M.S. I.-II. yy'da Küçük Asya'daki atletik agonlarda sporcu hareketliliği
Mobility of athletes in Asia Minor in I.-II. century ce
Yazar: YAŞAR İSMET DEMİRÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURŞAH ŞENGÜL
Akdeniz Üniversitesi / Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü / Akdeniz Eski Çağ Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures
Dizin: 1. yüzyıl = 1. century ; 2. yüzyıl = 2. century ; Agonlar = Agons ; Atletler = Athletes ; Küçük Asya = Asia Minor ; Roma İmparatorluğu = Roman Empire ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
İzleri günümüzden beş bin yıl öncesine kadar takip edilebilen spor, toplum hayatında
eğitim, askerlik ve eğlencenin bir parçası olarak günümüze kadar gelmiştir. Eski Yunanlardan
öncesinde birçok toplum kendi sınırları içerisinde bir güç gösterisi olacak şekilde ikili spor
karşılaşmaları düzenlemiş; krallar ve yöneticiler spordaki yiğitliklerini ön plana çıkararak halk
üzerindeki prestijini arttırma çabasına girmişlerdir. Antik Yunanistan'da genç bireyler, topluma
yararlı olabilmek maksadıyla zihinsel eğitimlerinin yanında beden ve müzik eğitimi de
alıyorlardı. Diğer toplumlara göre daha fazla yarışmacı ruhu olan Yunanlar, her konuda daha
iyi olduklarını kanıtlamak istedikleri gibi sporda da bunu kanıtlamak için agonları toplum
hayatına kazandırdılar.
Homeros'ta da görüldüğü üzere agonlar başlangıçta sadece kahramanların ve asillerin
cenazelerinde ya da ölülerin ruhlarını onurlandırmak için düzenlenmiştir. Organize olarak
bilinen ilk agon, M.Ö. 8. yüzyıl başında Olympia festivali bünyesindeki stadion koşusuydu.
Olympia'yı Pythia, İsthmia, Nemea Oyunları, Panathenaia Oyunları takip edecekti. Yunan
dünyası tarafından kutsal kabul edilen bu festivaller zamanla ilgi odağına dönüşmüşlerdir.
Roma İmparatorluk Dönemi'nde birçoğu imparatorluk kültü ile birleştirilen festivaller
her yerde türemeye başlamıştı. Roma İmparatorluğu'nun Dönemi'nde ilk üç yüzyılında Yunan
atletik geleneği zirveye ulaşmıştır. Atletler de bu dönemde ara vermeden yüzlerce km
uzaklıklardaki festivallere katılmak için seyahat ediyorlardı. Atletlerin Roma İmparatorluk
şehirleri arasındaki seyahatlerine dair Küçük Asya'dan ele geçmiş birçok yazıt Küçük Asyalı
bulunan atletlerin yarattığı hareketliliğe dair detaylı bilgiler vermektedir. Bu çalışmada 4 farklı
Küçük Asya şehrinden 4 farklı atlete ait seyahatleri içeren yazıtlara odaklanılmıştır. Bu
çalışmada seçilen 4 atletten ikisi erken imparatorluk yıllarında, diğer iki atlet ise özellikle
imparatorların himayesinde doruğa ulaşmış olan festivallerin olduğu M.S. 2. yüzyılda atletik
kariyerinin zirvesine ulaşmış atletlerdir. Bu atletlere ait yazıtlar ve galibiyet listeleri incelenerek
yaptıkları seyahatlari incelenerek atletlerin oluşturdukları hareketlilik ortaya konulmuştur.

Abstract:
Sports, traces of which can be followed back to five thousand years ago, has survived
to the present day as a part of education, military service, and entertainment in social life. Before
the Ancient Greeks, kings and rulers tried to increase their prestige over the people by
highlighting their prowess in sports. In ancient Greece, young individuals received physical and
musical training as well as mental training to become contributing members of society. Greeks
wanted to prove that they were better in every subject, as well as in sports. In order to prove
this, they brought agones into the social life.
As seen in Homer, agons were originally arranged only at the funerals of heroes and
nobles or to honor the deceased. However, with the establishment of Greek city-states in the
early 8th century BC., these sporting events would begin to be organized regularly as part of
organized festivals. The first agon would be the stadion within the Olympia festival. Olympia
would be followed by the Pythia, Isthmia, Nemean Games, and Panathenaean Games.
During the Roman Imperial Period, festivals, many of which were combined with the
imperial cult, began to spring up everywhere. Although gladiator fights seem to have come to
the fore in the Roman Period, the Greek athletic tradition reached its peak in the first three
centuries of the Empire. During this period, the athletes were running to the festivals which are
held hundreds of kilometers away almost without a break. There are many inscriptions found
from Asia Minor regarding the travels of athletes between Roman imperial cities. In this study,
it is focused on the inscriptions of 4 different athletes from the cities of Asia Minor and their travels.