Pamuk f3 - f4 generasyonlarının verticillium solgunluğu hastalığına tolerans, verim ve lif kalite özellikleri yönünden incelenmesi ve anılan hastalıkla ilişkili bazı moleküler markörlerin doğrulanması
Investigation of cotton f3 - f4 generations in terms of tolerance to verticillium wilt disease, yield and fiber quality characteristics and validation of some molecular markers associated with the mentioned disease
Yazar: TUĞÇE HANÇER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR AKIŞCAN
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Pamuk = Cotton

Özet:
Bu çalışma, pamuk F3 ve F4 generasyonlarında Verticillium solgunluğu hastalığına tolerans, verim ve lif kalite özelliklerinin irdelenmesi ile anılan hastalıkla yakın ilişkili QTL bölgeleri üzerinde bulunan 18 SSR markörünün doğrulanması amacıyla 2016 ve 2017 yıllarında yapılmıştır. Çalışma pedigri yöntemi uyarınca yürütülmüştür. Denemeler, 2016 yılında (F3) döl sıraları, 2017 yılında (F4) ise birleşik familya blokları deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Çalışmada kontrol olarak kullanılan genotipler [anaçlar (VD-4 ve Stoneville 468) ve standart çeşitler (Carisma, Flash ve Lydia)] tekerrürlü ve 4 sıralı olacak şekilde, tek bitkilerden gelen tohumlar ise ayrı sıralar halinde ekilmiştir. Çalışma sonucunda, her iki yılda da kontrol olarak kullanılan genotipler arasındaki farklılıkların, yaprak ve iletim dokusu semptomlarına göre hastalık indeksi yönünden istatistiksel olarak %1, lif esnekliği yönünden ise %5 düzeyinde önemli olduğu saptanmıştır. Buna karşın, çırçır randımanı değerlerinin 2016, lif eğrilebilme yeteneği değerlerinin ise 2017 yılında %1 düzeyinde önemli olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte F3 ve F4 generasyonlarına ilişkin popülasyonlara ait ortalama değerlerin, incelenen tüm özellikler yönünden istatistiksel olarak farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. İlaveten popülasyonların incelenen tüm özellikler yönünden geniş bir varyasyon sahip olduğu saptanmıştır. Ayrıca, moleküler çalışmalar sonucunda GH215 markörü ile Verticillium solgunluğu hastalığı arasında yakın bir ilişki olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This study was conducted in 2016 and 2017 to examine the tolerance to Verticillium wilt disease, yield and fiber quality characteristics of cotton F3 and F4 generations. This work was also conducted to verify 18 SSR markers present in QTL regions closely associated with the above mentioned disease. The study was carried out in accordance with the pedigree method. Trials were established with 4 replications according to the progeny rows in 2016 (F3) and the combined family blocks design pattern in 2017 (F4). Genotypes used as controls [parents (VD-4 and Stoneville 468) and standard varieties (Carisma, Flash and Lydia)] planted as repeats and in four rows while seeds from single plants were planted as separate rows. Differences among the controls were statistically significant at 1% level for disease index determined by leaf and vascular tissue symptoms, at 5% for fiber elongation. On the other hand, it was determined that differences among the genotypes used as control were statistically significant at 1% level in terms of ginning turnout for 2016 and spinning consistency index for 2017. However, it was determined that the average values of the populations for the F3 and F4 generations differ statistically in terms of all the characteristics examined. In addition, it has been determined that the populations have a wide variation in terms of all characteristics studied. Furthermore, molecular work done in this study indicate that GH215 marker is associated with Verticillium wilt disease in cotton.