Serebral palsili çocuklarda çevresel faktörler ile aktivite ve katılım arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigating the relation between environmental factors and activity-participation in children with cerebral palsy
Yazar: ÖZGE ÇANKAYA
Danışman: PROF. DR. MİNTAZE KEREM GÜNEL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Fizyoterapi Ve Rehablitasyon Ana Bilim Dalı / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Aktivite analizi = Activity analysis ; Katılım = Participation ; Serebral palsi = Cerebral palsy ; Çevre = Environment ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışmanın amacı; serebral palsili (SP) çocuklarda çevresel faktörler ile aktivite ve katılım arasındaki ilişkiyi incelemekti. Çalışma kapsamında öncelikle çevresel faktörleri değerlendirmek için European Child Environment Questionnaire (ECEQ)'in Türkçe geçerlik ve güvenirliği araştırıldı. ECEQ anketinin geçerlik ve güvenirliği için; 2-18 yaş arası 306 SP'li çocuk ailesi tarafından ECEQ ve Pediatrik Özürlülük Değerlendirme Ölçeği (PÖDÖ) dolduruldu. Test tekrar-test değerlendirmesi 65 aile ile tamamlandı. Daha sonra çevresel faktörler ile aktivite ve katılım arasındaki ilişkinin belirlenmesi için; aynı örneklemden 5-13 yaş arası 106 SP'li çocuk ve ailesi seçildi. Kaba motor fonksiyon seviyesi (Kaba Motor Fonksiyon Sınıflandırma Sistemi-Genişletilmiş ve Yenilenmiş –KMFSS-GY), ince motor fonksiyon seviyesi (El Becerisi Sınıflandırma Sistemi-EBSS), iletişim fonksiyonu seviyesi (İletişim Fonksiyonu Sınıflandırma Sistemi- İFSS) ve yeme içime beceri seviyesi (Yeme İçme Becerisi Sınıflandırma Sistemi-YİBSS) ile fonksiyonel durum belirlendi. Aktivite (Kaba Motor Fonksiyon Ölçütü-KMFÖ-88), katılım (Yaşam Alışkanlıkları Anketi -YAA), aileye olan etki (Aile Etki Ölçeği-AEÖ), kişisel faktörler (demografik bilgilerden) ve çevresel faktörler (ECEQ) değerlendirildi. Sonuç olarak; Türkçe ECEQ anketi geçerli (RMSEA<0,080; p<0,05) ve güvenilir (Cronbach alfa >0,90; ICC >0,70) bulundu. SP'li çocukların aktivite ve katılımını etkileyen en önemli faktör fonksiyonel durum olarak belirlendi. Gestasyonel ağırlık ve gestasyonel yaş gibi kişisel faktörlerin, epilepsi, mesane-bağırsak, konuşma ve yutma problemi gibi eşlik eden problemlerin, ailesel etkilenimin ve çevresel faktörlerin aktivite ve katılım kısıtlılığı ile ilişkili olduğu bulundu (RMSEA<0,080; p<0,05). Bu sonuçlar doğrultusunda SP'li çocuklarda aktivite ve katılımı etkileyebilen kişisel faktörler, ailesel faktörler ve çevresel faktörlerin ayrıntılı değerlendirilmesinin, klinik uygulamalarda aktivite ve katılımı artırmaya yönelik rehabilitasyon programının yapılandırılmasında önemli olduğunu söyleyebiliriz.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the relationship between environmental factors and activity and participation in children with cerebral palsy (CP). In the scope of the study, firstly Turkish validity and reliability of European Child Environment Questionnaire (ECEQ) was investigated to evaluate environmental factors. For validity and reliability of the ECEQ questionnaire, ECEQ and Pediatric Evaluation of Disability Inventory (PEDI) were completed by 306 families of children with CP aged between 2 and 18 years. Test-retest evaluation was completed with 65 parents. Secondly 106 children with CP aged between 5 and 13 years and their parents were selected from the same sample to determine the relationship between environmental factors and activity and participation. Functional status was determined by gross motor function level (Gross Motor Function Classification System-Expanded&Revised-GMFCS-ER), fine motor function level (Manual Ability Classification System-MACS), communication function level (Communication Function Classification System-CFCS) and eating drinking function level (Eating Drinking Ability Classification System-EDACS). Activity (Gross Motor Function Measurement-GMFM-88), participation (Life Habits Questionnaire-LIFE-H), familial impact (Impact on Family Scale-IPFAM), personal factors (demographic information) and environmental factors (ECEQ) were evaluated. As a result; Turkish ECEQ questionnaire was valid (RMSEA <0.080; p <0.05) and reliable (Cronbach alpha >0.90; ICC >0.70). The most important factor affecting activity and participation of children with CP was determined as functional status. Personal factors including gestational weight and gestational age, comorbid problems like epilepsy, bladder-bowel, speech and swallowing problems, familial impact and environmental factors were associated with activity and participation limitations (RMSEA <0.080; p <0.05). According to these findings, we can say that the detailed evaluation of personal factors, familial factors, environmental factors that may affect activity and participation in children with CP is important in structuring a rehabilitation program to increase activity and participation in clinical practice.