Ankara ilindeki ağız ve diş sağlığı merkezlerinin etkinliğinin ölçülmesi
Measurement of the effectiveness of oral and dental health centers in Ankara
Yazar: ŞULE TEMEL
Danışman: PROF. DR. DERYA SİVÜK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Hastane İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ankara = Ankara ; Ağız ve Diş Sağlığı Merkezleri = Mouth and Dental Healthcare Centers ; Ekonomi-hastane = Economics-hospital ; Etkinlik = Efficiency ; Hastane yönetimi = Hospital administration ; Hastaneler = Hospitals ; Malmguist-Luenberger Verimlilik İndeksi = Malmguist-Luenberger Efficiency Index

Özet:
Ağız ve diş sağlığı merkezleri (ADSM), Türkiye'de sunulan ağız ve diş sağlığı hizmetinin büyük bir kısmının karşılandığı sağlık tesisleri olduğundan, bu tesislerin insan gücü, bina, tıbbi donanım vb. tüm kaynaklarının etkin bir şekilde yönetilmesi gerekmektedir. Bunun için öncelikle söz konusu sağlık tesislerinin etkin olup olmadığının, daha sonra etkin olmayanların etkin olmama nedenlerinin tespit edilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, öncelikle performans ölçümü, sağlık ve sağlık hizmet türlerine ilişkin temel kavramlar açıklanmış, daha sonra Türkiye'de ağız ve diş sağlığı hizmeti sunumuna değinilerek, Ankara ilinde hizmet sunmakta olan Sağlık Bakanlığı'na bağlı 6 ağız ve diş sağlığı merkezinin 2013-2018 yılları arasındaki etkinlik düzeyleri ölçülmüştür. Söz konusu ağız ve diş sağlığı merkezlerinin Malmquist İndeksi ile iki model kurarak etkinliğinin ölçülmesi amaçlanmıştır. Birinci modelde; girdi değişken olarak ünit sayısı, uzman diş hekimi sayısı, diş hekimi sayısı, diğer sağlık personeli sayısı; çıktı değişken olarak da poliklinik sayısı, dental görüntüleme yapılan hasta sayısı, cerrahi müdahale yapılan hasta sayısı ve hasta sayısı kullanılmıştır. İkinci modelde ise girdi değişken olarak, ünit sayısı, diş hekimi sayısı (uzman diş hekimi sayısı dahil), diğer sağlık personeli sayısı; çıktı değişken olarak; poliklinik sayısı, cerrahi müdahale yapılan hasta sayısı kullanılmıştır. Analizi yapılan sağlık tesislerinin, 2013 ile 2018 yılları arasındaki Malmquist İndeksi değerlendirildiğinde; ilk modelde, A, B ve Ç ağız ve diş sağlığı merkezlerinin ortalama etkinliklerinin arttığı, C, D ve E sağlık tesisinin ise nispeten azaldığı; ikinci modelde ise A, B, C ve Ç ağız ve diş sağlığı merkezlerinin etkinliğinin arttığı, D ve E ağız ve diş sağlığı merkezlerinin ise azaldığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
As oral and dental health centers meet the most of the oral and dental health service in Turkey, these facilities, malpower, building, medical equipment and etc all resources need to be managed effectively. For this, firstly, it needs to be detected if mentioned health facilities are effective or not and why the non effective ones are non effective. In this study firstly,  concepts regarding performance measurement and types of health and health service are explained, later, providing health service of oral and dental health is mentioned and level of effectiveness of 6 Ministry of Health Oral and Dental Health Centers between 2013-2018 is measured. It was aimed to measure the effectiveness of these oral and dental health centers with Malmquist Index by establishing two models. In the first model, as input parameter, unit number, specialist dentist number, dentist number, other health personnel number and as output parameter, policlinic number, number of patient that had dental screening, number of patients that had surgical intervention and number of patients are used. In the second model, as input parameter, unit number, dentist number (including specialist dentist number), other health personnel number and as output parameter, policlinic number, surgical intervention number are used. When Malmquist İndeks of analyzed health facilities between 2013-2018 is evaluated, in the first model, it is found out that average effectiveness of A, B and Ç oral and dental health centers is increased, other 3 health facilities' average effectiveness is relatively decreased. In the second model, it is found out that average effectiveness of A, B, C and Ç oral and dental health centers is increased, D and E health facilities' average effectiveness is decreased.