Dış ticaret hadleri ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye üzerine eşbütünleşme analizi
The relationship of foreign trade terms and economic growth: A cointegration analysis on Turkey
Yazar: ŞERİFE SEÇGİN
Danışman: PROF. DR. ASLI YENİPAZARLI
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışma, dış ticaret hadlerinin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini Türkiye bağlamında incelemektedir. Bu amaçla, çalışmada öncelikle dış ticaret hadleri ve ekonomik büyümeye ilişkin kavramsal çerçeveye yer verilmiştir. İkinci bölümde Türkiye'de dış ticaret hadleri ve ekonomik büyümenin gelişimi ele alınmıştır. Son olarak üçüncü bölümde dış ticaret hadleri ve ekonomik büyümeye ilişkin ekonometrik analize yer verilmiştir. Ayrıca analizde yeni bir değişken olarak enflasyon eklenmiştir.
Çalışmada dış ticaret hadleri, ekonomik büyüme ve enflasyon arasındaki ilişki 1982-2021 dönemi için analiz edilmiştir. Değişkenlere ait zaman serisi verileri ADF birim kök testi ile sınanmış ve her üç değişkeninde birinci farkı alındığında durağan olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Daha sonra dış ticaret hadleri, ekonomik büyüme ve enflasyon arasında eşbütünleşme ilişkisinin olup olmadığı Johansen eşbütünleşme ile analiz edilmiş ve dış ticaret hadleri, ekonomik büyüme ve enflasyon arasında uzun dönemde birlikte hareket ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Ekonomik büyümedeki %1'lik artış, dış ticaret hadlerini %0.07arttırmaktadır. Enflasyon oranlarındaki %1'lik artış, dış ticaret hadlerini %0.12 arttırmaktadır. Ekonomik büyüme ve enflasyon dış ticaret hadleri üzerindeki etkisi pozitif ve anlamlıdır. Kısa dönem analizinden elde edilen bulgulara göre hata terimi katsayısı pozitiftir ancak istatistiki olarak anlamlı değildir.

Abstract:
This study examines the effects of terms of trade on economic growth in the context of Turkey. For this purpose, first of all, the conceptual framework of terms of trade and economic growth is included in the study. In the second part, the terms of trade and the development of economic growth in Turkey are discussed. Finally, in the third part, econometric analysis of terms of trade and economic growth is given. In addition, inflation was added as a new variable in the analysis.
In the study, the relationship between terms of trade, economic growth and inflation was analyzed for the period of 1982-2021. The time series data of the variables were tested with the ADF unit root test and it was concluded that all three variables were stationary when the first difference was taken. Then, whether there is a cointegration relationship between terms of trade, economic growth and inflation was analyzed by Johansen cointegration and it was concluded that the terms of trade, economic growth and inflation act together in the long run. A 1% increase in economic growth increases the terms of trade by 0.07%. A 1% increase in inflation rates increases the terms of trade by 0.12%. The effects of economic growth and inflation on the terms of trade are positive and significant. According to the findings obtained from the short-term analysis, the error term coefficient is positive but not statistically significant.