Liman ? kent etkileşimi, Körfez ilçesi örneği
Port ? city interaction, Körfez district pattern
Yazar: ENGİN KUDU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUHARREM ES
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kentleşme ve Çevre Sorunları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Denizcilik = Marine ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Limanlar = Ports

Özet:
Ülkemiz kırdan kente kitlesel göç olgusu ve beraberinde gelen kentleşme sürecini hızla tamamlamaktadır. Sanayileşme kaynaklı olarak başlayan demografik süreç tamamlanmak üzeredir. Kentler oluşturulurken yapılması gereken sosyal ve kurumsal düzenlemeler geciktirilmektedir. Ülke genelindeki kentleşme sorunlarının yerel yansıması Körfez İlçesinde görülmektedir.Körfez İlçesi, Marmara bölgesinde Kocaeli iline bağlı bir ilçedir. İlçe Kocaeli yarımadasında, Güneyden İzmit Körfezi, batıdan Gebze İlçesi, kuzeyden İstanbul ili Şile ilçesi ve doğudan Derince ilçesi ile sınırlandırılmıştır. Günümüzde yoğun bir nüfusa sahip olan ilçe mekansal özelliklerinden dolayı her dönemde yerleşim yeri olarak benimsenmiştir. Sahada yerleşme tarihinin eskiye dayanması nedeniyle insan-mekan etkileşiminin de tarih öncesinde başladığı kabul edilmektedir.Çalışma sahası, liman ? kent etkileşimi kapsamında ilçe merkezi ile sınırlı tutulmuştur.Kentlerin oluşumu ve şekillenmesine neden olan birçok öğe vardır. Bu araştırmanın amacı, tarih boyunca kentlerin gelişimine büyük etkileri olmuş kıyı yapılarının (limanların) zaman geçtikçe kentin içerisine sıkışmaları sürecinde Kocaeli İli ve Körfez İlçesini incelemek, inşaası planlanan Dubai-Port Limanının bu sürece yapacağı etkileri araştırmak, disiplinler arası bağlantı tesis ederek muhtemel problemlere çözüm önerileri geliştirmektir.Kent ve limanların gelişim ve etkileşim süreçleri, iç içe ve ayrışmaları hemen imkansız olması dolayısı ile, çok planlı ve hassas bir şekilde yürütülmeli, limanların kent içerisinde boğulması ile sonuçlanacak plansız gelişime müsaade edilmemelidir.Ayrıca, liman yönetiminde dağınıklığın giderilmesi ve devlet tarafından belirlenecek politikanın liman ihtiyaçlarını da göz önüne alacak şekilde uygulanmasını sağlamak amacıyla Liman Otoritesi Modeli oluşturulmalıdır. Görevi ise liman kentlerinde, deniz, demir ve karayolu ulaşım sistemlerini, güvenliği en üst seviyede sağlayacak şekilde koordine ederek, düzenli ve kombine yük ve yolcu taşımacılığını düzenlemek, toplumun tüm kesimlerinin bu koordinasyondan en yüksek randımanla faydalanması için gerekli bilgi ve iletişimi sunmak olmalıdır.Körfez İlçesi gibi, stratejik konumu itibarı ile gelişme ihtimali yüksek bir doğal liman olan bölgenin, coğrafi konumu itibarı ile arazi darlığı da düşünüldüğünde kentleşme sürecinde yapılabilecek yanlışların onarılamaz sonuçları olacağı açıktır. Bu sebeple sanayi ile içiçe geçmiş iskan alanlarının ivedilikle birbirinden ayrılması ve limanların kollektif hale getirilerek yerel yönetimlerin de müdahil olabileceği bir yapıda efektif çalışması temin edilerek uluslararası platformda rekabetçi bir yapı tesis edilmelidir. Aksi halde Liman İşletme Tesisleri ile kent birbirine gittikçe daha fazla kaynayacak ve sonuç hem kent hem de liman tesisleri açısından hareketsizlik ve hüsran olabilecektir.

Abstract:
Our country is rapidly completing the phenomenon of migration from rural to urban areas and the following urbanization process. The demographical process which originated from industrialization is about to come to an end. During the foundation of cities; the social and institutional regulations are being delayed.Körfez, is a town in Marmara Region and in the borders of Kocaeli. The town is situated in Kocaeli Peninsula, and is bordered from South by İzmit Bay, from west Gebze, from North İstanbul / Şile and from east Derince. Nowadays, the town which has a dense population has been a desiring place all through the time because of its residential specialties. As the habitation began earliar in history, it is considered that human-place interaction started in pre-historical times.The working area is restricted in the borders of the county town through the port?city interaction process according to the concept of urbanization.There are too many element to cause of foundation and to assume a definete form of the cities. The aim of this working case is; to investigate to the waterfronts (ports), which is very effective on the cities during the history, of Kocaeli City and Körfez District in the process of closeness in city, to research the effect of Dubai Port Project to above mentioned process, to improve the solution suggests by the connections between science for possible problems.Development and effect process of city and ports must execute in planned and sensitivity because of unpossibility of seperation, souldn?t permit to unplanned development, which will ended with choke of ports in cities.Moreover, Port Authority Model should be formed because of; to prevent the disorganized port management and apply the goverment policy, which will also consider ports needs. The mission of this Port Authority Model is to arrange the regular and combined cargo and passenger transportation by the coordination at high level, to present the information and communication for profit by all society from the coordination.In Körfez District, as have high possibility for development and naturel port area therefore strategic position, planning mistakes is occured the unrepairable result, by consider geographical position and land narrowness. In this respect, involved industry and house land should be seperate each other urgently, and ports should be made up competetive and effective organization, which is also effected by local administration, not only in national but also in international markets. Otherways, ports and cities will be mix much more increasingly and the result would be stillness and disappointment for both side.