Covid-19 pandemisi sürecinde tip 2 diyabet hastalarının mobil sağlık hizmeti ile takip edilmelerinin sonuçları
The results of moni̇tori̇ng type 2 diabetes patients with mobile health service during the covid-19 pandemic process
Yazar: KÜBRA GİZEM NACAK
Danışman: PROF. DR. SEMA BASAT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sağlık teknolojisi değerlendirme = Health technology assessment

Özet:
AMAÇ: Mobil sağlık uygulamaları hem hastalar hem de sağlık hizmeti sağlayıcıları için taşınması ve erişilmesi kolay olan, sağlık durumunu izlemek ve iyileştirmek için kullanılan kablosuz cihazlar olarak tanımlanmaktadır.
Bu çalışmanın amacı mobil sağlık teknolojileri ile uzaktan izlenen tip II diyabetes mellitus hastalarının pandemi sürecinde tedaviye uyum, metabolik hedefleri yakalama düzeylerini belirlemek ve bu sistemde yer alıyor olmanın hastalar üzerindeki etkilerini değerlendirmektir.
GEREÇ ve YÖNTEM: Procuring innovative ICT for patient empowerment and self management of type 2 diabetes mellitus (Tip 2 Diyabetli Hastaların Güçlendirilmesi ve Hastalıklarını Yönetmesi İçin Bilgi ve İletişim Teknolojileri İnovasyon Tedariki (ProEmpower) adlı HORIZON 2020 projesi kapsamında toplam 86 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların yaşları 25-50 arasındaydı. Hastaların Türkiye'de ilk vakanın görüldüğü tarih olan 11/03/2020 tarihinden önceki 1 aylık dönem (01/02/2020-31/03/2020) ve 01/04/2020-31/05/2020 tarihleri arasındaki ortalama kan glukozu, adım sayısı, sistolik ve diyastolik basınçları, vücut ağırlıkları ve diyete uyum düzeyleri değerlendirildi. Ayrıca pandemi sürecinin hastalar üzerindeki etkisini değerlendiren 9 soruluk bir anket uygulandı.
BULGULAR: Çalışmamız toplam tip II DM tanılı 86 olgu ile yapıldı. Bu olguların %43,02'si kadın, %56,97'si ise erkekti. Katılımcıların mSağlık sistemi ile uzaktan takip edilme sonuçları değerlendirildi.
Pandemi öncesi dönem olan Şubat ayı ile pandemi dönemi boyunca Mart, Nisan ve Mayıs ayları metabolik parametreleri karşılaştırıldı. Şubat ayına ait ortalama glukoz 83,2 mg/dl, Mart kan şekeri ortalaması 84,8 mg/dl, Nisan kan şekeri ortalaması 87,0 mg/dl, Mayıs ayına ait kan şeker ortalaması ise 88,6 mg/dl saptanıldı. Ortalama tansiyon değerleri ise Şubat ayında 124/78 mmHg, Mart ayında122/77 mmHg, Nisan ayında 120/76 mmHg ve Mayıs ayına ait tansiyon ortalaması 119/76 mmHg saptanıldı.
Hastaların kan şeker regülasyonunda, tansiyon takiplerinde ve ağırlık takiplerinde bozulma olmadı ve pandemi öncesi dönem ile pandemi ayları ayrı ayrı kıyaslandığında aralarında istatistiksel olarak anlamlı fark izlenmedi (p>0,05). Ancak adım sayısı
ix
açısından ise pandemi öncesi döneme göre belirgin azalma olduğu görüldü ve aylar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark izlendi (p<0,05).
Katılımcıların %88 'inin mSağlık sayesinde hastaneye başvurmadan sağlık hizmetine ulaşabildiği saptanılmıştır. Ayrıca mSağlık hekimi ile sürekli iletişim halinde olan katılımcıların %90'ı kendisini güvende hissettiklerini bildirilmiştir.
Anket sonucuna göre pandemi sürecinde direk hastaneye başvuru yapan katılımcı oranının %8 olduğu ve bu başvurunun acil durumlar olduğu belirtilmiştir. Ayrıca katılımcıların Covid –19 hastalığına yakalanmadığı saptanılmıştır.
