Amasya ili Yeşilırmak havzası'nda bulunan Midilli, Yavuz, Osmancık, Kale regülatörlerinde biriken malzemenin granülometrik analizi
Ganulometric analysis of the material accumulated in the Midilli, Yavuz, Osmancık, Kale regulators located in the Yeşilırmak basin of Amasya province
Yazar: GÜLAY BOZ
Danışman: DOÇ. DR. VELİ SÜME
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Granülometri = Granulometry ; Hidroelektrik santralleri = Hydroelectric power plants

Özet:
Geçmişten günümüze enerji ihtiyacı daima var olmuştur. Değişen ve gelişen teknolojilerle enerjiye bilhassa elektrik enerjisine olan ihtiyacımız her geçen gün artmaktadır. Elektrik enerjisi üretim yöntemlerinden birisi de yenilenebilir enerji kaynakları içerisinde yer alan Hidroelektrik Santralleri (HES) dir. HES'ler suyun sahip olduğu potansiyel enerjiyi düşüsün den yararlanarak kinetik enerjiye oradan da sistemler aracılığıyla mekanik enerjiye dönüştürerek elektrik enerjisi üreten yapılardır. HES yapıları bilinenin aksine çevreye zarar vermemesi ve ekonomik açıdan çok kullanışlı yapılar olduğundan yalnızca ülkemizde değil tüm dünyada tercih edilmekte ve kullanılmaktadır. Üretim kapasitesi olarak elverişli yapılar olan HES'ler yıllık yağış miktarı ortalaması yüksek olan alanlara inşa edilmekte ve kullanılmaktadır. Türkiye'nin kuzey kesiminde yer alan Yeşilırmak Havzası yaklaşık 39.595 km2'lik yağış alanı ile Türkiye toplam alanının %5'ini oluşturmaktadır. Havza: Doğu Karadeniz, Çoruh, Fırat ve Kızılırmak havzaları ile komşudur (Yeşilırmak Havzası Master Planı, DSİ, 2016). Havzanın su ve toprak kaynaklarının geliştirilmesi amacı ile içme suyu, sulama, aşkın kontrolü ve enerji depolama tesisleri inşa edilmiş ve işletmeye açılmıştır. Amasya İlinin Yeşilırmak Havzası'ndan gelen HES'ler den yararlanan barajlardan Hasan Uğurlu ve Suat Uğurlu barajlarına su sağlayan Amasya ili sınırları içerisinde olan Midilli HES, Osmancık HES, Kale HES ve Yavuz HES'lerin Regülatörlerinde biriken malzemelerden kış ve yaz sezonlarında sediment numuneleri alınarak granülometrik analizleri yapılacaktır. Araştırma yapmak ve veri ortaya koymak hem zaman alan hem de maliyet gerektiren bir çalışmadır. Bu projede, mevcut HES'lerin arazide regülatörlerinde biriken malzemeler alınmak suretiyle laboratuvar ortamında elek analizleri yapılarak, ayrı ayrı granülometrik analizleri belirlenecek ve belirgin dane çapları (d50, d65, d90 vb. gibi) araştırılarak ortaya konacaktır.

Abstract:
The need for energy has always existed from past to present. With changing and developing technologies, our need for energy, especially electrical energy, is increasing day by day. One of the electrical energy production methods is Hydroelectric Power Plants (HEPP), which are among the renewable energy sources. HEPPs are structures that produce electrical energy by taking advantage of the potential energy of water and converting it into kinetic energy and then into mechanical energy through systems. Contrary to popular belief, HEPP structures do not harm the environment and are economically very useful structures, so they are preferred and used not only in our country but all over the world. HEPPs, which are structures suitable for production capacity, are built and used in areas with high average annual rainfall. Yeşilırmak Basin, located in the northern part of Turkey, constitutes 5% of Turkey's total area with a rainfall area of approximately 39,595 km2. Basin; It is adjacent to the Eastern Black Sea, Çoruh, Fırat and Kızılırmak basins (Yeşilırmak Basin Master Plan, DSİ, 2016). In order to develop the water and soil resources of the basin, drinking water, irrigation, water control and energy storage facilities were built and put into operation. Granulometrically, sediment samples were taken in winter and summer seasons from the materials accumulated in the regulators of Midilli HEPP, Osmancık HEPP, Kale HEPP and Yavuz HEPP within the borders of Amasya province, which provide water to Hasan Uğurlu and Suat Uğurlu dams, which are among the dams benefiting from the HEPPs coming from the Yeşilırmak Basin of Amasya Province. Analyzes will be made. Conducting research and producing data is both time-consuming and costly. In this project, the materials accumulated in the field regulators of existing HEPPs will be taken and sieve analyzes will be made in the laboratory environment, individual granulometric analyzes will be determined and distinct grain diameters (such as d50, d65, d90 etc.) will be investigated and revealed.