Değişik azot ve fosfor dozları ile pir öldürme ve hasat zamanlarının patatesin (Solanumm tuberosum L.) verim ve verim unsurları üzerine etkisi
The effects of different nitrogen and phosphorus doses, vine killing and harvesting time on yield and yield properties of potato (Solanum tuberosum L.)
Yazar: ZÜHAL KAVURMACI
Danışman: PROF. DR. KEMALETTİN KARA
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Farklı azot ve fosfor dozları ile pir öldürme ve hasat zamanlarının patatesin verim ve verim unsurları üzerine etkisini incelemek amacı ile bu çalışma 2005 ve 2006 yıllarında Erzurum'da yürütülmüştür. Üç azot (0, 12 ve 24 kg/da), üç fosfor dozu (0, 9 ve 18 kg/da), dört pir öldürme (8 Ağustos, 23 Ağustos, 7 Eylül ve 22 Eylül) ve dört hasat zamanının (hemen, 10 gün sonra, mevsim sonu ve kontrol) uygulandığı deneme ?Şansa Bağlı Tam Bloklar Deneme Deseninde Bölünen Bölünmüş Parseller? düzenlemesine göre 3 tekrarlamalı olarak kurulmuştur.Araştırma sonuçlarına göre, deneme yıllarının incelenen karakterlerden çıkış oranı, sap sayısı, dekara büyük yumru verimi, protein ve cipsin yağ çekme oranı hariç diğer karakterler üzerine etkisi önemli olmuştur, Azot dozlarının çıkış süresi, bitki boyu, küçük yumru verimi ve özgül ağırlığı üzerine etkili olduğu tespit edilmiştir. Fosfor dozlarının ise dekara ıskarta yumru verimi, özgül ağırlık, kuru madde oranı, cips verimliliği ve cipsin yağ çekme oranı hariç diğer karakterler üzerine etkili olduğu belirlenmiştir. Pir öldürme tarihleri geciktikçe ocak başına yumru sayısı ve verimi, dekara toplam yumru verimi, büyük yumru verimi, özgül ağırlık, protein oranı ve cips verimliliği ve cipsin yağ çekme oranında artış olmuştur. Hasat zamanı geciktikçe ocak başına yumru sayısı ve verimi, dekara toplam yumru verimi, büyük ve orta yumru veriminde artış olmuş, dekara küçük ve ıskarta yumru veriminde azalma olmuştur. Ayrıca protein ve kuru madde oranında azalma, özgül ağırlık, cips verimliliği ve cipsin yağ çekme oranında bir artış tespit edilmiştir.Sonuç olarak Erzurum şartlarında patates yetiştiriciliğinde toprağın besin içeriğine göre dekara 24 kg azot ve 9 kg fosfor verilmeli, 7 veya 22 Eylül tarihleri arasında pirler öldürülmeli ve pirler öldürüldükten 10 gün sonra hasat edilmelidir.Anahtar kelimeler: Patates, azot dozları, fosfor dozları, pir öldürme tarihleri, hasat zamanları, verim unsurları,

Abstract:
This study was conducted to determine effects of different nitrogen and phosphorus dosages, and vine killing and harvesting times on the yield and yield components of potato in years 2005 and 2006 in Erzurum. The trial was designed as three nitrogen (0, 12 and 24 kg da-1), three phosphorus (0, 9 and 18 kg da-1), four vine killings (8 and 23 August, 7 and 22 September) and four harvesting times (at once, ten days after, end of season and control) as split-split-plots in randomized complete block (RCB) design with three replications.According to the results of the study, studied years had effects on the all of the investigated properties except for the emergence rate, stem number, big tuber yield per decare, protein, oil absorption ratio of chips. It was determined that nitrogen dosages had effects on emergence duration, plant height, small tuber yield and specific gravity of tubers. Phosphorus dosages had effects on all of the investigated characters of potato except for the discarded tuber yield per decare, specific gravity, dry matter, productivity of chips and oil absorption rate of chips. It was observed that there were increases in tuber number and yield per hole, total tuber yield per decare, big tuber yield, specific gravity, protein rate, yield and oil absorption ratio of chips with delaying of vine killing dates. It was observed that there were increments in tuber number and yields per hole, total tuber yield per decare, middle and big tuber yields, and were decrements in small and discarded tuber yields. Moreover, decrements in protein and dry matter ratios and increments in specific gravity, productivity of chips and oil absorption ratio of chips were determined.Considering nutrient content of soil, it was concluded that 24 kg nitrogen per decare and 9 kg phosphorus per decare should be applied, vine killings should be made between 7 and 22 September dates, and the harvest should be made after 10 days of vine killings in potato production under Erzurum conditions.Keywords: Potato, nitrogen doses, phosphorus doses, vine killing dates, harvesting times, yield properties.