Kullanılan kontraseptif yöntemlerin kadınların cinsel fonksiyonu üzerine etkisi
The Effect of contraceptive methods on women's sexual function
Yazar: CANAN AYSEÇKİN YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HATİCE YILDIZ ERYILMAZ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Kullanılan kontraseptif yöntemlerin, kadınların cinsel fonksiyonu üzerine etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak planlanan bu çalışma; 1 Aralık 2001- 30 Mayıs 2002 tarihleri arasında, İstanbul ilinde bulunan S.B. Beykoz Devlet Hastanesi Aile Planlaması Polikliniği' nde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini; AP Polikliniği' ne başvuran kadınlardan rastgele yöntemle seçilen, en az ilkokul mezunu, cinsel yaşamında süreklilik olan, kontraseptif yöntemi en az 3 aydır kullanan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 250 kadın oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında, araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan 46 sorudan oluşan soru formu ile Steven A. Kaplan ve arkadaşları tarafından 1999 yılında geliştirilen, 9 sorudan oluşan Kadın Cinsel Fonksiyon Sorgulama Indexi (Index of Female Sexual Function-IFSF) kullanılmıştır. Formlar araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Verilerin analizinde yüzdelik, ki-kare, tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında, önce IFSF' nin 100 kadın üzerinde geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. IFSF' nin güvenirliliği iç tutarlılığı ölçülerek sınanmış ve sonuçta Cronbach alpha değeri =.82 olarak bulunmuştur. IFSF' nin yapı geçerliliği için faktör analizi yapılmış ve "cinsel doyum", "cinsel ilişki sıklığı/libido" ve "cinsel ilişkide rahatsızlık" olmak üzere IFSF' nin 3 alt boyutta toplandığı görülmüştür. Sonuçta, IFSF' nin güvenli olarak kullanılabileceğine karar verilmiş ve bu 100 kadın da örneklem kapsamına alınmıştır. Çalışmamızda; olguların yaş ortalamasının X= 30.87+0.87, eğitimlerinin %58.4 ile ilköğretim düzeyinde olduğu ve %65.2'sinin herhangi bir işte çalışmadığı saptanmıştır. %34.8 ile en fazla geri çekmenin kullanılmakta olduğu, %77.6'nın kullandığı yönteme güvendiği ve %52.4'nün kullandıkları yönteme ilişkin şikayetlerininolmadığı belirlenmiştir. Cinsellikleri sorgulandığında; %56.0' ının "haftada birden fazla" cinsel ilişkide bulunduğu, cinsel isteklilik ve doyumlarını "orta" düzeyde değerlendirdikleri, %64.8'nin cinsel ilişkide "bazen" ağrı hissettiği ve %76'sının cinsel ilişkilerinde bir sorunla karşılaşmadıkları görülmüştür. IFSF toplam puan ortalaması X= 34.96±6.63 olarak bulunmuştur. Yapılan faktör analizine göre oluşan alt boyut puan ortalamaları; "cinsel doyum" için X= 11.70+2.81, "cinsel ilişki sıklığı/libido" için X= 12.76±3.28, "cinsel ilişkide rahatsızlık" için X = 10.49 +1.93 olarak saptanmıştır. Kullanılmakta olan AP yöntemi, yöntemin güvenilirliğine ilişkin düşünce ve yönteme ilişkin yaşanan şikayetler ile IFSF alt boyut ve toplam puanları karşılaştırıldığında, aralarında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0.05). IFSF toplam puan ortalamasının "hormonal kontraseptif' kullanan kadınlarda X= 33.20+7.26 ile diğer yöntemleri kullananlardan daha düşük olduğu görülmüştür. Sonuç olarak; kadınların IFSF toplam puan ortalamasının X= 34.96+6.63 ile yüksek olmadığı, hormonal kontraseptifler dışında kullanılan diğer yöntemlerin kadınların cinsel fonksiyonunu çok fazla etkilemediği görülmüştür. Anahtar Kelimeler : kontraseptif yöntemler, cinsellik, kadın cinsel fonksiyon sorgulama indexi ( IFSF ).

Abstract:
This study was performed in Family Planning Clinics of Beykoz State Hospital in Istanbul between December 1st 2001 and May 30th 2002. The study was planned to be descriptive and aimed to determine the effect of contraceptive methods on sexual function of women. The participants were 250 women admitted to Family Planning Clinics. They were graduated from at least primary school, and they reported that they had regular sex life and had used a contraceptive method for at least three months. All the participants gave an informed consent. Prepared by investigator in confunction with literature, a questionnaire consisting of 46 questions was used. In addition, the Index of Female Sexual Function (IFSF) was used. IFSF was developed by Steven A. Kaplan et al. in 1999 and consisted of 9 questions. All questionnaire forms was applied by investigator. Percentage, chi-square, and unilateral variance analysis were used for analysis of data. An IFSF validity and reliability, study was performed in 100 women before collecting data. The reliability of IFSF was examined by measuring the internal consistency, and resultantly, Croncbach alpha value was found as 0.82 the factor analysis was performed for the structural validity of IFSF and it was found that IFSF had three subgroups consisting of " sexual satisfaction ", " frequency of intercourse / libido " and " unease with intercourse ". As a result, it was decided that IFSF could be used with confidence and 100 women included in the study. The average age of participants were X = 30.87± 0.87, 58.4 % of participants were graduated from primary school and 65.2 % of them had no occupation. Coitus interruptus was the most commonly used contraceptive method ( 34.8 % ), 77.6 % of participants were confident about the method they used and 52.4 % of them had nocomplaint regarding their method. When inquiring about sexuality, more than half of participants ( 56.0 % ) reported that they had made love " more than one a week "; sexual desire and satisfaction were in " medium " level, 64.8 % of them sometimes felt " pain " in intercourse and 76 % of subjects encountered no problem in intercourse. The average total score of IFSF was X = 34.96 ± 6.63. Accoding to the factor analysis, average subgroup scores were as follows average " sexual satisfaction " subgroup score was X = 11.70 ± 2.81, " frequency of intercourse / libido " was X = 12.76 ± 3.28, " unease with intercourse " was X = 10.49 ± 1.93. Comparing the IFSF total and subgroup scores with family planning method and thought regarding the reliability of this method and compliants about it, there were no statistically significant differences ( p> 0.05 ). The average total score of IFSF was lower in women using hormonal methods ( X= 33.20 ± 7.26 ) than in women using other methods. Conclusionally, the average total score of IFSF was not high (X = 34.96 ± 6.63) and contraceptive methods other than hormonal methods didn't effect the sexual function of women significantly. Keywords : Contraceptive methods, sexuality, Index of Female Sexual Function ( IFSF ).