Vardiyalı çalışan hemşirelerde iş ile ilişkili yaşam kalitesi, fiziksel sağlık düzeyi ve beslenme davranışlarının incelenmesi
Examination of work-related quality of life, physical health level and nutritional behaviors in shift working nurses
Yazar: AYDAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MELEK NİHAL ESİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Vardiyalı çalışan hemşirelerde iş ile ilişkili yaşam kalitesi ile fiziksel sağlık düzeyi ve beslenme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel tipte tasarlanan araştırma İstanbul Anadolu Yakasında bulunan üç farklı kamu hastanesinde Aralık 2022-Temmuz 2023 tarihlerinde görev yapan 1228 hemşireden kota örnekleme yöntemi ile seçilen 312 hemşire ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak "Tanıtıcı Özellikler Formu", "Çalışanlar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği", "Fiziksel Sağlık Anketi", "Beslenme Davranışları Formu", "Besin Tüketim Sıklığı Anketi" ve "Besin Tüketim Kaydı", dijital baskül ve esnemeyen mezura kullanılmıştır. Makro ve mikro besin öğelerinin alımı BeBİS 7.1 programı ile tanımlayıcı, karşılaştırmalı, korelasyon ve regresyon testleri SPSS 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 alınmıştır. Hemşirelerin yaş ortalaması 28,84 ± 6,10, %80,8'i kadın, %63,5'i bekar ve %65,7'si lisans mezunudur. Hemşirelerin Mesleki Tatmin puanı 31,47 ± 9,53, Tükenmişlik puanı 20,41 ± 6,95, Eşduyum Yorgunluğu puanı 18,71 ± 9,34, Gastrointestinal Risk Düzeyi puanı 15,71 ± 3,83, Kardiyovasküler Risk Düzeyi puanı 13,71 ± 4,05, Sağlıklı Diyet İndeksi puanı 23,18 ± 13,06, Sağlıksız Diyet İndeksi puanı 15,54 ± 11,92 ve Diyet Kalite İndeksi puanı 7,63 ± 14,59 olarak tespit edilmiştir. Cinsiyet, eğitim süresi, toplam çalışma süresi ve COVİD-19 servisinde çalışma değişkenlerinin Mesleki Tatmin puanı üzerinde %5,6; medeni durum, haftalık çalışma saati, sigara kullanma, öğün saatlerinin düzeni, öğün atlama, hastane yemekhanesi kullanma durumları değişkenlerinin Tükenmişlik puanı üzerinde %7,6; eğitim süresi, COVİD-19 hastalığı geçirme durumu, haftalık çalışma saati, sigara kullanma, öğün saatlerinin düzeni ve öğün atlama durumları değişkenlerinin Eşduyum Yorgunluğu puanı üzerinde %9,4 oranında etki gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Hemşirelerin Mesleki Tatmin ile Kardiyovasküler Risk Düzeyi ve Diyet Kalite İndeksi arasında, Tükenmişlik ve Eşduyum Yorgunluğu ile Gastrointestinal Risk Düzeyi ve Kardiyovasküler Risk Düzeyi arasında ilişki tespit edilmiştir. İş sağlığı hemşireliği uygulamaları kapsamında geliştirilecek politikalarda hemşirelerin iş ile ilişkili yaşam kalitelerinin yükseltilmesi için fiziksel sağlığı ve beslenme davranışlarını iyileştirmeye yönelik çalışmalar yapılması önerilmektedir.

Abstract:
The descriptive and cross-sectional study, which was designed to examine the relationship between work-related quality of life, physical health level and nutritional behaviours in shift working nurses was conducted with 312 nurses selected by quota sampling method from 1228 nurses working in three different public hospitals on the Asian side of Istanbul between December 2022 and July 2023. "Descriptive Characteristics Form", "The Professional Qualitiy of Life Scale", "Physical Health Questionnaire", "Nutrition Behaviours Form", "Food Consumption Frequency Questionnaire" and "Food Consumption Record", digital scale and inflexible tape measure were used as data collection tools. Macro and micronutrient intakes were analysed using BeBIS 7.1 software and descriptive, comparative, correlation and regression tests were performed using SPSS 25.0 software. Statistical significance level was taken as p<0.05. The mean age of the nurses was 28.84 ± 6.10 years, 80.8% were female, 63.5% were single and 65.7% were undergraduate graduates. Compassion Satisfaction score was 31.47 ± 9.53, Burnout score was 20.41 ± 6.95, Compassion Fatigue score was 18.71 ± 9.34, Gastrointestinal Risk Level score was 15.71 ± 3.83, Cardiovascular Risk Level score was 13.71 ± 4.05, Healthy Diet Index score was 23.18 ± 13.06, Nonhealthy Diet Index score was 15.54 ± 11.92 and Diet Quality Index score was 7.63 ± 14.59. It was concluded that the variables of gender, education period, total working time and working in the COVID-19 service had an effect of 5.6% on the Compassion Satisfaction score; the variables of marital status, weekly working hours, smoking, meal times, skipping meals, and using the hospital dining room had an effect of 7.6% on the Burnout score; and the variables of education period, having COVID-19 disease, weekly working hours, smoking, meal times, and skipping meals had an effect of 9.4% on the Compassion Fatigue score. A relationship was found between Compassion Satisfaction and Cardiovascular Risk Level and Diet Quality Index, and between Burnout and Compassion Fatigue and Gastrointestinal Risk Level and Cardiovascular Risk Level. In the policies to be developed within the scope of occupational health nursing practices, it is recommended to carry out studies to improve the physical health and nutritional behaviours of nurses in order to improve their work-related quality of life.