Ratlarda oluşturulan mukozal defektlerde propolisin yara iyileşmesi üzerine etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of propolis on wound healing in mucosal defects in rats
Yazar: MEHMET FURKAN KIŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZELİHA MUSLU
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Klorheksidin = Chlorhexidine ; Sitokinler = Cytokines ; Yara iyileşmesi = Wound healing

Özet:
Çalışmamızda, ratların palatinal damak mukozasında punch ile tam kat eksizyonel yara oluşturulan modelde gargara olarak propolis kullanımının iyileşme üzerine etkisini klorheksidin gargara ve salin gargara ile karşılaştırarak araştırdık. Propolisin mukozal defektlerdeki yara iyileşmesine etkisini immunohistokimyasal olarak TNF-α, IL-1β, MMP-9, TGF-β1, FGF-18 ve VEGF seviyelerini değerlendirmeyi amaçladık. Çalışma, yaşları ortalama 4 aylık, ağırlıkları ortalama 230-250 gr olan 102 adet erkek Wistar albino rat üzerinde gerçekleştirilmiştir. Deney hayvanları 4 gruba ayrılmış, 0. gün kontrol grubu 6 adet deney hayvanından oluşturulmuştur. Salin gargara grubu, klorheksidin gargara grubu ve propolis gargara grubu kendi içlerinde 4 alt gruba ayrılmıştır, 4.gün, 7.gün, 14.gün ve 21.gün grupları olacak şekilde ve her grup 8 deney hayvanından oluşturulmuştur. Deney hayvanlarının palatal mukozasında 4 mm çapında punch ile eksizyonel yara oluşturuldu. Eksizyonel yara oluşturulacak hayvanlara sadece intraperitoneal genel anestezik enjekte edilmiştir. Yara oluşturulduktan sonra yara bölgesi künt uçlu enjektör ile propolis, klorheksidin ve salin ile günlük 0.5 cc ajan kullanılacak şekilde yıkanmıştır. Deney hayvanları 0. gün kontrol grubu yara oluşturulduktan hemen sonra, diğer gruplar 4., 7., 14. ve 21. günlerde sakrifiye edilmiştir. Sakrifikasyondan sonra yara alanları mikroskop altında fotoğraflandırılmıştır ve bu fotoğraflar bilgisayar programı (İmageJ versiyon 1.54g, Wayne Rasband and contributors National Institutes of Health, USA) ile yara alanı boyutları açısından değerlendirilmiştir. Daha sonrasında immunohistokimyasal olarak değerlendirme yapılmıştır.
Çalışmamız sonucunda propolisin gargara olarak kullanılmasıyla anlamlı sonuçlar elde edilmiş olup TNF-α ekspresyonları incelendiğinde C grubunda önemli düzeyde immunpozitifliğe rastlanmazken, S4, S7, S14 ve S21 gruplarında şiddetli düzeyde, K4, K7, K14 ve K21 gruplarında hafif düzeyde, P4, P7, P14 ve P21 gruplarında ise orta düzeyde immunpozitiflikler olduğu görüldü.IL-1β immunpozitifliği yönünden incelendiğinde C ile K4, K7, K14 ve K21 gruplarında hafif düzeyde immunpozitifliklere rastlanırken, S4, S7, S14 ve S21 gruplarında şiddetli, P4, P7, P14 ve P21 gruplarında ise orta düzeyde ekspresyonlar olduğu belirlendi.MMP-9 immunpozitiflikleri C grubunda önemli düzeyde değildi. Ekspresyonlar S4, S7, S14 ve S21 gruplarında şiddetli düzeyde, K4, K7, K14 ve K21 gruplarında hafif düzeyde, P4, P7 ve P14 gruplarında orta düzeydeyken, P21 grubunda ise hafif düzeyde olduğu görüldü. TGF-β1 ekspresyonları yönünden C grubunda önemli düzeyde immunpozitifliğe rastlanmazken, S4, S7, S14 ve S21 gruplarında hafif düzeyde, K4, K7, K14 ve K21 gruplarında şiddetli düzeyde, P4, P7 ve P14 gruplarında orta düzeydeyken, P21 grubunda ise şiddetli olduğu görüldü.FGF-18 immunpozitiflikleri yönünden incelendiğinde C grubunda önemli düzeyde ekspresyon bulunmazken, S4, S7, S14 ve S21 gruplarında hafif, K4, K7, K14 ve K21 gruplarında şiddetli, P4, P7, P14 ve P21 gruplarında ise orta düzeyde immunpozitiflikler olduğu görüldü. VEGF immunpozitiflikleri yönünden incelendiğinde C ile S4, S7, S14 ve S21 gruplarında hafif düzeydeyken, K4, K7, K14 ve K21 gruplarında şiddetli düzeyde, P4, P7 ve P14 gruplarında orta düzeydeyken, P21 grubunda ise şiddetli düzeyde olduğu görüldü. Yara alanı boyutlarına baktığımızda 4. ve 7. günlerde yara alanı değerleri gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı değildi. 14. ve 21. günlere bakıldığında klorheksidin ve propolis gruplarında yara boyutlarının salin gruplarına göre daha küçük olduğu görüldü.
