Vücut yağının saptanmasında çeşitli antropometrik ölçümlerle biyoelektrik empedans ve çift foton absorbsiyometri yöntemlerinin karşılaştırılması
The comparison of various anthropometric indices, bioelectric impedance and dual photon absorptiometry techniques to determine body fat
Yazar: VOLKAN ÖZKAYA
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL ÇİÇEK
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Adipoz doku = Adipose tissue ; Antropometri = Anthropometry ; Biyoelektriksel empedans = Bioelectrical impedance ; Deri kıvrımı kalınlığı = Skinfold thickness ; Vücut bileşimi = Body composition ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Günümüzde teknolojideki ilerlemelerle birlikte vücut yağ miktarının saptanmasında antropometrik ölçümlerden çeşitli çevre ve deri kıvrım kalınlığı (DKK) ölçümlerine ek olarak, bilgisayarlı tomografi, magnetik rezonans, biyoelektrik empedans (BIA) ve daha çok kemik-mineral yoğunluğunun ölçümü için kullanılan çift foton absorptiometri (DEXA) cihazları kullanılmaktadır. Bu araştırma, vücut yağının saptanmasında DKK ve BIA ölçümlerinden elde edilen değerlerin DEXA ölçümü ile saptanan sonuçlarla karşılaştırmak ve sağlıklı popülasyondaki geçerliliğini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya yaşları 18?65 arasında olan, gönüllülük esasına dayalı rastgele seçilmiş, yaşları benzer olan 134 birey alınmıştır. Bireylerin 67'si (%50) kadın ve 67'si (%50) erkektir. Araştırmada BIA, DEXA ölçümleri uygun cihazlarla yapılmış ve bireylerin 7 farklı vücut bölgesinden alınan DKK ile 8 farklı bölgeden de çevre ölçümleri alınarak, forma kaydedilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler, SPSS 15.0 istatistik programı yardımı ile değerlendirilmiş, antropometrik ölçümlerden elde edilen verilerin karşılaştırılmasında Student's t-testi ve Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Vücut yağ yüzdesini saptamada kullanılan denklemlerin birbirleri arasındaki uyumu belirlemek için Bland-Altman yöntemi kullanılmıştır. İstatistiksel karşılaştırmalar MedCALC 9.2 paket programı ile yapılmıştır. Araştırma kapsamına alınan bireylerin yaş ortalaması 37.3±10.6 yıl, BKI ortalaması ise 28.3±6.7 kg/m2'dir. Bireylerin çevre ölçümleri incelendiğinde, en yüksek ortalama değerler bel ve kalça değişkenleridir. Vücut yağ yüzdesini hesaplamada kullanılan DEXA, BIA ölçümleri ve deri kıvrım kalınlığı formülleri arasındaki ilişki incelendiğinde DEXA-BIA iyi korelasyon (r=0.86, p<0.001) göstermektedir. DEXA-DKK formülleri arasındaki ilişkiye bakıldığında Yuhasz ve Black formülleri ile iyi korelasyon gösterirken (r=0.56, r=0.74, p<0.001), diğer formüller ile DEXA ölçümü çok iyi korelasyon (r>0.75, p<0.001) göstermektedir. BIA ölçümü ile Yuhasz formülü iyi korelasyon gösterirken (r=0.68, p<0.001), BIA yöntemi ile diğer formüller çok iyi korelasyon (r>0.75, p<0.001) göstermektedir. DEXA'nın referans yöntem olarak kullanıldığı bu araştırmada; DEXA, BIA ve DKK yöntemleri arasındaki korelasyonların istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmış ve dolayısıyla bu yöntemlerin birbiri yerine kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Along with the technical improvements, in addition to the conventional anthropometric indices as various girth measurements and skinfold thickness (SFT); computerized tomography, magnetic resonance imaging, bioelectrical impedance (BIA) and dual photon absorptiometry (DEXA) which is mainly preferred for bone mineral density analyses are used to determine body fat. This research is conducted to compare the body fat values obtained from SFT and BIA measurements to DEXA and to validate the results in a healthy population. Totally, 134 voluntary subjects similarly aged between 18-65 years are included. Of the subjects, half was (50%) male and half was (50%) female. Proper equipments were used for BIA and DEXA analyses and the SFT from 7 different sites and girth from 8 different sites were measured and recorded. The data was analyzed with SPSS 15.0 software. Student?s t-test and Mann-Whitney U tests were performed to compare anthropometric indices. The concordance between the body fat percent equations was determined by Bland-Altman analysis. The statistical analysis were performed with MedCALC 9.2 package program. The mean age of the subjects were 37.3±10.6 years and mean body mass index of the subjects were 28.3±6.7 kg/m2. According to the girth measurements, the highest values represented waist and hip circumferences. According to the body fat percent equations, DEXA and BIA measurements; DEXA and BIA gave good correlation (r=0.86, p<0.001). DEXA and SFT equations (Yuhasz and Black) gave good correlation (r=0.56, r=0.74, p<0.001), while the other equations gave very good correlation with DEXA (r>0.75, p<0.001). BIA and Yuhasz equation gave good correlation (r=0.68, p<0.001), while the other equations gave very good correlation (r>0.75, p<0.001). As DEXA is accepted as a gold standard in the current study, significant correlations were detected between DEXA, BIA and SFT and the replacement within these measurements were concluded.