Uzun dönem rektum kanseri radyoterapisinde kemik iliği dozlarının farklı tedavi teknikleriyle karşılaştırılması
Dosimetric comparison of bone marrow doses with different treatment techniques in long term rectal cancer radiotherapy
Yazar: TURGUT TAŞÇİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZMİYE DÖNMEZ KESEN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Onkoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Onkoloji = Oncology ; Radyasyon Onkolojisi = Radiation Oncology
Dizin: Doz-cevap ilişkisi-radyasyon = Dose-response relationship-radiation ; Kemik iliği = Bone marrow ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-bilgisayar yardımlı = Radiotherapy-computer assisted ; Radyoterapi-yoğunluk ayarlı = Radiotherapy-intensity-modulated ; Rektal hastalıklar = Rectal diseases ; Rektal neoplazmlar = Rectal neoplasms

Özet:
Kolorektal kanserler dünyada ve ülkemizde en sık görülen kanserler arasındadır. Lokal ileri rektum kanserinin standart tedavi şekli preoperatif kemoradyoterapi ardından cerrahidir. Fakat, kemoradyoterapinin yan etkisi miyolesüpresyon hematolojik toksiteye neden olmaktadır. Hematolojik toksitite tedaviyi kesintiye uğratabilmekte, tedavi süresini uzatabilmekte ve tedavinin başarısız olmasına neden olabilmektedir. Kemoradyoterapi sonrası başarılı bir cerrahi operasyon geçirebilmesi ve cerrahi sonrası hematolojik komplikasyon riskinin azaltılması adına hematolojik toksititenin azaltılması önemlidir. 
İnsan vücudunda en önemli hematolojik yapı olan kemik iliği radyasyona karşı aşırı duyarlıdır. Rektum kanseri radyoterapisinde ışınlanacak hedef hacmin komşuluğunda bulunan pelvik kemik iliklerinin aldığı dozlar, hastalarda tedavi sonrası oluşabilecek hematolojik komplikasyonları azaltmak adına büyük önem taşımaktadır.
Günümüzde rektum kanseri radyoterapisinde genellikle YART (Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi) ve YAAT (Yoğunluk Ayarlı Ark Terapi) teknikleri kullanılmaktadır. Kemik iliği oluşturulan planlarda genellikle plan optimizasyonuna katılmamaktadır. YART ve YAAT teknikleri ile konvansiyonel tekniklere kıyasla hedef hacimde daha konformal bir doz dağılımı sağlanırken riskli organların daha iyi korunabildiği bilinmektedir.
Çalışmamızda 100 rektum kanseri hastasının YART ve YAAT teknikleri (7 alan YART ve 2 ark YAAT) ile tedavi planları oluşturulmuştur. Hedef hacmin (PTV) %95'inin 45 Gy doz alması hedeflenmiştir. Oluşturulan planlarda PTV, Pelvik kemik iliği (PKİ) ve alt bölümlerinin (Sakrum, Koksal, Pubis Simfizis) dozları araştırılacaktır.
Çalışmanın sonucunda YAAT tekniği ile YART tekniğine kıyasla anlamlı bir şekilde daha düşük PKİ dozları elde edilmiştir.Tedavi sürelerinin daha az olması da dikkate alındığında YAAT tekniğinin rektum kanserinde tercih edilebilir olduğu görülmektedir. Rektum kanseri ışınlamalarında hangi teknik tercih edilirse edilsin (YART veya YAAT) pelvik kemik yapılarının tedavi optimizasyonuna katılması(özellikle aktif kısımları) tedavi sonrası oluşabilecek hematolojik risklerin azalmasını sağlayacaktır.

Abstract:
Colorectal cancers are among the most common cancers in the world. Recently, preoperative concurrent chemoradiotherapy(CRT) followed by mesorectal excision has been standart treatment for local advanced rectal cancers(LARC). However, the side effect of CRT is myelosuppression which causes hematologic toxicity(HT).HT can interrupt cancer treatments, increase overall treatment time, and cause treatment failure.In order to have a successful surgical operation and to reduce the risk of post hematological complications, reducing of HT is important. 
Bone marrow, which is the most important hematological structure in the human, is extremely sensitive to radiation.In order to reduce hematological complications, the doses bone marrow(BM) are significant.Recently, IMRT and VMAT have been commonly used to treat patients with rectal cancer.However, BM was generally not used as avoidance organ and not included in reverse planning in IMRT or VMAT.
In this study, dose prescription to the target volume (PTV) is 45 Gy (1.8Gy per fraction). Treatments plans of 100 rectal cancer patients will be created with IMRT and VMAT radiotherapy techniques (7-field-IMRT and 2 arc VMAT), and the doses of PTV, Pelvic bone marrow(PBM) and subsections (Sacrum BM, Coxal BM, Pubis Symphysis BM) will be investigated.
As a result, the lower PBM(Pelvic BM) doses were obtained with the VMAT techique. Considering the shorter treatment time, it seems that the VMAT technique is preferable in rectal cancer radiotherapy. Whichever techique is chosen in rectal cancer radiotherapy (IMRT or VMAT), the inclusion of the BM structures to treatment plan optimization will reduce hematological risks that may occur later.