Ortaokul öğrencilerine yönelik astronomi tutum ölçeği geliştirme çalışması
Astronomy attitude scale development for secondary school students
Yazar: BÜŞRA NUR ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. ÖNDER ŞENSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerine yönelik geçerli ve güvenilir bir astronomi tutum ölçeği geliştirmektir. Bu araştırmanın yöntemi bir ölçek geliştirme çalışmasıdır. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim öğretim yılının 1. döneminde Şanlıurfa ili Viranşehir ilçesinde bulunan 3 farklı ortaokulda öğrenim gören 300 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı olan ölçeği geliştirirken, mevcut müfredat kazanımları ve alan yazını incelenerek 80 maddelik bir madde havuzu oluşturulmuş ve madde havuzu 8 kişilik uzman grubuna sunulmuştur. Uzmanlardan toplanan veriler ile kapsam geçerlilik oranı, kapsam geçerlilik ölçütü altında kalan 48 madde ölçekten çıkarılarak 32 maddelik; "tamamen katılmıyorum", "katılmıyorum", "kısmen", "katılıyorum" ve "tamamen katılıyorum" yargılarından oluşan 5'li likert tipi denemelik bir ölçek hazırlanmıştır. Denemelik ölçek örneklemi temsil ettiği düşünülen 30 öğrenciye ön deneme olarak uygulanmıştır. Ön deneme aşamasından alınan veriler ile ölçeğin Cronbach's Alfa değeri 0,93 olarak hesaplanan ölçeğin bu değere göre güvenilir olduğu saptanmış ve pilot uygulama aşamasında geçilmiştir. Ön deneme aşamasında güvenirlik değeri "çok iyi" düzeyde hesaplanan ölçek pilot olarak 3 farklı ortaokulda öğrenim gören 300 öğrenciye uygulanmıştır. Pilot uygulama sonrası örneklemden alınan veriler SPSS Statistics 26 paket programına kaydedilerek ölçeğin geçerlilik ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Astronomi tutum ölçeği (ATÖ) geçerlilik analizi kapsamında açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulamaları yapılmıştır. AFA aşamasında birden fazla faktörde yüksek yük değerine sahip toplamda 12 madde binişik olması sebebi ile ölçekten çıkarılarak 3 faktörlü 20 maddelik ölçeğin açıklanan varyansı %53,704 olarak saptanmıştır. ATÖ güvenirlik analizleri kapsamında Cronbach's Alfa değerleri ölçeğin tamamı için 0,914; "duyuşsal alan" faktörüne için 0,911; "psikomotor alan" faktörü için 0,713; "bilişsel alan" faktörü için 0,735 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin iç tutarlılığına yönelik eşdeğer yarılar yöntemi ile güvenirlik analizleri yapılmış ve ölçeğin iki yarısına ait değere göre ATÖ tutarlı olarak saptanmıştır. Ölçeğin yapı geçerlilik ve güvenirlilik analizleri sonucunda; analizlerde bulunan değerler astronomi tutum ölçeğinin ortaokul öğrencilerine yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek olarak göstermiştir.

Abstract:
The aim of this research is to develop a valid and reliable astronomy attitude scale for secondary school students. The method of this research is a scale development study. The study group of the study consist of 300 students studying in 3 different secondary schools in Viranşehir town of Şanlıurfa province in the first term of the 2022-2023 education year. While developing the scale, which is the purpose of the research, a pool of 80 items was created by examining the existing curriculum achievements and the field literature and the item pool was presented to the export group of 8 people. With the data collected from the exports, the content validity rate 48 items under the contect validity index were romeved 5 point Likert Type trial scale consisting of 32 item; completely disagree, disagree, partly, agree and completely agree was prepared. The trial scale was applied as a preliminary trial to 30 students who were throught to represent the sample. With the data obtained from pre-trial phase, it was determined that the scale calculated as Cronbach's Alfa valve of ,93 was reliable according to this valve and the pilot application stage was started. The scale, whose reliability valve was calculated at avery good level during the pre-trial phase, was applied to 300 students studeying in 3 different secondary schools as a pilot. After the pilot
application, the data obtained from the sample were recorded in SPSS Statistics 26 package program and the validity and reliability analyzes of the scale were performed. With in the scope of the validity analysis of the astronomy attitude scale explonatory factor analysis and confirmatory factor analysis were applied. In the Explanatory Factor Analysis (EFA) stage and the explained variance of the 3 factor 20 item scale was determined as 53,704 percent. Due to the ovelapping at 12 items with high loadins in more the one factor, they were excluded from the scale. Cronbach's Alfa valves with in the scope of astronomy attitude scale reliability analyzes were ,914 for the whore scale; ,911 for the affective field factor; ,713 for the psychomotor domain factor; it was calculated as ,735 for the cognitue domain factor. Reliability analyzes were mode with the Split Half Method fort he internal consistency at the scale. The astronomy attitude scale was determined to be consistent according to the valve of the two halves of the scale. As a result of the construct validity and reliability analyzes of the scale, the valves found in the analyzes showed that the astronomy attitude scale is a valid and reliable scale for secondary school students.