Eyyûbîler döneminde edebî çevre
Literary environment during the Ayyubid period
Yazar: ÖMER FARUK KARAKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. NURULLAH YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
"Eyyûbîler Döneminde Edebî Çevre" başlıklı bu çalışmada Eyyûbîler sınırları
içerisinde gerçekleştirilen şiir ve nesir bağlamındaki edebî faaliyetler incelenmiştir.
Çalışmamız giriş, iki bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş bölümünde
Eyyûbîlerin tarih sahnesinde yerini almadan önce genel olarak İslam dünyasının durumu
hakkında kısa bilgiler verilmiş, Eyyûbîlerin bir süre Zengîlerin birlikteliğiyle Doğu
topraklarına hâkimiyetindeki yaklaşık bir asırlık sürede vuku bulan siyasî, sosyal ve
iktisadî şartlar ele alınmış, ardından dönemin ilmî ve kültürel durumuna değinilmiştir.
Birinci bölümde Arap edebiyatının en önemli mirası olarak kaynak kabul edilen klasik
Arap şiirinin, Cahiliye Dönemi'nden Eyyûbîler Dönemine kadar olan oluşum süreci ele
alınmıştır. Hemen ardından çalışmanın esas konusunu teşkil eden Eyyûbîler şiirinin
özellikleri ve konuları detaylıca sıralanarak dönemin öne çıkan önemli şairlerinden şiir
örnekleri verilmiştir. İkinci bölümde ise Cahiliye Dönemi'nden itibaren Arap nesrinin
tarihî gelişimi göz ününe alınarak Eyyûbîlerle birlikte şekil, içerik ve üslubundaki
gelişimine tesir eden unsurlara değinilmiş, her nesir türünde örneklendirmeye gidilmiştir.
Sonuç bölümünde ise çalışmada elde edilen bulgular nesnel bir şekilde paylaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Arap Edebiyatı, Eyyûbîler, Şiir, Nesir, Selâhaddîn Eyyûbî.

Abstract:
In this study titled as "Literary Environment in the Ayyubid Period", literary
activities in the context of poetry and prose carried out within the borders of the Ayyubid
State are examined. Our study consists of an introduction, two chapters and a conclusion.
In the introduction section, brief information is given, in general, about the situation of
the Islamic World before the Ayyubids took their place on the stage of history; the
political, social and economic conditions that took place during the approximately onecentury period when the Ayyubids, together with the Zengids, dominated the Eastern
lands for a while, are discussed and then the scientific and cultural situation of the period
is touched upon. In the first part, the formation process of classical Arabic poetry, which
is considered as the most important heritage of Arabic literature, from the Age of
Ignorance to the Period of the Ayyubids, is discussed. Afterwards, the characteristics and
subjects of Ayyubid poetry, which constitutes the main subject of the study, are listed in
detail and examples of poems from the prominent poets of the period are presented. In
the second part, the historical development of Arabic prose since the Age of Ignorance is
taken into consideration, and the elements that affected its development in form, content
and style with the Ayyubids are mentioned, and examples are given in each prose type.
In the conclusion section, the findings obtained in the study are shared objectively.

Key Words: Arabic Literature, Ayyubids, Poetry, Prose, Salahaddin Ayyubi.