Postmenopoz dönemindeki kadınların kemik mineral yoğunluğu, beslenme durumunun değerlendirilmesi ve osteoporoz ile ilgili bilgilerinin belirlenmesi
Bone mineral density, nutriitional status evaluation and determination of osteoporosis related information in the postmenapousal period
Yazar: SİNEM EREM
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÖZFER ÖZÇELİK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kadınlar = Women ; Kemik dansitesi = Bone density ; Menopoz = Menopause ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Osteoporoz-postmenopozal = Osteoporosis-postmenopausal ; Postmenopoz = Postmenopause ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Bu araştırma; Sağlık Bakanlığı Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin Menopoz Kliniği'ne gelen postmenopoz dönemdeki 45-65 yaş arası 180 kadın üzerinde yapılmıştır. Araştırma verileri, anket formu ile yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak toplanmış, kadınların sosyodemografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları ile ilgili bilgiler, 24 saat hatırlatma yöntemi ile besin tüketim kayıtları, antropometrik ölçümleri ve osteoporoz ile ilgili bilgileri sorgulanmıştır. Kadınların ortalama yaşı 55,3±5,39 yıl, evlilik yaşı 19,2±4,13 yıl, ilk adet yaşı 13,35±1,36 yıl, menopoza girme yaşı 46,41±5,39 yıl, ailedeki birey sayısı 4,41±1,37, toplam gebelik sayısı 4,08±2,12 olarak saptanmıştır. Kadınların %76,7'sinin üç ana öğün tüketirken, %13,9'u üç ara öğün tüketmiştir. Kadınların osteoporoz bilgi puanları ortalaması 15,26±6,54 olarak belirlenmiştir. Osteoporoz bilgi puanı ile eğitim durumu (p=0,002) ve lumbal kemik bölgesinde osteoporoz olma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlılık bulunmuştur (p=0,002). Kadınların yaşları arttıkça femoral KMY azalırken, menopoza girme yaşları arttıkça lumbal KMY'leri artmıştır (p<0,05). Menopoz öncesinde şişman olan kadınların şişman olmayanlara göre femur boynu (p=0,014) ve femoral total KMY'leri (p=0,018); menopoz sonrasında şişman olan kadınların şişman olmayanlara göre L3 (p=0,038), L4 (p=0,037), femur boynu (p=0,013), trokanter (p=0,006) ve femoral total KMY'leri (p=0,004) yüksek bulunmuş, gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır. Kadınların %50,6'sının sedanter veya hafif aktif olduğu belirlenmiş, fiziksel aktivite düzeyleri ile KMY'ler arasında anlamlı bir ilişki olmadığı tespit edilmiştir (p>0,05). Kan bulgularından total kalsiyum ile L1, L3, L4, wards üçgeni KMY'leri arasında negatif ilişki gözlenmiş ve bu ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Kadınların vücut ağırlığı, BKİ ve kalça çevresi ile tüm KMY'ler arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0,05). Enerji ve besin ögesi alımları ile KMY'ler arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Postmenopoz döneminde kemik mineral yoğunluğunun beslenme ile ilişkisini inceleyen daha ayrıntılı çalışmalar yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This research has been performed with 180 women on postmenopausal period aged between 45-65, who applied to Ministry of Health Zekai Tahir Burak Women's Health Education and Research Hospital. Research data were collected using questionnaires and face-to-face interview technique, the demographic characteristics of women, information about eating habits, a 24-hour recall method with food consumption records, information on the anthropometric measurements and osteoporosis has been questioned. Average age of women, marriage age, first menstrual age, onset of menopause, the number of individuals in the family and total number of pregnancies was 55,3±5,39 years, 19,2±4,13 years, 13,35±1,36 years, 46,41±5,39 years, 4,41±1,37 person and 4,08±2,12 respectively. While only 13,9% of women has a consumption of three snacks, 76.7% of women has consumption of tree mean meals. The average of women's osteoporosis knowledge was 15,26 ± 6,54. Statistically significant relationship between osteoporosis knowledge score and education status (p=0,002) and between osteoporosis knowledge score and osteoporosis signification over lumbar bone area was found. While femoral BMD decreased with women's age, lumbal BMD increased with onset of menopause (p<0,05). In pre-menopausal women who are overweight compared to non-overweight femoral neck (p = 0,014) and total femoral BMD (p=0,018); compared to non-overweight women who are overweight after menopause L3 (p=0,038), L4 (p=0,037), femoral neck (p=0,013), trochanter (p =0,006) and femoral total BMD (p=0,004) were found high, and the difference between groups was statistically significant. 50,6% of women determined to be sedentary or lightly active, it was found that there was no significant relationship between BMD and physical activity levels (p>0,05). Negative and statistically significant correlation was observed between plasma total calcium and L1, L3, L4, wards triangle BMDs (p<0,05). Positive and statistically significant correlation between women's body weight, BMI, hip circumference and all BMDs was determined (p<0,05). Between with women's body weight, BMI, hip circumference and all BMDs was determined the relationship positive and statistically significant (p<0,05). Between with energy, nutrient intake and all BMDs was determined  no statistically significant (p>0,05). Further well planned studies should be made to examine the relationship between postmenopausal bone mineral density and the diet.