Hidroelektrik santrallerde çevresel akış miktarının belirlenmesi ve çambaşı hes örneği
Environmental flow assessment in hydropower plants and çambaşi hpp case
Yazar: YAKUP KARAKOYUN
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA YUMURTACI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Enerji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Enerji = Energy

Özet:
Ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ile enerji kullanım miktarları arasında paralellik durumu mevcut olup ülkeler artan enerji talebini karşılamak için önceliği kendi öz kaynakları olmak üzere çeşitli enerji kaynaklarına yönelmektedir. Bu belirtilen genel durum ülkemiz için de geçerli olmakla beraber, Türkiye enerji politikasında üretim şekillerini çeşitlendirme yoluna gitmiştir. Bu yaklaşım çerçevesinde ülke genelinde mevcut olan hidroelektrik potansiyelin tamamının kullanılması amaçlanmıştır. 
Hidroelektrik santrallerin işletim prensibinde temel santral bileşeni olan suyun potansiyel enerjisinden faydalanma esastır. Yani su kavramı hidroelektrik santrallerde enerji üretimi için hayati öneme sahiptir. Suyun elektrik üretimindeki öneminin yanı sıra; su içinde bulunduğu havza boyunca bütün canlıları dolaylı ya da direkt olarak etkilemektedir.
Bu çalışma kapsamında hidroelektrik santral projelerinde nehir yapısını bozmayacak, ekosistem bütünlüğüne zarar vermeyecek ve dolaylı olarak da elektrik üretiminde sürekliliği sağlayacak olan çevresel akış miktarının(can suyu) belirlenme yöntemleri incelenmiştir. Dünya genelinde kullanılan yöntemler irdelenip Türkiye'de kurulan nehir tipi santral olan Çambaşı Regülatörü ve Hidroelektrik santrali için hidrolojik yöntemler kullanılarak akış miktarı önermelerinde bulunulmuştur. Santral için çevresel akış miktarı belirlenirken Tennant metodu, Tessman metodu ve Debi Süreklilik Eğrisi metotları kullanılmıştır. Santral yapısında bulanan Çambaşı regülatörü ve Ögene regülatörü için ayrı ayrı hesaplamalar yapılmıştır. Hesaplamalar sonucunda her bir regülatör yapısı için çevresel akış miktarları belirlenmiştir. Ortaya çıkan değerler ile projede hesaplanan değer ve normal (doğal) akım değerleri karşılaştırılmıştır. Bu yapılan karşılaştırma ve araştırmalar sonucunda Türkiye'de hidroelektrik santraller projelendirilirken karar vericiler için çevresel akış miktarı belirlemede kullanılabilecek yöntemler önerilmiştir.

Abstract:
There are direct proportion with the amount of energy consumption and the level of development of the countries. That's why; the priority of the countries primarily is to use their energy resources in order to supply energy demand. This situation is similar to Turkey, energy politics have been projected according to different production processes. It has been aimed to use all hydroelectric potential according to these approaches, which is available throughout the country.
It is the main aim to use of the potential energy of water, which is the basic component of the operating principle of the hydroelectric power plants. Water both has vital for electric production and is life source of ecosystem. Since, it directly or indirectly affects all living being, which live throughout the river basin. 
In this thesis, environmental flow assessment methodologies have been investigated in hydroelectric power plant projects, which they won't damage not only the integrity of ecosystems and river structure, but also will indirectly ensure the electric generation. Environmental flow recommendations are made for the run-of-river type Çambaşı Regulator and hydropower plant installed in Turkey, after examining the procedures used all over the world. Tennant, Tessman and Flow Duration Curve methods are used while determining the environmental flow.  Calculations are made separately for Çambaşı and Ögene regulators which constitute the hydropower plant; and environmental flows are calculated respectively. The values obtained are compared with the calculated values and natural flow rate values. After all these comparisons and investigations, best methods that can be used for determining the environmental flow are recommended for hydropower plants.