Türkiye'nin enerji ekonomi politiği ve yenilenebilir enerji politikası
Turkey's energy economy policy and renewable energy policy
Yazar: AMİN GHANNADİ
Danışman: PROF. DR. ALAEDİN YALÇINKAYA
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası Politik Ekonomi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, enerji ekonomi politiği bağlamında Türkiye'de
yenilenebilir enerjinin yeri ve geleceğinin tespit edilmesi şeklinde belirlenmiştir. Bu
doğrultuda, Türkiye'de yenilenemeyen ve yenilenebilir enerji kaynakları ile bu
kaynakların mevcut durumu araştırılmış, yenilenebilir enerji kaynaklarının enerji
ekonomi politiği çerçevesinde Türkiye'nin enerji ihtiyacını karşılayıp
karşılayamayacağı, bu hususta yapılan yasal düzenlemeler ve geleceğe dair öngörüler
sunulmuştur. Çalışmanın konu kapsamı yenilenebilir enerjinin enerji ekonomi
politiği bağlamında incelenmesi ile sınırlıdır. Örneklem olarak Türkiye seçilmiştir.
Temelde, Türkiye'nin enerji ekonomi politiğinde yenilenebilir enerjinin mevcut yeri
nedir ve bu durum uluslararası enerji politikalarıyla nasıl kıyaslanabilir, Türkiye'nin
mevcut yenilenebilir enerji politikası nedir, ve bu politika ulusal enerji güvenliğini ve
sürdürülebilirliğini nasıl etkilemektedir, Türkiye'nin yenilenebilir enerji
kaynaklarından en yüksek düzeyde faydalanmak için belirlediği stratejiler ve
politikaların uygulanabilirliği ve etkinliği nedir, Türkiye'de yenilenebilir enerji
konusunda oluşturulan politikalar ve stratejiler son dönemde değişime uğramış mıdır
ve Türkiye'nin yenilenebilir enerji potansiyeli, gelecekteki enerji ihtiyacını
karşılamak için yeterli midir ve bu potansiyelin kullanımı ekonomik ve çevresel
açıdan ne gibi avantajlar sağlayabilir gibi araştırma sorularına yanıt verilmiştir.
Gerek dünyada gerekse de ülkemizde uzun yıllardır temel enerji kaynağı olarak
kömür, petrol, doğalgaz gibi yenilenemeyen, yakın zamanda tükenmesi muhtemel
görülen ve sonsuz olmayan enerji kaynakları kullanılmaktadır. Dünyadaki
yenilenemeyen bu enerji kaynaklarının hızla tükeniyor olmasından ötürü son yıllarda
pek çok ülke yenilenebilir enerji kaynaklarını araştırmaya ve enerji ihtiyaçlarını
gidermek üzere bu kaynaklardan faydalanma yoluna gitmeye başlamıştır. Türkiye
özellikle son birkaç yıldır yenilenebilir enerji kaynaklarından yararlanmak üzere
araştırmalar ve yatırımlar yapmaktadır. Ancak bu araştırmalar ve yatırımlar henüz
yeterli seviyede değildir. Zira ülkemiz yenilenebilir enerji kaynakları anlamında
oldukça zengin bir ülke olmakla birlikte gerek yasal prosedürler gerekse de teknoloji
eksikliği gibi konular sebebiyle yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelim henüz arzu
edilen düzeyde değildir. Literatürde özellikle ekonomi bilim dalında yenilenebilir
enerji kaynakları ve Türkiye konusunda pek çok çalışma yapılmış olduğu
görülmektedir. Ancak bu çalışmalar çok yüzeysel kalmış olup, Türkiye'deki bu
yenilenebilir enerji kaynaklarının enerji ekonomi politiği bağlamında incelenerek
gelecekte Türkiye'ye olacak potansiyel katkılarının incelenmesi gerekmektedir.
