Yoğun egzersiz sonrası uygulanan farklı toparlanma protokollerinin bazı fizyolojik parametrelere etkisi
The effect of different recovery protocols on some physiological parameters applied after intensive exercise
Yazar: FATMA TOKAT
Danışman: DOÇ. DR. ESER AĞGÖN
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Spor = Sports
Dizin: Antrenman = Training ; Egzersiz = Exercise ; Gevşeme = Relaxation ; Gevşeme tedavisi = Relaxation therapy ; Laktik asit = Lactic acid ; Spor = Sports

Özet:
Giriş ve Amaç
Yoğun antrenmanlar sonrası sporcuların bir sonraki antrenmana hazır hale gelebilmeleri için etkin bir yenilenme süreci geçirmeleri gerekmektedir. Yenilenme sürecinin etkinliği bakımından egzersizden sonra yapılan soğuma yöntemleri oldukça önemlidir. Bu araştırmanın amacı: Toparlanma egzersizleri kapsamında, aktif toparlanma, pasif toparlanma, soğuk hidroterapi, masaj ve progresif gevşeme egzersizlerinin toparlanmaya etkilerini belirlemektir.
Materyal ve Metod
Çalışmaya 9 erkek ve 10 kadın takım sporcusu katıldı. Araştırma grubuna tam dinlenme sonrasında, koşu bandında yoğun egzersiz uygulandı. Egzersiz sonrası 10 dakika pasif toparlanma, aktif toparlanma, soğuk hidroterapi, masaj ve progresif gevşeme egzersizleri uygulandı. Dinlenik halde, yoğun egzersizden hemen sonra, toparlanma egzersizlerinin 5. ve 10. dakikalarında kalp atım sayıları ve kan laktik asit değerleri kaydedildi.   
Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistik, iki yönlü tekrarlı ölçümler varyans analizi ve üç yönlü tekrarlı ölçümler karma varyans analizi kullanıldı. Post-hoc karşılaştırmalar Benferroni düzeltmesi ile yapıldı. Sonuçlar p≤0.05 anlamlılık düzeyine göre değerlendirildi. 
Bulgular
Araştırmamız sonuçlarına göre; Her bir toparlanma egzersizinin laktik asit ve kalp atım sayısı üzerinde anlamlı azalmalara neden olduğu tespit edildi. (p<.05). Toparlanma egzersizlerinin 10. dakikalarında aktif toparlanma ile masaj arasında anlamlı farklılık tespit edildi. Kalp atım sayısı değerlerinde 5. dakikalarda aktif toparlanma ile pasif, masaj, progresif gevşeme egzersizinde farklılık görülürken, 10. dakikalarda aktif toparlanma ile diğer dört uygulama arasında anlamlı farklılık tespit edildi (p<.05). Cinsiyetin toparlanma parametreleri açısından etken olmadığı belirlendi.
Sonuç
Progresif gevşeme egzersizinin laktik asidin uzaklaştırılması ve kalp atım sayısının normale dönmesinde etkili ve uygulanabilir bir yöntem olduğu görülmüştür. Uygulanan soğuma protokolleri karşılaştırıldığında ise aktif toparlanmanın en etkili yöntem olduğu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Toparlanma egzersizleri, laktik asit, progresif gevşeme egzersizleri.

Abstract:
Introduction and Aim
After intensive training, athletes must undergo an effective regeneration process in order to be ready for the next training. In terms of efficiency of regeneration process, cooling methods after exercise are very important. The purpose of this study is to determine the effects of active recovery, passive recovery, cold hydrotherapy, massage and progressive relaxation exercises within recovery.
Material and Method
Nine male and ten female team athletes participated in the study. After complete rest in the research group, intensive exercise was performed on the treadmill. After exercise, 10 minutes passive recovery, active recovery, cold hydrotherapy, massage and progressive relaxation exercises were applied. At rest, at the 5th and 10th minutes of recovery exercises, heart rate and blood lactic acid values were recorded.
In the analysis of data, descriptive statistics, two-way repetitive measurements variance analysis and three-way repetitive measurements mixed variance analysis were used. Post-hoc comparisons were made with Benferroni. The results were evaluated according to p<0.05 significance level. 
Results
According to the results of research it was determined that each recovery exercise resulted in significant decreases in lactic acid and heart rate (p <.05). At the 10th minute of the recovery exercises, a significant difference was found between active recovery and massage. There were differences in passive, massage, and progressive relaxation exercises with active recovery at the 5th minute, while there was a significant difference between the active recovery and the other four applications at 10 minutes (p <.05). It was determined that gender was not effective in terms of recovery parameters.
Conclusion
Progressive relaxation exercise was found to be an effective and feasible method for removal of lactic acid and normalization of heart rate. When the cooling protocols are compared, it can be said that active recovery is the most effective method.

Key words: Recovery, lactic acid, progressive relaxation exercises.