Nörodejeneratif hastalıklara yönelik memantin yüklü nanosistemlerin tasarlanması, optimizasyonu ve değerlendirilmesi /
Yazar: GİZEM TEZEL
Danışman: PROF. DR. HAKAN EROĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı / Biyofarmasötik ve Farmakokinetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Demans-vasküler = Dementia-vascular ; Memantine = Memantine

Özet:
Merkezi sinir sistemi nörodejeneratif hastalıklardan olan Alzheimer Hastalığı (AH), hem görülme sıklığı hem de sınırlayıcı faktörlere bağlı olarak henüz etkin tedavi edilememesi nedeniyle, tıbbi ihtiyaç oranı yüksek bir hastalık olarak ön plana çıkmaktadır. 
Tez çalışmaları kapsamında, AH'nın tedavisine yönelik olarak karşılanmamış tıbbi ihtiyacı gidermek amacı ile ilk defa memantin yüklü nanomotor sistemleri tasarlanmıştır. Bu kapsamda memantin içeren nanomotor formülasyonlarının tasarlanması, bu formülasyonların etkinliklerinin nöronal kaynaklı hücre kültürü modellerinde in vitro olarak incelenmesi, AH'nda karşılaşılabilen metabolik değişiklikler üzerinde bu nanosistemlerin in vitro hücre kültürü modellerinde incelenmesi ve dökümante edilmesi ile son olarak bu nanosistemlerin uygun teknikler kullanılarak Kan Beyin Engeli ve beyin dokusundaki birikimlerinin değerlendirilmesi çalışmaları  gerçekleştirilmiş ve sonuçları değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak, kontrol edilebilir manyetik hareketli memantin yüklü nanomotorlar başarılı bir şekilde formüle edilmiştir. İn vitro etkinlik çalışmaları, geliştirilen formülasyonun TrkB reseptör aktivitesini artırdığını ve BACE1 enzim aktivitesinde herhangi bir sitotoksik etki olmaksızın azalma sağladığını göstermiştir. Biyodağılım çalışmalarında, nanomotor formülasyonlarının kontrol grubuna göre beyinde daha fazla tutuluma sahip olduğu belirlenmiştir (p <0.05).
Bu çalışmalar temel alınarak, tasarlanan memantin yüklü nanomotorların Alzheimer Hastalığı tedavisinde ilaç taşıma için umut vadeden yeni bir yaklaşım olabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Alzheimer's Disease (AD), a neurodegenerative disorder of the central nervous system, is highlighted as a disease with a high medical need due to both its frequency and the inability to effectively treat it yet, largely due to limiting factors.
Within the scope of thesis studies, in an effort to address the unmet medical need in the treatment of AD, memantine-loaded nanomotor systems have been designed for the first time. Within this framework, the design of nanomotor formulations containing memantine, the investigation of the effectiveness of these formulations in neuronal cell culture models in vitro, the examination and documentation of these nanosystems on metabolic changes encountered in AD in vitro cell culture models, and finally the evaluation of the accumulation of these nanosystems in the Blood-Brain Barrier (BBB) and brain tissue using appropriate techniques have been conducted, and the results have been evaluated.
As a result, memantine loaded nanomotors were formulated successfully with a controllable magnetic movement. I n vitro efficacy studies showed that the developed formulation increased TrkB receptor activity, leading to a decrease in BACE1 enzyme activity without any cytotoxic effect. In biodegradation studies, it was determined that nanomotor formulations exhibited increased retention in the brain with respect to the control group (p <0.05). 
Based on these studies, it has been concluded that designed memantine loaded nanomotors could be a promising novel approach for drug delivery in the treatment of Alzheimer's Disease.