Kısmi kesin hükümsüzlük
Partial absolute nullity
Yazar: GAMZE KABAKAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ERMAN BENLİ
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
TBK m. 27/2 hükmüne göre taraflar yapmış oldukları sözleşmelerin içerdiği bir
kısım hükümlerin kesin hükümsüz olması nedeniyle bu kısımlar olmadan sözleşmeyi
yapmayacak olduklarını ileri sürerek sözleşmenin tamamının kesin hükümsüzlüğünü
talep edebilirler. Kısmi kesin hükümsüzlüğün uygulanabilmesi tarafların farazi
iradelerinin de bu yönde olmasına bağlıdır. Fakat tarafların iradelerinden açıkça
sözleşmenin tamamının kesin hükümsüz olmasını istedikleri sonucuna varılması halinde
sözleşmenin tamamı kesin hükümsüz sayılır. Kanun koyucu bu hükümle aslında kısmi
kesin hükümsüzlük yaptırımının kural olarak uygulanacağını öngörmüştür. Fakat
taraflara sözleşmenin tamamının hükümsüzlüğünü talep edebilme imkânını da vermiştir.
Nitekim böyle bir hükmün öngörülmüş olması taraflara her durumda sözleşmenin
tamamının kesin hükümsüzlüğünü ileri sürme imkânı vermez.
Kanun koyucu özellikle kesin hükümsüz olan kısımlar olmadan sözleşmenin
yapılmayacak olduğu iddiasının dürüstlük kuralına aykırı bir şekilde ileri sürüldüğü
hâllerde kesin hükümsüzlük yaptırımının uygulanmasını sınırlayıcı bazı düzenlemeler
öngörmüştür. Bu düzenlemeler daha çok sözleşmede zayıf konumda bulunan tarafın
korunmasına yönelik düzenlemeler olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle tarafların
sözleşmenin kesin hükümsüzlüğüne kendilerinin yol açtığı durumlarda veya sözleşmenin
üzerinden uzunca bir süre geçtikten ve sözleşmeden doğan edimlerin önemli bir kısmının
yerine getirilmiş olmasından sonra kesin hükümsüzlüğün ileri sürülmesi dürüstlük
kuralına aykırı bir şekilde hakkın kötüye kullanılmasına sebep olur. Bu durumların söz
konusu olduğu hallerde kanun koyucu sözleşmenin tamamının hükümsüzlüğünün ileri
sürülmesini sınırlamıştır.
Kesin hükümsüzlük yaptırımının uygulanmasının sınırlandırıldığı düzenlemelerin
incelenmesi amacıyla tezin ilk bölümünde genel anlamda hukuki işlemlerin
hükümsüzlüğü ele alınmıştır. İkinci bölümde kesin hükümsüzlük yaptırımı ve kesin
hükümsüzlüğe neden olan hâller üçüncü ve son bölümde ise kısmi kesin hükümsüzlük
yaptırımı ve kısmi kesin hükümsüzlük yaptırımının ileri sürülerek sözleşmenin
tamamının hükümsüzlüğünün talep edilebilmesinin sınırlandırıldığı düzenlemeler
incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kesin Hükümsüzlük, Kısmi Kesin Hükümsüzlük, Kesin
Hükümsüzlüğün Sınırlandırılması, Dürüstlük Kuralı, Sözleşme

Abstract:
According to the provision article 27/2 of TCO, the parties may claim the absolute
nullity of the entire contract by asserting that they will not conclude the contract without
these parts due to the fact that some of the provisions contained in the contracts they have
made are completely invalid. The application of partial absolute nullity depends on the
hypothetical will of the parties in this direction. However, if it is concluded from the will
of the parties that they explicitly want the entire contract to be null and void, the entire
contract is considered to be null and void. With this provision, the legislator has actually
stipulated that the sanction of partial final invalidity will be applied as a rule. However, it
also gave the parties the opportunity to request the invalidity of the entire contract. As a
matter of fact, the fact that such a provision has been stipulated does not give the parties
the opportunity to assert the absolute nullity of the entire contract in any case.
The legislator has provided for some regulations limiting the application of the
final invalidity sanction, especially in cases where the claim that the contract will not be
concluded without the final invalid parts is put forward in a way contrary to the rule of
honesty. These arrangements are more often seen as arrangements for the protection of
the party in a weak position in the contract. Especially in cases where the parties
themselves caused the absolute nullity of the contract, or after a long period of time has
passed over the contract and a significant part of the contractual actions have been
performed, asserting the absolute nullity leads to an abuse of the right in a way contrary
to the rule of honesty. In cases where these situations are in question, the legislator has
limited the assertion of the invalidity of the entire contract.
In order to examine the regulations in which the application of the absolute nullity
sanction is limited, the invalidity of legal transactions in general is discussed in the first
part of the thesis. In the second part, the absolute nullity sanction and the cases causing
the absolute nullity in the third and final part, the regulations limiting the invalidity of the
entire contract by asserting the partial absolute nullity sanction and the partial final nullity
sanction are examined.
Keywords: Absolute Nullity, Partial Absolute Nullity, Limitation of Absolute Nullity,
The Rule of Honesty, Agreement