Çok uluslu işletmelerin kurumsal sürdürülebilirlik uygulamalarının eşbenzeşmesi: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde karşılaştırmalı bir analiz
Isomorphism of multinational enterprise's corporate sustainability practices: A comparative analysis in developing countries
Yazar: ARTÜR YETVART MUMCU
Danışman: PROF. DR. REFİKA BAKOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Uluslararası İşletmecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Eşbiçimlilik = Isomorphism ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Gelişmiş ülkeler = Developed countries ; Kurumsal sürdürülebilirlik = Corporate sustainability ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Uluslararası işletmeler = International enterprises ; İnsani gelişmişlik endeksi = Human development index

Özet:
Son yıllarda Kurumsal sürdürülebilirlik (KS) kavramı ve uygulamalarının hem bilimsel araştırmalarda hem de işletmeler ve hatta ülkeler bazında önemini arttırmakta olduğu ve bu alanda çalışmaların sayısının arttığı gözlemlenmektedir. Araştırmamızda otomotiv sektöründe bulunan çokuluslu işletmelerde uygulanan KS çalışmaları arasında bir eşbenzeşmenin bulunup bulunmadığı, faaliyet gösterdikleri ülkelerin gelişmişlik düzeylerine göre bu uygulamaların farklılaşıp farklılaşmadığı belirlenmeye çalışılmıştır.
Bu çalışmada aynı sektörden çok uluslu üç ayrı işletme seçilmiş, bu işletmelerin faaliyet gösterdikleri ülkelerde uyguladıkları KS çalışmaları içerik analizi yöntemi ile sürdürülebilirliğin ekonomik, çevresel ve sosyal boyutlarında incelenmiştir.
Bu inceleme sonucunda işletmelerin KS uygulamalarının eşbenzeşmeleri ve bu eşbenzeşme durumunun yerel boyutları, ülkelerin gelişmişlik düzeyleri karşılaştırılarak ortaya konmaya çalışılmıştır. Elde edilen bu bulgular neticesinde ise işletmelerin KS uygulamaları arasında benzer yapıların bulunduğu görülmüştür. Bu benzer yapıları incelendiğinde, ekonomik sürdürülebilirlik boyutunda 3 firmada da benzer şekilde kısa vadeli beklentilerle uygulamalar gerçekleştirdiği görülmüştür. çevresel sürdürülebilirlikte de tespit edilen benzer yapıların özellikle Atıklar ve Enerji konularında görüldüğü ve işletmelerin üretimleriyle ilgili atıklara karşı çevresel baskılardan korunma amacıyla bu uygulamaları gerçekleştirmiş olabilecekleri düşünülmektedir. Enerji ile ilgili çalışmalarda da yine 3 firmada benzer yapıların görüldüğü ve yine çevre ve toplum baskısı sonucu gerçekleştirildiği düşünülen uzun süreli enerji maliyetlerinde tasarruf edebilmek amacıyla gerçekleştirdikleri düşünülmektedir. Sosyal sürdürülebilirlikte ise Yerel Toplumlarla ilgili benzer oranlarda çalışma yapıldığı ve bu çalışmaların gelişmekte olan ülkelerde daha yüksek oranlarda gerçekleştirildiği, bu durumun doğrudan faaliyet gösterilen ülkedeki halkla ilişkili uygulamalar olması nedeniyle işletmelerin meşrulaşma ve kurumsallaşma çabalarıyla doğru orantılı gerçekleştirilmiş olabileceği görülmüştür.
Son olarak görülen geniş kategoriler çerçevesinde görülen benzerliklerle birlikte BMW'nun diğer 2 işletmeden farklı olarak gelişmiş olan ülkelerde KS uygulamalarını 3 boyutta da daha yüksek oranda uyguladığı, bunun da nedeni olarak yine işletme stratejisi veya hedef Pazar olarak gördüğü gelişmiş ülkelerde uyguladığı bir pazarlama stratejisi olarak da gerçekleştirmiş olabileceği görüşüne varılmıştır.


Anahtar Kelimeler : Kurumsal Sürdürülebilirlik, Sürdürülebilirlik, Çok Uluslu İşletme, Eşbenzeşme, Yeni Kurumsal Kuram,

Abstract:
It has been observed in recent years that the concept and practice of Corporate Sustainability is increasing in importance both in scientific researches and in businesses and even in countries, and the number of studies in this field is increasing. In our research, it was tried to determine whether there is a co-simulation between the CS studies applied in the multinational enterprises in the automotive sector and whether these applications differ according to the development levels of the countries in which they operate. In this study, three multinational enterprises were selected from the same sector and the CS studies they implemented in the countries where they operate were examined in the economic, environmental and social dimensions of sustainability through content analysis. As a result of this review, it was attempted to compare the co-similarities of the enterprises' CS applications and the local dimensions of this co-existing situation by comparing the development levels of the countries. As a result of these findings, it is seen that similar structures exist between KS applications of enterprises. When these similar structures are examined, it is seen that in 3 companies in terms of Economic Sustainability, similar implementations are realized with short-term expectations. Similar structures found in Environmental Sustainability are thought to have been able to implement these practices, especially in the areas of Waste and Energy, and to protect the environment from environmental pressures against wastes associated with their production. It is also thought that energy-related studies have been carried out in order to save on the long-term energy costs, which are similar to those seen in 3 firms and which are thought to be the result of environmental and social pressures. In Social Sustainability, it has been observed that similar proportions of Local Societies have been studied and these studies have been carried out at a higher rate in developing countries, and this has been directly related to the people in the country in which the country is active, so that the enterprises may have been directly proportional to the legitimization and institutionalization efforts. It has been concluded that the last seen Peer Benchmarks could have also been implemented as a marketing strategy by BMW in developed countries, which in the developed countries have applied Corprate sustainability applications at a higher level in 3 dimensions, which is also the case as a business strategy or a target market.


Keywords : Corporate Sustainability, Sustainability,Multinational Enterprises, Isomorphism, New Institutional Theory