Afgan refakatsiz çocukların ve gençlerin dayanıklılıklarının ve yapabilirliklerinin incelenmesi: Türkiye'den deneyimler
Examining the resilience and capabilities of Afghan unaccompanied children and youth: Experiences from Turkey
Yazar: SULTAN EBRU BULGURCUOĞLU
Danışman: PROF. DR. REYHAN ATASÜ TOPCUOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Afganlılar = Afghans ; Göçler = Migrations ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Refakatsiz çocuklar = Unaccompanied children ; Uluslararası göç = International migration ; Yılmazlık = Resiliency ; Zorunlu göç = Forced emigration ; Çocuklar = Children

Özet:
Araştırmanın amacı Afgan refakatsiz çocukların ve gençlerin karşılaştıkları zorluklar karşısında nasıl hayatta kaldıklarını anlamaya çalışmaktır. Araştırmacının güçler perspektifini benimseyerek çıktığı yolda, araştırmanın kuramsal temelleri dayanıklılık ve yapabilirlikler yaklaşımı üzerine inşa edilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen kullanılarak deneyimler keşfedilmeye çalışılmıştır. Amaçlı örneklem stratejilerinden farklılıklar içerisindeki ortaklığı anlayabilmek için maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılmıştır. Ek olarak kartopu örneklemesi ile alanında deneyimli meslek elemanlarına erişilmiştir. (Farklı) kurumlarda ve illerde refakatsiz çocuklarla çalışma deneyimi olan 16 meslek elemanı ve çocuk koruma sistemine eriş(e)memiş 12 Afgan refakatsiz gençle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın verileri ATLAS.ti nitel veri analiz programı ile analiz edilmiştir. Tematik analiz ile sırasıyla açık, eksen ve seçici kodlamaya göre veriler kodlanarak iki temaya ve altı kategoriye ulaşılmıştır. Temalar sırasıyla "Refakatsiz Çocukların Çocuk Koruma Sistemine Erişim Sürecinde Karşılaştıkları Zorluklar ve Sisteme Karşı Mücadele" ve "Afgan Refakatsiz Gençlerin Hayatta Kalabilme Becerileri"dir. Afgan refakatsiz çocuklar, menşe ülkelerinde yıllardır devam eden savaş ve şiddetin sonucu olan ekonomik istikrarsızlıklardan dolayı göç etmek zorunda kalırlar. Göç yolundaki kaynakları ailenin maddi desteği, yolda beraber geldikleri göçmen grupları, gıda, kolektif benlik ve (çoğu zaman geri gönderilmelerini engellediğinden) çocuk yaşta olmalarıdır. Türkiye'ye vardıklarında çocuk koruma sistemine erişemez ya da çalışabilmek için erişmek istemezler. Sisteme erişseler dahi kurumsal kapasitelerden yoksun, uygulamaların mevzuata göre yürümediği ve engellerin olduğu sınırlandırılmış yapabilirliklerle karşılaşırlar. Refakatsiz çocukların kimi zaman baskıya yol açan bu sisteme karşı mücadeleleri gerçek bilgilerini paylaşmayarak ve kurum bakımından kaçarak devam eder. Afgan refakatsiz çocuklar ve gençler, çocuk koruma sistemine eriş(e)mediklerinde çoğunlukla çocuk işçi olarak prekaritede hayatta kalmaya çalışırlar. Geride kalan aileleri ve kendileri hayatta kalabilsin diye çalışmak ve para kazanmak üzerine bir hayat kurarlar. Geride kalan ailelerine karşı devam eden sorumlulukları, farkındalıkları, öz yeterlilikleri ve homososyal dayanışma ağları dayanıklılıklarını destekler. Araştırmada (Afgan) refakatsiz çocuklara yönelik dokuz maddeden oluşan ve gelişmeye açık bir yapabilirlikler listesi önerilmiştir. Bu araştırma göç alanındaki araştırmalara ve refakatsiz çocuk koruma sistemine verilecek katkı bakımından önemlidir.

Abstract:
The aim of the research is to understand how Afghan unaccompanied children and youth survive in the face of challenges. The researcher set out with the strengths perspective. The theoretical foundations of the research are resilience and capabilities approach. In this research, the phenomenological design, one of the qualitative research methods, was used. Maximum variation sampling was used to understand the commonality in differences from purposive sampling strategies. Experienced professionals were reached with snowball sampling. Semi-structured interviews were conducted with 16 professionals who worked with unaccompanied children in (different) institutions and provinces, and 12 Afghan unaccompanied youth who have not access to the child protection system. The data of the research were analyzed with ATLAS.ti qualitative data analysis software. With the thematic analysis, two themes and six categories were reached by coding the data according to open, axial, and selective coding. The themes are "Challenges Encountered by Unaccompanied Children in Accessing the Child Protection System and Struggling Against the System" and "Survival Skills of Afghan Unaccompanied Youth". Afghan unaccompanied children are forced to migrate due to economic instability in their origin country as a result of years of war and violence. The resources on the migration route are the financial support of the family, the migrant groups they come with on the way, food, the collective self, and their young age, which often prevents to sent back. When they arrive in Turkey, many do not have access to the child protection system or do not want to access to work. Even if they access the system, they encounter limited capabilities that lack institutional capacities, practices do not align with the regulations, and there are obstacles. Unaccompanied children' struggle against this system, which sometimes leads to oppression, continues by not sharing their real information and escaping from institutional care. When they don't have access to the child protection system, they often struggle to survive in precarity as child labor. For their families and themselves to survive, they build a life on working and earning money. Responsibility to their families, awareness, self-efficacy and homosocial solidarity networks supports their resilience. The research has proposed a list of nine capabilities for (Afghan) unaccompanied children, which is open to further development. This research is significant in terms of its contribution to migration research and child protection system for unaccompanied children.