Osmanlı modernleşmesi bağlamında bir batı anadolu kazasında sosyo-ekonomik yapı: Uşak (1876-1908)
The socio-economic structure of a western anatolian district in the context of the Ottoman modernization: Uşak (1876-1908)
Yazar: BİRAY ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. METMET ÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Tarih = History

Özet:
XIX. Yüzyıl, Osmanlı Devleti'nin iktisadî, idarî, toplumsal vb. alanlardaki hızlı değişim sürecine tanıklık eder. Bu değişim sürecinin farklı dinamikleri söz konusudur. Bizzat devlet tarafından gerçekleştirilen uygulamalar değişimin önemli bir yönünü oluşturur. Dış etkiler de değişimin bir başka itici gücüdür.İzmir Limanının hinterlandında yer alan Uşak Kazası örneğinde, yaşanan iktisadî değişimdeki iç(Osmanlı Devleti) ve dış dinamikler(uluslararası talep/kapitalist dünya ekonomisi)in etkilerine odaklanan çalışma, 1876-1908 yılları arası dönemi kapsamakta ve altı bölüm üzerinde kurgulanmaktadır. Madencilik, dokumacılık(halıcılık), tarım, hayvancılık ve ormancılık ele alınan üretim sektörleridir. Yaşanan değişimde devletin çeşitli uygulamalarının olumlu etkileri, ihmal edilemeyecek derecede vakıadır. Uluslararası talebin de değişimde önemli bir etkisi söz konusudur. Bu etki diğer sektörlere nazaran madencilik ve dokumacılık(halıcılık)ta daha belirgindir. Artan dış talep, değişimin önemli unsurlarından birini oluşturur; devlet ise hem değişim sürecine müdahale eder, hem de değişimi de beraberinde getiren sürecin pozitif getirilerinden faydalanmaya yönelik bir konum alır. Bu sebeple; üretimde sektör düzeyinde yaşanan değişimde, bu dinamiklerden birinin tercihinden ziyade, her ikisinin etkilerinin birlikte dikkate alınması daha işlevseldir ve anlama çabalarına pragmatik katkılarda bulunmaktadır.Anahtar SözcüklerDeğişim(Modernleşme), Üretim, Uluslararası Ticaret, Osmanlı Devleti, Uşak Kazası, Madencilik, Dokumacılık(Halıcılık), Tarım, Hayvancılık, Ormancılık.XIX. Yüzyıl, Osmanlı Devleti'nin iktisadî, idarî, toplumsal vb. alanlardaki hızlı değişim sürecine tanıklık eder. Bu değişim sürecinin farklı dinamikleri söz konusudur. Bizzat devlet tarafından gerçekleştirilen uygulamalar değişimin önemli bir yönünü oluşturur. Dış etkiler de değişimin bir başka itici gücüdür.İzmir Limanının hinterlandında yer alan Uşak Kazası örneğinde, yaşanan iktisadî değişimdeki iç(Osmanlı Devleti) ve dış dinamikler(uluslararası talep/kapitalist dünya ekonomisi)in etkilerine odaklanan çalışma, 1876-1908 yılları arası dönemi kapsamakta ve altı bölüm üzerinde kurgulanmaktadır. Madencilik, dokumacılık(halıcılık), tarım, hayvancılık ve ormancılık ele alınan üretim sektörleridir. Yaşanan değişimde devletin çeşitli uygulamalarının olumlu etkileri, ihmal edilemeyecek derecede vakıadır. Uluslararası talebin de değişimde önemli bir etkisi söz konusudur. Bu etki diğer sektörlere nazaran madencilik ve dokumacılık(halıcılık)ta daha belirgindir. Artan dış talep, değişimin önemli unsurlarından birini oluşturur; devlet ise hem değişim sürecine müdahale eder, hem de değişimi de beraberinde getiren sürecin pozitif getirilerinden faydalanmaya yönelik bir konum alır. Bu sebeple; üretimde sektör düzeyinde yaşanan değişimde, bu dinamiklerden birinin tercihinden ziyade, her ikisinin etkilerinin birlikte dikkate alınması daha işlevseldir ve anlama çabalarına pragmatik katkılarda bulunmaktadır.Anahtar SözcüklerDeğişim(Modernleşme), Üretim, Uluslararası Ticaret, Osmanlı Devleti, Uşak Kazası, Madencilik, Dokumacılık(Halıcılık), Tarım, Hayvancılık, Ormancılık.

Abstract:
XIX. Century witness the swift transformation process of the Ottoman State in social, economic, administrative, etc. fields. There are different dynamics of the process. The applications made by the state itself constitute the important facet of the transformation. External influence is another dynamic of the transition.In the case of Uşak district where is the hinterland of the İzmir harbor, the thesis, focusing on the impact of the internal (The Ottoman State) and external (international demand/the capitalist world economy) dynamics on the economic alteration, covers 1876-1908 period and is dwelt on six chapters. Mining, textile (carpet weaving), agriculture, livestock, forestry are the economic sectors discussed in the thesis. Positive effect of the applications of state are undismissive reality. International demand also played an eminent role in the transformation. However, its impact is more conspicuous in mining and textile than other sectors. Increase in the international demand is a pivotal component of the transition; the state, yet, does not only intervene the process but also locate itself on a place where it can benefit from the positive effects of the process bringing about the change. For this reason, to analyse the transition taking place in a sectoral production, instead of preference one of these dynamics, namely internal and external, paying attention to influence of both of them is to be more functional and to make pragmatic contributions to effort of comprehension.Key WordsTransformation(Modernization), Production, International Trade, Ottoman State, Uşak District, Mining, Textile(Carpet Weaving), Agriculture, Livestock, Forestry.