Tefsir ilminin gelişim süreci bağlamında Alak suresi yorumunun değerlendirilmesi
Evaluation of surah Al-Alak interpretation in the context of the development process of the science of tafsir
Yazar: ALİ HAKAN ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN KAYA
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Alak suresi = Alak sura ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; Yorumlama = Interpretation ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tefsir ilmi târihî süreç içerisinde çeşitli aşamalardan geçmiştir. Devam eden bu süreci başlangıcından itibaren kabaca üç döneme ayırmak mümkündür. Hz. Peygamber'den Muhammed b. Cerîr et-Taberî'ye (ö. 310/923) kadar olan süreç erken dönem, Taberî'den sonra 19. asra kadar devam eden süreç klasik dönem, 19. asırdan günümüze kadar gelen süreç de modern dönem olarak isimlendirilmektedir. Çalışmamızda kendine özgü karakteristik özellikleri olan bu dönemlerin Kur'ân yorumunda ne tür farklılaşmalar ortaya çıkardığını, Alak sûresi üzerinden göstermeye çalıştık. Bununla geçmişte yaşandığını bildiğimiz, günümüzde de çok sık karşımıza çıkan yorum farklılıkları üzerinden Müslümanların birbirini yıpratmasının çok da anlamlı olmadığını, yorum farklılaşmalarının belli sebeplere dayanan tabiî bir durum olduğunu göstermek istedik. Çalışmamız bir giriş, üç ana bölüm ve bir sonuç bölümünden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın yöntem ve sınırlarından bahsedilmiş, ardından birinci bölümde erken dönem özetlenmiş, sonrasında belirlenmiş beş tefsir üzerinden Alak sûresi yorumları incelenerek değerlendirilmiştir. İkinci bölümde klasik dönem ve üçüncü bölümde modern dönem için aynı yol izlenmiştir. Sonuç bölümünde ise bütüncül bir bakış açısıyla erken dönemden modern döneme kadar geçen süreç içerisinde oluşan değişim gözler önüne serilmeye çalışılmış ve belli sınırlar içinde kalan yorum farklılıklarının doğal bir durum olduğu vurgulanmıştır.

Abstract:
Science of tafsir has passed various stages through it's historical process. It may be possible to roughly divide this process into three different periods. The period from Prophet Muhammad to Jarir al-Tabari (d. 310/923) is called early period, from Tabari to 19. century is called classical period, from 19. century to this day is called modern period of commentatory. In this thesis we tried to show difference of commentatories through these periods which have their own unique characteristics by Surah al-Alaq. We wanted to show the difference of commentatories are natural processes based on known reasons and it's unnecessary to wear out each other by these differences which can be seen frequently today and as we know in the past. The thesis consist of an introduction, three main chapters and a conclusion sections. Methods and boundaries of this thesis mentioned in the introduction and early period of commentatory summarized in the first chapter then Surah al-Alaq studied and assessed from five different commentatories. Same method followed in second chapter for classical period and third chapter for modern period. In the conclussion part, difference from early to modern periods evaluated from a holistic point of view and naturality of difference in commentatories within specific boundaries are pointed out.