Farklı ortodontik tedavilerin ağrı ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of different orthodontic treatments on pain and quality of life
Yazar: UMUT ÇİL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP ÇOBAN BÜYÜKBAYRAKTAR
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ağrı = Pain ; Kemik plakları = Bone plates ; Ortodonti = Orthodontics ; Tedavi = Treatment ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Şeffaf plaklar = Clear aligner

Özet:
Çalışmamızın amacı farklı ortodontik apareyler ile tedavi gören hastaların ağrı düzeylerini belirlemek ve bu tedavilerin yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini araştırmaktır.
Bu çalışma farklı ortodontik tedaviler gören 36 kadın ve 39 erkek olmak üzere toplam 75 hasta (her grupta 15 hasta) üzerinde yürütülmüştür. Çalışmamızda şeffaf plak kullanan hastalar, sabit ortodontik tedavi hastaları, hızlı maksiller genişletme (RME) hastaları, alternatif hızlı maksiller genişletme ve daraltma (Alt RAMEC) hastaları ve twin block hastaları olmak üzere toplamda beş grup bulunmaktadır. Veri toplama araçları sosyodemografik veri formu, McGill Ağrı Ölçeği Kısa Formu (Toplam Ağrı İndeksi, Vizüel Analog Skala (VAS) ve Mevcut Ağrı Şiddeti) ve Ağız Sağlığı Etki Profili (OHIP-14)'dir. Veri toplama formları hastalara verilerek hastaların formları tedavinin başlangıcından itibaren birinci gün (T0), 1.hafta (T1), 1.ay (T2) ve 3.ayda (T3) doldurmaları istenmiştir. 
Tedavilerin başladığı ilk gün toplam ağrı skoru, VAS, mevcut ağrı şiddeti açısından gruplar arasında anlamlı farklılık yoktur (p=0,620, p=0,699, p=0,459). Şeffaf plak tedavisi ile sabit tedavi farklı zaman periyotlarında toplam ağrı skoru, VAS, mevcut ağrı şiddeti açısından karşılaştırıldığında, aralarında anlamlı farklılık yoktur (p=0,620, p=0,699, p=0,459). Tedavi grupları toplam ağrı skoru açısından karşılaştırıldığında; toplam ağrı skorları Alt-RAMEC tedavi grubunda T1, T2, T3 zaman periyotlarında diğer gruplardan anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,004, p=0,004, p=0,021). En yüksek ağrı skoru tedavinin ilk günü (T0) Alt-RAMEC grubunda ölçülmüştür.
Tedavi grupları yaşam kalitesi yönünden karşılaştırıldığında; OHIP-14 skorları Alt-RAMEC tedavi grubunda T0, T1, T2 ve T3 zaman periyotlarında diğer gruplardan anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,001). Yaşam kalitesinin en fazla etkilendiği tedavi grubu, tedavinin ilk günü (T0) ile Alt-RAMEC grubu olmuştur. Şeffaf plak tedavisi ile sabit tedavi farklı zaman periyotlarında yaşam kalitesi açısından karşılaştırıldığında aralarında anlamlı farklılık yoktur (p>0,05). Tedavinin başladığı ilk gün (TO), şeffaf plak kullanan hastalarla twin block hastalarının yaşam kalitesi arasında anlamlı fark vardır (p<0,05). 
Hastaların yaş, cinsiyet, eğitim durumu, yerleşim yeri, aile tipi gibi sosyodemografik verileri ile değişik zamanlardaki (T0, T1, T2, T3) ağrı ve yaşam kalitesi arasındaki ilişki katsayıları (korelasyonlar) istatistiksel olarak çok küçük ve anlamsız bulunmuştur.
Sonuç olarak; hastaların ağrı düzeyleri tüm tedavi gruplarında zamana bağlı olarak azalmaktadır. Tedavi gruplarının tümünde en yüksek ağrı skoru tedavinin ilk günü (T0), en düşük ağrı skoru ise tedavinin 3.ayında (T3) ölçülmüştür. Hastaların yaşam kalitesi tüm tedavi gruplarında zamana bağlı olarak iyileşmektedir. Tedavi gruplarının tümünde yaşam kalitesi en fazla tedavinin ilk günü (T0) düşük bulunmuş, en yüksek yaşam kalitesi ise tedavinin 3.ayında (T3) ölçülmüştür.
Anahtar sözcükler: Ortodontik tedavi, ağrı, yaşam kalitesi, şeffaf plak

Abstract:
The aim of our study is to determine the pain levels of patients treated with different orthodontic appliances and to investigate the effects of these treatments on quality of life.
This study involved a total of 75 patients-36 women and 39 men- (15 patients in each group), 36 women and 39 men, who received different orthodontic treatments. There are a total of five groups in our study: patients using clear aligners, fixed orthodontic treatment patients, rapid maxillary expansion (RME) patients, alternative rapid maxillary expansion and contraction (Alt-RAMEC) patients, and twin block patients. Data collection tools are sociodemographic data form, McGill Pain Scale Short Form (Total Pain Index, Visual Analogue Scale (VAS) and Current Pain Intensity) and Oral Health Impact Profile (OHIP-14). Data collection forms were given to the patients and they were asked to fill in the forms on the first day (T0), the first week (T1), the first month (T2) and the third month (T3) from the beginning of the treatment.
	On the first day of treatment, there was no significant difference between the groups in terms of total pain score, VAS, and current pain intensity (p=0.620, p=0.699, p=0.459). There was no significant difference between clear aligner and fixed treatment when looking at overall pain score, VAS, and current pain intensity at various time points (p=0.620, p=0.699, p=0.459). Total pain scores were found to be substantially greater in the Alt-RAMEC treatment group at the T1, T2, and T3 time periods than in the other groups (p=0.004, p=0.004, p=0.021). The highest pain score was measured in the Alt-RAMEC group on the first day of treatment (T0).
	When the treatment groups were compared in terms of quality of life; OHIP-14 scores were found to be significantly higher in the Alt-RAMEC treatment group at T0, T1, T2 and T3 time periods than the other groups (p=0.001). The Alt-RAMEC group with the first day of treatment (T0) was the treatment group whose quality of life was most adversely affected. There was no significant difference between fixed treatment and clear aligner treatment when the quality of life was compared at various time points (p>0.05). On the first day of treatment (T0), there is a significant difference between the quality of life of patients using clear aligners and patients with twin block (p<0.05).
	The correlation coefficients between the patients' sociodemographic data such as age, gender, education level, residence, family type and pain at different times (T0, T1, T2, T3) and quality of life were found to be statistically very small and insignificant. 
	As a result, patients' pain levels decrease over time in all treatment groups. In all treatment groups, the highest pain score was measured on the first day of treatment (T0), and the lowest pain score was measured at the third month of treatment (T3). The patients' quality of life improves over time in all treatment groups. In all treatment groups, the quality of life was found to be the lowest on the first day of treatment (T0), and the highest quality of life was measured at the third month of treatment (T3).
Key words: Orthodontic treatment, pain, quality of life, clear aligner