Kırım kongo kanamalı ateşi (KKKA) hastalığının endemik olduğu bazı illerde (Samsun, Sivas, Tokat) kesilen ruminant türlerinde KKKA virus varlığının virolojik ve serolojik olarak araştırılması
Virological and serological investigation of crimean-congo hemorrhagic fever virus (CCHfv) in ruminant species slaughtered in some CCHF-endemic provinces (Samsun, Sivas, Tokat)
Yazar: EMRE ÖZAN
Danışman: PROF. DR. AYKUT ÖZKUL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Viroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Endemikler = Endemics ; Enzime bağlı immünosorbent testi = Enzyme-linked immunosorbent assay ; Geviş getiriciler = Ruminants ; Hemorajik ateş-Kırım = Hemorrhagic fever-Crimean ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction ; Samsun = Samsun ; Serolojik testler = Serological tests ; Sivas = Sivas ; Tokat = Tokat ; Virüsler = Viruses

Özet:
Bu çalışmada, KKKAV enfeksiyonlarının endemik olarak görüldüğü, Samsun, Sivas ve Tokat illerinde kesimi yapılan hayvan türlerinde (sığır, koyun ve keçi) hastalığın varlığı ve yaygınlığı hem serolojik hem de virolojik yöntemler kullanılarak araştırıldı. Bu hayvan türlerinin doğadaki virus sirkülasyonunda ve hastalığın insanlara bulaşmasında ne kadar etkin rol alabilecekleri ortaya konulmaya çalışıldı. Kesimi yapılan hayvan türleri arasında viremi olasılığı ile mevsimsel dağılımın belirlenmesi amaçlandı. Ayrıca viremik hayvanlarda viral yük miktarlarının moleküler yöntemlerle belirlenmesi ve son konak olan insanların kesim sırasında maruz kalabilecekleri maksimum viral yük miktarlarının ortaya konulması amacıyla bu çalışma gerçekleştirilmiştir.
Bu kapsamda, Samsun, Sivas ve Tokat illerinde faaliyet gösteren ikişer adet mezbaha seçilerek örnekleme yapıldı. Mezbahalar, 1 Eylül 2013-31 Ağustos 2014 arasında düzenli olarak ziyaret edildi ve kesimi yapılan hayvan türlerinden kan örnekleri alındı. Bu süre zarfında toplam 1337 adet serum ve plazma örneği toplandı. KKKAV antikorlarının tespiti amacıyla serum örnekleri ELISA ile test edildi. Sığırlarda seroprevalans oranı %36,21 (340/939), koyunlarda %6,27 (24/383) ve keçilerde ise %6,67 (1/15) olarak tespit edildi. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda (Ki-Kare, p<0,001) sığırlarda tespit edilen seroprevalans oranlarının, örnekleme zamanı, hayvanın yaşı ve cinsiyeti gibi biyolojik olmayan risk faktörlerine bağlı olarak değişiklikler gösterdiği belirlendi. Koyun ve keçilerde ise anlamlı farklılıklara rastlanılmadı.
Sığır, koyun ve keçilerden toplanan plazma örnekleri viremik hayvanların tespiti için kantitatif rt RT-PCR ile test edildi. 1337 plazma örneğinin dokuzunda virus RNA'sı tespit edildi ve prevalans oranı %0,67 olarak bulundu. Hayvan türlerine göre prevalans oranları, sığırlarda %0,74 (7/939) ve koyunlarda %0,52 (2/383) olarak tespit edildi. Keçilerde virus RNA'sına rastlanılmadı. Hastalığın aylara göre prevalans oranları ise Nisan ayında %1,24 ve Mayıs ayında %5,18 olarak bulundu. Örneklenen hayvanlarda virus RNA'sına diğer aylarda rastlanılmadı. Viremideki bu hayvanlarda viral yük miktarları 4,10x101-2,40x103 kopya/mL olarak hesaplandı.
Elde edilen verilere göre, sığırlarda tespit edilen seroprevalans oranının diğer hayvan türlerine göre daha yüksek olduğu görüldü. Kesimi yapılan hayvanlarda seroprevalans oranlarının özellikle yaşa bağlı olarak önemli farklılıklar gösterdiği tespit edildi. Viremik hayvan sayısının az olmasına rağmen, viral yük miktarı (2,40x103 kopya/mL) yüksek bulundu. Bu durum özellikle mezbaha çalışanlarının hastalık açısından ciddi risk altında olduklarını göstermektedir.

Abstract:
In this study, the presence and prevalence of the disease were investigated by both serologically and virologically in slaughtered ruminant species (cattle, sheep and goat) in Samsun, Sivas and Tokat provinces where CCHFV infections are endemic. It has been tried to show how effectively these animal species can play a role in the circulation of the virus in the environment and in transmission of the disease to humans. It was aimed to determine the seasonal distribution and viremia possibility among the slaughtered animal species. In addition, this study was conducted to determine the quantities of viral load in viremic animals by molecular methods and to determine the maximum viral load amounts that people as the last host can be exposed during the slaughter.
In this context, two slaughterhouses operating in Samsun, Sivas and Tokat provinces were selected and sampled. The slaughterhouses were regularly visited from 1 September 2013 to 31 August 2014 and blood samples were taken from slaughtered animal species. A total of 1337 serum and plasma samples were collected during this period. The serum samples were tested by ELISA for the detection of CCHFV antibodies. The seroprevalence rate in cattle was determined as 36,21% (340/939), in sheep 6,27% (24/383) and in goats 6,67% (1/15). As a result of the statistical analyzes (chi-square, p <0,001), it was determined that the seroprevalence rates determined in cattle changes according to non-biological risk factors such as sampling time, age and gender of the animal. No significant differences were found in sheep and goats.
The plasma samples collected from cattle, sheep and goats were tested by quantitative rt RT-PCR for detection of viremic animals. Viral RNA was detected in nine of the 1337 plasma samples and the prevalence rate was found to be 0,67%. The prevalence rates according to animal species were 0,74% (7/939) in cattle and 0,52% (2/383) in sheep. Viral RNA was not found in goats. The prevalence rates of the disease according to the months were 1,24% in April and 5,18% in May. The virus RNA in the sampled animals was not found in other months. The viral load quantities in these animals were calculated as 4,10x101-2,40x103 copies/mL.
According to the obtained data, it was observed that the seroprevalence rate determined in cattle was higher than other animal species. It was determined that seroprevalence rates in slaughtered animals showed significant differences, especially with respect to age. Although the number of viremic animals was low, the amount of viral load was high (2,40x103 copies/mL). This indicates that especially slaughterhouse workers are at serious risk of illness.