Depremin psikososyal etkilerinin sosyal medya kullanımına etkisi
The impact of the psychosocial effects of the earthquake on social media usage
Yazar: ALİ BEYAZGÜL
Danışman: PROF. DR. CAHİT ÖZER
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu araştırmada, üçüncü basamak bir hastanenin aile hekimliği 
polikliniğine başvuran 15 yaş ve üzeri depremzede bireylerde, deprem nedeniyle 
gelişen psikososyal etkilerin sosyal medya kullanımına etkisinin incelenmesi 
amaçlanmıştır.   
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı tipte bir anket çalışmasıdır. Hatay ili, 
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine herhangi 
bir nedenle başvuran 15 yaş ve üzeri 676 bireye bireylere yüz yüze görüşme yoluyla 
anket uygulandı. Sosyodemografik veriler, 6 Şubat 2023 depremleri ve sonrasındaki 
artçı depremlerin etkileri ile ilgili kişisel veriler, deprem öncesi ve sonrası dönemde 
sosyal medya kullanım alışkanlıkları, deprem sonrası dönemde alınan psikososyal 
terapiler ile ilgili soruları içeren anketin yanında depresyon anksiyete stres-21 ölçeği 
(DASS-21), olayların etkisi ölçeği-revize edilmiş (IES-R) ve sosyal medyadaki 
gelişmeleri kaçırma korkusu (FoMO) ölçeği soruları katılımcılara uygulanmıştır.  
Bulgular: Çalışmaya 676 birey katılmıştır. Katılımcıların 479'u (%70,9) 
kadın, 197'i (%70,1) erkek olup, tüm katılımcıların yaş ortalaması 29,3±11,6 idi. 
Katılımcıların ölçek puan ortancalarına bakıldığında IES-R ölçek puan ortancası 34, 
DASS-21 ölçek puan ortancası 20, FoMO ölçek puan ortancası 15 olarak 
bulunmuştur. Katılımcılar arasında deprem sonrası dönemde psikososyal destek alan 
bireylerde, destek almayan bireylere göre FoMO ölçek puanı daha yüksek 
görülmüştür (p=0,032). Deprem sonrası dönemde sosyal medyada uzun süre vakit 
geçiren katılımcıların diğerlerine göre DASS-21, IES-R ve FoMO ölçek puanları daha 
yüksek bulunmuştur (p<0,001, p=0,001, p<0,001). Katılımcıların FoMO ölçek 
puanları ile DASS-21 ve IES-R ölçek puanları arasında pozitif yönde zayıf doğrusal 
bir ilişki görülmüştür (r=0,298, r=0,200; p<0,001, p<0,001). 
Sonuçlar: Kahramanmaraş merkezli depremler sonrası sosyal medya 
kullanım süresi, psikososyal sorunlarla ilişkilidir. Anksiyete, depresyon ve TSSB 
düzeylerindeki artış, sosyal medyadaki gelişmeleri kaçırma korkusu seviyesinin 
artmasına neden olmaktadır. 
Anahtar kelimeler: Deprem, Psikososyal Etkiler, Sosyal Medya, FoMO, 
Travma Sonrası Stres Bozukluğu

Abstract:
Aim: This study aimed to examine the impact of psychosocial effects caused by the 
earthquake on social media use among earthquake survivors aged 15 and older who 
applied to a family medicine clinic at a tertiary hospital. 
Materials and Methods: This is a cross-sectional descriptive survey study. A face
to-face survey was conducted with 676 individuals aged 15 and older who applied to 
the Family Medicine Clinic at Hatay Mustafa Kemal University Hospital in Hatay 
province for any reason. In addition to sociodemographic data, personal information 
related to the effects of the February 6, 2023 earthquakes and subsequent 
aftershocks, social media usage habits before and after the earthquake, and questions 
about psychosocial therapies received after the earthquake, the survey included the 
Depression Anxiety Stress Scale-21 (DASS-21), the Impact of Event Scale-Revised 
(IES-R), and the Fear of Missing Out (FoMO) scale on social media developments. 
Findings: A total of 676 individuals participated in the study. Of the participants, 
479 (70.9%) were women, 197 (70.1%) were men, and the mean age of all 
participants was 29.3±11.6 years. When looking at the median scale scores of the 
participants, the median IES-R scale score was found to be 34, the median DASS-21 
scale score was 20, and the median FoMO scale score was 15. It was observed that 
individuals who received psychosocial support during the post-earthquake period had 
higher FoMO scale scores compared to those who did not receive support (p=0.032). 
Participants who spent a long time on social media during the post-earthquake period 
had higher DASS-21, IES-R, and FoMO scale scores compared to others (p<0.001, 
p=0.001, p<0.001). A weak positive linear relationship was found between the FoMO 
scale scores and the DASS-21 and IES-R scale scores of the participants (r=0.298, 
r=0.200; p<0.001, p<0.001). 
Conclusions: The duration of social media use after the earthquakes centered in 
Kahramanmaraş is associated with psychosocial problems. Increases in anxiety, 
depression, and PTSD levels lead to an increase in the level of fear of missing out 
(FoMO) on social media developments. 
Keywords: Earthquake, Psychosocial Effects, Social Media, FoMO, Post-Traumatic 
Stress Disorder