Yaşlılarda diyabet yükünün öz bakım üzerindeki etkisi
The Effect of Diabetes Burden on SELF-CARE in the ELDERLY
Yazar: AYŞE ÇALIŞKAN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ALTUNTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Yaşlılar = Aged ; Özbakım = Self-care

Özet:
Amaç: Yaşlılarda diyabet yükünün, öz bakım üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızın tipi gözlemsel, tanımlayıcı ve kesitseldir. Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bağcılar Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Diyabet Polikliniği'nde, 01.09.2022-01.12.2022 tarihleri arasında yürütülmüştür. Üç aylık sürede polikliniğe başvuran 65 yaş ve üzeri tip 2 diyabeti olan ortalama hasta sayısı 237 olarak hesaplanmış ve bu hasta sayısına ulaşılması hedeflenmiştir. Belirtilen sürede 248 hastaya ulaşılmıştır. Katılımcılara benzer literatür çalışmaları taranarak hazırlanan sosyodemografik veri formu, YDYÖ(Yaşlılarda Diyabetin Yükü Ölçeği), DÖBÖ(Diyabet Öz Bakım Ölçeği) yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır.
Ölçümlerin normal dağılım varsayımının incelenmesinde Kolmogrow Smirnow testi ve histogram grafikleri kullanılmıştır. Veriler normal dağılım göstermediğinden ölçümsel veriler ortanca (minimum-maksimum) ile gösterilmiştir. Ölçümlerin gruplar arası karşılaştırılmasında Mann-Whitney U testi ve Kruskal Wallis testlerinden uygun olan kullanılmıştır. Ölçümlerin birbirleri ile olan korelasyonunun incelenmesinde Spearman Korelasyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık için p< 0.05 olarak kabul edilmiştir. Post hoc analizler için p değerinde Bonferonni düzeltmesi yapılmıştır. Tüm analizler SPSS 20 programı ile gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: YDYÖ' nün ortanca puanı 49 olarak saptanmıştır. YDYÖ puanları kadınlarda, sigara ve alkol hiç kullanmamış hastalarda, ekonomik durumunun çok kötü olduğunu bildirenlerde, okur-yazar olmayanlarda, diyabet süresi 21 yıl ve üzeri olanlarda, diyabete bağlı herhangi bir komplikasyon gelişenlerde, diyabete ek 4 ve üzeri hastalığı olanlarda, tedavi olarak sadece insülin veya insülin-Oral antidiyabetik kombinasyonu kullananlarda anlamlı düzeyde daha yüksek saptanmıştır (p<0,05). YDYÖ ile diyabet süresi ve komplikasyon sayısı arasında orta düzeyde pozitif yönlü (sırasıyla Rho:0,310, p<0,001 ve Rho:0,372, p<0,001), YDYÖ ile kronik hastalık sayısı arasında zayıf düzeyde pozitif yönlü (Rho:0,274, p<0,001) korelasyonlar saptanmıştır. DÖBÖ' nün ortanca puanı 85 olarak saptanmıştır. 65-74 yaş grubu hastalarda, düzenli olarak kontrole gidenlerde, kontrol sıklığı ayda bir veya üç ayda bir olanlarda, diyabete bağlı herhangi bir komplikasyon gelişenlerde, sadece oral antidiyabetik kullananlarda anlamlı düzeyde daha yüksek saptanmıştır (p<0,05). DÖBÖ ile komplikasyon sayısı arasında zayıf düzeyde pozitif yönlü (Rho:0,139, p<0,029) korelasyon saptanmıştır. 
YDYÖ-Diyet Kısıtlamasından Kaynaklanan Yük ve YDYÖ-Tedavi Memnuniyetsizliğine İlişkin Yük ile DÖBÖ puanları arasında  orta düzeyde ve negatif yönlü korelasyonlar saptanmıştır ( Rho:-0,348, p<0,001 ve Rho:-0,305, p<0,001).
