Gelir ve kurumlar vergilerinde vergiyi doğuran olay: Elde etme
Taxable event in income and corporation taxes: Obtaining
Yazar: ERDİNÇ ALP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET BUMİN DOĞRUSÖZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Gelir vergisi = Income tax ; Kurumlar vergisi = Corporate tax ; Mali hukuk = Fiscal law ; Türk vergi hukuku = Turkish tax law ; Türk vergi sistemi = Turkish tax system

Özet:
Günümüz devletlerinin kamusal hizmet bağlamında görevlerinin artması diğer bir ifadeyle devletlerin kamu harcamalarının artması bunu karşılayacak olan kamu gelirlerinin de artması ile sonuçlanmıştır. Devletlerin çeşitli gelir yöntemleri olsa da vergi bu gelir yöntemlerinden en sık başvurulanıdır. Türkiye'de de diğer birçok ülkede olduğu gibi vergi gelirleri, kamu gelirlerinin yaklaşık olarak %70-%90 arasında bir kısmını oluşturmaktadır. 
Verginin kamusal güç kullanılarak ve vergi ödeyenlerin mülkiyet hakkı başta olmak üzere anayasal güvence altına alınan hak ve özgürlüklerine müdahale edilerek elde edilmesi, vergi ile ilgili uygulamaların hukuka uygun olmasını zorunlu kılmaktadır.
İşte bu noktada karşımıza vergiyi doğuran olay kavramı çıkmaktadır. Vergiyi doğuran olay; devleti vergi alacaklısı, mükellefleri vergi borçlusu haline getiren bir hukuki ilişkidir. Bu bağlamda vergiyi doğuran olay; vergilendirme sürecinin ön şartı ve en temel unsurudur. Vergiyi doğuran olayın gerçekleşmesi ile vergilendirme süreci başlamakta ve hukuki dayanak gerçekleşmektedir.
Türkiye'de uygulanmakta olan Gelir ve Kurumlar Vergilerinde vergiyi doğuran olayı incelemeyi amaçlayan bu doktora tezi çalışması üç bölümden oluşmaktadır.
Birinci bölüm çalışmanın kavramsal açıdan incelenmesine ayrılmıştır. Bu bölümde "gelir", "vergiyi doğuran olay" ve gelir üzerinden alınan vergilerde vergiyi doğuran olay olarak kabul edilen "elde etme" kavramları ile ilgili bilgiler verilmiştir.
İkinci bölümde vergiyi doğuran olay kavramı detaylı şekilde ele alınmış ve hukuksal çerçevede incelenmiştir. Bu kapsamda vergiyi doğuran olayın hukuki önemi ile anayasal dayanakları açıklanmıştır.
Üçüncü bölümde ise Türk Vergi Sistemi içerisinde kalınarak Gelir Vergisi ile Kurumlar Vergisi açısından vergiyi doğuran olay olan elde etme kavramı; Gelir ve Kurumlar Vergisi mükellefleri özelinde gelirin yedi unsuru ele alınarak açıklanmıştır.
Çalışma, Türk vergi sisteminde gelir üzerinden alınan vergiler açısından vergiyi doğuran olay ile ilgili genel değerlendirme ve sonuç ile tamamlanmış, kanun koyucuya verginin yasallığı ilkesine uygun şekilde vergiyi doğuran olay olarak elde etme kavramının vergi kanunlarına işlenmesi ile ilgili önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The increase in the duties of today's states in the context of public service, in other words, the increase in public expenditures of states has resulted in an increase in public revenues to meet this increase. Although governments have a variety of revenue methods, taxation is the most frequently used of these revenue methods. In Turkey, as in many other countries, tax revenues constitute approximately 70%-90% of public revenues.
The fact that tax is obtained through the use of public power and by interfering with the constitutionally guaranteed rights and freedoms of taxpayers, particularly the right to property, makes it imperative that tax-related practices comply with the law.
At this point, we come across the concept of taxable event. The taxable event is a legal relationship that turns the state into a tax creditor and taxpayers into tax debtors. In this context, the taxable event is the prerequisite and the most fundamental element of the taxation process. With the realization of the taxable event, the taxation process starts and the legal basis is realized.
This PhD thesis study, which aims to examine the tax-generating event in the Income and Corporate Taxes applied in Turkey, consists of three parts.
The first part is devoted to the conceptual analysis of the study. In this section, information on the concepts of "income", " taxable event" and "obtaining", which is accepted as the taxable event in taxes on income, is given.
In the second part, the concept of taxable event is discussed in detail and analyzed within the legal framework. In this context, the legal significance and constitutional grounds of the taxable event are explained.
In the third part, the concept of obtaining, which is the taxable event in terms of Income Tax and Corporation Tax by staying within the Turkish Tax System, is explained by addressing the seven elements of income in terms of Income and Corporation Tax taxpayers.
This thesis is completed with a general evaluation and conclusion on the taxable event in terms of taxes on income in the Turkish tax system, and suggestions are made to the legislator regarding the inclusion of the concept of acquisition as a taxable event in tax laws in accordance with the principle of legality of tax.