Mikrobiyal ve kimyasal gübrelerle desteklenmiş farklı kaynaklı organik gübrelerin silajlık mısırda verim ve kalite üzerine etkileri
Effects of different source organic fertilizers supplemented with microbial and chemi̇cal fertilizers on yield and quality in silage corn
Yazar: HASAN KALE
Danışman: PROF. DR. MAHMUT KAPLAN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Silajlık mısır, yüksek verimi ve besin değeri nedeniyle hayvan beslemede önemli bir yem bitkisidir. Farklı kaynaklardan elde edilen organik gübrelerin, mikrobiyal ve kimyasal gübrelerle desteklenmesi, bitki büyümesi, verim ve kalite üzerinde olumlu etkiler yaratma potansiyeline sahiptir. Bu çalışma, mikrobiyal gübrelerle desteklenmiş organik gübrelerin silajlık mısırda verim ve silaj kalitesi üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacı ile yapımıştır. Çalışma 2022-2023 yıllarında Yozgat Bozok Üniversitesi Boğazlıyan Meslek Yüksekokulu deneme arazisinde yürütülmüştür. Deneme tesadüf bloklarında, bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Ana parsellerde mikrobiyal gübre, alt parsellerde; organik sığır ve koyun gübreleri ile kimyasal gübrenin farkı doz ve kombinasyonları yer almıştır. Çalışma sonucunda en yüksek bitki boyu, bitki çapı, sap oranı, yaprak oranı, koçan oranı mikrobiyal gübreli %100 kimyasal gübre uygulamasından, en düşük değerler ise mikrobiyal gübresiz %100 sığır gübresi uygulamasından elde edilmiştir. En yüksek yeşil ot verimi bakterili %50 koyun +%50 kimyasal gübre uygulamasından ve en düşük mikrobiyal gübresiz %100 sığır gübresi uygulamasından elde edilmiştir. En yüksek silaj pH değeri mikrobiyal gübresiz %100 koyun gübresi uygulamasından ve en düşük mikrobiyal gübreli %75 sığır gübresi + %25 kimyasal gübre uygulamasından elde edilmiştir. En yüksek silaj kuru madde oranı mikrobiyal gübreli %50 sığır gübresi + %50 kimyasal gübre uygulamasından ve en düşük mikrobiyal gübresiz %100 sığır gübresi uygulamasından elde edilmiştir. En yüksek silaj ham protein oranı mikrobiyal gübreli %75 sığır gübresi + %25 kimyasal gübre ve mikrobiyal gübreli %50 sığır gübresi + %50 kimyasal gübre uygulamasından ve en düşük mikrobiyal gübresiz %100 kimyasal uygulama grubundan elde edilmiştir. Mikrobiyal gübreli + organik gübre kombinasyonu, mikrobiyal gübresiz + organik gübre kombinasyonuna göre mısır silajında laktik asit ve asetik asit oranını artırırken bütirik asit değerini düşürmüştür. 
Silajlık mısır için en iyi verim ve kalite sonuçları, mikrobiyal gübre ile desteklenen %50 koyun gübresi + %50 kimyasal gübre ve %50 sığır gübresi + %50 kimyasal gübre kombinasyonlarıyla elde edilmiştir. Bu nedenle, mikrobiyal gübre kullanılarak bu kombinasyonların uygulanması önerilir.

Anahtar Kelimeler: Mısır, Organik Gübre, Mikrobiyal Gübre, Bakteri Uygulaması

Abstract:
Silage corn is an important forage crop in animal nutrition due to its high yield and nutritional value. Supporting organic fertilizers obtained from different sources with microbial and chemical fertilizers has the potential to create positive effects on plant growth, yield and quality. This study was conducted to evaluate the effects of organic fertilizers supported with microbial fertilizers used in silage corn production on yield and silage quality. The study was carried out in the trial fields of Yozgat Bozok University Boğazlıyan Vocational School in 2022-2023. The trial was established in randomized blocks – split plots design with 3 replications. Main plots were created with and without microbial fertilizer application, and sub-plots were created with organic cattle and sheep manure and full dose control 100% chemical fertilizer. As a result of the study, the highest plant height, plant diameter, stem ratio, leaf ratio, cob ratio were obtained from microbial fertilizer control %100 chemical fertilizer treatments and the lowest values from free of microbial fertilizer %100 cattle manure treatments. The highest green herbage yield was obtained from free of microbial fertilizer 50% sheep +%50 chemical fertilizer treatments and the lowest from free of microbial fertilizer 100% cattle manure treatments. The highest silage pH value was obtained from free of microbial fertilizer 100% sheep manure treatments and the lowest from bacteria-free 75% cattle manure +%25 chemical fertilizer treatments. The highest silage dry matter ratio was obtained from free of microbial fertilizer 50% cattle manure + %50 chemical fertilizer treatments and the lowest from free of microbial fertilizer 100% cattle manure treatments. The highest silage crude protein ratio was obtained from free of microbial fertilizer 75% cattle manure + %25 chemical fertilizer and free of microbial fertilizer 50% cattle manure + %50 chemical fertilizer treatments and the lowest from free of microbial fertilizer %100 chemical application group. The combination of microbial fertilizer + organic fertilizer increased the lactic acid and acetic acid ratio and decreased the butyric acid ratio of corn silage as compared to the combination of free of microbial fertilizer + organic fertilizer. 
The best yield and quality results for silage maize were obtained with combinations of 50% sheep manure + 50% chemical fertilizer or 50% cattle manure + 50% chemical fertilizer supplemented with microbial fertilizer. Therefore, it is recommended to apply these combinations using microbial fertilizer.

Keywords: Corn, Organic Fertilizer, Microbial Fertilizer, Bacteria Application