Görme engelli sosyal bilgiler öğretmenlerinin mesleki deneyimleri
Professional experiences of visually-impaired socialstudies teachers
Yazar: MURAT CAN AKSÖZ
Danışman: DOÇ. DR. GENÇ OSMAN İLHAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilgiler Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Görme engelliler = Visually impaired ; Mesleki deneyim = Professional experience ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Dünya, bilim ve teknolojinin etkisiyle hızla değişip dönüşürken bu değişim ve
dönüşüme uyum sağlayacak bireylerin yetiştirilmesi de büyük önem arz etmektedir.
Şüphesiz ki bu bireylerin yetiştirilmesinde en etkili olacak organ eğitimdir. Bu
kapsamda eğitim ortamlarının düzenlenmesinde ve bireylerin eğitim öğretim
süreçlerin yürütülmesinde görev alan öğretmenlerin mesleki donanımlarının yeterli
olması daha da önem kazanmıştır. Geçmişten günümüze öğretmenlerin mesleki
donanımları tartışılan bir konu olmuştur. Özellikle görememe dezavantajına sahip olan
görme engelli öğretmenlerin mesleki yeterlilikleri büyük tartışma konusudur. Nitekim
tarihsel süreçte eğitim dünyasında ve siyasi otoritler tarafından tartışılan "Görme
engelliden öğretmen olur mu?" sorusu ve görme engelli öğretmenlere ilişkin basınyayın organlarına yansıyan habeler bunu kanıtlar niteliktedir. Geçmişten günümüze
süregelen bu tartışmalar çerçevesinde bu araştırmanın amacı özelde görme engelli
sosyal bilgiler öğretmenlerinin mesleki deneyimlerini ortaya koyarak bu tartışmalara
yeni bir boyut kazandırmayı amaçlamaktadır. Buna ilaveten araştırma görme engelli
sosyal bilgiler öğretmenlerinin mesleklerini nasıl icra ettiklerini ve bu süreçte nelerle
karşılaştıklarını da ortaya koymayı hedeflemektedir. Ayrıca araştırmacı görme engelli
bir sosyal bilgiler öğretmeni olarak kendi yaşantılarından yola çıkarak bu çalışmaya
yönelmiştir. 2019 yılında yapılan çalışmada İstanbul ilinde görev yapan 12 sosyal
bilgiler öğretmeniyle mülakatlar yapılmıştır. Mülakatlarda yarı yapılandırılmış
görüşme formu ile veriler toplanmıştır. Toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle
analiz edilmiş ve görme engelli sosyal bilgiler öğretmenlerinin mesleki deneyimlerini
ortaya koyan bulgulara ulaşılmıştır. Bulgular sonucunda görme engelli sosyal bilgiler
öğretmenlerinin meslekte eğitim ve öğretim süreçlerini yürütme de kendine özgü
yöntemler geliştirdiklerine ve gören meslektaşları gibi eğitim öğretim süreçlerini en
verimli şekilde icra etmeye çalıştıklarına bunun yanı sıra meslekte bazı zorluklar
yaşadıklarına ve mesleki gelişim süreçlerine önem verdiklerine gibi birçok sonuca ulaşılmıştır.

Abstract:
While the world is rapidly changing and transforming with the effect of science and
technology, it has a great importance to raise individuals who will adapt to this change
and transformation. Undoubtedly, the most effective way in raising these individuals
is education. In this context, it has become even more important to have sufficient
professional qualifications of the teachers, who are involved in the organization of
learning environments and managing teaching and learning processes of individuals.
Professional qualifications of teachers has been a controversial issue for a long time.
Especially, the professional competence of visually-impaired teachers, who have the
disadvantage of being blind, is a matter of great debate. Thus, the question "Can a
blind person become a teacher?" has been discussed by the educators and political
authorities in the historical process and the news reflected in the media about visually impaired teachers prove this issue. Within this framework, the goal of the study is to
bring a new dimension to these discussions by revealing the professional experiences
of visually-impaired social studies teachers. In addition, the study aims to reveal how
visually-impaired social studies teachers perform their profession and what they
encounter in this process. Furthermore, the researcher conducted this study based on
his own experiences as a visually-impaired social studies teacher. The study was done
with 12 visually-impaired social studies teachers in Istanbul in 2019. The data were
gathered by semi-structured interview form and analyzed by content analysis. The
findings showed that visually-impaired social studies teachers developed their own
ways in the teaching and learning process. It has also reached that they try to perform
their professions in the most efficient way as their colleagues. In addition, it has been
found that they have some difficulties and give importance to their professional development processes.