Adana ili serbest eczane çalışanlarının covıd-19 pandemisinde tükenmişlik ve yaşam kalitesi düzeylerinin araştırılması
Investigation of burnout and quality of life levels of private pharmacy employees in adana province during the covid-19 pandemic
Yazar: İREM ALTINÖREN EVGİN
Danışman: PROF. DR. GÜLÇİN YAPICI
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Bu çalışmada Adana'daki serbest eczacıların ve eczane teknisyenlerinin COVID-19 sürecindeki tükenmişlik ve yaşam kaliteleri ile ilişkili faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır.
Kesitsel tipteki çalışmanın evreni Adana ilindeki 780 serbest eczacı ve 2073 eczane teknisyeninden oluşmaktadır. Minimum örneklem büyüklüğü 497 kişi olarak belirlendi. Çalışmaya alınacak kişiler sistematik örnekleme ile seçildi. Veriler; 30 soruluk anket, Tükenmişlik ölçeği, WHOQOL-BREF Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Form ile toplandı. Veri formu Google Forms programı kullanılarak gönüllü katılımcılar tarafından çevrimiçi dolduruldu. Tanımlayıcı istatistikler yüzde, ortalama, standart sapma, minimum, maksimum değerler şeklinde verildi. Verilerin değerlendirilmesinde; Ki kare testi, Student t testi, ANOVA varyans analizi, post hoc test olarak Tukey testi, Pearson korelasyon testi, Binary Lojistik Regresyon analizi ve Çoklu Lineer Regresyon Analizi kullanıldı. 
Katılımcıların %28.2'si serbest eczacı, %71.8'i eczane teknisyeniydi. Katılımcıların %60.2'si erkekti ve yaş ortalamaları 33.98.6 (min 16-max 75) idi. Katılımcıların %32.6'sının kendisi, %47.7'sinin ailesinden birisi COVID-19 tanısı almıştı. Pandemi sürecinde iş yükünün arttığını belirtenler katılımcıların %83.3'ünü oluşturmaktaydı. 
Aynı evde yaşadığı kişilerde kronik hastalığı olup tanı ve tedavisinde zorluk yaşayanlar, COVID-19 ile enfekte olmaktan endişelenenler, kişisel koruyucu ekipman temininde sıkıntı yaşayanlar, çocuk sahibi olanlar, pandemi sürecinde sözel şiddete uğrayanlar ve iş yükü artanlarda tükenmişlik daha fazlaydı. Eczacı olan katılımcıların,  hane geliri asgari ücretin üç katı ve üzerinde olanların, ekonomik sıkıntı yaşamayanların, evli ve hiç evlenmemiş olanların, sigara kullanmayanların yaşam kalitesi daha yüksekti. COVID-19 nedeniyle iş arkadaşları arasında can kaybı yaşayanların, evinde kronik hastalığı olup tanı/tedavisinde zorluk yaşayanların, evindeki yaşlı/çocuklara bakım vermede zorluk yaşayanların, sözel şiddete uğrayanların, COVID-19 nedeniyle hayatını kaybetmekten endişelenenlerin, pandemi sürecinde iş yükü artanların ve tükenmişliği olanların yaşam kalitesi daha düşüktü. Yaş arttıkça yaşam kalitesi azalmaktaydı. 
Anahtar Kelimeler: COVID-19, Eczacı, Eczane teknisyeni, Tükenmişlik, Yaşam Kalitesi

Abstract:
Investigation of Burnout and Quality of Life Levels of Private Pharmacy Employees in Adana Province During the COVID-19 Pandemic
The aim of this study was to examine the factors associated with burnout and quality of life of pharmacists and pharmacy technicians in Adana during COVID-19.
The population of the cross-sectional study consisted of 780 independent pharmacists and 2073 pharmacy technicians in Adana province. The minimum sample size was determined as 497 people. The people to be included in the study were selected by systematic sampling. Data were collected with a 30-question questionnaire, Burnout scale, WHOQOL-BREF World Health Organization (WHO) Quality of Life Scale Short Form. The data form was completed online by volunteer participants using the Google Forms program. Descriptive statistics were given as percentage, mean, standard deviation, minimum, maximum values. Chi-square test, Student t test, ANOVA analysis of variance, Tukey test as post hoc test, Pearson correlation test, Binary Logistic Regression analysis and Multiple Linear Regression Analysis were used in the evaluation of the data. 
Of the participants, 28.2% were self-employed pharmacists and 71.8% were pharmacy technicians. 60.2% of the participants were male and their average age was 33.98.6 (min 16-max 75). 32.6% of the participants had been diagnosed with COVID-19 themselves and 47.7% had a family member diagnosed with COVID-19. Those who stated that the workload increased during the pandemic constituted 83.3% of the participants.
Burnout was higher in those who had a chronic disease in their household and experienced difficulties in diagnosis and treatment, those who were worried about getting infected with COVID-19, those who had difficulties in obtaining personal protective equipment, those who had children, those who were exposed to verbal violence during the pandemic, and those whose workload increased. The quality of life was higher in participants who were pharmacists, those whose household income was three times the minimum salary or more, those who did not experience economic difficulties, those who were married and had never been married, and those who never smoked. Those who experienced loss of life among their coworkers due to COVID-19, those who had a person with a chronic disease at home and had difficulties in diagnosis/treatment, those who had difficulties in caregiving for the elderly/children at home, those who were victim of verbal violence, those who were worried about losing their lives due to COVID-19, those whose workload increased during the pandemic, and those with burnout had lower quality of life. Quality of life decreased with increasing age.
Keywords: COVID-19, Pharmacists, Pharmacy technician, Burn-out, Life Quality