Kaliteli ekonomik büyüme perspektifinde devlet teşviklerinin rolü: KOSGEB örneği
The role of government incentives in quality economic growth perspective: The KOSGEB case
Yazar: İHSAN YAPAR
Danışman: PROF. DR. FATİH YÜCEL
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; İşletme = Business Administration
Dizin: ARGE =   ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Mali teşvik sistemi = Fiscal suppart system ; Proje finansmanı = Project financing ; Tahminleme = Forecasting ; Teşvik kredileri = Incitement credits ; Teşvik politikaları = Incentive policies ; Öznitelik seçimi = Attribute selection ; Üretici firma = Manufacturer firms

Özet:
Sürdürülebilir ekonomik büyümeyi sağlamak için Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin (KOBİ) tam potansiyelini ortaya çıkarmak çok önemlidir. KOBİ'leri desteklemenin, kaliteli ekonomik büyümeyi teşvik etmedeki etkinliklerini anlamak için bu tezde (Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığına (KOSGEB) özel olarak odaklanılarak devlet teşviklerinin rolünün derinlemesine bir analizi yapılacaktır. Türkiye'deki politikalar, programlar ve KOBİ'lerin karşılaştığı zorluklar incelenerek KOBİ'lere sağlanan desteğin artırılması, özel ihtiyaçlarının karşılanması ve sürdürülebilir büyümelerinin teşvik edilmesi için değerli farkındalıklar elde edilmesi yönündeki politikalar değerlendirilecektir. Devlet teşvikleri ve KOBİ gelişimi arasındaki ilişkiyi KOSGEB bağlamında inceleyen bu tez, kaliteli ekonomik büyümenin desteklenmesinde devletin rolüne ilişkin mevcut bilgi birikimine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. KOSGEB örneğinin kapsamlı bir analizi sayesinde politika yapıcılar, araştırmacılar ve paydaşlar, devlet destek mekanizmalarının etkinliği hakkında değerli bilgiler edinebilir ve Türkiye'de ve dünyada KOBİ'lere sağlanan desteğin artırılması için yollar belirleyebilirler.
Tezin birinci bölümünde, küreselleşmiş ve rekabetçi ekonomik ortamda KOBİ'lerin önemine vurgu yapılmıştır. KOBİ'lerin ekonomik büyüme, yenilikçilik ve istihdam yaratmada kritik bir rol oynadığı belirtilerek, özellikle Türkiye örneği üzerinden KOBİ'lerin ekonomideki payına odaklanılmıştır. Ayrıca, finansmana erişim, insan kaynakları, teknoloji benimseme ve düzenleyici ortam gibi faktörlere dayanarak Türkiye'deki KOBİ'lerin karşılaştığı zorluklar detaylı bir şekilde ele alınmıştır.
Tezin ikinci bölümünde ekonomik ve sosyal kalkınmada önemli rol oynayan KOBİ'lere verilen teşviklerin, ülkelerin gelişiminde etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. KOBİ'lere KOSGEB tarafından sağlanan desteklerin kaliteli ekonomik büyümedeki etkisini incelemek ve değerlendirmek amacıyla KOSGEB desteklerinden AR-GE, ÜR-GE ve İnovasyon desteklerinin incelenmesi gerçekleştirilmiştir. Öncelikli olarak verilen destekler üzerinde etkili olan değişkenler için öznitelik seçimi yapılmıştır. Sonrasında etkili olan öznitelikler için tahminleme yapılmıştır. Son olarak ise tahminleme sonuçlarını da içeren çoklu lineer regresyon analizi yapılmıştır. Bu sonuçlara göre destek programının önümüzde 10 yıllık süreci için tahminleme yapılmıştır.
