Şizofreninin erken döneminde hasta ailelerine uygulanan grup eğitiminin etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of effectiviness of group education applied to the patients' families in the early course schizophrenia
Yazar: EMİNE ÖKSÜZ
Danışman: PROF. DR. GÜLTEN ÖZALTIN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Aile = Family ; Aile eğitimi = Family education ; Aile işlevleri = Family functions ; Duygu = Emotion ; Hastalar = Patients ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Bu araştırma, ilk atak psikotik bozukluğu olan hastaların aile üyelerine uygulanan psikoeğitimin, aile üyelerinin duygu dışavurumu (DD) düzeylerine ve aile işlevselliklerine etkisini belirlemek amacıyla deneysel olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul ilinde bulunan bir eğitim-araştırma hastanesinin psikiyatri servisinde Ağustos 2009-Mayıs 2010 tarihleri arasında ayaktan takip ve tedavisi devam eden 200 ilk atak psikotik bozukluğu olan hastanın 200 aile üyesi oluşturmuştur. Araştırma, çalışmaya alınma kriterlerini karşılayan 60 aile üyesi (30 deney, 30 kontrol) ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan aile üyelerine haftada bir gün, doksan dakikalık oturumlardan oluşan dokuz oturumluk eğitim programı grup çalışması biçiminde uygulanmıştır. Veriler, çalışmanın başında ve sonunda Bilgi Formu, Duygu Dışavurumu Ölçeği (DDÖ) ve Aile Değerlendirme Ölçeği (ADÖ) kullanılarak toplanmıştır. Deney grubuna uygulanan eğitimin DD düzeyi üzerine etkisine bakıldığında; eğitim öncesi ve sonrası DDÖ toplam, eleştirellik/düşmancıllık ve aşırı ilgi-koruyucu-kollayıcılık-müdahalecilik alt ölçek puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmış, puan ortalamalarının olumlu yönde azaldığı belirlenmiştir. Kontrol grubundaki aile üyelerinin ön test ve son test DDÖ toplam, eleştirellik/düşmancıllık ve aşırı ilgi-koruyucu-kollayıcılık-müdahalecilik alt ölçek puan ortalamaları arasında da istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmış olup, puan ortalamalarının yükseldiği belirlenmiştir. Aile işlevselliğine etkisine bakıldığında; eğitim öncesi ve sonrası ADÖ problem çözme, iletişim, roller, duygusal tepki verebilme, gereken ilgiyi gösterme, davranış kontrolü ve genel fonksiyonlar alt ölçeği puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark belirlenmiş olup, puan ortalamalarının olumlu yönde azaldığı bulgulanmıştır. Kontrol grubundakilerin ise, ön test ve son test ADÖ alt ölçek puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark belirlenmemiştir.

Abstract:
This experimental research was conducted for the purpose of evaluating the impact of psychoeducation applied to the family members of the first episode psychotic disorder patients on expressed emotion (EE) levels and family functionality. Universe of the research consisted of 200 family members of the 200 outpatient first episode psychotic disorder patients being treated and followed up at a research and education hospital in Istanbul province between the dates August 2009?May 2010. The study was conducted with 60 family members (30 experiment, 30 control) corresponding the measures of research. An education program consisting of 9 sessions each divided into ninety minutes long period on a weekly basis as a group practice was applied to the family members participating the research. Information form, Expressed Emotion Inventory (EEI) and Family Assessment Instrument (FAI) was used for collecting the data of the research. When the impact of education on EE level for the experiment group was examined there was a statistically significant difference between before and after the education rates of total EEI, critical/hostility and mean excessive attention-protection-intervention subscale rate before and after the education. The mean rates were decreased in a positive way for the education group. Total EEI, critical/hostility and mean excessive attention-protection-intervention subscale rate difference pre-test and post-test for the control group family members was determined as statistically significant. Mean rates were found to be increased for the control group. When the impact of education on family functionality was assessed it was seen that the difference between FAI problem solving, communication, roles, emotional reflection, show interest, behaviour control, and general functions subscale mean rates before and after education were statistically significant. The mean rates were decreased in a positive way for the education group. In the control group the difference between FAI subscale mean rate pre-test and post-test was not statistically significant.