Elverişsiz koşullarda yaşayan ortaokul öğrencileri için zihin ve beden birlikteliği temelli psikolojik sağlamlık programının sınanması
Effectiveness of mind and body connection based resilience program for disadvantaged secondary school children
Yazar: ERDAL YANARDÖNER
Danışman: DOÇ. DR. A. ESRA İŞMEN GAZİOĞLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Beden-zihin problemi = The mind-body problem ; Dezavantajlı gruplar = Disadvantaged groups ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı sosyoekonomik açıdan elverişsiz koşullarda yaşayan ortaokul öğrencilerine yönelik geliştirilen zihin ve beden birlikteliği temelli psikolojik sağlamlık programının etkisini sınamaktadır. Bu hedefle çalışma iki aşamalı olarak gerçekleşmiştir. 
İlk aşama, psikolojik sağlamlık programının içeriğini belirlemeye yönelik olup, hangi koruyucu faktörlerin programa dahil edileceğini  belirlemeye yöneliktir. İstanbul ve Yalova'da öğrenim gören 199 ortaokul öğrencisine Çocuklar için Yılmazlık Ölçeği,  Ergenlerde Öz-Denetim Becerileri Ölçeği, Fiziksel Benlik Algısı Ölçeği, Çocuk ve Ergenler için Baş Etme Ölçeği, Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Çocuklar için Benlik Algısı Profili ve Çocuklar için Öz-Yeterlik Ölçeği uygulanmıştır. Pearson Çarpım Momentler korelasyon analizi sonucunda Yılmazlık, Benlik Algısı, Öz-Yeterlik, Öz-Denetim ve Baş Etme değişkenleri arasında anlamlı ve doğru oranlı bir korelasyon olduğu tespit edilmiş, sonrasında yapılan Çoklu Regresyon analizi sonucunda bu son dört değişkenin Yılmazlık değişkenini anlamlı düzeyde yordadığı bulunmuştur. Böylece çalışmanın ilk aşamasından planlanan psikolojik sağlamlık programının koruyucu faktörleri olarak Benlik Algısı, Öz Yeterlik, Öz-Denetim ve Baş Etme değişkenleri belirlenmiştir. 
Araştırmanın ikinci aşamasında, zihin ve beden birlikteliğine dayalı psikolojik sağlamlık programının sınanması amaçlanmış, bu amaçla İstanbul Ataşehir, İstanbul Büyükçekmece ve Yalova Merkez'de öğrenimlerine devam eden deney, kontrol ve kontrol plasebo olmak üzere 15'er kişiden oluşan 3 grup üzerinde çalışılmıştır. Psikolojik sağlamlık programı deney grubuna, hafta 2 gün toplamda 5 hafta süresince, plasebo kontrol grubuna ise haftada bir gün 5 hafta boyunca plasebo etkinlik programı uygulanmış, kontrol grubuna herhangi bir müdahelede bulunulmamıştır. Program öncesi ve sonrası uygulanan ölçeklerden alınan veriler Kruskall Wallis, Mann Witney  U ve Wilcohon İşaretli Sıralar testleri ile incelenmiş ve psikolojik sağlamlık programının ortaokul öğrencilerinin psikolojik sağlamlık ve baş etme becerilerini olumlu yönde etkilediği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The  aim of this study is to test the effect of mind and body connection based resilience program  for disadvantaged secondary school students. To achieve this, study  was performed in two steps.
The first step  was carried out to determine which protective factors should be included for resilience program. Resilience Scale for Early Adolescents,  The Adolescent Self-Regulatory Inventory, Physical Perception Scale for Children,  Coping Scale for  Children and Youth,  Child and Youth Resilience Measure,  Self-Perception Profile for Children,  Children's Self-Efficacy Scale were administered to  199 secondary school students from Istanbul and Yalova provinces.  Pearson Moment Correlation analysis was applied for all of these variables, and there was found a significant correlation between Resilience, Self-Perception, Self-Efficacy, Self-Regulation and Coping, further regression analysis  showed that all these four factors significantly predicted resilience variable.  As a result, Self-Perception, Self-Efficacy, Self-Regulation and Coping were determined as a protective factors of resilience program in the first step of the study.
The second step of the study was to examine the effect of mind and body connection based resilience program  which included setting up experiment, control and control placebo groups, consisting of 15 participants in each from secondary public schools in   Istanbul Atasehir, Istanbul Büyükcekmece and Yalova Merkez.  Resilience program was applied to experiment group twice a week for  5 weeks, placebo program was applied to control placebo each week for 5 weeks, and there was no intervention for control group. The data collected from pre  and post-tests were analyzed by Kruskall Wallis, Mann Witney U  and Wilcohon Signed Rank Tests which concluded that resilience program positively affected resilience and coping skills of secondary school students.