Takım sporcularında karanlık üçlü kişilik ve yıkıcı liderlik algısı arasındaki ilişkide saldırganlığın aracı rolünün incelenmesi
Examining the mediator role of aggression in the relationship between dark triad personality trait and perceptions of destructive leadership in team athletes
Yazar: EYLÜL SUCULARLI
Danışman: PROF. DR. CENGİZ KARAGÖZOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Egzersiz ve Spor Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports

Özet:
Amaç: Bu tez kapsamında temel amaç; takım sporcularında Karanlık Üçlü kişilik ve yıkıcı liderlik algısı arasındaki ilişkide saldırganlık aracı rolünü incelemektir. Araştırmanın bir diğer amacı; Karanlık Üçlü, yıkıcı liderlik algısı ve saldırganlık düzeyinin; cinsiyet, eğitim düzeyi ve spor branşına göre farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koymaktır. 

Gereç ve Yöntem: Çalışmaya; uygun örnekleme yöntemi ile seçilmiş, İstanbul ilinde yer alan spor kulüplerinde, takım sporlarına (futbol, basketbol, voleybol, hentbol) aktif olarak devam eden 13-39 yaş arası 153'ü kadın ve 224'ü erkek olmak üzere 377 takım sporcusu ve 18 yaş ve üstü 26 erkek takım baş antrenörü, toplam 403 kişi katılmıştır. Analiz için belirlenen dahil etme kriterleri göz önünde bulundurulduğunda, toplamda 38 takım sporcusu dışlanmış ve böylece analiz, 339 sporcu ve 26 baş antrenör, toplamda 365 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Dirty Dozen Karanlık Üçlü Ölçeği", "Sporda Algılanan Yıkıcı Liderlik Ölçeği" ve "Buss-Perry Saldırganlık Ölçeği" kullanılmıştır.

Bulgular: Analiz sonuçlarına göre; takım sporcularında, Karanlık Üçlü ve saldırganlık düzeylerinde; cinsiyet, eğitim düzeyi ve spor branşına göre anlamlı farklılıklar bulunmuştur; takım antrenörlerinde ise Karanlık Üçlü ve saldırganlık düzeylerinde, eğitim düzeyine göre anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Sporcularda ve antrenörlerde; Karanlık Üçlü ve saldırganlık düzeyleri pozitif yönde anlamlı ilişkili bulunmuştur. Aracılık analizinden önce değişkenler arasındaki ilişki incelenmiş ve aracılık analiz şartlarını sağlayan değişkenler çoklu aracılık analizine dahil edilmiştir. Çoklu aracılık analizi sonuçlarına göre; fiziksel saldırganlık alt boyutunun, psikopati ile başarısızlık korkusu/baskı arasındaki ilişkide tam aracı rol oynadığı görülmüştür (p<.001, R2 = .10). Ayrıca, fiziksel saldırganlık ve düşmanlık alt boyutlarının, psikopati ile duygusal kararsızlık arasındaki ilişkide tam aracı rol oynadığı görülmüştür (p<.001, R2 = .10).

Sonuç: Sonuç olarak, takım sporcularında ve takım antrenörlerinde Karanlık Üçlü ve saldırganlık toplam puanlarında gruplar arası farkların olduğu; bunun yanı sıra, takım sporcularında Karanlık Üçlü'nün, saldırganlık aracılığıyla yıkıcı liderlik algısı üzerinde etkili olduğu ifade edilebilir.

Anahtar kelimeler: makyavelizm, narsisizm, psikopati, yıkıcı liderlik, saldırganlık

Abstract:
Objective: The main aim of this thesis; examining the mediator role of aggression in the relationship between the Dark Triad personality trait and perceptions of destructive leadership in team athletes. Another aim of the research is to determine whether the Dark Triad personality trait, perceived destructive leadership, and levels of aggression differ according to gender, educational level, type of sport.

Material and Methods: The convenience sampling method was used in the study. A total of 377 athletes who are engaged in team sports (football, basketball, volleyball, handball) in sports clubs located in the province of Istanbul including 153 women and 224 men between the ages of 13-39; and team head-coaches including 26 men who 18 years and older, total of 403 volunteers were participated. Considering the inclusion criteria established for the analysis, a total of 38 team athletes were excluded from the scope of the study, thereby resulting in a total of 365 individuals being incorporated into the analysis. As a data collection tool; "Personal Information Form", "Dark Triad Dirty Dozen", "Sports Coaching Destructive Leadership Scale (SC-DLS)", and "Buss-Perry Aggression Questionairre" were used.

Results: According to the analysis results, significant differences were found in the levels of Dark Triad personality traits and aggression among team athletes based on gender, educational level and type of sport; additionally, significant differences educational level-based differences was observed in team coaches. In both athletes and coaches positive and significant correlations were identified between the levels of Dark Triad traits and aggression. Prior to mediation analysis, correlations among the variables were examined, and those meeting the conditions for mediation analysis were included in the multiple mediation analysis. According to the results of the multiple mediation analysis, the physical aggression subdimension has been identified as a complete mediator in the relationship between psychopathy and fear of failure/pressure (p<.001, R² = .10). Furthermore, the subdimensions of physical aggression and hostility have been observed to play a complete mediation role in the relationship between psychopathy and emotional instability (p<.001, R² = .10).

Conclusion: In conclusion, it can be suggested that there are intergroup differences in the total scores of Dark Triad personality trait and aggression among team athletes and team coaches. It is also observable that Dark Triad influences the perceptions of destructive leadership in team athletes through the mediation of aggression.

Keywords: machiavellianism, narcissism, psychopathy, destructive leadership, aggression