Panik bozuklukta başlangıç ve klinik özellikler açısından cinsiyet farklılıkları
Gender-related differences in terms of the onset and clinical characteristics in panic disorder
Yazar: MEHTAP DELİCE
Danışman: DR. ABDÜLKADİR TABO
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2002
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş ve Amaç:  Son yıllarda birçok yazar ilgisini, psikiyatrik bozuklukların prevalansı, görünümü ve tedaviye cevabının, cinsiyetle ilişkili farklılıklarına yoğunlaştırmışlardır. Panik Bozukluğu (PB) başlangıcı ve onunla ilişkili faktörler göz önüne alındığında erkek ve kadın hastalar arasındaki muhtemel farklılıklar üzerine şimdiye kadar pek az çalışma yapılmıştır. Biz bu çalışmada PB'nun premorbidi, tetikleyici olayların rolü, komorbit Eksen I ve Eksen II bozukluklar, ataklar sırasında ortaya çıkan semptom profili açısından cinsiyetle ilişkili farkları araştırmayı amaçladık.
Yöntem: Çalışmaya, içerme ölçütlerini karşılayan ve DSM-IV'e göre birincil tanı olarak PB tanısı alan 32'si (%50.8) erkek, 31'i (%49.2) kadın toplam 63 hasta alınmıştır. Şimdiki ya da uzunlamasına Eksen I ve Eksen II psikiyatrik bozuklukların tanıları SCID-I ve SCID-II ile değerlendirilmiştir. Araştırma sırasında araştırmacılar tarafından geliştirilen sosyodemografik görüşme formu, Panik Agorafobi Ölçeği, yaşam olayları listesi, Beck depresyon ve anksiyete ölçekleri, çocukluk çağı travma ölçeği her bir hastaya uygulanmış, tıbbi kayıtlar ve aile görüşmeleriyle bilgiler desteklenmiştir.
Sonuçta, panik bozukluğu olan her iki cinsiyet arasında bir fark olup olmadığı araştırılmıştır. 
Bulgular: Kadın hastaların anlamlı derecede daha fazla ayrılık anksiyetesi öyküsü bildirdikleri, depresyon, sosyal anksiyete bozukluğu, özgül fobi eştanısının kadın hastalarda daha fazla görüldüğü, alkol kullanım bozuklukları eştanısının ise, erkek panik bozukluğu hastalarında daha sık görüldüğü tespit edildi. Eksen II eştanıları açısından gruplar arasında fark yoktu. 
İlk panik atak deneyimiyle panik bozukluk tanısı arasında geçen süre, aylık panik atak sıklığı, panik atak sırasında ortaya çıkan fiziksel belirtilerden uyuşma ve kızarma açısından guruplar farklıydı.  Beck Anksiyete Ölçeği'nin "dehşete kapılma", "sinirlilik", "boğulma duygusu" ve "baygınlık" maddelerinde, çocuklukta seperasyon anksiyetesi öyküsünde, PB öncesinde başlayan depresyon, alkol kötüye kullanımı, sosyal fobi, özgül fobi, hipokondriazis; yaşam olayları listesinde "yakın bir dostun ölümü", "evde yaşlı ya da hasta akrabaya bakma", "eşi tarafından aldatılma", "çocuğun hafif hastalığı", "eş ile ılımlı tartışmalar, "cinsel sorunlar", "çocuğun evden ayrılması", "amir ya da iş arkadaşlarıyla geçimsizlik", "ek iş tutma ya da hem okuma hem çalışma", "işte çalışma koşullarının bozulması", "iş başarısızlığı" maddelerinde, kişi başına düşen olay sayısında ve toplam olay sayısında cinsiyetler arasında istatiksel farklılık saptandı.
