Ankara ilindeki aile ve dini rehberlik bürolarına yapılan başvurularda öne çıkan temel problemlerin yetişkin din eğitimi açısından incelenmesi
Evaluation of basic problems in inquiries made to family and religious offices in Ankara province in terms of adult religious education
Yazar: ZEHRA TUNCEL
Danışman: DOÇ. DR. REMZİYE EGE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Aile rehberliği = Parental guidance ; Aile İrşat ve Rehberlik Bürosu = Family Desk of Information and Guidance ; Din = Religion ; Din eğitimi = Religious education ; Dini rehberlik = Religious guidance ; Yetişkin eğitimi = Adult education ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Son yıllarda teknolojik gelişmelere paralel olarak sosyal hayatta hızlı bir değişim söz
konusudur. Tüm bu değişimlerden dinamik bir yapıya sahip olan dini hayat da etkilenmiştir.
Bireylerin karşılaştıkları yeni durumlarla ilgili dini bilgileri ve yorumları öğrenme ihtiyacı
belirmiştir. Yetişkinlerin bu ihtiyaçlarını gidermek için başvurdukları kaynaklar önceki yıllarla
kıyaslandığında oldukça çeşitlenmiştir. Cami kürsülerinden ve yazılı kaynaklardan ulaşılan
bilgilere televizyon ve internetle ulaşılan bilgiler de eklenmiştir. Kaynakların çeşitliliği bilginin
içeriğine de yansımış önceleri bilimsel çevrelerde konuşulan problemler halka açık platformlarda
yer almaya başlamıştır. Bu durum bilgi kaynaklarının güvenirliğini sorgulanır hale getirmiş, dini
rehberliğe olan ihtiyacı artırmıştır.
Diyanet İşleri Başkanlığı (DİB) İslâm dininin inanç, ibadet ve ahlâk esasları ile ilgili işlerini
yürütme, ibadet yerlerini yönetme görevi yanında din konusunda toplumu aydınlatma sorumluluğu
da olan bir kurumdur. Başkanlık bu sorumluluk gereği beliren ihtiyaçları dikkate alarak son yirmi
yıldır yetişkin din eğitimi faaliyetlerini çeşitlendirmiştir. Bu süreçte din eğitimi etkinlikleri cami dışına da taşınmış, dini rehberlik ve danışmanlık hizmeti verilmesi yönünde çalışmalar yapılmıştır.
Aile ve Dini Rehberlik Büroları (ADRB) bu gelişmelerin sonucu olarak ailede yaşanılan
problemlere çözüm üretme amacıyla kurulmuştur. Bürolar bir yandan aileye yönelik eğitim
faaliyetleri gerçekleştirirken diğer yandan dini rehberlik hizmeti de vermektedir Bu hizmet gereği
bürolara çok sayıda başvurular yapılmaktadır. Danışanların bir bölümü dini sorularına cevap
ararken bir bölümü dini rehberliğe ihtiyaç duydukları için büroları ziyaret etmektedir. Bürolara
iletilen sorular kaydedilmekte ve elektronik ortamda saklanmaktadır.
Bu çalışmanın temel problemi bürolara müracaat eden bireylerin başvurularındaki en
önemli problemlerin neler olduğu, bu sorunların çözümü için hangi eğitim faaliyetlerinin yapıldığı
ve bu faaliyetlerin ihtiyacı ne kadar karşıladığı sorularına cevap aramaktır.
Bu çalışmanın amacı ADRB'lere iletilen sorulara yansıyan temel problemlerin
yoğunlaştığı konuları tespit etmek ve bu konuların çözümüne yönelik yapılacak bilimsel
çalışmalara katkı sağlamaktır. DİB'nın gerçekleştireceği yetişkin din eğitimlerinin ihtiyacı cevap
verici mahiyette olmasına katkı sunmak da amaçlar arasındadır.
Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış, ADRB'e yapılan başvurular ve DİB'nın
yıllık raporları doküman inceleme yöntemi ile incelenmiş ve veriler betimsel yöntemle
değerlendirilmiştir.
2018 yılında 1'i Ankara il Müftülüğünde 17'si ilçelerde olmak üzere 18 ADRB faaliyet
yürütmektedir. Bürolara 1 Ocak 2018-31 Aralık 2018 tarihleri arasında 1770 başvuru yapılmıştır.
