Türk aydınında millilik sorununun Orhan Türkdoğan bağlamında incelenmesi
Examination of the nationality problem in Turkish intellectuals in the context of Orhan Türkdoğan
Yazar: MEHMET HANİFİ KÜRKÇÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZİYNET BAHADIR
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Tezde, Türk sosyoloğu ve aydını Orhan Türkdoğan'ın görüşleri çerçevesinde Türk aydının millilik sorunu ele alınmıştır. Bu amaç çerçevesinde, ülkemizde yürütülen aydınlar sosyolojisi çalışmalarına katkı niteliğindedir.
Türk aydının millilik sorunu, Türkdoğan'ın eserleri çerçevesinde incelenmiştir. Bu inceleme, betimsel bir araştırma türü olup, araştırmada tarama tekniği kullanılmıştır. Bu çerçevede aydın ve entelektüel kavramları ile ilgili bazı kavramlar, yerel ve Batılı bazı düşünürlerin entelektüel üzerine görüşlerine de yer verilmiştir.
Türkdoğan, Türk aydının millilik sorununu, aydınlar sosyolojisi disiplininin doğasına uygun biçimde, toplumla ilişkileri çerçevesinde incelemiştir. Türkdoğan, bu incelemede Türk ulusunun inşa sürecinde aydın sınıfının görev ve sorumluluklarını belirtmiştir. Bu görevlerin başında, "sürü" halinde yaşamaya mahkûm edilmiş, bu toprağın insanlarına sahip çıkmak yer almaktadır. Ancak, aydın sınıfının bu görevi yerine getirebilmesi için Batı düşünce geleneği ile ulusal/yerel düşünce geleneklerini iyi bir şekilde analiz etmeleri gerekir.
Türkdoğan, bu amaç doğrultusunda Cumhuriyet'ten günümüze kadar "halk-aydın ikiliği" veya "çevre-merkez" olarak adlandırılan bu modeli doğru bir şekilde analiz etmiştir. Bu analizler sonucunda, aydın sınıftaki bu "millilik" sorununun çözümünü "milli değerlerin ön planda" olduğu bir düşünce sistemi geliştirmek olarak görür. Türkdoğan'a göre bu düşünce sisteminin karşılığı "Türk'e Dönüş" veya "Türkleşme"dir. Türkdoğan ayrıca, bu sorunun çözümünde Kemalist Sistem ilkelerinden, özellikle "halkçılık" ve "milliyetçilik" ilkelerini ön plana tutarak, "Osmanlılaşma" tezine karşıt, "ulus-devlet" modelini gündeme getirerek, çok etnikli, çok milletli bu yapılaşmaya son verip, yerine "milli ideoloji" ye dayalı bir sistem kurmayı amaçlamıştır.
Türkdoğan'ın bu düşünce sistemi aynı zamanda eleştirel bir yaklaşım biçimidir. Onun bu yaklaşımında, Osmanlılık zihniyetinin dışladığı ulus-devlet veya milletleşme olgusu Kemalist Sistem'de reddedilemez bir unsurdur. Türkdoğan'a göre, "kimliksiz bir yapılaşma tarihsel gaftır". O, bu yapılaşmayı tarihsel süreçte sürdürülemez olarak görür ve eleştirir. Türkdoğan'a göre, bu yapılaşmanın yerini ulus olma veya ulus-devlet süreci almalıdır.
Türkdoğan'ın bu sistemdeki temel amacını, "ortak bir dil, kültür, tarih ve düşünce aracılığıyla toplumsal alanda birleşme ve bütünleşme" olarak belirtebilir. Bu amaç gerçekleşir ise Türk toplumundaki devlet yapısında, yani ulus-devlette, aynı coğrafyada yaşayan, aynı dil ve kültürün paydaşları insanların oluşturduğu yeni ve çağdaş yapılaşma inşa edilebilir. 
Anahtar Kelimeler: Aydın, Türk Aydını, Millilik, Aydın Sınıfı, Ulus-Devlet

Abstract:
The thesis addresses the nationality problem of the Turkish intellectual within the framework of the views of the Turkish sociologist and intellectual Orhan Türkdoğan. Within this framework, it is a contribution to the studies on the sociology of intellectuals carried out in our country.
The nationality problem of the Turkish intellectual has been examined within the framework of Türkdoğan's works. This study is a descriptive research type and the scanning technique has been used in the study. In this framework, some concepts related to the concepts of intellectual and intellectual, and the views of some local and Western thinkers on intellectuals have also been included.
Türkdoğan examined the nationality problem of the Turkish intellectual within the framework of their relations with society, in accordance with the nature of the discipline of the sociology of intellectuals. In this study, Türkdoğan stated the duties and responsibilities of the intellectual class in the process of building the Turkish nation. The most important of these duties is to protect the people of this land, who are condemned to live as a "herd". However, in order for the intellectual class to fulfill this duty, they need to analyze the Western tradition of thought and the national/local traditions of thought well.
For this purpose, Türkdoğan has correctly analyzed this model called the "people-intellectual duality" or "periphery-center" from the Republic to the present day. As a result of these analyses, he sees the solution to this "nationality" problem in the intellectual class as developing a system of thought in which "national values are at the forefront". According to Türkdoğan, the equivalent of this system of thought is "Turkish Return" or "Turkification". Türkdoğan also aimed to put an end to this multi-ethnic, multi-national structure and establish a system based on "national ideology" by prioritizing the principles of the Kemalist System, especially "populism" and "nationalism", and by bringing the "nation-state" model to the agenda, in opposition to the "Ottomanization" thesis. Türkdoğan's system of thought is also a critical approach. In his approach, the concept of nation-state or nation-formation, which the Ottoman mentality excluded, is an undeniable element in the Kemalist System. According to Türkdoğan, "a structure without an identity is a historical blunder". He sees this structure as unsustainable in the historical process and criticizes it. According to Türkdoğan, this structure should be replaced by the process of becoming a nation or a nation-state.
Türkdoğan's main goal in this system can be stated as "unification and integration in the social sphere through a common language, culture, history and thought". If this goal is realized, a new and contemporary structure can be built in the state structure of Turkish society, that is, in the nation-state, consisting of people living in the same geography and sharing the same language and culture.
Keywords: Intellectual, Turkish Intellectual, Nationality, Intellectual Class, Nation-State.