Evrensel temel gelir modeli ve Türkiye'de uygulanabilirliği
Universal basic income model and it's applicability in Turkey
Yazar: FARUK KAHVECİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. UMUT ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Evrensel temel gelir = Universal basic income ; Gelir dağılımı = Income distribution ; Yoksulluk = Poverty ; İşsizlik = Unemployment

Özet:
Evrensel Temel Gelir fikri, ismi farklı şekillerde kullanılmış olsa da kökeni Antik yunana kadar  dayanmaktadır. Belirli dönemlerde söz konusu fikir ön plana çıkmış olsa da hiçbir zaman tam anlamıyla hayat geçirilememiştir.  Artan verimlik ve ekonomik aktivitelerdeki artış  ile Dünya, üzerinde yaşayan insanların müreffeh bir hayat sürmesi için gerekli mal ve hizmetleri üretebilecek bir noktada iken hala yoksulluk ve gelir eşitsizliği sorunsalı varlığını sürdürmektedir. Son yıllarda yaşanan teknolojik ilerlemeler ile ortaya çıkan robotlaşma ve yapay zeka yenilikleri ile bu sorunların daha da artıracağı düşünülmektedir. ETG fikri, yoksulluk mücadele etkililik, birincil gelir dağılımının etkinsizliği ve son dönemde yaşanan pandemi benzeri doğal ve sosyal krizlere karşı bireylerin birikimsiz ve gelirsiz kalarak güvencesiz yakalanması  gibi konular bağlamında oldukça önemli bir politika alternatifi olarak son yıllarda karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda çalışmada da değindiğimiz üzere, söz konusu fikrin uygulanabilirliği ve ekonomik etkileri üzerine araştırmalar yapılmakta ve bir çok ülke pilot deneyler ile söz konusu politikanın etkilerini belirlemeye çalışmaktadır. Çalışmada ETG kavramının gelişimi ve kavram etrafında dönen tartışmalar iktisadi bağlamda tartışılarak, ETG'nin Türkiye'de uygulanabilirliği araştırılmıştır. Türkiye için kurgulanan 5 farklı senaryonun gelir dağılımı ve yoksulluk üzerine olası etkileri hesaplanarak, söz konusu senaryoların mali açıdan getireceği yük hesaplanmıştır. Ayrıca  bir ETG uygulanması halinde kaynak olarak nelerin kullanılabileceği de tartışılmıştır. Gelir dağılımı ve yoksulluk üzerinde hedeflendiği gibi oldukça önemli  sonuçlar ortaya çıkarabilecek bir sistem olarak ETG,  Türkiye'nin mevcut ekonomik koşulları dikkate alındığında, kısa dönemde uygulanması pek mümkün görülmemektedir. Ancak, temel makroekonomik göstergelerde elde edilecek kalıcı bir gelişme ve vergi sistemi, sosyal yardımlar ve kamu giderlerinin etkin olarak yeniden kurgulanması ile birlikte uzun dönemde makul bir  ETG modelinin  uygulanabilirliği mümkün olabilecektir.

Abstract:
The idea of Universal Basic Income (UBI) dates back to Ancient Greece, although its name has been used in different ways. Despite the fact that this idea came to the fore at certain times, it has never been   fully implemented. Notwithstanding the world is at a point in which it can produce the goods and services necessary for the people living on it to lead a prosperous life with the increase in productivity and economic activities, the problem of poverty and income inequality still exists. It is thought that these problems will increase with the robotization and artificial intelligence innovations that have emerged with the technological advances in recent years. The idea of UBI has emerged in recent years as a very important policy alternative in the context of issues such as the effectiveness of combating poverty, the ineffectiveness of primary income distribution, and the insecurity of individuals without savings and income, against natural and social crises such as the pandemic. In this context, as we mentioned in our study, researches are carried out on the applicability and economic effects of the UBI, and many countries are trying to determine the effects of the this policy change with pilot experiments. In our study, the development of the concept of UBI and the debates around the concept were discussed in the economic context, and the applicability of UBI in Turkey was examined. By calculating the possible effects of 5 different scenarios designed for Turkey on income distribution and poverty, the financial burden of these scenarios was calculated. It was also discussed what could be used as a resource if an UBI was applied. Considering the current economic conditions of  Turkey, although the UBI as a system that can produce significant results on income distribution and poverty, it is unlikely to be implemented in the short term. However, applicability of the ETG model will be possible with a permanent improvement in basic macroeconomic indicators and an effective design of the tax system, social assistance and public expenditures in the long term.