Anton Donçev'in "Ayrılık zamanı (Vreme Razdelno)" adlı eserinde yeniçeri, Osmanlı ve Türk imgesi
In Anton Donchev's book Vreme Razdelno Janissary, Ottoman and Turkish image
Yazar: REYHAN TOPÇUOĞLU
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ZAFER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Slav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Bulgar Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature

Özet:
Bu tezin amacı Anton Donçev'in "Ayrılık Zamanı" (Vreme Razdelno) adlı romanında aktarılan yeniçeri, Osmanlı ve Türk imgesini incelemektir. Fransız İhtilali ile birlikte Balkanlarda meydana gelen birtakım gelişmeler ve Osmanlı idaresinin zayıflaması üzerine Balkan halklarında ortaya çıkan ulus bilincini oluşturma arzusu Türk, Osmanlı ve yeniçeriler imgesinin son derece olumsuz bir şekilde aktarılmasına sebep olmuştur. Balkan halklarına mensup birçok tarihçi, edebiyatçı ve yazar meydana getirdikleri eserlerinde yeniçeri, Osmanlı ve Türklere olan bakış açısını son derece olumsuz, gerçek dışı ve kurgusal olaylar ile aktarmışlardır. Hâlbuki Osmanlı İmparatorluğu'nun Balkanlarda beş yüz yıl boyunca sürdürdüğü hükümranlığının olumlu izleri bugün bile görünür şekilde devam etmektedir. Şüphesiz ki Osmanlıların bu kadar derin izler bırakabilmesinin en önemli kuvvet çarpanı öncelikle fethettiği topraklarda yaşayan Gayrimüslimlere göstermiş olduğu hoşgörü ve sunmuş olduğu yaşam koşullarıdır. Ancak aynı hoşgörü kendisine gösterilmemiştir.
Osmanlı İmparatorluğu'nun sınırlarının genişlemesi ile birlikte asker ihtiyacı artmış ve bu ihtiyacını karşılamak için Osmanlı Sultanı I. Murat döneminden itibaren Yeniçeri Ocağı kurulmuştur. Yeniçeri Ocaklarına ilk olarak, fethedilen Balkanlardaki Gayrimüslim ailelerin savaşmaya yatkın ve sağlıklı çocukları devlet tarafından seçilmiştir. Ancak, Fatih Sultan Mehmet zamanından itibaren askerlik teşkilatındaki yenilikçi uygulamalar, kötü yaşam şartları içerinde bulunan Balkan haklarının iyi bir yaşam arzusuyla devlet teşkilatı içerisinde yer alma isteğini, özellikle bu isteğin gerçekleştirilmesinde temel araç olan devşirme ve yeniçeri sisteminin de rağbet görmesine sebep olmuştur. Zaman içerisinde Osmanlı devlet teşkilatı içerisinde iyi eğitim alan yeniçeriler söz sahibi asker ve devlet adamları olarak doğdukları toprakların gelişmesinde büyük yararlılıklar göstermişlerdir.
Olumsuz Türk, Osmanlı ve yeniçeri aktarımı yapan sayısız kitaplardan biri de Bulgar yazar Anton Donçev tarafından kaleme alınan "Ayrılık Zamanı" adlı romandır. Kitap, dönem Bulgaristan'ında BKP Merkez Komitesi ve bizzat devlet başkanı Todor Jivkov tarafından o güne kadar hiç tanınmayan yazar Anton Donçev'e 1964 yılında sipariş edilmiştir.
Romanının siyasi amacı, Bulgaristan'da ilk olarak 1970'li yıllarda Pomaklara sonra 1980'li yıllarda Türklere karşı gerçekleştirilecek zorunlu Bulgarlaştırma süreci esnasında ortaya atılacak asılsız gerekçeleri sözde tarihi temellere dayandırmak ve bu süreçte yoğun bir şekilde kullanılacak Bulgar asıllı vatandaşların nefret duygusunu ve misilleme isteğini körüklemektir. Bu nedenle Bulgar edebiyatında eskiden beri beslenen ve romanda natüralist bir üslup ile kurgulanan zalim Osmanlı ve Türk imgesini günümüzde olduğu gibi gelecekte de Bulgar toplumunun hafızasından silmek imkânsız görünmektedir. Ayrıca, Türkiye ve Bulgaristan arasında geçmişte derin siyasi krize sebebiyet veren, verilen taahhütlere rağmen Bulgar devlet televizyon kanallarında sık sık gösterilen aynı adlı filmin kaynağını oluşturan roman, birçok defa Bulgaristan resmi makamları tarafından Nobel Edebiyat Ödülü'ne teklif edilmiştir.
