Çankırı merkezde ve Eldivan ilçesinde toprakta ve toprak solucanında ağır metallerin tespiti
Determination of heavy metals soil and earthworms in Çankırı center and Eldivan district
Yazar: FATMA GÜLAY BOZKURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKER ŞİMŞEK
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çevre Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Ağır metaller, yoğunluğu 5 g/cm3'den fazla olan, atom numarası 20'den büyük olan, toksisite ve kirlilik yaratan metaller olarak tanımlanabilir. Ağır metallerin başlıca kaynakları, mineral gübreler, bazı anataşlar, kanalizasyon atıkları, biyositler, atıksular, kentsel atıklar, motorlu araçların egzoz gazları ve madenciliktir. Toprak solucanları yarı ıslak alanlarda yaşamaktadır ve sucul ve karasal ortamda yer alan ağır metalleri su alımı, besin yolu ve epitelden doğrudan absorbe etme gibi farklı yollarla alabilirler. Ağır metaller toprak solucanlarının ölümüne, gelişimini engellemeye, koza üretimine ve aktivitesine etki eder. Bunun yanında toprak solucanları ağır metalleri vücutlarında biriktirerek toprağın detoksifikasyonunda kullanılabilirler. Bu çalışmada Eldivan ve Çankırı merkezden onar noktadan toprak solucanı ve bu alanlardan toprak örneği alınmıştır. Toplamda 20 solucan ve 20 toprak numunesinde Cd, Pb, Cu, Zn ve Hg ağır metallerinin tespit edilemesi için ICP-OES yöntemi ile analiz edilmiştir. Yapılan ölçümler sırasında Cd, Cu, Zn ve Hg açısından Eldivan ile merkez örnekleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmazken Pb örneklerinin ortalaması merkezde (3,68±1,48) Eldivan'dan (1,72±1,49) istatistiksel olarak daha yüksek bulunmuştur (P≤0,05). Bunun yanında, Eldivan'da karayolu yakını bir alanda Cd, merkezde tren yolu yakınında bir alanda Zn, Eldivan'da bir tarımsal alanda Cu ve merkezde metal işleyen fabrikada ve iki tarımsal alanda Hg sınır değerlerin üzerinde bulunmuştur. Yasal sınırların üzerinde bulunan Cd, Zn, Cu ve Hg kaynaklarının pestisitler, fungisitler, fosil yakıtlar ve trafik kaynaklı olabiliceği düşünülmektedir.

Abstract:
Heavy metals can be defined as metals with a density greater than 5 g/cm3, an atomic number greater than 20, and metals that create toxicity and pollution. The main sources of heavy metals are mineral fertilizers, some bedrocks, sewage waste, biocides, wastewater, urban waste, exhaust gases of motor vehicles and mining. Earthworms live in semi-wet areas and can absorb heavy metals in aquatic and terrestrial environments through different ways such as water intake, nutrient pathway and direct absorption from the epithelium. Heavy metals affect inhibiting development of earthworm, cocoon production, activity and death of earthworm. In addition, earthworms can be used in the detoxification of the soil by accumulating heavy metals in their bodies. In this study, earthworms and soil samples were taken from ten locations in Eldivan and Çankırı centers. A total of 20 worm and 20 soil samples were analyzed by the ICP-OES method to detect Cd, Pb, Cu, Zn and Hg heavy metals. During the measurements, there was no statistically significant difference between Eldivan and center samples in terms of Cd, Cu, Zn and Hg, while the average of Pb samples was statistically higher in the center (3.68±1.48) than Eldivan (1.72±1.49) (P≤0,05). In addition, Cd values in an area near the highway in Eldivan, Zn in an area near the railway in the center, Cu in an agricultural area in Eldivan, and Hg in a metal processing factory and two agricultural areas in the center were found above the limit. It is thought that Cd, Zn, Cu and Hg sources above the legal limits may originate from pesticides, fungicides, fossil fuels and traffic.