Çölyak hastalığı olan çocukların glutensiz diyet altında biyoempedans analiz bulguları
Bioimpedance analysis findings of children with celiac diseaseundergoing a gluten-free diet
Yazar: FIRAT ATEŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÖZÇETİN
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç:   Çölyak hastalığı (ÇH) nedeniyle takip edilen çocukların diyet uyumuna göre vücut yağ oranı, vücut kas oranı, antropometrik ölçümlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem:  ÇH tanısıyla İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji Bilim Dalından takipli, Ocak 2012- Ocak 2021 yılları arasında tanı alan hastalar çalışmaya alındı. InBody Multifrekans Biyoimpedans analiz (BİA) cihazı ile, daha önce ÇH tanısı olan çocukların yağ oranları değerlendirildi. Glutensiz diyet uyumuna göre hastaların vücut yağ oranı, vücut kas oranı, antropometrik ölçümlerdeki değişimlere bakıldı ve sağlıklı gruptaki çocuklarla karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışma ÇH  tanılı 52 hasta ve sağlıklı 50 çocuk ile yapıldı. Hasta grubunun  %67,3'u (n=35) kadın, %32,7'i (n=17) erkekti (K/E: 2). Çölyak tanılı hastaların yaşları  minimum 4 yıl,  maksimum 17 yıl, median yaşları 11.50 yıl olarak saptandı. Hastaların başvuru şikayetleri gastrointestinal ve ekstraintestinal şikayetler olarak değerlendirildi. astrointestinal şikayeler arasında en sık başvuru sebebi %42 ile karın ağrısıydı (n=22). Ekstraintestinal şikayetler ile başvuran hastalarda en sık neden %38.4 ile kilo alamama  (n=20) şikayetiydi. Vücut biyokompozisyonunu etkileyebileceğinden diyabet tanılı hastaların alınmadığı çalışmada,  değerlendirilen ÇH tanılı hastalarda  en sık  astım %9.6  (n=5 ) ve %7.6 hipotroidi (n=4) eşlik etmekteydi. 
Diyet uyumuna bakılmaksızın, ÇH tanılı hastalar kontrol grubu ile karşılaştırıldı. ÇH tanılı çocukların BİA vücut yağ oranları, kas oranları, boy SDS'leri, ağırlık SDS'leri, BMİ SDS'leri, Yaşa Göre Boy (YGB), Boya Göre Ağırlık (BGA) ölçümleri kontrol grubuna göre daha düşük bulundu.
ÇH tanılı hastalar ayrıca diyet uyumuna göre değerlendirildi. Çalışmaya alınan 52 hastanın, 34'unun diyete uyumlu olduğu, 18'inin diyetine uymadığı saptandı. Diyete uyumlu grupta  BİA vücut yağ oranları, kas oranları, ağırlık SDS'leri, BMİ SDS'leri, YGB, BGA ölçümleri kontrol grubuna göre daha yüksek bulundu. 
Sonuç:  Hastaların vücut yağ oranı; glutensiz diyete uyumlu, glutensiz diyete uyumsuz ve kontrol grubu olarak değerlendirildi. Vücut yağ oranının en düşük olduğu grup diyete uyumsuz hastalar, en yüksek olduğu grup kontrol grubuydu. Bu çalışmaya göre, çölyak hastalarının vücut yağ oranları sağlıklı çocuklara göre daha düşük orandadır. Glutensiz diyete uyum sağladıkça vücut yağ oranları artmaktadır ancak sağlıklı çocuklardan oluşan kontrol grubu ile aynı seviyelere ulaşamamaktadır.
Vücut biyokompozisyonu ve malnutrisyon değerlendirmesinde BİA, klasik antropometrik ölçümlere yardımcı olabilir. Kullanımı giderek artsa da tek başına malnutrisyon değerlendirmesinde kullanımı ile ilgili yeterli çalışma ve tecrübe bulunmamaktadır
Anahtar kelimeler: Pediatri,  Malnutrisyon, Büyüme, Gelişme,  Biyoelektrik İmpedans Aktivite,  Çölyak Hastalığı, Glutensiz Diyet

Abstract:
Objective: The aim of this study was to evaluate the body fat percentage, body muscle percentage, and anthropometric measurements of children with celiac disease (CD) based on dietary compliance.
Materials and methods: Patients with celiac disease who were followed up in the Pediatric Gastroenterology Department at Istanbul Medical Faculty between January 2012 and January 2021, were included in this study. The body fat percentages of children with CD were evaluated with a InBody Multifrequency Bioelectrical Impedance Analysis (BIA) device. The Changes in body fat percentage, body muscle percentage, and anthropometric measurements of the patients according to gluten-free diet compliance were examined and compared with the children in the healthy group.
Results: The Study was conducted with 52 patients with Celiac Disease and 50 healthy children. Of the patient group, 67.3% (n=35) were female, 32.7% (n=17) were male (F/M: 2). The age of the patients with celiac disease was determined as a minimum of 4 years, a maximum of 17 years, and a median age of 11.50 years. The patients' initial presenting complaints were evaluated as gastrointestinal and extraintestinal. Among the gastrointestinal complaints, the most common reason for presentation was abdominal pain (42%) (n=22). Among extraintestinal symptoms, the most common reason for presentation was inability to gain weight (n=20) with 38.4%. In the study, in which patients with a diagnosis of diabetes were not included because it may affect the body biocomposition, the most common coexisting conditions in patients with a diagnosis of CD were asthma 9.6% (n=5) and 7.6% hypothyroidism (n=4).
Regardless of dietary compliance, patients with CD were compared to the control group. BIA body fat percentages, muscle percentages, height standard deviation scores (SDS), weight SDS, body mass index (BMI) SDS, height-for-age (HFA), and weight-for-height (WFH) measurements were found lower in patients with CD compared to the control group.
Patients with CD were also evaluated according to dietary compliance. Among 52 patients, 34 were found to be compliant with the diet, while 18 were non-compliant. BIA body fat ratios, muscle ratios, weight SDSs , BMI SDSs , PDD, BGA measurements were found to be higher in the diet-compliant group compared to the control group.
Conclusion: The patients' body fat percentages were assessed in terms of compliance with a gluten-free diet, including those who were compliant, non-compliant, and the control group. The group with the lowest body fat percentage was the non-compliant group, and the group with the highest percentage was the control group. According to this study, the body fat percentages of celiac patients is lower than that of healthy children. Body fat percentages increase as they adapt to a gluten-free diet, but they cannot reach the same levels as the control group consisting of healthy children.
BIA can assist classical anthropometric measurements in body bio composition and malnutrition assessment. Although its use is increasing, there is currently insufficient research and experience about its use in malnutrition assessment alone.



Keywords: Pediatrics, Growth, Development, Malnutrition, Bioelectrical İmpedance Analysis,  Celiac Disease, Gluten-Free Diet