Doğu Akdeniz bölgesi nar ve turunçgil alanlarında zararlı portakal güvesi, Cryptoblabes gnidiella Mill. (Lepidoptera: Pyralidae)'nın mücadelesine esas bazı biyolojik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of some biological characteristics for controling of the honeydew moth, Cryptoblabes gnidiella Mill. (Lepidoptera: Pyralidae) injurious on pomegranate and citrus orchards in eastern mediterranean region
Yazar: NAİM ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. M. RİFAT ULUSOY
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma; 2007-2009 yıllarında Doğu Akdeniz Bölgesi illerinden Adana, Mersin ve Osmaniye ili nar ve turunçgil bahçelerinde üç yıl süreyle yürütülmüştür. Portakal güvesi, Cryptoblabes gnidiella Mill. (Lepidoptera: Pyralidae)'nın nar bitkisi üzerinde doğada yürütülen çalışmalar sonucunda; bir dölünü ortalama 564,6 gün-derece ve 28,90 günde tamamladığı, bir dişi bireyin ömrü boyunca ortalama 46,18 adet yumurta bıraktığı ve cinsiyet oranının 0.98:1.02 (1:1) olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, ortalama yumurta açılım süresinin 3,53 gün, larva süresinin 13,91 gün, pupa süresinin 6,91 gün ve ergin yaşam süresinin de 4,55 gün olduğu saptanmıştır.Nar ve turunçgil bahçelerinde yürütülen çalışmalarda da; C. gnidiella'nın 3., 4. ve 5. dönem larva halinde kışladığı ve ilk erginlerinin nisan ayı ilk yarısından itibaren çıkış yaptığı belirlenmiştir. Nisan-temmuz ayları arasında düşük olan ergin popülasyonunun, temmuz ayı ikinci yarısından itibaren artmaya başladığı ve ekim-kasım döneminde ise, en yüksek seviyeye ulaştığı saptanmıştır. C. gnidiella ergin aktivitesinin kasım sonu ile aralık ayı başlarında son bularak, yaklaşık 8 ay doğada aktif kaldığı belirlenmiştir. Zararlının, ergin uçuş periyodu süresince; nisan?haziran (1), temmuz-eylül (2-3) ve ekim-kasım (1-2) aylarında olmak üzere yılda 4-5 tepe noktası oluşturduğu ve yılda 4-5 döl verdiği tespit edilmiştir.Portakal güvesi'nin nar ve turunçgilde; çiçek, meyve tacı (kaliks), meyve kabuğu, meyve içi, çekirdek ve yaprakları ile meyvenin göbek kısmı ve çanak yaprağın (yıldız) altında beslendiği belirlenirken, nardaki zarar oranının % 6.4-41.2 arasından değiştiği saptanmıştır. Ayrıca, C. gnidiella'nın nar ve turunçgilde 4 ayrı takıma bağlı 7 familyadan 13 adet doğal düşman türü ile 11 adet konukçu bitki türü belirlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out in pomegranate and citrus orchards in Adana, Mersin and Osmaniye provinces in the East Mediterranean Region in 2007-2009. It was determined that Honeydew moth [Cryptoblabes gnidiella Mill. (Lepidoptera: Pyralidae)] completed one generation in 564,6 day-degree and 28,90 days, one female laid 46,18 eggs during longevity, averagely and sex ratio was 0,98:1,02 (1:1) on pomegranate in natural conditions. In addition to that, the incubation period of eggs, duration of larval period, pupal stage and longevity of adult was 3,53; 13,91; 6,91 and 4,55 days, respectively. It was determined that C. gnidiella wintered as in 3., 4. and 5. larval stages in pomegranate and citrus orchards.First adult was seen at the beginning of April and population density was low during April-July, began to increase from the second half of July and reached the highest level in the period of October-November. It was determined that C. gnidiella remained active in the nature for nearly 8 months and moth flying lasted at the end of November or at the beginning of December. It was determined that adult formed 4-5 peaks during the flying period in April-June (1), July-September (2-3) and October-November (1-2), as a result of this, it gave 4-5 generations in a year.It was determined that C. gnidiella feed on bloom fruit calyx, fruit peel, endocarp, kernel, leaves, under the fruit peel and calyx leaf on pomegranate and citrus. Damage ratio of C. gnidiella changed between 6.4-41.2 % on pomegranate fruits. It was determined that C. gnidiella had 13 different natural enemies from 7 families belonging to 4 different orders and 11 host plants, during this study.