Jeodezi ve jeoinformasyon bilimsel tekniklerinin arkeolojide uygulanabilirliği: Gerga Kome kutsal alanı ve çevresi
Applicability of scientific techniques of geodesis and geoinformation in archaeology: Gerga Kome sacred area and its surroundings
Yazar: AYTÜL ÖRGEN
Danışman: PROF. DR. MURAT ÇEKİLMEZ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Arkeometri = Archaeometry ; Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Jeodezi ve Jeoinformasyon bilimsel tekniklerinin arkeolojide uygulanabilirliği, günümüzde Aydın ili, Çine ilçesinde konumlanan Gerga Kome Kutsal Alanı'nda gerçekleştirdiğimiz jeodezi ve jeoinformasyon çalışmaları örneği üzerinden değerlendirilmiştir. Gerga Kome Kutsal Alanı, gerçekleştirilen jeodezik çalışmalar neticesinde elde edilen veriler doğrultusunda ''Kuzey-Güney Sektörü'', ''Doğu-Batı Sektörü'' ve ''Kutsal Alan Merkezi Bölge'' olmak üzere üç bölge, topoğrafik özelliklerinin yanı sıra söz konusu bölgelerde konumlanan mimari yapı/elemanlarının topoğrafya üzerindeki dağılımları ve arkeolojik değerlendirmeleri ele alınmıştır.
Çalışmanın birinci bölümünde, tez konumuza bağlı olarak daha önce yapılan bilimsel çalışmalar taranmış ve özetlenmiştir. Böylelikle çalışma konumuza ilişkin daha önce elde edilen bulgu ve yaklaşımlar dikkate alınarak çalışmada elde ettiğimiz sonuçlar desteklenmiştir. İkinci bölümde haritacılık ve imar faaliyetlerinin kökeni, antik dönem kent planlamalarında uygulanan teknik ve kullanılan ölçüm aletleriyle birlikte imar faaliyetleri için oluşturulan hukuksal ilkeler ele alınmıştır. Jeodezi ve jeoinformasyon bilimsel tekniklerinin arkeoloji bilimine sağlayacağı katkıların ele alındığı üçüncü bölümde, günümüzde kullanılan teknolojik ölçüm aletlerinin yanı sıra arkeolojik alanlarda jeodezi ve jeoinformasyonla ilgili örnek çalışmalara yer verilmiştir. Dördüncü bölümde, Gerga Kome Kutsal Alanı ve yakın çevresindeki arazinin topoğrafik özellikleri incelenmiştir. Beşinci bölümde ise, Gerga Kome Kutsal Alanı'nın topoğrafya üzerindeki kendine özgü kırsal peyzaj düzenlemeleri ele alınmıştır.
Gerga Kome Kutsal Alanı'nın topoğrafik özellikleri üzerinden mimari yapı/elemanlarının arazi üzerindeki dağılımları ve işlevsellikleri göz önünde bulundurularak yapılan jeodezik ve jeoinformasyonel incelemeler üzerinden dönem insanlarının söz konusu kutsal alanı seçme sebepleri, yerel kimlik ve inanışlarının imar faaliyetlerindeki etkilerinin tespiti hedeflenmiştir. Bu yaklaşım doğrultusunda, kırsal bir bölge üzerinde konumlanan Gerga Kome kutsal alanın mimari kimlik özelliklerinin yanı sıra yöresel karakterleri ortaya konulmuştur.

Abstract:
The applicability of geodesy and geoinformation scientific techniques in archaeology was evaluated through the example of geodesy and geoinformation studies conducted at the Gerga Kome Sacred Area, located in the Çine district of Aydın province in the present day. Based on the data obtained from the geodetic studies conducted at the Gerga Kome Sacred Area, three regions, namely the "North-South Sector," "East-West Sector," and "Sacred Area Central Region," along with the distribution of architectural structures/elements on the topography and their archaeological evaluations were discussed.
The first part of the study reviewed and summarized previous scientific research related to our thesis topic. In this way, the findings and approaches previously obtained were taken into account to support the results of our study. The second part examined the origin of cartography and land development activities, along with the technical aspects and measurement tools employed in ancient urban planning, and the legal principles established for land development. The third part addressed the contributions of geodesy and geoinformation scientific techniques to the field of archaeology, including technological measurement instruments used today and examples of geodesy and geoinformation studies in archaeological sites. The fourth part analyzed the topographic features of the Gerga Kome Sacred Area and its surrounding terrain. The fifth part focused on the unique rural landscape arrangements of the Gerga Kome Sacred Area.
Through the geodetic and geoinformational examinations conducted based on the topographic features of the Gerga Kome Sacred Area and the distribution and functionality of architectural structures/elements on the site, the aim was to identify the reasons behind the selection of this sacred area by people of the period and to determine the effects of local identity and beliefs on land development activities. In line with this approach, the architectural identity features and regional characteristics of the Gerga Kome Sacred Area, situated in a rural region, were revealed.