Çocuk ihmal ve istismar farkındalık ölçeği ebeveyn formu: Ölçek geliştirme ve uygulama çalışması
Child neglect and abuse awareness scale parental form: Scale development and implementation study
Yazar: CAHİT BAYÇINAR
Danışman: DOÇ. DR. SERPİL PEKDOĞAN
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmada 3-6 yaş aralığında çocuğu olan ve çocukları anaokuluna devam eden ebeveynlerin çocuk ihmal ve istismar farkındalık düzeylerini belirlemek ve bu konuda farkındalık yaratmak amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini 2023-2024 eğitim öğretim yılında Batman İl merkezinde çocuğu okul öncesi eğitime devam eden ebeveynler oluşturmuştur. Araştırmada katılımcılara ilişkin genel bilgileri toplamak için "Demografik Bilgi Formu" kullanılmıştır.  Ebeveynlerin çocuk ihmal ve istismar farkındalık düzeylerini belirlemek için araştırmacı tarafından geliştirilen ve geçerlilik-güvenirlik çalışması yapılan "Çocuk İhmal ve İstismar Farkındalık Ölçeği Ebeveyn Formu" kullanılmıştır. "Çocuk İhmal ve İstismar Farkındalık Ölçeği Ebeveyn Formunun" geliştirilmesinde ilk olarak yapının boyutları ortaya çıkarmak için açımlayıcı faktör analizi (AFA) kullanılmıştır. Daha sonra ise yapının geçerliğini sağlamak ve yapıyı doğrulamak için doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi için 440 kişilik bir örneklem, doğrulayıcı faktör analizi için ise 400 kişilik bir örneklem kullanılmıştır. Son olarak demografik değişkenleri incelemek için ise 418 kişilik bir örneklem araştırmada kullanılmıştır. Maddelerin birbirleri ile örtüşüp örtüşmediği ve teklik ya da çoklu bağlantılılık problemi olup olmadığının belirlenmesi için korelasyonlar incelenmiştir. Maddeler arası korelasyonlar 0,90 altı olduğundan çoklu bağlantılılık olmadığı sonucu gözlemlenmiştir. (Kaiser-Meyer-Olkin) KMO değeri örneklemin yeterliği için incelenmiştir. 15 madde için ortalama KMO değeri 0,794 olarak elde dilmiştir. Dolayısı ile örneklem yeterli olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca yapının faktörlenebilirliğinin incelemesi için Bartlett testi sonuçları incelenmiştir. Bartlett testi sonucunda elde edilen değer 𝜒²(105) = 1428.86, p < .001olarak elde edilmiş olup bu değerin anlamlı olduğu dolayısıyla yapının ölçeklenebilir bir yapı olduğu ortaya çıkmıştır. Yapı geçerliğine ait uyum istatistiklerine baktığımızda ise yapılan analizler sonucunda farklı tüm uyum indeksleri ele alınmıştır ve bu uyum indekslerinden X2/SD değerinin 3 ten küçük, RMSEA ve SRMR değerinin 0,08 den küçük, GFI indeksinin 0,90 dan büyük olması mükemmel uyum olduğunu göstermektedir. Ölçeğin güvenirliği incelendiğinde ise minimum test yarılama güvenirliğine göre dahi en düşük güvenirlik katsayısı 0.702 olarak elde edilmiş olup istismar gibi hassas bir konunun ölçülmesinde kullanılabilecek bir ölçek olduğu anlaşılmıştır. 49 maddeden oluşan "Çocuk İhmal ve İstismar Farkındalık Ölçeği Ebeveyn Formu" yapılan analizler sonucunda 15 madde 3 boyut ve 1 modifikasyondan oluşan geçerli ve güvenilir bir yapıya sahip olduğu görülmüştür.  Demografik Bilgi Formunda yer alan değişkenlere göre yapılan analizler sonucunda çocuk ihmal ve istismarı gibi önemli ve hassas bir konuda ebeveynlere, eğitimcilere ve araştırmacılara yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of the study was to determine the child neglect and abuse awareness levels of parents who have children between the ages of 3-6 and whose children attend kindergarten and to raise awareness on this issue. The sample of the research consisted of parents who had children in kindergarten in Batman city center in the 2023-2024 academic year. "Demographic Information Form" was used to collect general information about the participants in the study. To determine the parents' child neglect and abuse awareness levels, the "Child Neglect and Abuse Awareness Scale Parent Form", which was developed and whose validity-reliability study was conducted by the researcher, was used. In the development of the Child Neglect and Abuse Awareness Scale Parent Form, exploratory factor analysis (EFA) was first used to reveal the dimensions of the structure. Then, confirmatory factor analysis (CFA) was used to ensure the validity of the structure and verify the structure. A sample of 440 people was used for exploratory factor analysis and a sample of 400 people was used for confirmatory factor analysis. Finally, 418 data sets were used in the research to examine demographic variables. Correlations were examined to see whether the items overlapped with each other and whether there was a problem of uniqueness or multicollinearity. Since the inter-item correlations were below 0.90, it was observed that there was no multicollinearity. (Kaiser-Meyer-Olkin) KMO value was examined for the adequacy of the sample. For 15 items, the average KMO value was 0.794. Therefore, the sample was considered adequate. Additionally, Bartlett test results were examined to examine the factorability of the structure. The value obtained as a result of the Bartlett test was 𝜒²(105) = 1428.86, p < .001, and it turned out that this value was significant and therefore the structure was a scalable structure. When we look at the fit statistics of construct validity, all different fit indices were considered as a result of the analyses, and among these fit indices, the X2/SD value is less than 3, the RMSEA and SRMR value is less than 0.08, and the GFI index is greater than 0.90, indicating a perfect fit. . When the reliability of the scale was examined, the lowest reliability coefficient was obtained as 0.702, even according to the minimum split-half reliability, and it was understood that it was a scale that could be used to measure a sensitive issue such as abuse. As a result of the analysis, the "Child Neglect and Abuse Awareness Scale Parent Form" consisting of 49 items was found to have a valid and reliable structure consisting of 15 items, 3 dimensions and 1 modification. As a result of the analyzes made according to the variables included in the Demographic Information Form, suggestions were made for parents, educators and researchers on an important and sensitive issue such as child neglect and abuse.