İşletmelerin sosyal ve kurumsal performanslarının karşılaştırılması ?Türkiye'nin önde gelen özel üretim işletmelerinde bir uygulama?
Comparison of social and corporate performances of businesses: An application on Turkey's leading private manufacturing firms
Yazar: EMRE SEZİCİ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ERGİN
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Geçtiğimiz yüzyılın son çeyreğinden bu yana işletmelerin toplumda üstlendikleri rollerle birlikte toplumda bilinçlenme düzeyi de artmıştır. Ekonomik ve teknolojik gelişmeye katkıda bulunduklarına inanılan işletmelerin birçoğu sosyal ve çevresel sorunlara yol açmakla eleştirilmiş ve buna bağlı olarak da ürün kalitesi ve güvenliği, çalışanların hakları, çevre kirliliği, kaynak sarfiyatı, atık maddeler ve toplumsal sorumluluk gibi konularda daha fazla dikkat çekmeye başlamışlardır. Bütün bunların sonucunda da işletmelerin, hissedarlar ve kredi verenlerden başka daha geniş bir kesime karşı sorumlu olmalarının gereği fark edilmiş ve bu bağlamda sosyal sorumluluk kavramı çeşitli boyutlarıyla tartışılmaya başlanmıştır.İşletme elde ettiği değerleri toplumun çeşitli kesimlerine yararlı olacak biçimde kullanması ya da bu değerleri toplumla birlikte paylaşmasının bir ifadesi olarak işletme sosyal performansının, kurumsal performans ile ilişkisi, araştırmanın ana amacını oluşturmaktadır. Bu kapsamda birinci bölümde, sosyal sorumluluk kavramı, tarihsel gelişimi, kuramsal alt yapısı, işletmelerin sosyal sorumluluk alanları ve bu alanlara ilişkin geliştirilen uluslararası standartlar ile sosyal sorumluluk modelleri incelenmiştir. İkinci bölümde ise performans kavramı, performans yönetim sistemi ve kurumsal performansın ölçümünde çok boyutlu bir model olan performans karnesi incelenmiştir.Üçüncü bölümde ise öncelikle sosyal performans modelleri ortaya koyulmuş ve sonrasında ise sosyal performansın ölçülmesinde kullanılan yöntemler söz edilmiştir. bahsedilmiştir. İşletmelerin sosyal performansları ile kurumsal performansları arasındaki ilişkiye yönelik inceleme çeşitli boyutlarıyla birlikte ele alınmıştır. Son olarak, sosyal sorumluluk kavramının kurumsallaşması açısından sosyal denetim konusu genel hatlarıyla ifade edilmeye çalışılmıştır.Dördüncü bölümde ise İstanbul Sanayi Odasınca 2006 yılına yönelik oluşturulmuş Türkiye'nin en büyük 500 işletmesinde yer alan ve performans karnesi kullanan 81 işletme üzerinde, işletmelerin sosyal sorumlulukları kapsamında sosyal performansları ile kurumsal performansları arasındaki ilişki ortaya çıkartılmıştır.

Abstract:
At the end of the last century, the roles which the firms undertake in society have increased in line with the level of consciousness in society. The firms which contribute to the economic and technological developments have been accused of causing the social and environmental problems, thus, these firms were supposed to function within the fields of product quality, work place security, the rights of employees, environmental pollution, resource expenditure, contaminant materials, and social security. As a result of all considerations, it has been widely accepted that the firm should be responsible not only for creditors, share-holders, but also, for all segments of society within the context of social responsibility. Thus, the notion social responsibility becomes much more apparent.Social performance, which can be defined as the allocation of firms? resources for the different segments of society, and its correlation with the institutional performance are the main focus of this study. In this context, in the first chapter, the definition, historical evolution, theoretical framework for the concept of social responsibility, and the social responsibility areas of the firms and their international standards and social responsibility models have been analyzed. The second chapter consists of the concept of performance, the system of performance moderation, and performance report which is a multi-dimensional model to measure the institutional performance.In the third chapter, the social performance models have been singling out and later the methods used in order to measure the social performance. The comparison for the firms? social and institutional performance has been analyzed with different perspectives. Lastly, social auditing in respect of institutionalization of the social responsibility has been concerned.The forth chapter is an inquiry consist of the correlation for the social performance within the extent of social responsibility regarding the greatest 500 firms? which have been determined by the Istanbul Industrial Chamber and used the performance report in 81 firms