Klasik Türk şiirinde kötülüğü temsil eden varlıklar
Events that representing evil in classical Turkish poetry
Yazar: HİLAL AY
Danışman: DOÇ. DR. MUVAFFAK EFLATUN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Klasik Türk edebiyatı = Classical Turkish literature ; Kötülük = Evil ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk şiiri = Turkish poem ; Şiir = Poem

Özet:
İnsanlık tarihi iyi ve kötünün mücadelesi ile geçmiştir. Toplum hayatını derinden etkileyen bu mücadelenin edebi metinlere yansıması kadar doğal bir durum olamaz. Klasik Türk şiiri de bu tespitin içindedir. Tercihini iyiden taraf yapan klasik Türk şiiri iyinin daha belirgin hale gelmesi için de kötüye ait unsurları kullanmıştır. Bu tez klasik Türk şiirinde karşılaşılan kötülük düşüncesinin temsilcisi olan varlık ve şahsiyetleri öncelikle tespit etmeyi sonrasında da onların edebi metinlere nasıl yansıdığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tez; metafizik kötü varlıklar, Kur'ân-ı Kerim'de yer alan kötü şahıslar, dinî muhtevalı eserler ile İslam mitolojisinde yer alan kötü şahıslar ve tarihi kaynaklarda geçen kötü şahıslar ve bunların klasik Türk şiirine yansımaları üzerinde durmaktadır. Kötülüğün temsilcisi şahsiyet veya varlıklar klasik Türk şiirinde özellikle sevgilinin âşığa, rakibin aşığa yaptığı eziyetler ve övülen şahsın devrinde yaşanan kötü olaylar çerçevesinde teşbih unsuru olarak kullanılmıştır. Yine din büyüklerine yapılan haksızlıklarda rol oynayan kötü şahıs ve varlıklar doğrudan objektivasyona başvurulmadan klasik Türk şiirine yansımaktadır. Kısaca tez, kötülük düşüncesinin temsilcisi varlık ve şahısların klasik Türk şiirindeki görünüşü üzerinde dururken aynı zamanda bu şiirin muhteva zenginliğinin bir yönünü de göstermeyi hedeflemektedir.

Abstract:
The history of humanity has passed with the struggle of good and evil. There cannot be such a natural situation as the reflection of this struggle, which deeply affects social life, on literary texts. Classical Turkish poetry is also included in this determination. Classical Turkish poetry, which prefers the good side, used the elements of evil to make the good more obvious. This thesis aims to first identify the entities and personalities that are representative of the evil idea encountered in classical Turkish poetry, and then to reveal how they are reflected in literary texts. Thesis; Metaphysical Evil beings, Evil Persons in the Qur'an, Works with Religious Content and Evil Persons in Islamic Mythology and Evil Persons in Historical Sources and their reflections on classical Turkish poetry. The person or entities that represent the evil are used as a simile in classical Turkish poetry, especially in the framework of the torture of the lover to the lover, the opponent to the lover, and the bad events in the time of the praised person. Again, bad persons and entities that play a role in the injustice done to the religious elders are reflected in classical Turkish poetry without resorting to direct objectification. Briefly, the thesis aims to show one aspect of the richness of the content of this poem, while focusing on the appearance of entities and persons representing the idea of evil in classical Turkish poetry.