İslam ülkelerinde emek piyasalarının yönetişimi: Türkiye, Malezya ve Endonezya üzerine karşılaştırmalı bir analiz
Labour market governance in Islamic countries: A comparative analysis on Turkey, Malaysia and Indonesia
Yazar: MUHAMMED ERKAM KOCAKAYA
Danışman: PROF. DR. ZEKİ PARLAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Endonezya = Indonesia ; Endüstri ilişkileri = Industrial relations ; ILO =   ; Malezya = Malaysia ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası Çalışma Örgütü = International Labour Organization ; Çalışma ekonomisi = Labour economics ; İş gücü piyasası = Labour market ; İş gücü politikaları = Labour policies

Özet:
Emek piyasası yönetişimi, emek talebini ve arzını etkileyen kurumlar, normlar, politikalar ve süreçlerin tümünü ifade etmektedir. Uluslararası Çalışma Örgütü (UÇÖ) emek piyasası yönetişimi yaklaşımını iş hukuku sistemi, endüstri ilişkileri sistemi ve çalışma idaresi sistemi olmak üzere üçlü bir sınıflandırmaya dayandırmaktadır. İş hukuku sistemi, bir ülkedeki çalışma hayatına ilişkin anayasal hükümler, kanunlar ve ilgili düzenlemelerden oluşan ulusal çalışma mevzuatını ve bu mevzuatın uluslararası çalışma standartlarını belirleyen UÇÖ sözleşmeleri ve tavsiye kararlarına uyumunu ifade etmektedir. Endüstri ilişkileri sistemi, çalışma ilişkilerinde sosyal tarafların temsili ve kararlara etkin katılımını sağlayan ikili, üçlü veya çok taraflı sosyal diyalog mekanizmalarının işletilmesini ve iş uyuşmazlıklarının çözümünü ifade etmektedir.  Son olarak çalışma idaresi sistemi, UÇÖ 150 sayılı Çalışma İdaresi Sözleşmesi ve 158 sayılı Çalışma İdaresi Tavsiye Kararında amacı, organizasyonel yapısı ve işlevleri tanımlanan ulusal bir çalışma idaresi yapılanmasını içermektedir. Bu idare, ulusal çalışma politikasını oluşturma, çalışma standartlarını planlama, uygulama, denetleme ve çalışma ilişkilerinde ikili-üçlü ve çok taraflı mekanizmalar aracılığı ile sosyal tarafları süreçlere dahil etme görevlerini üstlenmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, İslam İşbirliği Teşkilatının iktisadi, sosyal, siyasi ve tarihsel misyon açısından öne çıkan üç ülkesi Türkiye, Malezya ve Endonezya'nın UÇÖ perspektifinden emek piyasası yönetişim yapılarının karşılaştırmalı analiz edilmesidir. Araştırmanın üç temel sorusu bulunmaktadır: "İslam İşbirliği Teşkilatı üyesi ve hızla gelişmekte olan ülkeler kategorisinde yer alan Türkiye, Malezya ve Endonezya'nın UÇÖ perspektifinden emek piyasası yönetişim yapılarının yakınsayan ve farklılaşan özellikleri nelerdir?"; "Bu yapılar uluslararası standartlara uyumlu bir ulusal mevzuat ile desteklenmekte midir?" ve "Ülkelerin emek piyasa yönetişimi performansı analiz edildiğinde hangi riskler öne çıkmaktadır?"  Araştırma sonucunda elde edilen bulgular özetlendiğinde Türkiye, Malezya ve Endonezya emek piyasası yönetişim yapılarını oluşturan iş hukuku ve endüstri ilişkileri sistemlerinin birbirinden farklı kurumlar ve mevzuatlar ile düzenlendiği belirlenmiştir. Uluslararası çalışma standartlarına uyumu bağlamında ülkelerin emek piyasası yönetişim mevzuatı ve kurumları değerlendirildiğinde Türkiye'de ve Endonezya'da en yüksek uyum performansı gözlemlenirken, Malezya'da uluslararası standartlara uyumun oldukça sınırlı olduğu hatta temel standartların tamamının henüz kabul edilmediği tespit edilmiştir. Emek piyasası yönetişimin üçüncü boyutunu oluşturan çalışma idaresi sistemi ile ilgili her üç ülkenin 150 sayılı Çalışma İdaresi Sözleşmesi onaylanmamış olması nedeniyle UÇÖ kriterleri bakımından veri sağlanamamıştır. Ancak, çalışma kapsamında ülkelerin çalışma idaresi sistemlerini oluşturan merkezi, bölgesel ve yerel teşkilatlarına yer verilmiş, ülkelerin farklılaşan kamu yönetimi yapıları nedeniyle çalışma idaresi sistemlerinin yapı, yetki ve işlevlerinin de farklılaştığı belirlenmiştir.

Abstract:
Labor market governance refers to the institutions, norms, policies, and processes that affect the demand and supply of labor. The International Labor Organization (ILO) bases its labor market governance approach on a tripartite classification: the labor law system, the industrial relations system, and the labor administration system. The labor law system refers to the national labor legislation, which consists of constitutional provisions, laws, and related regulations regarding the working life in a country, and the compliance of this legislation with the ILO conventions and recommendations that determine international labor standards. The industrial relations system refers to the operation of bilateral, tripartite, or multilateral social dialogue mechanisms that ensure the representation of social partners in labor relations and their effective participation in decisions, and the resolution of labor disputes. Finally, the labor administration system includes a national labor administration structure whose purpose, organizational structure, and functions are defined in the Labor Administration Convention No. 150 and Labor Administration Recommendation No. 158. This administration undertakes the tasks of creating the national labor policy, planning, implementing, supervising labor standards, and involving the social partners in the processes through bilateral, tripartite, and multilateral mechanisms in labor relations. The main purpose of this study is to analyze the labor market governance structures of the three prominent countries of the Organization of Islamic Cooperation, Turkey, Malaysia, and Indonesia, from the perspective of the International Labor Organization. The research has three main questions: "What are the similarities and differences of labor market governance structures from the perspective of the ILO of Turkey, Malaysia, and Indonesia, which are members of the Organization of Islamic Cooperation and rapidly developing countries"; "Are these structures supported by a national legislation in line with international standards", What risks stand out when market governance performance is analyzed?" When the findings obtained as a result of the research are summarized, it has been determined that the labor law and industrial relations systems that constitute the labor market governance structures of Turkey, Malaysia, and Indonesia are regulated by different institutions and legislation. When the labor market governance legislation and institutions of the countries are evaluated in the context of compliance with international labor standards, the highest compliance performance is observed in Turkey and Indonesia, while it has been determined that compliance with international standards is very limited in Malaysia, and even basic standards have not yet been met. The labor administration system, which constitutes the third dimension of labor market governance, does not provide data in terms of ILO criteria since the Labor Administration Convention No. 150 has not been ratified in all three countries. However, within the scope of the study, the central, regional, and local organizations of the countries that make up the labor administration systems are included, and it has been determined that the structure, authority, and functions of the labor administration systems differ due to the differing public administration structures of the countries.