Hollanda'daki Türk tiyatro hareketinin sözlü tarih yöntemiyle incelenmesi
Oral history research on Turkish theater movement in the Netherlands
Yazar: BENGİ HEVAL ÖZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM BELKIS
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Hollanda = Netherlands ; Sözlü tarih = Oral history ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; Türk tiyatrosu = Turkish theatre ; Öngören, Vasıf = Öngören, Vasıf

Özet:
Türk Tiyatrosu çeşitli tarih araştırmalarına konu olmuştur.  Türkiye coğrafyası dışında dünyanın başka yerlerinde de Türk tiyatro örneklerine rastlamak mümkündür. 1980 sonrası Hollanda sanat etkinlikleri içinde Türkiye kökenli sanatçıların tiyatro hareketinin varlığı dikkat çekmektedir. Araştırmanın kapsamı 1980-2018 yılları arasında Hollanda'nın Amsterdam kentindeki Türk Tiyatro çalışmalarıdır. Türk oyun yazarı Vasıf Öngören'in vefat etmeden önceki son iki yılını (1982-1984) geçirdiği Amsterdam'daki tiyatro çalışmaları ve günümüze kadar Hollanda'da yaşayan Türkiye göçmenlerinin yürüttükleri tiyatro çalışmaları hakkında tarihsel alanda bilgi eksikliği bulunmaktadır. Bu sebeple araştırmanın amacı 1980'den bu yana Hollanda'da yaşayan Türkiye kökenli sanatçıları ve tiyatro olaylarını kronolojik bir sıraya göre belirlemektir. Bu araştırmada nitel yöntem kullanılmıştır. Desen olarak Sözlü Tarih uygun görülmüştür. Sözlü tarih araştırma tekniklerinin özellikle ırk, etnik köken ve toplumsal cinsiyet ayrımcılığının yoğun olduğu alanlarda etkinliği açıkça gözlemlenebilir. Bunun çarpıcı örneklerinden biri Türkiye'den Hollanda'ya göçmen statüsüyle yerleşmiş ve orada kök salmış sanatçılar için geçerlidir. Yaşayan tanıklarla görüşme yapmaya dayanan bu yöntem, geçmişte üstü kapalı kalan bilgileri açığa çıkarma, kültürel ve sosyolojik unsurları göz önünde bulundurarak kronolojik bir tarih sürecini yansıtma amacı taşımaktadır. Araştırmanın bulguları dahilinde ortaya çıkan Hollanda'da 1980 yılından günümüze kadar Türkiye kökenli sanatçıların tiyatro üretmiş olduğudur.  Hollanda tarafından göçmenlere yönelik yürütülen kültür politikaları dahilinde Vasıf Öngören ve Meral Taygun Hollanda'ya davet edilmiş, işçi çocuklarına yönelik bir tiyatro okulu açılmış ve Türk tiyatro hareketinin gelişmesinde önemli bir ateşleyici güç olmuştur.  Tiyatronun tohumlarının atıldığı bu sürecin devamında, 2019'a gelindiğinde halen Hollanda'nın Amsterdam kentinde Tiyatro Rast çatısı altında Türkiye kökenli sanatçıların üretimleri dikkat çekmektedir. Bulgular dahilinde kültür politika yapıcılarının yurtdışında yaşayan vatandaşlarımızın sanat üretimlerinden haberdar olmasının da çeşitli politikalar üretmekte faydalı olacağı söylenebilir. Ayrıca göçmen sanat politikaları konusunda Hollanda hükümetinin yıllar içinde yürüttüğü demokratik tavır bir model olarak bu araştırmanın içeriğinde görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Türk Tiyatro Tarihi, Vasıf Öngören, Hollanda'da Türk Tiyatrosu, göçmen kültür politikası, Tiyatro Rast

Abstract:
Turkish theater has been subject to various historical researches before and after the Republic of Turkey. In addition to the theater that exists within the borders of Turkey there is also a possibility to find elsewhere in the world Turkey originated theater work. Since the 1960s due to labor migration from Turkey to Western European countries, especially Germany, the Netherlands and France, the Turkish population has increased. Workers' societies, who brought their own culture with them during migration, had an impact on the cultural structure of the western countries. Turkey originated art events in the Netherlands after 1980 draw attention to the presence of the theater movement. An important turning point in this theater movement was the fact that Vasıf Öngören and Meral Taygun moved to the Netherlands and opened a theater school for workers' youngsters thanks to the cultural policies carried out by the Netherlands towards immigrants. Vasıf Öngören spent the last two years of his life in the Netherlands, during which time he contributed to the cultural development and adaptation process of Turkish working families living in the Netherlands. When it comes to 2019 from 1980, theater production of the Turkey-based artist draws attention under the roof of Theatre Rast which is in Amsterdam, Netherlands. Briefly, since 1980 until today, artists originated from Turkey has produced theater in Netherlands. The purpose of this research is to determine the theater events and artists which are originated form Turkey but living in Netherlands. For this reason, this study was determined as "Examination of Turkish Theater Movement in Netherlands by Oral History Method". The method was based on the Qualitative Research Technique and Oral History Research was used as a design. This research, which is based on interviews with living witnesses, aims to reveal information that has been implicit in the past, and to produce a chronological narrative of history considering cultural and sociological elements. In addition, it may be useful to find out that cultural policy makers are aware of the art production of our citizens living abroad. Moreover, the democratic attitude of the Dutch government over immigrant art policies over the years can be observed as a model in this research.
Keywords: Turkish Theater History, Vasıf Öngören, Turkish Theater in the Netherlands, Dutch Cultural Policy for Migrants, Theater Rast