Antalya cami ve mescitlerinde yer alan mihraplar
Antalya has got mosque and mascid mihrab?s
Yazar: BANU PARLAK
Danışman: PROF. DR. KERİM TÜRKMEN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Antalya = Antalya ; Camiler = Mosques ; Dini yapılar = Religious buildings ; El sanatları = Handicrafts ; Mescitler = Masjids ; Mihrap = Mihrap ; Sanat tarihi = Art history ; Süslemeler = Ornamentations

Özet:
Bu çalışmada Antalya'da bulunan cami ve mescitlerdeki mihraplar bütün yönleriyle ele alınarak incelenmiştir.Tez; giriş, Antalya'nın tarihi, mihrabın tarihçesi, katalog, değerlendirme ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır.İncelenen 30 adet mihrabın 21 tanesi orijinal olup 9 tanesi yenilenmiştir. Bunlardan 3 tanesi mescitte yer almakta ve 18 tanesi camidedirBirinci bölümde; konunun kapsamı,amacı ve önemi, araştırma yöntemi ve konuyla ilgili kaynakların değerlendirilmesi yapılmıştır.İkinci bölümde Antalya'nın tarihi ve mihrabın tarihçesinden kısaca bahsedilmektedir. Çünkü mihrapların gelişim aşamasının daha iyi anlatabilmek amaçlanmıştır.Üçüncü bölüm, tezin katalogunu oluşturmaktadır. Bu bölümde mihraplar kronolojik olarak bütün yönleriyle ele alınarak incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise orijinalliğini kaybeden 8 adet mihraplardan bilgi verilmiştir.Beşinci bölümde; Antalya merkez dahil olmak üzere bütün ilçe ve köylerinde bulunan camii ve mescitlerindeki mihrapların tamamı; mihrapların yeri ve yapıdaki konumu, malzeme ve teknik, mihrap elemanları ve süsleme başlıkları altında ele alınarak değerlenmiştir. Mihrapların yapıdaki yeri ve konumu başlığı altında; mihrapların harimde bulundukları yer ve boyutları, malzeme ve teknik başlığı altında; taş, çini, alçı ve ahşap malzemeler ile bunların yapım teknikleri üzerinde örnekler verilerek durulmuştur. Mihrap elemanları: tepelik, çevre ve kenar bordürleri, köşelik, kavsara, niş, sütunce ve oturtmalık alt başlıkları altında örnekleriyle ele alınarak bütün yönleriyle değerlendirilmiştir. Süsleme başlığı altında da mihraplarda görülen süslemeler, bitkisel, geometrik, yazı, mukarnas ve kalemişi başlıkları altında ayrıntılı olarak ele alınarak incelenmiştir.Son bölümde ise incelenen mihrapların tasarım, süsleme ve tespit edilen diğer tüm özellikleri ile ilgili bulgular ortaya konulmaya çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Mihrap, Niş, Kavsara, Sütunce, Çini, Alçı, Bordür.

Abstract:
Throughout this study, the mihrabs in the mosques and masjids in Antalya have been examined thoroughly.The dissertation consists of the chapters of introduction, the historical background of Antalya, the brief historical development of mihrab, catalogue, assessment and conclusion.Of the examined 29 mihrabs, while 21 of them have kept their original forms, 9 of them have been restored. Four of them are in the masjids, and the rest are in the mosques.In the first chapter, such details as the scope, aim and significance of the topic, research method and resources relating to the topic have been evaluated.In the second chapter, it has been mentioned about the historical background of Antalya and the mihrab itself. It has been intended to explain well how the mihrabs in Antalya have developed in the course of time.The third chapter is the catalogue. Throughout this chapter, all the mihrabs have been analyzed in all the dimensions in a chronological order.In the fourth chapter, all the mihrabs at the masjids and mosques located in Antalya and its towns and villages have been assessed under such the headings as the place and location of the mihrabs at the building, equipment and technique, mihrab elements and decoration. Under the heading of the place and location of the mihrabs at the building, the place and dimensions of the mihrabs within the harim have been given in accompanying with the related samples. Under the heading of equipment and technique, it has been mentioned about the equipments of stone, ceramic, plaster and wood, and the production techniques in accompanying with the related samples. Of the mihrab elements, the details such as tepelik, side and surrounding bordures, köselik, qavsara, niche, sütunce and oturtmalik have been assessed with the related samples under the sub-headings. Under the heading of decoration, the types of decoration on the mihrabs under the headings of vegetal, geometric, writing, muqarnas and engraving have been analyzed under the light of the related samples.In the last chapter, all the findings relating to the characteristics of design and decoration on the mihrabs have been explained in accompanying with the related examples.Key Words: Mihrab, Niche, Qavsara, Sütunce, Ceramic, Plaster, Bordure.