Serum D vitamini konsantrasyonunun periodontal hastalıklarda diş eti oluğu sıvısındaki MMP-9 seviyesi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship of serum vitamin D concentration with MMP-9 level in gingual crevicular fluid in periodontal diseases
Yazar: YEŞİM AYHAN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. AYLA ÖZTÜRK
Erciyes Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Periodontal hastalıklar, diş çevresindeki destek dokuları etkileyen, tedaviyle kontrol altına alınamazsa ilerleyici ve dentisyon kaybına kadar varan sonuçları olabilen, sistemik inflamasyona katkıda bulunabilen kronik iltihabi hastalıklardır. D vitamini, kalsiyum ve fosfor homeostazının sürdürülmesinin yanı sıra hücre proliferasyonu ve farklılaşması, hücresel-humoral immünite ve kardiyovaskuler fonksiyon gibi birçok fizyolojik olayda rol oynar. Ayrıca kemik metabolizması ve periodontal sağlık ile de yakından ilişkilidir. Matriks Metalloproteinaz-9 (MMP-9), MMP'lerin jelatinaz alt ailesine ait bir enzim olup görevi, hücre matriksi bileşiminin düzenlemektir. MMP-9 esas olarak bazal membranın ana bileşeni olan tip 4 kollajeni parçalar. Çalışmamızın amacı, periodontal hastalıklarda serum vitamin D konsantrasyonu ile diş eti oluğu sıvısı MMP-9 seviyesi arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Çalışmamıza 57 periodontal sağlıklı, 75 gingivitis ve 68 periodontitis olmak üzere 200 kişi dahil edilmiş olup bu gruplar kendi içinde katılımcıların serum D vitamini seviyelerinin 10 ng/ml'nin altında ve üstünde olmasına göre 2 alt gruba ayrıldı. Periodontal sağlıklı ve gingivitis hastalarının 4 molar dişinden (molar diş çekilmiş ise premolar dişlerden), periodontitisli hastaların ise en derin sondalanabilir cep derinliği değerine sahip 4 dişinden diş eti oluğu sıvısı (DOS) örnekleri toplandı. Gruplar arası değerlendirmede, plak indeksi (PI), gingival indeks (GI), sondalanabilir cep derinliği (SCD), sondalamada kanama (SK) ve klinik ataşman kaybı (KAK) klinik parametreler olarak; DOS MMP-9 seviyeleri biyokimyasal parametreler olarak kullanıldı. Çalışmamızda PI, GI, SK ve DOS MMP-9 değerleri sırasıyla en yüksek periodontitis sonrasında gingivitis ve sağlıklı grupta kaydedildi. Her 3 grup arasındaki bu farklılık istatiksel olarak anlamlıdır (p<0,001). Sağlıklı, gingivitis, periodontitis grupları içinde PI, GI, SK ve DOS MMP-9 seviyelerinin serum D vitamini seviyesi 10 ng/ml'nin altında olanlarda, 10 ng/ml'nin üstünde olanlara göre daha yüksek olduğu gözlendi. Ancak PI, GI, SK arasındaki bu farklılık istatiksel olarak anlamlı değilken, DOS MMP-9 seviyeleri arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,001). Bulgularımız D vitamininin, periodontal hastalığın ilerleme hızına ve şiddetine etkisi olabileceğini ve DOS MMP-9 seviyelerini düşürerek periodontal dokuların yıkımını yavaşlatabileceğini göstermiştir.

Abstract:
Periodontal diseases are chronic inflammatory diseases that affect the supporting tissues around the teeth, can lead to progressive and dentition loss if not controlled with treatment, and can contribute to systemic inflammation. In addition to maintaining calcium and phosphorus homeostasis, vitamin D plays a role in many physiological events such as cell proliferation and differentiation, cellular-humoral immunity and cardiovascular function. It is also closely related to bone metabolism and periodontal health. Matrix Metalloproteinase-9 is an enzyme belonging to the gelatinase subfamily of MMPs and its task is to regulate the composition of the cell matrix. MMP-9 mainly breaks down type 4 collagen. The aim of our study was to evaluate the relationship between serum vitamin D concentration and gingival crevicular fluid MMP-9 level in periodontal diseases. Our study included 200 participants , 57 of whom were periodontal healthy, 75 gingivitis and 68 periodontitis, and these groups were divided into 2 subgroups according to whether the serum vitamin D levels of the participants were below or above 10 ng/ml. Gingival crevicular fluid (GCF) samples were collected from 4 molars (premolars if molars were extracted) of periodontal healthy and gingivitis patients, and from 4 teeth of periodontitis patients with the deepest probable pocket depth. In the evaluation between groups, plaque index (PI), gingival index (GI), probable pocket depth (PPD), bleeding of probing (BOP) and clinical attachment loss (CAL) were clinical parameters; GCF MMP-9 levels were used as biochemical parameters. In our study, PI, GI, BOP and GCF MMP-9 values were highest in periodontitis, followed by gingivitis and healthy groups. This difference between all 3 groups is statistically significant (p<0,001). In the healthy, gingivitis and periodontitis groups, PI, GI, BOP and GCF MMP-9 levels were higher in those with serum vitamin D levels below 10 ng/ml than in those with a serum vitamin D level above 10 ng/ml. However, while this difference between PI, GI, BOP  was not statistically significant, a statistically significant difference was found between GCF MMP-9 levels (p<0,001). Our findings showed that vitamin D may have an effect on the rate and severity of periodontal disease and slow down the destruction of periodontal tissues by affecting DOS MMP-9 levels.