Geleceğin sağlık profesyonellerinin kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer ve patlayıcı (KBRN-P) olay bilgi, tutum ve öz yeterliliklerinin belirlenmesi
Determination of chemical, biological, radiological, nuclear and explosive (CBRN-E) event knowledge, attitudes and self-efficacy of future health professionals
Yazar: NAZ KARAKOÇ
Danışman: PROF. DR. AYŞE HANDAN DÖKMECİ
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Acil Yardım ve Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer (Kbrn) ve Toksikolojik Afetler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Halk Sağlığı = Public Health ; Kimya = Chemistry
Dizin: KBRN = CBRN ; Kimyasal silahlar = Chemical weapons ; Nükleer kazalar = Nuclear accidents

Özet:
Bu çalışmada sağlık alanında öğrenim gören üniversite öğrencilerinin KBRN-P olaylarına ilişkin bilgi, tutum ve öz yeterlilik düzeylerinin belirlenip, bu düzeyler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi ve Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu'nda öğrenim gören 1309 öğrenci oluşturmuştur. Veri toplama araçları olarak Birey Bilgi Formu, KBRN-P Bilgi Testi, KBRN-P Tutum Ölçeği ve KBRN-P Öz Yeterlilik Ölçeği kullanılmıştır. Analizler SPSS 26.0 yazılımıyla yapılmış ve Mann Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, regresyon analizi, Spearman's Rho Korelasyon testi ve güvenilirlik analizi uygulanmıştır. Öğrencilerin yalnızca %12.1'inin KBRN-P konularında eğitim aldığı, %67.7'sinin eğitim almak istediği ve %75.7'sinin KBRN-P olgularına müdahale edebilmenin meslekleri için gerekli olduğunu düşündüğü belirlenmiştir. Öğrencilerin KBRN-P Bilgi Testi puanları ortalaması 22.01±3.96, KBRN-P Tutum Ölçeği toplam puanları ortalaması 58.70±12.48, KBRN-P Öz Yeterlilik Ölçeği puanları ortalaması 31.29±7.68 bulunmuştur. Öğrencilerin KBRN-P Bilgi Testi, KBRN-P Tutum Ölçeği ve alt boyutları, KBRN-P Öz Yeterlilik Ölçeği puanları; bölüm, fakülte, sınıf, eğitim alma durumu, eğitim alma isteği ve mesleki gereklilik değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir. Cinsiyet ve GANO değişkenleri ise ölçümlerde istatistiksel olarak anlamlı bir fark yaratmamıştır. Öğrencilerin KBRN-P olaylarına yönelik bilgi düzeylerinin artması, toplumsal ve mesleki tutumlarını olumlu yönde etkilemiştir. Sonuçlar, KBRN-P'ye yönelik eğitim alan öğrencilerin KBRN-P bilgi, tutum ve öz yeterlilik düzeylerinin eğitim almayan öğrencilere göre daha üst düzeyde olduğunu göstermiştir. Çalışmamız, sağlık alanında öğrenim gören üniversite öğrencilerinin mesleki yaşantılarında karşılaşabilecekleri KBRN-P olaylarına yönelik eğitim almalarının önemini vurgulamaktadır.

Abstract:
This study aimed to assess the knowledge, attitudes, and self-efficacy levels of university students in the health field regarding CBRN-E events and to explore the relationships between these variables. The research sample comprised 1309 students enrolled at Tekirdağ Namık Kemal University's Faculty of Medicine, Faculty of Health Sciences, and Vocational School of Health Services during the 2022-2023 academic year. Data were collected using the CBRN-E Knowledge Test, CBRN-E Attitude Scale, and CBRN-E Self-Efficacy Scale. Statistical analyses, including the Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, regression analysis, Spearman's Rho Correlation test, and reliability analysis, were conducted using SPSS 26.0 software. The findings revealed that only 12.1% of students received training on CBRN-E issues, while 67.7% expressed a desire to receive such training. Additionally, 75.7% believed that the ability to intervene in CBRN-E cases was necessary for their future profession. The average scores for students' CBRN-E Knowledge Test, CBRN-E Attitude Scale, and CBRN-E Self-Efficacy Scale were 22.01±3.96, 58.70±12.48, and 31.29±7.68, respectively. Significant variations were observed in these scores based on factors such as department, faculty, class, educational status, the desire for education, and perceived professional necessity. However, gender and GPA did not yield statistically significant differences in the measurements. The increase in students' knowledge of CBRN-E issues positively influenced their social and professional attitudes. Results indicated that students who received training exhibited higher levels of CBRN-E knowledge, attitudes, and self-efficacy compared to their counterparts who did not undergo such training. In conclusion, this study underscores the importance of health science university students receiving training on CBRN-E events that they may encounter in their future professional endeavors.