Akran zorbalığında ergenlerin nedenlere, duygusal tepkilere ve baş etme yöntemlerine ilişkin açıklamalarının incelenmesi
An investigation of adolescents? explanations in to reasons, emotional reactions and coping strategies in bullying
Yazar: CEREN ÖZEN
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA UÇANOK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Gelişim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Başa çıkma = Coping ; Duygusal tutum = Emotional attitude ; Duygusallık = Sentimentality ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Gelişim psikolojisi = Development psychology ; Zorbalık = Bullying

Özet:
Bu araştırmada ergenlerin kendi bildirimlerine dayanarak akran zorbalığının nedenlerine ilişkin algıları, duygusal tepkileri ve baş etme yöntemleri ile ilgili modeller oluşturulması hedeflenmiştir.Araştırma ilköğretim ikinci kademe ve liseye devam etmekte olan öğrencilerle gerçekleştirilmiştir. Örneklem 1274'ü (% 47.9) erkek, 1384'ü (% 52.1) kız olmak üzere toplam 2658 ergenden oluşmakta ve yaşları 12-18 arasında değişmektedir (Ort.= 14.44, S= 2.08). Araştırmada ergenlere demografik bilgi formu, Akran Zorbalığı Ölçeği uygulanmış, zorbaca davranışların nedenlerine ilişkin düşünceleri, bu durum karşısında gösterdikleri duygusal tepkileri ve baş etme yöntemlerini belirlemeye yönelik üç açık uçlu soru sorulmuştur.Zorbalığın yaygınlığına ilişkin bulgular, ergenlerin % 19.5'inin zorbalığa dahil olduğunu, erkeklerin de kızlara göre zorba ve zorba-kurban olarak daha fazla dahil olduğunu göstermektedir. Erkeklerin kızlara göre fiziksel, sözel, korkutma/sindirme ve kişisel eşyalara saldırı yoluyla zorbalığa daha fazla maruz kaldığı buna karşılık kızların ilişkisel zorbalığa erkeklere göre daha fazla maruz kaldıkları görülmektedir. Bunun yanı sıra erkeklerin tüm zorbalık davranışlarını kızlara daha fazla uyguladığı ortaya konmuştur.Ergenlerin verdikleri yanıtlardan yola çıkarak MAXQDA programı ile üç ayrı model oluşturulmuştur. Ergenlerin akran zorbalığının nedenlerine ilişkin algıları zorbaya bağlı nedenler, kurbana bağlı nedenler, zorba-kurban ilişkisi, belirgin bir nedenin olmaması ve kız-erkek ilişkisi olmak üzere beş temel kategoride toplanmıştır. Araştırmada akran zorbalığının nedeni olarak ergenlerin yaklaşık yarısı zorbanın birtakım özelliklerini, duygusal, sosyal ve fiziksel kazanımlarını, bununla birlikte bazı deneyimlerini belirtmiştir. Ergenlerin akran zorbalığına verdikleri duygusal tepkiler negatif, pozitif, nötr duygular, duygu yerine davranış bildirme ve belirgin bir duygunun olmaması şeklinde beş temel kategoriye kodlanmıştır. Ergenlerin yarısından fazlası üzüntü, öfke, korku, utanç ve diğer bazı negatif duygulardan söz etmişlerdir. Ergenlerin akran zorbalığı ile baş etmeye ilişkin yanıtları yapıcı yöntemler, yapıcı olmayan yöntemler, kendisinin dahil olmadığı çözümler, engellemeye gerek yok, çözümü yok-durdurulamaz ve belirgin bir çözüm yolu olmaması şeklinde altı kategoride toplanmıştır. Ergenlerin yaklaşık yarısı yüzleşme ve uzaklaşma davranışları olmak üzere yapıcı baş etme yöntemleri tercih etmişlerdir.

Abstract:
The main purpose of the present study is to investigate the relations between the reasons, emotional reactions and coping strategies for bullying in early and middle adolescence by qualitative method.This study has been carried out with the students in secondary and high schools. The sample of the study consists of 2658 (47.9 % male and 52.1% female) students between the ages of 12 and 18 (M = 14.44, SD = 2.08). Adolescents completed a package of self-report questionnaires including demographic information, Traditional Bullying Inventory and open-ended questions for reasons, emotional reactions and coping strategies three for each.In this study, it is found that 19.5 % of the adolescents involved in bullying. Moreover, while boys were more likely to be bullies and bully-victims than girls, gender was not signi ? cant for being victims. Boys experienced more physical, verbal, threatening and attacks on property victimization whereas girls reported more relational form of being bullied, however boys reported more than girls all types of bullying.Three models were formed by MAXQDA (qualitative data analysis software) considering adolescents? responses. In the study, first of all, five categories were obtained for the causal explanations: (1) bully-related reasons, (2) victim-related reasons, (3) relationships between bully and victim, (4) boy-girl relationships and (5) absence of a specific reason. Approximately half of adolescents reported bully-related reasons including some characteristics, emotional, social and physical gains and some experiences of bully. Secondly, five categories were obtained for emotional reactions: (1) negative, (2) positive, and (3) neutral emotions, (4) reporting a behaviour rather than an emotion and (5) absence of a specific emotion. More than half of adolescents reported sadness, anger, fear, shame and some other negative emotions. Finally, six categories obtained for coping strategies were: (1) the constructive, and (2) the nonconstructive strategies, (3) general suggestions, (4) unnecessary to stop, (5) could not do anything and (6) absence of a specific strategy. Approximately half of the sample preferred constructive coping strategies such as confronting and distancing.