Bu çalışmadan elde ettiğimiz sonuçlara göre propolisin klinik kullanımının yara iyileşmesine katkı sağlayacağı kanaatindeyiz. Bununla beraber rutin klinik kullanımı ve mekanizmanın daha iyi anlaşılabilmesi için ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
In our study, we investigated the effect of propolis as mouthwash on healing in a model in which a full-thickness excisional wound was created with a punch in the palatinal palate mucosa of rats by comparing it with chlorhexidine mouthwash and saline mouthwash. We aimed to evaluate the effect of propolis on wound healing in mucosal defects by immunohistochemically evaluating the levels of TNF-α, IL-1β, MMP-9, TGF-β1, FGF-18 and VEGF. The study was carried out on 102 male Wistar albino rats with an average age of 4 months and an average weight of 230-250 gr. The experimental animals were divided into 4 groups, day 0 control group consisted of 6 experimental animals. Saline mouthwash group, chlorhexidine mouthwash group and propolis mouthwash group were divided into 4 subgroups, day 4th, day 7th, day 14th and day 21st groups and each group consisted of 8 experimental animals. An excisional wound was created on the palatal mucosa of the experimental animals with a 4 mm diameter punch. Only intraperitoneal general anesthetic was injected into the excisional wound. After the wound was created, the wound area was washed with propolis, chlorhexidine and saline with a blunt-tipped injector using 0.5 cc of agent daily. The experimental animals were sacrificed immediately after wound formation on day 0 in the control group and on days 4th, 7th, 14th and 21st in the other groups. After sacrification, the wound areas were photographed under a microscope and these photographs were evaluated in terms of wound area dimensions with a computer program (ImageJ version 1.54g, Wayne Rasband and contributors National Institutes of Health, USA). Then immunohistochemical evaluation was performed.
As a result of our study, significant results were obtained with the use of propolis as mouthwash. When TNF-α expressions were examined, no significant immunopositivity was found in the C group, severe immunopositivity in the S4, S7, S14 and S21 groups, mild immunopositivity in the K4, K7, K14 and K21 groups, and moderate immunopositivity in the P4, P7, P14 and P21 groups. In terms of IL-1β immunopositivity, mild immunopositivity was found in C and K4, K7, K14 and K21 groups, severe expression in S4, S7, S14 and S21 groups, and moderate expression in P4, P7, P14 and P21 groups. MMP-9 immunopositivity was not significant in C group. The expressions were severe in the S4, S7, S14 and S21 groups, mild in the K4, K7, K14 and K21 groups, moderate in the P4, P7 and P14 groups, and mild in the P21 group. In terms of TGF-β1 expression, no significant immunopositivity was observed in C group, mild in S4, S7, S14 and S21 groups, severe in K4, K7, K14 and K21 groups, moderate in P4, P7 and P14 groups and severe in P21 group. In terms of FGF-18 immunopositivity, there was no significant expression in the C group, mild in the S4, S7, S14 and S21 groups, severe in the K4, K7, K14 and K21 groups, and moderate in the P4, P7, P14 and P21 groups. In terms of VEGF immunopositivity, it was seen that it was mild in the C and S4, S7, S14 and S21 groups, severe in the K4, K7, K14 and K21 groups, moderate in the P4, P7 and P14 groups, and severe in the P21 group. When we looked at the wound area sizes, the wound area values on days 4th and 7th were not statistically significant between the groups. On days 14th and 21st, wound sizes were smaller in chlorhexidine and propolis groups compared to saline groups.
According to the results of this study, we believe that the clinical use of propolis will contribute to wound healing. However, further studies are needed for routine clinical use and better understanding of the mechanism.