Meyerhold ve Piscator'un gerçekçi tiyatroya karşı bütüncül tiyatro anlayışları /
Yazar: ÜMİT AYDOĞDU
Danışman: DOÇ. DR. METİN BALAY
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne ve Görüntü Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Meyerhold, Vsevolod = Meyerhold, Vsevolod ; Piscator, Erwin = Piscator, Erwin ; Realizm = Realism ; Tiyatro = Theatre

Özet:
ÖZET Tiyatro sanatı çağlar boyunca insan yaşamında iki açıdan önem taşımış ve sürekli ilgi çekmiştir. Bunlar, coşkulu, eğlenceli oyunsu biçimi ve hayatın içinde son derece somut bir amaca hizmet eden işlevidir. Değişik dönemlerde değişik işlevler yüklenen tiyatro, yine bu işlevlerin değişimine koşut olarak değişik biçimlere bürünmüş, seyircisi ile kurduğu organik bütünlüğü hep bu iki ana nokta aracılığıyla sağlamıştır. Tiyatro, kurduğu yapıntı dünya ile seyircisini farklı bir gerçeklik boyutuna taşımış, ona hayal gücünün sonsuz ufuklarım açmıştır. Ancak öte yandan oyunculuğunun sağladığı özgür yaratıcılığıyla da gerçek yasanım çelişen değerlerini tüm çıplaklığıyla seyircisinin Önüne sererek bir yüzleşme alanı yaratmıştır. Tiyatro sanatının yaşamla olan bu sağlam bağı gerçekçi tiyatro anlayışının gelişmesi ile sarsılmış, tiyatro sanatı yasanım etkin sahnesinden çekilerek çerçeve sahnenin, dördüncü duvarın ardına sığınmıştır. Artık tiyatro, yaşamın büyük çelişkilerini seyircisi ile tartışmak yerine, kaderine tutsak olmuş insanın iç dünyasındaki psikolojik bunalımlara yönelmiştir. Bir yandan da tüm oyunculuğunu bir kenara bırakarak, gerçek bir yaşam kesitini tüm ayrıntılarıyla taklit etmeye uğraşmıştır. Tüm bunları yaparken de en önemli öğeyi, yani seyirciyi yok saymış, seyir yerini karartarak tiyatronun organik bütünlüğüne bir darbe daha vurmuştur. Ancak toplumsal hareketliliğin doruk noktasına ulaştığı, teknolojik ve ekonomik dengelerin sınıfsal uçurumları derinleştirdiği bir dönemde ağırlığınıhissettirmeye başlayan ve yaşamın çelişen değerlerini yürekten hisseden bir seyirci kitlesi gelişmekteydi ve bu seyircinin tiyatrosu gerçekçi tiyatro olamazdı. Tiyatro sanatına yaşamın içinde etkin bir işlev kazandırmayı hedefleyen ve oyunsu tadım tekrar yaratmayı amaç edinmiş tiyatral arayışlar, Meyerhold ve Piscator'un gerçekleştirdiği sahnesel ve dramaturjik yeniliklerle sağlam bir temele oturmuş, yirminci yüzyıl tiyatrosunun yenilikçi ve modern yüzünün çıkış noktası olmuştur. Meyerhold ve Piscator'un tiyatro anlayışları ve uygulamaları kimi noktalarda birbirinden ayrılarak farklı yönlere gitmekle beraber, sonuç olarak ortak bir noktada buluşmaktadır. Bu da, yazar, yönetmen, oyuncu ve seyircinin yaratıcı katılımlarıyla oluşan organik bir yapı, bütüncül bir tiyatrodur.

Abstract:
ABSTRACT The art of theatre has been a point of attraction and important in human life for all ages because of its two aspects: first its enthusiastic and entarlaining, playfull form and second its function which serves to an utmost concrete aim within life. Theatre which assumes different functions in different periods has undergone different forms in accordence with the changes in its function, however the organic unity that it establishes with its audience has always been attained by these two ways. Theatre has transported its audience with the help of its fictional world different dimension of reality and has brought them to the unlimited horizons of the power of imagination. However on the other hand with the liberal creativity which is provided by its playfulness, it has created an arena of confrontation by presenting its audience, the conflicting values of the life with their full reality. This strong tie that theatre has with life is shook with the improvement of the realistic theatre and thus the art of theatre has moved away from the active stage of life in order to hide behind the fourth wall. Now theatre instead of discussing the major conflicts of life by its audience has indulged to the psychological crisis which are whirling through inner life of mankind that is enslaved by its fortune, while doing this it has left its playfulness aside and tried to imitate a section of real life with its all details. In attaining its goals, realismhas negated the most important element, the audience; by darkening the cavae it has brought down another attack on the organic unity of theatre. However there is an audience improving which is feeling the conflicting values of life right at his heart and which has started to force his power in a period when the technological and economical factors were deepening the class differences and this audience can not be the audience of realistic theatre. Theatrical experiments which have aimed to recreate its playfull taste and to provided the theatre with an active function in life have found themselves a strong foundation in the scenic and dramaturgical improvements realized by Meyerhold and Piscator, which are the point of origin of the modern trend of the twentieth century theatre. Their theatre concepts and practice, although may sometimes differ an proceed in diverse directions, Meyerhold and Piscator eventually meet at one common point. This point is the organic structure which is attained by the creative input of the playwright, the director, the actor and the audience; The Total Theatre.