Çoklu etmen sistemlerinde rol tabanlı iletişim
Role based communication for multi-agent systems
Yazar: ALPASLAN BURAK ELİAÇIK
Danışman: PROF. DR. OĞUZ DİKENELLİ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control
Dizin: Protokoller = Protocols ; Rol = Role ; İletişim = Communication

Özet:
Rol kavramının, yazılım mühendisliği çalışmaları çerçevesinde yazılımların kullanıcıları ve birbirleri ile olan ilişkilerini modellemek ve programlamak için kullanılması üzerine literatürde birçok araştırma yer almaktadır. Dahası rol kavramı üzerine yapılan bu çalışmalar, nesneye yönelik programlamadan cepheye yönelik programlamaya kadar çeşitli paradigmaları da içine almaktadır. Ancak diğer programlama paradigmalarına kıyas ile, çoklu etmen sistemlerinin dağıtık ve işbirlikçi doğası rol kavramının yapısı ile uyum sağlamakta ve çoklu etmen sistemlerinin modellenmesinde ve gerçekleştiriminde uygulanabilirliğini daha elverişli kılmaktadır. Zaten günümüzde birçok etmen tabanlı yazılım geliştirme yaklaşımının gereksinim analizinde ve tasarım aşamalarında rol kavramı kullanılmaktadır. Bu çalışmada, çoklu etmen sistemlerinin iletişim mimarilerinde rollerin programlanabilir birimler olarak kullanılması için rol kavramının özellikleri iletişim bakış açısından tanımlanmıştır. Daha sonra yorumlanan bu özelliklerin gerçekleştirilebilmesi için FIPA tanımını genişleten rol tabanlı bir iletişim mimarisi tasarlanmıştır. Bu tasarlanan mimari sayesinde rol kavramı ve iletişim süresince eşzamanlılığı sağlayan rol kavramının bir alt bileşeni olan protokol kavramının sistemde çalışma zamanında görünebilirliği sağlanmıştır. Bu sağlanan özellikler ile birlikte çoklu etmen sistemlerinin iletişim altyapısının daha esnek ve parcaçıklı bir iletişim mimarisine sahip olması hedeflenmiştir. Bu tezde önerilen iletişim mimarisi, SEAGENT çoklu etmen sistemi geliştirme çerçevesinde var olan iletişim mimarisi üzerine artırım yapılarak gerçekleştirilmiştir.Anahtar Sözcükler: Rol kavramı, protokol, iletişim, etmenler, çoklu etmen sistemleri.

Abstract:
Many researches, which base on role concept are used for modelling and programing of the relation between applications and users take place in literature within software engineering researches. Moreover also these researches contains various paradigms from object oriented programing to aspect oriented programing. But in contrast to the other programing paradigms, multi-agent system's distributed and collaborative programing paradigm acclimatizes with role concept and reclaims multi-agent systems modeling and implementation. Moreover nowadays role concept is used in many multi-agent based software development approaches's requirement analysis and design phases. In this research, we determine role concept's features and redefine these features for communication viewpoint for using role concept as programmable unit in multi-agent system communication infrastructure. Then for implementing these features in multi-agents system, we propose a role based communication infrastructure which is extended from FIPA's abstract architecture definitions. Due to this proposed communication infrastructure, role concept and protocol concept ,which is the sub component of the role and also provides synchronization the communication between participants, are visible in multi-agent system at run-time. With this implementing features, we aim that multi-agent system's communication infrastructure has a more flexible and moduler communication architecture. Implementation of the architecture is not started from scratch, but extended SEAGENT multi-agent system development framework.Keywords: Role Concept, protocol, communication, agents, multi-agent systems.