1913-1938 yılları arası Türk halkbilimi tarihçesi /
Yazar: SONGÜL ÇEK
Danışman: DOÇ.DR. ÖCAL OĞUZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Halk bilimi = Folklore

Özet:
ÖZET Avrupa da ve diğer ülkelerde oldukça gelişmiş ve bilimsel bir disiplin halini almış olan halkbilimi (folklor) ülkemizde terim olarak 20. Yüzyılın başlarında ortaya çıkmıştır. 1913 tarihinde ilk kez folklor teriminden bahsedilmeye başlanmıştır. Belirttiğimiz tarihten daha önce de amatör halkbilimsel faaliyetler olmuşsa da asıl, Ziya Gökalp'in 1913 yılında folklora karşılık olarak "halkiyyat" terimini kullanmasıyla ülkemizde halk bilimi tanınmaya başlanmıştır. Daha sonra çeşitli makalelerle halkbiliminin bilimsel bir disiplin haline gelişinde hızlı bir yol kat edilmeye başlanmıştır. Halkbilimi konusundaki ilk çalışmalar genellikle tanımına ve içeriğine yönelik olmuştur. Her dönemde farklı bir biçimde tanımlanan folklor, günümüze gelinceye kadar toplumsal, siyasal, tarihsel olaylardan etkilenmiş ve bunlara göre şekil almıştır. Cumhuriyet öncesi siyasal değişmelere karşı alınan tavırda folklor kullanılmış, böylelikle yeni devletin temelleri atılmıştır. Cumhuriyetin kuruluşundan sonra da yeni rejimi yerleştirebilmek için yine halkbilimine başvurulmuştur. Ancak bu oluşumlar sonucu folklor, kurumlardan üniversitelere geçebilecek bir güç kazanmış, halkbiliminin sosyal alandaki gerekliliği anlaşılmıştır. 1913-1938 yılları arasında halkbiliminin oluşundaki etkenlerin irdelenmesi gelecekte bu alana dair ortaya çıkabilecek değişimlerin, halkbiliminin yararına, kontrol altına alınmasını olanaklı hale getirecektir.

Abstract:
İH SUMMARY The folklore which has well developed and become a scientific dicipline in Europe and many other countries, appeared as a term in our country at the begining of 20th century. Firstly in 1913 it was talked about the term of folklore. Even the amateur folkloric activities have taken place before the date we mentioned, actually the folklore was started to be known when Ziya Gökalp used the term "Halkiyyat" instead of the folklore in 1913. Afterwards a rapid pathway has been started to traverse by the contributions of various articles in order that the folklore becoming a scientific dicipline. First studies about the folklore have been directed towards its definition and contents. The folklore which is described in diferent forms at every era has been affected by the social, political and historical events and formed according to them, to date. The folklore has been utilized as a manner against the political changes before the republic so the fundamentals of the new state has been established. After the establisment of the republic it has been had recourse to the folklore again in order to settle the new regimen. Only as a result of these formations, the folklore has strengthened to proceed to universities from foundations and the social necessity of the folklore has been understood. The researches about the fastors forming the folklore between 1913-38 years will become possible to control the changes that would become in this field in the future, for the benefit of the folklore.