Kullanıcı katılımlı tasarım yaklaşımı ile üniversite kampüslerinde topluluk bahçesi tasarımı 'FMV Işık Üniversitesi Şile kampüsü'
Community garden design on university campuses with user participation design approach 'FMV Işık university Şile campus'
Yazar: ASLIHAN YAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. ELİF SÜYÜK MAKAKLI
Işık Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Işık Üniversitesi = Işık University ; Katılım = Participation ; Kullanıcı katkısı = User participation ; Topluluk = Community ; Üniversite yerleşkeleri = University campuses

Özet:
Kullanıcı katılım yaklaşımı geleneksel süreçlerin aksine kullanıcıların bütün süreçlere
dahil edildiği bir tasarım anlayışıdır. Bu yaklaşımın temel amacı kullanıcıların
ihtiyaçları ve talepleri konusunda yetkililerle daha etkin bir iletişim biçimi kurulması,
iş birliğinin sağlanması ve aktif görev almalarıdır. Tasarımcıların ve planlamacıların
süreçleri nasıl kurguladıkları, nelerden faydalanıldığı, süreç içerisinde rolleri ve
kullanıcılarla olan etkileşiminden bahsedilmektedir. Topluluk bahçeleri ise
gönüllülerin bir araya gelerek oluşturdukları ekolojik yerleşkelerdir. Bu çalışmanın
amacı kampüs kullanıcılarının aktif olarak yer alabileceği bir yaklaşım ile topluluk
bahçesi tasarımı için bir model önerisi geliştirmektir. Kullanıcıların kendi çevrelerini
değiştirme, inşa etme ve biçimlendirme özgürlüğüne sahip olduğu bir sürecin
oluşturulması hedeflenmiştir. Kullanıcı katılımlı topluluk bahçesi tasarım sürecinde iş
birliği içerisinde uyumlu ve üretken bir etkileşim yaratmak kullanıcıların ve tüm
paydaşların sürece dahil edildiği ve tasarıma veri olabilecek unsurların sağlandığı bir
model önerisi geliştirmek amaçlanmıştır. Topluluk bahçeleri gönüllülük ilkesine
dayandığından dolayı doğal bir süreçle ilerleyen kullanıcı katılım yaklaşımı
mevcuttur. Bundan dolayı kullanıcı katılım yaklaşımı ile topluluk bahçelerinin birlikte
kurgulanması araştırmayı güçlendireceği düşünülmüştür. Çalışma kurgusu 3 ana
bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde kullanıcı katılımlı tasarım yaklaşımının ortaya
çıkışı ve gelişimi yer alırken ikinci kısımda topluluk bahçelerinin özellikleri,
kullanımı, üçüncü aşamada ise kullanıcıların sürece dahil olması adına yapılan
seminer, anket, atölye çalışması, tasarım modelinin oluşturulması ve geliştirilmesi için
kurgulanan süreçlere yer verilmiştir. Araştırma yöntemleri olarak literatür taraması,
saha gezisi, yetkililerle görüşmeler, bilgilendirme çalışmaları (seminerler), anket
çalışması, atölye ve kullanıcı görüşmeleri olmak üzere farklı yöntemler
uygulanmaktadır. Bu çalışma kapsamında kullanıcıların sürece dahil edilme
yöntemlerine ve kullanıcılarla birlikte onlardan edinilen veriler ile topluluk bahçesi

v

tasarım modelinin geliştirilmesi üzerinde durulmuştur. Kullanıcı katılım yaklaşımı ile
topluluk bahçesi tasarım önerisi oluşturmak adına çalışma alanı olarak FMV Işık
Üniversitesi Şile kampüsü belirlenmiştir. Üniversiteler kentler için çevre ve toplumu
etkileme potansiyeli barındıran içinde bulundurdukları kullanıcı profili ve kampüs
etkinlikleri nedeniyle 'küçük şehirlere' benzetilmektedir. Çalışma alanı olarak
üniversite kampüsünün tercih edilmesinin sebebi kampüslerin eğitim, çalışma,
barınma, rekreasyon, iletişim gibi çok farklı işlevleri barındırması, demografisi ve hem
kentsel mekanlara hem daha küçük ölçekli projelere referans olma potansiyelidir.
Çalışmanın sonunda kullanıcı katılımlı tasarım yaklaşımı ile FMV Işık Üniversitesi
Şile kampüsü için topluluk bahçesi modeli geliştirilmiştir.

Abstract:
The user participation approach is a design approach in which users are included in all
processes, unlike traditional processes. The main purpose of this approach is to
establish a more effective form of communication with the authorities regarding the
needs and demands of the users, to ensure cooperation and to take an active role. How
designers and planners construct the processes, what is used, their roles in the process
and their interaction with the users are mentioned. Community gardens are ecological
settlements created by volunteers. The aim of this study is to develop a model proposal
for community garden design with an approach in which campus users can be actively
involved. It is aimed to create a process where users have the freedom to change, build
and shape their own environment. It is aimed to create a harmonious and productive
interaction in cooperation in the user-participated community garden design process
and to develop a model proposal in which users and all stakeholders are included in
the process and the elements that can be data for the design are provided. Since
community gardens are based on the principle of volunteerism, a user participation
approach proceeds with a natural process. For this reason, it was thought that the user
participation approach and the construction of community gardens together would
strengthen the research. The study setup consists of 3 main parts. In the first part, the
emergence and development of the user-participated design approach is included, in
the second part, the characteristics and use of community gardens, and in the third
part, the processes designed for the creation and development of the design model,
seminars, surveys, workshops, for the involvement of the users in the process. As
research methods, different methods such as literature review, field trip, interviews
with authorities, information studies (seminars), survey work, workshop and user
interviews are applied. Within the scope of this study, the methods of involving the
users in the process and the development of the community garden design model with
the users and the data obtained from them are emphasized. In order to create a

iii

community garden design proposal with the user participation approach, FMV Işık
University Şile campus has been determined as the study area. Universities are likened
to 'small cities' due to the user profile and campus activities they have, which have the
potential to affect the environment and society for cities. The reason why the
university campus is preferred as the study area is that the campuses have very
different functions such as education, work, accommodation, recreation,
communication, demographics and the potential to be a reference to both urban spaces
and smaller-scale projects. At the end of the study, a community garden model was
developed for FMV Işık University Şile campus with a user-participated design
approach.