Kentsel ısı adası ve kent geometrisi ilişkisi üzerine bir araştırma
A research on the relationship of urban heat island and urban geometry
Yazar: İREM ŞEYMA KÖMÜRCÜOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ÜLGER BULUT KARACA
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Bina cephesi = Building facade ; Isı adası = Heat island ; Yüzey malzemeleri = Surface materials

Özet:
Kentleşmenin artışı ile kırsal alanlar azalmakta, kentsel alanlar büyümektedir. Kentlerdeki nüfus artışı ve bu nüfusun gereksinimleri çevresel sorunlara yol açmaktadır. Kentsel alanlarda yoğun yapılaşma olması sebebi ile kentsel yüzeyler güneşten gelen ısıyı depolar. Böylelikle yerleşim yerleri çevrelerinde yer alan kırsal alanlara göre daha yüksek hava sıcaklığına sahip olmaktadır. Bu duruma ise kentsel ısı adası denilmektedir. 
Kentin geometrik yapısı, kent ortamının atmosferle olan ilişkisini belirlemede önemlidir. Kentin geometrik yapısının, yapılaşmanın yoğun olduğu durumlarda, birbiriyle yakın yapılar kendi aralarında gökyüzü açıklığını belli oranda engelleyebilmektedir. Bu nedenle gündüz saatlerinde kentsel yüzeylerde depolanan ısının, gece saatlerinde atmosfere yayılması zorlaşmaktadır.
Bu çalışmada, İstanbul'un mevcut kent geometrisi dokusunda, yapıların hangi oranda güneş ışınımı etkisinde kalması sonucunda kentsel ısı adası oluşumu araştırılmıştır. Bu amaç doğrultusunda İstanbul'un en yoğun yapılaşmanın olduğu bölgelerden olan İstiklal Caddesine bağlanan Orhan Adlı Apaydın sokağında belirlenen noktalarda bir uygulama çalışması yapılmıştır. Uygulama çalışmasında bina cephe-sokak H/W oranı ve SVF değerleri hesaplanmıştır. SVF hesaplamaları için Rayman 1.2 programıyla balıkgözü fotoğraflar, H/W değeri hesaplamaları için lazer metre kullanılmıştır. Uygulama çalışmasında belirlenen her nokta için, bina yüksekliklerini ve cadde genişliklerini veren kesitler oluşturularak SVF değerleri tablo haline getirilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Kentsel Isı Adası, Kent Geometrisi, Kentsel Yüzey Malzemeleri, Gökyüzü Görüş Faktörü (SVF), Bina Cephe-Sokak Oranı (H/W).

Abstract:
With the increase of urbanization, rural areas are decreasing and urban areas are growing. Population growth in cities and the needs of this population cause environmental problems. Urban surfaces store the heat from the sun due to the dense construction in urban areas. Thus, settlements have higher air temperatures than the rural areas around them. This situation is called an urban heat island.
The geometric structure of the city is important in determining the relationship of the urban environment with the atmosphere. In cases where the geometric structure of the city and the construction are intense, the buildings close to each other can prevent the sky openness to a certain extent. For this reason, it is difficult for the heat stored on urban surfaces during the daytime to diffuse into the atmosphere at night.
In this study, the urban heat island formation as a result of the solar radiation exposure of the buildings in the existing urban geometry texture of Istanbul was investigated. For this purpose, an application study was carried out at the designated points in Orhan Adlı Apaydın street, which is connected to Istiklal Street, which is one of the most densely populated areas of Istanbul. In the application study, the building facade-street H/W ratio and SVF values were calculated. Fisheye photographs were used with Rayman 1.2 program for SVF calculations and laser meter was used for H/W value calculations. For each point determined in the application study, sections giving the building heights and street widths were created and the SVF values were tabulated.
Key Words: Urban Heat Island, Urban Geometry, Urban Surface Materials, Sky Visibility Factor (SVF), Building Facade-Street Ratio (H/W).