Ceza muhakemesinde hukuka aykırı deliller
Contrary evidence in the criminal procedure law
Yazar: ÖZGÜN ÖZTUNÇ
Danışman: PROF. DR. NUR CENTEL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza Muhakemeleri Usul Kanunu = Code of Criminal Procedure ; Ceza muhakemesi hukuku = Law of criminal procedure ; Delil = Evidence ; Temel haklar = Fundamental rights ; Temel özgürlükler = Fundamental freedoms ; İspat = Proof

Özet:
Modern devlet anlayışı ile birlikte hukuk devleti ilkesinin gelişimi sayesinde yargı ve yargılama hukukuna ilişkin hak ve ilkeler de yeniden şekillenmiştir. Hukuk devleti, her şeyden önce vahşi demokrasiyi sınırlandıran ve güç odakları karşısında bireyin temel hak ve özgürlüklerini güvence altına alan bir güvenceler sistemidir. Hukuk devleti anlayışının yerine getirilmesinin güvencesi olan yargı erkinin en temel görevi, temel hak ve özgürlükleri korumaktır. Günümüzde insan haklarının güvence altına alınması ve korunması iç hukuku aşan ve uluslar arası seviyede koruma gerektiren bir hal almıştır. Bu bağlamda insan haklarının hem içeriği hem de korunması yöntemleri bakımından bir takım uluslar arası normlar oluşmuştur ve halen de oluşmaya devam etmektedir.T.C. Anayasası'nın 2. maddesi "Türkiye Cumhuriyeti toplumunun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir." hükmünü taşımaktadır. Görüldüğü üzere bu maddede devletin adalet anlayışı içinde bir hukuk devleti olduğu benimsenmiştir.Hukuk devleti, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuk güvenliğini gerçekleştiren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, yargı denetimine açık, yasaların üstünde Anayasa'nın ve yasakoyucunun da bozamayacağı temel hukuk ilkeleri bulunduğu bilincinde olan devlettir.Bilindiği gibi hukuk devleti üç sütun üzerine kuruludur. Bunlardan birincisi insan haklarının gerçekleştirilmesi, ikincisi, adaletin sağlanması ve nihayet üçüncüsü de; toplumsal barış ve kamu düzenin temin edilmesidir. O halde insan hakları ve adaletin yanında ülkesinde, kamu düzenini ve toplumsal barışı sağlamak her hukuk devletinin varlık sebebidir.Ceza verme hakkının esasını, adaletle sınırlandırılmış toplumsal yarar düşüncesi oluşturur. Bunun doğal sonucu olarak da, bir düzenlemeye giderken yasa koyucu kamu yararını en az kişi yararı kadar düşünmek durumundadır. Kamu yararının takdiri ise Yasama Organının yetkisindedir. Ne var ki yasakoyucu kamu yararı düşüncesiyle eylemlere dilediği miktarda ceza saptayamayacağı gibi, kişinin temel hak ve özgürlüklerini demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olarak sınırlayamaz. Yasa koyucunun ceza saptamadaki yetkisinin sınırını ?hukuk devleti ilkesi? oluşturur.Anayasa'da belirli konuları düzenleyen genel kurallar yanında, özel kurallara da yer verilmiştir. Bir konu özel kurallarla düzenlenmemişse, sorunların çözümünde genel kurallar uygulanır. Ancak, o konuda özel düzenlemeler varsa artık genel kurallara başvurulmaz. Anayasa kuralları etki ve değer bakımından eşit olup, hangi nedenle olursa olsun birinin ötekine üstün tutulmasına olanak bulunmadığından, bunların bir arada ve hukukun genel kuralları gözönünde tutularak uygulanmaları zorunludur .Uluslararası belgelerde, kişilerin mahkemeler önünde davacı ve davalı olarak hak arama hürriyetlerini kullanmaları bakımından geçerli olan en temel hak ve ilkeler konusunda düzenlemeler yapılmıştır. Söz konusu metinlerde belirlenen bu hak ve ilkeler, adil yargılanma hakkının temel unsurları olarak karşımıza çıkmış ve ülkemiz açısından da anayasamız tarafından güvence altına alınmıştır.03.10.2001 tarih ve 4709 sayılı Anayasa'nın bazı maddelerinin değiştirilmesine ilişkin kanunun, 15. maddesinde ?Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular, delil olarak kabul edilemez? hükmünü 1982 Anayasasının 38. maddesine 8. fıkra olarak yerleşmiştir . Türk Anayasa koyucusu madde gerekçesinde de belirtildiği gibi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne uyum gereği böyle bir hükmü Anayasaya koymuştur.Bu açıklamalarımız ışığı altında, hukuka aykırılığın genel bir kavram olduğu, ancak hukuk düzenine aykırı her türlü aykırılığın değerlendirme yasağı getirmesinin kabulü halinde, suçlulukla mücadele edilemeyeceği, kavramın ?kanun? ya da ?pozitif hukuk? şeklinde anlaşılması yönündeki görüşleri doğru bulmuyorum. Hukuka aykırılık ve kanuna aykırılık kavramları birbirlerine karıştırılamaz. Zira kullanılan kavram ispat yasakları da olsa, hukuka aykırı deliller de olsa, bununla anlatılmak istenen şey, hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delillerin yargılamada kullanılmamasıdır. Bu konuda suç teşkil eden aykırılıkların değerlendirme yasağına tabi olması, suç teşkil etmeyenlerin değerlendirmeye alınabileceği şeklinde bir ayırım yapılamaz. Diğer taraftan ?hukuka aykırılık? kavramı sadece anayasada ya da kanunlarda belirlenen haklarla sınırlı tutulamaz. ?İnsan hakları? kavramı kanunlar ve anayasalar üstü evrensel ilkeler de yerini bulmaktadır. Kanun koyucunun hukukun evrensel ilkelerine uygun kanun yapma yükümlülüğünü ihlal ederek, insan haklarını çiğneyecek şekilde düzenlemeler yapması durumunda, sırf kanuna ya da anayasaya uygun olmasından hareket edilerek, yapılan işlemin hukuka uygun olduğunu kabul etmek ve elde edilen delilin yargılamada kullanılması kabul edilemez.Sonuç olarak, bizim katıldığımız görüşe göre, Anayasa'mızın ve Ceza Muhakemesi Kanunu'nun düzenlemelerine göre delil yasakları için şu sonuçlar çıkarılabilir : ?Anayasa'daki düzenleme sadece ceza yargılamasında değil, bütün yargılamalar açısından geçerli olacak, hatta disiplin soruşturmaları da bu kurallara tabi olacaktır. 1412 Sayılı Ceza Muhakemesi Usulü Kanunu'ndaki kural sadece soruşturma ve kovuşturma makamlarını bağlarken, 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunundaki düzenleme ile özel kişilerin elde ettiği hukuka aykırı delillerin de kullanılmasına imkan vermemektedir. Ancak özel kişilerce tesadüfen elde edilen deliller açısından bu yasak geçerli olmayıp, aktif olarak bunlar tarafından hukuka aykırı olarak toplanan deliller açısından bu yasak söz konusudur. Kanunumuz ?hukuka aykırılık? kavramını kullandığından, sadece kanuna değil, hukuka aykırı, yani özellikle evrensel hukuk normlarına aykırı deliller de kullanılamayacaktır, 1412 Sayılı Ceza Muhakemesi Usulü Kanunu, kanuna aykırı delilin hükme esas alınmasını engellerken, kamu davasının açılmasına, tutuklamaya vs. esas alınmasına engel teşkil etmiyordu. Ancak 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında, bu deliller hiçbir şekilde kullanılmayacaktır. Hukuka aykırı delilin dosyaya girmesine esasen ilke olarak yeni düzenlemeler imkân vermemektedir, delil yasaklarının uzak etkisi bakımından da, zehirli ağacın meyvelerinin de zehirli olduğu söylenmelidir?.

