Orta Yeşilırmak Havzası'nın (Kelkit-Tersakan çayları arası)coğrafi etüdü
The geographical resarch of Middle Yeşilırmak basın (Between Kelkit and Tersakan streams)
Yazar: SÜLEYMAN ELMACI
Danışman: DOÇ. DR. HALİL KOCA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafi etüd = Geographical research ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Jeomorfolojik özellikler = Geomorphological properties ; Kelkit Çayı = Kelkit Stream ; Tersakan Çayı = Tersakan Stream ; Yeşilırmak Havzası = Yeşilırmak Basin

Özet:
ÖZET DOKTORA TEZİ ORTA YEŞİLIRMAK HAVZASI'NIN (KELKİT - TERSAKAN ÇAYLARI ARASI) COĞRAFİ ETÜDÜ Süleyman ELMACI Danışman : Doç.Dr. Halil KOCA 2004 - Sayfa: 266+XV Jüri: Doç.Dr. Halil KOCA Prof.Dr. Hayati DOĞANAY Prof.Dr. Hakkı YAZICI Araştırma sahası, Karadeniz Bölgesi, Orta Karadeniz Bölümü'nün iç kısımlarında yer alır. Yurdumuzun önemli akarsulanndan Yeşilırmak'ın havzası içinde kalan saha, Orta Yeşilırmak'ta Kelkit - Tersakan çayları arasını kapsar. Kelkit Çayı'nm Yeşilırmak'a katıldığı ve Yeşilırmak'ın Canik Dağları'nı yarmaya başladığı yer olan Kaleköy (Erbaa, Tokat) ve Umutlu (Taşova, Amasya) arasındaki Boğazkesen ile, kuzeyden yarma vadi şeklinde uzanan ve Amasya şehri doğusunda Yeşilırmak'a kavuşan Tersakan Çayı arasında kalan saha, araştırma sahasını oluşturur. Jeomorfolojik özelliklerin çeşitli olduğu sahada, yüksek alanlar (Sakarat Dağları,Akdağ-Karaömer Dağlan ve Canik Dağlan) yükseltisi az, düzlükler ve sekiler,karstik şekillerve yarma vadiler bulunur. Denizel etkilerin vadinin doğusundan batısına doğru azaldığı sahada, karasal ve denizel iklim arasında özellik gösteren geçiş iklimi etkindir. Doğal bitki örtüsü, iklim, toprak, bakı, oroğrafi ve yükseltinin üzerinde etkilerini yansıtır. Alüvyal, kolüvyal kestanerengi ve geniş yer kaplayan kahverengi orman topraklan sahanın başlıca topraklandır. Sahanın en önemli hidroğrafık elemanı, rejimi düzensiz ve ülkemizin en fazla sediment taşıyan akarsuyu Yeşilırmak'tır. Nüfus 1975-80 yıllarına kadar genel olarak yerleşmelerde artış göstermiştir. Sahada nüfus, en fazla Taşova'da şehirsel özelliklerin gelişmesine bağlı olarak artış göstermiştir. Esençay ve Sepetli Köyü'ndeki Roma Tümülüsleri, yerleşme tarihinin eski olduğunun en önemli belirtisidir. Nüfus büyüklüğü (15556), fizyonomisi ve aktif nüfusun sektörel dağılımı yani şehirsel fonksiyonlar açısından Taşova, küçük ama bir şehir yerleşmesidir. Ekonomik olarak iklimin sağladığı avantajlar ve verimli ovalar tarımın ön plana çıkmasını sağlamıştır. Mevcut Fiziki Coğrafya faktörlerini sağlamış olduğu avantajların (iklim, toprak, hidroğrafya) değerlendirmesi, nüfusun planlanması, parçalanmış arazilerin toplulaştırılması, üretim artışına yönelik çalışmaların yapılması, malların pazarlanmasının sağlanması ve bütün bunların organize edilmesi, sadece araştırma sahasının değil, ülkemizdeki kırsal alanlarda yaşayan nüfusun geleceği açısından önemlidir.

Abstract:
VI ABSTRACT Ph.D. THESIS THE GEOGRAPHICAL RESARCH OF MIDDLE YEŞILIRMAK BASIN (BETWEEN KELKİT AND TERSAKAN STREAMS) Süleyman ELMACI Supervisor : Assoc.Prof.Dr. Halil KOCA 2004- PAGE: 266+XV Jury : Assoc.Prof.Dr. Halil KOCA Prof.Dr. Hayati DO?ANAY Prof.Dr. Hakkı YAZICI The research area is in the inner partof Middle Black Sea devision of Black Sea Region. It's in middle Yeşilırmak basin and between Kelkit and Tersakan streams, comparing to the east anda west partof the region, it's in the area where maritime effects can easily enter because of the lower altitude of the region. The researched area is the water parting of Middle Yeşilırmak Basin which between Boğazkesen that is near Kaleköy (Erbaa - Tokat) where Kelkit strean joinsto Yeşilırmak and starts to gap to Canik Mountains and Umutlu (Taşova-Amasya), and Tersakan stream which come from north like gap valley and joins to Yeşilırmak the east of Amasya. In this area Sakarat Mountains have altitude which get lower from west to east. The altitude of Canik Mountains get higher from east to west. Karst features are more than Canik and Akdağ-Karaömer mountains. These Karst features are uvalas and polje. Gap vallies, plains and terrace are important geomorphological units. Effects of maritime gets weaker and weaker from east to west in the region when the altitude is higher the temperature gets lower and precipitation and humidity level get higher. Climate, exposure, orography and altitude have effects on natural vegetation cover of the region. As soil types koluvial, aluvial, chestnut and brown soil exist. The most important hidrographical element is Yeşilırmak which has an irregular regime and carries the most cediments in. The population generally shows on increasing until 1975-1980 in the settlement. After The population increased the most in Taşova due to urbanisation. The area is old settlement area. The Roman Tumuluses in the area prove this.. Taşova is a small urban sefllements with its 15.556 poppulation it's physionomy and it's sectoral distirbution of the work population. The advantage of the climate and furtile plains put the agriculture first in the economy. Fqr the future of the searcher area, to utilize the natural conditions (climate, soil and hydrography) to organize the population to terrace the divided land, to increase the production, to market to products an organize are very important.