Gıda sanayinde kullanılan kalite güvence sistemlerinin tüketicilerin satın alma davranışlarına etkisi: ISO 9000, ISO 22000 (HACCP) örneği
The effects of the quality assurance systems used by the food industry on the purchasing behaviors of consumers: The samples of ISO 9000, ISO 22000 (HACCP)
Yazar: YAKUP ERDAL ERTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. FÜSUN TATLIDİL
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Tüketici davranışı = Consumer behavior

Özet:
Günümüzde çevre, sağlık ve kalite standartları artık firmaların rekabet güçleri üzerinde belirleyici faktörler arasına girmişlerdir. Gıda sanayi doğrudan insan sağlığını ilgilendiren bir alanda faaliyet göstermekte olduğundan, üretimin kalitesini garanti altına alacak ve ürettiği ürünü güvenilir kılacak güven aralıkları içerisinde üretim yapmak mecburiyetindedir. Bu mecburiyet üretim öncesi hazırlıktan, üretim süreçlerine ve ürünün nihai kullanıcı olan tüketicisinin satın alma kararlarını etkileyecek birçok unsurun dikkate alındığı proaktif bir yaklaşımı öngörmektedir. Günümüz tüketicisi, kendisi ve ailesi için daha sağlıklı ve güvenilir ürünler talep etmektedir. Bu durum, tarıma dayalı üretim yapan sanayi dalları arasında en belirgin olarak gıda üretimi yapan endüstriyi yakından ilgilendirmektedir.Gıda Sanayinde faaliyet gösteren firmalarda ISO 22000 ve ISO 9000 kalite yönetim sistemi standardı serilerinin birbirini tamamlayıcı olarak kullanılması temel strateji olarak göze çarpmaktadır. Gıda sanayi tarafından üretilen ürünlerde kullanılan bu kalite güvence sistemlerinin kullanılması üretim süreçlerinin doğal bir gereği olmakla birlikte bunun tüketiciler tarafından ne ölçüde bilindiği ve tüketicilerin satın alma kararlarını ne ölçüde etkilediği, bu etkiyi ortaya çıkaran değişkenlerin neler olduğunun araştırılması daha sağlıklı işleyen bir piyasa mekanizması açısından önem taşımaktadır.Bu araştırma ile tüketicilerin gıda sanayi ürünlerini satın alma kararlarında; üretim süreçlerinde kalite güvence sistemlerinin kullanıldığını gösteren sertifikaların etkili olup olmadığını, tüketicilerin bu belgeleri ne ölçüde güvenilir buldukları ve satın alma kararlarını etkileyip etkilemediği incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre; tüketicilerin gıda ürünlerini satın alırken ürünün sağlık açısından güvenilir olmasını ve kalite belgeli olmasını öncelikli olarak istedikleri tespit edilmiştir. Kalite güvence sistemlerinin tüketicilerin satın alma kararlarına etkisinin belirlenmesi gıda ve sağlık gibi temel konularda etkili; kamu ve özellikle gıda sanayinde faaliyet gösteren firmalardaki karar alıcıların veya politika belirleyicilerin daha doğru kararlar almalarına, plan ve politikaları hayata geçirmelerine yardımcı olacaktır.

Abstract:
Today environment, health and quality standards have become the determined factors on the firms? competitive power. Because of the food industry?s working on a field which is directly affecting the products on which they guarantee the quality of the production and make the product reliable. This compulsion foresees a proactive approach which considers the elements from pre-producing preparation, the producing process and finally to effecting the consumer?s buying decisions. Today?s consumers demand healthier and more reliable products for themselves and their families. This condition effects the food producing. Industry must beyond all the other industries which work on the agriculture field.In the firms which work on food industry, the usage of the series as combining in ISO 22000 and ISO 9000 Quality Control Systems, is seem as a basic strategy. It is important for the market mechanism that the Quality Security Systems, which are used in production of food, besides being a natural need of production, it is also important for a healthier market to search thoroughly how much the consumers know about that and how it effects the decisions of the consumers? buying the products and what are the variables that effect the consumers? decisions.With this investigation, it is investigated that are the Certificates of Quality Security Systems important on affecting the ideas of the consumers about buying or not buying and do the consumers really find these certificates reliable. According to the research findings, it is identified that consumers has asked that the food products that they purchase should be reliable in terms of health and quality of the product be certified, as priorities they look for. If the effect of Quality Security Systems on the consumers? decision is designated, it will be effective on basic issues as food and health; also it will help decision makers in the firms of food industry and policy diagnostics, to make the connect decisions.