Theileriosisli sığırlarda anemi ve elektrokardiyografik bulguların araştırılması
Investigation of anemia and electrocardiographic findings in cattle with theileriosis
Yazar: BERNA DEMİRBAĞ
Danışman: PROF. DR. ENGİN BALIKCI
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu çalışmada, theileriosisli sığırlardaki anemi derecesine göre kalpte oluşabilecek değişimleri elektrokardiyografi ile tespit edilmesi amaçlanmıştır. 
Bu çalışma, 2019-2020 yıllarında Elazığ yöresinde ve Fırat Üniversitesi Veteriner Fakültesi Hayvan Hastanesi İç Hastalıkları Kliniğine getirilen, doğal olarak T. annulata ile enfekte 24 theileriosisli sığır (hasta grubu) ile yine aynı bölgeden 8 sağlıklı sığır (sağlıklı grup) olmak üzere 1-5 yaşlarda toplam 32 hayvan üzerinde yürütülmüştür. Theileriosis teşhisi konulan toplam 24 adet sığır, hematokrit değer ve eritrosit sayısına göre (aneminin şiddetine göre) her grupta 8 sığır olmak üzere 3 gruba (Grup 1 hafif şiddetli anemi grubu, Grup 2 orta şiddetli anemi grubu ve Grup 3 şiddetli anemi grubu) ayrılmıştır. 
Klinik olarak theileriosis şüpheli hastaların tekniğine uygun olarak kulak uçlarından alınan kan ile yayma preparatlar hazırlanmış, giemsa ile boyanmış ve ışık mikroskobunda immersiyon objektifi ile T. annulata'nın piroplazm formlarının varlığı tespit edilmiştir.
Klinik muayeneler yapıldıktan sonra hematolojik muayeneleri için kan örnekleri hayvanların V. Jugularis'inden steril iğnelerle EDTA'lı hematoloji tüplerine yöntemine uygun olarak alınmıştır. Kan örnekleri bekletilmeden, bir kan sayım cihazı kullanılarak, hematolojik parameteler saptanmıştır. 
Çalışmaya alınan sığırlar lastik izolasyonlu zeminde ayakta iken, Base Apex (BA) derivayonu uygulanarak, taşınabilir elektrokardiyograf ile elektrokardiyogramları (EKG) elde edilmiştir.
Veriler IBM®SPSS 22 paket programı kullanılarak önce normallik analizi yapılmıştır. Gruplar arasında klinik muayeneleri, kan parametreleri ve EKG değerleri varyans analizine (One-Way ANOVA) tabi tutulmuş ve çoklu karşılaştırma testi olarak da Duncan testi kullanılmıştır. Ayrıca aynı değerler arasındaki ilişkinin varlığı Pearson Korelasyon testi kullanılarak ortaya konmuştur. İstatistiksel anlamlılık düzeyi P≤0.05 olarak kabul edilmiştir.
Bu çalışmada klinik muayene bulguları incelendiğinde; sağlıklı grubu ile Grup 1 ve Grup 2'deki hastaların kalp ve solunum frekansları ortalamalarında istatistiksel olmayan (P>0.05) artışlar bulunmakla birlikte, Grup 3'de ise tüm gruplara göre istatistiksel artışlar (P≤0.05) saptanmıştır. Vücut sıcaklığı ortalamalarına bakıldığında ise sağlıklı grubuna göre, diğer 3 hasta grubunda da istatistiksel artışlar (P≤0.05) belirlenmiştir.
Sağlıklı hayvanların hiçbirinin kan frotisin de T. annulata'ya rastlanmamıştır. Grup 1'de genellikle ++, Grup 2 ve Grup 3'te ise genellikle +++ düzeyinde T. annulata'nın piroplazm formu tespit edilmiştir.
Çalışmada hematolojik muayene bulguları incelendiğinde; Grup 1 ve Grup 2 ile sağlıklı grubu arasında ve Grup 3 ile diğer gruplar arasında eritrosit sayısı ve hemoglobin miktarında istatistiksel (P≤0.05) azalışlar bulunmuştur.
 Hematokrit değer bakımından tüm gruplar açısından istatistiksel (P≤0.05) azalışlar belirlenmiştir. Lökosit sayısı ortalaması bakımından sağlıklı grubuyla karşılaştırıldığında Grup 1'de istatistiksel (P≤0.05) olan azalışlar, diğer gruplarda ise istatistiksel olmayan azalışlar kaydedilmiştir.
Bu çalışmada EKG muayene bulguları incelendiğinde; Grup 2 ve Grup 3 ile sağlıklı grubu arasında T dalgası amplitüdünde istatistiksel (P≤0.05) artışlar bulunmuştur. P dalgası, T dalgası, PQ intervali ve QT intervali süresi bakımından, sağlıklı grubuna göre, diğer gruplarda istatistiksel (P≤0.05) azalışlar belirlenmiştir. QRS dalgası süresi açısından, sağlıklı grubuna göre, Grup 3'te istatistiksel (P≤0.05) azalışlar kaydedilmiştir. ST intervali süresi bakımından, Grup 3'te diğer gruplara göre istatistiksel (P≤0.05) azalışlar saptanmıştır.
