Ergenlerde kariyer kararı verme güçlüğü: Ailesel mükemmeliyetçilik, belirsizliğe tahammülsüzlük ve akılcı olmayan mesleki inançların rolü
Career decision-making diffuculties in adolescents: The role of familial perfectionism, intolerance of uncertainty and irrational professional beliefs
Yazar: AHMET EMİN ARI
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA EŞKİSU
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akılcı olmayan inançlar = Irrational beliefs ; Belirsizliğe tahammülsüzlük = Intolerance of uncertainty ; Ergenler = Adolescents ; Kariyer = Career ; Kariyer geliştirme = Career development ; Kariyer karar verme güçlükleri = Career decision making difficulties ; Lise öğrencileri = High schools students ; Mükemmeliyetçilik = Perfectionism ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Ölçekler = Scales

Özet:
Günümüzde bireyin kariyer seçimine hazırlanması çok yönlü bir süreci içermektedir. Kariyer gelişimi çocukluktan başlayan ve hayat boyu devam eden bir süreçtir. Dolayısıyla kariyer karar verme süreci ergenler için en temel gelişimsel görevlerden biridir. Kariyer kararının isabetli bir şekilde verilmesi bireyin hayatı boyunca sınırlı sayıda kariyer karar verme güçlükleriyle mücadele etmesine yardımcı olacaktır. Kariyer kararı vermenin çok yönlü bir yapıdan oluştuğu ve birçok faktörden etkilendiği düşünülmektedir. Bu kapsamda araştırmanın amacı; ailesel eleştiri, ailesel beklenti, belirsizliğe tahammülsüzlük ve akılcı olmayan mesleki inançlar ile kariyer karar verme güçlüğü arasındaki ilişkiyi hipotetik bir model aracılığıyla test etmektir. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-21 eğitim öğretim yılında Erzincan ili başta olmak üzere çeşitli illerde öğrenimini sürdüren 135'i erkek, 335'i kadın toplam 470 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama amacıyla Kariyer Karar Verme Güçlükleri Ölçeği (KKVGÖ), Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (BTÖ-12), Meslek Seçimine İlişkin Düşünceler Ölçeği (MSİDÖ), Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği (ÇBMÖ-F) ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmış ve önerilen hipotetik model yapısal eşitlik modeli kullanılarak test edilmiştir. Değişkenlerin birbiriyle olan ilişkilerinin belirlenmesi amacıyla pearson momentler çarpımı korelasyon analizine başvurulmuştur. Korelasyon analizine göre modelde yer alan tüm değişkenlerin birbiriyle pozitif yönde ilişkiler gösterdiği ortaya konulmuştur. Yapısal eşitlik modellemesine göre aile beklentilerinin öğrencilerin kariyer karar verme güçlüğünü ailesel eleştiri, belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyi ve akılcı olmayan mesleki düşünceler aracılığıyla anlamlı düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Ailesel eleştirininde kariyer karar verme güçlüğünü dolaylı olarak yordadığını ve belirsizliğe tahammülsüzlük ve akılcı olmayan mesleki düşüncelerin bu etkiye aracılık ettiği belirlenmiştir. Elde edilen bu bulgular ilgili literatür bağlamında tartışılarak öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Today, the preparation of the individual for career choice includes a multi-faceted process. Career development is a process that starts from childhood and continues throughout life. Therefore, the career decision-making process is one of the most basic developmental tasks for adolescents. Making the right career decision will help the individual cope with a limited number of career decision-making difficulties throughout his life. It is thought that career decision making consists of a multifaceted structure and is affected by many factors. In this context, the aim of the research is; The aim of this study is to test the relationship between familial criticism, familial expectation, intolerance of uncertainty and irrational professional beliefs, and career decision difficulties through a hypothetical model. The study group of the research consists of a total of 470 high school students, 135 male and 335 female, continuing their education in various cities, especially in Erzincan in the 2020-21 academic year. In the research, Career Decision-Making Difficulties Scale (KKVGÖ), Intolerance of Uncertainty Scale (BTS-12), The Scale of Thoughts on Choosing a Profession (MSİDÖ), Multidimensional Perfectionism Scale (ÇBMÖ-F) and Personal Information Form were used to collect data. The relational screening model was used in the research and the proposed hypothetical model was tested using the structural equation model. Pearson product-moment correlation analysis was used to determine the relations of the variables with each other. According to the correlation analysis, it was revealed that all the variables in the model showed positive relationships with each other. According to the structural equation modeling, it was determined that family expectations significantly predicted students' career decision-making difficulties through familial criticism, intolerance to uncertainty and irrational professional thoughts. It has been determined that familial criticism indirectly predicts career decision-making difficulties and intolerance to uncertainty and irrational professional thoughts mediate this effect. These findings were discussed in the context of the relevant literature and suggestions were presented.