Okul öncesi ve ilkokul dönemindeki işitme kayıplı çocukların ev ve okul dışı ortamlardaki iletişim sorunlarının incelenmesi
An examination of communication problems of pre-school and elementary school aged children with hearing loss in environments other than home and school
Yazar: AYŞE ERKAYA
Danışman: DOÇ. DR. MURAT DOĞAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / İşitme Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Sosyal çevre = Social environment ; İletişim sorunları = Communication problems ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İşitme engelli çocuklar = Hearing impaired children ; İşitme engelliler = Hearing impaired

Özet:
Araştırmanın amacı,  okul öncesi ve ilkokul dönemindeki işitme kayıplı çocukların sosyal çevre bağlamı içinde ev ve okul dışı sosyal ortamlarda yaşadıkları iletişim sorunlarını annelerinin bakış açısından tespit edip; annelerin bu konudaki çözüm stratejilerini belirlemektir. Karma yöntem ve eş zamanlı dönüşümsel desen kullanılan araştırmada katılımcıları, anket için 91 anne, yarı-yapılandırılmış görüşmeler için 22 anne oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama araçlarını Çocuk İletişim Sorunları Belirleme Anketi (ÇİSBA) ve yarı-yapılandırılmış görüşmeler oluşturmaktadır. Nicel veriler IBM SPSS 22.0 kullanılarak, nitel veriler elle tümevarımsal olarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda 5 ana temaya ulaşılmıştır: Ailenin sunduğu etkileşim alanları, sosyal iletişim süreci, iletişim sürecinde yaşanan sorunlar, iletişim sorunlarına yönelik uygulamalar, diğer ailelere iletişim sorunlarına yönelik öneriler.
Bu araştırma, işitme kayıplı çocukların işitme kaybından kaynaklanan iletişim sorunları, iletişimde sosyal ve duygusal sorunlar, kendini iletişime kapatma gibi sorunlar yaşadıklarını göstermektedir. Bu iletişim sorunları çocuğun kendisinden kaynaklı olabileceği gibi, toplumun engelli bireylere bakış açısı nedeniyle de olabilmektedir. İletişim sorunlarına çözüm olarak işitme kayıplı çocuğu olan anneler, diğer ailelere tıbbi, eğitimsel, sosyal önerilerde ve duygu yönetimine yönelik önerilerde bulunup; iletişim sorunları için aile eğitimine ihtiyaç duyduklarını vurgulamışlardır.  Sonuç olarak, erken tanı, cihazlandırma, erken müdahale programlarıyla birlikte erken özel eğitim ve aile eğitimine başlanması, olası iletişim sorunlarını önlemede büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Sözcükler: İşitme kayıplı, Sosyal etkileşim, İletişim sorunları, İletişimsel öneriler, Karma yöntem.

Abstract:
The objective of research is to determine communication problems that are experienced by pre-school and elementary school aged children with hearing loss in social environments other than home and school and to identify solution strategies of mothers in this issue. The method of the research is mixed methods and concurrent transformational design. This design is used to comprise 91 mothers for questionnaire and 22 mothers for semi-structured interviews as participants.  Data collection tools of research are Questionnaire for Determining Communication Problems of Children (ÇISBA) and semi-structured interviews.  Quantitative data are analyzed using IBM SPSS 22.0, whereas qualitative data are analyzed manually and by means of induction. Analyses have led to five fundamental themes: Interaction settings offered by family, social communication process, problems experienced in communication process, practices to address communication problems, advice for other families regarding communication problems. 
This research indicates that children with hearing loss are having communication problems due to hearing loss, social and emotional issues in communication, and problems such as avoiding from communication. These communication problems may result from the child itself and also from the community's perspective of individuals with disabilities.  As solution to communication problems, mothers with children who suffer hearing loss have made medical, educational, social suggestions and given emotion management advice to other families, emphasizing their need for family education. In conclusion, the following are crucial to avoid possible communication problems: early diagnosis, instrumentation, beginning of early intervention programs along with special education and parent guidance.
Key Words: Hearing loss, Social interaction, Communication issues, Communicational advice, Mixed methods.