İlkokullarda okul iklimi ile okul etkililiği arasındaki ilişki
The relationship between organizational climate and school effectiveness in primary schools
Yazar: TAHA ŞENEL
Danışman: DOÇ. DR. BEKİR BULUÇ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul etkililiği = School effectiveness ; Okul iklimi = School climate ; Örgüt iklimi = Organizational climate ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilkokulların iklimleriyle ilkokulların etkililik düzeyleri arasındaki ilişkiyi öğretmenlerin algılarına göre belirlemektir. Araştırma ilişkisel tarama modelinin kullanıldığı betimsel bir çalışmadır. Araştırmada örneklem seçiminde seçkisiz oranlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu bağlamda Sakarya ili Adapazarı ilçesinde bulunan okul ve öğretmen sayısına göre oranlamaya gidilerek toplamda 21 ilköğretim okulu ve 2013-2014 eğitim öğretim yılında bu okullarda görev yapan 400 öğretmen, örneklem grubunu oluşturmuştur. Araştırmada ilkokullardaki okul iklimlerini belirleyebilmek amacıyla Hoy, Tarter ve Kottkamp' ın (1991) ilkokullar için geliştirdikleri ''Örgütsel İklim Betimleme Anketi'' (The Organizational Climate Description For Elemantary Schools- OCDQ-RE), okulların etkililik düzeylerini belirlemek için ise Hoy'un (2009) hazırladığı ''Okul Etkililiği'' (School Effectiveness İndex) anketi kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistik yöntemlerinden aritmetik ortalama ( ), standart sapma (s), yüzde (%) işlemleri ile Pearson Moments çift yönlü korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre örneklem grubundaki öğretmenlerin cevapları doğrultusunda okul iklimine ilişkin en çok mesleki öğretmen davranışlarını sergiledikleri görülmüştür. Genel olarak okul iklimi ile okul etkililiği arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki vardır. Buna göre öğretmenlerin okullardaki okul iklimini etkileyen faktörlere ilişkin algıları olumlu oldukça okul etkililiğide aynı oranda artmaktadır. Okul ikliminin boyutları ile okul etkililiği arasındaki ilişki incelendiğinde ise okul etkililiği ile mesleki öğretmen davranışları, destekleyici müdür davranışları, samimi öğretmen davranışları ve yönlendirici müdür davranışları boyutu arasında pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir. Ancak okul etkililiği ile sınırlayıcı müdür davranışları ve serbest öğretmen davranışları boyutu arasında negatif yönde ve anlamsız bir ilişki bulunduğu tespit edilmiştir. Müdürün öğretmenlere karşı sınırlayıcı davranışlar sergilemesi okul etkililiğinin azalmasına neden olmaktadır. Aynı şekilde okuldaki öğretmenlerin serbest öğretmen davranışlarını sergilemeleri okul etkililiğini azaltmaktadır. Okul ikliminin alt boyutlarıyla birlikte okul etkililiğini yordayıp yordamadığını tespit etmek için yapılan regresyon analizi sonuçlarına göre, yönlendirici müdür davranışları, destekleyici müdür davranışları, mesleki öğretmen davranışları, samimi öğretmen davranışları değişkenlerinin pozitif yönde, serbest öğretmen davranışları değişkeninin ise negatif yönde okul etkililiği üzerinde anlamlı yordayıcılar olduğu görülmektedir. Ancak sınırlayıcı müdür davranışları boyutunun okul etkililiğini yordamadığı  sonucuna ulaşılmıştır. Okul ikliminin genel olarak okul etkililiğini yordayıp yordamadığını tespit etmek için yapılan regrasyon analizi sonuçlarına göre okul iklimi okul etkililiğini yordamaktadır.

Abstract:
This study aims to determine the correlation between school climate and school effectiveness level in primary schools from the viewpoint of teacher perceptions. The research model of the study is descriptive, relational. Proportional sampling method was used while sampling for the research. In this context, proportioning the number of schools and teachers in the district, sample group consisted of 400 teachers working in 21 primary schools in Adapazarı, Sakarya in 2013-2014 academic year.In the study, "The Organizational Climate Description Questionnaire For Elemantary Schools- OCDQ-RE" developed by Hoy, Tarter ve Kottkamp (1991) was used to determine the school climate, and in order to determine effectiveness level of the schools a questionnaire "School Effectiveness Index" developed by Hoy (2009) was used. To analyze the data, descriptive statistical methods of arithmetic mean ( ), standard deviation (s), percentage (%) together with Pearson Moments bidirectional correlation analysis and multiple regression analysis techniques were used.In school climate dimension, according to the results obtained from the response of the teachers in the sample group, they were found to display "professional teacher behaviour" most. In general, there was a moderate and significant correlation between school effectiveness and school climate in positive direction. Accordingly, the more positive perceptions the teachers have regarding the factors that affect the school climate in schools, the more the level of school effectiveness increases. When the relation between school effectiveness and the school climate was examined, there was a moderate and significant correlation in positive direction between school effectiveness and the following dimensions; "Professional Teacher Behaviour", "Supportive Manager Behaviour", "Sincere Teacher Behaviour", "Guiding Manager Behaviour". However, there was a meaningless correlation in negative direction between school effectiveness and restrictive manager behaviour, and free teacher behaviour.Restrictive manager behaviours towards teachers were found to cause a reduction in school effectiveness. Likewise, free teacher behaviours of teachers in the school were found to reduce school effectiveness. However, restrictive manager behaviour variable was concluded as not predicting school effectiveness. According to the results of the regression analysis carried on to determine whether school climate with dimensions, predicts school effectiveness or not, some variables such as guiding manager behaviour, supportive manager behaviour, professional teacher behaviour and sincere teacher behaviour were significant predictors of school effectiveness, whereas free teacher behaviour variable was found to be a significant predictor of school effectiveness in negative direction. According to the results of the regression analysis carried on to determine whether school climate in general, predicts school effectiveness or not,was significant predictor of school effectiveness.