Sürücü davranışlarını geliştirme eğitimine katılan sürücülerin alkollü araç kullanma davranışlarının travmatik yaşantılar ve kişilik boyutları ile ilişkisi
The relationship between traumatic experiences and personality dimensions in alcohol-impaired driving behaviors of drivers enrolled in driver behavior improvement training
Yazar: SEMA KARABULUT
Danışman: PROF. DR. HÜSNÜ ERKMEN
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Amaç: İkinci kez alkol etkisi altında araç kullanırken tespit edilen sürücülere yönelik idari para cezası uygulanmakta, ehliyetleri iki yıl boyunca geri alınmakta ve bu süreçte Sürücü Davranışlarını Geliştirme Eğitimi'ne (SÜDGE) tabi tutulmaktadır. Bu kurala rağmen, yasak olmasına ve kazalarla ilişkilendirilmesine rağmen birçok sürücü bu ihlali sürdürmektedir. Bu araştırmanın temel amacı, SÜDGE programına katılan sürücüler arasında alkollü araç kullanma davranışları ile çocukluk dönemi travmaları ve kişilik faktörleri arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. 
Yöntem: Araştırma kapsamında, SÜDGE programını başarıyla tamamlayan 52 gönüllü katılımcı yer almıştır. Katılımcılara, sosyodemografik bilgi formunun yanı sıra, Çocukluk Çağı Travma Ölçeği (CTQ-28), Hacettepe Kişilik Envanteri (HKE) ve Mizaç ve Karakter Envanteri (Türkçe TCI) uygulanmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 26 (Statistical Package for the Social Sciences) istatistiksel paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler, normal dağılıma sahip olan bağımsız iki grup arasındaki karşılaştırmalarda "Bağımsız Örneklem T Testi", normal dağılıma sahip olmayan gruplar arasındaki karşılaştırmalarda ise "Mann-Whitney U Testi" ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları sınırlılıklarıyla birlikte literatür ışığında tartışılmıştır.
Bulgular: Araştırma sonuçlarına göre, Mizaç ve Karakter Envanteri (TCI) alt ölçek puanları ile yaş grupları, medeni durum, araç kullanma süresi ve alkollü araç kullanırken yaşanan kaza geçmişi arasında anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Araştırmaya katılan bireylerin yaşları ve deneyimleri ile TCI ödül bağımlılığı ve kendini aşma puanları arasında pozitif, alkol kullanmaya başlama yaşları ile yenilik arayışı puanı arasında negatif, alkol tüketim miktarı ile yenilik arayışı puanı arasında ise pozitif yönlü bir ilişki saptanmıştır. Bunun yanı sıra, ÇTQ-28 puanlarına göre araştırmaya katılan bireyler arasında araç kullanma süresi ile fiziksel ihmal puanları, ehliyet sahibi olma süresi ile cinsel istismar puanları ve alkol tüketim miktarı ile duygusal istismar puanları arasında pozitif yönlü ilişkiler tespit edilmiştir. HKE'nin kişisel uyum ve sosyal uyum alt ölçek puanları ile araç kullanımı ve alkol kullanımına dair demografik değişkenler arasında doğrudan bir ilişki gözlenmemiştir. Ancak HKE alt puanları ile TCI ve CTQ puanları arasındaki ilişkilere dair sonuçlara ulaşılmıştır. 
Sonuçlar: Sonuç olarak, hipotezleri destekleyen bulgulara erişilmiş ve genel olarak araştırma, çocukluk dönemi travmaları, kişilik özellikleri ve alkol tüketimi ile araç kullanma davranışları arasındaki ilişki hakkında önemli bilgiler sunarak, sürücü eğitim programlarının ve alkollü araç kullanma farkındalık çalışmalarının eğitim müfredatlarında önemli bir yer tutmasının gerekliliğine vurgu yapmaktadır.
Anahtar Kelimeler: SÜDGE, sürücü davranışları, alkol, çocukluk çağı travması, mizaç ve karakter

Abstract:
Objective: Drivers caught operating a vehicle under the influence of alcohol for the second time are subjected to an administrative fine, have their licenses revoked for a period of two years, and are required to attend Driver Behavior Improvement Training (SÜDGE). Despite its prohibition and associated accident risks, many drivers continue to commit this violation. The aim of this study is to examine the relationship between drivers participating in SÜDGE and their alcohol-impaired driving behaviors, childhood trauma experiences, and personality dimensions.
Methods: The study included 52 volunteers who successfully completed the SÜDGE program. Participants were administered a socio-demographic information form, the Childhood Trauma Questionnaire (CTQ-28), the Hacettepe Personality Inventory (HKE), and the Temperament and Character Inventory (Turkish TCI). The collected data were analyzed using SPSS 26 (Statistical Package for the Social Sciences). Analyses were conducted using "Independent Samples T-test" for normally distributed independent two-group comparisons and "Mann-Whitney U Test" two-group comparisons where distributions were non-normal. The study's findings, limitations, and contributions were discussed congruently with existing literature.
Results: According to the study findings, significant relationships were observed between certain sub-scale scores of the Temperament and Character Inventory (TCI) and variables such as age groups, marital status, duration of driving, and history of accidents while driving under the influence. Positive correlations were identified between the ages and experiences of participants and TCI reward dependence and self-transcendence scores, while a negative correlation was found between the age of alcohol initiation and novelty seeking score. A positive relationship was also established between alcohol consumption quantity and novelty seeking score. Furthermore, based on CTQ-28 scores, positive associations were determined between the duration of driving and physical neglect scores, duration of possessing a driver's license and sexual abuse scores, and alcohol consumption quantity and emotional abuse scores. No direct relationship was found between HKE's personal harmony and social harmony sub-scale scores and demographic variables related to driving and alcohol use. However, relationships between HKE sub-scores, TCI, and CTQ scores were elucidated.
Conclusions: In conclusion, the study achieved results supporting its hypotheses. Overall, it provides valuable insights into the connection between childhood trauma, personality traits, temperament, character features, alcohol consumption, and driving behaviors. The study underscores the importance of incorporating awareness-building initiatives regarding alcohol-impaired driving into driver education programs prior to obtaining a driver's license.
Keywords: SUDGE, driver behavior, alcohol, childhod trauma, temperament and character