Çocuk nörolojisi pratiğinde baş ağrılarının sıklık, etyoloji, tedavi yaklaşımları ve izlemleri açısından değerlendirilmeleri
The assesment of headaches for frequency, etiology, management and follow-up in pediatric neurology practice
Yazar: BURCU ÖZTÜRK HİŞMİ
Danışman: PROF. DR. GÜLHİS DEDA
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Bas ağrısı çocuk hekimliği pratiğinde sık karsılasılan bir sorundur. Ülkemizde6-13 yas çocukların üçte biri, 13-17 yas çocukların ise yarısı tekrarlayan basağrılarından yakınmaktadır. Yüksek görülme sıklığına karsın, Türk çocukhekimlerinin ve çocuk nörologlarının bu konudaki deneyimleri çok az dokümenteedilebilmistir. Bu çalısma ile, çocuk nörolojisinin tüm konuları üzerinde çalısan birmerkezin bas ağrısı ile ilgili deneyimlerinin belgelenmesi, böylece Türkçocuklarının bas ağrısı özelliklerinin ortaya konulması amaçlanmıstır.1992-2006 yılları arasında bas ağrısı nedeni ile Ankara Üniversitesi ÇocukNörolojisi Bilim Dalı'nda değerlendirilen 517 hasta çalısmaya dahil edilmistir.Toplam değerlendirilen 29030 nöroloji hastasının 1575'i (%5,4) bas ağrısı nedeni ilebasvurmustur. Yasları 2,4 ile 18,8 (12±3,3) arasında değisen hastaların dosyalarıgeriye dönük olarak incelenmistir. Yedi yas altında erkekler (%63) çoğunlukta iken,7-12 yasta kız/erkek oranının esitlendiği ve 12 yas üstünde kızların (%70)çoğunluğu olusturduğu görülmüstür.Hastaların çoğu akut tekrarlayan tipte (%64), orta siddetli (%53,7), iki taraflı(%81,4), frontal-orbital yerlesimli (%52,2) ağrıdan yakınmaktaydılar. En sık eslikeden belirti bulantı (%32,1), en sık tetikleyici ise stres (%22,6) olarak tespit edildi.Tüm yas gruplarında gerilim tipi bas ağrısı (GTBA) en sık bas ağrısı nedeniniolusturmaktadır (%48,3). Yedi yas ve üzerinde migren (%20), 7 yas altında iseikincil nedenler (%24) ve özgül olmayan bas ağrısı(%24) bunu izlemektedir. Akutbas ağrısı ile basvuran hastaların (%12) ise yarısında neden akut enfeksiyondur(rinosinüzit, sistemik viral enfeksiyon). Kafa içi tümör, hidrosefali gibi ciddi ikincilbas ağrısı nedenlerinin detaylı öykü, fizik muayene ve nörolojik muayene ile %100oranında yakalandığı dikkat çekmistir.Hastaların yarısına (%54,8) kafa görüntülemesi yapılmıs, ancak öykü vemuayenesi normal olup sadece görüntüleme ile bas ağrısı nedeni saptanan hastaolmadığı görülmüstür. En sık saptanan iyi huylu görüntüleme anormalliği sinüsdeğisiklikleridir (%2,7). EEG hastaların %68,9'una çekilmis, 6 hasta tekrarlayan basağrısı nedeni olarak epilepsi tanısı almıstır. ?yi huylu EEG değisikliği olan voltajsupresyonunun, GTBA hastalarının %3,6'sına eslik etiği görülmüstür.Migren tanısı almıs hastaların yarısına (%47,6) koruyucu ilaç tedavisibaslanmıstır. Propranolol en sık kullanılan ilaç olup (%80,9), tüm hastalardaiyilesme sağlamıstır. Koruyucu ilaç baslanmayan tekrarlayan bas ağrısı hastalarınınizlem oranlarının oldukça düsük olduğu görülmüstür.Bir halk sağlığı sorunu olan bas ağrısının üstesinden gelinmesinde çocukhekimi anahtar rol oynayacaktır. Tekrarlayan bas ağrısı olan çocukların nasılizlenmesi gerektiği konusunda hekimlere yön gösterecek daha kapsamlı klinikçalısmalara ihtiyaç vardır.Anahtar sözcükler: Bas ağrısı, çocuk, etyoloji, tedavi, izlem

Abstract:
Headache is a common problem in pediatric practice. One third of the 6-13year old children and half of the 13-17 year old children suffer from recurrentheadaches in Turkey. Despite this high frequency, few has been documented aboutheadache experiences of Turkish pediatricians and pediatric neurologists. This studyis planned in order to document the experience of a center, which is studying on alltopics of pediatric neurology for more then 15 years, hence to determine theheadache characteristics of Turkish children.The present study included 517 patients with a chief complaint of headacheadmitted to Ankara University Division of Pediatric Neurology between 1992-2006were included in the study. A total of 29030 children were examined and 1575(5,4%) had a complaint of headache. The medical files of the patients, whose agesranged between 2,4-18,8 (12±3,3), were reviewed respectively. Under 7 years boyswere affected more frequent (63%) than girls, but above 12 years headache occursmore frequent in girls (70%).Acute recurrent pattern (64%), moderate severity (53,7%), bilaterality(81,4%), fronto-orbital location (52,2%) were the most common features amongheadache sufferers. Nausea (32,1%) and stress (22,6%) were the most commonaccompanying and triggering factors respectively.Tension-type headache (TTH) was the most prevelant etiology (48,3%) amongall age groups.TTH is followed by migraine (20%) at ages 7-18, secondaryheadaches (24%) and unspecified headaches (24%) under 7 years old. Acuteinfections (rhinosinusitis, systemic viral infections) were responsible for the half ofacut headaches. Serious etiologies like intracranial tumors or hydrocephalus couldbe suspected in all patients with only detailed history, physical and neurologicexamination.Neuroimaging was performed in half (54,8%) of the patients. There was notany patient who was diagnosed by only imaging studies, without any suspicion onhistory or examination. Sinus disease was the most prevelent benign imagingabnormality (2,7%). EEG was performed in 68,9% of patients and 6 children werediagnosed as epilepsy for recurrent headache etiology. Voltage supression, a benignEEG abnormality, was featuring 3,6% of the TTH patients.Prophylactic medication was used in half of the migraine sufferers (47,6%).Propanolol, the drug of choice in most cases (80,9%), was found to be effective.Patients who were not on a prophylactic medication for their headaches seem to failto attend follow-up visits.Pediatrician will play a key role in managing headaches, which is a commonpublic health problem. More comprehensive studies are needed to guide thepediatricians when managing children with reccurent headaches.Key words: Headaches, children, etiology, management, follow-up