AB entegre sınır yönetiminin Türkiye'nin sınır güvenliğine etkisi ve yeniden yapılandırma çalışmaları
The effect of EU integrated border management on Turkey's border security and the reconfiguration practices
Yazar: İBRAHİM UĞUR SAVAŞERİ
Danışman: DOÇ. DR. FUAT AKSU
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Güvenlik = Security ; Sınır güvenliği = Border security ; Sınır yönetimi = Border management ; Türkiye = Turkey ; Yeniden yapılanma = Restructuring

Özet:
Bu çalışmada değişen "sınır güvenliği" kavramı kapsamında AB Entegre Sınır Yönetimi'nin Türkiye'nin sınır güvenliği mimarisi üzerindeki etkileri ve yeniden yapılandırma çalışmaları analiz edilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede yapılan analiz, metodolojik açıdan küresel, bölgesel ve ulusal seviyede bir mekânsal ölçeğe dayandırılmıştır. Küresel dinamiklerdeki değişim göz önüne alındığında, çalışmanın ilk bölümünde, "sosyal inşacı" bir perspektiften bakılarak "sınır güvenliği" kavramı önceden verili olarak alınmamıştır. Kavramın zihinlerde yarattığı kodları çözmek adına, "sınır" ve "güvenlik" olarak iki bileşene ayrılmıştır. Böylece bu durum bize farklı disiplinler tarafından kavramsallaştırılan, bağımsız iki değişkenin daha detaylı incelenmesi için fırsatlar sunmuştur. Ayrıca literatürdeki çalışmalar ışığında iki değişkenin izlediği kavramsal yol haritası ortaya çıkartılmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte güvenlik topluluğu yaklaşımı, Üçüncü Dünya hassasiyetleri ve güvenlikleştirme süreçleri açıklanmıştır. Bu bağlamda iki değişken arasındaki korelasyon ortaya konduktan sonra "sınır" ve "güvenlik" kavramları tekrar "sınır güvenliği" şemsiyesi altında birleştirilmiştir. Böylece yeniden birleştirilen "sınır güvenliği" kavramı, çağdaş sınır güvenlik mimarilerini anlamaya yardımcı olacak analitik bir araç haline gelmiştir. 
İkinci bölümde "sınır güvenliği" kavramı AB'nin Entegre Sınır Yönetim modeli özelinde bölgesel eksende incelenmiştir. Bu kapsamda  "güvenlik topluluğu" oluşturma idealine sahip bir Birlik olan AB'nin, nasıl bir sınır güvenlik mekanizmasına sahip olduğu tartışılmıştır. Daha sonra AB'nin entegre sınır yönetimi yaklaşımını nasıl oluşturduğu ve geliştirdiğini anlamak için Lahey ve Stockholm Programları gibi geniş ölçekli programlar açıklanmıştır. Kavramın "oluşum" ve "gelişim" aşamaları açıklandıktan sonra uygulamadaki FRONTEX, "akıllı sınırlar" ve vize politikası gibi enstrümanları gözden geçirilmiştir. 
Çalışmanın son bölümünde ise ESY'nin Türkiye sınır güvenliği mimarisi üzerindeki etkileri ulusal ölçekte ele alınmıştır. Bununla birlikte, Türkiye'nin tarihsel algılamaları ve coğrafi konumundan kaynaklanan kendine has bir güvenlik kültürü bulunmaktadır. Bu bağlamda, söz konusu kültür Türkiye'nin teröre odaklanan iç güvenlik yaklaşımını da yansıtmaktadır. Bu açıdan bakıldığında etnik temele dayandırılan ayrılıkçı "terör" sorunu, Türkiye'nin sınır güvenlik gündeminin en önemli başlığı olmuştur. Bu noktada sınır güvenliği algılaması açısından AB ve Türkiye'nin farklı hassasiyetleri olduğunu belirtmek gerekir. Bununla birlikte AB uyum sürecin uzun süreceği göz önüne alındığında bu geçiş sürecinde AB-Türkiye arasındaki ilişkiler sadece karşılıklı fayda-maliyet hesabı ekseninde oluşturulmamalıdır. Bunun yerine toplumsal bütünleşmeyi ön plana çıkaran ilişkiler geliştirilmesi daha kalıcı sonuçlar doğuracaktır. Böylece hem AB'nin "güvenlik topluluğu" ideali hem de Türkiye'nin  AB üyesi olma hedefi gerçekleşmiş olacaktır.

Abstract:
In this study it is aimed to analyze the effects of EU Integrated Border Management over the border security architecture of Turkey and the reconfiguration practices considering that the changing "border security" concept. In this context, this analysis has been based on a spatial scale consisting of global, regional and national level in terms of methodology.
In the first chapter of this paper, considering that the changes in global dynamics, "border security" hasn't been taken as a pre-given concept from the perspective of "social constructivism".  It has been divided into two components as "border" and "security" in order to decipher mental codes. Thus, it provides us an opportunity to review two independent variables in detail which was conceptualized by different disciplines. Moreover, it's tried to be revealed conceptual trajectory of two variables by shedding light on the studies in literature. Furthermore, it was also explained that security community approach, vulnerabilities of Third World and the concept of securitization. In this context "border" and "security" concepts was combined under the umbrella of "border security" after revealing the correlation between two variables. Thus, re-united concept of "border security" has become a useful analytic tool so as to understand the modern architecture of border security.

In the second chapter, the concept of "border security" was examined within the framework of the EU Integrated Border Management model and in the regional axis as well. In this context it was discussed that the border security mechanism of EU whose first ambition as an Union is to become a "security community". And then the several large scale programmes such as Den haag and Stockholm Programme was explained for understanding how they have paved the way towards the creation and evolution of an integrated approach for the management of the EU Borders. After explaining the "creation" and "evolution" phase of the IBM, it was reviewed its instruments in practices such as FRONTEX, smart borders and visa policy. 
Last chapter of the study, it's tried to address the issue of IBM influence on the border security architecture of Turkey in national level. Nevertheless, Turkey has an unique security culture, arising from the perception of its history and geographical location. In this respect, this culture reflects that the internal security approach of Turkey which is mainly focusing on terrorism. From this perspective, ethnic-based and separatist terrorism issue has become the most important title of Turkey's border security agenda. At this point it should be noted that Turkey and EU has different security vulnerabilities from the perspective of border security perception. In addition to this, considering that the Turkey's EU accession process will take a long time, in this transitonal period, relationship between EU and Turkey should not be just established on calculation of cost-benefit nexus, on the basis of reciprocity. Instead of this, highlighting the social integration will result in more permanent relationships. Therefore both of the ambition of EU and the goal of Turkey may become true, as one of them is becoming a "security community", the other one will be the member of EU.