Ortaokul öğrencilerinin algıladıkları aile tutumları ile akran zorbalığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examine the relationship between secondary school students' perception of parents' attitude and bullying
Yazar: AYŞE DEMİRÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ALTUNSU SÖNMEZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile tutumu = Family attitude ; Akran zorbalığı = Peer victimization ; Algı = Perception ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Öğrenci algısı = Students perceptions

Özet:
Akran zorbalığı (bullying) her dönemde özellikle okul yıllarında sıklıkla gündeme gelen bir konudur. Ergenlik döneminde yaşanan bu tür sorunlar ergenin hayata bakış açısını ve davranışlarını önemli ölçüde etkilemektedir. Özellikle ailenin ergene karşı küçük yaşlardan itibaren sergilediği tutumlar ergenin karakterini şekillendirmektedir.  Ergen karşısına çıkan problemlerle nasıl baş edeceğini aileden gördüğü şekilde yorumlamaktadır. Dolayısıyla ergenin zorba,  kurban, zorba- kurban rollerinde yer alması anne baba tutumlarına göre değişebilmektedir. Bu araştırma akran zorbalığının aile tutumları başta olmak üzere yaş, cinsiyet, okul türü vb. değişkenler açısından incelenmesi bakımından önemlidir. 
Bu araştırma, ortaokul öğrencilerinin zorba ya da kurban olma durumlarının anne-baba tutumları (demokratik, otoriter, koruyucu/istekli) ve bazı değişkenler açısından incelemeye yönelik betimsel bir çalışmadır.
Çalışma grubundaki öğrenciler 6. ve 7. sınıflardan oluşmaktadır. Araştırmada Ankara ilinin Sincan ilçesinde bulunan ve rastgele seçilen ikisi özel ortaokul, ikisi devlet ortaokulu ve ikisi imam hatip ortaokulu olmak üzere toplamda altı ortaokulda öğrenim görmekte olan 6. ve 7. sınıfta okuyan 511 kız 401 erkek öğrenciye öğrencilerine kişisel bilgi formu, anne baba tutum envanteri ve akran zorbalığı ölçeği ergen formu uygulanmıştır. Uygulanan bu ölçeklerin sonuçlarına göre öğrencilerin zorba ya da kurban olma durumları anne baba tutumları yaş, cinsiyet, sosyo ekonomik düzey, okul türü, anne baba eğitim düzeyi, akademik başarı, okulu sevme,  okula mazeretsiz devamsızlık, anne babanın birlikte /ayrı oluşu gibi değişkenler açısından incelenmiştir.
Araştırma kapsamında elde edilen verilerin analizinde IBM Spss 21.0 paket programından yararlanılmıştır. Gruplar arası farklılaşmaların değerlendirilmesinde Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis H testi, değişkenler arası ilişkilerin değerlendirilmesinde ise Pearson Korelâsyon analizi ve Çoklu Doğrusal Regresyon analizi uygulanmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi tüm analizler için .05 olarak kabul edilmiştir.
Zorbalık yapma ve zorbalığa maruz kalma anne baba eğitim seviyesine ve annenin çalışma durumuna göre farklılaşmamıştır. Ergenin ebeveyninin demokratik tutum sergiledikçe zorbalık yapma ve zorbalık mağduru olma düzeyleri düşmektedir. Ancak anne babanın koruyucu istekçi ve otoriter tutum düzeyi arttıkça zorbalık yapma ve zorbalığa maruz kalma düzeyleri de artmaktadır. Öğrencilerin yaşları arttıkça fiziksel ve sözel zorbalık yapma düzeyleri ile fiziksel ve sözel zorbalığa maruz kalma düzeylerinin de arttığı görülmüştür.

Abstract:
Peer bullying is a topic that is frequently discussed in every period, especially in school years. Such problems in adolescence have a significant impact on adolescents' perspective and behavior.
In particular, the attitudes of the family from an early age to the adolescent shape the character of the adolescent. The adolescent interprets how to cope with the problems that he / she faces before, as seen from the family. Therefore, adolescents' being in bully, victim and bully roles may change according to parental attitudes. This research is important in terms of examining peer bullying in terms of family attitudes, age gender, school type etc. variables.
This research is a descriptive study aiming to examine parental attitudes (democratic, authoritarian, protective / willingness) of middle school students in terms of parental attitudes and some variables.
The students in the study group consist of 6th and 7th grades. In the study, in Sincan district of Ankara province, randomly selected two private secondary schools, two state secondary schools and two imam hatip middle school, 6th and 7th grades students who are studying in a total of six secondary schools of 511 girls 401 male students' personal information form, parents father attitude inventory and peer bullying scale applied to adolescent form. According to the results of these scales, students'bullying or sacrifice situations, parental attitudes, age, gender, socio-economic level, school type, parents' education level, academic achievement, school liking, unexcused absenteeism to the school, parents divorced/together with each other in terms of variables investigated.
IBM Spss 21.0 package program was used in the analysis of the data. Mann Whitney U Test and Kruskal Wallis H test were used for the evaluation of inter-group differentiation, and Pearson Correlation analysis and Multiple Linear Regression analysis were used to evaluate the relationships between variables. The statistical significance level was accepted as .05 for all analyzes.
Bullying and exposure to bullying in this study did not differ according to the level of parents' education and the working status of the mother. The level of physical and verbal bullying and the level of physical and verbal exposure to bullying were also increased as students' ages increased. Besides, as the academic grade average of the students increases, the points of exclusion and exposure to rumors decrease. It was observed that students with the lowest family income average in the research group were harmed more than other students and they were exposed to sexual bullying.In addition, it was observed that the total points of exposing to bullying were higher than the other socioeconomic students. In addition, according to the findings of our study, as the adolescent's parents democratic attitude increased the bullying and bullying exposure of the adolescents decreased, as the level of protective and authoritarian attitudes of the parents increased, the bullying and bullying exposure of the adolescents increased.