Hastanelerde hemşire ihtiyacının iş yüküne dayalı olarak belirlenmesi: WISN yönteminin uygulanması
Determining the need for nurses in hospitals based on workload: Application of the WISN method
Yazar: ÖZER ARIK
Danışman: PROF. DR. YUNUS EMRE ÖZTÜRK
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Hastanelerde yeterli sayıda, adil ve dengeli bir iş gücü dağılımı, güvenilir ve kaliteli sağlık hizmetleri için vazgeçilmezdir. Ancak, hastanelere tahsis edilen sağlık kadroları sınırlıdır. İş yüküne göre dengeli olmayan bir personel dağılımı, iş verimini düşürürken sağlık hizmetlerinin sunumunu da olumsuz etkilemektedir. Bu araştırmanın temel amacı, bir üniversite hastanesindeki hemşire ihtiyacının bölümlerdeki iş yüküne dayalı olarak belirlenmesidir. Ayrıca, hemşirelerin servis düzeyinde maruz kaldığı iş yükü baskısına göre dengeli bir personel dağılımı için hastane yöneticilerine kanıta dayalı çözümler sunmayı amaçlamaktadır. 
Bu araştırmada, Konya ilindeki bir üniversite hastanesinin 2023 yılına ait hizmet istatistikleri kullanılarak 2024 yılı için gerekli olan hemşire ihtiyacı belirlenmiştir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından geliştirilen Workload Indicators of Staffing Need (WISN) yöntemi, spesifik bir yaklaşımla hastane içi bölümlerde uygulanmıştır. WISN metodolojisinin hastane yöneticisi perspektifinden ele alındığı bu çalışma, nicel araştırma yönteminin kullanıldığı kesitsel bir çalışmadır. Hemşire iş yükü bileşenlerinin ve süre standartlarının belirlenmesinde yüz yüze görüşme yöntemi, hastane istatistiklerinin tespit edilebilmesinde ise retrospektif doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama araçları, yüz yüze görüşmelerde kullanılan anket formları ile hastanenin resmi hizmet istatistiklerinin kaydedildiği hastane veri formlarıdır. Verilerin analizinde ise DSÖ tarafından hazırlanmış olan WISN yazılımı kullanılmıştır. Bulgular kapsamında, WISN yöntemine göre 33 servisin 16'sında hemşire açığı, 9'unda hemşire fazlası, 8'inde ise yeterli hemşire sayısı tespit edilmiştir. Hemşirelerin iş yükü düzeyinde aynı hastanenin bölümleri arasında önemli bir fark vardır (WISN= 0,43-2,20). Hemşirelerin iş yükü oranı, servislerin %52'inde 1 ve 1'in üstünde, %48'inde ise 1'in altında kalmıştır. İş yükü baskısının en yüksek olduğu birimler gastroenteroloji, üroloji ve nöroloji servisleridir. Hemşire fazlasının en belirgin olduğu birimler ise çocuk cerrahi, özel servis ve fizik tedavi servisleridir. Hemşireler zamanlarının %61'ini sağlık hizmetleri faaliyetlerine, %26'sını destek faaliyetlerine ve %13'ünü de bireysel ek faaliyetlere harcamaktadır. Hemşire başına düşen hasta sayısı, servislerin iş yükü düzeyine göre değişmektedir. WISN oranı 1'in altına düştükçe bir hemşirenin bakmakla sorumlu olduğu hasta sayısı artmaktadır. Bu hastanedeki iş yüküne göre hesaplanan ortalama hemşire-hasta oranı 1:5'tir. İş yüküne göre dengeli bir personel dağılımı için servisler arasında gerekli hemşire transferleri yapıldıktan sonra 72 hemşireye daha ihtiyaç vardır. Optimum hemşire dağılımının hastaneye maliyeti 21.860.352,00 Türk Lirası olarak tahmin edilmiştir. 
Sonuç olarak, servislere göre değişen iş yükü düzeyi hemşire ihtiyacının temel belirleyicisidir. Araştırmanın yapıldığı hastanede iş yüküne göre hemşire dağılımı dengeli değildir ve insan kaynağı verimli kullanılmamaktadır. Daha dengeli ve adil bir hemşire dağılımı için öncelikle personel farkı değil, iş yükü oranları dikkate alınmalıdır. Optimum iş gücü seviyesine ulaşmak için servisler arasında hemşire transferleri ve yeni personel alımı yapılmalıdır. Daha güvenli ve kaliteli hasta sonuçları için servis düzeyinde belirlenen hemşire-hasta oranlarının kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
A sufficient, fair and balanced workforce distribution in hospitals is essential for reliable and quality healthcare services. However, the healthcare staff allocated to hospitals is limited. An unbalanced staff distribution according to workload reduces work efficiency and negatively affects the provision of healthcare services. The main purpose of this research is to determine the nursing needs in a university hospital based on the workload in the departments. It also aims to provide evidence-based solutions to hospital managers for a balanced staff distribution according to the workload pressure that nurses are exposed to at the ward level.
In this study, the nurse need for 2024 was determined by using the service statistics of a university hospital in Konya province for the year 2023. The Workload Indicators of Staffing Need (WISN) method, developed by the World Health Organization (WHO), was applied to the departments within the hospital with a specific approach. This study, which addressed the WISN methodology from the perspective of the hospital manager, is a cross-sectional study using the quantitative research method. The face-to-face interview method was used to determine the nurse workload components and time standards, and the retrospective document review method was used to determine the hospital statistics. The data collection tools were the questionnaire forms used in face-to-face interviews and the hospital data forms where the official service statistics of the hospital were recorded. The WISN software prepared by the WHO was used in the analysis of the data. Within the scope of the findings, according to the WISN method, a nurse shortage was detected in 16 of 33 services, a surplus of nurses in 9, and a sufficient number of nurses in 8. There is a significant difference in the workload level of nurses between the departments of the same hospital (WISN= 0.43-2.20). The workload ratio of nurses was 1 or above 1 in 52% of the wards and below 1 in 48%. The units with the highest workload pressure are gastroenterology, urology and neurology wards. The units with the most significant excess of nurses are pediatric surgery, private ward and physical therapy wards. Nurses spend 61% of their time on health service activities, 26% on support activities and 13% on individual additional activities. The number of patients per nurse varies according to the workload level of the wards. As the WISN ratio falls below 1, the number of patients per nurse is responsible for looking after increases. The average nurse-patient ratio calculated according to the workload in this hospital is 1:5. After the necessary nurse transfers are made between the wards for a balanced staff distribution according to the workload, 72 more nurses are needed. The cost of optimum nurse distribution to the hospital is estimated as 21,860,352.00 Turkish Lira. 
As a result, the workload level that varies according to the wards is the main determinant of the need for nurses. In the hospital where the study was conducted, the distribution of nurses according to workload is not balanced and human resources are not used efficiently. For a more balanced and fair distribution of nurses, workload ratios should be taken into consideration, not the difference between the current and required number of staff. In order to reach the optimum workforce level, nurse transfers and new staff recruitment should be made between wards. It is recommended to use nurse-patient ratios determined at the ward level for safer and higher quality patient outcomes.