Kentsel dönüşüm ve güncel sanat: İstanbul'da yaşanan kentsel dönüşümü eserlerinde konu edinen sanatçılar
Urban transformation and contemporary art: Artists who focus on urban transformation in İstanbul in their works
Yazar: EDA GECİKMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUAMMER FEVZİ OĞLU BOZKURT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Güncel sanat = Contemporary art ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Küreselleşme = Globalization ; Sanat = Art ; Sanat akımları = Art trends ; Sanat eserleri = Artistic works ; Sanatçılar = Artists ; İstanbul = Istanbul

Özet:
20. yüzyıl ile birlikte kentler yeni bir evreye girmiş, küreselleşmenin etkisiyle değişen sosyo-ekonomik politikalar dünyada kentleri öne çıkarmıştır. Literatürde 'küresel kent, dünya kenti' gibi tanımlamalar ortaya atılmış, küresel finans piyasası kentleri birbiriyle rekabete sürüklemiştir. Küreselleşme adı altında yürütülen bu politikalar kentleri tüketilecek birer meta olarak pazara sunmuş, kenti tüm özgünlüğünü kaybetme riskiyle baş başa bırakmıştır. Hem yapısal hem de kültürel bir değişime uğrayan kentlerde; eşitsizlik, kutuplaşma gibi toplumsal ve mekânsal ayrışmalar gözlenmiştir. Bu çalışmada, İstanbul özelinde, küreselleşmenin bir sonucu olarak gerçekleşen kentsel dönüşüm uygulamalarını eserlerinde sorunsallaştıran sanatçılar ele alınmıştır. Tezde ilk olarak, kentin tarihsel sosyo-ekonomik gelişimi incelenmiş, daha sonra küreselleşme olgusu ve kentlere olan etkileri irdelenmiştir. Bu bağlamda, kültürel ortamın dinamikleri üzerinde durulmuş, ortaya çıkan kültür endüstrisinin bir parçası olan bienal, müze, fuar ve festivaller sıralanmıştır. Bu oluşumlara ek olarak İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Projesi dahil edilmiş; özellikle görsel sanatlar alanında, kent için yaratılan söylem ve etkinlikleri özetlenmiştir. Devam eden bölümde, tarihsel süreç içerisinde değişen kent politikaları ele alınmış; günümüzde yaşanan kentsel dönüşümün dayandığı kentleşme çelişkileri araştırılmıştır. Aynı dönemde gelişen güncel sanat ortamının yapısı, kurumsallaşması ve uluslararası piyasaya eklemlenmesi değerlendirilmiş; sanatçıların farklılaşan pratikleri ve sanatsal stratejileri belirtilmiştir. Son olarak, kentsel dönüşüm bağlamında öncü projeler, araştırmalar, çalışmalar üretmiş ve/veya yeni bir söylem kazandırmış sanatçıların çalışmaları incelenmiştir.

Abstract:
With the dawn of the 20th century, cities entered upon a new historical epoch, and socio-economic policies that changed along with globalization brought cities across the world into the limelight. New definitions were introduced into academic literature such as 'global city' or 'world city', and the global finance market drove cities into competition with each other. These policies were carried out under the name of globalization: They transformed cities into consumable commodities, and thus faced the risk of entirely losing their unique nature. This rapid structural and cultural transformation led to a series of social and spatial divisions including inequality and polarization. This thesis focuses on artists who, in their works, problematize this transformation in the specific case of Istanbul. Here, the historical social and economic development of the city was examined first, this was then followed by an exploration of the phenomenon of globalization and its impact on cities. In this context, the changing dynamics of the cultural environment were also assessed, with an added emphasis on institutions which are part of the culture industry, such as biennials, museums, fairs and festivals. In addition to such organizations, the European Capital of Culture project for Istanbul in the year 2010 was included in this work; and the discourses and events, specifically in the field of arts, created for the city within its body were examined. Then, urban policies were treated in their transformation within historical process; and contradictions of urbanization upon which urban transformation is based were studied. The structure, institutionalization and articulation with the international art market was also taken into account; and the differentiation in the practices of artists, and their artistic strategies were also examined. The final area of focus of the thesis is the works of artists who produced pioneering projects, researches and works, and/or created a new discourse in the context of urban transformation.