Gıda tedarikinde blok zinciri uygulamaları
Blockchain applications in food supply chain
Yazar: ÖYKÜ ÖRNEK
Danışman: PROF. DR. UMUT RIFAT TUZKAYA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mühendislik Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Gıda tedarik zinciri, işlem gören/görmeyen herhangi bir gıdanın son kullanıcı tüketiciye ulaşana kadar geçirdiği tüm aşamaları kapsayan bir bütündür. Günümüzde dünya nüfusunun artması ve çevre kirliliği gibi nedenlerle gıda endüstrisinde güvenilir ve temiz gıdaya ulaşmak zorlaşmıştır. Bu nedenle gıda tedarik zinciri boyunca her aşama kritik hale gelmiştir. Gıda tedarik zinciri, gıda güvenliğini ve kalitesini korumak için tüm bileşenlerinin her bir veriyi şeffaf bir biçimde paylaşmasını gerektirir. Türkiye'de de temiz, katkı maddesi eklenmemiş, optimal koşullarında saklanmış sağlıklı gıdaya ulaşmak için tüm tedarik zinciri boyunca üreticiden perakendeye devletin belirlediği kurallara uyum sağlanması gerekmektedir. Dünyada bilişim teknolojilerinin hızla gelişmesiyle birlikte tedarik zincirinde dijital çağ başlamıştır. Blok zincir teknolojisi, tedarik zinciri bileşenleri tarafından sağlanan tüm bilgilerin her bir kullanıcıya şeffaf bir şekilde ulaşmasını sağlar. Tedarik zincirinde yaşanabilecek herhangi bir problem veya uygunsuz durum, insan sağlığını riske atabileceği için blok zinciri teknolojisi ile yaşanabilecek olumsuzlukların önlenebileceği düşünülmektedir. Bu sebeple tedarik zincirinin farklı seviyedeki paydaşlarını içeren ve devletin yönetiminde gıda takibinin yapılabileceği bir blok zinciri uygulaması oluşturulmuştur. Bu uygulama ile blok zincirinin güvenilirlik, izlenebilirlik sağlanırken verilerin değiştirilememesi garantilenmiştir. Böylece gıda israfının en çok hangi aşamalarda meydana geldiği tespit edilerek iyileştirme önerileri sunulmuştur. Ayrıca bu uygulama ile gıda israfında azalma ve beklenenden fazla gerçekleşen fiyat artışlarının takip edilerek önüne geçilmesi hedeflenmektedir. Geliştirilen uygulama üç üretici, iki depo, bir perakende, üç lojistik kullanıcısını kapsayan örnek bir tedarik zinciri modeli ile simüle edilmiştir ve altı meyvenin takibi dikkate alınmıştır: elma, kivi, yaban mersini, kırmızı frenk üzümü, mango.

Abstract:
The food supply chain is a whole that covers all the stages that any processed or unprocessed product goes through until it reaches the end user which is consumer. Nowadays, it has become difficult to reach safe and clean food in the food industry due to reasons such as the increase in the world population and environmental pollution. Therefore, every stage along the food supply chain has become critical. The food supply chain requires all its members to share every data transparently to maintain food safety and quality. In Turkey, in order to reach healthy food which is clean, without added additives, and stored in optimal conditions, it is necessary to comply with the rules determined by the government throughout the entire supply chain, from producer to retail. Due to the rapid development of information technologies in the world, the digital age has begun in the supply chain. Blockchain technology ensures that all information provided by supply chain members reaches each user in a transparent manner. Since any problem or inappropriate situation in the supply chain could be risky for human health, it is thought that any negativities that may occur can be prevented with using blockchain technology. For this reason, a blockchain application has been created that includes stakeholders at different levels of the supply chain and can track food under the management of the state. With this application, the reliability and traceability of the blockchain is ensured, while the data cannot be changed. Thus, it was determined at which stages food waste occurs most and suggestions for improvement were presented. In addition, this application aims to reduce food waste, monitor and prevent price increases that occur more than expected. The developed application is simulated with an example supply chain model covering three manufacturers, two warehouses, one retailer, three logistics users, and the tracking of six fruits is taken into account: apple, kiwi, blueberry, red currant, mango.