Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde görev yapan müdürlerin liderlik stillerinin incelenmesi
Examination of leadership styles of principales working in special education and rehabilitation centers
Yazar: ECE DAĞLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİM AŞİROĞLU
Maltepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Denetimi ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Müdürler = Directors ; Okul yöneticileri = School administrators ; Rehabilitasyon merkezleri = Rehabilitation centers ; Yöneticiler = Managers ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim kurumları = Special education institutions

Özet:
Bu çalışmada özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin müdürlerinin modern liderlik yaklaşımı çerçevesinde kurumlarında benimsedikleri liderlik stilleri ile bu kurumlarda görevli öğretmenlerin ve müdürlerin liderlik stili konusundaki algıları çeşitli değişkenler bağlamında karşılaştırılmıştır. 
Çalışmada çok boyutlu liderlik stilleri ölçeği (Bass ve Avolio, 1997) kullanılmıştır. Ölçeğin üç boyutu ve 45 maddesi bulunmaktadır. Ölçeğin güvenirlik katsayısı .93'tür. Okul müdürlerine ölçeğin "yönetici formu", öğretmenlere de "öğretmen formu" uygulanmıştır. Uygulamalardan elde edilen veriler üzerinde önce normallik varsayımı test edilmiş ve katılımcıların ölçek maddelerinden elde ettikleri puan ortalamalarının normal dağılmadığı gözlenmiştir. O nedenle veriler üzerinde nonparametrik testler uygulanmıştır. Ölçeğin boyutları ile kişisel özellikler arasındaki farklılıkları belirlemek amacıyla ikili küme karşılaştırmalarında Mann Whitney U testi, ikiden çok küme karşılaştırmalarında da Kruskal Wallis Testi uygulanmıştır. İkiden çok küme karşılaştırmalarında farklılığın kaynağını belirlemek amacıyla nonparametrik PostHoc testleri yapılmıştır.
Ulaşılan sonuçlara göre Bursa ilindeki özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinden araştırmaya katılan okul müdürlerinin ve öğretmenlerin çok boyutlu liderlik stilleri ölçeğinden elde ettikleri puan ortalamaları arasında anlamlı düzeyde fark olduğu, okul müdürlerinin benimsedikleri liderlik stillerinin yüksek düzeyde, öğretmenlerin okul müdürlerinde algıladıkları liderlik stillerinin ise orta düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin ve okul müdürlerinin çok boyutlu liderlik ölçeğinin alt ölçeklerinden elde ettikleri puan ortalamaları kişisel özelliklerine göre farklılaşmaktadır.
Araştırmada elde edilen bulgulardan hareketle, liderlik stili açısında öğretmenler ve okul müdürlerinin farklı düşündükleri, okul müdürlerinin liderlik stilleri algılarının yüksek olduğu ancak öğretmenlerin bunu orta düzeyde gördüğü dolayısı ile bu araştırmanın ilgili alanyazın için önemli sayılabilecek sonuçlara sahip olduğu ve yapılacak ilgili araştırmalara yol gösterici olabileceği söylenebilir.

 

Anahtar Sözcükler: Liderlik Stili, Dönüştürücü Liderlik, Etkileşimci Liderlik, Serbest Bırakıcı Liderlik.

Abstract:
In this study, the leadership styles adopted by the managers of special education and rehabilitation centers in their institutions within the framework of modern leadership approach and the perceptions of the teachers working in these institutions on the leadership style were compared in the context of various variables.
Multifactor Leadership Questionnaire-MLQ (Bass ve Avolio, 1997) was used in the study. The questionnaire has three dimensions and 45 items. Cronbach's Alpha value was measured as 921. "Administrator form" of the questionnaire was applied to the school principals and "teacher form" were was applied to the teachers. Before carrying out further tests on the data obtained from the applications, the assumption of normality was tested and it was observed that the mean scores obtained from the scale items were not distributed normally. Therefore, nonparametric tests were applied to the data. In order to determine the differences between the dimensions of the scale and personal characteristics, Mann Whitney U test was used for paired cluster comparisons and Kruskal Wallis Test was used for more than two cluster comparisons. Nonparametric PostHoc tests were performed to determine the source of the difference in more than two cluster comparisons.
According to the results, it was observed that the mean scores obtained by the school principals and teachers from the special education and rehabilitation centers in Bursa province from the multifactor leadership styles questionnaire were different. It was seen that the leadership styles adopted by the school principals were high and the leadership styles perceived by the teachers in the school principals were moderate.
Based on the findings obtained in this study, we have seen that teachers and school principals think differently in terms of leadership style. School principals' perception of leadership styles is high, but teachers see it at a moderate level. It can be said that this research has important results for the relevant literature and can be a guide for the related researches.
Keywords: Leadership style, transformative leadership, interactive leadership, Laissez-Faire (fr) leadership