İş ve sosyal uyum ölçeğinin (İSUÖ-Ç/E) çocuk ve ebeveyn formunun Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması /
Yazar: GENCAY KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLSER ŞENSES DİNÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ana-baba = Parents ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Sosyal uyum = Social adjustment ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales ; İş uyumu = Work harmony

Özet:
Amaç: Psikiyatrik hastalıklar, çocuk ve ergenin işlevselliğini birçok alanda olumsuz etkileyebilmektedir. Bu çalışmada pek çok psikiyatrik hastalıkta tanı, tedavi ve takip süreçlerinde faydalı olabileceği öngörülen, işlevsellikteki bozulmanın düzeyini ve bozulma alanlarını değerlendiren (okul, günlük beceriler, sosyal aktiviteler, hobiler, aile ve ilişkiler) İş ve Sosyal Uyum Ölçeği'nin çocuk/ergen ve ebeveyn formunun (İSUÖ-Ç/E ve İSUÖ-E) Türkçe geçerlilik ve güvenilirliğinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmaya 8-18 yaş arasındaki 298 herhangi bir anksiyete bozukluğu tanısı olan ve 107 sağlıklı çocuk/ergen ve ebeveyni katıldı. Tüm katılımcılara araştırmacı tarafından Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi–Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli-DSM-V (ÇDŞG-ŞY-DSM-5-T) uygulandı. Çalışmaya katılan çocuk/ergenlerden Çocuklar için Kaygı Bozuklukları Değerlendirme Ölçeği (KAYBÖ), Çocuk/Ergenler için Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇİYKÖ), İSUÖ-Ç/E formunu doldurmaları istendi.  Ebeveynleri ise araştırmacı tarafından hazırlanmış sosyodemografik veri formu, ÇİYKÖ ebeveyn formu, İSUÖ-E formunu doldurdu. Klinik Global İzlenim Ölçeği (KGİ) ve Çocuklar için Genel Değerlendirme Ölçeği (ÇİGDÖ) ise görüşme sonunda araştırmacı tarafından dolduruldu. Çalışma grubundan rastgele seçilen 100 çocuk/ergen ise ilk değerlendirmeden 2 hafta sonra tekrar çağırılarak test-tekrar test güvenilirliği açısından İş ve Sosyal Uyum Ölçeğinin çocuk/ergen ve ebeveyn formlarının bir kez daha doldurulması istendi. Çalışmanın geçerlilik analizinde iç yapı geçerliliği, dış yapı geçerliliği, faktör geçerliği ve ayırt edici geçerlilik; güvenirlik analizinde ise iç tutarlılık ve test-tekrar test güvenirliği incelenmiştir. 
Bulgular: Çalışmamızda İSUÖ çocuk/ergen ve ebeveyn formlarının Türkçe uyarlamasının geçerliğini değerlendirmek amacıyla iç yapı geçerliliği için Rasch Analizi kullanılmıştır. Bunun için öncelikle cevap kategorileri Rasch modeline uyumlandırılmış, ardından madde uyum istatistiği, yerel bağımsızlık istatistiği, tek boyutluluk analizi ve değişen madde fonksiyonu analizi yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre elde edilen değerlerin istatistiksel olarak yeterli olduğu, İSUÖ-Ç/E ve İSUÖ-E formlarının iç yapı geçerliliğinin sağlandığı görülmüştür.  Faktör geçerliliği için doğrulayıcı faktör analizi uygulanmış ve faktör yükleri ve faktörler arasındaki kovaryant parametreleri istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Eş zamanlı geçerlilik analizlerinde İSUÖ-Ç/E ve İSUÖ-E formlarının toplam puan ve alt test puanları ile diğer ölçekler incelendiğinde ÇİYKÖ ile arasında negatif yönlü güçlü ilişki, KAYBÖ ile arasında pozitif yönlü güçlü ilişki, ÇİGDÖ ile arasında negatif yönlü güçlü ilişki ve KGİ ile arasında pozitif yönlü güçlü ilişki tespit edilmiştir. Ayırt edici geçerlilik için ise ROC analizi yapılmıştır ve hasta ve sağlıklıyı ayırma konusunda İSUÖ-E formunun performansı mükemmel, İSUÖ-Ç/E formunun performansının ise iyi ve mükemmel arasında olduğu görülmüştür. İSUÖ-Ç/E ve İSUÖ-E formu için elde edilen AUC değerleri (sırasıyla 0.849, 0.931) ölçeğin ayırt edici geçerliliğe sahip olduğunu göstermiştir. Güvenilirlik değerlendirmesinde ölçeğin iç tutarlığını değerlendirmek için bakılan Cronbach α katsayısı ebeveyn formunda 0.755, çocuk/ergen formunda 0.750 bulunmuştur. Test-tekrar test değerlendirmesinde ise ebeveyn ölçeği toplam puanlarındaki korelasyon katsayısı 0.934- p<0.001, (n=100), çocuk/ergen ölçeği toplam puan korelasyon katsayısı ise 0.937- p<0.001 bulunmuştur. 
Sonuç: İş ve Sosyal Uyum Ölçeğinin çocuk/ergen ve ebeveyn formu Türkçe dilinde geçerli ve güvenilirdir. Çalışmamızın çocuk ve ergenlerde işlevsellik alanında yapılan çalışmalara ve klinik uygulamaya katkıda bulunacağı düşünülmektedir.

