İman esasları bağlamında Kur'an'ın manevî tefsiri: Risâle-i nur örneği
Spiritual interpretation of the Qur'an in the context of faith: The example of Risâle-i nur
Yazar: FATİH ÇELİKEL
Danışman: PROF. DR. ATİLLA YARGICI
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Manevi faktörler = Moral factors ; Maneviyat = Spirituality ; Risale-i Nur = Risale-i Nur ; Tefsir = Commentary ; İman = Faith ; İslamiyet = Islam

Özet:
Risâle-i Nur Küllîyatı, son dönem Osmanlı âlimlerinden Bediüzzaman Said Nursî'nin telif ettiği en hacimli ve en meşhur eseridir. İslâm âleminin ve müslümanların yaşadığı krizlere bizzat şâhit olan Said Nursî, önceleri yaşanılan sorunlara siyaset üzerinden çözüm yolları aramış ve bu dönemde klasik tefsir formatında bir eser olan İşârâtu'l-İ'câz'ı telif etmiştir. Nursî, daha sonrasında iç dünyasında yaşadığı dönüşümle birlikte mevcut krizin çok daha derinlerde yatan bir inanç problemi olduğunu teşhis etmiş ve bu hastalıklara Kur'ânî reçeteler sunmak üzere Risâle-i Nur Küllîyatı'nı telif etmiştir. Risâle-i Nur'u Kur'ân'ın manevî tefsirlerinden biri olarak gören Nursî, eserinde ele aldığı âyetleri İşârâtu'l-İ'câz'dan ve klasik metodolojiden farklı bir anlayışla tefsir etmiştir. Klasik metodolojide sıkça kullanılan sebeb-i nüzûl, filolojik tahliller, ayetler arası münasebet gibi unsurlara Risâle-i Nur'da büyük oranda yer vermeyen Nursî, ayetleri manevî tefsir olarak isimlendirdiği bir anlayışla tefsir etmiştir. Manevî tefsir, Nursî'ye ait bir ıstılah olup, bu tefsir türü metodolojik olarak, âyetlerin içerdiği hakikatleri esas alan ve bu hakikatlerin kevnî âyetler üzerinden tefsir edilmesini hedefleyen bir yaklaşıma dayanmaktadır. Nursî'nin tefsir anlayışı ana esasları itibariyle geçmişte de kullanılmıştır, ancak Nursî bu metodolojiyi çağın anlayışını dikkate alan özgün bir üslupla ve Kur'ânî metotla harmanlayarak takdim etmeye çalışmıştır. O üslubunda temsil, diyalog, otobiyografik anlatım, soru-cevap tarzı gibi farklı anlatım tekniklerine yer verse de bunların içerisinden temsil metodu bir adım öne çıkmıştır. Nursî temsil metodu ve bununla bağlantılı olarak temsîlî hikâyecikleri başarılı bir şekilde kullanmış böylece geniş bir kesime hitap etme imkânı bulmuştur. Bu çalışmada Risâle-i Nur'un mahiyeti, tefsir ilmindeki yeri, Nursî'nin Risâle-i Nur'da icra ettiği tefsir anlayışının dayandığı esaslar, yararlandığı metotlar, kullandığı deliller mukayeseli olarak incelenmiştir.

Abstract:
The Risâle-i Nur Collection is the most voluminous and famous work authored by Bediüzzaman Said Nursî, one of the last Ottoman scholars. Said Nursî, who personally witnessed the crises experienced by the Islamic world and Muslims, sought solutions to the problems experienced before through politics and compiled the İşârâtu'l-İ'câz, a work in the structure of classical exegesis, during this period. Along with the transformation he experienced in his inner world, Nursî later diagnosed that the current crisis, was a much deeper faith problem, and he copyrighted the Risâle-i Nur Collection to provide Qur'anic prescriptions for these diseases. Nursi, who considered Risâle-i Nur to be one of the spiritual exegesis of the Qur'an, explained the verses he covered in his work in a different method than İşârâtu'l-İ'câz. Nursi, who did not include elements such as the reason for the revelation, philological analysis, inter-verse decency, which are often used in classical methodology, to a large extent in the Risâle-i Nur, explained the verses with an understanding that he called spiritual exegesis. Spiritual exegesis was a term belonging to Nursî, and this type of exegesis was based on an approach based on the truths contained in the verses and aimed at the exegesis of these truths through verses about the universe. Nursi's understanding of tafsir has been used in the past in terms of its main principles, but Nursi tried to present this methodology by blending it with the Qur'anic method and a unique style that takes into account the understanding of the age. Although he included different expression techniques such as representation, dialogue, autobiographical expression, question-and-answer style in his style, the representation method has taken a step forward from among them. Nursi has successfully used the representation method and, in connection with it, representative stories, so that he had the opportunity to appeal to a wide range of people. In this study, the nature of Risâle-i Nur, its place in the science of exegesis, the principles on which the understanding of exegesis that Nursi performed in Risâle-i Nur was based, the methods and the evidences he used are examined in comparison.