Phokaia Geç Roma Dönemi mutfak kapları
Late Roman Coarse ware in phokaia
Yazar: MURAT FIRAT
Danışman: PROF. DR. ÖMER ÖZYİĞİT
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klasik Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Geç Roma = Late Rome ; Kaplar = Pots ; Klasik arkeoloji = Classical archeology ; Mutfak kapları = Kitchen wares ; Phokaia = Phokaia ; Seramikler = Ceramics ; İtalya-Roma = Italian-Roman

Özet:
Foça'da son on yıl içerisinde yürütülen kazı çalışmaları sonucunda Atatürk Mahallesi sınırları içerisinde iki önemli buluntu alanı tespit edildi. Bu sektörlerden ilki buluntularından hareketle Seramik Atölyesi Alanı ikincisi ise Seramik Çöplüğü Alanı olarak adlandırıldı.Atölye Alanı'nda yürütülen çalışmalar sonucunda ortaya çıkarılan Kil Havuzu'nda, zeminin stabilizasyonu için kullanılmış olan ve kontekst halde ele geçen yoğun bir seramik grubu ile karşılaşıldı. Kythra ve lopaslardan oluşan bu kaba mutfak kaplarının hemen üzerinde ise dağınık halde çömlekçi diskleri ele geçti.Çalışmalarımız sırasında saptanan ikinci buluntu alanı ise çok daha önemli verileri içinde barındıran bir seramik çöplüğü alanıdır. Dört farklı açma yapılarak kazılan bu alanda yürütülen çalışmalar sonucunda 7. yüzyıldan 1. yüzyıla kadar seramik grupları ile karşılaşıldı. Farklı zaman dilimlerine ait, üst üste sıralı biçimde yerleşmiş olan bu atım tabakaları Roma seramiği kronolojisi ve tipolojisi için çok önemli veriler ortaya koydu.Her iki alanda yürütülen kazı ve envanter faaliyetleri sonucunda kaba seramikler gruplandırıldı ve her bir grup kendi alt tiplerini de içerecek biçimde sınıflandırıldı. Böylece, özellikle Geç Roma Dönemi'ne ait Foça üretimi olduğu kesinlik kazanan ve bugüne kadar çok fazla irdelenmemiş olan kythra, lopas, yayvan kap, maşrapa vb. kaba seramik grupları için bir ön bellek oluşturuldu.Aynı alanlarda yürütülen çalışmalar sonucunda Kırmızı Astarlı Seramik gruplarına ait yeni bir takım sonuçlara da ulaşıldı. Bugüne kadar gerçekleştirilen çalışmalarda, tam olarak üretim alanı tespit edilememiş olan LRC grubu kaliteli seramiklerin üretim alanının Foça olduğu bu tez çalışmasıyla ortaya kondu. Ayrıca, J. Hayes tarafından belli bir kronoloji içerisinde değerlendirilen bu kapların yeni formları ve yeni alt tipleri çalışmalarımız sırasında belirlendi. Buna ek olarak, Foça üretimi olan kırmızı astarlı seramiklerin sanıldığı gibi 4. yüzyılda değil, 3. yüzyıldan itibaren üretilmeye başladıkları da anlaşıldı.

Abstract:
As a result of excavations carried out within the boundaries of Atatürk District in Foça within the last ten years two important finding areas were found. In relation with these findings, the first of these sectors were called as Ceramics Warehouse Area and the second as ceramics Dumpster Area.A ceramics group which was dense and contextual and was used forthe stabilization of the soil, was encountered in the Caly Pool, which was uncovered as a result of the efforts in the Workshop Area. Above these coarse kitchen ware, made up of the Kythra and Lopas, scattred pottery discs were found.The second finding area during our studies is a ceramics dumpster ares which keeps more important data. As a result of the excavations by four different openings ceramics group form the first to the seventh century were found. These sequential layers, which belong to different time periods, revealed very important data forthe chronology and the typology of the Roman Ceramics.As a result of the excavations carried out in each of the two areas and invertory activities, coarse potteries were grouped and each of them were categorized to include their own sub-types. So, a cache memory was created for coarse pottery groups, such as kythra, lopas, shallow cup, mug, etc. which were definetely though to be made in Foça.As a result of the studies carried out in new areas, some new results which were of owned by red-glazed ceramics groups were found.According to the studies carried out so far, the production area of the LRC Group high quality ceramics, of which production area was not definite so far, was stated as Foça after this thesis Project. Furthermore, the new sub-types and new forms of these pots, which were evaluated in a chronological order bye J. Hayes, were identified during our studies. In addition to that, contrary to the general belief, it was understood that the production of red-glazed ceramics in Foça did not began in the fourth century, but in the third century.