8. sınıf öğrencilerinin açık uçlu fen bilimleri sorularını çözerken kullandıkları bilişsel-üstbilişsel stratejilerin belirlenmesi ve kaynakları
Determination and sources of cognitive-metacognitive strategies used by 8th grade students when solving open-ended science questions
Yazar: NEZİHAT TEMEL
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE HATUN DİKEN
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı iki özel okul ile bir devlet okulunun 8. sınıfında öğrenim gören öğrencilerin, fen bilimleri dersinin konularına yönelik açık uçlu soruları çözerken, kullandıkları bilişsel-üstbilişsel stratejiler, öğrencilerin bu bilişsel-üstbilişsel stratejileri kullanma sıklıkları ve bu stratejilerin kaynaklarını belirlemektir. Bu kapsamda Kars il merkezindeki iki özel okul ile merkeze bağlı bir köy okulunun 8. sınıfında öğrenim gören öğrencilerin problemlerin bir çeşidi olan açık uçlu soruları çözme süreçlerinde kullandıkları bilişsel-üstbilişsel stratejiler, öğrencilerin açık uçlu soruları çözerken bilişsel-üstbilişsel stratejileri kullanma sıklıkları ile bu stratejileri kimden, nereden ya da nasıl öğrendikleri yani bilişsel-üstbilişsel stratejilerin kaynakları incelenmiştir. Araştırma da her bir durum kendi içerisinde ele alındığı ve karşılaştırıldığı için nitel araştırma yöntemlerinden biri olan bütüncül çoklu durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmaya 2022-2023 Eğitim-öğretim yılında Kars ilinde bulunan iki özel okul ile bir devlet okulunun 8. sınıfında öğrenim gören 9 (Dokuz) öğrenci katılmıştır. Araştırmada iki özel ve bir devlet okulundan üçer öğrenci olmak üzere toplamda dokuz öğrenciye, 8. sınıf fen bilimleri dersinin "Mevsimlerin Oluşumu", "DNA ve Genetik Kod", "Kalıtım", "Katı Basıncı", "Asitler ve Bazlar" ve "Periyodik Sistem" konularına yönelik altı adet açık uçlu soru çözdürülmüştür. Araştırmacı tarafından öğrenciler gözlemlenmiş ve öğrencilerin soru çözüm süreçleri sesli düşünme protokollerine göre çözdürülmüş ve bu çözüm süreçleri video kayda alınmıştır. Öğrencilerin soruları çözme süreçlerinde fen bilimleri dersinin konularına yönelik açık uçlu soruları çözerken, kullandıkları stratejilerin bilişsel ya da üstbilişsel stratejiler olup olmadığının belirlenmesi için öğrencilere her bir soru çözüm sürecinden hemen sonra, öğrencilerin bu stratejileri kullanma sıklıkları ve kaynaklarının (öğrencilerin bilişsel ve üstbilişsel stratejileri kimden, nereden ve nasıl öğrendikleri gibi) tespit edilebilmesi için yarı yapılandırılmış görüşme soruları sorulmuştur. Araştırmacı tarafından öğrencilerin soru çözüm video kayıtları incelenerek elde edilen veriler analiz edilmiştir. 
Araştırma sonucuna göre; iki özel okul ve bir devlet okulunda bulunan fen bilimleri not ortalamalarının düzeyi 'Pekiyi (Pİ)' olan 8.sınıf öğrencilerinin fen bilimleri konularına yönelik açık uçlu soruları çözerken fazla sayıda bilişsel-üstbilişsel stratejileri kullandıkları tespit edilmiştir. 8.sınıf öğrencilerinin 8.sınıf fen bilimleri konularına yönelik açık uçlu soruları çözerken bilişsel-üstbilişsel stratejilerden birçoğunu çok sık kullandıkları belirlenmiştir. Ayrıca 8.sınıf öğrencilerinin 8.sınıf fen bilimleri konularına yönelik açık uçlu soruları çözerken uyguladıkları stratejilerin kaynaklarını;  "baba (B)" , "soru çözerek kendileri (SÇK)", "fen bilimleri öğretmenleri (FBÖ)", "diğer branş öğretmenleri (Ö)", "sınıf öğretmenleri (SÖ)", "arkadaşları (A)", "üst sınıflardaki arkadaşları (ÜA)" , "internet (İ)", yardımcı "Ders Kaynakları (DK)" ve "soru çözüm videolarından (SÇV)"   öğrendikleri tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the cognitive-metacognitive strategies used by students in the 8th grade of two private schools and a public school while solving open-ended questions on science course topics, the frequency of students' use of these cognitive-metacognitive strategies, and the sources of these strategies. In this context, the cognitive-metacognitive strategies used by students studying in the 8th grade of two private schools in the city center of Kars and a village school affiliated with the center in the process of solving open-ended questions, which are a type of problems, the frequency of students' use of cognitive-metacognitive strategies while solving open-ended questions and who uses these strategies. , where or how they learned, that is, the sources of cognitive-metacognitive strategies, were examined. In the research, a holistic multiple case study, which is one of the qualitative research methods, was used since each case was considered and compared within itself. 9 (Nine) students studying in the 8th grade of two private schools and one public school in Kars province in the 2022-2023 academic year participated in the research. In the research, a total of nine students, three students from two private and one public school, were asked to study the 8th grade science course "Formation of Seasons", "DNA and Genetic Code", "Heredity", "Solid Pressure", "Acids and Bases" and "Periodic Education". Six open-ended questions regarding the "System" topics were solved. The students were observed by the researcher and their problem solving processes were solved according to think-aloud protocols and these solution processes were video recorded. In order to determine whether the strategies students use are cognitive or metacognitive strategies while solving open-ended questions about the subjects of the science course, students are asked immediately after each question solution process to determine the frequency and sources of students' use of these strategies (who and where they use students' cognitive and metacognitive strategies). Semi-structured interview questions were asked to determine how they learned and how they learned. The data obtained by examining the students' question solution video recordings were analyzed by the researcher.
According to the research results; It was determined that 8th grade students with 'Excellent (PI)' science grade point averages in two private schools and one public school used a large number of cognitive-metacognitive strategies while solving open-ended questions on science subjects. It was determined that 8th grade students frequently used many cognitive-metacognitive strategies while solving open-ended questions on 8th grade science topics. In addition, the sources of the strategies applied by 8th grade students while solving open-ended questions on 8th grade science topics; "father (B)", "themselves (SÇK) by solving the questions", "science teachers (FBÖ)", "other branch teachers (Ö)", "classroom teachers (SÖ)", "friends (A)", " It was determined that they learned from their upper grade friends (ÜA)", "internet (İ)", auxiliary "Course Resources (DK)" and "question solution videos (QV)".