Yoğun bakım ünitesine yatan kronik böbrek hastalığı hastalarının genel özellikleri ve yoğun bakım mortalitesini etkileyen faktörler
General characteristics of chronic kidney disease patients hospitalized in the intensive care unit and factors affecting intensive care mortality
Yazar: MURAT IRMAKLI
Danışman: PROF. DR. MELDA TÜRKOĞLU
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Mortalite = Mortality ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
GİRİŞ: Kronik böbrek hastalığı (KBH) nedenden bağımsız olarak en az 3 ay boyunca devam eden böbrek hasarı ve/veya azalmış böbrek fonksiyonu olarak tanımlanır.  Son yıllarda dünyada ve ülkemizde artan prevalans gösteren bu hastaların yoğun bakım ünitelerinde (YBÜ) yönetiminin ve sağkalım başta olmak üzere sonuçlarının ortaya konması sağlık politikaları açısından önemlidir. Çalışmamızda Gazi Üniversitesi Hastanesi İç hastalıkları YBÜ'ye yatan KBH tanısı ile izlenen hastaların genel özelliklerini ortaya koymayı ve bu hastalarda mortaliteye etki eden faktörleri ortaya koymayı hedefledik.
YÖNTEM: Veriler, 01.01.2015- 31.12.2021 tarihlerinde Gazi Üniversitesi Hastanesi İç hastalıkları YBÜ'ye kabul edilen KBH tanılı hastalar için YBÜ kayıtlarından ve hastane bilgi sisteminden toplanmıştır. Toplam 348 hasta çalışmaya alınmıştır. Tüm verilere tanımlayıcı istatistikler yapılmıştır. Ek olarak hastalar YBÜ'de ölen ve yaşayan hastalar olmak üzere ikiye ayrılarak karşılaştırılma yapılmıştır. Tek değişkenli ardından çok değişkenli analiz ile mortaliteye etki eden faktörler ortaya konulmuştur. p değerinin <0.05 olması istatiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
BULGULAR: Çalışma süresince YBÜ'ye yatan hastaların %20'si (n=348) KBH tanısı olup çalışmamıza alınmıştır. Hastaların yatış APACHE II ve SOFA skorları 22 [18-27] ve 8 [8-11] dir. Yoğun bakıma en sık yatış tanıları akut solunum yetmezliği (%69), metabolik ve elektrolit bozuklukları (%59) ve septik şoktur (%56) Hastaların %33'üne non-invaziv mekanik ventilasyon (MV), %53'üne invaziv MV, uygulanmıştır. Hastaların %46'sında YBÜ'de septik şok gelişmiştir.  YBÜ'ye kabulde hastaların %34'ü kronik diyaliz programında olarak saptanmıştır. Yoğun bakım ünitesinde hastaların %71'ine aralıklı diyaliz, %23'üne sürekli renal replasman tedavisi (SRRT) uygulanmıştır. Hastaların %37'si daha önce diyaliz programında değilken YBÜ'de diyaliz ihtiyacı olmuştur. Taburcu edilen hastaların %27'si kronik diyaliz programında YBÜ'den taburcu edilmiştir. Çalışmaya alınan hastaların 142 (%41)'si yoğun bakımda vefat etmiş olup, 179 (%51)'u servise devir edilmiştir. Servise devredilen 179 hastanın 56'sı da servise devredildikten sonra hastanede vefat etmiştir. YBÜ'de   ölen hastalar ile yaşayan hastalar karşılaştırıldığında cinsiyet, hastalara ait ek komorbiditeler KBH etyolojisi ve hastanın YBÜ öncesi diyaliz programında olması mortalite üzerine etkili olarak bulunmamıştır. (Hepsi için p>0.05).  Yapılan çok değişkenli analiz sonrası sırasıyla YBÜ'de septik şok gelişmesi (OR=15.443 [6.486-36.767]), YBÜ'de İMV uygulanması (OR=14.475 [5.185-40.413]) ve yaş (OR=1.053 [1.019-1.089]) ve yoğun bakım mortalitesi için bağımsız risk faktörleri olarak tespit edilmiştir (sırasıyla p<0.001, p<0.001, p=0.002). 
SONUÇ: YBÜ'ye kabul edilen KBH tanılı hastaların, YBÜ mortalitesi çalışmamıza göre %41 saptanmış olup, genel popülasyona göre yüksektir. Kronik böbrek hastalığı tanısı olan hastalarda mortaliteyi böbrek hastalığının durumu değil, YBÜ'de yaşadığı sorunlar belirlemektedir.
Anahtar kelimeler: Yoğun bakım ünitesi, kronik böbrek hastalığı, mortalite

Abstract:
INTRODUCTION: Chronic kidney disease (CKD) is defined as kidney damage and/or decreased kidney function that persists for at least 3 months, regardless of the cause. It is important in terms of health policies to reveal the management of these patients, who have an increasing prevalence in the world and in our country in recent years, in intensive care units (ICU) and their outcomes, especially survival. In our study, we aimed to reveal the general characteristics of patients hospitalized in Gazi University Hospital Internal Medicine ICU with the diagnosis of CKD and to reveal the factors affecting mortality in these patients.

METHOD: Data were collected from ICU records and hospital information system for patients with CKD who were admitted to Gazi University Hospital Internal Medicine ICU between 01.01.2015 and 31.12.2021. A total of 348 patients were included in the study. Descriptive statistics were made for all data. In addition, the patients were divided into two as those who died and those who lived in the ICU, and a comparison was made. The factors affecting mortality were revealed by univariate followed by multivariate analysis. A p value of <0.05 was considered statistically significant.

RESULTS: During the study, 20% (n=348) of the patients hospitalized in the ICU were diagnosed with CKD and were included in our study. Hospitalization APACHE II and SOFA scores of the patients were 22 [18-27] and 8 [8-11]. The most common diagnoses of admission to the intensive care unit are acute respiratory failure (69%), metabolic and electrolyte disorders (59%), and septic shock (56%), non-invasive mechanical ventilation (MV) in 33% of patients, invasive MV in 53%, has been applied. Septic shock developed in 46% of the patients in the ICU. On admission to the ICU, 34% of the patients were in the chronic dialysis program. Intermittent dialysis was applied to 71% of the patients in the intensive care unit, and continuous renal replacement therapy (CRRT) was applied to 23% of the patients. While 37% of the patients were not in the dialysis program before, they needed dialysis in the ICU. 27% of the discharged patients were discharged from the ICU in the chronic dialysis program. Of the patients included in the study, 142 (41%) died in the intensive care unit, and 179 (51%) were transferred to the service. Of the 179 patients transferred to the service, 56 died in the hospital after being transferred to the service. When the patients who died in the ICU were compared with the patients living, gender, additional comorbidities of the patients, CKD etiology, and the patient's pre-ICU dialysis program were not found to be effective on mortality. (p>0.05 for all). After the multivariate analysis, septic shock development in the ICU (OR=15.443 [6.486-36.767]), IMV administration in the ICU (OR=14.475 [5.185-40.413]) and age (OR=1.053 [1.019-1.089]) and as independent risk factors for intensive care mortality (p<0.001, p<0.001, p=0.002, respectively).
CONCLUSION: The ICU mortality of patients with CKD admitted to the ICU was 41% according to our study, and it is higher than the general population. In patients with chronic kidney disease, mortality is determined not by the status of the kidney disease, but by the problems experienced in the ICU.

Key words: Intensive care unit, chronic kidney disease, mortality