40-70 yaş aralığındaki  kişilerin kolorektal kanser risk faktörleri ve erken tanı yöntemleri hakkında bilgi düzeyleri ve bu konudaki tutum ve davranışlarının incelenmesi
Investigation of the knowledge level of colorectal cancer risk factors and early diagnosis methods and the attitude and behavior of people aged between 40-70
Yazar: ESRA SANCAKTAR
Danışman: UZMAN ÖZGE TUNCER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Davranış = Behavior ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Risk faktörleri = Risk factors ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Amaç: Bu çalışmada kişilerin kolorektal kanserin (KRK) risk faktörleri, semptomları ve erken tanı yöntemleri hakkında bilgi, tutum ve davranışlarını değerlendirerek birincil ve ikincil koruma hakkındaki farkındalık düzeyini saptamak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine Ocak 2019- Şubat 2019 tarihleri arasında başvuran çalışmaya dahil olma kriterlerini karşılayan 300 hasta ile yüz yüze anket görüşmesi ile yapıldı. İstatistiksel olarak elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) programı kullanılarak analiz edildi. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemlerden sayı, yüzde, ortalama, standart sapma kullanıldı. Gruplar arasındaki ilişki ki-kare testi ile analiz edildi. İstatistiksel anlamlılık değeri p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 51,8±8,66 yıl olup yaş aralığı 40 ile 70 arasında değişiyordu. Katılımcıların %68,3'ü kadın, %31,7'si erkekti. KRK tarama testleri ile ilgili duyumu olanların %66,3'ü sağlık çalışanlarından, %25,7'si akraba ve arkadaşlarından, %24,6'sı televizyon, %23'ü yazılı medya ve %12,8'i internet aracılığıyla duyduğunu belirtmiştir. Katılımcıların %37,7'si KRK tarama testlerini duymamıştı. %96,7'si KRK tarama testlerini gerekli bulurken, katılımcıların %85'i KRK tarama testinin amacının hastalığı erken dönemde yakalamak olduğunu düşünmektedir. Katılımcıların sadece %29'u KRK tarama testleri hakkında doktor tarafından bilgilendirilmişti. KRK tarama testlerinin hangileri olabileceği sorulduğunda katılımcıların sadece %25'i tam olarak doğru cevabı verebilmiştir ve %22'si bilmiyorum demiştir. 50 yaş ve üzeri bireylerin %39,7'si ve ailesinde KRK öyküsü olan bireylerin %33,3'ü tarama testi yaptırmıştı. Katılımcıların %31'i yaştan bağımsız olarak herkesin KRK tarama testi yaptırması gerektiğini düşünmektedir. Katılımcılar KRK'nin belirtisini daha sıklıkla dışkılama alışkanlığında değişiklik olarak görmekteyken, en çok bilinen risk faktörü ise ailede KRK öyküsü olmasıdır. Tarama testlerini neden yaptırmadıkları sorulduğunda; %32,7'si "kendimi risk altında görmüyorum" ve %29'u "tarama testleri hakkında bilgim yok" cevabını vermişlerdir. Üniversite mezunlarının tarama testlerini doğru bilme oranı daha yüksek bulunmuştur.

Sonuç: Sonuçlarımız çalışmamızdaki bireylerin kolorektal kanserle ilgili bilgi yetersizliğinin bulunduğunu, 50 yaşın üzerinde önerilen KRK tarama testlerinin yeterince bilinmediğini ve yaptırılmadığını göstermektedir. Hekimlerin tarama testleri konusunda yeterince tavsiyede bulunmadıkları tespit edilmiştir.

Anahtar kelimeler: Kolorektal kanser, bilgi, tutum, davranış

Abstract:
Aim: It is aimed to identify level of awareness on primary and secondary prevention, by assessing their knowledge, attitudes and behaviors on the risk factors, symptoms and early diagnosis methods of colorectal cancer (CRC ) in this study.
Materials and methods: The study was performed through a face-to-face interview with 300 patients who were selected according to the inclusion criteria from those who applied to the Family Medicine Clinic of İzmir Bozyaka Education and Research Hospital at the University of Health Sciences, between January 2019 and February 2019. Data obtained were analyzed statistically using SPSS (Statistical Package for Social Sciences) software. Descriptive measures such as frequencies, percentages, mean and standard deviations were calculated and the relations amongst groups were analyzed by chi-square tests. Statistical significance level accepted was to be p <0.05.
Results: Average age of the participants was 51,8±8,66 years and their ages ranged between 40 to 70 years. 68,3% of the participants were female, and 31,7% were male. Sources of knowledge regarding CRC screening tests were identified and ranked by the participants having knowledge on this issue as follows: health workers (66,3%), followed by relatives and friends (25,7%), television (24,6%), printed media (23%), and internet (12,8%). 37,7% of the participants had not heard of CRC screening tests. While 96,7% of the participants believed that those tests were necessary, 85% of the participants thought that the aim of the CRC screening test was to catch the disease at an early stage. Only 29% of the participants stated that they were informed about CRC screening tests by their physicians. Only 25% of the participants could give names of CRC screening tests correctly and 22% of them stated that they did not have any idea of them. 39,7% of the participants over the age of 50 and 33,3% of the participants with a family history of CRC had a CRC screening test. 31% of the participants thought that everyone should have CRC screening tests, regardless of age. While the participants considered changes in the habit of defecation as the most frequent sign of CRC, the most familiar risk factor acknowledged was the family history of CRC. When asked why they didn't have a CRC screening test; most of the participants (32,7%) stated that they did not consider themselves at risk. And 29% of the participants said that they had no knowledge of screening tests. University graduates were found to be more familiar with screening tests than the others.
Conclusion: Our results demonstrate that the individuals in our study lack of knowledge of CRC and CRC screening tests recommended for those older than 50 years are neither sufficiently known nor used. Physicians do not sufficiently recommend for the screening tests.

Key words: Colorectal cancer, knowledge, attitude, behavior