Demir eksikliği anemisi olan bireylere verilen eğitimin tedaviye uyum ve yorgunluğa etkisi
The effect of education given to individuals with iron deficiency anemia on treatment compliance and fatigue
Yazar: İBRAHİM KIRLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE POLAT
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırma demir eksikliği anemisi olan bireylere verilen eğitimin tedaviye uyumlarını ve yorgunluk semptomuna etkisini belirlemek amacıyla yapıldı.
Materyal ve Metot: Çalışma kontrol gruplu ön test, ara test ve son test müdahale araştırması olarak Aralık 2023- Haziran 2024 tarihlerinde Erzurum Şehir Hastanesi Dahiliye ve Hematoloji polikliniklerine başvuran ve dahiliye yandallar servisinde yatan hastalarla yapıldı. Araştırma evrenini bu tarihler arasında başvuran hastalar, örneklemi ise araştırma kriterlerine uyan girişim grubu (31) ve kontrol grubu (32) olmak üzere 63 hasta oluşturdu. Verilerin toplanmasında Tanıtıcı Anket Formu, Morisky İlaç Kullanımına Uyum Ölçeği (MMAS-4) ve Yorgunluk İçin Görsel Benzerlik Skalası kullanıldı. Verilerin analizinde sayılar, yüzdelikler, en az ve en çok değerler ile ortalama, standart sapma, bağımsız gruplarda t testi, bağımlı gruplardavaryans Analizi, Mann Whitney U, Friedman ve Cronbach alfa kat sayısı istatistiksel analizler kullanılmıştır.
Bulgular: Girişim ve kontrol grubunun MMAS-4 ve Yorgunluk ön test puan ortalamaları karşılaştırıldığında gruplar arası farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlendi (p>0.05). Araştırmada ara test ve son testte girişim ve kontrol grubu arasındaki MMAS-4 puan ortalamaları farkı istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.05). Girişim grubunun ara test ve son test puan ortalaması ön testten anlamlı olarak yüksektir. Yorgunluk İçin Görsel Benzerlik Skalası için ara testte ve son testte girişim ve kontrol grubunun yorgunluk ve enerji puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlendi (p<0.05). Ara test ve son testte girişim grubunun yorgunluk puan ortalaması düşük, enerji puan ortalaması ise daha yüksektir.
Sonuç: Demir eksikliği anemisi tedavisininuzun süreli ilaç kullanımı gerektirmesi ve ilaçların yan etkilerinedeniylebireyler tedaviye uyumda zorlanmaktadır. Bireylere verilen eğitimle tedaviye uyumun arttığı belirlendi. Tedaviye uyumdaki artış ile yorgunluk düzeylerinin azaldığı, enerji düzeylerinin arttığı tespit edildi. Hemşirelerin demir eksikliği olan bireylere yan etkilerle başetme ve ilaç kullanımına özgü eğitimler yapması önerilir.
Anahtar Kelimeler: Demir eksikliği anemisi, hemşirelik, tedaviye uyum, yorgunluk,

Abstract:
Aim: This research was conducted to determine the effect of the education given to individuals with iron deficiency anemia on their compliance with treatment and fatigue symptoms.
Material and Method: The study was conducted as a control group pre-test, mid-test and post-test intervention study with patients who applied to Erzurum City Hospital Internal Medicine and Hematology outpatient clinics and were hospitalized in the internal medicine subspecialties service between December 2023 and June 2024. The research population consisted of patients who applied between these dates, and the sample consisted of interventions that met the research criteria. Group (31) and control group (32) consisted of 63 patients. Introductory Questionnaire Form, Morisky Medication Compliance Scale (MMAS-4) and Visual Similarity Scale for Fatigue were used to collect the data. In the analysis of the data, numbers, percentages, minimum and maximum values, mean, standard deviation, t test in independent groups, Analysis of Variance in dependent groups, Mann Whitney U, Friedman and Cronbach alpha coefficient statistical analyzes were used.
Results: When the MMAS-4 and Fatigue pretest score averages of the intervention and control groups were compared, it was determined that the difference between the groups was not statistically significant (p>0.05). In the research, the difference in MMAS-4 score averages between the intervention and control groups in the mid-test and post-test is statistically significant (p <0.05). The mid-test and post-test mean scores of the intervention group are significantly higher than the pre-test. For the Visual Similarity Scale for Fatigue, the difference between the fatigue and energy score averages of the intervention and control groups in the mid-test and post-test was determined to be statistically significant (p<0.05). In the mid-test and post-test, the average fatigue score of the intervention group was lower and the average energy score was higher.
Conclusion:  Individuals have difficulty in complying with the treatment due to the long-term use of medication and side effects of iron deficiency anemia treatment. It was determined that compliance with treatment increased with the training given to individuals. It was determined that with the increase in compliance with the treatment, fatigue levels decreased and energy levels increased. It is recommended that nurses provide training to individuals with iron deficiency on coping with side effects and medication use.
Key Words: Iron deficiency anemia, nursing, compliance with treatment, fatigue