İslam düşüncesinde engellilik
Disability in Islamic thought
Yazar: SÜLEYMAN AKBAYRAM
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ŞIK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Engellilik = Disability ; Kader = Destiny ; Kelam = Islamic theology ; Kötülük = Evil ; Maturidi = Maturidi ; İbn Rüşd = İbn Rüşd ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam

Özet:
Engellilik tüm toplumlarda rastlanılan bir durum olması açısından evrensel bir niteliğe sahiptir. Bu yönüyle, dinin sahip olduğu evrensellikle de paralellik göstermektedir. Bundan dolayı ilahiyat alanında yapılması gereken çalışmalarda engellilik konusu önemli bir yer tutmalıdır. Bizim engelliliği konu edindiğimiz araştırmamız da, alanda yapılacak çalışmalara mütevazi bir katkı sağlama teşebbüsüdür.
Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde öncelikle engellilik kavramının çeşitli zeminlerde ki tanımlarına yer verilmiştir. Daha sonra bu tanımlardan hareketle engelliliği ifade edebilecek en makul ifadelerin neler olması gerektiği tartışılmıştır. Son olarak, engelliliğin tarihi seyrine bakılarak belirli dönem ve medeniyetlerde kavramın nasıl yorumlandığı tespit edilmeye çalışılmıştır.
İkinci bölümde, engelliliğin teolojik yönü irdelenmiştir. Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslamiyet gibi üç büyük dinin öncülüğünde başlayan bu teolojik araştırma, sınırlı bir şekilde ilkel dinler ve yerel dinlerde de konunun nasıl işlendiğine ışık tutmuştur. Dinlerin engellilik üzerine yorumlarının nerelerde benzeşip nerelerde ayrıştığı bu bölümün muhtevasında yer etmiştir.
Üçüncü ve son bölümde Kelam ve İslam Felsefesi alanlarında yer alan engellilik anlatımları işlenmiştir. Kelam'da Mutezile, Eşari ve Maturidi okullarının konu hakkındaki yorumları mercek altına alınırken İslam Felsefesin'de, İbn Sina, Farabi ve İbn Rüşd gibi isimlerin engelliliği hangi başlıklarda ve ne şekilde işlediklerine odaklanılmıştır.

Abstract:
Disability is of a universal quality in terms of being a common condition in all societies. That quality in the term itself shows similarity to the universality of religion. Therefore, the subject of disability should take an important place in the studies that need to be done in the field of theology. Our research on disability is an effort to contribute modestly to the work to be done in the field.
Our study consists of three parts. It is included in the definitions of the concept of disability on various grounds, not on the first floor. Then, based on these definitions, it was discussed what should be the most plausible statements to express disability. Finally, it was tried to determine how the concept was interpreted in certain periods and civilizations by searching the historical course of disability. 
In the second part, the theological aspect of disability is examined. This theological research, which was mostly concentrated on three major religions: Judaism, Christianity and Islam, also sheds limited light on how the subject is handled in primitive religions and local religions. It is also in this part that we discussed where the interpretations of religions on disability are dissimilar and where they are dissimilar.
In the third and final section, disability descriptions and accounts in the fields of Kalam discipline and Islamic philosophy are included. In the Kalam, the interpretations of the Mu'tazilite, Ash'ari and Maturidi schools were examined, while in Islamic philosophy, the disability of names such as Ibn Sina, Farabi and Ibn Rushd, considered to be the authorities in the field, were focused on in terms of titles they dealt with the issue and how they considered it. In fact, the data obtained in this section constitute the very essence of our research.