Coğrafi işaretli köftelerin bölge gastronomisindeki yeri ve önemi: Ege Bölgesi örneği
The place and importance of meatballs with geographical indications in regional gastronomy: An example of Aegean Region
Yazar: SEREN KAVAS
Danışman: DOÇ. DR. TURGAY BUCAK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ EYLEM EZGİ FADILOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
Bölgeler ve iller gastronomik ürünlerini koruyabilmek, pazarlayabilmek ve gelecek nesillere aktarabilmek adına coğrafi işaretleme sistemini kullanmaktadır. Aynı zamanda coğrafi işaretleme, destinasyonların tanıtımında önemli bir araç olarak kullanılmaktadır. Coğrafi işaretleme ve destinasyona yönelik yapılan çalışmalarda ortaya çıkan sonuçlarda coğrafi işaretli gastronomik ürünlerin turistlerin ziyaret niyetini olumlu yönde etkilediği ve bunun bölgeyi ziyaret eden turistlerin sayısında önemli bir artışa neden olduğu yönündedir. Destinasyonların gastronomik kimlik kazanma süreçlerinde yöresel ürün ve değerlerini ön plana çıkardığı ve gastronomik ürünleri ile markalaşma çabası içerisinde olduğu görülmektedir. Coğrafi işaretli ürünlerinin tanıtım faaliyetlerini yeterli düzeyde gerçekleştirmiş olan bölgeler veya şehirler ürünleri ile gastronomik anlamda özdeşleşmektedir. Ancak coğrafi işaret sonrası tanıtım faaliyetlerine yeteri önem verilmemiş olan ürünler ise coğrafi işaret ile tescil edilmiş olmasına rağmen bilinirlik yönünde daha geri planda kalmaktadır.
Bu kapsamda bu araştırmanın amacı Ege bölgesinde coğrafi işaret tescili almış olan köfte/ köfteli yemeklerin bölge gastronomisindeki yeri ve önemini analiz etmektir. Araştırma bölümü için coğrafi işaret tescilli köfte/ köfteli yemekleri tescil ettiren kurum ve kuruluşlarda konu ile yakından ilgilenmiş yetkili personel ve sürece akademik bilgileriyle katkıda bulunmuş uzman kişiler ile önceden belirlenmiş olan sorular (yarı yapılandırılmış görüşme) kullanılarak, yüz yüze görüşme yapılmış ve katılımcıların görüşleri alınmıştır. Elde edilmiş olan veriler içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda, Ege bölgesinde tescil edilmiş olan her köftenin aynı bilinirlik düzeyine sahip olmadığı belirlenmiştir. Katılımcılar tarafından coğrafi işaretlemenin ilgili köftenin tanıtımına katkısı olduğu ancak yörelerinin köfteden ziyade farklı ürünleriyle ön plana çıktığı ve ilgili köftelerinin birçoğunun hali hazırda yöre adı ile özdeşleşmesi nedeniyle tescil öncesinde de bilindiği yönündedir. Genel itibariyle coğrafi işaret tescilli köfte/ köfteli yemekleri bölge gastronomisinde ön plana çıkarıp, bilinirliğini arttıracak tanıtım faaliyetlerinin ve kurumsal çalışmaların son derece yetersiz olduğu tespit edilmiştir.  Bu sebeple tescilli köftelerin bölge gastronomisinde hak ettiği konumda olmadığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Regions and provinces use geographical indication system in order to protect and market their gastronomy products and transfer them to the future generations. Additionally, geographical indications are prominent tools for promoting destinations. Studies on geographical indications and destinations show that gastronomy products with geographical indication positively affected tourists' intentions and increased the number of tourists visiting the region. It has been observed that destinations bring their local products and values to the forefront during their gastronomical identity processes and try branding with their gastronomy products. Regions or provinces are gastronomically identified by their products when they carry out sufficient promotion activities for their geographical indications. However, if a product was not promoted sufficiently after geographical indication, it is bound to be obscure despite being registered as geographical indication. 
Therefore, this study aims to analyze the place and prominence of meatball / meatball dishes registered as geographical indication of the Aegean region within the region's gastronomy. The participants for the research consist of authorized personnel in the registration institution that registered the geographically registered meatball / meatball dishes, and experts who made academic contributions to the field. They were subjected to face-to-face interviews using pre-determined questionnaires (semi-structured interview). The obtained data were analyzed using content analysis method.
The study results presented that each meatball registered in the Aegean region had different levels of recognition. The participants stated that even though geographical indications helped the meatball be more recognized, their region stood out due to products other than meatball and many of the meatballs were already recognized before registration since they were identified by the region's name. Generally, it has been observed that the promotion activities and institutional studies for promoting geographically registered meatball / meatball dishes were severely lacking. Thus, it has been concluded that registered meatballs were not where they deserved to be in the region's gastronomy.