Nuri Bilge Ceylan sinemasında aydın karakter temsilleri
Intellectual characters representation in the cinema of Nuri Bilge Ceylan
Yazar: ZEYNEP AKIN SONGUR
Danışman: PROF. DR. AYLA KANBUR
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Aydın kavramından önce onun yerine muhtelif kavramlar söz konusu olmuştur. Bu kavramlar
arasından filozof ve entelektüellerin varlığından söz edilse de aydın kavramı modern anlamdaki tanımını
Fransız İhtilali'yle kazanmıştır. Fransız İhtilali aydınların halk ile birlikte hareket ettiği, ortak bir
toplumsal harekette bulunduğu bir dönemdir. Bu açıdan aydının günümüze en yakın anlamının 20. yüzyıl
başlarına dayandığı söyleyebiliriz. Çağdaşlaşma olarak tanımlanan Aydınlanma Dönemi her toplumda
farklı dönemlerde ve farklı krizlerle karşılaşarak gerçekleşmiştir.
Türkiye tarihinde de aydın ve ona yönelik tartışmaların merkezi bir rol edindiğini
gözlemleyebiliriz. Günümüze kadar sürekli tartışılan ve toplumla uyumluluğu sorgulanan modernleşme
anlayışı yönetim ve halkın aydına yönelik bakışı, birbirinden farklı yargı biçimleri her dönemde ortaya
çıkan gerek sinema gerek edebiyat gerekse çeşitli kitle iletişim araçlarında temsil edilmiştir.
Son dönem Türk Sineması'nda önemli bir yere sahip olan Nuri Bilge Ceylan, filmlerinde sık
sık "aydın" diye tanımlayabileceğimiz karakterlere yer verir. Sanatçının içinde bulunduğu toplumun
tarihi, kültürel ve toplumsal sorunlarından bağımsız olmadığı varsayımından hareketle bu karakterlerin
Türkiye'de "aydın"ın gerçek koşullarıyla nasıl bir bağ kurduğunu sorabiliriz. Her ne kadar kurmaca bir
içerik taşısa da filmler gerçeklik izlenimlerine gönderme yaparak anlam kazanır. Bu bağlamda bu tez, "aydın" kavramının Türkiye'deki tarihsel, toplumsal ve politik anlamlar serüvenini ve günümüzde üzerine
yüklenen anlamları Nuri Bilge Ceylan sinemasındaki karakterlerle karşılaştırmayı hedeflemektedir. Bu
bağlamda, verili toplumsal-kültürel dağarcığın içerisinden tezde yönetmenin seçimleri yoluyla anlamı
inşa etme biçimi analiz edilerek Nuri Bilge Ceylan'ın Türkiye'deki "aydın"ı nasıl konumlandırıldığı
betimlenecektir.

Abstract:
Before the concept of intellectual, various concepts were mentioned instead. Although the
existence of philosophers and intellectuals is mentioned among these concepts, the concept of intellectual
gained its modern definition with the French Revolution. The French Revolution was a period in which
intellectuals acted together with the people and engaged in a common social movement. In this respect,
we can say that the closest meaning of the intellectual to the present day dates back to the beginning of
the 20th century. The Enlightenment Period, which is defined as modernization, took place in different
periods and by encountering different crises in every society.
We can observe that the intellectual and the discussions about him have taken a central role in
the history of Turkey. The understanding of modernization, which has been constantly discussed until
today and questioned its compatibility with society, the view of the administration and the public towards
the intellectual, and different forms of judgment have been represented in both cinema, literature and
various mass media.
Nuri Bilge Ceylan, who has an important place in recent Turkish Cinema, often includes
characters that we can define as "intellectual" in his films. Based on the assumption that the artist is not
independent of the historical, cultural and social problems of the society he lives in, we can ask how these
characters relate to the real conditions of the "intellectual" in Turkey. Although they have a fictional
content, films gain meaning by referring to the impressions of reality. In this context, this thesis aims to
compare the historical, social and political meanings of the concept of "intellectual" in Turkey and the
meanings attributed to it today with the characters in Nuri Bilge Ceylan's cinema. In this context, the way
Nuri Bilge Ceylan is positioned as "intellectual" in Turkey will be described by analyzing the way in
which the director constructs meaning through the choices of the director within the given socio-cultural
repertoire.