Acāyibü'l-Mahlūķāt ve Garāyibü'l-Mevcūdāt (51a-100b yaprakları, dil incelemesi, metin, Türkiye Türkçesine aktarım, dizin)
Acāyibü'l-Mahlūķāt ve Garāyibü'l-Mevcūdāt (51a-100b sheets, language review, the text, translation into modern Turkish, index)
Yazar: ERTUĞRUL ALEMDAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP ALPER
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aca`ib ül-Mahlukat ve Garaibü`l Mevcudat = Aca`ib ül-Mahlukat ve Garaibü`l Mevcudat ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Tusi = Tusi ; Türkiye Türkçesi = Türkiye Turkish ; Türkçe çeviri = Turkish translation

Özet:
Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmada, Uppsala Üniversitesi Kütüphanesinde 588 numara ile kayıtlı 'Acāyibü'l-Mahlūķāt ve Ġarāyibü'l-Mevcūdāt adlı yazma eserin 51a-100b yapraklarının çeviri yazı alfabesine aktarımı, dil incelemesi, Türkiye Türkçesine aktarımı ve dizini yer almaktadır. Ahmet et-Tûsî'ye ait Farsça 'Acāyibü'l- Mahlūķāt ve Ġarāyibü'l-Mevcūdāt adlı eserden Doğu Türkçesine tercüme edilen eser 249 yapraktan oluşmaktadır. Kim tarafından, nerede ve ne zaman tercüme edildiği kesin olarak bilinmemektedir.
Eserde "yaratılmışlar karşısında duyulan hayret" anlatılmaktadır. On ana başlıktan oluşan eserde güneş, ay, yıldız, yıldırım, gökkuşağı, rüzgâr, nehirler, denizler, dağlar, mescitler, çeşitli ibadethaneler, şehirler, ülkeler, devler, periler, cinler, filler, develer, atlar ve balıklar ile ilgili çeşitli bilgiler ve anlatılar yer almaktadır. Çalışmada yapılan dil incelemesiyle eserde görülen Doğu Türkçesinin klasik dönem sonrasının dil özellikleri tespit edilmiştir. Eser, Türkiye Türkçesine aktarılarak farklı alanlarda çalışanların yararlanabilmesi amaçlanmıştır. Hazırlanan dizin ile de eserin söz varlığı ortaya konmuştur.

Abstract:
In this research conducted as a master's thesis; the pages 51a-100b of the literary work 'Acâyib al-Mahlûqât ve Ġarâyib al-Mevcûdât, which can be found in the records of Uppsala University Library as record number 588, has been studied on in terms of its translation into written language, language analysis, translation into modern Turkish and the vocabulary used in the literary work. The work has a total number of 249 pages. It has been translated into Eastern Turkish from Ahmet et-Tûsî's work, 'Acâyib al-Maĥlûqât ve Ġarâyib al-Mevcûdât, which was written in Farsi. The name of the translator, where it was translated, and the date of translation is not exactly known. "The astonishment felt towards God's creations" is the main topic of the literary work. The work consists of ten main titles, and there are various information and narratives about sun, moon, star, lightning, rainbow, wind, rivers, seas, mountains, masjids, various sanctuaries, cities, countries, giants, fairies, jinns, elephants, camels, horses and fishes. As the result of the language analysis that has been conducted in this study on this literary work, features of Eastern Turkish's post-classical era has been detected. The literary work has been translated into modern Turkish for the benefit of researchers from various fields. The prepared index shows the vocabulary used in the literary
work.