Rutin hemodiyalize giren hastalarda karotis intima media kalınlığının hemoglobin variabilitesi ve biyokimyasal parametrelerle ilişkisi
The relationship between carotid intima media thickness and hemoglobin variability and biochemical parameters in patients undergoing hemodialysis
Yazar: ZEYNEP BANU TOPALOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. EDİP ERKUŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Erzurum Bölge Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
Amaç: Son dönem böbrek yetmezliği (SDBY) tanısı olup rutin hemodiyalize giren hastalarda karotis intima media kalınlığının (CIMT) hemoglobin variabilitesi ve biyokimyasal parametrelerle ilişkisininin değerlendirilmesi
Materyal metod: Çalışmamıza 2023-2024 yılları arasında Erzurum Şehir Hastanesi hemodiyaliz ünitesinde SDBY nedeniyle rutin hemodiyalize giren yaşları 18-99 arasında olan  45'i erkek, 55'i kadın 100 hasta alındı. Hastaların birebir olarak kendilerinden veya gerekli durumlarda dosyalarından geriye dönük olarak demografik veriler ve tetkik sonuçları alındı. Bu işlemlerden sonra 12 aydan uzun süredir hemodiyalize giren hastaların aylık rutin takiplerinde bakılan hemogram, biyokimyasal tetkikleri, hemodiyaliz yeterliğinin göstergerleri olan Kt/V, üre düşüş oranı (URR) aylık değerleri kaydedildi. Bu değerler toplanıp 12 ye bölünerek ortalama verileri not alındı. Ayrıca hemoglobin variabilitesi aylık hemoglobin seyrine göre değerlendirildi. Hastalar ortalama hemoglobin değerine göre ve hemoglobin variabilitesine göre gruplara ayrıldı. Aterosklerozun erken bir belirteci olarak kabul edilen CIMT sertifikalı bir okuyucu tarafından ultrason cihazı ile noninvaziv manuel olarak olarak bakıldı. Hastaların CIMT ile hemoglobin variabilitesi, hemoglobin ortalamaları, biyokimyasal tetkikleri, hemodiyaliz yeterlilik belirteçleri arasındaki ilişkisine bakıldı.  
Bulgular: Hemoglobin variabilitesi izlenen olguların ortalama CIMT ölçümleri 0,81 ± 0,19 mm, izlenmeyenlerin ise 0,79 ± 0,17 mm idi.  Gruplar arasında CIMT ölçümleri açısından farklılık izlenmedi (p=0,609). Ancak hemoglobin variabilitesi olan grupta CIMT daha kalın saptandı. Hemoglobin variabilitesi izlenenlerin kalsiyum seviyesi izlenmeyenlerden anlamlı derecede daha yüksekti (p=0,005). Erkeklerin CIMT kalınlığı kadınlardan daha fazlaydı (p=0,002). Diyabetes mellitus (DM) olanların CIMT kalınlığı olmayanlardan anlamlı derecede daha fazla idi (p=0,019). CIMT ölçümleriyle Kt/V (p=0,004) ve URR (p=0,004) arasında negatif yönde korelasyon izlendi.
           Sonuç: Çalışmamızda saptadığımız en önemli nokta hemodiyaliz hastalarında Kt/V ile URR'nin CIMT ile negatif korelasyona sahip olması ve DM tanılı hastalarda DM tanısı olmayan hastalara göre CIMT kalınlığının daha büyük olarak tespit etmemizdir. Yeterli hemodiyalizin ve regüle edilen DM'nin CIMT kalınlığının azalmasını ve periferik vasküler ve kardiyovasküler hastalıkların azalmasını sağlayacaktır. Hemoglobin variabilitesi ve CIMT arasında anlamlı ilişki bulamadık. Ancak CIMT kalınlığı hemoglobin variabilitesi olan grupta daha kalın bulundu. Bu konuda yapılacak daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Kronik böbrek hastalığı, son dönem böbrek yetmezliği, CIMT, hemoglobin variabilitesi

Abstract:
Objective: Evaluation of the relationship between carotid intima media thickness (CIMT) and hemoglobin variability and biochemical parameters in patients diagnosed with end-stage renal failure (ESRD) and undergoing routine hemodialysis.
Material and method: Our study included 100 patients, 45 men and 55 women, aged between 18 and 99, who underwent routine hemodialysis due to ESRD in the hemodialysis unit of Erzurum City Hospital between 2023 and 2024. Demographic data and examination results were obtained from the patients individually or retrospectively from their files when necessary. After these procedures, hemogram, biochemical tests, and monthly values of Kt/V and urea reduction rate (URR), which are indicators of hemodialysis adequacy, were recorded during routine monthly follow-ups of patients who had been on hemodialysis for more than 12 months. These values were added together and divided by 12, and the average data was noted. Additionally, hemoglobin variability was evaluated according to the monthly hemoglobin course. Patients were divided into groups according to mean hemoglobin value and hemoglobin variability. It was examined manually and non-invasively with an ultrasound device by a CIMT-certified reader, which is considered an early indicator of atherosclerosis. The relationship between CIMT and hemoglobin variability, hemoglobin averages, biochemical tests, and hemodialysis adequacy markers of the patients was examined.
Results: The average CIMT measurements of the cases in which hemoglobin variability was monitored was 0.81 ± 0.19 mm, and in those without monitoring it was 0.79 ± 0.17 mm.  There was no difference between the groups in terms of CIMT measurements (p = 0.609). However, CIMT was found to be thicker in the group with hemoglobin variability. Calcium levels of those whose hemoglobin variability was monitored were significantly higher than those whose hemoglobin variability was not monitored (p=0.005). CIMT thickness was greater in men than in women (p=0.002). CIMT thickness of patients with diabetes mellitus (DM) was significantly greater than those without (p = 0.019). A negative correlation was observed between CIMT measurements and Kt/V (p=0.004) and URR (p=0.004).
Conclusion: The most important point we found in our study is that Kt/V and URR have a negative correlation with CIMT in hemodialysis patients, and we found that CIMT thickness is greater in patients diagnosed with DM than in patients without a diagnosis of DM. Adequate hemodialysis and regulated DM will reduce CIMT thickness and reduce peripheral vascular and cardiovascular diseases. We could not find a significant relationship between hemoglobin variability and CIMT. However, CIMT thickness was found to be thicker in the group with hemoglobin variability. More studies are needed on this subject.
Key Words: Chronic kidney disease, end-stage renal failure, CIMT, hemoglobin variability