Türkçe öğretmenlerinin bağlaçların öğretimine ilişkin görüşleri
Opinions of Turkish teachers on teaching connectors
Yazar: ÖMER DEMİRTAŞ
Danışman: PROF. DR. YUSUF TEPELİ
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağlaç = Conjunction ; Dil bilgisi = Grammar ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Yapılandırmacı öğretim yöntemi = Constructivist teaching method ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu çalışma, ortaokul 6.sınıf Türkçe öğretmenlerinin bağlaç öğretimine ilişkin görüşlerini almak ve bu konudaki tecrübelerini fenomenolojik bir yaklaşımla ortaya çıkarmak amacıyla yapılmıştır. Türkçe Dersi Öğretim Programındaki ilgili kazanım dikkate alınarak çalışma planlanmıştır. 
Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik yaklaşım kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılında Antalya ili Muratpaşa, Konyaaltı, Kepez, Aksu, Döşemealtı ve Kumluca ilçelerindeki 14 devlet ve 5 özel ortaokulda görev yapan 31 Türkçe öğretmeni oluşturmaktadır.  Veriler öğretmenler için hazırlanmış yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle elde edilmiştir. Çalışmanın geçerlik ve güvenirliğini arttırmak için öğrenciler ile odak grup görüşmesi ve araştırmacı gözlemi de çalışmaya dahil edilmiştir. 6'şar öğrenciden oluşan 2 grupla odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiş, veriler öğrenciler için geliştirilmiş odak grup görüşme formu ile elde edilmiştir. Ek olarak araştırmacı 5 ayrı derse katılarak gözlem yapmıştır. Öğretmen ve öğrenci görüşme formları ile elde edilen veriler içerik analizi yoluyla incelenmiş ve kodlara ayrılarak bulgular elde edilmiştir. Çalışmanın güvenirliğini saptamak için Miles ve Huberman (1994) ortaya attığı güvenirlik belirleme formülü kullanılmış, hesaplamada çalışmanın güvenirliği %91 olarak belirlenmiştir.
Araştırma sonucunda, bağlaç öğretiminde en sık kullanılan bağlaçların "ve", "fakat", "ama" bağlaçları olduğu tespit edilmiş, öğrencilerin en fazla "da/de", "ki", "ile" bağlaçlarını öğrenmekte zorlandıkları belirlenmiştir. Türkçe öğretmenlerine göre 6.sınıf sonunda öğrencilerin metinlerde bağlaçları tespit etme başarısının yeterli olduğu saptanmıştır. Öğretmenler, öğrencilerin bağlaç öğretiminde eş biçimlilik gösteren bağlaçları öğrenmekte zorlandıklarını ifade etmişlerdir. Öğretmenlerin ise bu noktada en fazla kolaylaştırıcı kurallar öğretme yoluna başvurdukları tespit edilmiştir. Araştırma sonucuna göre okullarda ağırlıklı olarak bağlaçların anlamsal özelliklerine dair bir öğretimin gerçekleştiği, en fazla öğretilen anlamsal işlevin ise zıtlık olduğu gözlenmiştir. Öğretmenlerin, bağlaçların kelime, kelime grubu ve cümleleri bağlama görevlerini en fazla örneklendirme yöntemiyle öğrettikleri tespit edilmiştir. Bağlaçlara ilişkin kazanım programda okuma başlığı altında yer aldığı için katılımcılara bağlaçların becerilerle ilişkisi noktasında konuşma, yazma ve dinleme becerilerine yönelik sorular sorulmuştur. Öğretmenler, konuşma becerisinde bağlaç kullanımına yönelik öğrencilerin ağırlıklı olarak bağlaçları yerinde kullandığını ancak bunu bilinçli olarak yapmadığını, yazdıkları metinlerde ise en fazla yanlışı eş biçimlilik gösteren bağlaçlarda yaptıklarını ifade etmişlerdir. Bağlaç öğretiminde dinleme becerisine yönelik öğretmenlerin çoğunun ders kitaplarındaki dinleme etkinliklerinden yararlandıkları tespit edilmiştir. Öğretmenlerin bağlaç öğretiminde en fazla drama yöntemini uyguladığı, kullandıkları metinleri de genellikle öğrencilerin metinlerinden seçtiği tespit edilmiştir. 6.sınıf Türkçe ders kitaplarındaki bağlaç temasının değerlendirilmesinde ise öğretmenlerin pek çoğunun ders kitabını içerik ve etkinlik yönüyle yetersiz bulduğu gözlenmiştir. Ayrıca öğretmenler ders kitabı dışında bağlaç öğretimi sırasında en fazla akıllı tahta ve ek kaynak materyallerinden yararlandığını ifade etmiştir. 

Anahtar Sözcükler: Bağlaçlar, bağlaç öğretimi, dil bilgisi, öğretmen görüşleri, yapılandırmacı yaklaşım, fenomenoloji

Abstract:
This study was carried out to gather the opinions of 6th-grade Turkish teachers on the teaching of conjunctions and to explore their experiences on this subject using a phenomenological approach. The study was planned by considering the relevant content in the Turkish Language Curriculum.
In the research, a phenomenological approach, one of the qualitative research methods, was used. The study group of the research consisted of 31 Turkish teachers working in 14 state and 5 private secondary schools in Antalya province, including Muratpaşa, Konyaaltı, Kepez, Aksu, Döşemealtı, and Kumluca during the 2021-2022 academic year. The data were obtained through face-to-face interviews using a semi-structured interview form prepared for teachers. To enhance the validity and reliability of the study, focus group interviews with students and researcher observations were also included. Focus group interviews were conducted with 2 groups of 6 students each, and the data were obtained using a focus group interview form developed for students. Additionally, the researcher made observations by participating in 5 different courses. The data obtained from the teacher and student interview forms were analyzed through content analysis, and the findings were categorized into codes. The reliability determination formula proposed by Miles and Huberman (1994) was used to assess the reliability of the study, which was determined to be 91% in the calculation.
As a result of the research, it was determined that the most frequently used conjunctions in the teaching of conjunctions were "and," "but," and "yet," and it was found that students had the most difficulty in learning the conjunctions "da/de" and "ki," along with "with." According to Turkish teachers, by the end of the 6th grade, students' success in recognizing conjunctions in texts was sufficient. However, teachers stated that students have difficulty learning conjunctions that show isomorphism. In this regard, it has been observed that teachers mostly use teaching methods that facilitate rules. Based on the research results, it was evident that teaching mainly focused on the semantic features of conjunctions in schools, with contrast being the most taught semantic function. Teachers were found to teach the functions of conjunctions, which connect words, phrases, and sentences, through exemplary methods. As the acquisition of conjunctions falls under the category of reading in the curriculum, participants were asked questions about their speaking, writing, and listening skills in relation to conjunctions. The teachers stated that students mostly use conjunctions appropriately but not consciously, and they make the most mistakes in conjunctions with isomorphism when writing texts. It was determined that most teachers utilize listening activities in textbooks to teach listening skills in conjunction teaching. The drama method was found to be the most commonly used teaching method for conjunctions, with the texts used often being selected from the students' own writing. When evaluating the conjunctions theme in 6th-grade Turkish textbooks, it was observed that most teachers found the content and activities in the textbook insufficient. Furthermore, the teachers stated that, apart from the textbook, they mainly benefited from smart boards and additional resource materials while teaching conjunctions.

Keywords: Conjunctions, conjunction teaching, grammar, teacher opinions, constructivist approach, phenomenology