Türk toplumundaki faktör XI eksikliğinin klinik fenotipi ve moleküler temeli
Clinical phenotype and molecular basis of factor xi deficiency in turkish population
Yazar: EBRU YILMAZ KESKİN
Danışman: PROF. DR. TÜRKİZ GÜRSEL
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2013
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Faktör XI eksikliği = Factor XI deficiency ; Genetik = Genetics ; Kan pıhtılaşma bozuklukları = Blood coagulation disorders ; Türk toplumu = Turkish society

Özet:
Faktör XI eksikliği değişken kanama ağırlığı ile seyreden ve nadir görülen bir koagülasyon bozukluğudur. Bu durumun en sık olarak Eşkenazi Yahudilerinde görüldüğü bilinmektedir. Literatüre bakıldığında, Türk toplumunda faktör XI eksikliği olan bireylerin özelliklerini değerlendiren bir araştırma makalesi bulunmamaktadır. Bu çalışmada Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji BD'nin kayıtlarından ulaşılabilen faktör XI eksikliği olan onbir olgunun (beşi ağır eksiklikli ve altısı hafif eksiklikli) ve bu çalışma kapsamında faktör XI eksikliği tanısı alan onbeş aile bireylerinin, genetik analiz sonuçları da dahil olmak üzere verileri sunulmaktadır. İndeks olguların altısı, rutin laboratuvar incelemesinin bir parçası olarak ya da cerrahi bir girişim öncesinde istenen aktive parsiyel tromboplastin zamanının (APTZ) uzun bulunması nedeniyle tanı alırken kalan beş indeks olgu kanama kliniği nedeniyle araştırılırken tanı aldı. Etkilenmiş olan onbeş aile üyesinin hiçbirisi bu çalışma öncesinde kendilerinde olan faktör XI eksikliğinin farkında değildi. Onbir indeks olgulu bu çalışmada dört tanesi daha önceden tanımlanmamış olan on farklı mutasyon bulundu. Faktör XI eksikliğinin tanınmasını zorlaştıran etkenlerin varlığından dolayı, bu bozukluğun ülkemizde de gerçekte olduğundan daha az tanınıyor olması olasıdır. Türkiye'de akraba evliliği oranının yüksek olduğu göz önünde bulundurulduğunda, özellikle homozigot mutasyonlardan kaynaklanan ağır eksikliğin sık olduğu düşünülebilir. Bu çalışmanın sonuçları, faktör XI eksikliğinin Yahudi-dışı toplumlardaki genetik bulgularının heterojen olduğunu desteklemektedir.Anahtar kelimeler: faktör XI eksikliği, genetik, başvuru bulgusu.

Abstract:
Factor XI deficiency is a rare coagulation disorder with variable bleeding severity. Its frequency is known to be highest among Ashkenazi Jews. No research study evaluated the characteristics of factor XI-deficient individuals in the Turkish population before. In this study, we report the data, including the results of the genetic analysis of eleven factor XI-deficient cases (five with severe deficiency and six with mild deficiency) registered in the records of Pediatric Hematology Department of Gazi University Medical School and their fifteen family members diagnosed as factor XI-deficient in context of this study. Six of the index cases were diagnosed during evaluation of a prolonged activated partial thromboplastin time ordered as part of routine laboratory examination or pre-operative screening, while the remainders presented with bleeding. All of the fifteen family members affected were unaware of their deficiency before. In this study with eleven index cases, ten different mutations were identified, four of them being novel. Owing to the challenge of its diagnosis, factor XI deficiency is likely to be underdiagnosed in the Turkish population, too. As the rate of consanguineous marriages is high in Turkey, severe deficiency resulting from homozygous mutations may be particularly common. The findings of this study support the genetic heterogeneity of this disorder outside the Jewish population.Keywords: factor XI deficiency, genetic, presenting sign.