Ebeveyn stres düzeyi ile okul öncesi çocukların anksiyete düzeyi arasındaki ilişki
The relationship between parental stress level and anxiety level of preschool children
Yazar: HATİCE ELA ÇAKMAK ŞAKİROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SUAT SİNCAN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş-Amaç: Psikiyatrik hastalıkların insidansı gittikçe artmaktadır. Yaygın görülen
psikiyatrik bozukluklardan olan anksiyetenin okul öncesi dönemde başladığı
düşünülmektedir. Bu dönemde erken tanı tedaviyi daha etkin ve kalıcı kılmaktadır.
Ülkemizde birinci basamak sağlık hizmetlerinde ergenler, lohusalar ve yaşlılar için
ruhsal tarama ölçekleri bulunmaktadır. Ancak okul öncesi (OÖ) dönem ve
ebeveynler için rutin kullanılan ruhsal değerlendirme ölçeklerine rastlanmamıştır. Bu
durumun OÖ dönemde ortaya çıkan pek çok psikiyatrik bozukluğun atlanmasına
sebep olabileceği öngörülmektedir. Toplumsal ve sürdürülebilir sağlık için sağlıklı
aile içi ilişkiler zorunludur. Bu bağlamda ebeveynlerin de değerlendirilmesi
çocuklardaki anksiyete etyolojisini belirlemek için gereklidir. Bu çalışmanın amacı
ebeveyn stres düzeyini ve OÖ çocuk anksiyete düzeyini belirleyip bu iki durumun
birbiriyle ilişkisini incelemektir.
Yöntem: Bu çalışma Atatürk Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı
Eğitim Aile Sağlığı Merkezleri'ne kayıtlı 2-5 yaş arasında çocuğu olan ebeveynler ile
yapılan kesitsel özellikte bir araştırmadır. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri
alınıp; ABS ve OÖÇA ölçeklerini doldurmaları sağlandı. Sosyodemografik veri
formu ile yaş, çocuğun cinsiyet, meslek, eğitim yılı, aylık gelir miktarı, çocuk sayısı
verileri toplandı. ABS ve OÖÇA ölçeği dört boyutunun puanları hesaplandı.
Çalışmadan elde edilen verilerin analizleri SPSS 22 programı kullanılarak yapıldı.
Anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya 232 anne katıldı. Katılımcıların %59,9'u (n=139) ev hanımı
idi. Yaş ortalamaları 32,36±5,41 yıldı. ABSÖ puan ortalaması 30,16±9,86 iken
OÖÇAÖ puan ortalaması 1,48±0,76 olarak bulundu. ABSÖ ve OÖÇAÖ boyut
puanlarının tamamı ile pozitif korelasyon tespit edildi. Annenin eğitim yılı arttıkça
ABSÖ ve OÖÇAÖ boyut puanlarının tamamında puan ortalamalarının anlamlı
şekilde düştüğü tespit edildi (p<0,05).
Sonuç: Bu çalışmada ebeveyn stresi ile OÖ çocuk anksiyetesi tüm boyutlarının
birbirinden etkilendiği sonucuna varıldı. Buna göre stres ve anksiyete düzeylerinin
etkileşim halinde olduğu düşünülmektedir. Bireyleri bir bütün olarak değerlendirerek
sürekli sağlık hizmeti sunan aile hekimlerinin bu durumu yönetmesi, psikiyatrik
hastalıkların önlenmesi, tanı, tedavi ve takibini daha kolay sağlayabilir. Birçok
tarama programının yer aldığı birinci basamakta psikiyatrik taramaların yapılması
koruyucu olduğu kadar önleyici bir yaklaşım olup erken dönemde müdahale imkânı
sunabilir. Bu bağlamda OÖ çocuklar psikiyatrik taramalarda hedef kitleler arasında
yer almalıdır. Bu dönemde çocuğun en iyi gözlemcisi ve rol modeli olan ebeveyninin
de psikiyatrik değerlendirmeler içerisinde olması zorunludur. ABSÖ ve OÖÇAÖ bu
amaçlarla kullanılacak kolay ve anlaşılabilir ölçekler olabilir.
Anahtar kelimeler: anksiyete, ebeveyn stresi, aile hekimliği, birinci basamakta
psikiyatrik değerlendirme

Abstract:
Introduction-Aim: The incidence of psychiatric diseases is increasing gradually.
Anxiety, one of the common psychiatric disorders, is thought to start in the preschool
period. Early diagnosis makes treatment more effective and permanent in this period.
In our country, there are psychiatric screening scales for puerperant women, the
elderly and adolescents in primary health care services. However, there were no
psychiatric assessment scales used routinely for the preschool period and parents. It
is predicted that this situation may cause many psychiatric disorders that occur in the
PP period to be missed. Healthy family relationships are essential for social and
sustainable health. In this context, evaluation of parents is necessary to determine the
etiology of anxiety in children. The aim of this study is to determine the parental
stress level and the child anxiety level of PP and to examine the relationship between
these two conditions.
Method: This is a cross-sectional study conducted with parents who have children
between the ages of 2 and 5 registered in the Education Family Health Centers of
Atatürk University, Department of Family Medicine. We learned the
sociodemographic characteristics of the participants. Participants completed the PSS
and SCAS.We collected data on age, gender of the child, occupation, years of
education, monthly income, and number of children with the sociodemographic data
form. We calculated the scores of the four dimensions of the PSS and SCAS. The
analyzes of the data obtained from the study were performed using the SPSS 22
program. Significance level was accepted as p<0,05.
Results: 232 mothers participated in the study. 59.9% (n=139) of the participants
were housewives. The mean age was 32.36±5.41 years. While the mean PSS score
was 30.16±9.86, the mean PSAS score was found to be 1.48±0.76. A positive
correlation was found with all of the PSS and SCAS dimension scores. As the
education years of the mother increased, it was determined that the mean scores of all
of the PSS and SCAS dimension scores decreased significantly (p<0.05).
Conclusion: In this study, it was concluded that all dimensions of parental stress and
PP child anxiety were affected by each other. Accordingly, it is thought that stress
and anxiety levels are in interaction. Managing this situation by family physicians,
who provide continuous health services by evaluating individuals as a whole, will
provide easier prevention, diagnosis, treatment and follow-up of psychiatric diseases.
Psychiatric screening in primary care, where many screening programs are included,
is a preventative approach and can offer early intervention. In this context, children
with PP should be included among the target groups in psychiatric screenings.
During this period, the parent, who is the child's best observer and role model, must
also be included in psychiatric evaluations. PSS and SCAS can be easy and
understandable scales to be used for these purposes.
Key words: anxiety, parental stress, family medicine, psychiatric evaluation in
primary care