İhsan Oktay Anar romanlarında psikolojik tipler
Psychological types in İhsan Oktay Anar novels
Yazar: GÖKHAN KAYA
Danışman: PROF. DR. İSMET EMRE
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anar, İhsan Oktay = Anar, İhsan Oktay ; Jung, Carl Gustav = Jung, Carl Gustav ; Kişilik tiplemeleri = Personality types ; Psikolojik tip belirleyicisi = Psychological type determining ; Roman = Novel ; Tipler = Characters ; Tipoloji = Typology ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Carl Gustav Jung, insan kişiliğine ve ruhuna yönelik birçok kuram geliştirmiştir. Jung'un geliştirdiği bu kuramlardan bir tanesi de üzerinde yirmi yıl çalıştığı ''Psikolojik Tipler'' kuramıdır. Bu kuramla Jung, bireyin dünyayla, insanlarla ve şeylerle ilişkilerini ele alma amacındadır. İlgilerinin ya da libidonun hareketiyle belirlediği, içedönük ve dışadönük olarak adlandırdığı tutum tipleriyle  daha özel olarak tanımladığı; düşünme, hissetme(duygu), duyum ve sezgi olarak adlandırdığı işlev tiplerini birleştirerek toplam sekiz tip belirler. Bu sekiz tip her insanda vardır. Ancak baskın olan biri, diğer tiplerden ayrılır. Jung'un bakış açısını diğer meslektaşlarından belirli yönlerle ayırma ihtiyacından doğan bu kuram, insanın ruh dünyasının anlamlandırılıp çözümlenmesine etki eder. Bu etkinin edebî eserlerdeki kişi kadrosunun çözümlenmesinde de kullanılabileceği açıktır. Bu çalışmayla son dönem postmodern anlatı örnekleri kuran İhsan Oktay Anar'ın Puslu Kıtalar Atlası, Kitab-ül Hiyel, Efrasiyab'ın Hikayeleri, Amat, Suskunlar, Yedinci Gün ve Galiz Kahraman adlı romanları tipik açıdan incelenmiş ve bu inceleme sonucunda roman kişilerinin psikolojik tipler kuramında genellikle dışadönük tipler oldukları görülmüş, bu roman kişilerinin psikolojik tipler kuramının tip tanımlamalarına uygunluk gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Carl Gustav Jung has developed many theories about the human personality and spirit. One of these theories that Jung developed is the "Psychological Types" theory, on which he has been working for twenty years. With this theory, Jung aims to deal with the individual's relationships with the world, people, and things. He defined it more specifically with the attitude types that he named as introverted and extroverted, determined by the movement of his interests or libido; It determines a total of eight clues by combining the types of functions called thinking, feeling (emotion), sensation and intuition. These eight clues are in his human. However, the dominant one differs from the other types. This theory, which arises from the need to separate Jung's point of view from other colleagues in certain aspects, affects the interpretation and analysis of the human spirit world. It is clear that this effect can be used in the analysis of its staff in literary works. With this study, İhsan Oktay Anar's novels Puslu Kıtalar Atlas, Kitab-ül Hiyel, Efrasiyab'ın Hikayeleri, Amat, Suskunlar, Yedinci Gün and Galiz Kahraman, who set up recent postmodern narrative examples, were examined with knowledge, and this study examined the types of the novels in the psychological types theory. types were seen, and it was concluded that the psychological types theory of these novel characters were compatible with the type definitions.