Ergenlerde yürütücü işlevlerin sosyo demografik değişkenler ve algıladıkları duygusal istismar açısından incelenmesi
Examination of executive functions in adolescents in terms of socio-demographic variables and perceived emotional abuse
Yazar: HAVVA NUR TAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EYLEM GÖKÇE CENGİZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygusal istismar = Emotional abuse ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sosyodemografik değişkenler = Sociodemographic variables ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada ergenlerin yürütücü işlev becerileri çeşitli demografik değişkenler ve algıladıkları duygusal istismar açısından incelenmiştir.
Araştırmada nicel araştırma yöntemiyle tasarlanan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcı grubuna 2022-2023 öğretim yılında eğitimine devam eden Bartın ili ve Bartın iline bağlı ilçe ve köylerde bulunan 15-17 yaş arasındaki 156 lise öğrencisi dahil edilmiştir. Katılımcıların yürütücü işlev becerilerini belirlemek için Wisconsin Kart Eşleme Testi'nin bilgisayar formatı, algıladıkları duygusal istismar, duygusal ihmal, aşırı koruyuculuk ve aşırı kontrol davranışları için "Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği" ve demografik değişkenlere yönelik bilgi almak için "Kişisel Bilgi Formu" uygulanmıştır. Verilerin analizinde Kruskal Wallis H testi, Mann- Whitney U testi ve basit doğrusal regresyon kullanılmıştır. 
Analiz sonuçlarına göre katılımcıların yürütücü işlev becerilerinin demografik değişkenler arasında yer alan yaşadıkları yer ve aile türüne göre anlamlı şekilde farklılaşırken cinsiyet, yaş, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, anne meslek, baba meslek ve kardeş sayısına göre anlamlı şekilde farklılaşmadığı görülmüştür. Katılımcıların yürütücü işlevleri ile algılanan duygusal istismar, duygusal ihmal, aşırı koruyuculuk ve aşırı kontrol değişkenleri arasında yapılan regresyon analizi sonuçlarında da anlamlı farklılık gözlenmemiştir. Çalışmanın bulguları ilgili literatür kapsamında tartışılmış ve araştırmanın sonuçları doğrultusunda gelecekteki çalışmalar için araştırmacı ve uygulamacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, the executive functioning skills of adolescents were examined in terms of various demographic variables and perceived emotional abuse.
Relational survey model designed with a quantitative research method was used in the study. The participant group of the study included 156 high school students between the ages of 15-17 in Bartın province and the districts and villages of Bartın province, who continued their education in the 2022-2023 academic year. The computer format of the Wisconsin Card Matching Test was used to determine the executive functioning skills of the participants, the "Childhood Traumas Scale" was used for the perceived emotional abuse, emotional neglect, over protectiveness and overcontrol behaviors, and the "Personal Information Form" was used to obtain information about demographic variables. Kruskal-Wallis H test, Mann-Whitney U test and simple linear regression were used to analyze the data. 
According to the results of the analysis, it was seen that the participants' executive functioning skills differed significantly according to the place of residence and family type among the demographic variables, but did not differ significantly according to gender, age, mother's education level, father's education level, mother's occupation, father's occupation and number of siblings. No significant difference was observed in the regression analysis results between the participants' executive functions and perceived emotional abuse, emotional neglect, over-protectiveness and over-control variables. The findings of the study were discussed within the scope of the relevant literature and suggestions were made for researchers and practitioners for future studies in line with the results of the study.