Öğretmenlerin lider-üye etkileşimi ile işle bütünleşme ilişkisinde çalışan sesliliğinin aracılık etkisinin incelenmesi
Analyzing the mediating effect of employee voice in the relationship between the teachers' leader-member exchange and work engagement
Yazar: MUHAMMED GÜRLER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YÜCEL ŞİMŞEK
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Demografik özellikler = Demographic characteristics ; Lider-üye etkileşimi = Leader-member exchange ; Çalışan sesliliği = Employee voice ; Öğretmenler = Teachers ; İşle bütünleşme = Work engagement

Özet:
Araştırmanın amacı, öğretmenlerin LÜE ile işle bütünleşme ilişkisinde çalışan sesliliğinin aracılık etkisinin belirlenmesi ile belirli demografik özelliklerin değişkenlere etkilerinin incelenmesidir. Araştırma örneklemini 2015–2016 eğitim-öğretim yılında Ankara ili Ayaş, Beypazarı, Güdül ve Sincan ilçelerinde bulunan 40 devlet okulunda (anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lise) görev yapan 750 öğretmen oluşturmaktadır. Verilerin analizinde değişkenler ile demografik özellikler arasında bağımsız örneklemler t-testi, Tek Yönlü ANOVA ve Tukey testi kullanılmıştır. Etki büyüklüğü için Cohen's d, eta-kare, kısmi eta-kare ve omega-kare değerleri saptanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı, hiyerarşik regresyon ve YEM modeli kurularak yol (path) analizleri ile hesaplanmıştır. Aracı etkinin anlamlılığı için Sobel testi uygulanmıştır. Ölçeklere AFA ve DFA uygulanarak, Cronbach Alfa, CR, AVE değerleriyle güvenirliği ile yakınsak ve ayırt edici geçerliği hesaplanmıştır. Araştırma bulgularına göre işle bütünleşme üzerinde çalışan sesliliğinin doğrudan etkisi ile lider üye etkileşiminin doğrudan ve çalışan sesliliği üzerinden dolaylı etkileri olumlu yönde ve anlamlıdır. Buna göre çalışan sesliliği değişkeni, LÜE ile işle bütünleşme arasındaki ilişkiye anlamlı düzeyde aracılık etmektedir. Ayrıca öğretmenlerin LÜE düzeylerinin orta, çalışan sesliliği ve işle bütünleşme düzeylerinin yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın değişkenleri arasında olumlu yönde ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. LÜE ile çalışan sesliliği birlikte işle bütünleşmeyi anlamlı bir biçimde yordamaktadır. Bunlara ek olarak çalışan sesliliğine cinsiyet ve yaş, işle bütünleşmeye yaş ve eğitim durumu, LÜE'ye de cinsiyet değişkenlerinin etkisi olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The objective of this study is to analyze the mediating effect of employee voice in the relationship between the teachers' LMX and work engagement and also to reveal the effects of some demographic factors on the research variables. The sample of the study consisted of 750 teachers employed at 40 public schools from kindergarten to high school from Ayaş, Beypazarı, Güdül and Sincan districts of Ankara in 2015–2016 education year. Independent samples t-test, one way ANOVA and Tukey test were applied between the  demographic factors and research variables. The relations between the variables were calculated by Pearson's r, hierarchical regression and path anaysis within SEM. Sobel test was performed for the significancy of the mediating effect. The construct validity and reliability of the scales were examined through EFA, CFA, Cronbach Alfa, CR, AVE values. The findings revealed that direct effects of employee voice on work engagement and direct and indirect effects of LMX through employee voice on work engagement were positive and significant. In other words, employee voice mediated the the relationship between LMX and work engagement. The results of the study indicate that there were positive and significant relationships between all research variables. LMX and employee voice are significant predictors for work engagement. The findings of the study exhibit the level of teachers' leader member exhange is moderate degree and the level of teachers' employee voice and work engagement is high degree. Additionally, based on the findings about the demographic factors, gender and age on employee voice, age and education level on work engagement and gender on LMX have significant impacts.