Türkiye'de mali müşavirlik meslek ana bileşenlerinden kaynaklanan sorunların muhasebecinin çalışma performansına etkisi
The effect on the accountant's work performance of the problems arising from the main components of the certified public accountancy profession in Turkey
Yazar: YAVUZ ARSLAN
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN ÖZER
Gebze Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Muhasebe hukuku = Accounting law ; Muhasebe işlemleri = Accounting piocess ; Muhasebe organizasyonu = Accounting organization ; Muhasebe yönetimi = Accounting management ; Serbest muhasebecilik = Financial consultants ; Çalışan performansı = Employee performance ; İş performansı = Job performance

Özet:
Günümüzün sosyo-ekonomik yapısında, muhasebe mesleğinin önemi büyüktür. Muhasebeciler, yasalar ile muhasebe ilkeleri ve standartları çerçevesinde tarafsız ve güvenilir bilgi sağlama, yönetme ve denetleme görevlerini üstlenmektedirler. Türkiye'de, Tanzimat'tan 1989 yılına kadar muhasebe mesleği kimlik sorunları yaşamıştır ve bu sorunlar 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'nun kabulü ile kamu yönetimi, mükellef, mesleki kuruluşlar ve meslek mensupları gibi ana bileşenler kaynaklı yeni sorunlara dönüşmüştür. Bu ana bileşenler çerçevesinde, zaman kısıtlamaları nedeniyle çoğunlukla resmi ve yasal işlemleri içeren mali müşavirlik mesleğinin iş performansı etkilenmektedir. Kamusal gelirlerin yönetimi, kamu ve özel sektör denetimleri, işletmelerin verimliliği, bireysel, grupsal ve toplumsal çıkarlar gibi faktörler, mesleki iş performansını ve sorunlarının bir arada değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle, mali müşavirlik mesleğinin bu ana bileşenlerle olan ilişkileri, sorunları ve bu sorunların mesleki performans üzerindeki etkileri araştırma konusu olmuştur. Araştırmada, mali müşavirlerin karşılaştığı sorunların iş performansları üzerindeki etkilerini inceleyen model ve hipotezler geliştirilmiştir. Bu model ve hipotezler, kamu yönetimi, mükellef, mesleki kuruluşlar ve meslek mensupları boyutları kapsamında 42 soruluk bir mesleki sorunlar ölçeğini ve 25 soruluk bir iş performansı ölçeğini içeren anket çalışmasıyla test edilmiştir. 425 bağımsız mali müşavir üzerinde uygulanan anket verileri, AMOS istatistik programı ile güvenirlik analizi, model uyum iyilik indeksi, doğrulayıcı faktör, korelasyon ve regresyon analizleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, mali müşavirlik mesleğinin ana bileşenleri arasında pozitif yönde artan ilişkiler saptanmış; kamu yönetimi ve meslek mensuplarından kaynaklanan sorunların iş performansına pozitif etkilerinin olduğu, mükelleflerden kaynaklanan sorunların ise negatif etkiler doğurduğu ve mesleki kurumlardan kaynaklanan sorunların ise önemli bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Muhasebe Mesleği, Mali Müşavirlik, Mesleki İş Performansı, Mesleki Sorunlar

Abstract:
In today's socio-economic structure, the accounting profession has a great importance. Accountants undertake the duties of providing, managing and auditing impartial and reliable information within the framework of laws and accounting principles and standards. In Turkey, the accounting profession experienced identity problems from the Tanzimat period until 1989, and these problems turned into new problems originating from the main components such as public administration, taxpayers, professional institution and members of the profession with the enactment of the Law No. 3568 on Independent Accountants, Financial Consultants and Certified Public Accountants. Within the framework of these main components, the job performance of the financial consultancy profession-certified public accountancy (CPA), which mostly involves official-legal transactions, task and mission, is affected due to time constraints. Factors such as public revenues management, public and private sector audits, efficiency of enterprises, individual, group and social interests make it necessary to evaluate professional work performance and problems together. For this reason, the relationships of the financial consultancy profession-certified public accountancy with these main components, its problems and the effects of these problems on professional performance have been the subject of research. In the research, models and hypotheses were developed to examine the effects of the problems faced by financial advisors-CPA on their job performance. This model and hypotheses were tested with a survey study that included a 42-question occupational problems scale and a 25-question job performance scale in the dimensions of public administration, taxpayer, professional institution and professionals. The survey data applied to 425 independent financial advisers-CPA were evaluated using reliability analysis, model fit goodness index, confirmatory factor, correlation and regression analyzes with the AMOS statistical program. According to the findings of the study, positive increasing relationships were detected between the main components of the financial consultancy profession; It has been determined that problems arising from public administration and professionals have positive effects on job performance, problems arising from taxpayers have negative effects, and problems arising from professional institutions do not have a significant effect.


Keywords: Accounting Profession, Financial Consultancy, Certified Public Accountancy, Professional Job Performance, Professional Problems