İnsan faktörleri değerlendirmesi için uçak bakım teknisyenlerine yönelik anket geliştirilmesi
Development of human factors assessment questionnaire for aircraft maintenance technicians
Yazar: RASHAD ZAMANOV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF KORUYUCU
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uçak Gövde Motor Bakım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Havacılık ve Uzay Mühendisliği = Aeronautical Engineering

Özet:
Havacılık endüstrisi yüksek emniyet standartları gerektiren büyük bir alandır. Bu endüstrinin her bir aşamasında insan faktörlerinin büyük bir rolü bulunmaktadır. Havacılık tarihine bakıldığında, yaşanmış uçak kazalarının büyük bir kısmına insan hatalarınının neden olduğu görülmektedir. Yıllar geçtikçe gelişen teknoloji ile birlikte makina kaynaklı kazaların sayısı azalmış ancak insan faktörü kaynaklı kazaların sayısı artmıştırKazalara sebep olan en büyük faktörler pilot hataları, bakım hataları, hava trafik kontrol hatalarını içermektedir. Her geçen gün artmakta olan hava taşımacılığında uçuş emniyetini sağlamak için insan faktörleri etkilerinin değerlendirilmesi kritik bir konu haline gelmiştir. Havacılığın en önemli alanlarından biri de uçak muayene, bakım ve onarımıdır. Bu alanda çalışanların mesai süreleri boyunca karşılaştıkları problemler farklı hatalara yol açmaktadır. Bu çalışmanın amacı,  her küçük detayla büyük sorumluluk taşıyan uçak bakım teknisyenlerinin yaptıkları işlerde insan faktörlerinin etkilerini belirleyebilmek için bir anket hazırlamaktır. Anket hazırlanırken insan hatalarına neden olan en yaygın faktörlerin tanımlandığı Dirty Dozen baz alınmıştır. Hazırlanan anket soruları Dirty Dozen ile tanımlanan 12 adet insan faktörü ile eşleştirilmiştir.  Anketin ilk kısmında demografik sorular yer alırken, sonrasında akademik araştırma soruları yer almaktadır. Gelecekte anketin farklı hava yolu şirketlerinde uygulanarak istatiksel açıdan değerlendirilmesi hedeflenmiştir.

Abstract:
The aviation industry is a large area that requires high safety standards. Human factors play a major role in every stage of this industry. When we look at the history of aviation, we see that the majority of aircraft accidents are caused by human errors. Over the years, with the developing technology, the number of accidents caused by machinery has decreased, but the number of accidents caused by human factors has increased. The biggest factors that cause accidents include pilot errors, maintenance errors, and air traffic control errors. In order to ensure flight safety in air transportation, which is increasing day by day, the evaluation of human factors has become a critical issue. One of the most important areas of aviation is aircraft inspection, maintenance, and repair. The problems encountered by employees in this field during their working hours lead to different errors. The purpose of this study is to prepare a questionnaire to determine the effects of human factors on the work of aircraft maintenance technicians, who carry great responsibility for every small detail. The Dirty Dozen, which defines the most common factors that cause human errors, was used as a basis when preparing the questionnaire. The prepared questionnaire questions were matched with the 12 human factors defined by the Dirty Dozen. While the first part of the questionnaire includes demographic questions, academic research questions are included afterwards. In the future, it is aimed to apply the questionnaire to different airline companies and evaluate it statistically.