Yoğun bakım ünitesinde spontan subaraknoid kanama ile takip edilen hastalarda mortaliteye etki eden faktörlerin retrospektif analizi
In the intensive care unit in patients followed with spontaneous subarachnoid hemorrhage factors affecting mortalityretrospective analysis
Yazar: ONUR ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. MURAT YILMAZ
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Mortalite = Mortality ; Subaraknoid kanama = Subarachnoid hemorrhage ; Yoğun bakım = Intensive care

Özet:
Yoğun Bakım Ünitesinde
Spontan Subaraknoid Kanama ile Takip Edilen Hastalarda
Mortaliteye Etki Eden Faktörlerin
Retrospektif Analizi

Giriş: Subaraknoid kanama (SAK) yüksek mortalite ve morbiditeye yol açan tedavi maaliyeti yüksek olan bir hastalıktır. Spontan SAK'lı hastaların yoğun bakım ünitesindeki takip ve tedavi süreci yönetimi ile bilgimiz genel olarak hala eksiktir. Bu sürecinin daha iyi yönetilebilmesi; hastalığa ait morbiditenin ve mortalitenin önlemesi açısından büyük öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı, yoğun bakım ünitesinde (YBÜ) takip edilen spontan SAK hastalarının demografik/klinik özelliklerini ve mortalitesini etkileyen faktörleri belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, 01 Ocak 2019 ile 31 Aralık 2023 tarihleri arasında YBÜ'de takip edilen spontan SAK tanılı hastaların dahil edildiği retrospektif bir kohort çalışması olarak tasarlanmıştır. Hastaların verileri hasta izlem dosyaları ve hastane bilgi sistemi veri tabanından elde edilmiştir. Hastaların demografik, spontan SAK'a neden olan tanıları, anevrizmanın yeri ve boyutu, başvuru semptomları, risk faktörleri, spontan SAK'a yönelik uygulanan işlemler YBÜ yatışı sırasındaki hastalık şiddet skorları, gelişen komplikasyonlar, mekanik ventilasyonda ve YBÜ'de kalış süresi kaydedilmiştir. Hastalar YBÜ sürecinin sonlanım durumuna göre sağkalım ve mortalite gelişenler olmak üzere iki gruba ayrılarak değerlendirilmiştir. Mortalite sebepleri ve beyin ölümü gelişme durumu da kaydedilmiştir. 
Bulgular: Toplamda spontan SAK tanısı bulunan 117 hastanın verileri analiz edilmiştir. Mortalite %41 tespit edildi. Hastaların yaş ortalaması 54,9±15,1 olup büyük çoğunluğunu (%58,1) 50 yaş ve üzeriydi. Hastaların büyük çoğunluğunda (%64,1) ek hastalık olarak hipertansiyon mevcuttu ve YBÜ yatışı sırasında hastaların %57,2'si hipertansifti. Mortalite gelişen hasta grubunda baş ağrısı ile başvuru daha düşük, bilinç kaybı ile başvuru anlamlı şekilde daha yüksekti. Hastaların 65 (%55,6)'inde anevrizma tespit edildi. Mortalite gelişen hasta grubunda GKS skoru düşük, Akut Fizyoloji ve Kronik Sağlık Değerlendirilmesi-II (APACHE II), World Federation of Neurosurgical Societies (WFNS), Hunt ve Hess Skalası (HHS) ve Modifiye Fisher Skalası skorları daha yüksekti. YBÜ takibinde 38 (%32,5) hastada hidrosefali, 36 hastada (%30,8) ''Delayed Cerebral Injury'' (DCI), 30 hastada (%25,6) hipernatremi ve bu hasta grubunda mortalite daha yüksekti. YBÜ takibi sırasında 82 (%70) hastada mekanik ventilasyon ihtiyacı gelişti. Hastaların YBÜ ortalama kalış süresi 17,8±22,3 gün olup mortalite gelişen hasta grubunda daha uzundu. Mortalitenin en sık nedeni enfektif komplikasyonlardı. Lojistik regresyon analizinde başvuru anında bilinç kaybı bulunması, Charlson Komorbidite İndeksi (CCI), GKS<8, HHS >2 olması, menenjit ve sepsis durumunun gelişmesi mortalite ile ilişkili bağımsız risk faktörleri olarak tespit edildi. 
Sonuç: Çalışmamızda, spontan SAK hastalarında YBÜ mortalitesi %41 tespit edilmiştir. Çalışmamızın sonuçları, başvuru anında hastada bilinç kaybı bulunması, CCI, GKS<8, HHS >2 olmasının, komplikasyon durumunun (Menenjit ve sepsis/septik şok) mortalite ile ilişkili bağımsız risk faktörleri olduğunu göstermiştir. 

Anahtar Kelimeler: Spontan subaraknoid kanama, yoğun bakım, mortalite

Abstract:
In the Intensive Care Unit
In Patients Followed with Spontaneous Subarachnoid Hemorrhage
Factors Affecting Mortality
Retrospective Analysis

Introduction: Subarachnoid hemorrhage (SAH) is a high mortality and morbidity disease with high treatment costs. Our knowledge about the management of the follow-up and treatment process of patients with spontaneous SAH in the intensive care unit (ICU) is still lacking in general. Better management of this process is of great importance in terms of preventing morbidity and mortality related to the disease. The aim of this study was to determine the demographic/clinical characteristics and factors affecting the mortality of spontaneous SAH patients followed up in ICU.
Materials and Methods: This study was designed as a retrospective cohort study including patients with spontaneous SAH who were followed up in the ICU between January 01, 2019 and December 31, 2023. Data were obtained from patient follow-up files and hospital information system database. Demographic data, diagnosis leading to spontaneous SAH, location and size of the aneurysm, presenting symptoms, risk factors, procedures performed for spontaneous SAH, disease severity scores during ICU hospitalization, complications, duration of mechanical ventilation and ICU stay were recorded. Patients were divided into two groups according to the outcome of the ICU process: survival and those who developed mortality. The causes of mortality and brain death were also recorded. 
Results: In total, data of 117 patients with spontaneous SAH were analyzed. Mortality rate was 41%. The mean age of the patients was 54,9±15,1 years and the majority (58,1%) were 50 years and older. The majority of patients (64,1%) had hypertension as a comorbidity and 57,2% of patients were hypertensive during ICU hospitalization. In the group of patients with mortality, admission with headache was lower and admission with loss of consciousness was significantly higher. Aneurysms were detected in 65 (55.6%) of the patients. The GCS score was lower, Acute Physiology and Chronic Health Evaluation-II (APACHE-II), World Federation of Neurosurgical Societies (WFNS), Hunt and Hess Scale (HHS) and Modified Fisher Scale scores were higher in the mortality group. During ICU follow-up, 38 (32,5%) patients had hydrocephalus, 36 (30,8%) had Delayed Cerebral Injury (DCI), 30 (25,6%) had hypernatremia and mortality was higher in this patient group. During ICU follow-up, 82 (70%) patients required mechanical ventilation. The mean ICU length of stay was 17,8±22,3 days and was longer in the mortality group. The most common cause of mortality was infective complications. In logistic regression analysis, loss of consciousness at admission, Charlson Comorbidity Index (CCI), GCS<8, HHS >2, meningitis and sepsis were found to be independent risk factors associated with mortality. 
Conclusion: In our study, ICU mortality in patients with spontaneous SAH was 41%. The results of our study showed that loss of consciousness, CCI, GCS <8, HHS >2, and complication status (meningitis and sepsis/septic shock) were independent risk factors associated with mortality. 

Keywords: Spontaneous subarachnoid hemorrhage, intensive care unit, mortality