Obstrüktif uyku apne sendromlu hastalarda sürekli pozitif hava yolu basıncı tedavisinin metabolik, hematolojik ve psikiyatrik parametreler üzerine olan etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of continuous positive airway pressure therapy on metabolic, hematological and psychiatric parameters in patients with obstructive sleep apnea syndrome
Yazar: MAŞUK ÇELİKEL
Danışman: DOÇ. DR. AYSEL SÜNNETÇİOĞLU
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Kan = Blood ; Metabolizma = Metabolism ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Pozitif basınç solunumu = Positive pressure respiration ; Psikiyatri = Psychiatry ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
Amaç: Obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS) uyku sırasında üst hava yollarındaki obstrüksiyonlar nedeni ile tekrarlayan apne/hipopneler sonucu gelişen ve başta kardiyovasküler sistem olmak üzere tüm vücut sistemini etkileyen önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bu çalışmada amacımız, uyku laboratuvarımızda yatarak tetkik edilen, orta veya ağır dereceli OUAS hastalarında sürekli pozitif havayolu basıncı (CPAP) tedavisinin hematolojik, metabolik ve psikiyatrik sonuçları üzerine etkinliğini ve 3 aylık tedavi sonucunu göstermektir.
Yöntem: Prospektif olarak yürütülen çalışmaya Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Uyku Merkezi'ne başvuran ve orta ve ağır OUAS tanısı konulan 37 hasta dâhil edildi. Metabolik, hematolojik ve psikiyatrik parametreler başlangıçta ve 3 ay boyunca düzenli CPAP tedavisi kullanım ( haftada en az 5 gün ve gecede 4 saatten fazla ) sonuçları kaydedildi. Veriler için uygun analizler SPSS 21.0 programı ile yapıldı ve p<0,05 olması anlamlı kabul edildi.
Bulgular: CPAP tedavisi ile epworth uykuluk skalası (ESS), pittsburgh uyku kalitesi indeksi (PUKİ), hastane anksiyete ve depresyon ölçeği (HAD) değerlerinde anlamlı düşme saptandı. PUKİ ile apne-hipopne indeksi arasında orta derece negatif korelasyon mevcuttu(p<0,05). CPAP tedavi öncesi ve sonrası ESS skoru düzeyleri arasında anlamlı ilişki saptandı (p=0,001). Lipid profili (LDL, TG, Kolesterol), hemoglobin ve hematokrit seviyelerinde CPAP ile iyileşme sağlandı. Metabolik sendrom (MS) kriterlerinden sadece trigliserid düzeyi, AHİ ile orta derece koreleydi (p<0,05). Tedavi öncesi D-dimer, fibrinojen, hematokrit, eritrosit dağılım hacmi (RDW-CV) ve hemoglobin'in AHİ ile korelasyonu mevcut değildi (p>0,05). OUAS hastalarında ürik asit ve RDW seviyesi yüksek olduğu ve CPAP ile ürik asit ve RDW seviyelerinde düşme olduğu saptandı. 
Sonuç: Orta ve ağır OUAS tanılı hastalarda CPAP tedavisi ile hastaların uyku kalitesinin arttığı ve gündüz aşırı uykuluk şikâyetlerinde azalma olduğu gözlenmiştir. Hastalığın metabolik, hematolojik ve psikiyatrik olumsuz sonuçlarında CPAP tedavisi ile iyileşme sağlanmıştır. OUAS hastalarının hem tanıda hem de takibinde uykululuk için ESS, uyku kalitesinin değerlendirilmesi için ve psikiyatrik duygu-durumlarının belirlenmesinde HAD ölçeğinin yararlı olduğu saptanmıştır. 

Anahtar kelimeler:   Obstrüktif Uyku Apne Sendromu, CPAP,  Hematolojik, Metabolik, Psikiyatrik.

Abstract:
Objective: Obstructive sleep apnea syndrome (OSAS) is an important public health problem that develops as a result of recurrent apnea / hypopneas due to obstructions in the upper airways during sleep and affects the whole body system, especially the cardiovascular system. In this study, our aim is to show the efficacy of continuous positive airway pressure (CPAP) treatment on hematological, metabolic and psychiatric outcomes and 3-month treatment results in patients with moderate or severe OSAS who were hospitalized in our sleep laboratory.
Method: The prospective study included 37 patients admitted to the Pulmonology Sleep Center and diagnosed with moderate and severe OSAS. Metabolic, hematological and psychiatric parameters were initially recorded and results of regular CPAP therapy use ( at least 5 days per week and more than 4 hours per night ) for 3 months. Appropriate analyses for the data were performed using the SPSS 21.0 program and P<0.05 was considered significant.
Results: A significant decrease in epworth sleepiness scale (ESS), pittsburgh sleep quality index (PSQI), hospital anxiety and depression scale (HAD) values was found with CPAP therapy. There was a moderate negative correlation between PSQI and AHI(p<0.05). A significant association was found between ESS score levels before and after CPAP treatment (p=0.001). Lipid profile (LDL, TG, Cholesterol), hemoglobin and hematocrit levels were improved with CPAP. Of the criteria for metabolic syndrome (MS), only triglyceride levels were moderately correlated with AHI (p<0.05). Correlation of D-dimer, fibrinogen, hematocrit, RDW-CV and hemoglobin with AHI was not present before CPAP therapy(p>0.05). No significant association was found between fibrinogen and d-dimer levels and REM-AHI, HAD, PSQI and supine AHI. It was found that uric acid and red cell distribution width (RDW-CV) levels were high in OSAS patients, and there was a decrease in uric acid and RDW levels with CPAP.
Conclusion: In patients diagnosed with moderate and severe OSAS, it was observed that the sleep quality of patients with CPAP therapy increased and there was a decrease in complaints of excessive daytime sleepiness. Improvement was achieved with CPAP treatment in metabolic, hematological and psychiatric adverse outcomes of the disease. ESS for sleepiness in both diagnosis and follow-up of OSA patients, The HAD scale was found to be useful for evaluating sleep quality and determining psychiatric emotion-states.
        
Key words: Obstructive Sleep Apnea Syndrome, CPAP, Hematological, Metabolic, Psychiatric.