Akut ishalle başvuran çocuk hastaların klinik, sosyodemografik ve laboratuvar özelliklerinin incelenmesi
Clinical, sociodemographic and laboratory features of patients with acute diarrhea
Yazar: İBRAHİM ERTEN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN KAHVECİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Erzurum Bölge Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Diyare = Diarrhea ; Diyare-infantil = Diarrhea-infantile ; Etyoloji = Etiology ; Mikrobiyoloji = Microbiology ; Rotavirüs enfeksiyonları = Rotavirus infections ; Rotavirüsler = Rotaviruses ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Çocuklar = Children

Özet:
Akut İshalle Başvuran Çocuk Hastaların Klinik, Sosyodemografik ve Laboratuvar Özelliklerinin İncelenmesi
İshal, gaita su içeriği, hacmi ve genellikle dışkılama sıklığında artış ile karakterize bağırsak hareketlerindeki değişiklik olarak tanımlanmıştır. Çalışmamızda, akut ishal ile başvuran çocuk hastaların klinik, etiyolojik ve sosyodemografik verilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. 
Çalışmaya, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği, Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Polikliniği ve Çocuk Gastroenteroloji Polikliniğine başvuran ve akut ishal tanısı alan hastalar dahil edildi.
Çalışmamızda, hasta yoğunluğu 6-24 aylık yaş grubunda daha fazlaydı (%38,5). Olguların % 33,5'inde en az bir etken saptandı ve etken mikroorganizma saptanabilen ishallerin %65'i viral, %19,2'si bakteriyel, %10,8'i paraziter etkenlerden kaynaklanırken %4,8'inde ise çoklu etken tespit edildi. Etken saptananlar arasında en sık rotavirüs (%50,6) tespit edildi (p>0,05). Genel olarak bakteriyel ve paraziter ishallerin 6 aydan sonra ve özellikle 6-24 ay yaş grubunda daha fazla olduğu görüldü. Çalışmaya alınan hastaların sadece 3'ünün rotavirus aşısının yapılmış olmasının, aşılama konusundaki bilgi eksikliği, düşük sosyoekonomik düzey veya rotavirüs aşılaması yapılmış olan hastaların bu çalışma süresi boyunca hastaneye başvurmamış olması ile ilişkili olabileceği düşünüldü. Hastaların anne sütü alma süresi ortalama 13,8 ay olduğu, ek gıdaya ortalama 5,48. ayda başlandığı ve bu sürelerin DSÖ önerileriyle uyumlu olduğu görüldü. Hastaların 54'ünde (%23) başvuru öncesi antibiyotik, 26'sında (%11,1) başvuru sırasında propiyotik kullanma öyküsü vardı.
Olguların %29'u şiddetli ishal tablosuyla başvurdu. Paraziter ishallerin daha sık şiddetli ishal geçirdiği görüldü (p:0,1). Dehidratasyon düzeyi veya ishal şiddeti açısından etiyolojik nedenlere dağılımında istatistiksel anlamlı bir fark oluşmazken, 6-24 aylık yaş grubu olguların şiddetli ishal sıklığının daha fazla olduğu görüldü (p:0,03).
Gaytada gizli kan pozitifliği bakteriyel ishallerde daha sık görüldü. Sıvı-elektrolit düzensizliği açısından hiponatremi (p:0,01) bakteriyel ishallerde; hipokalemi (p:0,002) ise paraziter ishallerde istatistiksel olarak anlamlıydı.
Sonuç olarak, akut gastroenterit çocukluk çağının sık görülen ve mortal seyreden hastalıklarındandır. Etiyolojik nedenlerin ve ishal risk faktörlerinin iyi bilinmesi, altyapının düzeltilmesi, uygun içme suyu kullanımı, sağlık ve hijyen davranışlarının düzeltilmesi, aşılama programlarının uygulanması, anne sütünün teşviki ve etkin tedavi uygulamalarıyla ishal önlenebilir ve tedavi edilebilir bir sağlık sorunudur.
Anahtar Kelimeler: Çocukluk çağı ishalleri, akut ishal, mikroorganizma, rotavirus

Abstract:
Clinical, Sociodemographic and Laboratory Features of Patients With Acute Diarrhea
Diarrhea, one of the most important cause of childhood morbidity and mortality, has been described as a change in bowel movements as an increase in water content and volume of the stool, and usually increase in the frequency of defecation. İn this study, we aimed to investigate the clinical, etiological and sociodemographic data of children with acute diarrhea. In this study, patients, with acute diarrhea, who applied to the Erzurum Regional Education and Research Hospital Clinics of Child Health and Diseases, Pediatric Infectious Diseases, and Pediatric Gastroenterology were included. In our study, patient intensity was higher in the 6-24 month age group (38.5%). At least one agent was detected in 33.5% of the cases and 65% of the diarrhea in which the causative microorganism was detected was viral, 19.2% was bacterial, 10.8% was caused by parasitic agents and besides, 4.8% of all cases was caused by multiple agents. Rotavirus (50.6%) was the most frequent determinant (p> 0.05). In general, bacterial and parasitic diarrhea was observed after 6 months and especially in the age group of 6-24 months. Only 3 of the patients enrolled in the study had rotavirus vaccination. It was thought that the reason may caused by the lack of information on vaccination, by the low socioeconomic level of population, or by the lack of hospital admission of the patients who received rotavirus vaccination before, during this study period. The mean duration of breastfeeding was 13.8 months and the mean age of supplementary food starting was 5.48 months in the patients, and it was seen that these periods were compatible with WHO recommendations. Before admission, 54 of patients (23%) had the history of antibiotic use, and 26 of patients (11.1%) had probiotic use. Twenty nine percent of the cases presented with severe diarrhea. Parasitic diarrhea was more frequent than others in terms of severity of diarrhea during admission (p: 0,1). Although there was no statistical significance in the distribution of etiologic factors in terms of dehydration level or severity of diarrhea,the frequency of severe diarrhea in 6-24 month age group was higher than others (p: 0,03). Occult blood positivity in the stool sample was more frequent in bacterial diarrhea.In terms of fluid-electrolyte disturbances, hyponatremia (p: 0,01) in acute bacterial diarrhea and hypokalemia (p: 0.002) in acute parazitic diarrhea were statistically valuable. In conclusion, acute gastroenteritis is a common and mortal disease of childhood. It is a preventable and treatable health care problem due to the well known etiologic factors and diarrheal risk factors, improvement of infrastructures, use of appropriate drinking water, correction of health and hygiene behaviors, application of vaccination programs, promotion of breast-feeding, and use of effective treatment modalities. Key Words: childhood diarrhea, acute diarrhea, microorganism, rotavirus