Birbirinin tekrarı olan sorular, sayısal veriler elde edilmek için kullanılmış fakat içerikleri yönüyle
incelenmemiştir. 1432 karteks doküman inceleme yöntemiyle ele alınmıştır. Tekrarlardan
kaçınmak amacıyla çalışmada ana ve alt konulara örnek olabilecek 145 soruya yer verilmiştir.
Yapılan incelemede dini bilgi ve rehberliğe en çok ihtiyaç duyulan konunun "Evlilik,
Nikah, Boşanma" olduğu ve soruların çok önemli bir bölümünün kadınlar tarafından bürolara
yöneltildiği belirlenmiştir. DİB'nın özellikle son yirmi yıldır yetişkin eğitimi hizmetlerini
ihtiyaçlar doğrultusunda çeşitlendirdiği, farklı kurum ve kuruluşlarla ortak çalışmalar yürüttüğü
gözlenmiştir. Bu eğitimleri gerçekleştiren personelin yetişkin din eğitimi ve dini rehberlik
konularında yeterli eğitimi almaları gerekliliği belirlenmiş ve bu yönde önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Yetişkin Din Eğitimi, Dini Rehberlik, Aile Bürosu, Problemler

Abstract:
In recent years, there has been a rapid change in social life in parallel with technological
developments. Religious life, which has a dynamic structure, has also been affected by all these
changes. The need to learn religious information and interpretations about new situations that
individuals encounter has emerged. To meet these needs, individuals resorted to resources varied
as compared to previous years. Information available on television and the internet was added to
the information obtained from mosque pulpits and authoritative written sources. The diversity of
sources has also affected the content of the information. Discussions previously carried out in
scientific circles started to take place in public platforms. This situation made the reliability of
information sources questionable and increased the need for religious guidance.
The Presidency of Religious Affairs (PRA) is an institution that has the responsibility of
enlightening the society on religion as well as conducting the Islamic affairs regarding the
principles of belief, worship, and moral principles, and managing places of worship. Because of
this responsibility, the Presidency has diversified its adult religious education activities for the last
twenty years, considering the emerging needs. During this period, religious education activities were carried outside the mosque, and efforts were made to provide religious guidance and
counseling. One of these developments was the establishment of the Family and Religious
Counseling Offices (FRCO) to suggest solutions to the problems experienced in the family. While
the offices carry out educational activities for the family, they also provide religious guidance
services. A large number of inquiries are made to the offices for religious guidance services. While
some individuals seek answers to their religious questions, some visit the offices because they need
religious guidance. Questions submitted to the offices are recorded and stored electronically.
The subject of this study is to find out the problems faced by individuals in their inquiries
to the FRCO, major issues raised in these inquiries, training activities that are carried out to solve
any issues, and the degree to which these training activities meet the needs.
The goal of this study is to identify the main issues in the inquiries submitted to the FRCO,
and to contribute to the scientific studies to be carried out to solve these issues. This study also
aims to contribute to the adult religious education carried out by the Directorate of Religious
Affairs to be responsive to the needs of the public.
The study uses the qualitative research method. Inquiries made to the FRCO and the annual
reports of PRA were analyzed with the document review method and the data were evaluated with
a descriptive method.
In 2018, there are eighteen FRCO operating in the Ankara province, one in Ankara city
center, and others operating in districts. 1770 inquiries were made to the offices between January
1st, 2018 and December 31st, 2018. Repetitive questions were used to obtain numerical data, but
their contents were not examined. 1432 cards are handled by document review method. To avoid
repetitions, 145 questions were included in the study to provide examples for main and sub-topics.
In the study, we observed that "Marital Relations, Marriage Contract, Divorce" is the topic
that needed religious information and guidance the most and that most of the inquiries made by
women. It has also been observed that the PRA has diversified its adult education services in line
with the needs and has been conducting joint studies with different institutions and organizations
for the last two decades. The need for the personnel providing religious guidance to get adequate
training in adult religious education and religious guidance is identified, and recommendations
were made in this direction.

Keywords: Adult Religious Education, Religious Guidance, Family Office, Problems