Almanya'da sınıf öğretmeni adayları için yürütülen öğretmenlik uygulaması programının incelenmesi
Examination of the teaching practice program for pre-service primary school teachers in Germany
Yazar: HÜLYA AKDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. BİRSEL AYBEK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Almanya = Germany ; Sınıf öğretmenliği = School teachers ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training ; Öğretmen yetiştirme programları = Teacher Training Programs ; Öğretmenlik uygulama dersi = Practice of teaching lessons

Özet:
Bu araştırmada, Almanya'da ilkokul öğretmeni adayları için yürütülen öğretmenlik uygulamaları incelenmiştir. Türkiye'de yürütülen Sınıf Öğretmenliği Programı'nın belirli aralıklarla revize edildiği görülmektedir. Yapılan düzenlemelerle, uygulamada yaşanan sorunların çözümlenmesi amaçlanmaktadır. Türkiye'de öğretmen yetiştirme eğitiminde yaşanan en büyük sorunlardan bir tanesinin kuram-uygulama dengesi olduğu bilinmektedir. 1998 yılında YÖK ve Dünya Bankası iş birliğiyle hazırlanan "Milli Eğitimi Geliştirme Projesi" kapsamında geliştirilen öğretmen yetiştirme programı, bu sorunu çözmek için atılan ilk adımlardan bir tanesidir. Okul Deneyimi I-II ve Öğretmenlik Uygulaması derslerinin programa eklenmesiyle başlayan bu süreç 2006, 2009 ve yakın geçmişte 2018 yılında olmak üzere bazı değişikliklerle devam etmiştir. Bu değişiklikler sonucunda, Okul Deneyimi dersi programdan tamamen kaldırılmıştır. 2018-2019 yılında kademeli olarak uygulamaya alınan yeni Sınıf Öğretmenliği Programı'nda, uygulamalar Öğretmenlik Uygulaması I-II olacak şekilde düzenlenmiştir. Yapılan çalışmalara rağmen aynı sorunların uzun yıllardır devam ettiği görülmektedir. Nitelikli sınıf öğretmenlerinin yetiştirilebilmesi için başarılı ülkelerin uygulamalarının değerlendirilmesi yoluyla öğretmen yetiştirme sistemlerinin geliştirilmesi gerektiği belirtilmektedir. Bu bağlamda, bu konuda başarı gösteren Almanya'nın öğretmenlik uygulaması programının incelenmesinin alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Bu araştırma nitel araştırma yöntemi desenlerinden iç içe geçmiş durum çalışmasıdır. Bu araştırma kapsamında, incelenecek olan ülke ve üniversite seçilirken nitel araştırmanın doğasına uygun olan amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunu, Almanya'nın Schleswig-Holstein Eyaleti'nde ilkokul öğretmeni yetiştiren tek kurum olan Flensburg Üniversitesi'nde öğrenim gören öğretmen adayları (n=6) ve öğretim elemanları (n=4) oluşturmaktadır. Araştırma sürecinde, Flensburg Üniversitesi'nde ilkokul öğretmeni adayları için yürütülen Öğretmenlik Uygulaması Programı'nın dayandığı staj yönetmeliği, programın nasıl yürütüldüğü, programın yürütücü paydaşları ve bu paydaşların görevleri incelenmiştir. Araştırma 2017-2018 eğitim-öğretim yılını kapsamak üzere toplamda bir yıl, Almanya'nın Flensburg şehrinde sürdürülmüştür. Veri toplama sürecinde doküman toplama ve görüşme tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırmada, Patton'ın görüşme türlerinden "Mülakat Kılavuzu Yaklaşımı" kullanılmıştır. Dokümanlardan elde edilen veriler, görüşmelerden elde edilen verilerle desteklenmiştir. Elde edilen verilere betimsel analiz yapılmış; bu sayede sık sık doğrudan alıntılar kullanılarak programın detaylı bir şekilde okuyucuya aktarılması amaçlanmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre; 1) Almanya'nın federal bir devlet olması nedeniyle eyaletlerin eğitim alanında da özerk bir yapıya sahip oldukları; Schleswig-Holstein Eyaleti'nde yürürlükte olan ilkokul öğretmeni yetiştirme programının yapısının, lisans eğitiminden sonra yüksek lisans eğitimini kapsadığı ve iki alanda uzmanlaşmayı sağladığı; Flensburg Üniversitesi'nde yürürlükte olan İlkokul Öğretmeni Yetiştirme Programı'nın teori-pratik dengesi üzerine kurulduğu, 2) Flensburg Üniversitesi'nde yürütülen alan deneyimlerinin öğretmen yetiştirme eğitiminin ilk yılından başlayarak eğitimin son yılına kadar yayıldığı, 3) Üniversite dersleriyle bağlantılı bir blok olarak tasarlandığı, 4) Öğretmenlik Uygulaması Programı'nın yürütücü paydaşlarının Flensburg Üniversitesi, Schleswig-Holstein'daki Okullarda Kalite Geliştirme Enstitüsü ile uygulama okullarından oluştuğu ve tüm staj işlemlerinin Flensburg Üniversitesi bünyesindeki Öğretmen Eğitim Merkezi tarafından yürütüldüğü, 5) Öğretmenlik Uygulaması Programı'nda görev alan mentorların uygulama okullarında çalışan uygulama öğretmenleri olduğu ve uygulama okullarında oldukları zaman öğretmen adaylarının mentorlarıyla sürekli iletişim içinde oldukları 6) Mentorların öğretmen adaylarının akademik ve mesleki kimlik gelişiminden birebir sorumlu kişiler oldukları, 7) Öğretmen adaylarının anlattıkları ders değerlendirmelerinin yansıtıcı değerlendirme şeklinde yapıldığı, 8) Öğretmen adaylarının, süreçte portfolyo ve bilimsel araştırma hazırlamak zorunda oldukları, 9) Öğretmenlik Uygulaması Programı'nın Geçti/Kaldı şeklinde nitelendirilerek