Melezleme ıslahı ile elde edilmiş ceviz (Juglans regia L.) genotiplerinde bitki ve meyve kalite özelliklerinin belirlenmesi ve seçilmiş bazı genotiplerin tozlayıcılık yetenekleri üzerine araştırmalar
The determination of plant and fruit quality characteristics in some walnut (Juglans regia L.) genotypes obtained through cross-breeding and studies upon the pollination capacity of some selected genotypes
Yazar: AKİDE ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SÜTYEMEZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, melezleme ıslah yöntemi ile elde edilen bazı ceviz genotiplerinin bitkisel ve meyve kalite özelliklerinin belirlenmesinin yanında, seçilen bazı önemli genotiplerin tozlayıcılık yeteneklerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya konu olan ceviz genotipleri arasından Türkiye'nin melez ceviz çeşit adaylarının belirlenmiş olması da çalışmayı ayrıca önemli kılmıştır. Üzerinde çalışılan ceviz genotiplerinin verim ve yan dallarında meyve tutma düzeyleri dikkate alınarak yapılan değerlendirmelerde, genotiplerin %13.3'ünün "Çok verimli", %22'sinin "Verimli", %37.9'unun "Orta", %21'inin "Az verimli" ve %6.5'inin de "Çok az verimli" sınıfında yer aldıkları belirlenmiştir. İlk yapraklanma zamanları bakımından Chandler çeşidine göre melez genotiplerin %3.6'sı "Çok erken", %19'u "Erken", %43.1'i "Orta", %32.8'i "Geç" ve %1.5'i "Çok geç" sınıflamasında yer almışlardır. Seçilen ceviz genotiplerinin %16.4'ünün "Homogami", %55.9'unun "Protandri" ve %27.7'sinin ise "Protogini" çiçeklenme özelliğine sahip oldukları tespit edilmiştir. Chandler ceviz çeşidine göre yapılan yaprak döküm dönemlerinin sınıflandırılmasında genotiplerin; %97.43'ünün, "Erken", %1.54'ünün "Orta" ve %1.02'sinin "Geç" olduğu belirlenmiştir. Araştırmada yer alan melez ceviz genotiplerinin; ortalama kabuklu meyve ağırlıklarının 10.01 g ile 20.95 g değerleri arasında, iç meyve ağırlıklarının 4.74 g ile 10.45 g arasında, randımanlarının %35.82 ile %62.30 değerleri arasında, kabuk kalınlıklarının ise 0.93 mm ile 2.19 mm değerleri arasında dağılım gösterdiği belirlenmiştir. Yapılan analizlerde genotiplerin; %74.4'ü "Açık", %2.1'i "Orta" ve %23.6'sının ise "Koyu" renkli kabuğa sahip oldukları, %64.6'sının "Düz", %25.6'sının "Orta" ve
%9.7'sininde "Pürüzlü" kabuk yapısına sahip oldukları belirlenmiştir. Meyve şekil indeksi esas alınarak yapılan hesaplamalarda ise melez genotiplerden %81'inin "Yuvarlak" kategorisinde %19'unun ise "Oval" sınıfında yer aldığı tespit edilmiştir. Meyve iriliği sınıflamasında 48 adet genotipin "Çok büyük", 71 adet genotipin "Büyük", 68 adet genotipin "Orta" ve 8 adet genotipin ise "Küçük" kategorisinde yer aldığı belirlenmiştir. Yapılan gözlemlerde genotiplerin %42.1'inin "Açık", %39'unun "Orta" ve %19'unun ise "Koyu" iç meyve rengine sahip oldukları belirlenmiştir. Önemli görülen genotiplerin kimyasal analizleri sonucunda protein oranları %13.55-25.44, yağ oranları %48.20-69.66 ve kül oranlarının ise %1.67-3.25 değerleri arasında değiştiği tespit edilmiştir. Tozlayıcılık yeteneklerinin belirlenmesi için yapılan çalışmalarda seçilen bazı melez ceviz genotiplerinin çiçek tozu kalite ve çiçek tozu üretim miktarlarının önemli düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir

Abstract:
This study aims to determine the plant and fruit quality characteristics of some walnut genotypes obtained through cross-breeding and in addition to unveil the pollination capacity of some important genotypes. Furthermore, having determined the prospective walnut genotypes cultivars of Turkey from the studied genotypes has also made this study important. The analysis on the walnut genotypes in terms of productivity and fruit set ratios on lateral branches demonstrated that 13.3% of the genotypes were "Very productive", 22% of them were "Productive", 37.9% were "Moderate", 21% of them were "Lowly productive" and 6.5% "Slightly productive". The first leafing period of the cross-bred genotypes in comparison to Chandler cultivar were "Quite early" for 3.6%, "Early" for 19%, "Medium term" for 43.1%, "Late" for 32.8%, and "Quite late" for 1.5%. It was observed that 16.4% of the selected walnut genotypes had "Homogamy" flowers, 55.9% had "Protandry" flowers and 27.7% had "Protogyny" flowers. The defoliation periods of the selected walnut genotypes were classified in comparison to "Chandler" cultivar. As a result, it was found out that the defoliation period for 97.43% of them were "Early" while it was "Medium term" and "Late" for 1.54% and 1.02% of them, respectively. The average shelled fruit weights of the crossbred walnut genotypes in this study varied between 10.01 g and 20.95 g while their kernel fruits weights varied between 4.74 g and 10.45 g. Their productivities were between 35.82% and 62.30%, and their shell thickness varied from 0.93 mm to 2.19 mm.
The analysis suggests that 74.4% of the genotypes had "Light" color, while 2.1% of them had "Fair" color and 23.6% of them had "Dark" color. In addition, 64.6% of the genotypes had "Smooth" shells while 25.6% and 9.7% of them had "Moderately smooth" and "Rough" shells. The calculations based on fruit shape index demonstrated that 81% of the genotypes were "Round", while 19% of them were "Ovate". In terms of fruit size, 48 genotypes were "Quite large", 71 genotypes were "Large", 68 genotypes were "Moderate" and 8 genotypes were "Small". It was also observed that 42.1% of kernel fruits had "Light" color, 39% of them had "Medium" color and 19% of them had "Dark" color. The chemical analysis of some worthy genotypes indicated that their protein ratio varied between 13.55% and 25.44%, while their fat ratio were between 48.20% and 69.66%, respectively. Their fruit ash ratio varied between 1.67% and 3.25%. Moreover, it was determined that the pollination amounts of selected cross-bred walnut genotypes were remarkably high as shown by the analysis of their pollination capacity.