Radikal prostatektomi sonrası pelvik taban egzersizlerinin üriner inkontinans ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of pelvic floor exercises on urinary incontinence and quality of life after the prostatectomy
Yazar: İLKER YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM CEYHAN ; PROF. DR. ABDULLAH DEMİRTAŞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Pelvik taban = Pelvic floor ; Pelvik taban bozuklukları = Pelvic floor disorders ; Pelvis = Pelvis ; Prostat hastalıkları = Prostatic diseases ; Prostat neoplazmları = Prostatic neoplasms ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Üriner inkontinans = Urinary incontinence

Özet:
Bu araştırma radikal prostatektomi (RP) sonrası pelvik taban egzersizlerinin (PTE) üriner inkontinans ve yaşam kalitesi (YK) üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Randomize kontrollü, tek kör, deneysel olarak yürütülen bu çalışma 18 müdahale, 15 kontrol olmak üzere toplam 33 RP uygulanan hasta ile tamamlanmıştır. Araştırmada etik kurul onayı, kurum izni ve katılımcılardan yazılı bir şekilde bilgilendirilmiş gönüllü onam alınmıştır. 
Araştırmada veriler kişisel bilgi formu, SF-36 Yaşam kalitesi ölçeği, OAB-V8 Aşırı Aktif Mesane(AAM) sorgulama formu, Marmara post-prostatektomi inkontinans semptom skoru formu (M-PPISS) kullanılarak toplanmıştır. Müdahale grubuna ameliyat öncesi dönemde pelvik taban egzersizleri(PTE) eğitimi verilmiş, ameliyat sonrası dönemde günde üç kez ve 6 ay boyunca düzenli PTE yaptırılmış ve telefon ile egzersizlerin devamlılığı kontrol edilmiştir. Kontrol grubuna ise rutin tedavi dışında hiçbir girişim uygulanmamıştır.
Çalışmamızda tanımlayıcı istatistikler,  chi square, Friedman, Mann whitney U, Independent sample t, Repeated measure Anova, Cochrane Q, Nemeny testleri kullanılmıştır. Ölçeklerin iç tutarlılıkları için Cronbach alfa katsayıları hesaplanmıştır. Grupların ameliyat öncesi, 1. ay, 3.ay ve 6.ay ölçek puanları karsılastırmaları genel doğrusal modellerden tekrarlı ölçümlerde iki yönlü varyans analizi ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel olarak p< 0.05 değeri anlamlı kabul edilmiştir.
Çalışma sonunda PTE uygulayan hastaların M-PPISS puan ortalamalarının ve AAM puan ortalamalarının düştüğü, SF-36 yaşam kalitesi ölçek puan ortalamalarının yükseldiği tespit edilmiştir. Müdahale grubundaki hastaların üriner inkontinans sorunlarının 3. ayda daha azaldığı ve 6. ay sonunda %11.1'e geriledeği, ancak kontrol grubunda üriner inkontinansın devam ettiği belirlenmiştir. Gruplar arası puan farklarının istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Yaşam kalitesi ölçek puanlarına bakıldığında ise müdahale grubu YK ölçek puan ortalamalarının kontrol grubuna daha yüksek olduğu ve zamanla görülen puan artışının istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05).
Bu sonuçlara göre RP sonrası PTE uygulamasının üriner inkontinans sorununda etkili olduğu ve bireylerin YK'sını yükselttiği görülmektedir. Buna göre RP sonrası PTE'nin rutin bakım protokollerine alınması, hemşirelerin PTE hakkında bilgilerini güncellemesi ve bakıma aktarması önerilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Radikal Prostatektomi, Pelvik Taban Egzersizleri, Üriner İnkontinans, Yaşam kalitesi.

Abstract:
This study was conducted to determine the effect of pelvic floor exercises (PTE) on urinary incontinence and quality of life (QOL) after radical prostatectomy (RP). This randomized controlled, single-blind, experimental study was completed with a total of 33 RP patients, 18 of whom were interventions and 15 were controls. Ethics committee approval, institutional permission and written informed consent were obtained from the participants in the study.
In the study, data were collected using personal information form, SF-36 Quality of Life scale, OAB-V8 Overactive Bladder (OAB) inquiry form, Marmara post-prostatectomy incontinence symptom score form (M-PPISS). The intervention group was given pelvic floor exercises (PTE) training in the preoperative period, regular PTE was performed three times a day for 6 months in the postoperative period, and the continuity of the exercises was checked by telephone. On the other hand, no intervention was applied to the control group other than routine treatment.
In our study, descriptive statistics, chi square, Friedman, Mann Whitney U, Independent sample t, Repeated measure Anova tests were used. Cronbach's alpha coefficients were calculated for the internal consistency of the scales. The comparisons of the groups' preoperative, 1st, 3rd and 6th month scale scores were evaluated with two-way analysis of variance in repeated measurements from general linear models. A p value of < 0.05 was considered statistically significant.
At the end of the study, it was determined that the M-PPISS mean score and OAB score average of the patients who applied PTE decreased, and the SF-36 quality of life scale score averages increased. It was determined that the urinary incontinence problems of the patients in the intervention group decreased more in the 3rd month and regressed to 11.1% at the end of the 6th month, but the urinary incontinence continued in the control group. The difference in scores between the groups was found to be statistically significant (p<0.05). When the quality of life scale scores were examined, it was determined that the QoL scale averages of the intervention group were higher than the control group, and the increase in scores over time was statistically significant (p<0.05).
According to these results, it is seen that PTE application after RP is effective in urinary incontinence problem and increases QOL of individuals. Accordingly, it is recommended that PTE be included in routine care protocols after RP, that nurses update their knowledge about PTE and transfer it to care.
Keywords: Radical Prostatectomy, Pelvic Floor Exercises, Urinary Incontinence, Quality of life.