Çağdaş Mısır romanında Necib Mahfuz ve toplumcu, gerçekçi romanları /
Yazar: AHMET KAZIM ÜRÜN
Danışman: PROF. DR. AHMET SAVRAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1994
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Mahfuz, Necib = Mahfuz, Necib ; Mısır edebiyatı = Egyption literature ; Mısır romanı = Egyption novel ; Sosyal gerçeklik = Social realizm

Özet:
ÖZET insanlık varolduğundan bu yana edebiyat, toplumların psikolojik, sosyolojik, siyasal ve moral yapılarında önemli bir yer tutmuştur. Onsekizinci yüzyılda ortaya çıkan, ancak daha önceki yıllarda nüvesini teşkil eden çalışmalarla karşılaştığımız ve edebiyatın sınırlan içerisindeki hemen hemen bütün türleri bünyesinde barındıran roman dalında pekçok eser verilmiştir. Necîb Mahfuz, Kahire'de doğup büyüyen, Kahire ve Mısır dışına çok az çıkan, işçi ve köylü sınıfım tanımadığı için eserlerinde yer vermeyen, şehirli (Kahi- re'li) orta sınıf insanın trajik psikolojik, sosyolojik, ekonomik, siyasi yapısını, bazen bir ailede bazen da bir sokak içerisinde gelişen beklenmeyen olayları dramatize eden usta bir yazardır. 1930'larda makaleyle başladığı yazı hayatı İçerisinde hikaye, roman, oyun, senaryo ve çeviri dalında pek çok eser veren Mahfuz, elli altmış yıllık süre İçerisin de elliyi geçkin eser vermekle bu alanda bir rekor kırdığını söyleyebiliriz. Milli bir Arap ve Mısır romanının yerleşmesini sağlayan Necîb Mahfuz, aynı zamanda Doğu ve Batı'da okuduğu ve etkilendiği pek çok yazarla evrensel edebiyatın gelişimine de katkıda bulunmuştur. Yazar, esas konumuz olan toplumcu gerçekçi romanlarında, Birinci ve İkinci Dünya Savaşlarının Mısır toplumu üzerinde bıraktığı olumsuz etkileri, gelenek sel yapıdaki değişimi ve yoksul insanların trajedilerini gözler önüne sermiştir. Kendisiyle yaptığımız görüşme ve elde ettiğimiz kaynaklar ışığında, bu çalışmamızı bir giriş ve iki bölümde ele aldık. Girişte, yirminci yüzyılda Mısır'ın siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel yapışım, Birinci Bölümde, Necîb Mahfûz'un hayatını, etkilendiği kültür kaynaklarını, kişiliğini, fikirlerini, aldığı ödülleri, yazı haya tını ve eserlerini, İkinci Bölümde, el-Kâhiretu'1-Cedîde. Hânu'l-HalOÎ, Zukâkul-MI- dakk. Bidâye ve Nihâye ve eş-Şülâşlyye (Beyne'l-Kasrayn, Kasru'ş-Şevk, es- Sükkeriyye)'den oluşan toplumcu gerçekçi romanlarım, özet, zaman, mekan, şahıs kadrosu, vermek istediği mesaj ve dil açısından ele aldık.

Abstract:
SUMMARY Literature has always occupied an important place and role in the psycho logical, sociological, political and moral life of people. Beginning in the 18 th century, a lot of novels in all types have been produced and naturally the novel is an art in literature, which also includes other literary forms. Naugib Mahfouz was born in Cairo and has rarely been out of his home town and Egypt. For this reason, he does not know peasant and country life very well. This has led him to writing on the middle clas people of Cairo with their psyclological, sociological, economical and political structure and he has written about their difficult life. His settingis are sometimes a single family or a certain lane in which he dramatizes unexpected stories. He started his literay life with articles in 1930 and in the course of time he has written many stories, novels, plays and film scripts and in his literary life which exceeds fifty years, he has produced more than fifty works, with which he broke a record. Mahfouz, has served to start the national Arabic and Egyptian novel and at the same time he has contributed to international literature, it has been said that he has been impressed by many writers from East and West. The writer has dealt with the unpleasant impression whic the First and the Second World wars had left on the Egyptian Community in his socal and realistic novels. He also has written about the changes in the traditional life and the tragedies of the poor. After my interview with the writer himself, I have found it convenient to present my study in three chapters including the introduction. In the introducti on I have covered the political, social, economic and cultural structure of Egypt. The First Chapter reflects Naguib Mahfouz's life, the cultural sources he has been affected by, his personality, his view points, his awards, his works and his literary life. In the Second Chapter, I have studied his social realistic novels, el- Kâhiretu'1-Cedîde, Hânul- Halîlî, Zukakul-Midakk, Bidâye ve Nihâye, es- Şülâsiyye (Beyne'l-Kasrayn, Kasru'ş-Şevk, es-Sûkkeriyye) to determine their time, setting, character, language and the message he wants to convey. «?SS83*