Avrupa Merkez Bankası ve finansal istikrar
European Central Bank and financial stability
Yazar: FERHAT ÇAMLICA
Danışman: PROF. DR. BELGİN AKÇAY ; DOÇ. DR. ERAY YÜCEL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği ve Uluslararası Ekonomik İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa = European ; Avrupa Merkez Bankası = European Central Bank ; Finansal istikrar = Financial stability ; Merkez Bankası = Central Bank ; İstikrar = Stability

Özet:
Küresel finans krizinden sonra merkez bankalarının finansal istikrara yönelik nasıl bir role sahip olması konusunda ciddi bir paradigma kaymasından söz edilmektedir. Merkez bankalarının finansal istikrara olan duyarlılıklarındaki bu değişim, küresel finans krizi sürecinde ortaya konan para politikası ile net olarak görülmüştür. Bu çerçevede, küresel finans krizi sürecinde en aktif merkez bankalarından biri olan AMB'nin merkez bankasının finansal istikrarsızlıklara olan duyarlılığını belirlemek bakımından iyi bir örnek oluşturduğu düşünülmektedir. Ayrıca bu dönemde karşı karşıya kalınan şokların 'sistemik' olma özelliğinin ön plana çıkması nedeniyle, merkez bankalarının özellikle 'finansal sistemik risk'e karşı duyarlılık gösterdikleri tahmin edilmektedir. 
Bu çerçevede, çalışmada iki temel ampirik uygulama gerçekleştirilerek AMB'nin kriz öncesi ve sonrasında finansal sistemik strese olan duyarlılığı analiz edilmektedir: Birincisi, finansal sistemik stresin ölçülmesi konusunda özgün bir gösterge olan, aynı zamanda da AMB tarafından finansal sistemik stresi izlemek için kullanılan CISS endeksi detaylı bir şekilde incelenmekte ve Avro Bölgesinde merkez-çevre ülkeler için tahmin edilmektedir. Böylece CISS'tan yola çıkarak sistemik stresin alt piyasalar ve coğrafi boyutlarıyla değerlendirilmekte ve AMB'nin bu boyutlarıyla finansal istikrara duyarlılığı analiz edilmektedir. 
Çalışmanın bu anlamda ilgili literatüre yaptığı birinci katkı, Avro Bölgesinde merkez ve çevre ülkelerin finansal göstergelerinden yola çıkarak bir finansal sistemik stres endeksinin hesaplanması ve bu endeksler yoluyla Avro Bölgesinde merkez-çevre ülkeler arasında finansal sistemik risk bakımından yaşanan yakınsama ve ayrışmaların küresel finans krizi ve AB borç krizi sürecinde ortaya konmasıdır. Temel bulgu, küresel finans krizinde sistemik riskin merkez ülkelerde çevre ülkelerden daha hızlı arttığı, ancak daha sonra her ülke grubunun da eşit düzeyde etkilendiği yönündedir. Buna karşın, borç krizi sürecinde merkez ve çevre ülkelerde finansal sistemik stresin ayrıştığı ve çevre ülkelerinde 2013 yılının başına kadar sistemik stresin yüksek seyretmeye devam ettiği bulgusuna da rastlanmıştır.
İkinci ampirik uygulamada, AMB için kriz öncesi ve sonrası dönemi kapsayan bir para politikası kuralı tahmini yapılmaktadır. Çalışmanın ilgili literatüre ikinci katkısı ise AMB'nin para politikası tepkisini görmek için Taylor tipi ileriye dönük dinamik bir para politikası kuralının ilk defa bir finansal sistemik stres endeksi ile içselleştirilerek tahmin edilmesidir. Bu kapsamda elde edilen bulgular, AMB'nin kriz öncesinde finansal sistemik strese duyarlı olmadığı, krizden sonra finansal sistemik risk ile EONIA arasında negatif bir ilişki olduğu ynündedir. Buna göre, AMB krizden sonra 'enkaz temizliği' davranışı sergilemiştir. 
Alt piyasalar için elde edilen bulgularda da AMB'nin bankacılık, para piyasası ve döviz piyasasında krizden sonra anlamlı şekilde duyarlı olduğunu ortaya koymaktadır. Merkez-çevre ülkeler için yapılan tahmin sonuçları ise AMB'nin kriz öncesinde ve sonrasında merkez-çevre ülkelerdeki ekonomik gelişmelere de duyarlı olduğunu göstermektedir. Ayrıca AMB politika faiz oranı ile merkez ülkelerdeki finansal sistemik stres arasında kriz dönemlerinde net bir bulgu edilememekle birlikte, çevre ülkelerde kriz öncesinde 'rüzgara karşı yaslanma' davranışı görüldüğü, ancak krizden sonra bu ilişkinin ortadan kalktığı bulgusuna rastlanmıştır.

Abstract:
A paradigm shift has occured with the global financial crisis about what role central banks should have in terms of financial stability. This change of central banks sensitivity to financial stability became more visible with the monetary policy  conductions during the financial crisis. In this respect, as one of the most active central banks throughout the crisis period, the ECB is considered as a good example to analyze the sensistivity of central banks to financial instabilities. Furthermore, as a consequence of the 'systemic' nature of the shocks occured during this period, it is expected that central banks particularly became more reactive to 'financial systemic risk'.
In this context, to analyze ECB's sensitivity to financial systemic stress in the pre-and-post-crisis periods there are two empirical exercises carried out in this paper: Firstly, an unique indicator of measuring financial systemic stres, which is also used by the ECB as a tool to monitor financial systemic risk, is scrutinized in detail and a financial systemic stress index for core-periphery countries of the Eurozone is estimated. Thus, taking the CISS method as a basis, financial systemic stress  is analyzed in terms of sub-financial market and regional dimensions and ECB's sensitivity to financial systemic stress is analyzed in this context as well. 
In this  respect, the first contribution of this paper to the relevant literature is that a financial systemic stress indexes for the core-periphery of the Eurozone is estimated and hereby the convergence and divergence of the core and periphery throughout the global financial crisis and EU debt crisis periods is investigated from a financial systemic stress perspective. The main finding is that during the global financial crisis systemic stress first increased steeply in the core countries, however as the crisis spread out in the subsequent period both country groups were affected to the same extent. On the contrary, throughout the EU debt crisis strong divergence ocurred between the core and periphery in terms of systemic stress and systemic stress level did not fall back to normal levels untill the beginning of 2013. 
In the second empirical exercise, a monetary policy rule estimation is carried out covering the pre-and-post-crisis periods. The second contribution of the paper is the estimation of a monetary policy rule for the ECB which is a Taylor type forward-looking, dynamic rule augmented with a financial systemic stress index. The main finding in this respect is that the ECB is not responsive to financial systemic stress in the pre-crisis period, however there is a negative relationship between financial systemic stress and policy rates in the post-crisis period. This indicates that the ECB followed a 'clean after burst' policy during the crisis. 
Empirical findings  related to subfinancial markets show that the ECB was responsive to financial systemic stress in the banking, money and forex markets in the post-crisis period. Core- periphery analysis indicates that the ECB is responsive to core-periphery economic developments in the pre-and-post-crisis periods. Also, although the results show that there is no clear evidence about the relationship between core countries financial systemic stress and policy rates, there are some evidence that the ECB is following 'lean against the wind' type behaviour in pre-crisis period in the periphery countries. However, this evidence is inconclusive for the post-crisis period.