Halit Ziya Uşaklıgil'in eserlerinde duygular
The affects in the works of Halit Ziya Uşakligil
Yazar: ARZUHAN BİRVAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET TEKİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Duygu = Emotion ; Edebi eserler = Literary works ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Uşaklıgil, Halid Ziya = Uşaklıgil, Halid Ziya ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Halit Ziya Uşaklıgil'in 100'den fazla öyküsü olduğu bilinmesi ile birlikte bunlar dışında
Sekiz romanı vardır: Sefile (1885, tefrika), Nemide (1889), Bir Ölünün
Defteri (1889), Ferdi ve Şürekâsı (1894), Mai ve Siyah(1898), Aşk-ı Memnu(1900), Kırık Hayatlar (1924)ve Nesl-i Ahir (1909).
Ayrıca mensur şiir, tiyatro oyunu, edebiyat tarihi gibi pek çok türde eser vermiştir. Çok yönlü bir yazar olarak Uşaklıgil  devrin politik yaşantısının dışında kalmayarak Kırk Yıl(1936) ile Saray ve Ötesi(1940) gibi dönemin cereyanlarını yansıttığı çok önemli iki sosyolojik ve tarihi kitabı mevcuttur. Yaşadığı süreçte çıkardığı gazete ve dergisi de bulunmaktadır. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın da bir inceleme yöntemi olarak benimsediği yazarı çevresinden ayrı ve bağımsız düşünmeme fikri ışığında yazarın toplumsal sürece nasıl dahil olduğu noktasında bu iki kitabın da varlığı yok sayılamaz.
Yazarın roman veya hikayeleri  "İstanbul", "kadın", "çoçuk", "aile","evlilik" gibi  konularla ilişkilendirilmiş bunun yanı sıra karşılaştırmalı edebiyat incelemeleri yapılmıştır. Ama bu çalışmalar yine de Uşaklıgil'in roman ve hikayeleri hakkında daha geniş ve sosyolojik çalışmalara ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Yazarın romanları üzerine son zamanlarda yayınlanan  Zeynep Uysal'ın "Metruk Ev" isimli çalışması böyle bir değerlendirme eksikliğini büyük oranda kapatmıştır. Zeynep Uysal bu çalışmasında romanların sadece kurgusal olarak incelenmesini değil değişen edebiyat algısını, dönemin kriz ve sancılarının izlerini içselleştiren bir romancının dünya algısını da göstermektedir.  Bu çalışmadan tez yazma sürecimde bana ışık tutması açısından faydalandığımı belirtmeliyim. Amacım yazarın romanları içinde tek tek duyguları aramak ve bulmak değil duyguların nelere işaret ettiğini, Halit Ziya'nın kaleminde estetiğe dönüşen metinleri birer sosyolojik metin gibi de düşünebilmektir. Yazarın eserlerinin temel dinamiği olan aşk , mutsuzluk, yalnızlık, umutsuzluk, merak, sahip olma ve akabinde kendini feda etmek hali kitabın serüveni içinde sadece yer edinmesi bağlamında değil  bireyin ve toplumun inşasında nasıl ortaya çıktıklarını da romanlar ışığında temellendirmeye çalışacağım. Uşaklıgil'in romanları bundan sonra bile çok çeşitli açılardan okunmaya, incelenmeye, üzerinde düşünmeye sevk edecek izlekler sunmakta/sunacaktır.

Abstract:
It well-known that Halit Ziya Uşaklıgil has more than one hundred stories, but apart from those, he has eight novels: Sefile (1885, tefrika), Nemide (1889), Bir Ölünün Defteri (1889), Ferdi ve Şürekâsı (1894), Mai ve Siyah(1898), Aşk-ı Memnu (1900), Kırık Hayatlar (1924), and Nesl-i Ahir (1909).

Also, he put forward many works, such as prose poetry, theater play, and history of literature. As a versatile author, Uşaklıgil, did not remain the outside of contemporary political life his period. Together with his two works such as Kırk Yıl (1936) and Saray ve Ötesi (1940), which reflect the currents of his period and shed light on the sociology and the historicity, there are newspapers he published throughout his life. With respect to "Thinking an author as a part of his/her environment" which is adopted by Ahmet Hamdi Tanpınar as a critique method and to the question of how the author is involved in social processes, these two books cannot be ignored.
The both novels and stories of the author has been associated with the issues such as "İstanbul", "Woman", "Child", "Family", and "Marriage"; as well as they have been reviewed as a part of comparative literature. These reviews, nevertheless, reveals the necessity for broader works about Uşaklıgil's novels and stories. One of the critiques released by Zeynep Uysal recently on his novels, "Metruk Ev", has filled such a gap to a large extent. Zeynep Uysal, in her work, put forward not only fictional evaluation of the novels but also the changing literature perception, the crisis, and the dismay of the period. I should admit that I have benefited from her work, shedding light on my view very much, while writing this thesis. My purpose, in the thesis, is not to seek out each single affect but to bring forward what they point out, as well as considering the texts, converted into aesthetic object by Halit Ziya, as sociological works. "Love", "Unhappiness", "Loneliness", "Hopelessness", "Curiosity", "Dispossession", and "To sacrifice oneself", which constitutes the primary parts of the author's works, are not basically components which "gained only ground." Rather, I will try to establish how they emerge. After all of this, Uşaklıgil's novels will bring about the themes, worthwhile to be read, to be examined, and to rethink from various perspectives.