Çocukların reklam okuryazarlığı ölçeği'nin geçerlik ve güvenirlik çalışması
The study of reliability and validity of the children's advertising literacy scale
Yazar: BAHAR TAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. SEDA SAKARYA
Kırıkkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Reklamcılık = Advertising
Dizin: Aldatıcı reklam = Deceptive advertising ; Bilinçaltı reklamcılık = Subliminal advertising ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Medya okuryazarlığı = Media literacy ; Reklam okuryazarlığı = Advertising literacy ; Televizyon reklamları = Television advertisements ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Yapısal geçerlik = Construct validty ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı, 8-12 yaş grubundaki çocukların reklam okuryazarlık becerilerini ölçmeye yönelik Rozendaal, Opree ve Buijzen (2016) tarafından geliştirilen "Advertising Literacy Scale for Children (ALS-c)" isimli ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapmaktır. Bu amaç doğrultusunda veriler, 2020-2021 eğitim- öğretim yılında İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı resmi ilk ve ortaokula devam eden 583 öğrenciden toplanmıştır. Araştırma kapsamında, öğrencilerin demografik bilgilerini elde etmek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan "Genel Bilgi Formu" ve çocukların reklam okuryazarlık becerilerini değerlendirmek amacıyla ise "Çocukların Reklam Okuryazarlığı Ölçeği-ROÖ-ç (Advertising Literacy Scale For Children) "  kullanılmıştır. Ölçek, Çocuklar İçin Kavramsal Reklam Okuryazarlığı Ölçeği (KROÖ-ç) ve Tutumsal Reklam Okuryazarlığı Ölçeği (TROÖ-ç) olmak üzere iki ayrı ve birbirinden bağımsız alt ölçeklerden oluşmaktadır. Yapılan geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda; 5 faktör ve 15 maddeden oluşan Çocuklar İçin Kavramsal Reklam Okuryazarlığı Ölçeği (KROÖ-ç)'nin Cronbach α değeri 0.62; 3 faktör ve 9 maddeden oluşan "Çocuklar İçin Tutumsal Reklam Okuryazarlığı Ölçeği (TROÖ-ç)'nin Cronbach α değeri ise 0.72'dir. Çocukların Reklam Okuryazarlığı Ölçeği'nin 8-12 yaş aralığındaki çocukların reklam okuryazarlık becerilerini ölçmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada, Çocukların Reklam Okuryazarlığı Ölçeği' ne ait puanlarda KROÖ-ç' nin ikna taktiklerini anlama ve TROÖ-ç 'nin reklamı sevmeme alt boyutları ile öğrenim gördükleri sınıf düzeyleri arasında; KROÖ-ç' nin satış amacını anlama alt boyutu ile ailedeki çocuk sayısı arasında; gerek TROÖ-ç' nin tamamı gerekse reklamın önyargısını anlama ve reklama karşı şüphecilik alt boyutları ile babanın eğitim düzeyi arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of the research is to conduct a validity and reliability study of the "Advertising Literacy Scale for Children (ALS-c) scale" developed by Rozendaal, Opree and Buijzen (2016) to measure the advertising literacy skills of children aged 8-12 years. For this purpose, the data were collected from 583 students attending the official primary and middle schools affiliated to the Istanbul Provincial Directorate of National Education in the 2020-2021 academic year. In the scope of the research, the "General Information Form" prepared by the researcher in order to obtain the demographic information of the students and the "Advertising Literacy Scale For Children" were used to evaluate the advertising literacy skills of the children. The scale consists of two separate and independent sub-scales: the Conceptual Advertising Literacy Scale for Children (KROÖ-ç) and the Attitudinal Advertising Literacy Scale (TROÖ-ç). Result of validity and reliability analyses; factor 5, and consists of 15 items, and the "Conceptual Advertising Literacy Scale Of Children (KROÖ -ç)" the value of Cronbach α 0.62; factor 3, and consists of 9 items, and "Attitudinal Advertising Literacy Scale For Children (TROÖ-ç)" the value of Cronbach α is 0.72. As a result of the study; it was concluded that the Children's Advertising Literacy Scale (ROÖ-ç), is a valid and reliable measurement tool that can measure the advertising literacy skills of children between the ages of 8-12. In the research, between the sub-dimensions of understanding the persuasion tactics of the KROÖ-ç and not liking the advertisements of the TROÖ-ç in the scores of the Children's Advertising Literacy Scale and the grade levels they studied; between the sub-dimension of understanding the sales purpose of KROÖ-ç and the number of children in the family; ıt was concluded that there is a statistically significant difference between the whole of the TROÖ-ç, doubt against advertising and the sub-dimension of understanding the bias of the advertisement and the education level of the father.