Oktaklorosiklotetrafosfazatetraen ile bazı tert-bütil fenollerin reaksiyonlarının incelenmesi /
Yazar: SALİHA BEGEÇ
Danışman: PROF.DR. ADEM KILIÇ
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Fenoller = Phenols ; Kimyasal bileşim = Chemical composition ; Ortoklorosiklotetrafosfazetetraen = Ortoklorosiklotetrafosfazetetraen

Özet:
Bu çalışmada sterik engelli fenollerin (4a, 4b, 4c) otoaklorosildotetrafosfazatetraen (tetramer), (2) ve P-Trikloro-N-Diklorofosforilmonofosfazen (3), ile reaksiyonları incelendi. a)R=H b) R=Me c) R=Bu' Ayrıca çalışmalarımız sırasında 2,4,6~tri-/er/-bütil anilin (6) ile hekzaklorosiklotrifosfazatrien (trimer) (1), tetramer (2), ve PC13 ün reaksiyonları incelendi. Bu çalışmanın amacı yukarıda bahsedilen fenoller ve 2,4,6-tri-fer/-bütilanilm ile (1), (2), (3) bileşiklerinin reaksiyonlarını incelemek, reaksiyon şartlarını belirlemek ve bileşiklerin yapılarını aydınlatmaktır. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ariloksi sübstitüe fosfazenlerle ilgili ve başkalarınca yapılmış çalışmalar değerlendirilmiştir. İkinci bölümde deneysel ayrıntılar sunulurken, üçüncü bölüm ise yeni bileşiklere ait 'H NMR, 13C NMR, j1P NMR, FTIR, İR, Kütle spektrometresi, elemental analiz, e.n verileri, (8), (12) bileşiklerine ait x-ışını verileri ve elde edilen tüm sonuçların tartışmasını içermektedir. Yapılan çalışmalar neticesinde (2) bileşiğinin; (4b) ile reaksiyonundan (8) ve (9), (3) bileşiğinin; (4b) ile reaksiyonundan ise (11) bileşiği sentezlendi.XII a/ Vı >^ Cl CI L-pJt di^c. (8) Cl " Cl Cl ^^/ ^s/ II I II M o Cl Cl / Cl Cl N N :P- N= P- 0 -/^"V-Me Cl- P=N- P- Cl I H N N Cl- P- N=P- Cl c, c, (9) (2) Bileşiğinin; (4c) ile reaksiyonundan (10) bileşiği sentezlenirken; (3) bileşiği (4c) ile etkileştirildiğinde (12) bileşiği elde edildi. (10) (12) (4a) Bileşiği (1,2,3) bileşikleriyle etkileştirildiğinde (13) bileşiği oluştu. Yapılan bütün çalışmalar sonucunda (4a) bileşiğinin (1,2,3) bileşiklerinin hiçbirisi ile bir sübstitüsyon ürünü vermediği görüldü.XIII o _X o (13) 2,4,6-Tri-fert-bütilanilinin PCI3 ile reaksiyonundan (14) bileşiği sentezlendi. Cl- P=N \ // (14) (14) Bileşiğinin sodyum 2,6-di-fer/-bütil-4-metilfenol ile reaksiyonundan (15) bileşiği sentezlendi. \\ r°-p=>Hp^ (İS) 2,4,6-Tri-/er/-bütilanilinin tetramer ile etkileştirilmesi ile (16) yapısında olduğu tahmin edilen bileşik sentezlendi.IVX c CI- p LN4 /_N=P=NV r i Cl- P =N- P p =N- p'=N CI Cl Cl V\ (16)

Abstract:
The reactions of bulky substituted phenols that have steric hindrance (4a, 4b and 4c) with with octachlorocyclotetraphosphazene (tetramer), (2) P-Thrichloro-N- Dichlorophosphorilmonophosphazene (3) were investigated. a)R=H b) R=Me c) R=Bu4 The reactions of 2,4,6-tri-fer-butylaniline (6) with hexacholorocyclotriphosphazatriene (trimer) (1), tetramer (2), and PCI3 were also studied during the investigation. The purpose of this dissertation work was to: i) Determine parameters of the reactions of the phenols and 2,4,6-tn-ter- butylaniline with (1), (2) and (3). ii) Study reactions of the compounds iii) Determine the conditions of the reactions iv) elucidate the structures of the compounds This dissertation work is composed of three major parts. First part is a broad literatüre review together with theory. Experimental details were presented in the second part. Third part contains mass spectrometry, elemental analysis and physical parameter results 1H, I3C, 31P, FTIR and X-ray results (8) and (12), together with the discussion.XVI By the reaction of (3) with (4b) the compounds of (8) and (9) were synthesized. Cl Cl Cl Cl Cl °4 k°y^.Me M^-/ \-0- P=N- P- Cl Cl- P=N- P- Cl Cl/fi |XC1 >^ * X 6 C N N (8) ;P_N= P- O - / V~Me Me (11) Cl- / Cl Cl C1^P=N- P- Cl I II N N Cl- P- N=P- Cl C, C, (9) Compounds (10) and (12) were obtained from the reaction of (2) with (4c) and (3) with (4c) respectively. (10) (12) Compound (13) is formed when (4a) is reacted with (1,2,3), compound (4a) didn't give any substitution product with (1,2,3).XVII o X o (13) Compound (14) was synthesized by the reaction of 2,4,6-three-ferf- butylaniline with PCI3. CI- P=N (14) \ // Compound (15) was prepared from sodium 2,6-di-fert-butyl-4-metylphenol and (14). (15) As a results of a reaction between 2,4,6-three-fert-bütylaniline with tetramer, compound (16) was prepared. Its structure is depicted below.XVIII CI Ch-P r N N N ^ i. II Cl- P =N- P P =N- P =N, I I ci ci ci (16)