Hashimoto tiroiditi tanılı pediatrik hastalarda eşlikeden otoimmün hastalıkların sıklığının araştırılması
Autoimmune diseases accompanying hashimoto's thyroiditis in pediatric patients
Yazar: GİZEM GENCAN
Danışman: PROF. DR. BANU ÇELİKEL ACAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antikorlar = Antibodies ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Guatr = Goiter ; Hashimoto hastalığı = Hashimoto disease ; Otoimmün hastalıklar = Autoimmune diseases ; Peroksidaz = Peroxidase ; Tiroglobülin = Thyroglobulin ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; İyot = Iodine

Özet:
Amaç: Hashimoto tiroiditi (HT), iyotun yeterli olduğu bölgelerdeki çocuklarda ve
adolesanlarda guatrın ve kazanılmış hipotiroidinin en yaygın nedenidir. Bu çalışmada HT'li
çocuklarda eşlik eden diğer otoimmün hastalıkların birlikteliğinin araştırılması
amaçlanmıştır.

Gereç ve yöntem: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Şehir Hastanesi Çocuk
Endokrinoloji Kliniğinde HT tanısı almış 5-18 yaş arası 220 hasta alındı. Hastaların başvuru
yaşı, cinsiyet, aile öyküsü, başvuru yakınmaları, eşlik eden hastalıkları, fizik muayene ve
laboratuvar bulguları ile klinik izlem bilgileri dosyalarından retrospektif olarak incelendi.
Bulgular: 220 hastanın %77,7 si kız, %22,2 si erkekti, yaş ortalaması 13,8±3,3 yıl bulundu.
Hastaların %51,4'ünde ötroidi mevcuttu, %40,4'ünde subklinik hipotiroidi, %8,2'sinde ise
aşikâr hipotiroidi mevcuttu. Hastaların %97'sinde anti tiroid peroksidaz antikor, %74'ünde
ise anti tiroglobulin antikor (anti Tg) pozitif bulundu. Hastaların %36,4'ünün ailesinde
otoimmün hastalık öyküsü mevcuttu. 45 hastaya (%20,4) ek otoimmün hastalık eşlik
ediyordu. Hastalarda en sık görülen otoimmün hastalıklar tip 1 diabetes mellitus (T1DM)
(%14), çölyak hastalığı (%5), cilt hastalıkları (%2,7), romatolojik hastalıklardı (%1,3). HT
ve T1DM'li hastaların cinsiyet, tanı yaşı ve mevcut yaşı, ailede otoimmün hastalık öyküsü
ve tiroid fonksiyon durumları arasında istatistiksel anlamlı bir farklılık saptanmadı.
HT ile takipli olan hastalardan ek otoimmün hastalık olan grupta erkek hasta sayısı
(%35,6), otoimmün hastalık olmayan gruba göre (%19,9) istatistiksel olarak anlamlı
düzeyde yüksekti (p=0,016). Anti Tg yüksekliği ile ek otoümmün hastalık görülmesi
arasında istatistiksel anlamlı ilişki saptandı (OR=2,32 (%95 CI; 1,16-4,56). Anti Tg
yüksekliği olan hastalarda ek otoimmün hastalık görülme oranı 2,32 kat artmaktaydı.
Hastaların cinsiyetleri ile tiroid fonksiyon durumları ve tiroid otoantikorları arasında
istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki yoktu (p=0,507). Ancak çölyak hastalığı görülme oranı
kız hastalarda (%43,5), erkek hastalara göre (%6,7) istatistiksel olarak anlamlı yüksekti
(p=0,014). Ayrıca T1DM görülme oranı erkek cinsiyette (%93,8), kız cinsiyete göre
(%52,2) istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu (p=0,007). Ek otoimmün
hastalığı olan hastaların %13,3'ü 10 yaş altında, %64,4'ü 10 yaş üstündeydi (p<0,01).


