Erken çocukluk döneminde çocuğu olan babaların boşanma deneyimlerinin ve baba-çocuk ilişkilerinin incelenmesi
An investigation of divorce experiences and father-child relationships of fathers with early childhood children
Yazar: ŞENNUR EÇMEN
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP ALAT
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile politikaları = Family policies ; Baba- çocuk ilişkisi = Father-child relationship ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Tek ebeveynli aile = Single-parent family

Özet:
Bu çalışma, erken çocukluk döneminde çocuğu olan babaların boşanma deneyimlerini ve boşanma sonrası çocuklarıyla ilişkilerinin dönüşümünü ortaya çıkarmak amacıyla yapılmıştır. Boşanmanın baba-çocuk ilişkileri üzerindeki etkileri hem babalar hem de çocuklar tarafından hissedilmektedir. Babaların fiziksel ve duygusal varlığıyla finansal ve sosyal kaynakları çocukların refahı için önemlidir. Çocuklarıyla temas kuramadıkları senaryolarda bu durum her iki taraf için de zorlayıcı deneyimlere sebep olabilmektedir. Bu çalışmada boşanmış babaların yaşayışlarının, davranışlarının, tutumlarının ve durumlarının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda derinlikli ve özgün bir değerlendirme yapabilmek için nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmış olup 16 babayla formda yer alan sorular doğrultusunda görüşmeler yapılmıştır. Babaların boşanma deneyiminden nasıl etkilendikleri, mahkeme süreci ve sonrası deneyimleri, eski eşleriyle ilişkileri, çocuklarının bu ilişkiden nasıl etkilendiği, çocuklarından beklentileri, çocuklarıyla ilişkilerinin boşanma deneyimden nasıl etkilendiği, aile ve ebeveynlik kavramına bakış açıları değerlendirilmiştir. Ayrıca sosyal medyada yer alan ve boşanmış babalar tarafından oluşturulan platformlar ve gönderiler incelenmiştir.
Çalışma kapsamında boşanmış ve 0-8 yaş arası çocuğu olan babaların boşanma sürecindeki ve sonrasındaki deneyimleri, görüşleri, duygu ve düşünceleri ile ilgili sorular sorulmuş ve paylaşımları ayrıntılı olarak incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre boşanma deneyimine ve baba-çocuk ilişkilerine dikkat çekilmiştir. Boşanma deneyimi konusunda babaların mahkeme ile ilgili endişeleri, eski eşleriyle ilişkili endişeleri, duygusal ve psikolojik sorunları ve sağlık problemleri, boşanma sonrası sunulan hizmetlerin eksikliği ve benzer deneyimlere sahip bireylerle dayanışma isteği bulguları tespit edilmiştir. Baba-çocuk ilişkisi bu çalışmanın bir diğer kategorisi olmuştur. Babalar kendi rollerini, çocuklarıyla ilişkilerini ve çocuklarından beklentilerini açıklamışlardır. Baba-çocuk ilişkisinin hiyerarşik boyutunda bakım ve kontrol, velayet, çocuktan beklentiler, öğrenilen aile ve aile ilişkilerinin toplumsal yapılanması, istihdam ve bakımda zaman ve maddiyat sorunları dikkat çeken bulgular olmuştur. Boşanmış babaların sosyal medya gönderilerinde tartışılan içerik ve gönderiler ise nafaka, velayet, çocuk teslim merkezleri, haklar ve adalet arayışı kapsamında yasal yollar ve yasal süreçler, babaların mücadeleleri ve hak savunuculuğu, erkek düşmanlığı iddiası, evlilik karşıtlığı, feminizm, İstanbul sözleşmesi ve 6284 sayılı kanun tartışmaları ve babaya yabancılaşan çocuk konularıdır.
Artan boşanma oranları göz önünde bulundurulduğunda aile formlarının değiştiği ve dönüştüğü ortadadır. Devletlerin, ebeveynlerin, öğretmenlerin ve okulların çocukların iyi oluş hali ve ebeveyn çocuk ilişkisinin desteklenmesi için kritik bir rolü olduğu söylenebilir. Özellikle çocukların ve bireylerin refahı için boşanma deneyimi konusunda ulusal önlemlerin alınması ve yapıcı politikaların geliştirilmesi gerekmektedir.
Anahtar Sözcükler: Aile politikaları, Baba-çocuk ilişkisi, Boşanmış babalar, Erken çocukluk.

Abstract:
This study was conducted with the purpose of uncovering the experiences of divorced fathers who have early childhood children and their transformations in their relationships with their children after divorce experiences. The effects of divorce on father-child relationships are felt by both fathers and children. Fathers' physical and emotional presence, as well as their financial and social resources, are crucial for the wellbeing of children. Not being able to establish contact with their children, this situation might lead to challenging experiences for both fathers and their children. In this context, qualitative research method was used to identify and evaluate the lifestyles, behaviors, attitudes, and situations of fathers in depth and in an original manner. Data was collected through semi-structured interviews with 16 fathers. The study explored how fathers were affected by divorce, their experiences during and after the legal processes, their relationships with their ex-wives, the impact of those relationships on their children, their expectations from their children, and how their relationships with their children were affected by divorce. Additionally, platforms and posts created by divorced fathers on social media were examined.
Within the scope of this study, questions were asked about the experiences, opinions, emotions, and thoughts of divorced fathers with children aged 0-8 regarding their divorce process and subsequent experiences, and their responses were examined in detail. The findings emphasized the divorce experience and father-child relationships. Concerns of fathers regarding the legal process, concerns about their ex-spouses, emotional and psychological issues, health problems, the lack of services offered after divorce, and a desire for solidarity with individuals who have similar experiences were identified as findings. Father-child relationship emerged as another category of this study. Fathers explained their roles, their relationships with their children, and their expectations from their children. In the hierarchical dimension of the father-child relationship, caregiving and control, custody, expectations from the child, the societal structuring of learned family and family relationships, employment, and issues related to time and finances in caregiving were prominent findings. The contents and posts discussed on social media by divorced fathers revolved around topics such as alimony, custody, meeting child centers, legal means and processes in pursuit of rights and justice, fathers' struggles and advocacy, allegations of male hostility (misandry), anti-marriage sentiments, feminism, debates about Istanbul Convention and 6284, and parent alienation syndrome (PAS).
Considering the increasing divorce rates, it is evident that family structures are changing and evolving day by day. It might be said that states, parents, teachers, and schools have a critical role in supporting the well-being of children and parent-child relationships. National measures should be taken and constructive policies need to be developed, especially for the well-being of children and individuals, in the context of divorce experiences.
Keywords: Divorced fathers, Early childhood, Family policy, Father-child relationship.