Nilüfer Göle'nin eserlerinde din ve kadın
Religion and women in the works of Nilüfer Göle
Yazar: HAVVA ÇEVİKBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET YILMAZ SOYYER
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Baş örtüsü = Head covering ; Biyografi = Biography ; Din = Religion ; Göle, Nilüfer = Göle, Nilüfer ; Kadın hareketleri = Women movements ; Kadınlar = Women ; Kamusal alan = Public space ; Müslümanlar = Muslims ; Örtünme = To cover oneself ; İslami hareketler = Islamic movements

Özet:
Bu çalışmada Nilüfer Göle'nin eserlerinde geçen din konusu ve özellikle 1980 sonrasında İslamcı hareketler içerisindeki en önemli unsur olan kadın konusu Göle'nin gözünden tarihsel süreç içerisinde değerlendirilmeye çalışılmıştır. Kadın konusu Türkiye'de modernleşme hareketlerinin seyri içerisinde şekillenmiştir. Türkiye'de 1980 sonrası dönemde modernleşme hareketleriyle birlikte türban tartışması ortaya çıkmıştır. Bu dönemde üniversitede kampüslerinde, başörtülü olarak öğrenim gören öğrencilerin, Anadolu'nun alışılagelmiş, muhafazakâr ailelerdeki İslami örtünme biçimlerinden farklı bir Müslüman kadın profili olması Göle'nin dikkatini çekmiştir. Bu kadınlar kendi istekleriyle mi başlarını örtüyorlar? İslam'da özne olarak kadının yeri yoksa bunlar kimdir? İslamcı hareketler içerisinde kadınlar aktörler mi? Nilüfer Göle kadınlarla ilgili çalışmalarına bu sorulara aradığı cevaplarla başlamıştır. 
Araştırma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ilk olarak Göle'nin hayatı kaleme alınmıştır. İlk yıllarını Türkiye'de geçiren Göle, bu dönemde darbelere şahitlik etmiş ve sosyolojik bakış açısına bu dönemde sahip olmuştur. Türkiye'de kadınlar ve kadın haklarına, yurttaşlardan ve yurttaşlık haklarından daha çok önem verdiği için genç kızların başlarını örtmeleri ve bu eylem etrafında ortaya çıkan tartışma, Göle'nin örtünme meselesini araştırmasına sebep olmuştur. Bu bölümde ikinci olarak eserleri ve içeriklerine dair kısa bilgiler verilmiştir. 
İkinci bölümde kadın ve din kavramlarına kuramsal çerçeveden bakılmış ve Nilüfer Göle'nin eserlerinde sık sık kullandığı feminizm, zayıf tarihsellik, habitus, batı-dışı modernlik kavramları açıklanmaya çalışılmıştır. Türkiye'nin laikleşme sürecine değinilmiş ve kamusal alanlarda İslam'ın görünürlüğü üzerinde durulmuştur. Laik bakış açısıyla İslam'ın kamusal görünürlüğü tahlil edilmeye çalışılmıştır. İslamcı hareketler ve İslamcılık başlıklarında bu hareketlerin hem Avrupa, hem de Türkiye'deki seyri incelenmiştir. Sekülerleşme ve modernizm kavramlarına değinilerek İslam ve Batı karşılaştırması yapılmıştır. Bölümün son kısmında ilk olarak Türkiye'de kadının konumu Göle'nin perspektifinden değerlendirilmeye çalışılmıştır.  Diğer başlıklar ise kadınların örtünmesi, Avrupa'da başörtüsü algısı, başörtülü okuyan öğrenciler, kamusal hayatta başörtülü kadınların görünürlüğü ve bu çerçevede çıkan sorunlar ve tartışmalar ele alınmıştır.

Abstract:
In this study, the subject of religion in the works and discourses of Nilüfer Göle, and especially the subject of women, which is the most important element in the Islamist movements after 1980, has been tried to be read through the eyes of Göle in the historical process. The issue of women has been shaped in the course of modernization movements in Turkey. In the post-1980 period in Turkey, the turban debate has also emerged with the modernization movements. Gole's attention was drawn to the fact that the students who appeared on the campuses of the university by wearing the veil during this period had a different profile of Muslim women than the traditional Islamic veiling styles in conservative families in Anatolia. Do these women cover their heads voluntarily? If there is no place for women as a subject in Islam, who are they? Are women actors in Islamist movements? Nilüfer started her studies on women in Göle with the answers she sought to these questions.
The research consists of two parts. In the first chapter, Göle's life was written first. Göle, who spent her first years in Turkey, witnessed the coups in this period and had a sociological perspective in this period. Since Turkey gives more importance to women and women's rights than citizens and citizenship rights, the headscarf of young girls and the debate that arose around this action led Göle to research the issue of veiling. Secondly, brief information about his works and contents is given in this section.
In the second part, the concepts of woman and religion are examined from a theoretical perspective and the concepts of feminism, weak historicity, habitus, non-Western modernity that Nilüfer Göle frequently uses in her works are tried to be explained. Turkey's secularization process is mentioned and the visibility of Islam in public spaces is emphasized. It has been tried to analyze the public visibility of Islam from a secular point of view. Under the headings of Islamist movements and Islamism, the course of these movements in both Europe and Turkey has been examined. By referring to the concepts of secularization and modernism, a comparison of Islam and the West has been made. In the last part of the chapter, firstly, the position of women in Turkey has been tried to be evaluated from Göle's perspective. Other topics are the veiling of women, the perception of headscarf in Europe, headscarved students, the visibility of headscarved women in public life, and the problems and debates that arise within this framework.