Uluslararası ceza yargısında ceza sorumluluğu ve tutuklama tedbiri
Criminal responsibility in international criminal jurisdiction and arrest measure
Yazar: ALİ CENGİZ
Danışman: DOÇ. DR. İSLAM SAFA KAYA
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Cezai sorumluluk = Criminal liability ; Suçluların iadesi = Extradition ; Tutuklama = Arrest ; Uluslararası Ceza Mahkemesi = International Criminal Court ; Uluslararası ceza hukuku = International criminal law ; Yargı muafiyeti = Judical exemption

Özet:
Uluslararası suç şüphelilerinin yakalanması ve yargılanması konusunda yaşanan sıkıntılar sebebiyle uluslararası suçların soruşturulması ve kovuşturulması günümüzün önemli hukuk sorunları arasındadır. Zira devletlerin egemenlik alanlarının bir parçası olan ceza yargısı yetkisini paylaşma konusunda yaşanan sorunlar, diplomatik dokunulmazlık ve ayrıcalıklar, devlet başkanları ve üst düzey devlet görevlilerinin uluslararası teamül hukukundan kaynaklandığı ileri sürülen yargı bağışıklıkları, devletlerin mevzuat farklılıkları sebebiyle suçluların iadesinde iadeye engel durumların ortaya çıkması ve diplomatik sığınma gibi uluslararası hukuktan kaynaklanan bazı hak ve ayrıcalıklar uluslararası suç şüphelileri hakkında çıkarılan uluslararası tutuklama emirlerinin uygulanmasını zorlaştırmaktadır. Zira hakkında uluslararası tutuklama emri bulunan şüpheli ya da şüphelinin fiilen bulunduğu devlet, bu hak ve ayrıcalıkları ileri sürerek uluslararası tutuklama emirlerinin gereğini yerine getirmekten kaçınmaktadır. Bu durum uluslararası suç işleyen kişilerin yargılanmasını engellemekte, uluslararası suçluların cezasız kalması sebebiyle uluslararası toplumun adalete olan inancını sarsmaktadır. Sudan eski devlet başkanı Ömer El-Beşir, Demokratik Kongo Cumhuriyeti eski dışişleri bakanı Abdoulaye Yerodia Ndombasi ve Avustralyalı bilgisayar programcısı Julian Assange hakkında çıkarılan uluslararası tutuklama emirlerinin uygulanmasında yaşanan sıkıntılar konunun önemli örnekleri arasındadır. Çalışmamızda uluslararası sözleşmeler ve yargı kararları, uluslararası teamül kuralları ve öğretide yer alan görüş ve eleştiriler çerçevesinde uluslararası tutuklama emirlerinin uygulanmasında yaşanan sorunları tespit ederek bunların nasıl çözülebileceğini tartışacağız.

Abstract:
Due to the difficulties experienced in catching and judgement international crime suspects, investigation and prosecution of international crimes is among the important legal problems of today. Because the problems experienced in sharing the criminal justice authority, which is a part of the sovereignty areas of the states, diplomatic immunity and privileges, judicial immunity of heads of state and senior state officials allegedly arising from customary international law,  the emergence of situations that prevent extradition in extradition due to differences in the legislation of states and some rights and privileges arising from international law such as diplomatic asylum make it difficult to implement international arrest warrants for international crime suspects. Because the suspect with an international arrest warrant, or the state where the suspect is actually located, refrains from fulfilling the requirements of international arrest warrants by asserting these rights and privileges. This situation prevents the perpetrators of international crimes from being prosecuted and undermines the international community's belief in justice due to impunity for international criminals. The difficulties experienced in the implementation of international arrest warrants for the former Sudanese President Omar Al-Bashir, the former foreign minister of the Democratic Republic of Congo Abdoulaye Yerodia Ndombasi and the Australian computer programmer Julian Assange are among the important examples of the issue. In our study, we will identify the problems experienced in the implementation of international arrest warrants within the framework of international conventions and judicial decisions, international customary rules and the views and criticisms in the doctrine, and discuss how they can be resolved.