Diyabetes mellituslu hastalarda demografik ve klinik özellikler
The properties of demographic and clinical qualifications of the patients with diabetes mellitus
Yazar: BELMA SEVİM
Danışman: PROF. DR. İLYAS ÇAPOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
Diyabetes mellitus (DM) kronik hastalıkların en önemli prototipidir. Diyabetesmellitus sakat kalma ve ölümün önde gelen sebebidir. Büyük bir sosyal ve ekonomik yükoluşturur. Bir yandan yüksek morbidite ve mortalite hızı, diğer yandan yüksek tedaviharcamaları ve iş gücü kaybı nedeni ile hem hastaya hem de topluma büyük yükgetirmesinden dolayı diyabet önemli bir sağlık sorunudur. Bu durum sadece diyabetli bireylerive onların ailelerini değil, aynı zamanda tüm toplumu etkiler. Diyabet, hemen hemen tüm ırkve yaş gruplarında ortaya çıkar. Bu yüzyılda diyabetin tedavisinde ana hedef mikro vemakrovasküler komplikasyonları önlemek ve hastaların hayat kalitesini düzeltmekşeklindedir.Diyabet özellikle ülkemizde çok geç teşhis edilmekte, birey hastalığından habersizdolaşmakta ve diyabet konusundaki bilgisizliği nedeni ile komplikasyonlara erkenyakalanmaktadır. Diyabetes mellitus, en önemli ölüm nedeni olması ve tedavi maliyetlerininyüksek olması hastalığın önemini daha çok artırmaktadır.Çalışmanın amacı 2006-2009 yılları arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi İçHastalıkları polikliniklerine ayaktan başvuran diyabetik hastaların demografik ve kliniközelliklerini belirlemektir.Çalışmamıza 503 hasta ( 20 tip 1 DM, 483 tip 2 DM ) alındı. Tip 1 DM tanısı konmuşhastaların 12'si kadın (yaş ortalaması 33,6± 7.12 yıl), 8'i erkek (yaş ortalaması 26±4.09 yıl);tip 2 DM tanısı konmuş hastaların 281'i kadın (yaş ortalamaları 54.22 ± 12.8 yıl), 202'sierkek (yaş ortalamaları 54.18± 11.6 yıl) dir. Tip 2 DM' lu hastaların 1. derece yakınlarında %23,6 oranında tip 2 DM tanısı mevcuttur.Bakılan VKİ ortalaması tip1 DM'lu kadınlarda 26±2,7 erkeklerde 29,5±5, tip 2 DM'lukadınlarda 27,51±4,7, erkeklerde 27.8±4,5 olarak bulundu. Tip 2 DM' lu hastaların VKİlerine baktığımızda bayanlar sıklıkla fazla kilolu ve obez, erkekler sıklıkla normal ve fazlakiloluydu. Erkeklerle kadınları karşılaştırdığımızda kadınlar 3,28 kat erkeklerden daha obezdiIII(p<0,000). VKİ normal olan tip 2 DM lu erkeklerin sayısı kadınların 2 katıydı (p<0,000). VKİile hipertansiyon arasında anlamlı bir ilişki belirlendi (p<0,019).HbA1c ortalaması % 8,6±1,9 idi. Hastaların % 20,6'sının HbA1c si % 7'nin altında, %40,6'sının HbA1c' si % 7-9 arasında % 38.8'nin ise HbA1c si % 9'un üzerindeydi. Tanısüresi ile HbA1c arasında anlamlı bir ilişki vardı (p<0,005). HbA1c ile herhangi bir andabakılan kan şekeri arasında anlamlı bir korelasyon tesbit edildi (p<0,0000).H astaların % 58.8 (296)'sinin tansiyon arteriyeli ( TA ) normal, % 18.5 (93)'üprehipertansif, % 12.1 (61)'i evre-1 hipertansif, % 10.5 (53)'i evre-2 hipertansif olarakbelirlendi.Hipertansiyon ve mikroprotein gelişmesi ile kreatinin artışı arasında anlamlı birkorelasyon mevcuttu (p<0,003-0,0017). Diyabet süresi ile hipertansiyon, nöropati, retinopati,nefropati ortaya çıkması arasında anlamlı bir korelasyon belirlendi (p<0.04, p<0.000, p<0,000, p<0,009). Hipertansiyon ile retinopati gelişmesi arasında anlamlı bir ilişki mevcuttu(p<0,013).DM'lu hastaların spot idrardaki mikroprotein kreatin oranları ortalaması: 0.348 ± 1,09mg/kreatinin bulundu. Hastaların % 70,4' nün mikroproteini (0-19 mg/kreatinin), % 25,8'nin(20-200 mg/kreatinin ), % 3,8'nin ise > 200 mg/kreatinin üzerinde idi. Hastaları diyabetsüresine göre gruplandırdığımızda (0-9 yıl, 9 yıl üzeri) tanı süresi 9 yıldan fazla olanlardaproteinüri anlamlı olarak yüksek bulundu (p<0.000).DM'lu hastalarda retinopati görülme sıklığını % 14,5 olarak bulduk, bu oran her ikicinste aynıydı. Tanı süresine göre gruplandırdığımızda (0-9 yıl, 9 yıl üzeri) 9 yıldan daha azdiyabet süresi olan hastalarda retinopati görülme oranı % 6,8 iken, süre 9 yıl üzeri olan grupta retinopati görülme oranını % 32,9 olarak bulduk. Ki Kare testinde p<0,000 idi. Diyabet yaşı9 yılın üzerindeki hastalarda retinopati 6,7 kat daha sık olduğu belirlendi. Retinopati ileHbA1c, proteinüri değerleri ve hipertansiyon arasında anlamlı bir korelasyon mevcuttu(p<0,015-p<0,000-p<0,013).Hastalarda nöropati oranını % 14.5 olarak hesapladık. Tanı süresine göregruplandırdığımızda (0-9 yıl, 9 yıl üzeri) 9 yıldan daha az diyabet süresi olan hastalardanöropati görülme oranı % 8,2 iken süre 9 yıl üzeri olan grupta nöropati görülme oranını %29,5 olarak bulduk. İki grup arasındaki fark istatiksel olarak anlamlıydı ( p<0,000). Diyabetyaşı 9 yılın üzerindeki hastalarda nöropati 4,69 kat daha sık olduğu belirlendi.Hastaların % 6'sı (30) sadece diyet, % 62'si (312) oral antidiyabetik % 20,2'si (101)günde iki kez karışım insülin, % 6,8'i (34) yoğun insülin tedavisi, % 2'si (10) uzun etkilianolog insülin, % 3,2'si (16) oral antidiyabetik ve uzun etkili anolog insülin kullanmaktaydı.

