Medyalararasılık yöntemi çerçevesinde 1980 sonrası türk romanı
The turkish novel after 1980 within the framework of intermediality method
Yazar: NURTEN BULDUK
Danışman: PROF. ABDULMECİT CANATAK
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Türk edebiyatında roman türünün gelişimsel sürecinin ivme kazandığı dönemlerden biri olan 1980 sonrasında, teknoloji alanında meydana gelen gelişmelerden etkilenerek üretim araçlarına "yeni medya" araçlarını da ekler. Bununla birlikte seksenlerden itibaren medya alanında da benzer sebeple radikal değişimler yaşanarak  "medya" kelimesinin anlamsal genişlemeye uğradığı, edebiyatın da medya olarak adlandırıldığı görülür. Her iki alanda  yaşanan radikal değişimlerin birbirlerini etkilediklerinin açıkça görülmesi ise 1990 sonrasına, "Dijital Çağ" diye adlandırılan zamana denk gelir.  Dijital teknoloji araçları ve getirisi olan yeni medya araçları ile sanatsal üretimler elektronik-sanal ortamlara taşınarak kodlarla üretilmeye başlar. Bu çerçevede edebiyat alanında özelde roman türünün yeni medya araçları ile bilgisayar gibi dijital teknoloji araçlarıyla üretilmesi sonucu, yeni türlerin hiper-roman gibi; yeni okuma biçimlerinin, görsel okuryazarlık, medya okuryazarlığı gibi ortaya çıktığı gelişmeler meydana gelir. Edebiyat ve medya ilişkilerinin her zamankinden daha çok güçlendiği bu sürecin etkilerini roman türü özelinde tespit etmek bu tez çalışmasının amacını oluşturmuştur. Medya-edebiyat etkileşiminin üst düzeyde yaşanması ve romanlara etkisi seksen sonrasına denk geldiğinden kapsam olarak seksen sonrası romanlarının incelenmesi uygun görülmüştür. Zaman kısıtlaması nedeniyle de yirmi beşi roman olan toplam otuz eser incelenmeye alınmıştır. Her türlü aktarım aracını medya kabul eden medyalararasılık yöntem ve kuramıyla  edebiyat-medya ilişkilerini incelemek mümkün olduğu için bu yöntem-kuramla incelemeler yapılmıştır. Çalışmada literatür taraması yapılarak ve kuramsal araçlardan yararlanılmıştır. Verilerle tespit edilen romanlar kuramsal analize tabi tutulmuştur. Analizlerden elde edilen verilerle, Türk romanında seksen sonrasında yoğun bir şekilde farklı medya araçlarının kullanıldığı tespit edilmiştir. Farklı medyaların yoğun bir şekilde kullanılması romanlarda yapı ve içerikte kırılmalara, değişmelere ve dönüşümlere yol açarak; türün melezleşmesine, tanımlanamaz özelliklere bürünmesine, görselleşmesine ve medyalaşmasına doğru evrilmesine zemin oluşturmuştur. Bu değişimin hem sonucu hem de sebebi olan yeni yazar, okur ve ürün modelleri ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The development of the novel genre in Turkish literature in the post-1980 period gained momentum. Technology-oriented "new media", which is one of the developments experienced, was added to the literary production tools. However, with the semantic expansion of the word "media" in radical changes in the field of media, it is seen that literature is called media. With the radical changes in the two fields, the visibility of the interaction between them coincides with the time called the "Digital Age" after 1990. With digital technology and new media tools, artistic productions are moved to electronic-virtual environments and produced with codes. New media tools, which are products of digital technology, allow novels to be written and new sub-genres and reading styles to emerge. Hyperfiction and visual, media literacy are among the examples. The aim of the thesis is to determine the effects of the process of increasing literature-media relations on the novel genre. A total of thirty works, twenty-five of which are novels, were analyzed. Since it is possible to examine the literature-media relations with the intermedia method and theory, which accepts all kinds of any means of transmission as media, studies have been made with this method-theory. In the study, literature review and theoretical tools were used. The novels identified with the data were subjected to theoretical analysis. As a result, different media tools have been used extensively in Turkish novels after the 1980s. Transformations in structure and content have been observed in novels in which media are used extensively. These developments have paved the way for the hybridization of the genre, to adopt indefinable features, to evolve towards visualization and medialization. New author, reader and product models have emerged, which are both the result and the cause of this change.