Samsun, Kızılırmak deltası'nda manda ve arakonaklarda paramphistomid türlerin yayılışı ve moleküler teşhisi
Prevalence and molecular diagnosis of paramphistomid species in water buffaloes and their intermediate hosts in the Kizilirmak delta, Samsun
Yazar: CELİL ATEŞ
Danışman: PROF. DR. ŞİNASİ UMUR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / Parazitoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Parazitoloji = Parasitology
Dizin: Calicophoron = Calicophoron ; Galba truncatula = Galba truncatula ; Kızılırmak deltası = Kızılırmak delta ; Manda = Mandate ; Moleküler tanı = Molecular identification ; Moleküler yapı = Molecular structure ; Paramphistomum = Paramphistomum ; Paramphistomum cervi = Paramphistomum cervi ; Samsun = Samsun ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Amaç: Bu proje, Kızılırmak Deltası'nda otlatılan mandalarda paramphistomosise neden olan türler ve arakonaklarını saptamak amacıyla yapılmıştır. 
Materyal ve Metot: Ağustos 2016 - Temmuz 2018 tarihleri arasında haftada bir kez Atakum ve Bafra ilçe mezbahalarına gidilerek kesilen 139 manda incelenmiştir. Aynı tarihlerde ilkbahar ve sonbahar mevsiminde ayda bir kez, hayvanların otladığı meralara gidilerek 550 sümüklü örneği toplanmıştır. 
Laboratuvarda ergin parazitler, morfolojik, histolojik ve moleküler, larva dönemleri moleküler yöntemlerle teşhis edilmiştir. Histolojik tanı için 10 µm kalınlıkta kesitler alınmış ve hematoksilen eozin ile boyanmıştır. Moleküler teşhis için erginler ve arakonaklardan elde edilen larval formların ITS-2+ ve Cox-1 gen bölgeleri PCR ile çoğaltılmıştır. ITS2+ rDNA gen bölgesinin çoğaltılması ile elde edilen PCR ürünlerine dört endonükleaz enzimi MseI, HaeIII, RsaI, Bsh1236I kullanılarak PCR-RFLP uygulanmıştır.
Bulgular: İncelenen 139 mandanın 45'i (%32,37) paramphistomid türlerle enfekte bulunmuş, 45 hayvandan 4754 parazit toplanmıştır. Hayvan başına parazit sayısı 2-1884 (ort. 105.6) arasında değişmiştir. İncelenen 300 G. truncatula örneğinin 19'unda larval formlar tespit edilmiştir. Çalışmada 45 ergin örneğin tamamında ve arakonaklardan elde edilen 19 gelişme aşamasından 12'sinde (%4) C. daubneyi moleküler olarak tespit edilmiştir. Histolojik kesitlerle enfekte hayvanların tümünde C. daubneyi ve üç hayvanda P. cervi saptanmıştır. Son konaklardaki ergin parazitler (MH939278) ve arakonaklarda bulunan larval formlara ait DNA dizilimleri (MH939279) GenBank'a kayıt edilmiştir.
Sonuç: Ülkemizde ilk kez C. daubneyi moleküler olarak teşhis edilmiş ve arakonağı G.truncatula olarak belirlenmiştir. Kızılırmak Deltası'ndaki mandalarda baskın tür olarak C. daubneyi belirlenmiş, ancak miks enfeksiyon şeklinde olmak üzere, üç hayvanda P. cervi'ye rastlanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Calicophoron daubneyi; Galba truncatula; Manda; Paramphistomum cervi; Samsun; Türkiye.

Abstract:
Aim: This project was carried out to determine amphistomid species parasitized in water buffalo (WB) grazing in the Kızılırmak Delta and their intermediate host.
Material and Method: Between August 2016 and July 2018 abattoirs in Bafra and Atakum districts were visited once a week and 139 slaughtered WBs were examined. During the same period, in the spring and autumn once a month 550 snail samples were collected from pastures grazing WBs. Adult parasites were identified using histological and molecular methods and larval stages were only identified with molecular method in the laboratory. For histological diagnosis, mature parasites were cut as 10 µm thicknes and stained with hematoxylin eosin. The ITS-2 + and Cox-1 gene regions of adults and larval forms obtained from intermediate hosts were amplified using PCR. PCR-RFLP analysis were applied to PCR products obtained from amplification using four endonuclease enzymes; MseI, HaeIII, RsaI, Bsh1236I. 
Results: 45 out of 139 WBs (32.4%) were infected with Paramphistomid species and 4761 parasites were collected from 45 infected animals. The number of parasites per animal ranged from 2-1884 (mean. 105.8). Larval forms were found in 19 of 300 G.truncatula samples. In this study, C.daubneyi was determined molecularly in all 45 adult specimens and in 12 of 19 developmental stages (4%) obtained from intermediate hosts. Using histological section method C.daubneyi was determined in all infected animals and P.cervi in only 3 animals. DNA sequences of adult parasites in the definitive hosts (MH939278) and larval forms found in intermediate hosts (MH939279) were recorded in GenBank.
Conclusion: For the first time C.daubneyi was identified molecularly and its intermediate host was determined as G.truncatula in our country. C.daubneyi was identified as the dominant species in buffaloes in Kızılırmak Delta, in addition P.cervi was found in three animals as mixed infection.
Keywords: Calicophoron daubneyi; Galba truncatula; Paramphistomum cervi; Samsun; Turkey; Water buffalo