Acil serviste sepsis tanısı almış hastalarda methemoglobin düzeyinin prognoz üzerine etkisi
Effects of methemoglobin levels on prognosis in patients diagnosed with sepsis in emergency service
Yazar: LEVENT OKTAR
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN KÖYLÜ
Sağlık Bakanlığı / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Acil tıp servisleri = Emergency medical services ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Methemoglobin = Methemoglobin ; Mortalite = Mortality ; Prognoz = Prognosis ; Sepsis = Sepsis

Özet:
Amaç: Sepsis mortalitesi ve morbiditesi yüksek olan takip ve tedavisi özen gerektiren bir hastalıktır. Bu çalışmada acil serviste sepsis tanısı almış hastalarda methemoglobin düzeyinin prognoz üzerine etkisi araştırılması amaçlandı.
Yöntem: Bu çalışma Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği  ve Acil Kritik Yoğun Bakım Ünitesinde 2010 ile 2015 yılları arasında sepsis tanısı alan 18 yaş üzeri has-taların  dosyaları taranarak retrospektif olarak yapıldı.
Bulgular: Araşrıtma kapsamında 104'ü erkek, 95'i kadın olmak üzere 199 hastanın verileri değerlendirildi. 18 yaş altı hastalar, gebeler, aktif malignitesi olanlar çalışmaya dahil edilmedi. Hastaların demografik özellikleri, öz geçmişi, MAP, laboratuar bulguları (hemoglobin, trom-bosit, üre, kreatinin, total bilirubin, pH, pCO2, pO2, HCO3, methemoglobin, karboksihemo-globin, laktat, sodyum, potasyum , kalsiyum, albumin, CRP, prokalsitonin, PT, PTT değerleri) hesaplanmış olan APACHE 2 ve SOFA skorları kayıt altına alındı. Çalışmamızda sepsis has-talarında MetHb düzeyi ile mortalite arasında istatiksel olarak anlamlı fark yoktu (p=0,786). MetHb düzeyi ile MAP arasında anlamlı fark bulunamadı (p=0,933). MetHb düzeyi ile kültür-de üreme olanlar ve olmayanlar arasında anlamlı fark yoktu (p=0,716). MetHb düzeyi ile cinsi-yet arasında anlamlı fark saptanmadı (p=0,366). COHb düzeyi ile mortalite arasında anlamlı fark yoktu (p=0,425). COHb düzeyi ile MAP arasında anlamlı fark saptanmadı (p=523). COHb düzeyi ile kültürde üreme olanlar ve olmayanlar arasında anlamlı fark yoktu (p=0,183). COHb düzeyi ile cinsiyet arasında anlamı fark yoktu (p=0,312). Laktat düzeyleri ve cinsiyet arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı (p=0,275). Laktat düzeyleri ile kültürde üreme olanlar ve olmayanlar arasında anlamlı fark yoktu(p=0,373). Laktat düzeyleri ile mortalite arasında anma-lı bir fark saptandı (p<0.001). Laktat düzeyleri ve MAP arasında negatif yönde orta düzeyde (r:-0,250) korelasyon saptanmıştır.
Sonuç: Sepsis insidansı giderek artan, tedavisi güç, mortalitesi yüksek ve patofizyolojisi kar-maşık olayların etkili olduğu klinik bir tablodur. Bir oksidatif stresin ve bu stresi bertaraf eden mekanizmaların yetersiz kalmasının sonucu olarak artan MetHb yüzdelerinin asemptomatik yükselişi birçok inflamatuar tablonun erken tanısı için ve uzun dönem prognoz belirteci olarak araştırılmaktadır. Şiddetli bir inflamatuar süreç olan SIRS ve sepsis de bu tablolardandır.
Bu araştırmada acil servislere sık başvuran sepsis hastalarının, başvuru sırasında çok değerli olan prognoz ve mortaliteleri hakkında, yine acil servis hekimlerinin dakikalar içinde sonucuna ulaşabildiği bir kan gazı analizindeki bazı veriler ile fikir edinip edinemeyeceklerine ışık tutmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda COHb ve MetHb değerleri ile sepsis hastalarının hasta-nede kalış süresi ve mortalitesi arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Laktat değerleri ile sepsis hastalarının hastanede kalış süreleri arasında, yine anlamlı bir ilişki bulunmazken, hasta-ne içi mortaliteleri arasında anlamlı bir ilişki ortaya koyulmuştur.Sonuç olarak sepsis hastalarında acil servise başvuru anındaki MetHb düzeyinin prog-noz ve mortalite tahmininde kullanılabilirlikten uzak olduğu görülmektedir. Diğer yandan acil servise başvuru anında laktat düzeyinin sepsis mortalitesi ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Bu konuda şüphesiz daha farklı gereç ve yöntemlere dayanan daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Object: Sepsis is a disease with high mortality and morbidity and it requires careful monitoring and treatment. In this study we aimed to research effects of methemoglobin levels on prognosis in patients diagnosed with sepsis in emergency service.
Method: : This study conducted in Konya Education and Research Hospital Emer-gency Department between 2010 to 2015 of sepsis diagnosed, was made retrospectively by scanning the files of patients above 18 years of age.
Result: In this study 199 medical charts of patients were evaluated (104 male, 95 fe-male). Patients under 18 years of age, pregnant women, with active malignancy were excluded from the study. The demographic characteristics of the patients, biography, mean arterial blood pressure, laboratory findings(hemoglobin, platelet count, urea, creatinine, total bilirubin, pH, pCO2, pO2, HCO3, methemoglobin, carboxyhemoglobin, lactate, sodium, potassium, calcium, albumin, CRP, procalcitonin, PT, PTT values) APACHE 2 and SOFA scores were recorded. In our study, there was no statistically significant difference between patients with sepsis mortality(p= 0,786), MAP(p=0,933), culture(p=0,716), sex(p=0,366)  by MetHb levels. Also there was no statistically significant difference between patients with sepsis morta-lity(p=0,425), MAP(p=0,523), culture(p=0,183), sex(p=0,312)  by COHb levels. There was no statistically significant difference between sex(p=0,275) and culture(p=0,373) by lactate le-vels. Lactate levels were a significant difference in mortality (p <0.001). There was negative moderately correlation (r: -0,250) between lactat levels and MAP.
Conclusion: According to the results of the study; COHb and MetHb rates, are not correlated with neither the length of stay in hospital nor the mortality. But lactate levels are associated with mortality rates. COHb and MetHb do not provide a prediction about prognosis or mortality; but lactate is a useful marker for emergency physicians on admission, to estimate the mortality of patients with sepsis.