Türkiye'deki üniversite öğrencilerinin spor tüketici profillerinin belirlenmesi
Determination of sports consumer profiles of university students in Turkey
Yazar: İSMAİL POLATCAN
Danışman: DOÇ. DR. ZEKİ COŞKUNER
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Spor = Sports
Dizin: Spor = Sports ; Spor ekonomisi = Sport economy ; Spor malzemeleri = Sport materials ; Tüketici profili = Consumer profile ; Tüketiciler = Consumers ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı; spor tüketicilerinin profilini belirlemek ve spor tüketicisinin özelliklerini incelemek, spor pazarlaması uygulama konularında hizmet eden spor yöneticileri, spor uzmanları, spor kulüpleri, spor iletişim uzmanları gibi kişilere ve örgütlere spor tüketimi ile alakalı strateji geliştirme ve spor tüketici davranışlarını incelemektir. Bu amaç çerçevesinde öğrencilere ölçek uygulanmış olup akademisyenlerle de görüşmeler yapılmıştır
Araştırmanın evrenini 2018-2019 eğitim öğretim yılında Dicle Üniversitesi, Ege Üniversitesi, Fırat Üniversitesi, Gazi Üniversitesi, Kocaeli Üniversitesi, Mustafa Kemal Üniversitesi ve Ondokuz Mayıs Üniversitelerinde öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırma örneklemini ise bu üniversitelerde okuyan 654 öğrenci oluşturmuştur. Daha sonra araştırmanın nitel bölümü için 10 akademisyen ile görüşmeler yapılmıştır. Araştırma verileri üniversite öğrencileri için "Kişisel Bilgi Formu" ve "Spor Tüketici Ölçeği", akademisyenler için yarı yapılandırılmış "Spor Tüketicisi Akademisyen Görüşme Formu" ile toplanmıştır. Karma araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın nicel bölümünde, nicel araştırma yöntemlerinden tarama (survey) araştırma yöntemi kullanılmış olup nitel bölümünde ise nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması (case study) kullanılmıştır. Veriler içerik analizi, tanımlayıcı istatistikler, t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile elde edilmiştir.
Araştırmada öğrencilerin ve akademisyenlerin görüşleri doğrultusunda erkeklerin spor tüketimlerinin kadınların spor tüketiminden fazla olduğu saptanmıştır. Aile gelirleri ve geliri fazla olan öğrencilerin spor tüketimlerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Spor yapan öğrencilerin spor yapmayan öğrencilere göre spor ürün tüketimlerinin daha çok olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin yaşı, yaşadıkları yer, hane birey sayısının öğrencilerin spor tüketimlerini etkilemediği saptanmıştır.  Su sporları, raket sporları ve kış sporları değişkenlerinde öğrencilerin spor tüketimlerinin benzer olduğu görülmüştür.
Araştırma sonucunda ayakkabı, günlük spor kıyafetleri ile moda ve markaya dayalı spor ürün tüketimin fazla olduğu ancak branşa özel ürünlerin tüketimin az olduğu saptanmıştır. Araştırmada öğrencilerin spor tüketiminde öğrenci ve akademisyen görüşlerinin benzerlik taşıdığı, öğrencilerin spor tüketimlerini etkileyen unsurların akademisyenler tarafından da desteklendiği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Spor, tüketici profili, tüketim, spor ürünü, üniversite öğrencileri.

Abstract:
The purpose of this research is to determine the profiles of sports consumers and to examine the characteristics of sports consumer, to develop strategies for persons and organizations such as sports managers who serve in sport marketing practices, sports experts, sports clubs, sports communication experts and to examine sports consumer behaviors. Within this scope, a scale was applied to the students and interviews were conducted with the academicians
The population of the study consists of students studying at Dicle University, Ege University, Firat University, Gazi University, Kocaeli University, Mustafa Kemal University, and Ondokuz Mayis University in the 2018-2019 academic year. The sample of the study consisted of 654 students studying in these universities. Subsequently, interviews were conducted with 10 academicians for the qualitative part of the research. The data were collected with "Personal Information Form" and "Sport Consumer Scale" from university students and with "Sport Consumer Academician Interview Form" from academicians. A mixed research method was used. Survey research method, one of the quantitative research methods, was used in the quantitative part of the research, and the case study method, one of the qualitative research methods, was used in the qualitative part. The data were obtained by content analysis, descriptive statistics, t-test and one-way analysis of variance (ANOVA).
According to the opinions of students and academicians, it was found that the sports consumption of men was higher than the sports consumption of women. It was determined that the sports consumption of the students with higher family and personal income was high. It has been determined that the consumption of sports products is higher for students doing sports than students who don't. It was determined that age, place of residence, and the number of households did not affect students' sports consumption.  The sports consumption of students was found similar at water sports, racket sports, and winter sports variables.
As a result of the research, it was determined that the consumption of shoes, daily sports clothes and fashion, and brand based sports products was high, but the consumption of special products for branches was low. In the study, it was found that the opinions of students and academicians were similar in sports consumption of the students, and the factors affecting the sports consumption of the students were also supported by academicians.
Keywords: Sport, consumer profile, consumption, sport product, university students.