Tarihi binalarda yangın kompartımanlarıyla ilgili düzenlemelerin incelenmesi
Investigation of regulations regarding fire compartments in historic buildings
Yazar: ESMA BİREKUL
Danışman: DOÇ. DR. NURİ SERTESER
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Çevre Kontrolü ve Yapı Teknoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Ülkemizde ve dünyanın hemen her ülkesinde her gün çeşitli nedenlerle yangınlar
meydana gelmektedir. Bu yangınlar içinde yaşadığımız binalar başta olmak üzere
çevremizdeki tüm yapılar ve kültür mirası niteliğindeki tarihi binalar için büyük tehdit
oluşturmaktadır. Tarihi ve çoğunlukla sanatsal değere de sahip bu binaların yangına
karşı savunmasızlığı temel olarak bazı faktörlere dayanmaktadır. Bu faktörler: tarihi
binaların yapısal ve işlevsel özellikleri (ahşap yapıların varlığı, yanıcı maddelerin
bolluğu, yangın kompartımanlarının olmaması vb.), estetik ve koruma ihtiyaçları
nedeniyle yangın önlemlerine uyum sağlamada zorluk, sık bakım çalışmaları (tarihi
bina yangınlarının çoğunun açık restorasyon alanlarından çıkmış olması), kamuya açık
olarak kullanılmaları gibi nedenlere dayanmaktadır [1]. Tarihi binaların yangına karşı
savunmasızlığına karşın koruma, çeşitli önlemler içeren yangın güvenliği
düzenlemeleriyle sağlanabilmektedir.
Tarihi binalarda yangın güvenliği, modern binalardaki yangın güvenliği
uygulamalarından farklı olmak zorundadır. Bu binalar modern yapı malzemelerinden
çok farklı tekniklerle ve genellikle daha yanıcı malzemelerle üretilmiştir. Aynı
zamanda günümüz düzenlemeleri, özellikle pasif yangın önlemleri, çoğunlukla
binaların yapım aşamasında uygulanacak şekilde oluşturulmuştur. Dolayısıyla bu
binaları yeni düzenlemelere uyarlamak son derece zordur. Bu sebeple tarihi binalara
özgü yangın güvenliği düzenlemelerine ihtiyaç duyulmaktadır.
Ülkemiz binlerce yıllık geçmişe uzanan çok zengin bir tarihi mirasa sahiptir. Bu tarihi
mirasın önemli bir bölümünü oluşturan tarihi binalarımızın yangından korunması için
özel ve detaylı bir yönetmelik olmamakla birlikte, mevcut Binaların Yangından
Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY)' te bu konu ile ilgili oldukça sınırlı bir
içerik yer almaktadır. Bu sınırlı içerik uygulamada bu özellikteki binalarda yangın
güvenliğinin sağlanabilmesi için yetersizdir.
Bu çalışmada, tarihi binalarda yangın güvenliği konusuna ilişkin dünya genelindeki
farklı ülkelerde uygulanan yürürlükteki 40'tan fazla yakın yönetmelik, standart, kod,
kılavuz, el kitabı vb. çeşitli yasal ve yasal olmayan düzenlemeler araştırılıp pasif ve
aktif önlemler bakımından incelenmiştir.
Çalışmanın 1. bölümünde, yapılan çalışmanın amacı, kapsamı, sınırlamalar ve çalışma
yöntemi hakkında kısaca bilgi verilmiştir.
Çalışma kapsamında 2. bölümde tarihi binalarda yangın konusundan bahsedilerek bu
binaların modern binalara göre yangın dayanımlarının neden daha düşük olduğuna yer
verilmiş ve yangın geçirmiş tarihi binalardan örnekler sunulmuştur.
