Antalya ili Muratpaşa ilçesi ilk ve ortaöğretim çağındaki çocuklarda ortostatik proteinüri sıklığının araştırılması
The prevalence of orthostatic proteinuria among schoolchildren in Muratpaşa district in Antalya
Yazar: ZÜMRÜT ARSLAN
Danışman: DOÇ. MUSTAFA KOYUN
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Ortostatik proteinürinin (OP) çocuklarda, özellikle adölesanlarda en sık görülen proteinüri nedeni olduğu bildirilmekle birlikte hastalığın benign karakteri nedeni ile sıklığı hakkında yeterli çalışma bulunmamaktadır; ülkemizde ise, bildiğimiz kadarı ile, çocuklarda ortostatik proteinüri (OP) sıklığı hakkında yapılmış bir çalışma yoktur. Bu çalışmada, Antalya il merkezindeki ilk ve ortaöğretim çağındaki (6-15 yaş arası) sağlıklı çocuklarda ortostatik proteinüri prevalansının saptanması (hangi yaş ve cinsiyette daha sık olduğunun belirlenmesi); vücut kitle indeksi ile ilişkisinin değerlendirilmesi, ayrıca ortostatik proteinüri'li çocuklarda idrarla en fazla ne kadar oranda protein atıldığının belirlenmesi amaçlanmıştır.
Antalya ili Muratpaşa ilçesindeki 124 ilk ve ortaöğretim okulundaki, yaşları 6-15 arasında değişen, toplam 61 bin 92 öğrenci çalışmamızın evrenini oluşturmaktadır. Bu örneklemden, küme örnekleme yöntemi kullanılarak her sınıftan eşit sayıda olacak şekilde, 58 okuldaki 64 sınıf seçilmiştir. Bu sınıflarda bulunan yaklaşık 1500-2500 öğrenci çalışma grubunu oluşturmuştur. Ebeveynlerinden izin alınmayan, kronik hastalığı olan, sürekli ilaç kullanımı olan veya idrar örneği vermek istemeyen olgular çalışmaya alınmadı. Olgulardan, boy ve vücut ağırlığı ölçümleri yapıldı ve takiben idrar örneği alındı. Boy (cm) ve VA (kg) kullanılarak vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplandı; VKİ <5p zayıf, 5-85p normal tartı, 85-95p fazla tartı, >95p ise obez olarak sınıflandırıldı. İlk idrar örneğinde 1+ ve üzeri proteinüri saptanan olgulardan, geçici proteinüriyi dışlamak için, en az 2'şer hafta ara ile, ikinci ve üçüncü kez idrar örneği (günün herhangi bir saatinde) toplandı. Bu örneklerden strip testi ile birlikte idrarda protein ve kreatinin çalışılarak protein/kreatinin (UPr/UCr) oranına bakıldı; proteinüri saptanmayan olgular geçici proteinüri olarak değerlendirildi; proteinüri devam eden olgulardan ise sabah ilk idrar örnekleri toplandı. Sabah ilk idrar örneğinde testinde proteinüri saptanmayan olgulara ortostatik proteinüri tanısı konuldu.
Toplam 1701 çocuk çalışmaya alındı; 881'i (%51,8) erkek, ortalama yaşları ise 10,5±0,06 idi. İlk incelemede 64 olguda (%3,7) proteinüri saptandı. Ortostatik proteinüri sıklığı %0,64 olarak bulundu. Ortostatik proteinürisi olan 11 olgunun 8'i (%72,7) kız idi. OP'nin, 11-15 yaş grubundaki çocuklarda, 6-10 yaş grubuna göre daha sık olduğu görülmüştür (%0,63 ve %0,36), ancak istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. OP sıklığının en fazla zayıf grupta olduğu (%1,3), zayıftan obeze doğru gittikçe OP sıklığının giderek azaldığı dikkati çekmekte idi; ancak bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildi. OP'li çocuklarda ortalama UPr/UCr oranı 0,30±0,23 mg/mg (0,21- 1,30) olarak bulundu.
Sonuç olarak, çalışmamızda OP sıklığı nisbeten düşük bulunmuştur. Ancak, yine de asemptomatik izole proteinürisi olan çocuklarda, geçici nedenler dışlandığında, en sık nedendir. Özellikle, 10 yaş üzerinde ve zayıf çocuklarda daha sık olarak görülmektedir. Proteinüri miktarı değişken olup hafif-orta şiddette olduğu gözlenmiştir; masif proteinürili olgular dışında, protein atılımının şiddetine bakarak OP ve persistan proteinüriyi ayırt etmek pek mümkün görünmemektedir

Abstract:
Although it is reported that orthostatic proteinuira (OP) is the most common cause of proteinuira in children, especially in adolescents, the number of studies regarding its prevalance is not satisfactory due to the benign characteristic of the disease; and in our country, as far as we know, no study exist on the frequency of OP in children. The aim of this study was to determine the prevalence of OP in healthy elementary and secondary school students (6-15 years old) in Antalya city centre, evaluating its relationship with age, gender and body mass index.   
    61092 students, aged between 6-15, from 124 elementary and secondary schools in Muratpaşa district in Antalya constituted the population in our study. Using cluster sampling method, 1500-2500 students in 64 classes chosen from 58 schools constituted our study group. Cases with chronic diseases, who were constantly using medicine, who don't want to give urine sample or whose parents' consents were not taken were excluded from the study. Height and weight measurements and urine samples were taken from all cases. Body mass index (BMI) was calculated using height (cm) and BW (kg); BMI <5p was classified as thin, 5-85p normal weight, 85-95p over weight and >95p as obese. In cases with a proteinuira level of 1+ and above in the first urine sample, in order to exclude temporary proteinuira, second and third urinary samples (at any time of the day) were taken within at least two weeks apart. The cases in which proteinuira was not determined in protein/creatine (UPe/UCr) ratio or in strip test were evaluated as temporary proteinuira; in cases with continuing proteinuira, first morning urine samples were collected. The cases in which proteinuira was not detected in first morning urine samples were diagnosed as orthostatic proteinuira.
      A total of 1701 children were taken in the study; 881 boys (51.8%) with a mean age of 10,5 ± 0,06 years. Proteinuira was detected in 64 cases (3,7%) in the first analysis. The frequency of orthostatic proteinuira was found as 0,64%. 8 of 11 cases were girls. It was observed that, though not statistically significant, OP was higher in children with an age group of 11-15 years compared to 6-10 years (0,63% vs. 0,36%). OP was highest in thin children (1,3%), whereas it was lowest in obese cases. Mean UPr/UCr ratio was 0,30±0,23 (0,21-1,30) mg/mg in children with OP.
      As a result, OP ratio was found relatively low in our study. However, it was still the most common cause of asymptomatic isolated proteinuira in children when temporary reasons were excluded. It was seen more commonly in thin children over 10 years of age . It was observed that proteinuira was variable and low to moderate in amount; apart from massive  proteinuira cases, it seems quite impossible to distinguish OP and persistent proteinuira, considering the amount of urinary protein excretion.