Sağlık çalışanlarının olay bildirimlerine yönelik tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the attitudes of healthcare professionals towards event reporting
Yazar: BÜNYAMİN KELEŞ
Danışman: DR. ERSEN ALOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tutumlar = Attitudes ; Tıbbi hatalar = Medical errors ; Çalışanlar = Workers ; İstenmeyen olay bildirim sistemi = unwanted event reporting system

Özet:
Sağlık kurumlarında meydana gelen istenmeyen olaylar, öncelikle hasta ve yakınları açısından, sonra da tüm seviyede sağlık yöneticileri ve politika yapıcıları bakımından önemli bir sorundur. İstenmeyen olayların önlenmesi ya da asgari düzeye çekilmesinde, bu olayların bildirilmesinin önemi çok büyüktür. Bu araştırmanın amacı, hasta güvenliğinin ve sağlık hizmet sunumu kalitesinin geliştirilmesi bağlamında, sağlık çalışanlarının istenmeyen olay bildirim durumlarına etki eden faktörlerin ortaya konulmasıdır. Çalışma, bir kamu hastanesinde görev yapan 292 sağlık personeli ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin anket formu kullanılarak elde edildiği çalışmada üç ölçek kullanılmış, ölçeklere ilişkin geçerlilik ve güvenilirlik analizleri ve diğer analizler SPSS 23 ve AMOS 24 programları ile yapılmıştır. Hipotez analizlerinde parametrik olmayan testler ve lojistik regresyon uygulanmıştır. Analiz sonuçlarına göre, katılımcıların %37,67'sinin son on iki ay içinde istenmeyen bir olaya tanık olduğu, %18,15'inin istenmeyen bir olaya dahil olduğu; bununla birlikte, katılımcıların %48'inin herhangi bir olay bildirim eğitimi almadığı ve katılımcıların sadece %30,14'ünün son 12 ay içinde olay bildirimi yaptığı belirlenmiştir. Hekimlerin diğer katılımcılara göre olay bildirim sistemi farkındalığının ve olay bildiriminin nasıl yapılacağı bilgisinin daha düşük olduğu ve daha az olay bildirimi yapmış oldukları; kadınların ise daha fazla olay bildirim eğitimi aldığı ve daha fazla olay bildirimi yaptığı belirlenmiştir. Yapılan lojistik regresyon sonuçlarına göre, ebelerin hekimlerden 12,5 kat; olay bildirimi eğitimi alanların, bu eğitimi almayanlardan 17 kat daha fazla olay bildirimi yapma olasılıklarının olduğu; ancak olay bildirim engel algılarındaki artışların katılımcıların olay bildirimi olasılığını azaltıcı yönde etki yaptığı; bu kapsamda, bireysel faktörlerin 0,09 kat, örgütsel faktörlerin ise olay bildirim olasılığını 0,10 kat azalttığı tespit edilmiştir. Çalışma sonuçlarının sağlık kurumlarında hasta güvenliği kültürü oluşturmaya yönelik politikaların üretilmesine, çalışanların olay bildirim sistemi konusunda farkındalığın artırılmasına, olay bildirimi tutumlarının ve engel algılarının olumlu şekilde gelişimine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Adverse events occurring in health institutions are an important problem primarily for patients and their relatives, and then for health administrators and policymakers. In preventing or minimizing adverse events, reporting these incidents is of great importance. The purpose of this study is to reveal the factors that affect the adverse event reporting of healthcare professionals in the context of improving patient safety and the quality of healthcare services. The study was carried out with 292 healthcare personnel working in a public hospital. In the study where the data were obtained using a questionnaire form, the validity and reliability analysis of three scales and other analyzes were performed using SPSS 23 and AMOS 24 programs. Nonparametric tests and logistic regression were used in hypothesis analysis. According to the analysis results, it was determined that 37.67% of the participants witnessed an adverse event in the last twelve months and 18.15% were involved in an adverse event. Besides, it was determined that 48% of the participants did not receive any incident reporting training and only 30.14% of the participants reported an incident within the last 12 months. It was determined that the physicians' awareness of the incident reporting system and the knowledge of how to report an incident were lower than the other participants, and they reported fewer incidents and it was found that women received more incident reporting training and reported more incidents. According to the logistic regression results, midwives compared to physicians 12.5 times; It was also determined that those who received incident reporting training were 17 times more likely to report an incident than those who did not receive this training. However, the increases in event reporting barrier perception decrease the probability of event reporting, It has been determined that individual factors 0.09 times, and organizational factors 0.10 times reduce the incident reporting probability. It is considered that the results of the study will contribute to the production of policies aimed at establishing a patient safety culture in health institutions, increasing the awareness of the incident reporting system, and to the positive development of perceptions and attitudes towards incident reporting.