Katkı payı alacağı ve değer artış payı alacağı
Contribution stake asset and appreciation stake assets
Yazar: MERVE TOPBAŞOĞLU KOLMAN
Danışman: PROF. AYŞE HAVUTCU ; YRD. DOÇ. MEHMET BEŞİR ACABEY
Yaşar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Alacak hakkı = Right to claim ; Alacak yönetimi = Receivable management ; Boşanma = Divorce ; Değer artış payı = Value added share ; Edinilmiş mallara katılma rejimi = Regime of participating to acquired property ; Evli çiftler = Married couples ; Katkı payı = Contribution ; Medeni Kanun = Civil Law ; Medeni hukuk = Civil law

Özet:
Evlilik iki yetişkin bireyin birlikte yaşama arzusu ile kanunların yetkili kıldığı
memur önünde beyanda bulunarak gerçekleştirdikleri bir Medeni Hukuk işlemidir.
Güven ilişkisi üzerine kurulu evlilikte eşlerin kendilerine ait malvarlığı değerinden
diğer eşin malvarlığına katkıda bulunması ya da malvarlığı için emek sarf etmesi
olağan durumlardır. Ancak evliliğin boşanma, butlan, ölüm gibi hayatın içinden
sebeplerle sona ermesi de yaşamın bir gerçeğidir. Bu durumlar evliliği sonlandırdığı
gibi eşler arasındaki mal rejimini de sona erdirir. Bu sebeplere ek hâkim kararı ile mal
ayrılığına geçiş ve eşlerin aralarında anlaşarak başka bir rejim seçmeleri de mal
rejimini sona erdiren ve tasfiye sonucu doğuran sebeplerdir. Eşlerin evlilik süresince
ortak bir yaşam idamesi amacıyla birbirlerinin malvarlığı değerine yaptıkları birtakım
katkılar rejimin tasfiyesi ile birlikte hakkaniyet gereği diğer eşten istenilebilmektedir.
743 sayılı Kanunda yasal bir zemini olmamakla birlikte Borçlar Kanunu hükümleri
dayanak yapılarak Yargıtay içtihatlarıyla 1990'lı yıllardan itibaren bu tür katkılar
"Katkı Payı Alacağı" yahut "Denkleştirme Tazminatı" adı altında mal rejiminin sona
ermesi üzerine diğer eşten talep edilebilmekteydi. 01.01.2002 tarihinde değişen Türk
Medeni Kanun'u ile bu tür katkıların talep edilebilmesi içtihatlardan birtakım
farklılıklar göstererek yasal zemine oturtulmuştur. 4721 sayılı yeni kanunda bu alacak
hakkı için kullanılan kavram "Değer Artış Payı Alacağı"dır. 01.01.2002 öncesi
evliliklere 4721 sayılı Kanunun yürürlük kanunu gereğince 4721 sayılı Kanun
hükümleri uygulanamayacağından bu tarihten önce yapılmış ancak rejimin
tasfiyesinin günümüzde gerçekleştiği evliliklere uygulanması gerekli kuralların neler
olacağı, kanunun düzenlediği 'Değer Artış Payı' ile içtihatlarla varlık bulan 'Katkı
Payı' kavramlarının neler olduğu, aralarındaki ilişki, bu alacakların hesaplanma
yöntemi ve mal rejiminin tasfiyesindeki yerleri tez çalışmamızın temel konularını
oluşturmaktadır.
Anahtar kelimeler: değer artış payı, katkı payı, denkleştirme tazminatı, edinilmiş
mallara katılma rejimi

Abstract:
Marriage is a procedure of civil law by stating their wish to live together of two
individual adults to authorized person by law. It is very foregone conclusion that
consorts contribute from their own asset values to each other or work together for asset
values in a marriage that based upon trust relationship. But, the marriage can end up
with divorcement or nullity or death which are the known facts of life. These cases
terminate the marriage as well as the marital property. In addition to these, separation
of estates by judicial decisions or coming to new terms for marital property lead also
division of matrimonial property. Consorts can ask for asset from each other by equity
law because of adding values into the estates with the purpose of common life all along
the marriage after the division of matrimonial property. The law number 743 has no
legal basis but, using the obligations code provisions as base with supreme court
practices starting from 90s after the termination of marital property, consort could
request estate from the other one under the name of "contribution stake asset" or
"balancing asset value". With change of Turkish Civil Statute on 01.01.2002
requesting such estates differed from court practices that lead to legal basis. Due to the
new law, the law number 4721 right to claim such estates concept is "appreciation
stake assets". The marriages before 01.01.2002 according to the law in effect the law
number 4721 cannot be applicable so that the marriages which has done before the
date but division of matrimonial property is at the the present time, what will be the
rules to be applied, what is the legal arrangement on "appreciation stake" with
"contribution margin" by judicial decisions, relation between them, calculation
method of these assets and articles in division of matrimonial property are key issues
of our thesis study.
Key Words: appreciation stake, contribution margin, balancing asset value, Regime
of Property