Bu çalışma çerçevesinde yenilenebilir enerjiye ilişkin ilgili literatür taranmıştır,
yenilenebilir enerji kaynakları ile ilgili ülkemizdeki mevcut durum ve yasal
prosedürler incelenmiştir. Bu bağlamda, enerji ekonomi politiği bağlamında
Türkiye'nin yenilenebilir enerji kapsamında enerji politikası araştırılacak ve gelecek
dönemlerde Türkiye'nin sahip olduğu yenilenebilir enerji kaynakları ile enerji
gereksinimini karşılayabilmesine ilişkin öneriler sunulmuştur. Bu çalışmanın verileri,
kamu yayınlarından, ekonomik raporlardan, yasal düzenlemelerden ve akademik
araştırmalardan toplanmış olup, SWOT ve PESTLE analizlerini birleştiren karma
yöntemli bir yaklaşım ile gerçekleştirilmiştir. Nitel ve nicel teknikleri içeren bu
metodoloji, Türkiye'nin yenilenebilir enerji durumu, yasal çerçevesi, politik
gelişmeleri ve sektör eğilimlerinin incelenmesini sağlamıştır. Nicel analiz,
yenilenebilir enerji kullanımı ve tahminleri hakkında istatistiksel içgörüler sağlarken,
nitel analiz çeşitli yetkili kaynaklardan tematik anlayış sunmuştur.
Anahtar Kelimeler: Enerji Politikası, Enerji Güvenliği, Yenilenebilir Enerji,
Yenilenebilir Enerji Geçişi, Sürdürülebilir Enerji, Yenilenemeyen Enerji, Türkiye,
Enerji Ekonomi Politiği

Abstract:
The main goal of this study was determined as to identify the place and future of
renewable and sustainable energy in Turkey within the context of energy economy
politics. In this regard, whether or not renewable energy sources would meet the
energy need of Turkey in context to the energy economy politics, also legislative
regulations would be researched, and forecasts about the future will be presented
through investigating non-renewable and renewable energy sources in Turkey and
current situation of these sources. The scope of the study topic is limited with
investigating renewable energy in context to energy economy politics. Moreover,
Turkey was selected as the sample country. Fundamentally, research questions such
as what is the active place of renewable energy in Turkey's energy economy and how
can this situation be compared with international energy policies, what is Turkey's
current renewable energy policy, and how does this policy affect national energy
security and sustainability, what are the applicability and effectiveness of the
strategies and policies determined by Turkey to benefit from renewable energy
resources at the highest level, have the policies and strategies established in Turkey
regarding renewable energy changed recently, and is Turkey's renewable energy
potential sufficient to meet future energy needs and what kind of advantages can the
use of this potential provide in economic and environmental terms have been
answered.
Both in the world and in Turkey, energy sources such as coal, petroleum and natural
gas that are non-renewable, possible to waste in short time and limited have been
used as the major energy source for long years. Since these non-renewable energy
sources in the world are being consumed rapidly, lots of countries have started to
research on renewable energy sources and to try to benefit from these sources in
order to meet their energy needs in the last years. Turkey also has made researches
and investments to benefit from renewable energy sources especially for a few years.
However, these researches and investments are not enough yet. Although Turkey is
so rich in terms of renewable energy sources, tendency towards renewable energy
sources is not in desired level due to some reasons such as legislative procedures and
lack of technology. In the literature, it can be seen that there are many studies made
on renewable energy sources and Turkey especially in economics discipline.
However, these studies are generally superficial, thus it is required that renewable
and sustainable energy sources in Turkey and their potential contributions in the
future are investigated in context to energy economy politics.
Within the scope of this research, related literature on renewable energy will be
reviewed, current situation and legislative procedures about Turkey's renewable
energy sources will be investigated. In this respect, Turkey's energy policy regarding
with renewable energy will be researched in context to energy economy politics, and
recommendations about Turkey's renewable energy sources and meeting energy
need in future periods will be presented. This study's data, gathered from government
publications, economic reports, legal regulations, and academic research, were
analyzed using a mixed-methods approach combining SWOT and PESTLE analyses.
This comprehensive methodology, incorporating both qualitative and quantitative
techniques, enabled a thorough examination of Turkey's renewable energy status,
legal framework, political developments, and sector trends. Quantitative analysis
provided statistical insights into renewable energy usage and forecasts, while
qualitative analysis offered thematic understanding from various authoritative
sources.
Keywords: Energy Policy, Energy Security, Renewable Energy, Renewable Energy
Transition, Sustainable Energy, Non-Renewable Energy, Turkey, Energy Economy
Politics