Sosyal destek sistemlerinin depresyonda baş etme stratejileri ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of social support systems on coping strategies and quality of life in depression
Yazar: SÜMEYYE YAZGAN
Danışman: PROF. DR. SALİHA DEMİREL-ÖZSOY
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Baş etme stratejileri = Coping strategies ; Başa çıkma = Coping ; Depresyon = Depression ; Sosyal destek = Social support ; Sosyal destek sistemleri = Social support systems ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Majör depresyon rahatsızlığının etiyolojisi incelendiğinde psikososyal etkenlerin varlığı yadsınamaz düzeydedir. Bu psikososyal faktörlerden olan sosyal destek algısının yetersiz olmasının ve fonksiyonel olmayan baş etme stratejilerinin varlığının hastalığın tekrarlama sıklığını, hastanede yatış sayısı ve süresini artırdığı söylenebilir. Depresyonda sosyal destek algısı ve baş etme tutumları birbiriyle ilişkili olabilir. Bu çalışmada sosyal destek kaynaklarına yönelik algının, depresyon hastalarında baş etme stratejilerine ve yaşam kalitesi üzerine etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Majör depresif bozukluk tanısı ile takip edilen, yaşları 18-65 arasında değişen, hastalığın aktif döneminde olan 50 (41 kadın, 9 erkek) hasta, remisyon döneminde olan 30 (27 kadın, 3 erkek) hasta ve 50 (37 kadın, 13 erkek) sağlıklı kontrol çalışmaya dâhil edilmiştir. Çalışmaya alınan bütün hastalara ve kontrollere, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇASDÖ), Başa Çıkma Tutumları Değerlendirme Ölçeği (COPE) ve Yaşam Kalitesi Ölçeği (KF-36) uygulanmıştır. Bu psikometrik test sonuçlarının hasta, remisyondaki hasta ve kontrollerdeki düzeyleri, birbirleriyle ilişkileri ve sosyodemografik ve klinik özelliklerle ilişkileri araştırılmıştır.
Bulgular: Hastalarda algılanan sosyal destek alt ölçek puanları ve toplam puanları, yaşam kalitesi alt ölçek puanları remisyon ve kontrol grubuna göre daha düşük tespit edilmiştir. Hastalarda depresyon şiddeti arttıkça algılanan sosyal destek ve yaşam kalitesi azalmıştır. Hastalık süresi arttıkça yaşam kalitesinin azaldığı görülmüştür. Hastalarda fonksiyonel olmayan başa çıkma tutumlarının özellikle de madde kullanımı ve inkâr mekanizmasının ise kontrol grubuna göre daha fazla kullanıldığı, duygusal odaklı ve problem odaklı başa çıkma tutumlarının daha az kullanıldığı tespit edilmiştir. Hastalarda kontrollere göre geri durma ve davranışal olarak boşverme alt ölçek puanları daha yüksek, pozitif yeniden yorumlama ve gelişme, plan yapma, aktif başa çıkma alt ölçek puanları ise daha düşük saptanmıştır.
Hastalarda algılanan sosyal destek düzeyi arttıkça duygusal sosyal destek kullanımı artmış inkâr mekanizması ise daha az kullanılmıştır.
Sonuç: Bu çalışmada depresif hastalarda algılanan sosyal destek düzeyinin ve yaşam kalitesinin düştüğü, uyuma yönelik başetme yöntemlerinin kullanımı azalırken fonksiyonel olmayan başetme yöntemlerinin kullanımının arttığı gösterilmiştir. Ayrıca algılanan sosyal destek düzeyinin bazı başa çıkma yöntemleri ile ilişkili olabileceği gösterilmiştir. Sonuç olarak kişinin sosyal destek kaynaklarına yönelik algısı, sosyal destek ve başa çıkma tutumları değiştirilerek hastalığın oluşması, sürekliliği ve tekrarlama sıklığı en aza indirilebilir.
Anahtar kelimeler: Depresyon, sosyal destek, başa çıkma stratejileri, yaşam kalitesi

Abstract:
Aim: When etiology of majör depression is examined, presence of psychosocial factors is undeniably important. It can be said that inadequate perception of social support and dysfunctional coping strategies, which are among these psychosocial factors, may increase the frequency of recurrence of the disease, the number and duration of hospitalizations. Social support perception and coping strategies may be related in depression. In this study, it was aimed to investigate the effects of perception of social support resources on coping strategies and quality of life in patients with depression.
Materials and methods: This study included 50 patients (41 women,9 men) in the active phase of the majör depressive disorder, 30 patients (27 women, 3 men) in remission phase of the disease and 50 healthy controls (37 women and 13 men), all aged between 18-65 years. Hamilton Depression Rating Scale (HAM-D), Multi-Dimensional Perceived Social Support Scale (MDPSSS), Coping Attitudes Scale (COPE), Health Related Quality of Life Short Form-36 (SF-36) were used for evaluation in all patients and controls included in the study. The levels of these psychometric test results in patients, patients in remission phase of the disease and controls, and their relation with sociodemographic and clinical characteristics were investigated.
Results: Perceived social support subscale scores and total scores, and quality of life subscale scores were found to be lower in patients compared to remission and control groups. Perceived social support and quality of life decreased, while the severity of depression increased in patients. It has been observed that while the duration of the disease increases, the quality of life decreases. It was found that non-functional coping attitudes, especially substance use and denial mechanisms, were used more, and emotion-oriented and problem-oriented coping attitudes were used less in patients. The patients had higher scores on the restraint and behavioral disengagement subscale, and lower scores on the positive reinterpretation and growth, planning, active coping subscale, when compared to controls. While the level of social support increased, the use of emotional social support increased and the denial mechanism was used less frequently.
Conclusion: In this study, it was shown that the levels of perceived social support and quality of life decreased in depressive patients, and the use of adaptive coping strategies decreased while the use of non-functional coping methods increased in depressive patients. It has also been shown that the level of perceived social support may be related to some coping strategies. Finally, the occurrence, continuity and frequency of the recurrence can be minimized by changing the person's perception of social support resources, social support and coping attitudes.
Key words: Depression, social support, coping strategies, quality of life