İnmeli hastalarda temporomandibular eklem disfonksiyonunun değerlendirilmesi
Assessment of temporomandibular joint dysfunction in stroke patients
Yazar: ÖMER DURSUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TAMER ÇANKAYA
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Fizik tedavi = Physical therapy ; Temporomandibular eklem = Temporomandibular joint ; Temporomandibular eklem disfonksiyon sendromu = Temporomandibular joint dysfunction syndrome ; Temporomandibular eklem hastalıkları = Temporomandibular joint disorders ; Çene = Jaw

Özet:
Bu çalışmanın amacı inmeli bireylerde temporomandibular eklem disfonksiyonunun değerlendirilmesidir. 
Çalışmaya 50 sağlıklı ve 50 inmeli hasta olmak üzere toplam 100 birey dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen bireylerin temporomandibular eklem hareket açıklıkları dijital kaliper yardımı ile, intraoral ve ekstraoral çiğneme kasları ve çiğneme ile bağlantılı kas gruplarının hassasiyeti kas palpasyonuyla, çiğneme kasları ağrı eşiği algometre kullanılarak değerlendirildi. Artrojenik ve miyojenik kökenli temporomandibular eklem disfonksiyonu varlığı statik ve dinamik ağrı testiyle, fasiyal asimetri labial komissür açısı ölçülerek, temporomandibular eklem disfonksiyonu derecelendirmesi Fonseka anketi ve kraniomandibular indeksi kullanılarak değerlendirildi. İnmeli hastalarda ilaveten spastisite Modifiye Ashworth Skalası yardımıyla değerlendirildi. 
Temporomandibular eklem hareket açıklığı değerleri gruplar arası karşılaştırıldığında, tüm eklem hareket açıklıklarının inme grubunda anlamlı derecede düşük olduğu görüldü (p<0,05). İntraoral ve ekstraoral kas palpasyonu hassasiyeti incelendiğinde ise, inme grubunda değerlendirilen kasların daha hassas olduğu tespit edildi (p<0,05). Çiğneme ile bağlantılı kaslar gruplar arası karşılaştırıldığında splenius kapitis ve posterior digastrikus kasları inmeli grupta daha hassastı (p<0,05). Ağrı eşiği değerlerinde gruplar arası anlamlı fark bulunmasa da sağlıklı grupta daha yüksekti (p>0,05). Statik ve dinamik ağrı testi ve labial komissür açısı ölçüm değerleri ile Fonseka anketi ve kraniomandibular indeksi skorları gruplar arası incelendiğinde; labial komissür açısı değerinin, anket ile indeks skorlarının ve dinamik ağrı testi pozitif olan vaka sayısının inmeli grupta daha yüksek olduğu görüldü (p<0,05).
İnmeli bireylerde sağlıklı bireylere göre temporomandibular eklem disfonksiyonunun daha yüksek olduğu ve tedavide bu ekleme özgü uygulamalara da yer verilmesinin yararlı olacağı sonucuna varıldı.
Anahtar Kelimeler: Hemipleji, Temporomandibular eklem, Çiğneme, Disfonksiyon, Stomatognatik sistem.

Abstract:
The aim of this study was to assess temporomandibular joint dysfunction in stroke patients.
Total 100 participants, 50 who were healthy and 50 who had hemiplegia were recruited into this study. Digital caliper, algometer and muscle palpation are the methods and devices that  used in our study in order by  to assess temporomandibular joint range of motion, muscle pressure pain threshold and muscle tenderness in intraoral, extraoral mastication muscles and  muscles related to mastication. Static and dynamic pain test was used to assess the existence of arthrogenic and myogenic temporomandibular joint dysfunction, labial comissure angle measurement used for assessing facial paralysis severity. Fonseca questionnaire and craniomandibular index used for temporomandibular joint dysfunction assessment and temporomandibular joint dysfunction categorization.  In addition to these parameters spasticity was assessed with Modified Ashworth Scale in stroke group. 
In intergroup comparison significant decrease was found in all temporomandibular range of motion parameters in favor of stroke group (p<0,05). In intergroup comparison significant sensitivity was found in intraoral and extraoral muscle palpation in favor of stroke group (p<0,05). In intergroup comparison significant sensitivity was found in stroke group for the palpation of splenius capitis and posterior digastricus muscles which are related to mastication (p<0,05). Despite the fact that no significant difference was found between groups for the pain threshold in masticatory muscles, values were higher in healthy group (p>0,05). As a result of intergroup examination of static and dynamic pain test, labial comissure angle degree, Fonseca and craniomandibular index score, it was found that the  dynamic pain test positivity, Fonseca questionnaire and craniomandibular index scores were higher in stroke group (p<0,05).
It was concluded that, temporomandibular joint dysfunction prevalence was higher in stroke group compared to healthy group and use of modalities specific to temporomandibular joint dysfunction treatment would be beneficial. 

Keywords: Hemiplegia, Temporomandibular joint, Mastication, Dysfunction, Stomatognathic system.