Çevre vergileri ile karbon salınımı ilişkisi: Türkiye örneği
The relationship between environmental taxes and carbon emission: The case of Türkiye
Yazar: CELAL CENK BİÇER
Danışman: DOÇ. DR. MİNE BİNİŞ
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Çevre kirliliği = Environmental pollution ; Çevre sorunları = Environmental problems ; Çevre vergisi = Environmental tax

Özet:
Dünya nüfusu arttıkça, insan ihtiyaçları ve insan kaynaklı kirlilik de
artmaktadır. Bu durum, küresel ısınma, biyolojik dengenin bozulması ve dünya
çapında giderek artan çevre kirliliği gibi ciddi sorunlara neden olmaktadır. İklim
değişikliğinin önlenmesi için sera gazı emisyonlarının azaltılması büyük önem
taşımaktadır. Hava kirliliği başta olmak üzere çevresel sorunlar, küreselleşmenin
etkisiyle birlikte ülkeleri birbirlerine karşı sorumlu kılmaktadır. Ülkeler, bu
emisyonları azaltmak için sübvansiyonlar, düzenlemeler ve ekonomik araçlar gibi
çeşitli önlemler almaktadır. Ancak, hangi araçların en etkili olduğu konusunda
anlaşmazlıklar olsa da son zamanlarda çevre vergilerine olan ilgi artmaktadır. Bu tür
vergiler sadece gelir elde etmek amacıyla değil aynı zamanda çevresel kirliliğin ve
karbon salınımının azaltılması amacıyla da kullanılmaktadır.
Bu çalışmanın temel amacı, çevre vergilerinin karbon salınımı üzerindeki
etkisini araştırmaktır. Çalışmada, Türkiye ekonomisi özelinde çevre vergilerinin,
küreselleşmenin, ekonomik büyümenin ve enerji tüketiminin CO₂ emisyonları
arasındaki eşbütünleşme ilişkisi 1994-2021 yıllık veriler kullanılarak ARDL sınır testi
ile incelenmektedir. Ampirik sonuçlar çevre vergilerinin karbon salınımını azalttığını,
küreselleşme ve enerji tüketiminin ise karbon salınımını artırdığını ortaya
koymaktadır. Ayrıca çalışma bulgularına göre ekonomik büyümenin karbon salınımı
üzerindeki etkisi istatistiksel olarak anlamsızdır.

Abstract:
As the world's population increases, so do human needs and human-induced
pollution. This situation causes serious problems such as global warming, disruption
of biological balance, and increasing environmental pollution worldwide. Reducing
greenhouse gas emissions have great importance to prevent climate change. Many
environmental problems, such as air pollution, are among the most common problems
that make countries responsible to each other in the globalizing world. Countries take
various measures, such as subsidies, regulations, and economic instruments, to reduce
these emissions. However, while there is disagreement on which instruments are most
effective, there has been a recent increase in interest in environmental taxes. Such taxes
are used not only to raise revenue but also to reduce environmental pollution and
carbon emissions.
The main objective of this study is to investigate the impact of environmental
taxes on carbon emissions. In this study, the cointegration relationship between
environmental taxes, globalization, economic growth and energy consumption on CO₂
emissions in the Turkish economy is examined by ARDL bounds test using 1994-2021
annual data. Empirical results reveal that environmental taxes reduce carbon
emissions, while globalization and energy consumption increase carbon emissions. In
addition, according to the findings of the study, the effect of economic growth on
carbon emissions is statistically insignificant.