SONUÇ: Bu çalışmada mSağlık teknolojileri ile tip II diyabetli hastaların, pandemi sürecinde gerekli tedavi düzenlemelerinin uzaktan yapılabilmesi sayesinde hastalarda gerekli metabolik kontrolün ve tedaviye uyumun sağlandığını gösterdik. Ancak hastaların egzersiz ve diyet uyumları arzulanan düzeyde değildir. Hastaların büyük bir çoğunluğu evden çıkmadan sağlık hizmetine ulaşabiliyor olmanın kendilerini olumlu etkilediğini düşünmüşlerdir. Pandemi sürecinde hastaların uzaktan izleniyor olmaları bu hastalar için kritik olan tıbbi desteğin devam ettirilebilmesine ve diyabet gibi yüksek risk grubundaki hastaların korunmasına imkan vermiştir. Mobil sağlık teknolojiler ile uzaktan izlem tip II diyabetli hastalarda pandemi sürecinde başarılı olmuştur.

Abstract:
OBJECTIVE: Mobile health applications are used to monitor and improve health status, and can be defined as wireless devices that are easy to transport and access for both patients and healthcare providers.
The aim of this study is to evaluate the effects of mobile health technologies for remote monitoring of type 2 diabetes mellitus patients in three areas: treatment compliance, achieving metabolic targets, and the satisfaction with the system
MATERIAL and METHOD: A total of 86 patients were involved in the study, conducted as part of the HORIZON 2020 project called 'Procuring innovative ICT for patient empowerment and self-management of type 2 diabetes mellitus (ProEmpower)' (Information and Communication Technologies Innovation Supply for Empowering Patients with Type 2 Diabetes and Managing Their Diseases). The patients were aged between 25-50. Since the first cases of patients in Turkey seen 03.11.2020, the date when the previous one-month period (01/02/2020-31/03/2020) and 01/04/2020-31/05/2020 that dates average capillary glucose, step count, systolic and diastolic pressures, body weights and dietary compliance were evaluated. In addition, a 9-item questionnaire was conducted to evaluate the impact of the pandemic conditions on patients.
RESULTS: In our study, a total of 86 patients with type II DM were diagnosed. 43.02% of these cases were women and 56.97% were men. The study examined the effects of remote monitoring with the mHealth system on the participants. Metabolic parameters for February, the pre-pandemic period, were compared with pandemic periods, March, April and May. The average blood glucose for February was 83,2 mg / dl, the averages for March, April and May were 84,8 mg / dl, 87,0 mg / dl, and 88,6 mg / dl respectively. The average blood pressure values were 124/78 mmHg in February, 122/77 mmHg in March, 120/76 mmHg in April and 119/76 mmHg in May.
xi
There was no impairment in the blood glucose regulation, blood pressure monitoring or weight monitoring of the patients, and no statistically significant difference was observed between the pre-pandemic period and the pandemic months when compared separately (p> 0.05). However, there was a significant decrease in the number of steps compared to the period before the pandemic, and a statistically significant difference was observed between months (p <0.05).
A 9-item telephone questionnaire was conducted with the participants. Of 86-participants 80 answered the questionnaire. According to the results, it was determined that 88% of the participants had access to health services via mHealth, and 38% hospital. Moreover, 90% of the participants who are in constant communication with the mHealth physician reported feeling satisfied with the system.
According to the results of the survey, 8% of participants applied directly to the organization, and these were all emergency cases. In addition, it was determined that none of the participants contracted a Covid -19 disease.
CONCLUSION: In this study, we have demonstrated that patients with type 2 diabetes can be remotely managed during the pandemic process, with mobile health technologies providing the necessary metabolic control and treatment compliance. However, the exercise and diet compliance of the patients are not at the desired level. The vast majority of patients reported being positively affected by being able to access healthcare without leaving home. Remote monitoring during the pandemic process has enabled the continuation of critical medical support for these patients, and has provided protection for patients in high-risk groups such as diabetes. Therefore, remote monitoring with mobile health technologies have benefited patients with type II diabetes during the pandemic process.