Glikoprotein non-metastatik melanoma protein b (GPNMB), kan glukoz düzeyi ve karaciğer yağlanması arasındaki ilişkinin incelenmesi
Glycoprotein non-metastatic melanoma protein B (GPNMB),between blood sugar level and fatness of the diseaseexamination of the person concerned
Yazar: EMİNE İNCE
Danışman: DOÇ. DR. ESİN İLERİ GÜREL
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizyoloji Ana Bilim Dalı / Fizyoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fizyoloji = Physiology

Özet:
Yakın zamanda karaciğerden de salgılandığı gösterilen ve bir 
hepatokin olarak kabul edilen GPNMB'nin işlevleri ve enerji dengesindeki rolü henüz 
bilinmemekle beraber, karaciğer ile yağ dokusu arasındaki haberleşmede rol oynadığı 
düşünülmektedir. Alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD), dünya 
çapında en yaygın görülen kronik karaciğer hastalığıdır. NAFLD sıklıkla abdominal 
obezite, insülin direnci, hipertansiyon ve dislipidemi ile ilişkilidir, dolayısıyla 
metabolik sendrom NAFLD için ana risk faktörüdür. GPNMB'nin prediyabet ve 
karaciğer yağlanması ile olan ilişkisinin tanımlanması, metabolik sendromdaki 
fizyopatolojik süreçleri ve hepatokinlerin işlevlerini anlamak açısından önemlidir. Bu 
çalışmanın amacı GPNMB ile kan glukoz düzeyi ve karaciğer yağlanması arasındaki 
ilişkiyi incelemektir. Bu amaçla 30-55 yaş aralığında sigara ve ilaç kullanmayan, 
sistemik hastalığı olmayan 61 gönüllü çalışmaya dahil edildi. Denekler cinsiyet ve 
beden kütle indekslerine göre normal kilolu kadın (n=16), fazla kilolu kadın (n=16), 
normal kilolu erkek (n=13), fazla kilolu erkek (n=16) olmak üzere 4 gruba ayrıldı. 12 
saatlik açlık sonrası deneklerden alınan kan örneklerinde açlık kan şekeri, insülin, 
serum GPNMB, lipit profili, ALT, AST, sT4, TSH, ESR, CRP, HbA1c ölçümleri 
gerçekleştirildi. Daha sonrasında deneklere 75 gramlık oral glukoz yükleme testi 
yapılarak hastaların 30, 60, 90 ve 120.dk'da alınan kan örneklerinde kan şekeri, insülin 
düzeyi ve GPNMB düzeyleri tekrar ölçüldü. Deneklerin kan basıncı ve detaylı vücut 
analizi ölçümleri yapıldı. Deneklere ayrıca üst abdomen manyetik rezonans 
görüntülemesi yapılarak karaciğer büyüklüğü, karaciğer yağlanması ve sertliği 
değerlendirildi. Çalışmamızın sonucunda serum GPNMB düzeyleri ile kan glukoz 
düzeyi, insülin düzeyi, HbA1c, karaciğer büyüklüğü, yağlanması ve sertliği arasında bir 
ilişki bulunamadı. Normal kilolu ve fazla kilolu kişiler arasında GPNMB düzeyleri 
açısından fark tespit edilemedi. Bu sonuçlar sağlıklı kişilerde kan GPNMB düzeyinin 
kan glukoz düzeyindeki değişiklikler, beden kütle indekisi ya da karaciğer 
yağlanmasının doğrudan bir göstergesi olmadığını düşündürmektedir.

Abstract:
Yakın zamanda karaciğerden de salgılandığı gösterilen ve bir 
hepatokin olarak kabul edilen GPNMB'nin işlevleri ve enerji dengesindeki rolü henüz 
bilinmemekle beraber, karaciğer ile yağ dokusu arasındaki haberleşmede rol oynadığı 
düşünülmektedir. Alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD), dünya 
çapında en yaygın görülen kronik karaciğer hastalığıdır. NAFLD sıklıkla abdominal 
obezite, insülin direnci, hipertansiyon ve dislipidemi ile ilişkilidir, dolayısıyla 
metabolik sendrom NAFLD için ana risk faktörüdür. GPNMB'nin prediyabet ve 
karaciğer yağlanması ile olan ilişkisinin tanımlanması, metabolik sendromdaki 
fizyopatolojik süreçleri ve hepatokinlerin işlevlerini anlamak açısından önemlidir. Bu 
çalışmanın amacı GPNMB ile kan glukoz düzeyi ve karaciğer yağlanması arasındaki 
ilişkiyi incelemektir. Bu amaçla 30-55 yaş aralığında sigara ve ilaç kullanmayan, 
sistemik hastalığı olmayan 61 gönüllü çalışmaya dahil edildi. Denekler cinsiyet ve 
beden kütle indekslerine göre normal kilolu kadın (n=16), fazla kilolu kadın (n=16), 
normal kilolu erkek (n=13), fazla kilolu erkek (n=16) olmak üzere 4 gruba ayrıldı. 12 
saatlik açlık sonrası deneklerden alınan kan örneklerinde açlık kan şekeri, insülin, 
serum GPNMB, lipit profili, ALT, AST, sT4, TSH, ESR, CRP, HbA1c ölçümleri 
gerçekleştirildi. Daha sonrasında deneklere 75 gramlık oral glukoz yükleme testi 
yapılarak hastaların 30, 60, 90 ve 120.dk'da alınan kan örneklerinde kan şekeri, insülin 
düzeyi ve GPNMB düzeyleri tekrar ölçüldü. Deneklerin kan basıncı ve detaylı vücut 
analizi ölçümleri yapıldı. Deneklere ayrıca üst abdomen manyetik rezonans 
görüntülemesi yapılarak karaciğer büyüklüğü, karaciğer yağlanması ve sertliği 
değerlendirildi. Çalışmamızın sonucunda serum GPNMB düzeyleri ile kan glukoz 
düzeyi, insülin düzeyi, HbA1c, karaciğer büyüklüğü, yağlanması ve sertliği arasında bir 
ilişki bulunamadı. Normal kilolu ve fazla kilolu kişiler arasında GPNMB düzeyleri 
açısından fark tespit edilemedi. Bu sonuçlar sağlıklı kişilerde kan GPNMB düzeyinin 
kan glukoz düzeyindeki değişiklikler, beden kütle indekisi ya da karaciğer 
yağlanmasının doğrudan bir göstergesi olmadığını düşündürmektedir.