Karayollarında yol faktörünün trafik kazalarına etkisinin incelenmesi ve modellenmesi
Investigation and modeling of road factors on traffic accidents on highways
Yazar: RÜMEYSA ÖZBEK
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED YASİN ÇODUR
Erzurum Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kazalar = Accidents ; Ulaşım = Transportation ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Kaza tespit tutanakları = Accident detection reports ; Trafik kazaları = Traffic accidents ; Trafik kuralları = Traffic rules ; Yapay sinir ağları = Artificial neural networks

Özet:
Dünya nüfusunun artması ve teknolojinin gelişmesiyle araç sayısı ve trafik kazalarında artışlar meydana gelmiştir. Artan trafik kazaları, maddi ve manevi kayıplara yol açmaktadır. Sürücü hatası, araç kusurları, çevrenin olumsuz etkileri, yolun geometrik ve fiziksel olarak kusurlu olması trafik kazalarına neden olmaktadır. Sebeplerin doğru yöntemlerle tespit edilmesinden sonra alınan önlemlerle kazaların sayıları ve ciddiyeti azaltılabilmektedir. Ülkemizde 2020 yılında trafik kazalarına sebep olan yol kusuru oranının %0,27 olduğu, önceki yıllarda da bu oranın çok fazla değişmediği görülmektedir. Ancak Amerika ve bazı Avrupa Birliği ülkelerinde yapılan araştırmalara göre yol faktörlerinin sebep olduğu kaza oranlarının %2-3 oranlarında değiştiği, sürücü ve araç kusurlarının etkileşimiyle bu oranın %30'a kadar çıktığı görülmüştür. Bu çalışmanın birinci kısmında, Türkiye ve diğer ülkeler arasındaki bu oran farkının sebebini tespit edebilmek amacıyla diğer ülkelerin kaza tespit tutanakları ve ilgili kanun maddeleri kıyaslama yöntemiyle incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda Türkiye'deki kaza tespit tutanaklarının yalnızca yolun yüzeysel kusurlarını ele aldığı ve kazaların yol kusurlarından kaynaklı sebebini anlamaya yönelik düzenlenmediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışmanın ikinci kısımda ise Türkiye'de trafik kazalarına etki eden yol faktörünün; yıl, ton-km, toplam nüfus, toplam kaza sayısı, toplam yol uzunluğu, toplam taşıt sayısı, toplam parke, kırmataş/stabilize, bitümlü sıcak kaplama ve geçit vermeyen yolların ayrı ayrı yol uzunlukları veri girdisi alınarak yapay sinir ağı yöntemiyle modellenmiştir. Oluşturulan 5 model arasında 0,97 regresyon katsayısı ile Model 4 en başarılı model bulunmuştur. Model 4'ten elde edilen verilere göre Türkiye'de yol kusurları oranlarının önem sırasına göre; kaza sayısı, toplam yol uzunluğu, nüfus ve yıl faktörleri ile ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The increase in the world population and the development of technology have led to an increase in the number of vehicles and traffic accidents. Increasing traffic accidents cause material and moral losses. Driver error, vehicle defects, negative effects of the environment, geometric and physical defects of the road cause traffic accidents. After the causes are determined with proper methods, the number and severity of accidents can be reduced with the measures taken. It has been observed that the rate of road defects that cause traffic accidents in our country in 2020 is 0.27%, and this rate has not changed much in previous years. However, according to studies conducted in the USA and some European Union countries, it has been observed that the accident rates caused by road factors vary by 2-3%, and this rate increases to 30% with the interaction of driver and vehicle defects. In the first part of this study, to determine the reason for this rate difference between Turkey and other countries, the accident reports of other countries and the relevant laws were examined by comparison method. As a result of this examination, it has been concluded that the accident reports in Turkey only consider the surface defects of the road and the reports are not prepared to understand the cause of the accidents due to road defects. In the second part of this study, the road factor affecting traffic accidents in Turkey year, ton-km, total population, the total number of accidents, the total road length, the total number of vehicles, total parquet, crushed stone/stabilized, bituminous hot pavement and unpaved of road lengths were modeled with artificial neural network method by taking data input. Among the 5 models created, Model 4 was found to be the most successful model, with a regression coefficient of 0.97. According to the results of Model 4, in order of importance of road defects rates in Turkey; has been concluded that the number of accidents is related to the total road length, population, and year factors.