Ortaokul öğrencilerinde okul tükenmişliği: Problem çözme becerileri, akran ilişkileri ve algılanan okul deneyimlerinin rolü
School burnout in middle school students: Problem-solving skills, peer relationships and the role of perceived school experiences
Yazar: GÖKHAN GÜLER
Danışman: DOÇ. DR. AHMET BEDEL
Maltepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akran ilişkileri = Peer relationships ; Erken ergenlik = Early puberty ; Okul deneyimi = School experience ; Okul tükenmişliği = School burnout ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Çatışma çözme = Conflict resolution ; Çoklu regresyon analizi = Multiple regression analysis

Özet:
Araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin cinsiyetlerine ve sınıf düzeylerine göre okul tükenmişliği, problem çözme becerileri, akran ilişkileri ve algılanan okul deneyimleri puan ortalamalarının farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek; bu değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek ayrıca algılanan okul deneyimleri alt boyutlarının, problem çözme becerileri alt boyutlarının ve akran ilişkileri alt boyutlarının okul tükenmişliği puanları üzerindeki yordama düzeyini belirlemektir. Bu amaçla, 2538 ortaokul öğrencisine İlköğretim II. Kademe Öğrencileri için Okul Tükenmişliği Ölçeği, İlköğretim Düzeyindeki Çocuklar için Problem Çözme Envanteri, Akran İlişkileri Ölçeği ve Algılanan Okul Deneyimleri Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmanın istatistiksel analizleri için Bağımsız Ortalamalar için T-Testi, Pearson Momentler Çarpımı Korelâsyon Analizi ve Çoklu Hiyerarşik Regresyon Analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, kız ve erkek öğrenciler arasında okul tükenmişliği, problem çözme becerileri, akran ilişkileri ve algılanan okul deneyimleri puan ortalamalarının anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmüştür. 7. sınıf ve 8. sınıf öğrencilerin okul tükenmişliği, problem çözme becerileri, akran ilişkileri puan ortalamalarının anlamlı düzeyde farklılaştığı; algılanan okul deneyimleri puan ortalamalarında anlamlı düzeyde farklılığın olmadığı görülmüştür. Okul tükenmişliği puanları ile algılanan okul deneyimleri alt boyutları, problem çözme becerileri alt boyutları ve akran ilişkileri alt boyutları puanları arasında anlamlı düzeyde ilişkilerin olduğu görülmüştür. Ayrıca, okul tükenmişliği puanının anlamlı düzeyde yordayıcılarının okula bağlılık, akademik motivasyon, problem çözme becerisine güven, öz denetim, kaçınma, kendini açma ve sadakat alt boyutları olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar ışığında, öğrencilerin okul tükenmişliğini önlemeye veya azaltmaya dönük yapılması planlanan bireysel ve grupla psikolojik danışma hizmetlerinde koruyucu faktörlere ilişkin etkinliklere yer verilmesinin önemine vurgu yapılarak tartışılmış ve bu konuda yapılacak sonraki araştırmalar için önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Sözcükler: Ortaokul Öğrencileri, Okul Tükenmişliği, Problem Çözme Becerileri, Akran İlişkileri, Algılanan Okul Deneyimleri

Abstract:
The aim of the study was to determine whether school burnout, problem solving skills, peer relationships and perceived school experiences scores differ according to the gender and grade levels of middle school students; To examine the relations between these variables and also to determine the predictive level of perceived school experiences sub-dimensions, problem solving skills sub-dimensions and peer relationships sub-dimensions on school burnout scores. For this purpose, Elementary School Student Burnout Scale for Grades 6-8, Problem Solving Inventory for Children at the Level of Primary Education, Peer Relationship Scale and Perceived School Experiences Scale have been applied to 2538 middle school students. Independent Samples T Test, the Pearson Product-Moment Correlation Coefficient Analysis and Hierarchical Linear Regression Analysis have been used as statistical analysis. According to the results of the study, it was seen that school burnout, problem solving skills, peer relationships and perceived school experiences mean scores were significantly different between female and male students. The mean scores of school burnout, problem solving skills and peer relationships of 7th and 8th grade students were significantly different; It was seen that there was no significant difference in the mean scores of school experiences according to the grade levels. Significant correlations were found between school burnout scores and perceived school experiences sub-dimensions, problem solving skills sub-dimensions and peer relationships sub-dimensions scores. In addition, school connectedness, academic motivation, problem-solving confidence, personal control, approach-avoidance style, self-disclosure, and loyalty are significant predictors of school burnout scores. In the light of these results, it has been discussed with the emphasis on the importance of the inclusion of activities related to protective factors in the individual and group counseling services planned for the purpose of preventing or reducing the school burnout of the students and suggestions have been made for further research on this issue.

Keywords: Middle School Students, School Burnout, Problem Solving Skills, Peer Relationships, Perceived School Experiences