Farklı orijinli holştaynların döl ve süt verimi özellikleri
Fertility and milk yield traits of different origins of holstein cattle
Yazar: KÜRŞAT ALKOYAK
Danışman: PROF. DR. ORHAN ÇETİN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Fertilite = Fertility ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Holştayn sığırı = Holstein cattle ; Süt verimi = Milk yield ; Sığırlar = Cattles ; Çevre faktörleri = Environmental factors ; İnekler = Cows

Özet:
Bu araştırma, Kırşehir'deki entansif olarak, özel bir işletmede yetiştirilen farklı orijinli Holştein'lara ait bazı döl ve süt verimi özelliklerinin ve bu özellikler üzerindeki bazı çevre etkilerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın materyalini 2011-2012 yıllarında ABD ve Estonya'dan getirilen Holştayn gebe düveler ve bunların yavrularının verim kayıtları oluşturmuştur. Araştırmada 118 Amerika, 142 Estonya orijinli olmak üzere 260 ineğin döl verim kayıtları ile 79 Estonya orijinli düvenin ilk tohumlama kayıtları, süt verimi özellikleri için 118 Amerika, 145 Estonya orijinli 263 ineğe ait toplam 495 laktasyon verisi incelenmiştir. Verilerin istatistiki analizleri, oransal değerlerde t- testi, çevresel faktörlerin etki paylarının belirlenmesinde en küçük kareler metodu kullanılmıştır.

Araştırma sonucunda oransal döl verimi özelliklerinden; gebelik, doğum, ölü doğum ve yavru atma oranları işletmedeki tüm inekler için sırasıyla % 95.8, % 88, % 3.3 ve % 8.7; Estonya orijinliler için aynı sırayla % 94.3, % 85, %4, %10.1; ABD orijinliler için aynı sırayla % 98.5, %93.1, %2, ve %4.9 olarak belirlenmiştir. Estonya orijinli düvelere ait döl verimi özelliklerinden ilk tohumlama yaşı, ilk tohumlama-gebelik aralığı, servis sayısı ve ilk buzağılama yaşları sırasıyla 445.973.75 gün, 13.042.96 gün, 1.3540.076 ve 24.5900.164 gün olarak saptanmıştır. Düvelerde ilk tohumlama yılı ve mevsimin tüm döl verimi özellikleri üzerine etkisi önemsiz bulunmuştur. 

Döl verimi özelliklerinden doğum sonrası ilk tohumlama aralığı, ilk tohumlama-gebelik aralığı, servis periyodu, servis sayısı, buzağılama aralığı ve gebelik süresine ait ortalama değerler işletmedeki tüm inekler için sırasıyla 84.33+-2.01 gün, 78.52+-3.82 gün, 162.45+-4.11 gün, 2.71+-0.09; 422.43+-4.24 gün ve 275.570.64 gün; Estonya orijinliler için aynı sırayla 87.695.47 gün, 95.513.9 gün, 173.64+-9.2 gün, 3+-0.24, 426.87+-6.96 gün ve 275+-1.09 gün; ABD orijinliler için aynı sırayla 72.656.44 gün, 52.613 gün, 11412.4 gün, 2.30.29, 392.313.9 gün ve 277.552.17 gün bulunmuştur. Doğum sonrası ilk tohumlama aralığında orijin ve buzağılama mevsimi (P<0.05 ve P<0.001), ilk tohumlama-gebelik aralığında orijin ve buzağılama mevsimi (P<0.01 ve P<0.05), servis periyodunda orijin ve buzağılama yılı (P<0.001 ve P<0.05), servis sayısında orijin ve buzağılama yılı (P<0.05 ve P<0.05), buzağılama aralığında orijin ve buzağılama yaşı (P<0.05 ve P<0.05)'nın etkisinin önemli olduğu; gebelik süresi üzerinde ise tüm faktörlerin etkisinin önemsiz olduğu bulunmuştur. 

