Türkiye'de özel istihdam bürolarına ilişkin sorunların tespitine yönelik bir alan araştırması ve çözüm önerileri
A field research on the determination of problems related to private employment agencies in Turkey and solution proposals
Yazar: HASAN ÇÖLGEÇEN
Danışman: PROF. DR. MUHARREM ES
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Özel istihdam = Private employment ; Özel istihdam büroları = Private labour offices ; İstihdam = Employment

Özet:
Özel istihdam büroları, iş arayan bireyler ile çalışan arayan işverenleri bir araya getirerek işgücü piyasaları için önemli bir işlevi gerçekleştirmektedir. Bu açıdan değerlendirildiğinde özel istihdam bürolarının işsizliğe azaltmada etkili oldukları ve istihdamı arttırıcı etkileri olduğu söylenebilir. Özel istihdam bürolarının tarihsel gelişimi çok eski tarihlere dayanmaktadır. Önceleri loncalar ve çeşitli meslek kuruluşları tarafından gerçekleştirilen işe aracılık faaliyetleri küreselleşmenin etkisiyle gelişim göstermiştir. Esnek çalışma biçimlerinin yaygınlaşması, işletme yapısında meydana gelen değişim, devletlerin küçülmesi, işgücü maliyetlerini azaltma çabası, hizmetler sektöründe meydana gelen gelişme ve kamu istihdam hizmetlerinin yetersiz kalması özel istihdam bürolarının önem kazanmasında etkili olmuştur. Bu nedenlerle bu çalışma ülkemizde özel istihdam büroları konusunda yaşanan sıkıntıları, sorunları tespit ederek bu sorunlara ilişkin çözüm önerilerini ileri sürmeyi amaçlamaktadır. Özel istihdam bürolarının faaliyetleri incelenerek, sektördeki sorunlar çözümlenerek, bu bürolar işsizliğin azaltılmasında ve istihdamın arttırılmasında aktif rol oynayabilirler. Dünyada birçok ülkede faaliyet gösteren özel istihdam bürolarının kariyer yönetimi, yönetici sağlama, insan kaynakları hizmetleri sunma, eğitim faaliyetleri gibi birçok faaliyet alanı bulunmaktadır. Ve ülkelere göre özel istihdam bürolarının yapılanmaları farklılıklar göstermektedir. Bu farklılık ülkelerin sahip olduğu mevzuat ve işgücü piyasasının dinamiklerinden kaynaklanmaktadır.
Ülkemizde özel istihdam büroları hukuki altyapıya 2000'li yıllardan sonra kavuşmuştur. 4857 sayılı İş Kanunu ve 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu'nda özel istihdam büroları hakkında düzenlemelere yer verilmiştir. Özel istihdam büroları ile ilgili yapılan hukuki düzenlemelerle birlikte ülkemizde özel istidam büroları faaliyet göstermeye başlamışlardır. Özel istihdam bürolarının ülkemizde gerçekleştirdiği istihdama aracılık hizmeti ,işverenler, özel istihdam büroları, işe yerleşen bireyler, İŞKUR yetkilileri, iş müfettişleri ve akademisyenler olmak üzere altı tarafın görüşleri doğrultusunda değerlendirilmiştir Araştırmanın analizi kısmında, 11 işveren veya insan kaynakları yöneticisi, 17 özel istihdam bürosu yöneticisi veya işe alım uzmanı, 35 özel istihdam bürosu aracılığı ile işe yerleşen birey, 5 İŞKUR çalışanı, 6 iş müfettişi ve 3 akademisyen olmak üzere toplamda 77 kişiyle görüşülmüştür. Taraflarla mülakat yapılarak bu alanda yaşanan sorunlar, özel istihdam bürolarının faydaları, yasalardan kaynaklanan sorunlar, aksayan yönler belirlenmiştir. Mülakatların analizi MAXQDA 2020 nitel veri analizi programı aracılığı ile yapılmış, araştırma yöntemi olarak derinlemesine görüşme, katılımcı gözlem ve doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda özel istihdam büroları ile ilgili Türkiye'de yaşanan sorunlar altı tarafın bakış açısıyla yansıtılmış ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri için ülke örneklerindeki uygulamalardan yararlanılmıştır.

Abstract:
Private employment agencies perform an important function for the labor markets by bringing    together individuals who seeking employment and employers who seeking workers. When considered from this point of view It can be said that private employment agencies beneficial in reducing unemployment and also have effects that increase employment. The history of private employment agencies goes back to very old times. Employment mediation activities which previously carried out by guilds and various professional organizations have progressed with the effect of globalization. The proliferation of flexible working forms, changes in the business structure, shrinking of state activities, the effort to reduce labor costs, the development in the services sector and the lack of public employment services have been effective in gaining importance of private employment agencies. For this reason, this study aims to offer solutions by determining the problems experienced in private employment agencies in our country. By examining the activities of private employment agencies and resolving problems in the sector, these agencies can play an active role in reducing unemployment and increasing employment. Private employment agencies operating in many countries in the world have many fields of activity such as career management, providing managers, providing human resources services and training activities. The structuring of private employment agencies varies from country to country. These differences arise from the legislation of the countries and the dynamics of the labor market.
Private employment agencies gained legal status after 2000s in our country. Labour Law No. 4857 and Turkish Employment Agency Law no. 4904 are included regulations on private employment agencies. Along with the legal regulations regarding private employment agencies, private employment agencies started to operate in our country. The employment mediation service provided by the private employment agencies in our country has been evaluated within the framework of the opinions of six different groups, namely employers, private employment agencies, individuals who are employed, İŞKUR officials, labour inspectors and academicians. In the analysis section of the research, 77 people were interviewed in total, including 11 employers or human resources managers, 17 private employment agency managers or recruitment specialists, 35 individuals who employed through a private employment agency,  5 İŞKUR employees, 6 labour inspectors and 3 academics. By interviewing the parties, the problems experienced in this area, the benefits of private employment agencies, the problems arising from the law, and the disruptive aspects were determined. The interviews were analyzed through the MAXQDA 2020 qualitative data analysis program, and in-depth interview, participant observation and document analysis were used as research methods. As a result of the research, the problems experienced in our country in the sector of private employment agencies were reflected from the perspective of the six groups and practices from other countries have been used for solutions to these problems.