Nesih bağlamında din ve ifade özgürlüğü ile ilgili âyetlerin değerlendirilmesi
Evaluation of verses of freedom of speech and religion on the context of abregation
Yazar: ŞÜKÜR KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. İDRİS ŞENGÜL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Din = Religion
Dizin: Ayetler = Verses ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Özgürlük = Freedom ; İfade özgürlüğü = Expressive  freedom ; İnanç özgürlüğü = Belief freedom ; İslamiyet = Islam

Özet:
İnsanlığa dareyn saadeti va'd eden Kur'an-ı Kerim, va'd ettiği bu mutluluğa gidecek yolu da apaçık bir şekilde beyan etmiştir. Mutluluk yollarını gösteren Kur'an âyetleri, bazen çeşitli hikmetler gereği yoruma açık bir şekilde, bazen da yoruma gerek kalmadan bu fonksiyonunu icra etmiştir.İşte yoruma açık olan, hatta en fazla yorum yapılan âyetlerden birisi de Tevbe Sûresi 5. âyettir. Âyet üzerinde yapılan yorumların bir kısmı Kur'an'ın temel prensipleriyle çelişir mahiyettedir. Bu tip yorumları yapanlar da bu tezadı fark etmiş olacaklar ki, bu durumu ortadan kaldırabilmek için nesh konusunu gündeme getirmişlerdir. Zira söz konusu alimlere göre bu âyet, ?müşrikleri bulduğunuz yerde öldürün? cümlesini ihtiva etmesi hasebiyle, ?seyf âyeti? olarak isimlendirilmiş ve buna uymayan diğer hoşgörü muhtevalı âyetlerin tamamını nesh etmiştir.Halbuki, öncelikle bu âyetin münferit olarak değil, birlikte nazil olan diğer âyet grubu ile ele alınması gerekir. Zira Hz. Peygamberin bu âyeti de ihtiva eden Berae Sûresinin baş tarafı nazil olunca, mübelliğ olarak görevlendirdiği Hz. Ali, sadece bu âyeti değil bu âyetle beraber en az 13 âyeti birlikte tebliğ etmiştir. Bu sebepten dolayı, 5. âyeti doğru anlayabilmek için, birlikte nazil olduğu diğer âyetlerin de göz ardı edilmemesi gerekir. Bununla birlikte, âyetin indiği dönemdeki siyasal ve sosyal şartların dikkate alınması, bir başka ifade ile o esnada cereyan eden Tebük Seferini ve bu sefer esnasında münafıkların nifakları sonucu, Peygamberimizle antlaşma yapan bazı kabilelerin antlaşmalarını bozmalarının akabinde söz konusu âyetlerin, âdeta müşriklere bir ültimatom olarak indiğini unutmamak gerekir.Ayrıca, bilhassa Kur'an âyetlerinin sağlıklı bir şekilde anlaşılabilmesi için, hem âyetin kendi bütünlüğü, hem de siyak ve sibakının yanı sıra, Kur'an bütünlüğünün de ihmal edilmemesi gerekir.İşte Tevbe Sûresi 5. âyetin, Kur'an'ın diğer bazı âyetleriyle tezat olarak addedilmesi neticesinde nesih kavramının devreye sokulması, yukarıda belirtilen hususlara yeterince dikkat edilmemiş olması anlamına gelmektedir.Bu âyet çerçevesinde en çok tartışılan hususlardan birisi de, âyetin devamında yer alan, ?Şayet tövbe eder, namaz kılıp, zekâtı da verirlerse kendilerini serbest bırakın.? İfadesinden, namaz kılmayan müminlerin de müşriklerle aynı kategoride değerlendirilmesi meselesidir. Verilecek cezanın şekli ve boyutu ne olursa olsun, günümüzde cari olan mezheplerin tamamı, namaz kılamayanları bir şekilde bu âyetle ilişkilendirmişlerdir. Halbuki, âyet müşriklerin ahitlerini bozmaları neticesinde kendilerini uyarmak için nazil olmuştur. Âyetin son kısmında yer alan namaz ve zekâtın, şu manada zikredilmiş olması ihtimal dışı değildir: Şayet müşrikler tövbe ederlerse, sırf tövbe etmiş olmaları onların bu konuda samimi olduklarını göstermez. Tövbelerinde samimi olduklarının bir göstergesi olarak, ayrıca namaz kılıp, zekât vermeleri de gerekir.Tüm bu tartışmaları ihtiva eden Tevbe Sûresi 5. âyetin, bir de İslâm'ın din hürriyetine bakışı bağlamında ele alındığında, gerek Kur'an'ın ?dinde zorlama yoktur? hükmündeki hiçbir kayıt ve şartın olmadığını içeren gramer yapısı, gerekse nesh edilmediğini düşündüğümüz diğer hoş görü muhtevalı âyetler, yukarıda izah etmeye çalıştığımız tezlerin daha isabetli olduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract:
