BİST 100'de yer alan imalat işletmelerinin TFRS 15 müşteri sözleşmelerinden hasılat standardına uyum düzeylerinin belirlenmesi
Determining the compliance levels of the manufacturing enterprises in BIST 100 with the TFRS 15 revenue from cortracts with customers standard
Yazar: BÜLENT AYGÜN
Danışman: PROF. DR. RABİA AKTAŞ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Dipnot = Disclosure ; Finansal raporlama standartları = Financial reporting standarts ; Hasılat = Revenue ; Türkiye Finansal Raporlama Standardı = Turkish Financial Reporting Standards

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, BIST 100' de yer alan imalat işletmelerinin TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat Standardında yer alan açıklama zorunluluklarına uyum düzeylerini belirlemek ve belirlenen uyum düzeyi ile işletme özellikleri arasında bir ilişkinin var olup olmadığını tespit etmektir. 
	Tezin birinci bölümünde, hasılat ve sözleşmeye ilişkin tanımlar ve yasal düzenlemeler üzerinde durulmuş, ikinci bölümde TFRS 15 müşteri sözleşmelerinden hasılat standardı örneklerle açıklanmış, üçüncü bölümünde ise BIST 100' de yer alan imalat işletmelerinin TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat Standardı açıklama gerekliliklerine uyumu üzerinde durulmuştur. 
	Belirlenen amaca ulaşmak için oluşturulan model ve hipotezlerin test edilmesine yönelik olarak BIST 100' de yer alan 41 adet imalat işletmesinin 2020 yılı faaliyet raporları incelenmiş ve standartta yer alan açıklama gereklilikleri Microsoft Excel programına aktarılarak uyum endeksi belirlenmiştir. Daha sonra korelasyon analizi ile belirlenen endekse etki edebilecek olan işletme özellikleri (firma yaşı, denetçi türü, borsa yaşı, aktif karlılık oranı, kaldıraç oranı) ile uyum düzeyi arasındaki ilişki belirlenmiştir. Ardından oluşturulan hipotezler çoklu doğrusal regresyon analizi ile test edilmiştir. 
	BIST 100' de yer alan imalat işletmeleri için uyum düzeyinin %38 olduğu tespit edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda denetçi türü ve kaldıraç oranının uyum düzeyi üzerinde pozitif ve anlamlı etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanında firma yaşı, borsa yaşı ve aktif karlılığın uyum düzeyi üzerinde bir etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: TFRS 15, Hasılat, Finansal Açıklamalar, Müşteri Sözleşmeleri

Abstract:
The main purpose of this research is to determine the compliance levels of the manufacturing enterprises in BIST 100 with the explaining obligations in the TFRS 15 revenue from contracts with customers standard and to detect if there is a relationship between the determined compliance levels and the characteristics of the enterprise. 
In the first part of this thesis, definitions and legal regulations related to revenue and contract are emphasised, in the second part the TFRS 15 revenue from contracts with customers standard is exemplified, in the third part the compliance of the manufacturing enterprises in BIST 100 with TFRS 15 revenue from contracts with customers standard explaining necessities are emphasised. 
With the aim of testing models and hypothesis which are created in order to reach the determined goal,  2020 annual reports of 41 manufacturing enterprises in BIST 100 are analyzed and the compliance index is determined by transferring explaining necessities in the standard to Microsoft Excel programme. Then, the relationship between the compliance level and the characteristics of the enterprise(firm age, type of auditor, stock market age, return on assets ratio, leverage ratio)  which may affect the index decided by correlation analysis is determined . After that, these hypothesis are tested by multiple linear regression analysis. 
The compliance level of the manufacturing enterprises in BIST 100 is determined as %38. As a result of the analysis, it is found out that type of auditor and leverage ratio have a positive and meaningful effect on comlpliance level. Beside this, it is found out that firm age, stock market age and return on assets ratio have no effect on compliance level.

Keywords: TFRS 15, Revenue, Financial Disclosures, Customer contracts