Blok seçim probleminin finansal piyasalar üzerine etkisi
The effect of block size selection on financial markets
Yazar: ESRA EZGİ ERDOĞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÇİĞDEM ÖZARI
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Blok boyutu = Block size ; Borsa endeksi = Stock exchange index ; Finansal piyasalar = Financial markets ; Uç değerler = Extreme values

Özet:
Finans piyasası için vazgeçilmez bir etken olan riskin son yıllarda daha da önemli bir hal almasıyla beraber, farklı risk analiz yöntemlerine ihtiyaç duyulmuştur. Her işletmenin zaman zaman karşılaştığı riskler vardır ve şirketler kendilerini tehdit eden bu riskleri devamlılıklarını sağlayabilmek için doğru bir şekilde yönetmek ve ortaya çıkabilecek olumsuzluklara karşı gerekli tedbirleri almak durumundadırlar. Kurumların; küresel rekabet içinde gelişebilmek ya da büyüyebilmek için, risk yönetimine oldukça önem verdikleri bilinmektedir. Bu çalışmada riski iyi anlayabilmek ve yönetebilmek adına rastlanma ihtimali az fakat etkisi büyük olan, bir başka ifade ile uç olayların meydana gelme ihtimalinin tahmininde en fazla kullanılan tekniklerden biri olan uç değerler teorisi ile gelecekte yaşanacak bir zararın hangi olasılıklarla ortaya çıkabileceği hesaplanmaya ve en doğru tahmine ulaşılmaya çalışılmıştır. Daha önce yapılan çalışmalarda yapılan tahminlerin blok boyutu seçiminin herhangi bir varsayıma dayanmadan rastlantısal olarak kullanıldığı gözlemlenmiş ve uygulamalarda neden belli bir blok boyutunun bulunup hepsi için kullanılabilecek bir yöntemin olup olamayacağı ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Literatürde yapılan çalışmalar incelenerek uç değerler teorisi yardımı ile blok boyutu seçiminin rastlantısal olmayacağı ve önerilen yöntemle her defasında minimum ve/veya maksimum değerlerin hesaplanmasında aynı blok boyutu seçilerek en iyi tahmine ulaşma imkânı sağlanmıştır. Bu çalışma yardımıyla kurumlar da karşılaşabilecekleri olası zarar risklerini dikkate alarak bunlarla hangi şartlarda nasıl ve ne tür bir yolla başa çıkabileceklerinin öngörüsünde bulunabileceklerdir.
Bu çalışmada uç değerler teorisinin önemli bir yaklaşımı olan blok maksima yöntemindeki blok seçim problemine değinilmiştir. Uç değer teorisi ve bu teorinin uygulama alanları hakkında bilgi verilmiş, kullanılan parametre tahmin teknikleri açıklanmıştır. Uygulama olarak farklı piyasalarda yöntemin uyumluluğunu görebilmek adına İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (BIST 100), Dünya Borsa piyasasında en çok işlem gören NIKKE, DOW, SOXX endekslerinin verileri kullanılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Uç Değerler Teorisi, Genelleştirilmiş Uç Değer Dağılımı.

Abstract:
Risk has become an important factor of financial market that is why today we need different risk management tools to analyze the financial risks in advance. Every business has routine risk or term risks, which they face either every day or during financial term. Companies are trying to protect themselves by taking precautionary measures in advance so they can manage their businesses against any future risks. Due to the increase of competition and to expand the business risk management has gain importance in the business sectors. In global competition or for growing, it is clear to see that institutions are paying much more importance to the risk management. In addition, General Extreme Value Theory is one of the most useful technic to guess of extreme cases, which has the big effect, but less possibility to understand the risk and on behalf of managing likelihood of encounter. It has been tried to calculate a harm's possibility and reach to the best estimate can be faced in the future. It has been observed that the block size selection of estimates made in previous studies has been used randomly without relying on any assumption, and it is necessary for applications to find a certain block size and not be a method or marker that can be used for all. By studying the research done in the literature, with the help of the extreme value theory, it is possible to reach the best estimation without calculating the selected minimum / maximum value according to the block size. By taking into account the risks associated within this study, they will be able to find out in what conditions and in what way they will be able to manage them.
In this study, it has been mention about Block Maxima problem which is the most important approach in General Extreme Value. Information has been given about General Extreme Value and application area of this theory, also the technics about the estimate of the parameter. In the different markets to understand the compability of the methods Istanbul Stock Exchange (BIST 100), in the global stock markets the most transactions NIKKE, DOW, SOXX's indexes are used.

Keywords: Extreme Value Theory, General Extreme Value Distribution