Fibromiyalji hastalarında plazma total antioksidan, total oksidan, tiyol-disülfit ve optik koherens tomografi verilerin değerlendirilmesi
Evaluation of plasma total antioxidant, total oxidant, thiol-disulphide and optical coherence tomography data in fibromyalgia patients
Yazar: MUSTAFA TUNA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPARSLAN YETİŞGİN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜSLÜM TOPTAN
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Disülfitler = Disulfides ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Oksidanlar = Oxidants ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Tiyoller = Thiols ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence

Özet:
Amaç: Fibromyalji sendromu (FMS) yaygın vücut ağrısı, halsizlik, yorgunluk, uyku
bozukluğu, spesifik anatomik noktalarda hassasiyet, bilişsel ve kognitif fonksiyon bozukluğu ve
depresyon gibi birçok farklı semptomun yer aldığı klinik bir tablo olarak tanımlanmaktadır.
Multifaktöryel olarak kabul edilen etyopatogenezi, halen tam açıklanamamış bu hastalıkta oksidatif
stres de suçlanan faktörler arasındadır. Tiyol/disülfit homeostazı ve total oksidan durum (TOS), total
antioksidan durum (TAS), oksidatif stres indeksi (OSI) gibi oksidatif stres parametrelerinin ölçülmesi
vücut oksidan/antioksidan dengesi hakkında bilgi verebilir. Optik koherens tomografi (OKT), X-ışını
veya kontrast madde kullanmadan, biyolojik dokularda yüksek çözünürlüklü kesitsel görüntüleme
sağlayan bir tanı yöntemidir. Literatürde FMS'li hasta grubunda tiyol/disülfit homeostazı, TAS, TOS
ve OSI parametreleri ile OKT bulgularının ilişkisinin incelendiği herhangi araştırmaya rastlamadık.
Literatürde bu yönden bir ilk olan çalışmamızda FMS etyopatogenezinde rolü olduğu düşünülen
oksidan/antioksidan denge ile OKT bulgularının ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç-Yöntem: Çalışmaya Amerikan Romatoloji Derneği (ACR) 2010 Fibromiyalji tanı
kriterlerine göre son 5 yıl içinde tanı almış veya yeni tanı konulmuş 20-50 yaş arası 39 kadın FMS
hastası ve 41 sağlıklı gönüllü dahil edildi. FMS'li grubun fibromyalji etki anketi (FIQ) ve vizüel ağrı
skalası (VAS) ölçümleri ile kullanmakta oldukları ilaçlar tespit edildi. Her iki grubun plazma nativ
tiyol (NT), total tiyol (TT), disülfit (DS), NT/TT, DS/NT, DS/TT, TOS, TAS ve OSI değerleri ile göz
OKT ölçümleri belirlendi. OKT ölçümlerinde subfoveal koroid tabaka, retinal sinir lifi tabakası,
ganglion hücre katmanı ve makula kalınlıklarına bakıldı.
Bulgular: Sağlıklı kontrol grubuna göre FMS'li hasta grubunda, TAS, TOS, NT, TT, DS
seviyeleri yüksek iken (tüm <0,05), diğer ölçümler benzerdi (tüm p<0,05). FMS'li hasta grubunda
TOS seviyelerindeki artış (p<0,001), TAS düzeylerindeki artıştan (p=0,030) çok daha anlamlı
düzeydeydi. OKT bulguları açısından ise FMS'lilerin sağ ve sol subfoveal koroid kalınlıklarının
düşük olması (her iki p<0,001) dışında anlamlı fark yoktu (tüm p>0,05). FMS'li hastalar FIQ
XI
sonuçlarına göre (FIQ≤50 ve >50 olarak) iki alt gruba ayrıldığında; >50 olan grubun TAS seviyesi
düşük (p=0,020), OSI değerinin ise yüksek olduğu (p=0,018) tespit edildi.
Sonuç: FMS'li hastalarda, innervasyonu otonom sinir sistemi yoluyla olan göz koroid
kalınlığında incelme tespit edilmesi, hastalıkta görülebilen otonom sinir sistemi anormalliklerini
desteklemektedir. TOS seviyelerindeki artış, TAS artışına göre çok daha anlamlı düzeyde yüksek
olması nedeniyle, artmış oksidan duruma kompanzasyon amaçlı antioksidan düzeyin de arttığını
düşündürmektedir. OSI değerleri benzer olduğu için oksidatif streste artma tespit etmediğimizi
belirtebiliriz. FIQ skoru yüksek, semptom ve şikâyetleri fazla olan, FMS'li hastaların oksidatif stres
yönünden incelenmesi ve olası komplikasyonlar yönünden dikkat edilmesi gerektiğini
düşünmekteyiz.

Abstract:
Objective: Fibromyalgia syndrome (FMS) is defined as a clinical picture with many
different symptoms such as widespread pain, weakness, fatigue, sleep disturbance, sensitivity at
specific anatomical points, cognitive dysfunction, and depression. Its etiopathogenesis is
multifactorial, and among the factors the role of oxidative stress in FMS has not been fully explained
yet. Measuring oxidative stress parameters such as thiol/disulfide homeostasis and total oxidant status
(TOS), total antioxidant status (TAS), oxidative stress index (OSI) can provide information about
body oxidant/antioxidant balance. Optical coherence tomography (OCT) is a diagnostic method that
provides high resolution cross-sectional imaging of biological tissues without using x-ray or contrast
media. In the literature, we did not find any research investigating the relationship between
thiol/disulfide homeostasis and TAS, TOS and OSI parameters with OCT findings in the FMS patient
group. In this study, which is the first in the literature, we aimed to investigate the relationship
between oxidant/antioxidant balance and OCT findings in patients with FMS.
Methods: A total of 39 female patients with FMS and 41 healthy volunteers aged between
20 and 50 years old who were diagnosed or newly diagnosed in the last 5 years were included in the
study according to the American Colleague of Rheumatology (ACR) 2010 Fibromyalgia diagnostic
criteria. Fibromyalgia Impact Questionnaire (FIQ) and Visual Analogue Scale (VAS) pain
measurements of the group with FMS and the drugs they used were determined. Plasma native thiol
(NT), total thiol (TT), disulfide (DS), NT/TT, DS/NT, DS/TT, TOS, TAS and OSI values and eye
OCT measurements were evaluated. Regarding OCT measurements, subfoveal choroid layer, retinal
nerve fiber layer, ganglion cell layer and macular thickness were assessed.
Results: When compared to the healthy control group, TAS, TOS, NT, TT, DS levels were
high in the FMS patient group (all p<0.05), whereas other measurements were found to be similar
(all p >0.05). The increase in TOS levels (p<0.001) in the FMS group was much more significant
XIII
than the increase in TAS levels (p=0.030). In terms of OCT findings, there was no significant
difference between the right and left eye subfoveal choroid thicknesses between the two groups (both
p <0.001). When patients with FMS are divided into two subgroups according to FIQ results (FIQ≤50
and >50); it was observed that the TAS level was lower (p=0.020) and the OSI value was higher
(p=0.018) in the group with FIQ >50 than in the group FIQ ≤50.
Conclusion: In patients with FMS, detection of thinning of the eye choroid thickness, the
innervation of which is through the autonomic nervous system, supports the autonomic nervous
system abnormalities that can be seen in the disease. The increase in TOS levels suggests that the
level of antioxidants for compensation of increased oxidant status also increases due to the fact that
it is much higher than TAS increase. Since the OSI values are similar, we can state that we did not
detect an increase in oxidative stress. We think that FMS patients with high FIQ score, symptoms and
complaints should be evaluated in terms of oxidative stress and related possible complications.