Kemoterapi uygulanan solid organ tümörlü hastalarda HBV serolojisi ve seyri: Profilaksi/reaktivasyon ilişkisi
HBV serology and course in patients with solid organ tumors treated with chemotherapy: Prophylaxis/reactivation relationship
Yazar: MELTEM CEREN UYGUR
Danışman: DOÇ. DR. NEVİN AKÇAER ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Gastroenteroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit B virüsü = Hepatitis B virus ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Profilaksi = Prophylaxis ; Reaktivasyon = Reactivation ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İmmünosupresif ajanlar = Immunosuppressive agents

Özet:
Giriş; Solid organ tümörü olan kemoterapi alan hastalarda kronik HBV ve/veya geçirilmiş HBV enfeksiyonlarının takibi, optimal yönetimi, reaktivasyon riskine ilişkin veriler ve proflaktik antiviral tedavi rejimlerinin etkinliği konusunda henüz yeterli çalışma ve öneri yoktur. 
Amaç; Solid organ tümörü olan ve kemoterapi uygulanan kronik veya geçirilmiş HBV enfeksiyonu olan erişkin hastalarda reaktivasyon oranlarını ve antiviral profilaksinin etkinliğini saptamayı amaçladık.
Hasta-Metod; Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi'de 1 Ocak 2017 – 31 Ekim 2021 tarihleri arasında solid organ tümörü tanısı ile kemoterapi alan hastaların kayıtları tarandı. Demografik verileri, kemoterapi öncesi ve sonrası HBV serolojileri, karaciğer fonksiyon testleri, kemoterapi ve antiviral tedavi rejimleri, kemoterapi sonlandırıldıktan sonraki 1 yıllık sürede hastalarda gelişen reaktivasyon oranları incelendi. Anti-Hbc IgG pozitif olan hastalar çalışmaya alındı. Reaktivasyon kriteri olarak tedavi öncesindeki HBV DNA düzeyinde 10 kat ve üzeri artış ve/veya negatif HBV DNA ve negatif HBsAg' nin pozitif olarak saptanması kabul edildi. Hepatit B reaktivasyonu olan hastalar Grup 1, reaktivasyon saptanmayan hastalar Grup 2 olarak değerlendirildi.
Değişkenlere ait normalite testlerinde Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk testleri kullanıldı. Bağımsız değişkenlerden oluşan ve normal dağılım göstermeyen ikili gruplarına Mann-Whitney Rank Sum Test uygulandı. Çalışmamızda kategorik ölçümlerin gruplar arasında karşılaştırılmasında Ki Kare test istatistiği kullanılmıştır. p<0.05 olasılık değerleri önemli olarak kabul edildi. 
Bulgular; Çalışma kriterlerini karşılayarak çalışmaya dahil edilen 620 hastanın ortalama yaşı 62,06 ± 10,79 idi. Hastalarımızın %46,9'u (n=291) kadın, %53,1'i (n=329) erkekti. Çalışmaya dahil edilen 620 hastanın %3,4'ünde ( n=21) reaktivasyon saptandı. Hepatit B reaktivasyonu olan ve olmayan gruplar karşılaştırıldığında; cinsiyet ve yaş açısından gruplar arasında fark yoktu (p>0,05). Onkolojik tanı her iki grup açısından benzerdi (p>0,05). 
Tedavi öncesi HBsAg pozitif olan 122 hastanın  %9,8 (n=12) reaktive olurken, tedavi öncesi HBsAg negatif olan 477 hastada ise bu oran %1,9 (n=9) idi (p<0,05). 
Tedavi öncesi Anti-HBs pozitif olan 369 (%59,5) hastanın %2,2'si (n=8) reaktive olmuştu. Anti-HBs değeri negatif 211 hastanın %6,2'sinde (n=13) reaktivasyon saptandı (p<0,05). 
Tedavi öncesi HBV DNA titresi bakılmış olan 130 hastadan, HBV DNA pozitif saptanan 15 hastanın %13'ü (n=2) reaktive olmuştur. HBV DNA negatif saptanan 115 hastanın %16'sında (n=19) reaktivasyon gelişmiştir (p>0,05). Ancak tedavi öncesi ve tedavi sonrası 12. ayda HBV DNA titreleri Grup 1 de anlamlı olarak Grup 2 den yüksek bulunmuştur (p<0,05)
Hastaların tamamına antiviral ajan başlanmıştı. Reaktive olan hastalarda antiviral tedavi rejimleri arasında ve kemoterapi rejimleri arasında reaktivasyon oranları açısından anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). 
Kemoterapi ilişkili hepatit saptanan 3 hastadan yalnızca bir hasta (%33,3) reaktive olmuştu. Gruplar arasında kemoterapi ilişkili hepatit açısından fark saptanmadı (p>0,05).
Çalışmamızda kemoterapi tedavisi sonrası gelişen akut karaciğer yetmezliği ve reaktivasyona bağlı ölüm görülmedi.
Sonuç; Bu çalışmada solid organ tümörü nedeni ile kemoterapi uygulanan hastalarda HBV reaktivasyonu açısından, HBsAg, Anti-HBs, HBV DNA titresi düzeylerinin etkili parametreler olduğunu ve kullanılan kemoterapi rejimlerinden bağımsız olarak antiviral tedavi rejimleri arasında reaktivasyon açısından anlamlı bir fark olmadığını saptadık. Solid organ tümörlü hastalarda kemoterapi öncesi HBV serolojisinin değerlendirilmesi ve riskli hastalarda antiviral tedavinin başlanması konusunda klinisyenlerin bilgilendirilmesi başarılı tedavi süreci için gereklidir. 

