Ortaöğretim öğrencilerinin bilimsel okuryazarlık farkındalıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
The research of scientific awareness of secondary students in terms of various variables
Yazar: ERAY ÇAKALOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHTAP ÖZDEN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Yapılan bu çalışmada lise öğrencilerinin demografik özelliklerine göre bilimsel okuryazarlıkların alt boyutlarından olan kimya okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada tarama modelinden faydalanılmıştır. Araştırmaya 2022-2023 eğitim ve öğretim yılı içerisinde lise öğrenimi gören 123 kadın ve 75 erkek olmak üzere toplam 198 lise öğrencisi katılmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin sahip oldukları demografik özelliklerin belirlenmesinde kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırmada öğrencilerin kimya okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesinde ise Meydan (2022) tarafından geliştirilen "Kimya Okuryazarlık Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin analiz aşamasında SPSS 22,0 programı kullanılmıştır. Analizlerde cinsiyet ve okul türü değişkenlerine göre kimya okuryazarlık düzeyinin karşılaştırılmasında Mann Whitney U analizi, sınıf ve okul türü değişkenlerine göre ölçek puanlarının karşılaştırılmasında ise Kruskal Wallis H testi uygulanmıştır. Araştırmanın sonunda öğrencilerin kimya okuryazarlık düzeylerine ilişkin bulgular incelendiği zaman, kimyada genel kavramlar ve derinlemesine bilinen kimya kavramları okuryazarlık düzeyinin orta, kimyanın önemini duyumsamak, günlük hayat ve kimya okuryazarlık düzeyinin ise orta düzeyin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin cinsiyetlerine göre kimyada genel kavramlar, derinlemesine bilinen kimya kavramları, kimyanın önemini duyumsamak, günlük hayat ve kimya alt boyutlarından elde ettikleri puanlarının anlamlı farklılık göstermediği bulunmuştur (p>0.05). Öğrencilerin öğrenim gördükleri sınıflara göre kimyada genel kavramlar ile kimyanın önemini duyumsamak alt boyutundan aldıkları puanların anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir (p<0.05). Öğrencilerin not ortalamalarına göre kimyada genel kavramlar, derinlemesine bilinen kimya kavramları, kimyanın önemini duyumsamak, günlük hayat ve kimya alt boyutlarından elde ettikleri puanlarının anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir (p<0.05). Sonuç olarak, lise öğrencilerinin kimya okuryazarlık düzeylerinin orta seviyede olduğu görülmüştür. Bunun yanında elde edilen sonuçlara göre kimya okuryazarlık düzeyi üzerinde öğrenim görülen sınıf ve not ortalaması değişkenlerinin önemli birer belirleyici olduğu söylenebilir.

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the chemistry literacy levels of high school students according to their demographic characteristics. Scanning model was used in the research. In the 2022-2023 academic year, a total of 198 high school students, including 123 female and 75 male, participated in the study. Personal information form was used to determine the demographic characteristics of the students who participate in the research. In the study, the 'Chemistry Literacy Scale' which was developed by (Meydan, 2022) was used to determine the chemistry literacy levels of the students. SPSS 22.0 program was used in the analysis phase of the data obtained within the scope of the research. In the analyzes, Mann Whitney U analysis was used to compare the chemistry literacy level according to gender and school type variables, and Kruskal Wallis H test was used to compare the scale scores according to the variables of class and school type. At the end of the study, when the findings related to the chemistry literacy levels of the students were examined, it was determined that the literacy level of general concepts in chemistry and well-known chemistry concepts was moderate, the sense the importance of chemistry, daily life and chemistry literacy level was above medium level. It was found that the scores obtained from the sub-dimensions of general concepts in chemistry, well-known chemistry concepts, feeling the importance of chemistry, daily life and chemistry did not show a significant difference according to the gender of the students (p>0.05). It was determined that the scores of the students from the general concepts in chemistry and the sub-dimension of sensing the importance of chemistry differed significantly according to the classes they studied (p<0.05). According to the students' grade point averages, it was determined that the scores they obtained from general concepts in chemistry, well-known chemistry concepts, feeling the importance of chemistry, daily life and chemistry sub-dimensions showed a difference significant (p<0.05). As a result, it was seen that the chemistry literacy levels of high school students were moderate. In addition, according to the results obtained, it can be said that the variables of the class studied and grade point average are important determinants on the level of chemistry literacy.