Okullardaki güç mesafesinin lider üye etkileşimi üzerine etkisi
The effect of power distance on leader member exchange in schools
Yazar: ÖMER GÜL
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR ŞENTÜRK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim kurumları = Education establishments ; Güç mesafesi = Power distance ; Lider-üye etkileşimi = Leader-member exchange ; Müdürler = Directors ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okullar = Schools ; Yapısal Eşitlik Modeli = Structural Equation Model ; Yapısal Eşitlik Modeli = Structural Equation Model

Özet:
Amaç: Bu araştırma, okul müdürünün kişiliği bağlamında okullardaki güç mesafesi ve lider üye etkileşimi arasındaki ilişkiyi ve bu değişkenler arasında kurgulanan yapısal ilişkileri ortaya koymaya yönelik oluşturulan teorik modeli test etmek amacıyla yapılmış olup okul müdürlerinin lider-üye etkileşimi açısından okul sosyal ağındaki konumları da tespit edilmeye çalışılmıştır.
Yöntem: Bu araştırma, ilişkisel modelde tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemi tabakalı örnekleme yöntemi ile seçilen 32 değişik okulda görev yapmakta olan 601 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler, Lider Üye Etkileşim Ölçeği, Okullarda Güç Mesafesi Ölçeği, Kişilik Özellikleri Ölçeği ve Sosyal Ağ Ölçeği ile toplanmıştır. Elde edilen veriler çözümlenirken, sosyal ağ analizi, betimsel istatistik, korelasyon analizi ve yol analizinden faydalanılmıştır. 
Bulgular: Araştırma modeline ilişkin yapısal ilişkiler incelendiğinde, güç mesafesinin lider üye etkileşimini yordadığı, yöneticilerin kişiliğinin, lider üye etkileşimi ve güç mesafesi ile anlamlı bir ilişki içerisinde olduğu görülmüştür. Ayrıca, LÜE düzeyinin yüksek olduğu okullarda okul müdürlerinin okul sosyal ağının merkezinde yer aldığı, LÜE düzeyinin düşük olduğu okullarda ise okul müdürünün okul sosyal ağının merkezinde yer almadığı, tespit edilmiştir.
Sonuç ve Öneriler: Araştırmada güç mesafesinin lider üye etkileşimini yordadığı ve kişiliğin hem güç mesafesi üzerinde hem lider üye etkileşimi üzerinde etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın bulguları göz önünde bulundurulduğunda, okul yöneticilerinin demokratik ve katılımcı bir yönetim anlayışı benimsemeleri, yetki ve sorumluluklarını dağıtarak öğretmenleri de yönetsel süreçlere dahil ederek onları paylaşılan ortak bir vizyon etrafında bir araya getirebilmesi, iyi bir iletişim ağının ve geribildirim sisteminin oluşturulması, öğretmenler ile okul müdürleri arasındaki güç mesafesini azaltması ve lider üye etkileşimini artırması açısından önemli görülmektedir.

Abstract:
Purpose: This research was carried out to reveal the relationship between power distance and leader member exchange in schools in terms of personality of the school principals. Additionally, the theoretical model designed to reveal the structural relationships between these variables was tried to be tested and the positions of school principals was tried to be determined in terms of leader-member interaction.
Method: This research was designed in the correlational model. 601 teacher from 32 different schools were chosen as the sample. The LMX Scale, PD Scale, Personality Inventory and SN Scale were used while collecting the data. While analyzing the data, structural equation modeling, social network analysis, descriptive statistics and correlation analysis were used.
Results: In result, it was seen that, the PD predicted the LMX and the personality types predicted both PD and LMX. It was also seen that high LMX score was important for the principals' being at the center of the school social network. Because, the school principals with low LMX score were not at the center of the school network and were not seen as the natural leaders of the school.
Conclusion and Suggestions: In the study, it was concluded that power distance predicts LMX and personality has an effect on both GM and LMX. Considering the findings of the study, it was suggested that, principals should adopt a democratic management and delegate some of his authority to the teachers to reduce PD and to increase leader-member interaction between the teachers and principals. Furthermore, a good communication network and the feedback system were suggested for low PD and high LMX level between teachers and principals.