Afyonkarahisar merkezdeki konutlarda radon konsantrasyonu ve yıllık etkin doz oranlarının belirlenmesi
Radon concentration in the houses of center of Afyonkarahi̇sar and determining the annual effective dose
Yazar: DUYGU AÇİL
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ALİ YALIM
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Bu tez çalışması Afyonkarahisar il merkezinde bazı konutlarda bina içi radon konsantrasyonunu ve insanların maruz kaldıkları yıllık etkin doz eşdeğerini belirlemek, radon aktivite yoğunluğunun jeolojik bölgelere göre değişimi ile meteorolojik parametrelerin radon aktivitesi yoğunluğu değişimi üzerindeki ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır.
Çalışmada, il merkezi kayaç türleri ve tektonik yapısı göz önünde bulundurularak 4 bölgeye ayrılmış ve belirlenen bölgelerdeki konut yoğunluğuna göre 50 ev homojen bir şekilde seçilerek pasif radon ölçüm yöntemiyle bina içi radon konsantrasyonu belirlenmiştir. Radon aktivitesi konsantrasyonu ölçümleri Haziran 2013 ve Mayıs 2014 tarihleri arasında bir yıl boyunca üçer aylık periyotlarla gerçekleştirilmiştir. Ölçüm sonuçları minimum 5 Bq/m^3   ile maksimum 2494 Bq/m^3 değerleri arasında elde edilmiş, yıllık ortalama radon aktivitesi yoğunluğu 168,6 Bq/m^3 ve radon yoğunluğundan kaynaklanan yıllık ortalama etkin doz eşdeğeri de 4,3 mSv/y olarak hesaplanmıştır.
Diğer yandan sonuçlar mevsimsel olarak ele alındığında, radon konsantrasyonunun en yüksek olduğu dönemin kış mevsimi olduğu görülmüştür. Ayrıca 4 jeolojik bölge için ayrı ayrı radon konsantrasyonu değerleri hesaplanmış ve 1. Bölge için 125 Bq/m^3, 2. Bölge için 188,9 Bq/m^3, 3. Bölge için 224,2 Bq/m^3 ve 4. Bölge için 136,4 Bq/m^3 değerleri elde edilmiştir. Son olarak, ölçüm dönemlerinde elde edilen radon konsantrasyon değerleriyle yıl boyunca kaydedilen meteorolojik verilerin (ortalama basınç, ortalama yağış, ortalama nispi nem, ortalama sıcaklık) karşılaştırılması yapılarak radon konsantrasyonu değişimleri ile meteorolojik parametreler arasındaki ilişki incelenmiştir. 
2014, xiii + 83 sayfa
Anahtar Kelimeler: Bina içi radon yoğunluğu, CR-39, Jeolojik yapı, Etkin doz eşdeğeri, Meteorolojik parametreler

Abstract:
This thesis is performed to determine the indoor radon concentration in some houses in the provincial center of Afyonkarahisar and the annual effective dose equivalent that people expose, and to examine the relation between the radon activity concentration variations according to regions, and the effects of meteorological parameters on density of radon activity.
In the study, provincial center has been divided into 4 regions by considering the rock types and tectonic structure and radon concentration has been determined by a passive radon measurement method by selecting 50 houses homogenously according to the housing densities in the determined regions. The measurements of radon activity concentrations have been performed for three months periods during one year between June 2013 and May 2014. The measurement results were acquired between 5 Bq/m^3  and 2494 Bq/m^3 values, annual average radon activity density was calculated as 168,6 Bq/m^3 and annual average effective dose equivalent as 4,3 mSv/y.
On the other side, when the results are taken into account as seasonally, it has been observed that the period with highest radon concentration is winter. Besides, radon concentration values were calculated for 4 geologic regions and for 1st Region 125 Bq/m^3, for 2nd Region 188,9 Bq/m^3, for 3rd Region 188,9 Bq/m^3, and for 4th Region 136,4 Bq/m^3 was found. Finally, the radon concentration values recorded during the year which were acquired during the measurement periods and the meteorologic values (average pressure, average rainfall, average relative humidity, average temperature) were compared and the relation between the changes in radon concentrations were examined.
2014, xiii + 83 pages
Keywords: Indoor radon concentration, CR-39, Geological structure, Effective dose equivalent, Meteorological parameters