Romatoid artrit hastalarında lökosit ve trombosit parametreleri ile hastalık aktivitesi, fonksiyonel durum, uyku kalitesi ve yaşam kalitesi arasındaki ilişki /
Yazar: SALİH ÜNAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKER FATİH SARI ; DOÇ. DR. FAZIL KULAKLI
Giresun Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Kan trombositleri = Blood platelets ; Lökositler = Leukocytes ; Nötrofil/lenfosit oranı = Neutrophil/lymphocyte ratio ; Romatizmal hastalıklar = Rheumatic diseases ; Trombosit/lenfosit oranı = Platelet/lymphocyte ratio ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Giriş: Romatoid artrit (RA) eklem tutulumuna ek olarak vücuttaki diğer sistemleri etkileyebilen ve hastanın fonksiyonelliğini, uyku kalitesini, yaşam kalitesini bozan kronik bir hastalıktır.  RA' da tedavi hedefi remisyon/düşük hastalık aktivitesine ulaşarak hastanın yaşam kalitesini artırmaktır. Hastalık aktivitesini değerlendirmek için lökosit ve trombosit parametrelerinin etkinliğini araştıran çalışmalar mevcuttur. Bu çalışmada, RA hastalarında lökosit ve trombosit parametreleri ile hastalık aktivitesi, fonksiyonel durum, uyku kalitesi ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Yöntem: Çalışmaya ACR/EULAR 2010 sınıflandırma ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 50 RA tanılı hasta ile, 50 kontrol grubu dahil edildi. RA hastaları ve kontrol grubunun demografik özellikleri, laboratuvar verileri [lökosit (109/L), lenfosit (109/L), nötrofil (109/L), trombosit (109/L),  MPV (fL),  PCT (%), PDW (%), CRP (mg/L), ESH (mm/saat) ] kaydedildi. Lökosit ve trombosit verileri kullanılarak nötrofil-lenfosit oranı (NLO), platelet-lenfosit oranı (PLO) hesaplandı. RA hastalarında hastalık aktivitesi Disease Activity Score-28 (DAS28), Clinical Disease Activity Index (CDAI), Simplified Disease Activity Index (SDAI) ile belirlendi. RA hastalarının yaşam kalitesi Rheumatoid Arthritis Quality of Life (RAQoL) ile, RA hastaları ve kontrol grubunun fonksiyonel durumu Health Assessment Questionnaire (HAQ) ile, uyku kalitesi ise Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ile değerlendirildi.
Bulgular: RA hastalarında kontrol grubuna göre NLO değerleri daha yüksek bulundu (p=0.022). PLO, MPV, PCT ve PDW açısından fark saptanmadı. DAS28, CDAI ve SDAI' ye göre orta/yüksek hastalık aktivitesi olan hastalarda NLO ve PCT değerleri, remisyon/düşük hastalık aktivitesi olanlardan istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksekti. Lökosit ve trombosit parametrelerinden sadece NLO ve PCT ile hastalık aktivite indeksleri arasında korelasyon saptandı. NLO ile CDAI arasında pozitif yönde zayıf (r=0.291), NLO ile SDAI arasında pozitif yönde orta (r=0.335), PCT ile DAS28,CDAI ve SDAI arasında ise pozitif yönde orta derecede korelasyon mevcuttu (sırasıyla r=0.374, r=0.304, r=0.316). DAS28, CDAI ve SDAI' ye göre orta/yüksek hastalık aktivitesini ayırt etmede NLO' nun tanısal değeri sırasıyla %73.3, %69.9 ve %73.6; PCT' nin ise %72.8, %66.7 ve %70.1 bulundu. RA hastalarında uyku kalitesine göre laboratuvar verileri karşılaştırıldığında iki grup arasında sadece PDW değerinde fark saptandı (p=0.002). PUKİ ile PCT arasında pozitif yönde zayıf, PDW arasında ise negatif yönde orta derecede korelasyon mevcuttu (sırasıyla r=0.294, r=-0.388). RAQoL ile NLO arasında pozitif yönde zayıf (r=0.294), PCT arasında pozitif yönde orta (r=0.310), PDW arasında ise negatif yönde orta derece korelasyon (r=-0.322) saptandı. 
	
