COVID 19 pandemisinde çok aşamalı veri zarflama analizi ile OECD ülkelerinin etkinlik analizi
The efficiency analysis of OECD countries during COVID 19 pandemic using multi-stage data envelopment analysis
Yazar: ŞEYMA MELTEM KIDAK
Danışman: PROF. DR. EZGİ AKTAR DEMİRTAŞ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ RİFAT AYKUT ARAPOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Kalite Yönetimi ve Kalite Güvence Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Son dönemde ortaya çıkan ve tüm dünyayı etkisi altına alan COVID 19 salgını sosyal ve ekonomik hayatı olumsuz yönde etkilemektedir. COVID 19 salgını; halk sağlığından, gıda güvenliğine, eğitim ve ekonomiye kadar hemen her alanda alternatif araştırmalar ve yeniliklerin ortaya çıkarılmasını zorunlu hale getirmiştir. Bu çalışmada OECD (Organization for Economic Cooperation and Development- Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü) ülkelerinin COVID 19 salgınındaki etkinlikleri üç aşamalı Veri Zarflama Analizi (VZA) ile değerlendirilmiştir. Çalışmanın birinci aşaması Covid öncesi durumu analiz ederken, ikinci ve üçüncü aşamalar Covid sürecindeki durumu değerlendirmektedir. Bulaşma Kontrolü ve Tıbbi Tedavi ile ilgili değerlendirmeler ikinci ve üçüncü aşamayı oluşturmaktadır. Kapsamlı bir literatür araştırması sonrasında, her bir aşama için girdi ve çıktı değişkenleri ile aşamaları birbirine bağlayan ara değişkenler belirlenmiştir. Çıktı odaklı CCR ve BCC modelleri kullanılarak 36 OECD ülkesinin etkinlik analizi gerçekleştirilmiştir. Her bir aşama için etkinlikler tespit edildikten sonra, aşamalara farklı ağırlıklar verilerek duyarlılık analizi çalışması yapılmış ve 36 OECD ülkesinin bütünsel etkinlik değerleri hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlarla ülkelerin COVID 19 salgınındaki etkinlikleri ölçülmüş, birbirlerine göre konumları belirlenmiş ve etkin olmayan ülkelerin etkin hale gelebilmeleri için hedef değerleri ve yüzde değişimleri hesaplanarak öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Çok Aşamalı Veri Zarflama Analizi, COVID-19 Salgını, OECD Ülkeleri, Etkinlik Analizi

Abstract:
The COVID-19 pandemic, which has recently emerged, adversely affects social and economic life in the whole world. COVID-19 outbreak made it necessary to reveal alternative research and innovation in almost every field ranging from public health to food security, as well as from education to economy. In this study, the relative efficiencies of OECD (Organization for Economic Cooperation and Development) countries during the COVID-19 outbreak were evaluated using a three-stage Data Envelopment Analysis (DEA). The first stage of the study analyzes the pre-covid situation, while the second and third stages evaluate covid process of the countries. Evaluations on contagion control and medical treatment constitute the second and third stages. After a comprehensive literature review, input and output variables for each stage and intermediate variables linking the stages were determined. Efficiency analysis of 36 OECD countries was carried out using both output-oriented CCR and BCC models. After determining the efficiencies for each stage, the sensitivity analysis study was conducted by assigning different weights to the stages and the overall efficiency scores for each of the 36 OECD countries were calculated. With the results obtained, the efficiencies of countries in the COVID-19 outbreak were measured, their positions relative to each other were determined, and recommendations were made by calculating target values and percent changes for inefficient countries to become efficient. Keywords: Multi-Stage Data Envelopment Analysis, COVID-19 Pandemic, OECD Countries, Efficiency Analysis