Koroner arter baypas cerrahisi sonrası atriyal fibrilasyon gelişmiş hastalarda operasyon öncesi ve sonrası kullanılan ilaçların olası ilaç etkileşmeleri açısından değerlendirilmesi
Evaluating the possible interactions between preoperative and postoperative drugs of new onset atrial fibrillation after coronary artery bypass grafting surgery patients
Yazar: DİLŞAH EZGİ KÜÇÜK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE NİHAL SARI
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Atriyal fibrilasyon = Atrial fibrillation ; Koroner arter bypass = Coronary artery bypass ; Koroner arter hastalığı = Coronary artery disease ; Koroner hastalık = Coronary disease ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Preoperatif dönem = Preoperative period ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Üç merkezli ve girişimsel olmayan retrospektif bir klinik araştırma
özelliğindeki bu araştırmanın amacı atriyal fibrilasyon (AF) tedavisinde kullanılan
ilaçların olası ilaç-ilaç etkileşmeleri incelenerek hekimlerin etkileşmeleri önceden
değerlendirmesi ve bunları göz önünde bulundurarak ilaç uygulamalarına katkı
sağlanabilmesiydi. Bu çalışmada 2014-2015 yıllarında koroner arter baypas
cerrahisi (KABC) sonrası AF gelişmiş 84 hasta dosyası retrospektif olarak tarandı.
Hastaların demografik verileri, hematolojik, biyokimyasal ve kardiyolojik verileri
ve kullanılan tüm ilaçlar bilgileri Demografik Veri Toplama Formu ve Olgu Rapor
Formu ile elde edilerek analizleri yapıldı. AF tedavisinde kullanıldığı belirlenen
amiyodaron, metoprolol, digoksin, karvedilol, verapamil, diltiyazem, enoksaparin,
varfarin, heparin ve nifedipinin birbirleri ve birlikte kullanılan diğer ilaçlarla olası
ilaç-ilaç etkileşmelerine bakıldığında, en az 3 hastada kullanımına rastlanılmış
etkileşmeli 23 ilaç kombinasyonu belirlendi ve hastalarda kullanımları
değerlendirildi. En sık görülen etkileşmeli ilaç kombinasyonu enoksaparin ve
aspirinin tüm hastaların %66.6'sında kullanıldığı gözlemlendi. Bu etkileşmenin
ardından görülme sıklığına göre tüm hastaların %60.7'sinde amiyodaron ve
furosemit, %45.2'sinde amiyodaron ve atorvastatin, %32.1'inde amiyodaron ve
metoprolol, %20,2'sinde digoksin ve furosemit, %13.0'ında amiyodaron ve
digoksin, %10.7'sinde metoprolol ve metformin, %10.7'sinde diltiyazem ve
atorvastatin, %9,5'inde amiyodaron ve varfarin, %8.3'ünde enoksaparin ve
diklofenak, %8.3'ünde varfarin ve aspirin, %7.1'inde metoprolol ve gliklazit,
%7.1'inde karvedilol ve amiyodaron, %7.1'inde digoksin ve pantoprazol,
%5.9'unda metoprolol ve kristalize insülin, %4.7'sinde metoprolol ve insülin
aspart, %4.7'sinde metoprolol ve insülin glarjin, %4.7'sinde digoksin ve
omeprazol, %3.5'inde amiyodaron ve haloperidol, %3.5'inde metoprolol ve
propafenon, %3.5'inde metoprolol ve digoksin, %3.5'inde digoksin ve karvedilol
ile %3.5'inde verapamil ve digoksin gibi etkileşmeli ilaç kombinasyonlarının
kullanıldığı gözlemlendi. Bu sonuçlar hekimlerin AF tedavisinde kullanılan
etkileşmeli ilaçların oldukça yüksek oranlarda birlikte kullanmak durumunda
kaldığını gösterdi. Bu da bilimsel açıdan alternatif ilaçların geliştirilmesinin
önemini göstermekte ve hekimlerin de meslek içi eğitimlerle etkileşmeli ilaç
kullanılması gerektiğinde doz ayarlamasının nasıl yapılması gerektiği konusunda
bilgilendirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
The aim of this multi-centered, non-invasive, retrospective clinical study is
to analyze the possible drug-drug interactions of the drugs used in atrial
fibrillation (AF) treatment and to contribute clinicians in evaluating interactions
before treatment. We studied 84 patients that had AF after coronary artery bypass
greft (CABG) between 2014-2015 retrospectively. Demographical, hematological,
clinical biochemistry, cardiologic data, list of all used drugs were collected. When
we analyzed interactions of amiodarone, metoprolol, digoxin, carvedilol,
verapamil, diltiazem, enoxaparin, warfarin, heparin, nifedipine, used in AF
treatment, with each other and other drugs, we determined 23 drug combinations
which at least used by 3 patients. The most frequent drug combination was
enoxaparin and aspirin with a 66.6% usage. 60.7% of the patients were using
amiodarone and furosemide, 45.2% amiodarone and atorvastatin, 32.1%
amiodarone and metoprolol, 20.2% digoxin and furosemide, 13.0% amiodarone
and digoxin, 10.7% metoprolol and metformin, 10.7% diltiazem and atorvastatin ,
%9.5 amiodarone and warfarin, 8.3% enoxaparin and diclofenac, 8.3% warfarin
and aspirin, 7.1% metoprolol and glyclazide, 7.1% carvedilol and amiodarone,
7.1% digoxin and pantoprazole, 5.9% metoprolol and crystalline insulin, 4.7%
metoprolol and insulin aspart, 4.7% metoprolol and insulin glargine, 4.7%
digoxin and omeprazol, 3.5% amiodarone and haloperidol, 3.5% metoprolol and
propafenone, 3.5% metoprolol and digoxin, 3.5% digoxin and carvedilol and 3.5%
verapamil and digoxin. These results showed that clinicians highly had been used
drugs for AF treatment which have interactions. This leads us to understand the
developing alternative drugs and the importance that clinicians should be aware of
drug interactions and adjustment of doses related to it.