Sathya Sai Baba hareketi ve diğer dinlerle ilişkisi
Sathya Sai Baba movement and its relationship with other religions
Yazar: ÜMMÜHAN CERAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SAMİ BAYBAL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Din = Religion ; Dini akımlar = Religious trends ; Dini hareketler = Religious movements ; Dinler tarihi = History of religions ; Hinduizm = Hinduism ; Sai Baba Hareketi = Sai Baba Movement ; Senkretizm = Syncretism ; Sosyal hareketler = Social movements

Özet:
Yeni Dini Hareketler, son yıllarda ''neden ve nasıl ortaya çıktıkları, yayılma alanları, tipolojileri, misyon ve faaliyetleri'' gibi pek çok konuda sosyoloji, psikoloji ve Dinler Tarihi gibi birçok disiplin için merak konusu olmuştur, konuya dair çok sayıda analiz ve yorumda bulunulmuştur. Yeni Dini Hareketler'in en hızlı yayılma imkânı buldukları sahalar, mistik düşüncenin yoğun yaşandığı, dini duyguların istismara daha açık olduğu topluluklardır. Nitekim mistik düşünceden fazlasıyla beslenen Hint yarımadası Yeni Dini Hareketler için oldukça elverişli bir havzadır ve burada çok sayıda dini akım ve düşünce meydana gelmiştir. Sai Baba Hareketi de bu elverişli sahada meydana gelen ve hızla hem Hindistan'da hem de dünyanın pek çok ülkesinde hatırı sayılır bir kitleye ulaşan hareketlerden yalnızca biridir. Bu nedenle biz de Sai Baba Hareketi ile ilgili dünya genelinde yapılmış çalışmaların sayısı fazla olmasına rağmen ülkemizde sınırlı sayıda araştırmanın olmasından dolayı böyle bir çalışma ile katkıda bulunmak istedik.

Üç ana bölümden oluşan çalışmanın asıl konusu; Sai Baba Hareketi'nin diğer dinlerle ilişkisi ve kapsayıcı bakış açısını nasıl içselleştirdiği, buradan hareketle nerelerde, hangi yollarla yayıldığının incelenmesidir. Bu çerçevede ilk bölümde Hint alt kıtasının inanç yapısı, geçmişten günümüze varolmuş dinler ve Hindistan'da meydana gelen Yeni Dini Hareketler hakkında genel bir malumat verilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde ilk olarak Shirdi Sai Baba'nın hayatına kısaca değinilmiştir. Zira Sai Baba Hareketi'nin gelişimi iki guru yoluyla sağlanmıştır. Bunlardan ilki Shirdi Sai Baba (1838-1918), ikinci guru ise Shirdi Baba'nın enkarnasyonu olduğuna inanılan Sathya Sai Baba (1926-2011)'dır. Ardından Sathya Sai Baba'nın hayatı hakkında bilgi verilmiştir. Bununla birlikte hareketin ana misyonunu daha iyi kavramak amacıyla çeşitli faaliyetleri incelenmiş; dünya genelinde bulunan kurum ve kuruluşlarından bahsedilmiştir. Araştırmanın ana bölümü olan üçüncü bölümde ise Sai Baba Hareketi'nin diğer dinlerin müntesipleriyle kurduğu ilişkiler neticesinde yayılım alanını nasıl genişlettiğine ve hızlandırdığına değinilmiştir. Son olarak harekete yöneltilen eleştiriler analiz edilerek değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Din, Yeni Dini Hareketler, Hinduizm, Senkretizm, Sai Baba.

Abstract:
In recent years, New Religious Movements have been a subject of curiosity for many disciplines such as sociology, psychology and History of Religions in many subjects such as "why and how they emerged, expansion areas, typologies, mission and activities", and numerous analyzes and comments have been made on the subject. The areas where the New Religious Movements have the opportunity to spread the fastest are the communities where mystical thinking is intense and religious feelings are more open to abuse. As a matter of fact, the Indian peninsula, which is fed more than mystical thought, is a very favorable basin for New Religious Movements and many religious movements and thoughts have occurred here. The Sai Baba Movement is only one of the movements that took place in this favorable field and rapidly reached a considerable mass both in India and in many countries of the world. For this reason, although the number of studies on the Sai Baba Movement in the world is high, we wanted to contribute with such a study because there is not enough research in our country.

The main subject of the study, which consists of three main sections, is to examine the relationship of the Sai Baba Movement with other religions and how it internalizes its inclusive perspective, and from this point of view, where and in what ways it spreads. In this context, in the first part, a general information is given about the belief structure of the Indian subcontinent, the religions that existed from the past to the present and the New Religious Movements that took place in India. In the second part of the research, the life of Shirdi Sai Baba was briefly mentioned for the first time. Because the development of the Sai Baba Movement was achieved through two guru. The first of these is Shirdi Sai Baba (1838-1918), and the second guru is Sathya Sai Baba (1926-2011), who is believed to be the incarnation of Shirdi Baba. Then, detailed information about the life of Sathya Sai Baba was given. In addition, various activities were examined in order to better understand the main mission of the movement; detailed information was given about the institutions and organizations around the world. In the third part, which is the most important part of the research, it was mentioned how the Sai Baba Movement expanded and accelerated the field of spread as a result of establishing good relations with the followers of other religions. Finally, the criticisms directed to the action were analyzed and evaluations were made. 

Keywords: Religion, New Religious Movements, Hinduism, Syncretism, Sai Baba.