Covıd-19 pandemisinde özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerin bakım yükleri ile ilişkili faktörler
Factors related to care burden of parents with a child with special needs in the Covid-19 pandemic
Yazar: EMİNE BESTE AKSOY
Danışman: DOÇ. DR. NİLÜFER KOÇTÜRK ; DOÇ. DR. SERAY OLÇAY
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerin aile gereksinimleri ile aile bakım yükü arasındaki ilişkide ailenin koruyucu etkenlerinin aracı rolü incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Konya ilinden 310 özel gereksinimi olan çocuğa sahip ebeveyn oluşturmaktadır. Çalışma grubuna uygun örnekleme yöntemi ile yüz yüze ulaşılmıştır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Aile Gereksinimleri Belirleme Aracı, Aile Bakım Verenleri İçin Bakım Yükü Ölçeği ve Ailedeki Koruyucu Etkenler Ölçeği kullanılmıştır. Özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerin aile gereksinimleri ile aile bakım yükü arasındaki ilişkide ailenin koruyucu etkenlerinin aracılık rolü yapısal eşitlik modeli ile test edilmiştir. Verilerin analizi SPSS 21.0 ve AMOS paket programları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre aile gereksinimleri ile aile bakım yükü arasındaki ilişkide ailenin koruyucu etkenlerinin kısmi aracılık rolü olduğu bulunmuştur. Ailenin gereksinimlerinin aile bakım yükünü istatistiksel olarak anlamlı ve olumlu yönde yordadığı, aile gereksinimlerinin ailedeki koruyucu etkenleri istatistiksel olarak anlamlı olumsuz yönde ve ailedeki korucuyu etkenlerin aile bakım yükünü istatistiksel olarak anlamlı ve olumsuz yönde yordadığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular alanyazın kapsamında tartışılmış ve araştırmacı ve uygulayıcılara önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar sözcükler: aile gereksinimleri, aile bakım yükü, aile koruyucu etkenleri, özel gereksinimi olan çocuk, özel gereksinimli çocuğu olan aile

Abstract:
In this study, the mediating role of family protective factors in the relationship between the family needs of families with children with special needs and the caregiving burden of the family was examined. The study group consisted of 310 parents of children with special needs from Konya province. An appropriate sampling method was used while determining the study group and sampling was reached face to face. Personal Information Form, Family Needs Assessment Tool, Caregiving Burden Scale for Family Caregivers, and Protective Factors Scale in the Family were used to collect the data for the study. The mediating role of family protective factors in the relationship between family needs and the caregiving burden of families with children with special needs was tested using structural equation modeling. Data analysis was performed using SPSS 21.0 and AMOS software packages. According to the findings of the study, it was found that family protective factors partially mediate the relationship between family needs and caregiving burden. Family needs statistically significantly and positively predicted caregiving burden, while family needs statistically significantly negatively predicted family protective factors, and family protective factors statistically significantly and negatively predicted caregiving burden. The findings were discussed within the scope of the literature, and recommendations were made to researchers and practitioners.
Keywords: family needs, family caregiving burden, family protective factors, children with special needs, families with children with special needs