Sonuç: Lökosit ve trombosit parametreleri olan NLO ve PCT, orta/yüksek hastalık aktivitesi olan grupta daha yüksek olmasının yanında orta/yüksek hastalık aktivitesini ayırt etmede istatistiksel olarak tanısal değeri olsa da, bu parametrelerin kullanımında belirlenen optimum eşik değerlerde duyarlılık ve özgüllüğün düşük olması ve literatürdeki çelişkili verilerin bulunması göz önüne alınmalıdır. Bundan dolayı bu parametrelerin RA aktivasyonunun değerlendirilmesinde kullanılması ile ilgili daha ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: hastalık aktivitesi, nötrofil-lenfosit oranı, platelet lenfosit oranı, romatoid artrit, yaşam kalitesi

Abstract:
Introduction: Rheumatoid arthritis (RA) is a chronic disease that can affect other systems in addition to joint involvement and impair the patient's functionality, sleep quality and quality of life. The treatment goal in RA is to improve the patient's quality of life by achieving permanent remission or low disease activity. Studies have been conducted to evaluate the effectiveness of leukocyte and thrombocyte parameters in determining disease activity. In this study, it was aimed to evaluate the relationship between leukocyte and thrombocyte parameters and disease activity, functional status, sleep quality and quality of life in RA patients.
Method: 50 RA patients who met the ACR/EULAR 2010 classification and inclusion criteria and 50 control groups were included in the study. Demographic characteristics and laboratory data [ leukocyte (109/L), lymphocyte (109/L), neutrophil (109/L), platelet (109/L),  MPV (fL),  PCT (%), PDW (%), CRP (mg/L), ESR (mm/hour) ]  of RA patients and control group were recorded. Neutrophil-lymphocyte ratio (NLR) and platelet-lymphocyte ratio (PLR) were calculated using leukocyte and thrombocyte counts. Disease activity in RA patients was evaluated with Disease Activity Score-28 (DAS28), Clinical Disease Activity Index (CDAI), Simplified Disease Activity Index (SDAI). Quality of life in RA patients was assessed with Rheumatoid Arthritis Quality of Life (RAQoL). Health Assessment Questionnaire (HAQ) was used for functional status and Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) was used for sleep quality in RA patients and control group.
Results: NLR values were found to be higher in RA patients compared to the control group (p=0.022). There was no difference in terms of PLO, MPV, PCT and PDW. NLR and PCT values were statistically significantly higher in patients with moderate/high disease activity than in patients with remission/low disease activity according to DAS28, CDAI and SDAI. Among the leukocyte and thrombocyte parameters, only NLR and PCT were correlated with disease activity indices. There was a weak positive correlation between NLR and CDAI (r=0.291), a moderate positive correlation between NLR and SDAI (r=0.335), a moderate positive correlation between PCT and DAS28, CDAI and SDAI (r=0.374, r=0.304, r=0.316, respectively). The diagnostic value of NLR in differentiating moderate/high disease activity according to DAS28, CDAI, and SDAI was 73.3%, 69.9%, and 73.6%, respectively; PCT was 72.8%, 66.7% and 70.1%. When the laboratory data of RA patients were compared according to sleep quality, only PDW value was found to differ between the two groups (p=0.002). There was a weak positive correlation between PUKI and PCT, and a moderate negative correlation between PDW (r=0.294, r=-0.388, respectively). There was a weak positive correlation between RAQoL and NLR (r=0.294), a moderate positive correlation with PCT (r=0.310), and a moderate negative correlation with PDW (r=-0.322). 

Conclusion: NLR and PCT, which are leukocyte and platelet parameters, are higher in the group with moderate/high disease activity, and have statistically diagnostic value in distinguishing moderate/high disease activity. However, the low sensitivity and specificity at the optimum threshold values determined in the use of these parameters and the conflicting data in the literature should be taken into consideration. Therefore, further studies are needed on the use of these parameters in the evaluation of RA activation.
	
Keywords: disease activity, neutrophil-lymphocyte ratio, platelet lymphocyte ratio, rheumatoid arthritis, quality of life