Yabancı yatırım, finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi
The relationship between foreign investment, financial development and economic growth
Yazar: ERKAN USTAOĞLU
Danışman: PROF. DR. SADIK ÇUKUR
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Finansal gelişme = Financial development ; Genelleştirilmiş momentler yöntemi = Generalized method of moments ; Portföy yatırımları = Portfolio investments ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Araştırmanın amacı, yabancı yatırımların (doğrudan yabancı yatırım ve yabancı portföy yatırımları) ve finansal gelişmenin ekonomik büyüme üzerindeki olası etkilerini incelemektir. Ayrıca yabancı yatırım ve finansal gelişmeden farklı olarak ekonomik büyümeyi etkileyen faktörlerin neler olduğu, farklı gelir seviyelerine göre sınıflandırılmış ülkelerde ve farklı dönemlerde bu etkilerin nasıl değiştiği araştırılmıştır. Çalışmanın amacı doğrultusunda 133 ülkenin 1990-2017 yılları arasına ait veriler, dinamik panel veri tahmincisi olan Arellano ve Bover/ Blundell ve Bond'un geliştirdiği sistem genelleştirilmiş momentler yöntemi ve Hayes'in geliştirdiği çoklu aracılık analizi kullanılarak araştırılmıştır.
Çalışmanın sonuçları doğrultusunda, doğrudan yabancı yatırım, yabancı portföy yatırımları ve finansal gelişme ekonomik büyümeyi artırmaktadır. Ancak doğrudan yabancı yatırımlar ve yabancı portföy yatırımları ekonomik büyümeyi artırması için ülkede belirli bir finansal gelişmişlik seviyesi gereklidir. Ayrıca finansal gelişmenin ekonomik büyüme üzerinde doğrusal olamayan "ters-U" şeklinde etkisi tespit edilmiştir. Finansal gelişme belli bir seviyeye kadar büyüme üzerinde olumlu etkiye sahiptir. Bu seviyeyi aştıktan sonra, finansal gelişmedeki artışın büyüme üzerinde olumsuz etkisi vardır. Çalışmada ülkeler gelir seviyesine göre ayrıldığında, doğrudan yabancı yatırım, orta-yüksek ve orta-düşük gelir grubuna ait ülkelerde istatistiksel olarak ekonomik büyümeyi artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Ancak doğrudan yabancı yatırım ekonomik büyüme üzerindeki etkisi yüksek ve düşük gelir grubuna ait ülkelerde istatistiksel olarak anlamsızdır. Yabancı portföy yatırımları ise sadece yüksek gelir grubuna ait ülkelerde istatistiksel olarak ekonomik büyümeyi artırmaktadır.
Ülkeye giren doğrudan yabancı yatırımlar, finansal piyasaları ve yerli yatırımları etkileyerek ekonomik büyümeyi dolaylı olarak da artırdığı tespit edilirken, yabancı portföy yatırımlarının ekonomik büyüme üzerinde her hangi bir dolaylı etkisi söz konusu değildir. Yabancı portföy yatırımları finansal piyasalar aracılığı ile ekonomik büyümeye destek vermektedir. Doğrudan yabancı yatırım ve yabancı portföy yatırımları ekonomik büyümeyi artırdığından, yabancı yatırımlarının ülkeye girişini etkileyen faktör önem kazanmaktadır. Ekonomik büyüme oranı fazla olan, finansal gelişmişlik düzeyi yeterli olan ve ticari açıklık düzeyi fazla olan ülkeler daha fazla doğrudan yabancı yatırım çekecektir. Benzer doğrultuda ekonomik büyüme oranı fazla olan ve finansal gelişme düzeyi yeterli olan ülkeler daha fazla portföy yatırımı çekecektir. Ancak makroekonomik istikrarın bir göstergesi olan döviz kuru ise ülkeye giren yabancı portföy yatırımlarını olumsuz etkilemektedir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the possible effects of foreign investments (foreign direct investment and foreign portfolio investments) and financial development on economic growth. Also, the factors affecting economic growth different from foreign investment and financial development are investigated and how these effects change in different periods and countries classified according to different income levels. For the purpose of the study, the data of 133 countries between 1990 and 2017 were investigated using the system generalized moments method developed by Arellano and Bover / Blundell and Bond, the dynamic panel data estimator and Hayes' multiple mediation analysis.
According to the results of the study, foreign direct investment, foreign portfolio investments and financial development increase economic growth. However, a certain level of financial development in the country is necessary to increase economic growth in foreign direct investments and foreign portfolio investments. Also, the non-linear "inverse-U" effect of financial development on economic growth was determined. Financial development has a positive impact on growth to a certain extent. After exceeding this level, the increase in financial development has a negative effect on growth. In the study, when the countries are separated by income level, it is concluded that foreign direct investment increases economic growth statistically in middle-high and middle-low income countries. However, the effect of direct foreign investment on economic growth is statistically insignificant in high-income and low-income countries. Foreign portfolio investments increase economic growth statistically only in high-income countries.
Foreign direct investments entering the country are found to indirectly increase economic growth by affecting financial markets and domestic investments, while there is no indirect effect of foreign portfolio investments on economic growth. Foreign portfolio investments support economic growth through financial markets. As foreign direct investment and foreign portfolio investments increase economic growth, the factor affecting the entry of foreign investments into the country becomes important. Countries with a surplus economic growth rate, a sufficient level of financial development, and a higher level of trade openness will attract more foreign direct investment. Similarly, countries with a high economic growth rate and a sufficient level of financial development will attract more portfolio investments. However, the exchange rate, which is an indicator of macroeconomic stability, negatively affects foreign portfolio investments entering the country.