Kayseri Hacı Kılıç Camii ve Medresesi
Kayseri Hacı Kılıç Mosque and Madrasah
Yazar: HATİCE DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. NERMİN ŞAMAN DOĞAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Camiler = Mosques ; Hacı Kılıç Camii = Hacı Kılıç Mosque ; Kayseri = Kayseri ; Külliyeler = Complexes ; Medreseler = Madrasahs ; Mimari özellikler = Architectural characteristics

Özet:
Kayseri Hacı Kılıç Camii ve Medresesi Kayseri ili, Kocasinan ilçesi, İstasyon Caddesi üzerinde bulunmaktadır.Yapı, 13. yüzyılın ortalarında 1249 tarihinde Anadolu Selçuklu Devleti'nin gerileme ve İlhanlı hakimiyetinin başlangıç döneminde inşa edilmiştir. Sur dışında şehrin kuzeyinde konumlanan yapı, bize yerleşimin kentin kuzey yönünde geliştiğini gösterir.Yapının orijinal ismi bilinmemektedir. Bugün Hacı Kılıç olarak tanınan külliyenin nasıl ve ne zaman bu ismi aldığı tartışmalıdır.Kayseri Hacı Kılıç Camii ve Medresesi, medrese ve caminin ortak bir avlu etrafında birleşmesinden meydana gelen bir külliye/yapı topluluğudur. Külliye içerisinde doğu-batı doğrultusunda yöneliş gösteren cami, mihrap önü kubbeli bölüm ile mihraba dik beş sahından oluşmaktadır. Kuzey-güney yönünde uzanan medrese ise tek katlı, iki eyvanlı ve avlusu üç yandan revaklı tiptedir. Kökeni İran camilerine ait olan bu plan şeması, Atabek Devletleri ile Suriye topraklarına taşınmış ve daha sonra Kuzey Suriye ile siyasi, sosyal ilişkileri bulunan Artuklu kültür çevresi aracılığı ile de Anadolu topraklarına gelmiştir. Anadolu'da yeniden yorumlanan plan tipi, Kayseri Hacı Kılıç Külliyesi ile birlikte olgun örneğini vermiştir.Cami-medrese ve mihrapta yoğunlaşan yüzeysel taş bezeme Kayseri bölgesine özgüdür.Yapı günümüze çok sayıda onarım geçirerek gelmiştir. Özellikle medrese bölümü ve örtü sistemi yoğun değişiklik geçiren bölümlerdir.Anadolu Türk Mimari gelişim sürecinde ?cami-medrese? birleşmesi örnekleri içerisinde farklı bir yere sahip olan Hacı Kılıç Camii ve Medresesi, özellikle kendinden sonraki külliye mimari gelişimi sürecinde önemli bir yere sahiptir.

Abstract:
Kayseri Hacı Kılıç Mosque and Madrasah is at İstasyon Street which is in Kocasinan town of Kayseri City.The complex was built in 1249, the late of thirteenth century. The construction date of the complex coincided to the decline of Anatolian Seljukian State and to the very beginning of Ilkhanid Dynasty. The complex was built at northern part of the city which was out of city rampart and this shows us that the settlement expansion was developed through the northern Kayseri in the late thirteenth century.The original name of the complex is still unknown and the present name ?Hacı Kılıç? is controversial.Hacı Kılıç Complex/buildings with combined functions is a combination of a mosque and a madrasah which is settled around an open courtyard. The mosque is at South whereas the madrasah is at North. The mosque is in east-west direction, mihrab front covered with a dome and it has five naves perpendicular to mihrab/qibla wall. On the other hand the madrasah is single storey with an open courtyard and two iwans. The open courtyard is surrounded with porticos in three directions.This Persian based plan scheme was carried first to Syrian Land by means of Atabeg States and later it was seen in Anatolian Artuklu Madrasahs. The reinterpreted plan scheme was reached its matured form with Hacı Kılıç Complex.The superficial stone ornamentation seen at portals and mihrab is peculiar to Kayseri Region in Mediveal Period.The complex, especially the madrasah part and the framework could come today with many restorations.Hacı Kılıç with a combination of a mosque and madrasah around a open courtyard has a very important place among the development of Mediveal Anatolian Turkish Architecture.