Üniversiteli sporcularda öz şefkat ile tükenmişlik arasındaki ilişkide öz eleştirinin aracılık rolü
The mediating role of self-criticism in the relationship between self-compassion and burnout in student athletes
Yazar: SEMRA YATAK
Danışman: DOÇ. DR. EMRE OZAN TİNGAZ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı / Antrenman ve Hareket Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports
Dizin: Sporcu öğrenciler = Sportsmen students ; Tükenmişlik = Burnout ; Öz duyarlılık = Self compassion ; Öz eleştiri = Self-criticism

Özet:
Bu çalışmanın amacı üniversiteli sporcularda öz şefkat ile tükenmişlik arasındaki ilişkide öz eleştirinin aracılık rolünün incelenmesidir. Bununla birlikte, mevcut katılımcılarda öz şefkat, tükenmişlik ve öz eleştirinin cinsiyet ve bireysel ya da takım sporcusu olma durumlarına göre anlamlı şekilde değişip değişmediğini araştırmaktır. Araştırmaya 2022-2023 bahar yarıyılında Türkiye'nin çeşitli üniversitelerinde eğitim gören, takım ya da bireysel spor yapan 263 üniversiteli sporcu katılmıştır. 18 – 43 yaş aralığında üniversiteli sporcuların yaş ortalaması 22.30'dur (SS=1.79). Sporcuların 142'si kadın, 121'i ise erkektir. Çevrimiçi yürütülen bu araştırmada, kişisel bilgi formu ile birlikte öz şefkati ölçmek için "Sporcu Öz Şefkat Ölçeği-Kısa Formu", tükenmişliğini ölçmek için "Sporcu Tükenmişlik Ölçeği", öz eleştiriyi ölçmek için "Sporcu Durumluk Öz Eleştiri Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 23.00 ile analiz edilmiştir. Sonuç olarak öz şefkat, tükenmişlik ve özeleştirinin cinsiyete göre anlamlı şekilde farklılaşmadığı görülmüştür. Ancak takım sporcuları özelinde cinsiyet incelendiğinde, kadın sporcuların erkek sporculara göre daha yüksek öz şefkat puan ortalamasına sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Öte yandan, takım sporcuları tükenmişlik ve öz eleştiri puanlarında cinsiyete dayalı belirgin bir fark saptanmamıştır. Bireysel sporculara bakıldığında ise öz şefkat, öz eleştiri ve tükenmişlik puanlarında cinsiyete dayalı belirgin bir fark bulunamamıştır. Hem takım hem de bireysel sporcular birlikte değerlendirildiğinde, öz şefkat ve öz eleştiri arasında negatif yönde bir ilişki olduğu ve öz şefkatin öz eleştiri için anlamlı bir yordayıcı olduğu sonucuna varılmıştır. Benzer şekilde, öz şefkat tükenmişliği negatif olarak yordarken, özeleştiri tükenmişliği pozitif olarak yordamıştır. Öz şefkat ve tükenmişlik arasındaki ilişkide öz eleştirinin kısmi aracılık rolü olduğu bulgulanmıştır. Her ne kadar kesitsel desende yapılmış bu araştırma sonucunda nedensel bir çıkarım yapmak zor olsa da, mevcut araştırma grubundaki sporcular için, öz şefkati daha yüksek olan sporcuların daha az öz eleştirel düşüncelere sahip olabileceği ve kısmi olarak bu yolla da daha az sporda tükenmişlik yaşayabileceği görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating role of self-criticism in the relationship between self-compassion and burnout among student athletes. Additionally, it is to investigate whether self-compassion, burnout, and self-criticism change significantly in current participants according to gender and whether they are individual or team athletes. In the 2022-2023 spring semester, 263 students athletes studying at various universities in Turkey and playing team or individual sports were included in the research. The student athletes are between the ages of 18 – 43 and the average age is 22.30 (SD=1.79). Of the athletes, 142 are female and 121 are male. We used a background questionnaire to collect personal information, the "Athlete Self-Compassion Scale-Short Form" to measure self- compassion, the "Athlete Burnout Scale" to measure burnout, and the "Athlete State Self- Criticism Scale" to measure self-criticism. All data were analyzed using SPSS 23.00. Our findings indicated that self-compassion, burnout and self-criticism did not differ significantly by gender. However, when specifically examining gender among team athletes, female athletes had a higher mean score of self-compassion compared to male athletes. On the other hand, no significant gender-based difference was found in the burnout and self- criticism scores of team athletes. There was no significant gender-based difference in self- compassion, self-criticism, and burnout scores among individual athletes. When considering both team and individual athletes together, self-compassion was negatively correlated with self-criticism and it was also a significat predictor of self-criticism. While self-compassion negatively predicted burnout, self-criticism positively predicted burnout. We found that self- criticism plays a partial mediating role in the relationship between self-compassion and burnout. Although it is difficult to make a causal inference as a result of this cross-sectional study, in this research group, athletes with higher self-compassion may have less self-critical thoughts and partially experience less burnout in sports in this way.