Müziğin çocuklarda ve yetişkinlerde uyandırdığı duygu durumlarının belirlenmesi ve ilköğretim müzik dersi müziksel yaratıcılık alanında kullanılması
Determining the emotional states evoked in children and adults by music and using these states in the field of musical creativity in primary school music lessons
Yazar: BÜLENT KÜÇÜK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LEVENT DENİZ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music
Dizin: Müzik dersi = Music lesson ; Müzik eğitimi = Music education

Özet:
Bu çalışma, müziğin çocuklarda ve yetişkinlerde uyandırdığı duygu durumlarının belirlenmesi, bu duygu durumlarına yönelik benzerliklerin sorgulanması ve ilköğretim müzik dersi müziksel yaratıcılık alanına yönelik bir uygulama yapma düşüncesi ile gerçekleştirilmiştir.Bu araştırmanın genel amacını; dinletilen müzikler aracılığıyla çocuklarda ve yetişkinlerde uyandırılan duygu durumlarının benzerliğinin sorgulanması ve çocuklarda uyandırılan bu duygu durumlarının müzik dersinde yaratıcılık alanında kullanılması oluşturmaktadır.Bu araştırmada nicel ve nitel yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verilerini sınamak amacıyla tarama modellerinde genel tarama modeli kullanılmıştır. Nitel verilerinin çözümlemesi için içerik analizi kullanılmıştır.Araştırmanın örneklemini, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bölümü 4.sınıf öğrencileri (n=31), Türkçe Öğretmenliği Bölümü 4.sınıf öğrencileri (n=42), Matematik Öğretmenliği Bölümü 4.sınıf öğrencileri (n=50), Müzik Öğretmenliği Bölümü 4.sınıf öğrencileri (n=30) ve TED İstanbul Koleji 5. sınıf öğrencileri (n=42) oluşturmuştur.Araştırmanın birinci uygulama aşamasında, çocuk ve yetişkinlerin dinledikleri müziklere ilişkin duygu durumlarını belirlemek amacıyla uzman görüşlerine dayanılarak bir müzik albümü hazırlanmıştır. Albümde yer alan müzikler, yetişkinlere ve çocuklara dinletilerek uyandırdığı duygu durumlarının benzerliği sınanmıştır. İkinci aşamada ise, mutluluk duygu durumuna ait bir parça seçilerek, müzikal yaratıcılık alanında kullanılmasına yönelik örnek bir ders yapılmıştır. Bu ders kapsamında çocukların dinledikleri müzikten edindikleri izlenimleri resim çizme aracılığıyla ifade etmeleri istenmiştir. Araştırmada, yetişkin ve çocukların dinledikleri müziklere yönelik duygu durumlarını belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan bir işaret listesi kullanılmıştır. Bu listede ayrıca, cinsiyet, bölüm gibi kişisel bilgiler de toplanmıştır. Çocukların uygulama yapılan derse yönelik düşüncelerini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen anket kullanılmıştır. Bu ders kapsamında çocukların çizdikleri resimler de, içerik çözümlemeleri yapılmak üzere birer veri kaynağı olarak kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen sonuçlar şöyle özetlenebilir:1. Dinletilen eserler sınırlı sayıda öğrenci ve yetişkinde farklı duygu durumları yansıtsa da, sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde, gerek yetişkinlerle çocuklar arasında, gerekse farklı yetişkin grupları arasında ortak duygu durumlarının ortaya çıktığı gözlemlenmiştir. Bununla birlikte, tüm eserler incelendiğinde E.Elgar'ın ?Enigma: Andante?, A.Webern'in ?Orkestra İçin 5 Parça: III Sehr Bewegte Viertel?, J.Brahms'ın ?10 Numaralı Macar Dansı?, A.Webern'in ?Orkestra İçin 5 Parça: II Lebhaft Und Zart Beweg? adlı eserlerinin çocuklar ve yetişkinler üzerinde ortak duygu durumlarını görece olarak daha yüksek oranla uyandırdığı saptanmıştır.2. Mutluluk duygu durumuna yönelik bir eserin araştırmacı tarafından seçilip, müzik dersi yaratıcılık alanında farklı bir öğrenci grubuna uygulanması sonucunda, araştırmanın bir önceki amacını destekler nitelikte benzer duygu durumlarında yoğunlaşıldığı belirlenmiştir. Bununla birlikte, sınırlı sayıda da olsa farklı duygu durumu ifade eden öğrenciler saptanmıştır. Bu durumun oluşturduğu çeşitlilikten yararlanılarak yapılan çözümlemede, öğrencilerin, dinledikleri müzikteki duygu durumlarını farklı şekilde ifade eden arkadaşlarını anladıkları ve yapılan bu etkinliği yararlı buldukları sonucuna varılmıştır.3. Çocukların uygulanan derse yönelik düşüncelerinin olumlu olduğu, ders sırasında yapılan bu etkinliği keyifli buldukları, etkinlik sırasında yaratıcılıklarının farkına vardıkları ve yaratıcılıklarını kullanabildikleri belirlenmiştir. Çocuklar, etkinlik sırasında müzikle duyguları arasında bir bağ kurabildikleri yönünde fikir beyan etmişler, ayrıca etkinliğin müzik ve insan duygusu arasındaki ilişkiyi anlamalarında yardımcı olduğunu belirtmişlerdir. Etkinlik, çocukların çoğunluğu tarafından, kendilerini ifade etme becerisini geliştirmeye sağladığı katkı bakımından yararlı bulunmuştur. Çocuklar etkinliğin, arkadaşlarının hissettiği duyguları anlamalarına katkıda bulunduğunu belirtmişlerdir. Ayrıca bu etkinliğin yaratıcılıklarının gelişmesine katkı sağladığı yönünde fikir beyan etmişlerdir.

