Dental implant cerrahisinde pre-operatif radyolojik kemik densitesi değeri ile subjektif kemik kalitesi puanlaması, yerleştirme torku ve rezonans frekans analizi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Assessment of correlation between pre-operative radiologic bone density and subjective bone quality score, insertion torque and resonance frequency analysis in dental implant surgery
Yazar: FARİZ SALİMOV
Danışman: PROF. DR. MEHMET KÜRKCÜ
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş, Çene Hastalıkları ve Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Cerrahi-oral = Surgery-oral ; Dental implantasyon = Dental implantation ; Dental implantlar = Dental implants ; Kemik dansitesi = Bone density ; Rezonans = Resonance ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed

Özet:
İmplant tedavisinin başarısı açısından implantın yerleştirileceği bölgedeki kemik boyutlarının yeterli olmasının yanı sıra kemik kalitesinin uygun olması da büyük önem taşımaktadır. Bu sebeple, tedavinin başarısı için, kemik kalitesinin işlem öncesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
Dental implantlar, osseointegrasyon tanıtıldıktan sonra dental rehabilitasyonda popüler bir alternatif tedavi yöntemi olmuştur. Dental implantların başarısı ve sağkalım oranı, yerleştirilmiş dental implantların sayısındakı hızlı bir artış ile birlikte giderek daha önemli hale gelmiştir. Dental implant tedavisinin başarısı, implant yerleştirilecek bölgedeki mevcut kemiğin miktarı ve kalitesinden etkilenmektedir. Çalışmalar kalitesiz ve yetersiz kemik miktarı olan vakalarda yerleştirilen implantlar için yüksek başarısızlık oranları göstermiştir1. Bu nedenle, ameliyat öncesi kemik yapısının kesin bir şekilde değerlendirilmesi tedavi planlaması sırasında çok önemlidir.
Kemik kalitesi implant stabilitesinin sağlanmasında dikkate alınması gereken önemli bir faktördür. İyi bir stabilite implant kemik entegrasyonuna olumlu etki etmektedir. Bu nedenle, literatürde kemik kalitesi değerlendirilmesi için çeşitli sınıflandırma sistemleri ve prosedürleri tanımlanmıştır. İmplant yerleştirilme işlemi sırasında kemik kalitesi hakkında cerrahın sübjektif değerlendirmesiyle implant stabilitesi tahmin edilebilir. İmplant yerleştime işlemi sırasında ve sonrasında yerleştirme tork testi ve rezonans frekans analizi (RFA) ile implant stabilitesi objektif olarak değerlendirilebilir. Bütün bu yöntemler implant cerrahisi sırasında kemik kalitesi hakkında bilgi vermektedir. Bununla birlikte; bu öngörülebilir tekniklerin, ameliyat sırasında kullanılan yöntemlerle korelasyon göstererek ameliyat öncesinde yeterli implant stabilitesi sağlanabilmesi konusunda bilgi vermesi gerekmektedir. Bu nedenle, son yıllarda preoperatif kemik yoğunluğunun değerlendirilmesinde CT kullanma konsepti daha objektif bir yöntem olarak tanıtılmıştır. Birçok araştırmada CT kemik yoğunluğu ve primer implant stabilitesi arasındaki ilişki bildirilmiştir. Fakat hastaların CT taraması sırasında yüksek radyasyona maruz kalması olumsuz bir durumdur. Son zamanlarda, özel olarak kafa ve boyun bölgesinin görüntülenmesi için tasarlanmış konik ışınlı CT (CBCT) tekniği tanıtıldı. CBCT CT ile karşılaştırıldığında yüksek çözünürlüklü görüntüleme, potansiyel olarak daha düşük radyasyon dozu ve daha düşük maliyetler gibi avantajlar sayılmaktadır. Öte yandan, CBCT'nin dağınık radyasyon da dahil olmak üzere, X-ray detektörlerinin sınırlı dinamik aralığı ve kemik yoğunluğu ile doğrusal bir korelasyonu olmayan yoğunluk değerlerinin olması gibi birçok dezavantajlarıda vardır. Sınırlı kontrastlı çözünürlülük, düşük kontrastlı CBCT görüntülerini tanımlanabilirliği açısından olumsuzluk oluşturmaya devam etmektedir. Fakat, son yıllarda yapılan çalışmalarda CBCT kemik yoğunluk değerleri ve kesitli CT'den alınmış Hounsfield birimi(HU) arasında anlamlı bir korelasyon bildirilmiştir. Yeni yapılmış bir çalışmada, Sonuç olarak, CBCT görüntülerinden alınmış kemik yoğunluğu değerleri tartışmalıdır. Literatürde, CBCT kullanarak tahmin edilen kemik yoğunluğu ve primer implant stabilitesi arasındaki korelasyonla ilgili çalışmalar sınırlıdır. Bu temel bilgileri dikkate alarak, bu çalışmanın amacı CBCT elde edilmiş kemik yoğunluğu değerinin yerleştirme tork değeri (ITV), radyofrekans analizi (RFA) parametreleriyle, kemik kalitesi ve implant boyutları, konumu, hastaların yaş ve cinsiyet dahil olmak üzere farklı klinik değişkenlerle korelasyonunudeğerlendirmektir.

