Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi Gülnuş Emetullah Valide Sultan Koleksiyonunda bulunan ciltlerin teknik ve tasarım özellikleri
Technical and design features of the bookbindings in the Gulnus Emetullah Valide Sultan Collection in the Suleymaniye Manuscript Library
Yazar: CEMİLE BÜŞRA KÜÇÜK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN ÇAKMAK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı / Cilt Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Cilt sanatı = Book binding ; Gülnuş Sultan = Gülnuş Sultan ; Süleymaniye Kütüphanesi = Süleymaniye Library ; Tasarım = Design ; Teknik özellikler = Technical properties ; Türk cilt sanatı = Turkish volume art ; Yazma eserler = Manuscripts

Özet:
İstanbul'un Eminönü ilçesi Süleymaniye külliyesinde bulunan Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi, el yazması kitaplar ve Arap harfli eski basma eserler bakımından dünyanın en önemli kütüphaneleri arasında yer alır. Kütüphane olarak kullanılan binanın temelleri 1565-1566 tarihlerinde atılmıştır. 1918 yılında ortaya çıkan Süleymaniye Umumi Kütüphanesi, 1927 yılında ise kütüphane olarak kurulmuştur. Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesine bağlı olan kütüphanelerle birlikte toplamda 101.451 eser el yazması, 7 8.034 eser ise matbudur.

Bu tez kapsamında kütüphanede yer alan Gülnuş Emetullah Valide Sultan koleksiyonunda mevcut olan altmış altı cilt incelenmiştir. Koleksiyonun tamamındaki eserler Arapça olup önemli kısmı dini eserlerden oluşmaktadır. Ayrıca astronomi, dünya tarihi, Arap edebiyatı, Arap dili konulu eserler de bulunmaktadır. Koleksiyondaki eserlerin tamamının ciltleri ve kap içi görüntüleri alınarak tezin değerlendirme bölümünde karşılaştırılmış ve gruplandırılmıştır. Zahriye sayfalarında tezyini unsur ihtiva eden bölümlerin görselleri de tezin değerlendirme bölümünde sunulmuştur. Koleksiyondaki altmış altı adet eserden tezyini unsura sahip altmış iki cildin de çizimleri yapılmıştır.

Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi'ndeki Gülnuş Emetullah Valide Sultan Koleksiyonu'ndaki ciltler, bezeme özellikleri açısından XVI. yüzyıla ait zengin örnekler sunmaktadır. Tamamlanmış olan tez çalışması ile koleksiyondaki ciltler gün yüzüne çıkarılmış ve Türk cilt sanatı araştırmalarına katkı sunulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The Süleymaniye Manuscript Library, located in the Süleymaniye complex in the Eminönü district of Istanbul, is among the most important libraries in the world in terms of manuscripts and ancient prints in Arabic letters. The foundations of the building used as a library were laid in 1565-1566. The Süleymaniye Public Library, which emerged in 1918, was established as a library in 1927. Together with the libraries affiliated to the Süleymaniye Manuscript Library, a total of 101,451 works are manuscripts and 7 8,034 works are printed.

Within the scope of this thesis, sixty-six volumes in the Gülnuş Emetullah Valide Sultan collection in the library were examined. The works in the entire collection are in Arabic, and a significant part of them consists of religious works. There are also works on astronomy, world history, Arabic literature, and the Arabic language. The bindings and interior images of all the works in the collection were taken and compared and grouped in the evaluation part of the thesis. The visuals of the sections containing the ornamental element on the Zahriye pages are also presented in the evaluation section of the thesis. Out of sixty-six works in the collection, sixty-two volumes with ornamental elements were drawn.

The bindings in the Gülnuş Emetullah Valide Sultan Collection in the Süleymaniye Manuscript Library belong to the XVI. Century offers rich examples. With the completed thesis, the volumes in the collection were brought to light and it was tried to contribute to the research of Turkish bookbinding art.