Aşiret düzeninin sürmesinde liderliğin rolü: Mardin örneği
The role of leadership in the continuation of tribal order: The Mardin example
Yazar: İZZET YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN ALPER ATAŞER
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Geleneksel toplumda örgütlenerek ortaya çıkan ve modernleşme sürecinde toplum üzerinde varlığını devam ettiren aşiret yapılanmalarının, bu süreçte toplumda hangi fonksiyonlarla varlığını devam ettirdiği ve toplumsal istikrarı nasıl sağladığı önemli bir araştırma sorusudur. Aşiretlerin düzenini konu edinen bu çalışma, söz konusu sorudan hareketle bu örgütlerin varlığını nasıl devam ettirdiklerini ortaya çıkarmak, aşiret liderlerinin bu sistemi hangi fonksiyonlarla devam ettirdiğini ve toplumun özellikle sosyal sorunlarda, akrabalık-evlilik durumlarında hangi işlevlere sahip olduğunu öğrenmek için tasarlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve Mardin'de 20'si erkek 5'i kadın olmak üzere toplamda 25 kişi ile mülakat yapılmıştır. Böylelikle katılımcıların gözünden aşiret liderlerinin, toplumsal sorunlar karşısındaki tutumu, akrabalık-evlilik ilişkilerine yaklaşımı, ekonomik ve siyasi alanlarındaki etkileri incelenmiştir. Aynı zamanda aşiretin ve aşiret liderinin, toplumda istikrar sağladığına, toplumundaki bireyler üzerinde yeri geldiğinde baskıcı bir tutum sergilediğine dikkat çekilmiştir. Sonuç olarak görülmüştür ki aşiret yapılanmalarının varlığı özellikle kırsal kesimlerde talep edilmekte ve aşiretler, modernleşme karşısında bu şekilde ayakta kalabilmektedir. Ancak buna rağmen, kentleşme ile beraber aşiret üyelerinin kendi aralarındaki dayanışma duygusunun ve gruba olan aidiyetinin zayıfladığı görülmüştür. Artan kentleşme, modernleşme ve sosyal medya kullanımı ile beraber aşiret üyelerinin kendi arasındaki topluluk duygusunun daha da zayıflayacağı öngörülmektedir.

Abstract:
An important research question is how tribal structures, which emerged by organizing in traditional society and continued their existence in the society during the modernization process, continued their existence in the society during this process and how they provided social stability. This study, which deals with the order of tribes, was designed to reveal how these organizations continued their existence, to learn with what functions tribal leaders continued this system and what functions the society had, especially in social problems and kinship-marriage situations. Qualitative research method was used in the research and a total of 25 people, 20 of whom were men and 5 of whom were women, were interviewed in Mardin. Thus, the attitude of tribal leaders towards social problems, their approach to kinship-marriage relations, and their effects in economic and political areas were examined from the perspective of the participants. At the same time, it was emphasized that the tribe and the tribal leader provided stability in the society and displayed an oppressive attitude on the individuals in the society when necessary. As a result, it has been seen that the existence of tribal structures is especially demanded in rural areas and that this is how tribes can survive against modernization. However, despite this, it has been seen that the sense of solidarity and belonging to the group among tribal members has weakened with urbanization. It is predicted that the sense of community among tribal members will weaken even more with increasing urbanization, modernization and social media use.