TÜBİTAK Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri yarışmasında finalde derece alan öğrencilerin ve danışman öğretmenlerin deneyimlerinin incelenmesi
Investigation of the experiences of students and counselor teachers who received final degrees in the TÜBİTAK High School Students Research Projects competition
Yazar: MİNE CAMCI
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZHAN ÖZDEMİR
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology
Dizin: Beceri eğitimi = Skill training ; Bilgi okuryazarlığı eğitimi = Information literacy education

Özet:
Eğitim sisteminin temel hedeflerinden biri, öğrencilerin bilgiye erişim ve bu bilgiyi etkili bir şekilde kullanma becerilerini kazanmalarını sağlamaktır. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) öğretim programları vizyonunda, araştırma yapabilen, sorgulayan, öğrenmeyi öğrenen, çevresine ve dünyaya duyarlı, problem çözme yeteneğine sahip ve sorumlu bireyler yetiştirmek amaçlanmaktadır. Proje tabanlı öğrenme yaklaşımında, öğrencilerden veri toplama, analiz etme, sonuç çıkarma ve elde ettikleri bulguları önceki sonuçlarla sentezleme süreçlerinin yürütülmesi beklenir. Ayrıca, öğrenciler soru sorma, tartışma ve bulgularından yeni sorular üretme fırsatına sahip olup, karmaşık problemlerin çözümüne yönelik çalışmalar yaparlar. Bu süreç, öğrencilerin problem çözme, eleştirel düşünme, işbirliği, iletişim, bilişim ve medya okuryazarlığı gibi 21. yüzyıl becerilerini geliştirmelerine olanak tanır.
Bu araştırma, 2023 yılında TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması'nda Türkiye finalinde derece alan öğrencilerin ve danışman öğretmenlerin deneyimlerini, nitel ve nicel yöntemleri bir arada kullanarak incelemiştir. Araştırmanın örneklem grubunu, 2023 yılında Türkiye finalinde derece alan 108 takımdan 224 öğrenci ve 108 danışman öğretmen oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak, araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formları ile Çevik ve Şentürk (2019) tarafından geliştirilen 'Çok Boyutlu 21. Yüzyıl Becerileri Ölçeği' kullanılmıştır. Öğretmen ve öğrenci deneyimleri nitel araştırma desenlerinden durum çalışması yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Deneyimler araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Öğrencilerin 21. yüzyıl beceri düzeyleri ve bu becerilere etki eden farklı değişkenler (cinsiyet, BİLSEM gibi merkezlerde eğitim alıp almama durumu, anne-baba eğitim seviyesi) 'Çok Boyutlu 21. Yüzyıl Becerileri Ölçeği' kullanılarak nicel olarak araştırılmıştır. Son olarak, karar ağacı algoritması kullanılarak öğrencilerin derece almalarında etkili olan nitelikler belirlenmeye çalışılmıştır.
Nicel araştırmada veri analizi, bağımsız gruplar t-testi ile gerçekleştirilmiş, ancak grup sayılarındaki örneklem büyüklüğünün az olması nedeniyle Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis H testleri de kullanılmıştır. Nitel araştırmada ise içerik analizi ve betimsel analiz yöntemlerine başvurulmuştur.
Araştırma sonucunda, araştırmaya katılan 70 danışman öğretmenden 41'i lisansüstü eğitim almış, 60'ı TÜBİTAK, 16'sı TEKNOFEST yarışmalarında danışmanlık yapmış ve 10 öğretmenin hakemli dergilerde makale ve bildirileri bulunmaktadır. Danışman öğretmenler genel olarak deneyimli, bilimsel araştırma ve yöntemlere hâkim bireylerdir. Öğrencilerin yarısının ebeveynleri lisans veya lisansüstü eğitim seviyesindedir. 20 öğrenci BİLSEM gibi merkezlerde eğitim almıştır. 96 öğrencinin 21. yüzyıl becerileri ölçüldüğünde, bilgi ve teknoloji okuryazarlığı, eleştirel düşünme, problem çözme, girişimcilik, sosyal sorumluluk ve liderlik gibi becerilerde yüksek seviyede oldukları bulunmuştur. Öğrencilerin cinsiyeti, BİLSEM'de eğitim alıp almama durumu ve ebeveyn eğitim seviyeleri ile 21. yüzyıl becerileri arasında anlamlı bir fark gözlemlenmemiştir. Öğretmenlerin %88.4'ü iç motivasyonla danışmanlık yaptığını belirtmiştir. En önemli dış motivasyon kaynağı ise okul kurum talebidir. Öğrenciler başarının anahtarları olarak danışman öğretmenin ve öğrencinin tecrübesini, takım gayretini, çok çalışmayı ve pes etmemeyi vurgulamaktadır. Öğretmenler ise planlı ve disiplinli çalışmayı, doğru öğrenci seçimini, takım ruhunu, öğretmen deneyimini, okul desteğini ve bilimsel araştırma becerilerini başarı için kritik faktörler olarak değerlendirmektedir. Yarışma sürecinde öğrenciler sunum, iletişim, hitabet, literatür tarama, rapor yazma, stres yönetimi gibi beceriler kazanmış ve özgüvenleri artmıştır. Öğretmen ve öğrencilere göre iyileştirilmesi gereken yönler arasında jüri değerlendirmelerinin adil olması, yarışma takvimlerinin okul sınavları dikkate alınarak hazırlanması, maddi destek sağlanması, ödüllerin artırılması ve ek puan alanlarının genişletilmesi yer almaktadır. Danışman ve öğrenci deneyimlerinin başarı üzerindeki etkisi karar ağaçları algoritması ile analiz edilmiştir. Hem öğretmenler hem de öğrenciler için 'Tecrübe' en önemli faktör olarak belirlenmiştir. Bu bulgular, danışman öğretmen ve öğrencilerin genellikle deneyimli olduğunu ve tecrübenin başarı üzerindeki önemini vurgulamaktadır. Araştırma sonuçları literatürdeki diğer çalışmalarla karşılaştırılmış ve önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
