Cumhuriyet döneminde mimarlık ve politika bağlamında Teknik Ziraat ve Bahçıvanlık Okulları (1943-1960)
Technical Agricultural and Horticultural Schools in the context of architecture and politics in the Republican Period (1943-1960)
Yazar: BAHAR KÜÇÜK KARAKAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN AYDIN ÖKSÜZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Demokrat Parti = Democrat Party ; Erken Cumhuriyet Dönemi = Early Republican Period ; Mimarlık = Architecture ; Parti = The Party ; Siyaset = Politics

Özet:
Teknik Ziraat ve Bahçıvanlık Okulları 1943 yılında 4486 sayılı Kanun çerçevesinde kurulmuştur. Erken Cumhuriyet Döneminin rasyonel modernite projesi bağlamında ortaya çıkan köy kalkınması ve ideal köy modelleri ile 1940'ların devletçi ekonomi ve tarım politikalarının arakesitinde oluşturulan Teknik Ziraat ve Bahçıvanlık Okulları, araştırma alanı açısından geniş bir bağlama sahiptir. Teknik Ziraat ve Bahçıvanlık Okullarını politika ve mimarlık bağlamında irdeleyen bu çalışmanın politika ilişkisini sorgulayan bölümünde, 1943-1960 aralığında okulların ideolojik arka planını ortaya koymak amacıyla dönemin ekonomi, mimarlık, tarım, köylü/çiftçi eğitimi politikaları irdelemesi yapılmış, çalışmanın mimari basamağını ise okul binalarının yerinde gözlem ve ölçüm çalışmalarıyla tespiti ve dijital dökümünün yapılması oluşturmuştur. Kurulan ilk 8 Teknik Ziraat ve Bahçıvanlık Okulu yerleşkesinin vaziyet planları, eğitim, konaklama, sosyal ve hizmet birimlerinin mevcut ve özgün plan şemaları ortaya koyulmakta ve dönem ideolojisi bağlamında değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, Erken Cumhuriyet Dönemi'nin önemli bir eğitim mirası olan Teknik Ziraat ve Bahçıvanlık Okullarının mimari varlığını ortaya çıkarmak ve literatüre kazandırmak amaçlanmıştır. Teknik Ziraat ve Bahçıvanlık Okulları, ideolojik karşıtlıklardan dolayı faaliyet gösterdikleri süreçte beklenen desteği görememiş ve hedeflenen verimi sağlayamamıştır. Kuruluşlarından itibaren karşıt görüşlerin etkisinde kalan okullar, 1953 yılında 5362 sayılı kanunun yürürlüğe girmesiyle ideolojik misyonundan uzaklaştırılmıştır. 1950 yılına kadar inşa edilen ilk 6 yerleşke ile 1950 sonrası inşa edilen 2 yerleşkenin mimari biçimlenme, mimari üslup ve malzeme ve yapım tekniği bağlamında dönemsel farklılıklar göstermektedir.

Abstract:
Technical Agricultural and Horticultural Schools were established in the intersection of rural development and ideal village models that emerged in the context of the rational modernity project of the Early Republican Period, and the statist economy and agricultural policies of the 1940s. In the part of the study that questions the policy relationship, the economy, architecture, agriculture, peasant/farmer education policies of the period were examined in order to reveal the ideological background of the schools between 1943-1960. The architectural step of this study, which examines the schools in the context of politics and architecture, consists of the determination of the school buildings with on-site observation and measurement studies and the digital inventory. The site plans of the first 8 school campuses, the existing and original plan schemes of education, accommodation, social and service units are revealed and architectural production is evaluated in the context of the ideology of the period. In this study, it is mainly aimed to reveal the architectural existence of the schools, which is an important educational heritage of the Early Republican Period, and to bring it to the literature. These Schools could not receive the expected support in the process they were operating due to ideological oppositions and could not achieve the targeted efficiency. The schools, which have been under the influence of opposing views since their establishment, were removed from their ideological mission with the enactment of the Law No. 5362 in 1953. The first 6 campuses built until 1950 and the 2 campuses built after 1950 show periodic differences in terms of architectural formation, architectural style, materials and construction techniques.