Kişilik tipolojilerine göre bireylerin mobil uygulamaları benimseme motivasyonlarının teknoloji kabul modeliyle incelenmesi
The technology acceptance modal examination of individuals' motivation for adopting mobile applications according to their personality typology
Yazar: FURKAN İLİK
Danışman: DOÇ. DR. NEZAHAT EKİCİ ÖZCAN ; DR. FUAT EROL
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Mobil cihazlar üzerinden kullandığımız mobil uygulamalar artık günlük yaşamın her anında kullanılan
en önemli parçalardan biri haline gelmiştir. Mevcut mobil uygulamaların çokluğu kullanıcılar açısından
teknolojiye adaptasyon, uygulama geliştiriciler açısından ise benimsenmeyen uygulamaların
silinmesiyle kazanç kaybı gibi pek çok sorunu gündeme getirmektedir. Dolayısıyla bireylerin kişilik
özelliklerinin teknolojiye adaptasyon ve mobil uygulamaları benimseme davranışları üzerinde etkili bir
değişken olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, bireylerin mobil uygulama benimseme
motivasyonlarını kişilik kavramı ile inceleyerek mobil uygulamaları benimsemeye yönelik tutum, niyet
ve davranışa etki eden faktörleri saptamaktır. Bu kapsamda yürütülen alan araştırmaları için karma
yöntem desenleri arasında gösterilen keşfedici sıralı karma yöntem deseni benimsenmiştir. Nitel
araştırma kapsamında 16 katılımcıyla derinlemesine mülakatlar yapılmış ve analizleri MAXQDA 24
programı ile gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma sonucunda kişilik özelinde mobil uygulamaları
kullanma motivasyonunu etkilediği ortaya konulan güvenlik, algılanan eğlence, güç tüketimi ve
algılanan maliyet değişkenleri nicel araştırma kapsamında geliştirilen modele dâhil edilmiştir. Nicel
araştırma aşamasında çevrimiçi bir anket formu aracılığıyla kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılan 407
katılımcıdan veri toplanmıştır. Veri analizi SPSS 25 ve SmartPLS 4 programları aracığıyla yapılmıştır.
Kümeleme analizi yardımıyla kişilik tiplerine göre 'sosyal keşifçiler', 'dengeli liderler' ve 'duyarlı
yenilikçiler' olarak adlandırılan üç farklı gruba ayrılan örneklem özelinde araştırma modeli test
edilmiştir. Teknoloji kabul modeli bağlamında mobil uygulama türünün düzenleyici etkisi kişilik
grupları arasında karşılaştırılmış ve gruplar arası anlamlı farklılıklar gözlenmiştir. Nitel ve nicel
yöntemlerle elde edilen bulgularla mobil uygulamalara yönelik tutumu etkileyen faktörlere yenileri
eklenmiş ve bu faktörlerin etkisi kişilik özelinde ele alınarak teorik; bulguların tartışılmasıyla da
uygulayıcılara yönelik pratik katkılar sunulmuştur.

Abstract:
Mobile applications that we use on mobile devices have become one of the most important parts used in
every moment of daily life. The abundance of existing mobile applications brings up many problems,
such as adaptation to technology for users and loss of earnings by deleting unadopted applications for
application developers. Therefore, personality traits of individuals are thought to be an effective variable
on technology adaptation and mobile application adoption behaviors. The aim of this study is to examine
the motivations of individuals to adopt mobile applications with the concept of personality and to
determine the factors affecting attitudes, intentions, and behaviors towards adopting mobile applications.
In this context, exploratory sequential mixed method design, which is shown among mixed method
designs, was adopted for the field research conducted in this context. Within the scope of qualitative
research, in-depth interviews were conducted with 16 participants and analyzed with MAXQDA 24
software. As a result of the qualitative research, the variables of security, perceived entertainment, power
consumption, and perceived cost, which were found to affect the motivation to use mobile applications
in terms of personality, were included in the model developed within the scope of quantitative research.
In the quantitative research phase, data were collected from 407 participants who were reached by
convenience sampling method through an online survey form. Data analysis was performed using SPSS
25 and SmartPLS 4 programs. With the help of clustering analysis, the research model was tested for the
sample, which was divided into three different groups called 'social explorers','balanced leaders' and
'responsive innovators' according to personality types. In the context of the technology acceptance
model, the moderating effect of mobile application type was compared between personality groups, and
significant differences were observed between groups. With the findings obtained by qualitative and
quantitative methods, new factors affecting the attitude towards mobile applications were added to the
factors affecting the attitude towards mobile applications, and the theoretical contributions were
presented by discussing the effects of these factors in terms of personality, and practical contributions
for practitioners were presented by discussing the findings