İstanbul'daki fırın işçilerinin idrarlarında okratoksin A 
'nın immunoaffinite kolon-yüksek basınçlı sıvı kromatografisi yöntemi ile araştırılması
Investigation of ochratoxin A (OTA) in bakers' urine samples in İstanbul by immunoaffinity column clean-up and high-performance liquid chromatography
Yazar: SULTAN MEHTAP BÜYÜKER
Danışman: PROF. DR. TÜRKAN YURDUN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Fırınlar = Furnaces ; Kreatinin = Creatinine ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Malondialdehit = Malondialdehyde ; Okratoksin-A = Ochratoxin-A ; Okratoksinler = Ochratoxins ; İdrar tahlili = Urinalysis ; İstanbul = Istanbul ; İşçiler = Workers

Özet:
Okratoksin A (OTA), Penicillium ve Aspergillus türleri tarafından üretilen, okratoksin grubu içindeki en toksik özellikli mikotoksindir. Bu mikotoksinin karsinojen, nefrotoksik, teratojenik ve immunotoksik etkileri bilinmektedir. Bu çalışmada İstanbul'daki fırın işçilerinin idrarlarında OTA varlığının ve düzeyinin belirlenebilmesi için NaHCO₃ dilüsyon, İAK (immünoaffinite kolon) temizleme yöntemi, fluoresans dedektörlü Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografisi (YBSK) ile teşhis ve tayin yöntemi kullanılmıştır. Toplanan idrar örneklerinde kreatinin ve malondialdehit (MDA) seviyeleri spektrofotometrik olarak ölçülmüştür. Ayrıca idrar örneklerinde DNA hasarının bir göstergesi olan 8-hidroksi 2-deoksiguanozin düzeyi Enzyme-Linked Immunosorbant Assay (ELISA) yöntemi ile tayin edilmiştir. Çalışmamız sonucunda yönteme ait en düşük tespit limiti (LOD)  ve en düşük ölçüm limiti (LOQ)  sırasıyla 0,06 ngmLˉ¹ ve 0,20 ngmLˉ¹ olarak tespit edilmiştir. Toplanan 185 idrar örneğinin %4,9'unun OTA ile kontamine olduğu saptanmıştır. Ayrıca kontrol grubu olarak imalat dışında çalışan grup ile imalat bölümünde çalışan fırın işçilerinin idrarlarında OTA düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir (p>0,05). Fırın işçilerinde OTA'ya maruziyeti ölçmek amacıyla çalışmaya katılan gönüllülere uygulanan anket soruları ile aynı zamanda maruziyetin profili de ortaya çıkarılmıştır. Ancak cinsiyet, yaş, sigara ve alkol kullanımı, kahve tüketimi, beslenme alışkanlıklarına ait sorulardan elde edilen cevaplara bağlı olarak OTA maruziyeti ile anlamlı bir korelasyon bulunamamıştır (p>0,05). Çalışmanın sonucu, istatistiksel olarak anlamlı OTA varlığı saptanmamış olmakla birlikte, fırın işçilerinin idrarlarında OTA saptanmış olması, periyodik takibin gerekliliğini göstermiştir.

Abstract:
Ochratoxin A (OTA), is the most toxic mycotoxin in the ochratoxins produced by Penicillium and Aspergillus species. It is known that this mycotoxin has carcinogenic, nephrotoxic, teratogenic and immunotoxic effects. In this study, OTA occurence and level in urine samples collected from bakers in Istanbul was analyzed by NaHCO₃ dilution, IAC (Immmunoaffinity Column) clean-up and high performance liquid chromatography with fluorescent detection. Creatinine and malondialdehyde levels were measured spectrofotometrically in collected urine samples. Also 8-hydroxy 2-deoxyguanosine that is a biomarker of DNA damage was tested by ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbant Assay). As a result of our study, limit of detection (LOD) and limit of quantification (LOQ) of the method were measured as 0,06 ngmLˉ¹ and 0,2 ngmLˉ,¹ respectively. From the total collected urine samples of 185, 4,9% was contaminated with OTA. Also statistically significant difference between OTA levels has not been determined in urine samples of bakers working at the production department and the bakers working at the other departments of bakery (p>0,05). In order to define the exposure profile of OTA in bakers a questionarie was conducted among the volunteers as well. But after the evaluation of the answers related to the gender, age, dietary habits, coffee consumption, smoking and alcohol consumption, no correlation was found with the OTA exposure (p>0,05). In conclusion, in the present study although OTA presence was not statiscally significant, OTA detection in urine of bakers' indicates the necessity of regular follow up for these workers.