Üniversite öğrencilerinde toplumsal kaygı belirti düzeyinin kişilik özellikleri, stresle başa çıkma tarzları ve bilişsel duygu düzenleme biçimleri açısından incelenmesi
Examination of personality traits, coping strategies and cognitive emotion regulation strategies in university students having social anxiety symptoms
Yazar: DİLARA BİRTEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEBNEM AKAN
Maltepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel duygu düzenleme = Cognitive emotion regulation ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Sosyal kaygı = Social anxiety ; Stres = Stress ; Stresle başetme = Coping with stress ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Araştırmada üniversite öğrencilerinde toplumsal kaygı belirti düzeyi kişilik özellikleri, stresle başa çıkma tarzları ve bilişsel duygu düzenleme biçimleri açısından incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini 2018-2019 öğretim yılında İstanbul'daki çeşitli üniversitelerde okuyan 18-42 yaş arası 505 katılımcı oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği, Temel Kişilik Özellikleri Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği, Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırma kapsamında Çok Değişkenli Varyans Analizi (MANOVA) ve Hiyerarşik Regresyon Analizi kullanılmıştır. Toplumsal kaygı belirti düzeyi düşük ve yüksek olan katılımcıların kişilik özeliklerinden dışadönüklük, nevrotiklik, uyumluluk, açıklık ve olumsuz değerlilik; stresle başa çıkma tarzlarından kendine güvenli yaklaşım, çaresiz yaklaşım ve boyun eğici yaklaşım; bilişsel duygu düzenleme biçimlerinden ise plana tekrar odaklanma, olumlu yeniden değerlendirme ve felaketleştirme açısından farklılaştıkları görülmüştür. Ayrıca yapılan hiyerarşik regresyon analizi sonucunda kişilik özelliklerinden dışadönüklük, açıklık ve olumsuz değerlilik; stresle başa çıkma tarzlarından çaresiz yaklaşım ve boyun eğici yaklaşım; bilişsel duygu düzenleme biçimlerinden ise kendini suçlama ve olayın değerini azaltma alt boyutlarının toplumsal kaygıyı yordadığı bulgulanmıştır. Ayrıca yapılan aracılık analizleri sonucunda olumsuz değerlilik ile toplumsal kaygı arasındaki ilişkide stresle başa çıkma alt boyutlarından kendine güvenli yaklaşım, çaresiz yaklaşım ve boyun eğici yaklaşımın, bilişsel duygu düzenleme biçimlerinden ise plana tekrar odaklanma, olumlu yeniden değerlendirme ve felaketleştirmenin aracı rolünün olduğu tespit edilmiştir. Yapılan analizlerde elde edilen bulgular literatür çercevesinde tartışılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Toplumsal kaygı, Kişilik özellikleri, Stresle başa çıkma, Bilişsel duygu düzenleme.

Abstract:
In this study, social anxiety symptom level of university students was examined in terms of personality traits, ways of coping with stress and cognitive emotion regulation. The sample of the study consists of 505 participants between the ages of 18-42 who are studying in various universities in Istanbul in the 2018-2019 academic year. Data collection tools were Liebowitz Social Anxiety Scale, Basic Personality Traits Scale, Ways of Coping with Stress Inventory, Cognitive Emotion Regulation Scale and Personal Information Form. Multivariate Analysis of Variance (MANOVA) and Hierarchical Regression Analysis were used. It was observed that participants with low and high level of social anxiety symptoms differed in terms of personality traits (extraversion, neuroticisim, agreeableness, openness and negative valence), coping with stress styles (self-confident approach, helpless approach, submissive approach), and cognitive emotion regulation strategies (positive reappraisal, refocus on planning, catastrophizing). In addition, as a result of hierarchical regression analysis, extraversion, openness, and negative valence are the characteristics of personality; helpless approach and submissive approach to coping with stress; self blame and putting into perspective predicted social anxiety. In addition, it was revealed that, there was a mediator role of self-confident approach, helpless approach and submissive approach, positive reappraisal, refocus on planning, catastrophizing on the relationship between negative valence and social anxiety. The findings obtained in the analyzes were discussed within the framework of the literature.
Keywords: Social anxiety; Personality traits; Coping; Cognitive emotion regulation.