Ankilozan spondilit hastalarında uyku ve yaşam kalitesi
Sleep and quality of life in ankylosing spondylitis patients
Yazar: İREM DUMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PAKİZE GAMZE ERTEN BUCAKTEPE
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Giriş ve Amaç:  Ankilozan Spondilit, kronik inflamatuvar, özellikle genç erişkin erkek bireyleri etkileyen romatolojik bir hastalıktır. İlerleyen dönemlerde fiziksel deformitelere yol açıp kişinin günlük aktivitelerinde kısıtlamalara neden olur. Çalışmamızda Ankilozan Spondilit hastalarında hastalık aktivitesinin uyku ve yaşam kalitesiyle olan ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Materyal ve Metod: Tanımlayıcı kesitsel tipte olan çalışmamızın evrenini Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Polikliniğine başvuran Ankilozan Spondilit tanısı almış, 18-65 yaş arası 151 hasta oluşturmaktadır. Hastalara sosyodemografik veri formu, hastalık aktivitesini değerlendirmek için BASDAI (Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index), yaşam kalitesini değerlendirmek için ASQoL (Ankylosing Spondylitis Quality of Life) ve uyku kalitesini değerlendirmek için UŞİ (Uykusuzluk Şiddeti İndeksi) uygulanmıştır. 
Bulgular: Hastaların %72.2'si (n=109) erkekti. Hastaların BASDAI ortalama değeri 2.1±2.0, ASQoL ortalama puanı 6.7±5.7, UŞİ ortalama değeri 8.1±6.2 olarak saptanmıştır. Kadın cinsiyette BASDAI, ASQoL ve UŞİ anlamlı olarak daha yüksekti (sırasıyla; p=0.001, p=0.001, p=0.013). Hastaların şikayet başlama yaşı ortalama 26.3±8.1, AS tanı konma yaşı ortalama 30.1±9.2 idi. Tanı yaşı geciktikçe BASDAI ve UŞİ anlamlı bir şekilde artış göstermiştir (sırasıyla p=0.15, p=0.22). Hastaların kullandıkları ilaçlar incelendiğinde 109 (%72.2) hasta biyolojik ajan kullanmakta olup, bu hastalarda BASDAI anlamlı olarak daha düşük saptanmıştır (p=0.02). Hastalık aktivitesi arttıkça anlamlı olarak ASQoL ve UŞİ de artış göstermiştir (her iki p<0.01). 
Sonuç: Çalışmamızda AS'nin hastalık aktivitesiyle uyku ve yaşam kalitesi arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Bu bağlamda hastalara multidisipliner yaklaşılması, onlara sosyal ve pskiyatrik desteğin de verilmesi, hasta ailelerinin bu konuda bilinçlendirilmesi gerektiğini düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Ankilozan Spondilit, hastalık aktivitesi, uyku ve yaşam kalitesi

Abstract:
Introduction and Aim: Ankylosing Spondylitis is a chronic inflamatory rheumatologic disease that affects adult male patients. It causes physical deformities in the later periods and causes restrictions on the person's daily activities. The aim of this study to evaluate the relationship between disease activity and sleep and quality of life in ankylosing spondylitis patients.
Material and Methods: The population of this cross-sectional study was selected from 151 patients aged 18-65 years who were diagnosed as Ankylosing Spondylitis and applied to Dicle University Medical Faculty Physical Medicine and Rehabilitation Polyclinic. A sociodemographic data form, BASDAI (Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index) to assess disease activity, ASQoL (Ankylosing Spondylitis Quality of Life)  to assess quality of life and ISI (Insomnia severity Index)  to assess sleep quality was performed.
Results: Of the patients, 72.2% (n=109) were male. The mean value of BASDAI was 2.1±2.0, the mean ASQoL score was 6.7±5.7 and the mean value of ISI was 8.1±6.2. BASDAI, ASQoL and ISI were significantly higher in the female patients (p=0.001, p=0.001, p=0.013, respectively). The mean age of onset of complaints was 26.3±8.1 years, and the mean age at diagnosis was 30.1±9.2. BASDAI and ISI and increased significantly as the age of diagnosis was delayed (p=0.15, p=0.22, respectively). When the drugs used by the patients were examined, it was seen that 109 (72.2%) patients were using biological agents and BASDAI was significantly lower in these patients (p=0.02). ASQoL and ISI were also significantly elevated as BASDAI increased (both, p<0.01).
Conclusion:  A significant relationship was found between the disease activity and sleep and quality of life. In this context, we think that multidisciplinary approach,  social and psychiatric support should be given to the patients, and their families of patients should be informed about this issue. 
Key words: Ankylosing Spondylitis, disease activity, sleep and quality of life