Bruksizmin duyguları tanıma düzeyleri ve kişilik özellikleri ile ilişkisi
The relationship of bruxism with emotion recognition levels and personality traits
Yazar: SEMA SAÇLİ
Danışman: PROF. DR. DEVRAN TAN
Nişantaşı Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Anksiyete = Anxiety ; Bruksizm = Bruxism ; Depresyon = Depression ; Duygu tanıma = Emotion recognition ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bruksizm, dişlerin birbirine sıkı sıkıya temas etmesiyle birlikte diş sıkma ve gıcırdatmayı içeren gün içerisinde veya gece meydana gelen parafonksiyonel bir aktivitedir. Genellikle diş sıkma gün içerisinde yaşanılan parafonksiyonlar olsa dahi uyku esnasında yaşanılan parafonksiyonlar hem diş sıkma hem de gıcırdatmayı içermektedir. Yetişkinlerde çocuklara nazaran daha seyrek rastlanan bruksizmin oluşumunda etkili olan nörolojik, psikososyal, patofizyolojik, genetik, morfolojik, sistemik vb. çeşitli etiyolojik faktörler bulunmaktadır. Birincil bruksizm biçimleri arasında gündüz diş sıkma ve uyku bruksizmi bulunur. Sekonder bruksizm formları ise nörolojik, psikiyatrik veya uyku bozuklukları veya ilaçların kesilmesi ile ilişkilidir. 
Bu araştırmada bruksizm ile etkileşim halinde olmaları durumunu araştırmak üzere kişilik özellikleri ve duygu körlüğü olarak özetlenebilecek aleksitiminin yanı sıra; anksiyete, depresyon gibi psikolojik rahatsızlıklar da kapsama dahil edilerek bruksizmin psikolojik sebep ve sonuçlarını belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini oluşturan Esendent Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi'ne diş muayenesi için başvuran 163 katılımcıyla gerçekleştirilen çalışmada, amaç doğrultusunda katılımcılara Eysenck Kişilik Anketi, Beck Depresyon ve Anksiyete Envanterleri ile Toronto Aleksitimi Ölçeği uygulanmıştır. Katılımcıların yaş, cinsiyet vb. sosyodemografik özellikleri baz alınarak psikolojik açıdan bruksizm meydana getiren sebepler incelenmiştir. 
Bu araştırmada nicel veri analizi yöntemlerinden ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır. Araştırma sürecinde elde edilen bulgular incelendiğinde bruksizmin alt durumlarının kişilik özellikleri, duyguları tanıma düzeyleri, depresyon ve anksiyete ile çeşitli düzeylerde ve yönlerde anlamlı ilişkiler gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları detaylı olarak incelendiğinde bruksizimin alt durumlarının nörotizm başta olmak üzere çeşitli kişilik özelliği alt faktörleriyle anlamlı ilişki gösterdiği tespit edilmiştir. Buna ek olarak bruksizmin alt durumlarının duyguları tanıma zorluğu ve duyguları ifade zorluğu başta olmak üzere aleksitiminin çeşitli alt faktörleri ile anlamlı ilişki gösterdiği tespit edilmiştir. Son olarak bruksizmin alt durumlarının araştırma sürecinde en yoğun ilişkiselliği depresyon ve anksiyete ile gösterdiği söylenilebilir. Bu durum bruksizmin çeşitli biçimlerini ve durumlarını yaşayan bireylerin başta depresyon ve anksiyete olmak üzere çeşitli psikolojik sorunları yaşayabileceğine işaret etmektedir. Elde edilen verilerle alanyazın çerçevesinde tartışılmış ve gelecek araştırmalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Bruxism is a parafunctional activity that occurs during the day or at night that involves clenching and grinding with the teeth in tight contact. Although clenching is a parafunction experienced during the day, parafunctions experienced during sleep include both clenching and grinding. Neurological, psychosocial, pathophysiological, genetic, morphological, systemic, etc., which are effective in the formation of bruxism, which is less common in adults than in children. There are various etiological factors. Primary forms of bruxism include daytime clenching and sleep bruxism. Secondary forms of bruxism are associated with neurological, psychiatric or sleep disorders or drug withdrawal.
In this study, besides alexithymia, which can be summarized as personality traits and emotion blindness, in order to investigate their interaction with bruxism; It is aimed to determine the psychological causes and consequences of bruxism by including psychological disorders such as anxiety and depression. The Eysenck Personality Questionnaire, Beck Depression and Anxiety Inventories, and Toronto Alexithymia Scale were applied to the participants in the study, which was carried out with 163 participants who applied to the Esendent Oral and Dental Health Center for dental examination, which constitutes the sample of the research. Participants' age, gender, etc. Based on their sociodemographic characteristics, the psychological causes of bruxism were examined.
In this study, relational screening design, one of the quantitative data analysis methods, was used. When the findings obtained during the research process were examined, it was determined that the sub-states of bruxism showed significant relationships with personality traits, levels of recognizing emotions, depression and anxiety at various levels and aspects. When the results of the research were examined in detail, it was determined that the sub-states of bruxism showed a significant relationship with various personality trait sub-factors, especially neuroticism. In addition, it has been determined that the sub-states of bruxism have a significant relationship with various sub-factors of alexithymia, especially the difficulty of recognizing emotions and the difficulty of expressing emotions. Finally, it can be said that the sub-states of bruxism show the most intense correlation with depression and anxiety in the research process. This indicates that individuals experiencing various forms and conditions of bruxism may experience various psychological problems, especially depression and anxiety. The data obtained were discussed within the framework of the literature and suggestions for future research were presented.