Gelingülü baraj gölüne aşılanan aynalı sazan (Syprinus carpio, L., 1758)'in büyüme ve üreme özellikleri
Growth and reproduction characteristics of mirror carp (Syprinus carpio,L.,1758) introduced into Gelingülü dam lake
Yazar: ŞERİFE GÜLSÜN KIRANKAYA
Danışman: DOÇ.DR. F. GÜLER EKMEKÇİ
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Balıklar = Fishes ; Büyüme = Growth ; Gelingülü Baraj Gölü = Gelingülü Dam Lake ; Sazan balıkları = Carps ; Üreme = Reproduction

Özet:
İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan Gelingüllü Baraj Gölü'nde, 1994 yılından bu yana su tutulmaktadır. Türkiye'de pek çok baraj gölünde yaygın şekilde uygulandığı gibi, Gelingüllü Baraj Gölü 'ne de aynalı sazan aşılanmıştır. Ekim 1998-Ekim 1999 ve Nisan 2000-Ağustos 2000 olmak üzere iki dönemde yapılan çalışmada, Gelingüllü Baraj Gölü 'ne aşılanan 407 aynalı sazan örneğinin büyüme ve üreme özellikleri incelenmiştir. Elde edilen bulgular, Gelingüllü Baraj Gölü'nün rezervuar ontogenisi açısından değerlendirilmesinde kullanılmıştır. Gelingüllü Baraj Gölü'nde aynalı sazan populasyonunun yaş dağılımının I ile V arasında değiştiği saptanmıştır. Çalışma sonucunda, I yaşında 20,8 cm boyunda ve 229 g ağırlığında olan aynalı sazanın, V yaşında 53,5 cm boya ve 3389 g ağırlığa ulaştığı belirlenmiştir. Gelingüllü Baraj Gölü'nde yaşayan aynalı sazan populasyonu için belirlenen ortalama kondisyon faktörü değeri 2,34 olup, bu değer Türkiye'nin diğer bölgelerinde yaşayan aynalı sazan populasyonlarmdakine göre, daha yüksektir. Elde edilen üreme bulgularına göre, aynalı sazan populasyonunda erkek bireylerin II- in yaşında, dişi bireylerin ise ni-IV yaşmda eşeysel olgunluğa ulaştığı ve eşeysel açıdan ergin dişi bireylerin Haziran başında, su sıcaklığı 18°C'ye yükseldiğinde, yumurta döktükleri belirlenmiştir. Yumurta çapı ile, hem erkeklerde hem de dişilerdeki GSİ değerinin Haziran aymda en yüksek değere ulaştığı saptanmıştır. Yumurta sayısının yaşla birlikte arttığı, ancak ovaryumlar tamamen olgun yumurta ile dolu olsa bile, yumurtlama başarısının düşük olduğu gözlenmiştir. Sonuç olarak, aynalı sazanın Gelingüllü Baraj Gölü'ndeki hızlı büyümesi devam etmekle birlikte, Ekmekçi (1996a)'nin verileri ile karşılaştırıldığında, hem boy hem de ağırlıkta dikkat çekici ve rezervuann ontogenisindeki çarpıcı değişimi gösteren bir düşüş olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Gelingüllü Dam Lake which is situated in Central Anatolia has been impounded since 1994. Mirror carp has been introduced into Gelingüllü Dam Lake regularly as a routine process as done in the other reservoirs in Turkey. The growth and reproduction characteristics of 407 mirror carp specimens introduced into Gelingüllü Dam Lake were studied during two study periods from October 1 99S to October 1999 and from April 2000 to August 2000. The obtained data were evaluated from the standpoint of reservoir ontogeny of Gelingüllü Dam Lake. The results revealed that the age of mirror carp in Gelingüllü Dam Lake ranges between I and V. The measurements made in this study indicated that this species having a length of 20.8 cm and a weight of 229 g at one year age may attain a length of 53.5 cmand a weight of 3389 g V. years of age. The calculated condition factor for mirror carp in the study area has a mean value of 2.34 which is higher than the other populations of same speciec in other region of Turkey. Based on the reproduction data, it was determined that the sexual maturation age of males is II-III while of females is JU-IV, and they spawn in early June when the water temperature is about 18°C. The maximum values for egg diameter and GSI values for both male and female were measured and calculated for June. Total number of eggs increases by the age, however it was observed that the spawning success of mirror carp is very low even though ovaries have fully mature eggs. Although a rapid growth in mirror carps were observed in Gelingüllü Dam Lake, when the results are compared with the previous data obtained by Ekmekçi (1996a) a sharp decline for bom length and weight is determined which suggest a drastic change in the reservoir ontogeny.