Geleneksel konutta gelişimin tipolojik çözümlemesi, Karakaya örneği
Typological analysis on the evolution of traditional housing, in case of Karakaya
Yazar: GÜRAY KARABAĞLI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YÜKSEL DEMİR
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Bodrum Yarımadası = Bodrum Peninsula ; Bodrum evleri = Bodrum houses ; Ege adaları = Aegean islands ; Ege bölgesi = Aegean region ; Geleneksel Türk evi = Traditional Turkish house ; Geleneksel konut = Traditional dwelling ; Gelişim = Development ; Oniki Ada = Twelve Island ; Tipoloji = Typology

Özet:
Geleneksel konutlar bir kalıp dilinin, bir ön yapım tekniğinin uygulandığı, yüzyılların kalıtı bir kültürün ürünleridir. Bu yapılarda üstün bir tasarım ve konfor düzeyi yakalanmıştır. Bodrum Yarımadası'nda turizmin ardından oluşan ikinci konut furyası Bodrum geleneksel dokusu ve özgün yapı stoku üzerinde risk oluşturmaktadır. Çağdaş yapım teknikleri ve büyük maddi olanaklarla inşa edilen yeni konutlar geçmişteki özgün konutların başarısına ulaşmaktan uzaktır.Bodrum Yarımadası geleneksel dokusu da turizm ile yükselen inşaat furyası ile tehlike altındadır. Yeni yapılan kötü kopyaların yanı sıra geleneksel mimariye artan ilgi mevcut geleneksel konutlar üzerinde telafi edilemez hasarlara yol açmaktadır.Bu çalışma yakın gelecekte gerçekleşmesi muhtemel yeni yapılaşma koşullarına ve mevcut yapı stoğu üzerindeki eklenme, yenileme, restorasyon gibi her türlü fiziki müdahaleye altlık oluşturacak veri tabanını geleneksel dokunun mevcut yerleşmiş ve kabul görmüş repertuarı içerisinde arayan bir yaklaşımla Karakaya modeli üzerinde açıklanmaktadır.İlk olarak tip ve tipoloji terimlerinin tanımları yapılıp farklı bilim dallarında kullanımları örneklenmiştir. Mimarlık alanındaki kullanımları detaylandırılıp zaman içinde kazandığı anlamlar özetlenmiştir. Geleneksel ve geleneksel konut tanımları yapılmış, Bodrum geleneksel konutunu anlayabilmek amacıyla ege havzasında geleneksel konut üzerine yapılmış tipoloji çalışmaları incelenmiştir. Genelden özele gidilerek geçmişte yapılmış Türk Evi tipoloji çalışmaları, CORPUS'un Yunanistan ve Türkiye Akdeniz konut tipolojileri, Oniki Adalarda yapılmış konut tipolojileri özetlenmiştir.Karakaya geleneksel konutunun dönüşümünü anlayabilmek amacıyla tarihsel yakın ilişkiler göz önünde tutularak Bodrum Yarımadası'nın yanı sıra Anadolu, Yunanistan anakarası ve Oniki Adalar'daki tarihsel gelişmeler dâhil edilmiştir. Mevcut durum literatür ve belgeleme çalışmaları ile açıklanmaya çalışılmıştır. Her parsel için arazi kullanımı, mülkiyet, katsayısı, malzeme, yerleşim, hasar durumu, tescil durumu, mekân kurgusu ve kullanıcı profili gibi kriterler için analizler yapılmıştır. Her yapı için gelişim evreleri belirlenmiştir. Ardından analizler çözümlenerek yerleşim tipolojisi, mekân tipolojisi ve gelişim tipolojisi çıkarılmıştır. Elde edilen tipler, tüm ege havzasındaki tipolojiler ile karşılaştırılmıştır. Son olarak Karakaya'da müdahale kararları alınmıştır. Hangi tipoloji için hangi tip müdahaleler yapılması gerektiği belirlenmiştir.

Abstract:
Traditional housing elements could be considered as elements of a culture?s inheritance reflecting hundreds of years of building technique experience. In most cases of traditional housing, it could be observed that a refined design level providing a remarkable living comfort that is even hard to achieve in today?s building industry.Bodrum traditional housing units are in danger because of the effects of the new housing trend in the peninsula and the rising constructional activity. Besides the produced bad copies of the traditional housing units, the rising interest in the traditional housing is leaving remarkable damage in the traditional houses. This research aims to provide a basis for the definition of the database including the traditional housing tissue on the karakaya model. This database could be referred to for the new buildings that are to be built in the near future, and any type of extensions or restorations that are intended to be produced on the existing housing stock.Firstly `type? and `typology? terms are explained with reference to their various uses in different sciences. Their use in architecture is further defined and the additional meanings of these terms in architecture is summarized. While the definition of the terms ?traditional? and ?traditional housing? are done, in order to understand the traditional Bodrum housing, the typology works on the Aegean region traditional housing are investigated. While taking an approach from the general to specific, Turkish housing typologies, the Greek and Turkish Mediterranean housing typologies of `CORPUS?, the Dodecanese Islands housing typology, Muğla housing typology and lastly , the Bodrum housing typology is summarized.In order to understand the transformation of Karakaya traditional housing, the historical periods and relations between the Greek main lands, the Dodecanese Islands and the Anatolia region are taken into consideration. The existing situation is also explained by the necessary documentary works.Several analyses have been made for the criteria such as land use, land ownership, materials, settlement and damage reports, building approval situations, the space definition in buildings and the user profiles. The development stages for each building is analyzed. Following these analyses, the typologies of the settlements, used spaces and their developments have been defined. The obtained types as a result have been subjected to comparison with the Agean housing typologies. Lastly, the Necessary interventions in the Karakaya region have been decided. For each typology of housing, a separate type of intervention has been defined.