Kıyı alanlarında kentsel tasarım bağlamında kayıp mekânların irdelenmesi, İstanbul- Eminönü örneği
Examination of the lost spaces in waterfront areas in the context of urban design the example of Eminonu
Yazar: GÖKÇE EMERCE
Danışman: PROF. DR. GÜLŞEN ÖZAYDIN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Tezin ana hatlarını kıyı mekânı üzerinde farklı müdahaleler sonucunda işlevsiz kalan kamusal alan kullanımlarının kentsel tasarım bağlamında değerlendirilmesi oluşturmaktadır. Bu kapsamda kayıp mekân ve kıyı mekânı örnekleri incelenip değerlendirilecektir.Kamusal mekân kent hayatı içerisinde vazgeçilmez öğelerden biridir. Bu mekânların doğru ve işlevli değerlendirilmesi oldukça önemlidir. Kentliye katkı sağlayamayan ve planlanan işlevi yerine getiremeyen mekânlar kent için bir kayıp haline dönüşmektedir. Bu kayıp mekân olgusu tezin ilerleyen bölümlerinde açıkça ifade edilecektir. Ayrıca ilerleyen bölümlerde çeşitli kamusal mekân kullanımları kayıp mekân bağlamında değerlendirilecektir.İlk çağdan beri insanlar hep yaşam koşullarını iyileştirecek ve günlük yaşantılarını kolaylıkla yürütebilecek alanlara yönelmişlerdir. Bu doğrultuda kıyı mekânı yaşam, barınma ve beslenme için uygun bir yerleşme alanı olmuştur. Buna bağlı olarak geçmişten bugüne dek kıyı kentlerinde açık alan düzenlemeleri de kara kentlerine göre farklı karakter göstererek gelişmiştir. Su ile kara arasında kalan kıyı bölgelerini, ticaretin, insan çeşitliliğinin ve yoğunluğunun yaşandığı, kentin dış dünya ile bağlantı noktası olma özelliğini gösteren, kentin ekonomik ve kültür alanları olarak değerlendirilebileceği özel mekânlar olarak tanımlamak mümkündür.İstanbul kenti kıyı bakımından şanslı bir kenttir. Kentin morfolojik yapısı kentin kendine has bir kıyı yapısının olmasına neden olmuştur. Özellikle bulunduğu konum itibari ile İstanbul uzun bir kıyı hattı ve birçok kıyı mekânı barındırmaktadır. Ayrıca kent, tarihin en önemli suyollarından biri olan Akdeniz- Karadeniz arası suyolunu tam olarak içinde barındırmaktadır. Bu suyolu aynı zamanda tarihin en büyük ticaret güzergâhlarından birini de oluşturmuştur.Kentsel yaşam küreselleşme ve teknoloji toplumunun etkisi ile tarz değiştirmeye başlamıştır. Buna artan nüfus da eklenince kamusal alana yaklaşım bilinci değişmiştir. Eski dönemlerde insanlar boş zamanlarını değerlendirmek için doğayı tercih ederken günümüz toplumunda boş zamanları değerlendirme, gitgide azalan kamusal alanlar nedeni ile daha çok teknoloji vasıtası ile olmaktadır. Kentlerin kamusal mekânlarının kentlinin ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde yeterli olamaması toplumu bu tercihe itmektedir.Son yıllarda kentlerde bulunan her boş alan konut rantı gözü ile değerlendirilmektedir. Böylelikle zaten kentlinin ihtiyaçlarını karşılayamayan kamusal alan stoğu gitgide azalmaktadır. Mevcut olan kamusal alanlar da belirli etmenler ile yanlış müdahalelere uğramakta ve kayıp mekân haline gelmektedir.Kentlerde en çok yanlış kullanımlara maruz kalan kamusal alanlar kıyı mekânlarıdır. Bunun nedeni ise bu bölgelerin günümüzde gitgide kamusallık bağlamında önem kazanması ile birlikte en çabuk bu alanların tahrip edilmesidir. Kıyı mekânları yanlış kentsel tasarım müdahaleleri ile biçimlendirildikleri takdirde değerlendirilememiş işlevsiz mekânlar haline gelmektedir.Bu değişim süreci içerisinde İstanbul'un Fatih ilçesindeki Eminönü Meydanı değerlendirildiğinde bu alanın tarih boyunca birçok kentsel tasarım müdahalesi geçirdiği gözlemlenmektedir. Bu müdahalelerin çoğu başarılı ve kullanılabilir bir kamusal alan yaratmayı amaçlasa da her müdahale bu amaca ulaşamamıştır. Mekânın geçirdiği süreç içerisinde sahip olduğu işlevsellik ve meydanın kullanım biçimi o mekânın kamusal anlamda kaderini belirleyecektir.

Abstract:
Dysfunctional as a result of different interventions on the outline of the thesis, the public space of the coastal area use is evaluated in the context of urban design. In this context, examples of the lost space and coastal space in Turkey and the world examined and evaluated.Public space is one of the essential elements within urban life. Accurate and functional assessment of these locations is very important. The spaces which can?t contribute to city folk and do not fulfill the function venues and planned turns into a loss for the city. Later in this thesis is a case of loss of space will be clearly stated. In addition, the following sections, a variety of uses of public space in the context of the lost space.Since ancient times, people tended to improve the living conditions and can easily carry out the field daily lives. In this way, coastal living space, has been of a settlement suitable for housing and nutrition. Accordingly, past until today the open spaces of the coastal cities regulations developed by showing a different character than the land cities. The remaining coastal areas between water and land, trade, human diversity and intensity experienced, showing the distinction of being the city's port to the outside world, as the city's economic and cultural fields as possible to define specific spaces can be assessed.Istanbul is lucky in terms of the coastal city. Cause the morphological structure of the city, the city has a unique structure. As its location in Istanbul, especially a long coastal line and contains many coastal space. In addition, the city which is one of history's most important waterways between the Mediterranean-Black Sea fully embeds. This waterway is also constituted one of history's greatest trading routes.Urban life style started to change with the effect of globalization and technological society. However approach to public space has changed when added to the growing awareness of the population. While the ancient people prefer to nature for leisure in today's society more and more leisure time due to declining public spaces by means of technology is more. Citizens in public places are not enough to satisfy the needs of cities.In recent years all the free spaces in cities are considered through the eyes of building structure. So, the stock of public space that can?t meet the needs of citizens has already been diminishing. Interventions in public spaces of being wrong with the specific factors that are available and space is becoming lost.The most exposed to the wrong use public spaces in cities are coastal spaces. This is because today, more and more publicity in the context of the importance of these regions with the destruction of these areas is the most quickly. Coastal spaces, if the wrong shaped by urban design interventions are becoming dysfunctional not rated places.Fatih district of Istanbul Eminönü Square, evaluated in this process of change throughout the history of this field is observed in many urban design intervention spent. Most of these interventions also aim to create a successful and can be used public space of each intervention could not reach that goal. Use of space in the process its functionality and the square format, meaning that decide the fate of public space.