Müzelerde izleyici araştırmalarının sergi geliştirmedeki rolü
The role of audience research in exhibition development in museums
Yazar: İREM EKENER SANIVAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KADRİYE TEZCAN AKMEHMET
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Müzecilik = Museology
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Müzecilik = Museology ; Müzeler = Museums ; Sergileme = Exhibition ; Sergiler = Exhibitions ; İletişim = Communication ; İzleyici testleri = Tracer test ; İzleyiciler = Audiences

Özet:
İkinci Dünya Savaşı sonrasında yaşanan toplumsal değişim, müzeleri de etkilemiştir. Nesne merkezli bir anlayış ile yönetilen müzeler, yüzlerini topluma çevirmişlerdir. Toplum ile iletişim kurmanın önemini kavrayan müzelerde, pasif izleyici kavramının yerini aktif izleyici kavramı alarak, müze izleyicileri önem kazanmaya başlamıştır. Müzelerin sergilerini ve sundukları programlarını izleyicilerinin ilgi, talep ve ihtiyaçlarına göre hazırlama eğilimleri müzelerde izleyici araştırmalarını gerekli kılmıştır. Tezde, müzelerde izleyici araştırmalarının sergi geliştirmeye katkısını ortaya koymak amaçlanmıştır. Tez, beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm ?giriş?tir. Tez kapsamında ikinci bölümde, konu ile ilgili genel kavramlar açıklanmıştır. Bu bölümde müze; müze izleyicisi; müzelerde izleyici araştırmalarının tarihçesi, amacı, kapsamı ve yöntemleri ile ilgili genel bilgiler yer almaktadır. Tezin üçüncü bölümünde; müze sergileri, sergi geliştirme, sergi geliştirme süreci ve sergi geliştirmeye yönelik izleyici araştırmaları ile ilgili bilgiler verilerek, yurtdışındaki izleyici araştırmaları yapan müzelerdeki uygulamalar, bu uygulamaların etkileri seçilen örneklerle incelenmiştir. Aynı bölümde Türkiye'deki müzelerde izleyici araştırmaları incelenmiştir. Tez kapsamında, Türkiye'deki müzelerde sergi geliştirmeye yönelik izleyici araştırmaları ile ilgili İstanbul müzeleri örnekleminde, anket yöntemi ile bir saha araştırması gerçekleştirilmiştir. Dördüncü bölümde bu çalışmanın amacı, kapsamı, yöntemi, bulguları, sonuçları açıklanmış ve konuyla ilgili öneriler sunulmuştur. Sonuç bölümünde ise; konu hakkında genel bir değerlendirme yapılarak öneriler geliştirilmiştir. Araştırma sonucunda görüşülen müzelerin daha çok pasif izleyicilerine yönelik nicel izleyici araştırmalarını kullandıkları, sergi geliştirme amacıyla izleyici araştırmalarından yararlanmadıkları tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: müze izleyicisi, izleyici araştırmaları, sergi geliştirme, müze iletişimi.

Abstract:
The sociological change experienced during the World War II has also affected the museums. The museums with object oriented point of views has started to direct their attentions to the society as the concept of active audience take the place of passive audience. In the museums where the communication between the society is established in a more inclusive manner, the audience has started to become more important. As a result, the museums has began to prepare their exhibitions and programs in accordance with the audiences? interest, demand and need which has turned the audience research into a requirement for the museums. The thesis presented is aimed at demonstrating the role of audience research and its effect on exhibition development in museums. The thesis is consist of five parts. The first part is ?introduction?. In the second part, general terminology about the topic is disclosed. In this part, museum audience, the history of audience research, its aim, content, methods and general information about those methos are given. In the third part, not only the museum exhibitions, exhibition development, audience research on exhibition development, implementation and samples but also the effect of the research to those museums in abroad which applies audience research is examined. In the same part, audience research in Turkish museums is examined. A survey and a field study has been conducted about the audience research on exhibition development in the sampling museums in İstanbul. The fourth part reveals the aim, content, method, findings and the results of that survey and suggestions on that topic. In the conclusion part, suggestions have been given by making general assesments. As a result of this research made in the museums, it has been revealed that these museums mostly use quantitative audience research for passive viewers and do not utilize audience research for exhibition development.Keywords: museum audience, audience research, exhibition development, museum communication.