Sazan balığı ( Cyprinus carpio L., 1758 )'nın yaş tayininde otolit yönteminin kullanılması ve otolit morfometrisinin iki populasyon arasında karşılaştırmalı analizi
Use of otolith method in age determination of carp ( Cyprinus carpio L., 1758 ) and comparative analysis of two populations of otolith morphometry
Yazar: AYKUT AYDIN
Danışman: PROF. DR. NAZMİ POLAT
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Sazan balıkları = Carps ; Sazangiller = Cyprinidae ; Yaş tayini = Age determination

Özet:
Bu çalışmanın amacı; Samsun ilindeki Altınkaya Baraj Gölü (ABG) ve Bafra Balık Gölleri (BBG)'nden elde edilen Cyprinus carpio otolitlerine kesit alma tekniğini uygulayarak bu bireylerin yaşlarının belirlenmesi ve otolitlerin morfometrik özelliklerinin analiz edilerek lokaliteler arasındaki varsayonların saptanmasıdır. Çalışmada toplamda 117 örnek (ABG=60 ve BBG=57) ile çalışılmıştır. Populasyon genelinde total boylar ABG için 37.10-63.80 cm, ağırlıklar 715.66-3937.94 g, BBG'de ise total boylar 17.80-69.30 cm ağırlıklar 67.57-5412.00 g arasında dağılım göstermektedir. Yaş tayini için sağ ve sol ayrımları yapılarak lagenar otolitler çıkarılmış otolitlerden hem yüzeyden hem de kesitler alınarak yaş okumaları gerçekleştirilmiştir. Bütün ve kesit alınmış otolitler bir okuyucu tarafından 3 tekrarlı olacak şekilde yaşlar okunmuştur. Bütün otolitlerde en yüksek 8 yaş, kesit otolitlerde ise 7 yaş gözlenmiştir.  İki yöntem karşılaştırıldığında en yüksek yüzde uyum (YU) ABG ve BBG için sırasıyla % 71.67, % 75.43 ve en düşük ortalama yüzde hata (OYH), değişim katsayısı (DK) ile kesit otolitte tespit edilmiştir. Ayrıca iki lokalite için de otolit özelliklerinin belirlenmesi amacıyla asteriskusların otolit boyu (OB), otolit yüksekliği (OY), otolit alanı (OA), otolit çevresi (OÇ) ve otolit ağırlığı (OW) parametreleri ölçülmüş, total boy ile olan ortaya çıkarılmıştır. Regresyon analizi sonuçlarına göre, otolit değişkenleri ile total boy arasındaki ilişkiler oldukça önemli çıkmıştır (P˂0.001). ABG populasyonunda TB-OW (r2>0.633), BBG'de ise TB-OÇ (r2>0.945) arasındaki ilişki diğer ilişkilerinden daha kuvvetli belirlenmiştir. ABG ve BBG populasyonları için şekil faktörü, yuvarlaklık, dairesellik, dikdörtgensellik, ovallik ve boy-yükseklik oranı indeksleri hesaplanmıştır. Bu çalışma Altınkaya Baraj Gölü ve Bafra Balık Gölleri'nden örneklenen sazan balığının otolit yöntemlerinin karşılaştırması yaş tayininde kullanıldığı ve otolit özelliklerinin belirlendiği ilk çalışma olma niteliğindedir.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the ages of Cyprinus carpio individuals obtained from Altınkaya Dam Lake (ADL) and Bafra Fish Lakes (BFL) in Samsun province applying cross-sectioning to their otoliths and to find out variations between the localities by analyzing the morphometric properties of the otoliths. A total of 117 samples (ADL = 60 and BFL = 57) were studied in the study. The total length and weight of the general population in ADL varied between 37.10-63.80cm and 715.66-3937.94 g subsequently; and 17.80-69.30 cm and 67.57-5412.00 g for BFL. For age determination, both right and left seperations were made and lagenar otoliths were removed, age reading was conducted both from otolith surfaces and by cross sectioning. Whole and cross-sectioned otolites were read by a reader as 3 repetitions. The highest age was 8 years in whole otoliths, and 7 years in sectioned otoliths. When the two methods were compared, the highest percent agreement (APE) was found for the ADL and BFL, with 71.67%, 75.43% respectively and the lowest average percent error (APE) was found in the sectioned otolith with the coefficient of variation (CV). In addition, the otolith length (OL), otolith height (OH), otolith area (OA), otolith perimeter (OP) and otolith weight (OW) parameters of the asterisk were measured and their correlations with total length were determined in order to find out the otolith characteristics for the two localities. According to the results of regression analysis, the relations between otolith variables and total length are very important (P˂0.001). The relationship between TL-OW (r2> 0.633) in the ADL population and TL-OP (r2> 0.945) in the BFL was found to be stronger than other relationships. The shape factor, roundness, circularity, rectangularity, ovality and length-to-height ratio indices for ADL and BFL populations were calculated. This study is the first study to compare the otolith methods and to determine the otolith characteristics of the carp fish sampled from the Altınkaya Dam Lake and Bafra Fish Lakes.