Koklear implant kullanıcılarında farklı konuşma işlemci modellerinin lokalizasyon ve gürültüde konuşmayı anlama becerileri üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Assessment of the impact of different types of speech processors on localization and speech understanding in noise in cochlear implant users
Yazar: EDA YALÇINKAYA
Danışman: DOÇ. DR. MERVE BATUK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Koklea = Cochlea ; Koklea hastalıkları = Cochlear diseases ; Koklear implantlar = Cochlear implants ; Konuşma = Speech ; Konuşmayı ayırdetme testleri = Speech discrimination tests ; Kulak hastalıkları = Ear diseases ; İşitme cihazları = Hearing aids ; İşlemciler = Processors

Özet:
Yalçınkaya, E.; Koklear İmplant Kullanıcılarında Farklı Konuşma İşlemcisi Modellerinin Lokalizasyon ve Konuşmayı Anlama Becerileri Üzerine Etkisinin Değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Odyoloji Programı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2021. İleri/çok ileri derecede sensörinöral işitme kaybı olan ve işitme cihazından yeterli yarar sağlayamayan bireylere uygulanan koklear implant (Kİ) sistemleri iç parça ve dış parça olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. İç parçalar derinin altına yerleşmiş iç alıcı ve kokleayı saran intrakoklear elektrot demetini, dış parçalar ise konuşma işlemcisi, konuşma işlemcisi üzerinde bulunan mikrofon ve iletici bobin bölümünü kapsamaktadır. Konuşma işlemcileri, farklı marka ve modellere göre biçim, boyut, yönsellik gibi birçok açıdan değişiklik göstermektedirler. Kİ sistemlerinde tek seçenek olarak uzun yıllardır kullanılan kulak arkası (behind-the-ear; BTE) konuşma işlemcilerine günümüz teknolojisindeki ilerleme ile kablosuz (off-the-ear; OTE) olarak sunulan farklı bir konuşma işlemcisi seçeneği daha eklenmiştir. Bu işlemciler kullanım amacı olarak benzer özelliklere sahip olsalar da dış parçanın başa yerleşim yeri farklılığı göz önüne alındığında mikrofon pozisyonlarının oldukça farklı olduğu göze çarpmaktadır. Bu çalışmada Kİ kullanıcılarında BTE ve OTE konuşma işlemcilerindeki mikrofon pozisyonu farklılığının lokalizasyon ve gürültüde konuşmayı anlama becerisi üzerine etkisi arasındaki farkın araştırılması amaçlanmıştır. Hacettepe Üniversitesi Hastanesi Kulak Burun Boğaz Anabilim Dalında koklear implantasyon cerrahisi geçirmiş olan ve Odyoloji Bölümü'nde rutin kontrolleri için başvuran 20-50 yaş arasındaki tek taraflı koklear implant kullanıcısı bireyler gönüllülük esasına dayalı çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcıların kullandıkları BTE ve OTE model işlemciler esas alınarak iki araştırma grubu oluşturulmuştur. Katılımcıların hali hazırda kullanmakta oldukları kendi konuşma işlemcileri ile lokalizasyon becerilerinin değerlendirilmesi için Audiqueen programı içerisinde bulunan İşitsel Konuşma Sesleri Değerlendirilmesi test bataryası içerisinden Azimut ve ILD Lokalizasyon testleri, konuşmayı anlama becerisi için Türkçe Gürültüde Konuşmayı Anlama Testi (T-HINT) kullanılmıştır. Lokalizasyon teslerinde iki grup arasında anlamlı farklılık gözlenmezken (p>0.05), HINT bulgurlarında GÖNKÖN (p=0.014) ve GİLKÖN (p=0.005) koşullarında gruplar arası anlamlı farklılık gözlenmiş (p<0.05), BTE model konuşma işlemcisi kullanıcılarının daha iyi performans gösterdiği belirlenmiştir. GKLKÖN koşulunda anlamlı farklılık gözlenmezken (p>0.05) BTE model kullanıcılarının daha iyi performans (p=0.09) gösterdiği sonucuna varılmıştır. Tüm katılımcılarda pre-op işitme kaybı ve işitme cihazı kullanım süresi, Kİ kullanım süresi, Kİ olma yaşı gibi değişkenler incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre mikrofon pozisyonundaki farklılığın lokalizasyon test sonuçlarını etkilemediği ancak HINT sonuçlarına göre BTE kullanıcılarının daha iyi performans gösterdiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Yalçınkaya, E., Assessment of the Impact of Different Types of Speech Processors on Localization and Speech Understanding Skills in Cochlear Implant Users, Hacettepe University, Graduate School of Health Sciences Audiology Program, Master Thesis, Ankara, 2022. A cochlear implant (CI) is an electronic system used for individuals with severe/profound sensorineural hearing loss who can not benefit from hearing aids. CI consists of two parts, internal and external. The inner components include the inner receiver located under the skin and the intracochlear electrode bundle surrounding the cochlea, while the outer components include the speech processor, microphone, and transmitting coil part, which are located on the speech processor.  Speech processors in terms of external components vary in many aspects, such as shape, size, and directionality, depending on different brands and models. Behind-the-ear (BTE) speech processors, which have been used as the only option in CI systems for many years, have added a different speech processor option suggested as wireless (off-the-ear; OTE) with the advancement in current technology. Although these processors have similar features in terms of usage purpose, considering the difference in the head placement of the outer part, it can be seen that the microphone positions are quite different. In the literature, using different variables in cochlear implant users who have difficulties in localizing the sound source, particularly in speech perception in noisy environments, compared to individuals with normal hearing, these skills have been evaluated. The present study aimed to investigate the effect of microphone position differences in BTE and OTE speech processors on localization and speech understanding in noise in CI users. Individuals with unilateral cochlear implants between the ages of 20 and 50 who had undergone cochlear implantation surgery in Hacettepe University Hospital, Department of Otorhinolaryngology, were involved in routine controls in the Audiology unit were included in the study voluntarily. Two research groups were created based on the participants' BTE and OTE model processors. Auditory Speech Sounds Evaluation (A§E) localization tests in the Audiqueen program were used to evaluate the localization skills of the participants with their speech processors that they are currently using, and the Turkish Hearing in Noise Test (T-HINT) was used to assess speech perception in noise skills. While there was no significant difference between the two groups in localization tests (p>0.05), a significant difference was observed between the groups in NFrontSFront (p=0.014) and NİLSFront (p=0.005) conditions in HINT results (p<0.05), it was found that BTE model speech processor users performed better. While there was no significant difference in the NKLSFront condition, it was found that BTE model users performed much better (p=0.09). Variables such as pre-op hearing loss and duration of hearing aid use, duration of CI use, and age at CI were evaluated. According to the results obtained, it was concluded that the difference in microphone position did not affect the localization test results, but the BTE users performed better according to the HINT results.