Doğrudan yabancı yatırım girişlerinin istihdam üzerindeki etkileri
The effects of foreign direct investments inflows on employment
Yazar: CEREN CÖMERT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN GÜVENOĞLU
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde sermaye kıtlığı yaşandığı için yeterli düzeyde yatırımlar yapılamamaktadır. Yatırımların az olması sonucunda da bu ülkelerde üretim düzeyi de düşük kalmaktadır. Üretim düzeyinin düşük olmasına bağlı olarak da iş gücüne talep olmamaktadır. Bu da istihdam olanaklarının sınırlı düzeyde kalmasına yol açmaktadır. Az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler 1980'li yıllarda yaşanan serbestleşme politikaları sonucu uluslararası sermayeden faydalanabilme imkânına kavuşmuştur. Uluslararası sermaye hareketlerinin bir türü olan doğrudan yabancı yatırımlar özellikle az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin arzu ettikleri bir yatırım olarak dikkat çekmektedir. Doğrudan yabancı yatırımların ülkeye sermaye yanında teknoloji, teknik ve yönetim bilgisi gibi üretim sürecini olumlu etkileyecek unsurları da getirmesi sermaye kıtlığı yaşayan az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için önemli fırsatlar sunmaktadır. Söz konusu bu fırsatlardan biri de ülkenin yatırım düzeyinde bir artış beklentisinin olmasıdır. Yatırımlardaki artışın üretim sürecinde bir artışa yol açacağı ve buna bağlı olarak da ülkedeki istihdam düzeyinde artış yaşanacağı düşünülmektedir. Doğrudan yabancı yatırımlar bir ülkeye yeni bir firma kurmak, faaliyetteki bir firmayı satın almak ve faaliyetteki bir firmaya ortak olmak gibi çeşitli türlerde giriş yapabilmektedir. Doğrudan yabancı yatırımların farklı türlerinin olması istihdam üzerinde yol açacağı etkilerin hem yönünü hem de boyutunu farklılaştırabilmektedir.
Bu tez çalışmasında 22 üst orta gelir grubu ülkelerinde 2000-2022 dönemine ilişkin veriler kullanılarak doğrudan yabancı yatırımların istidam üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Analiz yöntemi olarak panel regresyon ve Dumitrescu ve Hurlin panel nedensellik testi yöntemleri kullanılmıştır. Analiz sonucunda ilgili ülkelerde doğrudan yabancı yatırımların istihdamı olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca doğrudan yabancı yatırımlar ile istihdam arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğuna yönelik bulgulara ulaşılmıştır.

Abstract:
Due to capital shortages in underdeveloped and developing countries, adequate levels of investment cannot be achieved. As a result of the low levels of investment, the production levels in these countries also remain low. The low level of production leads to a lack of demand for labor, which in turn results in limited employment opportunities. Underdeveloped and developing countries gained the opportunity to benefit from international capital as a result of the liberalization policies of the 1980s. Foreign direct investment, a form of international capital movement, is particularly attractive to underdeveloped and developing countries as a desired investment. Foreign direct investment brings not only capital but also elements that positively affect the production process, such as technology, technical expertise, and management knowledge, offering significant opportunities for underdeveloped and developing countries experiencing capital shortages. One of these opportunities is the expectation of an increase in the country's investment levels. It is believed that an increase in investments will lead to an increase in the production process, and consequently, an increase in the employment level in the country. Foreign direct investment can enter a country in various forms, such as establishing a new company, acquiring an existing company, or partnering with an existing company. The different types of foreign direct investment can lead to varying impacts on employment, both in terms of direction and magnitude.
In this thesis, the impact of foreign direct investment on employment was analyzed using data from 22 upper-middle-income countries for the period 2000-2022. Panel regression and the Dumitrescu and Hurlin panel causality test methods were employed as the analysis techniques. The analysis revealed that foreign direct investments negatively affect employment in the respective countries. Additionally, evidence was found indicating a bidirectional causality relationship between foreign direct investment and employment.