Temporomandibular eklem disfonksiyonu olan hastalardaki kondiller kemik değişikliklerinin internal düzensizlik (disk deplasmanı) ile olan ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship between condylar bone changes and internal derangement (disc displacement) in patients with temporomandibular joint dysfunction
Yazar: ÖZKAN MİLOĞLU
Danışman: PROF. DR. AHMET BERHAN YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Oral Diagnoz ve Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Bilgisayarlı tomografi = Computed tomography ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging

Özet:
Çalışmamızın amacı TMED şikâyeti mevcut olan genç ve erişkin bireylerdeki MRG ile elde edilen internal düzensizliklerin; BT ile elde edilen kondiler kemik değişiklikleri ile olan ilişkisini incelemektir.Çalışmamızda Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Oral Diagnoz ve Radyoloji Anabilim Dalına TME'ye yönelik şikâyetlerle başvuran bireyler değerlendirmeye alındı. TME'ye yönelik şikâyet olarak ağız açmada kısıtlılık, deviasyon ve defleksiyonun varlığı, klik, krepitasyon ve poping gibi eklem sesleri, kapalı ya da açık kilitlenme baş, yüz, kulak ağrısı gibi semptomlar arandı ve bu hastalara TME disfonksiyonu ön tanısı kondu. Klinik muayenesinde bu disfonksiyonu tarifleyen 41 kadın, 9 erkek toplam 50 hasta çalışmaya dahil edildi.Hastalarımızın MRG görüntüleri ağız açık ve kapalı pozisyonda koronal ve sagittal planda T1, T2 ve proton densite imajların yardımıyla elde edildi.Hastalarımızın BT görüntüleri çok kesitli bilgisayarlı tomografi (multislice BT) cihazında TME bölgesini içine alacak şekilde 0,6 mm lik sagittal ve koronal kesitler alınarak elde edildi.Hastaların MRG'de disk pozisyonları sınıflandırılırken ağız kapalı pozisyonda, diskin posterior bandı kondilin süperiorunda, saat 12 pozisyonunda ve ağız açık pozisyonda diskin kondil ile artiküler eminens arasında yer alması durumundaki sapmalara göre yapıldı. Disk ağız kapalıyken saat 12 pozisyonunda ve kapalıyken de kondil ile artiküler eminens arasında yer aldığında normal pozisyonda kabul edildi. Diskin hem açık hem de kapalı ağız pozisyonunda kondilin anteriorunda konumlanması redüksiyonsuz disk dislokasyonu, ağız kapalıyken kondilin anteriorunda yer alıp, açıldığında normal konumuna gelmesi redüksiyonlu disk dislokasyonu olarak tanımlandı.BT'de kondil değişiklikleri incelenirken kemik değişikliğinin olmadığı ve açık kortikal kemik yüzeyinin olduğu kondil normal, konveks formdan sapmış düz kemik kontürünün olduğu kondil düzleşme (flattening), komşu subkortikal kemik ve kondil yüzeyindeki azalmış dansiteye sahip lokalize bir sahanın olduğu durumda erozyon ve kondilin süperior ya da anterior yüzeyi üzerindeki marjinal bir kemik büyümesinin olduğu kondil osteofit formasyonu olarak kabul edilmiştir.Toplam 100 eklemin BT görüntülerinde 53 kondilde herhangi bir kemik değişikliği mevcut değilken; 47 kondilde kemik değişikliği tespit edilmiştir. Bu değişikliğin tespit edildiği vakalarda 19 kondilde düzleşme, 18 kondilde erozyon ve 10 kondilde ise osteofit formasyonu tespit edilmiştir Aynı eklemlerin MRG görüntülerinde ise 100 eklemin 52'sinde disk pozisyonu normal iken; 37 eklemde redüksiyonlu disk deplasmanı ve 11 eklemde ise redüksiyonsuz disk deplasmanı tespit edilmiştir.Kondiler kemik değişikliğinin olmaması ile normal disk pozisyonu arasındaki ve kondiler kemik değişikliğinin varlığı ile diskin deplase olması arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.0001).Düzleşmenin olduğu kondiler kemik değişikliğinin varlığının ne normal pozisyondaki disk ile ne de deplase olmuş disk ile ilişkisi istatististiksel olarak anlamlı olmadığı gösterilmiştir (p>0.05).Disk deplasmanının varlığı ile erezyonel kondiler kemik değişikliği arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.0001). Bununla birlikte redüksiyonlu ve redüksiyonsuz deplasman vakalarında ortaya çıkan erozyonel kondiler farklılık istatistiksel olarak anlamlı değildir (p>0.05).Osteofit varlığı ile deplase disk arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.0001). Buna ilaveten osteofit formasyonunun belirlendiği vakalardaki redüksiyonlu ve redüksiyonsuz disk deplasmanları arasında ortaya çıkan farklılık da anlamlıdır. Osteofit varlığı ile redüksiyonsuz disk deplasmanı arasındaki ilişki de istatistiksel olarak anlamlı olarak tespit edilmiştir (p<0.05).

