Bazı arpa (Hordeum vulgare L.) köy çeşitlerinin bitki besin elementi içeriklerinin karşılaştırılması
Comparison of plant nutrient contents of some barley (Hordeum vulgare L.) landraces
Yazar: ERBİL DEMİR
Danışman: PROF. DR. SAHRİYE SÖNMEZ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, ICARDA'dan temin edilen Türkiye'nin Akdeniz ve Ege Bölgelerine ait 26 adet yerel arpa çeşidi ile Türkiye'de yetiştirilen 2 adet tescilli arpa çeşidinin (Bülbül 89 ve Akhisar 98) makro ve mikro bitki besin elementleri içerikleri ile protein oranlarının belirlenmesi ve arpa çeşitleri arasındaki farklılıkları ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Her bir çeşitten yaprak ve dane örnekleri alınmıştır. Yaprak ve dane örneklerinde azot (N), fosfor (P), potasyum (K), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), demir (Fe), mangan (Mn), çinko (Zn) ve bakır (Cu) analizleri ile dane örneklerinde ayrıca ham protein tayini yapılmıştır.

Yerel arpa çeşitleri makro element içerikleri bakımından değerlendirildiğinde; N içeriklerinin % 2.02-3.78 arasında değişim gösterdiği ve çoğunluğunun yeterli düzeyde olduğu belirlenmiştir. Çeşitlerin yaprak örneklerinin genel olarak yeterli düzeyde P içerdiği, P içeriklerinin % 0.19- 0.35 arasında değişim gösterdiği saptanmıştır. K bakımından çeşitler değerlendirildiğinde; yaprak örneklerinin % 46.4'ünün noksan ve % 53.6'sının ise yeterli düzeyde K içerdiği, yaprak örneklerinin K içeriklerinin % 0.81-2.40 arasında değiştiği belirlenmiştir. Çeşitlerin yaprak örneklerinin Ca içeriklerinin % 0.9-1.7 arasında değişim gösterdiği, büyük çoğunluğunun Ca ile iyi beslendiği anlaşılmaktadır. Arpa çeşitlerinin yaprak örneklerinin Mg içeriklerinin % 0.17-0.36 arasında değişim gösterdiği, çeşitlerin hepsinin Mg bakımından yeterli sınıfta yer aldığı saptanmıştır. 

Referans çeşitleri olan Bülbül 89 ve Akhisar 98 arpa çeşitlerinin makro element içeriklerinin ise sırasıyla toplam N için % 3.12 ve 2.58, P için % 0.19 ve 0.13, K için % 0.91 ve 0.45 ve Ca için % 1.0 ve 1.6 olduğu saptanmıştır. Bülbül 89 ve Akhisar 98 arpa çeşitlerinin Mg içeriklerinin ise iki çeşitte de % 0.25 olduğu belirlenmiştir.

Yerel arpa çeşitleri mikro element konsantrasyonları bakımından değerlendirildiğinde ise; yerel arpa çeşitlerinin yaprak örneklerinin Fe, Mn ve Cu bakımından yeterli sınırlar içerinde yer aldığı ve sırasıyla 70.5-192.9 mg/kg,  35.5-169.5 mg/kg ve 4.3-26.9 mg/kg arasında değişim gösterdikleri tespit edilmiştir. Yaprak örneklerinin % 64.3'ünün noksan ve % 35.7'sinin ise yeterli düzeyde Zn içerdiği, 6.0-21.8 mg/kg arasında değiştiği belirlenmiştir. 

Bülbül 89 ve Akhisar 98 tescilli arpa çeşitlerinin yaprak örneklerinin Fe içeriklerinin sırasıyla 89.5-97.5 mg/kg, Mn içeriklerinin 43.0-84.2 mg/kg, Zn içeriklerinin 5.3-6.4 mg/kg ve Cu içeriklerinin ise 13.3-5.5 mg/kg arasında değişim gösterdiği tespit edilmiştir. 

Yapılan dane analizleri sonucunda çeşitlerin toplam N içerikleri % 1.65-2.54, protein içerikleri % 9.6-14.8, P içerikleri 3476-5993 mg/kg, K içerikleri 1156-6319 mg/kg, Ca içerikleri 725-1616 mg/kg ve Mg içerikleri bakımından ise 1368-2261 mg/kg arasında değişim gösterdiği saptanmıştır. Mikro element konsantrasyonları bakımından ise çeşitlerin Fe içerikleri 22.7-75.1 mg/kg, Mn içerikleri 12.0-22.1 mg/kg, Zn içerikleri 16.9-43.3 mg/kg ve Cu içerikleri bakımından ise 2.2-4.4 mg/kg arasında değişim gösterdiği belirlenmiştir.

