Bursa ve İznik'deki Erken Dönem Osmanlı yapılarında devşirme malzeme kullanımı
The use of spoil/transformed materials in the Early Period Ottoman buildings in Bursa and İznik
Yazar: BÜKE YOSUNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. NUR URFALIOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi ve Kuramı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tez çalışmasının 1. bölümü Giriş kısmından oluşmaktadır. Bu bölümde genel olarak tez çalışmasının seçiliş amacı, çalışma konuları ve çalışmada izlenen yöntem ve metodlar hakkında bilgi verilmiştir.Çalışmanın 2. bölümünde Anadolu'da Tarihsel Süreç İçinde Devşirme Malzeme Kullanımıyla ilgili genel bilgiler verilmiş; devşirme malzeme kullanımının nedenleri ve malzeme devşirme pratiğine ilişkin sorunlar ele alınmıştır. Tarihsel süreç, Bizans ve Osmanlı dönemi olarak 2'ye ayrılmıştır. Kaynaklar taranarak Bizans, Beylikler ve Osmanlı Dönemi'nde devşirme malzeme kullanımının nedenleri ve sonuçları araştırılmıştır.Çalışmanın 3. bölümünde araştırma alanı olarak seçilen Bursa ve İznik şehirlerinin Osmanlı öncesi ve Osmanlı dönemindeki konumları, tarihleri ve mimarileri araştırılmıştır.Çalışmanın 4. bölümünde, kaynaklardan ve yerinde yapılan incelemeler sonucunda, Bursa ve İznik'de devşirme malzeme kullanıldığı tespit edilen Erken Dönem Osmanlı yapılarının kataloğu oluşturulmuştur. Yapılar hakkında bilgiler toplanmış ve yapılarda devşirme olduğu tespit edilen parçalar fotoğraflanarak katalog düzeni içinde bilgileri aktarılmıştır.Çalışmanın sonuç bölümünde, devşirme olduğu tespit edilen parçalar bir değerlendirme tablosuyla ele alınmış ve böylece Bursa ve İznik'te belirlenmiş olan yapılarda istatistik olarak ne kadar devşirme malzeme kullanıldığı bilgisi çıkartılmıştır. Ayrıca tespit edilen bu devşirme malzemelerin bazılarını da biçim ve bezeme olarak benzer özellikler gösteren farklı yapılardaki mimari parçalar ile karşılaştırmaları yapılmıştır.Anahtar Kelimeler: Devşirme Malzeme, Erken Dönem Osmanlı Yapıları, Bursa, İznik, Bizans.xiii

Abstract:
Section 1. Comprises the `Introduction?, which includes the objective in view in selecting the subject in general, covering the topics of study and the methods pursued.Section 2. Provides general knowledge about the use of spoils/transformed material in the course of history. The reasons for their use and the procedure followed in practice are treated. The historical process in question is considered to consist of the Byzantium and the Ottoman era. All the available sources were delved into to find out the whys and wherefores of the use of spoils in Byzantium, the period of Ottoman principalities and in the Ottoman era.Section 3. Deals with researches conducted on the historical processes in Antiquity and Ottoman era related to Bursa and İznik selected as study fields. The fact that both cities had been important centers either during the Antiquity and under the Ottomans played a role in their selections.Section 4. Depicts the buildings in Bursa and İznik dating from early Ottoman era which have been spotted and in which use was made of spoils. Data were collected about the said constructions and the spoils there of were photographed and classified.Conclusion. In this section, the material identified as spoils were assessed and the number of spoils that are made use of in the constructions in Bursa and İznik has been calculated in statistical terms. The objective of this study was to form a treasury of information for the futures researchers interested to conduct studies on the use of spoils.Key words: Spoils, Transformed Material, Early Ottoman Era Buildings, Bursa, İznik, Byzantium.xiv