Erken Cumhuriyet Dönemi Türkiye'sinde kent planlama kültürünün yeşil politika ve hedefler çerçevesinde değerlendirilmesi - hermann jansen planları
Evaluation of urban planning culture in Early Republican Era Turkey within the framework of green policies and goals - hermann jansen plans
Yazar: SİBEL GAZİ
Danışman: PROF. DR. KÜBRA CİHANGİR ÇAMUR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Araştırmanın başlıca amacı, başkent Ankara, İzmit, Gaziantep, Adana, Ceyhan, Mersin, Tarsus kentlerinin ilk imar planlarını hazırlayan Alman Profesör Hermann Jansen'in bu çalışmaları üzerinden Cumhuriyetin kuruluş döneminde gelişen planlama kültürünü ve deneyimini yeşil politika ve hedefleri açısından değerlendirmektir. Cumhuriyete bırakılan kentlerin yapısını ve kültürel mirası anlamak bakımından, Osmanlı yerel yönetimlerinde ve toplumsal değer sisteminde doğaya saygı ve çevre bilinci konusuna yer verilmektedir. 
	Cumhuriyetin planlama kültürünün gelişiminde sadece Jansen değil, başta Atatürk olmak üzere yönetici kadronun ideal ve kararları, Türkiye'deki akademik, siyasal, toplumsal çabaların birikimi, dış ve iç etkenler belirleyici olmuştur. Dünyada filizlenen modern planlama anlayışını etkileyen kimi kentsel kuram ve kent ütopyaları da yabancı uzmanlar aracılığı ile Türkiye planlama kültürünü etkilemiştir. Bunda rolü olan Jansen'in kendi mesleki birikimini ve tecrübelerini edindiği dönemsel süreç incelenmiştir.
	Araştırma konusu disiplinlerarası bir çalışma yapmayı gerektirmiştir. Bu bağlamda yöntem, nitel ve nicel araştırma yönteminin birlikte kullanıldığı karma bir model üzerine kurulmuştur. Jansen'in Türkiye'de yoğun çalıştığı 1929-1939 arasını inceleyen araştırmadaki modelin iç tutarlılığını sağlayacak olan temel kurgu, araştırma probleminin, yalnızca kuramsal olarak değil, somut kent örneklerinde ele alınmasıdır. Bu kentlerin planları ve plan kararları incelendiğinde yeşil politika ilkeleri görülmektedir.
	Planlamada kamuculuğun hâkim olduğu dönemde, Jansen planlarında estetik, sağlık, ekonomi, ulaşım esasları kadar sosyal adalet de önemlidir. Kent ve ülke planı etkileşimini gözetmesi; planlamayı, sanat, mimarlık ve peyzaj mimarlığı dalları ile bütünleştirmesi, kente kimliğini veren mekanları perspektif çizimlerle sunması, çevre duyarlı kararları gibi özellikleriyle Jansen, Türkiye planlama kültürünün gelişmesine katkı sunmuş ve bugünlere yansıyacak kalıcı izler bırakmıştır.

Abstract:
The main purpose of the research is to evaluate the planning culture and experience that was developed during the founding of the Turkish Republic, in terms of green policy and goals, through the studies of German Professor Hermann Jansen, who prepared the first city plans of the capital Ankara, Izmit, Gaziantep, Adana, Ceyhan, Mersin, Tarsus. In order to understand the structure and cultural heritage of the cities inherited from the Ottoman to the Republic, the subject of respect for nature and environmental awareness in the Ottoman local governments and social value system is also included. 	In the development of the planning culture of the Republic, not only Jansen, but also the ideals and decisions of the administrative staff of the Republic, especially Atatürk; the accumulation of academic, political and social efforts in Turkey; external and internal factors have been decisive.  Some urban theories and urban utopias, which affect the burgeoning modern planning vision in the world, have also affected the planning culture of Turkey through foreign experts like Jansen. The periodical process in which Jansen acquired his own professional knowledge and experience, was examined.
	The subject of the research required an interdisciplinary study. In this context, the method is based on a mixed model in which qualitative and quantitative research methods are used together. The main construct that will ensure the internal consistency of the model in the research examining the period between 1929-1939, in which Jansen worked intensively in Turkey, is to consider the research problem not only theoretically, but also in concrete city examples. Green policy principles are seen when these cities' plans and plan decisions are examined. 	
	In the period when publicism was dominant in planning, social justice was as important as aesthetics, health, economy and transportation principles in Jansen Jansen's With his features such as taking into account the interaction of city and countrplansan; iplansrating planning with the branches of art, architecture and landscape architecture; presenting the spaces that give the city its identity with perspective drawings; taking environmentally sensitive decisions, Professor Jansen contributed to the development of Turkish planning culture and left permanent traces that will reflect on these days.