Salisilik asit ve metil jasmonat uygulamalarının Merzifon karası üzüm çeşidinde bazı biyokimyasal özellikler üzerine etkileri
The effects of salicylic acid and methyl jasmonate applications on some biochemical properties on Merzifon karası grape
Yazar: ALİ TUFAN ERŞENEL
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE SEMA ÇETİN
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Amino asitler = Amino acids ; Antosiyaninler = Anthocyanins ; Fenolik bileşikler = Phenolic compounds ; Organik asitler = Organic acids ; Salisilik asit = Salicylic acid ; Yağ asitleri = Fatty acids ; Üzüm = Grape

Özet:
Gittikçe artan nüfus, değişen yaşam şekilleri ve tüketici talepleri ve bilinçli tüketici sayısındaki artış, mevcut kaynakların verimli kullanımı ile birlikte ürünlerde kalite artışını ve iyileştirmeleri zorunlu kılmaktadır. Bilinçli tüketiciler sağlıklı yaşam konusunda hassas davranmakta, hem hastalıklara karşı koruyucu/tedavi edici hem de besin ihtiyacını giderici doğal ürünlere yönelmektedirler. 
Meyve ve sebzelerin içermiş oldukları bazı bileşiklerin insan sağlığı üzerinde olumlu etkiler gösterdikleri bilinmektedir. Üzüm de başta fenolik bileşikler olmak üzere özellikle antioksidan etkili bileşenlerce zengin olması ve yüksek besleyici değeri ile bu meyveler içerisinde yer almaktadır. Bu nedenle son yıllarda farklı üzüm ekstraktları gıda, sağlık, kozmetik gibi alanlarda ortaya çıkmaktadır. Bu şekilde zengin içeriğe sahip ürünlerde bu bileşimin korunması, ekstraksiyon kayıplarının minimuma indirilmesi için farklı metotlar kullanılabildiği gibi, daha ekstrakta dönüşmeden asıl kaynağın bu bileşenleri daha yüksek miktarlarda sentezlemesini sağlamak da mümkündür. Bitkilerde bu bileşenlerin üretilmesinde içsel hormonların özellikle farklı sinyal mekanizmalarını da harekete geçirerek etkili oldukları bilinmektedir. Bu tez çalışması ile 1103 Paulsen Amerikan asma anacına aşılı Merzifon Karası üzüm çeşidinde birer hormon olan Jasmonik Asit (JA)'in metil esteri olan metil jasmonat (MeJA) ve Salisilik Asit (SA)'in bu amaçla kullanım potansiyeli değerlendirilmiştir. Omcalara ben düşme döneminden hemen sonra bir kez (tek uygulama) ve ben düşmeden hemen sonra ve ondan 15 gün sonra olmak üzere iki kez (iki uygulama) sprey formunda (0; 1; 2,5 ve 5 mM'lık dozlarda) uygulama yapılmıştır. Hasat döneminde salkımlar hasat edilmiş ve üzüm tanelerinde toplam fenolik bileşik, toplam flavonol, toplam flavanol, antosiyanin, fenolik bileşikler, amino asit ve organik asit içerikleri ile üzüm çekirdeklerinde yağ asit miktarları belirlenmiştir. Araştırmada sonuçları MeJA ve SA'nın üzümde tane kompozisyonunu zenginleştirme yönünde son derece etkili uygulamalar olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract:
Increasing population, changing lifestyles and consumer demands and the increase in the number of conscious consumers necessitate quality increase and improvements in products together with the efficient use of existing resources. Conscious consumers are sensitive about healthy living and turn to natural products that are both protective/therapeutic against diseases and satisfying their nutritional needs.
It is known that some compounds contained in fruits and vegetables have positive effects on human health. Grape is among these fruits with its high nutritional value and richness in antioxidant-effective components, especially phenolic compounds. Therefore, in recent years, different grape extracts have emerged in areas such as food, health and cosmetics. Different methods can be used to preserve this composition in products with rich content and to minimize extraction losses, and it is also possible to ensure that the original source synthesizes these components in higher amounts before they are converted into extracts. It is known that endogenous hormones are effective in the production of these components in plants, especially by activating different signaling mechanisms. In this thesis, the use potential of methyl jasmonate (MeJA) which are methyl esters of Jasmonic Acid (JA) and Salicylic Acid (SA) in Merzifon Karası grape variety grafted on 1103 Paulsen American grapevine rootstock was evaluated. MeJA and SA was applied in the form of spray (0; 1; 2.5 and 5 mM doses) immediately after the veraison once (single application) and immediately after the veraison and 15 days after it twice (two applications). During the harvest period, the clusters were harvested and the total phenolic compounds, total flavonols, total flavanols, anthocyanins, phenolic compounds, amino acid and organic acid contents in grape berries and fatty acid amounts in grape seeds were determined. The results of the study revealed that MeJA and SA are highly effective applications in enriching the berry composition of grapes.