İlkokulların etkili okul özelliklerine sahip olma düzeylerinin incelenmesi
Investigation of the levels of pri̇mary schools that have effecti̇ve school characteri̇sti̇cs
Yazar: MUHAMMED SAİD YAGIZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İSMAİL HAKKI TOMAR
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etkililik = Effectiveness ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı; öğretmen görüşlerine göre Diyarbakır il merkezinde bulunan ilkokulların yönetici, öğretmen, öğrenci, okul programı ve eğitim-öğretim süreci, okul kültürü ve ortamı ile okul çevresi ve veli boyutlarında etkili okul özelliklerine sahip olma düzeylerini belirlemek ve öğretmenlerin mesleki kıdemlerine göre okulların etkililiklerinin dair algılarının farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmektir.
Tarama modelinde yapılan bu araştırmanın evrenini, 2012-2013 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır ili merkezinde okul dönüşümleri kapsamında müstakil ilkokula dönüştürülen 40 okul ile bu okullarda görev yapan 1072 sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise 29 ilkokul ve bu okullarda görev yapan 301 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır.
Araştırmada verileri toplamak amacıyla Mehmet Şişman (1996) tarafından geliştirilen "Etkili Okul Ölçeği" kullanılmıştır. 5'li Likert tipindeki bu anket 56 maddeden ve okul yöneticisi, öğretmen, öğrenci, okul programı ve eğitim-öğretim süreci, okul kültürü ve ortamı ile okul çevresi ve veli olmak üzere altı alt boyuttan oluşmaktadır. Verilerin analizi sonucu elde edilen bulgular frekans, yüzde, aritmetik, ortalama, standart sapma tekniklerinden yararlanılarak SPSS programıyla çözümlenmiştir.
Bu araştırmadan elde edilen bulgular:
1. Araştırmaya katılan sınıf öğretmenlerinin görüşlerine göre okul boyutları yönünden en etkili boyut okul programı ve eğitim-öğretim süreci iken en az etkili olan boyut ise öğrenci boyutudur.
2. Etkili okulun okul yöneticisi dışında tüm boyutlarında öğretmenlerin mesleki kıdemlerine göre farklılıklar bulunmuştur. İlkokullarda etkili okulun öğretmen, öğrenci, okul programı ve eğitim-öğretim süreci, okul kültürü ve ortamı ile okul çevresi ve veli boyutlarındaki özelliklere sahip olma düzeylerine ilişkin öğretmen görüşleri kıdemlerine göre farklılık göstermektedir. 
Araştırmanın sonuç bölümünde literatür çalışması ve yapılan uygulama sonucunda elde edilen veriler neticesinde çözüm önerileri sunulmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Etkililik, Etkili Okul

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the level of effectiveness of primary schools in the center city of Diyarbakır in terms of "administrator", "teacher", "student", "school curriculum and education and instruction process", "school culture and atmosphere", and "school environment and parent" through the reflections of teachers and administrators, and whether the school effectiveness differs through job seniority of the participants.
In this research, survey method is used. The population of the study is 1072 classroom teachers working in the centre city of Diyarbakır's 40 schools that were converted into primary schools in the education year of 2012-2013. The paradigm of the study is constitued of 29 primary schools and 301 classroom teachers working in these schools. The data collected by the questionnaires was analyzed by frequency, percentage, arithmetic mean, standard deviation by SPSS (Statistical Program for Social Sciences).
Research data are collected using "Effective School Scale" which is developed
by Mehmet Şişman (1996). The scale which is used is a quinary Likert type and consists of 56 sections. Also, the scale contains six subtitles which are "school administrator", "teacher", "student", "school programmes and education process", "school culture and environment", "school environment and parents".
The findings gained from the survey are: 
1. According to the opinions of the classroom teachers surveyed, the most effective factor, in terms of the "effective school" factors in the primary schools is 'school programmes and education process" and the least effective one is "students".
2. There are found to be some differences related to "job seniority" in all the subtitles of "effective school" except for the "school administrator". There is difference in the reflections of teachers through their experiences in terms of the level of primary schools in having the characteristics of effective school "teacher", "student", "school programmes and education process", "school culture and environment", "school environment and parents" dimensions.
At the result part of the research, literature study and data obtained as a result of implementing has been presented with solution suggestions. 

Key Words: Effectiveness, School Effectiveness