Endüstride artırılmış gerçeklik uygulamalarıve insan-bilgisayar etkileşimi perspektifindendeğerlendirilmesi
Augmented reality applications in industry and theirevaluation from human-computer interactionperspective
Yazar: ZAFER BOZYER
Danışman: PROF. DR. ALPASLAN FIĞLALI
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Artırılmış gerçeklik = Augmented reality ; Kullanıcı arayüz sistemleri = User interface systems

Özet:
Bilişim teknolojilerinin hızlı gelişimiyle birlikte ortaya çıkan yeni teknolojiler, yaşam
tarzlarımızı ve iş yapma yöntemlerimizi değiştirmektedirler. Bu teknolojilerden birisi
olan akıllı gözlükler, Endüstri 4.0'ın bileşenlerinden olan Artırılmış Gerçeklik (AG)
uygulamaları için mükemmel bir ortam sunmaları nedeniyle yakın gelecekte
hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olacaktır. Halihazırda endüstri kuruluşlarında AG
teknolojisinden yararlanılarak iş süreçlerinin daha verimli hale getirilmesi üzerine
çalışılmaktadır ve bakım, onarım, montaj, süreç izleme, uzaktan etkileşim, vb.
alanlarda geliştirilmiş AG uygulamaları bulunmaktadır. Ancak yeni ortaya çıkan her
teknoloji gibi AG teknolojisi de aşılması gereken birtakım problemleri beraberinde
getirmiştir. AG teknolojilerinin insanlarla olan etkileşimlerinin iyileştirilmesi
gerekliliği söz konusu problemlerden birisidir. Bu nedenle çalışmada öncelikle AG
teknolojilerinin endüstriyel uygulamaları konusunda yapılmış İnsan-Bilgisayar
Etkileşimi (İBE) araştırmaları incelenmiş; literatürde yer alan araştırmalardan
faydalanılarak bu çalışmada geliştirilecek AG uygulamasının değerlendirilmesi için
sezgisel kriterler önerilmiştir. Montaj ve bakım süreçlerine olan benzerliği ve kullanıcı
testleri için yeterince gönüllü katılımcıya ulaşılabilmesi gibi avantajları nedeniyle
masaüstü bilgisayar donanım bileşenlerinin montaj süreci AG uygulaması haline
getirilmiş ve geliştirilen uygulama İBE değerlendirme yöntemleri ile test edilmiştir.
Akıllı gözlük üzerinde çalışacak şekilde geliştirilen uygulamanın öncelikle uzmanlar
tarafından değerlendirilmesi sağlanmış ve uzmanların önerileri dikkate alınarak AG
uygulaması iyileştirilmiştir. Akabinde kullanıcı testleri ile tekrar kullanılabilirlik
problemleri tespit edilmiş; akıllı gözlükler üzerinde çalışacak AG uygulamaları için
geliştirilen sezgisel kriterler güncellenmiştir. Ayrıca deneyimli ve deneyimsiz
kullanıcı gruplarıyla yapılan deneyler sonucunda, akıllı gözlük üzerinde çalışan AG
uygulamasını kullanan deneyimsiz katılımcıların başarı oranının deneyimli
katılımcılara çok yakın olduğu görülmüştür. Ancak, AG uygulamalarından üst
düzeyde fayda sağlanabilmesi için İBE disiplininden uygulamalarının geliştirilmesi
sürecinde yararlanılması gerektiği tespit edilmiştir.

Abstract:
New technologies emerging due to the rapid development of information technologies
change our ways of doing business and our life. Smart glasses, which is one of
emerging technologies, will become an indispensable part of our lives in the near
future since they provide the perfect medium for Augmented Reality (AR)
applications, which are one of the components of the Industry 4.0. Currently; there is
work going on in industrial establishments for making the business processes more
efficient by using the AR technology and there are AR applications developed in the
fields of maintenance, repair, assembly, process monitoring, remote interaction, etc...
However, as with any emerging technology, AR technology has brought along some
problems that need to be overcome. The necessity of improving AR technologies'
interactions with people is one of these prevailing problems. Therefore, primarily the
research conducted on Human-Computer Interaction (HCI) on the industrial
applications of AR technologies was examined in the study; then by utilizing the
research in the literature, the intuitive criteria to evaluate the AR application that will
be developed in this study were proposed. The assembly process of desktop computer
hardware components was developed as an AR application due to the advantages such
as its similarity to assembly and maintenance processes as well as having access to
adequate number of voluntary users for testing and the developed application was
tested with HCI evaluation methods. The application, which was developed to work
on the smart glasses, was first evaluated by the experts and then the AR application
was improved considering the recommendations of the experts. Afterwards, reusability
problems were detected with user tests; and then the heuristic criteria
developed for AR applications working on smart glasses, have been updated. In
addition; as a result of the experiments conducted on experienced and inexperienced
user groups, it was determined that the success rate of the inexperienced participants
using AR applications was very close to that of the experienced participants. However,
it was determined that the HCI discipline should be utilized during the process of
application development in order to get maximum efficacy from AR applications.