Müzikte ulusalcılık bağlamında Bela Bartok'un Romen halk dansları
Romanian folk dances by Bela Bartok within the context of nationalism in music
Yazar: ROZA AKIN
Danışman: DOÇ. ASLI TUNCAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Müzik = Music
Dizin: Bartok, Bela = Bartok, Bela ; Etnomüzikoloji = Ethnomusicology ; Evrensel müzik = Universal music ; Halk oyunları = Folk dances ; Macar halk müziği = Hungarian folk music ; Milliyetçilik = Nationalism ; Müzik = Music ; Türk halk müziği = Turkish folk music ; Çingeneler = Gypsies

Özet:
Bu araştırmada, piyanist, besteci ve etnomüzikolog kimliği ile 20. yüzyıl müziğinin önde gelen temsilcilerinden olan Béla Bartók'un ulusalcılık kavramı çerçevesinde müziğe kattığı değerler ile başlıca eserlerinden olan "Romen Halk Dansları" işlenmiştir.
Çalışmada, öncelikle müzik öğrencilerine, genç sanatçı adaylarına ve etnomüzikolojik araştırmalara yönelen müzisyenlere, Bartók aracılığı ile halk müziğinin derinliklerinde saklı olan zenginliğin önemini göstermek ve uluslararası çoksesli müziği kavramada halk müziğinin ne denli önemli bir yere sahip olduğunun anlaşılmasına katkı sağlaması hedeflenmiştir. Ayrıca 1936 yılında ülkemize gelerek verdiği konserler, düzenlediği konferanslar, yaptığı incelemeler ve derlemeler ile Türk müzik kültürüne büyük katkılar sağlamış olan bestecinin, ülkemiz insanları tarafından tanınmasına yardımcı olması da amaçlanmıştır. Son olarak, ulusları ayırt edici özelliklerine ulaştırmayı hedefleyen ulusalcılık bağlamında yerel tınılarla evrensel bir anlatım yaratma amacını taşıyan besteci Béla Bartók'un ünlü eseri "Romen Halk Dansları"nı bestecinin kendine has besteleme stilinin ayrıntılarını göstererek tanıtmak amaçlanmıştır. 
Dört bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde, Béla Bartók'un yaşam öyküsü anlatılmıştır. İkinci bölümde, ulusalcılık kavramı genel tanımlarıyla açıklandıktan sonra, ulus devlet olma yolunda, dünyada meydana gelen sanayi, bilim ve teknik alanlardaki gelişmelerden söz edilmiştir. Ayrıca, aydınlanma sürecinde meydana gelen ve tüm dünyayı etkileyen ihtilal ve devrimlerin toplumlara, sanata ve müziğe etkileri de irdelenmiştir. Üçüncü bölümde ulusların kendilerine has tüm özelliklerini yansıtan halk müziği kavramı tanımlanarak bu bağlamda Béla Bartók'un Macar halk müziğine katkıları, yaptığı çalışmaların ayrıntılı anlatımıyla ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ise Bartók'un müzik stili ve altı danstan oluşan ünlü eseri "Romen Halk Dansları" orijinal nota örneklerini içeren şekillerin de sunumuyla incelenmiştir. İncelemenin detaylarında, dansların konusu, anlamı, besteleme stili, kullanılan artikülasyon işaretleri, modlar, kadanslar, müzikal cümlelerin oluşumu gibi bilgiler yer almaktadır.

Abstract:
ABSTRACT
This research is focused on Béla Bartók's – one of the leading representatives of the 20th century music, a pianist, composer and an ethnomusicologist – "Romanian Folk Dances", which is one of his prominent works, within the scope of nationalism as an important concept of his century.
The aim of the study is to show the importance of the richness hidden in the depths of folk music and to understand the importance of folk music in understanding international polyphonic music through Bartók, primarily for music students, young artist candidates and musicians who are oriented towards ethnomusicological research. It is also aimed to help the composer, who made great contributions to the Turkish music culture with his concerts, conferences, reviews and compilations upon his visit to our country in 1936, to be known by the people of this country. Finally, it is aimed to introduce the famous work "Romanian Folk Dances" of the composer Béla Bartók, which aims to create a universal expression with local timbres in the context of nationalism that intent nations to convey their distinctive features, by showing the details of the composer's unique composing style.
In the first part of this study, which consists of four parts, the life story of Béla Bartók is told. In the second part, after explaining the concept of nationalism with its general definitions, developments in the fields of industry, science and technical in the world are mentioned. In addition, the effects of revolution and reforms that occurred in the process of age of enlightenment and affecting the whole world on societies, art and music are also examined. In the third section, the concept of folk music reflecting all the characteristics of the nations is defined, and Béla Bartók's contributions to the Hungarian folk music is discussed in detail with his works. In the fourth section, Bartók's music style and his famous work "Romanian Folk Dances" consisting of six dances are examined with the presentation of the original score samples. The details of the review include information such as the subject of the dances, its meaning, composing style, the articulation marks used, modes, cadences, and the formation of musical phrases.