Fen bilgisi öğretmen adaylarının ve sınıf öğretmen adaylarının bilimin doğası hakkındaki görüşlerinin incelenmesi
Investigation of the preservice science teachers? and preservice classroom teachers? wiews on nature of science
Yazar: ÜZEYİR ARI
Danışman: DOÇ. DR. ERDAL CANPOLAT
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada Fen bilgisi ve sınıf öğretmenliği adaylarının bilimin doğası hakkında bilim insanının karakteristik özellikleri, bilimsel bilginin sosyal yapısı, bilimsel bilginin doğası konularında görüşleri belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmaya Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesinin son sınıfında okuyan fen bilgisi ve sınıf öğretmen adayları katılmıştır (80 fen bilgisi, 61 sınıf öğretmenliği). Araştırma 2008-2009 eğitim öğretim yılının bahar döneminde gerçekleştirilmiştir. Bilimin doğası hakkındaki görüşleri belirlemek için Aikenhead, Fleming ve Ryan (1989) tarafından geliştirilen ?Bilimin Doğası Hakkında Görüşler? (VOSTS) anketi kullanılmıştır. Bilim (1 soru), Bilim insanının karakteristik özelliği 5 soru, bilimsel bilginin sosyal yapısı (5 soru), bilimsel bilginin doğası (11 soru) konularını içeren 22 soru bu araştırma için seçilerek Türkçe'ye adapte edilmiştir. Öğretmen adaylarının bilimin doğası hakkındaki görüşlerini daha detaylı incelemek için 10 fen bilgisi, 8 sınıf öğretmen adayıyla görüşmeler yapılmıştır.Çalışmanın sonucunda öğretmen adaylarının bilimin doğası konusunda kavram yanılgılarına sahip oldukları bulunmuştur. Öğretmen adayları bilimsel kararlar, bilimin öznelliği, bilimsel modellerin doğası, hipotez, teori ve kanunlar arasındaki ilişki ve bilimsel yöntem konularında geleneksel (yetersiz) görüş belirtirken bilim insanının kişisel özellikleri, bilimsel bilginin geçiciliği ve araştırmalar için bilimsel yaklaşım konularında çağdaş (gerçekçi) görüş belirttikleri görülmüştür. Genel olarak bakıldığında fen bilgisi öğretmen adayları sınıf öğretmen adaylarından daha gerçekçi görüş belirttiği görülmüştür.Öğretmen adaylarının bölümlerine göre verdikleri cevapların ki-kare analizinde bilim insanlarının sosyal yaşantısı, bilimsel sürece ve ürüne cinsiyetin etkisi, sınıflamanın doğası, hipotezler, teoriler ve kanunlar konusunda fen bilgisi öğretmen adaylarının sınıf öğretmenliği adaylarına göre gerçekçi bakış açısına sahip olduğu bulunmuştur. Öğretmen adaylarının mezun oldukları alanlara göre verdikleri cevapların khi-kare analizinde sınıflamanın doğası, bilimsel bilginin geçiciliği ve mantıksal akıl yürütme konularında sayısal alandan mezun olan öğretmen adayları lehine görüşler arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Cinsiyetlerine göre yapılan khi-kare analizinde erkek sınıf öğretmen adaylarının bilimin tanımı, bilimsel bilgi ve tekniğe ulusun etkisi, bilimsel bilginin geçiciliği, araştırmalar için bilimsel yaklaşım konusunda bayanlara göre daha geleneksel görüşlere sahip oldukları tespit edilmiştir. Fen bilgisi öğretmen adaylarının cinsiyete göre görüşleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Öğretmen adaylarıyla yapılan görüşmelerde yukarıdaki bulguları destekleyen görüşler belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the wiews of preservice science teachers and preservice classroom teachers about the nature of science, characteristics of scientists, social construction of scientific knowledge and nature of scientific knowledge. Preservice science and classroom teachers? views, from Fırat University, education faculty, has been used in this study (80 preservice science teachers, 61 preservice classroom teachers). This study weas applied in 2008-2009 academic spring term. In order to determine the preservice teachers? wiews about the nature of science ?Views on Science-Technologhy-Society (VOSTS) instrument was used, which was designed by Aikenhead, Fleming and Ryan (1989). Twenty two questions has been selected fort his research and adopted the Tuskish which are about science (one question), the characteristics of scientists (five questions), the social construction of scientific knowledge (five questions), nature of scientific knowledge (eleven questions). 18 interviews has been done, 10 from preservice science teachers and 8 preservice classroom teachers, in order to understand participants? views on nature of science in depthAt the end of the research, it has been reached that preservice teachers have misconceptions about the nature of science. Although the preservice teachers have a traditional approach to the scientific decision, subjectivity of science, nature of scientific models, relationship hypotheses, theories and laws and scientific method, they have contemporary approach to the characterstic of scientists, tentativeness of the scientific knowledge, scientific approach to investigations. When the preservice science teachers compared to preservice classroom teachers, they have more realistic views about the nature of science.When the preservice teachers? answers examined through the chi-square test, preservice science teachers have more realistic views than the preservices classroom teachers in terms of social life of the scientist, gender effect on the process and product of science, nature of classification schemes, hypotheses, theories and laws. According to the preservice teachers?answers, which have been analyzed with chi-square test, there is a significant difference about nature of classification schemes, tentativeness of the scientific knowledge, and logical reasoning in favor of preservice teachers who graduted from science deparment. It has been found out that male preservice classroom teachers have more traditional views about defining science, national influence on scientific knowledge and technique, tentativeness of the scientific knowledge, and scientific approach to investigations than female preservice classroom teachers through chi-square test which has been done in respect of gender. It has not been found out a statistical significant difference among the preservice science teachers according to gender.