Türkiye'nin AB 27 ülkeleri ile endüstri içi ticaretinin incelenmesi (2000-2020)
Analysis of Turkey's intra industrial trade with 27 EU countries (2000-2020)
Yazar: NACİYE EVCİL
Danışman: PROF. DR. FETULLAH AKIN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Endüstri içi ticaret = Intra-industry trade ; Grubel-Lloyd endeksi = Grubel-Lloyd index ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası Standart Sanayi Sınıflaması = International Standard Industry Classification ; Uluslararası Standart Ticaret Sınıflaması = Standard International Trade Classification ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Uluslararası iktisat literatüründe, Klasik Dış Ticaret Teorileri, uluslararası dış ticareti ülkelerin farklı özellikte olmalarına dayandırmaktadır. Aynı şekilde Faktör Donatımı Teorisi, ülkelerin farklı faktör donanımına sahip olmaları sebebiyle ticaret yaptıklarını savunmaktadır. Endüstriler arası ticaret olarak da bilinen Klasik Dış Ticaret Teorileri, uluslararası dış ticareti ve ülkeler arasında gerçekleşen karmaşık yapıdaki ticaret akımlarını açıklamakta yetersiz kaldığı için Yeni Dış Ticaret Teorileri ortaya çıkmıştır. Günümüz uluslararası ticaretini açıklamak için Yeni Dış Ticaret Teorilerinin içinde Endüstri İçi Ticaret dikkat çekmektedir. Endüstri içi ticaret, aynı endüstriyel kategorideki malların bir ülkeye eşzamanlı ihracat ve ithalatıdır. Dünya ticaretinin büyük çoğunluğunun; ekonomileri, tüketici tercihleri ve üretim olanakları birbirine benzeyen, benzer faktör donanımına sahip gelişmiş ülkeler arasında gerçekleştiği düşünülmektedir. Bu sebeple endüstri içi ticaret ile ilgili hem teorik hem de ampirik çok sayıda çalışma yapılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin Avrupa Birliği 27 ülkeleri ile gerçekleşen dış ticaret içindeki endüstri içi ticaretin mal grupları bazında ölçülmesidir. Çalışmada, SITC (Standart Uluslararası Ticaret Sınıflaması) Rev.3 1 toplulaştırma düzeyindeki mal gruplarının 2000-2020 yılları arasındaki endüstri içi ticaret analizi yapılmıştır. Endüstri içi ticaretin boyutunu hesaplamak için literatürde en çok kullanılan Grubel-Lloyd endeks hesaplama yöntemi kullanılmıştır. İncelenen yıllarda iki taraf arasında ISIC (Uluslararası Standart Sanayi Sınıflaması) Rev.3'e göre teknoloji grupları bazında da endüstri içi ticaretin analizi yapılmıştır. Uygulamada, mal ve teknoloji grupları bazında endüstri içi ticaretin boyutu değişkenlik göstermiştir. "Başlıca Sınıflara Ayrılan İşlenmiş Mallar", "Makineler ve Ulaştırma Araçları" mal gruplarında yüksek endüstri içi ticaret oranlarına ulaşılırken teknoloji sınıflandırmasına göre endüstri içi ticaretin "orta yüksek" ve "orta düşük" teknolojilere dayalı geliştiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In the international economics literature, Classical Foreign Trade Theories base international foreign trade on the different characteristics of countries. Likewise, Factor Endowment Theory argues that countries trade because they have different factor endowments. New Foreign Trade Theories have emerged because the Classical Foreign Trade Theories, also known as inter-industry trade, are insufficient to explain international foreign trade and complex trade flows between countries. Intra-industry trade draws attention among the New Foreign Trade Theories to explain today's international trade. Intra-industry trade is the simultaneous export and import of goods of the same industrial category into a country. It is thought that the vast majority of world trade takes place between developed countries with similar economies, consumer preferences and production possibilities, and with similar factor endowments. For this reason, there are many theoretical and empirical studies on intra-industry trade. The aim of this study is to measure the intra-industry trade of Turkey in foreign trade with European Union 27 countries on the basis of goods groups. In the study, intra-industry trade analysis of goods groups at the SITC (Standard International Trade Classification) Rev.3 1 consolidation level between the years 2000-2020 is made. The Grubel-Lloyd index calculation method, which is the most widely used in the literature, was used to calculate the size of intra-industry trade. In the examined years, intra-industry trade analysis was made between the two parties on the basis of technology groups according to ISIC (International Standard Industry Classification) Rev.3. In practice, the extent of intra-industry trade has varied on the basis of goods and technology groups. While high intra-industry trade rates were achieved in the "Processed Goods Classified into Major Classes", "Machinery and Transportation Vehicles" product groups, it was concluded that intra-industry trade developed based on "medium high" and "medium low" technologies according to technology classification.