Bazı aspir (Carthamus tinctorius L.) çeşitlerinin İzmir Menemen ekolojik koşullarında verim ve verim unsurlarının belirlenmesi
Determination of yield and yield components in safflower (Carthamus tinctorius L.) cultivars under Menemen-Izmir ecological conditions
Yazar: CELAL SAYILIR
Danışman: PROF. DR. AYDIN ÜNAY ; PROF. DR. MUSTAFA ALİ KAYNAK
Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Aspir = Safflower ; Carthamus tinctorius L. = Carthamus tinctorius L. ; Verim ögeleri = Yield components ; Yağ oranı = Oil ratio

Özet:
Bu araştırmanın amacı Menemen – İzmir koşullarına uygun aspir (Carthamus tinctorius L.) çeşitlerini saptamaktır. Deneme 2014 - 2015 yetiştirme sezonunda, Tesadüf Blokları Deneme Deseninde ve 4 tekerrürlü olarak çiftçi tarlasında, Menemen'de yürütülmüştür. Çalışma materyalini ülkemizde tescilli olan Balcı, Dinçer, Linas, Olas ve Remzibey-05 aspir çeşitleri oluşturmuştur. Yapılan değerlendirmeler, denemelerde yer alan çeşitlerin tane verimi (kg/da) yanında bin tane ağırlığı (g), yağ oranı (%), yağ verimi (kg/da), 1000 tane ağırlığı (g), kabuk oranı (%) ile bitki boyu (cm), tabla çapı (cm), çiçeklenme ve fizyolojik olum gün sayıları açısından istatistik olarak farklı olduklarını ortaya koymuştur. Yapılan gözlemlerde, çeşitlerin farklı bitki tipi (1-4)'nde oldukları saptanmıştır. Çalışma sonucunda; bitki boyu 86.3-103.3 cm, yan dal sayısı 4.8-8.2 adet, tabla sayısı 13.38-25.71 adet, tabla çapı 1.80-2.30 cm, % 50 çiçeklenme gün sayısı 196.30-199.80 gün, olgunlaşma gün sayısı 216.30-219.80 gün, tane verimi 156-250 kg/da, bin tohum ağırlığı 42.80-54.10, kabuk oranı % 41.87-50.29, yağ oranı % 25.35-35.03, yağ verimi 49.21-87.25 kg/da arasında değişmiştir. Araştırma sonuçlarına göre yapılan değerlendirmede; Olas çeşidinin en yüksek tane verimine, yağ verimine, yağ oranına sahip ve en erkenci ümitvar çeşit olarak Menemen, İzmir koşullarında aspir tarımında yer alabileceğini ortaya konulmaktadır. 

Anahtar sözcükler: Aspir, Carthamus tinctorius L., verim, yağ oranı, çeşit

Abstract:
The main objective of the study was to determine suitable safflower cultivars in Menemen – Izmir ecological conditions.  The experiments were conducted in 2014 - 2015 growing season on the farmer field in Menemen- Izmir. The experiments were laid out in Randomized Complete Block Design with four replications. Research materials were Balcı, Dinçer, Linas, Olas and Remzibey-05 sufflower registered cultivars. Observations were made on seed yield (kg/da), oil yield (kg/da), 1000 seed weight, seed oil content, plant height (cm), head diameter (cm), husk percentage (%), days to flowering date (days) and days to physiological maturity (days), and Number of branch. According to the results of the study, statistically significant differences were found all traits except thousand seed weight among the varieties in Menemen – Izmir (Turkey) conditions. In conclusion; plant height: 86.3-103.3 cm, branch number: 4.8-8.2, number of head: 13.38-25.71,  head diameter: 1.80-2.30 cm, days to flowering: 196.30-199.80 day, days to physiological maturity 216-220 day, grain yield: 156-250 kg/da, 1000 seed weight: 42.80-54.10 g, husk percentage: 41.87-50.29 %, oil percentage: 25.35-35.03 %, and oil yield: 492.1-872.5 kg.haˉˡ ranged. Research results indicated that Olas with its high seed yield, high oil content, oil yield and earliness were found to be promising sufflower cultivar for Menemen, Izmir.  

Key words: Sufflower, Carthamus tinctorius L., yield, oil percentage, cultivar