Neoklasik realist çerçevede politik ve askerî iş birliğinin incelenmesi: Türk Devletleri Teşkilatı
Examination of political and military cooperation in the neo classical realist framework: Organization of Turkic States
Yazar: ÖMER FARUK KOCATEPE
Danışman: PROF. DR. FIRAT PURTAŞ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Askeri ilişkiler = Military relations ; Neo-klasik realist = Neo-classical realist ; Siyasi ilişkiler = Political relations ; Türk Cumhuriyetleri = Turkish Republics ; Türk Devletleri Teşkilatı = Organization of Turkic States ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası iş birliği = International cooperation ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu tezin amacı, Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan arasındaki ilişkilerin askerî iş birliği boyutunun gelişimini ve olası iş birliği senaryolarını kurumsal bir yapı altında ve teorik çerçevede incelemektir. Bu doğrultuda "Uluslararası sistemdeki dönüşüm Türk devletlerinin güvenlik tercihlerini nasıl dönüştürmektedir?" sorusu araştırmanın temelini oluşturmaktadır. Araştırma sorusuna neoklasik realist çerçeveden oluşturulacak argüman "Türk Devletleri Teşkilatı'nın (TDT) Türk devletlerinin "alçak politikalar" oluşturmasında önemli görev üstlendiğini, buna karşılık sistemik kısıtlılıklar yüzünden "yüksek politika" platformuna dönüştürmekte zorlandığı" şeklindedir. Türk devletlerinin jeopolitik konumları tarihten günümüze dek bölgesel ve küresel aktörlerin ilgisini çekmekte ve bu durum her geçen gün Türk Dünyasının önemini ve etkisini de artırmaktadır. Bu kapsamda bu potansiyeli değerlendirmek ve Türk devletlerinin iş birliği imkânlarını derinleştirme arzusunun bir sonucu olarak ortaya çıkan TDT'nin kuruluşuna giden süreç ve kurumsallaşma aşamalarının analizi yapılmaktadır. Bu doğrultuda üye devletlerin askerî ve siyasi iş birlikleri ikili ve çok taraflı olarak ele alınacaktır. Üye devletlerin askerî ve savunma sanayi açısından potansiyelleri belirlenerek iş birliği imkânları üzerine iyileştirme/geliştirme önerilerinde bulunmaktadır. Buradan hareketle tez, TDT çatısı altında ikili ve çok taraflı iş birliği ve ittifak sürecinin neoklasik realizm perspektifinden ele alınmasını incelenmektedir. Neoklasik realizmin analiz düzeyi olarak seçilmesinin nedeni çalışmada askerî birlikteliğin ele alınması yüksek politikayı vurguladığı için realizmi öne çıkarmaktadır. Ayrıca sistemik baskılar ve kısıtlılıkların devlet bazında farklılıklar göstermekte ve iş birliğinin etkisini yansıtmak için neoklasik realizm teorisine dayanmaktadır. Bu itibarla, Türkiye ile TDT üyelerinin karşılıklı ilişkileri ve TDT'nin kurulmasıyla birlikte gerçekleşen kurumsallaşma sürecinin, üye devletlerin arasındaki ikili ilişkilerin gelişmesine katkı sağladığı ve bu ilişkilerin güvenlik ve askerî boyutunun da geliştirilmesi hatta askerî açıdan kurumsal bir yapıya dönüştürülmesi için 'askerî ittifakın' gerekliliği ileri sürülmektedir.

Abstract:
The aim of this thesis (study) is to examine the development of the military cooperation dimension of the relations between Turkey, Azerbaijan, Kazakhstan, Krgyzstan, Uzbekistan and possible cooperation scenarios under an institutional structure in a theoretical frame. Accordingly, the question how does the transition in the international system transformed the security preferences of Turkic States lays the foundation of the research. The arguement to be formed from the neoclassical realist framework to the research question indicates that Organization of Turkic States (OTS) undertakes a significant role in the Turkic States' forming "low politics" yet struggles to transform it into "high policy" platform due to systematic limitations. Geopolitical positions of Turkic States intrigued both the regional and global actors from past to present and this condition raises the significance and influence of Turkic States day by day. In this context, the analysis of the processes that go to the foundation of OTS that emerged as a result of the desire to deepen the cooperation possibilities of Turkic Republics and institutionalisation stages is conducted. In this context, the military and political cooperations of the member countries will be discussed multilaterally. The suggestions on development of cooperation possibilities are made by determining the potentials of member countries in terms of military and defense industry. From this point of view, this thesis examines the discussion of bilateral and multilateral cooperation and alliance process under the roof of OTS Organization of Turkic States from the perspective of neoclassical realism.