AR-GE harcamalarının etkinliği ve karlılık arasındaki ilişki: BİST' te bir araştırma
The relationship between efficiency of research and development expenditures and operating profitability: A search in BİST
Yazar: AYŞE PINAR KULAKLI
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET MUSTAFA KISAKÜREK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik bilanço = Analytical balance ; Araştırma-geliştirme = Research-development ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Ekonomik verimlilik = Economic efficiency ; Fiyatlar genel seviyesi muhasebesi = Prices general level account ; Karlılık = Profitability ; Ortalama maliyet = Average cost ; Relatif karlılık = Relative profitability ; Zaman-maliyet analizi = Time-cost analysis

Özet:
Günümüz ekonomik koşullarında işletmeler arası rekabette geride kalmamak, topluma ve ekonomiye fayda sağlayabilmek, maliyetleri düşürebilmek ve karlılığı artırabilmek, piyasaya yeni ürün ve hizmetler sunmak için Ar-Ge faaliyetleri işletmeler için kritik derecede önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı; Ar-Ge harcamalarının etkinlik skorlarını ve işletme karlılığına olan etkisini ve ilişkisini ölçmektir. Ar-Ge harcamalarının etkinlik skorlarını ölçmek için VZA'nın girdi yönlü BCC modeli kullanılmıştır. Sonrasında elde edilen Ar-Ge harcamaları etkinlik skorlarının işletme karlılıklarıyla olan ilişkisini ölçmek için korelasyon analizleri yapılmıştır. Çalışmada bilançoda aktifleştirilen ve gelir tablosunda direkt gidere dönüştürülen Ar-Ge harcamaları ayrı ayrı ele alınarak analizleri ve yorumlamaları yapılmıştır. Analizler yapılırken BİST' te işlem gören 21 adet imalat işletmesinin 2015-2019 yılları arasında KAP' da yayınlanmış yıl sonu finansal raporlarından faydalanılmıştır. Çalışmanın sonucu olarak, işletmeler tarafından Bilançoda yer alan Ar-Ge harcamalarının, Gelir Tablosunda yer alan Ar-Ge harcamalarına göre daha etkin kullanıldığı söylenebilir. Ayrıca işletmelerin Bilançosunda yer alan Ar-Ge harcamaları etkinlik skorları ile mali oranlar arasındaki ilişkinin, Gelir Tablosunda yer alan Ar-Ge harcamaları etkinlik skorları ile mali oranlar arasındaki ilişkiden daha güçlü bulunduğu çalışma sonucunda elde edilen bulgulardandır.

Abstract:
In today's economic conditions, Research and Development activities are critically important for enterprises to not to lag behind in the competition between enterprises, to benefit society and the economy, to reduce costs and increase profitability, to provide new products and services to the market. The aim of this study is to measure the impact of the effectiveness scores of Research and Development expenditures and find the relationship between the impact of the effectiveness scores of Research and Development expenditures and profitability of the business. To measure the effectiveness scores of R and D expenditures, the input-oriented BCC model of the DEA was used. Correlation analyses were performed to measure the relationship between Research and Development expenditures effectiveness scores and the profitability of the business. In the study, Research and Development expenditures capitalized on the balance sheet and converted into direct expenses in the income statement were considered separately and their analysis and interpretation were made separately. During the analysis, 21 manufacturing enterprises' year-end financial reports published in KAP between 2015 and 2019 are used. As a result of the study, it can be said that Research and Development expenditures included in the Balance Sheet are used more effectively by enterprises than Research and Development expenditures included in the Income Statement. The analysis results obtained also says that the correlation between the effectiveness scores of Research and Development expenditures in the Balance Sheet and financial ratios is stronger than the relationship between the effectiveness scores of Research and Development expenditures in the Income Statement and financial ratios.