İktisadi etkinlik ve bölüşümsel adalet açısından katılımcı ekonomi modeli
Participatory economy in terms of economic efficiency and distributive justice
Yazar: ANAR ABASOV
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA DURMUŞ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Son yıllarda küresel ekonomik ve çevresel soruların derinleşmesine bağlı olarak ekonomik kaynakların daha etkin kullanılması ve iktisadi faaliyetlerden yaratılan hasılanın daha adil dağıtılması gerektiği hususu sürekli olarak gündeme gelmektedir. Ekonomik sonuçların etki alanının geniş olması, adaletsiz hâsıla yaratımının ve bölüşümünün sosyal ve siyasi alandaki olumsuz etkileri mevcut ekonomik sistemlerin sorgulanmasına ve alternatiflerin konuşulmasına neden olmaktadır. Çalışmada öncelikli olarak ekonomik amaç kümesi yeniden tanımlanmış, ekonomik modellerdeki geleneksel amaç yerine daha geniş kapsamlı, 'sürdürülebilir ve sosyal olarak arzu edilebilir' bir amaç belirlenmiştir. Belirlenen ekonomik amaçlar çerçevesinde son iki yüzyılda deneyimlenmiş iki ekonomik sistem olan kapitalizm ve reel sosyalizmin güncel ve gelecek ortaya çıkabilecek sorunların çözümü için iyi bir alternatif olmadıkları ortaya konmuştur. Bu tezde Katılımcı Ekonomi Modeli, kapitalizm ve reel sosyalizmin alternatifi olarak önerilmektedir. Teorik olarak her iki ekonomik sistemde de Pareto Etkinliği koşulu sağlanabilmektedir. Katılımcı Ekonomi Modelinin kurucu değerleri iktisadi etkinlik ve bölüşümsel adaleti sağlayacak şekilde kurgulanmıştır. Bununla birlikte reel ekonomik hayattaki uygulamasında Katılımcı Ekonomi Modelinin işleyişinde sorunlar çıkacağı sonucuna varılmıştır.  Sistemin mevcut üretim örgütlenmesi yöntemi ile farklı bir ekonomik modele evrilebileceği kabul edilmiştir. Sistem çıkmazlarına karşın kooperatifler şeklinde bir üretim ve dağıtım örgütlenmesi önerilmiştir. Bu tür bir organizasyon sistemin üretim tarafındaki sorunları büyük ölçüde ortadan kaldırabilecek, üretim ve bölüşüm diğer sistemlere göre daha adil bir zeminde gerçekleşecektir. Üretimin ve dağıtımın bu şekilde örgütlenmesinin edilmesinin sisteme işlerlik kazandıracağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In recent years, the matter of fair distribution of wealth created by economic activities and the efficient usage of economic resources based on the deepening global economic and environmental issues has been constantly on the agenda.The wide impact area of economic consequences, the negative effects of unfair revenue creation and distribution on social and political fields has lead to the scrutiny of existing economic systems and the discussion of alternatives.The study primarily redifeines the economic goal set and a more comprehensive, 'sustainable and socially desirable' goal was determined instead of the traditional objective in economic models. It has been revealed that capitalism and real socialism, which are two economic systems experienced in the last two centuries, are not good alternatives for the solution of current and future problems within the framework of the determined economic objectives. This dissertation proposed, the Participatory Economy Model as an alternative to capitalism and real socialism. Theoretically, Pareto Efficiency condition can be met in both economic systems. The founding values of the Participatory Economy Model are designed to provide economic efficiency and distributional justice. However, it has been concluded that there will be problems in the functioning of the Participatory Economy Model in its application to real economic life. It has been accepted that the system can evolve into a different economic model with the current production organisation method. Despite the system's predicaments, a production and distribution organisation in the form of cooperatives has been proposed. Such an organisation will largely eliminate the problems on the production side of the system, and production and distribution will take place on a more just basis compared to other systems. It has been concluded that organising production and distribution in this way will make the system functional.