Öğrenmede güçlük yaşayan işitme kayıplı çocuklarda çalışma belleği temelli strateji öğretiminin problem çözme performansına etkisi
The effect of working memory-based strategy instruction on problem solving performance of children with hearing loss who have difficulties in learning
Yazar: ABDULLAH GENÇ
Danışman: DOÇ. DR. MURAT DOĞAN
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / İşitme Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İşitme kayıplı çocukların bir kısmında gözlenebilen çalışma belleği (ÇB) kapasite ve işleyişindeki sınırlılıklar, akademik öğrenme performansına da olumsuz yansıyabilmektedir. Dolayısıyla işitme kayıplı çocuklarda ÇB stratejilerinin kullanımı ve bunun öğrenme alanlarına –burada matematikte problem çözme- etkisi bir araştırma alanı olarak doğmaktadır. Bu çerçevede araştırmanın amacı, ÇB temelli strateji öğretiminin, öğrenmede güçlük yaşayan işitme kayıplı çocukların ÇB temelli strateji kullanımı ve matematikte problem çözme performansına etkisinin incelenmesidir. Tek denekli karma araştırma olarak tasarlanan çalışmada, nicel ve nitel veri toplama teknikleri kullanılarak 4 işitme kayıplı öğrenciyle uygulama yapılmış, 4 öğretmenden görüş ve 14 tipik gelişen çocuktan sosyal karşılaştırma verisi alınmıştır. Araştırma sorularıyla uyumlu dört aşamalı bir süreç izlenmiştir: (1) Öğrencilerin bilişsel düzeylerinin belirlenmesi, (2) ÇB temelli stratejilere yönelik müdahalenin geliştirilmesi (3) müdahalenin etkililiğinin ve (4) sosyal geçerliğinin belirlenmesi. Ölçek sonuçları, araştırmacı gözlemi ve öğretmen görüşleri katılımcı öğrencilerin zekâ düzeylerinin normal olduğu halde öğrenmede güçlük yaşadıklarını; uygulanan müdahalenin tüm öğrencilerde ÇB temelli strateji kullanımı ve matematik problemi çözme performansını artırmada etkili olduğunu; etkinin sosyal karşılaştırma ve öğretmen görüşleriyle desteklendiğini göstermiştir. Bulgular, bilgi işleme süreçlerine odaklanan müdahalelerin öğrenmede zorlanan işitme kayıplı çocukların akademik performanslarını artırmaya yönelik araştırma ve uygulamalar için umut vericidir.

Abstract:
Limitations in working memory (WM) capacity and functioning, which can be observed in some children with hearing loss, may have a negative impact on academic learning. Therefore, the use of WM strategies in children with hearing loss and its effect on learning domains -problem solving in mathematics-, is an area of research. In this context, the aim of this study is to examine the effect of WM-based strategy instruction on the WM-based strategy use and mathematical problem-solving performance in children with hearing loss who have difficulty in learning. As a mixed methods single-case research, we collected quantitative and qualitative data from 4 students with hearing loss (intervention group), 4 teachers and 14 typically developing children. A four-stage process was followed in line with the research questions: (1) determining the cognitive levels of the students, (2) developing an intervention based on WM-based strategies, (3) determining the effectiveness of the intervention, and (4) determining its social validity. The results of the measurement tools, researcher observation, and teachers' opinions showed that the participating students had difficulty in learning even though their intelligence levels were normal; that the intervention program was effective in increasing the use of WM-based strategies and mathematical problem-solving performance in all students; and that the effect was supported by social comparison and teachers' opinions. The findings are promising for research and practice focusing on information processing to improve the academic performance of children with hearing loss who have difficulty in learning.