Örgütsel etik iklim, kişi-örgüt uyumu, örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkisi; görgül bir araştırma
The relationship between organizatonal ethical climate, person-organization fit, organizational commitment and organizational citizenship behavior; an empirical research
Yazar: TÜRKMEN TAŞER AKBAŞ
Danışman: PROF. DR. TENGİZ ÜÇOK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bağlılık = Commitment ; Etik = Ethics ; Uyum = Adjustment ; Vatandaşlık = Citizenship ; Örgüt iklimi = Organizational climate ; Örgütler = Organizations ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Örgütsel uyum = Organizational adaptation ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior ; İklim = Climate

Özet:
Bu araştırmada, örgütsel etik iklim (Kişisel çıkar, firma çıkarı, verimlilik, arkadaşlık, sosyal sorumluluk, kişisel ahlâklılık, firma kuralları ve prosedürleri, yasa ve meslek ahlâkı kodları), kişi-örgüt uyumu, örgütsel bağlılık (duygusal örgütsel bağlılık, normatif örgütsel bağlılık, zorunlu örgütsel bağlılık) ve örgütsel vatandaşlık davranışları (diğerlerini düşünme, nezaket temelinde bilgilendirme, centilmenlik, ileri görev bilinci, örgüt gelişimine destek olmak) arasındaki ilişkilerin belirlenmesi amaçlanmıştır.Araştırmanın görgül yöntemlerle yapılması nedeniyle, Kayseri mobilya sanayi sektöründe faaliyet gösteren, 9 büyük ölçekli işletmede çalışan 700 kişiye anket dağıtılmış ve analiz için kullanıma uygun 409 geçerli anket geri alınmıştır.Araştırma sonucunda elde edilen bir takım bulgulara göre, egoist etik düzeyinde yer alan kişisel çıkar örgütsel etik iklim türünün, kişi-örgüt uyumu ile örgütsel bağlılık ile ve örgütsel vatandaşlık davranışı ile ilişkisi olumsuzdur. Egoist etik düzeyinde yer alan bir başka örgütsel etik iklim türü olan verimliliğin ise, kişi-örgüt uyumu, örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlık davranışı ile ilişkisi ise zayıf düzeyde ancak olumludur.Değişkenler arasında en yüksek korelasyon ilişkisi, örgütsel etik iklim ile örgütsel bağlılık arasında ve ayrıca kişi-örgüt uyumu ile örgütsel bağlılık arasındadır.Örgütsel bağlılık alt boyutları ve örgütsel vatandaşlık davranışlarının alt boyutları arasındaki ilişkilerde en yüksek korelasyon katsayıları, duygusal örgütsel bağlılık ile örgütsel vatandaşlık davranışının alt boyutları arasında bulgulanmıştır. Örgütsel etik iklimin iyilikseverlik etik düzeyindeki iklim türleri (arkadaşlık, takım çıkarı ve sosyal sorumluluk) ile ilkelilik etik düzeyindeki iklim türleri (kişisel ahlâklılık, firma kuralları ve prosedürleri, yasa ve meslek ahlâkı kodları) arasında olumlu görece yüksek korelasyon ilişkisi bulgulanmıştır. Firma çıkarı ve verimlilik örgütsel etik iklim türleri ile kişi örgüt uyumu arasındaki korelasyon ilişkileri ise olumlu ancak zayıf düzeyde bulgulanmıştır.Son olarak araştırma yöntemi ve bulguları kapsamında araştırmacılara ve uygulamacılara öneriler sunulmuştur.Anahtar Sözcükler:1. Örgütsel İklim2. Örgütsel Etik İklim3. Kişi-Örgüt Uyumu4. Örgütsel Bağlılık5. Örgütsel Vatandaşlık Davranışı

Abstract:
The purpose of this study is to explore the interrelationships of the multiple dimensions of Ethical Climate (Self interest, company profit, efficiency, friendship, team interest, social resonsibility, personal morality, company rules and procedures, laws and professional codes), Organizational Commitment (affective commitment, continuance commitment and normative commitment), Organizational Citizenship Behaviors (Altruism, courtesy, sportsmanship, civic virtue, consciousness) and Person-organization Fit.The sample of the study consisted of people working in furniture industry sector in Kayseri, Turkey. 700 employees were given the questionnaire and 409 people from 9 large-scale enterprises answered and returned it.Some of the conclusions suggested by the results of the analysis are as follows: There are reasonable and statistically significant correlations (p ? 0,001) between variables. The highest correlation relationships among variables are between organizational ethical climate and organizational commitment, and also between the person-organization fit and organizational commitment.Self-Interests climate type, one of the egoist climate types, is negatively correlated with person-organization fit, organizational commitment and organizational citizenship behavior. Productivity, yet another egoistic ethical climate type, has low levels of positive relations with person-organization fit, organizational commitment and organizational citizenship behavior.The highest correlation coefficient among sub-dimensions of variables was found among affective organizational commitment and sub-diemansions of organizational citizenship behavior. Both benevolence ethical climate types (friendship, team interest and social responsibility) and principled ethical climate types (personal morality, company rules and procedures, laws and Professional ethics codes) have relatively and positively high correlation coefficient with person-organization fit. It was also found that there is a relatively weak but positive correlation between person-organization fit and two different types of egoist ethical climate (company interests and efficiency organizational ethical climate types).Finally, under the light of findings, some practical implications of the study for company managers and for the researchers were presented.Key Words:1. Organizational Climate2. Organizational Ethical Climate3. Person-Organization Fit4. Organizational Commitment5. Organizational Citizenship Behavior