Okul öncesinde öğretmenlerin özel gereksinimli bireylere yönelik farkındalık geliştirme konusundaki görüşleri
Preschool teachers' views on developing awareness for individuals with special needs
Yazar: MELTEM ÇITAK YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU ARIKAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Özel gereksinimli bireyler = Special needs individuals ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu çalışma okul öncesi öğretmenlerinin özel gereksinimli bireylere yönelik farkındalık geliştirme konusundaki görüşlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden temel nitel araştırma modelinde tasarlanan bu araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme ile veri elde edilmiştir. Araştırma sürecinde araştırmacı günlükleri de tutulmuştur. Veriler Eskişehir'in Tepebaşı ve Odunpazarı ilçelerindeki anaokulu ve ana sınıflarında görev yapan; 2018-2019 eğitim-öğretim yılında kaynaştırma eğitimi veren, üç okul öncesi öğretmeniyle pilot çalışma yapılarak, toplamda ise 18 okul öncesi öğretmeniyle gerçekleştirilmiştir. Veri analizinde, araştırma sorularına ve görüşme sorularına dayalı temalar oluşturulmuştur. Bu temalar öğretmenlerin özel gereksinimli bireylere yönelik farkındalık geliştirme konusundaki farkındalıkları, düşünceleri ve sınıf içi deneyimleri başlıklarında elle ve NVIVO12 programıyla kodlanmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenler farkındalık geliştirilmesinin önemli olduğu konularda neredeyse fikir birliği göstermektedir. Genel olarak farkındalık temasında öğretmenler, özel gereksinimli bireyler ve bireysel farklılıklara saygı kavramlarından söz etmişlerdir. Düşünce temasına bakıldığında öğretmenlerin çoğu, kaynaştırma eğitiminin farklılıklara saygı konusunda normal gelişim gösteren bireyler açısından faydalı olduğunu ifade etmişlerdir. Sınıf içi deneyim temasında öğretmenler sınıf içi etkileşimleri sırasında birçok sorun çözme yöntemi kullandıklarını, özel gereksinimli çocuklara destek olduklarını; öte yandan kendilerini yetersiz hissettiklerini ve duygusal yıpranma yaşadıklarını söylemişlerdir. Öğretmenlerin özel gereksinimli bireylere yönelik farkındalık geliştirme etkinliklerini belirli günler ve haftalar dışında genel olarak planlamadıkları görülmüştür.

Abstract:
This study was conducted in order to describe the opinions of preschool teachers about developing awareness towards individuals with special needs. In this research, designed as basic qualitative research, data was obtained through semi-structured interviews. The researcher journals were also used. The participants are the kindergarten and preschool teachers who provided inclusive education in the 2018-2019 academic year in Tepebaşı and Odunpazarı districts of Eskişehir. Data collection was carried out with 18 preschool teachers, three of whom were included in pilot stage, The data analysis employed three main themes created using the interview and research questions. These themes were categorized manually and using NVIVO12 program. The themes included teachers' awareness, thoughts and classroom experiences about developing awareness for individuals with special needs. As a result of the research, teachers almost agree on issues where awareness is important. In general, in the theme of awareness, teachers talked about the concepts of individuals with special needs and respect for individual differences. Looking at the theme of thought, most of the teachers stated that inclusive education is beneficial for individuals with normal development in respect of differences. In the classroom experience theme, teachers used many problem-solving methods during their classroom interactions and supported children with special needs. However, they said that they felt inadequate and experienced emotional fatigue. It has been observed that teachers do not generally plan awareness raising activities for individuals with special needs, except certain days and weeks.