Sosyal bilgiler öğretiminde mizah
Humor in social studies teaching
Yazar: ŞAHİN ORUÇ
Danışman: PROF.DR. MUSTAFA SAFRAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Mizah, Türk Dil Kurumu sözlüğünde kimi düşünceleri nükte, şaka vetakılmalarla süsleyip anlatan söz ya da yazı çeşidi olarak tanımlanmaktadır.Toplumun her noktasını kaplamış olan ve her durumda kullanılabilen mizah evde,işyerinde ve insanların olduğu her yerde vardır. Mizah sadece insanları güldüren birvasıta değil aynı zamanda birçok konuda farklı bakış açıları kazandıran, birçokolayın veya konunun birden fazla yönünü gösteren bir araçtır. Yani mizahkullanılırken sadece insanların eğlenmesi, gülmesi hedeflenmez. Aynı zamandabilgilenmesi, farklı bakış açılarını, farklı boyutları ortaya çıkarmak ve öğretmek içinde kullanılır. Sıkıcı ortamların, uzun süreli çalışmaların arasında yapılan bir espriveya herhangi bir mizah unsuru bireylerin neşelenmesini ve verimli çalışmalarınıartırdığı gibi mizahı sınıf ortamında kullanmakta dersi daha işlevsel ve daha verimlihale getirir. Mizah sadece yapılan çalışmaları, işlenmekte olan dersleri verimli halegetirmesinin yanında bireyler arası ilişkilerde özellikle öğretmen-öğrenci ilişkisindeolumlu katkı sağlanması açısından da önemli bir yere sahiptir.Bu araştırmada da Sosyal Bilgiler derslerinde mizah kullanımınınöğrencilerin akademik başarısına ve tutumlarına olan etkileri tespit edilmeyeçalışılmıştır. Bu amaçla öntest-sontest, deney ve kontrol gruplu deneysel bir çalışmayapılmıştır. İlköğretim 6. sınıf Sosyal Bilgiler dersi ?Yeryüzünde Yaşam? ünitesindeişlenen konularda deney grubu öğrencilerine mizah ürünlerine dayalı olarakgeliştirilen etkinlikler uygulanmıştır. Araştırma süresi, Yeryüzünde Yaşam ünitesisüresi ile sınırlandırılmış, deney grubunda uygulama süreci bizzat araştırmacıtarafından yürütülmüştür. Araştırmada verileri toplamak amacıyla akademik başarıyıölçen bir başarı testi ve öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersine ilişkin tutumlarınıölçmek üzere Tutum Ölçeği uygulanmıştır. Başarı testi araştırmacı tarafından ilgiliünite kazanımlarını karşılayacak şekilde hazırlanarak geçerlik ve güvenirlikleri testedilmiştir.Araştırma sonunda, deney ve kontrol grubu öğrencileri, akademik başarı veSosyal Bilgiler dersi tutumları arasında anlamlı farklılıklar ortaya çıkmıştır. Bufarkın kaynağını belirlemek üzere yapılan istatistikî işlemlerden sonra kontrolgrubuna oranla deney grubu lehine anlamlı farklılıklar belirlenmiştir. Bu farkınmizah içerikli etkinliklerle yapılan öğretimden kaynaklandığı düşünülmektedir.Ayrıca bu araştırmada Sosyal Bilgiler öğretimi ve yapılacak araştırmalar açısındaniçin literatür ve bulgulara dayalı olarak önemli öneriler getirilmiştir.

Abstract:
In the Turkish Language Council Dictionary, humour is defined as a kindof speech or writing which describes some thoughts by embellishing them with wit,jokes and leg pullings. Humour that has covered every point of society and can beused in every situation exists at home, in work places and everywhere that there arepeople.Humour is not only a means which makes people obtain different points ofview in many issues ,but it is also a means which shows more than one aspect ofmany events or matters . In other words, the aim of using humour is not only to makepeople enjoy themselves and laugh. Besides, humour is used to make peopleinformed, to reveal and teach different points of view and dimensions. A joke or anyitem of humour that is made in the intervals of long-term studies and boringatmospheres increases productive studies and renders individuals happy as well ascausing courses to become more functional and productive via the use of humour inthe classroom. In addition to that humour makes lessons taught and studies moreproductive, it has an important role in relationships between individuals because ofits positively contributing to especially teacher-student rapport.In this study, it is tried to determine the effects of the use of humour inSocial Studies courses on students? academic success and attitudes. For this purpose,an experimental study is carried out with pretest-posttest, experiment and controlgroup. The students of experiment group are administered activities based on humouritems , on the subjects taught, in the unit of ?Life on Earth? in the course of grade 6Social Studies. The period of survey is limited to the period of the unit, Life onEarth, and the application process in the experiment group is administered by theresearcher in person. A success test that measures academic success to attain data inthe study and an Attitude Scale to measure the attitudes of students towards SocialStudies course are administered. The success test is tested on its currency andreliability by being prepared in a way to meet the related the benefits of unit by theresearcher.At the end of the study, significant differences come to light among thestudents of experiment and control group , academic success and the attitudes ofSocial Studies course. Significant differences are determined in favor of theexperiment group in proportion to the control group after the statistical procedurescarried out to determine the source of this difference. This difference is thought toresult from the instruction done with activities containing humour. Besides,significant suggestions are presented for the instruction of Social Studies andstudies to be done in this study, as based on literature and findings.