Nilüfer ilçesinde nüfusun değişimi: Sosyo–ekonomik ve mekânsal analiz (1990-2023) /
Yazar: RECEP KOTAN
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM SERTKAYA DOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Nüfus, bir ülkede, bir bölgede, belirli bir zamanda yaşayan insanların oluşturduğu toplam sayıyı ifade ediyor. Nilüfer ilçesi nüfusu dediğimizde, ilçe sınırları içerisinde yaşayan kişilerin toplam sayısı belirtiliyor. Nilüfer ilçesi nüfusunun en önemli özelliklerinden biri, genç nüfus sayısının fazla olmasıdır. Başka bir dikkat çekici özellik ise giderek artan modern kentleşme, nüfusun başka şehirlerden ve  kırsal alandan Nilüfer ilçesine doğru kayması olarak ifade edebiliriz. Özellikle son yıllarda ilçe merkezlerindeki nüfusun giderek artarken, kırsal mahallelerde nüfusun da hızla azaldığı gözlemlenmektedir. Bursa ili batı kesiminde yer alan Nilüfer ilçesinde de nüfus hareketleri çoğu zaman kırsaldan kentlere ve doğudan batıya şeklinde gerçekleşiyor. Bu göçler sonucunda kırsal kesimde yaşayan yaşlı nüfus sayısının da artmasına neden oluyor.
Ülkemizde nüfus sayımları her yıl şubat ayı ilk haftası itibariyle Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılarak açıklanmaktadır. TÜİK nüfus sayımlarını 2007 yılından beri Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) ile açıklanmaktadır. Çalışmada Nilüfer ilçesinin 1990 sonrası TUİK'ten alınan nüfus verileri, nüfus analizde kullanılacaktır.
Son derece hareketli bir olgu olan nüfus, şehirlerin / kentlerin gelişimlerinde belirleyici unsurlardan biridir. Nüfusun belli dönemlerde artış ve azalış göstermesi yaşanan sosyal, siyasal ve ekonomik olaylarla çok yakından ilgilidir. Bununla birlikte kırsal kesimde ve şehirde / kentte nüfusta yaşanan gelişmeler de bölgelerin ve ülkelerin gelişmişlik durumlarını gösteren kıstaslardandır. Türkiye'de 1950 yılından sonra başlayan sanayileşme hareketleri ile tüm yurdumuzda olduğu gibi, çalışma sahamız olan Nilüfer ilçesi nüfus hareketleri açısından önem kazanmıştır. Özellikle değişik illerden ve ile bağlı kırsal kesimlerden Nilüfer ilçesinde gerçekleşen göç olayları, Nilüfer ilçesinin Bursa gibi bir metropol kentin merkez ilçesi olması, Uludağ Üniversitesi'nin ilçede bulunması, organize sanayi bölgelerin açılması, alışveriş merkezleri, kültür merkezleri ve elverişli yaşam koşulları, nüfus özellikleri bakımından oldukça önemli değişimlerin yaşandığı bir sahadır.
21. yüzyılda, özellikle günümüzde sanayileşme; ekonomiden, siyasetten, kültürel yaşama kadar toplumsal yapının tüm düzlemlerinde meydana gelen değişimleri ifade etmek için kullanılan bir kavram haline gelmiştir. Çalışmada Nilüfer ilçesindeki kentsel nüfus hareketleri sanayileşme sürecine göre analiz edilmektedir.
Sanayileşme süreci, Nilüfer ilçesini mekânsal, sosyal ve kültürel yapısını da etkilemiştir. Sanayileşme sürecinde, Nilüfer'de meydana gelen mekânsal değişimin izlenebileceği iki temel oluşum söz konusudur: yerleşim bölgelerinde ortaya çıkan yeni oluşumlar ve tüketim mekânlarındaki yapılanmalar. Nilüfer'de kent nüfusunun göçlere bağlı olarak hızla artması sonucunda; farklı gelir gruplarının yaşam alanları birbirlerinden ayrılmaya başlamıştır. Böylece Nilüfer'de farklı toplumsal gruplar arasında mekânsal ayrımlaşma belirginlik kazanmıştır. Tüketim toplumu anlayışının yansımaları neticesinde kentsel mekânda sayısı hızla artan alışveriş merkezlerine bağlı olarak, Nilüfer'in geleneksel tüketim mekânı / mekânları olarak AVM'ler önem kazanmıştır. Tüketim toplumu anlayışının yansımaları, hem Nilüfer'in kentsel makro formunun şekillenmesini etkilemiştir hem de kentsel yaşamda geçmiş dönemlerden farklı yeni sosyal ve kültürel yapılanmalar ortaya çıkarmıştır.

Abstract:
Population means the total number of people living in a country, in an area at a certain time. When we refer to the population of the Nilüfer district, it refers to the total number of people living within the district boundaries. One of the most important characteristics of the population in the Nilüfer district is the high number of young people. Another noteworthy feature is the increasing trend of modern urbanization, which can be described as the population migration from other cities and rural areas towards the Nilüfer district. Particularly in recent years, while the population in urban centers of the district is steadily increasing, it is observed that the population in rural neighborhoods is rapidly decreasing. In the Nilüfer district, located in the western part of Bursa province, population movements often occur from rural to urban areas and from east to west. As a result of these migrations, the number of elderly population living in rural areas is also increasing.
In our country, population censuses are conducted by the Turkish Statistical Institute (TÜİK) and announced as of the first week of February each year. TÜİK has been conducting population censuses using the Address Based Population Registration System (ADNKS) since 2007. The population data for the Nilüfer district obtained from TÜİK after 1990 will be used in the population analysis for this study.
Population, a highly dynamic phenomenon, is one of the determining factors in the development of cities. The fluctuations in population, whether increasing or decreasing at certain periods, are closely related to social, political, and economic events. Moreover, developments in population in rural and urban areas serve as indicators of the level of development of regions and countries.
In Turkey, industrialization movements that began after 1950 have gained significance in terms of population movements in all parts of the country, including the Nilüfer district, which is our study area. Particularly, migration events occurring in Nilüfer district from various cities and rural areas affiliated with the province, due to its status as the central district of a metropolitan city like Bursa, the presence of Uludağ University in the district, the opening of organized industrial zones, shopping centers, cultural centers, and favorable living conditions, have led to significant demographic changes in the area.
In the 21st century, particularly in today's world, has become a concept used to describe changes occurring across all levels of social structure, from economy to politics, and cultural life. In this study, urban population movements in the Nilüfer district are being analyzed in accordance with the process.
The process of has also influenced the spatial, social, and cultural structure of the Nilüfer district. Within the process of, two fundamental developments can be observed in Nilüfer: the emergence of new formations in settlement areas and the structuring of consumption spaces. As a result of the rapid increase in urban population in Nilüfer due to migration, areas of residence for different income groups have started to segregate from each other. Consequently, spatial differentiation among various social groups has become apparent in Nilüfer. Reflecting the concept of a consumer society, shopping centers, particularly malls, have gained importance in Nilüfer as traditional consumption spaces. The ramifications of a consumer society have influenced both the shaping of Nilüfer's urban macro form and the emergence of new social and cultural structures different from previous periods in urban life.