Türkiye'de işsizliğin makroekonomik belirleyicileri
Macroeconomic determinants of unemployment in Turkey
Yazar: GÖZDE ÇALIŞ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA OZAN YILDIRIM
Pamukkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik faktörler = Macroeconomic factors ; TodaYamamoto Nedensellik Analizi = TodaYamamoto Causality Analysis ; İşsizlik = Unemployment ; İşsizlik politikası = Unemployment policy

Özet:
Ekonomilerdeki en önemli sosyo-ekonomik kavramlardan birisi de yüksek
işsizlik oranlarıdır. İşsizlik hem toplumu hem bireyi etkilemektedir. Türkiye
ekonomisi uzun zamandır yüksek işsizlik oranlarıyla ve bu durumun yarattığı
olumsuz etkilerle mücadele etmektedir. Bu nedenle çalışmada, Türkiye
ekonomisinde çeşitli makroekonomik değişkenler ile işsizlik oranlarını arasındaki
uzun ve kısa dönemli ilişki ele alınmıştır.
Çalışmada 2006:1-2022:1 dönemi için aylık veriler kullanılarak işsizlikle;
tüketici fiyat endeksi, sanayi üretim endeksi, reel efektif döviz kuru, faiz dışı kamu
harcamaları ve faiz oranları arasındaki ilişki araştırılmaktadır. Çalışmada ayrıca
işsizlik oranındaki farklılaşmayı ortaya koymak adına hem genel işsizlik oranı hem
de genç işsiz oranı iki ayrı bağımlı değişken olarak analize dahil edilmektedir.
Değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişki Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif
(Autoregressive Distributed Lag, ARDL) model ve Toda-Yamamato nedensellik
testi kullanılarak analiz edilmektedir.
ARDL eş bütünleşme testi bulgularına göre seriler arasında uzun dönemli
ilişki tespit edilmiştir. Bulgulara göre her iki modelde de sanayi üretim endeksindeki
artış işsizlik oranını azaltmaktadır. Bunun dışında tüketici fiyat endeksi, reel döviz
kuru, faiz oranı ve kamu harcamaları ise işsizlik oranını pozitif olarak
etkilemektedir. Bununla birlikte değişkenler arasındaki ilişkinin yönünü tespit
etmek için nedensellik testi uygulanmıştır. Yapılan nedensellik testi sonuçlarına
göre işsizlik oranıyla faiz oranı arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi vardır. Ayrıca
işsizlik oranı ile büyüme arasında tek yönlü nedensellik ilişkisi bulunurken işsizlik;
döviz kuru, faiz dışı kamu harcamaları ve enflasyon arasında bir ilişki
bulunamamıştır.
Anahtar Kelimeler: İşsizlik Oranı, Makroekonomi, ARDL Sınır Testi, TodaYamamato Nedensellik Testi, Türkiye

Abstract:
One of the most important social-economic concepts in economies is high
unemployment rates. Unemployment affects both society and individual. Turkish
economy has high unemployment rate for a long time, and this has negative effects.
Therefore, the Turkish economy is struggling with this negative situation. That' why,
macroeconomic variables that are thought to affect unemployment rates in the
Turkish economy are discussed.
Monthly data for the period 2006:1-2022:1 was used in the study. These data
are consumer price index, industrial production index, real effective exchange rate,
primary public expenditures, and interest rates. The relationship between these
variables and the unemployment rate is investigated. In the study, both the general
unemployment rate and the youth unemployment rate are included in the analysis as
dependent variables to reveal the differentiation in the unemployment rate. The longterm relationship between the variables is analyzed using the Autoregressive
Distributed Lag (ARDL) model and the Toda-Yamato causality test. According to
ARDL cointegration test findings, a long-term relationship was determined between
the series. Also, consumer price index, real exchange rate, interest rate and public
expenditures affect unemployment rate positively. In addition, causality test was
applied to determine the direction of the relationship between the variables.
According to the results of the causality test, there is a bidirectional causality
relationship between the unemployment rate and the interest rate. Moreover, while
there is a one-way causality relationship between unemployment rate and growth; No
relationship was found between exchange rate, primary public expenditures, and
inflation.
Keywords: Unemployment Rate, Macroeconomics, ARDL Bound Test, TodaYamato Causality Test, Turkey