XIX. yüzyıl ilk yarısında Hamid Sancağı ve sancaktaki gayri müslimlerin sosyal ve ekonomik hayatı
In first half of XIX. century Hamid Sancak and social and economic structure of non-muslims lived in the sancak
Yazar: KADİR KARACAN
Danışman: PROF. DR. BEHSET KARACA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Burdur = Burdur ; Gayrimüslimler = Non muslem ; Hamid Sancağı = Hamid Flag ; Isparta-Eğirdir = Isparta-Eğirdir ; Isparta-Uluborlu = Isparta-Uluborlu ; Sancaklar = Sanjaks ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; Temettuat Defterleri = Temettuat Registers ; Toplumsal tarih =

Özet:
Bu tezde 19. yüzyılın ilk yarısında Hamid Sancağı kazalarından olan Isparta, Eğirdir, Uluborlu, Barla ve Burdur kazalarında yaşayan gayrimüslim toplumun 1830 tarihli gayrimüslim nüfus ve 1840-1844 tarihli gayrimüslim temettuat defterlerine göre nüfus, sosyal ve ekonomik yapısı işlenmiştir.
Çalışma giriş, sonuç ve üç bölümden oluşmaktadır. Girişte Hamidili Bölgesi'nin tarihi coğrafyası ve Osmanlı döneminde bölgede yapılan tahrirler değerlendirilmiştir. İlave olarak çalışmanın temel kaynağını oluşturan Hamid sancağına ait 1830 tarihli gayrimüslim nüfus ve 1840-44 tarihli gayrimüslim temettuat defterleri kaynakların değerlendirilmesi başlığı altında ayrıntılı olarak işlenmiştir.
Birinci bölümde sancağın idari birimlerinin Osmanlı dönemi boyunca geçirdiği değişiklikler incelenmiş ve 1830 yılındaki idari yapısı ayrıntılı olarak verilmiştir. Yine bu bölümde 16. yüzyıl Osmanlı tahrirlerindeki kayıtlara ve 1830 nüfus defteri verilerine göre, Hamideli gayrimüslimlerinin yaşadığı yerler ve nüfusları tespit edilmeye çalışılmıştır. Tespit edilen 16. ve 19. yüzyıl yer bilgileri ve nüfus değerleri karşılaştırılmıştır. İlave olarak 1830 tarihinde müslim ve gayrimüslim nüfus karşılaştırmaları da yapılmıştır.   
İkinci bölümde 1830'lu yıllarda Isparta ve Burdur kaza merkezlerinde yaşayan Rum ve Ermeni toplulukları ile Eğirdir, Uluborlu ve Barla kaza merkezlerinde yaşayan Rumların ve sabit bir yerleri bulunmayan gezip dolaşan Elekçi Ermenileri'nin toplumsal yapıları incelenmiştir. Bahsi geçen gayrimüslim toplulukta kullanılan erkek adları ve ünvanlar, yaş ortalamaları ve yaş grubu dağılımları, doğanlar, ölenler ve nüfus artışı, geçici göçler, meslek ve dağılımları açısından ayrı ayrı incelenmiş ve daha anlaşılır olması için de yerine göre tablo ve grafiklerle desteklenmiştir.
Üçüncü bölümde 1840 tarihli Eğirdir ve Barla, 1844 tarihli Isparta, Burdur ve Uluborlu temettuat defterlerindeki bilgiler esas alınarak gayrimüslimlerin ekonomik yapısı sahip oldukları varlıklar (emlak, arazi ve hayvan varlıkları) ve dağılımları, elde ettiği gelirler (arazi, emlak ve hayvanat, alkollü içki, esnaflık, ticaret ve işçilik gelirleri) ve gelir dağılımları,  ödedikleri vergiler (yıllık gelir vergisi, tarım ürünleri ve hayvan vergileri, alkollü içki vergisi, cizye) ve vergi dağılımları açısından yine her bir kaza için Rum ve Ermeniler ayrı ayrı incelenmiştir. Sonuçta ise irdelenen bölümlerle ilgili genel bir değerlendirme yapılmıştır.


Anahtar kelimeler: Hamid, Isparta, Eğirdir, Uluborlu, Barla, Burdur, Gayrimüslim, Rum, Ermeni, Nüfus defteri, Temettuat defteri, Nüfus, Sosyo - ekonomik yapı.

Abstract:
In this thesis, It is studied that non-Muslims society who lived in Hamid Sancak which is included Isparta, Eğirdir, Uluborlu, Barla and Burdur countries and examined their population, social and economic structures according to dated 1830 nonmuslims population documents and dated 1840-1844 temettuat documents in the first half of 19th century.
This study consists of introduction, results and other three sections. In introduction, it is appreciated of historical geography of the Hamidili area and composes of its in Ottoman Empire. In addition, the non-Muslim population document dated 1830 and the non-Muslim's temettuat documents dated 1840-44 of Hamid Sancak which constitutes the main source of the study, were detailed under the heading of sources.
In the first section, the changes of the administrative units of Sancak during the Ottoman period were examined and the administrative structure of 1830s was given in detail. Again in this section, according to the recordings of the Ottoman tendencies of the 16th century and of the dated 1830 population document, it has been tried to determine the places and the habits of the Hamidian non-Muslims. Dedected of the 16th and 19th century location information and population values  were compared. 
In addition, the population of Muslims and non-Muslims was also compared in 1830s.
In the second section, the social structures of Greek and Armenian communities living in Isparta and Burdur countries's centers and the Greek communities living in Egirdir, Uluborlu and Barla countries's centers and the Elekchi Armenian who traveled without fixed places were investigated in the 1830s. The male names and titles used in the non-Muslim community that were covered by the bet were separately examined in terms of age groups and age group distributions, births, deaths and population growth, temporary migrations, occupations and distributions, and were supplemented by tables and graphics in order to be clearer.
In the third section, based on the Eğirdir and Barla of 1840, Isparta Burdur and Uluborlu of 1844, dated temettuat documents, the economic structure of non-Muslims is that they have assets (real estate, land and animal assets) and distributions, income (land, real estate and zoos, alcoholic beverages, trades, trade and labor income) and income distributions, taxes paid (annual income tax, agricultural products and animal taxes, alcoholic beverages, cizye) and in terms of tax breaks, the Greek and Armenian for each countries were examined separately.  In the result, a general evaluation is made about the sections examined.


Key Words: Hamid, Isparta, Eğirdir, Uluborlu, Barla, Burdur, non-Müslim, Greek, Armenian, Population Document, Temettuat Document, Population,  Socio - economic structure