Romatoid artritli hastalarda Anti-TNF tedavisinin kıkırdak yıkım belirteci olan tip ıı kollajen C-telopeptid üzerine etkisi
The efficacy of anti-TNF treatment on type-II collagen C-telopeptyde which is a cartilage destruction marker in patients with rheumatoid arthritis
Yazar: BORA UZUNER
Danışman: PROF. DR. AYHAN BİLGİCİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Kollajen = Collagen ; Kıkırdak-artiküler = Cartilage-articular ; Radyografi = Radiography ; Tümör nekroz faktörleri = Tumor necrosis factors

Özet:
Amaç: Romatoid Artritli (RA) hastalarda anti-TNF tedavisinin kıkırdak yıkım belirteci olan Tip II Kollajen C-Telopeptid (CTX-II) üzerine etkilerini incelemek, hastalık aktivitesini gösteren parametreler ve radyolojik hasar ile idrar CTX-II seviyeleri arasındaki ilişkiyi araştırmaktır.Metod: Çalışmaya 39 RA hastası ve hasta grubu ile yaş ve cinsiyet açısından uyumlu 36 sağlıklı kontrol alındı. Hastaların anti-TNF tedavisi öncesi (TÖ) ve tedavinin 3. ayında idrar CTX-II değerleri Urine CartiLaps ELISA testiyle ölçüldü. Hastalık aktivitesi TÖ ve tedavinin 3. ayında eritrosit sedimentasyon hızı (ESH), c-reaktif protein (CRP) ve Hastalık Aktivite Skoru (DAS28) ile ölçüldü. Fonksiyonel özürlülüğü belirlemek için Sağlık Değerlendirme Anketi (HAQ) dolduruldu. Hastaların bazal radyolojik hasar düzeyini belirlemek için el ve ayak grafileri Modifiye Total Sharp Skoru (mTSS) kullanılarak değerlendirildi.Bulgular: RA'lı hastalarda kontrol grubuna göre anlamlı derecede artmış idrar CTX-II seviyesi tespit edildi (sırası ile 447.8±359.3 ng/mmol kreatin, 233.8±122.4 ng/mmol kreatin; p=0.005). Hastaların % 33'ünde idrar CTX-II seviyesi artmış olarak bulundu (CTX-II >479 ng/mmol kreatin). Hastalık süresi sabitlenerek parsiyel korelasyon yapıldığında, CTX-II seviyeleriyle Eklem Aralığı Daralması (EAD) skoru arasında güçlü, mTSS ve Erozyon Skorları arasında ise orta derecede aynı yönlü anlamlı bir ilişki tespit edildi (sırası ile r=+0.536, p=0.001; r=+0.483, p=0.002; r=+0.417, p=0.009). TÖ ortalama CTX-II değeri ile DAS28, hassas ve şiş eklem sayısı, HAQ, hastanın ve doktorun global değerlendirme skorları arasında aynı yönlü anlamlı korelasyon vardı(sırası ile r=+0.609, p < 0.001; r=+0.465, p=0.003; r=+0.490, p=0.002; r=+0.493, p=0.001; r=+0.426, p=0.007; r=+0.424, p=0.007).Başlangıç değerleriyle karşılaştırıldığında tedavinin 3. ayında, tüm hastalık aktivitesini gösteren parametrelerde anlamlı düzelme tespit edilirken idrar CTX-II seviyesinde ki azalma istatistiksel anlamlılık düzeyine ulaşmadı (sırası ile 398.3±318.1 ng/mmol kreatin, 341.9±246.2 ng/mmol kreatin; p=0.582). Hastalık süresi 3 yıldan az olan 11 Erken RA'lı hastada tedavi sonrası ortalama CTX-II seviyesi % 45 azaldı (sırası ile 451.6±279.7 ng/mmol kreatin, 249.2±109.9 ng/mmol kreatin; p=0.016). TÖ kıkırdak yıkımı artmış (CTX-II >479 ng/mmol) 8 RA'lı hastada CTX-II seviyelerinde % 46 azalma tespit edildi. Bu azalma istatistiksel olarak anlamlıydı. Tedavinin 3.ayında DAS28<2.6 olan 12 hastanın ortalama CTX-II seviyesi kontrol grubunun ortalama CTX-II seviyesine benzerdi (sırası ile 217.1±90.2 ng/mmol kreatin, 233.8±122.4 ng/mmol kreatin).Sonuç: CTX-II, RA'lı hastalarda radyolojik ve klinik parameterelerle iyi korelasyon gösteren biyokimyasal bir belirteçtir. Erken RA'lı hastalarda idrar CTX-II seviyelerinde 3. ayda gözlenen anlamlı düşüş anti-TNF tedavisinin erken dönemde başlanmasının kıkırdak yıkımı üzerindeki olumlu etkilerini desteklemektedir.Anahtar kelimeler: Romatoid Artrit, Anti-TNF Tedavi, CTX-II, Radyolojik Hasar

