Atletlerin tükürük kortizol seviyeleri ile ağız diş sağlığı ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship between athletes spiritual cortisol levels and oral dental health
Yazar: SERKAN ÖZKAN
Danışman: DOÇ. DR. ALPARSLAN ÜNVEREN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Sporcu performansını arttırmaya yönelik bilimsel çalışmaların önemli şekilde sporcu hayatına yön verdiği, artık başarıda saniyelerin, saliselerin, gramların önem arz ettiği, sporcu performansını arttırmak ve başarıyı zirveye taşımak için bu bilimsel çalışmalar ışığında müsabakalara hazırlanmak sporcu ve antrenör gerekliliği olmuştur. Sporcu sağlığının en ince ayrıntısına kadar dikkat edilmesi gerektiğini ve bu husustan hareketle araştırmanın amacı, milli atletlerin, tükürük kortizol seviyeleri ile ağız diş sağlığı ilişkisinin incelenmesidir. Araştırmanın örneklem grubunu, olimpiyat merkezlerinde olimpiyatlara hazırlanan farklı branşlardaki atletlerden oluşmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak Dünya Sağlık Örgütü'nün uygulamakta olduğu ağız ve diş sağlığı ölçeklerinden DMFT İndeksi, Gingival İndeks, Plak indeksi kullanılmıştır. Atletlerin kortizol seviyelerini ölçmek için, tükürük numuneleri alınarak müsabaka öncesi ve sonrası kortizol seviyeleri incelenmiştir. Çalışmamız farklı atletizm branşlarında bulunan milli atletler kapsamında yaş aralığı 16-28'dir. Sporcuların ağız muayeneleri yapılarak DMFT, Gingival, Plak skoru ilişkileri değerlendirilmiştir. Yarışma öncesi ve sonrası olmak üzere 2 farklı zaman diliminde alınan tükürük örneklerinden kortizol seviyeleri, ELİSA yöntemi kullanılarak ölçülmüştür. Veriler SPSS-26 programında değerlendirilmiştir.
Aktif milli atletlerin (milli takım kamplarında) antrenman öncesi kortizol hormonu puanları (Ön test Ortc.=33,57ng/ml) ile antrenman sonrası (Son test Ortc.=56,54ng/ml) kortizol hormonu puanları karşılaştırıldığında önemli düzeyde farklılık bulunmuştur (X2(4)=151,347; p=.00). Ayrıca milli atletlerin tükürük kortizol hormonu seviyeleri ile DMFT indeksleri karşılaştırıldığında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (p<.05). Bunlarla birlikte milli sporcuların kortizol düzeylerinin yüksek olması, gingival indeks değerleri (Ortc.=2.00) ve plak indeks değerlerinin (Ortc.=1.00)  yüksek bulunması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu gözlemlenmiştir (X2(3)=122,611; p=.00).
Sonuç olarak, yapılan bu araştırmada aktif milli atletlerin (n:43), antrenman sonrası ölçülen kortizol hormonu seviyelerinde, antrenman öncesine göre ciddi farklılık gösterdiği ve artan kortizol düzeyinin sporcuların, DMFT, Gingival ve Plak indeks değerlerini olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla uzun süreli antrenman yapan sporcuların, artan kortizol seviyeleri nedeni ile ağız diş sağlıklarının olumsuz etkilendiği gözlemlenmiştir.

Abstract:
It has become a necessity for athletes and coaches to prepare for competitions in the light of these scientific studies in order to increase athlete performance and take success to the top, where scientific studies aimed at increasing athlete performance have significantly shaped the athlete's life, seconds, split-seconds and grams are now important in success. The aim of the research is to examine the relationship between saliva cortisol levels and oral and dental health of national athletes. The sample group of the research consisted of athletes from different branches preparing for the Olympics in the Olympic centers. In the research, DMFT Index, Gingival Index, Plaque Index and which are oral and dental health scales applied by the World Health Organization, were used as data collection tools. In order to measure the cortisol levels of the athletes, saliva samples were taken and cortisol levels were examined before and after the competition. In our study, the age range of national athletes in different athletics branches is 16-28. DMFT, Gingival, Plaque score relationships were evaluated by conducting oral examinations of the athletes. Cortisol levels from saliva samples taken in 2 different time periods, before and after the competition, were measured using the ELISA method. The data were evaluated in the SPSS-26 program.
When the cortisol hormone scores of active national athletes (in national team camps) before training (Pre-test Mean.=33.57ng/ml) and post-training (Post-test Mean.=56.54ng/ml) cortisol hormone scores were compared, a significant difference was found (X2(4)=151.347; p=.00). Additionally, when national athletes' salivary cortisol hormone levels and DMFT indexes were compared, a significant relationship was detected (p<.05). In addition, it was observed that there was a statistically significant relationship between the high cortisol levels of national athletes and their high gingival index values (Avg.=2.00) and plaque index values (Avg.=1.00) (X2(3)=122.611; p=.00 ).
 
As a result, in this study, it was determined that active national athletes (n:43) showed significant differences in cortisol hormone levels measured after training compared to before training, and that the increased cortisol level negatively affected the DMFT, Gingival and Plaque index values of the athletes. Therefore, it has been observed that the oral health of athletes who train for long periods of time is negatively affected due to increased cortisol levels.