Elazığ, Malatya ve Kayseri illerinde bulunan huzurevlerinde yaşayan yaşlıların ilaç kullanma davranışları ve etki eden faktörlerin incelenmesi
Factors effecting the habit of using drugs of elderly residents living in nursing homes residents in Elazig, Malatya and Kayseri
Yazar: EMEL ERCAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. A. FERDANE OĞUZÖNCÜL
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Elazığ = Elazığ ; Huzurevleri = Nursing homes ; Kayseri = Kayseri ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Malatya = Malatya ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Toplumun giderek yaşlanması ile akut ve kronik hastalıkların oranı dolayısıyla kronik ve çoklu ilaç kullanımı arttırmıştır. Bu çalışma Elazığ, Malatya ve Kayseri illerinde bulunan huzurevlerinde yaşayan yaşlıların ilaç kullanma davranışları ve bunlara etkili olabileceği düşünülen faktörlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.Kesitsel tipteki bu çalışmada çalışmanın evrenini Elazığ, Malatya ve Kayseri huzurevlerinde kalan 60 yaş üstü (n=310) kişiler oluşturmuştur. Herhangi bir örneklem seçilmemiş, huzurevinde yaşayan 310 kişinin tümü araştırma kapsamına alınmış ve 255 (cevaplılık oranı %82.2) kişiye ulaşılmıştır. Çalışmaya katılan 60 yaş üstü kişilerin %60.8'i (n=155) Kayseri, %19.6'sı (n=50) Elazığ ve %19.6'sı (n=50) Malatya huzurevinde bulunmaktadır. Araştırmanın verileri; hazırlanan anket formunun yüz yüze görüşme tekniği uygulamasıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler istatistiksel paket programında yüzdelik, ortalama ve X² (ki-kare) analizleri ile değerlendirilmiştir.Araştırma kapsamına alınan yaşlıların %64.7'si erkek, %35.3'ü kadın olup, yaş ortalaması 72.7±8.2'dir. Yaşlıların %91.0'da herhangi bir kronik hastalık tespit edilmiştir. Yaşlılarda en fazla görülen kronik hastalık hipertansiyon (%55.2) dır. Yaşlıların %87.8'i birden fazla ilaç (polifarmasi) kullanmakta olup, en fazla kullanılan ilaç grubu antihipertansif (%52.2) ilaçlardır. Yaşlıların %97.3'ünün ilaçlarını önerilen şekilde kullanmakta olduğu, önerilen şekilde kullanmayanların ise birden fazla ilaç aldığı ve karıştırdığı saptanmıştır. Kadınlar erkeklere oranla daha fazla sayıda ilaç kullanmaktadır (p<0.05). Kadınların sağlıklarını erkeklere oranla daha kötü hissettikleri belirlenmiştir (p<0.05). Eğitim düzeyi yükseldikçe kadın ve erkekler arasında sağlıklarını daha iyi algılama oranları artmaktadır (p<0.05).Sonuç olarak; huzurevinde yaşayan yaşlıların birden fazla ilaç kullanma oranları yüksek bulunmuştur. Bu nedenle huzurevinde çalışan doktor ve hemşirelerin ilaç kullanım hataları açısından riskli olan yaşlıların farkında olmaları, bu yaşlıları yakından izlemeleri, ilaç kullanımı hakkında yaşlıları sürekli olarak bilgilendirmeleri ve desteklemeleri önerilmektedir.Anahtar kelimeler: Yaşlı, ilaç kullanma davranışları, huzurevi, polifarmasi

Abstract:
Due to the fact that the society is getting older, the rates of acute and chronic diseases and multi drug use have increased The object of this study is to examine drug using behaviour of the old living m nursing home located in Elazig, Malatya and Kayseri provinces and the factors which are considered to be related to these behaviours.People over the age of 60 (n - 310), living in nursing home located in Elazig, Malatya and Kayseri provinces, have constituted target population of the study in cross- sectional typed study. Any samples has not been selected, 310 people living in nursing home is in the scope of the study and 255 people (response rate 82,2%) have been reached. 60,8 % (n=155) of people over the age of 60, participating in this study, reside in Kayseri, 19,6% of these people (n=50) reside in Elazig and 9,6 % of these people (n=50) reside in Malatya nursing home. The data of this study has been gathered through the technique of poll which was conducted person to person. The obtained data has been evaluated by percentage, average and X2 (chi square) analyses in statistical package program.64,7% of the old within the scope of this research is male, 35,3% of these people is female and their average age is 72,7± 8,2. Any chronic diseases has been detected in 91,0% of the old. The most common disease the old people suffered is hypertension (55,2%) 87,8% of the old have been using one and more drugs (polypharmacy) and the most common use i medicine group is antihypertensive drugs (52,2%). it has been determined that 97,3% of the old people have been using their medicines in recommended way and those using contrarily have taken many medicines and mixed them up. Women use more drugs compared to men (p<0,05). It has been detected that women feel worse about their health than men (p<0,05). As the education level increases, women and men comprehend their health situations much better (p<0,05).Consequently, it has been found that the old people living in nursing home use more than one drug. Therefore, it is advised that the doctors and nurses working for nursing home pay attention to the old carrying risks in terms of misuse of medicines, keep a close watch on these people inform them constantly regarding using drug and support them,Key words: old, drug using behaviours, nursing home, polypharmacy