Arı alerjisi hakkında ne biliyoruz
What do we know about the hymenoptera venom allergy
Yazar: CİHAN URAL
Danışman: DOÇ. DR. OKAN GÜLBAHAR
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology
Dizin: Anafilaksi = Anaphylaxis ; Arı zehirleri = Bee venoms ; Deri testleri = Skin tests ; Hipersensitivite = Hypersensitivity ; Isırma ve sokmalar = Bites and stings ; İmmünoterapi = Immunotherapy

Özet:
Amaç: Arı sokmaları sistemik alerjik reaksiyonlara ve bazen de ölümcülanafilaktik reaksiyonlara neden olabilen bir durumdur. Ülkemizde arı alerjisiile ilgili prevalans çalışmaları olmasına rağmen arı alerjisi tanısında kullanılantestler ve arı alerjisinde tedavi olarak uygulanan venom immünoterapisi (VİT)hakkında yeterli veri mevcut değildir. Bu çalışmanın amacı arı alerjisikonusunda ülkemizde var olan bilgi açığını kapatmaktır.Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Alerji veİmmünoloji Polikliniğine 1999-2010 yılları arasında başvurmuş olan ve arıalerjisi nedeniyle takip edilen 238 hasta alındı. Arı sokması sonrası alerjikreaksiyonu gelişen hastaların demografik bilgilerine, alerji kliniğine gelmedenönceki durumlarına, spesifik IgE antikor (slgE) düzeylerine, prik veintradermal cilt testi sonuçlarına ve VİT tedavisi bilgilerine hasta dosyalarınınretrospektif olarak taranması sonucunda ulaşıldı.Bulgular: Çalışmaya alınan 238 olgunun 141'i (%59.2) kadındı vereaksiyona neden olan son arı sokma yaş ortalaması 35.4 ± 12.5 (5-64)'ti. Arısokması sonrası olguların 220'sinde (%92.5) sistemik reaksiyon (SR),18'inde (%7.5) ise geniş lokal reaksiyon gelişme öyküsü vardı. Olguların%26'sının arıcılıkla ilgisi vardı. Olguların 114'ü (%47.9) bal arısı, 109'u(%45.8) yaban arısı ve 15'i (%6.3) cinsini bilmediği arı tarafından sokulmuştu.Her iki cinsiyette de en sık sokulma ellerden olmuştu. Yaban arıları dahayüksek oranda provakasyonsuz spontan sokmuştu. Temmuz (%28.7),Ağustos (%24.0) ve Eylül (%12.3) ayları arı sokulmasının en sık görüldüğüaylardı. İlkbaharda bal arısı, sonbaharda ise yaban arısı tarafındansokulmalar daha sıktı. Sistemik reaksiyonu olan olguların %76.4'ündereaksiyon şiddeti 3. ve 4. derece, %23.6'sında ise 1. ve 2. dereceydi. Boyunbölgesinden sokulanlarda reaksiyonların daha şiddetli olduğu belirlendi. Arısokması sonrası sistemik reaksiyon nedeniyle sağlık kuruluşlarına başvuranolguların %24'ü alerji merkezine yönlendirilmişti. SR'u olan olguların %72.9'undaslgE düzeyi, %77.8'inde cilt testi (prik ve/veya intradermal) ve%84.8'inde slgE düzeyi ve/veya cilt testi pozitif bulundu. Test pozitifliği ilevenom cinsi arasında fark saptanmadı (p:>0.05). SR'u olan 220 olgunun%35.5'inin adrenalin otoenjektörü temin ettiği öğrenildi. Arı sokması sonrassistemik reaksiyonu olan ve VİT önerilen 163 olgunun 83'üne (%50.9) VİTbaşlandı. Olguların 42'sine (%50.6) bal arısına karşı, 31'ine (%37.4) yabanarısına karşı, 10'una (%12.0) hem bal hem de yaban arısına karşı VİTbaşlandı. VİT süresince olguların %13'ünde sistemik, %12'sinde lokal%6'sında lokal ve sistemik reaksiyon olmak üzere toplam %31'inde alerjikreaksiyon görüldü. VİT enjeksiyonlarına bağlı gelişen reaksiyonların %94'üarı sokması sonrası gelişen reaksiyona göre hafif veya aynı şiddetteydi veüçte birine adrenalin tedavisi uygulama ihtiyacı oldu. VİT başlanmış olan 83olgunun %25'i tedaviyi tamamlamıştı, %18'i yarıda bırakmıştı ve %57'si isehalen devam etmekteydi. VİT'i tamamlamış olan 21 olgudan 6'sının tekrar artarafından sokulmuş olduğu ve hiçbirinde sistemik reaksiyon gelişmemişolduğu öğrenildi.Sonuç: Arı alerjisi toplumda sık görülen ve ölümcül reaksiyonlara nedenolabilen sağlık problemlerinden biridir. Arı alerjisi tanısında kullanılan ciltestleri ve invitro testlerin duyarlılıkları yüksektir. Acil durumda uygulananadrenalin otoenjektörü yeterli düzeyde temin edilememektedir. Tedavi olarakuygulanan VİT etkin ve güvenilir bir tedavi yöntemidir. Olguların sağlıkkuruluşlarından alerji kliniklerine yönlendirilmemeleri, immünoterapinin uzunve zahmetli bir tedavi olması nedeniyle yeterli düzeyde olguya VİTbaşlanamamaktadır.

