İkinci ürün pamuk (Gossypium hirsutum l) tarımında defoliant uygulamalarının verim, lif ve tohum kalitesi üzerine etkilerinin araştırılması
Researches on effects of defoliant applications on yield, fiber and seed quality in second crop cotton (Gossypium hirsutum l.) cultivation
Yazar: YILDIZ SOKAT
Danışman: PROF. DR. AYNUR GÜREL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Bölümü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Pamuk = Cotton

Özet:
Son yıllarda Ege bölgesinde arpa, buğday gibi ürünlerden sonra ikinci ürün olarak pamuk üretimi yapılmaya başlanmıştır. Buğday hasadından sonra Haziran ayının 15'ine kadar ekimi yapılan pamuklarda, hasat döneminde oluşan yağışlar kütlü veriminde ve kalitesinde kayıplara yol açmaktadır. Bu nedenle, hasadı erken tamamlamak için bitkinin yapraklarını döktürerek koza açımını teşvik eden ve defoliant (yaprak döktürücü) olarak adlandırılan kimyasalların uygulamasına ihtiyaç duyulabilmektedir. Bu çalışmada, buğday sonrası ikinci ürün olarak ekimi yapılan pamukta defoliant uygulamalarının verim ve kaliteye olan etkileri incelenmiştir.Tarla denemeleri, Söke lokasyonunda iki yıl süreyle (2006 ve 2007) gerçekleştirilmiştir. İkinci ürün pamuk ekimleri için ST 373 pamuk çeşidi kullanılmıştır. Denemeler, Haziran ayının ikinci haftasında tesadüf blokları deneme desenine göre kurulmuştur. Farklı ticari isimli defoliantlar ve karışımları, pamuk kozalarının %50 açtığı dönemde uygulanmıştır. Kullanılan defoliant ve dozları: 1. Cyclinalide + Ethephone etken maddeli Finish defoliantı (200 ml/dekar), 2. Thidiazuron+Diuron etken maddeli Dropp Ultra defoliantı (60 ml/dekar), 3. Finish + Dropp Ultra defoliantlarının karışımı (250 ml+40 ml/dekar), 4. Ethephon etken maddeli Efun defoliantı (300 ml/dekar), 5. Thidiazuron+Diuron etken maddeli Baystar defoliantı (60 ml/dekar), 6. Efun+Baystar defoliantlarının karışımı (300 ml+60 ml dekar), 7. Etken maddesi Glyphosate Ammonium tuzu olan Roundup preparatı (500 ml/dekar), 8. Kontrol'dur.Denemeden elde edilen iki yıllık bulgulara göre; defoliant uygulamasından 14 gün sonra yapılan sayımlarda; defoliant uygulamalarının Kontrole göre yaprak döküm oranını %20.5 oranında ve koza açım oranını ise % 14 oranında arttırmıştır. Yaprak dökümünde ve koza açımında en iyi sonuçlar, Finish+Dropp Ultra (%84.8, %76.6) ve Efun+Baystar (%82.5, %76.8) defoliant karışımlarından elde edilmiştir.Defoliant uygulamaları; bitki boyu, koza sayısı, koza kütlü ağırlığı, bitki başına ve dekara kütlü verimi, çırçır randımanı üzerine istatistiki anlamda etkili bulunmamıştır. Uygulamalar, birinci el hasat oranını kontrole göre % 32.4 oranında arttırmıştır. En yüksek birinci el kütlü değerleri, Finish+Dropp Ultra (%78.2) ve Efun+Baystar (%73.0) defoliant karışımlarından elde edilmiştir.Defoliant uygulamalarının lif uzunluğu ve olgunluk değerleri üzerine etkilerinin istatiksel anlamda önemsiz olduğu; lif inceliği, mukavemeti, üniformite, elastikiyet, yabancı madde içeriği ve renk özellikleri üzerine etkilerinin ise etkili oldukları bulunmuştur. Uygulamalar, lifin ticari değerinin arttıracak şekilde yabancı madde sayısını, alanını ve sınıfını azaltmıştır. Kısa elyaf indeksi, iplik bükülebilirlik indeksi, iplik numara mukavemeti gibi özelliklerin de uygulamalardan önemli derecede olumlu etkilendiği tespit edilmiştir.Tohum kalite özelliklerinden; 100 tohum ağırlığı, tohumda yağ oranı ve tohumun çimlenme %'si üzerine defoliant uygulamalarının istatistiki anlamda önemli bir etkisinin olmadığı, tohumda protein oranı üzerine ise etkili oldukları belirlenmiştir.Anahtar sözcükler: İkinci ürün pamuk, defoliant, verim, lif kalitesi, koza açma, yaprak dökümü.

Abstract:
Cotton in Aegean region has been started to be grown as a second crop following crops such as barley and wheat in recent years. Rains occurring during the period of harvesting cause significant yield and quality losses in cotton plants sown after wheat harvest until 15th of June. Therefore, it may be necessary to apply the chemicals called defoliants inducing leaf shedding and boll opening. The effects of defoliant applications on the yield and quality of cotton cultivated as the second crop following wheat were investigated in this study.The field trials were established in Söke location during two years (2006 and 2007). ?ST 373? cotton variety was tested as a second crop. The trials were established according to randomized block design on the second week of June. Defoliants having different commercial names and their combinations were applied in the period of 50% boll opening. Defoliants used in the research and their doses were as follows: 1) ?Finish? containing cyclinalide plus ethephone as active substances (200 ml per decare), 2) ?Dropp Ultra? having active substances of thidiazuron plus diuron (60 ml per decare), 3) Combination of ?Finish? and ?Dropp Ultra? defoliants (250 ml + 40 ml per decare), 4) ?Efun? including active substance of Ethephone (300 ml per decare), 5) ?Baystar? containing active substances of Thidiazuron+Diuron. 6) Combination of defoliants with commercial names of ?Efun? and ?Baystar? (300 ml + 60 ml per decare). 7) Roundup including active substance of Glyphosate Ammonium salt (500 ml per decare), and 8) Control.According to the results of two years, at the counts established 14 days after applications of defoliants, it was found that leaf shedding rate as 20.5% and boll opening rate as 14% increased as compared to the controls. The best results were obtained by combinations of Finish + Dropp Ultra (84.7% and 76.6%) and Efun + Baystar (82.5% and 76.6%).Defoliant applications were not significant effects statistically on plant length, boll numbers, boll weight, seed cotton yield per plant and per decare, ginning output.It was also found that defoliant applications increased first picking percentage as 32.4% compared to the controls. Defoliant combinations of Finish + Dropp Ultra (78.2%) and Efun + Baystar (73.0%) provided the highest values of first picking percentage.Among fiber quality characteristics, fiber length and maturity were not found significant statistically; but fiber fineness, strength, uniformity, elasticity, thrash content and color grade were found effective. Also it was found that these applications reduced the thrash count, area, and class increasing the economic value of the fiber. Short fiber index, spinning consistency index, count strength product were significantly affected by these applications.It was found that defoliant applications had not significant effects statistically on seed quality characteristics such as 100 seed weight, seed oil rate and seed germination percentage, whereas they had significant effects on protein content of the seeds.Key words: Second crop cotton, defoliant, yield, fiber quality, boll opening, defoliation.