Demans hastalarında aerobik egzersiz, denge egzersizi ve kombine egzersiz uygulamalarının kırılganlık, düşme riski, reaksiyon zamanı ve kognitif fonksiyonlar üzerine olan etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of aerobic exercise, balance exercise and combined exercise applications on frailty, fall risk, reaction time and cognitive functions in dementia patients
Yazar: İLKEM GÜZEL
Danışman: PROF. DR. FİLİZ CAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kas İskelet Fizyoterapisi Ve Rehablitasyon Ana Bilim Dalı / Ortopedik Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Demans hastalarında aerobik egzersizin fiziksel ve kognitif etkileri kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Farklı fizyolojik etkileri olan diğer egzersiz türlerinin ise daha fazla araştırılmasına ihtiyaç vardır. Bu çalışmanın amacı 6 haftalık aerobik, denge ve kombine (aerobik-denge) egzersiz programlarının demans üzerindeki kognitif ve fiziksel etkilerini belirlemektir. 65-90 yaşlarında 31 hafif-orta seviyede demans hastası aerobik, denge ve kombine egzersiz olmak üzere 3 gruba ayrılarak gruplara egzersiz programları uygulanmıştır. Demansa bütüncül bir yaklaşım sağlamak için egzersiz programından önce ve sonra kognitif fonksiyonlar için mental rotasyon, mekansal oryantasyon, görsel bellek ve mental durum değerlendirilirken, fiziksel fonksiyonlar için düşme riski, reaksiyon zamanı, alt ekstremite kuvveti ve kırılganlık değerlendirilmiştir. Egzersiz sonrası değerler egzersiz öncesi değerlerle karşılaştırıldığında, aerobik egzersiz grubunda yalnızca kırılganlığın anlamlı olarak azaldığı bulunmuştur (p=0.017). Denge ve kombine egzersiz gruplarında ise egzersiz programı sonrasında mental rotasyon (p=0.005, p=0.032), mekânsal oryantasyon (p=0.020, p=0.035), mental durum (p=0.007, p=0. 014) ve alt ekstremite kuvvetinin (p =0. 010, p=0.005) anlamlı olarak arttığı, düşme riski (p=0.005, p=0.005), reaksiyon zamanı (p=0.028, p=0.016) ve kırılganlığın (p=0.020, p=0.009) anlamlı olarak azaldığı bulunmuştur. Ayrıca, kombine ve aerobik egzersizin aksine, denge egzersizi grubunda görsel hafızada da iyileşme olduğu görülmüştür (p=0.016). Bu bulgular, denge ve kombine egzersizlerin demans üzerinde aerobik egzersizden daha geniş etkileri olabileceğini düşündürmektedir. Çalışma sonuçlarımız demans hastaları için egzersiz programlarının hastaların kognitif ve fiziksel eksiklikleri göz önünde bulundurularak tasarlanmasının ve çok boyutlu bir tedavi yaklaşımı oluşturulmasının önemini vurgulamaktadır.

Abstract:
The physical and cognitive effects of aerobic exercise in patients with dementia have been extensively investigated. Other exercise types with different physiological effects still need to be further investigated. The aim of this study was to determine the cognitive and physical effects of 6-week aerobic, balance and combined (aerobic-balance) exercise programmes on dementia. 31 mild-moderate dementia patients aged 65-90 years were divided into 3 groups as aerobic, balance and combined exercise and exercise programmes were applied to the groups. In order to provide a holistic approach to dementia, mental rotation, spatial orientation, visual memory and mental status were evaluated for cognitive functions, while fall risk, reaction time, lower extremity strength and frailty were evaluated for physical functions before and after the exercise programme. When the post-exercise values were compared with the pre-exercise values, it was found that only frailty decreased significantly in the aerobic exercise group (p=0.017). In the balance and combined exercise groups, mental rotation (p=0.005, p=0.032), spatial orientation (p=0.020, p=0.035), mental status (p=0.007, p=0. 014) and lower extremity strength (p=0. 010, p=0.005) significantly increased, while fall risk (p=0.005, p=0.005), reaction time (p=0.028, p=0.016) and frailty (p=0.020, p=0.009) significantly decreased. In addition, in contrast to combined and aerobic exercise, visual memory improved in the balance exercise group (p=0.016). These findings suggest that balance and combined exercises may have broader effects on dementia than aerobic exercise. Our results emphasise the importance of designing exercise programmes for patients with dementia by taking into account the cognitive and physical deficits of the patients and establishing a multidimensional treatment approach.