Multipl skleroz ve amyotrofik lateral skleroz hastalarının kanlarında nörofilament hafif zincir protein miktarlarının karşılaştırılması
Comparison of neurofilament light chain protein levels in the blood of patients with multiple sclerosis and amyotrophic lateral sclerosis
Yazar: EMRAH BERTAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENAY VURAL KORKUT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı / Moleküler Biyoloji ve Genetik  Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Moleküler Tıp = Molecular Medicine ; Nöroloji = Neurology
Dizin: ALS =   ; ELISA =   ; MS = MS

Özet:
Multipl skleroz (MS), merkezi sinir sisteminin (MSS) enflamatuvar, demiyelinizan, kronik ve nörodejeneratif bir hastalığıdır. MS, karmaşık gen-çevre etkileşimlerinin sonucunda oluşan birçok faktörün etkili olduğu, bağışıklık sistemiyle ilişkili heterojen görünüme sahip nörodejeneratif bir hastalıktır. MS' in patolojik özelliği, beyinde ve omurilikte demiyelinizan lezyonların birikmesidir. Multipl skleroz (MS), dünya çapında heterojen bir yayılıma sahip olan sosyoekonomik durumu yüksek olan ülkelerde görülen en yaygın demiyelinizan hastalıktır: "MS International Federation" tarafından yayınlanan bir rapora göre, MS' in küresel ortalama yaygınlığı 2008' de 30/100.000' den 2013' te 33/100.000' e yükselmiştir.
Amyotrofik lateral skleroz (ALS), karakterizasyonunda alt ve üst motor nöronlarının dejenerasyonu göz önünde bulundurulur. ALS, motor ve motor dışı belirtilere yol açan heterojen bir nörodejeneratif hastalıktır. Hastalığın oranı 4-8/100.000/yıl olmakla beraber yaygınlığı ise 3-8/100.000 olduğu varsayılmaktadır. ALS'nin etyolojisi tam olarak bilinmese de genetik ve çevresel faktörler, oksidatif stres, anormal RNA metabolizması, mitokondriyal fonksiyon bozukluğu, endoplazmik retikulum stresi, oligodendrosit dejenerasyonu, nöroinflamasyon ve bozulmuş protein homeostazı ve hücre içi taşınım gibi mekanizmaların hastalığın oluşumunda rol oynadığı düşünülmektedir.
Bu çalışmada biyobelirteç adayı olarak nörofilament hafif zincir proteinlerinin ALS ve MS hastaları, sağlıklı kontrol ve nörolojik kontrol grupları arasındaki farkların incelenmesi amaçlandı. Bu amaç doğrultusunda, hasta ve kontrollerden alınan kanlardan plazma kısmı elde edildi. Plazmalardaki protein seviyelerinin ölçümü için ELISA sandviç yöntemi kullanıldı. Elde edilen veriler SPSS 22.0 programı ile analiz edildi. Protein seviyesinin sağlıklı kontrol grubuna göre MS ve ALS hasta gruplarında istatistiksel olarak farklı olduğu görüldü (p<0.05). 
Yapılan çalışmanın sonuncunda incelenen protein seviyesi bakımından sağlıklı kontrol gruplarına göre ALS ve MS hasta gruplarında daha yüksek seviyede olduğu görüldü. NF-L seviyesindeki artışın yaş ve cinsiyete bağlı olmadığı istatistiksel verilerle orta koyuldu. MS ile ALS hasta grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmedi. Aynı zamanda ALS hasta grubu içinde tutulum tipine göre de anlamlı bir fark gözlenmedi

Abstract:
Multiple sclerosis (MS) is an inflammatory, demyelinating, chronic and neurodegenerative disease of the central nervous system (CNS). MS is a heterogeneous, multi-factorial, immune-mediated disease caused by complex gene and environment interactions. The pathological feature of MS is the accumulation of demyelinating lesions in the brain and spinal cord. Multiple sclerosis (MS) is the most common demyelinating disease in countries with high socioeconomic status and it spreads heterogeneously worldwide: According to a report published by the MS International Federation the global average prevalence of MS increased from 30 / 100,000 in 2008 to 33 / 100,000 in 2013. 
Amyotrophic lateral sclerosis (ALS) is a heterogeneous neurodegenerative disease characterized by degeneration of upper motor neurons and lower motor neurons, leading to motor and extra motor symptoms. The rate of the disease is 4-8 / 100.000 / year but the prevalence is assumed to be 3-8 / 100.000. Although the etiology of ALS is not known, genetic, and environmental factors, oxidative stress, abnormal RNA metabolism, mitochondrial dysfunction, endoplasmic reticulum stress, oligodendrocyte degeneration, neuroinflammation and impaired protein homeostasis and intracellular transport is thought to play roles in the aaccuirance of the disease.
In this study, we aimed to investigate the differences between neurophilament light chain proteins as biomarker candidates between ALS and MS patients and healthy controls. For this purpose, plasma fraction was seperated from bloods obtained from patients and controls. ELISA sandwich method was used to measure protein levels in plasma. The data obtained were analyzed with SPSS 22.0 program. Protein levels were significantly different between MS and ALS patients compared to healthy controls (p <0.05). 
At the end of the study, it was found that protein levels were higher in ALS and MS patients compared to healthy control groups. The increase in NF-L level was not depended upon age and sex, that was confirmed by statistical data. There was no statistically significant difference between MS and ALS patient groups. At the same time, no crucial difference was observed in the ALS patient group according to the type of onset.