Sanayi üretim endeksi üzerinde kalıcı ve geçici şokların etkisi: Türkiye üzerinde uygulama
Effects of permanent and temporary shocks on industrial production index: The case of Turkey
Yazar: OSAMA WAQAR
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN KAHYAOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Gözlenmeyen bileşen model = Unobserved component model ; Sanayi Üretim Endeksi = Industrial Production Index ; Üretim = Production ; Şok = Shock

Özet:
Sanayi Üretim Endeksi (SÜE) bir ekonominin arz yönünün en önemli göstergesidir. Bundan dolayı da ekonominin büyüme trendi için öncü bir bilgi kaynağıdır. Bunun en önemli nedeni aylık ve üç aylık frekanslarda yayınlanmasıdır. Bu açıdan özellikle aylık frekansta ekonomideki hareketlerin şoklara karşı vermiş olduğu tepkilerin analizi açısından önemli bir değişkendir. Bu açıdan bu çalışmada temel değişken olarak SÜE kullanılmıştır. Böylece Türkiye'nin SÜE üzerinde kalıcı ve geçici şokların etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla analiz aracı olarak Harvey (1985)'in gözlenmeyen bileşen yaklaşımı  (GBM) kullanılmıştır.
Gözlenmeyen Bileşen Yaklaşımı (GBM) farklı bileşenlerin bilgisini taşıyan iktisadi zaman serilerinin özelliğinin, bu bileşenlerden hangisi tarafından belirlenmiş olduğuna dayalıdır. Genel olarak analizde zaman serileri temel üç bileşene ayrıştırılmaktadır. Bunlar eğilim bileşeni, döngüsel bileşen ve mevsimsel bileşendir. Gözlenemeyen bileşen yaklaşımı kısa vadeli politika ve ekonomik değişkenlerin izlenmesinde önemli bir rol oynar. Gözlenemeyen bileşen modelleri yoğun olarak ekonomik araştırma, uygulamalı ekonometrik araştırma ve istatistiksel pratik uygulamalarda kullanılmaktadır.
  Bu yaklaşım aracılığıyla SÜE serisi eğilim ve döngü bileşenine ayrıştırılmıştır. Böylece şokların kalıcı bileşende mi yoksa geçici bileşen üzerinde mi etkili olduğu ortaya konmuştur. SÜE analizi için 1985:1- 2015:12 kapsayan veri seti kullanılmıştır. Çalışmada, Yapısal Zaman Serisi Analizcisi, Modelleyicisi ve Tahmincisi (STAMP) kullanılmıştır. 
Türkiye Ekonomisi için SÜE kullanarak yapılan analizde, şokların etkisinin geçici bileşenler üzerinde olduğu bulunmuştur. Bu açıdan şokların kısa dönemde ortaya çıkaracağı dalgalanmaların uzun döneme göre daha yüksek oranda olacağı; kısa dönemli şokların uzun dönemli eğilimlerin aşağı yönlü olmasına yol açacak bir etkisinin olduğu şeklinde bulgulara ulaşılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Gözlenmeyen Bileşen Modeli, Kalıcı Şoklar, Geçici Şoklar,Sanayi Üretim Endeksi.

Abstract:
The Industrial Production Index (IPI) is the most important supply side economic indicator. Because of that it is the principle source of information for the trend of economic growth. The importance of IPI is its frequent availability, which release on monthly and quarterly frequency. For that reason on monthly basis it is important economic variable to see and analyze reaction of shocks to the movements in economy, because of that we use here in this thesis IPI as the main variable. So the aim of this thesis is to investigate the effects of permanent and temporary shocks in industrial production index of Turkey. For this purpose we use, unobserved component model (UCM) developed by Harvey (1985).
UCM carries different property components of economic time series information, and is being determined by these components. Unobserved components model plays an important role in short-term economic policy-making and monitoring of the economy. This models have been intensively used in economic research, applied econometric research and statistical practical applications.  
Through this UC model we decompose IPI series into trend and cycle component to see the effects of shocks in IPI of Turkey, that shocks are coming from permanent component or transitory component. 
A monthly data set starting from 1985 to 2015 are being used in this thesis. We run the model by the help of Structural Time Series Analyser, Modeller and Predictor (STAMP). 
As a result of an application to the industrial production of Turkish economy, the effects of shocks are found in the temporary component. From this point the fluctuation of short term shocks are higher as compare to long term, and reached to conclude that shocks in short term will lead to down the trend of long term shocks.


Keywords: Unobserved Component Model, Permanent Shocks, Temporary
Shocks, Industrial Production Index.