Tek doz ve bölünmüş doz eksojen PMSG (eCG) uygulamalarının erken anöstrüs dönemindeki koyunlarda östrüs gösterme ve gebe kalma oranları üzerine etkisinin araştırılması,
Effectiveness on estrus and pregnancy of single high dose and multiple low dose PMSG (eCG) in ewes during early seasonal anestrus
Yazar: ÇİĞDEM BAŞBUĞAN
Danışman: PROF. İBRAHİM TAŞAL
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Anestrus = Anestrus ; Gebelik = Pregnancy ; Koyunlar = Sheep ; PMSG = PMSG ; Progesteron = Progesterone ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Tek doz ve bölünmüş doz eksojen PMSG (eCG) uygulamalarının erken anöstrüs dönemindeki koyunlarda östrüs gösterme ve gebe kalma oranları üzerine etkisinin araştırılması, Y.Y.Ü. Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Van, 2010. Bu araştırma koyunlarda anöstrüs döneminde uygulanan tek doz ve bölünerek azaltılan PMSG enjeksiyonlarının östrüsleri uyarma ve gebe kalma oranları üzerine etkisini araştırmak amacıyla yapıldı. Materyal olarak, Van İli Saray İlçesi Örenburç Köyünde yetiştiricilerin elinde bulunan 2?3 yaşlı, en az bir doğum yapmış fertil 65 adet Akkaraman ırkı koyun ve doğal aşım yaptırmak amacı ile 4 adet fertil koç kullanıldı. PMSG hormon preparatı olarak Folligon flakon (İntervet) ve vaginal sünger progesteron preparatı olarakta 30 mg flugeston asetat içeren Chronogest CR (İntervet) uygulandı. Koyunlar sürü içerisinden rastgele seçilerek 25 adetine tek yüksek doz PMSG enjeksiyonu (Grup I), 25 adetine bölünerek azaltılan düşük dozda PMSG enjeksiyonu (Grup II), 15 adetine vaginal sünger progesteron (Grup III), uygulaması olmak üzere 3 gruba ayrıldı. Grup I'deki koyunlara 1000 İÜ PMSG, Grup II'deki koyunlara 1. gün 300 İÜ, 2. gün 300 İÜ, 3. gün 200 İÜ, 4. gün 100 İÜ ve 5. gün 100 İÜ olmak üzere toplam 1000 İÜ PMSG kas içi olarak enjekte edildi ve uygulamalardan sonra grublara koçlar katılarak östrüs takibi ve doğal aşım yapılması sağlandı. Vaginal sünger uygulaması yapılan Grup III'teki koyunlarda ise süngerler on gün süreyle vaginada bırakıldı ve süngerler çıkartıldıktan sonra bu gruptaki koyunlara herhangi bir ek uygulama yapılmadı. Tüm gruplardaki hayvanlar östrüs takibi yapılarak östrüse gelenlerin sayıları ve süreleri kaydedildi. Koyunlardan serum progesteron ve öströjen düzeylerine bakılmak amacıyla ise tek ve azalan doz PMSG uygulanmasından önce 0. gün ve uygulamayı takiben 4. günde, vaginal sünger uygulanan grupta ise uygulama öncesi 0. gün ve 10. günde olmak üzere vena jugularis'den 10 ml'lik kan örnekleri alındı. Gebeliklerin tespiti aşımı takiben 55-60. günler arasında ultrasonografi ile belirlendi ve elde edilen sonuçlar doğum kayıtları ile karşılaştırıldı. Ayrıca doğumlardaki tek yavru ve ikizlikler kaydedilerek gebe kalan koyun başına birim yavru verimleri de belirlendi. Koyunlarda uygulamalardan sonraki günlerde östrüs gösterme oranları Grup I, Grup II ve Grup III'teki koyunlarda sırasıyla %100, %92 ve %100; östrüse gelme süreleri ise ortalama 108, 126 ve 42 saat olarak saptanmıştır. Uygulamalar sonrasında elde edilen gebelik oranları Grup I, Grup II ve Grup III'teki koyunlarda sırasıyla, (%68), (%88) ve (%86) olarak belirlenmiştir. Gebelik oranları açısından gruplar arasındaki fark önemsiz olarak bulunmuştur (P>0.05). Koyunlarda tek yavru doğurma oranları Grup I, Grup II ve Grup III'teki koyunlarda sırasıyla (%64.70), (%13.64) ve (%76.93) iken, ikiz yavru doğurma oranları ise (%35.30), (%86.36) ve (%23.07) olarak bulunmuştur. Grup II'den elde edilen tek ve ikiz yavru oranları ile diğer iki grup arasında fark (P<0.001) önemli bulunmuştur. Ayrıca gebelik başına sağlanan yavru verimi Grup I `de 1.35, Grup II'de 1,86 ve Grup III'te ise 1,23 olarak tespit edilmiştir. Grup I ve Grup II' de uygulama öncesi 0. günde ve takiben 4. günde alınan kan örneklerindeki progesteron ve östrojen düzeyleri de sırasıyla 0.310 ng /ml, 0. 591 ng/ ml ve 0.410 ng /ml, 0. 545 ng/ ml; 124.06 pg/ml, 112.1 pg/ml, ve 131 pg/ml, 140.1 pg/ml olarak saptanmıştır. Grup III'te ise uygulama öncesi 0. günde ve süngerlerin çıkartıldığı 10. günde progesteron ve östrojen oranları ise sırasıyla 0.212 ng /ml, 0.470 ng/ ml ve 111.64 pg/ml, 126.42 pg/ml olarak belirlenmiştir. Grup I'de 0. ve 4. gün arasında (P<0.01) ve Grup III'te 0. ve 10. günler arasındaki progesteron düzeyleri arasında fark (P<0.05) önemli bulunurken, diğer parametreler arasındaki farklar istatistiki yönden önemli bulunmamıştır. Sonuç olarak, tek yüksek doz ya da bölünerek azaltılmış düşük doz PMSG enjeksiyonlarının koyunların anöstrüs döneminde östrüsleri başarılı bir şekilde uyarabileceği ve yüksek oranda gebelik sağlanabileceği, ayrıca azalan düşük doz PMSG enjeksiyonlarının ikizlikleri artırmada diğer gruplara göre daha başarılı olduğu kanısına varılmıştır.Anahtar Sözcükler: Koyun, Anöstrüs, PMSG, Gebelik , Progesteron.

