Psikolojden ontolojiye: Maurice Merleau-Ponty'de Gestalt
From psychology to ontology: Gestalt in Maurice Merleau-Ponty
Yazar: NUR ŞAHANKAYA
Danışman: PROF. DR. EMRE ŞAN
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada Maurice Merleau-Ponty'nin Türkçe'ye Görünür ile Görünmez olarak çevrilen Le Visible et l'invisible kitabının 1959 Eylül ayında yer alan bir çalışma notundan hareket edilir. Bu not psikolojinin ontoloji olduğunu göstermesine yönelik bir kendisine yazdığı hatırlatma notudur. Yaşamının sonlarında açığa çıkmış bu ifadede Merleau-Ponty, aslında araştırmalarının en başından beri psikoloji olarak görülenin insan varlığını inceleyen bir alan olduğunu, bir bakıma da psikolojinin ontolojiyle derin ve karmaşık ilişkisini ilan etmektedir. Bu durumda psikoloji, sadece davranışı veya ruhu incelemek yerine, yaşayan ve bedenlenen gerçekliği içerisinde insanın varlığını araştırmalıdır. Dolayısıyla elinizdeki bu çalışma, Fransız filozofun 1930lar'daki çalışmalarıyla beraber La Structure du Comportement'dan Görünür ile Görünmez'e uzanan felsefi düşünce gelişiminde psikolojinin nasıl yer aldığını ve nasıl derinlikli ontolojik bir yapının araştırılmasına dönüştüğünü felsefi düşünüşünün merkezinde yer alan Gestalt çözümlemesiyle sunmayı amaçlamaktadır. Çünkü Gestalt psikolojisiyle olan etkileşimi, ilk çalışmalarından itibaren başlamakta ve felsefi düşünce dizgesinin ağırlık merkezinde yer almaktadır. Bu çalışmada kullanılan fenomenolojik yöntem, Merleau-Ponty'nin çalışmalarındaki psikoloji ve ontoloji üzerine belirlenimlerini betimlemeyi hedeflemektedir. Bu hedef doğrultusunda psikoloji ile felsefe tarafından paylaşılan ve merkezi bir kavram olan algıya verdiği önemden ötürü Gestalt psikolojisine olan ilgisi betimlenmiştir. Bu ilgi sadece psikolojiyle kalmamış, insan varoluşunun temel yapılarını anlamaya yönelik bir meraka evrilerek insanın dünya ile kurduğu ontolojik bağa kadar uzanmıştır. Dolayısıyla çalışmada, Gestalt teorisinin, Fransız filozofun felsefesinin gelişimi boyunca birleştirici bir tema olarak yer aldığı ve kavramsal dönüşümlerle bu birleştirici temanın devam ettiği savunulmaktadır.

Abstract:
This dissertation is based on a study note in Maurice Merleau-Ponty's book Le Visible et l'Invisible, translated into Turkish as Görünür ile Görünmez, in September 1959. This note was a reminder to himself to show that psychology is ontology. In this expression, which came to light late in his life, Merleau-Ponty declares that what has been seen as psychology from the very beginning of his research is in fact the study of human existence, in a way declaring the deep and complex relationship of psychology to ontology. In this case, psychology should investigate human existence in its living and embodied reality, rather than simply studying behavior or the psyche. Therefore, this dissertation aims to present how psychology takes place in the development of the French philosopher's philosophical thought from La Structure du Comportement to Görünür ile Görünmez with his work in the 1930s, and how it transforms into the investigation of a deep ontological structure through Gestalt analysis, which is at the center of his philosophical thinking. Because his interaction with Gestalt psychology starts from his early works and is at the center of his philosophical thought. The phenomenological method used in this study aims to describe the determinations on psychology and ontology in Merleau-Ponty's work. In line with this aim, his interest in Gestalt psychology is described due to the importance he attaches to perception, a central concept shared by psychology and philosophy. This interest did not remain only in psychology, but evolved into a curiosity to understand the basic structures of human existence and extended to the ontological bond that human beings establish with the world. Therefore, the dissertation argues that Gestalt theory is a unifying theme throughout the development of the French philosopher's philosophy and that this unifying theme continues through conceptual transformations.