Obez olan ve olmayan kadınlarda tükürük amilaz gen kopya sayısı, nesfatin-1 düzeyi ve beslenme durumu ilişkisi
Relationship between salivary amylase gene copy number, nesfatin-1 level and nutritional status in obese and NON-obese women
Yazar: FATMA TAYHAN KARTAL
Danışman: PROF. DR. NURCAN YABANCI AYHAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Amilazlar = Amylases ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Genler = Genes ; Hedonizm = Hedonism ; Kadınlar = Women ; Nesfatin 1 = Nesfatin 1 ; Obezite = Obesity ; Tükürük = Saliva

Özet:
Bu çalışma, obez olan ve olmayan kadınlarda AMY1 gen kopya sayısı, Nesfatin-1 düzeyi ve beslenme durumu ilişkisini değerlendirmek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür.  Çalışma 19-50 yaş arası normal vücut ağırlığına (BKİ: 18,5-24,9 kg/m2) sahip (n=40) kontrol grubu ve pre-obez/ obez (BKİ ≥ 25,0 kg/m2) olan (n=45) çalışma grubu ile yapılmıştır. Kadınlara demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, 3 günlük besin tüketim kayıtları ve hedonik açlık durumlarını sorgulayan anket formu uygulanmış, antropometrik ölçümleri (vücut ağırlığı, boy uzunluğu, bel, kalça ve boyun çevresi) yapılmıştır. Bunun yanı sıra bireylerin vücut bileşimi analizi biyoelektriksel empedans ile ölçülmüştür. Daha sonra bireylerin AMY1 gen kopya sayılarının ve Nesfatin-1 hormon düzeylerinin belirlenmesi için tükürük örnekleri alınmış, son 3 ay içerisinde yapılmış biyokimyasal parametreleri hastane kayıtlarından elde edilmiştir. AMY1 gen kopya sayısının belirlenmesinde Kantitatif PCR cihazı, Nesfatin-1 seviyelerinin belirlenmesi için ise ELISA kullanılmıştır. Ortalama AMY1 gen kopya sayısı, pre-obez ve obez bireylerde (5,7±4,9) normal vücut ağırlığına sahip bireylere (10,5±10,0) göre düşük bulunmuştur (p<0,05).  Yüksek AMY1 gen kopya sayısına sahip olan kadınların BKİ, vücut yağ miktarı (% ve kg), visseral yağ oranı, bel, kalça ve boyun çevresi, LAP indeksi ve visseral adipozite indeksi düşük kopya sayısına sahip olan gruba göre anlamlı olarak düşüktür (p<0,05). Kadınların serum CRP düzeyleri ile AMY1 gen kopya sayıları arasında negatif bir korelasyon (r=-0,350, p=0,002) vardır. Düşük AMY1 gen kopya sayısına sahip olan kadınların, yüksek AMY1 gen kopya sayısına sahip olan kadınlara göre günlük diyetle enerji, karbonhidrat (g), protein (g) ve yağ (g) alımları daha yüksektir (p<0,05). Nesfatin-1 düzeyi pre-obez ve obez kadınlarda (45,5±18,2 ng/mL), normal vücut ağırlığına sahip kadınlara (33,4±15,7 ng/mL) göre anlamlı şekilde daha yüksektir (p<0,05). Kadınların tükürük Nesfatin-1 düzeyi ile serum trigliserid (r=0,260, p=0,016), HbA1c (r=0,318, p=0,003), TSH (r=0,226, p=0,037) ve ürik asit (r=0,286, p=0,009) düzeyleri pozitif olarak ilişkilidir (p<0,05). Nesfatin-1 düzeyiyle kadınların diyetle enerji (r=0,272, p=0,012) ve yağ (g) alımı (r=0,302, p=0,005) arasında pozitif yönde bir ilişki bulunmuştur. Pre-obez ve obez kadınların %88,9'unda, normal vücut ağırlığındaki kadınların ise %47,5'inde hedonik açlık saptanmıştır (p<0,05). Hedonik açlığı olan kadınların daha yüksek antropometrik ölçümlere sahip oldukları, günlük diyetle enerji ve besin ögesi alımlarının da daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Nesfatin-1 düzeyi, hedonik açlığı olan kadınlarda (43,6±18,5 ng/mL), hedonik açlığı olmayan kadınlara göre (31,2±13,6 ng/mL) daha yüksektir (p<0,05).  Kadınların AMY1 gen kopya sayısındaki bir birimlik artış BKİ'de -0,156 birimlik azalmaya neden olurken,  tükürük Nesfatin-1 düzeyindeki bir birimlik artış, BKİ'de 0,175 birimlik artışa yol açmaktadır (p<0,05). Sonuç olarak, AMY1 gen kopya sayısı ve Nesfatin-1'in obezite oluşumunda etkili olabileceği ve kadınlarda hedonik açlığın, besin alımını ve Nesfatin-1 düzeyini etkileyerek obezite için bir risk faktörü olabileceği gösterilmiştir. Obezitenin önlenmesi ve tedavisinde AMY1 gen kopya sayısı gibi genetik faktörler ile açlık tokluk mekanizmalarında etkili olan Nesfatin-1 düzeyinin değerlendirilmesi ve bu konuda daha kapsamlı çalışmaların yapılması gerekmektedir.

