Lactobacillus plantarum ve lactobacillus paracasei'nin pfapa atak sıklığı ve şiddeti üzerine etkisi
The effect of lactobacillus plantarum and lactobacillus paracasei on pfapa attack frequency and severity
Yazar: ELİF SELCEN YABANCI ERTEN
Danışman: UZMAN SEMA YILDIRIM ; DOÇ. DR. FATİH HAŞLAK
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
PFAPA (Periyodik Ateş, Aftöz Stomatit, Farenjit ve Adenit) sendromu kendi
kendini sınırlayan çocukluk çağının en sık görülen periodik ateş sendromudur.
Çalışmamızda PFAPA tanılı hastalarda probiyotik kullanımının atakları önleme ve
hastalığın şiddeti üzerindeki etkinliği ve alternatif tedavideki yerinin araştırılması
amaçlanmıştır. Ocak 2019– Haziran 2024 tarihleri arasında Göztepe Prof. Dr. Süleyman
Yalçın Şehir Hastanesi Çocuk Romatoloji Polikliniği'nde PFAPA tanısı ile takip ve
tedavisi yapılan hastaların dosyaları retrospektif olarak incelendi. En az 3 ay kolşisin
profilaksisi alan hastalar birinci grup ve en az 3 ay probiyotik (Lactobacillus Plantarum ve
Lactobacillus Paracasei) profilaksi tedavisi alanlar ise ikinci grup olmak üzere, tedaviden
önceki son 3 ay ve tedaviden sonraki ilk 3 ay özellikleri karşılaştırıldı. Yüz otuz hastanın
%68.5'i (n=89) erkek idi. Hastaların başvuru anındaki yaşı 55.5  23.6 ay, ilk atak zamanı
medyan (min-max) 30 (2-90) ay, tanı yaşı 53.8  23.3 ay, ilk ataktan tanıya kadar geçen
süre medyan (min-max) 18 (2-98) aydı. Atak süresi medyan (min-max) 4 (1-10) gün ve
ataklar arasındaki süre 20 (7-90) gündü. Hastaların %32.3 (n=42)'ünde atak tetikleyici
faktör olup, en sık enfeksiyon (%16.2, n=21) idi. Hastaların %65.4 (n=85)'ünün ailesinde
periyodik ateş öyküsü ve %43.8 (n=57)'inin ailesinde tonsillektomi öyküsü vardı. Genetik
analiz çalışılan 86 hastanın %50 (n=43)'sinde MEFV gen mutasyonu saptandı. Atakta ateş
dışında en sık görülen 3 semptom boğaz ağrısı (%99.2, n=129), lenfadenit (%76.2, n=99),
ve karın ağrısı (%60.8, n=79) idi. Kolşisin grubunda lenfadenit, karın ağrısı ve oral aftın
görülme sıklığı tedavi sonrasında tedavi öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı derecede
düşük saptandı (p=0.003, p=0.035, p=0.001, sırasıyla). Probiyotik grubunda ise
lenfadenitin görülme sıklığı tedavi sonrasında tedavi öncesine göre istatistiksel olarak
anlamlı derecede düşük saptandı (p=0.031). ÜSYE tanısı ile antibiyotik kullanılan gün
sayısı hem kolşisin hem de probiyotik grubunda tedaviden sonra tedaviden öncesine göre

17

anlamlı derecede azaldı (p< 0.001, p< 0.001, sırasıyla). Kolşisin ve probiyotik grubundaki
hastalarda atak süresi profilaktik tedavi sonrasında öncesine göre anlamlı olarak daha kısa
saptandı (p<0.001, p<0.001 sırasıyla). Her iki tedavi grubunda da tedaviden sonraki son 3
ay AIDAI skorları tedaviden önceki 3 aya göre istatistiksel anlamlı derecede az bulundu.
AIDAI skorları arasındaki en önemli azalmanın ise tedaviden önceki 1. ay ve tedaviden
sonraki 1.ay arasında olduğu tedaviden sonraki 1. aydan itibaren ise aylar arasında fark
olmadığı saptandı. Profilaktik tedavinin etkinliğinin ilk 1 ayda ortaya çıktığı sonucuna
varıldı. Kolşisin grubunda, tedavi öncesi atakta GIS semptomu, konstitüsyonel semptomu
olanlarda ve tanı anındaki CRP değeri daha yüksek olanlarda tedavi sonrasında AIDAI
skorunda azalma daha fazla ve tedavi yanıtı daha iyi, ekzon10 mutasyonu varlığında ise
tedavi yanıtının daha az olduğu saptandı. Probiyotik grubunda ise tedavi yanıtına etki eden
bir faktör saptanmadı. PFAPA sendromunda probiyotik profilaksisi AIDAI skorunu
azaltarak kolşisin kadar etkili olabilir. Probiyotik kolşisinden daha maliyetli olmasına
rağmen, kolşisin tedavisinde yan etki gözlenirken, probiyotik ile herhangi bir yan etki
bildirilmemiştir. PFAPA sendromunda profilaksi başlama kararı ve tipi tedaviye yanıt,
tedavi uyumu, yan etki, maliyet gibi özellikler değerlendirilerek hasta özelinde hekim ve
ebeveyn tarafından birlikte verilmelidir.

