Stratejik istihbaratın güvenlik stratejileri ve politikaları açısından yeri ve önemi
The place and significance of strategic intelligence with regards to security strategies and policies
Yazar: MERVE SEREN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN BAĞCI
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Uluslararası Güvenlik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Güvenlik = Security ; Güvenlik politikaları = Security policies ; Strateji = Strategy ; Uluslararası güvenlik = International security ; Uluslararası güvenlik stratejileri = International security strategies ; İstihbarat = Intelligence

Özet:
'Strateji' ve 'istihbarat', münferit bağlamları itibarıyla birer 'bilim' ve 'sanat' dalı olarak; muharebe meydanlarıyla sınırlanan geleneksel askeri taktik, operasyon ve stratejilerin ötesinde, ulusal gücün muhafazası ve pekiştirilmesi doğrultusunda ülkelerin kaderi üzerinde belirleyici bir rol üstlenmişlerdir. Bu çalışma da, 'istihbarat' olgusunun 'kendi stratejik bağlamında okunması' teşebbüsü olup; 'strateji' ve 'istihbarat' arasındaki yüksek düzeydeki karşılıklı etkileşimi referans almak suretiyle, 'stratejik istihbarat' anlayışının inşa sürecini, tarihin akışındaki belirleyici rolünü ve bu alanın bilimsel/akademik gelişimini birlikte irdelemektedir. Diğer bir ifadeyle, strateji ve istihbarat alanının tarihsel gelişim seyrinde tabi olduğu değişim ve dönüşüm ekseninde; devletlerin, ulusal güvenlik stratejileri ve politikaları için sağlam ve gerçekçi bir stratejik istihbaratın sine qua non niteliğinin ortaya konulması, tezin ana çizgisini teşkil etmektedir.  Zira stratejik istihbarat,  devletlerin güvenlik, savunma, iç ve dış politika alanlarına çok boyutlu, dinamik ve bütünsel bir yaklaşım kazandırırken; aynı zamanda esnek, gerçekçi ve analitik bakış açısıyla yoğrulmuş entegre ve tutarlı bir politikaya dönük kurumsal mekanizmanın oluşturulmasını ve işlevsel hale getirilmesini sağlamaktadır. Böylece stratejik istihbarat, kendisine atfedilen 'özgün' ve 'istisnai' role bürünmekte, bir ülkenin sadece hayatta kalması için gereken asgari şartları karşılayacak bir milli gücün muhafazası fonksiyonuyla değil; ayrıca bu gücün, hedeflenen çıkar ve amaçlara ulaşmada ne şekilde kullanılması gerektiğini sunan yol haritasını çizmekle de mükellef kılınmaktadır. Bu çerçevede çalışma, Türkiye'deki yerleşik geleneksel dar kapsamlı algının ötesinde; stratejik istihbaratın, taktik ve operasyonel seviye istihbarat faaliyetlerinin başarısındaki hayati fonksiyonunun önemini gözler önüne sermektedir.  Dolayısıyla tez, Türkçe literatürde istihbaratın terra incognita alanını temsil eden stratejik istihbarat çalışmalarına; sunduğu kavramsal ve kuramsal nosyonlarla, teorisyen ve uygulayıcıların yaklaşımlarını güncelleyerek farkındalık düzeylerini arttıracak, stratejik istihbarat kültürünün inşasına ve kurumsallaşmasına katkı sağlayacak nitelikte zenginlik ve derinlik kazandırmayı amaçlamaktadır.

Abstract:
The 'strategy' and 'intelligence' as branches of 'science' and 'art' with their individual contexts have assumed a decisive role on fate of countries towards maintaining and reinforcing national power beyond traditional military tactics, operations and strategies that are limited with battlefield. While this research is also an attempt towards reading 'intelligence' in 'its own strategic context'; by means of basing on the mutual interaction between 'strategy' and 'intelligence', the research examines establishment process of 'the strategic intelligence' and its decisive role in the course of history and scientific/academic development of this field. In other words, the main line of the thesis is to reveal sine qua non quality of a solid and realistic strategic intelligence for national security strategies and policies of governments; especially in the axis of change and transformation that the field of strategy and intelligence has been subjected to during its course of historical development. That is because, while the strategic intelligence brings in a multidimensional, dynamic and holistic approach to security, defense, and domestic and foreign policy areas of governments, at the same time, it allows for establishing an institutional mechanism towards an integrated and coherent policy with the help of flexible, realistic and analytical perspective and for making such mechanism functional. Thus, by assuming the attributed 'original' and 'exceptional' role, strategic intelligence is deemed crucial not only with its function to maintain a national power that will meet the minimum requirements of a country only to survive, but also in setting a course that suggests how to use this power in achieving targeted interests and objectives. In this context, this study reveals the crucial function of the strategic intelligence in achievement of intelligence activities at tactical and operational level beyond the comprehensive and built-in traditional narrow perception in Turkey. Therefore, the thesis aims at providing resources and depth to strategic intelligence studies representing terra incognita field of intelligence in the Turkish literature in a way that will increase level of awareness among practitioners and theorists by updating their approach with conceptual and theoretical notions it offers and that will contribute to establishment and institutionalization of the strategic intelligence culture.