Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Dede Korkut Hikayeleri'nden yararlanılması
Teaching Turkish as a foreign language making use of Dede Korkut Stories
Yazar: SELCEN GÜRSOY AKYÜZ
Danışman: DOÇ. DR. REFİA GÜLİN ÖĞÜT EKER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dede Korkut Hikayeleri = Dede Korkut Stories ; Dil öğretimi = Language teaching ; Halk bilimi = Folklore ; Hikaye = Story ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Romanya'da Bükreş ve Köstence Yunus Emre Enstitülerinde Türkçe öğrenen Romanyalı öğrencilerden yola çıkarak Dede Korkut Hikâyeleri'nin yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılabilirliğini göstermek ve hikâyelerden yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde nasıl faydalanılabileceğine dair öneriler sunabilmektir. Bu minvalde dört bölümden oluşan çalışmada, yabancı dil olarak Türkçe öğrenen Romanyalı öğrencilerin Dede Korkut Hikâyeleri'ni okuyup anlama yeterlikleri değerlendirilmiştir. 
Yabancı dil öğretiminde edebî eserlerin metinler üzerinde herhangi bir düzenleme ya da sadeleştirme yapılmadan kullanılması ile dil düzeylerine göre yeniden düzenlenerek kullanılması konusunda uzmanlar fikir birliğine varamamıştır. Bu konuda bazı uzmanlar yabancı dil öğretiminde özgün metinlerden yararlanmak gerektiğini düşünürken bazıları ise özgün metinlerin içerdiği yoğun art alan bilgisi ve karmaşık dil bilgisi yapısından dolayı yabancı dil öğretiminde kullanılamayacağını bu sebeple sadeleştirilmiş metinlerden yararlanmanın daha uygun olacağını ifade etmektedir. Bu görüşlerden hareketle çalışmada Türk edebiyatının sözlü kültürden yazılı kültüre geçiş döneminde yaratılmış en önemli ve en eski eserlerinden 12 Dede Korkut Hikâyesi'nden, uzman görüşleri alınarak belirlenen Kanlı Koca Oğlu Kan Turalı Hikâyesi, C1 düzeyine uygun olarak sadeleştirilmiştir.
Sadeleştirme için Yunus Emre Enstitüsü tarafından hazırlanan Yedi İklim Türkçe B2 ders kitabında yer alan dil bilgisi listesi, Murat Aydın tarafından oluşturulan kelime listesi ile Gökhan Ölker'in hazırladığı yazılı Türkçenin kelime sıklığı sözlüğü dikkate alınmış ve sadeleştirme bilimsel bir dayanak üzerinden yürütülmüştür.
Okuma becerisinin ölçülmesinde, ölçme aracı olarak çoktan seçmeli testten faydalanılmıştır. Sadeleştirilen metin 2017-2018 eğitim öğretim yılında Bükreş ve Köstence Yunus Emre Enstitülerinde C1- C2 düzeylerinde Türkçe öğrenen 20 öğrenciye kendi ders saatlerinde uygulanmış ve öğrencilerin anlama oranları ölçülmüştür. 
Bu çalışma ile yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin dil yeterliklerine uygun, özgün edebî metinlerin seçilerek, metindilbilimsel ölçütler çerçevesinde sadeleştirilip farklı dil seviyelerine uygun hâle getirilebileceği ortaya konmuştur. Bu tezin temel çıkış noktası, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde özgün bir metin üzerinde yapılan sadeleştirme çalışmasının uygulamaya yönelik nasıl yapılabileceğini göstermek ve alandaki okuma materyali eksikliğini gidermektir. 

Anahtar Kelimeler: Dede Korkut Hikâyeleri, Romanya, metinsellik ölçütleri, metin, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, kültürlerarası iletişim.

Abstract:
This thesis investigates the abilities of reading and understanding of the Dede Korkut Stories by Romanian students learning Turkish as a foreign language. The main aims of this study are to indicate the usability of Dede Korkut Stories in teaching Turkish as a foreign language and to offer concepts on how to utilize Turkish stories in the Turkish language by taking the Romanian students who learn Turkish in Bucharest and Constanta Yunus Emre Institutes in Romania.
There has been disagreement on the use of literary works without any regulation or simplification on the texts and their re-use according to their language level in teaching foreign language among experts. In this regard, some think that the use of original texts in teaching foreign language should beneficial while some regards that due to the original text in the intensive knowledge of the field and the complex grammar structure the employment of these types of stories has disadvantages and therefore it would be more appropriate to benefit from simplified text. Based on these hypothesis, in this thesis, the story of Kanlı Koca Oğlu Kan Turalı from the 12 Dede Korkut Story, considered as one of the most important and oldest works of Turkish literature in the transition period of oral culture to written culture, which is determined by taking expert opinions, is simplified in accordance with the level of C.1.
For simplification, I take into account the grammar list included in the Seven Climate Turkish B2 textbook prepared by the Yunus Emre Institute, the word list created by Murat Aydın and the word frequency dictionary of the written Turkish prepared by Gökhan Ölker and the carried out the simplification procedure on a scientific basis.
I utilized the multiple choice tests to measure reading skills. I applied the simplified text to 20 students learning Turkish at C1- C2 levels in Bucharest and Constanta Yunus Emre Institutes during their course hours in 2017-2018 academic year and measured the rates of student's understanding skills.
Based on the findings of this thesis, it has been shown that original literary texts suitable for the language proficiency of Turkish learners as foreign languages can be chosen and adapted to different language levels by making them simplified within the framework of the text-linguistic criteria. The main hypothesis of this thesis is to show how the simplification of original text in Turkish stories for teaching Turkish as a foreign language and application of this practice to foreign students and to eliminate the lack of reading materials in the field.

Keywords: Dede Korkut Stories, Romania, text-linguistic criteria, text, Turkish as a foreign language, cross-cultural comunication.