Uluslararası Hukukta taşınmaz kültür varlıklarının korunması ve Türkiye
The protection of immoveable cultural property in International Law and Turkey
Yazar: CANSU ATILGAN
Danışman: PROF. DR. SİBEL ÖZEL
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Harp/Harekât Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Allianoi = Allianoi ; Barajlar = Dams ; Hukuk = Law ; Korunma = Protection ; Kültür varlıkları = Cultural properties ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası hukuk = International law

Özet:
Kültür, tanımlanması zor ve karmaşık bir kavramdır. Kültür kavramı, kültür varlıklarına ışık tutacak biçimde geniş bir bakış açısıyla değerlendirilmeli ve ulusal ya da evrensel hangi unsurları içerirse içersin insanlığa özgü değer yargılarını ifade ettiği unutulmamalıdır. Bu algı biçimi, kültür varlıklarının korunması açısından da önemlidir.Kültür mirası ve kültür varlığı kavramlarını içeren pek çok uluslararası düzenleme vardır. Söz konusu düzenlemelerde her iki kavramın da tanımlarına yer verilmiş, ayırt edici özellikleri ortaya konmuştur. Kültür mirası kültür varlıklarını kapsayan bir kavram olup, kültür mirası olarak kültür varlıklarının gelecek kuşaklara iletilmesi için korunması gerekliliğini yansıtmaktadır. Kültür mirası ve kültür varlığı ilişkisinde, iki kavram kültür kavramında olduğu gibi ulusal ve evrensel değerlerle yorumlanmaktadır.Taşınmaz kültür varlıkları oldukları yerde korunması gereken varlıklardır. Konuya ilişkin getirilen uluslararası hukuk düzenlemeleri taşınmaz kültür varlıklarının korunmasının önemine, gelecek kuşaklara aktarılmasındaki gerekliliğe vurgu yapmaktadır. Taşınmaz kültür varlıklarının savaş zamanında ve barış zamanında korunması söz konusu düzenlemelere konu olmuştur. Taşınmaz kültür varlıklarının savaş zamanındaki tahribine ilişkin örnekler günümüzde dahi görülmektedir. Barış zamanında taşınmaz kültür varlıklarına ilişkin yaşanan en önemli sorunlardan biri bayındırlık projeleri, özelde baraj projeleri ile kültürel miras arasında denge sağlanamamasıdır. Uluslararası alanda soruna ilişkin pek çok örnek yaşanmakta, uluslararası örgütler ve sivil toplum kuruluşları tarafından çözüm yolları aranmaktadır.Türkiye'de taşınmaz kültür varlıklarının korunması konusundaki tarihsel süreç, günümüzde yaşanan sorunlara da ışık tutmaktadır. Koruma anlayışının yerleşmemesi ve uygulamadaki eksiklikler sorunlara neden olmaktadır. Özelde barajlar ve kültürel miras konusunda Türkiye'de günümüzde de tartışılan pek çok örnek vardır. Bu örneklerden güncel olanlarından biri Allianoi Antik Ilıcası ve Yortanlı Barajı olmaktadır. Bu çalışmanın amacı uluslararası hukuk ışığında, genel değerlendirmelerin ardından, Türkiye'deki örnek olaylar çerçevesinde sorunu irdelemek ve yorumlamaktır. Konuya ilişkin temel kavramlar açıklanmış, uluslararası alandaki örneklere yer verilmiş, ele alınan örnek olaydaki hukuki zemin ve tarihsel süreç tüm yönleriyle ortaya konmuştur. Çalışmanın bir diğer amacı da, örnek olay incelemesi üzerinden yasal düzenlemelerin yeterliliğinin ve uygulamadaki eksikliklerin nedenlerinin sorgulanmasına aracı olmaktır.

Abstract:
Culture is an elusive and sophisticated concept. The concept of culture should be reviewed with a broad line of side that would shed light to cultural assets as it is crucial for the protection of national or universal assets.There are a number of international regulations that encompass the concepts of cultural heritage and cultural property. In the related regulations both the definitions and the distinguishing features of the concepts are given. The concept of cultural heritage encompasses cultural property and reflects the necessity of the transfer of cultural property to the next generations as cultural heritage. In the cultural heritage and property relationship, both concepts may be interpreted with national and universal merits as in the case of the concept of culture.Immoveable cultural property is the property that should be protected on site. The related international legal regulations emphasize the importance of the protection of immoveable cultural property and the necessity of the transfer of them to the next generations. The protection of immoveable cultural property in times of war and peace is mentioned in these regulations. The instances of the destruction of immoveable cultural property in times of war may still be seen. One of most important problems related to immoveable cultural property in times of peace is the inability to achieve a balance between cultural heritage and public work projects, dam projects in particular. Quite a lot of instances exist in international area therefore international organisations and non-governmental organisations seek solutions.The historical process of the protection of immoveable cultural property in Turkey sheds light to the current problems. The unsettled understanding of protection and the deficiencies in practice cause these problems. There are a lot of examples currently discussed in Turkey especially in the fields of dams and cultural heritage. One of the current examples is the Allianoi Ancient Thermal and Yortanlı Dam. Following an overall assessment, the aim of the study is to examine and interpret the aforementioned problem with an emphasis on international law and in the context of case studies in Turkey. The related fundamental concepts are explained, international instances are given and the legal ground and historical process of the instances are presented in detail. One further aim of the study is to mediate to the inquiry of the adequateness of legal regulations and the causes of the deficiencies in practice through case studies.