Taksan alan meme kanserli hastalarda gelişen periferal nöropati ve bulantı kusmaya refleksolojinin etkisinin belirlenmesi: Randomize kontrollü çalışma
Determination of the effect of reflexology on peripheral neuropathy and nausea vomiting in patients with breast cancer receiving taxanes: A randomized controlled study
Yazar: NERİMAN YÜKSELTÜRK ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. AYTEN DEMİR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Bulantı = Nausea ; Kusma = Vomiting ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Nöropatiler = Neuropathies ; Refleksoterapi = Reflexotherapy ; Taksanlar = Taxanes ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Bu araştırma kemoterapiye bağlı periferal nöropati ve bulantı-kusma gelişen hastalarda refleksolojinin nöropati ve bulantı kusmaya etkisini değerlendirmek amacıyla randomize kontrollü çalışma olarak yapıldı. 
Araştırma 28 Haziran -20 Aralık 2019 tarihleri arasında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin Gündüz Kemoterapi Ünitesi'nde yürütüldü. Araştırmanın örneklemini blok randomizasyonla seçilmiş 29 müdahale ve 29 kontrol olmak üzere toplam 58 hasta oluşturdu. 
Verilerin toplanmasında, Hasta Tanıtım Formu, Periferal Nöropati Değerlendirme Formu, Rhodes bulantı-kusma ve öğürme indeksi, Spielberg Durumluluk / Sürekli Kaygı Envanteri ve yaşam bulguları izlem formu kullanıldı.  Müdahale grubundaki hastalara haftada bir kez olmak üzere toplam altı seans refleksoloji uygulandı. Kontrol grubundaki hastalara ise rutin bakım dışında herhangi bir uygulama yapılmadı. Verilerin değerlendirilmesinde; sayı, yüzde, ki-kare, bağımlı gruplarda t test, bağımsız gruplarda t test ve tekrarlı ölçümlerde tek yönlü ANOVA testi kullanıldı. 
Araştırmada, müdahale grubundaki hastaların başlangıç ve diğer haftalardaki nöropati semptom puan ortalamları arasında fark bulunmazken kontrol grubundaki hastaların semptomlarında anlamlı düzeyde artış belirlendi (p<0,05). Refleksolojinin bulantı ve kusmaya etkisi değerlendirildiğinde; her iki grupta da bulantı, kusma ve öğürme deneyimi, oluşumu ve sıkıntı puan ortalamalarının başlangıç ölçümüne göre düşük olmasına rağmen gruplar arasında fark olmadığı saptandı (p>0,05). Araştırma bulgularına göre müdahale grubunda durumluk ve sürekli kaygı puan ortalamalarının kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde azaldığı belirlendi (p<0,05). Yaşam bulgularının ön test son test karşılaştırılmasında; müdahale grubunda nabız hızı, solunum hızı, sistolik ve diastolik kan basıncında düşme görüldü (p<0,05).
Araştırma sonucunda refleksolojinin taksan alan meme kanserli hastalarda gelişen bulantı ve kusmaya etkisi bulunmazken, kemoterapi ilişkili periferal nöropati semptomlarını hafiflettiği, anksiyeteyi azalttığı ve yaşam bulgularını olumlu yönde etkilediğini gösterdi.    

Anahtar Kelimeler: Bulantı ve Kusma, Kemoterapi, Periferal Nöropati, Randomize Kontrollü Çalışma, Refleksoloji

Abstract:
This study was conducted as a randomized controlled trial to evaluate the effect of reflexology on neuropathy and nausea vomiting in patients who developed peripheral neuropathy and nausea-vomiting due to chemotherapy. 
The research was carried out in the outpatient chemotherapy units of Gulhane Training and Research Hospital and Ankara Training and Research Hospital between 28 June - 20 December 2019. A total of 58 patients, 29 interventions and 29 controls, were sampled by block randomization. 
Research data were obtained from information form, Chemotherapy-Induced Peripheral Neuropathy Assessment Tool, Rhodes Index of Nausea, Vomiting and Retching, Spielberg State-Trait Anxiety Inventory and vital signs record form.  A total of six sessions of reflexology were performed once a week to patients in the intervention group. Patients in the control group were not given any practice except for routine care. Number, percentage, chi-square, paired samples t-test, independent samples t test and One-Way Repeated-Measures ANOVA were used to evaluate the data.
In the study, there was no difference between the average neuropathy symptom scores of patients in the intervention group at onset and other weeks, while there was a significant increase in the symptoms of patients in the control group (p<0,05). When we evaluated the effect of reflexology on nausea and vomiting, it was found that although the average score of nausea, vomiting and retching experience, formation and distress in both groups was low compared to the initial measurement, there was no difference between the groups (p>0,05).  According to the research results, it was determined that the average state and trait anxiety score decreased significantly in the intervention group compared to the control group (p<0,05). Comparing pre-test post-test of vital signs; a decrease in pulse rate, respiratory rate, systolic and diastolic blood pressure was determined in the intervention group (p<0,05).
As a result of the study, it was shown that reflexology did not have an affect on nausea and vomiting that developed in breast cancer patients receiving taxane, but it alleviated the symptoms of chemotherapy-related peripheral neuropathy, reduced anxiety and positively affected the vital signs.

Keywords: Chemotheraphy, Nausea and Vomiting, Peripheral Neuropathy,  Randomized Controlled Study Reflexology