Kitle iletişim kuramlarında etki sorunsalı ve bir izleyici araştırması
The Effect of mass communication theory and on audience research
Yazar: İNCİLAY CANGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. SEVDA ALANKUŞ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Basın ve Yayın Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Arena = Arena ; Etkileşim = Interaction ; Haber programları = News programmes ; Kitle iletişim kuramları = Mass communication theories ; Medya = Media ; Seyirciler = Audiences ; Seyirciler = Audiences ; Televizyon = Television

Özet:
Kitle iletişim kuramlannda etki sorunsalı ve bir izleyici araştırması" başlıklı bu çalışmada medyada etki sorunsalı ele alınırken izleyici-metin etkileşimi değerlendirilmektedir. Birinci bölümde etki sorunsalına liberal ve eleştirel paradigmanın yaklaşımı ve kuramsal kökenleriyle izleyici araştırması, ikinci bölümde televizyon program tür kavramı ve haber/haber program türünün yapısal özellikleri konu edilmektedir. Çalışmanın uygulama bölümünde ise bir haber program olan Arena ve Arena üzerinde yapılan izleyici araştırması değerlendirilmektedir. Araştırma sonuçlarına göre Hall'un öne sürdüğü hegemonik, müzakereli ve eleştirel olmak üzere üç çeşit okumadan oluşan model doğrulanmaktadır. Bir haber program olan Arena'nın olayları sisteme eleştiri yöneltmeksizin, yapılandırarak sunduğu görülmektedir. Programda iknanın Uğur Dündar kişiliği üzerine kurulan mit aracılığıyla işlediği gözlenmektedir. Ayrıca tüm program boyunca metin kapatılarak izleyici yorumlan kontrol altında tutulmaya çalışılmaktadır. Bu amaçla görüntü üstü ses, müzik, konuyu çağrıştıracak film kareleri ve imge en fazla kullanılan araçlardır. Tüm bu çabalara karşın çalışma gruplarında eleştirel okumanın görülmesi metnin nihai belirleyiciliği görüşüne kuşkuyla yaklaşılmasına yol açmaktadır. Ancak Hegemonik okumanın hayli yüksek olması, müzakereli okumanın da çoğunlukla hegemonik okumaya dönüşmesi izleyici araştırmalarında, metnin ve medyanın ekonomik bir birim olduğunun gözardı edilmemesi gereken aşamalar olduğu sonucuna götürmektedir

Abstract:
In this thesis which is titled as "The problem of effect on mass communication theory and an audience research the position of audiences is being the effect of the media is examined. This thesis consists of two main parts. In the first part the problem of effect is determined according to liberal and critical paradigm. Then audience research is taken into consideration within an epistemological manner. After that television genres and their characteristics are examined. Finally a survey conducted over forty two audiences who are exposed to Arena news program. According to the results of the survey Hall's encoding/decoding model which contains hegemonic, negotiatory and critical reading is proved on focus group research. Arena which is a popular news program does not reflect reality in an adequate manner. It is observed that the audience persuading takes place through a myth which is identified within Uğur Dündar' s personality. Moreover the audience interpretation process is tried to be kept under the control by using the closed text. The program also uses several tools such as speaker off, music, light, some film scenes and metaphores for this purpose. Besides all these efforts critical readings are observed within educated groups. It means that the text is not a reliably source on the meaning. Although audiences have critical interpretations in terms of their socio-cultural status and their ages, the determination of the text, should not be ignored.