Antenatal hidronefroz tanılı hastaların postnatal izlemi
Postnatal follow up of the patients with antenatal hydronephrosis
Yazar: ÖNDER KILIÇASLAN
Danışman: DR. NURVER AKINCI
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ
Prenatal anomali tanı sıklığı, ultrasonografinin (USG) maternal ve fetal görüntüleme yöntemi olarak yaygın kullanımı sonrası artmıştır. Antenatal dönemde USG ile incelemede en sık belirlenen genitoüriner sistem anomalisi hidronefrozdur. Bu çalışmada antenatal hidronefroz tanısı alan hastaların postnatal izlem sonuçları ile antenatal hidronefrozun klinik önemi, takip kriterleri ve sonuçlarının ortaya konması amaçlanmıştır.
METOD Ekim 2008 ve Şubat 2013 tarihleri arasında hastanemiz çocuk nefroloji polikliniğine
başvuran 85 hasta ve antenatal hidronefroz saptanan 124 böbrek retrospektif olarak değerlendirildi.
BULGULAR
Hastaların 56'sı (%65,9) erkek, 29'u (%34,1) kızdı; ilk başvuru yaş ortalaması 4,0 ± 4,7 aydı. Otuz bir hasta (%36,5) 2. trimesterde, 54 hasta (%63,5) 3. trimesterde tanı almıştı. Hastaların 46'sı (%54,1) unilateral, 39'u (%45,9) bilateral hidronefrozdu. Unilateral hidronefroz saptananlarda sol böbrekte hidronefroz oranı %73,9'du. Antenatal hidronefroz saptanan 124 böbreğin 78 tanesi (%62,9) hafif, 25 tanesi (%20,2) orta, 21 tanesi (%16,9) ağır hidronefrozdu. 26 böbrekte (%21) postnatal hidronefroz saptanmadı. Tüm hastalarda idrar yolu enfeksiyonu (İYE) geçirme oranı %18,8 olup, patolojik hidronefroz tanılı hastalarda anlamlı derecede yüksek saptandı. Serum üre ve kreatinin değerleri yaşlara uygun referans aralıklarına göre değerlendirildiğinde patoloji saptanmadı.
Hastaların tümüne voiding sistouretrografi (VSUG) çekildi. On yedi hastada (%20) vezikoureteral reflü (VUR) saptandı. On yedi hastanın 1 tanesinde reflüksif megaüreter mevcutken, 1 tanesinde posterior uretral valv (PUV) ve VUR birlikteliği vardı. VUR saptanan ve saptanmayan böbrekler karşılaştırıldığında; prenatal dönem USG ve postnatal dönem 1. USG'de saptanan hidronefroz derece dağılımı yönünden anlamlı fark saptanmadı. Farklı bir bulgu olarak; VUR saptanmayan böbreklerin postnatal 2. ve 3. USG'leri, VUR saptananlara göre daha yüksek oranda normaldi ve fark anlamlıydı
Otuz sekiz hastaya dinamik böbrek sintigrafisi çekildi. Yirmi iki hastada (%58) obstrüktif olmayan dilatasyon, 15 hastada (%39) obstrüktif dilatasyon ve 1 hastada (%3) renal atrofi saptandı. Obstrüktif dilatasyon saptanan hastalarda prenatal USG ve postnatal 1., 2. ve 3. USG'de ağır derecede hidronefroz saptanma oranı anlamlı olarak yüksekti.
Hastaların postnatal son tanılarında %60 oranında hidronefroz yapabilecek ciddi patolojik tanı bulunmazken, %40 oranında patolojik tanılı hidronefroz saptandı. Patolojik tanılı hidronefrozlu hastalarda %17,6 vezikouretral reflü, %12,9 ureteropelvik bileşke darlığı, %4,7 posterior uretral valv, %2,4 megaüreter, %1,2 multikistik displazi, %1,2 üreterosel saptandı.
Prenatal ve postnatal USG'lerde ağır derecede hidronefroz saptanan hastalarda patolojik hidronefroz saptanma oranı anlamlı olarak yüksekti. Patolojik tanıya sahip olan ve olmayan antenatal hidronefroz tanılı hastaların; prenatal tanı konulma zamanları (2. veya 3. trimester), cinsiyet ve taraf dağılımları (bilateral-unilateral) anlamlı fark göstermedi.
Takip süresi boyunca 11 hasta (%12,9) operasyon geçirdi. Takip sonunda patolojik hidronefroz tanısı olan hastalarda operasyon geçirme oranı; patolojik olmayan hidronefrozlu hastalara oranla anlamlı derecede yüksek saptandı. Operasyon geçiren hastalarda idrar yolu enfeksiyonu geçirme oranı anlamlı derecede yüksekti.
