Doğum sonrası depresyon belirtileri ile sosyal destek ve duygulanım arasındaki ilişkilerin nicel ve nitel açıdan incelenmesi
Quantitative and qualitative examination of the relationships between postpartum depression symptoms and social support and affect
Yazar: MİYASE BÜŞRA BAKIRCI
Danışman: DOÇ. DR. SEVGİNAR VATAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Depresyon-postpartum = Depression-postpartum

Özet:
Klinik gözlem ve prognozun tıp alanında kullanılmaya başlamasından itibaren sağlıkla ilgili metinlerde farklı tanımlarla doğum sonrası ruh hali değişimlerine değinilmektedir. En güncel haliyle Doğum Sonrası Depresyon (DSD), genellikle doğumu takip eden 4-6 hafta ile 1 yıl içerisinde görülen, çökkün duygudurum, haz yitimi, düşük enerji, yavaşlama, uykuda ve iştahta değişiklikler, cinsel isteksizlik ve intihar düşünceleri ile karakterize bir bozukluktur. DSD hem annenin hem de bebeğin fiziksel ve ruhsal sağlığını etkiler ve olumsuz sonuçlara yol açabilir. DSD'ye etki eden temel faktörlerden biri olan sosyal destek kavramı, önceki çalışmalardan farklı olarak bu çalışmada; sosyal desteğin türü, kaynağı ve içeriği ile birlikte ele alınmış, sosyal destek ve DSD ilişkisinde duygulanımın rolü araştırılmıştır. Çalışma, Türkiye'de yaşayan ve çocuğunu son bir yıl içerisinde dünyaya getirmiş olan 226 anne ile yürütülmüştür. Veri toplama amacıyla; Demografik Bilgi Formu, Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Sosyal Destek Davranışları Ölçeği ve Bilgiye Dayalı Sosyal Destek ve Duygulanım Formu kullanılmış, nicel verilerin analizi için IBM Sosyal Bilimler İçin İstatistik Paket Programı 26.0 versiyonu ve Process eklentisinden, nitel verilerin analizi için içerik analizi yönteminden yararlanılmıştır. Bulgular; alınan ve algılanan sosyal desteğin doğum sonrası depresyon belirtilerini yordadığını, bu ilişkide sosyal destek kaynağının ve sıklığının düzenleyici etkisi bulunmadığını göstermiştir. İhtiyaç duyulan ve alınan sosyal destek arasındaki nicel ve nitel farklar analiz edilmiş, ihtiyaç duyulan sıklıkta sosyal destek alamamanın doğum sonrası depresyon belirtileri ile ilişkili olduğu, çevreden alınan ve ihtiyaç duyulan sosyal desteğin nitelikleri kıyaslandığında ise içeriklerinin tematik açıdan farklılaştığı bulunmuştur. Alınan sosyal desteğe yönelik yetersizlik, suçluluk, tiksinti, hayal kırıklığı, kaygı, üzüntü ve sakinlik duygularının ideal ve gerçek duygulanım düzeyleri arasındaki farkın doğum sonrası depresyon belirtileri ile ilişkili olduğu gözlemlenmiştir. Sonuçlar alanyazın ışığında tartışılmış, çalışmanın klinik ve sosyal politikalara yönelik doğurguları, sınırlılıkları ve gelecek araştırmalar için öneriler ele alınmıştır.

Anahtar Sözcükler
Doğum sonrası depresyon, alınan sosyal destek, algılanan sosyal destek, sosyal destek kaynağı, duygulanım

Abstract:
Since the advent of clinical observation and prognosis in the field of medicine, health-related texts have addressed postpartum mood changes with various definitions. In its most recent form, Postpartum Depression (PPD) is characterized by a depressive mood, loss of pleasure, decreased energy, slowed movement, changes in sleep and appetite, decreased sexual desire, and suicidal thoughts, occurring typically between 4-6 weeks and 1 year after childbirth. PPD affects the physical and mental health of both mothers and babies and can lead to adverse outcomes. This study explored the concept of social support, a fundamental factor influencing PPD, by considering the type, source, and content of social support and investigating the role of affect in the relationship between social support and postpartum depression. The study was conducted with 226 mothers living in Turkey who had given birth in the last year. For data collection, a Demographic Information Form, Edinburgh Postnatal Depression Scale, Multidimensional Scale of Perceived Social Support, Social Support Behaviors Scale, and Information-Based Social Support and Emotion Form were utilized. SPSS 26.0 was used for quantitative analysis, while content analysis was used for qualitative data. Received and perceived social support were found to predict postpartum depression symptoms, with no moderator effects observed for the source and frequency of support. The research delved into quantitative and qualitative differences between needed and received support, revealing that receiving less support at the required frequency predicted PPD symptoms. Analyzing thematic differences of support received and needed, the study highlighted emotions like inadequacy, guilt, disgust, disappointment, anxiety, sadness, and calmness. The discrepancy between ideal and actual levels of emotions regarding received support emerged as a predictor of postpartum depression symptoms. The results were discussed in light of existing literature, addressing the implications of the study for clinical and social policies, limitations, and suggestions for future research.

Keywords
Postpartum depression, received social support, perceived social support, social support source, emotion