Nedeni açıklanamayan sitopeni saptanan olgularda paroksismal nokturnal hemoglobinüri klonu varlığının ve büyüklüğünün geriye yönelik araştırılması
Retrospective evaluation of presence and extent of paroxysmal nocturnal hemoglobinuria clone in cases with unexplained cytopenia
Yazar: EMEL DURAN
Danışman: PROF. DR. BÜLENT ESER
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Anemi-aplastik = Anemia-aplastic ; Fankoni anemisi = Fanconi anemia ; Hemoglobinüri = Hemoglobinuria ; Hemoglobinüri-paroksismal = Hemoglobinuria-paroxysmal ; Hemoliz = Hemolysis ; Kök hücreler = Stem cells

Özet:
Amaç: Paroksismal nokturnal hemoglobinüri (PNH) tekrarlayıcı hafif-ağır şiddette intravasküler hemoliz, venöz tromboz atakları ve aplastik anemiye yatkınlık ile karakterize edinsel, klonal bir kök hücre hastalığıdır.
Akım sitometrisi ile analizler çeşitli hücre serilerinde GPI (Glikozilfosfatidilinozitol)'ya bağlı yüzey proteinlerinin en az bir seride eksik bulunduğunu göstermiştir. Aplastik anemili hastalarda bu proteinler önce granulosit ve monositlerde eksik iken daha sonra eritrositlerde de eksilebilmekte ve aplastik anemi-PNH sendromuna neden olabilmektedir.
Tam kan sayımında tek hücre serisinde eksiklik sitopeni, iki seride eksiklik bisitopeni, üç seride eksiklik pansitopeni olarak adlandırılmaktadır. Genel nedenler arasında nütrisyonel eksiklikler en sık olarak karşımıza çıkmakla birlikte nadir bir sebep de paroksismal noktürnal hemoglobinüridir. 
Bu çalışmada nütrisyonel eksiklikler ile açıklanamayan sitopeni olgularında paroksismal nokturnal hemoglobinüri klon büyüklüğü ve sıklığının geriye yönelik taranmasını amaçladık.
Materyal ve Metot: Çalışmaya 01.01.2010-01.01.2015 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı'na tek sitopeni, bisitopeni, pansitopeni nedeniyle başvuran hastalardan nütrisyonel eksiklikler dışlanan ve sonrasında akım sitometride FLAER (Fluorescent Aaerolysin) yöntemi ile PNH klon varlığı araştırılan 109 erkek (%42,4), 148 kadın (%57,6) olmak üzere toplam 257 hasta alındı. Altmış dokuz hastada sitopeni, 89 hastada bisitopeni, 99 hastada pansitopeni, 11 hastada aplastik anemi, 32 hastada miyelodisplastik sendrom görülmüştür. 
Bulgular:  Hastaların PNH klon değerleri incelendiğinde 9'unda %10'dan büyük, 12'sinde %1 ve 10 arası, 74'ünde %1'den küçük, 162'sinde negatif olarak bulundu. PNH klonu pozitif olanların hiç birinde tek sitopeni bulunmazken 3 hastada bisitopeni, 6 hastada pansitopeni görüldü. PNH klonu pozitif hastaların 8'inde anemi ve lökopeni birlikteliği, 1'inde aplastik anemi tespit edildi.
Sonuç: Tam kan sayımında hemoglobin ve lökosit düşüklüğü (sitopeni) saptanan ve etyolojisi nütrisyonel nedenlerle açıklanamayan olgular PNH yönünden tetkik edilmelidirler.

Abstract:
Objective: Paroxysmal nocturnal hemoglobinuria (PNH) is an acquired, clonal stem-cell disorder characterized by recurrent, mild-to-moderate intravascular hemolysis, episodes of venous thrombosis and predisposition to aplastic anemia. 
Flow cytometry analyses have shown that glycosylphosphatidylinositol (GPI) surface proteins are lacking in at least one cell lineage. In patients with aplastic anemia, these proteins are initially deficient in granulocytes and monocytes and can then become deficient in erythrocytes, resulting in aplastic anemia-PNH syndrome.  
In complete blood count, deficiency in one cell lineage is termed as single cytopenia while deficiency in two cell lineages as bicytopenia and deficiency in 3 cell lineages as pancytopenia. Nutritional deficiencies appear as common causes; however, paroxysmal nocturnal hemoglobinuria is one of the rare causes. In this study, we aimed to retrospectively screen extent and frequency of paroxysmal nocturnal hemoglobinuria clone in cases with unexplained cytopenia.
Material and method: The study included 257 patients (109 male [42.4%] and 148 female [57.6%]) who presented to Hematology Department of Erciyes University, Medicine School with cytopenia, bicytopenia or pancytopenia and underwent PNH clone analysis with fluorescent aaerolysin (FLAER) in flow cytometry between 01.01.2010 and 01.01.2015. There were single cytopenia in 69 patients, bicytopenia in 89 patients, pancytopenia in 99 patients, aplastic anemia in 11 patients and myelodysplastic syndrome in 32 patients.   
Findings: When clone values were evaluated, it was found that PNH clone value was >10% in 9 patients whereas 1-10% in 12 patients and <1% in 74 patients. PNH clone was found to be negative in 162 patients. No single cytopenia was found in patients with positive PNH clone while there was bicytopenia in 3 patients and pancytopenia in 6 patients. Among those with positive PNH clone, there was association of anemia and leukopenia in 8 patients and aplastic anemia in one patient. 
Conclusion: Patients with low hemoglobin and leukocyte count (cytopenia) that couldn't be explained by nutritional causes should be screened for PNH.