Diyarbakır ilinde mercimek ürününe karışan yabancı ot tohumlarının belirlenmesi
Determination of weed seeds in lentil crop in Diyarbakir province
Yazar: BERAT URUÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OLCAY BOZDOĞAN
Malatya Turgut Özal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Diyarbakır = Diyarbakır ; Mercimek = Lentil ; Tohumlar = Seeds ; Yabancı otlar = Weeds

Özet:
Çalışma Diyarbakır ilinde mercimeğe karışan yabancı ot tohumlarını ve üreticilerin mercimek tarımında yabancı ot yönetimine yaklaşımını belirlemek amacıyla 2019 yılında yürütülmüştür. Bu amaçla Diyarbakır iline bağlı Merkez (Kayapınar, Sur, Yenişehir, Bağlar) ve Ergani, Bismil, Silvan, Kocaköy, Hazro, Eğil, Çermik, Hani, Dicle, Çınar olmak üzere toplam 14 ilçede 150 tarım işletmesinden hasat sonrası depolanmış mercimek ürününden 1 kg'lık numuneler alınmıştır. Örnekleme yapılan işletme sahiplerinin 69'u ile yüz yüze 38 sorudan oluşan anket çalışması gerçekleştirilmiştir. 
Çalışma sonucunda, Diyarbakır ilinde mercimek ürününe 12 familyaya dahil 27 cinsine ait 29 yabancı ot türüne ait tohumların karıştığı belirlenmiştir. Rastlama sıklıklarına göre çok yaygın (ÇY) olan türler sırasıyla Boynuzlu yoğurt otu (Galium tricornotum Dandy) (%98.00), Tarla düğün çiçeği (Ranunculus arvensis L.) (%92.66), Kendi gelen buğday (Triticum sp.), Pelemir (Cephalaria syriaca L.) (%72.66), Yabani hardal (Sinapis arvensis L.) (%67.33), Trakya hardalı (Neslia apiculata Fisch.) (%64.00) ve Duvar arpası (Hordeum murinum L.) (%62.66) olarak tespit edilmiştir. Mercimeğe karışan yabancı ot tohumları arasında ilk sırayı 774.78 adet/kg ile Serçe dili (Stellaria media (L.) Vill)'nin aldığı belirlenmiştir. Bunu sırasıyla Yabani hardal (S. arvensis) (365.67 adet/kg), Boynuzlu yoğurt otu (G. tricornotum) (364.42 adet/kg), Dilkanatan (Galium aparine L.) (331.12 adet/kg) ve Tarla düğün çiçeği (R. arvensis) (320.67 adet/kg) takip etmiştir. 
Ürüne karışma miktarı ve karışma oranı bakımından ilk sırayı Serçe dili (S. media) (9.84 g/kg ve %0.98) almakta ve bunu sırasıyla Boynuzlu yoğurt otu (G. tricornotum) (7.09 g/kg ve %0.70), Tarla düğün çiçeği (R. arvensis) (6.67 g/kg ve %0.66) ve Dilkanatan (G. aparine) (5.56 g/kg ve %0.55) türleri izlemiştir. Üreticilerle yapılan anket çalışmalarında mercimek alanlarında yabancı otların %75.36 oranında sorun oluşturduğu tespit edilmiştir. Yabancı otlar içerisinde en fazla sorun oluşturan türün %53.62 ile Yabani hardal (S. arvensis), %47.83 ile Yabani yulaf türleri (Avena spp.)'nin olduğu belirlenmiştir. Mercimek üreticilerinin %82.61 yabancı otların kontrolünde kimyasal mücadele yöntemini seçtikleri belirtmiştir. Üretim sezonunda yabancı otlara karşı üreticilerin %28.99'u bir kez, %71.01'i ise iki kez herbisit uygulaması yaptıklarını bildirmişlerdir.

ANAHTAR KELİMELER: Anket, Diyarbakır, mercimek, ürüne karışma, yabancı ot tohumu

Abstract:
The study was carried out in 2019 to determine the weed seeds contaminated in lentils and the approach of producers to weed management in lentil growing in Diyarbakır province. For this purpose, 1 kg of lentil product stored after harvest from 150 agricultural enterprises in 14 districts of Diyarbakır province, namely Merkez (Kayapınar, Sur, Yenişehir, Bağlar) and Ergani, Bismil, Silvan, Kocaköy, Hazro, Eğil, Çermik, Hani, Dicle, Çınar were sampled. A face-to-face survey consisting of 38 questions was conducted with 69 of the sampled agricultural enterprises.
As a result of the study, it was determined that the seeds of 29 weed species belonging to 27 genera in 12 families, were mixed with the lentil crop in Diyarbakır province. The species that are very common (VC) according to the frequency of occurrence are respectively Rough bedstraw (Galium tricornotum Dandy) (98.00), Field buttercup (Ranunculus arvensis L.) (92.66%), voluntary wheat (Triticum sp.), Syrian scabious (Cephalaria syriaca L.) (72.66%), Wild mustard (Sinapis arvensis L.) (67.33%), Ball mustard (Neslia apiculata Fisch.) (64.00%) and Wall barley (Hordeum murinum L.) (62.66%). It was determined that Chickweed (Stellaria media (L.) Vill) took the first place among weed seeds mixed with lentils with 774.78 pieces /kg. This is followed by Wild mustard (S. arvensis) (365.67 pieces/kg), Rough bedstraw (G. tricornotum) (364.42 pieces/kg), Catchweed bedstraw (Galium aparine L.) (331.12 pieces/kg) and Field buttercup (R. arvensis) (320.67 pieces/kg).
Chickweed (S. media) takes the first place in terms of density (9.84 g/kg) and frequency (0.98%) in lentil crop, followed by Rough bedstraw (G. tricornotum) (7.09 g/kg and 0.70%), Field buttercup (R. arvensis) (6.67 g/kg and 0.66%) and Catchweed bedstraw (G. aparine) (5.56 g/kg and 0.55%) species, respectively. In the surveys conducted with the producers, it has been determined that weeds cause a problem at a rate of 75.36% in the lentil fields. It was determined that the most problematic species among weeds was Wild mustard (S. arvensis) with 53.62% and Wild oat species (Avena spp.) with 47.83%. It was reported that 28.99% of the producers applied herbicide once and 71.01% of them applied twice against weeds in the production season.

KEYWORDS: Survey, Diyarbakır, lentil, contaminated, weed seed