Psöriatik artrit hastalarında osteoporoz ve d vitamini düzeylerinin hastalık aktivitesi ile ilişkisi
Association of osteoporosis and vitamin d levels with disease activity in psoriatic arthritis patients
Yazar: EROL ÖTEN
Danışman: DOÇ. DR. BEDRİYE MERMERCİ BAŞKAN
Sağlık Bakanlığı / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Artrit-psoriatik = Arthritis-psoriatic ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Vitamin D = Vitamin D

Özet:
Osteoporoz, inflamatuvar romatizmal hastalıkların hem erken döneminde hem de ileri safhalarında oldukça sık görülmektedir. Spondiloartropati grubunda sınıflandırılan kronik inflamatuvar bir artrit olan PsA ile osteoporozun klinik ilişkisi henüz netlik kazanmamıştır.
Bu çalışmanın amacı PsA'da osteoporoz sıklığını saptamak, D vitamini düzeyleri ve hastalık aktivite göstergeleri ile osteoporoz varlığı arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır.
PsA tanısı olan 52 hasta ve 52 sağlıklı kontrol çalışmaya alındı. Tüm hastalar ve kontrol grubunun kemik mineral dansitometrileri ön-arka ve lateral lomber ve femurdan çekilen DEXA ile değerlendirildi. Tüm katılımcıların 25-(OH)D3, ESH ve CRP düzeyleri ölçüldü. Hastalık aktivite düzeyini belirlemek için BASDAI, DAREA ve DAS 28, fonksiyonel değerlendirme amacıyla HAQ-S, entezopati değerlendirimi için MASES kullanıldı. 
Hasta grubunda ön-arka ve lateral lomber bölge ile femur boyun bölgesinden elde edilen KMD değerleri kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşük bulundu. PsA'lı hastaların lateral lomber KMD değerleri ile hastalık ve klinik aktivite göstergeleri olan ESH, BASDAI, DAREA, DAS 28, şiş ve hassas eklem sayısı arasında anlamlı olmamasına rağmen negatif yönde bir ilişki vardı. PsA'da D vitamini düzeyleri kontrol grubuna göre anlamlı düşük bulundu. D vitamini ile hastalık ve klinik aktivite göstergelerinden ESH ve CRP arasında anlamlı korelasyon saptanmazken; BASDAI, DAREA ve DAS 28 ile negatif yönde ancak istatiksel olarak anlamlı olmayan bir ilişki mevcuttu. Osteoporozu olan PsA hastalarında PTH düzeyleri, osteoporozu olmayan PsA hastalarına göre anlamlı yüksek saptandı. ESH, 25-(OH)D3 açısından ise bu iki grup arasında fark saptanmadı. Hastalık ve klinik aktivite göstergelerinden CRP düzeyi, BASDAI, MASES, DAREA, HAQ-S, DAS 28 skorları osteoporozu olan hastalarda daha yüksekti, ancak istatiksel olarak anlamlı fark tespit edilmedi.
Sonuç olarak PsA'da osteoporoz insidansının artmış olduğu, bu durumun artmış inflamatuvar aktivite ile ilişkili olabileceği düşünüldü. İmmunmodülatör etkileri göz önüne alındığında, D vitamini eksikliğinin inflamatuvar aktivitenin artmasına yol açarak dolaylı yoldan da osteoporoza neden olabileceği sonucuna varıldı.
PsA tanısı olan hastaların takiplerinde, erken dönem de dahil olmak üzere KMD ölçümleri yapılmalıdır. Hastalık aktivite göstergeleri yanısıra D vitamini düzeylerinin monitörize edilmesinin, osteoporoz açısından riskli hastaların saptanması için yararlı olacağı kanaatindeyiz.

Abstract:
Osteoporosis is quite often seen at the earlier and later stages of the inflammatory rheumatical diseases. The clinical relationship between osteoporosis and PsA, a chronic inflammatory arthritis that is categorized in the group of spondyloarthropaty hasn't been certain yet.
This study's aim is to determine the frequency of osteoporosis in psoriatic arthritis (PsA), to bring out vitamin D levels and the disease activity signs and the existence of osteoporosis.
52 patients with PsA and 52 healthy individuals were included in the study. Bone mineral density (BMD) measurements of all the patients and control group were evaluated with Dual energy X-ray absorptiometry (DEXA) radiography from anterior-posterior and lateral lumbar and femur. The 25-(OH) D3, erythrocyte sedimentation rate (ESR) and C-reactive protein (CRP) levels of all the participants were measured. The disease activity was evaluated by Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index (BASDAI), Disease Activity Index for Reactive Arthritis (DAREA) and Disease Activity Score in 28 Joints(DAS 28); functional status by Health Assessment Questionnaire for the Spondylarthropathies (HAQ-S) and enthesopaty by Maastricht Ankylosing Spondylitis Enthesis Score (MASES). 
When compared to the control group's, the patients' BMD values that were obtained from anterior-posterior, lateral lumbar and femur neck region  were significantly lower.  There was a negative but not significant relationship between lateral lumbal BMD values of the patients with PsA and ESR, BASDAI, DAREA, DAS 28, swollen and sensitive joint numbers, the disease and clinic activity signs. Vitamin D levels of the ones with PsA were significantly lower than the control group's. While a significant correlation between vitamin D and ESR-CRP that are the disease and clinic activity signs was not determined; there existed a negative but statistically insignificant relation between vitamin D and BASDAI, DAREA and DAS 28. Parathyroid hormone (PTH) levels of the patients with osteoporosis were significantly higher than PsA patients without osteoporosis.
The level of CRP which is one of the disease and clinic activity signs, BASDAI, MASES, DAREA, HAQ-S, DAS 28 scores were higher in the patients with osteoporosis; however statistically significant difference was not observed.
In conclusion, it was thought that osteoporosis incidence in PsA increased might be related to the increased inflammatory activity. When considered to immunomodulatory effects, it was thought that vitamin D deficiency may indirectly lead to osteoporosis by causing an increase in the inflamatory activity.
While following the patients with PsA, BMD measurements including the early stage have got to be done. We believe that it will be beneficial to monitorize vitamin D levels besides the disesase activity signs to determine the patients who are under osteoporosis risk.