Devrim sonrası İran dış politikası:1979-1997
Post revolution Iranian foreign policy:1979-1997
Yazar: AHMET GÜLER
Danışman: DOÇ. DR. ALİ MURAT ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Uluslararası politika = International policy ; İran = Iran ; İran Devrimi = Iran Revolution

Özet:
İran İslam Devrimi, gerek oluşumu gerekse etkileri açısından çağımızın en önemli toplumsal olaylarından birisi olarak tarihe geçmiştir. Devrim modern zamanların ?maddi? dünyasında gerçekleşen, ancak temel itici gücünü ?metafizik? öğelerden alan benzersiz bir olay olarak tüm dünyanın dikkatlerini üzerine çekmiştir.İran İslam Devrimi, köklerini Pers emperyal geleneğinden alan ve Sasani-Safevi kültürel etkileşiminden geçerek günümüze kadar uzanan, çok eski bir emperyal geleneği temsil ettiğini iddia eden ?despot? bir yönetimin iç ve dış politikasına tepki şeklinde gelişmiştir. Ancak, gerçekleşmesinden kısa bir süre sonra devrimin amacının salt bir diktatörün devrilmesi ya da dış politikaya yeni bir çehre kazandırılmasından öte bir şeyler olduğu anlaşılmıştır. Devrim'den sonra İran hem iç politikasını radikalleştirmiş, hem de misyoncu-idealist dünya görüşüyle mevcut uluslararası sistemin meşrûiyetini reddederek kendisini uluslararası politikanın merkezine yerleştirmeye çalışmıştır. Dış politikaya ilişkin olarak geliştirilen bu yaklaşım tarzı İran'ın hem Ortadoğu'nun yerleşik petro-monarşileriyle hem de uluslararası sistemin hegemon güçleriyle çatışmasını kaçınılmaz hale getirmiştir. İran dış politikası retçi ve çatışmacı yönü ağır basan bir radikalizme doğru savrulurken, devrimin her şeye çeki düzen vermesi planlanan ?bütünlükçü-İslamcı? ideolojisinin tüm dünyaya yayılması gerektiği üzerinde durulmuştur. Ancak, bunun en azından istenildiği şekilde gerçekleşmesinin mümkün olmadığı kısa bir süre içerisinde ortaya çıkmış, İran iç ve dış politikada ılımlı ve realist-pragmatist politikalar izlemeye başlamıştır. Devrim rejimi zamanla reddettiği uluslararası sistemin gerçekleri ile uyumlu bir dış politika çizgisi geliştirmek zorunda kalmıştır.Anahtar Sözcükler: Radikalizm, Realizm, Pragmatizm, Modernleşme, Şiilik, Tevhit, Siyasal İslam, Velayet-i Fakih, Ne Doğu Ne Batı Politikası, Devrim İhracı Politikası.

Abstract:
Iranian Islamic Revolution has gone down into the history as one of the most important social happenings of our age with respect to its evolution and effects. The revolution has attracted attention of the whole world as an unprecedented event happening in the "material" world of the modern times, but taking its basic driving force from "metaphysical" elements.Iranian Islamic Revolution developed as a reaction against domestic and foreign policies of a "despotic" rule claiming to be representing a very old imperial tradition taking its roots from Persian imperial tradition and reaching our days through Sassanid-Safavid cultural interaction. However, short after its accomplishment it was understood that the aim of the revolution was something beyond overthrowing a dictator or giving a new appearance to the foreign policy. After the revolution Iran both radicalized its domestic policy, and with its missionary-idealist world view tried to place itself in the center of the international policy denying the legitimacy of the existing international system. With this approach developed in respect of foreign policy, Iran inevitably came into confrontation both with the established petro-monarchies of the Middle East, and the hegemonic powers of the international system. While the Iranian foreign policy was driven towards a radicalism dominated by objection and confrontation, it was stressed that it was necessary to widespread all over the world the ?integrist - Islamic? ideology of the revolution which was planned to put everything in order. However, it was soon understood that it was impossible to accomplish this as desired, and Iran began following realistic-pragmatist policies both at home and abroad. By the time, Iran was forced to follow policies in harmony with the realities of the international system which it used to deny.Key Words: Radicalism, Realism, Pragmatism, Modernization, Shiism, Unity of God, Political Islam, Velayet-e Faqih, Neither East Nor West Policy, Export of Revolution Policy.