Aşere tarîki ve indirac usulüne göre Maide Suresi'nin kıraat farklılıkları
Differences in reading of Surah Maida according to Ashara path and indirac method
Yazar: AYŞE AKTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN YILMAZ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Kıraat ilminin amacı, Kur'ân'ın okuyuş biçimlerini ve farklılıklarını toplamak, kıraat ihtilaflarını ve sınırlarını belli bir disiplin altına belirlemek, muhtelif vecihleri belli kurallar çerçevesinde koruma altına alarak Allah kelamını tahrif ve tağyirden korumaktır. Ve böylece Kur'ân ışığında gelişen birçok ilme kaynaklık etmektir. Kıraat farklılıkları iki farklı usul ile eğitim ve öğretime tabi tutulmuştur. İlk usul bir rivayeti diğerine karıştırmadan müteaddit hatimlerin yapıldığı, ibtidâi bir dönemi içinde barındıran İnfirad Usulü'dür. İkinci usul ise kıraat ilminin ihtisaslaşması ile ihtilaflarının topluca okunmasını esas alan İndirâc Usulü'dür. Çeşitli şekillerde öğretimi yapılan bu usulü İbn Cezerî tekrar yorumlamış ve İndirâc Usulü'nde İbnü' l-Cezerî metodunu geliştirerek kıraat eğitim ve öğretim modelini zirveye taşımıştır. Çalışmamızda Mâide Suresi 54. âyet özelinde bu iki (İnfirâd /İndirâc) uygulama şekli tafsilatlı olarak anlatılmış ve ilgili surenin tamamında İndirâc Usulü'nde İbnü' l Cezerî Metodu kullanılmıştır. Sure kıraatler açısından incelediğinde lafız ve mâna yönünden birçok farklılık içerdiği tespit edilerek, Yedi Harf çatısı altında gelişen usul (fonetiğe bağlı anlama etki etmeyen ihtilaflar) ve Ferş (kelimelerin yapısında farklılığa yol açan ihtilaflar) farklılıkları konu edilmiştir. Etkisel bakımdan Ferş farklılıklarının anlamda genişleme, muadil anlam ve Kur'ân yorumunda mânaya farklı perspektiflerden bakış açısı geliştirerek vb. birçok açıdan, kıraat ilminde önemli bir alan tuttuğu tespit edilmiştir. Çalışmanın son aşamasında ise, Usul ve Ferş farklıklarını bir bütün olarak bünyesinde toplayan "Vücuhat" çıkartma sistemi ile Aşere Tarîki ve İndirac Usulü'ne göre belirlediğimiz kıraat farklıkları, surenin tamamı kullanılarak Kur'ân hattında gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Mâide, Kıraat, Aşere, Vûcuhat, İnfirâd, İndirâc, Yedi Harf.

Abstract:
The aim of the science of recitation is to collect the outlines of the reading styles and recitation differences of the Quran, to determine the recitation disputes and their boundaries under a certain disciplinary control, to protect the word of Allah from distortion and alteration by protecting various aspects within the framework of certain rules, and to be the source of many sciences developed in the light of the Quran. Recitation differences were subjected to education and training with two different methods. The first method is the Infirâd method, which includes a preliminary period in which multiple narrations are made without mixing one narration with another. The second method is the Indirâj method, which is based on the specialization of the science of recitation and the collective reading of its disagreements. Ibn Jezerî reinterpreted this Usûl, which was taught in various ways, and brought the education and teaching of recitation to the top with Ibn Jezeri's method in the Indirâj Usûl. These two (Infirâd/Indirâj) application methods are explained in detail in the 54th verse of Mâide Surah, and the Ibn Jezeri Method in the Indirâj Method is used throughout the surah. When the Surah is examined in terms of the recitations, it is determined that it contains many differences in terms of wording and meaning, and by discussing the differences of Usûl (conflicts that do not affect the meaning due to phonetics) and Ferş (disputes that cause differences in the structure of the words) that develop under the umbrella of Seven Letters, the differences of Ferş are discussed in terms of expansion in meaning, equivalents. It has been determined that it has an important area in terms of meaning and interpretation of the Quran, such as developing a perspective on meaning from different perspectives. Finally, with the "wujûhât" subtraction system, which combines the Usûl and Farsh differences as a whole, the recitation differences according to the Asherah Tareeq and Indirâj Usûl are reflected in the Quran Calligraphy by using the entire surah.
Keywords: Maidah, Qiraat, Asherah, Wujûhât, Infirâd, Indirâj, Seven Letters.