FIDIC sözleşmeleri kapsamında uluslararası inşaat sözleşmelerinde uyuşmazlık çözüm yöntemleri
Dispute resolution methods in international construction contracts under FIDIC contracts
Yazar: BATTAL ŞENER
Danışman: PROF. DR. MURAT AYDOĞDU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Günümüzde ulusal ve uluslararası inşaat projelerinde kullanılmak üzere meslek birlikleri tarafından yayınlanmış çok sayıda tip sözleşme bulunmakla birlikte, bu tip sözleşmeler içerisinde en önemlisi ve üzerinde en çok durulması gereken şüphesiz "International Federation of Consulting Engineers" (FIDIC) tarafından hazırlanan tip sözleşmelerdir. Zira iş bu tip sözleşmeler profesyonellerce en çok tercih edilen tip sözleşmeler olma özelliğine sahiptirler. İnşaat yatırımlarına kredi ve finansman sağlayan birçok uluslararası kurum ve kuruluşun FIDIC sözleşmelerinin kullanılmasını bir ön koşul olarak dayatmasının yanı sıra, tarafların da bilinen ve sektörde sıklıkla kullanılan sözleşmeleri tercih etme eğiliminde olmaları, bu durumun en önemli sebepleri arasında gösterilmektedir.
FIDIC sözleşmelerinde taraflar arasında adil ve eşit bir risk dağılımı sağlanabilmesi için son derece ayrıntılı hükümler yer almakta olup, böylece uyuşmazlıkların önüne geçilmesi amaçlanmaktadır. Ancak buna rağmen uluslararası inşaat projelerinin kendine has özellikleri ve barındırdıkları büyük riskler sebebiyle çok az bir kısmı herhangi bir uyuşmazlık yaşanmaksızın tamamlanabilmektedir. Herhangi bir uyuşmazlık halinde ise FIDIC sözleşmelerinde öngörülen uyuşmazlık çözüm yöntemlerine göre uyuşmazlığın giderilmesi gerekmektedir. 
FIDIC sözleşmelerinde uyuşmazlıkların çözümüne ilişkin olarak çok aşamalı bir alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizması tercih edilmiş olup, nihai çözüm yöntemi ise uluslararası tahkim olarak belirlenmiştir. Tarafların nihai çözüm yöntemi olan tahkime başvurabilmeleri için kural olarak öncelikle diğer uyuşmazlık çözüm yöntemlerini tüketmeleri gerekmektedir. Aksi takdirde başvurunun reddi gerekmektedir. Bu durum, sürecin erken aşamalarında proje katılımcıları tarafından uyuşmazlığın çözülebildiği durumlarda maliyetli ve daha ihtilaflı mekanizmalardan kaçınılmasına olanak tanıdığı için faydalı olmakla birlikte, sürecin gereksiz yere uzamasına sebep olarak, sorunların çözümünü geciktirip maliyetlerin artmasına da sebep olabilmektedir. 

Anahtar Kelimeler: FIDIC Sözleşmeleri, Uluslararası İnşaat Sözleşmeleri, Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri, Uluslararası Tahkim.

Abstract:
Nowadays, although there are many standard contracts drawn up by professional associations to be used in domestic and international construction projects, the most important of these is undoubtedly the standard contracts prepared by the "International Federation of Consulting Engineers" (FIDIC). Because these are the most preferred standard contracts by professionals. The fact that many international institutions and organizations providing loans and financing to construction investments put forward the use of FIDIC contracts as a prerequisite, as well as the tendency of the parties to prefer contracts that are known and frequently used in the sector, are among the most important reasons for this situation.
FIDIC contracts contain extremely detailed provisions to ensure a fair and equal risk distribution between the parties, and thus, it is aimed to prevent disputes. However, due to the unique characteristics and including great risks of international construction projects, very few of them can be completed without any dispute. In case of any dispute, the dispute should be resolved according to the dispute resolution methods stipulated in the FIDIC contracts.
A multi-stage alternative dispute resolution mechanism has been preferred for the resolution of disputes in FIDIC contracts, and the final resolution method has been determined as international arbitration. For the parties to apply to arbitration, which is the final solution method, in principle, they must first exhaust other dispute resolution methods. Otherwise, the application must be rejected. While this is beneficial as it allows avoidance of costly and more contentious mechanisms if disputes can be resolved by project participants early in the process, it can also cause unnecessary prolongation of the process, delaying the resolution of disputes and increasing costs.

Keywords: FIDIC Contracts, International Construction Contracts, Alternative Dispute Resolution Methods, International Arbitration.