Ortaokul öğrencilerinin Türk tarihinde önemli faaliyetlerde bulunan Türk büyükleri hakkındaki algıları
Secondary school students' perceptions about Turkish elders who had important activities in Turkish history
Yazar: MESUT ÖMER
Danışman: PROF. DR. SEVGİ COŞKUN KESKİN
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Türk büyükleri = Turk elders

Özet:
Geniş bir coğrafya ve geniş bir zamana yayılan Türk tarihi, farklı alanlarda büyük şahsiyetler yetiştirmiştir. Bu şahsiyetlerin toplumsal ve kültürel alana yaptıkları katkılarının yanında eğitim süreçlerine de şüphesiz büyük katkıları olabilmektedir. Temel amaçlarından birisi milli bilinç sahibi iyi vatandaş yetiştirmek olan sosyal bilgiler dersi müfredatında yer alan Türk büyükleri, sosyal bilgiler dersinin genel amaçlarının ve kazanımlarının öğretilmesinin yanında değerler eğitimi alanında da kullanılarak etkili bir öğretim süreci oluşturulabilir. 
Bu araştırmada ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler müfredatından yer alan Türk büyüklerine (Metehan, Alparslan, Ertuğrul Gazi, Osman Bey, Fatih Sultan Mehmet, Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan Süleyman, Barbaros Hayrettin Paşa, Mimar Sinan) dair algıları belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu ana problemden yola çıkarak öğrencilerinin Türk büyüklerine dair çağrışımları, bilgi kaynakları ve özdeşim kurma şekilleri araştırılmıştır. 
Araştırmanın bu amacına uygun olarak çalışmada nitel araştırma desenlerinden temel nitel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu resmi bir ortaokulda görev yapan 50 ortaokul 7. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. 
Araştırmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış çalışma formu kullanılmıştır. Öğrenciler ile görüşme gerçekleştirilerek araştırma soruları yöneltilmiş ve yazılı olarak cevaplar alınmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile işlenerek anlamlı bir hale getirilmeye çalışılmıştır. 
Araştırma sonucunda öğrencilerin sosyal bilgiler müfredatında yer alan Türk büyüklerine dair çağrışımlarında onların faaliyetlerini, yöneticilik ve kişilik özelliklerini, yaşadığı döneme ait tarihi bilgi ve kavramları ve o döneme ait simgeleri öne çıkardıkları sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan öğrencilerin Türk büyükleri ile ilgili bilgi kaynaklarında okul içi ve okul dışı kaynakların yer aldığı görülürken, okul içinde ders programı ve örtük programa ait kaynaklardan; okul dışında ise yardım ile ve kendi kendine ulaştıkları kaynaklardan bilgiler edindikleri sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca araştırma sonucunda öğrencilerin Türk büyüklerinin kişilik özellikleri ile mesleki özellik ve faaliyetlerine yönelik özelliklerini kendilerine örnek aldıkları sonucuna da ulaşılmıştır.

Abstract:
In Turkish history spanning a wide geography and a wide period of time, important personalities in different areas have been trained. These personalities can contribute to our education process as well as contributing to the social and cultural field.
Turkish elders are included in the social studies curriculum, one of the main purposes of which is to raise good citizens with national consciousness. An effective education process can be created by using Turkish elders in values education as well as in the social studies curriculum.
The aim of this research is to determine the perceptions of secondary school 7th grade students about Turkish elders (Metehan, Alparslan, Ertuğrul Gazi, Osman Bey, Fatih Sultan Mehmet, Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan Süleyman, Barbaros Hayrettin Paşa, Mimar Sinan). Based on this main problem, students' associations with Turkish elders, sources of information and ways of identifying were investigated.
In accordance with the purpose of the research, the basic qualitative research model, one of the qualitative research designs, was used in the study.The study group of the research consists of 50 secondary school 7th grade students working in a secondary school.
A semi-structured study form was used as a data collection tool in the research. Research questions were asked and written answers were obtained by interviewing the students. The data obtained were processed with the content analysis method and tried to make them meaningful. As a result of the research, it was concluded that the students emphasized their activities, managerial and personality traits, historical knowledge and concepts of the period in which they lived, and symbols of that period in their associations with the Turkish elders in the social studies curriculum.In addition, it has been seen that there are in-school and out-of-school sources in the information resources of the students about Turkish elders. It was concluded that they acquired knowledge with the curriculum and the hidden curriculum in school, and with the help of their families or by themselves outside the school.Another result of the research is that students take the personality traits and professional characteristics of Turkish elders as role models.