Meta analizi ve genetik çalışmalarda bir uygulama
Meta analysis and an application in genetic studies
Yazar: GÜLDEN HAKVERDİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HARİKA GÖZDE GÖZÜKARA BAĞ
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik ve Tıbbi Bilişim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics
Dizin: Biyoistatistik = Bioistatistics ; Genetik = Genetics ; Homojenlik = Homogenity ; Meta analizi = Meta analysis

Özet:
Amaç: Belirli bir konuda birbirinden bağımsız yapılmış çalışmaların sonucunda elde edilmiş bulguların uygun istatistiksel yöntemlerle birleştirilmesini sağlayan yöntemler topluluğuna meta analizi denir. Bu çalışmada meta analiz yöntemleri tanıtılarak genetik bir veride uygulaması yapılacaktır.
Şizofreni dünya nüfusunun %1'ini etkileyen psikiyatrik bir hastalıktır. Şizofreni birçok genetik ve çevresel faktörleri içeren kompleks bir hastalıktır. Katekol-O-metiltransferaz (COMT) şizofreniye duyarlı gen olmaya adaydır. Bu çalışmanın uygulama kısmında şizofreni ile COMT geninin rs737865 SNP'i (tek nükleotit polimorfizmi) için allel frekansına bağlı olarak elde edilen odds oranları birleştirilecektir.
Materyal ve Metot: Pubmed, Web of science ve google scholar veri tabanlarında "COMT (rs737865) schizophrenia" kelimeleri ile Aralık 2016'ya kadar olan yayınlar taranmıştır. Kriterlerimizi sağlayan 15 çalışma ve cinsiyete göre ayrı veri veren 4 çalışmaya STATA 14.0 kullanılarak allel frekanslarına bağlı odds oranlarının ortak kestirimi için uygun meta analitik yöntemler uygulanmıştır
Bulgular: Tüm veriye rasgele etki modeli altında Dersimonian Laird yöntemi uygulanarak ortak OR=1,033 (%95 G.A=0,979-1,090) olarak bulunmuştur. Ayrıca, cinsiyete göre ayrı verilerine ulaşılan 4 çalışmaya kadınlar ve erkekler için sabit etki modeli altında ayrıca meta analizi uygulanmıştır. Kadınlar için OR=1,138 (%95 G.A. =0,975-1,328) olarak bulunmuştur. Erkekler için OR= 1,149   (%95 G.A. =1,019-1,295) olarak bulunmuştur.
Sonuç: Uygun meta-analitik yöntem sayesinde tümel bir risk kestirimi elde edilmiş olup COMT geni rs737865 SNP'i için C ya da T alleline sahip olmanın şizofreni için risk oluşturmadığı bulunmuştur. Kadınlar ve erkekler için ayrı yapılan meta analizinde sonucunda ise kadınlar için de bir riskten sözedemezken erkekler için T alleline sahip olmanın şizofreni riskini arttırdığı bulunmuştur.

Abstract:
Aim: Meta-analysis is a collection of methods that enable the combination of findings from independent studies for specific subject with appropriate statistical methods in this study. Meta-analytic methods will be introduced and an illustration will be performed on a genetic data.
Schizophrenia is a psychiatric disorder affecting 1% of the world population and involves many genetic and environmental factors. The catechol-O-methyltransferase (COMT) is known to be a schizophrenia-sensitive the COMT gene. For the illustration, the odds ratios obtained based on the allele frequency for the rs737865 SNP of the COMT gene (single nucleotide polymorphism) and schizophrenia will be combined.
Material and Method: For keywords "COMT (rs737865) schizophrenia" the publications were searched in the Pubmed, Web of Science and Google Scholar databases until December 2016. 15 studies that met our inclusion criteria and 4 studies that provided gender-specific data were used with appropriate meta analytic methods for common estimation of odds ratios based on allele frequencies via STATA 14.0.
Results: We used the Dersimonian Laird method under random effect model for estimation of the common odds ratio=1,066 (95% C.I.=0,985-1,153) for 15 studies. For 4 studies fixed effect models were used for men and women separately. For men and women the results found to be OR= 1.138 (95% CI = 0.975-1.328), OR = 1.138 (95% CI = 0.975-1.328) respectively.
Conclusion: A proper meta-analytical method has yielded a common risk estimate and it is found to be that having a C or T allel for the COMT gene rs737865 SNP does not cause a risk for schizophrenia for total data or men. But for women, it is found to be that having a T allel increases the risk of schizophrenia.