Tır şoförlerinin işe yabancılaşma ve mesleki tükenmişlik düzeylerini etkileyen bazı faktörler: Kapıkule sınır kapısında bir araştırma
Factors affecting the level of work alienation and occupational burnout of truck drivers: A research at Kapikule border gate
Yazar: MEHMET ALİ ALİM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH KIRAY
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ulaşım = Transportation
Dizin: Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Sürücüler = Drivers ; Taşımacılık = Transportation ; Tükenmişlik-mesleki = Burnout-professional ; Uluslararası karayolu taşımacılığı = Inernational road transportation ; Yorgunluk = Fatigue ; Çalışma koşulları = Working conditions ; İş ve özel yaşam dengesi = Work-personel life balance ; İş-yaşam dengesi = Work-life balance ; İşe yabancılaşma = Work alienation

Özet:
Ülkelerarası taşımacılık görevi gören tır şoförleri çalışma ortamından kaynaklanan birçok sorunla karşı karşıya kalmaktadırlar. Gümrük kapılarında uzun beklemeler, uzun süren yolculuk süreleri, ailelerinden uzunca süre ayrı kalmaları, ulusal ve uluslararası prosedürel ve kültürel sorunlar bunlardan bazılarıdır. Bu bakımdan ağır iş yüküne, belirsiz bekleme sürelerine ve yoğun strese maruz kalmaları kendilerinde birtakım psikolojik, fiziksel ve davranışsal sonuçlar doğurmaktadır. Diğer pek çok sektörde çalışanlar aile yaşamına yeterli vakit ayırabilirken, tır şoförleri ayıramamaktadır. Bununla birlikte yorgunluk süreklilik göstermekte ve çalışma ortamı kişi üzerinde psikolojik olumsuzluklar ortaya çıkarmaktadır. Tüm bu durumlar işe yabancılaşmaya ve mesleki tükenmişliğe götürebileceğinden önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı tır şoförlerinin iş aile yaşam dengesi, yorgunluk şiddeti ve çalışma koşullarının neden olduğu psikolojik belirtilerin ölçülmesi ve bu faktörlerin işe yabancılaşma ve mesleki tükenmişlik düzeylerine etkisinin araştırılmasıdır. Çalışma, Edirne ili Kapıkule Sınır Kapısı'na transit geçiş için gelen 300 tır şoförüne anket tekniği ile veri toplanarak yapılmıştır. Elde edilen veriler ''SPSS 24.0 for Windows'' programı ile frekans analizi, faktör analizi, korelasyon analizi, regresyon analizi, T-Testi ve ANOVA yapılarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucuna göre; tır şoförlerinin iş aile yaşam dengesi, yorgunluk şiddeti ve çalışma koşullarının neden olduğu psikolojik belirtilerin, işe yabancılaşma ve mesleki tükenmişlik düzeyleri ile arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca mesleği sevme, gidiş-dönüş ortalama süreleri, yorgunluk şiddeti ve trafik kazası yaşama durumlarının değişkenler üzerinde anlamlı farklılık yarattığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Truck drivers acting as international transport are faced with many problems arising from the working environment. Some of those; long waits at customs gates, long travel duration, long time separation from their families, national and international procedural and cultural problems. In this regard, their exposure to heavy workload, uncertain waiting times and intense stress has some psychological, physical and behavioral consequences. While employees in many other sectors can spare enough time for family life, truck drivers cannot. In the meantime, fatigue is continous and the working environment creates psychological negativity on the person. All these situations are important as they can lead to work alienation and occupational burnout. The aim of this study is to measure psychological symptoms caused by working conditions and fatigue severity, work family life balance of truck drivers and to investigate the effects of these factors on work alienation and occupational burnout. The study was carried out by collecting data with the survey technique from 300 truck drivers coming for transit to the Edirne Kapıkule Border Gate. The data obtained were evaluated by performing frequency analysis, factor analysis, correlation analysis, regression analysis, T-Test and ANOVA with the "SPSS 24.0 for Windows" program. According to the results of the research; there were statistically significant relationships between work alienation and occupational burnout levels, psychological symptoms caused by working conditions and fatigue severity, work family life balance of truck drivers. In addition, it was determined a significant difference on the variables that loving the profession, the average time of round trip, fatigue severity and having a traffic accident.