Petrol ve doğalgaz projelerinde karar ve risk analizi tabanlı interaktif proje değerlendirme yaklaşımı
Decision and risk analysis based interactive project evaluation approach on oil and gas projects
Yazar: MUSTAFA DUYGU
Danışman: PROF. DR. ÖMER FARUK BAYKOÇ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Belirsizlik = Uncertainty ; Benzetim = Simulation ; Petrol = Petroleum ; Projeler = Projects ; Risk = Risk

Özet:
Risk petrol sektöründe arama ve üretim projelerinin kaçınılamaz bir unsurudur. Petrol ve doğalgaz projeleri potansiyel rezerv, yatırım ve işletme harcamaları, üretim planları, petrol ve gaz fiyat tahminleri gibi parametrelerle ilintili olarak çok sayıda belirsizlik ve risk içermektedir. Dolayısıyla nakit akışı ve gelir tahminleri en basit proje için dahi büyük zorluklar içermektedir.Bu çalışma ile öncelikle petrol sektörünün yapısı, bugün geldiği nokta ve gelecek için eğilimleri anlatılarak petrol projelerinin ne denli önemli olduğu vurgulanmaya çalışılmıştır. Daha sonra özel olarak sektörün merkezinde yer alan arama ve üretim projelerine odaklanılmıştır. Petrol projelerinin dört temel aşaması olan rezervuar, yüzey tesisi, üretim planı ve paylaşım modeli, bir proje yöneticisinin bakış açısıyla incelenmiştir. Ayrıca ekonomik modelin temel girdilerinden olan petrol fiyat tahmini için örnek bir uygulama yapılmıştır. Çalışma entegre bir petrol projesinin modellenmesi ve bu sürecin her adımında karşılaşılan riskin, modele gerçek sistemi temsil edecek şekilde entegre edilmesi şeklinde kurgulanmıştır. Çalışmada sistemi gerçekliğe en uygun biçimde modellemek üzere girdi olarak kullanılan sistem parametreleri modele, taşıdıkları riskleri temsil etmek üzere ilgili dağılımları ile dahil edilmiştir. Üç olasılık değeri için (P10, P50, P90) üç farklı senaryo tasarlanmıştır. Her bir senaryo için ayrı bir proje modeli kurulmuştur. Çalışmanın tümünde benzetimden yararlanılmıştır. Böylece modellerin çıktısı olan ve proje kararlarında esas alınan ekonomik sonuçların, sistemin bütününde kullanılan parametrelerden kaynaklanan riskleri içermesi sağlanmaya çalışılmıştır. İlgili ekonomik sonuçlar, üç senaryo modelinden birer dağılım olarak elde edilmiştir. Bu dağılımlar benzetim vasıtasıyla entegre edilerek proje ekonomik sonuçlarının özel birer dağılım üzerinde analiz edilmesi mümkün kılınmıştır. Çalışma proje ekonomik sonuçları üzerine yapılan duyarlılık analizi ile tamamlanmıştır.

Abstract:
Risk is an unavoidable factor of oil exploration and production projects. Together with uncertainties and risks associated with income and life-cycle cost factors such as potential reserves, capital & operating expenditures, production profiles and oil prices, it is extremely difficult to forecast earnings and cash flows for even the simplest projects.In this thesis, by having described the oil sector?s structure, current perspective and future trends, importance of oil projects was emphasized. Later on, oil E&P projects were focused particularly. Four primary phases of project (i.e. reservoir, surface facilities, production plans and sharing mechanisms) were analyzed from the project manager?s point of view. Moreover, a sample oil price forecasting was made, since it is one of the primary components of an economic analysis. The study has been designed to model an integrated oil project; and risks, that are faced at each step of the process, are integrated in the model in order to figure out the impacts of input factors. Three scenarios were designed for three probabilites (i.e. P10, P50, P90). Different project models were established for each scenarios. Simulations were used along the modelling. Therefore economic results, that are the outputs of models and used as the main tools in decision making, were made to include the risks associated with parameters in whole system. Related economic results were obtained as distributions from three scenarios. Distributions were integrated by simulation, and economic results of the project could be analyzed over special distributions. The thesis was completed with the sensitivity analysis over the economic results of the project.