Kemik iliği nakli yapılmış akut lösemi hastalarında total vücut ışınlanmasının endokrin fonksiyonlar üzerine etkisi /
Yazar: EYMEN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. NAMUK YAŞAR ÖZBEK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Endokrin bezler = Endocrine glands ; Endokrin sistem = Endocrine system ; Kemik iliği = Bone marrow ; Kemik iliği nakli = Bone marrow transplantation ; Komplikasyonlar = Complications ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Tüm vücut ışınlaması = Whole body irradiation

Özet:
Giriş ve Amaç: Ankara Şehir Hastanesi'nde akut lösemi (AL) tanısıyla
hematopoetik kök hücre nakli yapılan hastaların; kök hücre nakli hazırlık
rejimi sırasında aldıkları total vücut ışınlanmasının (TVI), tiroid ve pankreas
fonksiyonları üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Materyal ve Metod: Ankara Şehir Hastanesi Çocuk Kemik İliği Nakil
Ünitesi'nde akut lösemi tanısıyla hematopoetik kök hücre nakli yapılan, tedavi
bitiminden en az 1 yıl geçmiş, 5 yaşından büyük 50 hasta çalışmaya
alınmıştır. Total vücut ışınlamasının tiroid bezi üzerine etkileri tiroid fonksiyon
testleri ile, pankreas üzerine etkileri ise HbA1c düzeyleri ve oral glukoz
tolerans testi (OGTT) ile değerlendirildi.
Anahtar kelimeler: Endokrin komplikasyonlar, Kemik İliği Nakli(KİN),
Pediatrik Akut Lösemi(AL) , Total Vücut Işınlaması(TVI)
Bulgular: Kemik iliği nakli yapılan 50 hastadan oluşan çalışmamızda;
40 hasta Akut Lenfoblastik Lösemi (ALL), 10 hasta Akut Myeloblastik Lösemi
(AML) tanısı almıştı. KİN yapılan 50 hastanın 32 tanesine TVI uygulandı
(64%). TVI alan ve almayan hastaların tiroid fonksiyon testleri (TFT) ve
HbA1c değerleri birbirine benzer olarak sonuçlandı. TVI alan hastaların
120.dakika insülin değerleri ortalama 66,50 ± 71,70, TVI almayan hastalarda
33,15 ± 40,94 istatistiksel olarak anlamsız bulundu. TVI alan hastaların
insülin pik değerleri, toplam insülin değerleri ve insülin direnci TVI
almayanlara göre belirgin yüksekti. OGTT ve HbA1c ile değerlendirilen
hastalardan TVI alanların %34,4'üne prediyabet, %12,5'una diyabetes
mellitus tanısı konuldu. TVI almayan hastaların ise %27,8'ine prediyabet,
%11,1'ine DM tanısı konuldu.
Sonuç: Çalışmamızda TVI alan ve almayan hastaların tiroid ve
pankreas ekzokrin fonksiyonları karşılaştırılarak incelenmiştir. Çalışmamız
TVI alan hastalarda glukoz regulasyonunda bozulmaya işaret etmektedir.
Çalışma grubumuz sayıca az olmakla birlikte hastaların endokrin yan etkiler
açısından düzenli olarak takip edilmesi gerektiğini destekler niteliktedir.

Abstract:
Aim: We aimed to evaluate the effect of total body irradiation (TBI) on
thyroid and pancreatic functions of patients who underwent hematopoietic stem
cell transplantation with the diagnosis of acute leukemia (AL) in Ankara City
Hospital during the stem cell transplantation preparation regimen for stem cell
transplantation.
Materials and Methods: Fifty patients older than 5 years of age, who
were followed up with the diagnosis of acute leukemia in the Pediatric Bone
Marrow Transplantation Unit of Ankara City Hospital and underwent
hematopoietic stem cell transplantation at least 1 year after the end of the
treatment were included in the study. The effects of total body irradiation on the
thyroid gland were evaluated with thyroid function tests, and the effects on the
pancreas gland were evaluated with HbA1c levels and oral glucose tolerance
test (OGTT).
Results: In our study, conducted with 50 patients who underwent bone
marrow transplantation (BMT) 40 patients were diagnosis with acute
lymphoblastic leukemia (ALL) and 10 patients with acute myeloblastic leukemia
(AML). TBI was used in 32 (64%) of the patients. Thyroid function tests (TFT)
and HbA1c values of the patients with and without TBI were similar. The mean
insulin values at the 120th minute were 66,50 ± 71,70 in the patients who were
treated with TBI; and were 33,15 ± 40,94 in the patients who did not treat TBI
and ıt was statistically significant. Insulin peak values, total insulin values and
insulin resistance were significantly higher in patients who treated with TBI
compared to who did not treated with TBI. Of the patients evaluated with OGTT
and HbA1c values measured, 34,4% of the patients were diagnosed with
prediabetes and 12,5% with diabetes mellitus. Of the patients who did not
treated with TBI, 27,8% were diagnosed with prediabetes and 11,1% with DM.
Conclusion: In our study, the exocrine functions of the thyroid and
pancreatic gland of patients were compared with and without used TBI. Our
study indicates an impaired glucose regulation in patients receiving. Although
the number of our patients is limiting factor; our results support that patients
should be followed regularly in terms of endocrine side effects.
Key Words: Endocrine complications, Pediatric Acute Leukemia (AL), Bone
Marrow Transplantation (BMT), Total Body Irradiation (TBI)