Seçilmiş bazı haşhaş (Papaver somniferum L.) çeşit ve hatlarının verim öğelerinin karşılaştırılması
A comparison of yield components between selected varieties at lines in poppy
Yazar: AHMET GÜMÜŞÇÜ
Danışman: PROF. DR. NEŞET ARSLAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Haşhaş = Poppy ; Papaver somniferum = Papaver somniferum ; Tarla bitkileri = Field crops ; Verim ögeleri = Yield components

Özet:
Bu araştırma, 1994-1995 yıllarında Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme tarlasında yürütülmüştür. Bu çalışmanın amacı, önceden farklı yörelerden temin edilerek getirilen haşhaş çeşit ve hatlarının, tarımsal ve bitkisel özellik bakımından iyi olanlarının birbirleriyle karşılaştırılarak seçilmesidir. Birinci yıl (1994) 69 tane ayrı hat birer sıra halinde 3 tekerrürtü ekilmiştir. İkinci yıl ise, bu 69 hat içerisinde iyi karakter gösteren 20 tanesi seçilerek tekrar, 4 tekerrürlü olarak hem yazlık hem de kışlık olarak ekilmiştir. Bunlara ait fenolojik ve morfolojik karakterler belirlenmiş, her birinin tohum ve kapsül verimleri, morfin oranları araştırılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; çiçeklenme süresi 1. yılda 79-116 gün, 2. yıl ise kışlıklarda 192-211 gün, yazlıklarda 81-96 gün; olgunlaşma süresi 2. yıl kışlıklarda 223-254 gün, yazlıklarda 103-115 gün; bitki boyu kışlıklarda 66.35-98.75 cm, yazlıklarda 60.00-91.60 cm; kapsül sayısı kışlıklarda 2.30-9.58 adet, yazlıklarda 1.93- 3.55 adet; kapsül indeksi kışlıklarda 0.90-1.18, yazlıklarda 0.97-1.25; kapsülde tepecik sayısı kışlıklarda 9.98-12.88 adet, yazlıklarda 10.02-13.65 adet; bitki başına tohum verimi kışlıklarda 2.15-7.73 g, yazlıklarda 3.30-8.15 g; bitki başına kapsül verimi kışlıklarda 1.78-6.95 g, yazlıklarda 2.93-7.28 g; kapsül verimi kışlıklarda 55.54-116.0 kg/da, yazlıklarda 49.26-111.1 kg/da; tohum verimi kışlıklarda 44.93-128.1, yazlıklarda 55.40-136.1 kg/da; morfin verimi kışlıklarda 0.468-0.852 kg/da, yazlıklarda 0.281- 0.849 kg/da; kabukta morfin oranı ise 1. yıl %0.59-1.40, 2. yıl kışlıklarda %0.53-0.98, yazlıklarda %0.53-0.96 arasında bulunmuştur.ANAHTAR KELİMELER: Haşhaş, Bitki boyu, Kapsül sayısı, Tohum rengi, Morfin oranı, Stigma ışın sayısı, Çiçeklenme süresi

Abstract:
The aim of the study was to select better ones of the varietiesand lines collected from different regions by comparing their agricultural and morphological characteristics with each other. In the first year (1994), 69 individual lines were sown in rows as 3 replicates. In the second year 20 lines out of these 69 lines showing better characteristics were selected and sown again as replicates. Morphological caharacteristics of these 20 lines were determined and seed and capsule yield and morphine contents of each were investigated. According to the results of this study: Flowering period in the first year 79-116 days, in the second year in winter plants 192-211 days, in spring plants 81-96 days; maturity period in second year in winter plants 223-254 days, in spring plants 103-115 days; plant height in winter plants 66.35-98.75 cm, in spring plants 60.00-91.60 cm; number of capsules in winter plants 2.30-9.58, in spring plants 1.93-3.55; index of capsule in winter plants 0.90- 1.18, in spring plants 0.97-1.25; number rays on stigma in winter plants 9.98-12.88, in spring plants 10.02-13.65; seed yield per plant in winter plants 2.15-7.73 g, in spring plants 3.30-8.15 g; capsule yield per plant in winter plants 1.78-6.95 g, in spring plants 2.93-7.28 g; yield of capsule in winter plants 55.54-116.0 kg/da, in spring plants 49.26-111.1 kg/da; yield of seed in winter plants 44.93-128.1 kg/da, in spring plants 55.40-136.1 kg/da; yield of morphine in winter plants 0.468-0.852 kg/da, in spring plants 0.281-0.849 kg/da; morphine rate in capsule in first year 0.59-1.40 %, in second year in winter plants 0.53-0.98 %, in spring plants 0.53-0.96 % were found.Key words: Poppy, plant height, capsule number, seed colour, morphine content, stigma ray number, flowering time.