Çalışmanın 3. bölümünde, dünya genelinde tarihi binalarda yangın güvenliği
konusunu içeren yasal ve yasal olmayan düzenlemeler araştırılarak konuyla ilgili
Çalışmanın 4. bölümünde ise bu düzenlemelerde yangın kompartımanları ve
kompartımanları oluşturan yapı elemanlarının yangın dayanım özellikleriyle ilgili
maddeler detaylıca ele alınmıştır.
Çalışmanın 5. bölümünde elde edilen veriler karşılaştırılarak tarihi binalarda yangın
kompartımanları konusundaki önlemlerin hangi ülkelerde daha kapsamlı olduğu tespit
edilmiş olup bu maddelerin yangın güvenliği açısından yeterli düzeyde olup olmadığı
ve hangi konularda eksikliklerin olduğu belirlenmiştir.
Çalışmanın 6. bölümünde, tarihi binalarda yangın güvenliği konusuna ilişkin dünya
genelinde erişilen düzenlemelerde tez kapsamında elde edilen veriler değerlendirilmiş
ve konuya ilişkin birçok eksiklik olduğu anlaşılmıştır.
Bu eksikliklere bakıldığında ise dünya genelinde tarihi binalarda yangın güvenliğinin
özellikle yangın kompartımanları konusunda yeterince detaylı bilgi bulunmadığı
sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In our country and almost every country in the world, fires occur every day for various
reasons. These fires pose a great threat to all buildings around us, especially the
buildings we live in, and historic buildings that are cultural heritage. The vulnerability
of these buildings, which have historical and mostly artistic value, to fire is mainly
based on some factors. These factors are due to reasons such as: the structural and
functional characteristics of historic buildings (presence of wooden structures,
abundance of combustible materials, absence of fire compartments, etc.), the difficulty
in adapting to fire precautions due to aesthetic and protection needs, and frequent
maintenance work (most historic building fires originated in open restoration areas),
their use as open to the public [1]. Protection against the vulnerability of historic
buildings against fire can be provided by fire safety regulations that include various
measures.
Fire safety in historic buildings has to be different from fire safety practices in modern
buildings. These buildings were built with very different techniques from modern
building materials and often with more flammable materials. At the same time, today's
regulations, especially passive fire precautions, have been created to be applied mostly
during the construction phase of buildings. Therefore, it is extremely difficult to adapt
these buildings to the new regulations. For this reason, fire safety regulations specific
to historic buildings are needed.
Our country has a very rich historical heritage dating back thousands of years.
Although there is no special and detailed regulation for the protection of our historic
buildings, which constitute an important part of this historical heritage, from fire, there
is a very limited content on this subject in the existing Binaların Yangından Korunması
Hakkında Yönetmelik (BYKHY). This limited content is insufficient to provide fire
safety in buildings with this feature in practice.
In this study, more than 40 recent regulations, standards, codes, guides, handbooks,
etc. in force, applied in different countries around the world, on the subject of fire
safety in historical buildings. Various legal and illegal regulations were investigated
and examined in terms of passive and active measures.
In the first part of the study, brief information is given about the purpose, scope,
limitations and study method of the study.
In the second part of the study, the subject of fire in historic buildings is mentioned,
why these buildings have lower fire resistance compared to modern buildings, and
In the third part of the study, legal and illegal regulations on fire safety in historic
buildings around the world were investigated and the relevant contents were examined.
In the 4th chapter of the study, the fire compartments and the fire resistance properties
of the building elements that make up the compartments are discussed in detail.
In the 5th part of the study, the data obtained were compared and it was determined in
which countries the measures on fire compartments in historic buildings were more
comprehensive, and it was determined whether these materials were at a sufficient
level in terms of fire safety and in which subjects there were deficiencies.
In the 6th chapter of the study, the data obtained within the scope of the thesis in the
regulations reached worldwide on the subject of fire safety in historic buildings have
been evaluated and it has been understood that there are many deficiencies related to
the subject.
Considering these deficiencies, it has been concluded that there is not enough detailed
information about fire safety in historic buildings, especially fire compartments around
the world.