İstanbul'un bir ilçesinde COVID-19 pandemisinde sağlık arama davranışlarını etkileyen değişkenlerin etki düzeylerinin yapısal eşitlik modellemesi ile incelenerek değerlendirilmesi
Evaluation of effectiveness levels of variables affecting health seeking behaviors in a district of İstanbul during the COVID-19 pandemic by structural equation modeling
Yazar: PINAR ATALI
Danışman: PROF. DR. SEYHAN HIDIROĞLU ; PROF. DR. DİLŞAD SAVE
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık araştırmaları = Health surveys ; Yapısal Eşitlik Modeli = Structural Equation Model

Özet:
Amaç: Araştırmamızla, Covid-19 pandemisinde bireylerin otoriter uygulamalar sonucu gösterdikleri düşünülen sağlık arama davranışlarının etkilendiği değişkenler ve etki düzeylerinin değerlendirilmesi amaçlandı. 
Gereç ve Yöntem: İstanbul'un bir ilçesinde Mart-Haziran (2021) süresi yürütülen anket çalışmamızda katılımcılara; sosyo-demografik özellikler ile 'Sağlık bilişleri, Sağlık arama davranışı, Koronavirus korku düzeyi ve Sağlıklı yaşam biçimi davranışları' ölçek soruları soruldu. Elde edilen sonuçlarla sağlık arama davranışını etkileyen değişkenlerin etki düzeyleri yapısal eşitlik modellemesi ile incelendi. 
Bulgular: Araştırmamıza katılanların %60,36'sı (n=216) kadındır. Katılımcıların çoğu 31-40 yaş arası (%27,11; n=106) ve yüksek öğrenim mezunlarıdır (%62,31; n=243). En çok katılan meslek grubu (%46,98; n=132) sağlık çalışanlarıdır. Sonuçlardan, kadınların daha fazla sağlık arama davranışı gösterdikleri; genç bireylerin daha çok on-line sağlık arama davranışı, yaşlı bireylerinse daha çok sağlık sorumluluğu gösterdikleri, yüksek öğrenimli bireylerin daha çok geleneksel sağlık arama davranışı gösterdikleri; ilk on iki yaş en uzun yaşanılan bölgenin sağlık arama davranışlarının şekillenmesinde daha etkili olduğu, alt sosyo-ekonomik seviyenin Covid-19 korku düzeyini 1,94 kat (%95 GA:1,08-3,48) arttırdığı, sağlık arama davranışları üzerine işlevsiz sağlık inançları ve sağlıklı yaşam biçimi davranışının pozitif etki ettiği, koronavirüs korku düzeyinin etkisinin olmadığı bulundu. 
Sonuç: Araştırmamız, Covid-19 pandemisinde otoriter uygulamalarla alınan tedbirlerin sağlık davranışlarını etkilediğini; bireylerin sağlık inançlarının ve yaşam biçimi haline gelen davranışlarının sağlık arama davranışına yönelten başlıca etmenlerden olduğunu saptadı.
Anahtar kelimeler: Covid-19, pandemi, sağlık arama davranışı, yapısal eşitlik modellemesi

Abstract:
Objective: In this study, aimed to evaluate the variables and their effectiveness levels that affect the health-seeking behaviors of individuals as a result of authoritarian practices in the Covid-19 pandemic.
Materials and Methods: In our study, which was conducted in a district of Istanbul for the period of March-June (2021), to the participants; socio-demographic characteristics and 'Health cognitions, Health-seeking behavior, Coronavirus fear level and Healthy lifestyle behaviors' scale questions were asked. The results obtained, the effect levels of the variables affecting the health-seeking behavior were examined by structural equation modeling.
Results: In our study, n=216 (60,36%) were female. Most of the participants are between the ages of 31-40 (27,11%; n=106) and graduates of higher education (62,31%; n=243). The most participating occupational group (46,98%; n=132) are health workers. From the results, women showed more health-seeking behavior; young individuals show more on-line health-seeking behavior, older individuals show more health responsibility, individuals with higher education show more traditional health-seeking behavior, where the longest living region for first twelve years is more effective in shaping health-seeking behaviors, lower socio-economic level increases the Covid-19 fear level 1,94 times (95% CI: 1,08-3,48); health beliefs and healthy lifestyle behaviors had a positive effect on health-seeking behaviors, while the level of fear of coronavirus had no effect.
Conclusion: Our research shows, the measures taken with authoritarian practices in the Covid-19 pandemic affect health behaviors; individuals' health beliefs and lifestyle behaviors are the main factors leading to health-seeking behavior.
Keywords:Covid-19, pandemic, health-seeking behavior, structural equation modeling