Beyin göçü: Sağlık öğrencilerinin tutumları üzerine bir araştırma
Brain drain: Attitudes of health students a research on
Yazar: HASAN YASİN ÜNLÜ
Danışman: DOÇ. DR. YILMAZ DAŞLI
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Kuruluşları Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management

Özet:
Amaç: Bu çalışma, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi'nde Tıp Fakültesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin beyin göçüne yönelik tutumları ve ilişkili faktörlerini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Yöntem: Araştırmanın evrenini, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp, Diş Hekimliği ve Sağlık Bilimleri Fakültelerinde öğrenim gören 2480 öğrenci oluşturmaktadır. Evren sayısı bilindiği için örneklem hesaplaması yapılmış, 559 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Tabakalı örnekleme yöntemi ile seçilmiş, tıp fakültesi 172, diş hekimliği fakültesi 181, sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinden 206 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışma kesitsel ve tanımlayıcı tipte anket araştırmasıdır. Veriler çevrim içi olarak toplanmıştır. İstatiksel verilerin analizinde IBM SPSS sürüm 25,0 programından faydalanılmıştır. Üç bölümden meydana gelen veri toplama aracının ilk kısmı, literatür taraması yapılarak oluşturulan sosyo-demografik soruları barındıran anket formu ve göç etmeye yönelik nedenler ve engeller hakkında sorulan 18 sorudan oluşmaktadır. İkinci kısmı "Beyin Göçüne Yönelik Tutum Ölçeği" oluşturmaktadır. Üçüncü kısım ise "Beck Umutsuzluk Ölçeği" sorularından meydana gelmektedir.
Bulgular: Mezun olduktan sonra katılımcıların %63,1'i yurt dışında çalışmak istemektedir. Göç etmekteki sebeplere bakıldığında en yüksek puanı, %17,9 ile yurt dışında daha iyi yaşam standardı daha yüksek kazanç, ikinci olarak ise %17,1 ile Türkiye'de çalışma koşulları almıştır. Göç ettikten sonra Türkiye'ye tekrar dönmeyi düşünür müsünüz sorusuna %42 evet, %10 ise hayır cevabı verilmiştir. Katılımcılardan yurt dışında çalışma isteği en yüksek olan grup %65,7 ile tıp fakültesi öğrencileri olmuştur. Yurt dışında görüşülen arkadaş veya akrabaya sahip olanlar %67,0 oranında mezuniyet sonrasında yurt dışında çalışmak isterken, tanıdığı olmayanlar %59,7 oranında yurt dışında çalışmak istemektedirler. Yurt dışına göçün önünde görülen engellere bakıldığında %69,7 vize alma süreci, %68,1 masraflar, %65,5 yabancı dil öğrenme zorluğu cevapları verilmiştir. Göç edilmek istenen hedef ülkeler %34,4 Almanya, %12,7 İngiltere, % 10,3 ABD, %9,6 Kanada olmuştur. Beyin göçüne yönelik tutum puanı 52,862, umutsuzluk puan ortalaması 6,33 olarak bulunmuştur.
Sonuç:  Çalışmanın sonucunda beyin göçüne yönelik tutum ölçeği ile mezuniyet sonrasında yurt dışında çalışma isteği arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0,000). Beyin göçüne yönelik tutum ve göç ettikten sonra Türkiye'ye dönmeyi düşünme değişkeni arasında anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p=0,000). Yurt dışında görüşülen arkadaş/akraba varlığı arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0,031). Cinsiyet değişkeni (p=0,276) ve gelir durumu (p=0,122) ile beyin göçüne yönelik tutum arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Dünyada ve ülkemizde artan beyin göçü beraberinde getirdiği sorunlar ile maliyetini artırmaktadır. Bir kişinin eğitimine harcanan emek ve ücret mesleğine göre farklılık göstermekte, beyin göçü gerçekleştirdiği takdirde menşe ülke için sorunların artmasına yol açmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Beyin göçü, Sağlık, Öğrenci, Tutum

Abstract:
Objective: This study was conducted to evaluate the attitudes of students from the Faculty of Medicine, Faculty of Dentistry and Faculty of Health Sciences at Tokat Gaziosmanpaşa University towards brain drain and associated factors.
Method: The study population consisted of 2480 students studying at the Faculty of Medicine, Faculty of Denstistry and Faculty of Health Sciences at Tokat Gaziosmanpaşa University. Since the population size was known, a sample calculation was performed and 559 individuals were inclued in the study. Stratified sampling method was used, including 172 students from the Faculty of Medicine, 181 students from the Faculty of Densistry and 206 students from the Faculty of Health Sciences. The study employed a cross-sectional and descriptive survey methodology. Data were collected online and statistical analysis was conducted using IBM SPSS version 25.0. The data collection tool consisted of three parts: the first part was a questionnaire form containing socio-demographic questions developed through literatüre rewiev, along with 18 questions regarding reasons for and barriers to migration. The second part comprised the "Attitude Scale Towards Brain Drain" while the third part consisted of questions from the " Beck Hopelessness Scale"
Findings: After graduation, 63,1 % of the participants expressed a desire to work abroad. When examining the reasons for migration, the highest score was obtained for better living standards and higher income abroad, with 17,9%, followed by 17,1% for working conditions in Türkiye. When asked if they would consider returning to Türkiye after migration , 42% answered yes, while 10% answered no. Among the participants, the group with the highest desire to work abroad after graduation, while those without acquaintances abroad showed a 59,7 % desire. The main obstacles to migration were identified as visa procedures (69,7%), expenses (68,1%), and difficulty in learning a foreign languege (65,5 %). The desired destination countries for migration were Germany (34,4 %), followed by the UK (12,7%), the USA (10,3%),  and Canada (9,6%). The attitude score towards brain drain was found to be 52.862, with an average hopelessness score of 6.33.
Conclusion: Statistically significant differences wese found between the attitude scale towards brain drain and the desire to work abroad after graduation (p=0,000). Significant differences were also observed between the attitude towards brain drain and the considerataion of returning to Türkiye after migration (p=0,000). Additionally, a significant difference was found between the presence of friends/relatives abroad and the desire to work abroad (p=0,031). Howewer, there was no significant difference between gender (p=0,276) or income status (p=0,122) and the attitude towards brain drain. The increasing brain drain both globally and in our country brings along problems and increases costs. The effort and expense invested in one's education vary depending on the profession, and brain drain exacerbates problems fort he home country.

Keywords: Brain drain, Health, Student, Attitude.