İnhalasyon yoluyla uygulanan lavanta ve bergamot yağının cerrahi yoğun bakım hastalarının anksiyete ve uyku kalitesine etkisi
The effect of inhaled lavender and bergamot oil on anxiety and sleep quality of surgical intensive care patients
Yazar: ÇAĞLA TOPRAK
Danışman: DOÇ. DR. NURAY AKYÜZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Bergamot yağı = Bergamot oil ; Lavanta yağı = Lavender oil ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; İlaç veriş-inhalasyon = Administration-inhalation

Özet:
Yoğun bakım üniteleri; durumu kritik olan hastaların bakımı için özelleşmiş 24 saat boyunca kesintisiz hasta izleminin yapıldığı birimlerdir. Yoğun bakımda bulunan birçok stresör nedeniyle hastalar psikososyal sorunlar yaşayabilmektedir. Bu sorunların başında da anksiyete ve uyku kalitesinde azalma karşımıza çıkmaktadır. Uçucu yağlar, başta lavanta ve bergamot yağları olmak üzere son yıllarda hastaların uyku kalitesinin arttırılması ve anksiyetenin giderilmesinde sık olarak kullanılan yöntemlerin başında gelmektedir. Bu çalışma, yoğun bakımda yatan cerrahi girişim geçirmiş hastalarda, inhalasyon yoluyla uygulanan lavanta ve bergamot yağının anksiyete ve uyku kalitesine etkisinin belirlenmesi amacıyla randomize kontrollü deneysel çalışma olarak gerçekleştirildi. Araştırmanın evrenini; İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Anestezi
Reanimasyon Yoğun Bakım Ünitesinde Mayıs 2021-Ekim 2021 tarihleri arasında yatmakta olan hastalar, örneklemini ise araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan hastalar oluşturdu. Etik kurul izni, kurum izni ve Sağlık Bakanlığı GETAT Klinik Araştırmalar Daire Başkanlığından araştırma izni alındıktan sonra verilerin toplanmasına başlandı. Grupların homojen bir şekilde dağılabilmesi için bilgisayar destekli basit randomizasyon yöntemi kullanıldı. Reanimasyon yoğun bakım ünitesinde yatan araştırmaya katılmayı kabul eden ve dahil edilme kriterlerine uyan 54 hasta alındı. Hastalar distile su, lavanta yağı ve bergamot yağı uygulanacak şekilde 18'er kişi şeklinde 3 gruba randomizasyon yöntemiyle dağıtıldı. Verilerin toplanmasında literatür doğrultusunda hazırlanan "Hasta tanıtım formu", "Hasta İzlem Formu", "Durumluk-Süreklilik Kaygı Ölçeği" ve "Richard-Campbell Uyku Ölçeği (RCUÖ)" kullanıldı. İstatistiksel analizler SPSS programı ile yapıldı. Hem lavanta yağı ve bergamot yağı uygulanan deney grubundaki hastaların, hem de kontrol grubundaki hastaların STAI-I ve STAI-II puanlarında istatistiksel olarak anlamlı derecede bir azalma olduğu görüldü (p=<0,001). Lavanta ve bergamot yağı uygulanan hastalardaki bu düşüş kontrole göre daha fazla olarak saptandı. Deney grubundaki hastalara inhalasyon yoluyla bergamot yağı ve lavanta yağı uygulama sonrası RCUÖ puanlarında istatistiksel olarak anlamlı derecede farklılık olduğu saptandı (p=<0,001). Kontrol grubundaki hastaların ise uygulama sonrası ölçümlerde uyku kalitesinin daha düşük olduğu belirlendi.
Sonuç olarak; inhalasyon yoluyla lavanta yağı ve bergamot yağı uygulamasının yoğun bakım hastalarında durumluk-süreklilik kaygı düzeyini azalttığı, uyku kalitesini ise arttırdığı belirlendi. Bu sonuca göre cerrahi girişim sonrası yoğun bakım ünitesinde izlenen hastalara
lavanta ve bergamot yağı önerilebilir.

Abstract:
Intensive care units; These are the units where uninterrupted patient monitoring is carried out for 24 hours, specialized for the care of critically ill patients. Due to many stressors in intensive care, patients may experience psychosocial problems. One of these problems is anxiety and decreased sleep quality. Essential oils, especially lavender and bergamot oils, are among the most frequently used methods in increasing the sleep quality of patients and relieving anxiety in recent years. This study aimed to evaluate the effect of inhaled lavender and bergamot oil on anxiety and sleep quality in patients hospitalized in intensive care units who had undergone surgical intervention. The universe of the research; patients who were hospitalized in the Anesthesia Reanimation Intensive Care Unit of Istanbul University Istanbul Faculty of Medicine between May 2021 and October 2021, and the patients who met the inclusion criteria of the study constituted the sample. Data collection started after obtaining the ethics committee permission, institutional permission, and research permission from the Ministry of Health GETAT Clinical Research Department. A simple computer-assisted randomization method was used to distribute the groups homogeneously. Fifty-four patients who agreed to participate in the study in the reanimation intensive care unit and met the inclusion criteria were included. The patients were randomly assigned to 3 groups of 18 people, each with distilled water, lavender oil, and bergamot oil. "Patient Information Form", "Patient Follow-up Form", "State-Trait Anxiety Inventory" and "Richard-Campbell Sleep Scale (RCUI)", which were prepared in line with the literature, were used to collect data. Statistical analyzes were performed with the SPSS program. It was determined that there was a statistically significant decrease in the STAI-I and STAI-II scores of the patients in the experimental group treated with lavender oil and bergamot oil (p=<0.001). A statistically significant decrease was found in the STAI-I and STAI-II scores of the patients in the control group (p=<0.001). This decrease was found to be higher in the
patients treated with lavender and bergamot oil compared to the control. It was determined that there was a statistically significant difference in RCSS scores after inhalation of bergamot oil and lavender oil to the patients in the experimental group (p=<0.001). It was determined that the patients in the control group had lower sleep quality in the post-application measurements. As a result; It has been determined that the application of lavender oil and bergamot oil by inhalation reduces the level of state-trait anxiety and increases sleep quality in intensive care patients. According to this result, lavender and bergamot oil can be recommended to patients followed in the intensive care unit after surgery.