Kuyu içi sismik - karşılıklı kuyular arası tomografi yöntemi
Downhole seismic - crosshole tomography method
Yazar: ABDULKADİR GÜNER
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM SERTÇELİK
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering

Özet:
Bu çalışmada, jeofizikte sismik hızların belirlenmesinde kullanımı oldukça yaygınlaşan kuyu içi sismik tomografi yöntemi kullanılmıştır. Bu sismik ölçüm yöntemleri, yeraltı yapısının daha iyi anlaşılmasına olanak tanıyarak, jeofizik mühendisliği ve sismoloji alanlarına yenilik getirmiştir. Gerek yeraltı suyunun bulunması gerekse petrol ve doğal gaz keşifleri gibi kaynak aramalarında; ayrıca zeminin taşıma kapasitesinin belirlenmesi ve deprem risk analizlerinde bu yöntemler vazgeçilmez araçlar olarak ön plana çıkmaktadır. Yeraltı yapılarını ve jeolojik özellikleri detaylı bir şekilde incelemek için jeofizik mühendisleri tarafından çeşitli sismik ölçüm yöntemleri kullanılmaktadır. Bu yöntemler, kuyulardan yüzeye ya da yüzeyden kuyulara doğru sismik dalgalar gönderilerek, yeraltının yapısını çözme amacı taşır. Özellikle Üst-Kuyu, Alt-Kuyu ve Karşılıklı-Kuyu tomografi teknikleri, jeolojik yapıların daha iyi anlaşılmasını sağlayarak mühendislik projelerinde karar verme süreçlerine önemli katkılar sunmaktadır. Çalışma alanı lokasyonlarında açılan kuyu çiftleri arasında P dalgası ve S dalgası için karşılıklı kuyular arası sismik tomografi yöntemi uygulanmıştır. Her çalışan kuyu konumunda, tam bir 3B kapsama elde etmek için, sondaj delikleri A ve B, A ve C, A ve D, D ve B, C ve B, C ve D olan altı adet karşılıklı kuyular arası tomografi yöntemi uygulanmıştır. Karşılıklı kuyular arası sismik yöntem ile ölçülen dalga hızları kullanılarak zemin kesitinde yer alan tabakaların özellikleri bulunmaya çalışılmıştır. Çalışma alanı için konum haritaları ve 3 boyutlu blok modelleri sunulmuş, 3 boyutlu modelden elde edilen kot haritaları ve düşey kesitler de verilmiştir. Yöntemde, açılmış olan dört kuyu arasında kalan zeminin değişimleri incelenerek farklı hızda olan bölgeler modellenmiştir. Bu tezin amacı, karşılıklı kuyular arası tomografi yöntemiyle dört kuyu arasındaki zeminin 3 boyutlu olarak daha ayrıntılı bir şekilde incelenmesi ve incelenmiş alanda zemin parametrelerine uygun bir yapı tasarımı plânlamaktır.

Abstract:
In this study, downhole seismic tomography method, which has become widely used in determining seismic velocities in geophysics, was used. These seismic measurement methods have brought innovation to the fields of geophysical engineering and seismology by allowing a better understanding of the subsurface structure. In resource searches such as finding groundwater and oil and natural gas discoveries; in addition, these methods stand out as indispensable tools in determining the bearing capacity of the ground and in earthquake risk analysis. Various seismic measurement methods are used by geophysical engineers to examine underground structures and geological features in detail. These methods aim to solve the structure of the underground by sending seismic waves from the wells to the surface or from the surface to the wells. Especially Up-Hole, Down-Hole and Cross-Hole tomography techniques provide significant contributions to decision-making processes in engineering projects by providing a better understanding of geological structures. Cross-Hole seismic tomography method was applied for P wave and S wave between pairs of wells drilled in the study area locations. At each working well location, six reciprocal cross-hole tomography methods with boreholes A and B, A and C, A and D, D and B, C and B, C and D were applied to obtain complete 3D coverage. The properties of the layers in the ground section were tried to be found by using the wave velocities measured by the cross-hole seismic method. Location maps and 3D block models for the study area are presented, and elevation maps and vertical sections obtained from the 3D model are also given. In the method, regions with different speeds were modeled by examining the changes in the ground between the four drilled wells. The aim of this thesis is to examine the ground between four wells in more detail in 3D using the cross-hole tomography method and to plan a building design in accordance with the ground parameters in the examined area.