Ankara'daki üniversite ve eğitim araştırma hastanelerinde eğitim gören aile hekimliği anabilim dalı araştırma görevlilerinin yaşlı istismarı hakkındaki bilgi ve tutumlarının belirlenmesi
Determination of knowledge and attitudes of research assistants of the department of family medicine studying at university and education research hospitals in Ankara on elder abuse
Yazar: MURAT AKDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. KAMİLE SILAY
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Ankara = Ankara ; Bilgi = Knowledge ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Eğitim ve araştırma hastaneleri = Training and research hospitals ; Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Yaşlılar = Aged ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency ; İstismar = Abuse

Özet:
Giriş ve Amaç: Yaşlılık sosyal ve fiziksel işlev kayıplarına bağlı olarak,
bağımlılığın arttığı bir dönem olarak bilinmektedir. Bu dönemde, yaşlının ve aile
bireylerinin yaşadığı sıkıntıların en başında, yaşlının bakıma ve yardıma muhtaç hale
gelmesi yatmaktadır. Bu durum aile içinde sosyal, psikolojik ve ekonomik sorunların
yaşanmasına neden olabilmektedir. Aile içinde yaşanan değişim ve sorunların,
yaşlıya yansıma biçiminden birisi de yaşlının istismara maruz kalma olasılığıdır.
Yaşlılara yaklaşım konuları içerisinde özellikle yaşlı istismarı ve ihmali tüm dünyada
tartışılan önemli bir sosyal sorundur. Bu çalışmanın amacı aile hekimliği
asistanlarının yaşlı istismarı konusundaki farkındalığını artırmak ve bu konudaki
bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma kesitsel tipte bir çalışma olup ve 20.07.2020
ile 20.11.2020 tarihleri arasında Ankara ilinde yürütülmüştür. Çalışma evrenini
Ankara ilinde eğitim almakta olan 595 aile hekimliği asistanı oluşturmaktadır.
Literatür taranarak araştırmacı tarafından amaca uygun anket soruları hazırlandı.
Çalışma verileri araştırmacı tarafından oluşturulan anket formu aracılığı ile toplandı.
Çalışma veri toplama aracı olarak kullanılan ankette katılımcılara, sosyo-demografik
özellikleri, mesleki özellikleri, yaşlı istismarı hakkındaki algıları, bilgileri, istismar
karşısındaki davranış ve tutumlarına yönelik sorular soruldu. Veriler SPSS
(Windows için 22.0 sürüm, SPSS Inc. Chicago, IL) istatistik programında analiz
edilmiştir. Tüm incelemelerde hesaplanan p<0,05 değeri istatistiksel anlamlılık
olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya toplam 283 hekim katılmıştır. Katılımcıların
%29,3'ünü (n=83) erkekler, %70,7'sini (n=200) kadınlar oluşturmuştur. Asistan
hekimlerin %74,2'sinin (n=210) 30 yaş ve altında, %8,5'u (n=24) 41 yaş ve üzerinde
olduğu saptanmıştır. Katılımcıların %83'ünün (n=235) tam zamanlı asistan doktor,
%17'sinin (n=48) sözleşmeli asistan doktor (SAHU) olarak görev yaptığı saptanmıştır. Katılımcı hekimlerin %41,7'sinin (n=118) uzmanlık eğitiminin birinci
yılında olduğu, %22,6'sının (n=64) ikinci yılında olduğu, %24,7'sinin (n=70) üçüncü
yılında olduğu saptanmıştır. Katılımcı hekimlerin %11'inin (n=31) üç yıldan daha
uzun süredir asistanlık eğitimine devam ettiği bulunmuştur. Katılımcılara %53,7'si
(n=152) mesleki geçmişlerinde istismar mağduru yaşlı hastalarının olduğunu
belirtmiştir. Araştırmaya katılan aile hekimliği asistanlarının %3,5'i (n=10) daha
önce istismar bildiriminde bulunduğunu ifade etmiştir. Katılımcıların %80,9'u
(n=229) "yaşlı istismarı geriatrik hastalar arasında önemli bir sorundur" önermesine
katıldığını belirtmiştir. Aile Hekimliği asistanlarının %90,8'i (n=257) "yaşlı istismarı
vakalarını bildirmek bir sağlık çalışanı olarak benim sorumluluğumda değildir"
ifadesine katılmadıklarını belirtmiştir. Yaşlı istismarı ve ihmali konusunda daha fazla
eğitim verilmelidir düşüncesine sahip olanlar ise %94,3'dü (n=267). Cinsiyet, unvan,
birinci basamak tecrübesi, meslekte geçirilen süre, evde sağlık biriminde çalışma
durumu, evde birlikte yaşanılan 65 yaş üstü birey olması ve ailesinde herhangi
birinde kronik hastalık olma durumu ile son 12 ay içindeki yaşlı istismarı
bulgularından herhangi birini fark etme durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı
bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Asistanlık süresi ve istismar bildiriminde bulunma
durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p=0,005).
