Ergenlerde sosyal medya bağımlılığının aleksitimi ve sosyal medya kullanım alışkanları ile ilişkisi
The relationship between social media addiction, alexithymia, and social media usage habits in adolescents
Yazar: ŞEYMA KILDI
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA ERCAN
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Davranışsal bağımlılık = Behavioral addiction

Özet:
Bu çalışmanın amacı ergenlerde sosyal medya bağımlılığının aleksitimi, demografik değişkenler ve sosyal medya kullanım alışkanlıklarıyla ilişkisini incelemektir. Çalışmanın araştırma grubunu, Konya ilinde 3 merkez ilçede (Karatay, Selçuklu, Meram) 2022-2023 eğitim-öğretim döneminde resmi ortaöğretim kurumlarında örgün öğrenimlerine devam eden lise öğrencileri (9,10,11 ve 12. sınıf) oluşturmaktadır. Araştırmaya 359 kız ve 188 erkek öğrenci olmak üzere toplam 547 öğrenci katılmıştır. Araştırma verilerini toplamak için Kişisel Bilgi Formu, Ergenler için Sosyal Medya Bağımlılık Ölçeği ve Toronto Aleksitimi Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi için SPSS 26.00 paket programı ile t testi, Varyans Analizi ve Regresyon analizi yapılmıştır. Bulgulara göre katılımcıların %48.6'sı (F=266) günde 0-2 saat, %20.8'i (F=114) 3-5 saat, %6.2'si (F=34) 6-8 saat, %24.3'ü ise (F=133)  9 saat ve üzerinde süreyi sosyal medyada geçirmektedir. Katılımcıların en çok zaman geçirdikleri sosyal medya platformu Instagram'dır, onu Youtube takip etmektedir. Araştırmaya göre ergenlerin sosyal medya bağımlılığı düzeyleri cinsiyete göre anlamlı bir farklılık göstermektedir. Kız öğrencilerin sosyal medya bağımlılık puan ortalamaları, erkek öğrencilerin sosyal medya bağımlılık puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksektir. Analiz sonuçlarına göre sosyal medya bağımlılığı düzeyleri ile yaş arasında anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. Ancak katılımcıların sosyal medya bağımlılığı düzeyleri ile sosyal medyada geçirdikleri süre arasında pozitif yönlü orta düzeyde güçlü bir ilişki ortaya çıkmıştır. Bulgulara göre sosyal medya bağımlılık düzeyleri en çok zaman geçirilen sosyal medya platformuna göre anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır. Tiktok kullananların sosyal medya bağımlılık düzeyleri Youtube, Whatsapp ve İnstagram kullananlara göre anlamlı düzeyde yüksektir. Bir başka bulguya göre sosyal medya bağımlılığı düzeyleri ile aleksitimi ölçeğinin duyguları tanımada güçlük ve duyguları söze dökmede güçlük alt boyutları arasında zayıf, pozitif yönlü anlamlı bir korelasyon vardır. Araştırmanın son bulgusu aleksitimi puanları sosyal medya bağımlılığı puanlarındaki varyansın %12'sini açıkladığı şeklindedir. Araştırma sonunda bulgular, ilgili alanyazın ışığında tartışıldıktan sonra araştırmacı ve uygulayıcılara yönelik önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between social media addiction, alexithymia, demographic variables, and social media usage habits in adolescents. The research group consists of high school students (9th, 10th, 11th, and 12th grades) attending formal secondary education institutions in 3 central districts (Karatay, Selçuklu, Meram) of Konya during the 2022-2023 academic year. A total of 547 students participated in the study, including 359 girls and 188 boys. The Personal Information Form, Social Media Addiction Scale for Adolescents, and Toronto Alexithymia Scale were used to collect research data. For data analysis, t-test, Analysis of Variance (ANOVA), and Regression analysis were performed using SPSS 26.00. According to the findings, 48.6% of the participants (F=266) spend 0-2 hours, 20.8% (F=114) spend 3-5 hours, 6.2% (F=34) spend 6-8 hours, and 24.3% (F=133) spend 9 hours or more on social media per day. The most used social media platform by the participants is Instagram, followed by Youtube. According to the research, the levels of social media addiction in adolescents show a significant difference according to gender. The average social media addiction scores of female students are significantly higher than those of male students. The analysis results show that there is no significant relationship between social media addiction levels and age. However, a positive moderate to strong relationship was found between social media addiction levels and the time spent on social media by the participants. According to the findings, social media addiction levels differ significantly according to the most used social media platform. The social media addiction levels of TikTok users are significantly higher than those of Youtube, Whatsapp, and Instagram users. Another finding is that there is a weak, positive correlation between social media addiction levels and the difficulty in recognizing emotions and expressing emotions sub-dimensions of the alexithymia scale. The final finding of the study is that alexithymia scores explain 12% of the variance in social media addiction scores. After discussing the findings in the light of the relevant literature, the study concludes with recommendations for researchers and practitioners.