MTOR inhibitörü kullanan renal transplantasyon hastalarında ilaç yan etkilerinin retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of drug side effects in renal transplant patientsreceiving mtor inhibitors
Yazar: SABIR ISRAFILOV
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA YILDIRIM
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Nefroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Mammalian target of rapamycin = Mammalian target of rapamycin ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; İlaç değerlendirme = Drug evaluation ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
Son dönem böbrek hastalığının en ideal tedavi yöntemi böbrek naklidir. Tek yumurta
ikizleri hariç pratik olarak tüm böbrek allogreft alıcılarına immünosüpresif tedavi
uygulanır. Böbrek nakil hastalarında uzun dönemde greft fonksiyonları üzerine olumlu
etkilerinden dolayı mTORi`leri son dönemlerde seçili hastalarda daha fazla kullanılmaya
başlanmıştır. mTORi`leri her ne kadar böbrek fonksiyonları üzerine olumlu etki gösterse
de yan etkileri nedeni ile hastaların önemli bir kısmında ilacın bırakılması gerekmektedir.
Çalışmamızda mTORi`lerinin böbrek nakli hastalarında etkinliğinin ve yan etkilerinin
retrospektif değerlendirilmesi planlanmıştır. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji
Bilim dalında takip edilen ve takiplerinin her hangi bir döneminde mTOR inhibitörü
kullanan 154 böbrek nakli alıcısının verileri değerlendirildi. mTOR inhibitörü başlama
anında kreatinin 1,53 [0,61-4,04] mg/dL, GFH 50 [15-135] ml/dak, proteinüri 168 [19-
4100] mg/gün değerleri ile altmışıncı aydaki kreatinin 1,35 [0,70-4,73] mg/dL, GFH 63 [10-
110] ml/dak, proteinüri 297 [76-1146] mg/gün karşılaştırıldığında altmışıncı aydaki
kreatinin daha düşük (p=0,012), GFH (p=0,004) ve proteinürinin (p<0,001) daha yüksek
olduğu görüldü. Sirolimus grubunda 29 (%53,7) hasta, everolimus grubunda 32 (%32,0)
hastada tedaviyi kesmek gerekmiş olup sirolimus grubunda tedavi kesme oranı anlamlı
olarak daha yüksekti (p=0.009). Toplamda 46 (%29,9) hastada proteinüri, 62 (%40,3)
hastada kemik iliği supresyonu, 32 (%20,8) hastada hiperlipidemi gelişmişti. Gruplarda
proteinüri (p=0,07), kemik iliği supresyonu (p=0,142), hiperlipidemi (p=0,07) ve rejeksiyon
(p=0,11) açısından anlamlı fark bulunmadı. mTORi kesilme nedeni olarak %42,6 oranla ilk
sırada proteinüri saptandı. %76,6 hastanın fonksiyone böbrek ile yaşamına devam ettiği
saptandı. Everolimus (%86,0) grubunda sirolimus (%59,3) grubuna kıyasla fonksiyone
böbrek ile yaşamına devam eden hasta sayısı daha fazlaydı. (p<0,001). Sonuç olarak
mTORi`leri böbrek fonksionu üzerine olumlu etkileri olsa da toleransları düşük ilaçlar
olarak gözükmektedir.
Anahtar kelimeler: Böbrek nakli, mTOR inhibitörleri, etkinlik, yan etki

Abstract:
Renal transplantation is the ideal treatment modality for end stage renal disease.
Immunosuppressive therapy is practically applied to all kidney allograft recipients except
for identical twins. Because of its positive effects on graft functions in renal transplant
patients in the long term, recently mTORi usage increased in renal transplant recipients.
Although mTORi have a positive effect on renal function, a significant number of patients
had to discontinue the drug due to side effects. In this retrospective study, we aimed to
evaluate the efficacy and side effects of mTORi in renal transplant patients. Data of 154
renal transplant recipients who were followed in the Nephrology Department of
Hacettepe University Faculty of Medicine and who hd usedany type of mTOR inhibitor at
any period of their follow-up were evaluated. Creatinine at the time of initiation of mTOR
inhibitor was 1.53 [0.61-4.04] mg/dL, GFR was 50 [15-135] ml /min, proteinuria was168
[19-4100] mg/day. Creatinine was 1,35. [0.70-4.73] mg/dL, GFR was 63 [10-110] ml/min,
proteinuria was 297 [76-1146] mg/day. Creatinine was significantly lower (p = 0.012); GFR
(p = 0.004) and proteinuria (p <0.001) were significantly higher at month 60. Twenty-nine
(53.7%) patients in the sirolimus group and 32 (32.0%) patients in the everolimus group
disontinued treatment (p = 0.009). A total of 46 (29.9%) patients had proteinuria, 62
(40.3%) patients had bone marrow suppression and 32 (20.8%) patients had
hyperlipidemia. There were no significant differences in proteinuria (p = 0.07), bone
marrow suppression (p = 0.142), hyperlipidemia (p = 0.07) and rejection (p = 0.11).
Proteinuria was the most common cause of mTORi discontinuation with a rate of 42.6%.
It was found that 76.6% of the patients grefts were still functional at the end of follow-up
period. In the Everolimus group, the number of patients living with functional kidney was
higher than the sirolimus (86% vs. 59.3%, respectively; p <0.001).

Key words: Adverse effects, efficacy, kidney transplantation, mTOR inhibitors