Farklı etkileşimsel uzaklık düzeylerinin öğrencilerin sosyal, bilişsel ve öğretimsel bulunuşluk algıları ile akademik başarılarına etkisi
The effect of different transactional distance levels on students' perceptions of social, cognitive, and teaching presence, and academic achievement
Yazar: BÜLENT KANDEMİR
Danışman: PROF. DR. EBRU KILIÇ ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Akademik başarı = Academic achievement ; Bilişsel buradalık = Cognitive presence ; Eş zamanlı çevrimiçi eğitim = Synchronous online education ; Sosyal bulunuşluk = Social presence ; Transaksiyonel uzaklık = Transactional distance ; Ölçekler = Scales ; Öğretimsel bulunuşlık = Teaching presence ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Araştırmanın amacı; farklı etkileşimsel uzaklık düzeylerinin, öğrencilerin sosyal bilişsel ve öğretimsel bulunuşluk algıları ile akademik başarılarına etkisini incelemektir. Araştırma iki faktörlü 3x2'lik gruplararası faktöriyel desende gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesi sınıf öğretmenliği ve okul öncesi öğretmenliği programlarında öğrenim gören 72 öğrenciden oluşmaktadır. Deney 1 (n=24), Deney 2 (n=24) ve Deney 3 (n=24) grubunda yer alan öğrenciler 16 hafta boyunca farklı etkileşimsel uzaklık düzeylerine sahip çevrimiçi ortamlarda öğrenim görmüşlerdir. Eğitim sürecinde deney gruplarındaki öğrencilere etkileşimsel uzaklık kuramının diyalog boyutu sabit (çok) olmak üzere yapılandırılmış, orta yapılandırılmış ve yapılandırılmamış çevrimiçi ortamlar sağlanmıştır. Yapı boyutunun planlanmasında bulanık analitik hiyerarşi sürecinden yararlanılmıştır. Araştırmanın verileri, araştırma topluluğu ölçeği, çevrimiçi öğrenme ortamındaki bloglar, çevrimiçi öğrenme ortamındaki etkinlik kayıtları, görev dosyaları, proje dosyası, başarı testi ve çevrimiçi öğrenme ortamına ilişkin görüş formu ile toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistik, tek faktörlü ANOVA, tek faktörlü ANCOVA, MANOVA ve içerik analizi kullanılmıştır. İstatiksel analizler sonucunda öğrencilerin görev puanları, ders etkinliklerine katılım puanları, blog puanları ve proje puanlarında farklı etkileşimsel uzaklık düzeyine göre anlamlı bir fark görülmemiştir. Öğrencilerin öntest başarı puanlarına göre düzeltilmiş sontest başarı puanları arasında anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Yapılandırılmamış grupta öğrenim gören öğrencilerin başarı ortalama puanı ile yapılandırılmış gruptaki öğrencilerin başarı ortalama puanları arasında, yapılandırılmamış grup lehine, anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Orta yapılandırılmış grupta öğrenim gören öğrenciler ile yapılandırılmamış ve yapılandırılmış gruptaki öğrencilerin başarı ortalama puanları arasında ise anlamlı bir fark görülmemiştir. Grupların akademik başarı puanları arasında orta yapılandırılmış gruptaki öğrencilerin akademik başarı puan ortalaması, yapılandırılmış ve yapılandırılmamış gruptaki öğrencilerin puan ortalamasından daha yüksek çıkmıştır. Yapılandırılmış gruptaki öğrencilerin akademik başarı puan ortalamasının az da olsa yapılandırılmamış gruptaki öğrencilerinkinden yüksek olduğu görülmüştür. Farklı etkileşimsel uzaklık düzeyine sahip gruplarda yer alan öğrencilerin öntest başarı puanlarına göre düzeltilmiş akademik başarı puanları arasında ise anlamlı bir fark görülmemiştir. Grupların araştırma topluluğu ölçeği puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Yapılandırılmış grubun sosyal bulunuşluk puan ortalamasının hem orta yapılandırılmış hem de yapılandırılmamış grubun puan ortalamasından daha yüksek olduğu fakat gruplar arasında anlamlı bir farkın olmadığı görülmüştür. Bilişsel bulunuşluk puan ortalaması yapılandırılmış grupta, orta yapılandırılmış ve yapılandırılmamış gruptakinden daha yüksek olmasına rağmen bu fark anlamlı bulunmamıştır. Yapılandırılmış grubun öğretimsel bulunuşluk puan ortalaması orta yapılandırılmış ve yapılandırılmamış grubun puan ortalamasından daha yüksek olsa da öğretimsel bulunuşluk puan ortalamaları farklı etkileşim uzaklık düzeyine göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Öğrencilerin akademik başarı puanları ve araştırma topluluğu ölçeği puanları arasında gruplar arası fark çıkmamasında bulundukları çevrimiçi ortama ilişkin duydukları memnuniyetin etkili olduğu görülmüştür. Çevrimiçi ortamların sağlamış olduğu diyalog ortamı ve öğretim elemanın öğrencilerle ilgili olmasının (iletişim ve etkileşimin yüksek tutulması) bu süreçte etkili olduğu görülmüştür. Sonuç olarak farklı etkileşimsel uzaklık düzeylerinde sunulan yüksek diyalog, gruplar arası oluşabilecek yapı boyutu kaynaklı farklılaşmayı ortadan kaldırmada etkili olmuştur. Çevrimiçi ortamlarda diyalog azami düzeyde tutulursa, yapı boyutu kaynaklı oluşabilecek etkileşimsel uzaklığın önüne geçilebilir.

