Osmanlı Hukûk-ı Aile kararnâmesinin getirdiği yeniliklerin Türk Medeni Kanunu ile mukayesesi
A comparison between the innovations of the Ottoman Family Law decree and the Turkish Civil Code
Yazar: ÜMMÜ GÜLSÜM ŞENEL
Danışman: PROF. DR. RECEP ÇİĞDEM
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Aile hukuku = Family law ; Hukuk-ı Aile Kararnamesi = The Imperial Decree on Family Law ; Karşılaştırmalı hukuk = Comparative law ; Nafaka = Alimony ; Nikah = Marriage ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Talak = Talak ; Türk Medeni Kanunu = Turkish Civil Code ; İddet = Iddat

Özet:
Bu tezde, Osmanlı Hukûki Âile Kararnâmesi hükümleri ile Türk Medeni Kanununun Aile hukukuna dair hükümleri karşılaştırılmalı olarak ele alınmıştır. Her iki düzenlemenin benzer ve farklı yönlerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. 
Çalışmada, 1917 tarihli Hukûk-i Aile Kararnâmesinin eklektik metotla hazırlandığı, hukukta çoklu hukuk sistemini sonlandırmak için Yahudi ve Hristiyanlara ait hükümleri de içerdiği belirlenmiştir. Her iki düzenlemenin evlenme engellerinde benzer hükümler içerdiği, ancak Türk Medeni Kanununun süt hısımlığı ile Müslüman kadının gayri müslim bir erkekle evliliğini engel olarak görmediği tespit edilmiştir. Türk Medeni Kanununun tek eşliliği esas aldığı, Kararnâmenin ise tek eşliliği teşvik edici hükümler içerdiği görülmüştür. Türk aile hukukunun mahkeme dışında boşanmayı kabul etmediği, Kararnâmenin ise mahkeme dışı boşanma olan talâk'ı kabul ettiği saptanmıştır. Ayrıca Kararnâmenin Osmanlı İmparatorluğunun hukuku olan Hanefi mezhebinden farklı olarak kadına daha geniş boşanma hakkı tanıdığı belirlenmiştir. Kararnamenin 1919'da yürürlükten kaldırılmasına rağmen uzun yıllar Müslüman ülkelerde yürürlükte kaldığına işaret edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: 1917 tarihli Hukûk-i Aile Kararnâmesi, Türk Medeni Kanunu, Nikâh, Talâk, İddet, Nafaka

Abstract:
In this thesis, the provisions of the Ottoman family law decree and the family law of the Turkish Civil Code are comparatively examined. It aimed to find out the similarities and the differences between these two laws.
In this study, it has been found out that the Ottoman family law decree which is dated 1917 was prepared with an eclectic method and it contained the laws related to Jews and to Christians in order to end the plurality of legal systems. It has been revealed that both laws include similar provisions regarding the impediments to marriage except for the milk kinship and the marriage of a Muslim woman to a non-Muslim man whom the Turkish Civil Code does not see as impediments to marriage. It has been underlined that while the Turkish Civil Code is based on monogamy, the Decree promotes monogamy. It has also been underscored that while the Turkish family law does not recognise extra judicial divorce, the Decree recognises it (talâq). In addition, it has been found out that unlike the Hanafi school of law which was the law of the Ottoman Empire, the Decree enlarged the divorce rights of women. It has been pointed out that while the Decree was repealed in 1919 in the Ottoman Empire, it remained in force in other Muslim countries for longer periods.

Keywords: Family Law Decree dated 1917, Turkish Civil Code, marriage, talâq (unilateral divorce of wife by husband), iddat (waiting period of women), nafaqa (alimony)