Çok partili döneme geçiş süreci ve Türk siyasal kültüründe muhalefet olgusunun gelişimi(1946-1950)
Transition to the multi-party period and development of opposition in Turkish political culture (1946-1950)
Yazar: EMİN KİRMAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. METİN İŞÇİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Muhalefet = Opposition ; Siyaset = Politics ; Siyasi kültür = Political culture ; Siyasi muhalefet = Political opposition ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history ; Çok partili döneme geçiş = Multiparty transition period

Özet:
Türkiye'nin çok partili hayata geçiş tarihi olan 1946 yılı ile 1950 yılı arasındakisüreç, Türk siyasal tarihinde önemli bir yere sahiptir. 1946 yılında Demokrat Parti'ninkurulması ve ardından ülkeyi uzun bir süre tek başına yöneten Cumhuriyet Halk Partisiiktidarına son vermesi, Türkiye'de demokrasinin ve özellikle de siyasal muhalefetolgusunun yerleşme sürecini başlatmıştır.Bu tez çalışmasında, çok partili döneme geçiş süreciyle birlikte, Türk siyasalkültüründe muhalefet olgusunun nasıl bir gelişme gösterdiği sorusuna cevap aranmayaçalışılmıştırÇalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm de; kültür, siyasal kültür,muhalefet, siyasal muhalefet, tek partili, çift partili ve çok partili sistem kavramlarıaçıklanmaya çalışılarak konunun kavramsal içeriği hakkında genel bir bilgi verilmeyeçalışılmıştır.kinci bölümde; çok partili döneme geçiş sürecini daha iyi tahlil edebilmek içingeçiş öncesi Türk siyasal sistemin niteliği hakkında bilgi verilmiş, rejimin niteliğinibelirleyen tek partinin yapısı, özellikleri ve bu dönemde oluşan muhalefet girişimleri elealınmıştır.Üçüncü bölümde ise, çok partili döneme geçişte rol oynayan iç etkenler; toplumsalmuhalefetin gelişmesi, tek parti yöneticilerinin demokrasinin kurumsallaşmasına yönelikistekleri, ekonomide devletçiliğin getirmiş olduğu müdahaleci ve otoriter uygulamalar,toplumsal ve ekonomik etkenler başlığı altında incelenmiştir.Çok partili döneme geçilmesinde, iç etkenlerden daha önemli olduğunudüşündüğümüz dış etkenler de büyük rol oynamıştır. Bu durum, Türkiye'nin dış politikası,coğrafi konumu ve ideolojik etkiler bağlamında ele alınmıştır.Daha sonra ise, konunun temel noktası olarak ele aldığımız ?Çok Partili DönemeGeçiş ve Siyasal Muhalefetin Ortaya Çıkması? konusu, incelenen 1946-1950 yıllarıarasında muhalefetin nasıl kurumsallaşmaya doğru gittiğini göstermesi bakımından önemarz etmektedir. Son olarak, tek parti yönetimine özgü olarak niteleyebileceğimizAnayasaya aykırı kanun ve uygulamaların muhalefetin baskısıyla nasıl kaldırıldığıhakkında kısaca bilgi verilmeye çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Kültür, Siyasal Kültür, Muhalefet, Tek Parti, Çok PartiliDönem, Cumhuriyet Halk Partisi, Demokrat Parti, Dörtlü Takrir, 12 TemmuzBeyannamesi

Abstract:
The period between the years 1946 and 1950 incorporating the process of transition to themulti-party period in Turkey has an important place in the Turkish political life. Establishment ofDemocrat Party (Demokrat Parti) in 1946 and, consequently, the termination of the power ofRepublican People?s Party (Cumhuriyet Halk Partisi) that was solely administrating the country fora long period of time had started the efforts of democracy and especially the settlement ofopposition movements in Turkey.In this thesis study, the answer to the question of how the opposition movement haddeveloped in the Turkish political culture is searched after this transition to the multi-party period.The study is comprised of three parts. In the first part, concepts of culture, political cultureand opposition as well as single-party, double party and multi-party concepts have been explainedtogether with some general information on the conceptual context of the subject.In the second part, information on the properties of Turkish political system prior to thistransition to the multi-party period has been conveyed in order to make a better analysis on thistransition while the structure and properties of the ?single party? have been discussed besides theopposition initiatives during the period mentioned.The third part discusses topics under the headings the internal factors playing importantroles in the transition to the multi-party period, development of opposition in the society, smetnönü?s demand on the institutionalization of democracy, reactions against the party in power dueto the intervention and authoritarian implementations of state in economy and social and economicfactors of that period.External factors that we think that are of greater importance than internal ones have alsoplayed important roles in the transition to multi-party period. This situation has been discussedwithin the contexts of Turkey?s foreign policy, geographical location and ideological factors.The subject ?Transition to Multi-Party Period and Appearance of Political Opposition? thathas been discussed later in our study as the basic point of the subject carries a high importance as itshows how the opposition had been institutionalized between the years 1946 and 1950. Finally,brief information has also been given on how the laws and applications violating the Constitutionspecial to the single-party period had been gradually removed under the pressure from theopposition.Key Words: Culture, Political Culture, Opposition, Single Party, Multi-Party Period,Republican People?s Party, Democrat Party, Memorandum of the Four, Declaration of July 12th.