Güney Azerbaycan'da bağımsızlık hareketleri Güney Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti örneği (1945-1946)
Independence movements in South Azerbaijan South Azerbaijan case of the Democratic Republic (1945-1946)
Yazar: GÖKHAN DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT YILDIRIM
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Azerbaycan tarihi = Azerbaijan history ; Bağımsızlık = Independence ; Güney Azerbaycan = South Azerbaijan ; Güney Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti = Democratic Republic of the South Azerbaijan ; Türk tarihi = Turkish history ; Türk tarihi = Turkish history ; İran = Iran

Özet:
İran içerisinde barındırdığı çeşitli ve farklı etnik unsurlar bakımından  toplumsal dinamiği yüksek bir ülkedir. Barındırdığı Türk nüfus açısından ise Türkiye'den sonra dünyada ikinci en fazla nüfusa sahiptir. Türkler'in yoğun olarak yaşadığı, İran'ın kuzeyini içine alan bu bölgeye, Güney Azerbaycan denilmektedir.

Bu bölge tarihsel süreçte İran rejiminin baskıcı ve engelleyici politikalarına maruz kalmıştır. Türkler, İran'da şahlık rejiminin Farslaştırma politikasına maruz kalan sayıca en büyük etnik topluluğu oluşturmaktadır. Zaman içerisinde bu baskı ve engelleyici politikalara karşı ayaklanmalar gerçekleştirilmiştir. Setter Han'ın bağımsızlık mücadelesi, Şeyh Muhammed Hıyabani ve Azadistan Devleti ile Seyit Cafer Pişeveri'nin kurmuş olduğu Güney Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti, bu hareketlerin başlıcaları olup çalışmamızda ele alınmıştır.

Türklerin, İran rejimi içerisindeki milli kimliklerini korumaya yönelik bu uğurda vermiş oldukları mücadele, Güney Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin kuruluşu ile zirveye ulaşmıştır.

 Bu dönem, Türk dili ile ilgili yapılan çalışmalar bakımından büyük önem arz etmektedir. Türkçe'nin resmi dil ilan edilmesi ve eğitim öğretim faaliyetlerinin Türkçe yapılması gibi birçok önemli adım atılmıştır. 

İran rejimi, uluslararası alanda yürüttüğü siyaset ile A.B.D. ve Sovyet Rusya ile bir takım anlaşmalar yaparak aldığı siyasi destek ile 1946 yılında Güney Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti yönetimini yıkmış ve yapmış olduğu tüm reformları sonlandırmıştır.

Anahtar Kelimeler: Güney Azerbaycan, Seyit Cafer Pişeveri, İran, Cumhuriyet, Demokratik.

Abstract:
Iran is a country with high social dynamics in terms of various and different ethnic elements. Hosted by the Turks in terms of population after Turkey has the second biggest population in the world. This region, where the Turks live intensely and includes the north of Iran, is called South Azerbaijan.

This region has been subjected to the repressive and preventive policies of the Iranian regime in the historical process. The Turks constitute the largest number of ethnic communities in Iran who have been subjected to the Persian policy of Persian regime. In the course of time, rebellions were made against these oppression and preventive policies. Setter Han's struggle for independence, Sheikh Muhammed Hıyabani Azadistan State and Seyit Cafer Pişeveri's, established by the Republic of South Azerbaijan Democratic Republic, these movements are considered in our study.

The struggle of the Turks to protect their national identity within the Iranian regime has reached its peak with the establishment of the South Azerbaijan Democratic Republic.

This period is of great importance in terms of studies on Turkish language. Many important steps have been taken, such as the announcement of the Turkish language as the official language and the Turkish language teaching activities.

The Iranian regime, with its policy in the international arena, is the United States. and in 1946, with the political support of Soviet Russia, he demolished the administration of South Azerbaijan Democratic Republic and ended all the reforms.

Keywords: South Azerbaijan, Seyit Cafer Pişeveri, Iran, Republic, Democratic.