Mukoadezif analjezik formülasyonların geliştirilmesi
Development of mucoadhesive analgesic formulations
Yazar: SEDA BAŞDİL HATİPOĞLU
Danışman: PROF. DR. HATİCE YEŞİM KARASULU
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Adezyonlar = Adhesions ; Analjezi = Analgesia ; Analjezikler = Analgesics ; Karbopol = Carbopol ; Mukoadhesifler = Mucoadhesives ; Mukozalar = Mucous membrane ; Soluplus = Soluplus ; Tabletler = Tablets ; İbuprofen = Ibuprofen

Özet:
Hastalıkların birçoğunda, semptomlara ağrı da eşlik etmektedir. Bu nedenle
birçoğumuzun yakından tanıdığı bir endikasyondur. Ağrının hissedildiği bölgeler ve
şiddeti çeşitlilik gösterebilir. Aynı şekilde ağrıya yönelik birçok farmasötik dozaj
şekli de mevcuttur. Günümüzde ağrı tedavisinde, hastanın ağrı hissini ortadan
kaldırarak tedavisinin yapılmasının yanı sıra, yaşam kalitesini artırmak, kullanılan
ilaç dozunu azaltmak, dozlama aralığını uzatmak, hastayı yan etkilerden korumak,
ilacı hedef bölgeye göndererek istenen kan-plazma konsantrasyonunu sağlamak ve
istenen süre boyunca da kontrollü salım sağlayarak idame tedavi dozunu sürdürmek
amaçlanır. Bu doğrultuda en iyi yanıt veren sistemlerden biri mukozaya yapışabilen
mukoadezif (muko-yapışkan) sistemlerdir.
Mukoadezif sistemler uzun yıllardır oldukça dikkat çeken ilaç dozaj şekilleri
arasında yer almaktadır. Bu sistemler ile karaciğer ilk geçiş etkisinin önüne
geçilebilir, sistemik dolaşıma süratle geçiş olduğundan hızlı bir etki sağlanabilir,
daha az etken madde kullanılarak istenmeyen yan etkiler azaltılabilir.
Yaptığımız doktora tezimizde romatoid artrit, osteoartrit, dismenore veya migren
tedavisinde sıklıkla kullanılan İbuprofen model etken madde olarak seçilmiştir. Bu
etken maddeye ait mide ve bağırsak mukozası için iki farklı mukoadezif formülasyon
geliştirilmiştir. Karakterizasyon, stabilite çalışmaları, In Vitro çözünme testleri ve
hücre kültürü geçiş çalışmaları yapılarak bu formülasyonların ticari formülasyonla
kıyaslanması sonrası optimum etkiyi sağlayabilecek analjezik mukoadezif bir
formülasyon önerilmiştir.
Etken madde olarak İbuprofen, çözünürlük artırıcı olarak Soluplus®, mukoadezyon
ajanı olarak Karbopol® ve dağıtıcı olarak Avisel 200 içeren, yaş granülasyon
yöntemiyle hazırlanan FA1B formülasyonu hem formülasyon geliştirme
aşamasındaki toz akışı ve tablet basımı, hem de yapılan In Vitro karakterizasyon
çalışmaları ve çözünme testinde en iyi sonuçlara sahiptir.

Abstract:
In many diseases,the symptoms are accompanied by pain.Therefore,it is an indication
that many of us are familiar with.The areas where the pain is felt and the severity
may vary.There are also many pharmaceutical dosage forms for pain relief. Today, in
the treatment of pain, in addition to the treatment of the patient by eliminating the
feeling of pain, it is aimed increasing the quality of life, reducing the drug dose used,
extending the dosing interval, protecting the patient from side effects, providing the
desired blood-plasma concentration by sending the drug to the target area and
providing a controlled release for the desired period of time with the therapeutic
dose. One of the systems that respond best in this direction is mucoadhesive (mucosticky)
systems that can adhere to the mucosa.
Mucoadhesive systems have been one of the most remarkable drug dosage forms for
many years. With these systems, the first transition effect of the liver can be
prevented, because of the rapid transition to systemic circulation, a rapid effect can
be provided and unwanted side effects can be reduced by using less active substance.
Ibuprofen, which is frequently used in the treatment of rheumatoid arthritis,
osteoarthritis, dysmenorrhea or migraine, has been chosen as the model active
substance. Two different mucoadhesive formulations have been developed for the
gastric and intestinal mucosa of this active substance. Characterization of these
formulations, stability studies, In Vitro release studies and cell culture transition
studies have been performed and an analgesic mucoadhesive formulation which can
provide optimum effect after comparison of these formulations with commercial
formulation has been proposed.
FA1B formulation, which contains Ibuprofen as an active ingredient, Soluplus® as a
solubility enhancer, Carbopol® as a mucoadhesion agent and Avicel 200 as a
dispersant, prepared by wet granulation method, has the best results not only in
powder flow and tablet compression during the formulation development phase, but
also In Vitro characterization and release studies.