Bitkisel kaynaklı fenolik yapıdaki bileşiklerin olası sitotoksik ve genotoksik etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of possible cytotoxic and genotoxic effects of plant derived phenolic compounds
Yazar: MERVE BACANLI
Danışman: PROF. DR. AYŞE NURŞEN BAŞARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık Bölümü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Elektroforez = Electrophoresis ; Elektroforez-agar jel = Electrophoresis-agar gel ; Fenolik bileşikler = Phenolic compounds ; Genotoksisite = Genotoxicity ; Mikroçekirdek = Micronucleus ; Sitotoksisite = Cytotoxicity ; Trolox = Trolox

Özet:
Serbest oksijen radikalleri, DNA, RNA gibi genetik materyal ve diğer hücre makromolekülleriyle reaksiyona girerek oksidatif hasara yol açmaktadır. Serbest radikalleri inaktive ederek oksidatif hasarı geciktirebilen veya önleyebilen antioksidan bileşiklere karşı ilgi tüm dünyada artmaktadır. Doğadan gelenin zararlı olmayacağı düşüncesi ve sentetik antioksidan maddelerin toksik etkilerinin olduğunu gösteren çalışmaların varlığı, doğal antioksidan kaynakları olan sebze, meyve, baharat ve çayların kullanımını artırmaktadır. Bitkisel ürünlerin antioksidan etkileri içeriklerindeki fenolik bileşiklerden ileri gelmektedir. Bu tez çalışması kapsamında bitkisel fenolik bileşiklerden galangin, limonen, naringin, puerarin ve ursolik asit maddelerinin olası sitotoksik ve genotoksik özellikleri incelenmiştir. Bileşiklerin antioksidan özellikleri troloks eşdeğer antioksidan kapasite tayini (TEAK), olası sitotoksik etkileri nötral kırmızı alım yöntemi (NKA) ve 3-(4,5-dimetiltiyazol-2-il)-2,5-difeniltetrazolyum bromür (MTT) yöntemleriyle, olası genotoksik etkileri ve oksidatif hasara karşı antigenotoksik etkileri tek hücre jel elektroforez (COMET) ve mikroçekirdek (MÇ) yöntemleriyle değerlenmiştir. TEAK analizi sonucunda çalışılan fenolik bileşiklerin antioksidan kapasitesinin konsantrasyonla orantılı olarak arttığı bulunmuştur. NKA ve MTT yönteminde tüm fenolik bileşikler V79 hücrelerinde yüksek konsantrasyonlarda sitotoksik etki göstermiştir. COMET ve MÇ yönteminde, çalışılan bileşiklerin düşük konsantrasyonlarında genotoksik etkilerinin olmadığı, sitotoksik etki göstermedikleri konsantrasyonlarında H2O2 ile oluşturulan oksidatif DNA hasarını önledikleri saptanmıştır.

Abstract:
Free oxygen radicals react with genetic material such as DNA, RNA and other cell macromolecules and the cause oxidative damage. There is a worldwide increasing interest about antioxidant compounds which could delay or prevent oxidative damage by inactivating free radicals. From the idea that nature is not harmful and studies about toxic effects of synthetic antioxidants showing that the usage of sources of natural antioxidants, vegetables, fruits, spices and teas are increasing. The phenolic compounds in plants are the main sources of antioxidant effects of herbs. In this thesis, antioxidant capacity, possible cytotoxic, genotoxic properties and protective effects of herbal phenolic compounds such as galangin, limonene, naringin, puerarin and ursolic acid have been investigated. Their antioxidant properties, possible cytotoxic effects, possible genotoxic effects and antigenotoxic effects against oxidative damage were investigated by trolox equivalent antioxidant capacity assay (TEAC), neutral red uptake assay (NRU) and 3-(4,5-dimethylthiazol-2-yl)-2,5-diphenyltetrazolium bromide (MTT) assay, single cell gel electrophoresis (COMET) and micronucleus assay (MN) method, respectively. In TEAC assay, antioxidant capacities of studied phenolic compounds were increased  proportionately with concentration. In NRU and MTT assays, all of the studied compounds have showed cytotoxic effects at high concentrations in V79 cells. In COMET and MN assays, all of the studied compounds have not genotoxic effects at low concentrations and at concentrations below cytotoxicity they have decreased H2O2 induced oxidative damage.