İletişim becerileri odaklı psikoeğitimin şizofreni tanılı bireylerin bakım verenlerinin öznel iyi-oluş düzeyine etkisi
The effect of psychoeducation focused communication skills on subjective well-being of the caregivers of individual with the diagnosis of schizophrenia
Yazar: ŞİRİN HARKIN GEMİCİOĞLU
Danışman: PROF. DR. HÜLYA BİLGİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu çalışma, İletişim Becerileri Odaklı Psikoeğitim Programının (İBOP) şizofreni tanılı bireylerin Öznel İyi Oluş(ÖİO) düzeyi üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla, randomize, iki girişim ve bir kontrol gruplu, ön test, son test ve izlem ölçümlü deneysel desende gerçekleştirildi. 
Araştırmanın evrenini bir üniversite hastanesi psikiyatri polikliniği'ne Haziran 2020 ile Mayıs 2021 tarihleri arasında başvuran, DSM-5 TR kriterlerine göre şizofreni tanısı almış bireylere bakım veren 279 aile üyesi oluşturdu. Örneklem güç analizi ile belirlendi (n:72). Randomizasyon yapılarak İBOP grubu (n=24), GEP grubu (n=24) ve kontrol amaçlı girişim uygulanmayan grup (n=24) olarak ayrıldı. Veriler, "Kişisel Bilgi Formu", "Zarit Bakım Yükü Ölçeği", "İletişim Becerileri Ölçeği", "Öznel İyi Oluş Ölçeği(ÖİOÖ)" ve "Katılımcı Grup Deneyim Formu" kullanılarak toplandı.
Analizde, tanımlayıcı veriler için sayı, yüzde, ortalama standart sapma, medyan (min-maks) değerleri verildi. Gruplarda tanımlayıcı verilerin karşılaştırmaları, normal dağılama sahip olan değişkenler için tek yönlü varyans analizi, normal dağılıma sahip olmayan değişkenler Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis analizi ve kategorik değişkenlerin karşılaştırmasında Pearson Ki-kare analizi ile incelendi. Grup içi ve gruplar arası ve zamana göre ölçek puanlarındaki değişimi incelemek üzere Kruskal-Wallis ve Friedman Testleri kullanıldı. İBOP sonrası deneyimler için elde edilen nitel veriler "içerik analizi" ile ortaya kondu.
Bulgularda, İBOP katılımcılarının girişim öncesi ÖİOÖ ortalama puanı ile girişim sonrası ve izlem aşamaları puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı (p<0.05). Gruplar arası karşılaştırmalarda İBOP katılımcılarının ÖİOÖ ortalama puanlarının GEP katılımcılarına göre girişim sonrasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde (p<0.05) yüksek olarak bulunmakla birlikte, izlem aşamalarında anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). İBOP katılımcılarının ÖİOÖ ortalama puanları kontrol grubu katılımcılarına göre girişim sonrası ve ikinci izlem aşamasında anlamlı düzeyde yüksek idi (p<0.05), ancak birinci izlem aşamasında anlamlı farklılık saptanmadı. 
Sonuç olarak, İBOP'a katılan bakım verenlerin ÖİO düzeyi üzerine olumlu etkiler gösterdiği ve bu etkilerin sonrasında da devam ettiği görüldü. Uygulama sonrası İBOP katılımcılarının özbildirimleri ile kendileri ve çevreleriyle iletişimlerine karşı farkındalıklarında, sosyal etkileşimlerinde artış olduğu ve özgüvenlerinin geliştiği belirlendi. İBOP'un etkililiğini daha fazla ortaya koymak amacıyla, benzer gruptaki bakım verenler ile yineleme çalışmalarının yapılması önerilmektedir. Bakım verenlerde ÖİO düzeyini artırmak için İBOP'un tüm rehabilitasyon basamaklarında yaygınlaştırılması yararlı olacaktır.

Abstract:
This study was conducted in a randomized, two intervention and one control group, pre-test, post-test and follow-up experimental design in order to evaluate the effect of Communication Skills Focused Psychoeducation Program (CSFPP) on the Subjective Well-Being Level of Individuals Diagnosed with Schizophrenia.
The population of the study consisted of 279 family members caring for individuals diagnosed with schizophrenia according to DSM-5 TR criteria who applied to a university hospital psychiatry outpatient clinic between January 2021 and December 2021. The sample was determined by power analysis(n:72).The sample was randomized and divided into (CSFPP)  group (n=24), GPP group (n=24), and no intervention group (n=24) for control purposes. Data were collected using the "Personal Information Form", "Zarit Caregiving Burden Scale", "Communication Skills Scale (CSS)", "Subjective Well-Being Scale (SWS)" and "Participant Group Experience Form". In the analysis, number, percentage, mean±standard deviation, median (min-max) values were given for descriptive data.
Comparisons of descriptive data in the groups were analyzed by one-way analysis of variance for normally distributed variables, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis analysis for non-normally distributed variables and Pearson Chi-square analysis for categorical variables. Kruskal-Wallis and Friedman Tests were used to examine the change in scale scores within and between groups and over time. The qualitative data obtained for the experiences after CSFPP were revealed by "content analysis".
In the findings, a statistically significant difference was found between the pre-intervention SWS mean score of the CSFPP participants and their scores at the post-intervention and follow-up stages (p<0.05). In intergroup comparisons, although the mean scores of the SWS of the CSFPP participants were statistically significantly (p<0.05) higher after the intervention compared to the GPP participants, no significant difference was found in the follow-up stages (p>0.05). The mean scores of the SWS of the CSFPP participants were significantly higher after the intervention and in the second follow-up phase compared to the control group participants (p<0.05), but no significant difference was found in the first follow-up phase.
As a result, it was observed that the caregivers who participated in CSFPP had positive effects on their subjective well-being and these effects continued afterwards. After the intervention, it was determined that the self-reports of the CSFPP participants and their awareness of themselves and their communication with their environment, their social interactions increased and their self-confidence improved. It is recommended to conduct replication studies with a similar group of caregivers in order to further demonstrate the effectiveness of CSFPP. It would be beneficial to extend the CSFPP in all rehabilitation stages to increase the subjective well-being in caregivers.