Ergenlerde cinsel istismar yaşantısı ve zihin kuramı ilişkisinin incelenmesi
The relationship between history of sexual abuse and theory of mind skills of adolescents
Yazar: MERVE IRMAK AYAZOĞLU
Danışman: PROF. DR. IŞIK KARAKAYA
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Travma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Cinsel istismar = Sexual abuse ; Ergenler = Adolescents ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Sosyal biliş = Social cognition ; Zihin kuramı = Theory of mind ; Çocuk istismarı-cinsel = Child abuse-sexual ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas ; İstismar = Abuse

Özet:
Bu araştırma cinsel istismar yaşantısı olan ve olmayan ergenlerin zihin kuramı becerilerinin incelendiği karşılaştırmalı betimsel bir araştırmadır. Araştırmanın çalışma grubunu İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı Çocuk Koruma ve Koordinasyon Birimi'ne cinsel istismar öyküsü ile başvuran ergenler; kontrol grubunu ise sosyo-demografik özellikleri benzeşen ve cinsel istismar öyküsü olmayan ergenler oluşturmaktadır. Zihin kuramı becerilerini değerlendirmek amacıyla Dokuz Eylül Zihin Kuramı Ölçeği (DEZİKÖ) ve Gözlerden Zihin Okuma Testi kullanılmıştır. Verilerin analizlerinde ölçeklerden alınan puanların dağılımı, en düşük, en yüksek ve ortanca değerlere yer verilmiştir. Gruplar arası farkın anlamlılık düzeyi Mann-Whitney U Testi ile değerlendirilmiş, istatistiksel anlamlılık p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, cinsel istismar öyküsüyle ÇKKB'ye başvuran çocukların %78'i kız, %21'i oğlandır. İstismar öyküsüne göre ergenlerin DEZİKÖ puanları (p=0,754, p>0,05) ve Gözler Testi puanları (p=0,099, p>0,05) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Araştırmanın verilerine göre cinsel istismar yaşantısı olan ve olmayan ergenlerin zihin kuramı becerileri arasında anlamlı bir fark yoktur. Fakat kısıtlı örneklem büyüklüğü ve kesitsel araştırma deseni nedeniyle bu araştırma ile genellenebilir verilere ulaşılamamıştır. Bu araştırma zihin kuramı becerilerini travma bağlamında incelendiği bir ön çalışma olarak kabul edilmelidir. Çocukluk çağı cinsel istismar yaşantısına yönelik koruyucu ve önleyici müdahalelerin geliştirilebilmesi için istismarla ilişkili risk faktörleri ve koruyucu faktörlerin belirlenmesinin önemli olduğu düşünülmektedir. Travma bağlamında zihin kuramı becerilerine ilişkin yapılacak araştırmalarda risk faktörlerinin daha geniş bir bağlamda, geniş örneklem grupları ile incelenmesinin alan yazına önemli katkılar sunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This research is a comparative descriptive study examining the relationship between history of sexual abuse and theory of mind skills of adolescents. Sexually abused children were reached through the Child Protection Unit (CPU) of Istanbul Metropolitan Municipality. Children without sexual trauma history and with similar socio-demographical features to the study group are included in the study as control group. In order to evaluate theory of mind skills Dokuz Eylül Theory of Mind Index (DEToMI) and Reading the Mind in the Eyes Test (RMET) were applied. In the data analysis, distribution of the scores, lowest, highest, median values are included. The significance level of the difference between groups was evaluated with the Mann-Whitney U Test, and statistical significance criteria was accepted as p<0.05. 78% of the children who applied to CPU with a history of sexual abuse were girls and 21% of them were boys. No statistically significant correlation is found between the adolescents' DEToMI scores (p=0.754, p>0.05) and RMET scores (p=0.099, p>0.05) based on their history of abuse. According to data, there is no significant difference between theory of mind skills of adolescents with and without sexual abuse history. Due to the limited sample size and sectional research design, generalizable data could not be reached with this study. This research should be accepted as a preliminary study in which theory of mind skills are examined in the context of trauma. It is important to determine the risk factors and protective factors related to child sexual abuse in order to develop preventive interventions. Importance of carrying out studies about theory of mind skills in the context of trauma which include risk factors in a broder sense and large sample groups is highlighted.