Bellek-mekân etkileşimi bağlamında Samsun Fuarı'nı anlamak
Understanding Samsun Fair in the context of memory-space interaction
Yazar: KADER KESKİN
Danışman: DOÇ. DR. REYHAN MİDİLLİ SARI
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Fuarlar = Fairs ; Kamusal mekanlar = Public places ; Kolektif bellek = Collective memory ; Samsun = Samsun

Özet:
Samsun Fuarı, sahip olduğu mekânsal pratikler ile ticari yaşamın yanında sosyal, kültürel hayatın gelişmesinde rol almış ve kentli kolektif belleğinde önemli bir yer edinmiştir. Ancak süreç içerisinde yaşanan toplumsal gelişmeler, tüm dünya kentlerinde olduğu gibi Samsun kentinin de hem fiziksel hem de kamusal anlamda dönüşmesine neden olmuştur. Mekânın toplumsal ilişki ağları ile bağlantılı sosyal bir üretim nesnesi olduğu kabulü ise bizleri kentli belleğinin ürettiği değerleri ve deneyimleri sorgulamaya götürmektedir. Bu çalışma bulunduğu dönem için sadece Samsun'un değil Karadeniz Bölgesi'nin de en büyük kamusal mekânı olan Samsun Fuarı'nın yaşadığı dönüşümü, bu dönüşümde etkili olan değişkenleri mekân ve bellek arasındaki ilişki üzerinden anlamayı amaçlamaktadır.  Bu amaçla tez çalışması, mekân ve bellek ilişkisi üzerine temellenen kavramsal irdeleme ve kentli deneyimi üzerinden elde edilen verilerle Samsun Fuarı'nı değerlendirmeye alan bir çalışmadır. Çalışmada kent ve kentli belleği değişkenlerinin, 'kent toplumbilimine dayalı okuma' ve 'görüşme tekniği' aracılığıyla ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. Değişen ekonomik, politik ve sosyo-kültürel gelişmelerin, günlük yaşamı ve buna bağlı olarak mekân üretimi üzerindeki etkisi fuar üzerinden ortaya koyulmuştur. Çalışma sonucunda, toplumsal dinamiklerin kamusal kullanımı da değiştirdiği ve buna bağlı olarak kentli belleğini besleyen sosyal değerleri etkilediği açığa çıkmıştır. Bu mekânın kentten kopuşu nedeniyle kolektif bellekte yıkımın olduğu, sürekliliğinin kesintiye uğradığı görülmüş ve zaman içinde değişen mekânsal pratiklere bağlı olarak bu yer için yeni bir bellek katmanının inşa edilemediği ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Samsun Fair, with its spatial practices, played a role in the development of social and cultural life as well as commercial life and gained an important place in the collective memory of the city. However, the social developments experienced in the process caused the city of Samsun to transform both physically and publicly, as in all other cities in the world. The acceptance of space as a social production object connected with social relations networks leads us to question the values and experiences produced by the urban memory. This study aims to understand the transformation of Samsun Fair, which was the largest public space not only in Samsun but also in the Black Sea Region, and the variables that were effective in this transformation, through the relationship between space and memory. For this purpose, the thesis is a study that evaluates the Samsun Fair with the data obtained from the conceptual analysis based on the relationship between space and memory and the urban experience. In the study, it is aimed to reveal the urban and urban memory variables through 'reading based on urban sociology' and 'interview technique'. The effect of changing economic, political and socio-cultural developments on daily life and accordingly on the production of space has been revealed through the fair. As a result of the study, it was revealed that social dynamics also changed the public use and accordingly affected the social values that feed the urban memory. It has been seen that there is destruction and continuity in the collective memory due to the separation of this place from the city, and it has been revealed that a new memory layer cannot be built for this place due to the changing spatial practices over time.