Açıklanamayan infertilite tanısı ile klomifensitrat ve gonadotropin kullanılarak, ovaryan stimülasyon ve intrauterin inseminasyon uygulanan hastalarda, HCG uygulama günüendometriyal kalınlığın ve dominant folikül boyutunun gebelik sonuçlarını öngörmedeki rolü
The role of endometrial thickness and dominantfollicle size in predicting pregnancy outcomes on theday of HCG administration in patiens with unexplainedinfertility WHO underwent ovarian stimulation andintrauterine insemunation using clomiphene citrate andgonadotropin
Yazar: GÖZDE BAŞPINAR DOĞRU
Danışman: PROF. DR. BERNA DİLBAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Endometriyum = Endometrium ; Gonadotropinler = Gonadotropins ; Klomifen = Clomifene ; Koryonik gonadotropinler = Chorionic gonadotropins ; Kısırlık = Infertility ; Over = Ovary ; Overyan folikül = Ovarian follicle

Özet:
Amaç: Bu çalışma açıklanamayan infertilite tanısı ile klomifen sitrat ve
gonodotropin kullanılarak, ovaryan stimülasyon ve intrauterin inseminasyon
uygulanan hastalarda, hCG uygulama günü endometriyal kalınlığın ve dominant
follikül boyutunun gebelik sonuçlarını öngörmedeki rolünü araştırmak amacıyla
yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Ocak 2017 ile Aralık 2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri
Üniversitesi Ankara Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları Eğitim ve Araştırma
Hastanesi Üremeye Yardımcı Tedavi Kliniği'ne başvuran, açıklanamayan infertilite
tanılı, dahil edilme hariç tutulma kriterlerine uyan, CC-OS+IUI ve 3 siklus başarısız
CC-OS+IUI siklusunu takiben G-OS+IUI siklusuna alınan ardışık tüm olguların
verileri retrospektif olarak tarandı. Demografik veriler; insan koryonik gonadotropin
(hCG) uygulama günü dominant folikül büyüklüğü, folikül âdeti, endometriyal
kalınlık verilerinin; klinik gebelik biyokimyasal gebelik ve dış gebelik sonuçlarına
etkisi istatistiksel olarak değerlendirildi.
Bulgular: Hastanemizde Ocak 2017 ve Aralık 2021 tarihleri arasında dâhil edilme
kriterlerimize uyan 367 adet CC-OS+IUI ve 211 adet G-OS+IUI uygulanan ardışık
olgu çalışmamız kapsamına alındı. Tüm olgular, CC-OS+IUI ve G-OS+IUI olguları
demografik ve klinik özellikleri bakımından karşılaştırıldı. Yapılan istatistiksel
analizde CC-OS+IUI olgularında dominant folikül büyüklüğü G-OS+IUI olgu
grubundan anlamlı düzeyde yüksek bulunurken; endometriyal kalınlık ise G-OS+IUI
grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olarak saptandı [sırasıyla;
18,9±1,6mm, 18,1±1,1mm; 8,6±2,3mm, 9,5±2,3mm (p<0,001)].Olgular gebelik
sonuçlarına göre değerlendirildiğinde; CC-OS+IUI grubunda %23,9, G-OS+IUI
grubunda %17,6 klinik gebelik görüldü. Tüm olgu grubunda klinik gebelik
görülenlerde görülmeyenlere göre dominant folikül büyüklüğü istatistiksel olarak
anlamlı düzeyde düşük bulundu[sırasıyla;18,3±1,53mm,18,7±1,56 mm (p=0,029)].
Endometriyal kalınlık ise klinik gebelik görülen tüm olgu grubunda görülmeyenlere
göre daha yüksek tespit edildi [sırasıyla;9,3±2,51 mm,8,8±2,29 mm (p=0,038)]. Tüm
olgu grubunda dominant folikül büyüklüğünün ve endometriyal kalınlığın klinik
gebeliği öngörebilirliğini incelemek amacıyla yapılan ROC analizi sonucunda klinik

