Kahramanmaraş ili Çemrengeç deresi yağış havzasında farklı anakayalar üzerinde gelişen toprakların erozyon eğilim değerlerinin belirlenmesi üzerine araştırmalar
Investigations on determining the erodobility indexes of the soils originated in different bedrocks of Cemrengec watershed in Kahramanmaras
Yazar: SEDA TAT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MAHMUT REİS
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Havza Amenajmanı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Kahramanmaraş Çemrengeç yağış havzası'nda yapılan bu çalışmada farklı anakaya gruplarına göre toprakların erozyon eğilim değerleri ile bazı fiziksel, kimyasal ve hidrolojik toprak özellikleri araştırılmıştır.
Araştırmada 4 farklı anakaya grubuna göre; faktöriyel deneme deseni esasları göz önünde bulundurularak kumtaşı anakayasından 15, kireçtaşı anakayasından 15, kuvarsit anakayasından 14, mikaşist anakayasından 13 adet olmak üzere toplam 56 adet toprak profili açılmış ve her bir profilin farklı derinlik kademelerinden (20-50 cm, >50 cm) 112 adet toprak örneği alınmıştır. 20-50 cm derinlik kademesinden toprakların çeşitli hidrolojik özelliklerini belirlemek amacıyla, strüktürü bozulmamış toplam 56 adet hacim ağırlığı silindir örneği alınmıştır. Toprak profilleri açıldıktan sonra profil içerisinden sağlam anakaya örnekleri alınarak, bu anakayaların teşhisleri ince kesitleri de alınmak suretiyle gerçekleştirilmiştir. Çalışma alanından alınan toprak örnekleri üzerinde; tekstür (kum,toz,kil), permeabilite, su tutma kapasitesi, organik madde, pH, nem ekivalanı gibi toprak özellikleri ve erodobilite indeksleri (dispersiyon oranı, kolloid/nem ekivalanı oranı, erozyon oranı, kil oranı, K faktörü) belirlenmiştir. Toprak özellikleri ile erozyon eğilim değerlerleri arasındaki farklılıkların önemli olup olmadığı varyans analizi, duncan testi ve korelasyon gibi istatistiki yöntemlerle araştırılmıştır. Arazi çalışmaları sonucunda labaratuvar ve istatistik analizlerden elde edilen bazı sonuçlar şu şekilde özetlenebilir;







Erozyon oranı, kil oranı, dispersiyon ve kolloid/nem ekivalanı oranı bakımından araştırma alanı topraklarının erozyona duyarlı oldukları belirlenmiştir. Kolloid/nem ekivalanı oranı bakımında; kireçtaşı, kuvarsit ve mikaşist anakayası üzerinde gelişen toprakların "orta derecede aşınabilir toprak sınıfına" girdikleri tespit edilmiştir. Toprak özelliklerinin 4 farklı anakaya grubuna göre korelasyon analizi sonuçları pozitif veya negatif yönde değişim göstermiştir.

Abstract:
In this study, which has been carried out in Kahramanmaras Cemrengec watershed, soil erosion trend values and some physical, chemical and hydrologic soil properties have been investigated according to the different bedrock groups.
According to the 4 different bedrock groups; in view of the factorial trial design bases, in total 56 soil profile samples of which 15 from sandstone bedrock, 15 from limestone bedrock, 14 from quartzite bedrock, and 13 from mica schist bedrock have been taken and 112 soil samples have been taken from different depth levels of the each profile (20-50 cm, >50 cm). 56 bulk density roller samples whose structure is undisturbed have been taken in order to determine various hydrologic properties of the soils at the 20-50 cm depth level. Once soil profiles were opened, the identifications of these bedrocks have been determined with taking their thin sections by taking some solid bedrock samples from each profile. On the soil samples taken from the study area; soil properties such as texture (sand, silt, clay), permeability, water holding capacity, organic matter, pH, moisture equivalent  and erodobility indexes (dispersion rate, colloid moisture equivalent ratio, erosion ratio, clay ratio, K factor) have been determined. Some statistical techniques such as The Analysis of variance (ANOVA), duncan's test and correlation have been used to investigate whether the differences between soil properties and erodobility indexes are significant or not. 
As a result of fieldworks, some results obtained from laboratory work and statistical analysis can be summarized as follows:



It was determined that soils in the study area were found to be susceptible to erosion in terms of erosion ratio, clay ratio, dispersion and colloid moisture equivalent ratio. It was also found that soils originated in limestone, quartzite and micashist bedrock have been determined to be moderately erodible soil class with regard to colloid moisture equivalent.