ER Vul çift yıldızının Doppler görüntüleme tekniği ile yüzey parlaklık dağılımının modellenmesi
Modeling of surface brightness distribution of ER Vul binary star system with Doppler imaging technique
Yazar: JAVID BASHIRZADE
Danışman: PROF. DR. HAKAN VOLKAN ŞENAVCI
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences

Özet:
Soğuk yıldızlarda manyetik aktivite doğasının ve altta yatan astrofiziksel süreçlerin (Örn. dinamo mekanizması) daha iyi anlaşılabilmesi için, geç tayf türünden yıldızların yüzeylerinde bulunan lekelerin evrimini incelemek oldukça önemlidir. Bu incelemelerin yapılabilmesi kapsamında kullanılan en yaygın gözlem tekniği aktif yıldızın zamana bağlı yüksek çözünürlüklü tayfsal gözlemlerinin elde edilmesi ve en etkin analiz yöntemi ise Doppler görüntüleme tekniğidir. Bununla birlikte çift yıldızlar, bileşenler arası etkileşimin (Örn. spin-yörünge eşleşmesi) yüksek olması nedeniyle hem daha şiddetli hem de daha karmaşık manyetik aktivite süreçleri gösterirler. Bu bağlamda, çift yıldızlardaki manyetik aktivite süreçlerinin anlaşılabilmesi için literatürde az olan örnek sayısının arttırılması gerekmektedir.  Bu tez çalışmasında, ER Vul çift yıldızının yüzey parlaklık dağılımı, Doppler görüntüleme tekniği ile modellenmiştir. Sistemin yüksek çözünürlüklü tayfsal verileri, Ankara Üniversitesi Kreiken Rasathanesinde bulunan 80 cm çapındaki T80 – Prof. Dr. Berahitdin Albayrak Teleskobuna bağlı olan R ~30000 çözünürlükteki tayfçeker ile 8 gece boyunca yapılan gözlemler ile elde edilmiştir. Verilerin sinyal/gürültü (S/N) oranı LSD (Least Squares Deconvolution) yöntemi ile arttırıldıktan sonra elde edilen hız profilleri, Doppler Görüntüleme Tekniğine dayanan DoTS kodu kullanılarak modellenmiş ve sistemin her iki bileşenine ilişkin yüzey parlaklık dağılımı haritaları elde edilmiştir.

Abstract:
For a better understanding of the nature of magnetic activity and underlying astrophysical processes (eg, the dynamo mechanism) in cold stars, it is important to study the evolution of spots on the surfaces of late spectral stars. The most common observation technique used within the scope of these investigations is to obtain time-dependent high-resolution spectral observations of the active star, and the most effective analysis method is Doppler Imaging Technique. However, binary stars show both more intense and more complex magnetic activity processes due to the high interaction between components (eg spin-orbit coupling). In this context, in order to understand the magnetic activity processes in binary stars, the number of examples in the literature should be increased. In this thesis, the surface brightness distribution of the ER Vul binary star was modeled by Doppler imaging technique. The high-resolution spectral data of the system were obtained using the T80 – Prof. Dr. Berahittin Albayrak Telescope during 8 nights with a R ~ 30000 resolution spectrograph. After achieving high signal/noise (S/N) ratio of the data with the help of the LSD (Least Squares Deconvolution) technique, the velocity profiles were modeled using the DoTS code based on Doppler Imaging Technique, to reconstruct the surface brightness distribution maps of both components of the system.