Biçim zamanı ve yüksekliğinin Samsun ekolojik koşullarında yetiştirilen çayır üçgülü ve domus ayrığının toprak altı ve üstü biyomasına ve köklerdeki yedek besin maddelerine etkisi
The effects of cutting intervals and heights on the aboveground and underground biomass and root reserves at red clover and orchardgrass grovving at Samsun ecological conditions
Yazar: ALİ GENÇ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM MANGA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Biçme zamanı = Cutting time ; Domuz ayrığı = Bermuda grass ; Ekoloji = Ecology ; Çayır üçgülü = Red clover

Özet:
Bu çalışma, biçim aralık ve yüksekliğinin çayır üçgülü ve domuz ayrığında toprak üstü ve altı biyomasına etkilerini belirlemek amacıyla 1995- 1997 yılları arasında Köy Hizmetleri Araştırma Enstitüsü'nün Çarşamba'daki Deneme istasyonu'nda yürütülmüştür. Araştırma, tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak gerçekleştirilmiştir. Deneme, hem tarlada hem de büzlerde yapılmıştır. Büzler 20 cm çapında, 50 cm uzunluğunda olup toprağa gömülmüşlerdir. Denemede uygulanan işlemler: 1) 7 günde bir 4 cm yüksekten, 2) 7 günde bir 8 cm yüksekten, 3) 7 günde bir 12 cm yüksekten, 4) 14 günde bir 4 cm yüksekten, 5) 14 günde bir 8 cm yüksekten, 6) 14 günde bîr 12 cm yüksekten, 7) 21 günde bir 4 cm yüksekten, 8) 21 günde bir 8 cm yüksekten, 9) 21 günde bir 12 cm yüksekten, 10) Kontrol biçim'dir. Tarla ve büz denemelerinde iki yılın ortalaması olarak en yüksek kuru ot verimi sırasıyla çayır üçgülünde 1195.4 kg/da ve 44.95 g/büz ile 21 günde bir 12 cm yüksekten yapılan biçim işleminden elde edilmiştir. Domuz ayrığında en yüksek kuru ot verimi tarla denemesinde 572.5 kg/da ile 21 günde bir 12 cm yüksekten yapılan biçimden büz denemesinde ise 8.94g/büz ile kontrol işleminden alınmıştır. Genel olarak biçim aralık ve yüksekliği arttıkça kuru ot verimi artmıştır. Tarla denemesinde genel olarak biçim yüksekliği arttıkça biçim aralığı ne olursa olsun her iki bitkide de ham protein oranı ve verimi artmıştır. İki yılın ortalaması olarak çayır üçgülünde en yüksek ham protein oranı % 26.29 ile 7 günde bir 12 cm yüksekten yapılan biçimlerde tespit edilirken, en yüksek ham kül verimi 237.62 kg/da ile 21 günde bir 12 cm yüksekten yapılan biçimlerden elde edilmiştir. Domuz ayrığında ise en yüksek ham protein oranı % 16.71 ile 7 günde bir 12 cm yüksekten yapılan biçimlerde saptanırken, en yüksek ham protein verimi 74.43 kg/da ile 14 günde bir 12 cm yüksekten yapılan biçimden elde edilmiştir. Tarla denemesinde iki yılın ortalaması olarak en yüksek ham kül oranı çayır üçgülünde % 22.90 ile kontrol biçimlerde belirlenirken, en yüksek ham külverimi 254.67 kg/da ile 21 günde bir 12 cm yüksekten yapılan biçimlerden alınmıştır. Domuz ayrığında ise en yüksek ham kül oranı % 20.22 ile kontrol biçimde tespit edilirken, en yüksek ham kül verimi ise 115.90 kg/da ile yine kontrol biçimden elde edilmiştir. Büz denemesinde genellikle biçim aralığı ve yüksekliği arttıkça kök ağırlığı artmıştır. Çayır üçgülünde en fazla kök ağırlığı 39.82 g/büz ile kontrol biçimden alınmıştır. Domuz ayrığında ise en yüksek kök ağırlığını 34.38 g/büz ile 21 günde bîr 12 cm yüksekten yapılan biçimler vermiştir. Büz denemesindeki çayır üçgülünde en yüksek yedek besin maddesi oranı % 7.75, domuz ayrığında ise en yüksek yedek besin maddesi oranı % 6.208 ile kontrol işlemlerde tespit edilmiştir. Bu araştırmadan elde edilen iki yıllık sonuçlara göre, Samsun ekolojik şartlarında yaş ot, kuru ot, ham protein verimi, kök ağırlığı ve yedek besin maddeleri oranı birlikte dikkate alındığında, hem çayır üçgülünün, hem de domuz ayrığının 21 günde bir 12 cm yükseklikten biçilmesinin uygun olduğu söylenebilir. Ancak, biçim aralığı ve yüksekliği arttıkça, yukarıda sayılan özelliklere ilişkin elde edilen ortalama değerler de doğrusal olarak artmıştır. Bu nedenle, en uygun biçim aralığı ve yüksekliği değerlerinin belirlenebilmesi için, uygulanan biçim aralığı ve yüksekliği değerleri artırılarak başka çalışmaların yapılması uygundur. Anahtar Kelimeler Çayır Üçgülü, Domuz Ayrığı, Biçim Aralığı, Biçim Yüksekliği

