Açık-yeşil alanların kullanıcı ve çevre açısından irdelenmesi: Yahya Kemal parkı örneği
User-and environment-oriented investigation of urban open-green areas: Yahya Kemal park
Yazar: ÖZLEM ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ZAFER AKDEMİR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İstanbul, 20. yy'ın ikinci yarısından itibaren yoğun nüfus hareketlerine maruz kalmıştır. Kent-kır nüfus dengelerinin kentler lehine artış gösterdiği bu gelişmelerin kuşkusuz sosyo-ekonomik, sosyo-politik ve sosyo-kültürel farklı gerekçeleri vardır.
1990'larda güvenlik eksenli politikaların sonucu, özellikle belli bölgelerden yoğunlaşan iç göçle birlikte, 2000'ler sonrası hız kazanan kırsal alanlardaki nüfus çözülmesi, başta İstanbul olmak üzere büyük kentlerde yoğun bir nüfus artışına neden olmuştur.
Bölgesel ölçekteki gelişmelerin ve ülke politikalarının bir sonucu olarak yine büyük kentlerin maruz kaldığı diğer önemli bir olgu da, farklı ülkelerden farklı gerekçelerle (mülteci vb.) gelen nüfus yoğunluğudur. Özellikle küresel ölçekte önemli bir dünya kenti olan İstanbul, ülke ekonomisinin makro ölçekte lokomotifi haline getirilen inşaat sektörü eliyle yoğun yapılaşmalara maruz kalmıştır. Sınırları muğlak hale gelen ve ekolojik eşikleri aşılmış, planlama bilim alanının dışlandığı bir anlayışın hakim olduğu kentte kuşkusuz birçok donatı eksikliği ile birlikte yeşil alanlara yönelik donatı eksikliği de öne çıkmaktadır.  
Kentlilerin bu ihtiyacına yönelik kamusal alanlar olarak değerlendirdiğimiz, açık ve yeşil alanlar karşımıza çıkmaktadır. Açık ve yeşil alanlara yönelik farklı kaynaklar tarafından çeşitli sınıflandırmalar ve standartlar ortaya konulmuştur. Bu alanların, ortaya koyulan standartları ve ihtiyaçları yeterli düzeyde karşılaması beklenmektedir.
Açık ve yeşil alanların önemli örneklerinden olan parklar çalışmada inceleme alanı olarak seçilmiştir. Kentteki açık ve yeşil alanların azaldığı, tahrip edildiği bu dönemde parkların işlevleri ve kentlilerin bu alanlara duyduğu ihtiyaç göz ardı edilemez bir unsurdur.
Bu bağlamda tez çalışması, beş bölümden oluşmuştur.
Birinci bölümde, tezin amacı ve yöntemi belirtilmiş, problem ortaya konmuştur.
İkinci bölümde, kamusal alan, açık ve yeşil alan tanımlamalarına yer verilmiştir. Açık ve yeşil alanların sınıflandırılması, standartları, önemi ve işlevleri çeşitli kaynaklara göre incelenmiştir. Çalışma konusu olarak parklar ve mahalle parkları incelenmiş, İstanbul'dan üç farklı mahalle parkı örneği verilmiştir.
Tezin üçüncü bölümünde çalışma alanı olan Yahya Kemal (Serencebey) Parkı incelenmiştir. Parkın öncesinde, parkın bulunduğu alan olarak Beşiktaş'ın konumu, tarihçesi gibi çeşitli özellikleri anlatılmıştır. Parkın bulunduğu alanın değişimi ve tarihçesi, çevreyle olan ilişkisi çeşitli fotoğraflar ve haritalar yardımıyla incelenmiştir. Tez kapsamında Yahya Kemal (Serencebey) Parkı kullanıcılarına yönelik bir anket çalışması yapılmıştır. Bu bölümün sonucunda anket çalışması ve sonuçlarına yer verilmiştir.
Sonuç bölümünde, çalışmanın bütünü ve anket sonuçları değerlendirilerek, parklar ve yeşil alanların gelecekteki durumuna yönelik birtakım öneriler ve değerlendirmeler yapılmıştır.

Abstract:
From the second half of the 20th century onwards, İstanbul has been subjected to intense population mobility. Undoubtedly, these developments that highlight the urban population increase in rural-urban population balance have different socio-economic, socio-political and socio-cultural reasons.
As a result of security-oriented policies during the 1990s, the rural decline that gathered speed after the 2000s, together with internal migration concentrated on certain areas, has caused an intensive urban growth, particularly in large cities such as İstanbul.
As a result of regional-scale developments and country policies, large cities have also been affected by immigrant population that comes from different countries for miscellaneous reasons, for instance refugee population density.As a global city, İstanbul is subjected to high-density housing by virtue of the construction sector which has become the driving force of the Turkish economy on a macro level. In a city whose borders have become vague, ecological thresholds have been crossed and scientific planning has been disregarded, there undoubtedly follows a lack of equipment in many respects including green spaces.
Open and green spaces that are considered as public spaces are to meet this need of citizens. For those spaces, various classifications and standards have been introduced by different sources. These spaces are expected to adequately meet the standards and needs set forth. 
This study focuses on parks as one of the key components of open and green spaces. The functions of parks and needs of citizens towards such spaces occupy an indispensably important place given the recent destruction of urban open and green spaces. 
In this respect, the thesis is divided into five chapters.
In the first chapter, the aim of this project, together with research methodology, is stated and the research question is described. 
The second chapter provides the definitions of public space, open and green spaces. Various sources have been used to analyse classifications and standards of open and green spaces as well as their importance and function. Since the focus of this research lays on parks and neighbourhood parks, the case study examines three different neighbourhood parks in İstanbul.
The third chapter examines Yahya Kemal (Serencebey) Park as the object of study. A brief history of Beşiktas is presented as the very location of the park. The change of the exact location, its brief history and relationship with the immediate environment are analysed via various photographs and maps. Within the scope of thesis, a survey has also been conducted to address the citizens that use the park. The end of section features the survey and its results.     
The conclusion chapter evaluates the overall research and survey results and subsequently provides directions and suggestions for the future of parks and green spaces.