İnflamatuvar barsak hastalıklarında serum adenozin deaminaz düzeyininhastalık tanı ve aktivasyonunu değerlendirmedeki yeri
The clinical use of serum adenosine deaminase levels in diagnosis and activityassesment of Inflamatory Bowel Diseases
Yazar: YASEMİN GÖKDEN
Danışman: DOÇ. DR. CAN GÖNEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Gastroenteroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2013
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
Amaç: Ülseratif kolit (ÜK) ve Crohn hastalığı (CH), inflamatuvar barsak
hastalıklarının (İBH) iki temel formu olup, gastrointestinal kanalın tekrarlayan immun
aktivasyonu sonucu gelişen, remisyon ve alevlenme periyodları ile seyreden, kronik
inflamatuvar patolojileridir. Adenosine deaminaz (ADA), T lenfosit aktivasyonunun
önemli bir belirtecidir. Serum ADA seviyesinin inflamatuvar hastalıklarda arttığı
gösterilmiştir. Bu çalışmada, serum ADA düzeyinin İBH tipi ve hastalık aktivitesiyle
ilişkisi araştırılmıştır.
Materyal ve Metod: Bu çalışmaya, toplam 92 hasta [(Crohn Hastalığı (CH) 43,
Ülseratif kolit (ÜK) 49)] ile bu hastalarla yaş ve cins açısından eşleştirilmiş 31 sağlıklı
kontrol alınmıştır. Serum ADA düzeyi enzimatik analiz metodu kullanılarak
spektrofotometrik yöntemle çalışılmış ve sonuçlar hastalık aktivite indeksleri ile
karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Serum ADA seviyelerinin İBH hastalarında, [median 24,77 U/L (9,6-
74,9 U/L)], kontrol grubuna göre [20,8U/L (13,8-38,9) U/L] anlamlı olarak yüksek
olduğu saptanmıştır (p:0,0013). ÜK ile CH grubu serum ADA düzeyi bakımından
karşılaştırıldığında gruplar arası fark izlenmezken, kontrol grubu ile karşılaştırılığında
her iki hastalık tipinde daha yüksek bulunmuştur (sırasıyla p:0,027 ve p:0,028). CH'da
klinik aktivite bakımından aktif ve inaktif gruplar arasında serum ADA düzeyi
bakımından fark izlenmezken, ÜK grubunda sağlıklı kontrol grubu ve inaktif hastalara
göre aktif hastalarda ADA düzeyi daha yüksek bulunmuştur (p<0,005). ÜK grubunda
ADA'nın klinik aktif hastalığı tespit edebilme başarısı; %76,8 güven aralığında, eşik
değer olarak 21,64 U/L kullanıldığında, %89 sensitivite ve %60 spesifisiteye sahiptir.
Hastalık lokalizasyonuna göre yapılan değerlendirmede her iki grupta fark
saptanmamıştır.
Tartışma: İBH immün patogenezini destekler nitelikte, serum ADA düzeyi hasta
grubunda sağlıklı kontrollere göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. ÜK hasta grubunda, aktif hastalığı inaktif hastalıktan ayırt etmede başarılı bulunmuştur. Bununla
birlikte, rutin pratikte aktivite belirlenmesinde kullanılan ucuz, tekrarlanabilir ve hızlı
bir test olan CRP'ye göre üstünlük göstermemektedir. Serum ADA düzeyi, seçilmiş
hastalarda, tanı ve hastalık aktivitesinin belirlemesinde yararlı olabilir.

Abstract:
Objective: Ulcerative Colitis (UC) and Crohn's Disease (CD) are two major
forms of inflamatory bowel diseases (IBD) which are charactarized by inflamation of
the gastrointestinal tract as a result of recurrent immune activation, and presented as
clinically evident attacks. Adenosine deaminase (ADA) is an important marker of T
lymphocyte activation. Serum ADA levels increase in many inflammatory states.
The aim of this study was to investigate the relationship between serum ADA levels
with type and activity of IBD.
Materials and Methods: A total of 92 patients [43 with CD and 49 with
UC], and 31 age- and sex-matched healthy controls (HC) were included in this study.
Serum ADA levels were studied by spectophotometry analysis and compared with
disease activity indices.
Results: Serum ADA levels were elevated in IBD patients [median 24.77
U/L ( 9.6 -74.9 U/L)] compared to HC group [20.8 U/L (13.8-38.9 U/L)] (p:0.0013).
Serum ADA levels between UC and CD groups showed no statistically significant
difference (p:0.776), while both conditions compared to the control group showed a
higher serum ADA level ( p: 0.027 for UC vs control group, p:0.028 for CD vs
control group). There was no differrence in serum ADA levels between active and
inactive CD patients, while in active UC patient group serum ADA levels were
statistically increased compared to inactive UC patients and controls. When a cut off
level of 21.64 U/L was used with a confidence interval of %76.8, to distinguish
active UC from inactive patients, a sensitivity of %89 and a specifity of %60 have
been reached. Plasma ADA levels, localization wise showed no difference in UC and
CD group.
Conclussion: Supporting the immune pathogenesis of the IBD, serum ADA
level in the IBD patient group was significantly higher than the HC group. The test
was useful for discrimination of active and inactive UC patients. However, serum ADA activity measurement was not superior to CRP, which is cheap, widely,
available and reproducible. Serum ADA level measurement can be useful for
selected patients for diagnosis and activity assesment.