Bazı bitkisel kökenli yağların kök-ur nematodu (Meloidogyne javanica) mücadelesinde kullanımı
Utilization of some plant based oils in controlling of root-knot nematodes (Meloidogyne javanica)
Yazar: BUŞRA KAPLAN
Danışman: PROF. DR. SEVİLHAN MENNAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Kök-ur nematodları üretim ve kaliteyi azaltan, domates alanlarındaki en önemli zararlılardandır. Çalışmada, domateste zararlı olan türlerden M. javanica'nın mücadelesinde bitkisel yağların kullanım olanaklarının ortaya konması amaçlanmıştır. Bu sebeple dört farklı yağın (Laurus nobilis, Melissa officinalis, Eucalyptus globulus, Ricinus communis) 5 farklı dozunun (%0,0625, %0,125, %0,25, %0,5, %1),  M. javanica yumurta açılımı, larva ölümü ve nematodla bulaşık hassas domates bitkisinin gelişim değerleri ile bitkideki nematodun üremesi üzerine etkileri, laboratuar ve sera denemeleriyle araştırılmıştır. Denemeler sonucunda, yumurta açılımının en fazla azaldığı (%45,52) uygulama E. globulus yağının  %0,5 dozu olmuştur. M. officinalis yağının %1 dozunda ise larva ölüm oranı en yüksek (%98,5) olarak tespit edilmiştir. Yağların bitki gelişimlerine etkilerine bakıldığında, en çok etkinin bitki boyunda olduğu saptanmıştır. Bitki boyuna en etkili (51,3 cm)  uygulama, M. officinalis yağının  %0,25 dozudur. Nematod ile bulaştırılan domates bitkilerindeki bitki gelişim kriterleri ve bitkide nematotdan kaynaklanan zarar oranı da uygulamalardan değişen seviyelerde etkilenmiştir. Bitki köklerindeki urlanma, yumurta kümesi sayısında M. officinalis yağının en etkili olduğu, bu yağın %0,125 dozunun köklerdeki ur skalası 0,88,  % 0,0625 dozunda yumurta kümesi sayısı ise 0,38 olarak saptanmıştır. Bu yağı, köklerdeki urlanma ve yumurta kümesini azaltmada R. communis yağı izlemiş, E. globulus ve L. nobilis yağları ise daha az etkili bulunmuştur. Sonuçlar toplu olarak değerlendirildiğinde, M. javanica mücadelesinde M. officinalis yağı ve dozlarının, sentetiklere alternatif olabileceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
Root-knot nematodes are the most important pests in tomato fields because they reduce yield and quality. In this study, it was aimed to determine the possibilities of using some essential oils to control of M. javanica, which is harmful to tomato plants. For this reason, 5 different doses (0,0625%, 0,125%, 0,25%, 0,5%, 1%) of four different essential oils (Laurus nobilis, Melissa officinalis, Eucalyptus globulus, Ricinus communis) were used on the egg hatching inhibition, second stage juveniles mortality, and the damage level and growth criteria of the tomato plants infested with M. javanica in the laboratory and greenhouse. The most egg hatching inhibition (45,52 %)  was observed in E. globulus at treat plants dozes of 0,5%. The most second stage juveniles mortality (98,5%) was found in M. officinalis at treat plants the dozes of 1%. When considering the effects of essential oils to the plant growth criteria, the most affected criteria was found in plant height. The most effective application for the tomato plants heights (51,3 cm) was M. officinalis at 0,25% rate. Growth criteria and damage level of infested tomato plants were affected differently from all applications. Melissa officinalis was found the most effective on the root galling, egg mass per root, at the 0,125%, root gall index was 0,88 and egg mass number per plant was 0,38 at, 0,0625% dozes. The E. globulus followed this but R. communis and L. nobilis were found the less effective the reduction of galling and egg mass per root. When the results were reviewed together, it has been concluded that M. officinalis oil and doses may be used as an alternative to synthetic pesticides for the control of M. javanica.