Orta ve ileri yetişkinlerde yalnızlığı yordayan etkenler: Bağlanma stili, kişilik özellikleri, benlik kurgusu
Factors that predict loneliness in middle-aged and older adults: Attachment style, personality traits, self-fiction
Yazar: RUKİYE KÖROĞLU
Danışman: PROF. DR. H. NERMİN ÇELEN
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Benlik = Ego ; Benlik kurguları = Self-contruals ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Yalnızlık = Loneliness ; Yalnızlık algısı = Loneliness perception ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Bu çalışmada orta ve ileri yetişkinlerde bağlanma stili, kişilik özellikleri, benlik kurgusu değişkenlerinin yalnızlığı nasıl yordadığı araştırılmıştır. Bunun yanı sıra sosyo-demografik faktörler, kişisel özellikler, internet kullanımı ve yakınlarla ilişkilerin yalnızlık duygusunu nasıl etkilediği incelenmiştir. Araştırma grubu 55 yaş ve üzeri Türkiye'nin farklı illerinde yaşayan yetişkinlerden oluşmaktadır. Katılımcılar gelişigüzel örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir, formlar çevrim içi ortamda uygulanmıştır. Araştırma değişkenleri arasındaki ilişkiler t-testleri, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve aşamalı (stepwise) çoklu regresyon ile analiz edilmiştir. 
Tüm katılımcılarda yapılan analizlerde sosyal ve duygusal yalnızlığı en iyi açıklayan değişkenin kaygılı bağlanma olduğu, ikinci sırada nevrotikliğin yer aldığı, diğer değişkenlerin yordayıcılık gücünün daha az olduğu görülmektedir. Orta ve ileri yetişkinlerde yalnızlık bildirimi açısından ve yalnızlığı yordayan faktörler açısından anlamlı bir fark olmadığı, her iki yaş grubunda da kaygılı bağlanmanı en güçlü yordayıcı olduğu görülmüştür. Cinsiyetler arasındaki fark değerlendirildiğinde ise sosyal yalnızlık bildiriminin erkeklerde daha yüksek olduğu, yalnızlığı yordayan en güçlü değişkenin kadınlarda nevrotiklik, erkeklerde ise kaygılı bağlanma olduğu görülmektedir. Bulgular bağlanma kuramı, kişilik kuramları ve benlik kurgusu yaklaşımları ile ilişkili olarak yorumlanmıştır.

Anahtar Sözcükler: Orta yetişkinlik, ileri yetişkinlik, yalnızlık, bağlanma, kişilik özellikleri, benlik kurgusu.

Abstract:
In this study, it was investigated how the variables of attachment style, personality traits, and self-construal variables predict loneliness in middle aged and older adults. In addition, how socio-demographic factors, personal characteristics, internet use and relationships with relatives affect the feeling of loneliness were examined. The research group consists of adults aged 55 and over who lives in different provinces of Turkey. Participants were determined using the random sampling method, and the forms were applied online. Relationships between research variables were analyzed with t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA) and stepwise multiple regression.
In the analyzes made on all participants, it is seen that the variable that best explains social and emotional loneliness is anxious attachment, neuroticism takes the second place, and other variables have less predictive power. It was observed that there was no significant difference in terms of reported loneliness and factors predicting loneliness in middle aged and older adults, and it was seen that anxious attachment was the strongest predictor in both age groups. When the difference between the sexes is evaluated, it is seen that the reporting of social loneliness is higher in males, the strongest predictor of loneliness is neuroticism in females and anxious attachment in males. The findings were interpreted in relation to attachment theory, personality theories, and self-construal approaches.

Keywords: Middle adulthood, late adulthood, loneliness, attachment, personality traits, self-construct.