3-6 yaş grubu çocukların sosyal davranışlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi
Examining social behaviors of 3-6 year old children regarding specific variables
Yazar: MÜGE ŞEN
Danışman: PROF. DR. MEZİYET ARI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Bu araştırmanın amacı okul öncesi eğitim kurumlarına devameden üç, dört, beş ve altı yaş grubu çocukların sosyal davranışlarınıöğretmen değerlendirmesine dayalı olarak belirlemek ve bu davranışlarüzerinde etkili olabileceği düşünülen (çocuğun; cinsiyet, yaş, kardeş sahibiolma durumu, doğum sırası ve anne-babanın; öğrenim durumu, çalışmadurumu ile ailenin sosyo-ekonomik düzeyi) değişkenlerin etkisini incelemektir.Araştırmanın örneklemi, Ankara il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlıbağımsız anaokullarına devam eden üç, dört, beş ve altı yaş grubu çocuklararasından tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenen 1159 çocuktanoluşmaktadır. Araştırmada veriler, ?Okul Öncesi Sosyal Davranış ÖlçeğiÖğretmenFormu? ile çocuk ve aileye ilişkin demografik bilgilerin istendiği?Aile Bilgi Formu? aracılığıyla toplanmıştır. Bulgular incelendiğinde; örneklemioluşturan çocukların açık/fiziksel saldırganlık davranışları ve olumlu sosyaldavranışlarının cinsiyete göre anlamlı bir farklılık gösterdiği bulunmuştur. Bufarklılığın açık/fiziksel saldırganlık alt boyutunda erkek çocukların puanortalamalarının yüksek olmasından kaynaklandığı görülürken, olumlu sosyaldavranış alt boyutunda ise kız çocukların puan ortalamalarının anlamlıderecede yüksek olmasından kaynaklandığı belirlenmiştir. Çocukların olumlusosyal davranışları ile yaşları arasında anlamlı bir farklılık olduğugörülmüştür. Örneklemi oluşturan çocukların ilişkisel saldırganlık davranışlarıile cinsiyet değişkeni arasında anlamlı bir farklılık olduğu gözlenmiş bufarklılığın kız çocukların puan ortalamalarının yüksek oluşundankaynaklandığı belirlenmiştir. Örneklemde tam gün eğitim alan çocukların,ilişkisel saldırganlık puan ortalamalarının, yarım gün eğitim alan çocuklarınilişkisel saldırganlık puanlarından anlamlı şekilde yüksek olduğubelirlenmiştir. Ayrıca ilişkisel saldırganlık davranışlarının, anne çalışmadurumuna göre de anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiş, farklılığın kaynağıincelendiğinde ise annesi çalışan çocukların ilişkisel saldırganlık puanlarının,annesi çalışmayan çocuklara göre daha yüksek olduğu saptanmıştır.Çocukların ilişkisel saldırganlık davranışlarının yaş değişkeni bakımından daanlamlı bir farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Çocukların depresif duygulanımdavranışlarının, incelenen hiçbir değişken ile ilişkili olmadığı belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi, Sosyal Davranış, Uyarlama, Saldırganlık,Olumlu Sosyal Davranış

Abstract:
The aim of this study is to determine social behaviors of three to six year oldchildren who attend preschools based on the teacher?s evaluation and toinvestigate the effects of the variables (gender, age, sibling status, birth orderof the child; education level, work status, and socioeconomic status of theparents) that were considered as effective on the behaviors. The sample ofthe study was consisted of 1159 children ages from three to six years old,who attend independent preschools in Ankara which is belong to Ministry ofNational Education and was selected by using stratified sampling. In thisstudy, the data were collected via ?Preschool Social Behavior Scale-TeacherForm? and ?Parent Information Form? that includes the questions related todemographic information of the parent and the child. When the dataanalyzed, it was found that there was a significant difference in prosocialbehaviors and over/physical aggressive behaviors of children regardinggender. While on over/physical aggression subscale the scores of the boyswere higher, on prosocial behavior subscale the scores of the girls weresignificantly higher. The results showed that there was a significant differencebetween prosocial behaviors and age of children. It was also found thatthere was a significant difference between relational aggressive behaviorsand gender of the sample and it was determined that this difference is due tothe higher average scores of the girls. The scores on relational aggression ofchildren who are enrolled in full time programs were significantly higher thanchildren who are enrolled in part time programs. Moreover, the resultsindicated that relational aggression behaviors were significantly differentregarding mother work status; when the source of difference was analyzed, itwas found that the scores on relational aggression of children whose motherswere working were significantly higher than children whose mother were notworking. The scores on relational aggressive behaviors of children showed asignificant difference in terms of variable age too. Depressed affect behaviorsof children were not related to any variables investigated in this study.Key Words: Preschool, Social Behavior, Adaptation, Aggression, ProsocialBehavior.