İşlenen ve işlenmeyen topraklarda toprak hidrolik özellikleri dinamiğinin karşılaştırılması
Comparing soil hydraulic properties dynamics in cultivated and uncultivated soils
Yazar: ELİF DEMİRAY
Danışman: PROF. DR. SABİT ERŞAHİN
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Toprak hidrolik özellikleri; hacim ağırlığı (BD) ve por geometrisi gibi özelliklerdeki değişimlere karşı oldukça duyarlıdır. Bu özellikler ve toprak suyu yönetimi arasındaki etkileşimler toprak suyu yönetiminde dikkate alınmalıdır. Bu çalışma, birbirine komşu işlenmiş ve işlenmemiş (10 yıldan daha uzun zamandır yonca tarlası) alanlarda toprak hidrolik özelliklerinden infiltrasyon hızı (IR), doygun hidrolik iletkenlik (Ks), sorptivite (S) ve makropor kapillar uzunluğunun ( ? c) dönemsel değişimlerini analiz etmek ve karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır. İşlenmiş ve işlenmemiş bu alanlarda 40 m2 genişliğindeki parsellerde belirlenen 10 noktada toprak hidrolik özellikleri IR, Ks, ? c, tarla kapasitesi ve solma noktası su içerikleri ile BD ve agregat stabilitesi (AS) periyodik olarak ölçülmüştür. IR, Ks ve ? c değişkenlerini ölçmek için tansiyon infiltrometresi, tarla kapasitesi ve solma noktası su içeriklerini ölçmek için ise basınç plakaları sistemi kullanılmıştır. Organik madde içeriği, kum, kil, silt, kireç içeriği ve katyon değişim kapasitesi çalışmanın başlangıcında temel toprak analiz yöntemleriyle belirlenmiştir. Veriler tanımlayıcı istatistiklerle değerlendirilmiş ve toprak hidrolik değişkenlerindeki farklılık ANOVA testi ve sonrasında LSD tekniğiyle karşılaştırılmıştır. Birinci dönemde; Ks, IR, S ve AS işlenmiş alanda işlenmeyen alandan %5 önem düzeyinde farklı bulunmuştur. İşlenmiş alanda Ks, S ve ?c deki dönemsel farklılıklar önemsizken; BD ve AS 1. dönemde 2. dönemden farklı çıkmıştır. İşlenmemiş alanda AS 1. ve 3. dönemde 2. 4. ve 5. dönemlernden önemli şekilde farklı iken; Ks, S, ?c 2. dönemde 1, 3, 4, 5 dönemlerinden farklıdır. Sonuçta, toprak kullanım şeklinin toprak hidrolik özelliklerine zamansal (temporary) etkisinin önemli olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Soil hydraulic properties are very sensitive to changes in properties such as bulk density (BD), pore geometry, and water supply. The interactions among these variables and soil management should be understood well to effectively manage soil water. This study was conducted to analyze temporal changes of soil hydraulic properties such as infiltration rate (IR), saturated hydraulic conductivity (Ks), sorptivity (S), and macropore capillary length ( ? c) in adjacent cultivated and uncultivated (alfalfa field for more than 10 years) areas. Two large plots (each 40 m2) were set and soil hydraulic variables IR, Ks, ? c, BD, and aggregation index (AS) were measured periodically at 10 points in these plots. A tension infiltrometer was used to measure the variables IR, Ks, and ? c; and water content at field capacity and wilting point were measured with pressure plate apparatus. Soil variables organic matter content, sand, silt, clay, and CaCO3 contents, and cation exchange capacity were measured by basic soil analysis procedures at the beginning of the study. The data were evaluated by descriptive statistics and variables of soil hydraulics were compared by ANOVA and then LSD techniques. Except BD; Ks, IR, S, and AS were significantly different (P<0,005) in cultivated area from uncultivated one, while ? c was not different. In cultivated area, BD and AS were different in first period from the second one, while differences in Ks, S and ? c were insignificant. In uncultivated area; Ks, S, and ? c were significantly different in 2nd period from 1th 3rd, 4th and 5th periods, while AS was significantly different in the periods of 1 and 3 from those of 2, 4, and 5. It was concluded that soil management significantly affected temporal changes in soil hydraulic properties.