Tedarikçi seçim probleminde çok kriterli karar verme ve 
uygulaması
Multi-criteria decision making for supplier selection problem 
and its implementation
Yazar: EBRU AKAGÜNDÜZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RAMAZAN ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Küreselleşen rekabetçi piyasa koşullarında, işletmelerin uzun vadede başarılı bir şekilde
sektörde varlığını devam ettirmesi, günümüzde her zaman olduğundan daha zor bir duruma
gelmiştir. Firmaların toplam maliyetlerini en küçüklemeleri, tedarik sürecini en verimli
şekilde yönetmelerine ve toplam maliyet içinde önemli yer tutan tedarik maliyetlerinin en
küçüklenmesi amacıyla uygun tedarikçilerin seçilmesine bağlıdır. Tedarik zinciri
yönetiminde dikkat edilmesi gereken temel nokta, satın alma masraflarını azaltmaktır. Bu
şekilde toplam maliyet en küçüklenebilecektir. Satın alma masraflarını en küçüklemek
amacıyla doğru tedarikçinin seçilmesi, işletmelerdeki karar vericiler için önemli bir karar
problemidir. İşletmelerde satın alınacak mal ve hizmetin cinsine göre, en uygun
tedarikçinin belirlenmesi gerekmektedir. Tedarikçi seçiminde, işletme içi ve dışı pek çok
faktör vardır. Gerçek sistemlerde karar vericiler farklı, birbiriyle çelişen, pek çok
değişkenin olduğu, belirlenmiş bir veya daha fazla amaç ile seçim kriterlerine bağlı olarak
uygun tedarikçiyi belirlemeye çalışmaktadırlar. Seçilen kriterler birbirini etkileyebilir,
birbirleriyle çatışabilir veya birbirleriyle uyumlu olabilir. Bu durumda karar vericiler,
uygun çözüm yöntemleri ile doğru tedarikçi arayışına gitmektedirler. Tedarikçi seçim
problemi, karmaşık ve pek çok değişkenin bulunduğu, karar vericiler açısından gerçekçi ve
etkili çözümler istenen bir problemdir. Tedarikçi seçim probleminde değerlendirme
kriterleri ve çözüme ulaşmada kullanılan pek çok yöntem mevcuttur. Çalışma kapsamında,
bir işletmedeki tedarikçi seçim problemine bir çözüm getirilmesi amaçlanmıştır. Bu
amaçla, çok kriterli karar verme tekniklerinden olan MOORA Yöntemi ve Hedef
Programlama kullanılarak işletmeye uygun çözümler bulunmuş ve elde edilen sonuçlar
karşılaştırılmıştır.

Abstract:
For companies, long-term maintanance is really tough nowadays because competitive
global market conditions have become more difficult. Minimizing total costs of the
companies depends on managing the procurement process efficiently and selecting
appropriate suppliers which have significant place in minimizing supply costs. The main
point to be considered in supply chain management is to reduce procurement costs. In that
way, the total costs can be minimised. For decision makers, choosing the right supplier is
an important problem for the minimization of the purchase cost in the company. According
to the type of goods and services purchased in business, it is necessary to determine the
most suitable supplier. Supplier selection problem affects many environmental factors
inside and outside the company. In real systems, decision makers are trying to identify
appropriate suppliers. These identification depends on different selection criterias which
could be different, contradictory and contain many variables. The selected criteria can
influence each other, they could be compatible with each other or may be in conflict with
each other. In this case, the decision makers are seeking the right supplier with the suitable
solutions. Supplier selection problem is complex and affects many variables because these
problems need to find realistic and effective solutions. There are various methods followed
for evaluation criteria and for sorting out problems in supplier selection. This study aims to
provide a suitable solution for the supplier selection problem. For this purpose, one of the
multi-criteria decision-making techniques, MOORA, and goal programming methods are
used in this study. Supplier selection problems have been studied and the results of the
application have been compared.