Mekanik ventilasyondaki hastaların hemşirelik girişimleri sırasında deneyimledikleri ağrı davranışlarının incelenmesi
An investigation on the pain behavior experienced by patients on mechanicalventilation  during nursing interventions
Yazar: ECE AKYAMAN
Danışman: PROF. DR. AYTEN ZAYBAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağrı = Pain ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Ventilasyon = Ventilation ; Ventilatörler-mekanik = Ventilators-mechanical ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırma, mekanik ventilasyondaki hastaların hemşirelik girişimleri sırasındaki ağrı davranışlarının incelenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Araştırma, Ekim 2017 – Mart 2018 tarihleri arasında, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nöroloji Yoğun Bakım Ünitesi ile Anesteziyoloji ve Reanimasyon Yoğun Bakım Ünitesi'nde yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini 18 yaş ve üzeri mekanik ventilasyona bağlı 165 hasta oluşturmuştur. Araştırmada veriler "Olgu Rapor Formu", "Davranışsal Ağrı Ölçeği" ve "Ramsay Sedasyon Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Araştırmada hastalara uygulanan 284 hemşirelik girişimini öncesi ve sırasında ağrı değerlendirilmesi yapılmıştır. 
 Verilerin analizinde sayı ve yüzdelik dağılımlar ile Wilcoxon Signed Ranks, Kruskal Wallis  testi kullanılmıştır. Araştırmanın yapılabilmesi için Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan ve araştırmanın yapıldığı yoğun bakım kliniklerinden yazılı izin alınmıştır.
Araştırmanın sonucunda, araştırma kapsamına alınan hastaların en yüksek oranlarla %45.4'ünün 65 yaş üzeri, %59.4'nün erkek olduğu, %66.1'inin kronik hastalığının bulunduğu, %27'sinin intraserebral hemoraji ve %23'ünün solunum yetmezliği nedeniyle yattığı, %81.8'ine herhangi bir sedatif uygulanmadığı, %36,3'ünün Ramsay Sedasyon Ölçeği puanının 5 olduğu saptanmıştır.
Araştırma kapsamında değerlendirilen hemşirelik girişimleri sırasıyla; pozisyon verme (%19,7), yatak banyosu (%11.6),  göz ve ağız bakımı (%10.2),  pansuman değişimi (%9.2), perine bakımı (%8.5),  parmak ucundan kan örneği alma (%7),  trakeal aspirasyon (%6), orafarengial aspirasyon (%4.2), İV kateter uygulama, nazotrakeal katater uygulama ve trakeostomi kanül bakımı (%2.8), nazotrakeal aspirasyon (%2.5) ve üretral kateter uygulamasıdır (%1.1). 
Çalışmada hastalara uygulanan bütün hemşirelik girişimleri öncesindeki ağrı puan ortalaması 3.52±0.83, işlemler sırasındaki ağrı puan ortalaması 4.94±1.78'dir.  Hemşirelik girişimleri sırasındaki ağrı puan ortalamalarının yatak banyosu, ağız bakımı,  endotrakeal, orafarengial  ve nazotrakeal aspirasyon,  pozisyon verme, perine bakımı ve pansuman değişimi sırasında p<0.001 düzeyinde,  göz bakımı, nazogastrik kateter uygulama ve intravenöz kateter uygulama işlemleri sırasında p<0.05 düzeyinde arttığı, üretral kateterizasyon, parmak ucundan kan örneği alma ve trakeoatomi kanül bakımı sırasında ise ağrı düzeyinde anlamlı artış olmadığı (p>0.05) bulunmuştur.
   Araştırmada uygulanan girişimlere göre ağrı puanı farkı ortalamaları arasında yapılan analizde, hemşirelik girişimlerine göre hastaların ağrılarında oluşan ağrı seviyelerinde anlamlı fark olduğu,  işlem öncesi ve sırası arasındaki en büyük ağrı puan farkının nazogastrik kateter uygulamasında, en düşük ağrı puan farkının göz bakımında olduğu saptanmıştır. 
   Hemşirelik girişimlerinden, yatak banyosu, perine bakımı ve NG kateter uygulaması sırasında bütün fizyolojik parametre değerlerinde anlamlı düzeyde artış olduğu (p<0.05), trekeostomi kanülü bakımı, nazotrakeal aspirasyon ve üretral kateterizasyon sırasında hiçbir fizyolojik parametrede anlamlı değişiklik olmadığı (p>0.05), Orofarengeal aspirasyon, trekeal aspirasyon, nazogastrik keterizasyon, pozisyon verme ve pansuman değişimi uygulamaları sırasında oksijen saturasyonu dışındaki fizyolojik parametrelerde  artış olduğu bulunmuştur (p<0.05).


