Mardin ili bağ alanlarındaki Thysanoptera türleri, yayılışları, zarar oranları, doğal düşmanları ve popülasyon değişimleri ile mücadele olanaklarının belirlenmesi
The determination of Thysanoptera species, distribution, damage rates, natural enemies, population changes and struggle opportunities of vineyard areas in Mardin province
Yazar: MEHMET KAPLAN
Danışman: PROF. DR. EROL BAYHAN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Biyolojik mücadele = Biological control ; Doğal düşmanlar = Natural enemies ; Thysanoptera = Thysanoptera ; Zararlılar = Pests

Özet:
Bu çalışmada, Mardin ili bağ alanlarındaki Thysanoptera türleri, yayılışları, zarar oranları, doğal düşmanları ve popülasyon değişimleri ile alternatif mücadele olanakları araştırılmıştır.
Bu çalışma sonucunda bağ alanlarında Thysanoptera takımına bağlı 3 familyaya ait 19 adet thrips türlerinin yanı sıra, sürvey yapılan bağ alanlarında İnsecta sınıfına ait 6 Takıma bağlı ait 42 adet ve Arachnida sınıfına ait 1 Takıma bağlı 1 adet faydalı tür tespit edilmiştir 
Çalışmanın yürütüldüğü tüm bağ alanlarında yaygınlık ve yoğunluk açısından Haplothrips globiceps (Bagnall) önemli tür olarak tespit edilmiş olup, bu türün doğada popülasyon değişimi takip edilmiştir.  Bu zararlı thrips türünün mart ve nisan aylarında ilk olarak doğada görüldüğü, mayıs ve haziran aylarında bağ fenolojik olarak çiçeklenme ve tomurcuklanma döneminde iken en yüksek yoğunluk ve zararını oluşturduğu tespit edilmiştir. Ayrıca çalışma süresince thrips türlerinin bağ yaprak % 11,2, sürgün ve üzüm tanelerinde meydana getirdiği zarar oranları da belirlenmiştir.
Bağlarda zararlı olan thripslere karşı alternatif mücadele olanaklarının belirlenmesi amacıyla arazi ve laboratuvar koşullarında ilaç denemesi yapılmıştır. Yapılan denemelerde bağlarda thripse karşı Spinosad'ın ( 20 ml'lik dozu) % 93.11 iken, Azadirachtin'in (500 ml'lik dozu)  ise % 89.60'lik en yüksek etkiye sahiptir. En yüksek etkinin ise 7. gün sonunda olduğu sonraki günlerde ilaç doz etkinliğinin düştüğü ve en düşük etkinliğin ise 15. günün sonunda ortaya çıktığı saptanmıştır. Zararlı thrips türlerinin görsel mavi ve sarı yapışkan renk tuzaklarına yönelimi ve yakalanmalarını belirlemek amacıyla denemeler yapılmıştır. Yapılan denemelerde bağ alanlarına asılan renkli yapışkan tuzaklarda thrips türlerinin yakalanma durumu karşılaştırıldığında, mavi renkli yapışkan tuzaklarda yakalanan birey sayısının sarı renkli yapışkan tuzağa göre önemli oranda yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar kelimeler: Haplothrips globiceps, Yayılışları, Zarar Oranları, Doğal Düşman Türleri ve Bağ

Abstract:
In this research, Thysanoptera species, distribution, their damage rates, their natural enemies and the population fluctations with alternative Struggle Opportunities of vineyard in Mardin province were investigated.
It has been determined 19 thrips species from 3 families which belong to  the order of the Thysanoptera as well as 43 beneficial insect specie belong to 8 orders in vineyards surveys carried out at the end of in this study.
It has been determined Haplothrips globiceps (Bagnall) as the major species  in terms of widespread and the density in all areas where the study was conducted and change of populations of this species  were followed in the nature.These harmful thrips species that first appeared in the March or April months in nature, as phenological vinyards in May and June, during flowering and budding have been found to form the highest density and damage. It is also determined the damage rate that thrips species caused on vineyards leaves, shoots and grapes during the study period
Drug trials were carried out comparatively in field and laboratory conditions in order to determine the opportunities of alternative fight against the harmful thrips in the vineyards. In experiments, while 20 ml dose of Spinosad is 93.11 %, 500 ml of the Azadirachtin dose has 89.60 % the highest rate effect in the vineyards. As a result of trials, effectivennes of does decreased day by day while the highest effect at the end of 7 days and the lowest effect occurred at the end of the 15th day. Trials have been carried out in order to determine the orientation and capture of the visual blue and yellow sticky traps of harmful thrips species. By comparing numbers of captured individuals in the blue sticky traps hanged in vinyard area. It was determined that numbers of captured individuals in the blue sticky trap was notably high. 

Key words; Haplothrips globiceps, Distribution, Damage Rates, Natural Enemies and Vitis vinifera L.