Kuru koşullar için ıslah edilmiş bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin karakterizasyonu
Characterization of some wheat (Triticum aestivum L.) varieties improved for arid conditions
Yazar: BEKİR AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. SAİME ÜNVER İKİNCİKARAKAYA
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma; 2007-2008 ve 2008-2009 yetiştirme dönemlerinde Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliği'nde yürütülmüştür. Köse 220/39, Bezostaja 1, Kıraç 66, Gerek 79, Gün-91, Kırgız 95, İkizce 96, Aytın 98, Harmankaya-99, Karahan-99, Altay 2000, Demir 2000, Bayraktar 2000, Sönmez 2001, Tosunbey, Seval ve Müfitbey ekmeklik buğday çeşitleri ile tesadüf blokları deneme deseninde 4 tekerrürlü olarak yürütülen çalışmada; çeşitlerin morfolojik ve fizyolojik özelliklerinin karakterizasyonunun yapılması amaçlanmıştır.Araştırmada; başaklanma gün sayısı, bitki boyu, bayrak yaprak ayası eni, bayrak yaprak ayası boyu, bayrak yaprağı alanı, bayrak yaprağı kını uzunluğu, çıplak üst boğum arası uzunluğu, bayrak yaprağın klorofil içeriği, metrekarede fertil başak sayısı, başak uzunluğu, başakta başakçık, fertil ve steril başakçık sayısı, kılçık uzunluğu, alt dış kavuz gaga uzunluğu, başak sıklığı, başakta tane sayısı, başakta tane verimi, birim alan tane verimi, birim alan hasat indeksi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, protein oranı, sedimentasyon (Zeleny), glutenin bant deseni, gliadin bant deseni ile ekmeklik buğday çeşit özellik belgesinde yer alan karakterler incelenmiştir. İki yıl süreyle yürütülen çalışmada, incelenen tüm karakterler yönünden yıllar arası farklılık önemli bulunmuş ve yıllar ayrı ayrı değerlendirilmiştir.Araştırma sonuçlarına göre, birim alan tane veriminde birinci yıl Gerek 79 çeşidi 192.2 kg/da ile ilk sırada yer alırken, ikinci yıl Bayraktar 2000 çeşidi 420.2 kg/da ortalama değeri ile ilk sırada yer almıştır. Her iki yılda da en yüksek protein oranı Köse 220/39 çeşidinden elde edilmiştir. Yapılan korelasyon analizinde; birim alan tane verimi ile bitki boyu, bayrak yaprağı alanı, metrekarede başak sayısı, başakta fertil başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başakta tane verimi, hasat indeksi ve bin tane ağırlığı arasında olumlu ve önemli ilişki belirlenmiştir. On yedi ekmeklik buğday çeşidinin glutenin ve gliadin bant desenleri belirlenerek, biyokimyasal olarak çeşitler karakterize edilmiştir.

Abstract:
This research was carried out at the University of Ankara, Faculty of Agriculture, Research and Application Farm during 2007-2008 and 2008-2009 growing seasons. The experiments were conducted with four replications in completely randomized block design and Köse 220/39, Bezostaja 1, Kıraç 66, Gerek 79, Gün-91, Kırgız 95, İkizce 96, Aytın 98, Harmankaya-99, Karahan-99, Altay 2000, Demir 2000, Bayraktar 2000, Sönmez 2001, Tosunbey, Seval, Müfitbey bread wheat varieties were used in the research. In this study, the characterization of morphological and physiological features of the varieties was aimed.In the research; days to heading, plant height, flag leaf blade width, flag leaf blade length, flag leaf area, flag leaf sheath length, length of neck above flag leaf sheath, flag leaf chlorophyll content, fertile spike number per m2, spike lenght, number of spikelets per spike, number of fertile and sterile spikelets per spike, awn length, lower glume beak length, ear density, number of grain per spike, grain weight per spike, grain yield, harvest index, thousand grain weight, hectoliter weight, protein content, sedimentation values (Zeleny), glutenin and gliadin band patterns and characters of bread wheat variety description form were examined. The results obtained for the analyzed parameters per year were significantly different; therefore, the years were evaluated separately.According to the research results, while Gerek 79 was obtained as the first by 192.2 kg/da in the first year as regards to grain yield per unit area, Bayraktar 2000 was obtained as the first by 420.2 kg/da in the second year. Köse 220/39 showed the highest protein content in each year. The associations among yield and yield components of 17 bread wheat varieties were also determined by simple correlation analyses. Grain yield had a significant positive correlation with plant height, flag leaf area, spike number per m2, number of fertile spikelets per spike, number of grain per spike, grain weight per spike, harvest index, thousand grain weight. Glutenin and gliadin band patterns of 17 wheat varieties were also determined by biochemical methods for characterization.