Yüzbaşı William Henry İrvine Shakespear'in Ortadoğu'daki sosyal ve siyasi faaliyetleri
The social and political activities of Captain William Henry İrvine Shakespear in the Middle East
Yazar: SERHAT BAL
Danışman: PROF. DR. SADİYE TUTSAK
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Kültürel etkinlikler = Cultural activities ; Orta Doğu = Middle East ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Shakespeare, William = Shakespeare, William ; Siyasi faaliyetler = Political activities ; Sosyal ilişkiler = Social relations ; Sosyal yetkinlik = Social self-efficacy ; Suudi Arabistan = Saudi Arabia ; Vahhabilik = Wahabiism ; İstihbarat = Intelligence

Özet:
29 Ekim 1878 tarihinde Bombay'da köklü bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Shakespear, eğitim döneminde atalarının toprakları olan İngiltere'ye gitmiş ve yetişmiş bir asker olarak doğduğu topraklara geri dönmüştür. Hindistan'da kısa sürede yükselen Shakespear, veba ve kolera ile mücadelede çeşitli görevler almıştır. Burada başarılı işler çıkaran Shakespear, Basra Körfezi Siyasi Mukimi ve Yüksek Komiser Percy Cox'un yardımcısı olarak Bender Abbas'a atanmıştır. Özellikle Bender Abbas İngiliz Siyasi Temsilciliği içerisinde Telgraf Ofisinin oluşumu ve hatlarının döşenmesi sürecinde başarılı işler çıkarmıştır. Bu başarılarının artarak devam etmesi, ona Kuveyt temsilciliğinin kapılarını aralamıştır. Arap Yarımadasında yoğun bir şekilde devam eden Aşiret kavgalarının içine gelen Shakespear, kısa sürede Kuveyt'e adapte olmuştur. Burada Şeyh Mübarek ile kurduğu dostluk sayesinde Abdülaziz İbn Suud ile tanışmıştır. Suud ile temaslarda bulunan Shakespear, kurulacak olan bir Arap Devletinin lideri olarak Suud'u görmüştür. Tam bir hâkimiyetin söz konusu olmadığı Arap Yarımadasında aşiret liderlerinin kontrolünü sağlamak, bölgeye hâkim olmak isteyen devletler için büyük avantaj teşkil etmiştir. Osmanlı Devletinin cihat çağrısı yaptığı dönemde, Abdülaziz İbn Suud'un yanında bulunan Shakespear, sürece dolaylı olarak müdahil olmuştur. Shakespear, Percy Cox tarafından görevlendirilerek, vehhabiliğin siyasi temsilcisi konumunda bulunan Suud ile ilk resmi temasları gerçekleştirmiştir.  Osmanlı Devletinin Kuzey Arabistan'da destekçisi durumunda bulunan Reşidi aşireti ile Suud arasında devam eden mücadelelerin yoğunlaştığı 24 Ocak 1915 tarihinde Jarrab Savaşı gerçekleşmiş ve W.H.I. Shakespear, bu savaşta ölmüştür. Bu çalışma Shakespear'in Hindistan, İran ve Arap Yarımadasındaki sosyal ve siyasi faaliyetleri üzerine yapılmıştır.

Abstract:
Shakespear, who was born in Mumbai as a son of a wealthy family on 29 October 1878, for his education got back to his homeland, England and then, as an advanced soldier, turned to those lands where he was born. Shakespear, who got momentum in a short time in India, took charge of various duties against plague and cholera. Shakespeare, who was successful there in the military, was commissioned to go Bender Abbas as a Deputy Police Chief of High Commissar Percy Cox and  Political Resident of Persian Gulf. Especially under the title of British Political Representator of Bender Abbas, he took part in both foundation of the Telegraph Office and the formation process of telegraph lines. These shining successes led him to be the representative of Kuwait. Shakespeare, who found himself in an ambiance full of tribal infightings, got used to living in Kuwait in a short time. Here, thanks to his friendship with Sheikh Mubaraq, he had a chance to know Abdulaziz Ibn Saud. Shakespear, who had contact with Saud, for a future Arabic State, saw Suud as a proper leader. Controlling the tribal leaders in the Arabian Peninsula, where there was no clear domination, was a great advantage for those who wanted to rule the region. When the Ottomans State declared Jihad, Shakespear, who was with Abdulaziz Ibn Saud, got involved in the situation in an indirect way. Shakespear, by being commissioned by Percy Cox, performed the first official contacts with Saud, who was the political representative of Whabbism. On 24th January 1915, when ongoing infightings between Suud and Rashidi Tribe, which was a supporter of the Ottoman State in the North part of Arabia, intensified; the Battle of Jarrab outbroke, and Shakespeare died there. This study was carried out upon Shakespear's social and political activities in India, Iran and Arabian Peninsula.