Kamu yönetim binalarında esnek tasarım problemleri üzerine bir inceleme
An exploration on flexible design problems of public administration buildings
Yazar: MEHMET AKİF YILDIZ
Danışman: PROF. DR. FİGEN BEYHAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Binaların neden olduğu kaynak tüketimi ve çevresel zararların artan boyutları sürdürülebilirlik kavramını dünyanın gündemi haline getirmiştir. Gelecek nesillerin yaşam haklarını gözeterek bugünün ihtiyaçları çerçevesinde sürdürülebilir yapılı çevreler tasarlamak ve inşa etmek tüm ülkelerin öncelikli hedefleri arasında yerini almıştır. Hayatın içerisinde kaçınılmaz olan değişimlerin öngörülmemesi nedeniyle süreç içerisinde ortaya çıkan işlevsel gereklere yeterince cevap veremediği için işlevsel ömürlerini fiziksel ömürlerinden önce tamamlayan ve atıl duruma düştüğü için yıkım sürecine giren binalar sürdürülebilir yapılı çevre hedefleri ile çelişen en önemli problemlerdendir. Değişime olanak tanımayan binaların fiziksel ömürlerini tamamlamadan yıkılmaları sürecinde tüketilen enerji, oluşan atık malzemeler, çevreye verilen zarar, yeni binanın inşası için tüketilecek olan malzeme ve enerji ile getireceği maliyet göz önüne alındığında sürdürülebilirliğin sağlanması için esneklik kavramının tasarım sürecindeki önemi daha fazla ortaya çıkmaktadır. Bu açıdan vaat edilen yaşam senaryolarının hayata aktarıldığı binaların fiziksel ömürleri süresince teknolojik, toplumsal ve/veya ekonomik gelişmeler neticesinde ortaya çıkan değişimlerin gerektirdiği mekânsal ihtiyaçlara olanak verebilecek esnek tasarım yaklaşımı ile tasarlanmaları zorunludur. Bu bağlamda tez kapsamında binalarda esnek tasarım problemleri araştırma konusu olarak belirlenmiş, kamu hizmetinin fiziksel sunumu olarak yapılı çevrelerde önemli yeri olan ve değişim olgusundan en üst düzeyde etkilenen kamu yönetim binaları problem alanı olarak ele alınmıştır. Esnek tasarım yaklaşımı üzerine yaptıkları çalışmalarla öne çıkan Stewart Brand, Francis Duffy, Bernard Leupen ve Paul Davies tarafından geliştirilen bina katmanlaşması yaklaşımı irdelenerek, strüktür, sirkülasyon, kabuk, servis ve mekan organizasyonu olmak üzere 5 katman üzerinden geliştirilen stratejiler ile kamu yönetim binalarının tasarım süreçlerinden itibaren esneklik kavramının nasıl ele alınabileceği ortaya konmuştur. Katmanların en az ve en çok değişim gerektirmesi ve değişim sürecinde yarattığı güçlüklerin dikkate alındığı stratejilerden yola çıkarak saptanan esneklik kriterleri, örnek kamu yönetim binası üzerinden irdelenmiş ve değişimin az ve zor olduğu katmanların ilave yük ve kapasite ile tasarlanması, değişim ihtiyacının sık olduğu katmanların hızlı, verimli ve ekonomik olarak uyarlanabilir, değişebilir ve dönüşebilir olması ve katmanlar arasındaki ilişkilerin en az seviyede tutulması ile değişimin gerçekleşeceği katmanlara serbestlik sağlanması gereklerinin önemi vurgulanmıştır. Sonuç olarak katmanlardaki esneklik kriterlerinin sürdürülebilir yapılı çevre tasarımlarına örnek teşkil etmesi ve kriterlerin uygulanma potansiyellerinin geliştirilmesi amacıyla akademik çalışmalara yön verebilmesi hedeflenmiştir.

Abstract:
The increasing of environmental damages and resource consuption caused by buildings have propose the concept of sustainability for the agenda of the world. Considering the rights of future generations, designing and constructing sustainable built environments within the framework of today's needs is among the priority targets of all countries. Buildings that complete their functional life before their physical life and have a demolition process as they fall idle are the most important problems that contradict the sustainable built environment targets. When a building demolishes, waste materials occurs and damages the environment and energy to be consumed for the construction of the new building. Considering all of them, the importance of the concept of flexibility in the design process to ensure sustainability is taken into consideration. In this respect, buildings should be designed with a flexible design approach to answer the changes resulting from technological, social and / or economic developments. In this context, flexible design problems are determined as a research subject in the scope of thesis.Public administration buildings, which have an important place in the built environment as a physical presentation of the public service and which are affected by the change phenomenon at the highest level, are considered as the problem area. The approach of building layering developed by Stewart Brand, Francis Duffy, Bernard Leupen ve Paul Davies who are characterized by their work on flexible design approach, has been studied. Strategies developed through five layers(structure, circulation, shell, service and space organization) and how the concept of flexibility can be dealt with from the design process of public administration buildings. The flexibility criteria, which based on the strategies where the layers required the least and most change and their difficulties during the change proces,  were determined through the sample public administration building. It is emphasized that the layers where change is less and more difficult are designed with additional load and capacity, the layers where the need for change are fast, efficient and economically adaptable, changeable and convertible. As a result, it is aimed to be able to guide the academic studies in order to implement the flexibility criteria on building layers of sustainable built environment designs and to develop the potentials of the criteria.