Abstract:
PFAPA (Periodic Fever, Aphthous Stomatitis, Pharyngitis, and Adenitis) syndrome is the
most common self-limiting periodic fever syndrome of childhood. This study aimed to
investigate the effectiveness of probiotics in preventing attacks and reducing the severity of
the disease in patients diagnosed with PFAPA, as well as its role as an alternative
treatment. The medical records of patients diagnosed with and treated for PFAPA at the
Pediatric Rheumatology Outpatient Clinic of Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın City
Hospital between January 2019 and June 2024 were retrospectively reviewed. Patients who
received colchicine prophylaxis for at least 3 months were classified as Group 1, and those
who received probiotic prophylaxis (Lactobacillus plantarum and Lactobacillus paracasei)
for at least 3 months were classified as Group 2. The characteristics of the last 3 months
before treatment and the first 3 months after treatment were compared. Of the 130 patients,
68.5% (n=89) were male. The patients' mean age at presentation was 55.5 ± 23.6 months,
with a median (min-max) age of first attack at 30 (2-90) months, mean age at diagnosis of
53.8 ± 23.3 months, and median (min-max) time from first attack to diagnosis of 18 (2-98)
months. The median (min-max) attack duration was 4 (1-10) days, and the interval
between attacks was 20 (7-90) days. Triggering factors for attacks were identified in 32.3%
(n=42) of patients, the most common being infections (16.2%, n=21). A family history of
periodic fever was present in 65.4% (n=85) of patients, and 43.8% (n=57) had a family
history of tonsillectomy. Among 86 patients who underwent genetic analysis, 50% (n=43)
had MEFV gene mutations. Apart from fever, the three most common symptoms during
attacks were sore throat (99.2%, n=129), lymphadenitis (76.2%, n=99), and abdominal
pain (60.8%, n=79). In the colchicine group, the frequency of lymphadenitis, abdominal
pain, and oral aphthous ulcers significantly decreased after treatment compared to before
treatment (p=0.003, p=0.035, and p=0.001, respectively). In the probiotic group, the

19

frequency of lymphadenitis also significantly decreased after treatment (p=0.031). The
number of days antibiotics were used for upper respiratory tract infections significantly
decreased after treatment compared to before treatment in both groups (p<0.001 for both).
The attack duration was significantly shorter after prophylactic treatment in both the
colchicine and probiotic groups (p<0.001 for both). In both treatment groups, the AIDAI
scores during the last 3 months after treatment were significantly lower compared to the 3
months before treatment. The greatest decrease in AIDAI scores was observed between the
first month before and the first month after treatment, with no significant differences in
scores in the subsequent months. Prophylactic treatment effectiveness was found to
manifest within the first month. In the colchicine group, greater reductions in AIDAI
scores were observed in patients with gastrointestinal symptoms, constitutional symptoms,
and higher CRP levels at diagnosis, while treatment response was lower in patients with
exon 10 mutations. No factors influencing treatment response were identified in the
probiotic group. Probiotic prophylaxis in PFAPA syndrome may be as effective as
colchicine in reducing AIDAI scores. Although probiotics are more costly than colchicine,
no side effects were reported with probiotic treatment, while side effects were observed
with colchicine. The decision to initiate prophylaxis and its type should be made
collaboratively by the physician and parents, considering factors such as treatment
response, compliance, side effects, and cost.