Destan-i Ahmet Harami'nin dilinin söz dizimi
The syntax of the language of the Destan-i Ahmet Harami
Yazar: HATİCE AYHAN
Danışman: DOÇ. DR. İLKİN GULUSOY
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri Ana Bilim Dalı / Azerbaycan Türkçesi ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 13. yüzyıl = 13. century ; Azeri edebiyatı = Azerbaijan literature ; Azerice = Azeri language ; Cümle = Sentence ; Destan-i Ahmet Harami = Destan-i Ahmet Harami ; Destanlar = Epics ; Kelime grupları = Word groups ; Söz dizim = Syntax ; Türk destanları = Turkish legends

Özet:
Destan-i Ahmet Harami 13. yüzyılda 816 beyit olarak kaleme alınmış, son sayfasının kayıp olması sebebiyle kim tarafından yazıldığı belli olmayan bir destandır. Yazarı belli olmamakla birlikte destanın Azerbaycan edebiyatına ait olduğu düşünülmektedir.
Destan-i Ahmet Harami toplamda altı meclisten oluşmaktadır. Azerbaycan Türkçesinde anadilde yazılmış olan ilk iri hacimli epik şiir olma özelliğini taşımaktadır.
Destan-i Ahmet Harami'nin Türk dünyasına tanıtılmasında A. Talat Onay'ın katkısı büyüktür. Bilinen tek nüshası onun tarafından bulunmuştur ve Türk Dil Kurumu Kütüphanesi' ne bağışlanmıştır.
İncelememizde sonuç olarak Destan-i Ahmet Harami'nin 13. yüzyıla ait olduğu düşünüldüğünden o dönemi ele almadan destanı yalnız olarak almak mümkün olmamaktadır.
Destan-i Ahmet Harami'nin içeriği, bölümleri, karakter tahlili, destanda dilin kullanılış şekli, deyimler, şekil bilgisel özellikleri, destanın söz dizimi açısından incelenmesi destan üzerinde yaptığımız çalışmalardandır. Çalışmamızda destana ait tüm örnekler Alyar Seferli'nin "Destani-Ahmed Harami" adlı eserinden alınmıştır.
Çalışmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır:
Girişte Azerbaycan edebiyatının öz diline ulaşıncaya kadarki süreci, 13. yüzyıl Azerbaycan edebiyatı hakkında genel bilgiler ve Destan-i Ahmet Harami'nin içinde yer alan meclisler, destanın özeti ve destanda kullanılan bazı deyimler yer almaktadır.
Birinci bölümde Destan-i Ahmet Harami'nin dilinde kelime grupları incelenmiş bulunmaktadır.
İkinci bölümde ise Destan-i Ahmet Harami'nin dilinde cümle türleri incelenmiştir.

Abstract:
Destan-i Ahmet Harami is an epic that was written as 816 couplets in the 13th cetury and it is not known by whom it was written because the last page was lost. Although the author is not known, it is believed that the epic belongs to the lands of Azerbaijan.
The Destan-i Ahmet Harami consists of six councils in total. It is the first epic work written in native langoage in Azerbaijani literary history language.
A.Talat Onay's contribution is great in introducing the Legend of Ahmet Harami to the Turkish World. The only know copy was found by him and donated to the Turkish Language Association Library.
As a result of our analysis, since it is tought that the Destan-i Ahmet Harami belongs to the 13th ceuntry, it is not possible to take the epic alone without addressing that period.
The content, chapters, character analysis, the use of language in the epic, idioms, morphological features, and the analysis of the epic in terms of syntax are among the Works we have done on the epic. In our study, all the have been taken from the "Dastani- Ahmed Harami" by Alyar Seferli.
Our study consists of an introduction and two parts:
In the introduction, the process of Azerbaijani literature until it reaches its native language, general information about the 13th century Azerbaijani literature and the assemblies in the Legend of Ahmet Harami, the summary of the epic and some idioms used in the epic are included.
In the second part, we examined the types of sentences in the langoage of Destan-i Ahmet Harami.