Okul öncesi dönemde çocuğu olan bireylerin anababalık davranışlarının belirleyicileri
Determinants of parenting behaviors of individuals with children in the preschool
Yazar: AYŞEGÜL ANAYURT
Danışman: PROF. DR. İLHAN YALÇIN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Anababalar; çocukların gelişiminde önemli bir rol oynamaktadır.  Anababalık davranışlarının belirleyicileri; anababa tutum ve davranışları ve çocuk gelişimi üzerinde kritik bir öneme sahiptir. Bu araştırmanın amacı; alanyazına bağlı olarak geliştirilen ve çocukların gelişimi ve davranışları üzerinde etkili olan anababalık davranışlarını etkileyen hipotetik bir modeli test etmektir. Araştırmanın alt amaçları; olumlu anababalık davranışlarının anababanın cinsiyeti, yaşı, çalışma sektörü ve çalışma saatleri süresine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğinin incelenmesidir.
Araştırmanın çalışma grubunu; 2021-2022 eğitim öğretim yılında okul öncesinde eğitim gören çocukların anababaları oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında; İlişki Kalitesi Ölçeği uyarlanmıştır. Araştırmada veriler; Kişisel Bilgi Formu, Genel Öz Yeterlik Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, İlişki Kalitesi Ölçeği, İş Doyum Ölçeği, Çok Boyutlu Ebeveynlik Stilleri Değerlendirme Ölçeği ile elde edilmiştir. Araştırma; ilişkisel tarama modeline dayalı betimsel bir çalışmadır. Verilerin analizinde; Bağımsız Gruplar İçin T-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Yapısal Eşitlik Modellemesi Analizi kullanılmıştır.
Anababaların öz yeterlik düzeyleri anababaların sosyal destek düzeylerini pozitif yönde anlamlı düzeyde yordamaktadır. Anababaların sosyal destek düzeyleri anabaların olumlu anababalık düzeylerini pozitif yönde anlamlı şekilde yordamaktadır. Anababaların öz yeterlik düzeyleri anababaların ilişki kalitesi düzeylerini pozitif yönde anlamlı düzeyde yordamaktadır. Anababaların ilişki kalitesi düzeyleri anabaların olumlu anababalık düzeylerini pozitif yönde anlamlı şekilde yordamaktadır. Anababaların öz yeterlik düzeyleri anababaların iş doyum düzeylerini pozitif yönde anlamlı düzeyde yordamaktadır. Anababaların iş doyumu düzeyleri anabaların olumlu anababalık düzeylerini pozitif yönde anlamlı şekilde yordamaktadır. Anababaların olumlu anababalık davranışları yaşa ve çalışma sektörüne göre anlamlı bir farklılık göstermektedir. Anababaların olumlu anababalık davranışları cinsiyete ve çalışma saatlerine göre farklılaşmamaktadır.

Abstract:
Parents play an important role in the development of children. Determinants of parenting behaviors have a critical importance on parent attitudes and behaviors and child development. The aim of this research is to test a hypothetical model that has been developed based on the literature and affects parenting behaviors that have an impact on children's development and behavior. The sub-objectives of the study are to examine whether positive parenting behaviors differ significantly according to the gender, age, job sector and working hours of the parents.
The study group of the research consists of the parents who have children in kindergartens in the 2021-2022 academic year. Personal Information Form, General Self-Efficacy Scale, Multidimensional Scale of Perceived Social Support, Relationship Quality Scale, Job Satisfaction Survey and Multidimensional Assessment of Parenting Scale were used to collect data in the study. The research was carried out with the correlational model. T-test, ANOVA and Structural Equation Modeling were used for data analysis.
The self efficacy predicted the social support levels of the parents. Social support levels of parents predicted positive parenting levels of parents. Self-efficacy levels of the parents predicted relationship quality levels of the parents. Relationship quality levels of parents predicted positive parenting levels of parents. Self-efficacy levels of the parents predicted the job satisfaction levels of the parents. The job satisfaction levels of the parents predicted the positive parenting levels of the parents. In the analysis of demographic variables, it was observed that positive parenting behaviors differ according to parent's age and job sector but no significant difference was observed according to gender and working hours of the parent.