Türk romanında resim ve heykel sanatı (başlangıçtan 1928'e)
The art of painting and sculpture in Turkish novels (from the beginning to 1928)
Yazar: YASEMİN YURDUSEVER
Danışman: PROF. DR. YAKUP ÇELİK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
İnsanoğlunun temel ihtiyaçlarından sonra yaşamında bir gereksinim olarak aradığı estetik kavramı güzel sanatlarla somutlaşır. Güzel sanatlar kullandıkları farklı malzemelerle birtakım dallara ayrılsa da bütün sanat dalları arasında sürekli bir etkileşim söz konusudur. Güzel sanatların bir kolu olan edebiyat da doğrudan ya da dolaylı yollarla diğer sanat dallarıyla ilişki içerisindedir. Özellikle edebiyatla resim arasında yoğun bir ilişki bulunur.
Tanzimat'la birlikte Osmanlı yönünü Batı'ya çevirir. Türk Batılılaşmasının ilk adımlarının atıldığı Tanzimat'tan başlayarak daha önce uzak durulan resim ve heykel sanatı Türk toplumuna, dolayısıyla Türk romanına da girmeye başlar. Bu dönemde yazılan romanlarda toplumsal değişimin bir göstergesi olarak resim ve heykel sanatı yer alır.
Bu çalışmada başlangıçtan 1928'e kadarki süreçte yazılmış olan Türk romanlarındaki resim ve heykel sanatı incelenmiştir. Buna bağlı olarak öncelikle Türk toplumunda resim ve heykel sanatının doğuşu ve gelişimi, toplumun bu sanatlara bakışı, bu bakışın dönemlere ve koşullara göre değişimi belirlenmiştir. Ardından resim- edebiyat ilişkisinin ne olduğu ve nasıl geliştiği üzerinde durulmuş ve bunun Türk edebiyatındaki yansımaları işlenmiştir. Daha sonra da ele alınan dönem içinde yazılan romanlardaki resim ve heykel sanatına dair tüm unsurların ayrıntılı bir biçimde incelenmesi, romanların konularıyla bu romanlarda bahsi geçen sanat eserleri arasındaki bağlantının tespit ve tahlil edilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda bu çalışmada resim ve heykel sanatının Türk romanı içinde ne şekilde ve ne ölçüde yer aldığı, Türk edebiyatında hangi yazarların resim ve heykel sanatına değindiği, hangi romanlarda hangi kahramanların resimle veya heykelle ilgilendiği, bu kahramanın romandaki konumu, yazarın bu sanatçı kahramanları işlemekteki amacı, resim ve heykel sanatının romandaki işlevi, hangi romanların sanatı toplumsal bir mesele olarak ele aldığı, roman yazarının resim ve heykel sanatına ilgisi ve bu ilginin eserlerine ne ölçüde yansıdığı irdelenmiştir.

Abstract:
The concept of aesthetics, which humanity seeks as a necessity in life after fulfilling basic needs, materializes through fine arts. Although fine arts are divided into various branches based on the different materials they use, there is always a constant interaction among all branches of art. Literature, as a branch of fine arts, is also related to other art disciplines, either directly or indirectly. Particularly, there exists an intense relationship between literature and painting.
With the Tanzimat era, the Ottoman Empire shifted its orientation towards the West. Starting from the Tanzimat, which marked the initial steps of Turkish Westernization, the previously shunned arts of painting and sculpture began to enter Turkish society, and consequently, the Turkish novel as well. In the novels written during this period, painting and sculpture art appeared as indicators of societal change.
In this study, the art of painting and sculpture in Turkish novels written from the beginning up to 1928 has been examined. Accordingly, the origin and development of painting and sculpture in Turkish society, the society's perspective towards these arts, and how this perspective has changed over different periods and conditions have been initially determined. Subsequently, the nature of the relationship between painting and literature and its development have been discussed, and its reflections in Turkish literature have been addressed. Then, it was aimed to examine in detail all the elements of the art of painting and sculpture in the novels written during the period under consideration, and to identify and analyze the connection between the subjects of these novels and the artworks mentioned within them. In this context, this study investigates how and to what extent the arts of painting and sculpture are featured in Turkish novels, which Turkish authors have touched upon painting and sculpture, which characters in which novels are interested in painting or sculpture, the position of these characters within the novel, the author's purpose in depicting these artist characters, the function of painting and sculpture within the novel, which novels treat art as a social issue, the novelist's interest in painting and sculpture, and to what extent this interest is reflected in their works.