Tedarik zincirinde yeşil tedarikçi seçimi: Bir alan araştırması
Green supplier selection in the supply chain: A case study
Yazar: YASİN MERCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ONUR ÇETİN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Tedarik zinciri = Supply chain ; Tedarik zinciri yönetimi = Supply chain management ; Tedarikçi seçim = Supplier selection ; Yeşil tedarik zinciri = Green supply chain

Özet:
Yeşil tedarik zinciri (YTZ), tedarik zincirinin tüm faaliyetlerinde çevresel etkileri ön plana alması olarak tanımlanabilir. Son yıllarda önem kazanan YTZ kavramı, tedarik zinciri içindeki tüm unsurların, özellikle de tedarikçilerin katılımını içermektedir. İşletmelerin tedarik süreçlerinde çalışacakları tedarikçileri doğru bir şekilde belirlemeleri sadece ekonomik performansları açısından değil çevresel performansları açısından da hayati önem arz etmektedir. Literatürde pek çok sektörde yeşil tedarikçi seçimi ile ilgili çalışmalar bulunmaktadır. Ancak çevresel etkisi çok önemli olan kimya sektörünün önemli bir alt kolu olan boya sektöründeki çalışma sayısı diğer sektörlere göre daha sınırlıdır. Yine literatürde genel olarak tedarikçi seçimi ve yeşil tedarikçi seçimi çalışmalarında Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri yoğun olarak kullanılmaktadır. Literatürde genelde bütünleşik ÇKKV modellerinin kullanıldığı çalışmalar yer almaktadır. Fakat farklı bütünleşik ÇKKV yaklaşımlarının kullanılarak sonuçların karşılaştırıldığı veya birleştirildiği çalışma sayısı sınırlıdır.
Bu çalışmada kimya sektörünün boya alt kolunda yeşil tedarikçi seçimi yapılmak istenmektedir. Çalışmada ekonomik ve çevresel kriterleri içeren bir ÇKKV modelinin oluşturulması ve bu modelin farklı bütünleşik ÇKKV yöntemleri ile uygulanması amaçlanmaktadır. Ayrıca oluşturulan modelin karar vericiler için bir karar destek sistemi oluşturlması amaçlanmıştır. Çalışmada Analitik Ağ Prosesi (ANP) kullanılarak elde edilen sonuçların üzerine her biri ayrı ayrı ANP ile bütünleştirilecek şekilde MOORA-Oran Metodu, MOORA-Referans Nokta Yaklaşımı, GRA ve COPRAS yöntemleri uygulanmıştır. Dört farklı bütünleşik yöntemin verdiği sırlamalar karşılaştırıldığında farklılıklar gözlemlenmiştir. COPELAND yöntemi ile genel bir sıralama elde edilmiştir. Çalışmanın hem kimya sektöründe yeşil tedarikçi seçimi ile ilgili özgün bir ÇKKV modeli önermesi hem de farklı bütünleşik ÇKKV yöntemlerini karşılaştırıp birleştirmesi açısından literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Green supply chain (GSC) can be defined as putting environmental impacts in the foreground in all activities of the supply chain. The concept of GSC, which has gained importance in recent years, includes the participation of all elements in the supply chain, especially suppliers. It is vital for businesses to correctly identify the suppliers they will work with in procurement processes, not only for their economic performance but also for their environmental performance. There are studies on green supplier selection in many sectors in the literature. However, the number of studies in the paint sector, which is an important sub-branch of the chemical industry, whose environmental impact is very important, is more limited than in other sectors. Again, in the literature, Multi Criteria Decision Making (MCDM) methods are used extensively in supplier selection and green supplier selection studies. There are studies in the literature in which generally integrated MCDM models are used. However, the number of studies in which results were compared or combined using different integrated MCDM approaches is limited.
In this study, it is desired to choose a green supplier in the paint sub-branch of the chemical industry. In the study, it is aimed to create a MCDM model that includes economic and environmental criteria and to apply this model with different integrated MCDM methods. In addition, the model created is aimed to create a decision support system for decision makers. In the study, MOORA-Ratio Method, MOORA-Reference Point Approach, GRA and COPRAS methods were applied on the results obtained by using Analytical Network Process (ANP). Differences were observed when the glazing given by the four different integrated methods were compared. A general ranking was obtained with the COPELAND method. It is thought that the study will contribute to the literature in terms of both proposing an original MCDM model for green supplier selection in the chemical industry and comparing and combining different integrated MCDM methods.