Ticari işletmenin devri
Transfer of commercial enterprise
Yazar: İZEL AKGÖL
Danışman: PROF. DR. ALİ NECİP ORTAN
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Devir sözleşmesi = Contract of transfering ; Devralma = Acquisition ; Malvarlığı = Property ; Ticari işletmeler = Commercial institutes ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code

Özet:
01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile birlikte 6267 sayılı eski Türk Ticaret Kanunu'nun birçok alanında kapsamlı değişiklikler yapılması hedeflenmiştir. Bunlar arasında yer alan en önemli değişikliklerden biri 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 11. maddesinde düzenlenen 'ticari işletmenin devri' konusunda yapılmıştır. İlgili düzenleme ile birlikte bir ticari işletmenin devri, devrin şekli ve devrin kapsamı Ticaret Sicili Yönetmeliği'nin 133. maddesi ile birlikte 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 11. maddesi dikkate alınarak yapılacaktır. Ayrıca bir işletmenin aktif ve pasifleriyle birlikte devri ve bu devir neticesinde devralanın sorumluluğu için de 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 202. maddesi uygulama alanı bulacaktır.

     6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, ticari işletmenin devri konusunda yazılı bir devir sözleşmesi ile birlikte ticari işletmeye dahil malvarlığı unsurlarının, ayrı ayrı tasarruf işlemlerinin yapılmasına gerek olmaksızın, tek bir işlem ile bir bütün olarak devredilmesine imkan tanımaktadır. Bir ticari işletmenin malvarlığının kapsamı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 11/3'te, '…Aksi öngörülmemişse, devir sözleşmesinin duran malvarlığını, işletme değerini, kiracılık hakkını, ticaret unvanı ile diğer fikri mülkiyet haklarını ve sürekli olarak işletmeye özgülenen malvarlığı unsurlarını içerdiği kabul olunur…' şeklinde ifade edilmiştir. Dolayısıyla, ticari işletmenin bir bütün olarak devri halinde, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 11/3'te yer verilen maddi ve maddi olmayan unsurlar devir kapsamında olacaktır.

     Ticari işletmenin devri kapsamında yer alan pasif malvarlığının devri usulünde ise hem ticari işletmenin devrinde hem de malvarlığının devrinde TBK m. 202 uygulama alanı bulacaktır. İlgili hüküm, her iki işlem bakımından farklı usuller getirmiştir. Buna göre, ticari işletmeler için devir bildirimi Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yapılmalıdır. Ticari işletme niteliğinde olmayan malvarlığı devirleri için Türkiye genelinde dağıtımı yapılan gazetelerden birinde devir bildiriminin yapılması gerekli ve yeterlidir.

     Pasif malvarlığının devri için, devralan ile devreden arasında ayrıca bir borcun nakli sözleşmesinin yapılmasına gerek olmadığı gibi, ticari işletmenin alacaklılarının da iznine gerek yoktur. Kanun koyucu, borçlunun şahsının, alacaklının izni olmaksızın değişmesinden kaynaklanacak riskleri bertaraf etmek üzere, eski borçluya yani devredene de devralanla birlikte iki yıl süre ile müteselsil borçtan dolayı sorumluluk yüklemiştir. 

     Ticari işletmeye dahil malvarlığı unsurlarının, ayrı ayrı tasarruf işlemlerinin yapılmasına gerek olmaksızın devri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile getirilen ve kısmi külli halefiyet olarak tanımlanan yeni bir sistemdir. Bu sistem, ticari işletmenin devri konusunda kolaylıklar sağlayacak nitelikte olmakla beraber gerek teorik gerekse uygulamaya yönelik bazı sorunları da beraberinde getirmiş, çeşitli kanunlar ile uyumsuzlukların ortaya çıkmasına sebep olmuştur.

