Hatıp-Pamukçu-Dikmeli-Karadiğin (Konya) civarının jeolojisi ve yöredeki karbonatlı kayaçların yapı taşı olarak kullanılabilme özellikleri
The geology of the Hatıp-Pamukçu-Dikmeli-Karadigin (Konya) vicinity and the usage of carbonaceous rocks in the area as building stone
Yazar: FİGEN UYSAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FETULLAH ARIK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında, Konya ilinin güneybatısında Hatıp-Pamukçu-Dikmeli-Karadiğin-Çayırbağı Köy'lerinin arasında yer alan yaklaşık 42 km² lik bir bölge inceleme alanı olarak seçilmiştir. Çalışma alanında, Kütahya-Bolkardağı Kuşağına ait kayaçların bir kısmı görülmektedir. Yörede, Üst Kretase-Kuvarterner zaman aralığında oluşmuş birimler yüzeylenmektedir.Sahada görülen en yaşlı birim Üst Kretase-Alt Paleosen yaşlı olduğu düşünülen ve çörtlü kireçtaşı, çamurtaşı, serpantinit, metamorfik kayaç parçalarından ve ofiyolitik kayaç kırıntılarından oluşan Hatıp ofiyolitli karışığıdır. Hatıp ofiyolitli karışığının üzerine Üst Kretase yaşlı genellikle koyu parlak yeşil, yer yer kahverengi renkli olarak serpantinleşmiş peridodit, gabro ve piroksenitlerden meydana gelen Çayırbağı ofiyolitleri tektonik olarak gelmektedir. Üst Miyosen yaşlı, açık yeşil, açık kavuniçi ve sarı renklerde gölsel kireçtaşlarından oluşan Ulumuhsine formasyonu Hatıp ofiyolitli karışığının ve Çayırbağı ofiyolitlerinin üzerini uyumsuz olarak örter. Tüm birimlerin üzerini ise Kuvarterner-Güncel yaşlı alüvyonlar, açılı uyumsuzlukla örtmektedir.Çalışma alanında Dikmeli Köy'ünün güneybatısında bulunan Dilekçi formasyonuna ait Ulumuhsine kireçtaşlarından blok olarak malzeme alınmakta, fabrikalara sevkiyatı yapılarak yurtiçi ve yurtdışı pazarlarda satışa sunulmaktadır. Ulumuhsine kireçtaşları açık kahverengi, kirli sarı, bej ve krem renkte olan gölsel kireçtaşlarından oluşmaktadır. Genellikle iyi tabakalanmalı olup tabaka kalınlıkları 10 cm ile 2 m arasında değişmektedir. Tabaka yüzeyleri oldukça temiz ve düzgündür. Sığ göl ortamında geliştiği için çürüme sonucu gözenekli ve kovuklu bir yapı kazanmıştır. Ulumuhsine formasyonuna ait kireçtaşları petrografik olarak polaziran mikroskop altında incelenmiştir Göstermiş oldukları renk, desen ve doku uyumu bakımından piyasada aranan özellikte olduğu belirlenmiştir.Ayrıca Ulumuhsine formasyonuna ait gölsel kireçtaşlarına, TS 699 standartlarına uygun olarak, fiziksel ve mekanik özelliklerini belirlemek amacı ile birim hacim ağırlık tayini, porozite, boşluk oranı, ağırlıkça su emme ve don sonrası ağırlık kaybı, tek eksenli basınç dayanımı, eğilme direnci, darbe direnci, böhme yüzeysel aşınma direnci deneyleri yapılmıştır. Deney sonuçları, TS 11143' e göre yorumlanarak Dikmeli (Gödene) kireçtaşlarının yapı ve kaplama taşı olarak kullanılabileceği, ancak darbe direnci, böhme yüzeysel aşınma direnci değerlerinin düşük çıkması nedeniyle daha çok kaplamada tercih edilmesi gerektiği sonucu çıkarılmıştır.Sonuç olarak, Konya-Dikmeli (Gödene) yöresine ait Ulumuhsine formasyonuna ait gölsel kireçtaşları, 40 000 000 m3 lük görünür rezerve sahip olup, %10 verimle yaklaşık 840 000 000 YTL ` lik ekonomik değere sahiptir.Anahtar Kelimeler: Traverten, Gödene, Dikmeli, Yapı taşı, Kaplama taşı

Abstract:
In this thesis, nearly 42 km2 field which is among Hatıp-Pamukçu-Dikmeli-Karadiğin-Çayırbağı villages, South west of Konya has been taken as examined area. In the region, some parts of rocks have been seen belonging to the Kütahya-Bolkardağı belt. In the region, units, which were formed during upper Cretaceous-Quaternary time, has been surfaced.The oldest unit in the region is Hatıp ophiolitic melange, which is formed from limestone, mudstone, serpentinite, metamorphic rock parts. Upper Cretaceous aged is generally dark brilliant green, sometime brown colour, gabbro and Çayırbağı ophiolites which is formed from pyroxenite tectonically overlain. Upper Miocene aged light green, light yellow colour and Ulumuhsine Formation which is composed of limestone, yellow colour, covers by disconformities Hatıp Ophiolitic Melange and Çayırbağı ophiolites. Quaternary-Holocene aged Alluvium covers surface of all units with angle discomformity as well.In the study area, material from Ulumuhsine limestones belonging to Dilekçi formation, which is southwest of Dikmeli, has been taken. This limestones are accepted as travertine in the commercial areas. Limestones are carried to factories and are sold in and out of the country by the marble companies. Ulumuhsine limestones have been formed from lake limestones which is dirty yellow, beige and cream colour. Generally it is layered well and layer thickness is between 2 to 10cm. Surfaces of Ulumuhsine limestones is well clean and face-paint. Because it was formed in and around lake, it has curve and porous structure. Limestone belongings to Ulumuhsine formation was examined by petrographical under polarizing microscopy. This kind is very suitable for markets in terms of figured and texture.In the line of TS 699 standards, to discover the feature physically and mechanically unit capacity weight fixing, porosity, gap rate, absorbing water at the rate of weight, last weight following frost, Bohme surface wearing resistance experiments were done. From results of experiments, that Dikmeli limestone can be used has been understood as covered stone and construction stone but because stroke resistance, the valve of Bohme surface wearing is low rather it should be preferred for covering according to TS 11143.Lake limestone belonging to Ulumuhsine formation in Konya-Dikmeli has 40 000 000 m3 known reserve and with it is 10 percent profit, it has 840.000.000 YTL economic.Key Words: Travertine, Gödene, Dikmeli, Building stone, Covered rock