XIX. yüzyılda Sandıklı'nın demografik yapısı
The demographi̇c structure of Sandıklı i̇n the 19th century
Yazar: AHMET GÖNÜLSEVEN
Danışman: DOÇ. DR. BEHSET KARACA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Coğrafya = Geography ; Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Afyonkarahisar-Sandıklı = Afyonkarahisar-Sandıklı ; Demografik yapı = Demographic structure ; Demografik özellikler = Demographic characteristics

Özet:
Nüfus, gerek geçmişte gerekse günümüzde devletler için önemli bir vergi ve asker kaynağı durumundadır. Osmanlı Devletinde'de nüfus, asker temini ve vergiler bakımından son derece önemli bir kaynak durumundaydı. Bu bağlamda Osmanlı, kuruluşundan itibaren "tahrir" adı verilen sayımlar yapmış ve böylece demografik kayıtlar tutulmuştur.
Osmanlı Devleti XIX. yüzyıl başlarında artık yeni bir vergi, askerlik ve yönetim düzeni ihtiyacı içersine girince ister istemez farklı sayım sistemlerine de ihtiyaç duymuştur. Bu amaçla ilk olarak 1828-1829 yıllarında bir nüfus sayımı yapıldıysa da Osmanlı-Rus savaşı nedeniyle tamamlanamadı. Bunun ardından 1830-1831'de genel bir nüfus sayımı yoluyla ülkedeki erkek nüfus belirlenmeye çalışıldı. Bu tarihten sonra da düzenli bir şekilde nüfus kayıtları tutulmuş ve hazırlanan defterler merkeze gönderilmiştir.  
Bu çalışmada genel olarak Karahisar-ı Sahib Sancağına bağlı Sandıklı kazasının demografik yapısı, 1830 (H.1246) tarihli ilk nüfus sayımı verilerini içeren 1707 numaralı nüfus defteri ile 1837 (H.1253) tarihli ikinci nüfus sayımını içeren 1708 numaralı nüfus defterlerinin sunduğu imkânlar çercevesinde ortaya konulmaya çalışılmıştır. Sandıklı kazasına ilişkin Nüfus defterlerine göre yaptığımız bu çalışma ilk ve tek örnektir. Dört bölümden oluşan araştırmamızın ilk bölümünde Sandıklı'nın coğrafi konumundan, tarihi gelişiminden, nüfus araştırmalarında başvurulabilecek kaynaklardan ve Sandıklı nüfus defterlerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde Sandıklı kazasının idari taksimatına, üçüncü bölümde ise kazada yer alan nüfus, şahıs isimleri, sıfatları ve lakapları ile nüfus değişikliklerinden söz edilmiştir. Son bölümde ise kazada yaşayan kişilerin eşkâl ve mesleklerine değinilmiştir.

Abstract:
Population is a significant source of tax and military for states in the past as well as today. In Ottoman Empire it was also an extremely important source of supply in terms of recruiting soldiers and collecting taxes. In this regard, the Ottoman Empire conducted census called "tahrir" since its foundation and thus demographic records were kept. 
In the beginning of the 19th century, the Ottoman Empire necessarily needed different counting systems after being in need of a new tax, military and government organization. For this purpose; although the first census was conducted in the years 1828-1829, it could not be completed because of the Ottoman-Russian War. After that in 1830-1831 by means of a general census male population of the country was tried to be determined. Hereafter demographic records were kept regularly and prepared books were sent to the town seat. 
In this study the demographic structure of Sandıklı town in the Sanjak of Karahisar-ı Sahib is investigated within the bounds of possibility by using demographic records books numbered 1707 (including the first census results dated 1830 AD, 1246 AH) and 1708 (including the second census results dated 1837 AD, 1253 AH). The present study about Sandıklı town realized according to census records books is the first and mere sample. This study consists of four sections: In the first section; the geographical location, historical developments, reference books related to demographic investigations and demographic records books of Sandıklı is introduced. In the second section; the governmental organization scheme; in the third section the population, person names, attributes and nick names and demographic changes in Sandıklı town are presented. In the last section, the appearances and occupations of people living in the town are mentioned.