Sigorta sözleşmelerinin genel işlem koşulları bakımından incelenmesi
Analysis of insurance contracts in terms of general terms and conditions
Yazar: İBRAHİM ÇALIŞKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE FIRAT ŞİMŞEK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Günümüzün dijital dünyasında artık dakikalar içerisinde mal veya hizmet üretilip müşteriye sunulmaktadır. Müteşebbisler, ürettikleri mal ve hizmetler için önceden hazırladığı sözleşme koşullarını, ileride benzer sözleşmelerde kullanmak amacıyla tipleştirerek karşı tarafa sunma yoluna gitmiştir. Bu tipleştirilmiş sözleşme hükümlerine genel işlem koşulu adı verilmektedir. Sigorta şirketleri, bankalar, iletişim operatörleri gibi genel işlem koşullarını kullanan taraf, ekonomik ve teknik anlamda sözleşmenin diğer tarafına nazaran oldukça güçlü konumdadır. Sözleşmenin karşı tarafında ise çoğu zaman zayıf konumda olan tüketici bulunmaktadır. Bu nedenle kanun koyucu, zayıf konumdaki tarafı korumak amacıyla genel hüküm niteliğindeki 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.20 ilâ 25'te genel işlem koşullarını düzenlemiştir. Emredici hüküm niteliğinde olan bu hükümler şartlarını taşıdığı ölçüde tüm sözleşmeler için uygulanacaktır. 
Emredici hükümler, sigorta genel şartları ve sigorta özel şartları, sigorta sözleşmelerinin hükümlerini oluşturmaktadır. Sigorta genel şartları, tarafların hak ve yükümlülükleri, riziko, sigorta teminatı gibi unsurları içermekte olup sigorta sözleşmesinin ana muhtevasını oluşturmaktadır. Sigorta genel şartlarının Türk Borçlar Kanunu m.20'de düzenlenen genel işlem koşulu olduğunu savunmaktayız; bu sebeple sigorta genel şartlarının yargısal denetimi önünde bir engel yoktur; zayıf konumda olan sigorta ettirenlerin korunması açısından sigorta genel şartları ile sigorta özel şartlarının yargısal denetimi, son derece önem arz etmektedir. 
Çalışmamızın ilk bölümünde, sigorta sözleşmesinin tarafları, sözleşmenin içeriği, tarafların hak ve yükümlülükleri ele alınmıştır. İkinci bölümde, genel işlem koşullarının tanımı, unsurları ile yargısal denetimine yer verilmiştir. Üçüncü bölümünde ise sigorta sözleşmelerinin genel işlem koşulları bakımından denetimi incelenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
In today's digital world, goods or services are produced and offered to customers within minutes. Entrepreneurs have also chosen to present the contract terms they have prepared in advance for the goods and services they produce to the counterparty by typifying them to use them in similar contracts in the future. These typified contractual provisions are called general terms and conditions. The party using general terms and conditions, such as insurance companies, banks, communication operators, etc., is economically and technically stronger than the other party to the contract. On the other side of the contract is the consumer, who is often in a weak position. For this reason, the legislator has regulated the general transaction conditions in articles 20 to 25 of the Turkish Code of Obligations No. 6098, which is a general provision, in order to protect the party in a weak position. These imperative provisions shall apply to all contracts to the extent that they meet their conditions.
İmperative provisions, insurance general conditions and insurance special conditions constitute the provisions of insurance contracts. It includes elements such as general conditions of insurance, rights and obligations of the parties, risk, insurance coverage and constitutes the main content of the insurance contract. We argue that the general conditions of insurance are the general transaction condition regulated in Article 20 of the Turkish Code of Obligations; For this reason, there is no obstacle to judicial review of the general conditions of insurance; Judicial supervision of insurance general conditions and insurance special conditions is extremely important in terms of protecting policyholders who are in a weak position. In the first part of our study, the parties to the insurance contract, the content of the contract, the rights and obligations of the parties are analyzed. In the second part, the definition, elements and control of general terms and conditions are analyzed. In the third part, the supervision of insurance contracts in terms of general terms and conditions is analyzed.