Dermatoloji polikliniğine başvuran hastalarda kronik pruritus prevalansı ve klinik özellikleri
Prevalence and clinical characteristics of chronic pruritus indermatology outpatient clinic
Yazar: SEZGİ SARIKAYA SOLAK
Danışman: PROF. İLKNUR ALTUNAY
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Dermatoloji = Dermatology

Özet:
Giriş ve Amaç: Pruritus dermatoloji kliniğinde en sık görülen semptomlardan biridir. 6 
hafta veya 6 haftadan uzun sürmesi kronik pruritus olarak tanımlanır. Literatürdekronik 
pruritusu  inceleyen  hastane  bazlı  az  sayıda  çalışma  vardır.  Çalışmamızda  dermatoloji 
polikliniğine  başvuran  hastalar  arasında  kronik  pruritus  prevalansının  saptanması  ve 
klinik özelliklerinin değerlendirilmesi, böylelikle sonuçların ülkemizde epidemiyolojik 
veri  sağlaması  ve  kronik  prurituslu  hastaya  yaklaşımın  öneminin  ortaya  konulması 
amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi 
Dermatoloji  Polikliniğine  başvuran  hastalar  prospektif  ve  ardışık  olarak  dahil  edildi. 
Kronik  pruritusu  olan,  en  az  18  yaşını  doldurmuş  hastalar  tarafından  demografik 
özellikleri,  kaşıntının  şiddeti,  süresi,  zamanı,  lokalizasyonu,  stres  ve  uyku  ile  ilişkisi, 
daha  önceden  hekime  başvurusu  ve  varsa  aldıkları  tedaviler  ile  ilgili  bilgileri  içeren 
standart bir anket formu dolduruldu. Dermatolojik tanıları kaydedildi. Pruritus şiddeti 
görsel  analog  skala  (VAS)  ile  değerlendirildi.  Elde  edilen  veriler,  istatistiksel  olarak 
analiz edildi. 
Bulgular:  Dermatoloji polikliniğine başvuran 1428 hastanın (%46 erkek, %54 kadın, 
18-94 yaş, ort 40.52±17.4 yaş) verileri istatistiksel olarak değerlendirilmeye uygun idi. 
Çalışmamızda  kronik  pruritus  prevalansı  %30.9  saptandı.  Kronik  pruritusu  olan 
hastaların yaşı, olmayanlardan anlamlı olarak daha yüksekti ve eğitim düzeyleri anlamlı 
olarak  daha  düşüktü  (p<0.05).  Kronik  pruritusu  olan  hastalarda  aktif  olarak  bir  işte 
çalışmama oranı, olmayanlardan anlamlı olarak daha yüksekti (p<0.05). Hastaların VAS 
ortalaması 6.7±2.1 idi. Hastaların yarısından fazlasında (%56.1) kaşıntı şiddetli ve çok 
şiddetli  (VAS≥7)  olarak  ölçüldü.  Hastaların  yaklaşık  %59'unda  6  aydan  uzun  süren, 
yaklaşık  %33'ünde  ise  1  yıldan  uzun  süren  kaşıntı  vardı.  Geceleri  kaşıntısı  olan 
hastaların  oranı  %77,  uyku  bozukluğu  olanların  oranı  ise  %33  idi.  Kronik  prurituslu 
hastaların  %29'u  stresli  olduklarında  kaşıntının  alevlendiğini  belirtti.  En  sık  kaşınan lokalizasyonlar  ekstremiteler  daha  sonra  gövdeydi.  Hastaların  %10'unda  generalize 
pruritus vardı. Kronik pruritusun saptanan en sık sebebi dermatolojik hastalıklardı. En 
sık  görülen  dermatolojik  hastalık  ekzemaydı.  Kronik  pruritusu  olan  hastaların 
%33.2'sinde primer deri hastalığı yoktu. Kronik prurituslu olguların, büyük çoğunluğu 
(%66.9) kaşıntı nedeniyle daha önce çeşitli branşlarda hekimlere başvurmuşlardı. Daha 
önce  tedavi  alan  hastaların  yarısından  daha  azı  (%42.3)  tedaviden  fayda  gördüğünü 
belirtti.  
