Rosuvastatin tayini için yeni bir yüksek performanslı sıvı kromatografisi yöntemi
A new high performance liquid chromatographic method for determination of rosuvastatin
Yazar: SENA ÇAĞLAR
Danışman: DOÇ. DR. SIDIKA TOKER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık Bölümü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Hiperlipidemiler = Hyperlipidemias ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Rosuvastatin = Rosuvastatin ; Serum = Serum ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Çağlar, S. (2011). Rosuvastatin Tayini için Yeni bir Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi Yöntemi. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Analitik Kimya ABD. Doktora Tezi. İstanbul.Anahtar Kelimeler: Rosuvastatin, 9-Antrildiazometan (ADAM), Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi, Türevlendirme, SerumBu çalışma, İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje No: 1920Rosuvastatin etkilerini hidroksi-metil-glutaril-koenzim-A redüktaz enzimini inhibe ederek gösteren statin grubu antihiperlipidemik ilaçların en yeni, en etkili ve en çok kullanılan üyelerinden biridir. Tabletlerdeki kullanım dozları ve kandaki konsantrasyonları düşük olan rosuvastatin için oldukça hassas miktar tayini yöntemlerine ihtiyaç vardır. Bu çalışmada rosuvastatinin tabletlerde ve serumda tayini için spektrofluorimetrik dedeksiyona dayanan basit ve hassas bir yüksek performanslı sıvı kromatografisi yöntemi geliştirilmiştir. Yöntem, rosuvastatinin içerdiği asit grubunun 9-Antrildiazometan belirteci ile verdiği reaksiyona dayanmaktadır. Oda sıcaklığında karanlıkta 1 saat bekleme ile gerçekleşen türevlendirme reaksiyonundan sonra kromatografik ayrılma C18 kolonda (250 x 4,6 mm, 4 µ i.d.), 1 mL/dak akış hızında asetonitril/su karışımının gradient uygulanması ile gerçekleştirilmiştir. İç standart olarak lovastatin seçilmiş ve dedeksiyon 366 nm eksitasyon 410 nm emisyon dalga boylarında yapılmıştır. Serumdan analizlerde örnekler etil asetat-metil tersiyer butil eter (1:1) karışımı ile ekstre edilmiştir. Standart sulu çözeltilerde ve katkılı serum örneklerinde konsantrasyona karşılık pik alan oranları kullanılarak elde edilen ölçü eğrileri 0.01-20 ng/mL konsantrasyon aralığında hazırlanmış, tayin sınırı ve gözlenebilirlik sınırları sırasıyla 0,00068 ve 0,0023 ng/mL bulunmuştur. Serumda yapılan analizlerde gün-içi ve günler-arası bağıl standart sapma değerleri sırasıyla % 0,35-3,96 ve % 0,20-4,71 olarak hesaplanmıştır. Geliştirilen yöntemle rosuvastatinin tabletlerdeki miktar tayini çalışılmış ve sonuçlar literatürdeki yöntemle % 95 olasılık düzeyinde kıyaslanmıştır. Yöntemin klinik uygulanabilirliğini test etmek amacıyla, sağlıklı bir gönüllünün 20 mg ilaç almasının ardından rosuvastatinin farmakokinetiği incelenmiş ve ilacın maksimum plazma konsantrasyonu, bu konsantrasyona ulaşma süresi ve eliminasyon yarılanma ömrü sırasıyla 17,5 ng/mL, 3,5 ve 18,09 saat olarak bulunmuştur.

Abstract:
ABSTRACTÇağlar, S. (2011). A New High Performance Liquid Chromatographic Method for Determination of Rosuvastatin. İstanbul University, Institute of Health Science, Analytical Chemistry Department. Doktora Tezi. İstanbul.Anahtar Kelimeler: Rosuvastatin, 9-Anthryldiazomethane (ADAM), High Performance Liquid Chromatographic Method, Derivatization, SerumThe present work was supported by the Research Fund of Istanbul University. Project No.1920Rosuvastatin is one of the most effective, widely used and the newest member of statin group of antihyperlipidemic drugs which shows its effects by inhibiting hydroxy methyl glutaryl coenzim A reductase enzyme. Low amount of rosuvastatin active ingredient in tablets and low plasma concentrations of rosuvastatin observed after oral administation require implementation of sensitive quantitation methods for rosuvastatin. In this study, a sensitive high performance liquid chromatographic method with spectrofluorimetric detection was developed for determination of rosuvastatin in tablets and serum. The method is based on the reaction of acid group of rosuvastatin with 9-Anthryldiazomethane reagent. The reaction proceeds quantitatively at room temperature in dark with a reaction time of 1 hour. Chromatographic separation was achieved by using C18 column (250 x 4,6 mm, 4 µ i.d.) and acetonitrile-water mixture in gradient elution mode at a flow rate of 1,0 ml/min. Lovastatin was chosen as internal standard and dedection was carried out at 366 nm for excitation and 410 nm for emission wavelength. Serum samples were extracted with ethyl acetate: methyl tertiary buthyl ether (1:1) mixture. Calibration curves of standard solutions and spiked serum samples were obtained by using the ratio of concentration versus peak areas in concentration range of 0.01-20 ng/ml and LOQ and LOD values were found as 0,00068 and 0,0023 ng/mL respectively. Interday-intraday relative standard deviation values of standard solutions and serum analyses were calculated as 0,35-3,96 % and 0,20-4,71 %, respectively. The determination of rosuvastatin in tablets was calculated and the results were compared with literature method with 95 % probability level. To test suitability of the developed methods for clinic use, pharmacokinetics of rosuvastatin was investigated after oral administration of a 20 mg rosuvastatin film tablet by a healthy volunteer and maximum plasma concentration (Cmax), time to reach that concentration (tmax) and elimination half life (t1/2) were found to be 17,5 ng/mL, 3,5 and 18,09 hour, respectively.