Thymus Cariensis üzerine fitokimyasal çalışmalar
Phytochemi̇cal studi̇es on Thymus Cariensis
Yazar: SELÇUK KÜÇÜKAYDIN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMİN DURU
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu tez çalışmasında, Thymus cariensis Hub.-Mor. et Jalas bitkisinin uçucu yağının kimyasal yapısı analiz edildi. Uçucu yağının yanı sıra toprak üstü kısımlarından hekzan, aseton ve metanol ekstrelerinin antioksidan, antikolinesteraz, üreaz ve triozinaz enzim inhibisyon aktiviteleri araştırıldı.  Thymus cariensis uçucu yağının GC ve GC/MS sistemler ile yapılan analizlerinde yağda belirlenen 34 bileşenin tamamının yapısı aydınlatıldı. Uçucu yağın ana bileşenleri Germakren D (%28,85), β-karyofilen (%15,01), Borneol (%11,04), β-Pinen (%7,79), τ-Elemen  (%5,83) ve α-eudesmol  (%4,92)'dür. Ayrıca,  hekzan ekstresinin kimyasal bileşenleri, uçucu türevlerine dönüştürülerek GC-MS sistemi analiz edildi. Palmitik asit, linoleik asit, germakren D, 1,8-sineol ve borneol hekzan ekstresinin ana bileşenleridir. Uçucu yağ, tüm ekstrelerin antioksidan aktiviteleri β-karoten-linoleik asit renk açılımı, DPPH radikal giderimi, ABTS katyon radikali giderimi, metal bağlama ve CUPRAC indirgeme gücü yöntemleri kullanılarak belirlendi.  β-karoten-linoleik asit renk açılımı testine göre uçucu yağ (%88,34) diğer ekstreler ve standartlarla yarışan inhibisyon göstermektedir. Metanol ekstresi (%92,04), BHA (%91,91) ve α-tokoferol (%92,7) 200 µg/ml konsantrasyondaki inhibisyonları, uçucu yağ (88,34), hekzan (89,77), ve aseton (%88,75) ekstrelerinin 800 µg/ml'lik konsantrasyonu ile yarışmaktadır. DPPH radikal giderimi, ABTS katyon radikali giderimi, metal bağlama ve CUPRAC indirgeme gücü testlerinde de metanol ekstresi en yüksek aktivite göstermektedir. Ayrıca ekstrelerin toplam fenolik ve toplam flavonoid miktarları sırasıyla pirokatekol ve kersetine eşdeğer olarak belirlendi. T. cariensis'in uçucu yağ ve özütlerinin in vitro antikolinesteraz aktivitesi Ellman metodu kullanılarak spektrofotometrik olarak saptandı. Metanol ekstresi AChE enzim inhibisyonu galantamine göre orta düzeyde (%46,66) gösterirken uçucu yağ BChE enzim ihbisyonu 36,57±0,39 µg/ml olarak bulunmuştur. Aseton ekstresi, 200 µg/ml konsantrayondaki üreaz enzimini %63,78 oranınla inhibe ederken, metanol ekstresi de  triozinaz enzimini %58,16 oranla en yüksek inhibisyon gösterdiği belirlendi. 
Anahtar Kelimeler:  Thymus cariensis, Uçucu yağ, Fenolik, Antioksidan aktivite, Antikolinesteraz, Üreaz, Tirozinaz, enzim aktivite

Abstract:
In this thesis, the chemical composition of essential oils of "Thymus cariensis Hub.-Mor Jalaskar et" plants was analyzed. As well as chemical composition of essential oils, antioxidant, anticholinesterase, tyrosinase and urease enzyme inhibition activity of the hexane, acetone and methanol extracts from the aerial parts of the plant has been studied. Totally, 34 components were detected in the essential oil and all of components were elucidated. The main components of the essential oil were germacren-D (28.85%), β-caryophyllene (15.01%), borneol (11.04%), β-pinene (7.79%), τ-elemen (5.83%) and α-eudesmol (4.92%).  And also, the chemical constituents of hexane extract were analyzed by GC-MS by means of converting them into their volatile derivatives. Palmitic acid, linoleic acid, germacrene-D, 1,8-cineol and borneol are the main components of the hexane extract. Antioxidant activities of the extracts and the essential oil were determined by using the methods: β-Carotene linoleic acid bleaching assay, DPPH radical scavenging activity, ABTS radical scavenging activity, CUPRAC (Cupric ion reducing antioxidant capacity) method. According to the result obtained from β-Carotene linoleic acid bleaching assay, essential oils showed the competing results (88.34%) with respect to the other extracts and standards. The β-Carotene linoleic acid bleaching activities of essential oils (88.34%), hexane (89.77%) and acetone (88.75%) extracts in concentration of 800 mg/mL competed with methanol extracts (92.04%), BHA (91.91%) and α-tokoferol (92.7%) in the concentration of 200 µg/mL. The highest activity was achieved for the methanol extract in the tests of DPPH radical scavenging activity, ABTS radical scavenging activity, CUPRAC (cupric ion reducing antioxidant capacity) methods.
In addition, total phenolic and total flavonoid contents of the extracts were determined as equivalent to pyrocatechol and quercetin respectively. In vitro anticholinesterase activity of the essential oils and extracts of the T. cariensis was determined spectrophotometrically by using the Ellman method. 
While the methanol extract showed the medium AChE enzyme inhibition activity (46.66%) with respect to galantamine, it was found that the BChE enzymes inhibition activity of the essential oils was 36.57±0.39 mg/mL.
 It was determined that the acetone extract inhibited urease enzyme in a concentration of 200 mg/mL in the ratio of 68% and  the methanol extract showed the highest  inhibition activity of tyrosinase enzyme in the ratio of 58.16%.

Keywords:Thymus cariensis, essential oils, phenolic, antioxidant activity, anticholinesterase, urease, the enzyme activity, tyrosinase