Yeme motivasyonu anketi kısa formunun Türkçe uyarlanması, geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Turkish adaptation of the short form of the eating motivation survey, validity and reliability study
Yazar: RABİA MELDA ERDOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP ANDAÇ ÖZTÜRK
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Yemek yemek = Eating

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Yeme Motivasyonu Anketi'nin (TEMS) kısa formunun Türkçe geçerlilik ve güvenilirliğinin 18-65 yaş bireylerde belirlenmesidir. Araştırma Eylül 2020- Ocak 2021 tarihleri arasında 573 katılımcı ile yürütülmüştür. Anket katılımcılara uygulandıktan 2 hafta sonra katılımcılar arasından rastgele seçilen 235 kişi üzerinde test- tekrar test uygulaması yapılmıştır. Anketin geçerlilik analizi için dil, kapsam ve yapı geçerliliği uygulanmıştır. Anketin güvenilirliğini belirlemede, iç tutarlılık analizi, madde geçerliliği ve madde ayırt edicilik analizi ve test- tekrar test güvenilirliği yapılmıştır. Dil geçerliliği için, anketin İngilizce ve Türkçe formundan elde edilen puanlar arasındaki korelasyona bakılmıştır ve iki form arasında yüksek yönlü pozitif korelasyon olduğu saptanmıştır. Kapsam geçerliliği çalışmasında, kapsam geçerlilik oranı her madde için 0,75 ve üzerinde ve kapsam geçerlilik indeksi 0,97 olarak belirlenmiştir ve elenen madde olmamıştır. Anketin yapı geçerliliğini belirlemek için öncelikle açıklayıcı faktör analizi (AFA) yapılmış ve toplam varyansın %76.94'ünü açıklayan 15 faktörlü bir yapı elde edilmiştir. AFA'dan elde edilen madde-faktör yapısının doğrulayıcı faktör analizi ile model uyumu test edilmiş ve anketin on beş faktörlü yapısının uyum indekslerinin iyi uyum kararı sonucunda doğrulandığı görülmüştür. Maddelerin ayırt edicilik güçlerini belirlemek için madde-toplam korelasyonu hesaplanmış ve t-testi kullanılarak üst %27'lik ile alt %27'lik grupların madde ortalamaları arasındaki farkların anlamlılığı analizinde üst ve alt grupların madde ortalamaları arasındaki tüm farkların anlamlı olduğu saptanmıştır. Anketin güvenilirliğinin ve iç tutarlılığının belirlenmesi için Cronbach Alfa ve diğer güvenilirlik kriterleri 0,70 değerini geçerek, güvenirlik yüksek düzeyde elde edilmiştir. TEMS'in test- tekrar test uygulamasında pozitif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır. Bu sonuçlara bağlı olarak; TEMS anketinin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Yeme Motivasyonu, Geçerlilik ve Güvenirlik, Türkçe'ye Uyarlama

Abstract:
The aim of this study is to determine the Turkish validity and reliability of the brief form of the Eating Motivation Survey (TEMS) in individuals aged 18-65. The research was conducted between September 2020 and January 2021 with 573 participants. Two weeks after, TEMS was applied to the participants, the test-retest application was performed on 235 randomly selected participants. Language, content and construct validities were applied for the validity analysis of the survey. Internal consistency analysis, item validity and item discrimination analysis and test-retest were used to determine the reliability of the survey. For language validity, the correlation between the scores obtained from the English and Turkish forms of the survey was examined and a high positive correlation was found. The content validity rate was determined as 0.75 and above for each item and the content validity index was 0.97, and there was no item eliminated. In order to determine the construct validity of the survey, explanatory factor analysis (EFA) was performed first and a 15-factor structure that explains 76.94% of the total variance was obtained. The item-factor structure obtained from the EFA was tested with the confirmatory factor analysis, and the fit indices of the fifteen-factor structure of the questionnaire were confirmed as a result of the good fit decision. Item-total correlations were calculated to determine the discriminatory power of the items, and all the differences between the item averages of the 27% upper and lower groups were found to be significant. In order to determine the reliability and internal consistency of the survey, Cronbach Alpha and other reliability criterias exceeded 0.70 and a high level of reliability was obtained. A positive significant relationship was found in the test-retest of TEMS. It has been determined that the TEMS survey is a valid and reliable measurement tool in adults.   
Keywords: Eating Motivation, Validity and Reliability, Adaptation to Turkish