Androgenetik alopesi tanılı kadın hastalarda epikardiyak yağ dokusu kalınlığının ölçümü ve hastalığın şiddeti ile korelasyonu /
Yazar: HASAN KADİR YELKENCİ
Danışman: PROF. DR. FİLİZ CEBECİ KAHRAMAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Sultan Abdülhamid Eğt. ve Arş. Hast. / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Dermatoloji = Dermatology

Özet:
Giriş-Amaç: Androgenetik alopesi (AGA), ilerleyici terminal saç kaybı ile 
seyreden, dünya genelinde en sık görülen saç dökülmesidir. AGA yalnızca saç 
dökülmesi ile seyreden bir hastalık olmayıp birçok komorbidite ile beraber 
bulunabilir ve özellikle metabolik sendroma, kardiyovasküler hastalıklara yatkınlık 
artar. Epikardiyal yağ dokusu (EYD), kalbin miyokard ve viseral perikard tabakaları 
arasında bulunan, koroner sistem ile direkt olarak ilişkili biyoaktif bir dokudur. Bu 
dokunun kalınlığı, kardiyovasküler hastalık riskini gösteren duyarlı bir parametre 
olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada; kadınlarda AGA ile EYD kalınlığı 
arasındaki ilişkinin, hastalık şiddetini gösteren Ludwig evrelemesine göre 
karşılaştırılması; ilaveten kardiyovasküler hastalık riskini gösteren biyokimyasal 
parametrelerle bu ilişkinin desteklenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Hamidiye Tıp Fakültesi, 
Sultan Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Deri ve Zührevi Hastalıklar 
Kliniğinde, klinik görünüm ve dermoskopik kriterlerle desteklenerek AGA tanısı 
alan 91 kadın hasta ile 30 sağlıklı gönüllü kontrol grubu dahil edildi. AGA tanısı alıp
Ludwig evrelemesine göre sınıflandırılan hastaların tümüne ve kontrol grubuna
Sultan Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Kliniğinde 
transtorasik ekokardiyografi (TTE) işlemi yapıldı. EYD kalınlığı parasternal uzun 
eksen pencerede sağ ventrikül ile komşu olan ekosuz alanın sağ ventrikül duvarına 
dik olarak ölçümü ile hesaplandı. Veriler Ludwig evrelemesine ve kontrol grubuna 
göre karşılaştırılmak üzere kaydedildi. Ayrıca kardiyovasküler hastalık risklerini
gösterebilen vücut kitle endeksi (VKİ), bel çevresi, açlık kan şekeri, insülin, insülin 
direncinin homeostatik modeli değerlendirilmesi (HOMA-IR), total kolesterol, 
trigliserid, düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL), yüksek yoğunluklu lipoprotein 
(HDL), gama glutamil transferaz (GGT), yüksek sensitif C reaktif protein (hs-CRP), 
tiroid stimulan hormon (TSH) serbest T4 (fT4) gibi parametreler çalışma grubunda 
ölçüldü. Elde edilen veriler istatistiksel analizler ile değerlendirildi.
viii
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hasta grubunun yaş ortalaması 32,9 ± 9,5 
ve kontrol grubunun yaş ortalaması 31,5 ± 9,6 idi. Hastalığın yaşı ve evresi arasında 
anlamlı bir korelasyon saptandı (Ludwig 1-3, p=0,003, p<0,05). Klinik olarak 
Ludwig evre 3 olan hastalar daha ileri yaşa sahipti. Hastalık süresi arttıkça, Ludwig 
evrelemesine göre hastalığın şiddetinin de arttığı tespit edildi (Ludwig 1-3, p=0,005, 
p<0,05). EYD kalınlığı ortalaması hasta grubunda 0,436 cm (SS=0,153 cm), kontrol 
grubunda 0,236 cm (SS=0,110 cm) olarak bulundu ve bu fark istatistiksel olarak 
anlamlı şekilde hasta grubunda yüksekti (p<0,001). EYD kalınlığının, Ludwig 
evrelemesine göre hastalığın şiddeti arttıkça anlamlı olarak arttığı gösterildi
(Korelasyon katsayısı rho: 0,715, p<0,05). EYD kalınlığı ile; VKİ, bel çevresi, 
HOMA-IR, trigliserid gibi kardiyovasküler hastalık risk parametreleri arasında 
pozitif korelasyonlar saptandı.
Sonuç: Erkeklerde androgenetik alopesi ve kardiyovasküler hastalık gelişimi 
arasındaki riski iyi bilinmektedir. Güncel bilgiler kardiyovasküler hastalık riskinin 
belirlenmesinde EYD kalınlığı ölçümünün güvenilir bir tarama testi olarak 
kullanılabileceğini göstermektedir. Bu bilgiden yola çıkarak literatürde daha önce 
çalışılmamış olduğunu gördüğümüz; kadın AGA hastalarında EYD kalınlığını 
araştırdık. AGA'lı kadınlarda EYD kalınlığının evrelere göre artış gösterdiğini tespit 
ettik. EYD kalınlığının; VKİ, bel çevresi, insülin, HOMA-IR, trigliserid, HDL gibi 
kardiyovasküler hastalık riskini gösterebilen parametrelerle korelasyonunu gösterdik. 
