Hafif bilişsel bozukluğu olan parkinson hastalarında bellek fonksiyonları: Kayıt ve geri getirme süreçlerinin nöropsikometrik profili ile beyin gri madde hacimlerinin ilişkisi
Memory functions of parkinson patients with mild cognitive impairment: the relationship between the neuropsychometric profile of encoding and retrieval processes and the gray matter volumes of the brain
Yazar: SERHAT ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. ZÜBEYİR BAYRAKTAROĞLU
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Bilişsel Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bellek = Memory ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Episodik bellek = Episodic memory ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease ; Psikometri = Psychometrics

Özet:
Parkinson Hastalığı Hafif Bilişsel Bozukluk (PH-HBB), Parkinson Hastalığı'nın (PH) motor semptomlarına ek olarak görülen bilişsel bozulmaların erken dönemi olarak tanımlanmaktadır. Bu dönemde bellek, en yaygın bozulan bilişsel alanlardandır. Ancak PH-HBB'deki bellek bozukluğunun fizyopatolojik/anatomopatolojik süreçleri henüz belirsizdir. Çalışmanın amacı, nöropsikometrik ölçümleme üzerinden farklı tipte epizodik bellek bozukluğu gösteren PH-HBB hastalarının beyin gri madde hacimlerinde ve kortikal kalınlıklarında hangi beyin bölgelerinde ne tür farklılıklar gösterdiklerini araştırmaktır. Çalışmaya 16 sağlıklı kontrol, 34 PH-HBB tanısı almış hasta dahil edilmiştir. Hasta grubu verbal bellek (Sözel Bellek Süreçleri Testi – SBST) kendiliğinden hatırlama ve tanıma skorları baz alınarak, geri getirme bozukluğu yaşayan grup ve kayıt bozukluğu yaşayan grup şeklinde ikiye ayrılmıştır. Her üç grubun beyin gri madde hacimleri ve kortikal kalınlıkları otomatik segmentasyon yöntemi olarak freeSurfer yazılım paketi içerisinde bulunan araçlar ile gerçekleştirilmiştir. Sağlıklı kontrol grubu ile kayıt bozukluğu bulunan PH-HBB grubu arasında sağ inferior parietal korteks ve sol frontal pars orbitalis bölgelerinin gri madde hacimlerinde anlamlı fark bulundu (p<0,05). Kortikal kalınlık ölçümlerinde; sağlıklı kontrol grubu ile geri getirme bozukluğu bulunan PH-HBB grubu arasında sağ frontal pars orbitalis ve sol inferior parietal korteks bölgelerinde; sağlıklı kontrol grubu ile kayıt bozukluğu bulunan PH-HBB grubu arasında sol inferior parietal korteks bölgesinde anlamlı fark bulundu (p<0,05). Sonuç olarak, farklı tipte bellek bozukluğu gösteren PH-HBB hastalarının beyin gri madde hacimleri ve kortikal kalınlıklarında farklılaşma görülmektedir. Ancak her iki bellek bozukluğu grubu için lateral parietal korteks üzerinde bir konverjans ortaya çıkmaktadır. Bu bulgu PH'de bellek problemlerinin temel fizyopatolojisinin "Parietal Bellek Ağı (PBA)" üzerinden gerçekleşiyor olabileceğini işaret etmektedir.

Abstract:
Parkinson's disease Mild Cognitive Impairment (PD-MCI) defined as the early period of cognitive impairment that may appear along with the motor function symptoms of Parkinson's disease. The most commonly impaired cognitive area is memory during this process. However, pathophysiological and anatomopathological processes that underlie the memory impairment in PD-MCI are still unclear. The study aims to measure PD-MCI patients with different types of episodic memory impairment through neuropsychometric measurement and compare their grey matter volumes and cortical thickness of their brains; to investigate which brain regions showed different activities. In this study, 16 healthy controls and 34 patients diagnosed with PD-MCI included. The patient group selected and divided based on their scores of AVLT delayed spontaneous recall task and AVLT recognition task performances. The patient group divided into two separate groups as one group with retrieval process dysfunction and the other group was with encoding dysfunctions. The assessment of grey matter volumes and cortical thickness of participants brain performed as an automatic segmentation method in the freeSurfer software. A significant difference was found in the right inferior parietal cortex and left frontal pars orbitalis regions between the healthy control group and the PD-MCI group with encoding dysfunction patients (p <0.05). In the cortical thickness measurement between the healthy control group and the PD-MCI group with retrieval dysfunction, there were significant differences in the right pars orbitalis and left inferior parietal cortex regions (p < 0.05). To conclude our findings, the results showed that patients with PD-MCI with different types of memory impairment also show differentiation in brain grey matter volumes and cortical thickness. However, on the other hand, our findings showed that convergence occurred on the lateral parietal cortex for both memory impairment patient groups. This finding indicates that the basic physiopathology of memory problems observed in Parkinson's disease may realize through the "parietal memory network".