Okul öncesi dönem fenilketonürili çocuk ve ailelerinde yeme davranışının değerlendirilmesi
Evaluation of eating behaviors in preschool children with phenylketonuria and their families
Yazar: ÇAĞLA KAVVAMİ
Danışman: PROF. DR. MÜBECCEL DEMİRKOL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Beslenme Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aile = Family ; Anne davranışı = Mother behavior ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Fenilketonüri = Phenylketonuria ; Kardeşler = Brothers ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Çocukların yeme davranışının gelişiminde kritik öneme sahip olan okul öncesi dönemde fenilketonüri (PKU)'li çocukların bu özelliklerini, sağlıklı yaşıtları ve sağlıklı PKU kardeşleri ile karşılaştırmak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: 2-6 yaş arası Klasik PKU'lu çocuk (n:40), hiç sorunu olmayan sağlıklı çocuk (n:40) ile sağlıklı PKU kardeşleri (n:15) çalışmaya dahil edilmiştir. Vücut ağırlığı ve boy uzunlukları değerlendirilerek annelere 'Çocuklarda Yeme Davranış Anketi (ÇYDA)' ve 'Beslenme Süreci Anne Tutumları Ölçeği (BSATÖ)' uygulanarak ailenin yeme davranışı ile ilgili bilgi alınmıştır. Çocukların 'Üç günlük besin tüketim kayıtları (BTK)' BeBis 7.2 programıyla değerlendirilerek toplam enerji, protein (PKU'lu çocuklarda doğal protein ve tıbbi amino asit alımı) ile enerjinin protein, yağ ve karbonhidrattan gelen yüzdeleri belirlenmiştir. Çalışma ve kontrol gruplarının istatistiksel değerlendirmeleri için SPSS 26 programı kullanılmıştır.
Bulgular: Grupların tümünde antropometrik ölçümler benzerdir. Çocukların yeme davranışları arasında anlamlı farklılığa rastlanmamıştır. 'Gıda heveslisi' puanı PKU'lu çocuklarda sağlıklı çocuklara kıyasla daha yüksek (p=0,004); sağlıklı kardeşlerde ise PKU'lu çocuklara göre 'İçme tutkusu' puanı daha fazla (p=0,007) bulunmuştur. BSATÖ puanlarında, gruplar arasında anlamlı farklılığa rastlanmamıştır (p>0,05). PKU'lu çocukların çoğunluğu (%72,5, n=29) aile bireyleri ile birlikte sofraya oturmaktadır. BTK verileri incelendiğinde; PKU'lu çocukların sağlıklı yaşıtlarına ve sağlıklı PKU kardeşlerine kıyasla daha yüksek oranda karbonhidrat tükettiği tespit edilmiştir (sırasıyla, p=0,000 ve 0,029).
Sonuç: PKU hastalığının çocukların yeme davranışı üzerinde değişiklik yaratmadığı, yaşıtları ile benzer özellikler gösterdikleri görülmüştür. Hastalık stresinden dolayı çocukların beslenmesi konusunda daha endişeli olabileceği düşünülen annelerde, bu yönde bir sonuca ulaşılamamıştır. PKU hastalarının, bu hastalığa yönelik sağlık ekibi denetimi altında, aile ve çocuklara sürekli eğitim verilerek tedavisi ve izlenmesi vazgeçilmez olmalıdır.

Anahtar Kelimeler:  fenilketonüri, okul öncesi dönem, sağlıklı kardeş, yeme davranışı, anne davranışı

Abstract:
Aim: The aim of the study was to compare this characteristics of children with phenylketonuria (PKU) in preschool period, which is crucial on the development of children's eating behaviors, with healthy peers and PKU siblings.
Material and Method: 2-6 aged, children with PKU (n:40), healthy children without any problem (n:40) and healthy PKU siblings (n:15) were included in the study. Their weight and height were assessed. Family's eating behavior information was obtained by applying 'Children's Eating Behavior Questionnaire (CEBQ)' and 'Mother's Attitudes Towards the Feeding Process Scale (MATPS)'. Three-days dietary records of children were assessed by BeBis 7.2 program and total energy, protein (natural protein and medical amino acids intake in children with PKU) and percentages of energy from protein, fat and carbohydrate were determined. SPSS 26 program was used for all statistical assessments.
Results: Anthropometric measurements were similar in all groups. There were no significant differences in eating behaviors of children. Score of 'Food responsiveness' was higher in PKU groups than healthy peers (p=0,004). Score of 'Desire to drink' was higher in healthy siblings than children with PKU (p=0,007). There were no significant differences in MATPS scores between all groups (p>0,05).  The majority of PKU group (%72, n=29) had a meal with their families. As results of dietary records; carbohydrate consumption in PKU group was higher than healthy peers and PKU siblings (respectively, p=0,000 and p=0,029). Conclusion: PKU has not altered children's eating behaviors, children with PKU have demonstrated similar characteristics with peers. We thought the mothers were more anxious about feeding their children due to the stress of illness, but could not reach a conclusion in this direction. Treatment and monitoring of PKU patients should be indispensable by providing continuous education to family and children under the control of health team for this disease. 

Key Words: phenylketonuria, preschool period, healthy sibling, eating behavior, maternal behavior