İnsanmerkezcilik ve çevremerkezcilik ekseninde derin ekoloji yaklaşımının çözümlenmesi ve eleştirisi
Analysis and critique of deep ecology approach on the axis of anthropocentricism and ecocentricism
Yazar: BİLGE KAĞAN ŞAKACI
Danışman: DOÇ. DR. AYKUT NAMIK ÇOBAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Felsefe = Philosophy ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Derin ekoloji = Deep ecology ; Ekoloji = Ecology ; Çevre = Environment ; Çevre etiği = Environmental ethic ; Çevre felsefesi = Environmental philosophy ; Çevre ideolojisi = Environmental ideology ; Çevre merkezci görüş = Environmental centralist opinion ; Çevrecilik = Environmentalism ; İnsan davranışı = Human behavior

Özet:
Çalışmanın amacı, yeni bin yılın felsefesi olmaya aday olan, ayrıca, son yıllarda sıkça gündemde yer almaya başlayan derin ekoloji hareketinin nasıl bir etik yaklaşımı benimsediğini analiz ederek ortaya koymaktır. Bu bağlamda derin ekoloji yaklaşımı, insanmerkezci ve çevremerkezci çevre etikleri açısından, kavramı bulan ve geliştiren Arne Naess'in görüşleri çerçevesinde incelenmiştir.Çalışma birbiri ile bağlantılı üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde ahlak, hak, çıkar, değer, çözüm önerileri, hiyerarşi, nüfus ve diğer açılardan insanmerkezci çevre etiği analiz edilmiş ve özellikleri belirlenmiştir. İkinci bölümde ise birinci bölümdeki aynı kriterler çerçevesinde çevremerkezci çevre etiği analiz edilip genel olarak çevremerkezciliğin özellikleri belirlenmiştir. Belirlenen bu özellikler bağlamında, üçüncü bölümde, derin ekoloji yaklaşımının insanmerkezci ve çevremerkezci çevre etikleri çerçevesinde analizi yapılmıştır.Yapılan analizler sonucunda, derin ekoloji hareketi, çözüm önerilerinde insanmerkezci bir yaklaşım sergilemektedir. Politik açıdan analizde, çevremerkezci ögelere sahip olmakla beraber insanmerkezci bir bakış açısı daha baskındır. Hak, çıkar, değer, hiyerarşik, nüfus, amaç-araç, kaynak, kirlilik ve teknoloji açısından ise çevremerkezci yaklaşımın özellikleri daha fazladır. Ahlak açısından ise çevremerkezci bir nitelik göstermektedir.Anahtar Kelimeler: çevre etiği, insanmerkezcilik, çevremerkezcilik, Arne Naess, derin ekoloji.

Abstract:
The purpose of the study is to analyse what kind of ethical approach is adopted by the deep ecology movement which is expected to be the philosophy of the new millennium and which is frequently on the agenda. In this respect, the deep ecology approach has been investigated, in terms of anthropocentric and ecocentric environmental influences by employing the work of Arne Naess, who found and developed the concept.The study consists of three interrelated parts. In the first part, anthropocentric environmental ethics has been analyzed in terms of morality, right, benefit, value, proposals for solution, hierarchy, population and other respects and its characteristics has been determined. In the second part, ecocentric environmental ethics has been analyzed in the framework of the same criteria used in the first part and characteristics of ecocentricism has been determined too. In part three, anthropocentric and ecocentric environmental ethics of the deep ecology approach has been analyzed in the context of the determined characteristics.As a result of the analyses, the deep ecology movement exhibits an anthropocentric approach towards the proposals for solution. In political analysis, although it has ecocentric elements, the anthropocentric point of view is predominant. The characteristics of ecocentric approach is predominant although the movement includes few anthropocentric elements in terms of right, benefit, value, hierarchy, pollution, means-end relations, natural resources, contamination and technology. It also exhibits an ecocentric characteristics in terms of morality.Keywords: Environmental ethics, anthropocentricism, ecocentricism, Arne Naess, deep ecology.