Göktürk devri Kazakistan kaya resimleri
Gokturk era cave paintings in Kazakhstan
Yazar: SAULE İBEKEYEVA
Danışman: PROF. DR. AHMET TAŞAĞIL
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Türk-İslam Sanatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Göktürkler = Kök Turks ; Kaya resimleri = Petroglyphs ; Kazakistan = Kazakhstan ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures

Özet:
Kaya resimleri, boyların düşünce yapısı, hayat tarzı ve göç yönleri hakkında çok yönlü fikir edinmede önemli tarihi kaynakları oluştururlar. Bu tezde, erken devir Türk sanatı ürünlerinden olan kaya resimleri arkeolojik açıdan değerlendirilmiş, halkların geleneksel dünya görüşleri ve etno-kültürel ilişkileri bağlamında incelenmiştir. Çalışmamızın özelliği, konunun kültür tarihî açısından incelenmesinden ziyade, sanat tarihi açısından araştırmak olmuştur. Bu yaklaşım neticesinde Türk boylarının tarihi gelişimleri ve hayat tarzları arasında bir ilişkinin olup olmadığı açığa kavuşturulacaktır.
Bu çalışmada, özellikle kaya üstü resimler (petroglifler) üzerinde durulmuştur. Bilim adamları, çağların başlangıcını, yazının bulunmasından itibaren başlatmışlardır. Hâlbuki kaya üstüne nakşedilen resim ve figürlerin M.Ö. XIV. binlerde başladığı bilinmektedir. Kaya üstü resimlere, tıpkı yazı gibi okunup anlam verilebilmekte; yaklaşık on beş bin yıllık insanlık tarihi anlamlandırılabilmektedir.
Kaya üstü resimler ve figürler Asya ile Avrupa kıtasının büyük bir bölümünde ve Afrika kıtasının kuzeyinde, düzenli olarak karşımıza çıkmaktadır. Yer isimleri, mimari ve diğer kültür unsurları, kaya üstü resim ve figürleri ile paralellik göstermektedir. Bütün kültür unsurları bir arada düşünüldüğünde, Türklerin yaklaşık XV. bin yıldır dünya üzerinde olduğu ve muhteşem bir medeniyet ortaya koyduğu anlaşılmaktadır. Özetle bu çalışmada, Göktürk dönemi kaya üstü resim ve figürlerin tarihi derinliği ve benzeri yönleri ele alınarak üslûp açısından değerlendirilmesi yapılmıştır.

Abstract:
The cave paintings, the thinking way of the tribes, they form an important historic resource in gaining insight into the life-style and multi-faceted aspects of the migration. In this thesis, an early era cave paintings evaluated from the archaeological point of view, which are the products of Turkic art mainly, has been examined in the context of the traditional world views and ethno-cultural relations of the peoples. The feature of our work is to investigate in terms of art history, rather than the subject of cultural studies. This approach results in the historical development of the Turkic people and will be clarified whether there is a relationship between the lifestyles.
In this study, especially the cave pictures (petroglyphs) have been emphasized. Scientists have launched the early era by the foundation of the writing culture. Whereas, it is known that the pictures and figures embroidered on the rocks since BC XIV. The cave pictures can be read same as the writing; the human history of fifteen thousand years can be read on the rocks.
The cave paintings and figures are regularly encountered over a large part of the Europe and Asia and the North Africa. The names of places, architecture and other cultural elements are in line with the rock pictures and figures. When all cultural elements are considered together it is understood that, the Turks about XV thousand years on earth and revealed a magnificent civilization. In summary, in this study in terms of styles the depth of history and other aspects of the cave pictures and figures of Göktürks' period have been evaluated.