Manyas (Kuş) Gölü çökellerinin paleoiklimsel ve paleoekolojik kayıtları
Paleoclimatic and paleoecological records of Manyas (Kuş) Lake deposits
Yazar: ŞEYDA KARTUM
Danışman: PROF. DR. AHMET EVREN ERGİNAL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Ekolojik risk = Ecological risk ; Göller = Lakes ; Kuş cenneti = Bird paradise ; Manyas Gölü = Manyas Lake ; Paleoekoloji = Paleoecology ; Çökeller = Sediments

Özet:
Marmara Bölgesi'nin en önemli tatlı su kaynaklarından birisi olan Manyas (Kuş) Gölü Güney Marmara Bölümü'nde yer alır ve Türkiye'nin ilk uluslararası "A" sınıfı belgeye sahip milli parkı olan Kuş Cenneti Milli Parkı'nın bulunduğu bir göldür. Güney Marmara Bölümü'ndeki geçmiş iklimsel ve hidrolojik değişiklikleri izlemek için, çoklu proksi verilerine dayalı olarak, toplam kalsiyum karbonat (CaCO3) tayini, klorofil bozunma ürünleri, mineral kompozisyonu (X Işını Difraksiyonu-XRD), majör ve iz (X-Ray Floresans Spektroskopi-XRF) element bileşimleri ve bunlara göre hesaplanan nemlilik-kuraklık (Manyetik duyarlılık-MSI, Ca/Fe, Ca/Ti, Rb/SR gibi) indisleri incelenmiştir. İklimin insan etkisi ile birlikte göl ekosisteminde yol açtığı ekolojik değişiklikler ise İndüktif Eşleşmiş Plazma/Kütle Spektrometresi (ICP-MS) verileriyle hesaplanan kontaminasyon faktörü (KF), zenginleşme faktörü (ZF), jeo akümülasyon indeksi (Igeo), potansiyel ekolojik risk (PER) ve kirlilik yük indeksi (PLI) ile hesaplanmıştır. Bu çalışma ile aynı veri setinden oluşturulan paleoiklimsel ve paleoekolojik analiz sonuçları ile gölün su kütlesini ve aynı zamanda göldeki biyolojik yaşamı tehdit eden kuraklık eğilimi ve antropojenik süreçlerin açıklanması bakımından somut sonuçlar ortaya konmaya çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, yüzey sedimanlarında en yüksek kontaminasyon derecesi "orta düzey" sınıfında olup, başlıca ağır metaller As, Pb, Cd, Zn ve Hg'dir. Bu ağır metaller, gölün ana geleğeni Kocaçay deşarj alanında yüksek değerler vermektedir. Karot sedimanlarında, 20 ile 30 cm. derinliklerde "oldukça yüksek" kontaminasyon değerleri As, Cd ve Pb'ye aittir. Paleoiklimsel indis analizlerine göre ise geçmişten günümüze doğru artan bir ısınma eğilimi görülmüştür.

Abstract:
Manyas (Kuş) Lake, which is one of the most important fresh water resources of the Marmara Region, is located in the Southern Marmara Section and Turkey's first international "A" class with a document is a lake where the national park. Although paleoclimatic studies have been conducted in many lakes such as Lake Iznik, Ulubat (Apolyont), Küçük Çekmece and Sapanca Lake in the region, Manyas Lake has not been handled with analytical data based on climatic and ecological proxies until today. Considering the concrete records of lakes from past to present and possible droughts to be experienced in the future, it is of great importance to examine Lake Manyas, which is of great importance in terms of agricultural irrigation and fishing, as well as being an accommodation and spawning area for migratory birds. Based on multiple proxy data, total calcium carbonate (CaCO3) determination, chlorophyll degradation products, mineral composition (X-Ray Diffraction-XRD), major and trace/also ultratrace (X- Ray Fluorescence Spectroscopy-XRF) element compositions and humidity-drought indices calculated accordingly (such as magnetic susceptibility-MSI, Ca/Fe, Ca/Ti, Rb/SR) were investigated. Ecological changes caused by the climate in the lake ecosystem with human effects are the contamination factor (CF), enrichment factor (EF), geoaccumulation index (Igeo), potential ecological risk (PER) and the pollution load index (PLI) calculated by Inductively Coupled Plasma/Mass Spectrometry (ICP-MS) data. With this study, the results of paleoclimatic and paleoecological analysis created from the same data set were tried to reveal concrete results in terms of explaining the drought tendency and anthropogenic processes that threaten the water body of the lake as well as the biological life in the lake. According to the results obtained, the highest degree of contamination in the surface sediments is in the "medium class", and the main heavy metals are As, Pb, Cd, Zn and Hg. These heavy metals give high values in the Kocaçay discharge area, the main stream of the lake. In core sediments, "quite high" contamination values at depths of 20 to 30 cm belong to As, Cd and Pb. According to paleoclimatic index analysis, an increasing warming trend has been observed from the past to the present.