Öğretmenlerin yöneticilerinin dağıtımcı liderlik rollerine olan algılarının yaşadıkları örgütsel stres ile ilişkisi
The relationship of teachers' perceptions about the distributed leadership roles of administrators with organizational stress
Yazar: HAMZA ARIK
Danışman: PROF. DR. ÇAĞLAR ÇAĞLAR
Adıyaman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma, okullarında dağıtımcı liderliğin örgütsel stres üzerine ilişkisini araştırmak amacıyla karma desende tasarlanmıştır. Araştırmanın nicel çalışma grubunu Adıyaman ilindeki ilk ve ortaokullarında görev yapan 7003 öğretmen arasından seçilen 660 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın nitel çalışma grubunu ise 14 öğretmen oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında "Dağıtımcı liderlik envanteri" ve "örgütsel stres kaynağı ölçeği" ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde t- testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Dağıtımcı liderlik ile örgütsel stres arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla da korelasyon analizi yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel ve içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre; araştırmaya katılan öğretmenlerin algılarına göre, okul müdürlerinin dağıtımcı liderlik davranışlarını yüksek düzeyde gösterdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Dağıtımcı liderlik algılarında yaş, branş, kıdem ve okulda çalışan öğretmen sayısına göre anlamlı farklılaşma olduğu görülmektedir. İlk ve ortaokullarında görev yapan öğretmenlerin algılarına göre orta düzey stres yaşadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Ölçeğin rol yapısı alt boyutu dışında diğer alt boyutlarda orta düzey bulunurken rol yapısı alt boyutunda ise az düzeyde stres yaşadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Örgütsel stres algılarında cinsiyet, yaş, kıdem, öğrenim durumu ve okuldaki öğretmen sayısı değişkenleri arasında anlamlı bir farklılaşma görülmektedir. Dağıtımcı liderlik algıları ile örgütsel stres algısı arasında düşük düzeyde negatif yönde anlamlı bir ilişki elde edilmiştir. Araştırmanın nitel verileri analiz edildiğinde; proje görevlerinin zorunlu tutulması, ücretin yetersiz olması, öğretmen yetkilerinin yetersiz olması, okul müdürünün olumsuz tutum ve davranışı ve dedikodu alt temalarında öğretmenlerin stres yaşadıkları görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Liderlik; Dağıtımcı liderlik, Stres; Örgütsel stres

Abstract:
This study was designed in mixed design to investigate the effect of distributed leadership on organizational stress in schools. The quantitative target population of the study consists of 660 teachers selected among 7003 teachers working in (primary and secondary schools) in Adıyaman province. The qualitative target population of the study consists of 14 teachers. "Distributed Leadership Inventory", "Organizational Stress Source Scale" and semi-structured interview forms were employed to gather the data. In the analysis of quantitative data, t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were used. In order to determine the relationship between distributed leadership and organizational stress, correlation analysis was conducted. In the analysis of qualitative data, descriptive content analysis technique was used. The findings of the study revealed that, according to the perceptions of the teachers participating in the study, school principals demonstrated distributed leadership behaviors at a high level. It is observed that there is a significant difference in distributed leadership perceptions according to age, branch, seniority, and the number of teachers working in the school. It has been found that teachers working in schools experience moderate levels of stress according to their perceptions. There is a significant difference between the variables of gender, age, seniority, educational background, and number of teachers in the school in organizational stress perceptions. A low-level negative significant relationship was observed between perceptions of distributed leadership and perception of organizational stress. Based on the analysis of the qualitative data of the study, it is revealed that teachers experienced stress in the sub-themes of compulsory project tasks, insufficient salary, insufficient teacher authority, negative attitudes and behaviors of the school principal, and gossip.

Keywords: Leadership; Distributed leadership; Stress; Organizational stress