Din eğitimi ve öğretimi açısından hak kavramı
The consept of the right in context of religious education and teaching
Yazar: YUSUF ZİYA ÖĞRETİCİ
Danışman: PROF. DR. YURDAGÜL MEHMEDOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Hukuk = Law
Dizin: Din eğitimi = Religious education ; Din öğretimi = Religious teaching ; Hak = Right ; Hakikat = Truth ; Sorumluluk = Responsibility ; Özgürlük = Freedom

Özet:
Hak kavramı, Kur'an'da sıkça kullanılan ve hadislerde de kendine bir hayli fazla bulan bir kavram olarak, başlangıcından itibaren İslam düşüncesi için önemli bir çatı oluşturmuştur. Ayrıca hak kavramı, hukuk için de vazgeçilmez bir öneme sahiptir. Eğitim ve dinin verilerini kullanan bir disiplin olarak din eğitimi, farklı disiplinlerin ulaştığı sonuçları kullanarak, hak ile ilgili tasavvurlarına kendi bakış açısından ulaşmak zorundadır.Din eğitimi bakış açısından bir hak anlayışı oluşturulurken, hak ile din eğitimi arasında karşılıklı bir üslup kullanılır. Bunun içinse önce haktan yola çıkarak din eğitimine; sonra din eğitiminden yola çıkarak hakka varmaya çalışılmaktadır. Başlangıç noktası olarak hak seçilirse; bakış açısını `eğitim hakkı' ile `din ve vicdan hürriyeti' şekillendirmektedir. Felsefî ve hukukî dayanakları ve uygulama boyutları ile eğitim hakkı anlayışının din eğitimi ve öğretimine sunabileceği imkânlar, bu yolla tartışılmaktadır. Bu metotla, din eğitiminin bir insan hakkı olduğu vurgulanmaktadır.Din eğitimi bakış açısından hak kavramı yorumlandığında, hak kavramının temel anlam alanlarından hareketle, hak kavramına dinî bir bakış açısıyla yeni anlamlar yüklenmektedir. Bunun için, öncelikle hak kavramının dinin anlaşılması ve anlamlandırılması için önemli bir basamak olduğu vurgulanmaktadır. Çünkü bu kavram Kur'an'da ve İslam düşüncesinde sıklıkla Allah, peygamber, kitap, din, ahiret gibi dinin önemli kavramları yerine veya onların sıfatı olarak kullanılmıştır. Ayrıca hak kavramını dinî bir yorumla ele almak, insanların mutlu bir hayat sürebilmesi adına gerekli olan erdemlerin hayata geçirilmesi için de önemlidir. Bunun için hak kavramı, özgürlük, sorumluluk, doğruluk, insaf, hikmet ve adalet gibi kavramlarla birlikte bir değer olarak yorumlanmalıdır. Din eğitimi açısından hak kavramını anlamak ve anlamlandırmak için son olarak, hak ve hakikat arasındaki bağ tartışılmaktadır. Bu yolla, din eğitiminin bir hakikat eğitimi olma imkânı ile ilgili sorular/meseleler çerçevesinde çalışma tamamlanmaktadır.Anahtar Kelimeler: din eğitimi, hak, hakikat, hukuk, özgürlük, sorumluluk.

Abstract:
The consept of the right, as a more frequently used in the Qur'an and the hadith, is an important concept in Islamic thought. In addition, the concept of right, has an essential importance for law. Religious education that uses education and religion data have to obtain to its comprehension about the right from its own line of vision.While comprehension of the right is created from perspective of religious education; mutual wording is used between the right and religious education. Therefore it is attempted to achieve from the consept of right to religious education firstly and then from religious education to the right? If the right is chosen as a starting point, `the right to education? and `freedom of religion and conscience? have formed the perspective. The potentials of the right to education with philosophical, legal bases and practice have been argued by this wise for religious education. Religious education has been emphasized as a human rights by this way.When the consept of the right was paraphrased from viewpoint of religious education, new meanings have been gave to right by a religious explanation. Hence it has been firstly emphasized that the right consept is an important step to understanding and explanation of religion. Because, this consept often has been used in the Quran and Islamic thought instead of Allah, the Prophet, books, religion or as their characteristic. Furthermore, approach to the right consept by religious explication is also important to realization of virtues that is necesarry for humans? happiness life. Thus, the right consept must be interpreted as a value together with freedom, responsibility, honesty, fairness, wisdom and justice. According to religious education for understanding and explanation of the rights concept; finally, the relationship between truth and the right has been argued. Disquisition has been completed questions/issues that about religious education as a education of truth.Key words: religious education, the right, truth, law, freedom, responsibility.