Türkiye'de Sosyalleştirme'den "Sağlıkta Dönüşüm"e sağlık harcamaları ve mevzuatı
Health expenditures and related legislation in Türkiye from socialization to transformation in health
Yazar: EMİNE BARAN
Danışman: PROF. DR. AHMET SALTIK
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Sağlık Dönüşüm Programı = Health Transformation Program ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sağlık mevzuatı = Health legislation ; Sağlık reformu = Health care reform ; Sosyalleşme = Socialization

Özet:
Sağlık Hakkı, en temel insan haklarından biridir. Sağlık hizmetleri herkesçe ulaşılabilir, sürekli, hakça ve nitelikli olmalıdır.Bu Halk Sağlığı dalında tıpta uzmanlık tezinde amaç; 1961'den günümüze Türkiye'de sağlık harcamalarını ve ilgili sağlık mevzuatını çeşitli yönleriyle incelemektir.1961 Anayasası 49. maddesi sağlık hizmetini yurttaşa hak, Devlete ise ödev olarak tanımlamıştır. 1961 tarihli 224 sayılı Yasa ile sağlık hizmetleri Sosyalleştirilmiş ve ilke olarak bütçeden finansmanı öngörülmüştür. 1982 Anayasası 56. madde Devleti sağlık hizmetlerini düzenleyen ve denetleyen bir işleve indirgemiştir. 1990'lar, Küresel kapitalist sistemin yoğun baskısı ile Türkiye'de Sağlıkta Reform sürecini doğurmuştur. Süreç hızla devam etmektedir.Finansman büyük ölçüde Genel Sağlık Sigortası'na bırakılmış, sosyal güvenlik tek bir Kuruma (Sosyal Güvenlik Kurumu) ve kamusal sağlık kurumları Sağlık Bakanlığı'na devredilmiştir. Genel Sağlık Sigortası kayıt dışılığın fazlalığı ve bazı sigortalılar için prim borcu bulunmama koşulunun aranmasından dolayı herkesi kapsayamayacaktır. 33 ilde Aile Hekimliğine geçilmiştir.Sağlık giderleri sürekli ve özellikle 2002 sonrası GSMH büyüme hızını aşarak büyümektedir. Sağlık harcamalarının işlevsel alt dağılımı dengesizleşmiş, sağaltıcı hizmet harcamaları çok fazla artmıştır. Ülkemizde Toplam Kamu Sağlık Harcamalarının içinde ilaç harcamalarının payı 2007 yılında % 38,1'dir.Türkiye herkesi kapsayacak, genel vergilerle finanse edilen, sosyal devlete uygun, kamusal bir ulusal sağlık sistemi benimsemelidir. Sağlık harcamalarını azaltmak için koruyucu sağlık hizmetlerine kesin bir öncelik verilmelidir. İlaç harcamalarını azaltmak için jenerik ilaçların yazımı, akılcı ilaç kullanımı sağlanmalı ve ulusal ilaç-aşı üretimi yeniden artırılmalıdır.Son çözümlemede Türkiye, halktan yana olmayan küresel politikaları gözden geçirmeli ve ulusalcı sağlık politikalarına yeniden ve bir an önce dönmelidir.

Abstract:
Health right is one of the essential human rights. Health care must be accessible, sustainable, equitable and good quality.Aim of this Public Health Department Medical Specialist thesis is analyzing the health expenditures in Türkiye from 1961 with related health legislation with various aspects.1961 Constitutional Law Article 49 defined health care is right to citizen, duty to state. Health services were Socialized and in principle anticipated finance from budget with Law No. 224 dated on 1961. 1982 Constitutional Law Article 56 reduced the state a function that regulated and controlled. In 1990?s with intensive force of global capitalist system generated ?Health Reform? duration in Türkiye. It has been continued very rapidly.The finance was left mostly general health insurance, transferred of social security run to the one institution (Social Security Institution- SSI) and public health institutions run to The Ministry of Health. General Health Insurance can not also provide universal coverage because of high rate of unregistered employment and some of the covered shouldn?t have premium debt. In 33 cities was passed into Family Practice.Health expenditures have increased in time and especially faster growth from Gross Domestic Product growth rate after 2002. Functional sub-division of Health expenditures unbalanced and treatment services increased too much. In 2007 in our country the proportion of drug expenditures in the public health expenditures is 38.1 %.Türkiye. must adopt the public national health system that will inclusive all the person citizens, finance with general taxation, appropriate social state. For decreasing the health expenditures preventive health services should be given priority. For decreasing the drug expenditures the generic drugs writing, the rational drug using must be provided and national drug?vaccine production must be increased again.At the last analysis, Türkiye must review the global policies that not line up with nation and turn back the national health policies as soon as possible.