Bazı Colchicum türlerinde somatik embriyogenesis ve sentetik tohum üretim protokollerinin oluşturulması
Generation of somatic embryogenesis and synthetic seed production protocols in some Colchicum species
Yazar: ASLIHAN ÖZKAYA
Danışman: PROF. DR. NESLİHAN YEŞİM YALÇIN MENDİ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Colchicum = Colchicum ; Sentetik tohum = Synthetic seed ; Somatik embriyogenez = Somatic embryogenesis ; İn vitro = In vitro

Özet:
Bu tez çalışmasında, Türkiye'de doğal olarak yetişen tıbbi aromatik bitkilerden olan Colchicum'un bazı türlerinde (C.atticum, C. triphyllum, C. speciocum, C. burtii ve C. sobolifera) yüzey sterilizasyonu, somatik embriyogenesis yöntemi ile rejenerasyon ve sentetik tohum protokolleri elde etme olanakları araştırılmıştır. Yüzey sterilizasyonu ve somatik embriyogenesisin araştırıldığı denemeler kapsamında eksplant olarak Colchicum türlerinin kormları, sentetik tohum denemelerinde ise embriyojenik yapılar kullanılmıştır.  Somatik embriyogenesis ile rejenerasyonun araştırılmasında, 2,4-D (0.5, 1, 2 mg/l) ve NAA (0.5, 1, 2 mg/l 1)'nın BA (0, 0.1, 0.5 mg/l) ve 2iP (0, 0.1, 0.5 mg/l) ile kombinasyonunu içeren MS besi yeri denenmiştir. C. atticum'da 1 mg/l 2,4-D içeren MS besi yerinde en yüksek rejenerasyon, embriyojenik kallus ve somatik embriyo elde edilmiştir. C. triphyllum türünde en yüksek rejenerasyon, 2 mg/l NAA içeren MS besi yerinde elde edilmiştir. C. triphyllum'da  2 mg/l 2,4 D ve C. speciocum 6 mg/l 2,4-D içeren MS besi yerinde en yüksek  somatik embriyo elde edilmiştir. C. burtii ve C. sobolifera'da ise en yüksek rejenerasyon 0.5 mg/l 2,4-D +0.5 mg/l 2iP içeren MS besi yerinden elde edilmiştir. C. speciocum'da bitkiciğe dönüşüm sağlanmıştır. Yüzey sterilizasyonu denemelerinde bütün türlerde %0.2'lik HgCl2'de enfeksiyon oranının en düşük olduğu belirlenmiştir. Tez çalışmasında bütün türlerde sentetik tohum denemeleri yapılmış ve sadece C. atticum'da çimlenme gerçekleşmiştir.

Abstract:
In this thesis study, the possibilities of surface sterilization, regeneration with somatic embryogenesis method and obtaining synthetic seed protocols in some species of Colchicum which is one of the Medicinal and Aromatic Plants and naturally grown in Turkey were investigated. Colchicum species (C.atticum, C. triphyllum, C. speciocum, C. burtii ve C. sobolifera) corms were used as explants within the scope of experiments investigating surface sterilization and somatic embryogenesis besides embryogenic structures were used in synthetic seed experiments.it was determined that the infection rate was the lowest at 0.2% of HgCl2 in all species. MS medium containing the combination of 2,4-D (0.5, 1, 2 mg/l) and NAA (0.5, 1, 2 mg/l) with BA (0, 0.1, 0.5 mg/l) and 2iP (0, 0.1, 0.5 mg/l) was tested in the investigation of regeneration with somatic embryogenesis. The highest regeneration of C. triphyllum was obtained in MS medium containing 2 mg/l NAA. Besides, the highest somatic embriyo ratio was obtained within MS medium containing in C. triphyllum (2mg/l 2,4-D) and C. speciocum species (6mg/l 2,4-D). The highest regeneration were obtained within MS medium containing 0.5 mg/l 2,4-D + 0.5 mg/l 2iP in C. burtii and C. sobolifera. The embryogenic structures formed were taken as a substitute for hormone-free MS, but they darkened and lost their vitality. Plantlets were obtained in C.speciocum. Synthetic seed trials were made in all species and germination occurred only within in C. atticum.