Medikal turizm kapsamında obezite ameliyatı olan bireylerin beden imajı algısı, hasta memnuniyeti ve yaşam kalitesi ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between body image perception, patient satisfaction and quality of life of those who have obesity surgery within the scope of medical tourism
Yazar: YAŞAR DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SALİHA ÖZPINAR
Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Turizmi Ana Bilim Dalı / Sağlık Turizmi Bilim alı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Beden imajı = Body image ; Hasta memnuniyeti = Patient satisfaction ; Medikal turizm = Medical tourism ; Obezite = Obesity ; Obezite cerrahisi = Bariatric surgery ; Sağlık turizmi = Medical tourism ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık
sorunları arasında yer almaktadır. Obezite insan vücudunda noral değerlerin üzerinde,
bireylerin sağlığına olumsuz yönde etki edecek seviyede yağ birikmesi olarak
tanımlanabilir. Obezite kompleks, multifaktöriyel bir hastalıktır ve gelişiminde genotip
ve çevre koşullarının karşılıklı etkileşimi söz konudur. Obezite tek başına çeşitli sağlık
sorunlarına yol açabilir veya beraberinde var olan bir sağlık sorununu ağırlaştırabilir.
Özellikle hipertansiyon, koroner kalp hastalığı (KKH), diabetes mellitus (tip 2) gelişimi
veya bazı malignitelerin insidansında artıştan sorumlu tutulmaktadır. Ayrıca fazla kilo
veya obezite osteoartrit, uyku apnesi, solunum problemleri, safra kesesi hastalıkları,
hipertansiyon, diyabet, KKH, inme gibi sağlık sorunları ile ilişkili morbiditeyi artıran
bir durum olarak kabul edilmektedir. Aşırı kilo aynı zamanda tüm nedenlere bağlı
mortaliteyi de artıran bir durumdur. Son yıllarda obezite tedavisinde özellikle tıbbi
beslenme tedavisi, davranışsal terapi tedavisi, egzersiz tedavisi ve farmakoloji tedavi
ile başarıya ulaşamayanlar son olarak cerrahi tedaviyi tercih etmektedirler. Bununla
birlikte cerrahi tedavi maliyetleri yüksek olduğu için bireyler bu hizmeti almak için
ülkeleri dışına maliyetin daha düşük yerlere seyahat etmektedirler. Birçok sağlık
sorunlarına yol açması nedeniyle önlenmesi gereken önemli bir sağlık sorunu olan
obezite, aynı zamanda bireylerin yaşam kalitesini ve beden algısını da olumsuz yönde
etkilemektedir. Bu gerekçe ile planladığımız araştırmanın amacı, medikal turizm
kapsamında obezite ameliyatı için ülkemizi tercih eden obez bireylerin beden imajı,
hasta memnuniyetleri ve yaşam kalitesi ilişkisinin değerlendirilmesidir. Araştırmanın
evreni, Samsun ilinde bulunan sağlık turizmi yetki belgesine sahip özel hastanelerde
2015-2022 yılları arasında obezite ameliyatı (Slevee Gastrektomi, Gastrik Band,
Gastrik Plikasyon, Roux-en Y Gastrik Bypass, Mini Gastrik Bypass, Tek Anastomozlu
Gastarik Bypass, Duodenal Switch) olan 18 yaş üstü, mental yeterlilikte olan ve
çalışmaya katılmayı kabul eden Türkçe ya da İngilizce bilen 329 medikal turistler
oluşturmaktadır. Araştırmanın minimum örnek büyüklüğü prevalans %50 olarak ve
yanılgı payı %5 ve %95 güven seviyesinde %80 güçle 178 olarak belirlendi. Araştırma
veriler 4 form ile toplandı; kişisel bilgi formu, beden algısı ölçeği", yaşam kalitesi ölçeği
ve hasta memnuniyet ölçeği. Veriler 01.09.2021- 31.10.2022 tarihleri arasında
çevrimiçi, yüz yüze ve bırak-topla yöntemi ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde
tanımlayıcı istatistikler ve student t testi, ANOVA testi, korelasyon ve çoklu regresyon
istatistik analiz yöntemleri kullanıldı. Çalışmaya katılanların %37,4'ü erkek, %62,6'sı
kadın, %25,3'ü 41-50 yaş aralığındadır. Katılımcıların ameliyat öncesi BKI 40,39 ve
ameliyat %35,2'si Almanya'dan gelmiştir. Katılımcıların beden imajı algısı ortalaması
129,93±24,592, yaşam kalitesi ortalaması 27,01±4,004 ve hasta memnuniyeti
ortalaması 66,813±8,872'dir. Çalışma elde edilen sonuçlara göre, hasta memnuniyeti
yaş, eğitim durumu, aile türü, aylık geliri, gelir durumu, egzersiz yapma durumu kronik
hastalık durumu ve beden imajı algısından etkilenmektedir (p<0.05). Yaşam kalitesinin
ise medeni durum, eğitim durumu, çalışma durumu, aile türü, gelir durumu, alkol
kullanma, egzersiz yapma durumu beden imajı algısından etkilendiği tespit edilmiştir
(p<0.05). Çalışmadan elde edilen bir diğer sonuç obezite operasyonu geçiren bireylerde
beden imajı algısı ile hasta memnuniyeti ve yaşam kalitesi arasında pozitif bir
korelasyon olduğudur. Bu sonuçlardan yola çıkarak obezite cerrahisi olan hastaların
daha büyük bir katılım ile psikolojik faktörlerin incelenmesi önerilebilir.
