Dini sosyalleşme ve sosyal dışlanma ekseninde engellilik (Bingöl ili örneği)
Disability in the context of religius socialization and social exclusion (The case of Bingöl)
Yazar: YUNUS BUCUKA
Danışman: PROF. DR. FAZLI POLAT
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bingöl = Bingöl ; Din = Religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dışlanmışlık = Debauchery ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Sosyalleşme = Socialization ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Engellilik, araştırmanın ana konusudur ve çok boyutlu evrensel bir olgudur. Bu nedenle birçok bilim alanını ve disiplinini ilgilendirmektedir. Ayrıca bu olgu, tüm dünyada önemli kitlesel sorunlardan biri olarak kabul edilmekte ve sorunun gittikçe yaygın hale geleceği tahmin edilmektedir. Araştırmada, engellilerin nasıl bir dini sosyalleşme sürecinden geçtiklerini ve bu sosyalleşme sürecinde yaşadıkları sorunları, sosyal dışlanmaya maruz kaldıkları alanları ve bu dışlanmanın boyutlarını, kendilerinin yaşantı ve deneyimleri çerçevesinde belirlemek amaçlanmıştır. Ayrıca elde edilen bilimsel bilgiler ile engellilere yönelik toplumsal duyarlılık ve bilinç düzeyinin arttırılmasına, onların toplumla bütünleşmelerini sağlayabilecek sosyal politikaların üretilmesine katkı sağlamak da hedeflenmiştir.
Araştırma, betimsel bir nitel araştırmadır ve nitel araştırma modellerinden fenomenolojik (olgubilim) model üstüne kurulmuştur. Fenomenolojik model ile engellilerin yaşantılarına nasıl anlam yükledikleri ve bu yaşantıları nasıl yorumladıkları anlaşılmaya çalışılmıştır. Çalışma alanını Bingöl İli Belediye sınırları içinde yaşayan ortopedik, görme ve işitme engelliler oluşturmaktadır. Araştırma, bu engellilerden amaçsal örneklem tekniği ile otuz engelli birey ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, yarı yapılandırılmış form yardımıyla, derinlemesine görüşme tekniği kullanılmıştır.
Araştırmada, engellilerin birçok alanda sosyal dışlanma yaşadıkları sonucuna varılmıştır. Dışlanma yaşadıkları alanların başında toplumsal hayata dâhil olma, eğitim faaliyetleri, sosyal ve kültürel faaliyetler, erişilebilirlik ve dini hizmetler bulunmaktadır. Dolayısıyla, engelliler insani ve sosyal haklardan yeterli ölçüde yararlanamamakta, kendine ve topluma yabancılaşmakta, toplumun saygın bir üyesi olmaktan ve olağan bir yaşam sürmekten alıkonulmaktadır. 


Anahtar Kelimeler: Engellilik, Din, Sosyalleşme, Dini Sosyalleşme, Sosyal Dışlanma

Abstract:
Disability is the main topic of the study and it is a multidimensional and global phenomena. Therefore, it is related to many scientific fields and disciplines. Also this phenomena is accepted as one of important massive problems in the world and this problem is estimated to expand. In this study the ais is to determine how disabled people experience religious socialization process, the fields that they are exposed to social exclusion, this exlusion's dimensions, from the point of view of disabled people's own lives and experiences. Also it is aimed to increase social sensitivity and level of awareness to disability, to contribute to the production of social policies that lead to integration of disabled people with society by gained scientific information.
This is a descriptive qualitative study and based on phenomenological model. It is tried to understand how disabled people ascribe meaning to and interpret their life with phenomelogical model. Sample of the study is orthopedic, visual and hearing impaired disabled people living in Bingöl Municipality district. The study was conducted with thirty disabled people who were selected with purposively sample technique. In the study semi structured forms and in-depth interview technique were used.
  In the result of the study it was found that disabled people experience exclusion in many areas. In the first place of these areas that they are excluded are engaging in social life, educational, social and cultural actviies, accessibility and religious services. Therefore, disabled people can not utilize humanie and social rights, become unfamiliar to society and themselves and they are prevented from being a respectful individual of society and living a normal life. 


Key Words: Disability, Religion, Socialization, Religious Socialization, Social Exclusion