Büyük verinin şirketlere etkisinin finansal açıdan incelenmesi
Analysis of financial impact of big data on companies
Yazar: AYNUR KAHYA
Danışman: PROF. DR. ORHAN ÇELİK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
İşlenebilmesi ve değer oluşturabilmesi için belirli bir teknolojik altyapı ve analitik metotlara ihtiyaç duyan yüksek hacim, hız ve çeşitliliğe sahip veri olarak tanımlanan büyük veri, her geçen gün şebekeye bağlanan ekipman ve insan sayısının artmasıyla birlikte daha da karmaşık bir hal almıştır. Şirketlere rekabetçi avantaj oluşturmanın yanı sıra finans, muhasebe, denetim gibi değer zincirinin birçok aşamasında da fayda sağlayan büyük veri analizi, gelişen teknolojik altyapı ve yazılımlarla daha ulaşılabilir hale gelmektedir. Büyük veriye ilişkin temel özelliklerin yanı sıra uygulamada kendisinden beklenen faydanın finansal olarak incelenmesi bu çalışmanın amaçlarından birisidir.
Türkiye'nin en fazla veri üretme kapasitesine sahip firmalarından mobil telekomünikasyon işletmecisi Turkcell, büyük veri analitiğini hem kendi faaliyetleri için kullanmakta hem de müşterilerine hizmet olarak sunmaktadır. Bu değerlendirmeler ışığında, 2022 yılı sonunda 90 milyon olan Türkiye mobil abone sayısının 37,5 milyonuna sahip olan Turkcell'in 2003-2022 yılları arasını kapsayan finansal tablolarına ilişkin analizler gerçekleştirilerek Turkcell'in büyük veri kullanarak elde ettiği finansal sonuçlar araştırılmıştır. Çalışmada yapılan analizler neticesinde Turkcell'in faaliyet giderlerinden pazarlama, satış ve dağıtım giderlerinde ciddi düşüşler olduğu görülmüştür. İncelenen dönemler itibariyle personel sayısı vb açıdan herhangi bir daralmaya gitmeden satışlarını yıllar itibariyle artırdığı gözlenen Turkcell'in büyük veri kullanma dolayısıyla söz konusu finansal etkinliğe ulaştığı değerlendirmesine ulaşılmıştır. 
Son olarak, büyük veri kullanan şirketlerde büyük veri kullanmanın şirketlerin finansal olarak verilerine nasıl yansıdığına ilişkin bir çalışma yapılabilmesini teminen, büyük veri kullanan ve kullanmayan S&P500 şirketlerinden oluşan iki ayrı grup için iki ayrı model kurgulanarak ekonometrik analiz gerçekleştirilmiştir. Büyük veri kullanan 10 S&P500 şirketi ile büyük veri kullanmayan 10 adet S&P500 şirketine ilişkin 20 yatay kesit verisi için 2003q1-2023q2 arası 82 çeyrek dönemi kapsayan finansal oranlardan; karlılık oranı, borçlanma oranı, faaliyet oranı, likidite oranı, beta değeri ve şirket büyüklüğünün incelenen şirketlerin pay fiyatlarına olan etkisi panel veri analizi yöntemi ile incelenmiştir. Yapılan ekonometrik analiz sonucunda her iki grupta yer alan firmalarda karlılık, faaliyet oranı ve şirket büyüklüğünün; şirketlerin pay fiyatı üzerinde önemli pozitif etkisi olduğu görülmüştür. Büyük veri kullanan ve kullanmayan şirketler arasında en büyük ayrımın beta değeri ve borçlanma oranı açısından olduğu, büyük veri kullanmayan şirketlerin pay fiyatı üzerinde herhangi bir etkisi olmadığı görülen beta değerinin büyük veri kullanan şirketlerin pay fiyatı üzerinde önemli negatif bir etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Borçlanma oranının ise büyük veri kullanan şirketlerin pay fiyatı üzerinde herhangi bir etkisi yokken, büyük veri kullanmayan şirketlerin pay fiyatı üzerinde önemli bir pozitif etkisinin olduğu görülmüştür.

Abstract:
Big data, which is defined as data with high volume, speed and variety that needs a certain technological infrastructure and analytical methods to be processed and create value, has become more complex with the increase in the number of equipment and people connected to the network day by day. In addition to creating a competitive advantage for companies, big data analysis, which benefits companies at many stages of the value chain such as finance, accounting and auditing, is becoming more accessible with the developing technological infrastructure and software. In addition to the basic features of big data, one of the aims of this study is to examine the financial benefit expected from it in practice.
Mobile telecommunication operator Turkcell, one of the companies with the highest data generation capacity in Turkey, uses big data analytics both for its own activities and offers it as a service to its customers. In the light of these evaluations, the financial statements of Turkcell, which has 37.5 million of the number of mobile subscribers in Turkey, which was 90 million at the end of 2022, covering the years 2003-2022, were analyzed and the financial results obtained by Turkcell using big data were investigated. As a result of the analyses done in the study, it was seen that there was a significant decrease in marketing, sales and distribution expenses from Turkcell's operating expenses. It has been evaluated that Turkcell, which has not experienced any contraction in terms of the number of personnel, etc., and has increased its sales over the years, has reached the financial efficiency in question due to the usage of big data. 
Finally, in order to conduct a study on how the use of big data reflects on the financial data of companies, econometric analysis was carried out by constructing two separate models for two separate groups of S&P500 companies that use and do not use big data. Financial ratios covering 82 quarters from 2003q1 to 2023q2 for 10 S&P500 companies that use big data and 10 S&P500 companies that do not use big data have been analyzed to see the impact on stock prices. The effect of profitability ratio, financial leverage, activity ratio, liquidity ratio, beta value and company size on the stock prices of the examined companies were analyzed through panel data analysis method. As a result of the econometric analysis, it has been observed that profitability ratio, activity ratio and company size have significant positive effects on the stock prices in both groups. The biggest distinction between companies that use big data and those that do not use big data was about beta value and financial leverage. The beta value, which does not have any effect on the stock price of companies that do not use big data, has a significant negative effect on the stock price of companies using big data. While the financial leverage does not have any effect on the stock price of companies that use big data, it has been observed that it has a significant positive effect on the stock price of companies that do not use big data.