Kostaki Musurus Paşa'nın Londra Sefirliği (1853-1856)
Constantine Musurus Pasha's London Embassy (1853-1856)
Yazar: MUHAMMED SAİD KARDAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAL SOYLUER
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Hariciye Nezareti = Ministery of the Foreign Affairs ; Modernleşme = Modernization ; Osmanlı tarihi = Ottoman history

Özet:
Kostaki Musurus Paşa'nın Londra Sefirliği (1853-1856) başlıklı yüksek lisans
tezimizin amacı, Osmanlı-İngiliz ilişkilerinin en yoğun şekilde seyrettiği bir
dönemde Osmanlı Devleti'nin Londra'daki resmî temsilcisi olan Kostaki Musurus
Paşa'nın Osmanlı dış siyasetindeki yeri ve önemini aydınlatmaktır. 1853-1856 yılları
I. Dünya Savaşı'nın provası niteliğindeki, ilk modern savaş olarak kabul edilen
Kırım Harbi'nin cereyan ettiği yıllardır. Harbe giden süreç, sanayileşen bir dünyada
dengelerin değiştiği, yeni iletişim, ulaşım ve silah teknolojilerinin ortaya çıktığı bir
dönemdir.
Bu savaş Rusya'nın Osmanlı Devleti'ne saldırması ile başlamış, ardından
İngiltere, Fransa ve Sardunya'nın oluşturduğu bir ittifak Osmanlı saflarında yer
alarak Rusları mağlup etmiştir. Osmanlı Devleti savaş masraflarını karşılayabilmek
için tarihinde ilk defa dış borçlanmaya gitmiştir. Ayrıca savaşın sonunda Osmanlı
Devleti, Hristiyan azınlığın haklarını güvence altına aldığı Islahat Fermanı'nı
yayınlamış, bunun da zikredildiği Paris Antlaşması'yla Avrupalı devletler ailesinin
bir üyesi olarak kabul edilmiştir. Bu denli önemli değişim ve dönüşümün yaşandığı
bir devirde Kostaki Musurus Paşa, Londra sefiri olarak tüm bu olayların merkezinde
yer almıştır.
Dolayısıyla dönemi ve olayların arka planını aydınlatmak için Musurus Paşa'yı
merkeze alarak Osmanlı Devleti'nin Londra Sefâret-i Seniyyesi'nin faaliyetlerini
incelemek gereklidir. Musurus Paşa'nın hayatı ve çalışmalarına ilişkin az sayıda
araştırma mevcuttur. Fakat çalışmamıza esas teşkil eden 1853-1856 dönemi için
müstakil bir çalışma yapılmamış, Paşa'nın biyografisiyle ilgili tezlerde yeri
geldiğinde, genel anlatının içerisinde bahsedilmiştir. İngiliz kamuoyunun savaşa
tepkisi ve Osmanlı saflarında yer alması, ilk dış borcun (istikraz) temini sürecinde
yaşanan pazarlıklar, savaş yıllarında İngiltere ile Osmanlı arasındaki silah ticareti ve
barış için İngiliz tarafının sunduğu ön şartlar gibi kimi meselelerde başrolü Musurus
Paşa oynamıştır. Tabiî olarak onun icraatlarını bilip değerlendirmeden Kırım
Savaşı'nın Osmanlı ile İngiltere arasındaki siyasî ve diplomatik boyutunu bilmemiz
mümkün değildir. Tezimizde Osmanlı-İngiliz ilişkileri Londra Sefâreti üzerinden ele
alınacak ve bu kurum ile sefir Musurus Paşa'nın diplomatik çabaları tahlil edilmeye
gayret edilecektir. Bu ana amacın yanında Osmanlı Hariciyesi'ndeki patronaj ağları,
Yeni Fenerliler adlı sosyal sınıf, Osmanlı sefâretlerinin yapısı ve personeli gibi
meseleler de konu bağlamında değerlendirilmeye çalışılacaktır.
Söz konusu gaye doğrultusunda öncelikle çok boyutlu bir literatür taraması
yapılmıştır. İlaveten bu periyota ait yıllıklar ve bu döneme tanıklık etmiş isimlerin
hatıraları incelenmiştir. Akabinde Osmanlı arşiv vesikaları, İngiliz resmî belgeleri ve
Musurus Paşa'nın şahsî evrakı tetkik edilmiştir. Tüm bunlar neticesinde elde edilen
bulgular ile bir sentez oluşturulmuş ve bir tarih anlatısı ortaya konmaya gayret
edilmiştir.

Abstract:
The aim of my master's thesis titled "Constantine Musurus Pasha's London
Embassy (1853-1856)" is to examine the importance of Constantine Musurus Pasha
in the Ottoman foreign policy. Musurus Pasha was official representative of Sublime
Porte in London, during the peak years of Ottoman-British relations. The Crimean
War, which is a pioneer of World War I and considered the first modern war, took
place between 1853-1856. The process leading to war is a complicated period, in
which balances change in the industrialized world and new communication,
transportation and weapon technologies emerge.
This war started with Russia's attack on the Ottoman Empire. Then the alliance
formed by England, France and Sardinia sided with the Ottomans and defeated the
Russians. The Ottoman Empire had to take foreign loans for the first time in its
history, to cover the war expenses. In addition, at the end of the war, Ottoman
Empire published the Reform Edict of 1856, which guaranteed the rights of the
Christian minority, and was accepted as a member of the European Concert with the
Paris Agreement, where this edict was also mentioned. At a time when such
significant changes and transformations were experienced, Constantine Musurus
Pasha was at the center of all these events as the London Ambassador.
Therefore, in order to illuminate the background of this period and those
events, it is necessary to examine the activities of the Ottoman Embassy in London
and Musurus Pasha. However, there is very little research on the life and works of
Musurus Pasha. Especially for the period of 1853-1856, which constitutes the basis
of my study, not a single study has been carried out, but it has been mentioned in the
theses dealing with the life of Pasha. Musurus Pasha played a leading role in some
issues such as the reaction of the British public to the war and their joining the
Ottoman ranks, the negotiations in the process of Ottoman's first foreign loan and
arms trade between Ottoman and the United Kingdom. It would be impossible to
know the political and diplomatic dimension of the Crimean War between the
Ottoman Empire and the United Kingdom without looking at his services. In my
thesis, Ottoman-British relations were discussed through the London Embassy, and
many aspects of the period were clarified by analyzing the diplomatic efforts of this
institution and the ambassador Musurus Pasha. In addition to this main purpose,
issues such as patronage networks in the Ottoman Foreign Affairs, the social class
called neo-Phanariots, the structure and staff of the Ottoman embassies will be
examined in the context of the subject.
For this purpose, firstly a multidimensional literature review was conducted.
Besides, the annuals of the period and the memoirs of the people who witnessed that
period were examined. Subsequently, Ottoman official documents, British archives
and personal papers of Musurus Pasha were criticized and analyzed. As a result of all
these, a synthesis was formed with the findings obtained and a historical narrative
was tried to be revealed.