Ergen polikistik over sendromlu hastalarda serum anti-müllerian hormon düzeylerinin tedavi ve takipteki rolünün değerlendirilmesi
Assessment of anti-müllerian hormone level in management of 
adolescents with polycystic ovary syndrome
Yazar: FATMA DURSUN
Danışman: DOÇ. DR. AYLA GÜVEN
Sağlık Bakanlığı / SSK İstanbul Göztepe Eğitim Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2013
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antimüllerian hormon = Antimullerian hormone ; Ergenler = Adolescents ; Kontraseptif ajanlar = Contraceptive agents ; Kontraseptifler-oral = Contraceptives-oral ; Metformin = Metformin ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome ; Tedavi = Treatment

Özet:
Amaç: Polikistik over sendromu (PKOS) kadınlarda çok yaygın olarak görülen
fonksiyonel bir hiperandrojenizm ve infertilite nedenidir. Ergenlerde tedavi
kliniğe yöneliktir. Kıllanma ve adet bozukluğu için oral kontraseptifler (OKS),
metabolik problemler, insülin direnci için ise metformin kullanılmaktadır.
Tedaviye yanıtı değerlendirmek için âdetin iki ve beşinci günleri arasında
androjen düzeyleri değerlendirilmektedir. Anti-Müllerian hormon (AMH) üretken
yaştaki kadınlarda follikulogenezisin düzenlenmesinde önemli rol alır. Son
bulgular, AMH'nın üreme çağındaki kadında hayati önemi olduğunu
göstermektedir. Serum AMH düzeyi, normal menstruel siklus döneminde önemli
oranda değişmemektedir. Folliküler, mid-siklus ve mid-luteal dönemlerde düzey
birbirine yakın bulunmuştur. Bu nedenle PKOS takibinde değerli bir parametre
olabileceği üzerinde durulmaktadır. Bu çalışmanın amacı AMH 'nın PKOS'un
tedavi ve takibinde değerli bir belirteç olup olmadığını değerlendirmektir.
Hastalar ve yöntem: Ortalama yaşları 13-17,5 olan 49 PKOS'lu ergen hasta
çalışmaya alındı. Hastaların hepsine OGTT yapılarak insülin direnci olmayan
hastalara OKS (grup 1), insülin direnci olanlara ise OKS+metformin (grup 2)
başlandı. Hastaların tedavi öncesi ve tedavinin ortalama altıncı ayında, erken
foliküler fazda AMH, androjenler, insülin, lipid düzeyleri değerlendirildi. Ayrıca
her hastaya tedavi öncesi ve sonrası transabdominal ultrasonografi yapıldı.
vii
Bulgular: Hastalar 13-17,5 yaşlar arasında (ortalama 15,5±1,3 ) olup, 1. grupta
yaş ortalaması 15,6 ±1,35, 2. grupta 15,17±1,46 idi ve aralarında anlamlı bir fark
yoktu. Grup-2 nin VKİ anlamlı olarak daha yüksekti (p<0.01). Grup 1 ve 2
arasında AMH, 1,4 Androstenodion (AS), total testosteron(TT), Dehidro
epiandrostenodion sülfat (DHEAS) değerleri arasında anlamlı fark yoktu, sadece
SHBG değerleri grup1 de anlamlı olarak yüksekti. Hastaların tedavi öncesi ve
sonrası normal dağılan parametreleri karşılaştırıldığında Vücut Kitle İndeksi
(VKİ), Ferriman Gallwey Skoru (FGS), TT ve DHEAS değerleri istatistiksel
olarak anlamlı düştüğü tespit edildi. Sağ ve sol over hacimlerinde de istatistiksel
olarak anlamlı azalma oldu. Her iki grupta da tedavi sonrası AMH düzeylerinin
anlamlı olarak düştüğü gözlendi. Grup 1 de p=0.006, grup 2 de p=0.048 bulundu.
Gruplar arasında AMH düşüşünün farklı olup olmadığı değerlendirildiğinde, her
iki grup arasında herhangi bir fark saptanmadı (p=0,315, t= 1,017). AMH ve
diğer androjenler arasında herhangi bir ilişki tespit edilmedi. Sadece AMH ve sol
over hacmi (rho=0,336, p=0,018) anlamlı olarak pozitif ilişkili bulundu. İnsülin
(rho= -0,336, p=0,018) ile ise negatif ilişki tespit edildi.
Sonuç: Çalışmamızda PKOS'lu ergenlerde tedavi ile AMH düzeylerinin
düştüğünü gösterdik. AMH'daki düşme her iki tedavi rejiminde de farklılık
göstermemektedir. Dolayısıyla AMH, ergen PKOS hastalarının takibinde iyi bir
parametre gibi görünmektedir.
Anahtar kelimeler: Polikistik over sendromu, ergen, Anti-Müllerian Hormon,
oral kontraseptif, metformin

Abstract:
Objectives: Polycystic ovary syndrome (PCOS) is a common cause of hyperandrogenism and
infertility in women. Treatment of PCOS is oriented according to the clinical findings, in
adolescents. Oral contraceptives (OC) are preferred for treatment of menstrual dysfunction
and hirsutism while metformine is used for insulin resistence and metabolic disturbances.
Androgen levels, measured between second and fifth days of menstruation, are used for
evaluation of response to the treatment. Anti-Müllerian Hormone (AMH) bears a part in
regulation of folliculogenesis. Recent studies suggest the crurical role of AMH in
reproductive age women. Serum AMH levels do not exhibit very significant changes in
different periods of mentrual cycle. Since AMH level ranges were close in follicular, midcycle
and mid-luteal phases, it was considered to be a good indicator in management of
PCOS. This study was oriented to investigate the benefit of AMH level in management of
PCOS.
Patients and Method: Fourty-nine adolescents with PCOS, ages between 13 and 17.5 , were
recruited to the study. Oral Glucose Tolerence Test was performed to all study group. Patients
without insulin resistence were treated with OC and mentioned as Group-1, while patients
with insulin resistence were treated with Metformin and OC and mentioned as Group-2.
AMH, androgen, insulin and lipid levels collected in early follicular phase, were measured
prior to and at sixth month of initiation of treatment. A transabdominal ultrasonography was
also performed concurrently. 
ix
Results: The mean age was15.5± 1.3 in all study group, 15.6 ±1.35 in Group-1 and
15.17±1.46 in Group-2 and it was not significantly different. BMI was higher in Group-2
(p<0.01). AMH, 1,4 Androstenedione (AS), total testosterone (TT), dehydro
epiandrostenedione- sulphate (DHEA-S) levels were not statistically different, while sex
hormone binding globulin (SHBG) was higher in Group- 1. When normally distributed
variables, prior to treatment and at sixth month, are compared, a statistically significant
decrease was found in Body Mass Index (BMI), Ferriman-Gallwey Score (FGS), TT, DHEAS
levels and ovarian volumes. AMH levels were significantly decreased under treatment, in
both Group- 1 (p=0.006) and Group- 2 (p=0.0048). ΔAMH was not different between two
groups (p=0.315, t= 1.017). AMH levels were not correlated with other androgens, positively
correlated with left ovarian volume (rho=0.336, p=0.018) and negatively correlated with
insulin levels (rho= -0.336, p=0.018).
Conclusion: This study, investigating two different treatment regimes in adolescents with
PCOS, revealed that AMH levels decrease under treatment, but not different between groups.
Eventually, AMH level seems to be a useful parameter in assessing the effectiveness of
treatment.