Bölgesel kalkınma politikaları çerçevesinde, Türkiye'de faktör analizi yöntemiyle illerin kalkınma göstergelerinin sınıflandırılması
Classsification of the progress symptoms of cities in Turkey, by using the factor analysis method, as a part of the policies of regional development
Yazar: KÜBRA İLERİ
Danışman: DOÇ. DR. BURCU KILINÇ SAVRUL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Bölgesel kalkınma ajansları = Regional development agencies ; Faktör analizi = Factor analysis ; Kalkınma politikaları = Development policies ; Planlı kalkınma = Planned development ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Türkiye = Turkey

Özet:
Bölgesel kalkınma olgusu önemi giderek artan bir olgudur. Geçmişten günümüze hem dünya da hem ülkemizde bölgesel kalkınmaya önem verilmiş ve bu alanda çalışmalar yapılmıştır. Bu amaca hizmet etmesi için kalkınma ajansları kurulmuş, Avrupa Birliğin'den  yapısal fonlar sağlanmış ve kalkınma politikaları hazırlamıştır. Bu şekilde ülkemiz de bölgelerarası gelişmişlik farkları en az indirilmeye çalışılmıştır.
Bu doğrultuda bu çalışmanın amacı 2016 yılındaki veriler ile 81 ilin sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyini belirlemektir. Elde edilen bu sonuçlar ile 2012 yılında yapılan çalışmanın sonuçları karşılaştırılacaktır. Daha önceden Avrupa Birliği ve yapısal fonlar aracılığı ile ülkemize sağlanan kaynaklar göz önüne alınarak kalkınma politikaları aracılığı ile Katılım Öncesi Mali Yardım miktarları da dikkate alınarak yapılan yardımlar ile illerin gelişmişliklerine etkisi gözlenmeye çalışılmıştır. Yapılan araştırmaların değerlendirilmesi ve yorumlanması aşamasında Faktör Analizi (FA) Yöntemi kullanılmıştır. Bu ekonometrik analiz sonucunda 81 ilimizin sosyo-ekonomik düzeyi ortaya konmuş ve gelişmişlik sıralamaları ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada, Türkiye'deki az gelişmiş bölgeleri belirlemek için 81 ile ait 38 adet sosyo-ekonomik değişken kullanılmıştır. Yapılan sıralamasında en gelişmiş ilk on il sırasıyla İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya, Bursa, Konya, Kocaeli, Mersin, Muğla, Adana iken; en sonda yer alan on il sondan başa doğru sırası ile Ardahan, Tunceli, Muş, Hakkari, Kars, Iğdır, Bingöl, Ağrı, Şırnak ve Bitlis'dir. 2016 sıralamasında 2012 sıralamasına göre 31 il de sıralamada ilerleme olmuş, 44 il de sıralamada gerileme kaydetmiş ve 6 ilin de konumu değişmemiş sabit kalmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Bölgesel kalkınma, AB Mali Yardımları, Kalkınma Ajansları, Faktör Analizi

Abstract:
The fact of regional development is an phenomenon that increase gradually. From past to present, people care about regional development and study on it both in the world and in our country. To serve this purpose, development agencies were established, structural fund was supplied by Europian Union, and development policies were made. In this way, the regional development differences were tried to reduce to minimum. 
Accordingly, the aim of this study is to define the level of socio-economic development in 81 cities by using the datas from 2016. Results obtained and the results of the study done in 2012 will be compared. Previously, by taking into consideration the funds supplied to our country with the help of Europian Union and structural fons, the effect to development of cities were tried to observe. During evaluation and interpretation stage Factor Analysis was used. As a result of this econometric analysis the socio-economic level of our 81 cities were revealed and development rankings came up. In this study, to determine the underdevelop areas in Turkey 38 socio-economic factors of 81 cities were used. Ranking shows while first ten developed cities are respectively Istanbul, Ankara, Izmir, Antalya, Bursa, Konya, Kocaeli, Mersin, Muğla and Adana, the last 10 cities are back to front Ardahan, Tunceli, Mus, Hakkari, Kars, Igdir, Bingol, Agri, Sirnak and Bitlis. When we compare the 2016 rankings with the 2012 ones, it is seen that 31 cities improved, 44 cities degreaded and 6 cities remained same. 
Keywords: Regıonal development, Funds by eu, Development agencıes, Factor Analysis.