A sınıfı malzemelerin talep modellemesi ve stok kontrolü: Bir yöntem ve uygulama çalışması
Demand modeling and inventory control of class a items: A methodology and implementation study
Yazar: ELİF ŞEBNEM GENCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BANU YÜKSEL ÖZKAYA
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Günümüzde, firmaların müşteri isteklerini karşılamaları ve pazar payında istediği yerde kalabilmeleri için hem üretim hem de hizmet ve/veya bakım onarım amaçlı geniş bir yelpazede yedek parça tutmaları gerekmektedir. Firma içerisinde yer alan servis ya da entegre lojistik destek (ELD), satış sonrası hizmetler için yedek parça stok tutulması büyük bir önem arz etmektedir. ELD stok politikasının müşteri ihtiyaçlarını zamanında karşılarken müşteri ile yapılmış sözleşme şartları içerisinde maliyeti de minimize etmesi gerekmektedir. Maliyet minimizasyonu amacı gerçekleştirilirken stoksuzluk maliyetine veya kabul edilebilecek maksimum stoksuzluk seviyesine dikkat edilmelidir. Bu nedenle, dikkate alınan malzemeye bağlı olarak belli bir güvenilirlik seviyesini sağlamak gerekmektedir. Stoku tutulan bazı malzemeler firma tarafından üretilirken bazıları ise dış üreticilerden temin edilmektedir. Her iki durum için de firmanın bu malzemeler için tutması gereken en iyi stok miktarlarını belirlemede maliyet minimizasyonu amacına eşlik eden pek çok kısıt bulunmaktadır.
Ele alınan problem çerçevesinde, ELD içerisindeki tüm alımlar tedarik kapsamında değerlendirilmekte olup iç ve dış tedarik olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. İç tedarik firmanın kendi üretimi malzemeler için olan talepler ve dış tedarik ise satın alması yapılan
ii
malzemeler için tedariktir. Her iki gruptaki malzemeler ise maliyet ve taleplere göre çeşitlilik göstermektedir. Proje bazlı çalışan firmalarda stok hesaplama ve kontrollerinde kullandıkları kısıtlar ve parametreler değiştikçe depolanacak adetlerde farklılıklar görünebilir. Bu etkilenmeler malzemenin duyarlılığını ve durumlara karşı esnekliğini gösterir. Envanter sistemlerinin maliyet/getiri anlamında çok büyük kısmını oluşturan ve bunları açıklayabilen A sınıfı malzemelerdir.
Bu tez kapsamında, savunma sanayi entegre lojistik destek birimi faaliyetleri kapsamında seçilen A sınıfı bir yedek parça için müşteri deposu bulunan onarım yapılabilme; gelen taleplerinin dağılımına, malzeme tedariki için değişen tedarik zamanı dağılımı değişimlerine, kurulum, elde bulundurma ve geri ısmarlama maliyetlerinin değişiminden etkilenme ve tüm bu kısıtlara karşı duyarlılığının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda envanter modeli oluşturularak varsayımlar belirlenmiştir. Varsayımlar ışığında oluşturulan denklemler ile Matlab programında birim ve bileşik Poisson'a uygun matematiksel modeller oluşturulmuş ve belirlenmiş parametre senaryoları için optimal parametre değerleri hesaplanarak duyarlılığı analiz edilmek istenen onarım durumu ve taleplerin geliş dağılımları için yine Matlab programında kodlanmış olan simülasyon modellerinde çalıştırılmıştır. Performans ölçütleri kıyaslaması yapılmış ve hipotez testleri kurularak duyarlılıkları incelenmiştir. Sonuçlara göre duyarlılık durumları ve farklılıkları incelenirken güncel politika ile oluşan fark da değerlendirilmiştir. Tüm değerlendirme ve duyarlılık incelemeleri sonucunda uygulama çalışması ve karşılaştırması yapılmıştır. Bu uygulama çalışması, matematiksel ve simülasyon modelleri ile sürece ve ürüne uygun stok politikası kullanımının sayısal olarak etkisi de gösterilmiştir.

Abstract:
Nowadays, companies need to keep a wide range of spare parts for both production and service and/or maintenance repair purposes in order to meet customer requests and stay where they want in the market share. It is of great importance to keep spare parts in stock for the service or integrated logistics support (ILS), after-sales services within the company. ILS inventory policy should minimize the cost within the terms of the contract concluded with the customer while meeting the customer's needs on time. When realizing the purpose of cost minimization, attention should be paid to the cost of out-of-stock or the maximum acceptable level of out-of-stock. Therefore, it is necessary to provide a certain level of reliability depending on the material being considered. Some of the materials that are kept in stock are produced by the company, while others are supplied from external manufacturers. For both cases, there are many restrictions accompanying the cost minimization goal in determining the best inventory amounts that the company should keep for these materials. Within the framework of the problem under consideration, all purchases within the ILS are evaluated within the scope of procurement and are divided into two groups, internal and external procurement. Internal supply is the demand for the company's own manufactured materials, and external supply is the supply for the purchased materials. The materials in both groups vary according to the costs and demands. In project-based companies, there may be differences in the quantities to be
iv
stored as the restrictions and parameters they use in inventory calculation and control change. These influences indicate the sensitivity of the material and its flexibility to situations. They are class A materials that make up a very large part of inventory systems in terms of cost/return and can explain them.
Within the scope of this thesis, it is aimed to make repairs with a customer warehouse for a class A spare part selected within the scope of defense industry integrated logistics support unit activities; to determine the distribution of incoming requests, changing lead time distribution changes for material supply, being affected by the change of set-up, holding and backorder costs, and its sensitivity to all these restrictions. For this purpose, an inventory model was created and assumptions were determined. Mathematical models suitable for unit and compound Poisson were created in the Matlab program with the equations created in the light of the assumptions, and by calculating the optimal parameter values for the determined parameter scenarios, they were run in the simulation models coded in the Matlab program for the repair situation and demand distributions whose sensitivity was desired to be analyzed. Performance measures were compared and their sensitivity was examined by establishing hypothesis tests. While the sensitivity levels and differences were examined according to the results, the difference with the current policy was also evaluated. As a result of all evaluations and sensitivity reviews, an application study and comparison was made. In this application study, the numerical effect of using a stock policy appropriate to the process and product is also demonstrated through mathematical and simulation models.