Götürü tazminat
Liquidated damages
Yazar: TUBA BİRİNCİ UZUN
Danışman: PROF. DR. KÖKSAL KOCAAĞA
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza yaptırımı = Criminal penalty ; Sözleşmeden dönme = Recovery of contract ; Sözleşmeler = Contracts ; Tazminat = Compensation ; Yükümlülük ihlali = Breach of obligations ; Zararın tazmini = loss compensation

Özet:
Zararın hesaplanması ve tazminatın belirlenmesine ilişkin genel esaslar çerçevesinde, zararın kapsamının net olarak tespit edilememesi ve hakime, tazminatı tamamen kaldırmaya kadar giden geniş bir takdir yetkisinin verilmesi nedeniyle, sözleşmenin ihlal edilmesi halinde malvarlığında rızası dışında bir eksilme meydana gelen alacaklının, bir tazminat ödemesine kavuşup kavuşamayacağı belirsizdir. O halde, taraflar, sözleşme özgürlüğü çerçevesinde borçlu tarafından sözleşmenin ihlal edilmesi halinde alacaklının malvarlığında meydana gelen eksilmenin giderilmesine yönelik olarak, borçlunun alacaklıya ödeyeceği tazminatı aralarında yapacakları bir anlaşma ile baştan belirleyebilirler. Bu noktada, zararın hesaplanması ve tazminatın belirlenmesi bakımından söz konusu olan belirsizliği gidermeye ve hakimin tazminatı kaldırmaya kadar giden geniş takdir yetkisini dışlamaya yönelik olarak götürü tazminat anlaşmaları devreye girer. Götürü tazminat, asıl borcun ihlal edilmesi halinde ödenmesi kararlaştırılan tazminat edimi olarak tanımlanmaktadır. Götürü tazminat, ortak özellikleri bulunmakla birlikte, götürü ücretten, cayma parasından, dönme cezasından, üçüncü kişinin fiilini üstlenmeden, kefaletten, şarta bağlı borçtan, seçimlik borçtan, seçimlik yetkiden, sorumsuzluk anlaşmasından, sulh sözleşmesinden, davayı kabulden, davadan feragatten ve borç tanımasından farklıdır. En önemlisi de götürü tazminat anlaşması, oldukça benzemekle birlikte, ceza koşulundan farklıdır. Bu nedenle, götürü tazminat anlaşması, genel hükümlere tabidir ve ceza koşuluna ilişkin kuralların kıyasen de olsa, götürü tazminata uygulanması mümkün değildir.



Anahtar Kelimeler: Götürü tazminat, ceza koşulu, sözleşmenin ihlali, tazminat hukuku, sözleşmeler hukuku.

Abstract:
Due to the difficulty in calculation of damages and the broad judicial discretion available to completely remove the compensation in accordance with the general principles of damages, it is uncertain whether the performing party will have a compensation payment in case of breach of contract. Within the framework of freedom of contract, parties, through making an agreement, can specify the sum that will be paid on the failure of a party to perform or comply with one of the contractual obligations. At this point, liquidated damages can be stipulated to eliminate the uncertainty in calculation of damages and exclude the broad judicial discretion available to completely remove the compensation. Liquidated damages are defined as specified sums agreed to be paid in case of breach of contract. Although liquidated damages have common legal characteristics with some legal remedies such as lump-sum fee, forfeit money, penal sum, suretyship, conditional obligation, alternative obligation, non-liability clause, settlement arrangement, withdrawal of the lawsuit and acknowledgement of debt, liquidated damages clauses are different from all these. Most importantly, despite the quite similarities, liquidated damages clauses are different from penalty clauses. For this reason, liquidated damages clauses are subject to general provisions and it is impossible to implement the provisions on the penalty clauses, even by analogy, to liquidated damages clauses.



Keywords: Liquidated damages, penalty clause, breach of contract, damages law, contracts
law.