Optimal kamu borç yönetimi: Mikro ve makro yaklaşım
Optimal public debt management: Micro and macro approaches
Yazar: ELİF ERER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞAÇAN DEĞER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Borçlanma yönetimi = Debt management ; Borçlar = Debts ; Dış borçlanma = External borrowing ; Kamu borçları = Public debts ; İç borçlanma = Domestic borrowing

Özet:
Kamu borç yönetimi, belirili bir zamanda ve belirli bir risk düzeyinde kamu borçlanma maliyetlerini minimize eden bir strateji oluşturma sürecidir. Etkin bir şekilde yönetilen kamu borcu, ülkede ekonomik istikrarın sağlanmasında rol oynayan önemli faktörlerden biridir. Bu nedenle optimal bir kamu borç yönetimi, kamu borcunun sürdürülebilirliğinin sağlayan kamu borç portföyünün oluşturulmasını, borç sürdürülebilirliğini etkileyen makro ekonomik faktörlerin ortaya konulmasını gerekli kılmaktadır. Bu noktadan harketle tezin iki amacı bulunmaktadır. Bu amaçlar, kamu borç yönetimini hem mikro hem de makro yaklaşım çerçevesinde incelemektir.
Kamu borç yönetiminin mikro yaklaşım çerçevesinde incelendiği bölümde, 2005:01-2017:12 dönemi için ülke risk priminin yüksek ve düşük olduğu dönemlerde Türkiye'de optimal kamu borç portföyünün nasıl oluşturulması gerektiğini belirlemeyi amaçladım. Bu kapsamda kamu borçlanma araçlarına ve kamu borçlanma maliyetlerine ilişkin riskler ortaya konulmuş, daha sonra ülke risk priminin yüksek ve düşük olduğu dönemlerde belirli bir risk düzeyinde borçlanma maliyetlerini minimize eden optimal kamu borç portföyleri oluşturulmuştur. Yapılan analiz sonucunda, ülke risk priminin yüksek ve düşük olduğu dönemlerde değişken faizli borçlanma senetlerinin riskinin yüksek olduğu; buna karşın, sabit faizli ve enflasyon endeksli iç borçlanma senetlerine ilişkin risklerin ise düşük olduğu bulunmuştur. Elde edilen sonuçlar, ülke risk priminin yüksek olduğu rejimde kamu borcunun optimal bir şekilde yönetilebilmesi için vade oranının kısaltılmasını, portföy içinde sabit faizli iç borçlanma senetlerinin oranını arttırmasınıve değişken faizli borçlanma senetlerinin payının azaltılmasını; ülke risk priminin düşük olduğu dönemlerde ise vade oranının uzatılması, sabit faizli ve TUFE endeksli senetlerin payının arttırılmasını ve değişken faizli borçlanma senetlerinin payının azaltılması gerektiğini göstermektedir.
Kamu borç yönetiminin makro yaklaşım çerçevesinde incelendiği bölümde, 1994:Q1-2017Q4 dönemi için Türkiye'de kamu borcunun sürdürülebilirliğini ve kamu borcunun sürdürülebilirliğinin yüksek ve düşük olduğu rejimlerde makro ekonomik faktörlerin kamu borç sürdürülebilirliğini nasıl etkilediğini ortaya koymayı, Türkiye için optimal kamu borç düzeyini ve optimal kamu borç düzeyini elde edebilmek amacıyla temel ekonomik değişkenlere ilişkin oranların ne olması gerektiğini belirlemeyi amaçladım. Analiz sonucunda, Türkiye'de kamu borcunun sürdürülebilir bir yapı sergilemesine karşın, ekonomik kriz ve seçim dönemlerinde kamu borcunun sürdürülebilirliğinin azaldığı görülmüştür. Ayrıca Türkiye'de optimal kamu borç stoku/GSYH oranının %47.23; bu optimal oranı elde edebilmek için ise  enflasyon oranının %11.3'ün altında, ekonomik büyüme oranının %5.89'un üzerinde ve politika faiz oranını temsilen kullanılan interbank faiz oranının ise %16.85'in altında olması gerektiği bulunmuştur. Kamu borcunun sürdürülebilir bir yapıda olduğu rejimde, dışa açıklık oranı, enflasyon oranı, vergi oranlarının bütçe içindeki payı ve bütçe dengesi kamu borcunun sürdürülebilirliğini pozitif yönde etkilerken, ekonomik ve politik risk negatif olarak etkilemektedir. Kamu borcunun sürdürülemez bir yapı sergilediği rejimde, ekonomik büyüme oranı ve dışa açıklık oranı kamu borcunun sürdürülebilirliği üzerinde pozitif etkiye sahipken, enflasyon oranı, politik risk ve dolar kurundaki oynaklık ise negatif etkiye sahiptir.

Abstract:
Public debt management is a strategy formation process minimizing public borrowing costs at a certain risk level at a given time. Public debt managed effectively is one of the most important factors which play a role in providing economic stability in an economy. Therefore, optimal public debt management requires to create public debt portfolio supporting debt sustainability and to exhibite the macroeconomic factors affecting debt sustainability. From this point of view, my thesis have two purposes. These are to examine public debt management in both micro and macro approaches.
In the chapter I investigated public debt management in terms of micro approach, I aimed to determine how to create optimal public debt portfolio in Turkey for the regimes credit default swap is both high and low over the period of 2005:01-2017:12. In this context, it was presented the risks regarding to public borrowing instruments and the apparent costs of government debt, then created optimal public debt minimizing borrowing costs at a given risk level for the periods when credit default swap is both high and low. From the result of the analysis, it followed that TRY denominated floating rate bonds have high risk; however, TRY denominated fixed couponed bonds and TRY denominated CPI indexed bonds have low risk in the periods when credit default swap is both high and low. The results show that maturity should be shorten, the share of TRY denominated fixed couponed should be increased and the share of TRY denominated floating rate bonds should be decreased in the public debt portfolio to be managed optimally for public debt in the regime credit default swap is high. In the regime credit default swap is low,  maturity should be extended, he shares of TRY denominated fixed couponed and TRY denominated CPI indexed bonds should be increased, and the share of TRY denominated floating rate bonds should be decreased as well.
In the chapter I investigated public debt management in terms of macro approach, I aimed to investigate public debt sustainability in Turkey, to exhibit how macroeconomic factors affect it in the regimes that public debt sustainability is both high and low, to determine optimal public debt level and what the ratios regarding main economic indicators should be to acquire optimal public debt level over the period of 1994:Q1-2017:Q4. The results of analysis show that public debt sustainability decrease in economic crisis and electoral periods despite the fact that government debt have sustainability structure in Turkey. Besides, it was found to be %47.23 for optimal public debt/GDP ratio. Also, economic growth should be above %5.89, inflation rate and interbank rate should be respectively below %11.3 and %16.85 to acquire so-called ratio. In the regime government debt is sustainability, trade openness, inflation rate, the share of tax rate in budget and budget balance impact positively public debt sustainability while economic and political risk influence adversely. In the regime government debt is unsustainability, economic growth and trade openness have positive effect on public debt sustainability; however, political risk and exchange rate volatility have negative effects.