Dersim'de neoliberal dönemde yeni sermayenin oluşumu ve işçi sınıfının dönüşümü
Capital formation and the transformation of the working class in Dersim in the era of neoliberalism
Yazar: NÜLİFER AKTAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNAN YILDIRMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Dönüşüm = Transformation ; Kooperatifler = Cooperatives ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Sermaye oluşumu = Capital formation ; Tunceli-Dersim = Tunceli-Dersim ; İşçi sınıfı = Working class ; İşçiler = Workers

Özet:
Dersim, bugüne kadar akademik çalışmalarda daha çok etnik kimliği, tarihi, kültürel ve dini farklılıkları bakımından ele alınmıştır. Dersim'de, cumhuriyetin kuruluşundan bu yana yaşanan ekonomik gelişmeler, üretici sınıfların durumu, çalışma ve üretim koşulları ve deneyimlerine dair çalışmalar oldukça azdır. 1990'ların ortalarına kadar tarımda geçimlik üretim ve basit meta üretimine benzeyen bir ekonomiyle yaşayan Dersim, bu süreçte zorunlu köy boşaltmalarıyla birlikte ekonomik anlamda büyük parçalanmalar yaşamıştır. Bu süreçten sonra nüfusu radikal bir şekilde düşen Dersim'de, köyden göç edenlerin önemli bir kısmı Türkiye'nin diğer şehirlerine ya da Avrupa'ya göç ederken daha az bir kısmı ise şehir merkezine yerleşerek burada vasıfsız işçiler haline gelmiştir. Dersim'de, klasik anlamdaki şehirli sınıflar ise pek gelişememiştir. Yatırımlar daha çok dışarı göç eden Dersimlilerin girişimleriyle 2000'li yıllardan sonra oluşmaya başlamıştır. Dersim'de sermayenin gelişimi bir diğer yandan AKP'nin bölgedeki siyasi yönelimine paralel olarak geliştirdiği neoliberal ekonomik politikalarla teşvik edilmiştir.
Bu çalışmada Dersim'in üretim ilişkileri açısından tarihsel arka planı ve daha önce bölgede yaşanan çeşitli üretim deneyimleri ışığında, neoliberal dönemde bölgede yaşanan üretim rejimleri ile işçi sınıfı oluşumu ve deneyimleri bölgede gelişen üç tip sermaye üzerinden incelenecektir. Bunlardan ilki yerli yatırımların ilk ve önemli örneklerinden biri olan bir su şirketi. , ikincisi devlet teşvikiyle kurulan bir tekstil fabrikası, üçüncüsü ise küçük üreticilerin dayanışma yoluyla kurduğu tarımsal kalkınma kooperatifidir. Bu üç sermaye tipinde ne tür çalışma deneyimlerinin yaşandığı işçi, üretici ve sermayedarla yapılan görüşmeler aracılığıyla incelenmeye çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Dersim, Neoliberalizm, İşçi Sınıfı, Çalışma rejimleri, Fabrika, Kooperatif

Abstract:
Dersim, has been the subject of academic studies with regard to its ethnic identity, history, culture and religion.  Since the foundation of the republic, the studies dealing with the economic developments, the status of productive classes, conditions of labour and production, labor experiences and productivity have been very few in Dersim. Until the mid-1990s, the region had experienced major economic disintegration with the forced village evacuations. After this period, Dersim's population suffered a radical decline. A significant part of it which settled in the city center turned into unskilled workers. The urban classes in the classic sense have not developed much. Investments have been mainly made on the initiatives of Dersim migrants after the 2000s. On the other hand, the development of capital in Dersim has been stimulated by AKP's neoliberal economic policy developed in parallel with its political orientation.  
	The thesis deals with formation of capital and transformation of the working class in Dersim. The topic will be discussed on the basis of three types of the capital. The first example of them is a water company, the first investment of the domestic capital. The second is a textile factory that initiated by the support of the central government. The last piece is the agricultural development cooperative founded via the association of local small manufacturers. To understand  the working regime of these three types of capital we have analyzed the results of  our survey in which  workers, manufacturers and investors participated.  
Keywords: Dersim, Capital, Neoliberalism, Working-class, Working regime, Factory, Cooperative