Yeni küresel finansal mimarinin finansal sistem üzerine etkilerinin analizi: Türkiye örneği
The analysis of effects of new financial architecture on financial system: The case of Turkey
Yazar: NİMET BİNİCİOĞULLARI
Danışman: PROF. DR. ŞİİR YILMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Basel kriterleri = Basel criteria ; Finansal etki = Financial effects ; Finansal mimari = Financial architecture ; Finansal piyasalar = Financial markets ; Finansal sistem = Financial system ; Uluslararası finansal piyasalar = International financial markets

Özet:
Son yirmi yılda finansal sistemden kaynaklanan yapısal sorunlar dünya ekonomisi için yüksek maliyetli krizlere neden olmuştur. Ayrıca, ulusal düzeyde uygulanan kriz yönetim politikaları finansal piyasalardaki problemleri çözmekte yetersiz kalmıştır. Bundan dolayı 1990'ların sonundan itibaren G20 liderleri ve uluslararası kurumlar krizleri önleme ve krizleri çözme politikaları çerçevesinde finansal sistemin yeniden yapılanmasına odaklanmakta ve küresel finansal sistemi güçlendirmek için farklı önerileri dile getirmektedirler. 2000'lerin başından itibaren önerilen Yeni Finansal Mimari (YFM) kavramı bu çabaların bir ürünüdür. Ancak, birçok ülke YFM arayışları çerçevesinde bir takım finansal düzenlemeleri kademeli olarak uygulamaya başlamasına rağmen 2008 Küresel Krizi ortaya çıkmış ve YFM üzerine tartışmalar yeniden şiddetlenmeye başlamıştır. Türkiye örneğinde YFM'nin finansal sistem üzerindeki etkilerini analiz eden bu tez çalışmasının üç temel amacı bulunmaktadır: (i) YFM'nin önemini ve politika amaçlarını ortaya koymak; (ii) küresel finansal düzenleme araçlarının Türkiye'de ne ölçüde ve ne şekilde uygulandığını incelemek; (iii) finansal düzenleme araçlarının, finansal gelişme, kırılganlık ve sağlamlık düzeyleri üzerindeki etkilerini Türkiye özelinde analiz etmek. Bu amaçla, öncelikle, 1990-2001 ve 2002-2013 alt dönemleri için aylık verilerle finansal gelişme, kırılganlık ve sağlamlık endeksleri oluşturulmakta ve ardından bu üç farklı endeks birleştirilerek Türkiye'nin finansal sistemi hakkında geniş bir çerçeveyi açıklayan ve küresel YFM standartlarıyla ilişkili finansal düzenleme değişkenlerinin etkilerini incelemeye izin veren finansal sistem bileşik endeksi (FSBE) oluşturulmaktadır. Ayrıca bu çalışmada FSBE ve finansal düzenleme değişkenleri arasındaki kısa ve uzun dönem ilişkilerin varlığı Johansen Eşbütünleşme Yöntemi ve Vektör Hata Düzeltme Modeli'ne (VECM) dayalı Geliştirilmiş Granger Nedensellik Testi kullanılarak analiz edilmektedir. Daha sonra, her bir finansal düzenleme değişkeninin Türkiye için bir düzenleme aracı olarak kullanılabilirliği ve finansal sistemi etkileme dereceleri sırasıyla etki-tepki analizleri ve varyans ayrıştırması kullanılarak araştırılmaktadır. Ampirik sonuçlar 2002-2013 alt döneminde Türkiye'nin finansal sisteminin diğer alt dönemden daha sağlam ve finansal gelişme düzeyi artarken kırılganlıktan daha uzak olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler : Yeni Finansal Mimari, Basel Kriterleri, Finansal Sistem Bileşik Endeksi, VECM, Etki-Tepki Fonksiyonları ve Varyans Ayrıştırması

Abstract:
In last two decades, structural problems stemming from the financial system had been caused the high costly financial crisis for world economy. Furthermore, crisis management policies implemented at the national level had not been sufficient at solving the problems in financial markets. Hence, the G20 leaders and international institutions have been focusing on restructuring of the financial system and voicing different suggestions to strengthen the global financial system within the framework of crisis prevention and resolution policies since the end of 1990s. The term of new financial architecture (NFA) having been suggested since the early 2000s is outcome of these efforts. Neverthless, although many countries began to implement gradually the some new financial regulations at the framework of NFA, 2008 Global Crisis had occured and debates on NFA have began to blaze. In this thesis study analyzing the effects of NFA on the financial system in case of Turkey have three basic aims: (i) to demonstrate the importance and policy objectives of the NFA, (ii) to examine what extent and in what way of implementing the global financial regulation instruments in Turkey, (iii) to analyze the effects of financial regulation instruments on the levels development, fragility and soundness of financial system in case of Turkey. For this purpose, firstly a financial development, fragility and soundness indexes are created for the subperiods of 1990-2001 and 2002-2013 with monthly datas and then financial system composite index (FSBE) which explains a broad framework about financial system of Turkey and allows to examine the effects of financial regulation variables relating with the standarts of global NFA on the financial system is created by combining these three different indixes. Moreover, in this study, the existence of long and short-term relations between the FSBE and financial regulation variables are analyzed by using Johansen Cointegration Test and Augmented Granger Causality Test based on Vector Error Correction Model (VECM). Afterward, the availability of each financial regulation variable as a regulation instrument and the degree of influence of the financial system are investigated respectively by using impulse-response analyze and variance decomposition for Turkey. The emprical evidences indicate that in 2002-2013 subperiod financial system of Turkey is more soundness than the other period and while the level of financial development increases, Turkish financial system moves away from financial fragility.

Key Words : New Financial Architecture, Basel Criteria, Financial System Composite Index, VECM, Impulse-Response Functions and Variance Decomposition