Total larenjektomili bireylerde yutmanın kinematik özelliklerini etkileyen faktörlerin araştırılması
Investigation of factors affecting the kinematic parameters of swallowing in individuals with total laryngectomy
Yazar: HAKAN GÖLAÇ
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ESEN AYDINLI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Total larenjektomi (TL) sonrası yutma bozukluğu oldukça sık karşılaşılan bir sorundur. Bu çalışmanın temel amacı TL sonrası yutma biyomekaniğindeki değişimleri kinematik analiz yöntemi ile değerlendirmek ve yutmaya etki edebilecek faktörleri incelemektir. Çalışmaya TL'li toplam 34 birey dahil edilmiştir. Klinik yutma değerlendirmesinde bireylerin semptomatik yutma şikayetleri sorgulanmış, Videofloroskopik Yutma Çalışması (VFYÇ) kayıtları üzerinden Image J yazılımı kullanılarak; farengeal transit süresi (FTS), maksimum farengeal kasılma oranı (MFKO), üst özefageal sfinkter açılış oranı (ÜÖSAO), üst özefageal sfinkter açılış süresi (ÜÖSAS) ve bolus temizleme oranı (BTO) kinematik parametreleri hesaplanmıştır. Bireylerin %47.1'inde (n=16) semptomatik yutma şikayeti olduğu görülmüştür. Semptomatik yutma şikayeti olan grupta olmayanlara göre FTS, MFKO ve BTO parametrelerinin anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur. Bireylerin yaşı ile FTS arasında, kemoterapi ve radyoterapi sonrası geçen süre ile BTO arasında istatistiksel anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Yazarak ve/veya işaret ile iletişim kuran bireylerdeki BTO değerinin diğer iletişim yöntemini kullananlardan daha fazla olduğu görülmüştür. KT+RT tedavisi alan bireylerde diğer tedavileri alan bireylere göre ÜÖSAO değeri daha düşük, ÜÖSAS değeri ise daha uzun bulunmuştur. Cerrahide kullanılan insizyon türünün, boyun diseksiyonu varlığının, tiroidektomi varlığı ve türünün, rekonstrüksiyon tipinin ve mukoza kapatma türünün yutma ile ilgili kinematik parametreler ile ilişkisi tespit edilmemiştir. Bu bulguların ileriki çalışmalarla desteklenmesi durumunda, kinematik analizlerin TL'li bireylerin yutma değerlendirme bataryasına eklenmesinin faydalı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Dysphagia is a common problem after total laryngectomy (TL). The primary aim of this study is to investigate the changes in swallowing biomechanics after TL via kinematic analysis and to determine the factors affecting swallowing. A total of 34 subjects with TL were included in the study. After clinical swallowing examination, kinematic parameters including pharyngeal transit duration (PTD), maximum pharyngeal constriction ratio (MPCR), upper esophageal sphincter opening ratio (UESOR), upper esophageal sphincter opening duration (UESOD), and bolus clearance ratio (BCR) were investigated from Videofluoroscopic Swallowing Study (VFSS) records via Image J software. Symptomatic swallowing complaints were determined in 47.1% of the subjects (n=16). PTD, MPCR, and BCR parameters were found significantly higher in subjects with symptomatic swallowing complaints compared to those without. Significant correlations were found between age and PTD and also between the time after chemoradiotherapy and BCR. Subjects who communicate by writing and/or using sign language had higher value of BCR than those who use other communication methods. Compared to the subjects receiving other treatments, those receiving both chemotherapy and radiotherapy had significantly lower UESOR but significantly longer UESOD. There was no relationship between kinematic parameters and the surgical features including the type of incision, presence of neck dissection, presence and type of thyroidectomy, type of reconstruction, and type of mucosal closure. When feature studies confirm the current findings, it will be useful to include kinematic analysis in the swallowing assessment battery of individuals with TL.