Kanser hastalarında bulantı ve kusmanın yönetiminde aromaterapinin etkisi: Sistematik derleme
The effect of aromatherapy in the management of nausea and vomiting in cancer patients: A systematic review
Yazar: GİZEM ÖNER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR ZORBA BAHÇELİ
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aromaterapi = Aromatherapy ; Bulantı = Nausea ; Hemşirelik = Nursing ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Kusma = Vomiting ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
Kanser hastalarında görülen bulantı-kusma, güncel tedavi ve yaklaşımlara rağmen hastaların yaşam kalitesini olumsuz etkileyen rahatsız edici semptomlardan birisidir. Aromaterapi kanserli hastaların yaşadıkları bulantı-kusmanın yönetiminde farmakolojik yaklaşımlara ek olarak kullanılabilen tamamlayıcı ve integratif uygulamalardan birisidir.  Aromaterapinin kanser hastalarında bulantı-kusma üzerine etkisini değerlendiren bu sistematik derlemede, literatürde yer alan birbirinden bağımsız çalışmaların sonuçları birleştirilerek değerlendirildi.
Sistematik derlemede; PubMed, Cochrane Library, Scopus, ScienceDirect, Ovid LWW Total Access  ve EBSCO veri tabanlarında Ocak 2015-Ocak 2022 tarihleri arasında İngilizce olarak yayınlanmış randomize kontrollü ve yarı deneysel çalışmalar üzerinden literatür taraması yapıldı. Yapılan taramaların kaydedilmesinde ve duplikasyonların ayrılmasında EndNote (EndNote X9) programı kullanıldı. Tarama sürecindeki adımlar Sistematik Derleme ve Meta-Analizler için Tercih Edilen Raporlama Öğelerine (PRISMA) göre gerçekleştirildi. İncelenen çalışmaların kalite değerlendirmesi Joanna Briggs Enstitüsütarafından geliştirilen kalite değerlendirme ölçeği ile iki bağımsız araştırmacı tarafından yapıldı. Bu sistematik derleme PROSPERO veri tabanına kayıt edildi (Id: CRD42021297102).
Tarama sonucunda kanser hastalarında bulantı-kusmanın yönetiminde aromaterapinin etkisini inceleyen altı randomize kontrollü çalışma elde edildi. Dahil edilen çalışmaların örneklem sayısı 60-90 arasındadır. Derlemeye dahil edilen dört çalışmanın inhaler aromaterapi, bir çalışmanın masaj aromaterapi ve bir çalışmanın ise hem inhaler hem de masaj aromaterapi olarak yapıldığı dikkat çekmektedir. İncelenen tüm çalışmalarda bulantı-kusmanın değerlendirilmesinde ölçme aracı olarak görsel analog skalanın kullanıldığı belirlendi. Bu sistematik derlemede, kanser hastalarında bulantı-kusma şiddetini azaltmada aromaterapinin olumlu etkiye sahip olduğu saptandı. Çalışma sonucundan elde edilen veriler doğrultusunda, aromaterapinin bulantı-kusma üzerine etkisini araştıran farklı aromaterapi uygulama yollarının karşılaştırıldığı iyi planlanmış daha fazla randomize kontrollü çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar kelimeler: Kanser, Bulantı, Kusma, Aromaterapi, Hemşirelik

Abstract:
Nausea and vomiting in cancer patient sare one of the most annoying symptoms that negative lyimpact the quality of life of Patients despite current treatment sand approaches. Aromatherapy is one of the complementary and integrative therapies that can be utilized in addition to pharmacologic approaches in the management of nausea and vomiting in cancer patients.  In this systematic Review evaluating the effect of aromatherapy on nausea and vomiting in cancer patients, the results of in dependent studies in the Literature were combinedan devaluated.
In this systematic review, a Literature search was carried out on randomized controlledan dquasi-experimental studies published in English in PubMed, Cochrane Library, Scopus, ScienceDirect, Ovid LWW Total Access and EBSCO data bases between January 2015 and January 2022. EndNote (EndNote X9) program was employed to record the searches and to separate duplicates. Procedures in the screening process were conducted according to the Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses (PRISMA). Quality assessment of the reviewed studies was completed by two independent researchers with a quality assessment scale developed by the Joanna Briggs Institute. This systematic review was registered in the PROSPERO database (Id: CRD42021297102).
The search yielded six randomized controlled studies examining the effect of aromatherapy in the management of nausea and vomiting in cancerpatients. Thesample size of the included studies was between 60-90. It is note worthy that four studies included in there view were inhalation aromatherapy, one Study was massage aromatherapy and one Study was both inhalation and massage aromatherapy. It was determined that in all studies reviewed, visual analog scale was carried out as a measure menttool in theevaluation of nausea and vomiting. In this systematic review, aromatherapy was detected to have a positive impact on reducing these verity of nausea and vomiting in cancer patients. Inline with the data obtained from the study, there is a necessity for more well-designed randomized controlled studies comparing different aromatherapy application method stoin vestigate the impact of aromatherapy on nausea and vomiting.
Keywords: Cancer, Nausea, Vomiting, Aromatherapy, Nursing