Bilgisayar destekli öğretimde akıcılığın öğrenme çıktıları, üst bilişsel kararlar ve zihinsel çabaya etkisi
Effect of disfluency on learning outcomes, metacognitive judgements and cognitive load in computer assisted learning environments
Yazar: ULAŞ İLİC
Danışman: PROF. DR. YAVUZ AKBULUT
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akıcılık = Fluidity ; Bilgisayar destekli öğretim = Computer assisted instruction ; Bilişsel yüklenme = Cognitive load ; Bilişüstü stratejiler = Metacognitive strategies ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Birçok öğrenme görevi gerçekleştirilirken bilişsel zorluklar ile karşılaşmak ve zihni etkin tutmak önem taşımaktadır. Alışılagelmiş öğretim kalıplarının dışına çıkılarak deneyimlenen bilişsel zorluklar, öğrenme açısından yararlı olabilmektedir. Bireyi bilişsel anlamda derinlemesine işlem yapmaya yönlendiren bu zorluklardan biri de Alışılmamışlık Etkisidir (Disfluency Effect).Bu etkiye göre materyallerde yapılan çeşitli müdahaleler ile akıcılık algısal olarak kesintiye uğratılmakta ve böylece öğrenme çıktılarına katkıda bulunulabilmektedir. Örneğin hatırlama, kavrama ve transfer bağlamında olumlu sonuçlar elde edilebilmektedir. Materyalde yapılacak küçük değişiklikler ile öğrenme çıktıları bağlamında verimliliği arttırma potansiyeli, bu etkinin alanyazında önem kazanmasına yol açmıştır. Bu bağlamda bu araştırmanın amacı, akıcılığa ilişkin müdahalelerin öğrenme sürecine, öğrenme çıktılarına, üst bilişsel kararlara ve bilişsel çabaya yansımalarını bilgisayar destekli öğretim ortamında incelemektir. Deneysel bir desen ile gerçekleştirilen araştırmaya 2016-2017 öğretim yılında Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde öğrenim gören 314 öğrenci katılmıştır. Öğrenenlerin çalışan bellek kapasiteleri ve ön bilgi düzeyleri konu anlatımı öncesinde ölçülmüştür. Uygulayım sırasında ve sonrasında ise bilişsel yük ve üst bilişsel kararlara yönelik ölçümler gerçekleştirilmiştir. Bulgular araştırma grupları arasında öğrenme çıktıları ve üst bilişsel kararlar bağlamında bir fark olmadığını göstermiş; ancak konu dışı bilişsel yük bağlamında farklılıklar gözlemlenmiştir. Ayrıca bilişsel yük, animasyon oynatma sayıları ve öğrenme çıktıları arasında ilişki bulunmuştur. Sözü edilen bulgular ilgili alanyazın ışığında tartışılmış, eğitim uygulamalarına ve gelecekteki araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
While executing learning tasks it is important to confront with cognitive challenges and sustain cognitive engagement. In this regard, cognitive difficulties created through the extension of traditional design boundaries can be instructionally helpful. One of these challenges leading individuals to deeper processing is the Disfluency Effect. According to this effect, interventions on instructional materials interfere with the fluency of perception that may lead to better learning outcomes. For instance, positive results can be obtained in terms of recall, comprehension and transfer. The probability of reaching better learning outcomes through slight design modifications lead researchers to investigate the notion further. In this regard, the aim of the current study was to investigate the effect of fluency-related interventions on learning outcomes, metacognitive judgements and cognitive load in a computer–based learning environment. A true experimental design was implemented with 314 education faculty students in 2017 fall semester. Participants' working memory capacity and prior knowledge were measured before the intervention. Cognitive load and metacognitive judgements were also addressed during and after the experiment. Findings revealed no significant differences with regard to learning outcomes and metacognitive judgements Whereas significant differences were observed with regard to extraneous cognitive load. Significant relationships were observed across cognitive load, number of animations watched and learning outcomes. Findings were discussed in the light of the relevant literature followed by implications and suggestions for further implementations.