Yozgat Çamlığı Milli Parkı'nın kontrollü kullanım bölgelerinde fiziksel ve sosyal taşıma kapasitesinin belirlenmesi
Determination of the physical and social carrying capacity in controlled use zones of Yozgat Çamlığı National Park
Yazar: AYKUT RÜZGAR
Danışman: PROF. DR. METİN DEMİR
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Milli parklar = National parks ; Rekreasyon = Recreation ; Taşıma kapasitesi = Carrying capacity ; Yozgat = Yozgat ; Yozgat Çamlığı Milli Parkı = Yozgat Çamlığı National Park

Özet:
Amaç: 1958 yılında ilan edilen ve ülkemizin ilk Milli Park'ı olma niteliği taşıyan Yozgat Çamlığı Milli Parkı'nın Gelişim planlarında belirtilen Kontrollü Kullanım Alanlarında Fiziksel ve Sosyal Taşıma Kapasitesinin belirlenmesidir. Ayrıca yapılan bu çalışmayla sürdürülebilirlik değerleri göz önünde tutularak kaynakların doğru kullanılması için ziyaretçi yönetim modellerine bir altlık olması amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışma 4 aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada çalışma alanının seçilmesi ve amaçların belirlenmesi öncelikli olmuştur. İkinci aşamada ulusal/uluslararası literatür taraması yapılıp çalışma alanının her mevsiminde yerinde gözlemler yapılmış, fotoğraf arşivleri oluşturulmuş ve gerekli notlar alan taramasında alınmıştır. Üçüncü aşamada Sosyal Taşıma Kapasitesi (STK) iki alt başlıkta hesaplanmıştır. İlk adımda, Milli parkı kullanan 384 katılımcıyla yüz yüze anket çalışması yapılmıştır. İkinci adımda katılımcılara bir seri simülasyon görüntüsü oluşturulmuş ve kendi kalabalık tolerans seviyelerine göre puanlama yapılması istenmiştir. Dördüncü aşamada kontrollü kullanım alanlarında Fiziksel Taşıma Kapasitesi (FTK) dört alt başlıkta hesaplanmıştır. İlk adımda OGM tarafından yayınlanan Mesire Alan Yönetmeliği standartlarına göre Milli Park içerisindeki tesis ve donatıların yeterliliği, İkinci adımda en yoğun kullanım alanı olan günübirlik piknik alanı ve özel proje alanının, üçüncü adımda piknik alanında bulunan yürüyüş yollarının, dördüncü adımda ise manzara seyir noktalarının Fiziksel Taşıma Kapasitesi ayrı ayrı yöntemlerle hesaplanmıştır.
Bulgular: Elde edinilen verilere göre Yozgat Çamlığı Milli Parkı'nın günübirlik piknik alanında (GKA-1) Sosyal Taşıma Kapasitesi 524 ziyaretçi/gün, manzara seyir noktaları güzergahında ise 84 ziyaretçi/gün olarak belirlenmiştir. Fiziksel Taşıma Kapasitesi hesabında tesis ve donatı birimlerinin Mesire Alan Yönetmeliğine göre kapasiteleri ve yeterliliği incelenmiştir. Piknik ünitelerinin yetersiz olduğu, yoğun kullanımlarda ziyaretçilere yeterince hizmet veremeyeceği, bu durum göz önüne alınarak rekreasyonu olumsuz etkilememesi için toplamda 198 adet piknik ünitesi, 50 adet 4 musluklu çeşme, 50 adet piknik ocağı ve alan genelinde toplamda 181 araçlık otopark çalışma alanına eklenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Günübirlik Kullanım Alanlarında Fiziksel Kapasite (GKA-1, 3491 ziyaretçi/gün, GKA-2 için ise 1533 ziyaretçi/gün) 5024 ziyaretçi/gün, GKA-1'de bulunan piknik alanındaki yürüyüş yollarında 1.411 ziyaretçi/gün ve son olarak manzara seyir noktalarında 108 ziyaretçi/gün olarak belirlenmiştir.
Sonuç: Araştırmanın sonucunda Yozgat Çamlığı Milli Parkı'nın Kontrollü Kullanım Alanlarında hesaplanan kapasitenin üzerinde bir kullanıma maruz kaldığı ve yoğun alan kullanımlarında rekreasyonel olanakların baskılandığı sonucuna varılmıştır. Milli Park'ta doğru ziyaretçi yönetim modelinin oluşturulması, alana gelen ziyaretçilerin rekreasyon olanaklarından daha etkili yararlanabilmesi ve kesintisiz bir rekreasyonel deneyim elde edebilmeleri için çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
Purpose: It is the determination of the Physical and Social Carrying Capacity in the Controlled Use Areas specified in the Development plans of Yozgat Çamlığı National Park, which was declared in 1958 and is the first National Park of our country. In addition, with this study, it is aimed to be a source for visitor management models for the correct use of resources by considering sustainability values.
Method: The study consists of 4 stages. In the first stage, it was a priority to select the working area and determine the objectives. In the second stage, national/international literature review was carried out and on-site observations were made in every season of the study area, photo archives were created, and necessary notes were taken during the field examination. In the third stage, Social Carrying Capacity (SCC) was calculated under two subheadings. In the first step, a face-to-face survey was conducted with 384 participants who used the national park. In the second step, participants were created with a series of simulation images and asked to score according to their own crowd tolerance levels. In the fourth stage, Physical Carrying Capacity (PCC) in controlled use areas is calculated under four subheadings. In the first step, according to the standards of the Recreation Area Regulation published by the GDF, the adequacy of the facilities and equipment in the National Park, the Physical Carrying Capacity of the daily picnic area and the special project area, which is the most intensive use area in the second step, the walking paths in the picnic area in the third step, and the landscape viewing points in the fourth step were calculated by separate methods.
Finding: According to the data obtained, the Social Carrying Capacity in the daily picnic area (DUA-1) of Yozgat Çamlığı National Park was determined as 524 visitors/day and 84 visitors/day on the route of the scenic viewing points. In the calculation of Physical Carrying Capacity, the capacities and adequacy of the facilities and reinforcement units were examined according to the Recreation Area Regulation. It was concluded that the picnic units were insufficient and could not serve the visitors adequately in intensive use, and considering this situation, a total of 198 picnic units, 50 fountains with 4 taps each, 50 picnic stoves and a parking lot for a total of 181 vehicles should be added throughout the area in order not to adversely affect recreation. Physical Capacity in Day Use Areas (DUA-1, 3491 visitors/day, 1533 visitors/day for DUA-2) was determined as 5024 visitors/day, 1,411 visitors/day on the walking paths in the picnic area at DUA-1 and finally 108 visitors/day at the scenic viewing points.
Conclusion: As a result of the research; It was concluded that Yozgat Çamlığı National Park was exposed to a use exceeding the capacity calculated in the Controlled Use Areas and that recreational facilities were suppressed during intensive area uses. Solutions were proposed to create the right visitor management model in the National Park, to enable visitors to the area to benefit from recreation opportunities more effectively and to have an uninterrupted recreational experience.