Modern mimarlık dönemi konut cephelerinde görülen hasarların incelenmesi: Sıvalı-boyalı cepheler için bir inceleme yaklaşımı (İstanbul- 4.Levent örneği)
Investigation of facade defects in residential buildings of modern arcitecture era: an inspection approach for rendered-painted facades (eExample of İstanbul- 4.levent)
Yazar: DİLRUBA YAĞMUR ERTEMİR
Danışman: DOÇ. DR. FETHİYE ECEM EDİS
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Çevre Kontrolü ve Yapı Teknoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Hem dünyada hem de Türkiye'de yakın tarihin bir parçası olarak modern mimarlık akımının karakter özelliğini taşıyan yapılar, önemli mimarlık mirası olarak düşünülmektedir. Kültürel ve tarihi değeri olan birçok modern dönem yapısı dünyada olduğu gibi, Türkiye'de de mevcuttur. Bu yapıların taşıdığı değer nedeniyle korunmaları için ICOMOS, DoCoMoMo gibi çeşitli uluslararası kuruluşlar ve ulusal kurumlar çalışmalar yapmaktadırlar.
Modern mimarlık mirası açısından bu yapıların cephe teknolojisine uygun olarak korunmasının, sahip oldukları mimarlık değeri ve kültürel bellekteki yerleri dikkate alındığında, önemli olduğu düşünülmektedir. Tez kapsamında bu nedenlerden dolayı modern mimarlık döneminin özelliklerini taşıyan yapılarda görülen cephe hasarlarının incelenmesine karar verilmiştir. Bu kapsamda tez çalışmasında Türkiye'de modern mimarlık dönemi yapılarında kullanılan cephe teknolojilerini incelemek ve ortaya çıkan cephe hasarlarını inceleyerek bir hasar inceleme ve derecelendirme yaklaşımı geliştirmek hedeflenmiştir.
Bu doğrultuda yapılan çalışmaların bulgularının ve sonuçlarının ele alındığı tez, beş bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde tez çalışmasının amacı, kapsamı ve kullanılan yöntem anlatılmıştır. Özetle, yukarıda belirtilen hedef ve yapılan literatür araştırmaları doğrultusunda, çalışmanın kapsamının modern mimarlık örneği çok katlı konut yapılarından cephe kaplaması sıva veya boyalı sıva olanlarla sınırlandırılmasına karar verilmiştir. Yöntem olarak da, literatür araştırmasına ek olarak yerinde görsel inceleme ile çalışmanın desteklenmesi uygun bulunmuştur.
İkinci bölümde modern mimarlık akımı ele alınmış; tarihçesi, dünyada ve Türkiye'de bulunan örnekler ve modern mimarlık döneminin cephe anlayışı incelenmiştir. Türk modern mimarlık dönemi binalarına ilişkin literatür araştırmalarının analizi ile cephede yaygın olarak kullanıldığı belirlenen sıvanın, dönemde kullanılan türleri de incelenmiştir. Bölüm sonucunda alan araştırmasında kullanılmak üzere oluşturulan bina genel bilgi kartı da verilmiştir.
Üçüncü bölümde sıvalı ve boyalı cephelerde görülmesi olası cephe hasarları ele alınmıştır. Bu hasarların türleri, oluşum sebepleri, hasar derecelendirme yaklaşımları ve hasar inceleme teknikleri hakkında literatür araştırmasına dayanan bilgilere yer verilmiştir. Literatür araştırması sonucu oluşturulan hasar inceleme formlarından bir örnek de bölüm sonucunda gösterilmiştir.
Bölüm dörtte ise; Modern Mimarlık dönemi yapılarının sıvalı-boyalı cephelerinde görülen hasarları tespit etmek ve değerlendirmek amacıyla yazın araştırmasına dayanarak oluşturulan yerinde inceleme yaklaşımını, saha çalışması bulgularıyla geliştirmek ve iyileştirmek amacıyla hazırlanan yöntem ele alınmıştır. Ayrıca geliştirilen yöntemin saha çalışmasında kullanım adımları da açıklanmıştır. Bu kapsamda saha çalışması için bölge ve bina seçimi, kesinleştirilen inceleme kartları ve derecelendirme yaklaşımı anlatılmıştır.
Beşinci bölümde ise dördüncü bölümde geliştirilmiş olan çalışmaya dayanarak oluşturulan inceleme yaklaşımının kullanımdaki etkinliğini görmek için gerçekleştirilen yerinde inceleme çalışması ele alınmıştır. Bu kapsamda alan çalışmasında bölge ve bina seçimi yapılmıştır. Kesinleştirilen inceleme kartları ve derecelendirme yaklaşımı ile yapılan saha çalışması anlatılmıştır. Ayrıca yerinde yapılan incelemenin bulguları ve sonuçları da bu bölümde paylaşılmıştır. Yapılan değerlendirmelerde hasarların binada görüldüğü yön, yer ve oluşan hasarların düzeyi irdelenmiştir.
