Çocuk evleri sitesinde çalışan bakım elemanlarının problem çözme becerileri, öğrenilmiş güçlülük ve çocuk sevme düzeyleri arasındaki ilişki (Ankara ili örneği)
The relationship between levels of problem solving skills, learned resourcefulness and liking of children of caregivers working in the child homes building complex: An example of Ankara province
Yazar: EMEL ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. EMİNE ÖZMETE
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Ankara = Ankara ; Bakım verenler = Caregivers ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Sosyal hizmetler = Social services ; Çocuk bakıcısı = Childminder ; Çocuk bakımı = Child care ; Çocuk sevgisi = Love for children ; Öğrenilmiş güçlülük = Learned resourcefulness

Özet:
Bu araştırma, korunma ve bakım altında bulunan çocuklarla çalışan bakım elemanlarının öğrenilmiş güçlülük düzeyi ve problem çözme becerileri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla tasarlanmış ve yürütülmüştür. Çalışma ile katılımcıların problem çözme becerileri, öğrenilmiş güçlülük ve çocuk sevme düzeyinin yaş, eğitim, sorumluluk alanı, sosyo-ekonomik durum ve hizmet verilen grup değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediği saptanmaya çalışılmıştır. Araştırmanın evrenini Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bağlı kuruluşlarda çalışan bakım elemanları oluşturmaktadır. Örneklem, Ankara ve Saray Çocuk Evi Sitelerinde çalışan bakım elemanlarını kapsamaktadır. Bakım elemanları tam sayı ile araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırmada kapsamında veri toplama aracı olarak Rosenbaum (1980) tarafından geliştirilen ve Dağ (1991) tarafından Türkçeye çevrilen Rosenbaum'un Öğrenilmiş Güçlülük Ölçeği (Kendini Denetleme Ölçeği)' (RÖGÖ) ve Heppner ve Peterson'ın (1982) geliştirmiş olduğu ve Türkiye'ye uyarlama çalışmaları Taylan (1990) ile Şahin, Şahin, ve Heppner (1993) tarafından yapılmış olan Problem Çözme Envanteri (PÇE) ile Türkiye için geçerlilik ve güvenirlilik çalışması Duyan ve Gelbal (2008), tarafından yapılan Barnett Çocuk Sevme Ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca araştırmaya katılanlara ilişkin sosyo-demografik bilgileri elde etmek amacıyla araştırmacı tarafından bir Soru Forumu hazırlanmıştır. 

Çocuk evleri sitesinde çalışan 220 bakım elemanına dağıtılan anketlerden doldurulan 204 anket değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmaya katılan bakım elemanlarının problem çözme becerileri, öğrenilmiş güçlülük ve çocuk sevme düzeyinin yaş, ekonomik düzey, sosyal hizmet sunulan çocukların yaş grubu değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi amacıyla, tek yönlü ANOVA istatistiksel yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca bakım elemanlarının öğrenilmiş güçlülük, problem çözme becerileri ve çocuk sevme düzeyi arasındaki ilişki Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı ile incelenmiştir. Buna ek olarak,  bakım elemanlarının problem çözme becerileri, öğrenilmiş güçlülük ve çocuk sevme düzeyi ile hizmet içi eğitim programlarında alınan eğitimler arasındaki ilişki t testi kullanılarak hesaplanmıştır. Rosenbaum Öğrenilmiş Güçlülük Ölçeği, Problem Çözme Envanteri ve Barnet Çocuk Sevme Ölçeği'nden elde edilen puanların iç tutarlılık anlamındaki güvenirliği Cronbach Alpha güvenirlik katsayıları hesaplanarak belirlenmiştir. Sırasıyla her bir ölçek için Cronbach Alpha değerleri 0,86, 0,827 ve 0,84 olarak belirlenmiştir. Araştırma kapsamına alınan bakım elemanlarının tamamı kadındır, çoğunluğu 30-40 yaş aralığında ve evlidir. Bakım elemanlarının problem çözme becerileri ve öğrenilmiş güçlülük düzeyleri orta düzeyde bulunmuştur. Bakım elemanlarının çocuk sevme düzeyi de iyidir. Bakım elemanlarının öğrenilmiş güçlülük düzeyi ile problem çözme becerileri arasında pozitif yönde orta düzeyde (0,408, p<.01) anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Benzer şekilde, öğrenilmiş güçlülük düzeyi ile çocuk sevme düzeyi arasında pozitif yönde, anlamlı bir ilişki bulunmuş olup ilişkinin büyüklüğünün (0,156, p<.05) düşük düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Diğer yandan problem çözme becerileri ile çocuk sevme düzeyi arasında da pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu bulunmuş olup ilişkinin büyüklüğünün (0,294, p<.01) orta düzeyde olduğu değerlendirilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Bakım elemanları, çocuk sevme, öğrenilmiş güçlülük, problem çözme becerileri, sosyal hizmet.

Abstract:
This research was designed and conducted to determine the relationship between levels of learned resourcefulness and problem-solving skills of caregivers working with children who are under protection and care. The research aimed to determine whether the participants' levels of problem-solving skills, learned resourcefulness and liking of children differed according to their age, education, area of responsibility, socio-economic status and variables of the service group. The population of the research was caregivers working in institutions affiliated to General Directorate of Child Services, Ministry of Family and Social Policy. The sample included caregivers working in Ankara and Saray Child Homes Building Complexes. Total population sampling was used.  Data collection tools of the study were; Rosenbaum's (1980) Learned Resourcefulness Scale (Self-Control Scale) translated into Turkish by Dağ (1991), the Problem Solving Inventory of Heppner and Peterson (1982) adapted to Turkey by Taylan (1990), Şahin, Şahin and Heppner (1993) and Barnett Liking of Children Scale, validity and reliability study for Turkey was done by Duyan and Gelbal (2008). Besides a question form was prepared by the researcher to gather socio-demographic characteristics of the participants. 204 of 220 questionnaires distributed to caregivers working at children's homes were evaluated. One-way ANOVA was used to determine whether the caregivers who participated in the study differed in their problem-solving skills, levels of learned resourcefulness and liking of children according to their age, economic level and the age group of children they care. In addition, the relationship between levels of learned resourcefulness, problem solving abilities and liking of children of caregivers was measured by the Pearson product-moment correlation coefficient. Besides, the relationship between levels problem solving skills, learned resourcefulness, liking of children of caregivers and in-service training programs was measured using the t-test. The Rosenbaum Learned Resourcefulness Scale, Problem Solving Inventory and Barnett Liking of Children Scale were evaluated for their internal consistency by Cronbach's Alpha. For each scale, the Cronbach's Alpha values were 0.86, 0.82 and 0.84 respectively. All of the caregivers participated in the study were females and the majority of them were married and between 30-40 years old. It was found that caregivers have a moderate levels of learned resourcefulness and learned resourcefulness. It was found that caregivers have a good level of liking of children. There was a significant positive correlation (0.408, p <.01) between the level of learned resourcefulness and problem solving skills of caregivers. Similarly, there was a significant positive correlation between learned resourcefulness and liking of children levels and the relationship was low (0,156, p <.05).  On the other hand, it was found that there was a significant positive correlation between problem solving skills and liking of children levels and it was evaluated that the correlation was moderate (0,294, p <.01).

Key words: Caregivers, learned resourcefulness, liking of children, problem solving skills, social work.