PISA 2018 sonuçları temelinde ergenlerin iyi oluşunun psikososyal değişkenler açısından yordanması
Prediction of adolescents' well-being in terms of psychosocial variables based on PISA 2018 results
Yazar: GÜLCE GÜZİN TEKİN
Danışman: PROF. DR. HALİL GİRAY BERBEROĞLU ; PROF. DR. FİGEN ÇOK
Başkent Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Psikososyal değişkenler = Psychosocial variables ; Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı = Programme for International Student Assesment ; Yaşam doyumu = Life satisfaction

Özet:
Bu çalışmada ergenlerin iyi oluşu ile ilişkili olduğu düşünülen yaşam doyumu, başarısızlık korkusu, özyetkinlik, ebeveyn desteği, okula aidiyet, öğretmen desteği, zorbalığa uğrama ve cinsiyet değişkenlerinin ergenlerin iyi oluş ölçümlerindeki varyansı ne ölçüde açıkladığı PISA 2018 veri seti kullanılarak anlamaya çalışılmıştır. Sosyoekonomik ve kültürel düzeyin iyi oluş üzerinde belirleyici bir rolü olabileceğinden bu değişken kontrol amaçlı olarak analize alınmıştır.
Araştırmanın örneklemi, PISA 2018 Türkiye örneklemindeki 2018 yılında Türkiye'de örgün eğitimine devam eden 15 yaşındaki öğrencilerin bulunduğu tüm okullardaki 6.890 ergenden oluşmaktadır. Araştırmanın problemi doğrultusunda ergenlerin iyi oluşunu yordayan değişkenler PISA 2018 veri setindeki indeks değerler kullanılarak belirlenmiştir. Veri analizinde çoklu regresyon yöntemlerinden adımlı (stepwise) regresyon yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada iki farklı regresyon denklemi oluşturulmuştur. Yapılan ilk çoklu regresyon analizi sonuçlarına göre yaşam doyumu, özyetkinlik, ebeveyn desteği, öğretmen desteği, okula aidiyet ve cinsiyet değişkenleri ergen iyi oluşunun anlamlı yordayıcıları olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu değişkenler ergenlerin iyi oluş puanlarındaki toplam varyansın yaklaşık %36'sını açıklamaktadır. Bununla birlikte yaşam doyumunun analizde kullanılan diğer değişkenleri de içerdiği düşüncesi ile bu değişken kullanılmaksızın yapılan ikinci regresyon analizdeki bulgular başarısızlık korkusu ve zorbalığa uğrama değişkenlerinin de ergen iyi oluşunu istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yordadığını göstermektedir.

Abstract:
In this study the amount of varince explained on students' well being measures by life satisfaction, general fear of failure, self-efficacy, parents' emotional support perceived by student, sense of belonging to school, teacher support perceived by student, student's experience of being bullied, and gender was studied. The economic, social and cultural status of students was also used in the analysis as the control variable. 
The sample of the study consists of 6,890 15-years old Turkish students who participated PISA 2018 survey.  In line with the research problem, the variables predicting the well-being of adolescents were determined by using the index values in the PISA 2018 data set. Stepwise regression method was used during data analysis, and two different regression equations were interpreted. According to the first multiple regression analysis, it was found that life satisfaction, self-efficacy, parental support, teacher support, school belonging, and gender variables were significant predictors of adolescent well-being. These variables explain approximately 36% of the total variance in adolescents' well-being measures. Since the life satisfaction used in the first analysis may be correlated with some other independent varibles, a second regression model was interpreted by excluding life satisfaction. In this analysis, fear of failure and student's experience of being bullied also significantly explained the students' well being measures.