Konuşma başarımının ve konuşmanın duyuşsal niteliklerinin kültürel sermaye açısından incelenmesi
Investigating speaking performance and affective characteristics of speaking in terms of cultural capital
Yazar: ONUR DÖLEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİH KÜRŞAD DOLUNAY
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Konuşma = Speech ; Konuşma becerisi = Speaking skills ; Konuşma davranışları = Conversational behaviours ; Konuşma dili = Spoken language ; Konuşma kaygısı = Speech anxiety ; Kültürel sermaye = Cultural capital ; Tutumlar = Attitudes ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Sosyal etkileşimin gittikçe arttığı günümüzde nitelikli bir konuşmaya duyulan gereksinim de artmaktadır. Konuşma başarımındaki ve konuşmanın duyuşsal niteliklerindeki bireysel farklılaşmanın nedenlerinden veya ön yordayıcılarından biri olabileceği öngörülen kültürel sermaye; toplumsallaşma sürecinde elde edilen uzun süreli alışkanlıkları, eğitimsel nitelikleri, sosyokültürel etkinlikleri ve estetik yeğleyişleri kapsayan bir sermaye biçimidir. Bu bağlamda araştırmanın temel amacı, kültürel sermayenin konuşma başarımı, kaygısı, tutumu ve özyeterliği üzerindeki yordayıcı rolünü belirlemektir.
Çalışmada nitel ve nicel araştırma tekniklerinin bir arada kullanıldığı "karma yöntem araştırması"ndan yararlanılmıştır. Araştırma verileri; farklı yaş ve meslek gruplarından 118 kadın, 145 erkek olmak üzere toplam 263 kişiden toplanmıştır. Verilerin toplanmasında "kültürel sermaye", "konuşma kaygısı", "konuşma tutumu", "konuşma özyeterliği" ölçeklerine ve yarı yapılandırılmış görüşme formuna başvurulmuştur. Konuşmalar, video kaydına alınmış ve araştırmacı tarafından geliştirilen "konuşma başarımı derecelendirme ölçeği" aracılığıyla üç alan uzmanı tarafından değerlendirilmiştir. Araştırmada korelasyon (pearson korelasyon katsayısı), basit doğrusal regresyon ve içerik çözümlemesi kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen bulgular; kültürel sermaye ile konuşma başarımı, kaygısı, tutumu ve özyeterliği arasında anlamlı bir ilişki olduğu, kültürel sermayenin konuşma başarımındaki değişimin %77.2'sini, konuşma kaygısındaki değişimin %20.8'ini, konuşma tutumundaki değişimin %44.4'ünü, konuşma özyeterliğindeki değişimin ise %58.2'sini açıkladığı ve bu değişkenlerin kültürel sermaye tarafından anlamlı bir biçimde yordandığı yönündedir. Bunun yanı sıra, katılımcıların %87.07'sinin kültürel sermayenin konuşma başarımını etkilediği ve yaklaşık %94.29'unun kültürel sermaye yeterlikleri ile konuşma başarımları arasında bir koşutluk olduğu yönünde görüş bildirdiği bulgulanmıştır. Bu bulgular birlikte değerlendirildiğinde, kültürel sermayenin konuşma başarımı ve konuşmanın duyuşsal nitelikleri üzerinde önemli bir rolünün olduğu sonucu çıkarılabilir.

Abstract:
In today's world in which social interaction is increasing, the need for qualified speaking is also increasing. Cultural capital, which can be one of the reasons for and predictors of individual differentiation in speaking performance and affective dimensions of speaking, is a type of capital that contains long-term habits obtained in the socialization process, educational characteristics, sociocultural activities and esthetic preferences. In this regard, the current study mainly aims to determine the predictive role of cultural capital on speaking performance, speaking anxiety, speaking attitude, and speaking self-efficacy.
The study was designed as a mixed-method study which utilized qualitative and quantitative research techniques together. The study data were collected from a total of 263 individuals, of whom 118 were females and 145 were males, with different ages and professions. The data were collected using the scales of Cultural Capital, Speaking Anxiety, Speaking Attitude, and Speaking Self-efficacy, and a semi-structured interview form. Participants were recorded on video while speaking and evaluated by three field experts using the Speaking Performance Rating Scale developed by the researcher of the study. The study used correlation (the Pearson correlation coefficient), simple linear regression, and content analysis.
The results obtained in the study revealed a significant difference between cultural capital and speaking performance, speaking anxiety, speaking attitude, and speaking self-efficacy. It was further found that cultural capital clarifies 77.2% of the variance in speaking performance, 20.8% of the variance in speaking anxiety, 44.4% of the variance in speaking attitude, and 58.2% of the variance in speaking self-efficacy and that cultural capital significantly predicted these variables. Also, 87.07% of the participants stated that cultural capital affects speaking performance and approximately 94.29% of the participants stated that there is a parallelism between cultural capital competency and speaking performance. Considering all these results together, it can be concluded that cultural capital has an important role in speaking performance and the affective characteristics of speaking.