Sürdürülebilir kalkınma hedefleri kapsamında birleşmiş milletler Avrupa grubunda yer alan ülkelerin veri zarflama analizi ile sağlık hizmetleri performanslarının değerlendirilmesi
Evaluation of health services performance of countries in the united nations European group within the scope of sustainable development goals using data envelopment analysis
Yazar: NUR OCAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET MİTHAT ÜNER
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Sürdürülebilir kalkınma, gelecek nesillerin en az günümüzdeki kadar iyi çevresel, ekonomik ve sosyal olanaklara sahip olması amacıyla küresel olarak odaklanılan bir konudur. Bu kapsamda uluslararası kuruluşlar tarafından yürütülen programlar vasıtasıyla önemli çalışmalar yapılmaktadır. Birleşmiş Milletler tarafından 2016 yılında yürürlüğe giren "Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları, 2030 Gündemi", 2030 yılına kadar ulaşılmak istenen küresel hedefleri içermektedir. Ulaşılmak istenen amaçlardan biri de "sağlıklı ve kaliteli yaşamı her yaşta güvence altına almak" olup hedeflere ilişkin göstergeler sağlık göstergelerini içermektedir. Sağlık göstergeleri aynı zamanda ülkelerin kalkınmışlık derecesinin de bir göstergesidir. Bu araştırma kapsamında Türkiye'nin yer aldığı Birleşmiş Milletler Batı Avrupa ve Diğer Devletler Grubu ile etkileşim içerisinde bulunduğu Doğu Avrupa Grubu ülkelerinin "sağlıklı ve kaliteli yaşamı her yaşta güvence altına almak" hedefleri kapsamında sağlık hizmetleri sunumu etkinliklerinin göreli analizi yapılmıştır. Programın başlangıç yılı ve elde edilen son yıl verilerine göre iki dönem analize dahil edilmiştir. Veriler Birleşmiş Milletler, Dünya Sağlık Örgütü ve Dünya Bankası veri bankalarından edinilmiştir. Elde edilen verilerle girdiye yönelik CCR modeline göre veri zarflama analizi, süper etkinlik analizi ve Malmquist toplam faktör verimlilik endeksi yöntemi uygulanarak bulgulara ilişkin değerlendirmeler yapılmıştır. İki döneme ilişkin ülkelerin ortalama toplam faktör verimlilik değişimi skoru 0,946 bulunup %5,4 oranında etkinlik düşüşünü ifade etmektedir. Bu skor ülkelerin sağlık ve kaliteli yaşam hedeflerine ulaşmada zorluklar yaşadığını ortaya koymaktadır.

Abstract:
Sustainable development is a globally focused issue aimed at ensuring that future generations have at least as good environmental, economic, and social opportunities as those available today. In this context, significant efforts are being made through programs conducted by international organizations. The 2030 Agenda for Sustainable Development, enacted by the United Nations in 2016, includes global targets to be achieved by 2030. One of these targets is 'ensuring healthy lives and promoting well-being for all at all ages,' and the indicators related to these goals include health metrics. Health indicators are also a measure of a country's level of development. This study conducts a relative analysis of the efficiency of health service delivery within the framework of the goal of 'ensuring healthy lives and promoting well-being for all at all ages' for the Eastern European Group countries with which Turkey interacts within the United Nations Western European and Others Group. Two periods were included in the analysis based on data from the program's starting year and the most recent year available. Data were obtained from the databases of the United Nations, the World Health Organization, and the World Bank. Using the obtained data, evaluations were made by applying data envelopment analysis (DEA) based on the CCR model, super-efficiency analysis, and the Malmquist total factor productivity index method. The average total factor productivity change score for the countries across the two periods was found to be 0.946, indicating a 5.4% decrease in efficiency. This score reveals that countries are facing difficulties in achieving the health and well-being targets.