Dijital dünyada anmalar ve yas tutma: Bağlantılar ve etkileşimler için alternatif bir alan olarak Facebook
Remembrance and mourning on the digital world: Facebook as an alternative realm for connections and interactions
Yazar: DUYGU KARADON
Danışman: DOÇ. DR. YILDIRIM ŞENTÜRK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Etkileşim = Interaction ; Facebook = Facebook ; Hatırlama = Remembering ; Sanal ortamlar = Virtual environments ; Sosyal medya = Social media ; Yas = Mourning ; Yas tutma = Bereavement

Özet:
Mevcut araştırma, bir sosyal paylaşım ağı (SPA) örneği olarak Facebook'un, yas tutma ve anmalardaki rolünü anlamak amacı ile ölüm sonrası ritüellerinin Facebook paylaşımlarında nasıl konu edildiğini incelemektedir. Ölüm sonrası ritüeller üzerine kurulan köklü literatüre bakılıdığında kişilerin, kültürlerine ve dini yönelimlerine dayanan birçok geleneksel yaklaşım ile karşılaşmak mümkündür. Söz konusu günümüz ölüm sonrası ritüelleri olduğunda; Facebook, dünyanın en popüler SPA'larından biri olması, erişim konusunda herhangi bir zaman veya mekân kısıtlaması içermemesi ve çok çeşitli kullanım fonksiyonları sağlaması sebebi ile alternatif bir siber kamusal alana dönüştürülerek bu sürecin bir parçası haline gelmiştir. Bu dönüşümü Facebook paylaşımları aracılığı ile değerlendirmek için içerik analizi yönteminden yararlanılmış ve bu bağlamda, Facebook profillerini, Facebook anıt hesabını, Facebook grup ve sayfalarını içeren dokuz Facebook hesabı çalışmaya dâhil edilmiştir. Toplamda 2511 paylaşım çalışmada yer almıştır. Analiz içerisinde tek yönlü iletişim çerçevesinde; bilgi paylaşımı ile sanal ölümsüzlük referansından hareketle devam eden bağlar ve çift yönlü iletişim çerçevesinde Facebook kullanıcıları arasındaki etkileşime odaklan yaklaşım için tematik kodlamalar yapılmıştır. Bulgulara göre Facebook paylaşımları; sıklıkla dini yönelimler içermekle birlikte, aynı zamanda cinsiyet rolleri ve sosyal, siyasi yönelimler doğrultusunda da şekillenmiştir. Ancak bu araştırma; geleneksel ölüm sonrası ritüellerini modası geçmiş bir yaklaşım olarak değerlendirmektense, bahsedilen ritüellerin hala geçerli olduğu ve pratikte yaygın bir yerinin olduğunu vurgularken, geleneksel ritüeller ve teknoloji temelli ritüeller arasındaki müphem sınıra odaklanmıştır. Öte yandan, bahsi geçen ritüellerin siber kamusal alanda nasıl görünür hale geldiği ve Facebook kullanıcılarının sürece katılımı eşliğinde sanal bir kültürün nasıl inşa ettiği detaylandırılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The current research examines the Facebook posts related to after death rituals to understand how people are experiencing Facebook as a social network site (SNS) for mourning and remembrance. Following the now well-established literature on after death rituals, people carried out several traditional rituals based on their culture and religious orientation. Since Facebook is one of the most popular SNS in the world, and it does not have any time or place restriction to access it and provides a wide range of functions; nowadays, it has been transformed as an alternative and additional cyber public space for after death rituals. To analyze this transformation, the present research conducted a content analysis with shared posts on Facebook. Therefore, this process is established around nine selected Facebook accounts, which include Facebook profiles, Facebook memorialized account, Facebook groups, and Facebook pages. Hence, 2511 individual posts have been thematically coded under one-way communication, which deals with shared information and continued bonds through virtual immortality by highlighting connections and also two-way communication, which comprises interactions between Facebook users. According to the findings; Facebook posts are directed towards religious orientation, gender roles and social-political orientations. Rather than dealing with the traditional after death rituals as outdated, this research highlights the validity of traditional after death rituals as widely practiced, but also concentrated on the tenuous border between traditional rituals and technology-oriented rituals. Additionally, the study is giving an understanding of how those rituals are becoming visible in cyber public space and how Facebook is constructed its own virtual culture with the contributions of its users.