Seneca'nın ahlak felsefesi: Doğaya uygun bir yaşam mutluluğa götüren erdemli bir yaşam mıdır?
Seneca's moral philosophy: Is living in accordance with nature living a virtuous life that leads to happiness?
Yazar: NERGÜZEL ÇOLAK
Danışman: PROF. DR. MURAT ARICI
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu tez, Seneca'nın ahlak felsefesinde mutluluğa götüren erdemli bir yaşam için en temel ilke olarak kabul ettiği "doğaya uygun yaşamın," salt "fiziki doğaya uyum" olmadığını Seneca'nın görüşlerinden hareketle açıklama teşebbüsünde bulunmaktadır. Bu kapsamda tez, söz konusu "doğaya uygun yaşama" ilkesinin "kendinin farkına varma" ve "akla uygun davranma" ölçütlerini karşıladığını, ancak bu iki ölçütün insanın bireysel erdemini özgürce ortaya koyabilmesi ve kaderine karşı savaşabilmesi hedeflerini gerçekleştirmede yetersiz kaldığını, bu hedeflerin gerçekleşmesi için "insan doğası" vurgusunun yapılmasın da zorunlu olduğunu iddia etmektedir. Çünkü doğaya uygun yaşamın kavranabilmesi için insan doğasının en temel unsuru olan "bireysel akla" ihtiyaç vardır. Nitekim Seneca'ya göre insan aklı, doğadaki yazgının mutlak zorunluluk olduğunu, insan yaşamının da bu zorunluluğa bağlı olduğunu bilmeye yarayan tek araçtır. Böylece insan, aklı aracılığı ile doğaya uygun davranarak bir kendilik algısı edinmekte ve bu algıdan hareketle kendilik bilincine ulaşmaktadır.
Doğa, kendi kendine yetendir, değişmeyendir. Ancak insanın kendi kendine yeterli olabilmesi için tüm yaşamsal faaliyetlerini bireysel doğası ile uyumlu hale getirmelidir. Nihai tahlilde bu tez, insanın özü gereği doğa yasalarına mutlak zorunlulukla bağlı olduğu düşüncesinden hareketle insan aklı ile doğa yasaları arasında yaşam boyu sürecek bir ittifak olduğu sonucuna ulaşmaktadır. Seneca'nın ahlak felsefesinin tamamlayıcı unsuru olan bu ittifak, erdemli bir yaşama ve mutluluğa ulaşmak için hem doğa yasalarına hem de insanın bireysel doğasına uygun yaşamanın gerekliliğini de ortaya koymaktadır.

Anahtar kelime: Seneca'da ahlak felsefesi, doğaya uygun yaşam, bireysel insan doğası, erdem, mutluluk.

Abstract:
This thesis attempts to explain, based on Seneca's views, that "life in accordance with nature," which Seneca considers as the most basic principle for a virtuous life that leads to happiness in his moral philosophy, is not merely "being in harmony with physical nature." In this sense, the thesis argues that the principle of "living in accordance with nature" meets the criteria of "to be self-aware" and "to act in accordance with reason," but that these two criteria are insufficient in realizing the goals of a human being's ability to freely manifest her individual virtue and fight against her destiny, and that it is also necessary to emphasize the "human nature" to fulfill the goals in question. In order to comprehend fully "the life in accordance with nature," the most basic element of human nature, the "individual mind" is also needed. As a matter of fact, according to Seneca, the human mind is the only tool to know that destiny in nature is an absolute necessity and that human life is dependent on this necessity. Thus, the human being acquires self-perception by acting in accordance with nature through her mind and reaches self-consciousness based on this perception. Nature is self-sufficient and unchanging. However, in order for the human being to be self-sufficient, she must harmonize all her activities with her individual nature. In the final analysis, this thesis concludes that there is a lifelong alliance between the human mind and the laws of nature, based on the idea that human beings are intrinsically bound to the laws of nature by absolute necessity. This alliance, which is a complementary element of Seneca's moral philosophy, reveals the necessity of living in accordance with both the laws of nature and the individual nature of human beings in order to achieve a virtuous life and happiness.

Keywords: moral philosophy in Seneca, living in accordance with nature, individual human nature, virtue, happiness.