Yaşlı kadınlarda algılanan yoksulluğun yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of perceived poverty on quality of life in elderly women
Yazar: NURHALİME AKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. TANER ARTAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Depresyon = Depression ; Kadınlar = Women ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged ; Yoksul aileler = Poor families ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Yaşlı kadınlarda yoksulluk algısının yaşam kalitesine etki ettiği düşüncesi bu çalışmanın odak noktasını oluşturmuştur. Dünyada ve ülkemizde yaşlı kadınların nüfusunda artan bir eğilim söz konusudur ve bu nüfus kadın olmanın beraberinde getirdiği birçok ayrımcılık türüne maruz kalmaktadır. Bu çalışma, yaşlı kadınların yoksulluk algılarının sosyodemografik değişkenlerle beraber yaşam kalitesi ile ilişkisini ve yoksulluk algısının yaşam kalitesi üzerindeki etkisini, bu etkiye depresyonun dolaylı etkisini ele almaktadır. Karma araştırma yöntemiyle yapılan çalışmanın nicel veri toplama sürecine 400, nitel veri toplama sürecine ise 14 kadın katılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda kişisel bilgi formu, Yoksulluk Algı Ölçeği, Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Beck Depresyon Ölçeği; nitel boyutunda ise bu ölçeklerden faydalanılarak hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Ölçeklerin bu çalışma için güvenirliğini test etmek için güvenirlik testi, geçerliğini test etmek için açımlayıcı faktör analizi, sosyodemografik değişkenlerden alınan yanıtların ölçeklere ve alt boyutlarına göre farklılaşıp farklılaşmadığını test etmek için paramedik testlerden bağımsız örneklem T Testi ve ANOVA, farklılığın neden kaynaklandığını bulmak için post-hoc Tukey; non-paramedik testlerden Kruskal Wallis H testi, farklılığın neden kaynaklandığını bulmak için Mann-Whitney U Testi; sosyodemografik değişkenler, ölçekler ve alt faktörlerinin ilişkisini test etmek için korelasyon analizi, değişkenlerin birbirleri üzerindeki etkisi için regresyon ve depresyonun dolaylı etkisinin incelenmesi için aracılık analizi yapılmıştır. Bu analizlerin yapılmasında SPSS paket programı (28.0) ve Process Macro eklentisi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizi ise içerik analizi yöntemiyle ele alınmıştır. Sonuç olarak, yaşlılarda yoksulluk algısının yaşam kalitesi üzerinde negatif yönlü ve anlamlı bir etkisinin olduğu ve bu etkiye depresyonun aracılık ettiği bulunmuştur. Ayrıca yaşlı kadınlarda yoksulluk algısı arttıkça yaşam kalitesinin azaldığı ve depresyonun arttığı da tespit edilmiştir. Nicel verilerin analiz edilmesiyle elde edilen bu bulgular nitel bulgularla da örtüşmektedir.

Abstract:
The idea that the perception of poverty affects the quality of life in elderly women was the focus of this study. There is an increasing trend in the population of elderly women in the world and in our country, and this population is exposed to many types of discrimination that comes with being a woman. This study deals with the relationship between the poverty perceptions of elderly women and their quality of life together with sociodemographic variables, the effect of the perception of poverty on the quality of life and the indirect effect of depression on this effect. 400 women participated in the quantitative data collection process and 14 women participated in the qualitative data collection process of the study, which was conducted with the mixed research method. In the quantitative dimension of the study, personal information form, Poverty Perception Scale, Elderly Quality of Life Scale and Beck Depression Scale; In the qualitative dimension, a semi-structured interview form prepared by making use of these scales was used. Reliability test to test the reliability of the scales for this study, exploratory factor analysis to test the validity, paramedic-free sample T Test and ANOVA to test whether the responses from sociodemographic variables differ according to the scales and their sub-dimensions, and post-hoc test to find out why the difference arises. Tukey; one of the non-paramedic tests, Kruskal Wallis H test, Mann-Whitney U Test to find out the reason for the difference; Correlation analysis was performed to test the relationship between sociodemographic variables, scales and their sub-factors, and mediation analysis was performed to examine the indirect effects of regression and depression for the effect of variables on each other. SPSS package program (28.0) and Process Macro plug-in were used for these analyzes. The analysis of qualitative data was handled with the content analysis method. As a result, it has been found that the perception of poverty in the elderly has a negative and significant effect on the quality of life and this effect is mediated by depression. In addition, it has been determined that as the perception of poverty increases, quality of life decreases and depression increases in elderly women. These findings obtained by analyzing the quantitative data also overlap with the qualitative findings.