Çevre vergilerinin çevresel bozulmalara olan etkisinin ampirik olarak incelenmesi: OECD ülkeleri örneği
An empirical analysis of the impact of environmental taxes on environmental degradation: The case of OECD countries
Yazar: NECAN AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK GÖZE KAYA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Bibliyometrik çözümleme = Bibliometric analysis ; Biyolojik bozunma-çevresel = Biodegradation-environmental ; Ekolojik ayak izi = Ecological footprint ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Panel veri modelleri = Panel data models ; STIRPAT = STIRPAT ; Çevre vergisi = Environmental tax ; Çevresel Kuznets Eğrisi = Environmental Kuznets Curve ; Çevresel bozulma = Environmental degradation ; Çevresel etki = Environmental impact

Özet:
Tüketim artışını karşılamak amacıyla üretimde yaşanan artış doğal kaynakların aşırı tahribatına neden olmuştur. Daha fazla enerji kullanımı, doğal kaynak tahribatı gibi sebepler çevre kalitesinde ciddi bir düşüşe yol açmıştır. Sanayi devriminden sonra çevre sorunlarına karşı duyarlılığın artması günümüzde de çözüm arayışları konularının güncelliğini korumaktadır. 
Çevre ve çevre vergileri kavramları teorik olarak kendi bölümleri dahilinde incelendikten sonra literatür değerlendirmesi dahilinde STIRPAT, Çevresel Kuznets Eğrisi ve çevre vergileri için bibloyometrik ağ analizi yapılmıştır.
Bu çalışmada çevre vergileri, gelir, enerji, ekonomik küreselleşme ve nüfusun çevresel bozulmalar arasındaki ilişki ekonometrik analiz ile incelenmiştir. Çalışma kapsamında Asya'dan Amerika, Avrupa ve diğer kıtalara kadar birçok ülkeyi kapsayan ve çok taraflı olarak kabul görmüş OECD organizasyonundan 26 ülkeye ait 1994-2017 yılları arasındaki veriler panel veri analiz tekniği ile analiz edilmiştir. Panel veri analizinde EKC hipotezi ve STIRPAT modeli olarak iki model kullanılarak sonuçlar teyit edilmiştir. İki model kullanılarak daha sağlam ve net sonuçlar elde edilmesi istenmiştir.
Ampirik olarak yatay kesit bağımlılığı test edildikten sonra birim kök analizleri yapılmıştır. Veriler birlikte bağımlı hareketli olması nedeniyle ikinci nesil birim kökleri uygulanmıştır. Sonrasında homojenlik testi yapılmıştır. Uzun dönem ilişki varlığının tespiti için eş bütünleşme testi yapılmış ve varlığı teyit edilmiştir. Uzun dönem katsayıları bulunduktan sonra nedensellik testi yapılmıştır.
Yapılan analiz sonucunda iki modeldeki çevresel bozulma sonuçları birbiri ile örtüştüğü görülmüştür. EKC modelinde, elde edilen bulgular kişi başına düşen gelirin ilk olarak çevresel bozulmaları arttırdığı ve sonrasında ise azalttığı sonucuna ulaşılmıştır. Yani EKC hipotezi teyit edilmiştir. STIRPAT modelinde elde edilen sonuçlar, çevresel vergi değişkenine ait katsayının çevresel bozulmaları negatif ve istatistiki olarak anlamlı olarak etkilediği görülmüştür. Sonuçlar yorumlanarak çevresel, ekonomik ve sosyal önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The increase in production to meet the increase in consumption has led to excessive destruction of natural resources. More energy consumption, natural resource destruction and other factors have led to a serious decline in environmental quality. The increase in awareness of environmental issues since the industrial revolution has kept the issue of finding solutions relevant today.
After the concepts of environment and environmental taxes were theoretically examined within their own sections, bibliometric network analysis was carried out for STIRPAT, Environmental Kuznets Curve, and environmental taxes as part of literature evaluation.
In this study, the relationship between environmental taxes, income, energy, economic globalization, and environmental degradation was examined with econometric analysis. Data from 26 countries belonging to the OECD organization, which covers many countries from Asia to America, Europe, and other continents, and is widely accepted as a multi-party organization, between 1994 and 2017 were analyzed using panel data analysis techniques. The results were confirmed using two models, the EKC hypothesis and the STIRPAT model. Two models were used to obtain more robust and clear results.
After testing for cross-sectional dependence empirically, unit root analyses were performed. As the data move together due to dependent movement, second-generation unit roots were applied. Afterwards, homogeneity test was performed. Cointegration test was conducted to determine the existence of long-term relationship and it was confirmed. After finding the long-term coefficients, causality test was conducted.
As a result of the analysis, it was observed that the environmental degradation results in both models overlap with each other. In the EKC model, it was concluded that per capita income first increases environmental degradation and then reduces it. In other words, the EKC hypothesis was confirmed. In the STIRPAT model, the results showed that the coefficient of the environmental tax variable negatively and significantly affected environmental degradation. The results were interpreted and environmental, economic, and social recommendations were made.