Primer biliyer kolanjit hastalarında yaşam süresi ve mortalite ile ilişkili faktörler
Survival and mortality related factors in patients with primary biliary cholangitis
Yazar: AHMET ALP UNAT
Danışman: PROF. DR. ULUS SALİH AKARCA
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Albüminler = Albumins ; Eritrosit sayısı = Erythrocyte count ; Kolanjit = Cholangitis ; Mortalite = Mortality ; Sağkalım = Survival ; Yaşam süresi = Lifetime

Özet:
Giriş ve Amaç: Primer Biliyer Kolanjit (PBK), küçük safra yollarının harabiyeti ile
seyreden otoimmun bir hastalıktır. Hastalar asemptomatik olabildiği gibi karaciğer sirozu
bulguları da gösterebilirler. PBK, iyi huylu bir hastalık gibi algılanmasına karşın; tanının
atlandığı ya da takip ve tedavinin aksatıldığı vakalarda, hayat kalitesinde ciddi düşüşlere
hatta ölüme yol açabilmektedir. Bu retrospektif kohort çalışma ile hem 3. basamak bir
merkez olarak hastalıktaki deneyimi ortaya çıkarmak, hem de PBK hastalarında, laboratuvar
verileri ve tanımsal özelliklerin ölüm ve hastalık prognozu üzerine etkilerini göstermek
hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Ege Üniversitesi Hepatoloji Polikliniği'nde 1995-2019 yılları
arasında veritabanına PBK tanısı ile kaydedilen 425 hasta dosyası taranmıştır. Dahil edilme
kriterlerine uyan 256 hastanın dosyaları incelenmiştir. Hastaların cinsiyetleri, tanı yaşları,
tedavi başlama tarihleri, başvuru nedenleri, eşlik eden hastalık verileri not edilmiştir. Ayrıca
tedavi öncesi, tedavinin 3., 6. ve 12. aylarındaki sonuçları kaydedilmiştir. Takip esnasında
nakil olan hastaların nakil tarihleri, ölen hastaların ölüm tarihi ve ölüm nedenleri de verilere
dahil edilmiştir. Ölüm veya karaciğer nakli olma sonlanma noktası olarak alınmıştır.
Bulgular: 256 hastanın 234'ü kadın, 22'si erkektir (K:E=11:1). Tanı anındaki yaş
ortalaması 53,3±12,2, ortanca değeri 52'dir. Yaş aralığı 17-84 yaş olarak saptanmıştır.
Hastaların tanı almasını sağlayan başvuru nedenleri arasında; herhangi bir nedenle yapılan
laboratuvar testlerinde saptanan karaciğer enzim yüksekliği %41, kaşıntı %25,8 ve yorgunluk
%15,2 olarak yer almıştır. Ortalama takip süresi 132,5±82,6 ay, ortanca değer ise 123,5 ay
olarak hesaplanmıştır. Hastaların %45,7'sinde hipertansiyon, %31,3'ünde osteoporoz,
%26,6'sında Sjögren sendromu, %16,8'inde hipotiroidi tabloya eşlik etmektedir. Nakilsiz sağkalım oranları; 5 yıllık %90, 10 yıllık %82, 20 yıllık %75 olarak hesaplanmıştır. Çok
değişkenli Cox regresyon analizinde tanı anındaki yaş (p<0,0031), tanı anındaki (T0) AST
(p=0,0354), albümin (p=0,0001) ve MCV (p=0,0173) değerlerleri yaşam süresiyle ilişkili
bulunmuştur. Tedavinin 12. ayında bakılan (T12) AST (p=0,0054), GGT (p<0,0001), albümin
(p<0,0001), MCV (p=0,0292) değerleri ve hastanın tanıdaki yaşı (p=0,0009) yaşam süresi ile
ilişkili saptanmıştır. Bu parametrelerden T0 ve T12 olmak üzere iki adet indeks geliştirilmiş
ve bunların sağ-kalımı gösterme becerisi ROC eğrileri ile değerlendirilmiştir. T0 prognostik
indeksin; tüm sürelerde, 5 yıllık, 10 yıllık ve 15 yıllık nakilsiz sağ-kalımı göstermede ROC
eğrisi altında kalan alan değerleri sırasıyla 0,930, 0,930, 0,957 ve 0,951 olarak saptanmış, p 
değeri <0,001 olarak bulunmuştur. T12 indeksin aynı sonlanımlardaki verileri ise sırasıyla
0,958, 0,989, 0,983 ve 0,978 şeklinde bulunmuş olup p değerleri <0,001'dir.
