Duyusal işlemleme ölçeği okul öncesi ev formunun Türkçe uyarlamasının geçerlik ve güvenirliği
Validity and reliability of the Turkish version of the sensory processing measure pre-school home form
Yazar: PINAR AKGÖL
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KAYIHAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Duyusal özellikler = Sensorial properties ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma, okul öncesi 2-5 yaş aralığındaki çocukların duyusal işlemleme yanıtlarını değerlendiren Duyusal İşlemleme Ölçeği Okul Öncesi Ev Formu'nun (DİÖ-OÖ-EF) Türkçeye çevirisi ve kültürler arası adaptasyonunun yapılarak geçerlilik ve güvenirliğinin belirlenmesi amacıyla yapıldı. Çalışmaya 115 tipik gelişen (TG) ve 50 Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocuk dahil edildi. Çeviri ve kültürler arası adaptasyon aşamaları için Beaton'un 6 aşamalı prosedürü kullanıldı. Prosedürün aşamaları tamamlandıktan sonra ölçek, yayın haklarına sahip olan Western Psychological Services'e (WPS) gönderildi, gerekli kontrol ve düzeltmeler alınarak son haline getirildi. Geçerlilik ve güvenilirlik analizlerinde iç tutarlılık için yaptığımız testlerde DİÖ-OÖ-EF'nin yüksek derecede güvenilir olduğu görüldü (%92). Ölçeğin maddelerinin Varimax Rotasyonuyla Keşfedici Faktör Analizinde 7 faktör altında toplanabildiği ve DİÖ-OÖ-EF'nin varyansının %41.68'ini açıklayabildiği saptandı. DİÖ-OÖ-EF'nin yinelenebilirliği ve zamana göre değişmezliği iki hafta arayla gerçekleştirilen test ve tekrar test uygulamalarıyla araştırıldı ve değişmezliğin mükemmel düzeyde olduğu saptandı (ICC: 0.952; p=0.001). DİÖ-OÖ-EF puanlarının ayırt ediciliğini gösterebilmek için TG çocuklarla aynı yaş grubundaki OSB olan çocuklara ait sonuçlar cinsiyet ve yaşlarına göre karşılaştırıldı. DİÖ-OÖ-EF'nin TG çocuklarla OSB'li çocukları hassas şekilde ayırt edebilen bir ölçek olduğu saptandı (p<0,01).  Sonuç olarak, DİÖ-OÖ-EF'nin 2-5 yaş arası okul öncesi çocukların duyusal işlemleme farklılıklarını değerlendirmek için kullanılabilecek, Türkçe, geçerli ve güvenilir bir değerlendirme ölçeği olduğu belirlendi.

Abstract:
The present study aims to determine the validity and reliability of the Turkish version of the Sensory Processing Measure Pre-School Home Form (SPM-P-HF) through the Turkish translation of the text and the intercultural adaptation. The measure evaluates the sensory processing replies of pre-school children between ages 2 and 5. The study includes 115 typically developing children (TD) and 50 children in the Autism Spectrum Disorder (ASD). Beaton's 6-step procedure was used for translation and intercultural adaptation. After the steps of the procedure were completed, the scale was sent to the Western Psychological Services (WPS), which owns the publication rights. Once the required controls and corrections were made, the meaure was finalized. The tests we carried out to measure the internal consistency and the validity and reliability analyses showed that the SPM-P-HF measure was found to be highly reliable (92%). It has been observed that the scale items could be grouped under 7 factors in the Varimax Rotation Exploratory Factor Analysis and that the SPM-P-HF variance could be explained by 41.68%. The repeatability and the temporal invariance of SPM-P-HF have been studied through biweekly tests and repeated test applications and the invariance was found out to be on an excellent level (ICC:0952; p=0.001). In order to show the distinctiveness of the SPM-P-HF grades, the results belong of the TD children and children in the same age group with ASD have been compared based on their gender and ages. It was found that SPM-P-HF is a sensitive measure distinguishing the TD children and children with ASD (p<0,01). As a result, it was found that SPM-P-HF is a valid and reliable evaluation scale in Turkish that can be used to evaluate the differences in sensory processing of pre-school children between ages 2 and 5.