Sındırgı (Balıkesir) Yağcıbedir halılarında kullanılan doğal boya bitkilerinin ve geleneksel boyama yöntemlerinin etnobotanik açıdan incelenmesi
Ethnobotanical investigations on natural dye plants and traditional dyeing methods used in Sındırgı(Balıkesir) Yağcibedir carpets
Yazar: SİNEM ÜNAL
Danışman: PROF. DR. ERNAZ ALTUNDAĞ ÇAKIR
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu tez çalışması Sındırgı (Balıkesir) Yağcıbedir halılarında geçmişte ve günümüzde kullanılan doğal boya bitkilerini, dokumada kullanılan ağaç malzemelerde hangi bitki türlerinin kullanıldığını ve geleneksel boyama yöntemlerini araştırmak amacı ile Kasım 2022-Eylül 2023 tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışma süresince Sındırgı yöresinde geçmişte ve günümüzde halıcılıkla uğraşan köyler belirlenmiştir. Sındırgı merkez ve beş adet köyde halıcılıkla ilgilenmiş ve ilgilenmekte olan kişiler ile gerekli görüşmeler yapılmıştır. Kaynak kişilerden doğal boyamacılıkta kullanılan bitkiler, doğal boyama yöntemleri ve dokumacılıkta kullanılan ağaç malzemeler hakkında gerekli bilgiler kayıt altına alınmıştır. Çalışma sahası merkezinden ve köylerinden toplanan bitkilerin kullanılabilir durumda olanlarının bilimsel teşhisleri Düzce Üniversitesi Biyoloji Bölümü Botanik Araştırma Laboratuvarı ve DUOF Herbaryumu'nda gerçekleştirilmiştir. Sındırgı (Balıkesir) Yağcıbedir halılarına ana renklerini vermek amacı ile kullanılan 6 adet bitki türünün Brassicaceae, Polygonaceae, Rubiaceae, Juglandaceae, Fagaceae, Fabaceae, mordanlama amacı ile kullanılan 6 adet bitki türünün Cistaceae, Lamiaceae, Datiscaceae, Salicaceae, Polygonaceae dokumacılık için kullanılan ağaç malzemelerin 13 adet bitki türünden elde edildiği ve bu bitki türlerinin  Pinaceae, Fagaceae, Anacardiaceae,, Rosaceae, Ulmaceae, Oleaceae, Cornaceae, Platanaceae, Juglandaceae ve Salicaceae familyalarına ait olduğu ve kullanılan bitki türlerinin bir adedinin Türkiye orijinli olmadığı diğer bitki türlerinin Türkiye'de doğal yayılış gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This thesis was carried out between November 2022 and September 2023 in order to investigate the natural dye plants used in the past and present in Sındırgı (Balıkesir) Yağcıbedir carpets, which plant species are used in the wood materials used in weaving and traditional dyeing methods. Villages dealing with carpet weaving in the past and present in the Sındırgı region have been determined. Necessary interviews were made with people who were interested in carpet weaving in the center of Sındırgı and five villages. The necessary information about the plants used in natural dyeing, natural dyeing methods and wood materials used in weaving were recorded from the resource persons. Scientific identification of usable plants collected from the center and villages of the study area was carried out in Düzce University Biology Department Botanical Research Laboratory and DUOF Herbarium. 6 plant species Brassicaceae, Polygonaceae, Rubiaceae Juglandaceae, Fagaceae, Fabaceae used to give their main colors to Sındırgı (Balıkesir) Yağcıbedir carpets, Cistaceae, Lamiaceae, Datiscaceae, Salicaceae, Polygonaceae of 6 plant species used for mordanting, 13 plant species of wood materials used for weaving. It has been concluded that these plant species are plant species belonging to the families Pinaceae, Fagaceae, Anacardiaceae, Rosaceae, Ulmaceae, Oleaceae Cornaceae, Platanaceae, Juglandaceae and Salicaceae and that one of the plant species used is not of Anatolian origin but other plant species spread in Turkey.