Leknevî ve İhtilâfu'l-Hadis (İmâmu-Kelâm fîmâ Yeteallaku bi'l-Kırâati Halfe'l-İmâm risâlesi bağlamında bir uygulama)
Leknawî and İhtilâfu'l-Hadith (An Application in Context of the Risalah Imâm al-Kelâm fîmâ Yeteallaku bi'l-Kırâati Halfe'l-Imâm)
Yazar: YUNUS EMRE ACAROĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YUSUF AÇIKEL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion
Dizin: Abdu'l-Hayy el-Leknevi = Abdu'l-Hayy el-Leknevi ; Hadis = Hadith ; Hindistan = India ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Sünnet = Sunna ; İslamiyet = Islam

Özet:
Hindistanlı muhaddis ve fakih Abdulhayy el-Leknevî, İngiliz iradesinin Hint alt kıtasını işgali sırasında dinin temel kaynaklarına dönüş hareketine öncülük eden, çeşitli ilim dallarında yüz yirmiye yakın eser telif eden bir İslam âlimidir. Leknevî, özellikle delillerden hüküm elde etme hususunda derinleşmiş ve Fıkhu'l-Hadis ilmi ile iştigal etmiştir. Hüküm elde ederken deliller arasındaki ihtilafın giderilmesi ile ilgili uygulamları mevcuttur. Bu uygulamalarına örnek teşkil edebilecek eserlerinden biri de araştırmamıza konu olan risalesidir. Çalışmada Leknevî'nin bir konu hakkında hüküm verirken takip ettiği yöntem incelenmiş ve bu yolla onun İhtilâfu'l-Hadis ilmine yaklaşımı değerlendirilmeye çalışılmıştır.
Araştırmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konu, amaç, kapsam, yöntemi ve konu ile ilgili kavramlardan bahsedilmiştir. Birinci bölümde Abdulhayy el-Leknevî'nin hayatı, ilmî kişiliği, eserleri ve çalışmamıza konu olan İmâmu'l-Kelâm fi mâ Yeteallaku bi'l-Kıraâti Halfe'l-İmâm risalesi hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde Leknevî'nin İhtilâfu'l-Hadis anlayışı ve uygulaması aynı eser bağlamında yedi ana başlık halinde ele alınmıştır. Bu başlıklar altında Leknevî'nin hadislerin teâruzu halindeki tutumu, ayet ve hadislerle istidlâl yöntemi, icma' ve aklı kullanış şekli ile hüküm çıkarma metodu hakkında bilgiler verilmiştir. Sonuç kısmında ise araştırmanın neticesinde varılan kanaat ve tespitler ortaya konmaya çalışılmıştır. 
Ayrıca araştırmada Hanefî fakihi Leknevî'nin fıkhî meseleleri kendi mezhebi dışındaki âlimlerin görüşlerine de yer vererek tüm boyutlarıyla ele alma gayretinde olduğu gözlemlenmiştir. Bunun yanı sıra rivâyetlerin sıhhat ve zayıflığını gözardı etmeksizin hadis ve sünnete oldukça bağlı kaldığı ve kendisinden önceki âlimlerin düşüncelerine ehemmiyet göstererek deliller arasındaki ihtilâfları gidermeye çalıştığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Hadis, Fıkıh, Fıkhu'l-Hadis, İhtilâfu'l-Hadis, Leknevî, Sünnet

Abstract:
The Indian Hadith narrator and the Islamic jurist Abdulhayy al-Leknawi, who leaded the movement of the return to the main sources of the religion during the invasion of the Indian subcontinent by the British, is an Islamic scholar wrote almost 120 works in different knowledge branches. Leknawi especially deepened in respect of ruling from evidences and was mainly dealing with the knowledge of Fikhu'l-Hadith. His applicationsof eliminating the disagreement betweenevidences during ruling are present. A work that could be an example for this knowledge is the epistle, which is the subject of our research. In this study, the method of Leknawi followed during a judgment of a subject is investigated and with this way there is tried to evaluate his approach to Ihtilâfu'l-Hadith knowledge.
Our research has an introduction and two different sections. In the introduction section, the subject, purpose, scope, methodology and concepts related to the subject are discussed. In the first section, the information is given about the life, scientific personality, and works of Abdulhayy al-Leknawi and also about his epistle Imâm al-Kelâm fîmâ Yeteallaku bi'l-Kırâati Halfe'l-Imâm, which is the subject of our work. In the second section, Leknawî's understanding of Ihtilâfu'l-Hadith with the context of the same work is discussed in seven main headings. Under these headings, information is given about Leknawî's attitude in the case of conflict between hadiths, the method of argumentation with verses and hadiths, and the method of ruling using concensus and intelligence manners. In the conclusion section, opinions and determinations from the results of the research are discussed.
It is observed that the Hanafi scholar Leknawi was in an effort to cover the whole of the fiqh issues, including the views of other scholars from other doctrines. In addition, it is seen that he was considerably committed to hadith and the sunnah without disregarding the health and weakness of the reports and tried to eleminate the disagreement between the evidences by giving importance to the thoughts of the previous scholars from him. 

Key Words: Hadith, Fıkh, Fıkhu'l-Hadith, Ihtilâfu'l-Hadith, Leknawî, Sunnah