Bir üniversite hastanesi gebe polikliniğine başvuran gebelerin COVID-19 aşısına yönelik tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the attitudes of pregnancy to the COVID-19 vaccine who applied to the pregnancy clinic at a university hospital
Yazar: FEVZİYE MUALLA ATEŞMEN
Danışman: DOÇ. DR. ELİF DENİZ ŞAFAK
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aşı tereddüdü = Vaccine hesitation ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; COVID 19 = COVID 19 ; COVID 19 aşıları = COVID 19  vaccines ; Gebelik = Pregnancy ; Kayseri = Kayseri ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş ve amaç: COVID-19 aşıları güvenli ve pandeminin kontrol edilmesinde etkilidir, COVID-19 ile ilişkili morbidite ve mortaliteyi önlemektedir. Gebelik sırasında SARS-CoV-2 enfeksiyonunun preeklempsi, erken doğum ve ölü doğum gibi istenmeyen gebelik sonuçlarıyla ilgili olduğu hakkındaki kanıtlar giderek artış göstermektedir. COVID-19 aşı çalışmalarının gebelerdeki etkinlik ve güvenlikleri hakkındaki verileri sınırlıdır. Ancak Dünya Sağlık Örgütü ve Amerikan Obstetrik ve Jinekoloji Koleji gibi çok sayıda otorite onaylanmış COVID-19 aşılarının yapılmasını önermektedir. Bu çalışmanın amacı gebelerin COVID-19 aşılama oranının incelenmesi ve gebelerin COVID-19 aşıları hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesidir. 
Gereç ve yöntem: Bir üniversite hastanesi gebe polikliniğine başvuran 18 yaş üzeri 408 gebe çalışmaya dahil edildi. Yaş, eğitim seviyesi, aktif çalışma durumu, ikamet, komorbid hastalık varlığı gibi maternal sosyodemografik ve klinik faktörler kaydedildi. Gebelerin aşı kararıyla ilişkili olan faktörler sorgulandı. Gebelerin COVID-19 hakkındaki bilgi, tutum ve davranışları COVID-19 Nedenleri Algısı ölçeği ile değerlendirildi. Bu ölçek 5 alt ölçekten oluşmaktaydı: COVID-19 Hastalık Algısı Ölçeği (Tehlikelilik ve Bulaştırıcılık alt boyutu), COVID-19'un Nedenleri Algısı Ölçeği (Komplo, Çevre ve İnanç alt boyutları), COVID-19'un Kontrolü Algısı Ölçeği (Makro kontrol, Mikro kontrol ve Kontrol edilebilirlik alt boyutları), COVID-19'dan Kaçınma Tutumları Ölçeği (Bilişsel kaçınma, Davranışsal Kaçınma alt boyutları), COVID-19 Aşısına Yönelik Tutumlar Ölçeği (Olumlu tutum ve Olumsuz tutum alt boyutları). Ek olarak gebelerin sağlık hakkındaki okuryazarlık düzeyi "Sağlık okuryazarlık Ölçeği" ile, aşı okuryazarlığı ise "COVID-19 Aşı Okuryazarlığı (fonksiyonel ve iletişimsel/eleştirel aşı okuryazarlığı alt skorları)" ölçekleri ile değerlendirildi. 
Bulgular: Çalışmaya katılan gebelerin yaş ortalaması 29,6 ± 5,7 yıl idi. Gebelerin üçte biri (%35,3) üniversite mezunu idi. En çok tercih edilen aşı Sinovac (%62,2) ve BionTech (%52,6) idi. Gebelikte COVID-19 aşısı yaptıranların oranı %52,6 idi. En az iki doz aşı yaptıranların oranı ise %52,5 idi. Aşı yaptırma kararında etkili olan faktörler sırasıyla doktor önerisi (%58,1), aşının etkileri ve yan etkileri hakkında bilgi almak (%54,2) ve aşının gerekliliği (%23,6) idi. Aşılı kadınların yaşı aşısız kadınlardan daha yüksekti (p<0,001), aşılı gebelerde aktif çalışma (p<0,001) ve şehir merkezinde ikamet (p=0,003) ve komorbid hastalık sıklığı (p=0.014) daha yüksekte. Grip (influenza) (p<0,001) ve Hepatit B (p<0,001) aşı öyküsü olan gebelerde aşılama oranı daha yüksekti. Aşılı gebelerin kontrol edilebilirlik (p=0,001), olumsuz tutum (p=0,003), fonksiyonel (p<0,001) ve iletişimsel/eleştirel aşı okuryazarlık (p<0,001) skorları daha yüksek, komplo (p=0,011), inanç (p=0,013), mikro kontrol (p<0,001) skorları daha düşüktü. Fonksiynonel (p=0,012), İletişimsel/eleştirel aşı okuryazarlık (p=0,011) ve Aşı okuryazarlığı (p<0,001) skorları COVID-19 aşılarına karşı pozitif tutum skorlarıyla koreleydi.
