Tıp fakültesi öğrencilerinde beslenme alışkanlıkları, diyet kalitesi, yeme davranışları ve farkındalıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional habits, diet quality, eating behaviors and awareness in medical faculty students
Yazar: CEVAT ERKAN
Danışman: PROF. DR. KAMİLE MARAKOĞLU ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSLU KAZIM KÖREZ
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Diyet = Diet ; Diyet kalitesi = Diet quality ; Farkındalık = Awareness ; Yeme farkındalığı = Mindful eating ; Öğrenciler-tıp = Students-medical ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Amaç: Bu çalışmada; tıp fakültesinde öğrenim gören öğrencilerin beslenme alışkanlıkları, diyet 
kalitesi, yeme davranışları ve farkındalıklarının değerlendirilmesi; bunların birbirleriyle ve beden kitle indeksiyle ilgili olan ilişkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğrenim görmekte olan 218 gönüllü öğrenci çalışmaya dahil edildi. Çalışmagrubuna Google Forms üzerinden hazırlanmış olan sosyodemografik bilgileri ve beslenme alışkanlıklarını ölçen anket, Yeme Sıklığı Formu, Hollanda Yeme Davranışı Anketi (DEBQ) ve Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ-30) mobil yolla ulaştırıldı ve çevrimiçi olarak doldurmaları sağlandı. Ayrıca katılımcıların 72 saatlik ayrıntılı besin tüketim kaydı alınıp elde edilen veriler Beslenme Bilgi Sistemi (BeBİS) programında analiz edilerek Diyet Kalite İndeksi-Uluslararası (DQI-I) skorları elde edildi. Tüm veriler SPSS 22.0 istatistik programı kullanılarak değerlendirildi. ulgular: Katılımcıların %54,1'i (n=118) kadın, %45,9'u (n=100) erkekti. Beden kitleindeksine göre yapılan sınıflamada %10,1'inin (n=22) zayıf, %67,9'unun (n=148) normal kilolu,%19,7'sinin (n=43) fazla kilolu, %2,3'ünün (n=5) obez olduğu belirlendi. Kadın öğrencilerin%42,3'ünün, erkeklerin %35'inin nadiren spor yaptığı ya da hiç yapmadığı saptandı. Hem kadınların, hem erkeklerin %11,0'inin hiç ana öğün atlamadığı; kadınların %62,9 ile en sık öğle yemeğini, erkeklerin %48,3 ile en sık kahvaltıyı atladığı görüldü. Katılımcıların diyet yapma durumu, kahvaltı, ara öğün yapma ve fast food tüketme sıklığı ile cinsiyetleri arasında anlamlı farklılık saptandı (sırayla p<0,001, p=0,009, p=0,027, p=0,008). En sık atlanan ana öğün ve kahvaltı yapma sıklığı ile öğrenim görülen sınıf düzeyi arasında da istatistiksel açıdan anlamlı fark bulundu (p<0,001). İlk 3 sınıfta en çok öğle yemeği atlanırken, 4., 5.sınıf ve 6.sınıf öğrencilerinin en sık kahvaltı öğününü atladığı bulunmuştur. Ailesiyle kalan katılımcıların evde arkadaşlarıyla kalanlara göre DQI-I puanının anlamlı olarak yüksek olduğu görüldü (p=0,007). Haftanın en az birkaç günü spor yapma alışkanlığı olanların DQI-I puanının ayda birkaç kez yapan ya da nadiren spor yapan/hiç yapmayanlara göre anlamlı olarak yüksek olduğu saptandı (sırayla p=0,010 ve p=0,005). Ayrıca en sık kahvaltı öğünü atlayanların hiç öğün atlamayanlara göre, haftada en az 3 kez fast food tüketenlerin nadiren tüketen ya da hiç tüketmeyenlere göre anlamlı olarak daha düşük DQI-I'ya sahip olduğu tespit edildi (sırayla p=0,042 ve p=0,003). Erkeklerin kadınlara göre DQI-I diyet çeşitlilik ve yeterlilik puanının yüksek, diyet denge (ölçülülük) puanının ise düşük olduğu görüldü (sırayla p=0,020, p=0,013 ve p<0,001). 
