Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda duyusal işlemleme becerilerinin incelenmesi ve okul işlevlerine etkisinin araştırılması
Examination of sensory processing skills in children with attention deficit hyperactivity disorder and investigation of their effects on school functioning
Yazar: İREM CEYHAN
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇEN AKYÜREK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı / Ergoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ergoterapi = Occupational Therapy
Dizin: Dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik bozukluğu = Attention deficit and hyperactivity disorder ; Vestibüler sistem = Vestibular system

Özet:
Bu çalışma dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanılı olan çocukların vestibüler işlem, postüral kontrol, bilateral koordinasyon ve denge parametrelerini tipik gelişim gösteren akranlarıyla karşılaştırılması ve bu faktörlerin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı alan çocuklarda okul işlevlerine olan etkisinin incelenmesi için planlandı. Çalışmaya 6-8 yıl 11 ay aralığında 118 çocuk katıldı. Katılımcıların duyusal işlemleme becerilerini değerlendirmek için Duyusal İşlemleme Ölçeği Ev Formu (DİÖ-EF), vestibüler işlevleri değerlendirmek için Duyu Bütünleme ve Praksi Testi (DBPT)'nin 3 alt parametresi [Postrotary Nistagmus (PRN), Ayakta Durma ve Yürüme Dengesi (ADYD) ve Bilateral Motor Koordinasyon (BMK)] ve Duyu Bütünleme-Motor Hareketlerin Yapılandırılmış Klinik Gözlemleri (DB-MHYKG), okul işlevlerini değerlendirmek için Okul İşlev Değerlendirmesi (OİD) ölçeği kullanıldı. DEHB tanılı çocukların tipik gelişim gösteren çocuklara göre duyusal işlemleme, duyusal temelli motor, denge ve bilateral motor koordinasyon becerilerinde daha zayıf olduğu bulundu (p<0,001). Okul işlevlerinin değerlendirildiği çalışmada, DEHB tanılı çocukların bilişsel/davranışsal görev uyarlama (p=0,004), eğlence amaçlı hareket etme (p<0,001), hareket halinde el kullanımı (p<0,001), malzeme kullanımı (p<0,001), hijyen (p=0,016), kıyafet idaresi (p<0,001), bellek ve anlama (p=0,042), yetişkinlerin talimatlarına ve okul kurallarına uymak (p=0,004) ve güvenlik (p<0,001) alt maddelerinde tipik gelişim gösteren çocuklara göre daha fazla güçlük yaşadığı tespit edildi. Çalışmada, okul işlevleri açısından katılım (p=0,002) ve fiziksel (p<0,001) görevler alt parametrelerinde duyusal temelli motor becerilerin; görev desteği (p=0,005) alt parametresinde genel duyusal davranışlar ve duyusal temelli motor becerilerin; bilişsel/davranışsal görevler (p<0,001) alt parametresinde ise sadece genel duyusal davranışların etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulundu. DEHB tanılı çocukların okula işlevlerinde duyusal davranışlar ve duyusal temelli motor beceriler önemli rol oynamaktadır. İleride yapılacak çalışmalarda DEHB tanılı çocukların bu becerileri göz önüne alınarak bu becerilere yönelik geliştirilecek stratejilerin müdahale programlarına dahil edilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
This study was planned to compare the vestibular processing, postural control, bilateral coordination and balance parameters of children with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) with typically developing peers and to investigate the effect of these factors on school functioning in children with ADHD. A total of 118 children aged 6-8 years and 11 months participated in the study. Sensory Processing Measure-Home Form (SPM-HF) was used to assess the sensory processing skills of the participants, and 3 sub-parameters of the Sensory Integration and Praxis Test (SIPT) [Postrotary Nystagmus (PRN) were used to assess vestibular functions, Standing Walk and Balance (SWB) and Bilateral Motor Coordination (BMC)] and Structured Observations of Sensory Integration-Motor (SOSI-M), and the School Function Assessment (SFA) scale were used to assess school functioning. Children with ADHD were found to be weaker in sensory processing, sensory-based motor, balance and bilateral motor coordination skills than typically developing children (p<0.001). In the study in which school functions were evaluated, it was found that children diagnosed with ADHD had more difficulties than typically developing children in the sub-items of cognitive/behavioural task adaptations (p=0.004), recreational movement (p<0.001), manipulation with movement (p<0.001), using material (p<0.001), hygiene (p=0.016), clothing management (p<0.001), memory and understanding (p=0.042), compliance with directives and rules (p=0.004) and safety (p<0.001). In the study, the effect of sensory-based motor skills in the participation (p=0.002) and physical (p<0.001) tasks sub-parameters, general sensory behaviours and sensory-based motor skills in the task support (p=0.005) sub-parameter, and only general sensory behaviours in the cognitive/behavioural (p<0,001) tasks sub-parameter were found to be statistically significant in terms of school functioning. Sensory behaviours and sensory-based motor skills play an important role in the school functioning of children with ADHD. In future studies, it is thought that these skills of children diagnosed with ADHD should be taken into consideration and strategies to be developed for these skills should be included in intervention programmes.