Türkiye'de gıda sektöründe firmaların kurumsal sosyal sorumluluk (KSS) farkındalığı, algılamaları ve uygulamaları
Awarness, perception and practices of corporate social responsibility among food firms in Turkey
Yazar: GÜLÇİN KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. ŞERİFE GÖZDE YİRMİBEŞOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations
Dizin: Firmalar = Firms ; Gıda sektörü = Food sector ; Kurumsal sosyal sorumluluk = Corporate social responsibility

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de gıda ve içecek sanayi firmalarının KSS farkındalıkları, algılamaları ve uygulamalarını belirlemek amacıyla, TGDF üyesi 16 farklı derneğe üye firmaların web sitelerinin Ağustos-Eylül 2015 tarihinde içerik analizi yapılmıştır. İçerik analizi GRI/ISO 26000 kıstasları referans alınarak web sayfalarında sosyal sorumluluk, kurumsal ve faaliyetler kategorilerden herhangi birinde KSS olarak açıklanan faaliyetler, eğer var ise sürdürülebilirlik raporlarında yer alan bilgiler ve firmanın sahip olduğu sertifikalar incelenerek yapılmıştır.
TGDF üyesi 16 farklı derneğe üye firmalardan erişim sağlanabilen ve web sayfası incelenen 322 firma arasından sadece 61 firma veya firmaların yaklaşık %19'u KSS olarak adlandırılabilecek faaliyetler yürütmektedir. Sadece 12 firmanın sürdürülebilirlik raporu yayınladığı belirlenmiştir. Firmaların GRI/ISO 26000 (sosyal sorumluluk sertifikası) sürdürülebilirlik kıstaslarından yönetişim, insan hakları, çalışma koşulları, çevre, adil işletmecilik, tüketici problemleri ve halkın katılımı-yerel kalkınma kıstaslarını karşılama oranı sırasıyla %13.4, %9.3, %19.6, %24.2, %3.1, %61.2 ve %20.5'dir.
Küresel pazarlara açılan birkaç firma dışında genel olarak yerli firmalar sürdürülebilirlik kıstasları temelinde KSS faaliyetleri yapmamaktadır. Bazı yerli firmalar ise küresel firmalarla karşılaştırılabilecek yelpazede/içerikte ve GRI/ISO 26000 gibi küresel girişimlerin kıstaslarına uygun KSS faaliyetleri yapmasına rağmen KSS veya Sürdürülebilirlik raporları yoktur. KSS faaliyeti açıklayan firmaların toplam firmalara oranı  %19 civarındadır. Açıklanan faaliyetler uluslararası girişimlerin (GRI/ISO 26000, Oxfam vb) kıstasları açısından büyük farklılık göstermektedir. Çoğu küresel olmak üzere sadece 12 firma KSS faaliyetlerini raporlamaktadır. Firmaların göreli olarak yüksek duyarlılık gösterdiği alan tüketici beklentilerinin karşılanmasıdır. Bu sonuçlar Türkiye'de gıda-içecek firmaları arasında KSS farkındalık düzeyinin çok düşük olduğunu, KSS'nin doğru algılanamadığı ve firma halkla ilişkiler stratejisinde paydaşlarla ilişki yönetimi ile bütüncül bir yaklaşımla kullanılmadığına işaret eden kanıtlar olarak değerlendirilebilir.


Anahtar Kelimeler: Gıda Firmaları KSS Farkındalığı, Türkiye'de KSS Uygulamaları,Türkiye'de Gıda Firmalarının KSS Algılamaları

Abstract:
In this study, to determine Corporate Social Responsibility (CSR) awareness, perception and practices among the food and beverage firms in Turkey, web pages information about CSR of the members of 16 different food and beverage firms associations which are members of Turkish Food Association Federation (TGDF) for the period of August-September 2015 is examined using content analysis methodology.  Content analysis had been done by examining the activities defined as CSR within at least one of the categories of social responsibility, institutional information and activities on web pages and if exists, the information in sustainability reports and the certificates owned by firms regarding GRI/ISO 26000 (Social Responsibility Certificate) criteria.
Among 16 member associations of TGDF, accessed web pages of 322 firms were examined and it is seen that only 61 firms or approximately 19% of firms have activities that could be called as CSR. It is determined that only 12 firms published sustainability reports. The matching rates of governance, human rights, working conditions, environment, fair business, consumer problems and participation of social-local development criteria of GRI/ISO 26000 are 13.4%, 9.3%, 19.6%, 24.2%, 3.1%, 61.2% and 20.5% respectively.
Except a few firms acting in global markets, generally domestic firms do not have any CSR activities on the basis of sustainability criteria. Some firms do not have CSR reports or sustainability reports although they have CSR activities which are comparable with the global firms and the criteria of GRI/ISO 26000. The share of firms which state their CSR activities in total is about 19%. The stated activities have big differences in terms of international initiatives criteria (GRI/ISO 26000, Oxfam etc.). Mostly global, only 12 firms report their CSR activities. The relatively high responsiveness area of the firms among sustainability criteria is meeting the expectations of consumers. These results can be evidence that the awareness level of CSR among the food and beverage firms in Turkey is very low, CSR activities are not well understood and not being used in an holistic approach with the relationship management with stakeholders in terms of firms' public relation strategies.



Keywords: CSR Awareness among Food Firms, CRS Practices in Turkey, Food Firms' Perception of CSR in Turkey