İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin zorbaca davranışlarını yordamada sosyal beceri ve yaşam doyumunun rolü
The role of social skill and life satisfaction in predicting bullying among middle school students
Yazar: SEHİR HİLOOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FULYA CENKSEVEN ÖNDER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Sosyal beceri = Social skill ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Zorbalık = Bullying ; Öğrenci davranışı = Behavior of student ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu araştırmada, öğrencilerin zorba ve kurban olma davranışlarını sosyal beceri ve yaşam doyumlarının ne oranda açıkladığını belirlemek, bunun yanında cinsiyete göre öğrencilerin zorbalık statülerini ve zorbalığa karışıp karışmamaya göre sosyal beceri ve yaşam doyumlarını incelemek amaçlanmıştırAraştırma, Adana ili merkez ilçelerinde yer alan altı ilköğretim okulunun 6. 7. ve 8. sınıfına devam eden 440'ı kız, 495'i erkek toplam 935 öğrenci üzerinde yapılmıştır. Örnekleme alınan öğrenciler 13 ile 15 yaşları arasında olup, öğrencilerin yaş ortalamaları 13.63, standart sapmaları ise .68'dir. Araştırmada öğrencilerin zorbalık düzeylerini belirlemek amacıyla ?Zorbalık Ölçeği?, öğrencilerin sosyal becerilerine ilişkin bilgileri öğrenmek için ?Matson Çocuklarda Sosyal Beceri Değerlendirme Ölçeği? ve öğrencilerin yaşam doyumu düzeylerini belirlemek amacıyla da ?Çokboyutlu Öğrenci Yaşam Doyum Ölçeği? kullanılmıştır.Araştırma sonucunda öğrencilerin, kurban, zorba, zorba-kurban ve zorbalığa karışmayan zorbalık grubunda olmada cinsiyete göre, kız ve erkek öğrenciler arasında anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Kız öğrenciler, erkek öğrencilere göre aktif zorbalık gruplarında (zorba, kurban, zorba-kurban) erkeklere göre daha düşük oranda zorbalığa dahil olmuşlardır; kız öğrenciler, daha çok zorbalığa karışmayan grupta yer almaktadırlar.Araştırmada, zorbalığa karışan ve zorbalığa karışmayan öğrencilerin sosyal beceri düzeylerine göre anlamlı bir şekilde farklılaşma olup olmadığına bakılmıştır. Yapılan Mann Whitney U testi analizi sonucunda; zorbalığa karışan öğrencilerin ve zorbalığa karışmayan öğrencilerin olumsuz sosyal davranışlar, olumlu sosyal davranışlar ve sosyal beceri toplam puanları arasında anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Zorbalığa karışan öğrencilerin olumsuz sosyal davranışlarının, zorbalığa karışmayan öğrencilere göre daha yüksek olduğu; zorbalığa karışmayan öğrencilerin olumlu sosyal davranışlarının ve sosyal beceri toplam puanlarının zorbalığa karışan öğrencilere göre daha yüksek olduğu görülmüştür.Araştırmada zorbalığa karışan öğrenciler ile zorbalığa karışmayan öğrencilerin yaşam doyumu puanları arasında anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur. Zorbalığa karışmayan öğrencilerin Çokboyutlu Öğrenci Yaşam Doyumu Ölçeği'nin boyutları olan ?arkadaş, okul, aile, çevre, benlik ve yaşam doyumu toplam? puanlarının, zorbalığa karışan öğrencilerin ?arkadaş, okul, aile, çevre, benlik ve yaşam doyumu toplam? puanlarına göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir.İlköğretim öğrencilerinde zorba olmayı yordayan değişkenleri saptamak için yapılan aşamalı regresyon analizi sonucunda cinsiyet kontrol edildikten sonra, açıklanan toplam varyansa katkılarına göre sırasıyla olumsuz sosyal davranış, çevre ve okuldan algılanan doyumun zorba olmanın anlamlı yordayıcıları olduğu saptanmıştır. Değişkenlerin tamamının toplam varyansın % 44.5'ini açıkladığı belirlenmiştir.Öğrencilerde kurban olmayı yordayan değişkenleri saptamak için yapılan aşamalı regresyon analizi sonucunda da, cinsiyet kontrol edildiğinde, açıklanan toplam varyansa katkılarına göre sırasıyla arkadaşlıktan algılanan doyum, olumsuz sosyal davranışlar, yaşam doyumundaki çevre ve okuldan algılanan doyum kurban olmanın anlamlı yordayıcılarındandır. Bu değişkenlerin tamamı toplam varyansın % 23.3'nü açıkladığı belirlenmiştir. Yukarıda özetlenen bulgular ilgili alan yazında yer alan araştırma bulguları ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
In this study, it is intented to determine what percentage students? tending to be bully and victim is predicted by the social skills, and the level of life satisfaction; as well as bullies, victims, bullies/victims and not involved in bullying of students to gender, social skills, life satisfaction mean scores significantly different according to the review aimed to become aware.The participants of this study included 440 girls and 495 boys, a total of 935 students in Grades 6-8 from six public high schools in Adana central province. Their ages ranged from 13 to 15 years (M=13.63, SD=.68). In the study, the `Bullying Scale? to determine students? bullying levels, `Matson Evaluation of Social Skills with Youngstres? to learn about students? social skills, and `The Multidimentional Students? Life Satisfaction Scale? to determine the students? life satisfaction levels have been used.In the result of the study, it is pointed out that there is significant difference between male and female students according to the sex difference in being in the victim, bully , bully-victim and those who are not involved in bullying groups. Female students are less involved in active bullying groups (bully, victim, bully-victim) than male students are; female students are mostly in those who are not involved in bullying group.In the study, it is observed whether there is a meaningful difference between the students those who are involved and those who are not involved in bullying according to their social skill level. In the result of the Mann Whitney U Test, it is pointed out that there is significant difference between the students who are involved in bullying and those who are not involved in bullying among their negative social behaviours, positive social behaviours and the total scores of social skills. It is observed that the students who are involved in bullying have more negative social behaviours than those who are not involved; those who are not involved in bullying have more positive social behaviours and social skills total score.In the study, it has been observed that there is meaningful difference in life satisfaction point of students those who are involved and who are not involved in bullying.It has been determined that the students?,who aren?t involved in bullying, total points of ?friend, school, family, environment, self and life satisfaction?, the dimensions of Multidimensional Satisfaction Students? Life Scale, are higher than those who are involved in bullying .According to the total varience contribution of the results of stepwise regression analyses carried out to determine the variables that predict to be bully in Primary School students, it has been found out that at negative social behaviors, the satisfaction perceived from environment and school are meaningful predictors of being bully. It has been determined that the total variables explain 44.5 % of the total variances.According to the total varience contribution of the results of stepwise regression analyses carried out to determine the variables that predict to be victim, in order, satisfaction perceived from friendships, negative social behavior, life satisfaction perceived from the environment and school are meaningful predictors of being victim. It has been determined that all of these variables explain 23.3 % of the total variances. The findings summarized above have been discussed in the light of the researches of the literatute.