Sıcaklık bazlı evapotranspirasyon yöntemlerinin analizi: Kahramanmaraş örneği
Analysis of temperature based evapotranspiration methods: Case study over Kahramanmaraş
Yazar: ALİ UZUNLAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET ÖMER DİŞ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Tüm dünyada suyun kontrolünü sağlamak ve faydalanabilirliğini artırmak adına hidrolojik
döngünün en ince ayrıntısına kadar incelenmesi ve güncel iklim değişikliği senaryoları
altında araştırılması gerekmektedir. Hidrolojik döngünün en önemli ve karmaşık
bileşenlerinden biri olan aynı zamanda topraktan ve açık su yüzeylerinden buharlaşma
(evaporasyon) ve bitkilerden terleme (transpirasyon) yoluyla kaybedilen suyun birleşimi
olarak tanımlanan Evapotranspirasyonun (ET) tahmini önem arz etmektedir. ET tahmininde
Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından tüm dünyada kullanılması için önerilen PenmanMonteith (PM) eşitliğinin zorluğu ve zaman alıcı doğası, araştırmacıları alternatif yöntemleri
incelemeye yöneltmiştir. PM yönteminin referans kabul edildiği çalışmada, Kahramanmaraş
ilinin 11 ilçesinde merkez istasyonlardan alınan günlük ölçekteki iklimsel parametreler
kullanılarak 9 farklı sıcaklık bazlı ET yönteminin performansları incelenmiştir. 10 farklı
performans değerlendirme indisinin kullanıldığı çalışmada, her bir ilçe için ayrı ayrı
değerlendirme yapılmış ve Kahramanmaraş genelinde Schendel yöntemi en düşük
performansı sergilerken; Hargreaves-Samani ve Blaney-Criddle Modifiye yöntemlerinin ET
tahmininde PM' ye alternatif olarak kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Sıcaklığa ek
olarak rakım, arazi özellikleri, eğim, bakı, güneş radyasyonu ve mevsimsellik gibi
parametrelerin referans değerleri tahminlerindeki önemli etkisi sonuçlarda gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Evapotranspirasyon, FAO-Penman-Monteith

Abstract:
In order to ensure the control of water worldwide and to increase its utilization, the
hydrological cycle should be examined in the finest detail and investigated under recent
climate change scenarios. The estimation of Evapotranspiration (ET), one of the most
important and complex components of the hydrological cycle, that is also defined as the
combination of evaporated water from soil and open water surfaces and transpiration lost
from plants has crucial importance. Due to the difficulty and time-consuming nature of the
Penman-Monteith (PM) equation in ET estimation, proposed for use worldwide by the Food
and Agriculture Organization (FAO) in predicting ET, has led researchers to examine
alternative methods. In the study, in which the PM method is accepted as a reference, the
performances of 9 different temperature-based ET methods were examined by using dailyscale climatic parameters taken from central stations in 11 districts of Kahramanmaras
province. In the study, in which 10 different performance evaluation indices were applied, a
separate evaluation was performed for each district and while the Schendel method exhibited
the lowest performance throughout Kahramanmaras; it was concluded that HargreavesSamani and Blaney-Criddle Modified methods can be used as alternative to PM in ET
estimation. In addition to temperature, the significant effect of parameters such as altitude,
terrain features, slope, aspect, solar radiation and seasonality in the capturing reference
values was observed in the results.

Keywords: Evapotranspiration, FAO-Penman-Monteith