El-Mûdah Fi Vucûhi'l Kıraati ve İleliha adlı eserin kıraat ilmindeki yeri ve önemi
The place and importance of Al-Mûdah Fi Vucûh'il Kiraat ve i̇leliha i̇n the science of qiraat"
Yazar: MEHMET SALİH GENÇ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÜNAL
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kur'ân-ı Kerîm Okuma ve Kırâat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıraat = Reading ; İbn Ebi Meryem = İbn Ebi Meryem ; İslamiyet = Islam

Özet:
İlimlerin her biri farklı olsa da bunların içinde kıraat ilmi oldukça önemlidir. Çünkü bu ilmin kaynağı Kur'ân'ı Kerim'dir. Kur'ân'ın anlaşılmasında kıraat ilmi önemli rol oynamaktadır. Bu ilim, rivâyet yoluyla bize nakl edilmiştir. Bu rivayetin en başında ise Hz. Peygamber yer almaktadır. Beşeri anlamda Kur'ân'ın ilk hafızı da yine Hz. Peygamber'dir. Hal böyle olunca kıraat ilminin ilk muallimi de Hz. Peygamberdir. 
Kıraat ilminin Kur'an kelimelerinin farklı okuyuşlarını konu edinen bir ilim olduğu malumdur. Allah'ın Rasulü kıraat farklılıklarını bilen biri olarak bu ihtilafları nasıl çözeceğini de halletmede merci makamıydı. Bundan dolayı Allah'ın muradı doğrultusunda ferşî olarak, eş anlamlı ve fonetik anlamda bazı kolaylıklar sağladığını bilmekteyiz. Bu kolaylığı sağlayan ve bu anlamda ruhsat olan "yedi harf" gerçeği kıraat ilminin önemli bir konusunu teşkil etmektedir.
Ashâb-ı kiram zamanında kıraat vecihleri sık bir şekilde gündeme gelmiştir. Fakat kıraat delillendirilme konusu sonraki zamanlarda bilhassa üçüncü ve dördüncü yüzyıllarda hatta daha sonraki asırlarda da sıklıkla işlenmiştir. İşte bu gelişmelerin neticesinde bu alanda birçok kitap yazılmıştır. Telif edilen eserlerden biri de İbn Ebi Meryem'in el-Mûdah'ıdır.
Kıraat alanında yazılan hüccet eserleri kıraat âlimlerinin yeteneklerine göre, zamanın şartlarına ve müellifin hayat sürdüğü mekânın farklı toplumların birbirleriyle olan münasebetlerine göre şekil almıştır.  İbn Ebi Meryem de bulunduğu bölge ve kendi yaşadığı çağın şartlarına göre sahih kıraatleri ve bu kıraatleri savunan âlimlerin hüccet delillerini dikkate alarak bu eserini oluşturmaya çalışmıştır. Görebildiğimiz kadarıyla sahih kıraatler arasında bir hakem gibi hareket ederek herbir kıraatın delillerini ve okuyuşları, hüccetleriyle ortaya koymaya çalışmış, buna dair, kıraatlar için Kur'an'dan, sünnetten, şiirlerden, sahabe okuyuşlarından, resm-i mushaftan, sahabe okuyuşlarından ve dil âlimlerinin görüşlerinden örneklerle delillendirmeye çalışmıştır. Bu bağlamda, kıraatlarda var olan farklılıklar, usul de ve ferş de olmak üzere iki kapsamda ele alındığında her iki alana dair, bu farklılıkların delillerinin de eserde yer aldığı gözlemlenmektedir. İdgam, med, imâle kavramların altında bunun örnekleri yer almaktadır. İbn Ebi Meryem, tercihte daha çok "muhtar", "ekvâ", "evla", "eblağ" ve "ezhar" gibi kalıpları kullanırken, tercih edilmeyenler için ise, "kabîh", "daîf" ve "la veche leh" gibi kavramları kullanmıştır. Kur'an-ı Kerim'i baştan sona kadar meşhur yedi kıraata ilaveten İmam Ya'kub'un da kıraatını ekleyerek sekiz kıraatın farklılıklarına değinen müellif, söz konusu vecihleri birçok yönde incelemeye tabi tutmuştur. Kıraat tahlillerini yaparken icabında dilsel yönden de tercihte bulunmuştur. Biz de böyle önemli bir çalışmayı bir nebzede olsa kıraat ilmine olan katkısını ve önemini gözler önüne sermek müellifini tanımak ve tanıtmak amacıyla tez konusu olarak seçtik. Bu vesileyle tezimizin kıraat ilmine küçükte olsa bir katkı sağlaması en büyük isteğimizdir.


Anahtar Kelimeler	: İbn Ebi Meryem, el-Mûdah, Kur'an, kıraat, vücûh
Sayfa Adedi	: 
Tez Danışmanı	: Prof. Dr. Mehmet ÜNAL

Abstract:
Although the sciences are different, Allah, the Almighty, is the owner of all sciences. The most sensitive of these sciences is generally all religious sciences, but in particular it is perhaps the Quran Recitation. Because the source of this science is the Holy Quran and the Sunnah of the Prophet (pbuh). For this reason, it is said that recitation science is a Sunnah applied for the science of Quran. Quran recitation plays an important role in understanding the Holy Qur'an. Such that, when the Holy Qur'an is mentioned, the recitation is understood and when recitation is mention, the Holly Quran. The first Hafiz of the Quran was the Exalted Prophet. And yet, the first teacher of recitation science the Exalted Prophet. The origin of the Recitation science is equivalent to the Holy Quran.
Quran recitation came through narration. At the beginning of this narration is the Exalted Prophet. The messenger of the Allah, the Almighty, as someone who knows the differences of Recitation, was the authority to deal with how to resolve these conflicts. For this reason, we know that in accordance with the will of Allah, it provides some convenience in terms of synonym and phonetic. For example, we can observe the differential differences occur for this reason acting from the saying of the Exalted Prophet, "There will be no distress unless a Quran verse that requires punishment makes the verse of punishment that would require the verse of mercy".  This word of the Messenger of Allah provided a solution for synonym words or verses. This is the fact of Seven Letters, which provide ease and are licensed in this sense.
In the time of the Companions of Qur'an, Quran recitation was frequently brought up. However, the subject of the Qur'an is evidenced frequently in later times, especially in the third and fourth centuries and even in the following centuries. As a result of these developments, many books have been written in this field. One of the published works is al-Mûdah by İbn Ebi Meryem.
Huccet works written in the field of Quran Recitation are shaped according to the abilities of Recitation scholars, according to the conditions of the time and the relations of different societies with each other. These changes have often emerged as a style, whereby the Recitation scholars are to deliberately or unintentionally ground the Recitation on a solid basis and to protect them when necessary. Thus, in a number of Quran recitations that lived in different places and at different times, they expressed similar expressions and came together at the same points. Therefore, it reminds us that the Qur'an is also protected in some way and reflects a miracle of the Quran. It is our greatest wish that this study, which we have dealt with this occasion, will contribute to our understanding of how the previous Recitation scholars continued this tradition.

Keywords	: by İbn Ebi Meryem,  al-Mûdah, Quran, readings, homonym
Page number	: 
Thesis supervisor	: Prof. Dr. Mehmet ÜNAL