Eğitim temelli sivil toplum kuruluşları boyutunda Orta Asya ve Türkiye deneyimlerine bakmak: Ne durumdalar, işlevleri nelerdir?
Looking at the experiences of Central Asia and Turkey in the dimension of education-based civil society organisations: How are they doing, what are their functions?
Yazar: ARTUR GAPBAROV
Danışman: PROF. DR. YÜCEL KABAPINAR
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Uluslararası ve Karşılaştırmalı Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Sivil toplum kuruluşlarının (STK) ilgili oldukları alanlara etkileri varlıklarının başlangıcından beri yadsınamaz bir gerçek olarak karşımıza çıkmaktadır. Demokratik toplumlarda STK demokrasinin vazgeçilmez yapı taşlarından birini oluşturmaktadır. Kuramsal boyutuna baktığımızda STK'ların yapılan birçok tanımda üç temel nokta karşımıza çıkar; devletten bağımsız, gelir amacı gütmeyen ve gönüllülük esasıyla çalışan olmaları. STK'ların son yıllarda sosyal, kültürel, ekonomik ve siyasal alanlarda olduğu gibi eğitim alanında da oldukça etkili oldukları görülmektedir. Bu çalışmada ise eğitim merkezli STK'ların Orta Asya ve Türkiye'deki konumlarının, işlevlerinin ve eğitime sağladıkları faydalarının neler olduğunun ve hangi boyutlarda olduğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışma grubu incelenen her iki bölgeden, önde gelen bazı uluslararası ve yerel eğitim temelli STK'lardan oluşmaktadır ve eğitim alanında faaliyet gösteren beş sivil toplum kuruluşunun temsilcileri ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde içerik analizi ve betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Dokümanlar aracılığı ile elde edilen veriler belirlenen ölçütler çerçevesinde Eğitim merkezli STK'ların amacı, (2) işlevleri, (3) eğitime sağladığı faydaları boyutlarında karşılaştırılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formundan elde edilen verilerin ana temalar altında betimsel analizi yapılmıştır. Bu çalışma ile eğitim temelli STK'ların her iki bölgede de eğitime olan katkılarının artırılması hedeflenmiştir. Yapılan karşılaştırmalar ışığında mevzu bahis olan STK'ların daha çok söz sahibi olmaları sağlanabilecektir. Ayrıca şimdiye kadar yapılan çalışmalar incelendiğinde birkaç kaynaktan ileri gidilemediği görülmüş olup, çalışmanın özellikle Orta Asya'daki eğitim temelli STK'lara cesaret verebilmesi, çalışmanın en özgün kısmıdır. Yapılan bu araştırmanın Orta Asya ve Türkiye'deki eğitim temelli STK'lar üzerine düşünme, tartışma ve yeni araştırmalar yapılmasına kapı aralayacağı umulmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Sivil Toplum Kuruluşları, Eğitim Temelli Sivil Toplum Kuruluşları, Orta Asya ve Türkiye.

Abstract:
The impact of non-governmental organizations (NGOs) on their respective fields has been an undeniable fact since the beginning of their existence. In democratic societies, NGO constitute one of the indispensable building blocks of democracy. When we look at the theoretical dimension of NGOs, we come across three main points in many definitions of NGOs; they are independent from the state, non-profit and working on a voluntary basis. In recent years, NGOs have become very effective in the field of education as well as in social, cultural, economic and political fields. In this study, it is aimed to determine the position, functions and benefits of education-centred NGOs in Central Asia and Turkey. To this end, the study group consisted of some of the leading international and local education-based NGOs from both regions and semi-structured interviews were conducted with representatives of five education-based NGOs. Content analysis and descriptive analysis were used to analyze the data. The data obtained through documents were compared in terms of (1) the purpose of education-based NGOs, (2) their functions, and (3) their benefits to education within the framework of determined criteria. The data obtained from the semi-structured interview form were analyzed descriptively under main themes. This study aims to increase the contribution of education-based NGOs to education in both regions. In the light of the comparisons made, it will be possible for the NGOs in question to have more say. In addition, the most unique part of the study is that it can encourage education-based NGOs, especially in Central Asia, as the studies conducted so far have not gone beyond a few sources. It is hoped that this research will open the door for reflection, discussion and new research on education-based NGOs in Central Asia and Turkey.

Keywords: Non-Governmental Organizations, Education-Based Non-Governmental Organizations, Central Asia and Türkiye.