Hamzanȃme (62. cilt/1b-40b) (İnceleme-metin-gramatikal-dizin-tıpkıbasım)
Hamzanâme (Volume 62/1b-40b): Analysis-text-grammatical index- facsimile
Yazar: DILVEEN DILOVAN SAEED
Danışman: DOÇ. DR. HASAN KARACA
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Hamzanâme, Hz. Muhammed'in amcası Hz. Hamza'nın destansı yaşamını ve savaşlarını konu alan destansı hikâyelerin genel adıdır. Hz. Hamza İslam'ın başlangıcında Hz. Muhammed'i savunma ve İslam'ı yayma konusundaki kahramanlıkları, Hamzanâme adı verilen destansı halk hikâyelerinin temelini oluşturmuştur. 72 ciltten oluşan bu eserler, İslam coğrafyasında yer alan birçok kültürün zenginliklerini bünyesinde barındırmaktadır. Arap toplumunda sözlü olarak ortaya çıkan bu eser, yüzyıllar boyunca İran gibi Müslüman ülkeler ve Türk toplumu tarafından benimsenmiştir. Her grup bu hikâyelere kendi kültürel unsurlarını ekleyerek destansı hâle getirdi. Hamzanâmenin yapısı ile ilgili olarak çok önemli bir eser çünkü Hz. Hamza'nın biyografisinden bölümler içeriyor ve birçok Müslüman insanın özelliklerini anlatıyor. Bu çalışmada Hamzanâmeler ve Hamzavî'yi okuyarak bilgi toplamaya çalışılmıştır. Amacımız, araştırmamızda tespit edilen Hamzanâme ciltleri ve Hamzanâme'nin 62. cildinin grameri, söz varlığı, biçim özellikleri, dil ve anlatım özelliklerini incelemektir. Bu çalışmanın amacı, bugüne kadar üzerinde inceleme yapılmamış olan Hamzanâme'nin 62. cildinin transkripsiyonlu metnini, dizin ve sözlüğü ile tıpkıbasımını hazırlayarak ilim âleminin istifadesine sunmak amaçlanmıştır. Eser Eski Anadolu Türkçesi dil özelliklerini taşımaktadır, eser üzerinde dil incelemesi de yapılmış, böylece Eski Anadolu Türkçesi gramerine küçük de olsa bir katkıda bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Hz. Hamza, Hamzanâme, Eski Anadolu Türkçesi, 14. Yüzyıl

Abstract:
Hamzanâme is the general name of the epic stories about the epic life and battles of Muhammad's uncle, Hazrat Hamzama. Hazrat Hamza's heroism in defending the Prophet Muhammad at the beginning of Islam and spreading Islam formed the basis of epic folk tales called Hamzanamah. These works, consisting of 72 volumes, contain the richness of many cultures in the Islamic geography. This work, which appeared orally in Arab society, has been adopted by Muslim countries such as Iran and Turkish society for centuries. Each group added their own cultural elements to these stories, making them epic. It is a very important work regarding the structure of the Hamzanamah because it contains excerpts from the biography of Hazrat Hamza and describes the characteristics of many Muslim people. In this study, it was tried to gather information by reading Hamzanâmes and Hamzavi. Our aim is to examine the grammar, vocabulary, form features, language and expression features of the Hamzanâme volumes and the 62nd volume of Hamzanâme identified in our research. The aim of this study is to prepare the transcriptionized text of the 62nd volume of Hamzanâme, which has not been examined until now, with its index and dictionary, and to present it to the benefit of the world of science. The work has the language characteristics of Old Anatolian Turkish, and a linguistic study was also made on the work, thus making a small contribution to the grammar of Old Anatolian Turkish.
Keywords: Hz. Hamza, Hamzanâme, Old Anatolian Turkish, 14. Century