Hedef maliyetleme ve Türk imalat işletmelerinde uygulanması
Target costing and application in Turkish manufacturing companies
Yazar: MURAT KOÇSOY
Danışman: PROF. DR. ERCAN BAYAZITLI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Hedef maliyetleme = Target costing ; Maliyet yönetimi = Cost management

Özet:
Teknolojide yaşanan hızlı gelişim, değişen müşteri beklentileri, kısalan ürün yaşam dönemleri ve özellikle son yıllarda artan küresel rekabet, işletmeleri ?düşük maliyet, kısa zaman ve yüksek kalite? hedeflerini aynı anda ve en yüksek düzeyde gerçekleştirmek zorunda bırakmaktadır. Bu nedenle, İşletmeler belirtilen hedeflere ulaşmada modern yönetim muhasebesi tekniklerinden yararlanmaktadır. Bu tekniklerden biriside ?Hedef Maliyetleme (Target Costing)? dir.Hedef maliyetleme; ürün geliştirmeye pazar ile başlayarak müşterilerin bir üründen bekledikleri özellikler ve bu özellikler için ödemeye gönüllü oldukları fiyatın belirlenmesi ve bu ürün özellikleri ve fiyatın esas alınarak işletmenin müşteri tatminini ve karlılık hedeflerini gerçekleştirmek amacıyla ürünün hedeflenen maliyeti ile mevcut üretim imkanlarına göre üretilebilen maliyeti arasındaki boşluğu gidermek için maliyet azaltım çalışmalarını ürün tasarımı üzerinde yoğunlaştıran stratejik bir kar planlama ve maliyet yönetim süreci olarak tanımlanabilir.Hedef maliyetleme tekniği ile ilgili olarak bu tezde yapılan araştırma, hipotetik-tanımlayıcı nitelikte bir araştırma olup; amacı İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından belirlenmiş olan 2007 yılına ait ilk 500 sanayi işletmesi arasında hedef maliyetlemenin uygulanabilirliği ile uygulanma derecesi açısından uygulayan işletmelerle uygulamayan işletmeler arasındaki temel farkları belirleyerek uygulanabilirliğini araştırmaktır.Yapılan araştırma sonucunda, araştırmaya katılan toplam 90 işletmeden 27 işletmenin (%30) hedef maliyetlemeyi uyguladığı, 63 işletmenin (%70) ise uygulamadığı belirlenmiştir. Ürün geliştirme, maliyet azaltımı ve yönetimi açısından, hedef maliyetlemeyi uygulayan işletmelerin uygulamayan işletmelere göre daha fazla fiyat yönlendirmeli maliyetleme, müşteri odaklılık, tasarım odaklılık, fonksiyonlararası işbirliği ve ürün yaşam dönemince maliyetleme anlayışına sahip oldukları belirlenmiştir. Bununla birlikte, hedef maliyetlemeyi uygulayan ve uygulamayan işletmeler arasında özellikle tedarikçilerle olan ilişkiler açısından bir fark olmadığı gibi tedarikçilerle işbirliği düzeyinin düşük olduğu belirlenmiştir. Aynı zamanda, hedef maliyetlemeyi uygulamayan işletmelerde tekniğin uygulanabilmesi için iyileştirilmesi gereken noktalar tartışılarak sonuç ve öneriler kısmında sunulmuştur.

Abstract:
Rapid developments in technology, change in customer expectations, shortening product life cycles and especially increasing global competition force the companies reach the targets of ?low cost, short time and high quality? at the same time and the highest level possible. Therefore, companies utilize the modern management accounting techniques in achieving these goals. One of the most important of these methods is ?Target Costing?.Target costing is a strategic profit planning and cost management process which starts product development with the market to determine the features customers are expecting from the product and the price they are willing to pay for these features. It focuses the cost-reduction efforts on product design by grounding these efforts on the aforementioned features and price in order to eliminate the gap between the product?s target cost and current cost to meet customer expectations and profitability targets.The ampirical study conducted in this thesis about target costing is a hypotetical-descriptive research. The companies within this study are selected from the top 500 manufacturing companies listed in İSO 2007 index. The aim of the study is to determine the basic differences between those companies which apply target costing and those which do not apply, in terms of applicability and application degree and to analyze applicability of the technique.According to the results, 27 (%30) of the total 90 companies which returned the questionnaire, apply target costing, while 63 companies (%70) do not apply. Evidence shows that the companies which apply target costing have the perspective of focusing on design, focusing on customer, cross-functional teams, price-driven costing and life-cyle costing more than those which do not apply target costing. In addition, there is no difference between the companies which apply target costing and those which do not apply, in terms of relationship with suppliers. Both groups have a low-level relationship with suppliers. Also, in order for the technique to be applied in the companies which currently do not do so, the points that need to be improved are discussed and presented in the conclusion and recommendations section.