İletişim fakültelerinin medya mesajlarının okunmasında eleştirel düşünme becerisi kazandırma işlevi: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Kastamonu Üniversitesi
Function to gain critical thinking skills in reading media messages of communication faculties: Ankara Hacı Bayram Veli University, Ankara University, Kastamonu University
Yazar: SERMİN ASIL
Danışman: PROF. DR. MUHARREM ÇETİN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Deneyim ile yakından ilgili bir kavram olan eleştirel düşünme, özellikle yeni medya araçlarının her alanda yoğun bir şekilde kullanıldığı günümüzde oldukça önemli bir hal almıştır. Eleştirel düşünme bireyin, kendi düşüncesinin kökenini, sonucunu irdelemesine ve düşünme sürecinin farkında olmasına dayanmaktadır. Bir kez kazanıldıktan sonra zaman, mekan ve olay farkı gözetmeden uygulanması mümkündür. Merak, araştırma, sorgulama arzusu ile tasvir edilmektedir ancak her merak yolculuğu eleştirel düşünme anlamına gelmemektedir. Bu nedenle eleştirel düşünmenin kendine özgü kriterleri bulunmaktadır. Eğilim, tutum ve beceriden oluşan eleştirel düşünme eğitimle geliştirilebilen bir düşünme türüdür. Özellikle teknolojik ortamlara transferi ile dijital okuryazarlık ve medya okuryazarlığını da kapsamakta ve onlara temel oluşturmaktadır. Bu anlamda medya konusunda yoğun teorik ve pratik eğitime tabi tutularak geleceğin profesyonel iletişimcileri olacağı varsayılan ve aynı zamanda eleştirel düşünme konusunda da eğitim alan iletişim fakülteleri öğrencilerinin, eleştirel düşünme becerilerini medya kullanımına yansıtıp yansıtmadıkları  araştırmanın temel amacını oluşturmaktadır. Örneklemini Ankara Üniversitesi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi ve Kastamonu Üniversitesi İletişim Fakültesi öğrencilerinin oluşturduğu çalışmada medya, hem uzmanlık gerektiren bir iş alanı hem de kişisel bir profil olarak formel ve informal bağlamda önem arz etmektedir. Öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerini medyayı kişisel bir alan olarak kullanırken ne derece yansıttıkları, üniversiteye ve bölüme göre bir farklılık olup olmadığı, eleştirel düşünmenin bilişsel ve duyuşsal alanındaki farklılıklar incelenmiştir. Bu bağlamda araştırmacı tarafından eleştirel düşünmenin bilişsel ve duyuşsal  alanına yönelik ve iletişim kuramlarından yararlanarak elli bir maddelik ölçek geliştirilmiş ve 391 kişiden oluşan örnekleme uygulanmıştır. "İletişim Fakülteleri, öğrencilerin eleştirel düşünme becerisini geliştirir" temel hipotezi üzerine tasarlanan on bir alt hipotez test edilmiş ve bilişsel alanda sekiz, duyuşsal alanda beş hipotezin doğrulandığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda İletişim Fakültelerinin, öğrencilerin eleştirel düşünme becerisinin gelişimine katkı sağladığı fakat duyuşsal alanda eksikliklerin olduğuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Critical thinking, which is a concept closely related to experience, has become very important especially today, where new media tools are used intensively in every field. Critical thinking is based on the individual's examination of the origin and outcome of his own thinking and being aware of the thinking process. Once acquired, it can be applied regardless of time, place and event. Curiosity is depicted with a desire to explore, question, but not every journey of curiosity implies critical thinking. Therefore, critical thinking has its own criteria. Critical thinking, which consists of tendencies, attitudes and skills, is a type of thinking that can be developed through education. It covers and forms the basis of digital literacy and media literacy, especially with its transfer to technological environments. In this sense, the main purpose of the research is whether the students of communication faculties, who are assumed to be the professional communicators of the future by being subjected to intensive theoretical and practical training on media, and who also receive training in critical thinking, reflect their critical thinking skills to the use of media. In the study, the sample of which was formed by the students of Ankara University, Ankara Hacı Bayram Veli University and Kastamonu University Faculty of Communication, the media is important both in a formal and informal context as a business area that requires expertise and as a personal profile. The extent to which students reflect their critical thinking skills while using the media as a personal area, whether there is a difference according to the university and the department, and the differences in the cognitive and affective areas of critical thinking were examined. In this context, a fifty-one-item scale was developed by the researcher for the cognitive and affective field of critical thinking and using communication theories, and it was applied to a sample of 391 people. Eleven sub-hypotheses designed on the basic hypothesis of "Communication Faculties develop students' critical thinking skills" were tested and it was concluded that eight hypotheses in the cognitive domain and five hypotheses in the affective domain were confirmed. As a result of the research, it was found that Communication Faculties contributed to the development of students' critical thinking skills, but there were deficiencies in the affective field.