İlkokul 4. sınıf için hazırlanan bilimsel süreç becerileri programının etkililiğinin belirlenmesi
Determining the effectiveness of science process skills program prepared for elementary school grade 4
Yazar: FATMA BETÜL KURNAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖMER KUTLU
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ilkokul 4. sınıf için bir ?Bilimsel Süreç Becerileri Programı? (BSBP) geliştirmek ve bu programın bilimsel süreç becerilerini kazandırması açısından etkililiğini belirlemektir. 
Bu amaçla, araştırmada öncelikle BSBP geliştirilmiştir. Programın geliştirilmesi aşamasında, bilimsel süreç becerilerinin alt boyutları bütünleştirici (eklektik) bir yaklaşımla tanımlanmış, alt boyutlara ilişkin kazanımlar yazılmıştır. Fen ve Teknoloji Dersi Programı?nda yer alan ?Maddeyi Tanıyalım? ünitesine ait kazanımlar ile BSBP?nın kazanımları ilişkilendirilmiş, ders planları hazırlanmıştır. BSBP?nin öğrenci düzeyine uygunluğu ve bilimsel doğruluğu farklı aşamalarda 11 uzman tarafından değerlendirilmiştir.
Araştırmanın çalışma grubunu, 2012/2013 öğretim yılında Ankara ili Altındağ ilçesi Aydınlıkevler İlkokulunda 4/C (N=24) ve 4/D (N=24) sınıflarına devam eden toplam 48 öğrenci oluşturmuştur. Çalışmada araştırmacı tarafından geliştirilen Bilimsel Süreç Becerileri Testi (BSBT) ve kısa yanıt gerektiren sorular kullanılmıştır. BSBT 39 çoktan seçmeli sorudan oluşmuştur, geçerliği ve güvenirliği ön deneme uygulamasına dayalı olarak araştırılmıştır. Uzman kanısına ve gruplar arası farka dayalı olarak elde edilen sonuçlara göre geçerli sonuçlar verebildiği belirlenmiştir. KR 20 güvenirliği 0,82, testin ortalama güçlüğü 0,48 bulunmuştur. Kısa yanıt gerektiren sorular ise, öğrenme sürecini değerlendirebilmek amacıyla kullanılmıştır. Soruların öğrenci düzeyine ve ölçülmek istenen özelliğe uygunluğu uzman görüşüne dayalı olarak belirlenmiştir. Kısa yanıt gerektiren soruların puanlanmasında dereceli puanlama anahtarları kullanılmıştır. 
BSBP deney grubu öğrencilerine dokuz haftalık bir süre içinde uygulanmıştır. Bu süre içerisinde kontrol grubuna bir müdahalede bulunulmamıştır. Uygulama devam ederken deney grubu öğrencilerine her etkinliğin sonunda, kontrol grubu öğrencilerine ise aynı hafta içerisinde kısa yanıt gerektiren sorular sorulmuş ve öğrencilerin yanıtları yazılı olarak alınmıştır. Öğrenci yanıtlarının puanlanmasının ardından puanlamanın güvenirliğini sağlamak amacıyla araştırmacı dışında iki fen bilgisi öğretmeni yanıtları puanlamış ve puanlama güvenirliği yüksek (Kendall?ın W değeri 0,88) bulunmuştur. 
Araştırmanın sonunda elde edilen bulgular, BSBP?nın deney grubu öğrencilerinin bilimsel süreç becerilerini kullanma düzeylerini kontrol grubunda bulunan öğrencilere göre manidar düzeyde artırdığını göstermektedir. Deney ve kontrol grubunda bulunan öğrencilerin kısa yanıt gerektiren sorulara verdikleri yanıtlar incelendiğinde, tüm sorularda deney grubunda en doğru yanıta ulaşan öğrenci sayısı (f) kontrol grubunda en doğru yanıta ulaşan öğrenci sayısından daha yüksektir. Ayrıca bulgular sonucunda, uygulanan programın bilimsel süreç beceri kazanımlarının edinilmesinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Bilimsel Süreç Becerileri, program değerlendirme.

Abstract:
The aim of this research is to develop a ?Science Process Skills Program? (SPSP) for elementary school grade 4 and determine the effectiveness of this program in terms of acquiring science process skills.
To that end, SPSP was primarily developed. During the development stage of the program, sub-dimensions of science process skills were identified using an eclectic approach and the gains related to the sub-dimensions were noted. The gains of the unit  ?Let?s Learn The Matter? in Science and Technology Course Program and the gains of the SPSP were correlated and lesson plans were prepared. The relevancy and the scientific accuracy of the SPSP were evaluated by 11 experts at different stages.
The workgroup of the research consists of 48 students studying at Aydınlıkevler Elementary School classes 4/C (N=24) and 4/D (N=24) in the district of Altındağ in Ankara. Science Process Skill Test (SPST) developed by the researcher and short answer questions were used in the research. SPST has 39 multiple-choice questions and its validity and reliability analysis was carried out based on preliminary test. Based on expert opinions and the results attained from the difference between the groups, it was determined that it could yield viable results. The KR-20 reliability and the average difficulty of the test were calculated 0,82 and 0,48 respectively. Short answer questions were used to evaluate the learning process. The relevancy of the program to the students? level and the feature to be measured was determined based on expert opinions. Scoring rubrics were used in scoring the short answer questions. 
SPSP was administered to experimental group within a period of 9 weeks. During this period, the control group received no treatment. Short answer questions were asked to the students in the experimental group at the end of each activity, and to the students in the control group within the same week and their answers were documented in writing. After scoring the answers of the students, in order to ensure the reliability of the scoring, other than the researcher, two other science teachers scored the answers and high reliability (Kendall?s W=0,88) between the scorers was observed.  
The findings obtained at the end of the research show that SPSP increases the level of use of science process skills of the students in the experimental group significantly, compared to the students in the control group. When the answers to the short answer questions of the students both in experimental and control groups were examined, it was noted that the students in the experimental group had higher percentages of right answers compared to the control group for all questions. Furthermore, findings have also showed that the program is effective in acquiring the gains of science process skills .

Key Words: Science process skill, program evaluation.