Abstract:
The efficacy of anti-TNF treatment on type-II collagen C-telopeptyde which is a cartilage destruction marker in patients with rheumatoid arthritisObjective: The aim of the present study was To examine the efficacy of anti-TNF treatment on type-II collagen C-telopeptyde (CTX-II) that is a cartilage destruction marker in patients with rheumatoid arthritis, to investigate the relation between parameters that show the disease activity, radiogical damage and urine CTX-II levels.Method: 39 patients with RA and 36 healthy controls who were compatible in terms of age and sex were included. Urine CTX-II values of the patients were measured by CartiLaps ELISA test before and after 3 months of anti-TNF therapy. Disease activity before treatment and at 3rd month of treatment was measured by erithrocyte sedimentation rate (ESR), C-reactive protein (CRP) and disease activity score (DAS28). To determine functional disability, Health Assessment Questionnaire (HAQ) was filled by patients. To determine baseline radiologic damage level of patients, their hand and foot radiographies were evaluated using Modified Total Sharp Score (mTSS).Results: Comparing to control group, Urine CTX-II levels were significantly increased in RA patients (447.8±359.3 ng/mmol creatine, 233.8±122.4 ng/mmol creatine; p=0.005). At 33% of patients, urine CTX-II levels were found increased ( >479 ng/mmol creatine When partial correlation was performed by fixing disease duration, a strong significant relation between CTX-II levels and joint space narrowing score and a moderate significant relation between mTSS and Erosion Scores were found (r=+0.536, p=0.001; r=+0.483, p=0.002; r=+0.417, p=0.009 respectively). There was a significant correlation between pretreatment mean CTX-II values and DAS28, tender and swollen joint count, HAQ, global assessment scores of patient and physician (r=+0.609, p < 0.001; r=+0.465, p=0.003; r=+0.490, p=0.002; r=+0.493, p=0.001; r=+0.426, p=0.007; r=+0.424, p=0.007 respectively).When compared to baseline values, whereas a significant remission was determined in all parameters that show disease activity at 3. month of treatment, the decrease at urine CTX-II level didn?t reach to statistically significant level (398.3±318.1 ng/mmol creatin, 341.9±246.2 ng/mmol creatin; p=0.582 respectively) . In 11 patients with early RA whose disease duration was less than 3 years, mean CTX-II level at 3rd month of treatment decreased 45% (451.6±279.7 ng/mmol creatin, 249.2±109.9 ng/mmol creatin; p=0.016 respectively). In 8 RA patients whose cartilage destruction has increased before treatment (CTX-II >479 ng/mmol), a 46% decrease was determined in CTX-II levels. This descrease was statistically significant. The mean CTX-II levels of 12 patients whose DAS28 was less than 2.6 at 3. month of treatment was similar to mean CTX-II levels of control group (217.1±90.2 ng/mmol creatin, 233.8±122.4 ng/mmol creatin respectively).Conclusion: CTX-II is a biochemical marker that shows good correlation with radiologic and clinical parameters in patients with RA. The significant decrease of CTX-II levels at 3. month of treatment in early RA patients supports positive effects of the early starting anti-TNF treatment on cartilage destruction.