Jeopolitik, jeoekonomik ve jeostratejik konumları itibariyle Türkiye-Suriye ilişkilerinin incelenmesi
The analysis of Turkey-Syria relations with respect to geopolitical, geoeconomic and geostrategic aspects
Yazar: ZAFER SAĞLAM
Danışman: Y.DOÇ.DR. ŞAMİL ÜNSAL
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
TASNİF DIŞI ÖZET Soğuk Savaş boyunca, Suriyeli yöneticiler ülke içinde meşruiyetlerini sağlamak ve sorunları dışa vurarak ertelemek için dışarıda bir düşman yaratma stratejisini uygulamışlardır. Türkiye, Suriye ile arasındaki tarihsel ön yargılar, Hatay sorunu, ideolojik farklılıklar, ittifaklaşmalar ve diplomatik kanalların noksanlığı nedeniyle Suriyeli yöneticilerinin seçtiği düşmanlardan biri olmuştur. İki ülke arasındaki güvensizlik bir türlü çözülemediği gibi, 1960'lı yıllarda başlayan su sorunu ve 1970'li yıllardan itibaren Suriye'nin uyguladığı terör kozu nedeniyle iki ülke defalarca savaşın eşiğine gelmişlerdir. iki kutuplu düzenin sona ermesi, küresel ve bölgesel bazda yeni denge arayışlarına neden olmuştur. Güç dengesinin bozulması, devletlerin daha önce üzerine gidemedikleri yerel ve bölgesel sorunlara ağırlık vermelerine neden olmuştur. Yeni sistemde ülkeler aralarındaki sorunları halletmek için daha rasyonel yaklaşım ve uygulamalar sergilemek durumunda kalmışlardır. Bu arada, kendi ulusal bağımsızlıklarının peşine düşen halklardan bazıları uzlaşmayla birbirinden ayrılırken, bazıları ise kanlı çatışmalara girişmişlerdir. 2000 yılında Suriye'de gerçekleşen iktidar değişikliğinin, Türkiye-Suriye ilişkilerine olumlu yansımaları olmuştur, iki ülke ilişkilerine hakim olan güvensizlik, bu tarihten itibaren yerini güven ve işbirliği ortamına bırakmaya başlamıştır, özellikle Irak'ın toprak bütünlüğünün sağlanması, yeni dönemde her iki ülkenin üzerinde anlaştığı konuların başında gelmiştir. Türkiye-Suriye ilişkilerini etkileyen en önemli husus meselenin ABD boyutudur. Soğuk Savaş sonrası dönemde, Atlantik ittifakındaki devletler arasında çeşitli konularda görüş ayrılıklarının su yüzüne çıktığı görülmüştür. Türkiye'nin de, ABD ile ihtilafa düştüğü bölgesel meselelerde eskiye oranla daha bağımsız hareket etmeyi tercih ettiği görülmüştür. Bunun en somut örneği ise, 2003 yılındaki tezkere krizinde yaşanmıştır. ABD, Suriye'nin teröre destek verdiği, Lübnan'ın iç işlerine karıştığı ve kitle imha silahı temin etmek istediği iddiasıyla bu ülkeye uluslararası izolasyon uygulanmasını istemektedir. Türkiye, Suriye için ikna ve müzakereye dayalı bir yaklaşımın haklılığını savunurken; ABD, rejimin veya liderin değiştirilmesi, uluslararası izolasyon ve askeri müdahale seçeneklerini gündemde tutmaktadır. TASNİF PİSİ -i-

Abstract:
TASNİF PİSİ ABSTRACT In the two-polar World system, Syrian rulers applied the strategy of creating an outside enemy to divert domestic problems and assure their legitimacy in the country. Due to some problems like Hatay issue, ideological discrimination, alliances, incompetent diplomacy and historical prejudice between Turkey and Syria; Turkey became one of the enemies that Syrian rulers had chosen. As they could not dissolve distrustful feelings between themselves, they also have closed on the brink of a war for several times, because of water issue originated in 1960s and Syria's support for terrorism since 1970s. The end of two-polar system caused a tendency of balance seeking in global and regional bases. The shift in the balance of power gave rise to domestic and regional problems which countries could not confront before. The countries of the new system had to behave in a more rational manner than before to solve their regional problems. While some of the nations going after their own independence fell apart with an accord, others fought against each other. Political succession in Syria, which took place in 2000, initiated a new era in Turkey-Syria relations. Distrust in bilateral relations began changing its place with the confidence and cooperation environment since then. Maintaining territorial integrity of Iraq has been in the first place among the issues that two countries agreed upon in the new period. US dimension is the most important factor that severely limits Turkey-Syria relations. Differences of opinion in the Atlantic alliance came into light in the post- cold war era. Turkey has been seen behave independently in the regional issues on which it could not agree with US. The most concrete example of this reality was shown in the crisis between Turkey and US, which broke out after Turkish Parliament's refusal of the motion intending to allow US troops to use Turkish land as a springboard to attack Iraq. US want to implement international sanctions on Syria, because of its great support for terrorism, its intervention to interior affairs of Lebanon and its willingness to acquire weapons of mass destruction. While Turkey advocates an approach of negotiation and diplomacy for Syria, US want more severe precautions, which contain international isolation and a regime change or even a military strike. TASNİF DISI -ii-