Abdominal aort anevrizmalarında endovasküler tedavi sonrası volümetrik regresyonun incelenmesi
Examination of volumetric regression in abdominal aortic aneurysm cases after endovascular treatment
Yazar: YALÇIN GÜNERHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET IŞIK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Kalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı / Kalp ve Damar Cerrahisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi = Thoracic and Cardiovascular Surgery
Dizin: Anevrizma = Aneurysm ; Aort = Aorta ; Aort anevrizmaları = Aortic aneurysm ; Aort-abdominal = Aorta-abdominal ; Endovasküler tedavi = Endovascular treatment ; Hacim analizi = Volumetric analysis

Özet:
Amaç: Aort anevrizması, yıllar içerisinde aort duvarına yapılan basınç ve çeşitli
nedenlerle duvarın zayıflaması sonucu meydana gelir. En sık infrarenal abdominal aortta
görülür. Teşhis için, görüntülemede en çok tercih edilen yöntem BTA' dır. Tedavide
konvansiyonel cerrahi ya da endovasküler yöntemler kullanılır. Tedavi sırasında,
zayıflayan duvarın yerine sentetik veya stent greftler konularak zayıf duvara uygulanan
basıncın ortadan kaldırılması amaçlanır. Bu çalışmada, AAA nedeniyle EVAR uygulanan
hastaların postop altıncı ay, birinci yıl ve ikinci yıllarda BTA ile incelenerek, anevrizma
kesesinde, tedavi sonrası beklenen volümetrik regresyon ve buna etki eden faktörlerin
araştırılması amaçlandı.
Materyal-Metod: Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Kalp ve
Damar Cerrahisi Kliniği'nde Kasım 2015 - Mayıs 2019 tarihleri arasında EVAR yapılan
138 hasta geriye dönük incelendi. Postop altıncı ay, onikinci ay ve yirmi dördüncü ay
içerisinde rutin poliklinik kontrol muaynesine gelmiş ve BTA çektirmiş 54 hasta
çalışmaya dahil edildi. Preop (54 adet) ve postop (81 adet) BTA incelendi. Ölçümler
Syngo.via (VB20B versiyonu) (Siemens Sağlık, Erlangen, Almanya) yazılım
programının yarı otomatik özelliği kullanılarak gerçekleştirildi. Ölçümler sonucunda
volümetrik regresyon veya ekspansiyon miktarları kayıt altına alındı. Eşlik eden sigara
bağımlılığı, HT, DM, KAH, KOAH, PAH, HL, SVO, KBY, malignite varlığı,
iii
antikoagülan ve antihipertansif ilaç kullanımının volümetrik regresyona etkileri araştırıldı.
Elde edilen üç boyutlu volümetrik görüntüler üzerinde yapılan ölçümlerde; TAH, PLH
değerleri hesaplandı. Sonra TKADH, GVF TAH, GVF TKADH değerleri ve değişim
oranlarına ait hesaplamalar yapılarak volümetrik regresyon açısından preop ve postop
sonuçlar karşılaştırıldı.
Bulgular: Volümetrik ölçümler sonucu; TAH değerinin preopda 240 cm3 iken
postop 6. Ayda 245 cm3 'e artarak ekspansiyon olduğu, postop 12. ayda 166 cm3, postop
24. ayda 199 cm3 değeri ile preopa göre volümetrik regresyona uğradığı bulundu. Ancak
bu değerler istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. TKADH açısından bakıldığında yine
benzer bulgular elde edildi; postop 6. ayda TKADH değerinde artış (preop: 136 cm3,
postop 6. ay: 160 cm3) sonrasında preopa göre volümetrik regresyon (postop 12. Ay: 87
cm3, postop 24. ay: 115 cm3) izlendi. GVF TAH değişim oranları üzerine etki eden
faktörlerden DM olanlarda postop 24. ayda (p=0,006) ve SVO olanlarda postop 6. ayda
(p=0,040) istatistiksel olarak anlamlı izlendi, diğer faktörler açısında anlamlı fark
izlenmedi. GVF TKADH değişim oranları üzerine etki eden faktörlerden malignite
varlığında postop 12. ayda (p=0,050) , HT tedavisi alanlarda postop 24. ayda (p=0,036) ,
HL varlığında postop 24. ayda (p=0,029) volümetrik regresyon izlendi, istatiksel olarak
anlamlı olduğu görüldü. Diğer faktörler ise istatistik olarak anlamlı izlenmedi. TAH için
GVF sadece postop 12. ayda anlamlı regresyona uğradığı görüldü (p=0,001). TKADH için
ise preop trombüs yüküne göre oransal ölçümlere bakıldı. GVF TKADH postop 6. ayda
göreceli artışla regresyon yerine volümetrik ekspansiyon (p=0,088) izlendi.
Tartışma ve Sonuç: EVAR sonrası uzun dönem morbidite ve mortalite artışı,
anevrizma kese ekspansiyonu ve rüptürü ile ilişkilendirilen endoleak varlığına
dayandırılmaktadır. EVAR' ın en çok gözlemlenen komplikasyonu endoleaklerdir,
bunların da bazıları diğer tiplerine göre daha agresif yaklaşım gerektirmektedir. Son
yıllarda EVAR daha çok yaşlı, yüksek riskli komorbit durumları ve AAA rüptürü olan
grupta tercih edilmesi önerilmektedir. Konvansiyonel cerrahi, uzun dönem sağkalım
açısından daha fazla önplana çıkmaktadır.
