Ortaöğretim müdürlerinin yöneticilik tarzları ile öğretmenlerin örgütsel sessizlik davranışları arasındaki ilişki
The relationship between management styles of secondary education directors and teachers' organizational silence behaviors
Yazar: ARZU ALTIN
Danışman: DOÇ. DR. VİCDAN ALTINOK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Müdürler = Directors ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yönetici davranışı = Manegerial behavior ; Yönetici etkililiği = Manager effectiveness ; Örgütsel sessizlik = Organizational silence ; Örgütsel sessizlik = Organizational silence ; Öğretmen davranışı = Teacher behavior ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışma, ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin algılarına göre yöneticilerin liderlik davranışları ve örgütsel sessizlik davranışı arasındaki ilişkinin varlığını ve yönünü belirlemek, aralarındaki etkileşimi ve demografik değişkenlerin etkisini ilişkisel tarama yönetimiyle belirlemeye yöneliktir. Bu sebeple araştırmada yönetici liderlik tarzlarının boyutlarının örgütsel sessizlik davranışı boyutlarına etkisi ile demografik değişkenlerin yönetici liderlik tarzları ve öğretmenlerin örgütsel sessizlik davranışına etkisi incelenmeye çalışılmıştır. Araştırmanın betimsel olarak çalışma grubunu 2015-2016 öğretim yılında Ankara ili Etimesgut ilçesi Eryaman semtindeki 8 lisedeki 252 öğretmen (Etimesgut İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü) oluşturmaktadır. Araştırmada veriler anket yoluyla elde edilmiştir. Araştırmada, veri toplama aracı olarak, Bolman ve Deal (1991) tarafından geliştirilen ve Türkçeye Dereli (2003) tarafından uyarlanmış "Leadership Orientations Questionnaire"(LOQ) "Liderlik Stilleri Betimleme Anketi"(LOQ) (Ek 1) ve örgütsel sessizliği ölçmek amacıyla Kahveci ve Demirtaş (2013b) tarafından geliştirilen Örgütsel Sessizlik Ölçeği(Ek 2) kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 23.0 veri analiz paket programı ile elektronik ortama aktarılmış ve yine SPSS 23.0 ve AMOS 21.0 programıyla istatistiksel analizler yapılmıştır. Katılımcıların demografik özellikleri ise frekans tabloları seklinde sunulmuştur. Araştırmada kullanılan ölçeklerin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla öncelikle açıklayıcı faktör analizi yapılmış, ardından AMOS programında doğrulayıcı faktör analizi yapılmış, ortaya çıkan faktörlerin güvenilirlik düzeyleri test edilmiş, faktörlerin normal dağılım gösterip göstermediği Kolmogorov-Smirnov testi ile test edilmiş, korelasyon analizi, daha sonra ortalamaların karşılaştırılması için bağımsız t testi ve One-Way ANOVA testleri yapılmış ve değişkenler arası nedensel ilişkileri test etmek için çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda ortaöğretim kurumlarında çalışan öğretmenlerin liderlik tarzlarını algılamaları "orta" seviye olan 3' ün altında çıkmıştır. Bu tarzlara ilişkin aritmetik ortalamalardan en yükseği 2,62 ortalama ile sembolik, en düşüğü ise ortalaması 2,31 ile insan kaynağı boyutundadır. Öğretmenlerin algılarına göre, örgütsel sessizliğin alt boyutlarına ilişkin en yüksek değeri 3,31 ortalama ile öğretmen boyutuna verdikleri görülmektedir. Bunu sırasıyla, 3,28 ortalama ile ortam ve 3,10 ortalama ile yönetici boyutları izlemektedir. Genel olarak öğretmenlerin örgütsel sessizlik davranışları ise "orta" seviye olan 3'ün üstünde çıkmıştır. Değişkenler arasındaki birlikte değişim ilişkileri ile ilgili bulgular incelendiğinde liderlik tarzlarının her bir boyutunun kendi aralarındaki ve örgütsel sessizlik arasındaki ilişkilere ait korelasyon değerlerinin tümünün pozitif ve p<0.01 düzeyinde anlamlı olduğu görülmüştür. Yöneticilik tarzlarının alt boyutlarından olan insan kaynağı ve sembolik boyutu arasındaki ilişkinin (r=,754) en yüksek değere sahip olduğu görülmüştür. Örgütsel sessizliğin her bir alt boyutunun kendi aralarındaki ve liderlik tarzları arasındaki ilişkilere ait korelasyon değerlerinin de pozitif ve p<0.01 düzeyinde anlamlı olduğu görülmüştür. Örgütsel sessizliğin alt boyutlarından ortam ve yönetici arasındaki ilişki (r=,592) en yüksek değere sahip bulunmuştur. Liderlik tarzlarının alt boyutlarına ait bağımsız değişkenlerin örgütsel sessizliğin alt boyutlar olan bağımlı değişkenler üzerindeki nedensel etkilerini test etmeye yönelik yapılan çoklu doğrusal regresyon analizi sonuçlarına göre insan kaynağı boyutu ve yapısal boyutun öğretmen boyutunun istatistiksel açıdan anlamlı birer yordayıcısı oldukları, sadece politik boyutun yönetici boyutunun istatistiksel açıdan anlamlı bir yordayıcısı olduğu hiçbir liderlik tarzının Ortam boyutu üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir etkisine sahip olmadığı görülmüştür.

