Alışveriş merkezi örneklerinde doğal aydınlatma değerlendirmeleri ve farklı çatı ışıklığına yönelik denemeler
Natural lighting evaluations in shopping centre samples and trials for different roof lights
Yazar: EZGİ YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ŞENSİN YAĞMUR
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Ticari yapılar kapsamında kamusal mekanlar olan alışveriş merkezlerinin, hem günışığından optimum düzeyde faydalanarak enerji verimliliği sağladığı hem de kullanıcıların alışveriş süreleri boyunca görsel konfor koşullarını sağlayacak tasarımlar ile sağlıklı ve rahatlatıcı mekânların iş görmeye bağlı performansı arttırarak ekonomik bakımdan fayda sağladığı bilinmektedir. Bu nedenle İstanbul ilinde belirlenmiş dört farklı alışveriş merkezi olarak Galleria, Profilo, Flyinn ve Cevahir'in sirkülasyon alanlarında yapılan aydınlık düzeyi ölçümleri ile doğal ve yapay aydınlatmadan oluşan farklı aydınlatma koşullarının, alışveriş merkezleri içerisindeki genel aydınlık düzeyi ile ilişkisi incelenmiştir. Çalışmada ilk aşamada alışveriş merkezlerinin sirkülasyon alanlarında belirlenen noktalarda yılın karakteristik tarihleri olan 21 Mart, 21 Haziran, 21 Eylül ve 21 Aralık'ta sabah-öğlen-akşam saatlerinde aydınlık düzeyleri ölçülmüş ve aydınlatma düzeyi en düşük olan yapının Profilo Alışveriş Merkezi olduğu belirlenmiştir. Mevcut çatı ışıklığı sisteminde kullanılan cam malzemenin hedeflenen değerleri sağlayamadığı belirlenmiş olduğundan dolayı yeni çatı ışıklığı sistem denemelerinin yapılması gerekliliğine karar verilmiştir. Ancak, çalışma süresi içerisinde Profilo Alışveriş Merkezi kentsel dönüşüm kapsamında yıkılmıştır. Bundan dolayı, aydınlatma düzeyi Profilo Alışveriş Merkezi' nden sonra daha düşük olan Flyinn Alışveriş Merkezi için denemelerin yapılmasına karar verilmiştir. İlk aşamada Flyinn Alışveriş Merkezi'nin mevcut çatı ışıklığı sistemi modellenerek iki farklı tür cam malzeme ile simüle edilmiştir. Standartlar doğrultusunda mevcut çatı ışıklığı sisteminin hedeflenen aydınlık değerlerini sağlayamamasından dolayı yeni çatı ışıklığı sistem denemeleri yapılmıştır. Son aşama olan yeni ışıklık sisteminin denemelerinde iki farklı tür cam malzeme kullanılarak analizler yapılmış, iki katmanlı cam malzeme ile daha yüksek aydınlık değerleri elde edilirken üç katmanlı cam malzeme ile ışık geçirme çarpanına bağlı olarak daha düşük aydınlık düzeyleri elde edilmiştir. Ancak, görsel konforun oluşturulmasında güneş kontrolü ile kamaşmanın önlenmesi ve ayrıca düşük U değerleri (toplam ısı geçirme çarpanı) ile ısısal konforun sağlanması konuları da göz önünde bulundurularak üç katmanlı camlar önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Görsel Konfor, Alışveriş Mekânları, Çatı Işıklığı

Abstract:
It is known that shopping centres, which are public spaces within the scope of commercial buildings, both provide energy efficiency by making optimum use of daylight and provide economic benefits by increasing the performance of healthy and relaxing spaces with designs that will provide visual comfort conditions during the shopping time of users. For this reason, the relationship between different lighting conditions consisting of natural and artificial lighting and the general level of illuminance in the shopping centres was examined with the illuminance measurements made in the circulation areas of Galleria, Profilo, Flyinn and Cevahir, four different shopping centres in Istanbul. In the first stage of the study, the illuminance levels were measured at the points determined in the circulation areas of the shopping centres in the morning, noon and evening hours on 21 March, 21 June, 21 September and 21 December, which are the characteristic dates of the year, and it was determined that the building with the lowest illuminance level was Profilo Shopping Centre. Since it was determined that the glass material used in the existing rooflight system could not provide the targeted values, it was decided that new rooflight system trials should be carried out. Since Profilo Shopping Mall was demolished within the scope of urban transformation during the study period, it was decided to carry out existing rooflight system analyses and new system trials for Flyinn Shopping Mall, whose lighting level was the lowest after Profilo Shopping Mall. In the first stage, the existing rooflight system of Flyinn Shopping Centre was modelled and simulated with two different types of glass materials. Since the existing rooflight system could not provide the targeted illuminance values in accordance with the standards, new rooflight system trials were carried out. In the last stage of the new skylight system trials, analyses were carried out using two different types of glass materials, higher illuminance values were obtained with two-layer glass material, while lower illuminance levels were obtained with three-layer glass material depending on the light transmission multiplier. However, considering the issues of preventing glare with solar control in the creation of visual comfort and also providing thermal comfort with low U values (total heat transmission multiplier), three-layer glazing was recommended.

Keywords: Visual Comfort, Shopping Spaces, Roof Skylight