İzmir merkez ilçelerindeki aile hekimlerinin besin-ilaç etkileşimi konusunda bilgi ve farkındalıklarının belirlenmesi
Determining the knowledge and awareness of family doctors in central districts of İzmir about nutrition-drug interaction
Yazar: MERT GÜR
Danışman: PROF. DR. MEHTAP KARTAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Besin-ilaç etkileşimleri = Food-drug interactions ; Besin-ilaç etkileşimleri = Food-drug interactions ; Bilgi = Knowledge ; Farkındalık = Awareness ; İlaç etkileşimleri = Drug interactions ; İzmir = Izmir

Özet:
Amaç
Bu çalışmada, birinci basamak hekimlerinin reçete ettikleri ilaçları kapsayan besin ilaç etkileşimi (BİE) konusundaki bilgi ve farkındalıklarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem
Kesitsel tanımlayıcı tipte olan çalışmanın evreni 2018 yılında İzmir merkez ilçelerindeki Aile Sağlığı Merkezlerinde çalışan aile hekimleri olup 862 hekimden oluşmaktadır. Örneklem büyüklüğü 272 olarak hesaplanmıştır. Anket formu; hekimlerin demografik bilgilerini, hekimlerin BİE konusundaki yaklaşımları, hekimlere göre hastaların BİE konusundaki yaklaşımları, BİE hakkındaki bilgi düzeylerini araştıran kısımlardan oluşmaktadır. Araştırmanın verileri SPSS 24 programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde p<0,05 anlamlı olarak kabul edilmiştir. 
Bulgular
Araştırmaya 272 hekim katılmıştır. Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 49,65±6,59 olup %36,4'ü (n=99) kadın, %63,6'sı (n=173) erkekti. Hekimlerin %46'sı (n=125) düzenli olarak en az bir adet ilaç kullanmaktaydı. Hekimlerin %46,7'si (n=127) en az bir kez BİE ile karşılaştıklarını belirtti. Hekimler hastalarının BİE hakkında kendilerine soru sorma sıklıklarını %6,6 (n=18) hiçbir zaman, %32,7 (n=89) nadiren, %38,6 (n=105) ara sıra, %16,9 (n=46), %5,1 (n=14) her zaman şeklinde belirttiler. Hekimler, %0,4 (n=1) hiçbir zaman, %1,8 (n=1) nadiren, %9,9 (n=27) ara sıra, %33,5 (n=91) sık sık, %54,4 (n=148) her zaman BİE'nin hastaların izlemi sırasında değerlendirilmesi gereken bir konu olduğunu belirtti. Hekimlerin %97,6'sı (n=263) reçeteyi yazan hekimin, %67,3'ü (n=183) eczacının, %59,2'sinin (n=161) aile hekiminin, %41,9'unun (n=114) diyetisyenin bu konuda hastaları bilgilendirmede sorumlu olduğunu belirttiler. Çalışmaya katılan hekimlerin toplam bilgi puanı ortalamaları 11,03±2,56 idi. Hekimlerin cinsiyetleri, uzmanlıkları, düzenli ilaç kullanma durumlarına göre toplam bilgi puanları arasında anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). BİE etkileşimi ile karşılaştığını belirten hekimlerin toplam bilgi puanı ortalamaları 11,4±2,38 karşılaşmadığını belirten hekimlerinkinden 10,7±2,68 daha yüksekti (p=0,038).
Sonuç
Çalışmamızda hekimler bazı sorulara yüksek oranda doğru yanıt verseler de doğru yanıt oranının genel olarak düşük olması bilgi açığını göstermektedir. Hekimlere yönelik kısa ürün bilgilerinin literatür ışığında güncellenerek aile hekimliği bilgi sistemlerine eklenmesi önerilebilir. Bu şekilde en güncel bilgiye hızlıca ulaşan aile hekiminin BİE konusunda hem kendi hem de hastalarının farkındalığının artarak, hasta izlemlerinde hasta yararına en uygun değerlendirme yapılabilecektir. Bu değerlendirmelerle konuya ilişkin literatüre de katkı sağlanabilecektir.
Anahtar Kelimeler: Besin-ilaç etkileşimi, birinci basamak, bilgi düzeyi

Abstract:
Aim
In this study, it is aimed to evaluate the knowledge and awareness of the primary care physicians about nutrition-drug interaction (NDI) with commonly prescribed medicines in family practice.
Method
The population of the study, which is a cross-sectional analytical type, is family physicians working in Family Health Centers in central districts of İzmir in 2018 and consists of 862 physicians. The sample size was calculated as 272. Survey form consists of sections that investigate the demographic information of physicians, their approach to NDI, their perceptions about their patients, and their knowledge level about NDI. SPSS 24 program used for statistical analysis, p <0.05 was considered statistically significant.
Results
272 physicians participated in the study. The average age of the participants in the study was 49.65±6.59 and 36.4% (n=99) were female and 63.6% (n=173) were male. 46% of the physicians (n=125) were using at least one medication regularly. 46.7% (n=127) of the physicians stated that they encountered NDI at least once. Physicians stated that frequency of their patients asking about NDI as 6.6% (n=18) never, 32.7% (n=89) rarely, 38.6% (n=105) occasionally, 16.9% (n=46) frequently, 5.1% (n=14) always. Physicians, 0.4% (n=1) never, 1.8% (n=1) rarely, 9.9% (n=27) occasionally, 33.5% (n=91) frequently, 54.4% (n=148) always stated that NDI is an issue that should be evaluated during the follow-up of the patients. About informing patiens about NDI 97.6% (n=263) of the physicians stated that it was the reponsibility of physician who prescribed, 67.3% (n=183) of the pharmacist, 59.2% (n=161) of the family physician, 41.9% (n=114). The mean total knowledge score of the physicians participating in the study was 11.03±2.56. No significant difference was found between the total knowledge scores of the physicians according to their gender, specialty, and their regular medication use (p>0.05). The mean total knowledge score of the physicians who stated that they encountered the NDI interaction (11.4±2.38) was higher than those of the physicians who stated that they did not (10.7±2.68) (p=0.038).
Conclusion
In our study, although physicians gave a high rate of correct answers to some questions, it was observed that the rate of correct answers was generally low and there was an information gap. It may be suggested to update the drug information for physicians in the light of the literature and to integrate them into electronic medical record software. In this way, the family physicians who have access to the most up-to-date information in the fastest way can increase awareness of both themselves and their patients, and contribute to the literature on the subject and to make the most appropriate evaluation for the benefit of the patient in patient follow-up.
Keywords: Nutrition-drug interaction, primary care, knowledge level