Türkiye'de sağlık sektörü harcamalarının ekonomik büyüme ve kalkınma üzerine etkisi
The impact of economic growth and development of health sector spending in Turkey
Yazar: MÜHİDE AĞIRDICI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SITKI SÖNMEZER
Beykent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı / Hastane ve Sağlık Kur. Yön. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonomi = Economics ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Büyüme = Growth ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Harcama sistemi = Expenditure system ; Kamu harcamaları = Public expenditures ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sağlık sektörü = Health sector

Özet:
Toplumların gelişmişlik düzeylerini gösteren en büyük parametrelerden birisi sağlıktır. Bir toplumun sağlık seviyesi ile ekonomik gelişmişlik arasında yakın bir ilişkinin olduğu bilinmektedir. Sağlık sektörünün ekonomideki önemi sağlık harcamalarındaki artış ve ekonomik kalkınmada beşeri sermayenin ön plana çıkması ile artmıştır.
 Ekonomik olarak gelişmiş bir toplumda sağlık için ayrılan kaynakların arttığı gibi, bireylerin sağlık bilincinin de buna paralel olarak yükseldiği görülmektedir. Temel sağlık göstergelerinde ilerleme kaydedebilmek için gerçekleştirilen sağlık harcamalarının yapısının belirlenmesi ve bu harcamaları etkileyen faktörlerin tespit edilmesi önem arz etmektedir. 
Sağlık ve kalkınma birbirini karşılıklı olarak etkileyen iki olgudur.  Sağlıklı olmak bireyler ve toplumlar için bu kadar önemli olduğundan, sağlık ekonomisi ve sağlık harcamaları üzerine politika üretenlerin dikkatini her geçen gün daha fazla çekmektedir. Aynı zamanda ülkelerin sağlık düzeyinin gelişmiş olması verimliliğe ve dolayısıyla ülke kalkınmasına olumlu bir katkısı olmaktadır.
Bir ülkenin sağlık harcamalarının yapısı ortaya konarken sağlık sistemlerinin belirleyici unsur olması sebebiyle, bu çalışmada öncelikle Türkiye'nin sağlık sistemi hakkında bilgi verilmiş daha sonra sistem içerisinde gerçekleştirilen sağlık harcamaları ortaya konmuş ve gelişmiş toplumlarda giderek önem kazanan sağlık ekonomisi hakkında açıklamalarda bulunulmuştur. Aynı zamanda Sağlık Harcamaları ile Ekonomik Büyüme arasındaki ilişki de incelenmiştir. Böylelikle Sağlık belirleyicileri ve OECD karşılaştırmalarına yer verilmiş ve çalışmanın amacı doğrultusunda sağlık ekonomisi ile ilgili istatistiki verilerden faydalanılarak, mevcut durum ve gelişmeler incelenmeye çalışılmıştır. 
Bu bağlamda sağlık harcamalarının finansmanında en büyük rolü üstlenen sağlık harcamalarına yer verilmiş ve böylece Türkiye'nin sağlık bakımından durumu konusuna bir ışık tutulmaya çalışılmıştır. Buna bağlı olarak sağlık harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisinin incelenmesi ve Türkiye örneği üzerinden ortaya konmak istenmiştir. 
Son bölümde ise sağlık harcamaları ve kalkınma arasındaki ilişki istatistiki verilere dayalı olarak incelenmekte olup, sağlık hizmetleri ve sağlık harcamalarının artış nedenleri ile sağlık ve kalkınma ilişkisi ortaya konmuştur.  Bu değerlendirme sonucunda sağlık ve ekonomik göstergelere göre Türkiye'deki sağlık harcamalarının olumlu ya da olumsuz etkileri ARDL Sınır testi yaklaşımı kullanılarak ortaya konmaya çalışılmıştır.


Anahtar Kelimeler : Sağlık, Ekonomik Kalkınma, Ekonomik Büyüme, Sağlık Harcamaları

Abstract:
Health is the one of the biggest parameters which shows the development level of societies. It is known that there is a relation between health level and economic development of society. The importance of health sector on economics increases with rise on health and prominent human capital on economic development. 
	While resources for health in society which developed economically increase, health consciousness of people rises correspondingly. Determining health expenses which were carried out to make progress in the basic health indicators and factors which affect these expenses is important. 
	Health and improvement are facts which affect each other vice versa. Because being healthy is very important, it is attracted politicians' attention on health economy and expenses. At the same time, improved health status of countries contributes to productivity and country development positively. 
	In consequence of health systems are determining factors in health expenses, in this study, firstly it is informed about Turkey's health system and then health expenses in the system are revealed and it is made an explanation about health economy which becomes important gradually. At the same time, relation between health expenses and economic development is investigated. Thus, comparison of health determiners and OECD is included and in accordance with aim of the study, current situation and developments are to be investigated by utilizing from statistical datum connected health economy. In this regard, public health expenses which are vital for health expenses finance are included and so Turkey's state of health is cleared up. 
	Therefore, it is aimed to investigate the relation of causation between health expenses and economic development and to reveal through sample of Turkey. 
	In the last part, relation between health expenses and improvement is investigated and relation between health and development with reasons of health care services and ascending health expenses is revealed. At the end of this evaluation, according to economic indicators positive or negative effects of health expenses in Turkey are to be revealed with using ARDL limit test approach.


Keywords : Health, Economic Development, Economic Growth, Health Expenses