Abstract:
This study was carried out at Çarşamba betvveen 1995-1997 in order to determine the effects of cutting intervals and heights on aboveground and underground biomass. Field and concrete pipe trials with red clover and orchardgrass were designed according to Randomized Block Design with 3 replications. This trial was consisted of 3 cutting intervals, 3 cutting height and 1 control process. {The treatments are as follovvs: (1). Cutting at 4 cm height per 7 day, (2).Cutting at 8 cm height per 7 day, (3). Cutting at 12 cm height per 7 day, (4). Cutting at 4 cm height per 14 day. (5). Cutting at 8 cm height per 14 day. (6). Cutting at 12 cm height per 14 day. (7). Cutting at 4 cm height per 21 day. (8). Cutting at 8 cm height per 21 day. (9). Cutting at 12 cm height per 21 day. (10). Control). The measurements and analysis of hay crude protein, crude ash root and spot resen/es were archieved. This experiment was made at field and also at concrete pipes which were 20 cm diameter, 50 cm long deep were embedded in soil. At the field and concrete pipes experiments, according to the two year average values, the highest hay yield was found at 9 th treatment for red clover (1195.4 kg/da) and orchardgrass (572.6) kg/da). Generally, hay yield increased as the cutting interval and cutting height increased. Hay yield of red clover was higher from that at orchardgrass. At the field experiment crude protein ratio and crude protein yield increased as cutting height increased at red clover and orchardgrass. According to the two year average values, the highest crude protein ratio (26.29 %) was found at 3 th treatment for red clover: The highest crude protein yield (237.62 kg/da) was found at 9 th (control) treatment. The highest crude protein ratio (16.71 %) was found at 3 th treatment and the highest crude protein yield (74.43 kg/da) at 9 th treatment for orchardgrass. The highest crude ash ratio was determined at control plots (% 22.90), and the highest crude ash yield (254.67 kg/da) was obtained from 8 thtreatment for red clover. The highest crude ash ratio (20.22 %) and caıde ash yield (115.90 kg/da) were obtained from control treatment. At the pipes experiment in general, root weight increased as cutting interval and cutting height increased at red clover and orchardgrass. The highest root weight were found at control cutting (39.82 g/concentrate pipe) for red clover Ninth treatment gave the highest root vveight (34.38 g/concer»t pipe) for orchardgrass. The highest spare nutrient ratio were obtained from control cutting for red clover (7.75 %) and orchardgrass (6.208 %). in the light of results mentioned above, it can be proposed that red clover and orchardgrass must be cut at 12 cm height per 21 day at Samsun ecological conditions when the fresh forage yield, hay yield, crude protein yield, root vveight and root reserve ratios took into consideration. But, average values related to traits mentioned above irtcreased linearly as cutting interval and cutting height increased. For this reason, it is essential to carry out other trials with higher cutting intervals and cutting heights in order to determine most suitable cutting interval and cutting height vatues. Key Words: Red döver, Orchardgrass, Cutting interval, Cutting Height