Trakya'da tarımsal yapı ve başlıca tarım ürünlerinde verimlilik analizleri
The Agricultural structures in thrace region and the productivity analysis of the major agricultural products
Yazar: ARİF SEMERCİ
Danışman: DOÇ.DR. HASAN GÜNGÖR
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ayçiçeği = Sunflower ; Buğday = Wheat ; Ekonometri = Econometrics ; Tarım ekonomisi = Agricultural economy ; Tarımsal yapı = Agricultural structure ; Trakya bölgesi = Thrace region ; Çeltik = Paddy

Özet:
ÖZET Doktora Tezi TRAKYA 'DA TARIMSAL YAPI ve BAŞLICA TARIM ÜRÜNLERİNDE VERİMLİLİK ANALİZLERİ Arif SEMERCİ Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tanm Ekonomisi Ana Bilim Dalı Danışman: Doç. Dr. Hasan GÜNGÖR 1998,Sayfa : 249 Jüri : Prof. Dr. Ahmet ERKUŞ Doç. Dr. Hasan GÜNGÖR Yard.Doç.Dr. Okan GAYTANCIOĞLU Araştırmanın amacı; Trakya'da (Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ) tarımsal yapıyı ortaya çıkarmak ve bölgenin tarımsal GSÜD'nde en önemli payı oluşturan çeltik, buğday ve ayçiçeği üretiminde kullanılan girdilerin Cobb-Douglas tipi fonksiyon yardımıyla GSÜD üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırmada dünya verileri FAO, İSTA, USDA ve 1GC istatistiklerinden, Türkiye'ye ait verilerde DİE, DTM, İGEME ve Tanm ve Köyişleri BakanlığVna bağlı TMOGM, KKGM ve TÜGEM'den elde edilen veriler oluşturmaktadır. Saha araştırması verileri ise Edirne İline bağlı üç ilçede çeltik üretimi yapan 97 çiftçiden, Kırklareli İline bağlı üç ilçede buğday üretimi yapan 74 çiftçiden, Tekirdağ İline bağlı üç ilçede ayçiçeği üretimi yapan 100 çiftçiden anket yoluyla derlenmiştir. Elde edilen bulgulardan yola çıkılarak üretimde birim alana kullanılan girdi miktarları ile araştırma kuruluşları ve ilgili kurumlarca yöre çiftçisine tavsiye edilen miktarlar arasındaki farklılıklar incelenmiştir. Türkiye'de son 30 yıllık dönemdeki nüfus artışına karşılık insan metabolizmasının mutlak ihtiyacı olan karbonhidrat, protein ve yağ üretimi aynı oranda artmamıştır. Yukarıda belirtilen temel ihtiyaçların sağlandığı buğday, pirinç ve ayçiçeği arzı talebi karşılamadığı gibi tarımsal ürünler dışalımında da giderek önemli bir yer tutmaya başlamıştır. Ayrıca bu ürünlerin işlendiği tesislerde atıl kapasite oranının da oldukça yüksek bir düzeyde olduğu belirlenmiştir. Üretimde birim alana kullanılan girdi ( tohum, gübre, tarımsal ilaç, vb.) miktarları önerilen edilen miktarların üzerindedir. Yapılan araştırma sonucunda çeltik ve buğday üretiminde dekara kullanılan tohumluk miktarının önerilenden yaklaşık % S fazla olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte çeltik üretiminde önerilen azotlu gübre saf olarak 17 kg/da iken, kullanılan miktarın ise 21,7 kg/da olduğu saptanmıştır Ancak fosforlu gübre kullanımı üç üründe de yeterli düzeyde bulunmamıştır. Belirtilen ürünlerin yetiştirilmesinde etkili maddeleri farklı 12 çeşit tarımsal mücadele ilacı kullanılmış, sadece çeltikte üretiminde aşın ilaç kullanımı olduğu gözlenmiştir. Girdi kullanımında sağlıklı bir dengenin oluşturulabilmesi, yayım kuruluşlarının çalışmalarının etkinlik derecelerinin yamsıra üreticilerinin de ilgilerine bağlıdır. Belirtilen ürünlerin dışalımına paralel olarak Türkiye'de hangi ürünlerin hangi bölgelerde daha iyi şartlarda yetiştirilebileceği araştırılmalı ve bölgesel bazda üretim planlamaları yapılmalıdır. Verimin yükseltilebilmesi için de sulanabilir alanlar artırılmalı ve üretimde sertifikalı tohumluk kullanımı yaygınlaştırılmalıdır. Araştırmada ürünlerin GSÜD ile kullanılan girdiler arasındaki ilişki Cobb-Douglas tipi fonksiyon kullanılarak incelenmiştir. Fonksiyonlara ilişkin determinasyon katsayıları (R2) çeltikte 0,91, buğdayda 0,966, ayçiçeğinde 0,936 olup; üç denklemde de elastikiyet katsayısı en yüksek olan girdinin tohum olduğu belirlenmiştir. Oluşturulan denklemlerde ölçeğe artan getirinin söz konusu olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca kullanılan girdilere ilişkin Marjinal Etkinlik Katsayıları ve Faktör Bileşimlerinin Marjinal Etkinlik Katsayıları da hesaplanarak yorumlanmıştır. Ürün alımlarında fiyat belirlenirken girdi unsurlanndaki fiyat artışları da dikkate alınmalıdır. Diğer yandan üreticilerin daha uygun şartlarda girdi temin edebilmeleri ve ürünlerini daha iyi koşullarda pazarlayabilmeleri için tarımsal ürün borsaları geliştirilmeli ve kooperatifçilik özendirilmeli; mevcut kooperatifler yapısal olarak iyileştirilmeli ve tarımsal üretime verilen kredilerde uygulanan faiz oranları makul düzeylere çekilmelidir. ANAHTAR KELİMELER :Tarımsal Yapı, Çeltik, Buğday, Ayçiçeği, Girdi Kullanımı, Ekonometrik Analiz