Sonuç: Ankara ilinde Aile Hekimliği asistanları ile yaptığımız bu çalışmada
Aile Hekimleri, yaşlı istismarının bulguları, belirtileri konusunda ve yasal konularla
ilgili yöneltilen önermelere verdikleri cevaplara göre bilgileri iyi seviyedeydi. Ancak
istismarın, teşhis ve bildirimi için ise aynı durum söylenemezdi. Hekimler istismar
konusunda yeterli eğitim aldıklarını düşünmüyorlardı. Aile hekimlerinin sayısı ve
birinci basamağa yapılan müracaat sayısı ile aile sağlık merkezlerinin ulaşım
kolaylığı dikkate alındığında, Aile hekimleri, şüpheli yaşlı istismarı vakalarına tanı
koyma ve müdahale etme açısından ayrıcalıklı bir konuma sahiptirler. Yaşlı istismarı
konusunda farkındalık için hizmet içi eğitimler düzenlenmesi faydalı olacaktır.
Hekimlere eğitim vermek, güvenliklerinin sağlanması ve şüphelendiklerinde kolay
takip edebilecekleri kılavuzlar ile yönergeler hazırlanması, bildirim sayısını
arttırabilir.
Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Aile Hekimliği Asistanları, Yaşlı
İstismarı

Abstract:
Objective: Old age is known as a period in which dependency increases due
to social and physical function losses. In this period, the primary problem of the
elderly and family members is that the elderly need care and assistance. This
situation can cause social, psychological and economic problems in the family. One
of the ways in which the changes and problems experienced in the family reflect on
the elderly is the possibility of the elderly being exposed to abuse. Abuse and neglect
of the elderly is an important social problem that is discussed all over the world. The
object of this study is to increase the awareness of family medicine residents about
elder abuse and to evaluate their knowledge and attitudes on this issue.
Materials and Methods: This study was planned as a cross-sectional study
and was conducted between 20.07.2020 and 20.11.2020 in Ankara. The sample for
the study consists of 595 family medicine residents studying in Ankara. By going
through the literature, survey questions appropriate to the objective were created by
the researcher. In the survey, which was used as a data collection tool in the study,
the participants were asked about their socio-demographic characteristics,
professional characteristics and their perceptions, knowledge, behavior and attitudes
towards elder abuse. The data were analyzed in the SPSS (version 22.0 for Windows,
SPSS Inc. Chicago, IL) statistics program. The value of p<0.05 calculated in all
examinations was accepted as statistically significant.
Results: 283 Family medicine residents participated in the study. 29.3%
(n=83) of the participants were men and 70.7% (n=200) were women. It was
determined that 74.2% (n=210) of the family medicine residents were 30 years old
and younger, and 8.5% (n=24) were 41 years old or older. It was determined that
83% of the participants (n=235) worked as a full-time family medicine resident and
17% (n=48) as a contracted family medicine resident (SAHU). It was determined that
41.7% (n=118) of participating family medicine resident were in their first year of residency training, 22.6% (n=64) were in their second year, and 24.7% (n=70) were
in their third year. It was found that 11% (n=31) of the participating family medicine
residents were in their residency training for more than three years. 53.7% (n=152) of
the participants stated that in their Professional past, they had attended to elderly
patients who had been victim of abuse. 3.5% (n=10) of family medicine residents
participating in the study stated that they had reported abuse before. 80.9% of the
participants (n=229) stated that they agreed with the statement "Elder abuse is an
important problem among geriatric patients". 90.8% (n=257) of Family Physician
medicine residents stated that they disagree with the statement "It is not my
responsibility as a healthcare worker to report cases of elder abuse". The participants
who stated that more training should be given about abuse and neglect of the elderly
was 94.3% (n=267). No statistically significant relationship (p>0.05). was found
between noticing signs of elder abuse in the last 12 months and the gender, title,
primary care experience, time spent in the profession, living with a family member
over 65 years of age, working in the home health unit as a doctor, having a family
member with a chronic disease. A statistically significant relationship was found
between the duration of assistantship and the reporting of abuse (p=0.005).
Conclusion: In this study conducted with family medicine residents in
Ankara it was found that, based on their response to the proposed statements, they
have sufficient knowledge concerning signs and symptoms of elder abuse and the
relating legal matters. However, the same could not be said for the diagnosis and
reporting of abuse. Residents did not think they had had adequate training in abuse.
Considering the number of family physicians and the number of applications made to
primary care and the ease of access to family health centers, family physicians have a
privileged position in terms of diagnosing and intervening in suspected cases of elder
abuse. It would be beneficial to organize in-service trainings in order to raise
awareness about elder abuse. Educating physicians, ensuring their safety and
preparing guidelines and instructions that they can easily follow when they suspect
abuses could increase the number of cases being. reported
Keywords: Family Medicine, Family Medicine Residents, Elder Abuse