Gebeliklerin farklı dönemlerine verilen beslenme eğitimine gebe kadınların genel sağlık ve beslenme durumları üzerine etkisi
The effects of nutritional training program given during the different trimersters of pregnancy on their general health and nutritional status
Yazar: MELTEM SOYLU
Danışman: PROF. DR. SIDIKA BULDUK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Ev Ekonomisi = Home Economics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme eğitimi = Nutrition education ; Gebelik = Pregnancy ; Sağlık = Health

Özet:
ÖZET GEBELİKLERİNİN FARKLI DÖNEMLERİNDE VERİLEN BESLENME EĞİTİMİNİN GEBE KADINLARIN GENEL SAĞLIK VE BESLENME DURUMLARI ÜZERİNE ETKİSİ Araştırma Eylül 2000- Ekim 2001 tarihleri arasında, Çubuk 18 No'lu Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezi'nde, 150 gönüllü kişi üzerinde gebeliklerinin farklı dönemlerinde farklı sıklıklarla beslenme eğitimi alan kadınların beslenme ve genel sağlık durumlarının hiç eğitim almayan gebe kadınlarla karşılaştırılması amacıyla planlanıp, yürütülmüştür. Çalışmaya katılan kadınlar üç gruba ayrılmıştır. 1. grupta, gebeliklerinin 1-3 aymda olan (ltrimester), 25 kişi deney, 25 kişi kontrol grubunda; 2. grupta gebeliklerinin 4-6 ayında olan (2.trimester) 25 kişi deney, 25 kişi kontrol grubunda ve son olarak 3. grupta, gebeliklerinin 7-9 aymda olan (3. trimester) 25 kişi deney, 25 kişi kontrol grubunda yer almıştır. Her grupta yer alan kadınlara öncelikle kadınların genel özellikleri ve gebelikte beslenme konusundaki bilgi ve davranışlarına yönelik anket formu, besin tüketim sıklıkları, günlük besin tüketimi ve aktivite formu, anne sütü konusundaki bilgilerine ve sağlık durumunu incelemeye yönelik anket formu uygulanmıştır. Deney grubunda bulunan kadınlara gebelikte beslenme konularını içeren beslenme eğitimi el kitabı, örnek araç-gereç (koyu renk cam kavonoz, alüminyum folyo, meme maketi) kullanılarak verilmiştir. 1. Grupta yer alan kadınlara gebeliklerinin sonuna dek birinci ve ikinci trimesterde olmak üzere toplam iki kez; 2. grupta yer alan kadınlara ikinci trimesterde ve 3. grupta yer alan kadınlara üçüncü trimesterde birer kez eğitim verilmiştir. Eğitimlerden sonra meydana gelen değişiklikleri saptamak amacı ile anket formu bir ay içinde her kadın için yeniden tekrarlanmıştır. Kontrol grubu olarak seçilen 75 gönüllü kadında deney grubunda olduğu gibi aynı sıklıkta anketler uygulanmış ve sonuçlar deney grubu ile karşılaştırılmıştır.Sonuçta araştırmaya katılan kadınların adölesan olarak kabul edilen yaş sınırları içinde evlenmiş ve ilk gebeliklerini bu yaş grubunda yaşamış oldukları, gebeliğin başından beri izlenen ve beslenme eğitimi verilen kadınlarda haftalık ağırlık kazanımlarının daha fazla olduğu(p<0.05), deney ve kontrol grubundaki tüm kadınların hemoglobin ve hemotokrit düzeylerinde her trimesterde azaldığı görülmüştür.. Kadınların hemoglobin düzeyleri özellikle ikinci trimesterdan sonra yapılan ikinci ve üçüncü görüşmelerde daha düşük bulunmuştur. Araştırmada, gebe kadınların gebelik dönemi beslenme konusundaki bilgi düzeylerinin düşük olduğu; ancak gebeliğin ilk aylarında düzenli olarak beslenme eğitimi verildiğinde kadınların beslenme bilgi düzeylerinin.belirgin şekilde arttığı(p<0.0.5), beslenme davranışına yönelik cevaplarda da eğitim verilmeyen kontrol grubundaki kadınlara göre artış olduğu görülmüştür. Ancak bu artışın gebelik öncesi beslenme durumu ile de yakından ilişkili olduğu için kan hemoglobin düzeylerine yansımadığı(p>0.05) ve gebeliğin son dönemlerinde bir kez verilen beslenme eğitiminin gebeliğin başından beri izlenen ve iki kez yapılan beslenme eğitimi kadar etkili olmadığı anlaşılmıştır. Sonuç olarak; araştırma bölgesine başvuran gebe kadınların gebelik dönemi beslenme ve anemi konusundaki bilgi düzeylerinin düşük olmasının bu dönemde aneminin' gelişmesini ve ağır seyretmesini destekleyebileceği; daha sağlıklı nesiller ve gebelikte beslenme sorunlarının önlenmesi için yeterli ve dengeli beslenmenin sağlanması, besinlerin hazırlanması, saklanması ve pişirilmesi sırasında besin öğesi kayıplarının önlenmesi, kadınlara mümkünse gebe kalınmadan önce ve gebelikleri boyunca sık aralıklarla devam eden, davranış değiştirmeye yönelik etkin bir beslenme eğitimi verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Gebelik, beslenme, eğitim, anemi.

