Ankara ilinde üç taş ocağı ile iki kum ocağının ve çalışanlarının işçi sağlığı ve iş güvenliği açısından değerlendirilmesi
Occupational health and safety in 3 quarries and 2 sand sources in Ankara
Yazar: ÖZKAN KAAN KARADAĞ
Danışman: PROF. DR. NAZMİ BİLİR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Madencilik = Mining ; Meslek sağlığı = Occupational health ; Taş ocakları = Quarry ; İşçi sağlığı = Worker health

Özet:
ÖZET Bu çalışma Ankara'da üç taş ocağı ile iki kum ocağının ve çalışanlarının, işçi sağlığı ve güvenliği açısından değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Bu işyerlerinde çalışan 203 işçiden 194'ü ile görüşüldü, muayene edildi, akciğer filmleri çekildi, ve spirometrik incelemeleri yapıldı. Kum ocakları ve taş ocaklarında işçilerin maruz kaldıkları gürültü düzeyleri yüksek olarak bulundu. Kum ocaklarında ortam havası toz konsantrasyonu düşüktü ve kuvars içermemekteydi. Taş ocaklarında ise ortam solunabilir toz konsantrasyonu yasal değerlerden yüksek bulundu. Taş ocaklarında solunabilir kuvars tozu değerleri yasal sınır değerlerin altındaydı. İşçilerin ortalama toza maruziyet süreleri 9.8±0.4 yıldı. Çalışanlann %22.7'sinde öksürük ve balgam şikayeti vardı. Spirometrik incelemede %17.1'inde obstrüktif, restriktif yada karışık tip bozukluğa rastlandı. Çalışan işçilerin 85'i (%44.0) doğrudan toza maruzdu. Araç sürücüsü olarak çalışan 109 kişinin ise tozla aralan da araç kabininin oluşturduğu bariyer vardı. Bu yüzden doğrudan toza maruz değillerdi. ILO (1980) klasifıkasyonuna göre 43 kişide (% 22.6) 1/0 ve üstü dağılımda opasite saptandı. Silikozis sıklığı, doğrudan toza maruziyeti olanlarda %32.1 ve araç sürücülerinde %15.1 olarak bulundu (Odd's Ratio= 2.66 ; 1.32-5.37). Ayrıca, doğrudan maruziyeti olanlarda kronik bronşit sıklığı 4 kat fazla bulundu ( Odd's Ratio= 4.18; 1.09-15.90). Anahtar kelimeler : Taş ocağı, Kum ocağı, işçi sağlığı, iş güvenliği, Silikozis, Solunum Fonksiyon Testleri IV

Abstract:
ABSTRACT This study was performed at 3 quarry, 2 sand source in Ankara. In this study, occupational health and safety conditions of the work places were determined and health status of 194 of 203 workers were evaluated through physical examination, chest X-Ray and respiratory function. Sound levels were high in the sand source and quarry work place's. In the sand sources, dust concentration was low and does not contain quartz. In the quarry work place's the level of respirable dust concentration in the air was found higher than permissible limit. But the respirable quartz concentration was lower than the legal limits. The mean duration of exposure was 9.8±0.4 years. Cough and phlegm complaint was found 22.7% of the workers. Spirometric examinations revealed obstructive, restrictive and mixed type of ventilatory defects in 17.1% of the cases. Eighty-five of these workers were directly exposed to dust. Since the driver cabins protect the drivers from dust exposure, 109 drivers considered as the low exposure group. According to the classification of ILO (1980), radiological opacities of profusion score 1/0 or more was detected in 43 ( 22.6%) of the workers. The silicosis prevalence among the workers who were directly exposed to dust and the drivers were 32.1% and 15.1% respectively. The probability of having silicosis is nearly 3 times in the directly exposed group ( Odd's Ratio= 2.66; 1.32 - 5.37). Similarly, the probability of chronic bronchitis among the workers, who were directly exposed to dust, was four times higher ( Odd's Ratio= 4.18; 1.09 - 15.90). Key words: Quarry, Sand source, Occupational health, Occupational safety, Silicosis, Pulmonary Function Tests T.C. YÜKSEKÖ?RETİM KDBDLO