Kanser hastalarında akut böbrek hasarı sonrası yapılan hemodiyalizin morbidite ve sağkalıma etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of hemodialysis on morbidity and survival after acute kidney injury in cancer patients
Yazar: SÜLEYMAN ÇAĞIN GÜRBÜZ
Danışman: PROF. DR. ÖMER DİZDAR ; PROF. DR. MUSTAFA ARICI
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nefroloji = Nephrology ; Onkoloji = Oncology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Akut böbrek hasarı (ABH), serum kreatinin düzeyinde artış ve idrar çıkışındaki azalmayla ile seyreden, sıvı-elektrolit ve asit-baz dengesinde bozulmaya yol açan ani böbrek fonksiyon kaybıdır. Kanser sürecinde karşılaşılan en yaygın renal patoloji olan ABH, hastalar için önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Tanı ve tedavi sürecindeki yenilikler ve palyatif bakım hizmetlerindeki gelişmeler sayesinde kanser hastalarının sağkalım süreleri ve yaşam kaliteleri artmıştır. Uzayan yaşam süresi, ABH gibi komplikasyonların görülme olasılığını da arttırmıştır. Kanser hastalarında karşılaşılan ABH'ın tedavisinde eskiye kıyasla hemodiyalize daha çok başvurulmaktadır. Fakat hemodiyalize karar verme aşamasında yol gösterecek belirlenmiş bir ölçüt bulunmamaktadır. Bu çalışmaya Ocak 2014 ve Nisan 2023 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Onkoloji Hastanesi yataklı servislerinde yatan, kanser tanılı ve akut böbrek hasarı nedeniyle hemodiyalize alınan 139 hasta dahil edildi. Hastalara ait demografik veriler, yatış verileri, komorbiditeler, kanser ile ilgili veriler, laboratuvar değerleri, akut böbrek hasarının nedeni ve evreleri, hemodiyaliz süreci ve sağkalım verileri değerlendirildi. Hastalar, 30 gün içinde ölenler ve 30 günden daha uzun yaşayan hastalar olarak gruplandı. Tek değişkenli analizde albümin değerinin 2,5 g/dl'den az olması (p=0.002), sepsis varlığı (p<0.001), ABH'ın prerenal-renal sebeplerle gerçekleşmesi (p=0.005), hemodiyalize yoğun bakımda alınma (p=0.02), ABH'ın hastanede gelişmesi (p=0.016) ve tanı konulduğu andaki ABH evresinin düşük oluşu (p=0.003) ilk 30 gündeki mortalite ile ilişkili bulundu. Çok değişkenli analizde ise albümin değerinin 2,5 g/dl'den az olmasının (OR: 3.14 (%95 GA; 1.23-8.04), p=0.017), sepsis varlığının (OR: 3.50 (%95 GA; 1.34-9.10), p=0.010), ABH'ın prerenal-renal sebeplerle gerçekleşmesinin (OR: 6.06 (%95 GA; 1.38-26.56), p=0.017) 30 gün içinde ölen hastalar ile ilişkisi bulundu. Bu değişkenler ile mortaliteyi predikte edecek bir puanlama sistemi oluşturuldu. Elde edilen toplam skorlar ile belirlenen iki grup karşılaştırıldığında, yüksek puan alan hastaların ilk 30 günlük mortalite oranı daha yüksek olarak tespit edildi. Sonuç olarak, bu çalışma özelikle onkoloji ve nefroloji uzmanlarının hasta ve hasta yakınlarına öngörülebilir bir bilgi vermesini kolaylaştıran bir ortak karar verme aşamasında, hangi hastaları hemodiyalize alması gerektiği, bu hastaların prognozu ve mortalitesinin ne olacağını belirlemede katkıda bulunabilir.

Abstract:
Acute kidney injury (AKI) is a sudden loss of renal function characterized by an increase in serum creatinine level and a decrease in urine output, leading to impaired fluid-electrolyte and acid-base balance. AKI, which is the most common renal pathology encountered in cancer patients, is an important cause of morbidity and mortality. As a result of innovations in the diagnosis and treatment process of cancer and developments in palliative care services, the survival time and quality of life of cancer patients have increased. Better life expectancy has also increased the likelihood of complications such as AKI. Hemodialysis is more commonly used in the treatment of AKI in cancer patients compared to the past. However, there is no defined criteria to guide the decision-making process on hemodialysis. Between January 2014 and April 2023, 139 patients diagnosed with cancer and receiving hemodialysis due to acute kidney injury, hospitalized in the inpatient services of Hacettepe University Faculty of Medicine Oncology Hospital were included in this study. Demographic data, hospitalization data, comorbidities, cancer-related data, laboratory values, cause and stages of acute kidney injury, hemodialysis process and survival data were evaluated. Patients were grouped as those who died within 30 days and those who lived longer than 30 days. In univariate analysis, serum albumin less than 2.5 g/dl (p=0.002), presence of sepsis (p<0.001), prerenal-renal AKI (p=0.005), admission to hemodialysis in intensive care unit (p= 0.02), hospital-acquired AKI (p=0.016), and low AKI stage at diagnosis (p=0.003) were associated with mortality in the first 30 days. In multivariate analysis, serum albumin less than 2.5 g/dl (OR: 3.14 (95% CI; 1.23-8.04), p=0.017), presence of sepsis (OR: 3.50 (95% CI; 1.34-9.10), p=0.010), prerenal-renal AKI (OR: 6.06 (95% CI 1.38-26.56), p=0.017) were associated with mortality in the first 30 days. A scoring system was created to predict mortality with these variables. When the two groups were compared based on the total scores obtained, the first 30-day mortality rate was higher in patients with higher scores. As a result, this study can contribute to determining which patients should receive hemodialysis, what the prognosis and mortality of these patients will be, in a joint decision-making process that facilitates the oncology and nephrology specialists to provide predictable information to patients and their relatives.