Harita okuryazarlık becerisinin sosyal bilgiler ders kitaplarında farklı değişkenler açısından incelenmesi
Examination of map literacy skills in terms of different variables in social studies textbooks
Yazar: EMRE DEĞENEK
Danışman: PROF. DR. UFUK KARAKUŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Harita okuryazarlığı = Map literacy

Özet:
Gelişen ve ilerleyen teknoloji, yaşantımızda karşılaştığımız problemleri çözmemiz konusunda bazı okuryazarlıkları önemli hale getirmiştir. Uzakları yakın eden teknolojiyle dünyanın nasıl bir yer olduğunu anlamımız için harita okuryazarlık becerisini öğrenmemiz gerekmektedir. Ortaokul sıralarında öğretilen harita okuryazarlık becerisi Sosyal Bilgiler dersi ile kazandırılabilmektedir. Bu araştırmanın amacı Sosyal Bilgiler ders kitaplarının harita okuryazarlığı becerisini kazandırabilme yeterliliğini incelemektir. Çalışma ortaokul Sosyal Bilgiler 5, 6 ve 7. sınıf ders kitapları kazanım ve görsellik açısından değerlendirmeye alınmıştır. Araştırma genel tarama yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmış ve çalışmanın analizi betimsel analiz yaklaşımına uygun olarak yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen ve uzman görüşleri alınarak elde edilen harita okuryazarlığı rubriği kullanılmıştır. Araştırma sonunda Sosyal Bilgiler 5, 6 ve 7. sınıf ders kitaplarının harita okuryazarlığı becerisini kazandırmada eksikliklerin olduğu tespit edilmiştir. Ölçek türleri ve hesaplamaları, izohipsler ve özellikleri, gerçek uzunluk, enlem ve boylam hesaplamaları konularına yer verilmediği görülmektedir. Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yeryüzü şekillerinin anlatıldığı bölümlerde gerçek görüntüler, resimler ve haritaların kuşe kâğıda basılması ve taslak harita çizimine dair etkinliklere yer verilmesi önerisinde bulunulmuştur.

Abstract:
Developing and advancing technology has made some literacy important in solving the problems we encounter in our lives. We need to learn map literacy skills in order to understand what the technology world is like, bringing the distances closer. Map literacy skills, which are taught in secondary school, can be gained through the Social Studies course. The purpose of this research is to examine the ability of Social Studies textbooks to provide map literacy skills. In the study, secondary school Social Studies 5th, 6th and 7th grade textbooks were evaluated in terms of achievement and visuality. Document analysis, one of the general scanning methods, was used in the research and the analysis of the study was carried out in accordance with the descriptive analysis approach. The map literacy rubric developed by the researcher and obtained by taking expert opinions was used as a data collection tool. At the end of the research, it was determined that the 5th, 6th and 7th grade Social Studies textbooks had deficiencies in teaching map literacy skills. It seems that scale types and calculations, isohypses and their properties, real length, latitude and longitude calculations are not included. It has been suggested that real images, pictures and maps should be printed on coated paper and activities on draft map drawing should be included in the sections where landforms are explained in Social Studies textbooks.