Bülbül 89 ve Akhisar 98 tescilli arpa çeşitlerinin danelerinin toplam N, P, Mg, Mn, Zn ve Cu içerikleri yerel arpa çeşitlerine benzer iken; Bülbül 89 çeşidinin K, Ca ve Fe içerikleri yerel çeşitlerden daha düşük belirlenmiştir. Akhisar 98 tescilli arpa çeşidinin K içeriği düşük, Ca ve Fe içeriği ise yerel çeşitlerden daha yüksek tespit edilmiştir.

Sonuç olarak; Türkiye'ye özgü yerel arpa çeşitlerinin araştırıldığı bir yıllık bu çalışmanın sonuçlarına göre; yerel arpa çeşitlerinin yaprak ve danelerinin makro ve mikro bitki besin element içeriklerinin tescilli çeşitlerle kıyaslandığında daha zengin olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out to reveal the differences between barley varieties and to determine the contents of macro and micro nutrient concentrations and protein ratios of 26 local barley varieties of Turkey's Mediterranean and Aegean regions obtained from ICARDA and 2 registered barley varieties (Bulbul 89 ve Akhisar 98) grown in Turkey. Leaf and grain samples were taken from each variety. Analyzes of nitrogen (N), phosphorus (P), potassium (K), calcium (Ca), magnesium (Mg), iron (Fe), manganese (Mn), zinc (Zn) and copper (Cu) were made in leaf samples and in grain samples. Inaddition, crude protein was determined in grain samples.

When local barley varieties are evaluated in terms of macro-element contents, It was determined that a large majority of the leaf samples of the local barley cultivars contained sufficient N, and the total N concentrations varied between 2.02 and 3.78%. Leaf samples of the varieties generally contain sufficient P and P contents vary from 0.19 to 0.35%. When varieties are evaluated in terms of K; 46.4% of leaf samples were deficiency and 53.6% of them contained sufficient K. The contents of K of leaf samples changed between 0.81-2.40%. It was found that Ca contents of leaf samples of varieties vary between 0.9-1.7%, and the majority of them are well fed with Ca. It was determined that the leaf contents of the barley cultivars varied between 0.17-0.36% and that all varieties were in sufficient class for Mg content.

Macro element concentrations of the reference varieties Bulbul 89 and Akhisar 98 barley varieties were 3.12% and 2.58% for total N, 0.19% and 0.13% for P, 0.91% and 0.45% for K and 1.0% and 1.6% for Ca, respectively. The Mg contents of Bulbul 89 and Akhisar 98 barley varieties were determined to be 0.25% in both varieties.

When the local barley varieties are evaluated in terms of micro element concentrations, leaf samples of local barley cultivars were found to be within the limits of Fe, Mn and Cu and vary between70.5-192.9 mg/kg, 35.5-169.5 mg/kg and 4.3-26.9 mg/kg, respectively. It was determined that 64.3% of leaf samples were deficient and 35.7% contained Zn at a sufficient level and it was changed between 6.0-21.8 mg/kg.

It was determined that the Fe, Mn, Zn and Cu content of leaf samples of Bulbul 89 and Akhisar 98 registered barley varieties vary between 89.5-97.5 mg/kg, 43.0-84.2 mg/kg, 5.3-6.4 mg/kg and 13.3-5.5 mg/kg,  respectively.

As a result of the analysis made in grain samples, the total N contents of the cultivars were 1.65-2.54%, protein contents 9.6-14.8%, P contents 3476-5993 mg/kg, K contents 1156-6319 mg/kg, Ca contents 725-1616 mg/kg and Mg contents was found to vary between 1368-2261 mg/kg. In terms of micro element concentrations, the Fe contents of the varieties varied between 22.7-75.1 mg/kg, Mn contents ranged from 12.0-22.1 mg/kg, Zn contents ranged from 16.9-43.3 mg/kg and Cu contents ranged from 2.2-4.4 mg/kg.

The total N, P, Mg, Mn, Zn and Cu contents of the cultivars of Bulbul 89 and Akhisar 98 registered barley varieties were similar to those of local barley cultivars. The K, Ca and Fe contents of the Bulbul 89 were lower than the local varieties. The K contents of Akhisar 98 registered barley cultivar was low and the content of Ca and Fe was higher than that of local varieties.

As a result; According to the results of this one-year study in which local varieties of Turkish barley were searched, It has been concluded that the macro and micro plant nutrient concentrations of leaves and grains of local barley varieties are richer compared to proprietary varieties.