Liderlik türlerinin çalışan yaratıcı davranışına etkisi
The effect of leadership types on employee creative behavior
Yazar: AHMET CENGİZ UÇAR
Danışman: DOÇ. DR. MERAL ELÇİ ; PROF. DR. LUTFİHAK ALPKAN
Gebze Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Birey-örgüt uyumu = Person organization fit ; Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Hizmetkar liderlik = Servant leadership ; Liderlik = Leadership ; Otantik liderlik = Authentic leadership ; Psikolojik sahiplenme = Psychological ownership ; Yaratıcı liderlik = Creative leadership ; Yaratıcılık = Creativity ; Çalışanlar = Workers ; Örgütsel yaratıcılık = Organizational creativity

Özet:
Çalışan yaratıcı davranışının neden olduğu örgütsel kazanımlar göz önüne alındığında, bu davranışı ortaya çıkaran ve/veya geliştiren liderlik özelliklerini, bireysel algıları ve tutumları anlamak örgütler için büyük önem arz etmektedir. Bu öneme binaen bu çalışmada otantik, hizmetkar ve dönüşümcü liderliğin ayrı ayrı çalışan yaratıcı davranışı üzerindeki etkisi incelenmiş ve kişi-örgüt uyumu ve psikolojik sahiplenmenin bu liderlikler ile çalışan yaratıcı davranışı arasındaki ilişkideki rolü de araştırılmıştır.
İstanbul ve Batı Anadolu illerinde mavi ve beyaz yaka olarak çalışan toplam 1146 kişiden kolayda örnekleme yöntemiyle anketler toplanarak açıklayıcı istatistiksel analizler ve her ölçek için doğrulayıcı faktör analizi (CFA) gerçekleştirilmiştir. Böylece her ölçeğin geçerlilik ve güvenirliliği sağlanarak hipotez testleri için en doğru ölçüm modeli belirlenmiştir.
Yapısal eşitlik modelleriyle (SEM) gerçekleştirilen hipotez testleri sonucunda otantik, hizmetkar ve dönüşümcü liderlik türlerinin çalışan yaratıcı davranışı üzerindeki etkisinin pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur. Ayrıca çalışan yaratıcı davranışının hizmetkar ve dönüşümcü liderlik ile olan ilişkisinde, moderatör rolünde olan otantik liderlik her iki ilişkiyi de pozitif yönde etkilemektedir. Son olarak liderlikler ve çalışan yaratıcı davranışı ilişkisinde kişi-örgüt uyumu ve psikolojik sahiplenmenin seri aracılık rolü oynadığı da ortaya konmuştur.
Bu sonuçlara bakarak endüstri ve akademi için önerilerde bulunulmuş ve gelecekteki araştırmalar için bir altyapı oluşturulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Considering the organizational gains caused by employee creative behavior, it is of great importance for organizations to understand the leadership characteristics, individual perceptions, and attitudes that develop and/or improve this behavior. Because of this importance, the effect of authentic, servant, and transformational leadership on employee creative behavior was investigated in this study, as well as the role of person-organization fit and psychological ownership in the relationship between leadership and employee creative behavior.
Convenient sampling method was used to collect questionnaires from 1146 blue- and white-collar workers in Istanbul and Western Anatolia provinces for descriptive statistical analysis and confirmatory factor analysis (CFA). By using measurement models, the validity and reliability of the scales were ensured before hypothesis testing.
As a result of hypothesis tests performed with structural equation modeling (SEM), the effect of authentic, servant, and transformational leadership styles on employee creative behavior was found to be positive and statistically significant. In addition, in the relationship of employee creative behavior with servant and transformational leadership, authentic leadership as a moderator role positively affected both relationships. Finally, it has been discovered that person-organization fit and psychological ownership play a serial mediating role in the relationship between leadership and employee creative behavior.
Based on these results, recommendations were made for industry and academia and a basis for future research was tried to be provided.