Obezitesi olan bireylerde glutensiz diyet ve akdeniz diyetinin kısa sürede bireylerin vücut kompozisyonu ve kan parametreleri üzerindeki etkisi
The effect of gluten-free diet and mediterranean diet on body composition and blood parameters in a short time period in individuals with obesity
Yazar: İZEL GÖZÜBEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUTLU TUÇE ÜLKER
İstinye Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Dengeli beslenme = Balanced nutrition ; Glutensiz beslenme = Gluten free diet ; Otoantikorlar = Autoantibodies ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; İnsülin antikorları = Insulin antibodies

Özet:
Bu çalışma; obezitesi olan ve hafif şişman bireylerde glutensiz beslenme ve Akdeniz beslenme modelinin kısa sürede bireylerin vücut kompozisyonları ve kan parametreleri üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Medical Park Göztepe Hastanesi Dahiliye polikliniğine başvuran, herhangi bir kronik hastalığı olmayan, belirlenen kan parametrelerine (TSH, AKŞ, insulin, demir, kolesterol vb.) dair güncel kayıtları olan ve dahil olma kriterlerini karşılayan 34 kadın, 6 erkek toplam 40 obezitesi olan ve hafif şişman birey ile yürütülmüştür.

Katılımcılar; müdahale (Akdeniz beslenme modeli (n=14), glutensiz beslenme modeli (n=13)) ve kontrol grubu (n=13) olarak 3 gruba ayrılmıştır. Çalışma başlangıcında katılımcıların antropometrik ölçümleri, vücut kompozisyonları, kan parametreleri, besin tüketim kayıtları ve beslenme bilgi düzeylerini değerlendiren ölçek alınmış ve sekiz hafta boyunca müdahale gruplarına Akdeniz beslenme ve glutensiz beslenme müdahaleleri uygulanarak ve antropometrik ölçümleri alınmıştır. Kan parametreleri, müdahale öncesi ve sonrasında kaydedilmiştir.
 
Çalışma sonunda müdahale gruplarında antropometrik ölçüm (bel çevresi, kalça çevresi, bel/kalça oranı, vücut ağırlığı, BKİ, yağ kütlesi) (p<0,05) anlamlı fark bulunmuştur. Kan parametreleri; HOMA-IR ve HbA1c (Glike hemoglobin) değerleri Akdeniz beslenme grubunda diğer gruplara göre anlamlı fark bulunmuştur, karaciğer enzim fonksiyonları ve demir değeri iki grupta da anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Çalışma sonunda tüm gruplardaki bireylerin beslenme bilgi düzeylerinde anlamlı ve pozitif fark bulunmuştur (p<0,05).

Katılımcıların, vücut kompozisyonları ve biyokimyasal parametrelerindeki değişiklikler beslenme müdahalesinin kısa süreli etkileri olup, uzun süreli ve geniş örneklemli çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
This study aimed to evaluate the effect of gluten-free nutrition and the Mediterranean nutrition model on body composition and blood parameters of individuals with obesity and slightly overweight individuals in a short period. The study was conducted at Medical Park Göztepe Hospital Internal Medicine outpatient clinic with 34 women and 6 men who met the inclusion criteria, had no chronic diseases, and had updated records of specified blood parameters (TSH, FPG, insulin, iron, cholesterol, etc.). The study involved a total of 40 individuals with obesity and slightly overweight individuals.

Participants were divided into three groups: intervention (Mediterranean nutrition model, n=14), gluten-free nutrition model (n=13), and control group (n=13). Anthropometric measurements, body composition, blood parameters, food consumption records, and nutrition knowledge levels were taken at the beginning of the study and after eight weeks of interventions. Anthropometric measurements and blood parameters were recorded before and after the interventions of the Mediterranean and gluten-free diet groups.

At the end of the study, significant differences were found in anthropometric measurements (waist circumference, hip circumference, waist/hip ratio, body weight, BMI, fat mass) (p<0.05) in the intervention groups. Blood parameters; HOMA-IR and HbA1c (Glycated hemoglobin) levels showed significant differences in the Mediterranean diet group compared to the other groups. Liver enzyme functions and iron levels showed significant differences in two groups (p<0.05). At the end of the study, significant and positive differences were found in the nutrition knowledge levels of individuals in all groups (p<0.05).

Changes in participants' body compositions and biochemical parameters indicate the short-term effects of nutritional interventions, and there is a need for long-term and large-scale studies.