Şah Abbas Döneminde İspanya-İran ilişkileri (1587-1629)
Spain-İran relations in the period of Shah Abbas (1587-1629)
Yazar: EMRAH NAKİ
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH GÜNDOĞDU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Genel Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Tarih = History

Özet:
Kafkaslardan Akdeniz'e kadar uzanan, en stratejik yollar üzerinde hakimiyet kuran Osmanlı imparatorluğunun egemenliği, dönemin Avrupa'sının hamisi konumuna yükselen İspanya İmparatorluğunu kaçınılmaz bir rekabete sürüklemişti. Bu durum karşısında İspanya bazı stratejik ve diplomatik tedbirler almak durumundaydı. Dönemin başat gücü olan Osmanlı'ya karşı Avrupa devletleri ve Rusya, bu gerekli tedbirleri yerine getirmek maksadıyla Osmanlıların hasmı olan İran ile diplomatik teşebbüslere giriştiler. Yürütülen diplomasi aracılığıyla hedeflenen Osmanlı İmparatorluğunu bir çember etrafında boğmak, yok etmekti.Timur'dan beri devamlılık halini alan bu temaslar, Şah Abbas döneminde doruk noktasına ulaştı. Kaos'a sürüklenen Safevî Devleti'ni tekrar küllerinden inşa eden bu hükümdar, ülkesinin kaybettiği toprakları birer birer geri almasını bildiği gibi, devletinin kurumlarını da sağlam temeller üzerine oturttu. Dış politik tesirlere karşı edilgen hale gelmiş olan İran'ı güçlü ve atak bir konuma dönüştüren Şah Abbas'ın, kendisini olduğu kadar Batı'yı da tehdit eden Osmanlı gücü karşındaki başarılı mücadelesi, ister istemez Osmanlı'nın diğer düşmanlarının dikkatini çekti. Bu doğrultuda kurulmaya çalışılan temaslarının ana konusu olarak Osmanlılara karşı düşmanlarıyla ittifak kurmak şeklindeki dış siyasetinde başarısını kanıtladı. 16. yüzyılın sonu ve 17. yüzyılın ilk çeyreği uluslararası ilişkilerinin başlıca sorunu bu çerçevede algılanmıştır.Her ne kadar çalışma konusu İran ve İspanya ekseninde ele alınmışsa da bu tezin gerçek öznesi Osmanlıdır diyebiliriz. Sebep olduğu tarihsel sonuçlar neticesinde her başat gücün sahip olduğu egemenliğe son vermek isteyecek başka devletlerin varlığı normaldir. Bu tezde anlatılan asıl nokta, Osmanlının bu konumunu ortadan kaldırmak için ne gibi girişimlerin gerçekleştirildiğidir.

Abstract:
Domination of Ottoman Empire, extending from Caucasians to The Mediterranean Sea, over most strategic roads lead the Spanish Empire, which rose to the status of protector of the epoch Europe to inevitable rivalry. At this point Spain had to take some strategic and diplomatic measures. To accomplish these necessary measures against epochs dominant power Ottoman Empire, European countries and Russia tried to make diplomatic contacts with Ottoman Empire?s rival Iran. The aim of this diplomasy was to encircle Ottoman Empire and to destroy it.Continuity of these contacts lasting from times of Timurleng reached the peak at era of reigning of Shah Abbas. This ruler not only rebuilt Safavids State from ashes, but also took back lands his country lost and set state institutions into sound foundations. He transformed Iran which was passive against outer political influence to powerful and pushing position and his successful struggle against Ottoman Empire which was threatening Iran as well as Europe, unavoidably attract attention of Ottoman Empire?s other foes. He proved succesful in his attempts in foreign politics as main theme of his contacts in this direction were to make alliances with Ottoman empire?s enemies. Major issue at the end of 16th and first quarter of 17th century?s international affairs were viewed in this context.Although the theme of this work is dealt at axis of Iran and Spain, we can say that the main subject of this thesis is Ottoman State. As a result of caused historical consequences it is normal that there would be countries which would like to put an end to hegemony of every dominant power. The vantage point of this thesis is to find out what was done to abolish the Ottoman Empire?s position as a dominant power.