Edebiyat yapıtlarının farklı sosyo-ekonomik yapıdaki çocukların okumaya yönelik tutumlarına etkisi
The effects of literature works on attitude of children from different socio-economic level towards reading
Yazar: ŞİRİN KÜBRA YAĞMUR
Danışman: PROF. DR. SEDAT SEVER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okuma = Reading ; Sosyoekonomik düzey = Socio-economic level ; Sosyoekonomik farklılıklar = Socio-economic differences ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Tutumlar = Attitudes ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk kitapları = Children's books ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Araştırmanın amacı, uzman görüşleri ile belirlenen beş çocuk edebiyatı yapıtının farklı sosyo-ekonomik yapıdaki öğrencilerin okuma farkındalığı, okuma ilgisi, okuma alışkanlığı düzeylerine göre okumaya yönelik tutumlarına etkisinin olup olmadığını belirlemektir. Araştırmanın çalışma grubunu, Ankara'nın Keçiören ilçesinde bulunan "Mehmet Akif İlkokulu"nda okuyan 25 öğrenci ve Ankara'nın Altındağ ilçesinde bulunan "Şili İlkokulu"nda okuyan 25 öğrenci oluşturmaktadır. 
 Araştırmada yarı deneysel desen kullanılmış ve veriler araştırmacı tarafından hazırlanan "Öğrenci Tanıma Formu" ve Batum (2015) tarafından geliştirilen "Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği" ile toplanmıştır. 
 Uygulama aşamasında, alt sosyo-ekonomik yapıdaki öğrencilerle nitelikli çocuk kitaplarının temel araç olarak kullanıldığı bir okuma uygulaması yapılırken, üst sosyo-ekonomik yapıdaki öğrenciler Türkçe öğretimini bilinen seyriyle; bir başka deyişle, kendi öğretmenlerinin belirlediği kitaplarla ve Türkçe ders kitabı içindeki metinlerle sürdürmüştür. Araştırma sonucunda şu bulgulara ulaşılmıştır:
 Alt sosyo-ekonomik yapıdaki öğrencilerin çocuk edebiyatı yapıtlarını okumadan önceki ve çocuk edebiyatı yapıtlarını okuduktan sonraki okuma farkındalığı, okuma ilgisi (dışsal ve içsel okuma gereksinimi) ve okuma alışkanlığı (dışsal ve içsel okumaya güdülenme) düzeyleri arasındaki fark yoklanmıştır. Puan ortalamalarında bir artış görülse de aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. 
 Öğretimleri bilinen seyri ile sürdürülen üst sosyo-ekonomik yapıdaki öğrencilerin ön ve son-test okuma farkındalığı, okuma ilgisi (dışsal ve içsel okuma gereksinimi) ve okuma alışkanlığı (dışsal ve içsel okumaya güdülenme) düzeyleri arasındaki fark yoklanmıştır. Üst sosyo-ekonomik yapıdaki öğrencilerin ön-test puan ortalamaları zaten yüksektir, bu durum yüksek sosyo-ekonomik koşullara sahip öğrencilerin, okulöncesi dönemden başlayarak sosyal ve kültürel tüm olanaklardan yararlanmaları, daha fazla kitapla buluşup dil duyarlığı kazanmış olmaları ile ilgilidir. Ön ve son-test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadığı için araştırmanın denenceleri bulgular tarafından doğrulanmamıştır.
 Bağımlı gruplar için t testi sonuçlarına göre, uygulanan yöntemden sonra öğrencilerin genel olarak okumaya yönelik tutum ölçeğine verdikleri yanıttan elde edilen puanlarda bir artış görülmektedir. Alt sosyo-ekonomik yapıdaki öğrencilerin okumaya yönelik tutum ölçeğine verdikleri yanıttan elde edilen puanlara bakıldığında, uygulama öncesi ölçek puanları ortalaması 2.49 iken uygulamadan sonra 2.56 olmuştur. Uygulamanın sayısal olarak etkili olduğu görünmesine karşın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görülmüştür. Bunun için daha uzun süreli araştırmalara gereksinim duyulduğu düşünülmektedir.

Abstract:
This study investigates whether five children literature works, which are chosen by experts, have an effect on reading attitude according to level of reading awareness, reading interest and reading habit of children from different socio-economic level. Sample groups of the study consists of 25 third grade students from each of Mehmet Akif Primary School in Keçiören, Ankara and Şili Primary School in Altındağ, Ankara.
 Quasi-experimental design was used in the research and data was gathered by using "Student Identification Form", which is created by the researcher, and "Measurement of Attitude Towards Reading" which is developed by Batum (2015).
 During the application phase, while the students in the lower socio-economic level were applied to a reading program in which qualified children's books were used as a basic mean of education; the students in the upper socio-economic structure continued their education with the books determined by their teachers and the texts in the Turkish textbook. The following findings were reached as a result of the research:
 The difference between the level of reading awareness, reading interest (requirement for extrinsic and intrinsic reading) and reading habit (motivation for extrinsic and intrinsic reading) before and after reading literature works for students in the lower socio-economic structure was investigated. Although there was an increase in the mean scores, the difference was not statistically significant.
 The difference between the level of reading awareness, reading interest (extrinsic and intrinsic requirement for reading), and reading habit (extrinsic and intrinsic motivation on reading) in the pre-test and post-test for students in the upper socio-economic structure was investigated. It is observed that the pre-test average scores of students in the upper socio-economic level were high. It could be concluded that getting a high score in pre-test for students in the upper socio-economic level is related to that they benefit from all social and cultural opportunities starting from the preschool period, and they have gained language sensitivity by reaching more books. Since there was no statistically significant difference between the pre-test and post-test scores, the experiments of the research were not confirmed by the findings.
 According to the results of paired t-test, an increase is observed in the scores of the students in general after the applied method. When the scores of the students in the lower socio-economic level are examined, the mean pre-program scores were 2.49, while it was 2.56 after the program. Although the application is seen to be effective in numerically, the test results were not statistically significant. Therefore, it is thought that long-term research is needed.