Pazuhin kardeşlerin gözünden Türkistan misyonu
The mission of Turkestan through the eyes of the Pazuhin brothers
Yazar: MELİKE ÖZBAY
Danışman: DOÇ. DR. MESUT KARAKULAK
Ordu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Rusya'nın Kazan (1552) ve Astarhan (1556) işgallerinden sonra Türkistan topraklarına sınır komşusu haline gelmiştir. Bu işgallerin ardından XVI. yüzyıldan XIX. yüzyıla kadar Türkistan'ı tanımak ve bölgeyle ilgili bilgiler edinmek için diplomatik ilişkiler kurmak amacıyla elçiler gönderilmiştir. Bu bağlamda Aleksey Mihayloviç, Boris ve Semen Pazuhin'i 1669-1673 yılları arasında Buhara, Hive, Belh, İran ve Hindistan'a ticari ilişkiler kurmak; Kutsal Aziz Simon'un emanetlerini bulmak ve Rus esirlerini kurtarmak amacıyla görevlendirmiştir. Pazuhin elçiliğine verilen nakaz (talimatname), her detayı düşünülerek hazırlandığından önceki elçiliklerden daha başarılı sonuçlar elde edilmiştir. Boris ve heyeti, özellikle Rus esirlerinin kurtarılmasına odaklanmıştır. Ayrıca Türkistan hanlıklarının diplomatik ritüellerini öğrenmiş ve bu bilgileri ayrıntılı bir şekilde belgelemiştir. Pazuhin elçiliği, han ve yakınlarıyla samimi ilişkiler kurmuş, Han'ın sarayında düzenlenen eğlencelere katılarak saray hakkında kapsamlı bilgiler edinmiştir. Elde edilen bu bilgiler, sonraki elçilerin bilgilendirilmesine ve Rusya'nın Türkistan'ın işgaline zemin hazırlamasına katkıda bulunmuştur.
Bu çalışmada, A. N. Truvorov'un derlediği "Nakaz Borisu i Semenu Pazuhinu, Poslannım v Buharu, Belh i Yurgenç 1669" adlı eseri Rusçadan Türkçeye çevirerek, XVII. yüzyıl Rusya-Türkistan Hanlıkları arasındaki literatür boşluğunu doldurmayı amaçlamaktayız.

Abstract:
After Russia's conquests of Kazan (1552) and Astrakhan (1556), it became a neighboring state to the lands of Turkestan. Following these conquests, Russia sent diplomatic envoys for exploration purposes from the 16th to the 19th centuries to better understand Turkestan and establish diplomatic relations with the region. In this context, Alexei Mikhailovich appointed Boris and Semen Pazuhin between 1669 and 1673 to establish trade relations with Bukhara, Khiva, Balkh, Iran, and India, search for the relics of Saint Simon, and rescue Russian captives. The nakaz (instructions) given to the Pazuhin mission was meticulously prepared, leading to more successful outcomes compared to previous diplomatic missions. Boris and his delegation focused particularly on the rescue of Russian captives. Additionally, they learned the diplomatic rituals of the Turkestan khanates and documented this information in detail. The Pazuhin mission established close relationships with the khan and his inner circle, participated in the festivities at the khan's palace, and gathered extensive information about the court. The knowledge obtained from this mission contributed to the preparation of future envoys and laid the groundwork for Russia's eventual occupation of Turkestan.
In this study, we aim to fill the gap in the literature concerning 17th-century Russian-Turkestan Khanate relations by translating the work "Nakaz Borisu i Semenu Pazuhinu, Poslannım v Buharu, Belh i Yurgenç 1669" compiled by A. N. Truvorov from Russian to Turkish.