Petrol tankeri kazalarının deniz çevresine etkileri ve tazmin sistemi
The effects of oil tanker accidents to the marine environment and compensation system
Yazar: MELİK ÇAĞRI KÜÇÜKYILDIZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EBRU ARIKAN ÖZTÜRK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Denizcilik = Marine

Özet:
Ham petrol ve petrol ürünleri, kimya endüstrinin gelişimine bağlı olarak ürünler ve hizmetlerin çeşitlenmesiyle, günümüzde oldukça yaygın bir şekilde kullanılır olmuştur. Petrol, doğası gereği rezervlerin bulunduğu dünyanın belirli bölgelerinde çıkarılmakta ve bu merkezlerden çeşitli ulaştırma türleriyle sevk edilmektedir. Denizyolu taşımacılığı dünyada en ekonomik ve yaygın olarak kullanılan taşıma türüdür. Petrol taşımacılığında da denizyolu ilk sırada yer almaktadır. Deniz yolu taşımacılığı ekonomik olmakla birlikte çevresel riskleri de beraberinde getirmektedir. Geçmişte yaşanan tanker kazaları; petrolün, başta deniz çevresi olmak üzere doğayı, dolaylı olarak ise bölgede yaşayan insanları, gerek sağlık gerekse ekonomik açılardan olumsuz etkilediğini ortaya koymuştur. Tanker kazalarında, petrol kirliliğinin oluşmadan önce engellenmesi temel hedef olmakla birlikte, önlenemeyen kazaların ardından ortaya çıkan zararların giderilmesi, doğa ve insanın maruz kaldığı zararların tazmin edilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada petrol kaynaklı tanker kazalarının çevresel etkileri ortaya konulmakta, deniz ve çevresine verdiği zararlar irdelenmekte, ardından 1967?de meydana gelen Torrey Canyon kazasıyla oluşturulmaya başlanan ve 2003 yılında günümüzdeki şekli verilen uluslararası tazmin sistemi mevzuat ve işleyiş açısından incelenmekte, bu mevzuatın Türkiye?deki mevzuat açısından durumu ortaya konularak uygulanması ve verimliliği tartışılmaktadır.

Abstract:
Depending on the increase in the variety of products and services resulted from the development of chemical industry, crude oil and oil products have been used extensively. Therefore dependency to oil has been increased. Oil has been produced in the certain parts of the world based on its nature and is transported via various transport modes from these regions. Maritime transport is the most economic and extensively used transport mode in the world. Similarly maritime is the leading mode for oil transport. Even though maritime transport is the economic mode, it brings many risks for environment. The incidents that occurred in the past have proved that oil pollution affects primarily marine environment but also people that live in the affected region in terms of health and economy indirectly. Therefore presenting the impacts of oil pollution to nature and human will increase the awareness on the necessity for taking precautions against it. On the other hand it is main objective to prevent the pollution before it occurs but also recovering the impacts by compensating the nature and human that are exposed to the pollution is necessary.  In this study, the environmental impacts of tanker accidents have been introduced, the harm to sea and its environment has been evaluated, then the international compensation system, which was initiated in 1967 with Torrey Canyon accident then finalized in today?s form in 2003, has been analyzed in terms of legislation and operation, the status of this system in the Turkish law has been set forth and its application and productivity has been examined.