Kişniş (Coriandrum sativum L.), dereotu (Anethum graveolens L.)  ve semizotunun (Portulaca oleracea L.) antimikrobiyal ve antioksidan özellikleri
Antimicrobial and antioxidant properties of coriander (Coriandrum sativum L.), dill (Anethum graveolens L.) and purslane (Portulaca oleracea L.)
Yazar: SÜMEYRA TAŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET ERDOĞAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Kişniş (Coriandrum sativum L.), Dereotu (Anethum graveolens L.) ve Semizotu (Portulaca oleracea L.) bitkilerinin 1:1 etanol:su (v/v), 1:1 metanol:su (v/v) ve su kullanılarak elde edilen ekstraktlarının bazı patojen mikroorganizmalar üzerindeki antimikrobiyal etki ile antioksidan aktivitelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Yöntem: Antimikrobiyal aktivite analizinde kuyu difüzyon metodu kullanımış, test mikroorganizmaları olarak da Escherichia coli O157:H7, Salmonella enterica subsp. enterica serovar Typhimurium ATCC 14028, Staphylococcus aureus ATCC 25923 bakterileri ve Aspergillus niger küfü seçilmiştir. Ekstraktların konsantrasyonu 120 mg/ mL olarak belirlenmiştir.  Antioksidan aktivitenin belirlenmesi amacıyla DPPH• radikal giderme yöntemi kullanılmıştır. Standart antioksidan olarak BHA ve Trolox kullanılarak ekstraklar antioksidan aktivite açısından karşılaştırılmıştır. 
Bulgular: Antimikrobiyal aktivite analizinde kişniş ve dereotu bitkilerinin etanol:su ve metanol:su ekstraktları, semizotu bitkisinin ise tüm ekstraktları sadece S. aureus bakterisi üzerine antimikrobiyal etki göstermiştir. En yüksek antimikrobiyal aktivitenin semizotu etanol:su ekstraktının (14,86±4,45 mm) gösterdiği, en düşük aktivitenyi ise semizotu metanol:su ekstraktının (10,22±3,29 mm) gösterdiği tespit edilmiştir. DPPH• radikal giderme aktivitesi analizinde IC50 değerleri Trolox, BHA, semizotu, dereotu ve kişniş için sırasıyla 41,63±0,30 µg/mL, 154,15±7,60 µg/mL, 525,99±82,50 µg/mL, 683,45±430,20 µg/mL, 903,33±650,71 µg/mL olarak belirlenmiştir. Test edilen bitkiler arasından semizotunun en yüksek antioksidan aktiviteye, kişnişin ise en düşük antioksidan aktiviteye sahip olduğu belirlenmiştir. 
Sonuç: Yapılan çalışmada elde edilen sonuçların önceki çalışmaların sonuçlarına benzer olduğu gözlenmiştir. Elde edilen veriler dahilin de semizotu bitkisinin en yüksek antioksidan ve antimikrobiyal aktiviteye sahip olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kişniş (Coriandrum sativum L.), Dereotu (Anethum graveolens L.), Semizotu (Portulaca oleracea L.), antimikrobiyal aktivite, antioksidan aktivite

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the antimicrobial effect on pathogenic microorganisms and antioxidant activity of 1:1 ethanol:water (v/v), 1:1 methanol:water (v/v) and water extracts of Coriander (Coriandrum sativum L.), Dill (Anethum graveolens L.), Purslane (Portulaca oleracea L.) plants. 
Method: Well diffusion method was used for antimicrobial activity analysis, and Escherichia coli O157:H7, Salmonella enterica subsp. enterica serovar Typhimurium ATCC 14028, Staphylococcus aureus ATCC 25923 bacteria and Aspergillus niger mold were used as test microorganisms. The concentration of the extracts was determined as 120 mg/mL. DPPH• radical removal method was used to determine the antioxidant activity. The extracts were compared in terms of antioxidant activity using BHA and Trolox as standard antioxidants. 
Results: In the antimicrobial activity analysis, ethanol:water and methanol:water extracts of coriander and dill plants, as well as all extracts of purslane plant showed antimicrobial effects only on S. aureus bacteria. It was determined that purslane ethanol:water extract (14.86±4.45 mm) showed the highest antimicrobial activity, while purslane methanol:water extract (10.22±3.29 mm) showed the lowest activity. In the DPPH• radical scavenging activity analysis, IC50 values were determined as 41,63±0,30 µg/mL, 154,15±7,60 µg/mL, 525,99±82,50 µg/mL, 683,45±430,20 µg/mL, 903,33±650,71 µg/mL for Trolox, butyl hydroxy anisole, purslane, dill and coriander, respectively. Among the plants tested, purslane had the highest antioxidant activity and coriander had the lowest antioxidant activity. 
Conclusion: It was observed that the results obtained in the study were similar to the results of previous studies. It was determined that purslane plant had the highest antioxidant and antimicrobial activity within the obtained data.

Keywords: Coriander (Coriandrum sativum L.), Dill (Anethum graveolens L.), Purslane (Portulaca oleracea L.), antimicrobial activity, antioxidant activity