Hematopoietik kök hücre transplantasyonu uygulanan 
hastaların yaşam kalitesi ve bakım gereksinimlerinin 
değerlendirilmesi
Evaluation of quality of life and care needs of patients undergoing hematopoietic stem cell transplantation
Yazar: NESLİŞAH YAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. SEMİHA AKIN
İstanbul Bilim Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hematoloji = Hematology ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Hematopoetik kök hücre transplantasyonu = Hematopoietic stem cell transplantation ; Hematopoetik kök hücreler = Hematopoietic stem cells ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışma hematopoietik kök hücre transplantasyonu uygulanan yetişkin hastaların
transplantasyon sonrası dönemde yaşam kalitesi ve bakım gereksinimlerinin
değerlendirilmesi amacıyla tanımlayıcı nitelikte planlandı. Araştırma örneklemini bir vakıf
üniversite hastanesinde hematopoietik kök hücre transplantasyonu yapılan 100 hasta
oluşturdu. Yaşam kalitesi Kanser Tedavisi Fonksiyonel Değerlendirme Ölçeği-Kemik İliği
Transplantasyonu (Functional Assessment of Cancer Therapy-Bone Marrow Transplant–
[FACT-BMT], 4.Versiyon) değerlendirildi. Örneklemin %54'ü erkek ve %37'si ilköğretim
mezunudur. Cinsel fonksiyonlarda azalma, saç dökülmesi, tat kaybı, iştahsızlık ve uyku
düzensizliği en sık gözlenen semptomlar iken, sırasıyla baş dönmesi, kaşıntı ve
konstipasyonun ise en az görülen semptomlar olduğu belirlendi. FACT-BMT toplam ölçek
puanı (81,38±21,91) hastaların yaşam kalitesinin orta düzeyde etkilendiğini işaret
etmektedir. Hematopoietik kök hücre transplantasyonu uygulanan hastalarda en az düzeyde
etkilenen yaşam kalitesi alanının Sosyal Yaşam ve Aile Durumu alt boyutu (20,81±4,26)
olduğu belirlendi. Faaliyet Durumu (13,95±4,61), Duygusal Durum (12,70±6,41) ve
Bedeni Durum alt boyutlarının (12,13±6,88) en olumsuz etkilenen yaşam kalitesi alanı
olduğu saptandı. Serbest meslek sahibi olan, sağlık durumunu kötü olarak nitelendiren,
transplantasyon sonrası akut dönemde olan ve transplantasyon sonrası herhangi bir nedenle
hastaneye yatış öyküsü olan hastalarda yaşam kalitesinin daha olumsuz etkilendiği
belirlendi (p<0,05). Araştırma bulguları doğrultusunda, yaşam kalitesindeki olası olumsuz
etkilenmeler yönünden hastaların yakından izlenmesi, semptom kontrolüne yönelik
hemşirelik girişimleri ve eğitimin planlanması, fonksiyonel durumun geliştirilmesi ve
desteklenmesi, transplantasyon sürecinde duygusal destek verilmesi ve boş zamanlarının
etkin şekilde değerlendirmesi için teşvik edilmesi, sosyal izolasyonu önlemek amacıyla
nötropenik süreçte ve taburculuk sonrası hastaların aile ve arkadaşlar ile telefon gibi
alternatif iletişim cihazlarıyla iletişiminin sürdürülmesi önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: Yaşam kalitesi, hematopoetik kök hücre transplantasyonu, bakım
gereksinimleri.

Abstract:
This study was plannedin descriptive term to assess the quality of life and care needs of
adult patients after hematopoietic stem cell transplantation performed. The sample of the
research consists of 100 patients with hematopoietic stem cell transplantation in a
foundation university hospital. Quality of Life was assessed by using Functional
Assessment of Cancer Therapy-Bone Marrow Transplant Scale [FACT-BMT] (4th
Version). More than half (54%) of the sample was male and 37% were primary school
graduates. While decrease in sexual functions, loss of hair, loss of taste, loss of appetite
and sleep disturbances were the most common symptoms, dizziness, itching and
constipation were found to be the least common symptoms, respectively. FACT-BMT
scale total score (81.38±21.91) suggests that the quality of life of patients were affected at
moderate level. Social/Family Well-Being subscale of quality of life of patients undergoing
hematopoietic stem cell transplantation were the least negatively affected dimension
(20.81±4.26). Functional Well-Being (13.95±4.61), Emotional Well-Being (12.70±6.41)
and Physical Well-Being (12.13±6.88) subscales were most adversely affected quality of
life dimensions. The quality of life of self-employed patients, patienst who described their
health as poor, and patients with the history of hospitalization in the acute phase of
transplantation was affected more negatively (p<0.05). In accordance with research
findings, it is recommended to assess the patients for possible negative effects on the
quality of life, to develop nursing care interventions and education program for symptom
management, and improve and support of the functional status and to provide emotional
support during the transplantation process. It is also advised to enable the effecitve
communication of patients with their family and friends using alternative communication
devices such as phones in order to avoid social isolation during neutropenic process and
after discharge, and encourage patients for developing effective leisure time activities.

Keywords: Quality of life, hematopoietic stem cell transplantation, care needs.