Kur`an`da emr kelimesi
The Word amr in the Quran
Yazar: MUKADDER ARİF YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER ÖZSOY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Din = Religion
Dizin: Emir = Decree ; İslamiyet = Islam

Özet:
Yüksel, Mukadder Arif, Kur'an'da Emr Kelimesi, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Doç. Dr. Ömer ÖZSOY, s 11? ÖZET ı I Kur'an'da emr kelimesi iş ve buyruk anlamına gelmektedir. Emr'in eş anlamı ise, neredeyse bütün canlı varlıkların faaliyetlerini ve durumlarını kapsamaktadır. Kur'an'da Allah'ın, meleklerin, insanların hatta şeytanın faaliyetleri yer yer emr kelimesi ile ifade edilmiştir. Tabii varlık alanındaki ve sosyal varlık alanındaki düzenin kurulmasında emr'in merkezi bir kunumu vardır. Kozmik sistem AlSah tarafından emr ile kurulmuştur. n(0) göklerin ve yerin eşsiz yaratıcısıdır. Bir şeyi dilediğinde ona sadece "ol" der. O da hemen oluverir." (2/ Bakara 117). Allah bireysel ve sosyal hayatı da emirleriyle düzenlemek istemektedir. Ancak Allah, yalnızca emirlerini bildirmiş, imtihan gereği düzenleme işini insanlara bırakmıştır. " Muhakkak ki Allah, adaleti, iyiliği ve akrabaya yardım etmeyi emreder, çirkin işleri, fenalık ve azgınlığı yasaklar. O, düşünüp futasınız diye size öğüt veriyor." (16/Nahl 90) Mealini verdiğimiz iki ayette de görüldüğü gibi Allah'ın kainatı yaratma maksatlı emri ile sosyal hayatı düzenleme maksatlı emri farklıdır. Biz kozmik sistemin kurulması ve yürütülmesi için ortaya konmuş emre deskriptif/tekvinî (yaratma) insanlararası ilişkiyi düzenleyen emre de normatif/teklifi (hukuki) emir adını verdik ve bu nitelemeyle emri iki kısma ayırdık. Allah kainatın idaresinde meleklere de görev vermiştir melekler kendilerine ne emredilirse onu yaparlar. (66/Tahrim, 6) ve her iş (emr) için yeryüzüne inerler. (97/Kadir, 4) Buna göre meleklerin emri de iş olarak deskriptiftir. İnsanların işlerini ve durumlarını anlatan emrler deskriptiftir. Ancak özellikle yetki sahibi kimselerin (ulu'l-emr) emrleri normatiftir. 111Şeytan'ın, nefsin ve aklın emrleri îse faaliyet anlamında deskriptiftir. Çünkü bunların emirleri telkin noktasından ileri gitmeyen işlerden ibarettir. Kainatın yaratılışı ve idaresinde sosyal varlık aleminin düzenlenmesinde önemli bir yeri olan emr kelimesi, Kur'an'ın anahtar kelimelerindendir. Kur'an'ın anlaşılmasında varlık aleminin kavranmasında bu emr kelimesinin izahına ihtiyaç vardır. Daha önce müstakil olarak ele alınıp incelenmemiş olan emr kelimesinin I temel anlamlarını, türevlerini, izafi anlamlarını ve anlamdaşlarını araştırmak suretiyle birinci bölümde emrin anlam çerçevesini belirlemeye çalıştık. İkinci bölümde ise emrin Kur'an'daki kullanım alanlarını araştırdık. Elde ettiğimiz verilerle her iki alanda (tabii varlık alanı-sosyal varlık alanı) emrin kullanılmasıyla, "şayet insanlar bireysel ve sosyal hayatta Allah'ın emirlerine uyarsalar sos yal hayatta da tabii varlık alanında olduğu gibi mükemmel bir sistemin kurulması mümkün olur." mesajının verilmek istendiği sonucuna ulaştık. Amacımız, akademik disiplin içinde Kur'an'ı anlama çabalarına katkıda bulunmaktadır. Gayret bizden başarı ise Allah'tandır. 112

Abstract:
Yüksel, Mukadder Arif, Kur'an'da Emr Kelimesi, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Doç. Dr. Ömer ÖZSOY, s. 21? SUMMARY The word nemr" in the Koran has the meanings "affair" and "command". The meaning "affair" the word emr includes the activities and the situations of almost all the living existances. The activities of Allah, angels, people, even the Satan stated by the word "emr" at times in the Koran. "Emr" has a central situation in setting up the order in the failed of the nature! existance and of the social existance. The cosmic system was founded by "emr" by Allah; " To him is due the prime! origin of the heavens and the earth; when he decreeth a matter. He saith to it: Be; and it is." (2/ Bakara, 117) Allah wants to put in order also individval and social life by his commands. But, Allah has just informed his command and given the arrangement to people due to the exemination: " Allah commands justice the doing of good and liberality to kith and kin an He f orbits all shametull deeds and Incustice and rebellion: He insructs you that ye may receive admonition^' (16/Nahl, 90), As it is seen in both verses of which we have given the meanings, the "emr" of Allah for the aim in create the universe is different from "emr" for the aim to arrange social life. We call the "emr" produced in order to found and manage the cosmic system as, descriptive / Tekvin/ (creation) the emr which arranges the reletionship between people normative / Telifi and divides the "emr" in two parts by this qualification Allah, has assigned also angels in the management of the universe "... angels sterm (and) severe who funch not (from executing) the commands they receive from Allah but do (precisely) what they are commanded, " 113(66/ Tahrim, 6)." There in come down the angels and the Spirit by Allah's permision on every errand'(96/Kaür, 4) So the "emr" of angels is descriptive in the sense of work. The "emr"s which tell the affairs and situations of people are descriptive but the "emr"s of especially the people who have authority (ulu'l emr) are normative. The "emr"s of the creation and management of the universe, in the 114