Sivas türkülerinde irfâni boyut
The dimension of wisdom in folk songs of si̇vas
Yazar: ENDER DOĞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. UBEYDULLAH SEZİKLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Din = Religion ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Müzik = Music

Özet:
Toplumumuzda dînî-sosyal antropoloji, daha çok tasavvufla ilişkilidir. Zira Türk Müslümanlığının temelinde, tasavvufî rengin ağırlığı göz ardı edilemez bir olgudur. Tasavvuf veya irfân kültürü, milletimizin ferdî ve içtimaî hayatına dair birçok alana nüfûz ettiği gibi sanat ürünleri ve faaliyetlerine de etki etmiştir.
İrfân kültürü, Anadolu insanının hayatının merkezinde yer almaktadır. Özdeyişlerin manilerle, ilahilerin türkülerle iç içe geçtiği ve kaynaştığı bu kültür, içinde bulunduğu havzada binlerce yılın mirası olan sanat, estetik ve bilgelik şaheserlerini oluşturmuştur. Böylece Anadolu, İslam irfânı'nın rengi ve kokusunun sindiği kutlu bir yerin adı haline gelmiştir. Ülkemizin her yöresinde irfânî mesajlar taşıyan türkülerimizin varlığı, bu hakîkati gözler önüne sermektedir.  
Âşıklık geleneğinin yoğun olarak yaşatıldığı yöremiz Sivas, TRT Halk Müziği Repertuarında en çok türküsü bulunan yöredir. Pir Sultan'dan Sefil Selîmi'ye, Âşık Ruhsatî'den Âşık Veysel'e uzanan çizgide, türkülerimize sirâyet eden irfânın izlerini takip etmeye çalıştık. Çalışmamızda, şu ana kadar yapılan ilmî ve akademik çalışmaları, repertuarları, konser kayıtlarını gözden geçirdikten sonra çalışma alanımızın kapsamı gereği sözlü kültür unsurlarını da göz önünde bulundurmaya gayret ettik. 
Sivas Yöresi, irfân yüklü öz kültürümüzün tebarüz ettiği manevî merkezlerimizden biridir. Çalışmamızın kapsamı doğrultusunda, Yöre genelinde söz konusu kültürün temsilcileri ile mülakat ve müzakarelerin yanı sıra yazılı kaynaklarda çokça yer almayan bazı hususları da derlemeye çalıştık. Bu çalışmada üzerinde durulan asıl konu, yüzyıllarca tasavvufî düşünceyle yoğrulan toplum tasavvurlarının kökeninde irfânın belirleyiciliğinin gün yüzüne çıkarılmasıdır. 
Gündelik dilde kullanılan irfân içerikli söz ve deyimlerin yanı sıra dilden dile kuşaktan kuşağa intikal ettirilen türkülerimiz, söz konusu irfânın başlıca nakil vasıtası olmuş ve böylece millî bilincin korunması işlevini görmüştür.

Abstract:
Religious-social anthropology is mostly related to Sûfîsm in our society; for, the impact of Sûfîsm on Turkish-Islamic thought is a phenomenon that cannot be neglected.
Tasawwuf or Sûfî culture or wisdom penetrates into many domains our individual and social life as it affects our national artistic products and activities. 
 For the people of Anatolia, Sûfî culture exists within the center of their lives. This culture in which proverbs intertwined with lullabies and hymns with folk songs constituted the masterpieces of art, aesthetics and wisdom that has been inherited for ages in this region.    
Sivas is an important city that cherishes 'âshiq' tradition. It also has the biggest number of folk songs in TRT Turkish Folk Music repertory. We followed the traces of wisdom permeated into our folk songs on a line from Pîr Sultan to Sefîl Selimî, Âshiq Ruhsatî to Âshiq Veysel. After examining the intellectual and academic studies, repertories and concert records those have been made so far, we tried to deal with verbal cultural elements.
Sivas is one of the centers where our own culture laden with Sûfî wisdom came into prominence. After executing many interviews and discussions concerning our study, we tried to gather some certain elements those do not exist in written sources. Our main aim here is to discover the importance of Sûfî wisdom in our folk songs. Our folk songs has been an important means of transmitting the wisdom from one generation to another and thus served for protection of national consciousness.