Stres hiperglisemisi saptanan çocuklarda yeni nesil dizi analizi yöntemi ile mody nedeni olduğu bilinen genlerin araştırılması
The investigation of genes that known as the cause of mody by a new generation sequence analysis method in children with stress hyperglysemia
Yazar: ESMA ÇİĞDEM AVCI ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA ÜNÜVAR
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Dizi analizi = Sequence analysis ; Genetik = Genetics ; Genler = Genes ; Genotip = Genotype ; Hiperglisemi = Hyperglycemia ; Mutasyon = Mutation ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç ve Hipotez: MODY genlerinin belirlenmesi, diyabetin alt tiplerinde hipergliseminin moleküler temelinin daha iyi anlaşılmasını sağlamıştır. Fakat bu gen mutasyonlarının stres hiperglisemisine yatkınlık yaratıp yaratmadığı hakkında yeterli klinik bilgi literatürde bulunmamaktadır. Bazı hastalarda strese bağlı hiperglisemi geliştiği halde aynı strese maruz kalan diğer çocuklarda hiperglisemi gelişmeme nedeninin bilinmediği, bunun altta yatan genetik bir etkiye bağlı olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada, stres hiperglisemisi saptanan çocuk hastalarda yeni nesil dizi analizi yöntemi ile klinik olarak MODY tanılı çocukların genotipinin saptanması ve stres hiperglisemisine yatkınlık yaratan genetik mutasyonlar ortaya konması amaçlandı.
Yöntem: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları polikliniklerine ayaktan başvuran veya bu hastanenin Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları servisinde yatarak tedavi görmekte iken kan şekeri en az bir kez 150 mg/dl üzerinde ölçülen, bilinen DM tanısı olmayan, 28 gün-18 yaş arası çocuk hastalar çalışmaya alındı. Stres hiperglisemisi saptanan hastaların demografik özellikleri, ailede DM öyküsü, boy-kilo-TİT-Kan gazı değerleri, primer tanıları, kan şekeri yüksek saptanmadan önce aldığı tedaviler, kan şekerinin normal sınırlara düşme süresi olgu rapor formuna kaydedildi ve hastaların kan örnekleri yeni nesil dizi analizi yöntemi ile incelendi. MODY nedeni olduğu bilinen HNF4A, HNF1A, HNF1B, GCK, CEL, PAX, İPF1, KLF11, NEUROD1, İNS, BLK, ABCC8, KCNJ11 gen mutasyonları taranıp olgu rapor formuna kaydedildi.
Bulgular:Çalışmaya 33'ü (% 64,7) erkek, 18'i (% 35,3) kız olmak üzere toplam 51 hasta alındı. Hastaların ortanca yaşı 44 ay (5 ile 204 ay aralığında) idi.  Hastaların %43,1 mutasyon saptandı. Polimorfizm saptanan 11 hasta (%21,6), klinik önemi belirsiz değişiklikle saptanan 8 hasta (%15,7) ve hastalık nedeni değişiklik saptanan 3 vaka (%5,9) belirlendi. 1 hastada HNF1A geninde F621C, 1 hastada ABCC8 geninde L461F ve V597I mutasyonu olmak üzere üç yeni missense mutasyon saptandı. Bu hastalarda primer tanılar Wilms TM, pnömoni+büyüme gelişme geriliği+malnutrisyon idi. 
Sonuç: Stres hiperglisemisi saptanan çocuk hastaların çoğunluğunda (%43,1)  MODY mutasyonu saptanmıştır. Birçok popülasyonda olduğu gibi en sık saptanan nedenin HNF1A olduğu gösterilmiştir. Literatürde bu konu ile ilgili yapılmış herhangi bir çalışma bulunmaması stres hiperglisemisinin genetik zemininin aydınlatılması açısından önemlidir. Prospektif olarak geniş moleküler çalışmaların yapılması daha büyük katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Objective and Hypothesis: Determination of MODY genes has ensured that the molecular basis of hyperglycemia is better understood in diabetes subtypes. However, sufficient clinical information regarding whether or not these gene mutations result in susceptibility to stress hyperglycemia is not available in the literature. Stress caused hyperglycemia occurs in some patients while the reason why hyperglycemia does not occur in other children exposing to the same level of stress is not known, and it is supposed that may depend on an underlying genetic effect. This study aims to determine genotype of children with clinical MODY diagnosis by the method of new generation sequence analysis in child patients with detected stress hyperglycemia and to reveal the genetic mutations which create susceptibility to stress hyperglycemia.
Method: Child patientswho applied as outpatient to Pediatric clinics  or receive treatment as inpatient in Pediatric clinics of this hospital and whose blood glucose has been measured above 150 mg/dl at least one time, not have a known DM diagnosis, and in the age range between 28 days and 18 years old. Demographic characteristics of patients with detected stress hyperglycemia, DM history of their family, weight-height, full urine analysis, blood gas values, primer diagnosis, treatments received before increased blood glucose is detected, period of reduction of blood glucose to normal levels have been recorded in the case report and blood samples of the patients have been examined with the new generation sequence analysis method. The gene mutations known as the reason of MODY such as HNF4A, HNF1A, HNF1B, GCK, CEL, PAX, İPF1, KLF11, NEUROD1, İNS, BLK, ABCC8, KCNJ11have been screened and recorded in the case report. 
Evidences: 51 patients in total including 33 (64.7%) male and 18 (35.3%) female have been included in the study. The median age of the patients is 44 months (between 5 and 204 months).  Mutation has been detected in 43.1% of patients. 11 patients with detected polymorphism (21.6%), 8 patients whose clinical significance has been detected as uncertain (15.7%) and 3 events on whom disease based variances have been detected (5.9%) are established. Three new missense mutations have been detected including F621C in HNF1A gene of 1 patient, L461F in ABCC8 gene of 1 patient and V597I. The primer diagnoses were Wilms TM, pneumonia+growth deficiency retarded development+malnutrition.