Kayısı (Prunus armeniaca L.)'da meristem kültürü
Meristem culture in apricot (Prunus armeniaca L.)
Yazar: AYŞEGÜL YERLİKAYA
Danışman: DOÇ. DR. KAHRAMAN GÜRCAN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kayısı = Apricot ; Malatya = Malatya ; Meristem kültürü = Meristem culture ; İn vitro = In vitro

Özet:
Meristem kültürü virüsten ari sağlıklı bitkilerin elde edilmesinde oldukça önemli bir doku kültürü yöntemidir. Hacıhaliloğlu kayısı çeşidinin meristem kültürü yöntemi ile in vitro koşullarda apikal tomurcuklardan izole edilen iki yaprak primordiumu bulunan 0,1-0,5 mm'lik uç meristemleri yapay besin ortamına alınarak meristem kültürü çalışılmıştır.
Uç meristemlerinden sürgünlerinin gelişmesi için 1 mg/L TDZ + 0,1 mg/L IAA, 1,5 mg/L TDZ + 0,1 mg/L IAA, 1 mg/L TDZ + 0,1 mg/L IBA, 1,5 mg/L TDZ + 0,1 mg/L IBA, 1 mg/L Zeatin + 0,01 mg/l IAA, 2 mg/L Zeatin + 0,01 mg/L IAA, 3 mg/L Zeatin + 0,01 mg/L IAA, 1 mg/L BA + 0,1 mg/L IBA, 1,5 mg/L BA + 0,1 mg/L IBA, 2 mg/L BA + 0,1 mg/L IBA oksin ve sitokinin ile desteklenmiş WPM, ½ MS, MS QL ortamları kullanılmıştır. Kültür ortamları 25°C' de 16/8 saat karanlık fotoperiyotta tutulmuştur. Altı haftanın sonunda en iyi sürgün oluşumu 3 mg/L Zeatin + 0,01mg/L IAA WPM ortamında gözlenmiş ortalama sürgün boyu 1,6 cm, bir eksplanttan oluşan sürgün sayısı 5,6 adet olarak elde edilmiştir. Meristem ucu eksplantlarından elde edilen sürgünlerin kardeşlenmeleri için 0,5 mg/L BA + 0,2 mg/L GA3, 1 mg/L BA + 0,2 mg/L GA3, 2 mg/L BA + 0,2 mg/L GA3, 3 mg/L BA + 0,2 mg/L GA3, 0,5-1 mg/L 2İP, 0,5-1 mg/L GA3 WPM, ½ MS, MS, QL ortamları kullanılmıştır. En iyi sürgün boyu 2,9 cm, kardeş sayısı 6,6 nodül sayısı 6,2 adet olarak 1 mg/L BA + 0,2 mg/L GA3 MS ortamından elde edilmiştir. Çimlendirilmiş kayısı çekirdeklerinden  elde edilen taze sürgünler bitki materyali olarak kullanılmıştır. 0,5-1 mg/L IBA, 0,5-1mg/L İAA, 0,5 mg/L IBA + 0,5 mg/L İAA, 0,5-1 mg/L NAA WPM, ½ MS, MS, QL ortamları kullanılmıştır. 0,5 mg/L IBA + 0,5 mg/L İAA MS ortamında 2,1 cm kök uzunluğu ve 10,8 adet kök sayısı.0,5 mg/L NAA MS ortamında kök uzunluğu 2,2 cm, kök sayısı 1,6 adet elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kayısı, meristem, in vitro, Hacıhaliloğlu

Abstract:
Meristem culture is a very important tissue culture method in obtaining healthy virus-free plants. The meristem culture of the Hacıhaliloğlu apricot cultivar was studied by using the meristem culture method by taking the 0.1-0.5 mm meristems of the two leaf primordiums isolated from in vitro growing the apical buds. . Shoots were cultured in1 mg/L TDZ + 0.1 mg/L IAA, 1.5 mg/L TDZ + 0.1 mg/L IAA, 1 mg/L TDZ + 0.1 mg/L IBA, 1,5 mg/L TDZ + 0.1 mg/L IBA, 1 mg/L Zeatin + 0.01 mg/l IAA, 2 mg/L Zeatin + 0.01 mg/L IAA, 3 mg/L Zeatin + 0, 01 mg/L IAA, 1 mg/L BA + 0.1 mg/L IBA, 1.5 mg/L BA + 0.1 mg/L IBA, 2 mg/L BA + 0.1 mg/L IBA containing WPM medium at 25°C with a photoperiod of 16 hours light and 8 hours dark. In forty-five days, the best shoot formation was observed in 3 mg/L Zeatin + 0.01mg/L IAA medium; the average shoot length was 1.6 cm, and the number of shoots per explant was 5.6.For shoot multiplication, 0.5 mg/L BA + 0.2 mg/L GA3, 1 mg/L BA + 0.2 mg/L GA3, 2 mg/L BA + 0.2 mg/L GA3, 3 mg/L BA + 0.2 mg/L GA3, 0.5-1 mg/L 2IP, 0.5-1 mg/L GA3 MS media was used and the best shoot length 2.9 cm, tillering number 6.6, nodules number of 6.2 was obtained from 1 mg/L BA + 0.2 mg/L GA3 medium. In this study, in vitro root formation in apricot was also studied. For this, fresh shoots obtained from germinated apricot seeds were used as plant material. 0.5 -1 mg/L IBA, 0.5-1mg/L IAA, 0.5 mg/L IBA + 0.5 mg/L IAA, 0.5-1 mg/L NAA MS media were used. Root length of 2.1 cm with a number of 10.8 side roots was obtained in 0.5 mg/L IBA + 0.5 mg/L IAA medium. Root length of 2.2 cm with an 1,6 side roots was obtained in 0.5 mg/L NAA medium.

Keywords: Apricot, meristem, in vitro, Hacıhaliloğlu