Nusaybin'de şehirleşme ve mekânsal gelişim
Urbanization and spatial growth in Nusaybin
Yazar: RAUF BELGE
Danışman: PROF. DR. CEMALETTİN ŞAHİN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Kent coğrafyası = Urban geography ; Kentlileşme = Urbanized ; Kentsel gelişme = Urban development ; Mardin-Nusaybin = Mardin-Nusaybin ; Mekansal değişim = Spatial change

Özet:
Şehirler, tarihi süreçte yaşanan farklı siyasi ve kültürel şartlara uyum sağlayarak gelişen ve değişen beşerî yapılardır. Tarihin ilk dönemlerinden günümüze kadar çeşitli koşullar altında değişen ve gelişen şehirlerden biri de Nusaybin'dir. Nusaybin, nüfus özellikleri bakımından orta ölçekli bir yerleşme olmasına karşın, bulunduğu konum ve morfolojik yapısı itibariyle önemli bir şehirdir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Dicle Bölümü'nde yer alan şehir, idari olarak Mardin iline bağlı Nusaybin ilçesinin idari merkezidir. Bir sınır şehri olan Nusaybin, 2020 yılında 86.780 kişilik nüfusuyla bölgenin önemli merkezlerinden biridir. Şehrin bulunduğu ilçenin doğusunda Şırnak, kuzeyinde Midyat, batısında Artuklu (Mardin merkez ilçesi) ile Ömerli ilçeleri ve güneyinde Suriye sınırı bulunur. Mardin il merkezine olan uzaklığı 50 km ve yüzölçümü ise 952 hektardır.
"Nusaybin'de Şehirleşme ve Mekânsal Gelişim" başlığını taşıyan bu tez, Cumhuriyetin kuruluşuyla birlikte bir sınır kasabasına dönüşen Nusaybin'in şehirsel coğrafya özelliklerini konu edinmektedir. Şehrin tarihi süreçte yaşadığı şehirleşme ve mekânsal gelişim süreci, şehir coğrafyası perspektifiyle ele alınmıştır. Çalışmada Nusaybin'in şehirleşme ve mekânsal gelişimini etkileyen coğrafi faktörler incelenmiştir. Nüfusun şehirleşme ve mekânsal gelişime etkisi üzerinde durulmuştur. Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze Türkiye-Suriye Sınırı'nın şehrin morfolojik görünümü ve şehir içi mekân kullanımı üzerindeki etkilerine temas edilmiştir. Özellikle son yıllarda şehirde yaşanan kentsel dönüşüm faaliyetlerinin, mekânsal gelişime olan etkisinden bahsedilmiştir. Nusaybin'in şehirsel fonksiyonları ve bölgedeki merkezi rolüne temas edilmiş, şehrin genel coğrafi sorunlarına çözüm üretilmeye çalışılmıştır.
Çalışmanın amacı, şehrin değişen tarihi ve coğrafi şartlara nasıl uyum sağlayarak günümüze kadar geldiğini araştırmaktır. Bu bağlamda tarihi kayıtlar, fotoğraflar, uydu görüntüleri, topografya haritaları, imar planları, istatiksel veriler ve konuyla ilgili yapılmış çalışmalardan istifade edilmiştir. Söz konusu veriler, arazi çalışmalarıyla desteklenmiştir.

Abstract:
Cities are human structures that evolve and change by adapting to different political and cultural conditions in the historical process. Nusaybin is one of the cities that has changed and developed under various conditions from the early periods of history to the present. Although Nusaybin is a medium-sized settlement in terms of population features, it is a prominent city regarding its location and morphological view. The city is the administrative center of Nusaybin county of Mardin province and is located in the Dicle Subdivision of the Southeastern Anatolia Region. Nusaybin, which is a border city, is one of the leading centers of the region with 86.780 population in 2020. The location of the city can be described as; Şırnak in the east, Midyat in the north, Artuklu and Ömerli counties in the west, and the Syrian border in the south. Its distance from the center of Mardin province is 50 km and its area is 952 hectares.
This thesis is titled "Urbanization and Spatial Growth in Nusaybin". It focuses on the urban geography of Nusaybin, which became a border town with the foundation of the Republic of Turkey. The urbanization and spatial development of the city in its historical process have been handled with the perspective of urban geography. In the study, the geographical factors affecting the urbanization and spatial development of Nusaybin have been pointed out. The impact of population on urbanization and spatial development is emphasized. From 1923 to the present, the restrictive role of the Turkish-Syrian border on urban land use and morphological shape has been mentioned. The thesis discusses the effects of urban transformations on the spatial development of the city. Nusaybin's urban functions and its central role in the region were pointed out and solutions were tried to be found for the general problems of the city.
The study aims to investigate how the city has survived until today by adapting to changing historical and geographical conditions. In this context, historical records, photographs, satellite images, topography maps, master plans, statistical data and, studies on the subject have been used. These data have been supported by field works.