İstanbul nostaljisinin kültürel mitolojisi 1953-1965
The cultural mythology of İstanbul nostalgia: 1953-1965
Yazar: GÜLBİN EVREN KIRANOĞLU ERGÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. L. FUNDA ŞENOL CANTEK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Kentler = Cities ; Kentsel mekan = Urban space ; Kültürel bellek = Cultural memory ; Modernleşme = Modernization ; Nostalji = Nostalgia ; Popüler kültür = Popular culture ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Modernleşmenin yol açtığı değişimlere uyum sağlayamama olarak tanımlanan nostalji kavramı modernleşme karşısında konumlandırılmaktadır. Bu tez ise nostaljiyi modernliğin zamansal veçhesiyle ilişkili olarak ele almakta ve bu perspektiften 1950-1965 yılları arasındaki önemli kırılmalardan yola çıkarak İstanbul odağında demografik, mimari ve kültürel açıdan hızlı değişimlerin yol açtığı kentsel nostaljinin inşasını anlamaya çalışmaktadır. Modernleşme deneyiminin kentte ne gibi kırılmalara ve kesintilere yol açtığını ve bu yıkımın sebep olduğu kayıpların nasıl ifade edildiğini göstererek ortaya koymaktadır. Söz konusu yıllar arasında hayali bir 'milli ev' inşası olarak 'Türk İstanbul' nostaljisi, o dönemdeki gerçek güncel kayıpların üzerini örtücü ve kentin hayal edilmesinin ve deneyimlenmesinin sınırlarını belirleyici bir etkiye sahiptir. Geçmişin bu şekilde seçici bellek politikaları ile mitleştirilmesi, Türk İstanbul nostaljisi örneğindeki gibi, bugünün sorunları üzerindeki bir örtü olarak nostalji kavramı eşliğinde, ilerlemeci ve homojen tarih anlayışı eleştirisi perspektifinden ele alınması gerekmektedir. Bu tez bu perspektiften çok partililiğe geçiş dönemindeki ekonomik ve siyasi liberalleşme hamleleriyle ve popülist ulus-devlet politikalarıyla şekillendirilmeye çalışılan İstanbul'un fiziksel mekanını, edebiyat, film ve popüler kültür metinleriyle kentsel nostalji mekanı olarak incelemektedir.



Anahtar kelimeler: Nostalji, İstanbul, kent, modernleşme, popüler kültür

Abstract:
Nostalgia, a concept which is defined as a problem of maladjustment to the transformations caused by modernization, is ususally positioned against it. This dissertation approaches nostalgia as a temporal response to modernity and examines the construction of İstanbul nostalgia as a response to the demographical, architectural and cultural transformation of the city between 1950 and 1965. It aims to set forth the effects of the Turkish experience of modernization in relation to the consequential urban ruptures and interruptions through demonstrating they ways the losses are represented. During this period, İstanbul nostalgia was produced in line with the construction of an imagined national homeland which led to the concealment of the actual losses and constraining of the ways the city is imagined and experienced. The mythologizing of the past through selective memory politics as  can be seen in the nostalgia for Turk(ified) İstanbul; is tackled by the concept of nostalgia through the critique of the teleological view of history. This dissertation examines the transformation of İstanbul's urban modernization between 1950 and 1965 as a rhetorical topography of nostalgia in literature, film and popular culture texts of the period.


Keywords: Nostalgia, Istanbul, urban space, modernization, popular culture