Bilindiğ gibi EVAR sonrası aort duvarındaki patolojik süreç devam etmekte olup
stent greft vasıtasıyla lümen açıklığı korunmakta ve aort nativ duvara olan basınç kısmen
azalmaktadır. Fakat kese ekspansiyonu progresif devam ederse ve bu durum tespit edilip
müdahele edilemezse rüptür kaçınılmaz son olmaktadır. Bu açıdan postoperatif takiplerin
iv
yapılması ve komplikasyon varsa müdahale edilmesi hasta açısından hayati önem
arzetmektedir.
Çalışmamızda postop 12. ayda TAH ve TKADH değerinde volümetrik regresyon
açısından istatistiksel anlamlılığa yakın değer bulundu. Postop 24. Ayda ise bu volümetrik
regresyonun devam etmediği görüldü. Hatta 24. Ayda, 12. Aya göre ekspansiyon izlendi.
Bu sonuç EVAR'ın AAA' da uzun dönem prognoz açısından sorgulanarak etkinliğinin
anlaşılması için daha çok çalışma yapılması gerektiği kanaatini bizde oluşturdu.

Abstract:
Introduction: Aortic aneurysm occurs as a result of weakening of the wall of the
blood vessel due to pressure and other various causes. Aortic aneurysm is mostly seen in
infrarenal abdominal aorta. The most common method for diagnosis is CTA. Conventional
surgery or endovascular methods are used for treatment. During treatment, the goal is to
eliminate the pressure on the weakened vessel wall by usage of synthetic or stent grafts. In
this study, the aim is the examination of expected volumetric regression of the aneurysm
sac after the treatment and the factors affecting the regression in the patients who had
EVAR due to AAA by examination of the patients using CTA six months, one year and
two years after the treatment.
Material-Method: 138 patients who had EVAR between November 2015 – May
2019 in Necmettin Erbakan University Meram Faculty of Medicine Clinic of
Cardiovascular Surgery were retroactively examined. 54 patients who went to routine
examinations and had CTA scans after sixth, twelfth and twenty fourth months postop
were included in this study. Preop (54 total) and postop (81 total) CTA scans were
examined. Evaluations were made using semi-automatic feature of Syngo.via (VB20B
Version) (Siemens Healthineers, Erlangen, Germany) program. Volumetric regression
and expansion amounts were recorded using the evaluations. Effects of smoking addiction,
HT, DM, CAD, COPD, PAH, HL, CVA, CKD, presence of malignancy, usage of
vi
anticoagulant and antihypertensive drugs to volumetric regression was examined. TAV and
PLV values were calculated on the three dimensional volumetric imagery. Afterwards
TLAC, RVD TAV, RVD TLAC values and their change rates were calculated and results
between preop and postop values regarding volumetric regression were compared.
Findings: As results of the volumetric measurements; TAV value was 240 cm3 at
preop, expanded to 245 cm3 at 6th month postop, 166 cm3 at 12th month postop, 199 cm3 at
24th month postop, meaning that there was a volumetric regression. However these values
weren't found significant statistically. Similar results were obtained in regards of TLAC
values; an increase of TLAC value at postop 6th month (preop: 136 cm3, postop 6thmonth:
160 cm3), afterwards volumetric regression considering preop values (postop 12thmonth:
87 cm3, postop 24th month: 115 cm3) was observed.
In regards of RVD TAV change rates, patients with DM at postop 24th month (p=
0,006) and patients with CVA at postop 6th month (p= 0,040) were observed as
statistically significant. Statistically significant differences weren't observed in other
predictive factors.
In regards of RVD TLAC change rates, patients with present malignencies at
postop 12th month (p=0,050), patients who are getting HT treatment at postop 24th month
(p=0,036), patients with HL at postop 24th month (p=0,029) was observed having
volumetric regression, with statistically significant differences. Statistically significant
differences weren't observed in other predictive factors.
It's been observed that RVD postop TAV value has significant regression at 12th
month (p=0,001). For TLAC value, proportional measurements of preop thrombus load
were examined. It's been observed that RVD TLAC value increased relatively at 6th
month, having volumetric expansion instead of regression (p=0,088).
Discussion and Conclusion: Long term morbidity and mortality increase after
EVAR is based on presence of endoleak which is associated with aneurysm sac expansion
and rupture. The most observed complication of EVAR are endoleaks, which some types
of them require a more aggresive approach than others.
vii
In the recent years, it's suggested that EVAR should be preferred mostly for elderly
people, high risk comorbidity situations and persons with AAA rupture. Conventional
surgery comes to the foreground due to long term survival.
As it's known, after EVAR the pathological process at the aorta wall is still in
progress with lumen kept open and pressure to the wall decreased by using stent graft.
However, if the sac expansion continues progressively and this situation is not detected and
intervened, a rupture becomes an inevitable result. As such, doing postoperative followups
and intervening if there's any complication has a very vital importance for the patient.
In our study, TAV and TLAC values at postop 12th month were observed being
statistically significant regarding volumetric regression. It's been observed that this
volumetric regression doesn't continue at postop 24th month. In fact, it's been observed
that at 24th month, there is an expansion in regards to 12th month. This result gave us the
opinion that more research regarding EVAR treatment in AAA in regards to long term
prognosis must be made.