Hastanelerde iç mekan konfigürasyonunun yön bulma davranışlarına etkisinin araştırılması
A research on the impact of interior spatial configurations of hospitals on way-finding behaviors
Yazar: ESRA AKSOY
Danışman: PROF. DR. DİCLE AYDIN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsanların gidecekleri noktalara ulaşabilmeleri için sergiledikleri yön bulma davranışı, temel davranış şekillerinden biri olarak gösterilmektedir. Bu sebeple, insanlar için tasarlanan mekânların yön bulma davranışına göre şekillenmesi bir tasarım problemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu tasarım problemi nasıl çözümlenebilir sorusundan yola çıkılarak, iç mekân konfigürasyonunun yön bulma davranışına olan etkisi hastane binalarında incelenmiş ve kavramsal alt yapı ışığında alan çalışması gerçekleştirilmiştir. Çalışmada davranış analizi, mekân dizimi analizi ve bu analizlerden elde edilen verileri karşılaştırabilmek için SPSS yazılımından yararlanılarak bir dizi istatistiksel analiz yöntemi kullanılmıştır.
Alan çalışması için, Nazilli Devlet Hastanesi ve Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi seçilmiştir. Araştırmada çoklu yöntem analizi kullanılmıştır. Alanda öncelikle davranış analizi yöntemi uygulanmıştır. Nicel ve nitel paradigmalar ışığında desteklenen bu deneysel çalışmada ilgili hastane binalarını daha önce hiç deneyimlememiş katılımcılar denek olarak değerlendirilmişlerdir. Deneklerin başlarına bu iş için tasarlanmış bir aparat yardımıyla GoPro aksiyon kameraları takılmıştır. Her iki bina içerisinde ön çalışma ile bazı güzergahlar belirlenmiştir. Katılımcılardan bu güzergahların başlangıç noktalarından bitiş noktalarına gitmeleri ve tekrar geri gelmeleri istenmiştir. Katılımcıların sergiledikleri yön bulma performanslarına ilişkin deneyimleri GoPro kamera yardımıyla katılımcı gözünden kayıt altına alınmıştır. Elde edilen sesli ve görüntülü kamera kayıtları 6 değişkenle ölçülmüştür. Bu kayıtlar hem nicel hem de nitel analiz yapmaya imkan tanımıştır. Bu yöntem ile kullanıcıların yol alırken nasıl yön buldukları ve hangi mekânsal faktörlerin yön bulma davranışını olumlu/olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Çalışmanın devamında iki hastane binasının deney için dikkate alınan katları mekân dizimi analiziyle incelenmiştir. Bu iki analiz sonucunda sürekli değişkenlere ilişkin elde edilen veriler arasındaki ilişki Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı istatistiksel tekniği ile karşılaştırılmıştır. Tüm sonuçlar tablolaştırılmış ve yön bulma davranışı ile mekân konfigürasyonu arasındaki ilişki yorumlanmıştır.
Sonuç olarak, mekânın sentaktik değerlerinin yön bulma davranışı üzerinde etkili olduğu ancak mekandaki anahtar öğelerin niteliği, sirkülasyon alanlarının biçimlenişi, yön bulma işaretleri ve iç mekandaki çevresel faktörlerin (renk, ışık, sanatsal öğe) mekanın sentaktik değerlerine nazaran yön bulma davranışı üzerinde çok daha fazla etkili olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The way-finding behaviors that humans perform to reach their defined destination have been considered as one of the primary behavioral human acts. The reason the human spaces shaped according to way-finding behaviors of human being is a matter of design problem. On the basis of the question of have can this design problem be solved, the effects of defined space configurations on way- finding behavior have been investigated and a fieldwork has been carried out under the light of related conceptual framework. Behavior analyses, space syntax analyses and data derived from those analyses have been used to continue with further statistical analyses by the help of SPSS.
Nazilli State Hospital and Adnan Menderes University Application and Research Hospital are the two hospitals chosen for fieldwork. Multiple method analysis was used in the research. The first analysis used in the field was behavior analysis. Participants who have no experience of the chosen hospital buildings have been selected for this experimental research, which has been supported by quantitative and qualitative paradigms. GoPro action cameras have been attached to the heads of participants by the help of a special head- set tool. For the sake of the current experiment, some specific destinations in both of the hospital buildings have been defined with a preliminary study. The participants were asked to have a detour of the route from the specific starting point up until the specified final point and come back to the point that they have started in the first place. The experiences the participants had regarding their way- finding performances have been recorded from their personal visional perspectives by the help of GoPro camera. The video recorded media included voice and motion data, which then measured by 6 variables. These recordings have led with opportunities for conducting both qualitative and quantitative analyses. How the participants find their ways and which spatial factors affect their way- finding behaviors in both negative and positive ways have been detected through the employed methodology. In the flow of the research, the levels of both of the hospital buildings considered for experiment have been explored with space-syntax analyses. The data regarding continuous variables derived from previous analyses has played an important role for analyzing the relationship between those variables via Pearson Correlation Coefficient statistical technique. Following tabulation of results of analyses, the correlation between way-finding behavior and space configuration has been interpreted in detail. 
As a result, it has been found out that syntax values of space, which, in turn, leads to space configuration is found to be effective on human way-finding behavior, however; spatial factors such as natural light, color, symbols and design factors have been found to be more effective on human way-finding behavior.