Adıyaman Sağlık Yüksekokulu öğrencilerinin radyasyonun zararlı etkileri hakkında farkındalık düzeylerinin incelenmesi
Examination of Adiyaman Health school students' level F awareness about the harmful effects of radiation
Yazar: MERAL ÇAPUK
Danışman: DOÇ. DR. BİRGÜL ÖZÇIRPICI
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Adıyaman = Adıyaman ; Farkındalık = Awareness ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon etkileri = Radiation effects ; Radyasyondan korunma = Radiation-protection ; Sağlık eğitimi = Health education ; Öğrenciler-hemşirelik = Students-nursing ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Günümüzde önemli bir halk sağlığı sorunu olan radyasyonun zararlı etkileri henüz toplum tarafından iyi bilinmemektedir. Sağlık personelinin kendisini ve hizmet sunduğu insanları radyasyonun zararlı etkilerinden koruyabilmesi, hizmet sunumu esnasında gerekli önlemleri alması ve aynı zamanda bilgilendirici eğitimler verebilmesi önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Adıyaman Üniversitesi Sağlık Yüksek Okulu Hemşirelik ve Ebelik Bölümü öğrencilerinin radyasyonun zararlı etkileri hakkında farkındalık düzeylerini değerlendirmek amaçlandı. Araştırma, Adıyaman Üniversitesi Sağlık Yüksek Okulu'nda 2014-2015 eğitim - öğretim döneminde hemşirelik ve ebelik bölümleri 1,2,3. ve 4. sınıflarda öğrenim görmekte olan toplam 583 öğrenci ile görüşülerek tanımlayıcı kesitsel tipte yapıldı. Evrene ulaşım hızı %85,2 olarak gerçekleşti. Araştırma verileri, araştırmacı tarafından hazırlanan sosyo-demografik değişkenleri içeren "kişisel bilgi anketi" ve güvenilirliği 0.88 olarak belirlenmiş olan "radyasyon tutum ölçeği" kullanılarak toplandı. Araştırmaya katılan öğrencilerden %81'i kız (472) %19'u ise (111) erkekti. Elde edilen veriler Kruscal Wallis, Anova, Levene, Bonferroni ve bağımsız gruplar t testleri kulanılarak analiz edildi. Araştırma verilerine göre hemşirelik öğrencilerinin, ebelik öğrencilerine oranla radyasyonun zararları hakkındaki farkındalıklarının daha yüksek olduğu (p=,000) ve birinci sınıf öğrencilerin diğer sınıf öğrencilerinden radyasyon farkındalıklarının daha yüksek olduğu görüldü (p=,000). Anne ve baba eğitim durumuna göre öğrencilerin radyasyon farkındalık düzeyleri annesi ilköğretim mezunu olan öğrencilerin annesi diğer öğrenim düzeylerine sahip öğrencilere oranla yüksek bulunurken (p=.030), baba öğrenim düzeyi lisansüstü mezunu olanların diğer öğrenim durumlarına göre anlamlı düzeyde düşük olduğu görüldü (p=,000). Katılımcıların "radyasyon tutum" ölçeği toplam puan ortalamalarına bakıldığında, öğrencilerin radyasyonun zararlı etkilerine yönelik farkındalıklarının yeterli düzeyde olmadığı şeklinde yorumlandı. Araştırma sonuçlarına göre, Sağlık Yüksekokulu öğrencilerinin radyasyon farkındalık düzeylerinin yükseltilmesine yönelik, Sağlık Yüksekokulu hemşirelik ve ebelik eğitim programlarının radyasyon zararlarına yönelik içeriklerinin yeniden düzenlenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Hemşirelik öğrencileri, ebelik öğrencileri, radyasyon, farkındalık, eğitim

Abstract:
Currently, the harmful effects of radiation, which is an important public health problem is not known very well by the community. For the health workforces, it is important to be able to protect the people who were served, to take necessary measures during service delivery, and to provide informative training about the harmful effects of radiation. The purpose of the study is to examine School of Health nursing and midwifery education students' level of awareness about the harmful effects of radiation in Adiyaman University. In this research, a descriptive cross-sectional study with total of 583 nursing and midwifery education students studying 1st, 2nd, 3rd, and 4th grade were conducted during 2014-2015 academic year in the School of Health, Adiyaman University. Access rate to the study population were found 85,2%.  Participants of the study were 81% female (472) and 19% male (111) students. In order to collect research data a "personal information form" which was include socio-demographics variables and "radiation attitude scale" with reliability 0.88 were used. Analyze of the data were done by using a statistic program. Analyze of the data indicated that nursing students' awareness was found higher than midwives students (p=,000), first class students' awareness about the harmful effect of radiation were found to be higher than other classes (p=,000). According to the parents' education level, students whose mother with primary school degree found significantly higher radiation awareness compared to other education levels (p=,030). Students' fathers with graduate degree indicated low level of radiation awareness compared to the students' fathers with other education levels (p=,000). Participants overall mean score from the "radiation attitude scale" were found that the students' overall awareness about harmful effects of radiation not adequate. In order to increase the health school students' awareness about harmful effects of radiation, nursing and midwifery training program course content related to radiation damage and protection need to be updated.  

Key words: Nursing students, midwifery students, radiation, awareness, education