Kahramanmaraş'ın halk şairleri potansiyeli ve yörenin akraba halk şairleri üzerine bir çalışma
A study on the potential of folk poets of Kahramanmaraş and the related folk poets of the region
Yazar: MUHAMMED HANİFİ ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM ERŞAHİN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Türk halk edebiyatı = Turkish public literature ; Türk halk şiiri = Turkish folk poetry ; Türk şairler = Turkish poets

Özet:
Türk kültür ve edebiyatının köklü ve temel bir tezahürü olan âşıklık geleneğinin temelleri tarihi dönemlere dayanır. Âşığın kam, şaman, baksı, ozan olarak adlandırılan eski ataları da şiiri müzikle beraber icra ederek geleneğin temellerini oluşturmuşlardır. Anadolu'da yeni bir görünümle XVI. yüzyıldan itibaren oluşmaya başlayan Âşık Tarzı Türk şiiri, büyük bir zenginlik ve yaygınlık göstermiş, hemen her yörede varlığını ortaya koymuştur. Kahramanmaraş yöresi de bunlardan birisidir. Âşık Tarzı Türk şiiri, daha çok âşıkların ortaya koyduğu ürünlerin tespit ve incelenmesi doğrultusunda inceleme konusu yapılmıştır. Söz konusu şiir ve kültür geleneğini yöre bazlı olarak inceleyen çalışmalara da rastlanır. Âşık Tarzı Türk şiiri, oluşumundaki "aile-akrabalık" faktörü açısından inceleyen çalışmalar ise oldukça sınırlıdır. Bu çalışmada, Kahramanmaraş yöresi âşık şiiri, oluşum bağlamlarından biri olan "aile-akrabalık" açısından inceleme konusu yapıldı. Yöredeki âşıkların aile ortamının yetişmelerinde belli bir etkinliğe sahip olduğu görülmüş, Kahramanmaraş'ın çeşitli yerleşim yerlerindeki akraba âşıklar tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu vesileyle de yörenin âşık şiiri potansiyeli hakkında bilgi edinme imkanı sağlanmıştır. Yörenin geçiş güzergahı olması sebebiyle burada yerleşik âşıkların yanında Karacaoğlan gibi konar-göçer âşıklara da ev sahipliği yaptığı bilinmektedir.

Abstract:
The foundations of the âşık tradition, which is a rooted and fundamental manifestation of Turkish culture and literature, go back to ancient times. The ancestors of the aşik, called kam, shaman, baksi, and ozan, formed the foundations of the tradition by performing poetry together with music. With a new appearance in Anatolia, the âşık Style Turkish poetry, which started to emerge from the 16th century, showed great wealth and prevalence, and showed its existence in almost every region. Kahramanmaraş region is one of them. Âşık Style Turkish poetry has been examined in line with the determination and examination of the works produced by the Âşıks. There are also studies examining the mentioned poetry and cultural tradition on a regional basis. Studies examining âşık Style Turkish poetry with regard to "family-kinship" context in its formation are quite limited. In this study, the Âşık poetry of Kahramanmaraş region was examined in terms of "family-kinship", which is one of the contexts of its formation. It has been observed that the family environment of the aşiks in the region has a certain effect on their upbringing, and it has been tried to determine the relatives of the âşıks in various settlements of Kahramanmaraş. Hereby, the opportunity to obtain information about the potential of the region's âşık poetry was provided. Due to the fact that the region is a transit route, it is known that it hosts nomadic aşiks, such as Karacaoğlan, as well as resident âşıks.