Etik liderlik ölçeği geliştirme ve etik liderliğin çalışanlar üzerindeki etkileri
The development of the ethical leadership scale and the effects of ethical leadership on employees
Yazar: HASAN CEM DEMİR
Danışman: PROF. DR. MERAL ELÇİ
Gebze Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Etik liderlik = Ethical leadership ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Keşfedici faktör analizi = Exploratory factor analysis ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment

Özet:
Çalışanların liderlerden temel beklentilerini belirlemeyi amaçlayan bu çalışmada, öncelikle uygulanacak en uygun ölçeği seçmek için kapsamlı bir literatür taraması yapılmıştır. Etik liderliğin yaygın olarak kabul edilen bir tanımı ve ölçüm aracı konusunda fikir birliği olmadığına yönelik bazı iddialar, bu soruna bir çözüm önerisi sunabilmek amacıyla, araştırmacıları çok boyutlu bir etik liderlik ölçeği geliştirmeye yöneltmiştir. Bu doğrultuda, nicel araştırma yöntemleri uygulanarak ülkemizin gerçek çalışma hayatı sorunlarına odaklanan temel bir tanımın oluşturulmasına ve buna uygun ve tamamlayıcı bir ölçüm aracı geliştirilmesine çalışılmıştır. Bu amaçla, dört farklı çalışmayla, farklı iş sektörlerindeki çalışanlardan çevrimiçi olarak veri toplanmış ve faktör yapılarını ve en uygun soruları belirlemek için açıklayıcı faktör analizi prosedürleri uygulanmıştır. Açıklayıcı faktör analizlerinin sonuçları, ön görüşmeler neticesinde ortaya konan altı boyutu; ahlak, adalet, saygılı olma ve kibirli olmama olacak şekilde dörde indirgeyerek konsolide etmiştir. Önerilen ölçeğin amaçlandığı gibi etik liderlik davranışlarını ölçüp ölçemeyeceğini doğrulamak için etik liderlikle teorik olarak ilişkili olduğu önerilmiş olan üç farklı yapıyı içeren bir teorik araştırma modeli oluşturulmuştur. Ölçeğin geçerliliğinin değerlendirilmesi için güvenilirlik, korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Yapılan regresyon analizleri sonucunda, toplumumuzun, etik liderliğin ahlak, adalet ve kibirli olmama boyutlarına önem verdiği tespit edilmiştir. Adaletli olma, örgütsel bağlılık kapsamında öne çıkan boyuttur. Saygılı olma boyutuna ilişkin bulguların olası güç mesafesi sorununa işaret ettiği düşünülmüştür. Sosyal bilimlere konu olan toplumsal değişimlerin, hızları ve şiddetleri farklı olsa da süreklilik arz ediyor oluşu sebebiyle, araştırma çalışmalarında uygulanan ölçeklerin kesin ve sabit olmak yerine değişen şartlara uyum sağlayabilmesi gerektiği düşünülmektedir. Böylece, önerilen tanım ve dört boyutlu ölçeğin ülkemiz koşullarına benzer bağlamlarda uygulanabilir olabileceği değerlendirilmiştir.

Abstract:
In this study, which aims to identify the essential expectations of the followers from the leaders, the literature was comprehensively reviewed to select the most appropriate scale to be applied. The claims that there is no consensus on the widely accepted definition of ethical leadership and its measurement tool motivated the development of a multidimensional ethical leadership scale. In this direction, by applying quantitative research methodologies, it has been attempted to construct an elementary definition focusing on actual working-life problems in our country and develop a complementary measurement tool. To that end, information was collected from employees in several business sectors through four web-based surveys. Exploratory factor analysis procedures were applied to specify factor structures and the most appropriate questions. The outcomes of the exploratory factor analyses consolidated the six dimensions revealed in the preliminary interviews into four. To verify whether the proposed scale can measure ethical leadership behaviors as intended, a nomological network was built containing some constructs that may be conceptually related to ethical leadership. To assess validity, reliability, correlation, and regression analyses were performed. As a result of the regression analyses, it has been determined that our society attaches importance to the morality, justice, and not being arrogant dimensions of ethical leadership. Being fair is the prominent dimension within the scope of organizational commitment. It was assumed that the findings related to the dimension of being respectful pointed to a possible power distance problem. Since societal changes, which are the subject of the social sciences, vary in speed and severity but are continuous, it is believed that the scales used in research studies should be able to adapt to changing conditions rather than be precise and constant. Thus, it is considered that the proposed definition and four-dimensional scale can be applied in contexts similar to the conditions of Türkiye.