Tezin üçüncü bölümünün ilk aşamasında, yatırımcıların sosyal sermayesi üzerindeki kavramsal çerçeve ve tartışmalar ele alınarak, literatürdeki örneklemelerle desteklenen kapsamı ve gerçek önemi açıklanmıştır. İkinci aşamada, çalışmanın temel amacı belirlenmiş ve yenilik, önem ve mevcut durum değerlendirmesinden elde edilen hipotez öne sürülmüştür. Ayrıca, bu hipotezi test etmek ve somutlaştırmak için izlenen yöntem detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Kayseri'deki yatırımcıların sosyal sermaye seviyelerini anlamak amacıyla yapılan anket, Likert ölçeği kullanılarak ağlar, güven ve normlar gibi sosyal sermayenin temel göstergelerini içermektedir. Bu anket, şehrin en büyük 500 girişimcisinden oluşmaktadır ve projenin gerekliliklerini sağlayan 434 tanesi değerlendirme sürecinde dikkate alınmıştır. Daha sonra, Çoklu Regresyon Analizi, Likert ölçeğindeki anket verilerine uygulanmış ve bu analiz sonucunda, Kayseri'deki yatırımcıların sosyal sermaye seviyelerinin ağlarda % 25, güvende % 30 ve normlarda % 45'e bağlı olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar literatürdeki diğer çalışmalardan farklı olup, politikacıların şehrin sosyal başkentini güçlendirme çabalarında önemli bir rol oynayabilmesi öngörülmüştür. 
Tezin dördüncü bölümünde ise teknolojik gelişmelerin KOBİ'lerin teknolojik olarak rekabetçi olabilmeleri üzerine odaklanılmıştır. Teknolojik olarak ilerleyebilmenin en önemli yollarından birisi teknoloji konusunda gerekli eğitimleri almak ve gerekli bilgi birikimine sahip olmaktır. Sahip olunan bu bilgi birikimini hayata geçirebilmek için ise AR-GE ve inovasyon konularında gerekli çalışmalar yapmak bir öncelik olmaktan ziyade zaruret haline gelmiştir. Bundan dolayı dünya üzerinde birçok ülke devlete bağlı kuruluşlar vasıtasıyla özellikle özel sektör işletmelerine AR-GE ve inovasyon çalışmaları için çok yönlü ödenekler sağlamaktadır. Ülkemizde AR-GE ve inovasyon konularında şirketlerin gerek duyduğu fonlar KOSGEB tarafından sağlanmaktadır. KOSGEB tarafından özel şirketlere sağlanan AR-GE ve inovasyon desteklerinin şirketlerin teknolojik ilerlemeye gelişimine etkisi "etki analizleri"(impact analysis) ile yapılabilmektedir ve doğrulanabilmektedir. KOSGEB ve destek verdiği şirketler açısından da AR-GE ve inovasyon gibi destek paketlerinin etki değerlendirmesi yapılarak sonuçlar değerlendirilerek gerekli aksiyonların alınması gerekmektedir.  Bu çalışmada da üretim sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin AR-GE ve İnovasyon Destek Programı kapsamındaki personel maliyet desteği ile makine-teçhizat desteklerinin satışlara, ihracata ve çalışan sayısına etkisini analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Etki analizi için Kayseri şehrinde faaliyet gösteren 61 firma örneklem olarak seçilmiştir. Bu firmalardan toplanan verilerle etki değerlendirmesi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda makine-teçhizat desteğinin net satışlar, ihracat ve çalışan personel sayıları üzerinde önemli bir etkisinin olduğunu gösterilmiştir. Personel giderleri desteği ile net satışlar, ihracat ve çalışan gün sayısı arasında anlamlı bir ilişki olmadığı istatistiksel olarak ortaya çıkarılmıştır.
