Türkiye'deki yapım projelerinde gecikmeye neden olan faktörlerin belirlenmesi
Identification of causes of delay factors in Turkish construction projects
Yazar: ASLI MERVE ERCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA PINAR ÇAKMAK
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Proje ve Yapım Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: İnşaat projeleri = Construction projects

Özet:
Yapım projelerinin başarılı olarak gerçekleştirilmesi için; projenin öngörülen hedefleri karşılayacak biçimde, belirlenen süre ve belirlenen bütçe sınırları içerisinde tamamlanması gerekmektedir. Dolayısıyla, yapım projeleri sürecinde rol alan tüm katılımcıların, proje başarısı üzerinde doğrudan etkisi olan süre, maliyet, kalite kriterlerine ve bu kriterleri etkileyen faktörlere dikkat etmeleri önem arz etmektedir. Bu bağlamda, bu tez kapsamında yapılan çalışma proje başarısı üzerinde doğrudan etkisi olan süre, maliyet, kalite kriterlerinden süre kriterini ele almaktadır.
Yapım projelerinde gecikme, sözleşmede belirtilen tamamlanma tarihinden sonra gerçekleşen süre aşımı veya projenin proje katılımcılarının kararlaştırdığı tarihten sonra teslimi olarak tanımlanmaktadır. Yapım projelerinde sürenin doğru kullanılamaması gecikmelere neden olmaktadır ve proje katılımcılarını olumsuz yönde etkilemektedir. Gecikmeler genel olarak her yapım projesinde meydana gelmekte fakat bu gecikmelerin büyüklüğü ve gecikmeye neden olan faktörler, ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir.
Bu tez çalışmasının amacı, Türkiye'deki yapım projelerinde gecikmeye neden olan faktörleri belirleyerek; bu faktörlerin önem derecelerini ve oluşum sıklıklarını ortaya koymaktır. Belirlenen amaca ulaşabilmek için alan araştırması yöntemi kullanılmıştır. Bu bağlamda, alan araştırmasında kullanılacak soru formunun hazırlanmasına temel oluşturması için; ilk olarak yapım projelerinde meydana gelen gecikmelere dair gerçekleştirilen çalışmalarla ilgili kapsamlı bir literatür araştırması yapılmıştır. Ardından yapım projelerinde rol alan profesyonellerle bir alan araştırması gerçekleştirilmiş; söz konusu araştırma sonucu elde edilen bulgular analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, daha önce gerçekleştirilmiş çalışmalarla birlikte tartışılarak; gecikmeye neden olan faktörlerin önem dereceleri ve oluşum sıklıkları ortaya konmuştur. Son olarak ise; yapım projelerinde gecikmeye neden olan faktörlerin önlenebilmesi veya minimuma indirilmesi için önerilere yer verilmiştir.
Bu bağlamda, tezin ilk bölümü giriş bölümüdür. Giriş bölümünde yüksek lisans tezine konu olan problemin tanımlanması, tezin amacı, tezin kapsamı ve tezin yöntemi yer almaktadır.
Tezin ikinci bölümünde konu ile ilgili literatür çalışmasına yer verilmektedir. Söz konusu literatür çalışmasında, öncelikle konu ile ilgili daha önceden gerçekleştirilmiş araştırmalar incelenmiş; gecikme tanımları ve gecikmelere ilişkin sınıflandırmalar belirlenmiştir. Daha sonra yapım projelerinde meydana gelen gecikmelere ilişkin literatürde yer alan çalışmalar incelenerek; gecikmeye neden olan faktörler tespit edilmiştir. Literatür araştırması sonucunda tespit edilen 70 faktör, dokuz grup altında toplanmış ve her bir faktör kendi grubu içinde açıklanmıştır.
Üçüncü bölümde ise, bir önceki bölümde gerçekleştirilen kapsamlı literatür araştırması ile erişilen araştırmalara ait bulgular analiz edilmiş; farklı ülkelerdeki  yapım projelerinde meydana gelen gecikmeler ve bu gecikmelere neden olan faktörler irdelenmiştir. Literatürde konuya ilişkin yapılmış olan çalışmalara bakıldığında, gecikmeye neden olan faktörlerin ülkenin içinde bulunduğu siyasal duruma, coğrafi koşullara ve demografik yapıya göre değişkenlik gösterdiği tespit edilmiş; bu farklılıklar da göz önünde bulundurularak; literatür araştırması sonucu elde edilen veriler ışığında gecikmeye neden olan faktörler belirli gruplar altında toplanarak listelenmiş ve tez çalışması kapsamında gerçekleştirilecek alan araştırmasında kullanılacak olan soru formu geliştirilmiştir.
