Endüstriyel alanda çalışan işçilerin sağlık davranışlarının saptanması ve geliştirilmesi
Promotion and determination of health behaviours of the workers who work in the industry
Yazar: MELEK NİHAL ESİN ÖZABACI
Danışman: DOÇ.DR. SEMRA ERDOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Meslek sağlığı hemşireliği = Occupational health nursing ; Sağlık = Health ; İşçiler = Workers

Özet:
148 8. ÖZET Bu çalışma, çalışan bireylerin Sağlıklı Yaşam Biçimi davranışlarını ve etkileyen faktörleri belirleyerek İş Sağlığı geliştirme programlarına zemin hazırlamak ve bireylerin Bilişsel Algılama Faktörlerini ve Sağlığı Geliştiren davranışlarını ölçen ölçekleri Türk literatürüne kazandırmak amacıyla Tanımlayıcı ve Metadolojik Olarak planlanmıştır. Deneklerin Sağlık Davranışları Pender tarafından geliştirilen Sağlığı Geliştirme Modeline göre araştırılmıştır. Çalışma; İstanbul'da Endüstri alanında faaliyet gösteren toplam 3000 çalışanı olan A ve B fabrikalarından sistematik örnekleme yöntemiyle seçilen 450 işçi üzerinde gerçekleştirilmiştir. İki aşamalı planlanan çalışmanın her iki aşamasında da aynı örneklem grubuyla çalışılmıştır. İlk aşamada İngilizce olan; Çok Boyutlu Sağlık Kontrolü, Sağlığın önemi, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeklerinin geçerlik ve Güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Madde toplam puan korelasyonu, Kuder Richardson 20 güvenirliği ve test-tekrar test analizleri ile inceleme sonu cunda dil farklılıkları açısından karşılaştırılan ölçeklerin birbirine çok benzediği, yüksek iç tutarlılığa sahip olduğu ve yapı geçerliliğinin yeterli olduğu belirlenmiştir. İkinci aşamada; deneklerin Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları ve bu davranışları etkileyen Bilişsel algılama ve Değiştirilebilir faktörler ve bunların arasındaki ilişki; yüzdelik, Student-t testi, Varyans Analizi (ANOVA), korelasyon teknikleri ile incelenmiş ve literatür bilgileri ile tartışılmıştır.149 Sonuç olarak; deneklerin Sağlıklı Yaşam Biçimi davranışlarının orta düzeyde olduğu, Bilişsel Algılama faktörlerinin düşük olduğu, erkeklerin sağlık davranışlarının yüksek olduğu, sağlık davranışlarının yaş, eğitim, çalışma yılı, statü, kentsel kesimde yaşama, iyi insanlararası iletişime paralel olarak arttığı bulunmuştur. Çalışma bulguları sağlığı geliştirme modelinin hipotezlerini destekler niteliktedir.

Abstract:
150 SUMMARY This study was planned as descriptive and methodological in order to prepare a setting for workplace health promotion programs by determining healthy lifestyle behaviours of the individuals and the factors affecting them and also to cause the Turkish medical literature to bring in scales which measure cognitive-perceptual factors and health promotion behaviours. Health behaviours of the subjects were investigated according to health promotion model which was developed by Pender. This study was performed on 450 workers who were chosen by systematic sampling method. These workers were chosen from A and B factories in Istanbul in which there were 3000 workers and which were in the field of industry. This study was planned as a two stage study and both stages were carried out with the same sample group. In the first stage, which was in English, the validity and reliability studies of multidimensional health locus of control scale, importance of health scale, and healthy lifestyle behaviours were carried out. After investigations performed by means of total item score correlation, Kuder Richardson 20 reliability and test-retest analyess, it was detected that the scales, which were compared with respect to language differences, were very similar to each other, that they had high consistence and that structural validity was satisfactory. In the second stage, healthy lifestyle behaviours of the subjects and cognitive-perceptual and modifiable factors, which can affect these behaviours, and the correlations between them were investigated by means of percentage, student-t test, variance analyiss and ANOVA correlation151 techniques and discussed in the light of the information existed in the literature. As a result, it was found that healthy lifestyle behaviours of the subjects were at a moderate level, that cognitive-perceptual factors were low, and that health behaviours in men are at a high level, and that health behaviours were improved parallel to age, education, the total of working years, status, living in an urbanized district and good interpersonal communication. The findings in this study are in support of the hypotheses in health promotion model.