Türkçe ders kitaplarını anlamak için bilinmesi gereken sözcük sayılarının belirlenmesi
Determining how many words needs to be known in order to understand Turkish textbooks
Yazar: OĞULCAN DAĞHAN
Danışman: PROF. DR. HAKAN ÜLPER
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilgiler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kelime sıklığı = Word frequency ; Kelimeler = Words ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Okullarda verilmekte olan Türkçe derslerinde öğrencilere anadili eğitimi verilmektedir. Öğrencilerin anadillerini etkili bir biçimde kullanabilmeleri için dört temel dil becerilerini geliştirmeleri gerekir. Bu temel dil becerilerinin sözcüklerle işlemlendiği düşünüldüğünde, öğrencilerin sözcük dağarcıklarının varsıllığının önemi daha da belirginleşmektedir. Derslerde en sık kullanılan araç-gereç ders kitabı olduğu için öğrenciler en çok ders kitabındaki metinler aracılığıyla sözcüklerle karşılaşmaktadır. Öğrencilerin, metinde geçen bilmediği sözcüklerin anlamını bağlamdan yönelimle kestirebilmesi için ders kitaplarındaki sözcüklerin büyük çoğunluğunu bilmesi gerekir. Bu araştırmanın amacı; öğrencinin Türkçe ders kitaplarını anlayabilmek için sıklık sözlüklerindeki ilk kaç sözcüğü bilmesi gerektiğini saptamak, ayrı eğitim/öğretim programlarına göre hazırlanan ders kitapları arasındaki sözcüklerin nicel görünüm bakımından nasıl bir değişim ya da gelişim gösterdiğini belirlemektir. Araştırmanın evreni MEB'in "1981 İlköğretim Okulları Türkçe Eğitim Programı", "2006 İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı" ve "2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı" olarak belirlenmiştir. Araştırmanın örneklemine ise bu programlara özgü 5-8. sınıf Türkçe ders kitapları olmak üzere toplam 12 kitap alınmıştır. Bu çalışmada, Türkçe ders kitaplarını anlamak için bilinmesi gereken sözcüklerin sayısı hakkında betimleme yapılacağı için tarama deseni yeğlenmiştir. Kitapların sıklık listeleri oluşturularak bu listelerdeki sözcükler "Yazılı Türkçenin Kelime Sıklığı Sözlüğü" (Göz, 2003) ve "Türkçe Sıklık Sözlüğü: Öğrenenler için Temel Sözcük Bilgisi" (Aksan, Aksan, Mersinli ve Demirhan, 2017) adlı sıklık sözlükleri ile karşılaştırılmış ve bu listelerdeki sözcükleri ne oranda kapsadıkları saptanmıştır. 1981 programına özgü tüm Türkçe ders kitaplarında 6059 sözcük çeşidi; 2006 programına özgü tüm Türkçe ders kitaplarında 8901 sözcük çeşidi; 2019 programına özgü tüm Türkçe ders kitaplarında 10133 sözcük çeşidi saptanmıştır. Araştırmanın sonunda 1981 programına özgü tüm Türkçe ders kitaplarını anlayabilmek için Göz'ün sıklık sözlüğündeki ilk 14000+ ve Aksan vd.'nin sıklık sözlüğündeki 5000+ sözcüğün; 2006 programına özgü tüm Türkçe ders kitaplarını anlayabilmek için Göz'ün sıklık sözlüğündeki ilk 16000+ ve Aksan vd.'nin sıklık sözlüğündeki 5000+ sözcüğün; 2019 programına özgü tüm Türkçe ders kitaplarını anlayabilmek için Göz'ün sıklık sözlüğündeki ilk 17000+ ve Aksan vd.'nin sıklık sözlüğündeki 5000+ sözcüğün bilinmesi gerektiği saptanmış ve elde edilen bulgulardan hareketle önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In Turkish Lectures, students are thaught their native language. Students need to develop four fundamental skills; listening, speaking, reading and writing, in order to use their native language effectively. Since words are the building blocks for these skills, students need to have a rich vocabulary. The most common materials used in lessons are the textbook therefore students come across with the most number of different words from these sources. For students to infer the meaning of an unkown word by deduction, students need to know most of the vocabulary in these textbooks. The purpose of this study is definition of minimum number of words from the frequency dictionaries for students to know which is necessary to understand the lecture textbooks, additionally a wide analysis for change and development of word frequencies in textbooks from different time of curriculums. The universe of this thesis involves 12 textbooks from curriculums defined by Ministry of National Education for 5th – 8th grade students in 1981 Primary School Turkish Education Program, 2006 Turkish Lecture Education Program and 2019 Turkish Lecture Education Program. The study analyzes the word frequencies in textbooks. Therefore, the thesis is based on a detailed literature survey as model of research. A frequency list of words is prepared for each textbook and each one is compared with following resources; "Yazılı Türkçenin Kelime Sıklığı Sözlüğü" (Göz, 2003), "A Frequency Dictionary of Turkish: Core Vocabulary for Learners" (Aksan, Aksan, Mersinli ve Demirhan, 2017) to reveal at what extent frequency lists of words derived from textbooks are covered by these resources. 6059 word variables were discovered in the 5th-8th grade Turkish textbooks specific to the 1981 program; 8901 word variables were discovered in 5th-8th grade Turkish textbooks specific to the 2006 program and 10133 word variables were discovered in the 5th-8th grade Turkish textbooks specific to the 2019 program. The findings were compared to the related studies. At the end of the research, it was discovered that the first 14000+ words in Göz's frequency dictionary and 5000+ words in Aksan et al.'s frequency dictionary should be know in order to understand the 5th-8th grade Turkish textbooks specific to the 1981 curriculum. In order to understand the 5-8 grade Turkish textbooks specific to the 2006 curriculum, the first 16000+ words in Göz's frequency dictionary and 5000+ words in Aksan et al.'s frequency dictionary must be know in. Lastly it was determined that the first 17000+ words in Göz's frequency dictionary and 5000+ words in Aksan et al.'s frequency dictionary should be known in order to understand the 5-8 grade Turkish textbook specific to the 2019 curriculum and suggestions were made based on the findings.