Süt verimi özelliklerinden laktasyon süresi, gerçek, 2 x 305 gün süt verimi ve kuruda kalma süresi ortalama değerler işletmedeki tüm inekler için sırasıyla 3523.85 gün, 8986113 kg, 700467.4 kg ve 61.60.6 gün, Estonya orijinliler için aynı sırayla 370.710.1 gün, 9034295 kg, 6738161 kg ve 60.781.37 gün; ABD orijinliler için aynı sırayla 296.115.1 gün, 8383441 kg, 7450240 kg ve 57.872.06 gün bulunmuştur. Laktasyon süresinde orijin ve laktasyona giriş yaşı (P<0.001 ve P<0.05) gerçek süt veriminde laktasyon sırası (P<0.01), 2 x 305 gün süt veriminde orijin ve laktasyona giriş yılı (P<0.001 ve P<0.05), kuruda kalma süresinde ise laktasyon sırasının (P<0.05) etkisi önemli bulunmuştur.

Kırşehir bölgesinde ithal edilerek yapılacak entansif Holştayn sığır yetiştiriciliğinde daha fazla döl ve süt verimi elde etmek için ABD orijinli Holştayn'lar, Estonya orijinli Holştayn'lara tercih edilebilir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the reproduction and milk yield traits together with environmental effects on different Holstein breed reared in a private intensive dairy in Kırşehir. The material used in the study was comprised of the yield data of the pregnant Holstein heifers and their calves imported from the USA and Estonia in 2011-2012. In the study, records of 260 cows (118 from USA, 142 from Estonia) for reproductive performance, records of 79 cows from Estonia for first AI dates and records of 263 cows (118 from USA, 145 from Estonia) for milk production was analyzed. Totally 495 lactation records were analyzed. The statistical analyses of the data were t- test for the proportional values and the method of least squares for impacts of environmental factors.

At the result of this study the proportional reproductive parameters found as; pregnancy, calving, stillbirth and abortion rates were  95.8 %,  88%, 3.3%  and  8.7 %for all cows; 94.3%,  85%, 4% and 10.1% for Estonian Holsteins; 98.5 %, 93.1 %, 2 %, and 4.9% for USA Holsteins respectively. Age at first insemination, interval from first insemination to pregnancy, number of insemination per pregnancy and first calving age of reproductive performance traits were 445.973.75 d, 13.042.96 d, 1.3540.076 and 24.590160 d for Estonian Hosteins. First insemination year and seasons effect on all reproductive traits for heifers was not significant.

With regard to reproductive performance parameters; interval from calving to first insemination, interval from first insemination to pregnancy, days open, number of insemination per pregnancy, calving interval and gestation length were 84.332.01 d, 78.523.82 d, 162.454.11 d, 2.710.09; 422.434.24 d and 275.570.64 d for all cows;  87.695.47 d, 95.513.9 d, 173.649.2 d, 30.24, 426.876.96 d and 2751.09 d for Estonian Holsteins; 72.656.44 d, 52.613 d, 11412.4 d, 2.30.29, 392.313.9 d and 277.552.17 d for USA Holsteins. Origin of cows and calving season was significant (P<0.05 and P<0.001) on days to first service and first to last insemination interval (P<0.01 and P<0.05). Origin of Holsteins and calving year was also significant (P<0.001 and P<0.05) on days open and number of insemination per pregnancy(P<0.05 and P<0.05). Origin of Holsteins and calving age had effect on calving interval (P<0.05 and P<0.05). No significant difference was found for gestation length.

As for milk yield traits; the resuts of gestation lenght, actual and 2 x 305 d milk yield, dry period length were 3523.85 d, 8986113 kg and 700467.4 kg, 61.60.6 d for all cows; 370.710.1 d, 9034295 kg and 6738161 kg, 60.781.37 d for Estonian Holsteins; 296.115.1 d, 8383441 kg and 7450240 kg, 57.872.06 d for USA Holsteins. The origin of cows and age at the begining of the lactation during lactation period (P<0.001 and P<0.05), lactation number with actual milk yield (P<0.01), origin of cows and year of lactation with 2 x 305 d milk yield (P<0.001 and P<0.05), lactation number and dry period length (P<0.05) were found significant.

It can be concluded from this study that USA Holsteins are preferable to Estonian Hosteins in terms of reproductive performance and milk production in intensive Holsteinbreeding in Kırsehir region of Turkey.