Çemen (Trigonella foenum-graecum L.)'de farklı hümik asit dozları ve ekim zamanlarının verim ve bazı morfolojik özellikler üzerine etkileri
The effects of different humic acid doses and sowing times on yield and some morphological characters of fenugreek (Trigonella foenum-graecum L.)
Yazar: ERMAN BEYZİ
Danışman: PROF. DR. BİLAL GÜRBÜZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, çemen bitkisinde farklı hümik asit dozları ve ekim zamanlarının verim ve bazı morfolojik özellikler üzerine etkilerini belirlemek amacıyla, Erciyes Üniversitesi Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi Mithatpaşa Çiftliğine ait deneme tarlasında 2014-2015 yazlık yetiştirme periyodunda iki yılda yürütülmüştür. Deneme, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak kurulmuştur. Ana parsellere dört farklı ekim zamanı (1 Mart, 15 Mart, 1 Nisan, 15 Nisan), alt parsellere 4 farklı hümik asit dozları (Kontrol, 2, 4 ve 6 lt/da) yerleştirilmiştir. 
Araştırma sonuçlarına göre, 2014 yılında; bitki boyu 22.67 - 30.39 cm, bitkide dal sayısı 2.65 – 3.13 adet, bitki başına bakla sayısı 3.08 – 4.30 adet, 1000 tohum ağırlığı 15.49 – 21.90 g, biyolojik verim 184.81 – 350.56 kg/da, tohum verimi 47.33 - 87.69 kg/da, sabit yağ oranı % 4.40 – 6.21 ve ham protein oranı % 26.24 – 29.74 arasında değişim göstermiştir. 2015 yılında ise; bitki boyu 45.84 – 63.29 cm, bitkide dal sayısı 3.73 – 4.40 adet, bitki başına bakla sayısı 7.40 – 16.08 adet, 1000 tohum ağırlığı 18.93 – 21.16 g, biyolojik verim 492.59 - 872.22 kg/da, tohum verimi 144.92 - 237.92 kg/da, sabit yağ oranı % 4.53 – 6.56 ve ham protein oranı % 22.99 - 30.03 arasında değişim göstermiştir. Sonuçlar toplu olarak değerlendirildiğinde, hümik asit uygulamalarının çemen bitkisinin ham protein oranı hariç incelenen diğer tüm karakterler üzerinde etkisinin olmadığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
This research was conducted to investigate the effects of different humic acid doses and sowing times on yield and some morphological characteristics of fenugreek during the growing period of summer season in 2014 and 2015 over the experimental fields of Erciyes University Agricultural Research and Implementation Center. Experiments were conducted in randomized blocks split plots experimental design with 4 replications. Four different sowing times (1st and 15th of March; 1st and 15th of April) were placed in main plots and four different humic acid doses (control, 2,4 and 6 liters/da) were placed in sub-plots. 
Current findings revealed for the year 2014 that plant heights varied between 22.67 - 30.39 cm, number of branches per plant between 2.65 – 3.13, number of pods per plant between 3.08 – 4.30, thousand seed weights between 15.49 – 21.90 g, biological yields between 184.81 – 350.56 kg/da, seed yields between 47.33 - 87.69 kg/da, fixed oil contents between 4.40 – 6.21% and crude protein ratios between 26.24 – 29.74%. For the year 2015; plant heights varied between 45.84 – 63.29 cm, number of branches per plant between 3.73 – 4.40, number of pods per plant between 7.40 – 16.08, thousand seed weights between 18.93 – 21.16 g, biological yields between 492.59 - 872.22 kg/da, seed yields between 144.92 - 237.92 kg/da, fixed oil contents between 4.53 – 6.56% and crude protein ratios between 22.99 - 30.03%. When the results are evaluated collectively, applications of humic acid has been observed that there is no impact on the examination of all the characters for fenugreek except for the crude protein content.