Karbon emisyon muhasebesi bilgi sistemi model önerisi: Sınav sektörü uygulaması
Carbon emission accounting information system model recommendation: Exam sector application
Yazar: İBRAHİM ERDİNÇ ERGÜN
Danışman: PROF. DR. ADNAN SEVİM
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aktiviteye dayalı muhasebe = Activity based costing ; Bilgi sistemleri = Information systems ; Eğitim sektörü = Education sector ; Karbon ayak izi = Carbon footprint ; Karbon emisyonu = Carbon emission ; Karbondioksit salınımı = Carbondioxide emission ; Muhasebe = Accounting ; Sınav = Examination ; Yeşil muhasebe = Green accounting

Özet:
Küresel ısınmanın giderek artması sonucu insanlığın karşı karşıya kaldığı doğal felaketler, küresel ısınma ile mücadelenin önemini göstermiştir. Bu kapsamda uluslararası alanda yapılan protokoller ve antlaşmalar ile ülkelerin uyması gereken kurallar belirlenmiş ve ülkelere karbon salımı miktarını düşürmesi yönünde sorumluluklar verilmiştir. 2015 yılında kabul edilen Paris Anlaşması, iklim değişikliğine karşı küresel çapta verilen mücadelede tarihsel bir dönüm noktasını oluşturmaktadır.
Anlaşmanın, Ekim 2021 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde onaylanması ile ülkemizde iklim değişikliği ile mücadelede yeni bir süreç başlatılmıştır. Uluslararası alanda birçok ülkede ve sektörde uygulanan karbon salımı kota uygulaması, karbon ticareti süreçleri yakın bir zamanda ülkemizde de uygulanacak yasal zorunluluklar haline gelecektir.
2050 yılında sıfır karbon salımı hedefi koyan Avrupa Birliği, bu hedeflerini tutturabilmek ve karbon sınırlamaları getirdiği işletmelerinin rekabet koşullarını koruyabilmek için yeni kararlar almaktadır. Ülkemizde de oluşturulacak karbon salımı düzenlemelerine ek olarak Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması gibi uygulamalar birçok işletmemizi etkileyecektir.
Bu çalışma kapsamında, karbon salımı, karbon salımı miktarının azaltılmasına yönelik yapılan çalışmalar, gerçekleştirilen çalışmaların işletme faaliyetleri üzerinde oluşturacağı etki, karbon muhasebesi ve karbon muhasebesinin temelini oluşturan karbon piyasası işlemleri açıklanmış ve işletmeler için önemli bir maliyet kalemi olmaya başlayan karbon maliyetlerinin işletme faaliyetleri sürecindeki etkisi oluşturulan yazılım üzerinde örnek bir uygulama ile gösterilmiştir.
İşletmeler yazılım sayesinde, faaliyeti oluşturan tüm bileşenler ve bileşen adımlarında oluşan karbon salımı miktarını ve maliyetini, gerçekleşen toplam karbon salımı miktarını, karbon maliyetinin toplam faaliyet maliyetleri üzerindeki etkisini faaliyet bazlı detaylı olarak görebilecektir. Elde edilen verilerin, işletme faaliyetleri üzerindeki etkisi ile işletmenin karbon salımlarını azaltıcı yönde yapacağı stratejik çalışmalara nasıl katkı sağlayacağı anlatılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Karbon Muhasebesi, Faaliyet Tabanlı Maliyetleme, Küresel Isınma, Karbon Ayak İzi, Muhasebe Bilgi Sistemi

Abstract:
The natural disasters that humanity has faced as a result of the increasing global warming have shown the importance of combating global warming. In this context, the protocols and agreements made in the international arena and the rules that countries must comply with have been determined and countries have been given responsibilities to reduce the amount of carbon emissions. The Paris Agreement, adopted in 2015, marks a historical turning point in the global fight against climate change.
With the approval of the agreement by the Turkish Grand National Assembly on October 2021, a new process has been started in our country in the fight against climate change. The carbon emission quota application, which is applied in many countries and sectors in the international arena, and the carbon trading processes will soon become legal obligations to be applied in our country.
The European Union, which has set a zero carbon emission target in 2050, takes new decisions in order to achieve these targets and to protect the competitive conditions of its businesses that it has imposed carbon restrictions on. In addition to the carbon emission regulations that will be created in our country, practices such as European Union Carbon Border Adjustment Mechanism will affect many of our businesses.
Within the scope of this study, carbon emissions, the efforts to reduce the amount of carbon emissions, the effect of the studies carried out on business activities, carbon accounting and the carbon market transactions that form the basis of carbon accounting is explained and the effect of carbon costs, which has become an important cost item for businesses, on the process of business activities is shown with a sample application on the software created.
By means of the software, businesses will be able to see the amount and cost of carbon emissions in all components and component steps that make up the activity, the total amount of carbon emissions and the effect of carbon cost on total activity costs in detail on an activity basis. It has been explained how the obtained data will contribute to the strategic studies that the business will do to reduce carbon emissions and its effect on business activities.

Keywords: Carbon Accounting, Activity Based Costing, Global Warming, Carbon Footprint, Accounting Information System