Ticari defterlerin delil olma niteliği
The qualification of commercial books as evidence
Yazar: DENİZ CEYHUN
Danışman: PROF. DR. RIZA AYHAN
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Defterler = Registers ; Delil = Evidence ; Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu = Code of Civil Procedure ; Kanunlar 6102 sayılı = Laws 6102 numbered ; Ticari defterler = Commercial books ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code ; Türk ticaret hukuku = Turkish commercial law

Özet:
Ticari işletmenin tüm işlemlerinin kaydedildiği ticari defterler, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenmiştir. Türk Ticaret Kanunu dışında, ticari defterlere ilişkin hükümlere Vergi Usul Kanunu, Kooperatifler Kanunu gibi diğer kanunlarda da yer verilmektedir. Ticari defterler, ticari işletmenin mali durumunun, alacak ve borç ilişkilerinin tespiti bakımından önem arz eder. Kredi kuruluşlarına, işletme ile işlem yapmak isteyen üçüncü kişilere, işletmenin ekonomik durumu hakkında bilgi verir. Bu sayılanlar dışında, ticari defterlerin bir önemli işlevi de delil olarak kullanılabilmesidir.
	6762 sayılı Kanun'un aksine, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na ticari defterlerle ispat hükümleri alınmamıştır. Bu hükümler 6102 sayılı Kanun yerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda tanzim edilmiştir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda düzenlenen ticari defterlerle ispata ilişkin hükümler, 6762 sayılı Kanun'daki ticari defterlerle ispat hükümlerine benzerlik göstermekle birlikte, bu hükümler birbirleri ile aynı değildir. Zira kanun koyucu Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda bu hükümlerle ilgili olarak önemli değişiklikler getirmiştir. 
Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında ticari defterlerin özel delil olarak kullanılabilmesi için bir takım genel şartların oluşması gerekmektedir. Defterlerin delil olarak kullanılabilmesi için lüzumlu olan genel şartların dışında, ticari defterlerin sahibi lehine olarak delil olabilmesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda sıkı şartlara bağlanmıştır. Bu sebeple, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 222. maddesinde belirtilen şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterler, sahibi lehine delil olur. Ancak ilgili madde hükmünde öngörülen şartlardan bazıları, uygulamada adil olmayan sonuçlara yol açabilecek şekilde kaleme alınmıştır. Kanun koyucu ticari defterlerin sahibi aleyhine delil teşkil etmesi için özel bir şart belirtilmemiştir. Dolayısıyla kanunda belirtilen şartlara uygun olarak tutulmamış defterler sahibi aleyhinde delil olur. 	
Anahtar Kelimeler: Ticari Defterler, Delil, İspat, Türk Ticaret Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu

Abstract:
Commercial books are recorded all transactions of commercial enterprise in, are arranged in Turkish Commercial Code No. 6102. Apart from the Turkish Commercial Code, provisions relating to trade books are included in various other codes such as code of tax procedure, cooperative law. Trade books are important in determining the financial status of commercial enterprise as well as the receivables and liabilities of the enterprise. Banks and the third parties who want to do business with the enterprise can receive information about the enterprise through the trading books. Apart from these, an important function of the commercial books is that they can be used as evidence. 
Unlike the Commercial Code No 6762, the provisions of proof with commercial books have not been included in Turkish Commercial Code No 6102. Instead of Turkish Commercial Code, these provisions are regulated in Code of Civil Procedure No 6100. Although the provisions of evidence with the commercial books that have arranged in the Code of Civil Procedure No 6100 are similar to the provisions of evidence with the commercial books that were contained in the Commercial Code No 6762, these provisions are not the same as each other. Because legislator has brought significant amendments relating to the provisions of proof with the commercial books which are included in the Civil Procedure Code No 6100.
In order to utilize the commercial books as special evidence under the Civil Code Procedure, some general conditions must be established. Except for the general conditions, the use of commercial books as evidence in favor of its owner is bound to certain conditions in the Civil Procedure Code. For this reason, commercial books that are kept in accordance with the specified conditions in Code of Civil Procedure in article 222 will be evidence in favor of the owner.  However, some of these conditions envisaged in the relevant article may lead to inequivalent consequences in practice. The legislator has not provided any special circumstances for the commercial books to be evidence against the owner. Therefore, the commercial books that are not kept in accordance with the conditions in law will be evidence against the owner. 
Key Words: Commercial Books, Evidence, Proof, The Turkish Commercial Code, The Civil Procedure Code