Farklı örneklem büyüklüklerinde uç değerlerle baş etme yöntemlerinin puanların geçerlik ve güvenirlik kanıtları üzerindeki etkisi
The effect of methods for handling outliers in different sample sizes on the evidence of score's validity and reliability
Yazar: HAKAN KOĞAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖMAY ÇOKLUK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik = Reliability ; Uç değerler = Extreme values ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Örneklem = Sample ; İstatistik = Statistics

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ölçek puanlarında gözlenen uç değerlerin geçerlik ve güvenirlik kanıtları üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu amaçla, Epistemolojik İnanç Ölçeği kullanılarak 578 kişilik bir örneklem grubu, seçkisiz olarak n=100, n=300 ve n=500 olmak üzere üç farklı örneklem büyüklüğüne ayrılmıştır. Tek değişkenli uç değer belirleme yöntemlerinden ?Z puanına dönüştürme, kutu grafiği, normal dağılım eğrisine sahip histogram grafiği ve normal olasılık grafiği?; çok değişkenli uç değer belirleme yöntemlerinden ise ?Mahalanobis Uzaklığı, Cook Uzaklığı ve Kaldıraç Noktası? yöntemleri üç farklı örneklemde, uç değerlerin belirlenmesi amacıyla kullanılmıştır. Literatürde uç değerlerle baş etmenin farklı yöntemleri olarak belirtilen üç yöntem ile yapılan işlemler sonucu ölçeğin geçerlik ve güvenirliği tekrar incelenmiştir. Bu üç yöntemden ilki uç değerlerin silinmesi yöntemi; ikincisi, uç değerlerin veri setinde korunması yöntemi ve üçüncüsü, veri dönüşümü yöntemidir. Veri setlerine geçerlik kanıtları elde etmek amacıyla, gruplar arası ayrışma ve faktörler arası ilişki yöntemleri uygulanmıştır. Güvenirlik kanıtları elde etmek amacıyla ise Cronbach alfa güvenirlik katsayıları incelenmiştir. Bu çalışmanın sonunda, uç değerler silindiğinde, gruplar arası ayrışma yöntemi ile elde edilen yapı geçerliği ve Cronbach alfa güvenirlik katsayısı ile elde edilen güvenirlik kanıtlarının literatürden elde edilen bulgular ile daha tutarlı sonuçlar verdiği saptanmıştır. Uç değerlerin korunması yönteminde faktörler arası ilişkilerin genellikle yüksek olduğu, ancak bazı durumlarda faktörler arası ilişkilerin uç değerlerin silinmesi yöntemine göre daha düşük sonuçlar verdiği görülmektedir. Genel olarak geçerlik ve güvenirlik kanıtları incelendiğinde, uç değerleri silme yönteminin uç değerlerle baş etmede daha etkili olabildiği, veri dönüşümü uygulama ile uç değerleri veri setinde koruma yöntemlerinin uç değerlerle baş etmede daha yetersiz kaldığı ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The aim of the current study is to examine the effects of the outliers observed in the scores of scales on the validity and reliability evidence. Considering the aim of the study and using Epistemological Beliefs Scale (Schommer, 1990), the data set which includes 578 participants, was divided into randomly chosen three different samples which are n=100, n=300 and n=500. The z score transformation, drawing box plots, histogram with normal curve and normal Q-Q plot chosen from univariate outlier identification methods, and Mahalanobis Distance, Cook Distance and Leverage Value chosen from multivariate outlier identification methods were administered to each sample size. Three different methods of dealing outliers were defined. The first method is the removing the outliers. The second method is outlier holding method. The last method is the data transformation. Differentiation Between Groups and Correlation Between Factors methods were administered to each data set to obtain validity evidence and Cronbach?s alpha coefficients measure was performed in order to obtain reliability evidence. By removing outliers, the results of the current study revealed that construct validity found by using the Differentiation Between Groups method and the reliability evidence found by using Cronbach?s alpha coefficients are more consistent with the previous studies in the literature. In general, when the results of validity and reliability evidence were analyzed, it was found that removing method was more effective in handling outliers, and the methods of the data transformation and preserving the outliers in the data set might be inefficient in dealing with the outliers.