Ankilozan spondilit ve romatoid artrit hastalarında wingless/beta-catenin yolağı inhibitörlerinin düzeyi ve anti-TNF tedaviler ile ilişkisi
The serum levels of inhibitors of wingless/beta-catenin in patients with ankylosing spondylitis and rheumatoid arthritis and the relationship with anti-TNF treatments
Yazar: AHMET AKYOL
Danışman: PROF. DR. SAVAŞ GÜRSOY
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Katenin = Catenin ; Kemik rejenerasyonu = Bone regeneration ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Sklerostin = Sclerostin ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Tedavi = Treatment ; Tümör nekroz faktörleri = Tumor necrosis factors ; İnhibitör = Inhibitor

Özet:
Amaç: Bu çalışmadaki öncelikli amacımız ankilozan spondilit (AS), romatoid artrit (RA) hastalarında ve sağlıklı kontrollerde Dickkopf-1 (dkk-1) ve sklerostinin düzeylerini karşılaştırmaktı. İkincil amacımız anti-tümör nekrozis faktör- (anti-TNF-) tedavilerinin serum dkk-1 ve sklerostinin serum düzeylerine olan etkisini değerlendirmekti. Son olarak dkk-1/sklerostin düzeyleri ile ankilozan spondilit hastalık aktivite skoru arasında herhangi bir ilişki olup olmadığını değerlendirmeyi amaçladık.
Yöntem: Çalışmamıza 70 AS (35 anti-TNF- tedavi alan, 35 anti-TNF- naive), 60 RA (30 anti-TNF- tedavi alan, 30 anti-TNF- naive) ve 31 sağlıklı kontrol alındı. Serum dkk-1, sklerostin, C-reaktif protein ve eritrosit sedimentasyon hızı ölçüldü. ASDAS, Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite Skoru (BASDAİ), Bath Ankilozan Spondilit Metroloji İndeksi (BASMİ), Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel İndeksi (BASFİ), Hastalık Aktivite Skoru-28 (DAS-28) hesaplandı. Radyografiler hasta bilgilerine körleştirilmiş deneyimli bir radyolog tarafından modifiye Stoke Ankilozan Spondilit Spinal Skoru (mSASSS) ve Sharp/van der Heijde yöntemlerine göre skorlandı.
Bulgular: AS-anti-TNF- tedavi alan hastalarda BASMI ve mSASSS skorları AS- anti-TNF- naive hastalara göre anlamlı olarak yüksekti. AS ve RA hastalarında serum dkk-1 ve sklerostin düzeyleri sağlıklı kontrollere göre anlamlı derecede düşüktü. AS hastalarında dkk-1 düzeyleri ile ASDAS ve BASMİ arasında ters yönlü bir korelasyon vardı. Dkk-1 ve sklerostin düzeyleri ile mSASSS arasında korelasyon yoktu. AS hastalarında BASMİ skoru ile mSASSS arasında anlamlı bir korelasyon vardı. RA hastalarında dkk-1 düzeyleri ile lomber toplam, kalça toplam ve femur boyun kemik mineral yoğunluğu arasında ters yönlü bir korelasyon vardı.
Sonuç: AS hastalarındaki dkk-1 düzeyleri ile BASMİ arasında ters yönlü bir korelasyon vardı, diğer yandan BASMİ ve mSASSS skorları arasında güçlü bir korelasyon vardı. Bu nedenle, bu bulgular ankilozan spondilit hastalarındaki düşük dkk-1 seviyelerinin yeni kemik oluşumunda rol oynayabileceğini düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler: Ankilozan spondilit, Dickkopf-1 (dkk-1), sklerostin, anti-TNF tedavi, yeni kemik oluşumu

Abstract:
Objective: The primary aim of the study was to compare the serum levels of Dickkopf-1 (Dkk-1) and sclerostin in patients with ankylosing spondylitis (AS), rheumatoid arthritis (RA) and healthy controls. The secondary aim was to evaluate the effects of anti-tumor necrosis factor- (anti-TNF-) treatments on levels of Dkk-1 and sclerostin. The last aim was to evaluate any relationship between Dkk-1/Sclerostin and Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score (ASDAS).
Methods: We included 70 AS patients (35 anti-TNF- treated, 35 anti-TNF- naive), 60 RA patients (30 anti-TNF- treated, 30 anti-TNF- naive) and 31 healthy controls in the study group. Serum dkk-1, sclerostin, C-reactive protein, erythrocyte sedimentation rate were assessed in patients and healthy controls. Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score (ASDAS), Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score (BASDAI), Bath Ankylosing Spondylitis Metrology Index (BASMI), Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index (BASFI), Disease Activity Score-28 (DAS-28), Health Assessment Questionnare (HAQ), Short Form-36 (SF-36) were calculated in patients. Radiographs were scored according to modified Stoke AS Spine Score (mSASSS) and Sharp/van der Heijde method by an experienced radiologist who was blind to the patients identity.
Results: AS patients-treated with anti-TNF- had higher scores of BASMI and mSASSS compared to the AS patients-anti-TNF- naive. Serum levels of dkk-1 and sclerostin were significantly lower in patients with AS and RA than in healthy controls. There was an inversely correlation between dkk-1 levels with ASDAS and BASMI in patients with AS. There was no correlation between dkk-1 or sclerostin levels with mSASSS. There was a positively correlation between BASMI score with mSASSS in patients with AS.  There was an inversely correlation between dkk-1 levels with lumbar total, hip total and femur neck bone mineral density (BMD) in patients with RA.
Conclusion: Levels of dkk-1 in patients with AS was inversely correlated with BASMI, on the other hand BASMI had a strongly positive correlation with mSASSS. Therefore, these findings suggest that lower dkk-1 levels in patients with ankylosing spondylitis may play a role in new bone formation.

Key words: Ankylosing spondylitis, Dickkopf-1, sclerostin, anti-TNF treatment, new bone formation