Altıncı bölüm olan sonuç bölümünde ise yapılan çalışmanın sonucunda elde edilen bilgilerin ve bulguların genel bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Both in Turkey and in the world, as a part of the recent history, the buildings that have the characteristic features of modern architecture era are considered as important architectural heritage. Many examples of modern architecture era with cultural and historical values are also present in Turkey, as in the world. Various international organizations such as ICOMOS, DoCoMoMo and national institutions are working to protect these buildings due to their value.
The preservation of these buildings in accordance with the facade technology in terms of modern architectural heritage is thought to be important when the architectural value and cultural memory they possess is considered. In this respect, within the scope of this thesis, it was decided to examine the facade defects seen in the buildings that have the characteristics of modern architecture period. In this context, during the thesis study, the facade technology used in buildings of modern architecture era in Turkey was investigated and a defect grading and assessment approach for rendered-painted facades was developed by in-situ façade inspections.
The thesis, in which the findings and results of the studies conducted in this direction are handled, consists of six chapters.
In the first chapter, the aim, scope and method of the thesis study is explained. In summary, in line with the above-mentioned target and literature analysis, it was decided to limit the scope of the study to those of the multi-storey residential buildings of modern architecture era, with render or painted render as facade cladding. In addition to the literature research, it was found appropriate to support the study with in situ visual inspections.
In the second chapter, the modern architecture movement is considered; the history of that movement, examples present in the world and in Turkey, and facade characteristics of modern architecture were examined. The literature review regarding the history of the modern architectural movement in Turkey revealed that features such as emphasizing the structural system on the facades, the use of marquee emphasizing the entrance, the use of concrete/reinforced concrete patterns and some certain colors are common in these buildings.
In addition, among the examples of this era, it was found that residential buildings were common in function and render or painted render was widely used as facade cladding. Therefore, render types used in Turkey in that period were also examined At the end of the chapter, the building general information form, which was created to be used in field research, was also given.
In the third chapter, defects that can be seen on rendered and painted facades are discussed considering its their commonality in examples of Turkish Modern Architecture. In the literature review conducted in this context, the defects seen on rendered-painted facades are determined to be mainly; cracks, efflorescence, carbonation, bubbling-spalling, generation of biological formation and discoloration. Information on these defects, the causes of their occurrence, defect grading approaches and defect inspection techniques that can be used are given based on the literature research. An example of the defect assessment forms created considering the literature research is also given at the end of the chapter.
In the fourth chapter; the in-situ visual inspection method proposed for defect detection and evaluation at the rendered-painted facades of the Modern Architecture buildings, which was initially developed based on the literature review and later improved by on-site investigations, has been discussed.
In this respect, defect recording forms for cracks, efflorescence and biological formation that were prepared for being used in visual inspections were introduced and the grading approach that was established to determine the level of the damages caused by these defects was explained. In addition, the steps to be followed for using the proposed method in the field study are explained in this chapter.
On-site visual inspection studies showed that; instead of taking a single feature into consideration in the grading of defect, it would be more effective to create a multi-stage approach that deals with different characteristics. In this context, three issues were considered for crack formation, and a grading approach has been developed which deals with the size of the area affected by the cracks, the frequency of the cracks in this area and the effect of the crack on the component. For efflorescence and biological formation; a grading approach has been proposed to address the size of the area affected by these defects and their impact on the component. For these defects, guide cards that can be used in deciding for necessary further investigations and repairs according to the determined damage level have been introduced (Table 4.8, Table 4.9 and Table 4.10).
In the fifth chapter, the on - site studies that were performed to see the effectiveness of the initial inspection approach proposed and to develop it further were explained. Within this scope, the selection of the neighborhood in İstanbul and example buildings were given. Results of the field study is given and discussed using the finalized defect recording cards and grading approach. In the evaluations, commonly seen direction and location of the defects and level of damages were examined.
In the conclusion section, which is the sixth chapter, a general evaluation of the information and findings obtained as a result of the study is made. Suggestions were also made for further studies.
With the approach proposed within the scope of the thesis study for visually inspecting and evaluating the defects on the rendered-painted facades of the modern architecture examples; the level of the damage caused by the defects can be determined by remote visual inspection and a preliminary assessment to decide for further inspections and repair can be made. In this way, it is considered that it will contribute to the preservation of the buildings which have the characteristics of modern architectural heritage. In addition, although this approach has been proposed considering the examples of modern architecture, it is thought be used in all other rendered-painted facades with the necessary adaptations and in this respect, it will be beneficial not only for the researchers working in the field of preservation of modern architectural heritage, but also for building technology researchers in general.
Due to the small number of buildings examined, it was not possible to reach certain conclusions on the direction or location where the damages are frequently observed. In future studies, it is possible to obtain more accurate and more generalized information on these issues by examining more residential buildings using this approach. In addition, the effect of the climatic zone, proximity to the sea, etc on the defects observed can be investigated.