Yatırımcıların portföy analizinde analitik ağ süreci ve hedef programlama yöntemlerinin kullanılması
Using analytic network process and goal programming methods in portfolio analysis of investors
Yazar: AYSUN BAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ASLI ÖZDEMİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik ağ süreci = Analytical network process ; Hedef programlama = Goal programming ; Portföy = Portfolio ; Portföy analizi = Portfolio analysis ; Portföy yönetimi = Portfolio management ; Yatırımcılar = Investors ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Bireyler elde ettikleri gelirlerinin bir kısmını tüketim için kullandıktan sonra, geri kalanını da tasarruf etmek için ayırmaktadırlar. Tasarruf etmek isteyen yatırımcılar farklı amaçlar için farklı yatırım araçlarına yönelmektedirler. Yatırımcıların, yatırım araçlarına yönelmesinde etkili olan çeşitli unsurlar bulunmaktadır. Bunlar bazen kişinin kendisine ait unsurlar, bazen de kişinin içinde bulunduğu çevreye ait finansal ve çevresel unsurlar olabilmektedir. Yatırımcı, bu unsurlardan etkilenerek yaptığı yatırımdan en düşük risk ile en yüksek getiriyi elde etmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, hedeflerinin tam olarak gerçekleşmesini ve bu hedeflerden sapmaların en az olmasını istemektedir. Yatırımcının bu unsurlardan etkilenerek ve belirlediği hedefler doğrultusunda oluşturacağı portföyde, hangi yatırım araçlarının hangi ağırlıklarla olması gerektiği kararı oldukça önemlidir.
Bu çalışmada, yatırım yapmak isteyen bireyler için portföy oluşturma kararı ele alınmıştır. Optimal portföy oluşturmak için yatırımcıların yatırım kararını etkileyen kriterlerin ve bu yatırımdaki hedeflerin bir arada değerlendirilmesi gerekmektedir. Bunun için çok kriterli karar verme yöntemlerinden Analitik Ağ Süreci (ANP) ve Hedef Programlama yöntemleri bütünleşik olarak kullanılmıştır. Probleme ait 3 ana kriter ve 13 alt kriter belirlenmiş ve ANP yöntemi ile kriterler ağırlıklandırılmıştır. ANP yöntemiyle elde edilen ağırlıklar Hedef Programlama yönteminde hedeflerin ağırlıkları olarak ve beklenen getirinin hesaplanmasında kullanılmıştır. Belirlenen
hedefler doğrultusunda hedef programlama modeli oluşturulmuş ve yatırımcı için optimal portföy belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Çok Kriterli Karar Verme, Analitik Ağ Süreci, Hedef Programlama, Portföy Yönetimi.

Abstract:
After spending some part of their income for consumption, individuals allocate the rest to save money. Investors who want to save money move towards different investment instruments for different purposes. There are various factors affecting investors' choice of investment instrument. These factors might be related to the individual or to the financial and environmental factors belonging to the individual's environment. The investor aims for the highest profit with the lowest risk from the investment influenced by these factors. Moreover, s/he also wants to achieve their goals fully and minimize deviations from the target. In the portfolio that is created as a result of the investor's influence by these factors and in line with the targets that the investor has determined, the decision regarding the investment instruments and their proportion is considerably important.
This study deals with the decision of creating a portfolio. In order to create an optimal portfolio, criteria that affect investor's investment decision and targets for this investment must be evaluated together. For this, Analytic Network Process (ANP) from multi-criteria decision-making methods and Goal Programming methods were used in an integrated manner. 3 main criteria and 13 sub criteria were determined for the problem and criteria were weighted through ANP method. The weights that were obtained through ANP method were used as the weights of the targets in Goal Programming method and in the calculation of the expected income. In line with the determined targets, the goal programming model was created and an optimal portfolio was determined for the investor.
Keywords: Multi-criteria Decision-Making, Analytical Network Process, Goal Programming, Portfolio Management.