Farklı branşlardaki öğretmenlerin bilim tarihinin doğasına olan inançları ve epistemolojik inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between high school teachers' beliefs in the nature of the history of science and their epistemological beliefs
Yazar: ŞAHİN CEYHAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET YALÇIN
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim tarihi = History of science ; Bilimin doğası = Nature of science ; Epistemoloji = Epistemology ; Epistemolojik inançlar = Epistemological beliefs ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Öğretmenler = Teachers ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bu araştırmada, farklı branşlardaki öğretmenlerin bilim tarihinin doğasına olan inançları ve epistemolojik inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada araştırma yöntemi olarak nicel bir araştırma yöntemi olan tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi Bitlis ili sınırları içerisinde görev yapmakta olan farklı branşlardan ulaşılabilirlik esaslı örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen 492 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada veriler Conley vd. (2004) tarafından geliştirilen, Yalçın ve Yalçın (2017) tarafından Türkçeye çevrilen Epistemolojik İnanç Ölçeği ile Vansledright ve Reddy (2014) tarafından geliştirilen ve Türkçeye Bilim Tarihi Hakkında İnançlar Ölçeği olarak uyarlanan bir ölçek kullanılarak toplanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler istatiksel olarak analiz edilmiştir. Bulgular alan ayırımı yapılmadan gerçekleştirilen analizlerin sonucunda Sübjektivist Tarih Anlayışı alt boyutunda kadın öğretmenler lehine anlamlı düzeyde bir fark olduğunu göstermiştir. Ayrıca çalışmada alan ayrımı yapılmadan gerçekleştirilen analizlerin sonucunda öğretmenlerin epistemolojik inanç alt boyutlarının cinsiyet değişkenine göre sadece Bilimsel Bilginin Kaynağı alt boyutunda kadın öğretmenler lehine anlamlı düzeyde bir fark tespit edilmiştir. Fen alanından öğretmenler ve fen alanından olmayan öğretmenler için yapılan analizler sonucunda her iki ölçeğin alt boyutları arasında istatiksel olarak anlamlı bir düzeyde korelasyonlar tespit edilmiştir. Bazı korelasyonlarda bilginin kaynağı olarak bilim insanı, öğretmen ve ders kitabı faktörlerini benimseyen öğretmenlerin, tarihi kanıta göre temellendirmeyen yorumlama şeklinde bir bakış açısına sahip oldukları görülmektedir. Başka bir korelasyonda ise öğretmenlerin tarih anlayışlarının bir uzman, bir otorite tarafından gerçekleştirilen ve yorumlamaya ihtiyaç duymayan bir etkinlik olarak gördükleri tespit edilmiştir. Diğer bir korelasyonda ise öğretmenlerin bilginin deneye, kanıta ve yeni keşiflere dayalı olarak değişebileceği anlayışının güçlenmesiyle yoruma dayalı tarih inançlarının zayıflaması sonucu ortaya negatif bir korelasyonun çıktığı görülmektedir.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the relationship between high school teachers' beliefs in the nature of the history of science and their epistemological beliefs. In this study, survey model, a quantitative research method, was used as a research method. The sample consisted of 492 teachers. Participants were chosen by using availability- based sampling method. In the research, data were collected using the Epistemological Belief Scale developed by Conley et al (2004). and the belief scale of the nature of history of science developed by VanSledright ve Reddy (2014).  From the analysis carried out without doing any branch distinction, a statistically significant difference was found in favor of female teachers in the Subjectivist Understanding of History sub-dimension. In addition, from the analysis carried out without doing any branch discrimination, a statistically significant difference was found in favor of female teachers only in the Source of Scientific Knowledge sub-dimension, according to the gender variable in the epistemological belief sub-dimensions statistically significant correlations between science-based teachers and nonscience based teachers were determined between the sub-dimensions of both scales. It was suggested that teachers who tend to see the scientist, teacher and textbook factors as the source of knowledge in some correlations have a perspective in the form of interpretation that is not based on historical evidence. In another correlation, it was determined that teachers see their understanding of history as an activity performed by an expert, an authority and does not need interpretation. Moreover, it was observed that a negative correlation emerged as a result of the weakening of historical beliefs based on interpretation with strengthening of teachers' understanding that knowledge can change based on experience, evidence and new discoveries.