Mustafa El-Galâyînî'nin Câmiu'd-Durûsi'l-Arabiyye isimli eserinde istişhâd yöntemi ve şâhid beyitlerin incelenmesi
The istishad method and analysis of witness couplets in Mustafa Al-Galâyînî's Câmiu'd-Durûsi'l-Arabiyye
Yazar: FIRAT ÇELEDİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR FATİH AKBAŞ
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Arap dili =

Özet:
Köklü bir geçmişe sahip olan Arap dili gerek şiir, gerekse düzyazı alanında önemli edebi ürünler vermiştir. Yüzyıllar boyunca Arap dili,  farklı uluslarla etkileşimde bulunmuş ve bunun neticesinde zengin bir kelime haznesine kavuşmuştur. Bununla beraber Arap olmayan milletlerden alınan yeni kelimeler dilde bazı bozulmalara yol açmıştır. Kur'ân-ı Kerim kıraatlerinde hatalı okuyuşlar,  hadislerde ifade bozuklukları gibi hatalar meydana gelmiştir. Bu sebeple dilde doğru kullanımın ispatı için başta Kur'ân-ı Kerîm olmak üzere hadisi şerifler ve birinci ve ikinci tabaka şairlerin şiirlerindeki kullanımlara müracaat edilerek doğru kullanımın tesbiti ve delillendirilmesi yoluna gidilmiştir.
Sözlükte "şahit getirmek, şahit göstermek" mânasına gelen istişhâd lugat, sarf, nahiv ve belâgat ilimlerinde "bir kelimenin veya bir ifadenin lafız, anlam ve kullanım doğruluğunu kanıtlamak amacıyla doğruluğu kesin olan nazım ve nesirden örnek vermek" anlamında kullanılır.
İstişhad hem dili hatadan korumak hem de dilin öğretimini sağlam temeller üzerine şekillendirmek açısından son derece önemlidir. Modern dönemde yazılmış olan Câmi'u'd-Dürûsi'l-'Arabiyye adlı eser de dil öğretimi açısından önemli bir yere sahip olup Arapçayı öğrenmek isteyenler için hem âyet hem hadis hem de şiir örnekleri kullanarak dil öğretimini sağlam temeller üzerine oturtmayı başarabilmiş nadide eserlerden birisidir. Temel konular, ayrıntılı meseleler hatta şaz denilebilecek hususları da ele alarak kapsamlı bir dil öğretimi amaçlayan eser, birçok gramer kitabında olduğu gibi gramer konularını âyet, hadis ve şiirlerle örneklendirmiştir.
Ele aldığımız bu çalışma Câmi'u'd-Dürûsi'l-'Arabiyye adlı eseri sadece şiirle istişhad yönünden ele almakta olup çalışma boyunca Câmi'u'd-dürûsi'l-'Arabiyye adlı eserde şahit getirilen beyitlerin çevirisi ve hangi hususlarda şahit olarak kullanıldığı tesbit ve izah edilmiştir. Çalışma bir görüş ve iki bölüm halinde ele alınmıştır. Giriş kısmında tezin konusu, amacı, sınırlılıkları, yöntemi gibi meseleler, birinci bölümde şahit, istişhad kavramları ele alınmış, Arap dilinde kullanılan şiir, düzyazı gibi edebi türlerin şahitliği hususunda gerekli bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde ise müellifin konuları sunuş sırasına göre başlıklandırmalar yapılmış eserdeki beyitler tespit edilip müellifin konu hakkındaki açıklamaları da göz önünde bulundurularak gerekli izahlar yapılmıştır.

Abstract:
The Arabic language, which has a deep-rooted history, has produced important literary products in the field of both poetry and prose. Over the centuries, the Arabic language has interacted with different nations, and as a result, it has gained a rich vocabulary. However, new words taken from non-Arab nations caused some deterioration in the language. There have been errors such as erroneous readings in the Qur'an al-karim and expression errors in the hadiths. For this reason, in order to prove the correct usage of the language, the usages in the poems of the hadith sharifs and poets of the first and second strata, especially the Qur'an, were applied to determine and prove the correct use.
Istishad is extremely important in terms of both protecting the language from mistakes and shaping the teaching of the language on solid foundations. The work Câmi'u'd-dürûsi'l-'Arabiyye, which was written in the modern period, has an important place in language teaching and is one of the rare works that has succeeded in establishing language teaching on solid foundations by using both verse, hadith and poetry examples for those who want to learn Arabic. . The work, which aims to teach a comprehensive language by addressing basic subjects, detailed issues and even what can be called shaz, has exemplified grammar subjects with verses, hadiths and poems, as in many grammar books.
In this study, we deal with the work called Câmi'u'd-dürûsi'l-'Arabiyye only in terms of poetry and istişhad. Used and explained. The study is discussed in one opinion and two parts. In the introduction part, issues such as the subject, purpose, limitations and method of the thesis, in the first part, the concepts of witness and istishhad are discussed, and necessary information is given about the witnessing of literary genres such as poetry and prose used in the Arabic language. In the second part, the titles were made according to the order in which the author presented the subjects, the couplets in the work were determined, and the necessary explanations were made considering the explanations of the author about the subject.