Ayanis Kale/kentinin sanal ortamda üç boyutlu yapılandırılması
Three dimensional configuration of Ayanis Castle/town in a virtual environment
Yazar: SEFA KÖSE
Danışman: PROF. DR. MEHMET IŞIKLI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Artırılmış gerçeklik = Augmented reality ; Ayanis Kalesi = Ayanis Castle ; Görselleştirme = Visualization ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; Üç boyutlu yeniden yapılandırma = Three dimensional reconstruction

Özet:
Gelişen teknoloji, birçok bilim dalında farklı değişimlere etken olmuştur. Arkeolojide büyük oranda görselleştirme alanında olmuştur. Arkeologlar önceleri kâğıt kalem ile ortaya çıkarılan yapıları görselleştirmekteydi. Daha sonra üstün teknolojik imkânlar doğrultusunda, elde ettikleri verileri bilgisayar ortamında gerçekçi simülasyonlara dönüştürmekte, böylelikle de arkeologlara için kazı öncesi bir deneyim yaşatmanın yanı sıra ziyaretçilere, kentin/kalenin kurulduğu dönemdeki durumunu, yaşam koşullarını, kültürünü etkileşimli bir çevrede deneyimleyebilme imkânı sunmaktadır. Arkeolojik yerleşimlerde bu yönde dünya çapında birçok çalışma olmasına rağmen ülkemizde daha az örneğe sahiptir. Bu çalışma kapsamında MÖ 9. yy'den itibaren yaklaşık 300 yıl boyunca Doğu Anadolu Bölgesi'nde hüküm sürmüş Urartu Krallığının en ihtişamlı kalelerinden biri olan Ayanis kale/kent sitadelini bilgisayar ortamında 3D olarak yeniden tasarlandı. Kalede kesintisiz devam eden kazı çalışmalarında birçok mekânın ortaya çıkarılmasına karşın bu mekânların çoğunun, kalenin bir deprem ile yıkıldığını da göz önüne alarak habere görünümde olduğunu söyleyebiliriz. Bu yöntem ile günümüzde var olmayan ve asla var olmayacak veya ulaşılması zor olan bu yapıları, uygarlığın kültürünü yansıtan gerçekçi ortamlarda, mimari dokusuyla sanki o yılda yaşıyormuş gibi deneyimleme imkânı sunmaktayız. Ziyaretçi, geçmişe doğru yapmış olduğu bu yolculukta yapıların içine girebilmekte veya yerleşimleri kuşbakışı izleyebilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Ayanis Kenti, 3D, Yeniden Kurma, Görselleştirme, Sanal Gerçeklik, Artırılmış Gerçeklik

Abstract:
Cutting-edge technology has been a factor in the changes in many disciplines. This change has also been observed in archaeology, particularly in the field of visualization. A short time before the merging of technology and archaeology, revival drawings of archaeological remains used to be done by using free hand paper and pencil sketch or through technical drawing. However, thanks to new technological innovations over the years, archaeologists transform their obtained data into realistic simulations in computerized presentation, and therefore can be able to enjoy an experience before the excavation of the site, as well as be able to present the visitors an opportunity to experience the status, living conditions and culture of the settlements an interactive and encapsulating framework. This study attempts to reconstruct the Ayanis Citadel, one of the most magnificent castles of the Kingdom of Urartu which lasted in the Eastern Anatolia for nearly 300 years from the 9th century. Although many parts of Ayanis have been uncovered in throughout more than 30 years of excavations, there is still no general opinion about the overall appearance of the inner castle. Since there are still many areas remained unexcavated and with unsolved architectural details, with technological support this attempts to present a possible appearance of the citadel. Within the scope of this study, technical and archaeological details of the project will also be presented with a video presentation.

Keywords: City of Ayanis, 3D, Reconstruction, Visualization, Virtual Reality, Augmented Reality