İnternet bağımlılığı için risk faktörleri: öz düzenleme yetersizliği ve boş zaman can sıkıntısı
Risk factors for internet addiction: insufficient self regulation and leisure boredom
Yazar: OZAN CAN SELÇUK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ŞAKİROĞLU
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation ; Kendini kontrol = Self regulation ; Klinik psikoloji = Clinical psychology ; Ruh sağlığı = Mental health ; Sosyal medya = Social media ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Öz bildirime dayanan araştırmalarda sosyal medya bağımlılığı (SMB) ve diğer bağımlılıklarda kullanımı tetikleyen duygulardan önemli birinin can sıkıntısı olduğu görülmektedir. Bu çalışmada Boş Zaman Can Sıkıntısı (BZSC) ile SMB'nın pozitif yönde ilişkili olduğu öne sürülmüştür. Bu ilişkide duygu düzenleme güçlüğü (DDG) ve öz kontrol (ÖK) değişkenlerinin aracı rolü araştırılmıştır. Çalışmanın örneklemi 411 üniversite 1. sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Analiz aşamasında korelasyon, regresyon ve paralel çoklu aracı değişken (mediasyon) analizi kullanılmıştır. Sonuçlarda BZCS'nın SMB ile pozitif yönde, istatistiki olarak anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu görülmüştür, r(409) = .19, p < .01. Mediasyon analizinde BZCS SMB'nı yordarken c = .20, t(394)= 3,99 p < .001; ÖK ve DDG modele dâhil edildiğinde BZCS artık SMB'nı yordamamaktadır, c' = .08, t(392)= 1,70, p = .09.  BZCS ve SMB ilişkisinde duygu düzenleme güçlüğü (DDG) ve öz kontrol (ÖK) değişkenlerinin aracı (mediator) rolü üstlendiği görülmektedir. Öz düzenleme teorilerine göre bu uyumsuz bir duygu düzenleme girişimidir. Bulgulara göre duygu düzenleme güçlüğü ve düşük düzeyde öz kontrole sahip olan öğrenciler sosyal medya bağımlılığı için risk taşımaktadırlar. Buradan yola çıkarak sosyal medya bağımlılığını azaltmak için yapılacak müdahale programlarına duygu düzenleme becerileri ve öz kontrolü geliştirmek için bileşenler eklenmesi önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: Sosyal Medya Bağımlılığı, Boş Zaman Can Sıkıntısı, Duygu Düzenleme,
Öz Kontrol

Abstract:
As seen in the literature of studies conducted via self report, boredom plays an important role as an emotional trigger for addictive behaviors. The hypothesis of this study was that Leisure Boredom (LB) is positively correlated to Social Media Addiction (SMA). It was further hypothesized that Difficulties in Emotion Regulation (DER) and Self Control (SC) mediate the relationship between boredom and SMA. The sample of the study included 411 first grade university students. The analysis was conducted through correlation, regression and parallel multiple mediation. The result of the study confirmed the assumptions. LB has a statisticaly significant correlation with SMA, r(409) = .19, p < .01. The mediation analysis revealed that at the first step LB alone predicted SMA c = .20, t(394)= 3,99 p < .001. When DER and SF was included in the analysis, LB no longer predicted SMA, c' = .08, t(392)= 1,70, p = .09. It was seen that DER and SF mediated the relationship between LB and SMA. This relationship is an indicator of a maladaptive emotion regulation attempt according to the theory of self-regulation. The students with DER and low SF has a risk to develop SMA. From this point of view, it is suggested that emotion regulation and self control skills training should be components of intervention programs for SMA.

Keywords: Social Media Addiction, Leisure Boredom, Emotion Regulation, Self Control