Sosyal ve dijital medya üzerinden dijital kolonyalizm uygulamaları ve habercilik
Digital colonialism applications and journalism through social and digital media
Yazar: MUSTAFA BÖYÜK
Danışman: PROF. DR. HAKAN AYDIN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Uluslararası İlişkiler = International Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Elektronik medya = Electronic media ; Sayısal kolonyalizm = Digital colonialism ; Sosyal medya = Social media ; Sömürgecilik = Colonialism ; Yeni medya = New media

Özet:
Kolonyalizm insanlığın çok eski zamanlarından bu yana devam etmektedir. Zamanla değişim gösteren sömürgecilik çeşitli isimlerle devam etmektedir. Büyük topraklara sahip olarak diğer ülkelerdeki doğal kaynakları kendi ülkesi ve toplumu için kullanmanın hedeflendiği sömürgecilikte, tahakkümler kurularak büyük devlet olma çabası güdülmüştür. Sanayi devrimiyle sömürgecilik, ham maddeyi doğrudan almayarak yerini kas gücü kullanma ve katma değerli sömürü düzenine bırakmıştır.

Teknolojinin insan hayatında vazgeçilmez bir unsura dönüşmesiyle sömürgeci Batı, yeni kurulan sömürgecilik düzenindeki yerini dijitalleşme faaliyetleriyle bilinçaltına işlemektedir. Bu fikriyatın dünyadaki tüm toplumlara nüfuz etmesi teknolojinin küresel bir unsur haline gelmesiyle sağlanmıştır. Kolonyalizmde Batılı sömürgeciler tahakküm altına aldıkları bölgelerin doğal zenginliklerini yağmalamak için birbirleriyle yarışmıştır. Ancak sömürgeciler sadece bu hırsızlık ile yetinmeyerek yerli insanları köleleştirmiştir. Günümüzde bu köleleştirme, teknoloji şirketleri aracılığıyla dijital sömürgecilik olarak yürütülmektedir. Bu durumun altyapısını teknoloji oluştururken araç olarak habercilik kullanılmaktadır. Habercilikte ise geleneksel medyadan ziyade son dönemlerde küresel unsur olan sosyal medyanın seçilmesiyle dijital sömürgecilik dönemi başlamıştır. Sosyal medyadan elde edilen veriler platform sahibi olan şirketlerin elinde bulunduğundan dolayı ortaya dünyayı kapsayan bir veri kolonisi çıkmaktadır.

Bu bağlamda tez çalışmasında Türkçe olarak yayın yapan ulusal ve uluslararası kuruluşlarda dijital haberci olarak görev yapan kişilerin dijital ve sosyal medya ile kolonyalizm, dijital kolonyalizm noktasında bilinçlilik düzeylerinin ve bu konudaki düşüncelerinin ne olduğunun tespiti amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yönteminden yararlanılmış ve araştırma verilerini elde etmek için yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırma, ulusal ve uluslararası haber kuruluşlarında dijital habercilik yapan 20 katılımcıya yöneltilen soru formlarıyla gerçekleştirilmiş ve katılımcılar amaçlı örneklem yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlar tematik olarak 3 ana başlıkta toplam 8 kategoride yorumlayıcı fenomenoloji ile analiz edilmiştir. Bu analizlerle dijital habercilerin, dijital kolonyalizm ve haberciliğe etkisi noktasında yeterli bilgiye sahip olmadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Haber üretiminde dijital kolonyalizm unsurlarına dikkat edilmemektedir. Azınlıkta kalan dijital haberciler, dijital kolonyalizme karşı sadece birkaç karşıt haber üreterek çalışma yürütmektedir. Bu noktada dijital sömürgecilik unsurlarının ana araç olarak kullandığı sosyal medya ve dijital medyada etki bırakacak ve dijital sömürgeciliğe karşıt yayın politikaları belirleyecek içerikler ile farklı formatlarda haberler üretmek etkili olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Dijital Medya, Kolonyalizm, Dijital Kolonyalizm, Sömürgecilik, Sosyal Medya

Abstract:
Colonialism has been going on since ancient times of humanity. Colonialism, which changes over time, continues with various names. In colonialism, which was intended to use natural resources in other countries for its own country and society by having large lands, efforts were made to become a big state by establishing domination. With the industrial revolution, colonialism was replaced by direct use of raw materials, using muscle power and value-added exploitation.

With the transformation of technology into an indispensable element in human life, the colonialist West processes its place in the newly established colonial order with its digitalization activities. This intellectual's penetration into all societies in the world has been provided by the technology becoming a global element. In colonialism, Western colonists competed with each other to plunder the natural riches of the regions they dominated. However, the colonists did not settle with just this theft and enslaved local people. Today, this enslavement is carried out as digital colonialism through technology companies. While the technology is the infrastructure of this situation, journalism is used as a tool. In journalism, the digital colonial period has begun with the selection of social media, which is a global element rather than traditional media. Since the data obtained from social media is in the hands of the companies that own the platform, a data colony covering the world emerges.

In this context, it was aimed to determine the level of consciousness and what they think about digital and social media and colonialism, digital colonialism in the national and international organizations that broadcast in Turkish in the thesis study. Qualitative research method was used in the research and semi-structured interview technique was used to obtain research data. The research was carried out with questionnaires directed to 20 participants who were engaged in digital journalist in national and international news organizations, and the participants were determined by the purposeful sampling method. The results obtained in the research were thematically analyzed in 3 main titles with a total of 8 categories with interpretive phenomenology. With these analyzes, it has been concluded that digital journalists do not have enough information on the impact of digital colonialism and journalism. Attention is paid to digital colonialism elements in news production. The minority digital journalists work by producing only a few opposing news against digital colonialism. At this point, it will be effective to produce content and news in different formats that will make an impact on social media and digital media used by digital colonial elements as the main tool and set broadcast policies against digital colonialism.

Key Words: Digital Media, Colonialism, Digital Colonialism, Colonialism, Social Media