Ticari hava taşımacılığında operasyonel emniyet performansının maksimizasyonu: Avrupa Birliği (AB) örneği
Maximization of the operational safety performance in commercial air transport: The European Union (EU) example
Yazar: ERDAL YEŞİLBAŞ
Danışman: PROF. DR. TUĞRUL OKTAY
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uçak Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Havacılık ve Uzay Mühendisliği = Aeronautical Engineering ; Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Uçak Mühendisliği = Aeronautical Engineering
Dizin: Sivil havacılık = Civil aviation ; Sivil havacılık işletmeleri = Civil aviation companies ; Ticari havacılık = Commercial aviation ; Ticari uçaklar = Commercial aircrafts ; Uluslararası hava taşımacılığı = International air transportation ; İş havacılığı = Business aviation

Özet:
Wright Kardeşlerin ilk motorlu uçuşu gerçekleştirdiği 1903 yılından günümüze kadar havacılık sektörü teknolojik anlamda büyük yol kat etmiş olmakla birlikte seyahat kabiliyetini artırarak mesafeleri kısaltması yönüyle de sosyal ve ekonomik anlamda birçok gelişmeye önayak olmuştur. Şüphesiz bu gelişmenin sağlanmasında ve gelecekte kesintisiz devamı için söz konusu faaliyetlerin minimum kaza ve can kaybıyla gerçekleştirilebilmesi temel amaçtır. Bu amacın havacılık literatüründeki karşılığı havacılık emniyeti kavramı olup, söz konusu havacılık emniyetinin seviyesi ülkelerin havacılık sistemlerinin sağlığı hakkında temel değerlendirme kriteridir. Bir ülkenin havacılık emniyet seviyesinin tespiti çok yönlü bir değerlendirme gerektirmekte olup; söz konusu değerlendirmenin tutarlı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için organizasyonel, teknik ve operasyonel hususlar başta olmak üzere çok çeşitli kriterlere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada, devletlerin havacılık faaliyetlerinin kabul edilebilir emniyet performansı seviyesinin artırılmasında temel teşkil eden operasyonel emniyet performansı seviyesinin maksimize edilmesi için araştırmada bulunulmuş olup, söz konusu amaca ulaşılabilmesi noktasında gerekli olan parametrelerin tespiti ve maksimize edilmesinin yolları bulunmaya çalışılmıştır. Çalışma kapsamında kullanılacak verilerin temini için Avrupa Birliği'ne üye ülkelerin operasyonel havacılık emniyeti performansı seviyelerine odaklanılmıştır. Böylece, AB'ye üye ülkelerden yola çıkılarak ülkemiz başta olmak üzere diğer devletlerin operasyonel emniyet performanslarının artırılması yönündeki çabalarına da katkıda bulunulması hedeflenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Sivil havacılık, Uluslararası ticari hava taşımacılığı, Havacılık emniyeti, Emniyet yönetim sistemi, Emniyet performansı, ICAO, EASA, SHGM.

Abstract:
Since 1903, when the Wright Brothers made the first powered flight, the aviation industry has come a long way in terms of technology, and it has also initiated many social and economic developments in terms of shortening distances by increasing travel capabilities. Undoubtedly, the main aim in ensuring this development and even in order to continue it uninterruptedly in the future is to carry out these activities with minimum accidents and loss of life. The equivalent of this purpose in the aviation literature is the concept of aviation safety, and for this reason, the level of aviation safety is the basic evaluation criterion for the health of States' aviation systems. In this regard, determining a State's aviation safety level requires a multifaceted evaluation. To carry out the subject evaluation in a consistent manner, a wide variety of criteria are needed, especially organizational, technical, and operational issues. In this study, research has been conducted to maximize the operational safety performance level, which is the basis for increasing the acceptable safety performance level of aviation activities of States, and special efforts have been made to identify and maximize the parameters required to achieve this goal. To obtain the data to be used within the scope of the study, the focus was on the operational aviation safety performance levels of the European Union Member States. With the help of the above, it is aimed to guide all States, especially our country, in their efforts to increase their operational safety performance by learning from the EU example.   
Keywords: Civil aviation, International commercial air transport, Aviation safety, Safety management system, Safety performance, ICAO, EASA, SHGM.