Türk modernleşmesi bağlamında askeri bürokrasinin bürokrasideki yeri
The place of military bureaucracy in the bureaucracy 
in context of Turkish modernization
Yazar: BERNA FİLDİŞ
Danışman: PROF. DR. MAHMUT ARSLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Askeri bürokrasi = Military bureaucracy ; Bürokrasi = Bureaucracy ; Devlet = State ; Kamu bürokrasisi = Public bureaucracy ; Modernleşme = Modernization

Özet:
Türkiye?de askeri bürokrasi Batılılaşma öncesi Osmanlı Klasik Dönemi?nden
Cumhuriyet?e devlet yönetiminde önemli sorumluluklar üstlenmiştir. Bu
sorumluluklar devletin yapısında yaşanan değişimlerle her defasında yeniden
meydana getirilmiş, içeriği değişmiş ama varlığı değişmemiştir.
Askeri bürokrasi, Klasik Dönem?de Osmanlı askerisi olarak adlandırılan
devletin yönetici kadroları içerisinde, eğitim-hukuk alanlarından sorumlu ilmiye,
idari-mali alandan sorumlu kalemiyeyle birlikte seyfiye adıyla faaliyet yürütmüştür.
Osmanlı Devleti?nin yönetici kadrolarından biri olan askeri bürokrasi devletin
merkezine koyduğu fetih siyaseti çerçevesinde, gücünü Kuruluş?tan Çöküş
Dönemi?ne kadar korumuştur. Osmanlı askerisi içerisinde ilmiye, kalemiye ve
seyfiye arasında izin verilen geçişlerin daha çok seyfiyeye yapılması ya da fetihlerin
ortadan kalktığı Gerileme ve Çöküş Dönemi?nde seyfiyeden diğer sınıflara geçişlerin
seyrekliği, askeri bürokrasinin Osmanlı devletindeki önemini göstermektedir.
Askeri bürokrasi devletin yaşadığı gerilemenin savaş meydanlarında fark
edilmesiyle Batılı anlayışla yetiştirilmiş ilk devlet kadrolarına kaynaklık etmiştir. Bu
özelliği askeri bürokrasiyi Osmanlı modernleşmesinin önemli bir aktörü haline
getirmiştir. İlmiyenin değişimin dışında bırakılması, kalemiyenin geleneksel ve
modern kadroları bünyesinde bir arada barındırmasına karşın seyfiye, tek başına
Batılı bir anlayış çerçevesinde yeniden oluşturulmuş, bünyesinden geleneksel
özellikleri en fazla ve en önce atan sınıf olmuştur.
Batılılaşma Dönemi?nde yaratılan askeri kadrolar modern esaslar
çerçevesinde yetiştirilmiş zihinler olarak, Cumhuriyet?in kurulmasında da rol
almışlardır. Osmanlı Batılılaşma Dönemi?nden farklı olarak tek başına modern
esaslara dayalı devletin oluşturulması, bunu kendi bünyesinde daha önceden
sağlayan askeri bürokrasi sayesinde mümkün olmuştur.
Çalışmada Türk modernleşmesi bağlamında, Osmanlı Klasik Dönemi?nden
Cumhuriyet Dönemi?ne askeri bürokrasinin devlet içerisindeki yeri ele alınacaktır.
Bu yeri her iki dönem için birbirinin devamı kılan ama aynı zamanda birbirinden
ayıranın ise Osmanlı Batılılaşma Dönemi olduğu düşünülmektedir.




Anahtar Sözcükler:Askeri Bürokrasi, Modernleşme, Devlet, Cumhuriyet Dönemi, Siyasi Yapı

Abstract:
In Turkey, from Ottoman Period before Westernization till Republic, military
bureaucracy assumed important responsibilities in state management. These
responsibilities came up repeatedly with changes in the structure of the state, their
content has changed, but the presence of them hasn?t.
Military bureaucracy - askeri in Ottoman- was in activity with the name of
seyfiye along with ilmiye, responsible for education and law, and kalemiye,
responsible for administrative and financial areas. Thanks to the invasion politics the
state had, military bureaucracy -one of the administrative institutions of Ottoman
Empire- maintained power from establishment until collapse. The fact that there was
less mobility from seyfiye demonstrate the importance of military bureaucracy in
Ottoman Empire.Military bureaucracy became the source of first cadres trained with Western
understanding after the decline was noticed on battlefields. This feature made
military bureaucracy an important actor in Ottoman Modernization. Although ilmiye
was kept out of change and kalemiye contained both traditional and modern cadres,
only seyfiye was re-formed with Western understanding and it was the first that got
rid of traditional features.The military cadres created in the Westernization Period also took part in the
foundation of Republic. Unlike the Ottoman Westernization, the creation of a
modern state was possible thanks to the Military bureaucracy that maintained this in
itself beforehand.This study will examine the role of military bureaucracy in state management
from Ottoman to Republic in the context of Turkish Modernization. It is thought that
the thing that both combines and also seperates these two periods is Ottoman
Westernization Period.



Keywords:Military Bureaucracy, Modernization, State, Republic, Political Structure