Ağır kombine immün yetmezlikli hastalarda klinik ve laboratuvar özellikler ve prognoz üzerine etki eden faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of the clinical and laboratory factors affecting the prognosis of severe combined immune deficiencies
Yazar: ELİF ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. SAFA BARIŞ
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology
Dizin: Kemik iliği nakli = Bone marrow transplantation ; Prognoz = Prognosis ; T lenfositleri = T lymphocytes ; İmmün sistem = Immune system ; İmmün yetmezlik = Immun deficiency ; İmmün yetmezlik sendromları = Immunologic deficiency syndromes

Özet:
Giriş ve Amaç: Ağır kombine immün yetmezlikler (SCID), T ve/veya B hücrelerinin yokluğu/azlığı veya fonksiyon kaybı ile karakterize bir primer immün yetmezliktir. Hastalığın tüm formlarını aynı anda inceleyen ve uzun dönem sonuçları gösteren çalışma sayısı literatürde azdır. Çalışmamızda nakil öncesi ve sonrası hastalarımızın özellikleri değerlendirilerek sağkalım üzerine etkili faktörler araştırıldı. 
Yöntem: Marmara Üniversitesi Çocuk Allerji ve İmmünoloji Bilim Dalı'nda takip edilen SCID tanılı (klasik SCID, atipik SCID, Omenn sendromu) 54 hasta çalışmaya alındı. Hastaların başvuru ve nakil bilgileri kayıt edildi. Çalışma boyunca nakil sonrası birinci yılını doldurmuş hastalarda T hücre reseptör repertuvarı akan hücre ölçer yöntemi ile değerlendirildi.
Bulgular: Hastaların ortalama tanı yaşı 25,2±53,2 ve takip süresi 40,06±44,04 ay idi. Atipik SCID'de semptom başlangıç ve tanı yaşı anlamlı olarak daha geç saptandı (p=0,001, p<0,001). Bu gruptaki hastalarda otoimmün bulgular daha fazla görüldü (p=0,016). En sık görülen hastalık formu T-B-NK+ ve mutasyonu RAG (recombination activating) olarak saptandı. Nakil sonrası sağkalım oranı %82,1±7 idi. Periferik kandan yapılan nakillerde ve RAG dışı genotipi olanlarda CD4+T hücre rekonstitüsyonu daha yüksek bulundu (p=0,044, p=0,035). Donör cinsiyet uyumu ve periferik kan kök hücre kaynağının B hücre rekonstitüsyonu üzerine olumlu etkisi saptandı (p=0,002, p=0,028). Hazırlayıcı rejim alanlarda B hücre rekonstitüsyonu daha yüksekti (p=0,003). Nakil sonrası normal T hücre reseptör çeşitliliği görüldü. Nakil anında geçirilen enfeksiyonlar ve tam uyumlu olmayan donörden yapılan nakiller sağkalımı olumsuz yönde etkileyen en önemli faktörlerdi (p=0,030, p=0,015). 
Sonuç: Ağır kombine immün yetmezliklerin erken tanınması ve doğru tedavi edilmesi hastalık prognozu üzerine olumlu katkı sağlayacaktır. Çalışmamızda belirlenen klinik ve laboratuvar belirteçler hastalığın tedavisinde ve prognozun tahmin edilmesinde önemli bir klinik yaklaşım sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Ağır kombine immün yetmezlikler, kemik iliği nakli, immün rekonstitüsyon, T hücre repertuvarı, prognoz

Abstract:
Background and Aim: Severe combined immunodeficiencies (SCIDs) are primary immunodeficiencies characterized by absence or loss of function in T and/or B cells. The long-term results of the SCID disease spectrum have been evaluated in few studies. We sought to evaluate the pre- and post-transplant manifestations of SCID patients and determine factors that have impact on the paients' survival. 
Method: We included 54 SCID patients (classical SCID, atypical ASCID, Omenn syndrome), followed at Marmara University Department of Pediatric Allergy and Immunology to this study. We retrieved patients' features for their medical records. T cell receptor repertoires were analyzed by flow cytometry. 
Results: The age of patients at diagnosis was 25,2±53,2 months and follow-up time was 40,06±44,04 months. Symptom onset and diagnostic ages were significantly high in atypical SCID (p=0.001; p<0.001), and also autoimmune manifestations were more common in this group (p=0,016). The most common disease form was T-B-NK+, and RAG (recombination activating) gene mutation was the prominent genetic defect among patients. Overall survival rate was %82,1±7. Peripheral blood stem cell source and genotype other than RAG had significant impact on CD4+T cells immune reconstitution after transplantation (p=0,044, p=0,035; respectively). Phenotypical donors and peripheral blood stem cell source provided significantly high B-cell reconstitution (p=0,002, p=0,028). Furthermore, conditioning regimen had better B-cell reconstitution (p=0,003). Post-transplant T-cell receptor diversity was sufficient in the patients and showed an equal distribution pattern as healthy controls. Overall survival rate was lower in patients who were transplanted during active infection or received stem cells source from mismatched donors (p=0,030, p=0,015). 
Conclusions: Early diagnosis and timely transplantation of SCID patients will offer better prognosis. The clinical and laboratory markers determined in our study are helpful to guide the physicians during treatment of patients and for the prediction of the prognosis.  

Keywords: Severe combined immune deficiencies, bone marrow transplantation, immune reconstitution, T cell repertoire, prognosis