Ekran kültürü bağlamında Z kuşağı gençliğin izleme pratikleri
Watching practices of generation Z youth in the context of screen culture
Yazar: ERDEM ÇİLTAŞ
Danışman: PROF. DR. VAHİT İLHAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Yeni medya araçlarının gelişimine bağlı olarak ekran kültürü değişime uğramaktadır. Medyanın kültürel bir yapılanmanın parçası olduğu görüşü, geçerliliğini korurken yeni iletişim teknolojilerinin kitle iletişim araçlarının mevcut konumunu da değiştirdiği öngörülmektedir.  Kültürel alanımız içerisinde etkisini hissettiren ekran olgusu,  izleme pratiklerinin alışılagelmiş yapısı üzerinde belirleyici bir şekilde yer almaktadır. İzleme pratiklerinin oluşmasında araç metaforunu doğrulayıcı bir anlayışla kullanıcılara ve izleyicilere, farklı ortamlar sunulmaktadır. Yeni medyanın multimedya ve hipermetinsellik özelliklerinin ön plana çıktığı bu süreçte izleyici, kullanıcı ve içerik üreticisi arasındaki çizgiler belirsizleşmektedir. Web teknolojilerindeki gelişmelerin içerikle bütünleşmesi; izleme pratikleri açısından ekranı, çok yönlü bir hale getirmiştir. Web 2 teknolojisinin kullanıcılara yönelik sunmuş olduğu katılım anlayışının oluşturduğu kültürel yapılanma, izleme pratiklerinin yeni bir çerçevede ele alınmasını da gerekli hale getirmektedir. Katılımcı kültür içerisinde dünyaya gelmiş Z kuşağı da bu yeni nesil izleme pratiklerinin anlaşılmasında önemli bir etken olarak görülmektedir. Tez kapsamında yeni iletişim teknolojileri; katılımcı kültür ve ekran ile olan ilişkileri bağlamında Z kuşağı genç yetişkinler, ele alınarak izleme pratikleri incelenmiştir. Bu kapsamda Z kuşağının TV'ye ve dijital platformlara yönelik izleme pratikleri, yeni nesil izleme pratikleri bağlamında değerlendirilmiştir. Bu tez çalışması kapsamında Z kuşağının dijital gelişmelerle olan yakın ilişkisi de dikkate alınarak bu kuşağın izleme pratikleri açısından homojen bir yapı sergileyip sergilemediği sorunsalının çözümlenmesi amaçlanmıştır. Z kuşağının TV ve dijital platform izleme pratiklerinin farklılaştığına yönelik sonuçlara ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında Z kuşağının izleme pratiklerinin ve içerikleri uygun bulma düzeylerinin; izleme ortamına, içeriğin izlendiği kişilere, izleme sıklığına ve demografik veriler gibi etkenlere bağlı olarak değiştiği ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Ekran Kültürü, Z Kuşağı, Dijital Platform, İzleme Pratikleri, Multimedya

Abstract:
Screen culture is changing depending on the development of new media tools. While the view that media is a part of a cultural structure remains valid, it is envisaged that new communication technologies will also change the current position of mass media. The screen phenomenon, which makes its impact felt in our cultural field, has a decisive place in the conventional structure of watching practices. Different environments are presented to users and viewers with an understanding that confirms the 'tool metaphor' in the formation of watching practices. In this process, where the multimedia and hypertextual features of new media come to the fore, the lines between viewer, user and content producer become blurred. Integration of developments in web technologies with content; It has made the screen versatile in terms of watching practices. The cultural structuring created by the understanding of participation that Web 2 technology offers to users makes it necessary to consider monitoring practices in a new framework. Generation Z, who was born in a participatory culture, is also seen as an important factor in understanding this new generation of monitoring practices. Within the scope of the thesis, generation Z young adults were examined and their watching practices were examined in the context of new communication technologies, participatory culture and their relations with the screen. In this context, the watching practices of Generation Z towards TV and digital platforms have been evaluated in the context of new generation watching practices. Within the scope of this thesis study, it is aimed to solve the problematic of whether this generation exhibits a homogeneous structure in terms of watching practices, taking into account the close relationship of Generation Z with digital developments. It has been concluded that the TV and digital platform watching practices of Generation Z have differed. Within the scope of the research, the watching practices of Generation Z and their level of content approval; It has been revealed that content varies depending on factors such as the viewing environment, the people to whom the content is watched, watching frequency and demographic data.
Keywords:  Screen Culture, Generation Z, Digital Platform, Watching Practices, Multimedia