Siklofosfamid ile miyelosupresyon indüklenen ratlarda timokinonun hematopoietik fonksiyonlar üzerine etkisi
The Effect of Thymoquinone on Hematopoietic Functions in Myelosuppression Induced Rats by Cyclophosphamide
Yazar: ELİF MERVE BETÜL YANILMAZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET SALİH KAYA
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı / Tıbbi Fizyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Fizyoloji = Physiology ; Kemik iliği = Bone marrow ; Kemoterapi =   ; Timokinon = Thymoquinone

Özet:
ÖZET
Siklofosfamid ile Miyelosupresyon İndüklenen Ratlarda Timokinonun Hematopoietik Fonksiyonlar Üzerine Etkisi
Siklofosfamid (SP) antineoplastik kemoterapi ilacıdır. Fakat toksik yan
etkilerinin çokluğu sebebiyle kullanım alanı kısıtlanmakta tedavinin çeşitli
basamaklarını olumsuz etkilemektedir. SP tedavisi alan hastalarda miyelosupresyon
gelişmesi temel problemdir. Timokinon (TK) uzun süredir geleneksel ve tamamlayıcı
tıpta kullanım alanı bulmuş, terapötik etkileri çokça araştırılmış, antioksidan etkisi
ortaya konmuş, bir fitokimyasaldır. Bu çalışmada SP tedavisi alan sıçanlarda meydana
gelen miyelosupresyona karşı TK'nın koruyucu etkinliğinin değerlendirilmesi
amaçlandı.
Çalışmada ağırlık ortalaması 230-250 gr olan 32 adet 8‒10 haftalık erkek
Sprague Dawley ırkı sıçanlar kullanıldı. Her grupta eşit hayvan olacak şekilde (n=8)
dört grup oluşturuldu. Kontrol grubu, TK grubu (10 mg/kg TK), SP grubu (50 mg/kg
SP), TK+SP grubu (10 mg/kg TK ve 50 mg/kg SP). TK günlük olarak intragastrik
gavajla verilirken, SP haftada bir kez toplamda dört kez olacak şekilde intraperitoneal
enjeksiyonla verildi. 28 günlük uygulama sonunda hayvanlar anestezi altında
kalplerinden kan alınarak sakrifiye edildi. Sıçanlarda SP ile indüklenen
miyelosupresyona karşı TK'nın koruyucu etkinliği hematolojik parametreler (WBC,
Neu, Lym, Mono, Eos, Baso, RBC, HGB, HCT, MCV, MCH, MCHC, RDW, PLT),
kemik iliği histopatolojisi, hematopoietik büyüme faktörleri (EPO, TPO ve G‒CSF)
ve oksidan-antioksidan sistem parametrelerinin (MDA, GSH) ölçümleri ile belirlendi.
Verilerin analiz sonuçları incelendiğinde timokinon ilavesinin siklofosfamidin
sebep olduğu canlı ağırlık artışında azalma, hematolojik parametrelerden trombosit ve
lökosit sayısında baskılanma, hematopoietik sitokinlerden trombopoietin ve G-CSF
seviyeleri ile oksidatif stres parametrelerinden GSH seviyelerindeki azalmayı önlediği
tespit edildi. Ayrıca histopatolojik incelemelerde siklofosfamidin stromal ve
hematopoietik alanlarda hasara yol açtığı ve adiposit yoğunluğunda artışa sebep
olduğu, timokinon ilavesinin ise bu etkilerin ortaya çıkışını engellediği gözlendi.
Sonuç olarak, timokinonun kısmen bazı hematopoietik sitokinlerin
seviyelerini koruyarak kısmen de antioksidan etkinlik göstererek siklofosfamidin
sebep olduğu miyelosupresyon derecesini azaltabileceği hem hematolojik hem de
histopatolojik olarak ortaya konuldu. Timokinonun kemik iliği üzerindeki olumlu
etkilerinin daha net bir şekilde ortaya konulabilmesi için daha kapsamlı ve ileri düzey
çalışmalara ihtiyaç olduğu kanaatine varıldı.

Abstract:
Cyclophosphamide (CP) is an antineoplastic chemotherapeutic. However,
because of its excessive toxic side effects, its area of use has become limited, therefore
causing several steps of treatment to be negatively affected. Myelosuppression is the
main problem with patients who are being treated with CP. Thymoquinone (TQ) is a
phytochemical that has long been used in traditional and complementary medicine. Its
therapeutic effects have been studied thoroughly and its antioxidant effects have been
proven. In this study, it was aimed to evaluate the preventative effects of TQ against
myelosuppression seen in rats that are getting CP treatment.
In the study, 8-10 weeks old 32 male Sprague Dawley rats with a mean weight
of 230-250 gr were used. Four groups were formed with an equal number of rats in
each one (n=8). The control group, the TQ group (10 mg/kg TQ), the CP group (50
mg/kg CP), and the TQ+CP group (50 mg/kg CP and 10 mg/kg TQ) were the groups
formed. TQ was given to the rats daily by intragastric gavage while CP was given by
intraperitoneal injection once a week and 4 times in total. At the end of 28 days of
practice, the rats were sacrificed under anesthesia by drawing blood from their hearts.
The preventative effects of TQ against myelosuppression induced by CP in rats were
determined by measuring the following parameters: hematologic parameters (WBC,
Neu, Lym, Mono, Eos, Baso, RBC, HGB, HCT, MCV, MCH, MCHC, RDW, PLT),
bone marrow histopathology, hematopoietic growth factors (EPO, TPO and G‒CSF),
and oxidant-antioxidant system parameters (MDA, GSH).
When the results of data analysis were studied, it was determined that the
addition of TQ prevents the following effects of CP: increase in body weight and
decrease in numbers of thrombocyte and leukocyte from hematologic parameters,
decrease in levels of thrombopoietin and G-CSF from hematopoietic cytokines,
decrease in levels of GSH from oxidative stress parameters. In addition, it was found
in histopathologic examinations that CP causes damage in stromal and hematopoietic
areas and causes increase in adipocyte density, and the addition of TQ prevents these
effects.
As a result, it was proven by both hematology and histopathology that TQ can,
in fact, decrease the level of myelosuppression caused by CP, partially by preserving
the levels of some hematopoietic cytokines, and partially by having an antioxidant
effect. It was decided that more comprehensive and advanced studies were needed to
reveal the positive effects of TQ on bone marrow more clearly.