Refakatçi annelerin bakım verme yükü ve psikolojik ihtiyaçlarının belirlenmesi
Determining the caregiving burden and psychological needs of caregiver mothers
Yazar: BATUHAN GÜLOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL POLAT OLCA
Sanko Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu araştırma refakatçi annelerin bakım verme yükü ve psikolojik ihtiyaçlarının belirlenmesi amacıyla yapıldı. Araştırmanın evrenini Şahinbey Uygulama ve Araştırma Hastanesi Pediatri Servisinde tedavi gören hastaların refakatçi anneleri oluşturdu. Verilerin toplanması amacıyla Kişisel Veri Formu, Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği (ZVBYÖ) ve Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği (TPİÖ) kullanıldı. Veriler yüz yüze görüşme tekniği ile toplandı. Verilerin analizinde normal dağılım gösteren parametrelerde ikili grup analizlerinde bağımsız student t-testine, ikiden fazla değişkenlerde ise Oneway ANOVA testine başvuruldu. Ölçekler arasındaki ilişkinin belirlenmesinde Pearson korelasyon testi kullanıldı. Araştırmada yordayıcı etki çoklu doğrusal regresyon analizi kullanıldı. Refakatçi annelerin ZBVYÖ puan ortalaması 40,6±7,0, TPİÖ puan ortalaması 94,9±14,2'dir. ZVBYÖ puanı ile refakatçilerin %42,16 'sında hafif bakım yükü, %57,84'ünde ise orta düzeyde bakım yüküne sahip oldukları belirlendi. Refakatçilerin ZBVYÖ ölçek puanları ile TPİÖ eğlence alt ölçek boyutu puanı arasında negatif (ters) yönlü zayıf bir ilişki olduğu saptandı (r=-0,229; p=0,021). Refakatçi annelerin TPİÖ toplam ölçek puanını yordama durumlarının incelenmesi için yapılan çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda modelin %95 güven düzeyinde istatistiksel bakımdan anlamlı olduğu saptandı (F=5,118; p<0,01). Buna göre TPİÖ ölçek puanının gelir durumu ve sosyal desteği yeterli bulmanın pozitif yönde (sırasıyla p=0,037; p=0,030); refakatçi annelerin yaşlarının ise TPİÖ ölçek puanına negatif yönde etkisinin olduğu belirlendi (p=0,038). Ayrıca modelde yer alan bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki etkisinin R2 = 0,174 birim olduğu saptandı.

Abstract:
This study aimed to determine the caregiving burden and psychological needs of accompanying mothers. The population of the study consisted of accompanying mothers of patients receiving treatment in the Pediatric Service of Şahinbey Application and Research Hospital. The Personal Data Form, Zarit Burden Interview (ZBI), and Basic Psychological Needs Scale (BPNS) were used to collect data. Data were collected through face-to-face interviews. In the analysis of the data, the independent samples t-test was used for parametric data with normal distribution in binary group analyses, and the one-way ANOVA test was used for more than two variables. Pearson correlation test was used to determine the relationship between the scales. Multiple linear regression analysis was used to predict the effect. The mean ZBI score of accompanying mothers was 40.6 ± 7.0, and the mean BPNS score was 94.9 ± 14.2. It was determined that 42.16% of the companions had a mild caregiving burden and 57.84% had a moderate level of caregiving burden according to the ZBI score. A negative (inverse) weak correlation was found between the ZBI scale scores of the companions and the BPNS fun subscale score (r = -0.229; p = 0.021). As a result of the multiple linear regression analysis conducted to examine the situations predicting the total BPNS score of accompanying mothers, it was determined that the model was statistically significant at the 95% confidence level (F = 5.118; p < 0.01). Accordingly, it was determined that income level and perceiving social support as adequate had a positive effect on the BPNS scale score (p = 0.037; p = 0.030, respectively), while the age of the accompanying mothers had a negative effect on the BPNS scale score (p = 0.038). In addition, it was determined that the effect of the independent variables in the model on the dependent variable was R2 = 0.174.