Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı'nda bulunan lineer hızlandırıcı tedavi cihazları için kalite kontrol ve kalite güvenilirlik protokollerinin oluşturulması
Creation of quality control and quality assurance protocols for linear accelerators in Akdeniz University Hospital Radiation Oncology Department
Yazar: GÜLŞAH ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. MİNE GENÇ
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Doz-cevap ilişkisi-radyasyon = Dose-response relationship-radiation ; Kalite kontrol = Quality control ; Parçacık hızlandırıcılar = Particle accelerators ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon etkileri = Radiation effects ; Radyasyon onkolojisi = Radiation oncology ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-yoğunluk ayarlı = Radiotherapy-intensity-modulated

Özet:
Amaç: Değişik uluslararası kuruluşlar tarafından oluşturulmuş farklı kaynaklar referans alınarak, standart ve yeni teknolojilerle donanmış olan ve radyoterapi amacıyla kullanılan lineer hızlandırıcı cihazları için kalite kontrol protokollerinin incelenmesi amaçlandı.
Yöntem: Uluslararası kuruluşların yayınladığı raporlar ile farklı kaynaklar incelendi. Kliniklerde kalite kontrol süreçlerinde rutin olarak kullanılan AAPM' in 142 numaralı raporunda belirlediği standart testlere ek olarak ileri teknoloji lineer hızlandırıcılarda yapılması gereken kalite kontrol testleri incelendi. Literatür çalışması sonucunda, mevcut dozimetre ekipmanlarının belirsizlikleri de göz önünde bulundurularak, kompleks tedaviler için kliniklerde kalite kontrol prosedürlerine eklenmesi gereken parametreler belirlendi. VMAT yapabilen lineer hızlandırıcılar için günlük, haftalık ve aylık kalite kontrol protokolleri oluşturuldu.  
Bulgular: Literatürdeki Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi (YART) ve Volumetrik Yoğunluk Ayarlı Ark Terapi (VMAT) tekniğinde yapılan testlerin limitlerinin standart teknolojilere sahip cihazların kontrol testlerinin limitlerine kıyaslandığında, mekaniksel bileşenlerin testlerinde ve çok yapraklı kolimatör sistemlerinin (ÇYK) testlerinin limit değerlerinde değişm olduğu görüldü. Bu parametreler dışında diğer testlerle ilgili herhangi bir değişik limit bulunamadı. 
Sonuç: Çalışmamızın sonucunda VMAT özellikli cihazlar için günlük kalite kontrol testlerinde orta düzey lineer hızlandırıcılarda uygulanan testlerin yeterli olduğu, haftalık ve aylık testlere ise ÇYK sistemi ve değişen hızlarıyla ilgili ek testlerin konulması gerektiği kanısına varıldı. Kompleks tedaviler için mekaniksel ve ÇYK sistemleriyle ilgili test limitlerinin daha hassas hale geldiği görüldü. Ayrıca test limitlerinin değerlendirilmesinde, kullanılan ölçüm ekipmanlarının kendi hata töleranslarının da önemli yer tuttuğu ve gözönünde bulundurulmasının gerekliliği tespit edildi. 
Anahtar Kelimeler: Kalite güvenilirlik, Kalite kontrol, Linak, VMAT

Abstract:
Objective:  It was aimed to examine quality control protocols for linear accelerator devices equipped with standard and new technologies and developed devices with reference to various sources created by different international organizations.
Method: Reports published by international organizations and different sources have been examined. Quality control tests to be performed in advanced technology linear accelerators have been reviewed in addition to standard tests identified in the AAPM report 142 and routinely used in quality control processes in clinics. As a result of the literature review, parameters that should be added to quality control procedures were determined in clinics for complex treatments, taking into account the uncertainties of existing dosimetry equipment. Daily, weekly and monthly quality control protocols were established for VMAT capable linear accelerators.
Results: The limitations of the quality control tests YART and VMAT techniques in the literature compared to the limits of the quality control tests which linacs have standart technology seen that difference for limit values of mechanical components and multi leaf collimator  (MLC) No other limit was found for other tests except these parameters. 
Conclusion: As a result, it was concluded that the daily quality control tests of intermediate linear accelerators were sufficient for high-tech devices. Weekly and monthly tests were required to include additional tests related to the MLC system and variable dose rates. Furthermore, in the evaluation of the test limits, it has been determined that the error tolerances of the used measuring equipments are also important and should be taken into consideration.
Key words: Quality assuerance, Quality control, Linac, VMAT.