Meslek lisesi öğrencilerinin 21. yy becerileri ve umut düzeylerinin kariyer karar verme güçlüğü ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the Relationship between Vocational High School Students' 21st Century Skills and Hope Levels with Career Decision Making Difficulty
Yazar: AYŞE DİDEM KONATE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAŞAK KARATEKE
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: 21. yüzyıl = 21. century ; Kariyer = Career ; Kariyer karar verme güçlükleri = Career decision making difficulties ; Lise öğrencileri = High schools students ; Meslek liseleri = Vocational high schools ; Meslek ve teknik lise öğrencileri = Vocational and technical high school students ; Umut = Hope

Özet:
Bu araştırma ile meslek lisesi öğrencilerinin 21. yy. becerileri, umut düzeyleri ve kariyer karar verme güçlüğü düzeylerinin birbirleri ile olan ilişkilerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu araştırmanın diğer bir amacı ise, meslek lisesi öğrencilerinin cinsiyetleri, sınıf düzeyleri, bölümleri, anne-baba eğitim durumları, ailelerinin ekonomik durumları, akademik başarıları, staj/yarı zamanlı iş deneyimleri ve meslek seçimlerine göre 21. yy. becerileri, umut düzeyleri ve kariyer karar verme güçlüğü düzeylerindeki farklılaşmanın incelenmesidir.
Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılında Ankara ilinin Çankaya ve Mamak ilçelerinde bulunan üç Mesleki ve Teknik Anadolu lisesinde 9., 10., 11. ve 12. sınıfa devam eden 581 (248 kadın ve 333 erkek) ergen oluşturmaktadır. Araştırmada katılımcıların sosyodemografik bilgilerine ulaşmak için araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu; Bacanlı (2008) tarafından Türkçeye uyarlanan Kariyer Karar Verme Güçlükleri Ölçeği; Esenay (2007) tarafından Türkçeye uyarlanan Adolesanlarda Umutluluk Skalası ile Çevik ve Şentürk (2019) tarafından geliştirilen Çok Boyutlu 21. yy. Becerileri Ölçeği kullanılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre; Kariyer Karar Verme Güçlüğü ölçeği cinsiyetler arasındaki farklılıklara ilişkin bulgular, kadınların motivasyon eksikliği puanlarının erkeklerinkinden anlamlı olarak daha düşük; 21. yy becerileri ölçeğinde eleştirel düşünme ve problem çözme becerilerinde kadınların ortalama puanlarının erkeklerinkinden anlamlı olarak daha yüksek olduğunu göstermektedir. 21.yy. becerileri ve umut düzeyleri sınıf düzeyine göre anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Kariyer karar verme güçlükleri öğrencilerin bölümlerine, baba eğitim durumuna, ailenin ekonomik durumuna, akademik başarı algıları ve meslek seçimine göre anlamlı olarak farklılaşmaktadır. 21. yy. becerileri ve umut düzeyleri akademik başarı algısı ve meslek seçimine göre farklılaşmaktadır. Kariyer karar verme güçlükleri ile 21. yy. becerileri ve umut düzeyleri arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. 21. yy. becerileri ile umut düzeyleri arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. 21. yy. becerileri kariyer karar verme güçlüklerini anlamlı şekilde yordamaktadır. Elde edilen bulgular ilgili literatür temelinde tartışılmış ve hem araştırmacılara hem de alan çalışanlarına önerilerde bulunulmuştur. 
Anahtar Kelimeler: 21.yy. becerileri, umut, kariyer, kariyer karar verme güçlüğü, meslek lisesi.

Abstract:
With this study, it is aimed to analyse the relations between the 21st century skills, hope and career decision-making difficulties of vocational high school students. Another aim of this study is to analyse genders, class levels, departments, educational status of family, economic status of parents, academic successes, internship/part-time job experiences of vocational high school students, and their 21st century skills, hope and differentiation in levels of career decision-making difficulty according to their choice of profession.
Study group of the research consists of 581 (248 female, and 333 male) adolescents who continue 9th, 10th, 11th and 12th grades in three Vocational and Technical Anatolian High School located in Çankaya and Mamak districts of Ankara in 2021-2022 education year. In the study, the Personal Information Form developed by the researcher; Career Decision Making Difficulties Questionnaire adapted into Turkish by Bacanlı (2008); Hopefulness Scale for Adolescent adapted in Turkish by Esenay (2007); and Multidimensional 21 th Century Skills Scale developed by Çevik and Şentürk (2019) were used in order to reach the sociodemographic information of the participants.
According to the results of the research; Career Decision-Making Difficulties Scale Findings regarding the differences between genders indicate that women's lack of motivation scores were significantly lower than men's, while women's average scores in critical thinking and problem-solving skills were significantly higher than men's. 21st century skills and hope significantly differ according to class levels. Career decision-making difficulties differ significantly according to the departments, educational status of parents, economic status of the family, perceptions of academic success and choice of profession. 21st century skills and hope differ according to the perception of academic success and choice of profession. Significant relations were found between professional decision-making difficulties and 21st century skills and hope. Significant relations were found between 21st century skills and hope. 21st century skills significantly estimate professional decision-making difficulties. The findings were discussed on the basis of the relevant literature and recommendations were made to both researchers and field workers.

Keywords: 21st century skills, hope, career, career decision-making difficulty, vocational high school.