Abstract:
This study aims to determine the existence and direction of the relationship between managers' leadership behaviors and organizational silence behaviors and determine the effect of demographic variables by means of relational screening according to the perceptions of teachers working in secondary schools. Therefore, effects of dimensions of managers' leadership styles on dimensions of the organizational silence behaviors and effect of demographic variables on both manager's leadership styles and teachers' organizational silence behaviors have been examined. Descriptive study group of the study consists of 252 teachers working on 8 high schools in Ankara province, Etimesgut/Eryaman district (Etimesgut District Director of National Education) in 2015-2016 academic year. Data were obtained through questionnaires. In the study, "Leadership Orientations Questionnaire (LOQ)" (Ek 1), which is proposed by Bolman and Deal (1991) and translated in Turkish by Dereli (2003), and Organizational Silence Scale which is proposed by Kahveci and Demirtaş (2013b) have been used as data gathering tool. The obtained data were transferred to digital data by SPSS 23.0 data analysis package program and analyzed statistically with SPSS 23.0 and AMOS 21.0 programs. The demographic characteristics of the participants are presented in the form of frequency tables. Exploratory factor analysis and then confirmatory factor analysis have been performed with AMOS program in order to test construct validity of the scale used in the research study. Besides, distribution of the factors has been tested with Kolmogorov-Smirnov test, correlation analysis, then independent t test and One-Way ANOVA test have been performed in order to compare the mean values, and multiple linear regression analysis has been performed in order to examine causality relation between variables. As a result, of the research, the perception of the leadership style level of the teachers working in the secondary schools is obtained as lower than "3" which is "medium level". While the biggest arithmetic mean value is obtained for symbolic dimension style as 2.62, the lowest arithmetic mean value is obtained for human resource dimension as 2.31. According to teachers' perception, it is seen that biggest value related with the sub-dimensions of the organizational silence is obtained for teacher dimension as 3.31. This value is followed by the ambiance which is 3.28 and the administrator which 3.1. In general, the organizational silence behaviors is obtained bigger than the "3" which is "medium level". When interchange relationships between variables and findings have been examined, it is seen that, correlation values of the dimensions of leadership styles between each other and organizational silence are all positive and meaningful at the level of p<0.01. It is seen that, relationship between the human resource and symbolic which are both sub-dimensions of the leadership styles has the biggest value (r=,754). Besides, it is seen that, the relationships between the each sub-dimension of the organizational silence and leadership styles are all positive and meaningful at the level of p<0.01. The relationship between the ambiance and administrative which are both sub-dimensions of the organizational silence has the biggest value (r=,592). According to results obtained from the multiple linear regression analysis performed in order to test casual effects of independent variables which are sub-dimensions of the leadership styles on dependent variables which are sub-dimensions of the organizational silence, it is seen that, the human resource dimension and structural dimension have been statistically significant predictors of the teacher sub-dimension, and the political sub-dimension has only been statistically significant predictors of teacher sub-dimension, and none of leadership styles was found to have a statistically significant effect on the ambience sub-dimension.