Küçükbaş hayvan yetiştiriciliğinde çoban köpeklerinin etkinliğinin belirlenmesi
Determining the effectiveness of shepherd dogs in small ruminant breeding
Yazar: AKİF ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. DUYGU KAŞIKCI
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Yırtıcı hayvanların özellikle küçükbaş hayvancılığa verdiği kayıplar ekonomik açıdan oldukça önemli boyutlara ulaşmaktadır. Tüm çiftlik hayvan türleri içinde, yabani hayvan saldırılarına en kolay hedef olan ve en çok saldırılara maruz kalan türler koyun ve keçidir. Çoban köpeklerinin etkin biçimde kullanılması köpeklerin özellikle sahip oldukları davranış ve fiziksel faktörler (vücut yapısı, güçlü bir kondisyon, koku alma yeteneği, cesaret, görme ve işitme yeteneği) köpeğin etkinliğini belirleyen özelliklerdir.

Bu tez çalışmasında; Burdur, Isparta ve Antalya illerindeki küçükbaş hayvancılık işletmelerinde kurt saldırılarının neden olduğu kayıpların işletmelerdeki önemi konusunda bilgi verilmesi amaçlanmıştır. Küçükbaş hayvancılıkta yabani hayvanlardan dolayı doğan kayıpları en aza indirmek için çoban köpeklerinin etkinliği araştırılmıştır. Elde edilen bulgulara göre Koyun yetiştiricilerinin %40'ı, keçi yetiştiricilerinin ise %45.5'i yırtıcılar nedeniyle zarar gördüğünü ifade etmiştir. Bu yetiştiricilerde, yabani-yırtıcı zararlılar nedeniyle son iki yılda Çalışma yapılan Burdur, Isparta ve Antalya illerinde kaybedilen hayvan sayısı toplamı 3629 baş koyun, 3297 baş keçidir. Bu zararın 2023 yılı içerisinde parasal karşılığı, zarar gören koyun yetiştiricileri için yaklaşık 27 217 500 TL, keçi yetiştiricileri için ise 24 727 500 TL'dir. Her üç ilde de son iki yılda kurt saldırılarının neredeyse iki katına çıktığı görülmektedir. Sürülerde hangi köpek ırkının kullanıldığı illere göre bağımlı olup, istatistik olarak önemli bulunmuştur (P<0.05). Köpeklerin nereden temin edildiğine dair illere göre oluşturulan iki yönlü tabloda khi kare test istatistiği 16.509 olup istatistik olarak önemli bulunmuştur (P<0.05).

Abstract:
Predatory animals have disappeared, especially in small livestock farming, and are reaching very important levels in economic terms. Among all farm animal species, sheep and goats are the easiest targets for wild animal attacks and are most exposed to attacks. Effective use of shepherd dogs, especially their unique behavior and physical characteristics (body structure, strong condition, ability to smell, courage, vision and hearing ability) are the development characteristics of the dog.

In this thesis study; Gaining information about the cause of wolf attacks in sheep farming structures in Burdur, Isparta and Antalya provinces and the importance of lost jobs. The effectiveness of shepherd dogs has been investigated to minimize the damages caused by animals living in small livestock farming. According to the findings, 40% of sheep breeders and 45.5% of goat breeders stated loss of damage due to predators. In the study conducted in the last two years due to wild-predatory pests in these breeders, the total number of animals kept in Burdur, Isparta and Antalya provinces is 3629 sheep and 3297 head of goats. The monetary equivalent for this damage in 2023 is approximately 27 217 500 TL for the damaged sheep breeders and 24 727 500 TL for the goat breeders. It seems that wolf attacks have occurred almost twice in the last two years in all three provinces. It depends on the province which dog breed operates in the herds and is statistically significant (P<0.05). According to the information regarding where the dogs were obtained, the two-way table chi square test statistic is 16.509 and is statistically significant (P<0.05).