İşbirlikli öğrenme yaklaşımının öğretmen adaylarının çevreye ilişkin tutumlarına etkisi
The effect of cooperative learning approach on preservice science and technology teachers? attitude towards environment
Yazar: AZER SEMA ÖZNUR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BAHAR
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Çevre eğitimi = Environmental education

Özet:
Bu çalışmanın amacı i) işbirlikli öğrenme yaklaşımının fen ve teknoloji öğretmen adaylarının çevreye ilişkin tutumlarını bilincine yönelik etkisini ortaya koymak ve çevre bilinci üzerine farklı boyutların etkisini açığa çıkarmak, ii) çevre bilincinin gelişimi üzerine cinsiyetin etkisini tespit etmektir. Çalışmaya 2006-2007 öğretim yılı Bolu ili Abant İzzet Baysal Üniversitesi Fen ve Teknoloji Öğretmenliği 2. sınıf I. ve II. öğretimden oluşan toplam 69 öğrenci (38 kız, 31 erkek) katılmıştır.Çalışmada, yeni ilköğretim müfredatının benimsediği ilkeler arasında bulunan; yaşayarak ve yaparak öğrenmeden bireyin kendisinin sorumlu olduğu, aktif katılım ve yaşama dönüklük gibi birçok unsuru benimseyen işbirlikli öğrenme yaklaşımının temel prensipleri esas alınmıştır. İşbirlikli öğrenme yaklaşımının prensiplerine bağlı olarak oluşturulan öğrenci grupları haftalık altı saat olan Biyoloji II dersi Ekoloji ünitesinde ekoloji ve çevre sorunları temelinde aldıkları konularını grup içerisinde hazırlığını yaparak belirlenen tarihlerde sunumlarını yapmışlardır. Öğrencilerin hazırlık aşamasından sonra çalışmaları altı haftalık bir süre içerisinde gerçekleştirilmiştir.Çalışmada; Milfont ve Duckitt (2006)'in Çevre Bilinci Ölçeği adaptasyon çalışmaları yapılarak fen ve teknoloji öğretmen adaylarına uygulanmıştır. Çevre Bilinci Ölçeği öğretmen adaylarının çevreye ilişkin tutumlarını tespit etmek amacıyla ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Çevre Bilinci Ölçeği (ÇBÖ) , 7'li likert tipi ölçek olarak düzenlenmiştir. Adaptasyon çalışmaları tamamlanmış, 53 maddeden oluşan Çevre Bilinci Ölçeği; Doğanın Tadı (9 madde), Çevresel Eylemler (9 madde), Çevresel Tehdit (10 madde), İnsanların Doğadan Faydalanması (10 madde), Bilim ve Teknolojiye Güven (8 madde) ve Nüfus Artışı Politikalarına Destek (7 madde) olmak üzere 6 alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçeğin cevap seçenekleri; 1'den (Kesinlikle katılmıyorum) 7'ye (Kesinlikle katılıyorum) kadar derecelendirilmiş, olumsuz olan ifadeler ters çevrilerek kodlanmıştır. Öğretmen adaylarının Çevre Bilinci Ölçeği (ÇBÖ) sonuçları SPSS15.0 veri analizi paket programı ile çözümlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre Çevre Bilinci Ölçeği (ÇBÖ)'nin tümü dikkate alındığında ön ve son test sonuçları arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Her bir alt boyut kendi içinde incelendiğinde ise Doğanın Tadı, Çevresel Tehdit, İnsanların Doğadan Faydalanması, Bilim ve Teknolojiye Güven alt dallarında anlamlı bir farklılığın olduğu gözlenmiş, diğer alt boyutlarda ve cinsiyetler arasında ise anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Bu sonuçlara ilaveten, işbirlikli öğrenmenin çevreye karşı tutumun gelişmesinde olumlu etkisinin olduğu ve farklı düşüncelerin açığa çıkmasında yardımcı olduğu gözlenmiştir. Etkinliklerin büyük bir çoğunluğunda küresel ısınma, erozyon ve hava kirliliği konularına yer verildiği dikkat çekmektedir. Öğretmen adaylarına yazılı olarak sorulan yaşanılan en önemli çevre sorunları sıralamasına verilen cevaplar ile etkinliklerin konuları arasında benzerlik gözlenmiştir. Bireyleri, çevre ve sorunları hakkında bilgilendirmede aylık yayınların, televizyon ve gazetelerin gerisinde kaldığı gözlenmiştir. Sonuçların çevre eğitimi ve fen öğretimi açısından olası etkileri tartışılmış, bulgular ışığında çeşitli önerilerde bulunulmuşturAnahtar Kelimeler; Çevre Eğitimi, İşbirlikli Öğrenme, Çevre Bilinci Ölçeği, Fen ve Teknoloji Öğretmen Adayları

Abstract:
The purpose of this study is to i) determine the effect of cooperative learning approach to the science and technology preservice teachers? environmental consciousness and ii) to reveal the difference between males and females in terms of the environmental consciousness. The participants of the study consist of 69 students(38 female,31 male) who were at Abant İzzet Baysal University, department of primary science teaching in 2006-2007 teaching year.In this study, the main principles of cooperative learning approach that also been empahsised in the new science and technology curriculum were taken into consideration. After preliminary studies, the participants gave several presentations about the topics related to ecology unit in the course of biology II that is six hours in a week.In this study Environmental Consciousness Scale (ECS) was used to determine preservice science and technology teachers? environmental consciousness. The ECS that is arranged as seven likert type was originally developed by Milfont and Duckit and an adaptation study was carried out. At the end of the adaptation study the final version of the ECS appeared as follows: 6 subdivisions in total with 53 items including The taste of the nature (9 Sections), Enviromental acts (9 Sections), Enviromental threats (10 Sections), The benefits of the humans from nature ( 10 Sections ), The confidence to science and technology (8 Sections), To support the policy of the population increase( 7 Sections). The ECS is given as a pre and post test to the participants.The data obtained from the participants were analyzed by using SPSS15.0 program. The results revealed that there is a statistically significant difference between pre test and post test indicating that the cooperative learning approach made a positive effect on participants? environmantal consciousness. In terms of analysing the subdvisions in the ECS, the statistically significant difference appeared between pre and post ECS in following subdivisions: the taste of the nature, enviromental threats, the benefits of human from the nature and the confidence to science and technology. However, there was not any statistically significant difference between pre and post ECS the other two following subdivisions. The results also indicated that there is no difference between males and females in terms of the environmental consciousness. The implications of the results obtained from the ECS and from written questions were discussed for a better environmental teaching and learning and remedy the problems related to the curriculum. Some suggestions were also proposed in the light of the results.Key words: Environmental education, cooperative learning approach, environmental consiousness scale, science and technology preservice teachers