Sonuç: T1DM, çölyak hastalığı başta olmak üzere otoimmün hastalıkların HT ile birlikteliği
söz konusudur. HT'de, her iki cinsiyeti de etkileyen, yaşla beraber artan otoimmün hastalık
gelişme riski olduğu akılda tutulmalıdır. Özellikle anti Tg yüksekliği olan HT hastalarının
otoimmün hastalık gelişimi yönünden düzenli takiplerinin yapılması hastalıkların daha
erken tanı alması ve morbiditelerinin azaltılması açısından önemlidir.

Anahtar Kelimeler: Hashimoto tiroiditi, Otoimmün hastalık, Tip 1 diabetes mellitus, Anti
tiroid peroksidaz antikor, Anti tiroglobulin antikor

Abstract:
Aim: Hashimoto's thyroiditis (HT) is the most common cause of goiter and acquired
hypothyroidism in children and adolescents in iodine-sufficient regions. In this study, we
aimed to investigate the coexistence of other accompanying autoimmune diseases in HT
patients aged 5-18 years who were diagnosed and followed up in the Pediatric
Endocrinology Clinic of our hospital.

Material and methods: 220 patients aged 5-18 years who were diagnosed with HT in the
Pediatric Endocrinology Clinic of the University of Health Sciences Ankara City Hospital
were included in the study. The patients; age at admission, gender, family history,
complaints at admission, comorbidities, physical examination and laboratory findings, and
clinical follow-up information were reviewed retrospectively.
Results: Of 220 patients, 77.7% were female and 22.2% were male, with a mean age of
13.8±3.3 years. 51.4% of the patients had euthyroidism, 40.4% had subclinical
hypothyroidism, 8.2% had overt hypothyroidism. Anti-thyroid peroxidase antibody was
found in 97% of the patients and anti-thyroglobulin antibody (anti Tg) was positive in 74%
of the patients. There was a family history of autoimmune disease in 36.4% of the patients.
Autoimmune disease was present in 45 (20.4%) patients. The most common autoimmune
diseases in the patients were type 1 diabetes mellitus (T1DM) (14%), celiac disease (5%),
skin diseases (2.7%), and rheumatologic diseases (1.3%). No statistically significant
difference was found between the gender, age at diagnosis and current age, family history of
autoimmune disease and thyroid function status of patients with HT and T1DM.
The mean age of the patients followed up with HT with and without additional
autoimmune disease was similar (p=0.644). In both groups, female gender was dominant.
However, the number of male patients (35.6%) in the group with additional autoimmune
disease was statistically significantly elevated than the group without autoimmune disease
(19.9%) (p=0.016). The rate of subclinical hypothyroidism was statistically significantly
elevated in the group without additional autoimmune disease (p<0.001). A statistically
significant relationship was found between elevated Anti-Tg and additional autoimmune
disease (OR=2.32 (95% CI; 1.16-4.56). The prevalence of additional autoimmune disease
was increased 2.32 times in patients with elevated anti Tg levels.
There was no statistically significant correlation between the gender of the patients,
their thyroid function status and thyroid autoantibodies (p=0.507). However, the prevalence
of celiac disease was statistically significantly elevated in female patients (43.5%) than in
male patients (6.7%) (p=0.014). In addition, the prevalence of T1DM was found to be
statistically significantly elevated in males (93.8%) compared to females (52.2%) (p=0.007).
13.3% of patients with additional autoimmune disease were under the age of 10 and 64.4%
were above the age of 10, this was statistically significant (p<0.01). T1DM was the most
common autoimmune disease in both groups.

Conclusion: As shown in our study, autoimmune diseases, especially T1DM and celiac
disease, are associated with HT. It should be kept in mind that there is an increased risk of
autoimmune disease in HT that affects both sexes and increases with age. In particular,
regular follow-up of HT patients with elevated anti-Tg levels in terms of autoimmune
disease development is important in terms of earlier diagnosis of diseases and reducing their
morbidity.