S.Ü. Alaeddin Keykubat kampus içi su biriktirme havuzu taban tabakalarının elektriksel direnç ölçümleri
Field electrical resistance measurements at water reservoir of S.U. Alaeddin Keykubat campus
Yazar: ARİF EMRE DURSUN
Danışman: PROF. DR. M. KEMAL GÖKAY
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Son yıllarda oldukça önemli ilerlemeler yasanan sıg yüzey jeofiziginde elektrikyöntemlerle yapılan basarılı maden arama ve diger uygulamaların sayısı artmaktadır. Kolayuygulanabilirligi, hızlı ve ucuz olması bakımından elektriksel yer direnci ölçüm yöntemlerioldukça sık tercih edilen jeofizik yöntemlerindendir.Elektriksel yer direnci ölçüm yöntemleri olan, dogru akım özdirenç ölçümleri, yapayuçlasma ve dogal potansiyel ölçüm yöntemleri farklı mühendislik dallarında ihtiyaç hissedilenbilgilerin bir kısmının saglanması için çözümler üretmektedirler.Dogru akım özdirenç yöntemi; yeraltı suyu aramaları, yeraltındaki tabakakalınlıklarının ve konumlarının belirlenmesinde; mühendislik yapıları için yer seçimi ve buyapı temellerinin iyilestirilmesinde; su girisinin ve girisiminin belirlenmesinde, yüzeye yakınve zayıf ayrısma bölgelerinin belirlenmesi vb. çalısmalarda sıkça kullanılmaktadır.Maden yataklarının aranmasında daha çok yapay uçlasma ve dogal potansiyel ölçümyöntemleri kullanılır. Yapılan modelleme çalısmalarıyla, degisik mühendislik problemlerininçözümünde ilgili ölçüm yöntemlerinin katkı saglama durumu ve basarısı farklı çalısmalarlatest edilmektedir. Bu iki yöntemden birisi olan dogal potansiyel yöntemi, hidrojeolojikkosulların belirlenmesi, baraj yapılarındaki sızıntı noktalarının belirlenmesi, drenaj yapılarınınbulunması, heyelan gibi duragan olmayan toprak kütlelerindeki su hareketi, kayaç içerisindekisu kirliliginin belirlenmesi vb. arastırmalarda kullanılmaktadır. Yapay uçlasma yöntemi ise,yeraltı suyu aramalarında, mühendislik yapılarının yapılacagı alanlardaki killi bölgelerinbelirlenmesinde kullanılmaktadır.Bu arastırma çalısmasında terkedilmis küçük bir yapay gölet tabanındaki kayaçlarınsu içerikleri arastırılmıstır. Taban tasındaki su yayılımı incelenerek, gölet tabanlokasyonundan itibaren ne kadar yanal ve dikey yayılma gösterdigi incelenmistir. Buarastırmanın saglayacagı pratik kazanımların madencilik alanında kullanım seviyesikonusunda yorum yapılabilmesi için islemin maden sahalarında görülebilecek problemlerebenzerlikleri arastırılmıstır. Maden galerilerinden akan veya yan kayaçlardan madengalerilerine yönelen yeraltı sularının galeri yan kayaçları içindeki yayılımlarının benzerlikbeklentileri yorumlanmıstır. Elektriksel direnç ölçümlerinin madencilik çalısmalarına katkısıbu arastırmadan elde edilen bilgilerle degerlendirilmistir.ANAHTAR KELMELER: Elektrik yerdirenci ölçümü, yapay uçlasma, taban kayaç suiçerigi, maden yan kayaçlarında su dagılımı.

Abstract:
The number of successful applications in electrical methods, which are related to nearsurface geophysics are increasing in recent years. Electrical methods are often preferred ingeophysical methods because of their easy applicability, speed and economic facts.Electrical methods like Direct Current Resistivity (DCR), Induced Polarization (IP)and Self Potential (SP) produce suitable solutions for different problems of engineeringgeophysics.Preceding studies about groundwater exploration, determination of thickness andsituation of the layers, selecting locations of engineering structures and recovery of theirgrounds, designation of water interference surfaces, researching of the weathering zone, etc.,are frequently studied subjects especially DCR methods in the world.IP and SP methods are used mostly in mining exploration. Accomplishment of thesemethods is tested by modeling studies on different problems. SP methods are used todetermine the hydrogeological conditions, drainage constructions, water motion in unstablesoil mass like landslide, searching the seepage areas over the dam structures, prevention ofwater pollution etc. and IP methods are used for groundwater exploration and imaging clayformations of construction areas for engineering structures.In this thesis study the water content of the base rocks of abandoned waste water(small scale )dam in Selcuk University campus. Water localization in the base rocks, itsdistribution in vertical and lateral directions were analyzed through electrical resistivitymeasurements. Similarities between this field tests and mining applications were alsoresearched and many field implications were found in this industry branch. Country rocksaround mine galleries, tunnels, open pit slopes and benches are all application site forelectrical resistivity methods to control the rock masses beyond the visible part of them.Water content, discontinuity localizations, fault lines, disturbed zones, stressed zone aroundthe pillars and galleries are all potential application sites for this methods. Measurementsperformed in this thesis field applications are mostly similar to the application of electricalresistivity test to mining sites. Therefore, baserock water content research which is part ofrock mechanics subjects and mining engineering application can also be the furtherinformation and practical support for detail operations in open pits and underground mines.KEYWORDS: Electrical earth resistance measurement, induced polarization, self potential,water content of baserock, water in mine?s country rocks.