Yeniden işlevlendirme kapsamında bir endüstriyel miras örneği olan Seka Kâğıt Müzesi'nin iç mekân analizi
An industrial heritage example within the scope of re-functionalization: Seka Paper Museum interior design analysis
Yazar: NİHAN KONAK
Danışman: DOÇ. DR. DİDEM ERTEN BİLGİÇ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: İç mekan = Interior space ; İç mekan tasarımı = Interior design

Özet:
18. yüzyılda İngiltere'de ortaya çıkan ve tüm Avrupa'yı etkileyen, en temel ifadeyle üretimde makineleşmeyi başlatan Endüstri Devrimi; teknolojik, ekonomik, sosyolojik ve siyasi yönleriyle, insanlık tarihinin dönüm noktalarından biri olmuştur. Kullanılan makinelerin boyut, biçim ve işlevleri doğrultusunda şekillenen endüstri yapıları; zamanla yaşanan teknolojik gelişmelere ayak uyduramamış ve bu noktada atıl durumda kalıp terk edilmişlerdir. İnşa edildikleri dönemin tüm verilerinin okunabildiği endüstri yapılarının geleceği, özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısı itibariyle tartışılmaya başlanmış ve bu bağlamda kültürel mirasın bir parçası olarak endüstriyel miras kavramı gelişmiştir. Yeniden işlevlendirme, endüstriyel miras kapsamında yer alan yapıların korunması için uygun bir yöntem olarak görülmektedir.

Bu çalışmada; Cumhuriyet Dönemi'nin öncü sanayi kuruluşlarından biri olan ve fabrika kapatıldıktan sonra endüstriyel miras olarak değerlendirilen SEKA I. Kâğıt Fabrikasının, yeniden işlevlendirme kapsamında dönüştürüldüğü SEKA Kâğıt Müzesi'nin iç mekân analizi yapılmıştır. Tez çalışması dört bölümden oluşmakta olup; ilk üç bölüm literatür ağırlıklıdır. Son bölüm ise, yerinde gözlem ve fotoğraf ile belgelendirme yöntemine dayanmaktadır.

Birinci bölümde; öncelikle endüstri ve endüstrileşmenin tanımı yapılmış, endüstri yapılarının özellikleri anlatılmıştır. Devamında endüstriyel miras kavramı tanıtılmış ve endüstriyel mirası koruma yaklaşımlarından bahsedilmiştir. İkinci bölümde; yeniden işlevlendirme kavramı anlatılmıştır. Yeniden işlevlendirmeyi gerektiren nedenler, yapılar için doğru işlev seçimi ve yeniden işlevlendirme sırasında yapılara yönelik müdahaleler sıralanmıştır. Üçüncü bölümde; İzmit SEKA Kâğıt Fabrikası'nın konumu, kuruluşu ve tarihsel gelişim süreci, Kocaeli ve Türkiye için önemi ile yapının mimari özellikleri anlatılmıştır. Dördüncü ve son bölümde ise; fabrikanın yeni işlevi ile varlığını sürdürdüğü hâli olan SEKA Kâğıt Müzesi, yeniden işlevlendirme kapsamında incelenmiştir. Yapılan incelemeler; olduğu gibi korunan öğeler ve yeniden işlevlendirme çalışmaları sırasında yapılan müdahaleler olmak üzere iki ana başlık altında incelenmiştir.

Çalışma kapsamında yapılan tüm analizler ve elde edilen veriler ile SEKA Kâğıt Müzesi'nin yeniden işlevlendirme çalışmaları sırasında yaşadığı dönüşüm ortaya konulmaya çalışılmış ve uygulanan yeniden işlevlendirme projesinin hangi yönleriyle başarılı, hangi yönleriyle eksik olduğu öznel bir yorumla sonuç bölümünde açıklanmıştır. Ayrıca belirlenen eksikler için, çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
The Industrial Revolution which had emerged in 18th century in England and affected all over the Europe, and with the most basic definition the initation of the mechanization in production, had become one of the turning points in the human history with its technological, economical, sociological and political aspects. The industrial structures which had been developed from the size, form and the functionality of the machines, were not able to cope with the developments in the technology and at this stage, they turned out to be inactive and were after all abondened. The future of the industril structures, all of whose data in the period they were built could be found out, has been started to be discussed especially since the second half of 20th century and eventually as a piece of the industrial heritage has evolved. Re-functionalization is considered as a suitable method fort he protection of structures within the scope of industrial heritage.

In this study; the interior analysis of SEKA Paper Museum which is an example of cultural heritage and transformed within a re-functionalization of The First Factory of SEKA, one of the leading industrial corporations of republican period, is conducted. The thesis consists of four sections; the first three sections is based on literature research. The last section is based on on-site observation and photographic findings.

In the first chapter; the defiition of industry and industrialization are made and the characteristics of the industrial structures are explained. Additionally, the concept of the industrial heritage is introduced and approaches to the industrial conservation are mentioned. In the second section; the concept of re-functionalization is described. The reasons of re-functionalization, making a decision fort he right function for the structures and the alterations in structures during the re-functionalization are listed. In the third chapter; the location of The First Factory of SEKA, the construction and the historical development process, the significance for Kocaeli and Turkey and the architectural features of the building are mentioned. In the fourth and the lasr chapter; SEKA Paper Museum, which is the new functionality of the factory and the new form of its existence is studied in the scope of re-functionalization. These investigations are studied under two main subsectionsone of which is the elemenets preserved as it was originally existed and the second one is the alterations carried out during the re-functionalization.

In the last section of this study, with the help of all analyses and findings, the transformation of SEKA Paper Museum during the re-functionalization is intended to be revealed and a subjective interpretation is made for the project of re-functionalization in terms of which aspects it is a success and in which terms of it is deficient. What is more, the study is concluded by the suggestions to the deficiencies detected.