Sonuç: Diyabette glisemik hedeflere ulaşılması, hastalığın uzun dönemde ortaya çıkan mikro ve makrovasküler komplikasyonlarının önlenmesi için diyabete özgü öz bakım davranışlarının uygulanması çok önemlidir. Yaşlı diyabetlilerin hem yaşlılıkla beraber ortaya çıkan fizyolojik değişikliklerle hem de diyabetin getirdiği hastalığı kabullenme, tedaviye uyum sağlama, ek ilaç kullanma gibi yüklerle baş etmeleri beklenmektedir. Sağlık profesyonelleri ve özellikle hastaya kapsamlı, bütüncül ve sürekli sağlık hizmeti sunan aile hekimlerinin yaşlı bireylerin izlemini daha iyi yapabilmesi için diyabetin hastaların günlük yaşantılarını nasıl etkilediğini bilmesi, öz bakım davranışları konusunda yeterli bilgisinin olması ve hastayı kendi kendine bakımı konusunda desteklemesi; hastanın diyabete bağlı yaşayabileceği morbidite ve mortalitenin azalması açısından son derece önemlidir. 
Anahtar Kelimeler: Yaşlı, Tip 2 diabetes mellitus, Özbakım

Abstract:
Objective: It was aimed to examine the effect of diabetes burden on self-care in the elderly.
Material and Method: The type of our study is observational, descriptive and cross-sectional. It was carried out between 01.09.2022 and 01.12.2022 at the Health Sciences University Istanbul Bağcılar Health Application and Research Center Diabetes Polyclinic. The average number of patients aged 65 and over with type 2 diabetes who applied to the polyclinic in three months was calculated as 237 and it was aimed to reach this number of patients. 248 patients were reached in the specified time. The sociodemographic data form prepared by scanning similar literature studies, Elderly Diabetes Burden Scale( EDBS) and Diabetes Self-Care Scale( DSCS) were applied to the participants by face-to-face interview technique.Kolmogrow Smirnow test and histogram graphs were used to examine the assumption of normal distribution of the measurements. Since the data do not show a normal distribution, the measurement data are shown with the median (minimum-maximum). Mann-Whitney U test and Kruskal Wallis tests were used for the comparison of measurements between groups. Spearman Correlation analysis was used to examine the correlation of the measurements with each other. For statistical significance, p< 0.05 was accepted. Bonferonni correction was made for the p value for post hoc analyses. All analyzes were performed with the SPSS 20 program.
Results: The median score of EDBS was found to be 49. EDBS scores are in women, in patients who have never smoked or used alcohol, in those who report that their economic situation is very poor, in those who are illiterate, in those with diabetes duration of 21 years or more, in those with diabetes-related complications, in those with 4 or more additional diseases to diabetes, and only insulin as treatment. or insulin-oral antidiabetic combination was found to be significantly higher (p<0.05). There was moderate positive correlation between EDBS and duration of diabetes and number of complications (Rho:0.310, p<0.001 and Rho:0.372, p<0.001, respectively), and weakly positive correlation between EDBS and the number of chronic diseases (Rho:0.274, p<0.001) correlations were found. The median score of the DSCS was found to be 85. It was found to be significantly higher in patients aged 65-74 years, those who went for regular check-ups, those with a monthly or quarterly check-up frequency, those who developed any diabetes-related complications, and those who only used oral antidiabetic (p<0.05). A weak positive correlation (Rho:0.139, p<0.029) was found between the DSCS and the number of complications.Moderate and negative correlations were found between the EDBS-Dietary Restriction and the EDBS-Treatment Dissatisfaction with DSCS scores (Rho:-0.348, p<0.001 and Rho:-0.305, p<0.001).
Conclusion: It is very important to implement diabetes-specific self-care behaviors in order to reach glycemic targets in diabetes and to prevent long-term micro and macrovascular complications of the disease. Elderly diabetics are expected to cope with both the physiological changes that occur with aging and the burdens of accepting the disease brought by diabetes, adapting to treatment, and using additional drugs. Health professionals, and especially family physicians, who provide comprehensive, holistic and continuous health services to the patient, should know how diabetes affects the daily lives of patients, have sufficient knowledge about self-care behaviors and support the patient in self-care in order to better monitor the elderly; It is extremely important in terms of reducing the morbidity and mortality that the patient may experience due to diabetes.
Key words: Elderly, Type 2 Diabetes Mellitus, Self-Care