Kraniyofarenjiyoma ilişkili hipotalamik obezitede leptin, alfa-melanosit uyarıcı hormon ve beyin türevli nörotropik faktör'ün rolü
The role of leptin, alpha-melanocyte stimulatinghormone (α-MSH) and brain-derived neurotrophic foctor (BDNF) incraniopharyngioma associated hypothalamic obesity
Yazar: SADİYE DİCLE CANORUÇ EMET
Danışman: PROF. DR. ELMAS NAZLI GÖNÇ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Nöroşirürji = Neurosurgery ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Hipotalamus = Hypothalamus ; Leptin = Leptin ; Melanosit stimulan hormonlar = Melanocyte stimulating hormones ; Obezite = Obesity ; Sinir büyüme faktörleri = Nerve growth factors ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Hipotalamik hasarda veya enerji dengesinde görevli nöronal ağların işleyişini bozan durumlarda
hipotalamik obezite gelişir. Son yıllarda leptin/α-MSH/BDNF'nin rol aldığı yolağın enerji dengesinde görevli hipotalamik yolakların en önemlilerinden biri olduğu düşünülmektedir. Hipotalamik obezite patogenezinde rol oynayabilecek bu faktörlerin tanıdaki yerleri henüz tanımlanmış değildir. Çalışmamızda hipotalamik obezitenin çocukluk çağında en sık nedenlerinden biri olan kraniyofarenjiyoma hastalarının serum BDNF, α-MSH, leptin düzeylerini sağlıklı ve ekzojen obez kontrol grupları ile karşılaştırarak hipotalamik obezitede tanısal olarak kullanılabilecek parametreleri belirlemeyi amaçladık. Ekim 2016-Ekim 2017 tarihleri arasında prospektif, kesitsel
kontrollü çalışma yapılmıştır. Çalışmamıza çalışma grubu olarak 31 kraniyofarenjiyoma hastası (16 kız/15 erkek; ortalama yaş 14,6), kontrol grupları olarak ise 27 ekzojen obezite tanılı (15 kız/12 erkek; ortalama yaş 13,5, ortanca VKİ SDS 2,20) ve 25 sağlıklı (18 kız/7 erkek; ortalama yaş 14,1, ortanca VKİ SDS 0,26) çocuk/ergen alındı. 31 kraniyofarenjiyoma hastası VKİ persentili ≥%95 üzeri olanlar obez diğerleri ise obez olmayan şeklinde iki alt grupta incelendi. Hastaların 15'i obez
(ortanca vücut kitle indeksi (VKİ) SDS 2,33); 16'sı (ortanca VKİ SDS 0,64) obez değildi. Çalışma grubunun iki alt grubu ve kontrol gruplarına bakıldığında dört grupta serum BDNF,leptin ve α-MSH düzeyi arasında anlamlı fark olduğu görüldü (p<0,01, p<0,01, p<0,01). Ekzojen obez ve sağlıklı kontrollerin dahil edildiği popülasyonda serum leptin ve BDNF düzeyinin VKİ SDS'i ile korele olduğu saptandı. Ekzojen obez grubunda serum BDNF ve leptin düzeyinin daha yüksek olduğu bulundu.
Kraniyofarenjiyoma hastalarında da leptin ve BDNF düzeylerinin VKİ'ne göre değiştiği; obez kraniyofarenjiyoma hastalarının leptin ve BDNF düzeylerinin obez olmayanlara göre daha yüksek olduğu saptandı. Ek olarak obez ve obez olmayan kraniyofarenjiyoma gruplarının BDNF ve leptin düzeyinin VKİ SDS'i benzer kontrol gruplarından farklı olmadığı görüldü. Sağlıklı kontrol ve ekzojen obez
çocuk/ergenlerde serum α-MSH düzeyinin ise VKİ ile korelasyon göstermediği ve iki grup arasında serum α-MSH düzeyi açısından farklılık olmadığı saptandı. Tüm kraniyofarenjiyoma hastalarında diğer iki kontrol grubuna göre serum α-MSH düzeyi yüksek bulundu. Obez olmayan kraniyofarenjiyoma hastalarına göre obez kraniyofarenjiyoma grubunda α-MSH daha yüksek olmakla birlikte istatiksel fark
saptanmadı. Bu durumun hasta sayısının azlığından kaynaklanabileceği düşünülmüştür. Bu veriler hipotalamik obezitede leptin ve BDNF'nin rolü olmadığı ancak α-MSH'nın önemli rol oynadığını düşündürdü. Bu bulguların doğruluğunun kesinleşmesi için çalışmaya dahil edilen çocuk/ergen sayısının daha fazla olduğu prospektif kontrollü çalışamalara ihtiyaç duyulmaktadır.


Anahtar kelimeler: kraniyofarenjiyoma, hipotalamik obezite, melanokortin, BDNF,
leptin, α-MSH, VKİ

Abstract:
Hypothalamic obesity develops in situations that impair the functioning of
neuronal networks involved in energy balance or hypothalamic damage. In recent
years, the pathway in which leptin/α-MSH/BDNF participated in is thought to be one
of the most important hypothalamic pathways involved in energy balance. We aimed
to investigate serum leptin/α-MSH/BDNF levels of craniopharyngioma patients, one
of the common causes of hypothalamic obesity, in comparison with healthy and
exogenous obese control groups. Between October 2016-October 2017 a prospective
cross-sectional controlled study was conducted. The study group consisted of 31
craniopharyngioma patients (16 girl/15 boy; median age 14,6 years). Control groups
had 27 exogenous obese (15 girl/12 boy; median age 13,5 years, median body mass
index (BMI) SDS 2,20) and 25 healthy (18 girl/7 boy; median age 14,1 years, median
BMI SDS 0,26) children/adolescents. Craniopharyngioma patients were examined in
two sub-groups: those with BMI persentile ≥95% were obese and the others were nonobese. Of the 31 31 craniopharyngioma patients 15 were (median BMI SDS 2,33)
obese; 16 (median BMI SDS 0,64) were not obese. There is significant difference in
respect to serum BDNF, α-MSH and leptin levels among 4 group (obese and nonobese craniopharyngioma, healthy control and exogenous obese). Serum leptin and
BDNF levels were correlated with BMI SDS in the population in which exogenous
obese and healthy control groups were included and were higher in exogenous obese
than healthy controls. Similarly, in craniopharyngioma patients serum leptin and
BDNF levels were higher in obese craniopharnygioma patients than non-obese. In
addition, serum BDNF and leptin levels in obese and non-obese craniopharyngioma
patients were not different from BMI SDS smiliar control groups. There wasn't any
correlation between serum α-MSH level and BMI SDS in in the population in which
exogenous obese and healthy control groups were included and there was no difference
in serum α-MSH levels between the two groups. Serum α-MSH levels were higher in
all craniopharyngioma patients than in the other two control groups. Serum α-MSH
level was higher in obese craniopharyngioma patients than non-obese
craniopharyngioma patients but no statistical difference was found. It is thought to be
because of low number of patients. This suggests that leptin and BDNF do not play a
role in hypothalamic obesity but α-MSH should play an important role. To confirm
validity of these findings, prospective controlled studies are needed that have more
cases.

Keywords: Craniopharyngioma, hypothalamic obesity, melenocortin, BDNF, leptin,
α-MSH, BMI