Sultan II. Mahmud Dönemi'nde Osmanlı İmparatorluğu'na (Türkiye toprakları) gelen İngiliz sanatçılar (1808-1839)
English painters visiting Ottoman Empire (Turkish territories) in the period of Sultan Mahmud II (1808?1839)
Yazar: Z. REYHAN ASLAN
Danışman: DR. PELİN ŞAHİN TEKİNALP
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Mahmud II = Mahmud II ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sanatçılar = Artists ; Türk-İngiliz ilişkileri = Turkish English relations ; İngiliz sanatı = British art ; İngilizler = British

Özet:
Bu çalışmada Sultan II. Mahmud Dönemi'nde (1808?1839) Türkiye topraklarına gelmiş olan İngiliz ressamlar ve onların Türkiye konulu eserleri ele alınmıştır. Bu kapsamda, tespit edilen toplam 17 sanatçının dağınık halde bulunan biyografik bilgileri derlenmiş ve Türkiye konulu 143 eseri incelenerek bu konuda bir katalog oluşturulmaya çalışılmıştır.Dünyanın çeşitli özel koleksiyonlarında ve müzelerinde bulunan bu eserlere büyük müzayede evlerinin katalogları, müze, kütüphane arşivleri ve çevrimiçi kaynaklar aracılığıyla ulaşılmıştır. Bu kaynakların yanı sıra, Türkiye topraklarına gelen ressamlara ait kapsamlı bir koleksiyona sahip olan VAM Searight ve Drawings & Watercolors Koleksiyonları içerdiği yoğun bilgi, belge ve görsel malzeme nedeniyle, araştırmamıza dahil edilmiştir. Searight Koleksiyonuna ait kapsamlı bir çalışma yapan Filiz Işık'ın ortaya koymuş olduğu veriler, bu konudaki araştırmamızın başlıca dayanağı olmuştur.İngiliz ressamların Türkiye ve doğu seyahatleri yapmalarında çeşitli faktörler rol oynamıştır. Bunlar kısaca, dini nedenler (kutsal toprakları ziyaret, hac, ibadet, İncil konulu eserleri özgün yerinde gerçekleştirme isteği), seyahat tutkusu, arkeolojik ve bilimsel çalışmalar, savaşlar (Yunanistan Bağımsızlık Savaşı) gibi nedenlere dayandırılmaktadır. Başta İstanbul olmak üzere, Türkiye'nin çeşitli yerlerinden günlük yaşam sahneleri, mimari görünümler, tarihi kalıntılar, antik kentler, manzara ve portre konularını ele alarak çok sayıda eser gerçekleştiren İngiliz ressamlar, ele aldıkların konularda romantik ve doğu konulu eserler üretmeleri açısından oryantalist, ancak gözlemci ve gerçekçi tasvirleri açısından realist olarak değerlendirilebilirler.Bu çalışmada, sanatçıların Osmanlı topraklarına gelmiş oldukları dönem içinde kültürel ve sanatsal faaliyetlerin neler olduğu, dönemin siyasi, askeri ve toplumsal yaşantısının ve Osmanlı-İngiliz ilişkilerinin çeşitli açılardan nasıl olduğu ortaya konularak döneme ait aydınlatıcı bilgi ve değerlendirmelere yer verilmiştir. Ayrıca, İngiliz sanatçılar hakkında detaylı biyografik araştırmalar yapılmış, dağınık halde bulunan bilgiler düzenlenerek bir araya getirilmiştir. Son olarak, II. Mahmud döneminde Türkiye topraklarına geldiği tespit edilen 17 sanatçının Türkiye konulu eserlerine ilişkin bir katalog hazırlanmış ve bu eserlere ilişkin bir değerlendirme yapılmaya çalışılmıştır.Bu çalışma, 19. yüzyıl başında Osmanlı topraklarına gelmiş olan İngiliz sanatçıların Türkiye konulu -bu kapsamda VAM Drawings & Watercolors ve Searight Koleksiyonu arşivinde yer alan- bazı eserleri içermesi, detaylı biyografik araştırmalara ve eserler aracılığıyla Türkiye'ye ve Türkler'e olan bakış açısı hakkında bir değerlendirmeye yer vermesi nedeniyle önem taşımaktadır. Ayrıca sanatçıların, aynı dönemde diğer ülkelerden gelen oryantalist ressamlar ile çeşitli konularda (resmedilen konular, konunun işlenişi gibi) benzerlik ve farklılıkları karşılaştırılmaya çalışılmıştır. Söz konusu sanatçılarla Sultan Abdülmecid döneminde gelenler arasında geliş nedenleri, resmedilen bölgeler ve eserlerin konularına göre dağılımı açısından bir farklılığın olup olmadığı da bu çalışmada cevaplanmaya çalışılan bir diğer soru olmuştur.Anahtar Sözcükler: II. Mahmud dönemi, Oryantalizm, İngiliz Oryantalist Ressamlar, 19. yüzyıl, Resim, Türkiye Konulu Resimler.

Abstract:
In this study, English painters who visited Turkish territories in the Period of Sultan Mahmud II and their paintings of Turkey themes are dealt. In this scope, scattered biographical information on a total of 17 identified painters are collected and 143 reachable pieces of work of the artists with Turkey themes are studied and a catalogue is composed on this subject.These works included in miscellaneous private collections and museums of the world are reached by means of catalogues of large auction houses, museum and library archives and online sources. Besides these sources, VAMSearight and Drawings & Watercolors Collections having a comprehensible collection of painters arriving in Turkey territories are included in our research due to intense information, documents and visual materials. The data put forth by Filiz Işık having a comprehensive study on Searight Collection has become the major support of our research on this subject.Various factors act in the journeys of English painters to Turkey and East. In short, these depend on causes such as religious causes (visit to holy lands, pilgrimage, religious service, the wish of realizing the pieces of work having the theme of Bible in the specific location), the passion for journeys, archaeological and scientific studies, wars. English painters had realized many works handling themes such as daily living scenes from many places of Turkey, Istanbul leading, architectural views, historical ruins, ancient cities, landscape and portraits, and they may be assessed as orientalist from the point of producing romantic and oriental works but realist from the point of their observing and realistic descriptions in the themes handled.In this study, enlightening information and assessments on the period are included by putting forth the cultural and artistic activities within the period of their arrival to Ottoman territory, the political, military and social life of the period, and Ottoman ? English relations from different point of views. Further, a detailed biographical research is carried on the English artists, and the scattered information are edited and collected. Last, the works of theme of Turkey of 17 artists who are identified to arrive in Turkey territories in the period of Sultan Mahmud II are collected in a catalogue and an attempt of assessment related to these works is performed.This study matters because of containing some works ? included in the archive of VAM Drawings & Watercolors and Searight Collection in this scope - of English artists who have arrived at Ottoman territory at the beginning of 19. century, and including an assessment on the point of view to Turkey and Turks by means of detailed biographical researches and works of the artists. In addition, comparisons related to resemblances and differences of the said artists with orientalist painters of other countries in the same period on various subjects (such as themes painted, treatment of subject) are included. Another question attempted to reply in this study was whether there was a difference in the works performed by English artists arriving in this period in comparison with those arriving in the period of Abdülmecid.Key Words: Period of Mahmud II, Orientalism, English Orientalist Painters, 19. Century, Painting, Paintings with Themes of Turkey.