Vaiz Ümmi Mevlidi: İnceleme-metin
An analysis and contexual of the Mevlid by the Vaiz Ummi
Yazar: M. ALİ DOUZKİN
Danışman: DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM YAKAR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebiyat = Literature ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Kutlu Doğum = Holy Birth ; Mevlid = Mawlid ; Türk-İslam edebiyatı = Turkish Islamic literature ; Vaiz Ümmi = Vaiz Ümmi

Özet:
Mevlid kelimesi, "doğum, doğum yeri ve doğum vakti" gibi anlamlara gelir. 
Peygamberimiz Hz. Muhammed'in doğumunu anlatmak için kullanılan "mevlîd-i 
nebî" Türkçe'de kısaca Mevlid Kandili olarak anılır. Tarih boyunca Hz. 
Peygamber'in doğum yıldönümüyle ilgili kutlamalar hemen bütün İslam ülkelerinde 
dinî ve sosyal hayatın önemli bir unsuru haline gelmiş, yöneticiler katında da yerine 
göre siyasi meşruiyetin, yerine göre dinî kimlik ve hassasiyetin bir göstergesi olarak 
son derece renkli ve gösterişli merasimlere sahne olmuştur. Daha sonraları mevlid
terimi tasavvuf çevrelerinde velilerin doğum yıldönümünü de kapsayacak şekilde 
geniş bir anlam kazanmıştır. "Vaiz Ümmi-Mevlidi (İnceleme, Metin)" adlı bu 
çalışmanın amacı, İslami Türk edebiyatında önemli bir yere sahip mevlid türünün 
örneği olan bu eseri bilim dünyasına tanıtmaktadır. İlk olarak mevlid türüne genel 
olarak gösterilmiştir sonra İslam medeniyetinde, Osmanlı Devleti'ndeki mevlid 
hakkında bilgi verilmiştir. Giriş bölümünde mevlid türünün en güzel örneği olan 
Vesiletü'n-Necât'tan bahsedilmiştir. Sonrasında üzerinde çalıştığımız mevlid şairi 
Vaiz Ümmi'nin hayatı ve edebi kişiliği hakkında bilgi verilmiştir. Eserin nazım şekli, 
özellikleri inceledikten sonra Mevlid'in muhteva özelliklerinden bahsedilmiş ve asıl 
metne geçilmiştir.

Anahtar kelimeler: Vaiz Ümmi, Edebiyat, Mevlid, Hz. Muhammed

Abstract:
The Word Mevlid, "birth, birth place and the time of birth" such as means. Prophet 
Muhammed (s.a.v) used to describe, the birth ''mevlid-i Nebi'' Religious biefly 
referrad to as the Turkish language. Celebrations on the birth aniversary of Prophet 
Muhammed trought out history almost all İslamic Countries have become an 
important element of Religious and social life, according to the level of political 
directors, as indication of the sensitivity according to the religious identity and has 
been the scene extremely colorful and flamboyant ceremonies. Later, the term Sufi 
circles mevlid anniversary of the birth parents has gainded a broader meaning to 
include. "Vaiz Ümmi Mevlidi" from aim of this study has an important place in the 
Islamic Turkish literature; this work is an example of the type of mevlid introduces
the world of science. First, in general, indepented the type of mevlid, then given 
information about mevlid Islamic civilization,in the Ottoman Empire mevlid. Which 
is still the best example of its kind in the introduction Vesiletü'n-Necât'tan 
mentioned. After working on the poet's life and literary personality given information 
about the Vaiz Ümmi. Versification of the work and with the features mentioned in 
the original text was adopted after studying the properties of the Mevlid content.

Keywords: Vaiz Ümmi, Literature, Mevlid, Hz. Muhammed