S.B.Ü Şişli Hamidiye Etfal S.U.A.M Aile Hekimliği Kliniğine başvuran 18-36 ay otizm tarama formu uygulanan bebeklerin prenatal ve postnatal verilerinin incelenmesi
S.B.Ü Şişli Hamidiye Etfal S.U.A.M. examination of prenatal and postnatal data of 18-36 months autism screening form babies admitted to Family Medicine clinic
Yazar: SEMA KURTOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Koruyucu sağlık hizmetleri = Preventive health services ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
AMAÇ: Etiyolojisi ve toplumdaki sıklığı tam olarak belirlenememiş olan otizm spektrum bozukluğunun gelişimine etki eden risk faktörlerinin belirlenmesi önem arz etmektedir. Çalışmamızın amacı otizm tarama sonuçları ve bu sonucu etkileyebilecek potansiyel risk faktörlerini tespit etmektir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmada 08/09/2020-08/02/2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne herhangi bir sebeple başvuran 18-36 ay arası bebekler ve çalışmaya katılmayı kabul eden anneler katılmıştır. Hastalara poliklinik başvurularında hastalara ve ebeveynlerine ait sosyodemografik verilerin, prenatal ve postnatal verilerin bulunduğu 39 sorunun yanı sıra 5 soruluk otizm değerlendirme formu ve yaşına uygun nöromotor gelişim basamaklarını içeren sorular yüz yüze olarak soruldu. Çalışmada verilerin analizi için SPSS 25.0 paket programı kullanıldı.
BULGULAR: Çalışmaya alınan 135 bebeğin cinsiyet dağılımları incelendiğinde %48,9'unun (n=66) kadın olduğu ve %51,1'inin (n=69) ise erkek olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların en küçük 18, en büyük 36 yaşında olduğu ve yaş ortalamasının 25,44 (SS=5,65) olduğu belirlenmiştir. Katılımcılara uygulanan bakanlık tarafından belirlenmiş olan 5 soruluk otizm tarama formu sonucunda katılımcıların %14,8'i (n=20) ileri değerlendirilme için yönlendirilmiştir. 18. ayda beklenen nöromotor gelişim basamakları ile 18-36 Ay Otizim Değerlendirme Formu soruları her katılımcı için puanlandırılmıştır. Bu iki ölçekten alınan toplam puanlar arasında istatistikçe anlamlı pozitif yönlü güçlü bir ilişki tespit edilmiştir (r=0,655, p<0.001). 18.Ay Nöromotor Gelişim Basamakları toplam puanı ve 18-36 Ay Otizm Değerlendirme Formu toplam puanı gebelik döneminde stres faktörüne maruz kalma durumuna hayır diyenlerde daha yüksek bulunmuştur (Z=-2,350, p=0.019 ve Z=-2,740, p=0.006). Sigaranın gebelikteki kullanımı ve gebelik öncesi kullanımın da nöromotor gelişim basamaklarından alınan puanı istatistiksel olarak anlamlı şekilde negatif etkilemekteydi (p= 0.001, p= 0.043). Doğumda komplikasyon yaşanmış olan bebeklerin otizm tarama form toplam puanı yaşamayanlara göre daha düşük bulundu (p= 0.039). 
SONUÇ: Otizmin erken tanınması ve tedavi edilmesi kadar, risk faktörlerinin de tespit edilerek önlenmesi önemlidir. Koruyucu sağlık hizmetlerinin temelinde yer alan birinci basamak sağlık hizmetinde çalışan aile hekimleri bu alanda da önemli bir rol üstlenmektedir. Çocuk sağlığının iyileştirilmesi için otizme neden olabilecek ve nöromotor gelişimi olumsuz etkileyecek risk faktörleri erken tespit edilmeli ve uygun müdahaleler yapılmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu, postnatal gelişim, tarama

Abstract:
AIM: It is important to identify risk factors affecting the development of autism spectrum disorder, whose etiology and frequency in society have not been fully determined. The aim of our study is to identify autism screening results and potential risk factors that may affect this outcome.
METHOD: In the study, infants between 18-36 months who were admitted to the Family Medicine Outpatient Clinic of the University of Health Sciences Şişli Hamidiye Etfal education and Research Hospital between 08/09/2020 and 08/02/2021 and mothers who agreed to participate in the study participated. In outpatient applications, patients were asked face-to-face questions including 39 questions, including sociodemographic data, prenatal and postnatal data of patients and their parents, as well as a 5-question autism assessment form and age-appropriate neuromotor development steps. SPSS 25.0 package program was used to analyze the data in the study.
RESULTS: When the gender distributions of the 135 babies included in the study were examined, it was determined that 48.9% (n=66) were female and 51.1% (n=69) were male. Participants were found to be the youngest 18 years old, the oldest 36 years old, and the average age was 25.44 (SS=5.65). As a result of the 5-question autism screening form determined by the ministry applied to the participants, 14.8% of the participants (N=20) were directed for further evaluation. 18. 18-36 months of autism assessment form questions with expected neuromotor development steps per month were evaluated for each participant. A statistically significant positive-directional strong relationship was found between the total scores taken from these two scales (r=0.655, p<0.001). 18.The total score of the lunar Neuromotor developmental stages and the total score of the 18-36 month autism assessment form were higher in those who said no to stress factor exposure during pregnancy (Z=-2.350, p=0.019 and Z=-2.740, p=0.006). The use of smoking during pregnancy and pre-pregnancy use also had a statistically significant negative effect on the score taken from the neuromotor development stages (p= 0.001, p= 0.043). The total score of autism screening forms of infants who experienced complications at birth was found to be lower than those who did not (p= 0.039).
CONCLUSION: As well as early recognition and treatment of autism, it is important to identify and prevent risk factors. Family doctors working in primary care, which is the basis of preventive health services, also play an important role in this area. In order to improve children's health, risk factors that can cause autism and negatively affect neuromotor development should be identified early and appropriate interventions should be made.

Key Words: Autism Spectrum Disorder, postnatal development, screening