Türkiye'de afet eğitimi üzerine bir inceleme
A review on disaster management education in Turkey
Yazar: ÜMİT AYBAY
Danışman: DOÇ. DR. YAHYA DEMİRKANOĞLU
Bitlis Eren Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Acil Durum ve Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Afet eğitimi = Disaster education ; Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Doğal afetler = Natural disasters

Özet:
"Ani" ve "beklenmedik" nitelikte olan afetler; çevrede büyük zayiata yol açan,
önemli düzeyde can ve mal kayıplarını beraberinde getiren, teknoloji, doğa ya da insan
kaynaklı olaylardır. İnsanoğlu bu olaylarla yaşamayı öğrenmek, bu olayların yol açtığı
tahribatı ve kötü koşulları olanca kısa sürede istenilen seviyeye getirmek ve afetzedeler
üzerindeki tesirini en aza indirmek maksadıyla etkili bir afet yönetimi stratejisi izlemek
durumundadır. Başta deprem olmak üzere birçok doğa ve insan kaynaklı afete maruz
kalan Türkiye'de de dönemin koşulları elverdiği ölçüde, belli başlı yasal/kurumsal
düzenleme ve uygulamalarla afetlere dönük politikalar izlenmektedir. Kuşkusuz afet
yönetimi konusunda izlenen politikalar, dünyanın her yerinde aynı sonucu
vermemektedir. Kimi ülkelerin afetlerle başa çıkma kapasitesinin siyasi, iktisadi, kültürel
ve eğitsel sebeplerden dolayı daha yüksek olduğu görülmektedir. Bunlardan eğitsel
sebeplerle ilişkili olarak, hem halkın hem de kurumların afet konusunda bilinçlenmesi ve
bilgi sahibi olması için verilmesi gereken afet eğitimi, bu çalışmanın konusunu teşkil
etmektedir. Afet eğitimine 1900'lü yılların ikinci çeyreğinde başlanılan günümüz
Türkiye'sinde, AFAD'ın koordinasyonunda çeşitli kurum, kuruluş ve sivil toplum
örgütlerince afet eğitimi verilmektedir.
Bu çalışmanın amacı, afet yönetimi kapsamında Türkiye'de afet eğitiminin
tarihini ve muhteviyatını ortaya koymaktır. Bu amaçla sürdürülen çalışmada, nitel
araştırma yönteminden yararlanılmıştır. Çalışmada öncelikle konuya ilişkin kavramsal ve
kuramsal çerçeveye değinildikten sonra, Türkiye'de afet yönetimine ilişkin yasal ve
kurumsal yapılanma ele alınmıştır. Akabinde Türkiye'de afet eğitiminin tarihsel arka
planına değinilerek, kamu kurum ve kuruluşları ile sivil toplum kuruluşlarınca sürdürülen
afet eğitimi uygulamaları incelenmiştir. Çalışmanın sonunda günümüz Türkiye'sinde afet
yönetimi konusunda bir algı ve anlayış değişiminin yaşandığı, bütünleşik afet yönetimi
sisteminin etkin bir şekilde işletildiği tespit edilmiştir. Ancak ülkede afet eğitimlerinin
tek elden yapılmaması, parçalı bir yapıda olması ve yaygınlık açısından yeterli düzeyde
olmaması nedeniyle istenilen düzeyde bir afet bilincinin kazandırılamadığı sonucuna
varılmıştır.

Abstract:
"Sudden" and "unexpected" disasters; They are events caused by technology,
nature or human beings that cause great loss in the environment and bring significant loss
of life and property. Human beings have to learn to live with these events, to follow an
effective disaster management strategy in order to bring the destruction and bad
conditions caused by these events to the desired level as soon as possible and to minimize
their impact on the disaster victims. In Turkey, which has been exposed to many natural
and man-made disasters, especially earthquakes, policies towards disasters are followed
with certain legal/institutional regulations and practices, to the extent that the conditions
of the period allow. Undoubtedly, the policies followed on disaster management do not
give the same results all over the world. It is seen that the capacity of some countries to
cope with disasters is higher due to political, economic, cultural and educational reasons.
The subject of this study is disaster education, which should be given to both the public
and institutions to raise awareness and knowledge about disasters, related to educational
reasons. In today's Turkey, where disaster education started in the second quarter of the
1900s, disaster education is provided by various institutions, organizations and nongovernmental organizations under the coordination of AFAD.
The aim of this study is to reveal the history and content of disaster education in
Turkey within the scope of disaster management. In the study carried out for this purpose,
qualitative research method was used. In the study, firstly, after mentioning the
conceptual and theoretical framework on the subject, the legal and institutional
structuring of disaster management in Turkey is discussed. Subsequently, the historical
background of disaster education in Turkey was mentioned and disaster education
practices carried out by public institutions and organizations and non-governmental
organizations were examined. At the end of the study, it has been determined that there
is a change in perception and understanding about disaster management in today's Turkey,
and that the integrated disaster management system is operated effectively. However, it
has been concluded that the desired level of disaster awareness could not be achieved due
to the fact that disaster education in the country is not carried out from a single source, it
is in a fragmented structure and is not at a sufficient level in terms of prevalence.