İnsani yoksulluk ve insani gelişme endeksi alanında gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin karşılaştırılması
Comparison of developed and developing countries in the field of human poverty and human development
Yazar: ZÜBEYDE CEYLAN ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. İSMET ATEŞ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Birleşmiş Milletler = United Nations ; Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı = United Nations Development Program ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Gelişmiş ülkeler = Developed countries ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Yoksulluk = Poverty ; İnsani gelişmişlik endeksi = Human development index

Özet:
Günümüzde toplumların karşılaştığı en önemli sıkıntıların başında gelen yoksulluk, zamanla küresel bir boyut kazanmıştır. Yoksulluk kavramı kuşkusuz ki yalnızca gelir düzeyi ile ele alınamaz. Bununla beraber eğitim, sağlık ve toplumsal adalet gibi kıstaslar da yoksulluğu tanımlamaktadır. Yoksulluğu ifade eden birçok yaklaşım mevcuttur. Çok boyutlu yoksulluk ile birlikte insanı merkez alarak kalkınmayı anlatan Amartya Sen‟in kapasite yaklaşımı ele alınır. Dünya Bankası, IMF ve AB gibi uluslararası kuruluşlar yoksulluğa farklı tanımlar kazandırmıştır. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı‟nın insani gelişme kavramını yenilemesiyle insani kalkınma önem kazanmıştır. Bu amaçla Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından geliştirilmiş olan İnsani Gelişme Endeksi, tüm gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin kalkınma düzeylerini her alanda inceleyen geniş perspektifli endeks olarak karşımıza çıkan önemli bir ölçüttür.Bu tez çalışmasında gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin gelişmişlik seviyelerinin ölçümlenmesi, değerlendirilmesi ve karşılaştırılması hususunda temel endeksler ele alınmış olup detaylı bir analiz yapılmıştır. Analizler yapılırken gelişmekte olan ülkelerin neden gelişmiş ülkelere kıyasla geride kaldıkları ve temel endekslerde karşılaştırmalı olarak neden yoksulluk döngüsünden çıkamadıkları Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı‟nın İnsani Gelişme Endeksi güncel raporu ile ele alınarak grafikler yardımıyla yorumlanmıştır. Bu yorumlamalar ve incelemeler yapılırken yalnızca maddi bir gelişmişlik ele alınmamış olup toplumsal cinsiyet eşitsizliği, sosyo-ekonomik yaşam ve birey-toplum ilişkisi gibi konular da ele alınarak, gelişmekte ve gelişmiş olan ülkeler kıyaslamasında rapor kapsamlı bir hale getirilmiştir.

Abstract:
Poverty, which is one of the most important problems faced by societies today, has gained a global dimension in time.The concept of poverty cannot be dealt with only by income rate.However, criteria such as education, health and social justice define poverty. There are many approaches to expressing poverty. The capacity approach of Amartya Sen, which discusses human-centered development together with multidimensional poverty, is discussed. International organizations such as the World Bank, the IMF and the EU have introduced different definitions of poverty.Human development has gained importance as the United Nations Development Program renews the concept of human development. The Human Development Index, developed by the United Nations Development Program, is an important criterion that examines the development levels of all developed and developing countries in all areas. In this thesis, the basic indices for the measurement, evaluation and comparison of the development levels of developed and developing countries were examined and a detailed analysis was made. In the analysis, why the developing countries remained behind compared to the developed countries and why they could not get out of the poverty cycle comparatively in the basic indices were evaluated with the help of the charts by taking the current report of the Human Development Index of the United Nations Development Program. While making these interpretations and reviews, not only material development has been handled and issues such as gender inequality, socio-economic life and individual-society relation have been considered and the report has been extensively analyzed in developing and developed countries.