Halk elinde yetiştirilen Anadolu mandalarının verim ve büyüme özellikleri ile bazı süt protein genleri polimorfizmlerinin belirlenmesi
Determining of some milk protein genes polymorphisms with yield and growth features of Anatolian buffaloes raised in traditional farms
Yazar: YAVUZ HAN
Danışman: PROF. DR. GALİP BAKIR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kazeinler = Caseins ; Laktoglobülinler = Lactoglobulins ; Manda = Mandate ; Somatik hücreler = Somatic cells ; Süt = Milk

Özet:
Bu çalışmada Diyarbakır ilinde Anadolu Mandası Halk Elinde Islah çalışmaları çerçevesinde yetiştirilen sürülerin süt ve döl verimlerinin belirlenmesi ve sürüde doğan malakların büyüme özelliklerinin incelenmesi hedeflenmiştir. Ayrıca, süt proteinleri               β-lactoglobulin, κ-kazein ve prolaktin geni bakımından poliformizme bakılarak uygulanacak seleksiyon ve ıslah çalışmalarına katkı yapma olanakları araştırılmıştır. Yapılan çalışmada 4.004 baş Anadolu mandasına ait malaklama aralığı (449.8) gün, servis periyodu 164.8 gün olarak bulunmuştur. İlkine aşım yaşı 1.753 baş manda da 30.4 ay, ilk malaklama yaşı 40.9 ay, ilk laktasyon süt verimi 904.3 kg olarak bulunmuştur. Araştırmada 7.837 malağın doğum ağırlığı 28.8 kg, 6.087 malağın 6 ncı ay canlı ağırlığı 88.4 kg ve 4.420 manda danasının 12 nci ay canlı ağırlığı 140.3 kg olarak tespit edilmiştir. Doğumda 195 baş malağın alınan vücut ölçüleri cidago yüksekliği, sağrı yüksekliği, vücut uzunluğu, göğüs derinliği, göğüs çevresi ve incik çevresi ortalamaları sırasıyla (cm) 72.5; 74.6; 61.5; 28.2; 77.5; 11.9 olarak bulunmuştur. Altıncı ay da alınan vücut ölçüleri ortalamaları sırasıyla (cm) 90.5; 91.8; 79.4; 38.3; 101.7; 13.8 olarak, 12 nci ay vücut ölçüleri sırasıyla (cm) 103.2; 103.8; 93.9; 48.2; 126.7; 16.0 olarak bulunmuştur. Laktasyon süt verimi ve laktasyon süresi ortalamaları alınan 6.465 manda ineğinde sırasıyla 934.11 kg ve 225.17 gün olarak bulunmuştur. Süt örneği olarak alınan 389 numunede yağ, protein, laktoz ve yağsız kuru madde değerleri sırasıyla (kg) 76.1; 32.8; 46.5; 86.7 olarak bulunmuştur. Bu araştırmada 5.361 süt örneğinde somatik hücre sayısı 277.0x103 hücre/ml olarak bulunmuştur. Yüz kırk bireyde κ-kazein gen dördüncü ekzon bölgesine ait 379 bç'lik bir kısmın DNA dizilimi yapılmıştır. Yüz on sekizinci nükleotitte (CC, TT, CT) ve 122 nci nükleotitte (CC, TT, CT) olmak üzere 3 farklı genotip tespit edilmiştir. Doksan dört bireyde β-lactoglobulin geni dördüncü ekzon bölgesine ait 262 bç'lik bir kısmının DNA dizilimi yapılmıştır. Yüz ellinci nükleotitte 3 farklı (AA, GG, AG), 168,172, 237, 256, 257, 258 nci nükleotitlerde 2 farklı (AA ve GG) ve 155 nci nükleotitte 2 farklı (CC, GG) genotip tespit edilmiştir. Yüz yirmi üç bireyde prolaktin geni dördüncü ekzon bölgesine ait 154 bç'lik bir kısmının DNA dizilimi yapılmıştır. Elli ikinci nükleotitte CC, GG olmak üzere 2 genotip 67 nci nükleotitte AA, CC olmak üzere 2 genotip belirlenmiştir. Bu çalışmada κ-kazein, β-lactoglobulin ve prolaktin genleri için genotip dağılımları Hardy-Weinberg dengesinde bulunmamıştır (p < 0.05).

Abstract:
This study was performed on Anatolian water buffaloes that were raised in traditional farms registered to 'Improving Anatolian Water Buffaloes in Public Hand' program. The aims were determining milk and reproductive yields of Anatolian water buffaloes and evaluating their calves' growth properties. Additionally, polymorphisms in milk proteins related genes (β-lactoglobulin, k-casein and prolactin genes) were determined to explore for the possible use in selection and breeding strategies. In the study, the average calving interval and the days open were 449.8 and 164.8 days, respectively, in 4.004 Anatolian buffaloes. In 1.753 buffaloes, the age of mating was 30.4 months, the age of first calving was 40.9 months, and the milk yield in the first lactation was 904.3 kg. Birth weight of 7.837 buffalo calves was 28.8 kg, live weight of 6.087 calves at 6th month was 88.4 kg, and 12th month live weight of 4.420 buffalo calves was 140.3 kg. Body measurements of 195 calves at birth were as follow: withers height, rump height, body length, chest depth, chest girth, and shin girth were 72.5, 74.6, 61.5, 28.2, 77.5 and 11.9 cm, respectively. Same body measurements taken at 6 months and 12 months of age were 90.5; 91.8; 79.4; 38.3; 101.7; 13.8 cm, and 103.2; 103.8; 93.9; 48.2; 126.7; 16.0 cm, respectively. Lactation milk yield and lactation length of 6.465 buffalo cows were 934.11 kg and 225.17 days, respectively. Fat, protein, lactose and non-fat dry matter values in 389 milk samples were 76.1; 32.8; 46.5 and 86.7 kg, respectively. The somatic cell count in this study was determined to be 277.0 x 103 cells/mL in 5.361 milk samples. DNA sequencing of a 379-bp segment of the fourth exon region of the κ-casein gene was performed in 140 individuals. Three different genotypes were detected at the 118th nucleotide (CC, TT, CT) and at the 122nd nucleotide (CC, TT, CT). DNA sequencing of a 262 bp segment of the fourth exon region of the β-lactoglobulin gene was performed in 94 individuals. Three different genotypes (AA, GG, AG) were detected at the 150th nucleotide, two different genotypes (AA and GG) at the 168th, 172nd, 237th, 256th, 257th, 258th nucleotides, and two different genotypes (CC, GG) at the 155th nucleotide. DNA sequencing of a 154 bp segment of the fourth exon region of the prolactin gene was performed in 123 individuals. Two genotypes were determined: CC, GG at the 52nd nucleotide and AA, CC at the 67th nucleotide. In this study, the genotype distributions for the κ-casein, β-lactoglobulin, and prolactin genes were not found to be in Hardy-Weinberg equilibrium (p < 0.05).