Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı merkezlerinde 40-70 yaş arası kadınlarda bel çevresi ve VKİ ile score-tr ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between waist circumference and BMI and score-tr in women aged 40-70 in Ondokuz Mayis University Educational Family Health Centers
Yazar: ENSAR ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. BEKTAŞ MURAT YALÇIN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Bel çevresi = Waist circumference ; Kadınlar = Women ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Samsun = Samsun ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezlerinde 40-70 yaş arası kadınlarda bel çevresi ve vücut kitle indeksinin SCORE-TR puanı üzerinde etkisi olup olmadığını test etmeyi ve menopoz öncesi, sonrası fark olup olmadığını araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezleri'ne başvuran 40-70 yaş arası, eğitim düzeyi en az okuryazar olan kadın hastalar üzerinde yapılmıştır. Kesitsel özellikte bir çalışmadır.  Anketler yüz yüze görüşme yapılarak gönüllülere uygulanmıştır. Araştırmada sosyodemografik bilgileri içeren bir form, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi ve SCORE-TR testi uygulanmıştır. Çalışmaya 198 kişi dahil edilmiştir. Verilerin analizinde IBM SPSS 26,0 kullanılmıştır. p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.  
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 51,6±7,72 yıl, %81,8'i evli, %59,1'i menopoza girmiş olarak belirlendi. Katılımcıların %16,2'si sigara kullandığı, %63,6'sı inaktif bulundu. Katılımcıların boy ortalaması 159,53±5,84 cm, ağırlık ortalaması 73,1±11,64 kg, VKİ ortalaması 28,77±4,61 kg/m2, bel çevresi ortalaması 92,96±11,07, bel-boy oranlarının ortalaması ise 0,58±0,08 bulundu. Katılımcılara ait SCORE-TR puan ortalaması 1,53±1,84, sistolik kan basıncı ortalaması 121,82 mm-Hg, total kolesterol değerlerinin ortalaması 213,57 mg/dL saptandı. SCORE-TR puanlarının eğitim ve menopoz durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulundu. SCORE-TR puanları ile bel çevresi ve bel-boy oranı arasında anlamlı bir ilişki saptandı fakat VKİ ile arasında anlamlı ilişki saptanmadı.
Sonuç: Bel çevresi ve bel-boy oranı arttıkça SCORE-TR puanının artmasına neden olmaktadır. Ülkemizde kadınlarda özellikle menopoz öncesi dönemden itibaren bel çevresi veya bel-boy oranı gibi santral obezite kriterlerinin kullanılmasının KVH riskinin değerlendirilmesine ve izlenmesine yardımcı olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: kardiyovasküler hastalık, SCORE-TR, vücut kitle indeksi, bel çevresi

Abstract:
Aim: We aimed to test whether waist circumference and body mass index affect the SCORE-TR score in women aged 40-70 years at Ondokuz Mayis University Education Family Health Centers and to investigate whether there is a difference before and after menopause.
Materials And Methods: This study was carried out on female patients aged 40-70 years, with the least literate education level, who applied to Ondokuz Mayis University Education Family Health Centers. It is a cross-sectional study. Questionnaires were administered to the volunteers through face-to-face interviews. In the study, a form containing sociodemographic information, International Physical Activity Questionnaire and SCORE-TR test were applied. 198 people were included in the study. IBM SPSS 26.0 was used in the analysis of the data. A p value of <0.05 was considered statistically significant.
Results: The mean age of the participants was 51.6±7.72 years; 81.8% were married, and 59.1% were menopausal. It found that 16.2% of the participants were smokers, and 63.6% were inactive. Participants' average height was 159.53±5.84 cm, the average weight was 73.1±11.64 kg, average BMI was 28.77±4.61 kg/m2, average waist circumference was 92.96±11.07, found waist-height mean ratios to be 0.58±0.08. The mean SCORE-TR score of the participants was 1.53±1.84, the mean systolic blood pressure was 121.82 mm-Hg, and the mean total cholesterol value was 213.57 mg/dL. A statistically significant difference was found in SCORE-TR scores according to education and menopause status. A significant correlation was found between SCORE-TR scores and waist circumference and waist-to-height ratio, but no significant correlation was found between BMI.
Conclusions: As waist circumference and waist-to-height ratio increase, the SCORE-TR score increases. It is thought that using central obesity criteria such as waist circumference or waist-height ratio in women in our country, especially from the pre-menopausal period, may help evaluate and monitor CVD risk.
Keywords: cardiovascular disease, SCORE-TR, body mass index, waist circumference