Bazı plantago ekstrelerinin antimutajenik etkilerinin Salmonella/E.coli WP2 test sistemiyle belirlenmesi
Determination of antimutagenic effects of some plantago extracts in the Salmonella/E.coli WP2 test system
Yazar: SERPİL METİN
Danışman: PROF. DR. NURAN DİRİL
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
İnsanlar yaşamları boyunca doğal ya da yapay birçok çevresel ajan ile karşılaşmaktadır. İnsan sağlığına az ya da çok zarar verebilecek bu ajanların zararlı etkilerine karşı, korunma veya bunların yok edilmesinde bazı bitkiler ve sekonder metabolitleri antimutajenik potansiyelleri nedeniyle ön plana çıkmaktadır. Plantago cinsi bitkiler, sekonder metabolit açısından zengin içeriğe sahip bir cins olarak bildirilmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de yetişen Plantago cinsine ait beş  (Plantago major subsp. Plantago intermedia, Plantago major subsp. major, Plantago scabra,  Plantago holosteum, Plantago lagopus ) tür/ alt türün toprak üstü bitki kısımlarından elde edilen metanollü ekstrelerin antimutajenik etkileri Ames testi sistemi ve E.coli WP2 test sistemi ile değerlendirilmiştir. Araştırma, Ames test sisteminde Salmonella typhimurium TA 98, TA100 ve TA 102 suşları, E.coli WP2 test sisteminde E. coli WP2 uvr A suşu kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında elde edilen sonuçlar birlikte değerlendirildiğinde, en yüksek antimutajenik etkiye sahip bitki türünün TA 102, TA 100 ve E.coli WP2 suşları üzerine uygulanan tüm konsantrasyonlar için değişen oranlarda antimutajenik aktivite gösteren Plantago major subsp. major türü olduğu görülmektedir. Özellikle Plantago major subsp. intermedia (% 48 inhibisyon, 400 µg/plak konsantrasyon) ve Plantago major subsp. major (% 47 inhibisyon, 100 µg/plak konsantrasyon; % 45 inhibisyon, 25 µg/plak konsantrasyon) ekstrelerinin E.coli WP2 suşu üzerindeki etkileri dikkat çekicidir. Plantago scabra türünden elde edilen ekstrelerin ise TA 100 suşunda uygulanan tüm konsantrasyonlarda ( % 39 inhibisyon, 100 µg/plak konsantrasyon) orta derecede antimutajenik aktiviteye sahip olduğu saptanmıştır. Plantago lagopus ekstreler, 400 µg/plak konsantrasyonda tüm Salmonella typhimurium suşları için zayıf antimutajenik etki gösterirken Escherichia coli WP2 uvr A suşunda bu konsantrasyonda % 29 inhisyon değeri elde edilmiştir. Plantago holosteum ekstrelerin ise tüm suşlarda zayıf antimutajenik etki gösterdiği belirlenmiştir. 
Sonuç olarak Plantago bitkisine ait tür/alt türlerin antimutajenik aktivite taşıdıkları belirlenmiş olup, değişik parametreler açısından ileri çalışmaların yapılması önerilebilir.

Abstract:
Human beings encounter several natural or artificial environmental agents throughout their lives. In the protection against the detrimental effects of these agents that might endanger human health more or less, or in the extermination of such effects, some plants and secondary metabolites come to the fore because of their antimutagenic potential.  
Plantago species are known to be rich in secondary metabolites. In this study, antimutagenic effects of methanol extracts that were obtained from the aerial parts of five types/subtypes that belong to Plantago species that grow in Turkey (Plantago major subsp. Plantago intermedia, P.major major subsp. major, Plantago scabra, Plantago holosteum, Plantago lagopus) were analysed with Ames test system and E.coli WP2 test system. The study has been carried out with the use of Salmonella typhimurium TA 98, TA100 and TA 102 strains in the Ames test system, and with the use of Escherichia coli WP2 uvr A strain in the E.coli WP2 test system. When the results obtained within the study were considered together, it was observed that the plant type that had maximum antimutagenic activity was Plantago major subsp. major that showed antimutagenic activity at varying rates in all concentrations that were applied on TA 102, TA 100 and E.coli WP2 strains. Especially the effects of Plantago major subsp. intermedia (48 % inhibition, 400 µg/plate concentration) and Plantago major subsp. major (47 % inhibition, 100 µg/plate concentration; 45 % inhibition, 25 µg/plate concentration) extracts on the E.coli WP2 strain were remarkable. It was also determined that the extract obtained from Plantago scabra type had moderate antimutagenic activity in all concentrations applied on TA 100 strain (39 % maximum inhibition, 100 µg/plate concentration). While Plantago lagopus extract showed weak antimutagenic activity for all Salmonella typhimurium strains in 400 µg/plate concentration, 29 % inhibition was obtained in the Escherichia coli WP2 uvr A strain at this dose. It was observed that Plantago holosteum extract showed weak antimutagenic activity in all strains.
In conclusion, it was determined that species /subspecies that belong to Plantago carried antimutagenic activity, and further study could be suggested in terms of various parameters.