Yürünebilirlik düzeyini etkileyen fiziksel özelliklerin bulvar ölçeğinde incelenmesi: Bursa FSM Bulvarı örneği
Examination of physical properties affecting walkability level on boulevard scale: The case of Bursa FSM Boulevard
Yazar: SEVDA KARIMI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP PEKER
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Bulvarlar = Boulevards ; Bursa = Bursa ; Fiziksel özellikler = Physical properties ; Kentsel tasarım = Urban design

Özet:
Zaman içinde araba merkezli kentlerin sayısının artması ve insanların hareketsiz yaşama alışması sonucunda yürünebilirlik oranı büyük ölçüde azalmıştır. Yürünebilirlik, yaşanabilirliğin önemli bileşenlerinden biridir. Aynı zamanda toplumun tüm üyeleri arasında eşitlik ve sosyal adalete ulaşmanın en iyi yoludur. Yürümek, kent mekanlarındaki en temel hareket biçimidir ve aynı zamanda fiziksel ve ruhsal sağlığın gelişimine yardımcı olan bir unsurdur. Özellikle büyük ölçekli ve yüksek hızlı araba şeritlerine sahip olan bulvarlarda, araba odaklılığın azalması ve yaya yollarının gelişmesi önemli ve gereklidir. Yürünebilirliği arttırmak ve yayaları kent mekanlarına geri döndürmek adına yürünebilirlik faktörlerinin tanımlanması ve güçlendirilmesi gerekmektedir. Bu faktörler aracılığıyla mekanın fiziksel ve algısal boyutları ele alınarak mekanın yürünebilir olup olmadığı incelenebilmektedir. Fiziksel özellikler olan, çeşitlilik, insan ölçeği, kapalılık, okunaklılık, şeffaflık, erişebilirlik ve güvenlik faktörleri yürünebilirlik düzeyinin önemli ölçüde etkileyen faktörlerdir. Bu çalışmada, araba odaklı kentsel bir mekan olan bulvarın fiziksel özellileri ölçülerek bu faktörlerin yürünebilirlik düzeyindeki etki oranı ortaya konulmuştur. Bu bağlamda, literatür taramasına dayalı olarak yürünebilirlik kavramı, yürünebilirlik algısı ve yürünebilir kentlerin tanıtımı yapılmıştır. Daha sonrasında ise, kentsel yaya mekanları olan sokak, cadde ve bulvar tanıtılmıştır. Çalışmanın diğer bölümünde ise, yürünebilirliği etkileyen fiziksel faktörler ve bu faktörlerin bileşenleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Sahada gözlem, fotoğraf çekme, video kayıtları, yayalarla yapılan mülakatlar ve yayaların çizdiği zihinsel haritaların yardımıyla, fiziksel özellikler analizleri yapılmıştır ve belli bulgular ve sonuçlar elde edilmiştir. Fiziksel analizler, FSM Bulvarı'nda yürünebilirlik seviyesini zayıflatan faktörleri ortaya çıkarmıştır. Bunlardan biri insan ölçeğidir. FSM Bulvarının, yaya yolu genişliği ve bina yüksekliği açısından insan ölçeğine uygun olmadığı ortaya çıkmıştır. Aynı zamanda kent mobilyalarının yaya ihtiyaçlarını karşılayamayacak kadar az olması FSM Bulvarındaki diğer sorunlarından biridir. Çeşitlilik analizinden sonra önemli bir sonuç daha ortaya çıkmıştır. FSM Bulvarı'nın yaya yolundaki malzeme sorunları yürümeyi zorlaştıran etkenlerden biridir. Ayrıca boş mağazaların sayısının çokluğu ve otopark sorununun olması da yürünebilirliği tetikleyen diğer unsurlardır. Güvenlik faktörünün incelenmesi sonucunda ise FSM Bulvarındaki aydınlatmaların sayısının az olduğu ve trafik lambalarındaki zamanlama problemlerinin yaya için tehlike yarattığı ortaya çıkmıştır. Son olarak sonuç ve öneriler kısmında FSM Bulvarındaki bu ve bunun gibi sorunların çözülmesine ve yürünebilirlik düzeyinin artmasına yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Over time, as the number of car-centered cities increased and people became accustomed to a sedentary lifestyle, walking rates declined sharply. Walkability is one of the important components of livability. It is also the best way to achieve 
equality and social justice among all members of society. Walking is the most basic form of movement in urban spaces, and it is also an element that helps the development of physical and mental health. Especially in boulevards with large-scale and high-speed car lanes, it is important to reduce car focus and improve pedestrian roads. In order to increase walking and return pedestrians to urban spaces, walking factors must be identified and strengthened. Through these factors, it can be examined whether the space is walkable or not by considering the physical and perceptual dimensions of the space. Physical features such as diversity, human scale, enclosure, legibility, transparency, accessibility and safety are the factors that significantly affect the level of walkability. In this study, the physical properties of 
the boulevard, which is a car-oriented urban space, were measured and the effect ratio of these factors on the walkability level was revealed. In this context, the concept of walkability, the perception of walkability and walkable cities were introduced based on the literature review. Afterwards, streets, avenues and boulevards, which are urban pedestrian spaces, are introduced. In the other part of the study, physical factors affecting walkability and the components of these factors were examined in detail. With the help of field observation, photographing, video recordings, interviews with pedestrians and mental maps drawn by pedestrians, physical characteristics analyzes were made and certain findings and results were obtained. Physical analyzes revealed factors that weakened the walkability level on FSM Boulevard. One of them is the human scale. It has been revealed that FSM Boulevard is not suitable for human scale in terms of pedestrian path width and building height. At the same time, one of the other problems of FSM Boulevard is that the urban furniture is too few to meet the pedestrian needs. Another important result emerged after the diversity analysis. The problems of materials on the pedestrian path of FSM Boulevard are one of the factors that make walking difficult. In addition, the large number of empty stores and the problem of parking are other factors that trigger walkability. As a result of the examination of the safety factor, it has been revealed that the number of lightings on FSM Boulevard is low and the timing problems in the traffic lights create a danger for the pedestrian.
Finally, in the conclusion and suggestions section, suggestions have been developed to solve these and similar problems in FSM Boulevard and to increase the level of walkability.