Akdeniz keşiş foku (Monachus monachus)'nun Çandarlı Körfezi'ndeki güncel durumu ve balıkçılıkla etkileşimi
The current Status of Mediterranean monk seal (Monachus monachus) and interaction with isheries in Çandarlı Bay
Yazar: ZSUZSA GIZELLA CEYHUNI SZABO
Danışman: DOÇ. DR. HARUN GÜÇLÜSOY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Canlı Deniz Kaynakları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science
Dizin: Akdeniz foku = Mediterranean seal ; Çandarlı Körfezi = Çandarlı Bay

Özet:
Bu çalışma, 2017 ile 2018 yılları arasında Çandarlı Körfezi'nde nesli tükenme tehlikesi altında olan Akdeniz keşiş foku (Monachus monachus)'nun güncel durumunu tespit etmek ve tür ile kıyı balıkçılığı arasındaki etkileşimi incelenmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, bölgedeki balıkçılardan fok gözlem kayıtlarını toplanması ve alandaki kıyı mağaralarına STAR Rafineri A.Ş. izleme çalışmaları kapsamında yerleştirilmiş olan kamera tuzak görüntülerinin değerlendirilmesi ile gerçekleştirilmiştir.

21 Mart ve 21 Ağustos 2017 tarihleri arasında, Çandarlı Körfezi sınırları içerisinde yer alan Aliağa, Yeni Foça Yenişakran ve Çandarlı merkezlerinde toplamda 58 kıyı balıkçısıyla yapılan anket çalışmaları sonucunda, son iki yıl içinde toplam 11 fok gözlem kaydına ulaşılmıştır. Bu gözlemlerin 7'si Yeni Foça'dan, 1'i Aliağa'dan, 3'ü ise Yenişakran'dan elde edilmiştir. Yapılan anket çalışmalarının sonuçlarına göre, bireylerin gözlenme oranın, ilkbaharda diğer sezonlara göre yüksek olduğu, kış ve yaz sezonlarında ise nispeten daha düşük olduğu ve sonbahar sezonunda ise hiç gözlem yapılmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Gözlenen bireylerin demografik dağılım verileri, anket çalışmasından elde edilen diğer veriler ve yöre balıkçısının tür hakkındaki yorumları temel alındığında; ergin birey gözlemlerinin (yüzde 73) ile en fazla olduğu, genç birey gözlemlerinin (yüzde 9) ile daha düşük oranda olduğu, yavru ve ergen birey gözleminin ise yapılmadığı tespit edilmiştir. 

Anket çalışmasının sonucuna dayalı olarak, Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) kullanılarak çalışma alanındaki balıkçılık sahaları, fokların gözlendiği noktalar ve fokların balıkçı ağlarına zarar verdiği noktaların haritalanması sağlanmıştır. 

Bunun yanı sıra, Akdeniz keşiş fokunun, balıkçılar tarafından verilen yoğun bir tepki ile karşılaşmadığı belirlenmiştir.

Abstract:
This study was conducted to evaluate the current status of endangered Mediterranean monk seal (Monachus monachus) as well as the species interaction with coastal fisheries between 2017 and 2018 in Çandarlı Bay.  The study was performed by collecting monk seal sighting records from local fishers in the area, and the asessment of the footage captured in the coastal caves by camera traps that were placed within the context of marine monitoring works of the STAR Refinery.

During the questionnaire surveys which conducted between 21 March 2017 and 21 August 2017, a total of 11 monk seal sightings were obtained from 58 coastal fishers in Aliağa, Yeni Foça, Yenişakran and Çandarlı in Çandarlı Bay. Out of 11 monk seal sightings, 7 of them obtained from Yeni Foça, 1 of them gathered in Aliağa, and 3 of them obtained from Yenişakran. According to the questionnaire study results, the individuals were more likely to be observed in the spring rather than the other seasons, and the observations of the winter and summer seasons were relatively lower, and there were no observations for the autumn season. Considering the demographic distribution of the observed individuals, the other data obtained from the questionnaire study and the statements of local fishers about the species, it was determined that the percentage of the adult individuals had the highest ratio (73 percent), while the younger individuals had the lowest (9 percent), and there were no observations of the juvenile and adult individuals.

Based on the questionnaire study results, Geographical Information System (GIS) was used to map the fishing areas, the monk seal observation locations, and the locations where monk seals damaged the fishing gears.

Besides, it was revealed that the Mediterranean monk seal had not been encountered intense reaction given by the local fishers.