Avrupa yükseköğretim alanında uzaktan öğretim yapan kurumlarda akreditasyon: Bir karma yöntem araştırması
Accreditation in distance teaching institutions in the european higher education area: A mixed method study
Yazar: EYLEM KORAL GÜMÜŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. ELİF TOPRAK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ASUMAN NURHAN ŞAKAR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uzaktan Eğitim Ana Bilim  Dalı / Uzaktan Eğitim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akreditasyon = Accreditation ; Avrupa = European ; Avrupa ülkeleri = European countries ; Bologna süreci = Bologna process ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Eşbiçimlilik = Isomorphism ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Yükseköğretim kurumları = Higher education institutions

Özet:
Bu araştırmada, Bologna Sürecine dahil olan ülkelerin açık ve uzaktan öğretim yapan yükseköğretim kurumlarının akreditasyon uygulamalarını araştırmak ve mevcut durumu belirlemek; Türkiye ve Bologna Sürecine dahil olan diğer ülkelerin açık ve uzaktan öğretim yapan yükseköğretim kurumlarının akreditasyon uygulamaları arasında eşbiçimlilik ve farklılıkların üzerinde kurumsal çevrenin etkilerini analiz etmek ve akreditasyon süreci içinde varsa yaşanan problemleri öğrenmek ve çözümü hakkında yetkililerden öneri almak hedeflenmiştir. Belirlenen amaç doğrultusunda, Bologna sürecine dahil olan ülkelerin açık ve uzaktan öğretim yapan akredite olmuş 51 yükseköğretim kurumu belirlenmiş ve bu kurumların akreditasyon yetkilileri gönüllülük bazında çalışmaya dahil edilmiştir.  Gömülü karma yöntem deseninin kullanıldığı bu çalışmada, alanyazın taraması ve bu çalışmanın kuramsal çerçevesini oluşturan açık ve uzaktan öğrenmede sistem yaklaşımı ve yeni kurumsalcılığın temel kavram ve varsayımları dikkate alınarak bir anket hazırlanmıştır. Yarı-yapılandırılmış görüşme sorularını belirlemek için ise sistem yaklaşımı ve yeni kurumsalcılık kuramının temel ilkeleri seçilerek bir kuramsal dizey oluşturulmuştur. Araştırma sorularına tam olarak cevap bulabilmek için anket ve görüşmeye ek olarak doküman analizi de yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda elde edilen bulgular ışığında, Bologna Sürecinde belirlenen Avrupa Standartları ve Yönergeleri temelli akreditasyon ölçütlerinin uygulanmasında ülkeler ve kurumlar arasında farklılıklar gözlemlenmiş ve bu ölçütlerin kurumlarda bir eşbiçimlilik yaratmadığı ortaya çıkmıştır. Ayrıca, kurumların akredite olma kararı alırken en çok yasal olmak üzere ekonomik ve sosyo-kültürel çevrelerinden etkilendikleri ortaya çıkmıştır. Kurumların akreditasyon sürecinde yaşadıkları en büyük problemlerden biri olarak geleneksel öğretim yapan yükseköğretim kurumlarına özgü ölçütler ile akredite edilmeleri gösterilmiştir.

Abstract:
The main purpose of this study is to investigate the accreditation practices of open and distance teaching universities in the Bologna Countries and to frame the current situation; to analyze the effects of institutional environment on isomorphism and differences of the accreditation practices of open and distance teaching universities in Turkey and other Bologna Countries and identify the problems experienced during the accreditation process and to get suggestions from the authorities about their solution. In line with the determined purpose, 51 accredited open and distance teaching universities in the Bologna Countries were identified and the accreditation officers of these institutions were included in the study on a voluntary basis. In this study carrying out a embedded mixed method design, a questionnaire was designed considering the literature review, and the basic concepts and assumptions of the system approach in open and distance learning and new institutionalism which form the theoretical framework of this study. In order to determine the semi-structured interview questions, a matrix was created by choosing the basic principles of system approach and new institutionalism theory. In addition to the questionnaire and interview, document analysis was also carried out in order to find complete answers to research questions. In the light of the findings obtained as a result of the study, differences were observed between countries and institutions in the implementation of the accreditation criteria based on European Standards and Guidelines created in Bologna Process and it was revealed that these criteria did not create any isomorphism in the institutions. Another promising finding is that the institutions are affected by their economic, socio-cultural and mostly regulatory institutional environmental dimensions while in the process of making a decision about getting accredited. Getting accredited by the criteria specifically developed for face-to-face education is said to be one of the biggest problems faced by institutions in the accreditation process.