Ceza Hukukunda isnat yeteneği
L'imputabilita nel Diritto Penale
Yazar: HALUK TOROSLU
Danışman: PROF. DR. METİN FEYZİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza = Punishment ; Ceza hukuku = Criminal law ; Türk Ceza Kanunu = Turkish Penal Code ; Türk ceza hukuku = Turkish criminal law ; İrade = Will ; İsnad = Charges

Özet:
Çalışmanın konusu, ceza hukukunun uzun yıllardan bu yana en tartışmalı konularından biri olan isnat yeteneğidir. Birinci bölümde, genel olarak isnat yeteneği tanımlandıktan sonra, isnat edilebilirliğin içeriğini oluşturan anlama ve isteme yetenekleri izah edilmeye çalışılmıştır. Bunun ardından söz konusu yeteneklerin, hangi aşamada var olmalarının ceza sorumluluğu açısından şart olduğu sorunu üzerinde durulmuş ve bu kapsamda, tartışmalı bir konu olan ?sebebinde serbest hareket? kuramı ile kendisini isnat yeteneğinden yoksun hale getiren kimselerin hangi esaslar doğrultusunda sorumlu tutulacakları hususuna ilişkin tartışmlara yer verilmiştir. Daha sonra, doktrinde aleyhine bir çok görüş beyan edilse de, hemen tüm modern ceza kanunları tarafından kabul edilmiş ?kısmi isnat edilebilirlik? kavramı açıklanmış; son olarak da isnat edilebilirliği ortadan kaldıran ve azaltan sebepler üzerinde durularak, Türk Ceza Kanunu?nun bu kapsamdaki düzenlemeleri irdelenmiştir.Çalışmanın ikinci bölümünde, isnat yeteneğinin suç genel teorisindeki konumuyla ilgili olarak doktrinde yapılan tartışmalara yer verilmiştir. Öncelikle söz konusu yeteneği suçun bir ön koşulu olarak nitelendiren, yani isnat edilebilir olmayan kimselerin suç işleyemeyeceğini ifade eden görüşler incelenmiş; bu kapsamda isnat yeteneğini, ceza normunun muhatabı olmanın bir koşulu ve özel hukuktaki fiil ehliyetinin ceza hukundaki karşılığı olarak kabul eden düşünceler değerlendirilmiştir.  Daha sonra isnat yeteneğinin suçla olan ilişkisi dahilinde en çok tartışılan konulardan biri olan, isnat yeteneği ve kusurluluk ilişkisi irdelenmiştir. Bu kapsamda genel olarak kusurluluk kavramı ve söz konusu kavramı açıklamak amacıyla ortaya atılan temel anlayışlar üzerinde durulmuş, fakat çalışmanın esas konusunu oluşturmaması sebebiyle genel bilgiler verilmekle yetinilmiştir. Ardından isnat edilebilirliği, kusurluluğun bir unsuru veya ön koşulu olarak anlayan ve dolayısıyla isnat edilebilir olmayan kimselerin kusurlu olamayacaklarını ifade eden görüşler ele alınmış, sonrasında ise kusurluluk ve isnat yeteneğinin birbirinden bağımsız olduğunu ve anlama ve isteme yeteneğinden yoksun kimselerin de kusurlu davranışlar işleyebileceklerini ileri süren görüşler açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın sonunda da Türk Ceza Kanununun konuya ilişkin hükümleri bu açıklamalar ışığında değerlendirilmiştir.

Abstract:
L?oggetto del presente lavoro è il concetto di ?imputabilità?, uno dei capisaldi più discussi del diritto penale da anni. Nella prima parte della tesi, dopo aver definito il concetto di imputabilità, sono state analizzate le capacità di intendere e di volere; prerogative costitutive del concetto stesso di imputabilità. In seguito, è stato preso in considerazione il momento di rilevanza di queste due capacità affinchè se ne potesse trattare la correlazione con la responsabilità penale. Successivamente, sono stati delineati i dibattiti dottrinali attivi sulla teoria delle ?actiones liberae in causa? e dell?incapacità procurata. Poi, si è parlato dell?imputabilità parziale che, sebbene negata come concetto da vari penalisti, oggi è adoperata dalla quasi totalità dei codici penali moderni. Alla fine della prima parte, si è fatto accenno alle disposizioni del Codice Penale Turco riguardanti le cause che diminuiscono o escludono la cosiddetta imputabilità.Nella seconda parte invece, si sono messe in luce diverse opinioni dottrinarie riguardanti la collocazione dell' imputabilità nella teoria generale del reato. In prima istanza, ha trovato spazio la disamina delle teorie che considerano l?imputabilità come presupposto del reato e non ammettono che il fatto dell' incapace possa costiture un reato. Il processo di analisi ha avuto origine da un doppio postulato: o gli incapaci non sono destinatari della legge o la capacità di intendere e di volere coincide con il concetto privatistico di capacità di azione. Succesivamente, il rapporto tra la colpevolezza e l?imputabilità si è messo in discussione facendo prima  riferimento alle concezioni principali e fondative del concetto di imputabilità. Inoltre, accennate le teorie che ritengono la capacità di intendere e di volere quale elemento o presupposto della colpevolezza, è stata dettagliata la concezione che riconosce l' indipendenza tra questi due enti giuridici. Infine, le disposizioni rilevanti del Codice Penale Turco sono state analizzate alla luce delle constatazioni fatte dopo l?esame delle teorie sopracitate.