Okul öncesi dönem ve okul dönemi astımlı çocukların annelerinde depresyon, stres ve anksiyete düzeylerinin karşılaştırılması
Compari̇ng levels of depressi̇on, stress and anxi̇ety i̇n mothers of chi̇ldren wi̇th asthma duri̇ng preschool and school term
Yazar: ABDULVAHAP ŞEN
Danışman: DOÇ. DR. VELAT ŞEN
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Astım gibi kronik hastalıklara bağlı sürekli bakımın getirdiği ekonomik yük, hastalığın geleceği ile ilgili kaygılar annelerde kaygı, stres ve depresyon gibi ruhsal sorunlara neden olabilmektedir. Bu çalışmada, kronik astım tanısıyla takip edilmekte olan okul öncesi dönem ile okul dönemi çocukların annelerinin depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinin karşılaştırılması ve bunu etkileyen bağımsız faktörlerin değerlendirilmesi amaçlandı.

Gereç ve Yöntem: Anket tipi çalışma olarak yürütülen bu çalışmaya 01.04.2021-30.06.2021 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Göğüs Hastalıkları ve Çocuk Alerji ve İmmünoloji Polikliniklerine başvuran, cinsiyet ayrımı olmaksızın 0-18 yaş arasındaki astımlı çocuklar ve anneleri çalışmaya dâhil edildi. Çalışmamızda Sosyodemografik veri Formu ve 'Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği (DASÖ-21)' kullanıldı.

Bulgular: Toplam 126 hasta ve annesi çalışmaya dâhil edildi. Annelerin 24'ünde (%19) ileri ve çok ileri düzeyde depresyon, 39'unda (%30,9) ileri ve çok ileri düzeyde anksiyete, 23'ünde (%18,3) ise ileri ve çok ileri düzeyde stres saptandı. Okul dönemi astımlı çocuğa sahip annelerin (%63,9) okul öncesi dönem çocukların annelerine göre (%36,1) daha fazla oranda normal düzeyde depresyona sahip olduğu saptandı (p=0,04). Ayrıca okul dönemi astımlı çocuğa sahip annelerde (%55,7), okul öncesi dönem astımlı çocukların annelerine göre (%24,6) daha fazla oranda normal seviyede stres saptandı (p<0,001). Okul dönemi astımlı çocuğa sahip anneler (%73,8), okul öncesi dönem astımlı çocukların annelerine göre (%41,5) daha fazla oranda normal anksiyeteye de sahip idi (p<0,001). Çocuk yaşı ile depresyon derecesi (p=0,006, r=-0,24), anksiyete derecesi (p=0,004, r=-0,25) ve stres derecesi (p<0,001, r= -0,31) arasında negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı. Son bir yılda hastaneye yatmayan hastalarda daha fazla oranda normal düzeyde depresyon, anksiyete ve stres saptandı (sırasıyla p=0,04, p=0,032 ve p=0.03). Annede kronik hastalık olmaması ile anksiyete seviyesinin normal olması arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p=0,01). Kronik hastalığı olmayan annelerde (%46,2) olanlara göre (%22,9) daha fazla oranda normal düzeyde anksiyete saptandı.

Sonuç: Astımlı çocuğa sahip annelerde depresyon, anksiyete ve stres gibi ruhsal bozukluklar normal popülasyona göre değişen ağırlıklarda daha fazla görülmekle birlikte çocukların yaşları küçüldükçe annelerdeki depresyon, anksiyete ve stres derecesinin daha da arttığı saptandı. Kronik hastalıklı çocuğa sahip anneler psikolojik ve sosyal desteğe ihtiyaç duydukları için annelerin ruhsal durumlarının takip edilmesi ve gerektiğinde annelere psiko-sosyal destek ve hastalık hakkında bilgilendirme olanağı sağlamak gerekir.

Abstract:
Introduction and Purpose: Economic burden and concerns about future of an illness arising from continuous care for chronic illnesses like asthma may cause psychological disorders such as anxiety, stress and depression among mothers. This study aims to compare the depression, anxiety and stress levels of mothers of pre-school and school age children as well as making an evaluation on independent factors affecting levels of the abovementioned psychological disorders. .

Material and Method: Making use of the survey method, the research was carried out between April 4th 2021 and June 30 2021 and its sample includes asthmatic gender-free children between 0-18 ages and their mothers who applied for treatment at Pediatric Pulmonology and Pediatric Allergy and Immunology Polyclinics of Medicine Faculty of Dicle University. We employed the Sociodemographic Data Form and 'Depression, Anxiety and Stress Scale (DASÖ-21)' for this study.

Findings: A total of 126 patients and their mothers were included in the scope of the study. 24 mothers (%19) turned out to be suffering from high or very high levels of depression while 39 mothers (%30,9) were suffering from high or very high levels of anxiety and 23 mothers (%18,3) turned out to be suffering from high or very high levels of stress. It has been found that mothers of school age asthmatic children (%63,9) suffered from higher levels of normal depression than mothers of pre-school asthmatic children (%36,1) (p=0,04). Also, it has been found out that mothers of school age asthmatic children (%55,7) suffered from higher levels of normal stress than mothers of pre-school asthmatic children (%24,6) (p< 0,001). Finally, it has been found out that mothers of school age asthmatic children (%73,8) suffered from higher levels of normal anxiety than mothers of pre-school asthmatic children (%24,6). A negative and statistically meaningful correlation has been found between children's ages and levels of depression (p=0,006, r=-0,24), anxiety (p=0,004, r=-0,25) and stress (p<0,001, r= -0,31). Patients who were not hospitalized within the last year were seemed to suffer from higher levels of depression, anxiety and stress (p=0,04, p=0,032 and p=0.03) respectively. A statistically meaningful correlation has been found between the lack of a chronical disease and normal levels of anxiety (p=0,02). Mothers without a chronic illness (%46,2) suffer from higher levels of normal anxiety than mothers with a chronic disease (%22,9).

Conclusion: The study has found that mothers with asthmatic children suffer more from psychological problems at varying levels than the normal population and also that mothers of younger children suffer even more from depression, anxiety and stress. As mothers of children with chronic illnesses need more psychological and social support, their psychological moods need to be observed more closely and these mothers need to be provided social support and get informed about the ilnesses.