Sonuç: Gebelerin yaklaşık üçte birinde aşı reddi mevcuttu. Bulgularımız, COVID-19 pandemisi sırasında gebeler gibi hassas popülasyonlarda aşı kabul oranlarının arttırılması için aşılara karşı güven, sağlık ve aşı okuryazarlığının oluşturulması ve desteklenmesi gerektiğine işaret etmektedir. 
Anahtar kelimeler: COVID-19 aşısı, Kabul oranı, Gebe, COVID-19 algısı

Abstract:
Introduction and aim: COVID-19 vaccination is safe and effective approach to control the pandemic and in turn to prevent COVID-19 associated morbidity and mortality Evidence is accumulating that SARS-CoV-2 infection during pregnancy is associated with a number of adverse pregnancy outcomes including preeclampsia, preterm birth, and stillbirth. The COVID-19 vaccine trials generated very limited data on safety and efficacy for pregnant women. However, numerous authorities such as the World Health Organization and American College of Obstetrics and Gynecology recommends the pregnant women to get currently approved COVID-19 vaccines. The aim of this study was to evaluate the knowledge, attitudes and behaviors of pregnant women towards the COVID-19 vaccine and to assess the acceptance rate of the vaccines. 
Material and methods: A total of 408 pregnant women over the age of 18 who applied to the pregnant outpatient clinic of a university hospital were included in the study. Maternal sociodemographic and clinical data including age, educational level, active professional work status, residence, comorbid disease was recorded. Factors associated with the decision of pregnant women to get vaccinated were questioned. The attitudes and behaviors of pregnant women towards COVID-19 were evaluated with "the Perception and attitude scales related with COVID-19 pandemia (PCa-COVID-19). PCa-COVID-19 scale consisted of five subscales: Perception of COVID-19 (Dangerousness, Contagiousness subscales), Perception of Control of COVID-19 (Conspiracy, Environment, Faith subscales), Perception of Causes of COVID-19 (Macro control, Personal control, Controllability subscales), Avoidance Attitudes from COVID-19 (Cognitive avoidance, Behaviroral avoidance subscales) and Attitudes Towards the COVID-19 Vaccine (Positive attitude, Negative attitude subscales). Moreover, health literacy of pregnant women was evaluated with "the Health Literacy Scale (HLS)", vaccine literacy was evaluated with "the COVID-19 vaccine literacy (functional VL and interactive-critical VL)" scale.  
Results: The mean age of the pregnant women participating in the study was 29.6 ± 5.7 years. Education level is university in about one third (35.3%) of the pregnant women. The most preferred vaccines were Sinovac (62.2%) and BionTech (52.6%) vaccines. The rates of COVID-19 vaccine acceptance during pregnancy were 61.3%. At least two doses of vaccine were administered in 52.5%. The factors affecting the decision of vaccination were the doctor's recommendation (58.1%), getting information about the effects and side effects of the vaccine (54.2%), the necessity of the vaccine (23.6%), respectively. The vaccinated pregnant women were older than unvaccinated pregnant women (p<0.001) and the frequency of active work (p<0.001), the frequency of residence in the city center (p=0.003) and comorbid disease (p=0.014) were higher in vaccinated pregnant women. A higher acceptance was also observed in pregnant women with history of influenza (p<0.001) and hepatitis B vaccination (p<0.001). The vaccinated pregnant women have higher controllability (p=0.001), negative attitudes (p=0.003), functional (p<0.001) and interactive-critical VL scores (p<0.001) and lower conspiracy (p=0.011), faith (p=0.013), personal control (p<0.001) scores. The functional (p=0.012), interactive-critical VL (p=0.011), and VLS scores (p<0.001) corelated with positive attitude scores towards COVID-19 vaccines. 
Conclusion: About one third of pregnant women have vaccine hesitancy. Our findings highlight that targeted and multipronged efforts are needed to build health and vaccine literacy and confidence to increase the acceptance of a COVID-19 vaccine during the COVID-19 pandemic, especially for vulnerable populations like pregnant women. 
Key words: COVID-19 vaccine, Acceptance rate, Pregnant, Perception of COVID-19