İyi idare ilkesi çerçevesinde vergi yükümlülerinin idari sürece katılımı
Participation of tax payers in the administrative process within the framework of good administration principle
Yazar: GÜLSEREN AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAŞAR SOYDAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law ; Maliye = Finance

Özet:
Modern devletlere geçiş ve değişen yönetim (idare) anlayışı ile birlikte toplumdaki kişilerin genelde devlet özelde idare karşısında daha fazla haklara ve güvencelere sahip olduğu reddedilemez. Küresel olarak yaygınlaşan iyi idare anlayışı ise bu gelişmeye ivme kazandırmış ve uluslararası alanda kendisini kabul ettirmiştir. İyi idare anlayışını benimseyen modern devletler, idare karşısında daha "güçsüz" durumda bulunan kişileri yasal koruma altına almaya çalışmakta ve hem idare hem de kişiler açısından şeffaf, hesap verilebilir, katılımcı bir idare sistemini teşvik etmeye çalışmaktadır. İyi idare felsefesinin en önemli gereklerinden olan katılımcılık ilkesi ise iyi idarenin sağlanabilmesi için elzemdir. Özellikle vergi hukuku gibi kişi özgürlüklerine doğrudan müdahalede bulunulan bir alanda iyi idarenin etkinleştirilmesi ve vergilendirme sürecine vergi yükümlüsünün katılması tarafları eşit konuma getirmese de aradaki sert çizgiyi yumuşatmaktadır. Bu bağlamda, vergi yükümlüsünün vergisel süreçlere aktif olarak katılması, iyi idare anlayışının hayata geçirilmesinin ve bu ilkelere bağlılığın en belirgin göstergelerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Çalışmada, iyi idare anlayışı ve bu anlayışın temel ilke ve dayanakları ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Ayrıca, Türkiye'de vergi yükümlülerinin vergisel süreçlere katılımı özel olarak incelenmiş ve bu katılımın idarenin iyi idare ilkelerine uyumu çerçevesinde değerlendirilmesi yapılmıştır. Bu analiz, iyi idare kavramının Türk vergi hukuku uygulamalarında nasıl somutlaştığını ve yükümlü-idare ilişkisini nasıl dönüştürdüğünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Böylece, yükümlü haklarının korunmasının ve aktif katılımın, sadece iyi idarenin değil, aynı zamanda demokratik bir idare anlayışının da temel unsurlarından biri olduğu vurgulanmıştır.

Abstract:
With the transition to modern states and the changing understanding of administration, it cannot be denied that people in society have more rights and guarantees against the state in general and the administration in particular. The globally widespread understanding of good administration has accelerated this development and has been recognized internationally. Modern states adopting the good administration approach strive to provide legal protection to individuals who are in a relatively "weaker" position vis-à-vis the administration. The principle of participation, which is one of the most important requirements of the philosophy of good administration, is essential to ensure good administration. Especially in a field such as tax law, which directly interferes with individual freedoms, the activation of good administration and the participation of the taxpayer in the taxation process soften the hard line between the parties, even though it does not put them on equal footing. In this context, the active participation of the taxpayer in taxation processes is considered as one of the most prominent indicators of good administration. In this study, the understanding of good administration and the basic principles and foundations of this understanding are discussed in detail. In addition, the participation of taxpayers in tax processes in Turkey is specifically analyzed and evaluated. This analysis aims to reveal how the concept of good administration is embodied in Turkish tax law practices and how it transforms the taxpayer-administration relationship. Thus, it is emphasized that it is one of the fundamental elements not only of good administration but also of a democratic understanding of administration.