Yatırımların teşvikine yönelik kamu taşınmazları tahsisleri ve Türkiye uygulaması
Allocation of state real estates for investment and the case of Turkey
Yazar: PINAR DEMİRHAN
Danışman: PROF. DR. SEMİH ÖZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Taşınmaz Geliştirme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Devletlerin büyüme, istihdam ve ödemeler dengesi gibi makro ekonomik hedefleri gerçekleştirmek veya sanayi, teknoloji, çevre, eğitim, enerji politikaları, sosyal ve bölgesel kalkınma politika hedeflerine ulaşabilmek için kullandıkları ekonomi politikalarından biri de teşvik sistemidir. Türkiyeʼde uygulanan teşvik politikaları, öncelikle bölgesel dengesizlikleri ortadan kaldırmak amacı taşımaktadır. Avrupa Birliği (AB)ʼne uyum sürecinde teşvik sisteminde genel olarak değişiklik yapılmıştır. Bölgesel dengesizlikleri ortadan kaldırmak için uygulanan yatırım teşviklerinin yanında Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) yatırımları, önemli sanayi yatırımları ve stratejik yatırımları da destekleyen teşvik politikası uygulanmaya başlanmıştır. Teşvik sistemi içerisinde yatırım yeri tahsisleri de önemli bir araç olarak kullanılmıştır. 

Bu çalışmada, öncelikle yatırımlar ve teşvik sistemi genel olarak değerlendirilmiş, ABʼde uygulanan sistem incelenmiş ve ikincil veriler kullanılarak Türkiyeʼde uygulanan teşvik sisteminin gelir ve istihdam etkisi analiz edilmiştir. Türkiyeʼde teşvik mevzuatında günümüze kadar uygulanan değişimler değerlendirilmiş ve teşvik politikalarının içerisinde yatırım yeri tahsislerinin uygulanma yöntemleri hakkında bilgi verilmiştir. Teşvik sistemine ilişkin oluşturulan veri setinden yararlanılarak hem ülke geneli, hem de teşvik sistemi içinde yatırım yeri tahsislerine yönelik durum analizi ve değerlendirme yapılmıştır. Son olarak ekonometrik model kullanılarak, teşvik sisteminin Türkiyeʼnin Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH)ʼsı ve istihdam hacmi üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre Türkiyeʼnin altı bölgesinde 2001 ve 2013 yılları arasında teşvik kapsamında yapılan yatırımlardan 3., 4. ve 5. bölgelerde yapılan yatırımların GSYİHʼyı arttırdığı, 4. ve 6. bölgelerde yapılan yatırımların ise istihdamı olumlu etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak teşvik uygulamaları ve özellikle yatırımlara arazi tahsisi yoluyla bölgesel nüfus ve istihdam dinamikleri olumlu etkilenebileceği ve gelişme sorunlarının azaltılabileceği görülmektedir.

Abstract:
The incentive system is one of the economy policies that states use for realization of macro economic objectives such as growth, employment and balance of payment or achieving policy targets about industry, technology, environment, education, energy policies, social and regional development. Incentive policies applied in Turkey aimed to principally eliminate the regional economic imbalances. Incentive policy system generally has been changed during Turkeyʼs adaptation process to Eurupean Union (EU) membership. Besides incentives aim to eliminate the regional economic imbalances, incentive policy which also support to research and development investments (R&D), important industrial investments and strategical investments began to be implemented. Allocation of state real estates for investment is used as an important tool in the investment incentive systems.

In this study, initially, investments and investment incentive systems were generally evaluated, incentive system applied in European Union was exemined and income and employment effects of incentive system applied in Turkey was analized by using secondary datas. Legislation amendments about Turkeyʼ incentive systems until today was evaluated and information about application methods of allocation of state real estates for investment among incentive policies is given. Benefitting from created data sets related with incentive system, the case analysis and evaluation are made about both throughout the country and allocation of state real estates for investment in incentive system. Finally, effects of incentive system on Turkeyʼs Gross Domestic Product (GDP) and employment were analyzed via an  econometrics model. It was concluded from the econometrics model analysis that investments, which made within the scope of incentive system in Turkeyʼs six regions in the period between 2011 and 2013 years, increased GDP of the third, fourth and fifth regions and also investments of fourth and sixth regionʼs had a positive influence on employment. In a conclusion, it is seen that dynamics of regional population and employment could be affected positively and problems of development could be alleviated through the incentive implementations and especially allocation of state real estates for investments.