Kistik fibrozisli hastalarda malnütrisyon ve beslenme durumunun saptanması
Assessment of nutritional status and malnutrition in children with cystic fibrisis
Yazar: HATİCE AKBIYIK
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA GÖKMEN ÖZEL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Kistik fibroz = Cystic fibrosis ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuk sağlığı = Child health

Özet:
Akbıyık H. Kistik Fibrozisli Hastalarda Malnütrisyon ve Beslenme Durumunun Saptanması. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beslenme Bilimleri Yüksek Lisans Tezi. Ankara, 2014. Kistik fibrozisli hastalarda malnütrisyon ve beslenme durumunun saptanması amacıyla, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı tarafından kistik fibrozis tanısı ile izlenen 2-20 yaş arası 166 hasta araştırma kapsamına alınmıştır. Çalışmaya alınan her hastanın ebeveynine anket formu uygulanarak, hastaya ait genel bilgiler, beslenme öyküsü ve 24 saatlik besin tüketim kaydı ve antropometrik ölçümleri alınmıştır. Araştırma kapsamına alınan hastaların %53'ü erkek, %47'si kızdır. Hastaların %10.1'inin yaşa göre vücut ağırlığı Z skoru değerleri, malnütrisyon olarak değerlendirilen -2SD'nin altında, %29.6'sı malnütrisyon riski altındadır. Hastaların %21.0'inin boy uzunluğu Z skoru değerleri, bodur olarak tanımlanan -2SD'nin altında, %33.3'ünün ≥ -2SD < -1SD arasındadır. Hastaların %25.3'ü sadece oral, %74.7'si hem oral hem enteral beslenmektedir. Hastaların %41'inin sabah öğününü atladığı, en fazla atlanan öğünün her yaş grubunda sabah öğünü olduğu bulunmuştur. Hastaların %67'sinin RDA'ya göre günlük enerji alımı yetersiz (<%120), %69.5'inin protein alımı yetersiz, %68.2'sinin karbonhidrat alımı yetersiz, %68.9'unun yağ alımı yetersizdir. Hastaların %98.1'inin diyetle A vitamini alımı, %100'ünün E vitamini alımı ve %82.3'ünün K vitamini alımı yetersizdir. Hastaların %81'inin diyetle folik asit alımı %55.4'ünün niasin alımı ve %50.6'sının C vitamini alımının yetersiz olduğu saptanmıştır. Mineral alımları açısından değerlendirildiğinde ise hastaların %66.4'ünün kalsiyum alımı, %44.5'inin demir alımı ve %13.4'ünün çinko alımının yetersiz olduğu bulunmuştur. Kistik fibrozisli hastalarda enerji dengesizliği, malabsorpsiyon, kronik infeksiyonlar, artmış metabolik hız, safra tuzlarının enterohepatik dolaşımında oluşan değişiklikler, antibiyotik kullanımı, gastroözofageal reflü, inatçı öksürük ve kronik psikososyal stresin neden olduğu anoreksi durumu nedeniyle malnütrisyon riski yüksektir. Kistik fibrozisli hastaların multidisipliner yaklaşım ile erken tanı, yakın takip, uygun tedavi ve ailelerin desteklenmesi ile hastaların beslenme durumundaki bozulma ve hastalığın kötü prognozu azaltılabilir.

Abstract:
Akbıyık H. Assessment of nutritional status and malnutrition in children with cystic fibrosis. Hacettepe University Institute of Health Sciences, MSc Thesis in Nutrition Sciences, Ankara, 2014. In order to evaluate the nutritional status and malnutrition 166 patients with cystic fibrosis, aged 2-20 years (7.4±4.8), followed up by Hacettepe University Faculty of Medicine Department of Pediatrics Pulmonology were included.  A questionnaire including information about the general information, nutritional habits and a 24 hour dietary recall was administrated.  Anthropometric measurements were evaluated. There were 53% boys and 47% girls. According to weight-for-age Z score (WAZ) values, 10.1% of patients were underweight (WAZ <-2SD), 29.6% of patients were risk of malnutrition (WAZ ≥-2SD <-1SD). When height-for-age Z score values evaluated, it was seen that 21.0% of the patients were stunted (<-2SD) and 33.3% of patients were between ≥-2SD and <-1SD. When feding type evaluated, it was found that 25.3% of the patients were on oral feeding, 74.7% were both oral and enteral feeding. 41% of the patients skipped the morning meal, the most skipped meal for all age groups was morning meal. When patients requirements were calculated as 120% of RDA, the mean covarage percentages for energy, protein, carbohydrate and fat intakes were 67%, 69.5%, 68.2% and 68.9%, respectively. Vitamin A, E and K intakes of 98.1%, 100%, and 82.3% of the patients were insufficient, respectively. When dietary folic acid, niacin and vitamin C intakes evaluated, it was found that 81%, 55.4% and 50.6% of the patients were insufficient. When mineral intakes were also evaluated, it was seen that 66.4% of calcium intake, 44.5% of zinc intake and 13.4% of iron intake were insufficient. In patients with cystic fibrosis, malabsorption, energy imbalance, chronic infections, changes enterohepatic circulation of bile salts, increased metabolic rate, use of antibiotics, gastroesophageal reflux, persistent cough and chronic psychosocial stress caused by anorexia is a high risk of malnutrition due to the situation. Multidisciplinary approach in cystic fibrosis patients with early diagnosis, appropriate treatment and supporting families with deterioration of nutritional status of patients and poor prognosis of the disease can be reduced.