Bazı arkadaş bitkilerin çayır üçgülü (Trifolium pratense L.)'nün fide gelişimi, ot verimi, yabancı ot rekabeti ve diğer bazı özelliklerine etkileri
The effects of companion crops on seedling growth, hay yield, weed competition and other properties of red clover (Trifolium pratense L.)
Yazar: ÖZLEM ÖNAL AŞCI
Danışman: PROF. DR. ZEKİ ACAR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Samsun'da sulanan koşullarda arkadaş bitki (AB) olarak ekilen arpa, tritikale ve yem bezelyesinin ekim oranı ve tesisten çıkarılma zamanının çayır üçgülünün (ÇÜ) gelişimi ve yabancı ot rekabetine etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çayır üçgülü 2.5 kg tohum/da ekim oranına göre ekilmiştir. Arpa m2'ye 150, 300, 450, 600, tritikale 200, 350, 500, 650 ve yem bezelyesi 20, 40, 60, 80 tohum olacak şekilde çayır üçgülü sıraları arasına ekilmiştir. Tesis yılında ilk biçim, tahıllar ile birlikte ekilen parsellerde, tahıllarda bayrak yaprak görülme yada süt olum dönemlerinde, yem bezelyesi ile birlikte ekilen parsellerde ise, bezelyenin % 50 çiçeklenme yada meyve doldurma (meyvelerin % 70'i normal büyüklüğüne ulaştığında) dönemlerinde yapılmıştır. Denemede ayrıca zamanında ve erken biçimin (ilkbaharda hızlı gelişen yabancı otlar 20 cm boylandığında üstten biçilmiştir) yapıldığı yalın çayır üçgülü parselleri yer almıştır. Araştırma, iki ayrı deneme olarak (1. deneme 2004-2006, 2. deneme 2005-2007) tesadüf parselleri deneme desenine göre 3 tekrarlamalı kurulmuştur.Araştırmada kuru ot verimi, tespit edilen yabancı ot türlerinin ayrı ayrı bioması, botanik kompozisyonu, m2'de bitki sayısı, çayır üçgülü ve arkadaş bitki için ham kül, ham protein, ADF ve NDF oranları belirlenmiştir.Çayır üçgülü arkadaş bitki ile birlikte ekildiğinde, tesis yılında ilk biçimde elde edilen kuru ot verimi artmıştır. Denemelerin ortalaması olarak ilk biçimde en yüksek kuru ot verimi 80 tohum/m2 bezelye ile birlikte ekilip, bezelye meyve doldurduğunda hasat edilen parselden (558.7 kg/da), en düşük kuru ot verimi ise zamanında biçimin yapıldığı yalın çayır üçgülü parselinden (11.2 kg/da) elde edilmiştir.Denemelerin ortalaması olarak, tesis yılında ilk biçimde, yabancı ot bioması 300 tohum/m2 arpa ile birlikte ekilip, arpa süt olum döneminde iken hasat edilen parselde (569.7 kg/da) en yüksek, 80 tohum/m2 bezelye ile birlikte ekilip bezelye çiçeklendiğinde hasat edilen parselde (91.0 kg/da) ise en düşük olmuştur.Toplam çayır üçgülü kuru ot verimi bakımından hem tesis yılında hem de ikinci yılda işlemler arasında istatistiki olarak farklılık olmamıştır. Denemelerin ortalaması olarak, ikinci yıl çayır üçgülünden 1087.7 - 1514.3 kg/da kuru ot elde edilmiştir.

Abstract:
Two different experiments were conducted to determine the effects of companion crops (CC) [barley (B), triticale (T) and forage pea (FP)] on growth and weed competition of red clover (RC) in Samsun irrigated conditions. Sowing rate of red clover was 2.5 kg/da. However different sowing rates were used for companion crops, for instance, 150, 300, 450, 600 seed/m2 for barley; 200, 350, 500 and 650 seed/m2 for triticale and 20, 40, 60 and 80 seed/m2 for forage pea. In establishment year, first cuts were done either at the stage of flag leaf appearance or at milk dough stage in the plots with cereal + red clover. But the plots with forage pea + red clover were harvested at 50% flowering stage of pea or when 70% of pea pods reached at normal size. Apart from this cuts, experiments were cut at normal stages (50% flowering stage) and overcut at early stage in red clover alone plots when weeds reached at 20 cm height so as to remove only weeds. Both experiments (I. Trial: 2004-2006, II. Trial: 2005-2007) were laid out as randomized complete plots design with 3 replicates.Hay yield, weed biomass, botanical composition (dry weight of each species/total dry weight), plant number/m2 (for each species) and, crude ash, crude protein, ADF and NDF ratios of red clover and companion crops were determined in the study.Hay yield increased in the plots with companion crop + red clover in establishment year. Considering the means of experiments, the highest dry matter yield (558.7 kg/da), was obtained from the plots with red clover + forage pea (80 seed/m2) when harvested at podding stage, while the lowest yield (11.2 kg/da) was obtained from the plots with red clover alone when harvested at 50% flowering stage.As means of experiments, in the first cut of establishment year, the highest weed biomass (569.7 kg/da) was obtained from the plots with red clover + barley (300 seed/ m2 sowing rate for barley) when harvested at milk dough stage for barley. However the lowest weed biomass (91.0 kg/da) was obtained from the plots with red clover + forage pea (80 seed/m2 for forage pea) when harvested at 50% flowering stage for forage pea.Concerning total dry matter yield of red clover, there was no statistically difference among the treatments in both establishment year and second year. Average of the trials, the hay yield of red clover ranged from 1087.7 to 1514.3 kg/da in the second year.