Ortadoğu'da İran-Suudi Arabistan mücadelesi ve Yemen sorunu: Sosyal inşacı bir analiz
Iran-Saudi Arabia conflict in the middle east and the question of Yemen: A social constructivist analysis
Yazar: MURAT CİNGÖZ
Danışman: PROF. DR. AHMET ÖZTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Husiler = The Houthis ; Orta Doğu sorunu = Middle East problem ; Ortadoğu = Middle East ; Sosyal inşaa = Social construction ; Suudi Arabistan = Saudi Arabia ; Yemen = Yemen ; İran = Iran

Özet:
İran ile Suudi Arabistan Ortadoğu'nun pek çok noktasında jeopolitik ve ideolojik bir mücadele içerisinde yer almaktadır. Özellikle Arap Baharı'ndan sonra İran yayılmacılığının daha belirgin hale gelmesi, Suudi Arabistan'ın İran'a yönelik tehdit algılarını tırmandırırken iki ülke arasındaki güç mücadelesini de şiddetlendirmiştir. Birbirlerini dengelemeye çalışan iki ülke son olarak Ortadoğu'nun stratejik bölgelerinden biri olan Yemen'de karşı karşıya gelmiştir. Arap Baharı sonrası Yemen'de oluşan güç boşluğundan istifade eden Husiler 2014 yılında Yemen'in başkenti Sanaa'yı ele geçirmiştir. Şii kimlikleriyle bilinen Husilerin Yemen'deki ilerleyişi Suudi Arabistan ve müttefikleri tarafından İran Şii yayılmacılığının bir parçası olarak göz önüne alınmıştır. Kendi topraklarındaki Şii nüfusu da hesaba katan Suudi Arabistan, yanı başında Şii bir devletin kurulma ihtimalini güvenliğine yönelik "varoluşsal bir tehdit" olarak yorumlamış ve Yemen'deki Husilere karşı askeri bir operasyon başlatmıştır. Diğer taraftan Husilerin kazanımlarını Suudilerin çıkarlarını baltalayabilecek bir fırsat olarak değerlendiren İran, Şii dünyasının liderliği iddiası üzerinden Husilere arka çıkarak Yemen'e müdahil olmuştur. Neticede, köken itibariyle yerel dinamiklerden kaynaklandığı görülen Yemen Sorunu İran ile Suudi Arabistan'ın güç mücadelesine bağımlı hale gelmiştir. Bu çalışmada da sosyal inşacı yaklaşım üzerinden hareketle İran ile Suudi Arabistan'ın Yemen'deki güç mücadelesinin kimlik, ideoloji, söylem, ben-öteki kurgulamaları gibi sosyal yapılar üzerinden temellendiği ileri sürülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Sosyal İnşacılık, İran, Suudi Arabistan, Yemen, Husiler

Abstract:
Iran and Saudi Arabia have been involved in geopolitical and ideological struggles at many parts of the Middle East. The proliferation of Iranian expansionism has became even more prominent, especially after the Arab Spring, escalating Saudi Arabia's threat perception of Iran, which, as a result, intensified the power struggle between the two countries. The two countries, which had reciprocally been balancing each other, have finally faced each other in an ultimate confrontation over Yemen which is one of the most strategic regions of the Middle East. Houthis, benefitting from the power gap in post-Arab Spring Yemen, have captured the capital city of Sanaa in 2014. Recognizing them as one of the subgroups of the Shiite sect, the Saudis considered the Houthis' march on the Yemen as part of an Iranian Shia expansion. Saudi Arabia, which take accounts for the Shiite population in its own territory, has interpreted the possibility of establishing a Shiite state as an "existential threat" to its security and has launched a military operation against Houithis in Yemen. Iran, on the other hand considered the Houthis gains as an opportunity for the undermine Saudis interests, has backed Houthis by using the leadership of the Shia World. Ultimately, the Yemen problem, which was initially rooted in local dynamics, has later become dependent on the power struggle between Iran and Saudi Arabia. This study puts forward that Iran and Saudi Arabia's power struggle in Yemen is based on social structures such as identity, ideology, discourse, and self/other construction by employing social constructivism.

Key Words: Constructivism, Iran, Saudi Arabia, Yemen, Houthis