Tekirdağ çekirdeksizi ve beauty seedless üzüm çeşitlerinde (V. vinifera L.) kalite uygulamalarının tanenin histokimyasal yapısı ve aroma bileşimine etkisi
Effects of quality practices on berry histochemical structure and aroma composition in tekirdağ çekirdeksizi and beauty seedless grape varieties (V. vinifera L.)
Yazar: SEVİL CANTÜRK
Danışman: PROF. DR. BİRHAN KUNTER
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Sofralık üzüm = Table grape ; Sıcaklık stresi = Temperature stress ; Vitis vinifera = Vitis vinifera ; Ürün kalitesi = Product quality

Özet:
Çalışmada, Ankara koşullarında yetiştirilen Beauty Seedless ve Tekirdağ Çekirdeksizi üzüm çeşitlerinde salkım seyreltme+yaprak alma (SY) ile iki farklı çevresel stres önleyici maddenin (partikül film-PF ve sistemik etkili-SS) kalite özelliklerine etkisi incelenmiştir. Salkım seyreltme oranı her iki üzüm çeşidinde en yüksek % 30 olarak uygulanmıştır. Uygulamalar tane tutumu (1) ve ben düşme (2) dönemlerinde gerçekleştirilmiştir. Üzümler için genel olgunluk ölçütlerine ilave olarak antosiyanin miktarı spektrofotometrik olarak ve aroma bileşenleri GC-MS ile belirlenmiştir. Çalışmada ayrıca tanenin histolojik yapısı mikroskobik olarak incelenmiş ve antosiyanin birikimi hücresel düzeyde değerlendirilmiştir. Çevresel stres önleyiciler, tane tutum döneminde salkım seyreltme+yaprak alma ile birlikte uygulandığında salkım ve tane fiziksel özelliklerini geliştirmiştir. SS+SY(1) kombinasyonunda, Beauty Seedless'te 392.23 g salkım ağırlığı ve 2.13 g tane ağırlığı elde edilirken, Tekirdağ Çekirdeksizi'nde salkım ve tane ağırlıkları sırasıyla 431.97 g ve 5.35 g'a ulaşmıştır. PF+SY kombinasyonu, her iki üzüm çeşidinde antosiyanin miktarı ve renk yoğunluğunun artışına en fazla katkıyı sağlamıştır. PF+SY(1) uygulaması ile, Beauty Seedless'te toplam antosiyanin miktarı 512.93 mgkg-1'dan (kontrol) 697.79 mgkg-1'a yükselirken, Tekirdağ Çekirdeksizi'nde 81.43 mgkg-1'dan (kontrol) 100.11 mgkg-1'a yükselmiştir. Tane kabuk rengi CIRG indeksine göre Beauty Seedless'te "mavi-siyah", Tekirdağ Çekirdeksizi'nde "koyu kırmızı" olarak tanımlanmıştır. Uygulamaların aroma bileşimine etkisi oldukça sınırlı bulunmuştur. Beauty Seedless'te 36, Tekirdağ Çekirdeksizi'nde 25 aroma bileşeni tanımlanmıştır. Tane kabuk kalınlığı ölçümleri Beauty Seedless'de 77.47–84.26 µm, Tekirdağ Çekirdeksizi'nde 52.67–61.59 µm arasında değişmiştir. Antosiyaninlerin tane kabuğu dokularındaki dağılım ve birikimi bakımından üç tip hücre gözlenmiş olup, bunlar (1) antosiyanin birikimi olmayan hücreler ile (2) antosiyaninlerin vakuollerde ve (3) granüler yapılarda depolandığı hücrelerdir. Ancak bu hücre tiplerinin ince yapısı iki üzüm çeşidinde farklılık göstermiştir.

Abstract:
In this study, effects of cluster thinning+leaf removal (SY) and two abiotic stress inhibitors (particle film-PF and systemic efficient-SS) on quality characteristics of Beauty Seedless and Tekirdağ Çekirdeksizi grape cultivars cultivated Ankara ecology were determined. For cluster thinning, max 30 % of the clusters of each vine were removed.  Treatments were performed at berry set (1) and veraison (2). In addition to maturity parameters for grapes, total anthocyanin concentration was determined spectrophotometrically and aromatic composition was determined by GC-MS. Histological structure of berry and anthocyanin accumulation in berry cellular tissue were microscopically evaluated. Cluster and berry physical characteristics were affected positively when abiotic stress inhibitors combined with SY at berry set. In SS+SY(1) treatment, cluster and berry weight were determined as 392.23 g and 2.13 g respectively in Beauty Seedless. In the same treatment, cluster and berry weight of Tekirdağ Çekirdeksizi were reached at 431.97 g and 5.35 g respectively. PF+SY treatment had the highest anthocyanin content and color intensity in both grape varieties. In PF+SY(1) treatment, total anthocyanin content were increased from 512.93 mgkg-1 (control) to 697.79 mgkg-1 in Beauty Seedless, and  81.43 mgkg-1 (control) to 100.11 mgkg-1 in Tekirdağ Çekirdeksizi. Berry skin color was defined as "blue-black" in Beauty Seedless and "dark red-violet" in Tekirdağ Çekirdeksizi according to CIRG index. Effects of treatments in aromatic composition was limited. 36 aroma compounds were identified in Beauty Seedless and 25 in Tekirdağ Çekirdeksizi. Berry skin thickness were ranged from 77.47 to 84.26 µm in Beauty Seedless, and 52.67 to 61.59 µm in Tekirdağ Çekirdeksizi. Three types of cells were observed in terms of anthocyanin distribution and accumulation in skin tissues. These were: (1) cells without any anthocyanin, (2) cells with vacuolar accumulation and (3) cells with granular accumulation. However, the fine structure of these cell types were varied between two grape cultivars.