Yarışma programları, medya ve kültür Emperyalizmi , bir kültür emperyalizmi aracı olarak yarışma programları: Kim 500 milyar ister örneği
Quiz shows, media and cultural imperialism: The quiz shows as a tool of cultural imperialsm: The case study of who wants to be a millionaire
Yazar: LEVENT YAYLAGÜL
Danışman: PROF. DR. ASKER KARTARI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
Günümüzde kapitalist gelişim sürecinin yeni bir aşaması olarak küreselleşme süreci yaşanmaktadır. Bu süreçte kültürel ürünlerin Batılı gelişmiş ülkelerden diğerlerine doğru olan akısı İyice yoğunlaşmıştır. Bu bağlamda televizyon içerikleri de küreselleşmeye ve standartlaşmaya başlamıştır. Batılı program İçeriklerinin ithali ya da onların taklidi olan programların yerel olarak üretilmesiyle, Batılı toplumlara ait egemen ekonomik, siyasal sosyal ve kültürel pratikler ile değer ve ideolojiler de yayılmaktadır. Bunun sonucunda kapitalist olamayan ilişkiler ve değerlere sahip kültürler ortadan kaldırılarak bunun yerine Batının yarışma ve rekabete davalı kültürü egemen olmaktadır. Bu tezde, Türkiye televizyonlarında yayınlanan ve Amerika Birleşik Devletleri. İngiltere ve İtalya gibi Batılı endüstriyel ülkelerde üretilen yarışma programlarının birer kopyası olan programların Türkiye toplumunun kültürel ve ideolojik olarak biçimlenmesine etkisi, kültürel emperyalizm tezi bağlamında incelenmiştir. Bunun için "Kim 500 Milyar İster?" yarışma programı örnek olarak seçilmiştir. Öncelikle bu programın 1 Ekim 2003 ila 29 Aralık 2003 tarihleri arasında yayınlanan 20 program İçerik analizi tekniği ile incelenerek burada sunulan değerler ortaya konulmuş, daha sonra da bu değerlerin izleyiciler üzerindeki etkisi araştırılmıştır. İzleyici araştırmasında "derinlemesine görüşme" tekniği kullanılarak farklı yas, cinsiyet, eğitim, is ve gelir düzeylerinde olan ve bu programı sürekli takip eden 26 izleyici ile görüşülmüştür. Bu araştırma sonunda, yarışma programlarının Batılı kapitalist kültürün egemen değerleri olan bireyci, rekabete ve yarışmaya dayalı, sınıf atlama ve daha çok tüketim imkanına kavuşmayı amaçlayan egemen değerlerini topluma aktardığı ve bu programı izleyenlerin de bu egemen dejjer ve ideolojiyi içsellestirerek kültür emperyalizminin gerçekleşmesine neden olduğu bulunmuştur. Bu tip programlar, bir yandan Batıh çok uluslu şirketlerin ürettiği ürünlerin küresel pazarda dolaşımını sağlayarak kapitalizmin kendisini yeniden üretmesine katkıda bulunurken, diğer yandan da diğer ülkelerin pazarlarım, kültürlerini ve insanların bilinçlerini biçimlendirerek kültür emperyalizmine sebep olmaktadır. Bu tezde bu sürecin nasıl gerçekleştiği incelenmiştir.

Abstract:
At present day, globalization is being observed as a new stage of capitalist development. In this process, İt was concentrated the flows of cultural products from industrialized western countries to non-west. And this process caused the globalization and standardization of media contents. With the heavy import of western media contents or the replication of western media contents cause to dissemination of the dominant values of western culture. As a result of this process, non capitalist values and relations disappear and the capitalist culture of western countries become dominant in the globe. In this dissertation the effect of the quiz shows, which were produced firstly in the western countries such as USA Great Britain and Italy, to the cultural formation and ideological result on Turkish society. So, Who wants to be a millionaire? was selected as a sample programme and analysed in the context of cultural imperialism thesis. First of all, the twenty programmes which were broadcast in the period of October, I, 2003 and December, 29, 2003 were recorded. These programmes were applied a simple content analysis so that the values, which were dominant İn these programmes, were revealed. And then it was realized an audience survey to show how these programmes afiect the viewers' attitudes and values. In the survey, the ildmp interview" was used as a data gathering technique. It was interviewed with 26 viewer. At the end of the research process, it was proved that the quiz shows disseminate the dominant values of western countries and the viewers internalized these dominant values as the cultural imperialism thesis claimed. The quiz shows in one hand help to dissemination of the commodities which were produced by the multinational corporations, on the other hand they are used as a ideological apparatus to manipulate and control of cultures and the conscious of the people of the non western countries. In this dissertation the process, in which the cultural imperialism materialized, was analysed.