İkinci dil olarak Türkçe öğrenenlerin evrensel, kültürel ve dilsel mizahı anlama düzeyi
Turkish as a second language learners' comprehension levels of universal; Cultural and linguistic humor
Yazar: HAMDİYE HALE ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. NURAY ALAGÖZLÜ
Hacettepe Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil eğitimi = Language education ; Dil öğrenimi = Study of languages ; Mizah = Humour ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; İkinci dil = Second language ; İkinci dil öğrenimi = Second language learning

Özet:
Mizah, dil gibi insana özgü becerilerden biri olarak sosyal iletişimi kimi zaman olumlu kimi zaman da olumsuz yönde etkileyen unsurlardan biridir. Bu bağlamda mizah, ikinci dil konuşucusu için hedef dil kültürüne dahil olmak adına önemli bir rol oynamaktadır. Öte yandan öğrenicilerin hedef dildeki mizah algısına, mizahi türlere aşinalığı sosyal tecrübelerini olumlu yönde gerçekleştirmelerini sağlayacaktır. Sosyal kabulün yanı sıra mizahın tepkilerinden biri olarak gülme dil öğretim sınıflarında da öğrenimi kolaylaştırıcı bir etki sağlayabilir, eğlenceli hale getirerek hedef dile olan motivasyonu arttırabilir. Bu bağlamda söz konusu araştırma, evrensel, kültürel ve dilsel mizah türlerinden hangisinin ikinci dil konuşucusu tarafından daha yüksek düzeyde kavrandığını belirlemeye çalışmaktadır. Araştırmada B2 ve üzeri düzeydeki 25 katılımcıya grafik mizah anlama sorularının bulunduğu Mizah Kavrayış Testi yöneltilmiş ve hedef dil mizahını anlamaları yönündeki öznel ve nesnel değerlendirmeler incelenmiştir. Mizah Kavrayış Testi, evrensel, kültürel ve dilsel olmak üzere üç ayrı mizah alt türünden otantik karikatürler içermektedir. Elde edilen bulgular ışığında dil öğretim sınıflarında mizah algısını geliştirmeyi hedefleyen etkinlikler için önerilere yer verilmiştir.
Anahtar Sözcükler:
Mizah, Kavrayış, İkinci Dil Öğrenimi, Evrensel Mizah, Kültürel Mizah, Dilsel Mizah.

Abstract:
Humor, as a human-specific skill such as language, is one of the factors that may affect social communication positively and negatively. In this context, humor plays an important role for the second language speaker to be included in the target language's culture. On the other hand, the learners' familiarity with the humor perception and humorous genres in the target language will enable them to improve their social experiences positively. In addition to social acceptance, laughter, as one of the responses to humor, also may provide a facilitating effect in language teaching classes. Besides, it may increase motivation for the target language and make the learner process enjoyable.  This research tries to determine which of the universal, cultural, and linguistic humor types is better understood by the L2 speaker. In the study, the Humor Comprehension Test, which includes graphic humor comprehension questions, was administered to 25 participants at B2 and higher levels. In this way, subjective and objective evaluations of their understanding of the target language's humor were examined. The Humor Comprehension Test includes authentic cartoons from three different types of humor: universal, cultural, and linguistic. In the light of the findings, activity suggestions aimed at improving the perception of humor in language teaching classrooms were proposed.
Keywords:
Humor, Comprehension, Second Language Learning, Universal Humor, Cultural Humor, Linguistic Humor.