Osmanlı Ceza Hukuku'nda parada sahtecilik suçu
The crime of currency fraud in Ottoman Criminal Law
Yazar: HARUN KARAKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET KILINÇ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza hukuku = Criminal law ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı hukuku = Ottoman law ; Para = Money ; Sahte para = Fake money ; Sahtecilik = Falsification ; Sikke = Coin ; Türk ceza hukuku = Turkish criminal law

Özet:
Çalışmada parada sahtecilik suçu Osmanlı Ceza Hukuku bakımından ele alınmıştır. Tarihi sürece bakıldığında parada sahtecilik suçunun, Osmanlı Devleti'nin uğraştığı önemli meselelerden biri olduğu görülmektedir. Ancak literatürde çalışma konusu suçun Osmanlı'daki görünümünü salt ceza hukuku bağlamında ele alan bir çalışmaya rastlanılamamıştır. Bu boşluğu doldurmayı amaçlayan çalışmada, kavramsal bir bakış açısı benimsenmiş ve Osmanlı Hukuku bütünsel bir şekilde ele alınmıştır. Çalışmada kanunnameler, mühimme kayıtları, şer'iye sicilleri, fetva mecmuaları ve arşiv belgeleri gibi birinci el kaynakların kullanımına özen gösterilmiştir. Bunun yanı sıra öğretide yer alan çalışmalardan da istifade edilmiştir. Çalışma konusu suç, bir tazir suçudur ve bu kapsamda gerek klasik dönem, gerekse Tanzimat sonrası döneme ait kanunnamelerde kendine yer bulmuştur. Suçun ihlal ettiği değerin padişahlık hakkı, kamu düzeni ve devletin siyasi egemenliği olduğu görülmektedir. Genellikle taklit, kırpma, yaldızlama ve sahte parayı bilerek piyasaya sürme gibi fiillerle işlenen parada sahtecilik suçunun maddi konusunda dönemine göre değişiklikler yaşanmıştır. Bu kapsamda Tanzimat sonrası dönemde kâğıt paralar ve nikel sikkeler de parada sahtecilik suçunun maddi konusu kapsamına dahil edilmiştir. Suçun ihlal ettiği menfaatin büyüklüğü, soruşturmanın titizlikle yürütülmesini zorunlu kılmıştır. Özellikle Tanzimat'tan sonra failin yabancılığı yargılaması ve soruşturma aşaması bakımından birtakım farklılıklar doğurmuştur. Ayrıca ilgili suçun ispatı için pek çok ispat vasıtasına başvurulduğu görülmektedir. Tipik bir tazir suçu olan parada sahtecilik, klasik dönemde pek çok farklı yaptırıma tabi tutulmuş, Tanzimat sonrası dönemde ise kürek, pranga gibi hürriyeti bağlayıcı cezalarla cezalandırılmıştır. Ayrıca suçlunun sübjektif durumu, iştirak, tekerrür ve af cezalandırma sürecinde etkili olmuştur. Sonuç olarak ise parada sahtecilik suçunun ekonomik ve uluslararası ilişkiler boyutuyla birlikte ele alınması gerektiği ifade edilmiştir.

Abstract:
In this study, the crime of currency fraud have been discussed within the frame of Ottoman Criminal Law. Within historical process, it is seen that the crime of currency fraud was one of the important issues that Ottoman State was dealing with. But in the literature, there is no study that deals with the currency fraud only in the context of Ottoman Criminal Law. In this study which aims to fill this gap, a conceptual perspective has been adopted and Ottoman Law has been analyzed with a holistic perspective. In the study, primary sources such as codes, mühimme registers, kadi registers, fetwa collections and archive registers have been utilized as much as possible. In addition, the studies in the doctrine have been also used. The crime of currency fraud was a tazir crime and in this context there were penal provisions on this subject both in classical and post-Tanzimat codes. It is seen that the values violated by the crime were the right of sultanate, public order and political sovereignty of the state. Currency fraud generally commited with acts such as imitation, clipping, gilding and deliberately putting the forged money on the market. Subject matter of the crime changed according to period. In this context, in the post-Tanzimat period, paper money and nickel coins were included in the scope of subject matter of currency fraud. The magnitude of the values violated by the crime obliged investigation to be carried out rigorously. Especially in the post-Tanzimat period, foreignness of the perpetrator brought about some differences in terms of trial and investigation. In addition, it is seen that many proofs were used to prove to the crime. The currency fraud which was a typical tazir crime was subjected to many different sanctions in classical period. In the post-Tanzimat period, it was punished with freedom-binding sanctions such as penal servitude and shackles. In addition, the subjective situation of the perpetrator, participation, repetition and amnesty had their own respective effects on the  punishment process. As a result, it has been stated that the crime of currency fraud should be handled with its economic and international dimension.