Sosyal bilgiler eğitiminde kültürel ve mekânsal özelliklerin öğrencilerin değer oluşumundaki etkisi
The effect of cultural and spatial characteristic on studentsˈ value formation in social studies education
Yazar: BESTE AYBEY EFE
Danışman: PROF. DR. OSMAN YILMAZ ; DOÇ. DR. MEVLÜT GÜNDÜZ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değer algısı = Value perception ; Değer yaratan faaliyetler = Value creation activities ; Değerler = Values ; Kültür = Culture ; Kültürel özellikler = Cultural characteristics ; Mekan = Space ; Mekansal özellikler = Space characteristics ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education

Özet:
Bu araştırmanın amacı beşinci sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler öğretim programında yer alan vatanseverlik, hoşgörü, tarihsel mirasa duyarlılık, dayanışma, doğal çevreye duyarlılık, yardımseverlik, çalışkanlık, misafirperverlik, adillik, sorumluluk değerlerini kazanım düzeyleri üzerinde yaşadıkları ilin, cinsiyetlerinin, okudukları okulun, anne ve babalarının öğrenim durumlarının ve mesleklerinin etkisini belirlemektir. Buna bağlı olarak elde edilen sonuçlar il bazında karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Araştırma nicel araştırma yöntemi olan tarama modeli ile yapılmıştır. Araştırmada kullanılan veri toplama aracı iki kısımdan oluşmaktadır. İlk kısımda öğrencilerin yaşadıkları il, cinsiyet, okudukları okul, baba öğrenim durumu, baba mesleği, anne öğrenim durumu ve anne mesleği değişkenlerinin bulunduğu kişisel bilgi formu yer almaktadır. İkinci kısmında Keskin (2008) tarafından geliştirilmiş Değerler Eğitimi Ölçeği bulunmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu 2019-2020 yılında Ağrı il merkezinde bulunan üç ortaokul ve Burdur il merkezinde bulunan üç ortaokulda öğrenim gören tesadüfi yöntem ile seçilmiş 500 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan kişisel bilgi formu ve ölçek öğrencilere uygulanmış ve elde edilen veriler düzenlenerek SPSS 26.0 İstatistik Paket programı ile analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda her iki ilde yapılan uygulamada cinsiyet değişkeni açısından kız öğrencilerin lehine bir farklılık görülmüştür. Okudukları okul değişkenine göre değerlendirildiğinde Burdur il merkezinde yer alan okulların Ağrı il merkezinde yer alan okullara göre değerleri kazanım düzeyleri daha yüksektir. Baba öğrenim durumu değişkenine göre Ağrı'da yaşayan öğrencilerin değerleri kazanım düzeyleri baba öğrenim durumları arttıkça yükselmekteyken, Burdur'da yaşayan öğrencilerin değerleri kazanım düzeyleri anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Anne öğrenim durumu değişkenine göre Ağrı'da yaşayan öğrencilerin anne öğrenim durumları yükseldikçe tarihsel mirasa duyarlılık ve çalışkanlık değerlerini kazanım düzeyleri yükselmekteyken, Burdur'da yaşayan öğrencilerin değerleri kazanım düzeylerinde bir farklılık görülmemektedir. Baba mesleği değişkenine göre Ağrı'da yaşayan öğrencilerin yardımseverlik, dayanışma, misafirperverlik, adillik, çalışkanlık, doğal çevreye duyarlılık, sorumluluk ve vatanseverlik değerlerini kazanım düzeyleri farklılaşmaktayken, Burdur'da yaşayan öğrencilerin dayanışma, tarihsel mirasa duyarlılık, adillik, değerlerinin kazanım düzeyleri farklılık göstermektedir. Anne mesleği değişkenine göre Ağrı'da yaşayan öğrencilerin dayanışma, adilik, doğal çevreye duyarlılık, sorumluluk ve vatanseverlik değerlerinin kazanım düzeyleri farklılık göstermekteyken, Burdur'da yaşayan öğrencilerin değerleri kazanım düzeyleri farklılık göstermemektedir. Karşılaştırılan Ağrı ili ve Burdur ili arasında öğrencilerin değerleri kazanım düzeyleri bütün değişkenler açısından araştırmada yer alan değerler üzerinde anlamlı bir farklılık ortaya çıkarttığı görülmüştür.

Abstract:
The aim of this research is to determine the effect of the province they live in, their gender, the school they attend, the educational status of their parents and their professions on the levels of  value acquisition of patriotism, tolerance, sensitivity to historical heritage, solidarity, sensitivity to the natural environment, benevolence, hard work, hospitality, fairness which are included in the social studies curriculum of fifth grade students. Accordingly, the results obtained were compared and evaluated on a provincial basis. The research was conducted with the survey model, which is a quantitative research method. The data collection tool used in the research consists of two parts. In the first part, there is a personal information form that includes the variables of the province where the students live, gender, school they attend, father's education level, father's profession, mother's education level and mother's profession. In the second part, there is the Values Education Scale developed by Keskin (2008). The study group of the research consists of 500 randomly selected students studying in three secondary schools in the city center of Ağrı and three secondary schools in the city center of Burdur in 2019-2020. The personal information form and scale used in the research were applied to the students, and the data obtained were organized and analyzed with the SPSS 26.0 Statistics Package program. As a result of the analysis, there was a difference in favor of female students in terms of gender variable in the practice conducted in both provinces. When evaluated according to the variable of the school they attend, schools located in Burdur city center have higher levels of value acquisition compared to schools located in Ağrı city center. According to the variable of father's educational status, while the levels of value acquisition of students living in Ağrı increase as their father's educational status increases, the levels of value acquisition of the students living in Burdur do not show a significant difference. According to the mother's educational status variable, as the mother's educational status of the students living in Ağrı increases, the levels of value acquisition of sensitivity to historical heritage and industriousness increases, while there is no difference in the levels of value acquisition of the students living in Burdur. According to the father's profession variable, the students living in Ağrı differ in their levels of value acquisition of benevolence, solidarity, hospitality, fairness, hard work, sensitivity to the natural environment, responsibility and patriotism while the students living in Burdur differ in their levels of value acquisition of solidarity, sensitivity to historical heritage, fairness. According to the mother's profession variable, while students living in Ağrı differ in the levels of value acquisiton of solidarity, fairness, sensitivity to the natural environment, responsibility and patriotism, students living in Burdur do not differ in their levels of value acquisiton. Between the provinces of Ağrı and Burdur, which were compared, it was seen that students' levels of value acquisition revealed a significant difference on the values included in the study in terms of all variables.