Yetişkinlerde erken dönem uyum bozucu şemalar bilişsel esneklik ve bilişsel duygu düzenleme arasındaki ilişkiler
Adults early harmonizing schemes cognitive examination of the relationship between flexibility and regulation of cognitive emotion
Yazar: MUHAMMED USLUCA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAHRAMAN GÜLER
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada erken dönem uyum bozucu şemalar, bilişsel esneklik ve bilişsel duygu düzenleme değişkenleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Ek olarak çeşitli sosyodemografik değişkenlere göre bilişsel duygu düzenleme, bilişsel esneklik ve erken dönem uyum bozucu şemaların nasıl etkilendiği incelenmiştir. Çalışmanın örneklemini İstanbul'da yaşayan toplam 343 kişi oluşturmaktadır. Katılımcıların 252'si kadın, 91'i ise erkektir. Araştırmada toplanan veri formları kağıda basılarak basit seçkisiz yöntemle seçilmiş olan 18 yaş üstü 343 katılımcıya dağıtılmıştır. Çalışmada kullanılan ölçeklerin Türkçe olarak geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmıştır. Çalışmada, Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 (YŞÖ-KF3), Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği (BDDÖ), Bilişsel Esneklik Ölçeği (BEÖ) ve sosyodemografik verilerin yer aldığı sosyodemografik veri formu kullanılmıştır. Çalışmanın analizinde Bağımsız Örneklemler T-testi, iki bağımsız grubu karşılaştırıp farkın anlamlılığını test etmek için; Pearson Korelasyon analizi, ölçekler arasındaki ilişkiyi incelemek için; Spearman Korelasyon Analizi, sıralı kategorik değişkenler arasındaki ilişkiyi analiz etmek için; Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi ise bağımlı değişkenlerin bağımsız değişkenleri yordamasını analiz etmek için kullanılmıştır. Araştırma sonucunda Bilişsel  Esneklik Ölçeği ile duygusal Yoksunluk, sosyal izolasyon, güvensizlik, kusurluluk, duyguları bastırma, iç içe geçme, bağımlılık, terk edilme, dayanıksızlık, başarısızlık, karamsarlık şemaları arasında negatif yönlü bir ilişki elde edilmiştir. Bilişsel Esneklik Ölçeği ile bilişsel duygu düzenlemenin alt boyutlarından olan; Plana tekrar odaklanma, pozitif yeniden gözden geçirme, bakış açısına yerleştirme puanları arasında pozitif ilişki bulunmuştur. Kendini Suçlama yıkım, diğerlerini suçlama puanları arasında ise negatif ilişki tespit edilmiştir. Bilişsel duygu düzenlemenin alt boyutları ile şemalar arasındaki ilişkilere bakıldığında ise bulguların büyük kısmında; bilişsel duygu düzenlemenin uyumsuz alt boyutları ile şemalar arasında pozitif yönlü ilişki bulunurken, uyumlu alt boyutları ile şemalar arasında negatif yönlü ilişki bulunmuştur. 

Anahtar Kelimeler: erken dönem uyum bozucu şemalar, bilişsel duygu düzenleme, bilişsel esneklik.

Abstract:
In this study, the relationship between early maladaptive schemas, cognitive flexibility and cognitive emotion regulation variables was examined. Additionally, it was examined how cognitive emotion regulation, cognitive flexibility and early maladaptive schemas were affected according to various sociodemographic variables.The sample of the study consists of 343 people living in Istanbul. 252 of the participants are women and 91 are men.The data forms collected in the study were printed on paper and distributed to 343 participants over the age of 18 who were selected with a simple random method.The Turkish validity and reliability of the scales used in the study have been proven. In the study, a sociodemographic data form including Young Schema Scale Short Form-3 (YSÖ-SF3), Cognitive Emotion Regulation Scale (CERS), Cognitive Flexibility Scale (CFS) and sociodemographic data were used. In the analysis of the study, the Independent Samples T-test, to compare two independent groups and test the significance of the difference; Pearson Correlation Anlysis, to examine the relationship between scales; Spearman Correlation Analysis, to anlyze the relationship between ordered categorical variables; Multiple Linear Regression Analysis was used to analyze dependent variables to predict independt variables. As a result of the study, a negative relationship was found between the Cognitive Flexibility Scale and emotional deprivation, social isolation, insecurity, imperfection, emotion suppression, intertwining, addiction, abandonment, instability, failure, and pessimism.A positive relationship was found between the cognitive flexibility scale and the scores of refocusing on the plan, positive reconsideration, and placement in the perspective, which are the lower dimensions of cognitive emotion regulation. A negative correlation was found between the scores of self blame, demolition, and blame others.Considering the relationships between cognitive emotion regulation sub-dimensions and schemas, in most of the findings; While there was a positive correlation between the maladaptive sub-dimensions of cognitive emotion regulation and the schemas, a negative correlation was found between the congruent sub-dimensions and the schemas.
Keywords: early maladaptive schemas, cognitive emotion regulation, cognitive flexibility.