Okul iklimi ile öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki üzerine bir araştırma
A research on the relationship between school climate and teachers' organizational citizenship behavior
Yazar: ÖZLEM KUBİLAY BAYKAL
Danışman: PROF. DR. İRFAN ERDOĞAN
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Okul iklimi = School climate ; Örgüt iklimi = Organizational climate ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı; İstanbul ili Üsküdar ilçesinde liselerde görev yapan öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları ile okul iklim algılarının değişkenlerine ilişkin algı düzeylerini saptayarak, bu değişkenler arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Ayrıca; öğretmenlerin demografik özelliklerine göre; okul iklimi algıları ve örgütsel vatandaşlık davranış düzeylerinin farklılaşıp farklılaşmadığını da belirlemek araştırmanın diğer amacını oluşturmaktadır.Amaç doğrultusunda kişisel bilgi formu, örgüt iklimi ölçeği ve örgütsel vatandaşlık davranışı ölçeğinden oluşan anket 2012-2013 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Üsküdar ilçesindeki liselerde görev yapan ve anket uygulamasını kabul eden 350 öğretmene uygulanmıştır.Anketlerden elde edilen veriler bilgisayar ortamında SPSS 17.0 istatistik paket programında analiz edilmiştir. Öğretmenlerin okul iklimi algı ve örgütsel vatandaşlık davranış düzeylerinin belirlenmesinde ortalama ve standart sapma istatistiklerinden, öğretmenlerin okul iklimi algıları ve örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkilerin belirlenmesinde korelasyon analizinden örgütsel vatandaşlık davranışları üzerinde okul iklim algılarının etkisinin belirlenmesinde ise regresyon analizinden faydalanılmıştır. Öğretmenlerin demografik özelliklerine göre okul iklimi ve örgütsel vatandaşlık davranış düzeylerinin farklılaşma durumu ise t testi, tek yönlü Anova ve Tukey testleriyle incelenmiştir.Araştırma sonucunda; öğretmenlerin okul iklimi algılarının orta düzeyde olduğu ve öğretmenlerin yüksek düzeyde örgütsel vatandaşlık davranışlarına sahip oldukları belirlenmiştir. Öğretmenlerin okul iklimi algıları ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasında anlamlı ilişkilerin olduğu, öğretmenlerin okul iklimine ilişkin olumlu algılarının örgütsel vatandaşlık davranış düzeylerini artırdığı, olumsuz algılamaların ise azalttığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada ayrıca öğretmenlerin demografik özelliklerine göre okul iklimi algılarında ve örgütsel vatandaşlık davranış düzeylerinde farklılaşmalar olduğu belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Okul İklimi, Örgüt İklimi, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı

Abstract:
The goal of this research is determining the perception levels of teachers concerning the variables of organizational citizenship behaviour and school climate perception and presenting the relationship between these variables. Besides, the other goal of this research is determining whether school climate perceptions and organizational citizenship behaviour levels of teachers with regard to their demographical features differ or not .In accordance with these goals, a questionnaire composed of personal information form, organizational climate scale and organizational citizenship behavior scale has been applied to the 350 teachers who work in high schools in Usküdar district of Istanbul province and accepted to fill in the form.The data obtained with the questionnaires have been analyzed in SPSS 17.0 statistical software package in computer environment. The statistical techniques used in the research are as follows: mean and standard deviation statistics in determining the school climate perception of teachers? and their organizational behaviour levels, correlation analysis in determining the relationship between teachers? school climate perception and organizational citizenship behaviour, regression analysis in determining the effect of school climate perception on the organizational citizenship behaviors. The differentiation of organizational behaviour levels and school climate according to the teachers? demographic features has been studied with t-test, one way Anova and Tukey tests.In the outcome of the research; it has been determined that teachers? perceptions of school climate are moderate level and teachers have high level of organizational citizenship behaviour. It has also been found out that there are meaningful correlations between teachers? school climate perceptions and their organizational citizenship behaviors. In addition, it has been seen that teachers? positive perceptions concerning the school climate increase their organizational citizenship behaviour levels but their negative perceptions decrease those levels. In the research, it has also been determined that there is a differentiation in teachers? school climate perceptions and their organizational citizenship behaviour levels according to their demographic features.Key Words: School Climate, Organizational Climate, Organizational Citizenship Behaviour