Tüketici bilinç düzeyinin helal gıda tüketimi ve satın alma niyeti üzerindeki etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of consumer awareness level on halal food consumption and purchasing intention
Yazar: MEHMET ARİF YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. KAZIM KILINÇ
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Alışveriş davranışları = Shopping behavior ; Bilinçli tüketim = Conscious consumption ; Helal gıda = Permissible food ; Satın alma niyeti = Purchase intention ; Tüketici bilinci = Consumer conscious ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Yiyecek satın alma = Food purchasing

Özet:
Tüketiciler genel olarak sağlıklı tüketim ve maksimum faydayı sağlamak için başta bilinç düzeyi olmak üzere, istek, ihtiyaç ve dini inançları doğrultusunda hareket ederek satın alma davranışında bulunmaya çalışırlar. Bu bağlamda özellikle Müslüman tüketiciler açısından helâl gıda kavramı ön plana çıkmaktadır. Helâl gıda kavramı tüketici bilinç düzeyi ile ilişkili bir kavram olduğundan tüketicilerin mal ve hizmet tercihindeki hassasiyetlerini ortaya koymaktadır. Söz konusu hassasiyet nedeniyle sürekli gelişen sanayi ve teknoloji doğrultusunda üretilen ürünlerin nasıl üretildiği tüketicilerde merak konusu olmaktadır. İşletmeler ise tüketicilerde oluşan merağı gidermek ve tüketicilerin gönül rahatlığıyla alabilecekleri mal ve hizmetleri piyasaya sunmak için helâl gıda sertifikası almaya çalışmaktadırlar. 
Yapılan çalışmalar doğrultusunda bu çalışma ile tüketici bilinç düzeyinin helâl gıda tüketimi ve satın alma niyeti üzerindeki etkisi belirlenmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda tüketici bilinç düzeyinin helâl gıda tüketimi ve satın alma niyeti üzerindeki etkisinin belirlenmesi çalışmanın amacını oluşturmuştur. Söz konusu amaç çerçevesinde uygulanan anketler Batman'da yaşayam 433 kişiye yaptırılmıştır. Analizlerin yapılması için veriler istatistiki analiz programı veri kütüklerine kaydedilmiştir. Güvenilirlik, faktör, t-testi, tek yönlü varyans (anova), regresyon ve korelasyon analizi gibi istatistiksel analizler uygulanmıştır. Yapılmış olan analizler sonucunda, tüketici bilinç düzeyi ile helâl gıda tüketimi ve satın alma niyeti arasında pozitif yönlü bir ilişkinin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca tüketici bilinç düzeyinin helâl gıda tüketimi ve satın alma niyeti üzerinde pozitif yönlü ve anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir. Bunun yanında, tüketicilerin aylık gelir seviyeleri ile eğitim düzeyi yüksek olan bireylerin satın alma konusunda daha duyarlı ve titiz oldukları, ancak helâl gıda tüketimi konusunda herhangi bir duyarlılıklarının olmadığı ortaya çıkmıştır. 
Yapılan çalışmada elde edilen sonuçlar çerçevesinde, araştırma konusunun geliştirilmesine, tüketicilerin bilinç düzeylerinin artırılmasına, tüketicilerin korunmasına ve helâl gıda ürünleri üretimi ile tüketiminin artırılmasına yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Consumers generally attempt to make purchasing behaviour by acting according to their wishes, needs and religious beliefs, especially their level of consciousness, in order to ensure healthy consumption and maximum benefit.. In this context, the concept of halal food comes to the fore especially for Muslim consumers. Since the concept of halal food is a concept related to the level of consumer awareness, it reveals the sensitivity of consumers in the choice of goods and services. Due to the sensitivity in the topic, consumers are curious about how the products produced in line with the constantly developing industry and technology are produced. Businesses are trying to obtain halal food certification in order to satisfy the curiosity of consumers and to offer goods and services that consumers can buy with peace of mind. 
According to the explanations stated, the study aims to determine the effect of consumer awareness level on halal food consumption and purchase intention. In this regard, to determine the effect of consumer awareness level on halal food consumption and purchase intention was formed as the aim of the study. For this purpose, the questionnaires were administered to 433 people who live in Batman. For the analyses, the data were recorded in the data logs of the statistical analysis programme. Statistical analyses such as reliability, factor, t-test, one-way variance (anova), regression and correlation analyses were applied. Based on the analyses, it was determined that there is a positive relationship between the level of consumer awareness and halal food consumption and purchase intention. Furthermore, it was determined that the level of consumer awareness has a positive and significant effect on halal food consumption and purchase intention. Besides, it has been revealed that consumers who have high monthly income levels and education levels are more sensitive and meticulous about purchasing, but they do not have any sensitivity about halal food consumption.
 Within the framework of the results achieved in the study, various suggestions have been presented for the development of the research subject, increasing the level of awareness of consumers, protecting consumers and increasing the production and consumption of halal food products.