Dünyada çay kültürü ve seramik çay kapları
Tea culture and ceramic teapots in the world
Yazar: TUĞBA KURT
Danışman: DOÇ. DUYGU KAHRAMAN
Anadolu Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Seramik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Kaplar = Pots ; Kültür = Culture ; Seramik kaplar = Ceramic pots ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Çay = Tea

Özet:
Dünyada ve ülkemizde sudan sonra ikinci sırada yer alan ve en yaygın içecek olarak
tüketilen çayın, M.Ö 2000'li yıllarda Çin'de ortaya çıktığı düşünülmektedir. M.S 800'lü
yılların başında Japonya'ya geldikten sonra bir tören biçimine dönüşerek uzak doğu
kültürün ayrılmaz bir parçası olmuştur. Çay tüm dünyaya yayılarak en çok tüketilen
içecek haline gelmesiyle birlikte İngiltere'de 'beş çayı saatini' doğurmuş, Rusya'da milli
içki muamelesi görmüş, Japonya'da seremonilerin oluşmasına neden olmuş, Türkiye'de
kahvaltıların vazgeçilmezi, gün boyunca tüketilen içecek, haline dönüşmüştür. Tang
hanedanlığında başlayan ilk seramik çay kabı örnekleri Song ve Ming hanedanlıklarında
üzerine yenilikler eklenerek devam etmiştir. Çaya yüklenen bu anlamlar ve seremoniler
seramik sanatında da ifade yöntemlerinin, gerek biçimsel gerek düşünsel çeşitlenmesine
sebep olmuştur. Önceleri gıdaları saklama amaçlı kullanılan seramik kaplar zaman
içerisinde de değişerek, çeşitli biçim ve tarzlarda üretile gelmiştir. Seramik çay kapları,
toplumların geçmişlerini, yaşam biçimlerini okuma açısından tarihsel bir belge niteliği
taşımaktadır. Çay, çoğu kültüre hızla uyum sağlamış, bunun sonucunda insanlığa,
üretilmesinden tüketilmesine değin birçok zenginlik katmıştır. 'Dünyada Çay Kültürü ve
Seramik Çay Kapları' başlıklı bu tezde, çayın insan hayatına ve seramik sanatına katkısı
değerlendirilmiştir. Bu araştırmayla çay demlemede ve tüketiminde kullanılan ürünler
incelenerek sanatla olan etkisi irdelenmiştir. Araştırılan konu kapsamında, seramik çay
kaplarının yüzeyleri üzerine sıraltı, sırüstü, serigrafi dekor uygulamaları altın yaldız
uygulamaları vb. yapılarak özgün çay kapları tasarlanmış ve tez izleme jürisinde bir sergi
ile izleyiciye sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Çay, Seramik, Kap, Seremoni, Kültür.

Abstract:
Tea, which is the second most common beverage in the world and in our country
after water, is thought to have appeared in China in 2000 BC. After arriving in Japan at
the beginning of 800 AD, it turned into a form of ceremony and became an integral part
of the far east culture. Tea spread the whole world the most consumed with becoming a
drink in the UK 'afternoon tea time' has given birth, was treated as a national drink in
Russia led to the formation of ceremonies in Japan, indispensable to the breakfast in
Turkey, beverages consumed during the day, has become. The first ceramic teapot
samples that started in the Tang dynasty continued with the innovations added to the Song
and Ming dynasties. These meanings and ceremonies attributed to the tea have caused
both the formal and intellectual diversification of the expression methods in the art of
ceramics. Ceramic containers, which were previously used for food storage, have changed
over time and have been produced in various forms and styles. Ceramic teapots are a
historical document in terms of reading societies' backgrounds and lifestyles. Tea quickly
adapted to most cultures, as a result of which it added many riches to humanity, from
production to consumption. In this thesis titled 'Tea Culture and Ceramic Tea Pots in the
World', the contribution of tea to human life and ceramic art was evaluated. With this
research, the products used in brewing and consuming tea were examined and its effect
on art was examined. Within the scope of the researched subject, underglaze, glazed,
silkscreen decoration applications, gilding applications, etc. on the surfaces of ceramic teapots. The original teacups were designed and presented to the audience with an exhibition
in the thesis monitoring jury.
Keywords: Tea, Ceramic, Pot, Ceremony, Culture.