Bir afet sonrası sahada görevli acil sağlık hizmetleri çalışanlarının günlük yaşama uyum süreci
The process of adaptation to daily life of emergency health services workers in the field after a disaster
Yazar: ŞEYDA ÇAKIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF ARİF KUTLU
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Doğal Afetlerin Risk Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid

Özet:
Afetler, Acil Sağlık Hizmetleri çalışanlarının hızla harekete geçme gerekliliğini ve üstün başarı beklentilerini ortaya koyar. Bu durum çalışanların ihmal edilmesine yol açar. Bu çalışmanın amacı; bir afet sonrasında uzun süreli saha görevi yapan Acil Sağlık Hizmetleri çalışanlarının günlük yaşama ve/veya çalışma koşullarına uyum sürecini araştırmaktır. Bu kapsamda, Çalışanlar için Yaşam Kalitesi Ölçeği Türkçe Uyarlaması kullanılmıştır. Ölçek saha çalışmasından bir ay önce, bir ay sonra ve üç ay sonra şeklinde tek bir form olarak tasarlanmıştır. Çevrim içi anket formu; son bir yıl içinde yıkıcı afetlerde görev alan Bursa Acil Sağlık Hizmetleri çalışanlarına uygulanmıştır. Çevrim içi Anket Tekniği kullanılarak toplamda gönüllü 404 katılımcıya ulaşılmıştır. Veriler SPSS programında iki yaklaşım (ölçek alt boyutlarının birbirinden tamamen bağımsız olduğu yaklaşımı, belirli ölçüde bağımlı olduğu yaklaşımı) ile analiz edilmiştir. Her iki yaklaşım için ölçek alt boyutlarının Cronbach's Alpha değerleri 0,68-0,92 arasında, Çarpıklık ve Basıklık değerleri ise -1,12 ile +1,28 arasında hesaplanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, her iki yaklaşımda Mesleki Tatmin alt boyutunda medeni duruma duyarlılık, Tükenmişlik ve Eşduyum Yorgunluğu alt boyutunda ise cinsiyet ve eğitim durumuna duyarlılık mevcuttur. Birinci yaklaşıma göre, Tükenmişlik ve Mesleki Tatmin boyutları arasında ters yönlü, Tükenmişlik ve Eşduyum Yorgunluğu arasında güçlü pozitif yönlü bir ilişki vardır. İkinci yaklaşıma göre ise Mesleki Tatmin ile Eşduyum Yorgunluğu arasında negatif yönlü bir ilişki olduğu görülmüştür. İkinci yaklaşıma göre saha çalışmasından 1 ay sonra ve 3 ay sonra Tükenmişlik ve Eşduyum Yorgunluğu yaşama potansiyeli olan çalışan sayısında anlamlı bir artış olduğu tespit edilmiştir. Her iki yaklaşıma göre tüm alt boyutlarda saha çalışmasından sonra zaman geçtikçe katılımcıların normal çalışma koşullarına uyum sağladığı görülmektedir. Sonuç olarak, Acil Sağlık Hizmetleri çalışanları günlük yaşam ve çalışma koşullarına uyum sağlayabilmek için en az üç aylık bir zaman dilimine gereksinim duymaktadırlar.

Abstract:
Disasters highlight the necessity for Emergency Health Services Workers to rapidly mobilize and meet high expectations of performance. This situation often leads to the neglect of the workers themselves. The aim of this study is to investigate the adaptation process of the workers to daily life and/or working conditions after long-term field missions following a disaster. In this context, the Turkish Adaptation of the Quality of Life Scale for Employees was used. The scale was designed as a single form to be administered one month before, one month after, and three months after the field mission. An online survey was conducted among Emergency Health Services Workers in Bursa who had participated in destructive disasters within the past year. Using the Online Survey Technique, a total of 404 voluntary participants were reached. The data was analyzed using two approaches (the approach where scale sub-dimensions are completely independent of each other, the approach where they are partially dependent) in the SPSS program. For both approaches, Cronbach's Alpha values for the scale sub-dimensions were calculated to be between 0,68 and 0,92 while Skewness and Kurtosis values ranged from -1,12 to +1,28. According to the findings, in both approaches, there is sensitivity to marital status in the Compassion Satisfaction sub-dimension, and sensitivity to gender and education level in the Burnout and Compassion Fatigue sub-dimensions. According to the first approach, there is an inverse relationship between Burnout and Compassion Satisfaction, and a strong positive relationship between Burnout and Compassion Fatigue. According to the second approach, a negative relationship was found between Compassion Satisfaction and Compassion Fatigue. According to the second approach, there was a significant increase in the number of the workers experiencing potential Burnout and Compassion Fatigue one month and three months after the field mission. In both approaches, it was observed that as time passed after the field mission, participants adapted to normal working conditions in all sub-dimensions. In conclusion, Emergency Health Services Workers require at least a three-month period to adapt to daily life and working conditions.