Özel öğrenme güçlüğü olan ilkokul öğrencilerinin sayı algısına yönelik geliştirilen matematik destek programının etkisi
The effect of the mathematics support program on number sense of primary school students with special learning disabilities
Yazar: ELİFE TUĞRUL KALAÇ
Danışman: PROF. DR. MACİD AYHAN MELEKOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Destek eğitim programları = Suppord education programs ; Diskalkulik = Dyscalculia ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Sayılar = Numbers ; Özel öğrenme bozukluğu = Special learning disorder ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı özel öğrenme güçlüğü olan ve matematik güçlüğü/ diskalkuli yaşayan ilkokul 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin sayı algılarına yönelik geliştirilen Matematik Destek Programının (MADEP) etkisini incelemektir. Diskalkuli için geliştirilen ölçme araçlarının içeriği göz önünde bulundurularak ve ilgili literatür taranarak oluşturulan MADEP, matematik alanının sayma, sayıları karşılaştırma, zihinsel sayı doğrusu, görsel çokluk algısı, şipşak sayma becerisi, informal (zihinden) toplama-çıkarma, formal toplama-çıkarma ve zihinden toplama-çıkarma işlemine dayalı sözel problem çözmeye yönelik etkinlik ve aktiviteleri içermektedir. Ayrıca MADEP, çoklu duyu ile eğitsel nörobilim yaklaşımını temel alan ve somut-temsili-soyut sıralı öğretim yöntemini, üçlü kodlama stratejisini ve onluk kart modelini kullanarak oluşturulan bir müdahale programıdır. 
Yöntem: Bu araştırma, nicel yaklaşımlardan öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desen ile yapılmıştır. Katılımcıların belirlenmesinde Diskalkuli Tarama Aracı'ndan alınan puanlar kullanılmıştır. Çalışma grubunun oluşturulmasında kolay örneklem yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın müdahale programının uygulanmasına izin veren kurum "deney grubu" (16 kişi), izin vermeyen kurum ise "kontrol grubu" (17 kişi) olarak belirlenmiştir. MADEP küçük grup (3-5 kişi) çalışması olarak, beş hafta boyunca, haftada iki gün, günde iki ders ve iki oturum üst üste olmak üzere toplam 18 ders olarak uygulanmıştır. Veri toplama aracı olarak Diskalkuli Tarama Aracı, Panamath Testi, Başarı Testi, Sayı Farkı Testi ve Şipşak Sayılama Testi kullanılmıştır. Araştırmanın sosyal geçerlik değerlendirmesi için katılımcılara Sosyal Geçerlik Anketi uygulanmıştır. 
Bulgular: Şipşak Sayılama Testi sonuçlarına göre, grupların öntest-sontest puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Sayı Farkı Testi'nden alınan puanların analiz sonuçlarına göre, grupların öntest puanları arasında kontrol grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Bu testin sontest puanlarına göre ise deney grubu anlamlı bir farklılık göstermiştir. Grupların Panamath Testi'nden alınan puanların analiz sonuçlarına göre, grupların öntest-sontest puanları arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Başarı Testi'nden alınan puanların analiz sonuçlarına göre, grup içi ön test-son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Grupların Diskalkuli Tarama Aracı'ndan aldığı öntest ve izleme testi puanları arasında ise anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Araştırmanın sosyal geçerlik değerlendirmesine göre, katılımcılar MADEP'in sayılar ile ilgili bilgilerini arttırdığını, derslerin hoşlarına gittiğini, kullanılan "onluk kart" modelinin sayma işlemi yapmayı kolaylaştırdığını, derslerde yapılan çalışma sayfalarını çözmekten zevk aldıklarını ve derslerin anlaşılmasının kolay olduğunu belirtmiştir.  
Sonuç ve Öneriler: Bu çalışma, yüksek uygulama güvenirliği ile sunulan MADEP'in katılımcıların matematik alanındaki sayma (düzenli nokta sayma), sayıları karşılaştırma ve şipşak sayılama becerilerini olumlu etkilediğini göstermiştir. Aynı zamanda müdahale programı, katılımcıların formal ve informal toplama-çıkarma ile zihinden toplama-çıkarma işlemine dayalı sözel problemleri çözme becerilerinde pozitif bir etki ve toplama-çıkarma işlemi akıcılığında olumlu bir artış sağlamıştır. Bu bulgulara göre, somut-temsili-soyut sıralı öğretim yöntemi ile oluşturulan MADEP'in, ÖÖG olan ve MG yaşayan bireylerin sayı algısını geliştirmede etkili olduğu söylenebilir. Ancak katılımcıların görsel sayı algısında anlamlı bir farklılık olmamıştır. Bu çalışmanın sınırlılığı Diskalkuli Tarama Aracı'nın sontest puanlarında veri kaybı yaşanmasıdır. Bu testin izleme puanı sonucuna dayanarak, katılımcıların nokta sayma, sembolik sayıları karşılaştırma ve sayı doğrusunda tahmin becerilerinde müdahale programının etkili olmadığını belirtmek şüphelidir. Bu durum ile gerekli açıklamalar ilgili yerlerde tartışılmıştır. Ek olarak, çalışmanın sosyal geçerlik verilerine göre, müdahaleye katılan bireylerin MADEP'ten olumlu yönde fayda sağladığını ve yararlı bir uygulama olduğunu gösteren sonuçlar elde edilmiştir.

