Vıtex agnus-castus (HAYIT) meyvelerinin fitoterapi açısından değerlendirilmesi
Evaluation of vitex agnus-castus fruits in terms of phytotherapy
Yazar: GİZEM GÜLSOY
Danışman: PROF. DR. GÜNAY SARIYAR
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Botanik = Botany
Dizin: Kromatografi-sıvı = Chromatography-liquid ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Vitex agnus-castus = Vitex agnus-castus ; Yağlar-uçucu = Oils-volatile

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'nin beş farklı bölgesinden toplanan Vitex agnus-castus (hayıt) meyveleri uçucu yağları bakımından değerlendirilmiştir. Eylül ayında Bodrum (Muğla), Manavgat (Antalya), Altınoluk (Balıkesir), Zonguldak ve Enez (Edirne) yörelerinden toplanan meyvelerden su distilasyonu yöntemiyle Clevenger apareyinde uçucu yağ elde edilmiş, uçucu yağlar içerikleri açısından GK/KS kullanılarak değerlendirilmiştir.Uçucu yağların miktarları ve içerdikleri bileşenlerin oranları bölgeden bölgeye farklılık göstermiştir. En yüksek oranda uçucu yağ Altınoluk örneğinden (%1,2 ml) elde edilirken, en düşük oranda uçucu yağ Zonguldak örneğinden (% 0,38ml) elde edilmiştir.Analiz sonucunda uçucu yağların ana bileşenleri sabinen, 1,8-sineol, alfa-pinen, beta-karyofillen, (z)-beta- farnesen ve bisiklogermakren olarak belirlenmiştir. Diğer önemli bileşenler alfa-terpineol, alfa-terpinil asetat, limonen ve beta-bisabolen olarak saptanmıştır.Bodrum ve Altınoluk örneklerinden elde edilen uçucu yağların bileşiminde en yüksek oranda sırasıyla 1,8-sineol (%13.2, %17,3) ve sabinen (%12,8, %15,4) bulunduğu, Manavgat örneğinden elde edilen uçucu yağın bileşiminde en yüksek oranda sabinen (%12,1) ve bisiklogermakren (%12,1) bulunduğu, Zonguldak örneğinden elde edilen uçucu yağın bileşiminde en yüksek oranda beta-karyofillen (% 11,7) ve alfa-pinen (% 10) bulunduğu ve Enez örneğinden elde edilen uçucu yağın bileşiminin en yüksek oranda bisiklogermakren (% 22,1) taşıdığı tespit edilmiştir.Bunun yanında toplanan meyveler lipofilik flavonlar açısından da ön değerlendirilmeye tabi tutulmuştur.

Abstract:
In this work, Vitex agnus-castus fruits collected from five different regions of Turkey, Bodrum ( Muğla), Manavgat (Antalya), Altınoluk (Balıkesir), Zonguldak and Enez (Edirne), were evaluated by their essential oil contents. Hydrodistillation using Clevenger type apparatus was applied to obtain essential oil. The composition of the essential oils was investigated by GC/MS analysis.The amount and the contents of the essential oils of five samples have shown variation. The amounts and the rates of the compunds contained by essential oils varied from region to region. Highest amount of essential oil was obtained from Altınoluk sample (% 1.2 ml) while Zonguldak sample yielded the lowest amount of essential oil (% 0.38 ml).The results of GC/MS analysis show that, the main constituents of the essential oils were; sabinen, 1,8-cineole, alpha-pinen, beta-caryophyllene, (z)- beta-farnesene and bicyclogermacrene. The other important compounds were alpha-terpineol, alpha -terpinyl acetate, limonene and beta-bisabolene.The composition of the essential oils obtained from Muğla (Bodrum) and Balıkesir (Altınoluk) samples were 1,8-sineol (%13.2, %17.3) and sabinene (%12.8, %15.4) respectively. Sabinene (% 12.1) and bicyclogermacrene (% 12.1) were major components in Antalya (Manavgat) sample. The essential oil from Zonguldak sample was found to contain beta-caryophyllene (%11.7) and alpha-pinen (% 10) as main componenets. The highest amount of bicyclogermacrene (% 22.1) has been shown in essential oil of Edirne (Enez) sample.Preliminary evaluation of lipophilic flavonoids was also carried out.