Okul yöneticileri ve öğretmenlerin okuldaki nezaketsiz davranışlara ilişkin görüşleri ile örgütsel düzlemde psikolojik sahiplik düzeylerinin incelenmesi
Investigation of school administrators and teachers' opinions for uncivil behaviors at school and psychological ownership levels in the organizational level
Yazar: SABRİ DAŞO
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN YİRCİ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Nezaket = Kindness ; Okul nezaketi = School kindness ; Okul yöneticileri = School administrators ; Psikolojik sahiplenme = Psychological ownership ; Yöneticiler = Managers ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers ; İşyeri nezaketsizliği = Workplace incivility

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, okul yöneticileri ve öğretmenlerin okuldaki nezaketsiz davranışlara ilişkin görüşleri ile örgütsel düzlemde psikolojik sahiplik düzeylerini incelemektir. Araştırma nicel ve nitel bölümlerin olduğu karma araştırma modelinde ve yakınsak paralel desende tasarlanmıştır. Araştırmanın evreni, 2020-2021 eğitim öğretim yılında Kahramanmaraş kuzey ilçelerindeki (Afşin, Elbistan, Ekinözü, Göksun ve Nurhak) anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapan yöneticilerden ve öğretmenlerden oluşmaktadır. Çalışmanın örneklemini basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile seçilen 86 yönetici ve 416 öğretmen olmak üzere 502 katılımcı oluşturmaktadır. Veri toplamı aracı olarak Demirkasımoğlu ve Arastaman (2017) tarafından geliştirilen "Öğretmenlerin Okulda Nezaketsiz Davranışlara İlişkin Görüşleri Ölçeği" , Uçar (2018) tarafından geliştirilen 'Örgütsel Düzlemde Psikolojik Sahiplik Ölçeği' ve araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" ve "Nitel Soru Formu" kullanılmıştır.  Nicel verilerin analizi SPSS paket programı ile nitel verilerin analizi ise MAXQDA programı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda okul yöneticileri ve öğretmenlerin nezaketsiz davranışlara ilişkin görüş düzeylerinin artmasıyla örgütsel düzlemde psikolojik sahiplik düzeylerinin azaldığı görülmüştür. Ayrıca okulda nezaketsizlik olgusunun örgütsel düzlemde psikolojik sahiplik düzeyinin bir yordayıcısı olduğu da saptanmıştır. Araştırmada okul yöneticileri en fazla velilerden nezaketsiz davranışlar gördüklerini belirtirken, öğretmenler en çok okul yöneticilerinin nezaketsiz davranışlar sergilediğini bildirmişlerdir. Okul yöneticileri ve öğretmenlerin nezaketsizlik karşısında genelde aynı hisleri yaşadıkları ve aynı eylemleri gerçekleştirdikleri belirtilebilir. Bununla beraber öğretmen katılımcıların 67'si "Dışlanmış hissederim, okuldan uzaklaşırım" temasına uygun görüşler açıklamıştır. Ayrıca nezaketsizliği yönetime bildiren öğretmen oranının  %2,6 olduğu görülmektedir. Okul yöneticileri ve öğretmenler okulda nezaketsizliği önlemeye yönelik benzer şekilde iletişimin geliştirilmesini, nezaket eğitimi verilmesini, çevreye rol model olunmasını ve profesyonellik bağlamında gerekli mevzuat düzenlemelerinin yapılmasını önermektedir.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the opinions of school administrators and teachers about incivility at school and their psychological ownership levels at the organizational level. The research was designed in a mixed research model with quantitative and qualitative sections and in a convergent design. The universe of the research is the teachers and administrators working in kindergarten, primary school, secondary school and high school in the northern districts of Kahramanmaraş in the 2020-2021 academic year. The sample of the study consists of 502 participants, 86 administrators and 416 teachers, selected by simple random sampling method. As a data collection tool, the "Teachers' Views of Negligent Behaviors at School Scale" developed by Demirkasimoğlu and Arastaman (2017), the "Psychological Ownership Scale at the Organizational Level" developed by Uçar (2018), and the "Personal Knowledge Scale" prepared by the researcherForm" and "Qualitative Questionnaire" were used. The analysis of quantitative data was carried out with the SPSS package program, and the analysis of qualitative data was carried out with the MAXQDA program. As a result of the research, it was seen that the level of psychological ownership at the organizational level decreased with the increase in the level of opinion of school administrators and teachers about incivility behaviors. It was also found that the phenomenon of incivility at school is a predictor of psychological ownership at the organizational level.  In the study, school administrators stated that they saw rude behavior from parents the most, while teachers reported that school administrators exhibited incivility the most. It can be stated that school administrators and teachers generally experience the same feelings and perform the same actions in the face of incivility. However, 67 of the teacher participants expressed opinions in line with the theme of "I feel excluded, I stay away from school". In addition, it is seen that the rate of teachers reporting incivility to the administration is 2.6%. School administrators and teachers suggest that in order to prevent incivility at school, communication should be developed, courtesy training should be provided, role modeling for the environment and necessary legislative arrangements should be made in the context of professionalism.