Osmanlı dönemi tuz üretim ve ticaretinde Tuzla köyü
Ottomon period salt production and trade in Tuzla village
Yazar: KENAN ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. TURAN TAKAOĞLU
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Osmanlı Arkeolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History ; Tarih = History
Dizin: Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Mezar taşları = Tambstones ; Mimari eserler = Architectural works ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Tuz = Salt ; Çanakkale-Ayvacık-Tuzla = Çanakkale-Ayvacık-Tuzla ; Üretim = Production ; Üretim = Production

Özet:
Bu tez çalışması bugün Çanakkale İli Ayvacık İlçesi sınırları içerisinde bulunan ve kuruluşu 14. yüzyıla dayanan Tuzla (Kızılca Tuzla, Tuzla-i Behramiye) yerleşimini özellikle Osmanlı Döneminde Tuz üretimi açısından değerlendirmeyi amaçlar. Osmanlı Devleti'nin, Avrupa'ya açılma aşamasında Çanakkale yöresinin Türkleşmesi süreciyle beraber Sultan Orhan döneminde yaklaşık olarak 1326 tarihiyle Karesi hâkimiyetinin bitmesi ardından Osmanlı Devletinin üçüncü padişahı Sultan I. Murat döneminde (1360-1389) Tuzla iskân edilen önemli yerleşimlerden biri olmuştur. Sultan I. Murat Tuzla da adına inşa ettirdiği Hüdavendigar Cami bölgenin en erken mimari örneklerinden biridir. Söz konusu bu cami dışında Sultan I. Murat saltanatında sonra tahta oturan Sultan I. Bayezid (1389-1403) bu camiye Erken dönemin nadir örnekleri arasında yer alan bir medrese inşa ettirmiştir. Camiye Erken Dönemde yine I. Murat tarafından bir de ılıca yaptırılmıştır. Bu ılıca'nın cami ve medreseye gelir getirmek için Tuzla'da bir tür vakıf sistemi kapsamına alındığı anlaşılır. Bu yapılar etrafında zamanla bir yerleşimin geliştiği anlaşılmaktadır. Tuzla yerleşimi ayrıca Osmanlı devletinin yüzyıllar boyunca tuz ihtiyacını karşılayan yerlerden biri olmasıyla da öne çıkar. 

Anahtar kelimeler: Kızılca Tuzla, Osmanlı Devleti, Tuz, Tuz Ticareti, Medrese, Mezar,  Mezar taşı.

Abstract:
This thesis study, which is in the borders of Ayvacık District of Çanakkale Province, aims to evaluate the settlement of Tuzla (Kızılca Tuzla, Tuzla-i Behramiye), which dates back to the 14th century, especially in terms of salt production in the Ottoman period. With the process of Turkification of Çanakkale region in the opening phase of Ottoman Empire to Europe, approximately in 1345 when was the end of Karesi dominance in the period of Sultan Orhan, in the period of the Ottoman Empire's third sultan, Sultan Murat I, (1360-1389) was one of the important settlements settled in Tuzla. Hüdavendigar Mosque, built by Sultan Murat on behalf of himself, is one of the earliest architectural examples of the region. Sultan Bayezid I (1389-1403), who was on the throne after the reign of Sultan Murat I, built a madrassah which was one of the rare examples of the early period. In the early period, a spring was built to the mosque again by I.Murat. It is understood that this spring has been covered by a kind of foundation system in Tuzla to bring income to the mosque and madrassah. It is understood that a settlement has developed around these structures over time. The settlement of Tuzla is also one of the places where the Ottoman Empire has met the salt needs for centuries.

 Keywords: Kızılca Tuzla, Ottoman Empire, Salt, Salt trade, Madrasah, Grave, Tombstones.