Kentsel müdahaleler açısından İstanbul
Urban intervention in the city of Istanbul
Yazar: MURAT ŞENTÜRK
Danışman: PROF. DR. A. KORKUT TUNA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kent planlama = Urban planning ; Kent tarihi = Urban history ; Kent yönetimi = City management ; Kentleşme = Urbanization ; Kentsel arazi kullanımı = Urban land use ; Kentsel değişim = Urban change ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Kentsel gelişme = Urban development ; Kentsel politika = Urban policy ; Kentsel yenileme = Urban redevelopment ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu çalışmada 1980 sonrasında siyasetin İstanbul'a nasıl, neden ve hangi araçlarla müdahale ettiğini ve bunların kentte meydana getirdiği dönüşümleri incelenmiştir. Kentsel müdahaleler kapsamında iktidarların kentsel toplumsal hayatı etkileme kapasitesine sahip üç temel alanda aldığı kararlar ve yaptığı uygulamalar değerlendirilmiştir. Bu üç temel alan şunlardır: (1) Konuta yönelik kentsel müdahaleler, (2) Üretim ve ticaret mekânlarına yönelik kentsel müdahaleler, (3) Kamusal mekânlara yönelik kentsel müdahaleler.Bu müdahaleleri ortaya çıkarmak için nitel araştırma yöntemi kapsamında derinlemesine mülakat, doküman inceleme teknikleri kullanılmıştır. Derinlemesine mülakatlar çerçevesinde belediye başkanı, genel sekreter, genel sekreter yardımcısı, meclis üyesi, şehir plancısı, danışman vb. görevlerde çalışmış 33 kişi ile yüz yüze görüşme yapılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde kentsel müdahalelerin hangi aktörler tarafından yapıldığını açıklamaya çalışan kuramsal tartışmalara yer verilmiştir. İkinci bölümde, İstanbul'a yönelik kentsel müdahalelerin tarihsel arka planı değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise 1980 sonrasında İstanbul'a yönelik müdahaleler gazete ve belge taramalarından elde edilen verilere ve derinlemesine mülakatlarda ortaya çıkan görüşlere yer verilmiştir. Sonuç bölümünde bu çalışma kapsamında ulaşılan sonuçlar değerlendirilmiştir.İstanbul'a yönelik kentsel müdahalelerin temel amaçları şu şekilde özetlenebilir: Yıkımın estetiği, inşanın cazibesi, siyasetin gücü. Müdahalelerde bu ortak tema yer alırken kente verilecek kimlik konusunda farklı yaklaşımlar bulunmaktadır. Ancak kimlik konusundaki farklılıklar da küresel kent vizyonu içerisinde kaybolmuştur.

Abstract:
In this thesis, the intervention of politics in the city of Istanbul after 1980, as well as by what means, why, and how this intervention was made, will be examined. In addition, the research that was carried out includes the observable effects of political intervention in the city. In this thesis, urban intervention is examined in the three main areas in which governments are able to influence the social life of the city: (1) urban intervention in housing, (2) urban intervention in the areas of production and trade centers, and (3) urban intervention in public spaces.In order to understand the scope of urban intervention by different governments in the city of Istanbul, in-depth interviews and documentary analyses (documentaries, reports, newspapers etc.) were used to carry out qualitative research. The data were collected in one-on-one interviews. In-depth interviews were conducted with 33 people who held posts as top executives in the Istanbul Municipality, such as mayors, secretary generals, deputy secretary-generals, council members, city planners, consultants etc. In the first chapter of the thesis, theoretical explanations about who implements urban intervention will be discussed. In the second chapter, the historical background of the urban interventions in the city of Istanbul will be evaluated. In the third and the final chapter, the data collected via interviews and the data obtained from newspapers, documentary analyses and review of the literature will be used to explain the urban interventions in the city of Istanbul in the post-1980 period.It can clearly be seen that governments which intervened in the urban spaces, although having different political perspectives, shared the same modernizing perspectives in urban intervention. Although politics, the capital-owning class and the bureaucracy are often opposed to each other in most areas, they share common modernization objectives in urban intervention, and work in corporation with one another. When these three key actors intervene in urban spaces in accordance with this modernization objective, the governors are able to gain more power in making decisions about the allocation of resources.