Bilişim destekli sosyal bilgiler öğretiminin öğrencinin akademik başarı, tutum ve kalıcılığına etkisi
The effect of informatics supported social studies teaching on students' academic achievement, attitude and retention
Yazar: BURCU KÖSE
Danışman: PROF. DR. NEVZAT GÜMÜŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Bilişim destekli eğitim = Informatics supported education ; Kalıcılık = Permanence ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Teknoloji destekli öğretim = Technology based instruction ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sosyal bilgiler dersi öğretiminin bilişim destekli olarak işlenmesinin öğrencilerin akademik başarılarına, tutumlarına ve öğrenilen bilgilerin kalıcılığına olan etkisini ölçmektir. Eğitimde öğrenmenin kalıcılığının artırılması, bilgilerin farklı yollarla öğrencilere aktarılması ile mümkündür. Her öğrencinin öğrenme biçiminin farklı olması, eğitimde yeni yaklaşım ve tekniklerin kullanılmasını gerekli kılmaktadır. Bu noktada bilişim teknolojilerinin kullanımı, var olan farklılığa hitap etme konusunda ön plana çıkmakta ve her geçen gün gelişen teknolojinin eğitime aktarımının önemi artırmaktadır. Dünyayı etkisi altına alan ve uzun bir süre boyunca devam eden Covid-19 salgını eğitim dahil birçok alanı önemli ölçüde etkilemiştir. Salgın dönemi boyunca eğitimsel alanda ön plana çıkan ve bilgi edinmede önemi artan bir kaynak haline gelen teknolojik araçlar eğitimsel alanda tamamlayıcı bir rol üstlenmiştir. Araştırmada nitel ve nicel verilerin birlikte kullanıldığı karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma öntest ve sontest kontrol gruplu yarı deneysel desende düzenlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, Trabzon'un Ortahisar ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir ortaokulda öğrenim görmekte olan 7. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın uygulama sürecinde, ''Üretim, Dağıtım ve Tüketim'' öğrenme alanı konuları 4 hafta boyunca deney grubunda bilişim destekli olarak, kontrol grubunda ise Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı içeriği ile işlenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak öğrencilerin psiko-sosyal ve sosyo-ekonomik düzeylerini ölçmek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan ''Kişisel Bilgi Formu'', öntest, sontest ve kalıcılık testi olarak uygulanan, araştırmacı tarafından ''Üretim, Dağıtım ve Tüketim'' öğrenme alanı konularının kazanımları dikkate alınarak hazırlanan ''Akademik Başarı Testi'' ve Gömleksiz ve Kan (2013) tarafından geliştirilen ''Sosyal Bilgiler Dersi Tutum Ölçeği'' öntest ve sontest olarak uygulanmıştır. Öğrencilerin bilişim destekli sosyal bilgiler öğretim yöntemine dair görüşleri, çevrimiçi uygulama olan Mentimeter uygulaması üzerinden açık uçlu 2 maddeden oluşan görüşme formu ile alınmıştır. Çalışmanın analiz aşamasında nicel verilerin istatistiksel ölçümü SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) paket programı ile yapılmıştır. Çalışmanın istatistiksel ölçümleri tamamlandıktan sonra ulaşılan sonuçlara göre; deney grubunda bilişim destekli sosyal bilgiler öğretiminin öğrencilerin akademik başarı, sosyal bilgiler dersine yönelik tutumları ve öğrenilen bilgilerin kalıcılığının kontrol grubuna göre anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Derslerin Sosyal Bilgiler Öğretim Programına göre işlendiği kontrol grubunda araştırma sonunda ulaşılan sonuçlar deney grubuna oranla daha az anlamlı bulunmuştur. Deney grubunda derslerin işlenişinde bilişim teknolojilerinin aktif olarak kullanılması, öğrencilerin bilgi edinme yöntemlerinde çeşitlilik sağlayarak ders süresince aktif rol almalarına katkı sağlamıştır. Uygulama sonrasında alınan öğrenci görüşleri değerlendirildiğinde, öğrencilerin derse yönelik ilgi ve isteklerinin artmasında bilginin çeşitli yollarla aktarımı öğrenci bakışının olumlu yönde değişimine katkı sağlamıştır. Araştırma sonunda sosyal bilgiler dersinin bilişim destekli olarak işlenmesi ve öğrencilerde gözlemlenen duyuşsal değişimlerin neler olduğu konusunda öğretmen görüşü alınmıştır. Başvurulan öğretmen görüşü de ulaşılan sonuçları destekler niteliktedir. Sonuç olarak; sosyal bilgiler dersinin öğretiminde dersin bilişim destekli olarak işlenmesi öğrencilerin akademik başarı, derse yönelik tutum ve öğrenilen bilgilerin kalıcılığı konusunda olumlu düzeyde etki sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler: Bilişim destekli eğitim, teknoloji destekli öğretim, bilişim destekli sosyal bilgiler eğitimi, teknoloji tabanlı sosyal bilgiler öğretimi

