Van yöresi geleneksel el örmeleri
Traditional hand-knitting, Van region
Yazar: FIRAT YARGUN
Danışman: PROF. DR. YUSUF ÇETİN
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Motifler = Motifs ; Van = Van ; Örme = Knitted ; Örme teknikleri = Knitting techniques ; Örmecilik = Being a knitter

Özet:
Kültürel geçmişimize ayna tutan el sanatları aynı zamanda bir toplumun duygularını haykıran dilsiz şairlerdir. Medeniyetler beşiği Anadolu'nun zengin kültürel mozaiğinde harmanlanıp zenginleşen ve günümüzde en büyük değerlerimizden olan el sanatlarımız, atalarımızdan bizlere, bizlerden de geleceğe en büyük mirastır. Hepsi birbirinden kıymetli el sanatlarımız içerisinde çok önemli bir yere sahip olan geleneksel el örücülüğü, ülkemizin kırsal kesimleri başta olmak üzere hemen her yöresinde başarı ile icra edilmiştir. Anadolu kadınları el örmeciliğinde ana malzeme olan yün ve ipek gibi iplikleri kaynaklarından temin etmiş, çeşitli yöntemlerle örgüye hazır hale getirmişlerdir.  Tarlasından evine geldiği yol boyunca, ev işlerinden arttırdığı vakitlerde, komşularıyla sıcak bir sohbet ortamında bile hiçbir fırsatı kaçırmadan kendi ürettiği malzemeyi çeşitli örme vasıtaları ile anlam dolu sanat eserlerine dönüştürmeyi başarmıştır. Yaptıkları örgülerle ailesinin ve kendisinin giyim kuşam ihtiyaçlarını karşılamakla birlikte her biri kültürel ve etnografik değerleri olan eserler ortaya koyarak bu geleneği kuşaktan kuşağa aktarmıştır. Bu eserler aynı zamanda duyguların renk ve motiflerle dile geldiği sözsüz ve eşsiz birer iletişim aracı görevi görmektedir. Günümüzde endüstriyel gelişmelerle birlikte toplumda hazır giyim alışkanlığının yer edinmesinden dolayı geleneksel el örmelere ilgiyi azaltmış, buna paralel olarak da üretimi yavaşlamıştır. Son yıllarda gerek bu alanda yapılan akademik araştırmalar gerekse yerel yönetimlerin de desteğini alan eğitim merkezlerinin çabalarıyla bu el sanatımız tekrar canlanmaya başlamış ve halkımız bu konuda bilinç kazanmıştır.
Bu çalışmada, birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış Van ili ve ilçelerinde üretilen geleneksel el örme işleri renk, desen ve bezeme özellikleri bakımından incelenmiş, bölge kültürü ve geleneksel Türk sanatları içerisindeki yeri ve önemi ortaya konulmuştur.  Ayrıca Van yöresi geleneksel el örmelerinin gelecek nesillere aktarımı ve gelişim göstermesi açısından öneriler sunulmuştur.

Anahtar kelimeler: Van, Geleneksel, Örücülük, Motif

Abstract:
The handcrafts that have mirrored to our cultural past are also the silent poets who express the feelings of a nation. Being enriched by being passed into in the rich cultural mosaic of Anatolia, cradle of civilization, and being one of our greatest values at the present time, the handcrafts are the biggest heritage which is passed down from our ancestry to us and from us to the next generaion. A branch of hand-knitting which holds a very important place in among our handcrafts that all are very important, the traditional sock-knitting has been succesfully carried out in almost every region, especially in the rural areas of our country. Anatolian women obtained yarns such as wool and silk, which are the main materials in hand knitting, from their main sources and have endured all kinds ofstruggles from washing these materials to their natural dyeing to get them ready for knitting. They succeeded in transforming the material that they produced themselves into meaningful arts with various knitting tools without missing any opportunity, even in the chat environment. With the knitting they made, they met the dressing, ornamentation and adornment needs of his family and himself, and they produced works that each had cultural and ethnographic values. These works also serve as nonverbal and unique communication tools in which emotions are expressed with colors and motifs. However, today, due to the fact that ready-made clothing has taken place in society with industrial developments, its production has decreased in parallel with the decrease in interest in traditional hand knitting. In recent years, this handicraft has started to revive and our people have gained awareness on this subject, both with the academic researches in this field and the efforts of the training centers that have received the support of local governments.
In this study, some of the traditional hand knitting works produced in Van province and its districts, which have hosted many civilizations, were checked and evaluated in terms of color, pattern and decoration. In addition, suggestions have been tried to be presented in terms of transferring and developing the traditional hand knitting of the Van region to future generations.

Key Words: Van, Traditional, Knitting, Ornament