İlkokul müdürlerinin dönüşümcü liderlik özellikleri ile sınıf öğretmenlerinin örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between primary school principals 'transformationnal leadership features and primary teachers' organi̇zational commitment levels(The case of Diyarbakır province)
Yazar: SELMA KAYA
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN FAZLI ERGÜL
Zirve Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağlılık = Commitment ; Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik = Leadership ; Müdürler = Directors ; Okul yöneticileri = School administrators ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Öğretmenler = Teachers ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Diyarbakır il merkezindeki (Yenişehir, Kayapınar,
Sur, Bağlar) kamu ilkokullarında görevli idareci ve öğretmenlerin algılarına göre
ilkokul müdürlerinin dönüşümsel liderlik davranışlarının nasıl olduğunu saptamak ve
öğretmenlerin örgüte bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmaktır.
Araştırma, tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli ile yapılmış betimsel
bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini, 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır
ili ve merkez ilçe sınırları içinde bulunan resmi ilkokullarda görev yapan 2687 sınıf
öğretmeni oluşturmaktadır. Evreni oluşturan 2687 sınıf öğretmeninden 299 katılımcı
seçilerek araştırmanın örneklemi oluşturulmuştur. Veri toplama aracı olarak,
dönüşümcü liderlik düzeyini ölçmek için Podsakoff ve diğerleri (1990) tarafından
geliştirilen Türkçe uyarlaması İşcan (2002) tarafından yapılan dönüşümcü liderlik
ölçeği ve örgütsel bağlılığın belirlenmesinde, Balay'ın (2000) geliştirdiği "Örgütsel
Bağlılık Ölçeği" kullanılmıştır.
v
Araştırma bulguları, dönüşümcü liderlik faktörleri ile örgütsel bağlılık
arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Dönüşümcü liderlik
faktörleri arttıkça örgütsel bağlılığın azaldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Okul müdürlerinin dönüşümsel liderlik özelliklerine yönelik öğretmen
algılarının cinsiyet, medeni durum, mesleki kıdem, yönetici ile çalışma süresi,
öğrenim düzeyi ve değişkenlerinin çok az düzeyde etkisinin olduğu, anlamlı bir
etkisinin olmadığı görülmüştür. Öğretmenlerin örgütsel bağlılık ölçeğinin alt
boyutları olan uyum, özdeşleştirme ve içselleştirme boyutlarının analiz ölçeğinde
normal dağılıma ilişkin bulgular incelendiğinde medeni durum, yönetici ile çalışma
süresi ve öğrenim düzeyi değişkenlerinin alt boyutlar üzerinde anlamlı bir etkisinin
olmadığı görülmüştür. Sadece cinsiyet ve mesleki kıdem değişkenlerinin özdeşleşme
alt boyutuna ilişkin bulgularda anlamlı farkın olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Liderlik, Dönüşümcü Liderlik, Örgüt, Örgüt kültürü

Abstract:
The purpose of this research is to determine primary school principals'
behavior and organizational commitment levels according to the perception of school
administrators and principals and to reveal the relationship among the public
elementary school teachers' organizational commitment levels in Diyarbakir
province (city center and central districts) and to reveal the transformational
leadership to teachers.
The research is a descriptive study carried out with relational survey model
among survey models. The universe off the study is 2687 primary teachers working
at schools at Diyarbakır city center and central counties in 2014-2015 academic year.
299 participants among 2687 teachers selected as the sample of the research.
Transformational leadership tool developed by Podsakoff et. al.(1990) and adapted
by İşcan (2002) into Turkish was used to measure transformational leadership level
and to determine organizational commitment "organizational commitment scale"
developed by Balay (2000) was used.
vii
The findings of the research showed that there are negative relations between
transformational leadership factors and organizational commitment. It was concluded
that as the transformational leadership factors increase organizational commitment
decrease.
For the second measure, as the second data collection tool (Çelebi, 2014),
which was developed by "Analysis of the Relationship Between Organizational
Commitment Perceptions of Teachers in Secondary Schools (Bismil, County
Example) has been used. The validity and reliability of the questionnaire the studies
have been made by Çelebi consists of 27 items and 3 dimensions. Named as
"Cohesion", "Identification," "Internalization".
Analysis and interpretation of data, when the influence of variables as
gender, occupational experience, education level, marital status, educational level
and work experience with the school administration through transformational
leadership features of teacher perceptions was analyzed, it can be said that there was
no significance according to the findings.
When the findings through distribution of analysis scale of teachers' sub
dimensions of compliance identification and internalization of organizational
dependence scale was examined, there is no influence of variables as gender, marital
status, working experience with the administration, educational level, occupational
experience towards sub dimensions. There is only a meaningful significance in the
findings about gender and identification sub category at vocational experience.
Keywords: Leadership, Transformational Leadership, Organization,
Organizational culture