Salgın ile baş etmede sosyal bilgiler eğitiminin rolü
The role of social studies education in coping with pandemics
Yazar: HATİCE KÜBRA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. ERDOĞAN KAYA
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İnsanlık tarihinden beri etkisini her alanda hissettiren; biyolojik ve sosyal afet türlerinden biri salgınlardır. 21. Yüzyılda Covid-19 salgını ile baş etme süreci yaşanmaktadır. Süreç sağlık ve fen bilimlerinin çalışma alanı gibi görünse de, insan doğasından ve onu temel alan sosyal bilimlerden ayrı düşünülemez.  Salgının etkileri çok boyutlu olduğundan, disiplinler arası incelenmesi daha sağlıklı olacaktır. Bu bağlamda Sosyal Bilgiler dersi disiplinler arası anlayışla olay ve olgulara çok boyutlu pencereden bakar, ülkesine ve dünyaya duyarlı; etkin vatandaş yetiştirmeyi amaçlamaktadır.  Çalışmanın amacı doğrultusunda, salgın ile baş etme konusunda Sosyal Bilgiler dersinin rolünü; Sosyal Bilgiler öğretmenleri ve öğrencilerinin bakış açılarına göre saptamak önem arz etmektedir. Araştırmada temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu Ankara ilinde bulunan bir ortaokuldan seçilen 18 öğrenci ve beş öğretmenden oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında yarı yapılandırılmış görüşme formu ve karikatür çizimlerinden yararlanılmıştır. Veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda; öğrencilerin toplumsal kurallara uyum, hak ve sorumluluk, iletişim becerisi ve medya okuryazarlığı kullanımı açısından Sosyal Bilgiler ile bağlantı kurduğu vurgulanmıştır. Bununla birlikte; Birey ve Toplum, Bilim Teknoloji ve Toplum öğrenme alanlarından yararlandıkları saptanmıştır. Öğretmenler ise hayatın içinden bir ders olduğunu, disiplinler arası anlayışı ve sözel bir ders olmasının katkı sağladığını vurgulamıştır. Ders saatinin az olması, salgın ile ilgili doğrudan konunun olamaması; programın revize edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Birey ve Toplum, İnsanlar Yerler ve Çevreler, Bilim Teknoloji ve Toplum, Küresel Bağlantılar öğrenme alanları da öğretmenler tarafından yararlanılan ögeler olarak saptanmıştır.

Abstract:
Pandemics, one of the biological and social disaster types that have had an impact throughout human history, are currently being experienced with the Covid-19 pandemic in the 21st century. Although the process may seem to belong to the field of health and natural sciences, it cannot be separated from social sciences, which are grounded in human nature. Given the multidimensional effects of pandemics, an interdisciplinary examination would be more appropriate. In this context, the discipline of Social Studies takes a multidimensional perspective on events and phenomena with an interdisciplinary understanding, aiming to raise socially and globally conscious citizens. It is crucial to determine the role of the Social Studies course in coping with pandemics according to the perspectives of Social Studies teachers and students. A basic qualitative research design was employed in the study. The study group consists of 18 students and five teachers selected from a middle school in Ankara province. Data were collected using semi-structured interview forms and cartoon drawings. The data were analyzed using descriptive analysis method. The analyses revealed that students establish connections with Social Studies, especially in terms of compliance with social norms, rights and responsibilities, communication skills, and media literacy usage. Also, it was determined that they benefit from the learning areas of Individual and Society, Science Technology and Society. Teachers, on the other hand, emphasized that it was a course from life, contributes to interdisciplinary understanding, and is a verbal course.  They pointed out that the short duration of the class hours and the lack of a direct focus on the subject of the pandemic necessitate revising the curriculum. The learning areas of Individual and Society, People Places and Environments, Science Technology and Society, and Global Connections were identified as the most utilized elements by the teachers.