Sonuç: Hastaların tanı anındaki yaşı, AST, albumin ve MCV değerleri ile tedavinin
12. ayında görülen AST, MCV, albumin ve GGT değerleri prognostik açıdan yol gösterici
olabilir.
Anahtar Kelimeler: Primer Biliyer Kolanjit; Sağ-kalım; Mortalite; MCV; Albümin

Abstract:
Introduction: Primary Biliary Cholangitis (PBC) is an autoimmune disease that
affects the intralobular bile ducts of the liver. Patients may present with a wide range of
symptoms from completely asymptomatic to signs of cirrhosis. Although PBC is known to be
a benign disease, it has insidious and slowly progressive properties and, if not noticed, can
lead to serious liver complications. This retrospective cohort aims to show relations between
laboratory parameters and the course of the disease as well as reveal the experience of a
tertiary center in PBC.
Methods: The patients who admitted to Ege University Gastroenterology Department
and enrolled to database with diagnosis of PBC are recruited to this study. Of 425 patients,
256 met the inclusion criteria. Collected clinical and laboratory data included gender, year of
diagnosis, admission complaints, comorbidities, baseline values and subsequent results in 3rd,
6th, 12th months of treatment. Liver transplantation and death were recorded as endpoints of
the study.
Results: Out of 256 patients, 234 (91.4%) were women. The mean age at the time of
diagnosis was 53,3±12,2 years with a median value of 52. The most frequent admission
complaint was abnormalities in liver biochemical tests obtained for other reasons (%41). The
proportion of pruritus and fatigue were %25,8 and %15,2 respectively. The mean duration of
follow-up was 10,9±6,9 years with a median value of 10,3. Percentages of comorbidities like
hypertension, osteoporosis, Sjögren's syndrome and hypothyroidism were %45,7, %31,3,
%26,6, %16,8 respectively. According to multi-variate Cox regression analysis of baseline
values (T0) of AST (p=0,0354), albumin (p=0,0001), MCV (p=0,0173) and age at diagnosis
(p<0,0031) are associated with transplant-free survival. Of the parameters that performed at
12th month of treatment (T12), AST (p=0,0001), GGT (p=0,0001), MCV (p=0,0292), albumin
(p<0,0001) were corelated with the outcome. Based on these analyses, two prognostic indices
(PIs) have been developed to predict transplant-free survival. First PI comprised of 'age at
diagnosis', T0 values of 'albumin, AST and MCV'. The second PI comprised of 'age at
diagnosis', T12 values of 'albumin, AST, MCV and GGT'.
The PI derived from baseline values strongly predicted 5-, 10-, 15-years and overall
survival (p<0.0001). AUC values were 0,930, 0,930, 0,957 and 0,951 respectively. The second 
XPI derived from 12th month data was highly related to 5-, 10-, 15-years and overall survival
(p<0.0001). AUC values were 0,958, 0,989, 0,983 and 0,978 respectively.
Conclusions: Baseline and follow-up values of AST, albumin, MCV, age at
diagnosis and 12th month values of GGT may predict the prognosis of PBC and guide the
clinicians for the management of the patients.
Keywords: Primary Biliary Cholangitis; Prognosis; Survival; MCV; Albumin;