Orta Asya kökenli kışlık ekmeklik buğday genotiplerinin agronomik özellikleri ve Orta Anadolu Batı geçit kuşağına adaptasyonu
Agronomic characters and adaptation of Middle Asia origined winter bread wheat to Central Anatolian West transitional zone
Yazar: ÖNDER TANRIKULU
Danışman: PROF.DR. ENGİN KINACI
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
VÖZETTürkiye, bulunduğu coğrafik konum ve sahip olduğu agro- ekolojik koşullarnedeniyle dünyanın en fazla ekmeklik buğday yetiştiren ülkelerinden birisidir. Ancak birimalandan elde edilen ürün bakımından istenilen düzeyde değildir. Ülkemizde buğday herbölgede ekilmektedir fakat buğdayın en geniş yetiştirildiği alanlar, yarı kurak iklimkoşullarının hüküm sürdüğü alanlardır. Bu bakımdan Türkiye'nin en fazla buğday üretenbölgesi Orta Anadolu'dur.Bu araştırma, 78 adet Orta Asya kökenli kışlık ekmeklik buğday genotipinin, OrtaAnadolu Batı Geçit Kuşağına uyumlarının ve bu koşullarda agronomik özelliklercegösterdikleri performansların belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada kullanılan78 buğday genotipinin tamamı saf hattır. Başak ve kılçık renkleri ile başak yapısıbakımından değişiklikler gösteren hatların, tane renk ve yapıların da da farklılıklarbulunmaktadır.Çalışmada kullanılan genotipler, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesiaraştırma arazisinde, iki tekerrürlü olarak ekilmiştir. Ekim parselleri iki sıra, üç metreolarak alınmıştır. Her 10 genotipten sonra bölgenin en geniş alanlarda yetiştirildiği bilinenGerek 79, kışlık ekmeklik buğday çeşidi şahit (kontrol) olarak yine iki sıra ve her sıra 3 molmak üzere ekilmiştir.Çalışmada incelenen özellikler; fertil kardeş sayısı, bitki boyu, yatma, başak boyu,kılçık uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başak verimi, tane dökme vebin tane ağırlıklarıdır. Gözlem ve ölçümler her sıradan tesadüfe göre seçilen 15 er bitkiüzerinde uygulanmıştır.Sonuçlara göre, bu hatlardan bazılarının, Orta Anadolu için istenen diğer özelliklerede sahip oldukları belirlendikten ve verim denemelerinden geçirildikten sonra, doğrudanüretime alınabilecek potansiyele sahip oldukları bulunmuştur. Özellikle tane verimineönemli katkıları bulunan verim öğeleri bakımından, dikkat çekici kapasitelere sahipoldukları belirlenmiştir.

Abstract:
VISUMMARYTurkey is one of the most widely bread wheat grown countries in the world becauseof the agroclimatic conditions that it has and geographic location that it is on. But it is noton the desirable level according to product that has been produced from unit area. Wheat isgrown in every region in our country but the areas that wheat is grown mostly are the areaswhere semi-dry conditions reign. For this reason the most wheat producing area in Turkeyis Central Anatolian.This research has been conducted for the purpose of identifying the adaptation of78 winter bread wheat genotypes, whose origin is Middle Asia, to the Central Anatolianwest transitional zone and their performances for agronomic characters in these conditions.All the 78 wheat genotypes used in the research are pure line. The lines that showdifferences in spike and awn colours and spike structure also have differences in theirkernel colours and structure.The genotypes used in this study have been sown in Eskişehir OsmangaziUniversity Agriculture Faculty?s research area in two replications. Planting plots have beentaken as two lines and three meters. After every 10 genotypes, Gerek 79 that is known tobe the mostly planted in the area, winter bread wheat has been planted two lines, each isthree metres, as control.The characters that have been studied in the research are number of fertile tillers,plant length, login, spike length, awn length, spikelet number in spike, number of kernel inspike, spike yield, shattering and thousand kernel weight. Observations and measurementshave applied on every 15 plants chosen random from each row.According to the results, some of these lines are found to have the potential to beproduced directly after having been identified to have the other characters that are wantedfor Central Anatolia and after testing in yield trials. They were determined as to haveconsiderable capacity especially on yield components that have inputs to grain yield.