Abstract:
Background: Hymenoptera stings can cause severe systemic allergicreactions and occasionally fatal anaphylaxis. Although some studies havebeen made in our country about the prevalence of hymenoptera allergy,sufficient data are not available about the tests used in diagnosis of venomallergy and about the treatment of venom immunotherapy (VIT). The purposeof this study is to increase our current limited knowledge about the venomallergy.Method: 238 Hymenoptera venom allergic patients who were admitted toAllergy and Immunology Department of Ege University School of Medicinebetween 1999-2010 were included in the study. Demographic information ofpatients who develop an allergic reaction after stings, data before coming toallergy clinic, specific IgE antibody (slgE) levels, prick and intradermal skintest results and treatment information achived by scanning the patient filesretrospectively.Results: Of the 238 patients 141 (59.2%) were female, and mean reactionage was 35.4 ± 12.5 (5-64). After bee sting, 220 patients had developed(92.5%) systemic reaction (SR) and 18 patients (7.5%) had devoloped largelocal reaction. 62 cases (26%) were beekeepers or relatives of beekeepers.Apis mellifera was recognized by 114 cases (47.9%) of subjects as their laststinging insect, vespula in 109 (45.8%) and 15 (6.3%) were not able toidentify the bee. İn both sexes the most common stung site were hands.Vespulas more commonly stung without provacations. Bee stings were mostfrequently seen in July (28.7%), August (24.0%) and September (12.3%). İnthe spring honey bee stings and in the fall wasp stings were more commonseen. According to Mueller?s classification, 76.4% of patients with systemicreactions had grade 3 or 4, 23.6% had grade 1 or 2 reactions. The mostsevere reactions were seen when stung from the neck. 24% of patientsadmitted to health facilities due to bee sting had been referred to the allergy center.72.9% of the patients with systemic reactions had positive slgE levels,77.8% had positive skin tests (prick and / or intradermal) and 84.8% hadpositive slgE level and / or skin test. There were no difference seen betweentest positivity and bee type. 35.5% of 220 patients obtained epinephrineautoinjectors. From 163 cases with systemic reactions that VİT suggested,only 83 (50.9%) had started VİT. The cases started VİT, 50.6% were againstapis, 37.4% against vespula, 12% against both apis and vespula. During theVİT 13% of patients developed systemic, 12% developed local, and 6%developed both local and systemic reactions, totally reactions were seen in31%. After VİT injections adverse events seen in 94% of cases that is similaror lighter in severity compared to bee stings, and one third of the casesneeded adrenaline treatment. From 83 patients that started VİT, 25% hadcompleted the treatment, 18% left treatment and 57% was still continuingimmunotheraphy. 6 of 21 patients who completed VİT were restung afterimmunotheraphy and among this group no systemic reactions were seen.Conclusion: Venom allergy is an important health problem that can causefrequent and fatal reactions. Skin tests and in vitro tests that are used indiagnosis of venom allergy have high sensitivity. Epinephrine autoinjectorsthat are used in emergency treatment can?t be obtained adequately. VİT isapplied as an effective and safe treatment modality. Because health staffs donot direct patients to the immunology clinics, the VİT treatment period beinglong and hard to apply, VİT cant be started in all patients who need it.