Erdemli kıyı akiferinin kirlenme hassasiyetinin araştırılması /
Yazar: NAZİRE KEKLİK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ KURT
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Erdemli kıyı akiferinin kirlilik hassasiyetinin DRASTIC modellemesi yardımıyla belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında inceleme alanından 32 adet yüzey (0-20 cm) toprak örneği alınarak bunların fiziksel özellikleri ile bazı iz element derişimleri belirlenmiştir. Analiz sonuçlarının değerlendirilmesi sonucunda Erdemli kıyı akiferi yüzey
topraklarının bazı bölümlerde nitrat ve fosfor içeriklerinin yüksek olduğu ve bunun tarımsal faaliyetlerde kullanılan suni ve hayvansal gübrelerden kaynaklandığı belirlenmiştir. İz element analiz sonuçlarına göre jeojenik kökenli Cr ve Ni element derişimlerinin yüksek olduğu ve bunların akiferde kirliliğe sebep olabileceği belirlenmiştir. DRASTIC modellemesine göre Erdemli kıyı akiferi alanının en düşük DRASTIC indeks değerinin 95, en yüksek değerinin ise 192 olduğu
belirlenmiştir. Akifer hassasiyet sınıflamasına göre ise Erdemli kıyı akiferinde düşük, orta ve yüksek hassasiyet sınıfları olmak üzere üç sınıf olduğu belirlenmiştir. Düşük ve orta kirlilik hassasiyetine sahip alanlar, inceleme alanının orta kesimlerinde kuzey doğudan güney batıya doğru uzanan bir hat boyunca yer almaktadır. Çalışma alanındaki yüksek hassasiyete sahip olan alanlar iki ayrı bölgede gözlenmektedir. Bunlar, Akdeniz kıyı bölgesi ve çalışma alanının kuzeybatısındaki bir alandır. Kıyı bölgesinde bulunan yüksek hassasiyete sahip alanda yeraltı suyu seviyesi yüzeye yakın olup alüvyon akifer niteliğindedir. Bu alanın arazi kullanımını tarımsal faaliyet alanları ve yerleşim yerleri oluşturmakta ve bu alanda tarımsal ve evsel kirleticiler potansiyel olarak bulunmaktadır. Çalışma alanında yüksek kirlenme hassasiyetine sahip olan diğer bir bölge ise kıyıdan uzaktaki orta ve batı kesimlerdeki karstik akifer niteliğindeki bir alan olup bu bölümdeki potansiyel kirleticiler çoğunlukla tarımsal kaynaklıdır. Erdemli'de artan nüfus ve tarımsal faaliyetler için su ihtiyacı artarken, değişen iklim koşullarına bağlı olarak su kaynakları azalmakta ve akiferin kirlilik hassasiyeti gün geçtikçe artmaktadır. Sonuç olarak, Erdemli kıyı akiferi üzerindeki baskının ve kirlenme hassasiyetinin azaltılması için Azalt, Geri Dönüştür, Yeniden Kullan ve Kurtar ilkelerinin geç kalmadan uygulanması gerekmektedir.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the pollution vulnerability of the Erdemli coastal aquifer using DRASTIC model. Within the scope of the study, 32 surface (0-20 cm) soil samples were collected from the study area and their physical properties and some trace element concentrations were determined. As a result of the evaluation of the analysis results, it was determined that the nitrate and phosphorus contents of the surface soils of the Erdemli coastal aquifer are high in some parts and this is due to the artificial and animal fertilizers used in agricultural activities. According to the trace element analysis results, it was determined that the geogenic origin Cr and Ni element concentrations are high and these may cause pollution vulnerability in the aquifer. According to DRASTIC modeling, the lowest DRASTIC index value of
the Erdemli coastal aquifer area was determined to be 95 and the highest value to be 192. According to the aquifer vulnerability classification, it has been determined that there are three classes in the Erdemli coastal aquifer as low, medium and high vulnerability classes. The low and moderate pollution vulnerability areas in the study area lie along a line running from the northeast to the southwest in the central parts of the study area. The areas with high vulnerability in the study area are observed in two separate regions. One of these areas is the Mediterranean
coastal area and the other is to the north-west part of the study area. The groundwater level in the highly sensitive area in the coastal region is close to the surface and is an alluvial aquifer. Agricultural activity areas and settlements constitute the land use of this area, and agricultural and domestic pollutants are potential pollutants in this area. The other region with high pollution vulnerability in the study area is a karstic aquifer area in the central and western parts of the study area, and potential pollutants in this part are mostly agricultural pollutants. While the need for irrigation increases for the increasing population and agricultural activities in Erdemli, water resources are decreasing due to changing climatic conditions and the pollution sensitivity of the aquifer is increasing day by day. As a result, the principles of Reduce, Recycle, Reuse and Recover should be implemented without delay in order to reduce the pressure and pollution vulnerability on the Erdemli coastal aquifer.