Gerçeklik terapisine dayalı bireysel müdahalenin madde kullanımı nedeniyle denetimli serbestliğe tabi bireylerin psikolojik ihtiyaç, kontrol odağı ve sorumluluk düzeyleri üzerine etkisi
The effect of individual intervention based on reality therapy on the levels of psychological needs, locus of control and responsibilities of individuals released on probation due to substance use
Yazar: ÖZGE GAMSIZ TUNÇ
Danışman: PROF. DR. AYDOĞAN AYKUT CEYHAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Denetim odağı = Locus of control ; Denetimli serbestlik sistemi = Probation system ; Gerçeklik terapisi = Reality therapy ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Sorumluluk = Responsibility

Özet:
Bu araştırmanın amacı, "Gerçeklik Terapisine Dayalı Bireysel Müdahale Uygulaması"nın madde kullanımı nedeniyle denetimli serbestlik tedbiri alan bireylerin psikolojik ihtiyaçlarını, kontrol odaklarını, sorumluluk düzeylerini ve yaşamları üzerindeki etkilerini incelemektir. Çalışmada karma yöntem araştırmalarından yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Bu kapsamda araştırmanın nicel boyutunda tek denekli deneysel desen kullanılmış, araştırmanın nitel boyutunda ise durum çalışması yapılmıştır. Araştırmanın nicel verileri Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği, Kontrol Odağı Ölçeği, Sorumluluk Ölçeği; nitel verileri ise görüşmeler ve uygulanan formlar aracılığıyla toplanmıştır. Ek olarak Pete'nin Patogramı kullanılmıştır. Araştırmaya madde kullanımı nedeniyle denetimli serbestlik tedbiri altında olan 7 kişi (2 kadın, 5 erkek) katılmıştır. Tüm katılımcıların her biriyle 10 oturum bireysel müdahale gerçekleştirilmiştir.
Araştırmadan elde edilen nicel ve nitel bulguların sonuçları incelendiğinde, gerçekleştirilen bireysel müdahale sonrasında tüm katılımcılarda sevme/ait olma, güç ve eğlence ihtiyacı ile kısmen özgürlük ihtiyaçlarının karşılanma düzeylerinde artış eğilimi olduğu belirlenmiştir. Ayrıca tüm katılımcıların kontrol odaklarının içsele yöneldiği ve sorumluluk düzeylerinin artış eğiliminde olduğu görülmüştür. Yapılan izleme görüşmeleri ile izleme 1 ve 2 ölçümlerine göre bireysel müdahalenin kısmen etkililiğini sürdürdüğü anlaşılmaktadır. Bireysel müdahale uygulamasının danışanların yaşamlarına da olumlu etkileri olduğu görülmektedir. 
Anahtar Sözcükler: Gerçeklik terapisi, Madde kullanımı, Denetimli serbestlik, Psikolojik ihtiyaçlar, Kontrol odağı, Sorumluluk

Abstract:
The aim of this research is to analyze the effects of "Individual Intervention Based on Reality Therapy" practice, which consists of 10 sessions and has been developed within the scope of this research, on the levels of psychological needs, locus of control and responsibilities and generally lives of the individuals released on probation due to harmful substance use. In the study "convergent parallel design" that is one of the mixed method researches has been used. In this context, the single subject experimental design has been applied in the quantitative dimension of the research. On the other hand, for the qualitative dimension of the research a case study has been done. The quantitative data of the research have been collected via Scale of Psychological Needs, Locus of Control Scale, Scale of Responsibility; the qualitative data has been collected through interviews and questionnaires. Additionally, Pete's Pathogram has been applied. 7 people (2 women, 5 men), who were released on probation due to harmful substance use, participated to the research. For each of the subjects, individual intervention was performed in 10 sessions. When the obtained qualitative and quantitative results were analyzed it is confirmed that after the individual interventions an increase has showed up in the levels of meeting the needs of love/belonging, power, entertainment and partially need of freedom of all the subjects. Besides, for all the subjects it is observed that the locus of control has internalized and there is also a tendency towards increasing in the levels of responsibility. It is also evaluated that according to the follow-up interviews called follow-up 1 and follow-up 2, the individual intervention is still but partially effective. In addition, it is observed that individual intervention has also positive effects on the lives of the participants in general terms. 
Key Words: Reality therapy, Substance use, Probation, Psychological needs, Locus of control, Responsibility