Güney ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinden toplanan bazı kırmızı mercimek (Lens culinaris Medik.) yerel genotiplerinin bitkisel ve tarımsal özelliklerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma
A research on determination of botanical and agronomic properties of local genotypes of some lentils (Lens culinaris Medik.) selected from South and Southeastern Anatolian regions in Turkey
Yazar: ALİHAN ÇOKKIZGIN
Danışman: PROF. DR. ADEM EMİN ANLARSAL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Genotip = Genotype ; Korelasyon = Correlation ; Lens culinaris = Lens culinaris ; Mercimek = Lentil ; Path analizi = Path analysis

Özet:
Bu araştırma Güney ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinden toplanan mercimek (lens culinaris Medik.) yerel genotiplerinin bitkisel ve tarımsal özelliklerini belirlemek amacıyla, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü Deneme Alanında 2004-2005 ve 2005-2006 yetiştirme dönemlerinde yürütülmüştür. Araştırmada 40 yerel mercimek genotipi ile çeşitli yerlerden temin edilen 3 tescilli çeşit (Kafkas, Seyran-96, Yerli Kırmızı) kullanılmıştır. Araştırmada, çıkış süresi 24.8-26.8 gün, çiçeklenme süresi 142.3-156.3 gün, olgunlaşma süresi 173.5-183.2 gün, bitki boyu 31.3-44.0 cm, ilk bakla yüksekliği 18.4-27.1 cm, ana dal sayısı 2.12-2.66 adet/bitki, yan dal sayısı 0.90-1.86 adet/bitki, metrekaredeki bitki sayısı 163.8-252.1 bitki/m2, dolu bakla sayısı 22.6-28.8 adet/bitki, boş bakla sayısı 3.4-9.9 adet/bitki, bitkideki tane sayısı 26.8-50.6 adet/bitki, tek bitki verimi 0.682-1.645 g/bitki, 100 tane ağırlığı 2.485-3.940 g, tane verimi 117.0-323.1 kg/da, hasat indeksi % 24.6-% 47.7 arasında değişim göstermiştir. İki yıllık ortalama sonuçlara göre bitki boyunda % 11.99, ilk bakla yüksekliğinde % 17.98, ana dal için % 20.59, yan dal için % 63.84, dolu bakla sayısında % 36.51, boş bakla sayısında % 71.36, bitkideki tane sayısında % 47.67 oranında varyasyon saptanmıştır. Path analizi sonucunda, ilk bakla yüksekliği, dolu bakla sayısı ile 100 tane ağırlığının, tane verimi üzerindeki doğrudan etkisi diğer olumlu etkilere oranla daha yüksek, bitkideki tane sayısının etkisi doğrudan, ancak olumsuz bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Mercimek, Genotip, Korelasyon Katsayısı, Path Katsayısı

Abstract:
This research conducted to determining botanical and agronomical characteristics on some local genotypes of lentil (Lens culinaris Medik.) collected from South and Southeastern Anatolian Regions during growing seasons of 2004-2005 and 2005-2006 in KSU, Faculty of Agriculture, Field Crops Department experimental area. In this research, 40 lentil local genotypes and 3 lentil cultivars (Kafkas, Seyran-96, Yerli Kırmızı) were used. On the research, number of days to emergence, number of days until flowering, plant height, first pod height, the number of main branches per plant, the number of lateral branches per plant, number of plant per square meter, the number of filled-pod per plant, the number of non filled-pod per plant, number of seed per plant, seed yield per plant, 100 seed weight, seed yield and harvest index varied between 24.8-26.8 days, 142.3-156.3 days, 31.3-44.0 cm, 18.8-27.1 cm, 2.12-2.66 number per plant, 0.90-1.86 number per plant, 163.8-252.1, 22.6-28.8 number per plant, 3.4-9.9 number per plant, 26.8-50.6 number per plant, 0.682-1.645 g, 2.485-3.940 g, 117.0-323.1 kg/da, 24.6%-47.7% respectively. Variation Coefficients based on two-year-average were calculated as 11.99% for plant height, 17.98% for the height of the first pod, 20.59% for the number of main branches per plant, 63.84% for the number of lateral branches per plant, 36.51 % for the number of filled-pod per plant, 71.36% for the number of non filled-pod per plant and 47.67% for the number of seed per plant. Results of the Path analyze showed that the direct effect of the height of the first pod, the number of filled-pod per plant and 100 seed weight on the seed yield were found higher in comparison with the other positive impacts while the effect of the number of seed per plant was direct but negative. 

Key Words: Lentil, Genotype, Correlation Coefficient, Path Coefficient