Davranışsal finansta risk faktörleri Türkiye için bir uygulama
Risk factors in behavioral finance an application for Turkey
Yazar: MOHAMMAD ARIF TURA ZADA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KEZBAN ŞİMŞEK
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bireysel yatırımcılar = Individual investors ; Davranışsal finans = Behavioral finance ; Ekonomi teorileri = Economic theories ; Risk faktörleri = Risk factors ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Bireyler hayat mücadelelerini devam ettirmek, gereksinimlerini karşılamak, amaçlarına ulaşmak, hayat standartlarını arttırmak için yatırım yaparlar. Bireysel yatırımcıların yatırım yapma davranışları yatırıma karar verme, yatırım aracına karar verme, yatırım aracının sayısına karar verme, yatırım aracını elinde tutacağı süreye karar verme, yatırım araçlarını takip etme gibi alt davranışlardan oluşmaktadır. Geleneksel finans kuramları bireysel yatırımcıların davranışlarını açıklamakta yetersiz kaldıklarından son yıllarda yatırımcıların davranışlarını açıklamak için yatırımcının psikolojik yönlerini, zaaflarını ve duygularını da dikkate alan Davranışsal Finans Teorisi kullanılmaya başlanmıştır. Davranışsal Finans Teorisi giderek daha popüler hale gelmiş ve yatırımcı davranışlarını açıklamak için sıklıkla kullanılmaya başlanmıştır. Bununla paralel olarak bu teori üzerine yapılan bilimsel araştırmalar da tüm dünyada artmaya başlamıştır. Ancak ülkemizde yatırımcı davranışlarını Davranışsal Finans Teorisi açısından inceleyen bilimsel araştırmalar yeterince yapılmamıştır. Bu araştırma Davranışsal Finans Teorisini kullanarak bireysel yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyen aşırı özgüven, sürü psikolojisi, kaybetme korkusu, bilinirlik, ruh hali (duygusal faktörler) risk faktörlerinin düzeylerini ve bu faktörlerin yatırımcıların demografik özelliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın verileri farklı yaşlardaki, eğitim düzeylerindeki, farklı sektörlerde çalışan ve farklı gelir düzeyine sahip yaklaşık eşit oranda erkek ve kadın olan 498 kişiden anket yöntemiyle toplanmıştır. Araştırmanın bulguları aşırı özgüven, sürü psikolojisi, kaybetme korkusu ve bilinirlik faktörlerinin yatırımcıların kararlarını etkilediğini, ancak ruh hali (duygusal faktörler) faktörünün yatırımcıların kararlarını etkilemediğini göstermiştir. Yine bulgular bireysel yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyen aşırı özgüven, sürü psikoloji, kaybetme korkusu, bilinirlik ve ruh hali faktörlerinin yatırımcıların cinsiyetine, yaşına, medeni durumuna, eğitim düzeyine, mesleğine ve gelir düzeyine göre anlamlı düzeyde farklılaştığını göstermiştir. Risk faktörleri algı düzeyleri ile çocuk sayısı arasında bir ilişki bulunmamıştır.

Abstract:
Individuals invest to be successful in their life struggle, to get their needs, to increase their living standards and to reach their goals. Investing behaviors of individual investors consist of sub-behaviors such as deciding on an investment, deciding on an investment instrument, deciding on the number of investment instruments, deciding on the duration of keeping the investment instruments and following the investment instruments. Since traditional finance theories are insufficient to explain the behaviors of individual investors, behavioral finance theory, which takes into account the psychological aspects, weakness and emotions of investors, has been used to explain the behavior of investors in recent years. Behavioral finance theory has become increasingly popular and has been used frequently to explain investor behavior. Similarly, the number of research studies on this theory has started to increase all over the world. However, research studies examining investor behaviors in terms of behavioral finance theory have not been conducted sufficiently in Turkey. This study aimed to examine the levels of risk factors such as overconfidence, herd psychology, fear of loss, familiarity, mood (emotional factors) that affect individual investors' investment decisions by using behavioral finance theory. Additionally, it is aimed to examine whether these levels differ according to the demographic characteristics of the investors.  The data were collected by questionnaires from 498 people of different ages, education levels, working in different sectors and having different income levels, who are consist of male and females in an equal rate.  The findings showed that the factors of overconfidence, herd psychology, fear of loss and familiarity affect the investor' decisions, but the mood (emotional factors) did not affect the investor' decisions. Findings also showed that the factors of overconfidence, herd psychology, fear of loss, familiarity and the mood (emotional factors) that affect the investor' decisions of individual investors differ significantly according to the gender, age, marital status, education level, occupation and income level of investors. No relationship was found between the perception levels of the risk factors and the number of children.