Kişiye özgü sözleşmeler imzalayanların performans ve yaratıcılıkları üzerinde lider üye etkileşimi, grup üye etkileşimi ve örgütsel desteğin rolü
The role of leader member exchange, team member exchange and organizational support on the performance and creativity of idiosyncratic deals signers
Yazar: TUĞÇE KUMRAL
Danışman: PROF. DR. HAVVA İNCİ ARTAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Grup ilişkileri = Intergroup relations ; Lider-üye etkileşimi = Leader-member exchange ; Performans = Performance ; Sözleşmeler = Contracts ; Takım-üye etkileşimi = Team-member exchange ; Yaratıcılık = Creativity ; Örgütsel destek = Organizational support ; İdari hizmet sözleşmesi = Administrative service agreement ; İş sözleşmesi = Employment contract

Özet:
Günümüz koşulları, insan kaynakları yönetimi uygulamalarında geleneksel bakış açısının standardizasyon yaklaşımı yerine yeni yaklaşımların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Kişiye özgü sözleşmeler, farklılaşma perspektifinin en önemli araçlarından biri olarak ortaya çıkmıştır. Bu nedenle çalışmanın amacı, kişiye özgü sözleşmeler imzalayanların performans ve yaratıcılıkları üzerinde lider-üye etkileşimi, grup-üye etkileşimi ve örgütsel desteğin anlamlı bir rolü olup olmadığının belirlenmesidir. Bu doğrultuda araştırma evreni Türkiye'de kişiye özgü sözleşmeler imzalayarak çalışan bireyler olarak belirlenmiştir. Araştırmada anket tekniği kullanılmış ve anket formunun giriş kısmında yer alan açıklama metninde kişiye özgü sözleşmeler kavramı tanımlanmış ve hemen ardından sorulan soru aracılığıyla yalnızca kişiye özgü sözleşmelerle çalıştığını beyan eden bireylerin ankete katılması sağlanmıştır. Araştırma kapsamında, anketler içerisinden analiz edilmeye uygun 271 anket formu değerlendirmeye alınarak veri analizi gerçekleştirilmiştir. Hipotez testleri SPSS 23.0 (Sosyal Bilimler için İstatistik Programı) kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan regresyon analizleri sonucunda kişiye özgü sözleşmeler ile bireysel performans ve yaratıcılık arasında istatistiki olarak anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Kişiye özgü sözleşmeler ile aracı ve düzenleyici değişkenlerin birlikte etkilerine bakmak için hiyerarşik regresyon analizleri yapılmıştır. Kişiye özgü sözleşmelerin bireysel performans üzerindeki etkisinde istatistiki olarak anlamlı herhangi bir aracı veya düzenleyici etki tespit edilememiştir. Kişiye özgü sözleşmelerin yaratıcılık üzerindeki etkisinde lider-üye etkileşimi ve grup-üye etkileşiminin anlamlı bir aracı rolü ve örgütsel desteğin anlamlı bir düzenleyici rolü olduğu tespit edilmiştir. Son olarak katılımcılar "kişiye özgü sözleşme ile elde edilen kazanımlar" açısından sınıflandırılarak ayrıntılı inceleme konusu yapılmış ve bu sınıflandırma neticesinde ortaya çıkan %'sel kazanımlarına göre gruplandırma neticesinde kişiye özgü sözleşmelerin bireysel performans ve yaratıcılık üzerindeki etkisini görmek üzere regresyon analizleri uygulanmıştır. Kişiye özgü sözleşmelerin alt boyutlarının tümüne sahip olanlar açısından incelendiğinde, finansal teşvikler boyutunun görev performansı ve bağlamsal performans üzerinde istatistiki açıdan anlamlı bir etkisi tespit edilmiştir. Alt boyutlardan iş ve göreve ilişkin sorumluluklar, finansal teşvikler ve program esnekliğinin yaratıcılık üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu ancak en çok iş ve göreve ilişkin sorumlulukların yaratıcılığı etkilediği belirlenmiştir.

Abstract:
Today's conditions have led to the emergence of new approaches instead of the standardization approach of the traditional perspective in human resource management practices. Idiosyncratic deals have emerged as one of the most important concepts of the differentiation perspective. Therefore, the aim of the study is to determine whether leader- member exchange, group-member exchange and organizational support have a significant role on the performance and creativity of idiosyncratic deals signer. In this direction, the population was determined as individuals who working with idiosyncratic deals in Turkey. Survey method was used in the research, and the concept of idiosyncratic deals was defined in the explanation text in the introduction part of the survey, and the individuals who declared that they only worked with idiosyncratic deals through the question asked were allowed to participate in the survey. Within the scope of the research, 271 questionnaire forms suitable for analysis among the questionnaires were evaluated and data analysis was carried out. Hypothesis tests were analyzed using SPSS 23.0 (Statistics Program for Social Sciences). As a result of the regression analysis, it was determined that there is a statistically significant and positive relationship between idiosyncratic deals, individual performance, and creativity. Hierarchical regression analyzes were performed to investigate the combined effects of idiosyncratic deals and mediator and moderator variables. There is no statistically significant mediating or moderator effect in the impact of idiosyncratic deals on individual performance. It had been determined that leader-member exchange and team-member exchange have significant mediating role in the effect of idiosyncratic deals on creativity, and organizational support has significant moderator role. Finally, the participants were classified in terms of "gains obtained by idiosyncratic deals" and a detailed examination was made, and regression analyzes were applied to see the effect of idiosyncratic deals on individual performance and creativity as a result of grouping according to the % gains. When examined in terms of those with all sub-factors of idiosyncratic deals, it was determined that the financial incentives factor has a statistically significant effect on task performance and contextual performance. It was determined that among the sub-factors, task and work responsibilities, financial incentives and program flexibility has a significant effect on creativity. It was determined that among these sub-factors task and work responsibilities affect creativity the most.