Medyanın ekonomi politiği bağlamında ekonomik krizlerin medyada ele alınışı: 2008 küresel ekonomik krizi
Media coverage of economic crises in the context of economic policy of the media: The global economic crisis of 2008
Yazar: TÜRKER ERKAN
Danışman: DOÇ. DR. ERDOĞAN AKMAN
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Dünya tarihinden günümüze kadar birçok ekonomik kriz yaşanmıştır. Ekonomik krizler genelde kolay para kazanma arzusu ya da plansız harcamalar nedeniyle ortaya çıkmaktadır (Gazier 2018, 151). Ekonomik krizler neticesinde ekonomik istikrar, ekonomik kalkınma bozulur ve gelir dağılımı daha da adaletsiz hale gelir. Bu kapsamda ekonomik krizler nedeniyle milyonlarca insan işinden olarak gelir kaybına uğramaktadır. 2008 küresel ekonomik krizi de bu açıdan değerlendirildiğinde milyonlarca insanın yoksullaşmasına neden olmuştur. Liberal iktisadi düzenin ekonomilere hâkim olmasıyla birlikte birçok sektörde dönüşüm meydana gelmiştir. Bu dönüşüm medya sektörünü de etkilemiştir. Ticari bir kurum haline gelen medyanın dördüncü güç özelliği yatırımcıların ilgisini çekerek sektörün holdingleşmesine neden olmuştur. Kapitalist düzen ve siyaset kurumu ile medya sektörünün yakın ilişki kurması, gazete içeriklerinin filtrelenmesi ya da haberlerin bağlamından koparılarak yeniden üretilmesiyle sonuçlanmıştır. Medyanın üretim araçlarına hâkim olan zümre, ekonomik kriz haberlerini diğer haberlerde olduğu gibi kendi yayın politikaları, siyaset kurumuna olan yakınlığı ve çıkarları kapsamında ele alarak okuyucuya yansıtmaktadır. Çalışmada medyanın ekonomi politiği kapsamında 2008 küresel ekonomik krizinin Türk basınında ele alınışı, medya kuruluşlarının yayın politikaları ve ekonomik kriz haberlerini sunuş biçimleri incelenmiştir. Bu kapsamda Yeni şafak, Hürriyet ve Sözcü gazeteleri örneklem olarak seçilmiştir. Ekonomik küçülmenin % -14,6 ile en fazla olduğu dönem olan 01 Ocak 2009 – 31 Mart 2009 tarihleri arası zamansal sınırlılık kapsamında ele alınmıştır. Araştırmanın verileri doküman analizi tekniği ile elde edilmiş, içerik analizi yöntemiyle ise değerlendirilmiştir. Ekonomik kriz haberlerinin kategorilere ayrılmasıyla elde edilen nicel veriler ışığında; Muhalif çizgide yayınlarını sürdüren Sözcü gazetesindeki ekonomik kriz haberlerinde, günlük hayatta yaşanması muhtemel ekonomik problemleri bağlamından koparılarak genelde iktidarı sorumlu tutan bir bakış açısıyla fobik ve patetik açıdan ele alarak okurlarına aktardığı gözlemlenmiştir. Ana akım çizgide yayın yapan Hürriyet gazetesinde ise ekonomik kriz haberleri diğer gazetelere oranla yansız bir bakış açısı ile ele alındığı gözlemlenmiş olup, ekonomik krizi daha çok yatırımcıların ve özel sektörün dilinden ekonomik kriz haberlerine yansıtarak okuyucuya sunduğu tespit edilmiştir. Yeni şafak gazetesindeki ekonomik kriz haberlerinde ise krizden daha az etkilenen ya da krizi fırsata dönüştüren haberler ön plana çıkarılarak, ekonomik krizin insanlar üzerinde bıraktığı ekonomik maliyet görmezden gelinmiş, krizin doğal bir sonucu olan yoksulluk, geçim sıkıntısı vb. gibi sorunlar genel itibariyle geri planda tutulmuştur. İktidara yakın çizgide yayın yapan Yeni şafak gazetesindeki ekonomik kriz haberlerinde ekonomik krizin küresel boyutu ön plana çıkarılmıştır.

Abstract:
There have been many economic crises in the history of the world until today. Economic crises are usually caused by the desire to earn easy money or unplanned spending (Gazier 2018, 151). As a result of economic crises, economic stability, economic development deteriorates and income distribution becomes more unjust. In this context, millions of people lose their jobs and income due to economic crises. When the 2008 global economic crisis is evaluated from this perspective, it caused millions of people to become poor. With the dominance of the liberal economic order in economies, many sectors have been transformed. This transformation has also affected the media sector. The fourth power feature of the media, which has become a commercial institution, has attracted the attention of investors and led to the conglomeration of the sector. The close relationship between the capitalist order and the political establishment and the media sector has resulted in the filtering of newspaper content or the reproduction of news out of context. The elite, which dominates the means of production of the media, reflects the news of the economic crisis to the reader within the scope of its own editorial policies, its closeness to the political institution and its interests, as in other news. In this study, within the scope of the political economy of the media, the coverage of the 2008 global economic crisis in the Turkish press, the editorial policies of media organizations and the way they present economic crisis news are analyzed. In this context, New Dawn, Liberty and Spokesperson newspapers were selected as the sample. The period between January 1, 2009 and March 31, 2009, the period when the economic contraction was the highest with -14.6%, was considered within the scope of temporal limitation. The data of the study were obtained by document analysis technique and evaluated by content analysis method. In the light of the quantitative data obtained by categorizing the news on the economic crisis, it was observed that in the news on the economic crisis in Spokesperson newspaper, which continues to publish in the opposition line, the economic problems that may be experienced in daily life were taken out of their context and conveyed to the readers from a phobic and pathetic perspective with a perspective that generally holds the government responsible. In Liberty, which publishes in the mainstream, it has been observed that economic crisis news is handled with a neutral perspective compared to other newspapers, and it has been determined that the economic crisis is presented to the readers by reflecting the economic crisis news from the language of investors and the private sector. In New Dawn newspaper's coverage of the economic crisis, news that were less affected by the crisis or that turned the crisis into an opportunity were brought to the forefront, the economic cost of the economic crisis on people was ignored, and problems such as poverty, livelihood problems, etc., which are a natural consequence of the crisis, were generally kept in the background. The global dimension of the economic crisis has been emphasized in the economic crisis news in New Dawn newspaper, which publishes in the line close to the government.