İlkokul üçüncü sınıf fen bilimleri dersinde analoji kullanımının öğrencilerin kavramsal anlam oluşturma becerisine etkisinin farklı açılardan incelenmesi
Investigating effect of using analogy in science teaching course on primary school third grade students' conceptual meaning creation skill regarding different viewpoints
Yazar: FADİME ARİCİ
Danışman: DOÇ. DR. AKIN EFENDİOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Analoji = Analogy ; Beceri = Skill ; Beceri performansı = Skill performance ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Kalıcılık = Permanence ; Kavramsal anlambilim = Conceptual semantics ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, ilkokul üçüncü sınıf fen bilimleri dersinde analoji kullanımının öğrencilerin kavramsal anlam oluşturma becerilerine etkisinin farklı açılardan incelenmesidir. Araştırma Adana ilinde 2016-2017 eğitim ve öğretim yılında iki haftalık sürede, ilkokul üçüncü sınıf düzeyinde bir okuldan rastgele seçilen iki sınıfta yer alan öğrencilerle yürütülmüştür. Araştırma modeli olarak ön-test, son-test kontrol gruplu yarı-deneysel araştırma deseni kullanılmıştır. İlkokul üçüncü sınıf fen bilimleri dersi kapsamında bir sınıfta (deney, n=20) analoji temelli öğretim etkinlikleri kullanılmış, farklı bir sınıfta (kontrol, n=21) dersler geleneksel öğretim etkinlikleri kullanılarak toplam 41 öğrenci ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak öğrencilerin kavramsal anlamı oluşturma düzeylerini belirlemek için iki aşamalı teşhis testi (İATT) temelli akademik başarı testi (ABT), öğrencilerin kavramlara ilişkin zihinsel yapılarını ortaya çıkarmak ve öğretim sürecine ilişkin görüşlerini belirlemek için yarı yapılandırılmış görüşme formu (YYGF) kullanılmıştır. Hem deney hem de kontrol gruplarında gerçekleştirilen fen öğretimi uygulamalarında öğrencilerin akademik başarıları ile kavramsal anlama ilişkin bilişsel yapılarına yönelik öğrenci görüşleri alınmıştır. Ayrıca deney grubundaki öğrencilere uygulama bittikten üç hafta sonra kalıcılık testi uygulanmış, grubun son test ve kalıcılık akademik başarı puanları karşılaştırılmıştır. 
Araştırmadan elde edilen nicel verilerin analizi SPSS 20 yazılımı kullanılarak yapılmıştır. Verilerin analizi için bağımsız ve eşli gruplar t-testi ile kovaryans  (ANCOVA) analizinden yararlanılmıştır. Nitel verilerin analizi MaXQda programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. 
Araştırmanın sonuçları, deney grubunda kullanılan analoji temelli öğretim etkinliklerinin, kontrol grubunda kullanılan geleneksel öğretim etkinliklerine kıyasla akademik başarıyı arttırdığını ortaya koymuştur. Ayrıca, deney grubuna uygulanan ABT son-test ve kalıcılık puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. Ancak, deney grubunda yer alan öğrencilerin ABT kalıcılık ortalama puanlarının ABT son-test ortalama puanlarına kıyasla daha yüksek olduğu bulgusu, uygulamanın üzerinden üç hafta geçmesine rağmen öğrencilerin kalıcılık ABT puanlarının yükseldiğini göstermiştir. Bu bağlamda, bu durum analoji temelli öğretimin kalıcılık üzerindeki etkisinin zaman geçtikçe daha olumlu olduğunu göstermektedir.
Deney ve kontrol gruplarında yer alan öğrencilerle yapılan görüşmelerde yer alan ilk iki soru öğrencilerin yapılan etkinliklere yönelik düşüncelerini ortaya koymayı, üçüncü sorudan sekizinci soruya kadar olanlar ise öğrencilere kazandırılmaya çalışılan kavramlara yönelik bilişsel yapılarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Derslerde yapılan etkinliklerle ilgili ilk iki soruyla ilgili öğrenci görüşmelerinin sonucunda deney gruplarında yapılan analoji temelli öğretimin öğrenci ilgisini arttırdığı, bütün öğrencilerin yapılan uygulamalardan hoşlandığı ve dersi eğlenceli buldukları belirlenmiştir. Benzer şekilde, kontrol grubundaki öğrencilerin geleneksel yöntemle işlenen dersleri eğlenceli buldukları ve uygulamalara yönelik olumlu görüşlere sahip oldukları da belirlenmiştir. Öğrencilerin, araştırma kapsamındaki kavramlara yönelik öğrenme düzeylerini ölçmek amacıyla sorulan diğer sorularla ilgili yapılan öğrenci görüşmelerinin sonucunda; deney grubunda yapılan analoji temelli uygulamaların,  kontrol grubunda yapılan geleneksel yönteme kıyasla kavramların anlamlarını daha iyi öğrendiklerini göstermektedir. Bu sonuç gruplar arasındaki ABT son-test puanları karşılaştırılması sonucunda yapılan nicel verilerin bulgularıyla örtüşmektedir.


