Ankara ilinde dört farklı hastanede astımlı erişkin hastaların tedavisinde standart kombine tedavi ile kombine tedaviye ek omalizumab kullanımının maliyet etkililiğinin değerlendirilmesi
Evaluation of cost effectiveness of standard combined therapy and supplemental combined treatment use of omalizumab in asthmatic patients adults in four different hospitals in Ankara
Yazar: DENİZ TUGAY YANGI
Danışman: PROF. DR. MEHMET TOP
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomik değerlendirme = Economic evaluation ; Fiyat-maliyet marjları = Price-cost margins ; Hastaneler = Hospitals ; Maliyet = Cost ; Maliyet hesabı = Cost account ; Omalizumab = Omalizumab ; Tedavi = Treatment ; Tedavi giderleri = Treatment expenses ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Astım tüm dünyada yaklaşık 358 milyon kişiyi etkilemekte olup sağlık harcamaları artışına önemli düzeyde katkıda bulunan kronik bir hastalıktır. Özellikle astımın kontrol altına alınamadığı ve ağır astım vakalarında, hastalığın getirdiği ekonomik yük sosyal, psikolojik ve sağlık bakım maliyetleri dâhil daha büyük boyutlara ulaşmaktadır. Literatürde yapılan birçok araştırma, ağır astım vakalarında, maliyet kalemi içerisinde en büyük payın ilaçlara ait olduğunu belirtmektedir. İlaç maliyetlerinde artışın nedenleri arasında ise tedavinin etkinliğinin yüksek olmasına karşın biyolojik ajan maliyetlerin fazla olması yer almaktadır. 
Bu kapsamda araştırmanın amacı; ağır astım tanısı almış hastaların tedavisinde kullanılan standart tedaviye ek omalizumab'ın maliyet etkililiğin değerlendirilmesidir. Araştırma, Ankara ilinde yer alan Gazi, Hacettepe, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanelerinde ve Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi E.A.H'de ST ve ST'ye ek OML tedavisi gören ve araştırmayı kabul eden ağır astım tanısı almış, 16-80 yaş arası hastalar ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan toplam 216 hasta ile Mart 2018 ve Ocak 2020 tarihleri arasında yüzyüze görüşmeler yapılmıştır. Hastanelerin otomasyon programından elde edilen maliyet verileri, SGK perspektifi ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın etkililik verileri ise EQ-5D-5L, AKT ve AQLQ ölçeklerinden elde edilmiştir. Maliyet etkililik analizi için Markov modeli kullanılmış olup araştırmanın sonuçları ilave maliyet etkililik oranı ile belirtilmiştir. 
Buna göre SGK perspektifinden ağır astımlı hastalarda ST maliyeti ₺23.607,08, ST'ye ek omalizumab maliyeti ise ₺425.329,81 olarak saptanmıştır. Bu sonuca göre OML+ST kullanımının İMEO değeri ₺122.675,57 olarak saptanmıştır. İlave QALY değeri ise 3,27 olarak belirlenmiştir. Sadece standart tedavi alan ağır astımlı hastalarla, OML+ST alan hastalar karşılaştırıldığında elde edilen sonuç, Türkiye için ödeme gönüllülüğü eşiği olarak kabul edilen ve DSÖ tarafından refere edilen ₺156.948,00'nin altında kalarak, OML+ST'nin maliyet etkili olduğunu göstermiştir. PSA analiz sonucunda ise İMEO değeri  ₺122.675,30, ilave QALY değeri ise 3,27 olarak hesaplanmıştır. Bu sonuç parametrelerin belirsizlik altında bile ST+OML'nin maliyet etkili olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak ağır astımlı hastalarda ST'ye ek OML+ST'nin kullanımı SGK perspektifinden maliyet etkili bulunmuş olup bu hastalarda kullanılması önerilmektedir. 

Anahtar Sözcükler
Ağır Astım, Omalizumab, Standart Tedavi, Maliyet Etkililik, Ekonomik Değerlendirme

Abstract:
Asthma affects approximately 358 million people worldwide and is a chronic disease that contributes significantly to the increase in health expenditures. Especially in cases where asthma cannot be controlled and severe asthma, the economic burden of the disease reaches greater dimensions, including social, psychological and health care costs. Many studies in the literature indicate that in severe asthma cases, the largest share in the cost item belongs to drugs. Among the reasons for the increase in drug costs is the high cost of biological agents, despite the high effectiveness of the treatment.
In this context, the aim of the research is; to evaluate the cost-effectiveness of the use of omalizumab in addition the standard therapy in the treatment of patients diagnosed with severe asthma. The study was conducted in Gazi, Hacettepe, Ankara University Faculty of Medicine Hospitals and Atatürk Chest Diseases and Thoracic Surgery E.R.H in Ankara province, patients aged 16-80 years who were diagnosed with severe asthma, who received OML treatment in addition to ST and ST and accepted the study. Total 216 patients participating in the study were interviewed face-to-face between March 2018 and January 2020. The cost data obtained from the automation program of the hospitals were evaluated with the perspective of SGK. The effectiveness data of the study were obtained from the EQ-5D-5L, ACT and AQLQ scales. The Markov model was used for cost-effectiveness analysis and the results of the research were indicated by the incremantal cost-effectiveness ratio.
Accordingly, the cost of ST in patients with severe asthma was ₺23.607,08, and the cost of omalizumab in addition to ST was ₺425.329,81 from the SSI perspective. According to this result, the ICER of OML+ST use was determined ₺122.675,57. The additional QALY was determined 3,27. Comparing patients with severe asthma who only used standard treatment with patients used OML+ST, the result showed that OML+ST was cost-effective, remaining below ₺156.948,00, which is accepted as the willingness to pay threshold for Turkey and referred to by WHO. As a result of the PSA analysis, the ICER was calculated ₺122.675,30 and the additional QALY was calculated 3,27. This result showed that ST+OML is cost effective even under uncertainty of parameters. In conclusion, the use of OML+ST in addition to ST in patients with severe asthma has been found to be cost-effective from the SSI perspective, and it is recommended to be used in these patients.

Keywords 
Severe Asthma, Omalizumab, Standard Therapy, Cost Effectiveness, Economic Evaluation