1950-1980 dönemi Ankara'da gelişen apartman tipi konut üretiminde ara mekan kavramı
The concept of intermediate space in the production of apartment housing developed in Ankara the period between 1950 and 1980
Yazar: EDA BALABAN VAROL
Danışman: DOÇ. DR. GÜLÇİN CANKIZ ELİBOL
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2020
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Türkiye'de 1950 sonrası artan apartman tipi konut üretiminin, sınırlayıcı mekan yaklaşımıyla bireyleri sosyal çevreden soyutladığı yönünde birçok tartışma bulunmaktadır. Bu bağlamda, geleneksel kültürden günümüze sosyalleşme mekanı olarak imlenen ara mekan kavramının erimesi durumu, konut kültüründeki sosyal yaşamın daraldığının bir göstergesi olarak kabul edilebilir. Yapılan bu çalışmada, tüm zıt kavramları ve bireyleri buluşturan ara mekan kavramının zengin potansiyeli ve ara mekanın günlük pratiklerdeki yeri tartışılmaktadır. Ara mekan kavramının mekansal ve sosyal açıdan değerini araştırmak ve çok katlı konut kültüründe ara mekan oluşumunu destekleyecek koşulları incelemek yapılan araştırmanın temel amacıdır. Bu amaç ile çalışmada ilk olarak ara mekan kavramının kuramsal açılımları üzerinde durulmuştur. Çalışmada ara mekan kavramının gerçek yaşamdaki karşılığını tanımlayabilmek ve ara mekan kavramına ilişkin toplumun eğilimini saptayabilmek için bir alan araştırması gerçekleştirilmiştir. Dönem içinde diğer konut üretimlerinden farklı olarak, her yönüyle müşterek bir yaşantı sunduğu için 1950-1980 arası süreçte Ankara'da üretilen kooperatif yapıları, alan çalışmasının kapsamı olarak belirlenmiştir. Çalışmada nitel araştırma tekniklerinden yararlanılmış; alan çalışmasında belirlenmiş 4 farklı yerleşkede ikamet eden toplam 26 katılımcıya yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Görüşme formundan ulaşılan bulguların analizi ile oluşturulan tema, kategori ve kodlar; ara mekan oluşumu, kullanımı ve tanımına ilişkin sonuçları sağlamıştır.

Anahtar sözcükler: Ara mekan, kooperatif yapıları, Ankara, konut kültürü, 1950-1980 dönemi, eşik, aradalık, müşterek mekan.

Abstract:
There is a lot of debate about the fact that the increasing production of apartment housing after 1950 has isolated individuals from the social environment with its limiting space approach. In this context, the melting of the concept of intermediate (in-between) space, which has been marked as a place of socialization from traditional culture to the present, can be regarded as an indication of the contraction of social life in the housing. In this study, the rich potential of the intermediate space concept, which brings together all the opposite concepts and individuals, and the place of the intermediate space in daily practices are discussed. The main purpose of the research is to investigate the spatial and social value of the concept of intermediate space and to examine the conditions to support the formation of intermediate space in multi-storey housing culture. With this purpose, the study first decidedly focused on the theoretical expansions of the concept of intermediate space. In this study, a case study was conducted in order to define the real life equivalence of the concept of intermediate space and to determine the tendency of the society regarding the concept of intermediate space. The cooperative structures produced in Ankara between 1950-1980 were determined as the scope of the case study, as they were different from other housing productions during the period and offered a common life in all aspects. In the study, qualitative research techniques were used and a semi-structured interview form was applied to 26 participants residing in 4 different settlements identified in the field study. Themes, categories and codes created by the analysis of the findings obtained from the interview form, provided results regarding the formation, use and definition of the intermediate space.

Keywords: Intermediate space, cooperative structures, Ankara, housing culture, 1950-1980 period, threshold, in-betweenness, common space.