Ailesel akdeniz ateşi olan hastalarda üst solunum yolu enfeksiyon sıklığı, nedenleri ve mannoz bağlayıcı lektinle ilişkisi
Frequency and causes of respiratory tract infections and its 
association with mannose-binding lectin in patients with  
familial   mediterranean fever
Yazar: MELİH HANGÜL
Danışman: PROF. DR. SEMA AKMAN
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Ailesel Akdeniz Ateşi (AAA) otozomal resesif geçiş gösteren, düzensiz 
aralıklarla akut tekrarlayan ve kendini sınırlayan ateş, peritonit, sinovit, plörit 
ve/veya deri döküntüleri ile karakterize sistemik otoinflamatuar bir hastalıktır. 
Literatürde AAA hastalarının üst solunum yolu enfeksiyonu (ÜSYE) sıklığı ile 
ilgili yapılmış bir çalışma bulunmamaktadır. AAA hastalarında solunum yolu 
nfeksiyon sıkılığı ve mannoz bağlayıcı lektin ile ilişkisi ilk kez bu çalışmada 
araştırılmıştır.
79 
Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Çocuk 
Nefroloji Bilim dalında takip edilen, AAA tanısı almış 3-18 yaş aralığındaki 50 
hasta çalışmaya alındı.  Kontrol grubu olarak ise genel çocuk polikliniğine 
enfeksiyon dışı nedenler ile başvuran (obezite, kabızlık, hipotroidi vb.), ailede 
AAA öyküsü ve AAA'yı düşündüren semptomları olmayan,  fizik muayene 
bulguları ve laboratuvar incelemelerinde herhangi bir kronik inflamasyon bulgusu 
eşlik etmeyen yaş ve cinsiyet olarak eşleştirilmiş 20 sağlıklı çocuk alındı. 
Çalışma 2014 yılı Haziran ayı ile 2015 Mayıs ayı arasında yapıldı. Hasta ve 
kontrol grubu için bilgi formu oluşturuldu. Yaş, cinsiyet, alerji öyküsü, yıllık üst 
solunum yolu enfeksiyonu, pnömoni, otit, bronşiolit, idrar yolu enfeksiyonu 
sıklığı, akut romatizmal ateş öyküsü, alerji öyküsü, gastroözefagal reflü öyküsü, 
Jeffrey Model Vakfı tarafından oluşturulmuş immün yetmezlik tarama 
sorgulaması yapıldı. Hasta ve kontrol grubunun hemogram, ASO, pediatrik IgA, 
IgM, IgE, IgG, CRP, SAA, MBL düzeylerine, AntiHBs antikoru, C3 ve C4'e 
bakıldı. İdrar örneklerinde tam idrar, idrar protein ve idrar kreatinin düzeyleri 
ölçüldü.
Hasta grubunun 33'ü (%66) erkek, 17'si (%34) kızdı.  Kontrol grubunun 
7'si erkek (%35) 13'ü (%65) kızdı. Çalışmaya alınan hastaların yaş ortalaması 
11,0±4,6 yıldı. Kontrol grubunun yaş ortalaması ise 11,9±4,2 yıldı. Çalışmamızda 
"Sık üst solunum yolu enfeksiyonu" olarak 8 ve üzeri üst solunum yolu 
enfeksiyonu geçiren olgular tanımlandı. AAA hastalarının 10'unun (%20) sık üst 
solunum yolu geçirdiği saptandı. Kontrol grubu hastalarının içinde sık üst 
solunum yolu enfeksiyonu geçiren hasta yoktu. Bu iki grup karşılaştırıldığında 
AAA'lı hastaların daha sık ÜSYE geçirdiği saptandı. 
AAA  ve kontrol grubu olgularının serum IgA, IgM, C3, C4, değerleri yaşa 
göre -2 SDS'den düşük olanlar karşılaştırıldı. İki grup arasında istatiksel açıdan 
anlamlı bir fark bulunamadı. Ancak hasta ve kontrol grubunun serum IgG 
değerleri yaşa göre -2 SDS altında olan AAA hastası ve kontrol grubu olguları 
karşılaştırıldığında aralarında istatiksel açıdan anlamlı farklılık saptandı. AAA 
hastası grubu içinde, sık üst solunum yolu enfeksiyonu ( ≥8 ÜSYE) geçiren 
hastaların serum IgA, IgG, IgM, C3, C4 ve MBL değerleri yaşa göre -2 SDS'ye 
göre olarak değerlendirilenlerle, sık ÜSYE geçirmeyen hastaların serum IgA, IgG, 
80
IgM, C3, C4 ve MBL değerleri -2 SDS'ye göre düşük olanlar karşılaştırıldı. İki 
grup arasında istatiksel açıdan anlamlı bir fark bulunamadı. AAA hastalarının 
ÜSYE geçirme sıklığı ile serum IgA, IgG, IgM, IgE, C3, C4, MBL düzeyleri ve 
serum ASO düzeyi ile arasındaki korelasyon değerlendirildi. Serum IgM, C3, C4, 
MBL düzeyi ile ÜSYE geçirme sıklığı arasında korelasyon saptanmadı.
 AAA hastalarının serum MBL düzeyinin median ile kontrol grubu 
olgularının serum median değeri karşılaştırıldığı zaman istatiksel açıdan 
ralarında anlamlı farklılık bulunamadı. Çalışmamızda MBL eksikliği için 600 
ng/ml "cut off" değer olarak kabul edildi. Bu şekilde hasta ve kontrol gruplarını 
MBL düzeyi < 600 ng/ml olan ve ≥600 ng/ ml olan şeklinde gruplandırdık. 
