Pay sahibi haklarının korunması kapsamında anonim şirket yönetim kurulu kararlarının butlanı
The nullity of board decisions of incorporated company within the scope of protecting shareholder's
Yazar: HEDİYE SAYIN
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHTİYAR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Ticaret Hukuku) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anonim şirketler = Joint stock companies ; Butlan = Nullity ; Hakların korunması = Protection of rights ; Hükümsüzlük = Nullity ; Pay sahipleri = Shareholders ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code ; Yönetim kararları = Management decisions ; Yönetim kurulu = Board directors

Özet:
Anonim şirketlerde gün geçtikçe gücü artan yönetim kurulu karşısında pay sahiplerinin korunması için Türk ve İsviçre hukukunda çeşitli hukuki yollara başvurulduğu görülmektedir. Fakat bu yollar dahi yönetim kurulunun gücü karşısında pay sahiplerinin korunmasında yeterli olamamaktadır. Bu noktada, yönetim kurulu kararlarının hükümsüzlüğü özel bir öneme sahiptir. TTK m. 391'de ve OR Art. 714'ün atfı ile 706b'de yönetim kurulu kararlarının butlanı sebepleri, sınırlı sayıda olmamak üzere düzenlenmiş, yönetim kurulu kararlarının iptali düzenlemesine ise ilgili kanunlarda yer verilmemiştir. 
TTK m. 391 gereği, "Yönetim kurulu kararının batıl olduğunun tespiti mahkemeden istenebilir. Özellikle; Eşit işlem ilkesine aykırı olan, anonim şirketin temel yapısına uymayan veya sermayenin korunması ilkesini gözetmeyen, pay sahiplerinin, özellikle vazgeçilmez nitelikteki haklarını ihlal eden veya bunların kullanılmalarını kısıtlayan ya da güçleştiren, diğer organların devredilemez yetkilerine giren ve bu yetkilerin devrine ilişkin, kararlar batıldır". Butlan sebepleri sınırlı sayıda olmadığından başkaca butlan sebepleri de mevcuttur. Özellikle, genel hükümlere (BK m. 27), anasözleşme hükümlerine, potansiyel pay sahiplerinin, alacaklıların ve şirket çalışanlarının haklarını koruyan hükümlere, şekle ilişkin hükümlere ve yönetim kurulu üyelerinin kişisel haklarına ilişkin hükümlere aykırı yönetim kurulu kararları da batıldır. 
Butlan iddiası, meşru menfaati olan herkes tarafından herhangi bir süre ile sınırlı olmaksızın dava veya itiraz yolu ile ileri sürülebileceği gibi, konu kamu düzenini ilgilendirdiğinden hâkim tarafından re'sen göz önünde bulundurulur. Yönetim kurulu kararlarının süresiz olarak butlan yaptırımına tabi olması ticari yaşamı ve hukuk güvenliğini tehdit eder. Bu sakınca sebebiyle mahkemelerin ayrıntılı ve çok yönlü değerlendirmeler sonucu butlan kararlarını vermeleri gerekmektedir.

Abstract:
It is seen that various legal actions are taken in Turkish and Swiss Law in order to protect the rights of shareholders against the board of directors getting more powerful day by day in incorporated companies. However, even these legal actions are not be able to be enough for protecting the shareholders against the power of the board of directors. At this point, the nullity of the board decisions has special significance. The reasons for the nullity of board decisions has been organized not in a limited number and the cancelation of board decisions has not been accepted in Article 391 of TCC and in 706b with reference to Art. 714 of OR.  
Referred to in article 391 of TCC, "the proof for the nullity of the board decision may be asked from the court. Especially, the decisions against equal treatment principle, not suitable for the main structure of incorporated company or not pursuing capital maintenance principle, violating the inalienable rights of the shareholders in particular or limiting or hampering the usage of these, taking the non-assignable rights of other bodies and about assigning these rights are invalid." As the reasons for nullity are not limited, there are different reasons for nullity, too. Especially,  the board decisions against general provisions (Article 27 of CO), contract terms, the decrees protecting the rights of potential shareholders, obligees and company employees, formal decrees and the personal rights of board members are invalid. 
In addition to the fact that the claim for nullity can be asserted with law suit or demurral without any time limitation by every one who has legitimate interest, because of concerning public order it is considered as exofficio by the judge. The fact that board decisions subject to nullity sanction indefinetely threatens the commercial life and law security. Because of this drawback, courts need to give decisions of nullity as a result of detailed and versatile judgements.