Adil yargılanma hakkı çerçevesinde gizli tanık
Anonymous witness with in the frame of right to a fair trial
Yazar: AYFER KAPLAN ATAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR BACAKSIZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / İnsan Hakları Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Adil yargılama = Fair hearing ; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Gizli tanık = Secret witness ; Kamu Hukuku = Public Law ; Sanık hakkı = Rights of defendat ; Tanık = Witness ; Tanıklık = Testimony ; Türk Hukuku = Turkish Law ; Yargılama = Judgement

Özet:
Ceza muhakemesinde asıl olan, duruşmada hazır bulunabilecekler huzurunda, tanığın kimliğinin gizlenmeden duruşmaya katılmasını sağlamak ve bu yolda da sanığın adil yargılanma hakkı çerçevesinde sahip olduğu haklarının korunması suretiyle maddi gerçeğe ulaşmaktır. Maddi gerçeğe ulaşılırken,  tanığın, sırf ceza yargılamasına katılması sebebiyle karşılaştığı tehlikelerin bertaraf edilmesi için başvurulan gizli tanıklık müessesesi bu anlamda istisnai bir özellik taşımaktadır. 
Normal tanıklıktan farklı bir usûlle dinlenilen gizli tanıklık, duruşmaların aleniliği, yargılamanın doğrudan doğruyalığı, tanıkların dinlenmesinde eşitliğin sağlanması ve sorgulama hakkı gibi bir takım sanık hakları olarak adlandırdığımız haklara zarar vermektedir. Bu anlamda, gizli tanıklığın özünde var olan tanıkların korunması ihtiyacı ile adil yargılanma hakkı arasındaki dengenin sağlanması ve yargılamanın seyri açısından gizli tanıklığa başvurulmasına ihtiyaç yok ise; bu olağan dışı müesseseye başvurulmaması gerekmektedir. 
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi' nin gizli tanıklık hususunda vermiş olduğu kararlara bakıldığında;  gizli tanıklığı, adil yargılanma hakkına getirmiş olduğu sınırlandırmaları usuli güvencelerle dengelemesi halinde kabul ettiği görülmektedir. Ancak, bu halde dâhi, gizli tanıklığın belirleyici ölçüde hükme esas teşkil etmeyeceği de yine Mahkeme kararlarında görülmektedir. Bu anlamda, AİHM' in gizli tanık beyanlarının, ceza yargılamasındaki delil değerinin değerlendirmesine dair kanaati elbette ki gizli tanıklığın sanık haklarına vermiş olduğu zararları tamamen ortadan kaldırmamaktadır. Bu açıdan, Türk hukukuna bakıldığında;  gizli tanıklığa dair yer alan düzenlemelerin gerek Tanık Koruma Kanunu gerekse de Ceza Muhakemesi Kanunu ve İlgili Yönetmeliklerde dağınık halde düzenlendiği ve bu düzenlemelerin de, gizli tanıklık müessesesinin adil yargılanma hakkına, sanık hakları gibi haklar yönünden ortaya çıkardığı sorunlara çözüm sunmadığı görülmektedir. Bu sebeple, mevzuatta yer alan düzenlemelerin tekrardan yasa koyucular tarafından ele alınması ve hukuk devleti ilkesinin temelinde, anonimlikten uzak düzenlemeler getirilmesi gerekmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Tanık, Tanıkların Korunması, Gizli Tanık, Adil Yargılanma Hakkı, Sanık Hakları.

Abstract:
The esence of the criminal adjudicatin is to determine the absolute truth, befaore those whom can appear at the trial, without needing to disguise the identificatin of the witness and in paralel, by way of protecting the defendant's rights in the concept of fair trial. During the process of determining the absolute truth, the concept of anonymous witness, which is mainly applied in order to eliminate the perils involved marely due to the witness appearing at the trial, carries an exceptional element.
Anonymous testimony, which isheard in a different procedure than the usual testimony, is damaging some of what we define as the defendant's rights such as the principle of transparency of hearings, the directness of adjudication, the equal treatment between witnesses testimonies and right to questioning. Therefore, in order to strike the balance between the need of protection of the anonymous witness which is the esence of anonymous testimony and right to fair trial and that should there be no need to call for an anonymous testimony from the point of adjudication; this unusual concept should not be resorted to.
When examining the decisions ruled by the European Court of Human Rights relating to the concept is only accepted if it balances the limitations it brings to right to a fair trial with procedural guarantees provided therewith. 
However, even in this situation, it is also found in court decisions that the anonymous witness concept may not play a substantial role in the given final decision. In this respect, the opinion of the ECHR regarding evidence evaluation of the anonymous testimony in criminal adjudication obviously does not eliminate the damage that the anonymous testimony would cause to the rights of defendants as a whole.
From this point of view, when considering the the Turkish Law , the regulations in relation to the anonymous testimony are scattered around both in the Witness Protection Act and Criminal Procedural Act and also relevant regulations; and that even these regulations, it is apparent that the anonymous testimony does not bring any solutions to the  problems that are relevant to the right to a fair trial, rights of the defendants and so on. Therefore, the existing regulations should be revised by the lawmakers and new regulations should be made under the principle of rule of law, without resorting to anonymity.

Keywords: Witness, Witness Protection, Anonymous Witness, Right to A Fair Trial, Defendant' s Rights.