Halife Abdülmecid Efendi ve sanatı
Caliph Abdülmecid Efendi and his art
Yazar: EYLEM YAĞBASAN
Danışman: PROF. DR. GÜNSEL RENDA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Sanat Tarihi = Art History ; Tarih = History

Özet:
"Halife Abdülmecid Efendi ve Sanatı" başlıklı bu tezde, Abdülmecid Efendi'nin yaşamı, farklı sanat dallarındaki faaliyetleri, sanat koruyuculuğu, Osmanlı sanatındaki yeri ve önemi incelenmiştir. Tanzimat döneminin ikinci padişahı, otuz ikinci Osmanlı imparatoru Sultan Abdülaziz'in oğlu olan Abdülmecid Efendi hanedanın son veliahdı ve halifesidir. Abdülmecid Efendi 1868 yılında Dolmabahçe Sarayı'nda doğmuş resim, müzik, hat, edebiyat gibi farklı sanat dallarında yapıtlar vermiştir. 1924'te hanedanın diğer üyeleriyle beraber ülke dışına çıkarıldıktan sonra, İsviçre ve Fransa'da yaşamış; 1944'te Paris'te yaşama veda etmiştir. Sanatçı babası Sultan Abdülaziz'in yönlendirmesiyle, resim sanatıyla profesyonel anlamda ilgilenmeye başlamış; çeşitli isimlerden resim dersleri almış; yaşadığı mekanlarda resim atölyeleri oluşturmuştur. İstanbul'da gelişen sergileme faaliyetlerinde yer alan sanatçı; Galatasaray Sergileri ve Sanayi-i Nefise Mektebi'nin düzenlediği bazı etkinliklere katılmış olmanın yanısıra; eserlerini Atina, Paris, Viyana ve Nice'te sergilemiş; ödüller kazanmıştır. Abdülmecid Efendi sanatçılara koruyuculuk yapmış; sergi, dernek, atölye ve sanat kurumlarını maddi ve manevi anlamda desteklemiştir. Tezde, sanatçının yüz beş eseri konu, teknik ve üslup açısından incelenmiş; tarihi olmayan eserler tarihlendirilmiştir. Abdülmecid Efendi portreler, günlük yaşam sahneleri, tarihi konulu eserler, anatomi çalrşmaları, hayvan figürlü resimlerden başka; manzara, natürmort, tuğra ve arma çalışmalarında bulunmuştur. Yapıtlarının konusu11 isviçre ve Fransa'da yaşadığı yıllarda değişen sanatçı portre, natürmort ve deniz peyzajlarının yanında hayali çok figürlü kompozisyonlar betimlemiştir. Sanatçı yapıtlarında farklı çalışma teknikleri uygulamış olmakla birlikte; realizm, klasisizm, romantizm ve empresyonizm sanat akımlarının etkilerinin görüldüğü eserler üretmiştir. İnsan figürü üzerine yeni denemelerin yapıldığı bir dönemde, Abdülmecid Efendi yaptığı portreler ve büyük boyutlu kompozisyonlarıyla Türk sanatında, figürlü resmin önde gelen isimlerinden olmuştur. Sanatçı, yapıtlarıyla modern Türk resmine giden yolda öncü adımlar atmıştır. Abdülmecid Efendi'nin doğu ve batı olmak üzere iki ayrı kültürle, gelenekselin moderne dönüşüm evresindeki ilişkileri bağlamında ortaya koyduğu tüm bu sanatsal etkinlikleri Türk sanatına çok önemli katkılarda bulunmuştur.

Abstract:
This thesis entitled "Caliph Abdülmecid Efendi and His Art" Abdülmecid Efendi's life, his artistic activities and his patronage of the arts are discussed revealing his significant role in Ottoman art. The last crown prince of the Ottoman dynasty and the last caliph Abdülmecid Efendi was the son of the thirty-second Ottoman sultan Abdülaziz. Abdülaziz was the second sultan of the Tanzimat, the period of modernization in the Ottoman Empire. Abdülmecid Efendi was born in 1868 in the Dolmabahçe Palace and during his life he produced several works of art, painting, music and calligraphy. He was forced to leave his country together with other members of the Ottoman dynasty in 1924 and spent the rest of his life in Switzerland and France. He died in Paris in 1944. His father, Sultan Abdülaziz, who was an artist himself, was influencial in arousing his interest in a professional art education and Abdülmecid Efendi took lessons from several different artist and had his own painting atelier wherever he lived. He tooke part in exhibitions held in Istanbul such as those in the Galatasaray School and the School of Fine Arts as well as exhibitions in Athens, Vienna, Paris and Nice. He also won prizes. He patronized several artists and supported exhibitions, ateliers, associations and artistic institutions. In this thesis one hundred five works of the artist have been studied stylistically and technically. Some undated works have been dated. Abdülmecid Efendi painted portraits, scenes from daily life, historical subjects, animals and even made anatomical studies. He also paintedIV landscapes, still lifes and drew imperial signatures, tugras, and coat of arms. During the years he spent in Switzerland and France, he painted figural scenes in addition to portraits, still lifes and seascapes. Although he applied a variety of techniques in his work, he seems to have been influenced by European currents such as realism, romanticism and impressionism. Within this context, Abdülmecid Efendi with his large sized portraits and figural compositions, should be considered as a leading figure in modern Turkish painting. Abdülmecid Efendi's art is a bridge between western and eastern culture and his artistic activities have contributed to the transformation of Turkish art from the traditional to the modern.