Petrol fiyatları, döviz kuru ve Rusya ekonomisi
Oil prices, exchange rate and Russia's economy
Yazar: LEVENT GÜL
Danışman: PROF. DR. NÜKHET DOĞAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Ekonomi = Economy ; Enerji fiyatları = Energy prices ; Fiyat = Price ; Petrol = Petroleum ; Rusya = Russia

Özet:
Enerji kaynaklarından en yaygın kullanım alanına sahip petrolün, dünya rezervlerinin sınırlı olması, ülkelerin ekonomik bağımlılığının artmasına neden olmaktadır. Ekonomik bağımlılığın artmasıyla petrol fiyatlarındaki değişmeler hem petrol ithal eden hem de ihracat eden ülkelerin ekonomik performansını etkilemektedir. Düşük petrol fiyatları, ithalatçı ülkelerde maliyetlerin düşmesiyle ekonomik performansı olumlu etkilerken, ihracatçı ülkelerde gelirlerin azalması nedeniyle ekonomik performans olumsuz etkilemektedir. Yüksek petrol fiyatlarında bu etkilerin tam tersi olması beklenirken petrol ihracatçısı ülkelerde ilk başta olumlu daha sonra olumsuz etkiler görülmektedir. Hollanda hastalığı olarak da bilinen bu etkiler; döviz kurunun değerlenmesiyle yerli üreticilerin rekabet gücünün azalması ve imalat sanayi üretiminin engellenmesi gibi olumsuz etkiler göstermektedir. Bu yüzden petrol ihraç eden ülkeler için petrol fiyat değişimlerinin yakından takip edilmesi ve ani değişimlere önlem alınması gerekmektedir. Nitekim dünyanın önde gelen petrol ihracatçısı Rusya Federasyonu, petrol fiyat değişmelerinin olumsuz etkilerine karşı daha hızlı önlem almak için 1998 yılından itibaren sabit döviz kuru rejimini kademeli olarak serbestleştirmiş ve 2014'de dalgalı döviz kuru rejimine geçişi tamamlamıştır. Bu çalışmada Rusya Federasyonunun, uluslararası petrol fiyatlarında oluşabilecek ani değişime karşı; sabit, yönetilen dalgalı veya dalgalı döviz kuru gibi farklı rejim kullanması durumunda ekonomisinin nasıl performans göstereceği analiz edilmektedir. Bunun için 1994-2018 yılları arası çeyreklik veriler ile Bernanke, Gertler ve Watson'un (1997)'nin geliştirdiği modifiye Vektör Otoregresif model kullanılmakta ve rejimleri temsil edecek senaryolar için döviz kuru kanalına kısıtlamalar getirilmektedir. Analizler sonucunda, petrol fiyatlarına verilen şok; sabit ve yönetilen dalgalı kur, dalgalı kurun geçerli olduğu duruma göre faiz oranlarında daha yüksek düşüşler sergilemektedir. Bununla birlikte, dalgalı döviz kuru kullanılmadığında başlangıçtaki yüksek fiyatlar, ilerleyen dönemlerde düşük fiyatlarla sonuçlanmaktadır.

Abstract:
Limited world petroleum reserves, which is the most widely used energy source accross the world, causes the economic dependence of countries to increase.  Petroleum as a widely utilised energy source has experienced a drastic decline in reserves which contributes to the economic dependency of many countries across the world. The economic performance of both importing and exporting countries are closely related and affected by the increase of economic dependency and the fluctuations in oil prices. Low oil prices affect economic performance positively in oil-importing countries with decreasing costs, while they affect economic performance adversely in oil-exporting countries with decreasing oil revenue. Under high oil prices same consequences are expected to unveil opposite effects. For exporting countries general expectation might suggest that high perices generate revenues. Yet high prices do generate positive effects at fist but these effects then become negative for oil exporting countries. These effects, also known as Dutch disease, with the appreciation of the exchange rate, lead to undesired results such as decreasing competitiveness of domestic producers and preventing growth of the industrial production. Therefore, for oil-exporting countries, changes in oil prices should be monitored attentively and necessary precautions for the economic stability should be taken against sudden changes in oil prices. As a matter of fact, the Russian Federation as a leading oil-exporter in the world has gradually liberalized the fixed exchange rate regime since 1998 in order to take faster measures against the adverse effects of sudden oil price change, and it completed the transition to the floating exchange rate regime in 2014. In this study, we analyzed how the economic performance of the Russian Federation will perform against abrupt changes in international oil prices under different regimes such as fixed, managed floating or floating exchange rate. For this purpose, the modified Vector Autoregressive model developed by Bernanke, Gertler and Watson (1997) with quarterly data between 1994 and 2018 is used and restrictions are imposed on the exchange rate variable for the scenarios that represent different exchange rate regimes. As a result of the analysis, a shock given to oil prices causes higher decreases in interest rates under the fixed and managed floating exchange rate regime compared to the floating one. However, the initial high prices result in lower prices in the following periods when the floating exchange rate regime is not used.