Anahtar Sözcükler: Dental implant, kemik densitesi, konik hüzmeli bilgisyarlı tomografi (CBCT), rezonans frekans analizi (RFA), yerleştirme torku (ITV).

Abstract:
Sufficient bone quality as well as sufficient bone dimension is crucial in terms of treatment succes of dental implants. Thus, pre-operative evaluation of bone quality is necessary for treatment success.
Dental implants have been a popular alternative in the dental rehabilitation after the introduction of osseointegration. The success and survival of dental implants have become increasingly important along with the rapid increase in the number of dental implants installed. The success of dental implant treatment is influenced by both the quality and quantity of available bone for implant placement. Studies have shown higher failure rates for implants placed in bone of poor quality and quantity.  Hence, a precise evaluation of bone structure before surgery is crucial during treatment planning.
Bone quality is a key factor to take into account when predicting implant stability. A good stability favors implant osseointegration. Thus, several classification systems and procedures have been defined for assessing bone quality. Implant stability can be predicted subjectively by surgeon's assumption about bone quality during bone drilling procedure before implant placement. Implant stability can also be evaluated objectively by the insertion torque test and resonance frequency analysis (RFA) after implant placement. All of these methods provide information about bone quality during implant surgery. However; predictable techniques, which correlate with the methods used during surgery, are necessary to predict implant stability before surgery. Thus, the concept of using CT, as a more objective method for preoperative quantitative assessment of bone density, has had increasing popularity during the past few years. A number of studies have shown the relationship between bone density on CT and primary implant stability. However, patients were exposed to high radiation during CT scanning. Recently, cone beam CT (CBCT) technique, specifically designed for head and neck imaging, was introduced. The advantages of CBCT are imaging with high resolution, potentially lower radiation dose, and reduced costs compared with CT. On the other hand, there are several disadvantages of CBCT including scattered radiation, the limited dynamic range of the X-ray detectors, and density values without a linear correlation with bone density. Limited contrast resolution continues to impair low-contrast detectability in CBCT images. However, significant correlations between the density values of CBCT and Hounsfield unit (HU) of multislice CT were also reported in recent studies. Consequently, deriving bone density values from CBCT images seems controversial. In the literature, there are only limited number of studies about the correlation between bone density estimated by CBCT and primary implant stability.
With this background, the aim of the present study was to explore the efficacy of bone density value derived from CBCT by evaluating its correlation with implant stability parameters including insertion torque value (ITV) and radiofrequency analysis (RFA) in relation to different clinical variables including location, gender, age, bone quality, and implant diameter.

Key Words: Dental implant, bone density, cone beam computed tomography (CBCT), resonance frequency analysis (RFA), insertion torque (ITV)