Gastronomi turizmi ve yerel balık tüketim alışkanlıkları üzerine bir araştırma: Tokat-Almus kültür alabalıkçılığı örneği
A research on gastronomy tourism and local fish consumption habits: Tokat-Almus culture trout fishing example
Yazar: KENAN DAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ŞEN
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
Dünyadaki turizm çeşitliliği, toplumların seyahat ve tatil tercihlerinde değişiklikler oluşturmaktadır. Kırsal bölgelere yapılan seyahatlerde gastronomi turizmi önemli bir paya sahiptir. Günümüzde sağlıklı ve doğal beslenme isteği, gastronomi turizmine ivme kazandırmakta ve insanlara seyahat motivasyonu sağlamaktadır. Bu durum, insanların davranış kalıplarını ve tercihlerini de etkilemektedir.

1960 yılında yapılan 3300 hektarlık Almus Barajı, ekolojik şartları ve su kalitesi nedeniyle doğal alabalık yetiştiriciliği için nadir baraj göllerinden biridir. Almus Barajı, fiziki konumu ve ekolojik birimleri ile turizm çeşitliliğine sahip bir ilçe konumundadır. Sürekli değişen ve gelişen turizm faaliyetleri, destinasyon merkezinin ekonomik, sosyal ve kültürel anlamda zenginleşmesini sağlamaktadır. Baraj gölü üzerinde ağ kafeslerinde yapılan alabalık yetiştiriciliği, kendine özgü kıyı restoranları ve çeşitli turizm faaliyetleri ile yerli ve yabancı ziyaretçileri çekmekte, bölgeyi turizm merkezi haline getirmektedir.

Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği ile nicel araştırma yöntemlerinden anket tekniği kullanılmıştır. Tokat genelinde 18-65 yaş arası 513 sağlıklı bireye ve yöresel yemekler sunan 18 farklı işletmeye, Google Form aracılığı ile yüz yüze ve online anket uygulanmıştır. Anket verileri SPSS (Versiyon 27) programı ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda bazı hipotezlerin gerçekleştiği ve beklenen sonuçların elde edildiği, bazı sonuçların ise önceki çalışmalardan farklı ve beklenen hipotezlerden uzak olduğu görülmüştür. 

Almus Barajı'nda alabalık yetiştiriciliği ve diğer turizm faaliyetleri, destinasyon bölgesini ziyaret etme isteğini şekillendirmektedir. Ziyaretçilerin balık tüketim deneyimi yaşadığı destinasyon merkezindeki memnuniyeti ve tavsiyeleri kişilerde tekrar tüketim niyeti oluşturmaktadır. Bunun yanında, analiz sonuçlarına göre aileden gelen bazı tüketim alışkanlıklarının değişmediği, çevre ve ekonomik koşulların istenen veya beklenen tüketim davranışlarının önüne geçtiği anlaşılmaktadır. Araştırma, bölgeye yapılan ziyaretlerin büyük çoğunluğunun alabalık tüketim isteğinden kaynaklandığını göstermektedir. Bölgedeki işletme çeşitliliği, bölgede yaşayan insanlara iş imkanı sunmakta ve ekonomik bir girdi oluşturmaktadır. Almus ile özdeşleşen ve yöresel lezzet haline gelen alabalık yetiştiriciliği, kırsal bölge kalkınması ve gastronomi turizmi için önemli bir değerdir.

Elde edilen araştırma verileri, arzu edilen hedeflere ulaşmak ve insanlarda tüketim alışkanlıkları kazandırmak için tanıtım ve pazarlamanın önemini ortaya koymaktadır. Doğru tanıtım ve pazarlama teknikleri, kırsal bölgenin ekonomik ve sosyal kalkınmasının yanı sıra ziyaretçilerin tüketim davranışlarında da olumlu değişiklikler sağlayacaktır. Bu tür kırsal bölgelerin ekonomik kalkınma modellerinde bu etkilerin doğru analiz edilmesi ve uygulamaların bu yönde yapılması önem arz etmektedir.

Abstract:
The diversity of tourism worldwide is causing changes in the travel and holiday preferences of societies. When considering the variety of tourism, gastronomic tourism holds a significant share in travels to rural areas. The desire for healthy and natural nutrition today accelerates gastronomic tourism, providing people with travel motivation. This situation also influences existing behavioral patterns and preferences.

Established in 1960, the 3300-hectare Almus Dam is one of the rare reservoirs suitable for natural trout farming due to its ecological conditions and water quality. Almus Dam is a district with diverse tourism opportunities, given its physical location and ecological units. Constantly evolving tourism activities enrich the destination center economically, socially, and culturally. Trout farming conducted in cage nets on the dam lake, the presence of unique lakeside restaurants, and various tourism activities attract local and foreign visitors, making the region a tourism center.

In this study, document analysis, a qualitative research method, and surveys, a quantitative research method, were used. Surveys were conducted both face-to-face and online via Google Forms with 513 healthy individuals aged 18-65 in Tokat and 18 different businesses offering local dishes. The survey data were analyzed using the SPSS (Version 27) software. The analyses revealed that some hypotheses were confirmed and expected results were obtained, while some findings differed from previous studies and expected hypotheses.

Trout farming in Almus Dam and other tourism activities shape the desire to visit the destination area. Visitors' satisfaction and recommendations from their fish consumption experience at the destination center foster the intention of repeated consumption. Additionally, the analysis results indicate that some consumption habits inherited from families remain unchanged, and environmental and economic conditions override the desired or expected consumption behaviors. The research shows that the majority of visits to the region are driven by the desire to consume trout. The variety of businesses in the region provides employment opportunities for local people and contributes economically to the region. Trout farming, which is synonymous with Almus and has become a local delicacy, is valuable for rural development and gastronomic tourism.

The research findings highlight the importance of promotion and marketing to achieve desired goals and instill consumption habits in people. Effective promotion and marketing techniques will not only support the economic and social development of rural areas but also bring positive changes in visitors' consumption behaviors. It is crucial to accurately analyze these effects and implement practices accordingly in the economic development models of similar rural areas.