Savunma harcamaları ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği
Defense expenditures and economic growth relationship: Turkey example
Yazar: HİLAL ALİRZAYEV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL ÇİFÇİ
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışma 1996-2022 döneminde Türkiye'de savunma harcamalarının ekonomik büyümeye olan etkisini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Ülkelerin refahı ve güvenliği için ekonomik büyüme ve savunma hayati bir öneme sahiptir. Bu nedenle Türkiye'de savunma harcamalarının ekonomik büyümeye etkisinin tespiti için üç aşamalı zaman serisi yöntemine başvurulmuştur. İlk aşamada değişkenlerin durağanlık düzeyleri Augmented Dickey-Fuller (ADF) birim kök testi ve Phillips-Perron (PP) birim kök testiyle araştırılmıştır. İkinci aşamada değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkilerin varlığı Johansen eşbütünleşme analiziyle araştırılmıştır. Son aşamada değişkenler arasındaki uzun dönemli katsayılar Tam Düzeltilmiş En Küçük Kareler Yöntemi (FMOLS), Dinamik En Küçük Kareler Yöntemi (DOLS) ve Kanonik Koentegrasyon Regresyonu (CCR) yöntemleriyle tahmin edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bulgular şu şekilde özetlenebilir: i) ADF ve PP birim kök test sonuçlarına göre tüm değişkenlerin düzey değerlerde birim kök içerdiği ve değişkenlerin birinci farkları alındığında durağan hale geldiği tespit edilmiştir. ii) Johansen eşbütünleşme analizinde, iz testi ve maksimum özdeğer testi değişkenler arasında 2 eşbütünleşme denkleminin olduğunu göstermektedir. iii) FMOLS, DOLS ve CCR yöntemlerine göre savunma harcamaları payındaki 1 birimlik artışın, ekonomik büyümeyi %0.0776 azalttığı tespit edilmiştir.

Abstract:
This study aims to determine the effect of defense expenditures on economic growth in Turkey in the period 1996-2022. Economic growth and defense are of vital importance for the prosperity and security of countries. Determining the relationships between defense expenditures and economic growth, which are of vital importance for countries, is also important for economists and policy makers. For this reason, a three-stage time series method was used to determine the effect of defense expenditures on economic growth in Turkey. In the first stage, the stationarity levels of the variables were investigated with Augmented Dickey-Fuller (ADF) unit root test and Phillips-Perron (PP) unit root test. In the second stage, the existence of long-term relationships between variables was investigated with Johansen cointegration analysis. In the final stage, long-term coefficients between variables were estimated using the Fully Adjusted Least Squares Method (FMOLS), Dynamic Least Squares Method (DOLS) and Canonical Cointegration Regression (CCR) methods. The findings obtained as a result of the analysis can be summarized as follows: i) According to the ADF and PP unit root test results, it was determined that all variables contained unit roots at level values and the variables became stationary when their first differences were taken. ii) In Johansen cointegration analysis, trace test and maximum eigenvalue test show that there are 2 cointegration equations between the variables. iii) According to FMOLS, DOLS and CCR methods, it has been determined that a 1 unit increase in the share of defense expenditures reduces economic growth by 0.0776%.