Nizamuddin En-Nîsâburî'nin Garâibu'l-Kur'ân ve Regâibu'l-Furkân adlı tefsirinde kıraat olgusu
The recitation phenomenon in interpretation named Garâibü'l-Kur'ân ve Regâibü'l-Furkân by Nizamiddun En Nisâburî
Yazar: YUNUS İŞERİ
Danışman: PROF. DR. KERİM BULADI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kur’an-ı Kerim Okuma ve Kıraat İlmi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Garibu`l-Kur`an = Garibu`l-Koran ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıraat = Reading ; Nizamuddin en-Nisaburi = Nizamuddin en-Nisaburi ; Reğaibu`l-Furkan = Reğaibu`l-Furkan ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'ân'ın muhtevasının tüm yönlerden anlaşılması için çaba sarfeden müfessirlerin hiçbir zaman göz ardı edemeyecekleri kıraat vecihleri, tefsir ilminde daima önemini muhafaza etmiştir. Nîsâbûrî tefsiri özelinde kıraat-tefsir ilişkisini çok boyutlu inceleyen bu araştırmanın genel muhtevası Nîsâbûrî'nin kıraat vecihlerine yaklaşımı, tefsirinde bütün boyutlarıyla kıraat olgusunu ele alma yöntemi ve kıraat-tefsir ilişkisinin mahiyeti ile alakalıdır. Çalışmanın girişinde araştırmanın amacı, kapsamı, araştırmada takip edilen yöntem ve Nîsâbûrî üzerine yapılmış çalışmalara değinildi. Birinci bölümde Nîsâbûrî'nin hayatı ve ilmî şahsiyeti; tefsir yöntemi ve dönemindeki kıraat ve tefsir çalışmaları gibi konular ele alındı. İkinci bölümde Nîsâbûrî'nin mütevâtir ve şâz kıraatler karşısındaki tutumu, kıraatleri kullanma ve delillendirme yöntemi üzerinde duruldu. Üçüncü bölümde ise tefsirle ilişkisi açısından Nîsâbûrî'nin kıraatlerin usul ve ferş farklılıklarını işleme şekli ile tefsirde kıraat vecihlerine dair yorumları değerlendirildi. Çalışmada mütevâtir ve şâz vecihleriyle kıraatlerin Nîsâbûrî tefsirinde ele alınış şekli, kıraat çeşitliliğinin hikmet boyutu, sahih kıraatlerdeki farklılıkların tezat veya tenakuz değil bir çeşitlilik ihtilafı olduğu ve birbirlerini nasıl desteklediği gibi konular Nîsâbûrî'nin tefsiri bağlamında işlenerek diğer tefsirlerden getirilen örneklerle mukayeseli şekilde irdelenmiştir. Öte yandan Nîsâbûrî'nin, tefsirinde esas aldığı kıraat çeşidi, usûl ve ferş bakımından sahih kıraat vecihlerine yer verme şekli, şâz kıraatler karşısındaki tutumu, eserinde kıraat farklılıklarından istifade etme tarzı, İslâmî ilimlerle ilgili meseleleri tefsir açısından yorumlarken kıraatlerden faydalanma yöntemi ve kıraatlerle irtibatlı olan vukûfu'l-Kur'ân konusunun tefsirindeki önemi misallerle yer yer karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Çalışmamızın kıraat ilmi açısından söz konusu tefsiri anlamada önemli bir katkı sağlayacağı kanaatindeyiz.

Abstract:
There have been exegetes who made an effort Kur'an to be understood, and recitation styles that they never neglected so that it maintains its importance in recitation dicipline. This study analyzing recitation-interpretation relevance from all views is related to Nisaburi's general approach to recitation styles, method to discuss about them in all respects in his interpretation, and the nature of recitation-interpretation. In the ıntroduction is touched to goal, concept, method of the study and the works on Nisaburi. In the first chapter, Nisaburi's life and personality; his recitation method, and interpretation works in his period are taken in hand. In the second chapter, it is dwelled on his attitude to rumoured and exceptional recitations, using them and demonstaring method. In the third chapter, it is evaluated Nisaburi's method to study recitation styles and laying differences, and comments related to recitation styles. Comparativelty examined issues are Nisaburi's method to rumoured and exceptional recitations and styles in his interpretation; hidden causes of recitation variety, and that diversity in valid recitations is not a contradiction but a range of dispute, and how they corroborates each other. All are studied in the context of Nisaburi's recitation. Moreover, Nisaburi's original recitation style and giving a place to valid recitation styles related to the method and laying, his attitued to exceptional recitations and benefitting from its diversity and how he interpretes Islamic issues in the context of his interpretation, and vukuf-ul Kur'an related to the recitations and its importance are taken in hand partly comparativelty. We have an opinion that our study contributes to the recitation to be clearly understood.