Laparoskopik histerektomi yapılan hastalarda over rezervinin değerlendirilmesi
Evaluation of over reserve in patients with laparoscopic hysterectomy
Yazar: HANDE KAÇAR BALABAN
Danışman: PROF. DR. OSMAN BALCI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Antimüllerian hormon = Antimullerian hormone ; Folikül uyarıcı hormon = Follicle stimulating hormone ; Histerektomi = Hysterectomy ; Laparoskopi = Laparoscopy ; Lüteinleştici hormon = Luteinizing hormone ; Over = Ovary

Özet:
Laparoskopik histerektomi yapılan hastalarda over rezervi
Amaç: Çalışmamızda laparoskopik histerektomi yapılan ve bir ya da her iki overi bırakılan kadınlarda over rezervi bakılmaktadır. Bu çalışmada laparoskopik histerektomi sonrası over rezervinin değişip değişmediğini göstermeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza kliniğimize başvuran ve benign nedenlerle histerektomi kararı verilen 2015 Aralık ayı ile 2018 Haziran ayı arasında opere edilen hastalar dahil edildi. Çalışmamız randomize prospektif analitik bir çalışma olarak planlandı. Histerektomi operasyonu sonrası bir ya da iki overi bırakılan hastaların geri kalan overin rezervi üzerine etkisini göstermek amaçlandı. Hastalara pre-operatif dönemde ve post-operatif 3.ay, 6.ay, 9.ay ve 12. ay over rezerv testleri yapıldı. Serum FSH(Folikül stimüle edici hormon), LH(Lüteinize hormon), E2(estriol),AMH( Anti Mülleriyan Hormon) ve overlerin ultrasonografik olarak bakısı ( Antral folikül sayısı ve overlerin 3 boyutlu volüm ölçümü) değerlendirildi. Sonuçlar karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmamıza 37 ile 45 yaş arası laparoskopik histerektomi olmuş 57 hasta dahil edildi. Yaş ortalaması 43 idi. Hastalara benign nedenlerle operasyon yapılmış olup en sık ameliyat endikasyonu myoma uteri idi. 2. en sık ameliyat endikasyonu endometrial hiperplazi olarak belirlendi. Çalışmamızdaki hastalardan 4 hastanın daha önceden geçirilmiş over cerrahisi mevcut olup, bu hastaların 3 tanesinde aynı zamanda geçirilmiş tuba ligasyonu öyküsü mevcut olduğu izlendi.
Çalışmamıza katılan hastaların preoperatif ve postoperatif FSH, LH, E2, sağ ve sol over hacimleri arasında anlamlı fark bulunmadı. Hastaların AMH verileri preoperatif ve postoperatif karşılaştırıldığı zaman anlamlı fark olduğu görüldü. Bu farkın preoperatif dönem ile postoperatif 3.ay ve 12 ay arasında olduğu saptandı. Sağ over antral folikül sayısında preoperatif ve postoperatif anlamlı fark izlenirken, sol over antral folikül sayısında anlamlı değişiklik olmadı.
Sonuç: Bizim çalışmamıza göre, laparoskopik histerektomi yapılan hastalarda histerektomi sonrası over rezervinin etkilendiği görülmüştür. AMH over rezervini gösteren en duyarlı belirteç olarak bilinirken yaptığımız çalışmada AMH yükselişine bakarak histerektomi sonrası over rezervinde artış olduğu görülmektedir. Ancak böyle bir durum söz konusu olabilir mi ya da AMH gerçekten duyarlı bir belirteç mi ileri araştırma gerektirmektedir. Bu duruma bakarak histerektomi öncesi mevcut olan myoma uteri, adenomyozis, ovaryan kitle vb. durumların AMH da azalmaya neden olabileceği bu durumlar ortadan kalktığı zaman AMH da iyileşme olabileceği de akla gelmektedir.
viii
Bu sonuçlara bakarak histerektomi yapılacak hastaların gerekli bir durum olmadığı takdirde overlerin bir ya da ikisini bırakmak en azından 1 yıllık süreçte hastaları erken menapozdan korumaktadır. Diğer bir taraftan bir overi bırakılan ve iki overi bırakılan hastalar arasında sonuçlarda anlamlı bir değişiklik olmaması sebebiyle hastaların operasyon esnasında over durumuna göre bir ya da her iki overi bırakılabilir.

Abstract:
Aim:
In our study, women who underwent laparoscopic hysterectomy and left one or both ovaries were over-looked at. In this study, we aimed to show whether there is any effect on over-reserve after hysterectomy.
Method:
We included patients who were referred to our clinic for treatment and who were operated between December 2015 and June 2018, for whom hysterectomy was declined for benign causes. Our study randomized to a prospective analytical study. It was aimed to show the effect of the patients who left one or two ovaries after the hysterectomy operation on the remaining ovarian reserve. Over-reserve tests were performed in the pre-operative period and post-operative 3.ay, 6.ay, 9.ay and 12th months. Ultrasonographic examination of the serum FSH (Follicle stimulating hormone), LH (Luteinize hormone), E2 (estriol), AMH (Anti Mülleriyan Hormon) and ovaries were performed to evaluate the number of antral follicles and the volume of ovaries. The results were compared.
Results:
Fifty-seven patients with laparoscopic hysterectomy between 37 and 45 years of age were included. The average age was 43. The patient was operated for benign causes and the most frequent indication was surgery. The second most common indication for surgery was identified. Of the patients in our study, 4 patients had previous over-surgery and 3 of these patients had a history of tuba ligation at the same time.
There was no significant difference between preoperative and postoperative FSH, LH, E2, right and left ovary volumes of patients participating in our study. Preoperative and postoperative AMH values of patients were found to be significantly different when compared. This difference was found to be between preoperative and postoperative 3 months and 12 months. There was no significant change in the number of left over antral follicles, while the prevalence of right over antral follicles was significantly different between preoperative and postoperative.
Conclusion: According to our study, it was seen that patients who underwent laparoscopic hysterectomy had an effect on the over reserve after hysterectomy. Although we know that AMH is
x
the most sensitive indicator of over-reserve, it seems that the over-reserve after hysterectomy increases if we look at AMH elevation in our study. But whether this is the case or whether AMH is really a sensitive marker requires further research. Based on this situation, myoma uteri, adenomyosis, ovarian mass, etc. It is also conceivable that AMH may also improve when these conditions, which may lead to a decrease in AMH, may be absent. Based on these results, if patients who are to be hysterectomized are not in a necessary situation, leaving one or both of the ovaries is at least a year away from early menopause. Patients leaving one ovary on the other side and two ovariectomized patients may not have a significant change in outcome, so patients may be given one or both ovarii depending on the over state during operation.
Key words: laparoscopic hysterectomy, over-reserve, AMH