Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan akademik Türkçe ders kitaplarındaki soru türlerinin incelenmesi
Analyzing the question types in academic Turkish textbooks used in teaching Turkish as a foreign language
Yazar: SERKAN GÜNEY
Danışman: PROF. DR. ALPARSLAN OKUR
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Son yıllarda ciddi bir yükseliş ivmesi yakalayan yabancılara Türkçe öğretimi disiplini, beraberinde çözüm bekleyen sorunları da getirmiştir. Özellikle yabancılara Türkçe öğretimi bağlamının alt başlıklarından olan akademik Türkçe çözüm bekleyen alanlardan biridir. Araştırma kapsamında Türkiye'ye akademik amaçlarla gelen uluslararası öğrencilerin C1 seviyesinin ardından Türkiye'deki üniversitelerde eğitimlerini sürdürebilmeleri amacıyla eğitim aldıkları Akademik Türkçe derslerinde kullanılan ders kitaplarındaki madde türlerinin analiz edilmesi hedeflenmiştir. İlgili hedef doğrultusunda problem cümlesi "Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan akademik Türkçe ders kitaplarındaki soru madde türlerinin kullanım sıklığı ve dağılımı nasıldır?" olarak belirlenmiştir ve çalışma grubunu oluşturan "Erciyes Uluslararası Öğrenciler İçin Akademik Türkçe Sosyal Bilimler, Erciyes Uluslararası Öğrenciler İçin Akademik Türkçe Sağlık Bilimleri, Erciyes Uluslararası Öğrenciler İçin Akademik Türkçe Fen Bilimleri, Gazi Uluslararası Öğrenciler İçin Akademik Türkçe I, İstanbul Uluslararası Öğrenciler İçin Sosyal Bilimlerde Akademik Türkçe I, İstanbul Uluslararası Öğrenciler İçin Sosyal Bilimlerde Akademik Türkçe II, İstanbul Uluslararası Öğrenciler İçin Fen ve Sağlık Bilimlerinde Akademik Türkçe III, Pegem Akademik Türkçe" olmak üzere toplam 8 ders kitabı inceleme altına alınmıştır. 
Çalışmanın yöntemi nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi olarak belirlenmiştir ve araştırmanın bulguları çalışma grubunu oluşturan ders kitaplarının içerik analizine tabii tutulması sonucu elde edilmiştir. Ders kitaplarının içerisinde yer alan dinleme/izleme ve okuma metinlerinden hareketle hazırlanan etkinliklerde bulunan soru maddeleri tablolar hâlinde sayıları belirtilerek verilmiştir.
Araştırmanın bulgularından hareketle Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan akademik Türkçe ders kitaplarındaki soru madde türlerinin çeşitlilik gösterdiği, geleneksel ölçme ve değerlendirme araçlarının kullanımının yaygınlığını sonucuna ulaşılmıştır. İnceleme altına alınan ders kitaplarında alternatif/tamamlayıcı ölçme ve değerlendirme uygulamalarını içeren madde türleri olsa da nicelik olarak geleneksel ölçme ve değerlendirme araçlarına göre düşüktür. Bununla birlikte incelenen ders kitaplarında dinleme/izleme metinlerinden hareketle hazırlanan etkinliklerin sayıca az olması, kullanılan soru maddelerinin de okuma metinlerinden hazırlanan madde türlerine göre sayıca az olmasını beraberinde getirmiştir. Okuma metinlerinden hareketle hazırlanan etkinliklerde kullanılan soru maddelerinin ayrıca uluslararası öğrencilerin yazma becerilerinin de gelişimini destekleyecek türde olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This research encompasses the investigation about the question items used in the textbooks of "Academic Turkish" courses, which is provided to the students with academic purposes to enable them to sustain their higher education in Turkey after they have reached C2 proficiency in Turkish.
In accordance with the purpose of the study, the research question was determined as "What is the frequency and distribution of the question item types in academic Turkish textbooks used to teach Turkish as a foreign language?". The following Turkish textbooks, which constituted the study group, were examined within the scope of the research question: "Erciyes Academic Turkish in Social Sciences", "Erciyes Academic Turkish in Health Sciences", "Erciyes Academic Turkish in Science", "Gazi Academic Turkish for International Students I", "Istanbul Academic Turkish in Social Sciences I", "Istanbul Academic Turkish in Social Sciences II", "Istanbul Academic Turkish in Science III", "Pegem Academic Turkish".
The document analysis method, which is a type of qualitative research, was used in this study and the findings were attained by the content analysis of the textbooks constituting the study group. The question items, which were detected in the activities prepared based on the listening and reading texts in the textbooks, were presented as tables showing their numbers.
The findings of the research indicates that traditional assessment and evaluation instruments were used predominantly when the question items in academic Turkish books were prepared. Despite the presence of the question item types consisting of alternative/complementary assessment and evaluation techniques in the investigated textbooks, traditional ones were detected more in terms of frequency. Additionally, the number of listening question items were found less than those of reading as a consequence of the listening activities' redundance in the analyzed textbooks. The results also suggests that the question items provided on the basis of reading texts support the development of the international students' writing skills. It can be concluded that in academic Turkish textbooks, activities developing listening, reading and writing skills were emphasized and speaking skills were mostly neglected.