Cinsiyetleri farklı üniversite öğrencilerinin eş seçimi tercihlerine göre denetim odakları /
Yazar: MEHMET KAYA
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN AKMAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cinsiyet farkları = Gender differences ; Denetim odağı = Locus of control ; Eş seçimi = Mate selection ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmada cinsiyet, eğitim düzeyi, bekaret, ekonomik durum, yaş, etnik köken, eşi kimin seçeceği, din, ideolojik görüş, evlilikten önce birlikte yaşama gibi değişkenler açısından ele alınan eş seçimi tercihlerinin denetim odaklan üzerinde yol açtığı farklılaşmalar incelenmiştir. Araştırmanın evrenini 2001-2002 öğretim yılı güz döneminde Hacettepe Üniversitesi'nin Beytepe Kampüsündeki Eğitim, Edebiyat, Fen, İktisadi ve İdari Bilimler ve Mühendislik Fakültelerinde öğrenim görmekte olan 15303 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi ise fakülte değişkeninin temel alındığı tabakalı örnekleme yoluyla seçilen 598 öğrencidir. Araştırmanın bağımlı değişkeni denetim odağının yönünü belirlemek amacıyla Rotter (1966) tarafından geliştirilen, Dağ (1991) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Rotter'ın İç-Dış Kontrol Odağı Ölçeği (RİDKOÖ) kullanılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkeni olan eş seçimi tercihlerini belirlemek amacıyla da araştırmacı tarafından, araştırmanın alt problemlerine yönelik "Eş Seçimi Tercihleri Anketi" geliştirilmiştir. Araştırmada veri toplama araçlarından elde edilen sonuçlar üzerinde SPSS (Statistical Package for Social Sciences) ile istatistiksel işlemler yapılmıştır. Bağımsız değişkenlere ilişkin oluşturulan grupların puan ortalamaları varyansların homojenliği kontrol edildikten sonra varyans analizi ile karşılaştırılmıştır. Elde edilen F değerinin anlamlı çıktığı durumlarda temel etkinin kaynağım belirlemek amacıyla Scheffe testi uygulanmıştır. Cinsiyet ile eş seçimi tercihlerini oluşturan diğer değişkenlerin ortak etkilerinin anlamlı çıktığı durumlarda da Basit Temel Etki Testi (Simple Main Effect) uygulanmıştır. Hata payının üst sınırı olarak p<.05 alınmıştır.in Araştırmadan elde edilen bulgular kısaca şu şekilde özetlenebilir: Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; üniversite öğrencilerinin eş olarak seçecekleri kişinin eğitim düzeyine, ekonomik durumuna, yaşma ve bu kişi ile evlilikten önce birlikte yaşamaya ilişkin tercihlerinin denetim odağı puanlan üzerindeki temel etkisinin anlamlı olduğu gözlenmiştir. Eş olarak seçilecek kişinin bekareti, dini inancı, etnik kökeni, ideolojik görüşüne ilişkin tercihlerinin üniversite öğrencilerinin denetim odağı puanlan üzerindeki temel etkilerinin ise anlamlı olmadığı ortaya çıkmıştır. Araştırma bulgularının analizi sırasında cinsiyet bağımsız değişkeninin araştırmanın diğer değişkenlerinin tümüyle olan denetim odağı puanlan üzerindeki ortak etkisi de incelenmiştir. Sadece cinsiyet ve eş olarak seçilecek kişinin eğitim düzeyine ilişkin tercih bağımsız değişkenlerinin ortak etkisinin anlamlı olduğu görülmüştür. Araştırmadan elde edilen bulgular kuramsal çerçeve ve yapılan ilgili çalışmalarla birlikte ele alınarak tartışılıp, yorumlanmıştır. Bunun yanı sıra konu ile ilgilenen araştırmacılara fikir vermesi için, vargı ve öneriler bölümünde çeşitli önerilere de yer verilmiştir.

Abstract:
In this research mate selection preferences which have taken up by the variables such as gender, virginity, educational level, economical status, age, ethnic origin, "who will choose", religion, ideological vision, and living together before marriage that causes differentiation on the direction of locus of control were examined. The population of the research has been formed with the students from the Education, Literature, Science, Economics, and Engineering Faculties of Hacettepe University Beytepe Campus in the spring term of 2001-2002 academic year. The sample of the research is formed with 598 students which have been chosen by layer sampling based on the variable, faculty. To determine the direction of the dependent variable, locus of control I-E (Internal-External) Scale of Rotter which was developed by Rotter and adapted to Turkish Culture by Dağ (1991) is used. The "Mate Selection Preferences Questionnaire" which was oriented towards the problems had been developed by the researcher to determine the independent variable, mate selection preferences. In this research statistical operations are carried out on the data taken from the scales by using SPSS (Statistical Program for Social Sciences). The means of the groups which have formed towards independent variables compared by variance analysis after controlling the homogenity of the variances. When F value showed significance end of the variance analysis,Scheffe test was applied to find out the resource of the difference. When the interaction effect of gender and the other variables that form mate selection preferences showed a significant difference Simple Main Effect test is applied. Findings of the research can be summarized as follows:According to research results, it is observed that university students preferences' on education level, economic status, age and living together before marriage with him/her who will be chosen of the mate they would select have a significant main effect on the locus of control points. The main effect of mate selection preferences such as "virginity, religion, ethnical origin, ideological vision of the person" on the locus of control points did not cause a differentiation. Gender's interaction effects with all other variables of the research on locus of control have also been studied while analyzing the research results. The only significant interaction effect of independent variables of pereferences is the one which is related gender and educational degree about a person who will be chosen as a mate. The data which were obtain from the research were discussed and explained by both theoretical structures and related researches. In addition, some suggestions are made in the last chapter of the research to put forward an idea to the researchers who are interested in this subject.