Salvia cryptantha bitkisinden sekonder metabolitlerin izolasyonu ve antioksidan aktivitelerinin incelenmesi
Isolation of secondary metabolites from Salvia cryptantha and determination of antioxidant activities
Yazar: PERİHAN KÖYSÜ
Danışman: PROF. DR. MAHFUZ ELMASTAŞ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Ada çayı olarak bilinen Salvia cryptantha, Lamiaceae familyasında yer alan aromatik ve endemik bir bitki türüdür. Antimikrobiyal, anti-alzheimer ve antioksidan gibi biyolojik aktiviteye sahip olmalarından dolayı halk arasında yaygın olarak kullanılmaktadır.
Bu çalışmada Salvia cryptantha bitkisi Tokat Artova'dan toplanarak gölgede kurutulmuştur. Bitkinin uçucu yağları çıkarılarak GC-MS ile analiz edildi. Analiz sonucunda 27 uçucu yağ bileşeni tespit edildi. Alpha pinen, Camphene, β- Pinene, Eucalyptol ve Borneol ana bileşenler olarak belirlendi. Salvia cryptantha bitkisi su ile kaynatılıp sırası ile etilasetat ve n-bütanol ile ekstrakte edildi. Ekstrelerin fenolik bileşen miktarları belirlenerek antioksidan aktivite testleri yapıldı. Fenolik bileşen bakımından zengin ekstre de kolon kromatografisi ve preparatif yüksek performanslı sıvı kromatografisi (P-HPLC) teknikleri kullanılarak izolasyon işlemleri gerçekleştirildi. S. cryptantha bitkisinin izolasyon işlemleri sonunda 9 bilinen bileşik saflaştırıldı ve bunların antioksidan kapasiteleri belirlendi. En yüksek DPPH• radikal giderme, ABTS•+ katyon radikali giderme ve indirgeme gücü (FRAP) aktivitelerine sahip olan bileşik rosmarinik asit metil esteri (7) olarak görülmüş ve standartlar ile karşılaştırıldığında daha yüksek aktivite göstermiştir. En düşük DPPH• radikal giderme aktivitesi ursolik asit (1), en düşük ABTS•+ katyon radikali giderme aktivitesi 3,4-dihidroksi benzaldehit (8), en düşük FRAP aktivitesi ise ursolik asit (1) bileşiği olduğu görülmüştür. Metal şelat oluşturma aktivitesinin en yüksek olduğu bileşik crismaritin (2) bileşiği iken diğer saflaştırılan bileşiklerin metal şelatlama aktiviteleri düşük olarak bulunmuştur.

Abstract:
Salvia cryptantha which is known as "Adacayı"is an aromatic and endemic plant that belongs to Lamiaceae family. It has been widely used in folk medicine due to its biological properties such as antimicrobial, anti-alzheimer and antioxidant.
In this study, S. cryptantha plant was collected from Artova, Tokat and dried in shadow. Essential oils of the plant were analyzed by GC-MS. Twenty seven components were determined. Alpha pinen, Camphene, β- Pinene, Eucalyptol and Borneol were assigned as major components of S. cryptantha. S. cryptantha plant was boiled with distilled water and extracted with ethyl acetate and n-butanol, respectively. Phenolic compound content of the extracts was determined and antioxidant activity tests were applied to the extracts. Isolation processes were carried out using column chromatography and preparative high performance liquid chromatography techniques for the extract which was rich in phenolic compounds. Nine known compounds were obtained from the isolation and purification of S. cryptantha. Rosmarinic acid methyl ester (7) was seen highest DPPH• radical scavenging, ABTS•+ cation radical scavenging and reducing power (FRA) activities and showed higher activity when compared with the standards. While urcolic acid (1) showed the lowest DPPH• radical scavenging activity, the lowest ABTS•+ cation radical scavenging activity was seen in 3,4-dihydroxy benzaldehyde (8) and the lowest FRAP activity was seen in urcolic acid (1). While crismaritin (2) show the highest metal chelating activity, isolated other compounds were found to be low in metal chelating activity.