Dokuz Eylül Üniversitesi hastanesi sağlık çalışanlarında motivasyon düzeyi ve ilişkili faktörler
Motivation level and related factors in Dokuz Eylul University Hospital employees
Yazar: İBRAHİM CEM AYDEMİR
Danışman: PROF. DR. BÜLENT KILIÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Gece çalışması = Night work ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Motivasyon = Motivation ; Sağlık personeli = Health personnel ; Ücret = Wage ; İzmir = Izmir ; İş performansı = Job performance

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Motivasyon çalışanların ve iş yerlerinin performansında önemli rol oynamaktadır. Motivasyon konusu özellikle hastanelerde, bu hizmetten yararlanan hastalar açısından büyük bir öneme sahiptir. Sağlık çalışanlarının motivasyonu, sundukları hizmetin kalitesini önemli ölçüde etkileyebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Hastanesi'nde çalışan sağlık personelinin motivasyon düzeylerini saptamak ve motivasyonlarını etkileyen faktörleri ortaya koymaktır.
YÖNTEM: Kesitsel tipte bir araştırmadır. Araştırma evrenini, 2019 yılı içinde çalışmakta olan DEÜ Hastanesi çalışanları (3212 kişi) oluşturmaktadır. Örnek büyüklüğü 344 kişi olarak hesaplanmış, daha sonra çok aşamalı örnek seçim yöntemiyle çalışanlar meslek gruplarına göre tabakalandırılmış ve sayılarına göre orantılı örnek seçimi yapılmıştır. Sonuçta 272 kişiye ulaşılabilmiştir (%79). Araştırmanın bağımlı değişkenleri, DEÜ Hastanesi sağlık çalışanlarında motivasyon düzeyi ve ilişkili faktörlerdir. Sağlık çalışanlarının motivasyon düzeylerini ölçmek için Kıdak ve Aksaraylı tarafından 2009 yılında geçerlilik ve güvenilirliği yapılan 'Motivasyon Faktörleri Ölçeği' kullanılmıştır. Motivasyon faktörleri ölçeğindeki 8 alt faktör (tanınma, sorumluluk, işin kendisi, terfi, yönetim, ücret, ilişkiler, çalışma koşulları) ve genel puan değerlendirmesi araştırmanın bağımlı değişkenlerini oluşturmaktadır. Veri toplama Mart-Ekim 2019 tarihleri arasında yapılmıştır. Tanımlayıcı bulgular, kategorik değişkenler yüzde dağılımları şeklinde; sürekli değişkenler ortalama ± standart sapma, ortanca ile en düşük ve en yüksek değerler biçiminde sunulmuştur. Çalışanların sosyo-demografik özellikleriyle motivasyon puanları arasındaki ilişkilerini belirlemede tek değişkenli analizlerde t testi, çok değişkenli analizlerde ise ANOVA (post hoc Tukey), Kruskal Wallis ve Lojistik Regresyon (enter metodu) kullanılmıştır. Veri analizi SPSS 22.0 kullanılarak yapılmıştır.
BULGULAR: Katılımcıların 178'i (%65.4) kadın, 94'ü (%34.6) erkekti. Araştırma grubunun yaş ortalaması 35.86±8.5, yaş ortanca değeri 35 (23 – 65) yıldır. 50 yaş üzerinde çalışanların diğer çalışanlara göre çalışma koşulları, yönetim, ücret ve işin kendisi faktörleri açısından istatistiksel olarak motivasyon puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. (Sırasıyla p: 0.04, p: 0.03, p:0.02, p:0.001). Asistan hekimler, sekreterler ve hizmetli personelin genel motivasyon puanlarının diğer çalışanlardan anlamlı olarak daha düşük olduğu saptanmıştır (p:0.001). Bekar olmak, evli olmaya göre düşük motivasyon riskini 2.08 kat (GA:1.16–3.72) artırmaktadır. İzin almada problem yaşamak, izin almada problem yaşamamaya göre düşük motivasyon riskini 2.77 kat (GA:1.54–4.98), tanınma faktörü için 4.97 kat (GA:2.23–11.09), çalışma koşulları için 1.82 kat (GA:1.03–3.22), yönetim faktörü için 2.69 kat (GA:1.26–5.75), ücret faktörü için 2.97 kat (GA:1.34–6.57) artırdığı saptanmıştır. Terfi faktörü için nöbet sayısının ayda 1 gece artması düşük motivasyon riskini 1.10 kat (GA:1.01–1.21) artırmaktadır. Ücret faktörü açısından son 1 yıl içindeki izin gün sayısının 12 gün ve altı olmasının, 13 gün ve üzerinde izin almaya göre 0.52 kat (GA:0.24-0.99) düşük motivasyondan koruyucu etkisi olduğu bulunmuştur.
SONUÇLAR ve ÖNERİLER: DEÜ Hastanesi sağlık çalışanlarının genel motivasyon puanlarının orta düzeyde olduğu saptanmıştır. Ölçeğin bileşenlerinden sadece tanınma faktörü puanının ölçeğin diğer bileşenlerinden daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ücret ve işin kendisi faktörlerinin puanları en düşük çıkarken; sorumluluk, terfi, yönetim, ilişkiler ve çalışma koşulları puanları orta düzeyde bulunmuştur. Genel motivasyon puanı en düşük olan meslek grubu asistan hekimler, sekreterler ve hizmetli personel olarak belirlenmiştir. Aylık tutulan nöbet sayısı, kullanılan ücretsiz yıllık izin günü sayısı arttıkça ve izin almada sorun yaşanması durumunda motivasyon puanı anlamlı olarak düşmektedir. Yıllık izin sayısının 12 gün üstüne çıkması durumunda motivasyonun düşmesinin temel nedeni performans ödemelerinde kesintisi yapılması olabilir. Bu nedenle sağlık çalışanlarının motivasyonlarını artırmak için aylık tutulan nöbet sayısının azaltılması, 12 gün üzerinde kullanılan yıllık izinlerin performans ödemelerinde kesintiye yol açmaması ve izin almakta çıkan sorunların çözülmesi önerilmektedir. Kullanılmış olan motivasyon ölçeğinin, hastanelerin verimliliği açısından çok önemli bir etmen olan çalışan motivasyonunun değerlendirilebilmesi için kullanılabilecek önemli bir araç olduğu saptanmıştır. Bu sebeple, hastane yöneticileri için eksik olan durumların saptanmasında ve iyileştirme için yapılabilecek planlamalarda öncelikleri belirleyebilme açısından yardımcı olabilecek bir araç olarak kullanılması önerilmektedir.
ANAHTAR SÖZCÜKLER: Motivasyon Faktörleri Ölçeği, Ücret, Gece Nöbeti, Yıllık Ücretli İzin, Performans Ödemeleri

