Kemoterapi alan kanser hastalarında beklentisel bulantı kusmanın sosyal destek ve anksiyete ile ilişkisinin belirlenmesi
Determining the relationship of anticipatory nausea and vomiting with social support and anxiety in cancer patients receiving chemotherapy
Yazar: YAĞMUR YAŞA
Danışman: DOÇ. DR. EZGİ KARADAĞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hematoloji = Hematology ; Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Bulantı = Nausea ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Kusma = Vomiting ; Mide bulantısı = Nausea ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sosyal destek = Social support ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İlaç tedavisi-kombine = Drug therapy-combination ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
Bu çalışma, kemoterapi alan kanser hastalarında beklentisel bulantı kusmanın sosyal destek ve anksiyete ile ilişkisinin belirlenmesi amacıyla yapıldı.
Araştırmaya Dokuz Eylül Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Onkoloji servisi ve Gündüz Tedavi Merkezi' nde tedavi gören 134 kanser hastası alınmıştır. Çalışmada Tanımlayıcı Bilgi Formu, Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Kanser Hastası Sosyal Destek Ölçeği (KHSDÖ) ve Visual Analog Skala (VAS) olmak üzere dört veri toplama aracı kullanılmıştır. Verilerin analizinde bağımsız gruplar t testi, kruskall wallis, tek yönlü varyans analizi ANOVA, Mann Whitney U, Cronbach alfa katsayısı, Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. 
Araştırmaya dahil edilen hastaların %79'u kadın (n=134), %20,9 'u meme kanseri ve %17,9'u akciğer kanseridir. Hastaların %62,7'si son kemoterapi küründen sonra orta ve şiddetli bulantı yaşadığını ve %57,5'i geçmişte kemoterapi tedavisini aldığını bildirmiştir. Hastaların BAÖ toplam puan ortalamaları 7,50±7,67 olup, %61,2'sinin minimum düzeyde anksiyete yaşadığı belirlenmiştir. Hastaların KHSDÖ toplam puan ortalaması 144,29±20,58, VAS toplam puan ortalaması 6,22±1,46 olarak bulunmuştur. Daha önce kemoterapi almış, geçmiş tedavisinde bulantı kusma şikayeti yaşamış ve özellikle testis kanserli hastaların anksiyete düzeylerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Orta emetojenik riske sahip tedavi alan hastaların beklentisel bulantı kusma puanlarının anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. 
Kemoterapi alan kanser hastalarının anksiyeteleri ile sosyal destek düzeyleri arasında negatif yönlü bir korelasyon olduğu tespit edilmiştir. Ancak beklentisel bulantı kusma ile anksiyete ve sosyal destek arasında bir ilişki olmadığı sonucuna varılmıştır. 
Bu araştırma sonucuna göre kemoterapi alan kanser hastalarına yaşanabilecek yan etkiler yönünden tedaviye başlamadan önce hasta ve hasta yakınına detaylı eğitim verilmesi önerilebilir.

Abstract:
This study was conducted to determine the relationship between anticipatory nausea and vomiting in cancer patients receiving chemotherapy and social support and anxiety.
134 cancer patients who were treated at Dokuz Eylül University Application and Research Hospital Oncology Service and Day Treatment Center were included in the study. Four data collection tools were used in the study: Descriptive Information Form, Beck Anxiety Scale (BAS), Cancer Patient Social Support Scale (CHSSS), and Visual Analog Scale (VAS). Independent groups t test, kruskall wallis, one-way analysis of variance ANOVA, Mann Whitney U, Cronbach alpha coefficient, Pearson correlation analysis were used in the analysis of the data.
Of the patients included in the study, %79 (n=134) were female, %20.9 had breast cancer and %17,9 had lung cancer. %62,7 of the patients reported that they experienced moderate to severe nausea after the last course of chemotherapy, and %57,5 reported that they had received chemotherapy treatment in the past. The mean BAI total score of the patients was 7,50±7,67, and it was determined that %61,2 of them had minimal anxiety. The patients' mean SCSS total score was 144,29±20,58 and the mean VAS total score was 6,22±1,46. It was determined that patients who had received chemotherapy before, experienced nausea and vomiting in the past treatment, and especially those with testicular cancer had high levels of anxiety. It was found that the anticipatory nausea and vomiting scores of the patients who received treatment with medium emetogenic risk were significantly higher.
It has been determined that there is a negative correlation between the anxiety of cancer patients receiving chemotherapy and their social support levels. However, it was concluded that there was no relationship between anticipatory nausea and vomiting, anxiety and social support.
According to the results of this research, it can be recommended to provide detailed education to the patient and patient relatives before starting the treatment in terms of the side effects that may be experienced in cancer patients receiving chemotherapy.