Preeklampsi hastalığının erken tanısına yönelik hedeflenmiş metabolomik çalışmalar için GC-MS yöntemi geliştirilmesi
Development of GC-MS for targeted metabolomics for EARLY diagnosis of preeclampsia disease
Yazar: AYŞE KUŞ
Danışman: PROF. DR. SEDEF KIR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Analitik kimya = Analytical chemistry ; Erken teşhis = Early diagnosis ; Gebelik = Pregnancy ; Kromatografi-gaz = Chromatography-gas ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Metabolomikler = Metabolomics ; Preeklampsi = Pre-eclampsia ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Preeklampsi, insan gebeliğine özgü, nedeni bilinmeyen çok sistemli bir hastalıktır. Artan sistemik vasküler rezistans, artmış trombosit agregasyonu, pıhtılaşma sisteminin aktivasyonu ve endotelyal disfonksiyon ile ilişkili yerleşime anormal vasküler tepki ile karakterizedir. Metabolomik, biyolojik bir sistemdeki tüm metabolitlerin geniş çaplı analizi olup sistemdeki daha düşük moleküler ağırlıklı analitlerin (˂1800 Da) nicel değerlendirmesini ortaya koyduğundan transkriptomik ve proteomik analizlerini tamamlayıcı niteliktedir. Tez çalışmasında preeklampsi hastalığının erken tanısında ayırıcı olduğu düşünülen 2-hidroksi bütirik asit, piroglutamik asit, glutamik asit, 4-hidroksi glutamik asit, N-asetil L-glutamik asit ve N-karbamil L-glutamik asit seçilmiştir. Söz konusu metabolitlerin analizleri %5 difenil %95 dimetilpolisiloksan (30 m × 0,25 mm, 0,25 μm) kapiler kolon ile 60oC (1 dk), 10o C/dk ile 200oC sonra 30oC/dk ile 320oC (5 dk) fırın sıcaklık programında, hareketli faz olarak helyum ve akış hızı 0,99 mL/dk ve iç standart olarak miristik asit-d27 kullanılarak GC-MS yöntemi ile yapılmıştır. Geliştirilen yöntem, özgünlük, doğrusallık, duyarlılık, doğruluk, kesinlik,  sağlamlık, kararlılık ve sistem uygunluk parametreleri değerlendirilerek valide edilmiştir. Geliştirilen ve valide edilen yöntem boş plazmaya uygulanarak ortalama geri kazanım değerlendirilmiştir. 

Anahtar kelimeler: Preeklampsi metabolitleri, Gaz Kromatografisi-Kütle Spektrometrisi, Metabolomiks

Abstract:
Preeclampsia is a multisystem disease specific to human pregnancy with an unknown cause. It is characterized by increased systemic vascular resistance, increased platelet aggregation, activation of the coagulation system, and abnormal vascular response to localization associated with endothelial dysfunction. Metabolomics is the broad analysis of all metabolites in a biological system and is complementary to transcriptomic and proteomic analyzes as it provides a quantitative assessment of lower molecular weight analytes (˂1800 Da) in the system. In the thesis study, 2-hydroxy butyric acid, pyroglutamic acid, glutamic acid, 4-hydroxy glutamic acid, N-acetyl L-glutamic acid and N-carbamyl L-glutmic acid, which are thought to be differential in the early diagnosis of preeclampsia, were selected. The analyzes of these metabolites are 5% diphenyl 95% dimethylpolysiloxane (30 m × 0.25 mm, 0.25 μm) with capillary column at 60 oC (1 min), at 10 oC/min at 200 oC after 30 oC/min at 320 It was made by GC-MS method using helium as mobile phase, flow rate of 0.99 mL/min and myristic acid-d27 as internal standard, in the oven temperature program at oC (5 min). Developed method was validated by parameters of stability, selectivity, linearity, sensitivity, accuracy, precision, robustness and system suitability. The mean recovery was evaluated by applying the developed and validated method to blank plasma.

Keywords: Preeclampsia metabolites, Gas Chromatography-Mass Spectrometry, Metabolomics