Abstract:
The present study aims to examine the relationship of internal derangements obtained by MRI with condylar bone changes obtained by CT in young individuals and adults with TMJD complaint.Individuals who presented with complaints about TMJ to the Department of Oral Diagnosis and Radiology of the Faculty of Dentistry at Atatürk University were evaluated in our study. The complaints about TMJ included symptoms such as restricted mouth opening, the presence of deviation and deflection, joint sounds like clicking, crepitation, and popping, open or closed lock, and pain in the head, face or ear and the patients with these symptoms were pre-diagnosed with TMJ dysfunction. 41 female and 9 male patients (total 50) who described this dysfunction in their clinical examination were included in the study.Coronal and sagittal MRI images of our patients were obtained in open- and closed-mouth positions using the T1, T2 and proton density images.CT images of our patients were obtained by 0.6 mm coronal and sagittal cross-sections including the TMJ region on a multislice CT machine.Classifications of the disc positions of the patients in MRI were made according to the deviations at the 12 o?clock position where the posterior band of the disc was superior to the condyle in closed-mouth position and in open-mouth position in which the disc was located between the condyle and the articular eminence. The disc was assumed to be at the 12 o?clock position when the mouth was closed and to be in its normal position when it was located between the condyle and the articular eminence in closed-mouth position. Positioning of the disc anterior to the condyle in both open- and closed-mouth positions was described as disc dislocation without reduction and its positioning as anterior to the condyle in closed-mouth position and obtaining its normal position when the mouth is open was described as disc dislocation with reduction.When examining the condylar changes in CT, a condyle without any bone changes and with open cortical bone surface was classified as normal; a condyle with flat bone contour deviating from the convex form was considered as flattening; a localized area of decreased density of the condylar surface and adjacent subcortical bone was described as erosion; and a condyle with a marginal bone outgrowth on the anterior or superior condylar surface was considered as osteophyte formation.Of the CT images of a total of 100 joints, 53 condyles did not exhibit any bone changes, while 47 condyles were found to have bone changes. Among the cases in whom such changes were detected, 19 condyles had flattening, 18 had erosion, and 10 condyles had osteophyte formation. In the MRI images of the same 100 joints, on the other hand, 52 joints had normal disc position, while disc displacement with reduction was detected in 37 joints and disc displacement without reduction was found in 11 joints.The relationships between the lack of condylar bone changes and normal disc position and between the presence of condylar bone changes and displaced disc were statistically significant (p<0.0001).The relationship of the presence of a condylar bone change with flattening with a disc in normal position or with a displaced disc were shown to be statistically insignificant (p>0.05).The relationship between the presence of disc displacement and erosional condylar bone change was statistically significant (p<0.0001). However, the erosional condylar change observed in cases of displacement with and without reduction is not statistically significant (p>0.05).There is a statistically significant relationship between the presence of osteophyte and displaced disc (p<0.0001). Furthermore, the difference between the disc displacements with and without reduction in cases in whom osteophyte formation has been identified is also significant. The relationship between the presence of osteophyte and disc displacement without reduction was also found to be statistically significant (p<0.05).