Kastamonu ilinde üretilen kestane ballarının bazı ağır metal içerikleri ve kimyasal özelliklerinin belirlenmesi
Determination of some heavy metal content and chemical properties of  chestnut honeys produced in Kastamonu province
Yazar: UĞUR ERTOP
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ŞEVİK
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Sürdürülebilir Tarım ve Tabii Bitki Kaynakları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
İnsanlık tarihi kadar eski bir gıda maddesi olan bal, tarih boyunca sadece beslenme amacı ile değil bunun yanında tıbbi amaç ile de insanlığa hizmet etmiştir. Bileşimi üzerine yapılan çalışmalar özellikle son yıllarda meydana gelen teknolojik gelişmeler ile artmış ve her çalışma ile balın bilinmeyen bir yönü daha ortaya çıkmaya başlamıştır. Bal kaynağına bağlı olarak salgı balı ve çiçek balı olarak ikiye ayrılmaktadır. Arı ırkı ve koloni hareketliliği, kaynağın yoğunluğu ve coğrafi özelliklerdeki farklılıklar bal oluşumunu etkileyen en önemli iç ve dış faktörlerdir.   Özellikle çevresel etkiler ve yetiştiricilik teknikleri, bal ve bal gibi arıcılık ürünlerinin gıda güvenliği seviyesini etkilemektedir. 

Ballar polen kaynaklarına göre monofloral ve multi floral olarak adlandırılmaktadır. Kestane balı monofloral ballar grubunda olup, belli bir coğrafyada ayırt edici özelliklere sahip ballardandır. Dünyada  ve Türkiyede kestane balı bilinen en kaliteli ballardan olup besleyicilik özelliklerinin yanında apiterapik özellikleri ile de son yıllarda öne çıkmaktadır. Karadeniz bölgesinde Hopa Artvinden başlayarak Şileye uzanan kestane ormanları popülasyonlarında Kastamonu en önemli il konumundadır. TUİK 2018 verilerine göre özellikle İnebolu Ormanları Türkiye Kestane üretimin %50 sini karşılamaktadır. Buda meyve oluşumunun temeli olan çiçeklenme ve dolayısı ile nektar oluşumunun ne denli yoğun olduğuna işarettir. Bu bilgiden hareketle Kastamonu İlinde yoğun olarak üretilen kestane balının tanınırlığına bilimsel katkı sağlamak amacı ile İnebolu ve Küre Orman işletme alanlarında bulunan 6 farklı ilçeden 15 farklı kestane balı numunesi alınarak ağır metal içerikleri ve biyokimyasal özellikleri incelenmiştir.

Çalışma kapsamında analizleri yapılan bal numunelerinin lokasyon bazında, indis, % rutubet ve % kuru madde değerlerinin birbirine oldukça yakın olduğu, indis değerlerinin 1,4845 ile 1,4991 arasında, rutubet değerlerinin  %16,48 ile %20,80 arasında ve kuru madde değerlerinin de %79,20 ile %83,52 arasında değiştiği belirlenmiştir. Kestane bal numunelerindeki renk yoğunluğu en düşük Bozkurt2 numunesinde olmak üzere 107.25 mAU ile en yüksek Doğanyurt1 numunesinde 336.00 mAU aralığında tespit edilmiştir. Genel olarak tüm renk yoğunluğu değerleri birbirlerinden farklı bulunurken, bu farklılık istatistiki olarak da önemli (p<0.05) bulunmuştur. Bal numunelerinin pH değerlerinin 4,682 ile 6.115 aralığında değişmiştir. Ballar hafif asidik ve asidik yapıya sahip oldukları görülmüştür. Bal numunelerinin elektriksel iletkenlik değerleri esas alındığında tüm değerlerin bal tebliğinde verilen limit değerlere uyduğu, TTA değerlerinin ise en düşük % 13.750 ile % 31.560   arasında değiştiği belirlenmiştir.   
Mg konsantrasyonunun 1386 ppm ile 18689,3 ppm, Cr konsantrasyonunun 508,2 ppb ile 11832,2 ppb, Mn konsantrasyonunun 1336,5 ppb ile 20836,8 ppb, Pb konsantrasyonunun  1696,7 ppb ile 9184,9 ppb, Fe konsantrasyonunun 3,9 ppb ile 204,36 ppb arasında değiştiği görülmüştür. Ga konsantrasyonun 125,33 ppb ile 287,50 ppb ve Na konsantrasyonlarının lokasyon bazında değişimleri değerlendirildiğinde ise Na konsantrasyonlarının 1410,0 ppm ile 6581,4 ppm arasında değiştiği tespit edilmiştir. Zn konsantrasyonunun lokasyon bazında değişimi incelendiğinde en düşük değerlerin 399,3 ppb ile 835,8 ppb, Al konsantrasyonunun 1317,9 ppb ile 9538,2 ppb, Ca konsantrasyonun 1386,0 ppm ile 18689,6 ppm ve K konsantrasyonun ise  508,2 ppm ile 11832,2 ppm arasında değişim gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. 
Çalışma kapsamında yapılan analizlere göre Kastamonu ilinden temin edilen kestane ballarının tüketime uygun olduğu tespit edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen sonuçların Kastamonu kestane balının coğrafi işareti açısından belirleyici olabilecek özelliklerine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. 