Anahtar Kelimeler: Solid organ tümörü, İmmünsüpresyon, HBV Reaktivasyon, HBV proflaksisi

Abstract:
Introduction; There are not enough studies and recommendations on the follow-up of chronic HBV and/or previous HBV infections, optimal management, data on reactivation risk, and the effectiveness of prophylactic antiviral treatment regimens in patients with solid organ tumors receiving chemotherapy.
Aim; The objective is to determine the reactivation rates and efficacy of the antiviral treatment in adult patients who have chronic or previously HBV infection with solid organ tumours treated by chemotherapy.
Patients – Method; Records of patients who received solid organ tumor diagnosis and chemotherapy were reveived in Adana City Training and Research Hospital between January 1, 2017 and October 31, 2021. Demographic data, pre and post-chemotherapy HBV serologies, liver function tests, chemotherapy and antiviral treatment regimes, reactivation rates in patients with in 1 year after chemotherapy were examined. Anti-Hbc IgG positive patients were included in the study. A 10-fold or greater increase in pre-treatment HBV DNA and/or positive detection of negative HBV DNA and HBsAg were accepted as reactivation criteria. Patients with HBV reactivation were classified as Group 1 and those without HBV reactivation were classified as Group 2.
Kolmogorov-Smirnov and Shapiro-Wilk tests were used for normality tests of variables. The Mann-Whitney Rank Sum Test was applied to the pairs of independent variables that did not show normal distribution. Chi-square test statistics were used to compare categorical measures between groups in our study. Probability values of p<0.05 were considered significant.
Results; The mean age of 620 patients who met the study criteria and were included in the study was 62.06 ± 10.79 years. 46.9% (n=291) of our patients were female and 53.1% (n=329) were male. Reactivation was detected in 3.4% (n=21) of 620 patients included in the study. When the groups with and without hepatitis B reactivation were compared; There was no difference between the groups in terms of gender and age (p>0.05). Oncological diagnosis was similar for both groups (p>0.05).
While 9.8% (n=12) of 122 patients who were HBsAg positive before treatment were reactivated, this rate was 1.9% (n=9) in 477 patients who were HBsAg negative before treatment (p<0.05).
Among 369 (59.5%) patients who were Anti-HBs positive before treatment, 2.2% (n=8) were reactivated. Reactivation was detected in 6.2% (n=13) of 211 patients with negative anti-HBs values ​​(p<0.05). 
Before treatment, 130 patients were examined for HBV DNA level, it was found to be positive in 15 patients and 13% (n=2) of these patients were reactivated. Of the remaining 115 patients, 16% (n=19) subsequently developed reactivation(p>0.05). 
Antiviral agents were started in all patients. There was no significant difference in reactivation rates between antiviral treatment regimens and chemotherapy regimens in reactivated patients (p>0.05).
All in 620 patients only 3 patients had chemotherapy-associated hepatitis and one of them (33.3%) was reactivated. There was no difference between the groups in terms of chemotherapy-associated hepatitis (p>0.05).
	Conclusions; In this study, we found that HbsAg, Anti-HBs and HBV DNA levels were effective parameters in terms of HBV reactivation in patients with solid organ tumor who treated with chemotherapy. Regardless of the chemotherapy regimes used, we have determined that there was no significant difference in reactivation between antiviral treatment regimes. Evaluation of the HBV serology of patients with solid organ tumors prior to chemotherapy and informing the clinicians about the initiation of antiviral therapy in risky patient is important for successful treatment process.

Keywords: Solid organ tumor, Immunosuppression, HBV Reactivation, HBV prophylaxis