Bir düzenleme alanı olarak yersiz yurtsuzluk: Pelin Esmer kurmaca filmleri
Nationality as a regulation area: Pelin Esmer fiction movies
Yazar: EVİN ÖZTUNÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHSİNE SEKMEN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
Belgesel ve kurmaca filmleriyle tanınan Pelin Esmer, 2000 sonrası önemli Türk
sinemacılarından biridir. Onun kurmaca filmleri birbirinden farklı konuları ele almış olsa
da ortak bir paydaya ait sorgulamaya açıktır. Bu ortak payda karakter, mekan seçimi ve
sesin kullanılışına ilişkin bir alan açmaktadır. Bu bakımdan görsel ve işitsel imajlar Pelin
Esmer kurmaca filmleri arasında bir geçişkenlik kurmaktadır. Gilles Deleuze'un
"yersizyurtsuzluk" kavramı bu geçişkenliğin kuramsal çerçevesini belirlemektedir.
Deleuze'un bakış açısında yersizyurtsuzluk kavramı bir neden ve sonuç ilişkisinden
çok bir sarmal gibidir. Bir devinim içinde gerçekleşen bu kavram, Deleuze felsefesinin
içinde oluşan birçok kavramla da ilişki içindedir. Örneğin; "kök-sap, oluş, kaçış çizgisi"
gibi felsefesinin temel kavramları yersizyurtsuzluk kavramından beslendiği gibi bu
kavramı beslemektedir. Pelin Esmer kurmaca filmleri arasındaki etkileşim ve bu filmlerin
yersizyurtsuzluk kavramı arasındaki ilişkisi tek bir neden ve sonuçtan oluşmamaktadır.
Bu doğrultuda filmlerdeki mekan, ses ve karakter seçimi yersizyurtsuzluğun
sinematografik anlatımına dönüşmektedir.
Pelin Esmer'in senaristliğini ve yönetmenliğini yaptığı kurmaca filmleri, sinemanın
yaratım evrenine dair Gilles Deleuze'un "yersizyurtsuzluk" kavramı ekseninde inceleme
imkanı sunmaktadır. Bu çalışmada, Pelin Esmer sinemasının bir silsile olarak birbirine
bağlanmasına sebep olan yersizyurtsuzluk kavramı ile ilişkisi, nitel içerik analiz yöntemi
kullanılarak ortaya konulmaktadır. Bu perspektifte, "11'e 10 Kala"(2009), "Gözetleme
Kulesi"(2012), "İşe Yarar Bir Şey" (2017) filmleri karakterlerinin yersizyurtsuzluğuna
rağmen yeni bir yurt bulma arayışına dönüşmektedir.
Anahtar Kelimeler: Gilles Deleuze, Yersizyurtsuzluk, Pelin Esmer Kurmaca
Filmleri

Abstract:
Known for her documentary and fictional films, Pelin Esmer is the one of the
important Turkish filmmakers after the year 2000. Although her fictional films deal with
different subjects, they are open to questioning about a common denominator. This
common denominator opens up a space for character, location selection and the use of
sound. In this respect, visual and auditory images establish a transition between Pelin
Esmer's fictional films. Gilles Deleuze's concept of deterritorialization" determines the
theoretical framework of this transitivity.
In Deleuze's point of view, the concept of deterritoriality is more like a spiral than
a cause and effect relationship. This concept, which takes place in a movement, is also in
relation with many concepts formed in Deleuze's philosophy. For example; the basic
concepts of his philosophy such as "root-stem, becoming, line of escape" feed this
concept as well as the concept of deterritoriality. The interaction between Pelin Esmer's
fictional films and the relationship between these films and the concept of deterritoriality
do not consist of a single cause and effect. In this direction, the choice of place, sound
and character in the films turns into a cinematographic expression of deterritoriality.
The fictional films written and directed by Pelin Esmer offer the opportunity to
examine the creative universe of cinema in the axis of Gilles Deleuze's concept of
"territoriality". In this study, the relationship between the concept of deterritoriality,
which causes the Pelin Esmer cinema to be connected to each other as a series, is revealed
by using the qualitative content analysis method. In this perspective, the films "10 to 11"
(2009), "The Watchtower "(2012), "Something Useful" (2017) turn into a search for a
new home despite the deterritoriality of their characters.
Key Words: Gilles Deleuze, Deterritoriality, Fictional films of Pelin Esmer