Origanum acutidens (hand.-mazz.)ıetswaart üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognosic studies on origanum acutidens (hand.-mazz.) ietswaart
Yazar: ESEN SEZEN
Danışman: DOÇ. UFUK ÖZGEN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Ballıbabagiller = Labiatae ; Bitki özütü = Plant extract ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Kromatografi = Chromatography ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal

Özet:
Labiatae familyasına ait bir cins olan Origanum cinsinin yeryüzünde yaklaşık 38 türü bulunmaktadır. Türkiye bitki örtüsünde ise, 13'ü endemik olmak üzere 22 takson yetişmektedir. Origanum `'kekik, kekik otu, keklik otu, mercanköşk'' olarak bilinmektedir. Yapılan çalışmalarda Origanum türlerinin antioksidan, antifungal, antimikrobiyal aktivitesi olduğu görülmüştür. Bazı Origanum türlerinin ise diyare, sindirim, solunum sistemi rahatsızlıkları ve iştahsızlıkta kullanıldığı bilinmektedir. Timol ve karvakrol içeren Origanum türleri halk arasında baharat olarakta kullanılmaktadır.Origanum acutidens (Hand.-Mazz.) Ietswaart ülkemizde endemik olduğu düşünülen bir türdür. Bu çalışmada Origanum acutidens üzerinde fitokimyasal çalışmalar yapılmıştır. Bileşiklerin izolasyonu, bitkinin topraküstü kısmının metanollü ekstresinden elde edilen kloroform, etil asetat ve su ekstrelerinden, çeşitli kromatografik yöntemlerle [açık kolon kromatografisi (normal faz silika jel, sefadeks, ters faz silika jel)] gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmada 1 triterpen yapısında bileşik karışımı [ursolik asit ve oleanolik asit karışımı (OC1 ve OC2)], 2 fenolik bileşik [rosmarinik asit (OE1), litospermik asit (OS3)], 1 flavon yapısında bileşik [visenin-2 (OS1)], 1 monoterpen glikoziti karışımı [betulalbusit-A ve 8-OH-linaloil glukozit (OS2-A ve OS2-B)] izole edilmiştir. Elde edilen bileşiklerin yapısı [1H-NMR, 13C-NMR ve 2D-NMR (COSY, HETCOR) spektroskopisi] kullanılarak aydınlatılmıştır.Anahtar kelimeler: Origanum acutidens (Hand,-Mazz.) Ietswaart, Labiatae, flavonoit, triterpen, fenolik bileşik, monoterpen glikoziti.

Abstract:
Origanum genus belonging to Labiatae family is represented by about 38 species in the world. Of which 13 species are endemic, 22 taxa are growing in Turkish flora. Origanum species are known as ?kekik, kekik otu, keklik otu, mercanköşk??. It was shown that Origanum species have antioxidant, antifungal and antimicrobial activities on researches performed on Origanum species. It has been known Origanum species are used for diarrhea, digestive and respiratory system diseases and lack of apetite. Origanum species which contain thymol and carvacrol have been used as spice.Origanum acutidens (Hand.-Mazz.) Ietswaart is growing in our country and is estimated as endemic species. In this study, phytochemical studies have been performed on Origanum acutidens. The isolation of the compounds was carried out chromatographically studies [open colon chromatography ( normal phase silica gel, sephadex and reversed phase silica gel)] from chloroform, ethyl acetate, water extracts that partitioned from methanolic extract obtained from aerial parts of plant. As consequence of this seperation study, 1 mixture triterpene compound [ ursolic acid and oleanolic acid (OC1 and OC2)], 2 phenolic compounds [rosmarinic acid (OE1), lithospermic acid (OS3)], 1 flavon compound [vicenin-2 (OS1)], 1 mixture monoterpene glycosides [Betulalbuside A (OS2-A) and 8-OH-Linaloyl Glucoside (OS2-B)] were isolated. The structures of these isolates were elucidated by spectral analysis [1H-NMR, 13C-NMR and 2D-NMR (COSY, HETCOR) spectroscopy].Key Words: Origanum acutidens (Hand.-Mazz.) Ietswaart, Labiatae, flavonoid, triterpene, phenolic compound, monoterpene glycosides.