Devlet ve özel anaokullarında örgüt kültürü: Artifaktlar bağlamında bir inceleme
Organizational culture in public and private kindergartens: A study in the context of artifacts
Yazar: PELİN BALIKÇIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN GÖK
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı devlet ve özel anaokullarının Schein (1984)'ın üç katmanlı kültür modelinin artifaktlar katmanındaki gözlenebilir kültür ögeleri (gelenekler, ortak dil, fiziksel semboller, hikayeler) açısından okul gözlemleri, dokumanlar ve yönetici görüşleri doğrultusunda incelenerek karşılaştırılmasıdır. Araştırma, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Antalya İli Merkez İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı bir devlet ve bir özel anaokulunda görev yapmakta olan 2 katılımcı anaokulu müdürünün görüşlerini, devlet ve özel anaokullarının gözlem verilerini ve bu okullara ait belge ve dokümanları kapsamaktadır.
Çalışmada araştırma deseni olarak nitel araştırma yaklaşımı deseni olan durum çalışması kullanılmıştır. Araştırma verileri çözümlenirken betimsel analiz ve içerik analizi yöntemleri uygulanmıştır. 
Bu araştırmanın sonuçlarına göre hem devlet hem özel anaokullarında gözlenen kültürel ögelerin her iki okul türünde de okul kültürünün oluşmasına ve gelişmesine doğrudan katkı sağladığı görülmüştür. Hem özel hem devlet anaokulunda okul kültürünün gelenek, ortak dil, fiziksel semboller ve hikayeler unsurlarını içeren ögelerin varlığı saptanmış, bu ögelerin okuldaki kültürün oluşması ve kurum stratejilerinin gerçekleşmesi açısından önemli katkılar sağladığı sonucuna varılmıştır. Özel okullarda, devlet okullarından farklı olarak öğretmenlerin arasında rekabet oluşturmamak adına öğretmen başarılarının ön plana çıkarılmadığı bir okul kültürünün hakim olduğu sonucuna varılmıştır. Özel okulların merkezi yapılarından dolayı okul kültürünün oluşması sürecinde ve okul ile ilgili karar verme süreçlerinde okul paydaşlarının devlet okullarına göre daha az yer aldığı saptanmıştır. Finansal açıdan belirli bir güce sahip olan özel anaokulunun okul kültürünün fiziksel şartlar açısından zenginleştirilmesi ve geliştirilmesi açısından devlet anaokuluna göre daha avantajlı olduğu saptanmıştır. Devlet anaokullarındaki mevcut okul kültürünün okul çevresini, paydaşları, toplumsal katılımı ve iş birliğini daha çok yansıtan dinamik bir yapıda olduğu sonucuna varılırken özel anaokullarındaki okul kültürünün kurumun merkezi yapısından kaynaklı sisteme katılan paydaşların var olan kültüre uyum sağlamasına yönelik önlemlerin alındığı daha durağan bir yapıda olduğu sonucuna varılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Örgüt Kültürü, Okul Kültürü, Kültürün Unsurları, Artifaktlar.

Abstract:
The aim of this study is to examine and compare public and private kindergartens in terms of observable cultural elements (traditions, common language, physical symbols, stories) in the artifacts layer of Schein's (1984) three-layered culture model, in line with school observations, documents and administrator opinions. The research covers the opinions of 2 participating kindergarten principals working in one public and one private kindergarten affiliated with the Central District Directorate of National Education of Antalya Province in the 2023-2024 academic year, observation data of public and private kindergartens, and documents belonging to these schools.
A case study, which is a qualitative research method design, was used as the research design in the study. Descriptive analysis and content analysis methods were applied while analyzing the research data.
According to the results of this research, it has been seen that the cultural elements observed in both public and private kindergartens directly contribute to the formation and development of school culture in both types of schools. It has been determined that there are elements of school culture, including tradition, common language, physical symbols and stories, in both private and public kindergartens, and it has been concluded that these elements make significant contributions to the formation of school culture and the realization of institutional strategies. It has been concluded that in private schools, unlike public schools, a school culture prevails in which teacher achievements are not highlighted in order to avoid competition among teachers. Due to the centralized structure of private schools, it has been determined that school stakeholders are less involved in the formation of school culture and school-related decision-making processes than in public schools. It has been determined that private kindergartens, which have a certain financial strength, are more advantageous than public kindergartens in terms of enriching and developing the school culture in terms of physical conditions. It was concluded that the current school culture in public kindergartens has a dynamic structure that reflects the school environment, stakeholders, social participation and cooperation, while the school culture in private kindergartens has a more static structure where measures are taken to ensure that the stakeholders participating in the system adapt to the existing culture due to the central structure of the institution.

Keywords: Organizational Culture, School Culture, Elements of Culture, Artifacts.