Farklı su kabağı (Lagenaria siceraria) genotiplerinin azot etkinlik bakımından agronomik, fizyolojik ve morfolojik karakterizasyonu ve karpuza anaçlık potansiyellerinin belirlenmesi
Agronomical, physiological and morphological characterization of some selected bottle gourd (Lagenaria siceraria) genotypes for nitrogen efficiency and rootstock potential for watermelon
Yazar: ESAT DOĞANCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ABDULLAH ULAŞ ; PROF. DR. HALİT YETİŞİR
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, su kültürü besin çözeltisi ortamında iki aşamalı tarama (screening) denemeleri kurulmuştur. I. Tarama denemesinde Türkiye'nin genetik kaynaklarında yer alan ve daha önceki çalışmalarda tuza karşı performansları test edilmiş 5 adet tuza hassas ve 5 adet tuza tolerant, 10 adet farklı su kabağı (Lagenaria siceraria) genotipi ve 2 farklı ticari karpuz çeşidi iki farklı azot dozunda (0.3 mM ve 3.0 mM N), tesadüf parselleri deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak taranmıştır. Daha sonraki II. Tarama denemesinde ise, azot etkinlik özellikleri tam olarak karakterize edilmiş 4 adet (2 N-etkin: 70-07 ve 07-45, 2 N-etkinsiz: 35-10 ve 45-07) su kabağı genotipi anaç olarak seçilip, üzerlerine azot etkin olmayan Crimson Sweet (C. Sweet) karpuz çeşidi aşılanarak, iki farklı azot koşullarında (0.3 mM ve 3.0 mM N) anaçlık potansiyelleri belirlenmiştir. Tüm bu çalışmalar 2016 deneme yılında Seyrani Ziraat Fakültesi Bitki Fizyolojisi Laboratuvarında kontrollü iklimlendirme odalarında yürütülmüştür. Bitkide yaş-kuru ağırlık, bitki boyu, yaprak alanı-sayısı, kök uzunluğu-hacmi-çapı, fotosentez, SPAD, nitratredüktaz enzim aktivitesi (NR), petiolde nitrat miktarı, gövde ve kökte toplam azot, yaprakta bazı makro ve mikro element miktarları ölçülmüştür. Neticeler göstermiştir ki, I. Tarama denemesinde azot etkin genotipler (07-45 ve 70-07), II. Tarama denemesinde üzerine aşılanmış olan ve azot etkin olmayan (N-etkinsiz) karpuz çeşidi C.Sweet'in büyüme ve gelişimini aşısız (kontrol) C.Sweet'e göre istatistiki olarak önemli düzeyde artırarak, anaçlık potansiyellerinin yüksek olduğunu ispatlamışlardır. Anaç olarak kullanılan bu N-etkin genotipler, özellikle düşük azot koşullarında diğer genotiplere göre çok daha güçlü bir kök morfolojisi (kök yaş-kuru ağr., kök uzunluğu ve hacmi) sergilemişlerdir.

Anahtar Kelimeler: Azot etkinliği, Su kabağı, Karpuz, Anaç, Aşılama

Abstract:
In this study, two screening experiments were conducted in nutrient solution system. In the I. Screening experiment 10 psc. of Turkish bottle gourd (Lagenaria siceraria) germplasm genotypes which were characterized as salt tolerant (5 pcs.) and salt sensitive (5 psc.) in previous study, were tested with 2 commercial watermelon cultivars under two nitrogen doses (0.3 mM ve 3.0 mM N) in randomized block design with 3 replications. In the II. Screening experiment 4 genotypes (2 N-efficient: 70-07 and 07-45, 2 N-inefficient: 35-10 ve 45-07) which were pre-determined in terms of N-efficient traits, were used as rootstocks in order to test the graft potential to N-inefficient watermelon cv. Crimson Sweet (C. Sweet) under two nitrogen levels (0.3 mM ve 3.0 mM N). The experiments were conducted in 2016 in the Plant Physiology Laboratory and controlled growth chambers of Seyrani Agricultural Faculty. Measured parameters were: shoot-root fresh and dry weights, plant height, leaf area, leaf number, root length, root volume, average root diameter, photosynthesis, SPAD, nitrate reductease activity (NR), nitrate in petiole, nitrogen content and uptake in shoot and roots, leaf macro and micro nutrient contents. The results indicated that N-efficient genotypes (07-45 and 70-07) which were determined in I. Screening experiment, significantly increased growth and development of grafted N-inefficient watermelon cv. C. Sweet as compared to non-grafted control plants of C. Sweet in the II. Screening experiment and thus showed a higher rootstock potential. The N-efficient genotypes which were used as rootstocks, showed generally a vigorous root morpgology (root fresh-dry weight, root length-vol., avg. diameter) particularly under low-N conditions as compared to other genotypes.

Key words: Nitrogen Efficiency, Bottle gourd, Watermelon, Grafting