Afyonkarahisar şehir coğrafyası
Afyonkarahisar urban geography
Yazar: ALPASLAN ALİAĞAOĞLU
Danışman: PROF. DR. HAMDİ KARA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Beşeri ve İktisadi Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Afyonkarahisar şehri Ege Bölgesi'nin îç Batı Anadolu Bölümü'nde bulunmaktadır. Şehir farklı jeomorfolojik birimlerin temas noktasında, deniz seviyesinden 1034 m yükseklikte kurulmuştur. Jeomorfolojik birimlerden, Kale tepe ve Afyonkarahisar Ovası şehrin bugünkü yerinde kurulmasının en önemli nedenlerdir. Şehir ve çevresinde çok çeşitli jeolojik birimler bulunmaktadır. Şehir bunlardan alüvyal arazi üzerinde gelişmiştir. Alüvyal arazinin gevşek zeminli oluşu ve alanın jeolojik geçmişine bağlı olarak ikinci derecede deprem bölgesi oluşu, şehri yatay yönde gelişmeye sevk etmiştir. Bugünkü gelişmenin yönü ise kuzeybatıdır. Şehrin tarihi geçmişi oldukça eskidir. Ancak şehir önemini Selçuklular zamanında kazanmıştır. Bu dönemden itibaren hep idarî merkez olmuş, bu özelliği günümüze kadar devam etmiştir. Ancak şehir fonksiyonel açıdan, yasal olarak belirlenmiş etki bölgesine hizmet edememektedir. Şehir askerî amaçla kurulmuştur. Bugün fonksiyonel açıdan "genel hizmetler" şehri durumundadır. Nüfus açısından ise orta büyüklükte bir şehirdir. Çalışma alanı, elverişli konumu sayesinde, ülke kara ve demiryollarının düğümlendiği bir yerdedir. Ancak bu konum şehrin gelişimi için beklenen katkıyı sağlayamamış, sanayi ve ticaret 1980'li yıllardan sonra, beklenen düzeyde olmayan bir gelişme kaydetmiştir. Şehir bu duruma bağlı olarak devamlı net göç veren bir yerleşme olmuştur. Afyonkarahisar şehri zengin kültürel potansiyele sahiptir. Bu potansiyel çeşitli etkinliklerle değerlendirilmektedir. Son yıllarda üniversitenin kuruluşu, kültürel etkinliklerde canlanmaya neden olmuştur. Zengin kültürel potansiyel yanında, ulaşım kolaylıktan ve jeotermal enerji şehrin turizm cazibesini artırmaktadır. Aynı enerji şehirde konutların ısıtılmasında da kullanılmaktadır. Geleneksel evleri ve cadde-sokak sistemi ile şehir, ilginç morfolojik yapıya sahiptir. Bu bağlamda çalışma alanı muhtelif biçimli şehirler grubuna girmektedir. Şehirde bir takım altyapı sorardan olmasına rağmen, bunlar çok ciddi boyutta değildir. 303

Abstract:
At the height of 1934 m from sea level, Afyonkarahisar city is located on Interior Antolian Sub-region in Aegean Region. The city has been established at the point where different geomorfological units contact with each others. The most important causes are Kale Hill and Afyonkarahisar Plain, being geomorphical units, in the establishment of where the city is today. There exist many kinds of geological units on the city site and its close surrounding. City has mostly developed on alüvial land which is one of geological units. The study area being on the second degree earthquake zone due to its geological past and alüvial land with weak ground have urged city to develop in the horizontal direction. City's historical past is very ancient. But it got its importance in Seljuck period. Since taht time, İt has been an administrative center, keeping this character up to now. However, it doesn't functionally serve its legally determined region. Being established for the defensive aims, the city is functionally of a general service city. İt is also a city with medium-sized population Thanks to its favourable situation, the study area is a vital point in terms of country's railways and roads. This very situation has not made a contribution to its expected development. Therefore, after 1980's, its industry and trade have developed in the way it is not hoped. Because of this, the city is a settlement with abiding outmigration. Afyonkarahisar city has rich cultural potantial. This very potantial is assessed with different activities. In recent years, the establishement of university has made the cultural activities to diversify. In adddition to above mentioned cultural potantial, easy communication and geothermal energy enhance city's tourism attractiveness. The same energy is used for heating the houses in the city. With taraditional houses and street layout, the city has interesting urban morphology. In this context, the study area is in a city group with diverse forms. Although the city has some infrastructural problems, these problems are not serious. 304