Hiperlipidemili kadınlarda çekirdekli kuru üzüm ve fındık eklenen farklı diyetlerin bazı kardiyovasküler risk parametreleri açısından değerlendirilmesi
Assessment of hazelnut and raisins with seeds enriched diets in women with hyperlipidemia in terms of some cardiovascular risk factors
Yazar: HANDE ÖNGÜN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. BEDİA ÖZYILDIRIM
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Diyet = Diet ; Fındık = Hazelnut ; Hiperlipidemiler = Hyperlipidemias ; Hiperlipidemiler = Hyperlipidemias ; Kadınlar = Women ; Kan lipidleri = Blood lipids ; Kolesterol = Cholesterol ; Kuru üzüm = Raisin ; Çekirdeksiz kuru üzüm = Sultana

Özet:
Kardiyovasküler hastalıkların değiştirilebilir risk faktörlerinin başında hiperlipidemi gelmektedir. Yağlı tohumlar ve üzümden yapılan ürünlerin içerdikleri yağ asitleri ve biyoaktif bileşenler nedeniyle kan lipidleri üzerine olumlu etki gösterdiği epidemiyolojik ve klinik araştırmalarla kanıtlanmıştır. Bu gerekçeden hareketle planlanan çalışmada çekirdekli kuru üzüm ve fındıkla zenginleştirilerek kolesterol içeriği azaltılmış diyetlerin hiperlipidemili kadınların kan lipidleri ve kan glikozu üzerine etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Hiperlipidemiye eşlik eden kronik hastalığı bulunmayan, ilaç kullanmayan, 40 yaş üstü 37 obez kadın ile gerçekleştirilen araştırmanın başında bireyler randomizasyonla kontrol grubu (KG), fındık grubu (FG), çekirdekli kuru üzüm grubu (ÜG) ve fındık+çekirdekli kuru üzüm grubu (FÜG) olarak dört gruba ayrılmıştır. Altı hafta boyunca KG düşük kolesterollü diyet, diğer gruplardaki bireyler bulundukları gruba göre 50 g/gün fındık,  50 g/gün çekirdekli kuru üzüm ve 50 g/gün fındık+çekirdekli kuru üzüm eklenmiş düşük kolesterollü diyetleri uygulamışlardır. Araştırmanın başında, 3 ve 6 hafta sonunda bireylerin kan lipidleri ve kan glikozu düzeyleri belirlenmiş ve antropometrik ölçümleri alınmıştır. Başlangıç ölçümleri ile karşılaştırıldığında 6. haftanın sonunda tüm grupların toplam kolesterol ve LDL kolesterol değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı düşüş gerçekleşirken (P<0,05), HDL kolesterol, trigliserit ve açlık kan glikozu düzeylerinde anlamlı değişiklik saptanmamıştır (P>0,05). FG'nun, ÜG'nun ve FÜG'nun toplam kolesterol değerlerindeki düşüş istatistiksel olarak önemli olmasa da KG'na göre daha yüksek bulunmuştur. Tüm grupların beden kitle indeksi (BKI) ve vücut yağ kitlelerinde (kg) başlangıç ölçümlerine göre istatistiksel olarak anlamlı düşüş gerçekleşmiştir (P<0,05). Bireylerin kan lipidlerinde ve antropometrik ölçümlerinde saptanan olumlu değişiklikler nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunu olan kardiyovasküler hastalıkların insidansını azaltmak amacıyla hiperlipidemili bireylere uygun diyet programlarıyla fındığın, çekirdekli kuru üzümün ve fındık ile birlikte çekirdekli kuru üzümün tüketilmesinin önerilebileceği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kan lipidleri, hiperlipidemi, fındık, çekirdekli kuru üzüm, düşük kolesterollü diyet

Abstract:
Hyperlipidemia is the leading modifiable risk factor for cardiovascular diseases. The positive effect on blood lipids of fatty acids and bioactive components contained in nuts and products made from grapes has been proved by epidemiological and clinical studies. Because of that, our study was aimed to investigate the effects of hazelnut and raisins with seeds enriched diets on blood lipids and blood sugar of women with hyperlipidemia. 37 hyperlipidemic obese women aged above 40, without any accompanying chronic disease, not using any lipid lowering drugs are randomised in four groups at the beginning of the research as control group (CG), hazelnut group (HG), raisins with seeds group (RG) and hazelnut+raisins with seeds group (HRG). Individuals on the control group consumed six weeks long low cholesterol diet while other individuals consume according to their group 50 g/day hazelnut, 50 g/day raisins with seeds or 50 g/day hazelnut + 50 g/day raisins with seeds in addition to a low cholesterol diet. Participants blood lipids and blood glucose levels and anthropometric measurements were take at the beginning of the survey and at the end of third and sixth weeks. Compared with the initial measurements, total cholesterol and LDL cholesterol levels decreased statistically significant (P<0.05) at the end of the sixth week while there was not any significant change on HDL cholesterol, triglycerides and fasting blood glucose levels (P>0.05). The reduction on total cholesterol of HG , RG and HRG was found to be more than CG even it was not statistically significant. Body mass index (BMI) and body fat mass (kg) of all groups was decreased compared to initial measurements (P<0.05). Because of the improvement on blood lipids levels and anthropometric measurements of the participants it was concluded that hazelnut, raisins with seeds and hazelnut+raisins with seeds consumption can be recommended in addition to an appropriate diet program to lower the incidence of cardiovascular diseases.

Key Words: Blood lipids, hyperlipidemia, hazelnut, raisins with seeds, low cholesterol diet