Anksiyetenin dikkat ve bilişsel süreçler ile ilişkisinin incelenmesi
The relation between anxiety and cognitive information processing and attention
Yazar: ANTOİNE SELİM BİLGİN
Danışman: PROF. DR. EMİNE OYA SORİAS
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Bölümü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete bozuklukları = Anxiety disorders ; Bellek = Memory ; Bilişsel beceriler = Cognitive abilities ; Bilişsel davranış terapileri = Cognitive behaviour therapy ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Bilişsel çarpıtma = Cognitive distortion ; Bilişsel öğrenme = Cognitive learning ; Mental bozukluklar = Mental disorders

Özet:
Anksiyeteli kişilerde tehdit uyaranlarına yönelik seçici bir dikkatin ve bu uyaranlara dair yanlı bir bilgi işleme tarzının söz konusu olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada anksiyete ve endişenin tehdit anlamı içeren uyaranlara yönelik bilişsel yanlılığa etkisi ve bu yanlılığın bilişsel yanlılık değiştirme manipülasyonuyla değiştirilip değiştirilemeyeceğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yanlılık iki alanda çalışılmıştır: (1) sonucu veya anlamının olumlu veya olumsuz olduğunun belirsiz olduğu olayları olumsuz yönde yorumlama yanlılığı ve (2) tehdit anlamı içeren kelimelerin daha çok akılda kalması ve tehdit kelimelerinde daha fazla bellek hatası olması şeklinde kendini gösteren bellek yanlılığı. Ölçüm için kısa metinlerin yorumlanmasından oluşan bir yorumlama yanlılığı testi ve hem bir bellek testi geliştirilmiştir. Çalışmada yüksek anksiyeteli kişilerin bellek yanlılığının ve yorumlama yanlılığının düşük anksiyeteli kişilere göre daha yüksek olması beklenmiştir. Ikinci olarak olumsuz bilişsel yanlılık manipülasyonundan geçenlerin diğerlerine göre bilişsel yanlılık düzeylerinin daha yüksek olacağı ve bu durumun en çok yüksek anksiyetesi olan kişilerde söz konusu olacağı varsayılmıştır.Uygulamalar Ege Üniversitesi ve İzmir Ekonomi Üniversitesi Psikoloji Laboratuvarlarında yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini yine bu iki üniversitenin çeşitli bölümlerinden 151 öğrenci oluşturmuştur. Bu öğrencilerin bir kısmı olumlu kısa metinlerin sunulduğu bir olumlu bilişsel yanlılık manipülasyonu koşuluna, diğer kısmı ise olumsuz bilişsel yanlılık manipülasyonu koşuluna alınmışlardır. Ardından tüm katılımcılar bellek yanlılığı ve yorumlama yanlılığı testlerini tamamlamışlardır. Sonuçlara göre bilişsel yanlılık manipülasyonunun tehdit kelimesi hatırlama performansına ve yorumlama tarzına anlam bir etkisi yoktur. Genel olarak tehdit anlamı içeren kelimelere yönelik bir bellek yanlılığı bulunsa da, bu durum anlamlı olarak anksiyete ve endişeden etkilenmiyor görünmektedir. Ancak yüksek endişeli kişilerde genel olarak hem tehdit hem de nötr kelimeler için bellek hatası yapma eğilimi yüksek bulunmuştur. Son olarak yorumlama yanlılığı, anksiyeteden bağımsız olarak olumlu yönde çıkmıştır. Bulgular metodolojik kısıtlılıklar, klinik tanı alan kişilerle çalışılması ve olayların yorumlanmasında iyimserlik çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
It is well established that there isn excessively cognitive bias towards threat-relevant stimulus in highly anxious people which results in a selective attention, memory and interpretation bias of events. This study aimed to investigate the effect of trait anxiety and worry as well as a cognitive bias modification training on interpretation and memory bias. Participants were undergraduate students of Izmir University of Economics and Ege University. Half of the participants were assigned to a positive interpretation bias training task and the other half to a negative training task. Anxiety and worry scores of participants were also acquired. Following the training phase, participants completed the directed forgetting task and interpretation bias task. Both raw scores and signal detection scores for the directed forgetting task were calculated. Results indicate that there is no significant relationship between anxiety and interpretation bias. On the other hand high worrier participants tend to have a risky criterion towards all types of words, suggesting an avoidance of false negatives. There were no significant difference between the training groups on all cognitive performance scores. Regardless of training and anxiety, participants were found to have a bias towards negative words, that is reflected with a higher rate of false memory and correct recognitions. Irrespective of training and anxiety, participants tend to make more positive interpretations of scenarios on the interpretaion task. Results may be due to limitations including the short duration and lack of intensity of training tasks and studying low anxiety participants. In conclusion, as expected, people have a cognitive bias towards threat, but in order to further investigate the causality between pathological anxiety and bias, a well distributed sample is needed. On the other hand, it is not much surpising to observe that non pathological people are biased in a way to positively interpret events as this is a general tendency in the human organism, based on cognitive bias theories.