Anahtar Sözcükler: Medikal Turizm, Obezite Cerrahisi, Beden İmajı Algısı, Hasta
Memnuniyeti, Yaşam Kalitesi

Abstract:
Obesity is one of the most important health problems of developed and
developing countries. Obesity can be defined as the accumulation of fat in the human
body above normal values, at a level that will negatively affect the health of individuals.
Obesity is a complex, multifactorial disease and its development depends on the
interaction of genotype and environmental conditions. Obesity alone can cause various
health problems or aggravate an existing health problem. In particular, hypertension is
blamed for the development of coronary heart disease (CHD), diabetes mellitus (type
2) or an increase in the incidence of some malignancies. In addition, overweight or
obesity is accepted as a condition that increases morbidity associated with health
problems such as osteoarthritis, sleep apnea, respiratory problems, gallbladder diseases,
hypertension, diabetes, CHD, stroke. Being overweight is also a condition that increases
all-cause mortality. In recent years, those who have not been successful in the treatment
of obesity, especially with medical nutrition therapy, behavioral therapy treatment,
exercise therapy and pharmacology treatment, finally prefer surgical treatment.
However, since the cost of surgical treatment is high, individuals travel to places with
lower costs to get this service. Obesity, which is an important health problem that should
be prevented because it causes many health problems, also negatively affects the quality
of life and body image of individuals. The match of the research we planned for this
reason is to evaluate the demographic characteristics, body image, patient satisfaction
and quality of life relationship of obese individuals who prefer our country within the
scope of medical tourism. The population of the research is those who had bariatric
surgery (Slevee Gastrectomy, Gastric Band, Gastric Plication, Roux-en Y Gastric
Bypass, Mini Gastric Bypass, Single Anastomotic Gastaric Bypass, Duodenal Switch)
in private hospitals with health tourism authorization certificate in Samsun province
between 2015-2022. It consists of 329 medical tourists who are over the age of 18, have
mental competence and can speak Turkish or English. Research data were collected
with 4 forms; personal information form, body image scale", quality of life scale and
patient satisfaction scale. Data were collected between 01.09.2021 and 31.10.2022 by
online, face-to-face and drop-collect method. Descriptive statistics and student t test,
ANOVA test, correlation and multiple regression statistical analysis methods were used
in the evaluation of the data. 37.4% of the participants were male, 62.6% were female,
and 25.3% were between the ages of 41-50. Preoperative BMI of 40.39 and surgery
35.2% of the participants came from Germany. The mean body image perception of the
participants was 129.93±24.592, the mean quality of life was 27.01±4.004, and the
mean patient satisfaction was 66,813±8.872. According to the results obtained from the
study, patient satisfaction is affected by age, education level, family type, monthly
income, income status, exercise status, chronic disease status and body image
perception (p<0.05). It was determined that quality of life was affected by body image
perception, marital status, education status, employment status, family type, income
status, alcohol use, exercise status (p<0.05). Another result obtained from the study is
that there is a positive correlation between body image perception, patient satisfaction
and quality of life in individuals who have undergone obesity surgery. Based on these
results, it can be recommended to examine psychological factors with a larger
participation of patients who have bariatric surgery.
Keywords: Medical Tourism, Bariatric Surgery, Body Image Perception, Patient
Satisfaction, Quality of Life