One of the main goals of the education system is to ensure that students acquire the skills to access information and use this information effectively. In the vision of the Ministry of National Education (MEB) curriculum, it is aimed to raise responsible individuals who can do research, question, learn to learn, are sensitive to their environment and the world, have problem-solving ability and are responsible. In the project-based learning approach, students are expected to carry out the processes of collecting data, analyzing it, drawing conclusions and synthesizing their findings with previous results. Additionally, students have the opportunity to ask questions, discuss and generate new questions from their findings, and work on solving complex problems. This process allows students to develop 21st century skills such as problem solving, critical thinking, collaboration, communication, informatics and media literacy.
This research examined the experiences of the students and advisor teachers who ranked in the Turkey final of the TÜBİTAK 2204-A High School Students Research Projects Competition in 2023, using a combination of qualitative and quantitative methods. The sample group of the research consists of 224 students and 108 consultant teachers from 108 teams that won the Turkey final in 2023. Semi-structured interview forms prepared by the researcher and the 'Multidimensional 21st Century Skills Scale' developed by Çevik and Şentürk (2019) were used as data collection tools. Teacher and student experiences were examined using the case study method, one of the qualitative research designs. Experiences were collected with a semi-structured interview form developed by the researcher. Students' 21st century skill levels and different variables affecting these skills (gender, whether or not they received education in centers such as BİLSEM, parents' education level) were investigated quantitatively using the 'Multidimensional 21st Century Skills Scale'. Finally, using the decision tree algorithm, it was tried to determine the qualities that are effective in students' getting degrees.
In the quantitative research, data analysis was carried out with the independent groups t-test, but due to the small sample size in the number of groups, Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis H tests were also used. In qualitative research, content analysis and descriptive analysis methods were used. 
As a result of the research, 41 of the 70 consultant teachers who participated in the research had postgraduate education, 60 of them had consultancy in TÜBİTAK, 16 of them had consultancy in TEKNOFEST competitions, and 10 teachers had articles and papers in refereed journals. Advisor teachers are generally experienced individuals who are familiar with scientific research and methods. Half of the students' parents have undergraduate or graduate education. 20 students received education in centers such as BİLSEM. When the 21st century skills of 96 students were measured, they were found to be at high levels in skills such as information and technology literacy, critical thinking, problem solving, entrepreneurship, social responsibility and leadership. No significant difference was observed between the students' gender, whether they received education at BİLSEM or not, and their parents' education levels and 21st century skills. 88.4% of the teachers stated that they provide consultancy with internal motivation. The most important source of external motivation is the demand of the school institution. Students emphasize the experience of the advisor and the student, team effort, hard work and not giving up as the keys to success. Teachers, on the other hand, consider planned and disciplined work, correct student selection, team spirit, teacher experience, school support and scientific research skills as critical factors for success. During the competition process, students gained skills such as presentation, communication, oratory, literature scanning, report writing, and stress management, and their self-confidence increased. According to teachers and students, the aspects that need to be improved include the fairness of jury evaluations, the preparation of competition calendars taking into account school exams, providing financial support, increasing the awards and expanding the additional score areas. The impact of advisor and student experiences on success was analyzed with the decision trees algorithm. 'Experience' has been determined as the most important factor for both teachers and students. These findings emphasize that advisor teachers and students are generally experienced and the importance of experience on success. The research results were compared with other studies in the literature and suggestions were made.