Tıbbi ve aromatik bitkiler pazarlaması: Lavanta örneği-Isparta
Medicinal and aromatic plants marketing: Lavender case study in Isparta
Yazar: SIDIKA BOZKIRAN
Danışman: DOÇ. DR. FATMA HANDAN GİRAY
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Aromatik bitkiler = Aromatic plants ; Lavandula angustifolia = Lavandula angustifolia ; Lavanta = Lavender ; Pazarlama = Marketing ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Isparta'da lavanta pazarlama yapısını ortaya koymaktır. Araştırmada kullanılan birincil veriler, Isparta'da lavanta üretimi yapılan köylerdeki üreticiler, lavanta işleyen firmalar ve aktarlarla yüz yüze görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Görüşmeler 2013 yılında 63 lavanta üreticisi, 3 işleyici firma ve 5 aktar yerlerinde ziyaret edilerek gerçekleştirilmiştir. Isparta ve üreticiler için lavanta tarımı ve pazarlamasının sosyo-ekonomik analizi ile ''lavanta üretim faaliyetinin üreticilere ve diğer aktörlere ekonomik açıdan yarar sağladığı ve yakın gelecekte iç ve dış pazardaki talebi artarak bu yararın artacağı'' olarak belirlenen araştırma hipotezi test edilmiştir. 
Lavantanın maliyetinin düşük olması ve lavanta yağının ihracatında herhangi bir sıkıntı yaşanmaması üreticiler tarafından seçilmesini etkileyen en önemli nedenlerdir. Çalışmada lavantanın zayıf yanları olarak ise lavanta için yeni pazar bulmada yaşanan sıkıntılar, ürün bedelinin ödenmesinde yaşanan gecikmeler, lavanta üreticilerinin genel olarak lavanta yağının distilasyonunu gerçekleştirecek donanıma sahip olmadıkları için lavanta işleyici firmalara bağımlı olmaları ve çoğunlukla ürünlerini ucuza satmak zorunda kalmaları olarak tespit edilmiştir.
Çalışmada iki tip dağıtım kanalının ağırlıklı olarak kullanıldığı belirlenmiştir: i) Üretici-Fabrika-Firmalar-Tüketici (görüşülen işletmelerin %28,57'si); ii) Üretici-Tüccar-Toptancı-Perakendeci-Tüketici (görüşülen işletmelerin %22,22'si). 
Lavanta üretimini geliştirmek için öncelikle, üreticilerin pazarlık gücünü artırmaya yönelik girişimlerin gerçekleştirilmesi ve desteklenmesi gerekmektedir. Bunların başında da üreticilerin kendi aralarında örgütlenerek güçlenmeleri ve lavanta yağının distilasyonunu işine dâhil olmalarıdır. Bunun yanı sıra bir yağ bitkisi olması itibariyle lavantanın devlet destek mekanizmalarında dikkate alınması da lavanta tarımı ve üreticilerinin geleceği açısından önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler: Tıbbi ve Aromatik Bitkiler, L. angustifolia, Pazarlama, Isparta

Abstract:
The aim of this study was to determine the structure of lavender marketing in Isparta. Primary data used in the study, were obtained through face to face interviews with 63 lavender producers, 3 processors and 5 herb sellers in 2013.  The study discuss if lavender production activities in Isparta provide economic benefits to  producers and other actors in the supply chain and this benefit will increase because domestic and external market demand will in increase in the near future'' through socio-economic analysis of lavender cultivation and marketing. 
The most important advantages of lavender production are that it has low cost and so far there is no problems regarding lavender oil export while the disadvantages of it are as follows: difficulties in finding new markets, delays in receiving payments after selling, being depend on lavender processing companies because producers are generally not equipped well to perform the distillation of lavender oil in their own, and this is why they have low prices. 
Two important marketing channels for lavender producers were identified: i) Producer-Factory-Companies-Consumer (28.57 % of farmers), ii) (Producer-Trader –Wholesaler-Consumer (22.22 % of farmers). 
In order to improve lavender production initiatives for increasing bargaining power of producers should come before all else, namely producer organisations and producers' involving in lavender oil business. Additionally, lavender should be considered as industrial plant and develop a state support scheme specific to lavender production. 

Keywords: Medicinal and Aromatic Plants, L. angustifolia, Marketing, Isparta