Rembrandt Van Rijn'ın kimi yapıtlarında Max Weber'in "Protestan Ahlakı" anlayışının izleri
The traces of Max Weber's "Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism" comprehension in some of the works by Rembrandt Van Rijn
Yazar: NURTAÇ ELÇİ AKPINAR
Danışman: PROF. DR. UŞUN TÜKEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Ahlak = Morality ; Kapitalizm = Capitalism ; Mennonitizm = Mennonitism ; Protestanlık = Protestantism ; Rijn, Van Rembrandt = Rijn, Van Rembrandt ; Weber, Max = Weber, Max

Özet:
Bu tez çalışmasında, Rembrandt van Rijn?ın yaşamı ve yapıtları, Max Weber?in 
?Protestan Ahlâkı ve Kapitalizmin Ruhu? argümanı ışığında incelenmiştir. 
Günümüze ulaşmış yazılı bir belge olmadığı gerçeğine rağmen Rembrandt, XVII. 
yüzyıl Hollandası?nın Altın Çağı?nı yaratan Protestan anlayış içerisindeki 
mezheplerden biri olan Mennonitizmden büyük ölçüde etkilenmiştir. En üretken ve 
en hünerli İncil ressamlarından biri olarak sayılan sanatçının, günümüze değin 
yapılan araştırmalarda Mennonitizme duyduğu yakınlığı kabul eden ve vurgulayan 
çalışma sayısı son derece azdır. Oysa ki sanatçının dinsel yöneliminin en önemli 
tezahürleri onun yapıtlarında ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda tez çalışması
kapsamında Rembrandt?ın Mennonit inancının yoğun olarak duyumsandığı
düşünülen yedi yapıtı ele alınmıştır. Çalışmanın odağı, bu yapıtların ?Protestan 
Ahlâkı? argümanı ile ne denli örtüştüğünü ortaya koymak ve tartışmaya açmaktır. 
 Tez çalışması üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Max Weber?in yaşamı
ve eserleri tanıtıldıktan sonra ?Protestan Ahlâkı ve Kapitalizmin Ruhu? tarihsel ve 
kuramsal olarak analiz edilmiştir. İkinci bölümde Rembrandt?ın yaşamı ve 
yapıtlarına dair genel bir bakış sunulduktan sonra Mennonitizm tarihî gelişim süreci 
içerisinde tanımlanmış, akabinde Rembrandt ve Mennonitizm ilişkisine yer 
verilmiştir. Üçüncü bölüm, Rembrandt?ın ?Kudüs?ün Yıkılışına Ağlayan Peygamber 
Yeremya? (1630, Rijksmuseum), ?Anna ve Kör Tobit? (1630, National Gallery, 
Londra), ?Yüksek Tavanlı Odadaki Bilgin / Aziz Anastasius? (1631, Stockholm 
National Gallery), ?İyi Yürekli Samiriyeli? (1633, Riksmuseum), ?Saul ve Davud? 
(1655-60, Mauritshuis), ?Otoportre / Aziz Pavlus? (1661, Rijksmuseum) ve 
?Savurgan Oğlun Dönüşü? (1668-69, Hermitage) adlı yapıtlarının incelenmesine 
ayrılmıştır. Bu yapıtlar resimsel, tarihsel ve ikonografik olarak irdelendikten sonra 
?Protestan Ahlâkı? argümanı uyarınca ele alınarak Weber?in anlayışı ile paralellik 
gösteren özelliklerin ortaya konması amaçlanmıştır.

 
Anahtar Kelimeler: Max Weber, Protestan Ahlâkı ve Kapitalizmin Ruhu, Mennonitizm, Rembrandt

Abstract:
In this study, Rembrandt van Rijn?s life and his works were analyzed in the light 
of Max Weber?s ?Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism? argument. Despite 
the fact that there is no documentation, Rembrandt was highly influenced by 
Mennonitism, which was one of the sects within Protestantism that has created the 
XVII. century Dutch Golden Age. While Rembrandt is counted as one of the most 
prolific and ingenious Bible illustrators, studies that admit and emphasize the artist?s 
affinity toward Mennonitism are conspicuously limited. However, the most 
important manifestations of his religious orientation, emerge through his works. In 
this context within the present study, seven works of the artist that are considered as 
his faith sensed intensely were discussed. To propound and to debate on what extent 
these works coincide to the ?Protestant Ethic? argument, is the aim of this study. 
 This dissertation consists of three main sections. In the first section, after 
acquainting about the life and the thought of Weber, ?Protestant Ethic and the Spirit 
of Capitalism? is analyzed historically and theoretically. In the second section, 
following an overview regarding to Rembrandt?s life and his works, Mennonitism is 
defined within its historical development process, then the relationship between 
Rembrandt and Mennonitism is included. Third section is devoted to the survey of 
Rembrandt?s ?Jeremiah Lamenting the Destruction of Jerusalem? (1630, 
Rijksmuseum), ?Anna and the Blind Tobit? (1630, London National Gallery), ?A 
Scholar in a Lofty Room / St. Anastasius? (1631, Stockholm National Gallery), ?The 
Good Samaritan? (etching, 1633, Rijksmuseum), ?Saul and David? (1655-60, 
Mauritshuis), ?Self-Portrait / St. Paul? (1661, Rijksmuseum), and ?The Return of the 
Prodigal Son? (1668-69, Hermitage). Subsequent to a pictorial, historical and 
iconographical evaluation, these works were dealt in accordance with ?Protestant 
Ethic? argument in order to propound the characteristics that are parallel to Weber?s 
comprehension. 


Key words: Max Weber, Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism, Mennonitism, Rembrand