Demanslı bireylere bakım veren aile üyelerinin bakım yükü ve aleksitimi düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between caregiver burden and alexithymia levels of family members who care for individuals with dementia
Yazar: SERAP SATILMIŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEHER GÖNEN ŞENTÜRK
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile = Family ; Aleksitimi = Alexithymia ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Demans = Dementia ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, demanslı bireylere bakım veren aile üyelerinin bakım yükü ve
aleksitimi düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı nitelikte
yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Ankara İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı Dışkapı
Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne başvuran demanslı bireye bakım
verenler; örneklemi ise dahil edilme kriterlerine uygun demanslı bireye bakım veren
aile üyeleri (n:106) oluşturmuştur. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Bakım Verenlerin
Yükü Envanteri (BVYE) ve Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ) kullanılarak
toplanmıştır. Veriler yüzyüze görüşme yöntemi ile Ağustos 2020- Nisan 2021
tarihleri arasında toplanmıştır. Verilerin analizinde sayı, yüzde, ortalama, shapirowilk, t testi,pearson korelasyon analizi yapılmıştır.
Bakım verenlerin %67'si kadın, yaş ortalaması 41,77±13,68, %50'si
üniversite mezunu, %42,5'inin geliri giderden az ve %13,2'si kronik bir hastalığa
sahiptir. Ayrıca bakım verenlerin%30,2'si annesine bakım verdiğini, %57,5'i 1-5 yıl
arası bakım verdiğini, %77,4'ü bakımda diğer aile üyelerinden destek aldığını ve
%58,5'i kendilerine vakit ayırabildiklerini bildirmiştir. Bakım verenlerin BVYE
toplam puan ortalaması 47,66±22,65,TAÖ toplam puan ortalaması 58,18±10,86'dir.
Bakım verenlerin %32,1'isinin aleksitimik özellik göstermediği, %26,4'ünün
muhtemel aleksitimik özellik gösterdiği, %41,5'inin ise aleksitimisi olduğu
saptanmıştır.
Bakım verirken kendisine vakit ayıramayan, bakımda hasta ile iletişim sorunu
yaşayan ve bakım verirken diğer aile üyelerinden destek alamayan bakım verenlerin
BVYE ve TAÖ toplam puan ortalaması diğer bakım verenlere göre daha
yüksektir(p<0.05). BVYE toplam puanı ile TAÖ toplam puanı arasında orta düzeyde,
pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki vardır (p<0,05). TAÖ toplam puan ortalaması
arttıkça BVYE toplam puan ortalaması da artmaktadır.
Araştırma sonuçlarına dayalı olarak; bakım yükünü etkileyen etmenlerden bir
tanesi de aleksitimidir. Hemşireler bakım verenlere destek olurkne bakım yükünü
etkileyen önemli etmenlerden birisi olarak aleksitimiyi de değerlendirmeli,
gereksinime göre hemşirelik bakımını planlamalı ve uygulamalıdır.
Anahtar Kelimeler: Aleksitimi, Bakım Veren, Bakım Veren Yükü, Demans,
Hemşirelik

Abstract:
This descriptive study was conducted to investigate the relationship between
care burden and alexithymia levels of family members who care for individuals with
dementia.
The population of the study comprised caregivers of individuals with
dementia who presented to the Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research
Hospital affiliated to the Ankara Provincial Health Directorate. Of them, those who
met the inclusion criteria were included in the study sample (n:106).
Data were collected using the Personal Information Form, Caregiver Burden
Inventory, and Toronto Alexithymia Scale.
Data were collected between August 2020 and April 2021 using the face-toface interview method. In the analysis of the data, numbers, percentages, arithmetic
mean, Shapiro-Wilk, t test, Pearson correlation analysis were used.
The mean age of the participating caregivers was 41.77±13.68 years, Of them, 67%
were women, 50% were university graduates, 42.5% had income less than their
expenses, 13.2% had a chronic disease, 30.2% cared for their mothers, 57.5% had
been giving care for 1-5 years, 77.4% received support from other family members
while providing care, and 58.5% could spare time for themselves. The mean scores
they obtained from the overall Caregiver Burden Inventory and Toronto Alexithymia
Scale were 47.66±22.65 and 58.18±10.86 respectively. Of the participating
caregivers, 32.1% did not have the symptoms of alexithymia, 26.4% probably had
alexithymia, and 41.5% had alexithymia.
Of the participating caregivers, those who could not spare time for
themselves, had communication problems with the patient while providing care, and
did not receive support from other family members while giving care obtained higher
mean scores from the Caregiver Burden Inventory and Toronto Alexithymia Scale
than did the other participants.
According to the results of the study, one of the factors affecting the care
burden is alexithymia. While nurses support caregivers, they should also take
alexithymia into account as one of the important factors affecting the care burden,
and plan and implement nursing care according to their needs.
Key Words:Alexithymia, Caregiver, Caregiver Burden, Dementia, Nursing