Tespit davaları bakımından geçici hukuki koruma tedbirleri
Temporary legal protections in terms of declaratory actions
Yazar: SELİN ESENLİ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ERMENEK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Medeni Usül İcra İflas Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Davalar = Cases ; Eda davası = Eda case ; Geçici hukuki korumalar = Temporary legal protection ; Tespit davası = Declaratory action

Özet:
Tespit davalarının amacı, bir hukukî ilişkinin varlığını ya da yokluğunu belirlemektir. Bu nedenle, tespit davası sonunda elde edilen tespit hükmü, ilamlı icraya konu edilemez. Bununla beraber, tespit davalarındaki talep, usulî bir taleptir. Tespit davasının bu özelliklerinden dolayı, bu dava türünde, geçici hukukî koruma tedbirlerinin uygulanabilirliği sorunu, bu çalışmanın yapılış nedenidir. Nitekim geçici hukuki koruma, dava sonucunu garanti altına almaya yarayan tedbirlerin genel adıdır. Ancak tespit davasında talep edilen geçici hukuki koruma tedbirlerinde amaç, her zaman için dava sonucunu garanti altına almak değildir. Bununla beraber kural olarak, geçici hukukî koruma tedbirleri, asıl hukukî korumanın yerini almamalı ve asıl hukukî korumadan fazlasını sağlamamalıdır. Ancak tespit hükmü, inşaî etki veya eda etkisi yaratmamaktadır. Bu nedenle, tespit davalarında talep edilen geçici hukukî koruma tedbirleri, tespit hükmünden fazlasını sağlamaktadır. Bu durum ise uygulamada, tespit davasında geçici hukuki koruma tedbiri kararı verilmesinden kaçınılmasına neden olmaktadır. Açıklanan nedenlerden dolayı, öncelikle çalışmamızda tespit davalarında geçici hukukî koruma tedbirlerinin uygulanabilirliği incelenecektir. Ardından, İcra ve İflas Kanunu m. 72 hükmüne göre açılan menfi tespit ve diğer kanunlarda özel olarak düzenlenen bazı tespit davalarında geçici hukukî koruma tedbirlerinin özellik arz ettiği durumlar ele alınacaktır.

Abstract:
The purpose of declaratory actions is to determine the existence or absence of a legal relationship. Therefore, the declaratory judgement obtained at the end of the declaratory action cannot be subject to enforcement proceeding with a judgement. In addition to this, the request in declaratory actions is a procedural one. Due to these features of the declaratory action, the problem of applicability of temporary legal protection in this type of case is the reason for this study. As a matter of fact, temporary legal protection is the general name of the measures to guarantee the result of the action. However, the purpose of the temporary legal protection requested in the declaratory action is not always to guarantee the result of the action. In addition to this, as a rule, temporary legal protection should not replace the main legal protection and should not provide more than the main legal protection. However, the declaratory judgement does not create constitutive effect or fulfillment effect. For this reason, the temporary legal protection requested in the declaratory actions provide more than the declaratory judgement. This situation, in practice, causes the avoidance of a temporary legal protection measure decision in the declaratory action. Resulting from the reasons explained, in our study, the applicability of temporary legal protection in declaratory actions will be examined. After that, situations where in temporary legal protection are peculiar  in negative declaratory actions which is filed according to article 72 of the Code of Enforcement and Bankruptcy and some declaratory actions, which are specifically regulated in other codes will be discussed.