Akran zorbalığına ilişkin lise öğretmenlerinin tutum ve görüşleri
Attitudes and opinions of high school teachers on peer bullying
Yazar: ELİF EMEK
Danışman: DOÇ. DR. SEVGİ KOÇ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı /  Eğitim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude

Özet:
Bu çalışmada, liselerde görev yapan öğretmenlerin akran zorbalığına yönelik görüşlerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada karma araştırma yöntemi ve eşzamanlı üçgenleme deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel örneklemini 2023-2024 yılında Van ili merkez ilçelerinde görev yapan 300 lise öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışma grubunun belirlenmesinde olasılıklı örnekleme yöntemlerinden küme örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışmanın nitel kısmı 2023-2024 eğitim öğretim yılında Van ili merkez ilçeleri liselerinde görev yapan 20 öğretmenle yürütülmüştür. Çalışma grubunun seçilmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi kullanılmıştır. "Kişisel Bilgi Formu", Yeşilyaprak ve Balanuye (2012) tarafından geliştirilen "Okul Zorbalığına İlişkin Öğretmen Tutumları Ölçeği" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" ile veriler toplanmıştır. Analiz sürecinde betimsel istatistikler, T-testi, tek yönlü varyans analizi, çoklu karşılaştırma testlerinden Gabriel testi analizi gibi istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Araştırmanın nitel kısmından elde edilen veriler içerik analiziyle incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; okul zorbalığına yönelik öğretmen tutumları öğretmenlerin cinsiyetine, görev süresine, branşa göre anlamlı düzeyde farklılaşırken; yaş aralığı, öğrenim düzeyi, görev yapılan okul türü, hizmet içi eğitim alma durumlarına göre anlamlı farklılığın olmadığı görülmüştür. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre öğretmenler akran zorbalığını baskı, saldırı ve rahatsız edici davranışlar kelimelerini kullanarak tanımlamaktadırlar. Akran zorbalığının sebepleri çevresel, kişisel ve ailesel faktörler olarak üç tema altında incelenmiştir. Öğretmenler zorbalıkla baş etme stratejilerinde en fazla öğrenci ile görüşme ve nedenini anlamaya çalışma, rehberlik servisiyle iş birliği yapma, zorbayı uyarma ve kurbanı destekleme stratejilerini kullanmaktadırlar. Katılımcıların son olarak akran zorbalığı önlemek için; öğrenci seminerleri düzenleme, empati etkinlikleri düzenleme ve atılganlık eğitimi verme gibi önerilerde bulunmuşlardır.

Abstract:
This study aims to examine the views of high school teachers on peer bullying. Mixed research method and simultaneous triangulation design were used in the study. The quantitative sample of the study consists of 300 high school teachers working in the central districts of Van province in 2023-2024. Cluster sampling method, one of the probability sampling methods, was used to determine the study group. The qualitative part of this study was conducted with 20 teachers working in high schools in the central districts of Van province in the 2023-2024 academic year. Maximum diversity sampling method, one of the purposeful sampling methods, was used to select the study group. Data were collected using the "Personal Information Form", the "Scale of Teacher Attitudes Towards School Bullying" developed by Yeşilyaprak and Balanuye (2012) and the "Semi-structured Interview Form". Statistical methods such as descriptive statistics, T-test, one-way analysis of variance, Gabriel test analysis from multiple comparison tests were used in the analysis process. The data obtained from the qualitative part of the study were analyzed by content analysis. According to the results of the study, teachers' attitudes towards school bullying differed significantly according to teachers' gender, length of service, and branch, while there was no significant difference according to age range, education level, type of school, and in-service training. According to the findings of the study, teachers defined peer bullying using the words pressure, attack and disturbing behaviors. The causes of peer bullying were analyzed under three themes: environmental, personal and familial factors. In coping with bullying, teachers mostly use the strategies of interviewing the student and trying to understand the cause, cooperating with the guidance service, warning the bully and supporting the victim. Finally, the participants made suggestions such as organizing student seminars, organizing empathy activities and providing assertiveness training to prevent peer bullying.