Eğitimde yapay zeka kullanımı: Bir meta sentez çalışması
The use of artificial intelligence in education: A meta-synthesis study
Yazar: HACER KOÇ
Danışman: DOÇ. AHMET MURAT UZUN
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnternet ve Bilişim Teknolojileri Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu meta-sentez çalışması; son yıllarda hayatın her alanında hızla yer almaya başlayan yapay zekânın (YZ) eğitim sisteminde kullanımını ele alan mevcut araştırmaları sistematik olarak incelemeyi ve bu alandaki genel eğilimleri, bulguları ve zorlukları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu meta-sentez çalışması ile YZ destekli uygulamaların eğitimdeki etkileri, öğrenci, öğretmen ve kurum yöneticilerinin algıları, kabul düzeyleri, tutumları ve kaygıları ile YZ'nin gelecekteki durumu sistematik olarak ele alınmaktadır.
Bu çalışma için YÖK Tez Merkezi ve ProQuest veri tabanları taranarak, 2018-2023 yılları arasında yayımlanan nitel ve karma yöntemlerle yapılmış tezlere ulaşılmıştır. Çalışmaların araştırma amaçlarına uygun olarak seçilebilmesi için PRISMA yönergesinden faydalanılmış, dahil etme ve hariç tutma kriterleri belirlenmiş ve buna göre seçim işlemi gerçekleşmiştir. Seçilen çalışmaların meta-sentez işlem adımlarına bağlı kalınarak okumaları yapılmış, temaları belirlenmiş ve ortak temalar sentezlenerek süreç ve bulgular raporlanmıştır.
Yapılan çalışma sonucunda yapay zekânın eğitimde kullanımının akademik başarıya katkısının olduğu, öğrenme süreçlerini kişiselleştirdiği, öğretim yöntemlerini zenginleştirme potansiyeline sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen ve öğrencilerin YZ teknolojilerine karşı olum tutum sergiledikleri görülmüştür. Ancak verilerin gizliliği ve güvenliğini sağlama noktasında, paydaşların etik ve ahlaki boyutta birtakım endişeler taşıdıkları fark edilmiştir.
Geleceğe yönelik olarak yapay zekânın eğitim sistemine daha fazla dahil olacağı anlayışı hakim olmakla birlikte yapay zekânın kurumlar bazında benimsenmesi konusunda teknolojik altyapı eksikliklerinin ve yeterli eğitim desteğinin olmamasından kaynaklı olarak sürecin yavaş işleyeceği düşünülmektedir. Eğitim kurumlarının YZ destekli sisteme dönüşmesi için ciddi bütçeye ihtiyaç duydukları ve bu noktada ülke politikalarının bunu bir stratejik yaklaşımla ele alması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this meta-synthesis study is to systematically review current researchs on the use of artificial intelligence in the education system, which is a technology that has rapidly become prevalent in all aspects of our lives in recent years, and to identify the general trends, findings, and challenges in this field. The primary objectives of the study are to evaluate the effects of AI-supported applications in education, as well as to assess the perceptions, acceptance levels, and future trends of teachers and students.
For this study, qualitative and mixed-method studies published between 2018 and 2023 were identified by searching the YOKTEZ thesis search page and ProQuest databases. In order to select the studies in accordance with the research objectives, the PRISMA guideline was utilized, inclusion and exclusion criteria were determined and the selection process was carried out accordingly. The selected studies were then read in accordance with the meta-synthesis process steps defined by Polat and Ay in 2016, themes were identified, and common themes were synthesized to report the process and findings.
The study revealed that the use of artificial intelligence in education contributes to academic success, personalizes learning processes, and has the potential to enrich teaching methods. While teachers and students generally have a positive attitude towards AI technologies, they also harbor some concerns regarding data privacy and security from an ethical and moral standpoint. Looking towards the future, there is a prevailing understanding that artificial intelligence will become more integrated into the system; however, it is noted that the lack of technological infrastructure and adequate educational support at the institutional level may slow down the process. It was concluded that institutions require substantial budgets to transition to AI-supported systems and that national policies need to address this transition strategically.