Erzurum yöresi halk ozanlarının kullandıkları tezene tavırlarının tespiti ve bağlama eğitiminde kullanılabilirliği
Determination of the tezene styles used by folk bards of Erzurum region and their usability in bağlama education
Yazar: HALİL EREN AY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT KAMİL İNANICI
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music
Dizin: Bağlama = Bağlama (Müzik aleti) ; Erzurum = Erzurum ; Halk müziği = Folk music ; Halk ozanları = Troubadours ; Tezene = Tezene ; Türk halk müziği = Turkish folk music ; Çalgı eğitimi = Instrumental education

Özet:
Amaç: Erzurum yöresi halk ozanlarının kullandıkları tezene tavırlarının tespiti ve bağlama eğitiminde kullanılabilirliğini belirlemek amacıyla yapılan bu çalışmada, Erzurum yöresi halk ozanlarının kullandıkları tezene tavırları tespit edilmiş ve tespit edilen bu tezene tavırlarının bağlama eğitiminde kullanılabilirliği incelenmiştir. 
Yöntem: Araştırmada yöntem olarak, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırma sürecinde ilk olarak, Erzurum yöresi halk ozanlarının kullandıkları tezene tavırlarının hangileri olduğunun tespitine yönelik ilgili görsel, işitsel ve yazılı kayıtlar incelenmiştir. Ayrıca, Erzurumlu üç halk ozanından, ozanlık geleneğinde kullanılan tezene tavırlarını bünyesinde barındıran eserleri seslendirmeleri istenmiş, bu seslendirmeler görüntülü olarak kayıt altına alınarak çözümlemeler yapılmıştır. Araştırmanın ikinci boyutunda, araştırmacı tarafından tespit edilen ve notaya alınan Erzurum yöresi halk ozanları tarafından kullanılan tezene tavırlarının ritmik, melodik, kullanılan tel grubu ve tezene yönleri açısından doğru olarak notaya alınıp alınmadığının kontrolü için alan uzmanlarından oluşan bağlama eğitimcilerinin görüşlerine başvurulmuştur. Araştırmanın üçüncü boyutunda ise tespit edilen tezene tavırlarının eğitimde kullanılabilirliğine yönelik olarak bağlama eğitimcileri ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır.
Bulgular:  Araştırmanın, Erzurum yöresi halk ozanlarının kullandıkları tezene tavırlarının hangileri olduğu sorusuna yönelik olarak; halk ozanlarının "Yıldızeli" tezene tavrını kullandıkları bulgusuna ulaşılmıştır. Erzurum yöresi halk ozanlarının bağlamada kullandıkları tezene tavırlarının bağlama öğretiminde eğitim materyali olarak kullanımına yönelik ise; alan uzmanı akademisyenlerin görüşleri "Kullanılabilirlik", "Öğretime Katkı", "Kültürel Aktarıma Katkı" olmak üzere üç tema altında ele alınarak incelenmiş ve bu kullanımın "Bağlama seslendirme tekniklerinin geliştirilme sürecine katkı" ve "Bağlamanın geleneksel seslendirme tekniklerinin aktarımına katkı" sağlayacağı yönünde bulgular elde edilmiştir. "Öğretime Katkı" teması altında bu kullanımın, "Bilinmeyen çeşitli tezene tavırlarının öğrenimi ve yaygınlaşmasına katkı, "Yenilikçi ve faydalı bir dağarın oluşmasına katkı" ve "Özgün tezene tavırlarının Bağlama sağ el tekniklerine sağlayacağı katkı" sağlayacağı yönünde bulgular elde edilmiştir. "Kültürel Aktarıma Katkı" teması altında incelenen uzman görüşlerine dayalı olarak ise "Kültürel öğelerin unutulmamasına yönelik katkı" ve "Gizli kalmış çeşitli çalım tekniklerinin aktarımına katkı" sağlayacağı yönünde bulgular elde edilmiştir.
Sonuçlar: Araştırma sonucunda, Erzurum yöresi halk ozanlarının kullandıkları tezene tavırlarının tespitine yönelik olarak; halk ozanlarının  "Yıldızeli" tezene tavrını kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Erzurum yöresi halk ozanlarının bağlamada kullandıkları tezene tavırlarının bağlama öğretiminde eğitim materyali olarak kullanımına yönelik ise; bu kullanımın "Bağlama seslendirme tekniklerinin geliştirilme sürecine katkı", "Bağlamanın geleneksel seslendirme tekniklerinin aktarımına katkı", "Yenilikçi ve faydalı bir dağarın oluşmasına katkı",  "Özgün tezene tavırlarının Bağlama sağ el tekniklerine sağlayacağı katkı", "Kültürel öğelerin unutulmamasına yönelik katkı" ve "Gizli kalmış çeşitli çalım tekniklerinin aktarımına katkı" gibi çeşitli yararlar sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Purpose: In this study, which was carried out in order to determine the tasten styles used by the folk poets of Erzurum region and to determine their usability in baglama training, the tasten manners used by the Erzurum region folk poets were determined and the usability of these determined tassel styles in baglama training was examined.
Method:  The case study design, one of the qualitative research designs, was used as a method in the research. In the research process, firstly, the visual, auditory and written records related to the determination of the style of the taupe used by the folk poets of Erzurum region were examined. In addition, three folk poets from Erzurum were asked to sing the works that contain the taupe manners used in the bard tradition, these vocalizations were recorded and analyzed. In the second dimension of the research, the opinions of the baglama educators, who are experts in the field, were consulted to check whether the tazne manners used by the folk poets of Erzurum region, which were determined and notated by the researcher, were correctly notated in terms of rhythmic, melodic, string group and pitch aspects. In the third dimension of the research, semi-structured interviews were conducted with the baglama trainers regarding the usability of the determined thesis attitudes in education.
Findings: Regarding the question of the research, which are the attitudes of the folk poets of Erzurum region; It has been found that folk poets use the "Star" style. On the other hand, for the use of the tazine attitudes used by the folk poets of Erzurum region in baglama as an educational material in baglama teaching; The opinions of academicians who are experts in the field were examined under three themes as "Usability", "Contribution to Teaching", "Contribution to Cultural Transfer" and findings were obtained that this use would contribute to the development of baglama vocalization techniques and "Contribution to the transfer of traditional vocalization techniques of baglama". has been done. Under the theme of "Contribution to Teaching", it has been found out that this use will contribute to the learning and dissemination of various unknown thesis styles, "Contribution to the formation of an innovative and useful repertoire" and "Contribution to the Baglama right hand techniques of original thesis attitudes". Based on the expert opinions examined under the theme of "Contribution to Cultural Transmission", findings were obtained in the direction of "Contribution to not forgetting cultural elements" and "Contribution to the transfer of various hidden playing techniques".
Conclusions: As a result of the research; It has been concluded that folk poets use the "Star" style. On the other hand, for the use of the tazine attitudes used by the folk poets of Erzurum region in baglama as an educational material in baglama teaching; "Contribution to the development process of Baglama vocalization techniques", "Contribution to the transfer of traditional vocalization techniques of Baglama", "Contribution to the formation of an innovative and useful repertoire", "Contribution of original tazine attitudes to Baglama right hand techniques", "Contribution to not forgetting cultural elements" and It has been concluded that it will provide various benefits such as "contribution to the transfer of various hidden playing techniques".