Öğretmenlerin mesleki değerleri ile çocuk haklarına ilişkin görüşleri: Okul öncesi öğretmenleri üzerinde bir inceleme (Nevşehir ili örneği)
Teachers' opinions on professional values and children's rights: A study on pre-school teachers (Nevşehir province sample)
Yazar: SAKİNE ŞENLİK
Danışman: DOÇ. DR. ÖZDEN DEMİR
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler = Values ; Meslek ahlakı = Professional ethics ; Mesleki duyarlılık = Professional sensitivity ; Nevşehir = Nevşehir ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Çocuk hakları = Children's rights ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı Nevşehir ili merkez ve ilçelerinde bulunan okullarda görev yapmakta olan okul öncesi öğretmenlerin mesleki değerleri ve çocuk haklarına ilişkin görüşlerinin incelenmesidir. Araştırma tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırma evrenini, Nevşehir il merkezi ile Acıgöl, Avanos, Derinkuyu, Gülşehir, Hacıbektaş, Kozaklı ve Ürgüp ilçelerinde görev yapan 287 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma örnekleminin belirlenmesinde ise kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklem grubunu 2018-2019 eğitim öğretim yılında Nevşehir il merkezi ile Acıgöl, Avanos, Derinkuyu, Gülşehir, Hacıbektaş, Kozaklı ve Ürgüp ilçelerinde görev yapan 213 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", Tunca ve Sağlam (2013) tarafından geliştirilen "Öğretmen Mesleki Değerler Ölçeği (ÖMDÖ)'',  Kaya (2011) tarafından geliştirilen "Öğretmen Adaylarının Çocuk Haklarına İlişkin Görüşleri Anketi'' kullanılmıştır. Veriler istatistik programına aktarılıp analizleri yapılmıştır.  Verilerin analizinde Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Bağımsız Gruplar İçin T Testi, "f" ve "%" aritmetik ortalama ve standart sapma analizlerine yer verilmiştir. Elde edilen verilerin analizi sonucunda, Nevşehir ilinde görev yapan okul öncesi öğretmenlerin mesleki değer algıları "Beni Yansıtıyor" düzeyinde olduğu görülmektedir. Okul öncesi öğretmenlerin mesleki değer algıları arasında cinsiyet değişkenine göre tüm boyutlarda (farklılıklara saygı duyma, kişisel ve toplumsal sorumluluk, şiddete karşı olma ve işbirliğine açık olma) ve toplamda anlamlı farklılık görülmemiştir. Kıdem değişkenine göre okul öncesi öğretmenlerin mesleki değer algıları incelendiğinde, şiddete karşı olma boyutunda anlamlı farklılık görülürken (p<0.05), farklılıklara saygı duyma, işbirliğine açık olma, kişisel ve toplumsal sorumluluk ve toplamda anlamlı farklılık görülmemektedir. Görev yeri konumları değişkenine göre tüm boyutlarda (farklılıklara saygı duyma, kişisel ve toplumsal sorumluluk, şiddete karşı olma ve işbirliğine açık olma) ve toplamda anlamlı farklılık görülmemiştir. Mesleki değer eğitimi değişkenine göre tüm boyutlarda (farklılıklara saygı duyma, kişisel ve toplumsal sorumluluk, şiddete karşı olma ve işbirliğine açık olma)  ve toplamda anlamlı farklılık görülmemiştir. 
Okul öncesi öğretmenlerinin genel çocuk haklarından "Evet" düzeyinde en fazla frekansa sahip madde dördüncü madde iken en az frekansa sahip madde beşinci maddedir. "Hayır" düzeyinde en fazla frekansa sahip madde birinci madde iken en az frekansa sahip madde yedinci maddedir. Okul öncesi öğretmenlerinin yaşama haklarından "Evet" düzeyinde en fazla frekansa sahip madde 16. madde iken en az frekansa sahip madde 13. maddedir. "Hayır" düzeyinde en fazla frekansa sahip madde 19. madde iken en az frekansa sahip madde 16. maddedir. Okul öncesi öğretmenlerinin gelişim haklarından "Evet" düzeyinde en fazla frekansa sahip madde 21. madde iken en az frekansa sahip madde 24. maddedir. "Hayır" düzeyinde en fazla frekansa sahip madde 24. madde iken en az frekansa sahip madde 21. maddedir. Okul öncesi öğretmenlerinin korunma haklarından "Evet" düzeyinde en fazla frekansa sahip madde 32. madde iken en az frekansa sahip madde 43. maddedir. "Hayır" düzeyinde en fazla frekansa sahip madde 36. madde iken en az frekansa sahip madde 31. maddedir. Okul öncesi öğretmenlerinin katılım haklarından "Evet" düzeyinde en fazla frekansa sahip madde 52. madde iken en az frekansa sahip madde 46. maddedir. "Hayır" düzeyinde en fazla frekansa sahip madde 46. madde iken en az frekansa sahip madde 52. maddedir. Okul öncesi öğretmenlerinin eğitim haklarından "Evet" düzeyinde en fazla frekansa sahip madde 68. madde iken en az frekansa sahip madde 58. maddedir. "Hayır" düzeyinde en fazla frekansa sahip madde 70. madde iken en az frekansa sahip madde 57. maddedir. 
