Yeni Türk sinemasında tasavvuf imgeleri
Sufi images in the new Turkish cinema
Yazar: EBUBEKİR DURAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZTÜRK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Derviş = Derviş ; Hakikat = Truth ; Maneviyat = Spirituality ; Mutasavvıf = Theosofistical ; Sinema = Cinema ; Sufi = Sufi ; Sufilik = Sufilik ; Tasavvuf = Mystic ; Türk sineması = Turkish cinema ; İmge = Image

Özet:
Bu çalışmada Türk sineması içerisinde bakir bir alan olan ve daha önce üzerinde çok az çalışmaların yapıldığı Türk sinemasındaki tasavvuf imgeleri ve temsilleri incelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde tasavvufun ne olup ne olmadığı, dayanakları, amaçları ve mistisizm ile arasındaki farkları anlatılmış daha sonra bu disiplinin sanat ile ilişkisi ele alınmıştır. Yine tasavvuf, idealizm felsefesinin sınırları çerçevesinde tartışılmış, önemli doğu bilimciler ve filozofların görüşleriyle bu disiplinin daha iyi kavranması sağlanmıştır. İkinci bölümde ise tasavvuf ve sinema ayrı bir şekilde incelenmiş, disiplinler arası kaynaklar taranmış hem sinema hem tasavvuf konusunda yapılan önemli ortak araştırmalar mercek altına alınmıştır. Daha sonra tasavvufun başat ve baskın kavramlarının yeni Türk sinemasında hangi filmlerde etkin bir şekilde kullanıldığı saptanmıştır. Bu saptama sonucunda çalışma, üç adet yönetmen ve bu yönetmenlere ait on adet filmle sınırlandırılmıştır. Üçüncü bölümde, araştırma kapsamındaki on adet filmin alt katmanlarında yatan tasavvufi öğeler ortaya çıkartılmış ve bu tasavvufi öğelerin, incelenen sinema eserlerinde nasıl temsil edildiği tartışılmıştır. Yine bu bölümde incelenen filmler birbirlerinden ayrı bir şekilde ele alınmış, tasavvufi bir bakış açısıyla çözümlenmiş, yer yer mukayese yapılmış ve tasavvufi dayanakları uzun uzadıya incelenmiştir. Ayrıca filmlerin çözümlenmesinde eleştirel yöntemlerin birden fazla dalından fayda sağlanmıştır. Dahası bu eserler ile ilgili yapılan başlıca araştırmalar taranmış, tasavvuf ve maneviyata dair izlekler çerçeve içine alınmıştır. Sonuç bölümünde ise tüm analiz sonuçları ve bulguları açıklanmış, bahsi geçen on adet film, tasavvufi bir bakış açısı ekseninde değerlendirilmiştir.

Abstract:
In this study, Sufi images and representations in Turkish cinema, which is a virgin area in Turkish cinema and on which very little work has been done before, were examined. In the first part of the study, what Sufism is and what it is, its foundations, aims and the differences between it and mysticism are explained and then the relationship of this discipline with art is discussed. Again, Sufism was discussed within the framework of the philosophy of idealism, and this discipline was better understood with the views of important oriental scientists and philosophers. In the second part, Sufism and cinema were examined separately, interdisciplinary sources were scanned, and important joint researches on both cinema and Sufism were examined. Afterwards, it was determined in which films the dominant and dominant concepts of Sufism were used effectively in the new Turkish cinema. As a result of this determination, the study was limited to three directors and ten films by these directors. In the third chapter, the mystical elements underlying the ten films within the scope of the research were revealed and how these mystical elements were represented in the examined cinematic works was discussed. Again, the films examined in this section were handled separately from each other, analyzed from a mystical point of view, compared from time to time, and their mystical bases were examined at length. In addition, more than one branch of critical methods has benefited in the analysis of films. Moreover, the main researches on these works were scanned and the themes of mysticism and spirituality were framed. In the conclusion part, all the analysis results and findings are explained, and the ten films mentioned are evaluated in the axis of a mystical perspective.