Futbolcularda vücut kompozisyonunun incelenmesi
Analysing the body composition of soccer players.
Yazar: HÜSEYİN ASLAN
Danışman: PROF. DR. CANER AÇIKADA
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri ve Teknolojisi / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı / Spor Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Spor = Sports
Dizin: A dergisi = A Journal ; Antropometri = Anthropometry ; Futbolcular = Football players ; Regresyon analizi = Regression analysis ; Spor = Sports ; Ultrasonik dalgalar = Ultrasonic waves ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Vücut bileşimi = Body composition ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Aslan, H. Futbolcularda Vücut Kompozisyonunun İncelenmesi. Bu çalışmanın amaçları; futbolcu ve sporcu olmayan genç erkeklerde vücut iç yağının değerlendirilmesi ve vücut iç yağı ile deri altı yağı ve DEXA ile belirlenen vücut kompozisyonu değişkenleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Dahası, bu çalışmanın başka bir amacı da erkek futbolcularda antropometrik ölçümlerle vücut kompozisyonlarının kestirilmesi için popülasyona özel regresyon denklemi geliştirilmesidir.
Çalışmaya yaşları 17-21 yaş arasında değişen 51 sporcu ve 50 sporcu olmayan toplam 101 erkek gönüllü olarak katılmıştır. Sporcular en az beş yıldır düzenli antrenman yapan futbol oyuncularından oluşmuştur. Antropometrik ölçüm olarak her bir sporcudan boy uzunluğu, vücut ağırlığı, çap, çevre ve deri kıvrım kalınlığı ölçümleri alınmıştır. Yağ kütlesi, yağ harici kütle (YHK) ve vücut yağ yüzdesi (VY%) DEXA cihazı ile belirlenmiştir. Subcutenous abdominal yağ, preperitoneal abdominal yağ ve epigastrik yağ dokuları milimetre cinsinden Ultrason cihazı ile ölçülmüştür. Verilerin istatistiksel analizinde Bağımsız Örneklerde t-testi kullanılmış ayrıca, Pearson korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. DEXA ile elde edilen VY% (bağımlı değişken) referans değişken ve antropometrik ölçümler (bağımsız) açıklayıcı değişken olarak alınmış Adım-Adım Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi Yöntemleri uygulanarak regresyon (kestirim) denklemleri (RD) oluşturulmuştur. Denklemlerin geçerliği Çapraz Geçerlik Yöntemi ile araştırılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre; futbolcularda yağ kütle ve VY% sporcu olmayanlara göre anlamlı düzeyde düşük çıkarken (p<0.05), sporcuların sahip olduğu YHK'nin anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.01). Bununla birlikte, dokuz farklı bölgeden alınan deri kıvrım kalınlıkları (subskapula, triseps, biseps, göğüs, abdomen, suprailiak-1, suprailiak-2, uyluk ve baldır deri kıvrım kalınlıkları), subcutenous abdominal yağ ve epigastrik yağ dokusu değerlerinin sporcu olmayanlara göre futbolcularda anlamlı düzeyde daha düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Çevre, çap ve deri kıvrım kalınlıkları değerleri ile VY% arasında anlamlı pozitif ilişkiler belirlenmiştir (p<0.05). Ayrıca, sporcularda subcutenous abdominal yağ, preperitoneal abdominal yağ ve epigastrik yağ dokusu ile VY% arasında anlamlı ilişkiler vardır (p<0.05). VY% için toplam üç adet kestirim denklemi oluşturulmuştur. Regresyon denklemlerinin çoklu belirtme katsayıları (R²) ve standart kestirim hataları (S) sırasıyla R² =0.85, S =%2.38 (RD1); R² =0.83, S =%2.48 (RD2); ve R² =0.79, S =%2.77 (RD3)'dir. Adım-Adım Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi sonucunda subskapular ve uyluk deri kıvrım kalınlığı ve abdominal çevre değişkenleri erkek futbolcuların VY% değerlerinin kestiriminde ideal açıklayıcı değişkenler olarak saptanmıştır
Sonuç olarak gelecekte yapılacak olan benzer çalışmalarda farklı sporcu grupları kullanılarak vücut iç yağı ile sportif performans arasındaki ilişkinin incelendiği detaylı araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu araştırmada futbolcuların VY% değerlerinin kestiriminde kullanılabilecek yüksek R² ve düşük S'lı çapraz geçerliği test edilmiş denklemler oluşturulmuştur. Futbolcuların VY% değerinin kestirimi için oluşturulan en iyi denklemde açıklayıcı değişken olarak subskapular ve uyluk deri kıvrım kalınlığı ve abdominal çevre yer almıştır.
