Tüketicinin taraf olduğu satış sözleşmelerinde ayıp kavramı
Concept of defect in sales contracts to which the consumer is a party
Yazar: METİN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY AYDIN ÜNVER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Tüketici hukuku = Consumer law ; Türk Borçlar Kanunu = Turkish Code of Obligations ; Türk Medeni Kanunu = Turkish Civil Code

Özet:
Satıcının ayıptan sorumluluğuna başvurabilmek için ilk olarak satış konusu malın ayıplı olması gerekmektedir. Bu çalışmada da tüketicinin taraf olduğu satış sözleşmeleri açısından ayıp kavramı ele alınmıştır. Tüketici satışlarında ayıp kavramını düzenleyen temel hüküm 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 8. maddesidir. Bu hüküm çerçevesinde ayıbın temelde sübjektif ayıp ve objektif ayıp olmak üzere iki şekilde meydana geldiği söylenebilir. Bu çalışmada sübjektif ayıp ve objektif ayıp hâlleri detaylıca incelenmiştir. Devamında ise, 8. madde kapsamında ayıbın ve ayıptan sorumluluğun varlığı için ayıbın önemli olmasının gerekmediği ifade edilmiş, satıcı ve tüketici tarafından bilinen ayıbın sonuçları değerlendirilmiş ve daha sonra da açık ayıp gizli ayıp ayrımından bahsedilmiştir. Çalışma kapsamında ayıbın maddi, hukuki ve ekonomik ayıp şeklinde görülebileceğine de değinilmiştir. Ayıbın temel yapısı, belirlenmesi ve türleri açıklanırken gerek yerli gerekse yabancı mahkeme kararlarından yararlanılmış ve yerli ve yabancı öğreti dikkate alınmıştır.
Söz konusu hükmün üçüncü fıkrası göz önünde bulundurulduğunda ise, satıcı veya tüketici tarafından gerçekleştirilen montajın gereği gibi olmaması hâllerinde montaj ayıbının ortaya çıktığı ve satıcının montaj ayıplarından sorumlu olacağı kabul edilmelidir. 1999/44/AB sayılı Direktif'in 2 V maddesi doğrultusunda düzenlenen bu hüküm ile birlikte ayıp kavramının içeriğinin genişletildiği görülmektedir. Üçüncü fıkrada ele aldığımız diğer husus ise geç ifanın ayıplı ifa hükümlerine tabi tutulmasıdır. Geç ifa, her ne kadar 8. maddenin üçüncü fıkrasında ayıplı ifa hükümleri arasında düzenlenmişse de, bu çalışmada görüşümüz doğrultusunda ayıp sayılmayan hâller içinde incelenmektedir. Geç ifanın yanı sıra çalışmada yer verilen ve mevcut hukukumuz bakımından ayıp sayılmayan diğer haller ise, eksik ifa, aliud ifa, zapt ve imkânsızlıktır.
Çalışmanın son kısmında ise 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 8. maddesinin düzenlenmesinde etkili olan 1999/44/AB sayılı Direktif'i yürürlükten kaldırarak, tüketici satışlarında ayıp kavramına yönelik bazı yeniliklerin önünü açan 2019/771/AB sayılı Direktif bağlamında sözleşmeye uygunluğun şartlarına değinilmektedir. Bu kısımda özellikle dijital unsurlu mal kavramı ve sözleşmeye uygunluğun sağlanması bakımından dijital unsurlu mallarda satıcıya yüklenen güncelleme yükümlülüğü ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sübjektif ayıp, objektif ayıp, montaj ayıbı, dijital unsurlu mal, güncelleme yükümlülüğü.

Abstract:
In order to apply for the seller's liability for defect, first of all, the sold item must be defective. In this study, the concept of defect is discussed in terms of sales contracts to which the consumer is a party. The main provision regulating the concept of defect in consumer sales is Article 8 of the Consumer Protection Law No. 6502. Within the scope of this provision, it can be said that defect fundamentally occurs in two ways: subjective defect and objective defect. In this study, aspect of subjective defect and objective defect are analysed in detail. Subsequently, it is stated that the defect need not be substantial for the existence of a defect and liability for defect within the scope of Article 8, the consequences of the defect known by the seller and the consumer are evaluated and then the distinction between open and hidden defects is mentioned. Within the scope of the study, it is also mentioned that defects can be seen as material, legal and economic defects. While explaining the basic structure, determination and types of defect, both domestic and foreign court decisions have been utilised and domestic and foreign doctrine has been taken into consideration.
Considering the third paragraph of the said provision, it should be accepted that if the assembly performed by the seller or the consumer is not as required, an assembly defect arises and the seller will be liable for the assembly defects. With this provision, which is regulated in line with Article 2 V of Directive 1999/44/EU, it is seen that the content of the concept of defect is expanded. The other issue to be discussed in the third paragraph is the subjection of late performance to the provisions on defective performance. Although late performance is regulated in the third paragraph of Article 8 among the defective performance provisions, in this study, in line with our opinion, it is examined within the cases that are not considered as defect. In addition to late performance, the other cases that included in this study and are not considered as defect in terms of our current law are incomplete performance, aliud performance, seizure and impossibility.
In the last part of the study, it is mentioned that the conditions of conformity with the contract in the context of Directive 2019/771/EU, which paved the way for some innovations regarding the concept of defect in consumer sales by repealing Directive 1999/44/EU, which was effective in the regulation of Article 8 of the Consumer Protection Law No. 6502. In this section, the concept of goods with digital elements and the update obligation imposed on the seller in goods with digital elements in terms of ensuring conformity with the contract are discussed.

Keywords: Subjective defect, objective defect, assembly defect, goods with digital elements, update obligation.