Hukuki açıdan Çad-Türkiye ticari ilişkilerinde uluslararası yatırımların korunması
Legal protection of international investments in Chad-Turkey trade relations
Yazar: BRAHIM HASSAN ALI
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ERDEM CAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Teknoloji ve küresel ekonomi geliştikçe, yabancı yatırım Türkiye gibi gelişmekte olan ve Çad gibi az gelişmiş ülkelerin ekonomik kalkınması için temel bir kaynak olarak görülmeye başlanmıştır. Bir ülkenin siyaseti, ticari ilişkileri ve güçlü hukuk düzenlemeleri yabancı yatırımın ülkeye girişini sağlanmaktadır. 
Bu çalışmada, öncelikle yabancı yatırımın temel kavramları özellikle yabancı kavramı, genel olarak yatırım kavramı, yabancı yatırım kavramı, doğrudan ve portföy yabancı yatırım kavramları ele alınmıştır. Ardından, Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa, Türkiye, Afrika ve Çad'daki yabancı yatırımların tarihsel süreçleri incelenmiştir. 
Daha sonra Çad ve Türkiye arasındaki ticari ilişkileri ve yabancı yatırımlara uygulanan esas düzenlemeleri eğlenmiştir. Türk hukukunda Türk Ticaret Kanunu ve Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu incelenirken, Çad hukukunda ise ilk olarak CEMAC mevzuatı, ardından OHADA mevzuatı ve Yatırım Kanunu incelenmiştir. Bu düzenlemelere ek olarak, yabancı yatırımların korunmasına yönelik çok önemli ICSID sözleşmesinden de bahsedilmiştir. Ayrıca her iki ülkenin hukuk düzenlemelerinde yabancı yatırımın önemli unsurlarından olan ticari şirketler kuruluşları de çalışmanın ikinci bölümünde incelen konular arasında yer almıştır. 
Bundan sonra yabancı yatırımların korunmasına ilişkin standartlar ve yollardan bahsetmiştir. Yabancı yatırımların korunmasıyla ilgili olarak incelediğimiz standartlar, ikili ve çok taraflı anlaşmalarda yer alan en çok gözetilen ulus kaydı ya da muamelesi, şemsiye klozları, ulusal muamele ve adil ve hakkaniyetle muamelesidir.  Bu standartlara paralel olarak, Çad ve Türkiye'de anonim şirketlerdeki yatırımların azınlık pay sahiplerinin haklarının yargı yoluyla korunmasını analiz edilmiştir. Bu koruma yöntemlere ilave olarak, yabancı yatırımların siyasi risklere karşı korunmasına da değinilmiştir. 
Son olarak yabancı yatırımlardan doğan hukuki uyuşmazlıkların ICSID tahkimi yoluyla çözümü, ICSID tahkimin yabancı yatırımcılar için avantaj ve dezavantajları, merkezin yetkisi, heyetin kararı, hakım kararlarına karşı hukuki başvuru yolları ve bu kararın uygulanması hakkında bilgi verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Yatırım, Doğrudan Yabancı Yatırım, Koruma, Ticari İlişkiler, Tahkim.

Abstract:
As technology and the global economy evolve, foreign investment has come to be recognized as an essential source for the economic development of developing countries like Turkey and underdeveloped countries like Chad. A country's politics, trade relations and strong legal regulations ensure the entry of foreign investment into the country. 
In this study, firstly, the basic concepts of foreign investment, especially the concept of foreigner, the concept of investment, the concept of foreign investment, the concepts of portfolio and foreign direct investment are discussed. Then, the historical processes of foreign investments in the United States, Europe, Turkey, Africa, and Chad are analyzed. 
Afterwards, the commercial relations between Chad and Turkey and the main regulations applied to foreign investments are discussed. In Turkish law, the Turkish Commercial Code and the Foreign Direct Investment Law are analyzed, while in Chadian law, first the CEMAC legislation, then the OHADA legislation and the Investment Law are examined. In addition to these regulations, the very important ICSID convention for the protection of foreign investments was also mentioned. In addition, commercial company organizations, which are among the important elements of foreign investment in the legal regulations of both countries, are among the subjects examined in the second part of the study. 
After that, the standards, and ways for the protection of foreign investments are mentioned. The standards we examined in relation to the protection of foreign investments are the most favored nation registration or treatment, umbrella clauses, national treatment, and fair and equitable treatment in bilateral and multilateral agreements.  In parallel with these standards, we have analyzed the protection of investments in joint stock companies in Chad and Turkey through minority shareholders' rights. In addition to these methods of protection, it also addressed the protection of foreign investments against political risks. 
Finally, the resolution of legal disputes arising out of foreign investments through ICSID arbitration, the advantages, and disadvantages of ICSID arbitration for foreign investors, the jurisdiction of the center, the decision of the tribunal, legal remedies against the decisions of the tribunal and the implementation of this decision are given.

Keywords: Investment, Foreign Direct Investment, Protection, Commercial Relations, Arbitration.