Okul öncesi öğretmenlerin çocuk hakları görüşlerinde cinsiyet değişkenine göre 60 ve 67. maddelerde anlamlı farklılık görülmektedir (p< .05). Diğer maddelerde anlamlı farklılık görülmemiştir. Okul öncesi öğretmenlerin çocuk hakları görüşlerinde kıdem değişkenine göre; 8, 27, 29, 36, 46, 58, 60 ve 62. maddelerde anlamlı farklılık görülmüştür (p< .05). Diğer maddelerde anlamlı farklılığa rastlanmamıştır. Okul öncesi öğretmenlerin çocuk hakları görüşlerinde görev yeri konumu değişkenine göre 3, 12, 15, 17, 20, 34, 35, 38, ve 67. maddelerde anlamlı farklılık görülmüştür (p< .05). Diğer maddelerde anlamlı farklılık görülmemiştir. Okul öncesi öğretmenlerin çocuk hakları görüşlerinde Çocuk Hakları Sözleşmesi'ni okuma değişkenine göre 13, 45 ve 63. maddelerde anlamlı farklılık görülmektedir (p< .05). Diğer maddelerde anlamlı farklılığa rastlanmamıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to analyze the opinions of preschool teachers working at the schools in Nevşehir province and its districts on professional values and children's rights. The research is a descriptive study in survey model. The population of the research consists of 287 pre-school teachers who work in Nevşehir city center and Acıgöl, Avanos, Derinkuyu, Gülşehir, Hacıbektaş, Kozaklı and Ürgüp districts. In the determination of the study group, convenience sampling method was used. The study group consists of 213 preschool teachers working in Nevşehir city center and Acıgöl, Avanos, Derinkuyu, Gülşehir, Hacıbektaş, Kozaklı and Ürgüp districts in 2018-2019 academic year. In the study,as data collection tools, "Personal Information Form", "Teachers'Occupational Values Scale(ÖMDÖ)" developed by Tunca and Sağlam (2013), and "Prospective Teachers' Opinions on Children's Rights Survey" developed by Kaya (2011) were used. The data then were transferred to the statistical program and analyzed. Mann Whitney U Test, Kruskal Wallis Test, One Way Analysis of Variance (ANOVA), T Test for Independent Groups, "f" and "%" arithmetic mean and standard deviation analyzes were used in the analysis of the data. As a result of the analysis of the data obtained, it is seen that the professional value perceptions of the pre-school teachers working in Nevşehir province are at the level of "It Reflects Me". According to gender variable, there was no significant difference between pre-school teachers' professional value perceptions in all dimensions (Respect for individual differences, personal and social responsibility, anti-violence and openness to cooperation) and total. When the professional value perceptions of preschool teachers were examined according to seniority variable; while there was a significant difference in anti-violence dimension (p <0.05), no significant difference was seen in respect for individual differences, openness to cooperation, personal and social responsibility and in total. No significant difference in all dimensions (respect for individual differences, personal and social responsibility, non-violence and openness to cooperation) and total was seen according to the location of the duty variable. No significant difference in all dimensions (respect for differences, personal and social responsibility, non-violence and open to cooperation) and total was seen according to the professional value education variable. While the item with the highest frequency at the level of "Yes" in the general children's rights survey of pre-school teachers is item 4, the item with the least frequency is item 5. While it is item1 that has the highest frequency at the level of "No", the item with the least frequency is item 7.While the item with the highest frequency at the level of "Yes" from the preschool teachers' opinions on "right to live" is item 16, the item13 has the least frequency. While the item with the highest frequency at the level of "No" is item 19, the item with the least frequency is item 16.While the item with the highest frequency at the level of "Yes" from the preschool teachers' opinions on "right of development" is item 21, the item with the least frequency is item 24. While the item with the highest frequency at the level of "No" is item 24, the item with the least frequency is item 21.While the item with the highest frequency at the level of "Yes" from the preschool teachers' opinions on "right of protection" is item 32, the item with the least frequency is item 43. While the item with the highest frequency at the level of "No" is item 36, the item with the least frequency is item 31.While the item with the highest frequency at the level of "Yes" from the preschool teachers' opinions on "right of participation" is item 52, the item with the least frequency is item 46. While the item with the highest frequency at the level of "No" is item 46, the item with the least frequency is item 52. While the item with the highest frequency at the level of "Yes" from the preschool teachers' opinions on "right to education" is item 68, the item with the least frequency is item 58. While the item with the highest frequency at the level of "No" is item 70, the item57 has the least frequency. Significant differences were seen in items60and 67in the views of preschool teachers on children's rights according to gender variable (p <.05). No other significant difference was seen in other items. In addition, significant differences were seen in items8, 27, 29, 36, 46, 58, 60 and 62 in the views of preschool teachers on children's rights according to seniority variable (p <.05). No significant difference was seen in other items. Besides, significant differences were seen in items 3, 12, 15, 17, 20, 34, 35, 38, and 67 in the views of preschool teachers on children's rights as for the location of duty variable (p <.05). No significant difference was seen in other items. Lastly, further significant differences were seen in items 13, 45 and 63 in the views of preschool teachers on children's rights according to having read the Convention on the Rights of the Children variable (p <.05). No significant difference was seen in other items.