Tez çalışmasının dördüncü bölümünde, tez kapsamında gerçekleştirilmiş olan alan araştırmasına yer verilmiştir. İlk olarak, alan araştırması katılımcılarıyla ilgili genel bilgiler aktarılmıştır. Ardından, Türkiye'deki yapım projelerinde gecikmeye neden olan faktörler, önem derecelerine  ve oluşum sıklıklarına göre değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, gecikmeye neden olan faktörler önem derecelerine ve oluşum sıklıklarına göre hem kendi grupları içerisinde hem de tümü bir arada değerlendirilerek sıralanmıştır.  Ayrıca,  gecikmeye neden olan faktör gruplarının önemine ve oluşum sıklıklarına ait korelasyonlara da yer verilmiştir. Son olarak yaşanan gecikmelerin proje süresindeki ve sözleşme bedelleri üzerindeki etkisine ait sonuçlar değerlendirilmiştir.
Tezin beşinci bölümü ise, sonuç ve öneriler bölümüdür. Bu bölümde yapılan çalışmalar özetlenerek; tez kapsamında gerçekleştirilen alan araştırmasından elde edilen bulgulara, bu bulguların daha önce gerçekleştirilmiş çalışmalarla birlikte değerlendirilmesine, gecikmeye neden olan faktörlerin önlenebilmesi veya minimuma indirilmesi için önerilere ve son olarak alan araştırması katılımcılarının gecikmeyi önleyebilmek veya minimuma indirgemek için alınacak önlemlerle ilgili önerilerine yer verilmiştir.

Abstract:
For the successfull implementation of the construction projects; projects must be completed on time and within the defined budget to meet the projected targets. Therefore, it is important that all participants in construction projects pay attention to time, cost, quality criteria and factors affecting these criteria which have a direct effect on project success. In this context, the research carried out within the scope of this thesis adresses time criterion from time, cost and quality criteria which have a direct effect on project success.
In construction projects, delay is defined as the time overrun either beyond completion date which determined in a contract or beyond the date that the parties of projects that agreed upon for delivery of a project. Inefficient use of time in construction projects causes delays and affects project participants negatively. Delays generally occur in every construction projects but the extend of delays and the factors that cause the delays are variable from country to country.
This research aims to identify the factors of causing delay in Turkish construction projects and, to determine the importance and the frequency of occurence of these factors. Questionnaire research method was used to achieve these goals. In this context, a comprehensive literature review was conducted on the previous studies carried out on delays in construction projects to be a basis for the preparation of the questionnaire which was used for the field suvey. A field survey was conducted with the professionals involved in the construction projects and the findings of the research were analysed. The results of the analysis were discussed together with the previous studies and the importance and the frequency of occurence of the factors causing delay were determined. Finally, recommendations were given to prevent or minimize the factors that cause delay in construction projects.
In this context, the first part of the thesis is the introduction. This part includes definition of the problem, the aim, the scope and the method of the thesis.
Chapter 2 includes literature reviews about the subject of the thesis. Within the scope of the study, literature review and previously conducted researches were examined. As a result of these researches, the definition of delay and the classification of delays are evaluated and determined. Then, the most important factors causing delay has been identified from the studies carried out about delays occuring in the construction projects. Through assessing a detailed literature review, a total of 70 different delay factors were identified and categorized into nine groups, and each factor was explained in their group. Finally, the effects of delays have been mentioned. In Chapter 2, these issues are examined in detail.
In Chapter 3, the findings of the researches reached by the comprehensive literature survey in the previous section were analyzed, delays in construction projects in 
different countries and the factors that cause these delays are examined. Considering the studies conducted on the subject in the literature, it has been determined that the factors causing the delay vary according to the political, geographical and demographic structure of the country. Considering these differences; in the light of the data obtained from the literature research, the factors causing delay were grouped under certain groups and a questionnaire was developed to be used in the field research to be conducted within the scope of the thesis study.
In Chapter 4, the field research carried out within the scope of the thesis is included. First, general informations about the field survey participants were given. Then, the factors causing delays in construction projects in Turkey, was evaluated based on the severity and frequency of occurrence. In this context, the factors that cause delay are ranked according to their severity and the frequency of occurrence both in their own groups and all together. In addition, the significance of the factors causing the delay and the frequency of occurrence were also included. Finally, the results of the effects of the delays on project duration and contract costs are evaluated.
Chapter 5 is the conclusions and recommendations part of the thesis. In this part, summarizing the studies; the findings obtained from the field research carried out within the scope of the thesis include suggestions for evaluating these findings with previous studies, preventing or minimizing the factors that cause delay, and finally the suggestions of the field survey participants about the measures to be taken to prevent or minimize the delay are given.