Ameliyat öncesi dönemde hemşirelerin hasta eğitimi ve bilgilendirme işlevini yapma durumu
The status of function of nurses to provide patient education and information within the pre-operative period
Yazar: ŞERİFE GÖZDE TOHUMAT
Danışman: PROF. DR. NEVİN KANAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi = Surgery ; Cerrahi-operatif = Surgery-operative ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Postoperatif dönem = Postoperative period

Özet:
Bu çalışma, hemşirelerin ameliyat öncesi dönemde hasta eğitimi ve bilgilendirme işlevini yapma durumunu incelemek amacıyla tanımlayıcı olarak planlandı ve uygulandı.
Araştırmanın evrenini, 6 Ocak - 31 Mart 2015 tarihleri arasında, İstanbul ili Avrupa yakasında bulunan 10 hastanenin genel cerrahi servislerinde çalışan 194 hemşire oluşturdu. Araştırma planlanırken örneklem seçimine gidilmeyip, evrenin tamamına ulaşmak hedeflendi. Verilerin toplandığı süreçte aktif çalışan, izinli/raporlu olmayan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 163 hemşire araştırmanın örneklemini oluşturdu. Veriler, araştırmacı tarafından oluşturulan "Veri Toplama Formu" kullanılarak toplandı. Araştırma sonucunda elde edilen veriler; tanımlayıcı normal dağılım gösteren değişkenlerin gruplar arası karşılaştırmalarında Student t test, Kruskal Wallis test, Mann Whitney U test, Pearson Ki kare test ve Fisher Freeman Halton test kullanılarak değerlendirildi. 
Araştırmaya katılan hemşirelerin %65'inin lisans mezunu; yaş ortalamalarının 30,29±7,20 olduğu; bir günde ortalama 18,93±6,25 hastaya bakım verdikleri  belirlendi. Hemşirelerin tamamı ameliyat öncesi hasta eğitimi ve bilgilendirme yaptıklarını; %77,3'ü güncel gelişmeleri izlediklerini ifade etti. Hemşirelerin ameliyat sırası döneme ilişkin eğitim ve bilgilendirme toplam puan ortalamalarının (25,63±31,14) düşük olduğu belirlendi (min:0,maks:100). Sağlık meslek lisesi mezunu, bakım verdiği hasta sayısı 10 ve altında olan ve çalıştıkları birimde hasta eğitimi yapabilmek için uygun özelliklerde ortama sahip olan hemşirelerin "eğitim ve bilgilendirme işlevini olması gerektiği şekilde yerine getirdiğini düşünme" oranının anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptandı (p<0,05). Eğitim ve bilgilendirme işlevini olması gereken şekilde yerine getirmediğini düşünen (%49,7) hemşirelerin, %47,1'i hasta sayısının çok fazla olduğunu; %31,3'ü eğitim ve bilgilendirme yapmak için zaman olmadığını gerekçe olarak belirtti.
Sonuç olarak, genel cerrahi servislerinde çalışan hemşirelerin çoğunlukla ameliyat öncesi ve sonrası döneme ilişkin hasta eğitimi ve bilgilendirme yaptığı, ancak yarıya yakın bir oranda eğitimi doğru zamanda yapmadığı; çoğunluğun süreci kullanmalarına karşın, öğretme-öğrenme sürecini etkileyebilecek faktörleri yeterince dikkate almadığı; yarısının da ameliyat sırası döneme ilişkin eğitim ve bilgilendirme yapmadığı saptandı.
Anahtar Kelimeler: Ameliyat öncesi dönem, hemşire, hasta eğitimi, cerrahi hemşireliği, ameliyat öncesi eğitim

Abstract:
This study was planned and conducted as descriptive to investigate the status of function of nurses to provide patient education and information within the pre-operative period.
Target population of the study consisted of 194 nurses who were employed at the general surgery units of 10 hospitals located in the European Side of the City of Istanbul from 6 January to 31 March 2015. Within the planning period the study, selection of samples was not preferred, and reaching all of the target population was aimed. The research sample was consisted of 163 nurses who were actively employed within the period of gathering data, who were not on leave/on sick leave and accepted to participate in the survey. The data were collected using the "Data Collection Form" created by the researcher. The data obtained at the result of the study was evaluated using the Student t-test, Kruskal-Wallis test, Mann-Whitney U-test, Pearson's Chi-Square test and Fisher-Freeman-Halton test in the intergroup comparison of the variables indicating a descriptive normal distribution. 
It was determined that 65% of the participant nurses had a license-degree and their average age was 30.29±7,.0, and they provided care to average 18.93±6.25 patients. All of the nurses specified that they provide pre-operative patient education and information and 77.3% of them specified that they follow up the current developments. The total score averages of education and information of the nurses for the intra-operative period were found low (25.63±31.14) (min:0, max:100). It was found that the ratio of "thinking of that they are fulfilling the education and information functions as they are supposed to be" of the nurses who graduated from health vocational high schools and whose number of patients they provide care was below 10 and who have an environment with features appropriate for providing patient education in the units they work in, was significantly high (p<0.05). 47.1% of the nurses who do not think that they are not fulfilling the education and information functions as they are supposed to be (49.7%) specified that the number of patients are too much and 31.3% of them specified that there was no time for providing education and information.
As a result, it was found that nurses who were employed at the general surgery units mostly provided patient education and information  related to preoperative and postoperative period, but at a rate close to half of them did not provide education at the right time; in spite of that they used patient education process, they didn't sufficiently take into account factors that may affect the teaching-learning process; also half of them didn't provided patient education and information  related to perioperative period
Key Words: Preoperative period, preoperative education, nurse, patient education, surgical nursing