İzmir Beydağ'daki Osmanlı dönemi mezar taşları
Ottoman period ancient headstone in Izmir Beydağ
Yazar: SELİM KAHYA
Danışman: PROF. DR. BİLAL SEZER
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Geleneksel Türk sanatı = Traditional Turkish art ; Mezar taşları = Tambstones ; Mezarlar = Graves ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Yazıtlar = Inscriptions ; İzmir-Beydağı = İzmir-Beydağı

Özet:
Beydağ, İzmir iline bağlı, Ödemiş'in güney doğusunda, Ödemiş'e 30 km, İzmir'e 130 km. uzaklıkta, Aydın Dağlarının eteklerinde ve yukarı Küçük Menderes havzasında kurulu, eski bir yerleşim merkezidir.
Türk tarihinin başlangıcından günümüze dek ölü ve mezar geleneğinin varlığı tarihsel süreç içinde bir takım değişim ve gelişimlerle devam etmiştir. Osmanlılarda özellikle 18. ve 19. Yüzyıllarda sanat eseri kimliği kazanmaya başlayan kitabe ve mezar taşları  sonraki dönemlerde de diğer sanat dallarıyla birlikte inkişaf etmiştir.
Tez çalışmamız kapsamında Beydağ ilçesinin 19 mahallesinde 228 adet Osmanlı devri mezar taşı tesbit edilmiştir. Bunlardan 157 tanesi erkek, 69 tanesi kadındır. 2 tanesinin de başı ve sonu konu kırık olduğundan cinsiyetleri bilinememiştir. 18. yy'ait 42, 19.yy'a ait 122, 20.yy'a ait 63 mezar taşı vardır.
Başlık ve serlevhadan sonra mevtanın bazen kısa hayat öyküsü, bazen ölüm sebebi, kimlik ve kişiliği  hakkında manzum veya mensur ifadeler yer alır.  
228 mezar taşından 148'i celi sülüs, 64'ü rik'a ve 16'sı da ta'lik hatla yazılmıştır.
Beydağ ve mahallelerinde bulunan mezar taşlarının tamamı dikey dikdörtgen formundadır.Silindirik tarzda mezar taşı yoktur. Erkek mezar taşlarının çoğu baş şahideleri başlıklı, ayak şahideleri ise baş şâhideleri gibi dikey dikdörtgen uç tarafı üçgen formundadır. Kadın mezarları da genel olarak dikey dikdörtgen uç tarafı üçgen formundadır.Bir kısmı bitkisel süslemeye göre şekil almış tepeliklere sahiptirler. 

Anahtar Kelimeler: Mezar taşı, Osmanlı Dönemi,İzmir, Beydağ, Kitabe, Hat

Abstract:
Beydağ is an old settlement located in the south east of Ödemiş, 30 km from Ödemiş and 130 km from İzmir, on the skirts of Aydın Mountains and in the upper Küçük Menderes basin.
From the beginning of Turkish history to the present, the existence of the tradition of the dead and burial has continued with some changes and developments in the historical process. Inscriptions and ancient headstone, which started to gain the identity of works of art in the 18th and 19th centuries, developed together with other branches of art in the following periods. Within the scope of our thesis study, 228 Ottoman era ancient headstone were found and read in 19 neighborhoods of Beydağ district. Their gender could not be known, as 157 of them were male, 69 of them were female, and 2 of them had broken heads and ends.18. There are 42 ancient headstone from the 19th century, 122 from the 19th century, and 63 from the 20th century. After the title and serlevha, there are sometimes short life stories of the deceased, sometimes verse or prose statements about the cause of death, identity and personality. Of the 228 ancient headstones, 148 were written in celi thuluth, 64 in rik'a and 16 in ta'lik.
All of the ancient headstones found in Beydağ and its neighborhoods are in the form of vertical rectangles. There are no cylindrical ancient headstones. Most of the male ancient headstones are in the form of headstones, while the footstones are in the form of vertical rectangles and triangles, like the head ones. The women's tombs are generally in the form of a vertical rectangle with a triangular end. Some of them have hills that are shaped according to vegetal decoration.

Keywords: Ancient headstone, Ottoman Period, Izmir, Beydag, Inscription, Calligraphy