TTE ile EYD kalınlık ölçümü, invazif olmayan, kolay ulaşılabilir ve nispeten ucuz 
bir tarama testi olarak AGA'lı hastalarda kardiyovasküler riski saptamak için 
kullanılabilir. AGA'lı kadınlarda; özellikle ileri evrelerde insülin direncinin ve 
kardiyovasküler hastalıkların araştırılmasını önermekteyiz.
 Anahtar Kelimeler: androgenetik alopesi, epikardiyak yağ dokusu,
kardiyavasküler hastalık riski

Abstract:
Introduction-Aim: Androgenetic alopecia (AGA) is the most common type 
of hair loss worldwide, characterized by progressive terminal hair loss. AGA is not 
only a condition of hair loss but can also be associated with many comorbidities, 
particularly increasing susceptibility to metabolic syndrome and cardiovascular 
diseases. Epicardial adipose tissue (EAT) is a bioactive tissue located between the 
myocardium and the visceral pericardium layers of the heart, directly associated with 
the coronary system. The thickness of this tissue is considered a sensitive parameter 
indicating the risk of cardiovascular disease. In this study, the relationship between 
AGA in women and EAT thickness is compared according to the severity of the 
disease as determined by the Ludwig classification. Additionally, this relationship is 
supported by biochemical parameters indicating the risk of cardiovascular disease.
Method: The study included 91 female patients diagnosed with AGA 
supported by clinical appearance and dermoscopic criteria, as well as 30 healthy 
volunteer control subjects, at the Dermatology and Venereology Clinic of Hamidiye 
Medical Faculty, Health Sciences University, Sultan Abdulhamid Han Training and 
Research Hospital. Transthoracic echocardiography (TTE) was performed on all 
patients diagnosed with AGA and classified according to the Ludwig staging system, 
as well as on the control group, at the Cardiology Clinic of Sultan Abdulhamid Han 
Training and Research Hospital. EAT thickness was calculated by measuring the 
echo-free area adjacent to the right ventricle wall perpendicularly to the right 
ventricle wall in the parasternal long-axis window. Data were recorded for 
comparison according to Ludwig staging and the control group. Additionally, 
parameters indicating the risk of cardiovascular disease such as body mass index 
(BMI), waist circumference, fasting blood sugar, insulin, homeostatic model 
assessment of insulin resistance (HOMA-IR), total cholesterol, triglycerides, lowdensity lipoprotein (LDL), high-density lipoprotein (HDL), gamma-glutamyl 
transferase (GGT), high-sensitivity C-reactive protein (hs-CRP), thyroid-stimulating 
x
hormone (TSH), and free T4 (fT4) were measured in the study group. 
Results: The average age of the patient group included in the study was 32.9 
± 9.5 years, while the average age of the control group was 31.5 ± 9.6 years. A 
significant correlation was found between the age and stage of the disease (Ludwig 
1-3, p=0.003, p<0.05). Patients clinically classified as Ludwig stage 3 were older. It 
was observed that as the duration of the disease increased, the severity of the disease 
according to the Ludwig staging also increased (Ludwig 1-3, p=0.005, p<0.05). The 
mean EAT thickness was found to be 0.436 cm (SD=0.153 cm) in the patient group 
and 0.236 cm (SD=0.110 cm) in the control group, and this difference was 
statistically significant, being higher in the patient group (p<0.001). It was 
demonstrated that EAT thickness significantly increased with the severity of the 
disease according to the Ludwig staging (Correlation coefficient rho: 0.715, p<0.05). 
Positive correlations were found between EAT thickness and cardiovascular disease 
risk parameters such as BMI, waist circumference, HOMA-IR, and triglycerides.
Conclusion: The risk between androgenetic alopecia (AGA) and 
cardiovascular disease development is well known in men. Current information 
suggests that epicardial adipose tissue (EAT) thickness measurement can be used as 
a reliable screening test to determine cardiovascular disease risk. Based on this 
information, we investigated EAT thickness in female AGA patients, which has not 
been previously studied in the literature. We found that EAT thickness increased 
with the stages of AGA in women. We also demonstrated the correlation of EAT 
thickness with parameters indicating cardiovascular disease risk, such as body mass 
index (BMI), waist circumference, insulin, homeostatic model assessment of insulin 
resistance (HOMA-IR), triglycerides, and HDL. Measurement of EAT thickness 
using transthoracic echocardiography (TTE) can be used as a non-invasive, easily 
accessible, and relatively inexpensive screening test to detect cardiovascular risk in 
AGA patients. We recommend investigating insulin resistance and cardiovascular 
diseases, especially in advanced stages of AGA in women.
 Key Words: androgenetic alopecia, epicardial adipose tissue, cardiovascular 
disease risk