21. yüzyıl kukla tiyatrosunda imge-ileti ilişkisi bağlamında kukla ve oynatıcı dinamiği
Dynamics of puppet and puppeteer's interrelation in 21. century puppet theatre within the context of image-message relevance
Yazar: IŞINSU ERSAN
Danışman: PROF. DR. SELDA KULLUK YERDELEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Disiplinlerarası = Interdisciplinary ; Kukla = Puppet ; Kukla tiyatrosu = Puppet theatre ; Modern tiyatro = Modern theatre ; İmge = Image

Özet:
Kukla tiyatrosu ile ilgili genel yargı onun çocuklar için yapılan eğlendirici
geleneksel bir form olduğu yönündedir. 21. yüzyılda, bu genel yargıyı karşılayan
oyunlar sahnelenmeye devam etse de yeniliklere, deneylere ve disiplinlerarası
çalışmalara açık bir kukla tiyatrosu giderek yaygınlaşmaktadır. Görsel dilin ve
hareket dilini yoğun olarak kullanıldığı 21. yüzyıl kukla tiyatrosu, mesaj iletiminde
imgelerden faydalanmaktadır. Çağdaş oyunlar uluslararası festivallerde farklı
kültürlerden seyircilerce anlaşılma ihtiyaçları sebebiyle görsel anlatıma daha fazla
yer vermektedirler. Görsel anlatım her yaştan izleyicinin sahnede gördüğünü
anlaması ve anlamlandırması için etkili bir anlatım biçimi olarak kukla
kumpanyaları için işlevsel bir öneme sahiptir.
"21. Yüzyıl Kukla Tiyatrosunda İmge-İleti İlişkisi Bağlamında Kukla Ve
Oynatıcı Dinamiği" başlıklı doktora bitirme çalışması, çağdaş kukla tiyatrosunu
meydana getiren unsurları ortaya koymayı, tasarım çerçevesinde oyunun seyirciye
ulaştırmak istediği mesajı imge oluşturarak nasıl somutlaştırdığını ve kukla ile
oynatıcısı arasındaki etkileşimin buna katkısını değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Bu bağlamda, temel tasarım unsurlarından çizgi, renk, biçim ve malzemenin
anlama olan etkisini bilmek algı ve anlamlandırma süreçleri içinde kullanım
olasılıklarını değerlendirmek açısından önemlidir. Kumpanyalar, kukla oyunu
yoluyla uluslararası bir iletişim kurabilmek için kültürel farklılıkların ötesindeki
insana özgü olan ortak duygu ve olgulara yönelmektedir. Bunu yaparken
kullandıkları tasarım elemanlarının çağrışım alanlarının da herkes tarafından
okunabilecek genişlikte olmasına özen gösterilmektedir. Bunun için mim, hareket
tiyatrosu, mask tiyatrosu ve animasyon disiplinlerinin imge ile ileti için
kullandıkları soyutlama ve indirgeme teknikleri faydalı olmaktadır. Bugün çağdaş
bir gösteriden söz etmek için konvansiyonel kukla tiyatrosunun kuralları dışına
çıkan, her yaşa hitap eden, işbirliğine ve deneylere açık sahne pratikleri
gerekmektedir.

Abstract:
Puppet theater, in general, tends to be perceived as a traditional form of
entertainment, especially for children. Even though puppet performances have kept
being staged projects that general opinion still in 21. century; an interdisciplinary
and experimental puppet theater becomes gradually popular. In 21. century, puppet
theater intensely uses visual language, the language of movement while utilizing images
to convey messages. Contemporary plays which are staged in international festivals have a need to make sense to the audience with different cultural backgrounds, therefore,
they include visual narration more. The visual narration is an effective way of
expression for the audience of all ages to comprehend and interpret what they see on
stage, therefore, it is functional and important for puppet companies.
Doctoral study with the title "Dynamics of Puppet and Puppeteer's
Interrelation in 21. Century Puppet Theatre Within the Context Of Image-Message
Relevance" aims to present the elements which generate contemporary puppet
theatre, and reveal how a performance embodies a message for audience reception by
creating imagery using design elements and evaluate the contribution of puppet and
puppeteer's interrelation to this process. In this context, it is important to know how
design elements like lines, color, form, and materials have an effect on meaning in
terms of evaluating their possibilities of usage in process of perception and
interpretation. In order to communicate internationally through a puppet
performance, companies gravitate to human-specific common emotions and
features which are beyond cultural differences. Design elements' associative field is
regarded to be extensive enough for everyone to read. Therefore, abstraction and
reduction techniques of mime, mask theatre, and animation disciplines are beneficial
in order to communicate with imagery. Today to make a reference to a
contemporary puppet performance, stage practices are needed which are free from the constriction of the conventional and open to experiments and cooperation while
having an ability to appeal people of all ages.