Er-Rebî' B. Habîb ve El-Câmiu's-Sahîh adlı eseri
Rabî' B. Habîb's work titled Al-Jâmi' Al-Sahîh
Yazar: AHMET ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. HACI MUSA BAĞCI
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Din = Religion
Dizin: El-Camiu`s-Sahih = Al-Camiu`s-Sahih ; Hadis = Hadith ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Rebi bin Habib = Rebi bin Habib ; İbadiye = İbadiye ; İslamiyet = Islam

Özet:
İbâdîlere göre, Rebî' b. Habîb'in el-Câmiu's-Sahîh adlı eseri hicrî ikinci asra ait hadis kaynaklarındandır. Rebî', İbâdiyye'nin önemli muhaddislerinden olup eseri de bu mezhep nezdinde en muteber hadis kaynağı, hatta Kur'ân-ı Kerim'den sonra en sahih dini eser olarak şöhret bulmuştur. Ancak İbâdîler dışındaki diğer İslâmî mezhepler açısından eser adeta meçhûl kalmıştır.
Tezimiz boyunca eserin günümüze geliş serüveni, eserin Rebî'e aidiyeti, muhteva açısından eserin değeri, eserin şekil ve metin açısından diğer hadis kaynaklarıyla mukayese edilmesi, dönemin ilmî ve fikrî hareketlerin esere yansıması ve İbâdîlerin eserin sıhhati hakkındaki iddialarının doğruluğu gibi konular işlenecektir. 
Çalışmanın giriş kısmında tezin önemi, metodu, kaynakları ve genel olarak İbâdiyye mezhebi hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde Rebî' b. Habîb'in hayatı ve ilmî kişiliği, ikinci bölümde eserin rivâyet açısından özellikleri ele alınmıştır. Üçüncü bölümde de eser dirâyet açısından analiz edilip değerlendirilmiştir. Sonuç kısmında ise tezde varılan tespitler yer almıştır.
Çalışma neticesinde tespit edilen sonuçlardan bazıları şunlardır: el-Câmiu's-Sahîh adlı eserin Rebî' b. Habîb'e aidiyeti problemi devam etmektedir. Ancak eser, şekil ve muhteva açısından hicrî ikinci asır hadis kaynaklarıyla önemli bir benzerlik içerisindedir. Eserde yer alan rivâyetlerin ekseriyeti, hem hicrî ikinci asır hem de üçüncü asırdaki meşhur hadis mecmualarında da yer almıştır. İbâdîlerin eserin sıhhatiyle ilgili iddialarının aksine diğer hadis kaynaklarında olduğu gibi Rebî'in el-Câmi'nde de sahih hadisin yanında zayıf hatta mevzû' rivâyetler yer almıştır. Şu ana kadar sadece İbâdîler tarafından kullanılan Rebî'in el-Câmi' adlı eseri, asıl nüsha ile ilgili önemli eksikleri olsa da ilmî araştırmalarda başvurulacak değere sahiptir. 
Anahtar sözcükler: İbâdiyye, Hadis, Rebî' b. Habîb,  el-Câmi', Câbir b. Zeyd, Sened, Metin..

Abstract:
According to Ibâdiyyah, Rabî' b. Habîb's work titled al-Jâmi' al-Sahîh is of the hadith sources belonging to second century hijri. Rabî is one of the most important muhaddiths of Ibadiyyah. His work is also the most acknowledged hadith source in this sect and even it has become famous as the most authentic religious text after the Holy Quran. However, among the other Islamic sects except Ibâdîs, the work is almost unknown.
This thesis contains the topics such as the history of the work until today, its attribution to the author, the value of its content in terms of sihhah (authentication), the comparison of the work with the other hadith sources in terms of form and text, the reflection of the scientific and intellectual movements of the period on the work and the correctness of the claims of Ibâdîs on the sihhah of the work.
In the introduction of this study, information about the importance, method and sources of the thesis as well as about Ibâdiyyah sect in general is provided. In the first section, Rabî 'b. Habîb's biography and scientific personality and in the second one the characteristics of the work in terms of narration are discussed. In the third chapter, the work is analyzed and evaluated in terms of dirayah (cognition). In the conclusion, the findings reached in the thesis are reported.
Some of the results of the study are as follows: the attribution of the work to the author is even discussed issue today but the work has an important similarity with other hadith sources in terms of form and content. Most of the narrations in the work are also included in the famous hadith corpus of the second and third centuries. Like the other hadith sources, Rabî''s al-Jâmi' also contains authentic, weak and even fabricated narrations, even if Ibâdîs disagree with that. Al-Jâmi 'of Rabî', used only by Ibadîs until now is worthy to be used as a source in scientific researches even though there are its some significant shortcomings. 
Key Words: Ibâdiyyah, Hadith, Rabî' b. Habîb, al-Jâmi', Jâbir b. Zayd, Sanad, Matn.