Roma hukukunda kölenin yönettiği peculium temelli işletme: Negotiatio per Servos Communes
Slave-run peculium-based business in Roman law: Negotiatio per Servos Communes
Yazar: YUŞA KAYACAN
Danışman: DOÇ. DR. ABDURRAHMAN SAVAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Kölelik = Slavery ; Malvarlığı = Property ; Malvarlığının korunması = Capital maintenance ; Roma hukuku = Roman law ; Sermayenin korunması = Capital maintenance ; Societas = Societas ; İşletme yönetimi = Business management ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Çalışmamız konusunu birden fazla efendisi olan kölenin yönettiği peculium işletmeleri oluşturmaktadır. Bu tarz bir işletmenin ifade ettiği anlamın anlaşılabilmesi için, Roma hukukunun kolektif ticaret yapılabilmesine hizmet eden diğer kurumları societas ve societas publicanorum'un öncelikle incelenmesi gerekmektedir. Bu sebeple ilk aşamada bu iki kurum incelenmiş, ardından modern şirketin ayırt edici unsurlarına değinilmiştir. Bu yolla hedeflenen söz konusu iki kurumun yetersizliğinin negotiatio per servos communes ile nasıl aşılmaya çalışıldığını sonraki bölümlerde gösterebilmektir. Ancak konunun çerçevesini çizen negotiatio per servos communes olduğu için bu kuruma mevcudiyetini veren unsurların da ayrı ayrı incelenmesi gerekmiştir. Zira kölenin yönettiği söz konusu peculium işletmeleri bir lex veya imparator iradesi ile tepeden inmemiş, aksine Roma hukuk ve ticaret anlayışı içerisinde organik bir gelişim sürecinin de facto bir ürünü olmuştur. Bu kapsamda ikinci bölümde köle, peculium, munzam davalar ve bunların bir ilişkiler yumağı haline gelerek vücut verdikleri peculium işletmeleri organizasyonel formları ayrı ayrı incelenmiştir. Son bölümde ise Romalıların negotiatio per servos communes üzerinden işletmelerin ihtiyacı olan süreklilik, doğrudan temsil, sınırlı sorumluluk ve işletme malvarlığının korunması yapısal özelliklerini nasıl ve ne ölçüde karşıladıkları ya da alternatifler geliştirerek cevap vermeye çalıştıkları üzerinde durulmuştur.

Abstract:
The subject of our study is commonly owned slave-run peculium-based businesses. In order to understand the functional meaning of this type of business in Rome, firstly, the other institutions of Roman Law, which serve for collective trade, such as societas and societas publicanorum are examined separately. In the following, the distinguishing elements of the modern company are mentioned. In this way, it is aimed to show how the inadequacy of these two institutions is tried to be overcome with negotiatio per servos communes in the following sections. However, since negotiatio per servos communes is the main research subject that draws the framework of the study, the composing elements that give its existence to this institution also had to be examined separately. Because the slave-run peculium-based businesses in question, did not descend from the top with a lex or by the will of the emperors, on the contrary, they became a de facto product of an organic development process within the Roman mentality. In this context, in the second section, the slave, peculium, additional actions and the organizational forms of peculium businesses which the first three embody by becoming a bundle of relations, are examined separately. In the last part, it is emphasized how and to what extent the Romans met or tried to respond by developing alternatives the structural features of continuity, direct representation, limited liability and entity shielding, through negotiatio per servos communes.