Ailede psikiyatrik hastalık öyküsü, tanı yaşı, agorafobi görülme sıklığı, Panik Agorafobi ölçeği ve Beck depresyon ölçeği toplam skorları, çocukluk çağında anne-babadan birinin kaybı ya da ayrılık öyküsü ve çocukluk çağı travma öyküsü açısından guruplar arasında bir fark saptanmadı.                                                                                                                                                                      
Tartışma ve Sonuç: Panik bozukluğuna eşlik eden Eksen I ve Eksen II bozukluklar cinsiyetler açısından karşılaştırıldığında bulgular göstermiştir ki depresyon, sosyal anksiyete bozukluğu, özgül fobi ve alkol kullanım bozukluğu eştanısı açısından her iki cins birbirinden farklıdır. Çalışmamız, Eksen II eştanısı açısından cinsiyetler arasında farklılık değil benzerlik olduğunu göstermiştir. Yine çalışmamızda, PB'nun başlangıcındaki faktörler ve klinik özellikler açısından belirgin farklılıklar bulunmuştur. Bu farklılıklar gerek hastalığın yordanması, gerekse tanı ve prognoz açısından hastaların ele alınmasında önemlidir. Gelecekte yapılacak çalışmaların, bizim çalışmamızda saptadığımız farklılıkların nedenselliğine ve biyolojik öncüllerinin araştırılmasına odaklanması yararlı olacaktır. 
Anahtar kelimeler: Cinsiyet farklılığı, eştanı, panik bozukluğu

Abstract:
Introduction and Objective: In past years, many authors have focused their interest on the gender-related differences in terms of prevalence, presentation and treatment response of psychiatric disorders. There have been a few studies on the possible differences between male and female patients regarding the onset and related factors of Panic Disorder (PD). We aimed to assess the differences related to gender in terms of the premorbid status, role of precipitant factors, comorbid Axis I and Axis II disorders and symptom profile during the attacks on PD. 
Method:  A total of 63 patients, of whom 32 (50.8%) were male and 31 (49.2%) were female, who met the inclusion criteria and had a primary diagnosis of PD according to DSM-IV were included in the study. Present or longitudinal Axis I and Axis II psychiatric diagnosis were assessed by SCID-I and SCID-II. The Panic and Agoraphobia Scale, Life Events Checklist, Beck Depression and Anxiety Inventories, Childhood Trauma Questionnaire and a sociodemographic interview form which was developed by the investigators were applied to each patient, the information gathered was supported by the medical records and family interviews. 
As a result, gender differences on panic disorder were assessed whether there was a difference between the two genders.
Results: The female patients reported significantly more separation anxiety history, comorbid diagnosis of depression, social anxiety disorder and specific phobia were more prevalent in female patients and alcohol use disorders were more prevalent in male patients. There were no significant differences in terms of comorbid Axis II diagnosis among groups. 
The two groups were different in terms of the duration between the first panic attack experience and the diagnosis of panic disorder, the monthly panic attack frequency and numbness and blushing that are among the physical symptoms that occur during a panic attack. There were statistically significant differences between the two genders in terms of the items of Beck Anxiety Inventory as "terrified or afraid", "nervous", "feeling of choking" and "faint / lightheaded", the history of separation anxiety in childhood, the onset of depression, alcohol abuse, social phobia, specific phobia, hypochondriasis before PD; the items of life events checklist as "death of a close friend", "taking care of an elderly or ill relative at home", "being betrayed by the spouse", "mild illness of the children", " moderate discussion with the spouse", "sexual problems", "children leaving home", "incompatibility with the commander or colleague", "work and study at the same time or having an additional job", "deterioration of working conditions at work", "failure at work", the number of events per person and total number of events. 
There were no differences between groups in terms of the familial history of psychiatric disorder, age of diagnosis, frequency of agoraphobia, total scores of the Panic and Agoraphobia Scale and Beck Depression Inventory, death of mother or father during childhood or history of separation and history of childhood trauma.  
Discussion and Conclusion:  When the comorbid Axis I and Axis II diagnosis are compared in terms of gender, the results show that two genders are different from each other in terms of comorbid diagnosis of depression, social anxiety disorder, specific phobia and alcohol use disorder.  Our study shows that there is a similarity between genders, rather than difference, in terms of comorbid Axis II diagnosis. Also, significant differences were found in terms of clinical characteristics and factors related to the onset of PD in our study. These differences are important in the prediction of the disorder and assessment of the patients for diagnosis and prognosis. It will be helpful for future studies to focus on investigation of the causality and biological antecedents of the differences that we found in our study. 
Key words: Gender difference, comorbidity, panic disorder