Sağlıkta kriz iletişimi ve medyanın krizi sunum biçimine yönelik bir inceleme
A review of health crisis communication and crisis presentation in media
Yazar: ALİYE AYAN
Danışman: DOÇ. DR. YASİN BULDUKLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations
Dizin: Elektronik medya = Electronic media ; Kriz = Crisis ; Kriz iletişimi = Crisis communication ; Medya = Media ; Sanal gazeteler = Online newspapers ; Sağlık = Health ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sunum = Presentation

Özet:
Kriz, beklenmeden ani ortaya çıkan yapısıyla 'proaktif' olarak yürütülmesi gereken gelişmelerdir. Kurumlar açısından krizler istenmeyen durumlardır. Ancak, tecrübeler değerlendirildiğinde veya gerekli dersler doğru alındığı takdirde kriz durumlarından kurtulmak veya az kayıp ile kurtarmak mümkündür. Krizleri iç ve dış çevre kaynaklı olarak iki başlık altında inceleyebiliriz. Dış çevre faktörlü krizler; doğal ekonomik, teknolojik, psikopatik, toplumsal nedenlerle ortaya çıkan sarsıntı durumlarıdır. İç çevre faktörleri ise; örgüt yapısı, yönetim zafiyetleri, iletişim sorunları, kurum kimliği ve kültürünün oluşmayışı, motivasyon eksikliği, organizasyon yapısının işleyişindeki sorunlar vb. olarak tanımlayabiliriz. Sağlık sektöründeki yaşanan krizleri değerlendirmek gerekirse, çoğunlukla dış çevre kaynaklı nedenlerden kaynaklandığı kanaatine varmak yanlış olmayacaktır. Sağlık, yalnızca ülkemiz için değil tüm dünyada en önemli sektörlerin başında gelmektedir. Ayrıca, birçok farklı sektörü ilgilendiren çok katmanlı yapıya sahiptir. Kurumlarda karşılaşılan krizler geleneksel medya ile belirli bir sürede yayılırken son yıllarda sosyal medya ile çok hızlı yayılım göstermektedir. 
Bu çalışma ise sağlık hizmetlerinde kriz durumlarını ve medyanın krizleri sunum biçimini keşfetmek amacıyla hazırlanmıştır. Bu çerçevede Kasım 2004 ile Eylül 2019 tarihleri arasında, tıklanma sayıları itibariyle en yüksek "hurriyet.com.tr, sozcu.com.tr ve sabah.com.tr" adlı internet haber siteleri örneklem olarak seçilmiştir. Sağlık alanında yaşanan kriz haberleriyle sınırlandıran çalışma, kısmı içerik analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre sağlık kurumlarında krize neden olan olayların yarıdan fazlasını yangın, geriye kalan olayların da büyük bölümünü sağlık çalışanlarına şiddet konusu oluşturmaktadır. Sunulan kriz haberlerinin yarısının olumlu tarzda verildiği, kalan haberlerin ise yansız ve olumsuz tarzda verildiği görülmektedir. İncelenen sitelere yansıyan kriz olaylarının büyük bölümü teknik veya teknolojik nedenlerden kaynaklanmaktadır. Seçilen haber siteleri ile kriz haberlerini sunuş biçimleri ve sahip oldukları söylemleri arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır. Öte yandan kriz haberlerinin içerikleri açısından sunuş biçimi ile söylem arasında ters yönlü bir ilişkiden söz edilebilir. Çalışmada, egemen söyleme sahip bir sitenin olumsuz tarzda haber sunduğu, eleştirel söyleme sahip bir sitenin ise olumlu tarzda haber sunumu gerçekleştirdiği dikkat çekmektedir.

Abstract:
The crisis with its suddenly emerging structure is a situation that should be managed in a proactive way. For institutions, crises are undesirable situations. However, it is possible to overcome the crisis situations or to recover with little loss, if the former experiences are well evaluated or the lessons are derived correctly. We can examine the crises under two headings as internal and external environments. Crises with external environmental factors are traumas that occur due to natural economic, technological, psychopathic and social reasons. Internal environmental factors can be defined as organizational structure, management weaknesses, communication problems, lack of institutional identity and culture, lack of motivation, functional problems in the organizational structure, etc. If we evaluate the crises that occur in the health sector, it will not be wrong to conclude that it is mostly caused by external sources. Health comes in the forefront as one of the most important sectors in our country as well as all over the world. Besides, it has a multi-layered structure that is concerned with many different sectors. While crises encountered in institutions used to spread with traditional media in a certain period of time, they have spread very fast with social media in recent years. This study aims to evaluate the crisis situations in the health services and the way the media presented the crises. Within this framework, "hurriyet.com.tr, sozcu.com.tr and sabah.com.tr" were selected as sample as they had the highest number of visitors between November 2004 and September 2019. The study, which is limited to the news of the crisis in the field of health, was carried out with the content analysis method. According to the results of the analysis, more than half of the events causing the crisis in the health institutions constitute the issue of fire, and the majority of the remaining events constitute the subject of violence to the healthcare professionals. It is seen that half of the crisis news presented were given in a positive way and the remaining news were given in neutral and negative style. Most of the crisis events reported on the sites which were examined occurred due to technical or technological reasons. Between the selected news sites and the way they presented the crisis news and their discourses did not show significant relationship. On the other hand, in terms of the content of crisis news, a reverse relationship can be mentioned between presentation style and discourse. In the study, it is noteworthy that a site with a dominant discourse presents news in a negative way, and a site with a critical discourse presents news in a positive way.