Sürdürülebilir lojistik merkezler için yer seçimi modeli
Location model for sustainable logistics centers
Yazar: AYKUT SÜREYYA DUYGUVAR
Danışman: PROF. DR. SERPİL EROL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tedarik ve Lojistik Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Lojistik faaliyetlerin etkili ve verimli olarak yürütülmesini sağlayan lojistik merkezler tedarikçi ve üreticilerin küresel pazarlara girebilmelerini kolaylaştırmıştır. Küresel pazarda yer alan firmalar kalite, hızlı reaksiyon ve yenilikçilik gibi yeni meydan okumalar ile yüzleşmek zorunda kalmışlardır. Bu yeni meydan okumalar lojistik ağda stratejik yer seçimi kararlarının sürdürülebilirlik bakışıyla yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu açıdan, literatüre bakıldığında lojistik ağların tasarımında ve lojistik merkezlerin yer seçiminde halen maliyet odaklı yaklaşımların söz konusu olduğu görülmektedir. Literatüre bakıldığında da sürdürülebilirlik bakışıyla yapılan çalışmaların yeterli olmadığı; üstelik ekonomik, çevresel ve sosyal boyutu dikkate alan konulara uygulayıcıların ve politika üreticilerinin şüpheci yaklaştıkları görülmektedir. Literatürdeki bu boşluk teorik bir çerçevenin oluşturulmasına ve üçlü sacayağına (ekonomik, çevresel ve sosyal) sahip sürdürülebilir yer seçimi modelinin geliştirilmesine ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Sürdürülebilirliğin bir ya da iki boyutunu dikkate alan yeşil lojistik veya tersine lojistik model uygulamaları bu anlamda yetersiz kalmaktadır. Sürdürülebilir lojistik merkezlerin yer seçimi problemlerinde sürdürülebilirliğin üç boyutunu ve ilgili göstergeleri dikkate alan teorik bir çerçeve ve model oluşturulması uygulayıcılar ve araştırmacılar açısından gereklidir. Bu çalışmada, literatür taramasına ve vaka çalışmalarındaki bulgulara dayanarak, Sürdürülebilir Üs Yeri Seçimi problemi için karışık tam sayılı doğrusal programlama modeli önerilmiştir. Literatürdeki matematik modeller incelenmiş, lojistik merkezlerin özellikleri araştırılmış ve sürdürülebilirliğin bileşenleri çalışmaya dahil edilmiştir. Önerilen modelde, hava kirliliği, nüfus, işsizlik oranı, taşıma modları gibi sürdürülebilirlik parametreleri dikkate alınmış ve bu sayede ekonomik, çevresel ve sosyal etkiler eşzamanlı olarak çözüme dahil edilmiştir. Modelin verimliliğini görebilmek ve sunduğu çözümü değerlendirebilmek için Türkiye ölçeğinde çeşitli senaryolara dayanan sayısal testler yapılmıştır. Bir şehrin ve hatta bir bölgenin sürdürülebilir büyümesinin sağlanması açısından önemi büyük olan lojistik merkezlerin yer seçiminde Sürdürülebilir Üs Yeri Seçimi modelinin karar vericiler için önemli bir karar destek aracı olabileceğinin altı çizilmiştir.

Abstract:
Logistics centers that enable efficient and effective logistics activities support suppliers and producers to enter the global marketplace. In the meantime, companies entering global marketplace have benefited from the advantages of the global market; but on the other hand they have had to confront new challenges such as quality, rapid reaction and innovation. These new challenges make it necessary to reevaluate strategic decisions, such as site selection in the logistics network from a perspective of sustainability. From this point of view, cost-oriented approaches still seem to be ahead in the design of logistics networks and location of logistics centers. It is seen that there are not enough studies made with the view of sustainability when the literature is reviewed; moreover, it seems that practitioners and policy makers are skeptical about economic, environmental and social issues. This gap in the literature indicates that there is a need to develop a theoretical framework and a model for sustainable location selection with triple bottom line including economic, environmental and social aspects. In this sense, green logistics or reverse logistics applications that take one or two aspects of sustainability into account are insufficient. Establishing a theoretical framework and model that takes into account the notion that the three dimensions of sustainability and relevant indicators for the problem of location selection of sustainable logistics centers are necessary for practitioners and researchers. In this study, a mixed integer linear programming model is proposed for Sustainable Hub Location Problem (SHLP) based on the findings in the literature and case studies. In the study, mathematical models in the literature, the characteristics of the logistics centers were investigated and the components of sustainability were taken into account for the model. In the proposed model, sustainability parameters such as air pollution, population, unemployment rate, modes of transport are considered and the economic, environmental and social effects are simultaneously resolved. Numerical tests are performed based on various scenarios for Turkey in order to evaluate the efficiency of the model. It is underlined that the Sustainable Hub Location model would be a significant decision support tool for decision-makers in locating logistics centers which have great potential for ensuring the sustainable growth of a city or even a region.