Türk hukukunda sözleşmelerin uyarlanması
The adaptation of contracts in Turkish law
Yazar: IŞILAY YÖRÜK
Danışman: DOÇ. DR. SEDA ÖKTEM ÇEVİK
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Aşırı ifa güçlüğü = Hardship ; Borçlar Kanunu = Code of Obligations ; Sözleşmeler = Contracts ; Türk Borçlar Kanunu = Turkish Code of Obligations ; Türk hukuku = Turkish law ; Uyarlamalar = Adaptations

Özet:
Sözleşme ilişkilerinin kurulduğu zaman mevcut bulunan koşulların değişmesi durumunda sözleşme ilişkisinin ne şekilde devam etmesi gerektiğine ilişkin hem Türk hukukunda hem de karşılaştırmalı hukukta çeşitli görüşler ortaya koyulmuştur. Bu görüşler, sözleşmenin uyarlanması kurumunun hukuki temelini, uygulanması gereken teoriyi, uyarlamanın şartlarını ve sonuçlarını değerlendirmiştir. Bu görüşlerin ortak noktaları ise sözleşme ilişkilerinin ayakta tutulabilmesi amacıyla sözleşmelerin değişen koşullara uyarlanmasının gerekli olduğudur. 
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 138. maddesinde "aşırı ifa güçlüğü" başlığı altında sözleşmelerin uyarlanması kurumunun düzenlenmesi ile Türk hukukunda da sözleşmelerin uyarlanması kurumu yasal bir düzenlemeye kavuşmuştur. Tezimizde öğretinin görüşleri ve yargı kararlarının ışığında Türk hukuku kapsamında sözleşmenin uyarlanması kurumunun hukuki temelini ve teorik çerçevesini, TBK m. 138 hükmü gereğince sözleşmelerin uyarlanabilmesi için gerekli şartları, uyarlama hakkının hukuki niteliğini ve uyarlama hakkının kullanılmasının sonuçlarını değerlendirmekteyiz. 
Tezimizin ilk bölümünde sözleşmenin uyarlanması kurumu ile ilgili temel kavramlar, Türk hukukunda uyarlama kurumuna ilişkin görüşler ve uyarlama kurumunun teorik çerçevesi aktarılmıştır. İkinci bölümde Türk Borçlar Kanunu'nun 138. maddesinde yer verilen yasal şartlara, öğretinin görüşlerine detaylı bir şekilde yer verilmiş ve Yargıtay kararları ile uygulamadan örnekler aktarılmış ve incelenmiştir. Son bölümde ise uyarlama hakkının hukuki niteliği, uyarlama hakkının sahibi, hakkın kullanılacağı zaman ve uyarlama hakkının kullanılmasının sonuçları değerlendirilmiştir.

Abstract:
Various opinions have been put forward in both the Turkish law and the comparative law regarding how the contractual relationship should continue in case the conditions existing when the contractual relations were established change. These opinions evaluated the legal basis of the institution of the adaptation of the contract, the theory to be applied, the conditions and consequences of the adaptation. Their common point is that it is necessary to adapt the contracts to the changing conditions in order to keep the contractual relations in order to prevent the contractual relations from being null and void. With the regulation of the institution of adaptation of contracts under the title of " extreme inability to perform" in article 138 of the Turkish Code of Obligations No. 6098, the institution of adaptation of contracts has also gained a legal regulation in the Turkish law. In our thesis, we evaluate the legal basis and theoretical framework of the institution of adaptation of the contract within the scope of the Turkish law, the conditions required for the adaptation of contracts, the legal nature of the right to adapt, and the consequences of exercising the right to adapt in the light of legal doctrines and judicial decisions.
In the first chapter of our thesis, the basic concepts of the institution of adaptation of the contract, the academic views on the institution of adaptation in the Turkish law, and the theoretical framework of the institution of adaptation are conveyed. In the second chapter, the legal conditions in the 138th article of the Turkish Code of Obligations and the views of the doctrine are given in detail, while a series of examples from the decisions of the Supreme Court and legal practice are presented and studied. In the last chapter, the legal nature of the right to adapt, the owner of the right to adapt, the time when this right will be exercised, and the results of the exercise of the right to adapt are evaluated.