Şaşılık cerrahisinin ön ve arka segment yapılarına etkileri
Effects of strabismus surgery on anterior and posterior segment structures
Yazar: DOĞAN DURMAZ
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ TURGUT ÇOBAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Arka kamara = Posterior chamber ; Cerrahi-göz = Surgery-eye ; Göz hastalıkları = Eye diseases ; Koroid = Choroid ; Retina = Retina ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence ; Ön kamara = Anterior chamber ; Şaşılık = Strabismus

Özet:
Giriş ve amaç: Şaşılık, herhangi bir bakış yönünde iki gözün görme
eksenlerinin paralel olmaması durumudur. Şaşılık cerrahisinde amaç görme
eksenlerindeki kaymanın düzeltilmesi, göz hareketlerinin normale döndürülmesi,
binoküler tek görmenin sağlanması ve kozmetik açıdan iyi bir görünümün elde
edilmesidir. Ön segmentin kanlanması yedi adet ön siliyer arter ve iki adet arka siliyer
arter aracılığıyla sağlanır. Horizontal kas cerrahisi sonrası ön siliyer arterler kesilmekte
ve oküler hemodinamik değişiklikler olabilmektedir. Alt oblik kası makula ile yakın
komşuluktadır ve alt oblik kasına uygulanan cerrahilerden sonra da makula
değişiklikleri olabilmektedir. Biz bu çalışmamızda şaşılık cerrahisi sonrası
görülebilecek ön ve arka segment değişikliklerini ortaya koymayı planladık.
Gereç ve yöntemler: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim
ve Araştırma Hastanesi Göz Hastalıkları Kliniği şaşılık polikliniğine başvuran ve
şaşılık nedeniyle ameliyat endikasyonu konulup ameliyat edilen 33 hastanın 36 gözü
dahil edildi. Hastaların ön segment değerlendirmelerinde ameliyat öncesi, ameliyat
sonrası 1.ay ve 3.ay göz içi basınçları, kornea endotel speküler mikroskopileri ve
kornea topografileri çekildi. Arka segment değerlendirmesi ise ameliyat öncesi,
ameliyat sonrası 1.hafta, 1.ay ve 3.ay çekilen optik koherens tomografi anjiografi
(OKTA) ile yapıldı. Ameliyattan sonraki dönemlerde ön ve arka segment
parametrelerindeki değişim istatistiksel olarak karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya 33 hastanın 36 gözü dahil edildi. 21 göze
ezotropya/ekzotropya (ET/XT) nedeniyle horizontal kaslara geriletme ve rezeksiyon,
10 göze alt oblik aşırı fonksiyonu (AOAF) nedeniyle alt oblik miyektomi (AOM), 5
göze ise ET/XT ve AOAF birlikteliği nedeniyle geriletme, rezeksiyon ve AOM
ameliyatları yapıldı. Hastalar ET/XT grubu, AOM grubu ve ET/XT+AOM grubu
olmak üzere 3 gruba ayrıldı. Horizontal kas cerrahisinin yapıldığı ET/XT ve
ET/XT+AOM gruplarında ameliyat sonrası 1. ve 3.ayda korneal astigmat ameliyat
öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulundu (sırasıyla p=0,002 ve
0,047). AOM grubunda ise korneal astigmatta herhangi bir değişiklik saptanmadı. Göz 
v
içi basınçlarında tüm hastalarda ameliyat sonrası 1.ayda ameliyat öncesine göre
yüksek değerler ölçüldü ve istatistiksel olarak anlamlıydı. Üçüncü ayda göz içi
basınçlarında ameliyat öncesine göre anlamlı fark saptanmadı. Korneal topografi ile
ölçülen diğer segment parametrelerinde ve speküler mikroskopi ile ölçülen kornea
endotel hücre sayısı ile hegzagonalitede anlamlı bir fark tespit edilmedi. Tüm hastalar
OKTA ile değerlendirildiğinde retinal whole vasküler dansitede ve retinal whole
kalınlıkta ameliyat sonrası 1.haftada istatistiksel olarak anlamlı bir azalma mevcuttu
(sırasıyla p=0,037 ve p<0,0001). Farklı olarak sadece AOM grubunda retinal whole
vasküler dansitede ameliyat sonrası 1.haftada diğer grupların aksine artış vardı. Foveal
avasküler zon ve koryokapillaris kan akımında ameliyat öncesi ve sonrası ölçümlerde
herhangi bir fark tespit edilmedi. Dış retinal kan akımı ve koroid kalınlığında ise
ameliyat sonrası 1.haftada ameliyat öncesine göre istatistiksel olarak daha yüksek
değerler ölçüldü. OKTA ile değerlendirilen tüm arka segment değişiklikleri ameliyat
sonrası 1.haftada görüldü ve ameliyat sonrası 3.ayda ameliyat öncesine göre anlamlı
bir değişikliklik tespit edilmedi.
