Türkiye kömür madenciliğinde etkinlik analizi
Efficiency analysis in Turkish coal mining
Yazar: MÜZEYYEN ESRA ATUKALP
Danışman: PROF. DR. AYHAN KESİMAL
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Linyit kömürü = Lignite coal ; Taş kömürü = Anthracite ; Teknik etkinlik = Technical efficiency

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de kömür madenciliğinde etkinliğin analiz edilmesi ve analiz sonucu doğrultusunda yapılması uygun görülen düzenlemelerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada Türkiye'de taşkömürü ve linyit üretiminde bulunan Türkiye Taşkömürü Kurumu ve Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu'na ilişkin etkinlik analizi yapılmıştır. İnceleme dönemi olarak 2009-2017 döneminin seçildiği çalışmada, taşkömürü ve linyit madenciliğine ilişkin etkinliklerin belirlenmesi noktasında, etkinlik ölçüm yöntemlerinden olan veri zarflama analizi kullanılmıştır.
İlk önce Türkiye Taşkömürü Kurumu'nun işletme müesseselerinin etkinlikleri analiz edilmiştir. Çalışmada daha sonra Türkiye Taşkömürü Kurumu ve Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu'nun yıllar itibariyle etkinlikleri değerlendirilerek, kömür madenciliği için etkin olunmayan dönemlerde etkinliğin sağlanması noktasında yapılması uygun olabilecek düzenlemelerden bahsedilmiştir. Taşkömürü ve linyit madenciliğinde saf teknik etkinliğin dönem süresince çok değişmediği, ancak ölçek etkinliğinde söz konusu olan azalış nedeniyle toplam etkinliğin azaldığı gözlenmiştir. Bu sonuca göre, mevcut kömür üretimi ve satış gelirinin elde edilmesinde uygun düzeyde kaynak kullanımının dönem süresince benzer eğilimde olduğu görülmektedir.
Etkinlik ölçümünün girdi odaklı model ile yapılması nedeniyle, etkin olmayan müesseselerde ve etkinliğin bulunmadığı yıllarda etkinliğin sağlanması için, mevcut kömür üretimi ve satış gelirinin mümkün olan en az yatırım harcaması ve faaliyet gideri ile elde edilebilmesi yönünde öneriler ortaya konulmuştur.

Abstract:
In this study, analysis of the efficiency of coal mining in Turkey and the determination of the appropriate arrangements to be made in accordance with analyze results were aimed. In study, efficiency analysis of the Turkish Hard Coal Enterprise Institution and the Turkish Coal Enterprises Institution which produce hardcoal and lignite, respectively was performed. In the study, 2009-2017 period was selected as analysis period, data envelopment analysis, one of the efficiency measurement methods, was used to determine the efficieny related to hard coal and lignite mining.
Firstly, efficiency of Turkey Hard Coal Enterprise Institution's business enterprises was analyzed. In the study, the efficiency of the Turkish Hard Coal Enterprise Institution and the Turkish Coal Enterprises Institution were evaluated and the arrangements that would be appropriate to ensure the efficiency of coal mining were discussed. It was observed that the pure technical activity in hard coal and lignite mining did not change much during the period, but the overall efficiency was observed to decrease due to the decrease in the scale efficiency. According to this result, it was seen that the use of appropriate level of resource utilization in the acquisition of current coal production and sales income have a similar tendency during the period.
Due to the fact that the efficiency measurement is made with an input-oriented model, suggestions have been made to ensure that the existing coal production and sales revenue can be obtained with the minimum possible investment expenditure and operating expense in order to ensure efficiency in the non-efficient institutions and in the non-efficient years.