Vergi entegrasyonu ve vergi alacağı: Avrupa Birliği ve Türkiye açısından bir değerlendirme
Tax integration and tax claim: An evaluation for European Union and Turkey
Yazar: M. AKİF HAMZAÇEBİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YAŞAR METHİBAY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Birliği = European Union ; Gelir vergisi = Income tax ; Kurumlar vergisi = Corporate tax ; Türkiye = Turkey ; Vergi alacakları = Deferred tax asset ; Vergiler = Taxes

Özet:
Türkiye'de kurumlar vergisi toplam vergi gelirleri içinde önemli bir role sahiptir. Sermaye şirketleri, kooperatifler, iktisadi kamu müesseseleri, dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler ve iş ortaklıklarından oluşan kurumlar vergisi mükellefleri kurumlar vergisine tabidir. Geliri oluşturan unsurlar kurum kazançlarını da oluşturmaktadır. Geliri oluşturan unsurlar Gelir Vergisi Kanunu'nda belirtilmiştir. Bunlar, ticari kazançlar, zirai kazançlar, serbest meslek kazançları, ücretler, menkul ve gayrimenkul sermaye iratları ile diğer kazanç ve iratlardan oluşmaktadır. Kurumlar vergisi dolaysız bir vergi türüdür. Çifte vergilendirme, vergi sistemleri ile bağlantılı olarak ekonomide yer alan önemli bir problemdir. Gelir üzerinden alman iki tür dolaysız vergi bulunmaktadır. Bunlar kurumlar vergisi ve gelir vergisidir. Gelir vergisi şahısların elde etmiş oldukları gelir üzerinden alınan bir vergidir. Bu vergide vergi yükü, vergiyi ödeyen bireyler üzerinde kalmaktadır. Diğer yandan kurumlar vergisi, kurumların elde etmiş oldukları kazanç üzerinden alman bir vergidir. Mükellefler öncelikle kurum bünyesinde kurumlar vergisine tabi tutulurlar. Bundan sonra mükellefler, bir kez daha kurumlardan elde etmiş oldukları kar payları ve benzeri kazançları üzerinden vergiye tabi tutulurlar. Çifte vergilendirme birçok ülkede, özellikle Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkelerin vergi sistemlerinde büyük bir sorun olarak tanımlanmaktadır. Bunu çözebilmek ve vergi yükünü hafifletebilmek için bazı Avrupa Ülkelerinde entegrasyon modelleri geliştirilmektedir. Türkiye'de vergi kanunlarında vergi alacağı müessesesi yer almaktadır. Hissedarların elde ettikleri kar paylarının beşte biri vergi alacağı olarak hesaplanmaktadır.

Abstract:
Corporate income tax has play important role in total tax revenues in Turkey. Capital companies, co-operative companies, state economic enterprises, economic entities owned by foundations and associations and joint ventures are subject to corporation income tax. Corporate earnings are consisting of the element of income. The elements of income are shown in the Individual Income Tax Law. These are commercial income, agricultural income, wages and salaries, professional income, income from immovable properties derived in Turkey and income from movable capital incurred in Turkey. Corparate income tax is a direct tax. Double taxation is an important problem in economy which is related to tax system. There are two kinds of direct taxes which are levied on income. These are personal income tax and corporate income tax. Personal income tax are levied on individuals on the basis of income recieved. In this tax the tax burden is on the individuals who pay them. On the other hand corporate income taxes are levied on firms on the basis of income recieved. First of taxpayers are taxed on corporate level. After that, they are taxed again on the earnings which are called dividends on other income elements. This problem is called as double taxation. Double taxation is defined as a big problem in tax system in many countries especially in United States of America. To solve this problem, and to case the tax burden some integration models are improved among the European Countries. In Turkey there is a tax claim method in tax law. Tax claims calculated on fifth of dividends recieved by the stockholders. t£*ıw»>B*sv<