Abstract:
This study has been carried out to determine the emotional states evoked in children and adults by music and to search for the similarities concerning these emotional states and to practice in line with musical creativity in primary school music lessons.The general aim of this study is to elaborate on the similarities of emotional responses in children and adults aroused by the music pieces they listen to and to use these responses in the sense of creativity in music lessons.In this study quantitative and qualitative method has been used. In order to test the quantities data of the study, a general scanning model has been applied in the scanning models. A content analysis method has been used for the analysis of the quantitative data.The sampling of this study has been created by the 4th year students (n=31) of the Psychological Counseling and Guidance Department, and the 4th year students (n=42) of Turkish Teaching Department and the 4th year students (n=50) of the Mathematics Teaching Department, and the 4th year students (n=30) of the Music Teaching Department Atatürk Education faculty of Marmara University, and the 5th year students of TED Istanbul College.During the first application stage of the study, a music album was prepared with a view to determine the emotional responses of the children and the adults concerning the music they listened, based on the expert opinions. Adults and children listened to the music pieces included in the album and the similarities of the emotional responses were examined. In the second stage, a sample lesson was performed aiming at using a selected musical piece to be used for musical creativity. During this lesson, the children were asked to express themselves by drawing pictures related to the music pieces. A notation list prepared by the researcher was used for the purpose of determining the emotional responses on the pieces the adults and the children listened to. Personal information such as sex and department was also gathered on the list. A questionnaire was used, which was developed by the researcher in order to determine the thoughts of the children about the sample lesson. The pictures drawn by the children during this lesson were each used as a data resource for the purpose of content analysis.The results obtained in this study can be summarized as follows:1.Although the music pieces listened to reflected different emotional responses of the limited number of students and adults, when assessed generally, it was observed that common emotional responses were emerged among both the adults and the children and among different adult groups. However, when we examined all pieces, we found out that ?Enigma: Andante? of E.Elgar, ?5 pieces for orchestra: III Sehr Bewegte Viertel? of A. Webern, No. 10 Hungarian Rhapsody? of J. Brahms, ?5 pieces for orchestra: II Lebhaft Und Zart Beweg? of A.Webern aroused common emotional responses relatively at a higher rate on both the children and the adults.2.As a conclusion of applying a piece of music selected by the researcher aiming at the emotional response to a different student group in terms of the creativity in music lessons, the research was observed to be intensified on the similar emotional responsesthat support the previous objective of the research. It was concluded in the analysis, which was made with the help of the diversity created in the above situation that the students understood their friends who expressed the emotional responses in a different way and they found that the activity was useful.3. It was observed that the children?s thoughts about the applied lesson were positive, and that they found the activity carried out during the lesson was enjoyable, and that they realized their creativity during the activity and could use it. During the activity, the children expressed their opinions in terms of the relations they found between the piece of music and their emotions; in addition, they stated that the activity helped them understand the relation between music and emotions. The activity was found helpful by most of the children with regard to its contribution to their ability to express themselves. The children also said that the activity helped them to understand the emotions their friends felt. Moreover, they expressed their opinions in line with the contribution of the activity to their creativity.