Kırgızların İslamiyeti kabulü
The acceptance of Islam by Kyrgyzs
Yazar: ALİ JUSUBALİEV
Danışman: PROF. DR. SEYFETTİN ERŞAHİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Din = Religion ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Tarih = History

Özet:
Jusubaliev, Ali, Kırgızların İslâmiyeti Kabulü, Doktora Tezi, Danışman: Prof. Dr. Seyfettin Erşahin, 241 s.Türkistan bozkırlarında uzun süre göçebe bir yaşam süren Kırgızlar, Karahanl.lar döneminde Müslümanlarla çeşitli ilişkiler içerisine girmiş ve devam eden süreçte İslâm dinini kabul etmeye başlamışlardır. Bu tür göçebe bir toplumun, İslâm gibi yeni bir dini hangi sebeplerle ve ne türden bir süreç içerisinde kabul ettiğini ve kültüründe, bu yeni dine nasıl bir yer biçtiğini tespit etmek hem son derece güç hem de bir o kadar yararlı bir ilmi çabadır.Tezimizde Kırgızlar'.n İslâm dinini kabul etmeleri merkeze alınmış ve üç bölümde incelenmiştir. Giriş kısmında, araştırmanın konusu ve amacı, kullanılan metot ve kaynaklar hakkında bir değerlendirme yapılmış ve Kırgızlar'ın İslamlaşma öncesi durumu hakkında genel bilgilere yer verilmiştir.Birinci bölümde Kırgızlar'ın İslâmiyeti kabulü, Karahanl.lar, Çağataylar ve Hokand Hanlığı olarak dönem dönem incelemeye tabi tutulmuştur. Zira Kırgızların İslamlaşması esas itibariyle bu dönemlerde gerçekleşmiştir. Ayrıca Kırgızların Altın Ordu topraklarında yaşamalar. sebebiyle bu bölgedeki İslamlaşma sürecine de değinilmiştir.İkinci bölümde Kırgızlar'ın İslâmlaşmasını Sağlayan Etkenler ayrıntılı şekilde ele alınmıştır. Bu hususta Kırgızların İslamlaşma serüveni sosyal, kültürel, dini, siyasi, ekonomik ve tasavvufi etkenler çerçevesinde aydınlatılmıştır. Araştırmada Kırgızlar'ın İslamlaşma aşamasında tasavvuf etkeninin ağırlık kazandığı görülmüştür.Üçüncü bölümde Kırgız kültüründe İslâmın yeri açıklanmıştır. Zira bir toplumun yeni dini kabul ediş süreci, ancak o toplumun ait olduğu kültür kaynaklarından ve kendi öz dinamiklerinden yola çıkılarak hakkıyla incelenebilir. Ayrıca bu bölümde Kırgızların dini eğitim ve İslami dindarlık düzeyleri hakkında da aydınlatıcı bilgiler verilmiştir.Sonuç kısmında da Kırgızların İslamiyet'i kabulü değerlendirilmiştir. Bu konuda Kırgızlar'ın İslamlaşma aşamasının uzun dönem içerisinde gerçekleştiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte Kırgız toplumunun İslamlaşma tarihinin Altın Ordu Devleti ile de sık. irtibat içerisinde olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Jusubaliev, Ali, The Acceptance of Islam by Kyrgyzs, Doctorate (phd.) Thesis, Supervisor: Prof. Dr. Seyfettin Ershahin, 241 p.Before the Islam, Kyrgyzs lived as nomadic groups in Turkestan steps for a long time. In Karahanid era, they established some relations with Muslims and then they began to accept Islam in a long process. It is very difficult and also very useful to determine why and how a nomadic community like Kyrgyzs accept Islam and what is Islam's place in their nomadic culture.In this thesis, our main focus is the acceptance of Islam by Kyrgyzs. This important subject is studied as tree parts. In the introduction part, there are some general evaluations about main subject, aim, method and sources of the thesis. The introduction part of the thesis also contain some general informations about the conditions of Kyrgyz society before the acceptance of Islam.In the first part of the thesis, we studied the acceptance process of Islam by Kyrgyzs in Karahanid, Jagatai and Hokand eras. Because Kyrgyzs accepted Islam especially in these three eras. Because of Kyrgyz settlements at Altan Orda territories we also examined what was the situation in these territories.In the second part of the thesis, we examined the main reasons of the acceptance of Islam by Kyrgyzs with details. In this context, we also considered Kyrgyzs's acceptance of Islam with its cultural, social, religious, political, economical and Sufistic dimensions.In the third part of the thesis, it is explained what is the place of Islam in Kyrgyzs culture. We think that the process of the acceptance of a religion can be understood by means of dynamics and cultural sources of the societies. We also gave some illuminating informations about the situation of religious education and the level of piety in Kyrgyzs society in the third part of the thesis.