Postmortem dokulardan aminoasit rasemizasyon tayini ile kronolojik yaşın belirlenmesi
Estimation of chronological age from postmortem tissues via amino acids racemization
Yazar: SITKI TIPLAMAZ
Danışman: DOÇ. DR. NURŞEN TURAN YURTSEVER
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli tıp = Forensic medicine ; Amino asitler = Amino acids ; Deri = Skin ; Kıkırdak = Cartilage ; Yaş tayini = Age determination

Özet:
Yaş tayini adli bilimlerin en önemli konularından biridir. Özelikle Türkiye gibi doğum verilerinin düzenli olarak tutulmadığı bir ülkede, kronolojik yaş tayini, adli tıp uzmanlarınca cevaplanması sıkça istenen bir sorudur. 
       Pratik uygulamada halen yer alan (radyolojik kemik ve diş gelişimi ile) yaş tayini 25 yaşına kadar (± 1 yıl) bilimsel olarak saptanabilmektedir. Kemik ve diş gelişimini belirleyen radyolojik yöntemler 25-50 yaş arasında olan kişilerde ayırt edici özellik göstermemektedir. Bu nedenle 25-50 yaş arasındaki kişilerde net yaş tayini yapılamadığı bilinmektedir. Pratikte halen uygulanan yöntemlerin bir dezavantajı ise, tayin edilen yaşın doğruluğu, yorumlayan kişinin beceri ve deneyimine çok bağlı olmasıdır. Ayrıca kemik gelişimi, hormonal hastalıklardan ve beslenmeden de etkilenmektedir. Bu gibi durumlar daha objektif yöntemlerin gerekliliğini ortaya koymaktadır.
       Amino asit rasemizasyonu; amino asitlerin zaman içinde nonenzimatik olarak optik aktif formun izomerizasyon sürecidir (D-Form↔L-Form). Yapım ve yıkımın çok az olduğu dokularda amino asitler zamanla L-formundan D-formuna dönüşür ve bulundukları dokularda birikirler. Rasemizasyon hızlar sırasıyla aspartat>glutamat≈alanin şeklindedir. Birçok deneysel çalışma göstermiştir ki dişlerden elde edilen D-Aspartat/L-Aspartat oranının biyokimyasal yöntemlerle belirlenmesi ile kronolojik yaş tayini yapılabilmektedir. Ayrıca literatürde diş yanında, deri ve kıkırdak dokularından da aminoasit rasemizasyon tayini konusunda olumlu çalışmalar vardır.
       Bu çalışmada 45 kişiden alınan kulak kıkırdağı ve kalça derisi doku örneklerindeki (toplamda 90)  aspart, glutamat ve alanin amino asitlerinin D ve L formlarının miktarları HPLC ile saptanmıştır. Daha sonra çalışılan dokulardaki rasemizasyon birinci derece kimyasal reaksiyon olmasın nedeniyle elde edilen veriler"ln[(1 + D/L-aa)/(1 - D/L-aa)]= 2k1t + sabit sayı" denkleminde yerine konulmuş ve olguların doğrulanmış kimlik yaşları(kronolojik yaşları) ile arasındaki ilişkiye bakılmıştır.
