Hadrıanopolıs Kuzeybatı Nekropol Kilisesi cam buluntuları
Hadrianopolis Northwest Necropolis Church glass finds
Yazar: BUKET GÜNDÜZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖMÜR DÜNYA ÇAKMAKLI AKÇA
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Paphlagonia Hadrianoupolisi olarak adlandırılan antik kent bugün Karabük ili, Eskipazar ilçe merkezinin 3 km batısında "Viranşehir" olarak adlandırılan mevkii ve çevresindeki arazi üzerinde dağınık bir şekilde konumlanan Budaklar, Büyükyaylalar, Çaylı ve Beytarla köylerini kapsamaktadır. Antik kente ait kalıntılar günümüzde Budaklar Köyü ve Hacı Ahmetler Mahallesi'nde yoğunlaşmaktadır(Çelikbaş ve Kılavuz 2013: 160). Hamam B yapısına 15-20 m mesafede konumlanan, doğu köşesinin büyük bir kısmı modern asfalt yolun altında kalmış, Asfalt çalışması esnasında apsisin küçük bir bölümünün ortaya çıkmasıyla 2007 yılında kazı bilimsel ekibi tarafından yapının işlevini anlamaya yönelik olarak bir kazı çalışması gerçekleştirilmiştir.  Apsisin bir bölümü ve apsis zeminini süsleyen mozaik döşemenin bir bölümü ortaya çıkarılmıştır.  Yapı kalıntısı o dönemin kazı heyeti tarafından "Apsisli Yapı" olarak adlandırılmıştır. Apsisli yapıda yapılan bilimsel kazılar devamında elde edilen veriler doğrultusunda  Kuzeybatısında yer alan Nekropol alanı dikkate alınarak "Kuzeybatı Nekropol Kilisesi" olarak adlandırılmıştr. Kuzeybatı Nekropol Kilisesinde 2017- 2021 yılları arasında yapılan bilimsel kazılar sonucunda ortaya çıkarılan  cam buluntular tezin ana konusunu oluşturmaktadır. 2017- 2021 yılları arasında ortaya çıkan cam buluntular incelendiğinde 350 parçadan oluşan içlerinde; bardak, kase, kandil, şişe, unguentarium, gibi formların fragmanları (ağız, kaide, kulp, boyun vb.) bunların haricinde ünik olarak nitelendirebileceğimiz boncuk, bilezik ve yüzük taşı gibi eserlerde yapılan bilimsel kazılar sonucunda ortaya çıkarımıştır. Kuzeybatı Nekropol Kilisesinde form veren buluntular haricinde çok sayıda cam cürufu da ortaya çıkmıştır. Bu da kentte yerel üretimin olabileceği ya da kırık camlar satın alınıp geri dönüşümü yapılıp tekrardan kullanılabileceğini akıllara getirmiştir. Cam üretimiyle bağlantılı olan cam cüruflarının yanında yazıtlı cam, in- situ tuğla, cama şekil vermek için kullanılan metal alet ve ocak taşı bize burada bir atölyenin varlığını kanıtlmak için yeterli veri sunmaktadır. Tespit edilen bu durum, yapılan arkeometrik çalışmalarla ve belgeleme çalışmaları ile desteklenerek netlik kazanacaktır.
Anahtar Kelimeler: Paplagonia, Hadrianapolis, Kuzeybatı Nekropol Kilisesi, Roma, Bizans, Cam, Cam Atölyesi ?

Abstract:
The ancient city, which is called Paphlagonia Hadrianoupolis, today includes the location called "Viranşehir" 3 km west of Karabük province, Eskipazar district center and the villages of Budaklar, Büyükyaylalar, Çaylı and Beytarla, which are scattered on the surrounding land. Remains of the ancient city are concentrated in Budaklar Village and Hacı Ahmetler Neighborhood today (Çelikbaş and Guide 2013: 160). Located at a distance of 15-20 m from the Hamam B structure, most of its eastern corner is under the modern asphalt road, and a small part of the apse was exposed during the asphalt work, and an excavation study was carried out in 2007 by the excavation scientific team to understand the function of the building. A part of the apse and a part of the mosaic floor adorning the apse floor were unearthed. The remains of the building were named "Apsis Building" by the excavation team of that period. In line with the data obtained during the scientific excavations carried out in the apse-shaped structure, it was named as the "Northwest Necropolis Church", taking into account the Necropolis area located in the northwest. The glass finds unearthed as a result of scientific excavations in the Northwest Necropolis Church between 2017 and 2021 constitute the main subject of the thesis. When the glass finds unearthed between 2017 and 2021 are examined, they consist of 350 pieces; Fragments of forms such as glasses, bowls, oil lamps, bottles, unguentariums (mouth, pedestal, handle, neck, etc.) have been unearthed as a result of scientific excavations in artifacts such as beads, bracelets and ring stones, which we can describe as unique. In addition to the formative finds in the Northwest Necropolis Church, a large number of glass slags were also found. This brought to mind that there could be local production in the city or that broken glass could be bought and recycled and reused. Besides the glass slags associated with glass production, inscribed glass, in-situ brick, the metal tool used to shape glass, and the quarry stone provide us with sufficient data to prove the existence of a workshop here. This determined situation will be clarified by supporting with archaeometric studies and documentation studies.
Keywords: Paplagonia, Hadrianapolis, Northwest Necropolis Church, Rome, Byzantium, Glass, Glass Workshop ?