Sürdürülebilir kalkınma amaçları çerçevesinde kamu kesimi tarafından sağlanan finansmanın etkililiği: Türkiye'deki eğitim harcamaları üzerine bir araştırma
Effectiveness of public educational financing in the context of the sustainable development goals: A research on Turkey's educational expenditures
Yazar: PINAR ÖZCAN KOÇ
Danışman: PROF. DR. NİZAMETTİN KOÇ
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: En küçük kareler yöntemi = Least squares method ; Eğitim harcamaları = Education expenditures ; Finansman = Financing ; Kalkınma = Development ; Kamusal finansman = Public finance ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Üç aşamalı en küçük kareler yöntemi = Three-stage least squares method

Özet:
Sürdürülebilirlik terimi, iklim değişikliği başta olmak üzere, çevresel ve sosyal sorunların çözümüne yönelik yaklaşımlar bütününü ifade etmektedir. Sürdürülebilir kalkınma da ekonomik gereksinimlerin çevreye zarar vermeden karşılanmasını amaçlayan bir kalkınma anlayışıdır. Sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması için ekonomik, sosyal ve politik alanlarda önemli değişikliklerin yapılması gerekmektedir. Birleşmiş Milletler tarafından 2015 yılında yayımlanan "Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları" ile sürdürülebilir bir gelecek için atılması gereken adımlar belirlenmiştir. 17 başlık altında sınıflandırılan "Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları"ndan biri de "Nitelikli Eğitim" başlığını taşımaktadır. Nitelikli Eğitim Amacı altında 2030 yılına kadar ulaşılması gereken 10 adet hedef belirlenmiştir. Nitelikli Eğitim hedeflerine ulaşılabilmesi için en önemli önkoşullardan biri eğitim için gerekli finansal kaynağın sağlanmasıdır. Dünya genelinde olduğu gibi Türkiye'de de, eğitimin finansmanı için temel kaynak kamu tarafından sağlanan fonlar, özellikle de Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) bütçesidir. Nitelikli eğitim hedeflerine ulaşmak için, kamu tarafından eğitime yeterli kaynak sağlanmasının yanı sıra, bu kaynakların etkin bir şekilde kullanılması gerekmektedir. Bu çalışmada, Türkiye'de kamu tarafından eğitim için ayrılan mali kaynakların Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Nitelikli Eğitim hedeflerine ulaşmadaki etkinliğinin analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, MEB, Türkiye İstatistik Kurumu ve Dünya Bankası tarafından yayımlanan 1989-2020 yılları arası eğitim, eğitim harcaması ve makroekonomik veriler üç aşamalı en küçük kareler yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarından, eğitim harcamaları ile kişi başı milli gelir, okullaşma oranları ve eğitimin niteliği arasında pozitif bir ilişki olduğu bulunmuştur. Türkiye'de kamu eğitim harcamalarının Nitelikli Eğitim hedeflerine ulaşmada etkin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Diğer taraftan, araştırmada milli gelirde ve eğitim harcamalarında güçlü bir azalma eğilimi olduğu bulunmuştur. Bu durum, önümüzdeki dönemlerde eğer eğitime yeterli kaynak sağlanmaz ise Türkiye'de eğitim harcamalarının etkinliğini ve etkililiğini kaybedebileceğinin bir işareti olarak değerlendirilmektedir.

Abstract:
Sustainability is a general approach to struggling with climate change and other environmental and social problems. Sustainable development is a development approach that aims to meet economic requirements without harming the environment and future generations' rights.  To achieve sustainable development, it is need to significant improvements in economic, social and political areas. In 2015, UN published "Sustainable Development Goals" and determined the required actions in 17 different areas, to build a sustainable future. One of the Sustainable Development Goals is "Quality Education", which includes 10 targets to be achieved by 2030. In order to achieve the goals of Quality Education, it is necessary to provide the adequate financial resources for education. In Turkiye, as in many different countries, the main source of education financing is the funds provided by the public. Public educational funds provided mainly by budget of Ministry of National Education. However, in order to achieve quality education goals, it is necessary to use these resources efficiently. Purpose of this research is analyse the efficiency of the financial resources provided by the public for education in Turkiye in achieving the objectives of "UN - Sustainable Development Goals - Quality Education". For this purpose, education, educational expenditure and macroeconomic data (1989-2020) were analysed by using the three-stage least squares method. The analysis results show that there is a positive relationship between education expenditures and per capita income, schooling rates and the quality of education. In other words, it is found that public education expenditures in Turkiye are efficient in achieving Quality Education goals. On the other hand, analysis results also show that there is a strong decreasing tendency in national income and education expenditure levels. This result is a sign that education expenditure efficiency may be vanished, unless sufficient resources are provided by public authorities in the upcoming periods.