İslâm hukuku açısından cinnet hali ve hükümlere etkisi /
Yazar: SEBAHAT UZUNLAR
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN OKUR
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Cinnet getirmek kavramı yaygın bir şekilde kullanılan ve kullanımıyla da zihinlerde ortak anlam birliği oluşturan bir kavramdır. Ancak bu kavram tam olarak ne hukukî ne de tıbbî terminolojide hak ettiği yeri bulamamaktadır. Bununla birlikte modern psikolojik kaynaklardan dünyaca kabul gören ve referans alınan Amerikan Psikiyatri Derneği'nin ve Dünya Sağlık Örgütü'nün düzenlediği el kitaplarında kavramın tam olarak karşılığına rastlayamamış olsak da bu duruma benzer ya da bu durumun tetikleyicisi olacak şekilde kabul edilebilecek bilgilere ulaşılmıştır. 
Cinnet kavramı Kur'an ve sünnet ışığında incelendiğinde cünûn kavramına karşılık gelecek şekilde kullanıldığı görülmektedir. Yine fıkhî kaynaklarda ve Arapça lügatlerde kavram, kısmî de olsa deliliğe karşılık gelecek şekilde tanımlanmıştır.
Kavramın tarihsel arka planını irdelediğimizde tarama yapılarak ulaşılan Osmanlı Arşiv Belgelerinde cinnet kavramının; kısmen deliliğe (cünun) karşılık gelecek şekilde kullanıldığı görülmüştür. Ancak bazı cinnet durumlarında kişinin şuur ve iradesi cünun gibi tamamıyla ortadan kalkmayıp az da olsa fiil anında devam ettiği yönünde kanaat belirtilmiştir. İncelenen kaynaklardan anlaşıldığı kadarıyla "cinnet getirmek" ve "cinnet geçirmek" deyimlerinin ikisi de aynı anlama gelecek şekilde kullanılmıştır. "Cinnet getirmek" kavramı bireyin bir anlık öfke patlaması neticesinde, maruz kaldığı olaylara karşı -gerek sözle gerekse fiziki olarak- aşırı tepki verme durumu olarak tespit edilmiştir. Bu tespite istinaden "öfke" faktörünü dikkate alarak, cinnet getirmek durumu, İslam hukukunda hükümlere tesiri açısından ortaya koyulmuştur. Bu çalışmada İslam hukukunda cinnet durumunun, ehliyet bahisleri içindeki yeri, cinnetin modern psikolojideki tanımı ve cinnetle ilişkilendirilebilecek haller veya bozukluklar ve İslam hukukundaki cinnet getiren kişinin durumu incelenmiştir.

Abstract:
The concept of 'losing one's mind' is a widely used term that forms a common understanding in people's minds. However, this concept has not been fully recognized in either legal or medical terminology. Nevertheless, information has been obtained from modern psychological sources widely accepted and referenced by the American Psychiatric Association and the World Health Organization, even though an exact equivalent for the term was not found in their handbooks.
When examined in the light of the Quran and Hadith, the term 'madness' seems to correspond to the concept of 'madness.' Similarly, in juristic sources and Arabic lexicons, the term is partially defined as insanity.
Exploring the historical background of the concept, it is observed through scanning the Ottoman Archive Documents that the term 'madness' was used partially in the sense of madness. However, in some cases of 'madness,' it is noted that the person's consciousness and willpower do not completely disappear like in madness but rather diminish to some extent during the act. Based on the examined sources, both idioms 'losing one's mind' and 'experiencing madness' appear to have been used interchangeably with the same meaning. 'Losing one's mind' is identified as an individual's extreme reaction, both verbally and physically, to the events they face as a result of a momentary outburst of anger. Considering the factor of anger, the situation of 'losing one's mind' is analyzed in terms of its impact on legal judgments in Islamic law.
This study examines the place of 'madness' in Islamic law concerning the issues of competence, the modern psychological definition of 'madness,' conditions or disorders associated with 'madness,' and the status of individuals exhibiting 'madness' in Islamic law.