Toplumsal cinsiyet bağlamında medyada erbilmişlik (mansplaining) örnekleri
Examples of mansplaining in the media in the context of gender
Yazar: ÖZGE METİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİDUN NİZAM
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Mansplaining (Erbilmişlik) kavramı toplumda yeşerip dile yerleşen bir kelimedir. Tarih boyunca hep yaşanmış olmasına rağmen kullanımı son dönemlerde yaygınlaşmıştır. Erkeklerin kadınlara küçümseyen, alaycı bir ifade ile bir şeyleri açıklıyor olması, muhatabının uzmanlığına, bilgisine bakmadan doğrusunu kendisinin bildiğini düşünerek sözünü kesmesi olarak açıklanmaktadır. Erbilmişlik hem bir psikolojik şiddet türü hem de bir iletişim problemidir.  Engel olunmadığı takdirde susturulmuş, ötekileştirilmiş, benlik saygısını yitirmiş, üretkenliği elinden alınmış kadınlar yaratılmış olunacaktır. 
Bu çalışmanın amacı; öncelikle erbilmişlik durumunun tanınması ve farkındalığın sağlanmasıdır. Diğer bir amacı ise; erbilmişliğin yabancı literatürde farklı açılardan ele alınmasına rağmen Türkçe literatürde değinilmemesi üzerine literatürdeki boşluğu doldurmaktır.
Medya toplumun aynasıdır, toplumu yansıtır. Medya interaktif bir yapıya sahiptir. Dolayısıyla toplumdan beslendiği kadar toplumu etkileme gücü de vardır. Toplumda yaşanan mansplaining durumu medyaya yansımakta ve tüm medya yayınlarında karşımıza çıkmaktadır. Bu bazen farkındalığı arttırırken bazen durumu meşrulaştırmaktadır. Bu nedenle mansplainingin özellikle medyada incelenmesi önem arz etmektedir. Bu çalışma kapsamında çeşitli medya içerikleri incelenmiş ve farklı türden yayınlarda mansplaining olayı gözlemlenmiş, detaylı olarak analiz edilmiştir. 'Tarihin Arka Odası' programı, 'Gibi' dizisi, 'Fransa'da Sokaklar Alev Alev' canlı yayını, 'Savunma Sanayiinin Yalnız Dehaları' belgeseli, 'Kış Uykusu' filmi örneklem olarak belirlenmiş ve söylem analizi yöntemi ile incelenmiştir. Sonuç olarak incelenen örneklerde;  cinsiyetçi söylemlerin bulunduğu ve toplumsal cinsiyet rollerinin belirgin olarak verildiği gözlemlenmiştir. Tüm örneklerde erbilmişlik davranışına rastlanmıştır, çok nadir de olsa kadınların da erkeklere karşı bu davranışı sergilediği görülmüştür. Erkek bireylerin kendilerinden daha güçsüz olduğunu düşündükleri hemcinslerine de erbilmişlik davranışını uyguladığı görülmüştür.

Abstract:
The concept of mansplaining is a word that has grown in society and settled into the language. Although it has always been exerienced throuhout history, its use has become widespread in recent times. It is explained as men explaining things to woman with a condescending and sarcastic expression, and interrupting the interlocutur thinking that the knows the truth, regardless of his interlocutor's  expertise and knowledge. Mansplaining is both  psychological violence and a communication problem. If it is not prevented, women who are silenced, marginalized, lose their self-esteem, and whose productivity will be taken away will be created.  
The purpose of this study, first of all, it is to recognize the mansplaining stuation and raise awareness. Another purpose is; Although mansplaining is discussed from different perspectives in foreign literature  it is to fill the gap in the literature as it is not mentioned in Turkish literature. 
Media is the mirror of society, it reflects society. Media has an interactive structure. Therefore, as much as it feeds on society, it also has the power to influence society. The mansplaining situation experienced in society is reflected in the media and appears in all media publications. While this sometimes  raises awareness, sometimes it legitimizes the situation. For this reason, it is imortant to examine mansplaining , expecially in the media. Within the scope of this study, various media contents were examined and mansplaining was observed in different types of publications and analyzed in detail. The program 'Tarihin Arka Odası', the series 'Gibi', the live broadcast 'Fransa'da Sokaklar Alev Alev', the documentary 'Savunma Sanayiinin Yalnız Dehaları' and the movie 'Kış Uykusu' were determined as samples and examined by the discourse analysis method. As a result, in the examples examined; it was observed that there were sexist discourses and gender roles were clearly given.  Mansplaining behavior was observed in all  examples and althoughvery rarely , women also exhibited this behavior towards men. It has been  observed that male individuals also apply mansplaining to their fellow men,whom they think are weaker than themselves.