Özel yetenekli öğrencilere yönelik bilim ve sanat merkezlerinde uygulanan sosyal bilgiler eğitimi: Bir durum çalışması
Social studies education applied in science and art centers for gifted students: A case study
Yazar: ZEKİ BAYRAM
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim ve sanat merkezleri = Science and arts centers ; Destek eğitim programları = Suppord education programs ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Özel yetenek = Special ability ; Özel yetenekliler eğitimi = Gifted education

Özet:
Bu araştırmanın amacı, özel yetenekli öğrencilere yönelik Bilim ve Sanat Merkezlerinde (destek eğitim programında ve bireysel yetenekleri fark ettirme programında) verilen sosyal bilgiler öğretimine ilişkin öğretmen, öğrenci ve velilerin görüşleri ile öğretmenlerin eğitim öğretim sürecindeki uygulamalarını ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımının bir deseni olan durum çalışmasından yararlanılmıştır. Araştırmada amaçlı örneklem yöntemlerinden ölçüt örneklem yöntemi kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu, 2020-2021 eğitim öğretim yılında Türkiye'nin farklı illerinde en az 5 yıldır faaliyette olan Bilim ve Sanat Merkezleri ve bu merkezlerde en az üç yıldır görev yapan 25 sosyal bilgiler öğretmeni, en az iki yıl bu merkezlerde sosyal bilgiler dersi gören 20 öğrenci ve 20 öğrenci velisi oluşturmaktadır. Araştırmada verilerin elde edilmesinde araştırmacı tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış öğretmen, öğrenci ve veli görüşme formları ile yarı yapılandırılmış gözlem formu ve öğrenci günlükleri kullanılmıştır. Bu araçlar ile elde edilen veriler içerik analizi ve betimsel analiz yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Bu veriler kategori ve kodlar altında toplanarak sunulmuştur. Araştırmanın sonuçlarına göre öğretmenlerin derslerinde ve yaptıkları etkinlilerinde öğretim sürecini farklılaştırmaya ve zenginleştirmeye çalıştıkları anlaşılmıştır. Öğretmenlerin birçok farklı yöntem ve teknik kullandıkları, değerler ve beceri eğitimine önem verdikleri sosyal bilgiler dersinde öğrencilerle birlikte çok sayıda ürün ortaya koydukları görülmüştür. Ayrıca öğretmenler, özel yetenekli öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerine katkı sunmak için yeni etkinliklerin geliştirilmesi gerektiğini ifade etmişlerdir. Öğrenciler, genel olarak BİLSEM'lerdeki sosyal bilgiler dersine yönelik olumlu görüş belirterek, bu dersin normal okullarında gördükleri sosyal bilgiler dersinden daha eğlenceli geçtiğini ifade etmişlerdir. Bu merkezlerde uygulanan sosyal bilgiler dersinin öğrenciler için faydalı olduğu belirtilmiştir. Ayrıca öğrenciler derslerde daha fazla etkinlik yapmalarını ve eğitsel kutu ve strateji oyunlarını oymayı önermişlerdir. Öğrencilerin el becerisine dayalı etkinlikleri yapmaktan keyif aldıkları görülmüştür ancak öğrencilerin yaptığı çalışmalardan bu etkinliklerin fazla üst düzey olmadığı anlaşılmıştır. Veliler BİLSEM'lerdeki sosyal bilgiler öğretimini, faydalı bulduklarını belirtmişlerdir. Özellikle veliler;  öğrencilerin yeni bilgiler öğrenmesi, sosyal bilimleri tanıması, meslek seçimine olan katkısı, sosyalleşmesi, değerler ve beceri kazanmaya yönelik katkılarından dolayı sosyal bilgiler dersini önemsediklerini ifade etmişlerdir. Öğretmen, öğrenci ve veliler BİLSEM sosyal bilgiler öğretimine yönelik birçok öneri ve görüş belirtmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to reveal the opinions of teachers, students and parents about the social studies teaching given in the Science and Art Centers (in the support education program and individual talent recognition program) for gifted students and the practices of teachers in the education process. The case study, which is a pattern of qualitative research approach, was used in the research. The criterion sampling method, one of the purposeful sampling methods, was used in the research. The study group of this research consists of Science and Art Centers that have been operating in different provinces of Turkey for at least 5 years in the 2020-2021 academic year and 25 social studies teachers who have been working in these centers for at least three years, 20 students who have studied social studies in these centers for at least two years. students and 20 students' parents. In the study, semi-structured teacher, student and parent interview forms, semi-structured observation form and student diaries created by the researcher were used to obtain the data. The data obtained with these tools were analyzed using content analysis and descriptive analysis methods. These data are presented under categories and codes. According to the results of the research, it was understood that the teachers tried to differentiate and enrich the teaching process in their lessons and activities. It has been observed that teachers use many different methods and techniques, and give importance to values and skill education, and they produce many products with students in the social studies course. In addition, it was concluded that new activities should be developed for teachers to contribute to their high-level thinking and skills for gifted students. In general, the students expressed a positive opinion about the social studies course in BİLSEMs and stated that this course was more fun than the social studies course they took in their regular schools. It has been stated that the social studies course applied in these centers is beneficial for the students. In addition, students suggested that they do more activities in the lessons and play educational box and strategy games. It has been observed that the students enjoy doing activities based on hand skills, but it has been understood from the studies of the students that these activities are not very high level. The parents stated that they found the social studies teaching in BİLSEMs useful. Especially parents; They stated that they attach importance to the social studies course because of the students' learning new information, recognizing social sciences, contributing to the choice of profession, socialization, and gaining values and skills. Teachers, students and parents have expressed many suggestions and opinions about BİLSEM social studies teaching.