Vergi ahlakını şekillendiren faktörlerin vergiden kaçınma ve vergi kaçırma üzerindeki etkisi: Biga örneği
Effects of factors that shape tax morale on tax avoidance and tax evasion: The case of Biga
Yazar: MACİDE İNANÇ
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN SERİM
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Vergi ahlakı = Tax ethics ; Vergi bilinci = Tax awareness ; Vergi kaçakçılığı = Tax evasion ; Vergi mükellefi = Taxpayer ; Vergi sorumluluğu = Tax responsibility ; Vergi uyumu = Tax compliance ; Vergiden kaçınma = Tax avoidance ; Vergiler = Taxes

Özet:
Mükellefler verginin gelir azaltıcı bir unsur olması nedeniyle, vergi ödemekten kaçınabilir veya vergi kaçırabilir. Bu davranışların belirleyenlerinin tespitine dönük olarak vergi psikolojisi alanında yapılan çalışmalar mükelleflerin vergilerini öderken sadece ekonomik unsurlardan etkilenmediğini aynı zamanda sosyo psikolojik bazı faktörlerinde etkisi altında da olduğunu ortaya koymuştur. Vergi kaçırma ve vergiden kaçınma davranışlarının belirleyenleri vergi ahlâkı ile yakından ilintilidir. Bir toplumda vergi kayıp ve kaçakları vergi ahlâkı geliştiği ve kökleştiği ölçüde azalacaktır. Bu nedenle, en genel tanımıyla mükelleflerin vergisini tam olarak, zamanında beyan etmesi ve ödemesi olarak adlandırılan vergi ahlâkını da belirleyen faktörlerin tespiti ve bu faktörlerin hangi koşullar altında oluştuğunun ve nelerden etkilendiğinin bilinmesi kanun koyucunun, politikacıların ve vergi uygulayıcılarının vergiyle ilgili kararlar alırken vergilemede istenen hâsılata ulaşılmasını kolaylaştırarak, daha güçlü bir mali yapının oluşmasını sağlayacaktır.Bu tezin kapsamında Vergi ahlâkını şekillendiren faktörlerin vergiden kaçınma ve vergi kaçırma üzerindeki etkisi teorik olarak açıklandıktan sonra, vergi ahlâkının gerekliliğini ve belirleyenlerinin bir ilçe bazında ampirik olarak ölçülmesi amacıyla Çanakkale ili Biga ilçesinde mükelleflerin vergiye karşı göstermiş olduğu davranış biçimlerinin araştırılmasına yönelik 1100 kişiyle yapılan anket çalışması sonucu elde edilen bulgular sıklık analizleri ve çapraz tablolar yardımıyla açıklanmıştır.Yürütülen ampirik alan araştırması sonuçlarına göre; kamu hizmetlerinden memnuniyet düzeyi, başka mükelleflerinin dürüstlüğüne ilişkin algı, alınan kamu, hizmetlerinin yeterliliği, vergi sistemi ve mevzuatı konusundaki algı, vergi dairesi personeli hakkındaki düşünceler, vergi afları, din, toplumsal gurur, eğitim, gelir, mükellefiyet türü, yaş vergi ahlâkını belirleyen en önemli faktörler olarak görülmektedir.Anahtar kelimeler: Mükellef Davranışları, Vergi Etiği, Vergi Uyumu, Vergi Algılaması, Vergi Bilinci

Abstract:
Tax-payers may avoid paying taxes or may evade taxes since taxes are income decreasing factors. The studies carried in the field of psychology of tax to find out the determinants of these behaviors have proved that the tax-payers are not only affected by the economic factors but also by socio-psychological factors. The determinants of tax evasion and tax avoidance are closely related with tax ethics. In a society, tax loss and tax evasion will decrease to the extent the tax ethics is developed and established. For this reason, to know what the determinants of tax ethics - which means, in general terms, that the tax payers declare and pay their taxes in time and completely- are , under which circumstances these determinants emerge and are affected by, will help establishing a stronger financial structure by making it easier for the legislators, politicians and executives to achieve the targeted revenue.In the scope of this thesis, after theoretically explaining the effects of determinants of tax ethics on tax avoidance and tax evasion, findings of the results of a survey conducted with 1100 people in order to explore the types of behaviors exhibited by the tax-payers in the Biga town of the Çanakkale city are explained with the frequency analysis and crosstabs.so as to measure the necessity of tax ethics and its determinants empirically on a town base.According to the consequences of the empirical field research done; the level of satisfaction from public services, the perception related to the honesty of other tax-payers, the efficiency of the public services received, the perception about the taxation system and legislation, the opinions about the personnel in the Tax Office, the tax amnesty, religion, social pride, education, income, type of liabilities, and age are thought to be the most important factors determining tax ethics.Keywords: Tax-Payer Behaviors, Tax Ethics, Tax Compliance, Tax Perception, Tax Consciousness.