Ortaokul öğrencilerinin afetler konusundaki anlama düzeylerinin belirlenmesi
Determining the understanding levels of middle school students on disaster
Yazar: ALİ ÖZTAŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET TEKBIYIK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Afetlere dirençli bir toplum inşa etmede, temel eğitim düzeyinden başlayarak afet eğitiminin verilmesi büyük öneme sahiptir. Afet eğitimi alan bireyler afetlere daha fazla hazırlıklı olurlar, afet esnası ve afet sonrasını daha iyi yönetebilirler. Ayrıca afet yönetiminin en temel unsurlarından biri afetler hakkında bilgi sahibi olma ve afetleri anlamadır. Bununla birlikte özellikle ortaokul düzeyinde öğrencilerin afetleri ne düzeyde anladıklarını belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracının bulunmadığı ortaya konulmuştur. Bu çalışmada ortaokul öğrencilerine yönelik afetleri anlama testinin geliştirilmesi ve testin geçerlik ve güvenirliğine ilişkin kanıtların ortaya konulması amaçlanmıştır. Ayrıca öğrencilerin afetleri anlama düzeylerinin cinsiyet, afet yaşama durumu ve sınıf düzeyine göre değişip değişmediğinin incelenmesi hedeflenmiştir. Çalışma test geliştirme ve betimsel tarama süreci olmak üzere iki aşamada yürütülmüştür. Test geliştirme sürecinde öncelikle kapsam geçerliğinin sağlanması amacıyla UNESCO ve UNICEF (2012) tarafından hazırlanan okul müfredatında afet riskinin azaltılması eğitiminde tanımlanan öğrenme çıktıları analiz edilmiş ve belirlenen öğrenme çıktıları uzman görüşüne sunulmuştur. Belirlenen öğrenme çıktılarına göre test maddeleri hazırlanmıştır. Sonraki aşamada oluşturulan taslak testin pilot uygulaması gerçekleştirilmiş ve madde analizleri ile güvenirlik ölçümleri yapılmıştır. Elde edilen bulgular geliştirilen testin geçerlilik ve güvenilirlik özelliklerini taşıdığını ortaya koymaktadır. Araştırmanın sonuçlarına göre öğrencilerin afetleri anlama düzeylerinin cinsiyetlerine ve afet yaşama durumlarına göre farklılık göstermediği, buna karşın sınıf düzeylerine göre farklılık oluştuğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
Building a disaster-resistant society requires providing disaster education from the basic education level. Individuals who receive such education are generally more prepared for disasters and can manage them more effectively during and after these events. A critical element of disaster management is having accurate information about disasters and a thorough understanding of them. However, there is currently no valid and reliable measurement tool to assess the level of disaster understanding among secondary school students. This study aimed to develop a disaster understanding test for secondary school students and to present evidence supporting the validity and reliability of the test. Additionally, the study sought to examine whether students' understanding of disasters varied according to gender, disaster experience, and grade level.The study was conducted in two main stages: the test development process and a descriptive screening process. During the test development phase, content validity was prioritized by analyzing the learning outcomes defined in disaster risk reduction education, as outlined in the school curriculum prepared by UNESCO and UNICEF (2012). These outcomes were reviewed by experts, and test items were crafted accordingly. Subsequently, a pilot application of the draft test was conducted, followed by item analysis and reliability measurements. The findings indicated that the developed test possessed the necessary features of validity and reliability. According to the results, students' levels of understanding disasters did not significantly differ by gender or prior disaster experience. However, there was a notable difference based on grade levels, suggesting that as students progress through school, their understanding of disasters may improve, possibly due to increased exposure to relevant educational content.