Ergenlerin problemli internet kullanımını azaltmaya yönelik gerçeklik terapisi temelli psiko-eğitim programının etkililiği
The effectiveness of reality therapy based psycho-education program regarding decreasing the level of problematic internet usage of adolescents
Yazar: ASİYE DURSUN
Danışman: PROF. DR. AYDOĞAN AYKUT CEYHAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Ergenler = Adolescents ; Gerçeklik terapisi = Reality therapy ; Problem davranış = Problem behavior ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Ölçekler = Scales ; İnternet = Internet ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Bu araştırmanın amacı, araştırma kapsamında geliştirilen 10 oturumluk ergenlerin problemli internet kullanım düzeyini azaltmaya yönelik gerçeklik terapisi temelli psiko-eğitim programının (EPİK-GETPEP) etkililiğini incelemektir. Araştırmada karma yöntem araştırmalarından iç içe desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel deneysel aşamasında, deney, kontrol ve plasebo x öntest-sontest-izleme testi deseni kullanılmıştır. Ayrıca deney sonrası odak grup görüşmesi ile nitel veriler de elde edilmiştir. Araştırma her grupta 12 ergen ile başlanmış, ancak deney sürecinde denek kayıpları sonucu deney grubunda 11 (7 kız, 4 erkek), plasebo grubunda 12 (8 kız, 4 erkek) ve kontrol grubunda 11 (6 kız, 5 erkek) ergen ile tamamlanmıştır. Araştırmanın verileri Problemli İnternet Kullanımı Ölçeği-Ergen Formu, Temel İhtiyaç Ölçeği ve Kişisel Bilgi Anketi aracılığıyla toplanmıştır.
Araştırmadan elde edilen nicel bulgular, deneysel işlem sonucunda EPİK-GETPEP'nin ergenlerin problemli internet kullanım düzeylerini azaltmada ve sevgi-ait olma ihtiyacını karşılama düzeyinde anlamlı bir etkisi olduğunu, ancak diğer (özgürlük, eğlenme ve güç) psikolojik ihtiyaçlarını karşılama düzeylerinde anlamlı bir etkisi olmadığını göstermiştir. Kontrol ve plesebo (etkileşim) gruplarında anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Yine deney grubu ile gerçekleştirilen odak grup görüşmesi bulguları ise, ergenlerin internet kullanımına dair farkındalık kazandıklarını, internet kullanım sıklıklarının azaldığını ve amaçlarının değiştiğini,  psikolojik ihtiyaçlarını sosyal ortamda karşılamaya çalıştıklarını ortaya koymuştur.  Ayrıca üç ay sonra uygulanan program etkisini değerlendirme anketinde de programın etkisinin devam ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Problemli internet kullanımı, İnternet bağımlılığı, Psikolojik ihtiyaç, Gerçeklik terapisi. Psiko-eğitim programı, Ergen

Abstract:
The aim of this study is to examine the effectiveness of 10 session psycho educational program (EPIK-GETPEP) which was developed within the scope of the research to decrease the problematic internet usage level of adolescents. Embedded design, which is one of the mixed method researches, was used in the research. In the quantitative experimental stage of the research, experiment, control and placebo x pretest-posttest-follow-up test design was used. In addition, qualitative data were obtained with the focus group interview after the experiment. The study was started with 12 adolescents in each group, but it was completed with 11 adolescents (7 female, 4 male) in the experimental group, 12 (8 female, 4 male) in the placebo group, and 11 (6 female, 5 male) in the control group due to the loss of test subjects during the experiment. The data of the research was collected via Problematic Internet Usage Scale-Adolescent Form, Basic Needs Scale and Personal Information Questionnaire.
The quantitative findings obtained from the research indicated that as a result of the experimental process EPIK-GETPEP has a significant effect on decreasing problematic internet usage levels of adolescents and meeting the need for love and belonging; however it does not have a significant effect on the level of meeting other (freedom, fun and strength) psychological needs. There was no significant difference between the control and placebo (interaction) groups. Moreover, the findings of the focus group interview conducted with the experimental group revealed that adolescents gained awareness of internet use, their frequency of internet use decreased and their aims changed, and also they tried to meet their psychological needs in a social environment. In addition, in the program impact assessment questionnaire which was applied three months later, it was concluded that the effect of the program continued.

Keywords: Problematic internet use, Internet addiction, Psychological need, Reality therapy, Psycho-education program, Adolescent