Dördüncü ve beşinci sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersinde değerler eğitimi uygulamalarına ilişkin görüşleri
The opinions of fourth and fifth class social science teachers about values education applications
Yazar: ÖZGE CAN
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN DEMİREL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değer analizi = Value analysis ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Karakter eğitimi = Character education ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Bu çalışma, dördüncü ve beşinci sınıf öğretmenlerinin Sosyal Bilgiler dersinde değerler eğitimi ile ilgili yaptıkları uygulamalara ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2007- 2008 öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Ankara ili Çankaya Merkez İlçesinde yer alan; OKS sınavı sonrasında herhangi bir ortaöğretim kurumuna yerleştirdikleri öğrenci yüzdelerine göre ayrılmış ilköğretim okullarında görev yapan 102 sınıf öğretmeni oluşturmuştur.Betimsel yöntemle gerçekleştirilen araştırmanın verileri araştırmacı tarafından geliştirilen anket ve yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla elde edilmiştir. Yapılan faktör analizi sonucunda anketin tek boyutlu olduğu belirlenmiş ve kapsam geçerliği için uzman kanıları alınmıştır. Anketin güvenirliği için hesaplanan Croanbach alfa katsayısı 0,89 olarak bulunmuştur.Araştırmanın çalışma grubunu oluşturan öğretmenlerden üst gruptan 4, orta gruptan 4 ve alt gruptan 4 olmak üzere 12 öğretmen ile yüz yüze yapılan görüşmelerden elde edilen veriler betimsel yöntemle analiz edilmiştir. Nicel verilerin analizinde ise frekans(f), yüzde(%), aritmetik ortalama( ) ve standart sapma(s) hesaplamaları, t- testi ve Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, alt problemlerle uyumlu bir biçimde tablolaştırılarak sunulmuş ve yorumlanmıştır.Araştırmadan elde edilen sonuçlar;1. Öğretmenlerin sosyal bilgiler dersinde değerler eğitimi uygulamalarında en çok sorumluluk sahibi olmaya ilişkin etkinlikler düzenledikleri yönündedir.2. Değer eğitiminde öğretmenlerin telkin, model olma, empati kurma ve değer aydınlatması gibi değer kazandırma yollarını etkin bir şekilde kullandıkları ancak değerler analizi ve ahlaki muhakeme gibi yöntemleri yeterince kullanmadıkları bulunmuştur.3. Öğretmenler değerler eğitiminde en çok işbirliğine dayalı öğrenme ve yaratıcı drama yöntemlerini kullanmaktadırlar.4. Öğretmenleri sosyal bilgiler dersinde değerler eğitimi uygulamalarında gözlem, örnek olay yöntemi, tartışma yöntemi, soru cevap tekniği ve velilerle görüşme yöntemi yardımıyla öğrencilerin değerleri kazanıp kazanmadıklarını anladıklarını belirtmişlerdir. Ayrıca öğretmenler öğrencilerin değerleri kazanıp kazanmadıklarını en çok öğrencilerin davranışlarını gözlemleyerek anladıklarını açıklamışlardır.5. Öğretmenlerin cinsiyetlerine göre değerler eğitimi uygulamalarına ilişkin görüşleri arasında fark anlamlı bulunmuştur.6. Öğretmenlerin eğitim durumlarına göre değerler eğitimi uygulamalarına ilişkin görüşleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır.7. Öğretmenlerinin kıdem durumlarına göre değerler eğitimi uygulamalarına ilişkin görüşleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır.8. Görev yaptıkları okulların başarı yüzdelerine göre öğretmenlerin değerler eğitimi uygulamalarına ilişkin görüşleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır.

Abstract:
This study was conducted to take teachers opinions about applications of values education in social science classes. The group of this study is formed by 102 classroom teachers who work in public schools in Çankaya district of Ankara according to the percentage of the students they replaced to secondary education institutions with OKS exam.In this descriptive study, the data was gathered from survey forms and semi-structured interview forms which are both developed by the researcher. By the factor analysis it was found that the survey was one dimensional and for the validity of the survey expert opinion was taken. For the reliability of the survey Cronbach Alpha co-efficient was estimated 0.89.From the teachers who formed the sampling group 12 teachers were interviewed; 4 from the upper group, 4 from the middle group, 4 from the lower group and the data gathered was analyzed with descriptive method. In data analysis of quantitative data frequency, percentage, mean, standard deviation calculations, t-test and Kruskal Wallis Test were used. The data gathered was represented in tables and analyzed.The findings of the study can be summarized as;1.Teachers indicated that for the applications of values education in social science classes they focus on activities related to the responsibility the most.2.It was found that teachers used inculcation, modeling, empathy and values clarification methods effectively during values education but they did not use value analysis and moral reasoning methods adequately.3.Teachers indicated that for the applications of values education in social science classes they used collaborative learning technique and creative drama technique the most.4.Teachers indicated that for the applications of values education assessment in social science classes they use observation technique, case study method, discussion method, question answer method and parent interview method. They pointed out that they used observation technique most.5.A significant difference was found among teachers? opinions about value education applications according to the gender.6.A significant difference was not found among teachers? opinions about value education applications according to their educational backgrounds.7.A significant difference was not found among teachers? opinions about value education applications according to their seniority.8.A significant difference was not found among teachers? opinions about value education applications according to the percentage of the success of the schools they work at.