Kırşehir ekolojik koşullarında farklı aspir (Carthamus tinctorius L.) çeşit ve genotiplerin verim ve verim öğelerinin belirlenmesi
Determination of yield and yield components of different safflower (Carthamus tinctorius L.) cultivars and genotypes in Kırşehir ecological conditions
Yazar: MURAT ÇAVUMİRZA
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL DEMİR
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Kırşehir ekolojik koşullarında 2022 yılında gerçekleştirilen araştırmada,7 adet aspir çeşidi (Dinçer, Safir, Olein, Askon 42, Göktürk, Olas, Balcı,) ile 8 adet introdüksiyon aspir hatlarının (Ciano Oleika, L.C.P-90, CART-83, PI 304593, PI 306924, PI 525458, PI 251984, PI 283772) verim ve verim ögelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Ziraat Fakültesi deneme tarlasında tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Araştırmada çıkış süresi (gün), rozette kalma süresi (gün), çiçeklenme süresi (gün), olgunlaşma süresi (gün), bitki boyu (cm), bitkideki yan dal sayısı (adet/bitki), bitki başına tabla sayısı (adet/bitki), ana tabla çapı (mm), ana tabladaki tohum sayısı (adet), bin dane ağırlığı (g), iç-kabuk oranı (%), tek bitki verimi (g), dekara tohum verimi (kg/da), ham yağ oranı (%) ve ham yağ verimi (kg/da) incelenmiştir. Araştırma sonucunda çıkış süresi 28-30 gün, rozette kalma süresi 20.33-24 gün, çiçeklenme süresi 113.3-119 gün, olgunlaşma süresi 148-152 gün, bitki boyu 51.73-68.57 cm, bitkideki yan dal sayısı 2.6-3.46 adet/bitki, bitki başına tabla sayısı 3.6-5.16 adet/bitki, ana tabla çapı 19.07-23.33 mm, ana tabladaki tohum sayısı 22.57-32.73 adet, bin dane ağırlığı 28.10-48.96 g, iç-kabuk oranı %39.37-50.47, tek bitki verimi 8.59-13.81 g, dekara tohum verimi 124-159.9 kg/da, ham yağ oranı %30.80-39.77 ve ham yağ verimi 41.37-60.17 kg/da arasında değişim göstermiştir. Tohum verimi en yüksek Safir çeşidinde 159.90 kg/da olarak tespit edilirken, en yüksek ham yağ verimi ise 60.17 kg/da ile Balcı çeşidinden elde edilmiştir.

Abstract:
This research was conducted in Kırşehir ecological conditions in 2022, 7 safflower varieties (Dinçer, Safir, Olein, Askon 42, Göktürk, Olas and Balcı) and 8 indroduction safflower materials (Ciano Oleika, L.C.P-90, CART-83, PI 304593, PI 306924, PI 525458, PI 251984 and PI 283772) were used to determinate yield and yield parameters. The research is carried out in the experimental field of Kırşehir Ahi Evran University Faculty of Agriculture according to the randomized block trial design with 3 replications. In the research, emergence time (day), duration in the rosette (day), flowering time (day), maturation time (day), plant height (cm), number of side branches (number/plant), number of tables per plant (number/plant), main table diameter (mm), number of seeds in the main table (number), thousand seed weight (g), inner-shell ratio (%), plant seed yield (g), seed yield (kg-da), crude oil ratio (%) and crude oil yield (kg/da) were examined. According to phenological results, emergence time, rosette duriation time, flowering time and maturation time of safflower were varied between 28-30 days, 20.33-24 days, 113.3-119 days, 148-152 days, respectively. In addition, important yield parameters in the research are plant height, number of side branches, number of table, main table diameter, number of seeds in the main table, thousanda seed weight, hull-seed ratio, plant yield, seed yield, crude oil ratio and crude oil yield, changes were determined as, 51.73-68.57 cm, 2.6-3.46 pieces/plant, 3.6-5.167 pieces/plant, 19.07-23.33 mm, 22.57-32.73 pieces, 28.10-48.96 g, 39.37-50.47%, 8.59-13.81 g, 124-159.9 kg/da, 30.80-39.77% and 41.37-60.17 kg/da respectively. While the highest seed yield was found to be 159.90 kg/da in the Safir cultivar, the highest crude oil yield was obtained from the Balcı variety with 60.17 kg/da.