Müze iletişimi ve özel alan çevirisi
Museum communication and specialised translation
Yazar: HANDE ÇİL TEYMOURI NAGHADEH
Danışman: PROF. DR. KADRİYE TEZCAN AKMEHMET
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Müzecilik Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation ; Müzecilik = Museology
Dizin: Bilgisayar çevirisi = Computer translation ; Görsel-işitsel çeviri = Audiovisual translation ; Makine çevirisi = Machine translation ; Modern müzecilik = Modern museology ; Sanat müzeleri = Art museums ; İletişimsel çeviri = Communicative translation

Özet:
Müze çevirileri ulusal alanyazında turizm çevirisi ve kültür çevirisi 
bağlamlarında ele alınmaktadır. Günümüz koşulları doğrultusunda çeviri ürünü 
gelişerek çeşitlenmekte, sadece ve bunun sonucunda gelişen çok modlu çeviri 
kavramı, sosyal etkileşimi ve iletişimi yazılı ve sözlü alanlar dahil ancak bunlarla 
sınırlandırılmamak üzere çeşitli göstergelerin bir arada kullanılmasından doğan 
süreçler olarak anlam kazanmaktadır. Çok modlu çeviri kavramını ön plana çıkarması 
ile müze çevirilerine turizm ve kültür odaklı bakış açılarının çeviri araştırmalarında 
yetersiz kaldığı görülmüş ve sadece belirli bağlamlar çerçevesinde ele alınmasına 
sebebiyet vermesi, turizm ve kültür odaklı çeviri yaklaşımları müzelerdeki çok modlu 
çeviri ortamlarını açıklamada oldukça sınırlı kalmakta ve Türkiye özelinde de bu 
yönde çeviri pratiklerine ihtiyaç duyulmaktadır. 
Bu çalışmanın amacı müze çevirilerinin bir özel alan çevirisi olarak 
değerlendirilmesinin önemini çok modlu çeviriler kapsamında müze iletişiminde farklı 
yaklaşımların benimsendiğini vurgulayarak ortaya koymaktadır.
Çalışmada alanyazın taraması ve doküman incelemesi yöntemleri kullanılmıştır. 
Çalışma ile ulusal alanyazında turizm çevirileri ve kültür çevirisi kategorileri altında 
değerlendirilmekle sınırlı kalmış müze çevirilerinin, müze iletişimindeki etkin rolleri 
ve işlevleri yerine getirebilmek için uluslararası alanyazında müzebilim alanına 
yönelik uzmanlık gerektiren bir özel alan çevirisi olarak ele alınmasının önemi ortaya 
konmuş ve müze izleyicilerinin müzelerle olan iletişimi ve etkileşiminde çok modlu 
çeviri uygulamaları incelenmiştir.
Ulusal alanyazında turizm çevirisi ve kültür çevirisi bağlamında ele alınması müze 
çevirileri ve müze çeviri uygulamalarına dair henüz özel bir bakış olmadığının 
göstermektedir. Müzelerde gerçekleştirilen çok modlu çeviriler incelendiğinde farklı 
yorumlarının eşit derecede önemli olduğu, her çevirinin ve çeviri uygulamalarının 
müze uygulamalarındaki kuramsal ve profesyonel gelişime kendi özel alanına yönelik yöntemleriylekatkıda bulunabileceği anlaşılmaktadır.

Abstract:
In the national literature, museum translations have been discussed in the 
contexts of tourism translation and cultural translation. In line with today's conditions, 
the translation product is developing and diversifying, and the concept of multimodal 
translation, which has developed as a result of this, has gained meaning as processes 
that arise from the combination of various indicators, including but not limited to the 
written and oral fields of social interaction and communication. With the concept of 
multimodal translation coming to the forefront, it has been observed that tourism and 
culture-oriented perspectives on museum translations are insufficient in translation 
research.
The fact that it is only addressed within certain contexts, tourism and culture-oriented 
translation approaches are very limited in explaining multimodal translation 
environments in museums and there is a need for translation practices in this direction 
in Türkiye. 
The aim of this study is to demonstrate the importance of considering museum 
translations as a special domain translation by emphasizing that different approaches 
are adopted in museum communication within the scope of multimodal translations.
Literature review and methods were used in the study. The study reveals that museum 
translation, which has been limited to being evaluated under the categories of tourism 
translation and cultural translation in the national literature, should be considered as a 
specialised translation requiring expertise in the field of museum studies in the 
international literature in order to fulfill its effective roles and functions in museum 
communication and the importance of multimodal translations in the communication 
and interaction of museum audiences with museums.
The fact that the national literature focuses on tourism translation and cultural 
translation shows that there is not yet a general overview of museum translations and 
museum translation practices. When multimodal translations in museums are 
examined in the international literature, it is understood that different interpretations 
are equally important and that each translation and translation practice can contribute 
to the theoretical and professional development of museum practice in its own specific 
way.