Hatay ekolojik koşullarında bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) genotiplerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and quality properties of some bread wheat (Triticum aestivum L.) genotypes in hatay ecological conditions
Yazar: MURAT GÜÇLÜ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ATAK
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Buğday = Wheat ; Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Ekmeklik kalitesi = Bread quality ; Genotip = Genotype

Özet:
Araştırma; 2013-2014 bitki yetiştirme döneminde, MKÜ., Ziraat Fakültesi Reyhanlı-Telkaliş deneme tarlalarında, yağışa dayalı şartlarda yürütülmüştür. Deneme; Agumented Deneme Deseninde, 4 blok halinde kurulmuş ve Uluslararası Kurak Alanlar Araştırma Merkezi (ICARDA, Halep, Suriye)'den sağlanan ekmeklik buğday ıslah hatları  (28 adet) ile bölgede yaygın olarak yetiştirilen Adana-99, Ceyhan-99, Colfiorito, Karatopak, Pandas ve Sagittoria buğday çeşitleri (6 adet) kontrol çeşit olarak kullanılmıştır. Araştırmanın amacı; kullanılan ekmeklik buğday genotiplerinin Hatay ekolojik şartlarında, bazı morfolojik, verim ve kalite özellikleri açısından incelenmesi ve seçilen hatların ileri generasyonlarda değerlendirilmesidir.
Yapılan varyans analiz sonuçlarına göre; kontrol çeşitlerin verim ve kalite özellikleri bakımından farklı oldukları belirlenmiştir. Kontrol çeşit ortalamaları olarak başaklanma süreleri 86.98-92.0 gün, bitki boyu 63.03-83.83 cm, başak uzunluğu 71.30-90.58 mm, başakta başakçık sayısı 17.43-18.80 adet, başakta tane sayısı 24.50-34.38 adet, başakta tane ağırlığı 1.06-1.57 g, tane verimi 180.85-352.98 g / m2, bin tane ağırlığı 36.18- 40.83 g, hektolitre ağırlığı 71.95-77.75 kg, protein oranı % 11.50-15.00, tane nem oranı %10.68-11.70, tane kül miktarı % 1.07-1.20 ve yaş gluten oranı % 22.40-27.40 arasında değişmiştir.  
Hatların ortalamaları olarak, başaklanma süresi 79.90-96.02 gün, bitki boyu 30.97-109.57 cm, başak uzunluğu 51.79-106.84 mm, başakta başakçık sayısı 13.45- 19.35 adet, başakta tane sayısı 15.53-50.87 adet, başakta tane ağırlığı 0.51-2.14 g, tane verimi 143.03-530.43 g / m2, bin tane ağırlığı 29.25-48.60 g, hektolitre ağırlığı 69.42- 81.19 ile kg, protein oranı %10.82-17.37, nem miktarı  % 10.75-12.52, kül miktarı 0.96-1.29 ve yaş gluten oranı % 22.34-28.23 arasında değişmiştir. İncelenen özellikler bakımından kontrol çeşitlerden üstün olan hatlar belirlenmiştir. Belirlenen bu üstün hatlar yapılacak ıslah çalışmalarında ve çeşit tescil amacıyla kullanılabilir.

Abstract:
This research was conducted in the experimental field of Agricultural Faculty, Mustafa Kemal University during plant growing season of 2013-2014. Experimental design was Agumented design with established in a 4 blocks. Twenty eight advanced bread wheat lines from International Drylands Research Center (ICARDA, Aleppo, Syria) and six widely grown cultivars (Adana-99, Ceyhan-99, Colfiorito, Karatopak, Pandas and Sagittoria) in Mediterranean region of Turkey were used as seed material. The aim of the research was to investigate some morphological, yield and quality features of selected lines to use future generations for the Hatay ecological conditions.
Analysis of variance results showed that control varieties were significant in terms of yield and quality parameters. As the control cultivars concerned, mean heading time was ranged 86.98-92.0 days, plant height 63.03-83.83cm, spike length 71.30- 90.58 mm, number of spikelets per spike 17.43-18.80, number of grains per spike 24.50-34.38, grain weight per spike1.06 1.57g, grain yield 180.85-352.98 g / m2, thousand kernel weight 36.18-40.83g, test weight 71.95-77.75 kg, protein ratio 10.68- 11.70 %,  moisture content 11.50-15.00 %, ash content 1.07-1.20 %, and wet gluten content 22.40-27.40 %.
As the average of the lines concerned, mean heading time was ranged 86.98- 96.02 days, plant height was ranged 30.97-109.57 cm, spike length was ranged 51.79-106.84 mm, spikelet number per spike was ranged 13.45-19.35, number of grains per spike was ranged15.53-50.87 g, grain weight per spike was ranged 0.51-2.14 g, grain yield was ranged143.03-530.43 g / m2, thousand kernel weight was ranged 29.25- 48.60 g, test weight was ranged 69.42-81.19 kg, protein ratio was ranged 10.82-17.37%, grain moisture content was ranged10.75- 12.52 %, grain ash content was ranged 0.96-1.29 %, and wet gluten rate was ranged 22.34-28.23 %. Superior lines with observed characteristics to the control varieties were determined. Specified in this superior breeding lines and cultivars may be used for registration studies.