Ferşu'l-Hurûf'un mahiyeti ve manaya etkisi -yeni bir tasnif denemesi-
The nature of Fersha'l-Huruf and its effect on meaning - a new classification attempt-
Yazar: FURKAN AKBULUT
Danışman: PROF. DR. ERDOĞAN BAŞ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kur'ân-ı Kerîm Okuma ve Kırâat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Ferşü'l-Huruf = Ferşü'l-Huruf ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıraat = Reading ; Mana = Meaning ; Sınıflandırma = Classification ; Yedi harf = Seven letter ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'an-ı Kerim'in okunuşu üzerindeki farklılıklar, kıraat disiplininde usûl ve ferşu'l-hurûf şeklinde, temelde iki kategori de ele alınmaktadır. Bu kategorilerden biri olan ferşu'l-hurûf, modern zamanda kıraat-tefsîr ilişkisi bağlamında, anlamı etkileme yönü üzerinden birçok çalışmaya konu olmuştur. Söz konusu bu yaklaşımlar anlam üzerine odaklandığı için ferşu'l-hurûf'un disiplin içi bir gözle kavram düzeyinde incelenmesi ise sınırlı olmuştur. Elinizdeki çalışmada, bu sınırlılığı aşmak için birinci bölümde disiplin içi bir yaklaşımla söz konusu kavram incelenmiş akabinde kavramın dayanak (yedi harf) ile ilişkisi ölçeğinde kıraat ilmindeki konumu sorgulanmıştır. Bu bağlamda yapılan yedi harf analizi, yeni bir tasnif denemesi oluşturmaya da imkân tanımıştır. İkinci bölümde söz konusu bu imkân kullanılarak yeni tasnif denemesi ışığında, ferşî farklılıklar ele alınmış ve belirli derecelerde mana etkisinin yönü tespit edilmeye çalışılmıştır. Kıraat ilminde, disiplin içi bir yaklaşımla ferşu'l-hurûf'un kavram düzeyinde ele alınması, yapılan dayanak (yedi harf) sorgulaması ile yeni bir tasnif formu geliştirilmesi ve bu tasnifin ikinci bölümde uygulanması tezin özgün değerini göstermesi bakımından önemli ve ayırıcı bir konumdadır. Tezde yöntem olarak nitel araştırma modellerinden betimsel analiz, içerik analizi ve dayanaklı kuram kullanılmıştır. Bu minvalde, kavram analizi yapılan tanım ve özellikler kısmında, daha çok betimsel ve içerik analizi; yeni bir tasnif denemesi oluşturulan dayanak (yedi harf) kısmında dayanaklı kuramın özgün desen formu kullanılmıştır. Mana etkisi bölümünde ise örneklendirme yapılarak yöntemlerin hedeflere ulaşmadaki etkinlikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Genel hatlarıyla açıklanmaya çalışılan tez serüveninin meseleyi ele alış biçimi, tasnif kurgusu ve açıklama modelleri açısından kıraat ilmine ufak da olsa katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Ferşu'l-Hurûf, Kıraat, Yedi Harf, Tasnif Denemesi

Abstract:
Differences in the recitation of the Holy Qur'an are basically handled in two categories in the discipline of qıra'at: Usûl and farsh al-hurûf. Farsh al-hurûf, which is one of these categories, has been the subject of many studies in terms of affecting the meaning in the context of the relationship between qıra'at and tafsîr in modern times. Since these approaches focus on meanings, the analysis of farsh al-hurûf at the conceptual level within a disciplinary eye has a limited level. In this study, in order to overcome this limitation, firstly, the concept in the question was examined within a disciplinary approach, and then the position of the concept in the context of its relationship with the reference (seven letters) was questioned. In this context, the seven letters analysis also allowed to create a new classification attempt. In the second part, in the light of the new classification attempt, by using this possibility, the farshî differences were discussed and the direction of the meaning effects at certain degrees was tried to be determined. It is important and distinctive in terms of showing the original value of the thesis that farsh al-hurûf is handled at the conceptual level within the disciplinary approach in the science of qıra'at, a new classification form is developed with the reference (seven letters) questioning, and the classification, which is applied in the second part. In the thesis, descriptive analysis, content analysis and grounded theory from qualitative research models were used as methods. In this way, in the definitions and features section where concept analysis is used, is perefered descriptive and content analysis; the original pattern form of the grounded theory was used in the reference (seven letters) part, in which a new classification attempt was created; in the meaning effect section, it was tried to determine the effectiveness of the methods in reaching the goals by giving examples. It is thought that the adventure of the thesis, which is tried to be explained in general terms, will contribute to the science of qıra'at in terms of the way it handles the issue, the classification scheme and the explanation models.

Keywords: Farsh al-Hurûf, Qıra'at, Seven Letters, An Attempt of Classification