Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği'nin yetişkinler üzerinde geçerlik, güvenirlik ve norm çalışması
Validity, reliability and norm study of the eating disorder examination questionnaire in adults
Yazar: GÜLÇİN BAKTIROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. HANİFE ÖZLEM BERK SERTEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Beden imajı = Body image ; Benlik saygısı = Self esteem ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik = Reliability ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Yeme bozukluklarının yıllar içerisinde görülme oranlarında görülen artış bu hastalık grubunun doğru değerlendirilmesinin önemini arttırmaktadır. Alanyazında bu bozuklukların değerlendirilmesi için kullanılan ölçüm araçlarının oldukça kısıtlı olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın temel amacı; Fairburn ve Beglin (1994) tarafından geliştirilmiş olan  Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği'nin  yetişkinler üzerinde güvenirlik ve geçerliğini yaparak Türk toplumu için normatif verileri ortaya koymaktır. Ayrıca yeme bozukluğu belirtilerinin benlik saygısı ve beden imgesi değişkenleri ile ilişkileri incelenmiştir. Çalışmaya toplum örneklemine dahil 370 kadın, 346 erkek toplam 716 kişi katılmıştır. Katılımcılara demografik bilgi formu, Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği, Coopersmith Benlik Saygısı Ölçeği ve Kadınlar İçin Fotoğraflı Resim Derecelendirme Ölçeği uygulanmıştır. Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği ve Coopersmith Benlik Saygısı Ölçeği tüm katılımcılara uygulanırken, Kadınlar için Fotoğraflı Resim Derecelendirme Ölçeği uygulamadaki zorluklar nedeniyle 199 katılımcıya uygulanmıştır. Çalışma sonucunda; ölçeğin orijinalinden farklı olarak üç faktörlü bir yapı ortaya çıkmıştır. Bu faktörler; "Beden Şekli ve Kilo ile İlgili Duygu ve Düşünceler", "Kısıtlı Yeme Motivasyonu ve Davranışı" ve "İşlevsellik ve Kontrol Kaybı" olarak adlandırılmıştır. Güvenirlik çalışmasında ise bu faktör boyutlarının iç tutarlılık cronbach alfa ve test-tekrar test katsayıları sırasıyla "Beden Şekli ve Kilo ile İlgili Duygu ve Düşünceler" alt ölçeği için .92 ve .78, "Kısıtlı Yeme Motivasyonu ve Davranışı" alt ölçeği için .85 ve .61 ve "İşlevsellik ve Kontrol Kaybı" alt ölçeği için ise .75 ile .66 olarak saptanmıştır. Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği'nin Türk toplumunda uygulanabilir geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu bulunmuştur. Ayrıca toplum örneklemi için normatif veriler ortaya konmuştur. Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği alt ölçek puanları ile benlik saygısı ve beden imgesi değişkenlerinin ilişkili olduğu bulunmuştur.

Abstract:
The increase in the prevalence of eating disorders over the years increases the importance of accurate evaluation of this disease group. In the literature, it is seen that the measurement tools used for the evaluation of these disorders are very limited. The main aim of this study was to make reliability and validity of the Eating Disorder Examination Questionnaire (EDE-Q) developed by Fairburn and Beglin (1994) in adults and to establish normative data for the Turkish population. In addition, the relationship between eating disorder symptoms and self-esteem and body image variables were investigated. Three hundred seventy female and 346 male, total 716 participants were included in the study. The demographic information form, Eating Disorder Examination Questionnaire, Coopersmith Self-Esteem Inventory and Photographic Figure Rating Scale for Women were applied to the participants. While the Eating Disorder Rating Scale and the Coopersmith Self-Esteem Inventory were applied to all participants, Photographic Figure Rating Scale was applied to 199 participants due to difficulties in the practice.As a result of the study, unlike the original scale, a three-factor structure emerged. These factors are named as "Emotions and Thoughts about Body Shape and Weight", "Restricted Eating Motivation and Behavior" and "Loss of Functionality and Control". In the reliability study, the internal consistency cronbach alpha and test-retest coefficients of these factor dimensions were found as 0.92 and 0.78 for Emotions and Thoughts about Body Shape and Weight subscale, 0.85 and 0.61 for the Restricted Eating Motivation and Behavior subscale, and 0.75 and 0.66 for Loss of Functionality and Control subscale, respectively. The Eating Disorder Examination Questionnaire was found to be a valid and reliable scale applicable in the Turkish population. In addition, normative data were obtained in general population. Eating Disorder Examination Questionnaire total and subscale scores and self-esteem and body image variables were found to be related.