Zenker sözlüğündeki madde başı kelimelerde yazı ve söyleyiş ilişkisi
Writing and pronunciation relationsip on beginning words in Zenker dictionary
Yazar: BERRİN AKÇALI
Danışman: PROF. DR. MUSA DUMAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Alıntı kelime = Quotation word ; Dil bilim = Linguistics ; Kelimeler = Words ; Sözlük = Dictionary ; Sözlük maddeleri = Dictionary entries ; Sözlükbilim = Lexicology ; Türkçe = Turkish ; Zenker, Julius Theodor = Zenker, Julius Theodor

Özet:
Türkisch-Arabisch-Persisches Handwörterbuch (Türkçe-Arapça-Farsça El Sözlüğü) adlı sözlükteki yazı-söyleyiş ilişkisinin ele alındığı bu çalışma ile madde başında yer alan kelimelerdeki değişme ve gelişme aşamaları hakkında bilgi vermek amaçlanmıştır. Hayatın hemen hemen her alanını ilgilendirmesine rağmen, maalesef ülkemizde ses araştırmalarına hemen hemen hiç yer verilmemiştir. Konuyla ilgili yayın sayısı olması gerektiği kadar değildir. Tarihî fonetik çalışmalarında tek başına Arap harfli eserlerimiz yeterli olamamaktadır. Bunun için Türkçenin ses değerlerini daha açık gösteren başka alfabelerle yazılmış eserlerden yararlanmak zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma ile Julius Theodor Zenker'in Türkisch-Arabisch-Persisches Handwörterbuch adlı sözlüğünde yer alan Türkçe ve alıntı kelimelerin günümüzdeki kullanımlarından farklı olarak ne gibi değişikliklere uğradıkları yazı-söyleyiş ilişkisi bağlamında açıklanmıştır. İlgili kişilere de yardımcı bir kaynak olması açısından ses değişmeleri konusu, sözlükteki kelimelere dayanarak ayrıntılı olarak incelenmiştir. Çalışmamızda yer alan kelimelerden, Zenker'in bu sözlüğünün Türkçenin tarihî fonetiği açısından ne derece önemli bir kaynak olduğu anlaşılmaktadır. Batılı bir araştırmacının Türk diliyle bu denli ilgilenmiş olması, takdire şayandır.

Abstract:
The aim of this study, Türkisch-Arabisch-Persisches Handwörterbuch / Turkish-Arabic-Persian Concise Dictionary (Writing-Pronunciation Relationship), is to monitor the Turkish and the quoted words status of compliance, the stages of change and development with the Turkish and the quoted words pronounced. Even though sound research is relevant for almost every area of life; there is almost no mention of sound research in our country. The number of publications on the subject is not as it should be. In our historical phonetic studies, the works in Arabic script are not enough. As a result of this there is an obligation to consult scripts written in other languages to evince more openly sound values of Turkish language. To help the related people, the sound changes are examined in detail with the received samples of the dictionary words. With this study, the different changes undergone by the Turkish and the quoted words in J.T. Zenker?s Turkish-Arabic-Persian Dictionary unlike today?s usage according to Writing-Pronunciation relationship are revealed. The samples used in this research show the importance of Zenker?s dictionary as a source for the historical phonetic studies. It is admirable that an occidental researcher is so much interested in Turkish language.