Balıkların mikrohabitat kullanımı üzerine barajların etkileri
The effects of dam on the microhabitat use of fishes
Yazar: SİBEL ATAK
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRAN YALÇIN ÖZDİLEK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Biga Yarımadası'nda üzerinde baraj bulunan dört akarsuda barajın üst ve alt istasyonlarında iki mevsimde nisbeten bol bulunan Squalius cii ve Cobitis fahirae türlerinin mikrohabitat kullanımını saptamak ve onların mikrohabitat kullanımlarına barajların ne gibi etkilerde bulunduğunu belirlemek amaçlanmıştır. Akarsu üzerinde barajın üst ve alt kesimindeki mikrohabitat kullanımını etkileyebilecek parametrelerin "baraj hiç inşa edilmeseydi benzer olacaktı" varsayımından hareketle barajın üst ve alt kesimlerinde yaşayan aynı türlerin mikrohabitat kullanımlarının da benzer olacağı hipotezinden yola çıkılmıştır. Örneklemeler Ayvacık, Bayramiç, Atikhisar ve Bakacak Barajları'nın üst ve alt kesimlerinde beşer mikrohabitatta ve iki mevsimde yapılmıştır. Mikrohabitatları karakterize eden biyolojik, kimyasal ve fiziksel olmak üzere 33 parametreye ait veriler kaydedilmiştir. Ölçülen her bir parametre aralığı için avlanan balık frekansları hesaplanmıştır. Ayrıca parametreler ve balık bollukları arasındaki ilişki Çok Boyutlu Örnekleme Analizi (MDS) ile belirlenmiştir. Her iki mevsimde de S. cii ve C. fahirae için havuza mesafe mikrohabitat tercihinde önemli olmuştur. Ayrıca mevsim, istasyon ve türlere göre değişmekle birlikte predatör ve parçalayıcı makroomurgasızların bolluğu, derinlik, düzgün akan yere mesafe, çalkantılı akan yere mesafe, çöp ve insan atığı yüzdesi parametrelerinin de balıkların mikrohabitat tercihlerinde önemli olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar sözcükler: Squalius cii, Cobitis fahirae, Mikrohabitat, Baraj, Akarsu, Biga Yarımadası, Çanakkale.

Abstract:
The microhabitat use and how the dam effect on microhabitat use of relatively abundant fish species, Squalius cii and Cobitis fahirae were in the four streams in two different seasons in Biga Peninsula were investigated. It is thought that, if any dam was not constructed, parameters that can have an effect on the microhabitat use in upper and lower places of dams on the stream would be similar. Regardless, as dams change to microhabitat use, microhabitat use will differ for same fishes into upper and lower places of dams on the stream. The sampling was done in upper and lower places of dams in Ayvacık, Bayramiç, Atikhisar and Bakacak Dams in two seasons. The data of 33 biological, chemical and physical parameters from microhabitats favoured by fishes was recorded. The distribution of two dominant fish species in these microhabitats were analyzed according to these parameters. MDS analyses were used to determine the parameters of relation between the fish species. It was determined that the most important parameters effecting microhabitat use of S. cii and C. fahirae is distance to pool in both seasons. While the significance of the microhabitat use of S. cii and C. fahirae alters in accordance with season, station and even species of fish, it was determined that the parameters such as the depth, distance to the run and to the riffle, the percentage of rubbish and pollution have a significant role on the microhabitat uses of S. cii and C. fahirae.

Keywords: Squalius cii, Cobitis fahirae, Microhabitat, Dam, Stream, Biga Peninsula, Çanakkale.