Lisede öğrenim gören adölesanlarda sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of healthy lifestyle behaviors in highschool adolescents
Yazar: SİNAN DİNDAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP AÇIKGÖZ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Okullar-halk sağlığı = Schools-public health ; Sağlıklı insanlar = Healthy people ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Dünya Sağlık Örgütü, 10-19 yaş aralığını adölesan dönem olarak tanımlamaktadır. Türkiye nüfusunun yaklaşık beşte biri 10-24 yaş grubundaki adölesan ve gençlerden oluşmaktadır. Erken yetişkin ölümlerinin en az %70'i adölesan döneminde pekiştirilen davranışları yansıtmaktadır. Gelecekte toplumun önemli bir kısmını oluşturacak adölesanların yaşam biçimi kendilerinin ve toplumun sağlığını etkileyebilir. Bu bağlamda çalışmanın amacı; lisede öğrenim gören adölesanlarda sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını (SYBD) değerlendirmektir. Kesitsel tipteki çalışmanın evreni, Türkiye'nin İç Anadolu bölgesindeki bir fen lisesindeki öğrencilerdir. Evrenin tamamına ulaşılması planlanmış, çalışma Ocak-Nisan 2022 tarihlerinde gönüllü 267 öğrenciyle yürütülmüştür. Veri, "Sosyo-demografik Özellikler Bilgi Formu" ve "Adölesan Yaşam Biçimi Ölçeği" aracılığıyla sınıflarda toplanmış ve IBM SPSS 23 programıyla analiz edilmiştir. Veri analizinde; tanımlayıcı istatistiksel metotları (sayı, yüzde, min-maks değerleri, ortalama ve standart sapma), bağımsız örneklem t testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Post-Hoc testlerinden Tukey HSD kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05'dir. Adölesanların SYBD ve sağlık sorumluluğu yaşla doğru orantılı artmaktadır. Adölesanlardan; okul başarısı iyi olanlar daha yüksek SYBD, sağlık sorumluluğu, sağlıklı beslenme davranışı, pozitif yaşam algısı; geniş ailede yaşayanlar daha yüksek SYBD, sağlık sorumluluğu ve fiziksel aktivite davranışı; kronik hastalığı olanlar olmayanlara göre daha iyi stres yönetimi; mevcut sağlık durumunu iyi algılayanlar daha yüksek SYBD, fiziksel aktivite, sağlıklı beslenme, pozitif yaşam algısı ve kişilerarası ilişkiler sergilemektedir. Adölesanların SYBD düzeyleri ortanın üzerinde olduğu belirlendi. Adölesanlarda SYBD ile ilişkili faktörler; cinsiyet, yaş, okul başarısı, aile tipi, ekonomik durum algısı, kronik hastalık varlığı ve mevcut sağlık algısıdır. Bu bulgular, okul sağlığı hemşireleri için adölesan sağlığının geliştirilmesinde rehber olarak kullanılabilir.

Abstract:
The World Health Organization defines the age range of 10-19 as adolescence period. Approximately one-fifth of Turkey's population is comprised of adolescents and young people in the 10-24 age group. At least 70% of early adult deaths are due to behaviors acquired during adolescence. The lifestyle of adolescents, who will form the important part of the society in the future, may affect their health and the health of the society. In this context, the aim of the study is to evaluate healthy lifestyle behaviors (HLB) in high school adolescents. The population of the cross-sectional study is students in a science high school in the Central Anatolian region of Turkey. It was planned to reach the entire research population, but it was completed between January-April 2022 with 267 volunteer students. Data were collected in classrooms through the "Socio-demographic Characteristics Information Form" and the "Adolescent Lifestyle Scale" and analyzed with the IBM SPSS 23 program. In data analysis, descriptive statistical methods (number, percentage, min-max values, mean and standard deviation), independent sample t-test, One-Way Analysis of Variance, Tukey HSD from Post-Hoc tests were used. Statistical significance level is p<0.05. Adolescents' healthy lifestyle behaviors and health responsibility increase in direct proportion to age. From adolescents; those with good school success have higher healthy lifestyle behaviors, health responsibility, healthy eating behavior, positive life perception; those live in a big family have higher healthy lifestyle behaviors, health responsibility and physical activity behavior.  It has been observed that adolescents with chronic diseases manage their stress better than those without. In addition, those who perceive their current health status well present higher healthy lifestyle behavior, physical activity, healthy diet, positive perception of life, and interpersonal relationships. It was determined that the healthy lifestyle behaviors levels of the adolescents were above the mean. Factors associated with healthy lifestyle behaviors in adolescent are gender, age, school success, family type, perception of economic status, presence of chronic disease and current health perception. These findings can be used as a guide for school health nurses to improve adolescent health.