Abstract:
The aim of the study is to examine the effects of different levels of transactional distance on students' social cognitive and teaching presence perceptions and academic achievement. The research was carried out in a two-factor 3x2 intergroup factorial design. The study group of the research consists of 72 students studying at the departments of pre-school teaching and classroom teaching at the Faculty of Education of a state university. Students in Experiment 1 (n=24), Experiment 2 (n=24) and Experiment 3 (n=24) groups studied online for 16 weeks with different levels of transactional distance. During the education process, students in the experimental groups were provided with structured, moderately structured and unstructured online environments with the dialog dimension of the interactional distance theory fixed (very). The fuzzy analytic hierarchy process was used in the planning of the structure dimension. The data of the research were collected with the scale of the research community, blogs in the online learning environment, activity records in the online learning environment, task files, project file, achievement test and opinion form on the online learning environment. Descriptive statistics, one-factor ANOVA, one-factor ANCOVA, MANOVA and content analysis were used in the analysis of the data. As a result of the statistical analysis, no significant difference was observed in the students' task scores, participation in course activities, blog scores and project scores according to different levels of transactional distance. It was observed that there was a significant difference between the posttest achievement scores corrected according to the pretest achievement scores of the students. It was observed that there was a significant difference between the average achievement score of the students in the unstructured group and the average achievement scores of the students in the structured group, in favor of the unstructured group. There was no significant difference between the average achievement scores of the students in the medium structured group and the students in the unstructured and structured group. Among the academic achievement scores of the groups, the average score of the students in the moderately structured group was higher than the average score of the students in the structured and unstructured group. It was observed that the average academic achievement score of the students in the structured group was slightly higher than the students in the unstructured group. There was no significant difference between the academic achievement scores adjusted according to the pretest success scores of the students in the groups with different transactional distance levels. It was observed that there was no significant difference between the research community scale scores of the groups. It was observed that the mean score of social presence of the structured group was higher than the mean score of both the moderately structured and unstructured groups, but there was no significant difference between the groups. Although the mean score of cognitive presence was higher in the structured group than in the moderately structured and unstructured groups, this difference was not significant. Although the mean of teaching presence score of the structured group was higher than the mean score of the moderately structured and unstructured groups, the mean score of teaching presence did not show a significant difference according to different interaction distance levels. It was observed that the students' satisfaction with the online environment they were in was effective in the absence of any difference between the academic achievement scores of the groups and the research community scale scores. It has been seen that the dialogue environment provided by the online environments and the instructor's interest in the students (keeping communication and interaction high) are effective in this process. As a result, the high dialogue presented at different levels of transactional distance was effective in eliminating the differentiation based on the structure size that may occur between the groups. If the dialog is kept at the maximum level in online environments, the processing distance that may occur due to the size of the structure can be prevented.