Abstract:
SUMMARY Doctoral Thesis " The Agricultural Structure in Thrace Region and the Productivity Analysis of the Major Agricultural Products" Arif SEMERCİ Trakya University Graduate School of Natural and Applied Sciences Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Hasan GÜNGÖR 1998, Pages : 249 Jury: Prof. Dr. Ahmet ERKUŞ Assoc. Prof.Dr. Hasan GÜNGÖR Assoc. Prof.Dr. Okan GAYTANCIO?LU The aim of this research is to determine the agricultural structure in Thrace region ( Edirne, Kırklareli and Tekirdağ ), and also to calculate the efficiency of the inputs used in production of major crops which are wheat, sunflower and paddy rice via Cobb-Douglas function. The world major statistical publications such as FAO, İSTA, USDA and IGC were used as the secondary data on a great scale. In addition to, the Turkish statistical publications such as DIE, DTM, IGEME, TMOGM, KKGM and TUGEM were benefited from related with the subject. During the survey, data were collected via questionnaires by 97 paddy rice producers in Edirne, 74 wheat producers in Kırklareli and 100 sunflower producers in Tekirdağ. The difference between the amounts of inputs in the region by the producers according to the research results and the research institutions was analysed. In Turkey, during the last 30 years of period the basic human being necessities such as carbohydrates, protein and lipid productions have not increased as the increased amount of population. For this reason, the mentioned basic necessities which are obtained from wheat, sunflower and paddy rice crops could not to be enough for the consumption realized and also the imported amount has been relatively increased related with the mentioned crops during the past decade. On the other hand, it is determined that the level of vacant capacity of the establishments have been noticable increasing. The amount of inputs used in the research area was calculated as relatively higher compared to the offered amounts by the research institutions. According to the results of research; the amount of paddy rice and wheat seedless used in per decare was calculated as S percent higher than the offered amount. On the other hand, it was determined that, although the offered amount of nitrogenous fertilizer for per decare is 1 7 kg, the average using, by the producers was calculated as 2 1,7 kg/da. Against, the type of fertilizer which containing phosphorus was found not adequate level for all of the products. It was determined that, there were 12 types of agricultural pesticides generally used for all three products and only the amount of pesticides using was found relatively higher. To be setting and equilibrium, it should increased the efficieny of extension institutions and also it is necessary to get interest of the products. On the other hand, the most suitable regions for differents products have to be determined and the productions planning must be established for all regions. In the research, the relationships between gross productions value and the inputs used were examined by Cobb-Douglas type function. The determinat coefficients (R2) were calculated as 0,91 for paddy rice, 0,966 for wheat and 0,936 for sunflower. The elasticity coeeficients of seedless was found as the highest value compared the other inputs. Acoording to the equations examined, it is understood that there is a positive relationship between the revenue and the scale of agricultural land. In addition to. Marginal Efficieny Coefficients related to the inputs and the Marginal Efficieny Coefficients of Factorial Component are also calculated and interpreted. While determining the prices of the products, the increasing rates of the inputs have to be kept into consideration. In addition to, the commodity exchanges must be developed and the cooperatives should be established on a great scale for the producers to get cheaper inputs and suitable marketing conditions for their products. KEY WORDS : Agricultural Structure, Rice ( Paddy ), Wheat, Sunflower, Use of Inputs, and Econometrics Analysis.