Katılımcıların DEBQ (Hollanda Yeme Davranışı Anketi) puanları değerlendirildiğinde; kadınların 
erkeklere göre daha yüksek duygusal yeme düzeyi olduğu görüldü (p<0,001). Bununla birlikte 
katılımcıların beden kitle indeksi ile duygusal yeme ve kısıtlayıcı yeme puanının anlamlı olarak 
pozitif yönde anlamlı korelasyon gösterdiği belirlendi (p<0,001). Kadınların yeme kontrolü ve bilinçli 
beslenme puanının erkeklere göre yüksek olduğu tespit edildi (sırayla p=0,013 ve p<0,001). YFÖ-30, 
yeme disiplini ve bilinçli beslenme puanı ile DQI-I'nın anlamlı olarak pozitif korelasyon gösterdiği 
görüldü (sırayla p=0,049, p=0,024 ve p=0,011). Yeme farkındalığı düzeyi arttıkça fast food, çikolataşekerleme, şekerli içecekler gibi besin değeri düşük gıdaların tüketim sıklığının azaldığı, sebze-meyve tüketim sıklığının ise arttığı belirlendi. Bununla birlikte yeme kontrolü ve bilinçli beslenme puanının kişinin beden kitle indeksiyle anlamlı olarak ters ilişkili olduğu saptandı (sırayla p<0,01 ve p=0,017). Sonuçlar: Tıp fakültesi öğrencilerinde öğün atlama davranışlarının yaygın olduğu, diyet kalite düzeyinin büyük çoğunluğunda düşük olduğu tespit edildi. Bu gruba doğru beslenme-diyet 
alışkanlıkları kazandırmak ve sağlıklı kilonun korunması için yeme davranışları ve farkındalığını da 
içine alan kapsamlı eğitimlere ve bu konuda yapılacak ayrıntılı çalışmalara ihtiyaç vardır. Söz konusu 
popülasyonun bu konuda doğru bilgi ve alışkanlıklar kazanması onların hem sağlıklı, kaliteli hayat 
sürmesi; hem de geleceğin doktorları olarak toplum sağlığına olumlu etkiler yapmasını sağlar.
Anahtar kelimeler: Tıp fakültesi öğrencileri, beden kitle indeksi, beslenme alışkanlıkları, 
diyet kalite indeksi, yeme davranışları, yeme farkındalığı

Abstract:
Objective: In this study; evaluation of nutritional habits, diet quality, eating behaviors and 
awareness of medical students; It is aimed to examine their relations with each other and with body 
mass index.Materials and Methods: 218 volunteer students studying at Selcuk University Faculty of 
Medicine were included in the study. A questionnaire that identifying sociodemographic information 
and nutritional habits, Eating Frequency Form, Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ) and 
Eating Awareness Scale (EAS-30) prepared via Google Forms was sent to the study group via mobile 
and they were allowed to fill in online. In addition, the 72-hour detailed food consumption record of 
the participants was taken, the data obtained were analyzed in the Nutrition Information System 
(BeBIS) program, and the Diet Quality Index-International (DQI-I) scores were obtained. All data 
were evaluated using the SPSS 22.0 statistical program.Results: 54.1% (n=18) of the participants were female and 45.9% (n=100) were male. In the classification made according to body mass index, it was determined that 10.1% (n=22) were underweight, 67.9% (n=148) were normal weight, 19.7% (n=43) were overweight, 2.3% (n=5) were obes. It was determined that 42.3% of the female students, 35% of the men students rarely or never do sports. It was seen that 11.0% of both women and men never skippes a main meal; women skipped lunch most frequently with 62.9%, and men most frequently skipped breakfast with 48.3%. There was a significant difference between the participants' diet status, the frequency of breakfast, snack-fast food consumption and their gender (p<0.001, p=0.009, p=0.027, p=0.008, respectively). A statistically significant difference was also found between dieting status, the most frequently skipped main meal, frequancy of breakfast and the level of education (p<0.001). It was found that while lunch was skipped the most in the first 3 grades, 4th, 5th and 6th grade students most frequently skipped breakfast. It was seen that the DQI-I score of the participants staying with their family was significantly higher than those staying at home with their friends (p=0.007). It was determined that the DQI-I scores of those who had the habit of doing sports at least a few days in a week were significantly higher than those who did it a few times in a month or rarely/never did so (p=0.010 and p=0.005, respectively). In addition, it was determined that those who skip breakfast most frequently have a significantly lower DQI-I than those who do not skip meals at all, and those who consume fast food at least 3 times a week compared to those who rarely or never consume (respectively p=0.042 and p=0.003). It was observed that the DQI-I diet diversity and competence scores of the men were higher than the women, and the diet balance (measurement) score was lower (p=0.020, p=0.013 and 
p<0.001, respectively). When the participants' DEBQ (Dutch Eating Behavior Questionnaire) scores 
were evaluated; women were found to have higher emotional eating levels than men (p<0.001). 
However, it was determined that the participants' body mass index and emotional eating and 
restrictive eating scores showed a significant positive correlation (p<0.001). Eating control and 
conscious nutrition scores of women were found to be higher than men (p=0.013 and p<0.001, 
respectively). EAS-30, eating discipline and conscious nutrition score and DQI-I were found to have a 
significant positive correlation (p=0.049, p=0.024 and p=0.011, respectively). It was determined that 
as the level of eating awareness increased, the frequency of consumption of foods with low nutritional 
value such as fast food, chocolate-candy, and sugary drinks decreased, while the frequency of 
consumption of vegetables and fruits increased. However, it was determined that eating control and 
conscious nutrition score were significantly inversely related to the body mass index of the person 
(p<0.001 and p=0.017, respectively).Conclusion: It was determined that meal skipping behaviors were common in medical school students and the diet quality level was low in the majority of them. There is a need for comprehensive training, including eating behaviors and awareness, and detailed studies on this subject to provide medical students with proper nutrition-diet habits and to maintain a healthy weight.The fact that the population in question acquires the right knowledge and habits in this regard, ensures that they lead a healthy and quality life; as well as making positive impacts on public health as future physicians.Keywords: Medical faculty student, body mass index, nutrition habits, diet quality index, eating behavior, eating awareness