Türkçe öğretiminde uygulanan tam öğrenme kuramı ilkelerinin öğrencilerin okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerilerindeki erişiye etkisi /
Yazar: SEDAT SEVER
Danışman: PROF. DR. CAHİT KAVCAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1993
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Tam öğrenme kuramı = Mastery learning theory ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yazılı anlatım becerisi = Writing skills based

Özet:
maya çalışılmıştır. Ayrıca, her iki grubun fiziksel ortamlarının ısı, ışık ve büyüklük yönünden denkliği de sağlanmıştır. Araştırma kapsamına giren öğrenci grupları, deney öncesi; 1. Okuduğunu anlama ön-testinin "bilgi" düzeyindeki puanları, 2. Okuduğunu anlama ön-testinin "kavrama" düzeyindeki puanları, 3. Okuduğunu anlama ön-testinin "toplam" puanları, 4. Yazılı anlatım becerisi ön-testinin "bilgi" düzeyindeki puanları, 5. Yazılı anlatım becerisi ön-testinin "uygulama" düzeyindeki puanları, 6. Yazılı anlatım becerisi ön-testinin "toplam" puanları, 7. Okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerisi ön-testinin "genel toplam" puanları, 8. Kompozisyon (Yazılı anlatım) becerisi ön-testinin "toplam" puanları, açısından "t" testi ile kıyaslanmıştır. Grupların "okuduğunu anlama" ve "yazılı anlatım" becerilerinin, belirti len öğrenme düzeyleri ile toplam puan ve genel toplam puanları arasın da anlamlı farkın bulunmaması üzerine, yansız atama ile "deney" ve "kontrol" grupları saptanmıştır. Araştırma kapsamına alınan deney ve kontrol grupları, okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerilerinin incelenen değişkenleri açısından başlangıçta eşit düzeyde olduğundan, deneysel işlemin başında verilen ön-test ile deneysel işlemin sonunda verilen son-test puanları arasındaki fark erişi ölçüsü olarak alınmıştır. Deneysel işlem süresince, deney grubunda Türkçe dersi, araştırmacı tarafından hazırlanarak deney grubu öğretmenine verilen ders planlarına göre işlenmiştir. Her öğrenme ünitesi için, bir metne dayalı olarak hazırlanan ders planları, "Biçimsel Bölüm" ve "Eğitim Durumu" olmak üzere iki ana bö lümden oluşmuştur. Ders planlarının, biçimsel bölümlerinde, o öğrenme ünitesiyle öğrenci lere kazandırılması amaçlanan davranışların neler olduğu saptanmış; eğitim durumu bölümlerinde ise, öğrencilere bu davranışları kazandıra rak, tam öğrenmenin gerçekleşmesini sağlayacak öğretme-öğrenme du rumları yaratılmıştır. Eğitim durumlarının "giriş", "geliştirme", "sonuç" ve "değerlendirme" aşamalarında, Bloom'un Tam Öğrenme Kuramının değişkenleri kontrol altına alınmaya çalışılmıştır. Bu amaca yönelik olarak; a. Öğrencilerin ön bilgileri (öğrenmeleri) yoklanıp, eksikleri tamamlan mış, hatalı öğrenmeleri düzeltilmiş; böylece, öğrencilerin, yeni öğrenme ler için gerekli olan bilişsel giriş davranışlarının tam ve kullanıma hazır bir duruma getirilmesine çalışılmıştır. b. Öğrencilerin okula, okul türü öğrenmelere ve kendilerine karşı olumlu duyuşsal özellikler geliştirmelerini sağlayacak öğretme-öğrenme durumlarının yaratılmasına özen gösterilmiştir. -79-Öğretiminin Amaçlan" (Bkz: EK 1) saptanmış; bu amaçlar doğrultusunda "İlköğretim 6. Sınıf Türkçe Öğretimi Programı" (Bkz: EK 2) hazırlanmış tır. Programda, öğretimin "dinleme", "okuma", "konuşma", "yazma" bece rileri ile "dilbilgisi" konu alanının amaçları saptanmış ve bu amaçlar, kendilerine ulaşıldığına kanıt olabilecek gözlenebilir öğrenci davranışları na dönüştürülmüştür. Araştırma, öğrencilerin "okuduğunu anlama" ve "yazılı anlatım" bece rilerinin sınanmasına yönelik olduğundan, bu iki beceri alanına ilişkin amaçların listelenen davranışlarından, çoktan seçmeli sorularla ölçülebilir nitelikte olanlar belirlenerek; ölçmeye konu her davranışın yoklanmasına yönelik çoktan seçmeli üç soru yazılmıştır. Hazırlanan çoktan seçmeli sorulardan, alan uzmanlarının görüşleri de alınarak, denenmek üzere "Türkçe Okuduğunu Anlama Testi" (Bkz: EK 7) ve "Türkçe Yazılı Anla tım Becerisi Testi" (Bkz: EK 8) adıyla, her biri 60'ar maddelik iki ayrı test oluşturulmuştur. Bu testler, 1991-1992 öğretim yılının ikinci yarısın da (Mayıs 1992), TED Ankara Koleji Vakfı Özel Lisesi İlk Kısım (İlköğ retim) 5. sınıf ve Orta Kısım 2. sınıf (İlköğretim 7. sınıf) öğrencileri ara sından toplam 337 kişiye