Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi tıpta uzmanlık öğrencilerinin su ayak izlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of water footprints of medical specialization students at Bolu Abant İzzet Baysal University Faculty Of Medicine
Yazar: TUĞBA BACAKSIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSU KIYAN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Davranış = Behavior ; Su ayak izi = Water footprint ; Su tüketimi = Water consumption ; Tutumlar = Attitudes ; Tıp eğitimi = Education-medical ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıpta Uzmanlık Öğrencilerinin Su Ayak İzlerinin Değerlendirilmesi
Amaç: Su ayak izi hem doğrudan kullandığımız hem de dolaylı yollardan tükettiğimiz su kullanımını hesaplayan tatlı su kullanımının bir göstergesidir. İnsanlar günlük hayatta su tüketimini sadece içme suyu olarak ve yemek yapmak, banyo yapmak, çamaşır yıkamak, bulaşık yıkamak vb. için kullanıldığını düşünmektedir, oysaki daha büyük su ayak izimizi oluşturan kısım tükettiğimiz tüm ürünlerdeki gizli su miktarıdır. Bu araştırmada Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi tıpta uzmanlık öğrencilerinin su ayak izlerinin belirlenmesi, su ayak izi kavramı hakkındaki bilgileri, su tüketimi konusunda düşünce, tutum ve davranışlarını belirlemek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki bu araştırmanın evrenini Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesinde eğitim görmekte olan 255 tıpta uzmanlık öğrencisi oluşturmaktadır.  Araştırmada kullanılan soru formu sekiz bölümden oluşmakta olup Cemile Çankaya ve Cansu Filik İşcen tarafından geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan Su Tüketim Davranışları Ölçeği, Prof. Arjen Hoekstra tarafından oluşturulmuş su ayak izi ağı soruları ve araştırmacılar tarafından literatürdeki bilgiler ışığında hazırlanmış olan soruları içermektedir. Veriler yüz yüze anket yöntemiyle toplanmıştır. İstatiksel analizde tanımlayıcı istatistik, ki-kare testi, Fisher'in kesin ki-kare testi, Spearman ve Pearson korelasyon analizi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis varyans analizi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma için gerekli izinler ve etik onay alınmıştır.
Bulgular: Katılımcıların %47,5'i kadın, %52,5'i erkektir ve %1,5'i temel bölümlerde, %68,2'si dahili bölümlerde ve %30,3'ü cerrahi bölümlerde çalışmaktadır. Katılımcıların %22,2'si su ayak izi kavramını duymuştur ve su ayak izi ortalaması 1.170,80 m3/yıl'dır. Erkeklerin su ayak izi kadınlardan daha yüksektir. Evlilerin su ayak izi ve gıda su ayak izi bekarlara göre daha yüksektir. Dahili bilimlerdekiler cerrahi bilimlerdekilere göre daha fazla su ayak izi kavramını duymuştur. Kadınların erkeklere göre tutum puanı daha yüksektir. Su ayak izini duyanların bilgi puanı, tutum puanı, davranış puanı, düşünce puanı, su tüketim davranışları ölçek toplam puanı ve alt boyutlarından su tüketim ve su bilinç puanı duymayanlara göre daha yüksek, su ayak izi daha düşüktür. 
Sonuç: Su ayak izi kavramı henüz yeni duyulmaya başlayan bir kavramdır. Sosya-kültürel seviyesi en yüksek gruplardan biri olan hekimler arasında bile su ayak izi kavramı yeterince bilinmemektedir. Bu sonuç doğrultusunda su ayak izi kavramının daha fazla duyulması ve öğrenilmesi için literatürde bu yönde daha fazla çalışma yapılmalı, su ayak izi ve tüketimine ilişkin kamu spotları yayınlanmalı ve böylece kişilerde farkındalık oluşturulup su ayak izlerinin hesaplanması sağlanıp, su ayak izlerinin azaltılmasına yönelik uygulamalara teşvik edilmelidir. 
Anahtar Kelimeler: Su ayak izi, su tüketim davranışları, su tüketim tutumları, su tüketim düşünceleri, tıpta uzmanlık öğrencileri

Abstract:
Evaluation Of Water Footprints Of Medical Specialization Students At Bolu Abant İzzet Baysal University Faculty Of Medicine
Background: Water footprint is an indicator of fresh water use that calculates the water use that we use both directly and indirectly. People consume water in daily life only as drinking water and for cooking, bathing, washing clothes, washing dishes etc. However, the part that creates our larger water footprint is the amount of hidden water in all the products we consume. In this study, it was aimed to determine the water footprints of Bolu Abant İzzet Baysal University Faculty of Medicine medical specialty students, their knowledge about the concept of water footprints, their thoughts, attitudes and behaviors about water consumption.
Materials and Methods: The population of this cross-sectional study consists of 255 medical residency students studying at Bolu Abant İzzet Baysal University Faculty of Medicine. The questionnaire used in the research consists of eight parts. It includes the water footprint network questions created by Arjen Hoekstra and the questions prepared by the researchers in the light of the information in the literature. Descriptive statistics, chi-square test, Fisher's exact chi-square test, Spearman and Pearson correlation analysis, Mann Whitney U test, Kruskal Wallis analysis of variance were used in statistical analysis. Significance level was accepted as p<0.05. Necessary permissions and ethical approval were obtained for the research.
Results: 47.5% of the participants are female, 52.5% are male, and 1.5% work in basic departments, 68.2% in internal departments and 30.3% in surgical departments. 22.2% of the participants have heard of the concept of water footprint and the average water footprint is 1,170,80 m3/year. Men have a higher water footprint than women. Married people have higher water footprint and food water footprint than singles. Those in the internal sciences have heard more about the concept of water footprint than those in the surgical sciences. Women have higher attitude scores than men. Those who heard about water footprint had higher knowledge score, attitude score, behavior score, thought score, water consumption behavior scale total score and sub-dimensions, water consumption and water awareness score, and water footprint was lower than those who did not.Conclusion: The concept of water footprint is a concept that has just begun to be heard. Even among physicians, who are one of the highest socio-cultural groups, the concept of water footprint is not well known. In line with this result, more studies should be carried out in the literature in order to hear and learn the concept of water footprint more, public spots on water footprint and consumption should be broadcast, thus creating awareness on people, calculating water footprints, and encouraging practices to reduce water footprints. 
Keywords: Water footprint, water consumption behaviors, water consumption attitudes, water consumption thoughts, medical residency students