Aşı karşıtı olan bireylerin geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarına karşı olan tutumları
Attitudes of anti-vaccination individuals towards traditional and complementary medicine practices
Yazar: RAMAZAN ŞİMŞEK
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ALTUNTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Aşı karşıtı olan bireylerin Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp (GETAT) uygulamalarına karşı olan tutumları arasındaki olası ilişkiyi ortaya çıkarmak amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Araştırma 01.06.2024-01.07.2024 tarihleri arasında iki aylık dönemde Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) İstanbul Bağcılar Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi (SUAM) Aile Hekimliği Kliniği, Güneşli Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde yürütülmüştür. Poliklinik başvurusu olan hastalar değerlendirilerek bunlar arasında araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 365 kişi çalışmaya alınmıştır. Araştırmamız gözlemsel, kesitsel ve analitik türde bir araştırmadır. Tarafımızca oluşturulan sosyodemografik verileri içeren sorular ile Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılmış olan Aşı Karşıtlığı Ölçeği-Kısa Form (AKÖ) ve Geleneksel Tamamlayıcı Tıp Tutum Ölçeği (GTTTÖ) kullanılarak oluşturulan anket formu yüz yüze görüşme tekniğiyle uygulanmıştır. Elde edilen ham veriler uygun istatistiksel metot/metotlar kullanılarak bireylerin geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamaları ile aşı karşıtlığı durumu değerlendirilerek sonuçlar ortaya konulmuştur.

Bulgular: Bu çalışma, aşı karşıtı bireylerin Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp (GETAT) uygulamalarına yönelik tutumlarını ve bu iki kavram arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla 365 kişinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 36,8 ± 11,2 olup, %52,1'i kadın, %47,9'u erkektir. Çalışmamıza katılan bireylerin GETAT Tutum Ölçeği ve Aşı Karşıtlığı Ölçeğinden aldıkları puanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü orta düzeyde korelasyon ilişkisi tespit edilmiştir (r = 0,414; p < 0,01). Erkekler, kadınlara göre aşı karşıtlığı ölçeğinden anlamlı derecede yüksek puan alırken, medeni durum açısından anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Yaş arttıkça modern tıbba karşı memnuniyetsizlik ve aşı karşıtlığı puanlarının arttığı, eğitim ve gelir düzeyi azaldıkça aşı karşıtlığına ilişkin puanların yükseldiği belirlenmiştir. Meslek grupları içinde özel sektör çalışanları ve ev hanımlarının GETAT ve aşı karşıtlığı ölçeklerinden memurlara göre daha yüksek puan aldığı görülmüş; kronik hastalığı veya sürekli ilaç kullanımı olan bireylerin GETAT ve aşı karşıtlığı ölçek puanlarının genel olarak daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bulgular, aşı karşıtlığı ve GETAT tutumlarının sosyodemografik ve sağlık durumlarına bağlı olarak farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur.

Sonuç: Çalışmanın sonucunda aşı karşıtlığı ile Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp (GETAT) uygulamalarına yönelik tutumlar arasında anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Erkeklerin aşı karşıtlığı düzeylerinin kadınlara göre daha yüksek olduğu, yaş arttıkça modern tıbba karşı memnuniyetsizlik ve aşı karşıtlığının arttığı, düşük eğitim ve gelir düzeyine sahip bireylerde bu tutumların daha yaygın olduğu tespit edilmiştir. Meslek grupları açısından, özel sektör çalışanları ve ev hanımlarının GETAT ve aşı karşıtlığı ölçeklerinden daha yüksek puan aldığı, kronik hastalığı veya sürekli ilaç kullanımı olan bireylerde bu tutumların daha güçlü olduğu görülmüştür. Bulgular, aşı karşıtlığı ve GETAT uygulamalarına yönelik tutumların sosyodemografik ve sağlık durumları ile ilişkili olduğunu ve bu faktörlerin sağlık politikaları geliştirilirken dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Aşı Karşıtı, Aşı Tereddütü, Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp, Aile Hekimliği

Abstract:
Aim: This study was conducted to uncover the potential relationship between the attitudes of individuals with anti-vaccine views and their perspectives on Traditional and Complementary Medicine (TCM) practices.

Materials and Methods: The study was conducted over a two-month period, from June 1, 2024, to July 1, 2024, at the Family Medicine Clinic of the Health Sciences University (HSU) Istanbul Bağcılar Health Practice and Research Center (SUAM) and the Güneşli Training Family Health Center. A total of 365 patients, who met the inclusion criteria among those applying to the outpatient clinic, were included in the study.Our research was observational, descriptive, cross-sectional, and analytical. A survey form was administered using a face-to-face interview technique. The form included sociodemographic questions prepared by the researchers, as well as the Vaccine Hesitancy Scale-Short Form (VHS-SF) and the Traditional and Complementary Medicine Attitude Scale (TCMAS), both of which have been validated and tested for reliability in Turkish.
The raw data obtained were analyzed using appropriate statistical methods to evaluate individuals' perspectives on traditional and complementary medicine practices in relation to their vaccine hesitancy, and the results were presented.

Results: This study was conducted with the participation of 365 individuals to examine the attitudes of vaccine-hesitant individuals toward Traditional and Complementary Medicine (TCM) practices and the relationship between these two concepts. The mean age of the participants was 36.8 ± 11.2 years, with 52.1% being women and 47.9% men. A moderate positive and statistically significant relationship was found between the TCM Attitude Scale and the Vaccine Hesitancy Scale (r = 0.414; p < 0.01). While men scored significantly higher than women on the Vaccine Hesitancy Scale, no significant difference was observed concerning marital status. It was determined that dissatisfaction with modern medicine and vaccine hesitancy scores increased with age, while scores related to vaccine hesitancy rose as education and income levels decreased. Among occupational groups, private sector employees and homemakers scored higher on the TCM and vaccine hesitancy scales compared to civil servants. Individuals with chronic illnesses or those using medication regularly were found to have generally higher scores on both scales. The findings revealed that vaccine hesitancy and attitudes toward TCM vary according to socio-demographic factors and health conditions.

Conclusion: The study concluded that there is a significant relationship between vaccine hesitancy and attitudes toward Traditional and Complementary Medicine (TCM) practices. It was found that men had higher levels of vaccine hesitancy compared to women, that dissatisfaction with modern medicine and vaccine hesitancy increased with age, and that these attitudes were more prevalent among individuals with lower education and income levels. In terms of occupational groups, private sector employees and homemakers scored higher on the TCM and vaccine hesitancy scales. Additionally, these attitudes were found to be stronger among individuals with chronic illnesses or those who use medication regularly. The findings suggest that vaccine hesitancy and attitudes toward TCM practices are associated with sociodemographic factors and health conditions, highlighting the need to consider these factors when developing health policies.

Keywords: Anti-Vaccine, Vaccine Hesitancy, Traditional and Complementary Medicine (TCM), Family Medicine