Palyatif bakım hastalarında bası ülserlerinin klinik analizi
Clinical analysis of pressure ulcers in palliative care patients
Yazar: KIYMET KET
Danışman: DOÇ. DR. DURSUN ÇADIRCI
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bası ülseri oluşumunda önlenebilir faktörleri saptayarak, bu konuda doktor, hemşire, yardımcı sağlık elemanlarının, hastaların ve hasta yakınlarının bilgilerini, tutum, davranışlarını arttırmak hedeflenmiştir.

Yöntem: Kesitsel ve retrospektif olarak planlanmış olan bu araştırma, 01 ocak 2019  ile 30 nisan 2022 tarihleri aralığında Şanlıurfa Harran Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Palyatif  Bakım Kliniği'nde yatarak tedavi görmüş hastalar incelenerek yapılmıştır. Bası ülseri bulunan 59'u (%49,2) kadın, 61'i (%50,8) erkek toplam 120 kişi çalışmaya dahil edildi. İstatistiksel analizler için SPSS 22,0 programı kullanıldı, uygun istatistiksel analizler kullanılarak ve anlamlılık düzeyi olarak p< 0.05 değeri kabul edildi. 

Bulgular: Araştırmaya 59'u (%49,2) kadın, 61'i (%50,8) erkek olmak üzere toplam 120 hasta dahil edilmiştir. Erkeklerde bası yarası evresi, kadınlara göre istatistiksel olarak önemli düzeyde yüksektir (p=0,005). Travma ilişkili hastalığa sahip hastaların bası yarası evresi, nörolojik hastalık ve diğer hastalığa sahip hastalara göre istatistiksel olarak önemli düzeyde yüksek saptanmıştır (p=0,001). Cinsiyet ve ana hastalık ile bası yarası evrelendirmesi arasında istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmuştur (sırasıyla p=0,039; p=0,010). Evre 1,2 bası ülserleri kadınlarda daha sık görülüyorken, evre 3,4 erkeklerde daha fazla görülmüştür. Evre 3,4 bası ülserleri travma ilişkili hastalıklarda daha fazla görülmüştür. Yaş ile bası yarası evresi arasında negatif yönde orta düzeyde bir ilişki saptanmıştır (r=-0,354; p<0,001). Hastaların yaşları ile bası yarası evrelendirmeleri arasında istatistiksel olarak önemli bir fark saptanmıştır (p=0,001). Evre 1 bası yarası olan hastaların yaşları, Evre 3 ve Evre 4'e göre önemli düzeyde yüksektir. BUN, kreatinin, ürik asit ve total bilirubin ile bası yarası evresi arasında negatif yönde orta kuvvette; sodyum, fosfor ve magnezyum ile bası yarası evresi arasında negatif yönde zayıf kuvvette ilişki saptanmıştır. GFH ile bası yarası evresi arasında pozitif yönde orta kuvvette ilişki bulunmuştur (r=0,434; p<0,001). BUN, kreatinin, ürik asit, total bilirubin, magnezyum ve GFH değerleri açısından evreler arasında istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmuştur (p<0,05). Eozinofil ile bası yarası evresi arasında pozitif yönde, zayıf düzeyde korelasyon saptanmıştır (r=0,267; p=0,049). MPV ile bası yarası evresi arasında negatif yönde, zayıf düzeyde korelasyon bulunmuştur (r=-0,235; p=0,010). Eozinofil, MPV ve platelet açısından gruplar arasında istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmuştur (p<0,005).  Diğer parametreler açısından anlamlı bir ilişki tespit edilemedi.
	
Sonuç: Sonuç olarak, palyatif bakım hastalarının servise kabulünde bası ülserlerinin oluşturabileceği risklerin değerlendirilmesi, gerekli beslenme desteğinin sağlanması ve bakım verenlerin bu konuda eğitilmesi kritik öneme sahiptir. Birinci basamak hekimleri, hastaların yaşlandıkça artan bakım gereksinimlerinin karşılanmasında belki de en önemli rolü oynayan hekim grubudur.

Anahtar kelimeler: Bası Ülseri, Palyatif Bakım

Abstract:
Objective: By determining the preventable factors in the formation of pressure ulcers, it is aimed to increase the knowledge, attitudes and behaviors of doctors, nurses, assistant health personnel, patients and patient relatives.

Method: This cross-sectional and retrospective study was conducted by examining inpatients in the Palliative Care Clinic of Şanlıurfa Harran University Research and Application Hospital between January 01, 2019 and April 30, 2022. A total of 120 people, 59 (49.2%) female and 61 (50.8%) male, with pressure ulcers were included in the study. SPSS 22.0 program was used for statistical analysis, and p< 0.05 was accepted as the level of significance using appropriate statistical analyzes.

Findings: A total of 120 patients, 59 (49.2%) female and 61 (50.8%) male, were included in the study. Pressure ulcer stage in men was statistically significantly higher than in women (p=0.005). The pressure ulcer stage of patients with trauma-related disease was found to be statistically significantly higher than patients with neurological disease and other diseases (p=0.001). A statistically significant difference was found between gender and main disease and pressure ulcer staging (p=0.039; p=0.010, respectively). Stage 1,2 pressure ulcers were more common in women, while stage 3.4 pressure ulcers were more common in men. Stage 3,4 pressure ulcers were more common in trauma-related diseases. There was a moderate negative correlation between age and pressure ulcer stage (r=-0.354; p<0.001). A statistically significant difference was found between the ages of the patients and the staging of pressure ulcers (p=0.001). The ages of patients with stage 1 pressure ulcers are significantly higher than those of Stage 3 and Stage 4. BUN was moderately strong in the negative direction between creatinine, uric acid and total bilirubin and pressure ulcer stage; There was a weak and negative correlation between sodium, phosphorus and magnesium and the pressure ulcer stage. A moderately strong positive correlation was found between GFR and pressure ulcer stage (r=0.434; p<0.001). A statistically significant difference was found between the stages in terms of BUN, creatinine, uric acid, total bilirubin, magnesium and GFR values (p<0.05). There was a weak positive correlation between eosinophil and pressure ulcer stage (r=0.267; p=0.049). A weak negative correlation was found between MPV and pressure ulcer stage (r=-0.235; p=0.010). A statistically significant difference was found between the groups in terms of eosinophils, MPV and platelets (p<0.005). No significant relationship was found in terms of other parameters.

Results: As a result, it is critical to evaluate the risks of pressure ulcers in the admission of palliative care patients to the service, to provide the necessary nutritional support and to educate caregivers on this issue. Primary care physicians are perhaps the group of physicians that play the most important role in meeting the increasing care needs of patients as they age.

Key words: Pressure Ulcer, Palliative Care