Ergenlerde bilişsel esneklik ve başarı amaç yönelimleri ilişkisinde problemli internet kullanımının aracı rolü
The mediator role of problematic internet use in the relationship between cognitive flexibility and achievement goal orientations in adolescents
Yazar: MERYEM KABATAŞ
Danışman: DOÇ. DR. TÜLİN ŞENER KILINÇ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Başarı amaç yönelimleri = Achievement goal orientations ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Ergenler = Adolescents ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Lise öğrencileri = High schools students ; Problem davranış = Problem behavior ; Ölçekler = Scales ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Bu araştırma, ergenlerde bilişsel esneklik ve başarı amaç yönelimleri ilişkisinde problemli internet kullanımının aracı rolünü belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu Ankara ilindeki 483 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada Bilişsel Esneklik Envanteri, Başarı Amaç Yönelimleri Ölçeği ve Problemli İnternet Kullanımı-Ergen Formu kullanılmıştır. 
Ergenlerin bilişsel esneklik düzeyleri ile başarı amaç yönelimleri arasındaki ilişkide problemli internet kullanımının aracılık rolünü belirlemek amacıyla hiyerarşik regresyon analizi uygulanmıştır. Aracılık etkisine ilişkin modelin test edilmesinde aracılık modeli yaklaşımı izlenmiştir. Bununla birlikte, Bilişsel Esneklik Envanteri ve Problemli İnternet Kullanımı Ölçeğinin cinsiyete göre farklılaşma durumunu belirlemek için Mann-Whitney-U testi; yaş, okul türü ve gelir düzeyine göre farklılaşma durumunu belirlemek için de Kruskal-Wallis-H Sıra Toplamları Testi uygulanmıştır. Ayrıca, Başarı Amaç Yönelimi Ölçeği puanlarında cinsiyete göre farklılaşma durumunu belirlemek için t-testi; yaş, gelir düzeyi ve okul türüne göre farklılaşma durumunu belirlemek için de ANOVA yapılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre, bilişsel esnekliğin alternatif alt boyutu ile başarı amaç yönelimleri ilişkisine problemli internet kullanımının aracılık ettiği, ancak kontrol alt boyutu ile başarı amaç yönelimleri ilişkisine problemli internet kullanımının aracılık etmediği bulunmuştur. Başarı amaç yönelimlerinin üç alt boyutunun da ayrı ayrı bilişsel esneklik ile ilişkisinde problemli internet kullanımının aracılık etmediği görülmüştür. Bilişsel esnekliğin cinsiyet ve okul türüne göre manidar düzeyde farklılaştığı ancak yaş ve gelir düzeyine göre farklılaşmadığı; başarı amaç yönelimlerinin yaş ve okul türüne göre manidar düzeyde farklılaştığı ancak cinsiyet ve gelir düzeyine göre farklılaşmadığı; problemli internet kullanımın ise cinsiyet, gelir düzeyi ve okul türüne göre manidar düzeyde farklılaştığı fakat yaşa göre farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to determine the mediator role of problematic internet use in the relationship between cognitive flexibility and achievement goal orientations in adolescents. The study group of the research consists of 483 high school students in Ankara. The cognitive flexibility inventory, the achievement goal orientations scale and problematic internet use scale-adolescent form were used in the research.
Hierarchical regression analysis was applied to determine the mediator role of problematic internet use in the relationship between cognitive flexibility levels and achievement goal orientations in adolescents. The mediator model approach was used to test mediator effect. The Mann-Whitney U Test was used to determine whether the Cognitive Flexibility Inventory and Problematic Internet Use Scale differ by gender. Also, Kruskal Wallis H Rank Totals Test was used to determine whether the Cognitive Flexibility Inventory and Problematic Internet Use Scale differ by age, school type and income level. T-test was used to determine whether the Achievement Goal Orientation Scale was differ by gender. ANOVA was used to determine whether the Achievement Goal Orientation Scale differ by age, income level and school type.
According to the results of the research, it was found that problematic internet use has a mediator role in the relationship between alternative sub-dimension of cognitive flexibility and achievement goal orientations, but problematic internet use has not a mediator role in the relationship between control sub-dimension of cognitive felxibility and achievement goal orientations. It was found that problematic internet use has not a mediator role in the relationship between the three sub-dimensions of success-goal orientations and cognitive flexibility. In addition, cognitive flexibility was found to differ significantly by gender and school type, but not by age and income level. It was found that achievement goal orientations differed significantly by age and school type, but not by gender and income level. It was concluded that problematic internet use differed significantly by gender, income level and school type, but not by age.