İslamcılığın Osmanlıdan Cumhuriyete kadar tarihi süreci ve gelişimi (1830-1924)
The historical process and development of Islamic from the Ottoman to the Republic (1830-1924)
Yazar: CEZMİ YAKAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH EROL
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Politik Ekonomi Ana Bilim Dalı / Uluslararası Politik Ekonomi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Batı medeniyeti = Western civilization ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Said Halim Paşa = Said Halim Pasha ; Ulus-devlet = Nation-state ; İslamcılık = Islamism

Özet:
Üç kıtaya hükmeden bir imparatorluğun çöküşündeki sebepler araştırılırken 
günümüze kadar varlığını sürdüren İslamcılık düşüncesi sürekli tartışma 
konularından biri olmuştur. İnanç perspektifinde geliştirilen ve dinin yeniden 
yorumlaması anlamına gelen siyasi yönü ağır basan İslamcılık, Osmanlıdaki güçlü 
etkisini yitirse de toplumsal olaylarda varlığını koruyarak gelmiştir. O günlerin 
şartlarında, ihtiyaca binaen şekillenen İslamcılık serüveni doğru incelendiğinde o 
günlerdeki aydınların fikri birikimleri, düşünceleri ve var olan kazanımları korumak 
için taşıdıkları endişeleri de tahlil edebilme imkânı sunmaktadır. İslamcılığın, 
Türkiye gelişmesinde etkili olan düşüncelerin tasnifinde önemli bir skalada 
durmaktadır. İslamcılığın tarihi, siyasi, kültürel gelişmeleri Osmanlı III. Selim 
döneminden Cumhuriyet 1924 yılına kadar incelenecektir. Bu çalışmalarda Osmanlı 
Devleti'nin içine düştüğü kaotik durumdan çıkması aydınların ve bilim ehlinin 
verdiği öze dönüş mücadelesindeki siyasi, ibadi, ahlaki ve hukuki çalışmalardaki 
yansımaların ele alınması İslamcılık serüvenine ışık tutacaktır. 
İslamlaşma çalışmalarının dünya siyasetinde ne gibi etkilerinin olduğu; ayrıca 
dünyadaki gelişmekte olan ulus devlet bilincine karşı Müslümanların bir çatı altında 
ve birlikte ümmet bilincinin pekiştirilmesi için yapılan kültürel çalışmaların 
yansımaları sürecin en önemli gelişmelerindendir. İslamcılık denince akla gelebilecek 
o dönemin kültürel kodları, halkların hürriyet özlemi, meşrutiyet, eşitlik ve insan 
haklarının genel durumu, medrese-mektep durumu, devlet kurumlarının geleneksel
yapısının yeniliklere karşı bürokratların ve geleneksel ulemanın direnci sürecin 
belirgin noktalarıdır. Özellikle Osmanlının son dönemdeki ve Cumhuriyet'in ilk 
dönemlerindeki İslamcılık serüveni analiz edildiğinde hedeflenen amaç da 
belirginleşecektir.

Abstract:
While investigating the reasons for the collapse of an empire that ruled three 
continents, the idea of Islamism, which has survived until today, has been one of the 
topics of constant discussion. Islamism, which was developed in the perspective of 
faith and whose political aspect, which means the reinterpretation of religion, 
predominates, has survived by preserving its existence in social events even though 
it lost its strong influence in the Ottoman Empire. In the conditions of those days, 
when the adventure of Islamism, which was shaped by need, is examined correctly, it 
also offers the opportunity to analyze the intellectual knowledge, thoughts and 
concerns they had in order to protect the existing gains. Islamism stands on an 
important scale in the classification of thoughts that are effective in the development 
of Turkey. The historical, political and cultural developments of Islamism. From the 
Selim period to the Republic until 1924 will be examined. In these studies, the 
reflections in the political, religious, moral and legal studies of the Ottoman Empire's 
coming out of the chaotic situation it fell into will shed light on the adventure of
Islamism.
The effects of Islamization studies on world politics; In addition, the 
reflections of the cultural studies carried out to strengthen the consciousness of the
Ummah under one roof and together against the developing nation-state 
consciousness in the world are among the most important developments of the 
process. The cultural codes of that period that may come to mind when Islamism is 
mentioned, the longing for freedom of the peoples, constitutionalism, equality and the 
general situation of human rights, the situation of madrasah-school, the traditional 
structure of state institutions, the resistance of bureaucrats and traditional scholars 
against innovations are the prominent points of the process. Especially when the 
adventure of Islamism in the last period of the Ottoman Empire and the first period 
of the Republic is analyzed, the targeted aim will become clear.