Ceza hukukunda kolluğun zor ve silah kullanma yetkisi
Power to use force and firearms of law enforcement officers in criminal law
Yazar: ALPARSLAN DERELİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAMAZAN BARIŞ ATLADI
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza hukuku = Criminal law ; Kolluk = Law enforcement

Özet:
Modern devletler kendi toplumunu oluşturan bireylerin bir arada yaşayabilmesi için kamu düzenini sağlamak zorundadır. Devlet, kamu düzenini kolluk kuvvetleriyle sağlamaktadır. Kolluk, kamu düzenini sağlamak amacıyla gerek suç işlenmesini önlemede gerekse suç işlendikten sonra suçun aydınlatılması ve suçlunun yakalanması için kendisine tanınan yetkiler çerçevesinde görevini ifa eden personelleri ve bu personellerin oluşturduğu teşkilattır. Kolluğun toplumun güvenlik ve huzurunu sağlamada en önemli ve etkili yetkisi ise zor ve silah kullanma yetkisidir.
Zor ve silah kullanma yetkisiyle müdahalede bulunulan bireylerin yaşam hakkı ve vücut bütünlüğünün sınırlandırılması ve kolluğa kamu düzenini sağlamada tanınan en geniş ve etkili bir yetki olduğu için zor ve silah kullanma yetkisi ulusal ve uluslararası birçok düzenlemede çok sıkı şartlara tâbi tutulmuştur. Bu sayede yetkinin uygulama alanı belirlenerek, keyfi kullanımının önüne geçilmek istenmiştir.
Türk hukukunda zor ve silah kullanma yetkisi, Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun (PVSK) 16. maddesinde detaylı olarak hüküm altına alınmıştır. Yalnızca PVSK'da değil kolluğa ilişkin birçok kanunda zor ve silah kullanma yetkisiyle ilgili düzenlemelere yer verilmiştir. Alman hukukunda ise zor ve silah kullanma yetkisi doğrudan zorlama (unmittelbarer Zwang) olarak adlandırılmış ve söz konusu yetki Federal Kolluk Görevlilerinin Kamu Gücünü Kullanırken Doğrudan Zor Kullanmaları Hakkında Kanun'la (UZwG) düzenlenmiştir. Ayrıca doğrudan zorlama, eyaletlerin polis yasalarında UZwG'yle benzer şekilde düzenlenmiştir.
Çalışmamızda zor ve silah kullanma yetkisine ilişkin başta İHAM içtihatları olmak üzere Türk ve Alman ceza hukuku doktrin ve içtihatları dikkate alınarak yetkinin hukuki niteliği ortaya konulmuş, yetkiyle alakalı tartışmalı ve uygulamada sorunlu durumlar tespit edilerek bu hususlarda çeşitli çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
Modern states have to ensure public order in order for the individuals who make up their society to live together. The state ensures public order through law enforcement forces. Law enforcement is an organisation composed of officers and officials who express their duties within the framework of the powers granted to them in order to prevent the commission of crime in order to ensure public order, as well as to illuminate the crime after the crime has been committed and to catch the criminal. The most important and effective authority of the law enforcement in ensuring the security and peace of society is the authority to use force and firearms.
The authority to use force and firearms has been subjected to very strict conditions in many national and international regulations since it is the broadest and most effective authority granted to the law enforcement to ensure public order and to limit the right to life and bodily integrity of individuals intervened with the authority to use force and firearms. In this way, it is aimed to prevent arbitrary use of the authority by determining the field of application of the authority.
In this context, the authority to use force and weapons is regulated in detail in Article 16 of the Law on Police Duties and Entitlements (PVSK). Not only the LPDE (PVSK), but also many other laws related to law enforcement include regulations on the authority to use force and firearms. In German law, the authorisation to use force and firearms is referred to as direct coercion (unmittelbaren Zwang) and this authorisation is also regulated by the Law on the Direct Coercion by Federal Law Enforcement Officials in the Exercise of Public Force (UZwG). In addition, direct coercion is regulated in the police laws of the states in a similar manner to the LDC (UZwG).
In our study, the legal nature of the authorisation to use force and firearms is revealed by taking into account the jurisprudence of the ECHR, Turkish and German criminal law doctrine and jurisprudence, controversial and problematic situations related to the authorisation are identified and various solutions are presented.