Su stresi uygulamalarının bazı armut anaçlarında morfolojik ve biyokimyasal değişimlere etkileri
Effects of water stress applied on some pear rootstocks for morphologic and biochemical changes
Yazar: İBRAHİM GÜR
Danışman: DOÇ. DR. BEKİR ŞAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Antioksidan enzimler = Antioxidant enzymes ; Su stresi = Water stress

Özet:
2015 ve 2016 yıllarında yürütülen bu çalışma ile armut yetiştiriciliğinde kullanılan, yabani armut çöğürü, BA 29, Farold 40, OHxF 333 ve Fox 11 anaçlarının, kuraklık stresi altında ortaya koydukları fizyolojik,  morfolojik ve biyokimyasal reaksiyonlar tespit edilmiştir. Denemede ağırlıkları bilinen, 12 litre hacimli saksılar kullanılmış olup, bu saksılara 1 kısım kumlu toprak 2 kısım bahçe toprağı ve 1 kısım torf karışımından 10'ar kg konulmuştur. Denemede 3 farklı sulama düzeyi kullanılmıştır. 1. uygulamada her sulamada eksilen su tarla kapasitesine kadar tamamlanmıştır. 2. uygulamada 1. uygulamaya verilen suyun %50'si, 3. uygulamada ise %25'i uygulanmıştır. Stres uygulamaları süresince sulama aralığı 3 gün olarak belirlenmiştir. 
Çalışma sonunda su miktarının azalması ile birlikte bitkilerin stresten etkilendiği, en fazla etkinin kontrole verilen suyun % 25'inin uygulandığı uygulamada ortaya çıktığı saptanmıştır. Stres sonucunda ortaya çıkan etkiler bakımından anaçlar arasında farklılıklar oluşmuştur. Stresle birlikte bitkilerde zararlanma derecesinin arttığı, bitki boyu, yaprak alanı ve yaş kök ağırlığı gibi morfolojik parametrelerin ise azaldığı tespit edilmiştir. Yine stres koşullarının membran geçirgenliği ve lipid peroksidasyonunun artmasına buna karşın bağıl su içeriği ve klorofil yoğunluğunun ise azalmasına neden olduğu tespit edilmiştir. Lipid peroksidasyonu değerleri 2015 yılında 18.62-53.11 µmol g-1 arasında, 2016 yılında ise 24.30-43.13 µmol g-1 arasında değiştiği belirlenmiştir. Toplam fenolik madde, çözünebilir şeker ve prolin ve antioksidan enzimlerin aktiviteleri stresle birlikte artmıştır. Toplam fenolik madde miktarı değerleri 2015 yılında 15.33-154.11 mg g-1 arasında 2016 yılında ise 28.63-77.37 mg g-1 arasında değiştiği tespit edilirken, SOD enzim aktivitesinin 2015 yılında 1.83-2.91 U/mg arasında 2016 yılında ise 2.10-3.57 U/mg arasında değiştiği tespit edilmiştir. Araştırmada elde edilen mineral madde analiz sonuçlarını değerlendirdiğimizde stres uygulamaları ile birlikte N, Cu, B, Zn, P, Ca ve K miktarlarının azaldığı; Fe, Mg ve Mn değerlerinin ise arttığı görülmüştür. Araştırma sonucunda denemede yer alan anaçlar arasında kuraklık stresine en dayanıklı anaçların BA 29 ve OHxF 333 olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Armut, su stresi, anaç, antioksidan, antioksidatif enzimler.

Abstract:
Physiological, morphological and biochemical reactions of wild pear seedling, BA 29, Farold 40, OHxF 333 and Fox 11 rootstocks under drought stress were evaluated for pear cultivation in this study which was conducted in 2015 and 2016 years. 12 liters volume pots with known weights were used, 1 part of sandy soil 2 parts of garden soil and 1 part mixture of peat 10 kg was put to the 12 liter pot in the trial. Pots were watered until the start of stress applications beginning from the first week of May. Three different irrigation levels were used in the study. In 1st treatment reduced water level was added to field capacity in each irrigation time. In 2nd treatment reduced water level was added to % 50 of 1st treatment in each irrigation time. In 3rd treatment reduced water level was added to % 25 of 2nd treatment in each irrigation time. Irrigation interval was determined 3 days during stress applications. 
It was determined that the plants were affected by the decrease of the amount of water, and the plants with the most effect were found to be in application where 25% of the water given to the applied to the control at the end of the study. Differences have been occurred between the rootstocks in terms of the effects of stress. It has been determined that the degree of damage increases in plants with stress, and morphological parameters such as plant height, leaf area and wet root weight has been decreased. It has also been determined that the stress conditions have lead to increase permeability of the membrane and lipid peroxidation, while it decreases relative water content and chlorophyll density. Lipid peroxidation values varied from 18.62 to 53.11 μmol g-1 in 2015 and from 24.30 to 43.13 μmol g-1 in 2016. The activities of total phenolic, soluble sugar, proline and antioxidant enzymes increased with stress. Total phenolic values varied from 15.33 to 154.11 mg g-1 in 2015 and from 28.63 to 77.37 mg g-1, SOD enzim activity from 1.83 to 2.91 U/mg in 2015 and from 2.10 to 3.57 U/mg in 2016.
When it was evaluated that the mineral analysis results obtained in the study, the amounts of N, Cu, B, Zn, P, Ca and K were decreased with stress applications; Fe, Mg and Mn values were increased. As a result of the research, it was determined that BA 29 and OH x F 333 were the most resistant to drought stress among the rootstocks in the study.

Keywords: Pear, water stress, rootstock, antioxidant, antioxidative enzymes.