Özür söz edimi stratejileri öğretiminin ortaokul öğrencilerinin özür dileme kullanımlarına etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of apology strategies education on secondary school students' use of apology
Yazar: ASİYE KÖSEOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUHSİNE BÖREKÇİ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etik = Ethics ; Konuşma becerisi = Speaking skills ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Söz edimleri = Speech acts ; Özür dileme = Apologizing

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, Türkçe dersi konuşma öğrenme alanında özür söz edimi stratejileri öğretiminin ortaokul öğrencilerinin özür dileme kullanımlarına etkisinin incelenmesidir. 
Yöntem: Bu araştırmada nitel ve nicel yöntemler sırayla bir arada kullanılıp nitel veriler nicel verilerle destekleneceği için karma araştırma yöntemlerinden gömülü desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda yarı deneysel desenlerden grup içi zaman dizisi ayrı zamanlı desen nitel boyutunda ise gözlem ve görüşme süreçlerinden oluşan durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2021-2022 eğitim öğretim yılında öğrenim gören 15 beşinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Türkçe dersi konuşma öğrenme alanına yönelik hazırlanan etkinlik planlarıyla öğrencilere 4 haftalık özür söz edimi stratejileri öğretimi gerçekleştirilmiştir. Uygulama öncesi ve sonrası öğrencilerin özür dilemeyi gerektiren durumlarda kullandıkları ifadeler, gözlem ve STT ile toplanmıştır. Araştırmada gözlem ve söylem tamamlama testinden elde edilen veriler, Blum-Kulka ve Olshtain'in özür söz edimi stratejilerine göre sınıflandırılmıştır. Sınıflandırılan verilerin istatistiksel analizi sonucunda nicel verilere ulaşılmıştır. Nitel verilere ise gözlem ve görüşmelerin betimsel ve içerik analiziyle ulaşılmıştır. 
Bulgular: Uygulama sürecinde kullanılan nicel ve nitel veri toplama araçlarından elde edilen verilerin analizine göre özür söz edimi stratejileri öğretimiyle uygulama öncesi ve sonrasında öğrencilerin özür söz edimi kullanımlarında anlamlı bir farklılık ortaya çıkmıştır.
Sonuçlar: Uygulama çalışmaları öncesi ve sonrasında uygulanan gözlem formları sonuçlarına göre özür söz edimi stratejileri öğretimi, öğrencilerin özür söz edimi kullanımlarında faydalı olmuştur.
Anahtar Kelimeler: söz edimleri ve etik, özür söz edimi, konuşma becerisi, ortaokul öğrencileri.

Abstract:
Purpose: The aim of this research is to examine the effect of teaching excuse speech act strategies on the use of apology by secondary school students in the field of speaking learning in Turkish lessons.
Method: In this research, qualitative and quantitative methods are used together in turn and because qualitative data will be supported by quantitative data, embedded design, one of the mixed research methods, was used. In the quantitative dimension of the research, in-group time series separate time design, which is one of the quasi-experimental designs, was used, and in the qualitative dimension, a case study consisting of observation and interview processes was used. The sample of the research consists of 15 fifth grade students studying in the 2021-2022 academic year. 4-week excuse speech strategies were instructed to the students with the activity plans prepared for the speaking learning field of Turkish lesson. The expressions used by the students in situations requiring apology before and after the application were collected by observation and STT. In the research, the data obtained from the observation and discourse completion test were classified according to Blum-Kulka and Olshtain's excuse speech act strategies. As a result of the statistical analysis of the classified data, quantitative data were obtained. Qualitative data were obtained through descriptive and content analysis of observations and interviews.
Findings: According to the analysis of the data obtained from the quantitative and qualitative data collection tools used in the application process, there was a significant difference in the use of excuse speech act by the students before and after the application with the teaching of excuse speech act strategies.
Conclusions: According to the results of the observation forms applied before and after the application studies, the teaching of excuse speech strategies was beneficial in students' use of excuse speech act.
Keywords: speech acts and ethics, apologetic speech act, speaking skill, secondary school students.