Hipertansiyon hastalarının sağlık okuryazarlığı durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of the health literacy status of hypertension patients
Yazar: MELİKE ÇINAR
Danışman: DOÇ. DR. TİJEN ŞENGEZER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Hipertansiyon = Hypertension ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
AMAÇ: Hipertansiyon hastalığı bulunan bireylerde sağlık okuryazarlığını değerlendirdiğimiz çalışmamızda, sık görülen kronik bir hastalıkta sağlık okuryazarlığın durumunu inceleyip bu konuda yapılacak çalışmalara yardımcı olmayı amaçladık.
YÖNTEM: Çalışmamız gözlemsel, prospektif ve analitik yöntemlerle yapılmıştır. 1 Kasım-31 Ocak 2020 tarihleri arasında Ankara ili Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi bünyesinde bulunan Aile Hekimliği Polikliniklerine başvuran, çalışmaya katılmayı kabul eden hipertansiyon hastalığı bulunan ve kronik hastalığı bulunmayan sağlıklı bireylerden yazılı onam alındıktan sonra 32 soruluk (Türkiye Sağlık Okuryazarlığı-32) anket uygulanarak, vaka-kontrol çalışması olarak yürütülmüştür. 92 kişilik vaka grubu olarak hipertansiyon hastalığı bulunan bireyler, 92 kişilik kontrol grubu olarak kronik hastalığı olmayan sağlıklı bireylerle toplamda 184 birey dahil edilmiştir. 
BULGULAR: Çalışmamıza katılan bireylerin 113'ü kadın, 71'i erkekti. Katılımcıların çoğunluğunu evli (%87,5) bireyler oluşturuyordu. Vaka grubunun yaş ortalaması 55,3 kontrol grubunun yaş ortalaması 40,1 tüm katılımcıların 47,6'ydı. Katılımcıların %46,8 oranında eğitim düzeyi ilköğretim ve altındaydı. Sağlık okuryazarlığı puan ortalaması vaka grubunda 23,6 kontrol grubunda 31,1 tüm katılımcılarda 27,3'tür. Hipertansiyon hastalarının %54'ü yetersiz düzeyde, %42'si sorunlu-sınırlı düzeyde, %2'si yeterli düzeyde sağlık okuryazarlığına sahipti. Hipertansiyonu olan bireyler ve sağlıklı bireyler arasında ölçeğin sağlıkla ilgili bilgiye ulaşma, bilgiyi anlama, değerlendirme, bilgiyi kullanma süreçleri arasında ayrıca tedavi ve hizmet, hastalıklardan korunma ve sağlığın gelişmesi boyutlarında da anlamlı fark vardı.  Bireylerin yaşı, eğitim düzeyi, aylık hane gelirinin sağlık okuryazarlığı ile anlamlı ilişkisi olduğu saptanmıştır.
SONUÇ: Hipertansiyon hastalığı olan bireylerde sağlık okuryazarlığı seviyesi kronik hastalığı olmayan bireylerden düşüktür. Bu düşüklük sağlıkla ilgili bilgiye ulaşma, bilgiyi anlama, değerlendirme ve kullanmayı da etkilemektedir. Bu seviyenin arttırılmasına yönelik çalışmalar yapılabilir.

Abstract:
AIM: In our study, in which we evaluated health literacy in individuals with hypertension, we aimed to examine the status of health literacy in a common chronic disease and to assist studies to be conducted on this subject.
MATERIAL AND METHODS: Our study was conducted with observational, prospective and analytical methods. Between 1 November 2019 and 31 January 2020, after the written approval of healthy individuals who have hypertension and do not have chronic disease 32 questions (Turkey Health Literacy-32) questionnaire was applied and carried out as a case-control study at Ankara Keçiören Education and Research Hospital - Family Medicine polyclinics. There was a difference in terms of average score of health literacy between individuals with the disease and healthy individuals. A total of 184 individuals were included to be the case group of 92 people with hypertension, 92 healthy people without chronic disease as the control group.
RESULTS: 113 of the individuals who participated in our study were women and 71 were men. The majority of the participants were married (87.5%) individuals. The average age of the case group was 55.3, the average age of the control group was 40.1 and 47.6 of all participants. The education level of 46.8% of the participants was primary education and below. The average health literacy score is 23.6 in the case group, 31.1 in the control group, 27.3 in all participants. 54% of the individuals have insufficient level of health literacy, 42% of them have problematic-limited level, 2% of them have sufficient level of health literacy. There was a significant difference between individuals with hypertension and healthy individuals in terms of the processes of accessing, understanding, evaluating, and using information about health, as well as in the dimensions of treatment and service, disease prevention and health promotion. Individuals' age, education level, monthly household income are related to health literacy.
CONCLUSION: The health literacy level of individuals with hypertension is lower than individuals without chronic disease. This low level also affects accessing, understanding, evaluating and using information about health. Studies can be done to increase this level.