İkincil travmatik stres düzeyi ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkide algılanan sosyal desteğin ara değişken rolünün incelenmesi
Investigating the mediating role of perceived social support in the relationship between secondary traumatic stress and psychological resiliance
Yazar: GUNCHA DURDYYEVA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ÖZGE ERBAY
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Sosyal destek = Social support ; Stres = Stress ; Stres bozuklukları-travmatik = Stress disorders-traumatic ; Ölçekler = Scales

Özet:
Günümüzde mültecilere hizmet veren birimlerde çalışan profesyoneller, çalışma süreci içinde çeşitli sıkıntılarla karşı karşıya kalmaktadır.  Bu zorlukların başında ise mültecilerin yaşadığı travmatik olaylara tanıklık etmek yer almaktadır. Bu durumun profesyoneller üzerinde yarattığı en temel etki, ikincil travmatik strestir. İkincil travmatik stresle baş etmede psikolojik dayanıklılık ve algılanan sosyal desteğin önem taşıdığı düşünülmektedir.
Bu doğrultuda bu çalışma ile Türkiye'deki mülteci bireylerle çalışan profesyonellerin ikincil travmatik stres seviyeleri ile psikolojik dayanıklılıkları arasındaki ilişkide algılanan sosyal desteğin ara değişken rolü araştırılmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, Göç İdaresi, sivil toplum kuruluşları, vakıf, dernek vb. kuruluşların çatısı altında mültecilerle çalışan 150 uzmana ikincil travmatik stres, psikolojik dayanıklılık ve çok boyutlu algılanan sosyal destek (ÇBASD) ölçekleri uygulanarak sonuçlar Sosyal Bilimler için İstatistik yazılım programında (SPSS22) değerlendirilmiştir. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde bağımsız örneklemler t testi ve ANOVA, korelasyon ve regresyon analizleri ve Sobel Z testi kullanılmıştır. İkinci travmatik stresin, psikolojik dayanıklılığın alt boyutu kendini adama ile algılanan sosyal destek alt boyutu özel bir insan ile aralarında negatif yönlü anlamlı birer ilişki tespit edilmiştir. Psikolojik dayanıklılığın algılanan sosyal destek genel puanı ve her alt boyutu ile arasında da pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır. İkincil travmatik stresin kendini adamaya etkisinde özel bir insan boyutunun aracılık etkisi olduğu da görülmektedir.

Abstract:
Professionals working with refugees face many difficulties in the environment in which they work. One of these difficulties is witnessing traumatic experiences that refugees go through. This situation causes secondary traumatic stress on professionals. It has been considered that psychological resilience and perceived social support are important in coping with secondary traumatic stress.
The aim of this study is investigating the mediator role of perceived social support in the relationship between secondary traumatic stress level and psychological resilience of professionals serving refugees in Turkey. For this aim, 
150 professionals working in various institutions those serving refugees in Turkey such as Immigration Administration, non-governmental organizations, foundations, and associations were applied secondary traumatic stress scale, psychological resilience scale and the multidimensional perceived social support scale (MSPSS). Obtained data were analyzed through Statistical Package for Social Sciences (SPSS 22) program. Independent sample t test and ANOVA, correlation and regression analyses, and Sobel Z test were used to evaluate the research data. The second traumatic stress level was found to have a significant negative relationship with dedication, the sub-dimension of psychological resilience and a special human, the sub-dimension of perceived social support. It was also found that psychological resilience has a positive significant relationship with social support in general and its all subdimensions. It is also shown that a special human dimension has a mediating effect in the relationship between secondary traumatic stress and self-dedication dimension.