Modern ve sufi psikolojide doğum travması: İlksel birlik ve ayrılık
The trauma of birth in modern and sufi psychology: The primal union and separation
Yazar: FERİDE DENİZ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLÜŞAN GÖCEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Din psikolojisi = Religious psychology ; Doğum travması = Trauma of birth ; Rank, Otto = Rank, Otto ; İlksel birlik ve ayrılık = Primal union and separation

Özet:
Bu çalışmada, Otto Rank tarafından geliştirilen doğum travması teorisi tanıtılmış ve bu travmanın insan hayatındaki merkezi önemi gösterilmiştir. Modern ve sufi psikolojinin doğum travmasına ve bu travmayla ilişkin problemlere dair görüşleri karşılaştırılmıştır. Ayrıca konuya ilişkin yeni konsept ile terminolojiler tanıtılmış ve diğer dillerden Türkçeye birçok çeviri kazandırılmıştır. Bu anlamda bu çalışma gerek psikoloji alanında gerekse din psikolojisi alanında bir ilk olarak nitelenebilir. Ayrıca bu travmanın bir yüksek lisans tezi çerçevesinde sufi psikolojisiyle ilişkilendirilip karşılaştırılması konusunda özgün bir özelliğe sahiptir. Bu tezde insanın ruhsal ihtiyaçlarını görmezlikten gelen ve insanı parçalara ayıran düalistik Batı psikolojisine eleştiriler getirilmiş, bu sorunun çözümlenmesi için insanı bütüncül bir şekilde ele alıp tedavi eden yaklaşımlar öne sürülmüştür.

Bu tezde doğum travması ile ilişkili olan Tanrı ve daha sonra anneyle yaşanmış olan ilksel birlik ve ayrılığın sonuçlarına değinilmiş ve ikisinin arasındaki paralellikler irdelenmiştir. İnsanın doğum travmasının yol açtığı tekinsiz "evsizlik" hissi ve ev/yuva arayışı başta olmak üzere, daha önceleri sahip olduğu fakat sonradan kaybettiğini hissettiği şeye derin bir nostalji şeklinde tezahür eden arzu, kaygı/angst ve özlem duygularına değinilmiştir. Ayrıca, doğa ve Tanrı'dan uzaklaşıp yabancılaşan, endişe ve huzursuzluk içindeki modern insanın kimlik ve aidiyet problemleri de ele alınmış insanın hakiki kaynağı/özü ve benliği konusunda açıklamalar getirilmiştir. Kısacası bu tezde, insanın doğuşuna, ne'liğine ve yeryüzündeki varlığına dair bir açıklama getirilmeye çalışılmıştır. İnsanın bu dünyada varolmasıyla ortaya çıkan temel problemlere değinilmiş ve onlara karşı gerekli çözümler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Sufi Psikolojisi, Transpersonel Psikoloji, Otto Rank, Doğum Travması, İlksel Birlik ve Ayrılık, Evsizlik, Kaygı, Özlem

Abstract:
The current study presents Otto Rank's theory of the trauma of birth and discusses its significance in human life. This work compares the views of modern and Sufi psychology with regards to birth trauma and the problems surrounding this trauma. Furthermore, this study offers new concepts and terminologies which have been translated for the first time from other languages into Turkish. In this respect, the actual work may be truly called the first in its kind in psychology as well as in psychology of religion. The research is also an original work in bringing together and comparing Rank's theory of trauma with Sufi psychology. This thesis raises various criticisms concerning the dualistic Western psychology that divides human being into parts and which ignores the spiritual needs of the human being. To tackle this problem, we have proposed a holistic regard as a replacement to the western dualistic approach.

In this study, we have discussed the results of the primal union and separation from God and subsequent separation from the mother who are both associated with birth trauma. To explain this idea, the parallels between God and mother have been examined in detail. The thesis also discusses the uncanny feeling of "homelessness" caused by the trauma of birth, the desire, angst/anxiety and longing that is manifested in the form of a deep nostalgia resulting from what human being feels she has lost. Furthermore, the research addresses the problems of identity and belonging of the modern human who has been distanced and alienated from the nature and from God, and who is in constant anxiety and restlessness. In this regard, various explanations have been given on the true source/essence and self of human. In a nutshell, the current work discusses the birth of human being, her nature, her existence on earth and the consequent problems resulting from the existence of human being in this world and offers the necessary solutions for these important problems. 

Keywords: Sufi Psychology, Transpersonal Psychology, Otto Rank, The Trauma of Birth, The Primal Union and Separation, Homelessness, Angst/Anxiety, Longing