Petrol sahası endüstrisinde radyolojik aktivitenin değerlendirilmesi ve yönetimi
Evaluation and management of radiological activity in oil field industry
Yazar: MARWAN MOHAMMED ABDULAMEER AL-TAMEEMI
Danışman: PROF. DR. İLYAS İNCİ ; PROF. DR. KAREEM KHALAF MOHAMMAD AL-JABORI
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Doğal Atık Radyoaktif Madde (NORM), Irak da dahil olmak üzere birçok ülkenin karşılaştığı sorunlardan biridir. Petrol üreten bir ülke olduğu için yıllık üretilen atık miktarı fazladır. Dahası, bu sorunu ele alan düzenleyici sistemlerin olmaması onu daha da kötüleştirmiştir. Bu çalışmada NORM atık problemi önceki çalışmalar yardımıyla bilimsel olarak analiz edilmiştir. Ek olarak, saha operasyonları bu sorunun ana nedenini belirlemeye ve risklerini azaltmaya yardımcı olacaktır.
Çalışma sırasında, Irak'taki petrol sahalarından 22 farklı toprak ve çamur örnekleri toplanmış ve IRSRA laboratuvarlarında laboratuvar şartlarına göre hazırlanmıştır. Her bir numune, bir HPGe detektörü içeren bir Falcon 5000 sistemi kullanılarak ölçülmüştür. 238U, 226Ra, 232Th ve 40K izotopları için ortalama aktif konsantrasyon değerlerinin toprak numuneleri için sırasıyla 43.21, 20.07, 17.43 ve 86.72 Bq/kg olarak bulunmuştur. Çamur numuneleri için bu değerler sırasıyla 12.46, 14.47, 12.82 ve 20.75 Bq/kg olarak bulunmuştur. Toprağın jeolojik yapısı nedeniyle bazı toprak örneklerinde 238U'un aktivite konsantrasyonunu, önerilen sınırlardan biraz yüksek olmakla birlikte elde edilen sonuçlar genel anlamda UNSCEAR 2000'de önerilen sınırlarların altındadır. Bununla birlikte radyasyon tehlikesi göstergelerinin hesaplanan değerleri de önerilen sınırların altındadır. Ek olarak, çalışanların toplam yıllık radyasyon dozu için RESRAD-ONSITE programının çıktısı, GSR Bölüm 3'e göre izin verilen sınırların altındaydı. Çalışma sonunda petrol sahalarında radyolojik ölçümlerin devamlı olarak yapılması önerilerek, ilgili tüm sektörlerde bu atıkların yönetimi için ayrıntılı bir rehbere ihtiyaç olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Natural Waste Radioactive Material (NORM) is one of the problems faced by many countries, including Iraq. Since it is an oil producing country, the amount of waste produced annually is high. Moreover, the lack of regulatory systems to address this problem has made it worse. In this study, the NORM waste problem was analyzed scientifically with the help of previous studies. Additionally, field operations will help identify the root cause of this problem and reduce its risks. 
During the study, 22 different soil and mud samples were collected from oil fields in Iraq and prepared according to laboratory conditions in IRSRA laboratories. Each sample was measured using a Falcon 5000 system containing an HPGe detector. The average active concentration values of 238U, 226Ra, 232Th and 40K isotopes for soil samples found as  43.21, 20.07, 17.43 and 86.72 Bq/kg, respectively. For mud samples, these values found as 12.46, 14.47, 12.82 and 20.75 Bq/kg, respectively. Although the activity concentration of 238U in some soil samples is slightly higher than the recommended limits due to the geological structure of the soil, the results obtained are generally below the limits recommended in UNSCEAR 2000. However, the calculated values of radiation hazard indicators are also below the recommended limits. In addition, the results of the RESRAD-ONSITE program regarding the total annual dose to workers were less than their permissible limits according to GSR Part3. At the end of the study, it was suggested that radiological measurements should be carried out continuously in oil fields and it was concluded that a detailed guide is needed for the management of these wastes in all relevant sectors.