değerlendirildiği ve 10) Öğretmen adaylarının bu süreçte öğretmen kimliği kazandıklarını düşündükleri belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, benzer temalar bir arada verilerek bütüncül bir şekilde tartışılmıştır. Son olarak, yapılacak çalışmalara ilişkin önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, teaching practices in place for pre-service primary school teachers in Germany were examined. The Classroom Teaching Program carried out in Turkey is revised periodically. With the arrangements, it is aimed to solve the problems in practice. In Turkey, one of the greatest problems in teacher training is observed to be the theory-practice balance. The teacher training program, developed in 1998 as part of the "National Education Development Project" in cooperation with YÖK and the World Bank, is one of the first steps taken to solve this problem. This process started with the addition of School Experience I-II and Teaching Practice courses to the curriculum and continued with some changes, including 2006, 2009 and in the recent past in 2018. As a result of these changes, the School Experience course was completely removed from the curriculum. In the new Classroom Teaching Program, which was put into practice gradually in 2018-2019, the practices were arranged as Teaching Practice I-II. In contrast with all studies, it seems that the same problems have been existed long since. For training qualified teachers, it is indicated that teacher trainings systems should be developed by considering successful countries' practices. In this context, it is thought that the presentation of teaching practices in Germany that is successful in this regard will contribute to the field for future studies.
This study is employing embedded case study methodology, one of the qualitative research method patterns. Within the scope of this study, in selecting the country and university to be studied the purposeful sampling method appropriate to the nature of the qualitative research was employed. The study group consists of pre-service teachers (n = 6) and teaching staff (n = 4) in Europa-Universität Flensburg, the only institution that trains primary school teachers in Schleswig-Holstein State of Germany. During the research process, the internship regulations on which the Teaching Practice Program for pre-service primary school teachers in Europa-Universität Flensburg is based, how the program was run, the program's executive stakeholders and the roles of these stakeholders were examined. The study was carried out for one year in total, including the 2017-2018 academic year, in Flensburg, Germany. Document collection and interview techniques were used in the data collection process. In the research, "Interview Guide Approach" from Patton's interview types was used. The data obtained from the documents were supported by the data obtained through interviews. Descriptive analysis was applied to the collected data; In this way, it was aimed to present the program to the reader in detail using frequent direct quotations.
According to the study results; it was determined that 1) Due to the fact that Germany is a federal state, the provinces have an autonomous structure in the field of education; the structure of the primary school teacher training program in Schleswig-Holstein Province encompasses postgraduate education following graduate education and provides specialization in two subject matter areas; the Primary School Teacher Training Program in Europa-Universität Flensburg was founded on the theory-practice balance, 2) The field experiences carried out in Europa-Universität Flensburg spread from the first year of teacher training to the last year of training, 3) The teacher training semester is designed as a block related wit university courses, 4) The executive stakeholders of the Teaching Practice Program are composed of Europa-Universität Flensburg, Schleswig-Holstein, the Institute for Quality Development at Schools Schleswig-Holstein and practice schools, and also  all internship procedures are handled by Zentrum für Lehrerinnen- und Lehrerbildung in Europa-Universität Flensburg, 5) The mentors working in the Teaching Practice Program are practice teachers working in practice schools, and also the mentors and pre-service teachers are in constant communication in practice schools, 6) The mentors are directly responsible for the development of academic and professional identity of pre-service teachers , 7) Pre-service teachers' lecture assessments are made as reflective assessment, 8) Pre-service teachers have to produce portfolio and scientific research in the process, 9) The Teaching Practice Program is evaluated as Pass/ Fail and 10) Pre-service teachers think gained teacher identity in this process. Under the headings of similar themes, the study findings are discussed integrally accompanied by literature. Finally, recommendations were made for future studies.