Abstract:
The understanding of the Modern State, through the development of the principle of Rule of Law the judicial proceedings related to the legal rights and principles, has also re-shaped. The Rule of Law is limiting the wild democracy and it is a security system for the individuals? basic rights and freedoms. The most important task to fulfill for the Rule of Law is to protect the basic rights and freedoms. Today, the protection of Human Rights has overdrawn the domestic Law and it is required on International protection. In this context, for the content of Human Rights and the protection methods, International Norms are formed and still the forming continues.According to article 2 of the Turkish Constitutional Law, it is stated that: The Turkish Republic is responsible for the community peace and the respect for the Human Rights within the sense of justice. The Turkish Republic has to be loyal to the Nationalism of Atatürk, also based on the initially mentioned basic principles: to be democratic, secular and social state of law. As shown in this article, the Rules of Law are adopted for the states? sense of justice.A State of Justice is based on the protection of Human Rights and their reinforcement, to maintain and enhance the rights and freedoms, to maintain the actions and procedures in accordance with Law, to establish an equitable legal system in each area and to continue its development, to perform the protection of Law, to avoid situations and attitudes contrary to the Constitution , making the Law dominant in all state organs, opening it to judicial review, this state is aware because of the fact that the Constitution and Legislation are above all other Laws.As is known, the Rule of Law is based on three columns. The first is real implementation of Human Rights, the second is to ensure justice and, as final, the third is to guarantee social peace and public order. Therefore, beside Human Rights and justice, every state governed by the Rule of Law should make sure the public order and the social peace.The provision for the entitlement of Penalty is regulated, with restricted equity for the social public benefits. As a natural consequence of this, when a regulation is implemented the Legislator has to consider public utility as much as other benefits. The appreciation of the public interest is on the authority of the Legislator. However, the Legislator, acting with the idea of public interest, cannot determine the quantity of a penalty for an action, also he cannot make restrictions for the basic Human Rights and Freedoms in a democratic social order. The limitation of the Legislator?s authority to determine the penalty is created by ?the principle of the Rule of Law?.Besides the basic rights for specific subjects regulated in Constitutional Law, there are also special rules included. If a subject is not regulated with special rules, the general rules will be applied for its solution. However, if there are specific rules for one subject, the general rules cannot be applied. The constitutional rules are equal in terms of impact and value, there is no possibility, no matter what reason, for preference, they must be applied together and the general Rules of Law have to be taken into account.In International legal texts it is regulated, as Fundamental rights and Principles, that each person has the right to apply to the court eater as a plaintiff or defendant. The rights and principles specified in the concerned texts have emerged as the basic elements of fair trail elements and it has also been assured by our Constitutional Law.Article 15, of the reforming amendment for the Constitutional Law no. 4709 dated 03.10.2001, stated as: ?Findings which are obtained in violation of Law, cannot be accepted as evidence? was replaced with paragraph 8 of article 38 of the Constitutional law dated 1982. Such a provision was included to comply with the European Human Rights Convention.In the light of these statements, if it is accepted that violation of Law is a general concept, and every violation contrary to the legal system, would be accepted as a ban for adoption, the fight against crime cannot be done, I do not find it correct that the concept is understood as ?code? or ?positive law?. Violation of Law and violation of Code should not be mixed. Even if the used concept is a prohibition of proof, or evidence contrary to Law, which means evidence obtained by unlawful methods, should not be used in trail. In this regard, criminal violations are subject to the prohibition of the assessment, there cannot be distinction for non criminal valuation.On the other hand, the concept of ?violation of Law? is not only limited to the rights set in the Constitution or the Laws. The legal concept of ?Human Rights? and all the Universal Principles also take place in the Constitution. If the Legislator will violate his obligation according to the Universal Legal Principals of making law, means that will violate the Human Rights as well. Assuming that the legal act is lawful, just because the act or law is according to the Constitution, is making unacceptable the use of the obtained evidences in a trail.As a result, from our point of view, according to the regulations of the Criminal Procedure Code and the Constitution, the following conclusions can be drawn for prohibited evidence: the Constitutional arrangement will not only be valid in criminal proceedings, it will be valid for all trail proceedings. Even disciplinary investigations will be subjected to these rules. While the rule in the Criminal Procedure Law no.1412 will be only binding for investigation and prosecution authorities, the arrangement in the Criminal Procedure Code No. 5271 states that: evidence obtained by individuals in violation of law is not allowed to be used. However ,the use of evidence obtained by chance is not prohibited, it is only forbidden if they gathered evidence actively. Because the concept of ?Contrary Law? is used in our Law, not only contrary to the Code but also to the Law, particularly the evidence cannot be used contrary to the norms of Universal Law. While Criminal Procedure Law no.1412 is protecting the acceptance of contrary evidence to be based on the provisions, it did not constitute a hindrance of filing a public prosecution or arrest, etc. But according to the Criminal Procedure Code No. 5271, these evidences will not be used in any way. Essentially new arrangements does not allow contrary evidence to be placed on the file record, impact in the terms of distance of the contrary evidence, it should be said that a poisonous tree also has poisonous fruit.