Obstrüktif uyku apne sendromlu hastalarda oksidatif stres ve serum antioksidan düzeylerinin belirlenmesi
Determination of oxidative stress and serum antioxidant levels in patients with obstructive sleep apnea syndrome
Yazar: KORHAN KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT AKTAN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Antioksidan enzimler = Antioxidant enzymes ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes

Özet:
Obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS), uyku sırasında tekrarlayan üst solunum yolu obstrüksiyonu epizodları ve sıklıkla kan oksijen satürasyonunda azalma ile karakterize bir sendrom olarak tarif edilmektedir. Bu durum, bireyin yaşam kalitesini düşürmekle birlikte, iş performansı, trafikte taşıt kullanma gibi günlük fonksiyonları etkileyerek önemli sosyal ve toplumsal sorunlara da yol açabilmektedir. Ardarda gelen apne/hipoapne atakları ve hipoksi/reoksijenasyon döngüleri sempatik sistem aktivitesinde artışa, oksidatif strese, intratorasik basınç dalgalanmalarına, sistemik kan basıncında ani sıçramalara, hipoksiye ve hiperkapniye yol açmaktadır. Tüm bu durumlar da; hastalarda hipertansiyondan ani ölüme kadar değişebilen kardiyovasküler komplikasyonlar ve serebrovasküler strok gibi ciddi nörovasküler komplikasyonlar gelişmesine sebep olabilmektedir. Bu hastalarda kardiyovasküler ve serebrovasküler komplikasyonların oluşum mekanizması tam olarak anlaşılamamış olmasına rağmen, en çok üzerinde durulan konu oksidan-antioksidan dengesindeki değişimler ve buna bağlı ortaya çıkan vasküler endotelyal fonksiyon bozukluklarıdır.Çalışmamızda OUAS'lı hastalarda oksidan-antioksidan dengesinde meydana gelen değişimleri incelemeyi ve bu değişimlerin vasküler fonksiyonlar üzerine olan etkisini göstermeyi amaçladık. Bu amaçla orta veya ağır OUAS tanısı almış 32 kişilik hasta grubu ile sağlıklı bireylerden oluşan 10 kişilik kontrol grubu oluşturduk. Serum malondialdehit (MDA), nitrik oksit (NO), glutatyon peroksidaz (GPx), paraoksonaz (PON) ve arilesteraz (ARE) aktivitelerini uygun metodlarla ölçerek, iki grup arasındaki değişimlerini inceledik.Çalışmamız sonucunda hastalarda oksidatif stres göstergesi olan serum MDA düzeyinin kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek olduğu (p<0.05) tespit edildi. Serum GPx, paraoksonaz ve nitrik oksit düzeylerinin hasta grupta kontrol grubuna oranla anlamlı olarak düşük olduğu (p<0.05) izlendi. Serum aril esteraz aktivitesinin ise düşük olduğu, ancak bu düşüşün istatistiksel olarak anlamlı olmadığı (p=0.22) görüldü. Ayrıca serum MDA düzeyleri ile GPx düzeyleri arasında negatif korelasyon olduğu (p<0.01), serum paraoksonaz aktivitesi ile aril esteraz aktivitesi arasında ise pozitif korelasyon olduğu (p<0.05) tespit edildi.Tüm bu sonuçlar ışığında, OUAS'ın oksidan-antioksidan dengesinde serbest radikaller lehine bozulmaya neden olduğu, bu bozulmada serbest radikallerin miktarındaki artış kadar antioksidan enzim sistemlerindeki kaybın da rolü olduğu, hastalarda oksidatif stres sonucu vasküler endotelyal disfonksiyon geliştiği ve sendromun hayatı tehdit eden komplikasyonlarından bu durumun sorumlu olabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Obstructive sleep apnea syndrome (OSAS) is defined by repeated upper airway obstruction episodes and decreases in arterial oxygen saturation during sleep. Besides reducing the quality of life, this situation also causes significant personal and social problems through affecting work performance and driving. Repetitive episodes of apnea/hypopnea and hypoxia/reoxygenation cause increased sympathetic nerve activity, oxidative stress, swings in intratorasic pressure, increased surges in arterial blood pressure, hypoxia and hyperkapnia. All these situations may cause cardiovascular complications varying from hypertension to sudden death and serious neurovascular complications such as cerebrovascular stroke. The mechanisms of cardiovascular and cerebrovascular complications in these patients are unclear. However, changes in oxidant/antioxidant status causing vascular endothelial dysfunction seem to be the most important underlying mechanism.In this study, we aimed to determine the changes in oxidant/antioxidant balance in patients with obstructive sleep apnea syndrome and to evaluate the effect of these changes on vascular endothelial functions. For this purpose, 32 patients diagnosed with moderate to severe OSAS and 10 healthy volunteers have been studied. A venous blood sample was obtained early in the morning and the serum malonyl dialdehyde (MDA), nitric oxide (NO), glutathione peroxidase (GPx), paraoxonase (PON) and arylesterase (ARE) levels have been compared within two groups.Patient with OSAS showed significantly higher serum MDA levels (p<0.05), significantly lower serum GPx, paraoxonase and nitric oxide levels (p<0.05) than control subjects. The serum ARE activity was lower in OSAS group than control subjects but this decrease was not statistically significant (p=0.22). Also, there was negative correlation between serum MDA levels and serum GPx levels (p<0.01) and positive correlation between serum PON activity and serum ARE (p<0.05) activity.All these findings showed that OSAS is associated with an imbalance in oxidant/antioxidant status. This imbalance is caused by increase in reactive oxygen particles and decrease in antioxidant defence systems. Vascular endothelial dysfunction occurs in these patients. These changes may be responsible for the serious complications of the syndrome.