Mimar Sinan'ın İstanbul'da saray kadınları için yapmış olduğu eserler ve bu eserlerin mimari özellikleri
The structures built by Mimar Sinan for the palace women and the architectural properties of these structures
Yazar: TÜLAY AKKAN
Danışman: PROF. DR. ZEKİ SÖNMEZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Türk-İslam Sanatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Kadınlar = Women ; Mimar Sinan = Mimar Sinan ; Mimari eserler = Architectural works ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Osmanlı mimarisi = Ottoman architecture ; Türk-İslam sanatı = Turkish-Islamic art ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bakışmanın birinci bölümünde Mimar Sinan'ın yaşam öyküsü, mimarbaşılığagetirilişi, tarihsel belgeler yardımıyla açıklanmıştır. Bu bölümde, özellikle askerlikgörevi sırasında gezdiği yerlere değinilmiştir. Çünkü bu dönem, Mimar Sinan'ınmimari kültürünü artırdığı bir dönemdir.B u bölümde ayrıca, Mimar Sinan'ın üslubunun temel özelliklerinden yolaçıkılarak bir çerçeve çizilmiştir. Mimari tasarım ve süsleme özellikleri ayrı başlıklarhalinde ele alınmıştır. Bu bölümde tek eser incelemelerinden çok, Sinan'ıneserlerinde görülen ortak özellikler üzerinde durularak, ayrıntıların konuyuekseninden kaydırmasının önüne geçilmeye çalışılmıştır.İkinci bölümde, mimari ile kadın arasındaki ilişkiye farklı bakış açıları sunmayaçalışılmıştır.. Öncelikli olarak, Osmanlı toplumunda kadın ile mimari arasındakiilişki ekonomik ve işlevsel yönleriyle ele alındıktan sonra, mimari etkinliklerin,Osmanlı saray kadınlarının kimlik oluşturma sürecindeki rolüne dikkat çekilmiştir.Bu bölümde ayrı bir başlık altında, bu çalışmaya konu olan kadın patronlar hakkındabilgi verilmiştir.Ü çüncü bölüm, ikinci bölümde adı geçen saray kadınlarının yaptırmış olduğueserlerle ilgili detaylı açıklamaların yapıldığı bölümdür. Bu bölümde eserlerinsıralanması, yapılış tarihi net olarak bilinmeyen çok fazla eser olduğundan, saraykadınlarının saraydaki güçlü oldukları tarihsel sürece paralel şekildegerçekleştirilmiştir. Günümüze ulaşamamış ya da hakkında çok az bilgi sahibiolduğumuz eserler bu bölümün sonunda ayrı ve tek bir başlık altında incelenmiştir.D ördüncü bölümde, 16. yüzyılın üç önemli aktörünün buluşmasının Osmanlımimari tarihi açısından önemi hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın bu bölümünde,Mimar Sinan'ın saray kadınları için yapmış olduğu eserlerin, Osmanlı mimarlığınıngelişim süreci ve İstanbul'un mimari dokusu açısından oynadığı rol açıklanmıştır.Değerlendirme bölümünde, mimari özellikleri verilen eserlerin, Sinan'ın mimarikariyeri açısından ne denli önemli olduğuna vurgu yapılarak, bu eserlerin ayrı birbaşlık altında incelenmesinin, Sinan'ın sanatının ve Osmanlı mimarlığının gelişimsürecinin aydınlatılması açısından önemi üzerinde durulmuştur.Anahtar Sözcükler: Mimar Sinan, mimari, Osmanlı, kadın, İstanbul.

Abstract:
In the first part of the study, themes such as the life story of Mimar Sinan and hisbeing given the title "Head of Architects" are dealt with by making use of somehistorical documents. Also in this part, some special references are made to hismilitary service period when he visited some different places. This is important;because it was in this period that Mimar Sinan significantly improved hisarchitectural knowledge.In this part, also an outline based on the main characteristics of Mimar Sinan'sarchitectural style is made. The architectural design and decoration styles are coveredindependently in two different chapters. In this part, the focus is on the commoncharacteristics of Sinan's works rather than one-by-one analysis of all the works. Theaim of this is to avoid any possible deflections of the subject that may be caused bydetails.In the second part, the focus is on the efforts to bring about different perspectivesto the relationship between women and architecture. Firstly, the relationshipbetween women and architecture in the Ottoman society is studied with respect tothe economical and functional aspects; then a point is made about the role of thearchitectural activities on the process by which the palace women created identitiesfor themselves. A particular chapter of this part is devoted to the information on thewomen bosses, who are the subjects of the above mentioned study.In the third part, there is detailed information on the works of architecture built bythe palace women mentioned in the second part. As the construction date of many ofthese works are not exactly known, the chronology of the works in this part has beenarranged according to the historical periods in which these women were powerful inthe palace.The works which have not maintained their existence to the modern day orthose on which we have little information are focused on at the end of this part in anindependent chapter.In the forth part, there is information on the importance of the meeting of the threesignificant actors of the 16th century for the Ottoman architectural history.In this partof the study, a point is made about the role of the works Mimar Sinan built for thepalace women on the development process of the Ottoman architecture and thearchitectural texture of Istanbul.In the evaluation part, an emphasis is made on how important the architecturallycharacterized works of Mimar Sinan are for his career and the significance of thestudy of these works in an independent chapter in terms of Sinan's art and thedevelopment process of the Ottoman architecture.Key Words: Mimar Sinan, architecture, Ottoman, women, İstanbul.