Sonuç: Şaşılık cerrahisi sonrası geçici göz içi basıncı yükselmesi ve 3.ayda
devam eden korneal astigmatik güç artışı görülebilmektedir. Arka segmentte ise
ameliyat sonrası erken dönemde (1.hafta) retinal vasküler dansite ve retina kalınlığında
azalma, dış retinal kan akımı ve koroid kalınlığında artış görülmektedir. Fakat bu
değişikliklerin hepsi geçici olup tüm parametreler ameliyat sonrası 3.ayda ameliyat
öncesi değerlere dönmektedir.

Abstract:
Introduction and purpose: Strabismus is a condition where the visual axes
of the two eyes are not parallel in any direction of view. The aim of strabismus surgery
is to correct the shift in visual axes, normalize eye movements, provide binocular
vision and achieve a cosmetically good appearance. Bleeding of the anterior segment
is provided by seven anterior ciliary arteries and two posterior ciliary arteries. After
horizontal muscle surgery, the anterior ciliary arteries are cut and ocular hemodynamic
changes may occur. İnferior oblique muscle is in close proximity to the macula and
there may be macular changes after surgery on the inferior oblique muscle. In this
study, we planned to reveal the anterior and posterior segment changes that may be
seen after strabismus surgery.
Material and methods: The study included 36 eyes of 33 patients who were
referred to Ophthalmology Clinic in Antalya Training and Research Hospital and
operated due to strabismus. Anterior segment evaluations of the patients were
performed preoperative intraocular pressures, postoperative 1st month and 3rd month
intraocular pressures, corneal endothelial specular microscopy and corneal
topography. Posterior segment evaluation was performed by preoperative optical
coherence tomography angiography, postoperative 1st week, 1st month and 3rd month
optical coherence tomography angiography (OCTA). Postoperative changes in the
anterior and posterior segment parameters were compared statistically.
Results: 36 eyes of 33 patients were included in the study. Recession and
resection of horizontal muscles due to esotropia / exotropia (ET / XT) in 21 eyes,
inferior oblique myectomy (IOM) for 10 eyes due to inferior oblique overaction
(IOOA), recession, resection and IOM operations for 5 eyes due to association of ET
/ XT and IOOA. The patients were divided into three groups as ET / XT group, IOM
group and ET / XT + IOM group. In the ET / XT and ET / XT + IOM groups where
horizontal muscle surgery was performed, corneal astigmatism was found to be
significantly higher than preoperative in the first and third months after the operation
(p = 0.002 and 0.047, respectively). In the IOM group, there was no change in corneal
astigmatism. Intraocular pressures were higher in all patients compared to preoperative 
vii
values in the first postoperative month and were statistically significant. In the third
month, intraocular pressures returned to preoperative values. There was no significant
difference in other anterior segment parameters measured by corneal topography and
corneal endothelial cell count and hexagonality. When all patients were evaluated by
OCTA, there was a statistically significant decrease in retinal whole vascular density
and retinal whole thickness at 1 week postoperatively (p = 0.037 and p <0.0001,
respectively). In contrast, the retinal whole vascular density was increased only in the
IOM group unlike the other groups at 1 week postoperatively. Foveal avascular zone
and choriocapillaris blood flow did not show any difference between preoperative and
postoperative measurements. Outer retinal blood flow and choroidal thickness were
significantly higher in the first postoperative week compared to the preoperative
values. All posterior segment changes evaluated by OCTA were seen in the first
postoperative week and no significant change was detected in the postoperative 3rd
month compared to the preoperative period.
Conclusion: After strabismus surgery, transient intraocular pressure rise and
corneal astigmatic power increase which continues in 3rd month, can be seen. In the
early postoperative period (1st week), on the posterior segment, retinal vascular
density and retinal thickness decrease, external retinal blood flow and choroidal
thickness increase, is seen. However, all of these changes are temporary and all
parameters return to preoperative values in the third postoperative month.