Atık petrol çamurlarından dizel ve benzin benzeri yakıt üretimi ve motorlarda kullanımının deneysel olarak araştırılması
Diesel and gasoline-like fuels production form and investigation of its usage in diesel and gasoline engines
Yazar: MAHMUT UYAR
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN AYDIN
Batman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Otomotiv Ana Bilim Dalı / Makine Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Bu çalışmada, atık petrol çamurlarından katalizörlü pirolitik distilasyon yöntemi ile dizel ve benzinli motorlarda kullanılabilecek dizel ve benzin benzeri yakıtlar üretilmiştir. Bu amaçla ön testler yapılmış ve her iki yakıtın da yüksek miktarlarda kükürt içerdiği tespit edilmiştir. Bu yakıtlara, iki aşamalı kükürt giderme reaksiyonları uygulanmıştır. Birinci kükürtsüzleştirme aşaması olan katalizör ortamındaki piroliz reaksiyonlarında %10 oranında perlit, katalizör olarak kullanılmıştır. Benzin ve dizel benzeri yakıtların kükürt muhteviyatı sırasıyla %64.2 ve %52.6 oranlarında azaltılmıştır. Bu değerlerin sınır değerler üzerinde olması sebebiyle, ikinci reaksiyon olan, asidik kükürt giderme reaksiyonları gerçekleştirilmiştir. Benzin ve dizel benzeri yakıtların asidik kükürt giderme reaksiyonlarında ise sırasıyla kükürt içeriği %88.6 ve %91.3 oranlarında azaltılmıştır. Rafineri ürünü normal benzin yakıtı (BY) ve dizel yakıt (DY) ile bu reaksiyonlar sonunda üretilmiş olan benzin benzeri yakıt (BBY), düşük kükürtlü benzin benzeri yakıt (DKBBY), dizel benzeri yakıt (DBY) ve düşük kükürtlü dizel benzeri yakıtların (DKDBY) fiziksel ve kimyasal özellikleri analiz edilmiştir. Bu analizler sonucunda, sınır değerleri aşmamakla beraber DKBBY yakıtının yoğunluk ve viskozite değerinin BY yakıtına göre nispeten yüksek olduğu tespit edilmiştir. DKDBY yakıtının ise, setan sayısının ve alt ısıl değerinin nispeten düşük, yoğunluk ve viskozite değerlerinin ise kısmen yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ancak bu değerlerin de sınır değerler dâhilinde olduğu gözlemlenmiştir. Dizel ve benzin benzeri yakıtların içten yanmalı motorlarda kullanılabilecek özelliklerde olduğunun tespiti üzerine, motor performans ve emisyon testlerine geçilmiştir. Dizel benzeri test yakıtları direk püskürtmeli, tek silindirli dizel bir motorda; benzin benzeri test yakıtları ise buji ile ateşlemeli, tek silindirli benzinli bir motorda test işlemine tabi tutulmuştur. Test yakıtlarının motor performans karakteristikleri ve emisyon değerleri, standart yakıtın değerleri ile karşılaştırılmıştır. BY-BBY ve BY-DKBBY yakıt karışımlarının performans analizinde; BY yakıtı içerisindeki BBY ve DKBBY yakıtının artması ile kütlesel ve özgül yakıt tüketim değerlerinin bir miktar arttığı, termik verim ve egzoz gaz çıkış sıcaklığı değerlerinin ise nispeten düştüğü tespit edilmiştir. Emisyon analizinde ise, BY yakıtı içerisindeki BBY ve DKBBY yakıtının artması ile NOx ve CO2 değerleri düşük iken, HC, CO ve SO2 değerleri ise yüksek çıkmıştır. BBY yakıtlarının kullanımında,  SO2 emisyonu değerlerinin kabul edilebilir sınırların üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan, DKBBY50 yakıtının performans ve emisyon değerleri ile BY yakıtının değerleri arasında belirgin bir farklılığın olmadığı gözlemlenmiştir. DKBBY100 yakıtının kullanımında ise kabul edilebilir sınırlar içerisinde nispeten farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. DY-DBY ve DY-DKDBY yakıt karışımlarının analizinde ise; DY yakıtı içerisindeki DBY ve DKDBY yakıtının artması ile kütlesel ve özgül yakıt tüketim değerlerinin bir miktar arttığı, termik verim ve egzoz gaz sıcaklıklarının ise nispeten düştüğü tespit edilmiştir. Emisyon analizinde ise, DY yakıtı içerisindeki DBY ve DKDBY yakıtının artması ile NOx ve CO2 değerleri düşük, HC, CO ve SO2 değerlerinin ise yüksek çıktığı tespit edilmiştir. DBY yakıtlarının ağır hidrokarbon içeriği sebebiyle, SO2 emisyonlarının kabul edilebilir sınır değerlerinin çok üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan, DKBBY50 ve DKBBY100 yakıtlarının performans ve emisyon değerleri ile DY yakıtının değerleri arasında kabul edilebilir sınırlar içerisinde nispeten farklılıklar olduğu tespit edilmiştir.  