Çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların empatik becerileri, karar stratejileri ve psikolojik belirtileri arasındaki ilişkiler
The Relationship between empatic skills, decision strategies and psychological symtoms of employees
Yazar: BİROL ALVER
Danışman: PROF.DR. NİHAL ÖREN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Empatik beceri = Empathic skill ; Kamu kuruluşları = Public institutions ; Karar verme stratejileri = Decision making strategies ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms

Özet:
IX ÖZET DOKTORA TEZİ ÇEŞİTLİ KAMU KURUM VE KURULUŞLARINDA ÇALIŞANLARIN EMPATİK BECERİLERİ, KARAR STRATEJİLERİ VE PSİKOLOJİK BELİRTİLRİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER Birol ALVER DANIŞMAN: Prof. Dr. Nihal ÖREN 2003-Sayfa: 242+14 JÜRİ: Prof. Dr. Nihal ÖREN Prof. Dr. Muhittin AŞKIN Doç. Dr. Mehmet BAŞTÜRK Yrd. Doç. Fikri KOKSAL Yrd. Doç. Dr. Başaran GENÇDOĞAN Bu çalışmanın amacı, çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan bireylerin empatik becerileri ve karar verme stratejileri ile psikolojik belirtileri arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırmanın evrenini, 2003 yılı içerisinde Erzurum İl merkezindeki; Valilik (merkez), Büyükşehir Belediyesi (merkez), Polis Meslek Yüksek Okulu, Defterdarlık, Numune Hastanesi, Ulaştırma Bölge Müdürlüğü (merkez), Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü (merkez) ve bağlı iki kurum, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Müdürlüğü (merkez), Milli Eğitim Müdürlüğü (merkez) ve on iki okulda çalışanlar oluşturmaktadırlar. Araştırma örneklemini ise, yukarıda belirtilen kurumlarda çalışanlar arasından seçkisiz olarak belirlenen 524 kişi oluşturmaktadırlar. Araştırmada, bireylerin empatik becerileri Dökmen (1988) tarafından geliştirilen Empatik Beceri Ölçeği- B Formu; karar verme stratejileri Kuzgun (1992) tarafından geliştirilen Karar Stratejileri Ölçeği; psikolojik belirtileri ise Derogatis (1992) tarafından geliştirilmiş ve Şahin ve Durak (1994) tarafından uyarlanma çalışmaları yapılmış olan Kısa Semptom Envanteri ile ölçülmüştür. Ayrıca çeşitli değişkenlerle ilgili bilgi toplamak için araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde, korelasyon, t testi, tek yönlü varyans analizi ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda özetle şu bulgulara ulaşılmıştır: Empatik beceri ile kararsızlık ve psikolojik belirtiler arasında olumsuz, diğer karar stratejileri ile olumlu yönde fakat önemli düzeyde olmayan ilişkiler olduğu; cinsiyet ve rahatsızlık ciddiyeti global indeksinin 0-1.00 arası veya 1.01 ve üzeri olmasına göre empatik beceri puanlarının farklılaşmadığı; yaş ilerledikçe empatik beceri puanının azaldığı; bekarların empatik beceri puanlarının evli ve boşanmışlardan daha yüksek olduğu ve eğitim, sosyal hizmetler ve sağlıkla ilgili kurum ve çalışanların empatik beceri puanlarının diğer kurum ve çalışanlardan daha yüksek olduğu bulgulanmıştır. Karar stratejilerinden, mantıklı karar verme stratejisi ile psikolojik belirtiler arasında olumsuz; bağımsız, içtepisel karar verme stratejileri ve kararsızlık ile psikolojik belirtiler arasında olumlu ilişkilerin olduğu; mantıklı karar verme stratejisi puanının rahatsızlık ciddiyeti global indeksleri 0-1.00 arası, bağımsız ve içtepisel karar verme stratejileri ile kararsızlık puanının da rahatsızlık ciddiyeti global indeksleri 1.01 ve üzeri olan bireylerde yüksek olduğu; cinsiyet, yaş ve medeni duruma göre karar stratejilerinde önemli düzeyde farklılaşma oluşmadığı ve eğitim, sosyal hizmetler ve sağlıkla ilgili kurum ve çalışanların kararsızlık ve mantıklı karar verme stratejisi puanlarının diğer kurum ve çalışanlardan yüksek olduğu bulgulanmıştır. Genel olarak, çalışanların % 71.2'sinin rahatsızlık ciddiyeti global indeksi puanlarının 0-1.00 arası, % 28.8'inin ise 1.01 ve üzeri olduğu; Kadınların psikolojik belirti puanlarının erkeklerden yüksek olduğu; yaş grubu yüksek olanların paranoid düşünceler ve somatizasyon, düşük olanların ise belirti toplamı puanlarının diğer gruplara göre yüksek olduğu; bekarların psikotisizm ve depresyon belirti puanlarının evli ve boşanmışlara göre daha yüksek olduğu; eğitim, sosyal hizmetler, sağlık ve genel idari hizmetlerle ilgili kurum ve çalışanlarının psikolojik belirti puanlarının diğer kurum ve çalışanlara göre daha yüksek olduğu, genel olarak, psikolojik belirtilerin mantıklı karar verme stratejisini olumsuz, karasızlığı olumlu olarak etkiledikleri; empatik beceriyi ise etkilemedikleri bulgulanmıştır. Anahtar kelimeler: Empatik beceri, karar verme stratejileri, psikolojik belirtiler.

