AHP ve TOPSİS yöntemleri kullanılarak tedarikçi seçimi üzerine bir uygulama
An application on supplier selection using AHP and TOPSİS methods
Yazar: ECE ÖZDİL
Danışman: PROF. DR. CEREN ERDİN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; TOPSIS = TOPSIS ; Tedarik zinciri = Supply chain ; Tedarik zinciri yönetimi = Supply chain management ; Tedarikçi yönetim = Supplier management

Özet:
Tedarik zinciri yönetimi, rekabetin ve rekabet şiddetinin çok yüksek olduğu mevcut dönemde işletmelerin rakiplerine karşı rekabet avantajı sağlamak konusunda büyük öneme sahiptir. Tedarikçi seçimi ise tedarik zinciri yönetiminde en önemli unsurlardan biridir bu yüzden verimli ve dikkatli yönetilmesi gereken bir süreçtir. İşletmenin rekabet gücüne uygun olan tedarikçi seçimi işletmelerde, satın alma maliyetlerini düşürür, karı arttır, ürün teslim süresini azaltır, müşteri memnuniyetini arttırır ve rekabet gücünü güçlendirir. İşletmenin rekabet gücüne uygun olmayan bir tedarikçi seçimi ise tedarik zinciri süreçlerinde kayıplara sebep olurken işletmelerin performansını doğrudan olumsuz olarak etkileyebilmektedir. Tedarikçi seçiminde kullanılan kriterler ve yöntemler işletmenin bulunduğu sektöre ve işletmenin durumuna göre değişkenlik gösterir. Bu nedenden dolayı tedarikçi seçmenin tek bir yöntemi bulunmamaktadır. Çok ölçütlü karar verme yöntemleri, tedarikçi seçme ve değerlendirmede tüm kriterleri rasyonel bir şekilde göz önünde bulunduran ve en iyi tedarikçiyi seçmeye yardımcı olan yöntemlerdir. AHP ve TOPSIS yöntemleri hem öznel hem nesnel kriterlerin birlikte kullanılmasına olanak sağlayan, kullanılan programlar sayesinde doğru hesaplamalar yaparak sonuca hızlı bir şekilde ulaşılmasına katkı sağlayan çok ölçütlü karar verme yöntemlerindendir. Literatürde farklı kriterler ve farklı yöntemler kullanılarak pek çok sektör için tedarikçi seçimi üzerine çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmada perakende sektöründe yer alan pek çok tedarikçi ile çalışan bir giyim markası olan LC Waikiki Mağazacılık A.Ş. için en uygun tedarikçiyi belirlemek amaçlanmıştır. Uygulama aşamasında işletmenin çalıştığı on altı tedarikçi, işletmenin belirlediği dört kriter doğrultusunda AHP ve TOPSIS yöntemleri kullanılarak iki sezon bazında değerlendirilmiştir. İki yönteme ait işlem adımlarının matematiksel hesaplamalarında Excel'den yararlanılmıştır. Hesaplama sonrasında elde edilen sonuçlar karşılaştırılarak değerlendirme yapılmıştır. 2 yöntemin karşılaştırılmalı sonuçlarını içerecek şekilde çalışmanın tamamına ait detaylar işletme ile paylaşılmıştır. Sonuç olarak, bu uygulama ile AHP ve TOPSIS yöntemleri kullanılarak işletmenin kriterlerine en uygun olan tedarikçiler tespit edilmiştir.

Abstract:
Supply chain management is of great importance for ensuring a competitive advantage of enterprises over their competitors in the current period, when competition and competition intensity are very high. Supplier selection is one of the most important elements in supply chain management, so it is a process that needs to be managed efficiently and carefully. Choosing a supplier that is suitable for the competitiveness of the enterprise reduces purchasing costs, increases profit, reduces product delivery time, increases customer satisfaction and strengthens competitiveness in enterprises. A supplier selection that is not in accordance with the competitive power of the enterprise can cause losses in supply chain processes and directly negatively affect the performance of enterprises. The criteria and methods used in the selection of suppliers vary depending on the sector in which the enterprise is located and the condition of the enterprise. For this reason, there is no single method of choosing a supplier. Multi-criteria decision-making methods are those that rationally take into account all the criteria for selecting and evaluating suppliers and help to choose the best supplier. AHP and TOPSIS methods are one of the multi-criteria decision-making methods that allow both subjective and objective criteria to be used together and contribute to achieving the result quickly by making accurate calculations thanks to the programs used. There is a study on supplier selection for many sectors using different criteria and different methods in the literature. In this study, it is aimed to determine the most suitable supplier for LCWaikiki A.Ş, a clothing brand that works with many suppliers in the retail sector. During the implementation phase, sixteen suppliers that the business works with were evaluated on a two-season basis using AHP and TOPSIS methods in line with four criteria determined by the business. Excel was used in the mathematical calculations of the process steps of the two methods. The results obtained after the calculation were compared and evaluated. The details of the entire study were shared with the enterprise to include the comparative results of 2 methods. As a result, with this application, suppliers who best meet the criteria of the enterprise have been identified using AHP and TOPSIS methods.