İki dingilli tarım arabasının traktörle kombinasyonunda frenleme etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of braking effectiveness in combination of tractor and two axle trailer
Yazar: HAKAN AYKAN
Danışman: PROF. DR. KAZİM ÇARMAN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Günümüzde traktör tarım arabası kombinasyonunun hızının artması nedeni ile kullanılan çarpma etkili fren sistemlerinin yerini hızla hidrolik fren sistemleri almaktadır. Ülkemizde çarpma etkili fren sistemine sahip tarım arabalarında frenleme momenti ve frenleme ivmesi üzerinde çalışmalar yapılmıştır. İki aksta dört tekere etki eden hidrolik fren sistemine sahip tarım arabalarının frenleme ivmesi ve frenleme momenti ile ilgili bir çalışma yoktur. Bu tez çalışmasında hidrolik fren tertibatına sahip tarım arabası ile traktör kombinasyonunun frenleme etkinliği deneysel olarak incelenmiştir. Çalışmada statik frenleme etkinliği teorik olarak hesaplanmış, daha sonra deneysel yöntemle statik ve dinamik olarak frenleme etkinlikleri belirlenmiştir. Frenleme ivmesi tespit edilirken 2100 kg ağırlığındaki tarım arabasının yüklenmediği durum, 4200, 6000 ve 7800 (%70, 100, 130 yüklü) kg yüklendiği durumlar incelenmiştir. Belirlenen yükleme oranlarının her biri için tarım arabası ile traktör kombinasyonunun 25 km/s'lik ilerleme hızında frenleme yapılmıştır. Denemeler asfalt ve stabilize yol şartlarında gerçekleştirilmiştir. Frenleme ivmesi değerleri deneysel olarak tespit edilmiştir. Frenlemelerde tarım arabasının fren sisteminin olmaması, ön dingil frenli olması, arka dingil frenli olması, çift dingil frenli olması durumları da incelenmiştir. Ayrıca frenleme esnası sırasında makaslama olayının oluşup oluşmadığı gözlemlenmiştir. Deneysel sonuçlara göre tarım arabasında her iki dingilde frenleme yapılması stratejisinin en iyi frenleme ivmesi değerini verdiği ve en az makaslamaya yol açtığı tespit edilmiştir. Frenleme ivmesi değerleri 2.15 ile 5.11 m/s2 arasında değişmiştir. En tehlikeli makaslama durumu tarım arabasında frenleme yapılmadığında ve %130 yükleme durumunda görülmüştür. Ayrıca bulunan sonuçların TS 585'e uygunluğu değerlendirilmiştir.

Abstract:
Today, hydraulic braking systems are taking place of impact braking systems rapidly, due to the increasing travel speed of agricultural tractor trailer combination. There are studies on braking moment and braking deceleration of agricultural trailers with impact braking systems in our country. No work has been encountered on braking moment and braking deceleration of agricultural trailers with hydraulic braking systems acting on two axles and four wheels. An experimental work was conducted in the context of this thesis, by investigating braking effectiveness of agricultural tractor trailer combination with hydraulic braking equipment. Static braking effectiveness was calculated theoretically in the work, and braking effectiveness was determined dynamically. The load of the agricultural trailer having 2100 kg weight was arranged as empty, 4200, 6000 and 7800 kg (70, 100, 130 % loaded) during determination of braking deceleration. Braking was done at 25 km/h travel speed of agricultural tractor trailer combination for each predetermined trailer loadings. Trials were realized on asphalt and stabilized soil road conditions. Braking deceleration values were determined experimentally. Conditions of no trailer braking, front axle trailer braking, rear axle trailer braking and double axle trailer braking were investigated during braking. Also, jack knifing phenomenon was monitored for its occurrence during braking. Two axle braking strategy was observed to give the best braking deceleration and to lead to the least jack knifing according to the experimental results. Braking deceleration values changed between 2.15 and 5.11 m/s2. The most dangerous jack-knifing phenomenon was observed for no trailer braking strategy and maximum loading value. Additionally, conveniency of the findings according to TS EN 585 was evaluated.