Tek merkezde yapılan ailevi akdeniz ateşi genetik analiz sonuçlarının tanıya katkısı ve bu hastalarda genotip - fenotip ilişkisi /
Yazar: HİKMET AKAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜL SOYSAL GÜNDÜZ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Romatoloji = Rheumatology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Fenotip = Phenotype ; Genetik = Genetics ; Genotip = Genotype ; Kolşisin = Colchicine ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Giriş ve Amaç: AAA; otozomal resesif geçişe sahip, ateşle beraber gelişen ataklar ve diğer bazı klinik bulgular içeren otoinflamatuvar bir hastalıktır ve bölgelere hatta kökene göre görülme sıklığı değişmektedir. Hastalığın adından da belli olduğu gibi Akdeniz havzasındaki ülke ve toplumlarda sık rastlanmaktadır. Genetik mutasyonun homozigot ya da heterozigot olmasına göre hastalığın şiddeti ve mevcut olan semptomların değişmesi söz konusudur. Çalışmamızda; MEFV gen mutasyonu araştırılan kişilerin klinik özelliklerinin, ne kadarına klasifikasyon kriterlerine uyumlu olarak AAA tanısı koyulduğunun ve tedavi başlandığının gösterilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmaya Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hastanesi'nde Ocak 2016 ve Kasım 2021 tarihleri arasında AAA hastalığına yönelik genetik analiz yapılan, MEFV gen mutasyonu saptanan ve kendisine ulaşılabilen toplam 208 kişi dahil edilmiştir. Daha önceden istenmiş laboratuvar verileri ve hastalardan elde edilen bilgiler kaydedilmiştir. Genetik test sonuçları ve bu veriler karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Çalışmamızdaki genetik mutasyon saptanan 208 hastadan 89 tanesi (%42,8) Tel Hashomer kriterlerini karşılamakta, 119 tanesi (%57,2) karşılamamaktadır. Tel Hashomer kriterlerini karşılayan hastalarda en sık saptanan mutasyonlar sırasıyla M694V (%46,1), M680I (%24,7), V726A (%8,9), E148Q (%8,9) olarak bulunmuştur. M694V ve M680I homozigot mutasyonu ile Tel Hashomer kriterlerine göre kesin/olası tanı ve kriterleri karşılama durumu arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p=0,001, p=0,021, sırasıyla). E148Q heterozigot mutasyonu ile tanı kriterlerini karşılama durumu arasında negatif bir ilişki bulunmuştur (p=0,002). Genetik mutasyonlar ile klinik bulgular arasındaki ilişki incelendiğinde, ateş ile M694V arasında ve karın ağrısı ile M680I arasında pozitif bir ilişkinin olduğu gösterilmiştir (p=0,000, p=0,007, sırasıyla). E148Q mutasyonu olan kişilerde ateş ve karın ağrısı anlamlı olarak daha azdı (p=0,028, p=0,017, sırasıyla). 
Sonuç: Klinik pratikte, ön tanıda AAA düşünülen hastalarda MEFV gen mutasyonlarından M694V ve M680I varlığı tanıya yardımcıdır. E148Q mutasyonunun hem tanı ile hem de klinik ile ilişkisi saptanmamıştır. Genetik mutasyon saptanan hastalardan yalnızca yarısından azı tanı kriterlerini karşılamaktaydı. Bu sonuç; AAA şüphesi olan hastalarda öncelikle klinik, laboratuvar bulguları ve aile öyküsü gibi durumların değerlendirilmesi gerektiğini ve gereksiz genetik testlerden kaçınılması gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Ailevi Akdeniz Ateşi, MEFV, Tel Hashomer, kolşisin.

Abstract:
Introduction and Objective: FMF is an autoinflammatory disease with autosomal recessive inheritance and includes attacks developing with fever and some other clinical findings. The incidance varies by region and even by origin. As is evident from the name of the disease, it is common in countries and societies in Mediterranean basin. Depending on whether the genetic mutation is homozygous or heterozygous, the severity of the disease and the existing symptoms change. In our study; It is aimed to show the clinical characteristics of people whose MEFV gene mutations were investigated, how many of them were diagnosed with FMF in accordance with the classification criteria and started treatment. 
Material and Methods: In this retrospective study, a total of 208 people who underwent genetic analysis for FMF between January 2016 and November 2021 at Manisa Celal Bayar University Hospital, who were found to have MEFV gene mutations and whom could be obtained information were included. Previously requested laboratory data and information obtained from patients were recorded. Genetic test results and this data were compared. 
Results: Of the 208 patients with genetic mutations in our study, 89 (42,8%) met the Tel Hashomer criteria, 119 (57,2%) did not. The most detected mutations in patients meeting Tel Hashomer criteria were M694V (46,1%), M680I (24,7%), V726A (8,9%) and E148Q (8,9%) respectively. A positive significant correlation was found between M694V and M680I homozygous mutations and definite/probable diagnosis and meeting the criteria according to Tel Hashomer criteria (p=0,001, p=0,021, respectively). A negative correlation was found between E148 heterozygous mutation and meeting the diagnostic criteria (p=0,002). When the correlation between genetic mutations and clinical findings was examined, it was shown that there was a positive correlation between fever and M694V, and between abdominal pain and M680I (p=0,000, p=0,007, respectively). Patients with the E148Q mutation had significantly less fever and abdominal pain (p=0,028, p=0,017, respectively).

Conclusion: In clinical practice, the precence of MEFV gene mutations M694V and M680I is helpful in diagnosis in patients with prediagnosis of FMF. E148Q mutation has not been found to be associated with both the diagnosis and the clinic. Only less than half of the patients with genetic mutations met the diagnostic criteria. This result shows that conditions such as clinical, laboratory findings and family history should be evaluated first and unnecessary genetic testing should be avoided, in patients with suspected FMF. 

Keywords: Familial Mediterranean Fever, MEFV, Tel Hashomer, colchicine.