İnsan Bakım Kuramı'na temellendirilmiş kısa dönem mindfulness meditasyonu ile sanal gerçekliğin laparoskopik kolesistektomi planlanan hastalar üzerine etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of Theory of Human Caring based short-term mindfulness meditation and virtual reality on patients scheduled for laparoscopic cholecystectomy
Yazar: SEÇKİN KARAKUŞ
Danışman: PROF. DR. NADİYE ÖZER
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Hemşirelik bakımı = Nursing care

Özet:
Amaç: Bu araştırma, İnsan Bakım Kuramı'na temellendirilmiş kısa dönem mindfulness meditasyonu ile sanal gerçekliğin laparoskopik kolesistektomi planlanan hastalar üzerine etkilerinin karşılaştırılması amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Randomize kontrollü bu araştırma, laparoskopik kolesistektomi planlanan 160 hasta ile yürütülmüştür. Mindfulness meditasyonu ve sanal gerçeklik gruplarında yer alan hastalara ameliyat öncesi dönemde iki kez girişim uygulanmıştır. Hastalardan perioperatif süreçte Tanıtıcı Özellikler Formu, Cerrahi Korku Ölçeği, Richard-Campbell Uyku Ölçeği, Numerik Orantılama Ölçeği, İyileşme Kalitesi-15 Anketi, Watson İyileştirici Süreçlerine Göre Hasta Memnuniyeti Değerlendirme Formu ve Hasta İzlem Formu kullanılarak veri toplanmıştır. 
Bulgular: Ameliyat öncesi yapılan iyileşme kalitesi ön değerlendirmesinde mindfulness meditasyonu (127.55±5.50), sanal gerçeklik (127.21±7.21) ve kontrol (127.94±8.89) grupları arasında iyileşme kalitesi puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık bulunmazken ameliyat sonrası dönemde yapılan son değerlendirmede iyileşme kalitesi puanının mindfulness meditasyonu (115.40±3.96) grubunda sanal gerçeklik (105.38±5.39) ile kontrol (96.37±7.12) gruplarından yüksek olduğu, gruplar arası iyileşme kalitesi ortalamaları açısından en az düşüşün mindfulness meditasyonu grubunda yaşandığı ve bunu sırasıyla sanal gerçeklik ile kontrol grubunun izlediği saptanmıştır.
Sonuç: İnsan Bakım Kuramı'na temellendirilen mindfulness meditasyonu uygulamasının laparoskopik kolesistektomi planlanan hastalarda cerrahi korku, uyku kalitesi, bulantı şiddeti, ağrı şiddeti, iyileşme kalitesi ve hasta memnuniyeti üzerindeki olumlu etkilerinin sanal gerçeklik uygulamasının etkilerinden fazla olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Bilinçli farkındalık, hemşirelik bakımı, iyileşme, meditasyon, sanal gerçeklik

Abstract:
Aim: This study aims to compare the effects of the Theory of Human Caring based short-term mindfulness meditation and virtual reality on patients scheduled for laparoscopic cholecystectomy.
Material and method: This randomized controlled trial was conducted with 160 patients scheduled for laparoscopic cholecystectomy. Patients in the mindfulness meditation and virtual reality groups were administered two interventions in the preoperative period. In the perioperative process, data were collected by using Descriptive Characteristics Form, Surgical Fear Scale, Richard-Campbell Sleep Questionnaire, Numerical Rating Scale, Quality of Recovery-15 Questionnaire, Watson Caritas Patient Score, and Patient Follow-up Form.
Results: While there was no significant difference in the quality of recovery score averages between the mindfulness meditation (127.55±5.50), virtual reality (127.21±7.21) and control (127.94±8.89) groups in the first evaluation of the quality of recovery before surgery, in the last evaluation made in the postoperative period, quality of recovery score was higher in the mindfulness meditation (115.40±3.96) group than in the virtual reality (105.38±5.39) and control (96.37±7.12) groups. The least decrease in terms of quality of recovery averages between groups was experienced in the mindfulness meditation group, followed by the virtual reality group, and the control group respectively.
Conclusion: It was determined that the positive effects of the Theory of Human Caring based mindfulness meditation application on surgical fear, sleep quality, nausea severity, pain intensity, quality of recovery, and patient satisfaction in patients planned for laparoscopic cholecystectomy were greater than the effects of virtual reality application.
Key Words: Mindfulness, nursing care, recovery, meditation, virtual reality