Antirezorptif ilaç kullanan hastaların protetik tedavi sonrası çene kemiklerinin radyolojik olarak değerlendirilmesi
Radiologic determination of bone loss after prosthetic treatment in patients receiving antiresorptive drugs
Yazar: BEGÜM ÜNLÜ KURŞUN
Danışman: DOÇ. DR. ENDER AKAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Antirezorptif ilaçlar = Antiresorptive drugs ; Bifosfonatlar = Biphosphonates ; Fraktal analiz = Fractal analysis ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Osteonekroz = Osteonecrosis ; Radyografi = Radiography ; Trabeküler kemik = Trabecular bone ; Çene = Jaw

Özet:
Bu çalışmanın amacı; antirezorptif ilaç kullanmış olan hastalara ve sağlıklı
hastalara uygulanmış olan tam, hareketli bölümlü ve sabit protezlerin kullanımı
sonucu meydana gelen kemik değişimlerinin değerlendirilmesidir.
Çalışmamızda İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi
Protetik Diş Tedavisi Anabilim Dalı arşivinden, protetik tedavi öncesi alınan rutin
röntgenler ve protez kullanımı sonrası kontrol/takip röntgenleri değerlendirilmiştir.
Bifosfonat kullanan 100, kontrol grubunu oluşturan 100 olmak üzere toplam 200
hastanın radyografileri üzerinden 72x72 piksel olacak şekilde sağ ve sol kondil,
angulus, tüber ve molar bölgelerden kesitler alınmıştır. Elde edilen görüntüler
üzerinden fraktal analiz ile kutu sayma yöntemi kullanılarak, trabeküler yapının
fraktal boyutu (FB) ImageJ Software üzerinden hesaplanmış ve sonuçlar istatistiksel
olarak SPSS ile değerlendirilmiştir.
Yapılan istatistiksel analizler sonucu zamana bağlı olarak trabeküler kemik
değişimi - grup - kullanılan protez tipi ve değerlendirilen bölge parametreleri
arasında etkileşim etkisi olduğu görülmüştür (p<0.05). Maksilla ve mandibulada tam
ve hareketli bölümlü protez kullanan hastalarda molar bölgede kontrol grubu FB
değerlerinde çalışma grubuna göre daha fazla azalma gözlendi. Üst ve alt çene sabit
proteze sahip bifosfonat kullanan hasta grubunda, kontrol grubuna göre FB
değerlerinde zamanla artış gözlendi. Kondil, tüber ve angulus bölgelerinde her iki
grup arasında anlamlı farklılık gözlenmedi. Oral olarak bifosfonat tedavisi gören
hastalarda ilacı kullanım süresi ve kullanılan ilaç tipinin zamana bağlı ölçümlerine
bakıldığında protez tipi ile arasında etkileşim etkisi olduğu görülmüştür (p<0.05).
Çalışmanın sonuçlarına göre; bifosfonat kullanan hastalara yapılacak olan
protez uygulamasında dokuda travma yaratabilecek olan tam ve hareketli bölümlü
protezler yerine öncelikle sabit protezler tercih edilmelidir.
Anahtar kelimeler: Bifosfonat, Fraktal Analiz, Trabeküler Kemik, Osteonekroz

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the bone changes that occur as a result of
the use of total, removable and fixed prostheses applied to healthy patients and
patients who used antiresorptive drugs.
In this study, before prosthetic treatment and control radiograph after
prosthesis use from the archive of İzmir Kâtip Çelebi University Department of
Prosthetic Dentistry were evaluated. The panoramic radiographs of 200 patients (100
using bisphosphonates, 100 control group) taken from the right/left condyle, angulus,
tuber and molar regions, with 72x72 pixels. The fractal dimension of trabecular
structure was calculated by ImageJ Software using fractal analysis, box count
method and the results evaluated by SPSS.
When the time-dependent measurements were examined interaction between
the trabecular bone change - group - the type of prosthesis and chosen area (p<0.05).
Patients using total and removable prosthesis in the maxilla/mandibula in the molar
region was observed more decrease in FD values in the control group compared to
the patient group. Increase occured in FD values in the patient group with fixed
maxillary/mandibular prostheses compared with control group. In condyle, tuber and
angulus region there was no observed the significant difference between two groups.
Considering the time-dependent measurements of the type and duration of drug used
in patients orally treated with bisphosphonates, an interaction effect was observed
between the prosthesis type (p<0.05).
Consequently, fixed prostheses should be preferred primarily instead of total
and removable prostheses that may cause trauma in the tissue in the prosthesis
application in patients using bisphosphonates.
Key words: Bisphosphonate, Fractal Analysis, Trabecular Bone, Osteonecrosis