Türkiye'de damızlık temin edilen bazı bölgelerdeki levrek (Dicentrarchus labrax L. 1758) balıklarında genetik varyasyonların mikrosatelit markırlar ile belirlenmesi ve bazı Avrupa popülasyonları ile karşılaştırılması /
Yazar: TÜRKER BODUR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TÜLAY İ. ÇAĞATAY
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Araştırmada,  levrek  yetiştiriciliğinde  Avrupa'da,
Yunanistan'dan  sonra  ikinci sırada 
yer alan ülkemizdeki kuluçkahanelerin damızlık topladığı bölgelerdeki genetik 
yapının ve akrabalık ilişkilerinin tespit edilerek, bu doğrultuda 
ileride yapılacak ıslah çalışmalarına  temel  oluşturacak  bilgilerin
toplanması  amaçlanmıştır. Türkiye'nin Akdeniz
ve Ege Denizi'nde ticari kuluçkahanelerin levrek balığı damızlık temin ettiği 
5 popülasyonun genetik yapısı,Yunanistan ve Atlantik Okyanusu'ndan temin edilen 2
popülasyon  ile(7  popülasyondan toplam 305  birey)ve 10  mikrosatelit  lokus  ile 
tespit edilmiştir.
Mikrosatelit lokuslarının amplifikasyonu 10'lu Multipleks Polimeraz Zincir  Reaksiyonu
(PZR)ile yükseltgenerek yapılmıştır.  Mikrosatelit  lokuslarının  alel uzunlukları 
ABI  3730xl (Applied  Biosystem,  KANADA) kapilar  elektroforez  cihazı  ile 
tespit  edilmiştir.  Ayrıca  araştırmada  5  farklı  popülasyondan  toplanan  levrek  balığı 
örneklerinin  morfolojik  farklılıkları Temel  Bileşen  Analizi  (TBA) 
Diskriminant  Analizi (DA) ile   tespit   edilmiş olup bu   morfolojik   farklılıklar 
genotipik   farklılıklarla karşılaştırılmıştır. Diskriminant    analizi    sonucuna    
göre    Doğanbey    ve Homa popülasyonlarının morfolojik olarak birbiri ile benzerlik 
gösterdiği, morfolojik olarak Köyceğiz  ve Beymelek  popülasyonlarının,  diğer  popülasyonlardan  ayrıldığı 
tespit edilmiştir.Yapılan genotipik  incelemenin istatistiksel  analizleri sonucunda, diğer 
popülasyonların   aksine Köyceğiz   popülasyonunun Hardy-Wienberg dengesinde olduğu    (Fis0,036 P<0,05) 
ayrıca    bariyer    testi    sonucuna    göre    Köyceğiz popülasyonunun  diğer  popülasyonlardan  
izole  bir  yapı  içerisinde  olduğu  tespit edilmiştir. Bunun  yanı  sıra 
Homa  ve  Doğanbey  popülasyonlarının  yakın akrabalık ilişkisi  içinde olduğu(Fst0,00347P<0,001),  
Yumurtalık  popülasyonunun  Doğanbey popülasyonu  ile  yakın  ilişkide  olduğu tespit  edilmiştir
(Fst0,01431P<0,001).Bu durum,DA genetik  uzaklık  analizi  ile  ve  faktöriyel  benzerlik  analizi  ile  benzerlik 
göstermiştir. DA ve Fst matriksleri ayrı ayrı coğrafik uzaklık matriksi ile mantel testine 
tabi  tutulmuş  ve  her  iki  matriks  karşılaştırmasına  göre  popülasyonlar  arası  ilişkinin 
coğrafik  uzaklıkla  ilişkili  olduğu  tespit  edilmiştir (sırasıyla  r=0,952  ve r=0,888   P<0,001). 
Tüm  popülasyonlar  arasında  uygulanan  genetik  yapı  analizi sonucuna göre Yunanistan popülasyonundaki 
bireylerin, Atlantik popülasyonundaki bireylerle benzerlik gösterdiği,Atlantik popülasyonu ile Yumurtalık popülasyonunun diğer  yerli  popülasyonlara  göre daha  çok  benzerlik  gösterdiği  tespit  edilmiştir.
Popülasyonlararası gen akışı sonuçları diğer analiz sonuçlarını desteklemekte, Homa 
ve Doğanbey popülasyonları arasında en çok gen akışı olduğu 71,74 ancak Köyceğiz 
popülasyonunda  ise  diğer  popülasyonlarla  arasında  çok  düşük  bir  gen  akışı  olduğu 
tespit  edilmiştir. Araştırmamızda  elde  ettiğimiz  bulgulara  göre, ülkemizde  levrek 
balığı  ıslah  çalışmaları  için  en  uygun  popülasyonun Hardy-Weinberg  dengesinde 
oluşu ve diğer popülasyonlardan daha izole olması nedeniyle genetik yapısının daha 
iyi korunmuş olmasından dolayı Köyceğiz popülasyonun olduğu tespit edilmiştir.

ANAHTAR KELİMELER: Levrek balığı, damızlık popülasyon yapısı, mikrosatelit markı

Abstract: