Su sporu ile uğraşan sporcularda kontrol odağının kişilik ile yordanması
Prediction of locus of control by personality in water sports athletes
Yazar: ÇAĞDAŞ COŞAR
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN ZEKİOĞLU
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sporda Psiko-Sosyal Alanlar Ana Bilim Dalı / Sporda Psikososyal Alanlar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Sporcularda kişilik özellikleri ve kontrol odağı literatürde sıklıkla tartışılsa da kişilik gelişiminin kritik zaman aralığı olan adolesan periyotta düzenli antrenman yapan sporculara ilişkin bilgi kısıtlıdır. Bu çalışmada su sporcularında kontrol odağının kişilik özellikleri ile yordamasın amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini, 12-17 yaş aralığında 173 erkek, 192 kadın olmak üzere toplam 365 katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcıların iç ve dış kontrol odak skorlarının belirlenmesi için Kontrol Odağı Ölçeği, kişilik özelliklerine ilişkin bilgi toplamak için Beş Büyük Kişilik Alanı ölçeğinin 10 maddeli formu kullanılmıştır. Formlar katılımcılara web tabanlı bir program üzerinden ulaştırılmıştır. Elde edilen veriler SPSS paket programında analiz edilmiştir. Analizde bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans (ANOVA), tek yönlü MANOVA, Pearson Korelasyon ve Regresyon analizleri kullanılmış, anlamlılık p<,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgulara bakıldığında: kontrol odağı ile yaş değişkeni, aile gelir düzeyi ve sporculuk düzeyi arasında anlamlı farklılıklar bulundu (p=,05). Kişilik özelliklerinde ise yaş değişkenine bağlı olarak sorumluluk ve duygusal dengelilik özelliklerine anlamlı farklılıklar göstermiştir (p=,05). Regresyon analizinde ise duygusal dengelilik (β=,140; t=2,612; p=,009) ve deneyimlere açıklığın (β=,163; t=3,047; p=,002) kontrol odağı üzerinde pozitif yönde anlamlı yordayıcı güce sahip olduğu tespit edilmiştir. 
Sonuç olarak çalışmanın bulguları su sporları ile uğraşan adolesanların cinsiyet farkı gözetmeksizin yüksek iç kontrol odağına sahip olduklarını, bu yönlerinin sorumluluk ve duygusal dengelilikleri ile yakın bir ilişki içerisinde oldukları, yaş kategorisine göre bu özelliklerin farklılık gösterme potansiyelinin olduğu tespit edilmiştir. Gelecek araştırmalarda su sporlarında branş bazlı ve cinsiyet odaklı çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Adolesan, Kişilik, Su Sporları, Yaş grupları, İç Kontrol Odağı

Abstract:
Although personality traits and locus of control in athletes are frequently discussed in the literature, there is limited information about athletes who train regularly in the adolescent period, which is the critical time interval of personality development. In this study, it was aimed to predict locus of control in aquatic athletes with personality traits. The sample of the study consisted of a total of 365 participants, 173 males and 192 females between the ages of 12-17. The Locus of Control Scale was used to determine the participants' internal and external locus of control scores, and the 10-item form of the Big Five Personality Scale was used to collect information about personality traits. The forms were delivered to the participants via a web-based programme. The data obtained were analysed in SPSS package programme.  Independent groups t-test, one-way variance (ANOVA), one-way MANOVA, Pearson correlation and regression analyses were used in the analysis and significance was accepted as p<,05. When the findings were analysed, significant differences were found between locus of control and age variable, family income level and sporting level (p=,05). In personality traits, there were significant differences in Responsibility and Emotional Stability traits depending on the age variable (p=,05). In regression analysis, it was found that emotional stability (β=,140; t=2,612; p=,009) and openness to experience (β=,163; t=3,047; p=,002) had a significant positive predictive power on locus of control. 
 	In conclusion, the findings of the study showed that adolescents who are engaged in water sports have a high internal locus of control regardless of gender, that these aspects are in a close relationship with responsibility and emotional stability, and that these characteristics have the potential to differ according to age category. There is a need for branch-based and gender-oriented studies in water sports in future research.
Keywords: Adolescents, Personality, Water Sports, Age groups, Internal Locus of Control