Adölesan sporcularda Akdeniz diyeti uyumuna yönelik beslenme eğitiminin diyet kalitesi ve antropometrik ölçümler üzerinde etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of nutrition education towards compliance with the Mediterranean diet on diet quality and anthropometric measurements in adolescent athletes
Yazar: BEYZA ÖZKAN ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. HANDE ÖNGÜN YILMAZ
İstanbul Okan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu araştırma, adölesan sporculara Akdeniz diyeti uyumuna yönelik verilen beslenme eğitiminin diyet kalitesi ve antropometrik ölçümler üzerinde etkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. İstanbul-Dudullu Spor Kulübü'nde, Mayıs-Kasım 2023 aralığında, yaş ortalaması 13,58 ± 1,92 yıl olan 36 adölesan sporcuya 8 haftalık beslenme eğitimi verilmiştir. Beslenme eğitimi öncesi ve sonrasında adölesanlara genel bilgileri ve beslenme alışkanlıklarına ilişkin sorulardan oluşan anket formu ve Akdeniz Diyet Kalite İndeksi (KIDMED) uygulanmış, 3 günlük besin tüketim kaydı alınarak Uluslararası Diyet Kalite İndeksi (DKİ-U) hesaplanmış ve antropometrik ölçümleri yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda, eğitim grubunun KIDMED puan ortalamasında %7,51 oranında artma (eğitim öncesi 5,06±2,46, eğitim sonrası 5,44±3,62) olduğu ve bu artışın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir (p=0,562). Kontrol grubunun KIDMED puan ortalamasında %23,77 oranında azalma (eğitim öncesi 4,67±2,25, eğitim sonrası 3,56±2,43) olduğu ve bu azalmanın anlamlı olmadığı belirlenmiştir (p=0,114). Eğitim grubunun toplam DKİ-U puan ortalamasında %7,34 oranında artma olduğu (eğitim öncesi 54,89±3,98, eğitim sonrası 58,92±6,04) ve bu artışın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p=0,016). Kontrol grubunun toplam DKİ-U puan ortalamasında %2,63 oranında artma (eğitim öncesi 55,19±7,75, eğitim sonrası 56,64±7,27) olduğu ve bu artışın anlamlı olmadığı saptanmıştır (p=0,436). Antropometrik ölçümlerin analizinde, eğitim grubunun eğitim öncesi ve eğitim sonrası karşılaştırmalarında, vücut ağırlığı (kg) ortalamasında (eğitim öncesi 42,67±7,12, eğitim sonrası 42,06±7,09) anlamlı şekilde azaldığı (p=0,002), yağ kütlesi (kg) ortalamasının (eğitim öncesi 10,96±3,73, eğitim sonrası 10,75±3,82) anlamlı şekilde azaldığı (p=0,029), kas kütlesi (kg) ortalamasının (eğitim öncesi 17,14±3,59, eğitim sonrası 17,35±3,57) anlamlı şekilde arttığı (p=0,029) ve sıvı ağırlığı (kg) ortalamasının (eğitim öncesi 22,12±3,49, eğitim sonrası 22,33±3,46) anlamlı şekilde arttığı saptanmıştır (p=0,029). Kontrol grubunun eğitim öncesi ve eğitim sonrası karşılaştırmalarında, vücut ağırlığı (kg) ortalamasında (eğitim öncesi 45,83±10,21, eğitim sonrası 45,67±2,37) anlamlı bir fark bulunmadığı (p=0,331), yağ kütlesi (kg) ortalamasının (eğitim öncesi 13,27±7,23, eğitim sonrası 13,18±7,35) anlamlı bir fark bulunmadığı (p=0,528), kas kütlesi (kg) ortalamasının (eğitim öncesi 17,33±4,58, eğitim sonrası 17,42±4,52) anlamlı bir fark bulunmadığı (p=0,528) ve sıvı ağırlığı (kg) ortalamasının (eğitim öncesi 23,87±5,79, eğitim sonrası 23,96±5,71) anlamlı bir fark bulunmadığı belirlenmiştir (p=0,528). Bu araştırma ile adölesan sporcularda beslenme alışkanlıklarının iyileştirilmesi, spor hayatında performansının artması ve gelişme sürecinin yaşıtlarıyla uyum içinde olması için verilen eğitim programlarının önemli olduğu belirtilmektedir. Buradan hareketle, toplum sağlığının iyileştirilmesi adına diyet kalite indeksleri ile grupların analizleri yapılarak diyet kalitesini arttırmaya yönelik planlamalar yapılmalı ve besinleri doğru zaman ve miktarda tüketmeleri gerektiği ile ilgili beslenme eğitimleri verilerek adölesan sporcuların bilinçlendirilmesi sağlanmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Adölesan Sporcu Beslenmesi, Beslenme Eğitimi, Akdeniz Diyeti, Diyet Kalitesi

Abstract:
This study was conducted to evaluate the effects of nutritional education given to adolescent athletes about Mediterranean diet compliance on diet quality and anthropometric measurements. 8-week nutritional education was given to 36 adolescent athletes with a mean age of 13.58 ± 1.92 years in Istanbul-Dudullu Sports Club between May and November 2023. Before and after the nutrition education, a questionnaire form consisting of questions about general information and nutritional habits and the Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED) were applied to the adolescents, a 3-day food consumption record was taken, the International Diet Quality Index (DKI-U) was calculated and anthropometric measurements were made. As a result of the study, it was determined that the KIDMED score average of the training group increased by 7.51% (5.06±2.46 before training, 5.44±3.62 after training) and this increase was not statistically significant (p=0.562). It was determined that the mean KIDMED score of the control group decreased by 23.77% (4.67±2.25 before education, 3.56±2.43 after education) and this decrease was not significant (p=0.114). It was found that the total DKI-U score mean of the training group increased by 7.34% (54.89±3.98 before education, 58.92±6.04 after education) and this increase was statistically significant (p=0.016). It was found that the total DKI-U score mean of the control group increased by 2.63% (55.19±7.75 before education, 56.64±7.27 after education) and this increase was not significant (p=0.436). In the analysis of anthropometric measurements, in the comparisons of the training group before and after training, it was found that the average body weight (kg) (pre-training 42.67±7.12, post-training 42.06±7.09) significantly decreased (p=0.002), the average fat mass (kg) (pre-training 10.96±3.73, post-training 10.75±3.82) significantly decreased (p=0.029), the average muscle mass (kg) (pre-training 17.14±3.59, post-training 17.35±3.57) significantly increased (p=0.029) and the average fluid weight (kg) (pre-training 22.12±3.49, post-training 22.33±3.46) significantly increased (p=0.029). In the comparisons of the control group before and after training, it was determined that there was no significant difference in the average body weight (kg) (before training 45.83±10.21, after training 45.67±2.37) (p=0.331), there was no significant difference in the average fat mass (kg) (before training 13.27±7.23, after training 13.18±7.35) (p=0.528), there was no significant difference in the average muscle mass (kg) (before training 17.33±4.58, after training 17.42±4.52) (p=0.528) and there was no significant difference in the average fluid weight (kg) (before training 23.87±5.79, after training 23.96±5.71) (p=0.528). This research indicates that the training programs given to adolescent athletes are important in order to improve their eating habits, increase their performance in sports life and ensure that their development process is in harmony with their peers. Based on this, plans should be made to increase the quality of diet by analyzing groups with diet quality indexes in order to improve public health, and adolescent athletes should be made aware by providing nutrition training on consuming foods at the right time and amount.
Keywords: Adolescent Athlete Nutrition, Nutrition Education, Mediterranean Diet, Diet Quality