reward size and expected value, bipolar disorder patients were found to prefer to exert less effort than controls. Siblings were found to choose more difficult tasks with increasing reward amount and increasing expected value compared to bipolar disorder and healthy control groups. This finding shows that siblings are more sensitive to increases in reward than healthy controls. 
Results: It was determined that patients with bipolar disorder had less motivation to strive for reward, and siblings were more sensitive to high changes in reward than the bipolar disorder and healthy control group. Future studies are needed to support our results.