Demokrat Parti Dönemi Kıbrıs politikası
Cyprus policy of Democrat Party
Yazar: ÖMER TANSEL
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA EKİNCİKLİ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Demokrat Parti = Democrat Party ; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti = Turkish Republic of Northern Cyprus ; Kıbrıs = Cyprus ; Kıbrıs sorunu = Cyprus problem ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Dünyanın iki kutuplu hâle geldiği 1950'lerde Demokrat Parti iktidarı birçok dış politik sorun ile karşı karşıya kalacaktır. Bu dış politik sorunların en önemlisi ise Kıbrıs meselesidir. Kıbrıs meselesi noktasında Demokrat Parti iktidarının ilk yıllarından başlayarak Kıbrıs'a yönelik sağduyulu ve akılcı bir dış politika anlayışı sergilenmiştir. Bunda Türk kamuoyunun Kıbrıs konusunda gösterdiği hassasiyetin büyük rolü olmuştur. Demokrat Parti süreç içerisinde dış politik gelişmelere bağlı olarak Kıbrıs politikalarında değişiklikler yapmıştır. 1955'ten sonra ise Demokrat Parti diplomatik mücadelesine uluslararası platformda devam etmiştir. 1957 yılının sonlarından itibaren Demokrat Parti iktidarı tarafından ortaya atılan ?Taksim? tezi Türkiye'nin Kıbrıs politikasındaki resmî tezi olarak uluslararası platformda savunulmuştur. 1959 yılından itibaren Kıbrıs meselesinin diğer aktörleri Yunanistan ve İngiltere ile yapılan diplomatik görüşmeler sonucunda ?Bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti? formülünde anlaşılmıştır. 1959 yılında imzalanan Zürih ve Londra Antlaşmaları sonucunda Bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti kurulmuştur. Bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti, Rum ve Türk cemaatlerinin eşit katılımı ile kurulmuştur. Ayrıca Demokrat Parti iktidarı tarafından imzalanan Garantörlük Antlaşması ile birlikte Türkiye, garantör devlet sıfatına sahip olmuştur. Türkiye bu antlaşmaya dayanarak Kıbrıs'ta yaşayan Türk cemaatinin aleyhine bir durum söz konusu olduğunda Kıbrıs'a müdahale hakkına sahip olmaktaydı. Türkiye, 1974 yılında bu hakka dayanarak Kıbrıs'a müdahale etmiş ve Kıbrıs'ta yaşayan Türk cemaatin yok oluşunu önlemiştir.Eğer bugün Kıbrıs'ta yaşayan Türkler huzur ve barış içerisinde bir yaşam sürüyorlar ise bunun altında Demokrat Parti iktidarının on yıl boyunca verdiği diplomatik mücadele ve bunun sonucunda kazanılan garantörlük hakkı yatmaktadır. Sırf bu açıdan Demokrat Parti iktidarının Kıbrıs meselesinde başarılı olduğunu söyleyebiliriz.Anahtar Kelimeler: Demokrat Parti, Enosis, Soğuk Savaş, Taksim Tezi, Kıbrıs Cumhuriyeti

Abstract:
Power of Demokrat Party came face to face with alot of problems about foreign policy in 1950?s that was two opposition pole in the world. The most important problem was Cyprus. From the begining, Demokrat Party followed on rationalist and common sense foreign policy about Cyprus. Sensebility of Turkish public opinion about Cyprus had the most important role. During the period of government of Demokrat Party changed its policy of Cyprus because of developments of foreign policy. After 1955, diplomatic struggle of Demokrat Party continued in international platform. From at the end of 1957, Turkey defended ?Division Thesis? in international platform as formal thesis at problem of Cyprus. In 1959, Greece, England (other actors about Cyprus) and Turkey came to an agreement about formula ?Rebuclic of Independent Cyprus?. Zurich and London Agreement was signed and founded Republic of Independent Cyprus. Turkish and Grek community joined it with equal participation. In addition, Guarantor Agreement which was signed by power of Demokrat Party, turkey was guarantor state. According to Guarantor Agreement, Turkey had right of intervention for protecting Turkish community in Cyprus. In 1974, Turkey intervened to Cyprus and stopped to disappear of Turkish community in Cyprus.If today Turkish community in Cyprus live peacefully and comfortable, reason of this is diplomatic struggle of Demokrat Party during ten years and acquired right of guarantor. Purely this perspective, we can say that power of Demokrat Party achieved about policy of Cyprus.Key Words: Democrat Party, Enosis, Cold War, Thesis of Partition, Repuclic of Cyprus