Boşanma sonrası ergen yaşantıları ölçeğinin geliştirilmesi ve boşanma sonrası ergenlerin yaşam deneyimleri
Development of adolescent post-divorce experiences scale and life experiences of adolescents after divorce
Yazar: DENİZ BETTEMİR
Danışman: PROF. DR. TUNCAY ERGENE
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Boşanma = Divorce ; Boşanmış aileler = Divorced families ; Dışsallaştırma = Externalizing ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ergenler = Adolescents ; Kaçınma davranışı = Avoidance behavior ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ölçek geliştirme = Scale development ; İçselleştirme sorunları = Internalize problems

Özet:
Bu araştırma, ebeveynleri boşanmış ergenlerin boşanma sonrası yaşantılarını belirlemeyi ve bu yaşantıları çeşitli değişkenler açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma grubunu; büyükşehir statüsünde olan bir ilin merkez ilçelerinden seçkisiz olarak belirlenen devlet liselerinde, 2019-2020 eğitim-öğretim yılı içerisinde öğrenimlerine devam eden ve ebeveynleri resmi olarak boşanmış 672 ergen oluşturmaktadır. Araştırma da katılımcılara ait kişisel bilgileri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" ve boşanma sonrası yaşantıları belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "Boşanma Sonrası Ergen Yaşantıları Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma doğrultusunda toplanan verilerin istatistiksel analizleri için SPSS 20 ve LISREL 8.0 paket programları kullanılmıştır. Öncelikle geliştirilmekte olan ölçme aracının geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Daha sonra, ebeveynleri boşanmış ergenlerin boşanma sonrası yaşantılarının cinsiyete göre anlamlı bir fark gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla bağımsız örneklemler t testi; algılanan aile gelir düzeyine, şu anda birlikte yaşadığı kişiye, kardeş varlığına/sayısına, ebeveynlerinin boşanması üzerinden geçen süreye ve birlikte yaşamadığı ebeveynini görme sıklığına göre anlamlı bir fark gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla ise tek yönlü varyans analizinden (ANOVA) yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda;  geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış bir ölçme aracı geliştirilmiştir. Aynı zamanda yapılan diğer analizlerle, ebeveynleri boşanmış ergenlerin boşanma sonrası yaşantılarının; cinsiyete ve ebeveynlerinin boşanması üzerinden geçen süreye göre istatistiksel açıdan anlamlı bir fark göstermediği; algılanan aile gelir düzeyi, şu anda birlikte yaşadığı kişi, kardeş varlığı/sayısı ve birlikte yaşamadığı ebeveyni görme sıklığına göre ise istatistiksel açıdan anlamlı bir fark gösterdiği bulunmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen bu bulgular ilgili literatür ışığında tartışıp yorumlanarak, gerekli önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar sözcükler: ergen, boşanma, boşanma sonrası yaşantılar, içselleştirme problemleri, dışsallaştırma problemleri, ebeveyn ilişkileri, kaçınma

Abstract:
The present study aims to determine the experiences of adolescents after divorce and to examine these experiences in terms of selected variables. The study group composed of 672 adolescent whose parents are officially divorced and are continuing their education at high school level in academic year of 2019-2020 in Turkey. The study group is randomly selected among several central districts of a metropole. In this study researcher have prepared "Personal Information Forms" for gathering categorical data of the adolescences who their parents has been  divorced. In addition the researcher also developed and used the "Adolescent Post-Divorce Experiences Scale" during the study. SPSS 20 and LISREL 8.0 softwares were used for statistical analysis of the data gathered from the study. Validity and reliability of studies of the scale were conducted. Independent samples t test was used to determine whether the divorced adolescents' experiences differed significantly according to gender; Univariate analysis of variance (ANOVA) was also used to determine whether there is a significant difference according to perceived family income level, the person he\she currently lives with, the presence\number of siblings, the time elapsed after his/her parents' divorce and frequency of seeing his\her parent. As a result; a culturally sensitive measurement tool has been developed and its validity and reliability evidence has been provided. At the same time, other statistical analyzes have shown that adolescents whose parents have been divorced; no statistically significant difference were found according to gender, and time elapsed after divorce of parents; Although it was found that there was a statistically significant difference according to perceived family income level, the person living with him\ her, the presence\number of siblings and the frequency of seeing the parents he\ she does not live with. The findings have been discussed and interpreted in the light of related literature and suggestions have been presented.

Keywords: adolescent, divorce, experiences after divorce, internalizing problems, externalizing problems, parental relationships, avoidance