8. sınıf fen bilimleri ders kitaplarının sürdürülebilir çevre eğitimi açısından incelenmesi
Analysis of 8th grade science textbooks in terms of sustainable environmental education
Yazar: HAKAN AYDEMİR
Danışman: PROF. DR. ALİ EKBER GÜLERSOY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çevre Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çevre Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, T.C. Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2018 yılında yayımlanan Fen Bilimleri Öğretim Programına göre 2023-2024 eğitim öğretim yılı içerisinde öğrencilere okutulmak üzere basılan Ata ve Dikey Yayıncılığa ait 8. sınıf Fen Bilimleri ders kitaplarının konu içeriklerinin, etkinliklerinin ve kitaplarda yer alan görsellerin sürdürülebilir çevre eğitimine yönelik incelenmesidir. Araştırmada ders kitaplarının sürdürülebilir çevre eğitimine yönelik içerdiği kazanımların belirlenmesi amacıyla nitel araştırma tekniklerinden doküman analizi kullanılmıştır. Çalışmada 8. sınıf Fen Bilimleri ders kitaplarındaki sürdürülebilir çevre eğitimine yönelik kazanımların ünitelere göre dağılımı belirlenmiş ve daha sonra belirlenen ünitelerin konu içerikleri, etkinlik ve görselleri, öğrencilere sağladıkları katkılar açısından analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda 8. sınıf Fen Bilimleri ders kitaplarının sürdürülebilir çevre eğitimi açısından yeterli içeriğe sahip olmadığı, toplam yedi üniteden oluşan ders kitaplarının sadece dört ünitesinde sürdürülebilirlik kavramlarına yer verildiği görülmüştür. Ünitelerdeki konu içeriklerinde sürdürülebilirlik ile ilgili ekolojik ayak izi, küresel ısınma, küresel iklim değişikliği, sera etkisi, doğal kaynakların korunması, geri dönüşüm, enerji tasarrufu, asit yağmurları ve ozon tabakası kavramlarına yer verildiği bulgusuna ulaşılmıştır. Her iki ders kitabının da öğrencilere yönelik içerdikleri etkinliklerin sürdürülebilir çevre eğitimi açısından yetersiz olduğu, Ata Yayıncılığa ait ders kitabında söz konusu hiçbir etkinliğe yer verilmediği, Dikey Yayıncılığa ait ders kitabında ise sadece bir adet etkinliğin yer aldığı tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda ders kitaplarının sürdürülebilir çevre eğitimine yönelik geliştirilmesi gerektiği, sürdürülebilirlik konusunda öğrencilerin aktif katılım sağlayabilecekleri daha fazla proje ve etkinliklere yer verilmesi ve öğrencilerin sürdürülebilir bir yaşam tarzını benimseyip, doğaya karşı saygılı ve sorumluluklarının bilincinde olan bireyler olmalarına katkı sağlayacak değişikliklerin sağlanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the content, activities, and visuals related to sustainable environmental education in the 8th grade Science textbooks published by Ata and Dikey Publishing for the 2023-2024 academic year, based on the Science Curriculum issued by the Ministry of National Education of Turkey in 2018. In this research, document analysis, one of the qualitative research methods, was used to determine the achievements related to sustainable environmental education in the textbooks. In the study, the distribution of achievements related to sustainable environmental education across the units in the 8th grade Science textbooks was determined. Subsequently, the content, activities, and visuals of the identified units were analyzed in terms of their contributions to students. 
As a result of the research, it was found that the 8th grade Science textbooks do not contain sufficient content regarding sustainable environmental education. It was observed that the concept of sustainability is included in only four out of the seven units in the textbooks. It was found that the unit contents include concepts related to sustainability such as ecological footprint, global warming, climate change, the greenhouse effect, conservation of natural resources, recycling, energy savings, acid rain, and the ozone layer. It was found that the activities included in both textbooks are extremely inadequate for sustainable environmental education. The Ata Publishing textbook does not include any relevant activities, while the Dikey Publishing textbook includes only one activity. As a result of the study, it has been concluded that the textbooks need to be enhanced in terms of sustainable environmental education. It is necessary to include more projects and activities in which students can actively participate in sustainability topics. Changes should be made to contribute to students adopting a sustainable lifestyle and becoming individuals who are respectful to nature and aware of their responsibilities.