Anahtar sözcükler: Çocuk/ergen, işlevsellik, geçerlilik, güvenilirlik

Abstract:
Objective: Psychiatric diseases can negatively affect the functionality of children and adolescents in many areas. The Child/Adolescent and Parental Work and Social Adjustment Scale (WSAS) evaluates the level of impairment and areas of impairment (school, daily skills, social activities, hobbies, family and relationships), which is predicted to be useful in the diagnosis, treatment and follow-up processes of many psychiatric diseases. The aim of this study is to examine the validity and reliability of the Turkish version of the ISUÖ-Ç/E and İSUÖ-E.
Methods: 298 children/adolescents aged 8-18 years with any anxiety disorder diagnosis and 107 healthy children/adolescents and their parents participated in the study. Kiddie Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia Present and Lifetime Version was administered to all participants by the researcher. Children/adolescents participating in the study were asked to fill out the Screen for Child Anxiety Related Disorders (SCARED), The Pediatric Quality of Life Inventory (PedsQL), and the ISUO-Ç/E form. The parents, on the other hand, filled out the sociodemographic data form prepared by the researcher, the PedsQL parent form, and the İSUÖ-E form. The Clinical Global Impression Scale (CGI) and Clinical Global Assessment Scale (CGAS) were completed by the researcher at the end of the interview. 100 children/adolescents randomly selected from the study group were called again 2 weeks after the first evaluation and asked to fill in the child/adolescent and parent forms of the İSUÖ once again in terms of test-retest reliability. For the validity analysis of the study, internal construct validity, external construct validity, factor validity and discriminant validity; In the reliability analysis, internal consistency and test-retest reliability were examined.
Results: In our study, Rasch Analysis was used for internal construct validity in order to evaluate the validity of the Turkish version of the ISUÖ child/adolescent and parent forms. Initially, response categories were adapted to the Rasch model, and item fit statistics, local independence statistics, strict unidimensionality analysis and Differential Item Functioning-DIF analysis were performed. According to the results of the analysis, it was seen that the values ​​obtained were statistically sufficient, and the internal validity of the İSUÖ-Ç/E and İSUÖ-E forms were ensured. Confirmatory factor analysis was applied for factor validity and factor loadings and covariant parameters between factors were found to be statistically significant. In the concurrent validity analyzes, when the total score and subtest scores of the İSUÖ-Ç/E and İSUÖ-E forms and other scales are examined, there is a strong negative relationship between PedsQL and CGAS, a strong positive relationship with SCARED and CGI. ROC analysis was performed for discriminant validity, and it was seen that the performance of the İSUÖ-E form was excellent, while the performance of the İSUÖ-Ç/E form was between good and excellent in terms of distinguishing between the patient and the healthy. The AUC values ​​(0.849, 0.931, respectively) obtained for the İSUÖ-Ç/E and İSUÖ-E forms showed that the scale had discriminant validity. The Cronbach α coefficient, which was used to evaluate the internal consistency of the scale in the reliability evaluation, was found to be 0.755 for the parent form and 0.750 for the child/adolescent form. In the test-retest evaluation, the correlation coefficient in the parent scale total scores was 0.934- p<0.001, (n=100), and the child/adolescent scale total score correlation coefficient was 0.937-p<0.001.  
Conclusion: The child/adolescent and parent form of the Work and Social Adjustment Scale is valid and reliable in Turkish with new name as ''ISUÖ''. We suggest that our study will contribute to studies and clinical practice in the field of functionality in children and adolescents.

Keywords: Child/adolescent, functionality, validity, reliability