Rekabet üstünlüğü geliştirmeye yönelik uluslararası ticaret politikaları: Marka güç endeksi ile ülkelerarası karşılaştırma
International trade policies towards improving competitive advantage: Cross-country comparison using brand strength index
Yazar: KÜBRA ULUTAŞ
Danışman: PROF. DR. FİGEN YILDIRIM
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Dış Ticaret Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Marka gücü endeksi = Brand strength index ; Rekabet = Competition ; Rekabet politikaları = Competition policies ; Ticaret = Trade ; Ticaret politikaları = Trade policies ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Günümüzde, ülkeler güçlü markaları sayesinde uluslararası pazarlarda birbirleriyle rekabet etmektedir. Bu rekabetin ihracatta, doğrudan yabancı yatırım ile nitelikli insan gücünü çekmede ve turizm gelirlerini artırmada yaşandığı görülmektedir. Geçmişte rekabet, sahip olunan üretim faktörlerinde yaşanırken, günümüzde katma değerli ürünlerin üretiminde, bu ürünlerin ihracatında ve nihayetinde ülkenin markalaşmasında yaşanmaktadır. Ülkelerin marka değeri, 1990'lı yılların sonundan itibaren çalışılmaya başlanan önemli kavramlardan biri olmuştur. Küresel marka değerleme şirketlerinin dışında, ülkelerin marka gücünün ölçülmesi konusundaki akademik çalışmaların kısıtlılığı ise çalışmanın motive edici çıkış noktası olmuştur. Bu kapsamda G7 ülkeleri ve Türkiye için ihracat, doğrudan yabancı yatırım, turizm, göç ve yönetişim olmak üzere 5 farklı boyuttan oluşan, çok değişkenli istatistiksel yöntemlerden biri olan faktör analizi ve ankete dayalı Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemleriyle, Ülke Marka Güç Endeksi hesaplanmıştır. AHP yöntemine göre, ihracatın bu boyutlar içinde en önemli ağırlığa sahip olduğu ve Kanada'nın hesaplanan endekste ilk sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Faktör analizi yöntemine göre ise 2010 yılı için iş yapma kolaylığı bu boyutlar içinde en önemli ağırlığa sahipken, 2015 yılı için doğrudan yabancı yatırımlar en önemli ağırlığa sahip olmuştur. Endeks değerlerine göre her iki yılda da Kanada'nın ilk sırada yer aldığı, Fransa, İtalya, Almanya ve İngiltere'nin sıralamalarının değişmediği, Türkiye'nin sıralamasının bir basamak gerilediği, Japonya'nın ise bir basamak yükseldiği görülmüştür. Kısıtlı verilerle yapılmış bu çalışmanın, güçlü bir ülke markası inşası ile uluslararası pazarlarda rekabet gücünü artırmak için gelecekte yapılacak çalışmalara ışık tutması hedeflenmektedir. Bu anlamda coğrafi, bölgesel farklılıklara göre araştırmanın tekrarlanması ve endekse ülke marka molekülündeki kültür, bilim ve teknoloji gibi farklı boyutların da eklenerek kalitatif ve kantitatif araştırmaların yapılması bu alandaki akademik literatürün güçlenmesine katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Today, countries can compete in the international markets by virtue of their strong brands. This competition occurs in export, foreign direct investment, attracting qualified human resource and increasing tourism receipts. Whereas competition was over the factors of production possessed in the past, today it depends on the production of value added goods, their export and finally branding of the country today. Since the late 1990s, brand value of countries has been an important concept that started being studied. Except from global brand valuation companies the number and extent of the academic studies measuring country brand value are limited, which has been the motivating starting point of this study. 

In this study, Country Brand Strength Index (CBSI) is calculated for G7 countries and Turkey using one of the multivariate statistical method, factor analysis and survey based Analytical Hierarchy Process (AHP) method, consisting of 5 different indicators that are exports, foreign direct investments, tourism, immigration and governance. According to AHP method, it is determined that "exports" has the most important weight among those indicators and Canada is on the top obtaining the best index value. According to factor analysis method, while "Doing Business" has the most important weigh in 2010, in 2015 "Foreign Direct Investment" has the most important weigh. According to index results, it is also determined that Canada has got the best index value in two consecutive years, France, Italy, Germany and United Kingdom has not changed the ranking, Turkey has fallen and Japan has risen up by one row. It is aimed that this study, which is conducted with limited resources will shed light on studies to be carried out in the future to establish a strong country brand and increase country competitiveness in the international markets. In this respect, repetition of this research as regards to geographical and regional variations and performing qualitative and quantitative studies incorporating different dimensions in the index such as culture, science and technology will strengthen the academic literature in this field.