Türkiye'de 12-17 yaş grubu genç kızların beden ölçüleri standardizasyonu /
Yazar: ENDER YAZGAN BULGUN
Danışman: DOÇ.DR. GÜLSEREN KURUMER
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1994
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Beden ölçüleri = Body measurements ; Beden ölçüleri = Body measurements ; Genç kızlar = Young girls ; Vücut bileşimi = Body composition

Özet:
Hazır-giyim endüstrisinde amaç giysilerin çok geniş bir kitleye hitap edecek şekilde yapılmasıdır. Bu hedefe ancak Türk insanının beden ölçülerine uygun kalıp hazırlanması ile ulaşılabilir. Aksi takdirde tüketiciye sunulan giysiler pek çok kişiye uymayacaktır. Bu da işletmelerin kalıp ölçülerinde hem toleranslı çalışmalarını gerektirecek, hem de düzeltme giderlerini arttıracaktır. Araştırmanın amacı 12-17 yaş grubundaki genç kızlara üretim yapan konfeksiyon işletmeleri için gerekli olan standard beden ölçü tablolarım oluşturmaktır. Ayrıca araştırma çerçevesinde değişik bölgelerde yaşayan genç kızların vücut ölçüleri arasında fark olup olmadığı da incelenmiştir. Araştırmanın verileri 12-17 yaş grubunda bulunan 2364 genç kız üzerinden ölçü alınarak elde edilmiştir. Ölçüm çalışmaları Türkiye'nin 7 farklı bölgesinde, 14 ilde, farklı sosyo ekonomik yapıdaki ortaokul ve liselerde yapılmıştır. Bir genç kız üzerinden 49 değişik vücut ölçüsü alınmıştır. Ölçümlerde antropometri, mezura ve baskül gereçleri kullanılmıştır. Ayrıca genç kızlara kişisel bilgilerin kaydedildiği bir anket de uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlar aşağıda kısaca özetlenmiştir: - Ölçüsü alınan genç kızlar doğum yeri açısından incelendiğinde Türkiye'nin pek çok ilinin araştırma kapsamına girdiği saptanmıştır. - Örneklem grubundaki Türk genç kızlarının anne mesleklerinin dağılımı incelendiğinde, annelerin % 86'sının ev hanımı, % 14'nün ise çalışan kesim olduğu belirlenmiştir. - Örneklem grubundaki Türk genç kızlarının babalarının % 40'nın serbest, % 24'nün işçi, % 19'nun ise memur olarak çalıştığı görülmüştür.141 - İncelenen genç kızların ailelerinin % 36'sının 5 kişilik ailelerden, % 30'nun 4 kişilik ailelerden oluştuğu belirlenmiştir. - Gelir durumu dağılımı incelendiğinde, genç kızların ailelerinin % 68'nin gelirinin asgari ücret ile asgari ücretin 6 katı arasında değiştiği saptanmıştır. - Genç kızların % 69'nun yılda 3-4 veya üzerinde yeni giysiye sahip oldukları belirlenmiştir. - İncelenen genç kızların % 76'sının konfeksiyon ürünü giysileri kullandığı ortaya çıkmıştır. - 12-17 yaş grubundaki genç kızların % 67'sinin jeane yöneldiği, sadece % 21'nin etek-üst giydiği saptanmıştır. - Genç kızlar vücut tipi açısından incelendiğinde, % 63 'nün normal, % 27 'sinin zayıf, % 10'nun ise şişman olduğu belirlenmiştir. - Genç kızlar üzerinden alınan 49 vücut ölçüsünün normal dağılış gösterip göstermedikleri incelenmek amacı ile Shapiro-Wilks normallik testi yapıllmış, dağılımların normal olduğu görülmüştür. - Ölçüler arası korelasyon katsayıları hesaplanmış, temel ölçülerin hem ağırlık, hem de tüm boy ölçüleri ile oldukça yüksek korelasyon katsayıları verdikleri belirlenmiştir. - Genç kızların tüm boy, ağırlık ve göğüs çevresi ölçülerinin coğrafi bölgelere göre farklılık gösterdikleri ortaya çıkmıştır. Ancak oluşturulacak standardizasyon modelinde dikkate alınacak boyutlarda olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca Trakya Bölgesindeki genç kızların diğer bölgelere oranla daha iri yapılı olduğu sonucuna varılmıştır. - Örneklem grubundaki genç kızlar için her bir yaş grubundaki tüm ölçülerin ortalama, standard sapma, varyasyon katsayısı, medyan ve yüzdebir değerleri hesaplanarak tablolar oluşturulmuştur.Buna göre 12-14 yaş grubundaki genç kızların tüm boy, ağırlık, göğüs, bel ve142 kalça çevresi ortalamalarının yaşın artışma bağlı olarak arttığı, 15-17 yaş grubundaki genç kızların ise ortalamalarmdaki artışın gittikçe azaldığı saptanmıştır. - Araştırmada yaş gruplarına göre oluşturulan tablolar 1984 yılında Tönük ve arkadaşlarının yapmış oldulan araştırma sonuçlan ile karşüaştmldığmda son 10 yılda 12- 15 yaş grubundaki genç kızların tüm boy ve ağırlık ölçülerinde artış olduğu, 16-17 yaş grubundaki genç kızlarda ise aynı seviyede kaldığı belirlenmiştir. - 12-17 yaş grubundaki Türk genç kızları yaş gruplarına göre İngiliz genç kızları ile karşılaştınldığında, İngiliz genç kızlarının Türk genç kızlarından 5-6 cm daha uzun, 2-3 kg daha ağır olduğu saptanmıştır. Kısaca