Hipotiroidili ergenlerde yaşam kalıtesi
Quality of life in adolescents with hypothyroidism
Yazar: HÜLYA YAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. MERAL BAYAT ; ÖĞR. GÖR. ZÜBEYDE KORKMAZ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Hipotiroidizm = Hypothyroidism ; Tiroid bezi = Thyroid gland ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Çocukluk dönemi kronik hastalıklarından biri olan hipotroidi, bireyin fiziksel, zihinsel, psikososyal açıdan pek çok sorun yaşamasına neden olabilmekte ve yaşam kalitesini etkilemektedir. Bütüncül yaklaşım doğrultusunda hipotiroidili ergenlerin yaşam standartlarını arttırmaya yönelik planlama, uygulamaların ve değerlendirmelerin yapılabilmesi için ergenlerin yaşam kalitesi düzeylerinin bilinmesi gerekmektedir. Bu araştırma hipotiroidili ergenlerin yaşam kalitesini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Araştırmanın örneklemini, bir üniversite hastanesinin çocuk endokrinoloji polikliniğinde izlenen, 13-18 yaş grubu 122 hipotiroidi tanısı olan ergen ve ebeveyni oluşturmuştur.  Araştırma için Etik Kurul ve Kurum izni ile ebeveyn ve ergen onamı alınmıştır. Veriler; ergenlerin ve ebeveynlerinin sosyo-demografik özelliklerini içeren Anket Formu, Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇİYKÖ)-Ergen ve Ebeveyn Formu ile toplanmıştır. Veriler; bilgisayar ortamında IBM SPSS statistics 21.0 (IBM SPSS Inc, Chicago, ILL, USA) paket programı ile yapılmış ve tanımlayıcı istatistikler, Shapiro-Wilk, Mann-Whitney U,  Kruskal-Wallis, ANOVA, Student T, One sample T ve paired T testleri ile değerlendirilmiştir.
Araştırmada, hipotiroidili ergenlerin kendilerine ve ebeveynlerine göre yaşam kalitesi düzeylerinin orta derecede olduğu ve konjenital hipotiroidisi olan ergenlerin yaşam kalitelerinin edinsel hipotiroidili olan ergenlerden düşük olduğu saptanmıştır (p<0.05). Hastalık süresi uzun, gelir düzeyi düşük, boyu 25 persentil altında olan,  kendisinin arkadaşlarından farklı olduğunu düşünen ve kaygı yaşadığını belirten hipotiroidili ergenlerin kendilerine ve ebeveynlerine göre yaşam kalitesi puan ortalamalarının düşük olduğu belirlenmiştir(p<0.05). Hastalığa bağlı olarak, fiziksel aktivite, genel görünüm, beslenme, sosyal aktivite, uyku düzeni ve tuvalet alışkanlığının ve gelecek beklentisinin etkilendiğini ifade eden ergenlerinde kendilerine ve ebeveynlerine göre yaşam kalitesinin daha düşük olduğu bulunmuştur(p<0.05). Ayrıca, hipotiroidinin ergenlerin okul yaşamını etkilediği ve akademik başarısını düşürdüğü belirlenmiştir (p<0.05).
Bu sonuçlara göre hipotiroidili ergenleri erken evrede belirleyerek tedavilerini düzenli almaları, hastalık hakkında eğitilmeleri, düzenli takip edilmeleri önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: ergen, hipotiroidi, yaşam kalitesi

Abstract:
Hypothyroidism, one of the chronic diseases at childhood, can lead individual to experience several problems in physical, mental and psychosocial aspects and affects individual's quality of life. In the context of holistic approach, the level of quality of life in adolescents should be known in order to perform planning, interventions and assessment aiming improvement of quality of life in adolescents with hypothyroidism. This descriptive study was conducted to determine quality of life in adolescents with hypothyroidism. 
The study sample included 122 adolescent aged 13-18 years with hypothyroidism who were followed in child endocrinology outpatient clinic of a tertiary center and their parents. The study was approved by Ethics Committee. All adolescents and parents gave informed consent before participation. Data were collected by using a questionnaire sheet addressing  sociodemographic characteristics and Children's Quality of Life Scale-Adolescent and Parent Sheet. Data were analyzed by using IBM SPSSS 21.0 (IBM SPSS Inc., Chicago, IL, USA). Descriptive statistics were assessed by using Shapiro-Wilk test, Mann Whitney U test, Kruskal-Wallis test, ANOVA, Student's t test, One sample t test and paired t test.  
In the present study, it was found that quality of life was moderate in adolescents with hypothyroidism according to self-reports and parents, while it was poorer in adolescents with congenital hypothyroidism when compared to those with acquired hypothyroidism (p<0.05). It was found that mean quality of life scores according to self-reports and parents were lower in adolescents with hypothyroidism who reported longer disease duration, lower income, height<25th  percentile, experience of anxiety and idea of being different from his/her colleagues (p<0.05). The quality of life according to self-reports and parents was found to be poorer in adolescents who reported that their physical activity, general appearance, nutrition, social activity, sleep habits, toilet habits and future expectations were affected by disease (p<0.05). In addition, it was detected that hypothyroidism affected school life and reduced academic success (p<0.05).
Based on these findings, it is recommended to ensure provision of regular therapy and education about disease with follow-up by early identification of adolescents with hypothyroidism.

Keywords: adolescent, hypothyroidism, quality of life