Kronik hasta yakınlarının hastalık süreci yönetimi üzerine bir araştırma
A research disease process management of chronic patient relatives
Yazar: ELİF AKDOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF KAYA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Baş etme stratejileri = Coping strategies ; Güçlendirme = Empowerment ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Hastalar = Patients ; Hastalık yükü = Burden of diseases ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Süreç yönetimi = Process management

Özet:
21. yüzyılda teknolojinin gelişmesi ve sağlık sektöründe hastalıkların tedavisinin bulunması ya da hastanın yaşam kalitesini yükselterek hayatına devam etmesi şeklinde gelişmeler olmaktadır. Yaşam süresinin uzaması sevindirici bir durum olsa da kronik hastalıkların artış göstermesine zemin hazırlamıştır. Artan kronik hasta sayısı ve kronik hastalıkların tedavisinin uzun sürmesinden dolayı hastaların bakımına evlerde devam edilmektedir. Evde bakımın ön plana çıkması hasta yakınlarını hastalık sürecine dâhil etmiştir. Hasta yakınlarının hastalık sürecine dâhil olduklarında hastalarının yaşam kaliteleri yükselmektedir. Bu çalışmada, hasta yakınlarının süreci yönetmesini kolaylaştıracak ve hasta olan bireyin yaşam kalitesini yükseltecek konular araştırılıp; hasta yakınlarının bu süreci nasıl değerlendirdiğine ulaşmak amaçlanmıştır. Bu amaçla Antalya, Burdur ve Isparta'da yaşayan 448 hasta yakınına ulaşılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak alanyazın çalışması yapılarak geliştirilen "Kronik Hasta Yakınlarının Hastalık Süreci Yönetimi" anketi kullanılmıştır. Anket formunda hasta yakınlarının hastalık sürecindeki deneyimlerini paylaşabilecekleri bir tane açık uçlu soruya yer verilmiştir. Kronik Hasta Yakınlarının Hastalık Süreci Yönetimi anketinde "sosyo-psikolojik destek", "tedavi sürecini takip", "aile ilişkileri", "fizyolojik destek" ve "destekleyici girişimler" boyutlarını ölçen 40 ifade bulunmaktadır. Bu çalışmanın sonucunda, kadın hasta yakınlarının erkeklere göre hastalarına psikolojik ve fizyolojik destek verme davranışlarını önemsediklerine ulaşılırken; destekleyici girişimler davranışlarını erkek hasta yakınlarının kadınlara göre daha fazla yaptıklarına ulaşılmıştır. Hasta yakınlarının gelir ve eğitim seviyesi arttıkça hastalık sürecinde psikolojik destek ve tedavi sürecini takip hususlarına daha fazla dikkat ettikleri tespit edilmiştir. Hasta yakınlarının; cinsiyeti, medeni durumu, yaş grubu, gelir durumu, eğitim durumu, hastaya tek başına bakım vermesi, evde bakım hizmetinden yararlanması, hastaya yakınlık derecesi ve hastanın hastalığı şeklinde sıralanan sosyo-demografik değişkenlerinin Kronik Hasta Yakınlarının Hastalık Süreci Yönetimi anketi boyutlarını etkilemektedir.

Abstract:
In the 21st century, there are developments in the form of the development of technology and the treatment of diseases in the health sector or the patient's continuing his life by increasing the quality of life. Although the prolongation of life expectancy is a pleasing situation, it has paved the way for an increase in chronic diseases. Due to the increasing number of chronic patients and the long duration of the treatment of chronic diseases, the care of patients continues at home. The prominence of home care has included the relatives of the patients in the disease process. When the relatives of the patients are involved in the disease process, the quality of life of the patients increases. In this study, subjects that will facilitate the management of the process by the relatives of the patients and increase the quality of life of the sick individual were investigated; It is aimed to reach how the relatives of the patients evaluate this process. For this purpose, 448 patient relatives living in Antalya, Burdur and Isparta were reached. As a data collection tool in the research, the "Chronic Patient Relatives' Disease Process Management" questionnaire, which was developed by conducting a literature study, was used. In the questionnaire form, one open-ended question was included in which the relatives of the patients could share their experiences during the disease process. There are 40 statements measuring the dimensions of "socio-psychological support", "following the treatment process", "family relations", "physiological support" and "supportive interventions" in the Disease Process Management Questionnaire of the Relatives of Chronic Patients. As a result of this study, it was found that female patients' relatives gave importance to their psychological and physiological support behaviors to their patients compared to men; It was found that male patient relatives performed supportive intervention behaviors more than females. It has been determined that as the income and education level of the relatives of the patients increase, they pay more attention to psychological support and follow-up of the treatment process during the disease process. Relatives of patients; The socio-demographic variables listed as gender, marital status, age group, income status, education level, providing care to the patient alone, benefiting from home care services, degree of closeness to the patient and the patient's disease affect the dimensions of the Chronic Patient Relatives' Disease Process Management questionnaire.