Pulmoner hipertansiyonu olan hastaların sağlık okuryazarlığı düzeyi ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Health literacy levels of patients with pulmonary hypertension and determination of influencing factors
Yazar: DİLARA OKUMUŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK SEZGİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Pulmoner hipertansiyon =   ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; İzmir = Izmir

Özet:
Bu çalışmanın amacı pulmoner hipertansiyon hastalarında sağlık okuryazarlığı düzeyini ve etkileyen faktörleri belirlemektir.
Araştırmanın örneklemini Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Pulmoner Hipertansiyon polikliniğinde izlenen 73 hasta oluşturmuştur. Veriler Eylül 2021- Haziran 2022 tarihleri arasında toplanmıştır. Tüm veriler bilgisayarda SPSS (Statistical Package For Social Sciences) for Windows 22 programına kaydedilerek analiz edilmiştir.  Dağılımın normalliğine karar vermek için Kolmogorov-Smirnov, bağımsız iki grup karşılaştırmasında t-testi (Independent sample t-testi) ilişkisiz iki ya da daha fazla grubun karşılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi, farkın kaynağının belirlenmesi için post hoc testlerinden Tukey testi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiye Pearson ve Spearman korelasyon katsayısı ile bakılmıştır. Elde edilen değerlerin anlamlı olup olmadığının yorumlanmasında 0.05 anlamlılık düzeyi ölçüt olarak kullanılmıştır.
Çalışma kapsamında hastaların %83,56'sının (n:61) kadın, %78,08'inin (n:57) evli, %45,21'inin (n:33) ilköğretim mezunu olduğu, %86,30'unun (n:63) çalışmadığı, %60,27'sinin (n:44) gelirinin giderine eşit olduğu, %72,60'ının (n:53) eşi ile birlikte yaşadığı saptanmıştır. Hastaların yaş ortalaması 53,34±17,35'dir. Hastaların %30,1'inin (n:22) yetersiz sağlık okuryazarlığı, %23,3'ünün (n:17) sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığı, %26'sının (n:19) yeterli sağlık okuryazarlığı, %20,5'inin (n:15) mükemmel sağlık okuryazarlığı düzeyine sahip olduğu tespit edilmiştir. TSOY- 32 Türkiye sağlık okuryazarlığı genel puan ortalaması 31,79 olarak bulunmuştur
Pulmoner hipertansiyon hastalarında çalışma durumu, gelir durumu, eğitim durumu, pulmoner hipertansiyon dışında kronik hastalık varlığı, WHO (DSÖ) fonksiyonel sınıflaması ile sağlık okuryazarlığı düzeyi arasında anlamlı ilişki bulunurken Pulmoner Hipertansiyon tanı grubu ve medeni durum ile SOY arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır.
Çalışma sonuçlarına göre pulmoner hipertansiyonu olan hastalara etkin bakım sağlayabilmek için sağlık okuryazarlığı düzeylerinin belirlenmesi, sağlanacak eğitim, izlem ve danışmanlık süreçlerinde farklı sağlık okuryazarlık düzeylerine göre girişimler planlanması önem taşımaktadır.
Anahtar kelimeler: pulmoner hipertansiyon, sağlık okuryazarlığı, hemşirelik.
Tezin sayfa adedi: 94
Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Dilek Sezgin

Abstract:
The aim of this study is to determine the level of health literacy and the factors affecting it in pulmonary hypertension patients.
The sample of the study consisted of 73 patients who were followed up in Dokuz Eylül University Hospital Pulmonary Hypertension outpatient clinic. Data were collected between September 2021 and June 2022. All data were recorded and analyzed on computer with SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22 program. Kolmogorov-Smirnov test for deciding the normality of the distribution, t-test (Independent sample t-test) for two independent group comparisons, one-way analysis of variance for comparison of two or more unrelated groups, Tukey test from post-hoc tests for determining the source of the difference were used. The relationship between the variables was examined with Pearson and Spearman correlation coefficient. To interpret whether the obtained values are meaningful or not, a significance level of 0.05 was used as a criterion.
In this study, 83.56% (n:61) of the patients were female, 78.08% (n:57) were married, 45.21% (n:33) were primary school graduates, 86.30% (n:63) it was determined that were not working, 60.27% (n:44) had income equal to their expenses, 72.60% (n:53) lived with their spouses. The mean age of the patients was 53.34±17.35. 30.1% (n:22) of the patients had insufficient health literacy, 23.3% (n:17) had problematic-limited health literacy, 26% (n:19) had adequate health literacy, 20.5% (n:15)  it was determined that had an excellent level of health literacy. TSOY- 32 Turkey health literacy general score average was found to be 31.79.
While there was a significant relationship between employment status, income status, educational status, presence of chronic diseases other than pulmonary hypertension, WHO functional classification and health literacy level in pulmonary hypertension patients, there was no significant relationship between Pulmonary Hypertension diagnosis group and marital status and health literacy.
According to the results of the study for providing effective care to the patients with pulmonary hypertension, it is important to determine the health literacy levels and to plan interventions with respect to different health literacy levels in the training, follow-up and counseling processes to be provided.

Keywords: pulmonary hypertension, health literacy, nursing.
Number of pages in the thesis: 94
Advisor: Asst. Prof. Dr. Member Dilek Sezgin