Yapılan deneysel çalışma sonucunda,  BBY ve DBY yakıtlarının kükürtsüzleştirme işlemleri yapılmadan ilgili motorlarda kullanılamayacağı, DKBBY ve DKDBY yakıtlarının ise ilgili motorlarda motorda herhangi bir yapısal modifikasyona gidilmeden kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, fuels in the form that can be used in diesel and gasoline engines were produced by using pyrolysis method from waste oil sludge. In the analyzes, it was determined that both fuels contain high amounts of sulfur. Two-stage desulfurization reactions have been applied to these fuels. The sulfur content of gasoline and diesel-like fuels was reduced by 64.2% and 52.6%, respectively, using 10% perlite in the first desulphurization phase. Since these values are above the limit values, the second reaction, acidic desulphurization reactions was carried out. In acidic desulfurization reactions of gasoline and diesel-like fuels, the sulfur content was reduced by 88.6% and 91.3%, respectively. As a result of these reactions, gasoline fuel (BY), gasoline-like fuel (BBY), low-sulfur gasoline-like fuel (DKBBY), diesel fuel (DY), diesel-like fuel (DBY), low-sulfur diesel-like fuels (DKDBY), physical and chemical properties were analyzed. As a result of these analyzes, it was determined that the density and viscosity value of DKBBY fuel is relatively high compared to BY fuel, although it does not exceed the limit values. On the other hand, it has been determined that the DKDBY fuel has low cetane number and lower thermal value, and the density and viscosity values are partially high. It has been observed that these values are in the range of limit values. Upon determination that its fuels are suitable for internal combustion engines, engine performance and emission tests have been passed. Diesel-like test fuels were tested in a direct-jet, single-cylinder diesel engine, and gasoline-like test fuels in a spark-ignition single-cylinder gasoline engine. Engine performance characteristics and emission values of test fuels are compared with those of standard fuel. In performance analysis of BY-BBY and BY-DKBBY fuel mixes; It was determined that the mass and specific fuel consumption values increased slightly with the increase of BBY and DKBBY fuel in the BY fuel, while the thermal efficiency and exhaust gas outlet temperature values decreased relatively. In the emission analysis, NOX and CO2 values were low, while HC, CO and SO2 values were high with the increase of BBY and DKBBY fuel in BY fuel. In the use of BBY fuels, SO2 emission values were found to be above acceptable limits. On the other hand, it was observed that there was no significant difference between the performance and emission values of  DKBBY50 fuel and the values of the BY fuel. It has been determined that there are relatively differences in the use of DKBBY100 fuel within acceptable limits. In the analysis of DY-DBY and DY-DKDBY fuel mixes; It has been determined that with the increase of DBY and DKDBY fuel in DY fuel, the mass and specific fuel consumption values have increased slightly and the thermal efficiency and exhaust gas temperatures have decreased relatively. In the emission analysis, it was determined that NOX and CO2 values were low and HC, CO and SO2 values were high with increasing DBY and DKDBY fuel in DY fuel. Due to the heavy hydrocarbon content of DBY fuels, SO2 emissions were found to be well above the acceptable limit values. On the other hand, it has been determined that there are relatively differences between the performance and emission values of the DKBBY50 and DKBBY100 fuels and the values of the DY fuel within acceptable limits. As a result of the experimental study, it was concluded that BBY and DBY fuels can not be used in related engines without desulphurization processes and DKBBY and DKDBY fuels can be used in related engines.