Sürdürülebilir öğretmen gelişimi: Mesleki öğrenme toplulukları
Sustainable teacher development: Professional learning communities
Yazar: BURCU ALTUN
Danışman: DOÇ. DR. PINAR YENGİN SARPKAYA
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Mesleki gelişme = Professional development ; Mesleki öğrenme topluluğu = Professional learning community ; Öğretmenler = Teachers ; İş birliği = Cooperation ; İşbirlikçi mesleki gelişim = Cooperative professional development

Özet:
"Mesleki Öğrenme Toplulukları (MÖT)", öğretmeni eleştirel, yansıtıcı, yaratıcı, işbirlikli ve düzenli bir topluluk çalışması yoluyla geliştirmeyi amaçlar. Uluslararası eğilimler yetişkin eğitimi ilkelerine, iş birliğine, kolektif başarıya vurgu yapmaktadır. Türk eğitim sisteminde öğretmen gelişimi için yeni çabalar olmasına karşın, geleneksel hizmet içi eğitimin dışında sistematik bir biçimde uygulanan başka bir yaklaşım yoktur. Türk eğitim sisteminin özellikleri, öğretmen gelişim sorunları ve zümrelerin durumu ve başarım gizilgüçleri göz önünde bulundurulduğunda, mesleki öğrenme topluluklarının zümreler temelinde öğretmenlerin mesleki gelişimini sağlayabileceği düşünülmektedir. Bu noktadan hareketle bu araştırmanın amacı, Aydın ili Efeler ilçesinde iki resmi ortaokulda zümre temelli olarak iki ayrı mesleki öğrenme topluluğunun kurulması, bu toplulukların çalışmalarının başlatılması ve sürdürülmesi, uygulama sürecinde ve sonunda etkililiğinin topluluk üyelerinin ve okul yöneticilerinin görüşleri ile araştırmacının gözlemlerine göre değerlendirilmesidir.
Topluluklardan biri uygulama için gönüllü olan dört fen ve teknoloji öğretmeninden, diğeri ise üç fen ve teknoloji öğretmeni ile aynı branştan bir müdür yardımcısından oluşmaktadır. Araştırma eylem araştırması desenine göre tasarlanmıştır ve 2017-2018 Eğitim Öğretim Yılı Bahar Yarıyılında Ocak ve Haziran ayları arasında yürütülmüştür. Uygulama kapsamında araştırmacı ve danışmanı tarafından sentezlenen yedi mesleki gelişim etkinliği, topluluk üyelerinin isteği ile yürütülmüş ve on topluluk toplantısı yapılmıştır. Veriler odak grup görüşmeleri, bireysel görüşmeler, gözlemler ve belgeler aracılığıyla elde edilmiştir. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır.
Sonuçlar, mesleki öğrenme topluluğu uygulamasının yenilikçi, ekonomik, sürdürülebilir, etkili ve verimli bir uygulama olduğunu ve çalışma kapsamında öğretmenleri zaman içinde gelişime güdülediğini ortaya koymaktadır. Mesleki gelişim eylem planı dahilinde kullanılan etkinlikler sürecinde eğitim sisteminin çeşitli sorunları tartışılmış ve bu sorunlara çözümler üretilmiştir. Sonuç olarak, MÖT uygulamasının öğretmenlerde bireysel sorumluluğu, öz farkındalığı, MÖT ile gelişime güdülenmeyi, liderliği, eğitsel konulara ilişkin eleştirel düşünmeyi, etkinlikleri içselleştirmeyi ve işbirliği yapabilmeyi geliştirdiği belirlenmiştir. Topluluklarda ise kolektif sorumluluğu, kolektif farkındalığı, topluluk içi iletişimi, grup normlarını, doğal iş birliği ve paylaşımları ve süreci bütünleştirmeyi geliştirmiştir. Sürecin bütünü öğretmenlerde bir dönüşüm sağlamıştır. Araştırma bulguları ışığında, okullarda zümreleri mesleki öğrenme topluluğuna dönüştürmek için bir model önerisi getirilmiştir.
Bu modelin temel özellikleri, uygulamanın ihtiyaç ve gönüllülük temelli oluşudur. Uygulamanın yaygınlaştırılması için MÖT konusunda müdürlere ve lider öğretmenlere eğitim verilmeli, MÖT paydaşlara güçlü bir biçimde tanıtılmalı, uygulamaya katılacak öğretmenler maddi ödülle (ek ders) teşvik edilmeli, öğretmenin ders yükü azaltılıp resmi planlama ve hazırlık zamanı ayarlanmalıdır. Okul müdürleri destekleyici bir tutum sergilemeli, MÖT'ü kurmadan önce zümrelere ortak boş saat ve toplantı mekânı ayarlamalı, lider öğretmenden destek almalı ve öğretmenleri maddi olmayan ödülle teşvik etmelidir. Topluluğu kurduktan sonra ise müdahale etmemeli, öğretmenlerle MÖT'ün devamı için iş birliği yapmalıdır.
