Okul öncesi döneme yönelik çizgi filmlerde yer alan toplumsal cinsiyet eşitliğine ait göstergelerin incelenmesi (TRT Çocuk Kanalı örneği)
Examination of gender equality indicators in cartoons for preschool period (TRT Child Channel example)
Yazar: NURTEN LAHİ
Danışman: DOÇ. DR. HALÜK ÜNSAL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; TRT Çocuk Televizyonu = TRT Çocuk Television ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Çizgi film = Animated film

Özet:
Bu tez çalışmasında Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) Çocuk kanalında yayınlanan
5 çizgi filmin toplumsal cinsiyet eşitliğine ait göstergelerin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu
amaç doğrultusunda TRT Çocuk kanalında yayınlanan yerli yapım "Ciciki", "Canım
Kardeşim", "Biz İkimiz", "Niloya" ve "Maysa ve Bulut" çizgi filmlerinin beşer bölümü
olmak üzere toplamda 25 bölüm incelenmiştir. Araştırma nitel araştırma özelliği
taşımaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılmıştır.
Ayrıca kategoriler Göstergebilimsel analiz ile incelenmiştir. Çizgi filmlerin toplumsal
cinsiyet eşitsizliği yönünde mesajlar içerdiği tespit edilmiştir. "Ev İçinde ve Ev Dışında
Yapılan İşler Kategorisi"nde elde edilen bulgular doğrultusunda incelenen çizgi filmlerin
toplumsal cinsiyet eşitsizliği yönünde mesajlar içerdiği ve çizgi film karakterlerin toplumsal
cinsiyet rollerinde kalıp yargılara temel oluşturacak şekilde yansıtıldığı saptanmıştır. Benzer
bulgulara "Duygular ve Kişilik Özellikleri Kategorisi"nde de rastlanılmıştır. İnsani olan
duyguların dişil ve eril karakterler ile kalıp yargılara temel oluşturacak nitelikte olduğu
saptanmıştır. "Çizgi Karakterlerin Kıyafet Türü ve Renkleri Kategorisi"nde elde edilen
bulguların da toplumsal cinsiyet rollerinde kalıp yargılar oluşturacak nitelikte olduğu
yönündedir. Gerek renk gerek desen seçiminde dişil ve eril ayrımı tespit edilmiştir. Sonuç
olarak TRT Çocuk kanalında yayınlanan yerli yapım 5 çizgi filmde toplumsal cinsiyet
eşitsizliğine yönelik bulgular saptanmış ve bu doğrultuda önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In the thesis study, it was aimed to examine the indicators of gender equality in 5 cartoons
broadcasted on Turkey Radio and Television Corporation (TRT) Child channel. For this
purpose, the National production "Ciciki", "Canım Kardeşim", "Biz İkimiz", "Niloya" and
"Maysa ve Bulut" cartoons, which were broadcasted on TRT Child, were selected. The 5
most watched episodes of each cartoon were chosen. In total, 25 episodes were examined.
The research has qualitative research characteristics. Content analysis, one of the qualitative
research methods, was used in the study. In addition, the categories were examined with
semiotic analysis. It has been determined that cartoons contain messages about gender
inequality. In line with the findings obtained in the category of "Jobs Done Inside and
Outside the Home", it was determined that the cartoons examined contain messages about
gender inequality and that cartoon characters are reflected in gender roles in a way that forms
the basis of stereotypes. A similar result was found in the "Emotions and Personality Traits
Category". It has been determined that human emotions are the basis for feminine and
masculine characters and stereotypes. The findings obtained in the "Clothing Type and
Colours of Cartoon Characters Category" indicate that it is capable of forming stereotypes
in gender roles. The distinction between feminine and masculine has been determined in
both colour and pattern selection. As a result, findings regarding gender inequality were
found in 5 locally produced cartoons broadcasted on TRT Child channel and suggestions
were made accordingly.