Matematik öğretmenlerinin araştırma okuryazarlığının kriz dönemlerinde mesleki gelişim bağlamında incelenmesi
Investigation of mathematics teachers' research literacy in the context of professional development in crisis periods
Yazar: NURGÜL KENDİRLİOĞLU GÜNHAN
Danışman: PROF. DR. GÜLSEN ÜNVER
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Araştırma okuryazarlığı becerileri = Research literacy skills ; Araştırmacı öğretmen = Teacher as researcher ; Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik okuryazarlığı = Mathematical literacy ; Mesleki gelişme = Professional development ; Yeterlilik = Sufficiency ; Ölçekler = Scales ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Dünyayı salgın, yangın, sel deprem gibi krizlerin tehdit etmesi kaçınılmaz bir
durumdur. Toplumun her sistemini etkileyen bu krizler elbette toplumu şekillendiren eğitim
sistemlerini de etkisi altına almaktadır. Ani ve beklenmeyen durumlar, bir problem olarak
düşünüldüğünde eğitim sisteminin en önemli ögelerinden biri olan öğretmenlerin bu
problemlere yönelik çözümlerinin eğitim öğretim sürecinin kalitesini arttıracağı ve mesleki
gelişimleri açısından kriz dönemlerinde ihtiyaçlarını karşılayacağı düşünebilir. Bu nedenle bu
araştırma, matematik öğretmenlerinin araştırma okuryazarlığını kriz dönemlerinde mesleki
gelişim bağlamında incelemek, var olan durumu ortaya çıkarmak ve mesleki gelişimde
araştırma etkinliklerinin farkındalığını arttırmak amacıyla yürütülmüştür.
Araştırmada ardışık açıklayıcı desen kullanılmıştır. Araştırma evreni İzmir İlinde
resmi ortaokullarda görev yapmakta olan matematik öğretmenleri olduğundan, araştırmanın
nicel aşaması için, küme örnekleme yöntemi kullanılarak örneklem seçilmiştir. Araştırmaya,
nicel aşama için 217 ortaokuldan 422 matematik öğretmeni ve bu öğretmenlerden nitel aşama
için gönüllü olan 12 matematik öğretmeni katılmıştır. Veri toplama aracı olarak nicel aşamada
Yıldız, Kılıç, Gülmez ve Yavuz'un (2019) geliştirdikleri, "Öğretmenlerin Araştırma
Okuryazarlığı Becerileri Ölçeği", nitel aşamada araştırmacı tarafından hazırlanan yarıyapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde öğretmenlerin
demografik özelliklerine göre beceri düzeylerine ilişkin farkların ortaya çıkmasını sağlayacak
bağımsız gruplar için t testi ve tek yönlü ANOVA yapılmıştır. Nicel verileri açıklamak adına
yapılan görüşmelerden toplanan nitel veriler içerik analizi tekniği kullanılmıştır.
Nicel veri analizi sonucunda, öğretmenlerin araştırma okuryazarlığı algılarının yeterli
olduğu; araştırma okuryazarlığı becerilerinin cinsiyet, mezun olunan öğretmen eğitimi
programı, mezuniyet yılı, eğitim durumu ve mesleki deneyim değişkenlerine göre anlamlı bir
farklılık göstermediği bulunmuştur. Öğretmenler, araştırma etkinliklerinin, mesleki gelişim,
çağa ayak uydurma gibi konularda katkı sağlayacağı fakat bazı sınırlılıklarının olduğu,
araştırma eğitimi eksikliği olan öğretmenlerin bu durumu eğitim alarak ya da eksik oldukları
konuları araştırarak yeterli düzeye getirebilecekleri görüşündedirler. Kovid-19 salgın
sürecinde uzaktan eğitimi verimli geçirme, araştırma önerisi yazma gibi araştırma etkinlikleri
gerçekleştirdikleri ve salgının araştırma yapmada fırsatlar ve sınırlılıklara yol açacağına
yönelik sonuçlara ulaşılmıştır. YÖK ve MEB arasında işbirliği sağlanarak öğretmenlerin
araştırma yapmaları için gerekli mesleki eğitimler verilmesi ve araştırma için teşvik
sağlanması gibi önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Araştırma okuryazarlığı becerileri, Mesleki gelişim, Araştırmacı
öğretmen, Araştırma yeterliği.

Abstract:
Inevitably, crises such as epidemics, fires, floods, and earthquakes threaten the world.
These occurrences will always have an effect on our lives which sometimes can present threats.
Eventually, these crises also affect the education systems that shape society. If the sudden and
unexpected situations are considered as problems, it can be thought that the teachers, who are
one of the most elements of the education system, could increase the quality of the education
process and meet their own needs in crisis periods in terms of their professional development.
For this reason, this research was carried out to examine the research literacy of mathematics
teachers in the context of professional development in times of crisis to reveal the existing
situation and raise awareness about research activities in professional development.
A sequential explanatory design was used in the study. Since the population of the
research is the mathematics teachers working in public secondary schools in Izmir, the sample
was chosen using the cluster sampling method for the quantitative phase of the research. For
the quantitative phase, 422 mathematics teachers from 217 secondary schools and for the
qualitative phase, 12 mathematics teachers who volunteered from these schools participated
in the research. As data collection tools, at the quantitative stage "Teachers' Research Literacy
Skills Scale" developed by Yıldız, Kılıç, Gülmez and Yavuz (2019) and at the qualitative stage
a semi-structured interview form prepared by the researcher were used. In order to explain the
quantitative data, the content analysis technique was used for the qualitative data collected
from the interviews.
As a result of quantitative data analysis, it was found that teachers' perceptions of
research literacy were high, in addition to this, it was found that research literacy skills did not
show a significant difference according to gender, graduated teacher education program,
graduation year, educational status and professional experience variables. Teachers are of the
opinion that research activities will contribute to issues such as professional development and
keeping up with the times, but there are some limitations, and that teachers with a lack of
research education can bring this situation to a sufficient level by getting education or
researching the subjects they lack. It was concluded that during the Covid-19 epidemic
process, the teachers carried out research activities such as efficient distance education, writing
a research proposal, and that the epidemic would lead to opportunities and limitations in
research. Providing incentives and neccessary vocational research training through the
cooperation of YÖK and MEB can be listed as suggestions for the promotion of teacher
research.
Keywords: Research literacy skills, Professional development, Researcher teacher,
Research competence.