Moldova'daki Gagauz Türklerinin dil ve eğitim durumları üzerine sosyolojik bir araştırma
A sociological research on language and educational situation of Gagauz Turks in Moldova
Yazar: MARINA ZOTOVICI
Danışman: PROF. DR. CAHİT GELEKÇİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dil = Language ; Eğitim = Education ; Gagavuzca = Gagavuz language ; Gagavuzlar = Gagauzs ; Kimlik inşası = Identity formation ; Kültür = Culture ; Kültürel aktarım = Cultural transfer ; Moldova = Moldova

Özet:
23 Aralık 1994'te Moldova parlamentosunda Gagauziya Özerk Bölge Birimi'nin (Gagauz Yeri) oluşturulmasına ilişkin bir yasa çıkarıldı. Bu yasanın resmi adı "Gagauziya'nın özel yasal statüsü (rus. "Zakon ob osobom pravovom statuse Gagauzii (Gagauz Yeri)") olarak geçmektedir ve yasanın asli amacı kısmında Gagauz Türk halkının özerklik statüsünün tanındığını görebilmekteyiz. Aynı yasaya göre Gagauziya'nın kendi milli bayrağı, marşı ve sembölü belirtilmiş ve bunlar Moldova devleti tarafından da tanınmış oldu. Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla birlikte Gagauz Türklerinin siyasi statüleri değiştikçe, sosyo-kültürel yapısı ve kimlik inşasında değişimler gerçekleşmiştir. 
Bu çalışma kapsamında Moldova'da yaşayan Gagauz Türklerinin kültürlerini sürdürme durumları, dil ve eğitim durumları, aile yapısı, sosyal etkileşim durumları, aidiyet duygusu ve kültürel aktarım süreçleri incelenmiştir. 
Araştırma bölgesi olarak özellikle Moldova'da yaşayan Gagauz Türklerinin bulunduğu yerin seçilmesindeki amaç, Gagauz Türklerinin kendilerine ait sadece bu bölgede özerk bir yapıya sahip olmaları.
Nitel veri toplama yöntemlerinin kullanıldığı bu çalışmanın alan araştırması Moldova'da gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel kısmında ise kartopu örnekleme tekniği kapsamında Moldova'da yaşayan Gagauz Türk toplumunun çeşitli kesimlerini temsil eden 29 katılımcı ile yarı-yapılandırılmış görüşme tekniği ile veri toplanmış ve analiz edilmiştir. 
Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre; Moldova'da yaşayan Gagauz Türklerine Sovyetler Birliği sonrasında uygulanan eğitim politikalarına göre, eğitim durumlarının yüksek seviyede olduğunu söylemek mümkündür. Gagauz okullarında eğitim ağırlıklı olarak Rus dilinde verilmektedir.  Eğitimin kalitesi yüksek olup, yüksek eğitimde fakülte seçenekleri çoktur. Ancak ülkede ekonomik sıkıntılar mevcut olduğundan dolayı genç Gagauz Türkleri eğitim dili olarak Rus dilini benimsemektedirler. Bunun yanında Gagauz Türkleri kendi kültürünü ve Gagauz dilini sonraki nesillere aktarılabilmektedir. Gagauz Özerk Bölgesi yasal statüsünü aldıktan sonra, kendi ana Gagauz dilini koruyabilmektedir. Moldova'da yaşayan Gagauz Türklerinin, Sovyetler Birliği'ndeki gibi çekirdek aile yapısına sahip oldukları belirtilmiştir ve aile içi konuların karar alma sürecinde, tüm aile bireyleri eşit bir şekilde rol oynamaktadır. Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla birlikte dini kısıtlamalar da ortadan kalkmıştır. Gagauz Türkleri için dini teamüllere uyulması önemli olduğunu ifade etmek mümkündür.

Abstract:
On December 23,1994, law has been given for the establishment of the Gagauziya Autonomous Territorial Unit (Gagauz Place) at the Moldovian parliament. The official title of this law is "Special legal status law of Gagauziya (rus." Zakon ob osobom pravovom statuse Gagauzii "). According to this law, it has been declared as the primary source of autonomous status of the Gagauz people and Gagauziya's own national flag, anthem and the symbol have been created and also recognized by the Republic of Moldova. With the dissolution of the Soviet Union, as the political status of the Gagauz Turks changed, changes occurred in their socio-cultural structure and identity construction as well. 
Within the scope of this study, the prolongation of culture, language and education status, family structure, social interaction situations, sense of belonging and cultural transfer processes of Gagauz Turks living in Moldova were examined.
The purpose of choosing the place where Gagauz Turks living in Moldova are located as the research area is that Gagauz Turks have an autonomous structure that belongs to them only in this particular region.
Field researches of this study with qualitative methods were used, was conducted in Moldova. In the qualitative part of the research, within snowball sampling, data was gathered by semi-structured interview technique among 29 participants who represented various groups of the Gagauz Turkish community living in Moldova.
According to the results; It is possible to say that Gagauz Turks living in Moldova have a high level of education according to the education policies implemented after the Soviet Union. Education in Gagauz schools is held mainly in Russian. The quality of education is high, and there are many faculty options with on higher education. However, due to the economic difficulties in the country, young Gagauz Turks adopt the Russian language as their language of education. In addition, Gagauz Turks can pass their own culture and Gagauz language to the next generations. After Gagauz Autonomous Region acquires its legal status, it can preserve its native Gagauz language. It has been stated that the Gagauz Turks living in Moldova have a nuclear family structure as in the Soviet Union, and all the family members play an equal role in the decision-making process of domestic issues. With the collapse of the Soviet Union, religious restrictions also disappeared. It is possible to state that it is important for Gagauz Turks to comply with religious practices.