Bazı yabani iğde çeşitlerinin (Hippophae rhamnoides L.) Tokat merkez ilçe ekolojik koşullarına adaptasyonu
Adaptation of some sea buckthorn (Hippophae rhamnoides L.) cultivars in Tokat province
Yazar: CEMRE KÜLHAŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜNEŞ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Meyve Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tarımsal Uygulama ve Araştırma Müdürlüğü arazisinde kurulu bulunan yabani iğde parselinde 5 yabani iğde çeşidi üzerinde yürütülmüştür. Çalışmada çeşitlerin fenolojk, morfolojik, pomolojik ve bazı fitokimyasal özelliklerine bakılmıştır.  
Çeşitlerin tomurcuk patlama tarihi 15 Mart (Polmiks)-30 Mart (Leikora), ilk çiçeklenme tarihi 8 Nisan (Habego)-19 Nisan (S. Pearl), tam çiçeklenme tarihi 26 Nisan (Habego, Hergo, Leikora)-5 Mayıs (S. Pearl), çiçeklenme sonu tarihi 10 Mayıs (Hergo, Polmiks)-15 Mayıs (Habego), ilk hasat tarihi 24 Haziran (S. Pearl)-20 Ağustos (Hergo), son hasat tarihi 24 Temmuz (S. Pearl)-20 Ağustos (Hergo) ve yaprak döküm tarihi 20 Kasım (Polmiks)-29 Kasım (Leikora) tarihleri arasında saptanmıştır. Çeşitlerin taç genişliği 174.83 (S. Pearl)–266.67 (Polmiks) cm, taç yüksekliği 178.92 (S. Pearl)–290.50 (Habego) cm, gövde sayısı 1(S. Pearl)-2 (Polmiks) adet, gövde kalınlığı 60.14 (Hergo)–92.13 (Leikora) mm, sürgün sayısı 437.08 (S. Pearl)–1020.50 (Habego) adet, sürgün çapı 3.64 (Hergo)–4.20 (Leikora) mm, sürgün uzunluğu 44.90 (Leikora)–66.22 (Habego) cm, yaprak boyu 44.28 (Polmiks)–69.28 (S. Pearl) mm,  yaprak eni 5.23 (Hergo)–6.36 (S. Pearl) mm ve diken uzunluğu 26.47 (Hergo)–58.54 (Polmiks) mm değerleri arasında belirlenmiştir. Bir yılın ortalamalarına göre çeşitlerin meyve ağırlığı 0.51 (S. Pearl)–0.19 (Hergo) g, meyve eni 5.72 (Hergo)–8.04 (S. Pearl)  mm, meyve boyu 8.41 (Hergo)–12.01 (Habego) mm, şekil indeksi (boy/en) 1.44 (S. Pearl)–1.76 (Habego) mm değerler aralığında bulunmuştur. Suda çözülebilir kuru madde oranı %8.50 (Leikora)-%9.50 (S. Pearl), pH değeri 2.77 (Habego)–2.86 (Hergo) ve titre edilebilir asit oranı %2.48 (S. Pearl)-%4.33 (Habego) değerleri arasında saptanmıştır. Araştırma sonucuna göre, 'Siberian Pearl' yabani iğde çeşidi incelenen özellikler bakımından ön plana çıkmıştır.

Abstract:
This research was carried out on 5 wild oleaster varieties in the field of Tokat Gaziosmanpaşa University Agricultural Application and Research Directorate in the field of wild oleaster in 2020-2021. In the study, some phenological, morhpological, pomological and phytochemical characteristics were determined. Variety bud burst date March 15 (Polmiks)–March 30 (Leikora), beginning of blooming April 8 (Habego)–April 19 (S. Pearl), full bloom date April 26 (Habego, Hergo, Leikora)–May 5 (S. Pearl), end of flowering date May 10 (Hergo, Polmiks)–May 15 (Habego), first harvest date June 24 (S. Pearl)–August 20 (Hergo), last harvest date July 24 (S. Pearl)–August 20 (Hergo) and defoliation date was determined between 20 November (Polmiks)–29 November (Leikora). According to the averages, the crown width of the varieties is 174.83 (S. Pearl)–266.67 (Polmiks) cm, crown height 178.92 (S. Pearl)– 290.50 (Habego)  cm, number of bodies 1 (S. Pearl)–2 (Polmiks) pieces, body thickness 60.14 (Hergo)– 92.13 (Leikora) cm, number of shoots 437.08 (S. Pearl)–1020.50 (Habego) pieces, shoot diameter 3.67 (Hergo)–4.20 (Leikora) mm, shoot length 44.90 (Leikora)–66.22 (Habego) cm, sheet length 44.28 (Polmiks)–69.28 (S. Pearl) mm, leaf width 5.23 (Hergo)–6.36 (S. Pearl) mm and the barb length was determined between 26.47 (Hergo)–58.54 (Polmiks) mm values. According to the averages of a year, the fruit weight of the varieties is 0.51 (S. Pearl)–0.19 (Hergo) g, fruit width 5.72 (Hergo)–8.04 (S. Pearl) mm, fruit length 8.41 (Hergo)–12.01 (Habego) mm, shape index (height/width) 1.44 (S. Pearl)–1.76 (Habego) mm, L, a, b color values are respectively 49.29 (Hergo)–55.53 (Leikora) ; 16.51 (Hergo)–24.46 (S. Pearl) ; it was found in the range of 35.57 (Hergo)–48.16 (Leikora) values. Water soluble dry matter %8.50 (Leikora)-%9.50 (S. Pearl), pH value 2.77 (Habego)–2.86 (Hergo) and the titratable acid ratio was found to be between %2.48 (S. Pearl)-%4.33 (Habego). According to the results of the research, the 'Siberian Pearl' wild buckthorn cultivar came to the fore in terms of the characteristics examined.