Mardin ilindeki medrese yapılarının cephelerinde oluşan taş bozunmalarının incelenmesi ve xrf spektrometresi ile analizi
Examination and analysis of stone degradation of facades of madrasas in mardin with xrf spectrometer
Yazar: AYŞE BİÇEN ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEFİKA ERGİN ; DOÇ. DR. MURAT DAL
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışmada Mardin ilinde bulunan medrese yapılarının dış cephelerinde meydana gelen bozunmalar ele alınmıştır. Bozunmalar görsel analizler ile belirlenip, cephede haritalama yöntemi ve XRF kimyasal analiz yöntemleri ile incelenmiştir. Bu incelemeler sonucunda yapılarda meydana gelen bozunmalar belirli kategoriler halinde ele alınıp, bu bozunmaların yapılar üzerindeki etkilerine değinilmiştir. 
Çalışma toplam beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde literatür taraması yapılmıştır. 
İkinci bölümde konu ile alakalı yapılmış akademik çalışmalar incelenmiş ve Mardin ilinin tarihi, iklim ve coğrafik koşulları incelenmiştir. 
Çalışmanın üçüncü bölümde materyal ve metot ile ilgili bilgiler verilmiştir. Aynı başlık altında seçilen medreselerin tarihçelerine, konumlarına ve mimari özelliklerine değinilmiştir.  Görsel analizler ile belirlenen bozunmalar cephede haritalama yöntemi ve XRF kimyasal analiz yöntemi ile incelenmiştir. Bu başlıkta analizlerde kullanılan yöntemleri açıklayan bilgiler verilmiştir.
Çalışmanın dördüncü bölümü bulgular ve tartışma bölümü olup bu bölümde bozunma kavramı tanımlanıp medreselerde meydana gelen bozunmalar ele alınmıştır. Yapıların dış cephelerinde meydana gelen bozunmalar incelenip fiziksel, kimyasal, biyolojik ve insan etkisi sonucunda meydana gelen bozunmalar olarak kategorilere ayrılmıştır. Yapıda meydana gelen bozunmalar, cephede haritalama ve XRF kimyasal analiz yöntemi kullanılarak ele alınmıştır. Cephede haritalama yöntemi kullanılarak yapıların dış cephelerinde meydana gelen bozunmalar irdelenmiştir. XRF kimyasal analiz yöntemi kullanılarak yapılardaki bozunmalara uğramış taşlardan meydana gelen kimyasal değişimler incelenmiştir. 
Çalışmanın beşinci bölümde elde edilen veriler değerlendirilmiştir.

Abstract:
This study discusses the degradation that occurred on the exterior facades of the madrasah buildings in the province of Mardin. The deteriorations determined by visual analysis were examined by the facade mapping method and XRF chemical analysis method. In these investigations, the effects of the degradation that occur on the structures are mentioned in certain categories.
The study consists of five chapters in total. The first section is literature review.
In the second part, literature academic reviews related to the subject are mentioned, the history, climatic and geographical conditions of the province of Mardin were examined.
In the third part of the study, information about the material and method is provided. Under the same title, the history, location and architectural features of the madrasahs are mentioned. The deteriorations determined by visual analysis were examined by the facade mapping method and XRF chemical analysis method. In this chapter, information explaining the methods used in the analysis is given.
The fourth part of the study includes the findings and discussion section. In this section, the concept of decay is defined and the degradation in madrasahs is discussed. After the analysis, the degradation in the structure has been handled by using facade mapping and XRF chemical analysis method. The deterioration that occurs on the exterior of the buildings is examined and categorized as physical, chemical, biological and human effects. By using the mapping method on the facade, the deterioration that occurs on the exterior of the buildings has been shown. Chemical changes occurring from the damaged stones in the structures were investigated by using XRF chemical analysis method.
In the fifth part of the study, the results and recommendations obtained from the study are stated.