Ankara koşullarında bor dozlarının bazı İskenderiye üçgülü (Trifolium alexandrinum L.) çeşitlerinde verim veverim ögelerine etkisi
The effect of boron doses on the yield and yield components of some berseem clover (Trifolium alexandrinum L.) varieties in Ankara conditions
Yazar: HÜSEYİN BULUT
Danışman: PROF. DR. HAYRETTİN KENDİR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: İskenderiye üçgülü = Berseem clover

Özet:
Bu araştırma farklı dozlarda verilen borlu gübrenin İskenderiye üçgülü çeşitlerinde meydana getirdiği etkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. 2017 ve 2018 yıllarında Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü deneme tarlalarında tarla denemesi olarak yürütülmüştür. Araştırma 3 tekerrürlü olarak tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre kurulmuştur. Ana parsellere 3 İskenderiye üçgülü çeşidi (Derya, Erix, Mario), alt parsellere 5 farklı bor dozu (0, 100, 200, 400, 800 g/da) olacak şekilde uygulamalar yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; yeşil ot verimi 1317.67-2016.33 kg/da, kuru ot verimi 271.00-635.00 kg/da, ham protein oranı %13.27-16.98, ham protein verimi 35.29-91.30 kg/da, bitki boyu 67.20-98.33 cm, sap kalınlığı 3.43-4.45 mm, dal sayısı 6.17-11.67 adet, bitkide kömeç sayısı 7.28-15.02 adet, kömeçte tohum sayısı 45.15-76.82 adet, tohum verimi 85.26-192.04 kg/da, bin dane ağırlığı 2.54-3.54 g, çiçeklenme zamanı 68-93 gün ve hasat olgunluğu zamanı 106-124 gün arasında değişim göstermiştir. İncelenen parametreler göz önüne alındığında; Mario çeşidinden yeşil ot, kuru ot, ham protein verimi, bitki boyu ve sap kalınlığı bakımından en yüksek değerler alınmıştır. Dal sayısı ve kömeçte tohum sayısı bakımından en yüksek değerlerin elde edildiği Erix çeşidinden incelenen tüm parametrelere göre orta düzeyde verim alınmıştır. Ham protein oranı, bitkide kömeç sayısı, tohum verimi ve bin dane ağırlığı bakımından en yüksek değerlerin alındığı Derya çeşidi incelenen diğer parametrelerde Erix ve Mario çeşitlerinin gerisinde kalmıştır. Bununla beraber Derya çeşidi çiçeklenme ve hasat olgunluğuna diğer çeşitlerden önce ulaşmıştır. Alt parsellerde çeşitlere uygulanan bor dozları kontrol parselleri ile karşılaştırıldığında, incelenen parametreler bakımından en yüksek verim 100 g/da bor dozu uygulanan parsellerden alınmıştır. Yüksek verimli ve kaliteli ot üretimi için gereken bor dozunun 100 g/da olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effect of different doses of boron fertilizer on varieties of berseem clover. The experiment was carried out as a field trial in the experimental fields of Ankara University, Faculty of Agriculture, Field Crops Department during 2017 and 2018. The experimental field research was set up in 3 replicates compatible with split parcel experimental design technique in random blocks. Three different berseem varieties (Derya, Erix, Mario) were sown to main parcels and 5 different boron fertilizer doses (0, 100, 200, 400, 800 g/da) were applied to sub-parcels. According to the research results; fresh forage yield 1317.67-2016.33 kg/da, hay yield 271.00-635.00 kg/da, crude protein content 13.27-16.98 %, crude protein yield 35.29-91.30 kg/da, plant height 67.20-98.33 cm, stem diameter 3.43-4.45 mm, stem numbers/plant 6.17-11.67 pieces, head numbers/plant 7.28-15.02 pieces, seed number/head 45.15-76.82 pieces, seed yield 85.26-192.04 kg/da, 1000-seed weight 2.54-3.54 g, days to flowering 68-93 and days to harvesting varied 106-124. Considering the parameters examined; Mario variety exhibited the highest yield of fresh forage, hay, crude protein, plant height and stem diameter. According to all parameters examined, the medium level yield was obtained from Erix variety which has the highest yield in terms of stem numbers per plant and seed number per head. Derya variety exhibited the highest yield in terms of crude protein content, head numbers per plant, seed yield and 1000-seed weight, but remained behind the Erix and Mario varieties considering the other parameters examined. However, Derya variety reached to flowering and harvesting time before other varieties. When boron doses applied to varieties in sub-parcels and compared with control parcels, the highest efficiency in terms of the parameters examined were obtained at 100 g/da boron dose. 100 g/da boron dose was determined as the best dose for high forage yield and quality in berseem clover.