Engelli kadın sporcuların toplumsal hayata katılımları üzerine bir değerlendirme: İstanbul örneği
An evaluation on the participation of disabled woman athletes in social life: The case of Istanbul
Yazar: ZEYNEP BAYINDIR
Danışman: DOÇ. DR. MEYREM TUNA UYSAL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu araştırmada engelli kadın sporcuların toplumsal hayatta ve spor hayatlarında yaşadıkları problemlere, engelli kadınların toplumsal hayata katılım süreçlerine ve sporun toplumsal cinsiyet rolleri üzerindeki etkisine odaklanılmıştır. Bu araştırmada katılımcıların "engelli", "engelli kadın ve sporcu" olmaya ilişkin standartlaştırılmış toplumsal rolleri karşısında sosyal kimliklerini inşa etme sürecine, damgalayıcı unsurlara, yaşadıkları dezavantajlı durumlara ve toplumsal hayatta kurdukları etkileşimlere ilişkin betimsel bir analiz sunulmuştur. Bu açıdan engellilik ve toplumsal cinsiyetin kesişimsel analizi sembolik etkileşimci kuramın terminolojisinden yararlanılarak açıklanmıştır. Nitel araştırma yöntem ve tekniklerinin kullanıldığı bu araştırmada, Yüzme, Tekerlekli Sandalye Basketbolu, Gülle, Boccia, Bilek Güreşi, Okçuluk, Atletizm sporlarını yapan 17 kişilik katılımcı yer almıştır. Araştırma bulgularından yola çıkarak; engelli kadınlar toplumsal hayatta engelli ve kadın olmanın çifte dezavantajını yaşamaktadır. Engelli kadınların toplumsal hayatta karşılaştıkları dezavantajlı durumları kaldırmada ve toplumsal hayatta daha fazla fırsat elde etmelerinde sporcu kimlikleri önemli bir rol oynamaktadır. Bununla birlikte engelli kadın sporcular spora ulaşma ve sporu profesyonel olarak sürdürmede daha az fırsata sahiptir ve daha az desteklenmektedir. Engelli sporlarına katılımda kadın sayısının erkek sayısına göre düşük olması, toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin sürdürüldüğü ve bu konuda engelli kadınların daha az fırsat eşitliğine sahip olduğu görülmektedir. Sporda ve toplumsal hayattaki "normallik" ve ataerkilliğin şekillendirdiği toplumsal cinsiyet normları karşısında "öteki" olarak damgalanan engelli kadınlar toplumsal hayata katılımda, fırsat eşitliği konusunda dezavantajlı bir konumda yer almaktadır.

Abstract:
This research focuses on the problems experienced by disabled women athletes in their social and sports lives, the participation processes of disabled women in social life, and the effect of sports on gender roles. In this study, a descriptive analysis of the participants' process of constructing their social identities, stigmatizing factors, disadvantaged situations and interactions in social life in the face of their standardized social roles of being "disabled", "women with disabilities and athletes" was presented. In this respect, the intersectional analysis of disability and gender is explained using the terminology of symbolic interactionist theory. In this study, in which qualitative research methods and techniques were used, 17 participants participated in the sports of Swimming, Wheelchair Basketball, Shot Put, Boccia, Arm Wrestling, Archery, Athletics. Based on the research findings; Disabled women experience the double disadvantage of being disabled and a woman in social life. Athlete identities play an important role in removing the disadvantageous situations faced by disabled women in social life and in gaining more opportunities in social life. However, female athletes with disabilities have fewer opportunities to access and professionally pursue sports and are less supported. It is seen that the number of women participating in sports for the disabled is lower than the number of men, that gender inequalities continue and that disabled women have less equality of opportunity. Disabled women, who are stigmatized as the "other" in the face of "normality" in sports and social life and gender norms shaped by patriarchy, are in a disadvantageous position in terms of participation in social life and equal opportunity.