Atılganlık becerilerini geliştirme eğitimi programının ilköğretim 7. sınıf öğrencilerinin zorbalığa uğrama düzeylerinin azaltılmasına etkisi: YİBO örneği
The effectiveness of assertiveness training programme in reducing the level of victimisation amongst 7th grade students: A case study in primary boarding schools (YİBO)
Yazar: YAŞAR UGÜROL
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE ODACI
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışma Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Atılganlık = Assertiveness ; Beceri kazandırma = Skill acquiring ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Kulu Yatılı İlköğretim Bölge Okulu = Regional Primary of Boarding School of Kulu ; Zorbalık = Bullying ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı Yatılı İlköğretim Bölge Okulu 7. sınıflarında okuyan öğrenciler için bir atılganlık eğitim programı geliştirmek ve bu programın etkililiğini atılganlık düzeyi düşük, akran zorbalığına uğrama düzeyleri ise yüksek öğrenciler üzerinde test etmektir.Araştırma kapsamında geliştirilen atılganlık eğitim programının etkililiğini test etmek için deney, kontrol ve plesebo gruplarından oluşan, ön-test, son-test, izleme ölçümlü deneysel yöntem kullanılmıştır.Araştırmada 3x3'lük split-plot faktöryel (karışık) desen kullanılmıştır. Bu desende birinci faktör bağımsız işlem gruplarını (deney, plasebo ve kontrol) gösterirken, diğer faktör bağımlı değişkene ilişkin farklı koşullardaki tekrarlı ölçümleri (ön-test, son-test ve izleme) göstermektedir.Araştırma kapsamına Kırıkkale Valiliği, Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Hüseyin Kahya Yatılı İlköğretim Bölge Okulu ile Balıkesir/Bigadiç Kaymakamlığına bağlı Yağcılar Yatılı İlköğretim Bölge Okulunun 7. sınıflarına 2008-2009 öğretim yılında, eğitimlerine devam etmekte olan 43 kız ve 91 erkek toplam 134 öğrencinin tamamı alınmıştır.Atılganlık envanterinden araştırma grubunun genel ortalamasından 0.5 standart sapma düşük puan alan, zorba ölçeğinden grubunun genel ortalamasından 0.5 standart sapma düşük puan alan ve kurban ölçeğinden grubunun genel ortalamasından 0.5 standart sapma yüksek puan alan öğrenciler gelişigüzel olarak deney (10 öğrenci), kontrol (10 öğrenci) ve plesebo (10 öğrenci) gruplarına atanmıştır. Bunların 12'si kız, 18'i ise erkek öğrencilerdir.Araştırmada veri toplamak amacıyla ?Öğrenci Kişisel Gelişim Bilgi Formu?, ?Atılganlık Envanteri (İlkokul Formu)? ve ?Zorba-Kurban Belirleme Ölçeği (Çocuk Formu)? kullanılmıştır.Araştırmanın deney, plasebo ve kontrol gruplarında bulunan deneklerin Atılganlık Envanteri ile Zorba-Kurban Belirleme Ölçeğinin ön-test, son-test ve izleme ölçümlerinden almış oldukları puanların ortalamaları arasında bir fark olup olmadığını belirlemek amacıyla, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır.Elde edilen bulgular; on oturumluk atılganlık becerilerini geliştirme eğitimi programının yatılı ilköğretim bölge okulunda okuyan öğrencilerin atılganlık düzeylerinin yükselmesinde ve zorbalığa uğrama düzeylerinin azalmasında etkili olduğunu göstermiştir.Anahtar Sözcükler: Atılganlık, atılganlık eğitimi, kurban (zorbalığa uğrayan), zorba, zorbalık, ilköğretim

Abstract:
The main aim of this study is to develop and an assertiveness training programme for the 7th grade students of Regional Boarding Primary School children and estimate its effectiveness for the children who have low level of assertiveness and therefore are subject to peer bullying.In order to test the effectiveness of the assertiveness training programme, we followed the experimental method. Three groups were defined: experimental, control and placebo. Three measures were applied: pre-test, post-test and follow up measurement.As research model, 3x3 split-plot mixed factorial designs were used. In the model, the first factor signify the three independent groups; experimental, control, and placebo, while the second factor indicate the three repeated measures (pre-test, post-test, and follow up) in relation with dependent variable.The research was carried out in two primary schools, the Hüseyin Kahya Boarding School in Kırıkale province and the Yağcılar Regional Boarding Primary School in Balıkesir/Bigadiç. It took place during the academic year 2008-2009 and involved 134 7th grade students of which 91 were males and 43 females.The children whose score in assertiveness inventory and bullying scores were lower than the average by 0.5 standard deviation and whose victim score was 0.5 higher were selected and randomly appointed as experimental group (10 students), control group (10 students) and follow ? up group (10 students). Amongst these 30 students 18 were male and 12 were female.To collect research data, ?Students? Personal Development Information Form?, ?Assertiveness Inventory (Primary School Form) and ?Bully ? Victim Determination Scale (Child Form)? were used.In order to examine whether or not there were differences between the three groups (experimental, control and placebo) in their scores in the ?Assertiveness Inventory? and ?Bully ? Victim Determination Scale? pre-test and post-test, one way variance analysis (ANOVA) was used.The findings of the research clearly demonstrated that the application of the Assertiveness Training Programme for 10 sessions increased the assertiveness level and reduced the victimisation level of the experimental group children, who attend at Regional Boarding Primary School.Key Words: Assertiveness, assertiveness training, victim, bully, bullying, primary school