Multıpl sklerozlu hastalarda atak tedavisine yanıtı etkileyen faktörler
Factors affecting response to relapse treatment in multiple sclerosis patients
Yazar: FATMA AVŞAR ERTÜRK
Danışman: PROF. DR. HURİYE HAYAT GÜVEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı / Nöroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Engellilik = Disability ; Metilprednizolon = Methylprednisolone ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis

Özet:
Amaç: Multipl skleroz (MS)'un belirleyici bir özelliği olan ataklar sıklıkla işlevsel kayıp ve yaşam
kalitesinde azalmaya neden olurlar. İntravenöz metilprednizolon (İVMP) tedavisinin MS ataklarının
düzelmesi üzerine hızlandırıcı etkisi bilinmekle birlikte, düzelme oranları ataklar arasında değişkenlik
gösterir. Bu çalışmada MS hastalarında atak sırasında uygulanan İVMP tedavisine yanıtların
değerlendirilmesi ve bu yanıtları etkileyen klinik faktörlerin ve görüntüleme özelliklerinin araştırılması
amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Relapsing remitting (RR) MS tanısı konulmuş olan ve atak semptomlarının ortaya
çıkmasından sonraki ilk 3 hafta içinde başvuran hastalar çalışmaya alındı. Hastaların demografik bilgilerinin
yanı sıra hastalık özellikleri, atak sırasındaki EDSS puanları ve etkilenen fonksiyonel sistemler, beyin ve
spinal kord manyetik rezonans görüntüleme (MRG) bulguları kaydedildi. Hastalara atak tedavisi olarak
İVMP 1000 mg/gün 5 gün süreyle uygulandı. Tedavinin 5, 15 ve 30. günlerindeki EDSS puanları hesaplandı.
Hastalar tedavi öncesi ve tedavinin 30. günündeki EDSS puan değişimlerine göre hastalık özellikleri ve
görüntüleme bulguları açısından karşılaştırıldı.
Bulgular: On üç erkek, 37 kadın olmak üzere toplam 50 RRMS hastası (yaş ortalaması 32.5±9.2, hastalık
süresi 4.7±5.3 yıl) çalışmaya alındı. Tedavinin 5. gününde hastaların yarısında, 15. ve 30. günlerinde ise tüm
hastalarda değişik derecelerde düzelme gözlendi. Hastaların tedavi öncesi EDSS puanları ortalaması 3.2±1.0
iken; İVMP tedavisinin 15. gününde 1.4±0.9, 30. gününde 0.4±0.6 olarak hesaplandı. Otuzuncu günde daha
fazla düzelme olan hasta grubunda (EDSS'de ≥3 puan azalma) düzelmenin daha az olduğu gruba göre
(EDSS'de <3 puan azalma); tedavi öncesi EDSS puanlarının daha yüksek olduğu (p<0.001), atak sırasında
piramidal sistemin daha sık etkilendiği (p<0.001), beyin MRG'de serebellar demiyelinizan lezyonları
bulunan hasta sayısının daha fazla (p=0.01) ve infratentoriyal lezyon yerleşiminin daha sık olduğu (p=0.04)
saptandı.
Yorum: Bulgularımız, atak semptomlarındaki düzelmenin İVMP tedavisinin 30. gününde 15. gününe göre
daha fazla olduğunu göstermiş; ataklardan düzelmeyi bir aydan önce değerlendirmenin yanıltıcı olabileceğini
düşündürmüştür. Ayrıca piramidal semptomların eşlik ettiği, daha şiddetli ve özürleyici ataklarda
düzelmenin daha belirgin olduğu saptanmıştır.
Anahtar kelimeler: Multipl skleroz, Atak, Metilprednizolon, Özürlülük

Abstract:
Relapses, a hallmark of multiple sclerosis (MS), often lead to functional loss and a decline in quality of life. While the accelerating effect of intravenous methylprednisolone (IVMP) treatment on the recovery from MS relapses is well established, the rates of recovery can vary between relapses. This study aimed to evaluate the responses to IVMP treatment administered during relapses in MS patients and to investigate the clinical factors and imaging characteristics influencing these responses.
Materials and Methods
Patients diagnosed with relapsing-remitting (RR) MS who presented within the first 3 weeks of the onset of relapse symptoms were included in the study. Along with the patients' demographic information, disease characteristics, EDSS scores during relapses, affected functional systems, and brain and spinal cord magnetic resonance imaging (MRI) findings were recorded. As relapse treatment, patients were administered 1000 mg/day of intravenous methylprednisolone (IVMP) for 5 days. EDSS scores were calculated on the 5th, 15th, and 30th days of treatment. Patients were compared in terms of disease characteristics and imaging findings based on changes in EDSS scores before and after treatment on the 30th day.
Results
A total of 50 RRMS patients (13 men and 37 women, mean age 32.5±9.2 years, mean disease duration 4.7±5.3 years) were included in the study. Improvements of varying degrees were observed in half of the patients by the 5th day of treatment and in all patients by the 15th and 30th days. The mean EDSS score of the patients before treatment was 3.2±1.0, which decreased to 1.4±0.9 on the 15th day and 0.4±0.6 on the 30th day after IVMP treatment. In the group with greater improvement (≥3-point reduction in EDSS) on the 30th day compared to the group with less improvement (<3-point reduction in EDSS), the following were observed: higher pre-treatment EDSS scores (p<0.001), more frequent involvement of the pyramidal system during relapses (p<0.001), a higher number of patients with cerebellar demyelinating lesions on brain MRI (p=0.01), and more frequent infratentorial lesion locations (p=0.04).
Conclusion
Our findings demonstrated that symptom improvement on the 30th day of IVMP treatment was greater than on the 15th day, suggesting that evaluating recovery from relapses before one month may be misleading. Furthermore, it was observed that improvement was more pronounced in relapses accompanied by pyramidal symptoms, which were more severe and disabling.
Keywords: Multiple sclerosis, Relapse, Methylprednisolone, Disability