Problem çözme becerisinin çalışan iyi oluş haline etkisinde iç-dış kontrol odaklılığın aracılık rolü
Problem solving skill's effect on employee well-being: The mediating role of internal-external control orientation
Yazar: SELEN KEKLİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDAN AKKAŞ
ANKARA BİLİM ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmanın amacı, akademisyenlerin problem çözme becerisinin çalışan iyi oluş haline etkisinde, iç-dış kontrol odaklılığın aracılık rolünü açıklamaktır. Bu amaçla problem çözme becerisinin çalışan iyi oluş hali alt boyutları olan psikolojik iyi oluş, öznel iyi oluş ve iş yeri iyi oluşa etkisinde hem iç hem dış kontrol odaklılığın aracılık etkisi incelenmiştir. Bu ilişkide iç-dış kontrol odaklılığın aracı rolü olacağı, iç kontrol odağının bu ilişkinin güçlenmesine katkı sağlayacağı öngörülmektedir. Literatürde çalışan iyi oluş halinin üç alt boyutunu ayrı ayrı değerlendirerek, bu boyutların problem çözme becerisi ve iç-dış kontrol odaklılık değişkenleri ile ilişkisini inceleyen çalışmaya rastlanmaması bu çalışmanın alan yazına katkısıdır.
Araştırma için Ankara ilinde kamu üniversitelerinde görevli 209 akademisyene gönüllülük esas alınarak üç tür anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 26 ve AMOS 24 paket programları ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda problem çözme becerisi ile çalışan iyi oluş hali değişkenin üç alt boyutu olan psikolojik iyi oluş, öznel iyi oluş ve iş yeri iyi oluşu teker teker ilişkilendirilmiştir ve aralarındaki ilişkinin anlamlı olup olmadığına bakılmıştır. Bu ilişkiler arasında hem iç hem de dış kontrol odaklılığın aracı etki gösterip göstermediği incelenmiştir. Aracılık (Model 4) etkilerinin analizi için Hayes (2018) tarafından geliştirilen Process Makrosu kullanılmıştır.
Araştırmada problem çözme becerisinin çalışan iyi oluş haline etkisinde iç-dış kontrol odaklılığın aracı rolü olduğu savunulmuştur ancak yapılan analiz sonuçlarına göre, problem çözme becerisinin çalışan iyi oluş haline etkisinde sadece iç kontrol odaklılığın aracılık etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to explain the mediating role of internal-external locus of control in the effect of academicians' problem solving skills on employee well-being. For this purpose, the mediating effect of both internal and external locus of control on the effect of problem solving skills on psychological well-being, subjective well-being and workplace well-being, which are sub-dimensions of employee well-being, was examined. It is predicted that internal-external locus of control will play a mediating role in this relationship and contribute to the strengthening of this positive relationship. It is the contribution of this study to the literature that there is no study in the literature that evaluates the three sub-dimensions of working well-being separately and examines the relationship of these dimensions with problem-solving skills and internal-external locus of control.
For the research, three types of questionnaires were applied to 209 academicians working in state universities in Ankara on a voluntary basis. The data obtained were analyzed with SPSS 26 and AMOS 24 package programs. As a result of the research, problem solving skills and the three sub-dimensions of the employee well-being variable, psychological well-being, subjective well-being and workplace well-being, were associated one by one and it was checked whether the relationship between them was significant. Then, it was examined whether both internal and external locus of control had a mediating effect between these relationships. Process Macro developed by Hayes (2018) was used for the analysis of mediation (Model 4) effects.
In the study, it was argued that internal-external locus of control has a mediating role in the effect of problem solving skills on employee well-being, but according to the results of the analysis, only internal locus of control has a mediating role in the effect of problem solving skills on employee well-being.