Anne-sürgün yönteminin  kuşkonmaz verimi ve kalitesi   üzerine etkileri
The effects of mother-stalk culture on asparagus yield and quality
Yazar: ASİMA KLİCİC
Danışman: PROF. DR. AHMET KORKMAZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Anavatanı yurdumuzun da içinde bulunduğu Doğu Akdeniz kıyıları olan kuşkonmaz (Asparagus officinalis L.) halkımızca iyi tanınmadığı için ülkemizde önemli miktarlarda üretilen ve tüketilen bir sebze değildir. Hasat, ilkbaharda toprak sıcaklığının 12-13 °C'ye ulaşmasıyla başlar ve hasat süresi bitki yaşına bağlı olarak ortalama 2-8 hafta arasında değişir. Hasat süresinin gerekenden uzun tutulması o yılın verimini artırırken takip eden yılın verimini, sürgün kalitesini ve bununla birlikte bitkinin ömrünü de olumsuz yönde etkiler. Bu nedenle verimi arttırmaya yönelik  alternatif hasat yöntemleri üzerindeki çalışmalar yoğunlaşmıştır. Bu yöntemlerden biri olan anne sürgün yönteminde gelişen belli sayıda sürgün hasat edilmeden bırakılır; sonrasında gelişen sürgünler ise normalden daha uzun sürelerde hasat edilir. Bu çalışmada, 'UC 157' F1 çeşidine ait 5 yaşındaki kuşkonmaz bitkileri materyal olarak kullanılmış ve 2017 ve 2018 yıllarında hasat periyodunun farklı zamanlarında bırakılan anne sürgünlerin sürgün sayısı ve kalitesi üzerine etkileri belirlenmiştir. Böylece bu yaştaki bitkilerde yapılması gereken klasik 4 haftalık hasat süresinin farklı zamanlarda bırakılan anne sürgünlerle 6 haftaya çıkarılmasının iki hasat sezonunda sürgün sayısı ve sürgün kalitesi üzerine etkileri ortaya konmuştur. Kuşkonmaz bitkilerinin bir kısmı 4, bir kısmı da 6 hafta süreyle hasat edilmiştir. Ayrıca, altı hafta hasat edilen bitkilerde 3 farklı zamanda (hasadın başında, hasat başladıktan 2 hafta sonra ve hasat başladıktan 4 hafta sonra) anne sürgünler bırakılmıştır. Sonuçlar incelendiğinde hasadın başlamasından  4 sonra hafta anne sürgün bırakılan uygulamadaki bitkilerden hiç anne sürgün bırakmadan 6 hafta hasat edilen bitkilere kıyasla %9-13 oranında daha fazla pazarlanabilir sürgün elde edilmiştir. Ayrıca her iki yılda da elde edilen pazarlanabilir sürgünlerin kalite sınıflandırılması dikkate alındığında, aynı uygulamadan daha az oranda ince (8-12 mm çap) sürgün elde edildiği; buna karşılık piyasada en çok talep edilen sürgün kalınlığı olan 12-16 mm ile 16-20 mm arasındaki sürgünlerin oranının ise yükseldiği görülmüştür. Bu sonuçlar, 4 hafta süren hasadı takiben anne sürgün bırakma yönteminin Kahramanmaraş koşullarında yapılacak olan kuşkonmaz yetiştiriciliğinde hem pazarlanabilir sürgün sayısını hem de sürgün kalitesini arttırmada etkili olduğu söylenebilir.

Abstract:
The asparagus (Asparagus officinalis L.), native to the Eastern Mediterranean coasts, is not a well-known vegetable in Turkey hence its cultivation and consumption is not widespread. The harvest in the spring begins when the soil temperatures reach 12-13 °C and the harvesting period varies from 2 to 8 weeks depending on the plant age. In asparagus cultivation, keeping the harvesting time longer than necessary increases the yield of that year while adversely affecing the yield and quality of the following year. Therefore, increasing number of studies are being conducted on alternative harvesting methods to increase yield. One of these methods is the the mother stalk method in which a certain number of shoots are left unharvested and then the growing shoots are harvested for longer periods. In this study, 5 year old plants of UC157 F1 asparagus cultivar were used as material and the effects of the mother stalks that were left at different times of the harvest period on the number and quality of shoots were determined in 2017 and 2018. Thus, the effects of increasing the classical 4-week harvest period to 6 weeks with the mother stalks established at different times on shoot yield and quality were investigated during the 2 growing seasons. Asparagus plants were harvested for 4 weeks or 6 weeks. In addition, the mother stalks were extablished at 3 different times (at the beginning of the harvest, 2 and 4 weeks after the start of the harvest) in the plants harvested for six weeks. When the results were examined, the plants with mother stalks established 4 weeks after the beginning of the harvest produced 9 to 13% more marketable shoots compared to the plants harvested 6 weeks without leaving any mother stalks. In addition, considering the quality of the marketable shoots harvested in both years, it was found that the plants having mother stalks established 4 weeks after the beginning of the harvest produced fewer thinner shoots (8-12 mm diameter) but much more shoots with 12-16 mm and 16-20 mm in diamater which is the most desirable shoot thickness in the market. These results indicated that establishing the mother stalks 4 weeks after the start of harvest could be effective in increasing the number of marketable shoots and shoot quality in asparagus cultivation under Kahramanmaraş conditions.