Abstract:
The aim of this study is to measure the effect of informatics-assisted processing of social studies course teaching on students' academic achievement, attitudes and permanence of learned information. Increasing the permanence of learning in education is possible by transferring information to students in different ways. The fact that each student's learning style is different necessitates the use of new approaches and techniques in education. At this point, the use of information technologies comes to the fore in addressing the existing difference and the importance of transferring the developing technology to education increases day by day. The Covid-19 epidemic, which affected the world and continued for a long time, had a significant impact on many fields, including education. Technological tools, which have come to the fore in the educational field during the epidemic period and have become an increasingly important resource in obtaining information, have taken on a complementary role in the educational field. Mixed research method, in which qualitative and quantitative data are used together, was used in the research. The research was organized in a quasi-experimental design with pretest and posttest control groups. The study group of the research consists of 7th grade students studying in a secondary school affiliated to the Ministry of National Education in Ortahisar district of Trabzon. In the implementation process of the research, the subjects of the "Production, Distribution and Consumption" learning areas were taught for 4 weeks in the experimental group with the support of informatics, and in the control group with the content of the Social Studies Course Curriculum. As a data collection tool in the research, "Personal Information Form" prepared by the researcher to measure the psycho-social and socio-economic levels of the students, and applied as pre-test, post-test and permanence test by the researcher, "Production, Distribution and Consumption" learning field subjects. "Academic Achievement Test", which was prepared by taking into account the learning outcomes, and "Social Studies Lesson Attitude Scale" developed by Gömleksiz and Kan (2013) were applied as pre-test and post-test. The opinions of the students about the informatics-supported social studies teaching method were obtained through the online application Mentimeter, with an open-ended interview form consisting of 2 items. In the analysis phase of the study, statistical measurement of quantitative data was made with the SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) package program. According to the results obtained after the statistical measurements of the study were completed; It was concluded that informatics-supported social studies teaching in the experimental group was significant compared to the control group in terms of students' academic achievement, attitudes towards the social studies lesson, and the permanence of the learned information. In the control group, where the lessons were taught according to the Social Studies Course Curriculum, the results obtained at the end of the research were found to be less significant compared to the experimental group. The active use of information technologies in the teaching of the lessons in the experimental group contributed to the students taking an active role during the lesson by providing diversity in the methods of obtaining information. When the opinions of the students received after the application were evaluated, it was concluded that the students' interest in the lesson increased due to the transfer of information to the students in various ways. At the end of the research, the opinions of the teachers were taken about the information-supported teaching of the social studies course and the affective changes observed in the students. The opinion of the teacher applied also supports the results reached. As a result; In the teaching of the social studies course, the information-supported teaching of the course had a positive effect on the students' academic achievement, attitude towards the course and the permanence of the learned information.

Keywords: Informatics-supported education, technology-assisted education, information-supported social studies education, technology-based social studies teaching.