Yabancı dil olarak Türkçede odak algısı
The perception of focus in Turkish as a foreign language
Yazar: MÜGE ESER
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET GÜRLEK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI GÜRER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil öğrenimi = Study of languages ; Dil öğrenme yöntemleri = Language learning methods ; Odak = Focus ; Prozodi = Prosody ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education

Özet:
Yabancı bir dil öğrenmenin amacı, o dilde etkin bir şekilde iletişim sağlayabilmektir. Dil öğrenme sürecinde etkin bir iletişim sağlanmasında parçalar üstü ses birimleri önemli bir rol oynamaktadır. Bürünsel ögeler olarak da ifade edilen parçalar üstü ses birimlerini tümce düzeyindeki ses öbekleri üzerinde oluşan ton değişimlerinin tümünü kapsayan ezgi ve onu oluşturan odak, ton, durak ve ses rengi birimleri oluşturmaktadır. Yabancı dil öğrenen bireyin hedef dilde yetkin olabilmesi bürünsel ögeleri konuşma dilinde doğru biçimde kullanabilmesi ile mümkündür.
Sözcedeki yeni ya da bilgilendirici sözcük veya tümcelerin vurgulanmasına olanak tanıyan bir yapı olan odak (O) bilgi yapısının en önemli parçasıdır. Aynı zamanda tümcede ve sözcede anlam ayırıcı özellik taşıyan bir birim olup bürünsel ve sözdizimsel olarak işaretlenebilmektedir. Ancak yabancı dil öğrenim sürecinde odağın doğru bir şekilde anlaşılması ve üretilmesi  geç ve güç öğrenilebilmektedir. 
Bu çalışmanın amacı yabancı dil olarak Türkçe öğrenen ve ana dili (D1) Arapça olan Mısırlı konuşurların odağı algılamada ne ölçüde başarılı olduğunu araştırmaktır. Bunun ortaya çıkması için Türkçeyi ana dili olarak bilen konuşurlar çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmada B2-C1 düzeyinde Türkçe bilen ve öğrenmekte olan 12 Mısırlı, 12 Türk katılımcı yer almıştır. Yaşanan Covid-19 pandemi süreci nedeniyle katılımcılara algısal test çevrimiçi uygulanmıştır. Verilerin analizinde sunucu odak (SO), karşıtsal odak (KO) ve geniş odak (GO); özne, nesne ve eylem üzerinde olduğu koşullarda değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara bakıldığında D1 Arapça konuşurların odak algısında en düşük başarı gösterdikleri odak % 18.06 oranla geniş odak türü olurken, nesne üzerinde sunucu odak en başarılı oldukları odak türüdür ve başarı yüzdesi % 80.45'tir. Ana dili Türkçe olan konuşurların algılamada en başarılı oldukları odak türü % 91.67 oranla geniş odak iken en düşük başarı eylem üzerinde karşıtsal odak koşulunda olmuştur, başarı yüzdesi % 45.84'tir.

Abstract:
The aim of learning a foreign language is to be able to communicate effectively in the target language. Suprasegmentals play an important role in providing effective communication in the language learning process. The melody, which covers all the tonal changes that occur on the sound phrases at the sentence level, and the focus, tone, pause, and tone units that make it up, constitute the suprasegmental phonemes, which are also expressed as pronoun elements. The ability of a foreign language learner to be competent in the target language is possible if he/she can use the prosodic elements in the spoken language correctly.
Focus allows speakers to highlight words and phrases that are new or otherwise informative. It is a significant part of the information structure of a sentence, which describes how information in the sentence relates to the discourse as a whole. Correctly producing and understanding focus marking in a new language may be notably challenging because it may require knowledge of several systems, including syntax, semantics, phonetics, phonology, and pragmatics. The acquisition of prosodic focus marking in a foreign language is a particularly difficult challenge because it requires the learner to discover both which words to emphasize in a particular context and what acoustic cues to use to mark emphasis. 
This study aims to investigate to what extent Egyptian speakers who learn Turkish as a foreign language and whose mother tongue is Arabic (L1) are successful in perceiving focus. To reveal this, speakers who know Turkish as their mother tongue were also included in the study. There were 12 Turkish and 12 Egyptian participants who knew and were learning Turkish at the B2-C1 level in the study. Due to the Covid-19 Pandemic process, the online perceptional test was applied to the participants. In the analysis of the data, presentational focus (PF), contrastive focus (CF) , and broad focus (BF) were evaluated in the conditions that it was on the subject, object , and verb. Looking at the results obtained, L1 Arabic speakers have the lowest success in focusing perception, while the focus is the broad focus type with a rate of 18.06%, the presentational focus on the object is the type of focus where they are most successful and the success percentage is 80.45%. L1 Turkish speakers were most successful in perceiving the broad focus type with a rate of 91.67%, while the lowest success was in the contrastive focus condition on the verb, the success percentage was recorded as 45.84%.