Sirkadiyen saat genlerinin ekspresyonunun fare normal plasenta ve sirkadiyen ritmi bozulan plasenta gelişiminde değerlendirilmesi
Evaluation of the expression of molecular clock genes during placental development of normal and circadian rhythm disrupted mouse pregnancy
Yazar: NAYÇE İLAYDA BEKTAŞ
Danışman: PROF. DR. ÇİLER ÇELİK ÖZENCİ
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Fareler = Mice ; Fetal gelişme geriliği = Fetal growth retardation ; Gen ifadesi = Gene expression ; Genler = Genes ; Plasenta = Placenta ; Sirkadiyen ritim = Circadian rhythm

Özet:
Amaç: Sirkadiyen ritim; günlük biyolojik ritimdir ve 7 temel gen tarafından düzenlenir: Bmal1, Clock, Per1, Per2, Per3, Cry1 ve Cry2. Plasenta, anne ile fetüs arasında iletişimi sağlar ve matür plasenta sirkadiyen saat genlerini ritmik olarak ekspre eder. Gebelikte sirkadiyen ritim bozulduğunda, fetüslerde uterus içi büyüme geriliği (UIBG) gözlenir. Plasenta gelişim sürecinde sirkadiyen saat genlerinin ekspresyonunun ne zaman başladığı ve sirkadiyen ritim bozulduğunda, ekspresyonlarının değişip değişmediği bilinmemektedir. Çalışmanın amacı; normal aydınlık/karanlık döngüsündeki ve aydınlık/karanlık döngüsünün bozulduğu gebe farelerin plasentalarında, UİBG oluşumunu, plasenta kompartmanlarının histomorfolojisini, sirkadiyen saat genlerinin ritmik ekspresyonu olup olmadığını değerlendirmektedir.
Yöntem: Gebelikte; kontrol ve sirkadiyen ritmi bozulan gruplar oluşturulmuştur. Sirkadiyen ritmin bozulduğu lokomotor aktivite testleriyle gösterilmiştir. Zeitgeber (ZT) zaman verici/senkronizör anlamına gelir ve 24 saati ifade eder: ZT0-ZT12 arası aydınlık, ZT12-ZT24 arası karanlıktır. Gebeliğin 12., 14. ve 16. günlerinde kontrol ve sirkadiyen ritmi bozulan annelerden ZT zaman dilimlerine göre elde edilen plasenta dokularında; hematoksilen-eozin boyaması yapılmıştır. Aynı günlerde saat genlerinin, mRNA ekspresyonları gerçek zamanlı qRT-PZR tekniği ile belirlenmiştir.
Bulgular: Tüm gebelik günlerinde ritim bozukluğu oluşturulan grupta kontrol grubuna göre plasentaların küçük olduğu, histomorfolojik defektler olduğu ve fetüslerde UİBG oluştuğu gözlenmiştir.  Fare plasentasında sirkadiyen genlerin ritmik ekspresyonlarının gelişimin 12. gününden itibaren başladığı ve aydınlık/karanlık döngüsünün değiştirilmesiyle de 12. günden itibaren bozulmaya başladığı bulunmuştur.
Sonuç Plasental gelişim sürecinde ışık döngüsünün bozulmasıyla ortaya çıkan plasenta defektlerinin ve fetüslerde oluşan UİBG'nin sirkadiyen genlerinin ritmik ekspresyonunun bozulmasıyla ortaya çıktığını düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: fare plasentası, sirkadiyen ritim bozukluğu, sirkadiyen saat genleri, uterus içi büyüme geriliği

Abstract:
Objective: Circadian rhythm is the daily biological rhythm and regulated by 7 genes: Bmal1, Clock, Per1, Per2, Per3, Cry1 and Cry2.The placenta provides the communication between the mother and the fetus and rhythmically expresses the mature placental circadian clock genes. When these genes are disturbed during pregnancy, intrauterine growth retardation (IUGR) occurs. There is no information in literature about when the expression of the circadian clock genes starts in the placenta and whether the expression of these genes changes, when the rhythm is disrupted, in the placenta during pregnancy. The purpose of this study is to evaluate the IUGR formation, histomorphology of placental compartments and the rhythmic expression of circadian clock genes in pregnant mice groups, where their light cycle is normal and disturbed experimentally.  
Method: During pregnancy normal and disturbed light cycle groups were planned. Evidence of disturbance of the circadian rhythm was showed by locomotor activity tests. Zeitgeber (ZT) means time provider or synchronizer and defines a 24 hour period. Between ZT0-ZT12 is light and ZT12-ZT24 is dark. H-E staining was performed and mRNA expressions were determined by qRT-PCR at 12th, 14th and 16th days of pregnancy in the placentae of both groups.
Results: When placenta of control group and group created by disrupting the circadian rhythm were compared, placentae of group created by disruption circadian rhythm was small, they showed histo-morphological defects and IUGR was present on fetuses, in all pregnancy days. It is found that the mouse placenta initiate the rhythmicity of circadian gene expressions from 12th day of embriyonic development, and changing the light/dark patterns disrupts the rhythmicity starting from the 12th day of pregnancy.
Conclusion: We think that during placental development, the placental defects and the fetal IUGR occurrence might be caused by the disruption of the rhythmic expressions of the circadian genes.
Key words: mouse placenta, circadian rhythm disruption, circadian clock genes, intrauterine growth retardation