Hastaların 10'unda (%20), kontrol grubu olgularının 2'sinde (%10) serum MBL 
düzeyi düşük olarak saptandı. İki grup karşılaştırıldığında, istatiksel açıdan 
anlamlı bir farklılık elde edilemedi. ÜSYE sıklığı ile serum IgA düzeyi 
istatistiksel olarak anlamsız, negatif yönlü zayıf bir ilişki bulundu. Serum IgG 
düzeyi ile ÜSYE sıklığı arasındaki ilişki değerlendirildiğinde istatistiksel olarak 
anlamsız, negatif yönlü zayıf bir ilişki bulundu. Serum IgE değeri ile solunum 
yolu enfeksiyon sıklığı arasında negatif yönlü istatiksel açıdan anlamlı, zayıf-orta 
negatif yönlü bir korelasyon bulundu.
Araştırma sonuçları AAA hastalarının kontrol grubu olgularına göre daha 
sık ÜSYE geçirdiğini göstermektedir AAA'lı hastaların IgG düzeyleri kontrol 
grubuna göre anlamlı düşük olmasına karşın sık ÜSYE geçiren AAA'lı hastaların 
ve geçirmeyen AAA'lı hastaların serum IgA, IgG IgM, IgE, C3, C4, MBL 
düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Olgu sayısının çok daha 
yüksek olduğu ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar kelimeler: Ailesel Akdeniz Ateşi, sık üst solunum yolu enfeksiyonu , 
mannoz bağlayıcı lektin.

Abstract:
Familial Mediterranean fever (FMF) is a systemic, auto-inflammatory 
isorder with autosomal inheritance which is characterized by irregular relapses 
and self-limited fever, peritonitis, synovitis, pleuritis and/or skin eruptions. To 
best of our knowledge, there is no study on frequency of upper respiratory tract 
infections in patients with FMF in the literature. This frequency of respiratory 
tract infections and its association to mannose-binding lectin was investigated for 
the first time in this study.
The study included 50 patients aged 3-18 years who were diagnosed as 
MF and followed in Pediatric Nephrology Department of Akdeniz University, 
82
Medicine School and age- and sex-matched 20 healthy children, who presented to 
pediatrics outpatient clinic with reasons other than infection (e.g. obesity, 
constipation, hypothyroidism) and had no family history of FMF or symptoms 
suggesting FMF and no finding of chronic inflammation in physical examination 
and laboratory evaluations, were employed as control group. 
The study was conducted between June, 2014 and May, 2014. A data sheet 
was developed for the patient and control groups. Age, gender, annual incidence 
of upper respiratory tract infection, annual incidence of pneumonia, otitis media, 
bronchiolitis and urinary tract infection, history of acute rheumatoid fever, allergy 
and gastroesophageal reflux and results of immune deficiency screening 
developed by Jeffrey Model Foundation were recorded. Complete blood count 
and levels of ASO, pediatric IgA, IgM, IgE and IgG, CRP, SAA, MBL, anti-Hbs 
antibody, C3 and C4 were studied in both patient and control groups. Urinalysis 
was performed including urinary protein and creatinine measurements.
There were 33 boys (66%) and 17 girls (34%) in the patient group while 7 
boys (%35) and 13 girls (65%) in the control group. Mean age was 11.0±4.6 years 
in the patient group while 11.9±4.2 years in the control group. In this study, 
"frequent upper tract infection" was defined as 8 or more upper respiratory tract 
infection per year. It was found that 10 of patients with FMF had frequent upper 
respiratory tract infection while no patient in the control group had frequent upper 
respiratory tract infection. A significant difference was found between the patient 
and control groups. 
The cases with age-adjusted serum IgA, IgM, C3 and C4 values <-2 SDS 
in the FMF and control groups were compared and no significant difference was 
found between groups. However, a significant differences was detected when the 
cases with age-adjusted serum IgG values<-2 SDS in the FMF and control groups 
were compared The FMF patients with age-adjusted serum IgA, IgG, IgM, C3, C4 
and MBL values<-2SDS and frequent upper respiratory infection were compared 
to those with age-adjusted serum IgA, IgG, IgM, C3, C4 and MBL values<-2SDS  
and infrequent upper respiratory tract infection. No significant difference was 
83
found between groups. The correlation between frequency of upper respiratory 
tract infection and serum IgA, IgG, IgM, IgE, C3, C4, MBL and ASO levels were 
assessed. No significant correlation was detected between serum IgM, C3, C4, 
MBL levels and frequency of upper respiratory tract.
When median serum MBL levels were compared between FMF patients 
and controls, no significant difference was found between groups. In our study, 
cut-off value for MBL deficiency was defined as <600 ng/ml. The FMF patients 
and controls were stratified according to this MBL cut-off value: those with 
MBL<600 ng/ml and those with MBL≥600 ng/ml.  Serum MBL level was found 
to be low in 10 FMF patients (20%) and in 2 controls (%10). No significant 
difference was detected when two groups were compared (0=.336). A weak 
negative correlation was detected between frequency of upper respiratory tract 
infection and serum IgA level which didn't reach statistical significance. A weak-
to-moderate negative correlation was detected between frequency of upper 
respiratory tract infection and serum IgE level which didn't reach statistical 
significance.
Our results showed that FMF patients had upper respiratory tract infection 
more frequently than controls. AAA of patients with IgG levels were significantly 
lower than the control group However The FMF patients with low serum IgA, 
IgG, IgM, C3, C4 and MBL and frequent upper respiratory infection were 
compared to those with low serum IgA, IgG, IgM, C3, C4 and MBL and 
infrequent upper respiratory tract infection. No significant difference was found 
between groups. Further comprehensive studies are needed as number of patients 
is much higher.
Keywords: Familial Mediterranean fever, frequent upper respiratory tract 
infection, mannose-binding lectin