Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi kitaplarında ideal vatandaşlık kurgusu (2002-2020)
Ideal citizenship construct in Religion Culture and Moral Knowledge books (2002-2020)
Yazar: HİLAL ALPTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN DOĞAN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Din kültürü = Religious culture ; Din kültürü ve ahlak bilgisi dersi = Religious culture and moral knowledge lesson ; Kitaplar = Books ; Siyasal etki = Political clout ; Vatandaşlık = Citizenship ; Vatandaşlık bilinci = Citizenship awareness ; Vatandaşlık eğitimi = Citizenship education ; İdeal vatandaş = Ideal citizen ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Vatandaşlık, siyaset bilimini ilgilendiren ve son günlerde popülaritesini artıran bir kavramdır. Her devlet, kendi ulusal çıkarları doğrultusunda kendi ideal vatandaşını yaratma peşindedir. Bilhassa çokuluslu devlet yapısına sahip Osmanlı'dan ulus-devlet modelini esas alan Türkiye Cumhuriyeti 'ne geçişle birlikte, devlet sınırları içerisinde varlığını sürdüren dil, din, ırk, kültür gibi etnik ve bireysel farklılıklar, türdeş vatandaş ideali güden ulus-devlet açısından bir tehdit unsuru olarak değerlendirilmiştir. Bu farklılığı ekarte edebilmek için Türkiye Cumhuriyeti, siyasal ideolojisini eğitim kanalıyla genç bireylere aktarma projesini hayata geçirmiştir. Yeni kurulan devlette gerçekleşen bir dizi inkılap, ideal vatandaşın kurgulanma aşamasından sonra eğitim aracılığıyla genç bireylere aktarılmıştır. Yalnız vatandaşlık vurgusu, dönemin şartları ve iktidarların ideolojik görüşleri çerçevesinde her gün revize edilmektedir.
Bu çalışmada; vatandaşlığın bugünkü anlamıyla vatandaşlık olana kadar geçirdiği tarihi serüvenden başlayarak, dinin birleştirici etkisini yansıtan ve toplumsal ihtiyaca binaen önemi her geçen gün artan din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitaplarından faydalanmak suretiyle Türkiye'de 2002 yılından sonraki dönemde ideal vatandaşın ahlaki yapısından örf ve adetlere verdiği değere, aile düzeninden toplumsal ve siyasi hayattaki rolüne ve vazifelerine kadar pek çok bilgiye yer verilmiştir. Çalışmanın tarih aralığını belirleyen unsur, ulusal ve uluslararası konjonktürdür. Türdeş vatandaş yetiştirme gayesine hizmet eden eğitim politikasının, din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde kendisini şiddetli bir biçimde gösterdiği gözlemlenmiştir. Siyasi gelişmelerin etkisinin ders kitaplarına yansıması ise derinden hissedilen bir diğer gerçektir.

Abstract:
Citizenship is a concept that concerns political science and has increased its popularity in recent days. Every state seeks to create its own ideal citizen in line with its own national interests. Ethnic and individual differences such as language, religion, race, culture and point of view that exist within the borders of the state, especially with the transition from the Ottoman Empire, which had a multinational state structure, to the Republic of Turkey, which was based on the nation-state model, in terms of the nation-state with the ideal of homogeneous citizen. assessed as a threat. In order to rule out this difference, the Republic of Turkey has implemented the project of transferring its political ideology to young individuals through education. A series of reforms that took place in the newly established state were transferred to young individuals through education after the ideal citizen was formed. The emphasis on citizenship alone is revised every day within the framework of the conditions of the period and the ideological views of the governments.
In this study; Starting from the historical adventure of citizenship in its current sense until citizenship, by making use of the religious culture and ethics textbooks, which reflect the unifying effect of religion and whose importance is increasing day by day due to social needs, in the period after 2002, the moral structure of the ideal citizen, the value he attaches to customs, the family order, the social needs. and a lot of information about his role and duties in political life. The factor that determines the date range of the study is the national and international conjuncture. It has been observed that the education policy, which serves the purpose of raising homogeneous citizens, strongly manifests itself in the courses of religious culture and moral knowledge. The reflection of the effects of political developments on the textbooks is another deeply felt reality.