Anahtar Kelimeler: KOSGEB, Öznitelik Seçimi, AR-GE ve ÜR-GE Destekleri, KOBİ, Tahminleme, ARGE, İnovasyon, İmalatçı Firma, Destek Programları

Abstract:
It is crucial to unlock the full potential of SMEs to ensure sustainable economic growth. In order to understand the effectiveness of supporting SMEs in promoting quality economic growth, this thesis will conduct an in-depth analysis of the role of government incentives, with a special focus on KOSGEB. By examining the policies, programs and challenges faced by SMEs in Turkey, policies will be evaluated to increase the support provided to SMEs, meet their specific needs and gain valuable awareness to promote their sustainable growth. By examining the relationship between state incentives and SME development in the context of KOSGEB, this thesis aims to contribute to the existing body of knowledge on the role of the state in promoting quality economic growth. Through a comprehensive analysis of the KOSGEB case, policy makers, researchers and stakeholders can gain valuable insights into the effectiveness of state support mechanisms and identify ways to increase support for SMEs in Turkey and beyond.
The first chapter of the thesis emphasized the importance of Small and Medium Enterprises (SMEs) in a globalized and competitive economic environment. It is argued that SMEs play a critical role in economic growth, innovation and job creation, focusing on the share of SMEs in the economy, particularly in the case of Turkey. Additionally, The challenges faced by SMEs in Turkey are discussed in detail, based on factors such as access to finance, human resources, technology adoption and regulatory environment.
In the second part of the thesis, it is aimed to examine the effects of incentives given to SMEs, which play an important role in economic and social development, on the development of countries. In order to examine and evaluate the impact of the incentives provided to SMEs by KOSGEB on quality economic growth; R&D, P&D and Innovation incentives from KOSGEB incentives were analyzed. First of all, attribute selection was made for the attributes that are effective on the supports provided. Then, prediction was made for the effective attributes. Finally, multiple linear regression analysis including the prediction results was performed. According to these results, predictions have been made for the next 10 years of the support program.
In the first stage of the third part of the thesis, the conceptual framework and debates on investors' social capital are discussed, explaining its scope and real importance supported by examples in the literature. In the second stage, the main objective of the study is identified and the hypothesis derived from the assessment of novelty, importance and the current state of affairs is put forward. Furthermore, the methodology followed to test and concretize this hypothesis is explained in detail. In order to understand the level of social capital of investors in Kayseri, a survey was conducted using a Likert scale that includes key indicators of social capital such as networks, trust and norms. The survey consisted of 500 of the city's largest entrepreneurs and 434 of them that met the requirements of the project were considered in the evaluation process. Multiple Regression Analysis was then applied to the Likert scale survey data, which revealed that the level of social capital of investors in Kayseri depends on 25% in networks, 30% in trust and 45% in norms. These results are different from other studies in the literature, and it is predicted that policy makers can play an important role in efforts to strengthen the social capital of the city.
In the fourth part of the thesis, technological developments are focused on the ability of SMEs to be technologically competitive. The way to make technological progress is to have technological know-how. In order to realize the accumulation of knowledge, it has become a necessity rather than a preference to work on R&D and innovation. For this reason, countries provide various support funds to private sector enterprises in R&D and innovation studies through various public institutions. In our country, KOSGEB undertakes the task of supporting the development of technological levels of enterprises in the field of R&D and innovation. The evaluation of the contribution of R&D and innovation supports to technological progress is possible through impact analyses. In terms of KOSGEB and its target group, it is necessary to take necessary measures by evaluating the impact of support programs. For this reason, in this study, it is aimed to determine the effect of personnel expense support and machinery-equipment support used by enterprises operating in the field of manufacturing within the scope of R&D Innovation Support Program on net sales, exports and number of employees. For this purpose, an impact assessment was made with the data collected from 61 enterprises in Kayseri province, which constitutes the sample of the research. The results of the research show that machinery-equipment support has a significant effect on net sales, exports and number of employees. Personnel cost support has no significant effect on net sales, exports and number of working days.
Keywords: KOSGEB, Feature Selection, R&D and P&D Supports, SME, Forecasting, R&D, Innovation, Manufacturing Company, Support Programs