Üstün potansiyelli çocukların tespitinde öğretmenler
Teachers in identification of high-potential children
Yazar: SERKAN AKTEN
Danışman: PROF. DR. EMİNE AHMETOĞLU
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Engelli Çalışmaları  Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday seçimi = Candidate selection ; Bilim ve sanat merkezleri = Science and arts centers ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Öğrenci seçimi = Choosing students ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu araştırma öğretmenler tarafından sınıf ortamında 5-9 yaş arası üstün potansiyelli öğrencilerin belirlenerek aday gösterilebilmeleri amacı ile yapılmıştır. Metodolojik araştırma modelindeki bu çalışmanın verileri 2018-2019 eğitim öğretim döneminde Kırklareli il merkezi, Lüleburgaz ve Babaeski ilçelerinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi okulöncesi ve ilkokullarda görev yapan 179 öğretmenden ve 1252 öğrenciden toplanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan öğretmenlerin demografik bilgilerinin belirlenmesi yönelik Genel Bilgi Formu, Akçamete ve Avcıoğlu (2005) tarafından geliştirilen SBDÖ(7-12 yaş), Polat (2003) tarafından geliştirilen Marmara İlköğretime Hazır Oluş Ölçeği, Frankenburg ve Dodds (1967) tarafından geliştirilen, Frankenburg, Dodds, Archer, Shapiro ve Bresnick (1992) tarafından revize edilen ve Türk kültürüne uyarlaması ve standardizasyonu Anlar ve Yalaz (1996) tarafından yapılan Denver II Gelişim Tarama Envanteri ve son olarak Coleman, Shah-Coltrane ve Harrison (2016) tarafından geliştirilen ÖÖPG–  (Teacher's Observations of Potential in Students – TOPS) Formu kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde T testi, Pearson Korelasyon testleri için SPSS-22 ve Doğrulayıcı Faktor Analizi için ise Mplus programı kullanılmıştır.
Yapılan araştırma sonucunda ÖÖPG Tüm Sınıf Gözlemleri Formunun iç tutarlık katsayısı (α=0.798), ÖÖPG Bireysel Sınıf Gözlemleri Formunun ise (α=0.792) olduğu belirlenmiştir. Analizlerde ÖÖPG  Tüm Sınıf ve Bireysel Gözlem Formlarının geçerli ve güvenilir olduğu, uygulanan Sosyal Becerileri Değerlendirme Ölçeği, Marmara İlköğretime Hazır Oluş Ölçeği ve Denver II Gelişim Tarama Envanteri ile uyumlu olduğu belirlenmiştir. Ayrıca araştırmaya dâhil edilen öğretmenlerin ÖÖPG formunu kullanarak aday gösterdikleri öğrencilerin bir kısmının daha sonra BİLSEM (Bilim, Sanat ve Eğitim Merkezi) sınavını kazandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma bulgulardan elde edilen sonuçlara göre ÖÖPG formunun okul öncesi eğitim kurumlarında ve ilkokullarda üstün potansiyelli olan öğrencilerin aday gösterme sürecinde öğretmeler tarafından etkili bir biçimde kullanılabilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The goal of this study is to enable teachers to identify and nominate 5 to 9 year-old high potential children in classroom setting. The data of this methodological study were collected from 179 teachers and 1252 students working and studying at government preschools and primary schools associated with Directorate of National Education in Central Kırklareli, Lüleburgaz and Babaeski provinces in 2018-2019 Education term. Data collection tools of the study are General Data Form developed by the author for collecting demographic data of the teachers, Social Skills Evaluation Scale (7-12 ages) developed by Akçamete and Avcıoğlu (2005), Marmara Primary School Readiness Scale developed by Polat (2003), Denver II Developmental Screening Test developed by Frankenburg and Dodds (1967), revised by Frankenburg, Dodds, Archer, Shapiro and Bresnick (1992), standardized and adapted to Turkish culture by Anlar and Yalaz (1996) and Teacher's Observations of Potential in Students (TOPS) Form developed by Coleman, Shah-Coltrane and Harrison (2016). SPSS-22 was used for T-test and Pearson Correlation tests and Mplus program for Confirmatory Factor Analysis.
Internal consistency coefficient of TOPS Whole Class Observation Form was found (α=0.798) and internal consistency coefficient of TOPS Individual Observation Form was found (α=0.792). The analysis indicated that Teacher's Observations of Potential in Students (TOPS) Whole Class and Individual Observation Forms were valid and reliable and compatible with Social Skills Evaluation Scale, Marmara Primary School Readiness Scale and Denver II Developmental Screening Test. It was also concluded that students nominated by teachers using TOPS were later able to pass BİLSEM (Science, Art and Education Centre) test. Study findings indicate that TOPS form is a measurement tool that teachers may effectively use in nomination of high-potential students in preschools and primary schools.