Temsil mekânı olarak taşra ve taşrada kimliğin yeniden üretimi (Milas örneği)
Periphery as a place of representation and reproduction of identity in periphery: The case of Milas
Yazar: ALTAY ÖMER ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. NURAN EROL IŞIK
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kolektif kimlik = Collective identity ; Kültürel kimlik = Cultural identity ; Taşra = Provinces

Özet:
Toplumsal değişme ve modernleşme sürecinde merkez ile taşra arasındaki eşitsiz gelişim, taşraya ve taşralılığa dair oluşturulmuş olumsuz söylemle tartışılagelmiştir. Türk modernleşme pratiğinin engeli ve direnci olarak görülen taşra ve taşralılık, siyaset başta olmak üzere pek çok toplumsal sorunun nedeni olarak görülmekle birlikte merkezin taşraya bakışı da zaten dışarıda olanı dışarıda bırakmaya yönelen bir seyir izlemiştir. Şerif Mardin, 19. yüzyıldan günümüze Türkiye'deki siyasal yaşamı belirleyen bir ikilik olarak merkez-çevre ilişkisini bir kopukluk olarak ele almıştır. Sosyal bilimlerin değişik disiplinlerinde yapılan çalışmalar bu kopukluğu anlamaya ve açıklamaya yönelik olmuş, bir bölümü ise tek parti eliyle yönetilen modernleşme pratiğinin eleştirisi olarak taşradaki gelenekselliğin yeniden üretimi ile taşrayı muhafazakârların bürokratik elitlere karşı mücadelesinin bir alanı olarak ele almıştır. Öte yandan taşradaki yerel dinamiklerin güçlenip ülke kültür ortamını etkilemeleriyle yaşanan kültürel yozlaşma, bayağılaşma ve düşük beğeni düzeyi "taşralaşma" söylemini gündeme getirmiştir.
Hangi taraftan bakılırsa bakılsın, bir dışarıda olma durumu söz konusudur. Özellikle son yıllarda edebiyatın ve sinemanın yeniden keşfettiği taşra gerek mekân sosyolojisi gerekse gündelik hayat sosyolojisi bağlamında sosyolojinin de ilgi ve çalışma alanına girmiştir. Taşranın temsili bir mekân olarak, zamana ait bir kesit olarak, taşranın tanımladığı toplumsal yapı içinde oluşan ilişkiler sistemi olarak ve ileri sürdüğü anlam ve metaforlar dünyası açısından incelenmeye, çalışılmaya değer bir alan olduğu değerlendirilmektedir. Bu çalışmada taşra dinamikleri göz önüne alınarak taşra ve taşralılık yorumlanmaya çalışılmıştır.
Taşra; sessizlik, sıkıntı, yalıtılmışlık, zamanın yavaş akması, gündelik hayatın durgunluğu, yoksunluk vb. ile anılmakta ve toplumsal değişime karşı kırılganlıkları da bu noktalarda yoğunlaşmaktadır. Teknolojik gelişme ile taşralının aidiyetleri silinmekte geleneksel kimlikler yeniden üretilmektedir. Araştırmanın bir ilgisi de bu yeniden üretim sürecidir. Bu araştırmanın amacı, "temsil mekânı" olarak tanımlanan taşrada gerek mekânın gerekse mekân dolayısıyla oluşmuş toplumsal ilişkilerin kimliğe etkilerini ortaya koymaktır. Modernleşme sürecinde taşrada kimlik, merkezin taşraya bakışına, ona atfettiği değerlere ve onu dışarıda bırakan politikalara rağmen ama merkezi merkez yapan enstrümanları kullanarak üretilmekte ve değişme süreci de buna bağlı olarak şekillenmektedir. Bir temsil mekânı olan taşrada toplumsal değişmenin iç ve dış dinamikleri çelişse bile kimliğin üretilmesinde ve yeniden üretilmesinde etkilidir.  Toplumsal değişme ile birlikte taşra kimliğini inşa eden özellikler dönüşmekte, bu dönüşüm kimliğin üretilmesi ile ilgili süreçlere de yansımaktadır.