     'Ticari işletmenin devri' konulu tezimizin ele alınmasındaki en önemli sebep ortaya çıkan sorunları ve uyuşmazlıkları açıklama isteğimizden kaynaklanmaktadır. Tezimiz üç bölüm başlığı altında ele alınmış olup; birinci bölümde, ticari işletme ve tanımı, ticari işletmenin unsurları, yapısı ve hukuki niteliği, ticari işletme devrinin tanımı, ticari işletmenin devrine ilişkin hükümler ve devre hakim olan ilkeler ile ticari işletmenin benzer kavramlardan ayrılması; ikinci bölümde, ticari işletme devrinin şartları olan devir sözleşmesinin yapılması, rekabet kurulundan izin alınması, devir sözleşmesinin ticaret siciline tescil ve ilanı ile devrin diğer sicillere bildirilmesi; üçüncü bölümde ise, ticari işletme devrinin devreden ve devralan açısından hüküm ve sonuçları, ticari işletmenin devrinde teminat verenlerin hukuki durumu ve devir sözleşmesinin sona erme sebepleri ele alınmıştır.

Abstract:
With the Turkish Commercial Code numbered 6102, which has been in force since 01.07.2012, it was aimed to make comprehensive amendments on the previous Turkish Commercial Code numbered 6267. One of the most significant amendments among these is about the 'transfer of the commercial enterprise' regulated under Article 11 of Turkish Commercial Code numbered 6102. With this regulation, transfer of a business corporation will be realized and the transfer method and coverage will be in compliance with Article 133 of Trade Registration Regulation and Article 11 of Turkish Commercial Code numbered 6102. Furthermore, provisions Article 202 of Turkish Debts Law numbered 6098 will be applied for the transfer of a corporation together with its passives and actives and liabilities of the transferee after such transfer.  

     Turkish Commercial Code numbered 6102 enables the transfer of the asset items included in the business corporation in a single transaction as a whole without performing separate acts of disposal with a written transfer contract for the transfer of the business corporation. In Article 11/3 of Turkish Commercial Code numbered 6102, the asset coverage of a business corporation was defined as: '…Unless otherwise proposed, it was accepted that the transfer contract covers the fixed assets, operational value, tenancy rights, trade title and other intellectual property rights and the asset issues continuously allocated to the corporation …'. Therefore, in case of the transfer of the business corporation as a whole, unless otherwise agreed by the parties, material and immaterial items defined in Article 11/3 of Turkish Commercial Code numbered 6102 shall be included within the transfer coverage.

     On the other hand provisions of Article 202 of the Turkish Debts Law shall be applied for both the transfer of the business corporation and the transfer of the assets. This provision proposes different methods for both transactions. Accordingly, while the transfer announcements for the commercial enterprises are made via Turkish Trade Registry Gazette, it shall be sufficient to make the announcements for the asset transfers, which is not a business corporation transfer, at the newspapers distributed in all over Turkey.  

     There is no need for either executing a separate debt transfer contract between the transferor and the transferee for the transfer of the passive assets or getting the permission of the creditors of the business corporation. Law maker imposes liabilities for the previous debtor i.e. the transferor together with the transferee for the joint debt for a period of two years in order to avoid any risks stem from the change of the debtor without getting the permission of the creditors. 

     Transfer of the asset issues included in the business corporation without any need for performing separate disposal acts, is a new system brought by Turkish Commercial Code numbered 6102 and defined as partial total subrogation. Although this system provides convenience for the transfer of the commercial enterprise, it has brought some problems both in theory and application and resulted with inconsistency with several laws.  

     The most significant aim of our thesis entitled 'Transfer of Commercial Enterprise' is our desire to define the problems and conflicts occurred. The thesis contained three main parts: the first part is about the business corporation and its definition, components, structure and legal status of business corporation, definition of business corporation transfer, provisions related to the transfer of the business corporation and principles applied for the transfer, separation of the similar concepts about commercial enterprise; the second part deal with the conditions for the transfer of the business corporation like executing the transfer contract, getting the permission of the competition board, registration of the transfer contract at the trade registry and its announcement and notification of the transfer to the other registries; in part three provisions and conclusions of the transfer of the business corporation for the transferor and the transferee, legal status of the guarantors of the business corporation transfer and the reasons for the termination of the transfer contract are explained.