Türkiye için optimal para alanları
Optimal currency areas for Türkiye
Yazar: AHMET KASAP
Danışman: PROF. DR. SALİH BARIŞIK
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Politikası Ana Bilim Dalı / Ekonomi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik bütünleşme = Economic integration ; Finansal bütünleşmeler = Financial integrations ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Optimum para alanı = Optimal currency area ; SVAR modeli = SVAR model ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Nobel İktisat ödüllü iktisatçı R. Mundell 1961 yılında yayınlamış olduğu çalışmasında ülkelerin tam istihdam, ödemeler dengesi ve fiyat istikrarı hedeflerini en düşük maliyetle oluşturabilecekleri alanı optimal para sahası olarak tanımlamaktadır. Özellikle 1980 ve sonrası dönemde hızlanan küreselleşme sonucu artan uluslararası rekabet, ülkeleri bir takım uluslararası birleşmeler veya ortak pazar oluşturma mecburiyetinde bırakmıştır. Uluslararası birleşmeler sayesinde hem mal piyasasında hem de faktör piyasasında düşük maliyetle hareketlilik sağlayabilmek, tam istihdam ve ödemeler bilançosu dengesinin sağlanması açısından önem arz etmektedir. Çalışmada Türkiye için hem faktör hareketliliğinin hem de mal piyasasında düşük maliyetlerle hareket edebileceği cari açık ve tam istihdam sorunlarının çözülmesinde pozitif katkı sağlayacak optimal para alanı oluşturabilecek ülkelerin araştırılması amaçlanmıştır.
	Bu çalışma 1991-2019 yılları arası Reel GSYİH ve TÜFE veriler kullanılarak Yapısal Vektör Autoregresif Model SVAR yöntemiyle KEİ üyesi ülkelerin optimal para alanı oluşturup oluşturamayacaklarını incelemek amacıyla Etki-Tepki fonksiyonları oluşturulmuştur. Analiz aşamasında Ermenistan ve Ukrayna ülkelerinin eşbütünleşik çıkmadıkları için analiz dışı tutularak diğer on ülke bu çerçevede analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre halihazırda Avrupa Birliği üyesi ülkeler olan Romanya, Yunanistan ve Bulgaristan sonuçları çok dalgalı ve on dönem boyunca şokların etkisi devam etmektedir. Diğer ülkeler Arnavutluk, Azerbaycan, Gürcistan, Moldova, Rusya, Sırbistan ve Türkiye'nin şoklara verdikleri tepkilerin volatiliteleri düşük ve şokların etkilerinin ortadan kalkma süresi 4-6 dönem arasında gerçekleşmektedir.
Birlik içerisinde Türkiye, Gürcistan ve Arnavutluk'un bir çekirdek grup oluşturduklarını, şoklara verilen tepkilerin yüksek benzerlik taşıdığını, şokların ortadan kalma süresinin on dönem olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Geri kalan Azerbaycan, Rusya, Moldova ve Sırbistan'ın da ayrı bir grup oluşturduğunu, şokların ortadan kalkma süresinin yaklaşık 6 dönem olarak gerçekleştiği görülmektedir. Bu çerçevede KEİ ülkelerin parasal alan oluşturmalarının fayda sağlayabileceği kanaati oluşmuştur.

Abstract:
Nobel Prize winning economist R. Mundell, in his study published in 1961, defines the area where counties can achieve full employment, balance of payments and price stability targets with the lovest coas as the optimal money area. Increasing international competition as a result of accelerated globalization, especially in the 1980s and after, forced countries to form a number of international unions, or common markets. Thanks to international unions, achieving low-cost mobilty in both the goods market and the factor market is important in terms of ensuring full employment and balance of payment equilibrium. In our study, it's aimed to invertigate the countries that can create an optimal currency area that will contribute positively to the solution of the current account deficit and full employment problems,where both factor mobility and low-cost in the goods market can act fot Turkey.
In this study, Impulse-Response function were created in order to examine whether the BSEC member countries could create an optimal currenc area with the Structural Vector Autoregressive model SVAR method using Real GDP and CPI data between the years 1991-2019. In this analysis phase, Armenia and Ukraine were excluded from the analysis because they were not cointegrated and the others ten countries were analyzed within this framework. According to the results of the analysis, the results of Romania, Greece and Bulgaria which are currently members of the European Union are wery floating and the effects, of shocks continue for ten periods. Other countries Albania, Azerbaijan, Georgia, Moldova, Russia, Serbia ans Turkey have low volatility in their responses to shocks and the time fort he effects of shocks to disappear is between 4-6 periods.
It was concluded that Turkey, Georgia and Albania formed a core group within the union, that the reactions to shocks were highly similar, and that the time fort he shocks to disappear was ten periods. It has been concluded that the rest of Azerbaijan, Russia, Moldova and Serbia also form a seperate groub, and the duration of the shocks is approximately 6 periods. Within this framework, it was concluded that the creationof a monetary area by the BSEC countries would be beneficial.