Feminist perspektifte özürlü kadına bakışın sosyolojik değerlendirmesi üzerine kuramsal bir çalışma
A theoretical study on the sociological evaluation of the view towards the disabled women from a feminist perspective
Yazar: MÜGE KAMANLIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ESRA BURCU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Kadının özürlü olmasına feminist söylemin ortaya koyduğu düşüncelerden hareketlesosyolojik bir boyuttan bakmayı amaçlayan bu çalışma, özürlü ve özürlülük olgusunailişkin farklı disiplinlerce yapılandırılan çalışmaların sistematikleştirilmesine ve özelikleözürlü kadın olma boyutunda önemli sayılabilecek vurgulara odaklanmıştır. Bunaparalel olarak özürlülüğün tarihsel süreçteki yerinin dönemsel özeliklerine göresınıflandırılması ve özürlülük olgusuna uzun süre medikal bir perspektiften bakılaraksosyal boyutunun göz ardı edilmesine dikkat çekilmeye çalışılmıştır. Özürlülüğünmedikal boyutunun yanı sıra sosyal bir boyutunun da olduğu gerek yurtdışıliteratüründen, gerekse Türkiye'de gerçekleştirilen çalışmalardan hareketle ortayakonulmaya çalışılmıştır.Bu literatür taraması sürecinde, medikal ve sosyal boyutları ile özürlülüğe bakışincelenirken; temelde özürlüğün kadınsal boyutuna vurgu yapan çalışmalar ve öncelikliolarak da feminist bakış açısından özürlü kadına odaklanan çalışmalara ağırlıkverilmiştir.Çalışmada öncelikle, feminist hareketin ortaya çıkışı ve bu hareket paralelinde gelişenkadın hakları üzerinde durulmuştur. İki farklı tür olan kadın ile erkek arasındavarolduğu düşünülen birinci cins ve ikinci cins olma ayrımı, kadını hayat sahnesindeayrımcılığa maruz kalan grup olarak yaşamaya itmiştir. Kadına ?yüklenen? toplumsalroller ile erkeğe ?verilen?ler arasındaki fark kadını ikinci plana itmiş ve sorunlaryaşamasına yol açmıştır. Bunun sonucunda da kadınların eşit haklara ve özgürlükleresahip olma istekleri ve çabaları tarihi 16.yüzyıla dayanan feminist hareketin doğuşunaneden olmuştur. Kadının sosyal alanda karşı karşıya kaldığı ayrımcılığı ve dezavantajlıdurumu ise özürlü kadın daha derin ve ağır boyutlarıyla yaşamıştır ve günümüzde deyaşamaktadır. Özelikle toplumsal cinsiyet ritüellerini gerçekleştirmede özürlü kadınınyaşadığı sorunlar ?ötekileştirme? olgusuna vurgu yaparken, sahip olduğu bedeni ile deözürlü kadın sosyal izolasyonun boyutlarını daha farklı ve yoğun olarak hissetmektedir.Bu bağlamda feminist hareketin toplumsal cinsiyet ve bedene atfettiği anlamlar ileözürlü kadın hareketinin gecikmeli buluşması çalışmanın ana temasını oluşturmaktadır.Anahtar Sözcükler: Feminizm, özürlü kadın, toplumsal cinsiyet, beden, ötekileştirme,çifte devazantaj.

Abstract:
This study aims to look at the disability of women from a sociological point of viewbased on the thoughts put forward by the feminist discourse. It focused on systematizingthe studies structured by different disciplines related to the phenomena of the disabledand the disability and on the emphasis which may be regarded as important in terms ofbeing a disabled woman. In parallel to this, the study has tried draw attention to theclassification of the historical place of disability according to its period basedcharacteristics and to the negligence of its social dimension after being long viewedfrom a medical perspective. Attempt has been made to put forward that the disabilityhas social dimension as well as a medical one relying both on the foreign literature andthe studies done in Turkey.During the process of this literature scan, focus has been put on the studies basicallyhighlighting the female dimension of freedom and particularly on the studies focusingon the disabled woman from a feminist point of view.In the study, first the start of the feminist movement and the women rights developingin parallel to this movement have been focused. The discrimination of being the first orthe second gender which is thought to be there between the two different entities, that isman and woman, has always caused women to live as a discrimination group on the lifescene. The difference between the social roles ?loaded? on woman and ?granted? toman has put woman to the second degree and caused her to experience problems.Consequently, the desires and efforts of women to possess equal rights and freedom ledto the birth of the feminist movement dating back to the 16th century. Thediscrimination and disadvantageous position faced by woman in social life has beenexperienced by the disabled woman with deeper and heavier dimensions, and it is stillexperienced in the present day. Especially, the problems faced by the disabled womanin performing gender rituals emphasize the phenomena of ?making other? and she has adifferent and tense feeling of the dimensions of the social isolation through the body sheowns. In this context, the main theme of the study consists of the meanings attributed bythe feminist movement to the social gender and body and of the delayed union of thedisabled woman movement.Keywords: Feminism, disabled woman, social gender, body, making other, doubledisadvantage.