Determining the factors affecting producer satisfaction on cotton production sustainability: The case of Şanlıurfa province
Üretici memnuniyetini etkileyen faktörlerin pamuk üretim sürdürülebilirliğine etkisinin belirlenmesi: Şanlıurfa ili örneği
Yazar: SEMİHA ÇETİNKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YEŞİM AYTOP
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Pamuk = Cotton ; Path analizi = Path analysis ; Sürdürülebilir tarım = Sustainable agriculture ; Tarımsal üretim = Agricultural production ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Şanlıurfa = Şanlıurfa

Özet:
Ülke açısından stratejik öneme sahip olan pamuk bitkisinin ekim alanlarının artırılmasına yönelik yapılacak tüm çalışmalar oldukça önemlidir. Ekime yönelme ve ekimden vazgeçme nedenlerinin detaylı incelenmesi ve bu konuda yapılacak çözüm önerileri pamuk üretiminin sürdürülebilirliğine katkı sağlayacaktır. Bu çalışmanın amacı Şanlıurfa ili pamuk üretiminde üretici memnuniyetini etkileyen faktörlerin pamuk üretim sürdürülebilirliğe etkisinin belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda Türkiye'deki pamuk ekim alanlarının yarısına yakınını oluşturan Şanlıurfa ilinde anket çalışması yapılmıştır. İlde pamuk üretiminin yoğun olduğu Akçakale, Eyyübiye, Harran, Viranşehir ve Haliliye ilçelerindeki 377 pamuk üreticisiyle görüşülmüştür. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, ki-kare ve ANOVA testi ile Yapısal Eşitlik modelinden (YEM) yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda üreticilerin ortalama 223.26 da işletme arazisine sahip oldukları, ortalama 140.79 da alanda pamuk üretiminde bulundukları ve ortalama 523.29 kg/da verim elde ettikleri belirlenmiştir. Üreticilerin %98.14'ünün tarımsal desteklerden yararlandığı, desteklerden yararlanan üreticilerin en çok girdi (%99.46) ve prim desteğinden (%98.11) yararlandığı tespit edilmiştir. Üreticiler, gelecekte pamuk üretmeye devam edeceklerini (3.45) ve pamuk üretiminden orta derecede memnun (3.45) olduklarını bildirmişlerdir. Ayrıca ilçelere göre pamuk üretim memnuniyetinin anlamlı bir farklılık gösterdiği belirlenmiştir (p<0.01). Pamuk üretiminde en çok gübre (4.69), ilaç (4.66), yakıt (4.44) ve tohum (4.41) masrafları sorun olmaktadır. Pamuk üretim memnuniyetinin pamuk üretim sürdürülebilirliğe etkisini belirlemek amacıyla kurulan YEM sonucunda ekonomik ve politik faktörlerin pamuk üretim memnuniyeti üzerinde doğrudan etkili olduğu görülmüştür. Model sonucunda ekonomik faktörler gizil değişkenindeki bir birimlik artış pamuk üretim memnuniyetini 0.44 birim, politik faktörler gizil değişkeninde bir birimlik artış pamuk üretim memnuniyetini 0.13 birim, pamuk üretim memnuniyeti değişkenindeki bir birimlik artış pamuk üretim sürdürülebilirliğini 0.39 birim artırmaktadır. Pamuğun satış fiyatının üreticiler nezdinde düzenlenmesi, alternatif ürünlere göre pamuk üretimindeki fark ödemesi ve girdi desteğinin artırılması pamuk üretim memnuniyetini ve dolayısıyla pamuk üretim sürdürülebilirliğini artıracaktır.

Abstract:
All efforts to increase the cultivation areas of the cotton plant, which has strategic importance for the country, are very important. Detailed examination of the reasons for turning to planting and giving up planting and the solutions to be made in this regard will contribute to the sustainability of cotton production. The aim of this study is to determine the effects of factors affecting producer satisfaction in cotton production in Şanlıurfa province on cotton production sustainability. For this purpose, a survey was conducted in Şanlıurfa province, which constitutes almost half of the cotton cultivation areas in Turkey. Interviews were made with 377 cotton producers in the districts of Akçakale, Eyyübiye, Harran, Viranşehir and Haliliye, where cotton production is intense in the province. Descriptive statistics, chi-square and ANOVA tests and Structural Equation Model (SEM) were used in the analysis of the data. As a result of the study, it has been determined that the producers have an average of 223.26 decares of farm land, they produce cotton on an average of 140.79 decares and they have an average yield of 523.29 kg/da. It was determined that 98.14% of the producers benefited from agricultural supports, and the producers benefiting from the supports mostly benefited from input (99.46%) and premium support (98.11%). Producers reported that they will continue to produce cotton in the future (3.45) and are moderately satisfied with cotton production (3.45). In addition, it was determined that cotton production satisfaction showed a significant difference according to the districts (p<0.01). Fertilizer (4.69), pesticide (4.66), fuel (4.44) and seed (4.41) costs are the most problems in cotton production. As a result of SEM, which was established to determine the effect of cotton production satisfaction on cotton production sustainability, it was seen that economic and political factors had a direct effect on cotton production satisfaction. As a result of the model, a one-unit increase in the economic factors latent variable increases cotton production satisfaction by 0.44 units, a one-unit increase in political factors latent variable increases cotton production satisfaction by 0.13 units, and a one-unit increase in cotton production satisfaction increases cotton production sustainability by 0.39 units. Regulating the sales price of cotton by the producers, paying the difference in cotton production compared to alternative products and increasing input support will increase cotton production satisfaction and therefore cotton production sustainability.