Hadis şerhçiliğinde sosyokültürel yapıya ilişkin bilgilerin hadisin anlaşılmasına etkisi -Fethu'l-Bârî bağlamında-
The effect of knowledge on sociocultural structure in hadith interpretativeness on the understanding of hadith -İn the context of Fath al-Bari-
Yazar: FATİME GÜLDAL
Danışman: PROF. DR. ZİŞAN TÜRCAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Fethu`l-Bari = Fethu`l-Bari ; Hadis = Hadith ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Sosyokültür = Socio-culture ; İbn Hacer el-Askalani = İbn Hacer el-Askalani ; İslamiyet = Islam ; Şerh = Commentary

Özet:
Hadis şerhleri hadisler ve bu hadisleri ihtiva eden klasik eserler ile sonraki dönemler arasında bağ kurma görevini üstlenmişlerdir. İçerdikleri bilgiler ve bilgilerin yoğunlukları şerhten şerhe değişkenlik göstermektedir. Hicrî 7-10. yüzyıllarda yazılmış olan zengin içeriğe sahip şerhler, sosyokültürel yapıya ilişkin bilgileri daha yoğun olarak içermesi yönüyle önceki şerhlerden ayrılmaktadır. İbn Hacer'in Fethu'l-Bârî'si zengin içerikli şerhlerin en önemlilerindendir. İbn Hacer'in şerhinde sosyokültürel bilgileri kullanma biçimi, bu bilgilerin şerhteki yoğunluğu, bu bilgilerin hadislerin anlaşılmasına ne ölçüde katkı sağladığı çalışmamızın konusunu teşkil etmektedir. İbn Hacer'in verdiği metin içi-dışı bilgiler ve dilin kullanımına dair yaptığı izahlar hadislerin anlaşılmasına büyük oranda katkı sağlamaktadır. Şarih bu izahları dil-kültür etkileşimini, dilin değişen belli bir kültürün ihtiyaçları tarafından üretildiğini ve şekillendirildiğini dikkate alarak yapmaktadır. İbn Hacer'in Fethu'l-Bârî'de sosyokültürel bilgileri çeşitli şekillerde kullanma yöntemleri, hadislerdeki anlamı her yönüyle açığa çıkarma gayretini gözler önüne sermektedir. Şarihin bu tavrı metnin kendi bağlamında anlaşılabileceği düşüncesine işaret etmektedir. Fethu'l-Bârî'deki bu yaklaşımları İbn Hacer'in, hadislerin kültürden bağımsız algılanamayacak metinler olarak gördüğüne delalet etmektedir.
Anahtar Kelimeler: İbn Hacer, Fethu'l-Bârî, Sosyokültür, Şerh, Hadis

Abstract:
Hadith commentaries undertook the task of establishing a link between the hadiths and the classical works containing these hadiths and the following periods. The type and amount of information they contain differ in each commentary. The commentaries with rich content written in the 7-10th centuries of the Hijri differ from the previous commentaries in that they contain information about the socio-cultural structure more intensely. Fath al-Bari written by Ibn Hajar is one of the most important commentaries which have rich content. The way in which Ibn Hajar used sociocultural information in his commentary, the intensity of this information in his commentary, and the extent to which this information contributes to the understanding of the hadiths are the subjects of our study. The in-text and extra-text information provided by Ibn Hajar and his explanations on the use of language greatly contribute to the understanding of hadiths. The Commentator (Sharih) makes these explanations by taking into account the language-culture interaction and that language is created and shaped by the needs of a culture as it changes. Ibn Hajar's methods of using socio-cultural information in various ways in Fath al-Bari reveal his effort to reveal the meaning in the hadiths in all aspects. This attitude of the commentator points to the idea that the text can be understood in its own context. These approaches in Fath al-Bari indicate that Ibn Hajar sees hadiths as texts that cannot be perceived independently of culture.
Keywords: Ibn Hajar, Fath al-Bari, Sociocultur, Commentary (sharh), Hadith.