Kırsal kalkınma bağlamında sosyal hizmet: Samsun Vezirköprü örneği
Social work in the context of rural development: The case of Samsun Vezirköprü
Yazar: DENİZ YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. VELİ DUYAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services

Özet:
Kırsal alanlar sahip oldukları kaynaklarla zenginliğini korumaya devam ederken sosyoekonomik açıdan yaşanan dezavantajlılığın ortaya konması için yapısal kaynaklı ve kırsal yöre insanının ihtiyacına uygun toplum odaklı refah hizmetlerine ulaşmasının sağlanmasında adil çözümlerin üretilmesi gerekmektedir. Çalışma kapsamında, kırsal alanlardaki dezavantajlılık durumları ve sorun tanımlamalarının, kırsal alanda yaşayanlar tarafından çeşitli değişkenler üzerinden ortaya konulması ve sosyal kalkınma yaklaşımı etrafında kırsal alanlara hizmet veren kurumların bu süreçteki rolleri ve uygulamalarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda araştırma iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Vezirköprü (Samsun) ilçesine bağlı tabakalı örneklem ile belirlenen on köyde yürütülen araştırmada, ilk aşamada nicel yöntem kullanılarak gönüllü 310 bireye, araştırmacı tarafından oluşturulmuş soru formu aracılığıyla yüz yüze anket uygulanmıştır.  Çalışmanın ikinci aşamasında nitel yöntem kullanılmış, il (Samsun) sınırları içinde maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi ile belirlenen 12 kurum temsilcisi (10'u farklı 2'si aynı kurum) ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, kurumlardan temin edilen dokümanlardan ve çeşitli politika belgelerinden faydalanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, ilçe özelinde ekonomik açıdan yoksunluk yaşayanların tarımda geleneksel ürünlerden farklı ürünlere ve modern tekniklere geçişte desteklenmelerine; sosyal gelişmenin sağlanması için kırsalda hakim olan kendi kendini geçindirmeye yönelik mevcut ümitsizlikle baş etmek için özellikle köyde bazı dönemler yalnız kalan kadınların güçlendirilmesi için yöreye uygun kalıcı, gelir getirici ve sürdürülebilir iş ve planlamalara gereksinim vardır. İlçe kırsalındaki nüfusu fazla olduğu bilinen çocuk ve engelli bireylere yönelik kırsal sosyal hizmet uygulamalarının önceliklendirilmesi gerekmektedir. Bunun yanında ilçe kırsalında gençlerin istihdam edilebilirliğinin arttırılmasına, sosyal yaşamlarını destekleyici düzenlemelere ve yaşlanan nüfusa yönelik planlamalara ihtiyaç bulunmaktadır. Kurumlar nezdinde ise öncelikle kurumsal kapasitenin güçlendirilmesine, kırsala dönük işbirliğinin arttırılarak katılımcı ve tüm yöreyi kapsayan bir anlayışla yerel sorun ve ihtiyaç analizinin tespiti ile çalışmaların planlanmasına ve bu çalışmalara kurum mevzuatı ile bağlayıcılık kazandırılmasına gereksinim vardır. Son olarak, kırsaldaki sosyal hizmet uygulamalarının ve diğer kurum çalışmalarının kırsal toplumsal politikalar nezdinde belirlenmiş sosyal refah ve adalet anlayışının ürünü olarak sunulması gerekli olmaktadır.

Abstract:
While rural areas maintain their wealth with the resources they have, it is required that fair solutions are created for achieving community-oriented welfare services which are structure based and conform to the local people's needs in order that their socioeconomic disadvantages are presented. Within the scope of the study, it is aimed that disadvantages and problem definitions in rural areas are presented by people living in rural areas based on various variables and the roles and practices of organizations providing services to rural areas within the approach of social development in this process are evaluated. In that context, the research was conducted in two stages. In the study conducted in ten villages identified using stratified sampling in Vezirköprü (Samsun) District, face to face questionnaire was implemented on volunteering 310 household members by means of the question form created by the researcher in the first stage using quantitative method. In the second stage of the study, qualitative method was used and in-depth interviews were conducted with 12 organization representatives (10 from different organizations and 2 from the same organization) who were identified by maximum variety sampling method within the borders of the province (Samsun) using semi-structured interview form. In addition, documents and various policy documents obtained from the organizations were also used. According to the results of the research, they need support for transition from different agricultural products than conventional products and modern techniques in the district in order to achieve economic development. To achieve social development, permanent and sustainable planning suitable for the region are required to strengthen the women who are left alone in certain periods of time in order to cope with the hopelessness in relation to fending for oneself which is dominant in the rural areas. The high number of children in the district and the  disabled person require that rural social work implementation should be focused on these issues. In addition, it is required that the employability of the young people is increased in the rural areas of the district, continuity of high school education is ensured, regulations are made to support their social lives and plans are made for aging population. On organizational level, it is primarily required that the organizational capacity is improved, rural cooperation is increased and works are planned by means of identifying local problems and needs analysis with a participative and inclusive perception and these works are made binding with the organization's legislation. Finally, it is required that social work practices and other organizational works in the rural areas are presented as the products of social welfare and justice understanding based on rural social policies.