İslam borçlar hukuku açısından akıllı sözleşmeler
Smart contracts in terms of Islamic law of obligations
Yazar: AHMET FARUK ŞENER
Danışman: PROF. DR. MÜRTEZA BEDİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Akıllı sözleşmeler = Smart contracts ; Blockchain = Blockchain ; Blok zinciri sistemi = Blockchain system ; Borçlar hukuku = Law of obligations ; Dağıtık kayıt defteri = Distributed ledger ; Fıkıh = Fıkh ; İslam borçlar hukuku = Islamıc law of debts ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Blokzincir teknolojisi gelişmekte olan yapay zekâ, makine öğrenimi, nesnelerin interneti gibi yazılım ve donanım teknolojilerinin önemli bir alanını teşkil etmektedir. Blokzincir teknolojisiyle ilke olarak merkeziyetsiz güvenli depolama, doğrulama, iletişim ve bilgi ya da değer aktarımı sağlanmış ve üzerinde kurulabilecek birçok uygulamaya kapı aralamıştır. Bu uygulamalardan günümüzde belki de en önemlisini blokzincir 2.0 olarak tabir edilen akıllı sözleşmeler oluşturmaktadır. Bu çalışmada, akıllı sözleşmelerin üzerinde kurulduğu blokzincir teknolojisi ve Ethereum özelinde akıllı sözleşmelerin teknik işleyişi açıklanacak ve borçlar hukuku açısından analiz edilecektir. Bu analiz; sözleşme serbestisi, sözleşmenin kuruluşu, sözleşmenin tarafları, sözleşmelerde şekil şartları ve sözleşmelerde irade bozukluğu özelinde Türk Borçlar Hukuku ve İslam Borçlar Hukuku açısından yapılacaktır. Akıllı sözleşmeler sağlık, yönetişim, devlet hizmetleri, sigorta gibi birçok alanda uygulama potansiyeline sahiptir. Özellikle bankacılık, finansal işlemler, ticaret, İslami Bankacılık ve İslami Finans alanları uygulamada öncelik kazanacaktır. Akıllı sözleşmelerin yaygınlaşması veya hukuki düzenleme yapılması sonucunda konunun İslam Hukuku açısından hükmünün ve fetvasının verilmesi gerekecektir. Bu bakımdan akıllı sözleşmelerin, genelde borçlar hukuku özelde ise sözleşme hukuku açısından incelenmesi önem arz etmektedir.

Abstract:
Blockchain technology is an important area of developing software and hardware technologies such as artificial intelligence, machine learning, and the internet of things.  With blockchain technology, decentralized secure storage, verification, communication and transfer of information or value has been provided in principle and has opened the door to many applications that can be built on it.  Perhaps the most important of these applications today is the smart contracts called blockchain 2.0.  In this study, the blockchain technology on which smart contracts are built and the technical functioning of smart contracts in Ethereum will be explained and analyzed in terms of law of obligations.  This analysis;  Freedom of contract will be made in terms of Turkish Law of Obligations and Islamic Law of Obligations in particular, the establishment of the contract, the parties to the contract, the form conditions in the contracts and the willpower in the contracts.  Smart contracts have the potential to be applied in many areas such as health, governance, government services, insurance.  Especially banking, financial transactions, trade, Islamic Banking and Islamic Finance areas will gain priority in practice.  As a result of the widespread use of smart contracts or legal regulation, the decision and fatwa of the issue in terms of Islamic Law will have to be given.  In this respect, it is important to examine smart contracts in terms of law of obligations in general and contract law in particular.