12

gebeliği predikte eden dominant folikül büyüklüğünün optimal kesim (cut-off) değeri
18mm, endometriyal kalınlığın optimal kesim (cut-off) değeri ise 8,3 mm olarak
bulundu (dominant folikül büyüklüğü için: AUC: 0,566, p = 0,029, endometriyal
kalınlık için: AUC: 0,548, p = 0,049). Dominant folikül büyüklüğü ortalaması CC-
OS+IUI olgu grubunda klinik gebelik görülenlerde görülmeyenlere göre daha düşük
bulundu[sırasıyla; 18,5±1,6mm, 19,0±1,6mm (p=0,009)]. Endometriyal kalınlık
değeri ise klinik gebelik görülenlerde görülmeyenlere göre daha yüksek
bulundu[sırasıyla; 9,2±2,5mm, 8,4±2,2 (p=0,009)]. Dominant folikül büyüklüğü ve
endometriyal kalınlık G-OS+IUI grubunda klinik gebelik oluşan ve oluşmayan
grupta benzerdi [sırasıyla; 17,9±1,2 mm, 18,1±1,3mm (p=0,448); 9,7±2,5mm,
9,5±2,2mm (p=0,569)]. CC-OS+IUI olgu grubunda dominant folikül büyüklüğünün
ve endometriyal kalınlığın klinik gebeliği öngörebilirliğini incelemek amacıyla
yapılan ROC analizi sonucunda klinik gebeliği predikte eden dominant folikül
büyüklüğünün optimal kesim (cut-off) değeri 18mm,endometriyal kalınlığın optimal
kesim (cut-off) değeri ise 8,3 mm olarak bulundu (dominant folikül büyüklüğü için:
AUC: 0,583, p = 0,009; endometriyal kalınlık için: AUC: 0,515, p = 0,009).Ayrıca
dominant folikül büyüklükleri 17-18 mm,19-20 mm,21mm ve üzeri şeklinde gruplara
ayrıldı. Tüm olgu grubu, CC-OS+IUI ve G-OS+IUI grubunda klinik gebelik
sonuçları tüm folikül gruplarında benzerdi [sırasıyla; p=0,111, p=0,200,p=0,279].
Endometriyal kalınlık ise bulunan cut-off değeri olan 8,3 mm'e göre ≤8,3mm ve
>8,3mm olmak üzere iki gruba ayrıldı. Tüm olgu grubu, CC-OS+IUI ve G-OS+IUI
grubunda klinik gebelik sonuçları ≤8,3mm ve >8,3mm de benzer bulundu [sırasıyla;
p=0,317, p=0,083, p=0,835].
Sonuç: Klinik gebelik sonuçları değerlendirildiğinde; açıklanamayan infertilite tanısı
ile CC-OS+IUI uygulanan olgularda hCG günü dominant folikül büyüklüğü ve
endometriyal kalınlığın tedavi başarısını öngörmede değerli bir parametre olduğu, G-
OS+IUI tedavisi için aynı çıkarımın geçerli olmadığı sonucuna varıldı.

Anahtar Kelimeler: Açıklanamayan infertilite, IUI, Klomifen sitrat, Gonadotropin,
Dominant folikül büyüklüğü, Endometriyal kalınlık

Abstract:
Objective: This study aimed to investigate the role of prediction of pregnancy
conclusion of hCG administration day, endometrial thickness and size of dominant
follicle with unexplained diagnosis of infertility in patients with ovarian stimulation
and intrauterine insemination while using clomiphene citrate and gonadotropin.
Material and Method: For this retrospective study were included the cases with
unexplained infertility, admitted to Etlik Zübeyde Hanım Research and Training
Hospital Assisted Reproductive Technologies Center between January 2017 and
December 2021 online meeting inclusion and exclusion criteria, who were applied all
consecutive parameters CC-OS+IUI and 3 cycles failed CC-OS+IUI cycled to G-
OS+IUI. Demographic datas were evaluated statistically that human chronic
gonadotropin (hCG), the size of the dominant follicle, the numbers of follicles and
parameters of endometrical thickness affect the conclusions of clinical pregnancy,
biochemical pregnancy and ectopic pregnancy.
Results: 367 CC-OS+IUI and 211 G-OS+IUI consecutive patients studied who
accepted inclusion and exclusion criteria in our hospital between January 2017 and
December 2021. All of them(CC-OS+IUI and G-OS-IUI) were compared as their
demographic and clinical features. Statistical analysis showed us the size of the
dominant follicle was more with the cases included CC-0S+IUI then G-OS+IUI, but
endometrial thickness was determined less than the group of G-OS+IUI statistically.
[respectively; 18.9+-1.6mm, 18.1+-1.1mm; 8.6+-2.3mm, 9.5+-2.3mm (p<0.001)]
When the cases were evaluated as their pregnancy results, clinical pregnancy rates
were %23.9 in group of CC-OS+IUI and %17.6 in group of G-OS+IUI. The size of
follicles were smaller statistically when the cases with clinical pregnancy compared
with the others [respectively; 18.3+-1.53mm, 18.7+- 1.56mm (p=0.029)].

14

Endometrial thickness was evaluated higher in the cases with clinical pregnancy. The
result of ROC analysis thich examined the predictions of clinical pregnancy in the
cases with the size of dominant follicle and endometrial thickness were found. Cut-
off ranges were 18mm for the size of the dominant follicle and 8.3mm for
endometrial thickness (for the size of dominant follicle: AUC:0.583,p=0.009; for the
endometrial thickness: AUC: 0.515, p=0.009). In addition the sizes of follicles were
separated as the groups of 17-18mm 19-20mm and over 21mm. The results of
clinical pregnancy were similar in all the follicle groups (CC-OS+IUI and G-
OS+IUI). [respectively p=0.111, p=0.200, p=0.279] Endometrial thickness was
separated into 2 groups as ≤ 8.3 mm and > 8.3 mm. The results of clinical
pregnancy were found similar as ≤ 8.3 mm and > 8.3 mm in all the cases
(CC–OS+IUI and G-OS+IUI) [ respectively; p=0.317, p=0.083, p=0.835]
Conclusion: When the results of clinical pregnancy were evaluated. hCG
administration day, the size of dominant follicle and endometrial thickness was a
valuable parameter to predict the treatment for the cases CC-OS-IUI with the
diagnosis of unexplained interfility but for the treatment of G-OS+IUI was not
concluded with the same inference.

Key Words: Unexplained infertility, infertility, IUI, clomiphene citrate, the size of
dominant follicle, endometrial thickness.