Ödüllendirme sistemleri ile örgütsel adalet arasındaki ilişkilerin analizi ve bir uygulama
A Research to analyze the relationships between reward systems and organizational justice
Yazar: SENAY YÜRÜR
Danışman: PROF.DR. ZEYYAT SABUNCUOĞLU
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
ÖDÜLLEND RME S STEMLER LE ÖRGÜTSEL ADALETARASINDAK L ŞK LER N ANAL Z VE B R UYGULAMASenay YürürÖZETDoğru çalışanları örgüte çekmek, bu çalışanların örgütte kalmalarını sağlamakve çalışanları motive etmek bir ödüllendirme sisteminin temel amaçları olarak kabuledilmektedir. Bu amaçları yerine getirebilmesi için ödüllendirme sistemlerioluşturulurken dikkate alınması gereken iki temel boyut vardır: Sistemin yapısı vesüreçleri. Sistemin yapısı; bu sistemlerin iş bazlı, kişi bazlı, performansa dayalı,hiyerarşik yapıyı destekler v.b. şekilde olması ile ilgilidir. Buna karşın süreç boyutu ise,sistemin işleyişi ile ilgili olup, iletişim ve karar alma süreçlerini içermektedir. Özellikledoğru beceri, yetkinlik ve yüksek performansa sahip çalışanların örgütte kalmalarınısağlamak ve çalışanları motive etmek amacı açısından bakıldığında, örgütsel adaletalgısının bu sistemlerin başarısında önemli bir etken olduğu kabul edilmektedir.Örgütsel adaletin ilk temellerini Eşitlik Teorisi (Adams,1965) oluşturmaktadır. Teori,ödüllerin çalışanların katkılarına göre dağıtılmasıyla ilgili olan dağıtım adaletiniaçıklamaktadır. Ancak çalışanların örgütsel adalet algılarını şekillendiren tek belirleyiciörgütte dağıtılan ödüllerin miktarı değildir. Thibaut ve Walker (1975); insanların adillikkararı verirken sonuçlar kadar bu sonuçlara yol açan prosedürlerle de ilgilendikleriniifade etmektedirler. Buna göre çalışanlar adalet değerlendirmesi yaparken, elde ettiklerikazanımların oluşmasında kullanılan formel prosedürleri ve bu prosedürleri uygulayanyöneticileri ile ilişkilerini de dikkate almaktadırlar. Bies ve Moag (1986)'a göreprosedürlere ilişkin bu iki algı birbirinden farklı adalet algısı ortaya çıkarmaktadır.Çalışanların yöneticileriyle ilişkilerine ilişkin adalet algılarını ?etkileşim adaleti? olaraktanımlamaktadır.Bu çalışma ödüllendirme sisteminin yapı ve işleyişi ile örgütsel adalet arasındakiilişkilerin tespit edilmesine yöneliktir. Bu amaçla yapılan araştırmada ödüllendirmesisteminin yapı ve süreçlerine ilişkin çalışan algısı ve örgütsel adalet algılarısorgulanarak birbirleri arasındaki etkileşim ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.ANAHTAR KEL MELER: Ödüllendirme sistemi, Örgütsel Adalet,Motivasyon, Prosedür Adaleti, Etkileşim Adaleti, Dağıtım Adaleti.

Abstract:
A RESEARCH TO ANALYZE THE RELATIONSHIP BETWEENREWARD SYSTEMS AND ORGANIZATIONAL JUSTICESenay YürürABSTRACTTo attract the right people, to retain them in the organization and to motivate theemployees are considered as the main objectives of the reward systems. There are twodimensions while designing the reward system in order to realize these objectives: Thestructure and the process of the system. Structure of the system relates to whether it isjob based, person based, performance based or correlated with hierarchic structure. Onthe other hand, process dimension, being related with the progress of the system,includes communication and decision making processes. When considered regardingthe objective of retaining specially the people who have the right skill, competency andhigh performance and motivating the employees; it is accepted that the perceivedorganizational justice is an important factor for the success of these systems.Equity Theory (Adams, 1965) constitutes the base for the organizational justice.The theory explains the distributive justice, which relates to the distribution of rewards.However, the amount of the rewards in the organization is not the unique determiner,which forms the organizational justice perceived by the employees. Thibaut and Walker(1975) mention that while deciding on the fairness, people take into account theprocedures that create the results, as well as the results themselves. In accordance withthis, while assessing the degree of justice, people take into consideration the formalprocedures that are used for obtaining the achieved outputs and their relations with themanagers who are carrying on the procedures. According to Bies and Moag (1986),these two types of justice related with the procedures maintain different types of justiceperceptions. They define the justice perception of the employees respecting theirrelations with their managers as ?interactional justice?.This study aims to define the relation between the structure and the process ofreward system and the organizational justice. In the research, which was implementedwith this purpose, it has been attempted to reveal the interaction between these two byinvestigating the employee perception regarding the structure and the process of rewardsystem and their organizational justice perception.KEY WORDS: Reward System, Organizational Justice, Motivation,Procedural Justice, Interactional Justice, Distributive Justice.