İslâm, Hristiyan ve Musevi ilahilerinde Gül, Haç ve Davud Yıldızı sembolleri
Rose, Cross and Shield of David symbols in Islâmic, Christian and Jewish hymns
Yazar: HATİCE FAHAMET ÜNAL
Danışman: PROF. DR. AYŞE BAŞAK HARMANCI
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk Din Musikisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Müzik = Music ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Dini müzik = Religious music ; Dini semboller = Religious symbols ; Güller = Roses ; Haçlar = Crosses ; Hristiyanlar = Christianies ; Semboller = Symbols ; Yahudilik = Judaism ; Yıldızlar = Stars ; İlahiler = Hymns ; İslamiyet = Islam

Özet:
Sembol ve Sembolizm edebiyat, din, sosyoloji, sanat vb. alanlarda çeşitli akademik yayınlara, araştırma ve kitaplara konu olmuştur. Fakat İlahi dinlerin müziğinde yapılan tezler sınırlı olup, son yıllarda artmaya başladığı görülmektedir. Semboller" "Dinde Sembolizm" "Müzikte Sembolizm" genel başlığı altında; kitap, makale, tez vb. kaynaklara literatür değerlendirmesinde rastlanmış fakat üç semavi dinin müzikal formu ilahi güftelerinde sembol ve sembolizmi birleştiren bir teze Türkçe kaynaklarda ulaşılamamıştır. Çalışmamız bir literatür değerlendirme çalışması olup sembol ve sembolizmin tanımı ve anlamı ile giriş yapılarak, İslâm, Hristiyan, Musevi Din anlayışı ve inancında, üç semavi din musîkisinin ilahi formu repertuarı güftelerinde, seçilen "Gül, Haç ve Davut Yıldızı" sembolleri araştırılacaktır. Mistisizmin dili olarak anılan oysa din dilinde kutsalla ilişki kurmada önemli etkin olan sembolizm, bu üç sembol üzerinden anlamlandırılacaktır. Hristiyan Dini musîkisinde İlgili kaynakların Türkçe çevirileri bulunduğundan, İstanbul'da yaşayan Ortodoks Ermeni ve Süryani ilahi repertuarındaki güfteler alınıp, dil sorunu açısından Rum Ortodoks ilahi repertuarı kapsam dışı bırakılmıştır. İstanbul'daki Sefarad Yahudilerinin ilahileri olan "Maftirim" repertuarı güfteleri taranarak "Davut Yıldızı" sembolü olanlar tespit edilememiş, araştırmak için yasak nedeniyle Sinagoglara girilemediğinden ilgili kişiye ulaşılamayarak sembol olan Maftirim gösterilememiştir. Bu tezde kullanılacak yöntemin ana hatları, nitel bir araştırmayla, tarama modeline uygun doküman analizi tekniğiyle yapılmış ve repertuar tarama sonucu nicel araştırma da kullanılmıştır. Kişisel görüşme modeli de dini sembolü içeren ilahiler için üç Semavi Dinin temsilcilerinden ulaşabildiklerimizle karşılıklı görüşmelerde kullanılmıştır. Tez konumu genel bakış açısıyla" müzikal form olan ilahilere giydirilmiş dini semboller" ya da "dinler dünyasına sembolizm ufkundan bakmak" şeklinde düşünebiliriz. Dinlerin temel unsurlarından olan, dış dünya ile insan arasında köprü, soyut ve somut olguların, anlatılamayan zihindeki ifade ve çağrışımların aktarma yolu diyebileceğiniz "semboller" in neredeyse bütün inanç sistemlerinde karşımıza çıkabilme olasılığı vardır. 
Dini konularda sembollerin işaretle, işaret edilen arasında, dışarıdan görülmeyen metaforik bir benzerliğe dayanmakta olduğu söylenebilir. Bir açıdan bakıldığında, hayatımızda karşımıza çıkan farklı alanlarda alfabedeki harfler, matematik, geometri işlemlerinde kullanılan rakamlar, işaretler ve müzik dilinde kullanılan notalar da birer semboldür. Günlük dilde kullanılan ortak anlamlı sembollerden başka, edebî semboller de vardır ve görecelidir. Kültür durumu, düşünme ve hayal gücüne göre anlamlandırma kişiye bağlı olabilir. Çünkü semboller doğrudan bir anlatımın değil, dolaylı bir anlatımın mahsulüdür. 
