Ülke risk göstergesi olarak kredi temerrüt takasları ile döviz kuru ve petrol fiyatlarının Borsa İstanbul Elektrik Endeksine etkisi
The effect of credit default swaps Index as a country risk indicator with exchange rates and oil prices on Borsa Istanbul Electricity Index
Yazar: JAVİD ISMAYILOV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM KİREN GÜRLER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics ; İşletme = Business Administration
Dizin: ARDL = ARDL ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Elektrik sektörü = Electricity sector ; Hisse senetleri = Stocks ; Kredi temerrüt takası = Credit default swap ; Risk = Risk ; Risk faktörleri = Risk factors ; Ülke riski = Country risk

Özet:
Ekonominin küreselleşmesi ile şirketlerin hisse senedi fiyatları yerel faktörlerden ziyade yabancı faktörlerden de etkilenmeye başlamıştır. Hisse senetlerine etki eden faktörler sektörün dışa bağımlılık oranına göre değişmektedir. Türkiye'nin dış etkenlerden en çok etkilenen sektörlerinden biri de enerji sektörüdür. 
Bu çalışmada petrol fiyatları, döviz kuru ve kredi temerrüt takaslarının Borsa İstanbul Elektrik Endeksine olan etkisi incelenmesi amaçlanmıştır ve bu çerçevede Borsa İstanbul Elektrik Endeksine olan etkinin gecikmesi dağıtılmış otoregresif model (ARDL) yaklaşımıyla kısa ve uzun dönem tahminler yapılmıştır. Bu bağlamda 2008:10-2022:04 tarihleri arasında aylık veriler kullanılmıştır. Bağımlı değişken olarak İstanbul Borsa Elektrik Endeksi (XELKT) bağımsız değişken olarak brent petrol fiyatları, döviz kuru ve kredi temerrüt takasları arasındaki ilişki ARDL modeli tahmin edilmiş sonrasında F sınır testi ile değişkenlerin eşbütünleşik olduğu bulunmuştur.  Bulunan uzun dönem tahmin parametrelerine göre petrol fiyatları ve kredi temerrüt takasları Borsa İstanbul Elektrik Endeksine ters yönde bir etkiye sahip döviz kurunun ise pozitif yönde bir ilişki tespit edilmiştir. Hata düzeltme modeli ile tahmin edilen kısa dönem katsayıları hesaplanmış ve elde edilen sonuçlara göre petrol fiyatları ile Borsa İstanbul Elektrik Endeksi arasında pozitif, kredi temerrüt takası ile Borsa İstanbul Elektrik arasında negatif bir ilişki bulunmuştur. Döviz kuru ve Borsa İstanbul Elektrik Endeksi arasında kısa dönemde anlamlı ilişkiler saptanmamıştır. 

Anahtar Kelimeler: Borsa İstanbul Elektrik Endeksi, Kredi Temerrüt Takasları, Petrol Fiyatları, ARDL

Abstract:
With the globalization of the economy, the stock prices of companies have begun to be affected by foreign factors rather than local factors.  The factors affecting the stocks vary according to the foreign dependency ratio of the sector. One of the sectors most affected by external factors in Turkey is the energy sector. 
In this study, it is aimed to examine the effects of oil prices, exchange rates and credit default swaps on the Borsa Istanbul Electricity Index, and in this context,  the effect on the Borsa Istanbul Electricity Index is estimated in the short and long term with the autoregressive distributed lag model (ARDL) approach. In this context, monthly data between 2008:10-2022:04 were used. The relationship between the Borsa Istanbul Exchange Electricity Index (XELKT) as the dependent variable and brent oil prices, exchange rate and credit default swaps as the independent variable was estimated by the ARDL model, and then the variables were found to be cointegrated with the F bounds test. According to the long-term estimation parameters found, oil prices and credit default swaps have an adverse effect on Borsa Istanbul Electricity Index, and a positive relationship has been determined for the exchange rate. The short-term coefficients estimated by the error correction model were calculated and according to the results obtained, a positive relationship was found between oil prices and Borsa Istanbul Electricity Index, and a negative relationship between credit default swaps and Borsa Istanbul Electricity. No significant relationship was found between the exchange rate and Borsa Istanbul Electricity Index in the short term.

Keywords: Borsa Istanbul Electricity Index, Credit Default Swaps, Oil Prices, ARDL