Ambulatuar multipl skleroz hastalarında santral vestibüler disfonksiyonun fiziksel fonksiyonellik ve kognitif fonksiyon üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of central vestibular dysfunction on physical functionality and cognitive function in patients with ambulatory multiple sclerosis
Yazar: ÖZGE ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. YELİZ SALCI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörolojik Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Nöroloji Fizyoterapistliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Nöroloji = Neurology

Özet:
Bu çalışma tam ambulatuar Multipl Skleroz (MS) hastalarında santral vestibüler disfonksiyonun fiziksel fonksiyonellik ve kognitif fonksiyon üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapıldı. Çalışmaya 18-55 yaş aralığında, Genişletilmiş Özür Durum Ölçeği (EDSS) skoru 0-4 olan, son 3 ay içerisinde atak geçirmemiş olan, periferik vestibüler etkilenimi olmayan 52 birey dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen bireyler Videonistagmografi test bataryası kullanılarak santral vestibüler etkilenimi olanlar (Grup-1, n:25) ve vestibüler etkilenimi olmayanlar (Grup-2, n:27) olarak iki gruba ayrıldı. Vestibüler sistemin subjektif değerlendirilmesi için Vertigo Semptom Skalası (VSS) ve Baş Dönmesi Engellilik Envanteri (BEE) kullanıldı.  Ardından tüm bireylerin fiziksel fonksiyonellik ve kognitif fonksiyon değerlendirmeleri yapıldı. Fiziksel fonksiyonellik değerlendirilmesi için Glittre Günlük Yaşam Aktiviteleri (GYA) Testi, Godin Boş Zaman Fiziksel Aktivite Ölçeği (GFAÖ) ve Multipl Skleroz Yaşam Kalitesi Ölçeği (MSYK-54)'nin fiziksel skoru kullanıldı. Kognitif fonksiyonların değerlendirilmesinde MS için Kısa Uluslararası Bilişsel Değerlendirme Bataryası (BICAMS), İz Sürme Testi (İST), Kelime Listesi Oluşturma Testi (KLOT) ve MSYK-54'nin bilişsel skoru kullanıldı. Fiziksel fonksiyonellik karşılaştırmalarına bakıldığında Grup-1'in Glittre GYA testini tamamlama süresi Grup-2'ye kıyasla yüksek bulundu (p=0.01). GFAÖ karşılaştırmasında gruplar arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0.05). MSYK-54 fiziksel kısmı için gruplar arasında belirgin fark vardı (p<0.05). Kognitif fonksiyonların karşılaştırılmasına bakıldığında BICAMS test bataryasının Sembol Sayı Modalitesi Testi (SDMT) için Grup-1'in ortalaması Grup-2'den düşük bulundu (p<0.05). BICAMS bataryasındaki diğer testler açısından gruplar benzerdir (p>0.05). Grupların İST tamamlama süresi karşılaştırmasına bakıldığında İST(B-A) açısından gruplar arasında anlamlı fark bulundu (p=0.017). Grupların İST-(A+B) skorları benzer bulundu (p>0.05). Grupların KLOT testi ve KLOT perseverasyon skorları benzer bulundu (p>0.05). MSYK-54'ün bilişsel kısmı için Grup-1'in ortalaması Grup-2'ye göre düşük bulundu (p=0.012). Çalışmamız sonucunda santral vestibüler etkilenimin MS'li bireylerde hem fiziksel fonksiyonelliği hem de kognitif fonksiyonun bilgi işleme hızı, işler bellek, dikkat ve yürütücü işlevler alt alanlarını etkilediği gösterildi. Vestibüler disfonksiyonun tam ambulatuar hastalarda bile fonksiyonelliğe olumsuz etkileri olabileceğinin göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

Abstract:
This study was conducted to investigate the effect of central vestibular dysfunction on physical functioning and cognitive function in ambulatory Multiple Sclerosis (MS) patients. The study included 52 individuals aged between 18-55 years, with an Expanded Disability Status Scale (EDSS) score of 0-4, no attacks in the last 3 months and no peripheral vestibular involvement. The individuals included in the study were divided into two groups as those with central vestibular involvement (Group-1, n:25) and those without vestibular involvement (Group-2, n:27) using the Videonystagmography test battery. Vertigo Symptom Scale (VSS) and Dizziness Disability Inventory (DHI) were used for subjective evaluation of the vestibular system. Then, physical functionality and cognitive function assessments were performed in all individuals. For the assesment of physical functioning, the Glittre Activities of Daily Living (ADL) Test, the Godin Leisure Time Physcial Activity Scale (GPAS) and the physical score of the Multiple Sclerosis Quality of Life Scale (MSQL-54) were used. The Brief İnternational Cognitive Assessment Batery for MS (BICAMS), Trail Making Test (TMT), Word List Generation Test (WLG) and cognitive score of MSQL-54 were used to assess cognitive function. When the physical functioning comparisons were analyzed, the time to complete the Glittre ADL test was higher in Group-1 compared to Group-2 (p=0.01). There was no significant difference between the groups in the GPAS comparison (p>0.05). There was a significant difference between the groups for the physical part of the MSQL-54 (p<0.05). When the cognitive functions were compared, the mean of Group-1 was lower than Group-2 for the Symbol Digital Modality Test (SDMT) of the BICAMS test battery (p<0.05). The groups were similiar in terms of other tests in the BICAMS battery (p>0.05). A significant difference was found between the groups in terms of TMT-(B-A) (p=0.017). TMT-(A+B) scores of the groups were similar (p>0.05). WLG test and WLG perseveration scores of the groups were similiar (p>0.05). For the cognitive part of the MSQL-54, the mean of Group-1 was lower than that of Group-2 (p=0.012). As a result of our study, it was shown that central vestibular involvement affects both physical functionality and information processing speed, working memory and executive functions subfields of cognitive function in individuals with MS. It should be considered that vestibular dysfunction has negative effects on functionality even in fully ambulatory patients.