Gazâlî'de din ve devlet ilişkisi
Ghazali?s views on relationships between religion and state
Yazar: NURULLAH KARAKAŞ
Danışman: DOÇ.DR. ABDURRAHMAN KURT
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Din = Religion ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Günümüzde slam toplumlarındaki din-devlet iliskileri yorumlanırkenkonunun tarihi arka planının dikkate alınmadan islenmesi, önemli bir problem alanıolusturur. Her toplumun din-siyaset tecrübesi bir digerinden farklıdır. Kurumsalyapısı ve tarihi gelisimi farklı olan slam kültürünün, yeterince irdelenmeden, Batıkültür kavramları ile nitelendirilmesi daima karısıklıklara ve fikri tartısmalaraneden olmaktadır. Bu açıdan slam toplumlarındaki din-devlet iliskilerini anlamakiçin özellikle slam tarihi boyunca gelisen tarihi gelismeleri ve önemli tecrübeleridegerlendirmek gerekir.Çalısma da, bu bakıs açısıyla XI. yüzyılda yasamıs bir slam düsünürü olanGazâlî'nin, din-siyaset, din-devlet iliskisi hakkındaki görüsleri incelenmistir. Giriskısmında, arastırmanın konusu, önemi, amacı ve metodolojisi yanında ayrıcaGazâlî'nin dönemi, hayatı ve ilmi sahsiyeti hakkında bilgiler verilmistir. BirinciBölüm'de arastırmanın temel konusu olan din ve siyaset/devlet iliskilerinedeginilmektedir. kinci Bölüm'de ise Gazâlî'nin eserlerinden hareketle onun din vedevlet iliskisine dair düsünceleri incelenerek yorumlanmaya çalısılmıstır.Gazâlî'nin yasadıgı dönemde, din ve devlet iliskisi sosyal ve siyasi hayatınönemli bir boyutunu olusturmaktadır. Niteliklerini kaybeden bir hilafet kurumu ileslam toplumunda giderek kendini hissettiren ve siyasal bir güç olarak belirenSelçuklu sultanları bu iliskinin iki tarafı olmuslardır. Gazâlî, böylesi bir sosyaldegismenin topluma olumsuz yansımalarını görmüs ve bu iki kurum arasındakiiliskilere dair önemli teoriler gelistirmistir. Gazali, din ve devlet ikilemi yerine "dinve devlet" isbirligini teklif ederek, dini, dünya ve âhiret hayatının saadeti için önemlibir araç olarak düsünmektedir. Devleti ise onun koruyucusu ve uygulayıcısı olarakgörmektedir. Bu bakımdan din açısından devletin zorunlulugu üzerinde durmakta,her iki kurumu ikiz kardes ilan etmektedir.

Abstract:
Interpretation of the relationships between Religion and State in the Islamicsocieties, without considering historical backgrounds constitutes an importantproblematic area. Every society has a different experience with religion and state.Defining the Islamic culture which has different institutional structure andhistorical development by Western terms cause confusions and discussions.Therefore, in order to understand relationships between religion and state in theIslamic societies, it is necessary to evaluate experiences and developmentsthroughout Islamic history.This study scrutinize al- Ghazali?s views, an Islamic thinker lived in XI?thcentury, about religion-politics and religion and state. In the introduction, sectionssuch as subject of the study, its importance and aims and methodological aspects,Ghazali?s era, his life and scientific personality are placed. Topic of therelationships between state and religion which is the main issue of the researchconstitutes the first section. In the second section of the research, Ghazali?s ideasabout relationship between religion and state are interpreted by referring hisstudies.Relationship between religion and state was an important dimension of thesocial and political life of his era. The both side of this relationship were Princess ofthe Seljuks who are political power of this era and Caliphate institution which losequality. Ghazali saw the negative consequences of such a social change anddeveloped theories about the relationships between two institutions. Ghazaliconsider religion as an important mean for the happiness in this world and thehereafter and suggests cooperation between religion and state instead of the clash.Also he sees the state as a defender of the religion and provider of the religious life.Therefore, he emphasized the necessity of the state for the religion and announcedthat state and religion is twin brother.