Sık istenen immünokimya testleri için onay destek sistemi algoritmasının geliştirilmesi ve algoritma performansının değerlendirilmesi
Development an autoverificaton system algorithm and evaluation of the algorithm performance for the most ordered immunochemistry tests
Yazar: YUNUS EMRE HASKILIÇ
Danışman: PROF. DR. DOĞAN YÜCEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı / Tıbbi Biyokimya Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Algoritmalar = Algorithms ; Bilgi yönetim sistemi = Information management system ; Bilgisayar yazılımları = Computer softwares ; Onay destek sistemleri = Autoverification ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; İmmünolojik testler = Immunologic tests

Özet:
Amaç:  Otomatik onay, bilgisayar sistemleri aracılığıyla tıbbi laboratuvar uzmanları tarafından belirlenmiş, dökümante edilmiş ve test edilmiş kriterlerle test sonuçlarının otomatik olarak hastanın tıbbi elektronik kaydına gönderilmesidir. Bu işlemler Onay Destek Sistemleri (ODS) ile gerçekleştirilmektedir. Bilgi ve otomasyon teknolojilerindeki gelişmelerin etkisiyle ODS'lerin kullanımı ve etkinliği her geçen gün artmaktadır. Çalışma kapsamında üzerinde nispeten daha az çalışılan ve immünokimya laboratuvarımızın iş yükünün önemli bölümünü oluşturan 13 immünokimya testinin otomatik onayı için ODS algoritması geliştirilmesi ve algoritma performansının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya Bölümü İmmünokimya Laboratuvarı'nda gerçekleştirildi. Çalışma kapsamındaki tüm testler Roche Hitachi Cobas 8000 analizöründe çalışıldı. ODS kuralları Cobas Infinity Laboratory Solution (CILS) Version 3'e tanımlandı. Hastane Bilgi Yönetim Sistemi/Laboratuvar Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS/LBYS) olarak Akgün yazılım şirketine ait HBYS/LBYS kullanıldı. Kurallar ara yazılıma tanımlandıktan sonra validasyonu yapıldı. Validasyon elektronik olarak üretilmiş verilerle ve gerçek hasta sonuçlarıyla olmak üzere iki aşamada yapıldı. Son aşamada ODS algoritma performansı değerlendirildi. 
Bulgular: 13 testin test bazında toplam otomatik onay oranının  %83, immünokimya laboratuvarında çalışılan tüm testler dikkate alındığında bu oranın %70 olduğu görüldü. Tüp bazında otomatik onay oranı %42 idi. En sık kural ihlalinin olduğu iki basamak sırasıyla referans aralık ve delta kontrol değerlendirilme basamağıydı. ODS ile sonuç verme süresinin %20 azaldığı görüldü. 
Sonuç: ODS algoritmalarının rutin uygulamaya girmesiyle, tıbbi laboratuvar uzmanları daha çok dikkat ve zaman ayrılması gereken hasta sonuçları için daha fazla zaman ayırabilecektir. ODS'nin paydaşları arasındaki iş birliğinin artırılması önemlidir. Özellikle immünokimyasal testler için, sonuçlarının onay kararında kullanılan tüm bilgilerin (tanı, ilaç, klinik durum, ilişkili testler, hemoliz, lipemi, ikter gibi) algoritmalar kapsamına dahil edilmesiyle, immünokimya testlerinde bu uygulamanın başarısının artacağı görüşündeyiz.

Abstract:
Objective: Autoverification is the automated actions performed by a computer system related of test results to the medical record using criteria and logic established, documented, and tested by the medical laboratory specialist. These operations are performed with Autoverification System. By the effect of the developments in information and automation technologies, the use and efficacy of autoverification systems is increasing day by day. In this study we aimed to develop and evaluate algorithm performance of an autovericiation system for the most ordered and relatively less studied 13 immunochemistry tests in our immunochemistry laboratory. 
Materials and Methods: The study was carried out at the Immınochemistry Laboratory of Department of Medical Biochemistry,  Ankara Training and Research Hospital, Health Sciences University. All tests within the scope of the study were assayed in the Roche Hitachi COBAS 8000 analyzer. Autoverification rules were identified to Cobas Infinity Laboratory Solution (CILS) Version 3. AKGÜN Software was used for Hospital Information System/Laboratory Information System. The rules were validated after defining the middleware. The validation was performed in two phases with simulated data and real patient results. In the final stage, autoverification algorithm performance was evaluated.
Results: Autoverification rate was 83% for 13 tests. This rate was 70% for all tests assayed in the immunochemistry laboratory. The autoverification rate for on the bases of a tube was 42%. The most common rules violation was in reference range and delta check. Turn around time was reduced by  20%.
Conclusion: Autoverification algorithms will be able to leave more time to the patient reports that needs more attention and time. In our opinion, the success of this system in immunochemistry tests will increase with the cooperation of the stakeholders of the autoverification systems and by including all the information (diagnosis, drugs, clinical status, consistency of the tests and sample hemolysis, icterus, and lipemia, etc.) into the algorithms.