Fethiye–Yeşilüzümlü geleneksel bez dokumacılığının günümüz rekabet koşullarına uygun olarak geliştirilmesi ve projelendirilmesi
Development and project of Fethiye – Yeşilüzümlü traditional cloth weaving in accordance with today's competitive conditions
Yazar: KEZİBAN GÜL DEVECİ
Danışman: PROF. DR. KENAN GÜLLÜ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeniilikçilik ve Girişimcilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: El Sanatları = Crafts

Özet:
Çalışmanın konusunu oluşturan dastar dokuması; Muğla'nın Fethiye ilçesinde yer alan Yeşilüzümlü kadınları tarafından günümüzde de dokunmaya devam eden geleneksel mekikli dokuma türlerindendir.  Yeşilüzümlü dastar dokuması yöre içerisinde başörtüsü, göynek, içlik, örtü gibi birçok alanda kullanılabilen yapısı gereği yazları serin tutarken kışları da sıcak tutmaktadır.  Günümüze kadar yöre içerisinde anneden kıza aktartılarak varlığını koruyan Yeşilüzümlü dastar dokuması, günümüzde genç kızlar tarafından ilgi görmemektedir. Bu durum da Yeşilüzümlü dastar dokuma üretimi yapan kişilerin orta yaş üstü ve yaşlı kişilerden oluşmasına neden olmuştur. Aynı zamanda fabrikasyon üretimin artmasıyla birlikte yaşanan rekabet koşullarına rağmen yörede geleneksel el ile üretim modeliyle dokuma yapıldığı için üretim miktarı az ve sınırlıdır. Bu yüzden kadınlar, Yeşilüzümlü dastar dokuma üretiminden az miktarda para kazanmakta Yeşilüzümlü dastar dokuması yapmak dışında başka işlerde çalışmaya yönelmektedir. Yeşilüzümlü dastar dokumacılığı üzerine yapılan kaynak taraması ve saha araştırmasında Yeşilüzümlü dastar dokumasının tarihi ve kültürel geçmişinin kaybolmadan gelecek nesillere aktarılması ve korunması gerekliliği fark edilmiştir.  Çalışmada Yeşilüzümlü geleneksel dastar dokumasının üretim yapısı ve üretim süreci incelenerek, Yeşilüzümlü dastar dokumanın geleceğinin risk altında olması sorunu ve piyasada mevcut talepleri karşılamaya yetecek kadar üretim yapılamaması sorunları tespit edilmiş ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmiştir. "Fethiye- Yeşilüzümlü Mahallesi Geleneksel Dokumacılığının Korunması ve Geliştirilmesi" adlı bir proje yazımı gerçekleştirilerek geleneksel üretimin yörede sürdürülebilir hale getirilmesine katkı sağlanması amaçlanmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Dokuma, Dastar, Geleneksel Üretim, Yeşilüzümlü

Abstract:
Dastar weaving, which is the subject of the study; It is one of the traditional shuttle weaving types that continues to be woven today by the Yeşilüzümlü women in Fethiye district of Muğla. Yeşilüzümlü dastar weaving can be used in many areas such as headscarves, undershirts, underwear and blankets in the region. Due to its structure, it keeps cool in summers and warm in winters. Yeşilüzümlü dastar weaving, which has survived by being passed down from mother to daughter in the region until today, does not attract the attention of young girls today. This situation has caused the people producing dastar weaving in Yeşilüzümlü to consist of middle-aged and elderly people. At the same time, despite the competitive conditions experienced with the increase in fabricated production, the production amount is small and limited since weaving is done with the traditional manual production model in the region. For this reason, women earn a small amount of money from Yeşilüzümlü dastar weaving production and tend to work in other jobs other than Yeşilüzümlü dastar weaving. During the literature review and field research on Yeşilüzümlü dastar weaving, it was realized that the historical and cultural background of Yeşilüzümlü dastar weaving should be transferred and preserved to future generations without being lost. In the study, by examining the production structure and production process of Yeşilüzümlü traditional dastar weaving, the problem that the future of Yeşilüzümlü dastar weaving is at risk and the problems of not producing enough to meet the current demands in the market have been identified and solution suggestions have been developed for these problems. By writing a project called "Preservation and Development of Fethiye- Yeşilüzümlü District Traditional Weaving", it was aimed to contribute to making traditional production sustainable in the region.

KeyWords: Weaving, Dastar, Traditional production, Yeşilüzümlü