Kolorektal kanserli hastalarda platin, fluoropirimidin ve irinotekan ilaç dirençlerinin araştırılması
Platinium, fluoropirimidine and irinotecan drug resistance research in patients with colorectal carci̇noma
Yazar: NECİBE DİLAN POLAT
Danışman: PROF. DR. ARZU YAREN
Pamukkale Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Mutasyon = Mutation ; Neoplazm evreleri = Neoplasm staging ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Pirimidinler = Pyrimidines ; Platin = Platinum ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; İlaçlara direnç = Drug resistance

Özet:
Kolorektal kanser, en yaygın malign tümörlerden birisidir ve dünya çapında önemli bir sağlık problemi olmaya devam etmektedir. Günümüzde 5-Fluorourasil, Oxaliplatin ve İrinotekan, kolorektal kanserin adjuvan ve palyatif tedavisinde en çok kullanılan kemoterapi ajanlarıdır. Kemoterapötik ilaçlarda meydana gelen ilaç dirençleri ve kemoterapötik ilaç toksisiteleri kolorektal kanserli hastalarda tedavi yanıtını olumsuz etkilemektedir. İlaç direnci ve toksisite multifaktöryeldir. Bunlar arasında transport mekanizmaları, metabolizma, moleküler mekanizmalar, apoptozdan korunma, hücre siklüs kinetikleri aracılığıyla direnç ve ilaç metabolizmasına katılan enzimlere ait gen polimorfizmi gibi faktörler bulunmaktadır. Kanser kemoterapisine yanıt ve toksisitede bireysel farklılıkların oluşmasında genetik polimorfizmlerin rolü büyüktür.
Çalışmamızın amacı, Kolorektal kanser tanılı hastalarda, kemoterapide kullanılan 5-Fluorourasil, Oxaliplatin ve İrinotekan gibi ilaçların metabolizması ile ilgili genetik polimorfizmlerin kemoretapi yanıtı ve toksisite ile ilişkisini araştırmaktır. 
Araştırmamıza Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji kliniğine başvuran 100 kolorektal kanser tanılı hasta dahil edildi. Biyokimyasal değerlendirmeler yapıldı. DNA izolasyonu için kan örneği alındı. DNA izolasyonu yapıldı ve PCR çalışıldı. Genetik polimorfizm dağılımları belirlendi. 100 kolorektal kanser tanılı hastada 10 gene ait ( GSTP1, XRCC1, ERCC1, MTHFR, TSER, DPD, UGT1A1, CYP3A4, CYP3A5 VE ABCB1) 12 tek nükleotid polimorfizmi ve genotipleri analiz edildi.
XRCC1-28152G>A G/A genotipi ile anemi ve nötropeni, ERCC1- 8092C>A A/A genotipi ile sigara içimi ve progresyon gelişimi, ERCC1-19007T>C polimorfizmi T/C genotipi ile diare-kabızlık ve ERCC1-19007T>C T/C - C/C genotipi ile nörotoksisite, CEA, CA19.9, LDH yüksek seviyeleri ve karaciğer metastazı, GSTP1-313A>G A/G genotipi ile sigara içimi arasında ilişki belirlendi.  MTHFR- 677C> T T/T ve C/T genotipi ile nötropeni ve CEA, CRP yüksekliği, MTHFR 1298A> C C/C genotipi ile CRP yüksekliği ve progresyon, TSER 3R/3R-2R/3R genotipleri ile CRP, CEA yüksekliği, diare-kabızlık ve nötrofili ile, UGT1A1-28 promoter mutant ve heterozigot genotipleri ile CEA yüksekliği, CYP3A4-392 A>G G/G ve A/G genotipi ile erkek cinsiyet, CYP3A5-6986 A>G G/G genotipi ile LDH ve CRP yüksekliği, ABCB1-3435C>T C/T genotipi ile trombositopeni, trombositoz, T/T genotipi ile erkek cinsiyet ilişkili olarak tespit edildi. 
Sağkalım analizlerinde, erken evre hastalarda, ERCC1-19007T>C tek nükleotid polimorfizminin C/C (mutant) genotipinin, MTHFR 1298A>C tek nükleotid polimorfizmi C/C genotipinin daha kısa hastalıksız sağkalım süresiyle ilişkili olduğu belirlendi. Metastatik hasta grubunda, ABCB1-3435C>T polimorfizmi T/T genotipi ile daha kısa progresyonsuz sağ kalım arasında ve XRCC1-28152G>A polimorfizmi G/A ve A/A genotipi ile kısa ortalama tüm sağ- kalım süresi arasında istatistiksel anlamlı ilişki tespit edildi. CYP3A4-392A>G polimorfizmi heterozigot (A/G) olan hastaların daha kısa ortalama tümsağ kalım süresine sahip oldukları görüldü.
Sonuç olarak XRCC1-28152G>A, ERCC1- 8092C>A, ERCC1-19007T>C, GSTP1-313A>G, MTHFR- 677C> T, MTHFR 1298A> C, TSER, UGT1A1-28 promoter, CYP3A4-392 A>G, CYP3A5-6986 A>G, ABCB1-3435C>T tek nükleotid polimorfizmlerinin toksisite ve klinikopatolojik özellikler üzerine, ERCC1-19007T>C, MTHFR 1298A>C, ABCB1-3435C>T, XRCC1-28152G>A, CYP3A4-392A>G tek nükleotid polimorfizmlerinin ise erken evre hastalarda hastalıksız,  metastatik hastalarda progresyonsuz ve tüm sağkalım üzerine etkileri gösterildi. 

