Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunda karboksilesteraz 1, alfa 2A adrenerjik reseptör ve noradrenalin taşıyıcı gen polimorfizmleri ve klinik yansımaları
Carboxylesterase1, alpha 2A adrenergic receptor and noradrenalin transporter gene polymorphisms and their clinical presentations in attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: FATİH HİLMİ ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. YASEMEN IŞIK TANER
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Karboksilik ester hidrolaz = Carboxylic ester hydrolases ; Norepinefrin = Norepinephrine ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Reseptörler-adrenerjik-alfa = Receptors-adrenergic-alfa

Özet:
Genetik faktörlerin DEHB etyopatogenezindeki rolü birçok araştırmayla kanıtlanmıştır. Hastalığın tedavisinde etkin olarak kullanılan MPH'nin DAT inhibitörü olması nedeniyle dopaminerjik yolaklar ayrıntılı incelenmiştir. Son yıllarda araştırmacıların ilgisi NET inhibitörü olan ATX'in tedavide etkin kullanmı ve noradrenalinin dikkat fonksiyonları üzerine etkisinin anlaşılmasıyla adrenerjik yolaklara ve MPH'yi yıkan karboksilesteraz 1enzimini kodlayan CES1 geninde yer alan polimorfizmlerin enzim aktivitesini belirgin değiştirdiğinin anlaşılmasıylametabolik yolaklara kaymıştır. Bu çaılşmada adrenerjik yolaktan NET1 geni G1287A polimorfizmi, ADRA2A geni C1291G polimorfizmi ve metabolik yolaktan CES1 geni Gly143Glu polimorfizmi DEHB arasında ilişki varlığı ve ilgili polimorfizmlerin olası klinik etkilerinin incelenmesi planmıştır.
Çalışmaya Gazi Üniversitesi Çocuk-Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'na başvuran DSM IV-TR'ye göre DEHB tanısı konmuş 6-12 yaş arası 114 hasta ve 83 sağlıklı kontrol dâhil edilmiştir. Hastaların ayrıntılı klinik değerlendirilmesinin ardından venöz kan örneği alınmışve gen analizi yapılmıştır.  103 hasta 6 ay süreyle takip edilmiş, her görüşmede ölçek puanları kaydedilmiş ve yan etkiler sorgulanmıştır.
CES1 geni Gly143Glu polimorfizmi incelendiğinde hem kontrol hem DEHB grubundaki olguların tamamının GG genotipine sahip olduğu görülmüş, buradan hareketle Türkiye popülasyonunun ilgili polimorfizm açısından homozigot olduğu sonucuna varılmıştır. NET1 geni G1287A polimorfizmine ait genotipler ile DEHB arasında anlamlı ilişki olmadığı saptanmıştır. ADRA2A geni C1291G polimorfizminin C alelinin ve CC genotipinin DEHB için risk etkeni olduğu, bu riskin erkeklerde daha önemli olduğu bulunmuştur. ADRA2A geni C1291G polimorfizmi ile klinik parametreler arasında anlamlı ilişki bulunmazken, NET1 geni G1287A polimorfizmine ait AA genotipine sahip bireylerde KOKGB eş tanısının daha az olduğu ve başlangıç CÖDÖ-DE puanının daha yüksek olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The role of genetic factors in pathogenesis of ADHD is proven in multiple studies. Dopaminergic pathways are studied in detail because of the fact that MPH is a DAT inhibitor. Recently, due to efficient use of ATXin treatment, which is a NET inhibitor, and the definition of noradrenalin's effect on attention functions, researchers are focused more on the adrenergic pathways. Also, after understanding the fact that polymorphisms in the CES1 gene, which codes the carboxylesterase 1 enzyme that breaks down MPH, change the enzyme activity, studies are focused more on the metabolic pathways. The objective of this study is to investigate the association between ADHD and G1287A polymorphism in the NET1 gene, C1291G polymorphism in the ADRA2A gene on the adrenergic pathway and Gly143Glu polymorphism in the CES1 gene on the metabolic pathway and their clinical effects.
The study population included 114 patients who presented to Gazi University Child and Adolescent Psychiatrics Department and are diagnosed with ADHD according to DSM IV-TR and 83 healthy controls aged between 6 and 12. Subsequent to detailed clinical evaluation, venous blood sample is taken and gene analysis is made. 103 patients are followed for 6 months, their scale points are recorded and side effects are questioned in each interview. 
Every patient in both control and ADHD group are found to have GG genotype when Gly143Glu polymorphism in the CES1 gene is investigated, thus we came to a conclusion that Turkish population is homozygote in the mentioned polymorphism. No significant association between NET1 gene G1287A polymorphism genotypes and ADHD was found. It was found that ADRA2A C1291G polymorphism C allele and CC genotype is a risk factor for ADHD, and the risk is higher in males. There was no significant relation between ADRA2A C1291G polymorphism and clinical parameters but it was found that individuals with NET1 G1287A polymorphism AA genotype have less concurrent Oppositional Defiant Disorder diagnosis, their initial CTRS-AD points are higher and their response to treatment is weak according to CTRS-CB points.