Hepatit C virus enfeksiyonuna bağlı dekompanse sirotik ve karaciğer nakil hastalarında sofosbuvir/ledipasvir tedavisinin etkinliği ve tolerabilitesi
Efficacy and safety of the sofosbuvir/ledipasvir treatment in chc-related decompensated cirrhosis and recurrent HCV infection after liver transplantation
Yazar: CİHAN EROL
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN İDİLMAN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Antiviral ajanlar = Antiviral agents ; Hepatit C = Hepatitis C ; Hepatit C virüsü = Hepatitis C virus ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer nakli = Liver transplantation ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Tedavi = Treatment

Özet:
Amaç: Kronik hepatit C'ye (KHC) bağlı dekompanze sirotik ve karaciğer transplantasyonu sonrası hepatit C virüs (HCV) rekürrensi olan hastalarda etkin ve güvenli bir antiviral tedavi yaklaşımı sınırlı idi. Çalışmamızın amacı, KHC'ye bağlı dekompanze sirotik ve karaciğer transplantasyonu sonrası HCV rekürrensi olan hastalarda sofosbuvir ve ledipasvir tedavisinin etkinliği ve tolerabilitesini araştırmaktır. 
Materyal ve metod: Bu çalışma tek merkezli retro-prospektif bir çalışmadır. Çalışmaya, 12-24 hafta süreyle sofosbuvir (400 mg) ve ledipasvir (90 mg) tedavisi alan KHC'ye bağlı dekompanze sirotik ve karaciğer nakli sonrası HCV rekürrensi olan hastalar dahil edildi. Birincil sonlanım noktası tedavi bitiminden 12 hafta sonraki kalıcı viral yanıt (KVY) oranı olarak belirlendi. İkincil sonlanım noktası ise KVY ile birlikte CPT ve MELD skorlarında başlangıca göre tedavi sonu ve KVY12'de iyileşme olarak tanımlandı. 
Bulgular: Çalışmaya 19 hasta (E/K: 11/8; ortanca yaş: 60 yıl) alındı. Bu hastaların 17'si (% 89) genotip 1b, bir hasta genotip 1a ve bir hasta genotip 4 idi. Bazal ortalama serum HCV RNA düzeyi 5.9±0.9 log10 IU/mL idi. Hastaların 10'u (% 53) pre-transplantasyon, 9'u (% 47) karaciğer nakli sonrası HCV rekürrensi olan hastalardı. KVY12'ye ulaşmış olan 16 hastanın %100'ünde KVY elde edilmiştir. Sofosbuvir/ledipasvir tedavisi tüm hastalarda iyi tolere edilmiştir. Hiç bir hastada ilacı sonlandırmayı gerektirecek önemli bir yan etki görülmemiştir. Tedavi süresince karaciğer nakil hastalarında immünsüpresif doz ayarlanması gerek duyulmamıştır. Bu hastaların hiç birinde rejeksiyon gözlenmemiştir. 
Sonuç: Sofosbuvir/ledipasvir tedavisi ileri evre sirotik hastalarında ve karaciğer nakli sonrası HCV rekürrensi olan hastalarda etkin ve güvenilir bir tedavi olduğunu ileri sürebiliriz.
Anahtar kelimeler: Hepatit C virüs enfeksiyonu, dekompanse siroz, karaciğer transplantasyonu, sofosbuvir ve ledipasvir, HCV tedavisi.

Abstract:
Aims: Until recently, no effective and tolerabl antiviral treatment option was available for patients with chronic hepatitis C-related decompensated cirrhosis or -with HCV recurrence after liver transplantation. The aim of this study is to determine efficacy and safety of the sofosbuvir/ledipasvir treatment in CHC-related decompensated cirrhosis and recurrent HCV infection after liver transplantation in Turkey.
Materials and methods: In this retro-prospective study, we investigated the effect and tolerablity of 12-24 weeks sofosbuvir (400 mg) and ledipasvir (90) mg treatment in patients with CHC-related decompensated cirrhosis and recurrent HCV infection after liver transplantation. Primary efficacy end point of the study was sustained virologic response (SVR) at 12 weeks after the end of treatment. Secondary end point is determined as improvement in CPT and MELD scores with SVR and improvement in SVR12 and at the end of the therapy.
Results: There were 19 patients (M/F: 11/8; median age: 60 year) who received the tratment and we enrolled all of them. Out of 19 patients 17 (89%) were genotype 1b. One was genotype 1a and the other one was genotype 4. Baseline mean HCV RNA level was 5.9±0.9 log10 IU/mL. 10 (53%) of them were in the pre-transplantation (advanced liver disease) group and 9 (47%) of them were liver transplanted. We accessed 16 of 19 patients' data of 12 weeks after the end of the treatment. SVR12 was achieved by 16 of 16 patients (100%). Sofosbuvir/ledipasvir therapy is well tolerated in all patients. There were no adverse event obligating discontinuation of the antiviral treatment. No dose adjusment of immunosuppresion was needed in transplanted patients. No rejection was observed. 
Conclusion: Sofosbuvir/ledipasvir treatment is effective and tolerabl in patients with CHC-related decompensated cirrhosis before and after liver transplantation.
Key Words: Hepatitis C virus infection, decompensated cirrhosis, liver transplantation, sofosbuvir and ledipasvir, HCV treatment.