Zeytin (Olea europaea L.) yaprağı ekstresinin fare nöroblastoma hücre dizinindeki (NB2a) nöroprotektif etkinliğinin araştırılması
Investigation of the neuroprotective effect of olive (Olea europaea L.) leaf extract in the mouse neuroblastoma cell line (NB2a)
Yazar: ERCÜMENT ÖLMEZ
Danışman: PROF. DR. BİJEN KIVÇAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Fitoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Bitki özütü = Plant extract ; Fareler = Mice ; Hücre dizisi = Cell line ; Nöritler = Neurites ; Nöroblastom = Neuroblastoma ; Nörodejeneratif hastalıklar = Neurodegenerative diseases ; Olea europaea L. = Olea europaea L. ; Zeytin = Olive ; Zeytin yaprakları = Oli̇ve leafs

Özet:
Alzheimer hastalığı (AH), Parkinson hastalığı (PH) gibi kronik nörodejeneratif hastalıklar, özellikle yaşlanan popülasyonda oldukça sık gözlenen ciddi sağlık sorunlarına neden olur ve bunlar için yeterince etkili tedavi seçenekleri yoktur. Ayrıca, çeşitli çalışmalarda, akut beyin hasarı ve/veya klorpirofos (KPS) gibi pestisitlere düşük dozda uzun süreli maruziyetin, bu hastalıkların gelişme riskini artırabileceğini bildirmiştir. Öte yandan, zeytinyağı ve zeytin yaprağı ekstresinin (ZYE), muhtemelen yüksek fenolik içeriklerinden dolayı, gerek akut gerekse kronik nörodejeneratif hastalıklar üzerine yararlı etkilerini gösteren birçok çalışma mevcuttur.   
Bu çalışmada, ZYE'nın, fare NB2a nöroblastom hücre kültürlerinde, hücre canlılığı ve KPS (25 µM) ile oluşturulan nörit uzamasının inhibisyonu üzerine olan etkileri değerlendirilmiştir. ZYE, yüksek konsantrasyonlarında (100 ve 300 µg/ml, 1 ve 3 mg/ml) antikanser etkinliğine bağlı olarak hücre canlılığını azaltırken; düşük konsantrasyonlarında (3, 10, 30 ve 100 µg/ml) ise, nörit uzamasındaki inhibisyonu geri çevirerek nöroprotektif etki göstermiştir. 
Bitkisel ekstraktların nöroprotektif etkilerine yönelik çalışmalar çoğunlukla in vivo ya da hücre kültürlerinde hücre canlılığına olan etkilerinin gösterilmesine yönelik çalışmalardır. Ancak, hücre kültürlerinin çoğunlukla kanser hücrelerinden oluşması ve antikanser özelliği olan bitki ekstraktlarının bu hücreler üzerinde direkt öldürücü etkilerinin olması; hücre canlılığının korunmasına yönelik çalışmalarda kısıtlayıcı bir faktör olmaktadır. Bu çalışmada olduğu gibi, antikanser ve nörit uzaması inhibisyonunu önleyici etkilerinin farklı konsantrasyonlarda oluşması bir avantaj olabilir. 
Bitkisel ekstraktların nöroprotektif etkilerine yönelik çalışmalar, çoğunlukla in vivo ya da hücre kültürlerindeki hücrelerin canlılığının korunmasına yönelik çalışmalardır. Ancak, hücre kültürlerinin çoğunlukla kanser hücrelerinden oluşması ve bu bitki ekstraktlarının hücreler üzerinde doza-bağımlı direkt öldürücü etkilerinin olması, çalışmaların başarısını kısıtlamaktadır.  Bu çalışmada olduğu gibi, antikanser (hücre canlılığı ile değerlendirildi) ve nöroprotektif (nörit uzamasının ölçümü ile değerlendirildi) etkilerinin farklı konsantrasyonlarda oluşması bir avantaj sağlayabilir.
Sonuç olarak, zeytinyağı ve/veya ZYE'nin düzenli kullanımı, düşük dozda uzun süreli organofosfat pestisitlere maruz kalan kişilerde, AH ve PH gibi hastalıkların gelişimini önleyebilir ya da geciktirebilir. Ayrıca, klorpirofosla oluşturulan, nörit uzamasının değerlendirildiği, ılımlı nörotoksisite modeli; bitkisel ekstraktların nöroprotektif etkilerinin gösterilmesine yönelik bir tarama testi olarak kullanılabilir.

Abstract:
Chronic neurodegenerative diseases, such as Alzheimer's disease (AD) and Parkinson's disease (PD), cause serious health problems, especially in the aging population, and there is not enough effective treatment options for them. In addition, several studies have reported that acute brain injury and/or low-dose exposure to pesticides such as chlorpyrifos (CPS) for a long time may increase the risk of developing these diseases. On the other hand, there are many studies showing the beneficial effects of olive oil and olive leaf extract (OLE) on both acute and chronic neurodegenerative diseases, probably due to their high phenolic content. 
In this study, the effects of OLE on the cell viability and CPS (25 µM) induced inhibition of neurite outgrowth were evaluated in mouse NB2a neuroblastoma cell line. ZYE decreased cell viability due to its anticancer activity at high concentrations (100 and 300 µg/ml, 1 and 3 mg/ml), while low concentrations (3, 10, 30 and 100 µg/ml) of OLE showed a neuroprotective effect by reversing the inhibition of neurite outgrowth due to CPS exposure.
Studies on the neuroprotective effects of plant extracts are mostly based on in vivo or cell viability studies in cell cultures. However, cell cultures are mainly composed of cancer cells and these extracts have dose-dependent lethal effects on these cells. So, it is a limiting factor for the cell viability studies. As in this study, it may be an advantage that anticancer (evaluated by cell viability) and neuroprotective (evaluated by neurite outgrowth) effects occur at different concentrations.
As a result, regular use of olive oil and/or OLE may prevent or delay the development of diseases such as AH and PH in subjects exposed to low-dose prolonged organophosphate pesticides. In addition, this moderate neurotoxicity model with chlorpyrophos, by measuring neurite outgrowth, may be used as a screening test to demonstrate the neuroprotective effects of plant extracts.