       Çalışılan 45 kıkırdak dokusunda sadece aspartatın doğrulanmış kimlik yaşı ile koreledir ve korelasyon r=0,779 (p<0,0001) olarak saptanmıştır. Yapılan doğrusal regresyon analizinde yaşla ilgili aşağıdaki denklem oluşturulmuştur;
Yaş(yıl)= -5,157 + 519,489*Ln(D/L aspartat)kıkırdak, 
standart sapma= ± 5,293   
Çalışılan 44 deri dokusunda sadece aspartatın doğrulanmış kimlik yaşı ile az da olsa korele olduğu saptanmıştır ve korelasyon r=0,356 (p=0,026) olarak saptanmıştır. 44 olgunu hem kıkırdak hem de deri örneği aspartat verileri kullanılarak yapılan çoklu regresyon analizinde korelasyon r=0,828(p<0,0001) olarak saptanmış ve yaşla ilgili aşağıdaki denklem oluşturulmuştur;  
Yaş(yıl)= -24,427 + 500,875*ln[(1 + D/L aspartat)/(1 - D/L aspartat)]- kıkırdak + 515,227* ln[(1 + D/L aspartat)/(1 - D/L aspartat)]-deri, 
standart sapma= ± 4,79
       Aynı olgunun iki farklı dokusundan elde edilen verilerden daha dar yaş tahmin aralığı ve daha doğru sonuçlar elde edilmiştir. Ama tahmin edilen yaş aralığı ve doğruluğu adli amaçlarla kullanılabilecek düzeyin üzerinde saptanmıştır. Saflaştırılmış proteinlerin, farklı dokuların ve çoklu amino asitlerin kullanılması ile daha doğru ve yaş tahmin aralığı daha dar sonuçların elde edilebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Age estimation is one of the most important issues of forensic science. Especially in countries like Turkey where birth data aren't firmly recorded, age estimation is frequently requested from forensic physcians. 
       In current practice (using radiographic bone and tooth development) age estimation up to 25 years of age (± 1 year) can be scientifically determined. Radiologic methods which determine bone and tooth development, can not distinguish chronological age of people between 25 and 50 years old. Therefore, the determination of chronological age can not be made clearly in people between the ages of 25 to 50. One of the disadvantage of current methods is very dependent on skills and experiences of the expert. Also bone development is effected by hormonal diseases and nutrition. Such cases demonstrate the necessity of a more objective method.
       The amino acid racemization; It is the non-enzymatic isomerization process of optically active forms of the amino acids over time. (D-form↔L-form)  At the stabil tissues L-form amino acids are converted to D-form in course of time and they accumulate in  tissues.  Velocity of racemization is respectively Aspartate>glutamate≈alanine. In stable tissues such as dentin, L-Aspartate is racemized about 0.1% to D-aspartate per year. Many experimental studies have shown that chronological age determination can be made by biochemically obtained D-Aspartate / L-aspartate ratio from the teeth. Also there are many hopeful studies at literature about the determination of amino acid racemization on  skin and cartilage.
       In this study, quantities of D and L forms of aspart, glutamate and alanine amino acids were determined by HPLC from 45 ear cartilage and buttock skin samples from same case. The racemization in the tissues analysed is first-order chemical reaction according to this, datas from analysed tissues carried out in the equation of ln (1 + D / Laa) / (1 - D / Laa) = 2k1t + constant " and the relations between results and confirmed identity ages of cases were examined. 
       At the 45 cartilaginous tissues only  aspartate datas were correlated with the confirmed identity ages and the correlation was r = 0,779 (p <0,0001). In the linear regression analysis, the following age-related equation was established; 
Age(year)=-5,157+519,489*ln[(1 + D/L aspartate)/(1-D/L aspartate)]cartilage, standart deviation= ± 5,293 
At the 44 skin tissues only  aspartate datas were lightly correlated with the confirmed identity ages and the correlation was r=0,356(p=0,026). Both of cartilage and skin tissue's aspartate datas from 44 cases were analysed in multi regression analysis and the correlation was found r=0,828(p<0,0001). The following age-related equation was established;   
Age(year)=-24,427+500,875*[(1+D/L aspartate)/(1-D/L aspartate)]-cartilage+ 515,227* ln[(1+D/L aspartate)/(1-D/L aspartate)]-skin, 
standart deviation = ± 4,79
Narrow age prediction range and more accurate results were obtained from two different tissues'datas of the same patient. But the estimated age range and accuracy were determined above the level that could be used for judicial purposes. The use of purified proteins, different tissues and multiple amino acids is thought to result in a more accurate and narrower range of estimated age.