İktisadi karar alma süreçlerinde yeni bir aktör: Homo neuroeconomicus
A new actor in economic decision-making process: Homo neuroeconomicus
Yazar: EMEL ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ÇETİN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi = Economy ; Karar verme = Decision making ; Nöroekonomi = Neuroeconomics ; İktisadi adam = Homo economicus

Özet:
İktisat bilimi, süregelen süreçte insanların ekonomik tutum ve kararlarını bazı varsayımlar altında ele almış ancak bu varsayımlar zamanla insanı temsil etme konusunda yetersiz kalmışlardır. İktisadi bakış açısıyla insan davranışları, önce rasyonalite varsayımı altında incelenmiş, bu varsayıma gelen eleştiriler sonucunda sınırlı rasyonalite yaklaşımının gelişmesi ile de iktisat biliminin öncü aktörü 'homo- economicus' var olmuştur.
Her durumda karını maksimize eden, koşullar hakkında tam bilgi düzeyine sahip ve tercihlerinde tutarlı bu ekonomik insan versiyonu, alanda yapılan çalışmaların gelişerek bu varsayımları geçersiz kılmasıyla, güvenilirliğini yitirmiştir. Konu üzerine yapılan çalışmalar geliştikçe bu versiyon, homo-tecnologycus, homo-biologicus, homo-phscologcus vb. gibi ifadelerle güncellenerek yeniden ekonomik hayattaki modellemelere dahil edilmeye çalışılmıştır. Ancak nöroiktisat yaklaşımının gelişmesi ile de tüm bu versiyonlara insan beynini de dahil etme ihtiyacı doğmuştur.
Bu ihtiyaca yönelik boşluğu gidermek üzere, literatür taraması yöntemiyle hazırlanan bu çalışmanın birinci bölümünde; tarihsel süreçte 'iktisadi bir aktör olarak insan unsurunun var oluşu' konusu araştırılmış, homo-economicus kavramının bu süreçlerde var oluşuna ve karar alma mekanizmalarına değinilmiştir. Nöroiktisat yaklaşımının ana bileşenlerinden olan sinirbilim alanı, insanı ve kararlarını şekillendirme yönüyle ikinci bölümde yer almıştır. Sinirbilim başlıklı ikinci bölümde, insan beyninin davranışlarla ilişkilendirilme süreci ile insan sinir sisteminin yapısı ve endokrin sistem hakkında da temel düzeyde bilgi verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde nöroiktisat yaklaşımı tanıtılmış, homo-economicus kavramından homo neuroeconomicus kavramına giden süreç aktarılmıştır.

Anahtar kelimeler: homo-economicus, homo neuro-economicus, nöroiktisat,

Abstract:
Economics has taken people's economic attitudes and decisions under some assumptions in the ongoing process, but these assumptions have become insufficient to represent people over time. From an economic point of view, human behavior was first examined under the assumption of rationality. The limited rationality approach has been developed with the criticisms of the rationality assumption and there has been "homo-economicus", the leading actor of economics.
In any case, this version of the economic person, who maximizes profits, has full knowledge of the circumstances, and is consistent in his preferences, has lost credibility as studies in the field have progressed to invalidate these assumptions.
In the first part of this study, which was prepared with the literature review method to fill the gap for this need; In the historical process, the subject of 'the existence of the human element as an economic actor' has been researched, the existence of the concept of homo-economicus in these processes and the decision-making mechanisms have been mentioned.
Neuroscience, which is one of the main components of the neuroeconomics approach, is included in the second part in terms of shaping people and their decisions. In the second chapter, titled Neuroscience, basic information is given about the process of associating the human brain with behaviors, the structure of the human nervous system, and the endocrine system. In the third part of the study, the neuroeconomics approach is introduced, and the process from the concept of homo-economicus to the concept of homo neuroeconomicus is explained.

Keywords: Homo economicus, Homo neuroeconomicus, Neuroeconomics