Anahtar kelimeler: Diskalkuli, Matematik Güçlüğü, Özel Öğrenme Güçlüğü, Sayı Algısı, İlköğretim Matematik

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to examine the effect of the Mathematics Support Program (MASP) on the number sense of primary school students in the 3rd and 4th grades with specific learning disabilities (SLD) who have dyscalculia/math difficulties (MD). MASP, which was developed by analyzing the content of the measurement tools developed for dyscalculia and reviewing the relevant literature, consists of activities and methods in the field of mathematics for counting, comparing numbers, mental number lines, visual number sense, subitizing skills, informal (mental) addition subtraction, formal addition subtraction, and verbal problem-solving based on mental addition subtraction. In addition, MASP is an intervention program based on the multi-sensory and educational neuroscience approaches, using the concrete-representation-abstract sequential teaching method, triple coding strategy and ten frame model.
Method: In this research, experimental design with pretest-posttest control group, which is one of the quantitative approaches, was used. Scores from the Dyscalculia Screening Tool were used in the evaluation of the participants. Convenience sampling method was used in the formation of the study groups. The sample was created according to whether the special education and rehabilitation centers where the study would be conducted allowed the intervention program. For this reason, the institution that allowed the implementation of the intervention program of the research was determined as the "experimental group" (16 participants), and the institution that did not allow it was determined as the "control group" (17 participants). MASP was administered as a small group (3-5 participant) study for five weeks, two days a week, two lessons a day, and two consecutive sessions, a total of 18 lessons. Dyscalculia Screening Tool, Panamath Test, Achievement Test, Number Difference Test and Subitizing Test were used as data collection tools. Social Validity Questionnaire was applied to the participants for the social validity evaluation of the research.
Results: According to the results of the Subitizing Test, a significant difference with respect to the experimental group was found between the pretest-posttest scores of the groups. According to the results of the Number Difference Test, a significant difference with respect to the control group was found between the pre-test scores of the groups. According to the post-test scores of the Number Difference Test, it was concluded that there was a significant difference with respect to the experimental group. According to the results of the Panamath Test, the pretest-posttest scores of the groups did not differ significantly. According to the results of the Achievement Test, a significant difference was found between the pre-test and post-test scores with respect to the experimental group. The pretest and follow-up test scores of the groups from the Dyscalculia Screening Tool did not differ significantly. According to the social validity evaluation of the research, the participants stated that MASP increased their knowledge about numbers, they enjoyed the lessons, the "ten frame" model used made counting easier, they enjoyed solving the worksheets in the lessons, and the lessons were easy to understand.
Conclusion and Suggestions: This study showed that MASP, with high implementation reliability, positively affected the participants' ability to count (grouped dots counting), compare numbers, and subitizing in the field of mathematics. At the same time, MASP positively affected the participants' abilities in formal addition subtraction, informal addition subtraction, and verbal problem-solving based on mental addition subtraction. Moreover, MASP provided a positive increase in fluency in the addition subtraction process. According to the findings, the concrete-representational-abstract (CRA) sequential teaching method, which constitutes the basic structure of MASP, is effective in improving the number sense of individuals with SLD who have math difficulties (MD). However, there was no significant difference in the visual number perception of the participants compared to the control group. The limitation of this study is the loss of data in the posttest scores of the Dyscalculia Screening Tool. Based on the follow-up score of the test, it is doubtful to state that the intervention program was not effective in improving the participants' abilities to count dots, compare symbolic numbers, and guess on the number line. The necessary explanations for this situation are discussed in the relevant places. In addition, according to the social validity data of the study, the participants in the intervention benefited positively from MASP, and the implementation of MASP was useful.

Keywords: Dyscalculia, Math Disabilities/Math Difficulties, Specific Learning Disabilities/Specific Learning Difficulties, Number Sense, Primary Math Education