Bor endüstri atıklarındaki lityum'un adsorpsiyon yöntemi ile kazanılması
Industrial waste lithium boran adsorption by the method of acquisition
Yazar: EMİNE BURCU HINCALAN
Danışman: PROF. DR. YUNUS ERDOĞAN
Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bor, Türkiye'nin sahip olduğu çok önemli endüstriyel hammaddelerinden biridir. Ülkemiz, gerek bor minerallerinin sahip olduğu rezerv büyüklüğü, niteliği ve çeşitliliği açısından, gerekse isletme maliyeti ve tenör avantajları ile dünyada birinci sırada bulunmaktadır. Bunun yanı sıra, Türkiye'de bor konsantresi üretiminde kullanılan kırma, yıkama, sınıflandırma ve triyaj gibi zenginleştirme işlemleri esnasında önemli miktarlarda atık çıkmaktadır. Bu atıkların değerlendirilmesi hem doğal kaynakların maksimum düzeyde kullanılması, hem stoklanması hem de çevre açısından önem arz etmektedir.Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Emet Bor İşletme Müdürlüğüne bağlı Hisarcık ve Espey Konsantratör Tesisleri bünyesinde üretilmekte olan kolemanit cevheri, isletme bünyesinde bulunan Emet Borik Asit Fabrikası'nda borik asit üretiminde kullanılmaktadır. Ancak, konsantre kolemanit üretim işlemi esnasında önemli miktarda su kullanılmakta, sonuçta ortaya sulu atık çıkmakta ve bu atıklar ancak atık barajlarında depolanmaktadır. Bu çalışmada, Emet Borik Asit Fabrikası atıklarından Lityum'un geri kazanılması amaçlanmıştır. Bunun için Emet Borik Asit Fabrikası atıklarından olan Hisarcık Eski Atık Barajı'ndan alınan kolemanit numuneleri kullanılarak çalışmalar yapılmıştır. Emet-Hisarcık Eski Atık Barajından temin edilen katı atığın tanımlanmasından sonra lityumun kazanılması için adsorpsiyon deneyi yapılmıştır. Adsorpsiyon deneyinde adsorban olarak 600 oC'de kalsine edilerek hazırlanan sepiyolit kullanılmıştır. Deney farklı zaman aralıklarında ve farklı sıcaklıklarda yapılmış olup, en uygun zamanın 100 oC'de 2 saat olduğu görülmüştür. Yapılan deneyin sonucunda Lityumun adsorpsiyon yöntemi ile kazanılabileceği görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Adsorpsiyon, Atık Barajı, Lityum'un Kazanılması

Abstract:
Boron is one of the most important and valuable industrial raw material of Turkey. With the quantity, quality and kind of boron mineral reserves and cheap production cost and advantage of B2O3 contents, Turkey has the first place in the world. In addition to this, during beneficiation processes like crushing, washing, classification and triage used for boron concentrate in Turkey, considerable amounts of tailings are accumulated. Evaluation of this tailing is important for both maximum usage of reserves, stockpiling and for the environment aspects.Colemanite ore , produced in Espey and Hisarcık Concentrator Plants depending on Emet Boron Works of Eti Mine Works General Management , is used in Boric acid production in Emet Boric Acid Factory in the same plant. But, during production of concentrate colemanite, considerable amounts of water is to be used, as a result, tailings with water are accumulated outside and these tailings are stored in only waste ponds. In this study, it was aimed to recover of Lithium from Emet Boric Acid Factory?s solid wastes. For this aim, it was studied on solid colemanite samples collected from Emet-Hisarcık Old Waste Pond. After the solid waste , obtained from Emet-Hisarcık Old Waste Pond, was defined the adsorption test was carried out to attain lithium.Sepiolite prepared by calsinating at 600 oC was used as a adsorbent in the adsorption test. The test was carried out in different time intervals and at different temperature, and it was noted that the optimal time was two hours at 100 oC. It was concluded at the end of the test that lithium could be attained by adsorption method.Key Words: Adsorption, Tailing Pond, Recovering of Lithium