Televizyonlarda yayınlanan dini içerikli programların manevi danışmanlık ve rehberlik açısından incelenmesi
Investigation of religious content programs aired on televisionsin terms of spiritual counseling and guidance
Yazar: MUSTAFA KARTAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH DEĞİRMENCİ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations

Özet:
Günümüz insanları gündelik hayatın baş döndüren hızında özeli, işi ve çok katmanlı sosyal ilişkiler içinde var olmaktadır. İş gücüne katılım yarışı, ekonomik problemler, teknolojinin meslekler ve toplumsal yaşamda neden olduğu hızlı değişim süreci ve artan gündelik hayat sorumlulukları manevi-dini varoluş ile hayat tarzları arasındaki boşluğu derinleştirmektedir.
Bu boşluğu dini toplulukların önemli bir işlevi olan manevi danışmanlık, yurt dışında teoloji ile davranış bilimlerini bir araya getiren disiplini ortaya çıkarmıştır. Danışmanlık, manevi danışmanlık, dinî psikoterapi veya manevi yönelimli psikoterapi gibi isimlerle anılarak sıkıntılı olanların veya ciddi ruh sağlığı sorunları olmayıp günlük hayatta sahip oldukları problemlerini dini alanla ilişkilendiren insanların din adamlarından yardım istemeleri üzerine gelişmiştir
Manevi danışmanlık ve rehberlik uygulamaları ve teolojik yapısı 20. yüzyılın başlarında Anton Boisen'in çalışmaları neticesinde literatüre girmeye başladığı görülmektedir. Özellikle Batılı ülkelerde çok yaygın bir şekilde kullanılmakta olan manevi danışmanlık uygulamaları, önemini gittikçe de artırmaktadır. Başta din psikolojisi olmak üzere sosyal bilimler tarafından sıklıkla araştırılan bir kavram olarak öne çıkmaktadır.
Bilim ve teknoloji çağı olarak nitelendirilen içinde yaşadığımız çağda ise Müslümanlar; din konusunda karşılaştıkları problemin çözümünü çoğunlukla işin uzmanı olan kişilerden öğrenmeye özen göstermektedirler. Müslümanlar dini problemler yaşadıklarında bu gibi uzmanlara müracaat etme yanında, sosyal medya ortamları üzerinden ve televizyonlardaki dini içerikli programlardan istifade etmektedirler.
Manevi Danışmanlık araştırmaları son yıllarda ülkemizde ve dünyada artarak akademi alanının gündemine yoğun bir şekilde girmiştir. Medya'nın manevi danışmanlık boyutuna ilişkin literatür ise hem yabancı hem de Türkçe literatürde yok denecek kadar azdır. Bu açıdan çalışma önem arz etmektedir.
Manevi danışmalık ve rehberlik, medya ve dini danışmanlık konuları bağlamında çalışmada bir kavramsal çerçeve belirlenmiştir. Çalışmada hem teoloji hem de psikoloji disiplininin konuları arasında yer alan manevi danışmanlık ve rehberlik konusu medya bağlamında analiz edilmiştir. Bu vesileyle konvansiyonel medya türlerinden en yaygını olan televizyon seçilmiştir. Televizyonda yayınlanan programlar ise içerik analizi yöntemi ile irdelenmektedir.
Bu çalışmada toplum üzerinde her geçen gün etkisini giderek artıran birçok alanda ise ihtiyaç duyulan manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinin uygulama alanlarının neler olduğu aynı zamanda ülkemiz özelinde hangi kurum ve kuruluşlarda hizmet verdiği manevi danışmanlık ve rehberlikle ilgili akademi alanında yapılan çalışmaların ne durumda olduğu araştırılmıştır. Yapılan bu çalışma manevi danışmanlık ve rehberlik alanında hizmet sunan birimlerin etkinliğinin arttırılması hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Medya, Dini danışmanlık, rehberlik, televizyon

Abstract:
Today's people exist at the dizzying speed of daily life in private, work and multi-layered social relations. The race for participation in the workforce, economic problems, the rapid change process caused by technology in professions and social life, and increasing daily life responsibilities deepen the gap between spiritual-religious existence and lifestyles. Spiritual counseling, which is an important function of religious communities, has revealed this gap, the discipline that brings together theology and behavioral sciences abroad. Counseling, which is known as spiritual counseling, religious psychotherapy or spiritually oriented psychotherapy, has developed upon people who do not have serious mental health problems and who associate their problems in daily life with the religious field, seeking help from clergy. It is seen that spiritual counseling and guidance practices and theological structure began to enter the literature as a result of Anton Boisen's studies at the beginning of the 20th century. Spiritual counseling practices, which are widely used especially in Western countries, are increasing their importance. It stands out as a concept that is frequently researched by social sciences, especially the psychology of religion. In the age we live in, which is characterized as the age of science and technology, Muslims; They take care to learn the solution of the problem they encounter about religion mostly from people who are experts in the field. In addition to applying to such experts for their religious problems, Muslims also benefit from religious programs on social media and television. 
Spiritual Counseling researches have increased in our country and the world in recent years and have entered the agenda of the academic field intensively. The literature on the spiritual counseling dimension of the media is almost non-existent in both foreign and Turkish literature. In this respect, the study is important.
 A conceptual framework has been determined for the study in the context of spiritual counseling and guidance, media and religious counseling. The subject of spiritual counseling and guidance, which is among the subjects of both theology and psychology discipline, will be analyzed in the context of the media. On this occasion, television, which is the most common of the conventional media types, was chosen. The programs broadcast on television are analyzed by content analysis method.
In this study, the application areas of spiritual counseling and guidance services needed in many areas that are increasing their impact on society day by day, as well as the institutions and organizations in which they serve in our country, and the status of the studies in the academy of spiritual counseling and guidance have been investigated. This study aims to increase the effectiveness of units providing services in the field of spiritual counseling and guidance.

Keyword: Media, Religious counselling, guidance, television