Altyapı yatırımlarının mevcut finansman modelleri ile sukuk finansman modelinin mukayeseli analizi
A comparative analysis of the current finance models of infrastructure investments and the sukuk finance model
Yazar: ERHAN BAHTİYAR
Danışman: PROF. DR. SERVET BAYINDIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam İktisadı ve Finansı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion ; Ekonomi = Economics
Dizin: Alt yapı yatırımları = Infrastructure investments ; Finansman yöntemleri = Financing methods ; Kamu yatırımları = Public investments ; Kamusal varlık fonları = Sovereign wealth fund ; Kira sertifikası = Lease certificate ; Proje finansmanı = Project financing ; Sermaye piyasası araçları = Capital markets instruments ; Sukuk = Sukuk ; İslami finans teknikleri = Islamic finance techniques

Özet:
Günümüzde otoyollar, havaalanları, köprüler, limanlar, metrolar, demiryolları, hastaneler, toplumsal amaçlı binalar, okullar, içme suyu hatları ve enerji santralleri vb. birçok yatırım altyapı yatırımları kapsamında değerlendirilmektedir. Bu sebeple, altyapı yatırımları devletlerin iktisadi ve sosyal gelişiminde kritik öneme haizdir. Büyük tutar ve uzun vade gerektiren altyapı yatırımlarının sınırlı finansman kaynaklarıyla karşılanması ise ülkeler açısından önemli bir sorun teşkil etmektedir. Bu doğrultuda, gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerde altyapı yatırımlarının finanse edilmesi amacıyla birçok finansman modeli geliştirilmiştir.

Bu çalışmanın ilk bölümünde Dünya'da ve ülkemizde mevcut durumun ve sorunların tespit edilmesi amacıyla altyapı yatırımlarında kullanılan 30 farklı faizli ve/veya faizsiz finansman modeli detaylı olarak incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde faizsiz finansman modelleri arasında odağımızda yer alan Sukuk'un Türkiye'de kamu altyapı projelerinin finansmanı amacıyla kullanılması üzerine mevcut durum ve yürürlükteki yasalar incelenmiştir. Bu veriler ışığında İslamî prensiplere uygun biçimde Sukuk'un ülkemizde uygulanması adına karşılaşılan sorunlar tespit edilmiştir.
 
Çalışmamızda takip edilen mukayeseli analiz yöntemi ve akabinde gerçekleştirilen derinlemesine mülakatlar sonucunda ülkemizde ihracı mümkün olan sukuk finansman modelinin kamu tarafından nasıl hayata geçirilebileceği üzerinde durulmuştur. Bu noktada Türkiye Varlık Fonu (TVF) üzerinde odaklanılmış ve önerilen sukuk finansman modellerinin TVF tarafından kamu altyapı projelerinin finansmanı amacıyla kullanılmasının mümkün olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

Abstract:
Today, highways, airports, bridges, ports, subways, railways, hospitals, social buildings, schools, drinking water lines and power plants, etc. many investments are evaluated within the scope of infrastructure investments. For this reason, infrastructure investments have a critical importance in the economic and social development of states. The fact that large amounts and long-term infrastructure investments are met with limited funding sources poses a significant problem for countries. In this direction, many financing models have been developed in order to finance infrastructure investments in developed or developing countries.

In the first part of this study, 30 different interest and/or interest-free financing models used in infrastructure investments are examined in detail in order to determine the current situation and problems in the world and in our country. In the second part of the study, the current situation and the laws in force on the use of Sukuk, which is our focus among interest-free financing models, for the financing of public infrastructure projects in Turkey were examined. In the light of these data, the problems encountered in the application of Sukuk in our country in accordance with İslamîc principles have been determined.

As a result of the comparative analysis method followed in our study and than in-depth interviews that followed, how the sukuk financing models that can be realized in our country by the public are emphasized. At this point, the focus was on the Turkey Wealth Fund (TWF) and it was concluded that the proposed sukuk financing models could be used by TWF for the financing of public infrastructure projects.