MÖT'e gönüllü olan öğretmenler, ihtiyaçlar ve beklentiler doğrultusunda kendilerini ve öğretimlerini geliştirecek iş birlikli etkinlikler belirlemeli, bu etkinlikleri bir eylem planı dahilinde uygulamalı, sürekli geribildirim sağlamalı, deneyimlerini yansıtmalı ve süreci değerlendirerek yeni yollara yönelmelidir. MÖT üyeleri mesleki gelişimleri için çeşitli etkinlikler yapabilir. "Bakın ne paylaşacağım" etkinliği üyeler arası etkileşimi başlatmada, "mikroöğretim zamanı" etkinliği öz farkındalık kazandırmada, "film nasıldı" etkinliği eleştirel düşünme, sorgulama ve tartışma becerisini geliştirmede, "zümre toplantı tutanaklarımız ne söylüyor" etkinliği zümrenin kolektif farkındalık kazanmasında, "ortak ders planı hazırlıyoruz" etkinliği doğrudan sınıf içi etkinlikleri geliştirmede kullanılabilir. "Meslektaşımın dersini izliyorum" etkinliği geribildirimin gücüyle gelişim için, "kitap nasıldı" etkinliği hem eleştirel düşünme, sorgulama ve tartışma becerisi geliştirme hem de entelektüel gelişim için kullanılabilir.
Anahtar kelimeler: Mesleki öğrenme topluluğu, mesleki gelişim, işbirliği.

Abstract:
"Professional Learning Communities (PLC)" attempts to develop the teacher through a critical, reflective, creative, collaborative and systematic community work. International trends emphasize adult education principles, cooperation and collective success. Although there are new efforts for teacher development in the Turkish education system, there is no systematic approach other than traditional in-service education. Considering the characteristics of the Turkish national education system, teacher development problems, the status of the branch boards and their performance potentials, professional learning communities are thought to be able to ensure professional development for teachers on the basis of branch boards. From this point of view, the aim of this research is to establish two different professional learning communities based on branch boards in two public secondary schools within the boundaries of Efeler district in Aydın, to initiate and maintain the work of these communities, to evaluate the effectiveness of these communities in the process and at the end of the implementation according to the opinions of the community members and school administrators along with the the researcher's observations.
One of the communities consists of four science and technology teachers, and the other consists of three science and technology teachers and a vice-principal from the same branch volunteering for research. The study was designed according to the action research model and was conducted in the spring semester of the 2017-2018 academic year between January and June. As part of the practice, seven professional development activities synthesized by the researcher and her supervisor  were conducted at the willingness of the community members and ten community meetings were held. The data were obtained through focus group interviews, individual interviews, observations and documents. Content analysis method was used in the analysis of the data.
The results reveal that professional learning community practice is an innovative, economical, sustainable, effective and efficient practice and motivates teachers to improve in the course of time. During the activities used in the action plan, a range of problems of the education system discussed and solutions were suggested for those problems. It is determined that the PLC practice improved teachers' individual responsibility, self-awareness, motivation to develop with PLC, leadership, critical thinking about educational issues, internalizing activities and collaborating. At a level of communities, it developed collective responsibility, collective awareness, intergroup communication, group norms, natural cooperation and sharing, and integrating the process. The whole process led to a transformation in teachers. In the light of the research findings, a model proposed to transform the branch boards into the professional learning community in schools.
The main features of this model are that the application is based on needs and volunteering. In order to disseminate the practice, training should be given primarily to school principals and leading teachers on PLC, the PLC should be introduced to stakeholders strongly, teachers who will participate in the application should be encouraged with a financial reward (additional course fee), and the teacher's lesson load should be reduced and formal planning and preparation time should be arranged. School principals should take a supportive attitude, set up a common free time and meeting space for the groups, get support from the leading teacher and encourage teachers with a natural intangible reward before establishing PLC. After establishing the community, they should not intervene in but cooperate with teachers for the continuity of PLC.
Teachers volunteer for PLC, should identify collaborative activities that will improve themselves and their teaching in line with the needs and expectations, implement these activities within an action plan, provide continuous feedback, reflect their experience, and evaluate the process and take new paths. PLC members can hold various activities for their professional development. "See what I will share" activity could be used in initiating the interaction between the members, "Microteaching time" activity in gaining self-awareness, "How was the film" activity in developing critical thinking, questioning and discussion skills, "what our branch meeting minutes say" avtivity in gaining the collective awareness of the group, "We are preparing a common lesson plan" activity directly in developing in calss activities. "Observing my colleague's lesson" activity for development with the power of feedback,  and "How was the book" activity both for developing critical thinking, questioning and discussion skills, and for intellectual development.
Key words: Professional learning community, professional development, collaboration.