1960-1970 dönemi Türk sinemasında kadın karakterlerin giysi çözümlemeleri
Clothing analysis of female character in Turkish cinema between the period of 1960-1970
Yazar: AREZOO NASIRIAGHDAM
Danışman: DOÇ. DR. PINAR GÖKLÜBERK ÖZLÜ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Giyim Endüstrisi ve Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry
Dizin: Giysiler = Clothes ; Gösterge bilim = Semiotics ; Kadın giysileri = Woman clothing ; Kadınlar = Women ; Melodram = Melodrama ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Moda alanında, giyim-aksesuar vb. ile yaratılan dil "göstergebilim" bilim dalı ile incelemek mümkündür. Göstergebilimsel çözümleme yöntemi, giyim ve sinemada da üstü örtülü olan göstergelerin ortaya çıkarılmasında kullanılan etkili bir yöntemdir. Göstergeler, anlamın en temel öğeleridir, filmi oluşturan parçacıklardır. Filmde karakterleri oluşturan göstergelerin bir kısmı giysi göstergelerinden oluşmaktadır. Karakter üzerinde taşıdığı giysiler ile yönetmenin iletmek istediği anlamları seyircilere aktarmaktadır. Çalışma 1960-1970 Türk sineması melodram filmlerinde kadın karakterlerin giysilerini kapsamaktadır. Çalışmanın genel amacı 1960-1970 Türk sinemasının melodram filmlerinde kadın karakterlerin giysileri ile iletilmek istenen anlamları incelemek ve kadın karakterlerin giysilerine yüklenen anlamları algılamak ve yorumlamaktır. Çalışmanın amacı doğrultusunda, filmlerde giysi ile ilgili göstergelerin göstergebilimsel analiz ile ortaya konulmasını, taşıdıkları anlamların incelenmesi, giysilerin bir iletişim aracı olarak ifade ettikleri duygu ve düşünceler araştırılmıştır. Çalışmada ilk olarak, Türk sineması 60'lı yıllarda üretilen melodram filmlerinden örneklem olarak seçilen filmlerde kadın karakterlerin giysileri Roland Barthes'in "gösterge sistemi" ile çözümlenmiştir. İkinci olarak; F. de Saussure'un gösterge kavramı üzerinden filmde yansıyan moda kuramları incelenmiştir. Üçüncü olarak; 60'lı yıllar Türk sinemasında kadın karakterlerin taşıdıkları giysilerin dönem modasını yansıtıp yansıtmadığı açısından "içerik inceleme" yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Bu doğrultuda karakterlerin giysileri, karakter ve seyirci arasında bir iletişim aracı olarak değerlendirilmiştir. Giysilerin,  karakterlerin sosyolojik eğilimleri, toplum içindeki sosyal durumları, cinsel kimlik ve seçimleri hakkında bilgileri, seyirciye ilettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca kadın karakterlerin giysilerinin dönem modasını yansıttıkları anlaşılmıştır. Son olarak da bu bulgular ışığında giysi çözümlemesi ve giysi imgelerinin algılanması ve anlamlandırılması konusunda ileride yapılabilecek bilimsel araştırmalara dair öneriler sunulmuştur.


Anahtar Kelimeler : Türk Sineması, Melodram, Giysi, Kadın Karakterler.

Abstract:
The semiotic for a movie separates the movie into its compounds to define the smaller building blocks generating the movie. The indicators are the very basic items of the meaning. Some indicators in the movies generating the character consist of clothing indicators. The study covers the clothes of the female characters in Turkish melodrama movies between 1960 and 1970. General aim of the study is to examine the meanings which were tried to be given through the dresses of female characters in Turkish melodrama movies between 1960 and 1970, and to perceive and interpret the meaning to be assigned to the dresses of female characters. Firstly, the dresses of the female characters in the sample movies of Turkish melodrama movies in 60s were analysed with "indicator system" of Roland Barthes. Secondly, the fashion theories reflecting over the movies were examined with reference to the indicator concept of F. de Saussure. Thirdly, the female characters in Turkish movies in 60s were examined if the dresses of the female characters reflect the fashion of the period by using "content examination" method. In this context, it was assessed that the dresses of the characters are the means of communication between the characters and the audience. The dresses of the characters were assessed as the tool to communicate the sociologic tendencies of the characters, social positions in the society, gender identity and preferences to the audience.


Key Words : Turkish Cinema, Melodrama, Clothing, Female Characters