İlköğretim öğretmenlerinin bireysel değerlerinin çok boyutlu incelenmesi
The examine individual voues of the primary school teacher
Yazar: MURAT ÇAVDAR
Danışman: DOÇ. DR. HALİL EKŞİ
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
?Değer? ve ?değerler? konusunda yapılan araştırmalar son yıllarda daha çok ciddiye alınmış ve çeşitlilik kazanmıştır. Bireysel değerler konusunda yapılan çalışmaların zorluluğundan dolayı alanla ilgili çalışmalara az rastlanmaktadır. Değerlerin ölçülmesi, değerlendirilmesinin zorluğundan kaynaklanan bu durum, geliştirilen ölçekler ve yurtdışında hazırlanan ölçeklerin Türkçeye çevrilmesi ile çözümlenmeye çalışılmaktadır. Türkçeye çevrilen bu ölçeklerin güvenirliği ve geçerliliği üzerinde ciddi çalışılmış ve Türkçeleştirilmiş bir ölçek olan ?Kişisel Değerler Envanteri? ölçeği, ülkemizde bu alanla ilgili yapılan en güvenilir ölçektir.Okulda öğretmenlerin bireysel değerleri, sadece öğretmenlerin iş doyumunu artıran, örgütsel bağlılık duygusu oluşturan ve dolayısıyla eğitimin kalitesini yükselten bir araç olarak değerlendirmekten öte, kişi olarak hayatta duruşunu da belirlemektedir.Bu çalışmanın amacı, ilköğretim okullarında görevli öğretmenlerin bireysel değerlerinin çeşitli değişkenler açısından incelemek ve bazı çıkarımlar sunmaktır. Bu amaçla, bireysel değerler ile genel bir kavramsal çerçeve sunulmuştur. Tarama modelinde olan bu araştırmada, ilköğretim okulu öğretmenlerinin bireysel değerlerini ölçmek için ?Kişisel Değerler Envanteri? ölçeği kullanılmıştır.Etkisi araştırılan cinsiyet, branş, çalışılan okuldaki hizmet süresi, mesleki kıdem, yaş, öğrenim durumu, mezun olunan kurum, okulunu önemli ve değerli hissetme durumu ve okula ilişkin algılanan tutum değişkenleri ise araştırmada bağımsız değişken olarak kullanılmıştır.Araştırmanın örneklemini, İstanbul Avrupa yakasında bulunan Avcılar, Büyükçekmece, Bakırköy ve Esenyurt ilçelerinden seçilen 24 ilköğretim okulunda görevli 211 öğretmen oluşturmuştur.Araştırmamda İlköğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin Bireysel Değerleri hakkındaki görüşleri araştırılmış ve elde edilen verilerin istatistik analizleri yapılarak bulgular elde edilmiştir.Genel olarak Bireysel Değerler Envanteri'nin alt boyutlarına ilişkin istatistiki değerlere baktığımızda en yüksek ortalamanın ve farklılaşmanın disiplin ve sorumluluk alt boyutunda, en düşük ortalama ve farklılaşmanın da paylaşım ve saygı alt boyutundadır. Cinsiyet değişkenine göre erkek öğretmenlerin aritmetik ortalamaları ile bayan öğretmenlerin aritmetik ortalamaları arasındaki fark, ?güven ve bağışlama?, ?dürüstlük ve paylaşım? ve ?saygı ve doğruluk? alt boyutlarında erkek öğretmenlerin, bayan öğretmenlere nazaran bu değerlere daha fazla sahip oldukları görülmüştür. Yaş değişkenine göre 41 yaş üzeri öğretmenlerle 21-40 yaş arasındaki öğretmenler arasında, 41 yaş üstü öğretmenlerinin lehine ?saygı ve doğruluk? ve ?paylaşım ve saygı? alt boyutlarına verilen cevaplara manidar bulunmuştur. Medeni durum, kardeş sayısı değişkenine ve mezun olunan fakülte değişkenine göre öğretmenlerin bireysel değerler alt boyutlarının farklılık göstermediği söylenebilir. Mezuniyet değişkenine göre lisansüstü mezunu öğretmenlerin, lisans mezunu öğretmenlere nazaran ?güven ve bağışlama? alt boyutunda anlamlı bir farklılığa rastlanmıştır. Branş değişkenine göre öğretmenlerin branşlarının, onların bireysel değerlerinde belirgin bir farklılığa neden olmadığı anlaşılmıştır.Eşin çalışma durumu değişkenine göre eşi çalışmayan öğretmenlerin, eşi çalışan öğretmenlere nazaran ?güven ve bağışlama?, ?saygı ve doğruluk? ve ?paylaşım ve saygı? alt boyutlarında manidar bulunmuştur. Ortaya çıkan bu farklılık anlamlı farklılığın çıktığı tüm alt boyutlarda eşi çalışmayan öğretmenlerin lehine bulunmuştur.Bireysel Değerler Envanteri alt boyutları arasında ?güven ve bağışlama? alt boyutu ile ?paylaşım ve saygı? alt boyutu arasında anlamlı ilişkiye rastlanmazken, diğer alt boyutlarda yüksek düzeyde anlamlı pozitif bir ilişkiye rastlanmıştır. Bu sonuç aralarında anlamlı pozitif ilişki bulunan bu alt boyutların birlikte değişim gösterdiğini ifade etmektedir. Bu alt boyutlardan birinin artması/azalması diğerinin de artmasına/azalmasına neden olduğu görülmüştür.

