Aile işletmelerinde strateji belirleme sürecinin karar modelleri açısından incelenmesi
Research on the strategy determination in terms of decision making models in family firms
Yazar: SERDAR ÇAKAN
Danışman: PROF. DR. HASAN TUTAR
Sakarya Üniversitesi / İşletme Enstitüsü / Yönetim ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aile işletmeleri = Family enterprises ; Karar verme = Decision making ; Karar verme modelleri = Decision making models ; Karar verme stratejileri = Decision making strategies ; Strateji belirleme = Strateji definition ; Yönetim kararları = Management decisions ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Bu tezin amacı, aile işletmelerinin strateji belirleme süreçlerinin karar modelleri
açısından incelemesi yapılarak strateji ile karar verme arasındaki bağlantıları
yakalamaktır. Bu çalışma ile Sakarya ilindeki aile işletmelerinin yönetim süreçlerinde
yaşadıkları olumsuzlukların azaltılmasında olumlu bir katkı sağlanması
hedeflenmektedir. Strateji Belirleme Sürecinin Karar Modelleri Açısından
İncelenmesini konu edinen araştırmanın temel sorusu; "Sakarya ilinde imalat
işleriyle uğraşan Aile İşletmelerinde Strateji Belirleme Sürecini, Karar verme
Modellerinin açıklama potansiyeli nedir?" sorusunu cevaplandırmaktır.
Dünyadaki işletmelerin %65 ila %80'inin aile işletmesi olduğu (Bakan ve diğerleri,
2006:332) fakat Türkiye'de bu oranın dünya ortalamasın çok üzerinde (%95) olduğu
bilinmektedir. Bu bağlanma araştırmamızın kapsamı, Sakarya ilinde faaliyet gösteren,
parça, makine, gıda ekipman elektrik, inşaat sektörleri içinde imalat yapan, limited ve
anonim şirket statüsünde yapısal özellikleri olan ve imkanlarımız nispetinde inceleme
imkânı bulabildiğimiz aile işletmeleridir. Örnekleme açısından Sakarya Sanayi
Endüstrisinde söz sahibi beş farklı lokasyonda faaliyet gösteren beş farklı sektörden
beş farklı işletme seçilmiştir.
Birinci bölümde aile işletmesi ve strateji belirleme ile ilgili kavramsal çerçeve
çizilmiş, aile işletmelerinin yönetim yapıları, kurumsallaşma araçları, strateji
oluşturma ve yönetme uygulamaları ve strateji analiz yöntemleri incelenmiştir. İkinci
bölümde ise karar verme süreçleri ve karar verme modelleri açıklanarak aile
işletmelerinde karar vermenin aşamaları aktarılmıştır. Üçüncü bölümde ise çoklu
örnek olay yöntemi ile doğrudan görüşmelerde elde edilen bulgulardan elde edilen
sonuçlar çözümlenerek, aile işletmelerinde strateji belirleme ve karar verme teknikleri
kullanımı arasındaki bağlantıların, strateji belirleme ve karar verme eylemleri
arasındaki bağlantı analiz edilmiştir.
Araştırmada derinlemesine görüşmeler ile elde edilen verilerin değerlendirilmesi
bakımından içerik analizinin uygun olduğuna karar verilmiştir. Bu çalışmada saha
çalışması ile elde edilen verilerin içeriği Voyant Tools ve MAXQDA nitel analiz
programları ile analiz edilmiştir.
Araştırmanın sonucu olarak; örnek olaylar bağlamında kullandıkları karar verme
modellerinin, strateji belirleme süreçlerini özellikle maliyet teması üzerinden
açıklayabilir olduğuna dair bulgulara rastlanmıştır. Strateji yönetimi ile karar verme
eylemleri arasındaki bağlantıyı değerler, ürün/hizmet, sermaye ve iş gücü faktörleri
sağlamaktadır ve aile bağları ile yönetim kabiliyeti faktörleri strateji yönetimine
özellikle etki etmektedir.

Abstract:
The purpose of this thesis is to determine the the link between strategy and decision
making by analysing strategy determination progresses in term of decision making
models. It is targetted that to make contribution to reduce immortalities during their
management progresses of the family firms in Sakarya. The problematic point of the
research based on analyzing the strategy determination in terms of decision making
models in family firms is to answer the question of "What is the potencial of the
decision making models to explain strategy determination in family firms in
production industry in Sakarya?".
As it is know that the 65%-80% of the firms are family firms in the World and (Bakan
and othes, 2006:332) but the ratio is more high at about 95% in Turkey. In this
context, the scope of our search is the the incorporate and limited companies (family
firms) which act in parts, machine, food equipment, electrical goods and construction
industries are located in Sakarya. Different five companies in five different industry at
five different locations have been chosen as sampling which have importance in
Sakaya manufacturing industry.
In the first chapter, a conceptual framework is being drawn about family firms and
strategy determination, the management structure, stated the family firms, institutional
equipments, the applications for strategy and management and methods of analysis. In
the second chapter the main issue is decision making and the steps of the decision
making that explained in family firms. The thirth chapter is based on the analysis of
the datas which are gain from the field analysis in Sakarya by case study about the
links or contradictions between strategy determination and decision making activities.
In the research, it was decided that content analysis is appropriate for the evaluation of
the data obtained through in-depth interviews. In this study, the content of the data
obtained by the case study was analyzed with Voyant Tools and MAXQDA
qualitative analysis programs.
As a result of the research; In the context of case studies, it is founded that the
decision making models which they used, could explain the strategy determination
processes especially through the theme of cost. The link between strategy
management and decision-making actions provides values, product / service, capital
and labor factors, and family relations and management capability factors have a
particular impact on strategy management.