Palimpsest olgusu ve fotoğrafta katman
Concept of palimpsest and layers in photography
Yazar: DAMLA YASEMİN URAZ
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN BİRİNCİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Fotoğraf Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Bellek = Memory ; Fotoğraf = Photograph ; Fotoğraf sanatı = Photography art ; Katmanlar = Layers ; Palimpsest = Palimpsest ; Çok katmanlılık = Multi-layered

Özet:
Tarihsel süreçte bir ihtiyaç olarak ortaya çıkan kayıt altına alma gereksinimi, yazıyı ve yazı yazma için gerekli materyalleri doğurmuştur. Medeniyetlerin ortaya çıktığı coğrafyaya bağlı olarak bu materyaller  kil tabletler, papirüs ve parşömen, sonrasında kağıt ile sonuçlanmıştır. Materyallerin az olduğu ya da erişiminin güç olduğu durumlar ise geri dönüşümü pratikleştirmiştir.  Palimpsest olgusu bu geri dönüşümün bir parçasıdır. Kullanılan levhanın tekrar değerlendirmesi bir silme ve kazıma gerektirmiş, silinen ve tekrar yazılan bölümler, tam silme mümkün olamadığı için aynı levhada birlikte görünmüştür. Materyal ve yöntemler değişse de kayıt etme, silme, tekrar yazma ve koruma sonucunda eski ve yeni bir arada varlık bulmuştur. Önceleri bir eylemin sonucu olan bu durum, daha sonra sonuç nesnesinin daha kıymetli hale gelmesiyle ayrı bir araştırma konusu oluşturmuştur. Palimpsestler bu şekilde ortaya çıkmış, değişik katmanların taşıyıcısı haline gelmiştir. Antik Yunan dönemine dayanan palimpsestleştirme eylemi, edebiyat dünyasında bu kelimenin tekrar kullanıma girmesiyle hayata geri dönmüş ve kendi bağlamı ile birlikte, katmanların  var olduğu başka bağlamlarda da varlık bulmuştur. 
Yazma ve kayıt altına alma eylemi bellek ve hatırlama ile ilintilidir. Palimpsestler hatıra nesneleri olmalarının yanı sıra belleği oluşturan katmanlar bilimden sanata farklı disiplinlerde benzer anlatımları betimlemiştir. 
Bu çalışmanın amacı palimpsest olgusunun ve katman kavramının anlamı ve oluşumunu,  varlık gösterdiği disiplinler çerçevesinde belirlemek, fotoğraf sanatındaki karşılığını fotoğraf tarihi bağlamında ele almaktır. Fotoğraf tarihinin genişliği göz önüne alınırsa, büyük bir alanda sadece katmanlar,  palimpsest olgusu ve karşılıkları çerçevesinde bir araştırma yapılmıştır. Basılı kaynakların yanı sıra, fotoğraf ve sanat tarihi kaynakları, makaleler, sanatçı  röportajlarından (video, podcast gibi yayınlardan) faydalanılmıştır. Çalışmanın sonucu olarak sanat tarihi genelinde ve fotoğraf tarihi özelinde palimpsest ve  katman kavramının karşılık bulduğu, sanatçıların bu kavramları kimi zaman bir  yöntem ya da strateji, kimi zaman bir üslup olarak kullandıkları saptanmıştır.

Abstract:
The need for recording which emerged as a need throughout the history, has given birth to writing and the necessary materials. Depending on the geography, these materials varied as clay tablets, papyrus, parchment and finally resulted as paper. When such substances were scarce or difficult to find, recycling became a common practice. The concept of palimpsest is part of this recycling. In order to reuse the tablet, erasing and scratching became a necessity. However since all written parts were not successfully  erased, the old and new script were visible at one surface. Materials and methods may have varied but as a result of the recording, erasing, rewriting and conserving processes, the previous and later existed together. Previously it was a consequence of a situation but later the 'final object' gained more importance and became an individual  research topic. Palimpsests have emerged and hosted various layers in this fashion. The action of 'palimpsesting' has been  in use since Ancient Greek but the word 'palimpsest' was reborn when it was used in literature in 19th century and it was used as a metaphore in all different concepts where layers existed.

The act of writing and registering is related to memory and rememberance.  Palimpsests as materials are memory objects.  The layers that constitute the memory have symbolised similar expressions and metaphores from art to science.
The aim of this thesis is to understand the meaning and the growth of palimpsest and layer concepts, highlighting them in the disiplines where they existed and studying their representation in the history of photography 
As we can imagine the expansion of history of photography, this researched is focused only arond the concepts of palimpsest, layer and their correspondences. Printed sources, art history and history of photography sources, articles, artist interviews (including podcast and videos) have been utilized. As a result, it has been determined that in the general frame of art history and in the specific area of history of photography, palimpsest and layer concepts have found a place to themselves and artists have benefited them sometimes as a method, in other times as a strategy or a style.