Çocukluk çağı aşılarında aşı reddine veya aşı tereddütüne yol açan sebeplerin araştırılması
Research of the reasons that cause vaccine refusal or vaccine hesitancy in childhood vaccines
Yazar: ALİ ÖZLEM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MESUT KOÇAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aşı reddi = Vaccination refusal ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood ; İmmünizasyon = Immunization

Özet:
Aşılama, şüphesiz geçmiş yüzyılın en büyük halk sağlığı başarılarından biri
olmuştur. Bağışıklama hizmetleri sayesinde milyonlarca bebeğin hastalanması, sakat
kalması veya ölümü engellenmektedir. Son yıllarda giderek artan aşı reddi ve
tereddüdü vakaları yıllar içinde edinilen bu başarıları riske atmaktadır. Çalışmadaki
amacımız kendi çalışma evrenimizdeki ebeveynlerin bilgi, tutum ve davranışlarını
öğrenmek, eksiklikleri saptamak, aşı reddi veya aşı tereddütlerinin altında yatan
nedenleri araştırmaktır.
Katılımcıların sosyodemografik özelliklerini, aşılar hakkında bilgi, tutum ve
davranışlarını sorgulayan 33 sorudan oluşan anket; Ankara Keçiören Eğitim ve
Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Poliklinikleri'ne başvuran 6 ay-7
yaş arası çocuğu olan, Türkçe bilen annelere yüz yüze görüşme yöntemiyle
uygulanmıştır. Çalışmamız tanımlayıcı kesitsel bir anket çalışmasıdır. Çalışmaya
toplam 941 ebeveyn dahil edilmiştir.
Araştırma kapsamında ankete 809 anne ve 132 baba katılmıştır. Katılanların
%94'ü çocuklarına aşılarını tam yaptırmış, %4,8'i eksik yaptırmış, %1,2 ise hiç
yaptırmamıştır. En sık aşıyı yaptırmama nedeni olarak yan etkilerinden korkma (%41)
içinde istemediği madde olma (%35,7) ve gereksiz olduğunu düşünme (%25) olarak
bulundu. En çok yaptırmama nedeni olan yan etkiler sorgulandığında en sık ateş
(%78), ağrı (%52,7), alerji (%46,6) cevapları verilirken, aşıyı yaptırmayanlarınsa bu
soruda otizm (%40,4), kısırlık (%36,5), felç (%30,8) gibi şıkları yüksek oranlarda
işaretledikleri görüldü. Ebeveynlerin %68,5'i aşıların güvenli olduğunu düşünürken,
%4,8'i güvenli olmadığını düşünüyordu. %26,7'si ise güvenilirliğinden emin değildi.
Çocuklarına aşı yaptırmayan ebeveynlerin %55,4'ü aşı hakkındaki bilgileri
internet/sosyal medyadan edinmişken, %39,3'ü sağlık çalışanından, %30,4'ü
kitap/dergilerden edinmişti. Yerli aşının kullanılmaya başlanması durumunda
ebeveynlerin %61,8'i bu aşıyı yaptıracağını belirtirken, %3,1'i yaptırmayacağını,
%35,1'i ise kararsız olduğunu belirtmiştir.
Ülkemizde mevcut aşı reddi ve tereddüdü sorununa yönelik alınacak önlemler
konusunda doğru adımlar atabilmek için, bu sorunun nedenlerinin iyi analiz edilmesi
gereklidir. Aşı karşıtlığı ile bilimsel gerçekler ışığında etkin mücadele edilmelidir.v
Toplumun aşılar, içerikleri, uygulanma gerekçeleri gibi konulara ilişkin iyi
bilgilendirilmesi, ikna edilmesi bu hususta atılabilecek en önemli adımlardandır.

Abstract:
Vaccination has undoubtedly been one of the greatest public health
achievements of the past century. Thanks to the immunization services, millions of
babies are prevented from getting sick, disabled or killed. Increasing cases of vaccine
rejection and hesitation in recent years put these successes at risk. Our aim in the study
is to learn about the knowledge, attitudes and behaviors of the parents in our working
universe, to identify deficiencies, to investigate the underlying causes of vaccine
rejection or vaccine hesitations.
The questionnaire consisting of 33 questions questioning the sociodemographic characteristics of the participants, their knowledge, attitudes and
behaviors about vaccines; It was applied to face-to-face interviews with Turkishspeaking mothers with children between 6 months and 7 years of age who applied to
Ankara Keçiören Education and Research Hospital Child Health and Diseases
Polyclinics. Our study is a descriptive cross-sectional survey study. A total of 941
parents were included in the study.
809 mothers and 132 fathers participated in the survey. 94% of the participants
had their children fully vaccinated, 4.8% had it missing, and 1.2% never had it. The
most common reason for not getting vaccinated was fear of side effects (41%), being
an unwanted substance (35.7%) and thinking that it was unnecessary (25%). When the
side effects that are the cause of not getting vaccinated are questioned, the most
common answers are fever (78%), pain (52.7%), allergy (46.6%) and it is observed
that those who did not get the vaccine have high rates of marking such options as
autism (40.4%) and infertility (%36,5) and paralysis (30.8%). While 68.5% of parents
thought vaccines were safe, 4.8% thought it was not safe. 26.7% were not sure of their
reliability. While 55.4% of the parents who did not give their children vaccination
acquired information about the vaccine from the internet / social media, 39.3%
received it from healthcare workers and 30.4% from books / magazines. 61.8% of the
parents stated that if the local vaccine started to be used, 3.1% of them stated that they
would not get this vaccine and 35.1% of them stated that they were undecided.
In order to take the right steps regarding the measures to be taken for the current
vaccine rejection and hesitation problem in our country, the causes of this problem
should be analyzed well. Anti-vaccination should be effectively struggled in the lightvii
of scientific facts. Informing and persuading the society about issues such as vaccines,
contents, and reasons for their application are among the most important steps that can
be taken in this regard.