Danışanların ve psikolojik danışmanların bakış açısıyla terapötik değişim süreci, değişim mekanizmaları ve etmenleri
Therapeutic change process, change mechanisms, and factors from the perspectives of clients and counselors
Yazar: ASLI AŞÇIOĞLU ÖNAL
Danışman: PROF. DR. SEHER SEVİM
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Danışmanlar = Consultants ; Değişim = Change ; Değişim süreci = Change process ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikoterapötik süreçler = Psychotherapeutic processes ; Terapötik değişim = Therapeutic change

Özet:
Bu araştırmanın amacı, danışanların ve psikolojik danışmanların olumlu değişimle sonuçlanan bireyle psikolojik danışma sürecindeki deneyimlerinin derinlemesine incelenmesidir. Çalışmada terapötik değişimin anlamı, olumlu değişim sürecinin işleyişi, danışanları olumlu değişime götüren süreçler, değişim sürecinde katkı sağlayıcı ya da engelleyici algılanan etmenler katılımcıların kişisel anlamlandırmaları üzerinden ele alınmıştır.
Araştırmanın katılımcıları, üniversite öğrencisi 23 danışan ve alanda çalışırken doktora öğrenimi gören 21 psikolojik danışman olmak üzere toplam 44 gönüllü bireyden oluşmuştur. Çalışmada yorumlayıcı-yapılandırmacı gömülü kuram yöntem bilimine dayalı nitel bir yaklaşım benimsenmiştir. Veriler, katılımcılarla bireysel olarak yüz yüze gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Bu kapsamda danışan ve psikolojik danışman katılımcılar için iki ayrı görüşme formu hazırlanmıştır.
Analiz sonucunda danışan katılımcıların olumlu değişim öyküleri; değişime ilk yöneliş, cebimde getirdiklerim, yolun başları: ikircikli duyguların gölgesinde, değişimden dönüşüme doğru yol almak, sahnedeki roller ve giderken yanımda götürdüklerim adı verilen altı üst kategoride toplanmıştır. Psikolojik danışman katılımcıların gözlemleri ve deneyimleri ise aynanın diğer yüzünden ilk karşılaşmalar, yolun başları, değişime doğru ilerlemek, sahnedeki roller ve ayrılırken danışanım adı verilen beş üst kategoride ele alınmıştır. Araştırma sonucunda sorunlardan kurtulma umuduyla çıkılan yolun, üniversite öğrencisi danışanları benliklerinde başlayan bir dönüşüm sürecine yönlendirdiği görülmüştür. Psikolojik danışmanların ve danışanların anlamlandırmalarında örtüşen ve farklılaşan boyutlar olduğu belirlenmiştir. Bulgular, konuyla ilgili öne sürülen modeller ve araştırma sonuçları bağlamında tartışılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study was to examine the experiences of the clients and counselors during the individual counseling process that resulted in positive change. The meaning of the therapeutic change, the progress of the positive change process, the processes that lead the clients to positive change, and helpful or hindering factors of the change process were investigated through the personal interpretations of participants.
The participants of the study consisted of 44 volunteers (23 clients who were university students and 21 counselors who were pursuing their doctorate). The qualitative approach based on interpretative-constructivist grounded theory methodology was employed. Data were collected through semi-structured individual face-to-face in-depth interviews with each participant. In this context, two separate interview forms were prepared for clients and counselors.
According to the analysis of the positive change stories of the clients, there were six higher-order categories; first orientation to change, what I carry in my pocket, the beginning of the road: in the shadow of ambivalent feelings, moving from change to transformation, roles on the scene and what I take with me when I leave. The observations and experiences of the counselors were presented in five higher-order categories; first encounters from the other side of the mirror, the beginning of the road, moving towards change, roles on the scene, and my client when leaving. According to the results, it has been seen that the road taken with the hope of getting rid of the problems leads the university student clients to a self-transformation process. It has been determined that there are overlapping and differentiating dimensions in the narratives of counselors and clients. The findings were discussed in the context of relevant models and studies in the literature.