Siyasi istikrarsızlığın uluslararası ticaret üzerine etkisi: Afganistan örneği
Impact of political instability on international trade: The case of Afghanistan
Yazar: MOHAMMAD DAYYAN AYOUBİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YASİN KEREM GÜMÜŞ
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Siyasal istikrar = Political stability ; Siyasal istikrarsızlık = Political instability ; Ticari ilişkiler = Trade relations ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Bu araştırmanın amacı, siyasi istikrarsızlığın Afganistan dış ticareti üzerindeki etkilerini, değişmekte olan siyasi sistemlerin ticaret üzerindeki etkilerini, dış ticaret verilerinin analizini ve siyasi istikrarsızlık ile uluslararası ticaret arasındaki ilişkiyi ispatlamaktır. Bu araştırmanın literatürü ayrıca kitaplar, bilimsel makaleler, gazeteler, hükümet raporları ve Dünya Bankası, İnsan Hakları Kuruluşu, ADB ve benzeri diğer kuruluşlar gibi uluslararası örgütler üzerindeki değerler kullanılarak devlet arşivleri, Merkezi İstatistik Bürosu Arşivleri, Ekonomi Bakanlığı Arşivleri, Afganistan Bilimler Akademisi Arşivi ve Halk Kütüphanesi gibi devlet arşivleri üzerinde araştırma yapılmıştır. Bu araştırmanın ilk kısmı, siyaset, istikrar, siyasi istikrar, siyasi istikrarsızlık ve farklı toplumlardaki siyasi istikrarsızlığın faktörleri gibi kavramların tartışılmasıdır.  Ardından, siyasi istikrarsızlık ve uluslararası ticaret arasındaki ilişki analiz edilmiştir. Daha sonra siyasi istikrarsızlık faktörü Afganistan'da kök salmıştır. Aynı şekilde Afganistan'daki dış ticaretin durumu, siyasi istikrar, darbeler, işgal, iç savaşlar ve siyasi istikrarsızlık dönemi gibi çeşitli zaman dilimlerinde de tartışılmıştır.  
Son kısımda da, dış ticaret üzerindeki siyasi istikrarsızlığın etkilerinin ölçüsü uygulamada değerlendirilmiştir ve bu araştırma sonucunda siyasi istikrarsızlığın, Afganistan'daki dış ticaret akışında derin bir etkisi olduğu sonucuna varılmıştır.
Afganistan'daki siyasi istikrarsızlığın boyutu arttıkça, ihracatın miktarı siyasi istikrar dönemine göre 10.56 katı kadar (1056%) azalmaktadır ve siyasi istikrarsızlık zamanda ithalat miktarı ihracata göre yaklaşık 24.59 katı kadar (2459%) artmıştır. Halbuki bu, siyasi istikrarsızlıktan önceki dönemde ihracatın, ithalattan % 2 oranında daha yüksek olduğu bir durumdu.

Abstract:
The purpose of this study is to assess the effects of political instability on external trade of Afghanistan, to review changing of political systems on trade, to show figures analysis of external trade and proof of relation between political instability and international trade. The literature of this study used academic books, scientific essay, newspapers, government and international institutions reports like World Bank, Human Rights Organization, Asian Development Bank, other similar organization, and also research work on government archives like; archives of central office of statistics, archives from the Economic Ministry and sciences academy of Afghanistan and public library.
The first part of this research consists of discussion on concept of political, stability, political instability and instability factors in different communities. Relation between political instability and international trade has been also analyzed. Further, factors of political instability have been evaluated and also the condition of external trade of Afghanistan has been discussed in different periods like such as political stability periods, coups, civil wars. And in the last part, the extent of political instability effects of on external trade has been assessed. 
Finally, the findings of this paper have shown that political instability has negative effect on external trade of Afghanistan as it escalates political instability dimensions in Afghanistan, the exports rate decreased by 10.56 times (1056%), and imports rate increased about 24.59 times (2459%) than exports. Meanwhile, the exports were 2% more than imports before political instability periods.