1960-1990 yılları arası Yeşilçam film afişlerinde değişen kadın imgesi
The changing image of woman in Yeşilçam film posters between 1960-1990
Yazar: SENA YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEYİT MEHMET BUÇUKOĞLU
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Yeşilçam = Yeşilçam

Özet:
Bu çalışmada, 1960-1990 yılları arası Yeşilçam film afişlerinde değişen kadın imgesi üzerinde durulmuştur. Dünya genelinde yaşanan pek çok gelişmeye paralel olarak, Türkiye'de de 1961 Anayasası ile birlikte özgürleşme, göç, sendika, gecekondulaşma ve kadın hakları konulu filmlerin çekilmiş olmasına rağmen ataerkil sistemin kadına yüklediği iffetli (iyi kadın) ve tehlikeli (kötü kadın) algısı her zaman ön planda tutulmuştur. Özellikle Yeşilçam sineması, aile unsurunu, kadın-erkek ilişkilerini, kadınlık rolleri üzerine kurulu değer yargılarını, kısacası toplumsal cinsiyet rolünü etkili bir şekilde yansıtmıştır. Bu çalışmanın amaçlarından ilki, toplumsal cinsiyet eşitliği veya eşitsizliğinin görüldüğü alanlar hakkında bir takım bilgiler vermek, toplumsal cinsiyet bağlamında bireylere yüklenen görevleri ele almak ve toplumsal cinsiyet algısının sinemaya ne şekilde yansıdığını ortaya koymaktır. Diğer bir amacı ise, Yeşilçam filmlerinin bu rolleri nasıl kategorileştirerek yansıttığını araştırarak 1960-1990 yılları arasında çekilmiş Yeşilçam filmlerinin afişlerini kadın olgusu üzerinden incelemektir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak, yirmi adet Yeşilçam dönemi Türk film afişi ele alınmıştır. Film afişlerinde, kadınların bir kısmının suskun, boyun eğen, içe kapanık, bir kısmının iyi eş, ev kadını, anne, sadık, diğer bir kısmının ise kötü yola düşen ya da pavyon kadını olma gibi özelliklerinin yansıtılması, dönemin ideolojisinin gerekleri doğrultusunda şekillenmiştir. Bu özelliklerin; sadece filmlerin senaryolarına değil, grafik açıdan bakıldığında ilgili filmlerin afişlerine de ustalıkla yansıtıldığı sonucuna ulaşılmış olup, dönemin afişleri vasıtasıyla da toplumsal cinsiyet algısının eril tahakküm tarafından yeniden inşa edildiği ortaya konmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In this study, the changing image of women in Yeşilçam film posters between 1960-1990 was emphasized. In parallel with many developments in the world, films on emancipation, migration, trade unions, slums and women's rights were made in Turkey with the 1961 Constitution. Despite this, the perception of chaste (good woman) and dangerous (bad woman) that the patriarchal system imposes on women has always been kept in the foreground. In particular, Yeşilçam cinema has effectively reflected the family element, male-female relations, value judgements based on the roles of femininity, in short, gender role. The first aim of this study is to provide some information about gender equality or the areas where inequality is seen, as well as taking the duties assigned to individuals in the context of gender in consideration, and to reveal how gender perception is reflected in cinema. Another aim is to investigate how Yeşilçam films categorize and reflect these roles and to analyze the posters of Yeşilçam films shot between 1960 and 1990 through the concept of women. In the study, twenty Turkish film posters of the Yeşilçam period were discussed by using qualitative research method. In the movie posters, it is stated that some of the women are speechless, submissive, introverted; others are good wives, housewives, mothers, loyal; and another group reflecting characteristics such as being on the streets or a working in a pavilion. This was mainly shaped in line with the requirements of the ideology of the period. It was concluded that impact of these themes are not only observed in the scripts of the films but also skillfully reflected the relevant posters with from a graphic point of view. It was revealed that the perception of gender has been rebuilt by male dominance through the posters of the period.