Tetranychus Urticae Koch (Acari: Tetranychidae)'nin bazı akarisitlere direnç gelişiminin belirlenmesi
Determination of resistance development of Tetranychus Urticae Koch (Acari: Tetranychidae) to some acaricides
Yazar: AYLİN AYDIN
Danışman: PROF. DR. YUSUF KARSAVURAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Entomoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez kapsamında direnç sorunun en çok rapor edildiği zararlı tür olan Tetranychus urticae Koch 
(Acari: Tetranychidae)'nin Türkiye'de ruhsatlı bitkisel kökenli biyoakarisitlerden azadirachtin+neem 
yağı (Nimbecidine EC) ve terpenoid blend (Requiem EC) ile karşılaştırma amaçlı sentetik 
akarisitlerden acequinocyl (Kanemite SC) ve cyflumetofen (Panula SC)'e pratik direnç geliştirme 
potansiyeli ve direncin kalıtımı belirlenmiştir. Çalışmalar Ege Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bitki Koruma Bölümü'ndeki 25 ± 2ºC sıcaklık ve % 65±5 orantılı nem, 16 aydınlık 8 karanlık fotoperiyot koşullarına sahip iklim odalarında, Isparta'dan temin edilen hassas popülasyon ile 
gerçekleştirilmiştir. lethal konsantrasyon (LC) değerlerinin belirlenmesi amacıyla biyoassay 
denemeleri IRAC Susceptibility Test Method 004 temel alınarak, yaprak disk-ilaçlama kulesi 
yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Hassas popülasyonda azadirachtin+neem yağı, terpenoid blend, 
acequinocyl ve cyflumetofen için LC50 değerleri sırasıyla 0.98 ml/L, 0.92 ml/L, 6.17 a.i. mg/L ve 3.19 a.i. mg/L olarak belirlenmiştir. Zararlının farklı akarisitlerle uygulama yapılmış bitkiler üzerinde ayrı ayrı olacak şekilde ilaç baskısı altında kitle üretimi yapılarak her bir akarisite dirençli popülasyon elde edebilmek amacıyla alternatif seleksiyon çalışmaları yürütülmüştür. Azadirachtin+neem yağı, terpenoid blend, acequinocyl ve cyflumetofen ile 20 kez uygulama yapılarak elde edilen popülasyonlarda LC50 değerleri ise sırasıyla 1.45 ml/L, 1.56 ml/L, 74.21 a.i. mg/L ve 6.30 a.i. mg/L olarak bulunmuş, direnç katsayıları ise yine sırasıyla 1.5, 1.7, 12 ve 1.9 kat olarak hesaplanmıştır. Direncin kalıtımını belirlemek amacıyla yapılan çalışmalarda, azadirachtin+neem yağı ve cyflumetofen için direnç özelliğin eksik çekinik olduğu, terpenoid blend ve acequinocyl için ise 
direnç özelliğin eksik baskın olduğu belirlenmiştir. Tez çalışmasından elde edilen sonuçlara göre 
azadirachtin+neem yağı, terpenoid blend ve cyflumetofen aktif maddelerinin T. urticae'ye pratik 
direnç geliştirme potansiyelinin düşük, acequinocyl aktif maddesinin ise cyflumetofen aktif 
maddesine göre pratik direnç geliştirme potansiyelinin daha yüksek olduğu görülmüştür.

Abstract:
Within the scope of this thesis, the pest species Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae) 
for which the resistance problem is reported the most, was determined by botanical acaricide
azadirachtin+neem oil (Nimbecidine EC) and terpenoid blend (Requiem EC) registered in Türkiye
and acequinocyl (Kanemite SC) and cyflumetofen (Panula SC) synthetic acaricides for comparison, 
the potential to develop practical resistance and the heritability of resistance have been determined. The studies were carried out with the susceptible population obtained from Isparta in the climate chambers of Ege University, Faculty of Agriculture, Department of Plant Protection, with 25 ± 2ºC  temperature and 65 ± 5% relative humidity, 16 light 8 dark photoperiod conditions. In order to  determine the LC values, bioassay experiments were carried out using the leaf disk-spray tower  method based on the IRAC Susceptibility Test Method 004. The LC50 values determined for
azadirachtin+neem oil, terpenoid blend, acequinocyl, and cyflumetofen in the susceptible population 
are 0.98 ml/L, 0.92 ml/L, 6.17 a.i., mg/L and 3.19 a.i. mg/L respectively. Alternative selection 
studies were carried out in order to obtain a population resistant to each acaricide by mass production of the pest under pesticide pressure on plants treated with different acaricides. In the populations obtained by 20 applications with azadirachtin+neem oil, terpenoid blend, acequinocyl, and cyflumetofen, the LC50 values were 1.45 ml/L, 1.56 ml/L, 74.21 a.i. mg/L and 6.30 a.i. mg/L and 
the resistance coefficients were calculated as 1.5, 1.7, 12, and 1.9 times, respectively. In the studies conducted to determine the inheritance of resistance, it was determined that the resistance feature was incompletely recessive for azadirachtin+neem oil and cyflumetofen, while the resistance feature was incompletely dominant for terpenoid blend and acequinocyl. According to the results obtained from the thesis study, it was seen that the potential of botanical acaricides and cyflumetofen to develop practical resistance to T. urticae is low, and acequinocyl has a higher potential to develop practical resistance than cyflumetofen.