Alkol ve madde kullanım bozukluğunda zaman perspektifi, aşerme, baş etme ve işlevselliğin yatarak tedavi seyriyle ilişkisi
The relationship between time perspective, craving, coping and functionality in alcohol and substance use disorders in inpatient treatment
Yazar: ÇİSEM RAZİYE ÖZÇAY
Danışman: PROF. DR. NESRİN KARAMUSTAFALIOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Bu araştırmada, MKB tanısı almış ve yatarak tedavi gören hastalarda zaman perspektifi özelliklerinin tedavi süreci üzerine olan etkisi, tedavi ile değişimi, bu özelliklerin aşerme ve madde kullanımı davranışı arasındaki ilişkideki rolü ve başa çıkma tutumları ve işlevsellik ile ilişkisini değerlendirmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın başında, AMATEM yataklı servisine yatışı yapılan, DSM-5 tanı kriterlerine göre Madde Kullanım Bozukluğu tanısı konmuş, çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan ve araştırmaya katılım konusunda sözel ile yazılı onam vermiş 167 gönüllü hasta alınmış; 17 hasta çeşitli nedenler ile çalışma dışı kalmıştır. Çalışmaya dahil edilmiş olan 150 hastadan 82 hasta tedavi programını salah ile tamamlarken 68 hasta ise tedavi programını yarım bırakmıştır. Yatış işleminin yapıldığı ilk 24 saatte tüm hastalar idrar toksikoloji tetkiki vermiş ve Sosyodemografik – Klinik Veri Formu ile KİDÖ klinisyen tarafından doldurulmuştur. Ayrıca tüm hastalardan yatış işleminin yapıldığı 1.gün AAÖ/MAÖ, ZZPÖ ve COPE öz bildirim ölçeklerini doldurmaları istenmiştir. Halen yatarak tedavilerine devam eden hastalardan tedavinin 14.gününde yeniden AAÖ/MAÖ, ZZPÖ ve COPE öz bildirim ölçeklerini doldurmaları istenmiştir. Tedaviyi yarım bırakanlar ve tedaviyi tamamlayanlar olarak ikiye ayrılan gruplar arasında KİDÖ, MAÖ/AAÖ, ZZPÖ ve COPE karşılaştırılmış ve ZZPÖ ile MAÖ/AAÖ, COPE ve KİDÖ parametreleri arasında korelasyon analizleri yapılmıştır.
Bulgular: Hedeflenen tedavi programını tamamlayabilen MKB hastalarında zaman perspektifi, aşerme şiddeti ve başa çıkma stratejilerinde değişim olduğu gösterilmiştir. Spesifik zaman perspektiflerinin başa çıkma stratejileri ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Ayrıca, dengeli zaman perspektifi sapma puanının madde aşerme şiddeti, işlevsel olmayan başa çıkma tutumları ve psikososyal işlevsellikte zorlanma ile pozitif korele; problem odaklı başa çıkma tutumları ile negatif korele olduğu saptanmıştır. 
Sonuç: Çalışmamız bulguları, MKB hastalarında remisyonun sağlanmasında olumsuz rol oynayabilecek, kronik bir stres faktörü olarak aşermeyi yönetme kapasitesini geliştirmek için başa çıkma tutumlarını geliştirmede zaman perspektifinin etkisi olabileceğini desteklemektedir. Ayrıca dengeli zaman perspektifi, adaptif başa çıkma mekanizmaları ve daha az aşerme yaşama arasındaki yararlı ilişki gösterilmiştir.
Anahtar kelimeler: Madde kullanım bozukluğu; aşerme; başa çıkma tutumları; psikososyal işlevsellik; zaman perspektifi

Abstract:
Aim: This study aims to evaluate the effect of time perspective characteristics on the treatment process in patients diagnosed with SUD and receiving inpatient treatment, the change with treatment, the role of these characteristics in the relationship between craving and substance use behavior, and the relationship with coping attitudes and functionality.
Materials and Method: At the beginning of the study, 167 volunteer patients who were admitted to the inpatient service of AMATEM, who were diagnosed with Substance Use Disorder according to DSM-5 diagnostic criteria, who met the inclusion criteria for the study, and who gave verbal and written informed consent to participate in the study were included; 17 patients were excluded from the study for various reasons. Of the 150 patients included in the study, 82 completed the treatment program with success, while 68 patients dropped out of the treatment program. In the first 24 hours of hospitalization, all patients were given urine toxicology tests and the Sociodemographic - Clinical Data Form was filled out by the KIDO clinician. In addition, all patients were asked to fill out the AAO/MAO, ZZPO and COPE self-report scales on the 1st day of hospitalization. Patients who are still receiving inpatient treatment were asked to fill out the AAO/MAO, ZZPO and COPE self-report scales again on the 14th day of treatment. The KIDO, MAO/AAO, ZZPO and COPE were compared between the groups divided as those who dropped out of treatment and those who completed the treatment, and correlation analyzes were performed between the parameters of ZZPO and MAO/AAO, COPE and KIDO.
Results: It has been shown that time perspective, craving intensity, and coping strategies change in SUD patients who are able to complete the targeted treatment program. Specific time perspectives have been found to be associated with coping strategies. In addition, it was found that the balanced time perspective deviation score was positively correlated with substance craving intensity, dysfunctional coping attitudes, and difficulty in psychosocial functioning, and negatively correlated with problem-focused coping attitudes.
Conclusion: The findings of our study support the idea that time perspective may have an effect on the development of coping attitudes to manage craving, which could play a negative role in achieving remission in SUD patients. Additionally, a balanced time perspective has been shown to be a beneficial link between adaptive coping mechanisms and experiencing less craving.
Keywords: Substance use disorders; craving; coping strategies; psychosocial functioning; time perspective.