Çocukluk çağı artritlerinin etiyolojik, klinik ve laboratuvar değerlendirilmesi
Etiological, clinical and laboratory evaluation of childhood arthritis
Yazar: ZEHRA ÇİFTECİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİLAL KOYUNCU
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Romatoloji = Rheumatology

Özet:
Giriş: Eklemde oluşan inflamatuar değişiklikler artrit olarak tanımlanır. Klinik tabloyu artrit olarak tanımlamak için, en az bir eklemde şişlik olması veya şişlik olmaması halinde enflamasyonun ağrı, fonksiyon kaybı, ısı artısı, kızarıklık bulgularından en az ikisinin bulunması gereklidir. Çocukluk çağının en sık görülen semptomlarından biri eklem ağrısıdır ve çok çeşitli hastalıklarda gözlenir. Bu çalışma ile, artrit bulgusu ile başvuran hastaların etiyolojik nedenlerini saptanmak ve kategorize etmek, demografik özelliklerini hastaların en sık başvuru şikayetlerini, başvurudaki fizik muayene bulgularını, eklem tutulum sayısı ve yerini değerlendirmek, laboratuvar verilerini incelemek amaçlanmıştır. 
Gereç ve- Yöntem: Çalışmamızda 2018-2023 tarihleri arasında Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi çocuk sağlığı ve hastalıkları kliniğinde artrit tanısı ile takip edilen 234 hasta retrospektif olarak değerlendirildi. Hastaların başvuru yaşı, cinsiyeti, başvuru şikayeti, fizik muayeneleri, eklem tutulum yeri, eklem tutulum sayısı, eklem tutulum süresi, tam kan sayımı, akut faz reaktanları, radyolojik görüntülemeleri değerlendirildi. İstatistiksel analizler için SPSS 26.0 programı kullanıldı ve p <0,05 olması anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Artrit nedeniyle başvuran hastaların %53,8'i erkek, %46,2'si kız saptandı. Hastaların ortalama yaşı 10±4,2 arasındaydı. Artrit en sık adolesan dönemde idi.  Hastaların tanı gruplarına göre dağılımına bakıldığında %57,7'si enfeksiyöz, %20,5'i inflamatuar, %10,7'si ortopedik, %2,1'i hematolojik ve onkolojik, %9'u diğer hastalıklar grubunda tespit edildi. Brusellozis (%36,3) en sık artrit nedeni olarak saptandı. Bunu sırasıyla reaktif artrit (%10,7), tanımlanmamış artrit (%9,0), ARA (%7,7), HSP (%4,3), AAA (%3,8), JİA (%3,8), bursit (%3,4), toksik sinovit (%3,0), septik artrit (%3,0), osteomiyelit (%2,6), malignite (%2,1) tanıları izledi. Tutulan eklem sıklığına göre hastalarımızın %65'inde monoartrit, %30,8'inde oligoartrit, %4,3'ünde poliartrit saptandı. Ağırlıklı olarak monoartrit görülen tanılar, brusella, septik artrit ve osteomiyelit, ARA, reaktif artrit, travma, malignite idi. Oligoartrit ise, JİA, HSP'de gözlendi. Eklem tutulum yerine göre olgular incelendiğinde %39,7 ile en sık diz tutulumu sonrasında kalça %23,9, ayak bileği %23,5 olduğu saptandı. Başvuru şikayetleri incelendiğinde eklem ağrısı %94, eklemde şişlik %44, harekette kısıtlılık %61,5, eklemde ısı artışı %18,4 saptandı. Eşlik eden bulgular ateş %27,8, karın ağrısı %12 ve döküntü %6 idi. Geçirilmiş enfeksiyon varlığı %30,3 oranında görülmüş olup ARA ve reaktif artritte daha yüksek saptandı (p<0,001). Aile öyküsü değerlendirildiğinde olguların %27,7'sinde mevcut idi. EKG'de PR uzaması gözlenen %14,7 hastanın %100'ünde ARA tanısı tespit edildi. Çalışmamızda tanı grupları arasında kalitatif CRP, ASO, ESH ve lökosit değerlerinde tanılar arasında anlamlı fark saptanmadı. Olguların %76,9'u akut artrit, %23,1'i kronik artrit idi. Akut artritler; brusella artriti, HSP, septik artrit, reaktif artrit, ARA, malignite, travmada idi. JİA tanısı konulan hastaların %77,8'si kronik artrit idi. Direkt grafi monoartrit tutulum ile başvuran hastalarda ilk tercih görüntüle olup %9,9'unda patolojik bulgu saptandı. USG bulgusu %63,6 hastada, MR %76 hastada saptandı. 