Tezin birinci bölümünde giriş olarak kavramsal açıklamalar "sembol, sembolizm, dini semboller, dinde sembolizm" vb. ayrı başlıklarla tanıtılmıştır." "Gül Sembolizmi", "Haç Sembolizmi" ve "Davut Yıldızı Sembolizmi" üzerinde durulmuştur. İlahi güftelerinde üç Semavi din ilahilerinde yapılan literatür taraması ve istatistikleri, ardından bulgular ve yorumlardan sonra sonuç bölümüyle değerlendirilmiştir. Bu tezin amacı; üç semavi dinin müziğinde İslâm, Hristiyan ve Musevi ilahi güftelerinde Gül, Haç ve Davut Yıldızı sembollerini aramaktır. Literatür ve arşiv taraması yaparak dini müzikal form olan ilahilerde bu üç sembol üzerinden sembolizmin araştırılması amacıyla alana katkısı hedeflenmiştir.

Abstract:
Symbols and Symbolism have been the subject matter of many academic publications, researches and books about literature, religion, sociology, art, and various scholarly fields. However, the number of academic studies and theses on the music of divine religions are limited although there has been an  increase in recent years. Throughout the literature review in the field , books, articles and theses with such names as. " Symbols", "Symbolism in Religion", "Symbolism in Music" were encountered , but no thesis that combines symbols and symbolism in the lyrics of  "hymns"- which is the musical form of the  religious music in the three monotheistic religions- , has been found in the resources published in Turkish. In my thesis, first of all, the definition and meaning of Symbol and Symbolism will be introduced, and then , the symbols of "Rose, Cross and Star of David" selected  in the lyrics of the "hymn" musical form within the repertoire of the music of the three monotheistic religions in the understanding and belief of Islam, Christianity, and Judaism will be searched. Symbolism, which is known as the language of mysticism, but which is in fact an important tool in establishing a relationship with the sacred in the language of religion, will be interpreted through these three symbols. Since there are Turkish translations of the relevant sources in Christian religious music, the lyrics in the repertoire of the hymns of the Orthodox, Armenian and Syriac  community living in Istanbul have been selected for research, however  the Greek Orthodox hymn repertoire was excluded from this research due to language problems. 
The lyrics of the "Maftirim" repertoire, which are the hymns of the Sephardic Jews in Istanbul, have been scanned and screened, and those with the "Star of David" symbol could not be identified. Since entry to the Synagogues were prohibited throughout the time of research, the relevant person could not be reached and the symbol Maftirim, the symbol, could not be shown. The main methods used in this thesis are a quantitative research and an analysis of documents based on scanning as well as qualitative research as a matter of the repertoire scanning.  The personal interview model has also been used in the interviews with the representatives of the three monotheistic religions for the hymns containing the religious symbols. We can think of the thesis as "Religious symbols dressed in hymns, which are musical forms", or "Looking at the world of religions from the horizon of symbolism". It is possible to consider the "symbols", which are among the basic elements of religion and can be seen in almost all belief systems, as a bridge between the outside world and people, and as a way of conveying abstract and concrete facts, expressions and connotations in the mind which can otherwise not be explained. In the first part of the thesis, as an  introduction, Conceptual explanations have been offered under separate titles such as "Symbol, Symbolism, Religious Symbols, Symbolism in Religion", etc. "Rose Symbolism", "Cross Symbolism" and "Shield of David Symbolism" have been particularly emphasized. A literature review and statistics on the lyrics of the hymns of the three monotheistic religions i.e. Islamic, Christian and Jewish hymns have been provided followed by  the findings and comments, and a final evaluation of the review and statistics thereof have been done in the conclusion section. The aim of this thesis; is to search for the symbols of Rose, Cross and Star of David in Islamic, Christian and Jewish hymn lyrics in the religious music of Three monotheistic Religions. Through providing a review and scanning of the literature and archives, the objective of this thesis  is to contribute to the research field as a research on symbolism through these three symbols in hymns, which are religious musical forms.