Eskişehir ili ve çevresinde dağılım gösteren Ciconia nigra Linnaeus, 1758 (kara leylek) türünün popülasyonu üzerine araştırmalar
Research on the population of Ciconia nigra Linnaeus, 1758 (black stork) species distributed in Eskişehir province and surrounding
Yazar: YILMAZ ACET
Danışman: PROF. DR. ELİF YAMAÇ
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Zooloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Zooloji = Zoology

Özet:
Kara leylek (Ciconia nigra), ülkemizde üreyen iki leylek türünden birisidir. Dünya'nın birçok ülkesinde kara leylek üzerine pek çok çalışma yapılmış olmasına rağmen ülkemizde kara leyleğin popülasyonu üzerine detaylı bir araştırma bulunmamaktadır. Bu sebeple, tez çalışmasında türün ülkemizdeki durumu konusuna katkı sağlamak hedeflenmiştir. Tez kapsamında araştırma alanında kayalık alanlarda üreyen kara leylek bireylerinin popülasyonu, üreme başarıları, yuva ve yuva alanı tercihleri üzerine araştırmalar gerçekleştirilmiştir. 2021 ve 2022 yıllarında toplam 17.750 km2'lik araştırma alanında 63 gün arazi çalışması sürdürülmüştür. Yuva özelliklerinin belirlenmesi için 5, yuva alanı tercihlerinin belirlenmesi için 15 farklı kriter değerlendirilmiştir. 2021 yılında Eskişehir'de 6, Ankara'da 6 olmak üzere toplam 12 aktif kara leylek yuvası, 2022 yılında ise Eskişehir'de 11, Ankara'da 20 olmak üzere toplam 31 aktif kara leylek yuvası takip edilmiştir. Çalışma alanı içerisinde üreyen kara leylek popülasyon yoğunluğu 100 km2'de 0,17 çift olarak bulunmuştur. Üreyen çiftlerin 2021 yılındaki yuva başarısı %66,6, 2022 yılındaki yuva başarıları %45,1 olarak belirlenmiştir. Popülasyonun 2021 yılındaki üretkenliği 1,88, üreme başarısı 1,25, 2022 yılındaki üretkenliği 2,79, üreme başarısı 1,26 olarak hesaplanmıştır. Kayalık alanda üreyen kara leylek yuvalarının ortalama yerden yükseklikleri 10,3 m olarak belirlenmiştir. Yuva alanları ile rastgele belirlenen alanların karşılaştırılması sonucunda 11 kriterin yuva alanı seçiminde belirleyici olduğu tespit edilmiştir. Türün çalışma alanında üreme başarısı birçok Avrupa popülasyonundaki üreme başarısına göre düşük olarak belirlenmiştir. Bu nedenle ülkemizde kara leylek popülasyonu üzerine detaylı çalışmaların yapılmasının son derece önemli olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Black stork (Ciconia nigra) is one of the two stork species breeding in our country. Although a lot of studies have been carried out on the black stork in many countries of the world, there is no detailed research on the population in our country. For this reason, in this study, it is aimed to have more information about the species in our country. Within the scope of the thesis, it is aimed to conduct research on the population, breeding success, nest and nest site selection of black stork individuals breeding in rocky areas in the study area. In 2021 and 2022, a total of 63 days of field work was carried out in the 17,750 km2 research area. Five different nest characteristics and 15 different nest site criteria were monitored. In 2021, a total of 12 active black stork nests were investigated, 6 in Eskişehir and 6 in Ankara. In 2022, a total of 31 active black stork nests were evaluated, 11 in Eskişehir and 20 in Ankara region. The population density of black stork individuals breeding in the study area was 0,17 pairs per 100 km2. The nest success ratio of the pairs was 66,6% in 2021 and 45,1% in 2022. The total productivity of the population was 1,88, the reproductive success was 1,25 in 2021. The total productivity was 2,79 and the reproductive success was 1,26 in 2022. The mean height of the black stork nests from the ground was 10,3 m. As a result of the comparison of nest areas with randomly selected areas, it was determined that 11 criteria were significant in the selection of nesting areas. The reproductive success of the species in the study area was lower than the reproductive success in many European populations. For this reason, it is considered extremely important to carry out detailed studies on the black stork population in our country.