Osmanlı çocuk dergilerinde terbiye ve ahlak (1898-1908)
A study of pedagogical and ethical themes in Ottoman children's periodicals (1898-1908)
Yazar: MERVE YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YELİZ USTA
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Ahlak eğitimi = Moral education

Özet:
Çalışmamızda Osmanlı Devleti'nde çocuk terbiyesi ve ahlakı konusu kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Terbiye ve ahlak konusu örgün eğitimden ziyade çocuklarla ilgili süreli yayınlar üzerinden anlaşılmaya çalışılmıştır. Çocuk Bahçesi, Çocuklara Rehber, Çocuklara Mahsus Gazete ve Hanımlara Mahsus Gazete dergilerinin 1898-1908 yılları arasında yayınlanan sayıları incelenmiş ve hangi terbiye unsurlarının eğitimde kullanıldığı araştırılmıştır. Araştırmamız neticesinde dergilerden elde edilen metinler doğrultusunda Osmanlı ailelerinin belirlenen dönem aralığı incelenmiş ve ailede uygulanan çocuk terbiyesi üzerinde durulmuştur. Bununla birlikte geçmişten günümüze terbiyenin tanımlarına yer verilerek her yüzyılda terbiyenin nasıl bir anlam kazandığını ortaya konulmuş ve bu alandaki değişim açıklanmıştır. Terbiye eğitimiyle ilgili sorumlu kişiler hakkında bilgiler verilerek bu kişilerin önemi üzerinde durulmuştur. Bu anlamda öncelikle anne ve babanın rolü üzerinde durulmuş, ardından dadı, lala, özel öğretmenlerin katkıları ve devamında sıbyan mektebi faaliyetlerine yer verilmiştir. Nihayetinde, tez çalışmamız; aile içerisinde çocuklara uygulanan ödül ve ceza yöntemleri, aile içi iletişim, çocukların okuma ile ilgili meşguliyetleri, fenni ilimler ışığında terbiye, duyguların ve ahlakın terbiyesi, oyunlar, bilmece ve bulmacalar etrafında şekillenmiştir.

Abstract:
Our study extensively addresses the subject of child upbringing and morality in the Ottoman Empire. Rather than formal education, the issue of discipline and ethics concerning children has been explored through periodic publications. The issues of 'Çocuk Bahçesi,' 'Çocuklara Rehber,' 'Çocuklara Mahsus Gazete,' and 'Hanımlara Mahsus Gazete' magazines published between 1898-1908 have been examined. The research investigates the elements of discipline utilized in education through the texts obtained from these magazines. Consequently, within the defined period, Ottoman families have been studied based on the texts from the magazines, emphasizing child upbringing practices within the family. Furthermore, the evolution of the definition of discipline from the past to the present has been presented, highlighting how the concept has changed over each century and explaining the transformations in this field. Information about the responsible individuals for discipline education is provided, emphasizing their significance. In this context, the roles of parents are initially emphasized, followed by the contributions of nurses, nannies, private tutors, and subsequently the activities of elementary schools (sıbyan mektebi). Finally, our thesis focuses on reward and punishment methods applied to children within the family, intra-family communication, children's reading-related activities, discipline in the light of scientific knowledge, the training of emotions and ethics, and games, riddles, and puzzles.