Sanat yapıtında mesafe: Hans-Werner Henze, Paul Feyerabend, Italo Calvıno
Distance in the work of art: Hans-Werner Henze, PaulFeyerabend ,Italo Calvino
Yazar: SERKAN ÖZKAYA
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT KARAKUŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Alman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature

Özet:
Bu tez öncelikle sanat yapıtında yazar, okur ve yapıt arasındaki mesafeyi elealmaktadır. Bu mesafe aracılıgı ile saglanan özerklik sonucu, yapıtın tecrübeedilmesinin karsılıklı bir eyleme dönüstügü savlanmaktadır. Salt yazmak veyaokumak kavramları ile degil, yazar ve okurun aynı anda eyledigi okuyup-yazmakedimi için sözkonusu mesafenin ortaya konması ve sonra yapıt ve okuma boyuncakorunması gerekir.Tezimin Giris bölümünde, incelenen tarihsel anlamda yabancılasma vesözcükler ve baglamlarına göre degisen anlamları oldu. Böylelikle bu kavramların,tezin baslıgıyla ilgili Alman edebiyatındaki yenilikçi hareketleri ve benim buhareketler üzerine yapacagım arastırmayı çerçevelemesi ve bu arastırmanınsınırlarını belirlemesini sagladım.Tezimin birinci bölümünde, Alman yazar ve besteci Hans-Werner Henze veAlman sair Gaston Salvatore'nin der langwierige weg in die wohnung der nataschaungeheuer isimli yapıtını ele aldım. Sözedilen eserin, kısım kısım kapsamlı birarastırması niteligindeki ikinci bölümde bulguladıgım kimi belli baslı özellikler, birönceki bölümde ortaya koymus oldugum çerçeve ve ölçütlere uygunluk vefarklılıkları açısından degerlendirmeye alındı.kinci bölümde Alman filozof ve yazar Paul Feyerabend'in Bilgi Üzerine ÜçSöylesi isimli yapıtını ve bu yapıtta özelikle son metin olan Üçüncü Söylesi'yi elealdım. Yine benzer kriter ve çerçeveye tabi tutarak inceledigim yapıt, öncelikle birdiyalog olması nedeniyle çagdas yapıtta aradıgımız mesafeyi daha bastan ortayakoyuyordu. Feyerabend'in söylemindeki elestirel tavır, sözkonusu mesafeyi ileriboyuta tasıyor ve onu felsefi yaklasımın yardımı ile elle tutulabilir hale getiriyordu.Üçüncü bölümde dilbilimsel bir yaklasımla Greimas'ın yapısalcı teorisineegilmek ve Italo Calvino'nun, Greimas'ın `göstergebilimsel dörtgen'inden yolaçıkarak Bir Kıs Gecesi Eger Bir Yolcu üzerine yazdıgı Kitaplarımdan Birini NasılYazdım isimli yapıtını ayrıntılı biçimde ele aldım. Üzerine egildigim yapıt ile yazarve yine yapıt ile okur arasındaki mesafeyi dilbilimsel boyutta örneklemesi açısından,tezin sonuç bölümü adına önemli bulgular sagladı.Sonuç bölümü ele alınan örnekler yardımı ile sanat yapıtının, yazar veokuyana esit mesafede durdugu takdirde, sözkonusu bu yapıtın adeta birarmaganmısçasına hem yazara hem de okura ait olabilecegi; bunun sonrasında isesadece okuma-yazılma edimlerinin eszamanlı olarak tecrübe edildiginde vukubulabilecegi tezini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Primarily this study focuses on the distance between the author and thereader in the art work. With the autonomy enabled through abovementioned distancethe experiencing of the work becomes a mutual performance.In the Introduction Ilayed out concepts such as `new?, `contemporary?, `electronic music?, `society andindividual? and `third space.? The introduction is about these concepts and theircontextual meanings. In this regard I framed out the research in which Germanstudies was concerned.In the first section of my dissertation, the German writer and composer Hans-Werner Henze?s and German poet Gaston Salvatore?s work der langwierige weg indie wohnung der natascha ungeheuer has been studied. Taking the criteria of theIntroduction into account I studied the work in depth. In this a comparision has beenmade between the work by Henze and Salvatore and Alfred Schnittke, ThomasMann, Azio Corghi, and Berndt-Alois Zimmerman. This has helped me to establishcertain characteristics of the work and the authors.In the second section German writer and philosopher Paul Feyerabend hasbeen the subject. I took his text Third Dialogue in the Dialogues on Knowledge andresearched it with a not unsimilar criteria mentioned above. Its form as a dialogueputs forth the issue of the distance in the work as a given. The subject matter of thedialogue even took this concept further and advanced the study.Third section is devoted to Italo Calvino?s essay How I Wrote One of myNovels, that he based on Greimas?s `Semiological Quadrangle.? In this Calvoinointerpreted his novel If on a Winter?s Night a Traveller in a way akin to his strategiesin writing fiction. This part made great advance in terms of the conclusions in thelast section.In the final part with the help of the examples layed out in the previoussections I took on Marcel Mauss?s Gift and managed to see the literary process as atwo folded performance. Once the distance between the reader, the work and thewriter is established; one has to take the reading or writing processes as a mutualexperience. In this way reading and writing do not remain separate but conjoin andbuild a collaborative performative act in the way in which the reader is reading andwriting the book whilst having it in his hands and same applies to the writer.