Temsil edilmiş Türk operalarındaki keman ve viyolonsel sololarının yeri
The importance of violoncello and violin solos in performed Turkish operas
Yazar: GÜLİN ERDEVİREN
Danışman: PROF. DR. CELİL HAKAN ÇUHADAR
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Keman = Violin ; Opera = Opera ; Orkestra = Orchestra ; Solo = Solo ; Türk operaları = Turkish operas ; Viyolonsel = Cello ; Çalgılar = Musical instruments

Özet:
Latince bir terim olan opera on dördüncü yüzyılın sonlarına doğru Avrupa'da küçük gösterilerle, şenlik, dinsel törenler, düğün törenleri gibi çeşitli kültürel etkinliklerde ortaya çıkmıştır. Opera sanatı solo, koro ve orkestrayı içine alarak, müzikal ve teatral formda birçok görsel sanatı, mitolojiyi, efsaneleri, tarihten esinlenilerek içinde barındıran ve baştan sona bestelenerek yazılmış müzikli sahne oyunudur. 
Bu tezin ilk bölümde operanın tanımı, operanın ilk olarak nerede ortaya çıktığı, opera sanatı, sahnelenen ilk operalar, orkestrada keman, viyolonselin yeri ve bu iki çalgının solistlik açıdan kullanılması anlatılmıştır.
İkinci bölümde Cumhuriyet Dönemi öncesinde Osmanlı İmparatorluğu'nun operayla tanışması ile operayla ilk temaslar, padişahların batı sanatlarına ve operaya olan ilgisi ile Osmanlı'da gelişim süreci, yurt dışına eğitim için gönderilen besteciler ve Batı Dünyası ile ilişkiler, Osmanlı İmparatorluğu'nda kurulan çeşitli tiyatro ve opera binaları ile temsil edilen operalar anlatılmıştır. Fransız Devrimi ile Tanzimat Döneminde opera sanatı ile ilgili değişimler, Cumhuriyetin ilanıyla birlikte Türkiye'de operanın gelişim süreci, Mustafa Kemal'in Türk operasına katkıları, kurulan müzik kuruluşları, Türk bestecilerin operaları ve temsil edilen yerler, opera sanatının gelişmesiyle sanat kurumlarının çoğalarak günümüze kadar nasıl geldiği anlatılmıştır. Sahnelenen Türk Operaları perde perde anlatılarak bestecilerinin yaşam öyküleri ile birlikte eserlerindeki keman ve viyolonsel soloları tespit edilmiştir. Temsil edilmiş Türk operalarının keman ve viyolonsel partileri incelenmiştir. Bu inceleme ile birçok kaynak taraması yapılarak, tarafsız bir şekilde ele alınan keman ve viyolonsel çalgıları için yazılan solo partilerde hangi çalgı için daha fazla soloya yer verilmiş olduğu saptanmıştır.

Abstract:
As a Latin term, Opera, is revealed in Europe in the end of 14th century by various little cultural events such as festivals, rituals and wedding ceremonies. The art of Opera is entirely composed musical stage play which includes solo, choir and orchestra and inspired by history, visual arts, mythology, legends in a musical and theatrical form. In the first part of this thesis, definition of opera, emergence of opera, art of opera, first operas presented, role of violin and violoncello in orchestra and soloist functions of this two instruments is explained. And in the second part, Ottoman Empire's acquaintance of opera and first contacts before the Republican Period, the sultans' interest in western arts and opera and development process in Ottoman Empire, composers sent abroad for education and affairs with Western World, various theaters and opera houses formed in Ottoman Empire and presented operas are explained. Changes about opera art in French Revolution and reorganization period of Ottoman Empire, opera's development process in Turkey by the proclamation of the republic, Atatürk's contribution for Turkish opera, forming music institutions, operas of Turkish composers and their presenting places, with the development of opera art, how art institutions are increased and reach to today is explained. Presented Turkish operas are explained act by act with their composers' biographies and determined violin and violoncello solos in their works. Violin and cello parties of presented Turkish operas were examined. Many sources has been scanned, violin and violoncello solos in parts are objectively analyzed and which instrument is have more solos than other is determined by his research.