Zihinsel engelli çocuğun cinsel sağlığına yönelik ebeveynlere verilen sağlık eğitiminin etkinliğinin incelenmesi
Evaluation of effectiveness of the health education for parents about their intellectual disabled children sexual developments
Yazar: GÜLŞAH KÖK
Danışman: DOÇ. DR. AYGÜL AKYÜZ
GATA / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ana-baba = Parents ; Cinsel eğitim = Sexual education ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Sağlık eğitimi = Health education ; Zeka geriliği = Mental retardation ; Zeka geriliği-çocuk = Mentally retarded children

Özet:
Bu araştırma, zihinsel engelli çocuğa sahip anne ve babaların; ergenlik dönemindeki çocuklarının cinsel gelişimlerine yönelik eğitim ihtiyaçlarını belirlemek ve bu doğrultuda verilecek eğitimin etkinliğini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın uygulaması iki aşamalı bir şekilde yürütülmüştür. İlk aşama, zihinsel engelli çocuğa sahip anne ve babaların çocukların cinsel gelişimlerine yönelik eğitim gereksinimlerini saptamak; ikinci aşama ise sağlık eğitimlerini uygulamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Toplam 38 anne ile 24 babayla eğitim gereksinimleri saptanmış; 42 anne ve 42 babayla da sağlık eğitimleri gerçekleştirilmiştir. Müdahale tipi olarak planlanan araştırmada, tanıtıcı bilgi formu, yarı yapılandırılmış görüşme formu; eğitimin etkinliğini değerlendirmek için ise Genel Öz Yeterlilik Ölçeği, eğitim öncesi ve sonrası bilgi formları, eğitim izlem ve eğitimin anne ve babaların davranışlarına olan etkisini değerlendirmelerine yönelik hazırlanan formlar ile memnuniyet formları uygulanmıştır. Bu çalışmada, uygulanan eğitim sonrası anne ve babaların adölesan dönemdeki zihinsel engelli çocuklarının cinsel gelişimlerine yönelik öz yeterlilik ve bilgi düzeylerinde artış olmuş, anne ve babaların eğitimin kapsamı, süreci ve eğiticiye yönelik memnuniyetlerinin yüksek olduğu değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, adölesan dönemde zihinsel engelli çocuğa sahip anne ve babalar için çocuklarının cinsel gelişimlerine yönelik yaşanabilecek fiziksel, duygusal ve sosyal değişimlere yönelik öz yeterliliklerini ve bilgilerini güçlendirici aile eğitim programlarının uzman hemşireler tarafından arttırılması önerilmektedir.

Abstract:
This research was aimed to identify the education needs of parents for their intellectual disabled children? sexual development in adolescent period, and to evaluate the effectiveness of the health education which was prepared for these parents. This study was formed into two parts. First part was to identify the education needs of parents, and the second part was to evaluate the effectiveness of the health education for the parents? needs which were identified by the interviews. 38 mothers and 24 fathers were recruited in the first part; 42 mothers and 42 fathers were recruited in the second part of this study. In this research, which is conducted as an interventional research, semi structured interview schedule which was designed to identify the education needs of parents with intellectual disabled children and sosyodemografic form was used in the study. Furthermore, to evaluate the effectiveness of health education of parents, General Self Efficacy Scale, pretest and posttest questionnaires, education follow-up form, self assessment form for both mothers and fathers, observation assessment form for both mothers and fathers, and satisfaction form were applied. It was found that the self efficacy and knowledge status of both mothers and fathers were increased after organizing the health education, and they determined that they were satisfied in highest rank by the given education in terms of the content and process of the health education and the researcher. It was suggested that, the number of family educations for the parents with intellectual disabled children should be increased and family education programmes should be performed by nurse specialists.