Çocuk kliniklerinde çalışan hemşirelerin akılcı ilaç kullanımı ve tıbbi hataya eğilim özellikleri
The characteristics of rational drug use and tendency to medical errors of nurs working in children's clinics
Yazar: BARIŞ AKIN
Danışman: PROF. DR. HACER ÇETİN
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Tıbbi hatalar = Medical errors ; Çocuk hemşireliği = Pediatric nursing ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Bu çalışma Mardin il ve ilçelerinde yer alan çocuk kliniği olan tüm kamu hastaneleri ve özel hastanelerde çalışan çocuk hemşirelerinin akılcı ilaç kullanımı ve tıbbi hataya eğilim özelliklerini incelemek amacıyla 180 hemşire ile yürütülmüştür.  Veri toplamada "Çocuk Kliniklerinde Çalışan Hemşirelerin Akılcı İlaç Kullanımı ve Tıbbi Hataya Eğilim Özelliklerine İlişkin Anket Formu", "Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği " ve "Hemşirelikte Tıbbi Hataya Eğilim Ölçeği"  kullanılmıştır. Araştırmada toplanan veriler, bilgisayar ortamında değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde, sayı yüzde dağılımı ve tanımlayıcı istatistikler, Mann Whitney U, Kruskal Wallis testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. Çalışmamızda, çocuk hemşirelerinin akılcı ilaç kullanımı puan ortalamaları 38,21±4,21 olup; akılcı ilaç kullanımı bilgisinin iyi düzeyde olduğu belirlenmiştir. Çocuk hemşirelerinin Tıbbi Hataya Eğilim puan ortalamaları 231,55±16,54; Ölçeğin ilaç uygulamaları ve transfüzyon alt boyutu puan ortalaması 87,85±4,77, düşmeler alt boyutu puan ortalaması 22,21±4,08, hastane enfeksiyonları alt boyutu puan ortalaması 57,05±4,61, hasta izlemi/malzeme güvenliği alt boyutu puan ortalaması 40,77±5,13, iletişim alt boyutu puan ortalaması 23,65±2,40 olarak belirlenmiş olup; hemşirelerin tıbbi hata yapma eğilimlerinin düşük düzeyde olduğu ve hemşirelerin en az hata yapma eğilimlerinin ilaç ve transfüzyon uygulamaları konusunda, en fazla hata yapma eğilimlerinin ise düşmeler konusunda yaptığı saptanmıştır. Lise mezunu, sorumlu hemşire olarak görev yapan, çocuk kliniklerinde çalışmayı tercih eden, klinikte en az sayıda hastaya bakım veren çocuk hemşirelerinin tıbbi hataya eğilimlerinin düşük olduğu belirlenmiştir. Çocuk servisinde çalışan hemşirelerin tıbbi hataya eğilimlerinin diğer servislerde çalışan çocuk hemşirelerinden daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda çocuk hemşirelerinin tıbbi hatalar ve akılcı ilaç kullanımı konusunda farkındalıklarını artırma konusunda kurumların destekleyici davranarak gerekli düzenlemeleri yapması, konu ile ilgili klinik içi ve hizmet içi eğitim programları periyodik bir şekilde düzenlenmesi ve bu programlara hemşirelerin aktif bir şekilde katılmaları konusunda destek verilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted with 180 nurses in order to examine the rational drug use and medical error propensity characteristics of pediatric nurses working in all public and private hospitals with pediatric clinics in Mardin province and its districts. In data collection, "Questionnaire on Rational Drug Use and Proneness to Medical Errors of Nurses Working in Pediatric Clinics", "Rational Drug Use Scale " and "Medical Error Tendency Scale in Nursing" were used. The data collected in the study were evaluated in the computer environment. In the analysis of the data, number percentage distribution and descriptive statistics, Mann Whitney U, Kruskal Wallis test and Spearman correlation analysis were used. In our study, the mean rational drug use score of pediatric nurses was 38.21±4.21; It was determined that they had knowledge of rational drug use. Pediatric nurses' propensity to medical error mean score was 231.55±16.54; The mean score of drug administration and transfusion sub-dimension of the scale is 87.85±4.77, the mean score of falls sub-dimension is 22.21±4.08, the mean score of hospital infections sub-dimension is 57.05±4.61, patient follow-up/material safety sub-dimension sub-dimension mean score was determined as 40.77±5.13 and communication sub-dimension score average was determined as 23.65±2.40; It was determined that the tendency of nurses to make medical mistakes was low and the tendency of nurses to make the least mistake was about drug and transfusion applications, and the tendency to make the most mistakes was about falls. It was determined that pediatric nurses, who were high school graduates, worked as a responsible nurse, preferred to work in pediatric clinics, and cared for the least number of patients in the clinic, had a low tendency to medical errors. It was determined that the nurses working in the pediatric service were more prone to medical errors than other nurses. In line with these results, it is recommended that institutions make necessary arrangements by being supportive in order to increase the awareness of pediatric nurses about medical errors and rational drug use, periodically organize in-clinic and in-service training programs on the subject, and support the active participation of nurses in these programs.