İslam felsefesinde liderlik nazariyeleri
Leadership speculations in Islamic philosophy
Yazar: GÜLŞEN YÜCEL
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM MARAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Farabi = Farabi ; Kindi = Kindi ; Liderlik = Leadership ; Siyaset felsefesi = Political philosophy ; Siyasi liderlik = Political leadership ; İbn Sina = Ibn Sina ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Bu çalışmamızda İslam felsefi klasik çağ filozoflarından Kindi, Farabi ve İbn Sina'nın liderlik nazariyelerini incelemiş bulunuyoruz.
Tezimizin birinci bölümünde ilk olarak Antik Yunan felsefesi filozoflarından Platon siyaset felsefesi çerçevesinde kaleme almış olduğu Devlet, Yasalar, Devlet Adamı adlı eserlerinden ideal devlet ve ideal lider görüşleri araştırılmıştır. Daha sonra Aristoteles'in Plotika ve Nikomakhos'a Etik adlıeserler incelenerek filozofun siyaset görüşü, lider tasarımı ve ahlak gibi konuları belirtilmiştir. En son olarak Plotinus'un Enneadlar adlı eserinden yararlanılarak Üç Hipoztas Kuramı üzerinden islam filozoflarına etkisi araştırılmıştır.
Tezimizin ikinci kısmı bizim asıl çalışmamızı oluşturmaktadır. Bu bölümde İslam felsefi kalsik çağ düşünürlerinden ilk olarak Kindi ele alanınmıştır. Kindi'nin felsefi risaleleri dikkate alınarak akıl, nefs, ahlak, itidal ve adalet kavramları üzerinden siyaset ve lider görüşü belirlenmiştir. Daha sonra Farabi'nin Medinet-ül Fazıla, Es-Siyasetü'ül Medeniyye veya Mebadi'ül Mevcudat, Fusul al-Medeni, Tanbih'ala Sabil al-Saa'da, Telhisü Nevamis-i Eflatun, İhsaul-Ulum, Tahsilu's- Sa'ada adlı eserleri incelenerek filozofun metafizik, siyaset, ahlak, mutluluk, ideal devlet ve ideal lider, erdemli ve erdemsiz şehirler konuları incelenmiştir. Farabi'nin lidere bakış açısı ve oluşturduğu lider profili belirlenmiş ve Reisül-Evvel den sonra gelen ikinci lider kavaramı üzerinde durulmuştur. Daha sonra İbn Sina'nın Kitâbu'ş- Şifa, el –İşârât ve't-Tenbîbât, Kitabu'n- Necât ve Risale fi-isbati'n-Nübüvve ve Risale içerikli fi-s Siyaseti'l Menziliyye adlı eserleri incelenerek metafizik, ahlak, nübüvvet, kutsi akıl kavramları üzerinden filozofun çizmiş olduğu lider profili belirlenmiştir. Ayrıca filozofların kadının liderliğine bakış açısı belirlenmeye çalışılmıştır. Bunun yanı sıra  çağdaş liderlik kuramları içerisinde filozofların belirlemiş olduğu lider çeşitleri incelenmiş ve karşılaştırmalı olarak eşleştirilmeye çalışılmıştır.
Tezimizi sonuç bölümünde elde ettiğimiz verilerle İslam Felsefesi filozoflarının etkilendiği kaynaklar ve kişiler, kendi görüşleri ve çağdaş liderliğe etkileri aşamalı olarak özetlenmiştir.

Abstract:
In this study, the leadership speculations of Kindi, Farabi and İbn Sina, one of the philosophical classical age philosophers of İslam, are investigated.
In the first part of the thesis, the ideal state and the opinions of ideal leader from the works of state, laws, statesman which plato, one of the philosophers of ancient greek philosophy, wrote in the framework of the philosophy, are investigated. afterwards, aristotle's works called politics and nicomachean ethics are investigated and the topics such as the political view, leader design and morals of the philosophers are identified. finally, by utilizing the work of plotinos called enneads, its effect on islamic philosophers is investigated through the three hypostasis theory.
The second part of the thesis forms the main work. In this part, Kindi, one of the philosophical calcic age thinkers of Islam, is discussed first. Paying attention to the philosophical epistles of Kindi, his politics and leader opinion are determined by way of mind, nafs, morals, moderation and justice. Then, by investigating the works of Farabi called Medinet-ül Fazıla, Es-Siyasetü'ül Medeniyye or Mebadi'ül Mevcudat, Fusul al-Medeni, Tanbih'ala Sabil al-Saa'da, Telhisü Nevamis-i Eflatun, İhsaul-Ulum, Tahsilu's- Sa'ada, the philosopher's metaphysics, politics, morality, happiness, ideal state and ideal leader, virtuous and unvirtuous cities topics are researched. Farabi's perspective on the leader and the leader profile he created is determined and the concept of the second leader coming after Reisül-Evvel is emphasized. After that, by investigating the works of İbn Sina called Kitâbu'ş- Şifa, el –İşârât ve't-Tenbîbât, Kitabu'n- Necât and Epistle fi-isbati'n-Nübüvve and Epistle thematic fi-s Siyaseti'l Menziliyye, the leader profile drawn by the philosopher is determined by way of metaphysic, morality, prophethood, and holy mind concepts. In addition, the perspective of the philosophers on women's leadership is tried to be determined. On the other hand, the types of leaders determined by philosophers in contemporary leadership theories are investigated and tried to be matched in comparison. 
With the data obtained in the conclusion of the thesis, the sources and people influenced by philosophers of Islamic Philosophy, their own views and effects on contemporary leadership are incrementally summarized.