Coğrafi bilgi sistemleri tabanlı gürültü analizi ve modellenmesi Kaleiçi/Antalya örneği
Noise analysis and modelling based on geographical information systems Kaleici/Antalya sample
Yazar: OKAN AKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR SELİM
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Türkiye'nin en önemli turizm destinasyonlarının başında gelen Antalya ili, tarihi, kültürel ve doğal zenginlikleri ile birlikte yerli ve yabancı turist hareketliliğin yoğun olarak yaşandığı bir konumdadır. Kentin ilk yerleşimi olan Kaleiçi semti de eğlence merkezlerinin ve işyerlerinin artması sonucunda bu hareketliliğin odak noktası olmuştur. Turistik gezilerin uğrak bölgesi olan, deniz ve kara surları tarafından kuşatılmış Kaleiçi, sit bölgesi olarak koruma altına alınmış, tarihi yapılarının yanında otelleri, pansiyonları, restoranları ve barları ile kentin eğlence merkezi haline dönüşmüştür. İşyerlerinde, günün hemen her saatinde yapılan müzikler dolayısıyla gürültü, önemli sağlık ve çevre sorunu haline gelmeye başlamıştır. Çıkış yeri ve yayılma ortamı olarak, tüm alıcı ortamları kapsayan gürültü, doğrudan çevresel değerlerin bozulması sonucunda ortaya çıkmakta diğer çevresel değerleri algılamayı etkileyen, sağlık bozucu bir etken olmaktadır. Dolayısıyla önemli bir sağlık ve çevre sorunu olarak bilimsel araştırmalara konu olmaktadır. 
	Bu çalışmada, Kaleiçi semti örneğinde, gelişen teknolojiye paralel olarak, uzaktan algılama (UA) ve coğrafi bilgi sistemleri (CBS) aracılığıyla gürültü analizi ve modellemesi yapılması hedeflenmiştir. Örneklem alanındaki eğlence merkezlerinden, yaya ve taşıt trafiğinden kaynaklı gürültü, gürültü ölçüm cihazı ile ölçülmüş ve ölçüm noktaları koordinatlandırılmıştır. Gürültü ölçümü, ulusal standartlar esas alınarak, hareketliliğin en yoğun olduğu saatlerde ve uygun yöntemle alınmıştır. 
	Koordinatlı veriler, CBS ortamına aktarılarak UA görüntüleri ile entegre edilmiştir. Çalışma alanı özelinde sınırlı sayıda yapılan ses düzeyi ölçümlerin tüm alanda optimum dağılımını sağlamak ve gürültünün modelini oluşturmak üzere Kriging enterpolasyon yöntemi uygulanmıştır. Elde edilen modelde, ses seviyesi olarak standart seviyenin üzerinde görülen bölgeler için arazi çalışması gerçekleştirilmiş ve ses kaynağı tespit edilmeye çalışılmıştır. 
	Gürültü ölçümleri 20 Şubat 2020 - 23 Şubat 2020 tarihleri arasında eğlence yerlerinden kaynaklanan gürültünün fazla olduğu akşam 20:00-24:00 saatleri aralığında 250 noktada gerçekleştirilmiştir.  Ölçümler incelendiğinde gürültü düzeyinin en düşük olduğu değer 46,5 dBA ile Kandiller Geçidi noktasında gerçekleşmiştir. Yapılan ölçümlerde en yüksek gürültü değeri 78 dBA ile Zafer Sokak'ta ölçülmüştür. Gerçekleştirilen 250 noktada gürültü düzeyleri 46,5 dBA ile 78 dBA arasında yer aldığı görülmektedir.
Çevresel gürültü ile ilgili mevzuat ile yasal düzenlemeleri sağlayan Çevre Kanunu ve ÇGDYY çerçevesinde ölçüm değerleri incelendiğinde gerçekleştirilen 250 ölçümden 183'ünün ilgili yönetmelik sınır değerini aştığı görülmüştür. Bu sonuçlara göre Kaleiçi semtinde akşam saatlerinde gürültü kirliliği olduğu tespit edilmiştir. 
	Sonuç olarak, ulusal ve uluslararası olarak tarihi/kültürel bir değer olan Kaleiçi semtinin gürültü haritası oluşturulmuş, bu gürültünün ilgili standartlara düşürülmesi kapsamında uygulanabilir ve etkin öneriler geliştirilmiştir. Bu çalışma ile elde edilen bulguların, özellikle yerel yönetimlerin kontrol, denetim ve yönetim stratejilerini yönlendirebileceği öngörülmektedir. 
ANAHTAR KELİMELER: Antalya, Kaleiçi, Ses Düzeyi, Gürültü Modelleme, Kriging Enterpolasyon Yöntemi, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Uzaktan Algılama

Abstract:
One of Turkey's top tourist destinations, Antalya province enjoys a highly active domestic and foreign tourist activity with its historical, cultural and natural riches. The Kaleici neighbourhood, the first settlement in the city, became the focal point of this activity with the increase in entertainment centres and workplaces. A frequent destination for tourists and surrounded by sea and land walls, Kaleici has been under the protection as a reserved environmental zone, and has turned into the city's entertainment centre with hotels, hostels, restaurants and bars in addition to its historical buildings. Noise has become a significant health and environmental issue as music is played at almost every hour of the day at the workplace. As a place of origin and sprawl environment, noise in all receiving environments is a health constraint that occurs as a result of the deterioration of direct environmental values, affecting the perception of other environmental values. Therefore, it is the subject of scientific research as an important health and environmental problem. 
	In parallel with the evolving technology, this study aims to perform noise analysis and modelling via remote sensing (RS) and geographical information systems in Kaleici neighbourhood. The noise resulting from entertainment venues, pedestrian and vehicle traffic in the sampling field was measured by a noise meter and the measurement points were coordinated. The noise measurement was made at the busiest hours using the most relevant method in accordance with the national standards.
	Coordinated data is transferred to the GIS environment and integrated with RS images. The Kriging interpolation method was used to achieve the best distribution of the restricted number of sound level measurements taken specific to the study area and to generate the noise model. In the obtained model, a field work was carried out in areas with a sound level higher than the standard level and a sound source was tried to be identified.
	Noise measurements were made between February 20, 2020 and February 23, 2020, at 250 locations, between 20:00-24:00 in the evening when the noise caused by the entertainment venues was high. When the measurements were examined, it was discovered that location named Kandiller Geçidi had the lowest noise level of 46.5 dBA. The highest noise value in the measurements was at Zafer Sokak with a noise level of 78 dBA. It was seen that the noise levels measured at 250 sites range between 46.5 dBA to 78 dBA.
	When the measurement data are analysed in the context of the Environmental Law and the Regulation on Environmental Noise Evaluation and Management, which establishes the legislation and legal regulations regarding environmental noise, it was observed that, during the time period, 183 of the 250 measurements has been observed that the relevant regulation exceeds the limit value.
	As a result, a noise map of the Kaleici neighbourhood, which has national and worldwide historical/cultural significance, has been established, and practical and effective proposals for decreasing noise to acceptable levels have been developed. The outcomes of this study are expected to guide the control, supervision, and management tactics of local governments, in particular.
KEYWORDS: Antalya, Kaleici, Sound Level, Noise Modelling, Kriging Interpolation Method, Geographical Information Systems, Remote Sensing