Üniversitelerin sürdürülebilirliğine yönelik eylem planı hazırlanması: TNKÜ örneği
Preparing an action plan for the sustainability of universities: The example of TNKU
Yazar: REVA ŞERMET
Danışman: PROF. DR. MURAT ÖZYAVUZ
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Araştırma üniversiteleri = Research universities ; Kurumsal sürdürülebilirlik = Corporate sustainability ; Sosyal sürdürülebilirlik = Social sustainability ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
İnsanlık doğası gereği sürekli ilerleme ve gelişme ihtiyacı duymaktadır.  Gelişmenin doğayı hiçe sayan uygulamaları içermesi ise yerküre üzerinde yıkıcı etkilere neden olmakta, doğal kaynakların tükenme tehlikesi ile karşı karşıya kalmasıyla ekonomik büyümeyi sınırlandırmakta ve sosyal adaleti sekteye uğratmaktadır. Tüm bu etkilerin sonucunda gelişen sürdürülebilir gelişme kavramı insanlığın temel ihtiyaçlarını öncelikli kılma, ekonomik büyümeyi adil paylaşıma dayandırma ve toplumsal ilerlemeyi eşitlik ilkeleri çerçevesinde yürütmeyi ve bunun sistematik bir yönetim ile sağlanmasını önceliklendirmektedir.  Sürdürülebilir gelişmenin doğrudan hedef aldığı bir mekan olmamakla birlikte yerleşim birimleri bu ilerlemenin somut olarak izlenebileceği alanlardır. Ölçeklerinin büyüklüğü ve grift yapıları nedeniyle kentlerde uzun zaman alan sürdürülebilirlik girişimlerinin, küçük bir kent özelliği gösteren üniversite yerleşkelerinde yerleşkelerin planlama-uygulama-denetleme kolaylığı ile daha hızlı sonuç verebileceği düşünülmektedir. Üniversitelerin farklı kültürel özelliklere sahip olması ise sürdürülebilirliğe yönelik uygulamaların standart olmaktan çıkıp kuruma özgü olmasını gerektirmektedir. Bu çalışma ile Birleşmiş Milletler gelişme hedefleri doğrultusunda örnek bir alana yönelik üniversiteler için sürdürülebilirlik eylem planı (SEP) geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma alanı olarak sürdürülebilirlik çalışmalarının henüz çok başında olan Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi seçilmiştir. Çalışma alanı Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesinin merkez yerleşkesi olma niteliği taşıyan Değirmenaltı Yerleşkesi ile sınırlandırılmış, ofis ve saha çalışmalarının bir arada yürütülmüştür. Arazi çalışmalarının yanı sıra konuya ilişkin kavramlar literatür taranarak derlenmiş, çalışma alanına ilişkin doğal, kültürel ve sosyo-ekonomik özellikler mevcut durum analizleri ile ortaya konmuş, üniversite uluslararası platformda kabul görmüş GreenMetric endeksine göre değerlendirilmiştir. Üniversite kullanıcılarının sürdürülebilirlik uygulamalarına ilişkin tutum, görüş ve yaşam pratikleri ise anket uygulaması ile ortaya konmaya çalışılmıştır. Tüm bu veriler ışığında TNKÜ'ye özgü sürdürülebilirlik eylem planı geliştirilmiştir. SEP 8 amaç, 20 hedef, 35 strateji ve 174 eylem ile bu eylemlerden sorumlu birimleri ve eylemlerin gerçekleştirilmesi için önerilen zamanlardan oluşmaktadır. Bu çalışmanın sürdürülebilirlik çalışmalarının başında olan üniversitelerin kuruma özgü eylem planlarını hazırlamasında bir çerçeve niteliği taşıyacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Humanity, by its very nature, needs constant progress and development. The fact that development includes practices that disregard nature have devastating effects on the globe, limiting economic growth and disrupting social justice when natural resources are faced with the danger of depletion. The concept of sustainable development, which has developed as a result of all these effects, prioritizes the basic needs of humanity, establishing economic growth on fair sharing, carrying out social progress within the framework of equality principles and providing this progress with a systematic management. Although it is not a place where sustainable development is directly targeted, settlements are areas where this progress can be observed concretely. It is considered that sustainability initiatives, that take a long time in cities due to the size of their scales and intricate structures, can yield faster results with the ease of planning-implementation-supervision of the campuses that show the characteristics of a small city. The fact that universities have different cultural characteristics necessitates sustainability practices to be institution-specific rather than standard. With this study, it is aimed to develop a sustainability action plan (SAP) for universities as an exemplary field in line with the United Nations development goals. Tekirdağ Namık Kemal University, which is at the very beginning of sustainability studies, was chosen as the study area. The study area was limited to Değirmenaltı Campus, which is the main campus of Tekirdağ Namık Kemal University, and office and field studies were carried out together. In addition to field studies, the concepts related to the subject were compiled by literature review, the natural, cultural and socio-economic characteristics of the study area were revealed by current situation analysis, and the university was evaluated according to the internationally accepted GreenMetric index. Attitudes, views and life practices of the campus users regarding their sustainability practices were investigated by a survey study. In the light of all these data, a sustainability action plan specific to TNKU has been developed. The SAP consists of 8 goals, 20 objectives, 35 strategies and 174 actions, as well as the units responsible for these actions and the suggested times for the actions to be taken. It is thought that this study will serve as a framework for universities, which are at the beginning of sustainability studies, to prepare their institution-specific action plans.