Bursa tekkelerinin mimari ve süsleme özellikleri
Architectural and decorative properties of bursa dervish lodges
Yazar: ESER ÇALIKUŞU
Danışman: PROF. DR. NURCAN YAZICI METİN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bursa = Bursa ; Dini yapılar = Religious buildings ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Süslemeler = Ornamentations ; Tekkeler = Tekke

Özet:
Osmanlı Devleti'nin ilk başkenti olan Bursa; evsahipliği yaptığı evliyalar, alperenler ve dervişleri ile farklı bir manevi iklime sahiptir.  Bizans döneminde Uludağ'da çok sayıda manastır olduğu bilinen Bursa'da, Osmanlılar'ın şehri fethetmesiyle birçok tekke yapısı kurulmaya başlamıştır. Bunlar, Müslümanlar arasında bilgi ve Türk kültürünü yaymak amacıyla oluşturulmuş dini ve sosyal yapılardır. Tekkelerin 1925'te kapatılmasından sonra yapıların büyük bir çoğunluğu işlevsiz kalmış, bir kısmı ise işlev değiştirerek mescit, türbe, konut vb. olarak kullanılmaya başlanmıştır. Terk edilen pek çok tekke, doğanın da etkisiyle yıkılarak ortadan kalkmış, bazıları ise farklı yapılar inşa etmek amacıyla bilinçli olarak yıkılmıştır. 

Bursa'da en erken tarihli tekke yapıları 15. yüzyıla aittir. 19. yüzyıla kadar farklı tarikatlarda tekkeler kurulmaya veya aynı tekkeler farklı tarikatlar tarafından 1925 yılına kadar kullanılmaya devam etmiştir. 

Günümüze ulaşabilen tekkelerin birçoğunun gerek inşa edildikleri malzeme gerek Bursa'da yaşanılan doğal afetler sebebiyle harap olduğu, bu yapıların 19. yüzyılda yapılan onarımlarla günümüze geldiği bilinmektedir. 15. ve 16. yüzyıllarda ise daha çok taş malzeme ile inşa edilen tevhidhane bölümlerinin günümüze fazla bozulmadan ulaştığı tespit edilmiştir. 

Son yıllarda Bursa'da gerçekleştirilen tarihi yapıların restorasyonları ve rekonstrüksiyonları sebebiyle Bursa'daki birçok tekke de tekrar ayağa kaldırılarak işlevlendirilmiştir.

Abstract:
Bursa, the first capital of the Ottoman Empire; He has a different spiritual climate with his saints, alperenes and dervishes. In Bursa, which is known to have many monasteries in Uludağ during the Byzantine period, many monopoly structures began to be established when the Ottomans conquered the city. These are religious and social structures created to spread knowledge and Turkish culture among Muslims. After the monopoly was closed down in 1925, most of the buildings remained dysfunctional, while some of them changed their functions to include masjids, tombs, houses, etc. has been used as. Many abandoned lodges have been destroyed by the influence of nature and others have been deliberately destroyed in order to build different structures.

The earliest dated lodge structures in Bursa belong to the 15th century. Until the 19th century, monopolies were established in different sects or the same monopolies continued to be used by different sects until 1925.

It is known that many of the monopolies that have survived to the present day have been destroyed due to the natural disasters experienced in Bursa and these structures have survived to the present day with the repairs made in the 19th century. In the 15th and 16th centuries, tevhidhane sections, which were built with more stone materials, were found to have reached today without much deterioration.

Due to the restorations and reconstructions of the historical buildings in Bursa in recent years, many of the dervish lodges in Bursa have been restored and functionalized.