Arazi örtüsü/kullanım değişimlerinin yer yüzey sıcaklığına olan etkisinin araştırılması (Eskişehir ili örneği)
Investigation of the effect of land-use/cover changes on land surface temperature (a case study of Eskişehir)
Yazar: AYŞE AKKURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA YİĞİT AVDAN
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Arazi kullanımı = Land use ; CORINE-Biyotoplar projesi = CORINE-Biotops project

Özet:
Arazi örtüsü ve arazi kullanımı (AÖ/AK) çeşitli nedenlerle sürekli değişim halindedir. Özellikle şehirleşmenin, sanayileşmenin ve tarımsal faaliyetlerin giderek arttığı son yıllarda değişimin boyutu ve hızı da artmış durumdadır. İnsanı ve etkileşim halinde olduğu çevreyi çok yakından ilgilendiren bu değişimlerin iyi anlaşılması ve yönetilebilmesi için bunların takibine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bağlamda Uzaktan Algılama bilim dalı AÖ/AK değişikliklerini tespit etmek ve bu değişikliklerin çevresel boyuttaki etkilerinin değerlendirilebilmesi için gerekli araçları ve yöntemleri kullanıcılarına sunmaktadır. Bir Uzaktan Algılama ürünü olan, yer gözlem uydularınca elde edilmiş görüntülerinin kullanılmasıyla türetilen CORINE verileri ve yer yüzeyi sıcaklıkları (Land Surface Temparature-LST) AÖ/AK değişiminin tespitinde kullanılabilecek önemli araçlardandır.
Bu çalışmada Eskişehir il sınırı için 1990-2018 yılları arasında meydana gelen AÖ/AK değişimlerinin çevresel boyuttaki etkilerinin araştırılması hedeflenmiş ve bu amaçla CORINE verileri kullanılarak çalışma alanı için 28 yıllık periyotta meydana gelen AÖ/AK değişimi tespit edilmiştir. 1990-2018 CORINE AÖ/AK verilerine dayanarak gerçekleştirilen analizler neticesinde 320.103 ha'lık alanda AÖ/AK değişimi tespit edilmiş olup, yüzdesel alan değişimlerine göre söz konusu yıllar arasında yapay bölgeler sınıfı %2,40; tarımsal alanlar sınıfı %1,82; sulak alanlar sınıfı %0,30 ve su yapıları sınıfı %0,16 artarken; orman ve yarı doğal alanlar sınıfı %4,66 azalmıştır. Yıllar içerisinde şehirleşmenin ve endüstrileşmenin etkisiyle yapay bölgelerin arttığı ve geçirimsiz yüzeylerin genişlediği öte yandan yeşil alanların azaldığı gözlenmiştir. Çalışmada ayrıca, CORINE AÖ/AK değişimleri ile LST değerleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Bunun sonucunda yapay bölgeler sınıfına dönüşen alanların LST değerlerinin arttığı, orman ve yarı doğal alanlar, sulak alanlar, su yapıları sınıflarına dönüşen alanların ise LST değerlerinin azaldığı ortaya konulmuştur.

Abstract:
Land use and land cover (LU/LC) is constantly changing for various reasons. Especially in recent years, as urbanization, industrialization and agricultural activities have increased, the size and speed of change has also increased. In order to understand and manage these changes, which are very closely related to human and the environment they interact with, follow-up is needed. In this context, the Remote Sensing discipline provides the necessary tools and methods to detect changes in LU/LC and to evaluate the environmental impact of these changes. CORINE data and land surface temperatures (LST) derived from the use of remote sensing images obtained by ground observation satellites are important tools that can be used to detect land change.
In this study, it was aimed to investigate the environmental effects of LU/LC that occurred between 1990 and 2018 for the Eskişehir province, and for this purpose, the change of LU/LC occurred in the 28-year period for the study area was determined by using CORINE data. As a result of the analyzes carried out based on 1990-2018 CORINE LU/LC data, the change of LU/LC in 320.103 hectare area was determined. According to the percentage changes of areas; the artificial surfaces class, agricultural areas class, wetlands class, and water bodies class was increased by 2.40%, 1.82%, 0.30 and 0.16% respectively; while class of forests and semi-natural areas was decreased by 4.66%. Over the years, with the effect of urbanization and industrialization, it has been observed that artificial areas increase, impermeable surfaces expand, while green areas decrease. In this study, the relationship between CORINE LU/LC changes and LST values was also investigated. As a result, it was revealed that the LST values of the areas converted to the artificial zones class increased, and the LST values of the areas transformed into forest and semi-natural areas, wetlands, water structures classes decreased.