Ortaokul sosyal bilgiler ders kitaplarında Türklerde fetih ve gaza konusunun incelenmesi
Examination of conquest and holy war in Turks in secondary school social studies textbooks
Yazar: REMZİYE TUZCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET SAİT KORKMAZ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Fetihler = Conquest ; Gaza = Holy war ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching

Özet:
Bu çalışmanın amacı Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarında fetih ve gaza kavramlarının nasıl ele alındığını ortaya koymaktır. İlkokulda genel anlamda tarih bilgileri ve tarih bilincinin, Sosyal Bilgiler derslerinde oluşturulmaya çalışıldığı görülmektedir. Gaza geleneğinin, özellikle Osmanlı toplumunun sosyo-ekonomik yaşamında önemli olduğu görülmektedir. Cihad ise, İslam ile  beraber oluşan bir kavramdır. Cihad, bir araya getirilen manevi ve maddi tüm kuvvetleri, yüksek gayeye erebilmek için, iyi niyetle Allah yolunda kullanmak demektir. Cihad metodunun tespit edilmesi için, o an etkin olan şartlar tayin edilmekte, bu şartlarda en etkin ve uygun metoda karar verilmektedir. İslamiyet'le beraber ortaya çıktığı görülen fetih olgusu da Müslümanların, dinlerini yaymak için gerçekleştirecekleri siyasi ve askeri faaliyetlere nitelik kazandıran bir kavram olmuştur. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yönteminden yararlanılacaktır. Doküman incelemesi, mevcut kayıt ya da belgelerin, veri kaynağı olarak sistemli incelenmesi olarak ifade edilmektedir. Bu kapsamda 5., 6. ve 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders kitapları incelenmiştir.  Yapılan inceleme sonucunda 5. Sınıf ders kitabında fetih ve gaza konusuna rastlanmamıştır. Bunun yanında 6. Sınıf ders kitabında Hz. Muhammed ve Dört Halife döneminde gaza ve fetih konuları ele alınırken; 7. Sınıf ders kitabında Selçuklu ve Osmanlı Devleti'nin ele alındığı görülmüştür. Çalışmada öncelikle eğitim, öğretim, ders kitapları ve öğrenme kuramları kavramsal olarak değerlendirilmiştir. Ardından fetih ve gaza kavramları ele alınmış ve Türk tarihinde fetih ve gazanın önemi vurgulanmıştır. Ardından 5., 6. ve 7. Sınıf ders kitaplarında fetih ve gaza konusunun geçtiği her sayfa görüntü olarak aktarılmış ve yorumlanmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to reveal how the concepts of conquest and "gaza "(holly war) are handled in Social Studies Textbooks. In this context, 5th, 6th and 7th Grade Social Studies Textbooks were examined. At secondary schools, it is seen that historical information and historical awareness are tried to be created in Social Studies lessons. It is seen that the Gaza tradition is especially important in the socio-economic life of the Ottoman society. Jihad is a concept formed with Islam. Jihad means using all the spiritual and material forces, brought together in good faith in order to achieve high goals for the sake of Allah. In order to determine the jihad method, the conditions that are currently active are determined and the most effective and appropriate method is decided in these conditions. The phenomenon of conquest, which emerged with Islam, was also a concept that qualifies the political and military activities that Muslims would carry out to spread their religion. The document review method, which is one of the qualitative research methods, will be used in the study. Document review is expressed as a systematic review of existing records or documents as a data source. In this context, 5th, 6th and 7th Grade Social Studies Textbooks were examined. As a result of the examination, the subject of conquest and "Gaza" was not found in the 5th grade textbook. In addition, While the issues of Gaza and conquest were discussed during the reign of Mohammed and the Four Caliphs in the 6th grade textbook; In the 7th grade textbook, it was seen that the Seljuk and Ottoman State were handled. In the study, primarily; education, teaching, textbooks and learning theories were conceptually evaluated. Then, the concepts of conquest and "gaza" have been discussed and the importance of conquest and "gaza" in Turkish history has been emphasized. Then, in the 5th, 6th and 7th grade textbooks, every page on the subject of conquest and "gaza" is conveyed and interpreted as images.