Beyin omurilik sıvısı (BOS) kaçaklarının değerlendirilmesinde intratekal gadolinyumlu manyetik rezonans sisternografi tetkiğinin yeri
Intrathecal gadolinium-enhanced MR cisternography in the evaluation of CSF leakage
Yazar: MURAT AŞIK
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN KIZILKILIÇ
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Gadolinyum = Gadolinium ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Radyografi = Radiography ; Serebrospinal sıvı = Cerebrospinal fluid

Özet:
BOS kaçakları subaraknoid alanla paranazal sinüsler, nazal kavite ve orta kulak boşluğu arasındaki anormal bağlantıdan kaynaklanmaktadır. BOS kaçakları etyolojik olarak ele alındığında; travmatik, non-travmatik(spontan) ve postoperatif olarak sınıflandırılabilir. Çoğu vaka da travmatik orjinlidir. Travmatik BOS fistüllerinin yaklaşık olarak %70'i kazadan 1 hafta sonra cerrahi girişim yapılmadan kendiliğinden kapanır. Buna rağmen orta derecede BOS rinoresi olan veya erken spontan kapanan vakalar rekürren BOS fistülü, pnömosefali,ve infeksiyöz menenjit riski taşımaktadırlar. BOS fistüllerinin kesin lokalizasyonlarının tanınması uygun cerrahi planlama yanında dural tamir şansının artmasını ve komplikasyonlardan korumayı da sağlar.Konvansiyonel kafa grafisi, intraoperatif floresan boya, pozitif kontrastlı çalışmalar ve radyonüklid sisternografi gibi birçok sınırlı yardımcı yöntemler mevcuttur. BOS fistüllerinin saptanmasında T2 ağırlıklı MR görüntüleme kullanılırdı. Burada diagnostik tanı kriteri subaraknoid alandan direk olarak komşu paranazal sinüslere uzanan yüksek sinyal intansitesinde sıvı veya kemik defektinden sinüs içerisine beyin dokusunun herniasyonuydu. Buna rağmen nadir de olsa BOS fistülü olmadan da bu bulguların tamamı veya bir kısmı görülebilir. Şüpheli BOS rinoresi olan hastaların değerlendirilmesinde en yaygın olarak kullanılan metod ince kesitli BT ve BTS kombinasyonudur. YÇBT kafa tabanında kemik defektlerini göstermede yararlı bir yöntem olmasına rağmen; dural yırtıkların ve aktif BOS kaçaklarının gösterilmesi çok zor hatta imkansızdır. Ayrıca BT ve BTS ile hastalar ekstradan radyasyuona maruz kalmaktadırlar. Bu nedenle BOS kaçaklarının tetkikinde daha güvenilir ve daha az invaziv bir yöntem gerekmektedir.

Abstract:
CSF leakage implies abnormal communication between the subarachnoid space and the nasal or middle ear cavity. It is generally classified as traumatic, nontraumatic (ie,spontaneous), or postsurgical in origin(1), and most cases are traumatic.Approximately 70% of traumatic CSF fistulas close spontaneously within 1 week after injury without surgical intervention.(2-4).However, even in cases of mild CSF rhinorrhea or early spontaneous closure, patients remain at risk of recurrent CSF leakage, pneumocephalus, and infectious meningitis.Precise identification of the location of the CSF fistula allows proper surgical planning, increases the chance of dural repair, and can prevent complications(5,6). Numerous techniques, including plain skull radiography, intraoperative injection of fluorescein dye, positive contrast (iophendylate) studies, and radionuclide cisternography, are all helpful in limited ways (7-12). MR imaging with T2-weighted sequences has been used to localize CSF fistulas. The demonstration of high-signal-intensity fluid extending from the subarachnoid space directly into the adjacent paranasal sinuses or herniation of the brain into a sinus through a bone defect has been the principal diagnostic criterion (2,13-18).However, some or all of these findings can occasionally be observed in the absence of fistula formation on MR images obtained for reasons other than CSF leakage. The most common method for evaluating a patient with suspected CSF rhinorrhea is a combination of thin-section CT and subsequent CT cisternography (CTC). Although high-resolution CT (HRCT) is sufficient to show bony defects in the skull base, the site of the dural tear and active CSF leak can be difficult or impossible to confirm by using this technique (19,20).In addition, the combination of CT and CTC results in additional radiation exposure. Thus a safer and less invasive method is necessary to detect CSF leakage. This article describes our experience in analyzing clinically suspected cranial CSF fistulas by using MR imaging combined with the intrathecal administration of a gadolinium(Gd)-based contrast agent.