Uçakların terminal kapılarına atanması probleminin farklı yöntemlerle çözümü ve uygulaması
Different solution approaches for airport gate assignment problem and its application
Yazar: ŞEFİKA ARSLAN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN BAŞLIGİL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Atama problemi = Assignment problem ; Optimizasyon = Optimization ; Uçak atama = Airlines assigment ; Uçuş planlaması = Flight planning

Özet:
Uçakların terminal kapılarına atanması problemi havaalanı performans ölçütü olan yolcu memnuniyetini doğrudan etkileyen havaalanı işletmesinin içerdiği en önemli konulardan biridir. Havaalanı kapı ataması işlemi, uçakların çeşitli ölçütler göz önünde bulundurularak kapılara (köprülere) tahsis edilmesi işlemidir.Kapıların verimli kullanımı ve yolcu memnuniyeti üzerinde büyük etkiye sahip olan kapı ataması işlemi yapılırken, yolcu yürüme mesafesi/süresi, bagajlara erişim mesafesi/süresi, uçuşlara ait zaman çizelgeleri, uçak-kapı boyutlarının uyumu gibi pek çok ölçüt dikkate alınmaktadır.Günümüzde kalite kavramının gittikçe önem kazanması, beklentileri yerine getirirken maliyetlerin (kantitatif ve kalitatif) minimize edilmesine yönelik çalışmaların artmasına neden olmuştur.Atama problemlerinin çözümünde, analitik yöntemlerin maliyeti yüksek çözümler sunması sebebiyle sezgisel yöntemlerin kullanılması yaygınlık kazanmıştır. Bu bağlamda havaalanı kapı ataması problemine iki aşamalı bir çözüm yaklaşımı geliştirilmiştir. İlk adımda (eğer varsa) uçuş sayısının kapı sayısını aştığı durum elimine edilerek uçuşlar kapılara yerleştirilmiş, ikinci adımda farklı parametrelerle genetik algoritma meta sezgiseli kullanılarak yolcu yürüme mesafesi en aza indirilmeye çalışılmıştır.Önerilen çözüm yaklaşımı Atatürk Havalimanı'ndaki kapı atama problemini çözmek için uygulanmıştır. Gerçekleştirilen ve adımları ayrıntılı olarak tez kapsamında ifade edilen metodun önce rastgele verilere ve sonra AHL' deki verilere uygulanması sonucunda yolcu yürüme mesafesinin en aza indirilmesi sağlanmıştır.

Abstract:
Airport gate assignment problem is one of the most important issues contained by airport operations that directly affect passenger satisfaction which is a measure of airport performance.Airport gate assignment is the process of allocating the aircraft to the gates (bridges) by taking into account various criteria.During the gate assignment process that has major influence on efficient usage of the gates and passenger satisfaction, many criteria are taken into account such as passenger walking distance/time, luggage access distance/ time, flight schedules, aircraft-gate size conformity.Nowadays the increasing importance of quality concept has led to increase the studies for minimizing (quantitative and qualitative) costs while fulfilling the expectations.While solving the assignment problem, because of the high cost solutions obtained from analytical methods, usage of heuristic methods has thrived. In this context a two phase solution approach has developed for the airport gate assignment problem. In the first step the situation where the number of flights exceeds the number of gates has eliminated. In the second step total passenger walking distance is tried to minimize using genetic algorithm metaheuristic with different parameters.The proposed solution approach has been applied to solve gate assignment problem at Atatürk Airport. As a result of the implementation of method whose steps have been denoted within the context of the thesis to random data and data obtained from AHL, passenger walking distance minimization is provided.