6-12 yaş arası alt çene erken süt azı diş kaybı olan çocuklarda dişli yer tutucu aparey öncesi ve sonrası masseter kasının ultrasonografi yardımıyla incelenmesi
Examination of masseter muscle by means of ultrasonography in children between 6-12 years of age with early deciduous molar tooth loss before and after with the removable space maintainers
Yazar: PIRIL ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. ALİ RIZA ALPÖZ
Ege Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Azı dişleri = Molar ; Dental aygıtlar = Dental instruments ; Diş kaybı = Tooth loss ; Dişler = Teeth ; Masseter kası = Maseter muscle ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Çocuklar = Children

Özet:
Yer tutucular, erken dönemde kaybedilmiş süt dişlerinin yerine sürecek olan daimi dişlere ait boşlukların komşu dişler tarafından kapatılarak ark uzunluğu kaybını engellemek ve çiğneme fonksiyonunun bozulduğu hallerde çocuğun çiğnemesine yardımcı olmak amacıyla kullanılmaktadırlar. Dişli hareketli yer tutucular ile daimi dişler tamamen çıkıncaya kadar oklüzyonun dikey boyutu ve orijinal kapanış korunabilir. Erken diş kaybı sonucu arkta oluşan boşluk diğer dişlerin hareketi ile kapanmakta ve malokluzyonlar meydana gelebilmektedir. Ayrıca, çiğneme işlevi de etkilenerek çiğneme kas gücü azalabilmektedir. Çiğneme kaslarının kuvveti ve kalınlıkları arasında pozitif korelasyon bulunmaktadır. Ultrasonografi, masseter kas kalınlığının değerlendirilmesinde, klinik kullanılabilirlik ve maliyet açısından değerli bir tekniktir. Uygulanması kolay, ucuz ve güvenilir olan bu tekniğin, bilinen kümülatif biyolojik bir etkisi yoktur. Çalışmamızda 6-12 yaş arasında erken süt azı diş kaybı olan toplam 20 çocuğun hareketli yer tutucu kullanımı öncesi ve tedaviden 6 ay sonrası masseter kası kalınlıklarının ultrasonografi yardımıyla incelenmesi, oral hijyen ve beslenme alışkanlıklarının karşılaştırılması ve bu faktörlerle DMFS ve dmfs indeksleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmamızda yer tutucu ihtiyacı bulunan 20 çocuğun  ağız içi muayeneleri yapılarak, çürük, kayıp ve dolgulu diş yüzey sayısı (dmfs, DMFS) kaydedildi ve velilere çocuklarının beslenme ve oral hijyen alışkanlıklarını değerlendiren anket soruları uygulandı.  Hazırlanan yer tutucu aparey uygulanmadan önce ve 6 ay sonra hastaların bilateral masseter kas kalınlıkları ultrasonografi ile ölçüldü ve elde edilen  tüm veriler istatistiksel olarak analiz edildi. İstatistiksel değerlendirmeler sonucunda, masseter kasının ultrasonografik değerlendirmesinde hem dinlenme durumunda hem de kontraksiyon durumunda sağ ve sol masseter kaslarının kalınlığındaki artış istatistiksel olarak anlamlı bulundu. 
Ebeveynlerin eğitim durumu ve çocukların diş fırçalama sıklığı incelendiğinde aralarında anlamlı bir ilişki bulunmadı. Ara öğünlerde şekerli atıştırmalık tüketimi ile DMFS indeks değerleri aralarında istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilirken, dmfs indeksi arasında ise istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmedi. Günde üçten fazla şekerli atıştırmalık tüketimi ile DMFS, dmfs indeksleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmedi.
DMFS indeks değeri ile ebeveylerin eğitim seviyesi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmazken, dmfs indeks değeri arasında anlamlı ilişki saptandı.
DMFS değeri ile diş fırçalama sıklığı arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunurken, dmfs değeri ile diş fırçalama sıklığı arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmadı. Çalışmamızda elde ettiğimiz sonuçlar dişli hareketli yer tutucu aparey kullanımının çocuklarda masseter kasının fonksiyonunda önemli etki sağladığını göstermiştir ancak bu konuyla ilgili daha fazla çocuğun dahil olduğu ve bulgularımızın desteklendiği yeni çalışmalara ihtiyaç olduğu soucuna varılmıştır.

Abstract:
The space maintainers are used to prevent the loss of arch length by closing the gaps of permanent teeth that will replace the lost primary teeth in the early period by neighboring teeth and to help the child chew in cases where the chewing function is impaired. With the removable space maintainers with acrylic tooth, the vertical dimension of the occlusion and the original bite can be maintained until the permanent teeth completely come out. As a result of early tooth loss, the space in the arch is closed by the movement of other teeth and malocclusion may occur. In addition, the chewing function could be affected and the chewing muscle strength may decrease. 
There is a positive correlation between masticatory muscle strength and thickness. Ultrasonography is a valuable technique in the evaluation of masseter muscle thickness in terms of clinical usability and cost. This technique, which is easy to apply, cheap and reliable, has no known cumulative biological effects. 
In our study, the aim was to examine the thickness of the masseter muscle before and 6 months after of the removable space maintainers with the help of ultrasonography, to compare the oral hygiene and eating habits, and to evaluate the relationship between these factors and DMFS and DMFS indexes. 
In our study, intraoral examinations were performed on 20 children (ages 6-12) in need of space maintainers, the number of caries, lost and filled tooth surfaces (DMFS, dmfs) were recorded, and patients were asked questions from our questionnaire to evaluate the nutritional and oral hygiene habits of their children. 
Before and 6 months after the application of the  space maintainer appliance, the bilateral masseter muscle thickness of the patients were measured via  ultrasonography and all the data obtained was statistically analyzed. 
The statistical evaluations revealed a significant increase in the thickness of the right and left masseter muscles in both the resting state and the contraction state of the ultrasonographic evaluation of the masseter muscle.
When the education level of the parents and the frequency of teeth brushing of the children were evaluated, no significant relationship was found between them. While a statistically significant relationship was found between the consumption of sugary snacks and DMFS index values, no statistically significant relationship was found between the dmfs index. No statistically significant relationship was found between consumption of more than three sugary snacks per day and DMFS, dmfs indexes.
While  no statistically significant was found relationship between the DMFS index value and the education level of the parents, there was a significant relationship between the dmfs index value. While statistically significant difference was found between the DMFS value and the frequency of brushing teeth, there was no statistically significant difference between the dmfs value and the frequency of brushing teeth. 
It was concluded that removable space maintainers used in children were affected on masseter muscle function, however further studies including more cases on this subject are required for supporting our findings.