İstanbul'da istilacı sivrisinek (diptera: culicidae) türlerinin tespiti
Detection of invasive mosquito (diptera: Culicidae) species in istanbul
Yazar: SEMA ÖZGÜR YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. KEREM ÖTER
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Parazitoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / Parazitoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Parazitoloji = Parasitology
Dizin: Aedes albopictus = Aedes albopictus ; Diptera = Diptera ; Sivrisinekler = Culicidae ; İki kanatlılar = Flies ; İstanbul = Istanbul

Özet:
İstanbul'da istilacı sivrisinek türlerini tespit etmek amacıyla yapılan çalışma Haziran - Kasım 2019 ve Haziran - Kasım 2020 tarihleri arasında yürütülmüştür. Örneklem yöntemleri olarak larva-pupa sürveyansı ile ovitraplar kullanılmıştır. Larva ve pupa örnekleri istilacı türlerin muhtemelen tercih ettiği üreme yerlerinden toplanmış olup, 21 farklı habitat türünden alınan örneklerin 12 tanesinde istilacı türe rastlanmıştır. Tür ayrımları laboratuvarda yetiştirilen erginler ve dördüncü dönem larvalar üzerinden morfolojik olarak yapılmıştır. İstilacı sivrisinek türlerinden sadece Aedes albopictus tespit edilmiştir. Laboratuvarda yetiştirilen örneklerden 248 dişi, 158 erkek toplamda 406 ergin Aedes albopictus elde edilmiştir. En fazla birey elde edilen ilçeler; Sarıyer (n=139) %34,24, Beykoz (n=59) %14,53, Sultangazi (n=25) %6,16 olmuştur. En fazla örneklem yapılan habitatlar; bidon (36), depo (7), mezarlık suluk (6) olmuştur. Otuz dokuz ilçenin 27 tanesinde pozitif örnekleme yapılmıştır. Geniş bir alanda görülmesi (tüm ilçelerin %75'i) ve art arda iki sene boyunca örneklenmesi, bu türün populasyonlarının İstanbul' da yerleşik olduğunu göstermektedir. Rahatsızlık verme seviyesinin yüksek olması, insanlar ve hayvanlar arasında köprü vazifesi görerek taşıdığı patojenler ile salgınlara yol açma potansiyeli nedeniyle mücadele edilmesi önemlidir. Klasik mücadele yöntemleri ile birlikte Aedes albopictus'a yönelik entegre ve kapsamlı eylem planları hazırlanmalı ve uygulanmalıdır.

Abstract:
To detect invasive mosquito species in İstanbul, the study was conducted between June -November 2019 and June - November 2020. Larvae-pupae sampling and ovitraps were used as surveillance methods. Larvae and pupae samples were collected from the habitats probably preferred by invasive mosquitoes and from 12 of 21 different habitat types, invasive mosquito species were collected. Species were identified morphologically from the adults and the fourth instar larvae which were reared in the laboratory. Of the invasive mosquito species, only Aedes albopictus has been identified. Out of 406 Aedes albopictus adult specimens, 248 individuals were female and 158 individuals were male. Most of the specimens collected were from Sarıyer (n=139) %34,24, Beykoz (n=59) %14,53, Sultangazi (n=25) %6,16 districts respectively. Barrels (36) were the major breeding habitats at collection sites, followed by water tanks (7) and graveyard water bowls (6). Aedes albopictus was detected in 27 of 39 districts of İstanbul. As the species was widely detected (%75 of the districts) and has been collected over the consequent two years means that Aedes albopictus is well-established in İstanbul. Since the disturbance level of the mosquito is high and has a potential for being a bridge vector of pathogens between people and animals, the management is critical. In addition to conventional control methods, an integrated comprehensive action plan for Aedes albopictus should be implemented.