Seçim teorisi temelli uygulamalarla psikolojik danışman adaylarının akademik motivasyon ve öznel iyi oluşlarının geliştirilmesi: Bir eylem araştırması
Improving academic motivation and subjective well-being of psychological counselors' candidates with choice theory-based practices: An action research
Yazar: ÖZGÜR OSMAN DEMİR
Danışman: PROF. DR. GÜRHAN CAN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Eylem araştırması = Action research ; Motivasyon = Motivation ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Seçim teorisi = Choice theory ; Ölçekler = Scales ; Öznel iyi oluş = Subjective well-being ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, psikolojik danışman adaylarının akademik motivasyon ve öznel iyi oluş düzeylerini arttırmada seçim teorisi temelli uygulamaların rolünü incelemektir. Bu amaç doğrultusunda akademik motivasyon ve öznel iyi oluşun ortak noktası olan ihtiyaçlara odaklanılmıştır. İhtiyaçların incelenmesi sürecinde ele alınan kuram ise Seçim Teorisi kuramıdır. İhtiyaç temelli müdahaleler yoluyla akademik motivasyon ve öznel iyi oluşun arttırılmasında eylem araştırmasının uygun bir yöntem olacağı öngörülmüştür. Araştırmada, bu çalışmaya özgü kullanılmak üzere yeni bir eylem araştırması tasarımı sunulmuştur. Bu kapsamda araştırmaya Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık lisans programı üçüncü sınıf öğrencilerinden 10 kişi katılmıştır. Uygulamalar öncesi, uygulama aşaması ve uygulama sonrasında kullanılmak üzere, eylem araştırmasındaki amacına uygun biçimde 25 veri toplama aracından yararlanılmıştır. Bunlardan Oxford Mutluluk Ölçeği ve Akademik Motivasyon Ölçeği izinler dahilinde kullanılırken, diğer veri toplama araçlarının tamamı nitel veri toplamı araçları olmakla birlikte araştırmacı tarafından oluşturulmuştur. Analizler sonucunda ortaya çıkan bulgular ise şu şekildedir: Araştırmaya katılan psikolojik danışman adaylarının uygulamalar öncesinde yapılan ihtiyaç analizlerinde önem sırasına göre güç, ait olma ve özgürlük ihtiyaçlarının karşılanması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Ayrıca bu analizlerde katılımcı grubun akademik motivasyon ve öznel iyi oluş düzeylerinin düşük olduğuna ilişkin veriler elde edilmiştir. Yaklaşık 7 ay süren araştırma süresince eylem paketi içerisindeki 7 temel uygulama sonucunda katılımcı grubun akademik motivasyon ve öznel iyi oluşlarının yükseldiği ortaya çıkmıştır. Uygulamalar sonunda katılımcıların yoğunluk sırasına göre güç, ait olma ve özgürlük ihtiyaçlarını doyurabildikleri görülmüştür. Katılımcıların güç ihtiyacının doyumunu akademik yetkinliklerinin artması, akademik anlamda yaşanılan kaygılarda azalma, mesleki kimlik oluşturma, hayatın kontrolünün elinde hissedilmesi ve daha özgüveni yüksek bir yapıda olmak ile; ait olma ihtiyacının doyumunu arkadaşlık ilişkilerinde ve sosyal ilişkilerde ait hissetme, bölüme ait hissetme, katılımcı gruba ait hissetme, okula ait hissetme ve aileye ait hissetme ile; özgürlük ihtiyacının doyumunu ise farklı alternatifler olduğunu bilerek kendi seçiminin hayatındaki önemi ile ilişkilendirdiği raporlanmıştır. Seçim teorisi temelli hazırlanan müdahalenin, psikolojik danışman adaylarının akademik motivasyon ve öznel iyi oluşu arttırmada etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Psikolojik danışman adayı; Akademik motivasyon; Öznel iyi oluş; Seçim teorisi; Eylem araştırması.

Abstract:
The purpose of the current study is to increase the academic motivation and subjective well-being of psychological counselor candidates. In line with this purpose, the study focuses on needs as determined by the common point of two independent variables, examining them through Choice Theory. The action research conducted in this study looked at needs-based intervention to increase academic motivation and subjective well-being, and to do so, presents action research designed specifically for this study. In this context, 10 students who were in their third year in the department of Guidance and Psychological Counseling participated in the study. Twenty-five data collection tools, devised for the action research, were used before, during, and after the implementation process. The Oxford Happiness Questionnaire and the Academic Motivation Scale were used with permission, while all the other qualitative data collection tools emerged within the scope of the research. The findings of the study are as follows: The needs analysis, carried out before the implementation process, revealed that, for the psychological counselling candidates participating in the research, the necessity of meeting the needs of power, belonging, and freedom emerged, in that order of importance. These analyses also provided data regarding the low levels of academic motivation and subjective well-being of the participants. However, as a result of the seven basic practices of the action package of the research, which lasted approximately 7 months, the academic motivation and subjective well-being of the participants increased. In addition, at the end of the implementation, it was observed that the participants were able to satisfy their needs for power, belonging, and freedom in order of intensity. The results show that the satisfaction of the participants' need for power is related to the increase in their academic competence, decrease in academic anxiety, creation of a professional identity, feeling of being in control of life, and having a higher self-confidence; the satisfaction of the need for belonging is related to a feeling of belonging in friendship groups   and social relations, a feeling of belonging to the department, a feeling of belonging to the participant group, and a feeling of belonging to the school and  family; the satisfaction of the need for freedom is related to the importance of their choices in life, knowing that there are different alternatives. It was concluded that, the intervention prepared by drawing upon Theory of Choice based action research was effective in increasing the academic motivation and subjective well-being of the psychological counselor candidates. 
Key Words: Psychological counselor candidate; Academic motivation; Subjective well-being; Choice theory; Action research.