Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğu olan ebeveynlerin günlük rutinleri kullanımları ile öz yeterliliklerinin incelenmesi
Investigation of parents' use of daily routines and self-efficacy of parents with a child diagnosed with autism spectrum disorder
Yazar: ŞEVVAL ÖZYER
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM AYTEKİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Bu araştırmada, Otizm Spektrum Bozukluğu tanısı bulunan çocukların ebeveynlerinin günlük rutinleri kullanım durumları, ebeveyn öz yeterlilikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi ve günlük rutinleri kullanım durumu ile ebeveyn öz yeterliliğinin bazı demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeline göre planlanmış olup, kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmaya Otizm Spektrum Bozukluğu tanılı çocuğu olan 102 (84 anne ve 18 baba) ebeveyn katılmıştır. Veri toplama aracı olarak literatür taraması sonucunda 5 alan uzmanı ve 1 istatistik uzmanından görüş alınarak oluşturulan "Otizm Spektrum Bozukluğu Tanılı Çocukları Olan Ebeveynlerin Günlük Rutinleri Kullanım Durumu Kontrol Listesi", "Demografik Bilgi Formu" ve "Çocuğu Otizm Spektrum Tanısı Almış Ebeveynlerde Ebeveyn Yeterlilik Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler çocukların cinsiyetine, yaşına, tanı aldığı yaşa göre; ebeveynlerin ise yaşına, öğrenim düzeyine, sosyo-ekonomik düzeyine, çocuk sayısına ve cinsiyetine göre analiz edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistik yöntemleri kullanılmıştır. Bulgulara göre; ebeveynlerin öz yeterlilikleri cinsiyete, yaşa, öğrenim düzeyine, çocuğun tanı aldığı yaşa, çocuk sayısına göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaşmamıştır; ancak ebeveyn yeterlilik ölçeğinin alt boyutlarında ve günlük rutinleri kullanım durumuna yönelik yapılan analizlere maddesel boyutta bakıldığında anlamlı farklılıkların ortaya çıktığı görülmüştür. Araştırmadan elde edilen sonuçlar literatür kapsamında bulgulanmış ve tartışılmıştır.

Abstract:
This study aimed to examine the relationship between daily routine usage and parental self-efficacy of parents of children diagnosed with Autism Spectrum Disorder and to determine whether daily routine usage and parental self-efficacy differ according to some demographic variables. The research was planned according to the relational screening model, which is one of the quantitative research methods, and the snowball sampling method was used. 102 parents (84 mothers and 18 fathers) of children diagnosed with Autism Spectrum Disorder participated in the study. As a data collection tool, the "Daily Routine Usage Checklist of Parents of Children Diagnosed with Autism Spectrum Disorder", "Demographic Information Form" and "Parent Efficacy Scale for Parents of Children Diagnosed with Autism Spectrum Disorder", which were created by obtaining opinions from 5 field experts and 1 statistics expert as a result of literature review, were used. The obtained data were analyzed according to the gender, age, age at which children were diagnosed; and the age, education level, socio-economic level, number of children and gender of parents. Descriptive statistics methods were used in the analysis of the data. According to the findings; parents' self-efficacy did not differ statistically significantly according to gender, age, education level, age at which children were diagnosed, and number of children; however, when the analyses made on the sub-dimensions of the parental efficacy scale and the usage of daily routines were examined in material terms, it was seen that significant differences emerged. The results obtained from the research were found and discussed within the scope of the literature.