Hz. Eyyub kıssasının Kur'an, Tevrat ve bazı tefsir metinleriyle karşılaştırılmalı değerlendirilmesi
A comparative evaluation of the story of prophet Ayyub with the Qur'an, Torah and some tafsir texts
Yazar: AYTEN DURMUŞ
Danışman: PROF. DR. MESUT OKUMUŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion

Özet:
İnsan ve toplum hayatını etkileyen en önemli unsurlardan biri de kutsal sözler ve bunların yorumlarıdır. Bunlar ister doğru ister yanlış olsun insanların önemli bir kısmı nezdinde dinlenmeye ve uyulmaya değer bulunmaktadır. Bu nedenle bizim toplumumuzda da Kur'an tefsirleri, toplumsal hayatı biçimlendirmekte etkili olmaktadır. Bunun bir sonucu olarak bireysel, ailevi ve toplumsal hayatta güzel durumlara kaynaklık etmesi beklenen dinin, bireysel yorumlar ve çıkarımlar sonucu pek çok sorunun da temel kaynağı olduğu bilinmektedir. 
Eyyub kıssası, Kur'an'daki en kısa kıssa olmasına rağmen hakkında en çok söz söylenen kıssalardan biridir. Bu kıssa örneğinde görüldüğü gibi, vahyin bireyi ve toplumu daha iyiye doğru dönüştürmesi beklenirken, müfessirlerin bireysel görüşlerinin ve toplumdaki geleneklerin etkisindeki tefsirler, bu amacı doğru şekilde gerçekleştirememektedir. Böylece kişiler, çoğu kere meal ve tefsir yazarlarının öznel görüşlerini, din adına kabul etmek ve yaşamak durumunda kalmaktadırlar. 
Bu araştırma, Kur'an'ın en kısa kıssasından hareketle Kuran tefsirinde bireysel yorumlamanın nasıl yapıldığını göstermeye çalışmaktadır. 'Eyyub Nebi'nin bir hastalığı ve ettiği bir yemin var mıdır, yaşadığı sorun nedir, vahiy ona tam olarak ne söyledi, ona 'yeniden verilen' nedir?' gibi sorular üzerinden konu ele alınmaktadır. Konu incelenirken 'dığs, darabe, hıns' gibi bağlamda geçen bazı kavramların, Kur'an'da kullanıldığı diğer yerlerde hangi anlamda kullanıldığı üzerinde durulmaktadır. 
Bu çalışma sonunda ulaşılan en önemli sonuç şudur: Hz. Eyyub kıssası bağlamında nakledilen rivayetlerin büyük bir kısmının, Kur'an tarafından onaylanması mümkün görünmemektedir. Bu rivayetler, kıssayı, bağlamda söz konusu olan ana amacından uzaklaştırmış durumdadır. Bu kıssanın tefsirinde, toplumsal geleneklerin ve müfessirin bireysel doğrularının onaylanması Kur'an'ın amacı değildir. Kur'an'da söylenmeyenleri, Kur'an'a adına söyleyerek tefsir yapmak, bireysel ve toplumsal hayatta pek çok soruna kaynaklık ettiği için sağlıklı bir yöntem de değildir.

Abstract:
The sacred words and their interpretations are one of the most significant factors on human and social life. The majority of people believe them worthy of attention regardless of whether they are right or wrong. Because of this, Qur'anic interpretations are powerful in molding social life in our culture. Due to individual interpretations and inferences, religion, which is considered to be the source of good conditions in individual, family, and society life, can be the primary source of many problems.
Despite being the shortest story in the Qur'an, Ayyub's story is one of the most discussed. As demonstrated by the example of this story, while the revelation is intended to improve the person and the society for the better, the commentaries influenced by the individual perspectives of the commentators and the traditions of the community are incapable of delivering this objective. Thus, people often have to accept and live the individual interpretations of translation or commentary writers as a religion.
Based on the shortest story in the Qur'an, this study attempts to demonstrate how individual interpretation is made in the interpretation of the Qur'an. The subject is discussed through questions such as 'Does the Prophet Ayyub have an illness, does he have an oath, what is the problem he has encountered, what did the revelation exactly tell him, and what is delivered to him again?' During the examination of the topic, it is stressed in what meaning certain concepts such as 'dığs, darabe, hıns' are employed elsewhere in the Qur'an.
The most important conclusion reached at the end of this study is: It does not seem possible that most of the narrations transmitted in the context of the Ayyub story can be approved by the Qur'an. These narrations have diverted the story from its context-specific intent. In the interpretation of this story, affirming the social traditions and the individual truths of the exegete cannot be the aim of the Qur'an. It is not a correct method to interpret what is not in the Qur'an by declaring it as if it were in the Qur'an, as it causes numerous problems in personal and social life.