Bizans kilise resim programlarında ikonografik düzen: Chora Kilisesi (Kariye)
Iconographic arrangement in Byzantine church painting programs: Chora Church (Kariye)
Yazar: SEÇİL KIRCI
Danışman: PROF. DR. ENGİN BEKSAÇ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bizans kiliseleri = Byzantine churchs ; Bizans mimarisi = Byzantine architecture ; Bizans resim sanatı = Byzantine painting art ; Fresko tekniği = Fresko techniques ; Kariye Cami = Kariye Mosque ; İkonografi = Iconograpy

Özet:
Bizans resim sanatının İstanbul ve Anadolu'daki olgunlaşmış örneklerini ikonoklazma sonrası yapılan eserler oluşturmaktadır. Tam anlamıyla Bizans'ın kendine özgü sanatının tamamen oluştuğu dönemi kapsayan bu tarihlerde, Bizans resim sanatı örneklerinin büyük bir yüzdesini oluşturan mimari yapılar içerisinde konumlanan Bizans anıtsal resim sanatında da ikonografik açıdan verilen anlamların bu mimari eserler içerisindeki konumlandığı yerler ve anlamlarına ilişkin belirli programlar olup olmadığı tezimin içerisinde irdelenmiş ve Kariye örneği üzerinden incelenmiştir. 
	Bizans İmparatorluğu'na uzun seneler başkentlik etmiş olan Konstantinopolis şehri içerisinde, günümüz İstanbul'una bir geç dönem Bizans eseri olarak korunarak ulaşabilmiş en önemli yapılardan Aziz Kurtarıcı Hora Kilisesi'nin mozaik ve freskolardan oluşan resim programının tamamı tezimde mevcuttur.  Chora Kilisesi bir geç dönem Bizans yapısıdır.
	Bügünki Fatih ilçesinin Edirnekapı semtinde yer alan Kariye Camii'nin  bulunduğu alana yapılan ilk yapının yapım tarihi 536 civarıdır. Metokhites'in yaptırdığı bakım ve onarımlarla beşinci yapım evresi olarak kabul ettiğimiz son yapım evresi 14.yy a tarihlenmektedir. Günümüzdeki haliyle kiborion plan tipindeki yapı çok kez köklü değişikler geçirmiştir ve farklı amaçlarla kullanılmıştır. Bizans İmparatorluğunun geç dönemlerinde önemi artmıştır. İçerisinde yer alan panolar da mekan bütünlüğü korunarak birbiriyle bağlantılı resimlerle bezenmiştir.
	Tez içerinde, Hristiyanlık dini çevresinde gelişen ikonografik programlamada, Kariye örneği üzerinden mimari eserler içerisindeki bazı kurallar göz edilerek yapılmış olduğu kanısına varılmıştır.

Abstract:
The mature examples of Byzantine painting art in Istanbul and Anatolia are constituted by the works created after iconoclasm. During the periods covering the formation of Byzantine art in its entirety, it has been examined within my thesis whether there are specific programs regarding the positions and meanings of the iconographic interpretations within the monumental Byzantine painting art located within architectural structures, which constitute a large percentage of examples of Byzantine painting art, and this has been explored through the example of Chora Church.
	The entire painting program consisting of mosaics and frescoes of the Church of St. Savior Hora, one of the most important buildings that survived to today's Istanbul preserved as a late Byzantine work in the city of Constantinople, which was the capital of the Byzantine Empire for many years, is available in my thesis. Chora Church is a late Byzantine structure.
	The original construction date of the first building erected in the area where the Kariye Mosque is located in the present-day Edirnekapı district of the Fatih district is around 536. The last construction phase, which we consider as the fifth construction phase, dated back to the 14th century with the maintenance and repairs carried out by Metokhites. The structure, in its present state, in the kiborion plan type, has undergone numerous radical changes and has been used for different purposes. Its importance increased in the late periods of the Byzantine Empire. The panels within it are adorned with interconnected paintings while maintaining the integrity of the space.
	Within the thesis, it has been concluded that some rules within architectural structures have been made by examining the iconographic programming developed within the Christian religious context, based on the example of Kariye.