Anahtar Sözcükler: Mekanik Ventilasyon, Ağrı, Davranışsal Semptomlar

Abstract:
The present study was conducted in a descriptive design in order to investigate pain behavior of patients under mechanical ventilation during nursing interventions. 
The study was carried out between October 2017 and March 2018 at Neurology Intensive Care Unit and Anesthesiology and Reanimation Intensive Care Unit of Ege University Medical Faculty Hospital. The study sample consisted of 165 patients aged 18 and over who were receiving mechanical ventilation. The data of the study were collected using "Case Report Form", "Behavioral Pain Scale" and "Ramsay Sedation Scale". Within the scope of the study, pain assessment was made before and after 284 nursing interventions applied on patients. 
Data analysis was performed using numerical and percentage distributions as well as Wilcoxon Signed Ranks and Kruskal Wallis tests. Written approval was obtained from the intensive care clinics where the study was conducted and from Ege University Medical Faculty Hospital Clinical Research Ethics Committee.  
As a result of the study, it was found that 45.4% of the patients participating in the study aged over 65 with the highest scores, 59.4% were males, 66.1% had a chronic disease, 27% were in hospital due to intracerebral hemorrhage and 23% due to respiratory failure, 81.8% did not receive any kind of sedatives, and Ramsay Sedation Scale score of 36,3% was 5.  
Nursing interventions evaluated within the scope of the study are positioning (19,7%), bed bath (11.6%),  eye and oral care (10.2%), dressing change (9.2%), perineal care (8.5%),  finger prick blood sampling (%7),  tracheal aspiration (6%), oropharyngeal aspiration (4.2%), IV catheter placement, nasotracheal catheter placement and tracheostomy cannula care (2.8%), nasotracheal aspiration (2.5%) and urethral catheter placement (1.1%) respectively.
Mean pain score prior to interventions provided to the patients in the study is 3.52±0.83, and mean pain score during interventions is 4.94±1.78. It was determined that mean pain scores during nursing interventions increased at p<0.001 level during bed bath, oral care, endotracheal, oropharyngeal and nasotracheal aspiration, positioning, perineal care and dressing change; and at p<0.05 level during eye care, nasogastric catheter placement and intravenous catheter placement; while no significant increase was found in pain levels during urethral catheterization, finger prick blood sampling and tracheostomy cannula care (p>0.05).
The analysis performed between the mean pain score differences according to the interventions provided in the study showed that a significant difference exists in pain levels of patients by nursing interventions and that the largest and smallest differences between pain scores before and during interventions were in nasogastric catheter placement and eye care respectively. 
It was also found that all physiological parameter values increased significantly during bed bath, perineal care and NG catheter placement (p<0.05); none of the physiological parameters changed significantly during tracheostomy cannula care, nasotracheal care and urethral catheterization (p>0.05); and physiological parameters except for oxygen saturation increased during oropharyngeal aspiration, tracheal aspiration, nasogastric catheterization, positioning and dressing change practices (p<0.05).


Keywords: Mechanical Ventilation, Pain, Behavioral Symptoms