Sürdürülebilir tedarikçi seçimi için karar modeli önerisi ve bir uygulama
A decision model proposal for sustainable supplier selection and an application
Yazar: EKREM YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. FATİH TÜYSÜZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Günümüzün rekabetçi ve sürdürülebilirlik odaklı iş dünyasında, tedarikçi seçimi, uzun vadeli başarının sağlanmasında kritik bir faktör haline gelmiştir. Bu çalışma, bir firmanın bilişim teknolojilerinde dış kaynak kullanımı için tedarikçi seçim sürecini sürdürülebilirlik perspektifiyle ele alarak bir tedarikçi seçimi modeli geliştirmeyi amaçlamaktadır. Literatür incelemesi sonucunda, ekonomik, sosyal ve çevresel boyutları kapsayan 27 sürdürülebilirlik kriteri belirlenmiştir.

Bu kriterlerin önem sıralamasını belirlemek amacıyla Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemi kullanılmış ve bu süreçte 6 satın alma uzmanı ile çalışılmıştır. Ardından, tedarikçi firmaların yetkilileri, her bir kriter için kendi firmalarını 1'den 5'e kadar derecelendirmiştir. Gri İlişkisel Analiz (GRA) yöntemi ile tedarikçilerin performansları değerlendirilmiş ve sıralanmıştır. İlk aşamada fiyat teklifleri dikkate alınmamış, ancak daha sonra gri ilişkisel dereceler maliyet kriterine çevrilerek fiyat teklifleri ile entegre edilmiştir. Sonuç olarak, sürdürülebilirlik ve maliyet kriterlerini bir arada değerlendiren nihai tedarikçi sıralaması elde edilmiştir.
Bu çalışma, sürdürülebilir tedarikçi seçimi konusunda literatüre katkı sağlarken, işletmelerin uzun vadeli stratejik hedeflerine uygun tedarikçilerle iş birliği yapmalarını teşvik eden bir model sunmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Sürdürülebilir Tedarikçi Seçimi, Bilişim Teknolojilerinde Dış Kaynak Kullanımı, Analitik Hiyerarşi Prosesi(AHP), Gri İlişkisel Analiz(GRA), Tedarikçi Performansı

Abstract:
In today's competitive and sustainability-focused business environment, supplier selection has become a critical factor in ensuring long-term success. This study aims to develop a supplier selection model from a sustainability perspective by applying it to the selection of IT outsource suppliers for a company. Based on a comprehensive literature review, 27 sustainability criteria were identified, covering economic, social, and environmental dimensions.

To prioritize these criteria, the Analytic Hierarchy Process (AHP) was used, and 6 procurement experts were consulted during this process. Subsequently, supplier firms' representative rated their own companies for each criterion on a scale of 1 to 5. Using the Grey Relational Analysis (GRA) method, the suppliers' performances were evaluated and ranked. Initially, price quotations were not considered; however, the grey relational degrees were later converted into cost criteria, and price quotations were integrated. As a result, the final supplier ranking, which considers both sustainability and cost criteria, was obtained.
This study contributes to the literature on sustainable supplier selection and presents a model that encourages businesses to collaborate with suppliers aligned with their long-term strategic goals.

Keywords: Sustainable Supplier Selection, IT Outsourcing, Analytic Hierarchy Process (AHP), Grey Relational Analysis (GRA), Supplier Performance