Tarih öğretmenlerinin tarihsel bilinç tipleriyle Ermeni iddiaları hakkında bilgileri arasındaki ilişki düzey
The level of relationship between history teachers' knowledge of historical consciousness types and Armenian claims
Yazar: SERPİL ASAR
Danışman: PROF. DR. NEJLA GÜNAY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Ermeni ayaklanmaları = Armenian rebellions ; Ermeni olayları = Armenian events ; Ermeni sorunu = Armenian question ; Ermeniler = Armenians ; Tarih bilinci = Historical consciousness ; Tarih eğitimi = History education ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Tarih eğitiminin en önemli amaçlarından biri bireylere tarih bilincinin kazandırılmasıdır. Tarih bilinci kazanımı geçmişte yaşanmış olayların doğru olarak analiz edilebilmesi ile mümkündür. Tarih bilinci, özellikle yirminci yüzyılın son çeyreğinden itibaren tarih eğitimi ile öğrencilere kazandırılmak istenen temel hedef ve davranışlar içerisinde de yer almıştır. Alman tarih filozofu ve eğitimcisi Prof. Dr. Jörn Rüsen'e göre tarih bilinci, geçmiş, şimdi ve gelecek zaman arasında bağlantı kurarak bireylerin gelecekteki davranışlarına yön vermektedir. Türklerle barış içerisinde huzurlu bir yaşam süren Ermeniler, XVIII. yüzyılın son çeyreğinde Fransa'da ortaya çıkan milliyetçilik akımından etkilenerek, Osmanlı Devleti'ne karşı diğer unsurlar gibi mücadele etmişler ve bağımsızlıklarını kazanma yoluna gitmişlerdir. Osmanlı Devleti'nin XIX. yüzyılda Balkanlarda ortaya çıkan milliyetçi ayaklanmalardan etkilenerek devlete başkaldıran Ermenilere karşı aldığı tedbirler, o dönemde dünyanın ve Osmanlı Devleti'nin durumu göz önüne alınarak değerlendirilmelidir. Bu çalışmanın amacı, tarih öğretmenlerinin Ermeni iddiaları hakkında bilgileri ile tarihsel bilinç tipleri arasındaki ilişki düzeylerinin belirlenmesidir. Çalışmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından "Ermeni İddiaları Temelli Tarihsel Bilinç Tipleri Ölçeği" ve "Ermeni İddiaları Başarı Testi" hazırlanmıştır. Araştırmanın verileri 408 tarih öğretmeninden toplanan ölçme sonuçları ile oluşturulmuştur. Nicel veriler lisanslı SPSS 25
paket programı ile analiz edilmiştir. Gruplar arasındaki farklılıklar incelenirken t ve ANOVA testinden yararlanılmıştır. Değişkenler arası ilişki incelenirken normal dağılımdan gelmemeleri nedeniyle Pearson Korelasyon testi uygulanmıştır. Çalışma neticesinde Ermeni iddiaları başarı testi doğru cevap sayısı ile eleştirel kavramsallaştırma boyut düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır (p>0,05). Ermeni iddiaları başarı testi doğru cevap sayısı ile gelenekçi kavramsallaştırma boyut düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır (p>0,05). Ermeni iddiaları başarı testi doğru cevap sayısı ile dinamik kavramsallaştırma boyut düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (p<0,05). Aralarındaki ilişki aynı yönlü gücü zayıftır (r=0,115). Doğru cevap sayıları arttıkça dinamik kavramsallaştırma düzeyleri artmaktadır. Ermeni iddiaları başarı testi doğru cevap sayısı ile idealleştiren kavramsallaştırma boyut düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (p<0,05). Aralarındaki ilişki aynı yönlü gücü zayıftır (r=0,173). Doğru cevap sayıları arttıkça idealleştiren kavramsallaştırma düzeyleri artmaktadır. Ermeni iddiaları başarı testi doğru cevap sayısı ile Tarihsel bilinç tipleri ölçek düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır (p>0,05).

Abstract:
One of the most important aims of history education is to make individuals gain historical consciousness. Gaining historical consciousness is possible with the correct analysis of past events. Historical consciousness has also been included in the main goals and behaviors that students want to gain through history education, especially since the last quarter of the twentieth century. German historical philosopher and educator Prof. Dr. Jörn Rüsen, historical consciousness connects the past, present and future; shape the future behavior of individuals. Armenians living a peaceful life in peace with the Turks, XVIII. Influenced by the nationalism movement that emerged in France in the last quarter of the century, they fought against the Ottoman Empire like other elements and went on the path of gaining their independence Ottoman Empire in the XIX. The measures he took against the Armenians, who were influenced by the nationalist uprisings that emerged in the Balkans in the 19th century and rebelled against the state, should be evaluated considering the situation of the world and the Ottoman Empire at that time. The aim of this study is to determine the level of relationship between the knowledge of history teachers about the Armenian claims and the types of historical consciousness. In the study, "Armenian Claims Based Historical Consciousness Types Scale" and "Armenian Claims Achievement Test" were prepared by
the researcher as data collection tools. The data of the research was created with the measurement results collected from 408 history teachers. Quantitative data were analyzed with the licensed SPSS 25 package program. While examining the differences between the groups, t and ANOVA tests were used. While examining the relationship between the variables, Pearson Correlation test was applied because they did not come from a normal distribution. As a result of the study, there is no statistically significant relationship between the number of correct answers in the Armenian claims achievement test and the level of critical conceptualization (p>0.05). There is no statistically significant relationship between the number of correct answers in the Armenian claims achievement test and the dimension levels of traditionalist conceptualization (p>0.05). There is a statistically significant relationship between the number of correct answers in the Armenian claims achievement test and the dynamic conceptualization dimension levels (p<0.05). The relationship between them is weak in the same direction (r=0.115). As the number of correct answers increases, the level of dynamic conceptualization increases. There is a statistically significant relationship between the number of correct answers in the Armenian claims achievement test and the level of idealizing conceptualization (p<0.05). The relationship between them is weak in the same direction (r=0.173). As the number of correct answers increases, the levels of idealizing conceptualization increase. There is no statistically significant relationship between the number of correct answers in the Armenian claims achievement test and the scale levels of the Historical consciousness types (p>0.05).