Gerçeküstücülük (sürrealizm) ve Türk resim sanatına yansıması
Surrealism (surrealism), reflection and Turkish art painting
Yazar: LOKMAN ACAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SELDA MANT
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Sanat = Art ; Sanat akımları = Art trends ; Sürrealizm = Surrealism ; Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
Özellikle klasik sanat anlayışından modern sanat anlayışına geçişle birlikte tüm dünya da popülerlik kazanan sürrealizm Türkiye'de de büyük etkiler bırakmıştır, cumhuriyetin ilanı ile birlikte yaşanan toplumsal değişim süreci tüm alanlarda olduğu gibi sanatı da etkilemiş resim sanatında da batılılaşma eğilimi gözlemlenmiştir, batı sanatındaki akımlardan etkilenen Türk sanatçıları Çallı Kuşağı, müstakiller, d grubu gibi sanat grupları olarak izlenimcilik, toplumsal konuların ele alındığı sanat yaklaşımları kübizm'in yansıması olan sanat anlayışında resimler yaparak Türk resminde batılılaşma sürecini oluşturmaktadır. Özellikle 1950 sonrası soyutlamacı eğilimlerin yaşandığı süreçte 1960 ve sonrası sürrealist anlayıştan esinlenen sanatçılar ve yapıtları dikkat çekici olmuştur. Bazı sanatçılar toplumsal değişimlerden etkilenirken bir kısmı ise sanayileşme sürecindeki teknolojik değişimin izlerini taşımaktadır. Geometrik soyutlamacılar: Refik EPİKMAN, lirik soyutlamacılar Zeki Faik İZER, Abidin ELDEROĞLU, Ömer ULUÇ, Mustafa AYAZ, Kayıhan KESKİNOK, Geometrik non figüratifler: Cemal BİNGÖL, Şemsi AREL, Sabri BERKEL, İsmail ALTINOK Lirik non figüratifler: Nejat Melih DEVRİM, Adnan TURANİ, Selim TURAN, Bedri Rahmi EYÜPOĞLU, Ferruh BAŞAĞA gibi sanatçılar sınıflandırılabilir. Araştırma da Türk resim sanatın da sürrealizm yaklaşımdan etkilendiği düşünülen ve yapıtların da sürrealizm anlayışın etkileri görülen sanatçılar incelenmeye çalışılmıştır. Araştırmada tarama modelinde desenlenmiş olup, araştırma kapsamında bu alanda çalışma veren sanatçılar ve eserleri incelenmiştir. Araştırma sonucunda Yüksel ARSLAN, Utku VARLIK, Ömer ULUÇ, Erol AKYAVAŞ, Gürkan COŞKUN (Komet), Alaaddin AKSOY, Ergin İNAN, Balkan Naci İSLİMYELİ, Ekrem KAHRAMAN gibi sanatçıların yapıtları düşsel fantastik özellikler bulunduğu, özellikle Yüksel ARSLAN'ın sembolik unsurlar kullanarak eleştirel bir yaklaşım sergilediği görülmektedirAnahtar Kelimeler: Gerçeküstücülük; Türk Resim Sanatı; Modern Sanat; Sürrealizm.

Abstract:
Surrealism, which gained popularity all around the world, especially with the transition from the classical art understanding to the modern one , had an impact in Turkey,too. With the proclamation of the Republic the process of social change affected the art like all the other fields, a trend of westernization was observed in the art of painting. Turkish artists who have been affected by the movements in Western arts; Çallı?s Generation, Müstakiller and Group D, as they were art groups, painting under the influence of Cubism and Impressionism which dealed with some social issues and they basically consist of the process of Westernisation in Turkish Art. Especially in the meantime of abstractionist tendency experienced after 1950, the artists who were inspired by the understanding of Surrealism in 1960 and after, and their works had drawn attention. While some artists were affected by social changes, the others were carrying the traces of technological changes in the process of industrialization. Artists can be classified as; geometrical abstractionist is Refik EPİKMAN, lyrical abstractionists are Zeki Faik İZER, Abidin ELDEROĞLU, Ömer ULUÇ, Mustafa AYAZ, Kayıhan KESKİNOK, geometrical non-figuratives are Cemal BİNGÖL, Şemsi AREL, Sabri BERKEL, İsmail ALTINOK lyrical non-figuratives are Nejat Melih DEVRİM, Adnan TURANİ, Selim TURAN, Bedri Rahmi EYÜPOĞLU, Ferruh BAŞAĞA .In this study, the aim was to analyse the artists who are thought to be impressed by the Surrealism which has also effects on their works of art. The research has been patterned in scanning model and the artists who worked in this field and their works have been studied.As a result of this research, the artists like Yüksel ARSLAN, Utku VARLIK, Ömer ULUÇ, Erol AKYAVAŞ, Gürkan COŞKUN (Komet), Alaaddin AKSOY, Ergin İNAN, Balkan Naci İSLİMYELİ, Ekrem KAHRAMAN and their works of art have imaginative fantasy features, especially it has been seen that Yüksel ARSLAN displays a critical approach by using symbolic elements.Key Words: Surrealism, Turkish Art of Painting, Modern Art, Surrealism.