Ulaştırma modu seçimi probleminin bütünleşik çok kriterli karar verme yöntemi ile çözümlenmesi ve bir uygulama
Analysis of transport mode selection problem with integrated multi-criteria decision making and an application
Yazar: HAKAN ARSLANHAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖMÜR TOSUN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ulaşım = Transportation
Dizin: Ulaştırma = Transportation ; Ulaştırma modeli = Transportation model ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; Çok kriterli optimizasyon = Multi criteria optimization

Özet:
Teknolojinin hızla ilerlemesi ile artan küreselleşme sonucu hammaddenin, ürünün veya hizmetin bulunduğu noktadan alınarak son nihai tüketiciye kadar ki süreçte, hızlı, hasarsız ve en ekonomik biçimde ulaşması işletmeler için büyük önem kazanmıştır. İşletmelerin, düşük maliyetler nedeniyle (işçilik, enerji, hammadde vb.) üretimini farklı ülkelerde yapmaları ve çok sayıda tedarikçi firma ile çalışıyor olmaları tedarikçiler arasında ürünlerin toplanması ve üretim merkezlerinde zamanında ve en uygun maliyetlerle teslim edilmesi lojistik faaliyetlerinden olan taşımanın önemini arttırmaktadır. 
Taşımacılıkta belirlenen bir güzergah için en düşük maliyetle kaliteli hizmet verecek taşımacılık türünü seçmek çok önemlidir. Çünkü her bir taşımacılık türünün diğerine göre avantajları ve buna bağlı olarak ek maliyetleri mevcuttur. İşletmeler en uygun taşıma modunu seçerken birden çok kriteri ve alternatifleri birlikte değerlendirmek durumundadırlar. Bu değerlendirme birçok değişkenin aynı anda analiz edilmesini gerektiren karmaşık bir süreçten oluşmaktadır. 
Bu çalışmada, Kayseri ilinde faaliyet gösteren ve ihracat yapan bir lojistik firmasının taşıma modu seçim problemi ele alınmıştır. Birinci bölümde lojistiğin tanımı, çeşitleri ve taşıma modları hakkında bilgi verilmiş ikinci bölümde çok kriterli karar verme ve yöntemleri ile taşıma modu seçimi anlatılmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise taşıma modu seçim problemi için taranan literatür ve alanında uzman kişiler olan karar vericiler ile görüşmeler sonucu on üç kriter ve dört alternatif belirlenmiştir. Problemin çözümü için literatürde bu problemin çözümünde henüz kullanılmamış olan En İyi - En Kötü yöntemiyle kriterlerin önem ağırlıkları ve WASPAS yöntemiyle de seçenekler değerlendirilerek en uygun alternatifin seçimi gerçekleştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Taşıma Modu Seçimi, Çok Kriterli Karar Verme, En İyi - En Kötü Metodu, WASPAS.

Abstract:
As a result of increasing globalization with the rapid progress of technology, transportation of raw material, product or service from its origin of point to the final consumer with the most economical, fast and the safest way has gained great importance for businesses. Because of the low cost (labor, energy, raw material, etc.) opportunities, enterprises make their production in different countries and also the fact that working with a large number of suppliers, the collection of products among the suppliers and the timely and optimal delivery of them in the production centers increases the importance of transportation from logistics activities.
It is very important to choose the mode of transportation that will provide quality service at the lowest cost for a route determined in transportation. Because each type of transportation has advantages over the other and additional costs. Businesses have to evaluate multiple criteria and alternatives together when selecting the most appropriate transport mode. This evaluation consists of a complex process that requires many variables to be analyzed simultaneously.
In this study, transportation mode selection problem of a logistics company operating in Kayseri province and exporting is discussed. In the first chapter, the definition, types and transportation modes of logistics are given. In the second section, multi-criteria decision-making concept, its methods and transportation mode selection are explained. In the third and last chapter, the through a literature review and interview with the decision makers, who are experts in their field, thirteen criteria have identified and four alternatives as a result of the transport mode selection problem. In order to solve the problem, the most appropriate alternative was chosen by evaluating the importance of the criteria and the WASPAS method with the Best - Worst method.
Keywords: Carrying Mode Selection, Multi Criteria Decision Making, Best - Worst Method, WASPAS.