Mimari düzen uygulaması olarak Lykia bölgesi antaları
The antae of Lycian region as practice of the architectural order
Yazar: ÖZGÜR KAYA
Danışman: PROF. DR. İSA KIZGUT
Akdeniz Üniversitesi / Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü / Akdeniz Eski Çağ Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışmada; Lykia Bölgesi'nde yer alan, mimari düzene sahip Antik Çağ yapılarının
antalarına odaklanılmıştır. Böylece bölgenin yeterli çalışılmamış olan Antik Çağ mimarisine
katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Çalışmanın Giriş bölümünde tanım sınırlandırması yapılan
antaların, 32 yapıdaki örneklerinin yanı sıra iki de olası anta başlık buluntusu, katalog örneği
olarak değerlendirilmiştir. Antaların kaide, gövde ve başlıkları; tipolojik, stilistik ve teknik
açılardan birbirleri ve tüm Akdeniz'deki örneklerle karşılaştırmalı olarak ilk üç bölümde ele
alınmıştır. Payeler ve anta kapsamına girmeyen köşe ya da duvar pilasterleri gibi, antalarla
benzerlikleri bulunan elemanlar da karşılaştırma örneği olarak kullanılmıştır. Bu odak çalışması
sırasında bütünü gözden kaçırmamak adına yapıların ya da buluntuların tarihsel ve yapısal
bağlantıları da dördüncü bölümde ayrıca incelenmiştir. Tüm bu irdelemeler ışığında yapıların
uzak ve yakın bağlantılarını ortaya koyan bulgulara ulaşılmıştır. MÖ IV. yy.dan MS III. yy.a
uzanan süreçte, Lykia'daki antaların gelişimi gözler önüne serilmiştir. Yer yer yapıların
tarihlendirme tartışmalarına katkı sağlayacak verilere ulaşılmıştır. Atölye bağlantıları üzerine
kuramlar oluşturulmuştur. Antalardan yola çıkılarak yapıların mimari düzeni, plan sistemi ve
işlevi üzerine yeni bakış açıları getirilmiştir. Genel anlamda Hellen mimarisine görece geç
uyum sağlamış görünen Lykia Bölgesi'nde, mimari düzen uygulaması olarak antaların dış
etkilerle biçimlendiği görülürken dışarıyı etkileme gücünün ise zayıf olduğu sonucuna
varılmıştır.

Abstract:
In this study, the antae of the ancient buildings with architectural order in the Lycian Region
were focused on. Thus, it was aimed to contribute to the ancient architecture of the region,
which has not been sufficiently studied. In addition to the examples of the antae in 32 buildings,
two possible anta capital finds were evaluated as catalogue examples. The bases, shafts and
capitals of the antae were discussed in the first three chapters in terms of typological, stylistic
and technical aspects in comparison with each other and examples from the whole
Mediterranean. Members with similarities to the antae, such as piers and corner or wall
pilasters, which are not included in the antae, were also used as comparison examples. In order
not to lose sight of the whole during this focus study, the historical and structural connections
of the buildings or finds were also analysed in the fourth chapter. In the light of all these
analyses, findings revealing the distant and close connections of the buildings were reached.
The development of the antae in Lycia from the fourth century BC to the third century AD was
revealed. In places, data that will contribute to the dating discussions of the buildings were
obtained. Theories were created on workshop connections. Based on the antae, new
perspectives were introduced on the architectural order, plan system and function of the
buildings. In the Lycian Region, which seems to have adapted to Hellenic architecture relatively
late, it is concluded that the antae as an architectural order practice was shaped by external
influences, while the power to influence the outside was weak.