Yaygın mürdümüğün (Lathyrus sativus L.), buğday (Triticum aestivum L.) ve arpa (Hordeum vulgare L.) ile oluşturulan karışımlarında bitki sıklığı ve karışım oranının verim, yem kalitesi ve bitki rekabeti üzerine etkileri
The effects of plant density and mixture rates of grasspea (Lathyrus sativus L.) established with wheat (Triticum aestivum L.) and barley (Hordeum vulgare L.) on yield, forage quality and plant competition
Yazar: SAİT AÇIKALIN
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM ATIŞ
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Bu çalışma, yaygın mürdümük, buğday ve arpanın saf ve karışım olarak yetiştirildiklerinde verim, kalite ve rekabet performanslarını belirlemek amacı ile 2012-2013 kışlık ara ürün yetiştirme döneminde Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü araştırma alanında yürütülmüştür. Araştırmada iki tahıl türü (buğday ve arpa), türlerinin saf ekimleri ile iki karışım oranı uygulaması (% 60 Mürdümük + %40 Tahıl ve %70 Mürdümük +% 30 Tahıl) ve 3 farklı bitki sıklığı (350 bitki/m2, 500 bitki/m2 ve 650 bitki/m2) deneme konularını oluşturmuştur. 
         Araştırma sonucunda yaş ve kuru ot verimlerinin her üç deneme faktöründen de önemli derecede etkilenmiştir. Türler ayrı ayrı dikkate alındığında arpanın en yüksek verime sahip tür olduğu, bunu buğdayın takip ettiği gözlenmiştir. Araştırmanın baklagil bileşeni olan mürdümük ise verim olarak tahılların oldukça gerisinde kalmıştır. Karışımların kuru ot verimleri saf mürdümük ve saf tahıl uygulamalarının arasında yer almıştır. Bitki sıklıkları verimi önemli derecede etkilemiş olup 500 ve 600 bitki/m2 sıklıkları 350 bitki/m2 sıklığa göre verim avantajı sağlamıştır. Kalite açısından (protein oranı, NDF, ADF, KMT, SKM, NYD) mürdümük en iyi değerlere sahip olurken, tahıllar en düşük değerlere sahip olmuştur. Karışımlar saf mürdümük ve saf tahıl uygulamalarının arasında yer almıştır. Mürdümüğün kuru ottaki payı, ekimdeki oranın çok altında kalmış ve buna bağlı olarak karışımların kalitesine etkisi istenilen düzeyde olamamıştır. Rekabet özellikleri incelendiğinde, karışımların saf ekimlerden avantajlı olduğu, tahılların mürdümük karşısında baskın tür olduğu, kullanılan türlerden arpanın en rekabetçi tür olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This research was conducted to determine yield, quality and competition performances of grasspea, wheat and barley were grown as pure and mixture. The experiments were carried out on the experimental area of MKU Agricultural Faculty during winter growing season of the years 2012-2013. Treatments factors were two cereals species (wheat and barley), pure sowing of species and two mixture rates (60 % Grasspea  + 40 % Cereal and 70 % Grasspea  + 30 % Cereal) and 3 different plant densities (350 plant/m2, 500 plant/m2 and 650 plant/m2).of used crops.
The results showed that all treatments factors were significant in term of fresh forage yield and hay yields. In all species, the highest yield was obtained from barley, and wheat was followed by it. Yield of grasspea, the legume component of the research, was significantly stayed behind of the cereals. The hay yields of the mixtures were ranged between yield of pure grasspea and pure cereal. Plant densities were significant in term yield, and 500 and 600 plant/m2 densities provided significantly advantage to compare with 350 plant/ m2 plant density. Grasspea had best value in term of fodder quality (crude protein, NDF, ADF, dry matter intake, dry matter digestibility, relative feed value). Grasspea ratio in hay was too low from required rate, and therefore the effect of grasspea on the quality has been stayed very limited. In considering the competition properties, mixtures provided significantly advantage to compared pure sowing, cereals were dominant species against grasspea, and barley was most competitor species in all species.