Yükümlü askerlerde gözlemlenen sapma davranışların sosyolojik açıdan değerlendirilmesi
Sociological evaluation of deviant behaviors observed in conscripts
Yazar: MUSTAFA CEMAL YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN YONCA GENÇOĞLU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
"Yükümlü Askerlerde Gözlemlenen Sapma Davranışların Sosyolojik Açıdan 
Değerlendirilmesi" isimli çalışmamız; askerlik kurumunda yer alan olumsuz sapma 
davranışlarına örnek oluşturan bir grup asker üzerinde yürütülmüştür. Anormal davranış, 
kendine zarar verme, suç işleme, intihar girişimi, madde bağımlılığı, dövme yaptırma ve 
sembolik anlamları üzerine kavramsal çerçeve oluşturularak 9 tema kapsamında 
literatürdeki yeri analiz edilmiştir. 
Araştırma sorusu bağlamında amacımız; askerlerin olumsuz sapma davranışları nelerdir 
ve bu davranışları sergileme nedenleri, yükümlülük, askerlik sistemi, sapma davranışları 
sergileme nedenleri, dövmelerin arkasındaki sembolik anlamın analiz edilmesi, 
görüşlerini, algılarını, yorumlarını ortaya çıkarmaktır.
Araştırma verileri nitel araştırma yöntemiyle yarı yapılandırılmış görüşme formu ile 
gerçekleştirilmiştir. Sorular cevaplandırılırken görüşme kayıtları alınmış, daha sonra 
görüşme kayıtları deşifre edilerek kod kitabı oluşturulmuş, kodlara bağlı olarak kategori 
ve temalara ulaşılmıştır. Tematik analiz ve betimsel analiz yöntemleri ile görüşme 
katılımcılarının algıları, yorumları ve düşünceleri temalar altında toplanmıştır ve bulgular 
yorumlanmıştır. Analiz esnasında MAXQDA 24 paket programından yararlanılmıştır. 
Askerlerin sosyal ve demografik özellikleri ortaya çıkarılmıştır. Katılımcıların çoğunda 
ortak davranış biçimleri olarak, suç işleme olayına karışmış, madde kullanan ve kendine 
zarar verme davranışına yöneldiği bulunmuştur. Yaşam öykülerine bakıldığında 
parçalanmış aile ve aile içi iletişim problemleri en çok gözlenen tematik yapı olduğu 
bulgulanmıştır.

Abstract:
Our study titled "Sociological Evaluation of Deviant Behaviors Observed in Obliged 
Soldiers" was conducted on a group of soldiers who constitute an example of negative 
deviant behaviors in the military institution. A conceptual framework was created on 
abnormal behavior, self-harm, crime, suicide attempt, substance abuse, tattooing and 
symbolic meanings and its place in the literature was analyzed within the scope of 9 
themes. 
In the context of the research question, our aim is; what are the negative deviant behaviors 
of soldiers and the reasons for exhibiting these behaviors, the obligation, the military 
service system, the reasons for exhibiting deviant behaviors, analyzing the symbolic 
meaning behind tattoos, revealing their opinions, perceptions and comments.
The research data were collected with a semi-structured interview form using qualitative 
research method. Interview records were taken while answering the questions, then the 
interview records were transcribed and a code book was created, and categories and 
themes were reached depending on the codes. Through thematic analysis and descriptive 
analysis methods, the perceptions, comments and thoughts of the interview participants 
were collected under themes and the findings were interpreted. MAXQDA 24 package 
program was used during the analysis. 
Social and demographic characteristics of the soldiers were revealed. It was found that 
most of the participants were involved in criminal behavior, substance abuse and selfharm behaviors as common behaviors. When life stories were analyzed, it was found that 
the most common thematic structure was broken family and communication problems 
within the family. 
Keywords: Negative deviance, beating, compulsory military service, guilt, 
stigmatization.