Türkiye'de gelir bölüşümü eşitsizliğine cinsiyet ayrımının katkısı
Gini decomposition by gender: Turkish case
Yazar: EZGİ KAYA
Danışman: PROF. DR. ÜMİT ŞENESEN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ayrıştırma = Decomposition ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Eşitsizlik = Inequality ; Gelir dağılımı = Income distribution

Özet:
Bu çalışma Türkiye'de gelir bölüşümü eşitsizliğine cinsiyet ayrımının katkısını, gelir bölüşümündeki eşitsizliği yansıtan Gini katsayısının ayrıştırılması yöntemi ile belirlemeye çalışmaktadır. Analizlerde 2005 Hanehalkı Bütçe Anketi verileri kullanılarak, Dagum'un geliştirdiği yeni bir ayrıştırma yöntemi ile Gini katsayısı, ilk olarak kişisel gelir bölüşümündeki cinsiyet farklılıklarını, daha sonra emek piyasasında cinsiyete göre ücret ayrımcılığını ve son olarak da farklı gelir bileşenlerinin bölüşümündeki kadın?erkek farklılıklarını belirlemek amacı ile ayrıştırılmıştır. Cinsiyet ayrımının toplam eşitsizliğe yaptığı katkının boyutu, kullanılabilir gelir eşitsizliğinin göstergesi olan Gini katsayısının kişilerin yerleşim yerine ve çalıştıkları faaliyet alanına göre tekrar ayrıştırılmasıyla yorumlanmıştır. Emek piyasasında cinsiyete dayalı bir ayrımcılığın, toplam ücret eşitsizliğine katkısı ise yerleşim yerinden ve işyerinin statüsünden kaynaklanan katkılar da belirlenerek açıklanmıştır. Son olarak emek gelirleri ve emek dışı?tarım dışı gelirler için Gini katsayısı cinsiyete göre ayrıştırılarak farklı gelir bileşenlerini için toplam eşitsizlikte cinsiyet ayrımının katkısı belirlenmiştir.Gini katsayısının ayrıştırılması sonucunda kadın erkek ayırımının kullanılabilir gelirin bölüşümünde yarattığı eşitsizlik, ücret gelirindeki etkisine göre daha güçlü çıkmış, ücret dışı gelir kalemlerinde kadın?erkek ayırımının gelir eşitsizliği üzerindeki etkisi, ücret gelirlerinin etkisinden ciddi ölçüde fazla olduğu sonucuna varılmıştır. Bu sonuç farklı gelir bileşenlerinin bölüşüm eşitsizliklerinde cinsiyet ayrımının katkısı belirlenerek desteklenmiştir.Cinsiyet ayrımı tüm gelir bileşenlerinin bölüşümünde önemli bir etmen olarak belirlenmiştir. Kullanılabilir gelir temelinde cinsiyet ayrımının toplam eşitsizliğe katkısı yerleşim yeri ayrımının katkısından da fazla bulunmuştur. Ücret gelirlerinde eşitsizliğin en önemli belirleyeni işyerinin statüsü olmasına rağmen, cinsiyet ayrımı, yerleşim yeri kadar etkili bir değişken olmuştur. Türkiye'de cinsiyet ayrımı, farklı gelir bileşenleri içerisinde ise en çok tarım gelirlerinin bölüşümünde etkili bulunmuştur. Bunu sırasıyla kullanılabilir gelirde ve emek dışı?tarım dışı gelirlerde belirlenen katkılar izlemektedir. Cinsiyetin en az rol oynadığı gelir bileşenleri transfer gelirleri ve ücret gelirleri olarak belirlenmiştir. Çalışmada Gini ayrıştırmasından elde edilen bulgular diğer gelir eşitsizlik ölçülerinden ayrışım özelliği olan genelleştirilmiş entropi endekslerinin ayrıştırılmasından elde edilen sonuçlar ile karşılaştırılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the gender inequalities in income distribution for Turkey by using decomposition of Gini coefficient, a common income inequality measure. The case considered here is the Turkish individuals based on the 2005 Household Budget Survey provided by Turkish Statistical Institute (TURKSAT). A new decomposition method, Dagum?s approach for decomposition of the Gini coefficient, is used in the study. In the analysis, firstly, total disposable income Gini coefficient is decomposed to examine the gender disparities in individual income distribution. Secondly, wage-income Gini coefficient is partitioned to its components to define wage gap between males and females. Finally, different income components? Gini coefficients are decomposed by gender. The contribution of gender disparities in individual income distribution is compared with the contributions of urban?rural areas and agricultural?non-agricultural sectors differences to the total disposable income inequality. The wage-income Gini coefficient is decomposed by settlement areas and then, for wage differences between pubic, private and state economic enterprises. The role of gender wage gap in wage inequality is evaluated through the later decomposition results. After all, the contribution of gender differentiation to total inequality is defined for different income components? by Gini decomposition.The decomposition of Gini coefficient presented that, the contribution of inequalities between genders is more influential in income distribution than wage-income distribution and the portion of inequality between genders in other income factors to the total income inequality is more than it is in wage-income. This result is supported with examination of the gender disparities role in inequality of income components? distribution.Gender disparity is determined as an important factor in the income inequality. The contribution of gender disparities to disposable income inequality is found more than the contribution of urban?rural differences. The status of the enterprise is the most effective factor in wage-income inequality; however, gender differentiation is as effectual as settlement areas disparity. The income component that gender inequality has the most important role in its inequality is determined as agricultural-income. Gender inequalities in disposable income and non-labour?non-agricultural income come after it. The least contribution of gender disparity is found in the transfer-income and labour-income inequality. Lastly, another class of decomposable income inequality measures, generalized entropy indexes are decomposed by gender and the differences between Gini decomposition and generalized entropy indexes are examined.