Ölçme değişmezliğinin Yapısal Eşitlik Modelleme Teknikleri ile incelenmesi
Examination of measurement invariance with Structural Equation Modelling Techniques
Yazar: EMİNE ÖNEN
Danışman: PROF. DR. EZEL TAVŞANCIL
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Yapısal Eşitlik Modeli = Structural Equation Model ; Ölçekler = Scales ; Ölçme değişmezliği = Measurement invariance ; Ölçme sistemleri = Measurement systems ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışmada Epistemolojik İnançlar Envanteri'nin Türkçe'yeuyarlaması yapılarak, ardından envanterin Türkçe Formu için cinsiyet gruplarıarası ölçme değişmezliği incelenmiştir. Çalışma grubunu, AnkaraÜniversitesi'nin çeşitli lisans programlarında öğrenim görmekte olan toplam1318 öğrenci oluşturmuştur. Çalışma grubunda yer alan 1318 öğrenciyeenvanterin çeviri formu uygulanmıştır.Çapraz geçerleme yöntemi kullanılarak envanterin uyarlamaçalışması, çalışma grubundan seçkisiz olarak belirlenen 500 kişiden eldeedilen verilere dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler SPSS10.00, LISREL 8.71 ve EQS 6.1 programlarında analiz edilmiştir. Envanterinçeviri formundan elde edilen ölçümlerin güvenirlik düzeylerine ilişkin kanıtlarelde etmek üzere McDonald'ın ? katsayıları hesaplanmıştır. Yapı geçerliğibağlamında geçerliğe ilişkin kanıtlar elde etmek üzere ise, envanterin orjinaliiçin tanımlanan beş faktörlü ölçme modelinin ilgili veriye uyum düzeyi DFAyoluyla test edilmiştir. Uyarlama sürecinde gerçekleştirilen bir seri DFAsonucunda, envanterin 25 maddelik Türkçe Formu oluşturulmuştur.Envanterin Türkçe Formu'nun tamamından ve alt ölçeklerinden eldeedilen ölçümlere ilişkin hesaplanan McDonald'ın ? katsayıları, bu envanterinTürk üniversite öğrencilerinin epistemolojik inançlarını güvenilir bir şekildeölçebildiğine işaret etmektedir. Yapılan tek gruplu DFA sonucunda ise,envanterin Türkçe Formu'nun faktör yapısına ilişkin tanımlanan modelin, ilgiliveriye yeterli düzeyde uyum sergilediği gözlenmiştir. Bu bulgular, envanterinTürkçe Formu'ndan elde edilen ölçümlerin yapı geçerliğine ilişkin kanıt olarakele alınmıştır.Geçerlik ve güvenirlik düzeylerine ilişkin kanıtlar elde edildikten sonraenvanterin Türkçe Formu'nun cinsiyet grupları arası ölçme değişmezliği testedilmiştir. Bunun için uyarlama çalışmalarına katılmayan 818 öğrenciden eldeedilen verilerden yararlanılmıştır. Envanterin Türkçe Formu için cinsiyetgrupları arası kapsam ve ölçme eşitliğinin incelenmesi amacıyla yine tekgruplu ve çok gruplu DFA ve olası madde yanlılıklarını taramak amacıyla daLagrange Multiplier Test uygulanmıştır.Yapılan analizler sonucunda envanterin Türkçe formu için cinsiyetgrupları arası şekilsel değişmezliğe, tam metrik değişmezliğe, kısmı ölçekdeğişmezliğine, kısmı değişmez özgüllüğe ve faktör varyanslarınındeğişmezliğine ilişkin kanıtlar elde edilmiştir. Ayrıca metrik ve ölçekdeğişmezliklerinin test edilmesi sonucunda, dört maddenin cinsiyet gruplarıarası tek biçimli yanlılık sergiledikleri gözlenmiştir. Değişmezlik özgüllüğüntest edilmesi sonucunda ise, dört maddenin kız ve erkek öğrenciler için farklıdüzeylerde güvenilir ölçümler sağladıkları bulunmuştur.Bu bulgulara dayalı olarak, Epistemolojik İnançlar Envanteri'nin TürkçeFormu için cinsiyet grupları arası kısmı ölçme değişmezliğinin sağlandığısonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda öncelikle bu maddelerin gözdengeçirilerek düzeltilip, ardından envanterin ölçme değişmezliğinin cinsiyetgrupları arası yeniden incelenmesi önerilmektedir. Eğer söz konusu maddeleraçısından yine ölçme değişmezliği sağlanamazsa bu durumda da, kız veerkek öğrencilerin epistemolojik inançlarını karşılaştırmak üzeregerçekleştirilecek analizler için bu maddelerden elde edilen puanlarınkullanılmasının uygun olmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, it has been examined that measurement invariance ofTurkish Form of Epistemological Beliefs Inventory across gender groups byinitally making adaptation of the inventory for Turkish undergraduates.Thestudy group is consisted of 1318 students attending to several programs atAnkara University. The translated form of the inventory was administered tostudents included in the study group.Using cross validation method, the adaptation study has beenconducted based on the data obtained from the 500 students randomlyselected from study group. In this study, data were analyzed on the SPSS10.00, LISREL 8.71 and EQS 6.1 softwares.To get the reliability evidences for the meaures obtained from thetransleted form of the inventory, Mcdonald?s ? coefficients have beencalculated. The validity evidences in terms of the construct validity for thatmeasures were obtiened by testing the fit of the measurement model thatspecified for the orginal form of the inventory to data related data usingconfirmatory factor analyses (CFA). According to a series of the CFA?sresults conducted at the cultural adaptation study, the 25-item Turkish Formof the inventory has been formed.The calculted Mcdonald?s ? coefficients indicated that the TurkishForm of the inventory could give reliable and valid measures to determineTurkish undergraduates? epistemological beliefs. In the results of the CFA, ithas been observed that the model specified for the Turkish Form of theinventory was fit the related data. These findings have been considered asthe construct validity evidences for the Turkish Form of the inventory.After obtaining the evidences for relibaility and validity, themeasurement invariance of the Turkish Form of the inventory was testedacross gender groups. For this reason, the data that obtained from thestudents that not included in the cultural adaptation study have been used. Inorder to examine the content and measurement invariance of the TurkishForm of the inventory across gender groups, one group and multiple groupCFA were applied. Also to detect item possible biases, the LagrangeMultiplier Test was used.According to the results of these analyses, the evidences for configuralinvariance, full metric invariance, partial scalar invariance, partial invariantuniquesness and invariant factor variances have been obtained. Also byexamining metric and scalar invariance and it has been observed that fouritems were demonstrating uniform bias. In addition, by examining invariantuniquesness it has been found that four items were given differently reliablemeasures for the girls and boys.Based on these findings, it has been concluded that the partialmeasurement invariance established for The Turkish Form of the inventoryacross gender groups. In the light of these findings, it is recommended thatinitally these items should be reviewed and afterwards according to the thisreview the measurement invariance of the inventory should be examinedagain. If the measurement invariance could not established again becauseof these items, in that case it has been concluded that for makingcomparisions about epistemological beliefs of Turkish undregraduates acrossgender groups by using the scores obtained from these items would not beappropriate.