Türkiye tarım sektöründe toplam faktör verimliliği
Total factor productivity in Turkish agriculture sector
Yazar: CEMAL CANER UYANIK
Danışman: PROF. DR. YAŞAR UYSAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
ÖZET
Yüksek Lisans Tezi
Türkiye Tarım Sektöründe Toplam Faktör Verimliliği
Cemal Caner UYANIK

Dokuz Eylül Üniversitesi
Sosyal Bilimler Enstitüsü
İktisat Anabilim Dalı
İktisat Programı

Bu çalışmanın amacı, tarım sektörü verimliliğinin makro bir perspektiften incelenmesi, üretim fonksiyonu yöntemiyle Solow artığı olarak hesaplanması ve verimliliği etkileyen değişkenlerin tespit edilerek sürdürülebilir verimlilik artışları için politika önerileri geliştirilmesidir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Türkiye ekonomisinde tarım sektörünün genel görünümü; reel büyüme, istihdam, tarımsal fiyatlar ve enflasyon gelişmeleri, sermaye stoku ve sabit sermaye yatırımları, dış ticaret, işletme yapısı ve araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) harcamaları boyutlarından ele alınmıştır.
İkinci bölümde toplam faktör verimliliği (TFV) incelenmiş, TFV belirleyicilerine dair çalışmalar değerlendirilmiş ve TFV'nin ölçüm yöntemleri açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ise Türkiye tarım sektöründe TFV gelişmeleri, 1980-2022 dönemi için ölçülmüş ve bu süreçte TFV'nin ana eğilimini belirleyen makro değişkenler incelenmiştir. Ayrıca, belirli alt dönemlerde TFV'nin yıllık ortalama büyüme oranları hesaplanmış ve reel büyümeye sermaye stoku, istihdam ve TFV'nin katkıları değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde, çalışmanın bulguları özetlenmiş ve tarım sektörünün sürdürülebilir büyümesine yönelik politika önerileri tartışmaya açılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tarım sektörü, toplam faktör verimliliği, üretim fonksiyonu, Solow artığı.

Abstract:
ABSTRACT
Master's Thesis
Total Factor Productivity in Turkish Agriculture Sector
Cemal Caner UYANIK

Dokuz Eylül University
Graduate School of Social Sciences
Department of Economics
Economics Program

The aim of this study is to examine agricultural sector productivity from a macro perspective, calculate it as the Solow residual using the production function method, and identify variables affecting productivity to develop policy recommendations for ensuring sustainable productivity growth in the sector. The study consists of three sections. The first section addresses the general overview of the agricultural sector in the Turkish economy in terms of real growth, employment, agricultural prices and inflation developments, capital stock and fixed capital investments, foreign trade, business structure, and R&D expenditures.
The second section examines total factor productivity (TFP), discusses studies on the determinants of TFP, and explains the methods for measuring TFP. The third section analyzes TFP developments in the Turkish agricultural sector for the period 1980-2022, identifying key macro variables influencing TFP trends. Additionally, annual average growth rates of TFP for specific sub-periods are calculated, and the contributions of capital stock, employment, and TFP to real growth are evaluated. The conclusion summarizes the findings of the study and discusses policy recommendations for sustainable growth of the agricultural sector.

Keywords: Agriculture sector, total factor productivity, production function, Solow residual.