Sonuç: Artrit ayırıcı tanısının oldukça geniş olması; tanısal yaklaşımda zorluk ve bazen tanıda gecikmeye neden olabilmektedir. Etiyolojide yer alan malignite, ARA, bruselloz gibi tanı ve tedavisi geciktiğinde morbiditesi artan hastalıklar artritli çocuğa yaklaşımda rehber olmasının önemli olduğunu göstermektedir. Artritli çocuklarda akut faz reaktanları ve görüntüleme bulgularının tanı grupları arasında anlamlı farkının olmamasının anamnez ve fizik muayenenin yaklaşımda önemini göstermektedir. Yaş, cinsiyet, yaşadığı bölge, aile öyküsü gibi sosyodemografik özellikler AAA, ARA brusella artriti tanısında oldukça yol göstericidir. Monoartrit ile başvuran hastada malignitenin ve tedavisi acil olan septik artritin ekarte edilmesi; endemik bölgelerde Brusella'nın göz önünde bulundurulması oldukça önemlidir. ARA'da daha çok poliartrit görülse de yüksek riskli bölgelerde monoartrit ayırıcı tanısında ARA de akılda tutulmalıdır. Oligoartritle başvuran hastalarda da inflamatuar artritler araştırılmalıdır.  
Anahtar Kelimeler: Artrit, Brusella, ARA, Monoartrit, Oligoartrit

Abstract:
Introduction: Inflammatory changes in the joints are defined as arthritis. To clinically define a condition as arthritis, at least one joint must exhibit swelling, or in the absence of swelling, at least two of the following symptoms must be present: pain, limited range of motion, increased warmth, or redness. Joint pain is one of the most common symptoms in childhood and is observed in various diseases. This study aims to identify and categorize the etiological causes of arthritis symptoms, evaluate patients' demographic characteristics, primary complaints at admission, physical examination findings, the number and location of joint involvement, and analyze laboratory data.
Material-Methods: This retrospective study evaluated 234 pediatric patients diagnosed with arthritis and followed up at the Department of Pediatrics, Afyonkarahisar Health Sciences University Medical Faculty Hospital, between 2018 and 2023. Data such as age, gender, presenting complaints, physical examination findings, joint involvement site, number and duration of joint involvement, complete blood count, acute phase reactants, and radiological imaging results were analyzed. Statistical analyses were performed using SPSS 26.0, with p < 0.05 considered statistically significant.
Findings: Among the patients presenting with arthritis, 53.8% were male and 46.2% were female, with a mean age of 10 ± 4.2 years. Arthritis was most commonly observed during adolescence. The etiological distribution showed that 57.7% were infectious, 20.5% inflammatory, 10.7% orthopedic, 2.1% hematological and oncological, and 9% other diseases. Brucellosis (36.3%) was the most common cause of arthritis, followed by reactive arthritis (10.7%), undifferentiated arthritis (9%), acute rheumatic fever (7.7%), Henoch-Schönlein purpura (4.3%), familial Mediterranean fever (3.8%), juvenile idiopathic arthritis (3.8%), bursitis (3.4%), transient synovitis (3%), septic arthritis (3%), osteomyelitis (2.6%), and malignancy (2.1%). Regarding joint involvement, 65% of the cases had monoarthritis, 30.8% had oligoarthritis, and 4.3% had polyarthritis. Monoarthritis was primarily seen in brucellosis, septic arthritis, osteomyelitis, acute rheumatic fever, reactive arthritis, trauma, and malignancy. Oligoarthritis was observed in juvenile idiopathic arthritis and Henoch-Schönlein purpura. The most frequently affected joint was the knee (39.7%), followed by the hip (23.9%) and ankle (23.5%). Common presenting complaints included joint pain (94%), swelling (44%), restricted movement (61.5%), and increased warmth in the joint (18.4%). Accompanying symptoms included fever (27.8%), abdominal pain (12%), and rash (6%). A history of prior infection was noted in 30.3% of cases, more common in acute rheumatic fever and reactive arthritis (p < 0.001). Family history was present in 27.7% of the cases. Among patients with prolonged PR intervals on ECG (14.7%), all were diagnosed with acute rheumatic fever. There were no significant differences in qualitative CRP, ASO, ESR, or leukocyte values among diagnostic groups. Acute arthritis was seen in 76.9% and chronic arthritis in 23.1% of cases. Acute arthritis was associated with brucellosis, Henoch-Schönlein purpura, septic arthritis, reactive arthritis, acute rheumatic fever, malignancy, and trauma, while 77.8% of juvenile idiopathic arthritis cases were chronic. Plain radiography was the initial imaging modality for monoarthritis cases, revealing pathological findings in 9.9%. Ultrasound findings were positive in 63.6% and MRI in 76% of cases. 
Conclusion: The broad differential diagnosis of arthritis poses challenges in diagnosis and can sometimes lead to delays. Diseases like malignancy, acute rheumatic fever, and brucellosis, which can increase morbidity if not diagnosed and treated promptly, highlight the importance of a structured approach in managing arthritis in children. The lack of significant differences in acute phase reactants and imaging findings among diagnostic groups underscores the importance of a thorough history and physical examination. Sociodemographic features such as age, gender, living area, and family history are critical in diagnosing conditions like familial Mediterranean fever, acute rheumatic fever, and brucella arthritis. In monoarthritis cases, malignancy and urgently treatable septic arthritis should be ruled out, while brucellosis should be considered in endemic regions. Although polyarthritis is more common in acute rheumatic fever, monoarthritis should also prompt consideration of acute rheumatic fever in high-risk areas. In patients presenting with oligoarthritis, inflammatory arthritis should be investigated.
Keywords: Arthritis, Brucella, Acute Rheumatic Fever, Monoarthritis, Oligoarthritis