Kocaçay deltası ornitofaunasının tespiti ve alanı etkileyen çevresel faktörler
Determination of avifauna of the Kocaçay delta and environmental factors affecting the area
Yazar: ERCAN YAMAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET SIKI
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology

Özet:
Bu çalışmada; Kuş araştırıcıları tarafından yeterince araştırılmayan Kocaçay Deltası'ndaki (Bursa) kuş türlerini tespit etmek, tespit edilen türlerin statülerini ortaya çıkarmak, kuluçkaya yatan türleri ve kuluçka yerlerini tespit etmek amaçlanmıştır. Ayrıca deltayı etkileyen olumsuz çevresel faktörlerin neler olduğuda ortaya konmaya çalışılmıştır.Kocaçay Deltası'nda 2004-2008 yılları arasında sürdürdüğümüz çalışmalarımız sonucu 15 Ordo 44 Familya'ya dahil 114 kuş türü tespit edilmiştir.IUCN kriterlerine göre deltada tespit edilen 114 türden 110'u Düşük Riskli (LC), 2'si Duyarlı (VU), 1'i de Tehdite Yakın (NT) sınıfındadır.Deltada yaptığımız çalışmalarda 38 türün yerli, 22 türün yaz göçmeni, 11 türün kış göçmeni, 16 türün transit olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan 28 türün statüleri gözlem sayılarının yetersizliğinden dolayı kesinlik kazanmamıştır. Araştırmalarımız sırasında tespit ettiğimiz türlerden 18'inin kesin olarak, 20'inin yüksek olasılıkla deltada ürediği saptanmıştır. Çalışma döneminde deltada tespit ettiğimiz 114 kuş türünden 46'sı su kuşudur. Bu su kuşlarından 12'si deltada üremektedir.Araştırmalarımız sırasında deltada yaşayan kuş popülasyonlarını etkileyen olumsuz çevresel faktörler olarak Yeniköy'de turizme bağlı yapılaşmanın deltaya doğru genişlemesi, deltada Yeniköy çöp depolama merkezinin bulunması, Bursa'nın evsel ve sanayi atıklarını taşıyan Nilüfer Çayı'nın deltayı kirletmesi ve deltada başıboş dolaşan büyükbaş hayvan sürülerinin bulunması sıralanabilir.Anahtar Kelimeler : Kocaçay Deltası, Bursa, Ornitofauna, Çevresel faktörler.

Abstract:
The aims of this study are to determine bird species in the Kocaçay Delta (Bursa) -which is not sufficiently researched previously ; to define states of the observed bird species; to identify breeding species; and to determine their breeding grounds. Additionally, the environmental factors that affect the delta are explained.In our studies in the Kocaçay Delta between the years of 2004 and 2008, 114 bird species belonging to 44 families and 15 orders were identified.According to the IUCN criteria, 110 species are in LC, 2 species are in VU and 1 species is in NT statutes.In our study in delta, it was determined that 38 species were natives, 22 species were summer visitors, 11 species were winter immigrants and 16 species were transits. The states of 28 species were unspecified because of insufficient of numbers in their observations. Among the species observed, 18 were found to definetely breed in the delta, and 20 were thought to do so with high probabilities. Among the 114 species observed in the delta during our study, 46 species were waterfowl. 12 of these waterfowl breed in the delta.The following environmental factors were found to affect the delta: advancement of tourism based settlement from Yeniköy towards the delta; the presence of Yeniköy waste storage center in the delta; pollution of the delta by the Nilüfer Çayi, which carries Bursa?s industrial and urban waste; and presence of wandering cattle herds in the delta.Key words: The Kocaçay Delta, Bursa, Ornithofauna, Environmental factors