Entansif yetiştirilen halep keçilerinde üreme mevsiminde PGF2 alfa ve progesteron teöstrüs melli senkronizasyonu sonrası dondurulmuş sperma ile intraservikal ve laparoskopik tohumlamaların etkinliğinin belirlenmesi
Determination of the efficiency of intracervical and laparoscopic insemination with frozen semen in intensively grown halep goats after PGF2 alpha and progesterone based estrous synchronization in breeding season
Yazar: HAYDAR DEMİREZER
Danışman: PROF. DR. FİKRET KARACA
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum,Jinekoloji ve Suni Tohumlama (Veterinerlik) Anabilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Dondurarak saklama = Cryopreservation ; Dölleme = Insemination ; Dölleme-yapay = Insemination-artificial ; Keçiler = Goats ; Laparoskopi = Laparoscopy ; Sperm = Spermatozoa ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; Östrus siklusu = Estrous cycle

Özet:
Çalışmada, üreme mevsiminde Halep keçilerinde farklı Östrüs senkronizasyon yöntemlerinin etkinliği ile sentetik progesteron içeren intravajinal süngerlerle senkronizasyon sonrası dondurulmuş sperma ile yapılan suni tohumlama uygulamalarda tohumlama zamanı ve tohumlama tekniğinin fertilite üzerine etkisi değerlendirildi. 
Araştırmada yaşları 2-4 arasında değişen ve döl verimi problemi bulunmayan 160 adet keçi ve östrüslerin tespiti için yaşları 3-4 arasında değişen 12 adet arama tekesi kullanıldı. Suni tohumlamalarda dondurulmuş-çözdürülmüş ithal Saanen tekesi sperma payetleri kullanıldı. Deneme I'de bitkisel progesteron (BP), bitkisel progesteron+eCG (BP+eCG), çift doz PGF2α (PG), çift doz PGF2α+eCG (PG+eCG) ve sentetik progesteron (SP+eCG+PG; kontrol) olmak üzere 5 uygulama grubu yer aldı. Deneme II'de uygulama gruplarındaki keçilerin tamamına MAP emdirilmiş vajinal süngerler 11,5 gün süre ile uygulandı ve uygulama bitiminde eCG ve PGF2α enjeksiyonları yapıldı. Keçiler sabit zamanlı veya östrüs takibine dayalı olarak intraservikal ve laparoskopik yöntemle tohumlandı. 
Deneme I'de östrüs oranları bakımından en düşük değerler BP (%35) ve BP+eCG (%40) gruplarında tespit edildi ve gruplar arasındaki farklılık önemli bulundu (P<0.05). BP, BP + eCG, PG, PG+eCG ve SP+eCG+PG (kontrol) gruplarında tohumlamaları takip eden 21. gün plazma P4 düzeyleri ve 50. gündeki ultrasonografik muayeneye göre gebelik oranları bakımından 21. günde kontrol ve PG grubu en yüksek, BP+eCG grubu en düşük; 50. günde ise kontrol grubu, PG+eCG ve BP+eCG gruplarından yüksek iken en düşük gebelik oranı PG ve BP gruplarında kaydedildi (P<0.05). Deneme II'de gebelik oranı bakımından intraservikal ve laparoskopik yöntem ile sabit zamanlı yapılan ve östrüstan 12-16 saat sonra yapılan tohumlamalarda; en yüksek gebelik laparoskopik yöntem ile yapılan tohumlamalarda ve östrüsların belirlenmesinden sonraki 12-16. saatlerde tespit edildi. 
Sonuç olarak farklı östrus senkronizasyon protokollerinden östrüs oranı bakımından en yüksek başarı PG, PG+eCG ve SP+eCG+PG gruplarında saptanırken, en düşük östrüs oranları ise doğal bitkisel progesteron uygulanan gruplarda görüldü. İntraservikal tohumlamalarda 50. gününde en yüksek gebelik oranı SP+eCG+PG grubunda elde edildi. Gebelik oranı bakımından en yüksek oran tohumlamanın östrüslerin tespit edilmesini takiben 12-16 saat sonra yapıldığı laparoskopik yöntemle elde edildi.

Anahtar kelimeler: Keçi, östrüs senkronizasyonu, dondurulmuş sperma, intraservikal, laparoskopik, suni tohumlama.

Abstract:
In this study, the effectiveness of different oestrus synchronization methods in Aleppo goats during the breeding season and the effect of insemination time and insemination technique on fertility in artificial insemination applications with frozen semen after synchronization with intravaginal sponges containing synthetic progesterone were evaluated.
In the research, 160 goats aged between 2-4 and without fertility problems and 12 bucks aged between 3-4 years were used for estrus detection. Frozen-thawed Saanen goat semen straws were used for artificial insemination. Herbal progesterone (BP), herbal progesterone+eCG (BP+eCG), double dose PGF2α (PG), double dose PGF2α+eCG (PG+eCG), and synthetic progesterone (SP+eCG+PG; control) in trial I. In trial II, MAP vajinal sponges were applied to all of the goats in the treatment groups for 11.5 days, and eCG and PGF2α injections were made at the end of the application. Goats were inseminated by intracervical and laparoscopic methods based on a fixed time or oestrus monitoring.
In trial I, the lowest values in terms of oestrus rates were found in the BP (35%) and BP+eCG (40%) groups, and the difference between the groups was significant (P<0.05). In the BP, BP + eCG, PG, PG+eCG, and SP+eCG+PG (control) groups, the control, and PG groups were the highest on the 21st day in terms of plasma P4 levels on the 21st day following insemination and pregnancy rates according to the ultrasonographic examination on the 50th day, BP+eCG group was the lowest; on the 50th day, while the control group was higher than the PG+eCG and BP+eCG groups, the lowest pregnancy rate was recorded in the PG and BP groups (P<0.05). In Trial II, in terms of pregnancy rate, inseminations were performed with intracervical and laparoscopic methods at a fixed time and 12-16 hours after estrus; The highest pregnancy is 12-16 after insemination with the laparoscopic method and after the determination of estrus.
As a result, the highest success in terms of oestrus rate from different oestrus synchronization protocols was found in PG, PG+eCG and SP+eCG+PG (control) groups, while the lowest oestrus rates were seen in the groups that were administered natural herbal progesterone. It was determined that the highest rate in terms of pregnancy rate was obtained with the laparoscopic method performed 12-16 hours after the detection of estrus.

Keywords: Goat, estrus synchronization, frozen semen, intracervical, laparoscopic, artificial insemination.