Ses yolu rahatsızlığı ölçeğinin Türkçeye uyarlanması geçerlilik ve güvenilirliği
The vocal tract discomfort scale: Adaptation, validity and reliability of The Turkish version
Yazar: FURKAN ALİ IRKLI
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE MÜZEYYEN ÇİYİLTEPE
İstinye Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapistliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Ses = Voice ; Ses bozuklukları = Voice disorders ; Ses hastalıkları = Voice diseases ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada Ses Yolu Rahatsızlığı Ölçeğinin (SYRÖ) Türkçeye uyarlanması, geçerlilik ve güvenilirliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ölçek önce orijinalinden
Türkçeye ardından tekrar İngilizceye çevrilerek, çeviriler karşılaştırılmıştır. Çalışma ses
bozukluğu olan 65, ses bozukluğu olmayan 93 olmak üzere toplam 158 katılımcı ile
gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak demografik bilgi formu, ses handikap
endeksi (SHE), sesle ilgili yaşam kalitesi ölçeği (SİYKÖ), SYRÖ ve GRBAS ölçekleri
kullanılmıştır. Test tekrar test analizini gerçekleştirebilmek amacıyla çalışmaya dahil
olan katılımcılardan ulaşılabilirlik göz önünde bulundurularak 43 katılımcıya (15 ses
bozukluğu olan, 28 olmayan) SYRÖ 7-14 gün içinde tekrar uygulanmıştır. Çalışma
kapsamında SYRÖ'nün iç tutarlılığı cronbach alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir.
Ölçeğin cronbach alfa katsayısı .960, sıklık alt boyutu için .916, şiddet alt boyu için
.923 olarak hesaplanmıştır. Test tekrar test güvenilirliğini değerlendirmek adına
gerçekleştirilen iki uygulama arası yüksek derecede korelasyon (rho=.838, sıklık
rho=.824, şiddet rho=.844 p<.001) gözlenmiştir. Ölçeğin yapı geçerliliğini
değerlendirmek adına SYRÖ ve alt boyutları (sıklık ve şiddet) ile SHE, SİYKÖ
ölçekleri arasındaki korelasyon değerlendirilmiştir. Buna göre SYRÖ ile SHE arasında
yüksek derecede korelasyon (rho=.621, sıklık rho=.619, şiddet rho=.613, p<.001),
SYRÖ ile SİYKÖ arasında yüksek derecede negatif korelasyon (rho=-.740, sıklık rho=-
.734, şiddet rho=-.738, p<.001) gözlenmiştir. Yapı geçerliliğini değerlendirmek adına
ses bozukluğu olan ve olmayan katılımcılar arasında SYRÖ puanları açısından anlamlı
bir farklılık olup olmadığı değerlendirilmiş, iki grup arasında anlamlı farklılık
(U=611,500, z=-8,553, p<.001) gözlenmiştir. Elde edilen bulgular ile SYRÖ Türkçe
versiyonunun ses bozukluklarında ses yolunda hissedilebilecek belirti ve hisleri hem
sıklık hem şiddet açısından değerlendirebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu
sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study aims to adapt the Vocal Tract Discomfort Scale (VTD) into Turkish Language and perform its validity and reability reseach. VTD firstly, translated into Turkish from its original, then retranslated into English for comparing the translations. For test-retest analyses, 43 participants which replied back (15 disphonic, 28 nondisphonic) completed VTD for a second time in 7–14 days after the first completion of the VTD. A total of 158 participants (65 were disphonic and had healty voice) included in the study. All participanta completed demografic form, VTD, Voice Handicap Index (VHI), Voice Related Quality of Life Scale (V-RQOL) and GRBAS. The internal consistency was confirmed with Cronbach α efficient .960 and VTD frequency .916 and severity subscales .923 respectively. A high degree of correlation (rho = .838, frequency rho=.824, severity rho=.844 p<.001) was observed between the two applications performed to evaluate test-retest reliability. In order to evaluate the construct validity of the scale, the correlation between the VTD and its sub-dimensions (frequency and severity) and the VHI and V-RQOL scales were evaluated. Accordingly, a high degree of correlation between VTD and VHI (rho =.621, frequency rho =.619, severity rho= .613, p<.001), a high degree of negative correlation between VTD and V-RQOL (rho=- .740, frequency rho =-.734, severity rho=-.738, p<.001) were observed. In order to evaluate the construct validity, it was evaluated whether there was a significant difference in terms of VTD scores between participants with and without voice disorders, and a significant difference was observed between the two groups (U = 611.500, z =-8.553, p<.001). It was concluded that the Turkish version of VTD is a valid and reliable scale that can evaluate the symptoms and feelings that can be felt in the vocal tract in terms of both frequency and intensity in individuals with voice disorders.