Kırşehir ili oniks taşı işlemeciliği üzerine bir araştırma
A study on the industry of onyx stone in Kırsehir
Yazar: SEVİM SEÇKİN
Danışman: PROF. DR. MELDA ÖZDEMİR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Dekoratif Ürünler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Dekoratif Ürünler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Değerli taşlar = Gemstones ; El sanatları = Handicrafts ; Kırşehir = Kırşehir ; Oniks taşı = Onyx stone ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts

Özet:
Bu çalışmada Kırşehir ili oniks taşı işlemeciliğinin yeri ve önemi, günümüzdeki durumu ve yapılan ürünlerin araştırması amaçlanmıştır. Oniks taşının elde edilmesi, oniks taşı işlemeciliğinde kullanılan araç ve gereçler, teknik, yapım aşamaları, ürün çeşitleri, ürünlerin yapımında kullanılan teknik ve renk özellikleri incelenmiştir. Araştırmada Kırşehir ilinde oniks taşı işlemeciliğiyle uğraşan bireyler ile oniks taşı işleme ve sergi atölyeleri araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırma ile ilgili bilgiler tarama yöntemi ile yazılı kaynaklardan,  bu işle uğraşan kişilerden ve işin geçmişini bilen konuya hakim kişilerden toplanmıştır. Kaynaklardan elde edilen bilgiler amaçlar doğrultusunda belirlenmiş başlıklar altında özetlenmiştir. Bu araştırmanın çalışma evrenini Kırşehir ilindeki oniks taşı üreticileri ve belirli sayıdaki oniks taşı ürünleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini 100 oniks taşı ürünü ve 25 oniks taşı işlemeciliği ile uğraşan bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın amaçları doğrultusunda hazırlanan sorular anket haline getirilerek 25 oniks taşı işlemeciliğiyle uğraşan bireylere karşılıklı görüşme tekniği ile doldurulmuş, cevaplar  tablolaştırılıp analiz edilmiştir. Ayrıca 100 oniks taşı ürününün ayrı ayrı fotoğrafı çekilip hazırlanan bilgi formuna göre doldurulmuştur. Elde edilen verilerin analizi yapılmıştır. Ürünler çeşit, renk, teknik, kompozisyon ve kullanım yeri açısından incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre Türkiye'nin birçok iline oniks taşı ürünlerin gönderildiği belirlenmiştir. Yöre için önemli fakat kısıtlı alanda bir gelir kaynağı oluşturmaktadır. Bugün oniks taşından genellikle biblolar, hediyelik eşyalar, aksesuarlar, ev eşyası, hobi ürünleri yapılmaktadır. Sınırlı sayıda atölye olmasına rağmen Türkiye'nin birçok iline çok sayıda hediyelik eşya gönderilmekte, dış pazarlara satışı yapılmaktadır. Bunun dışında gurbetçiler aracılığı ile yurtdışına dahi gönderilen oniks taşı ürünleri mevcuttur. Bu sebeplerden ötürü oniks taşı Kırşehir için önemli bir tanıtım ve gelir kaynağı olmuştur. Tarihi ve mimarisinin, kültürel özelliklerinin yanında oniks taşı ürünlerle de adını duyuran Kırşehir'de bu el sanatına gereken ilgi gösterilirse oniks taş işlemeciliği daha iyi noktalara gelecektir.


Anahtar Kelimeler: Kırşehir, el sanatları, taş işlemeciliği, oniks taşı

Abstract:
In the study, the place and importance of onyx stone industry in Kırsehir, the current situation and the research of the products that are done have been aimed. Being obtained onyx stone, the tools and materials that are used in the industry of onyx stone, technique, construction periods, the ranges of products, the technique and colour features that are used in manufacturing of the products have been studied. In the concept of the study has been included the people that labour in the industry of onyx stone and onyx stone dressing and exhibition workplaces. The knowledge about the study has been gathered from the written sources through scanning method, the people the labour in this industry, master the subject and know the history of the industry. The knowledge that was acquired  through the sources has been summarized under the titles that were determined in the direction of the aims. The scope of this study consists of the onxy stone producers in Kırşehir and the certain onyx stone products. The research sample involves 100 onyx stone products and 25 people who labour in the industry of onyx stone. The questions that has been prepared in accordance with the aims of study has been rendered the questionnaire and filled in the questionnaires with 25 onyx stone producers in means of interviewing. The answers of the questionnaires have been analyzed by being tabulated. In addition, 100 onyx stone products were taken photos and filled in with regard to the prepared information form.  The analaysis of the date that were acquired has been done. The products have been analyzed in terms of range, colour, technique, composition and place of use. According to the findings being acquired, it is stated that onyx stone products are sent to  several cities in Turkey.  It generates important but limited source of income for the region. Today, the trinkets, souvenirs, accessories, household goods, hooby products are made of onyx stone.  Despite the limited workplaces, a great number of souvenirs are sen to several cities in Turkey and exported. Except for it, there are onyx stone products that are sent to abroad with immagrants. Onyx stone is a significant publicity and source of income for Kırsehir because of all these reasons. If this handcraft gave impartance in Kırsehir that gets famous with onyx stone products as well as its history, architecture and cultural features, the industry of onyx stone would get to better position.


Key Words: Kırşehir, crafts, stone processing, onyx stone