İzmit körfezindeki kabuk deformasyonlarının farklı GNSS teknikleri ile izlenmesi
Monitoring crustal deformations by different GNSS techniques in Izmit bay
Yazar: MUHAMMED ALİ GÜVENALTIN
Danışman: PROF. DR. AYDIN ÜSTÜN
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Jeoinformasyon Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Deformasyon = Deformation ; İzmit Körfezi = İzmit Bay

Özet:
İzmit Körfezi Kuzey Anadolu Fayı (KAF), jeomorfolojik özellikleri, zemin mekaniği ve insan etkisi nedeniyle yatay ve düşey yönde deformasyona uğramaktadır. Konuma bağlı olarak deformasyon hızının birkaç cm'nin üzerine çıkma potansiyeli vardır. Bu çalışmada farklı GNSS teknikleri bölgede meydana gelen deformasyonları izlemek üzere kullanılmıştır. GZK yöntemlerinin deformasyon izlemede kullanılabilirliği de bu tezde cevabı aranan sorulardan biridir.
İzmit Körfezi ve çevresindeki CORS istasyonlarından elde edilen günlük çözümlere ilişkin zaman serileri, KAF'ın belirleyici olduğu tektonik süreçleri ortaya çıkarmıştır. Yerelleştirilmiş konum hızları, KAF dışında kıyı bölgeleri için zemin çökmelerinin varlığına işarettir. 11 yılda 3 kampanya ile ölçülen yer kontrol noktaları, deformasyonların konumsal çözünürlüğünü arttırmıştır. Kampanya ölçülerinin dengeleme sonuçları, 1 cm'den daha iyi duyarlılıkla yerel deformasyon izleme ağının kurulabileceğini göstermiştir. GZK tekniğinde benzer duyarlılık seviyelerine sabit istasyona yakın kinematik (gezici) istasyonlar sayesinde ulaşılabileceği anlaşılmıştır. Bir deformasyon izleme bölgesinde, CORS istasyonlarına ek olarak gerçekleştirilecek kampanya ve GZK gözlemleriyle deformasyonların konumsal ve zamansal ölçeğinin iyileştirilebileceği kanıtlanmıştır.
İzmit Körfezi'ndeki düşey deformasyon nedenleri, jeomorfolojik, zemin mekaniği, insan etkisi ile ilişkilendirilmiştir. Çökme hızlarının topoğrafik yükseklik ve akarsulara yakınlık dereceleriyle ilişkisi korelasyonu (Pearson katsayısı) sırasıyla %24 ve %45'tir. Hesaplanan değerler, deformasyon nedenlerini doğrudan açıklamamakla birlikte soz konusu çevresel faktörlerin çökmeler üzerinde etkili olduğunu işaret etmektedir.

Abstract:
Izmit Bay has horizontal and vertical deformation due to North Anatolian Fault (NAF), geomorphological features, soil mechanics and antropologic.There is a potential for the deformation velocity to exceed a few cm depending on the location. In this study, different GNSS techniques were used to monitor deformations in the region. Also, the usability of RTK methods in deformation monitoring is one of the questions those answers are sought in this thesis.
Time series of daily solutions obtained from Izmit Bay and its surrounding CORS stations revealed the tectonic processes in which the NAF is determinant. Localized location velocities indicate the presence of subsidence in coastal areas outside the NAF. Ground control points, measured with 3 campaigns in 11 years, have increased the spatial resolution of deformations. The adjustment results of the campaign measures with a sensitivity better than 1 cm have shown that a local deformation monitoring network can be established. It has been understood that similar sensitivity levels can be achieved by using RTK technique if rover is close to base station. It has been proved that the spatial and temporal scale of deformations can be improved by campaign and RTK observations to be carried out in addition to CORS stations in a deformation monitoring zone.
The causes of vertical deformation in Izmit Bay have been associated with geomorphology, soil mechanics and human influence. The correlation (Pearson coefficient) of sedimentation velocities with topographic elevation and their proximity to streams is 24% and 45%, respectively. Although the calculated values do not directly explain the causes of deformation, they indicate that the environmental factors in question are effective on the collapses.