Ajanslaşma ekseninde merkezi idarenin dönüşümü: İngiltere örneği
Transformation of central administration from the agencification perspective: Case of UK
Yazar: FAHRETTİN BURAK YERLİKAYA
Danışman: PROF. DR. YAKUP ALTAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Ajans deneyimleri = Agency experiences ; Kalkınma ajansları = Development agencies ; Kamu yönetimi = Public administration ; Reform = Reform ; Yeni kamu işletmeciliği = New public management ; Yeni kamu yönetişimi = New public governance ; İngiltere = England

Özet:
Çalışmanın temel amacı Yeni Kamu İşletmeciliği (YKİ) kapsamında ortaya çıkan ajanslaşma sürecinin İngiliz merkezi idaresindeki dönüştürücü etkisinin belirlenmesidir. Türkçe kamu yönetimi literatüründe ihmal edilmiş olan bu konu reform programlarının yanı sıra ülkenin idari geleneğinden kaynaklanan ilkelerin de göz önüne alındığı tarihsel kurumsal bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Ajanslaşmanın kapsamlı bir incelemesinin yapıldığı bu çalışma, karşılaştırmalı kamu yönetimi ve YKİ alanındaki araştırmalar için faydalı olacaktır. 
Üç bölümden oluşan çalışmanın YKİ anlayışı ile ilgili olan ilk bölümünde YKİ'nin ortaya çıkış süreci ve kuramsal çerçevesi incelenmiştir. Ajanslaşma konusu ile ilgili olan ikinci bölümünde ise ajanslaşmanın tanımlanması, sınıflandırılması, kuramsal çerçevesi ile ilgili güncel literatür incelenerek geri çekiliş döneminden bahsedilmiş ve farklı idari geleneklerden gelen ülke örneklerine yer verilmiştir. İlk iki bölüm birbirini tamamlayıcı nitelikte olup çalışmanın kuramsal altyapısını oluşturmaktadır. Üçüncü bölümde ise tezin araştırma konusu olan İngiltere'de merkezi idarenin dönüşümü ajanslaşma ekseninde incelenmiştir. Bu kapsamda detaylı bir literatür analizinin yanı sıra resmi raporlar, politika belgeleri, hükümet programları ve uzman raporları incelenmiştir. 
Tezin bulguları ajanslaşma sürecinin YKİ'nin kuramsal bileşenlerinden yoğunlukla etkilendiğini göstermektedir. İngiltere'de ajanslaşma ise üç ayrı dönemde incelenmiştir. Başlangıç dönemi olan 1988-1997 yılları arasında reformun radikal bir şekilde ilerlediği ve merkezi idareyi kurumsal olarak domine ettiği görülmektedir. 1997-2010 yılları arasındaki geri çekiliş dönemi ise koordinasyon probleminin ve İngiliz geleneksel idari ilkeleriyle ajanslar arasındaki uyumsuzluğunun giderilmeye çalışıldığı bir rasyonalizasyon dönemi olarak nitelendirilebilir. 2010 yılından günümüze ajansların kurumsallaşma ve uyum sorunlarının tamamen giderildiği görülmektedir.

Abstract:
The primary goal of the study is to ascertain how the agencification process, which evolved within the context of New Public Management (NPM), has transformed the British central government. This issue, which has been neglected in the Turkish public administration literature, has been evaluated from a historical institutional perspective, taking into account the principles arising from the administrative tradition of the country as well as the reform programs. This study examines the agencification in detail and will be beneficial for future work on comparative public administration and NPM research fields. 
Study is divided into three chapters. The emergence process and theoretical foundation of NPM were examined in the first chapter. The definition, classification, and theoretical underpinnings of agencies are discussed in the second chapter, along with examples from various administrative traditions. The withdrawal period is also discussed. The study's theoretical framework is established by the first two chapters, which are complimentary to one another. The thesis' research topic, the transformation of British central government, is examined in the third section utilizing the concept of agencification. Along with a thorough analysis of the relevant literature, official reports, policy documents, government initiatives, and expert reports were examined. 
The findings demonstrate that the theoretical elements of NPM have a significant impact on the agencification process. British agencies have been examined in three different eras. Between the initial period of 1988-1997, the reform advanced significantly and institutionally dominated the central administration. On the other hand, the withdrawal period between 1997 and 2010 can be viewed as a period of rationalization during which efforts were made to address the coordination issue and the incompatibility between the agencies and the British traditional administrative principles. Ever since 2010, it is seen that the institutionalization and compliance problems of the agencies have been completely resolved.