Türkiye'ye Cumhuriyet döneminde beden eğitimi ve spor alanında gelen yabancı uzmanların istihdamı, çalışmaları ve etkileri (1923-1973)
In the field of physical education and sports of the Republic of Turkey in the period of the employment of foreign experts, studies and effects (1923-1973)
Yazar: MEHMET YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ÖZBAY GÜVEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Spor = Sports
Dizin: Beden eğitimi = Physical education ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Spor = Sports ; Spor uzmanları = Sport experts ; Uzmanlar = Specialists ; Yabancılar = Foreigners

Özet:
Cumhuriyetin ilanıyla birlikte, Atatürk'ün önderliğinde Türkiye'nin modern milletler seviyesine ulaşabilmesi için her alanda politikalar izlenmiştir. Bu politikalardan bir tanesi olan beden eğitimi ve spor alanının çeşitli dallarında ileri gitmiş ülkelerden yabancı beden eğitimi ve spor uzmanları Türkiye'ye davet edilmiştir. Bu araştırmanın amacı 1923-1973 yılları arasında Türkiye'ye gelen yabancı beden eğitimi ve spor uzmanlarının istihdamı, çalışmaları ve etkilerini ortaya koymaktır. Bu amaçla nitel araştırma yöntemlerinden tarihsel doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına ulaşabilmek için Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivi başta olmak üzere devlet ve üniversite kütüphaneleri ile süreli yayınlar taranmıştır.  Ayrıca yabancı uzmanlarla çalışma imkanı bulmuş Türk sporcu, hakem, antrenör ve spor insanlarıyla sözlü tarih çalışmaları da yapılmıştır. Araştırma sonucunda, 1923-1973 yılları arasında 23 farklı branşta, 24 farklı ülkeden, 184 beden eğitimi ve spor uzmanının Türkiye'ye geldiği görülmüştür. Tercih edilen bu uzmanların genel olarak ilgili branşta ileri gitmiş ülkelerden ve önemli isimlerinden seçildiği görülmüştür. Türkiye'ye gelen bu antrenörler genellikle önemli spor organizasyonları öncesi gelmişlerdir. Türkiye'de oluşturulacak beden eğitimi ve spor ekollerinin şekillendirilmesinde önemli rol oynayan bu uzmanların pek çoğu Türkiye'de özverili bir şekilde çalışıp ülkelerine dönerken, bir kısmı da görev süresi bittikten sonra Türkiye'den ayrılmamıştır. Bu dönemde Türkiye'ye gelen yabancı beden eğitimi ve spor uzmanları Türk sporcularını modern anlamda çalıştırırken, aynı zamanda modern branş gerekliliklerini ilgili branşın antrenör ve hakemlerine öğreterek yetişmiş spor adamı açığının kapatılmasına katkı sağlamışlardır. Bu dönemde gelen yabancı antrenörlerden bazıları hazırlamış oldukları raporlarla Türkiye'de beden eğitimi ve spor teşkilatının oluşumuna katkı sağlarken, bir kısmı da bilgi, beceri ve deneyimlerini kitap haline getirerek Türk sporuna katkı sağlamışlardır. Yabancı uzmanların Türkiye'de kalma sürelerine göre etkileri de değişkenlik göstermiştir. Birkaç istisna dışında Türkiye'de herhangi bir sorun yaşamamışlardır. Bu bulgular tartışılarak gelecekte yapılacak çalışmalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
With the declaration of the Republic, policies in all areas to reach the level of modern nations under the leadership of Ataturk's Turkey was monitored. Physical education from developed countries in various fields of physical education and sports policy and sports with one of these experts were invited to Turkey. The aim of this study is to reveal the employment of foreign physical education and sports specialists from Turkey, and study their effects between the years 1923-1973. For this purpose, historical document review method, one of the qualitative research methods, was used. In order to reach the research findings, periodicals were scanned with state and university libraries, especially the Presidential State Archive. In addition, oral history studies were conducted with Turkish athletes, referees, trainers and sports people who had the opportunity to work with foreign experts. As a result of the research, between 1923-1973 in 23 different branches from 24 different countries, it was seen coming to Turkey of 184 physical education and sports specialists. It is seen that these preferred specialists are selected from the countries and important names that have advanced in the relevant branch. These coaches have generally come to Turkey before major sporting events. Physical education and sports will be established in Turkey, which plays an important role in shaping many of these specialist schools of returning to work in a selfless manner in the country in Turkey, a portion is separated from Turkey after the end of the tenure. During this period, coming to Turkey foreign physical education and sports specialists, while running in the modern sense of Turkish athletes also by teaching the modern branch requirements to the trainers and referees of the related branch, they have contributed to closing the gap of the trained sports man. During this period, the report which had been prepared in Turkey from some of the foreign coach, while contributing to the development of physical education and sports organizations, some of the knowledge, skills and experience by making books have contributed to Turkish sports. According to the length of stay of foreign experts in Turkey it has varied effects as well. With few exceptions, they have not experienced any problems in Turkey. These findings are discussed and suggestions for future studies are presented.