Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda sosyal destek ve semptom durumu arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between social support and symptom status in patients receiving hemodialysis
Yazar: MESUT AKGÜL
Danışman: PROF. DR. NURAN TOSUN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışma, hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda sosyal destek ve semptom durumu arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı bir çalışma olarak yapıldı. Çalışma, Eylül 2022-Ocak 2023 tarihleri arasında, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Diyaliz Merkezi, Türkoğlu Dr. Kemal Beyazıt Devlet Hastanesi Diyaliz Merkezi ve Özel 12 Şubat Diyaliz Merkezinde gerekli izinler alınarak yürütüldü. En az altı aydır hemodiyaliz tedavisi alan, 18 yaş ve üzerinde olan, iletişim sorunu olmayan 164 hasta araştırmanın örneklemini oluşturdu. Veriler, hastaların sosyo-demografik ve tıbbi bilgilerini içeren Hasta Tanıtıcı Özellikler Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Diyaliz Semptom İndeksi kullanılarak toplandı. Araştırmadan elde edilen verilerin istatistiksel analizleri SPSS Statistics 18 paket programı kullanılarak, Dunnett-C tekniği, Mann-Whitney U ve Kruskal Wallis H testleri ile yapıldı. Çalışmaya katılan hastaların Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği toplam puan ortalaması 52.98±16.63, aile alt boyutu puan ortalaması 24.66±5.73, arkadaş alt boyutu puan ortalaması 14.91±8.53 ve özel bir insan alt boyutu puan ortalaması 13.41±7.90 olarak bulundu. Erkek, evli, eğitim düzeyi yüksek, çalışan, gelir durumu iyi olan hastaların, algıladıkları sosyal destek anlamlı düzeyde daha yüksekti. Hastaların Diyaliz Semptom İndeksi puan ortalaması 66.80±22.88 olarak orta düzeyde bulundu. Hastalar en fazla yorgun hissetme/enerjide azalma, uykuya dalmada zorlanma, uykuyu sürdürmede zorlanma, üzgün ve kaygılı hissetme sorunları yaşadıklarını; en az olarak da ishal, göğüs ağrısı, bacaklarda şişlik, kusma, nefes darlığı, iştahsızlık ve kas ağrıları semptomlarını yaşadıklarını ifade etti. İleri yaş grubunda, kadın,  eğitim düzeyi düşük, eşlik eden diğer hastalıkları bulunan ve günlük gereksinimlerini bağımsız karşılayamayan hastaların semptom yaşama durumları anlamlı olarak daha yüksek bulundu. Ölçek puan ortalamaları arasında negatif yönde, zayıf ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulundu. Hemodiyaliz hemşirelerinin hastaların sosyal destek ve semptom durumunu geçerli ve güvenilir ölçüm araçlarıyla değerlendirmeleri, hastaların sosyal destek ve yaşadıkları semptomların şiddetini etkileyen sosyodemografik ve tıbbi özellikleri dikkate alarak hemşirelik bakımını planlamaları, hasta ve ailesini bakım sürecine dahil etmeleri önerildi.

Abstract:
This study was conducted as a descriptive study to examine the relationship between social support and symptom status in patients receiving hemodialysis treatment. The study was carried out between September 2022 and January 2023, at Kahramanmaraş Sütçü İmam University Dialysis Center, Türkoğlu Dr. It was carried out in Kemal Beyazıt State Hospital Dialysis Center and Private 12 February Dialysis Center with the necessary permissions. The sample of the study consisted of 164 patients who received hemodialysis treatment for at least six months, were 18 years of age and older, had no communication problems. Data were collected using the Patient Descriptive Characteristics Form, which includes patients' socio-demographic and medical information, the Multidimensional Scale of Perceived Social Support, and the Dialysis Symptom Index. Statistical analyzes were performed using SPSS Statistics 18 package program, Dunnett-C technique, Mann-Whitney U and Kruskal Wallis H tests.The mean score of the Multidimensional Scale of Perceived Social Support of the patients participating in the study was found to be 52.98±16.63, the mean score of the family subscale was 24.66±5.73, the mean score of the friend subscale was 14.91±8.53, and the mean score of the special human subscale was 13.41±7.90.Perceived social support was significantly higher in male, married, high-education, working, and well-income patients. The mean Dialysis Symptom Index score of the patients was found to be 66.80±22.88 at a moderate level. The patients mostly experienced the problems of feeling tired/decreased in energy, difficulty in falling asleep, difficulty in maintaining sleep, feeling sad and anxious; stated that they experienced at least the symptoms of diarrhea, chest pain, swelling in the legs, vomiting, shortness of breath, loss of appetite and muscle aches. The symptom experience status of patients in the advanced age group, female, with low education level, with other comorbidities and who could not meet their daily needs independently, was found to be significantly higher. A negative, weak and statistically significant relationship was found between the scale mean scores. It was recommended that hemodialysis nurses evaluate patients' social support and symptom status with valid and reliable measurement tools, plan nursing care by taking into account the social support and sociodemographic and medical characteristics that affect the severity of the patients' symptoms, and include the patient and his family in the care process.