Sözel etkileşimlerde toplumsal cinsiyet kuruluşu ve akran kültürü
Construction of gender in verbal interactions and peer culture
Yazar: MERCAN ATAKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÖKLEM TEKDEMİR YURTDAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Akran etkileşimi = Peer interactions ; Cinsel ayrımcılık = Gender discrimination ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Kadın-erkek ilişkileri = Woman-man relations ; Sözel iletişim = Verbal communication

Özet:
Bu çalışmanın amacı,  çocukların akranları ile olan sözel etkileşimlerinde toplumsal cinsiyeti müzakere ederken kullandıkları etkileşimsel stratejiler ve  kategoriler ile gerçekleşen toplumsal cinsiyet kuruluşu  ve bu kuruluşun akran kültürü ile ilişkisinin incelenmesidir. Çalışmanın katılımcılarını 11-14 yaşları arasında değişen 60 kişi oluşturmuştur. Bu katılımcılar 10 çift kadın-kadın,  10 çift erkek- erkek, 10 çift kadın-erkek gruplar şeklinde toplumsal cinsiyet konulu kartlar hakkında konuşmuşlardır. Bu konuşmalar kaydedilmiş ve yazı dökümleri yapılmıştır. Elde edilen veriler konuşma analizi ve üyelik kategorizasyonu analizi yöntemi ile incelenmiştir. Analiz sonucunda, katılımcılar tarafından en çok konuşulan kartlar "Kadınlar neden evlenme teklifi edemesin ki" ve "Çocuk bakmak sadece kadınların sorumluluğu mu"  olarak görülmüştür.  Kartlar hakkında tartışırken katılımcılar tarafından yapılan söz kesmeler belirlenmiştir. Söz kesmelerin arasından, sadece tartışmalarda argüman- karşıt argüman eylem dizileri içerisinde yapılanlar analiz edilmiştir. Kadın- kadın ve erkek-erkek gruplarının, toplumsal cinsiyet meselesine, kullandıkları kategoriler ve eylemlerle benzer söylem içinden baktıkları, fakat kadın-erkek gruplarının kullandıkları kategoriler ve eylemlerle toplumsal cinsiyete ilişkin rol tanımlarını daha belirgin şekilde inşa ettikleri ve toplumsal cinsiyete ilişkin ayrımcılık söyleminin içinden daha fazla konuştukları tespit edilmiştir.



Anahtar kelimeler: toplumsal cinsiyet, akran kültürü, konuşma analizi, üyelik kategorizasyonu

Abstract:
The aim of this study is to examine the construction of gender among children by utilizing  interactional strategies and categories during  discussions with their peers in verbal interactions and to examine the relations between the construction of gender and peer culture.Participants were 60 students and their ages were between 11 and 14. The participants were 10  women- women dyads, 10 men- men dyads, 10  women- men dyads. They talked about the problems related to gender presented in the cards. The conversations of children were recorded and transcribed. Acquired data was evaluated through conversation analysis and membership categorization analysis.The results revealed that the cards which were most talked about were  ?Why don?t the women make the marriage proposal?? and ?Are looking after the babies only the women?s responsibility??by participants. Verbal interruptions  made by participants during their discussions about the cards were determined. Among these interruptions, only the ones attempted within  argument- counter argument action sequences in discussions were analyzed. Women- women and men- men groups adopted the same discourse about the problem of gender  using the same categories and strategies but the groups of women- men constructed their gender roles with categories and strategies about the gender most clearly and they talked about the gender discrimination mostly.



Key words: gender, peer culture, conversation analysis, membership categorization analysis