Tip 1 diyabetes mellitus tanılı çocuklarda duygu düzenleme becerileri, yaşam kalitesi ve stresle başa çıkma tarzlarının değerlendirilmesi
Evaluation of emotional regulation skills, quality of life and coping with stress in children with diabetes mellitus type 1
Yazar: MELTEM KÜÇÜKDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM YEKTAŞ
Düzce Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Durum düzenleme becerisi = Stage regulation skills ; Stres = Stress ; Stres yönetimi = Stress management ; Stresle başetme = Coping with stress ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuk psikiyatrisi = Child psychiatry ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Çalışmamızda, tip 1 Diyabetes Mellitus (DM)'li çocukların stresle başa çıkma tarzlarının, duygu düzenleme becerilerinin, yeme tutumlarının ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi, sağlıklı çocuklarla karşılaştırılması ve bu bulguların diyabetli çocukların annelerindeki psikopatoloji varlığı, duygu düzenleme becerileri ve stresle başa çıkma tarzları ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Yöntem: Çalışmaya en az 6 aydır tip 1 DM tanısı olan 8-12 yaş arası 70 çocuk ve annesi ile benzer demografik özelliklere sahip 70 sağlıklı çocuk ve annesi dahil edildi. Tüm çocuklara "Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli- Türkçe Versiyonu" (ÇDŞG-ŞY-T) kullanılarak klinik görüşme yapıldı, Çocuk Anksiyete ve Depresyon Ölçekleri, Duygu Düzenleme Güçlükleri Ölçeği (DERS), Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇİYKÖ), Yeme Tutum Testi (YTT) ve Stresle Başa Çıkma Tarzları ölçekleri(COPE); annelerine ÇİYKÖ -Ebeveyn formu, Ruhsal Belirti Tarama Testi (SCL-90R), DERS, COPE, Beck Anksiyete ve Beck Depresyon ölçekleri uygulandı.
Bulgular: Diyabetli ve sağlıklı çocuklar arasında sosyodemografik özellikler bakımından anne-baba eğitim süreleri dışında fark bulunmadı. Tip 1 DM'li çocukların DERS-dürtü alt ölçeğinden, COPE- çaresiz yaklaşım alt ölçeğinden, depresyon ve anksiyete ölçeklerinden ve yeme tutum testinden daha yüksek; ÇİYKÖ-tüm alt ölçeklerinden daha düşük puanlar aldıkları saptandı. Uygulanan ÇDŞG-ŞY-T ile diyabetli çocukların %68.5'inde (n=48) en az bir psikiyatrik hastalık tespit edildi. Diyabetli çocuk annelerinde sağlıklı çocukların annelerine göre daha fazla duygu düzenleme güçlükleri, daha uyumsuz stresle başa çıkma tarzları ve daha yüksek depresif belirti sıklığı saptandı. Tüm örneklemdeki çocukların DERS, COPE ve anksiyete ölçekleri annelerinin ölçekleri ile korelasyon gösterirken, diyabetli çocuk ve anneleri arasında bu ilişkinin zayıfladığı saptandı.
Sonuç: Tip 1 DM, çocukların yaşam kalitesini ve yeme tutumlarını bozmakta, hem çocukların hem de annelerinin duygu düzenleme ve stresle başa çıkma tarzlarını olumsuz etkilemekte; ayrıca duygu düzenleme ve stresle başa çıkma becerileri gelişirken çocukların annelerini model almalarını engellemektedir. Diyabetin tedavisi sırasında psikiyatrik tarama ve destek sağlanması tedavinin etkisini ve hastaların yaşam kalitesini artıracak, hastalığa uyumun kolaylaşmasını sağlayacaktır.
Anahtar kelimeler: Tip 1 Diyabetes Mellitus, Duygu Düzenleme, Yaşam Kalitesi, Stresle Başa Çıkma, Yeme Tutumları

Abstract:
Aim: In this study, we aimed to determine styles of coping with stress, emotion regulation skills, eating attitudes and quality of life in children with DM type 1 and comparison of findings with healthy children. In addition, it was aimed to investigate the relationship between this findings and the presence of psychopathology, emotion regulation skills and styles of coping with stress in mothers of children with diabetes.
Method: The study included 70 diabetic children and their mothers, and 70 healthy children and their mothers with similar sociodemographic characteristics. During the evaluation, "Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School Aged Children/Kiddie-SADS-Lifetime Version", the Children's Depression Inventory,  the Screen for Children Anxiety Related Disorders (SCARED), the Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS), the Eating Attitudes Test(EAT), the Pediatric Quality of Life Inventory (PedsQL)  and Ways of Coping Inventory (COPE) were applied to all children. In addition, DERS, COPE, PedsQL-parent form, the Symptom Check List 90-R, Beck depression and Beck anxiety scales were applied to all mothers who participated in the study. 
Results: It was found significantly more problems in diabetic group in the DERS-impulse subscale,  COPE-helplessness subgroup, PedsQL-physical subgroup, EAT, SCARED- panic somatic, common anxiety, separation anxiety and total anxiety scores experienced than the control group. In the scales applied to mothers of diabetic children, significantly higher scores were found in the DERS-nonacceptance subscale, deficits in emotional clarity subscale and impulse subscale, COPE-helplessness subgroup, and Beck Depression Scale, than mothers of non-diabetic children. However, in the entire sample, there were findings that the children were modeling their mothers in emotion regulation, coping with stress and anxiety, however,  this relationship was weaker for the diabetic children group.
Conclusions:Type 1 DM creates problems in patients' and mothers' emotional regulation skills and stress coping styles; it also negatively affects the quality of life and eating attitudes of children with diabetes. In addition, while developing emotion regulation and coping skills, it prevents children from modeling their mothers. Giving psychiatric support during the treatment of diabetes will increase the effect of the treatment and the quality of life of patients, and will facilitate adaptation to the disease.
Keywords: Diabetes Mellitus Type 1, Emotion Regulation, Quality of Life, Coping with Stress, Eating Attitudes