Sosyal hizmet perspektifinden Suriyeli yaşlıların yaşam kalitesinin sosyal dışlanma ve sosyal sermaye bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of the quality of life of Syrian elderly people in thecontext of social exclusion and social capital from the social work perspective
Yazar: KAAN SEVİM
Danışman: DOÇ. DR. TANER ARTAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Göçmenler = Emigrants ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyal sermaye = Social capital ; Suriyeliler = Syrians ; Yaşa dayalı ayrımcılık = Ageism ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged ; Zorunlu göç = Forced emigration

Özet:
Dünyada var olan siyasi ve sosyal krizler zorla yerinden edilen göçmenlerin sayısını sürekli olarak artırmaya devam etmektedir. Neo-liberalizm ve küreselleşme politikalarıyla beraber gelişen teknoloji ve ulaşım imkânları da dünyadaki göç hareketlerine hız kazandırmıştır. Dünyada göçmenlerin artmasıyla birlikte yaşlı göçmen sorunları da ortaya çıkmaya başlamıştır. Ayrıca bu yüzyılın ortasına gelindiğinde her altı kişiden birinin 65 yaş üstü olacağı öngörülmektedir. Göçmenler arasında en dezavantajlı gruplardan birisi de yaşlılardır. Ayrıca yaşlıların dilsel, kültürel ve sosyo-ekonomik zorluklar yaşaması hedef ülkeyle olan uyumu oldukça zorlaştırmaktadır. Uyum konusunda sorun yaşayan yaşlı göçmenlerin sosyal çevreleri azalmakta ve dolayısıyla sosyal sermayeleri düşmektedir. Azalan sosyal sermayeyle birlikte ayrımcılık ve sosyal dışlanmaya maruz kalan yaşlıların yaşam kaliteleri toplumun diğer kesimlerine göre daha olumsuz etkilenmektedir. Dolayısıyla göçmen yaşlıların yaşadığı ayrımcılığın ve sahip olduğu sosyal sermayenin yaşam kalitelerini ne derecede etkilediği önem arz etmektedir. 
Bu çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama deseni kullanılarak 60 yaş üstü geçici koruma kapsamında bulunan Suriyelilerle yapılmıştır. Çalışmaya İstanbul ilinde ikamet eden 410 Suriyeli yaşlı katılmıştır. Çalışmada sosyo-demografik sorularla birlikte; Gündelik Ayrımcılık Ölçeği, Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği, Sosyal Sermaye Ölçeği ve Yardım Aramaya Yönelik Algılanmış Damgalanma Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS 26 ve SPSS Amos 25 programlarında değerlendirilerek araştırmanın bulgularına ulaşılmıştır. Bulgulara göre; maddi durum, sağlık, medeni durum, öğrenim düzeyi ve Türkçeyi konuşma azaldıkça kişilerin ayrımcılığa uğradığı görülmüştür. Ayrımcılığın artmasıyla birlikte sosyal sermayenin ve yaşam kalitesinin düştüğü görülmüştür. Ayrımcılık ve yaşam kalitesi arasında sosyal sermayenin kısmi aracı rol oynadığı tespit edilmiştir. Yaşam kalitesinin sosyal dışlanmadan ziyade sosyal sermayeden etkilendiği görülmüştür. Böylelikle mülteci yaşlıların yaşam kalitesini artırmak adına ayrımcılık karşıtı uygulamalarından çok sosyal etkileşim ve rekreasyon faaliyetlerine odaklanılması gerektiği ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Political and social crises in the world continue to increase the number of forcibly displaced migrants. Developing technology and transportation opportunities together with neo-liberal and globalization policies also accelerate the migration mobility in the world. With the increase of immigrants in the world, the problems of elderly immigrants have begun to emerge. In the middle of this century, it is predicted that one of every six people will be over 65. One of the most disadvantaged groups among immigrants is the elderly. In addition, the language barriers, cultural, and socio-economic difficulties of the elderly make it very difficult to adapt to the destination country. The social environment and social capital of elderly immigrants who have problems with adaptation are decreasing. With the decreasing social capital, the quality of life of the elderly exposed to discrimination and social exclusion is affected more negatively than the rest of the society. Therefore, it is essential to what extent the discrimination experienced by the elderly immigrants and their social capital affect their quality of life.
This study is conducted with Syrians over the age of 60, who are under temporary protection, using the correlational survey model, one of the quantitative research methods. 410 elderly Syrian immigrants residing in Istanbul participated in the study. In the study, four scales were used; Everyday Discrimination Scale, Quality of Life (CASP-12), Social Capital Scale, and Perception of Stigmatization by Others for Seeking Help. The research findings were reached by evaluating the data in IBM SPSS 26 and Amos 25 programs. According to the findings, it is found out that older immigrants experience discrimination based on their economic, health, marital status, education level, and their level of the Turkish language. It is also found out that social capital and quality of life have decreased with the increase in discrimination. Another finding reveals that social capital rather than social exclusion affects the quality of life. Thus, to increase the quality of life of elderly immigrants, it is necessary to focus on social interaction and recreation activities rather than anti-discrimination practices.