Bir şeker üretim tesisinde çalışanların ergonomik risk değerlendirme yöntemleri ile çalışma ve duruşlarının incelenmesi
Ergonomic risk assessment methods of employee at the sugar manufacturing facility investigation of business and situation
Yazar: FATİH ARIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENOL YAVUZ
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Beden durumu = Postural sway ; Duruş = Posture ; Duruş analizi = Posture analysis ; Ergonomi = Ergonomics ; Ergonomik riskler = Ergonomic risks ; Çalışanlar = Workers ; Üretim = Production ; Üretim işletmeleri = Production companies ; İş sağlığı = Occupational health ; Şeker sektörü = Sugar sector

Özet:
Tarladan fabrikaya getirilen şeker pancarından şeker üretimi yapılabilmesi için tazeliğini koruması gerekmektedir. Şeker pancarının hasat edilmesi genellikle eylülün ilk haftasında başlayıp aralık ayının son haftası bitmektedir. Bu süre zarfında şeker pancarının tarladan hasat edilerek fabrikaya getirilmesi bir planlama eşliğinde yapılmaktadır. Dolayısıyla şeker fabrikaları eylül ayının başından aralık ayının sonuna kadar üretim yapmaktadır. Geri kalan zamanlarda ise şeker fabrikalarının temizlenerek bir sonraki şeker üretimine hazırlanması, fabrika bünyesinde tamir ve bakım işlerinin yapılması, üretim kalite ve verimliliğini artırmak amacıyla yatırım yapılması, çalışan kişilerin çalışma şartlarının iyileştirilmesi vb. işler yapılmaktadır. Şeker fabrikalarında şeker üretimi yapılan döneme "kampanya dönemi" şeker üretimine hazırlık yapılan döneme ise "revizyon dönemi" denilmektedir. 
Tezime konu olan çalışmasını yaptığım şeker fabrikasında bir kampanya döneminde günde on dört bin ton (14.000 ton), toplamda ise bir milyon iki yüz bin bin ton (1.200.000 ton) şeker pancarı işlenmektedir.
Şeker fabrikalarında seri üretim yapılması fabrikada çalışan kişilerde uzun süren ve sürekli tekrar eden çalışma ve uygun olmayan vücut hareketleri şeker fabrikasında çalışan kişilerde kas ve iskelet sistemi rahatsızlıkları (KİSR) görülme olasılığını artırmaktadır. KİSR artması ergonomik açıdan risk değerlendirmesi yapılmasını zorunlu hale getirmiştir.
Bu çalışmada değerlendirme yapılırken ergonomik risk analiz yöntemlerinden olan REBA (Rapid entire body assessment), RULA (Rapid upper limb assessment), NIOSH (National Institute of Occupational Safety and Health) risk değerlendirme yöntemleri kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda sürekli ve uzun süreli olarak tekrar eden işlerde (şeker istiflenmesi, küspe balyalama yapılması, parke kumu tesviyesi vb.) ve çalışma esnasında postür duruşun bozulduğu işlerde (su jeti ile şeker pancarının kanala taşınması, el ile çapa yapma, santifüj parçalarının temizlenmesi vb.) ergonomik açıdan risk seviyesinin yüksek olduğu görülmüştür. Sürekli ve uzun süreli olarak tekrar eden işlerde kişi sayısının artırılarak çalışanın kas hareketi tekrarı ve çalışma süresi azaltılmalıdır. Çalışma sırasında postür duruşun bozulduğu iş gruplarında ise uygun duruş şekillerinin belirlenerek çalışan kişinin doğru pozisyonda çalışması sağlanmalıdır.

Abstract:
In order to be able to produce sugar from sugar beet brought to the factory from the field, it must maintain its freshness. The harvest of sugar beet usually starts in the first week of September and ends in the last week of December. During this period, the sugar beet is harvested from the field and brought to the factory with a planning. Therefore, sugar factories produce from the beginning of September to the end of December. In the remaining times, sugar factories are cleaned and prepared for the next sugar production, repair and maintenance works are carried out within the factory, investments are made to increase production quality and efficiency, working conditions are improved, etc. work is done. The period in which sugar is produced in sugar factories is called the "campaign period" and the period in which sugar production is prepared is called the "revision period".
In the sugar factory, which is the subject of my thesis, during a campaign period, fourteen thousand tons (14,000 tons) of sugar beet is processed, and a total of one million two hundred thousand tons (1,200,000 tons) of sugar beet.
Mass production in sugar factories increases the possibility of musculoskeletal disorders (MSD) in people working in the sugar factory, long-term and constantly repetitive work and inappropriate body movements. The increase in musculoskeletal disorders (MSR) in working people has made it necessary to carry out an ergonomic risk assessment.
In this study, risk assessment methods such as REBA (Rapid entire body assessment), RULA (Rapid upper limb assessment), NIOSH (National Institute of Occupational Safety and Health), which are ergonomic risk analysis methods, were used. As a result of the analyzes made, in the works that are repeated for a long time (sugar stacking, pulp baling, parquet sand leveling, etc.) and in the works where the posture is disturbed during the work (transferring the sugar beet to the canal with water jet, hoeing by hand, cleaning the centrifuge parts, etc.) has been found to have a high ergonomic risk level. In continuous and long-term repetitive jobs, the number of people should be increased and the employee's muscle movement repetition and working time should be reduced. In work groups where the posture is deteriorated during the work, appropriate postures should be determined, and the employee should be able to work in the correct position.