Direniş ekseni temelinde İran'ın ontolojik güvenlik arayışı
Iran's search for ontological security on the basis of the axis of resistance
Yazar: MURAT CİNGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. FULYA ÖZKAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışmada İran İslam Cumhuriyeti'nin Direniş Ekseni politikasında neden ısrarcı
olduğu sorusuna yanıt aranmıştır. Direniş Ekseni, İran İslam Cumhuriyeti için temel ve
belirleyici paradigma olup İslam Cumhuriyeti'nin iç ve dış politika yönelimlerini anlamanın
yolu Direniş Ekseni'nin gerçek doğasını kavramaktan geçmektedir. Direniş Ekseni'ni ele
alan çalışmalar genellikle maddi olgulara ya da ideolojik-düşünsel faktörlere yer vermiştir. Bu
çalışmada ise ontolojik güvenlik yaklaşımı üzerinden Direniş Ekseni'nin doğasına ilişkin
geleneksel yaklaşımların ötesinde bir perspektif sunulması amaçlanmıştır. Bu minvalde İslam
Cumhuriyeti'nin Direniş Ekseni politikasında fiziksel güvenlik arayışı ve ideolojik saiklerin
yanı sıra ontolojik güvenlik arayışının önemli bir yer tuttuğu ileri sürülmüştür. Nitekim
İran'ın Direniş Ekseni politikasında kimliksel kaygıları aşma, biyografik anlatıları ve temel
rutinleri oluşturma, meşruiyet sağlama ve duygusal yükümlülükleri yerine getirme gibi
amaçlar önemli rol oynamaktadır. Buna karşın çalışmada detaylı bir şekilde gösterildiği üzere
Direniş Ekseni İran'ın kapasitesini aşan ve kolaylıkla telafi edemeyeceği maliyetleri
beraberinde getirmiştir. Bu anlamda Direniş Ekseni politikasını İran için stratejik ve
sürdürülebilir bir politika çıktısından ziyade katı bir rutin kalıbı olarak görmek daha doğru
olacaktır. İran'ın tüm maliyetlerine rağmen Direniş paradigmasını sürdürmesinde ise ontolojik
güvenlik arayışı ve Direniş Ekseni'ne atfettiği varoluşsal anlam belirgin rol oynamaktadır.
Çalışmada metodolojik olarak ise belge ve söylem analizi yöntemleri benimsenmiş ve
çoğunluğu nitel olmak üzere nicel ve nitel verilerden yararlanılmıştır.

Abstract:
This study has sought an answer as to why the Islamic Republic of Iran insists on the
Axis of Resistance policy. The Axis of Resistance is the fundamental and decisive paradigm
for the Islamic Republic of Iran. The way to understand the domestic and foreign policy
orientations of the Islamic Republic is to grasp the true nature of the Axis of Resistance.
Studies dealing with the Axis of Resistance generally included material facts or ideological
factors. This study is aimed to present a perspective beyond traditional approaches regarding
the nature of the Axis of Resistance through an ontological security approach. In this respect,
it has been argued that the pursuit of ontological security, as well as the pursuit of physical
security and ideological motives, have an important place in the Axis of Resistance policy of
the Islamic Republic. Goals such as overcoming identity concerns, creating biographical
narratives and basic routines, providing legitimacy and fulfilling emotional obligations are
essential in Iran's Axis of Resistance policy. On the other hand, as shown in detail in the
study, the Axis of Resistance has brought costs that exceed Iran's capacity and cannot easily compensate. In this sense, it would be more accurate to see the Axis of Resistance policy as a rigid routine pattern rather than a strategic and sustainable policy outcome for Iran. On the other hand, the search for ontological security and the existential meaning ascribed to the Resistance Axis play a significant role in Iran's pursuit of the Resistance paradigm despite all its costs. In the study methodologically, document and discourse analysis methods were adopted and quantitative and predominantly qualitative data were used.