Abstract:
Başbuğan (Batu) Ç, Effectiveness on estrus and pregnancy of single high dose and multiple low dose PMSG (eCG) in ewes during early seasonal anestrus. University of Yüzüncü Yil Health Sciences Institue in Department of Obstetric and Gynaecology, Van, 2010. This study was performed to investigated the effect of single high dose and multiple low dose PMSG (eCG) injections on induction of estrus and pregnancy rates in ewes which were in their early seasonal anestrus period. For this purpose, 65 Akkaraman breed ewes which were 2-3 aged, at least once give birthand 4 fertile rams obtainedfrom animal producersliving in the Örenburç village, Saray/Van region. As PMSG hormon drug, Folligon flacon (İntervet /Turkey) and as vaginal progesteron sponge Choronogest CR (İntervet /Turkey) which contained 30 mg flugeterone acetate were used. The ewes were selected randomly. Single high dose PMSG were injected to 25 ewes (Group I) and 25 ewes received multiple low dose PMSG injections (Group II) and vaginal progesteron sponge were applied to 15 ewes (Group III). 1000 IU PMSG to the animals in group I, First day 300 IU, 2?nd day 300 IU, 3?rd day 200 IU, 4? th day 100 IU and 5?th day 100 IU PMSG (total 1000 IU) to the animals in group II were injected intramuscularly. After PMSG application, rams were added to the groups and estrus observation and natural mating determined. In group III, the spongeswere kept to 10 daysin vagina and after removing sponges, an extra applications were not used. Estrus of the animals in all groups were follewed, the number of animal became to estrus and these periods were recorded. In groups I and II, serum progesterone and estrogen levels were investigated on days 0. and 4 days after PMSG application. In group III, serum progesterone and estrogen levels were measured on days days 0. and 10 days after sponge applications. For these purpose Blood samples were taken from vena jugularison the days above mentioned. Determination of the pragnancies were made on the days 55-60 after mating with using ultrasonography. Results were compared with the postmating records. Furthermore, single or twin births were also recorded. Thus lambing rations were calculated. Estrus exhibition rates after drug applications in group I, II and III were 100%, 92% and 100% respectively. Hours the estrus exhibitions were 108, 126 and 42 hours respectively. Pregnancy rates after drug applications in group I, II and III were 68%, 88% and 86% respectively. Pregnancy rates between the groups were not different statistically. Single lambing ratio in group I, II and III were 64.70 %, 13.64% and 76.93% while twin lambing ratio were 35.30%, 86.36 % and 23.07% respectively. In group II, single and twin birth rations compared to the other groupswere significant (P<0.001) statistically. Furthermore the number of lambs per pregnant ewe in group I, II and III were 1.35, 1.86 and 1.23 respectively. Progesterone and estrogen concentrations in serum samples obtained from groups I and II on days 0 and 4 were 0.310 ng /ml, 0. 591 ng/ ml and 0.410 ng /ml, 0. 545 ng/ ml; 124.06 pg/ml, 112.1 pg/ml and 131 pg/ml, 140.1 pg/ml respectively.In group III, progesterone and estrogen concentrations on days 0 and 10 were 0.212 ng /ml, 0.470 ng/ ml and 111.64 pg/ml, 126.42 pg/ml respectively. In group I, between days 0 and 4 (P<0.001) and in group III, between days 0 and 10 (P<0.05), progesterone concentrations were different statistically. Other parameters were not important. As a result, single high dose PMSG injections and multiple low dose PMSG injections can succesfully be used to induce of estrus when the ewes were on early anestrus period and high ratio pregnancy can be obtained. Furthermore twin birth ratio were higher in the ewes which received multiple low dose PMSG injection.Key words: Ewes, Anestrus, PMSG, Pregnancy, Progesterone