Risk değerlendirmesinde FMEA yöntemine bulanık mantık yaklaşımı: Deney ve kalibrasyon laboratuvarları uygulaması
Fuzzy logic approach to FMEA method in risk assessment: An application in test and calibration laboratory
Yazar: EZGİ TOK ÜNLÜ
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM MÜGE TESTİK
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Sunulan tez kapsamında deney ve kalibrasyon laboratuvarları için nispeten yeni bir yaklaşım olan risk temelli düşünce yaklaşımı çerçevesinde laboratuvarlar için risk teşkil edebilecek alanların belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda Hata Türleri ve Etkileri Analizi ve Bulanık Hata Türleri ve Etkileri Analizi yöntemleri ile risk analizi gerçekleştirilmesi hedeflenmiştir. Çalışmada Hata Türleri ve Etkileri Analizi (FMEA) ve Bulanık Hata Türleri ve Etkileri Analizi yöntemleri ile elde edilen sonuçların karşılaştırılması ve bulanık mantık yaklaşımın FMEA risk analiz metoduna uygunluğu hususunda performans değerlendirmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç çerçevesinde Türk Akreditasyon Kurumu tarafından Ekim-Mart 2019 tarihleri arasında ISO/IEC 17025:2017 Deney ve Kalibrasyon Laboratuvarlarının Yetkinliği İçin Genel Gereklilikler Standardına göre deney ve kalibrasyon laboratuvarlarına gerçekleştirilmiş 91 adet denetimde tespit edilen uygunsuzluklar incelenmiş ve 199 adet hata türü tespit edilmiştir. İlgili konuda bilgi ve tecrübe sahibi 5 uzman tarafından Olasılık; Şiddet ve Keşfedilebilirlik girdileri değerlendirilmiş ve her bir parametre için değerlendirmelerin geometrik ortalaması alınarak ortak bir girdi elde edilmesi sağlanmıştır. Elde edilen veriler ile Hata Türleri ve Etkileri Analizi ve Bulanık Hata Türleri ve Etkileri Analizi yöntemi kullanarak riskler önceliklendirilmiş; klasik ve bulanık Hata Türleri ve Etkileri Analizi ile elde edilen sonuçlar birbiri ile karşılaştırılmıştır. Bulanık Risk Öncelik Katsayısı hesaplamasından yola çıkarak yapılan öncelik sıralaması, korelasyon katsayısının yüksek olması nedeniyle, Risk Öncelik Katsayısı sıralaması ile büyük oranda örtüşmektedir. Dolayısıyla dilsel değişken(ler) kullanılarak yapılan risk değerlendirmesinin, risk hesaplamasının girdilerinin nicel olması durumu ile büyük oranda paralel sonuç verdiği değerlendirilmektedir.

Abstract:
Within the scope of the thesis, it is aimed to carry out a risk analysis with Failure Mode And Effect Analysis (FMEA) and Fuzzy Failure Mode And Effect Analysis methods in order to determine the areas that could pose a risk to laboratories within the framework of risk-based thinking approach which is a relatively new approach for test and calibration laboratories. The aim of this study is to compare the results obtained with Failure Mode And Effect Analysis and Fuzzy Failure Mode And Effect Analysis methods and to evaluate the performance of the Fuzzy logic approach to Failure Mode And Effect Analysis method. At this purpose, it was examined the non-conformities identified in 91 assessments conducted by the Turkish Accreditation Agency in the test and calibration laboratories according to the ISO/IEC 17025:2017 General Requirements For The Competence Of Testing And Calibration Laboratories between October-March 2019 and identified 199 error types. The inputs of Occurrence, Severity and Detection were evaluated by 5 experts who have knowledge and experience in the related subject and a common input was obtained by taking the geometric mean of the evaluations for each parameter. The data of risks were prioritized by using Failure Mode And Effect Analysis and Fuzzy Failure Mode And Effect Analysis method and the results obtained by classical and fuzzy Failure Mode And Effect Analysis were compared. Due to the high correlation coefficient, the order of priority based on the Fuzzy Risk Priority Number calculation is largely overlapping with the Risk Priority Number sequence. Therefore, the assessment of risk using linguistic variable(s) is considered to be substantially parallel to the situation where the inputs of the risk calculation are quantitative.