İzole büyüme hormon eksikliği tanılı hastalarda büyüme hormon tedavisinin hematolojik parametreler üzerine etkileri
The effects of growth hormone threatment in patients with isolated growth hormone deficiency on hematological parameters
Yazar: DERYA ŞENGÜN
Danışman: DOÇ. DR. ATİLLA ÇAYIR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Erzurum Bölge Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Büyüme hormonu = Growth hormone ; Hematoloji = Hematology ; Tedavi = Treatment ; İnsan büyüme hormonu = Human growth hormone

Özet:
Giriş ve Amaç: Büyüme hormonu (BH) ve insülin benzeri büyüme faktör-1 (IGF-1)'in özellikle eritrositer seri üzerine doğrudan ve dolaylı bir kısım etkilerinin olduğuna dair az sayıda çalışma mevcuttur. Çalışmamızda İzole büyüme hormon eksikliği (İBHE) olan hastalarda kullanılan BH tedavisinin hematolojik parametreler üzerine etkisinin incelenmesi amaçlandı. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 2013-2019 tarihleri arasında hastanemiz Çocuk Endokrinoloji Polikliniği'nde İBHE tanısı konularak en az iki yıl BH tedavisi alan hastaların kayıtları retrospektif olarak incelendi. Hastaların cinsiyetleri, BH tedavisi öncesi ve tedavi sonrası; boy, boy SDS, kilo, kilo SDS, IGF-1, yıllık büyüme hızları ve tam kan sayımı parametrelerindeki değişiklikler kaydedildi. İstatistik analizler SPSS v.20 paket programı ile yapıldı ve anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi. 
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 62 olgunun %37'si (n=23) kız, %63'ü (n=39) erkek idi. Olguların tanı aldıklarında yaş ortancası 10,8 yıldı (min:2, max:16). Boy, boy SDS, kilo, kilo SDS ve IGF-1 değerleri BH tedavisi sonrası anlamlı artış gösterdi (p<0,05). BH tedavisi sonrasında hemoglobin, hematokrit, kırmızı küre sayısı, hacmi ve dağılımında anlamlı düzeyde artış izlendi (p<0,05). Trombosit sayısında istatistiksel olarak anlamlı ancak klinik önemi olmayan bir azalma (p=0,001), trombosit volümlerinde ise artış saptandı (p<0,001). Beyaz küre, lenfosit ve nötrofil sayısında ise klinik olarak anlamlı olmayan bir azalma tespit edildi (p<0,05). 
Sonuç:	 İBHE'nde BH tedavisinin eritropoezi uyarıcı etkileri olduğu görüldü. Ayrıca BH tedavisinin trombosit sayısı, beyaz küre sayısı, lenfosit ve nötrofil parametreleri üzerine klinik önemi bulunmayan birtakım değişliklere neden olduğu gösterildi. İBHE ve BH tedavisinin hemopoietik sistem üzerine etkilerini açıklamak için in vitro ve moleküler düzeyde yapılacak çalışmalara ihtiyaç olduğunu düşünüyoruz. 
Anahtar Kelimeler: Büyüme hormonu, izole büyüme hormon eksikliği, büyüme hormon tedavisi, hematolojik parametreler

Abstract:
Introduction and Aim: A small number of studies were reported regarding the direct and indirect effects of Growth Hormone (GH) and Insulin-Like Growth Factor-1 (IGF-1) especially on the erythrocyte series. In the present study, the purpose was to examine the effects of GH treatment (GHT) used in patients with Isolated Growth Hormone Deficiency (GHD) on hematological parameters. 
Material and Method: The records of the patients who were diagnosed with Isolated Growth in our hospital's Pediatric Endocrinology Clinic and who received GHT for at least two years between 2013 and 2019 were retrospectively examined in the study. The genders of the patients, and their height, height SDS, weight, weight SDS, IGF-1, annual growth rates, and changes in full blood count parameters before and after the GHT were recorded. The statistical analyses were made with the SPSS v.20 Package Program, and the significance level was taken as p<0,05. 
Findings: A total of 37% (n=23) of the 62 cases that were included in the study were female, and 63% (n=39%) were male. It was determined that the age of the patients was between 2-16 years at the time of diagnosis, and the median diagnostic age was 10.8 (min:2, max:16). The height, height SDS, weight, weight SDS, and IGF-1 values increased at significant levels after the GHT (p<0,05). After the GHT, a significant increase was detected in the distribution and volume of hemoglobin, hematocrit, and red sphere count (p<0,05). A statistically significant but clinically insignificant decrease was detected in the platelet count (p=0,001), and there was an increase in the platelet volumes (p<0,001). A clinically significant decrease was detected in the number of white spheres, lymphocytes and neutrophils (p<0,05). 
Result: It was determined that GHT had a stimulating effect on erythropoiesis in isolated GHD. In addition, it was also shown that the GHT caused a number of changes on the platelet count, white sphere count, and the lymphocyte and neutrophil parameters, which were not clinically important. We believe that studies at in vitro and molecular level are needed to explain the effects of GHD and GHT on the hemopoietic system. 
Keywords: Growth hormone, isolated growth hormone deficiency, growth hormone therapy, hematological parameters