Bulanık dematel ile gri ilişkisel analiz hibrit yöntemiyle türkiye otomobil piyasasındaki fiyat belirleyicilerin değerlendirilmesi ve sonucun multi-moora yöntemi ile karşılaştırılması
Dematel with fuzzy gray relational analysis of the determinants of price evaluation method in the hybrid car market turkey and the multi-moore method comparison with the results
Yazar: BATUHAN ORKUN ORAL
Danışman: DOÇ. DR. GÖKAY AKKAYA
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Amaç: Otomobil sektörü dünya pazarına paralel olarak ülkemizde de önemli bir ekonomik öneme sahiptir. İnsanlar bu sektörde alıcı, satıcı, bakım ve tamir, yedek parça ve modifikasyon gibi birçok parçasında yer almaktadır. Otomobil firmaları da dahil olmak üzere bireysel ya da kurumsal satıcılar bu kişiselleştirmede insanların isteklerini dikkate alarak otomobilin donanım ve özelliklerinde farklılaştırmalarda bulunmuştur. Bu çalışmada oluşan farklılıklar göz önüne alınarak ülke genelinde hangi otomobil ya da donanım ve özelliklerin önem durumlarını araştırmayı amaçlamıştır. Bu nedenle çeşitli kriter ve alternatifleri içeren karar problemlerinde çok kriterli karar verme metodları kullanılmaktadır.  
Yöntem: Çalışmada belirsiz durumlarında içinde bulunduğu stokastik bir pazarda satılan araçların kriter ve alternatif önem sırasını belirlemek için yeni bir ÇKKV yaklaşımı geliştirmiştir. Geliştirilen yaklaşımda alternatif ağırlıklarını belirlemek için Bulanık Dematel metodu kullanılıp. Çalışmada, Türkiye'de otomobil sektöründe yaygın donanım ve özellik problemi için yeni bir yaklaşım geliştirilmiştir. 
Bulgular: Gri İlişkisel Analiz metodu yardımıyla alternatiflerin sıralaması ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Yapılan yaklaşımın sonuçlarının karşılaştırılması için veriler Multi-Moora metodu kullanılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca elde edilen sonuçlar birbirleriyle karşılaştırılmıştır.
Sonuç: Türkiye' de otomobil satışında etkili kriterler belirlenmiş, analiz edilmiş ve sıralanmıştır.

Abstract:
Purpose: The automobile industry has an important economic importance in our country in parallel with the world market. People are involved in many parts of this sector such as buyers, sellers, maintenance and repair, spare parts and modifications. Individual or corporate vendors, including automobile companies, have made differentiations in the equipment and features of the car, taking into account the wishes of the people in this personalization. Considering the differences in this study, it was aimed to investigate the importance of which automobile or equipment and features throughout the country. For this reason, multi-criteria decision making methods are used in decision problems involving various criteria and alternatives.
Method: In the study, a new MCDM approach was developed in order to determine the criteria and alternative order of importance of vehicles sold in a stochastic market in their uncertain situations. In the developed approach, Fuzzy Dematel method is used to determine alternative weights. In this study, a new approach to the common hardware problems in the automobile sector in Turkey and the property has been developed.
Finding: With the help of Gray Relational Analysis method, alternatives were sorted and evaluated. In order to compare the results of the approach made, the data were evaluated using the Multi-Moora method. In addition, the results obtained were compared with each other.
Result: Turkey's influential criteria specified in automobile sales, analyzed and sequenced.