Obezitede bilişsel ve üstbilişsel süreçlerin yeme davranışı üzerine etkisi
The impact of cognition and metacognition on eating behavior in obesity
Yazar: SEDA KAYIKCI
Danışman: DOÇ. DR. AHMET GÜL
Ufuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş: Çevresel, genetik ve hormonal faktörler ile yaşam tarzına bağlı endojen ve ekzojen faktörlerin neden olduğu obezite, çağımızın önemli halk sağlığı sorunlarından biridir ve diyabet, kardiyovasküler hastalıklar, ortopedik problemler, uyku apnesi ve çeşitli kanserlere neden olabilmektedir. Obez hastalarda çoğu zaman depresyon, anksiyete ve stres belirtilerinin de eşlik ettiği yeme davranış problemleri mevcuttur. Bu nedenle yeme davranışında sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldığında obezite tanılı bireylerin ne gibi farklılıkları olduğunu araştırmayı planladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza aktif psikopatolojisi olmayan 67 obez hasta ve 70 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Aktif psikopatoloji varlığı "DSM-5 için Yapılandırılmış Klinik Görüşme Kılavuzu" ile değerlendirilmiştir. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASS), Üç Faktörlü Yeme Ölçeği (TFEQ-21), Otomatik Düşünce Ölçeği ve Üstbiliş Ölçeği uygulanmıştır.
Bulgular: Obezite grubunda duygusal yeme ve kontrolsüz yeme davranışı, sağlıklı kontrollere kıyasla istatistiksel açıdan anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Çalışmamızda obez hastalarda üstbilişsel inanışların, anksiyete, stres ve duygusal yemeyi artırdığı; ancak üstbilişsel inanışların duygusal yemeyi artırma etkisinin anksiyete ve stres düzeyinden bağımsız olduğu gözlenmiştir. Otomatik düşünceler, duygusal yeme ile ilişkili bulunmakla birlikte, bu, duygusal yemeyi istatistiksel olarak anlamlı düzeyde etkilememiştir. Sağlıklı kontrollerde duygusal yeme davranışı, yaş azaldıkça artmaktadır ve kadın cinsiyette daha fazla görülmektedir. Otomatik düşünceler kontrolsüz yemeyi, anksiyeteyi artırma yoluyla artırmaktadır.
Sonuç: Üstbilişsel inanışların, obezitede duygusal yeme davranışını doğrudan etkileyerek artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Otomatik düşünceler duygusal yeme ile ilişkisi bulunmakla birlikte, direkt bir etki gözlenmemiştir. Obezitede kilo kontrolünü sağlamada büyük sorun teşkil eden duygusal yemenin kontrolü, üstbilişsel temelli terapilerle sağlanabilir. Normal kilolu bireylerde de göz ardı edilemeyecek düzeyde olan kontrolsüz yeme davranış paterni, otomatik düşüncelerin anksiyeteyi artırıcı etkisi yoluyla artmaktaydı. Sonuç olarak obezite için risk oluşturan kontrolsüz yeme davranışına karşı alınacak koruyucu önlemler faydalı olabilir. Bu grup üzerinde otomatik düşüncelerin tespiti ve anksiyetenin doğru yönetimiyle olumsuz sonuçların önüne geçilebilir

Abstract:
Introduction: Obesity, a significant public health issue of our time, is caused by environmental, genetic, and hormonal factors along with lifestyle-related endogenous and exogenous factors. It leads to conditions such as diabetes, cardiovascular diseases, orthopaedic problems, sleep apnea, and various malignancies. In obese patients, eating behavior problems are often accompanied by symptoms of depression, anxiety, and stress. Therefore, we aimed to explore the differences in eating behaviors between individuals diagnosed with obesity and healthy controls.
Materials and Methods: Our study included 67 obese patients without active psychopathology and 70 healthy controls. The presence of active psychopathology was assessed utlizing the "Structured Clinical Interview for DSM-5 Disorders". Participants were administered the Sociodemographic Data Form, Depression Anxiety Stress Scale (DASS), Three-Factor Eating Questionnaire (TFEQ-21), Automatic Thought Questionnaire, and Metacognition Questionnaire.
Results: Emotional and uncontrolled eating behaviors were significantly higher in the obese group compared to healthy controls. Our study observed that metacognitive beliefs in obese patients increased anxiety, stress, and emotional eating; however, the effect of metacognitive beliefs on increasing emotional eating was independent from the levels of anxiety and stress. Although automatic thoughts were associated with emotional eating, they did not significantly impact this type of eating statistically. In healthy controls, emotional eating behaviors were increased with decreasing age and were more prevalent among females. Automatic thoughts increased uncontrolled eating by increasing anxiety.
Conclusion: Metacognitive beliefs have been found to directly increase emotional eating behavior in obesity. Although there is an association between automatic thoughts and emotional eating, no direct effect was obachieved. The control of emotional eating, a significant issue in weight management in obesity, can be achieved through metacognitive-based therapies. In individuals of normal weight, the uncontrolled eating behavior pattern, which cannot be overlooked, was increased through the anxiety-enhancing effect of automatic thoughts. Consequently, taking preventive measures against uncontrolled eating behavior that poses a risk for obesity can be beneficial. Early detection of automatic thoughts and proper management of anxiety in this group can prevent adverse outcomes.