Kas krampı yaşayan hemodiyaliz hastalarına uygulanan aromaterapi masajının kramp sıklığı, ağrı şiddeti ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of aromatherapy massage applied to hemodialysis patients with muscle cramps on cramp frequency, pain intensity and quality of life
Yazar: ŞERİFE ÇETİN
Danışman: PROF. DR. SULTAN TAŞCI ; PROF. DR. İSMAİL KOÇYİĞİT
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aromaterapi = Aromatherapy ; Ağrı = Pain ; Ağrı-postoperatif = Pain-postoperative ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyaliz = Dialysis ; Kas krampları = Muscle cramp ; Masaj = Massage ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Hemodiyaliz (HD) hastalarında oldukça sık karşılaşılan kas krampları, bireyleri biyo-psiko-sosyal yönden etkilemekte, günlük yaşam aktivitelerini sınırlamakta ve yaşam kalitelerini azaltmaktadır. Bu çalışma, dört hafta boyunca, haftada üç seans, 30 dakika (dk) süreyle lavanta, biberiye ve mercanköşk esansiyel yağları karışımı ile uygulanan aromaterapi masajının kramp sıklığı, ağrı şiddeti ve yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, kantitatif ve kalitatif araştırma deseni kullanılarak öntest – sontest, randomize kontrollü ve tek kör bir çalışma olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 30 müdahale, 32 plasebo kontrol, 32 kontrol grubunda olmak üzere toplam 94 HD tedavisi alan birey dahil edilmiştir. Müdahale grubuna esansiyel yağlarla, plasebo kontrol grubuna bebek yağı ile klasik masaj uygulanmıştır. Çalışma için etik kurul onayı, kurum izinleri, hastalardan bilgilendirilmiş gönüllü olurları alınmıştır. Çalışma verileri; Kişisel Bilgi Formu, Visüel Analog Skala (VAS), Yaşam Kalitesi Endeksi Diyaliz Versiyonu-III (Ferrans&Powers) ve Bireysel Görüşme Formu kullanılarak toplanmıştır. Kantitatif veriler IBM SPSS 26 programında analiz edilerek p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Kalitatif veriler ise betimsel ve içerik analiz yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışma bulgularında; uygulama sonrası müdahale grubunda analjezik kullanımının azaldığı, hem müdahale hem de plasebo kontrol grubunda kramp sıklığı ile ağrı şiddetinin azaldığı ve yaşam kalitesinin arttığı anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca aromaterapi masajının kramp sıklığı ve ağrı şiddetini azaltmada ilk haftalarda daha etkili olduğu, L-karnitin kullanımını azalttığı, hem aromaterapi masajının hem de klasik masajın günlük yaşam aktivitelerinde iyileşme sağladığı, herhangi bir yan etkinin oluşmadığı belirlenmiştir. Elde edilen kalitatif veriler kantitatif verileri desteklemektedir. 
Sonuç olarak; kas krampı yönetiminde aromaterapi masajı ve klasik masajın hasta bakım ortamlarında hemşirelik girişimi olarak yaygınlaştırılması, bu doğrultuda hasta ve yakınları ile iş birliği sağlanması, uygulamanın uzun süreli etkilerinin değerlendirilebileceği izlem çalışmalarının yapılması önerilebilir.

Abstract:
Muscle cramps, a common entity in hemodialysis patients, affect individuals bio-psycho-socially, limit their daily life activities and reduce their quality of life. The present study was carried out to determine the effects of aromatherapy massage applied with a mixture of lavender, rosemary and marjoram essential oils - for a duration of 30 minutes for a session, three sessions in a week for a total of four weeks - on cramp frequency, pain intensity and quality of life. The study was conducted as a pretest-posttest, randomized controlled and single-blind study using a quantitative and qualitative research design. A total of 94 undergoing HD treatment individuals, including 30 in the intervention group, 32 in the placebo control group, and 32 in the control group were included in the study. The intervention group was consisted of patients who were massaged with essential oils and the placebo control group was consisted of those were massaged with baby oil. Ethics committee approval, institutional permissions, informed consent from the patientsfor the study were obtained. The data of the research Personal Information Form, Visual Analogue Scale (VAS), Quality of Life Index Dialysis Version-III (Ferrans & Powers) and were collected using Individual Interview Form. Quantitative data were analyzed in IBM SPSS 26 program and A p-value less than 0.05 (p<0.05) was accepted statistically significant. Qualitative data were evaluated using descriptive and content analysis methods. Our results revealed that the usage of analgesics decreased in the intervention group after the application. The frequency of the cramps and the severity of the pain were found to be decreased, while the quality of life was found to be increased in the both intervention and placebo groups (p<0.05). In addition, it was determined that aromatherapy massage was more effective in reducing the frequency of cramps and pain severity in the first weeks, that also reduced the usage of L-carnitine. Moreover, both the aromatherapy and classical massages provided improvement in daily life activities. In the present study, any side effects of the massages were not detected. The qualitative data obtained supported the quantitative data.
As a conclusions; it can now be suggested that aromatherapy massage and classical massage in muscle cramp management, should be disseminated as a nursing intervention in the patient care settings. Accordingly, cooperation with the patients and their relatives should be ensured. Also, follow-up studies are suggested to evaluate the long-term effects of the practice.