Faktoring sözleşmelerinin hukuki niteliği ve genel işlem şartları bakımından değerlendirilmesi
The legal status of factoring contracts and its evaluation in point of standard contract terms
Yazar: SABRİ ALPER YAMAN
Danışman: PROF. DR. ÖMER ADİL ATASOY
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Faktoring = Factoring ; Faktoring sözleşmeler = Factoring contracts ; Genel işlem şartları = General transaction conditions

Özet:
Faktoring işlemleri, faktor, müşteri ve borçlu şirket arasında gerçekleşmekte olup; faktor kredi veren şirketi, müşteri üçüncü kişiden alacağını faktore devreden KOBİ veya büyük ölçekli şirketi, borçlu ise müşteri ile aralarındaki ticari münasebet nedeniyle müşteriye borçlu olan şirketi ifade etmektedir. Temel prensip 6098 sayılı TBK'deki alacağın temliki işlemidir. Ülkemizde faktoring sözleşmeleri faktor ve müşteri arasında gerçekleştirilirken içerisinde genel işlem şartlarının yer aldığı uzun yazılı sözleşme yapılmakta ve bu sözleşme hükümlerinden güç alarak tacirler arasında genel işlem şartlarına aykırı kurallar konmaktadır. Uygulamada bazen bir kısım faktoring şirketinin müşterinin vadesi gelmemiş kambiyo senedini ciro ettirerek temlik alırken bununla da yetinilmeyip bono vasfında munzam senet aldıkları ve bu bononun müşterilere teminat maksatlı alındığı bildirilerek ikna ettikleri görülmektedir. Bununla da yetinilmeyip temlik alınan asıl faktoring faaliyetine konu olması gereken kambiyo senedinin henüz vadesi gelmeden munzam senet olarak nitelendirilen bononun takibe konulduğuna rastlanılmaktadır. Bu itibarla müşterilerin ağır mağduriyetleri doğmakta birçoğunun ticari faaliyetlerini yürütemez hâle geldikleri gözlemlenmektedir.
Faktoring firmalarını "fırsatçı" hüviyetine büründüren ve haksız kazanç elde etmelerine sebebiyet veren bu hukuki ilişkinin incelenmesi ve sözleşmedeki genel işlem şartlarına aykırı kayıtların akıbetini araştırmak çalışmamız bakımından zorunluluk arz etmektedir.
Faktoring şirketleri her ne kadar ticari işletmelerin ihtiyaç duydukları likiditeye ulaşmalarını sağlamak maksadıyla faaliyet gerçekleştiriyor iseler de uygulamada bazen KOBİ'leri ekonomik dar boğazdan kurtarmak yerine piyasadaki hâkimiyetlerini kötüye kullandıkları görülmüştür. Bu durum KOBİ'ler tarafından şikâyet edilmektedir. Amacımız hukuka aykırı genel işlem şartı barındıran faktoring sözleşmelerinin olumsuzluklarını ortaya koyarak KOBİ'lerin faktoring sözleşmesi yapmaktan kaynaklanan sorunlarını göstermek ve hukuksuzlukların giderilmesine bir nebze olsun katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Faktoring, faktoring sözleşmesi, faktoring işlemleri, faktoring işletmesi (faktor), faktoring işlemi yapan (müşteri), faktoring işlemine konu alacaklar ve temliki, genel işlem şartlarının faktoring sözleşmelerine uygulanması.

Abstract:
Factoring transactions take place between the factor, the client and the debtor company; The factor lending company, the SME or large-scale company that transfers its receivables from the third party to the factor, the debtor; It refers to the business that is indebted to the client due to the commercial relationship between the client and the company. The basic principle of the factoring contract is the assignment of the receivables in the Turkish Code of Obligations No. 6098. In our country, while factoring contract are concluded between the factor and the client, long written contracts including the standart contract terms are made and rules that create an imbalance between the traders are made by taking strength from the provisions of these contracts. In practice, many factoring companies take over the bills of  exchange from their clients that have not yet expired, and they do not consider this sufficient and they persuade the clients to give additional promissory notes by expressing that they have bought them for the purpose of collateral. While only the promissory note that is the subject of the factoring transaction should be requested, this right is not considered sufficient, and it is seen that additional bills, which they say they receive for collateral purposes, are often requested. In this respect, it is observed that clients suffer heavy grievances and many of them are unable to carry out their commercial activities. 
It is imperative for our work to examine this legal relationship, which makes factoring companies "opportunistic" and causes them to gain unfair profits, and to investigate the fate of records contrary to the standart contract terms.
Although factoring companies operate in order to ensure that commercial enterprises reach the liquidity they need, in practice, it has been seen that sometimes they abuse their dominance in the market instead of saving SMEs from economic bottlenecks. Our aim is to reveal the negativities of the illegal factoring contract, to show the problems of SMEs arising from making factoring contracts and to contribute to the elimination of unlawfulness.

Keywords: Factoring, factoring contract, factoring transaction, factoring operation(factor), client, receivables subject to factoring transaction and transfer of claim, application of standart contract terms to factoring contracts.