Abbas Kiyarüstemi sinemasında şiirsel gerçekçiliğin biçimsel analizi
The formal analysis of poetic realism in Abbas Kiyarüstemi's cinema
Yazar: MUSTAFA ULUÇ
Danışman: PROF. DR. SAVAŞ ARSLAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Film Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Tez konum, Abbas Kiyarüstemi'nin sinemasında Şiirsel Gerçekçi unsurları biçimsel analiz yöntemiyle tespit etmeye odaklanmaktadır. Bu inceleme sırasında David Bordwell ve Kristin Thompson'ın biçimsel analiz yönteminden yararlanılmıştır.
Elde edilen bulgular ve sonuçlar, Fransız Şiirsel Gerçekçilik Akım'ının, 20. yüzyılın başlarında Avrupa'da başlayan ve uluslararası düzeyde etkili olan "avangart" hareketinin bir parçası olduğunu ortaya koymaktadır. 1930'lu yıllarda, Fransız Şiirsel Gerçekçilik Akımı, politik, ekonomik ve toplumsal değişimlerin etkisiyle Fransa'da yeni ve yaratıcı bir akım olarak ortaya çıkmıştır. Bu dönem, Birinci Dünya Savaşı sonrası derin yaraların iyileşmediği, 1929 ekonomik krizi gibi olumsuz koşulların Fransa'yı da etkilediği bir dönemdi. Ancak sanatçılar, entelektüeller ve araştırmacıların sinemaya yönelmesi sayesinde, bu zorlu dönemde dikkate değer sanatsal eserler ortaya konulmuştur.
Zorlu koşullar, siyasal meseleler ve yaklaşan İkinci Dünya Savaşı gerginliği gibi faktörler, yönetmenler tarafından filmlerde hem gerçekçi hem de lirik bir üslup ile yansıtılmaya çalışılmıştır. Bu sinema yaklaşımında Filmsel mekan tasvirleri lirik veya şiirsel bir üslupla ele alınırken, toplumsal çelişkiler ve insanların ruhsal ve toplumsal durumları Şiirsel Gerçekçi bir yaklaşımla yorumlanmıştır.
Bu gelişmeler ışığında, Şiirsel Gerçekçilik akımının, dünya sinema sahnesinde özellikle yönetmen odaklı sinemada önemli bir etki yarattığı söylenebilir. İnceleme konusu olan İran sinemasının önde gelen isimlerinden Abbas Kiyarüstemi'nin eserlerinde, Fransız Şiirsel Gerçekçi sinemasının stilistik özelliklerinin belirgin bir şekilde kendini gösterdiği tespit edilmiştir.  İslam Devrimi öncesi ve sonrasındaki dönemlerde, İran sinemasının zorlu koşullara rağmen Fransız şiirsel gerçekçi akımında olduğu gibi entelektüel kesimin sinemaya yönelmesiyle uluslararası düzeyde tanınan ve takdir edilen bir sinemaya düşmesi herkesin ilgisini ve takdirini toplamıştır. Bu dönemde Abbas Kiyarüstemi sinemasının, Fransız Şiirsel Gerçekçilik akımının da etkisiyle şekillendiği ve benzer bir sanatsal dil geliştirdiği gözlemlenmiştir.
Bu tez çalışması, Abbas Kiyarüstemi'nin sinemasında Şiirsel Gerçekçiliğin biçimsel unsurlarını inceleyerek, Fransız Şiirsel Gerçekçi sinemasının etkisi ve İran sinemasının benzer zorluklara rağmen nasıl başarılı bir şekilde varlığını sürdürdüğü ortaya konmaktadır.

Abstract:
The French Poetic Realism Movement emerged in the 1930s in France as a new and creative movement influenced by political, economic, and social changes. This period was a time when deep wounds left unhealed after World War I and negative conditions such as the 1929 economic crisis also affected France.  However, thanks to artists, intellectuals, and researchers turning to cinema, remarkable artistic works were produced during this challenging period.  Factors such as difficult conditions, political issues, and the tension of the impending World War II were attempted to be reflected in films by directors in both a realistic and lyrical style. In this cinema approach, cinematic space descriptions were treated with a lyrical or poetic style, while social contradictions and the mental and social conditions of individuals were interpreted with a Poetic Realist approach.

Before and after the Islamic Revolution, Iranian Cinema, similar to the emergence of the French Poetic Realism movement, struggled with political, social, and economic difficulties. Particularly with the Iranian intellectual community in Europe turning to cinema, it transformed into a cinema recognized and appreciated internationally. During this period, it was observed that the cinema of Abbas Kiarostami was shaped by the French Poetic Realism Movement and developed a similar artistic language. This thesis study reveals the structural elements of Poetic Realism in Abbas Kiarostami's cinema through the formal analysis method of David Bordwell and Kristin Thompson.