Afet ve felaketlerde hastane hizmetlerinin yönetimi: Bir alan çalışması /
Yazar: KAAN BOZKIRLI
Danışman: DOÇ. DR. DİLAVER TENGİLİMOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Hastane İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Doğal afetler = Natural disasters ; Hastane yönetimi = Hospital administration ; Hastaneler = Hospitals ; Sağlık hizmetleri = Health services

Özet:
Ill ÖZET Afetler, toplumun normal yaşam düzenini aniden kesintiye uğratan, onun uyum sağlama ve yanıt verme kapasitesini aşarak dış yardıma gereksinim duymasına yol açan, can ve mal kaybına neden olan ekolojik olaylardır. Afetler, genellikle doğal ve yapay afetler olarak iki başlık altında toplanmaktadır. Afet; sessiz, alarm, izolasyon, dış yardım ve rehabilitasyon olmak üzere beş dönemden oluşmaktadır. Afet yönetimi ve afette yapılacak işler de bu dönemlerde planlanmaktadır. Afetlerde; ölümlerin azaltılması, triaj ve yaralıların bakımı, ikincil hastalıkların önlenmesi ve olağan sağlık hizmetleri düzeyine ulaşma, başlıca sağlık konu ve amaçlarıdır. Bu hizmetlerin zamanında ve etkili bir biçimde yerine getirilebilmesi, kurumsal, yerel ve ulusal afet planlarının varlığına bağlıdır. Eğer bu planlar çeşitli senaryolar içermiyorsa afete cevap başarılı olamayacaktır. Ulusal sağlık sistemindeki konumuna göre bütün hastaneler ve sağlık merkezleri bir acil yardım planına sahip olmalıdır. Planın yapısı her hastanenin önemi, sınıfı ve ulusal sağlık programında hizmet ettiği alan ve afet alanında oynadığı rolle yakından ilgilidir. Bu araştırmada, Ankara metropol alanındaki hastanelerde afet planının bulunup bulunmadığı araştırılmıştır. 31 hastanenin yönetici ve sivil savunma uzmanlarıyla yapılan anketin analizi sonucunda, afete hazırlık açısından kamu ve özel hastaneler arasındaki farklılıklar tespit edilmeye çalışılmıştır. Afet yönetimi eğitimi almış olan sivil savunma uzmanları yasal zorunluluk nedeniyle %83,3'lük oranla kamu hastanelerinde çalışmaktadır. Özel hastanelerin böyle bir zorunluluğu olmadığı için, özel hastanelerin %88,9'unda sivil savunma uzmanı görevlendirilmemektedir.112 Elde edilen verilere göre, hastanelerin %80,6'sında afet yönetim planı bulunduğu, ancak bu planların %56'sının değişik senaryolara sahip olmadığı tespit edilmiştir. Başka bir sonuç ise, hastanede afet meydana geldiğinde ilk olarak kimin haberdar edileceği ile ilgilidir, %71,1'lik oranla başhekim haberdar edilmektedir. Bu nedenle, afet durumlarındaki hastane yönetimi, iyi eğitilmiş ve kendini geliştirmiş hekimler ve yöneticiler tarafından yapılmalıdır.

Abstract:
113 ABSTRACT Disasters are ecological events, which interrupt community's normal life order, causing life and property loss by preventing its adaptation and response capacity, and which result with the need of external assistance. Disasters are usually classifide in two categories like as natural and manmade disasters. Disaster has five periods like as; silent, alert, isolation, external assistance and rehabilitation. Disaster management and assessment are planned in these periods. In the event of disasters, the main health issue and aims are; decreasing the mortality, triage and treatment of casualties, prevention of secondary illnesses and provision of usual health care services. The efficiency of these activities depend on the existence of disaster management plans which are institutional, local and national. If these plans don't consist such kind of scenario, disaster relief activities will not be successful. All hospitals and health centers, according to their rank within the structure of the national health system, should have an emergency plan.The structure of the plan is closely related to the importance and rank of each hospital and the role it plays in the national health program, based on its size, the area it serves, and the disaster prone area. In this research, the existence of disaster management plans are searched within the hospitals, which are located on the metropolitan area of Ankara. A questionnaire which is applied to 31 hospitals' managers and civil defense officers, was analyzed to indicate the difference of preparedness114 about disaster management between public and private hospitals. Civil defense officers, who had been educated for disaster management, are employed in public hospitals with 83.3%, because of lawful obligation. Because there is no necessity for private hospitals, they are not employed in private hospitals with 88.9%. According to the data, it's established that 80.6% of hospitals had a disaster management plan, however 56% of the plans didn't have different scenario. Another result is about whom to inform first when a disaster occurs at hospital. The head doctor is informed with 71.1%. For this reason, hospital management in disaster situations must be directed by well educated and self improved physicians and managers.