Tonsillektomi ve adenotonsillektomi ameliyatı yapılacak çocuk hastalarda ağız açacağı yerleştirilmesinin ultrasonografik optik sinir kılıf çapı üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of mouth gag placement on ultrasonographic optic  nerve sheath diameter in pediatric patients who will have tonsillectomy and adenotonsillectomy surgery
Yazar: KAYACAN KAYA
Danışman: DOÇ. DR. BAŞAK AKÇA ; DOÇ. DR. AYSUN ANKAY YILBAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Adenomlar = Adenoma ; Cerrahi-kulak-burun-boğaz = Surgery-otorhinolaryngologic ; Göz = Eye ; Optik sinir = Optic nerve ; Tonsillektomi = Tonsillectomy ; Tonsillit = Tonsillitis ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Çocuklar = Children ; İntrakraniyal basınç = Intracranial pressure

Özet:
Adenotonsillektomi, boğazı çevreleyen palatin ve adenoid tonsillerin eksize edildiği, 
pediatrik hasta grubunda en sık gerçekleştirilen cerrahi operasyonlardan biridir. Operasyonun 
gerçekleştirilebilmesi için uygulanan endotrakeal entübasyon ve Boyle- Davis ağız açacağı 
yerleştirilmesinin intrakranyal basıncı artırıcı etkisi bilinmektedir. Optik sinir kılıf çapı
(OSKÇ) ve optik sinir kılıf çapı/ göz küresi transvers çapının (OSKÇ/ GKTÇ) ultrasonografik 
ölçümü, intrakranyal basınç artışının güvenli bir noninvazif göstergesi olarak görülmektedir.
Bu çalışmada amacımız, adenotonsillektomi uygulanan hastalarda cerrahinin önceden 
belirlenmiş farklı zaman aralıklarında OSKÇ ve OSKÇ/ GKTÇ oranına etkisini 
değerlendirmektir. 
Etik kurul onamı alındıktan sonra, 15.05.2019 ile 21.10.2021 arasında adenotonsillektomi 
uygulanan 1-16 yaş arasında, ASA skorlaması 1-2 olan 120 hasta çalışmaya dahil edildi. 
Hastaların, farklı zamanlarda ultrasonografik imajlar üzerinde yapılan OSKÇ/GTÇ ölçümleri 
ve eşzamanlı vital parametreleri kaydedildi. Zamana göre sol taraftaki OSKÇ, GKTÇ ve 
OSKÇ/GKTÇ düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı değişim olup (sırasıyla p=0,012 
p=0,003 ve p=0,007), söz konusu farka neden olan durum; T0'a göre T2'deki OSKÇ 
düzeylerinin daha yüksek olması (p=0,026) ve T2'ye göre T4'teki OSKÇ/GKTÇ düzeylerinin 
daha düşük olması idi (p=0,007). Bazale göre diğer izlem zamanlarında OSKÇ, GKTÇ ve 
OSKÇ/GKTÇ düzeylerinde meydana gelen yüzdesel değişim ile sırasıyla; olguların yaş, sıvı 
miktarı, vücut ağırlığı persentili, boy uzunluğu persentili, ağız açacağının kaldığı toplam süre 
ve entübasyon ile ağız açacağı arasında geçen süre arasında istatistiksel olarak anlamlı 
herhangi bir korelasyon görülmemiştir (p>0,0041, p>0,0041).
Sonuç olarak, pediatrik hastalarda OSKÇ ve OSKÇ/GKTÇ oranlarının sonografik ölçümünün, 
intrakranyal basınç artışı kliniği olan çocuklarda ya da intrakranyal basınç artışı riskinin 
mevcut olduğu ve intrakranyal basıncın monitörizasyonununun endike olduğu durumlarda 
güvenle kullanılabilecek, artmış intrakranyal basıncın tekrarlanabilir ve noninvaziv bir
göstergesi olduğu kanısındayız.

Abstract:
Adenotonsillectomy, in which the palatine and adenoid tonsils surrounding the throat are 
excised, is one of the most frequently performed surgical operations in the pediatric patient 
group. Endotracheal intubation and placement of Boyle-Davis mouth gag applied to perform 
the operation is known to have an effect to increase the intracranial pressure. Increased 
intracranial pressure is associated with perioperative mortality and morbidity. 
Ultrasonographic measurement of optic nerve sheath diameter (ONSD) and optic nerve sheath 
diameter/ eyeball transverse diameter (ONSD/ ETD) appears to be a safe and noninvasive 
indicator of increased intracranial pressure. In this study, our aim was to evaluate the effect of 
surgery on the ratio of ONSD and ONSD/ ETD at different predetermined time intervals in 
patients who underwent adenotonsillectomy. 
After the approval of the ethics committee, 120 patients with ASA scores of 1 and 2, aged 
between 1 and 16 years, who underwent adenotonsillectomy between 15.05.2019 and 
21.10.2021 were included in the study. ONSD/ETD measurements and simultaneous vital 
parameters of the patients were recorded on ultrasonographic images. Measurement times
were determined as T0: post-induction, T1: 10 minutes after intubation, T2: 10 minutes after 
mouth gag insertion, T3: 10 minutes after mouth gag removal. There is a statistically 
significant change in the left-sided ONSD, ETD, and ONSD/ETD levels over time (p=0.012, 
p=0.003 and p=0.007, respectively). Higher ONSD levels in T2 compared to T0 (p=0.026), 
higher ETD levels in T4 compared to T0 (p<0.001) and lower ONSD/ETD levels in T4 
compared to T2 was (p=0.007). According to the baseline, with the percentage change in the 
levels of ONSD, ETD, and ONSD/ETD at the other follow-up times, respectively; There was 
no statistically significant correlation between the patients' age, fluid amount, body weight 
percentile, height percentile, total time the mouth opener was left, and the time between 
intubation and mouth opener (p>0.0041, p>0.0041). In conclusion, we believe that the 
sonographic measurement of the ONSD and ONSD/ETD ratios in pediatric patients is a 
reproducible and noninvasive indicator of increased intracranial pressure that can be safely 
used in children with a clinical suspicion in increased intracranial pressure or in cases where 
there is a risk of increased intracranial pressure and monitoring of intracranial pressure is 
indicated.