Üniversite müzesi ve eğitim ilişkisi: İstanbul Resim ve Heykel Müzesi
University museums and education: Istanbul Painting and Sculpture Museums
Yazar: İPEK ŞENGÜL
Danışman: PROF. DR. BURCU PELVANOĞLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Müzecilik Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzecilik = Museology

Özet:
1937 yılında Mustafa Kemal Atatürk'ün isteği ile açılan İstanbul Resim ve Heykel Müzesi (İRHM), kuruluşundan itibaren, o zamanlarda ismi Güzel Sanatlar Akademisi olan Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi (MSGSÜ)'ne bağlanmıştır. Müze koleksiyonunun oluşumu ise çok daha önceki yıllara dayanmaktadır. Osman Hamdi Bey'in kardeşi Halil Edhem'in Avrupa müzelerinde bulunan usta sanatçıların eserlerini kopya ettirmeye başlaması ile oluşturulmaya başlanan koleksiyona, zamanla milli ressamların da eserlerinin eklenmesi ile  Elvah-ı Nakşiye Koleksiyonu oluşturulmuştur. Koleksiyonun oluşturulma amacı Sanayi-i Nefise Mektebi'ndeki eğitimin ve öğretimin desteklenmesi olmuş; eserlerin ilk sergilenişi de eğitim amacı ile gerçekleştirilmiştir. Müze, 1937 yılındaki kuruluşundan beri Akademi ile yakın ilişki içinde olmuştur. Öğrenciler, hocalar ve sanat çevresi için atölye halini alan Müze koleksiyonu, yine Akademi öğrencilerinin ve hocalarının eserleri ile genişlemeye devam etmiştir. Ancak Müze'nin kuruluşundan itibaren baş gösteren sorunlar, İstanbul Resim ve Heykel Müzesi'nin işlevlerini yerine getirmesinde engel oluşturmuş; toplum ile kesintisiz bir ilişki kurmasının önüne geçmiştir. Aralıklarla ziyarete kapalı kalan Müze, büyük çoğunluğu sanatçı olan yöneticilerinin çabaları ile ayakta tutulmaya çalışılmıştır. Dolmabahçe Sarayı'nın Veliaht Dairesi'de ikâmet eden İstanbul Resim ve Heykel Müzesi, bina, bütçe ve personel sorununa bağlı olarak çeşitli müzecilik işlevlerini yerine getirmede eksik kalmıştır. Müzenin eğitim işlevi, 1980'li yıllardan itibaren özellikle Resim ve Heykel Müzeleri Derneği'nin kurulması ve Dernek ile yürütülen çalışmalar sayesinde kapsamlı olarak ele alınmıştır. Çocuk, genç ve yetişkin yaş gruplarına yönelik Müze'de yaygın eğitim çalışmaları düzenlenmiş; çok sayıda geçici sergi açılmış ve çeşitli kurum ve kuruluşlar ile ortaklıklar gerçekleştirilmiştir. Ancak Müze, yeniden kapatılmak zorunda kalmış, nihayetinde 2012 yılında Dolmabahçe Sarayı Veliaht Dairesi'nden çıkarılmıştır. Günümüzde Galataport Yerleşkesi içinde bulunan Antrepo 5'in Müze için yeniden düzenlenmesi ile İRHM yeni mekânına kavuşmuştur. 2022 yılının Ekim ayından itibaren kalıcı olarak sergilenecek koleksiyon sergisi ile ziyarete açılan olan İstanbul Resim ve Heykel Müzesi, güncel yaklaşımlar çerçevesinde Müze'nin eğitim işlevini yerine getirmek üzere çalışmalı ve programlar geliştirmelidir. Bu bağlamda Müze için öneriler oluşturarak, Müze'nin MSGSÜ'ye bağlı üniversite müzesi ve Türkiye'nin ilk ulusal plastik sanatlar müzesi olarak işlevlerini yerine getirmesi hedeflenmektedir.

Abstract:
Istanbul Painting and Sculpture Museum (IRHM), which was opened at the request of Mustafa Kemal Atatürk in 1937, has been affiliated with Mimar Sinan Fine Arts University (MSGSÜ), which was at that time called as Academy of Fine Arts, since its establishment. The formation of the museum collection dates back to much earlier years. The collection, which has been started to be collected after Osman Hamdi Bey's brother Halil Edhem started to copy the works of masters in European museums, was named the Elvah-ı Nakşiye Collection, with the addition of the works of national painters over time. The purpose of collecting the collection was to support the education and training in Sanayi-i Nefise Mektebi. As a result of this, the first exhibition of the collection was held as an education exhibition. After the museum was founded in 1937, it had been in close contact with the Academy. The Museum, which became a workshop for students and painters, continued to expand with the collection of the works of Academy students and teachers. However, the problems that arose since the establishment of the Museum have prevented the Istanbul Painting and Sculpture Museum from fulfilling its functions; preventing it from establishing an uninterrupted contact with the society. The museum, which was closed to visitors for long intervals, was tried to be kept alive with the efforts of its managers, most of whom were artists as well. Istanbul Painting and Sculpture Museum, located in the Crown Prince's Office of Dolmabahçe Palace, failed to fulfill the various functions assigned to museums due to the building, budget and personnel problems. The educative function of the museum has been handled extensively since the 1980s, especially thanks to the establishment of the Painting and Sculpture Museums Association and the work carried out with this Association. Many educational activities were organized in the Museum for children, youth and adult age groups; many temporary exhibitions were opened and partnerships were made with various institutions and organizations. However, the Museum had to be closed again and was eventually removed from the Dolmabahçe Palace Crown Prince's Office in 2012. With the rearrangement of Warehouse 5, an old warehouse building located in Galataport Campus today, for the Museum, the Museum has gained its new location. Istanbul Painting and Sculpture Museum, which will be opened to visitors with a permanent collection exhibition to be exhibited in October 2022, should work and develop programs to fulfill its educational function within the framework of current approaches. In this context, by creating suggestions for the Museum, it is aimed that the Museum will accomplish its functions as a university museum affiliated to MSGSU and also being Turkey's first national fine arts museum.