Annelerin çocukluk çağı aşılarına karşı tutumlarının belirlenmesi ve sağlık okuryazarlık durumu ile ilişkisinin incelenmesi
Determination of mothers attitudes towards childhood vaccines and investigation of their relationship with health literacy status
Yazar: ÜBEYDULLAH KORKMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURİYE PEKCAN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aşı reddi = Vaccination refusal

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı annelerin çocukluk çağı aşılarına karşı tutumlarının belirlenmesi ve sağlık okuryazarlık düzeyi ile ilişkisinin incelenmesidir. 

Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde gerçekleştirilen araştırmanın örneklemini Ağustos-Aralık 2023 tarihleri arasında bir devlet hastanesinin çocuk polikliniklerine başvuran 0-13 yaş bebeği veya çocuğu olan, 18 yaş ve üzeri, görme ve işitme problemi olmayan, iletişime açık 246 anne oluşturmuştur. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Ebeveynlerin Çocukluk Çağı Aşılarına Yönelik Tutumları Ölçeği ve Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ile toplanmış, tanımlayıcı istatistikler ve varyans analizi ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Ebeveynlerin Çocukluk Çağı Aşılarına Yönelik Tutumları Ölçeği puan ortalaması 41.04±18.68 olup, aşı tereddüdü yoktur. Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puan ortalaması 51.89±12.56 olup, sağlık okuryazarlık düzeyi yüksektir. Ebeveynlerin Çocukluk Çağı Aşılarına Yönelik Tutumları Ölçeğinin Davranış alt boyutu ile Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam ve alt boyut puanları arasında negatif yönlü zayıf ilişki vardır. Eş eğitim durumu, çocuk sayısı, son çocuğun ve daha önceki çocukların aşılarını düzenli yaptırma durumu, aşı sonrası çocukta reaksiyon gelişme durumuna göre Ebeveynlerin Çocukluk Çağı Aşılarına Yönelik Tutumları Ölçeğinin toplam ve alt boyut puanları arasında anlamlı fark saptanmıştır.

Sonuç ve Öneriler: Annelerin çocukluk çağı aşılarına karşı tutumlarının sağlık okuryazarlık düzeyi arasında anlamlı negatif yönlü zayıf ilişki bulunmuştur. Annelerin %70'inde aşı tereddüdü görülmemiş (<50), %30'unda ise (>50) aşı tereddüdü görülmüştür. Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puan ortalaması 51.89±12.56'dır ve okuryazarlık düzeyi orta- yüksektir. Ebeveynlerin Çocukluk Çağı Aşılarına Yönelik Tutumları Ölçeği ile Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (SOYÖ) toplam ve alt boyut puanları arasındaki ilişkiyi belirlemek ve aşı kapsamını etkileyip etkilemediğini değerlendirmek için benzer çalışmaların farklı topluluklarda tekrarlanması, ebeveynlere aşılar konusunda ve sağlık okuryazarlıkları konusunda eğitim çalışmalarının yapılması önerilmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Aşılar, Çocuk, Tutum, Sağlık Okuryazarlığı

Abstract:
Objective: The aim of this study was to determine the attitudes of mothers towards childhood vaccinations and to examine the relationship with health literacy level. 

Materials and Method: The sample of the descriptive and correlational study consisted of 246 mothers with infants or children aged 0-13 years, aged 18 years and over, without visual and hearing problems, open to communication, who applied to the paediatric outpatient clinics of a state hospital between August and December 2023. Data were collected with the Personal Information Form, the Scale of Parents' Attitudes Towards Childhood Vaccines and the Health Literacy Scale, and evaluated with descriptive statistics and analysis of variance.

Results: The mean score of the Scale of Parents' Attitudes Towards Childhood Vaccines was 41.04±18.68 and there was no hesitation about vaccination. The mean score of the Health Literacy Scale was 51.89±12.56 and the level of health literacy was high. There is a weak negative relationship between the behaviour sub-dimension of the Scale of Parents' Attitudes Towards Childhood Vaccines and the total and sub-dimension scores of the Health Literacy Scale. A significant difference was found between the total and sub-dimension scores of the Scale of Parents' Attitudes Towards Childhood Vaccines according to the educational status of the spouse, number of children, regular vaccination status of the last child and previous children, and the development of reaction in the child after vaccination.

Conclusion and Recommendations: A significant negative weak relationship was found between mothers' attitudes towards childhood vaccines and health literacy level. No vaccination hesitation was observed in 70% of the mothers (<50), while 30% (>50) had vaccination hesitation. The mean score of the Health Literacy Scale was 51.89±12.56 and the literacy level was moderate to high. It is recommended that similar studies be repeated in different communities to determine the relationship between the Scale of Parents' Attitudes Towards Childhood Vaccines and the Health Literacy Scale (HLS) total and subscale scores and to evaluate whether they affect vaccination coverage, and that educational activities be carried out for parents about vaccines and health literacy. 

Keywords: Vaccines, Child, Attitude, Health Literacy