Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde göçer kültürün arkeolojik kanıtları: Etno-arkeolojik bir değerlendirme
Archaeological evidence of nomadic culture in the Southeastern Anatolia Region: An ethnoarchaeological evaluation
Yazar: EMSAL KOÇERDİN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. MEHMET IŞIKLI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology

Özet:
Bu çalışma, halen önemli bir ekonomik uğraş olan hareketli hayvan yetiştiriciliğinin gelişimini tarihsel olarak incelemeyi ve göçer toplulukları tanımlayacak ipuçlarını aramayı hedeflemiştir. Bu amaç için seçilen bölge olan Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yapılan kazılarda bu konunun izleri aranmıştır. Bu izlerin neler olabileceği yolunda bir öngörü oluşturabilmek amacıyla da halen yaşamını hareketli hayvan yetiştiriciliği ile sürdüren ve kışlak olarak Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ni kullanan gruplarla etnolojik bir çalışma yapılmıştır.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi günümüz hayvancılığının temelini oluşturan dört sürü hayvanı türünün doğal yaşam alanıdır. Yarı kurak iklimi, kuzeye gittikçe artan yağış miktarı, bölgenin üç tarafını çevreleyen yüksek dağ sıraları ve güneydeki bereketli alüvyon ovalarından oluşan coğrafyasıyla tarih boyunca tarım ve hayvancılık açısından çok elverişli bir ortam sunmaktadır. Hem tarım hem de hayvancılık ilk başta yerleşik topluluklar tarafından başlatılmıştır. Sulama gibi tarım teknolojilerinin gelişimi sonucunda genişleyen tarım arazilerini korumak, taze otlara erişmek gibi amaçlarla, zamanla daha uzak mesafelere giden çobanlarca yaylacılık faaliyetleri başlamış ve hareketli hayvan yetiştiriciliği ekonominin önemli unsurlarından biri olarak günümüze kadar varlığını devam ettirmiştir.
Sınırlı bir alanda yapılan bir çalışma ile nomadik dünyanın tüm yönlerinin anlaşılması beklenmese de yapılmış ve yapılacak çalışmalara ek veri sağlanması hedeflenmektedir.

Abstract:
This study aimed to examine the development history of mobile animal husbandry, which is still an important economic activity, and to look for clues to define nomadic communities. Traces of this issue were sought in the excavations made in the Southeastern Anatolia Region, the region chosen for this purpose. In order to create a foresight about what these traces might be, an ethnological study was conducted with groups that still live with active animal husbandry and use the Southeastern Anatolia Region as winter quarters. 
Southeastern Anatolia Region is the natural habitat of four herd animal species that form the basis of today's livestock. With its semi-arid climate, increasing rainfall to the north, high mountain ranges surrounding the three sides of the region and its geography consisting of fertile alluvial plains in the south, it has provided a very favorable environment for agriculture and animal husbandry throughout history. Both agriculture and animal husbandry were originally started by settled communities. For purposes such as protecting the expanding agricultural lands as a result of the development of agricultural technologies such as irrigation and accessing fresh grass, transhumance activities started by shepherds who went to longer distances over time and mobile animal husbandry has continued its existence until today as one of the important elements of the economy.
Although it is not expected to understand all aspects of the nomadic world with a study conducted in a limited area, it is aimed to provide additional data for the studies that have been done and will be done.