Nomofobi ile aleksitimi arasındaki ilişkide bilinçli farkındalık ve üst bilişin aracı rolünün incelenmesi
Investigation the mediator role of mindfulness and metacognition in the relationship between nomophobia and alexithymia
Yazar: BEYZA ALTAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MESUT YAVUZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Farkındalık = Awareness ; Nomofobi = Nomophobia

Özet:
Bu araştırmanın amacı 15-18 yaş arasındaki öğrencilerin nomofobik özelliklere sahip olma durumları ile aleksitimi, bilinçli farkındalık ve üst biliş arasındaki ilişkinin incelenmesidir. 
Araştırmanın örneklemini Samsun ilinde 5 farklı okulda, lise 1. 2. 3. ve 4. sınıfta öğrenim görmekte olan 800 öğrenci oluşturmaktadır. Katılımcıların 457'si (%57) kız, 339'u (%43) erkektir. 4 kişi ölçüm araçlarını uygun şekilde doldurmadığı için çalışmaya dahil edilmemiştir. Araştırmayla ilgili veriler Sosyodemografik Soru Formu, Nomofobi Ölçeği (NMP-Q), 20 Soruluk Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20), Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ), Üst Biliş Ölçeği Çocuk ve Ergen Formu (ÜBÖ-ÇE) aracılığıyla toplanmıştır. Veriler SPSS v22.0ve SPSS Amos v22.0 istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. Sıklık ve ortalama değerler hesaplanmıştır. Ölçekler arasındaki ilişki Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Testi ile analiz edilmiştir. Numerik değişkenler Bağımsız Örneklem T-Testi ile analiz edilmiştir. Bilinçli farkındalık ve üst bilişin, nomofobi ve aleksitimi arasndaki ilişkide aracı değişken olarak etkisini belirlemek için Yapısal Eşitlik Analizi kullanılmıştır. Aleksitimi, bilinçli farkındalık, üst biliş ve cinsiyet değişkenlerinin nomofobi düzeyleri üzerindeki yordayıcı etkisi Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi ile incelenmiştir. İstatistiksel anlamlılık değeri p<0.05 ve p<0.001 olarak kabul edilmiştir. 
Araştırmanın sonuçlarına göre; kızların nomofobi, aleksitimi, üst biliş ve bilinçli farkındalık ölçeklerinden aldıkları puanlar erkeklere oranla anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0.001). NMP-Q puanları ile TAÖ-20 (r=0.227) ve ÜBÖ-ÇE (r=0.318) puanları arasında anlamlı düzeyde korelasyon tespit edilmiştir (p<0.001). Üst biliş ve bilinçli farkındalığın aracı değişken olarak nomofobi ve aleksitimi arasındaki ilişkiyi anlamlı olarak etkilediği belirlenmiştir (p<0.05). Çoklu doğrusal regresyon analizi sonuçlarına göre aleksitimi karakter özelliklerinin, bilinçli farkındalık düzeylerinin, üst biliş sorunlarının ve cinsiyetin nomofobi gelişimini anlamlı ölçüde yordadığı görülmüştür (p<0.001).
Aleksitimi karakter özelliğine sahip olmanın, nomofobi üzerinde belirleyici etkisi olduğu belirlenmiştir. İyi düzeyde gelişmeyen bilinçli farkındalık ve üst biliş sisteminin, aleksitimi ve nomofobi arasındaki ilişkiyi anlamlı oranda etkilediği tahmin edilmektedir.

Anahtar kelimeler: Nomofobi, Üst Biliş, Aleksitimi, Bilinçli Farkındalık,

Abstract:
The aim of this study is to investigate the associations between the alexithymia, mindfulness and metacognition in 15-18 year old adolescents. 
The sample of the research includes 800 students studying in 1, 2, 3, and 4 grades in 5 different schools. Of those participants, 457 (57%) were male, and 339 (43%) were female. 4 participants were excluded from the study because of insufficient data. The measures were Sociodemographic data form, The nomophobia questionnaire (NMP-Q), 20-item Toronto Alexithymia Scale (TAS-20) and Metacognition Questionnaire for Children (MCQ-C). The data were analyzed with SPSS v22.0,and SPSS Amos v22.0 programme. Frequency and mean values were calculated. Thw correlations between the scales were evaluated with Pearson product moment correlation test. The numeric variables were compared with independent sample t test. The mediator effect of mindfulness and metacognition on the relationship between the nomophobia and alexithymia were tested with structural equation modeling. The predictability of the alexithymia, mindfulness, metacognition, and age on nomophobia levels were analyzed with multivariable linear regression analysis. The statistical significance level was set at p<0.05 and p<0.001. 
The results of this study indicated that the alexithymia, nomophobia, metacognition problems and mindfulness levels of females were significantly higher than males. (p<0.001). There were significant correlations between NMP-Q and TAS-20 (r=0.227) and MCQ-C scores (r=0.318) (p<0.001). The metacognition problems and mindfulness had sihnificant mediator effects on the relationship between the alexithymia and mindfulness (p<0.05). The results of the multivariable linear regression analysis revealed that alexithymia personality traits, mindfulness levels, metacognition problems and age significantly predict the nomophobia. (p<0.001).
It has been observed that having alexithymia may stimulate nomophobia. It has been presumed that mindfulness and metacognition systems which aren't developed very well affects the relation between nomophobia and alexithymia considerably.

Keywords: Nomophobia, Metacognition, Alexithymia, Mindfulness