Soğuk Savaş sonrası dönemde askeri değişim: NATO orduları ve Türk Silahlı Kuvvetleri üzerine karşılaştırmalı bir analiz
Post Cold War military change: A comparative analysis on NATO armies and Turkish Armed Forces
Yazar: BARIŞ ATEŞ
Danışman: PROF. DR. FIRAT PURTAŞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Askeri faaliyetler = Military activities ; Askeri ittifak = Military alliance ; NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Silahlı kuvvetler = Armed forces ; Soğuk Savaş sonrası = After the Cold War ; Türk Silahlı Kuvvetleri = Turkish Military Forces ; Türkiye = Turkey

Özet:
Bu çalışmada Soğuk Savaş döneminin sona ermesi ile birlikte başta güvenlik politikaları olmak üzere hemen her alanda yaşanan değişimlerin ordular üzerinde yarattığı etkiler açıklanmıştır. Ortaya çıkan yeni tehditler, yeni görev türleri, ordunun insan kaynağı olan toplumlarda meydana gelen değişimler, ekonomik ve teknolojik faktörler ve askeri kültürden kaynaklanan zorunluluklar orduları etkileyen temel faktörler olarak ortaya çıkmıştır. NATO, en büyük savunma ittifakı olarak askeri değişime ayak uydurmaya çalışmış ve üyelerini de benzer süreci izlemeye zorlamıştır. Birçok NATO ülkesi, bu dönemde küçük, çevik ve profesyonel askerlerden kurulu ordular oluşturmuştur. Ancak, kültürel etkenler ve ekonomik kısıtlamalar ülkeden ülkeye farklılıklar ortaya çıkmasına neden olmaktadır.  Tezin temel argümanı, TSK'nın NATO üyesi olarak benzer gelişmelerle karşı karşıya kalmasına rağmen kendine özgü nedenlerden dolayı NATO benzeri bir reform sürecine ayak uyduramadığıdır. Bu süreci ortaya koymak için karşılaştırmalı bir yöntem kullanılmıştır. Çalışmada Moskos ve Forster'ın ordu modelleri temel alınmıştır. TSK, sanıldığının aksine teknolojik olarak yetersiz, kısıtlı ekonomik desteğe sahip ve dönüşüm çabalarının en kritik değişkenlerinden olan subay eğitimi konusunda farklı bir yapıda hareket etmektedir. Öte yandan Türkiye'nin içinde bulunduğu coğrafyadan kaynaklanan zorunluluklar ve Türk Askeri kültürü ve milli kültür ilişkisi zorunlu askerliğin devam ettirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler : 
Askeri Dönüşüm, Değişen Ordular, NATO, Soğuk Savaş
Sonrası Dönem, Türk Silahlı Kuvvetleri

Abstract:
This study aims to understand the effect of the changes of security policies and other areas caused by the end of Cold War on the armies. The new threats, new missions, socio-cultural changes of the nations, economic and technological factors and the cultural obligations are the main elements which impact on the armies after the Cold War. NATO which is the largest standing defence alliance, has tried to follow the military changes and has forced its members to implement the same pattern. During the new era, many NATO armies have formed small, agile and professional forces. However, there are some different outcomes because of the cultural differences and economic constraints. The main argument of this thesis that even faced by the same developments, Turkish Armed Forces (TAF) have followed a different direction in terms of the military reform. In order to understand this process, a comparative analysis between the other NATO armies and TAF has been used in this thesis. And also the theoretical framework and categorizations of Moskos and Forster are the main guides for the post Cold War armies. Contrary to what is believed, TAF, is not totally capable in terms of techonological aspects, has a modest economic support and totally different from the NATO armies about the officer military education. On the other hand, geographical determinism and the Turkish military and national culture compatibility require to save the military conscription.

Keyword : 
Military Transformation, Changing Armies, 
NATO, Post Cold War Era, Turkish Armed Forces