Azerbaycan halk edebiyatında Erzurum
Erzurum in Azerbaijan folk literature
Yazar: İBRAHİM DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. ŞUREDDİN MEMMEDLİ
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Azeri edebiyatı = Azerbaijan literature ; Erzurum = Erzurum ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature

Özet:
Azerbaycan sözlü, klasik, yeni dönem ve günümüz edebiyatında Türklük, Türkiye algısı
önemli yer tutmakta, bu kapsamda Azerbaycan nazarında Türkiye'nin çeşitli şehir ve
bölgeleri de dile getirilmektedir. İstanbul, Ankara, Sivas, Erzurum, Kars, Ardahan, Iğdır
mekân imgeleri şiirlerde, diğer türlerden olan eserlerde etken şekilde geçmiştir. Bu
çalışmada Azerbaycan halk edebiyatında Erzurum ile ilgili ürünler ele alınır.
Ardahan Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı anabilim dalı Çağdaş Türk Lehçeleri ve
Edebiyatları bilim dalı yüksek lisans programında hazırlanan bu tez çalışmasında
Azerbaycan halk edebiyatındaki Erzurum konulu çeşitli örneklerin etkenliğini
belirlemek, ortaya koymak amaçlanmıştır. Türkiye halk edebiyatındaki bilinen
örneklerle Azerbaycan halk edebiyatındaki aynı konulu mani, halk öyküsü, âşık şiiri,
masal, koşma ve diğer türlerle karşılığı olan ürünlerin karşılaştırılması ve söz konusu
alanda yeni bilgilere, yeni materyallere ulaşılması hedeflenmiştir.
Bu çalışma, kendi alanında yenilik ve özgünlük yaratacağı iddiasındadır: Çalışmanın
hem edebiyat bilimine hem de okurlara, özellikle bu alanda merakı olan topluma faydalı
olacağı düşünülmektedir.
Araştırma yöntemi kapsamında milli ve manevi seciyeler reddedilmeden bilimsel
açıdan çalışmaya yaklaşılmıştır. Azerbaycan edebiyatındaki ilgi metinlerin
incelenmesi, değerlendirilmesi, Azerbaycan ve Türkiye halk edebiyatı ürünlerinin
karşılaştırmalı edebiyat bilimi yönünden çözümlemeleri ile çalışma ortaya konmuştur.
Azerbaycan halk edebiyatı alanında bugüne kadar yapılan araştırmalar, çalışmalar
eşliğinde sözlü eserlerin taranarak, Erzurum adının geçtiği eserler ve kısımlar
değerlendirilerek, halk edebiyatında Erzurum başlığı altına dâhil edilmiştir. Azerbaycan
halk edebi ürünlerinde Erzurum mekân imgesi yanında zaman yönünden incelemeler de
çalışmada yer verilmiştir.

Abstract:
The perception of Turkishness and Turkey has an important place in Azerbaijani oral,
classical, new period and today's literature, and in this context, various cities and
regions of Turkey are also mentioned in the eyes of Azerbaijan. Istanbul, Ankara,
Erzurum, Kars, Ardahan, Igdir, Sivas, etc. it is reflected in the products in the works.
From this point of view, only products related to Erzurum are considered in the
Azerbaijani folk literature. It is aimed to determine and reveal the activities of various
works on Erzurum in Azerbaijan folk literature. Mani, folk tale, minstrel poem, fairy
tale, etc., which are the same theme in Azerbaijan folk literature with known examples
in Turkish folk literature. It is aimed to compare the type and equivalent products.
Reaching new information and new materials in this field has been the main target.
It is believed that this work will create innovation and originality in its field. It is thought
that the prepared study will be beneficial both to the science of literature and to the
readers, especially to the society who is curious in this field.
Within the scope of the study, the national and spiritual characteristic structure has been
dealt with scientifically without rejecting it. Comparative literature studies, text
analyzes, evaluations and poetry/quatrain analyze of the products of Azerbaijan and
Turkey folk literature have been revealed.
In the field of Azerbaijani folk literature, studies conducted to date, accompanied by
studies, oral and written works have been scanned, the points where the name Erzurum
has been mentioned have been evaluated and included under the title Erzurum in folk
literature. Erzurum, space and time reviews of Azerbaijani folk literary products have
also been included in the study.