Sonuç:  Yaş,  eğitim  düzeyi,  çalışma  durumu  kronik  pruritus  sıklığını  etkileyebilen 
faktörlerdir.  Kaşıntının  süre  ve  şiddeti  zorlayıcı  faktörler  olarak  ortaya  çıkmakta  ve 
kaşıntı önemli bir hasta grubunda uyku bozukluğu yaratmaktadır. En sık neden olarak 
primer  deri  hastalıkları  saptanırken,  çok  büyük  bir  hasta  grubunda  kaşıntı  bölgesel 
kalmış,  en  çok  ekstremiteler  tutulmuştur.  Hastaların  yarısından  fazlasının  daha  önce 
hekimlere  başvurmuş  olmasına  rağmen  büyük  kısmının  verilen  tedavilerden  fayda 
görmemiş olması dikkat çekicidir. Hastalar ve hekimler açısından zorluk yaratabilen bir 
semptom olan pruritus etyolojisinin saptanabilmesi, etyolojiye yönelik uygun ve etkili 
tedavilerin  verilebilmesi,  kaşıntıya  bağlı  morbiditelerin  azaltılması  için  ülkemizde  de 
spefisik pruritus klinikleri kurulması yararlı olacaktır.

Abstract:
Introduction and Aim: Pruritus is one of the most frequent symptoms in dermatology 
clinics. Chronic pruritus is defined as itch lasting 6 or more weeks. In literature there are 
only a few hospital-based studies examening the chronic pruritus. The aim of this study 
was  to  establish  the  prevalence  of  chronic  pruritus  in  patients  attending  general 
dermatology  outpatient  clinic  and  to  examine  its  clinical  features.  Consequently 
epidemiological data will be acquired for our country and importance of approach to 
patient with chronic pruritus will be emphasized. 
Material  and  Method:  Patients  who  presented  to  our  dermatology  outpatient  clinic 
were  enrolled  in  the  study  prospectively  and  consecutively.  A  questionnare  was 
answered by patients who have chronic pruritus aged ≥18 years. Questionnare provided 
information  on  sociodemographic  factors,  intensity,  duration  and  localization  of 
pruritus,  relationship  between  mental  stress,  sleep  and  pruritus,  history  of  previous 
medical  advice  and  treatment  for  chronic  pruritus.  Dermatological  examimation  of 
patients were made and their diagnosis were recorded. Patients were asked to score their 
pruritus intensity on a visiual analogue scale (VAS). Data were evaluated statistically.  
Results: A total of 1428 (male %46, female %54, age range 18-94, mean age 40.52 ± 
17.4)  patients  data  were  suitable  for  statistical  analyses.  The  prevalence  of  chronic 
pruritus  was  %30.9.  Patients  with  chronic  pruritus  were  significantly  older  and  their 
education level were significantly lower than patients without chronic pruritus (p<0.05). 
A significantly higher number of patients were not working in chronic pruritus group 
(p<0.05).  The  mean  severity  measured  by  VAS  was  6.7  ±  2.1.  More  than  half  of 
patients (%59) with chronic pruritus had itching more than 6 months and approximately 
%33 had itching more than a year. Patients who had chronic pruritus at nights were %77 
and %33 had sleep disorders because of itching. % 29 of patients with chronic pruritus 
described  worsening  with  mental  stres.  The  most  afflicted  areas  were  extremities  
followed by trunk. %10 of patients with chronic pruritus had generalized pruritus. Skin 
diseases were the most frequent cause of chronic pruritus. Eczema was the most seen 
skin  disease.  %33.2  of  patients  with  chronic  pruritus  didn't  have  any  primary  skin 
disease.  Most  of  the  patients  (%66.9)  with  chronic  pruritus  had  received  a  medical 
advice previously and less than half of them (%42.3) expressed that they benefit from 
previous medication. 
Conclusion: Age, schooling and occupational status are the factors which can effect the 
prevalance of chronic pruritus. Duration and intensity of pruritus are bothering factors 
and  itching  causes  sleep  disorder  in  a  notably  group  of  patients.  While  the  most 
common  etiology  was  skin  diseases,  majority  of  patients  with  chronic  pruritus  had 
localized  itching,  mostly  on  extremities.  Although  more  than  half  of  patients  with 
chronic  pruritus  had  consulted  a  physician  previously,  it  is  remarkable  that  a 
considerable part of them had not made use of treatment. To identify the cause of this 
symptom which can be troublesome for both patients and physicians, to give adequate 
and  effective  treatment  according  to  the  etiology  and  to  reduce  morbidity  related  to 
chronic pruritus it will be beneficial to start specialized itch clinics in our country as in 
some other countries.