Crocus nerimaniae Yüzb.'nın  (sultan çiğdemi) mikroçoğaltımı üzerine araştırmalar
Researches on micropropagation of Crocus nerimaniae Yüzb. (sultan çiğdemi)
Yazar: ALİM DOĞAN ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. YELDA EMEK
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Crocus nerimaniae Yüzb. türü 'EN' (tehlike altında) kategorisinde değerlendirilen endemik bir türdür. Bu çalışmada türün korunmasına ve çoğaltılmasına yönelik olarak in vitro çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, türün korm, kök, yaprak, in vitro elde edilmiş yaprak, sürgün tomurcukları ve tohumları eksplant olarak kullanılmıştır.
Türün tohumları 3 ay +4°C'de bekletildikten sonra çalışmalarda kullanılmıştır. In vitro koşullarda, 20 gl-1 sukroz ilaveli MS ortamında +4°C'de karanlıkta kültüre alınan tohumlarda %55 oranında çimlenme elde edilmiştir. Radikula çıkışı kültür başlangıcından 3 ay sonra olmuştur. Tüm bitkiciklerde korm gözlemlenmiştir.
Korm eksplantları ile gerçekleştirilen çalışmalarda kontaminasyon sorunu büyük bir problem yaratmıştır. Bu sorun besi ortamına 8 mll-1 PPM ilavesi ile aşılmıştır, fakat korm eksplantları kültüre cevap vermemiştir.
Sürgün tomurcukları sterilizasyonunda %90 oranında başarı elde edilmiştir. 20 gl-1 sukroz içeren MS ortamında sürgün tomurcuklarından in vitro kormlar elde edilmiştir.
Tohum çimlendirilmesi ile elde edilen in vitro yaprakların eksplant olarak kültüre alınması ile farklı oranda kallus oluşumu elde edilmiştir. Kalluslar embriyogenik yapıdadır ve en yüksek kallus oluşumu (%60) 5 mgl-1 NAA içeren MS ortamında elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Crocus nerimaniae Yüzb., Çimlenme, In vitro, Mikroçoğaltım, Korm

Abstract:
The species Crocus nerimaniae Yüzb. is an endemic species evaluated in the 'EN' (endangered) category. In this study, in vitro studies were conducted for the conservation and propagation of the species. For this purpose, corms, roots, leaves, in vitro obtained leaves, shoot buds and seeds of the species were utilized as explant.
The seeds of the plant, after being stored for 3 months at +4°C, were used in the experiments. In vitro conditions, with 55% germination achieved in seeds cultured at +4°C in the dark on MS medium supplemented with 20 gl-1 sucrose. Radicula emergence occured 3 months after the culture initation. Corm formation was observed in all seedlings.
In the studies conducted with corm explants, contamination proved to be a significant problem in the culture. The contamination issue was overcome by adding 8 mll-1 PPM to the nutrient medium, but corm explants did not respond to the culture.
Sterilization procedure of shoot buds was successful at a rate of 90% in the experiments. In vitro cormlets were obtained in MS medium containing 20 gl-1 sucrose from shoot buds.
Culturing in vitro leaves obtained through seed germination as explants resulted in the formation of calluses in different amounts. The calluses exhibit embryogenic characteristics, with the highest callus formation (60%) obtained in MS medium containing 5 mgl-1 NAA.
Keywords: Crocus nerimaniae Yüzb., Germination, In vitro, Micropropagation, Corm