Bazı kolza (Brassica napus L.) çeşitlerinin Eskişehir ekolojik koşullarında verim, verim komponentleri ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield components and quality characteristics of some rape (Brassica napus L.) varieties in Eskişehir ecological conditions
Yazar: MUHİTTİN BAĞCI
Danışman: DOÇ. DR. DURAN KATAR
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Endüstri Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kalite = Quality ; Kolza = Rape ; Kolza tohumu = Rapeseed ; Kolza yağı = Rape oil ; Morfolojik özellikler = Morphological properties ; Uyum = Adaptation ; Verim = Yield ; Verim ögeleri = Yield components

Özet:
2018/2019 ve 2019/2020 yetiştirme sezonunda, Eskişehir ekolojik koşullarında, 10 adet kolza çeşidi kullanılarak iki yıl süreyle yürütülen çalışma, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme düzenine göre 4 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Çalışmada bölge şartlarına uyan, adapte olma kabiliyeti yüksek çeşitlerin tespiti, kullanılan çeşitlerin 18 ölçüt karşısındaki performansları, çeşitlerin verimleri, verim kompanenteleri ile kalite özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yürütülen araştırmanın sonunda, iki yıla ait verilerin ön analizi yapılmış ve yıl faktörü önemli çıkmıştır. Bu nedenle iki yılın analizi ayrı yapılarak incelenmiştir. Ayrıca iki yılın birleşik analizi yapılmıştır.
Her iki yıl için ayrı ayrı yapılan analizlerle iki yıla ait birleşik analizin incelenmesi sonucu, yıl ve çeşit faktörü ile yılxçeşit interaksiyonu istatistiki olarak önemli bulunmuştur. Önemlilik derecesi incelenen özelliklere göre %1 ve %5 şeklinde gerçekleşmiştir.
Çalışmada, özellikle tohum verimi yönünden öne çıkan kolza çeşitleri Süzer, Samibey, Es Natalia, Artago, PR44W29 ve Marcopolos çeşitleri olmuştur. Ham yağ ve protein verimi yönünden ise Süzer, Samibey ve Es Natalia çeşitleri öne çıkmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre, çalışmada kullanılan çeşitlerin Eskişehir ekolojik koşullarına adaptasyonunda bir sorun yaşanmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca genelde yazlık olarak ekilen Sary ve Heros çeşitlerininde, kışlık ekilmesine rağmen bölgeye uyum gösterdiği gözlemlenmiştir. Eskişehir şartlarında, başta Süzer, Samibey, Es Natalia, Artago ve Marcopolos çeşitleri olmak üzere, çalışmada ele alınan tüm kolza çeşitlerinin bu bölgeye uyumlu olduğu ve rahatlıkla yetiştirilebileceği tespit edilmiştir.

Anahtar kelimeler: Kolza (Brassica napus L.), morfolojik özellikler, adaptasyon, verimler, kalitelilik, verim komponentleri

Abstract:
This study was conducted in the ecological conditions of Eskişehir in the growing season of 2018/2019 and 2019/2020 with 10 rapeseed varieties in a randomized block trial pattern with 4 replications for two years. In the study, it was aimed to determine the varieties with high adaptability, suitable for the conditions of the region, their performance against 18 criteria, yield, yield components and quality characteristics.
In the results of the research conducted, preliminary analysis of the data for two years was made, the year factor was found to be important. For this reason, the analysis of the two years, was done separately.
As a result of examining the combined analysis of two years with the analyzes made separately for both years, the interaction of year and variety factor with yearxvariety was found to be statistically significant. The significance level was realized as 1% and 5% according to the properties examined.
In the study, especially, Süzer, Samibey, Es Natalia, Artago, PR44W29 and Marcopolos varieties became prominent in terms of seed yield. Süzer, Samibey and Es Natalia varieties came to the fore in terms of crude oil and protein yield.
According to the results of the Research, it was determined that there was no problem in the adaptation of the varieties used in the study to Eskişehir ecological conditions. In addition, it has been observed that Sary and Heros varieties, which are generally plantes as summer, adapt to the region, although they are planted for winter. In Eskişehir Conditions, especially Süzer, Samibey, Es Natalia, Artago, PR44W29 and Marcopolos Varieties, it has been determined that all rapeseed Varieties discussed in the study are compatible with this region and can be grown easily.

Keywords: Rapeseed (Brassica napus L.), morphological characteristics, adaptation, yields, quality, yield components