Kur'an ve sünnete göre mescidin fonksiyonları
Masjid's functions according to the Quran and sunnah
Yazar: NESİBE KAYA
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN ATEŞ
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mescitler = Masjids ; Müslümanlar = Muslims ; Sünnet = Sunna ; İbadet = Worship ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmada, insanlığın var olduğu günden bu yana, insan hayatında önemli bir yere sahip din ve ibadet olgusunun ana merkezi olan mabedlerin, İslâm dinindeki karşılığı anlamında kullanılan mescidler ele alınmıştır.
Mescidler ele alınırken, bu kavramın taşıdığı anlam ve mesajın daha iyi anlaşılabilmesi için, Kur'ân-ı Kerîm'de mescidler için ve mescidlerle bağlantılı olarak hangi kavramların kullanıldığı incelenmiş, bu kavramlardan mescidlerle ilgili önemli nüanslara sahip olanları alt başlıklar halinde ele alınmıştır. Nitekim bu kavramların incelenmesi, mescidlerin sahip olduğu anlam ve önemin tespitinde önemli rol oynamaktadır.
Mescidlerin, Müslümanların hayatında sahip olduğu ve üstlendiği rolün anlaşılabilmesi amacıyla, çalışmada mescidlerle alakalı Müslümanlara yüklenen misyon ve sorumluluklar, mescidlerin inşâ ve imarı, dikkat edilmesi gereken noktalar, zikir ve zor dönemlerde mescidlerin durumu açısından incelenmiş ve tarafımızca yorumlanmıştır. Bu anlamda özellikle son dönem Müslümanlarının mescidlere atfettikleri değer, sorumluluk ve misyonların değil, İslâm'ın mescidlerde görülmesini istediği ve öğütlediği misyonların oluşturduğu bir çerçeve baz alınmıştır. Bununla ilgili olarak, bilhassa zarar verme amacı taşıyan mescidlerin -Mescid-i Dırâr özelinde- nitelikleri değerlendirilmiş, konuya dikkat çekilmiştir.
Son olarak, mescidlerin sahip oldukları temel fonksiyonlar, İslâm'ın temel kaynakları Kur'ân-ı Kerîm ve sünnet rehberliğinde ele alınmıştır. Bu anlamda, Müslüman toplum hayatının şekillenmesinde belirleyici ve yönlendirici olan ibadet, eğitim, askerî, diplomatik ve sosyal-gündelik hayat konuları açısından mescidlerin taşıdığı fonksiyonların değerlendirilmesi yapılmıştır. Bu değerlendirmeler, konuyla doğrudan bağlantılı rivayetler ve bu rivayetlerden çıkarılabilecek mesajlar üzerinden yapılmış ve çalışmanın amacına uygun biçimde sonuçlandırılmıştır.
Anahtar kelimeler: Kur'ân, Sünnet, Mescid, Fonksiyonlar, İbadet

Abstract:
In this study, masjids, which are the main centers of religion and worship, which have an important place in human life since the existence of humanity, are used as the equivalent of temples in the religion of Islam.
While considering the masjids, in order to better understand the meaning and message of this concept, which concepts are used for and in connection with masjids in the Qur'an are examined, and the ones with important nuances about masjids are discussed under sub-headings. As a matter of fact, the examination of these concepts plays an important role in determining the meaning and importance of masjids.
In order to understand the role that masjids have and play in the life of Muslims, in this study, the mission and responsibilities related to masjids, the construction and reconstruction of masjids, the points to be considered about masjids, dhikr and the situation of masjids in difficult times have been analyzed and interpreted by us. In this sense, a framework is taken as a basis which formed by the missions that Islam wants and advises to be seen in mosques, not the values, responsibilities and missions that the late Muslims ascribe to the mosques. In this regard, the characteristics of the masjids that aim to cause harm, particularly the Masjid-i Dirar sample, were evaluated and attention was drawn to the issue.
Finally, the basic functions of the masjids are discussed in the guidance of the Qur'an and the Sunnah which the main sources of Islam. In this sense, the functions of masjids in terms of worship, education, military, diplomatic and social-daily life issues, which are determinative and guiding in the shaping of Muslim community life, have been evaluated. These evaluations were made on the narrations directly related to the subject and the messages that can be deduced from these narrations and concluded in accordance with the purpose of the study.
Key words: Quran, Sunnah, Masjid, Functions, Worship