Suriye krizi örneğinde koruma sorumluluğu
The responsibility to protect in the context of Syria crisis
Yazar: CANER KALAYCI
Danışman: PROF. DR. MEHMET DALAR
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Askeri müdahale = Military intervention ; Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi = United Nations Security Council ; Egemenlik = Sovereignty ; Haklı savaş = Just war ; Koruma sorumluluğu = Responsibility to protect ; Suriye = Syria ; Uluslararası müdahaleler = International interventions ; İnsan hakları = Human rights ; İnsani müdahale = Humanitarian intervention

Özet:
Soğuk Savaş sonrasında, ağır insan hakları ihlallerinin yaşandığı durumlarda insani yardım amaçlı uluslararası müdahale önemli tartışmalara neden olmuştur. 1990'lı yıllarda uygulanan veya uygulanamayan insani müdahale örnekleri bu tartışmaları zirve noktasına taşımıştır. Bu tartışmaları sonlandırmayı hedefleyen koruma sorumluluğu raporu 2001 yılında yayınlanmıştır. Düşünsel köklerini Batılı müdahale anlayışında bulan koruma sorumluluğu 2006 yılında Güvenlik Konseyi'nin oy birliği ile aldığı karar ile norm haline gelmiştir. Koruma sorumluluğunun asıl hedefi klasik egemenlik anlayışı yerine "sorumlu egemenlik" anlayışını getirmek ve Konsey'in karar alamadığı durumlarda alternatif karar mekanizmaları yaratarak insan hakları ihlallerine etkili cevap vermektir. Bu doğrultuda ilk uygulaması ise 2011 yılında Libya'ya yönelik olmuştur. Doğru neden, meşru otorite, yüksek başarı beklentisi, son çare, orantılılık ve doğru niyet gibi temel ilkeleri olan koruma sorumluluğu aynı zamanda uluslararası topluma askeri müdahale seçeneğinden önce krizi barışçıl yollarla çözmek için önleme sorumluluğunu yüklemiştir. Bu doğrultuda çalışmanın sonuç bölümünde koruma sorumluluğunu harekete geçirecek şartların Suriye Krizi'nde oluştuğu, müdahale kararını etkileyen temel saikin devletlerin çıkarlarının olduğu ve sorunun normun hukuksal yönünün eksikliğinin değil uluslararası sisteme yön veren veto hakkına sahip devletlerin çıkarlarının ortak noktada buluşmamasının olduğu tespit edilmiştir.



Anahtar kelimeler: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Koruma Sorumluluğu, Uluslararası Müdahale, Egemenlik, Suriye Krizi

Abstract:
After the Cold War, International interventions based on humanitarian aid in cases which experienced gross human rights violations have caused considerable debates. In 1990's, humanitarian intervention examples which were or weren't applied have leaded to convey to peak point this discussions. Responsibility to protect report that aims to ending this discussions issued in 2001. Responsibility to protect (R2P) have originated from Western intervention conception. R2P became norm with unanimity in Security Council in 2006. R2P primarily aims to reach "responsible sovereignty" instead of classical sovereignty. R2P also aims to powerfully answer to human rights violations by creating alternative judgment movement when the Security Council couldn't make a decision. Accordingly, R2P's first practice became for Libya in 2011. R2P has six basic principles such as right intention, last resort, proportional means, reasonable prospects, just cause and legitimate authority. R2P have also gave mission responsibility to prevent to international society for peaceful resolution before military intervention option. Finally, in the conclusion part, the study reached to the following results: R2P's conditions arise in Syria Crisis; R2P doctrine hasn't legal deficiency and the most important of states in taking intervention decision is their own interests.


Key words: United Nations Securtiy Council, Responsibility to Protect,International Intervention, Sovereignty, Syria Crisis