Soğuk savaş sonrası Ortadoğu'da güç dengesi: Silahlanma dinamiklerinin ittifaklar ve büyük güçlerle ilişkilere etkisi
Balance of power in the Middle East after the cold war: Effects of armament dynamics on alliances and relations with great powers
Yazar: OĞUZ GÜNGÖRMEZ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ BALCI
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Askeri harcamalar = Military expenditures ; Güç dengesi = Power balance ; Orta Doğu ülkeleri = Middle eastern countries ; Ortadoğu = Middle East ; Savunma harcamaları = Defense expenditunes ; Silahlanma = Armament ; Soğuk Savaş sonrası = After the Cold War ; Uluslararası güç = International power ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; İttifak = Alliance

Özet:
Soğuk Savaş dönemi sonrası tüm dünyada askeri harcamalar ve silahlanma girişimleri azalırken Ortadoğu bölgesinde hız kaybetmeden artmaya devam etmesi dünya siyasetinde bölgenin kendine has yapısını göstermektedir. Bu durumun ortaya çıkmasında bölgedeki savaş ve çatışmaların etkisi olduğu kadar siyasi istikrarsızlık ve bölgedeki ülkelerin yönetim biçimleri gibi birçok faktör etkili olmuştur.  Soğuk Savaş dönemindeki tehditlerin yerini bölgesel ve etnik çatışmalar, örgütlü suçlar ve uluslararası terörizme bırakmasıyla da askeri harcama ve silahlanma girişimlerindeki ivme katlanarak artmaya devam etmiştir.  Bunların yanında küresel güçlerin de bölgedeki ülkelerin silahlanmasına vermiş olduğu destekle Ortadoğu bölgesi 1990'lı yıllarda askeri harcamalarda büyük bir ivme yakalamış, 2000'li yıllarda dünyada en çok silah ihraç edilen bölge haline gelmiştir. Özellikle 2000'li yıllardan itibaren S. Arabistan çok ciddi miktarlarda askeri harcama yaparak bölgede ve dünyada adından söz ettiren bir ülke haline gelirken yaşanan bu durumun bölgesel sorunlarda olası etkileri merak konusu haline gelmiştir.

Bu çalışmada Ortadoğu bölgesindeki konvansiyonel güçler olan Türkiye, İran ve S. Arabistan'ın Soğuk Savaş dönemi sonrası askeri harcamaları ve silahlanma dinamikleri araştırılacaktır. Ele alınan ülkelerin askeri harcamaları ve silahlanma trendleri dönemsel olarak masaya yatırılacak, silahlanma politikalarında meydana gelen kırılma ve dinamikler ortaya konacaktır.  Bu dinamiklerin ise aktörlerin ittifak yönelimleri ile ABD ve Rusya gibi bölgeye yönelik angajmanlara giren büyük güçlerle olan ilişkilerine etkisi incelenecektir. Böylelikle söz konusu ülkelerin savunma harcamaları ve silahlanma dinamikleri üzerinden bölgedeki güç dengesine yönelik tespitler yapılacaktır.

Abstract:
That, military expenditures and armament initiatives have increased without slowing down in the Middle East region while it was declining all over the world after the Cold War era, demonstrates that the region has a unique pattern in the world politics. Many factors, that both war or conflict and political instability or regime type of the countries in the region, have influenced this circumstances. The threats in Cold War have given place to regional and ethnic conflicts, organized crimes and international terrorism and that has ensured to increase military expenditure and armament initiative enduringly. Besides all these, global power gave a boost to armament of the countries in the region as well and while Middle East region has gained acceleration on military expenditures 1990s and it has become the most arms exported region in the world in 2000s. Particularly Saudi Arabia has spent huge amount of money for military expenditure and armament and it turned into the most hotly debated country in the region and the world. This circumstances aroused curiosity on the effects on regional issues or balance of power in the region.

After the Cold War era, military expenditures and armament dynamics of Turkey, Iran and Saudi Arabia, conventional powers in the Middle East, will be researched in this study. Military expenditures and armament trends of the countries at hand will be approached cyclically and breakage and dynamics that take place in armament policies will be revealed. The effects of these dynamics on their alliance tendency and relations with USA and Russia which are great powers that engage to the region will be examined as well. Thus determinations oriented balance of power in the region will be established through military expenditures and armament dynamics of the countries in question.