Anayasa yargısında hukukun genel ilkeleri
The general principles of law in constitutional review
Yazar: ÇİĞDEM SERRA UZUNPINAR
Danışman: PROF. DR. MERİH ÖDEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Anayasa Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Anayasa yargısı = Constitutional justice ; Hukuk = Law ; Hukuksal esaslar = Legal aspects ; İlke = Principle

Özet:
Anayasa yargısı adını verdiğimiz muhakeme sürecinde yürütülen faaliyet esasında iki farklı norm türünün karşılaştırılması faaliyetidir. Bu nedenle anayasa yargısında ?norm? konusu büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, kendileri de farklı bir norm türünü oluşturan hukukun genel ilkelerinin anayasa yargısında nasıl bir işleve sahip oldukları irdelenmeye çalışılmıştır. Başka bir ifade ile niteliği öğretide tartışmalı olan bu norm türünün anayasa yargıcına sunabileceği muhtemel olanaklar değerlendirilmiştir.Öncelikle, hukukun genel ilkelerinin kapsamlı bir tanımının yapılması mümkün olmadığından, söz konusu ilkelerin niteliğinden yola çıkılarak kavram anlamlandırılmaya çalışılmıştır. Hukuk kurallarından farklı olarak, hukukun genel ilkelerinin yargıca, içerdikleri değeri en yüksek seviyede gerçekleştirme imkânı verdikleri; böylelikle yargıca normun yorumlanmasında ve gereklerinin belirlenmesinde oldukça geniş bir hareket alanı açtıkları saptanmıştır. Bilindiği gibi, anayasa yargıcının hem ölçü tutacağı normları saptaması hem de belirlediği ölçü-normlar ile denetime tabi tutacağı normların anlamlarını belirlemesi gerekmektedir.Daha sonra hukukun genel ilkelerinin anayasa yargısında sahip olduğu işlev belirlenmiştir. Buna göre; söz konusu ilkeler, anayasa yargısı sürecine yargıcın dava sırasında uygulayacağı ve/veya gerçekleştireceği uygunluk denetiminde ölçü olarak alacağı bir norm olarak dâhil olurlar.İkinci bölümde Türk Anayasa Mahkemesi'nin, hukukun genel ilkeleri konusunda 1961 ve 1982 Anayasaları dönemindeki uygulamaları incelenilmiştir. Mahkemenin hangi ilkeleri Anayasa'da yer almamasına rağmen, hukukun genel ilkeleri teorisi çerçevesinde anayasa kapsamına soktuğu, hangi ilkeleri bir hukukun genel ilkesi olarak davada uyguladığı incelenmiştir. Bu çerçevede hukukun genel ilkelerinin, Türk normlar hiyerarşisinde nerede yer aldığı saptanmıştır.Son olarak, hukukun genel ilkelerinin, anayasa yargıçlarının ve bu çerçevede Türk Anayasa Mahkemesi'nin bir takım romantik doğal hukuk göndermeleri (ortak vicdan, üstün hukuk gibi) yaparak, bir şekilde pozitif metinlerin ötesine geçmelerini sağlayan ve böylelikle kendilerine denetimsiz/sınırsız güç veren bir araç mı olduğu; yoksa nitelikleri de göz önüne alındığında, pozitif metinlerde yer almayan veya eksik kalan hukuki korumayı sağlayacak araçlar mı olduğu araştırılmıştır. Böylelikle, ?anayasa yargısında hukukun genel ilkeleri? adını verdiğimiz araştırma problemi çözümlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The activity that is carried out during the reasoning process which we call as Constitutional Review, is infact a comparative activity of two different norm types. Thus in the Constitutional Review Process, the ?norm? issue holds big importance. In this work, it has been studied how the General Principles of Law, being one of the different types, has a function in the process of Constitutional Review. In other words, probable opportunities that might be presented to the Constitutional Courts by this norm type -which has an argumentative quality in doctrine- has been evaluated.Firstlty, because of the fact that it is not possible to make an exhaustive definition of the general principles of law, it has been tried to give a meaning to this concept by starting with quality of the principles in question. Different from the legal rules, it has been cleared out that the general principles of law give the opportunity of carrying out the contained values at the top level to the judge; hereby they provide a wide area of motion for judges about interpreting the norm and determining its needs. As it is known, the Constitutional Courts should determine the norms that they will use as a criteria as well as it should indicate the meanings of the norms that will be used as a reference right along with the norms which will be subject to the judicial review.Afterwards, the function of the general principles of law in constitutional review process has been designated. Accordingly, the principles in question get involved to the process of Constitutional Review as a type of norm which will be applied during the case by judge and/or which will be taken as a criteria in the audit of constitutionality that will be conducted by the judge.In the second chapter, the practises of Turkish Constitutional Court about the theory of general principles of law in the Constitution of 1961 and Constitution of 1982 eras has been analysed. It has been examined that which principles has been incorporated into the Constitution by the Court within the scope of the theory of general principles of law despite they don?t take place in the Constitution and which principles has been applied as a general principles of law during the case. Within this frame, the place of general principles of law in the Turkish hierarchy of norms has been determined.In conclusion, it has been sought that whether the general principles of law are the means which provides a power for the judges (and within this scope for Turkish Constitutional Court) to be able to go beyond the positive legal texts and in this way give them an unlimited/uncontrolled power by the way of making poetic natural law attributions (like collective conscience, supreme law) or when we take their quality into consideration, are they the means that will provide the legal protection which doesn?t take place or is missing in the positive legal texts? Hereby, the research problem that we call ?the general principles of law in the constitutional review? has been tried to be solved.