Psikolojik danışmanların danışma becerilerinin geliştirilmesi
Improving counselling skills psychological counsellors
Yazar: MUSTAFA USLU
Danışman: PROF.DR. RAMAZAN ARI
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
ÖZET 8u çalışmanın ilk amacı halihazırda görev yapan psikolojik danışmanların psikolojik danışma becerilerinden olan fiziksel ve psikolojik dinleme becerisi yeterlik düzeylerinin belirlenmesidir. Araştırmanın ilk aşaması tarama modelinde bir çalışmadır. İkinci amacı ise gelişimsel yardım becerisi eğitimi modelinin, psikolojik danışmanların fiziksel ve psikolojik dinleme becerisi düzeylerine etkisini araştırmaktır. Araştırma, öntest- sontest kontrol gruplu deneme modelinde bir çalışmadır. Araştırmanın ilk aşaması Konya, Ankara, Aksaray, Niğde, Mersin illerinde çalışan psikolojik danışma ve rehberlik bölümü mezunu psikolojik danışmanlar üzerinde yapılmıştır. Araştırma ilgili illerden 58 kadın, 52 erkek toplam 110 kişi üzerinde yapılmıştır. Psikolojik danışmanların fiziksel ve psikolojik dinleme beceri düzeyleri, fiziksel ve psikolojik dinleme yardım becerileri değerlendirme formu (FPDYBDD) ile ölçülmüştür. Araştırmanın ilk aşamasında elde edilen bulgular; hâlihazırda psikolojik danışman olarak çalışanların, fiziksel dinleme becerilerini "iyi" düzeyde değerlendirdiklerini ve psikolojik dinleme becerilerinin ise "yetersiz" düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Yine aynı bulgular, ilgili becerilerin cinsiyet ve kıdeme göre değişmediğini ortaya koymuştur. Deneme araştırmasının örneklemi Konya ilinde çalışan 21 K, 19 E, toplam 40 psikolojik danışmandan oluşmaktadır. Deneme grubu 11 K ve 9 E den oluşturulmuştur. Kontrol Grubu ise 10 K ve 10 E den oluşturulmuştur. Deneme grubundaki psikolojik danışmanlarla 14 hafta süreli, haftada 3 oturum (14x3= 52 saat) gelişimsel yardım becerisi eğitimi yapılmıştır. Deneme ve kontrol grubundaki psikolojik danışmanların fiziksel ve psikolojik dinleme beceri düzeyleri, FPDYBDÖ ile ölçülmüştür. Bu araştırmada denenen gelişimsel yardım becerisi eğitimi programı FPDYBDF ile ölçülebilen; Fiziksel Dinleme Becerileri (uygun göz ilişkisi kurabilme.uygun beden duruşu, uygun baş ve yüz hareketleri, gerekli sözel kalite) ve Psikolojik Dinleme Becerileri'ni (başlangıç düzeyde doğru empati, somutluluk, ileri düzeyde doğru empati, yüzleştirme) içermektedir. Gelişimsel yardım becerisi eğitiminde bu beceriler kazandırılırken, bilgi aktarma, modeldengösterme, grup ve bireysel danışma vb. teknikler kullanılmıştır. Deneme grubu deneklerinin öntest ve sontest puan farklarının; kontrol grubu deneklerinin öntest ve sontest puan farkları ortalamasından anlamlı düzeyde farklılığını ortaya koymak amacı ile ilişkisiz gruplar için t testi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda deneme ve kontrol grubu deneklerinin FPDYBDF' nun her alt boyutu içinde öntest - sontest puan farkları ortalamaları arasında 0.05 düzeyinde anlamlı farklılık bulunmuştur. Bulgular araştırmada denenen, gelişimsel yardım becerisi eğitimi programının, psikolojik danışmanların fiziksel ve psikolojik dinleme beceri düzeyleri arttırmada etkili olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen bulgulara bağlı olarak, halihazırda psikolojik danışman olarak çalışanların fiziksel ve psikolojik dinleme beceri düzeylerinin yeterli olmadığı, ilgili becerilerin cinsiyet ve kıdeme göre değişmediği, gelişimsel yardım becerisi eğitimi programının, psikolojik danışmanların fiziksel ve psikolojik dinleme beceri düzeylerini arttırmada etkili olduğunu, ve bu yöntemin eğitim gören veya çalışmakta olan psikolojik danışmanların, danışma becerilerini geliştirebilmelerinde kullanılabileceği önerilmiştir. m

Abstract:
SUMMARY This study has got two purposes. The first purpose is to research the efficiency levels of psychological counselor's physical and psychological listening skills in Turkey. The second purpose is to evaluate the effectiveness of a counseling skill training course, on examining counselor's physical and psychological listening skills. This research is an experimental study which has got a control group, pre-test and post-test model. The first step of the research was made with psychological counselors who are from Konya, Ankara, Aksaray, Niğde and Mersin. The participants of this study consist of 58 female, 52 male and totally 110 psychological counselors. The efficiency levels of psychology counselor's physical and psychological listening skills are assessed with "physical and psychological listening skills evaluation scale" (PPLSES). Findings which are obtained revealed that the psychological counselor's physical listening skills self- assessment levels are "good" and psychological listening skills' competence levels are "insufficient". The efficiency levels of psychology counselor's physical and psychological listening skills revealed no difference regarding gender and work experience. 20 psychological counselors, majoring in counseling, enrolled in a 52 hours' (14 weeks, 3 hours) counseling training course and served as the experimental group. Another 20 psychology counselors served as the control group. The training course provided lecture, modeling, role-play, counseling audiotapes and coaching-counseling skills. At the end of the study the psychological counselor's physical and psychological listening skills were determined with a pre-test and the effectiveness of the training course was determined with a post-test on the psychological counselor's physical and psychological listening skills. Finally, the scores obtained were compared between the two groups. In order to reveal significance of differences between the test and control group's pre-test and post-test average scores obtained with PPLSES, the t test IVtechnique was used following the experimental procedure. There has been a significant difference between the average scores at 0.05 levels in all dimensions of PPLSES. Findings revealed the effectiveness of a counseling skill training course, as it was conducted in this research, to be influential on the psychological counselors' physical and psychological listening skills. Recommendations were made in line with the findings obtained. Counseling skill training course was influential on increasing the levels of physical and psychological listening skills of psychological counselors. The results of counseling skill training course indicates this approach to be helpful for improving counselors' and counseling students' competence in counseling skills.