Abstract:
This study planned and conducted to evaluate the relationship between AMY1 gene copy number, Nesfatin-1 level and nutritional status in obese and non-obese women. The study included women aged 19-50 with normal body weight (BMI: 18,5-24,9 kg/m2) (n=40) and pre-obese and obese (BMI≥25,0kg/m2) (n=45). Participants were asked to complete a questionnaire including demographic characteristics, dietary habits, 3-day food consumption records, and hedonic hunger level. The anthropometric measurements (body weight, height, waist, hip, and neck circumference) were performed. In addition, bioelectrical impedance was used to assess their body composition. The participants' AMY1 gene copy numbers and Nesfatin-1 hormone levels were then determined using saliva samples. Their biochemical parameters of the last 3 months were obtained from the hospital records. The AMY1 gene copy number was determined using quantitative PCR equipment, and Nesfatin-1 levels were determined using an ELISA assay. The mean copy number of the AMY1 gene was significantly lower in pre-obese and obese participants (5,7±4,9) than in those with normal body weight (10,5 ±10,0) (p<0,05). Women with high AMY1 gene copy number have significantly lower BMI, body fat content (% and kg), visceral fat ratio, waist, hip and neck circumference, LAP index and visceral adiposity index compared to the group with low copy number (p<0,05). There was a negative correlation (r=-0,350, p=0,002) between serum CRP levels of women and AMY1 gene copy numbers. Women with low AMY1 gen copy numbers have higher daily dietary energy, carbohydrate (g), protein (g), and fat (g) intakes than women with high AMY1 gene copy numbers (p<0,05). Nesfatin-1 levels is significantly higher in pre-obese and obese women (45,5±18,2 ng/mL) than in women with  normal body weight (33,4±15,7 ng/mL)  (p<0,05). The salivary Nesfatin-1 level of women were positively linked with serum triglyceride (r=0,260, p=0,016), HbA1c (r=0,318, p=0,003), TSH (r=0,226, p=0,037), and uric acid levels (r=0,286, p=0,009). Their nesfatin-1 levels were positively correlated with total dietary energy (r=0,272, p=0,012) and fat (g) intake (r=0,302, p=0,005). Hedonic hunger was detected in 88,9% of pre-obese and obese women, and 47,5% of women with normal body weight (p<0,05). Hedonic hunger was associated with higher anthropometric measurements and Nesfatin-1 levels, as well as higher daily dietary energy and nutrient intakes (p<0,05). Nesfatin-1 level was higher in women with hedonic hunger (43,6±18,5 ng/mL) than in women without hedonic hunger (31,2±13,6 ng/mL) (p<0,05). While a one-unit increase in AMY1 gene copy number of women causes a change of -0,156 units in BMI, a one unit increase in salivary Nesfatin-1 level causes an increase of 0,175 units in BMI (p<0,05). In conclusion, it has been shown that AMY1 gene copy number and Nesfatin-1 may be effective in obesity and hedonic hunger in women may be a risk factor for obesity by influencing food intake and Nesfatin-1 level. In the prevention and treatment of obesity, genetic factors such as AMY1 gene copy number and Nesfatin-1 level, which is effective in fasting and satiety mechanisms, should be evaluated and more comprehensive studies should be conducted on this subject.