SONUÇ
Antenatal hidronefroz tanılı hastaların takipleri sonucunda büyük çoğunluğunda patolojik olmayan (fizyolojik ve geçici) hidronefroz tespit edilsede patolojik tanılı hidronefrozların saptanması önemlidir. Prenatal ve postnatal USG'de ağır hidronefroz, dinamik böbrek sintigrafisinde obstrüksiyon ve hasta takibinde İYE saptanması patolojik hidronefroz olasılığını arttırmaktadır.

Abstract:
INTRODUCTION AND PURPOSE
The frequency of prenatal diagnosis has increased after the usage of ultrasonography (USG) as maternal and fetal imaging method widely. Hydronephrosis is the most frequently determined anomaly of genitourinary system in antenatal period within the analyses with USG. The purpose of this study is to put forth postnatal surveillance results of the patients diagnosed as antenatal hydronephrosis, clinic importance of antenatal hydronephrosis, surveillance criteria and results.
METHOD
Eighty five patients who admitted to Pediatric Nephrology Polyclinic of our hospital
between the dates of October in 2008 and February in 2013 and 124 kidneys diagnosed as antenatal were evaluated as retrospective.
FINDINGS
Fifty six (65,9%) and 29 (34,1%) of the patients were male and female respectively; average age of first application was 4,0 ± 4,7 months. Thirty one patient (36,5%) were diagnosed in 2nd trimester, and 54 patient (%63,5) were diagnosed in 3rd trimester. Forty six (%54,1) and 39 (45,9%) of the patients were diagnosed as unilateral and bilateral hydronephrosis. The rate of hydronephrosis in left kidney of the patients diagnosed as unilateral hydronephrosis was 73,9%. Seventy eight (62,9%), 25 (20,2%) and 21 (16,9%) of 124 kidneys in which antenatal hydronephrosis was determined were diagnosed as mild, moderate and severe respectively. Postnatal hydronephrosis was not determined in 26 kidneys (21%). The rate of having urinary system infection of the patients (UTI) was 18,8% and this rate was determined significantly high in the patients diagnosed pathologic hydronephrosis. When serum urea and creatinin values were evaluated according to reference frequencies appropriate for ages, pathology was not determined.
All patients had a voiding cystourethography (VSUG). Vesicoureteric reflux (VUR) was detected in seventeen patients (%20). While refluent megaureter existed in 1 of seventeen patients, association of posterior urethral valve and VUR existed in 1 patient. When the kidneys in which VUR was detected and those in which VUR was not detected were compared; any significant difference was not detected in terms of level distribution of hydronephrosis detected in prenatal period USG and postnatal period 1. USG. As different finding; Postnatal 2. and 3. USG of the kidneys in which VUR was not detected were normal at a rate higher than the kidneys in which VUR was detected and the difference was significant.
Dynamic kidney scintigraphy was performed to thirty eight patients. Non obstructive dilatation, obstructive dilatation and renal athropy were detected in twenty two (58%), 15 (39%) patients and in 1 patient (58%) respectively. Detection rate of severe hydronephorosis was significantly high in prenatal USG and postnatal 1.,2. and 3. USG in the patients in which obstructive dilatation was detected.
While any severe pathologic diagnostic which could make hydronephrosis at the rate of 60% was not found in postnatal final diagnostics of the patients, pathologically-diagnosed hydronephrosis was detected at the rate of 40%. Vesicoureteric reflux, ureteropelvic junction stenosis, posterior urethral valve, megaureter, multicystic dysplasia and uretrocele were detected in pathologically diagnosed patients with hydronephrosis at the rate of 17,6%, 12,9%, 4,7%, 2,4%, 1,2% and 1,2% respectively.
Detection rate of pathologic hydronephrosis in the patients in whom severe hidronephrosis was detected in prenatal and postnatal USG was significantly high. There were no significant differences between the patients with the diagnosis of antenatal hidronephrosis who were and were not diagnosed pathologically, with regard to time of prenatal diagnosis (in 2. or 3. trimester), sex and side distribution (bilateral-unilateral).
During the time of surveillance, 11 patients (12%) were operated. At the end of the surveillance; the rate of having the operation of the patients with diagnosis of pathologic hyronephrosis were detected significantly higher than the rate of the patient with hydronephrosis non pathologic. The rate of having the urinary system infection of the patients operated was significantly high.
CONCLUSION
Although hyronephrosis non pathologic (physiologic and temporary) was detected predominantly as a result of surveillance of the patients with diagnostic of antenatal hydronephrosis, detection of hydronephrosis with pathologic diagnosis is important. Severe hydronephrosis in prenatal and postnatal USG, obstruction in dynamic kidney scintigraphy and detection of urinary system infection in patient surveillance increase the possibility of pathologic hydronephrosis.
Key words: antenatal hydronephrosis, postnatal follow up