Türk sinemasında sansür konusuna bir yaklaşım (Küçükleri muzır neşriyattan koruma kurulunun işlev ve etkileri)
An approach the censor subject in Turkish sinema
Yazar: EMİNE UÇAR
Danışman: PROF.DR. İNCİ SAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı / Güzel Sanatlar Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1995
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Denetim = Control ; Film = Film ; Muzır Kurulu = Harmful Council ; Müstehcenlik = Obscenity ; Sansür = Censorship ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema ; Şiddet = Violence

Özet:
ÖZET, SONUÇLAR VE ÖNERİLER Özet Bu araştırmanın amacı, Türk sinemasında uygulanan sansür uygulamalarının ve "Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kanunu"nun amaçlarım ve işlevlerini araştırmaktır. Araştırmada öncelikle Türk sineması kuruluşundan bu güne tarihsel olarak ele alınmıştır. 1939 yılında çıkarılan, sinema sansür yönetmelik ve tüzükleri incelenerek bu alanda yapılan çalışmalara yer verilmiştir. Ayrıca Türk sinemasında uygulanan denetleme ile 1961 ve 1982 Anayasası karşılaştırılarak uygulamaların anayasaya uygunluğu yada karşıtlığı incelenmiştir. Türk sinemasında denetleme komisyonlarınca gösterimi red karan alan yerli ve yabancı filmlerin reddedilme gerekçeleri sunulmuştur. Araştırmada Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kanunu'nun amacı ve kapsamı incelenmiştir. Muzır Kurulu'nun görevleri, yetkileri ve oluşumu ayrı ayrı ele alınarak bu konudakigörüş ve eleştirilere de yer verilmiştir. Ayrıca Muzır Kurulu'nun muzır yada müstehcen olduğu gerekçesi ile yasakladığı yada ceza uyguladığı yayınlara yönelik yürütme görevi de ulaşılabildiği ölçüde araştırılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda Türk sinemasında uygulanan denetlemenin, küçükleri ve yetişkinleri de kapsayan bir yasaklama yöntemi biçiminde olduğu görülmüştür. Küçüklerin korunması amacıyla sınıflandırma yada sınırlama yöntemi yerine genelde yetişkinlerin görebileceği filmler senaryo ve film denetimi ile iki boyutlu olarak incelenmekte ve yasaklanmaktadır. 1992 yılında Sinema, Video ve Müzik Eserleri Kanunu tasarısı hazırlanarak, yasaklama değil, sınıflandırma yöntemini içeren çalışma Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmuş ancak henüz kabul edilmemiştir. 1927 yılında 1117 sayılı yasa ile Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kanunu çıkarılmıştır. Bu yasada küçüklere zararlı kavramı eğitsel amaçlı olup, çocukların ruhsal bütünlüğünü bozacak, düşünce yapısının olgunlaşması ve çağdaşlaşmasını güçleştirecek türden yayınlara yönelik çalışmaları içermektedir. 1986 yılında 19045 sayılı yasa ile 1117 sayılı yasaya yeniden işlerlik kazandırılmıştır. Bu yasada "Küçüklere Zararlı" muzır ve müstehcen kavramları ile sınıflandırılmıştır. 18 yaşın altındakilerin izleyemeyeceği yayın ve sinema filmlerini kapsayansınırlamada Muzır Kurulu görevlendirilmiş ayrıca Kurul yargıya resmi ve zorunlu bilirkişi olarak da yetkilendirilmiştir. Türkiye'de, küçüklerin korunmasına yönelik çalışmalar ve araştırmalar bulunmakla beraber bu alanda yapılan uygulamalar tümüyle çocuklara yönelik değildir. Ayrıca çocuklara zararlı olabileceği düşünülen unsurlar sınırlı olup şiddet konusunu da içermemektedir.

Abstract:
SUMMARY Emine Uçar: " An Approach the censor Subject in Turkish Cinema" (Master Thesfe- MaXAdvisor; Prof. Dr. İnci San) University of Ankara, Institute of Social Sci ences ff IV-16Q, Ankara, Turkey 1995. The purpose of this research is to study censor practices and the aims and func tions of "The Law Prevents Youngs From Harmful Publications". Turkish Cinema was stuJied from begining to nowadays as historical. And the native and foreign films, which were rejected, were listed with their rejection decisions and reasons. The contents and aims of The Law Preventing Youngs From Harmful Publications were examined. And the establishment, obligations and vuarrants of the "Commission of Harmful Publica- tions'Wre elucidated and some critics were given. In addition the administrative duties of "Commission of Harmful Riblication^that directed to Oitlaw and punishment of harmful publications, were examined.