Nevşehir ili ve ilçeleri demir-roma çağları yüzey araştırması demir çağı seramiklerinin değerlendirilmesi
Nevşehir province and its districts iron age roman period surface survey, evaluation of iron age pottery
Yazar: ZÜLEYHA HERDEM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDAN YILDIZHAN
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Klasik arkeoloji = Classical archeology

Özet:
1900' lü yıllardan itibaren araştırılmaya başlanan Nevşehir ilinde bugüne kadar çok az sayıda kazı ve yüzey araştırması yapılmıştır. Yapılan bu çalışmalar da ortaya çıkarılan verilere göre bölge erken dönemlerden itibaren uzun süreli ve önemli yerleşimlere sahne olmuştur. Yapılan araştırmaların daha çok bölgenin tarih öncesi ve ön tarihine yönelik olması bölgenin Demir Çağındaki arkeolojik verilerinin kısıtlı kalmasına sebep olmuştur. Bölgede araştırma eksikliği görülen Demir Çağına yönelik olarak 2019 yılında Nevşehir İli ve İlçeleri Demir-Roma Çağları Yüzey Araştırması projesi Dr. Öğr. Üy. Handan Yıldızhan tarafından başlatılmıştır.
Bu çalışmada Nevşehir İli ve İlçeleri Demir Çağ – Roma Dönemi Yüzey Araştırmalarının 2019-2021 yıllarında tespit edilen onaltı farklı yerleşim yerine ait yüz onaltı parça Demir Çağı seramiği ele alınmıştır. Söz konusu Demir Çağ seramiklerinin hamur rengi, katkı maddesi, pişirilme durumu ve form tipleri ayrı ayrı incelenmiştir. Form ve bezeme özellikleri belirlenen seramikler paralel kültür bölgeleriyle karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. İncelenen seramik buluntular, yüzey buluntularını kapsadığından analoji yöntemi ile tarihlendirilmişlerdir.
İncelemeler sonucu elde edilen veriler Orta Anadolu Demir Çağ yerleşimleri ile karşılaştırılmıştır. Elde edilen veriler İlçelere göre kronolojik sırayla değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında yer alan yerleşimlerin erken, orta ve geç dönemlere göre paralellik gösterdiği yerleşimler tespit edilmiştir. İncelenen seramiklerin Kızırmak kavisi içinde yer alan merkezlerin yanı sıra Kızılırmak'ın doğu ve güneyindeki merkezler ile de ilişki içinde olduğu tespit edilmiştir. Seramiklerin ele geçtiği bu yerleşim yerlerinin antik Çağdaki önemli ticaret merkezleri ile yol ağlarına çok uzak olmadığı ve birbirlerine oldukça yakın mesafede yer alıyor olmaları, yerleşimler arasındaki etkileşim ve iletişim oldukça kuvvetli olmasına neden olmalıdır. Muhtemelen tamamı yerel üretim olan tüm bu seramiklerin birbiri ile benzer karakter ve özelliklere sahip olduğu anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Nevşehir, Demir Çağı Seramiği, Orta Anadolu

Abstract:
Limited numbers of excavations and surveys have been conducted to date in the Nevsehir province where the investigations were commenced in the 1900s. The region is believed to be a witness to long-term and significant settlements as of early periods according to the data revealed in these works conducted. The fact that investigations were mostly conducted towards the prehistory of the region has caused the archeological data belonging to the Iron Age in the region to remain limited. The project titled Surveys on The Iron Age-Roman Period in the Province and Districts of Nevsehir was commenced towards the Iron Age on which the lack of research was felt in the region in the year 2019 by Asst. Prof. Dr. Handan Yildizhan.
In this study, one hundred and sixteen Iron Age pottery belonging to sixteen different settlements identified in the years 2019-2021 under the Surveys on Iron Age-Roman Period Ages in the Province and Districts of Nevsehir were discussed. Clay colors, additives, baking conditions, and form types of the Iron Age pottery in question were separately analyzed. Pottery were evaluated through comparison with parallel culture regions upon determining their forms and decorations. Ceramic finds analyzed were dated through the analogy method since they contain surface finds.
Data obtained as a result of the analyses were compared to those belonging to the Central Anatolian Iron Age settlements. Data obtained were evaluated in chronological order according to the districts. Settlements displaying parallelism with the settlements covered within the scope of the study according to early, mid, and late periods were identified. It was determined that the ceramics analyzed were also associated with the centers in the east and south of Kızılırmak as well as those within the Kızılırmak bend. The fact that these settlements where the pottery were acquired were not so far away from the significant trade centers and road networks in the Ancient Age and notably close to each other must have caused the interaction and communication between the settlements to be considerably strong. It was understood that all these pottery, each of which is probably a local production, have characters and properties similar to each other.

Key Words: Nesehir, Iron Age Pottery, Central Anatolia