İş stresinin beslenme durumu, yeme davranışı, yaşam doyumu ve antropometrik ölçümler ile ilişkisi: Akademisyen örneği
The relationship between job stress and nutritional status, eating behaviours, life satisfaction, anthropometric measurements: Academician example
Yazar: YASEMİN ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. NEVİN ŞANLIER
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Antropometri = Anthropometry ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Stres = Stress ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Öğretim elemanları = Instructors ; İş stresi = Job stress

Özet:
Bu çalışma akademisyenlerde iş stresi ile beslenme durumu, yeme davranışı, antropometrik ölçümler ve yaşam doyumu ilişkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Gönüllü 156 erkek ve 229 kadın olmak üzere toplam 385 akademisyen (yaş ortalaması 32,9±8,8 yıl) araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırma verileri genel bilgiler, beslenme alışkanlıklarına ait sorular, Hollanda Yeme Davranışı Anketi, İsveç İş Yükü Kontrol Destek Anketi, Yaşam Doyumu Ölçeği ve besin tüketim kaydını içeren anket formu ile yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak elde edilmiştir. Ayrıca bireylerin antropometrik ölçümleri, biyoelektrik impedans analizleri ve vücut kompozisyonları alınmıştır. Erkek bireylerin toplam sağlıklı yeme puanı ortalaması 59,0±10,38, kadınların ise 61,4±11,04'tür. Erkek akademisyenlerin %40'ı, kadınların ise %60'ı sağlıklı yemek indeksi puanlarına göre kötü diyet kalitesine sahiptirler. Sağlık bilimleri alanında çalışan akademisyenlerin %69,2'sinin diyet kalitesi 'iyi' iken bu değer fen bilimleri ve sosyal bilimler alanında çalışanlarda sırasıyla %23,1 ve %7,7'dir. Hollanda Yeme Davranışı anketine göre duygusal yeme (p=0,000) ve dışsal yeme (p=0,032) puanlarının kadın bireylerde istatistiksel olarak erkek bireylerden daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Akademik unvana göre farklılıklar incelendiğinde öğretim elemanlarının kısıtlayıcı yeme (p=0,000) ve duygusal yeme (p=0,000) puanlarının öğretim üyelerinden daha fazla olduğu saptanmıştır. Sağlık bilimlerinin kısıtlayıcı (p=0,01) ve duygusal puanlarda (p=0,000) fen bilimlerine göre daha yüksek puana sahip olduğu belirlenmiştir. Araştırmaya katılan bireylerin %24,7'si yüksek, %20,5'i ise düşük iş stresine sahiptir. İş stresi kadınlarda (p=0,001) ve genç bireylerde daha yüksek bulunmuştur (p=0,000).  Sağlık bilimlerinde çalışan akademisyenlerin iş streslerinin daha fazla olduğu tespit edilmiştir (p=0,008). Öğretim elemanlarının %30,5'inin, öğretim üyelerinin ise %8,7'si yüksek iş stresine sahip olduğu belirlenmiştir. Şişman bireylerin iş stresinin daha az olduğu bulunmuştur (p=0,000). Bununla birlikte bel/kalça değerlerine göre riskli grupta yer alan bireylerin iş stresinin daha az olduğu saptanmıştır (p=0,004). Yüksek iş stresine sahip bireylerin %15,3'ünün sağlıklı yeme indeksi puanları 'kötü' iken %4,2'sinin 'iyi'dir. Öğretim üyelerinin yaşam doyumlarının öğretim elemanlarından daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p=0,003). Akademisyenlerde verimlilik, üretkenlik, performansın yanı sıra yaşam doyumunun artırılması ve sağlığın geliştirilmesi için stres altında daha sağlıklı besin tüketiminin teşvik edilmesi, beslenme alışkanlıklarının kazandırılmasında fayda vardır.

Abstract:
This study was carried out for evaluating the relationship between job stress and nutritional status, anthropometric measurements and  life satisfaction. 385 voluntary academicians of 156 male and 229 female (age average 32,9±8,8 years) were taken into the scope of this study. The survey data was obtained by the way of general information and questions about nutrition behaviours practised by the researche and by using The Dutch Eating Behaviour Questionnaire, The Swedish Demand-Control-Support Questionnaire, Life Satisfaction Scala, questionnaire form containing food consumption data and face-to-face interview method. Besides, anthropometric measurements, bioelectrical impedance analysis and body composition of individuals were taken. The total healthy eating index score of male individuals taking part in the research is 59,0±10,38 and this score of women is 61,4±11,04. 40% of the male academicians and 60% of the female academicians have a bad diet quality according to healthy eating index score. The diet quality of %69,2 of the academicians working in health sciences field is 'good' while this value for personnel working respectively in physical sciences and social sciences are %23,1 and %7,7. According to the Dutch Eating Behaviour Questionnaire, emotional eating scores (p=0,000) and external eating (p=0,032) scores are determined to be statistically higher in female individuals than male individuals. When differences based on academic titles were examined, it was found out that restrictive eating scores (p=0,000) and emotional eating scores (p=0,000) of instructors are higher than that of academic members. Health sciences are detected to have higher scores in restrictive (p=0,01)  and emotional (p=0,000) scores. %24 of the individuals that took part in the research  have high job stress level and %20,5 have low stress level. The job stress has been found high in women (p=0,001) and in young individuals (p=0,000). The job stress of academicians working in health sciences is detected to be more high(p=0,008). %30,5 of instructors and %8,7 of academic members have been detected to have high job stress. Fat individuals has been found out to have low job stress(p=0,000). In addition, individuals ranked among risk group according to waist/hip values are detected to have lower job stress(p=0,004). %15,3 of the individuals who have high job stress have 'bad' healthy eating index scores while %4,2 of them have 'good' scores. Life satisfaction of academic members (p=0,003) have been detected to be higher than instructors. In addition to productivity, fertility and performance, to enhance life satisfaction and improve health of academicians, it is good to promote consumption of more healthy food under stress and encourage people to gain dietary habits.