Türkiye'de büyükşehir belediyelerinde gerçek zamanlı mali saydamlık endeksi önerisi ve uygulama
A proposal of real time fiscal transparency index of metropolitan municipalities in Turkey and an application
Yazar: SALİH YAVUZ
Danışman: PROF. DR. TÜRKSEL BENSGHİR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Amme İdaresi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Belediyeler = Municipalities ; Büyükşehir belediyeleri = Metropolitan municipality ; Mali saydamlık = Transparency of finance ; Yerel yönetimler = Local administrations

Özet:
Temsili demokrasilerde hesap verme sorumluluğunun seçimler yoluyla etkin bir biçimde yerine getirilmesi için vatandaşların, politikacıların faaliyetleri ve bu faaliyetlerin sonuçları hakkında yeterli bilgiye sahip olması zorunludur. Vatandaşların siyasetçilerin iş ve işlemleri hakkında bilgiye sahip olması ise ancak saydamlık ile mümkündür. Saydamlığın bu kritik fonksiyonu nedeniyle yazında saydamlık seviyesinin ölçülmesine yönelik birçok çalışma yapılmıştır. Literatürde mevcut saydamlık endeksleri incelendiğinde; endekslerde geçmişe yönelik saydamlığa ilişkin unsurlar ile gerçek zamanlı saydamlığa ilişkin unsurların birlikte yer aldığı görülmektedir. Bu açıdan, sadece geçmişe yönelik saydamlığı veya sadece gerçek zamanlı saydamlığı ölçen bir endeksin geliştirilmediği belirlenmiştir. Çalışmada, yazındaki bu boşluğun giderilerek Türkiye'de büyükşehir belediyelerinde gerçek zamanlı mali saydamlık uygulamalarının seviyesinin ölçülebilmesi amacıyla bir endeks önerilmiştir. Önerilen gerçek zamanlı mali saydamlık endeksi, ihale saydamlığı endeksi; meclis, encümen ve komisyon saydamlığı endeksi; imar saydamlığı endeksi ile faaliyet saydamlığı endeksi olmak üzere dört alt endeksten oluşmaktadır. Endekslerde yer alan uygulamaların mevcut olup olmadığı büyükşehir belediyelerinin web siteleri ile resmi sosyal medya hesaplarının 1-10 Ağustos 2019 tarihlerinde incelenmesi suretiyle tespit edilmiştir. Araştırma kapsamında Türkiye'de mevcut 30 büyükşehir belediyesinin her biri için gerçek zamanlı mali saydamlık endeksi değeri hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda dokuz büyükşehir belediyesinin çok düşük seviyede; dokuzunun düşük seviyede; 11'inin orta seviyede; birinin ise yüksek seviyede gerçek zamanlı mali saydamlığa sahip olduğu ortaya çıkarılmıştır. Türkiye'deki 30 büyükşehir belediyesinin ortalama skoru ise 31,5 olarak tespit edilmiş olup bu sonuç büyükşehir belediyelerinin vatandaşlara ortalama olarak ancak düşük seviyede gerçek zamanlı mali saydamlığı sunabildiğini göstermektedir. Büyükşehir belediyelerinde mali saydamlık seviyesinin yükseltilmesi için gerçek zamanlı mali saydamlığa ilişkin uygulamaları zorunlu hale getiren kanuni düzenlemeler yapılmalı; anılan uygulamaları yerine getirmeyen kamu personeline idari müeyyideler getirilmeli; büyükşehir belediyelerinin kullanması için ilgili bakanlıklar tarafından gerçek zamanlı mali saydamlığa yönelik yazılımlar geliştirilmeli; büyükşehir belediyelerinin teknik altyapısı geliştirilmeli ve çalışanlarına bilgi ve iletişim teknolojileri konularında eğitimler verilerek beşeri sermaye kalitesi artırılmalıdır.

Abstract:
In representative democracies, citizens must have sufficient information about the activities of politicians and the results of these activities in order to achieve accountability effectively through elections. It is only through transparency that citizens have knowledge of the work and operations of politicians. Because of this critical function of transparency, many studies have been conducted in the literature to measure the level of transparency. In the transparency indices, elements related to past transparency and elements related to real-time transparency are togeher included; no distinction was made. In this respect, it has been determined that an index that measures only transparency for past or only real-time transparency has not been developed. In the study, to eliminate this gap in the literature, an index of the metropolitan municipality has been proposed in order to measure the level of real time fiscal transparency practices in Turkey. Proposed real-time fiscal transparency index comprises of auction transparency index; index for transparency of parliament, committee and commission; zoning transparency index and activity transparency index. Whether the applications in the indices are available is determined by examining the websites of the metropolitan municipalities and their official social media accounts on 1-10 August 2019. In the study, for each of the available 30 metropolitan municipalities in Turkey index values of real time fiscal transparency are calculated. As a result of the research its found out that, nine metropolitan municipalities had a very low level; nine of them low level; 11 of them intermediate level; one has a high level of real-time fiscal transparency. The average score of the 30 metropolitan municipalities has been identified as 31.5 meaning that on avarage, metropolitan municipalities in Turkey provide real-time fiscal transparency to citizens only at low level. In order to increase the level of fiscal transparency in metropolitan municipalities, provisions of the law which enforce real-time financial transparency should be enacted; administrative sanctions should be brought to public personnel who do not perform the said practices; software for real-time fiscal transparency should be developed by the relevant ministries for the use of metropolitan municipalities; the technical infrastructure of metropolitan municipalities should be improved and human capital quality should be increased by providing training on information and communication technologies to its employees.