İran'da toplumsal cinsiyet olgusuna eleştirel bir bakış: Firuzeh Muzaffari karikatürleri üzerinden bir inceleme
Critical view to gender in Iran: analyse on Firuzeh Muzaffari's cartoons
Yazar: SEDİGHEH YAZDIHA
Danışman: PROF. DR. SELDA İÇİN  AKÇALI
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Göstergebilimsel analiz = Semiotic analysis ; Karikatür = Caricature ; Mizah = Humour ; Muzaffari, Firuzeh = Muzaffari, Firuzeh ; Siyasi karikatür = Political caricature ; Siyasi karikatür = Political caricature ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; İran = Iran

Özet:
İnsanlık tarihinin başlangıcından günümüze kadar sorunsallaştırılmış toplumsal cinsiyet olgusu İran'da da önemli bir tartışma konusudur. Sorunsala yönelik eleştirel yaklaşımların mevcut olmasıyla birlikte, bu yaklaşımların hayat bulduğu önemli alanlardan biri de mizahtır.
Özellikle İran gibi kapalı toplumlarda yerleşik düzene yönelik farklı söylemler kendisini mizah aracılığıyla var edebilmekte, karikatürize edilerek topluma aktarılmaya çalışılmaktadır. Bu bakımdan İran'da mizah ve karikatür, özellikle de öngörülen toplumsal cinsiyet rolleri kadınların siyasal varoluşu yönünden, yaşamsal bir önem arz etmektedir.
Bu çalışmada İranlı karikatürist Firuzeh Muzaffari'nin çeşitli gazete, dergi ve internet sitelerinde yayınlanan karikatürlerinde yer alan kadın anlatısı, toplumsal cinsiyet bağlamında analiz edilmektedir. İncelemede Muzaffari'nin karikatürleri göstergebilim yöntemiyle değerlendirilerek İran'daki toplumsal cinsiyet olgusuna yönelik eleştirel yaklaşımlar üzerinde durulmaktadır. Çalışmada mizah ve karikatür kavramlarına yönelik tanımlamalar ve kuramsal yaklaşımlar ele alınmakta, toplumsal cinsiyetin kavramsallaştırması ve İran'da toplumsal cinsiyet olgusu ve bu olguya yönelik eleştirel yaklaşımlar değerlendirilmektedir. Ayrıca Muzaffari'nin karikatürleri göstergebilim yöntemine tabi tutularak İran'daki toplumsal cinsiyet olgusuna yönelik eleştirel yaklaşımlar üzerine çıkarımlarda bulunulmaktadır.
Göstergebilimi yönteminin yanında alanında uzman İranlı karikatüristlerle yapılan ropörtajlar da çalışmaya dahil edilmiş, görüşleri paylaşılmıştır.


Anahtar kelimeler: "Mizah", "Karikatür", "Kadın", "İran"

Abstract:
From the beginning of the history of humanity to the present day, the problematized gender phenomenon is also an important debate in Iran. Humor is one of the important areas where these approaches come to life with the existence of critical approaches to problematic.
Especially in Iran, closed rhetoric in closed societies can be achieved through humor and it is tried to be conveyed to the society by caricature. In this respect, humor and caricature in Iran, especially the envisaged gender roles, are vital for women's political existence.
 In this study, the narrative of Iranian cartoonist Firuzeh Muzaffari in various newspapers, magazines, and websites is analyzed in terms of gender. In the review, Muzaffari's cartoons are evaluated through semiotics and critical approaches to the phenomenon of gender in Iran are emphasized. In this study, definitions and theoretical approaches to the concepts of humor and cartoon are discussed, the conceptualization of gender and the phenomenon of gender in Iran and critical approaches to this phenomenon are evaluated. In addition, Muzaffari's cartoons are subjected to the semiotics method and inferences are made on critical approaches to the gender phenomenon in Iran. 
In addition to the semiology method, interviews with Iranian cartoonists who were experts in their fields were included in the study and their opinions were shared.

Keywords: "Humor", "Cartoon", "Woman", "Iran"