Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve oksidatif stresle ilişkisi
Attention deficit hyperactivity disorder and oxidative stress
Yazar: ULKAR ŞHAMKHALOVA
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL TAHİROĞLU
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Genetik = Genetics ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) çocukluk çağının en sık görülen psikiyatrik bozukluklarından birisi olmasına rağmen etiyolojisi ve patofizyolojisi hakkındaki kısıtlı bilgiler hastalığa olan ilgiyi artırmaktadır. DEHB prensip olarak genetik bir hastalıktır, ancak çevresel ve biyokimyasal faktörler de hastalığın etyopatogenezinde rol oynamaktadır. DEHB'de biyokimyasal nedenlerine yönelik çok az çalışma yapılmıştır. Bu çalışmada DEHB etiyolojisinde oksidatif stres parametrelerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya; Medikal tedavisi başlanmamış, mevcut durumuyla ve geçmişte herhangi bir fiziksel ya da psikiyatrik hastalık öyküsü olmayan 6-18 yaş arası 53 DEHB'li hasta ve 55 sağlıklı çocuk kontrol grubu olarak alınmıştır. Olgulara nöropsikiyatrik testler uygulanmış ve yarı-yapılandırılmış ölçeklerle değerlendirilmiştir. Hasta ve kontrollerden venöz kan örnekleri alınmıştır. Serumda oksidan parametrelerden Total Oksidan Statü (TOS), Oksidatif  Stres İndeksi (OSİ) ve antioksidan  parametrelerden Paraoksonaz (PON1) ve Total Antioksidan Statü (TAS) ölçülmüştür. Çalışma Çukurova Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Projeleri birimi tarafından desteklenmiştir.
Bulgular: Çalışmaya 13'ü (%24.5) kız, 40'ı (%75.5) erkek, toplam 53 olgu alındı. Olguların ortalama yaşı 10.13±2,617 yıl idi.  Hasta grubundaki TAS kontrol grubuna göre anlamlı olarak (p=0.0001) düşük bulunmuştur. Serum PON1 düzeyi hastalarda kontrolden yüksek bulunmuştur ancak bu istatiksel olarak anlamlı değildi. TOS ve OSI düzeyleri arasında anlamlı farklılık bulunmadı. Üç aylık stimulan tedavisi sonrası parametreleri karşılaştırdığımızda; TAS istatiksel olarak anlamlı bir şekilde azaldığı bulunmuştur (p=0.0001). Serum PON1 düzeylerinde anlamlı bir değişiklik yoktu. Tedavi sonrası TOS değerlerinde ise istatiksel olarak anlamlı bir düşüş saptanmıştır. Oksidatif  stres indeksinde ise anlamlı bir değişiklik saptanmadı. 
Sonuç: Bu çalışmada, TAS'ın kontrol grubuna oranla daha yüksek saptanması ve tedavi sonrası TOS değerlerinde  istatistiksel olarak anlamlı bir düşüşün olması, DEHB olgularında bozulmuş bir oksidatif stres dengesi ve antioksidan sistemin   yetersiz yanıtını düşündürebilir. Bu güne kadar yapılan çalışmaların çelişkili sonuçlanmasından ve tam bir görüş birliği sağlanamadığından, psikiyatrik bozukluklarla ilişkili bu konuda daha fazla hayvan ve klinik çalışmalarına ihtiyaç olduğu düsünülmektedir.


Anahtar Kelimeler: Oksidatif Stres, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu

Abstract:
Aim: Although attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) is one of the most common psychiatric disorders in childhood, limited information about its etiology and pathophysiology increases the interest in the disease. Biochemical, genetic, psychological and environmental factors have been accepted in the aetiology of ADHD, but recent studies have investigated the relationship between ADHD and oxidative stress in children and adults. The aim of this study was to evaluate the oxidative stress parameters in the etiology of ADHD.
Methods: 53 ADHD patients between 6 and 18 years-old without current or previous psychiatric disease history who have been firstly diagnosed and haven't taken any medical treatment and 55 healthy children as control enrolled to study. Neuropsychiatric tests were performed and patients were evaluated with semi-structured scales.Venous blood samples were obtained from both patients and controls. Among oxidant parameters Total Oxidant Status (TOS), Paraoxonase1 (PON1) , Total Antioxidant Status (TAS) levels were measured in serum levels and Oxidant Status İndex (OSI) was calculated.
Results: The study included 13 (24.5%) female and 40 (75.5%) male patients, totaling 53. The mean age of the patients was 10.13 ± 2.617. TAS was significantly lower than the control group (p = 0.0001). Serum PON1 levels were higher in patients than in controls, but this was not statistically significant. No significant difference was found between TOS and OSI levels. There was no significant change in serum PON1 levels. A statistically significant decrease was found in TOS values after treatment. There was no significant change in the oxidative stress index.
CONCLUSION: In this study, a higher mean of TAS compared to the control group and a statistically significant decrease in TOS after treatment may suggest an impaired oxidative stress balance in ADHD cases and inadequate response of the antioxidant system. Because of the contradictory results of the studies conducted so far and the lack of full consensus, more animal and clinical studies are needed in this area related to psychiatric disorders.

Key words: Adolescence, Attention Deficit Hyperactivity Disorder, Oxidative Stress