Okul öncesi dönem çocuklarının toplumsal cinsiyet algılarında medyanın rolüne ilişkin ebeveynlerinin ve öğretmenlerinin bakış açılarının incelenmesi
Examination of the parents' and teachers' perspectives regarding the role of media in the gender perceptions of preschool children
Yazar: CANSU BOZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞULE ERDEN ÖZCAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ebeveynler = Parents ; Kadın-erkek eşitliği = Equality of women and men ; Medya = Media ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, okul öncesi dönemdeki çocukların toplumsal cinsiyet algılarında medyanın rolüne ilişkin ebeveynlerinin ve öğretmenlerinin bakış açılarının incelenmesidir. Bu sebeple araştırmacı çocukların toplumsal cinsiyet algılarına yönelik medyanın rolüne ilişkin ebeveynlerin ve öğretmenlerin bakış açılarını keşfetmek, deneyimlerini ortaya koymak ve analiz etmek amacıyla, araştırma nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik yaklaşım olarak planlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı uygun örneklem ve amaçlı ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Çalışma grubunu, 2 okul öncesi eğitim kurumundan her anaokulu için 8'er ebeveyn ve çocuklarının 1 öğretmeni olmak üzere toplamda 32 ebeveyn ve 2 öğretmen oluşturmuştur. Bu görüşmeler için yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formlarında, ebeveynlere ve öğretmenlere, çocukların toplumsal cinsiyet algılarına yönelik medya rolüne ilişkin gözlemlerinin neler olduğunu, çocukların söylem ve davranışlarını nasıl yorumladıklarını, nasıl yönlendirdiklerini belirlemeye yönelik sorular sorulmuştur. Görüşmeler, araştırmacı tarafından elle kayıt altına alınırken, veri kaybı yaşanmaması için ses kaydına alınmıştır. Veriler ham veri olarak bilgisayara atılmış, daha sonra araştırmacılar, verileri önce ayrı ayrı kodlamış, daha sonra bir araya gelip birlikte kodlamışlardır. Böylece bu verilerden uygun tema, kod oluşturularak içerik analizi yapılmıştır.
Araştırma bulguları toplumsal cinsiyete yönelik sosyal bileşenler ve feminist kuram temelinde tartışılmıştır. Bu bağlamda katılımcı ebeveynlerin çocukların toplumsal cinsiyete yönelik medyanın rolüne işaret eden davranışlarına yanıtlarında ataerkilliğin varlığı yoğun hissedilmiştir. Öğretmenlerin ise öğrencilerini cinsiyet eşitliğine dayalı bir düşünce için çabalayıcı konumda oldukları saptanmıştır.  Sadece annelerin öğretmenlerle paylaşımda bulunması, cinsiyete dayalı eşitsiz iş bölümü sonucunda ortaya çıkmaktadır. Kadınlar iş yerlerinden çıkıp eve geldiklerinde de ev işleri ve çocuk bakımı gibi rolleri büyük oranda sahiplenmiştir ve bu yüzden babaların çocuklarının bakımında az rol almalarından kaynaklı görüşlerinde tahmini olarak cevap verdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Ebeveynlerin çocuklarının toplumsal cinsiyet algılarına yönelik ve medyanın rolüne ilişkin bilinçlendirilmeleri gerekmektedir.  Medyanın iletileri hakkında bilinçlendirilmeleri için ebeveynlere seminerler düzenlenebilir. Aynı şekilde öğretmenlerin meslek eğitimi sırasında medya yorumlama derslerine yer ya da ağırlık verilmesi, ebeveyn-öğretmen işbirliğini arttırılması için atölyeler düzenlenebilir. Medyada kapsamlı bir değişime gidilerek cinsiyet eşitliğine dayalı, geleneksel kalıp yargı ve rollerden çıkarak, kadın-erkek eşitliğinin sağlanması amacıyla medya kanallarında da cinsiyet eşitsizliği probleminin çözülmesi gerektiği söylenebilir.

Anahtar kelimeler: Toplumsal cinsiyet algısı, okul öncesi dönem, ebeveynler, öğretmenler, media

Abstract:
The aim of this research is to examine the perspectives of parents and teachers regarding the role of media in the gender perceptions of preschool children. For this reason, the research was planned as a phenomenological approach, one of the qualitative research methods to find out the perspectives of the participants regarding the role of the media on children's gender perceptions, to reveal and analyze their experiences. The study group of the research was selected by purposeful sampling and purposeful criterion sampling method. The study group was composed of 32 parents and 2 teachers in total, 8 parents and 1 teacher for each kindergarten from 2 pre-school education institutions. In the semi-structured interview forms, questions were asked to parents and teachers to determine what their observations were regarding the media role of children regarding gender perceptions, how they interpret and how they guide children's discourse and behavior. While the interviews were recorded manually by the researcher, they were recorded in the audio to prevent data loss. The data was put into the computer as raw data, then the researchers first coded the data separately, then came together and coded together. Thus, content analysis was made to investigate the subject in depth by creating a suitable theme and code from these data.
Research findings are discussed on the basis of gender-oriented social components and feminist theory. In this context, the presence of patriarchy was felt intensively in the responses of the participating parents to the behaviors of the children, which indicated the effect of the media on the children gender. Teachers, on the other hand, were found to be in a position to strive for an idea based on gender equality. Only mothers sharing with teachers is the result of unequal division of labor based on gender. When women leave their workplace and come home, they have a great role in housework and childcare, so it is concluded that the fathers have an estimated answer in their views due to their low role in the care of their children. Parents should be made aware of their children's gender perceptions and the role of the media. Seminars can be organized for parents to raise awareness about the messages of the media. Likewise, workshops can be organized to give place or focus on media interpretation lessons and to increase parent-teacher cooperation during teachers' professional training. By making a comprehensive change in the media, programs should be made based on gender equality, leaving traditional stereotypes and roles, it can be said that the problem of gender inequality in media channels should be solved in order to ensure gender equality.

Key words: gender perception, preschool period, parents, teachers, media