Dağlık Fırat Çoruh ve Aras havzalarında swat hidrolojik modeli ile kar parametre kalibrasyonunun karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of snow parameter calibration in the mountainous euphrates Çoruh and Aras basins using the swat hydrological model
Yazar: MELEK ZEĞEREK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA CANSARAN ERTAŞ
Erzurum Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Hidroloji = Hydrology ; Hidrolojik modelleme = Hydrological modelling ; Su kaynakları = Water resources

Özet:
Dağlık havzalarda kar, su döngüsünün kritik bir bileşenidir. Türkiye'nin doğu 
kesimlerinde biriken kar, özellikle Fırat, Çoruh ve Aras nehirleri için büyük önem taşır. 
Kış aylarında biriken kar, ilkbahar ve yaz aylarında eriyerek nehirler ve göller için sürekli 
bir su kaynağı sağlar. Bu çalışmada, Fırat, Çoruh ve Aras havzalarının dağlık memba dört 
alt havzası çalışma alanı olarak seçilmiş ve SWAT ile hidrolojik modelleme yapılmıştır. 
Model çıktıları, SWAT-CUP otomatik kalibrasyon programıyla kalibre edilmiştir. 
Modelleme sürecinde akım, meteorolojik ve arazi kar ölçümlerinden yararlanılmıştır. Kar 
derinliği verileri, geliştirilen SNOlaps kar derinliği değişim oranı parametresiyle alt havza 
ölçeğinde dağıtılarak modelin kar çıktıları ile kalibre edilmiştir. Kar kalibrasyon 
işleminde E21A019, E23A016, E230A29 ve D24A029 havzaları için sırasıyla ortalama 
0,70, 0,82, 0,81 ve 0,24 NSE değerleri elde edilmiştir. Doğrulama sürecinde ise sırasıyla 
ortalama 0,60, 0,60, 0,25 ve 0,64 NSE değerleri elde edilmiştir. Bulgulara göre, Kemah 
Boğazı ve Coşkunlar Havzası'nda kar daha erken yağarken, İspir ve Karakurt Havzası'nda 
kar yağışı daha geç gözlemlenmektedir. Kar parametrizasyon işleminden sonra havzaların 
akım çıktıları kalibre edilmiş ve kalibrasyon için sırasıyla 0,73, 0,63, 0,61, 0,73 NSE; 
doğrulama için ise sırasıyla 0,58, 0,50, 0,32, 0,36 NSE değerleri elde edilmiştir.

Abstract:
In mountainous basins, snow is a critical component of the water cycle. Snow 
accumulation in eastern Turkey is particularly important for the Euphrates, Coruh and 
Aras rivers. The snow that accumulates in winter melts in spring and summer, providing 
a constant water supply for rivers and lakes. In this study, four mountainous upstream 
sub-basins of the Euphrates, Coruh and Aras basins were selected as the study area and 
hydrological modeling was performed with SWAT. Model outputs were calibrated with 
the SWAT-CUP automatic calibration program. Flow, meteorological and snow 
measurements were used in the modeling process. Snow depth data were distributed at 
the sub-basin scale with the developed SNOlaps snow depth change rate parameter and 
calibrated with the snow outputs of the model. In the snow calibration process, average 
NSE values of 0,70, 0,82, 0,81 and 0,24 were obtained for basins E21A019, E23A016, 
E230A29 and D24A029, respectively. In the validation process, average NSE values of 
0,60, 0.60, 0.25 and 0.64 were obtained respectively. According to the findings, snow 
falls earlier in Kemah and Coşkunlar Basin, while snowfall is observed later in İspir and 
Karakurt Basins After the snow parameterization process, the flow outputs of the basins 
were calibrated and NSE values of 0,73, 0,63, 0,61, 0,73 were obtained for calibration 
and 0,58, 0,50, 0,32, 0,36 for validation, respectively.