Sürdürülebilir kalkınma amaçları çerçevesinde kamu-özel işbirliği modeli: Türkiye için bir değerlendirme
Public-private partnership model within the framework of sustainable development goals: An evaluation for Turkey
Yazar: TUĞBA AKPINAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞİŞMAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Kamu-özel iş birliği = Public-private partnership ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Mart 2016'da Uluslararası Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) Forumunda, "İnsan Öncelikli KamuÖzel İşbirliği Modeli (People-first Public Private Partnership)" olarak adlandırılan bir
terminoloji ortaya koyulmuştur. İnsan Öncelikli KÖİ modeli, Sürdürülebilir Kalkınma
Amaçları'na (SKA) ulaşmak amacıyla, herkes için temel kamu hizmetlerine erişimi teşvik eden
bir model olarak tanımlanmaktadır. Bu doğrultuda, modele ilişkin paradigma değişimine neden
olan 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündeminin kabul edilmesiyle birlikte, KÖİ projelerinin,
bir dizi bütünsel ölçüte göre uygulanılmasını gerektiren ve proje döngüsü boyunca "insanlar
için değer" yaratması beklenmektedir. KÖİ modeli, diğer bütün altyapı proje türlerinde olduğu
gibi uzun vadelidir ve bunun doğal bir sonucu olarak bünyesinde potansiyel ve mevcut riskler
barındırmaktadır. Modelin doğru bir biçimde uygulanması, gelecek projeksiyonları ve risk
paylaşımının yanı sıra projenin finanse edilmesi ve sürdürülmesi birçok ölçüt ve şart ile
ilintilidir. Bu ölçüt ve şartlar, risk paylaşımına yön vermektedir ve projenin sonu çlarını
etkilemektedir. İnsan Öncelikli KÖİ'ler ile ulaştırma, sağlık, enerji, tarım, eğitim ve birçok
sektörde ekonomik büyümeyi ve az gelişmiş ülkeler (AGÜ) açısından kalkınmada itici bir güç
olması beklenen projelerde insani yaşam koşullarını, temel hakları ve ekolojik dengeyi de temel
alan sistemin inşa edilmesi öngörülmüştür. Bu çalışmanın amacı, pandemi ile birlikte yeniden
öne sürülen modelin, işleyiş yapısının mevcut retorik ile olan diyalektiğini analiz
etmektir.Türkiye özelinde ise projeler-sektörler-kalkınma planları, söz konusu diyalektik
çerçevesinde değerlendirilmiştir. Model dünyada ve Türkiye'de, yasal ve uygulama
performansı açısından yetersiz olmakla beraber, sektör ve proje seçimlerinin SKA'lara
ulaşmada bir araç olarak sunulan İnsan Öncelikli Kamu-Özel İşbirliği modelini yansıtmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In March 2016, a terminology called "People-first Public Private Partnership" was introduced
at the International PPP Forum. The Human Priority PPP model is defined as a model that
promotes access to basic public services for all, in order to achieve the SDG. Accordingly, with
the adoption of the 2030 Agenda for Sustainable Development, which caused a paradigm shift
regarding the model, PPP projects are expected to create "value for people" throughout the
project cycle, requiring implementation according to a set of holistic criteria. The PPP model,
like all other infrastructure project types, is long-term and as a natural consequence, it contains
potential and existing risks. The correct application of the model, future projections and risk
sharing, as well as financing and sustaining the project are related to many criteria and
conditions. These criteria and conditions guide risk sharing and affect the results of the project.
With People-first Public Private Partnership, it is envisaged to build a system based on human
living conditions, fundamental rights and ecological balance in projects that are expected to be
a driving force in economic growth in transportation, health, energy, agriculture, education and
many sectors and in development for underdeveloped countries. The aim of this study is to
analyze the dialectic of the working structure of the model, which was put forward with the
pandemic, and the existing rhetoric. In the case of Turkey, projects-sectors-development plans
were evaluated within the framework of the said dialectic. Although the applications of the
model in the world and in Turkey are insufficient in terms of legal and implementation
performance, it has been concluded that the sector and project choices do not reflect the "People
First Public-Private Partnership", which is presented as a tool to reach the SDGs.