The Holy Koran, which promises people happiness in this world and in the other world beyond life, presents the way to reach that hapiness clearly. The verses of the Koran, which show the ways of happiness, carry out their function either in a way that is open to interpretations due to various mysteries or in a way that does not necessiate any interpretations.The 5th verse of the Sura of Tevbe is one of the verses which are open to interpretations and on which many interpretations have been made. Some of the interpretations made on this verse are in contradiction with the basic principles of the Koran. As those who have made such interpretations must have noticed this contradiction, they brought up the issue of cancellation in order to put an end to such a case. According to these intellectuals, this verse has been called as ?seyf verse? as it involves ?kill the non-Moslems wherever you find them? statement and it has cancelled all the verses on tolerance.However, this verse should not be handled separately from the other verses; instead it should be handled with the other group of verses with which it has been inspired by God. Because, when the initial part of the Sura of Berae comprising this verse was inspired by God, Ali, whom Prophet Mohammed assigned to convey the verses, conveyed not only this verse but also at least 13 other verses together with this verse. Therefore, in order to understand the 5th verse correctly, the other verses together with which it has been inspired by God should not be ignored. In addition, the political and the social circumstances of the era when this verse was inspired should be taken into consideration, as well. In other words; Tebuk War and the fact that these verses were inspired by God as if they had been an ultimatum to non-Moslems after some clans cancelled the treaties they had made with Prophet Mohammed due to the hypocrites? discord should not be forgotten.In addition, in order to understand the verses of the Koran correctly, the integrity of the verse itself, its wording and the integrity of the Koran need to be considered, as well.Therefore; the fact that the concept of cancellation is uttered as the 5th verse of the Sura of Tevbe is considered to be in contradiction with some other verses of the Koran means that the issues presented above have not been taken into consideration much.Another issue discussed much within the framework of this verse is that the Moslems who do not perform the ritual prayer (namaz) are thought to be in the same category as the non-Moslems when the rest of this verse is considered: ?If they forswear, perform their ritual prayer, give zekat, release them.? All the current religious sects relate those who do not perform ritual prayer (namaz) with this verse somehow no matter what the form and the size of the punishment is. However, this verse was inspired by God in order to warn the non-Moslems when they cancelled their treaty. The reason why prayer (namaz) and zekat were uttered in the last part of the verse may be as following: If non-Moslems forswear, only the fact that they have forsweared does not show that they are sincere in that issue. In order to indicate their sincerity in their forswearing, they must perform ritual prayer (namaz) and give zekat.When the 5th verse of the Sura of Tevbe ? which involves all these discussions- is considered within the framework of how Islam sees religious freedom, the Koran?s unconditional grammatical structure, which means that ?there is not any compulsion in the religion? and the other verses on tolerance, which have not been cancelled according to our point of view put forward that the theses we have tried to explain above are more appropriate