Varoluşsal bir sorun olarak ölüm kaygısının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
The researching of death anxiety as an existantial problem in various variables
Yazar: FİLİZ TEPE
Danışman: PROF. ADNAN ÖMERUSTAOĞLU
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Dindarlık = Religiousness ; Kaygı = Anxiety ; Varoluşsal kaygı = Existential anxiety ; Ölçekler = Scales ; Ölüm = Death ; Ölüm kaygısı = Death anxiety

Özet:
Bu araştırmada, İstanbul'da yaşayan 18 yaş ve üstü kişilerde, ölüm kaygısı ile cinsiyet, yaş, gelir durumu, eğitim düzeyi, dindarlık düzeyi, doğduğu/yaşadığı yer, ölüme yakın deneyim ve yakın birini kaybetme değişkenleri arasındaki ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. İlişkisel tarama yönteminin kullanıldığı araştırmada, çalışma grubunu İstanbul'da yaşayan 18 yaş üstü 411 kişi oluşturmaktadır. Araştırmada 'Kişisel Bilgi Formu'' ve ''Ölüm Kaygısı Ölçeği'' kullanılmıştır. Verilerin analizinde t-testi, tek yönlü varyans analizi ve post-hoc analizleri kullanılmıştır.

Araştırmamıza katılan 290 kadın ve 72 erkek katılımcının verdiği yanıtlar üzerine yapılan bağımsız örneklem t testi sonucunda, kadınlar ile erkekler arasında ölüm kaygısı düzeyinde anlamlı farklılık bulunmuştur (p=.0). Bu sonuca göre kadınlar ortalama olarak, erkeklerden daha fazla ölüm kaygısı yaşamaktadır. Araştırmada yaş değişkeni ile ölüm kaygısı arasında ilişki olup olmadığının ölçülmesi için kullanılan tek faktörlü varyans analizi (ANOVA) sonucunda, istatistiksel anlamda farklılık bulunmamıştır (p=0,43). Katılımcıların eğitim düzeyleri ile ölüm kaygısı puanı ortalaması arasındaki ilişkinin tek yönlü varyans analizi ile incelendiği araştırmamızda, eğitim düzeyi ile ölüm kaygısı ölçeği puanı arasında anlamlı farklılık bulunmuştur (p=0,02). Bu sonuca göre ilkokul mezunlarında en yüksek, yüksek lisans mezunlarında ise en düşük ölüm kaygısı olduğu bulunmuştur. Araştırmamız sonucunda katılımcıların doğduğu/büyüdüğü yer ile ölüm kaygısı puanları arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır (p=0,91). Daha önce ölüme çok yaklaştığınızı düşündüğünüz bir an oldu mu?' sorusuna verilen cevaplar kıyaslamak için bağımsız t testi uygulanmış ve istatiksel bir farklılık bulunamamıştır (p=0,18). Ancak ölüme yakın deneyimi olan kişilerde daha yüksek düzeyde ölüm kaygısı vardır. 'Daha önce sizi derinden etkileyen yakınınızın/sevdiğinizin ölümüyle karşılaştınız mı?' sorusuna verilen cevaplar kıyaslandığında istatistiksel anlamda bir farklılık bulunmamıştır (p=0,84). Araştırmaya katılanlardan 'biraz dindarım' ve 'dindarım' diyenlerin ölüm kaygısı puanları, 'hiç dindar değilim' ve 'çok dindarım' diyenlerden anlamlı düzeyde fazla bulunmuştur (p=0,01). Bu sonuca göre "hiç dindar değilim" diyenlerle ve kendini "çok dindar" algılayanların, kendilerini "biraz dindarım" ya da "dindarım" olarak algılayanlardan daha az ölüm kaygısı yaşadığı bulunmuştur. Varoluşsal sorun olarak ölüm kaygısı ile gelir durumu değişkeni arasındaki ilişkinin incelenmesi sonucunda, anlamlı farklılık bulunamamıştır (p=0,64). 

Araştırma da ölüm kaygısı puanları incelendiğinde, katılımcıların düşük düzeyde ölüm kaygısı yaşadıkları görülmüştür. Ölüm kaygısının cinsiyet, dindarlık düzeyi ve eğitim düzeyine göre anlamlı olarak farklılaştığı, buna karşın diğer değişkenlerden; yaş, doğduğu/büyüdüğü yer, gelir durumu, "daha önce ölüme çok yaklaştığınızı düşündüğü bir a'nınız oldu mu?" ve "sizi derinden etkileyen yakınınızın/sevdiğinizin ölümüyle karşılaştınız mı?" sorularında, anlamlı bir fark olmadığı anlaşılmıştır.

Anahtar kelimeler: Dindarlık Düzeyi, Ölüm Kaygısı, Ölüm Kaygısı Ölçeği, Varoluşsal Sorun.

Abstract:
In this research, death anxiety of people at the age of 18 and over, living in İstanbul, was examined in terms of gender, age, income status, education level, religiosity, place of birth / residence, losing a close person and near-death experience variables.

The research group of the study, used relational screening method, consist of 411 people who are at the age of 18 and over, living in İstanbul. "Personal Information Form" and "Death Anxiety Scale" were used in the research. In the analysis of data via SPSS 22.0; t-test, one-way variance analysis and post-hoc analysis were used.

As a result of the independent sample t test on the responses of 290 women and 72 men participating in our study, a significant difference was found between women and men in the level of death anxiety (p = .0). According to this result, women experience more death anxiety than men on average. As a result of single factor variance analysis (ANOVA) used to measure whether there is a relationship between age variable and death anxiety, no statistical difference was found (p = 0.43). In our study, the relationship between the education levels of the participants and the average of death anxiety score was examined by one-way analysis of variance, a significant difference was found between the education level and the death anxiety scale score (p = 0.02). According to this result, the highest level of death anxiety was found in primary school graduates and the lowest level was found among university graduates. As a result of the research, no significant difference was found between the place where the participants were born / raised and their death anxiety scores (p = 0.91). Independent t test was applied to compare the variable of 'losing a close person' and no statistical difference was found (p = 0.18). However, people who have close experience of death have higher level of death anxiety. When the answers given to the question "Have you ever met the death of your loved one / loved one?" Were compared, there was no statistically significant difference (p = 0.84). Death anxiety scores of those who said 'I am a little religious' and 'I am religious' were found significantly higher than those who said 'I am not religious at all' and 'I am very religious' (p = 0.01). According to this result, it was found that those who say "I am not religious at all" and those who perceive themselves as "very religious" experience less death anxiety than those who perceive themselves as "a little religious" or "religious". As a result of examining the relationship between death anxiety and income status variable as existential problem, no significant relationship was found (p = 0.64).

As a result of analyzing the data, obtained from the answers given by the participants, it was found that participants experienced a low level of death anxiety. It was found that it was significantly different with gender, religiosity and education levels. On the other hand, in terms of age, place of birth / growth, income status and in the questions of "Have you ever had a memory that you thought you were very close to death?" and "Have you met the death of your relative / loved one that deeply affected you?", no significant difference is found. 

Keywords: Religiosity Level, Death Anxiety, Death Anxiety Scale, Existential Problem,