Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerin sorunlu internet kullanımı ile ilişkili etmenler
Factors associated with problematic i̇nternet use among children and adolescents with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: FATMA HÜLYA YAYLALI
Danışman: DOÇ. DR. CİHAT KAĞAN GÜRKAN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Aile = Family ; Bağımlılık = Dependency ; Ergenler = Adolescents ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Risk faktörleri = Risk factors ; Ölçekler = Scales ; İnternet = Internet ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmanın amacı, klinik pratikte görülme sıklığı artmakta olan internetin sorunlu kullanımının; DEHB, kişisel risk etmenleri ve ailesel etmenler açısından ilişkisini araştırmak, sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırarak varsa riske etki eden etmenler hakkında bilgi sahibi olmaktır.  
YÖNTEM: Çalışma grubu, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine başvuruda bulunan, DEHB tanısıyla takip edilmekte olan, 12-16 yaşları arasında, 34 çocuk ve ailelerinden oluşmuştur. Kontrol grubu, bir ilköğretim okulu ve bir lisede okuyan, 12-16 yaşları arasında, yaş ve cinsiyet olarak çalışma grubuna eşlenerek seçilen 36 çocuk ve ailelerinden oluşmuştur. Çalışma ve kontrol grubundaki çocukların,  ÇGDŞ-ŞY uygulanarak DSM -IV tanı ölçütlerine göre psikiyatrik tanıları belirlenmiştir. Çocuklara, Çocuk ve Ergenlerde İnternet/Bilgisayar Kullanımı Değerlendirme Anketi (Çocuk formu), Güçler ve Güçlükler Anketi ?Ergen formu (GGA) ve İnternette Bilişsel Durum Ölçeği (İBDÖ) uygulanmıştır. Anne ve babalara, Çocuk ve Ergenlerde İnternet/Bilgisayar Kullanımı Değerlendirme Anketi (Ebeveyn formu), GGA- Ebeveyn formu ve Aile Değerlendirme Ölçeği (ADÖ) uygulanmıştır. 
SONUÇ: DEHB grubunun haftalık internet kullanma süresinin, kontrol grubundan daha fazla olduğu saptanmıştır. İBDÖ toplam puanların ve tüm alt ölçek puan ortalamalarının DEHB grubunda anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır. Uygulanan GGA sonuçlarına göre, DEHB?si olan çocuklarda hiperaktivite, davranım problemleri ve arkadaş ilişkilerinde sorunlar daha çok saptanmıştır. ADÖ genel aile işlevleri, iletişim, roller ve davranış kontrolü alt ölçek puanları DEHB grubunda anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Gruplar arasında günlük hayatta internet kullanma, evde bilgisayar olması ve evlerinde internet erişimi bulunması gibi etmenler açısından iki grup açısından faklılık olmadığı saptanmıştır. DEHB grubunda, eşlik eden psikiyatrik bozukluklar ile İBDÖ ve haftalık internet kullanım süresi arasındaki ilişki incelendiğinde; Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu ve Davranım Bozukluğu tanıları ile istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. DEHB grubunda, ADÖ?nün duygusal tepki verebilme alt ölçeği ile İBDÖ puanları arasındaki istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
TARTIŞMA: Çalışmamızda DEHB?de sorunlu internet kullanımının daha sık olduğu ortaya konmuştur. DEHB tedavisinde sorunlu internet kullanımı da bir tedavi hedefi olarak ele alınmalıdır. Sorunlu internet kullanımına yönelik müdahaleler aile içi duygu ifadesini de göz önünde bulundurmalıdır.

Abstract:
OBJECTİVE: The aim of this study is to determine the association of problematic internet use with ADHD, personal risk factors, familial factors; compare with healthy control group and have information about the risk factors.
METHOD: Study sample consists of 34 children between ages of 12-16 and their families, applied to Ankara University Faculty of Medicine Department of Child and Adolescent Psychiatry with diagnosis of ADHD. Control group consisted of 36 junior high school and high school children between 12-16 ages and their families. Control group is matced with ADHD group for age and sex. K-SADS-PL is used for the DSM-IV diagnoses of the patients and the control group. İnternet/Computer Use Assessment Questionnaire for Children/Adolescents, Strengths and Difficulties Questionnaire -adolescent form (SDQ) and Online Cognition Scale (OCS) are applied to children. İnternet/Computer Use Assessment Questionnaire for Parents, SDQ-parent form and Family Assessment (FAS) are applied to parents.
RESULTS: Weekly internet usage was higher in ADHD group than the control group. OCS total scores and subscale scores were significantly higher in ADHD group. SDQ hyperactivity, conduct problems and peer problems subscale scores were significantly higher in ADHD group. FAS general functions, communication, roles and behavior control subscale scores wer higher in ADHD group. There were no significant difference between groups about internet usage in the daily life, having computer and internet at home. In ADHD group, there were significant correlation between OCS scores, weekly internet usage and psychiatric comorbidities Oppositional Defiant Disorder and Conduct Disorder. Also affective responsiveness subscale scores of FAS were significantly correlated with OCS scores in ADHD group. 
CONCLUSION: In this study, it is noted that problematic internet use are more frequent in ADHD. During ADHD treatment, problematic internet use may take part in the treatment goals. Interventions to problematic internet use should consider familial emotional expression studies.