Cerrahi yoğun bakım ünitesinde yatan hastaların algıladıkları çevresel stresörler ve sosyal destek durumlarının incelenmesi
Investigation of perceived environmental stressors and social support situations of patients hospitalized in the surgical intensive care unit
Yazar: MEHMET ALPER AKYÜZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EDA DOLGUN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algı = Perception ; Cerrahi = Surgery ; Hemşirelik = Nursing ; Sosyal destek = Social support ; Stres = Stress ; Yatan hastalar = Inpatients ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Ziyaretçiler = Visitors

Özet:
Amaç: Kesitsel ve tanımlayıcı tipte olan bu araştırma, cerrahi yoğun bakım ünitesinde yatan hastaların algıladıkları çevresel stresörler ve sosyal destek durumlarının incelenmesi amacıyla yapıldı.
Yöntem: Araştırma; 03 Kasım 2020 – 29 Ocak 2021 tarihleri arasında Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi Cerrahi Yoğun Bakım Ünitesi Genel Cerrahi Servisi'nde yatan 102 hasta ile gerçekleştirildi. Verilerin toplanmasında; sosyodemografik verileri, yoğun bakım geçmişi ve yoğun bakım ziyareti verilerinin, "Yoğun Bakım Ünitesi Çevresel Stresörler Ölçeği (YBÜÇSÖ)" ve "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ)"nin yer aldığı veri toplama formu kullanıldı. Verileri analiz etmede SPSS 22.0 programı kullanıldı. Anlamlılık düzeyi 0,05 kabul edildi. Verilerin değerlendirilmesinde Kolmogorov- Smirnov testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis varyans analizi ve Spearman korelasyon analizi kullanıldı.
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 59,45 olup, %36,3'ü (n=37) kadın, %37,3'ü (n=38) lise mezunudur. Hastaların "Yoğun Bakım Ünitesi Çevresel Stresörler Ölçeği" puan ortalaması 101,34±16,99 olarak bulundu. Cerrahi yoğun bakım ünitesinde tedavi alan hastaların algıladıkları en önemli stresörler sırasıyla "aile ve arkadaşları günde birkaç dakika görmek" (3,20±0,88), "mahremiyetin olmaması" (3,12±1,04) ve "burnunuzda veya ağzınızda tüplerin olması" (3,05±1,00), en düşük stresörler; "telefon sesini duymak" (1,77±0,88), "hemşireler tarafından uyandırılmak" (1,86±0,90) ve "hemşirelerin çok aceleci olmaları" (1,86±0,95) olarak bulundu. "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği" puanların ortalaması 67,99±13,56, ölçeğin alt gruplarında; "aile" alt grubunun puan ortalaması 23,80±5,25, "arkadaş" alt grubunun puan ortalaması 22,65±5,45 ve "özel insan" alt grubunun puan ortalaması 21,52±6,39 olarak saptandı. ÇBASDÖ ile YBÜÇSÖ toplam puanlar arasında negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir ilişki tespit edildi (r=-0,503, p=0,001). 
Sonuç: Hastaların yoğun bakımda algıladıkları çevresel stresörlerin orta düzeyde olduğu, algılanan sosyal destek puan ortalamalarının ortanın üzerinde olduğu görüldü. ÇBASDÖ toplam puanları ile YBÜÇSÖ toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü ve orta şiddetli bir ilişki bulundu.

Anahtar Kelimeler: Yoğun Bakım, Sosyal Destek, Çevresel Stresör, Ziyaret, Hemşirelik

Abstract:
Purpose: This cross-sectional and descriptive study was conducted to determine the perceived social support status and perceived environmental stressor levels of patients in the surgical intensive care unit.
Methods: The study was conducted between 03 November 2020 and 29 January 2021 with 102 patients who were hospitalized in Manisa Celal Bayar University Hafsa Sultan Hospital Surgical Intensive Care Unit. In the collection of data; Sociodemographic data including "Socio-Demographic Characteristics" which includes intensive care history and intensive care visit data "Information on Intensive Care Unit and Patient Visit", "Intensive Care Unit Environmental Stressors Scale (ICUESS)" and "Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS)" were used. SPSS 22.0 program was used to evaluate the data. The level of significance was accepted as 0,05.
Results: According to the data of our study, the mean "Intensive Care Unit Environmental Stressor Scale" score was 101,34±16,99. As a result of the study, the most important stressors perceived by the patients in surgical intensive care unit were; "seeing family and friends for a few minutes a day" (3,20±0,88), "lack of privacy" (3,12±1,04) and "having tubes in your nose or mouth" (3,05±1,00), lowest stressors; "hearing the phone sounds" (1,77±0,88), "being awakened by the nurses" (1,86±0,90) and "being too hasty for the nurses" (1,86±0,95). The average of the "Multidimensional Scale of Perceived Social Support" scores 67,99±13,56, in the subgroups of the scale; the average score of the "family" subgroup 23,80±5,25, the "friend" subgroup 22,65±5,45, and the "special person" subgroup average score 21,52±6,39 was detected. A statistically negative correlation was found between ICUESS and MSPSS (r=-0,503, p=0,001).
Conclusion: It was determined that the environmental stressors perceived by the patients in the intensive care unit were at a moderate level, and their perceived social support scores were above the middle. A statistically significant, negative, and moderately severe relationship was found between MSPSS total scores and ICUESS total scores.
Key Words: Intensive Care Unit, Social Support, Environmental Stressor, Visitation, Nursing