Diyabetik nefropatide ateroskleroz; etkileyen faktörler ve irisinin yeri
Atherosclerosis in diabetic nephropathy; affecting factors and role of irisin
Yazar: BENGİSU AKYOL TULGAR
Danışman: PROF. DR. SEDAT ÜSTÜNDAĞ
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Nefroloji = Nephrology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetik nefropatiler = Diabetic nephropathies ; Karotis intima media = Carotid intima media ; İrisin = Irisin

Özet:
İrisin, esas olarak iskelet kasında üretilen ve egzersiz ile konsantrasyonu artan yeni 
keşfedilmiş bir hormondur. Beyaz yağ dokusu hücrelerini kahverengi yağ dokusuna 
dönüştürerek enerji harcanmasını artırmakta ve lipid ve enerji metabolizmasını 
etkilemektedir. Glukoz homeostazisine katkıda bulunan irisinin, aynı zamanda orta derecede 
ancak önemli bir kilo kaybı sağladığı gösterilmiştir. İrisin, enerji harcanmasını artırıp kilo 
kaybına neden olduğu için metabolik hastalıkların tedavisinde umut verici olmuştur İrisin, 
metabolik hastalıklar için terapötik bir protein olabilir veya metabolik hastalıkların bir 
biyomarkerı olarak tanıda kullanılabilir. Bu amaçla yapılan çalışmalar devam etmektedir. 
Bu çalışmanın amacı, bilinen aterosklerotik hastalığı olmayan sağlıklı bireyler, 
diyabetik nefropati gelişmemiş diyabetikler ve diyabetik nefropati gelişmiş diyabetikler 
arasında serum irisin düzeyleri açısından bir fark olup olmadığını ve diyabetik nefropati 
gelişen ve bilinen aterosklerotik hastalığı olmayan hastalarda irisin düzeyi ile aterosklerozun 
bir ilişkisi olup olmadığını, irisin düzeyi ile aterosklerozun erken ve noninvaziv bir göstergesi 
olan CIMT ile ilişkisini değerlendirmek ve bunun yanında serum irisin seviyesi ve karotis 
intima-media kalınlığı ile ilişkili olabilecek diğer parametrelerin gözden geçirilmesidir. 
Çalışmada Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine Ağustos 2020- Ağustos 
2021 tarihlerinde başvuran 93 Tip 2 Diabetes Mellitus tanılı hasta ve bilinen kronik hastalığı 
olmayan sağlıklı 41 gönüllüde irisin düzeyi ve karotis intima media kalınlığı ölçümleri 
yapılarak, etkileyen faktörler araştırılmıştır. 
Hastaların verileri rutin kontrol sırasındaki muayenelerinde toplanmıştır. Serum irisin 
seviyesi tayini hastaların rutin kontrolleri sırasında alınan serumlarda ELISA yöntemi ile test 
edilmiştir. 
Yapılan analizler sonucunda irisin düzeylerinin Tip 2 Diyabetes Mellitus tanısı olan 
hastalarda daha düşük olduğu ve hipertansiyon varlığı, diyabet süresi, diyabet aile öyküsü
58
varlığı, diyabetik retinopati varlığı, yaş, vücut kitle indeksi, sistolik kan basıncı, açlık kan 
şekeri, albüminüri ve karotis intima-media kalınlığı ile negatif korelasyon gösterdiği tespit 
edilmiştir. 
Karotis intima-media kalınlığının Tip 2 diyabetes mellitus tanılı grupta daha kalın 
olduğu ve karotis intima media kalınlığının yaş, diyabet süresi, hipertansiyon varlığı, 
diyabetik ve hipertansif retinopati varlığı, vücut kitle indeksi, bel çevresi, sistolik ve 
diyastolik kan basıncı ve ortalama arter basıncı, albüminüri düzeyi ile pozitif; tahmini 
glomerüler filtrasyon hızı ve irisin düzeyi ile negatif korelasyon gösterdiği saptanmıştır.
Mevcut bulgular irisin ve karotis intima-media kalınlığının ateroskleroz erken bir 
belirteci olduğu, ateroskleroz risk faktörleri ile anlamlı ilişkileri dolayısıyla uygun bir 
biyobelirteç olma konusunda umut vaat etmektedir.

Abstract:
Irisin is a newly discovered hormone produced mainly in skeletal muscle and whose 
concentration is increased by exercise. It increases energy expenditure by transforming white 
adipose tissue cells into brown adipose tissue and affects lipid and energy metabolism. 
Contributing to glucose homeostasis, irisin has also been shown to provide moderate but 
significant weight loss. Since irisin increases energy expenditure and causes weight loss, it 
has been promising in the treatment of metabolic diseases. Studies for this purpose continue.
The aim of this study is to determine whether there is a difference in serum irisin levels 
between healthy individuals without known atherosclerotic disease, diabetics without diabetic 
nephropathy and diabetics with diabetic nephropathy, and whether there is a relationship 
between irisin level and atherosclerosis in patients with diabetic nephropathy and no known 
atherosclerotic disease, irisin level and early atherosclerosis and to evaluate its relationship 
with carotid intima-media thickness, a noninvasive indicator, as well as to review the serum 
irisin level and other parameters that may be associated with carotid intima-media thickness.
 In the study, irisin level and carotid intima-media thickness measurements were made 
in 93 patients with Type 2 Diabetes Mellitus and 41 healthy volunteers without known 
chronic diseases who applied to Trakya University Faculty of Medicine Hospital between 
August 2020 and August 2021, and the affecting factors were investigated.
The data of the patients were collected during their routine control examinations. 
Determination of serum irisin level was tested by ELISA method in the serums taken during 
routine controls of the patients.
60
As a result of the analysis, irisin levels were lower in patients diagnosed with Type 2 Diabetes 
Mellitus, and it was found that there was a negative correlation with presence of hypertension, 
duration of diabetes, family history of diabetes, presence of diabetic retinopathy, age, body 
mass index, systolic blood pressure, fasting blood glucose, albuminuria and carotid 
intimamedia thickness.
 Carotid intima-media thickness was found thicker in the group diagnosed with Type 2 
diabetes mellitus. Carotid intima-media thickness was positively correlated with age, duration 
of diabetes, presence of hypertension, presence of diabetic and hypertensive retinopathy, body 
mass index, waist circumference, systolic and diastolic blood pressure, and mean arterial 
blood pressure, albuminuria. It was found there was a negative correlation with the estimated 
glomerular filtration rate and irisin level.
 Current findings show promise as an appropriate biomarker because of the fact that the 
irisin and carotid intima-media thickness are an early marker of atherosclerosis and are 
significantly associated with atherosclerosis risk factors.