Kentsel tasarımda kullanıcı algısı ve yaşam çevresine aidiyeti belirleyen bileşenlerin analizi: Ankara Bahçelievler örneği
Analysis of the components that determine user perception and belonging to the living environment in urban design: the case of study Ankara Bahçelievler
Yazar: HAMID HANIFEHNEZHAD
Danışman: DOÇ. DR. KÜBRA  CİHANGİR ÇAMUR
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bu çalışmada amaç, kentsel tasarımda kullanıcı algısı ve yaşam çevresine aidiyet hissini belirleyen bileşenlerin, Ankara'nın planlı gelişen ilk mahallerinden Bahçelievler'de analizidir. Bu kapsamda örnek alan olarak Ankara Bahçelievler'in tarihsel süreçte değişen gelişimi incelenmiş, imar planları ve mimari yapısında olan biçimsel değişimler üzerinde durulmuştur. Bahçelievler'de yaşayan 381 kişiye anket uygulanmıştır. Anket soruları, yaşayanların Ankara kent ve Bahçelievler mahalle düzeyinde algı ve yaşam çevresine aidiyetine ilişkindir. Elde edilen veriyle, kentsel mekanın fiziksel özellikleri ile bireylerin sosyo-ekonomik özelliklerinin algı ve aidiyet hissi üzerinde etkisi ve ilişkileri saptanmıştır. Regresyon analizi sonuçlarına göre, Ankara kent algısı için Bahçelievler'deki yaşam süresi; Bahçelievler mahalle algısı için ise hane halkı büyüklüğü en güçlü algı bileşenleri olarak bulunmuştur. Hane halkı büyüklüğü, aynı zamanda Ankara ve Bahçelievler mahallesi yaşam çevresine aidiyet sorularında en güçlü değişken olarak tespit edilmiştir. Bu değişkenin yaşam çevresine aidiyet bulgularında en güçlü etki ve ilişkiye sahip olmasının nedeni mekanla kurulan ilişkinin aile bireylerinin ortak mekansal beklentileri ve ihtiyaçlarını karşılamanın önemli olmasıdır. Araştırmanın diğer temel bileşenini oluşturan algı, insanların yaşadığı çevrede aktif ve kalıcı hatıra ve metinlerden bilgi toplama sürecine işaret etmektedir. Algı, bireylerin yaşam çevresinden beyninde duyu organları tarafından toplanan organize edilme, anlam kazandırma ve yorumlama sürecidir. Araştırmanın bulgularında kent algısında "Bahçelievler'de yaşam süresi" bileşeni en yüksek ilişkili bileşen olarak tanımlanmış, bu sonuç süre ve aidiyet arasındaki etkiyi ortaya koymuştur. Anket sonuçlarına göre, Bahçelievler'in planlama ve tasarımında en önemli eksiklikler yeşil alanların yetersizliği, bisiklet ve engelli yollarının olmaması olarak ortaya çıkmıştır. Ticari işletmelerin ve eğlence mekanlarının çalışma saatlerine riayet etmemeleri ve gürültü problemi ise yaşam çevresine aidiyeti olumsuz etkileyen bileşenlerdir.

Abstract:
The aim of this study is to analyze the components that determine the sense of belonging to the environment and the perception of the user in the urban design. In this context, as an example area, the changes in zoning plans and architectural structure of Ankara Bahçelievler in the historical process were examined. Accordingly, a survey was conducted among those living in Bahçelievler. The questionnaire questions are about the perception of the inhabitants at the city and neighborhood level and the sense of belonging to the living environment. With the data obtained, a relationship has been established between the physical properties of urban space and the effects and relationships of individuals' socioeconomic characteristics on perception and sense of belonging. According to the results of the regression analysis, Ankara life time in Bahçelievler for the perception of the city; Bahçelievler user perception was found to be the strongest perception components for neighborhood perception. Household size was found to be the strongest variable in the belonging questions of Ankara and Bahçelievler District living environments. The reason for this variable to have the strongest influence and relationship in the questions of belonging to the living environment is that it has a close relationship with common spatial expectations and their subcomponents. In the city perception questions of the research, the most severe effect and related definition of the life-time component in Bahçelievler is the interpretation and interpretation of the Ankara city characteristics, which are collected and organized by the sensory organs. Therefore, it is determined that the most important factors affecting perception comprehension is life time in the space. For example, according to the results of the survey, problems such as insufficient green areas, lack of bicycles and disabled roads, residents not to respect the working hours of commercial enterprises and entertainment venues and making noise are observed in Bahçelievler's current urban design plan.