Abstract:
The researches which have been made about ?value? and ?values? in recent years, have been taken more serious and gained diversity. Because of the difficulty of the works that are done about the individual values, studies related to this field are seen very little. This situation due to the difficulties arising from the evaluation and measuring of these values is being tied to be solved by translating the developed scales and the scales developed on abroad into Turkish. The ?Inventory of individual values? scale, which have been translated into Turkish and have been worked on the validity of these scales into Turkish, is the most reliable scale in our country that have ever done in this field.Individual values of teachers at school not only increase their job satisfactional, create a sense of organizational loyalty and thus increase the quality of education as a tool to evaluate further, but also determine the position in life as an individual.The aim of this study, to examine the individual values of the primary school teachers on staff in terms of several variables and to provide some inferences. For this purpose, a general conceptual framework is presented with individual values. In this scan model search, ?personal values inventory? scale is used to measure the value of the primary school teachers.Investigated the effects of gender, branch, working in the service period at the school, professional seniority, age, educational status, the institution graduated, to feel important and valuable in terms of the school he/ she is working, and the variables related to the perceived attitude to the school are used as independent variables in the research.Selected 211 teachers, who are on duty at the 24 schools in the European side of İstanbul Avcılar, Büyükçekmece, Bakırköy, Esenyurt districts, have created the sample of the survey.In the research, primary school teachers? views about individual values have been searched and the data has been obtained by making the analysis of the statistical findings were obtained.Generally, when we consider the size of the individual values for inventory we see that statistics for the highest average size of the different activity in the sub-discipline and responsibility, the lowest average in size and different sub-activity is also one on sharing and respect. According to the gender variable the difference between the male teachers? arithmetic avarages and the female teachers? arithmetic avarages is that in the size of ?trust and forgiveness?, ?honesty and sharing?, and ?respect and accuracy? when compared female teachers, male teachers have more to these values. According to the age variety, teachers between 21-40 years aged and 41 years aged later in favor of teachers? ?respect and accuracy? and ?share and respect? to the size of the given answers were found significant. This can be said that marital status, number of siblings variable and variable depending on the faculty of teachers graduating from the individual values do not vary the sizes. According to the graduation variable, it has been seen that there is a significant difference in the size between teachers who have graduate degree and the teachers who have undergraduate degree in terms of the ?confidence and forgiveness?. According to the branch variables it has been understood that teachers? branches do not cause significant difference in their individual values.According to the co-state variables the teachers whose partner does not work were found significant in terms of "trust and forgiveness", "respect and accuracy" when compared to the teachers whose partner works. These differences that emerged out of significant differences in all sub-dimensions of teachers in favor of his wife was not working.Between the Personal Values Inventory sub-dimensions, it was found that there was no significant relation between the sub-dimensions of ?trust and forgiveness? but in the aother sub-dimensions it was found significant high level positive relation. This result shows that these sub-dimensions that have significant positive relations between each other show changes together. It was understood that increasing/decreasing of one of these sub-dimensions causes the other?s increase or decrease.