'Çevre olarak taşra'nın kentleşme ve modernleşme ile bağı merkezden farklılaşma olarak belirdiği için taşrada yaşayan bireyin kendini sunumu özgün nitelikler taşımaktadır. Taşra metaforları ve taşrada simgesel süreçler hayli zengindir ve kimliğin yeniden üretiminde önemli birer rol oynamaktadırlar. Kentleşmenin taşra üzerindeki olumsuz etkilerinin gecikmeli olmasından dolayı kentlerde yaşayan ve taşra ile bağı olan kişilerin taşraya bakışı çeşitlilik göstermektedir.
Uygulama alanı olarak seçilen Milas şehri, tipik bir taşra görünümü sunmaktadır. Milas örneği üzerinden taşra (Milas) ve taşralı (Milaslı) kavramları toplumsal değişimin analizcileri olarak kullanılmış ve temsil mekânının kimliğin yeniden üretilmesindeki derin etkileri betimlenmiştir.

Abstract:
In the process of social change and modernization, the unequal development between the center and periphery has been discussed with the negative discourse created about the countryside and provincialism. The countryside and provincialism, which are seen as an obstacle and resistance to Turkish modernization practice, are seen as the cause of many social problems, especially politics, but the center's view of the countryside has also followed a course that tends to exclude what is already outside. Sheriff Mardin, from 19th century to present, he has treated the center-periphery relationship as a disconnect, as a duality that has determined political life in Turkey. Studies conducted in various disciplines of social sciences have been aimed at understanding and explaining this disconnection while some of them have treated the provincial as an area of struggle of conservatives against bureaucratic elites with the reproduction of traditionalism in the province as a criticism of the practice of modernization managed by a single party. On the other hand, the cultural degeneration, vulgarization and low level of appreciation experienced by the strengthening of local dynamics in the provinces and affecting the cultural environment of the country have brought the discourse of "provincialization" to the agenda.
No matter which side you look at, there is a situation of being outside. Especially in recent years, the province, which has been rediscovered by literature and cinema, has also entered the field of interest and study of sociology in the context of both the sociology of space and the sociology of everyday life. It is considered that the province is an area worth studying as a representative space, as a cross-section of time, as a system of relations formed within the social structure defined by the province, and in terms of the world of meanings and metaphors it puts forward. In this study, it was tried to interpret the provincial and provincial dynamics by taking into account the provincial dynamics.
The countryside is being commemorated with; silence, boredom, isolation, the slow flow of time, the stillness of everyday life, deprivation, etc. and their vulnerability to social change also concentrates on these points.. With technological development, the belonging of the countryside is being erased and traditional identities are being reproduced. One of the interests of the research is this reproduction process. The aim of this research is to reveal the effects of both space and social relations formed due to space on identity in the province defined as the "place of representation". In the process of modernization, identity in the countryside is produced despite the center's view of the countryside, the values it attributes to it and the policies that exclude it, but using the instruments that make the center the center, and the process of change is shaped accordingly. It is effective in the production and reproduction of identity even if the internal and external dynamics of social change contradict in the countryside, which is a place of representation. With the social change, the characteristics that build the provincial identity are transformed, and this transformation is also reflected in the processes related to the production of identity.
Since the connection of the 'outback as an environment' with urbanization and modernization appears as differentiation from the center, the self-presentation of the individual living in the outback has unique qualities. Provincial metaphors and symbolic processes in the province are very rich and play an important role in the reproduction of identity. Due to the delayed negative effects of urbanization on the countryside, the view of people who live in cities and have ties with the countryside varies.
The city of Milas, chosen as the application area, offers a typical provincial appearance. Through the case of Milas, the concepts of provincial (Milas) and provincial (Milasli) were used as analyzers of social change and the deep effects of representation space on the reproduction of identity were depicted.