Amerikan doları hegemonyası sonrası rezerv parada küresel çaplı değişim
Global changing in the reserve money after the American dollar hegemonia
Yazar: ALPER GÜVEN
Danışman: PROF. DR. GÜLEN ELMAS ARSLAN
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Dolar = Dollar ; Hegemonya = Hegemony ; Para = Money ; Para politikaları = Monetary policies ; Rezerv para = Reserve money ; Tarihsel gelişim = Historical development ; Uluslararası para sistemi = International monetary system ; Uluslararası rezervler = International reserves

Özet:
Bu çalışmada paranın gerçek anlamını kavrayabilmek için önce onun tarihi süreçteki
gelişimi incelenmiş, ardından onun modern zamanda nasıl konumlandırıldığı, asli görevi
olan mübadele işlemi dışında nasıl kullanıldığına değinilmiştir.
Para asli görevi dışında kullanılmaya başladığında bir silah gibi de kullanılmış, tarafların
birbirlerine karşı kullandıkları yaptırım aracına dönüşmüştür. Öncesinde Hollanda,
sonrasında İngiltere'nin sahip olduğu Dünya liderliğine gözünü diken ABD bunu
başarabilmek için para kozunu kullanmış, kendi parasını bir Dünya parası haline getirerek
amacına ulaşmıştır. Neredeyse bir yüzyıla yakın süredir ABD doları en çok kullanılan ve
ülke rezervlerinde en çok tutulan paradır, ayrıca petrol alışverişleri de yine dolar ile
yapılabilmektedir. Doların seyrinde I. Dünya Savaşı sonrası gelişmelerden olan 1929
Ekonomi Buhranı ve Bretton Woods Antlaşması da çok önem arz etmektedir. Tüm bunlar
neticesinde dolar hegemonyası kurulmuş ancak 1970'lerden itibaren bu hegemonya
zayıflamaya başlamıştır. Ülkeler dolar yerine güvenecekleri bir liman arayışına girmişler
ve bu süreçte en güvenilir değer saklama aracı olan altın tekrar gündeme gelmiştir.
Euro'nun tedavüle girmesiyle de Euro bu süreçte önemli bir rol üstlenmiştir. Ülkeler dolar
ile olan bağlarını koparmaya hazırlanırken altın ve diğer alternatif rezerv paralar ile olan
bağlarını tam tersi şekilde kuvvetlendirmektedirler. Bu yüzden bu tez çalışmasında dolar
karşısında alternatif rezerv olan altın üzerinde de durulacaktır.
Tüm bunların neticesinde genel olarak bu çalışmada, doların hegemonyasının kuruluş ve
zayıflama dönemlerine neden ve sonuçları ile değinilmiş, sonra bu gelişmelerin yeni
dönemde ülkelerin rezerv yapılarını nasıl etkilediği incelenmeştir.
Çalışma Türkiye'nin altın politikası hakkında da bazı çıkarımlarda bulunması açısından
önem arz etmektedir.

Anahtar Sözcükler: Rezerv Paralar, Uluslararası Para Sistemi, Küresel Parasal Gelişmeler

Abstract:
In this study, in order to understand the real meaning of money, its development in the
historical process is examined first, then how it is positioned in modern times and how it
is used outside of the exchange process, which is its main duty.
When money started to be used outside of its primary function, it was also used as a
weapon and turned into a sanctioning tool used by the parties against each other. In the
World First, the Netherlands and then England had the world leadership, and the USA,
which set its sights on this leadership, used the money trump card to achieve this and
achieved its goal by converting its own currency into the world currency. For almost a
century, the US dollar has been the most used currency and the most held currency in the
country's reserves, and oil purchases can also be made in dollars. In this process of the
dollar, the 1929 Economic Depression and the Bretton Woods Agreement, which are
among the developments after the First World War, are also very important. As a result
of all these, dollar hegemony was established, but this hegemony started to weaken as of
the 1970s. Countries began to search for a safe port instead of the dollar, and in this
process, gold, the most reliable means of storing value, came to the fore. In addition, with
the introduction of the Euro into circulation, the Euro also played an important role in this
process. While countries are preparing to break their ties with the dollar, they began to
strengthen their ties with gold and other alternative reserve currencies in the opposite
way.
In this thesis, gold, which is an alternative reserve against the dollar, will be emphasized.
In our study, after mentioning the establishment and weakening periods of the dollar's
hegemony with its causes and consequences, we will examine how these developments
affect the reserve statuses of countries in the new period, then especially in our country.
The study is important in terms of making some inferences about Turkey's gold policy.

Key Words: Reserve Money, International Monetary System, Global Monetary Developments