İklim değişikliğinin su kaynaklı yenilenebilir enerji projeleri üzerindeki etkisi
Effect of climate change on water-sourced renewable energy projects
Yazar: VEYSEL EMRE BUCAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YAŞAR SEPETÇİOĞLU
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Yenilenebilir Enerji Kaynakları/Teknolojileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering ; Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Bilindiği üzere iklim değişikliği, doğal dengeleri değiştirme potansiyeline sahip bir durumdur. Bu durum gerek dünya genelinde gerekse de Türkiye'de aşırı sıcaklıklara sebep olmakta ve bu durum su kaynaklarında aşırı buharlaşmaya sebep olmaktadır. İklim değişikliğiyle birlikte özellikle hidroelektrik santrallerde üretilen elektrik enerjisi üretimi bu durumdan olumsuz olarak etkilenmektedir. Bu çalışmada, Türkiye'nin en önemli havzalarından biri olan Orta Fırat Havzası'nda bulunan Atatürk Barajı elektrik üretim değerleri ve elektrik üretimi için baraj gölünden alınan su verileri, Fırat Havzası'nda yer alan bazı istasyonlara ait yıllık ortalamalar, sıcaklık, yağış, buharlaşma verilerinin trend analizi yapılıp, anlamlı bir trend varlığı aranmıştır. İstatiksel çalışmayı yaparken parametrik olmayan yöntemler kullanılmıştır. Bu çalışmada DSİ tarafından alınan veriler işleme alınmıştır. Trend analizini yaparken en doğru sonuçları elde etmek için, bu tarz çalışmalarda sıklıkla tercih edilen ve parametrik olmayan Mann-Kendall testi ile Sen Eğrisi testi kullanılmıştır. Elektrik enerjisi üretimi değerlendirmeleri için Orta Fırat Havzasında yer alan Atatürk Barajı verileri ele alınmış, değerlendirilmiş, bu değerlendirmeler ile elde edilen sonuçlar ışığında çeşitli öneriler çalışmanın sonuç kısmında sunulmuştur.

Abstract:
As it is known, climate change is a situation that has the potential to change the natural balances. This situation causes extreme temperatures both in the world and in Turkey and this situation causes excessive evaporation in water resources. With climate change, especially the electricity generation produced in hydroelectric power plants is adversely affected by this situation. In this study, the electricity production values of Atatürk Dam in the Middle Euphrates Basin, one of the most important basins of Turkey, and the water data taken from the dam lake for electricity generation, the annual averages, temperature, precipitation, evaporation data of some stations in the Euphrates Basin, were analyzed. A trend analysis was performed and a significant trend presence was sought. While performing the statistical study, non-parametric methods were used. In this study, the data received by DSI were processed. In order to obtain the most accurate results while performing the trend analysis, the non-parametric Mann-Kendall test and the Sen Curve test, which are frequently preferred in such studies, were used. Atatürk Dam data in the Middle Euphrates Basin were discussed and evaluated for electrical energy production evaluations, and various suggestions were presented in the conclusion part of the study in the light of the results obtained with these evaluations.