Tarla fasülyesinde tuz-su ve verim ilişkilerinin irdelenmesi
To determine the water-salinity-yield function of field bean
Yazar: İDRİS BAHÇECİ
Danışman: PROF.DR. RIZA KANBER
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1995
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Fasulye = Bean ; Sulama = Irrigation ; Tarla bitkileri = Field crops ; Tuzluluk = Salinity ; Verim ögeleri = Yield components

Özet:
ÖZ Bu çalışma, tarla fasulyesinin su-tuz-verim ilişkileri ile bitkinin tuza dayanım düzeyleri ve toprakta tuz birikiminin belirlenmesi amacıyla, 1992 ve 1993 yetişme dönemlerinde Konya Köy Hizmetleri Araştırma Enstitüsü arazisinde yürütülmüştür. Araştırmada, Üçlü Lateral Yağmurlama Sistemi kullanılmış, bitkilere sulama sırasında farklı düzeylerde su ve tuz uygulanmıştır. Elde edilen verilerden, çamur süzüğü tuzluğu ile fasulye dane verimi arasında; Yr=100-32.15(ECe-0.810) eşitliği ile gösterilen bir ilişki elde edilmiştir. Konya koşullarında ECe:0.810 dSm"1 tuzluluk düzeyinden sonra, dane verimi azalmaya başlamış; ve 4.0 dSm"1 de hiç verim alınamamıştır. SAR ve iyon konsantrasyonları ile dane verimi arasında, tuz-verim ilişkilerine benzer bağıntıların olduğu saptanmıştır. Artan tuz konsantrasyonu, dane iriliğini önemli düzeyde azaltmıştır. Sulama suyu tuz konsantrasyonunun artmasına bağlı olarak, toprakta tuz yığılması da artmıştır. Ancak, kış yağışlarının önemli düzeyde tuz yıkaması sağladığı belirlenmiştir. Toprağın tuz konsantrasyonu ve iyonik bileşimine bağlı olarak, kimi iyonların bitkinin gövde, kapsül ve yapraklarında birikmesi ile ilgili eşitlikler elde edilmiştir. Toprak tuzluluğu ile gövde ve kapsül tuz içerikleri arasında pozitif ilişkiler bulunmuştur. Tarla fasulyesinin yaprak ve kapsül Na içeriklerinin, toprağın Na içeriğinin artışına bağlı olarak artığı görülmüştür. Bitki gövdesindeki Na ile toprak Na'u arasında ise, önce artan zamanla azalma eğilimi gösteren ilişkiler bulunmuştur. Toprak Cl içerikleri ile bitki organlarının Cl içerikleri arasında da başlangıçta artan zamanla azalan ilişkiler saptanmışta-. Tarla fasulyesinin su-verim ilişkisi belirlenmiş; verim tepki etmeni (ky) 1.33 ve mevsimlik su tüketimi 500 mm olarak bulunmuştur. Elde edilen sonuçlara göre su tüketiminde oluşacak eksilişlerin verimde daha büyük oranda düşüşlere neden olacağı belirlenmiştir.

Abstract:
X ABSTRACT This study was done to determine the water-salinity-yield function and response to different salinity levels of field bean and salt accumulation in soil profile in fields of Konya Köy Hizmetleri Arastama Enstitüsü during the growing periods of 1992 and 1993. Triple line sprinkler irrigation system was used and different amount of irrigation water and salt levels were applied to plant. The results obtained, showed that there is a function of Yr=100-32.15 (ECe-0.81) between yield and electrical conductivity of soil water. Beyond the threshold level of ECe:0.81 dS/m, grain yields decreased approximately linearly as salinity increased and at ECe:4.0 dS/m, the yield was zero under Konya conditions. The function which is similar to yield-salinity function was obtained between yield, SAR, and ion concentration. Grain size decreased linearly as salinity increased. Accumulation of salt in the soil profile also increased depending on increased the irrigation water salinity. However, it was determined that the winter rainfall caused heavy leaching. Some functions on the accumulation of ions in stem, in leaves, and in pods of plants were calculated depending on salinity and ionic content of soil. The positive relations between soil salinity and salt content in stem and pod were found. It was found that the Na contents of leaves and pods of the field bean increased as Na content of soil increases. The relationship between Na content in stem and soil Na content increased initially and than decreased. Some functions between CI contents in soil and in organs of plant were calculated which increased initially and than decreased. The water-yield function of field bean was obtained and it was determined that the yield response factor Ky and seasonal evapotranspiration were 1.33 and 500 mm, respectively. According to this result, decreasing the evapotranspiration caused higher reduction in the yields.