Okul öncesi dönemde ebeveyn-çocuk etkileşimi kitap okuma etkinlikleri ile çocukların erken okuryazarlık becerileri arasındaki ilişki
The relationship between parent-child dialogic reading activities and children's emergent literacy skills in preschool period
Yazar: ŞERİFE IRAZ ÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜBEYDE DOĞAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Çocuk-okul öncesi =

Özet:
Erken çocukluk dönemi, çocukların gelişim alanları açısından oldukça kritik ve önemli bir dönemdir. Çocukların erken çocukluk döneminde kitaplarla olan yakın ilişkileri, okuma farkındalığı ve okuma alışkanlığı becerilerini erken yaşta kazanmaları açısından önemli görülmektedir. Çocukların ilkokuldaki formal okuma becerilerinde ve gelecek eğitim süreçlerinde başarılı olmalarını sağlamada, ev-okul çevrelerinde gerçekleştirilen etkileşimli okuma faaliyetleri en etkin önlemsel müdahale yöntemlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda, araştırmanın amacı ebeveyn çocuk kitap okuma etkinlikleri ile çocukların erken okuryazarlık becerilerinin ilişkisini anlamaktır. Araştırma, nicel araştırma tekniklerinden ilişkisel taramayla tasarlanmıştır. Araştırma, 2022-2023 eğitim öğretim yılında, İzmir ili, Buca İlçesi'ndeki Millî Eğitim Bakanlığı (MEB)'na bağlı anasınıfları ve bağımsız anaokullarına devam eden çocuklar ve onların ebeveynlerinin katılımları ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama sürecinde çalışmaya dâhil edilen 5-6 yaş grubundaki çocukların ebeveynleri ile birlikte okuma faaliyetleri gözlemlenmiş ve araştırmacı tarafından EKO Davranışları Kontrol Listesi doldurulmuştur. Araştırmacı araştırma kapsamında yer alan 5-6 yaş grubu çocuklara Erken Okuryazarlık Becerilerini Değerlendirme Aracı uygulanmıştır. Ayrıca ebeveynlere demografik bilgilerini öğrenmeye yönelik bir görüşme formu doldurtulmuştur. Ebeveynlerin demografik bilgileri, ebeveynlerin Etkileşimli Kitap Okuma Davranışları Kontrol Listesi sonuçları ve çocukların Erken Okuryazarlık Becerilerini Değerlendirme Aracı puanları analiz edilmiştir. Veri analizde ölçek maddelerinin ve alt boyutların puanları ayrı ayrı hesaplanıp, ölçeklerde yer alan maddeler ve alt boyutlar arasındaki ilişkiler belirlenmiştir. Veri analizinde IBM SPSS Statistics 27 programı kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, ebeveynlerin okuma öncesi etkileşimli kitap okuma davranışları ile evde bulunan çocuk sayıları arasında; okuma sırasında etkileşimli kitap okuma davranışları ile evde bulunan çocuk sayıları arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir.  Araştırma bulguları, erken okuryazarlık becerilerinden öyküyü anlama ile cinsiyet arasında, yazı yazma öncesi becerileri ile gelir düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuçlar incelendiğinde eğitim kurumuna devam etme süresinin, anne-baba yaşının, eğitim düzeyinin, çalışma durumu, birliktelik durumunun ve çocuğun doğum sırası gibi değişkenlerin ebeveyn etkileşimli okuma davranışları ya da erken okuryazarlık beceri ile anlamlı bir ilişkisinin bulunmadığı görülmektedir.

Abstract:
Early childhood is a very critical and important period in terms of children's development. Children's close relationships with books in early childhood are considered important in terms of gaining reading awareness and reading habit skills at an early age. Interactive reading activities carried out in home-school environments are considered one of the most effective preventive intervention methods in ensuring that children are successful in their formal reading skills in primary school and in their future education processes. In this context, the research aimed to examine the relationship between parent-child book reading activities and children's early literacy skills. The research was designed with relational scanning, one of the quantitative research techniques. The research was conducted in the 2022-2023 academic year with the participation of children and their parents attending kindergartens and independent kindergartens affiliated with the Ministry of National Education (MEB) in Buca District of Izmir province. During the data collection process, the reading activities of the 5-6 year old children included in the study were observed together with their parents, and the Interactive Book Reading Behaviors Checklist was filled in by the researcher. The Early Literacy Skills Assessment Tool was applied to the children aged 5-6 within the scope of the investigative study. In addition, parents were asked to fill out an interview form to learn their demographic information. Parents' demographic information, parents' Interactive Book Reading Behaviors Checklist results, and children's Early Literacy Skills Assessment Tool scores were analyzed. While analyzing the obtained data, the scores of the scale items and sub-dimensions were calculated separately and the relationships between the items and sub-dimensions in the scales were determined. IBM SPSS Statistics 27 program was used in data analysis. The findings of the study indicated that there was a significant relationship between parents' interactive book reading behaviors (before and during the reading) interactive book reading and the number of children at home. The another finding of the study suggested that there was a significant relationship between the story comprehension and gender (girls better than boys) and also the emergent writing skills and socio-economical level. The results showed that variables such as duration of attendance at the educational institution, parents' age, education level, employment status, relationship status or  children's birth order do not have a significant relationship with parental interactive reading behaviors or children's early literacy skills.