Cemel ve Sıffin savaşlarının İslam mezheplerinin oluşumuna etkisi
Effect of  Cemel and Siffin war's to generation of Islamic sects
Yazar: ZEKAİ TÜRKMEN
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH BÜLENT ÜNAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion
Dizin: Cemel Savaşı = Cemel War ; Ehl-i sünnet = Ehl-i sunna ; Haricilik = Kahawarij ; Mezhepler = Sects ; Mezhepler tarihi = Sect history ; Sıffin Savaşı = Sıffin War ; İslamiyet = Islam ; Şia = Şia

Özet:
Bu çalışma Cemel ve Sıffin savaşlarının İslam Mezheplerinin oluşumuna etkisini araştırmak için yapılmıştır. 
Hz. Peygamberin vefatından sonra meydana gelen ve özellikle Hz. Osman'ın şehit edilmesi sonucu artan siyasi ihtilaflar neticesinde  Cemel ve Sıffin savaşlarında Müslümanlar savaşmış,  bu savaşlarda binlerce Müslüman ölmüştür.  
Hz. Osman'ın şehit edilmesi ile artan fitne olayları,  halifenin katillerinin tespit edilememesi ile Hz. Ali'ye karşı başlayan itirazlar sonucunda  Müslüman iki grup Cemel'de karşı karşıya gelmişler,  bazı gruplarının bir oldu bitti ile savaşı başlatması sonucunda  binlerce Müslüman ölmüştür.Hz. Ali'nin tüm çabalarına rağmen Muaviye'nin Hz. Ali'ye biat etmemesi üzerine Sıffin'da iki ordu savaşmış, Hz. Ali'nin ordusu savaşı kazanmak üzereyken Amr b. As'ın hilesi ile Hz. Ali'nin ordusunda  ayrılık başlamış ve Hakem olayına gidilmiştir. Hakem olayı sonucunda Müslüman gruplar bir araya gelememiş ve çeşitli ihtilaflar başlamıştır.  
Cemel ve Sıffin savaşlarının dini  sebeplere değil,  siyasi sebeplere dayandığını söyleyebiliriz. Ancak bu savaşlar  siyasi sonuçlar doğurduğu kadar dini açıdan da görüş ayrılığı meydana getirmiştir. Cemel ve Sıffin savaşları, beraberinde getirdiği bir çok dinî ve siyasî tartışmayla  İslam mezheplerinin teşekkülünde etkili olmuştur.  Cemel ve Sıffin savaşları sonucunda itikadi ve Siyasi İslam Mezheplerinin ortaya çıkmasına yol açan bir takım olaylar  gerçekleşmiş,  daha önce tartışılmayan konular tartışılmaya başlanmıştır. Böylece bu  savaşlar  mezheplerin  ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu savaşların sonuçları ile ortaya çıkan tartışmalar, çerçevesinde  gelişen dini ve siyasi olayların  Haricilik,  Şia ve Ehli Sünnet mezheplerinin oluşumuna etkili olmuştur.    

Anahtar Kelimeler: Cemel, Sıffin, Hakem Olayı, Haricilik, Şia, Ehli Sünnet.

Abstract:
This  study  was   investigated   to  effect of   Cemel  and  Sıffin  war's  to generation of Islamic sects. After the death of Muslim's Prophet, especially the result of Caliph Osman's martyred  and  residual political disputes,  Jamal and Sıffin wars have emerged. Thousands of Muslims have died in this wars.  Residual sedition events with case of Osman's martyred, With the murderers of Caliph can not be determined and as a result of residual protests against to Ali, two group of Muslim have fought each other. After all, thousands of Muslims have died in this war. Even though the efforts of Ali, upon  Muaviye's rejection to obey to Ali two army have fought, while Ali's army to win the war, Ali's army has dissolved by Amr b. As's trick and It has been made to the Arbitration incident. The result of  Arbitration incident, muslims couldn't be come together and  various disputes have started. 
We can say that the reason of starting Jamal and Sıffin wars were based on political reasons, not the religious reasons. However this wars have produced political results and it has occured dissidence on  religious issues. Jamal and Sıffin wars bring about many religious and political debate , we believe that the impact brought about by the generation of Islamic Sects. The result of Jamal and Sıffin wars have emergenced on doctrinal and political islamic sects. The effect of this non-contentious matters were began to be discussed. As a result, those wars played role on emergence of the sects. We can say that religious and political events as the result of this wars,    effected the formation of  the sects of Khawarij, the shi'a and Ahl-as-Sunnah . 

Keywords: Cemel, Sıffin, Arbitration incident, Kharijite, The Shi'a, Ahl-as-Sunnah