Kızılçam (Pinus brutia Ten.) ormanlarında yangın sıklığının odunsu bitki tür zenginliği ve bitki fonksiyonel karakterleri üzerine etkisi
The impact of fire frequency on woody plant species richness and plant functional traits in Turkish red pine (Pinus brutia Ten.) forests
Yazar: MURAT İNCEKIRIK
Danışman: DOÇ. DR. BURÇİN YENİSEY KAYNAŞ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Akdeniz = Mediterranean ; Orman yangınları = Forest fires ; Pinus brutia = Pinus brutia

Özet:
Bu tez çalışmasında yangın sıklığındaki değişimin vejetasyon yapısı ve bitki fonksiyonel karakterlerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Muğla İli, Marmaris İlçesi çevresinde farklı yangın geçmişine sahip olan (1978'den beri bir ,iki ve üç yangın geçiren) kızılçam (Pinus brutia Ten.) orman alanları odunsu bitki tür zenginliği ve kompozisyonu, türlere ve bitki fonksiyonel gruplarına ait örtüş değerleri açısından değerlendirilmiştir. Çalışma alanlarında ortak olarak bulunan Arbutus andrachne, Arbutus unedo, Cistus creticus, Cistus salviifolius, Lavandula stoechas, Myrtus communis, Pinus brutia, Phyllarea latifolia, Pistacia terebinthus, Quercus coccifera ve Quercus infectoria türlerinin bitki fonksiyonel karakterlerinin yangın sıklığına bağlı bir değişim geçirip geçirmediği araştırılmıştır. Çalışma sonucunda, alanlar arasında odunsu bitki tür zenginliği ve bitki tür kompozisyonu açısından farklılık bulunmazken, kurak koşullara adapte olan bazı taksonların yangın sıklığının yüksek olduğu alanda örtüş değerlerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Büyüme formu gruplarından ağaç, yüksek çalı ve çalıların, yenilenme stratejisi gruplarından sürgünle yenilenen çalıların örtüşlerinin yangın sıklığındaki artışa bağlı olarak azaldığı, bodur çalı örtüşünün yangın sıklığının en yüksek olduğu alanda diğer alanlardan yüksek olduğu bulunmuştur. Çalışmada değerlendirilen bitki fonksiyonel karakterlerinden yaprak kuru madde miktarı (YKMM) bazı taksonlarda yangın sıklığına bağlı olarak artış eğilimi gösterirken, yaprak nem içeriği (YNI) azalma eğilimine sahiptir. Çalışmada elde edilen sonuçlar, kızılçam orman ekosistemlerinde yangın sıklığı artışının vejetasyon yapısı üzerinde önemli değişikliklere neden olabileceği ile ilgili görüşleri destekler niteliktedir. Bitki fonksiyonel karakterleri açısından bulunan sonuçlar, yangın sıklığı artışına bağlı olarak bitkilerde yanıcılığın ve yanma şiddetinin düşürülmesine yönelik uyarlanımların teşvik edildiği yönündeki bulguları desteklemektedir.

Abstract:
This thesis aims to investigate the effect of changes in fire frequency on vegetation structure and plant functional traits. Forest areas of Pinus brutia (Turkish Red Pine) in the Marmaris district of Muğla Province, which have experienced different fire histories (one, two, and three fires since 1978), were assessed in terms of plant species richness and composition, and cover values related to species and plant functional groups. It was examined whether the plant functional traits of species commonly found in the study areas—Arbutus	andrachne, Arbutus	unedo, Cistus	creticus, Cistus salviifolius, Lavandula  stoechas, Myrtus  communis, Pinus  brutia, Phillyrea latifolia, Pistacia terebinthus, Quercus coccifera, and Quercus infectoria—undergo changes depending on fire frequency. As a result of the study, while there were no differences in plant species richness and plant species composition between the areas, it was found that some taxa adapted to arid conditions had higher cover values in areas with high fire frequency. Among the growth form groups, the cover of trees, tall shrubs, and shrubs, and among the regeneration strategy groups, the cover of resprouter shrubs decreased with increasing fire frequency, whereas the cover of dwarf shrubs was found to be higher in the area with the highest fire frequency compared to other areas. Of the plant functional traits assessed in the study, leaf dry matter content (LDMC) showed an increasing trend with fire frequency, while leaf moisture content (LMC) tended to decrease. The results obtained in the study support the view that an increase in fire frequency due to climate change could lead to significant changes in the vegetation structure of Pinus brutia (Turkish Red Pine) forest ecosystems. The findings on plant functional traits provide clues regarding adaptations that may reduce flammability and burn intensity in response to increasing fire frequency.