Fen bilimleri dersi öğretmenlerinin bilimsel okuryazarlık beceri düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi: Sakarya ili örneği
Evaluation of scientific literacy levels of science teachers in terms of various variables: Sample of Sakarya
Yazar: DENİZ GÖKTEPE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EYLEM EROĞLU DOĞAN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim okuryazarlığı = Scientific literacy ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen okuryazarlığı = Scientific literacy ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu betimsel tarama çalışmasının amacı, fen bilimleri öğretmenlerinin bilimsel
okuryazarlık beceri düzeylerini cinsiyet, yaş, kıdem, mezun olunan program türü,
öğrenim durumu, çalıştığı okulun bulunduğu bölge, bilim sitesi/dergisi takip etme
durumu ve günlük internet kullanım süresi gibi çeşitli değişkenler açısından incelemektir.
Araştırmanın evrenini Sakarya ilinde görev yapan 437 fen bilimleri öğretmeni,
aynı ilde görev yapan 166 fen bilimleri dersi öğretmeni ise çalışma grubunu
oluşturmuştur. Çalışmada, Gormally, Brickman, ve Lutz (2012) tarafından geliştirilen
Bilimsel Okuryazarlık Becerileri Testi (BOBT) kullanılmıştır. Test orijinal dili
İngilizce'den Türkçe'ye çevrilmiş ve pilot uygulaması yapılmıştır. Testin KR20 değeri
0,79 bulunmuştur. Test, daha sonra Sakarya İlinde görev yapmakta olan fen bilimleri
dersi öğretmenlerine uygulanarak bilimsel okuryazarlık beceri düzeyleri belirlenmeye
çalışılmıştır. Araştırmada toplanan veriler SPSS 20.0 paket programı kullanılarak analiz
edilmiştir. Normallik varsayımı; çarpıklık ve basıklık değerleri, histogramlar, Q-Q
eğrileri ve Shapiro-Wilk testi kullanılarak test edilmiştir. Grup içi ve gruplar arası anlamlı
farklılıklar olup olmadığını belirlemek için toplanan veriler üzerinden t-testi ve tek yönlü
varyans analizleri yapılmıştır.
Araştırmada elde edilen sonuçlara göre, fen bilimleri öğretmenlerinin bilimsel
okuryazarlık düzeyleri orta seviyenin üzerinde bulunmuştur. Araştırmanın bir diğer
sonucu ise, fen bilgisi öğretmenliği bölümünden mezun olan öğretmenler ile fizik, kimya
ve biyoloji öğretmenliği gibi diğer bölümlerden mezun olan öğretmenler arasında fen
bilgisi öğretmenleri lehine anlamlı bir fark bulunmasıdır. Ayrıca testin ölçtüğü bilimsel
okuryazarlık becerilerinden 4. (araştırma deseninin elemanlarını ve bu elemanların
bilimsel bulguları ve sonuçları nasıl etkilediğini anlama) ve 5. (grafik oluşturma)
becerinin puan ortalamalarının, bu becerilerden alınabilecek toplam puan değerinin
oldukça altında olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Diğer yandan testin ölçtüğü bilimsel süreç
becerilerinden 7. beceri (olasılık ve istatistiği de kapsayan nicel becerileri kullanarak
problem çözme) puan ortalamasının oldukça yüksek olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın
sonuçlarına göre, fen bilimleri öğretmenlerinin bilimsel okuryazarlık düzeylerinin daha
iyi hale getirilebilmesi için bu konu ile ilgili hizmet içi fen eğitim programlarının
düzenlenmesi ve öğretmenlerin bu alanda lisansüstü eğitim yapmaya teşvik edilmeleri önerilmiştir.
Anahtar kelimeler: Bilimsel okuryazarlık becerileri, fen öğretmeni,Fen eğitimi.

Abstract:
The primary purpose of this descriptive survey study is to examine the scientific
literacy levels of science teachers in terms of various variables such as gender, age,
seniority, type of program graduated, education level, the region of the school where
he/she works, science site/journal tracking status and daily internet usage time to improve
themselves.
The study group consisted of 166 science teachers working in Sakarya and the
universe of the research consists of 437 science teachers working in Sakarya Province. In
the study, Scientific Literacy Skills Test (BOBT) developed by Gormally, Brickman, and
Lutz (2012) was used. The original language of the test was translated from English to
Turkish and piloted. KR20 value of the test was found to be 0.79. Then, this test was
applied to science teachers working in Sakarya Province to determine their scientific
literacy levels. In the analysis of the obtained data, t-test, ANOVA and mean values were
calculated by using SPSS20.0 program.
According to the results of the study, scientific literacy levels of science teachers
were found to be above medium level. Another result of the research is that there was a
significant difference in favor of science teachers between the teachers who graduated
from science teaching department and teachers who graduated from other departments
such as physics, chemistry and biology teachers. Additionally, it is concluded that the
average score of the 4th (understanding elements of research desing and how they impact
scientific findings/conclusions) and 5th (creating graphical respresentations of data) skills
of the scientific literacy skills measured by the test were well below the total score value
that can be obtained from those skills. On the other hand, it was found that the 7th skill
(problem solving using quantitative skills including probability and statistics) score
average of the scientific process skills measured by the test was quite high. According to
the results of the study, to improve the scientific literacy levels of science teachers, it is
proposed to organize in-service science education programs on this issue, and encourage
science teachers to do a postgraduate education in this field.
Key Words:Scientific literacy skills, Science teacher, Science education