12 Mart'tan 12 Eylül'e Türkiye'de hükümet krizleri ve Türk demokrasisine etkileri (1971-1980)
Government crises in Turkey from 12 March to 12 September and its effects on Turkish democracy (1971-1980)
Yazar: HASAN KARANFİL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN YAŞAR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Çağdaş devletlerin büyük çoğunluğunda olduğu gibi, Türkiye Cumhuriyeti'nde de yürütme organı, Millet Meclisi çatısı altında kurulan hükümetler oldu. Cumhuriyetin kuruluşundan itibaren Türk devlet teşkilatındaki siyaset kurumu, demokrasi temelli çok partili hayat olarak hedeflendi ve bu çizgide şekillendirildi. Çok partili siyasî hayat, zaman zaman kesintiye uğrasa da bu modelden vazgeçilmedi. Bazı dönemlerde siyasî hayata, siyaset dışı kurumlar müdahalede bulundu. Bu nedenle Türk siyasetinde olağan dışı dönemler yaşandı. Bazı dönemlerde de siyasî buhranlar ve hükümet krizleri görüldü. İşte bu dönemlerden bir tanesi de "12 Mart 1971 Askeri Muhtırası ile 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi" arasında kalan dönemdir.
12 Mart 1971 tarihinde TSK üst komuta kademesi, ülkenin içinde bulunduğu anarşik ve kaotik ortamın sonlandırılamaması, ekonomik şartların her geçen gün kötüye gitmesi, siyasî istikrarsızlık gibi nedenlerle mevcut hükümetin değiştirilerek yerine tüm topluma hitap edecek partilerüstü bir anlayışla hükümet kurulmasını aksi halde idareyi üzerine alacağını bildiren bir muhtıra yayınladı. Bunun üzerine Türk siyasetinde demokratik teamüllerden farklı olan yeni bir dönem başladı. Bu dönemde 4 tane partilerüstü hükümet kuruldu. Ancak bu model başarılı olamadı. Sonra kurulan hükümetler her ne kadar daha demokratik usullerle kurulmaya çalışılsa da mevcut siyasî yapı ve ülkenin genel durumu nedeniyle hükümet krizleri sonlandırılamadı. Yaklaşık 10 yıllık bu süreçte hükümet krizleri nedeniyle 11 tane istikrarsız hükümet kuruldu.
Hükümet krizlerinin ortaya çıkmasında parlamenter sistemden kaynaklanan sorunlar, ideolojik ayrışmadan kaynaklanan sorunlar, iç ve dış siyasetten kaynaklanan sorunlar, demokrasi dışı unsurların siyasete müdahaleleri etkileri görüldü.
Bu dönemde yaşanan hükümet krizlerinin Türk demokrasisine uzun yıllar sürecek ve günümüze kadar ulaşacak bazı etkileri oldu.

Abstract:
As in the vast majority of contemporary states, in the Republic of Turkey, the executive branch has the governments established under the roof of the National Assembly. Since the establishment of the Republic, the politic institution in the Turkish state organization has been targeted as a democracy-based multi-party life and has been shaped along this line. Although multi-party political life has been interrupted from time to time, this model has not been abandoned. In some periods, non-political institutions have intervened in political life. For this reason, extraordinary periods have taken place in Turkish politics. In some periods, political crises and government crises have also observed One of these periods is the period between the "Military Memorandum of March 12, 1971 and the Military Coup of September 12, 1980".Because of the reasons the country is the failure to terminate the anarchic and chaotic, environment of the economic conditions to worsen with each passing day, and  political instability , On March 12, 1971; the TAF(TSK)  senior command issued a memorandum indicating the current government should be replaced and a non-partisan government should be formed that will appeal to the whole society,  or else it would take over the administration.
Thereupon, a new era has begun in Turkish politics, which has different from democratic practices. During this period, 4 non-partisan governments have formed. However, this model has not successful. Although the governments that have been established later have been tried to be established with more democratic methods, the government crises could not be ended due to the current political structure and the general situation of the country. During this period of about 10 years, 11 unstable governments have been formed due to government crises. Problems arising from the parliamentary system, problems arising from ideological separation, problems arising from domestic and foreign politics, and the interventions of non-democratic elements in politics have been seen in the emergence of government crises. The government crises have been experienced during this period had some effects on Turkish democracy that will last for many years and will reach to the present day.