Abdest ve namazda Caferi mezhebi ile Hanefi mezhebi arasındaki farklılıklar
Master thesi̇s differences between the sect of Hanefi̇ about ablution and prayer
Yazar: BİNALİ KOÇOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HACI MURAT KUMBASAR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Din = Religion
Dizin: Abdest = Ablution ; Caferilik = Caferism ; Hanefiler = Hanifies ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mezhepler = Sects ; Namaz = Prayer ; İbadet = Worship ; İslamiyet = Islam

Özet:
Alevilik ve onun bir kolu olan Caferilik mezhebi bizim toplumumuzun bir gerçeğidir, Caferilik mezhebinin ortaya çıkışı değerlendirildiğinde Hz. Ali'nin Halife olması gerektiği ve hakkının elinden alındığı, Hz Ali ve ailesine zulmedildiği bu sebeple Hz. Ali taraftarlığı (şiası) veya Ehli Beyt taraftarlığının oluştuğu fikri ekseriyetle kabul görmüştür. Caferilik mezhebini Ehli Sünnet mezheplerinden sayılmamasını sağlayan asıl unsurun itikadi meselelerden olan imamet inancıdır. İmamet inancının Caferi mezhebi sistematiği içerisinde kapsayıcı bir özelliği bulunmakta olup dinin kitaptan sonra ikinci nassı olan sünnet konusunda imamların beyanlarının da sünnet sayılması Caferi mezhebinde imamet inancının ne kadar ehemmiyetli olduğunu göstermektedir.
   Ameli boyutuna gelince abdest konusunda ayakların yıkanması veya mesh edilmesi en önemli ihtilaf meselesi görülürken, namaz konusunda ise en önemli ihtilaf  meselesi namazın cem'i meselesi olduğu görülmektedir, bu konular incelendiğinde Caferi mezhebi ulemasının hüküm verirken Kuran ve Sünneti asıl kaynak kabul etmişlerdir. Bundan dolayı abdest ve namaz hususunda iki mezhep arasındaki ihtilafları içtihat farklılıkları olarak görmek gerekmektedir ki bazı mevzularda diğer Ehli Sünnet mezhepleri ile ortak görüşlerin olması bu duruma kanıt olarak gösterilebilir. Abdest mevzusunda Caferi mezhebince farz kabul edilen niyet, tertip, muvalat Hanefi mezhebinde sünnet veya müstehap olarak kabul edilmiştir. Ayakların yıkanması meselesi abdest konusunda ki en önemli ihtilaf meselesi görünmektedir. Bu konuyu araştırdığımızda meseleyi ictihat farklılığı olarak görmek gerektiği zira üzerine hüküm bina edilen Maide süresi 6.ayetinin kıraat farklılığının bu ihtilafa neden olduğu görülmektedir,
	Namaz mevzusunda Caferi mezhebinde farz kabul edilen; Tertip, muvalat, selam, Hanefi mezhebinde vacip veya sünnet kabul edilmektedir. Namazın cem'i meselesine gelince peygamberimizin bazı zamanlarda namazı cem etiği açıktır. Fakat Efendimizin namazı cem edişinin nedeni Hanefi mezhebi fukahasının belirttiği gibi sefer, yolculuk, karanlık, savaş gibi sıkıntılı zamanlarda mı? Yoksa Caferi mezhebi ulemasının dediği gibi ümmete kolaylık olsun diye mi? yapıldığı durumu yoruma açıktır. Bu sebeple bu mevzu ictihat farklılığı olarak görülmektedir.
	Caferi mezhebinde farz kabul edilen; Ayât namazı, büyük oğul üzerine farz olan namaz, Hanefi mezhebinde ayat namazı sünnet ve müstehap kabul edilmekte, büyük oğul üzerine farz olan namaz uygulaması ise Hanefi mezhebinde yoktur. Abdest ve namaz konusu tümüyle araştırıldığında birbirini küfür ile itham edecek bir ihtilafın görülmediği bu konulardaki tüm ihtilafların ictihat farklılığı olarak değerlendirilebileceği kanaati oluşmuştur.

Abstract:
Alevism and Jafari school, as a branch of Alevism, is a reality of our society. Considering the reason for inception of Jafari school, the idea that Hazrat Ali was entitled to become the Caliph but his right was usurped from him, and that he and his family members were oppressed which led to formation of support of Hazrat Ali (Shia of Ali) or Ahl al-Bayt (People of the House) found majority acceptance. The fundamental reason why Jafari school is not considered as one of the Ahlus-Sunnah (people of the tradition of Prophet Muhammad) schools is the belief of imamah (leadership) which is one of the matters of belief. The belief in imamah has a comprehensive nature in Jafari school systematics, and the principle that the statements of imams in the matter of sunnah, which is the secondary nass (legal injunction) in the religion, are also considered sunnah shows how important the belief of imamah is in Jafari school. 
	In regards to practical aspect of the religion, the disagreement on whether to wash feet or wipe them during ablution appears to be ones of the biggest disputes between Jafari school and Ahlus-Sunnah schools, while the biggest dispute in the matter of prayers is whether to combine different prayers. Investigating the matter, it is noted that the scholars of Jafari school delivered their judgment accepting Quran and Sunnah as the original reference. Therefore, the disputes between both schools should be considered difference in ijtihad (legal reasoning). Indeed, the fact that Jafari school has common views with other Ahlus-Sunnah schools can be indicated as evidence for that. Making intention, tarteeb (to wash the parts in the prescribed sequence), muwalat (continuance of acts) are considered obligatory in Jafari school while they are considered sunnah or mustahabb (recommended) in Hanafi school. The matter of washing the feet during ablution appears to be the most significant dispute in ablution. Researching about this point, we find that this should be considered a difference of ijtihad since the variant reading of verse 6 of chapter Maidah, which is the basis of the judgment in this issue, causes the dispute.
	While tarteeb, muwalat and salam (salutations) are considered obligatory in Jafari school, they are considered wajib (necessary) or sunnah in Hanafi school. With regard to combination of prayers, it is clear that the Prophet (pbuh) combined prayers on different occasions. Nevertheless, whether he combined the prayers due to troubled times such as military campaigns, travel, darkness and war, as argued by the jurists of Hanafi school; or for convenience of the Islamic nation, as argued by the scholars of Jafari school, is open to interpretation. Consequently, this matter is regarded as difference of ijtihad. 
	Salat al-Ayat (Prayer for the Signs) and the prayer obligatory on the eldest son are considered obligatory in Jafari school, while Salat al-Ayat is considered sunnah and mustahabb in Hanafi school. Moreover, the practice of prayer obligatory on the eldest son does not exist in Hanafi school. A thorough examination of the issues of ablution and prayers leads us to the conclusion that there is no accusing each other of disbelief between the schools, and the disputes could be considered as difference of ijtihad.