Hayvanların kalp frekansı, hematolojik ve elektrokardiyografik değerleri arasındaki Pearson korelasyon katsayıları incelendiğinde; kalp frekansı ile eritrosit sayısı, hemoglobin miktarı, hematokrit değer, PQ, ST ve QT intervalleri süresi arasında negatif, T dalgası amplitüdü arasında pozitif korelasyon saptanmıştır. Eritrosit sayısı ile hemoglobin miktarı, hematokrit değer, QRS dalgası, PQ, ST ve QT intervalleri süresi arasında pozitif korelasyon bulunmuştur. Hemoglobin miktarı ile hematokrit değer, T dalgası amplitüdü arasında negatif, P dalgası, QRS dalgası, PQ, ST ve QT intervalleri süresi arasında pozitif korelasyon saptanmıştır. Hematokrit değer ile QRS dalgası, T dalgası, PQ, ST ve QT intervalleri süresi arasında pozitif korelasyon, T dalgası amplitüdü ile negatif korelasyon saptanmıştır.
Sonuç olarak, theileriosisli sığırlarda aneminin derecesine göre kalbin etkilendiği ve bunu da sinüs taşikardi başta olmak üzere bazı aritmilere neden olabileceği, EKG'de T dalgası amplitüdünde artış, QRS dalgası, PQ, ST ve QT intervalleri sürelerinde ise kısalma görülebileceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the changes that may occur in the heart according to the degree of anemia in cattle with theileriosis by electrocardiography.
This study consisted of 24 cattle with theileriosis (diseased group) naturally infected with T. annulata and 8 healthy cattle (healthy group) from the same region, which was brought to Elazığ region and Fırat University Veterinary Faculty Animal Hospital Internal Medicine Clinic in 2019-2020. It was carried out on a total of 32 animals at 1-5 years of age. A total of 24 cattle diagnosed with theileriosis were divided into 3 groups (Group 1 mild anemia group, Group 2 moderate anemia group, and Group 3 severe anemia group), 8 in each group according to hematocrit value and erythrocyte count (according to the severity of anemia).
In accordance with the technique of patients with clinical suspicion of theileriosis, smear preparations were prepared with blood taken from the ear tips, stained with giemsa, and the presence of piroplasma forms of T. annulata was determined with the immersion lens under the light microscope.
After clinical examinations were made, blood samples for hematological examinations were taken from V. jugularis of animals with sterile needles to hematology tubes with EDTA in accordance with the method. Hematological parameters were determined using a blood count device without waiting for blood samples.
While the cattle included in the study were standing on the rubber-insulated ground, Base Apex (BA) derivative was applied and electrocardiograms (ECG) were obtained with a portable electrocardiograph.
Data were first analyzed for normality using IBM®SPSS 22 package program. Clinical examinations, blood parameters, and ECG values between the groups were subjected to analysis of variance (One-Way ANOVA) and the Duncan test was used as a multiple comparison test. In addition, the existence of the relationship between the same values was revealed using the Pearson Correlation test. The statistical significance level was accepted as (P≤0.05).
When clinical examination findings are examined in this study; Although there were non-statistical (P>0.05) increases in the heart rate and respiratory frequency averages of the patients in the control group and group 1 and group 2, statistical increases (P≤0.05) were found in group 3 compared to all groups. When looking at the average body temperature, statistical increases (P≤0.05) were determined in the other 3 patient groups compared to the control group.
None of the healthy animals were found to be involved in blood froticin. The piroplasm form of the agent was detected at the level of generally ++ in group 1 and at the level of +++ in group 2 and group 3.
When the hematological examination findings are examined in the study; there were statistically significant (P≤0.05) decreases in erythrocyte count and hemoglobin amount between group 1 and group 2 and control group and between group 3 and the other groups. In terms of hematocrit value, statistical (P>0.05) decreases were determined for all groups. When compared with the control group in terms of the mean leukocyte count, statistical (P≤0.05) decreases in group 1 and non-statistical decreases were recorded in the other groups.
When ECG examination findings are examined in this study; there were statistically (P≤ 0.05) increases in T wave amplitude between group 2 and group 3 and the control group. In terms of P wave, T wave, PQ interval and QT interval duration, statistically (P≤0.05) decreases were determined in other groups compared to the control group. In terms of QRS wave duration, statistical (P≤0.05) decreases were recorded in Group 3 compared to the control group. In terms of ST interval duration, statistical (P≤0.05) decreases were found in Group 3 compared to other groups.
When Pearson's correlation coefficients between heart rate, hematological and electrocardiographic values of animals were examined; there was a negative correlation between heart rate and erythrocyte count, hemoglobin count, hematocrit value, duration of PQ, ST and QT intervals, and a positive correlation between T wave amplitude. A positive correlation was found between erythrocyte count and hemoglobin count, hematocrit value, QRS wave, PQ, ST, and QT interval duration.
There was a negative correlation between hemoglobin count and hematocrit value, T wave amplitude, and positive correlation between P wave, QRS wave, PQ, ST, and QT interval duration. 
There was a positive correlation between the hematocrit value and the duration of the QRS wave, T wave, PQ, ST, and QT intervals, and a negative correlation with the T wave amplitude.
As a result, it was concluded that the heart is affected according to the degree of anemia in cattle with theileriosis and this may cause some arrhythmias, especially sinus tachycardia, an increase in T wave amplitude on ECG, and a shortening of the duration of the QRS wave, PQ, ST, and QT intervals can be seen