Tez altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde öncelikle, Anton Donçev'in hayatı, sanatı ve bakış açısı incelenmiştir. İncelemelerden elde edilen sonuçlara göre yazarın sanatsal yaşamının nasıl şekillendiği ortaya konmuştur. İkinci bölümde romanın tarihi temelde anlatımı yapılmış ve çıkışından sonra meydana gelen siyasi gelişmeler aktarılmıştır. Üçüncü bölümde romanın materyal unsurları incelenmiştir. Kitap, roman bilimi incelemesine uygun olarak karakterler açısından incelenmiş ve karakterlerin özellikleri ortaya konmuştur. Bununla birlikte olay-vaka örgüsü gerçeklik temelinde incelenmiştir. Dördüncü bölümde romanın yeniçerilik geleneği ve dönem gerçekleri temelinde incelenmesi yapılmış, incelemeler neticesinde de kitapta yeniçeriler, devşirme ve Osmanlı devlet yapısına kitapta yöneltilen eleştiriler ortaya konmuştur. Beşinci bölümde öncelikle imge kavramı açıklanmış ve bu açıklama ışığında batı dilinde olumsuz Türk ve Osmanlı örnekleri incelenmiştir. Bu aşamadan sonra, ortaya çıkan örneklere benzer şekilde olumsuz Türk, Osmanlı ve yeniçeri kavramlarının Bulgar edebiyatındaki yansımaları tespit edilmiştir. Son bölümde de "Ayrılık Zamanı" adlı romana yüklenen görev ve kitap özelinde aktarılan olumsuz yeniçeri, Osmanlı ve Türk imgelerinin incelemesi yapılmıştır. 
Çalışmanın amacı, şimdiye kadar hiç incelenmemiş olan "Ayrılık Zamanı"  romanında aktarılan olumsuz yeniçeri, Osmanlı ve Türk kavramlarının Bulgar Edebiyatı'nda nasıl algılandığını açıklamak, günümüz Bulgaristan'ında söz konusu aktarımların devam edip etmediği ile bilgi vermek ve konu ile ilgili araştırma yapacak genç kuşaklara ışık tutmaktır.

Abstract:
The aim of this thesis is to examine the Janissary, Ottoman and Turkish images conveyed in Anton Donchev's novel "Separation Time"(Vreme Razdelno). Some developments in the Balkans with the French Revolution and the desire to create national consciousness among the Balkan peoples after the weakening of the Ottoman administration caused the image of Turks, Ottomans and Janissaries to be conveyed in an extremely negative way. Many historians, writers and writers belonging to the Balkan peoples have conveyed the point of view of Janissaries, Ottomans and Turks with extremely negative, unreal and fictional events in their works. However, the positive traces of the Ottoman Empire's domination in the Balkans for five hundred years continue to be visible even today. Undoubtedly, the most important factor for the Ottomans to leave such deep traces is primarily the tolerance and the living conditions offered to the non-Muslims living in the lands they conquered. However, the same tolerance was not shown to him. 
With the expansion of the borders of the Ottoman Empire, the need for soldiers increased and to meet this need, the Janissary Corps was established from the time of the Ottoman Sultan Murat I. Firstly, the warlike and healthy children of non-Muslim families in the conquered Balkans were chosen by the state to join the Janissaries. However, since the time of Fatih Sultan Mehmet, innovative practices in the military organization caused the desire of the Balkan Rights, who were in bad living conditions, to take part in the state organization with the desire for a good life, especially the Devshirme and Janissary system, which were the main tools in realizing this desire. The Janissaries, who received good training in the Ottoman State organization over time, showed great usefulness in the development of the lands they were born as powerful soldiers and statesmen.
One of the numerous books that convey negative Turkish, Ottoman and Janissaries is the novel "Separation Time" written by Bulgarian writer Anton Donchev. The book was commissioned by the BKP Central Committee and the head of state, Todor Zhivkov, in 1964, to the writer Anton Donchev, who was never known until that day in Bulgaria.	
The political purpose of the novel is to base the groundless reasons that will be put forward during the compulsory Bulgarianization process to be carried out first against the Pomaks in the 1970s and then against the Turks in the 1980s, on so-called historical foundations, and to fuel the hatred and desire for retaliation of the Bulgarian citizens who will be used extensively in this process. . For this reason, it seems impossible to erase the cruel Ottoman and Turkish image, which has been nurtured in Bulgarian literature for a long time and fictionalized with a naturalistic style in the novel, from the memory of Bulgarian society in the future as it is today. In addition, the novel, which caused a deep political crisis between Turkey and Bulgaria in the past, and which is the source of the movie of the same name, which was frequently shown on Bulgarian state television channels despite the commitments made, was offered for the Nobel Prize in Literature many times by the Bulgarian authorities.
The thesis consists of six chapters. In the first chapter, Anton Donchev's life, art and perspective are examined. According to the results obtained from the examinations, it was revealed how the artistic life of the author was shaped. In the second part, the historical basis of the novel is explained and the political developments that took place after its release are explained. In the third chapter, the material elements of the novel were examined. The book has been examined in terms of characters in accordance with the study of novel science and the characteristics of the characters have been revealed. However, the event-case pattern was examined on the basis of reality. In the fourth chapter, the novel is examined on the basis of the Janissaries tradition and the realities of the period, and as a result of the examinations, the criticisms of the Janissaries, devshirme and the Ottoman state structure in the book are revealed. In the fifth chapter, firstly, the concept of image is explained and in the light of this explanation, negative Turkish and Ottoman examples in the western language are examined. After this stage, the reflections of negative Turkish, Ottoman and Janissary concepts in Bulgarian literature have been determined, similar to the examples that have emerged. In the last part, the task attributed to the novel "Separation Time" and the negative janissary, Ottoman and Turkish images that were quoted in the book were examined.
The aim of the study is to explain how the negative Turkish, Ottoman and Janissary concepts in the novel "Separation Time", which has never been studied until now, are perceived in Bulgarian Literature, to give information about whether these transfers continue in today's Bulgaria and to shed light on the younger generations who will do research on the subject.