Türkçe öğretmeni adaylarının süreç-tür odaklı yazma yaklaşımı ile yapılandırılmış çok katmanlı metin yazma süreçlerinin incelenmesi
Investigation of Turkish teacher candidates' process of writing structured multimodal texts with a process-genre based writing approach
Yazar: SERDAR AKBULUT
Danışman: DOÇ. DR. BEKİR DİREKCİ
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Metin = Text ; Süreç-tür odaklı yaklaşım = Process-genre oriented approach ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yazma süreci = Writing process ; Çok katmanlılık = Multi-layered ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı süreç-tür odaklı yazma yaklaşımı ile yapılandırılan çok katmanlı metin yazma öğretiminin Türkçe öğretmeni adaylarının çok katmanlı metin yazma süreçlerine etkisinin incelenmesidir. Araştırmanın yöntem kısmında nicel veriler ağırlıkta ve nitel veriler destekleyici konumda olduğu için iç içe (gömülü) karma desen kullanılmıştır. Bu kapsamda araştırmanın nicel boyutunda ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen, nitel boyutunda uygulama sürecinde elde edilen verileri destekleyici ve açıklayıcı olması için yarı-yapılandırılmış görüşmeler kullanılmıştır. Araştırmanın deneysel uygulama sürecinin çalışma grubu 2021-2022 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe Öğretmenliği Programında öğrenim gören 48 öğretmen adayından oluşmaktadır. Araştırmanın nitel boyutuna ise çalışma grubu içerisinden gönüllülük esası bağlamında seçilen 16 öğretmen adayı dahil edilmiştir. Çok katmanlı metin yazma sürecinde metin türü olarak gezi yazısı türü kullanılmıştır. Araştırmanın verilerinin toplanması için araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu, öğrenciler tarafından oluşturulan çok katmanlı metinler ve bunların değerlendirilmesine yönelik araştırmacı tarafından hazırlanan çok katmanlı metinlere yönelik derecelendirilmiş puanlama anahtarı (gezi yazısı), çok katmanlı okuryazarlık ölçeği, yazmaya yönelik tutum ölçeği, öğretmen adayı yazma öz-yeterliği ölçeği ve araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nicel verilerin toplanma süreci uygulama öncesi ve uygulama sonrasında gerçekleştirilmiş, nitel verilerin toplanması için yapılan görüşmeler uygulama süreci bittikten sonra yapılmıştır. Öğretmen adayları tarafından gezi yazısı türünde oluşturulan çok katmanlı metinler araştırmacının hazırladığı derecelendirilmiş puanlama anahtarı ile değerlendirilmiş ve çok katmanlı metin yazma puanı elde edilmiştir. Verilerin analizi sürecinde nicel veriler öncelikle Shapiro-Wilk normallik testi ile sınanmış ve normal dağılım gösteren ve göstermeyen veriler istatistik analiz programında uygun testlerle analiz edilerek deney ve kontrol grubunun uygulama öncesi ve sonrası durumları karşılaştırılmıştır. Ayrıca nicel verilerin desteklenmesi ve açıklanması için toplanan nitel veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda süreç-tür odaklı yazma yaklaşımı ile yapılandırılan çok katmanlı metin yazma öğretiminin deney grubunda yer alan Türkçe öğretmeni adaylarının çok katmanlı metin yazma başarıları, çok katmanlı okuryazarlık düzeyleri ve yazma tutumları kontrol grubunda yer alan katılımcılardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde; yazma özyeterlikleri ise kısmen yüksek bulunmuştur. Uygulama öncesine göre deney grubunda yer alan katılımcıların çok katmanlı metin yazma başarıları, yazma tutumları ve yazma özyeterlikleri anlamlı düzeyde; çok katmanlı okuryazarlık düzeyleri ise kısmen yüksek bulunmuştur. Uygulama sonrası deney grubuyla yapılan görüşmelerde uygulama sürecine ilişkin katılımcı görüşlerinin olumlu olduğu ve uygulamanın yazma becerilerinin gelişimine katkı sağladığı belirlenmiştir. Sonuç olarak süreç-tür odaklı yazma yaklaşımı ile yapılandırılan çok katmanlı metin yazma öğretiminin çok katmanlı metin yazma başarısını, yazma tutumunu ve yazma özyeterliğini arttırdığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of multimodal text writing education structured with process-genre based writing approach on the multimodal text writing processes of Turkish teacher candidates. The method of the research is chosen as embedded mixed design for the reason that the quantitative data were dominant while the qualitative data were supportive. In this context, the experimental design with pretest-posttest control group was used in the quantitative dimension of the research. In the qualitative dimension, semi-structured interviews were used to support and explain the data obtained during the application process. The study group of the experimental application process of the research consists of 48 teacher candidates studying at Akdeniz University Education Faculty Turkish Language Teaching Program in the spring semester of 2021-2022 academic year. On the other hand, the qualitative dimension of the study included 16 teacher candidates selected from the study group on a voluntary basis. Travel writing was used as the text type in the multimodal text writing process. The data collection tools of the research includes a personal information form developed by the researcher, the multimodal texts written by the students and a grading rubric (travel writing) parepared by the researcher for the evaluation of the multimodal texts, a multimodal literacy scale, an attitude scale towards writing, a teacher candidate writing self-efficacy scale and a semi-structured interview form developed by the researcher. The collection of quantitative data was carried out before and after the application while the interviews for the collection of qualitative data were held after the application process was completed. The multimodal text writing scores of the texts written by the teacher candidates in the type of travel writing was obtained through the grading rubric prepared by the researcher. In the process of  the data analysis, the quantitative data were first tested with the Shapiro-Wilk normality test. The data showing normal distribution and the data not showing were analyzed with appropriate tests in the statistical analysis program, and the conditions of the experimental and control groups before and after the application were compared. In addition, qualitative data collected to support and explain quantitative data were analyzed by content analysis method. As a result of the study, multimodal text writing success, multimodal literacy levels and writing attitudes of Turkish teacher candidates in the experimental group who received multimodal text writing education structured with a process-genre based writing approach were found to be significantly higher than the participants in the control group, while their writing self-efficacy was found to be partially high. Compared to the pre-application, the multimodal text writing achievements, writing attitudes and writing self-efficacy of the participants in the experimental group were found to be significantly higher, while their multimodal literacy levels were found to be partially higher. The interviews with the experimental group after the application have shown that the participants' views on the application process were positive and that the application contributed to the development of writing skills. As a result, it has been determined that multimodal text writing education structured with genre-based writing approach increases the success of multimodal text writing, writing attitude and writing self-efficacy.