Primer biliyer kolanjit tanılı hastalarda tedaviye cevabın değerlendirilmesi
Evaluation of treatment response in patients with primary biliary cholangitis
Yazar: AYDIN YILDIZOĞULLARI
Danışman: PROF. DR. ŞEBNEM GÜRSOY
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
Giriş ve Amaç: Primer biliyer kolanjit (PBK), küçük intralobüler safra kanallarının otoimmünite aracılı inflamasyonu ile seyreden kronik karaciğer hastalığıdır. Hastalık terminal dönemde ciddi karaciğer hasarı ile yaygın fibrozis sonrası siroz gelişimine neden olabilmektedir. Ancak günümüzde hastaların büyük bir kısmı erken evrede tespit edilerek tedavileri düzenlenmektedir. Bu çalışmanın amacı PBK hastalarında tedavi yanıtının değerlendirilmesidir. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 88 PBK hastası dahil edildi. PBK tanısı için, ALP değerinin normalin üst limitinin üzerinde olması, AMA varlığı ve nonsüpüratif kolanjitin ve küçük/orta büyüklükteki safra kanalı hasarının histopatolojik olarak gösterilmesi kriterlerinin ikisinin varlığı yeterli kabul edildi. Hastaların demografik bilgileri, komorbid hastalıkları, varsa karaciğer biyopsisi patoloji sonuçları ile tanı sırasındaki ve tedavinin 1. yıl, 2. yıl ve 3. yıl AST, ALT, ALP, GGT, total bilirubin, albümin, trombosit sayısı kaydedildi. Hastaların 2. yıldaki remisyon durumu, ALP'nin üst limitinin 1.67 katından daha düşük bir değerde olması şartının arandığı Toronto kriterleri ile değerlendirildi. 
Bulgular: Hastaların tedavi cevaplı ve cevapsız grupların yaş ve cinsiyet fark yoktu. KCFT yüksek olup AMA (+) 72 hastanın 36'sında histopatolojik bulgular PBK ile uyumlu bulundu; 17'sinde PBK ile ilgili bulgu yoktu ve 19 hastaya biyopsi yapılmadı. Toronto kriterlerine göre hastaların %65,9'u tedaviye cevap verdi, %34,1'i tedaviye cevapsız değerlendirildi. Tedavi cevaplı ve cevapsız hastaların yaş ve cinsiyet özellikleri arasında fark yoktu. AMA (+) ve (-) olmasının tedavi cevabını etkilemediği gözlemlendi. 1. yılda tedavi cevap veren hastaların 3. yılda da tedavi cevapları devam etti. AST ve ALT'lerin 1. yıldan itibaren, GGT ve ALP değerlerinin 3. yılda normal değerlere ulaştığı görüldü. Alt gruplar kendi aralarında değerlendirildiğinde hastaların tedavi cevabı açısından 1. 2. 3. yıllarda istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. 3 yıllık takipler dikkate alındığında GLOBE skoru yüksek hastaların hayatta kalım süresinin GLOBE skoru düşük olanlara göre daha kısa olduğu gözlemlendi.
Sonuç: Erken dönemde etkili tedavinin uygulanması için; hastalar mutlaka doğru kriterlere göre değerlendirilmeli, UDKA tedavi cevapsız hastaların en kısa sürede başlanacak 2. basamak tedavi seçeneklerine yönlendirilmesi gerekmektedir.
Anahtar kelimeler: Ursodeoksikolik asit, Primer Biliyer Kolanjit.

Abstract:
Introduction and Objective: Primary biliary cholangitis (PBC) is a chronic liver disease characterized by autoimmunity-mediated inflammation of the small intralobular bile ducts. The disease can lead to severe liver damage in the terminal period and development of cirrhosis after extensive fibrosis. However, nowadays, most of the patients are detected at an early stage and their treatment is organized. The aim of this study was to evaluate the treatment response in patients with PBC and to analyze those who did not respond to treatment. 
Materials and Methods: The study included 88 patients with PBC. For the diagnosis of PBC, the presence of an ALP value above the upper limit of normal, the presence of AMA and histopathologic demonstration of nonsuppurative cholangitis and small/medium bile duct injury were considered sufficient. Demographic data, comorbid diseases, liver biopsy pathology results, if any, and AST, ALT, ALP, GGT, total bilirubin, albumin, and platelet counts at diagnosis and in the 1st, 2nd, and 3rd years of treatment were recorded. The remission status of the patients in the 2nd year was evaluated with the Toronto criteria, which required a value lower than 1.67 times the upper limit of ALP. 
Results: There was no difference in age and gender between treatment-responsive and non-responsive groups. Histopathologic findings were compatible with PBC in 36 of 72 patients with elevated liver funciton tests and AMA (+); 17 had no evidence of PBC and 19 patients did not undergo biopsy. According to the Toronto criteria, 65.9% of the patients responded to treatment and 34.1% were considered treatment non-responders. There was no difference between the age and gender characteristics of treatment-responsive and non-responsive patients. It was observed that AMA (+) and (-) did not affect treatment response. Patients who responded to treatment in year 1 continued to respond to treatment in year 3. AST and ALT values reached normal values in the 1st year and GGT and ALP values reached normal values in the 3rd year. When the subgroups were evaluated among themselves, no statistically significant difference was found in terms of treatment response in the 1st, 2nd and 3rd years. Considering the 3-year follow-up, it was observed that the survival time of patients with high GLOBE score was shorter than those with low GLOBE score.
Conclusion: In order to apply effective treatment in the early period; patients should be evaluated according to the correct criteria, and patients who do not respond to UDCA treatment should be directed to 2nd line treatment options to be started as soon as possible.
Keywords: Ursodeoxycholic acid, Primary Biliary Cholangitis