Türkiye'de dış borçlanmanın ekonomik etkinlik açısından değerlendirilmesi /
Yazar: METHİYE SÖNMEZ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Borçlanma = Borrowing ; Dış borçlanma = External borrowing ; Ekonomik etki = Economic effect

Özet:
Türkiye'de sanayileşme sürecinin sıkıntıları yaşanmaktadır. Ekonomiye işlerlik kazandırabilmek için dış kaynak sağlanmak zorundadır. Ekonomik yapıda gerçekleştirilecek köklü değişikliklerin neticelenmesi zaman alacağı için, borçlanma zorunlu bir seçenek halini almıştır. Borçlanmadan endişe edilmemesi için, dış borçların planlanarak ekonomik bir şekilde kullanılması ve iyi yönetilmesi gerekmektedir. Ülkenin dış borç sorununu hafifletebilmesi ve kredi itibannı artırabilmesi için dikkat edilmesi gereken konular mevcuttur. Bunlar. -Kısa dönemde net dış finansman sağlanabilmesi, -jç tasarruf oranını hızla artırabilmesi, -İhracat düzeyini belli bir sınırın üzerine çıkarması, -Kaynak kullanımındaki mevcut etkinsizliğin ortadan kaldırılabilmesi gerekir. 24 Ocak 1980 Kararian'nın ardından Türkiye yeni borçlar almasına karşın, ihracattaki hızlı artış seviyesinde borç yükünü azaltmıştır. İhracat 1980'de yüzde 30, 1981 'de yüzde 62, 1982'de yüzde 23 oranında artış göstermiştir. 1983-1988 döneminde, ihracatı ve döviz gelirlerini artırmak amacıyla esnek kur sisteminin izlenmesi, dış borçların milli gelire oranının artış göstermesine ned&n olmuştur. Kurların iç fiyat gelişmelerinin üstünde seyretmesi gayri safi milli hasılanın döviz cinsinden değerini düşürerek dış borçların GSMH'a oranını artırmıştır. 1994 yılında, ekonomik kriz dış borçlanmanın tamamen durmasına yol açmıştır. Türkiye, dışarıdan yardım almadan dış borç geri ödemelerini gerçekleştirmiştir. Kur hareketlerinin olumsuz etkisine karşın dış borç stokunda 1.7 milyar dolarlık bir azalma sağlanmıştır. 1995 yılında ise hedeflenen borçlanma 1.5 milyar dolardır. 18bankanın katılımıyla sağlanan 500 milyon dolarlık kredi, kriz sonrası dış ' borçlanmanın yeniden başlamasının ilk adımı olmuştur. Orta-uzun vadeli dönemde ekonominin, önemi artan bir dar boğaza girmemesi, bugün ve yarın sağlanacak kaynakların geri ödenebilmesi kalkınma stratejimizin ödemeler açığı ve tasarruf açığı sorunlarına çözümler getirmesine bağlıdır. Bunun içinde iki konuya dikkat edilmelidir 1 -Borçlanma uygun şartlarda yapılmalıdır. Borçlanmanın teknik şartlarına dikkat edilmelidir. 2-Sağlanan dış kaynağın döviz kazandırıcı yönlerde kullanılması gereklidir. Alınan borçların ülkenin üretim kapasitesini artıracak yatırımlarda kullanılarak, bu kaynaktan yararlanma imkan ve süresinin artırılması gereklidir. Ülkenin kredibilitesi uygun şartlarda kredi temini için gereklidir. Dış borçlan önemli ölçüde devlet eliyle resmi kaynaklardan sağlayan Türkiye Ekonomisi'nin finansman ihtiyacının tek unsurla sağlanması yeterli değildir. Kamu otoriteleri dışında bankalar, özel sektör, yerel yönetimler ve KİT'ler tarafından gerçekleştirilen borçlanmalar ilave imkanlardır. Dış borç planlaması ekonomik planlama esas alınarak ihiiyaçlann gerçek boyutları ortaya konarak ve kalkınmada stratejik önemdeki alanlarda kullanılarak yapılmalıdır. Artan borçların dış ödeme krizine yol açmaması için yatırımlara ve sanayileşmeye yönelinmesi gereklidir. Yatırım önceliği de ihracat sektörüne verilmelidir ki, sanayileşme ve dış kaynak akışı kesintiye uğramasın. Hızla artan ve büyük boyutlara ulaşan dış borçların yönetimi konusunda yeterir etkinlik gösterilmelidir. Modern borç yönetimi araçları kullanılarak hukuki ve idari yetkiler© sahip kurum ve organizasyonlar oluşturulmalıdır.

Abstract:
Turkey has been Jiving a distress of industrialization period. It must provide foreign funds for a productive economy. Because the basic changes take a very long time, dept is a compulsion. In order not to care from dept, foreign dept must be planned, used economically and managed productively. In order to be solved the foreign dept problem, increase the credibility rating, there are some points that must be thought. As follow: -Providing short-term netforeing financing, -Increase internal disposal ratio, -Increase the export level to a determined level, ^ineffective use of funds must be eliminated. After January 24 1980 Decisions, although Turkey provided new foreign credits, by increasing export potential, it decreased this credit burden. In 1980, the incresing ratio of export is 30 %, in 1981 62%, in 1982 23%. Between the years 1983-1988, A flexible exchange system was used to increase export and exchange revenuve, 60 foreign credit/national income ratio increased. Exchange rates went on national prices, caused an increase in the foreing credit/ Gross national income ration 1984, Foreing Credit/gross National Income ratio. In 1994, the economic crisis caused to stop foreing support. In spite of, bad affect of exchange rates, foreing credit amount descreased by 1.7 billion. The objected amount of foreing credit in 1995 is 1.5 billion dollar. The credit which was provided by 18 banks (500 billion $), was the first step to begin foreing credit ofter the crisis. In the middle long term, in order not to enter an economic crisis, repayment of.the'ttepts, solving the deficiencies of savings, etc. must be the main subject So, there are two points which must be thought; as follow:1-Dept-financing should have appropriate conditions. Especially technical aspect of the dept-financing should be considered. 2~Th© depl- financing should fa© used in the subject that can increase exchange amount. By using depts which was provided, in investments increased country's is production capasity, it is necessary to increase this source usage and time. Country's credibility is important to provide funds in appropriate conditions. Turkish economy, which has provided foreing credits from official resources generally, can't provide credit need from only one resource. Except the public, banks, firms, municipalities and Public Economic Organizations (KİT) may also provide other credit possibilities. Foreing credit planning must be made by taking into consideration economic plans, defining real dimensions of the needs and using in subjects which have strategic importance. Authority must made investments and to be industrialized, so increased debts do not cause any kind of crisis. Investment priority must be focused on exporting so that, there will be no stop in industrialization and foreing fund entering. The management of foreing debts which is increasing rapidly and largely, must be efficient and effective. By using modem debt financing tecniques, legal and management based organization must be set up. ^ «? j