Manastırlı Mehmet Rıfat'ın Mecâmi'ü'l-Edeb isimli eserinin Eski Türk edebiyatı nazarından tahlili /
Yazar: ÖZGÜR KAZCI
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM YAKAR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eski Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Edebi eserler = Literary works ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Mecami'ül Edeb = Mecami'ül Edeb ; Mehmed Rıfat = Mehmed Rıfat ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
19. yüzyılda adından bahsettirmeyi başararak eserleriyle Türk Edebiyatına hizmette bulunmuş olan Manastırlı Mehmet Rıfat edebiyat, dil, belagat gibi alanlarda eserler vermenin yanında din, sosyoloji, medeniyet tarihi ve mimarlık gibi alanlarda da eserler vermiştir. Manastırlı Mehmet Rıfat; geniş yönlü, döneminin eli kalem ve kılıç tutan yazar ve aydınlarından biridir. Yazarın başta belagat, şiir ve mensur içerikli olan kitabı Mecâmi'ü'l-Edeb Eski Türk Edebiyatı sahasının mevzularını içermekle beraber bu alan tarafından umumi bir şekilde değerlendirilmeye tabi tutulmamıştır. Bolca örneklerin yer aldığı ve geniş bir kaynak taramasından sonra kaleme alınan eser, Eski Türk Edebiyatı nazarından ilk defa tahlil edilmeye çalışılmış ve eserin Eski Türk Edebiyatı çalışmalarına bir katkı sunması amaçlanmıştır. Eserde Arapça ve Farsça iktibaslar haricinde metnin tamamı ele alınmış ve her bölümde genel malumat verilerek her bölümün sonunda elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Eserle birlikte yazar Manastırlı Mehmet Rıfat'ın Eski Türk Edebiyatının çalışma sahasının neresinde durduğu ve hangi görüşleriyle bu sahadan ayrıldığı üzerinde durulmuştur. Elde edilen veriler yazarın ele aldığı mevzulardaki görüşlerinden ya da tesirinde kaldığı başka yazarların görüşlerinden sağlanmış ve bu durumlar değerlendirilmiştir. Elde edilen tüm veriler ışığında eserin Eski Türk Edebiyatı alanına kazandırılması hedeflenerek 19. yüzyılda belagat, nazım ve nesrin seyri ortaya konmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Manastırlı Mehmet Rıfat, who managed to make a name for himself in the 19th century and served to Turkish Literature with his works, is one of the writers and intellectuals holding a wide pen and sword, who gave works in fields such as religion, sociology, civilization history and architecture, as well as giving works in fields such as literature, language and rhetoric. Although the author's book, Mecâmi'ü'l-Edeb, which contains primarily rhetoric, poetry and prose, includes the subjects of the field of Old Turkish Literature, it has not been evaluated in a general way by this field. The work, which includes plenty of examples and was written after a wide source review, was tried to be analyzed for the first time from the perspective of Old Turkish Literature and it was aimed that the work would contribute to the studies of Old Turkish Literature. Except for the Arabic and Persian quotations, the entire text has been handled in the work, and the data obtained at the end of each chapter has been evaluated by giving general information in each chapter. Along with the work, it is emphasized where the writer Manastırlı Mehmet Rıfat stands in the field of Old Turkish Literature and with what views he left this field. The data obtained were obtained from the views of the author on the subjects he dealt with or the views of other authors under his influence, and these situations were evaluated. In the light of all the data obtained, it was aimed to bring the work to the Old Turkish Literature and tried to reveal the course of rhetoric, poetry and prose in the 19th century.