Doğrusal olmayan modeller: Ekonomik büyüme ile değerli madenler arasındaki ilişkinin analizi
Non-linear models: An analysis for the relationship between economic growth and precious mines
Yazar: SEYİT MUHARREM GÖKMENOĞLU
Danışman: PROF. DR. MELİKE BİLDİRİCİ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Büyüme = Growth ; Doğrusal olmayan = Nonlinear ; Doğrusal olmayan modeller = Nonlinear models ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Kıymetli madenler = Precious metals ; Madenler = Mines ; Üretim = Production ; Üretim analizi = Production analysis

Özet:
Bu çalışmada değerli maden üretimi ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki doğrusal olmayan birim kök ve eşbütünleşme testleri ile MS-VEC ve STARDL(-ECM) modelleri kullanılarak analiz edilmiştir. Her iki model yapısı rejimlere özgü hem kısa hem de uzun dönem dinamiklerini analiz etmekte başarılı modellerdir. MS-VEC modeli sabit, ortalama, değişen varyans (heteroscedasticity) gibi bazı terimlerde geçişlere müsaade eden vektör hata düzeltme modelidir. ARDL modelini STAR modelleriyle birleştiren STARDL modelleri ise rejim geçişlerinin lojistik ve üssel geçiş fonksiyonlarıyla gerçekleştiği farklı rejimdeki farklı uzun dönem (eşbütünleşme) ve kısa dönem dinamiklerin modellenmesine imkân tanımaktadır. Bu çalışma ile ekonomik büyüme ve doğal kaynak zenginliği ilişkini inceleyen literatüre ele alınan maden türü, zenginlik göstergesi ve uygulanan ekonometrik analiz yöntemi bakımından katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, çalışmada diğerlerinden farklı olarak tek bir değerli maden sınıfına odaklanılmış ve altın, gümüş, bakır, paladyum, platinyum gibi değerli metal bolluğuna sahip olan ülkelerde bu madenlerin üretim miktarı ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki incelenmiştir. MS-VEC modelleri arasında her bir ülke için en uygun modelin sabit ve varyansın rejimler boyunca değiştiği MSIH-VEC modeli olduğu tespit edilmiştir. STARDL tipi eşbütünleşme testleri ile hem bütün olarak hem de her bir rejimde ayrı ayrı eşbütünleşme ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. Benzer şekilde STARDL-ECM modellerindeki hata düzeltme parametrelerinin, hem tüm model hem de her bir rejim bağımsız olarak ele alındığında, negatif ve anlamlı olduğu belirlenmiştir. Bu modeller çerçevesinde her bir değerli maden üretiminin ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin uzun ve kısa döneme göre, ekonominin içinde bulunduğu rejime göre ve maden tipine göre farklılık gösterdiği ve rejimler arası asimetrik hata düzeltme mekanizmalarının çalıştığı belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, the relationship between precious mine production and economic growth is analyzed by using nonlinear unit root tests, cointegration tests, MS-VEC and STARDL(-ECM) methods. Both methods are successful to analyze regime specific long-run and short-run dynamics. MS-VEC models are vector error correcting models which permit regime shifts in some terms such as intercept, mean and heteroscedasticity. STARDL models combining ARDL models with STAR models can be used for modelling the short-run and long-run dynamics in different regimes in which regime shifting occurs by logistic, second order logistics and exponential functions. We aim to contribute to the literature analyzing the relationship between economic growth and precious metal productions by evaluating the relationship with regard to mine type, resource abundance indicator and econometric analysis method. In this regard, differently from other studies, we focus on a unique precious mine class and analyzed the relationship between gold, silver, copper, palladium, platinum production and economic growth for the countries having them in abundance. We determine the MSIH-VEC models in which intercept and variance differ across the regimes as the best models describing the data generating process among other MS-VEC models. We also detect cointegration relationship both in the whole model and in each regime by using STARDL type cointegration tests. Similarly, we determine that error correcting parameters in STARDL-ECM models are negative and statistically meaningful when we deal the whole model or when we deal each regime independently.  In this framework, we conclude that the effects of each precious metal productions on economic growth differ according to long-run and short-run, the regime which the economy in and precious metal type and that asymmetric error correction mechanism works across regimes.