Iasos (Bizans Dönemi) toplumunun diş sağlığı açısından anadolu toplumları arasındaki yeri
In terms of dental health of ıasos populatıon (Byzantıne Perıod)ıs ın place of between the anatolıan communıtıes
Yazar: NALAN DAMLA YILMAZ USTA
Danışman: PROF. DR. BERNA ALPAGUT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Dental antropoloji = Dental antropology ; Diş hastalıkları = Tooth diseases ; Iasos = Iasos ; Paleopatoloji = Paleopathology

Özet:
Dişler üzerinde belirlenen paleopatolojik bulgular eski insanların beslenme alışkanlığı ve yaşam şekillerini ortaya koymada başvurulan önemli verilerdir. Bu amaçla incelediğimiz Iasos (Kıyıkışlacık/Muğla) Bizans Dönemi toplumunda diş aşınması, çürüme, apse, periyodontal hastalıklar (alveol kaybı ve diş taşı), antemortem diş kaybı ve hypoplasia lezyonları belirlenmiştir. Hastalıkların görülme sıklıkları, yaş grupları ve cinsiyetler arasında değerlendirilmiş ve bu araştırmada toplumun diğer eski Anadolu toplumlarına göre ağız ve diş sağlığı profili gösterilmiştir.Çalışma kapsamında 117 süt ve 1374 daimi diş incelenmiştir. Yetişkinlerde %96,87 oranında diş aşınması tespit edilmiş, genel aşınma ölçeği 3 olarak belirlenmiştir. Süt dişlerinde %94,87 oranında aşınma kaydedilmiş ve genel aşınma ölçeği (1), diğer eski Anadolu toplumlarıdan düşük bulunmuştur. Diş çürümesi, %5,38 sıklığındadır. Bu frekans çağdaş dönemde yaşamış bazı eski Anadolu toplumlarından düşük değerdedir. Dişi bireylerde daha yüksek diş çürümesi tespit edilmiştir. Lezyon, arka dişlerde daha yüksek oranda görülmüştür. Daimi diş alveollerinde %2,1 oranında apse deformasyonu tespit edilmiştir. Dişilerde erkeklere göre apseye daha sık rastlanmıştır. Periyodontal hastalıklardan diş taşı (%50,8) ve alveol kaybı (%85) oranları aynı dönemde yaşamış çoğu toplumdan yüksek değerdedir. Iasos toplumunda %13,87 oranında antemortem diş kaybı gözlenmiştir. Lezyon, dişilerde daha yüksek frekansta karşımıza çıkmıştır. Hypoplasia; %15,43 frekansındadır. Bu oran, diğer eski Anadolu toplumlarıyla benzer değerdedir. Lezyon, erkeklerde daha yüksek oranda görülmüştür. Süt dişleri (%39,32) incelendiğinde lezyondan en fazla 1,5-3 yaşındaki bebekler etkilenmiştir.Diş çürümesi ve diş taşı oranları, Iasos toplumunda balık ve benzeri ürünlerin yanı sıra karbonhidrat içerikli besinlerin de tüketilmiş olduğunu göstermiştir. Toplumdaki aşınma oranları ve şekilleri, dişlerin bir alet gibi kullanılmış olduğunu yansıtmıştır. Çürük, diş taşı, apse ve antemortem diş kaybı gibi lezyonların özellikle dişilerde daha yüksek oranda görülmesi, toplumda cinsiyetler arasında besin tüketiminin farklı olmasına bağlanmıştır. Diğer lezyonlarla bağlantılı gelişen periyodontal hastalıklar ve antemortem diş kayıpları, halkın ağız sağlığının iyi durumda olmadığını göstermiştir.

Abstract:
Dental markers have been used to unravel particularities of paleodiet, subsistence, social structure, and health.Palaeopathological findings on teeth are impotant datas that is referenced reveal how life and habit of feeding of archaic people. For this purpose, we have examined jaws and teeth of Iasos people of Byzantine period, and lesions which caries, dental attrition, abscesses, periodontal diseases (alveolus bone loss and calculus), hypoplasia, antemortem tooth loss. The frequencies of observed diseases have been discussed between the sexes and age groups, and dental health profile of Iasos people has been exhibited according to some other societies of the same age.In this study, it has been examined 117 deciduous teeth and 1374 permanent teeth. Dental attrition in adults was identified as 96,87%, and detected in 3 scale. Dental attrition of decidious teeth was identified as 94,87%, and detected in 1 scale. It was observed that scale was lower than some other Anatolian societies. Caries in adults was identified as 5,38%. According to some other Anatolian societies of the same age, this rate is lower. It is observed that the rate of caries in females was higher than in males, and the cheek teeth are involved much more frequently than the anterior teeth. Abscess in alveolus of permanent teeth was identified as 2,1%. It is reported that percentage of abscess in female is higher than in males. Periodental diseases as dental calculus (50,8%) and alveolar bone loss (85%) have high values when compared with most of other Anatolian societies of the same age. The percentage of antemortem tooth loss is observed as 13,87%. The lesion in females was appeared to have high values when compared with males. Hypoplasia was identified as 15,43%. This rate is similar to some other Anatolian populations. The lesion was detected to be higher in the female when sexes comparison was made. When decidious teeth is examined, it has been detected the hypoplasia especially effected children of between 1,5 and 3 age.The percentages of caries and calculus demonstrates that Iasos people also consumed foods contained carbonhydrates besides eating fish and similar foods. The proportions and shapes of teeth attritions in this society indicated teeth was used such as tools. Lesions as caries, calculus, abscess and antemortem tooth loss are particularly higher in females refer to be consumption of different foods between the sexes. Periodontal diseases and antemortem tooth lose are related to other lesions show that dental health of this population was not in good condition.