Piramitleşmiş çift bağlar: Köprülü polisiklik alkenlerin sentezi, yapı analizleri ve kimyasının incelenmesi
Pyramidalized doble bonds: Synthesis, structure analysis and investigation of chemistry of bridged polycyclic alkenes
Yazar: OKTAY TALAZ
Danışman: DOÇ.DR. NURULLAH SARAÇOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Dienofil = Dienophile ; Endoperoksit = Endoperoxide ; Piramitleşmiş alkenler = Pyramidalized alkenes ; Piramitleşmiş çift bağlar = Pyramidalized double bonds

Özet:
Piramitleşmiş çift bağlar alışılmamış fiziksel ve kimyasal özellikler gösterirler. Piramitleşmiş çift bağ içeren moleküllerin sentezi için öncü bileşikler olarak norbornen iskeletine bitişik sikloheptatrien türevleri sentezlendi. Bu sikloheptatrien türevlerinin maleik anhidrit, dimetil asetilendikarboksilat, singlet oksijen ve tetrasiyano etilen gibi dienofillerle Diels-Alder siklokatılma reaksiyonları incelendi. Elde edilen siklokatılma 1 A ") *7 Q I 1 ürünleri pentasiklo[6.3.2.1 '.0 '.0 ' ]tetradeka-2(7)-en iskeletine sahip syn ve anti yapıdaki köprülü polisiklik alkenlerdir (Rı=H).,*1 w/""R c/*/frfl«s-SIIT syn anti r R- CO2CH2CH3 R^H R^f-Bu Sentezlenen bazı moleküllerin X-ışınları analiz sonuçları bu bileşiklerde 30-36° arasında bir piramitleşmenin olduğunu gösterdi. Sentezlenen piramitleşmiş alkenlerin kimyasal reaktiviteleri de incelendi. Model olarak seçilen endo-anti-62 molekülünün /w-CPBA, Br2 ve H2 gibi reaktiflerle reaksiyon vermediği gözlendi. Ayrıca syn ve anti yapıdaki moleküllerdeki piramitleşme ve gerilimi değiştirmek için norbornen iskeletinde exo konumda /er/-butil gibi hacimli bir grubun bulunduğu moleküllerin sentezine de çalışıldı (R|=/-Bu). 2003, 102 sayfa Anahtar Kelimeler: Piramitleşmiş çift bağlar, Diels-Alder reaksiyonu, sikloheptatrien- norkaradien dengesi, dienofıl, endoperoksit.

Abstract:
Pyramidalized double bonds show unusual physical and chemical properties. Cycloheptatrien derivatives fused norbornen skeleton as precursor compounds for the synthesis of molecules containing pyramidalized double bond were synthesized. Diels- Alder cycloaddition reactions of these cycloheptatrien derivatives were investigated by dienophiles such as maleic anhydride, dimethyl acetylenedicarboxylate, singlet oxygen and tetracyano ethylene. The obtained syn and anti cycloaddition products possess pentacyclo[6.3.2.13'6.02'7.09'"]tetradeca-2(7)-en framework, are bridged polycyclic alkenes (R|=H). f*\ C-r-S ri^^ R=C02CH2CH3 cisttram-Cm syn """' R The results of X-ray analysis of the synthesized some molecules showed that compounds have pyramidalized structure with 30-36° angles. Chemical reactivity of the synthesized pyramidalized alkenes was also investigated. It was observed that the molecule endo-anti-62 selected as model doesn't react with reagents such as m-CPBA, Br2 and H2. In addition, in order to change pyramidalized and strain in molecules with syn and anti stucture, the synthesis of molecules that contain a bulky group as exo-tert- butyl in norbornen skeleton was studied (R|=/-Bu). 2003, 102 pages Keywords: Pyramidalized double bonds, Diels-Alder reaction, cycloheptatriene- norcaradiene equilibrium, dienophile, endoperoxide. 11