Türk genç kızları daha kısa ve tıknaz bir yapıdadırlar. - Araştırmanın sonunda 12-17 yaş grubundaki genç kızlar için tüm boy, göğüs çevresi ve bel çevresine göre 3 farklı standardizasyon modeli oluşturulmuştur. - Tüm boy ölçüsü için oluşturulan standardizasyon modeli elbise, palto, jile, tulum gibi giysileri üreten konfeksiyon üreticileri için önerilmiştir. - Göğüs çevresi için oluşturulan standardizasyon modeli ise t-shirt, sweatshirt, gömlek, ceket gibi sadece üst bedene ait giysi üreten konfeksiyon üreticileri için tavsiye edilmiştir. - Örneklem grubundaki genç kızlara üretim yapacak konfeksiyon işletmeleri pantolon, jean, şort ve etek üretiyorlarsa sadece bel çevresine göre tasnif edilmiş tabloları kullanmaları uygun olacaktır.

Abstract:
The aim of the ready wear industry is to produce for the taste of a wide range of people. To reach this target depends on preparing the patterns suitable for the Turkish people's body sizes. Otherwise, the garment offered to the consumers won't fit many. Thus, manufacturers would have to give tolerances on patterns and raise the correction expenses. The target of the research is to derive standard body size tables for the manufacturers of the garment for girls in the ages 12-17. Also this research will enlighten if there is difference in the body sizes between the girls living in different regions. The data is obtained by taking measurements from 2364 girls between the ages 12-17. Measurement studies are done in Turkey's 7 different geographical regions, in 14 cities and in highschools with different socio-economical structure. Anthropometry, tape-measure, balance were used. Also, a survey including personal questions were conducted. Accordingly, the results from the research are shortly summarized belows; - It was seen that the research would cover most of the cities of Turkey, from the place of birth point of view. - Girls in the sample group has mothers with 86% housewives, 14% working. - Fathers are 40 % entrepeneur, 24% workers, 19% officials. - Girls have with 36% five people in the family, 30 % four people. - For the income level distribution of the family 68% have an income between the minimum wage and 6 times minimum wage. - 69 % of the girls possess 3-4 or more garments every year.144 - 76 % of the girls wear ready-made garment. - Girls in the range 12-17 with 67 % prefer jeans, just 21% wear skirt and top. - When the body types examined, İt is seen that 63 % normal, 27 % slimmy, 10 % is fat. - Shapiro -Wilks test has been done to investigate if there is the 49 body measurements from the girls were normally distrubuted and concluded that they were normal. - Corelation coefficient was calculated for body measurements, and it was seen that, base measurements have high corelation coefficents with weight and body height. - Girls body height, weight and chest girth differs between geographical regions. But stiill not important to take into consideration in deriving of standardization model. Relative to other regions girls in Trakya region are also longer and large sized compared to the others. - Girls in the sample group are classified as ages, and mean, standard deviation, coefficency of variation, median and percentile values are calculated and tables are formed. Accordingly, girls between the ages 12-14, gain in body height, weight, chest, waist and hip girth relative to their ages. 15-17 groups grows relatively slower. - The tables done for age groups in this research done by Tönûk and friends in 1984, and it was seen that in the last 10 years mere is an increase inthe body height, weight of girls between 12-15, 16-17 group stayed at the same level. - If Turkish girls 12-17 compared to English girls, we see that English girls are 5-6 cm taller, 2-3 kg heavier. Shortly, Turkish girls are shortly and plumpy shaped. - Three different standardization models according to the body height, chest girth, waist girth and hip girth for girls of ages between 12 and 17 have been derived at the end of this research.145 - Standardization model made for the body height, is offered to the dress, coat, jumper, etc., manufacturers. - Upper wear manufacturers like t-shirt, sweat-shirt, shirt, jacket are advised to use the standard size table done for the chest girth. - If they are manufacturing trousers, jeans, shortpants and skirts it would be suitable to use the table classified for the waist girth.