Şeyh Bedreddin Simâvî'nin hayatı, eserleri ve tasavvuf anlayışı
Sheikh Badr al-Din Simawi his life, works and sufic thoughts
Yazar: RABİA SÜMEYRA YARAŞIR
Danışman: PROF. DR. DİLAVER GÜRER
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışma, "Simavna Kadısıoğlu" lakabıyla meşhur Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi'nde (1299-1453) yaşamış olan âlim ve sûfi Şeyh Bedreddin (ö. 823/1420) hakkında hazırlanmıştır. Osmanlı Devleti'nin Fetret Dönemi'nde öne çıkan Şeyh Bedreddin  önemli tarihi figürlerden biridir. Bu sebeple birçok araştırmanın odak noktası olmuştur.
Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm daha çok Şeyh Bedreddin dışındaki kaynaklardan edinilen bilgiler ışığında hazırlanmış olup, Şeyh Bedreddin'in hayatı ve yazmış olduğu eserleri hakkındadır.
İkinci bölümde ise Şeyh Bedreddin'in tasavvuf anlayışı, Şeyh Bedreddin'in eserleri dikkate alınarak yazılmış ve tasavvuf geleneği içerisindeki yeri hakkında bilgiler verilmiştir.
Şeyh Bedreddin, İslâm hukuku, tefsir ve tasavvuf gibi çeşitli alanlarda kırka yakın eser yazmış bir âlimdir. Ancak Şeyh Bedreddin'e atfedilen isyan iddiaları, onun âlim kimliğinin geri planda kalmasına yol açmıştır. İsyan iddiaları sebebiyle Şeyh Bedreddin'in Vâridât adlı eseri ve bu eseri üzerine yazılan şerhler dışında onun ilmi yönünü ortaya koyacak bir eser mevcut değildir. Fakat son dönemlerde Şeyh Bedreddin'in ilmi yönünü de ortaya çıkaracak yeni gelişmeler olmuştur. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Şeyh Bedreddin'in fıkha dair kaleme aldığı "Letâ'ifü'l-İşârât", "Câmi'u'l-Fusûleyn" ve "Letâ'ifü'l-İşârât" adlı eserinin daha iyi anlaşılması için yazdığı "et- Teshîl" adlı eseri Prof. Dr. Hacı Yunus APAYDIN öncülüğündeki heyet tarafından neşredilmiştir. Yine bu alanda Doç. Dr. Ali KOZAN'ın, Doç. Dr. Ayhan HİRA'nın ve Şaban ER'in yaptığı çalışmalar Şeyh Bedreddin'in ilmi yönü hakkında daha detaylı bilgi edinmemize imkân vermiştir.
Bu çalışmada farklı ithamlarla anılan Şeyh Bedreddin'in tasavvuf anlayışını daha iyi anlayıp, ona tarafsız bir şekilde yaklaşabilmek amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Şeyh Bedreddin, Şeyh Bedreddin İsyanı, Vâridât, İbnü'l- Arabî, Ekberî Gelenek, Varlık.

Abstract:
This study is about the scholar and Sûfi Sheikh Badr al-Din, who lived in the foundation period of the Ottoman Empire, famous as the Kadısıoğlu of Simavna. Sheikh Badr al-Din is a historical figure who attracted attention in the complex period caused by the Ottoman Empire's Fetret Period. For this reason, he has been the focus of many studies.
Our study consists of two parts. The first part is more about the life and works of Sheikh Badr al-Din in the light of the information we have obtained from sources other than Sheikh Badr al-Din.
In the second part, Sheikh Badr al-Din's understanding of Sûfism is written by considering his works and information about his place in the Sûfi tradition is mentioned.
Sheikh Badr al-Din was a scholar who wrote nearly forty works in various fields such as Islamic law, tafsir and mysticism. However, the allegations of rebellion attributed to Sheikh Badr al-Din cast a shadow on his scholarly identity. Due to the allegations of rebellion, there is no work to reveal the scholarly aspect of Sheikh Badr al-Din other than his Vâridât and the commentaries on it. However, recently there have been recent improvements to reveal the scholarly side of Sheikh Bedreddin. The Ministry of Culture and Tourism published Sheikh Badr al-Din's "Letâ'ifü'l-İşârât", "Câmi'u'l-Fusûleyn" and "et- Teshîl", which he wrote for a better understanding of "Letâ'ifü'l-İşârât", by the committee led by Prof. Dr. Hacı Yunus APAYDIN. In addition, the studies of Assoc. Prof. Dr. Ali KOZAN, Assoc. Prof. Dr. Ayhan HIRA and Şaban ER in this field have given us more detailed information about the scientific aspect of Shaykh Badr al-Din.
This study aims to understand in better way Sheikh Badr al-Din's understanding of Sûfism, which is mentioned with different accusations, and to approach him impartially.

Keywords: Mysticism, Sheikh Badr al-Din, Sheikh Badr al-Din Rebellion, Vâridat, İbnü'l-Arabî, Ekberi Tradition, Existence.