Türkiye'den toplanan bazı böğürtlen genotipleri ile standart bazı böğürtlen çeşitlerinin morfolojik ve moleküler karakterizasyonu
Morphological and molecular characterization of some blackberry genotypes collected from Turkey and some standard blackberry cultivars
Yazar: FATMA ALAN
Danışman: PROF. DR. AYDIN UZUN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'nin faklı bölgelerinden toplanan bazı böğürtlen genotipleri ile standart bazı böğürtlen çeşitlerinden oluşan toplam 87 materyalde morfolojik ve moleküler karakterizasyon işlemleri yapılmıştır. Morfolojik karakterizasyonlar UPOV tanımlama listelerine göre gerçekleştirilmiştir. İncelenen morfolojik özellikler bakımından çalışılan materyaller arasında yüksek düzeyde varyasyon tespit edilmiştir. Alınan ölçüm ve gözlemler özellik puanlarına dönüştürülmüş ve bu puanlar kullanılarak morfolojik özelliklere ilişkin soyağacı elde edilmiş ve temel bileşenler analizi yapılmıştır. Morfolojik karakterizasyonlara göre, böğürtlen genotiplerinin iki temel grup altında toplandığı ortaya konulmuştur.
Kullanılan böğürtlen materyallerine ait yapraklardan DNA izole edilerek 16 adet ISSR primeri ile moleküler karakterizasyon yapılmıştır. Çalışmada, toplam 293 adet band elde edilmiş ve polimorfizm oranı %99.75 olarak belirlenmiştir. Moleküler verilere göre elde edilen soyağacında materyaller arasındaki benzerlik düzeyi 0.68-1.00 arasında tespit edilmiştir. Böğürtlen çeşit ve genotipleri soyağacında iki temel gruba ayrılmıştır. Ayrıca morfolojik ve moleküler veriler birleştirilerek analiz edilmiş ve materyaller buna göre iki ana gruba ayrılmıştır.
Çalışma, Türkiye'nin farklı bölgelerini temsil eden böğürtlen materyalleri ile bu alanda yapılan ilk çalışma olma özelliğindedir. Elde edilen sonuçlar, farklı bölgelere ait materyallerin bir kısmının aynı gruplarda, bir kısmının ise karışık olarak gruplandığını göstermiştir. Genel olarak böğürtlenler arasında morfolojik ve genetik olarak önemli düzeyde varyasyon saptanmıştır. Bu çeşitliliğin korunması ve farklı çalışmalarla değerlendirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
In this study, morphological and molecular characterization of 87 blackberry genotypes collected from Turkey were investigated along with standard blackberry types. Morphological characterizations were performed according to UPOV descriptor. A high level of morphological variation was found among the materials. Measurements and observations of morphological features were transformed into numercial scores and a dendrogram was constructed using these numerical scores, and principal components analysis was also performed. According to the morphological characterization, the blackberries are classified under two main groups according to the results of morphological characterization
DNA samples from leaves of blackberry materials were isolated and molecular characterization was performed with 16 ISSR primers. A total of 293 bands were obtained and the polymorphism rate was determined as 99.75%. According to the molecular data, the similarity level between the plant materials was determined between 0.68-1.00 in the dendrogram. Blackberry varieties and genotypes are divided into two main groups in the molecular dendrogram. In addition, morphological and molecular data were combined and analyzed together and as result of the combined analysis the plant accessions were divided into two subgroups.
This study is the first study on blackberry samples collected from a wide variety of regions of Turkey. The results showed that some of the materials belonging to same regions were placed the same group and some of the backberries were mixed regardless of their geographic origin. Morphologically and genetically significant variation was found among the blackberries. This diversity needs to be preserved and evaluated in future with more studies. 
Consequently, this research is the first study on blackberry samples collected from different regions of Turkey.