Farklı NaCI konsantrasyonlarında yetiştirilen adaçayı (Salvia officinalis) bitkisinde bazı fizyolojik ve biyokimyasal etkilerin incelenmesi
Investigation of some physiological and biochemical effects of sage (Salvia officinalis) plant grown at different NaCI concentrations
Yazar: FERHAT GÖKÇE
Danışman: DOÇ. DR. SEMA KARAKAŞ DİKİLİTAŞ
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada tıbbi ve aromatik bitki olan adaçayının (Salvia officinalis) NaCltuz stresine göstermiş olduğu fizyolojik ve biyokimyasal tepkisi ve toleransı araştırılmıştır. Adaçayı bitkisi sera koşullarında, saksı ortamında, farklı tuz konsantrasyonlarında (0 (kontrol), 50, 100, 200, 400 ve 600 mmol L-1 NaCl) yetiştirilmiştir. Tuz uygulamalarından 6 hafta sonra bitkiler hasat edilerek bazı fizyolojikve biyokimyasal ve bitkive kök Na+ ve Cl-içerikleri belirlenmiştir. Fizyolojik parametrelerden bitki boyu, üst aksam yaş ve kuru ağırlığında 200 mmoL-1 NaCl konsantrasyonundan itibaren istatistiksel olarak azalmanın olduğu görülmüştür. MSI değeri 100 mmol L-1 NaCl seviyesinden itibaren artmıştır. Biyokimyasal parametrelerden bitki klorofil a ve klorofil b içeriği 200 mmol L-1 NaCl seviyesindensonra azalmıştır.Prolin, MDA ve H2O2 miktarı 100 mmol L-1 NaCl seviyesinden itibaren kademeli olarak artmıştır. CAT ve POD antioksidant enzim içerikleri 100, 200 ve 400 mmol L-1 NaClkonsantrasyonlarında artmış, 600 mmol L-1 NaClkonsantrasyonunda ise azalmıştır. Artan NaCl miktarına bağlı olarak bitki ve kök Na+ ve Cl- içeriklerinin de arttığı belirlenmiştir.Adaçayı (S. officinalis) bitkisinin NaCl tuz stresine karşı göstermiş olduğu fizyolojik ve biyokimyasal etkiler dikkate alındığında bu bitkinin özelikle 50, 100 ve 200 mmol L-1 NaCl seviyelerine kadar tuz stresine toleransının olduğu, ancak400 ve 600 mmol L-1 NaCl konsantrasyonlarında bitkinintoleransının azaldığı görülmüştür. Bu bitkinin 200 mmol L-1 NaCl seviyelerine kadar olan tuzlu ortamlarda (toprak veya su) fitoremediasyon yönteminde halofit bir bitki olarak yetiştirilebileceği söylenebilmektedir.

Abstract:
In this study, the physiological and biochemical response and tolerance of sage (Salvia officinalis), a medicinal and aromatic plant, to NaCl salt stress was investigated. Sage plants were grown under greenhouse conditions in pots at different salt doses (0 (control), 50, 100, 200, 400 and 600 mmol L-1 NaCl). Plants were harvested 6 weeks after salt application and some physiological and biochemical as well as plant and root Na+ and Cl- levels were determined. Based on the physiological parameters, it was observed that from a NaCl concentration of 200 mmoL-1 there was a statistical decrease in plant height, wet weight of the plant top and dry weight of the plant top. The MSI value increased from an L-1NaCl value of 100 mmol.Among the biochemical parameters, the levels of plant chlorophyll a and chlorophyll b decreased after a level of 200 mmol L-1 NaCl. The amount of proline, MDA and H2O2 increased gradually from a 100 mmol L-1-NaCl level. The antioxidant enzyme content of CAT and POD increased at concentrations of 100, 200, and 400 mmol L-1 NaCl and decreased at concentrations of 600 mmol L-1 NaCl. It was found that the Na+ and Cl- content of plants and roots increased with increasing amounts of NaCl.Considering the physiological and biochemical action of the sage plant (S. officinalis) against NaCl stress, this plant shows a tolerance to salt stress of up to 50, 100 and 200 mmol L-1 NaCl doses, but at very high salt levels of 400 and 600 mmol L-1NaCl concentrations. It was observed that the tolerance of the plant decreased. As a halophyte plant, it can be grown using the phytoremediation method in saline environments (soil or water) with NaCl levels up to 200 mmol L-1.