İşgören sessizliğinin kavramsal yapısına yönelik keşifsel bir inceleme
An exploratory study towards conceptual framework of employe silence
Yazar: ZEKİ UÇAR
Danışman: DOÇ. DR. ETHEM DUYGULU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Sessizlik = Silence ; Çalışan sessizliği = Employee silence ; Çalışanlar = Workers ; Örgütsel sessizlik = Organizational silence ; İşletmeler = Businesses

Özet:
İşgörenler sahip oldukları bilgi ve farklı bakış açılarıyla yönetimsel kademelere destek yönünden hem değerli hem de 	ucuz bir kaynaktır. Çünkü çeşitli uzmanlıklara sahip olan işgörenler, örgüt içinde ve dışında gerçekte neler olduğuna dair farkındalık yaratan en önemli bilgi kaynaklarıdır. Ancak bu bilgilere sahip olan işgörenlerin çeşitli nedenlere dayalı olarak sessizleştikleri akademik araştırmalara son dönemlerde sıklıkla konu olmaktadır. Örgütlerde oldukça yaygın görünen bu olgu, kavramsal düzeyde İşgören Sessizliği/Örgütsel Sessizlik olarak ifade edilmektedir. İşgören Sessizliği/Örgütsel Sessizlik, genel olarak işgörenler tarafından bilginin amaçlı ve bilinçli bir biçimde gerekli ve/veya ilgili yerlere aktarılmaması olarak tanımlanmaktadır. 
Çalışmada örgütler açısından yaşamsal olan insan kaynağının hangi nedenlere bağlı olarak ne şekilde sessizleştikleri sorusuna yanıt aranmaktadır. Dolayısıyla bu çalışmada, işgörenlerin deneyimlemiş oldukları sessizlik olgusunu oluşturan faktörlerin keşifsel yöntemle ortaya çıkarılması ve betimleyici bir bakış açısıyla kavramsal olarak modellenmesi amaçlanmıştır. Araştırma örneklemini, Türkiye' de faaliyette bulunan farklı türden örgütler içerisinde (özel sektör, kamu sektörü, yerel örgütler, sivil toplum örgütleri, siyasi örgütler) değişik kademelerde görev alan bireyler oluşturmaktadır. Nitel bir yaklaşımla tasarımlanan araştırmada veri toplama tekniği olarak, Alan Araştırması Yöntemi içerisinde değerlendirilen yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme ve odak grup veri toplama teknikleri kullanılmıştır. Elde edilen veriler nitel içerik analizine tabi tutularak tematik olarak kodlanmıştır. Daha sonra kodlananmış olan bu veriler sınıflandırılarak belirli temalar altında toplanmıştır.
Araştırma bulgularına dayalı olarak işgörenlerin sessizleşmelerine neden olan faktörler temel iki tema altında kodlanmıştır. Bunlar örgüt içi ortamsal faktörler ve kişisel faktörlerdir. Örgüt içi ortamsal faktörlere bağlı olarak işgörenler en fazla yönetsel uygulama ve tutumlardan etkilenmektedirler. Yine aynı bağlam içerisinde değerlendirilen örgüt yapı ve özellikleri temelde yapısal sessizliğe vurgu yaparken, işgöreni daha çok düşünsel temelde sessizleştirmektedir. Kişisel faktörler bağlamında ise, işgörenler, bir kısım kişisel ve demografik özelliklerinden kaynaklı olarak sessiz kalmaktadırlar.
Bu çalışmanın temel yönelimlerinden birini de kavramsallaştırma çabası oluşturmaktadır. Bu bağlamda işgören sessizliği ve örgütsel sessizlik kavramlarını ayrımlaştırmaya ve kavram karmaşasını ortadan kaldırmaya yönelik emik bağlam içerisinde yeni tanımlar geliştirilmiştir. Bu araştırma sonuçları içerisinde "işgören sessizliği" kavramının yerine "davranışsal sessizlik" kavramı tercih edilmiş ve Davranışsal Sessizlik ve Örgütsel Sessizlik kavramlarının farklılıkları irdelenmiştir. Ayrıca Davranışsal sessizlik ve Örgütsel Sessizlik olgularının alt boyutları araştırma bulgularına bağlı olarak belirlenmiş ve tanımları yapılmıştır. Bu kısımda ayrıca sessizlik formlarına ilişkin bir sınıflandırma ve kavramsallaştırmaya yönelik bir araştırma sonuç modeli oluşturulmuştur.

Abstract:
Employees, with their different views and the knowledge they have, are pretty valuable and cheap resources for the administrative echelons. Because, those employees who have a variety of expertise are the most important sources of information, which creates awareness of what really happens inside and outside the organization. Nevertheless, the employees having those information to get silent is recently examined by the scholars due to several reasons. This common phenomenon in the organizations is conceptually defined as Employee Silence/ Organizational Silence. Employee Silence/ Organizational Silence is generally defined as the information not to be conveyed to the related positions conciously and purposely by the employees.
This study seeks to answer the question of how and why the employees who are vital resources for the organizations get silent. Hence, this study aims to propose a conceptual model explaining the components of the silence phenomenon with an explorative method and a descriptive view. Research sample consists of the individuals at various levels, working for different types of organizations (private sector, public sector, local organizations, non-governmental organizations, political organizations) in Turkey. In this study designed with a qualitative approach, semi-structered in depth interviews and focus groups used as data collection techniques. The obtained data is coded thematically, after being subjected to qualitative content analysis. The encoded data that have been collected then classified under specific themes.
Factors that result in silencing the employees and the employee silence were coded based on the research findings under two main themes. Those are the environmental factors within the organization and the personal factors. Concerning the environmental factors, the employees are mostly affected by the managerial applications and attitudes. As the organizational structure and its properties considered in the same context mainly emphasizes the structural silence, it makes the employees silent on intellectual foundations. In the context of personal factors, employees remain silent because of several personal and demographic characteristics. 
One of the main orientations of this study is the effort to conceptualize. In this context, new definitions are made to differentiate the concepts of Employee silence and Organizational Silence and to eliminate the confusion between these concepts.  In this study, the concept of Behavioral Silence is being used  instead of Employee Silence, and the differences between those two notions are being discussed. Furthermore, the dimensions of Behavioral and Organizational Silence have been found out based on research findings and for each dimension the required definitions are made. In this section, also a taxonomy for the forms of silence and a conceptual model based on research findings has been developed.