Üçüncü basamaktaki bir aile hekimliği kliniği polikliniklerine başvuran kişilerde sigara bağımlılık derecesi ve beslenme tutumlarının uyku kalitesi üzerine etkisi
A tertiary care family medicine clinic smoking in people who apply to polyclinics degree of addiction and nutritional attitudes effect on sleep quality
Yazar: SİNEM DOĞAN
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN GÖRPELİOĞLU
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
AMAÇ: Uyku kalitesi, insanların fiziksel ve zihinsel sağlığını, gün içindeki 
performansını ve yaşam kalitesini etkileyen faktörlerden biridir. Bu çalışmada sigara 
kullanım durumunun ve sigaraya olan bağımlılık derecesinin artması ile uyku kalitesi 
arasında bir ilişki olup olmadığı, bireylerin beslenme tutumlarının uyku kalitesi 
üzerine etkisi ve sigara ile beslenme tutumları bir arada değerlendirildiğinde bireylerin 
uyku kaliteleri üzerinde nasıl bir etkisi olduğunun araştırılması hedeflenmektedir. 

GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız herhangi bir sebeple 11/08/2023
31/10/2023 tarihleri arasında SBÜ Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve 
Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği'ne başvuran 18-65 yaş aralığındaki 500 
gönüllü katılımcının sigara kullanımı ve beslenme tutumlarının uyku kalitesi üzerine 
etkisini inceleyen analitik prospektif bir çalışmadır. Çalışmada sosyodemografik veri 
anketi, Fagerström Nikotin Bağımlılık ölçeği (FNBT), Sağlıklı Beslenme İlişkin 
Tutum ölçeği (SBİTÖ) ve Pittsburgh uyku kalitesi indeksinden (PUKİ) oluşan 45 
soruluk bir anket formu kendi kendine doldurma yöntemiyle katılımcılara 
uygulanmıştır. Veriler IBM SPSS 25.0 Programı ile analiz edilmiş olup istatistiksel 
anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edilmiştir. 

BULGULAR: Katılımcıların ölçek puanları cinsiyete göre değerlendirildiğinde kadın katılımcıların beslenme puanı erkek katılımcılara göre anlamlı olarak daha yüksek, erkek katılımcıların ise fagerström nikotin bağımlılık puanı kadın katılımcılara göre anlamlı olarak daha yüksek bulunurken cinsiyetin toplam PUKİ puanı üzerine anlamlı bir etkisi bulunmadı. Gece çay- kahve tüketimi, 
gece uyanma sıklığının fazla olması, sigara kullanımı ve kötü beslenme tutumunun 
toplam PUKİ puanını anlamlı düzeyde arttırdığı görülürken alkol kullanımı ile toplam 
PUKİ puanı arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Katılımcıların nikotin bağımlılık 
düzeyi ile uyku kalitesi arasında negatif yönde, beslenmeye ilişkin tutum puanları ile 
uyku kalitesi arasında pozitif yönde anlamlı bir korelasyon saptandı. Nikotin 
bağımlılık düzeyi ve beslenme tutumu birlikte değerlendirildiğinde Fagerström 
Nikotin Bağımlılık puanı 1 puan arttığında PUKİ uyku puanının 0,387 puan arttığı, 
beslenme tutumunun ise uyku kalitesi üzerine anlamlı bir etkisinin olmadığı görüldü.  

SONUÇ: Uyku kalitesini etkileyen birden fazla faktör vardır. Çalışmamızda 
sigara kullanımı ve beslenme tutumunun kişinin uyku kalitesi üzerinde anlamlı bir 
etkisi olduğu görülmüştür. Uyku kalitesi gün içindeki verimliliğimizi ve aktivitemizi 
buna bağlı olarak da fiziksel ve zihinsel sağlığımızı etkiler. Biyopsikososyal yaklaşımı 
esas alan aile hekimleri olarak uyku kalitesinin sağlıklı bir yaşam için önemli bir faktör 
olduğunu bilmeli ve uyku kalitesini etkileyen sigara kullanımı ve beslenme tutumu 
gibi konularda danışmanlık verilmelidir.  

ANAHTAR KELİMELER: Sigara içme, Nikotin bağımlılık düzeyi, 
Beslenme davranışı, Uyku kalitesi

Abstract:
AIM: Sleep quality is one of the factors that affects people's physical and 
mental health, performance during the day and quality of life. This study aims to 
investigate whether there is a relationship between smoking status and the increase in 
the degree of addiction to cigarettes and sleep quality, the effect of individuals' 
nutritional attitudes on sleep quality, and what effect smoking and nutritional attitudes 
have on individuals' sleep quality when evaluated together.  

MATERIALS AND METHOD: Our study is a prospective study examining 
the effects of smoking and nutritional attitudes on the sleep quality of 500 volunteer 
participants between the ages of 18-65 who applied to Ankara Dışkapı Yıldırım 
Beyazıt Training and Research Hospital Family Medicine Clinic between 11/08/2023
31/10/2023 for any reason. It was conducted as a case control study. In the study, a 45
question survey form consisting of sociodemographic data survey, Fagerström 
Nicotine Dependence Scale (FNBT), Healthy Nutrition Attitudes Scale (HBITO) and 
Pittsburgh sleep quality index (PSQI) was administered to the participants face to face 
and by self-filling method. The data were analyzed with IBM SPSS 25.0 Program and 
the statistical significance level was accepted as p<0.05. 

RESULTS: When the scale scores of the participants were evaluated 
according to gender, the nutrition score of female participants was significantly higher 
than that of male participants, the Fagerström nicotine addiction score of male 
participants was significantly higher than that of female participants, while gender did 
not have a significant effect on the total PSQI score. While it was observed that 
nighttime tea and coffee consumption, increased frequency of waking up at night, 
smoking and poor nutritional attitude significantly increased the total PSQI score, no 
significant relationship was found between alcohol use and the total PSQI score. A 
significant negative correlation was detected between the participants' nicotine 
addiction level and sleep quality, and a positive correlation was found between their 
nutritional attitude scores and sleep quality. When the nicotine addiction level and 
nutritional attitude were evaluated together, it was seen that when the Fagerström Nicotine Dependency score increased by 1 point, the PSQI sleep score increased by 
0.387 points, and nutritional attitude did not have a significant effect on sleep quality.
  
CONCLUSION: There are multiple factors that affect sleep quality. In our 
study, it was observed that smoking and nutritional attitudes had a significant effect 
on a person's sleep quality. Sleep quality affects our productivity and activity during 
the day and, accordingly, our physical and mental health. As family physicians who 
base our interviews with our patients on a biopsychosocial approach, we should know 
that sleep quality is an important factor for a healthy life and provide counseling to our 
patients on issues such as smoking and nutritional attitudes that affect sleep quality. 

KEYWORDS: Smoking, Nicotine addiction level, Nutritional behavior, 
Sleep quality