Farklı kuşaklarda akılcı ilaç kullanımı ve sağlık algısının incelenmesi
Investigation of rational drug use and health perception in different generations
Yazar: BEYZA NUR ŞENGÜL
Danışman: PROF. DR. MUSA ŞAMİL AKYIL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Yaşlı Sağlığı Ana Bilim Dalı / Yaşlı Sağlığı ve Bakımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Geriatri = Geriatrics ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Algı = Perception ; Bebek patlaması kuşağı = Baby boomers ; Kuşaklar = Generations ; X kuşağı = Generation X ; Y kuşağı = Generation Y ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Amaç: Bu araştırma farklı kuşakların akılcı ilaç kullanımı bilgi düzeyleri ve sağlık algılarını belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. 
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma analitik, kesitsel tipte bir araştırmadır. Aydın İl'inde bulunan Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi' nde Şubat 2020- Ağustos 2020 tarihleri arasında yapılmıştır. Örnekleme %49,9'u Y kuşağı, %29'u X kuşağı, %21,1'i BB kuşağı olmak üzere toplam 407 birey dahil edilmiştir. Veriler, "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği" ve "Sağlık Algısı Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Grupların demografik özelliklerinin derlenmesi için betimleyici analiz, iki ortalamanın hipotez testi için Mann Whitney U testi, Ki kare testi ve 3 farklı gruptaki farklar karşılaştırıldığı için Kruskal Wallis testi yapılmıştır. İstatistiksel değerlendirmede anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alınmıştır.
Bulgular: Katılımcıların yaşı, medeni hali, eğitim durumu, düzenli egzersiz yapması, sosyal güvence durumu, farklı kuşaklara mensup olması, ilaç kullanımı bilgisine sahip olması akılcı ilaç kullanımı bilgi düzeylerini etkilemektedir. Yaş, medeni durum, eğitim durumu, kronik hastalık varlığı, düzenli ilaç kullanımı, alkol tüketimi, gelir düzeyi, farklı kuşaklara mensup olma durumu, ilaç kullanımı bilgisine sahip olması sağlık algısını etkilemektedir. Akılcı ilaç kullanımı bilgi düzeyi ve sağlık algısı en yüksek kuşak Y kuşağı olarak bulunmuştur. BB kuşağı en fazla kronik hastalığı olan kuşak iken kronik hastalık oranı en az olan grup Y kuşağı olmuştur. Düzenli kullanılan ilaç sayısının ve polifarmasinin en fazla BB kuşağında, ardından X kuşağında, son olarak da Y kuşağında olduğu görülmektedir. Sağlık algıları ve akılcı ilaç kullanımı düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde ilişki olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Bu çalışmada akılcı olmayan ilaç kullanımı davranışlarının var olduğu, ilaç kullanımı konusunda bilgilendirmelere önem verilmesi gerektiği, sağlık algısı ile akılcı ilaç kullanımı bilgi düzeyinin ilişkili olduğu, farklı kuşaklara mensup olmanın bu durumu etkilediği sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
Objective: This research was carried out to determine the rational drug use knowledge levels and health perceptions of different generations.
Materials and Methods: This research is an analytical, cross-sectional study. It was held between February 2020 and August 2020 at Aydın Adnan Menderes University Faculty of Dentistry in Aydın Province. A total of 407 individuals were included in the sampling, of which 49.9% were from the Y generation, 29% from the X generation, and 21.1% from the BB generation. Data were collected using the "Descriptive Information Form", "Rational Drug Use Scale" and "Health Perception Scale". Percentage and advanced analysis methods were used in the analysis of the data. Descriptive analysis was used to compile and summarize the demographic characteristics of the groups, Mann Whitney U test and Chi-square test were used for hypothesis testing of two means, and Kruskal Wallis test was used to compare the differences in 3 different groups. In the statistical evaluation, the level of significance was taken as p<0.05.
Results: The participants' age, marital status, educational status, regular exercise, social security status, belonging to different generations, and having knowledge of drug use affect the level of rational drug use knowledge. Age, marital status, education level, presence of chronic disease, regular drug use, alcohol consumption, income level, being from different generations, having knowledge of drug use affect the perception of health. The generation Y was found to have the highest level of knowledge of rational drug use and perception of health. While the BB generation was the generation with the most chronic diseases, the group with the lowest chronic disease rate was the Y generation. It is seen that the number of regularly used drugs and the presence of polypharmacy are mostly in the BB generation, followed by the X generation, and finally in the Y generation. It was determined that there was a statistically significant positive correlation between health perceptions and rational drug use levels.
Conclusion: In this study, it was concluded that AOIK and its behaviors exist, that information about drug use should be given importance, health perception and rational drug use knowledge level are related, and being from different generations affects this situation.