Doğrudan yabancı sermaye girişlerinde beşeri sermayenin önemi: BRICS-T ülkeleri üzerine bir uygulama
The importance of human capital in foreign direct investment inflows: An application on BRICS-T countries
Yazar: BİLAL ÇAYIR
Danışman: PROF. DR. EKREM ERDEM
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: BRICS = BRICS ; Beşeri sermaye = Human capital ; Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Türkiye = Turkey ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Yabancı yatırımlar içerisinde önemli bir paya sahip olan doğrudan yabancı yatırımlar (DYY), tasarruf yetersizliği ve bunun sonucunda yatırımları gerçekleştiremeyen ülkeler için stratejik bir kaynak olarak görülmektedir. 1980'li yıllar öncesinde DYY girişleri, doğal kaynak zenginliği ve altyapı gibi geleneksel faktörlere göre yönünü belirlerken, takip eden süreçte çok uluslu işletmelerin teknoloji yoğun sektörlere yönelmesi ile yabancı yatırımların belirleyicileri de değişime uğramıştır. Bu konuda teorik bir temel ortaya koyan neoklasik iktisat anlayışına göre, yabancı sermayenin, sermayenin getirisinin düşük olduğu zengin ülkelerden emek yoğun fakir ülkelere yöneleceği önermesi pratikte ciddi bir karşılık bulamamıştır. Bu anlamda Lucas (1990) tarafından ileri sürülen yaklaşıma göre, sermayenin zengin ülkelerden fakir ülkelere yönelmemesinin sebebi olarak beşerî sermaye düzeyindeki farklılıklar ve sermaye piyasasındaki aksaklıklar gösterilmiştir. 
Bu çalışmanın temel amacı, ev sahibi ülkelerin beşerî sermaye düzeyinin DYY girişleri üzerinde belirleyici bir etkisi olup olmadığını incelemektir. Bu kapsamda, ticari açıklık, doğal kaynak zenginliği, enflasyon oranı ve piyasa büyüklüğü gibi geleneksel belirleyicilerin yanı sıra beşerî sermaye düzeyinin DYY girişleri üzerindeki etkisi BRICS-T (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika ve Türkiye) ülkeleri üzerinde test edilmiştir. Panel birim kök ve eş bütünleşme testlerinin akabinde söz konusu değişkenlerin DYY girişleri üzerindeki etkisi Panel FMOLS ve DOLS tahmincileri ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, her iki tahminci sonuçları da BRICS-T paneli için ev sahibi ülkenin beşerî sermaye düzeyinin DYY girişleri üzerinde pozitif yönlü ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu hipotezini desteklemektedir. Öte yandan BRICS-T ülkeleri için DYY girişleri ile doğal kaynak zenginliği arasında pozitif yönlü, enflasyon oranı ile ters yönlü ilişki gözlemlenmiştir. Ticari açıklık ve piyasa büyüklüğü gibi değişkenler ise, her iki tahminci sonuçlarına göre farklılaşmaktadır. Sonuç olarak, çalışmada özel olarak incelenen beşerî sermaye faktörünün DYY girişlerinde BRICS-T ülkeleri için anlamlı ve pozitif yönlü bir etkisi olduğunu destekleyen bulgulara ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Beşerî Sermaye, Doğrudan Yabancı Yatırımlar, Panel Veri Analizi

Abstract:
Foreign direct investment (FDI) which have substantial share in the foreign investments are considered as a strategic source for the countries in which investments cannot be carried out depending on saving shortage. As FDI inflow was determined by natural resource wealth and infrastructure, determiners of the foreign investments have changed with the multinational corporations directed the technology-intensive sectors. According to the neoclassical approach, the suggestion that foreign capital moving from the rich countries, where capital return is low, to the labor-intensive poor countries has not been found in practice in a serious place. As Lucas (1990) discuss, the reason of capital not moving from rich countries to the poor countries result in differences on human capital level and malfunctions in the capital market.
The main purpose of this study is to examine whether the human capital level of the host countries has a decisive effect on FDI inflows. In this study, traditional determiners such as openness to the trade, natural resource wealth, inflation rate and market size along with the influence of human capital level on FDI were tested on BRICS-T countries. After the panel unit root and co-integration tests, the effects of these variables on FDI inflows were analyzed with panel FMOLS and DOLS estimators. According to the findings, both estimators support the hypothesis that the human capital level of the host country has a positive and significant effect on FDI inflows for the BRICS-T panel. On the other hand, it is observed a positive relationship between FDI inflows and natural resource wealth for BRICS-T countries and an inverse relationship with inflation rate. Variables such as openness to trade and market size differ according to the results of both estimators. As a result, it was found that the human capital factor, which was specifically examined in the study, has a significant and positive effect on FDI inflows for BRICS-T countries.
Key words: Human Capital, Foreign Direct Investment, Panel Data Analysis