Biyo-iktidar ve karnavalesk beden: Foucault ve Bakhtin'in beden kavramsallaştırmalarının karşılaştırılması
Biopower and carnivalesque body: Comparison of the body conceptualizations of Foucault and Bakhtin
Yazar: MURAT ARPACI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SİBEL YARDIMCI
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Sosyoloji ve Metodoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bakhtin, Mikhail = Bakhtin, Mikhail ; Beden = Body ; Beden imajı = Body image ; Beden sosyolojisi = Body sociology ; Biyoiktidar = Biopower ; Foucault, Michel = Foucault, Michel ; Karnavalesk = Carnivalesque ; Kavramsallaştırma = Conceptualization ; İktidar = Government

Özet:
Beden politikaları, toplumsal ve siyasal süreçleri kavrayabilmemiz açısından çeşitli kritik cevapları vermektedir. Beden politikalarını merkeze alan ?Beden Sosyolojisi?, son dönemde uyandırdığı ilgiye rağmen sosyal bilimlerde üzerine düşünülmeyi bekleyen birçok konuyu içermektedir. Bu çalışma, iktidar ilişkileri ve beden politikaları üzerinden modern toplumu tartışarak beden çalışmalarını derinden etkileyen Michel Foucault ile ağırlıklı olarak edebiyat kuramı içerisinde değerlendirilmesine rağmen -bu güne kadar beden politikaları bağlamında üzerine pekde düşünülmeyen- karnaval kültüründen hareketle beden kuramı konusunda özgün fikirler üretmiş olan Mikhail Bakhtin'in paralel bir okunmasına dayanmaktadır.Foucault'nun beden analizleri, tekil bedenlere yönelik disipliner teknikler (bedenin anatomo-politikası) ve biyolojik yaşamı ve nüfusun denetimini gündemine alan biyo-politik uygulamaların bir bileşkesi olarak değerlendirilebilir. Foucault'ya göre iktidar, bedeni, sınırları değişken ?özgür? bir uzamda çeşitli kimlik kategorilerinde sabitler, bedeni belirli bir cinsiyet düzlemine yerleştirir ve normlar ekseninde davranışları etkiler.Foucault, iktidarın mutlak bir tahakkümünü reddederek yeni varoluş tarzlarının imkânlarını tartışmaya açar. İktidar ve direnişin odak noktaları olarak bedenler ve hazlar, bu varoluş tarzlarını yaratmanın alanlarıdır. Foucault'nun beden düşüncesini Bakhtin'in çalışmalarıyla ilişkilendirebileceğimiz yer tam da burasıdır. Zira Bakhtin'in beden düşüncesi, karnaval meydanının bedeni özgürleştiren bireysel ve kolektif düzensizliğine dayanmaktadır. Karnaval atmosferi, iktidar sembollerinin, kodlarının beden üzerinden alt-üst edildiği ritüel ve pratiklere, bedensel perhiz ve oto-sansürün aşındırıldığı hareketlenmelere olanak tanımaktadır. Karnavalesk beden, bedene dayatılan yasakları ve sınırları yıkmaya yönelik performansları olumlayan ve yeni varoluş tarzlarının tartışılmasına imkan veren araçları sunmaktadır.ANAHTAR KELİMELER: Foucault, Bakhtin, İktidar, Beden Politikaları, Biyo-iktidar, Karnaval, Karnavalesk Beden.

Abstract:
Body politics give a variety of critical answers in terms of our comprehending the social and political processes. Sociology of the body putting the body politics in the center, includes many issues waiting to be thought over despite the interest it has aroused recently. This study is based on a parallel reading of Michel Foucault who influenced body studies deeply by debating modern society via power relations and body politics and Mikhail Bakhtin who, despite his being considered in literary theory, had produced many original ideas starting from carnival culture that has not been thought over until now in the context of body politics.Foucault?s analyses of body can be considered as a resultant of disciplinary tecniques directed towards single bodies (anatomo-politics of the human body) and biopolitical practices making biological life and population control current issues. According to Foucault, power immobilises the body in a variety of categories of identity in a ?free? extension whose borders are variable, locates the body on a definite gender platform and affects behaviours on the axis of norms.Foucault opens possibilities of new existence styles up for discussion by refusing an absolute dominance of power. Bodies and pleasures as the focal spots of power and resistence are the zones of creating these existence styles. The place that we can associate Foucault?s idea of body to the studies of Bakhtin is precisely here. Because Bakhtin?s idea of body is based on individualistic and corporate disordinance of carnival square that frees the body. Carnival atmosphere enables rituals and praxis in which symbols and codes of power are turned upside-down via body, and activations that physical abstinence and self-censorship are corroded. Carnivalesque body affirms performances for the destruction of bans and limitations imposed on the body, and offers the tools that allow new existence styles to be argued.KEY WORDS: Foucault, Bakhtin, Power, Body Politics, Biopower, Carnival, Carnivalesque Body.