Yönetim kurulu yapısının etkinlik, strateji kurma ve firma performansı üzerindeki etkisi: Anadolu 500 şirketleri üzerinde bir araştırma
Effects of the structure of board of directors on the effectiveness, strategy development and firm performance: A study on the Anatolian 500 companies in Turkey
Yazar: MUSTAFA ÇALIŞKAN
Danışman: PROF. DR. GÜLTEN GÜMÜŞTEKİN
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Etkinlik = Efficiency ; Firma performansı = Firm performance ; ISO 500 = ISO 500 ; Kurumsal yönetim = Corporate governance ; Performans = Performance ; Strateji = Strategy ; Yönetim kurulu = Board directors ; Yönetim kurulu üyeleri = Members of the board directors ; Örgütsel etkinlik = Organizational effectiveness

Özet:
Yönetim kurulları yönetim tartışmaları içinde, giderek önemi artan bir ilgiyle ele alınan konuların başında gelmektedir. Yönetim kurulları düzenleyici kurumlarca Kurumsal Yönetimin merkezinde yer alırken yapılan akademik tartışmalarda şirketlerin en önemli karar merkezi, işletmenin birçok olayda en önemli temsil organı olarak görülmektedir. Özellikle büyük ölçekli ve halka açık işletmelerde yönetim kurulları kurumsal yönetim uygulamalarının merkezindedir ve temelde önemli bir rol oynar. Bu nedenle yönetim kurulu yapısını etkileyen dinamikleri anlamaya çalışmak oldukça önemlidir. Bu çalışmada gözetilen en temel amaç Türkiye'de bu kapsamda değerlendirilebilecek işletmelerin yönetim kurullarının yapısal özelliklerini Türkiye ölçeğinde ortaya koymaktır. Bunun yanında kurul yapısını belirleyen dinamikler ile kurulların etkinliği ve stratejik kapasiteleri arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Bu amaçla çalışmanın örnek kütlesi olarak, bölgesel eğilimlere de izin vereceği düşünülen Anadolu 500 listesinde yer alan işletmelere yönelik olarak bir anket çalışması yapılmıştır. Çalışma kapsamında 500 şirketin tamamına ulaşılmış ve bunlardan ankete olumlu yanıt verenler içinde kayda değer 200 işletmenin verileri analize tabi tutulmuştur. Araştırmanın amacı kapsamında geliştirilen hipotezlerin test edilmesi sonucunda ulaşılan bulgulara göre yönetim kurullarının yapısını belirleyen kurulun üye sayısı, kurulun bağımsızlığı, kurulun cinsiyet dağılımı, kurul üyelerinin mesleki deneyimi ve yaş ortalaması gibi özelliklerin yönetim kurulu etkinliğinde herhangi bir farklılığa yol açmadığı görülmüştür. Yine aynı değişkenlerin yönetim kurullarının strateji geliştirme becerisi üzerinde de herhangi bir farklılığa yol açmadığı anlaşılmıştır. Buna karşılık Yönetim Kurulu etkinliği ile işletme performansı arasında anlamlı ve pozitif bir ilişkinin varlığı saptanmıştır. Yine işletme performansı ile yönetim kurullarının strateji geliştirme becerisi arasında da güçlü ve olumlu bir ilişki tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: 
Yönetim Kurulu, Yönetim Kurulu Yapısı, Kurumsal Yönetim.

Abstract:
Argument of the board of directors that is getting more and more important is one of the leading subjects that is approached with interest. While board of directors located in the center of institutional corporate administration, it is seen as the most important decision center of the companies and most important representation body in many occasions. Board of directors are especially in the center of large scaled and open to public organizations administration applications and plays a fundamental important role. This is why is very important to understand the dynamics that effects board of directors. Most fundamental and desired goal of this study is to present structural features of the board of directors in large scaled companies in Turkish scale. Besides, to determine the relationship between activity of the institutes and strategical capacity with dynamics that determines the board structure. As the bulk sample of the study, a survey project has been executed on the companies that is in Anatolian 500 list which is thought to let regional intentions. As a part of the study complete of the 500 companies has been reached and the data of the 200 companies that gave a positive response has been analyzed. According to the findings of the result of the hypothesis trials which is developed within the purpose of the research, the features like board member, independency of the board, gender distribution of the board, professional experiences of the board and age average doesn't cause any difference. Also it doesn't cause any difference on the ability to develop strategy of the administrational boards. In return, existence of a meaningful and positive relationship between board of directors activity and operational performance has been determined. Again, a powerful and positive relationship has been determined between operational performance and strategy development ability of the board of directors.

Keywords: 
Board of Directors, Structure of the Board, Corporate Governance.