Çok düşük doğum ağırlıklı yenidoğanlarda geç başlangıçlı sepsis prognostik faktörleri
Prognostic factors of late-onset sepsis in very low birth weight infants
Yazar: SALİH DEMİRHAN
Danışman: PROF. DR. GÜNER KARATEKİN ; DOÇ. DR. SEVİLAY TOPCUOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / ​Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Bebek-düşük doğum ağırlığı = Infant-low birth weight ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebekler = Infant ; Prognoz = Prognosis ; Sepsis = Sepsis

Özet:
Yenidoğan yoğun bakım ünitelerinin modernleşmesi, sterilizasyon ve enfeksiyon kontrol önlemleri hakkındaki farkındalığın artması ve güçlü antibiyotik tedavilerine rağmen, sepsis hala yenidoğan döneminin en önemli morbidite ve mortalite sebeplerindendir. Çalışmamızda 2013 ve 2018 yılları arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Neonatoloji Kliniği'nde yatan çok düşük doğum ağırlıklı (ÇDDA) yenidoğanlarda gelişen geç başlangıçlı sepsislerin prognostik faktörlerini araştırmayı amaçladık.
GEREÇ VE YÖNTEM:
Çalışma süresince hastanemizde doğup, neonatoloji kliniğimizde izlenen ÇDDA yenidoğanlardan geç başlangıçlı sepsis geçirenler çalışmamıza alındı. Hastalara ait demografik veriler, komorbiditeler, sepsis anındaki klinik durum, sepsise yönelik verilen tedaviler, laboratuvar verileri, yatış süresindeki solunumsal veriler, sepsis öncesi süredeki santral kateter ve beslenme durumu ile ilgili verilere hasta dosyalarından ulaşıldı. Hastalar sepsis nedenli vefat durumlarına göre iki gruba ayrıldı ve prognostik faktörler bu gruplar arasında değerlendirildi. Bu çalışmada veri kaydetme ve istatistiksel analizler; Microsoft Office 2016 Excel ve SPSS 20.0 (Statistical Package for the Social Sciences) programı ile yapıldı. Sonuçlar, anlamlılık p<0.05 düzeyinde, %95'lik güven aralığında değerlendirildi.
BULGULAR: 
Sepsis nedeniyle vefat edenler grubunda gestasyon yaşı, doğum ağırlığı ve 5. dk APGAR skorunun ortanca değeri daha düşüktü ve farklar istatistiksel olarak anlamlı idi (sırasıyla; p:0,001, p:0,001, p:0,004). Sezaryen doğum ve en az bir doz antenatal steroid alma oranı sağ grubunda daha yüksekti ve farklar istatistiksel olarak anlamlı idi (sırasıyla; p:0,003, p:0,04). Bronkopulmoner displazi (BPD), sepsisle ilişkili böbrek yetmezliği ve diyaliz ihtiyacı, evre 2 ve üzeri germinal matriks-intraventriküler kanama (GM-İVK), sepsis öncesi dönemde invaziv mekanik ventilasyon (İMV) desteği ihtiyacı oranı vefat grubunda daha yüksekti ve fark istatistiksel olarak anlamlı idi (sırasıyla; p:0,04, p<0,001, p<0,001, p:0,02, p:0,01). Hastaların sepsis sırasındaki dissemine intravasküler koagülasyon (DİK), septik şok ve koagülopati kliniği sıklığı vefat grubunda daha yüksekti ve farklar istatistiksel olarak anlamlı idi (sırasıyla; p<0,001, p<0,001, p<0,001). Sepsis atağının tespiti anındaki lökopeni, nötropeni, trombositopeni sıklığı vefat grubunda yüksekti ve vefat grubunda kan gazındaki ortanca pH ve baz açığı (BE) düşük, laktat yüksek idi ve farklar istatistiksel olarak anlamlıydı (sırasıyla; p:0,001, p:0,04, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p:0,003). Sepsis öncesi dönemde santral kateter varlığı ve süresinin prognoz ile ilişkisi gösterilemedi. Sağ grubunda enteral beslenme oranının ve günlük alınan kilo başına anne sütü hacminin ortanca değerinin daha yüksek olduğu ve farkların istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptandı (sırasıyla; p:0,003, p:0,009).