Anahtar kelimeler: İlkokul, fen öğretimi, analoji, akademik başarı, öğrenci görüşleri, kalıcılık

Abstract:
The main purpose of this research was to investigate effects of using analogy in science teaching course on primary school third-grade students' conceptual meaning creation skills regarding different viewpoints. The research was conducted for two weeks with randomly selected third-grade students who studied in two different primary schools, in Adana province in 2016-2017 education years. In the research, a quasi-experimental model with pre- and the post-test group was used. Within the context of primary school third-grade science course, analogy based instruction was applied in a classroom called experimental group (n=20), the conventional instruction was applied in another classroom called control group (n=21), and totally 41 students participated in the research. Moreover, in the research, two different data collecting tools called two-tier diagnostic test (TTDT) based academic achievement test (AAT) and semi-structured interview form (SSIF) to reveal students' cognitive structure related to concepts and views were used. Students' opinions about cognitive structures related to academic achievement and conceptual understanding of students were taken in science teaching practices in both experimental and control groups. Moreover, three weeks after implementation of post-AAT, AAT was applied as a retention test to the students in the experimental group and also students' pre-AAT, post AAT, and retention AAT scores were compared. 
Quantitative data obtained from the research were analyzed through SPSS 20 software. Furthermore, in the analysis process, paired samples t-test, independent samples t-test, and covariance techniques were used. The qualitative data obtained from the students were analysed throug MaxQda software. The results of the study showed that analogy based instruction applied in the experimental group were more effective than the conventional instructions applied in the control group in terms of supporting students' academic achievement. In addition, it was determined that there was not a significant difference between the students' post AAT and retention AAT scores. However, the results showed that students' retention AAT scores were higher than the post AAT scores although three weeks had passed since the administration of the post AAT. From this point of view, the effect of analogy based instruction on students' retention AAT scores positively increased day by day within the period.
The aim of the first two items involved in SSIF was to discover students' views towards instructions in both groups. Additionally, the aim of the other items (3-8) involved in SSIF was to find out students' cognitive structures related to concepts in the science course. The results showed that analogy based instructions applied in the experimental group positively support students' interest, enjoyment towards the course. Also, it was determined that students have fun in the classroom environment. Similarly, the students in the control group, for whom the conventional instruction was applied, have positive views towards the course. Also, it was determined that students have fun in the classroom environment. Students' explanations related to the items (3-8) involved in SSIF which focus on to discover students' cognitive structures related to concepts in the science course, showed that the analogy based instruction applied in the experimental group was more effective than the conventional instruction applied in the control group in terms of supporting students' conceptual meaning creation skills. Moreover, these results were parallel with the results obtained from the quantitative analysis.

Keywords: Primary school, teaching science, analogy, academic achievement, students' views, retention.