Acil servise başvuran long covıd hastalarının değerlendirilmesi
Evaluation of long covid patients applying to the emergency department
Yazar: YILMAZ ÖZGÜL
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EDİZ SARIHAN
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışma ile Covid-19 hastalarının, hastalık sonrasında, hastaneye başvurmalarına neden olan semptomlarına etki eden faktörlerin (demografik özellikler, ek hastalıklar, tedavi yeri, radyolojik tutulum, labaratuar parametreleri) araştırılması, devam eden semptom ve kliniğe yönelik etkin bir yol oluşturulması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Ocak 2020 - Kasım 2022 tarihleri arasında laboratuvar, seroloji, görüntüleme veya klinik olarak Covid-19 tanısı ve tedavisi alıp; devam eden semptomatik klinik ile acil servislere başvuran 500 hastanın tıbbi dosyaları; demografik özellikler, ek hastalıklar, tedavi yeri, radyolojik tutulum, labaratuar parametreleri açısından incelenerek, hastalık sonrası başvuru semptomlarına etki edebileceği öngörülen faktörler kaydedilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya dahil ettiğimiz hasta grubunun %55 (n=275)'i kadın ve %45 (n=225)'i erkek, yaş ortalamaları ise 51,28± 14,73 (18-90) idi. Değerlendirilen hasta grubunun artan yaşı ile Long Covid dönemi ateş yüksekliği arasında anlamlı ilişki bulundu. Cinsiyet ve yaş ile diğer semptom ve laboratuvar bulguları arasında anlamlı ilişki gözlenmedi. Hastaların %71,6'sı en az bir komorbiditeye sahipken; komorbiditeler içerisinde KAH veya malignite varlığı, akut dönemde hastaların daha büyük oranda yatarak takip edilmelerine neden oldu. Değerlendirilen hasta grubumuzda başvurudaki en sık semptomlar, nefes darlığı (%73,6), halsizlik/yorgunluk (%68), myalji (%60,8), efor dispnesi (%53,6), iştahsızlık (%47) şeklinde sıralandı. Nefes darlığı ile AST, ALT, BUN, prokalsitonin arasında; Halsizlik/Yorgunluk ile glukoz değerleri arasında anlamlı ilişki bulundu. Hastalığın akut dönemindeki servis veya yoğun bakım yatışı ile CRP ve prokalsitonin değerleri arasındaki ilişki anlamlı bulundu. Hastalığın akut ve uzamış döneminde yatarak takip edilen hastalar ile hastaların Long Covid döneminde,  başvuru günü, vitaller, WBC, nötrofil, glukoz, ALT, BUN, prokalsitonin, CRP, pro-BNP, D-Dimer ve PAB değerleri arasında anlamlı ilişki bulundu.
Sonuç: Koronavirus hastalığının yıkım gücü azalmış olsa da hastalığı atlatan birey sayısı her geçen gün artmaktadır. Artan birey sayısı ile Covid-19 sonrası devam eden ve yeni gelişen semptomların toplum sağlığını ne ölçüde etkilediği daha fazla ön plana çıkmaktadır. Bundan dolayı toplum sağlığını ve sağlık sistemini etkileyen bu problemin önüne geçmek ve nedenleri belirleyip daha uygun tedavi metodları geliştirmek için daha fazla sayıda çalışma yapılması gerektiğini düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Covid-19, Long Covid, takip, nefes darlığı, ateş, takip, halsizlik

Abstract:
Objective: It was aimed to investigate the factors (demographic characteristics, additional diseases, treatment site, radiological involvement, laboratory parameters) that cause Covid-19 patients to apply to the hospital after the disease, and to create an effective way for ongoing symptoms and clinics in this study. 
Materials and Methods: Medical files of 500 patients presenting to emergency departments with ongoing symptomatic clinic; demographic characteristics, additional diseases, treatment site, radiological involvement, laboratory parameters were examined and the factors that were predicted to affect the symptoms at admission were recorded between January 2020 - November 2022, laboratory, serology, imaging or clinical diagnosis and treatment of Covid-19 
Results: Of the patient group included in the study, 55% (n=275) were female and 45% (n=225) were male, and the mean age was 51.28± 14.73 (18-90). A significant relationship was found between high age and fever in the Long Covid period. It wasn't observed a significant correlation between gender and age in other symptoms and laboratory findings. While 71.6% of the patients had at least one comorbidity; The presence of CAD or malignancy among the comorbidities caused a higher rate of inpatient follow-up in the acute period. In our evaluated patient group, the most common symptoms at admission were shortness of breath (73.6%), weakness/fatigue (68%), myalgia (60.8%), exertional dyspnea (53.6%), and anorexia (47%). Between shortness of breath and AST, ALT, BUN, procalcitonin; A significant correlation was found between weakness/fatigue and glucose values. The relationship between ward or intensive care hospitalization in the acute phase of the disease and CRP, procalcitonin values was found to be significant. A significant correlation was found between the patients who were hospitalized in the acute and prolonged period of the disease and the patients' vitals, WBC, neutrophil, glucose, ALT, BUN, procalcitonin, CRP, pro-BNP, D-Dimer and PAB values in the Long Covid period, on the day of admission. 
Conclusion: Although the destructive power of the coronavirus disease has decreased, the number of individuals who survived the disease is increasing day by day. With the increasing number of individuals, the extent to which the ongoing and newly developed symptoms after Covid-19 affect public health becomes more prominent. Therefore, we think that more studies should be done to prevent this problem that affects public health and the health system, to identify the causes and to develop more appropriate treatment methods.
Keywords: Covid-19, Long Covid, follow-up, shortness of breath, fever, follow-up, fatigue