uygulanmıştır. Ön denemeden elde edilen veriler, bilgisayar ortamından da yararla nılarak çözümlenmiştir. Testlerin son formlarına alınacak maddelerin se çiminde ise, ölçme-değerlendirme uzmanlarıyla, deneyimli Türkçe öğret menlerinin görüşleri de alınarak, testlerin kapsam geçerliklerinin zedelen memesine ve ölçme konusu olan davranışları dengelice örneklemiş ol masına özen gösterilmiştir. Böylece, ölçme-değerlendirme ilkeleriyle tu tarlı ve araştırmada da ön ve son-test olarak kullanılan "Türkçe Okuduğu nu Anlama ve Yazılı Anlatım Becerisi Testi" oluşturulmuştur. (Bkz: EK 4) Araştırmada, Türkçe dersinin belli bilgilerin ezberlenmesinden çok uy gulanmasını amaçladığı göz önünde tutularak; öğrencilerin yazılı anlatım becerilerinin kompozisyon tipi bir uygulama çalışmasıyla da değerlendiril mesi amaçlanmıştır. Öğrencilere ön ve son-test olarak verilen "Kompo zisyon (Yazılı Anlatım) Becerisi Testi" (Bkz: EK 5) sonuçları, araştırmacı tarafından hazırlanan "Kompozisyon Değerlendirme Ölçeği" (Bkz: EK 6) esas alınarak, üç ayrı aian uzmanı tarafından değerlendirilmiştir. Araştırma, 1992-1993 öğretim yılının ilk yarısında 16 (on altı) haftalık bir dönem boyunca, TED Ankara Koleji Vakfı Özel Lisesi Orta Kısım 1. sınıf (İlköğretim 6. sınıf) Türkçe derslerinde, biri deney (30 öğrenci), di ğeri de kontrol grubu (30 öğrenci) olmak üzere iki grup üzerinde yürü tülmüştür. Araştırmanın sonuçlarını istenmedik etkilerden arındırmak amacıyla, gruplardaki öğrenciler cinsiyet ve sayı, bu gruplarda görev alacak öğret menler de kıdem, cinsiyet ve en son bitirdikleri yükseköğrenim kurumu gibi nitelikleri yönünden denetlenerek, denk iki örneklem grubu oluşturul- -78-maya çalışılmıştır. Ayrıca, her iki grubun fiziksel ortamlarının ısı, ışık ve büyüklük yönünden denkliği de sağlanmıştır. Araştırma kapsamına giren öğrenci grupları, deney öncesi; 1. Okuduğunu anlama ön-testinin "bilgi" düzeyindeki puanları, 2. Okuduğunu anlama ön-testinin "kavrama" düzeyindeki puanları, 3. Okuduğunu anlama ön-testinin "toplam" puanları, 4. Yazılı anlatım becerisi ön-testinin "bilgi" düzeyindeki puanları, 5. Yazılı anlatım becerisi ön-testinin "uygulama" düzeyindeki puanları, 6. Yazılı anlatım becerisi ön-testinin "toplam" puanları, 7. Okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerisi ön-testinin "genel toplam" puanları, 8. Kompozisyon (Yazılı anlatım) becerisi ön-testinin "toplam" puanları, açısından "t" testi ile kıyaslanmıştır. Grupların "okuduğunu anlama" ve "yazılı anlatım" becerilerinin, belirti len öğrenme düzeyleri ile toplam puan ve genel toplam puanları arasın da anlamlı farkın bulunmaması üzerine, yansız atama ile "deney" ve "kontrol" grupları saptanmıştır. Araştırma kapsamına alınan deney ve kontrol grupları, okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerilerinin incelenen değişkenleri açısından başlangıçta eşit düzeyde olduğundan, deneysel işlemin başında verilen ön-test ile deneysel işlemin sonunda verilen son-test puanları arasındaki fark erişi ölçüsü olarak alınmıştır. Deneysel işlem süresince, deney grubunda Türkçe dersi, araştırmacı tarafından hazırlanarak deney grubu öğretmenine verilen ders planlarına göre işlenmiştir. Her öğrenme ünitesi için, bir metne dayalı olarak hazırlanan ders planları, "Biçimsel Bölüm" ve "Eğitim Durumu" olmak üzere iki ana bö lümden oluşmuştur. Ders planlarının, biçimsel bölümlerinde, o öğrenme ünitesiyle öğrenci lere kazandırılması amaçlanan davranışların neler olduğu saptanmış; eğitim durumu bölümlerinde ise, öğrencilere bu davranışları kazandıra rak, tam öğrenmenin gerçekleşmesini sağlayacak öğretme-öğrenme du rumları yaratılmıştır. Eğitim durumlarının "giriş", "geliştirme", "sonuç" ve "değerlendirme" aşamalarında, Bloom'un Tam Öğrenme Kuramının değişkenleri kontrol altına alınmaya çalışılmıştır. Bu amaca yönelik olarak; a. Öğrencilerin ön bilgileri (öğrenmeleri) yoklanıp, eksikleri tamamlan mış, hatalı öğrenmeleri düzeltilmiş; böylece, öğrencilerin, yeni öğrenme ler için gerekli olan bilişsel giriş davranışlarının tam ve kullanıma hazır bir duruma getirilmesine çalışılmıştır. b. Öğrencilerin okula, okul türü öğrenmelere ve kendilerine karşı olumlu duyuşsal özellikler geliştirmelerini sağlayacak öğretme-öğrenme durumlarının yaratılmasına özen gösterilmiştir. -79-

Abstract: