Kültürel kimlik ve sermaye kavramları bağlamında Manisa Salihli Kazak Türkleri müzik pratikleri
Musical practices of Kazakh Turks from Manisa Salihli in the context of cultural identity and capital concepts
Yazar: EMİN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. İLHAN ERSOY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı / Türk Müziği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Müzik = Music
Dizin: Diaspora = Diaspora ; Kimlik = Identity ; Kültürel sermaye = Cultural capital ; Sermaye = Capital

Özet:
Bu doktora tezi diasporik kimliği anlamlandırmada, müzik- sermaye ilişkisinin ne
olduğunu, Salihli Kazak Türkleri özelinde anlamayı hedefler. Bu tez çalışması aynı
zamanda diasporik bir topluluk olan Salihli Kazak Türklerinin müzik aracılığıyla,
kimliklerini 'neye dair've 'nasıl inşa' ettiklerini, sorgular. Bu kapsamda çalışmada,
Salihli Kazak Türkleri'nin kültürel kimliklerini müziklerine, danslarına ve ulusal bir
simge olan dombraya nasıl yansıttıkları, kimlik temsilinde müzik, çalgı ve dansın nasıl
bir rol oynadığı, müziğin sosyo -kültürel dizgedeki diğer unsurlar ve kimlik ile nasıl
ilişkilendirildiği, müziğin anavatanları ile bağ kurmalarındaki rolünün ne olduğu,
sermaye ve habitus kavramı ekseninde irdelenmiştir.
Müzik kültürleri, ilgili toplulukların yaşam biçimlerine, koşullarına ve serüvenlerine
göre biçimlenen bir süreci temsil eder. Özellikle diasporik topluluklarda müzik,
diaspora sürecine bağlı olarak biçimlenir ve değişiklik gösterebilir. Salihli Kazak
Türklerinde de bu durumu görmek mümkündür. Tarihsel süreç içerisinde Salihli Kazak
Türkleri, gerek Doğu Türkistan'dan taşıdıkları gerekse Kazakistan'dan temellük
ettikleri müzik kültürlerini bazen koruyarak bazen de değiştirip, dönüştürerek
kimliklerini inşa etmek ve kültürlerini muhafaza etmek için kullanmışlardır. Göç sonrası
süreçte yaşadıkları kültüre uyumlanmak adına bazı pratikler ya terkedilmiş ya da daha
az icra edilir ve dinlenir olmuştur. Salihli Kazak Türkleri tarafından, Doğu Türkistan'da
önemli bir yaratı türü olan küy icrası terk edilmiş, bir küy olan Qara Corġa'nın söz
yazılmış hali benimsenmiş ve buna kimliksel bir anlam atfedilmiştir. Doğu Türkistan'da
gelin evden uğurlanırken söylenen Car Car yaratı türünün icrasının terk edilmesi de
değişime verilecek bi başka örnektir. Salihli Kazak Türkleri tarafından Car Car türüne
ait ezgisel yapı Beteşar ritüeli içerisinde, Betaşar sözlerine motifiye edilerek
kullanılmıştır. Salihli Kazak Türklerince ninnilerin söylendiği ezgisel yapının Betaşar
ritüelinde kullanılması ve Agajay Altayday Jer Kayda isimli qara öleñi, ninni olarak
çocuklarına dinletmelerini, diaspora sonrası değişim ve dönüşüme verilecek diğer
örnekler olarak görmek mümkündür. Diaspora sürecinin yarattığı bir başka değişim ise atavatan ve atavatana ait unsurların tema olarak yer aldığı eserlerin repertuvarda
görünürlük kazanmasıdır.
Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde daha çok
kavramsal çerçeve ele alınmıştır. Bu bölümde kimlik kavramına, Bourdieu
sosyolojisinin temel kavramlarına, sermaye kavramı bağlamında Salihli Kazak
Türklerinde kimlik algısına, kültürel kimliğin inşasında ve temsilinde ritüeller, müzik,
dans ve nesneleşmiş kültürel sermayenin rolüne değinilmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümünde literatür taraması ve alan çalışması sonucunda elde
edilen veriler doğrultusunda Kazak kelimesinin etimolojisine, Kazak Türkleri'nin
tarihine, Doğu Türkistan'ın coğrafi özellikleri, kültürü ve tarihine, Kazak Türkleri'nin
göç süreçlerine değinilmiştir.
Çalışmanın üçüncü bölümünde Salihli Kazak Türklerinde kültürel kimliğin müziksel
inşası üzerinde durulmuştur. Bu bölümde Salihli Kazak Türkleri kimliği, inşa ve temsil
süreçlerinde önemli rol oynayan, dombra, repertuvar, ritüeller ve dans gibi unsurlar,
sermaye kavramı ile irdelenmiş ve Salihli'de yer alan Kazak Türkü müzisyenler
hakkında bilgiler verilmiştir.
