Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı almış ilköğretim öğrencilerinde saldırganlığın ailesel ve bilişsel faktörlerle modellenmesi
Structural equation modeling of aggression in elementary school students with adhd by family and cognitive factors
Yazar: ELİF ERCAN
Danışman: YRD. DOÇ. HAKAN ATILGAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Davranış bozuklukları = Behavioral disorders ; Psikoloji = Psychology ; Psikososyal gelişim = Psychosocial development ; Rehberlik hizmetleri = Guidance services ; Saldırganlık = Aggressiveness

Özet:
Bu araştırma ile DEHB tanısı almış ilköğretim öğrencilerinin ailesel risk faktörleri (anne ve babanın saldırganlık öyküsü ve anne ile babanın şimdi saldırgan olup olmayışı), bilişsel faktörler (Akademik Başarı, Sözel ve Performans IQ Puanları ve Öğrenme) ve çocuğun annesiyle ilişkisindeki algıladığı kabul-red düzeyinin (Soğukluk, Düşmanlık/Saldırganlık, İhmal ve Kayıtsızlık, Ayrışmamış Red); çocukların evde ve okulda gösterdikleri saldırganlığı ne derecede etkilediği yapısal eşitlik modeli kullanılarak belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Ege Üniversitesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Yıkıcı Davranış Bozuklukları Polikliniğine başvuran, DEHB tanısı almış ve saldırgan davranışlar gösteren 7-15 yaş grubu; 254'ü erkek ve 55'i kız olmak üzere toplam 309 ilköğretim öğrencisi ile bu çocukların ebeveyn ve öğretmenleri oluşturmuştur. Araştırmada; ailesel risk faktörlerinin (ebeveynlerin saldırganlık öyküsü ve ebeveynlerde saldırgan davranışların şu an olup olmadığı), DEHB olan çocukların evde ve okuldaki saldırgan davranışlarını belirlediği hipotez edilmiştir. Bulgular; anne ve babası saldırgan davranışları gösteren ya da anne ve babasının geçmişinde saldırganlık bulunan çocukların hem ev hem de okulda daha fazla saldırganlık gösterme eğiliminde olduğunu doğrulamaktadır. Sonuçlar; DEHB olan çocukların anneleri ile ilişkilerinde algıladıkları red arttıkça evdeki saldırganlıklarının da bununla ilişkili olarak arttığını göstermektedir. Araştırmada bunlara ek olarak, bilişsel faktörlerin (Sözel ve Performans IQ Puanları, Akademik Başarı, Öğrenme) DEHB olan çocukların ev ve okuldaki saldırganlığını belirlediği iddia edilmiş ve bu hipotez doğrulanmıştır. Bulgular, çocukların akademik başarı ortalamaları, öğrenme düzeyleri ve IQ puanları azaldıkça bununla ilişkili olarak evde ve okulda gösterdikleri saldırganlıklarının yoğunlaştığını göstermektedir.Sonuç olarak, ileride aileye yönelik psikolojik müdahale çalışmalarının yapılmasının çocukların hem ev hem de okulda gösterdikleri saldırgan davranışların sıklığını azaltmada etkili olacağı düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Saldırganlık, ailesel risk faktörleri, bilişsel faktörler, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, Ebeveyn Kabul Reddi.

Abstract:
Structural equation modeling of latent traits is used in the present study to examine the extent to which family factors and cognitive problems correlate with aggression at home and school. The study participants consisted of 309 (254 boys, and 55 girls) elementary school age children (7-15 years) with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) combined type or inattentive types and other disruptive behaviour disorders who have normal IQ.It was hypothesized that family risk factors would predict aggression at home and at school. The principal finding of this study is that family risk factors are associated with pervasive aggressive behavior in children that spans the home and school setting as reported by the parent and the teacher. Maternal acceptance rejection also predict aggression at home but not at school. In this study, cognitive risk factors were hypothesized to predict aggression at school and home and the findings are consistent with the hypothesis. Cognitive impairment in children associated with aggression in the school and home setting. Intervention at the family level may serve to reduce aggressive behaviors in both home and school environments.Key Words: Aggression, family risk factors, cognitive factors, Attention-Deficit/Hyperactivity disorder, Maternal Acceptance Rejection