Feminist terapi temelli grupla psikolojik danışma programının kadınların güçlülük algısı ve içselleştirilmiş cinsiyetçilik düzeylerine etkisi
The effect of the feminist therapy-based group counseling program on women's empowerment and internalized sexism
Yazar: BİNAZ BOZKUR
Danışman: PROF. DR. ÜNSAL YETİM
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Cinsiyet analizi = Gender analysis ; Cinsiyetçilik = Sexism ; Feminizm = Feminism ; Grupla psikolojik danışma = Group counselling ; Personel güçlendirme = Personnel empowerment ; Psikolojik güçlendirme = Psycholojical empowerment ; Terapi = Therapy ; İçselleştirme sorunları = Internalize problems

Özet:
Ataerkil sistem normları çerçevesinde şekillenen toplumsal cinsiyet rollerinin yarattığı 
hiyerarşide erkekliğe ait olan her şey kadınlığa ait olanlardan (toplumsal getiriler açısından) daha 
değerli görülmektedir. Kadınlar, hiyerarşinin alt sıralarında kaldıkları için daha fazla zarar 
görmekte toplumsal düzenin olumlu yönlerinden daha az yararlanıp, toplumsal baskıdan daha 
fazla etkilenmektedirler. Kadınlar da zaman zaman toplum tarafından dayatılan cinsiyetçi 
normları içselleştirebilmektedirler. Bu durum ise cinsiyetçiliğin devamını kolaylaştırmaktadır. 
Bu nedenle kadınların toplumda var olan cinsiyetçi yaklaşımlara karşı farkındalık geliştirerek bu 
tutumlara karşı koyabilmesi önem taşımaktadır. Cinsiyetçi tutumlara karşı koyabilmek hem 
kadınların ruh sağlığına hem de toplumsal değişime olumlu katkı sağlaması açısından önemlidir. 
Bu çerçevede bu araştırmanın amacı kadınların güçlenmesini ve içselleştirilmiş cinsiyetçilik 
düzeylerinin azaltılması hedefleyen Feminist Terapiye dayalı bir grupla psikolojik danışma 
programının hazırlanması ve bu programın etkililiğinin incelenmesidir. Feminist Terapi'nin bakış 
açısı, amaçları, kapsamı ve kullandığı teknikler araştırmanın amacıyla uyumlu olduğu 
gözlendiğinden uygulanan programın Feminist Terapi temelinde hazırlanmasına karar 
verilmiştir. Program kadın hareketlerinde önemli bir yer tutan bilinç yükseltme gruplarının 
perspektifi temel alınarak hazırlanmıştır.. Araştırmada öntest – sontest kontrol gruplu yarı 
deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri genç kadınların psikolojik güç 
ve içselleştirilmiş cinsiyetçilik düzeyleridir. Araştırmanın bağımsız değişkeni ise deney grubuna 
uygulanan "Feminist Terapiye Dayalı Grupla Psikolojik Danışma Programı"dır. Araştımanın 
çalışma grubunu 26 genç kadın oluşturmaktadır (13 kişi deney, 13 kişi kontrol grubunda). 
Araştırmada etkisi sınanan Feminist Terapiye Dayalı Grupla Psikolojik Danışma Programı 
araştırma süreci içerisinde geliştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak İçselleştirilmiş 
Cinsiyetçilik Ölçeği, Kadın Psikolojik Güç Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırma 
sürecinde gönüllülük esas alınmıştır. Verilerin analizinde Kovaryans Analizi (ANCOVA) 
kullanılmıştır. Araştırma sonucunda katılımcıların içselleştirilmiş cinsiyetçilik, kendini 
nesneleştirme, derogasyon, benlik kaybı/içselleştirilmiş güçsüzlük düzeylerinde azalış, psikolojik 
güç düzeylerinde ise artış olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcıların erkeği önceleme 
düzeylerinde anlamlı bir farklılık gözlenmezken rekabet düzeylerinde ise artış olduğu 
gözlenmiştir. Elde edilen sonuçlar hem ruh sağlığı hem de toplumsal cinsiyet çalışmaları 
açısından önem taşımaktadır. Bu sonuçların cinsiyetçiliği azaltmaya yönelik psikolojik ve 
eğitimsel müdahaleler konusunda ileride yapılacak olan uygulamalara ve araştırmalara da katkı 
sağlayabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
In the hierarchy created by gender roles shaped within the framework of patriarchal 
system norms, everything belonging to masculinity is seen more valuable (in terms of social 
benefits) than those belonging to femininity. Women experience more damage because they stay 
in the lower ranks of the hierarchy, they benefit less from the positive aspects of the social order 
and are more affected by social pressure. Women, time to time, can also internalize the sexist 
norms imposed by the society. This situation facilitates the continuation of sexism. For this 
reason, it is important for women to develop awareness of the sexist approaches that exist in 
society and to be able to resist these attitudes. Being able to resist sexist attitudes is important in 
terms of contributing positively to both women's mental health and social change. In this context, 
the aim of this research is to develop a group counseling program based on feminist therapy, 
aimed to empower women and reduce the levels of internalized sexism, and to examine the 
effectiveness of this program. Since it was observed that the perspective, aims, scope and 
techniques of feminist therapy were compatible with the aim of the research, it was decided to 
prepare the applied program on the basis of feminist therapy. The program has been prepared 
based on the perspective of awareness raising groups, which have an important place in women's 
movements. In the research, a quasi-experimental design with pretest-posttest control group was 
used. The dependent variables of the study are the psychological power and internalized sexism 
levels of young women. The independent variable of the research is the "Group Psychological 
Counseling Program Based on Feminist Therapy" applied to the experimental group. The study 
group of the research consists of 26 young women (13 people in the experimental group, 13 
people in the control group). The Group Psychological Counseling Program Based on Feminist 
Therapy, whose effect was tested in the research, was developed during the research process. 
Internalized Sexism Scale, Female Psychological Power Scale and Personal Information Form 
were used as data collection tools in the research. Analysis of Covariance (ANCOVA) was used in 
the analysis of the data. As a result of the research, it was observed that there was a decrease in 
the levels of internalized sexism, self-objectification, derogation, loss of self/internalized 
powerlessness, and an increase in the psychological power levels of the participants. While no 
significant difference was observed in the male priority levels of the participants, it was observed 
that there was an increase in the level of competition. The results obtained are important in terms 
of both mental health and gender studies. It is thought that these results may contribute to future 
practices and research on psychological and educational interventions to reduce sexism.