Kamu açığına etki eden sosyoekonomik faktörlerin ekonometrik analizi: OECD örneği
Econometric analysis of sosyoeconomic factors affecting public deficit: Example of OECD
Yazar: RECEP AKAN
Danışman: PROF. DR. HAKAN AY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Bütçe açıkları = Budget deficits ; Kamu açıkları = Public deficits ; Panel veri modelleri = Panel data models

Özet:
Kamu harcamalarının elde edilen kamu gelirleri ile karşılanmaması durumunda ortaya çıkan olumsuz mali tabloyu ifade eden kamu açıkları, günümüzde gerek gelişmiş gerekse gelişmekte olan ülkelerde karşılaşılan en önemli makroekonomik sorunların başında gelmektedir. İktisat okullarının kamu açıklarına yönelik geliştirdikleri farklı yorumlar ve özellikle de yeni analitik çalışmalar mali politikaların özellikle de bütçe açıklarının analizinde sosyal, ekonomik ve politik nedenler başta olmak üzere muhtelif nedenlere vurgu yapmaktadır. Bütün bu nedenlere bağlı olarak kamu harcamalarında artışlar yaşanabilmekte ve bu artış mali denge üzerinde olumsuz sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. Kamu kesimi açıklarının finansmanı problemi de maliye politikası literatüründe önem arz eden bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Kamu açıklarının önemli bir bölümünü ise bütçe açıkları oluşturmaktadır. Çalışmanın esas konusunu da oluşturan bütçe açıkları üzerinde etki olan sosyoekonomik değişkenler olarak işsizlik, enflasyon, döviz kuru, gayri safi yurtiçi hasıla büyümesi, nüfus büyümesi ve göç unsurları dikkat çekmektedir. Bu doğrultuda öncelikli olarak OECD ülkeleri ve Türkiye'de bir durum değerlendirmesi yapılmış, panel veri analizi aracılığıyla 38 OECD ülkesinde 2005-2021 yılları arasında söz konusu açıklara etki eden sosyoekonomik değişkenler analiz edilmiştir. Modelden elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde genel olarak literatür ile uyumlu sonuçlara ulaşıldığını söylemek mümkündür. Buna göre, işsizlik, enflasyon, kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasıla büyümesi, nüfus ve göç artışlarının açıkları pozitif ve anlamlı yönde etkilediğine, döviz kuru artışları ile açıklar arasında ise negatif yönlü bir etki ortaya çıktığı sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kamu Açığı, Bütçe Açığı, Panel Veri Analizi

Abstract:
Public deficits, which express the negative fiscal picture that arises when public expenditures are not covered by public revenues, are one of the most important macroeconomic problems faced by both developed and developing countries today. Different interpretations of public deficits developed by economic schools and especially new analytical studies emphasize various reasons, especially social, economic and political reasons, in the analysis of fiscal policies, especially budget deficits. Due to all these reasons, public expenditures may increase and this increase may have negative consequences on the fiscal balance. The problem of financing public sector deficits is also an important issue in the fiscal policy literature. Budget deficits constitute an important part of public deficits. Unemployment, inflation, exchange rate, gross domestic product growth, population growth and migration are the macroeconomic variables that have an impact on budget deficits, which also constitute the main subject of this study. In this respect, firstly, a situation assessment was made in OECD countries and Turkey and macroeconomic variables affecting these deficits in 38 OECD countries between 2005-2021 were analyzed through panel data analysis. When the results obtained from the model are evaluated, it is possible to say that the results are generally consistent with the literature. Accordingly, it is concluded that unemployment, inflation, gross domestic product growth per capita, population and migration increases have a positive and significant effect on deficits, while exchange rate increases have a negative effect on deficits.
Keywords: Public Deficit, Budget Deficit, Panel Data Analysis.