Kripto para ve dünya borsa endeksleri: Ekonometrik veri analizi
Crypto currency and world stock market indices: Econometric data analysis
Yazar: GAMZENUR COŞKUN UZEL
Danışman: PROF. DR. OKYAY UÇAN
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bitcoin = Bitcoin ; Blockchain = Blockchain ; Borsa = Stock exchange ; Borsa işlemleri = Transaction on an exchange ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Kripto para birimi = Crypto currency ; Yatırım araçları = Investment instruments

Özet:
Satoshi Nakamoto tarafından 2008 yılında tanıtılan Bitcoin ve ilerleyen zamanlarda keşfedilen Ethereum, Bitcoin Cash, Ripple gibi altcoinler ile kripto paralar günden güne tanınmaya ve popüler hale gelmeye başlamıştır. Kriptografik sistemlerden faydalanan, herhangi bir merkeze bağlı olmayan ve blockchain teknolojisiyle güvenliği üst seviyelerde olan bu sanal paralar işlem maliyetlerinin minimum, getiri oranlarının ise maksimum olmasından dolayı kısa bir sürede bütün dünyada kullanılır hale gelmiş ve yüksek işlem hacimlerine ulaşmıştır. Kripto para birimlerine olan ilginin bu denli artmasıyla birlikte ekonomi dünyasındaki yatırımcılar, içerisinde sanal paraların bulunduğu yeni bir portföy oluşturmaya başlamışlardır. Bu bağlamda çalışmada kripto para öncüsü olan Bitcoin ile majör borsa endeksleri arasındaki ilişki analiz edilmiştir. Analiz kapsamında Bitcoin bağımlı değişken; BİST100, S&P500, NASDAQ100, DOW JONES30, NIKKEI225, FTSE100 ve DAX gibi dünya ekonomisinde yüksek hacme sahip majör borsa endeksleri bağımsız değişken olarak ele alınmıştır. Değişkenlerin 2013M1-2023M1 dönemi aylık verilerinden yararlanılarak yapılan analizde değişkenler arasında uzun dönemli ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Akabinde yapılan VECM sonucunda, kısa dönemli dalgalanmalar yaklaşık olarak 3 ayda uzun dönem dengesini yakınsadığı sonucuna varılmıştır. Son olarak yapılan Toda-Yamamoto nedensellik testi sonucunda ise NI225, SPX ve NDX Endekslerinden Bitcoin'e doğru tek yönlü nedensellik ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Bitcoin, introduced by Satoshi Nakamoto in 2008, and altcoins like Ethereum, Bitcoin Cash, and Ripple, discovered later on, are becoming more and more popular. These virtual currencies, which benefit from cryptographic systems, are unconnected to any hub and have high levels of security with blockchain technology, and have been used worldwide in a short time, with minimum transaction costs and maximum returns. With this rising interest in cryptocurrencies, investors in the economy have begun to build a new portfolio of virtual currencies. In this context, the study analysed the relationship between Bitcoin, the crypto currency precursor, and major stock exchange indices. As part of the analysis, Bitcoin-dependent variables such as BIST100, S&P500, NASDAQ100, DOW JONES30, NIKKEI225, FTSE100 and DAX were considered as independent variables. The analysis of the variables, using monthly data from the 2013M1-2023M1 period, found that there was a long-term relationship between variables. The VECM concluded that the short-term fluctuations in the variables approached the long-term balance approximately every three months. The most recent Toda-Yamamoto causality test revealed that there is a one-way causality link to Bitcoin from the NI225, SPX and NDX indices.