Özel gereksinimli çocuklarda (otizm, hafif zihinsel yetersizlik, özgül öğrenme güçlüğü) konuşma akıcısızlıklarının incelenmesi
Examination of speaking disfluences in children with special needs (autism, mild intellectual disability, specific learning disability)
Yazar: ZEYNEP IŞIK
Danışman: DOÇ. DR. EVRİM GERÇEK
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Kekemelik = Stuttering ; Konuşma = Speech ; Konuşma analizi = Speech analysis ; Konuşma bozuklukları = Speech disorders ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Zeka geriliği-çocuk = Mentally retarded children ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability

Özet:
Bu araştırma ile özel gereksinimli çocuklarda konuşma akıcısızlığı normal akıcısızlık,
kekemelik, hızlı- bozuk konuşma ve kekemelik+ HBK ve tipik akıcılık açısından
incelenmiştir. Bu amaçla ÖÖG tanılı 71, OSB tanılı 7, HFZGB tanılı 44 çocuk çalışmaya
katılmıştır. Akıcısızlıkların incelenmesi amacıyla her katılımcının konuşma örneği
sohbet, dinlediği bir öyküyü ve görsel resimleri anlatma bağlamında video kaydı ile
alınmıştır. Konuşma akıcısızlığında değerlendirilen yaş, cinsiyet, ailede kekemelik ve/ya
HBK öyküsü verilerini toplamada oluşturulan 'Bilgi Formu' kullanılmıştır. Katılımcıların
konuşma üretimlerindeki akıcısızlıklar ve özellikleri hazırlanan 'Veri Analiz Formu' ile
incelenerek betimsel analizi yapılmıştır. Sonuç olarak özel gereksinim gruplarında
gözlenen akıcısızlık tipi ve özelliklerinin farklılık gösterdiği, ailede kekemelik benzeri
akıcısızlık ve/ya hızlı-bozuk konuşma öyküsü ile çocuklarda gözlenen akıcısızlıklar
arasından anlamlı bir farkın (Ki-kare test; p>0,05) olmadığı görülmüştür. Normal
akıcısızlık özelliği olarak doldurucuların ve sessiz duraklamaların anlamlı fark
oluşturduğu bulunmuş, ÖÖG ve HFZGB olan katılımcılar tarafından ortalama olarak en
sık doldurucular kullanılırken, OSB tanısı olan katılımcılar bütün sözcük tekrarı
üretiminde bulunmuştur. Gruplar arasında akıcısızlıkların dağılımı cinsiyet açısından
anlamlı bir farklılık bulunmamıştır.
Anahtar Kelimeler: Özel gereksinimli çocuklarda akıcısızlık, konuşma akıcısızlığı,
akıcısızlık, hızlı- bozuk konuşma ve kekemelik.

Abstract:
In this study, speech disfluency in children with special needs was examined in terms
of normal disfluency, stuttering, cluttering and stuttering + cluttering and typical fluency.
For this purpose, 71 children with spesific learning disability, 7 children with autism
spectrum disorder and 44 children with mild intellectual disability participated in the
study.
 In order to examine the disfluency, each participant's speech sample was recorded by
video recording in the context of conversation, telling a story he listened to and visual
pictures. The 'Information Form' was used to collect the age, gender, family history of
stuttering and/or cluttering data evaluated in speech disfluency. The disfluency and
features of the speech production of the participants were examined with the prepared
'Data Analysis Form' and a descriptive analysis was made. As a result, it was observed
that the type and characteristics of disfluency observed in the special needs groups
differed and It was found that there was no significant difference (Chi-square test; p>0.05)
between family history of stuttering-like disfluencies and/or cluttering and those
observed in children. It was found that fillers and silent pauses made a significant
difference as a characteristic of normal dysfluency, while fillers were used most
frequently on average by participants with stuttering like disfluency and mild intellectual
disability, while participants with ASD produced whole word repetition. There was no
significant difference in the distribution of disfluencies between the groups in terms of
gender.
Keywords: Disfluency in children with special needs, speech disfluency, disfluency,
cluttering and stuttering.