Doğu-Batı etkileşimi kapsamında Orta Çağ İslam iktisat düşüncesinin oluşumu
The formation of Medieval Islamic economic thought within the scope of East-West interaction
Yazar: GİZEM MUSUL
Danışman: PROF. DR. AHMET UZUN
Akdeniz Üniversitesi / Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü / Akdeniz Ortaçağ Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Felsefe = Philosophy ; Tarih = History

Özet:
Orta Çağ'da Akdeniz coğrafyasındaki iktisadi düşünce ve uygulamaların analiz edildiği bu çalışmada tarihsel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Dört temel bölüm şeklinde incelenen çalışmanın birinci bölümünde Orta çağ iktisat anlayışının kökenleri, antik Ortadoğu'da girişim kültürü ve ilk müteşebbisler, Ortadoğu'da hâkim olan genel iktisadi düşünce, Ortadoğu'dan ithal edilen girişim mefhumunun Yunan ve Roma'ya aktarılması ve dolayısıyla antik Yunan ve Roma'daki iktisadi düşünce yapısı ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde İslam iktisat düşüncesinin oluşumu, Orta Çağ'da iktisadi kalkınma, Müslüman düşünürlerin iktisadi analize katkılarına değinilmiştir. Bir sonraki bölümde Orta Çağ Müslüman toplumlarındaki iktisadi uygulamalar, piyasa ekonomisi, sınırlı devlet regülasyonu, özel mülkiyet, düşük vergi oranları, para politikası ve bankacılık sistemleri gibi kavramlar anlatılmaktadır. Son olarak ise antik Ortadoğu, Yunan, Roma ve İslam uygarlıklarının etkileşimi sonucu ortaya çıkan Orta çağ iktisat anlayışının batıya transferi, Müslümanların iktisadi tezlerinin Endülüs üzerinden İspanyol skolastiklere aktarılması ve İspanyol skolastizminin bir ekolü olan Salamanca Okulu örneği ile Salamancalı düşünürlerin iktisadi düşünceye katkıları incelenmiştir. Çalışmanın genel amacı, bugün serbest piyasa ekonomisi ve iktisadi özgürlüğe yönelik ekonomi modelleriyle başarıya ulaşan batılı modellerin kaynağını Ortadoğu'dan aldığı ve modern iktisat teorilerinde Müslüman etkisinin yadsınamayacağını vurgulamaktır. Bununla birlikte detaylarına çalışmada yer verilecek olan Schumpeterci önermenin yanlışlığına vurgu yapılarak Schumpeter'in "great gap" tezine bir antitez geliştirmek amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Akdeniz'de İktisadi Düşünce, Yunan-Roma İktisat Felsefesi, İslam İktisat Geleneği, Salamanca Okulu, Orta çağ Skolastizmi, İspanyol Skolastizmi.

Abstract:
This study, which analyzes the economic thought and practices in the Mediterranean
geography in the Middle Ages, uses the historical research method. In the first part of the study,
which is analyzed in four main sections, the origins of the medieval understanding of
economics, the culture of enterprise in the ancient Middle East and the first entrepreneurs, the
general economic thought prevailing in the Middle East, the transfer of the concept of enterprise
imported from the Middle East to Greece and Rome, and thus the economic thought structure
in ancient Greece and Rome are discussed. In the second part of the study, the formation of
Islamic economic thought, economic development in the Middle Ages, and the contributions of
Muslim thinkers to economic analysis are discussed. The next section explains economic
practices in medieval Muslim societies and concepts such as market economy, limited state
regulation, private property, low tax rates, monetary policy, and banking systems. Finally, the
transfer of the medieval understanding of economics, which emerged as a result of the
interaction of ancient Middle Eastern, Greek, Roman, and Islamic civilizations, to the West, the
transfer of Muslim economic theses to Spanish scholastics through Andalusia, and the
contributions of Salamanca thinkers to economic thought with the example of the Salamanca
School, a school of Spanish scholasticism.
The study aims to emphasize that the Western models that have achieved success today
with their economic models of free market economy and economic freedom have their origins
in the Middle East and that the Muslim influence in modern economic theories cannot be
denied. In addition, it is aimed to develop an antithesis to Schumpeter's "great gap" thesis by
emphasizing the fallacy of the Schumpeterian proposition, the details of which will be included
in the study.

Keywords: Economic Thought in the Mediterranean, Greek-Roman Economic Philosophy, Islamic Economic Tradition, School of Salamanca, Medieval Scholasticism, Spanish Scholasticism.