Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı alan çocuk ve ergenlerde 6-hidroksi melatonin sülfat düzeyleri, uyku sorunları ve kronotip özelliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of 6-hydroxy melatonin sulfate levels, sleep problems, and chronotype characteristics in children and adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: ÖMER FARUK ÖZDEN
Danışman: DOÇ. DR. NECATİ UZUN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Bu çalışma, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı almış çocuk ve 
ergenlerde 24 saatlik idrarda total 6-Hidroksi Melatonin Sülfat (6-OH MS) düzeylerini, kronotip 
özelliklerini ve uyku sorunlarını tespit edip, DEHB'nin patofizyolojisinde melatonin 
düzeylerinin rolünü ve uyku üzerine olan etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. 
Yöntem: Araştırmaya 90 DEHB'li çocuk ve ergen ile 60 kontrol grubunu oluşturan çocuk ve 
ergen dahil edildi. Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme 
Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli Türkçe Uyarlaması (ÇDŞG-ŞY-T) kullanılarak  
yapılacak psikiyatrik muayeneyi takiben klinisyen tarafından katılımcı ile ilgili 
sosyodemografik veri formu dolduruldu. Tüm katılımcıların ebeveynleri Atilla Turgay Çocuk 
ve Ergenlerde Davranım Bozuklukları için DSM IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği 
(T-DSM-IV-Ö), Çocukluk Dönemi Kronotip Anketi ve Çocuklar İçin Uyku Bozukluğu Ölçeği 
(ÇUBÖ) doldurdu. 6-OH MS düzeylerinin tespiti için tüm katılımcılardan 24 saatlik idrar 
toplanıp bu örneklerde 6-OH MS düzeyleri Enzyme Linked ImmunoSorbent Assay (ELISA) 
yöntemi ile ölçüldü.  
Bulgular: 24 saatlik idrarda 6-OH MS düzeyleri DEHB grubunda kontrol grubuna kıyasla 
istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük saptandı. 24 saatlik idrarda 6-OH MS düzeyi ile T
DSM-IV-Ö, ÇUBÖ ve Çocukluk Dönemi Kronotip Anketi puanları arasında istatistiksel olarak 
anlamlı bir ilişki saptanmadı. DEHB grubunda ÇUBÖ toplam puanı kontrol grubuna kıyasla 
istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptandı. DEHB grubunda akşamcıl tip kronotip 
daha baskın olarak saptandı. 
Sonuç: Çalışmamız 6-OH MS düzeylerinin DEHB grubunda daha düşük olduğunu ortaya 
koyarak, melatonin metabolizmasının DEHB'nin fizyopatolojisinde rol oynayabileceğini 
düşündürmektedir. Ancak melatonin metabolizmasının ADHD üzerindeki etkilerini anlamak 
için ileri araştırmalara ihtiyaç bulunmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: 6-hidroksi melatonin sülfat, DEHB, kronotip, uyku bozuklukları

Abstract:
Aim: This study aims to determine 24-hour urine total 6-Hydroxy Melatonin Sulfate (6-OH 
MS) levels, chronotype characteristics, and sleep problems in children and adolescents 
diagnosed with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD). Also, it seeks to investigate 
the role of melatonin levels in the pathophysiology of ADHD and their effects on sleep. 
Methods: The study included 90 children and adolescents with ADHD and 60 in a control 
group. Following psychiatric evaluation using the Schedule for Affective Disorders and 
Schizophrenia for School Age Children--Present and Lifetime Version--Turkish Version (K
SADS-PL-T), sociodemographic data forms were completed by the clinicians. The parents of 
all participants completed the Atilla Turgay DSM-IV-Based Screening Scale for Disruptive 
Behavior Disorders in Children and Adolescents (T-DSM-IV-S), the Children 's Chronotype 
Questionnaire (CCTQ), and the Sleep Disturbance Scale for Children (SDSC). To measure 6
OH MS levels, 24-hour urine samples were collected from all participants, and 6-OH MS levels 
were analyzed using the Enzyme-Linked ImmunoSorbent Assay (ELISA) method. 
Results: The 24-hour urine 6-OH MS levels were significantly lower in the ADHD group 
compared to the control group. No statistically significant relationship was found between 24
hour urine 6-OH MS levels and the scores on the T-DSM-IV-S, SDSC, or CCTQ. The total 
SDSC score was significantly higher in the ADHD group compared to the control group. 
Evening chronotype was more prevalent in the ADHD group 
Conclusion: This study demonstrates that 6-OH MS levels are lower in individuals with ADHD, 
suggesting that melatonin metabolism may play a role in the pathophysiology of the disorder. 
However, further research is needed to understand the effects of melatonin metabolism on 
ADHD. 
Keywords: 6-hydroxy melatonin sulfate, ADHD, chronotype, sleep disorders