Kolelitiazisli hastaların beslenme durumları ve bazı biyomkimyasal bulguların değerlendirilmesi
Analysis of nutritional status of patients with cholelithiasis and some biochemical symptoms
Yazar: EMİNE BÜŞRA YALÇINTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN AYAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Biyokimya = Biochemistry ; Kolelityaz = Cholelithiasis ; Safra kesesi = Gallbladder ; Safra kesesi hastalıkları = Gallbladder diseases

Özet:
Kolelitiazis (safra kesesi taşı), gerek sağlık sistemine olan maliyeti, gerekse hala tam olarak açıklanamayan etiyolojisi nedeniyle ilgi çeken bir konudur. Bu çalışmanın amacı, kolelitiazisli hastaların antropometrik ölçümleri, bazı biyokimyasal bulguları ve beslenme durumlarının değerlendirilmesi ve safra kesesi taşı oluşumundaki muhtemel ilişkilerinin belirlenmesidir. Çalışma Konya Ereğli Devlet Hastanesi, Genel Cerrahi Bölümüne başvuran 20-65 yaş arasında kolelitiazis tanısı almış 50 kişi (vaka; erkek:18, kadın:32) ve kolelistiazis tanısı almamış 50 kişi  (kontrol; erkek:16, kadın:34) olmak üzere toplam 100 gönüllü kişi üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamındaki bireylerin genel bilgileri, besin tüketim durumları, fiziksel aktivite düzeyleri anket kağıdına kaydedilmiş, antropometrik ölçümleri alınarak beden kütle indeksleri (BKİ) ve bel/kalça oranları hesaplanmıştır. Vaka grubunun yaş ortalaması (erkek;47.01±4.17 yıl, kadın;39.15±4.23 yıl), kontrol grubuna (erkek;30.53±5.12 yıl, kadın;32.51±5.02 yıl) göre yüksektir (p<0.05). Beden kütle indeksi (BKİ)  ortalaması vaka grubunda sırasıyla; (erkek;29.7±3.5kg/m2, kadın;30.2±3.2kg/m2), kontrol grubunda ise sırasıyla; (erkek;27.1±3.4kg/m2, kadın;28.2±3.2kg/m2)'dir (p<0.05). Vaka grubundaki bireylerin bel çevresi ortalaması (erkek;97.6±15.8cm, kadın;103.2±15.1cm) kontrol grubundan (erkek;81.5±9.8cm, kadın;79.2±8.3cm) yüksek bulunmuştur (p<0.05). Vaka grubundaki bireylerin %52.0'ı, kontrol grubundakilerin ise %32.0'ı sedanter veya hafif aktif, fiziksel aktivite düzeyine sahiptir (p<0.05). Vaka grubundaki bireylerin açlık kan şekeri, total kolesterol ve LDL kolesterol düzeyleri kontrol grubundaki bireylerden daha yüksektir (p<0.05). Diyetin enerji (r=0.412, p<0.0001), yağ %'si (r=0.528, p<0.0001) ve karbonhidrat (g) (r=0.416, p<0.05) alımı ile safra kesesi taşı oluşumu arasında anlamlı doğrusal bir ilişki belirlenmiştir (p<0.0001). Yağ (g) alımı (r=0.634, p<0.05) ile pozitif bir ilişki bulunurken, diyet posası alımı ile negatif bir ilişki bulunmuştur. Bu çalışmada, safra kesesi taşı oluşumunda diyet bileşiminin (enerji, karbonhidrat, karbonhidrat %'si, hayvansal protein, yağ,  yağ %'si, diyet posası, çözünür posa, çözünmez posa, B12  vitamini, magnezyum), yaş, cinsiyet, BKİ, kan şekeri ve kan lipidlerinin önemli etkisinin olduğu belirlenmiştir. Kolelitiazisin (safra kesesi taşı) önlenmesinde ve tedavisinde sağlıklı beslenme ve diyet tedavisi önemli yer tutmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Kolelitiazis (safra kesesi taşı), beslenme, biyokimyasal bulgular, antropometrik ölçümler

Abstract:
Cholelithiasis (gallbladder stones) is an issue that is of interest due to both its cost for the health care system and still unexplained etiology. The aim of this study is to define possible relations in gallbladder stone formation by evaluating anthropometric measurements, some biochemical findings and nutritional status of patients with cholelithiasis. This study was conducted with total 100 voluntary individuals between the ages of 20-65 who applied to Konya Eregli State Hospital, Department of General Surgery including 50 patients with cholelithiasis diagnosis (case; male:18, female:32) and 50 healthy individuals without cholelithiasis diagnosis (control; male:16, female:34).General information, nutrition status, physical activity levels of these individuals were recorded on a survey, their anthropometric measurements were made and their body mass index and waist / hip ratios were calculated.Average age of case group (male: 47.01 ± 4.17 years, female: 39.15 ± 4.23 years) was higher than that of control group (male, 30.53 ± 5.12 years, female, 32.51 ± 5.02 years) (p<0.05). Body mass index was average (male;29.7±3.5kg/m2, female;30.2±3.2kg/m2)in patient group and (male;27.1±3.4kg/m2, female;28.2±3.2kg/m2) in control group (p<0.05). Average waist circumference of patients in case group (male;97.6±15.8cm, female;103.2±15.1cm) was higher than that of control group (male;81.5±9.8cm, female;79.2±8.3cm)) (p<0.05). Total 52% of individuals in patient group and 32% of individuals in control group had sedentary or slightly active level of physical activity (p<0.05).Fasting blood sugar, total cholesterol and LDL cholesterol levels of individuals in case group were higher than that of control group (p<0.05). Significant linear relationship was found between dietary intake of energy (r=0.412, p<0.0001), percentage of fat (r=0.528, p<0.0001),  and carbohydrate (g) (r=0.416, p<0.05) and formation of gallbladder stone (p<0.0001). Positive relationship was found with fat intake (g) (r=0.634, p<0.05) and negative relationship was found with dietary fiber intake. In this study, it was determined that the composition of the diet (energy, carbohydrate,  % of carbohydrate, animal protein, fat,% of fat, fiber, soluble fiber, insoluble fiber, vitamins of B12 , magnesium), age, sex, BMI, blood sugar and blood lipids had an important effect on gallstone formation. In the prevention and treatment of cholelithiasis (gallbladder stone); healthy nutrition and diet therapy are important.
Key Words: Cholelithiasis (gallbladder stone), nutrition, biochemical findings, anthropometric measurements