İnsan serviko-vajinal epitel hücrelerindeki apopitotik hücresel değişikliklerin sitolojik ve immünositokimyasal yöntemlerle araştırılması
The investigation of apoptotic cellular changes in human cervico-vaginal epithelial cells by cytological and immunocytochemical methods
Yazar: EMİNE KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. ŞAYESTE DEMİREZEN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Apoptozis = Apoptosis

Özet:
Bu çalışmada 200 hastaya ait serviko-vajinal yayma örnekleri, epitel hücrelerindeki apopitotik değişiklikleri saptamak amacı ile sitolojik ve immünositokimyasal yöntem kullanılarak incelenmiştir. Sitolojik yöntemde, Papanicolaou ile boyanan yayma örnekleri ışık mikroskobik olarak incelenmiş ve 200 yaymanın 54'ünde (%27) olası apopitotik epitel hücrelerine ve nötrofil lökositlere rastlanmıştır. Daha sonra 200 hastaya ait tüm yayma örnekleri soldurulmuş ve immünositokimyasal bir yöntem olan TUNEL (Terminal deoksi nükleotidil transferaz-mediated dUTP nick end-labeling) yöntemi uygulanmıştır. Soldurulmuş bu 200 yaymanın 38'inde (%19) apopitotik epitel hücrelerine, nötrofil lökositlere, endoservikal hücrelere ve apopitotik cisimcikleri fagosite etmiş olan ve sitoplazmasında pozitif boyanma gösteren makrofajlara rastlanmıştır. Sitolojik yöntemle olası apopitotik olduğu düşünülen ve işaretlenerek soldurulan hücrelerin hiçbiri, immünositokimyasal yöntemle pozitif boyanma göstermemiştir. Bununla birlikte, 16 yaymada (%8), her iki yöntemle de pozitif sonuç veren fakat farklı alanlarda bulunan apopitotik hücrelere rastlanmıştır. Her iki yöntem istatistiksel olarak karşılaştırıldığında ise serviko-vajinal yaymalarda bulunan hücrelerdeki apopitotik değişiklikleri saptamada, sitolojik ve immünositokimyasal yöntem arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı ortaya çıkmıştır (p>0.05).Çalışmamızda, sitolojik yöntemle ve TUNEL yöntemiyle apopitotik hücresel değişikliklerin tespit edildiği hastalar klinik dönemlerine göre incelenmiş ve bu hastaların daha çok post partum (doğum sonrası) ve menopoz döneminde oldukları belirlenmiştir. Buna göre post partum dönemi ile iki yıllık ve beş yıllık menopoz döneminde bulunan hastaların yaymalarındaki apopitotik değişiklikleri saptamada sitolojik yöntemin, beş yıldan fazla süredir menopoz döneminde bulunan hastalarda ise TUNEL yönteminin kullanılmasının istatistiksel olarak daha anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Hücre tiplerine göre her iki yöntem karşılaştırıldığında ise, epitel hücrelerindeki apopitotik değişiklikleri saptamada sitolojik yöntemin, endoservikal hücrelerdeki ve makrofajlardaki değişiklikleri saptamada ise TUNEL yönteminin istatistiksel olarak daha anlamlı olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Apopitotik nötrofil lökositleri belirlemede ise her iki yöntem arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır (p>0.05). Buna göre, sitolojik yöntemle, morfolojik değişikliklerin ışık mikroskobik olarak gözlenebildiği geç dönem apopitozisin, hücre çekirdeğinde erken dönemde oluşan kırıkları tespit edebilen TUNEL yöntemiyle ise, daha erken dönem apopitozisin saptanabildiği anlaşılmıştır.Bu çalışmada, serviko-vajinal yaymalarda bulunan ve apopitozise uğrayan hücrelerin tespit edilmesinde, sitolojik ve immünositokimyasal yöntemin birlikte uygulanmasının, gerek erken ve gerekse geç döneme ait apopitotik değişikliklerin belirlenmesi açısından daha uygun olabileceği sonucuna gidilmiştir.

Abstract:
In this study, 200 cervico-vaginal smears were examined in order to determine changes in apoptotic epithelial cells by using cytological and immunocytochemical methods. Smears stained with Papanicolaou staining method were examined by light microscopically and 54 of (54%) 200 smears were detected have possible apoptotic epithelial cells and neutrophil leucocytes. Following destaining of Papanicolaou stain, immunocytochemical TUNEL assay (Terminal deoksi nükleotidyl transferase-mediated dUTP nick end-labeling) was applied to 200 smears. Apoptotic epithelial cells, neutrophil leucocytes, endocervical cells and macrophages containing apoptotic bodies in their cytoplasm were observed in 38 of (19%) 200 smears. Cells thought to be possibly apoptotic according to cytological method were not give positive result when they stained with immunocytological method. However, sixteen smears were detected as having apoptotic cells in different area using by both cytological and immunocytochemical methods. When two methods were compared with statistically, there is no differences between cytological and immunocytochemical methods in detecting apopitotic changes in cells in cervico-vaginal smears (p>0.05).In our study, patients having apoptotic cells in their smears stained with both cytological and TUNEL method were also examined according to their clinical findings and it was determined that they were mainly in post partum and menopausal stage. It was understood statistically that while cytological method was more appropriate for detecting apoptotic cells in smears of patients in post partum, two-years menopausal stage and five-years menopausal stage, TUNEL method is more effective to detect apoptotic cells in patients with more than five years menopausal stage (p>0.05). When two methods were compared statistically according to cell types, it was determined that cytological method is more appropriate for detecting of apoptotic changes in epithelial cells and TUNEL method is more appliable in detecting of apoptotic changes in endocervical cells and macrophages (p<0.05). Also there is no statistically differences between two methods for detecting of apoptotic changes in neutrophil leucocytes (p>0.05).According to these results, it was understood that, while it was possible to determine late-phase of apoptosis, in which morphological changes were observable, with cytological method, early-phase of apoptosis is observable with TUNEL method which detects fragmentation in nucleus.In this study, it was concluded that application of both cytological and immunocytochemical methods is would be more effective for detecting of both early and late-phase apoptotic changes in cells undergoing apoptosis in cervico-vaginal smears.