İskilip şehri ev mimarisi
House architecture in İskilip city
Yazar: DOĞAN KOŞAN
Danışman: PROF. DR. HALİT ÇAL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Konut mimarisi = Housing architecture ; Mimari tasarım = Architectural design ; Mimari ögeler = Architectural elements ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Süslemeler = Ornamentations ; Çorum-İskilip = Çorum-İskilip

Özet:
İskilip, Çorum iline bağlı ilçedir. Etrafı yüksek tepelerle çevrilmiş dar bir vadi içerisinde yer alır. Şehir, Osmanlı döneminde sıkça gördüğümüz, korunaklı bir kale etrafında yamaçlara kurulmuştur. Şehrin önemli göç yolları üzerinde bulunmamış olması, kendine has gelişim göstermesini sağlamıştır. Bu çalışmada daha önce üzerinde ayrıntılı olarak inceleme yapılmamış olan geleneksel evler incelenmiştir. Ev sayısının fazla olmasından dolayı 1950 öncesi sınırlaması getirilmiştir. Çalışmada her bir evin künyesi, fotoğrafları ve çizimleri ile, bütün detaylarını anlatan katalog oluşturulmuştur. Katalogdaki bilgilerin değerlendirilmesi ile konunun irdelemesi yapılmıştır. Şehirde geleneksel özellik gösteren evler Türk ev kültürüne benzerlik göstermektedir. Bunun yanında kendine has özellikler de taşımaktadır. Evler genellikle iki katlıdır. Zemin kat ve bahçe işlevsel mekânlardan oluşur. Evlerin tamamı ağaç çatkı sistemle yapılmıştır. Kerpiç dolguludur. Erken tarihli evlerde açık sofalı, geç tarihli olanlarda kapalı sofalı plan vardır. Üç odalı, dış sofalı plan en yaygın tiptir. Cephelerde sofa, eyvan ve oda çıkmaları; köşe, orta ve tüm kat çıkma şeklinde planlanmıştır. Çıkmalar konsolla taşınır. Çatılar ağaç direklerle yükseltilmiş, çatı arasında daha geniş ve ferah bir mekân oluşturulmuştur. İç mekânda her oda bir aileyi barındıracak şekilde planlanmıştır. Ailenin yaşaması için bir odanın tamamlanması yeterlidir. Şehrin sürekli göç vermesinden dolayı evlerde tamamlanmamış birçok oda ya da kat bulunur. Süsleme çok yaygındır. Kalıpla yapılmış alçı süslemeler iç mekânda ocak ve duvarlarda kullanılmıştır. Cephelerde 1940'lardan sonra alçı süslemeler yaygınlaşmıştır. Ağaç süslemeler tavan, kapı ve dolaplarda birbirinin tekrarı olan teknik ve motifle uygulanmıştır.

Abstract:
Iskilip is a district of the province of Corum. It is located in a narrow valley surrounded by high hills. The city was built on slopes around a sheltered castle, which we often saw during the Ottoman period. The fact that the city did not exist on the major migration routes provided its own development. In this study, traditional houses have been examined which have not been examined in detail. Due to number of houses a lot of, it was restricted as before 1950. In this study, a catalog is given to describe the details, photographs and drawings of each house. The evaluation of the information in the catalog was been made. Houses that show traditional characteristics in the city are similar to Turkish house culture. Besides, it also has unique features. Houses usually have two floors. he ground floor and garden consist of functional places. All houses are made of wood skelaton system. It is filled with adobe. In the early history, there is an open living room in the houses, and in the late ones there is a closed sofa plan. The three-room, sofa plan is the most common type. Sofa, eyvan ve room cantilevers on the fronts; It is planned as corner, middle and whole floor. Cantilevers are moved by console. The roofs were raised with wooden posts and a larger and spacious space was formed between the roof. Each room is designed to accommodate a family. It is enough to complete a room for the family to live. There are many unfinished rooms or floors in the houses due to the continuous migration of the city. The ornament is common. Gypsum ornaments made with molds were used in fifeplaces and walls in the interior. After 1940s, plaster ornaments became widespread. The decorations of the wood are applied with technique and motif which are repeating each other in the ceilings, doors and cabinets.