Abstract:
INTRODUCTION and AIM: Motivation plays an important role in the performance of employees and workplaces. Motivation is of great importance for patients who benefit from this service, especially in hospitals. The motivation of healthcare professionals can significantly affect the quality of the service they provide. The aim of this study is to determine the motivation levels of healthcare professionals working at Dokuz Eylül University (DEU) Hospital and the factors affecting their motivation.
METHOD: This is a cross-sectional research. The population size is 3212 employees who are working in DEU Hospital in 2019. The sample size was calculated as 344 people, and then the employees were stratified according to their occupational groups with the multi-stage sample selection method and proportional samples were selected according to their numbers. As a result, 272 people were reached (79%). The "Motivation Factors Scale", which was found as reliable and validate in 2009 by Kidak and Aksarayli, was used to measure the motivation levels of healthcare professionals. The 8 sub-factors (recognition, responsibility, work itself, promotion, management, wages, relationships, working conditions) and overall score assessment are the dependent variables of the research. Data collection was carried out between March and October 2019. Descriptive findings, categorical variables as percentage distributions; continuous variables are presented as mean ± standard deviation, ortanca with the lowest and highest values. Student t test was used in univariate analyzes, ANOVA (post hoc Tukey), Kruskal Wallis and Logistic Regression (enter method) were used to determine the relationship between the socio-demographic characteristics and motivation scores of the employees. Data analysis was realized by using SPSS 22.0.
FINDINGS: One hundred and seventy-eight (65.4%) of the participants were female and 94 (34.6%) were male. The average age of the research group is 35.86 ± 8.5, and the ortanca age is 35 (23-65) years. Employees over 50 years of age were found to have higher motivation scores in terms of working conditions, management, wages and work-itself factors (p: 0.04, p: 0.03, p: 0.02, p: 0.001, respectively). It was found that the general motivation points of residents, secretaries and house keeping were significantly lower than other employees (p: 0.001). Being single increases the risk of low motivation 2.08 times (CI:1.16-3.72) compared to being married. Having problems in getting permission increases the risk of low motivation


2.77 times (CI:1.54-4.98);  for recognition factors 4.97 times (CI:2.23-11.09); for working conditions 1.82 times (CI:1.03-3.22); for management factor 2.69 times (CI:1.26-5.75); and for wage factor 2.97 times (CI:1.34-6.57). Having 1 night shift per month increases the risk of low motivation 1.10 times (CI:1.01-1.21). In terms of wage factor, it has been found that the number of paid annual leave in the last 1 year is 12 days and below, is preventive for low motivation (0.52 times lower, CI:0.24-0.99) than the 13 days or more.
RESULTS and RECOMMENDATIONS: It was determined that the general motivation scores of the DEU Hospital healthcare professionals were at a medium level. It was determined that only the factor of recognition of the components of the scale was higher than the other components of the scale. While the scores of the wages and the work itself factors are lowest; Responsibility, promotion, management, relations and working conditions scores were moderate. The profession group with the lowest overall motivation score was determined as residents, secretaries and house-keeping. The motivation score decreases significantly as the increasing the number of night shift monthly, the number of unpaid annual leave days used and the problem of obtaining leave is experienced. If the number of unpaid annual leaves exceeds 12 days, the main reason for the decrease in motivation may be a performance payments deduction. For this reason, it is recommended to reduce the number of night shifts monthly, the annual leaves used over 12 days do not cause a performance payment deduction and the problems arising from taking leave are resolved to increase the motivation of healthcare professionals. It has been determined that the motivation scale used is an important tool that can be used to evaluate employee motivation, which is a very important factor in terms of hospital efficiency. For this reason, this scale is recommended to be used as a tool that can help the hospital managers determine the deficiencies and determine the priorities in the plans for improvement.
Key Words: Motivation Factors Scale, Wage, Night Shift, Paid Annual Leave, Performance Payments