Marullarda Sclerotinia sclerotiorum ve Sclerotinia minor tarafından oluşturulan beyaz çürüklük hastalığının yaygınlığı, misel uyum gruplarının belirlenmesi ve mücadele olanaklarının araştırılması
Determination of prevalence and mycelial compatibility groups of white rot disease caused by Sclerotinia sclerotiorum and Sclerotinia minor in lettuce production areas and investigation of control possibilities
Yazar: SENEM TÜLEK
Danışman: PROF. DR. FATMA SARA DOLAR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Genetik çeşitlilik = Genetic diversity ; PCR =   ; Sclerotinia sclerotiorum = Sclerotinia sclerotiorum ; Zirai mücadele = Pest management

Özet:
Bu çalışmada marulda Sclerotinia sclerotiorum ve Sclerotinia minor'ün neden olduğu beyaz çürüklük hastalığının Ankara, Bartın, Bilecik, Sakarya ve Konya illerindeki yaygınlık oranının belirlenmesi amacıyla surveyler gerçekleştirilmiştir. Beyaz çürüklük hastalığının yaygınlığı Ankara ilinde %16,00; Konya ilinde %10,6; Bartın ilinde %16,05; Sakarya ilinde %10,85 ve Bilecik ilinde %15,00 olarak belirlenmiştir. Hastalıklı bitki örneklerinden elde edilen izolatların klasik ve moleküler metotlar kullanılarak teşhisleri ve patojenisite testleri yapılmıştır. Patojenisite testleri sonucunda tüm izolatlar patojen olarak bulunmuş ve hastalık şiddeti değerleri %70,08 ile %100 arasında değişmiştir. 

Sclerotinia sclerotiorum'un popülasyon çeşitliliğini belirlemek için yapılan misel uyum grubu (MUG) çalışmalarında Ankara iline ait 52 adet S. sclerotiorum izolatı arasında 12, Konya iline ait 27 adet izolat arasında 6, Bilecik iline ait 37 adet izolat arasında 8,  Sakarya iline ait 21 izolat arasında 3, Bartın iline ait 46 adet izolat arasında 8 farklı MUG tanımlanmıştır. 

Beyaz çürüklük hastalığı ile mücadele için kimyasal tertipli aktif maddelerden boscalid+pyraclostrobin ve cyprodinil+fludioxonil, biyolojik preparatlardan ise Bacillus subtilis, Coniothyrium minitans ve Gliocladium virens içerikli aktif maddeler kullanılmıştır. Hastalıkla mücadelede boscalid+pyraclostrobin ve cyprodinil+fludioxonil en etkili aktif maddeler olmuştur. Biyolojik preparatlar ise tarla şartlarında kendi arasında benzer etki göstermiş olup sera şartlarında C.minitans hastalık üzerinde daha etkili bulunmuştur. Çalışmada S. sclerotiorum ve S.minor izolatlarının moleküler tanıları β-tubulin, ITS ve SSU bölgelerine ait primerler ile yapılmıştır. S. sclerotiorum izolatları arasındaki genotipik akrabalık seviyesinin belirlenmesinde REP, ERIC ve BOX PCR yöntemleri kullanılmıştır. Bunun sonucunda çok fazla genotipik grup oluşmadığı, bazı izolatların bölgelere göre kendi arasında grup oluşturduğu belirlenmiştir

Abstract:
In this study, surveys were carried out to determine the prevalence rate of white rot disease caused by Sclerotinia sclerotiorum and Sclerotinia minor in lettuce cultivation areas in Ankara, Bartın, Bilecik, Sakarya and Konya provinces, it was determined that the prevalence of white rot disease in Ankara 16,00%, Konya 10.6%, Bartın 16.05%, Sakarya 10.85%  and Bilecik 15,00%. Isolates obtained from diseased plant samples were identified using classical and molecular methods and pathogenicity tests were carried out. As a result of pathogenicity tests, all isolates were found to be pathogenic and disease severity values ranged between 70.08% and 100%.

Mycelial compatibility group (MUG) studies were carried out to determine the population diversity of S. sclerotiorum.  In this study, 12 MUGs among 52 isolates from Ankara province, 6 MUGs among 27 isolates from Konya province, 8 MUGs among 37 isolates from Bilecik province, 3 MUGs among 21 isolates from Sakarya province, and 8 MUGs among 46 isolates from Bartın province were identified.

 In this study, chemical active substances boscalid+pyraclostrobin and cyprodinil+fludioxonil, and biyological preparations containing Bacillus subtilis, Coniothyrium minitans and Gliocladium virens were used for the management of white rot disease.Boscalid+pyraclostrobin and cyprodinil+fludioxonil were the most effective active ingredients. Biyological preparations showed similar effects among themselves under field conditions and C. minitans was more effective on disease under greenhouse conditions. In the study, molecular diagnosis of S. sclerotiorum and S. minor isolates was made with primers belonging to the β-tubulin, ITS and SSU regions of DNA. REP, ERIC and BOX PCR methods were used to determine the genotypic variations among Sclerotinia sclerotiorum isolates. As a result, it was determined that there were not many genotypic groups and some isolates were grouped among themselves according to regions.