Bankalarda operasyonel risk yönetimi ve bir uygulama
Operational risk managemenet in Banking and an implementation
Yazar: HİLALİ YILDIRIM
Danışman: PROF.DR. ERİŞAH ARICAN
Marmara Üniversitesi / Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü / Bankacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Bankacılık = Banking

Özet:
ÖZETBANKALARDA OPERASYONEL RİSK YÖNETİMİ VE BİR UYGULAMAHilali YILDIRIMBankacılık doğası gereği geniş ölçüde risk alımı gerektiren bir faaliyettir. Bankacılıkaçısından risk, bankanın zarara uğrama olasılığıdır. Bankacılık sektöründe temel düzenleyicirolü bulunan Basel Komitesi de ilk düzenlemelerinde (Basel I) piyasa ve kredi riskinitanımlamakta, ölçümü ve yönetimi için modeller önermekte idi. Ancak, 1990'lı yıllardakihızlı küreselleşme ve yaşanan krizler sonucu dünya ölçeğinde finansal kuruluşların büyükzararlar etmesiyle birlikte yeni bir risk tanımlaması da gereklilik arz etti. Önceki risktanımlamasında bankaların finansal varlık portföyünün değerini etkileyen makrodeğişkenlerden kaynaklanan faiz ve kur riski gibi riskler `piyasa riski'; bankanın alacaklarınızamanında ve tam olarak tahsil edememesinden kaynaklanan riskler `kredi riski' olaraktanımlanırken Basel II'de yukarıdaki tanımlamalara ek olarak kredi ve piyasa riskleri dışındakalan insan, süreç, sistem hataları kaynaklı oluşabilecek riskler `operasyonel riskler' olarakkategorize edilmiştir.Yetersiz ve hatalı işlemler, sistemler ve kişilerden veya dış olaylardan kaynaklananzarar riski olarak tanımlanan operasyonel riskin yönetimindeki en kritik aşama bu risktürünün uygun bir şekilde tanımlanması ve ölçümüdür. Operasyonel riskle ilgili zararpotansiyelinin tahmini ve zararın gerçekleşme olasılığının tespiti güç olduğundan bu risktürünün tamamı sayısallaştırılamamakta ve bu nedenle tam olarak ölçümü degerçekleştirilememektedir. Basel Komitesi operasyonel riskin sayısallaştırılabilen kısmı içintahsis edilecek sermayenin hesaplanmasında ?Temel Gösterge Yaklaşımı?,?Standartlaştırılmış Yaklaşım? ve ?İleri Düzey Ölçüm Yaklaşımları?nı önermektedir.Operasyonel riskin sayısallaştırılamayan bölümü için ise ?Kalitatif Standartlar? ve?Benchmarking? teknikleri tavsiye edilmektedir. Operasyonel risk yönetiminin sonaşamasında da iç denetim, iç kontrol ve sigortalama yoluyla operasyonel riskin kontroledilerek azaltılması amaçlanmaktadır.1Uluslararası gelişmelere paralel olarak, Basel II sermaye yeterliliği düzenlemesininöngördüğü altyapı unsurlarının tamamlanmasından sonra, Türkiye'de uygulamanınbaşlamasının finansal sektörün faaliyetlerini ve rekabet edebilirliğini olumlu yöndeetkileyecektir. Bankalar bu aşamada hangi faaliyetlerinin operasyonel risk yarattığınıbelirlemeye çalışmaktadır. Fakat yeterli veri birikiminin olmaması nedeniyle ileri düzeydeoperasyonel risk ölçümü istenilen seviyede yapılamamaktadır.Bankalar, risk kaynakları bazında maruz kaldıkları operasyonel riskleri kurumsallaşmave gerekli tedbirleri alma yoluna giderek, bu risklerin ne şekilde kontrol edilebileceği ve/veyayönetilebileceği ile risk yönetim sistemlerinin yapısının belirlenmesine ve değerlendirilmesinedönük yöntemler geliştirerek olası maddi kayıpların önüne geçebilirler. Teknolojinin işsüreçlerinde kullanılması, personelin eğitilmesi ve kurumsal yönetim ilkelerinin hayatageçirilmesi ile operasyonel risklerin önüne geçilmiş olunacaktır.2

Abstract:
ABSTRACTOPERATIONAL RISK MANAGEMENET IN BANKING AND ANIMPLEMENTATIONHilali YILDIRIMBanking, due to its nature, is an activity that requires taking risks extensively. In termsof banking, risk is the possibility of suffering a loss. The Basel Committee, having the mainregulative duty in banking sector, had defined the market and credit risk and proposingmodels for managing and measuring them in its early regulations known as Basel I. However,the rapid globalization process and the economic crises of the 1990s resulted in a need todefine a new risk type that made worldwide financial organizations suffer huge losses and gobankrupt. Apart from the previous definitions of `market risk? due to macro variables (such asinterest and exchange rates) which affect the value of banks? financial assets portfolio and`credital risk? due to banks? inability to recollect debts on time or in exact value, Basel IIdefined a third type of risk resulting from human, process and system errors, namely`operational risk?.The most critical section in management of operational risk, defined as loss risk whichis resulted from insufficient and faulty processes, systems and people or external events; isdetermination and measurement of this risk. Because of difficulties in estimation of potentialloss and in determining the probability of occurrence of loss, whole of this risk type can?t bedigitized, hence measurement of this risk can?t be done exactly. Basel Committee advises?Basic Indicator Approach?, ?Standardised Approach?, and ?Advanced MeasurementApproaches? in calculating the capital which will be assigned for the digitized part of risk.?Qualitative Standards? and ?Benchmarking? methods are advised for the undigitized part ofoperational risk. In the last stage of operational risk management, reducing operational riskvia controlling by ways of internal audit, internal control and insurance is aimed.After completing the prevision for substructure factor of the Basel II capitalsufficiency regulation with parallelism of international developments, starting to implementthe regulation would affect positively the activity and compatibility of the financial sector. Atthis stage, banks are trying to determine which activities of them create operational risk. Yet,advanced operational risk measurement cannot be performed because of not having adequatedata source.1Banks can prevent possible monetary loses by institutionalization and taking necessarymeasures against the operational risks being exposed on the based of risk sources. They alsosucceed that by developing new procedures about how to control and/or manage these risksand about determining and evaluating risk management systems. Using technology inbusiness, educating the personnel and implementing institutional management principlesprevent from operational risks.2