Tip 1 diabetes mellitus tanılı hastalarda D vitamini ve vitamin d bağlayıcı protein düzeylerinin kemik mineral metabolizması ile ilişkisi
Vitamin d and vitamin d binding protein levels of patients with TYPE 1 diabetes mellitus and relationship with bone mineral metabolism
Yazar: CEYDA DİNÇER YAZAN
Danışman: PROF. DR. OĞUZHAN DEYNELİ
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Kemik dansitesi = Bone density ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Amaç: D vitamini eksikliğinin metabolik kemik hastalıkları ile ilişkili olduğu bilinmektedir. Bizim bu çalışmadaki amacımız, endokrinoloji polikliniğinden takipli tip 1 diabetes mellitus (DM) hastalarının D vitamini düzeyleri, vitamin D bağlayıcı protein düzeylerini değerlendirmek, hesaplanan serbest D vitamini ve biyoaktif D vitamini düzeylerinin kemik mineral metabolizması ve kemik döngü parametreleri ile ilişkisini incelemektir.

Metod: Bu kesitsel çalışmaya kasım 2015- Mart 2016 tarihleri arasında endokrinoloji polikliniğine başvuran 60 tip 1 DM tanılı hasta ve dahiliye polikliniğine başvuran ve bilinen herhangi bir kronik hastalığı olmayan 60 benzer yaş, cinsiyet ve vücut kitle indeksine sahip sağlıklı birey dahil edildi. Poliklinik muayenesi sırasında boy, kilo, bel çevresi ölçümleri yapıldı, diyabet süresi, son 1 senedeki göz muayenesi açısından sorgulandı. 8 saatlik açlık sonrasında 25 hidroksivitamin D (25(OH)D), vitamin D bağlayıcı protein, osteokalsin, kemik alkalen fosfataz (ALP), c-telopeptid (CTX) için kan alınarak santrifüj edildi ve -20 derecede saklandı, bütün örnekler aynı anda çalışıldı.

Sonuçlar: Tip 1 DM ve kontrol grubu D vitamini açısından değerlendirildiğinde serum 25(OH)D düzeyleri tip 1 DM grubunda anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p=0.01). Tip 1 DM grubunun %63.3'ünün, kontrol grubunun %78'inin D vitamini düzeyi 20 ng/ml'nin altındaydı ve istatistiksel olarak farklı değildi. D vitamini düzeyi 20 ng/ml'nin altında olan grubun parathormon düzeyi anlamlı olarak yüksek saptandı (p=0.029). Vitamin D bağlayıcı protein düzeyleri iki grupta da benzerdi. Serbest D vitamini ve biyoaktif D vitamini düzeyleri, 25(OH)D ile pozitif korelasyon, vitamin D bağlayıcı protein düzeyleri ile negatif korelasyon gösterdi. Serbest ve biyoaktif D vitamini düzeylerinin serum osteokalsin, CTX, kemik ALP düzeyleri ile olan korelasyonu değerlendirildiğinde, sadece serbest D vitamini ile osteokalsin arasında zayıf korelasyon saptandı (r=-0.201), diğerleri ile anlamlı bir korelasyon saptanmadı. 25(OH)D ile parathormon arasında anlamlı negatif korelasyon saptandı (r=-0.294). Kontrol grubunun serum osteokalsin, kemik alkalen fosfataz, c-telopeptid düzeyleri anlamlı olarak yüksek saptandı.

Yorum: Tip 1 DM hasta grubunun 25(OH)D düzeyleri daha önceki çalışmaların aksine kontrol grubundan daha yüksek saptandı. Bunun sebebi tip 1 DM hasta grubunun daha sık hastane başvurusu, beslenme, giyim alışkanlıkları ile ilgili olabilir. Tip 1 DM grubunda hesaplanan serbest ve biyoaktif D vitamini düzeyleri kemik metabolizması ile ilgili 25(OH)D düzeyine ek bir katkı sağlamadı.

Abstract:
Aim: Vitamin D deficiency is known to be associated with metabolic bone diseases. In this current study we aimed to investigate vitamin D, vitamin D binding protein levels, and the association between the calculated bioactive and free vitamin D levels with bone turnover markers and bone mineral metabolism of type 1 diabetes mellitus (DM) patients who admitted to endocrinology outpatient clinic.

Method: In this cross-sectional study, 60 type 1 DM patients who admitted to endocrinology outpatient clinic and 60 healthy controls with comparable age, gender and body mass index from  November 2015 to March 2016 were included.  During outpatient visit, height, weight and waist circumference is measured, and the disease duration and opthalmologic examination within last year for retinopathy is questioned. 8 hour fasting blood samples are collected for 25 hydroxyvitamin D (25(OH)D), vitamin d bindng protein, osteocalcin, bone alkaline phosphatase (ALP) and c-telopeptide (CTX), centrifuged and stored at -20 degree. All samples are studied at the same time.

Results: Serum 25(OH)D levels of type 1 DM patients were significantly higher than control group (p=0.01). %63.3 of type 1 DM patients and %78 of healthy controls have vitamin D levels less than 20 ng/ml and there was no significant difference between two groups. Parathormone levels of the vitamin D deficient individuals were significantly higher (p=0.029). There were no significant difference between vitamin D binding protein levels of two groups. Free and bioactive vitamin D levels were positively correlated with 25(OH)D and negatively correlated with vitamin d binding protein. Free and bioactive vitamin D were not significantly correlated with serum c-telopeptid, bone alkaline phosphatase levels,  only free vitamin D levels correlated negatively with osteocalcin levels (r=-0.201). There was a significant negative correlation between 25(OH)D and parathormone levels (r=-0.294) Serum osteocalcin, bone alkaline phosphatase and c-telopeptide levels of the control group were significantly higher.

Conclusion: Contrary to previous studies 25(OH)D levels of type 1 DM patients were higher than the healthy controls in our study. This situation can be associated with that type 1 DM patients have more visits to hospital or this can be associated with nutrition or dressing habits. Calculated free and bioactive vitamin D levels didn't give any additional information about the effect of vitamin D on bone metabolism.