Ortaokullarda çalışan öğretmenlerin öğretmen özerkliğine ilişkin algı düzeyleri
Middle school teachers' perception levels of teacher autonomy
Yazar: FADİME GÜRSOY
Danışman: DOÇ. DR. İDRİS ŞAHİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Mesleki özerklik = Professional autonomy ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ölçekler = Scales ; Özerklik = Autonomy ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmada, kamu ortaokulları ile özel ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin öğretmen özerkliğine ilişkin algı düzeylerinin ortaya konulması ve öğretmenlerin konuyla ilgili farkındalıklarının arttırılması amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda öğretmen özerkliği çeşitli açılardan incelenmiştir. Çalışmada önce özerklik, ardından öğretmen özerkliği kavramlarının alın yazınında nasıl ele alındığı kavramsal boyutta teorik olarak incelenmiş. Sonra da öğretmenlerin öğretmen özerkliği ile ilgili algı düzeyleri ortaya konulmuştur.  

Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma tarama modelinde kurgulanmıştır. Araştırmanın evrenini İzmir il merkezindeki devlet okulları ile özel ortaokullarda çalışan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi, olasılıklı örnekleme yöntemlerinden küme örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmanın verileri İzmir ili merkez ilçelerinde yer alan 20 kamu ortaokulu ile 13 özel ortaokulda görev yapan toplamda 504 öğretmenden toplanmıştır. 

Araştırmada veri toplama aracı olarak, Üzüm (2014) tarafından geliştirilmiş olan, "Öğretmen Özerkliği Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada öğretmenlerin öğretmen özerkliği konusundaki algıları belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmada özerklik kavramı ile öğretmenlerin cinsiyeti, mesleki kıdemi, medeni hali, eğitim durumu, branşı ve sendika üyeliği arasında anlamalı bir farklılık olup olmadığı ortaya konulmak istenmiştir. Bu bağlamda ölçeğin ilk bölümünde kişisel bilgiler, ikinci bölümünde öğretmenlerin öğretmen özerkliğine dair algı düzeylerini belirlenmeye yönelik ifadeler yer almaktadır.  

Bu araştırmada elde edilen bulgulara göre hem özel hem de kamu ortaokullarında çalışan öğretmenlerin genel özerklik algısı yüksek düzeydedir. Kamu ve özel ortaokullarda çalışan öğretmenlerin özerklik algıları kıyaslandığında ise hem ölçek genelinde hem de ölçeğin bütün boyutlarında özel ortaokullardan özerklik algısı kamu ortaokullarının özerklik algısından daha yüksek düzeyde çıkmıştır. Ölçeğin boyutları açısından ele alındığında hem kamu hem de özel okullarda teknik ve psikolojik özerklik boyutlarında öğretmenlerin algısı yüksek düzeyde çıkarken politik özerklik boyutunda orta düzeydedir. Öğretmenlerin özerkliğin uygulanma şekilleri ile özerkliğin alanını/sınırını belirleyen unsurlar boyutlarındaki algıları da orta düzeydedir. Özerkliğin uygulanmasında karşılaşılan sorunlar boyutunda da öğretmenlerin algısı yüksek düzeyde bulunmuştur. Bu çalışmada öğretmenlerin cinsiyeti, kıdemi, medeni durumu, eğitim durumu, branşı ve sendika üyelik durumu açısından özerklik algılrında anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır.

Abstract:
This research aims to reveal middle school teachers' perception levels of teacher autonomy in public and private schools and increase their awareness about the topic. In this direction, teacher autonomy has been examined from various perspectives. Firstly autonomy then teacher autonomy have been researchred academically in the study. Then levels of teachers' self-perceptions of teacher autonomy have been put forward. 

	Quantitative research model has been used in this study. The search has been set measurement by scanning. Theachers working in public and private schools in province İzmir are the population of the study. The sampling of the study has been determined by using cluster sampling that is one of the probability sampling medhods. Data of the study has been collected by total 504 teachers working in 20 public and 13 private schools in central districts of İzmir.

	"Teacher Autonomy Scale" by Üzüm (2014) has been put to use as scaling tool that validation and reliability control was been checked previously. In the study teachers' perceptions of teacher autonomy have been tried to specify. In the study the difference between teacher's autonomy and teachers' gender, professional seniority, marital status, educational status, branch, union membership has been revealed. In this concext, personal informations have been presented in the first part of the scale, statements in order to reveal perception levels of teachers on teacher autonomy have been used in the second part of it. 

The results of this study indicates that taechers both public and private middle schools have the high awareness level of teacher autonomy. However teachers in private middle schools have higher awareness level than teachers in public middle schools. Teachers' autonomy perception in technical and psychological autonomy is high level but in political autonomy is middle level. In this study results reveals that there aren't any significant difference related to teachers' gender, seniority, marital status, educational status, branch and union membership status.