Türkiye tekerlekli sandalye basketbol liglerinde oynayan sporcuların ciddi boş zaman algılarının ve algılanan sağlık çıktılarının incelenmesi
Investigation of serious lesiure perceptions and perceived health outcomes of athletes playing in Turkish wheelchair basketball league
Yazar: RIZA DARENDELİOĞLU
Danışman: PROF. DR. EVREN TERCAN KAAS
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hareket ve Antrenman Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu çalışma, Türkiye Tekerlekli Sandalye Basketbol liglerinde oynayan bireylerin serbest zaman algılarını ve algılanan sağlık çıktılarını anlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Anket sonuçları, engelli sporcuların spordan elde ettikleri faydaları vurgulayarak, sporun toplumda daha geniş bir katılım ve destek görmesi için önemli bir temel oluşturacaktır.
Bu amaçla araştırmanın evreni  Türkiye tekerlekli Sandalye Basketbol  Süper Liginde, 1. Liginde ve 2. Liginde lisanslı olarak oynayan; 71 i kadın 248 erkek  toplamda 320 sporcudan oluşmaktadır.  Bu çalışmada, "Ciddi Boş Zaman Ölçeği" ve "Rekreasyonda Algılanan Sağlık Çıktıları Ölçeği" kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bu tez çalışmasında SPSS 20.0 istatistiksel programı kullanılarak veriler analiz edildi. İstatistiksel yöntemler olarak ortalama, standart sapma, yüzdelik sayılar ve frekans analizi kullanıldı. Ayrıca, ölçeklerin iç tutarlılığını değerlendirmek için Cronbach Alpha hesaplamaları yapıldı. Veriler normal dağılım göstermediğinden, non-parametrik testlerden Kruskal-Wallis ve Mann-Whitney U testleri kullanıldı.
Araştırma sonuçlarına göre çalışmaya katılanların çoğunluğu erkek (%73,6) ve en büyük yaş grubu %21,5 ile 25-29 yaş aralığıdır. Spor yaşına göre en yüksek orana sahip grup 9-12 yıl (%24,6) olarak belirlenmiştir. Eğitim düzeyine göre çoğunluğunun lise (%42,7) ve üniversite (%38,3) mezunu olduğu görülmüştür. Katılımcıların engel düzeyine göre dağılımı şu şekildedir: 1-1,5 (%30,8), 2-2,5 (%29,9), 3-3,5 (%17,4) ve 4-4,5 (%21,8). Lig düzeyine göre en yüksek orana sahip grup Süper Lig (%45,8) olarak görülmüştür. Katılımcıların oynadıkları lig değişkeni ile "Ciddi Boş Zaman Algısı Ölçeği" alt boyutları arasında anlamlı farklar tespit edilmiştir. Ancak "Rekreasyonda Algılanan Sağlık Çıktıları Ölçeği" arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Katılımcıların "Ciddi Boş Zaman Algısı Ölçeği" ve "Algılanan Sağlık Çıktısı Ölçeği" arasında anlamlı ilişki tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Tekerlekli sandalye basketbolu, Ciddi zaman algısı, Algılanan sağlık çıktıları.

Abstract:
This study was conducted to understand the leisure perceptions and perceived health outcomes of individuals playing in the Turkish Wheelchair Basketball Leagues. The survey results will highlight the benefits disabled athletes gain from sports, laying a crucial foundation for wider participation and support for sports within society. 
The study population consists of 320 licensed athletes, including 71 females and 248 males, who play in the Turkish Wheelchair Basketball Super League, First League, and Second League. The "Serious Leisure Scale" and "Recreational Health Outcomes Scale" were used for evaluation in this study.
In this thesis study, data were analyzed using SPSS 20.0 statistical software. Statistical methods such as mean, standard deviation, percentages, and frequency analysis were used. Additionally, Cronbach's alpha calculations were performed to assess the internal consistency of the scales. As the data did not follow a normal distribution, non-parametric tests including Kruskal-Wallis and Mann-Whitney U tests were used for analysis.
According to the research results, the majority of the participants in the study were male (73.6%), and the largest age group was in the range of 25-29 years, accounting for 21.5% of the participants. The distribution of participants based on their disability levels is as follows: 1-1.5 (30.8%), 2-2.5 (29.9%), 3-3.5 (17.4%), and 4-4.5 (21.8%).According to the research, the highest representation based on the league level is in the Super League (45.8%). Significant differences were found between the "Serious Leisure Scale" sub-dimensions and the variable of the league level. However, no significant difference was observed between the "Recreational Health Outcomes Scale" and the league level. Moreover, a significant relationship was found between the "Serious Leisure Scale" and the "Perceived Health Outcomes Scale" among the participants.