Kozahane ve ipek fabrikaları üzerine bir araştırma: Edirne Kozahane restorasyonu
A study on the cocoonery and silk factories: Restoration of Edirne Cocoonery
Yazar: CENNET EMEKCİ
Danışman: PROF. DR. NEVZAT İLHAN
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Edirne = Edirne ; Koza = Cocoon ; Restorasyon = Restoration ; İpek = Silk ; İpek kozası = Silk cocoon

Özet:
Kozahane ve İpek Fabrikaları üzerinde bir araştırma ve Edirne Koza Han Restorasyon Projesi adlı tez çalışması altı bölümden oluşmaktadır.Bu çalışmada Edirne İli, Kaleiçi Mahallesi'nde bulunan Kozahane konu alınmıştır. Çalışmada yapının mevcut durumunun belgelenmesi, tarihsel gelişim sürecinin araştırılması ve korunmasına yönelik müdahalelerin belirlenmesi hedeflenmiştir.Çalışmanın birinci bölümünde, Kozahane'nin bulunduğu Edirne İlinin coğrafi konumu ve kurulduğu dönemdeki kültür, sanayi ve ticaret incelenmiştir. İpek böcekçiliğinin nerede doğduğu, Dünyadaki ve Türkiye'deki gelişimi araştırılmıştır.İkinci bölümde, ipek böcekçiliği ile ilgili yapılar, ipek böceği beslenen konutlar, ipek böcekçiliği okulu ve ipek flatür fabrikaları ile ipek dokuma fabrikaları araştırılmıştır. Bu yapıların genel özellikleri belirlenmiştir. Bursa'da ve Yunanistan'da koza ve ipekçilik ile ilgili yapılar hakkında genel bilgi verilmiştir. Bu yapıların teze konu olan Kozahane ile benzer yönleri belirlenerek, araştırılan yapılarla karşılaştırma olanağı yaratılmıştır. Bu şekilde Kozahane'nin ipek böcekçiliği ve ipek üretim sürecinin hangi kısmını kapsadığı belirlenmiştir. Belirlenen nitelikler sonucunda ilk yapılış amacı, kullanımı, kuruluş şeması ve kullanılan elemanlar araştırılmıştır.Üçüncü bölümde, Edirne Kozahanesi'nin tarihçesi araştırılmış ve Edirne İli üzerindeki konumu belirtilmiştir. Tapu Müdürlüğünde yapılan araştırmalar sonucunda yapılış tarihi net olarak bulunamadığı için, bölgenin tarihi araştırılarak, yaklaşık olarak yapım tarihi belirlenmiştir. Çalışmalar doğrultusunda Kozahane'nin genel özellikleri belirlenmiştir. Yapılan ölçümler doğrultusunda rölöveleri hazırlanmıştır. Yapıdaki bozulmalar, strüktürel bozulma, malzemede meydana gelen bozulmalar, işlevsel ve çevresel bozulmalar olmak üzere irdelenmiştir.Dördüncü bölümde, yapılan araştırmalar, benzer yapılarla karşılaştırmalı çalışmalar ve yapıda bulunan mevcut izlere dayanarak Kozahane'nin restitüsyon projesi önerisi çizilmiştir.Beşinci bölümde, Kozahane için koruma önerileri belirlenmiştir. Yapının restorasyonu için yapılacak çalışmalar basamaklı olarak anlatılmıştır. Yapıya yeni bir kullanım önerisi getirilerek, yapıda yapılacak olan koruma ve restorasyon çalışmalarının sonuçlarının sürekliliğini sağlamak amaçlanmıştır.Çalışmalarda elde edilen bulgular çalışmanın sonuç kısmında değerlendirilmiştir. Kozahane'ye yeniden işlev verilmesinin önemi sonuç kısmında vurgulanmıştır. Yapının restorasyonu ve yeniden kullanımının kente faydaları değerlendirilmiştir.

Abstract:
The thesis, named as ?A study on the Cocoonery and Silk Factories: Restoration of Edirne Cocoonery?, is composed of six sections.The subject of this thesis is the Cocoonery in Kaleiçi District in Edirne Province. The aim of the study is to document the present state of the building, research the process of its historical development and determine the interventions in order to sure its protection.In the first part, geographical features of the province of Edirne where the Cocoonery is located are studied. It is followed by the investigation of cultural, industrial and commercial activities of the period when it is built. Origin of sericulture and its evolution in Turkey and in the world are researched.In the second part of the study, buildings of sericulture, silkworm breeding houses, sericulture training institutes, filatures and silk weaving factories are researched. General characteristics of these buildings are studied. General information about the buildings of cocoon and sericulture in Bursa and Greece are given. Similar aspects of these buildings with the Cocoonery studied in this thesis are determined and comparative studies are done. With the help of this, the role of the Cocoonery in the process of sericulture and silk production could be identified. In this way, more detailed information could be derived about the original use, organization and architectural features of the Cocoonery.In the third part, historical study about the Cocoonery is made and its location in Edirne Province is studied. Hence the building could not be dated with the research done in Directorate of Land Registry of Edirne, with the studies on the historical background of this district, approximate date of the construction is found. In accordance with the studies, general characteristics of the Cocoonery are obtained. Drawings of the building are prepared with the help of the taken measurements. The evaluated physical deformations in the building include structural deformations, material deteriorations and functional and environmental deformations.In the fourth part, using the information collected up to this phase including the historical research, comparative study and the traces gathered from the building itself, restitution proposal of the Cocoonery is prepared.In the fifth part, preservation recommendations for the Cocoonery are stated. The steps of the required work for the restoration of the building are defined. A new function for the building is determined aiming to provide the sustainability of the conservation and restoration work.In the conclusion part, the information gathered throughout the study is evaluated. Importance of proposing a new use for the Cocoonery is emphasized in this part. The benefits of the restoration and reuse of the building for the city are evaluated.