Bir ideolojiler alanı olarak ikinci dünya savaşı ve siyasal propaganda: 1939-1945 savaş dönemi afişlerinin karşılaştırılmalı analizi
Second world war and political propaganda as a field of ideologies: Comparative analysis of the posters of the war period of 1939-1945
Yazar: İSMAİL SARP AYKURT
Danışman: PROF. DR. GÜRDAL ÜLGER
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Afiş sanatı = Poster art ; Afişler = Posters ; Dünya Savaşı II = World War II ; Propaganda = Propaganda ; Savaş = War ; Siyasal propaganda = Political propaganda ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Bu çalışma, 1939-1945 yılları arasında gerçekleşen İkinci Dünya Savaşı'nda, Müttefik ve Mihver bloklar içerisinde yer alan ülke ve güç odaklarının siyasal propagandalarıyla birlikte, bu çerçevede üretilen afişlerin hangi amaçlarla ve nasıl kullanıldığına ilişkin soruyu yanıtlamaya odaklanmıştır. Araştırmadaki amaç, savaş süresince kullanılan savaş ve işgal propagandası bağlamlı afişlerin sunumundaki ideolojik kodların ortaya konma süreçlerinin izlenmesi ve bulguların karşılaştırılmalı olarak incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda öncelikle araştırmanın kimlik bilgilerine ve yöntemine ilişkin bilgiler paylaşılmış, sonrasında ise propagandanın kurumsallaşma tarihinden başlanarak, ilişkili kavramlara değinilmiş; propaganda, ideoloji ve savaş bağlamında savaşı hazırlayan dönem ve savaş konjonktürü masaya yatırılmıştır.
Çalışmanın araştırma kısmında ise Müttefik ve Mihver güçlerin propaganda anlayışlarından bahsedilerek, 10 farklı güç odağı için seçilen toplamda 40 afiş göstergebilim ile propaganda ve algı yönetimi teknikleri bağlamında değerlendirilmiştir. Sonuç olarak ise bulgulara göre sınanan 11 farklı varsayım, ideolojik veçhe ve kültürel boyutlarıyla karşılaştırmalı olarak ortaya konmuştur. Çalışma, propagandanın savaş döneminde ideolojilerle birlikte kapsamlı bir güce dönüştüğünü ve günümüze önemli bir birikim devrettiğinin yadsınamaz olduğunu farklı açılardan göstermiştir.

Abstract:
This study focuses on finding an answer the question of how and for what purposes the posters were produced and used in a framework that promotes propaganda, along with the political propaganda itself carried out by countries and power groups in the Allied and Axis blocs during the Second World War, which took place between 1939-1945. The aim of the research is to monitor the process of revealing the ideological codes in the presentation of the posters with the context of war and occupation propaganda used during the war, and to scrutinize the findings comparatively. In this respect, first of all, identity information and method of the research was shared, and then, starting from the institutionalization date of propaganda, related concepts were stated; In the context of propaganda, ideology and war, the period that prepared the war and the war conjuncture were discussed.
In the research part of the study, what propaganda meant for the Allied and Axis powers was mentioned, and a total of 40 posters selected for 10 different power centers were evaluated in the light of of semiotics and propaganda and perception management techniques. Consequently, 11 different assumptions tested according to the findings were put forward with their ideological and cultural dimensions comparatively. The study showed from different perspectives that propaganda turned into a comprehensive power along with ideologies during the war period and it is undeniable that it transferred an important buildup of practices to the present day.