İstanbul'da bağımsız bir Bulgar kilisesinin kurulma aşaması ve Sveti Stefan Kilisesi
Establishment phase of an independent Bulgarian church in Istanbul and Sveti Stefan Church
Yazar: GÖKHAN ÇİÇEKLİYURT
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN SUNAY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bulgarlar = Bulgarians ; Demir = Iron ; Kiliseler = Churchs ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Sveti Stefan Kilisesi = Sveti Stefan Church ; Süslemeler = Ornamentations ; Yapı malzemeleri = Building materials ; Yapısal özellikler = Structural properties ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Sveti Stefan Bulgar Ortodoks Kilise'sinin yapımı, Osmanlı "millet sistem"inde Rum milleti olarak sayılan, kendi dillerinde ibadet edemeyen, kendilerine ait bir kiliseleri olamayan Bulgarların bağımsızlık mücadelesiyle bağlantılıdır. İlk bağımsızlık fikrinin ortaya atıldığın günden bu zamana birçok şekil değiştirmiş bir kilisedir.

Mücadele Osmanlı yönetimine karşı değil,  Fener Rum Patrikhanesi karşı verilmiştir. Stefan Bogoridi'nin arsasını bağışlamasıyla başlayan inşa süresi, önce ahşap bir papaz evinin daha sonra ise kagir bir yapının inşasını içermektedir.

Haliç'in kıyısında kaygan bir zeminde inşa edilen Kilise, zeminin taş bir binaya izin vermemesinden dolayı çelik bir iskelet ve döküm bir kaplamayla yapılıyor. Yapının her unsuru tamamen demir malzemeden yapılmıştır.

Binanın düzeni ve sanatsal dekorasyonu, 19. yüzyılda Avrupa mimarisinde tarihselciliği karakterize eden eklektizmin ana unsurudur. Dış cephe süslemeleri Neo barok etkiler gösterirken, sütun başlıkları ve motifler neo klasik tarzı yansıtmaktadır. Gülpencere kullanımı, pilaster hizalarındaki sivri babalar neo gotik bir etki katmaktadır. İç mekandaki beşik tonoz ve kaset döşeme kullanımı yapının neo Rönesans etkileridir.

19 yüzyılda Sv. Stefan Kiliseyle çağdaş başka demir kiliseler de yapılmıştır. Gerek cephe süslemeleri gerek yapıya ait her unsurun demir malzemeden yapılması ve döneminin mimari anlayışını en iyi şekilde yansıtmasından dolayı, çağdaşlarının önünde bir eserdir. Dünyanın tek demir kilisesi olmasa da Balkanlar ve Güney Avrupa'nın tek demir kilisesidir.

Anahtar Kelimeler: Stefan, Kilise, Çelik, Demir, Neobarok

Abstract:
The construction of the Sveti Stefan Bulgarian Orthodox Church is connected with the struggle for independence of the Bulgarians, who were regarded as Greek in the Ottoman "nation system", were not able to worship in their own language and could not have their own church. It is a church that has been reformed many times since the idea of independence was first put forward.

The struggle was not against the Ottoman rule, but against the Fener Greek Patriarchate. The construction period, which started with Stefan Bogoridi's donation of the land, includes the construction of a wooden priest house and then a stone structure.

The church, built on a slippery ground on the shore of the Golden Horn, is built with a steel carcass and a cast coating as the ground is not suitable for a stone building. Every element of the structure is made entirely of iron.

The layout and artistic decoration of the building is the main element of eclecticism, which characterized historicism in European architecture in the 19th century. While the exterior decoration has Neo baroque effects, column headings and motifs reflect the neo classical style. The use of rosette windows and pointed king posts at wall pier levels add a neo gothic effect. The use of barrel vaults and cassette floors in the interior are the neo-Renaissance effects of the building.

In the 19th century, Other iron churches were built at the same time as the St. Stefan Church. It is a work of higher significance when compared to its contemporaries, since both the facade decorations and every element of the building are made of iron and reflect the architectural perceptive of the period in the best way. Although it is not the only iron church in the world, it is the only iron church in the Balkans and Southern Europe.

Key words: Stefan, Church, Steel, Iron, Neobaroq