Anahtar Kelimeler: Kestane (Castanea Sativa Mill.) balı, ağır metal, antiosidadif aktivite, DPPH.

Abstract:
As a foodstuff as old as human history, honey has served humanity not only for nutritional purposes but also for medical purposes throughout history. Studies on its composition have increased especially with the technological developments occurring in recent years and with each study an unknown aspect of honey has begun to emerge. Depending on the source of honey is divided into two as secretory honey and flower honey. Bee breed and colony mobility, source density and differences in geographical characteristics are the most important internal and external factors affecting honey formation. In particular, environmental impacts and aquaculture techniques affect the food safety level of beekeeping products such as honey and honey.

Honeys are called monofloral and multi-floral according to pollen sources. Chestnut honey is a group of monofloral honeys and is one of the honeys with distinctive features in a certain geography. chestnut honey known in the world and Turkey is of the highest quality honey stands out in recent years with apiterapik properties next to the nutritional properties. In the Black Sea region, Kastamonu is the most important province in the populations of chestnut forests starting from Hopa Artvin to Şile. According to TUIK 2018 data, especially İnebolu Turkey meets 50% of the forests of chestnut production. This is the basis of flowering stage before the flowering , and thus the intensity of nectar formation indicates how intense. Based on this information, in order to make scientific contribution to the recognition of chestnut honey produced intensively in Kastamonu Province, 15 different chestnut honey samples were taken from 6 different districts in İnebolu and Küre Orman operating areas and their heavy metal contents and biochemical properties were examined.

According to the location of the honey samples analyzed, indices,% moisture and% dry matter values are very close to each other, index values between 1.4845 and 1.4991, moisture values between 16.48% and 20.80% and dry matter values between 79.20% and 83.52%.

The color density of chestnut honey samples was found to be 107.25 mAU as the  lowest in the Bozkurt2 sample and 336.00 mAU the highest in Doğanyurt1 sample. In general, all color density values were found to be different from each other, but this difference was statistically significant (p <0.05). The pH values of honey samples varied between 4,682 and 6,115. Honeys were found to have slightly acidic and acidic structure. Based on the electrical conductivity values of honey samples, it was determined that all values comply with the limit values given in the honey communiqué and the TTA values ranged between 13.750% and 31.560%.

It was observed that the range of Mg concentration is from 1386 ppm to 18689.3 ppm, Cr concentration is from 508.2 ppb to 11832.2 ppb, Mn concentration is 1336.5 ppb to 20836.8 ppb, Pb concentration is 1696.7 ppb to 9184.9 ppb and Fe concentration is from 9 ppb to 204,36 ppb. When the looking at the change in Ga concentration ıt was found that from 125.33 ppb to 287,50 ppb. Na concentrations on the basis of location was evaluated, it was found that Na concentrations ranged between 1410.0 ppm and 6581.4 ppm. And also the change of Zn concentration on the basis of location is examined, the lowest values are 399.3 ppb and 835.8 ppb, Al concentration is 1317.9 ppb and 9538.2 ppb, Ca concentration is 1386.0 ppm and 18689.6 ppm and K concentration is 508.2 ppm. and 11832.2 ppm.

According to the analyzes carried out within the scope of the study, it was determined that chestnut honey obtained from Kastamonu province is suitable for consumption. It is thought that the results obtained from the analysis may contribute to the characteristics of Kastamonu chestnut honey which may be determinative in terms of geographical sign.
 
Key Words: Chestnut (Castanea Sativa Mill.) honey, heavy metal content, antioxidative, DPPH.