Proton pompa inhibitörleri kullanımının demir ve vitamin b12 eksikliği üzerine etkisi
Effect of proton pump inhibitors on iron and vitamin b12 deficiency
Yazar: TUĞÇE ÖZLÜ
Danışman: DOÇ. DR. TÜLİN REVİDE ŞAYLI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Demir = Iron ; Gastrit = Gastritis ; Peptik ülser = Peptic ulcer ; Proton pompası inhibitörleri = Proton pump inhibitors ; Vitamin B 12 = Vitamin B 12 ; Vitamin B 12 eksikliği = Vitamin B 12 deficiency

Özet:
ÖZET
Çocukluk çağında proton pompa inhibitörleri (PPİ)'nin kullanımı giderek artmakta olup kan değerleri üzerine etkisiyle ilgili yeterli çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmamızda gastrointestinal sistem (GİS) yakınmaları nedeni ile ortalama 7,4±2,8 ay (en az 3 ay, en fazla 14 ay) süre ile PPI kullanan 60 olgunun; tam kan sayımı, vitamin B12 (vit. B12) ve ferritin düzeyleri değerlendirilmiştir. 
Çalışmamıza dahil edilen hastaların yaş ortalaması 14,2±2,8 yıl olup, %23,3'ü erkekti. Cinsiyet ile kan parametrelerinin değişimine bakıldığında; vit. B12'nin zaman içindeki değişim miktarları kızlara kıyasla erkeklerde anlamlı yüksek (p=0,017) ikendiğer kan parametrelerinin cinsiyet ile ilişkisi saptanmadı (p>0,05). 
PPİ tedavisinin kan parametreleri üzerindeki etkisi incelendiğinde; ferritin düzeyleri başvuru sırasında 22,8±11,5 ng/ml, tedavi sonrası 16,3±10 ng/ml saptanmış olup bu azalma istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,001). Tam kan sayımı parametrelerinin ve vit. B12 düzeyinin ise belirgin etkilenmediği görüldü (p>0,05). 
PPİ kullanım süresi ile tam kan sayımı parametreleri, ferritin ve vit. B12 düzeyleri arasında ilişki saptanmadı (p>0,05). Ayrıca yaş, cinsiyet ve fiziksel gelişime göre PPİ kullanım süresinin değişmediği görüldü (p>0,05).
Çalışma süresince lansoprazol ve esomeprazol kullanan hastalarda tedavi sonrası ferritin düzeyinde anlamlı düşme saptandı (sırasıyla p=0,001 ve p<0,001). Pantoprazol ve rabeprazol kullananlarda ise bu değişim anlamlı değildi (p>0,05). Tüm ilaç gruplarında tedavi öncesi ve sonrası diğer kan parametrelerinin değişmemiş olduğu görüldü (p>0,05). 
Hastaların %30,4'ünde H. pylori pozitifliği saptandı. Hastaların yaş, cinsiyet ve vücut ağırlığı ile H. pylori pozitifliği arasında ilişki saptanmadı (p>0,05). H. pylori pozitif olanlarda boy ve boy persantillerinin anlamlı olarak düşük olduğu görüldü (sırasıyla p=0,008 ve p=0,007).
Endoskopik lezyonlar incelendiğinde; hiperemiye safra reflüsü ve/veya nodül eşlik eden hastaların yaşları anlamlı olarak yüksek saptandı (p=0,014). Hiperemi ve nodül birlikteliğinde ferritinin tedavi öncesi düzeyinin anlamlı olarak düşük olduğu ve ferritin düzeyinin PPİ kullanımı ile de daha fazla düştüğü saptandı (p=0,008). Endoskopi sonucu ile diğer kan parametreleri arasında ise ilişki görülmedi (p>0,05). 
Sonuç olarak; bu çalışmada ortalama 7,4±2,8 ay PPİ kullanımı ile ferritin seviyelerinin belirgin azaldığı, vit. B12 düzeylerinin ise etkilenmediği görüldü. Bu nedenle çocuk hekimlerinin PPİ başladıkları hastaların demir düzeylerini yakından takip etmeleri ve bununla ilişkili olarak beslenme önerilerinde bulunmaları gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Proton pompa inhibitörleri, demir eksikliği, vitamin B12 eksikliği

Abstract:
ABSTRACT
Proton pump inhibitors (PPI) are increasingly used in childhood, and there is insufficient data on the effect of proton pump inhibitors (PPI) on blood values. In this study, 60 patients with gastrointestinal system (GI) complaints using PPI with a mean duration of 7,4±2,8 months (at least 3 months, at most 14 months) complete blood count, vitamin B12 (vit. B12) and ferritin levels were evaluated.
The average age of the patients included in the study was 14.2 ± 2.8 years, and 23.3% were male. Gender and blood parameters change; while vit. B12 levels change over time was significantly higher in males compared to females (p=0.017); other blood parameters were not related to gender (p>0.05).
When the effect of PPI treatment on blood parameters is examined individually; ferritin levels were 22.8 ± 11.5 ng / ml at the time of admission and 16.3 ± 10 ng / ml after treatment and this decrease was statistically significant (p<0.001). Full blood count parameters and vit. B12 levels were not significantly affected (p>0.05).
There was no correlation between the duration of PPI use and complete blood count parameters, ferritin and vitamin B12 levels (p> 0,05). It was also found that the duration of PPI usage did not change according to age, gender and physical development (p> 0.05).

During the study, significant decrease in ferritin levels was observed in patients receiving lansoprazole and esomeprazole (in order of; p = 0.001 and p <0.001). In pantoprazole and rabeprazole users, this change was not significant (p> 0.05). It was seen that other blood parameters were not changed before and after treatment in all drug groups (p> 0,05).
H. pylori positivity was detected in 30.4% of the patients. There was no relationship between age, gender and body weight of the patients and H. pylori positivity (p> 0,05). It was seen that the height percentiles were significantly lower in H. pylori positive cases (in order of p=0.008 ve p=0.007).
When endoscopic lesions are examined; the age of patients with hyperemia biliary reflux and / or nodule was significantly higher (p=0.014). The pre-treatment level of ferritin was found to be significantly lower in patients with hyperemia and nodule co-morbidity, and ferritin levels were lower in this patient group than in PPI use (p=0.008). There was no relationship between endoscopy result and other blood parameters (p>0.05). 
As a result; in this study, it was seen that with the use of PPI for an average of 7,4±2,8 months ferritin levels decreased significantly and vitamin B12 levels were not affected. For this reason, pediatricians are required to closely monitor the iron levels of the patients for whom they started PPI and to provide nutritional advice in connection with this.
Key words: Proton pump inhibitors, iron deficiency, vitamin B 12 deficiency