Baraj işleyiş süreçlerinde sosyal ve fiziksel çevre etkileri-Doğu Karadeniz bölgesi barajları
The effects of social and physical environments on the operational processes of dams-Dams in Eastern Black Sea region
Yazar: ÇAĞLA ÇOLAK
Danışman: PROF. DR. SONAY ÇEVİK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Barajlar = Dams

Özet:
Barajların fiziksel ve sosyal çevre problemlerini önlemeye yönelik çalışmaların Yurtdışında 1970'lerden sonra, Yurtiçinde 1990 yıllarından sonra başlatıldığı görülmektedir. Yurtdışında ve yurtiçinde uygulamada ve tamamlanan baraj projelerinin yarattığı çevre etkilerinin zararlarının devam ediyor durumda oluşu konuyla ilgili proje ve uygulama bazında birtakım aksaklık ve eksikliklerin varlığını göstermektedir. Bu bağlamda barajların planlama-projelendirme, inşaat ve işletme aşamalarında meydana gelebilecek çevre etkilerini önlemeye ve azaltmaya yönelik yapılması zorunlu görünen çalışmaların ortaya konulması gerekmektedir.Yapılan çalışma ile baraj işleyiş süreçlerine bağlı olumlu süreci getirecek ideale yakın model tanımlanarak, model ışığında baraj planlama-projelendirme, inşaat ve işletme aşamalarında çevre etkilerini önlemeye yönelik yeni uygulamalara rehber olunması ve konuyla ilgili mevcut aksaklıkların giderilmesine yönelik ışık tutulması amaçlanmaktadır.Birinci bölümde; baraj ve çevre etkilerinin önemine değinilmekte, uygulamalara dönük modelin geliştirilmesi amaçları doğrultusunda konunun gereği ve kapsamı verilmektedir.Yapılan Çalışmalar(A) bölümünde; Barajın çevreye etkileri literatür incelemesi kapsamında verilmektedir. Yapılan Çalışmalar(B) bölümde; araştırmanın amacı doğrultusunda Araştırma Modeli ve Araştırmada kullanılacak Yöntem ve Teknikler verilmektedir. Üçüncü bölümde, araştırma alanında ki barajlara ait bulgular ve analizler verilmektedir. Barajlar genel olarak gözlem, yetkililerle ve yöre halkıyla görüşme ve mevcut raporlar kapsamında değerlendirilerek, araştırma alanında değişik süreçlerde ve farklı vadilere ait barajlarda çevre analizleri yapılmaktadır.Çalışmanın dördüncü bölümünde barajların mevcut süreçlerinde tespit edilen etkiler irdelenmekte ve sınıflandırılmaktadır bölümde önerilen modele, seçilen barajlara ve araştırma alanının tümüne ait sonuç ve öneriler sunulmuştur.Anahtar Kelimeler; Baraj, Fiziksel ve sosyal çevre etkileri, Planlama-Projelendirme, İnşaat ve işletme süreçleri

Abstract:
Studies on the effects of dams on physical and social environments started after the 1970s abroad and in the 1990s in Turkey. The continuing harmful effects of the dams that are completed or are still under construction both abroad and in Turkey show that there are some problems at the design and application stages. In this context, it is necessary that studies that will prevent and reduce the effects of dams on the environment that may exist during the planning-design, construction and operation stages be considered.This study aimed to define the ideal model that will bring the prositive process that are based on the operation of dams; under the light of this model, to be a guide to the new applications in the prevention of the environmental effects of the dams; and to shine a light on eliminating the existing problems.The first section of the study discusses the importance of dams and their effects on the environment, and presents what must be done and the scope of the study in order to develop the model to be used in applications.The Previous Studies (A) section presents as a literature review the effects of dams on the environment.The Previous Studies (B) section presents the Research Model, and the methods and techniques to be used in the study. In the third section, findings and analyses about the dams in field of study are presented. Evaluation of the dams are based on the data obtained through observations and interviews with the authorities and local people and through existing reports, and various environmental analyses of the dams in different valleys will be carried out.The fourth section of the study investigates and classifies the effects of the dams that are found in their present states. The last section of the study presents conclusions and recommendations about the proposed model, sample dams and whole field of study.Key words: dam, effects on physical and social environments, planning-design, processes of construction and operation.