Klinik biyokimya laboratuvarı için klinik karar destek sistemi algoritmalarının geliştirilmesi ve performansının değerlendirilmesi
Development and performance evaluation of clinical decision support system algorithms for clinical biochemistry laboratory
Yazar: ZEYNEP DENİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİHA UYSAL
Balıkesir Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı / Tıbbi Biyokimya Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Karar destek sistemleri = Decision support systems ; Makine öğrenmesi = Machine learning ; Onay destek sistemleri = Autoverification ; Uzman sistemler = Expert systems

Özet:
Klinik kimya laboratuvarına ait analiz sonuçlarının manuel olarak doğrulanması zaman alıcı ve yorucudur, ayrıca laboratuvar çalışanları arasında farklılık gösterir. Bu çalışmanın amacı; tam kan sayımı, klinik kimya ve immünokimya analizleri için bir dizi otoverifikasyon (AV) kuralı oluşturmak ve tasarlanan kuralların performansını değerlendirmektir.
Çalışmaya tam kan sayımı, klinik kimya, immünokimya panellerine ait 69 adet test dahil edildi. AV kurallarının uygulanmasının ardından klinik karar destek sistemi (KKDS) aktive edilmeden önce uzman kullanıcılarla sistemin AV davranışının kıyaslaması yapıldı. KKDS aktivasyonu sonrası laboratuvar test sonuçlanma süresi (TSS) değişimi değerlendirildi ve AV geçiş oranları takibe alındı.
Hazırlanan algoritmalarla klinik kimya ve immünokimya için test bazında sırasıyla %79.5 ve %74.9, numune bazında %24.5 ve %57 otovalidasyon oranları elde edildi. Tam kan sayımı alt parametreleri bütüncül değerlendirme gerektirdiğinden numune bazında onaya tabi tutuldu ve AV %17.3 ile sınırlı kaldı. İki uzman kullanıcı ile kurduğumuz sisteme ait AV davranışı kıyaslandığında, uzmanlar tarafından direkt onay verilmeyen sonuçlar içinde otoverifiye olan sonuca rastlanmadı. Otoverifikasyona tabi tutulan testler için sistem tümüyle aktive olduktan sonra ortalama laboratuvar test hacminde yaklaşık %10'luk artışa rağmen TSS'de %4-9 düşüş izlendi.
Laboratuvarımızda KKDS uygulaması, kurulum sürecinde sonuç verilen test hacmindeki artışa rağmen test doğrulama sürecini dolayısıyla TSS'yi hızlandırdı. Manuel işlemlerin azalmasıyla zaman kazanılarak kritik sonuçların doğrulanmasına ve artan test istemlerine cevap verilebilir hale gelindi.

Abstract:
Manual verification of clinical chemistry laboratory analysis results is time-consuming and tedious, and varies among laboratory staff. The aim of this study was to create a set of autoverification (AV) rules for complete blood count, clinical chemistry and immunochemistry analyses and to evaluate the performance of the rules.
The study included 69 tests belonging to complete blood count, clinical chemistry and immunochemistry panels. After the AV rules were applied, the AV behaviour of the system was compared with expert users before the clinical decision support system (CDSS) was activated. After activation of the CDSS, the change in laboratory turn around time (TAT) was evaluated and AV pass rates were monitored.
With the prepared algorithms, autovalidation rates of 79.5% and 74.9% for clinical chemistry and immunochemistry on a test basis, and 24.5% and 57% on a sample basis, respectively, were obtained. Since leukocyte subgroups in the complete blood countrequired holistic evaluation, they were subject to approval on a tube basis and AV was limited to 17.3% on a sample basis. When the AV behaviour of the system we set up with two expert users was compared, no autoverified results were found among the results that were not directly approved by the experts. For the autoverified tests, a decrease of 4-9% in TAT was observed after the system was fully activated, despite an increase of approximately 10% in the average laboratory test volume.
In our laboratory, the implementation of the AV system accelerated the test validation process and therefore the TSS, despite the increase in the volume of tests finalised during the setup process. With the reduction of manual procedures, more time was saved, allowing the verification of critical results and increased test requests to be responded.