Erken dönem İslam tarihinde kölelik ve câriyelik (Hz. peygamber döneminden Emevîlerin sonuna kadar)
Slavery and concubinage in early Islamic Period (From the time of prophet Mohammad to the end of the time of the Umayyads)
Yazar: ALİ HATALMIŞ
Danışman: PROF. DR. İRFAN AYCAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Devlet idaresi = State administration ; Dört Halife Dönemi = Four Caliph Period ; Ekonomik hayat = Economic life ; Hz. Muhammed Dönemi = Hz. Muhammed Dönemi ; Kölelik = Slavery ; Sosyal hayat = Social life

Özet:
Hatalmış, Ali, Erken Dönem İslam Tarihinde Kölelik ve Cariyelik (Hz. Peygamber Döneminden Emevîlerin Sonuna Kadar), Doktora Tezi, Danışman: Prof. Dr. İrfan AYCAN, 400 s.Köle; hukuki, iktisadi ve sosyal açılardan diğer insanlardan farklı mal hükmüne indirgenen bir insandır. Tarihi çok eskilere uzanan kölelik, İslamiyet'in doğuşu sırasında tüm dünyada yaygındı. İslam, köleliği tek yanlı kaldırmak yerine önemli reformlar yaptı. Köleleştirme şartlarını sınırladı. Köleye kurtarılmayı bekleyen aciz bir insan olarak yaklaştı. Onlara iyi davranılması ve çok geçmeden onların azat edilmesi için gerekli insani ve hukuki düzenlemeler yaptı.İslam toplumunda kölenin Müslüman olması ile azat olması neredeyse eşdeğer kabul edildi. Hz. Peygamber insanları köleleştirme yerine özgürleştirme yolunda büyük çaba gösterdi. Onun bu yaklaşımı köleliğin zamanla tamamen ortadan kaldırılması olarak da anlaşılabilir. Raşid Halifeler Hz. Peygamber'in yolunu takip etti. Emeviler, köleliği kaldırmak yerine kölelerin hayat şartlarını daha da ağırlaştırdı.Tezimiz giriş ve ekler dışında üç bölümden oluşmaktadır. Araştırmamız m. 610-750 yıllarını kapsamaktadır. Giriş bölümünde, kölelikle ilgili terimler, köleliğin geçirdiği tarihi süreç ile bazı kaynaklardaki durumu ele alınmıştır. Birinci bölümde siyasi ve idari hayat, ikinci bölümde ekonomik hayat, üçüncü bölümünde sosyal ve kültürel hayat, köle ve cariyeler bağlamında incelenmiştir. Sonuç kısmında erken dönem İslam tarihinde köleliğe genel bir bakışla; düşünce, kanaat ve tespitlerde bulunduk.

Abstract:
Hatalmis, Ali, Slavery and Concubinage in Early Islamic Period (from the time of Prophet Mohammad to the end of the time of the Umayyads), Doctoral Dissertation, Counsellor: Prof. Dr. Irfan Aycan, 400 p.Slaves were those that people in society had demoted as property, and they were treated differently from other individuals in terms of the laws, economy and social life. Slavery, which dates back long ago, was widespread all around the world at the time of Islam's birth. Islam made significant reforms in it, rather than abolishing at first. Islam restricted the conditions to decrease slavery and considered the slaves as ones to be saved. It also set forth humanitarian and legal regulations pertaining to guidelines which promoted better treatment by their owners, as well providing for a sooner release date from the bonds of slavery.In Islamic society, slaves' conversion to Islam and their being freed were considered to be nearly equivalent. The Prophet made great efforts toward freeding rather than enslaving them, which should be inferred to include be preparatory to the eventual abolishion of slavery. Khulafa Rashedeen followed the path of the Prophet in this regard. The Umayyads, on the other hand, aggravated slavery rather than abolising it.This work consists of an introduction, which includes three chapters and an appendix. Our research covers the era between 610-750 AD. In the introductory chapter, the terms, the history of slavery, and records concerning slavery are discussed. In the first chapter, political and administrative life are elucidated upon, while the second chapter focuses upon economic life. The third chapter discusses how social and cultural life were handled, with respect to slaves and concubines. In the conclusionary chapter, we put forth our opinions and remarks concerning slavery in the history of Islam, along with a general view of slavery.