Kur'an'ın hitabi oluşunun üslup özellikleri açısından değerlendirilmesi –M. İzzet Derveze (V. 1984) örneği-
The evaluation of the quran being an addressing in terms of stylistic features - The M. İzzet Derveze example –
Yazar: FIRGAT IŞIK
Danışman: PROF. DR. YAŞAR DÜZENLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Derveze, Muhammed İzzet = Derveze, Muhammed İzzet ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; Üslup = Stylistic ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'an, Allah Teala'nın 610-632 yılları arasında kulu Muhammed (s.a.s.) rehberliğinde, doğrudan muhatapları olan Mekke toplumu ile onların ilişkili oldukları diğer toplumlara, onlar üzerinden de tüm insanlara yönelttiği hitabıdır. Bu hitap, Arap yarımadasında, Araplar'ın dili ile inmiştir. Ayrıca yaklaşık yirmi üç yıllık bir süreçte bireysel ve toplumsal gerçekleri, ihtiyaçları ve değişimleri dikkate alan bir yaklaşımla, mesajın hedefi doğrultusunda çeşitlenen, söze hayat katan üslup özelliklerine sahiptir. Bu üslup çeşitleri, muhatap toplumun kullandığı dilin özelliklerini taşımakla birlikte, kendine mahsus özgün bir karaktere sahiptir.
Kur'an'ın peyderpey nüzulünden hareketle, vahiy dönemini bir oluş ve oluşturma süreci olarak değerlendiren ve bu bakış açısıyla et-Tefsiru'l-Hadis isimli tefsirini kaleme alan M. İzzet Derveze (v. 1984), sosyal ve siyasal açıdan sancılı bir dönemin çocuğudur. Aktivist ve tarihçi kimliği ile birçok oluşumun içerisinde yer alan ve dönemine şahitlik eden Derveze, bir hitap olarak Kur'an'ın etkileyen ve dönüştürebilen seslenişinde yer alan üslup özelliklerinin neler olduğuna dikkat çeken, yakın dönem müfessirlerindendir.
Bu çalışmada, Kur'an'ın özellikle belli kavramları ve konuları ele alışında, dönemsel etkiler ve varılmak istenen hedefler doğrultusunda hitabının yönünü, üslubunu değiştirdiği ve canlı bir diyalog olma özelliği gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Örnek çalışma alanı olarak seçilen M. İzzet Derveze (v. 1984)'nin de tefsirinde bu yaklaşımı benimseyen bir usül takip ettiği gözlemlenmiştir.

Abstract:
The Quran is an addressing directed to the Mecca society, the direct interlocutor, to other societies related to them, and to all people by Allah under the guidance of his servant Muhammad between the years of 610 and 632. This addressing went down to the Arabian Peninsula in the Arabian language. This book has stylistic features, which give words life and which diversifies in accordance with the goal of the message, with an approach taking into account individual and social realities, needs and changes in a period of twenty-three years. These styles have a unique character as well as carrying the characteristics of the language used by the interlocutor society.
Acting from the gradual revelation of the Quran, M. Izzet Derveze (died in 1984) considered the period as a process of creation and formation, and he wrote his commentary called et-Tefsiru'l-Hadith from this point of view. He is one of the most recent commentators. He is the child of a painful social and political period. He took part in many organizations with his activist and historian identity and witnessed his period. He drew attention to the stylistic features of the Quran as an addressing in an influential and transformative manner.
In this study, it has been concluded that the Quran changes its direction and style and is a living dialogue, particularly in its dealing with certain concepts and issues in line with the targets and periodic effects. M. Izzet Derveze (died in 1984) has been observed to follow a method adopting this approach in his commentary work chosen as an example study field.