İş Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk: Nitel Bir Araştırma
Mediation in Labor Disputes: A Qualitative Study
Yazar: ELİF NİHAL ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞERİFE DURMAZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
İnsanlar toplu olarak yaşamaya başladığı andan itibaren yaşanan uyuşmazlıkların çözümünde birçok çözüm yolu kullanılmıştır. Modern hukuk devletlerinde ilk tercih edilen yöntem yargısal usul olan mahkemelerdir. Yargının eliyle kazanma ve kaybetme istediği mahkemeler üzerindeki iş yükünü arttırmış ve bu durum mahkemelerin tek başına anlaşmazlıkların çözümünde yetersiz kalmasına neden olmuştur. Mahkemelerin artan iş yükünün azaltılması için alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemleri kullanılmaya başlamıştır. Bu yöntemler arasında Dünya'da ve Türkiye'de de yaygın olarak uzlaştırma ve arabuluculuk kullanılmaktadır. Ülkemizde ilk olarak ihtiyari olarak başlayan arabuluculuk süreci daha sonrasında dava şartı uygulamasının gelmesiyle alan olarak genişlemiştir. Sistemin yeni olması var olan durumların tespitini gerektirmektedir. Bu çerçevede araştırmanın konusunu oluşturan arabuluculuk süreç ve sistem durumları ile iş uyuşmazlıklarında arabuluculuk konusu önemlidir.
Üç bölümden oluşan bu çalışmanın ilk bölümünde alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemleri ve arabuluculukla ilgili genel bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde ise çalışmanın temel konusunu oluşturan iş hukukundan kaynaklı arabuluculuk sürecine dâhil olan işçi ve işveren alacakları ile işe iade süreci ele alınmıştır. Araştırmanın üçüncü bölümünde ise en çok iş uyuşmazlıklarında arabuluculuk dosyalarının görüldüğü ikinci il olan Ankara ilinde görev yapan uzman arabulucular ile gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış mülakatla arabuluculuk süreçleriyle ilgili durum, avantaj, dezavantajlar tespit edilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA 2020 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Katılımcıların mevcut arabuluculuk uygulamasına yönelik görüşlerinden sistem açıklarının ve eksikliklerinin olduğu görülmüştür. Ayrıca mevcut eksikliklere yönelik çözüm önerileri sunulmuştur

Abstract:
Since people started to live collectively, many solutions have been used to resolve disputes. In modern states of law, the first preferred method is the judicial procedure of the courts. The desire to win and lose at the hands of the judiciary has increased the workload on the courts, and this has led to the inability of the courts to resolve disputes on their own. Alternative dispute resolution methods have started to be used to reduce the increasing workload of the courts. Among these methods, conciliation and mediation are widely used in the world and in Turkey. The mediation process, which first started as voluntary in our country, later expanded as a field with the application of the condition of litigation. The newness of the system requires the identification of existing situations. In this framework, the mediation process and system situations and mediation in labor disputes, which constitute the subject of the research, are important.
In the first part of this study, which consists of three parts, general information about alternative dispute resolution methods and mediation is given. In the second part, the employee and employer receivables and the reemployment process included in the mediation process arising from labor law, which constitute the main subject of the study, are discussed. In the third part of the research, the situation, advantages and disadvantages related to mediation processes were determined through semi-structured interviews with expert mediators working in Ankara where the second province with the highest number of mediation files in labor disputes. The data obtained were analyzed using the MAXQDA 2020 program. Participants' views on the current mediation practice revealed that there are system gaps and deficiencies. In addition, solution suggestions were presented for the existing deficiencies. The data obtained were analyzed using the MAXQDA 2020 program. Participants' views on the current mediation practice revealed that there are system gaps and deficiencies. In addition, solution suggestions were presented for the existing deficiencies.