Türkiye'de bazı önemli çeltik çeşitlerinde herbisitlere karşı dirençlilik gen aktarımı çalışmaları
Genetic transformation studies with herbicide resistant genes on some important Turkish rice cultivars
Yazar: MAHSA POURALI KAHRIZ
Danışman: PROF. DR. KHALID M.KHAWAR BHATTI
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Türkiye'de çeltik tarımı Tarakya ve Anadolu'nun 32 ilde yapılmaktadır. Fideler döneminde itibaren çeltik bitkiler yaşam sürece   her aşamada farklı tip yabanı otlar ve böceklerden zarar görmektedirler.  Çeltik bitkisinde her iki sebepden  gelen    ekonomik zararları azaltmak ve kaliteli ürün elde etmek için her ikisine karşı   dirençli bitkilerin    ıslah edilmesi önem arz etmektedir. Türkiye'nın hızlı nufus artış ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla gleneksel  yöntemlerle  biyoteknolojik yöntemlerin entegrasyon ile bu yöndeki çalışmalarına hız kazandırılması mümkün olabilmektedir. Bu tez kapsamda Agrobacterium aracılığıyla Türkiye'de yaygın olarak yetiştiricilik yapılan Hamzadere ve Osmancık çeltik çeşitlerine herbisitlere  ve böceklerine karşı dirençli  genleri aktararak, transgenik bitkilerin üretim sistemin geliştirilmesi olmuştur.  Çalışmalarında  Çeltik Osmancık 97 ve Hamzadere çeşitlerinin tohumlarının  sıvı olarak hazırlanmış BAP, NAA ve 2iP ile farklı sürede muamele edilip, düşük oran ve farklı kombinasyonda sitkinin- oksin içeren MS ortamda  rjenerasyon yapılmıştır. Eksplant olarak   kolriza, endosperm, embriyo, mezokotil ve kotiledon düğümü kullanılmıştır.  En iyi sonuç mezokotil eksplantından eldedilmişken endosperm, ve kolriza eksplantından her hangi rejenerasyon sağlanamamıştır.   Gen aktarım çalışmalarında ise  Agrobacterium tumefaciens'nın GV2260::p35 GUS INT hattıyla Samsun Canik 2421 Tütün Çeşidinin yaprak eksplantları ve A281:: P35 Gus INT, Agrobacterium rhizogenes'nın 15834 PRGbar, GV2260 (pGV2260)::p35SGUS-INT, LBA 4404:: pRGG bar ve cry1Ac genini içeren pTF101AoPR1AcBar streyn ile çeltiğe başarılı şekilde gen aktarım çalışmaları yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Agrobacterium tumefaciens, Agrobacterium rhizogenes, in vitro, rejenerasyon, çeltik, transformasyon, yüzey sterilizasyon.

Abstract:
Paddy cultivation in Turkey is carried out in 32 provinces of Thrace and Anatolia. Different types of stress are faced by rice plants at all stages of life from seedlings stage until harvest  including  weeds and insects. This results in reduction in yield of rice  and makes it necessarry to breed rice cultivars resistant to these types of stresses, for  obtaining  quality products. Integration of biotechnological techniques  with traditional methods can help to facilitate in rapid breeding  to meet the needs of rapid population growth in  population of Turkey and accelerated efforts towards  this direction is possible. In this context, the thesis presents  studies related to Agrobacterium-mediated transformation of widely  cultured Turkish rice cv. Hamzadere and Osmancık 97 by creating resistance against herbicides and  insect resistance. Both cultivars were regenerated from cholerhiza, endosperm, embriyo, mesocotyl and  cotyledon nodeafter priming of seeds with high concentrations of  BAP, NAA and  2ip plant growth regulators. The best regeneration was noted on mesocotyl explant and no regenration was noted on cholerhiza and endosperm explants.In gene transfer studies  Agrobacterium tumefaciens strain - GV2260 :: p35 GUS INT  was studied on cv Samsun Canik 2421 of tobacco. Rice transformation of two cultivars was also made with Agrobacterium strains A281 :: P35 Gus INT Agrobacterium rhizogenes'    15834 pRGGbar, GV2260 (pGV2260) :: p35sgus-INT , and LB 4404 :: pRGGbar and pTF101AoPR1AcBar containing  Cry1Ac gene. Successful genetic transformation results were obtained for both rice  cultivars.

Key Words: Agrobacterium  tumefaciens,  Agrobacterium  rhizogenes,  in vitro, regeneration, paddy, surface sterilization, transformation.