Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde Kimyasal Biyolojik Radyolojik Nükleer (KBRN) Tehlikelerin Yönetimi Standardına göre kurum çalışanlarının farkındalığının değerlendirilmesi
Evaluation of institution employees awareness to the Management Standard of Chemical Biological Radiological Nuclear (CBRN) Hazards in Antalya Training and Research Hospital
Yazar: SEDA ULUSOY
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN HÜSEYİN BASKIN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ VAHİDE BAYRAKAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlıkta Kalite Geliştirme ve Akreditasyon Ana Bilim Dalı / Sağlıkta Kalite Geliştirme ve Akreditasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
İnsan kaynaklı afetler içerisinde yer alan KBRN acil durumlarının
gerçekleşmesi durumunda insan, çevre ve diğer canlılar üzerinde zararlı etkiler
bırakmaktadır. 21. yy. da artan Kitle İmha Silahları hadiseleri askeri olduğu gibi sivil
KBRN hazırlıklarına da yönelimi arttırmıştır. Sağlık sisteminin işleyişini tehdit eden
bu olaylar için ülkemizde Sağlıkta Kalite Standartları-Hastane seti içerisinde KBRN
Tehlikelerinin Yönetimi standartları oluşturulmuştur. Hastaneler, hem kendi
içerisinde ki KBRN risklerini hem de dış ortamdan gelebilecek bu risklerle mücadele
etmekle görevlidirler. Sağlık hizmetlerinde kaliteli hizmet sunumu; söz verilen
zamanda, adil, güvenli, etkin, verimli hasta ve çalışan odaklı bir yaklaşımla
sağlanabileceğinden afet ve acil durumlarda da aynı anlayış sürdürülmelidir. Bu
süreçleri yönetmeyi sağlayan en önemli unsur ise hazırlanmış, bilinçli ve donanımlı
çalışanlardır.
Araştırmamız, Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde sivil KBRN
olaylarının yönetimine ilişkin çalışanların (sağlık personeli ve destek personeli)
farkındalıklılarını ölçmeyi ve bu konuda literatüre bir ölçüm aracı kazandırmayı
amaçlamıştır. Ölçüm aracı, oluşturduğumuz beş alt ölçekten oluşan KBRN
Tehlikeleri Yönetimi Ölçeği kullanılmıştır. Eylül 2023- Ocak 2024 tarihleri arasında
15 meslek grubu içerisinde dağılım gösteren toplam 448 çalışana uygulanmıştır.
Verilerin analizi, Statistical Package for Social Sciences (SPSS) for Windows 23.0
yazılımı kullanılarak, tanımlayıcı istatistiksel metotlar (Yüzde, Ortalama, Standart
sapma), Student t-testi, One-Way ANOVA ve Post-hoc Tukey istatiksel
yöntemleriyle analiz edilmiştir. İstatistiksel olarak p˂ 0.05 değeri anlamlı kabul
edilmiştir.
Kurumda çalışan destek personellerinin olduğu kadar profesyonel sağlık
çalışanlarının da ulusal KBRN standartları, hazırlık faaliyetleri, olay yaklaşımı
bilgilerinin eksik olduğu görülmüştür. Çalışanlara, standartlar doğrultusunda etkin
bir eğitim verilmesi ve bilgi boşluklarının hızla giderilerek farkındalık yaratılması
gerekmektedir.

Anahtar Sözcükler: hastane afet yönetimi, KBRN, sağlıkta kalite standardı

Abstract:
CBRN emergencies, which are included in man-made disasters, leave
hazardous impacts on humans, the environment and other living things in case of
realization. In the 21st century, the increasing incidents of Weapons of Mass
Destruction have increased the focus on civilian CBRN preparations as well as
military. For these events that threaten the functioning of the health system, CBRN
Hazards Management standards have been developed within the Health Quality
Standards-Hospital set in our country. Hospitals are responsible for combating both
internal CBRN risks and risks that may come from the external environment. Quality
care delivery in healthcare can be ensured through a patient- and employee-oriented
approach that is fair, safe, effective, efficient, patient- and employee-oriented, the
same perspective should be maintained in disasters and emergencies. The most
important element that makes it possible to manage these processes is prepared,
conscious and well equipped employees.
Our study aimed to measure the awareness of employees (healthcare and
support staff) regarding the management of civil CBRN incidents in Antalya
Training and Research Hospital and to provide a measurement tool to the literature
on this subject. The measurement tool was the CBRN Hazards Management Scale,
which consists of five subscales. It was applied to a total of 448 employees in 15
professional groups between September 2023- January 2024. The data were analyzed
using the Statistical Package for Social Sciences (SPSS) for Windows 23.0 software,
descriptive statistical methods (Percentage, Mean, Standard deviation), Student t-test,
One-Way ANOVA and Post-hoc Tukey statistical methods. A value of p˂ 0.05 was
considered statistically significant.
It has been observed that the knowledge of national CBRN standards,
preparedness activities, incident approach of professional health workers as well as
support staff working in the institution is incomplete. It has been observed that
effective training should be provided to employees in line with the standards,
awareness should be raised by quickly eliminating knowledge deficiencies.
Employees, providing effective training in line with the standards and awareness
should be raised by rapidly removing knowledge gaps.

Keywords: hospital disaster management, CBRN, quality standard in health