Moğolistan dış politikasında Çin ve Rusya etkisi
Russia and China influence on Mongolia's forgien policy
Yazar: ALTANTUUL BATBAYAR
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN GÜNEŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Moğolistan = Mongolia

Özet:
Tezin amacı, Rusya Federasyonu ve Çin'in Moğolistan'ın dış politikasına etkisini incelemektir. Bu amaçla bu tez konusu dört bölüm hâlinde incelenmiştir. Varılan sonuçlar şöyle özetlenebilir: Moğolistan, Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği'nin bir uydusu olarak kapalı bir ekonomi ve katı bir siyasi rejim içinde varlığını sürdürmüştür. 
Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra ekonomi ve siyasette kısmen liberal politikalar izleyen bir devlete dönüşen Moğollar, dış politika alanında ilk defa dış baskıdan arınmış; kısmen bağımsız dış politika arayışına girmişlerdir. Ancak Moğolistan'ın bir kara devleti olması ve komşularının sadece iki büyük devlet olan Çin ve Rusya Federasyonu'ndan oluşması, bağımsız bir dış politika izlemesinde en büyük engel olarak karşısına çıkmıştır. Özelikle Çin, son kırk yıldaki atılımları ile dünyanın ikinci büyük ekonomisi ve dünyanın en güçlü üçüncü ordusuna sahip olmuştur. Orta Asya devletleri üzerinde ekonomik ve askerî bir güç olarak varlığını hissettirmektedir. 
Rusya Federasyonu ise 1990 sonrası önce iç sorunlarla mücadele sonrası "yakın çevre" politikası bağlamında Moğolistan'la tekrar ilişkileri genişletmeye başlamıştır. Moğolistan, bu engeli aşmak için "üçüncü komşu" veya "açık kapı" şeklinde betimlenen ve ABD, Türkiye, Kanada, Japonya ve Kore Cumhuriyeti gibi devletlerle yakın ilişki kurmayı amaçlayan, ayrıca AB ve NATO gibi örgütlerle siyasi, ekonomik ve güvenlik konularında yakınlaşmayı hedefleyen politikalar izlemiştir. Ancak her iki büyük devletin amacı, Moğolistan'ın zengin doğal kaynaklarından istifade etmek olmuştur. Moğolistan, Çin ve Rusya'nın bu amaçlarının farkında olarak dengeli bir dış politika izlemeye çalışmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Moğolistan, Rusya Federasyonu, Çin, Dış Politika.

Abstract:
The aim of the thesis is to examine the influence of the Russian Federation and China on the foreign policy of Mongolia. For this purpose, this thesis topic has been examined in four parts. The results can be summarized as follows. Mongolia, as a satellite of the Soviet Union during the Cold War, continued its existence in a closed economy and a strict political regime. 
After the collapse of the Soviet Union, the Mongols, who transformed into a state that followed partially liberal policies in economy and politics, sought a partially independent foreign policy free from foreign pressure for the first time. However, the fact that Mongolia is a landlocked state, and its neighbors are composed of only two big states, China and the Russian Federation. Both sates have become the biggest obstacle for Mongolia in pursuing an independent foreign policy. Especially, China has had the world's second largest economy and the world's third strongest army with its breakthroughs in the last forty years, it has become an economic and military factor for the Central Asian states while searching a free foreign policy. 
The Russian Federation, on the other hand, started to expand relations with Mongolia in the context of the "near abroad" policy, after first struggling with internal problems in 1990s. In order to overcome this obstacle, Mongolia has implemented its "third neighbor" or "open door" policies aimed at establishing close relations with states such as the USA, Turkey, Canada, Japan and the Republic of Korea, and organizations such as the EU and NATO for political, economic and security issues. As the aim of both great states have been to benefit from the rich natural resources of Mongolia it will be very hard for Mongolia to pursue independence foreign policy.  Being aware of this goal, Mongolia, tries to follow a balanced foreign policy with all countries including China and Russia.
Keywords: Mongolia, Russian Federation, China, Foreign Policy.