Kabul ve Kararlılık Terapisinin (ACT) depremden etkilenen üniversite öğrencilerinin travmalarına ve psikolojik esnekliklerine etkisi
The impact of Acceptance and Commitment Therapy on trauma and psychological flexibility among university students affected by the earthquake
Yazar: ÖMER YÜNCÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL ANER AKTAN
İSTANBUL NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı Kabul ve Kararlılık Terapisi'nin (ACT), depremden etkilenen 
üniversite öğrencilerinin travma düzeyleri ve psikolojik esneklik düzeyleri üzerindeki 
etkisini incelemektir. Araştırmaya 30 katılımcı dahil edildi. Araştırmada katılımcılar
tabakalı rastgele örnekleme yöntemi ile 15 katılımcı deney grubunda ve 15 katılımcı 
kontrol grubunda olacak şekilde 2 gruba ayrıldı. Deney grubunda yaşları 18-30 aralığında 
olan (X̄ = 23.26; ss = 3.19) 8 erkek (%53.3) ve 7 kadın (%46.7) katılımcı vardır. Kontrol 
grubunda ise 18-30 yaş aralığında (X̄ = 23.33; ss = 3.47) 8 erkek (%53.3) ve 7 kadın 
(%46.7) katılımcı vardır. Araştırmada gerçek deneysel desen ve 2x2 karışık (split-plot) 
öntest-sontest kontrol gruplu seçkisiz desen kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak 
Deprem Sonrası Travma Düzeyi Belirleme Ölçeği ve Çok Boyutlu Psikolojik Esneklik 
Envanteri kullanılmıştır. Deney grubuna 6 haftalık ACT müdahalesi uygulanmış; kontrol 
grubuna ise herhangi bir işlem uygulanmamıştır. Veri analizinde, SPSS 26.0 yazılımı 
aracılığıyla eşleştirilmiş t-tesi, bağımsız örneklem t-testi ve Pearson korelasyon analizi 
kullanılmıştır. Araştırmada ACT müdahalesinin deprem kaynaklı travmanın etkisini 
düşürdüğü ve psikolojik esnekliği arttırdığı bulunmuştur. Ayrıca deprem kaynaklı travma 
ile psikolojik esneklik arasında negatif yönlü ilişki görülmüştür.

Anahter Kelimeler
Kabul ve kararlılık terapisi, kabul ve adanmışlık terapisi, ACT, psikolojik esneklik, deprem travması, travma sonrası stres bozukluğu, TSSB, akut stres bozukluğu

Abstract:
This study aims to examine the impact of Acceptance and Commitment Therapy (ACT) 
on the trauma levels and psychological flexibility of university students affected by the
earthquake. The study included a total of 30 participants in the research. In this research, 
participants were divided into two groups by stratified random sampling method: 15 
participants in the experimental group and 15 participants in the control group. In the 
experimental group, there were 8 males (53.3%) and 7 females (46.7%) aged between 18-
30 (M = 23.26; SD = 3.19). In the control group, there were 8 males (53.3%) and 7 females 
(46.7%) aged between 18-30 (M = 23.33; SD = 3.47). The study employed a true 
experimental design and a 2x2 split-plot the randomized pretest-posttest control group 
design. The instruments used for data collection were the Post-Earthquake Trauma Level 
Determination Scale and the Multidimensional Psychological Flexibility Inventory. The 
experimental group received a 6-week ACT intervention, while no intervention was 
applied to the control group. In data analysis, paired-sample t-tests, independent samples 
t-tests, and Pearson correlation analysis were conducted using SPSS 26.0 software. The 
research found that ACT intervention reduces the impact of earthquake-related trauma 
and enhances psychological flexibility. Additionally, a negative correlation has been 
observed between earthquake-induced trauma and psychological flexibility.

Keywords
Acceptance and commitment therapy, ACT, psychological flexibility, post-earthquake trauma, post-traumatic stress disorder, PTSD, acute stress disorder