Nesturi Kilisesi'nin temel inanç ve uygulamalarının teşekkül süreci (VI-XII. yüzyıllar)
The process of establishment of the basic beliefs and practices of the nestorian church (6-13 centuries)
Yazar: YAŞAR KAPLAN
Danışman: PROF. DR. AHMET HİKMET EROĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Hristiyanlık = Christianity ; Kiliseler = Churchs ; Mezhepler = Sects ; Nesturiler = Nestorian ; Nesturilik = Nestorian

Özet:
Hıristiyanlık bünyesinde birçok ihtilaflar yaşanmış ve bunun neticesinde birçok
mezhep ortaya çıkmıştır. Bu mezheplerden biri Nesturi (Doğu) Kilisesi‟dir. En eski
kiliselerden biri olarak kabul edilen bu kilise, Roma İmparatorluğu sınırları dışında
vücud bulmuştur. Kendine has bir kilise hiyerarşisine sahip olmuş ve Hıristiyan
olmayan yönetimlerin hâkimiyeti altında varlığını devam ettirmiştir. Bu durum bu
kilisenin kenndine özgü tarihi gelişimi ve doktrini hakkında ipuçları vermektedir.
"Nesturi Kilisesi‟nin Temel İnanç ve Uygulamalarının Teşekkül Süreci (6- 13
Yüzyıllar)" isimli bu tez; giriş, üç bölüm, sonuç ve kaynakça bölümlerinden
oluşmaktadır.
Birinci bölümde Hıristiyanlığın Fırat‟ın doğu bölgelerinde yayılması, kilise
hiyerarşisinin oluşması, Nesturi Kilisesi‟nin ayrı bir kilise olarak belirginleşmesi ve
Part, Sasani, Müslüman ve Moğol yönetimleri altındaki tarihi gelişimi ele alınmaktadır.
Bu bölüm, Nesturi Kilisesi‟nin bağımsızlığını ve ayırt edici mezhebi özelliklerini elde
ettiği 6. yüzyıldan gelişimini tamamladığı 13. yüzyıla kadar geçen zaman aralığı ile
sınırlı tutulmaktadır. İkinci bölümde Nesturi Kilisesi‟nin teoloji, kristoloji, mariyoloji,
yaratılış ve ölüm ötesi gibi temel itikadi inançlar ve bu inançların geçirmiş olduğu
gelişim incelenmektedir. Üçüncü bölümde ise kilise sakramentleri, dini litürji, kilise
yapısı ve ibadetler gibi kiliseye ait dini uygulamalar konu edilmektedir.
Anahtar Kavramlar: Hıristiyanlık, Doğu Kilisesi, Mopsuestialı Theodore,
Nestorius, Diyofizit, Kristoloji, Meryem.

Abstract:
There have been many disputes in Christianity and many denominations have
emerged. One of these denominations is the Church of the East (Nestorian Church).
This dissertation discusses a subject "The Process of Establishment of the Basic Beliefs
and Practices of the Nestorian Church (6-13 Centuries)". This dissertation consists of
introduction, three chapters, conclusion and bibliography.
In the first chapter aims to elucidate the spread of Christianity in the eastern
regions of the Euphrates, the formation of church hierarchy, to appear of the Nestorian
Church independently and its historical process under the Parthian, Sassanid, Muslim
and Mongolian governments. This chapter is limited to the time period from the 6th
century when the Nestorian Church gained its independence and distinctive sectarian
features to the 13th century when it completed its development. This chapter is limited
to the period from the 6th century, when the Nestorian Church gained its independence
and distinctive sectarian features to the 13th century, when it completed its
development. In the second part, the basic tenets of the Nestorian Church such as
theology, Christology, Mariology, creation and afterdeath and the processes that these
beliefs have gone through are analyzed. Ultimately, in the third chapter this study deals
with religious practices such as Sacraments of the Church, religious liturgy, church
structure and worship.
Keywords: Christianity, The Church of the East, Thedore of Mopsuestia,
Nestorius, Dyophysite, Christology, Mary.