Sibirya sahası Türk destanlarında aile
Family in turkish epics of the Siberia region
Yazar: MUHAMMET ATASEVER
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM DİLEK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aile = Family ; Destanlar = Epics ; Kültür sosyolojisi = Cultural sociology ; Sibirya = Siberia ; Topluluklar sosyolojisi = Sociology of community ; Türk ailesi = Turkish family ; Türk destanları = Turkish legends ; Türk sosyolojisi = Turkish sociology

Özet:
Milletlerin benliğinin ortaya konulabilmesi, söz konusu topluma ait maddi ve manevi bütün verimleri, hülasa folkloru bünyesinde barındıran ailenin anlaşılmasıyla mümkün olur. Türk sözlü kültür geleneği içerisinde mitolojik ve tarihi dönemlere ışık tutan destanlar; Türk aile yapısının geçmişteki temel dinamiklerini, günümüzde de anlamlandırılmaya çalışılan aileyi bir sosyal kurum yapan ve onu ayakta tutan hemen bütün bilgileri gözler önüne serer. Aileyi anlayabilmek için en başta onun kurucu unsurlarına inebilmek, tipolojisini çizebilmek, hangi ritüellerin ne sebeplerle ortaya konduğunu bilebilmek; ailenin işlevini, toplumun cinsiyetlere atfettiği rolleri algılayabilmek gerekir. Gelenek ve göreneklerin kökenlerini görebilmek; ailenin temelinden dağılmasına kadar olan etkenleri, yaşam biçimlerini, aile fertlerinin ilişkilerini yorumlayabilmek; toplumun aileye ailenin ise topluma bakış açısını irdeleyebilmek ayrıca önem arz eder. Tarihi süreçte iç içe girmiş dönemlerden geçerek evrilen ailenin kökenlerini analizin yolu ise disiplinlerarası çalışmadan geçer. Sibirya'da meskûn bulunan Türk boyları ve onların edebi mahsulleri, Türk ailesinin tarihi köklerini; hatta mitolojik dönemden arta kalan izleri bünyesinde barındırır. Bahsi geçen varsayımlarla yola çıkılan çalışmada; Sibirya Sahası Türk Destanları'nda Türk ailesini, aile sosyolojisi özelinde; Oğuz Kağan, Dede Korkut ve Köroğlu anlatılarını hareket noktası kabul edilerek; incelenecektir.

Abstract:
The ability to reveal the identity of nations is possible through the understanding of all the material and spiritual productions of the collective, in brief, the family that is in the center of folklore. Epics that shed light on mythological and historical periods within the Turkish oral tradition reveal the basic dynamics of the Turkish family structure in the past, all the information that makes the family a social institution that we try to make sense today and keeps it alive. To understand the family; to descend into its founding elements, to study its typology, to know what rituals are revealed by reason; to be able to perceive the function of the family, the roles attributed to gender in society; to see the origins of traditions and customs; to interpret the factors, lifestyles and relations of family members from the foundation to the dissolution of the family; it is important to be able to examine the point of view of collecting from family to the society and from society to the family. The way to analyze the origins of the evolving family through the intervening periods in the historical process is through interdisciplinary study. The Turkish tribes and their literary products, built in Siberia, have the historical roots of the Turkish family; even in the mythological period of the remains of the traces remaining. In this study, when we work with our assumptions that mentioned above, we will examine Turkish family in Turkish epics of Siberia, specific to family sociology; by Oğuz Kağan, Dede Korkut and Köroğlu narrations as the point of departure.