Anahtar Kelimeler: DEXA, Ultrason, Antropometri, Viseral yağ Regresyon denklemi ve Vücut Yağ Yüzdesi.

Abstract:
Aslan, H. Analysing the Body Composition of Soccer Players. The purposes of this study were to assess level of visceral fat in relation to regular sport participation and to examine its relationship to subcutaneous fat and body composition measured by dual-energy x-ray absorptiometry (DEXA) in young male soccer players and non-athletes. Furthermore another purpose of this study was to develop population specific equations for estimating body fat percentage of male soccer players by using anthropometric measurements.
One hundred one 17 to 21 years old males (51 athletes and 50 non-athletes) voluntarily participated in this study. The athletes were soccer players who had been training regularly for at least five years. Anthropometric measurements including stature, body mass, circumference, breath and skinfold thickness measurements were obtained from each subject. Fat mass, fat free mass (FFM) and body fat percentage (BF%) were measured by DEXA. Subcutaneous abdominal fat, preperitoneal abdominal fat and epigastric fat tissue were also determined in millimetres by using ultrasound imaging technique. The data were analysed using independent samples Student t-test and Pearson's correlation coefficients were also calculated. Stepwise Multiple Linear Regression Analysis was performed using the BF% value obtained by DEXA as the reference variable and other measured anthropometric items as the explanatory variables in order to form prediction equations (EQ). Validity of the equations was examined with Cross Validation Method.
Independent samples t-tests indicated that both BF% and fat mass were significantly lower (p<0.05), and FFM was significantly higher (p<0.01) in the soccer players than in the non-athletic males. Furthermore, skinfold thicknesses from the nine sites, including subscapular, triceps, biceps, chest, abdominal, suprailiac-1, suprailiac-2, thigh and calf, subcutaneous abdominal fat and epigastric fat tissue of soccer players were significantly lower (p<0.05) than those of non-athletic counterparts. Moreover, it was found that BF% was positively and significantly correlated with skinfold thicknesses, circumference and width measurements (p<0.05). However, subcutaneous abdominal fat, preperitoneal abdominal fat and epigastric fat tissue were significantly related with BF% in only soccer players (p<0.05). Totally three equations were derived for BF%. The multiple coefficient of determination (R²) and standard error of estimation (SEE) of these equations are given as followed: R² =0.85, SEE =2.38% (EQ1); R² =0.83, SEE =2.48% (EQ2); and R² =0.79, SEE =2.77% (EQ3). By the use of Stepwise Linear Regression Analysis, the results of this study indicated that subscapular and thigh skinfold thickness and abdominal circumference as ideal explanatory variables for estimating BF% of male soccer players.
In conclusion, these findings revealed that the relationship between visceral fatness and athletic performance may need to be examined further for future studies in which different athletic populations could be employed. Finally, cross validated prediction equations with high R² and low SEE were derived for BF% of male soccer players. It is concluded that subscapular and thigh skinfold thickness and abdominal circumference as explanatory variables for the best equation to estimate BF% of male soccer players.
Key Words: DEXA, Ultrasound, Anthropometry, Visceral fat, Regression Equation and Body fat percentage.