Böyükağa Gasımzade'nin "Seçilmiş Eserleri" adlı şiir kitabı üzerine dil incelemesi (Transkripsiyon, aktarma, inceleme)
Language study on Böyükağa Gasimzade's poetry book called "Selected Works" (Transcription, transfer, review)
Yazar: DİLBER İLHAN
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN ERATALAY
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Tez çalışmamıza konu olan 'Böyükağa Gasımzade Seçilmiş Eserleri' adlı şiir kitabı Azerbaycan Edebiyatı yazarlar birliği üyeliği yapmış olan Böyükağa Mehmedoğlu Ġasımzade tarafından yazılmıştır. 256 sayfa olan kitabı farklı konuları işleyen 52 şiir, bir manzum hikâye (poema) ve 10 tercümeden oluşmaktadır. Tercümeler kısmı ayrı bir başlık altında yer almaktadır. Bu kısım çalışmamıza dahil olmamaktadır. Giriş kısmında yazar hakkında 'Şairin Xatiräsi' başlığı altında kısa bir bilgi verilmektedir. Eserin dili Azerbaycan Türkçesi, alfabesi ise Kiril alfabesidir. 
Çalışmamız giriş, alfabe, transkripsiyon, aktarma, inceleme ve orijinal şiir kopyasından oluşmaktadır.
Giriş kısmında, harf tablosu, amaç, yöntem, önem, bu çalışmaya benzer daha önce yapılmış çalışmalar, Azerbaycan'nın adı ve tarihi hakkında bilgi, yazar ve eser hakkında kısa bir bilgi verilmektedir. Çalışmada birkaç şiirin konusu ele alınmş ve bu doğrultuda yazarın edebi kişiliği ele alınmaya çalışılmıştır.
Transkripsiyon kısmında şairin 1935-1954 yılları arasında yazmış olduğu 52 şiiri bir poeması latinize edilmiştir.
Aktarma kısmında latinize edilmiş şiirlerin Azerbaycan Türkçesinden Türkiye Türkçesine aktarması yapılmaya çalışılmıştır. Bazı yerlerde kelime kelime birebir aktarımı yapılmışken bazı yerlerde ise kelimeden çıkarılan anlam aktarmada yer almıştır. 
İnceleme bölümü; alfabe, ses bilgisi ve yapı bilgisinden oluşmaktadır. Şiirlerin tam olarak dil incelemesi yapılmamıştır. Daha çok Azerbaycan Türkçesiyle Türkiye Türkçesinin farklılık ve benzerlik gösteren yanları belirlenmeye çalışılmıştır.
Alfabe kısmında Azerbaycan Türkçesinin alfabesi hakkında kısaca bir bilgi verilmiştir.
Ses özellikleri kısmında incelemiş olduğumuz eser temel alınarak Azerbaycan Türkçesi fonemlerinin değişim ve dönüşümleri, Türkiye Türkçesindeki şekli, ünlü ve ünsüzlerin yazımları yer almaktadır. Bu başlık ses bilgisi başlığı altında verilmiştir. 
Ses bilgisi kısmında, karşımıza çıkan ses olayları eserden örneklerle gösterilmeye çalışılmış ve Türkiye Türkçesiyle karşılaştırılmaya çalışılmıştır.
Yapı bilgisi kısmında; türetme ekleri, çekim ekleri, isimler, sıfatlar, zarflar, zamirler, edatlar, bağlaçlar, fiiller ve fiilimsiler üstünde durulmuştur. Türkiye Türkçesiyle farklılıkları ve benzerlikleri ele alınmaya çalışılmıştır.
Son olarak yapmış olduğumuz çalışmada tüm çalışma maddeler halinde sonuç başlığı altında sonuçlandırılmış ve şiirin birkaç kopyasına yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Azerbaycan Türkçesi, Türkiye Türkçesi, Böyükağa Gasımzade dil incelemesi, şiir, aktarma
Sayfa Sayısı: XVI + 246
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Süleyman ERATALAY

Abstract:
The poetry book titled 'Selected Works of Böyukağa Ġasımzade', which is the subject of our thesis, was written by Böyukağa Mehmedoğlu Ġasımzade, who was a member of the Azerbaijani Literature Writers' Union. His book, which has 256 pages, consists of 52 poems, a poem and 10 translations on different topics. The Translations section is under a separate heading. This part is not included in our study. In the introduction, a brief information about the author is given under the title 'The Poet's Xatiräsi'. Its language is Azerbaijani Turkish and its alphabet is Cyrillic. 
Our work consists of introduction, alphabet, transcription, transposition, review, and original poem copy. 
In the introduction, a brief information about the table of letters, purpose, method, importance, previous studies similar to this work, Azerbaijan, the author and the work are given. In the study, the subject of several poems was discussed and in this direction, the literary personality of the author was tried to be made. 
In the transcription part, 52 poems written by the poet between 1935 and 1954 and one poem are latinized.
In the transfer section, it was tried to transfer latinized poems from Azerbaijani Turkish to Turkey Turkish. In some places, the word was transferred word by word, while in some places, the meaning extracted from the word was included in the transfer.
Review section; It consists of alphabet, phonetics and structure information. There has been no complete linguistic analysis of the poems. Rather, it has been tried to determine the differences and similarities between Azerbaijani Turkish and Turkey Turkish.
In the alphabet section, a brief information about the alphabet of Azerbaijani Turkish is given.
Based on the work we have examined in the sound characteristics section, the changes and transformations of Azerbaijani Turkish phonemes, their form in Turkey Turkish, the spelling of vowels and consonants are included. This heading is given under the heading of phonetics.
In the phonetics section, the sound events we encounter are tried to be shown with examples from the work and Turkey is tried to be compared with Turkish.
In the building information section; derivation suffixes, inflectional suffixes, nouns, adjectives, adverbs, pronouns, prepositions, conjunctions, verbs and verbs are emphasized. Differences and similarities with Turkey Turkish have been tried to be discussed.
Finally, in our study, the whole study was concluded under the title of conclusion and several copies of the poem were included.
Key words: Azerbaijani Turkish, Turkey Turkish, Boyukaga Gasımzade language analysis, poetry, transposition
Quantity of Page: XIV + 246
Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Süleyman ERATALAY