İstanbul Boğaz Köprüleri'nde taşıtların yarattığı kirliliğin Copert III ve Mobile 6 modelleri ile hesaplanması
Calculating pollution caused from motor vehicles at Bosphorus Bridges by means of Copert III and Mobile 6
Yazar: OZAN DENİZ
Danışman: DOÇ.DR. KADİR ALP
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Bilimleri ve Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Hava kirliligi, günümüzde gelismis ve gelismekte olan ülkelerdeki sehirlerde en önemliçevre problemlerinden birisidir. İnsan eliyle olusturulan kaynaklar bu problemdebelirleyici konumundadır. Enerji üretimi ve ulasım ise giderek en önemli kaynaklarhaline gelmektedir. Ulastırma motorlu araçların kullanıldıgı bir hava kirletici kaynaktır.Toplumların refah seviyelerinin artması araç sayısının artmasına neden olmaktadır.Gelismis ülkelerde neredeyse iki kisiye bir araç düsmektedir. Bu bakımdan sehirlerdegünümüzde ve gelecekte ulasımdan kaynaklanan hava kirlenmesi gittikçe daha fazla öneçıkma potansiyeli kazanmaktadır.Bu çalısmada İstanbul'da motorlu tasıtlardan kaynaklanan hava kirleticiemisyonlarının uygun modeller kullanılarak hesaplanmıstır. Bu amaçla Avrupa BirligiÜlkeleri tarafından gelistirilen COPERT III modeli ile Amerika Birlesik DevletlerindeEPA tarafından gelistirilen MOBILE 6 modelinin kullanılması amaçlanmıstır.COPERT III modeli ülkemizde kullanılan araçların büyük ölçüde Avrupa Birligiülkelerinde ya da bu ülkelerin lisansı ile yurtiçinde üretilen araçlar olması dolayısı ileönem kazanırken, MOBILE 6 modelinin uygulanması gerçeklestirilememistir. İstanbulgenelinin yanında Bogaz Köprüleri için özel uygulamalar düzenlenmistir. BogaziçiKöprüsü (BK) ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü (FSMK) İstanbul'da Avrupa ile Asyayakaları arasında iletisimi saglayan en önemli baglantılardır. 4 Nisan 2006 tarihindeUlastırma Bakanlıgı tarafından alınan bir kararla BK sadece otomobil grubu araçlarıngeçisine tahsis edilmistir. Aynı zamanda nakit ödeme giseleri kaldırılarak, geçislerinsadece Otomatik Geçis Sistemi (OGS) ve Kartlı Geçis Sistemi (KGS)'ne tahsis edilmistir.FSMK ise bu tarihten sonra hafif vasıtalar yanında sehir içi ve sehirlerarası agır vastrafiginin tamamını almak zorunda kalmıstır. Bu degisimin emisyonlar üzerinde nedenoldugu degisiklikler, COPERT III modeli kullanılarak, tahmin edilmistir.Anahtar Kelimeler: Emisyon Modellemesi,Copert III, Mobile 6, Hidrokarbonlar

Abstract:
Air pollution is one of the most important environmental problems in developed anddeveloping countries at present. Anthropogenic sources are determinative position inthis problem. Energy production and transportation facilities have priority inanthropogenic sources. Transportation is an air pollution source that motorized vehiclesare used. Increasing of prosperity level of societies is caused to increasing of motorizedvehicles. For this reason, today and in the future, transportation, source of air pollution,is attaining to be in the foreground day by day.In this study, models for air pollution emissions originated from vehicles have been usedand emissions have been calculated. For this purpose, COPERT III model, developed byEuropian Union Countries, and MOBLE 6 model, developed by EPA in United Statesof America, have been used. Specific applications have been arrenged for either generalof stanbul or bosporus bridges. The Bosphorus and Fatih Sultan Mehmet Bridges arethe only connections that connect Asia and Europian Sides of stanbul. The BosphorusBridge have been assigned only for passenger cars by the Ministry of Transportation in4 April, 2006. At the same time, transitions have beem appropriated by Electronic TallCollection System and Transition System with cards, except of cash payment desks.Afterwards, Fatih Sultan Mehmet Bridge has had to be a way for both lıght dutyvehicles and heavy duty vehicles. Effects of this change on traffic emissions have beenestimated by using COPERT III model.Keywords: Emission modeling, Copert III, Mobile 6, Hydrocarbo