Tüketici güven endeksi: (Öncü) bir gösterge midir?
Consumer confidence index: Is a (leading) indicator?
Yazar: GONCA ZERİĞ
Danışman: PROF. DR. SERVET CEYLAN
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Tüketici Güven Endeksi, hane halklarının mali durumları, ekonominin mevcut durumu ve geleceğe yönelik beklentileri ile harcama ve tasarruf eğilimlerine yönelik uygulanan tüketici eğilim anketi vasıtasıyla hesaplanmaktadır. Günümüzde beklentilerin ekonomik ajanların tüketim, tasarruf, yatırım gibi kararlar almasında ve iktisat politikasının şekillenmesinde önemli etkileri olduğu kabul edilmektedir. Ekonomiye duyulan güven de tüketicilerin tüketim, tasarruf ve yatırım kararlarında etkili olmaktadır. Ekonominin mevcut durumunu ve gelecekteki gidişatını takip etmeye yarayan pek çok gösterge bulunmaktadır. İktisat politikaları uygulanırken ekonominin gelecekteki durumuna ilişkin bilgiler veren öncü göstergelerden de faydalanılmaktadır. Tüketici Güven Endeksi tüketicilerin beklentilerine yönelik bilgiler içermesi sebebiyle öncü gösterge niteliği taşıyabilmektedir. Bu bağlamda Tüketici Güven Endeksinin gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH), tüketici fiyat endeksi ve işsizlik değişkenleri için öncü gösterge özelliği gösterip göstermediği incelenmiştir. 
	Bu tez, Tüketici Güven Endeksi ile GSYH, tüketici fiyat endeksi ve işsizlik arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Çalışmada ele alınan veriler Türkiye'nin 2005:Q1-2023:Q2 dönemine ait üç aylık zaman serisi verilerinden oluşmaktadır. Değişkenler arasındaki uzun ve kısa dönemli ilişkileri incelemek amacıyla Johansen ko-entegrasyon testi, Granger nedensellik testi ve hata düzeltme modeli kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre Tüketici Güven Endeksi ile GSYH uzun dönemde birlikte hareket etmektedirler. Tüketici Güven Endeksi ile tüketici fiyat endeksi ve Tüketici Güven Endeksi ile işsizlik değişkenlerinin ko-entegre olmadıkları tespit edilmiştir. Tüketici Güven Endeksinden GSYH'ye doğru tek yönlü nedensellik tespit edilmiştir. Tüketici Güven Endeksi, GSYH'yi etkilemektedir. Dolayısıyla Tüketici Güven Endeksinin GSYH için öncü gösterge niteliğine sahip olabileceği söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Tüketici Güven Endeksi, Beklentiler, Ekonomik Göstergeler, Öncü Göstergeler, Johansen Ko-entegrasyon Testi, Granger Nedensellik Testi, Hata Düzeltme Modeli.

Abstract:
Consumer Confidence Index is calculated via consumer tendency survey that includes either households financial situation, economy's present situation and future expectations, or spending and saving tendecies. It is accepted that expectations influces economic agents' spending, saving and investment decisions. It is also accepted that expectations influces economic policies taking form. Economic confidence also influces economic agents' spending, saving and investment decisions. There are several indicators to follow economy's present situation and future expectations. Leading indicators, includes economy' future situation, are also used to apply economic policy. Consumer Confidence Index due to including consumers' expectations may also be used as leading indicators. For this reason, in this thesis, the relationship between consumer confidence and gross domestic product, consumer price index and unemployment is investigated as a leading indicator. 
	Research datas for the period of 2005:Q1-2023:Q2 quarter datas for Türkiye. Johansen co-integrasyon test, Granger causality test and error correction model are used to research short and long term relationship between indicators. 
	According to results, Consumer Confidence Index and gross domestic product are moved together on long term period. There is not co-integration relation with Consumer Confidence Index and consumer price index, Consumer Confidence Index and unemployment. There is one way causality from Consumer Confidence Index to gross domestic product. Consumer Confidence Index influces gross domestic product. Hence, it may be said that Consumer Confidence Index is a leading indicator for gross domestic product.
Keywords: Consumer Confidence Index, Expectations, Economic Indicators, Leading Indicators, Johansen Co-integraton Test, Granger Casuality Test, Error Correction Model