Bu çalışma, diasporik bir topluluk olarak Salihli Kazak Türklerinin müziği nasıl
kullandıklarını ve bu kullanımlarının emik ve etik olarak nasıl ortaya koyduklarını
anlamaya çalışır. Manisa Salihli ve İstanbul'da gerçekleştirilen müziksel performanslar,
dans ve ritüeller, 2020 yılı ile 2022 yılları arasında katılımcı gözlem yoluyla izlenmiş ve
yapılan alan çalışmalarında, Salihli Kazak Türklerinin repertuvar, çalgı, dans gibi kimi
müziksel bileşenler, ritüeller ve tüm bunlara ait sahip oldukları sermaye biçimleri ile
kendilerini görünür kıldıkları, aidiyet hissi geliştirdikleri, kültürel aktarım sağladıkları,
kendilerini diğer gruplardan farklılaştırdıkları, kendi içlerinde ise "biz"/"bir" olma
davranışı sergiledikleri gözlemlenmiştir.

Abstract:
This doctoral thesis aims to understand what the music-capital relationship is in
making sense of diasporic identity, specifically for Kazakh Turks from Salihli. This
thesis also questions how the Kazakh Turks from Salihli, a diasporic community,
construct their identities via music, 'about what?' and 'how?' In this context, in this
study, how the Kazakh Turks of Salihli reflect their cultural identities to their music,
dance and the dombra which is a national symbol, what role music, instrument and
dance play in the representation of identity, how music is associated with other elements
in the socio-cultural system and identity, the role of music in establishing a bond with
their homeland has been examined in the axis of the concept of capital and habitus.
Music cultures represent a process that is shaped according to the lifestyles,
conditions and adventures of the relevant communities. Especially in diasporic
communities, music is shaped and may change depending on the diaspora process. It is
possible to see this situation among the Kazakh Turks from Salihli. In the historical
process, Kazakh Turks from Salihli have used their musical culture which they brought
from East Turkestan, take possession from Kazakhstan to build their identities and
preserve their culture, sometimes by protecting, sometimes by changing and
transforming them. In the post-migration process, some practices were either abandoned
or less practiced and listened in order to adapt to the culture they lived in. The küy
performance which is an important type of creation in East Turkestan was abandoned by
the Salihli Kazakh Turks. The written form of Qara Corġa, which is a küy, was adopted
and an identity meaning was attributed to it. The abandonment of The Car Car as a type
of creation which is sung when the bride is being sent off from the house in East
Turkestan, is another example of the change. By the Salihli Kazakh Turks, The melodic
structure belonging to the Car Car type was used in the Betaşar ritual by being
motifized to the words of Betaşar. It is possible to see the use of the melodic structure in
which the lullabies are sung in the Betaşar ritual and the lullaby of qara öleñ named
Agajay Altayday Jer Kayda to be listened to by their children as other examples of postdiaspora
change and transformation. Another change created by the diaspora process is
the visibility of works in which "The Atavatan'' (ancestral home) and elements of
Atavatan are included as themes in the repertoire.
This study consists of three parts. In the first part of the study, more conceptual
framework is dealth with. In this section; the concept of identity, the basic concepts of
Bourdieu sociology, Salihli Kazakh Turks' perception of identity in the in the context of
the concept of capital, the rituals in the construction and representation of cultural
identity, the role of music, dance and objectified cultural capital are mentioned.
In the second part of the study, the etymology of the word Kazakh, the history of
Kazakh Turks, the geographical features, culture and history of East Turkistan, and the
migration processes of Kazakh Turks were mentioned in line with the data obtained as a
result of literature review and field work. In the third part of the study, the musical
construction of the cultural identity of the Kazakh Turks from Salihli is emphasized. In
this section, the identity of the Salihli Kazakh Turks, elements such as dombra,
repertoire, rituals and dance, which play an important role in the construction and
representation processes, are examined with the concept of capital and information
about the Kazakh Turk musicians in Salihli is given.
This study tries to understand how the Kazakh Turks from Salihli, as a diasporic
community, use music and how these uses are revealed as emic and ethical. Musical
performances, dances and rituals of the Kazakh Turks from Salihli performed in Manisa
Salihli and Istanbul were monitored through participant observation between the years
2020 and 2022.In the field studies, some musical components and rituals such as
repertoire, instruments, dances and the capital forms they belong to make themselves
visible, develop a sense of belonging, provide cultural transfer, differentiate themselves
from other groups. Amongst themselves, it has been observed that they exhibit the
behavior of being "we" / "as one".