Teknolojik determinizm perspektifinden sanatın dijitalleşmesi ve NFT ile sanatın dönüşümü: Aura kavramı ve direnç unsurları
Digitization of art from the perspective of technologial determinism and transformation of art with NFT: Aura and elements of resistances
Yazar: YELİZ AYIK ERSOY
Danışman: PROF. DR. ERHAN AKYAZI
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilişim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Benjamin, Walter = Benjamin, Walter ; Değişime direnç = Resistance to change ; Değiştirilemez jeton = Non fungible token ; Görsel sanatlar = Visual arts ; Teknolojik determinizm = Technological determinism

Özet:
Dijitalleşme süreci, her disiplinde kendi teknolojik dönüşümünü oluşturmaktadır. Sanatın dönüşüm sürecinde birtakım problemler ortaya çıkmış ve bu süreçte ortaya çıkan "Taklidi Mümkün Olmayan Jeton" Non-Fungible-Token (NFT) sanat alanında; eserlerin dijital olarak sertifikalanması, eser sahipliğini sunması ve satış sürecinin takibi vb. birçok ihtiyaca çözüm niteliği olarak görülmektedir. Nitekim NFT teknolojisi, sanattan bağımsız kullanımından kaynaklı, insanlarda kavram çatışmasına, sanatçılarda fikir ayrılıklarına sebep olurken aynı zamanda direnç unsurları oluşturmuştur. Teknolojik determinizm bakış açısıyla ele alınan bu çalışma, NFT teknolojisi özelinde aura ve direnç unsurlarını çözümlemektedir. Çalışma grubu, NFT tabanlı eser üreten sanatçılarla sınırlandırılmıştır. Sanatçılarının direnç ve auraya yönelik tutumlarına ilişkin veriler, çevrimiçi anket çalışması aracılığıyla toplanmış olup istatistiki analiz programıyla analiz edilmiştir. Veriler, araştırma grubuna uygulanan yarı-yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler ile desteklenmiştir. Çalışmada nicel ve nitel araştırma yönteminin birlikte kullanıldığı karma araştırma yöntemi seçilmiştir. Karma yöntemin sınıflandırılması "Açıklayıcı", düzeyi "Tamamen", zaman yönelimi "Sıralı", vurgu yaklaşımı "Eşit statüde" belirlenmiştir. Soruların kuramsal temeli Walter Benjamin'in "Sanatın Aurası" kavramından oluşturulurken çalışmada "NFT teknolojisiyle inşa edilen dijital sanatın aurası, sanatı toplumdan uzaklaştırmaktadır" hipotezi araştırılmıştır. Analizler sonucunda, sanatçılar tarafından NFT tabanlı eserlerde aura oluşumunun ve karşılaşılan direnç unsurlarından dolayı NFT teknolojisinden uzaklaşmama eğiliminin desteklendiği saptanmıştır. Çalışmada sanatın dönüşüm sürecinde ihtiyaca çözüm olarak görülen bir aracın, sanatı dönüştürüp dönüştürmediği, direnç ve sanatçı ilişkisi, gelecek ön görüleri tespit edilmiş olup "Siber Aura" kavramı ortaya atılmıştır. Veriler, sanatın teknolojik yeniliklerde aynı veya benzer sorunlar yaşamamasına, sanatçıların dijitalleşme sürecindeki sanata bakış açılarına dikkat çekme ve yeni kavramların literatüre eklenmesi amacı taşımaktadır.

Abstract:
The digitalization process has created its own technological transformation in every discipline. In the transformation process of art, some problems have arisen and the Non-Fungible-Token (NFT) that emerged in this process has been seen as a solution to; digital certification of the works, presentation of authorship and monitoring of the sales process, etc. and many different needs. As a matter of fact, NFT technology, due to its use independent of art, has caused conceptual conflicts in people and disagreements in artists, while at the same time creating elements of resistance. In this study, which is approached from a technological determinism perspective, analyzes the elements of aura and resistance specifically for NFT technology. The study group was limited to artists who produce NFT-based Works. Data on the attitudes of the artists towards resistance and aura were collected through an online survey and analyzed with a statistical analysis program. The data were supported by semi-structured in-depth interviews applied to the research group. A mixed research method was chosen in the study, where quantitative and qualitative research methods were used together. The classification, level, time orientation, emphasis approach of the method were determined as respectively explanatory, completely, sequential, equal status. While the theoretical basis of the questions was formed from Walter Benjamin's concept of "Aura of Art", the hypothesis of "The aura of digital art built with NFT technology distances art from society" was investigated in the study. As a result of the analysis, it was determined that the tendency of artists not to move away from NFT technology due to the formation of aura in NFT-based works and the resistance elements encountered was supported. In the study, whether a tool seen as a solution to the need in the transformation process of art transformed art, the relationship between resistance and the artist, and future predictions were determined, and the concept of "Cyber Aura" was put forward. The data aims to draw attention to the fact that art does not experience the same or similar problems in technological innovations, to the perspectives of artists on art in the digitalization process, and to add new concepts to the literature.