Abstract:
X ABSTRACT Ph. D. THESIS THE RELATIONSHIPS BETWEEN EMPATHİC SKILLS, DECISION STRATEGIES AND PSYCHOLOGICAL SYMPTOMS OF EMPLOYEES BiroIALVER SUPERVISOR: Prof. Dr. Nihal ÖREN 2003-Sayfa: 242+14 JURY: Prof. Dr. Nihal ÖREN Prof. Dr. Muhittin AŞKIN Doç. Dr. Mehmet BAŞTÜRK Yrd. Doç. Fikri KOKSAL Yrd. Doç. Dr. Başaran GENÇDO?AN The purpose of this work is to study the relationship of the empathic skills and decission-making strategies of the government employees with their psychological symptoms. The research covers the employees working in 2003 in the Governorship, the Municipality, Police College, Financial Office, State Hospital, Regional Administration of Transportation, Social Services Provincial Administration and two related institutions, Population and Citizenship Affairs Administration, Education Administration and twelve schools in the city center of Erzurum. The sample for the research consist of 524 individuals selected in a random manner. In the research, the empathic skills were measured with the Scale for the Empathic Skill - Form B developed by Dökmen (1988). Their decision-making strategies were measured with the Scale for Decision Strategies developed by Kuzgun (1992). The psychological symptoms were measured with the Brief Symptom Inventory developed by Derogatis (1992) adapted by Şahin and Durak (1994) Besides, Personnel Information Form prepared by the researcher himself was benefited from in order to obtain information related to several variables. For the analysis of the data obtained Pearson Correlation, t test, Variance Analysis (One Way Anova) and Multiple Regression Analysis were used. As the result of the research, these findings were found: There is a negative but insignificant relationships of the empathic skills with the indecisiveness and psychological symptoms; there is a positive but insignificant relationships of the empathic skills with the independent, logical and spontaneous decision-making strategies; the empathic skills scores do not depend on whether the gender and the seriousness of the disease (psychopathological) is between 0-1 or 1.01 and higher; the older the individuals are, the empathic skill scores decreased. The empathic skills scores of singles are higher than the married or divorced. The employees' empathic skills scores are higher than the scores of those working in other government institutions. The empathic skills score of the employees working in the institutions of education, social services and healt are higher than the scores of those employed in other government institutions. There is a negative relationship between logical decision-making strategy, which is one of the decision strategies, and psychological symptoms.There are positive relationships of spontaneous, independent decision-making strategies and indecision with psychological symptoms. Those with the global indices of the seriousness of psychological disease are 0-1 have high scores logical decision-making strategy; the score for the independent and spontaneously decision-making strategies and indecision are high for the individuals with seriousness of psychological disease global indices as 1.0 1 and above;There is not a significant difference for the decision strategies depending on the gender, age and marital status; the scores of educational, social services and healt related institutions' employees for indecision and logical decision-making strategies are higher than other employees. In general, the global indices of sriousness of psychological disease of % 71.2 ofthe employees is between 0- 1.00 while that of % 28.8 of them is 1.01 and above. The scores for the psychological symptoms ofthe women are higher than the of the men; those that are older have higher scores for paranoid and somatisation than the the younger ones; singles' symptom scores for psychoticism and depression are higher than the scores ofthe married and divorced;the scores are higher for the psychological symptoms of the employees of the institutions related to education social service, healt and general administrative services than the other employees ofthe other institutions. Generally, the psychological symptoms influence the logical decision making strategy in a negative manner, but the indecision in a positive manner. On the other hand, they do not have any influence on the empathic skills. Key Words: Empathic Skills, Decision-making Strategies, Psychological Symptoms.