Otizm Spektrum Bozukluğu ve özel öğrenme bozukluğunda zihin kuramı, pragmatik dil ve duygu işlemleme
Theory of mind, pragmatic language and emotion processing in Autism Spectrum Disorder and specific learning disorder
Yazar: HALİL SELİMOĞLU
Danışman: PROF. DR. YEŞİM FAZLIOĞLU
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Engelli Çalışmaları  Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygu işlemleme = Emotion processing ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Pragmatik dil = Pragmatic language ; Zihin kuramı = Theory of mind ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Özel öğrenme bozukluğu = Special learning disorder

Özet:
Bu araştırma, otizm spektrum bozukluğu (OSB) ve özel öğrenme bozukluğu (ÖÖB) olan bireylerin zihin kuramı, duygu işlemleme ve pragmatik dil becerilerinin değerlendirilmesi amacı ile planlanmıştır.
Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 8-12 yaş arasında 14 OSB, 13 ÖÖB ve 13 TG çocuktan oluşmaktadır. Araştırmaya katılım kıstasları; klinik olarak OSB ve ÖÖB tanısı almış olmak, 7 yaş ve üzeri alıcı dil becerilerine sahip olmak, birinci düzey zihin kuramı becerilerine sahip olmak ve normal zihin düzeyinde zekâya sahip olmak şeklinde belirlenmiştir. Araştırma verileri Kişisel Bilgi Formu, PEABODY Resim Kelime Testi, Birinci ve İkinci Düzey Zihin Kuramı Testleri, Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT)-Çocuk Versiyonu (6-16), Sözel Olmayan İpuçlarını Algılama Becerilerini Değerlendirme Aracı (SOİAB) ve Pragmatik Dil Becerileri Envanteri ile toplanmıştır.
Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; zihin kuramı, duygu işlemleme ve pragmatik dil becerilerinin tümünde en düşük performansı OSB grubu sergilemiştir.  ÖÖB grubunda yer alan katılımcılar zihin kuramı, duygu işlemleme ve pragmatik dil becerilerinde OSB grubuna göre daha iyi performans sergilerken, TG akranlarına göre düşük performans sergilemişlerdir. OSB grubunda, zihin kuramı becerileriyle duygu işlemleme ve pragmatik dil becerileri arasında güçlü bir ilişki bulunmaktadır. ÖÖB grubunda ve TG gelişen katılımcılarda ise zihin kuramı ile duygu işlemleme arasında sınırlı bir ilişki söz konusudur

Abstract:
This research is planned to evaluate theory of mind, emotion processing and pragmatic language skills of individuals with autism spectrum disorder (ASD) and specific learning disorder (SLD).
Relational screening model has been used in this research. The study group of the research consists of 14 ASD, 13 SLD, and 13 TD children between the ages of 8 - 12. The criteria of taking a part in the research are as follows: s/he has to be clinically diagnosed with ASD or SLD, s/he has to have the receptive language skills of 7 years or older and s/he has to have the average intelligence level. The data of the research have been collected via Personal Information Form, PEABODY Picture Vocabulary Test, First and Second Order False Belief Task, Reading the Mind in the Eyes Test - Child Version (6-16), Test of Perception of Affect Via Nonverbal Cues (TPANC, Pragmatic Language Skills Inventory (PLSI).
According to the research results, the ASD group showed the lowest performance in all skills i.e theory of mind, emotion processing and pragmatic language skills. While the group of SLD show better performance than the group of ASD in theory of mind, emotion processing and pragmatic language skills, they are outperformed by their peers in the TD group. The research shows that there is a strong correlation between theory of mind development and the skills of emotion processing and pragmatic language among the ASD group. There is a limited correlation between theory of mind development and emotion processing skills among the SLD and TD groups.