Yurt dışı dil müzeleri ve Türkiye model örneği incelenmesi
Language museums abroad and examination of the Turkish model sample
Yazar: GÜLŞEN ŞENCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURİ ÖZER ERBAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müze Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzecilik = Museology
Dizin: Dil = Language ; Dil Müzesi = Language Museum ; Müzeler = Museums ; Türkiye = Türkiye

Özet:
"Yurt Dışı Dil Müzeleri ve Türkiye Model Örneği İncelenmesi" başlıklı tez
çalışması, yurt dışında açılmış önemli dil müzelerinin kuruluşu, yönetimi,
organizasyonu, stratejik planlamaları, koleksiyonları, sergileme ve sunum yöntemleri
ele alınarak olası "Türkiye Dil Müzesi" çalışmalarına öncü olması adına
karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir.
Tez çalışmasında öncelikle dil üzerine genel kavramlar açıklanmıştır.
Akabinde dil, dile etki eden kavramlar ve yurt dışındaki dil müzelerindeki tüm
çalışmalar ve "Türkiye Dil Müzesi" model örneği incelemesi yapılmıştır. Tezin ilk
bölümünde dil üzerine genel kavramlardan bahsedilmiştir. İkinci bölümde, Türk dili
tarihine ve gelişimine, kaybolmuş ya da kaybolmakta olan Türk lehçelerine
değinilmiştir. Üçüncü bölüm yurt dışı dil müzelerinden oluşmakta; bu müzelerin
kuruluş, gelişim ve sergileme süreçlerine ışık tutulmaktadır.
Tezin son bölümü ise, Türkiye müzeciliğine, Türkiye dil müzesi model örneği
önerilerine, yurt dışındaki dil müzeleriyle karşılaştırılmasına ve bu hususta
uygulanabilecek çalışmalara ayrılmıştır. Bu kısımda Türkiye model örneği
incelemesi ile ilgili detaylı bilgiler verildikten sonra, tezin ana konusu olan yurt
dışındaki dil müzeleri ile karşılaştırmalı değerlendirmelerde bulunulmaktadır.
Bu çalışma, Türkiye'de müzeciliğin dil ile sentezinden doğan "dil müzeciliği"
açısından değerlendirilen ve bu alanda yapılan en kapsamlı çalışmalardan biridir. Tez
kapsamında yurt dışında devamlılığı olan 6 adet dil müzesi incelenmiştir. Bunlar
sırasıyla; Ulusal Amerikan Dil Müzesi, Kanada Dil Müzesi, Portekiz Dili Müzesi,
Hollanda Leiden Dil Müzesi, Afrika Dili Müzesi ve Macar Dili Müzesi'dir.
Örnekler incelenirken yurt dışında yer alan dil müzelerinin birbirleri arasındaki
iş birliğine ve tüm dünyada sayılarının artması adına bu iş birliklerinin devamlılığına
dair bir veri tabanı oluşturulmaya çalışılmıştır.
Toplulukları bir araya getiren en anlamlı unsur dildir. Dil, hem duygu ve
düşünceleri insanlara aktaran bir araç, hem de toplumları duygu ve düşünce birliğine
dönüştüren en kıymetli değerler arasındadır. Nitekim dil, kültürün başlıca
etmenlerindendir. Bu nedenle dili korumak ve onu gözeten önlemler almak
gerekmektedir. Bu bakımdan dünyadaki pek çok dil ile iç içe olan ve bu dilleri
müzelerle kesiştiren dil müzeleri; her yaştan ziyaretçiyi buluşturabilen, bununla
birlikte ziyaretçiye sosyal bir eğitim alanı da yaratabilen mekânlardır. Kültürel arka
planları ve çok yönlü fonksiyonlarıyla bu alandaki müzelerin çoğalması, Türkiye'de
kurulabilmesi ve sürdürülebilir olması adına daha fazla akademik çalışma
uygulanması oldukça önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Dil, Müze, Dil Müzesi, Yurt Dışı Dil Müzeleri, Dil Müzeciliği, Dil Çalışması, Türk Dili, Müzecilik

Abstract:
The thesis study titled "Examination of Foreign Language Museums and
Turkey's Model Sample" has been evaluated comparatively in order to be a pioneer
for possible Turkish Language Museum studies by considering the establishment,
management, organization, strategic planning, collections, exhibition and
presentation methods of important language museums opened abroad.
In the thesis, first of all, general concepts on language are explained.
Afterwards, language, the concepts that affect language, all studies in language
museums abroad and the "Turkish Language Museum" model sample were examined.
In the first part of the thesis, general concepts on language are mentioned. In the
second part, the history and development of the Turkish language, the lost or
disappearing Turkish dialects are mentioned. The third part consists of foreign
language museums; the foundation, development and exhibition processes of these
museums are shed light on.
The last part of the thesis is devoted to Turkish museology, Turkish language
museum model sample suggestions, comparison with language museums abroad and
studies that can be applied in this regard. In this section, after giving detailed
information about the study of the model sample in Turkey, comparative evaluations
are made with the language museums abroad, which is the main subject of the thesis.
This study is one of the most comprehensive studies in this field, evaluated in
terms of "language museology" arising from the synthesis of museology with
language in Turkey. Within the scope of the thesis, 6 language museums that have
continuity abroad were examined. These are the National American Language
Museum, the Canadian Language Museum, the Portuguese Language Museum, the
Netherlands Leiden Language Museum, the African Language Museum and the
Hungarian Language Museum.
While examining the examples, it has been tried to create a database about the
cooperation between language museums abroad and the continuity of these
cooperations in order to increase their number all over the world.
 Language is the most meaningful element that brings communities together.
Language is both a tool that conveys feelings and thoughts to people, and one of the
most valuable values that transform societies into a unity of feelings and thoughts.
For this reason, it is necessary to protect the language and take measures to protect it.
In this respect, language museums are intertwined with many languages in the world
and intersect these languages with museums; they are places that can bring together
visitors of all ages, while creating a social education area for the visitor. It is very
important to apply more academic studies in order to increase the number of
museums in this area with their cultural backgrounds and multi-faceted functions, to
be established and sustainable in Turkey.

Keywords: Language, Museum, Language Museum, Language Museums Abroad, Language Museum, Language Study, Turkish Language, Museology