Elit taekwondocularda inspirasyon kaslarına uygulanan eşik basınç değerinde yüklenme egzersizlerinin laktat konsantrasyon ve laktat eliminasyon süresine etkisi
The effect of threshold pressure loading exercises applied to inspiratory muscles in elite taekwondors on lactate concentration and lactate elimination time
Yazar: MURAT KOÇ
Danışman: PROF. DR. NAZMİ SARITAŞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: Anaerobik güç = Anaerobic power ; Laktatlar = Lactates ; Nefes egzersizleri = Breathing exercises ; Solunum kasları = Respiratory muscles ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Taekwondo = Taekwondo

Özet:
Çok sayıda araştırma, solunum kas egzersizlerinin solunum kaslarını güçlendirdiğini, dayanıklılığı artırdığını, solunum fonksiyonlarını geliştirerek aerobik performansı geliştirdiğini ortaya koymuştur. Ancak solunum kas egzersizlerinin laktat metabolizması üzerine etkisini araştıran çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, solunum kaslarına yönelik uygulanan farklı solunum-kas egzersizlerinin, yüksek şiddetli egzersizlerde ortaya çıkan laktat konsantrasyonu ve eliminasyonu üzerine etkisini araştırmaktır. Örneklem grubumuzu en az 1 yıllık lisanslı taekwon-do sporcusu 56 erkek oluşturmuştur. Katılımcılar, kronik solunum egzersiz grubu (KYG)(Yaş:19.07±1.97), akut solunum egzersiz grubu (AYG)(Yaş:19.50±2.13) ve kontrol grubu (KG)(Yaş:18.71±0.99) olarak 3 gruba ayrılmıştır. KYG, solunum kas egzersizlerini maksimum inspirasyon basıncın (MIP) %60-90 egzersiz şiddetinde, 8 hafta, günde 2 kez 30 nefes olarak uygulamıştır. AYG, solunum kas egzersizlerini MIP'in %40-50 şiddetinde 8 hafta, haftada 3 kez antrenman öncesi ısınma evresinde yaklaşık 20 dakika uygulamıştır. Ön-test ve son-testlerde vücut kompozisyonu, maksimum oksijen tüketimi, Wingate anaerobik güç testi ve laktat ölçümleri alınmıştır. Yüksek şiddetli egzersizlerde laktat konsantrasyon ve eliminasyondaki değişimleri görmek için ardışık üç Wingate testi uygulanmıştır. Kan laktat ölçümleri her bir wingate testinin hemen bitiminde, 75 saniye dinlenme sonrasında ve ayrıca son wingate testinin ardından 2., 3., 4., 5., 10. ve 15. dakikalarda pasif dinlenme sırasında alınmıştır. Verilerin analizinde Tekrarlayan Ölçümlerde Varyans Analizi (3 grup×2 zaman) kullanılmıştır. Kan laktat değerinde, ilk wingate testinin hemen ardından sadece KYG'de anlamlı düşüş bulunurken, üçüncü wingate testinin ardından AYG ve KG arasında anlamlı fark bulunmuştur. Son wingate testinin ardından 5.dk ölçümünde sadece KYG'de, 10. ve 15.dk ölçümlerinde her iki antrenman grubunda anlamlı düşüş bulunmuştur. Sonuç olarak, uygulanan solunum-kas antrenmanı, yoğun egzersizler sonrası kan laktat konsantrasyonunu düşürmüş ve toparlanmada laktat eliminasyonunu hızlandırmıştır. Kronik yöntem solunum antrenmanı özellikle laktat birikiminin başlamasını geciktirmede, akut yöntem solunum antrenmanı laktat eliminasyonunu geliştirerek egzersiz dayanıklılığını artırmada daha etkili bulunmuştur. Ayrıca solunum-kas antrenmanlarımız, solunum kas kuvvetini, maksimal oksijen tüketimini, wingate anaerobik güç testi ile elde edilen zirve ve ortalama güç değerlerini artırmıştır.
Anahtar Kelimeler: Anaerobik Güç; Laktat Eliminasyonu; Laktat Konsantrasyonu; Solunum-Kas Egzersizleri; Taekwondo.

Abstract:
Numerous studies have revealed that respiratory muscle exercises strengthen respiratory muscles, increase endurance and improve aerobic performance by improving respiratory functions. However, studies investigating the effect of respiratory muscle exercises on lactate metabolism are very limited. The aim of this study is to investigate the effect of different respiratory-muscle exercises for respiratory muscles on lactate concentration and elimination resulting from high-intensity exercises. Our sample group consisted of 56 men who were at least 1-year licensed taekwon-do athletes. Participants were divided into three groups, chronic respiratory exercise group (KYG)(Age:19.07±1.97), acute respiratory exercise group (AYG)(Age:19.50±2.13), and control group (KG)(Age:18.71±0.99). KYG performed respiratory-muscle exercises at an exercise intensity of 60-90% of the maximum inspiratory pressure (MIP), with 30 breaths twice a day, for eight weeks. AYG performed respiratory-muscle exercises at an intensity of 40-50% of MIP for approximately 20 minutes in the pre-training warm-up phase, three times a week for eight weeks. Body composition, maximum oxygen consumption, wingate anaerobic power test, and lactate measurements were taken in the pre-and post-tests. Three consecutive wingate tests were applied to see the changes in lactate concentration and elimination during high-intensity exercise. Blood lactate measurements were taken immediately at the end of each wingate test, after 75-second rest, and also during passive rest at 2., 3., 4., 5., 10., and 15. minutes after the last wingate test. Repeated-measures analyses of variance were used for data analyses. While there was a significant decrease in blood lactate only in KYG immediately after the first Wingate test, a significant difference was found between AYG and KG after the third Wingate test. After the last wingate test, a significant decrease was found only in KYG in the 5th-minute measurement and both training groups in the 10th and 15th-minute measurements. In conclusion, respiratory-muscle training performed in the study decreased blood lactate concentration after intense exercises and accelerated lactate elimination in recovery. It was found that chronic method respiratory training is more effective in delaying the onset of lactate accumulation, and acute method respiratory training in increasing exercise endurance by improving lactate elimination. In addition, our respiratory-muscle training increased respiratory muscle strength, maximal oxygen consumption, and peak and average power obtained by wingate anaerobic power test.
Keywords: Anaerobic Power; Lactate Elimination; Lactate Concentration; Respiratory-Muscle Exercises; Taekwon-do.