Engelli öğrenciler için bitki yetiştirme vebakımı etkinliklerinintedavi edici etkilerinin ölçülmesi
Measuring the therapeutic effects of plant growing and care activties for disabled students
Yazar: SELDA İLGAR BAYRAM
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ ÇELİK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Bitki yetiştirme ve bakımı etkinlikleri, insanları hastalıklardan korurken hastalıkların iyileştirilmesinde etkili olmakta ve özel gereksinimli bireyleri tedavi etme ve gelişimini sağlamak için kullanılmaktadır. Bahçe terapisi çocuk, yetişkin, fiziksel veya zihinsel engelli olup tedavi gören bireylerin iyi olma halini destekleyen, bitkileri ve toprağı kullanarak yapılan tamamlayıcı ve alternatif bir tedavi yöntemi olarak tanımlanmaktadır. Bahçe terapisi, zihinsel, fiziksel ve psikolojik problemler yaşayan bireylerin yaşadıkları acı, ağrı ve stresi azaltmak veya durumlarının daha kötüye gitmesini engellemesinin yanı sıra yeni beceriler edinmelerine, kaybettikleri becerileri geri kazanmalarına katkı sağlamaktadır. Bahçede yapılan etkinlikler sayesinde bireylerde sosyal etkileşim ve iletişim becerileri, kaba ve ince motor gelişimi, dil, entelektüel ve duygusal gelişim, öz bakım ve iş becerilerinin geliştiği bilinmektedir. Bahçe terapisi hastane, rehabilitasyon ve bakım merkezleri, huzurevi, ev ve okul bahçeleri gibi bireyin yaşamını sürdürdüğü, eğitim ve tedavi görebildiği her yerde uygulanabilir. Bu çalışmanın amacı, Meram Melike Hatun Özel Eğitim Meslek Okulu'nda eğitim-öğretim gören engelli öğrencilere bitki yetiştirme ve bakımı etkinlikleri yaptırarak gelişimlerini somut bir şekilde ortaya koymaktır. Bu araştırmada öntest-sontest yöntemi kullanılmıştır. Araştırma, tek gruplu öntest-sontest modelli, kontrol grupsuz yarı deneysel bir çalışmadır. Program öncesi, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanmış olan engelli bireyler için kaba değerlendirme formu kullanılarak öğrencilerin sahip olduğu yetenek ve becerileri açısından mevcut durumu belirlenmiştir. Sosyal etkileşim ve iletişim becerileri, sosyal yaşam becerileri, psikomotor becerileri, günlük yaşam ve öz bakım becerileri ile iş becerilerindeki yetersizliklerin bahçe terapisi ile geliştirilmesine yönelik bir çalışma planı oluşturulmuş ve uygulanmıştır. Program sürecinde ve sonunda öğrencilerin gelişimleri bu çalışma kapsamında hazırlanan performans değerlendirme formları ile aile, rehber öğretmen ve tarım öğretmeni tarafından değerlendirilerek takip edilmiştir. Bahçe terapisi programı öncesi, program sürecinde ve sonunda öğrencilerin durumu ilişkisel değerlendirme tablosunda değerlendirilmiş; sosyal etkileşim ve iletişim becerileri, sosyal yaşam becerileri, öz bakım becerileri, motor becerileri ile iş becerileri karşılaştırılmıştır. Bu çalışma sonunda engelli bireyler için bahçe terapisi programının hazırlanması ve uygulanmasında rehberlik edecek örnek bir çalışma ortaya koyulmuştur.  

Anahtar Kelimeler: Bahçe Terapisi, Engellilik, İletişim Becerisi, Mesleki Beceri, Özel Eğitim, Sosyal Etkileşim.

Abstract:
Plant cultivation and care activities are effective in curing diseases while protecting people from diseases; they are also used for the treatment and development of individuals with special needs. Horticultural therapy is defined as a complementary and alternative treatment method using plants and soil that supports the well-being of children, adults, physically or mentally disabled individuals receiving treatment.  Horticultural therapy helps individuals with mental, physical and psychological problems to reduce the pain, pain and stress they experience or to prevent their condition from worsening, as well as to acquire new skills and regain lost skills. It is known that social interaction and communication skills, gross and fine motor development, language, intellectual and emotional development, self-care and professional skills develop in individuals thanks to the activities carried out in the garden. Horticultural therapy can be applied in hospitals, rehabilitation and care centers, nursing homes, home and school gardens, wherever the individual lives, where he/she can receive education or treatment. The purpose of this study is to reveal the development of disabled students studying at Meram Melike Hatun Special Education Vocational School in a concrete way by making them do plant growing and care activities. In this study, pretest-posttest method was used. The research is a quasi-experimental study with one-group pretest-posttest model without control group. Before the programme, the current situation of the students in terms of their abilities and skills was determined by using the rough assessment form for individuals with disabilities prepared by the General Directorate of Special Education and Guidance Services of the Ministry of National Education. A study plan was developed and implemented to improve the deficiencies in social interaction and communication skills, social life skills, psychomotor skills, daily living and self-care skills and business sense with horticultural therapy. During and at the end of the programme, the development of the students was evaluated and monitored by the family, guidance teacher and agriculture teacher with the performance evaluation forms prepared within the scope of this study. The status of the students before, during and after the horticultural therapy programme was evaluated in the relational evaluation table; social interaction and communication skills, social life skills, self-care skills, motor skills and business senses were compared. At the conclusion of this study, an exemplary study that will guide the preparation and implementation of a horticultural therapy programme for individuals with disabilities has been put forward.

Keywords: Communication Skills, Disability, Horticultural Therapy, Social Interaction, Special Education, Vocational Skills.