Ratlarda atraktilozidin bazı toksikokinetik parametrelerinin belirlenmesi
Determination of some toxicokinetic parameters of atractyloside in rats
Yazar: YASİN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. GÜRDAL DAĞOĞLU
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Kromatografi-gaz = Chromatography-gas ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Sıçanlar = Rats ; Toksisite = Toxicity ; Toksisite testleri = Toxicity tests ; Xanthium strumarium = Xanthium strumarium

Özet:
Dünya genelinde hem insan hem de hayvanlar tarafından oldukça fazla tüketilen geleneksel bitki bileşeni olan atraktilozit (Atr), ülkemizde de yaygın bir şekilde dere kenarlarında, boş arazilerde ve çöplük yakınlarında yetişmektedir. Özellikle ülkemizde pıtrak olarak da bilinen Xanthium strumarium L. bitkisinde bol miktarda bulunan atraktilozit, potansiyel risk oluşturduğu için deneysel olarak birçok çalışmaya konu olmuştur. Bu bağlamda mevcut tez çalışmamızda ilk defa oral yolla ratlara verilen atr'nin bazı toksikokinetik parametrelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Çalışmamızda Bingöl ve yöresinden sonbahar aylarında toplanılan pıtrak bitkisi tohumları kullanıldı. Elde edilen dikenli tohumların kapsülleri ayrıştırıldıktan sonra tohum kısımları havanda öğütüldü ve suyla ekstrakte edildi. Ekstrakt içindeki Atr miktarı ise bu çözeltinin HCl ile hidrolize edilmesini takiben etil asetat ile karıştırılması işlemi ve piridin-TMSI solüsyonu ile türevlendirilme aşamasından sonra gas kromatografi-kütle spektrofotometre (GC-MS) cihazı ile tespit edildi. Deneme gruplarındaki ratlara ağız yoluyla 80 mg/kg Atr verildi.
Deneme ve kontrol gruplarında toplam 72 adet Wistar Albino ırkı erkek rat kullanıldı. Bu ratlardan 0, 4, 6, 8, 12, 24, 36, 48, 60, 72, 96 ve 120. saatlerde dekapitasyon yöntemiyle ötenazi yapılarak kan örnekleri alındı. Kandaki Atr ölçümleri GC-MS cihazı ile yapıldı.
Atr ratlara oral yolla verildikten sonra elde edilen bazı toksikokinetik parametreler; birinci derece emilme hız sabitesi (ka) 0,114 saat-1; doruk ilaç yoğunluğu (C max) 10,77 μg /ml, ilaç yoğunluğunun doruk değere ulaşma süresi (tmax) 48 saat; plazmada yarılanma ömrü (t1/2)) 6,071 saat, 0.zamandan 120.saate kadar serum ilaç yoğunluğu zaman eğrisi altında kalan alan (EAA 0→120) 430,231 μg/saat/ml, , ortalama kalış süresi süre (MRT) 47,807 saat; dağılım hacmi (Vdss) 1,623 ml/kg; klirens (Cl) 0,185 ml/saat/kg olarak bulundu.
Sonuç olarak çalışmamızdan elde edilen bazı toksikokinetik parametreler, Atr'nin kandaki düzeyinin hızlı, güvenilir, sade bir analitik yöntemle ve hasas ölçülebilir olduğunu ortaya koydu.

Abstract:
Atractyloside (Atr), which is a traditional plant component consumed by both human beings and animals worldwide, is widely grown in our country, near the stream, in empty fields and near dumps. Especially in our country, atractyloside, which is abundant in Xanthium strumarium L. plant, also known as pitrak, has been subject to many experimental studies since it poses a potential risk. In this context, in our current thesis, it was aimed to determine some toxicokinetic parameters of Atr given to rats orally for the first time.
In our study, the seeds of spring plants collected from Bingöl and its region in autumn were used. The seeds of the Xanthium strumarium L., obtained from Bingöl and around, were removed from the prickly capsules and extracted after grinding. The amount of Atr in the extract was determined with the GC-MS device floowing hydrolysis of this solution with HCl, and mixing with ethyl acetate and derivatization step by pyridine-TMSI solution. A total of 72 Wistar Albino male rats were used in the treatments and control groups. One by one, all treatments rats were given a single dose of Atr at 80 mg / kg live weight by gavage application.
Blood samples were taken from the rats in the control and experimental groups at 0., 4., 6., 8., 12., 24., 36., 48., 60., 72., 96. and 120. hours, via euthanasia using decapitation method. Atr measurements in the blood were calculated by the GC-MS device.
After oral administration of Atr to the rats, absorption rate constant (ka) 0,114 h, the maximum blood concentration (Cmax) 10,77 μg / ml, the time to reach the maximum blood concentration the (tmax) was 48 h, half-life of Atr is (t1/2)) 6,071
4
h, the area under the time curve of serum drug concentration (AUC 0 → 120) 430,231 μg / hr / ml, the time required to remove 63.2 % of Atr is (MRT) 47,807 hours, distribution volume (Vdss) 1,623 ml / kg; clearance (Cl) was calculated as 0,185 ml / hr / kg,
As a result, some toxicokinetic parameters obtained from our study revealed that the level of Atr in the blood was fast, reliable, simple analytical and sensitive.