Tebrizli Ahmedî, Yūsuf u Zelîhā (vr. 71a-102b) (İnceleme-metin-dizin-tıpkıbasım)
Yūsuf and Zelîhā made by Tebrizli Ahmedî (vr. 71a-102b) (Examination-text-index-facsimile)
Yazar: ZEYNEP KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. GÜLŞEN SEYHAN ALIŞIK
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Mesnevi = Mathnawi ; Tebrizli Ahmedi = Tebrizli Ahmedi ; Yusuf Kıssası = Yusuf Kıssas ; Yusuf u Züleyha = Yusuf u Züleyha

Özet:
Tebrizli Ahmedȋ'ye ait Yūsuf u Zelȋhā isimli mesnevisinin incelenmesi olan bu çalışma; giriş, inceleme, transkripsiyonlu metin ve dizin bölümlerini içermektedir. Mevcut nüshada eserin yazılış tarihi belirtilmemiş, ancak Ya'kūb Han (883-896/1478-1490m.) döneminde yazıldığı belirtilmiştir. Tebriz'de elli yedi günde tamamlanan Yūsuf u Zelȋhā mesnevisi, 4035 beyitten oluşmaktadır. Şu anda bilinen tek nüshası, Marmara Üniversitesi Fen-Edebiyat Kütüphanesi No: 51'de kayıtlıdır. Şimdilik tek nüshası bulunan Yūsuf u Zelȋhā mesnevisi 102 varak ve 2990 beyitten ibarettir. Ahmedȋ'nin haber verdiği ile eldeki yazma arasında bin beyitten fazla bir noksanlık söz konusudur. Tez şu bölümlerden oluşmaktadır: "Yūsuf u Zelȋhā Hikayesi; Kur'an-ı Kerim'de Yūsuf Sûresi; Zebur, Tevrat ve İncil'de Yūsuf Kıssası; Türk Edebiyatı'nda Yūsuf u Zelȋhā Hikayesi; Tebrizli Ahmedį'nin Hayatı ve Eserleri; "Kıssa-i Yūsuf u Zelȋhā Aleyhi's-selam" ve "Esrâr-nâme" ve Yūsuf u Zelȋhā Kıssası'nın Konu Başlıkları" başlıkları hakkında "Giriş" kısmında geniş bilgi verilmiştir. Eser hakkında genel bilgilerin verildiği "İnceleme" bölümünde aynı zamanda eserin "İkili Yazım, Harekelendirme ve Şedde" alt başlıklarında "Yazım"; "Ünlü Değişmeleri, Ünsüz Uyumu ve Ses Olayları" alt başlıklarında "Ses"; "İsim, Sıfat, Zamir, Zarf, Edat ve Fiil" alt başlıklarında ise "Yapı" özellikleri ile ilgili detaylı gramer çalışması yapılmıştır. Yūsuf u Zelȋhā mesnevisinin metin kısmında, eserin transkripsiyonu yapılmıştır. Transkripsiyon yapılırken yazmanın imlasına bağlı kalınmaya çalışılmıştır. Metindeki varak ve beyit numaraları beyitlerin sol kısmına yazılmıştır. Yanlış, eksik, fazla yazılan kelimeler düzeltilerek sayfa sonu notu olarak belirtilmiştir. Metinde eksik yazıldığını ve bulunması gerektiğini düşündüğümüz fakat asıl nüshada bulunmayan harfler "< >" işareti ile gösterilmiştir. Beyitlerde bulunan vezin hataları da dipnot olarak belirtilmiştir. Çalışmamızın dizin-sözlük kısmında, kelimelerin hangi dile ait olduğu anlamları ile verilmiş, ses değişimine uğramış olanlar ise → işareti ile birbirlerine gönderilerek bu değişimlere dikkat çekilmiştir. İsim köklü kelimeler +, fiil köklü kelimeler – işareti ile gösterilmiştir. Kelimelerin metinde geçtiği yerler alfabetik olarak sıralanmıştır.

Abstract:
This research work, is the study of Yūsuf and Zelȋhā written by Tebrizli Ahmedȋ. This thesis is composed of four main sections; introduction, analysis, text with transcription and index. In the research, Tebrizli Ahmedȋ's Yūsuf and Zelȋhā which was written on Ya'kūb Khan era dating 883-896 / 1478-1490. Yūsuf and Zelȋhā was completed in fifty seven days in Tabriz, consisting of 4035 couplets. There is only one original known copy of text in library on Faculty of Art and Sciences at Marmara University with the registration number 51. This original text of Yūsuf u Zelȋhā which consisted of 102 pages and 2990 verses. Yet, in the text utilized in the study had thousand couplet less verses than what have concluded through historical analysis of literature. This thesis contains following sections: Firstly, introduction gives detailed information about following components; the story of Yūsuf u Zelȋhā; sura of Yūsuf in Quran, story of Yūsuf in Tevrat, Zebur and İncil, story of Yūsuf u Zelȋhā in Turkish Literature, the life of the Tebrizli Ahmedȋ, detailed information of his other works: "Kıssa-i Yūsuf u Zelȋhā" and "Esrâr-nâme", and headings of story of "Yūsuf and Zelȋhā". Secondly, in the analysis section a detailed grammar study had been conducted on focusing, emphasizing about the features of the "orthography" in the sub-titles of "binarynotation", "marking with a vowelpoint", "punctuation and umlaut (doubleletter)", the features of "sound" in the subtitle of "vowelchange, consonant harmony and sound events" , the features of "structure" in the subtitles of "noun, adjectives, pronoun, adverb and verb". Manuscript transcription had been made based on manuscript's spelling in the third section. The number of pages and verses is written left side of verses. Mis spellings and writing errors, in the text were edited and mentionted in the footnotes. The words or letters which are supposed to be in the text, but not written in the original text was shown by using < >. Metre mistakes in the verses were stated in footnotes. In the index-dictionary section, the word's philological roots were provided. Also, the words which are subjected to sound changes were marked and refered to in the text by using → sign. Noun and verb words which were shown with the sign +, -. Locations of the words in the text were provided in an alphabetical order.