Bilgi teknolojileri kullanımının afet yönetim performansına etkisi: Afet Yönetimi Karar Destek Sistemi kullanıcı araştırması
The effect of information technology use on disaster management performance: User study on Disaster Management Decision Support System
Yazar: HALİL İBRAHİM ÇİÇEKDAĞI
Danışman: PROF. DR. RİFAT İRAZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Bilgi teknolojisi = Information technology ; Bilgi ve iletişim teknolojileri sektörü = Information and communications technology ; Doğal afetler = Natural disasters ; Karar destek sistemleri = Decision support systems ; Performans = Performance ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Ölçekler = Scales ; İnsan-teknoloji ilişkisi = Human-technology relationship

Özet:
Araştırmanın konusu, bilgi teknolojileri kullanımının afet yönetim performansını nasıl etkilediğinin incelenmesidir. Araştırma bu şekilde sınırlı kalmayıp bilgi teknolojileri kullanımının içsel kabullenme davranışları da incelemeye tabi tutulmuştur. Bu davranışlar teknoloji kabul modeli kapsamında; algılanan kullanım kolaylığı ve algılanan fayda şeklinde sınıflandırılmıştır. Sonrasında Afet Yönetim Karar Destek Sistemi kullanıcılarının bilgi teknolojilerinin kullanım düzeyleri belirlenerek bu düzeylerin afet yönetim performansına olan etkileri değerlendirilmiştir.
Araştırmanın evrenini Konya ilindeki Afet Yönetim Karar Destek Sistemi kullanıcıları oluşturmaktadır. Bu kullanıcılar Türkiye Afet Müdahale Planında yer alan 26 hizmet grubunun temsilcileridir. Araştırmada toplamda 167 kişiye anket uygulaması yaptırılarak analize tabi tutulmuştur. Veri analizlerinde öncelikli olarak demografik değişkenlere ait tanımlayıcı istatistikler analiz edilmiştir. Sonrasında güvenilirlik ve geçerlilik testleri yapılmış, ölçekler için doğrulayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Afet yönetim performansı ölçeği ve bilgi teknolojileri kullanımı ölçeği için doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarına bakılmıştır. Bilgi teknolojileri kullanımı ölçeği boyutları arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon katsayısı ile test edilmiştir. Gerçekleşen bilgi teknolojileri kullanımının afet yönetim performansı, boyutları ve düzeylerine etkileri basit doğrusal regresyon analizleri ile test edilmiştir. Son olarak da teknoloji kabul düzeylerinin demografik değişkenlere göre farklılıklarının belirlenmesi için Mann Whitney-U testi ve Kruskal Wallis testleri ile analizleri gerçekleştirilmiştir.
Yapılan analizler neticesinde, bilgi teknolojileri kullanımının afet yönetim performansını ve alt performansları olan verimlilik ve etkinlik performanslarını da arttırdığı görülmüştür. Ayrıca bilgi teknolojilerinden algılanan faydanın ve kullanım kolaylığının, gerçekleştirilen bilgi teknolojileri kullanımına pozitif bir etkisi olduğu görülmüştür.

Abstract:
The subject of the study is to examine how information technology use affects disaster management performance. The study does not remain limited in this way and internal adoption behaviors of information technology use were also subjected to examination. These behaviors were classified in the way of perceived use easiness and perceived benefit in the scope of technology adoption model. Later, identifying the levels of using information technology of the users of Disaster Management Decision Support System, the effects of these levels on disaster management performance were evaluated. 
The universe of the study consists of the users of disaster management decision support systems in the province Konya. These users are the representatives 26 service groups taking place in Turkey Disaster Intervention Plan. In the study, survey was administered in a total of 167 people and they were subjected to analysis. In data analyses, definitive statistics belonging demographic variables were preferably analyzed. Thereafter, reliability and validity tests were made, and confirmative factor analysis was realized for the scales. The results of confirmative factor analysis are regarded for disaster management performance scale and information technologies use scale. The relationships between the dimensions of information technologies use scale were tested by Pearson correlation coefficient. The effects of actual information technology use on the dimensions and levels of disaster management performance were tested by means of simple regression analysis. Finally, for identifying the distinctions of technology adoption levels according to demographical variables, Whitney-U test and Kruskal Wallis test and analysis were made. 
As a result of analyses made, information technologies use were seen to increase disaster management performance and efficiency and effectivity performances that are sub dimensions of disaster management performance. In addition, it was seen that the perceived benefit from information technologies and perceived use easiness had a positive effect on actual information technologies use.