Mülteci ve sığınmacı Ombudsmanlığı kapsamında Kamu Denetçiliği Kurumunun faaliyetleri
Activities of Ombudsman Institution within the context of refugee and asylum Ombudsman
Yazar: FATMA YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ FUAT GÖKÇE
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kamu Denetçiliği Kurumu = Ombudsman Institution ; Mülteciler = Refugees ; Ombudsman = Ombudsman ; Sığınmacı = Asylum seeker

Özet:
Ombudsmanlık sistemi vatandaş ile kamu yönetimi arasında meydana gelen uyuşmazlıkların, sorunların çözümünde yargı yoluna başvurmadan önce giderilmesi için oldukça etkili bir mekanizmadır. Ombudsmanlık sistemini günümüzde birçok ülkede uygulanması açısından çağdaş bir denetim sistemi olarak nitelendirmek mümkündür. Bununla birlikte ombudsmanlık sistemi 18. Yüzyıla dayanmaktadır. İlk ortaya çıktığı günlerde kamu yönetimleri (devlet organları) karşısında hak ve özgürlük zafiyetine uğrayan vatandaşların savunucusu veya halkın sözcüsü ve avukatı olmuştur. Ombudsman kamu yönetiminin keyfi uygulamalarını, kamu gücüne sahip olan kamu yönetimi birimlerinin vatandaşı mağdur etmesini engellemeye çalışan ek bir denetim mekanizması olmuştur. Ombudsmanlık sistemi ortaya çıktığı tarihte parlamento ombudsmanlığı şeklinde işlev görürken, zaman içinde kamu yönetiminin karmaşık hale gelmesi nedeniyle yoğunlaşan iş yükünü azaltabilmek, özellik ve uzmanlık isteyen konularda daha rasyonel inceleme yapabilmek için ombudsmanlık sisteminde konularına göre ya da bölgesel anlamda esasları ve usulleri aynı kalmak şartıyla farklı ombudsmanlıklar kurulmuştur. Devletin büyümesi ve kamu yönetiminin karmaşık hale gelmesiyle birlikte ombudsmanlık sistemine dahil olan konuların da arttığı görülmektedir. İlk çağlardan itibaren tüm coğrafyalarda görülen göç hareketleri son dönemlerde tüm dünyayı ilgilendiren bir konu olmaya başlamıştır. Göç olgusu içinde göçmen, mülteci ve sığınmacı kavramlarını barındırmakta olup bunların her birinin özellikleri göç ettikleri coğrafyalardaki kamu yönetimlerini doğrudan ilgilendirmektedir. Göçmenlerin kendi istekleriyle hareket ettikleri ancak mülteci ve sığınmacıların zorunluluktan dolayı hareket ettikleri düşünüldüğünde göç edilen coğrafyada ihtiyaçları ve bu ihtiyaçların giderilmesi için devletlerin harekete geçmesi gerekmektedir. Devlet bu ihtiyaçları kamu yönetimleri vasıtasıyla gidermektedir. Kamu yönetimlerinin mülteci ve sığınmacıların ihtiyaçlarını gidermesi sürecinde karşılıklı olarak çeşitli nedenlerle sorunların yaşanabileceği aşikardır. Bu sorunların yargıya gitmeden çözülmesi her iki taraf için de olumlu sonuçları olacaktır. Bu çalışmada ombudsmanlık sisteminin incelediği konular arasında yer almaya başlayan mülteci ve sığınmacıların sorunlarına dair yapılan işlemleri Türkiye'deki Kamu Denetçiliği Kurumu üzerinden incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda betimsel ve tarihsel araştırma yöntemi uygulanarak, belgeye dayalı analiz yapılmıştır. Çalışmada öncelikle denetim mekanizmasının bir parçası olması sebebiyle denetim kavramı incelenmiş, ardından ombudsmanlık kurumu tarihsel olarak ele alınmış, mülteci ve sığınmacı ombudsmanları konusunda diğer ülke örnekleri incelenmiştir. Kavramsal açıklamalardan sonra Kamu Denetçiliği Kurumunun raporları doğrultusunda mülteci ve sığınmacılarla ilgili yapılanlar incelenmiştir.

Abstract:
The Ombudsman system is a very effective mechanism for resolving disputes between citizens and public administration before resorting to the judiciary. It is possible to qualify the Ombudsman system as a modern inspection system in terms of its application in many countries nowadays. It is possible to qualify the Ombudsman system as a modern inspection system in terms of its application in many countries nowadays. The ombudsman system, however, dates back to the 18th century. In the first days of its emergence, it has been the advocate of the citizens or the spokesperson and lawyer of the people who have suffered the weakness of rights and freedoms against public administrations (state organs). Ombudsman free practices of public administration, there has been an additional control mechanism that tries to prevent public administration units with public power from aggrieving the citizens. While the ombudsman system functioned as a parliamentary ombudsman at the time of its emergence, to be able to reduce the intensified workload due to the complexity of public administration over time, different ombudsman offices have been established both in the ombudsman system and in the regional ombudsman system, provided that the procedures and principles remain the same, so that the subjects that require expertise and expertise can be examined more rationally. It is seen that the issues included in the ombudsman system have increased with the growth of the state and the complexity of public administration. Migration movements, which have been seen in all geographies since the first ages, have recently started to be an issue that concerns the whole world. The phenomenon of migration includes the concepts of immigrant, refugee and asylum seeker, and the characteristics of each of them are directly related to the public administrations in the geographies they migrated to. The state meets these needs through public administrations. It is obvious that in the process of meeting the needs of refugees and asylum seekers by public administrations, problems may arise for various reasons. Solving these problems without going to the judiciary will have positive results for both parties. In this study, it is aimed to examine the procedures regarding the problems of refugees and asylum seekers, which are among the subjects examined by the ombudsman system, through the Ombudsman Institution in Turkey. For this purpose, by applying descriptive and historical research method, document-based analysis was performed. In the study, first of all, the concept of supervision was examined because it is a part of the control mechanism, then the ombudsman institution was discussed historically, examples of other countries on refugee and asylum seeker ombudsmen were examined. After the conceptual explanations, what has been done about refugees and asylum seekers in line with the reports of the Ombudsman Institution has been examined.