Müntehabü'l-Lugati'l-Arabiye (İnceleme- metin- dizinler-tıpkıbasım)
Müntehabü'l-Lugati'l-Arabiye (Analysis-text-index-copy)
Yazar: ESRA ELSIR ABDELHAI BABIKER BABIKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TALAT DİNAR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Müntehabü'l-Lugati'l-Arabiye = Müntehabü'l-Lugati'l-Arabiye ; Sözlük = Dictionary ; Sözlükbilim = Lexicology ; Türkçe = Turkish

Özet:
Türk dilinin söz varlığını yansıtan en önemli kaynaklardan olan sözlükler geçmiĢ
ve gelecek dönemlere de ıĢık tutması bakımından son derece önemlidir. Biz de bu
çalıĢmada, H 934 (M 1528) yılında istinsah edilen satır arası Arapça-Türkçe kapsamlı
bir sözlük olan Müntehabü'l-Lugati'l-Arabiye adlı eseri ilim dünyasına kazandırmaya
çalıĢtık.
Öncelikle yazma eserin kütüphanelerdeki nüshaları tespit edilmiĢ, yazıldığı
dönem ve sonrasında bir hayli rağbet gördüğü anlaĢılan bu eserin nüshaları arasından
Milli Kütüphane Koleksiyonunda Çankırı Ġl Halk Kütüphanesi 18 Hk. 448 sayılı arĢiv
numarası ile kayıtlı bulunan nüsha esas alınmıĢtır. Bu nüshanın seçilmesinden tarih
bakımından eskilik, Türkçe sözcüklerin harekeli olması ve neredeyse eksiksiz bir nüsha
olması belirleyici olmuĢtur.
Bu çalıĢma; eser ve eserin nüshaları, sözlükbilimsel inceleme, yazım bilgisi ve
ses olayları, metin ve dizinler olmak üzere beĢ ana bölümden oluĢmaktadır. Eser ve
eserin nüshaları bölümü; eserin yazarı ve nüshaları adlı kısmı içermektedir.
sözlükbilimsel inceleme ise sözlüğün türü, sözlüklerin sınıfladırılması, bütüncül yapı,
parçacıl yapı adlı kısımlardan oluĢmaktadır. yazım bilgisi ve ses olayları bölümü ise;
yazım bilgisi, ses olayları ve imlası farklılaĢan kelimeler adlı kısımlardan oluĢmaktadır.
Metin bölümünde de, eserin günümüz alfabesine çeviri yazısı (transkripsiyonu) yer
almaktadır. Son bölüm ise Türkçe-Arapça ve Arapça-Türkçe dizinlerinden
oluĢmaktadır.

Abstract:
Dictionaries, are the most important sources that reflecting the vocabulary of the
Turkish language. The importance dictionaries, resulting from their shedding light on
past and future period‟s times. In this work, we tried to bring the Müntehabü'l-Lugati'l-
Arabia dictionary which has been copied in H 934 (M 1528) to the world knowledge.
Firstly, the different replicas which in the libraries has been determined, then
among all the different copies of this work which were very popular during and after the
period of its writing, Çankırı Provincial Public Library 18 Hk. Archive number 448
registered copy has been taken as basis of this study. Because of the historical
background, writing form of words and a perfect copy has been chosen between all the
others copies.
This study, is consisted of five sections; which are the book and the copies;
lexicographicalreview, orthography and sound events, text and index. The book and the
copies section includes the book and the copies. The lexicographical review consists of
the type of the dictionaries; the classification of the dictionaries, the whole structure and
the fragmented structure. Orthography and sound events section is consisted of the parts
of orthography, sound events and spellingly differantiated words. In the text section;
there is a translation (transcription) of the text into the present day‟s (Latin) alphabet.
Finally, the index section consists Turkish-Arabic and Arabic-Turkish indexes.