40 yaş altı erişkinlerde duygusal zeka ve eleştirel düşünme eğilimlerinin sosyodemografik özellikler ve şafak vakti uyanma durumuna göre incelenmesi /
Yazar: MERVE DOĞANLAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERT AKCANBAŞ
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Sirkadiyen ritim = Circadian rhythm ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Uyku = Sleep ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales

Özet:
İnsanın hayatını sürdürebilmesi için ihtiyaçlarını gidermesi önemlidir. Uyku da insan hayatında en önemli ihtiyaçlardan birisidir. Uykunun insanın fizyolojik bir gereksinimini karşılaması, bedensel bir etkiye sahip olması dışında psikolojik ve bilişsel performanslarla da ilişkisi vardır. Bu çalışmada sirkadyen tercihi sabah şafak vakti olmanın duygusal zeka ve eleştirel düşünme eğilimlerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Bu çalışma ilişkisel tarama modeli kapsamında gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya Türkiye'nin çeşitli illerinden farklı cinsiyet ve meslek gruplarından 121 kişi katılmıştır. Çalışma kapsamında gönüllülere Sosyodemografik  Bilgi  Formu, Bar-On Duygusal Zeka ölçeği, California Eleştirel Düşünme Eğilimleri ölçeği uygulanmıştır. Çalışma grubunun %71,9'u kadınlardan oluşmaktadır. Katılımcıların yaş ortalaması 26,74,6 yıldır (ortanca=25, en küçük=18, en büyük=40). Katılımcıların %71,1'i bekardır ve eğitim durumuna göre lisans mezunları %60,3 ile en kalabalık gruptur.  Çocuğu olanlar %19,0, ailesi ile yaşayanlar ise %80,2'lik paya sahiptirler. Katılımcılardan %11,4'ü  bir sağlık sorunu olduğunu bildirmiştir.  Katılımcıların cinsiyetlerine göre "Duygusal Zeka" alt boyut ve toplam puan karşılaştırmalarında sadece "Uyumluluk" alt boyutu puanı karşılaştırmasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Erkeklerin uyumluluk puanı kadınlardan istatistiksel olarak anlamlı yüksektir (p=0,026). Katılımcıların medeni durumlarına göre "California Eleştirel Düşünmeye Yönelik Tutum Ölçeği" alt boyut ve toplam puan karşılaştırmalarında ise sadece "Meraklılık" alt boyut puanında bekarlara ait ortalama evlilerden istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur (p=0,040). Sonuç olarak Şafak vakti uyanmanın duygusal zeka ve California eleştirel düşünme eğilimine etkisinin incelendiği çalışmada  bazı  alt ölçeklerle ait puanlarda gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur.

Abstract:
Fullfilment of needs is vital for human beings in order to ensure sustainability. Sleep is one of the most important needs in human life. Sleep is related to psychological and cognitive performances as well as that has a physical effects and addresses a psychological needs. The aim of this study is to investigate the effect of awakening at dawn on emotional intelligence and critical thinking leanings. This study was conducted within the scope of correlational research model. 121 sample from different genders, occupational groups and countries of Turkey participated in this study. Sociodemographic Information Form, Bar-On Emotional Intelligence Scale and California Critical Thinking Skills Test were applied to the volunteers. 71.9 % of this study consists of women. The mean age of the participants is 26,7±4,6 years (median:25, minimum:18 maximum:40) and 71.1% of the participants were single. According to their educational backgrounds 60.3% of the group is the most populous and they were graduated from high school. 19.0% of the group has children and 80.2% of them lives with their families. Besides that, 11.4% of the participants reported a health problem. When it is investigated "Emotional Intelligence" subscale and total score according to the gender of the participants, there is only a statistically significant difference between males and females in the "Adaptability" subscale comparisions. The Adaptability scores of males is statistically higher than females (p = 0.026). When it evaluated "California Critical Thinking Skills Test" subscales and total scores comparisons according to the marital status, only "curiosity" subscale scores are statistically significant in single than in married. The curiosity scores of singles is statistically higher than marrieds (p=0,040). In this study, the effects of awakening at dawn on emotional intelligence and california critical thinking skills was examined. As a result of that, there is a statistically significant difference between the groups in the scores of some subscales.