Kronik migren hastalarında risk faktörleri ve tetikleyicilerin belirlenmesi
Determination of risk factors and triggers in patients with chronic migraine
Yazar: AHMET YUSUF ERTÜRK
Danışman: PROF. DR. ŞEBNEM BIÇAKCI
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Baş ağrısı = Headache ; Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Risk faktörleri = Risk factors ; Tetikleme = Triggering

Özet:
Giriş ve Amaç: Kronik Migren en az 3 ay boyunca baş ağrılı gün sayısının
ayda 15 günden fazla olması ve bunların en az sekizinin migrenöz karakterde olması
olarak tanımlanmaktadır. Epizodik özellikteki hastaların yaklaşık %3'ü bu dönüşümü
yaşamaktadır. Bu çalışmada kronik migren tetikleyicileri ve risk faktörlerinin
belirlenmesi, maskelenmiş papil ödemsiz idiopatik intrakraniyal hipertansiyon(İİH)
hastalarının varlığının değerlendirilmesi ve yol gösterici ipuçlarının saptanması
planlanmıştır. Ayrıca Kronik migrenin retinal sinir lifi tabakası (RSLT) üzerine
etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç Yöntem: Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim dalı
Baş ağrısı polikliniğine 2018 Temmuz-2020 Temmuz tarihleri arasında Baş ağrısı
polikliniğine başvuran, ICHD-3'e göre kronik migren tanı kriterlerine uyan 57 hasta
çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalar ayrıntılı olarak değerlendirilmiş, vücut kitle
indeksi(VKİ) sonuçlarına göre sınıflandırılmıştır. Hormon profili, Beyin MR,
beyin/servikal MR venografi, görme alanı ve RSLT için Optik koherans tomografi
(OCT) tetikleri uygulanmıştır. MIDAS ölçeği ile dizabilite düzeyi belirlenmiştir. VKİ
yüksek ve görme alanında İİH açısından anlamlı patoloji saptanan olgulara Lomber
Ponksiyon(LP) yapılarak BOS basıncı ölçülmüştür.
Bulgular: Çalışmamız, 57 hastadan ( % 98.25'i kadın) oluşmaktadır. Hasta yaşı
VKİ ve migren tanı süresi artıkça MIDAS skoru artma eğilimi göstermiştir(p=0,004),
(p=0,049),(p= 0,045). Habitual horlama saptanan hastaların VKİ daha yüksek
saptanmıştır (p= 0,028). Ailede migren olan hastalarda migren başlangıç yaşı daha
düşük bulunmuştur(p=0,041). %77'sinde depresif semptom öyküsü tespit edilmiştir. İİH
açısından . LP uygulanan 11 hastadan 9'unda BOS basıncı 250 mmH2O üstü, bir hasta
ise 230 mmH20 olarak ölçülmüş olup, bu olgular klinik, görme alanı ve BOS basıncı
sonuçlarına göre papil ödemsiz idiopatik intrakraniyal hipertansiyon olarak
düşünülmüştür(%17). İİH olguları ile kronik migren olguları karşılaştırıldığında, İİH
olgularının, VKİ ve son 1 yılda ağırlık artış oranı daha yüksek, kronikleşme süresi ise
daha kısa olarak saptanmıştır(p=0,038, p<0,001, p=0,004). Kronik migren olgularında,
MİDAS grade 4'te özellikle sağ temporal RSLT daha ince saptanmıştır (p= 0,005).
MRG'de beyaz cevher lezyonu varlığında, özellikle sol temporal kadranlarda RSLT
daha ince bulunmuştur (p= 0,019).
Sonuç: Epizodik migrenden, kronik migrene dönüşümde VKİ, depresyon ve
uyku bozukluğu önemli tetikleyicilerdir. Obezite, kısa sürede ağırlık artışı ve migren
ataklarında, hızlı kronikleşme, oftalmolojik muayene normal olsa dahi İİH açısından
uyarıcı olmalıdır. Migren hastalarında RSLT ölçümü prognozu öngöremez, ancak
migrenin mevcut fizyopatolojik verilerini desteklemektedir.
Anahtar Kelimeler : Kronik Migren, MİDAS, Papil ödemsiz İdiopatik İntrakraniyal
Hipertansiyon, RSLT

Abstract:
Introduction and Objective : Chronic migraine is defined as headache
occurring on 15 or more days permonth for more than three months, which, on at least 8
days per month, has the features of migraine headache. Approximately %3 of episodic
migraine transform chronic migraine. In this study our aim was to determine the triggers
and risk factors that play role in transformation of chronic migraine, guiding clues for
patients with migraine like headache with underlying idiopatic intracranial
hypertension(IIH) without papilledema. Also it was planned to investigate the effects of
chronic migraine on the retinal nerve fiber layer (RNFL).
Method : Fifty-seven patients with chronic migraine who admitted to Çukurova
University, Faculty of Medicine, Department of Neurology, Headache Clinic between
July 2018 to July 2020 were included in this prospective study. Patients were evaluated
in detail and classified according to the body-mass index (BMI). Hormone profile,
Brain magnetic resonance imagination (MRI), brain / cervical MR venography, visual
field and Optical coherence tomography (OCT) assays were planned. Migraine
disability level was determine using MIDAS questionnaire. Lumbar Puncture (LP) was
performed for the cases with high BMI and significant pathological visual field
abnormalities for IIH, followed with cerebrospinal fluid (CSF) pressure measurement.
Results : Our study involved 57 (98.25% female) patients. Age, BMI and
duration of migraine diagnosis tended to increaseas as MIDAS score increase(p=0,004 ,
p=0,049, p= 0,045 respectively). Patient with habitual snorring had higher
BMI(p=0,028). Patients with family history of migraine had earlier migraine
onset(p=0,028). % 77 of patients had history of depressive mood symptom. In terms of
IIH 9 of 11 patient who underwent LP had CSF pressure above 250 mmH2O, one
patient had 230 mm H2O. According to clinical, visual field, CSF pressure findings,
these patients were classified as IIH without papilledema. IIH and chronic migraine
patients were compared according to clinical findings. BMI and weight gain rate in the
last year were found to be higher and duration of chronicity was shorter in IIH than
chronic migraine(p=0,038, p<0,001, p=0,004, respectively). The patients with MIDAS
grade 4 had thinner RNLF especiallyin right temporal area(p<0,05). The patients with
white matter lessions had thinner RNLF in left temporal area.
Conclusions: High BMI, depression and sleep disturbance are important
triggers for the transition of episodic migraine to chronic migraine. Obesity, weight
gaining in a short period of time and rapid progression to chronicity in terms of
migraine should be a warning to IIH, even if the patient has a normal opthalmologic
finding. In patients with chronic migraine RNLF does not predict pognosis, but it
supports data on the pathophysiology of migraine.
Key Words: Chronic Migraine, Idiopatic Intracranial Hypertension without
papilledama, MIDAS, RNLF,