Postpartum depresyon belirtisini etkileyen etmenler  
ve postpartum depresyon belirtisinin emzirme ile ilişkisi
The factors effect on postpartum depression and relationship between postpartum depression symptom with breastfeeding
Yazar: ÜMRAN KOLUKIRIK
Danışman: PROF. DR. OSMAN ALPARSLAN ERGÖR ; DOÇ. DR. HATİCE ŞİMŞEK KESKİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Psikiyatri = Psychiatry ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anneler = Mothers ; Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresyon = Depression ; Emzirme = Breast feeding ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Risk faktörleri = Risk factors ; Ölçekler = Scales

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Gebelik ve doğum olağan durumlar olmakla birlikte kadın için büyük bir stres nedeni olabilmektedir. Doğumdan sonraki 6 ay depresyon için yüksek riskli dönemdir. Postpartum depresyon (PPD) yaygın ve ciddi bir ruh sağlığı sorunudur ve öz bildirim ölçekleri ile belirtiler değerlendirilebilmektedir. Depresyon zaten yeti kaybına neden olan bir hastalık iken, yeni bebeği olmuş anne için önemi daha da artmaktadır. PPD hem anne hem bebeğinin sağlığını etkilemesi nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bu çalışmanın amacları Manisa'nın bir ilçesinde PPD belirti sıklığını ve PPD belirtisi ile ilişkili etmenleri belirlemek ve PPD belirti varlığının emzirme ile ilişkisini belirlemektir. 
YÖNTEM: Kesitsel tipteki bu araştırmanın evreni Manisa İli Alaşehir İlçesi 2016 yılında canlı doğum yapan kadınlar olarak alınmış, evren büyüklüğü bir yıl öncesi ile benzer olacağı (n=1464) öngörülerek en küçük örnek büyüklüğü 345 olarak hesaplanmıştır. Mart-Mayıs 2016 tarihlerinde postpartum 4-12 hastasındaki 316 kadına ulaşılmıştır, ulaşma oranı 91.6'dır. Araştırmanın ilk amacı için bağımlı değişken postpartum depresyon (PPD) belirti varlığıdır ve Edinburg Postpartum Depresyon Ölçeği (EPDÖ) ile değerlendirilmiştir. Bağımsız değişkenler sosyoekonomik, doğurganlığa ilişkin ve psiko-sosyal etmenleri içermektedir. İkinci amaç için bağımlı değişken emzirme durumu, temel bağımsız değişken PPD'dir. Emzirme durumu sadece anne sütü alma ve ek gıdaya başlama olarak değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı bulgular sayı, yüzde ve ortalama veya ortanca değerler ile sunulmuştur. Bağımlı değişken ile bağımlı değişkenler arasındaki ilişki ki-kare, eğimde ki-kare, t testi ve Mann Whitney U testi ile ve lojistik regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 kabul edilmiştir.
BULGULAR: Katılımcıların %24.7'sinde depresif belirti saptanmıştır. İlkokul mezunu ve altı öğrenimi olan kadınlarda lise mezunu ve üzeri öğrenim düzeyindeki kadınlara göre PPD belirtisi görülme riski 4.4 kat anlamlı olarak fazladır. PPD belirtisi görülme riskinin geniş ailede yaşayanlarda 2.8 kat, depresyon öyküsü olanlarda 3.1 kat, premenstüel sendrom öyküsü olanlarda 4.8 kat, eşinin desteği az olanlarda 2.8 kat ve hayatında ciddi stres olan kadınlarda 9.4 kat fazla olduğu saptanmıştır. PPD'nin sadece anne sütü (SAS) vermenin bırakılmasına ve ek gıdaya başlamaya anlamlı ilişkisi bulunmamıştır. 
SONUÇ: Öğrenim düzeyinin düşüklüğü, geniş ailede yaşama, depresyon öyküsünün olması, premenstrüel sendrom öyküsü olması, eş desteğinin az olması ve hayatında ciddi bir stres varlığı PPD belirti riskini arttırmaktadır. PPD'nin sadece anne sütü (SAS) vermenin bırakılmasına ve ek gıdaya başlamaya anlamlı etkisi bulunmamıştır, emzirmeye etkisini değerlendirmek için daha büyük gruplarda izlem araştırmaları yapılması önerilir. PPD değerlendirmesi birinci basamakta doğum sonu bakım yönetim rehberinde yer almakta olup, doğum sonrası izlemlerinde EDPÖ'nün rutin uygulanması önemlidir.

ANAHTAR SÖZCÜKLER: Postpartum depresyon,  sıklık, risk etmenleri, Edinburg Postpartum Depresyon Ölçeği, emzirme

Abstract:
INTRODUCTION AND PURPOSE: Pregnancy and birth can be a major source of stress for women as well as being a usual situation. The next 6 months after birth is a high-risk period for depression. Postpartum depression (PPD) is a common and serious mental health problem and symptoms can be evaluated with self-report scales. While depression is already a disability disease, it is getting more important for the newborn mother. PPD is an important public health problem because it affects the health of both the mother and the baby.  The purpose of this study is to determine the frequency of PPD symptoms in a district of Manisa and identifying the factors associate with the PPD symptom. The second purpose is to determine the relationship of PPD symptoms to breastfeeding.
METHOD:  The universe of this cross-sectional study was taken as the live-born women in Alaşehir District in Manisa in 2016. The smallest sample size was calculated as 345, assuming that the size of the universe will be similar to that of a year ago (n = 1464). From March to May 2016, postpartum 316 women of 4-12 weeks were reached, with a reach of 91.6%.  Dependent variable of the first aim is symptom postpartum depression. It was eveluated with Edinburgh Postpartum Depression Scale (EPDS). The independent variables include socioeconomic, fertility and psycho-social factors. For the second aim, dependent variable breastfeeding status is the basic on independent variable PPD. Breastfeeding status was evaluated as exclusive breastfeeding and supplementation. Descriptive findings are presented in terms of number, percent, and mean or median. The relationship between dependent variables and independent variables was evaluated by chi-square, Fisher's Exact Test, Linear-by-Linear Association, t test, Mann Whitney U test and logistic regression analysis. Statistical significance level was accepted as p <0.05.
RESULTS: Depressive symptom was detected in 24.7% of the participants. The risk of having PPD symptoms in women who are illiterate or primary school graduates compared to women who are high school graduates was significantly higher by 4.4 times. The risk of having PPD symptoms was 2.8 times more in the large family, 3.1 times more in women with a history of depression, 4.8 times more in women with a history of premenstrual syndrome, 2.8 times more women with fewer husband support,  9.4 times more in women with severe stress in their lives. There was no significant relationship between PPD and cessation of exclusively breastfeeding,  initiation of supplementary food.
CONCLUSION: The low level of education, living in large family, depression story, premenstrual syndrome story, less spouse support and serious stress in life increase the risk of PPD symptoms. It is important to take measures to address gender inequality by implementing policies that increase the level of education of women. There was no significant effect of PPD on giving up exclusive breastfeeding and starting supplementary food. It is recommended to conduct follow-up surveys in larger groups to evaluate the effects of PPD on breastfeeding.  PPD evaluation is included in the postpartum care management guide in the primary health care. It is important that routine postpartum implementation of EPDS is followed.

KEY WORDS: Postpartum depression, prevelance, risk factors, Edinburg Postpartum Depression Scale, breastfeeding