Hashimoto tiroiditi olan adolesan kızlarda over rezervinin serum anti-müllerian hormon düzeyi ile değerlendirilmesi
Evaluation of ovarian reserve in adolescent girls with hashimoto's thyroiditis using serum anti-mullerian hormone levels
Yazar: EZGİ ÖZALP AKIN
Danışman: PROF. DR. ZEHRA AYCAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Otoimmün hastalıkların, overleri etkileyerek prematür overyan yetmezliğe (POY) yol açabileceği bilinmektedir. Hashimoto tiroiditi (HT), tiroid bezinin otoimmün bir hastalığı olup, otoimmün ooforit ile over yetmezliğine neden olabilmektedir. Bu konuda erişkinlerde kısıtlı sayıda çalışma olup, çocuk ve adolesanlarda çalışma bulunmamaktadır. Anti-müllerian hormon (AMH), dişide primer folliküllerin granüloza hücrelerinden, gestasyonun 36. haftasından menapoza kadar salgılanan ve over rezervini çok iyi gösteren bir belirteçtir. Bu çalışmada, HT olan adolesan kızların serum AMH düzeyleri ile over rezervlerinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Çalışmaya klinik bulgular, hormon düzeyleri, otoantikorlar ve ultrasonografik bulgularla HT tanısı konulan 30 adolesan kız hasta ile benzer yaşta 30 sağlıklı kız dahil edildi. Hasta ve kontrol grubunda serum AMH düzeyleri çalışılarak, gruplar arasında farklılık olup olmadığı Mann-Whitney U testi ile karşılaştırıldı. Ayrıca her iki grupta serum AMH düzeyleri yaşa göre belirlenen normal referans değerlerine göre değerlendirilerek -2 standart deviasyondan (SD), +2SD'e kadar gruplandırılarak yorumlandı. 
Hasta ve kontrol grubunun yaş ortalaması 14,4 ±1,85 idi. Pubertal evreleri açısından iki grup arasında anlamlı fark yoktu. HT olan adolesanların serum AMH düzeyi ortalaması 2,18±1,69 ng/ml, sağlıklı adolesanlarınkinden (2,32±1,56 ng/ml) daha düşük olmakla birlikte aralarındaki fark anlamlı değildi, (p= 0,784). Serum AMH düzeyleri yaşa göre verilen normal referans değerleri ile karşılaştırıldığında HT'li adolesanların %80'inin serum AMH düzeyi 50.persentilin altında bulundu.  Serum AMH düzeyi ile TSH düzeyi arasında negatif  korelasyon saptandı, (p=0,02).  Serum anti-TPO ve anti-TG düzeyleri ile AMH arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Tüm olguların 43'ünün (%71'inin), pubertesi evre 5 olup, ortalama serum AMH düzeyleri 2,46±1,74 ng/ml ile diğer tüm puberte evrelerinden yüksekti. Ortalama menarş yaşı hasta grubunda, kontrol grubundan anlamlı olarak düşük saptandı, (p= 0,001).
Bu çalışmada HT olan hastaların serum AMH düzeyleri ile sağlıklı adolesanlarınki arasında anlamlı fark bulunmadı. Bununla birlikte hastaların %80'inde serum AMH düzeyinin 50.persentilin altında olması erişkin dönemde dikkatli izlenmelerinin gerektiğini düşündürdü. Adolesanlarda ilk kez yapılan bu çalışma ile konuyla ilgili kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulduğu görüldü.

Abstract:
Autoimmune diseases affect the ovaries and lead to premature ovarian failure (POF). Hashimoto's thyroiditis (HT) is an autoimmune disease of the thyroid gland which can cause autoimmune oophoritis and ovarian failure. There is little research in this topic in adults and no study in children and adolescents. Anti-mullerian hormone (AMH) is produced by granulosa cells of the primary follicles from the week 36 of gestation to menopause, and is a good marker of the ovarian reserve. This study is designed to evaluate the ovarian reserve of the adolescent girls with HT by using serum AMH levels.
Thirty adolescent girls diagnosed as HT with clinic evidence, hormone levels, autoantibodies and ultrasonography findings and 30 healthy girls with similar age are included in the study. Anti-müllerian hormone levels are measured in patient and control groups and compared by using Mann-Whitney U test. Also, AMH is grouped from -2 standart deviation (SD) to + 2 SD according to age specific reference levels and interpreted.
Mean age was 14,4 ±1,85 in both the patient and the contol groups. There was no significant difference in pubertal stage between groups. Mean serum AMH level in the patient grup was 2,18±1,69 ng/ml, which was lower than the control group (2,32±1,56 ng/ml), but the results were not statistically significant. According to normal reference values of serum AMH levels for age, 80% of adolescents with Hashimoto's thyroiditis were below 50th percentile. There was negative correlation between serum AMH and thyroid stimulating hormone (TSH) levels, (p=0,02). There was no correlation between serum AMH and anti-thyroid peroxidase (anti-TPO) or anti-thyroglobulin (anti-TG) levels. Forty three of 60 cases (71%) were at stage 5 puberty and their mean serum AMH level (2,46±1,74 ng/ml) was higher than the mean AMH levels of the other puberty stages. In the patient group, the mean age of menarch was earlier than the control group, (p=0,001).
In this study, there was no statistically significant difference between the serum AMH levels of the adolescents with HT and control group. Even though, mean AMH levels in 80% of the patient group was under 50th percentile. It is thought that these patients should be followed carefully in adulthood. This is the first study in adolescents in this topic and comprehensive studies are needed.