İşlem maliyetleri teorisi çerçevesinde Türkiye'de bağımsız düzenleyici kurullar
Independent regulatory agencies in Turkey within the framework of transaction costs theory
Yazar: ÖZLEM ERASLAN HIZLI
Danışman: PROF. DR. DOĞAN NADİ LEBLEBİCİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Bağımsız düzenleyici kurumlar = Independent regulatory foundations ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector ; İşlem maliyeti = Transaction cost

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'deki bağımsız düzenleyici kurulları işlem maliyetleri teorisi perspektifinden analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, öncelikle işlem maliyetleri teorisi hakkında geniş bir literatür taraması yapılmıştır. Literatürde dağınık olarak duran ve üzerinde uzlaşma bulunmayan işlem ve işlem maliyeti kavramları bağımsız düzenleyici kurullar bağlamında tartışılmıştır. İşlem maliyetleri teorisine getirilen eleştiriler ve teorinin uygulanmasına yönelik ampirik çalışmalar da ayrıca ele alınmaktadır.
Tezin önemli bir katkısı, işlem maliyetleri teorisi perspektiften bağımsız düzenleyici kurullara özgü işlem maliyetlerini alt kategorilere ayırarak analizini yapmasıdır. Bu bağlamda, bağımsız düzenleyici kurullara ilişkin işlem maliyetleri, düzenleyici taahhütten kaynaklanan maliyetler, siyasi işlem maliyetleri,  Bağımsız Düzenleyici Kurulların zaman döngüsü içerisinde kuşatılması sonucunda ortaya çıkan işlem maliyetleri ve düzenleyici süreçte ortaya çıkan işlem maliyetleri başlıklarına ayrılarak tartışılmaktadır. 
Tezin bir diğer katkısı ise, Türkiye'de halihazırda faaliyet gösteren Bağımsız Düzenleyici Kurulların, ülkemize özgü koşullar altında işlem maliyetlerinin analiz edilmesidir. Burada, Türkiye'ye özgü düzenleyici taahhüt sorunu, Hükümetlerin bu kurumları nasıl gördüğü, TBMM'de yapılan tartışmalar ve uluslar üstü bir kuruluş olarak AB'nin Türkiye'deki Bağımsız Düzenleyici Kurullara bakış açısı, Türkiye'deki Bağımsız Düzenleyici Kurulların finansmanı için yaratılan kaynaklar ve Türkiye'de bu kurumlara yetki devrine ilişkin müdahaleler alt başlıkları ile incelenen siyasi işlem maliyetleri, bu kurumların Türkiye'deki işleyiş maliyetleri ve merkezi yönetim bütçesi içerisinde nasıl konumlandırıldıkları tartışılmaktadır. Böylelikle, bu kurumların kamuya ve merkezi bütçeye maliyetinin ne şekilde gerçekleştiği incelenmektedir.
Son olarak tez, Türk bankacılık sektöründeki işlem maliyetlerini somut bir biçimde ortaya koyarak, önerilen yöntemle Türkiye'deki Bağımsız Düzenleyici Kurulların düzenledikleri sektörde işlem maliyetlerini hesaplamak ve sonuçlarını değerlendirmek üzere adapte edebilecekleri bir yol haritası örneği sunmaktadır.

Abstract:
The aim of  this study is to analyze independent regulatory agencies (IRAs) in Turkey from the perspective of transaction costs theory. In this respect, first of all a large literature scanning has been made regarding transaction costs theory. The concepts of "transaction" and "transaction cost" have been discussed with respect to IRAs. Critics about transaction costs theory and ampirical studies regarding the theory have also been explained.
An important contribution of the thesis is to analyze the transaction costs specific to IRAs by dividing into subcategories from the viewpoint of transaction costs theory. In this context, transaction costs related to IRAs are discussed under the titles of costs arising from regulatory commitment, political transaction costs, transaction costs stemming from regulatory capture of IRAs as a result of time cycles and transaction costs that emerge in the regulatory process. 
Another contribution of the thesis is to analyze transaction costs of IRAs currently operating in Turkey under the specific conditions of our country. At this point, the problem of regulatory commitment in Turkey; political transaction costs analyzed under the subtitles of how these institutions are perceived by the governments, discussions made at the Turkish Grand National Assembly, point of view of the EU towards IRAs in Turkey as a supranational institution, sources created in order to finance IRAs in Turkey and interventions to the delegation of authority to IRAs; operational costs of IRAs and how these institutions are located in the central administration budget are discussed. In this way, the realisation of the costs of these institutions to the public and central budget are analyzed. 
Finally, the thesis  puts forth transaction costs in the Turkish banking sector in a concrete way and presents a road map suggesting a methodology that can be adapted by Turkish IRAs to the relevant sectors that they regulate in order to calculate transaction costs and to assess their results.