Giresun Dereli ilçesindeki halk hekimliği ile ilgili inanış ve uygulamaların geçmişten bugüne yansımaları
Belief about folk medicine in Dereli district of Giresun and reflections of practices from past to present
Yazar: ŞAZİYE ÇETİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİNA PETROVICI
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
İnsan yaşamı için en değerli şey sağlıktır ve sağlık için insanlar birçok tedavi yoluna başvurmaktadır. Günümüzde insanlar hasta olduklarında sağlık kuruluşlarına müracaat etmektedir. İnsanlar, sağlık kuruluşlarına gidemediklerinde hastalıklarının tedavilerinde geleneksel tedavi yöntemlerini uygulamaktadır. İnsanların sağlık kuruluşlarına gitmeyip geleneksel tedavi yöntemlerini uygulamalarıyla devreye halk hekimliği girmektedir. 
Halk hekimliği; insanların olanaklarının olmadığı, çeşitli sebeplerle doktora gidemediği veya pratik olarak tercih ettiği hastalık durumlarında hastalıkların sağaltmalarında başvurulan yöntem ve uygulamalardır. Giresun Dereli ilçesinde hastalıkların tedavisinde sağlık kuruluşlarına müracaat etmenin yanı sıra halk hekimliği yöntem ve uygulamalarına başvurulduğu görülmektedir. Dereli ilçesinde halk hekimliği yöntem ve uygulamalarında doğadaki kaynaklar, İslami ve eski Türk inanışının unsurları da tespit edilmektedir. Geleneksel halk hekimliği tedavi yöntemleri ele alındığında bazı sağaltma yöntem ve uygulamalarında eski Türk inanış anlayışının geçmişten günümüze kadar gelerek varlığını sürdürdüğü de anlaşılmaktadır. 
Tarihi kaynaklarda Giresun ilinde Türk izlerinin tespiti 14. yüzyıl olarak geçmektedir. Araştırmacılara göre Giresun'dan daha önce Türklerin Dereli' ye geldiği düşünülmektedir. İslamiyet'in kabulü ve bu coğrafyaya yerleşilmesi ile birlikte eski Türk inanış anlayışı terk edilmemiş ve bu anlayış İslamiyet ile sentezlenerek devam etmiştir. Araştırma konumuz olan halk hekimliği, Dereli ilçesinde geleneksel halk hekimliğinde eski Türk inanış anlayışının izlerini görmenin mümkün olduğunu göstermektedir.  
Araştırmamız, Giresun Dereli İlçesindeki Halk Hekimliği ile İlgili İnanış ve Uygulamaların Geçmişten Bugüne Yansımaları başlığı altında; giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin konusu, amacı, önemi, kapsamı, sınırlılıkları ve yöntemi hakkında bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde Giresun Dereli ilçesi hakkında genel bilgiler verilerek Dereli ilçesinin tarihi, coğrafyası, ekonomisi, sosyo-kültürel yapısı ve tarihi ziyaret mekanları; ikinci bölümde halk hekimliği başlığı dahilinde halk hekimliğine dair bilgiler ve halk hekimliğinde sağaltma yöntemlerinin tasnifi; üçüncü bölüm Giresun Dereli ilçesi halk hekimliği uygulamalarına yer verilerek ilçedeki hastalıkların tedavi uygulamaları ve hastalıların tedavi yöntemleri ele alınmıştır. Tezin son kısmında sonuç, kaynakça, elektronik kaynaklar, kaynak kişi listesi, Dereli ilçesi ve köylerini gösteren harita, fotoğraflar, sözlük ve derleme soruları ekleriyle tez sonlandırılmıştır.
Çalışmamızda Giresun Dereli ilçesindeki insanların hasta olduklarında ve hastaneye gitmediklerinde kendi imkânlarınca hangi tedavi yöntem ve uygulamalara başvurduğu tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The most valuable thing for human life is health, and people resort to many treatments for health. Today, people apply to health institutions when they are sick. When people cannot go to health institutions, they apply traditional treatment methods in the treatment of their diseases. Folk medicine comes into play when people do not go to health institutions and apply traditional treatment methods.
Folk medicine; They are the methods and applications used in the treatment of diseases in cases where people do not have the means, cannot go to the doctor for various reasons or practically prefer them. In the Dereli district of Giresun, it is seen that folk medicine methods and practices are used in addition to applying to health institutions in the treatment of diseases. In Dereli district, sources in nature, elements of Islamic and old Turkish belief are also determined in folk medicine methods and practices. When traditional folk medicine treatment methods are considered, it is understood that the old Turkish belief understanding has continued its existence from the past to the present in some treatment methods and applications.
In historical sources, the detection of Turkish traces in Giresun province is mentioned as the 14th century. According to researchers, it is thought that Turks came to Dereli before Giresun. With the acceptance of Islam and its settlement in this geography, the old Turkish understanding of belief was not abandoned and this understanding continued by being synthesized with Islam. Folk medicine, which is our research subject, shows that it is possible to see the traces of the old Turkish belief in traditional folk medicine in Dereli district.
Our research is under the title of Reflections of Beliefs and Practices Related to Folk Medicine in Giresun Dereli District from Past to Present; It consists of an introduction and three main sections. In the introduction part, the subject, purpose, importance, scope, limitations and method of the thesis; In the first part, general information about Giresun Dereli district is given, and the history, geography, economy, socio-cultural structure and historical places of visit of Dereli district; in the second part, information about folk medicine and classification of treatment methods in folk medicine; In the third part, the folk medicine practices of Giresun Dereli district are included and the treatment practices of the diseases in the district and the treatment methods of the patients are discussed. In the last part of the thesis, the thesis is concluded with the conclusion, bibliography, electronic resources, reference person list, map showing Dereli district and its villages, photographs, dictionary and compilation questions.
In our study, it was tried to determine what treatment methods and practices people in Giresun Dereli district resort to when they are sick and do not go to the hospital.