E-sağlık uygulamalarının görme engelli vatandaşlar için erişilebilirliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the accessibility of e-health applications for people with visual disabilities
Yazar: NEDİME BAŞAK KIRÇIL
Danışman: DOÇ. DR. NEŞE ZAYİM
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik ve Tıbbi Bilişim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics
Dizin: E-nabız sistemi = E-pulse system ; Erişilebilirlik = Accessibility ; Görme = Vision ; Görme engelliler = Visually impaired ; Sağlık sistemleri = Health systems ; Teletıp = Telemedicine ; Web = Web ; İnternet = Internet

Özet:
Amaç: Web erişilebilirliği, engelli bireylerin de engelli olmayan kişiler kadar internet ağına erişebilmeleri ve bu ağı etkili bir şekilde kullanabilmeleri durumudur. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki e-Sağlık hizmetleri arasında en çok kullanılan e-Nabız ve MHRS uygulamalarının görme engelli bireyler için erişilebilirlik düzeyinin değerlendirilmesidir. 
Yöntem: e-Sağlık uygulamalarının erişilebilirliğini değerlendirmek için otomatik test araçları ve manuel değerlendirme yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Değerlendirmede kılavuz olarak W3C Web İçerik Erişilebilirlik Kılavuzu 2.1. seçilmiştir. Kılavuzda yer alan başarı kriterlerinden yalnızca görme engelliler için geçerli olanlar araştırmaya dahil edilmiştir. Otomatik test aracı olarak WAVE ve Accessibility Insights for Web araçları kullanılmıştır. Manuel test kısmında ekran okuyucu olarak NVDA kullanılmıştır. Değerlendirme sonuçları tablolar halinde, karşılaştırmalar ise grafikler halinde verilmiştir.
Bulgular: Otomatik test araçları ile gerçekleştirilen değerlendirmeler sonucunda, e-Nabız'da WCAG 2.1 kriterlerinin yaklaşık %80'inin, MHRS'de ise yaklaşık %75'inin karşılandığı bildirilmiştir. Yapılan manuel değerlendirme sonucunda ise e-Nabız'da bu kriterlerin yaklaşık %64'ünün, MHRS'de de yaklaşık %47'sinin sağlandığı görülmüştür.
Sonuç: Bu çalışmada değerlendirilen e-Sağlık uygulamalarının erişilebilirlik standartlarını tümüyle karşılayamadığı ve çalışmada kullanılan otomatik test araçlarının erişilebilirlik sorunlarını belirlemede yetersiz kaldığı görülmüştür. Ayrıca değerlendirilen iki uygulamadan e-Nabız'ın MHRS'ye göre görme engelli kullanıcılar için daha erişilebilir olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: erişilebilirlik, görme engelli, W3C, WAVE, Accessibility Insights for Web

Abstract:
Objective: Web accessibility means that web can be accessed and used by people with disabilities just as effectively as people without any disabilities. The aim of this study is to evaluate the accessibility levels of the most commonly used e-Health applications in Turkey, e-Nabız and MHRS, for people with visual disabilities. 
Method: When evaluating the accessibility of e-Health applications, both automatic tools and manual accessibility testing methods were used together. In the evaluation, W3C Web Content Accessibility Guideline 2.1 was chosen. Among the success criteria in the guideline, only those that are applicable to people with visual disabilities were included in the study. As evaluation tools, WAVE and Accessibility Insights for Web were used. In manual accessibility testing part, NVDA was used as a screen reader. Evaluation results are shown in tables while the comparisons are demonstrated by graphs.
Results: As a result of the assessments carried out with Evaluation Tools, it was reported that WCAG 2.1 criteria was met by approximately 80% in e-Nabız and 75% in MHRS. Through Manual Accessibility Testing, these percentages were concluded to be approximately 64% in e-Nabız and 47% in MHRS.
Conclusion: It is observed that the e-Health applications evaluated in this study cannot fully meet the accessibility standards and the Evaluation Tools used in the study are inefficient in detecting the accessibility problems. Furthermore, among the two applications evaluated, e-Nabız is determined to be more accessible than MHRS to visually disabled individuals.

Key words: accessibility, visually impaired, W3C, WAVE, Accessibility Insights for Web