Abstract:
Ill ABSTRACT THE EFFECTS OF NUTRITIONAL TRAINING PROGRAM GIVEN DURING THE DIFFERENT TRIMESTERS OF PREGNANCY ON THEIR GENERAL HEALTH AND NUTRITIONAL STATUS The objective of this study was to compare general health and nutritional status of pregnant women who have been trained on nutrition with pregnant women who have not received any training. The study was carried out on 150 volunteer women at Çubuk Mother-Child Health and Family Planning (MCHFP) Center between September 2000 and October 2001. The pregnant women who have applied to Çubuk Mother-Child Health and Family Planning (MCHFP) Center during the mentioned period are categorised under three groups according to their pregnancy periods. First group is composed of 50 pregnant women (25 women as study group and 25 women as a control group) who are at their first trimester (lst-3rd months). Second group is composed of 50 pregnant women (25 women as study group and 25 women as a control group) who are at their second trimester (4th-6th months) and the third group is composed of 50 pregnant women (25 women as study group and 25 women as a control group) who are at their third trimester (7th-9th months). Two training programs, one in the first and the other in the second trimester were provided to women in the first group. In the second group, women were provided with a single training during their second trimester and the women in the third group were provided with a single training during their third trimester. In order to determine the changes taking place, the questionnaire forms were reapplied for each woman following the 30-40 days period. The questionnaires were also applied to 75 women in the control group with same regularity. From the results of the study, it is found out that the women included in the study were married at an age limit accepted as adolescent period and also experienced their first pregnancies again in the same age limit. It is also indicated in the study that, the weekly weight gain of the women who have been monitored since the occurrence of pregnancy and provided with nutritionalIV training was more than others. Decrease in the haemoglobin and hematocrit levels of all women from study and control group in each trimester were monitored. The haemoglobin levels of the women found out to be lower especially during the second and third interviews held after the second trimester, ii In the study it is observed that pregnant women had low levels of knowledge on nutrition during pregnancy but when provided with a nutritional training regularly during the first months of pregnancy, their knowledge are found out to be improving significantly. The number of answers given by women on nutritional habits increased when compared to the control group. However, as this increase is also closely related with the nutritional habits before the preconception (before pregnancy), the improvement was not reflected in women's haemoglobin levels. It can be concluded that a single nutritional training provided at the late stages of pregnancy will not be as adequate as nutritional training provided twice from the early stages' of pregnancy. In conclusion, pregnant women's knowledge level on nutrition and anaemia during pregnancy can advance anaemia and its severity. For healthier generations and to prevent nutrition problems during pregnancy, food variety has to be increased, an adequate and a balanced diet/nutrition has to be provided, infections have to be prevented, loss of nutrients during preparation, preservation and cooking have to be prevented. In addition, the education level of women and their families should be improved, whenever possible women have to be provided with an effective nutritional training for behavioural change before and regularly during pregnancy, KEYWORDS: Pregnancy, nutrition, training, anaemia.