Türk halk anlatmalarında değerler eğitimi
Values education in Turkish folk narratives
Yazar: YASEMİN KATI
Danışman: PROF. DR. NEDİM BAKIRCI
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
Toplumlar, kendi değerleri ile dünya sahnesinde yer alırlar. Sahip oldukları değerleri
nesilden nesile aktarmak suretiyle de kültürel kodlarının kaybolup gitmesini önlemiş olurlar.
Değerler, bireyin toplumda kabul görmesini, sosyalleşmesini sağlar, yapılması gerekenler
konusunda bireye rehberlik eder, toplumsal hayatı oluşturur ve korur, gelecek kuşakların
yetişmesinde büyük öneme sahiptir. Bu nedenle değer eğitimi, son yıllarda sıkça gündemdedir.
Türk halk anlatmaları, içlerinde zengin kültürel unsurlar barındırırlar. Her yaştan
insanın eğitimi üzerinde oldukça etkilidirler. Bu nedenle halk anlatmalarının, birey ve toplum
hayatında geniş yer edinmesi için gerekli çalışmalar yapılmalıdır.
Çalışmanın amacı, nitel araştırma yöntemi olan doküman analizi tekniğini kullanarak
Türk halk anlatmalarımızdan destanlar, masallar, halk hikâyeleri, efsaneler ve fıkralarda yer
alan bireysel, toplumsal, yurt-millet ve din ile ilgili değerlerin tespitini yapmak ve bu anlatıların
değer eğitiminde kullanılabilirliklerini irdelemektir.
Çalışmanın sonucunda Türk halk anlatmalarında affetmek, cesaret, fedakârlık, iyi
niyetli olmak, öz güven, vefa ve sadakat; adalet, dayanışma, misafirperverlik, saygı, sevgi,
yardımlaşmak; vatanseverlik, Allah inancı gibi değerlere sıklıkla rastlanmıştır.
Neticede; günümüzde artık yazıya geçirilen ve kaybolup gitmekten kurtulmuş olan
Türk halk anlatmalarından, içerisinde olumsuz örnekler barındıranlar hariç tutularak olumlu
örnekler içerenlerin, değer eğitiminde kullanılabilecekleri sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Destan, masal, halk hikâyesi, efsane, fıkra, Türk halk anlatması, değer, değer eğitimi.

Abstract:
Societies take their place on the world stage with their own values. They prevent the
disappearance of their cultural codes by transferring their values from generation to generation.
Values enable the individuals to be accepted and socialized in the society, guide the individuals
about necessities to be done, create and protect the social life, and have a great importance in
the upbringing of future generations. For this reason, value education has been on the agenda
frequently in recent years.
Folk narratives contain rich cultural elements. They are highly influential on the
education of people of all ages. For this reason, necessary studies should be carried out in order
for folk narratives to have a wide place in individual and social life.
The aim of the study is to determine the values related to individual, social, countrynation and religion in the epics, tales, folk tales, legends and anecdotes from Anatolian folk
narratives, and to examine the usability of these narratives in value education. The study uses
the document analysis technique, which is a qualitative research method.
As a result of the study, values such as forgiving, courage, self-sacrifice, goodwill, selfconfidence, adherence, loyalty, justice, solidarity, hospitality, respect, love, cooperation,
patriotism, and belief in God were frequently encountered in folk narratives.
Consequently; It has been concluded that among the folk narratives that are now written
down and saved from disappearing, those that contain positive examples can be used in values
education, excluding those that contain negative examples.

Keywords: Epic, fairy tale, folk tale, legend, anecdote, Turkish folk narrative, value, value education.