Anahtar kelimeler: Kolorektal kanser,  XRCC1, ERCC1, GSTP1, MTHFR, TSER, UGT1A1-28 promoter, CYP3A4, CYP3A5, ABCB1 tek nükleotid polimorfizmleri, 5-Fluorourasil, Oxaliplatin, İrinotekan, toksisite, kemoterapi yanıtı.

Abstract:
Colorectal cancer is one of the most common malignant tumors and it has been a major health problem in the World. Currently, 5-Fluorouracil, Oxaliplatin and Irinotecan are the most frequently used chemotherapeutic agent for the adjuvant and palliative treatment of colorectal cancer. Drug resistance and toxicity of the chemotherapeutic agents have advers effects on treatment response. Drug resistance and toxicity are multifactorial and include; transport mechanisms, metabolism, moleculer mechanisms, protection from apoptosis and gene polymorphism of the enzymes which function via cell cycle kinetics in the resistance and drug metabolism. Genetic polymorphisms have important role in individual differences which occur in response to cancer chemotherapy and toxicity.  
The purpose of this study is to investigate if genetic polymorphisms related 5-Fluorouracil, Oxaliplatin and Irinotecan metabolisms influence the chemotherapy response and toxicity in colorectal cancer patients. 
We investigate 100 colorectal cancer patients that were collected from Oncology Clinic of Pamukkale University. We evaluated biochemical parameters. Blood samples were collected for DNA isolation and PCR was studied. Distribution of the genetic polymorphisms was identified.  We analyzed 12 single nucleotid polymorphisms and genotypes in 10 genes ( GSTP1, XRCC1, ERCC1, MTHFR, TSER, DPD, UGT1A1, CYP3A4, CYP3A5 VE ABCB1)  in 100 colorectal patients. 
There was an association between XRCC1-28152G>A G/A genotype and anemia and neutropenia, ERCC1- 8092C>A A/A genotype and smoking and progression, ERCC1-19007T>C T/C genotype and diarrhea-constipation, ERCC1-19007T>C T/C - C/C genotypes and neuropathy, high level of CEA, CA19.9, LDH and liver metastasis, GSTP1-313A>G A/G genotype and smoking. MTHFR- 677C> T T/T ve C/T genotypes were related to neutropenia, high level of CEA and CRP. MTHFR 1298A> C C/C genotype was associated with high level of CRP and progression. High level of CEA, CRP, diarrhea-constipation and neutrophilia were related to TSER 3R/3R-2R/3R genotypes. We also found an association between UGT1A1-28 promoter mutant and heterozygote genotypes and high level of CEA, CYP3A4-392 A>G G/G-A/G genotypes and male gender, CYP3A5-6986 A>G G/G genotype and high level of LDH and CRP, ABCB1-3435C>T C/T genotype and thrombocytopenia, thrombocytosis, T/T genotype and male gender.  
In survival analysis, shorter disease free survival (DFS) was observed for ERCC1-19007T>C single nucleotid polymorphism C/C genotype and MTHFR 1298A>C single nucleotid polymorphism C/C genotype in early stage (I-II-III) patients. In metastatic patient group, shorter progression free survival (PFS) for ABCB1-3435C> polymorphism T/T genotype and shorter overall survival (OS) for XRCC1-28152G>A polymorphism G/A - A/A genotypes and for CYP3A4-392A>G polymorphism and heterozygote (A/G) genotypes was observed. 
In conclusion; the effects of XRCC1-28152G>A, ERCC1- 8092C>A, ERCC1-19007T>C, GSTP1-313A>G, MTHFR- 677C> T, MTHFR 1298A> C, TSER, UGT1A1-28 promoter, CYP3A4-392 A>G, CYP3A5-6986 A>G, ABCB1-3435C>T single nucleotid polymorphisms on clinicopathologic variates and toxicity and the effects of ERCC1-19007T>C, MTHFR 1298A>C, ABCB1-3435C>T, XRCC1-28152G>A, CYP3A4-392A>G single nucleotid polymorphisms on disease free survival in early stage patients, progression free and overall survival in metastatic stage patients are showed. 

Key words: Colorectal cancer, XRCC1, ERCC1, GSTP1, MTHFR, TSER, UGT1A1-28 promoter, CYP3A4, CYP3A5, ABCB1 single nucleotid polymorphisms, 5-Fluorouracil, Oxaliplatin, Irinotecan, toxicity, chemotherapy response.