Abstract:
Diabetes mellitus (DM) is the most important prototype of the chronic diseases.Diabetes mellitus is the major factor which causes morbidity and disability and it bringsserious economical and social problems. When it is considered that high mortality and highmorbidity impulse combines with high treatment costs and high rate of workforce loss;diabetes mellitus is a major problem. This condition does not only result load for the diabeticpatients and their family but also affects the society. Diabetes is almost seen in all age groupsand races. The main aim in treatment of diabetes is to prevent micro and macro complicationsof this disease and improve the patients? life quality.Especially in our country diabetes is diagnosed at the late stages and the individuallives unaware of this disease. The complications appear at the early stages because of theindividual?s lack of knowledge about diabetes. Beeing one of the major reason for mortalityand the high treatment costs increase the importance of the disease day by day.The aim of this study was to determine the demographic and clinical qualifications ofthe patients who applied to Atatürk University Medical Faculty Internal Diseases out-patientclinics.503 patients were participated in our study (20 type 1 DM, 483 type 2 DM). The 12 ofthe type I DM patients were female (mean age was 33.6±7.12) and the 8 of the patients weremale (mean age was 26±4.09). The 281 of the type 2 DM patients were female and 202 weremale. The close relatives of type 2 DM patients had type 2 DM with the rate of % 23.6.Mean value of Body mass index (BMI) was detected in type 1 DM women; 26±2,7, intype 1 DM men; 29,7±5, in type 2 DM women; 27,54±4,7, in type 2 DM men; 27.7±4,5.When we evaluated the BMI of patients with type 2 DM women were frequently overweigthand obesite, men were frequently normal and overweight. When we compare men andwomen; women were 3,28 times more obesite than men (p<0,000). Number of men with type2 DM whose BMI were normal was two times more than women (p<0,000). There was asignificant correlation between hypertansiyon and BMI.VIMean value of HbA1c was detected as % 8,6±1,9. % 20,6 of patients? HbA1c levelwas under % 7, % 40.6 was between % 7-9 and % 38.8 was above % 9. There was significantcorrelation between diagnosing period and HbA1c (p<0,005). There was an meaningfulcorrelation between HbA1c and randomly measured blood glucose levels (p<0,0000).When we evaluated the DM patients depending of the tension arterial the results werefound as below % 58.8 (296) were normal, % 12.1 (61) were stage-1 hypertension, % 10.5(53) were stage-2 hypertension.T here was a significant correlation between progression of hypertension, microproteinand the increase of creatinin (p<0,003-0,0017). Also there was significant correlation betweenduration of diabetes and occurance of hypertension, neuropathy, retinopathy and nephropathy( p<0.04, p<0.000, p< 0,000, p<0,009). There was a significant correlation betweenoccurance of hypertension and retinopathy (p<0,013).Microprotein creatin ratios avarage in spot urine was found 0.348 ± 1,09 mg/creatininin the patients with DM. The microprotein ratios of % 70,4 of the patients were 0-19mg/creatinin, % 25,8 of the patients were 20-200 mg/creatinin, % 3,8 were over 200mg/creatinin. When we grouped (0-9 years, over 9+) patients according to the diabetesduration, proteinüri of patients whose diagnosing period is more than 9 years was foundsignificantly higher.We found the incidance of retinopaty in DM patients as %14,5. This ratio was thesame in both gender. When we classified the patients according to diagnosing period (0-9years, 9+ over), the retinopathy incidance in patients whose diabetic period were less than 9years was % 6,8, in the over 9 years group it was % 32,9. It was p<0,000 in chi-square test.It was detected that in patient group whose diabetic period was over 9 years the incidance ofretinopathy was 6,7 times more frequent. There was significantly correlation betweenretinopathy and HbA1c, proteinuria in values hypertension (p<0,015-p<0,000-p<0,013).We detected the neuropathy ratio in DM patients as % 14,5. When we classified thepatients according to diagnosing period (0-9 years, 9+ over), the neuropathy incidance inpatients whose diabetic period were less than 9 years was % 8,2, in the over 9 years group itwas % 29,5. The difference between two groups was statistically significant ( p<0,000). ItVIIwas detected that in patient group whose diabetic period was over 9 years the incidance ofneuropathy was 4,69 times more frequent.T reatments of the patients follow below: the % 6 (30) were only controlling by thecontrolling the diet, % 62 (312) of the DM patients were using oral anti-diabetic, %20,2 (101 patients) were using mixture insulin, % 6,8 (34) were having intense insulintreatment, % 2 (10) were using long lasting analog insulin, % 3,2 (16) were using both oralanti-diabetic and long time effective analog insulin.