Cinsel şiddet mağduru kadınlarda ortaya çıkan travma sonrası stres ve depresif belirtilerde  travmatik bilişlerin rolü
The role of traumatic cognitions in posttraumatic stress and depressive symptoms among sexual violence female victims
Yazar: BİRGÜL HAZNEDAROĞLU İSHAKOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYŞEN UFUK SEZGİN
İstanbul Üniversitesi / Adli Tıp Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Cinsel birleşme = Coitus ; Cinsel saldırı suçu = Sexual attack crime ; Cinsel suçlar = Sex offenses ; Cinsellik = Sexuality ; Depresyon = Depression ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Şiddet = Violence

Özet:
Araştırma kapsamında  2012-2014 yılları arasında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi (İ.Ü. İTF) Adli Tıp Ana Bilim Dalı'na bireysel ya da mahkeme yoluyla cinsel şiddet şikayeti ile başvurmuş 70 kadının yaşadıkları travmaya bağlı olarak travma sonrası bilişleri ile travma sonrası stres  ve depresif belirtileri arasındaki ilişki incelenmiştir. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Travma  Sonrası Bilişler Ölçeği Travma Sonrası Stres Tanı Ölçeği Beck Depresyon Envanteri ve Kısa Semptom Envanteri kullanılmıştır. Ölçeklerin ardından cinsel şiddet mağduru kadınlarla birebir ayrıntılı görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen verilerin istatiksel analizleri SPSS paket program kullanılarak yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre cinsel şiddet mağduru kadınların travma sonrası gelişen olumsuz bilişleri, hem depresif belirtileri hem de travma sonrası stres belirtilerini yordamaktadır. Özellikle depresif belirti düzeyini kendilik ile ilgili olumsuz bilişlerin anlamlı ve pozitif yönde ; Kişilerin kendileriyle ilgili olumsuz bilişlerinin de, travma sonrası stres belirtilerinden kaçınma altboyutunu pozitif yönde yordadığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Benzer şekilde kişilerin kendileriyle ilgili olumsuz bilişleri, travma sonrası stres belirtilerinden yeniden yaşantılama altboyutunu da pozitif yönde yordamaktadır. Mevcut çalışmada kişilerin kendileriyle ilgili olumsuz bilişlerinin, travma sonrası stres belirtileri ölçeği toplamı üzerinde pozitif yönde yordayıcı etkisi bulunmaktadır. Son olarak travma sonrası bilişler ile travma sonrası stres belirtileri arasında depresif belirtilerin tam aracı rolü bulunmaktadır. Bu sonuçlardan yola çıkarak cinsel şiddet mağduru kadınların sağaltımında bilişlere yönelik klinik müdahalelerde bulunmanın önemine vurgu yapılmıştır. Ayrıca konunun adli tıbbi boyutu açısından ruhsal değerlendirmenin rutin uygulamaya alınması gerekliliğine değinilmiş; onarıcı adaletin gereği olarak cinsel şiddet mağdurlarına bütünlükçü bir bakış açısıyla (kurumlararası işbirliğiyle) yaklaşılması önerilmiştir. Örneklem sayısının azlığı çalışmanın önemli sınırlılıklarından biri olsa da; mevcut çalışma oldukça kapalı ve hassas bir gruba ulaşmak ve bilişler ile travma sonrası stres ve depresif belirtiler arasındaki ilişkiyi incelemek açısından son derece kıymetlidir.

Anahtar kelimeler: Cinsel şiddet, cinsel saldırı, travma sonrası stres
belirtileri, depresif belirtiler, travma sonrası bilişler

Abstract:
Within the scope of the research,the relationships between post-traumatic cognitions and post-traumatic stress and depressive symptoms of 70 women who applied to Istanbul University Istanbul Medical Faculty (İ.Ü. İTF) forensic medicine department with complaints of sexual violence either individually or through court during the period of 2012-2014 were examined.
As data collection tools, Demographical Information Form, the Post Traumatic Cognitions Scale, The Post Traumatic Stress Diagnostic Scale, Beck Depression Inventory and The Brief Symptom Inventory were used . Scales were followed by detailed interviews with the victims of sexual violence. Statistical analyzes of the obtained data were performed using SPSS package program.
According to the results of the research, the negative cognitions of the victims of sexual violence after trauma  predict both depressive symptoms and posttraumatic stress symptoms. Depressive symptoms are predicted by negative cognitions related to self. Negative cognitions of the subjects about themselves also predict avoidance factor of post-traumatic stress symptoms in the positive direction. Likewise, negative cognitions of people about themselves predict re-experiencing factor of post-traumatic stress symptoms. The current study displays that negative cognitions of the subjects about themselves have positive effect on the sum of the posttraumatic stress diagnostic scale. Finally, depressive symptoms have a full  mediating role between posttraumatic cognitions and posttraumatic stress symptoms. From these results, it was emphasized the importance of making clinical interventions towards cognitions in the treatment of women suffering from sexual violence. Furthermore, it was underlined that psychological interview must be done as a routine application in terms of forensic perspective. It was suggested that as the necessity of restorative justice system, victims of sexual violence must be approached from a holistic perspective (with institutional colloboration). Although the small sample size is one of the important limitations of the research, the current study is highly valuable  in terms of  reaching such a closed and delicate group and examining the relationship between cognitions and post-traumatic stress and depressive symptoms.

Key words: Sexual violence, sexual assault, posttraumatic stress symptoms,
depressive symptoms, posttraumatic cognitions