Sosyal medyada kişisel veri gözetimi: Türkiye'de ve Hollanda'da sosyal medya takip ve analiz şirketleri
Personal data surveillance in social media: Social media monitoring and analysis companies in Turkey and the Netherlands
Yazar: SELMA TOKTAŞ
Danışman: PROF. DR. SEMİRE RUKEN ÖZTÜRK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Arşiv = Archive ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Şirketler, daha fazla tüketici verisinin daha fazla kâr maksimizasyonu sağladığını fark etmeye başladıkça, kişisel veri analitiği üretim sürecinin önemli bir bileşeni haline geldi. Böylece, şirketler, müşterilerini kişisel verilerini ve dijital ayak izlerini takip ederek tanımak, ayrıca kârlarını maksimize etmek istemeye ve piyasada kontrol sahibi olmak için ürün ve hizmetleri hedeflemeye başladılar. Bu amaçları meşrulaştırmak için müşterilerin verilerini paylaşmaları karşılığında daha iyi hizmet ve ürünleri daha düşük fiyatlarla elde edeceklerini ileri sürmektediler. İş risklerini en aza indirmek, müşterilerle etkileşim kurmak, yeni hizmet ve ürünleri tanıtmak vb. için müşterilerin davranışları ve çıkarları hakkında bilgi talebinin artmasıyla birlikte şirketler, veri analitiği donanımı, yazılımı ve hizmetlerine yönelik yatırımlarını hızlandırdılar. Bu süreçte müşterilerine nicel formlarda içgörü sağlayan sosyal medya izleme platformları, artık veri analitiği ortamında önemli bir yer tutuyor. Buradan hareketle bu çalışma, sosyal medya takip ve analiz şirketlerinin, Hollanda ve Türkiye'de müşterileri gözetleyerek sosyal medya verilerini bilinebilir ve "potansiyel olarak faydalı" verilere dönüştürdüğünü göstermeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma, sosyal medya izleme platformlarının CEO'ları ve CTO'ları ve müşterileri (bankalar, sigorta şirketleri, perakendeciler, vb.) dahil olmak üzere sosyal veri analitiği ortamının temsilcileriyle yapılan 39 yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmenin sonuçlarını sunar. Sonuç olarak bu çalışma, gözetim kapitalizminin birikim mantığıyla çalışan sosyal medya izleme platformlarının, şirketin veri analizi eksikliğini fırsata çevirerek kullanıcı verilerinden davranışsal artı değer ürettiğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
As companies have begun to realize that more consumer data provides more increased profit maximization, personal data analytics became an essential component of the production process. Companies want to know their customers by tracking their personal data and digital footprints, and also want to target products and services in order to maximize their profit and have a control on the market. In order to legitimize these aims, they indicate that in exchange for sharing their data, customers will receive better services and products at lower prices. In other words, data-driven businesses are inducing people to share more content and make themselves more open in order to ensure value and profit. It is important to realize that while the users who concentrate only on sharing more data and have fallen data's spell that gives them benefits to being knowable can use platforms by sacrificing their privacy, the companies with the ambition to control the consumer behavior generate value from personal data. With the rising demand for knowledge of customers' behaviors and interests in order to minimize business risks, engage with customers, promote new services and products, etc., companies have accelerated their investments in data analytics hardware, software and services. Subsequently, social media monitoring platforms providing their clients with insights in quantitative forms now occupy a significant place in the data analytics landscape. In the light of this, this study aims to demonstrate how these platforms transform social media data into knowable and "potentially useful" data by surveilling the customers in order to produce and communicate value for the profit in the Netherlands and in Turkey. It presents the results of 39 semi-structured in-depth interviews conducted with the representatives of the social data analytics landscape including CEOs and CTOs of social media monitoring platforms and their clients (banks, insurance companies, retailers, etc.) to consider how these actors perceive and negotiate data analytics processes. According to the interviewees, the more specified consumer data brings the more profit maximization. As a result, this study reveals that social media monitoring platforms, operating with the accumulation logic of surveillance capitalism, generate behavioral surplus value from user data by turning the company's lack of data analysis into an opportunity.