Amasya Türk-İslam mimarisinde yazı-mekân ilişkisi
The relationship between writing and place in Turkish-Islamic architecture in Amasya
Yazar: MEHTAP GÜLŞEN SERİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜMEYRA OCAK AHMED
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Amasya, tarih boyunca farklı devlet ve kültürlere ev sahipliği yapmış bir şehirdir. Türkİslam dönemi öncesi ve sonrasına ait izler taşıması sebebiyle birçok çalışmanın araştırma 
konusu olmuştur. Fetihler ile topraklarını genişleten devletler aynı zamanda yazılı ve mimari 
bir kültür inşâ etmiştir. İmar faaliyetlerinin göstergeleri olan mimari eserler inşâ edildikleri 
dönemin mimari üslup ve anlayışını gösterirken yazılı kültürün önemli örneklerinden olan 
kitâbeler ise ait oldukları dönem hakkında bizlere bilgi vermektedir. Kitâbeler, yapı, bâni, inşâ 
tarihi gibi malumatları içermeleri sebebiyle yer aldıkları yapıların kimlikleridir. Amasya şehri 
hakkında çeşitli çalışmalar mevcuttur. Yapılan çalışmaların bir kısmı mimari bir kısmı ise 
yapılarda bulunan kitâbe ve mezar taşları ile ilgilidir. Yapının sessiz dili olan yazılar bâni ve 
sanatkârlar hakkında pek çok şey söylemektedir. Yapının bânisi ile yapının inşâ ve tezyîn 
edilmesinde yer alan sanatkârlar arasında bir ilişkinin varlığının araştırılması ve yazıda yer alan 
kelimelerin temsil ettiği farklı anlamların var olması geçmiş çalışmalarda bahsedilmeyen bir 
durumdur. Bu tez Amasya merkezinde bulunan Türk-İslam dönemine ait yapılarda yer alan 
kitâbe ve yazılar ile yapı arasındaki ilişkiyi kurarak bahsedilmeyen bir konuya ışık tutmak 
amacıyla yazılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Amasya, İslam Sanatı, Mimari, Yazı, Mekân.

Abstract:
Amasya is a city that has hosted different states and cultures throughout history. It has 
been the research subject of many studies because it bears traces from before and after the 
Turkish-Islamic period. States that expanded their territories through conquests also built a 
written and architectural culture. While architectural works, which are indicators of 
construction activities, show the architectural style and understanding of the period in which 
they were built, inscriptions, which are important examples of written culture, give us 
information about the period to which they belong. Inscriptions are the identities of the 
buildings they are located in, as they contain information such as structure, patron, and 
construction date. There are various studies about the city of Amasya. Some of the studies are 
related to architecture and some are related to the inscriptions and tombstones found in the 
buildings. The inscriptions, which are the silent language of the building, tell many things about 
the patrons and artists. The investigation of the existence of a relationship between the founder 
of the building and the craftsmen involved in the construction and decoration of the building 
and the existence of different meanings represented by the words in the text is a situation that 
has not been mentioned in previous studies. This thesis was written in order to shed light on an 
unmentioned issue by establishing the relationship between the inscriptions and inscriptions in 
the buildings of the Turkish-Islamic period in the center of Amasya and the structure.

Keywords: Amasya, Islamic Art, Architecture, Write, Place.