1929 dünya ekonomik buhranının Türk siyasal hayatına etkileri üzerine bir inceleme
A study on the impacts of the 1929 world economic crisis on Turkish political life
Yazar: MELEK SELMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZELKİF POLAT
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Çalışmanın konusu, 1929 Dünya Ekonomik Krizi'nin Türk Siyasal Hayatı'na
olan etkilerinin incelenmesidir. Amerika Birleşik Devletleri'nde başlayıp, dalga dalga
Avrupa'ya ve oradan Türkiye'ye kadar yayılan büyük kriz, ülkemizi de en az diğer
Avrupalı devletler kadar etkilemiştir. Dünya, krizi klasik ekonomik politikalarının
yaygın olduğu bir dönemde karşılamıştır. Klasik ekonomi yaklaşımları ortaya çıkan
sorunların çözümünde yetersiz kalınca Keynes'in geliştirdiği ekonomi politikası krizden
çıkış kapısı olarak görülmüştür. Keynes'in yaklaşımına göre krizin küresel boyutta
yayılmasının sebebinin devletlerin ekonomiye müdahale etmemeleri olduğunu iddia
etmiştir. Birçok konuda geleneksel ekonomi politikasına eleştiriler getirmiştir ve çözüm
önerileriyle ülkelerin bu krizden en az hasarla çıkmalarına yardımcı olmuştur. Krize
liberal ekonomik modeli takip ederken yakalan Türkiye de, çağdaşı olduğu diğer
devletler gibi geleneksel ekonomik politikaları yeniden gözden geçirmek zorunda
kalmış ve daha devletçi politikalar uygulayarak, iktisadi kalkınma planları hazırlayarak
krizi atlatmaya çalışmıştır. Bu sıkıntılı süreçten en az zararla çıkılabilmesi için bir
yandan özel sektöre devlet desteği verilerek ekonomik hayatı düzenleyen çeşitli
tedbirler alınırken, toplumsal tepkilerin ise çoğulcu bir siyasi yöntem ile giderilebileceği
düşünülmüştür. İşte bu sebeplerle Mustafa Kemal Paşa tarafından Serbest Cumhuriyet
Fırkası kurulmuştur. Ancak Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kuruluşu beklenen olumlu
etkiyi yapmadığı gibi başka sorunlara yol açarak siyasi ortamın daha da gerilmesine
neden olmuştur ve kısa bir süre sonra da kendisini feshetme kararı almıştır.
Anahtar Kelimeler: 1929 Dünya Ekonomik Krizi, Serbest Cumhuriyet Fırkası

Abstract:
The focus of this study is to scrutinize the ramifications of the 1929 Global
Economic Crisis on Turkish political life. This profound crisis, which originated in the
United States of America and subsequently propagated across Europe before reaching
Turkey, had a significant impact on our nation, comparable to that experienced by other
European states. The crisis emerged during a period when classical economic doctrines
were dominant. The inadequacies of classical economic strategies in addressing the
challenges posed by the crisis underscored the necessity of Keynesian economic
policies as a viable exit strategy from the economic turmoil. Keynesian theory posited
that the global dissemination of the crisis was attributable to the reluctance or failure of
contemporary policymakers to intervene appropriately in the economy to steer it
effectively. By offering critiques of traditional economic policies on multiple fronts,
Keynesian approaches facilitated countries in mitigating the adverse effects of the crisis
with relatively minimal damage. The Republic endeavored to navigate this challenging
period by formulating national development plans rooted in a liberal economic
framework. On one hand, the government extended support to private enterprises and
implemented various regulatory measures to stabilize economic life; on the other hand,
it was believed that societal tensions could be alleviated through a pluralistic political
approach. In this context, Mustafa Kemal Pasha established the Serbest Cumhuriyet
Parti. However, contrary to expectations, the establishment of the Serbest Cumhuriyet
Parti exacerbated existing tensions within the political sphere, ultimately necessitating
the party's dissolution shortly thereafter.
Keywords:1929 Global Economic Crisis, Serbest Cumhuriyet Fırkası