SONUÇ:
Hastaların antenatal ve komorbid durumlarının yanında sepsis tespit anındaki hematolojik ve kan gazı parametrelerinin ÇDDA yenidoğanlarda geç başlangıçlı sepsisin prognozunu tahmin etme açısından yol gösterici olduğu saptandı. Çalışmamız hastaların sepsis atağından önceki enteral beslenme oranları ve aldıkları kilo başına anne sütü hacimlerinin fazlalığının geç başlangıçlı sepsiste mortalite açısından iyi prognostik faktör olduğunu gösteren ilk çalışmadır.

Abstract:
Despite the modernization of neonatal intensive care units, increased awareness of sterilization and infection control measures, and strong antibiotic treatments, sepsis is still one of the most important causes of morbidity and mortality in newborns. In our study, we aimed to investigate the prognostic factors of late-onset sepsis in very low birth weight (VLBW) newborns who were born and hospitalized at the Health Sciences University Zeynep Kamil Women and Children Hospital between 2013 and 2018.
MATERIAL AND METHOD:
During the study period, we included late-onset sepsis in VLBW newborns who were born in our hospital and admitted to our neonatology clinic. Demographic data, comorbidities, clinical features during sepsis, treatments for sepsis, laboratory results, respiratory status during hospitalization, central catheter and nutritional status before sepsis episodes were accessed from the patient records. The patients were divided into two groups (survivors and non-survivors) according to mortality due to sepsis and prognostic factors were evaluated among these groups. The data were processed and analyzed in Microsoft Office 2016 Excel and SPSS 20.0 (Statistical Package for the Social Sciences) program. The results were evaluated at the significance level of p <0.05, within the confidence interval of 95%.
RESULTS:
In the non-survivor group, the median value of gestation age, birth weight and APGAR score at the 5th minute were lower and the differences were statistically significant (p: 0.001, p: 0.001, p: 0.004, respectively). Rates of cesarean delivery and receiving at least one dose of antenatal steroid were higher in the survivor group, and the differences were statistically significant (p: 0.003, p: 0.04, respectively). The rates of bronchopulmonary dysplasia (BPD), sepsis-related renal failure and dialysis, germinal matrix-intraventricular hemorrhage (GM-IVH) and invasive mechanical ventilation (IMV) support before sepsis episode were higher in the non-survivor group and the differences were statistically significant (p: 0.04, p <0.001, p <0.001, p: 0.02, p: 0.01, respectively). The frequencies of disseminated intravascular coagulation (DIC), septic shock, and coagulopathy during sepsis were higher in the non-survivor group, and the differences were statistically significant (p <0.001, p <0.001, p <0.001, respectively). In the non-survivor group, frequencies of leukopenia, neutropenia, thrombocytopenia were higher, and the median pH and base deficit (BE) were lower, and the lactate was higher in blood gases at the time of detection of sepsis episode, and the differences were statistically significant (p: 0.001, p: 0.04, p <0.001, p <0.001, p <0.001, p: 0.003). There was no relationship between the presence of central catheters and central catheter days before sepsis episode and prognosis.  In the survivor group, the median values of the enteral feeding rate and the volume of breast milk per kilogram per day were higher, and differences were statistically significant (p: 0.003, p: 0.009, respectively).
CONCLUSION: 
In addition to the antenatal features and comorbid conditions of the newborns, hematological and blood gases parameters at the time of sepsis were found to be useful predictors of late-onset sepsis prognosis in VLBW neonates. Our study is the first study to show that higher enteral feeding rate and breast milk volumes per kilogram before sepsis episodes are good prognostic factors for mortality in late-onset sepsis.