Mesleki tükenmişlik ve duygusal zekâ arasındaki ilişkilerin sağlık sektöründe araştırılması
Investigation of the relationships between occupational burnout andemotional intelligence in the health sector
Yazar: AYSUN ÖZTEKİN
Danışman: DR. GÖZDE MERT
Nişantaşı Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sağlık sektörü = Health sector ; Sağlık yönetimi = Health management ; Tükenmişlik = Burnout ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Tükenmişlik, bireylerin duygusal isteklerinin fazla olduğu örgütlerde uzun soluklu olarak
çalışılmasından dolayı ortaya çıkan, bedensel yıpranma, çaresiz olma, yaşanan hayal kırıklığı,
ümitsizlik, olumsuz bir benlik kavramının gelişmesi, yapılan işe, hayata ve iş yerinde çalışan bireylere
karşı negatif davranışların gelişmesi şeklinde semptomların olduğu bir durum olarak açıklanmaktadır.
Günümüzde teknolojik, bilimsel, ekonomik, sosyal alanda çok hızlı gelişim ve değişmelerle
karşılaşmaktayız. Bunun sonucunda kişilerin yerine getirmesi gereken görevler artmakta, çevre ile olan
ilişkiler çeşitlenmekte ve zamanın etkin kullanımının gerekliliği zorunda duruma gelmektedir. Hayatın
kişiler için karmaşıklaşmasıyla gelişen bu dönem, insanların aldığı enerjiden fazlasını harcayarak
duygusal ve fiziksel kaynaklarının tükenmesine neden olmaktadır. Kişinin kendini kontrol edebilmesi
ve tanıyabilmesi, arzularını öteleyebilmesi, kendi motivasyonunu sağlayabilmesi, çevresindeki kişilere
anlayışla yaklaşabilmesi, engeller karşısında direnebilmesi ve etkin ilişkiler kurabilmesi için ihtiyacı
olan yeterliklere duygusal zekâ adı verilmektedir. Duygusal zekâya sahip kişiler her anlamda avantajlı
sayılır. Baltaş'a (2015) göre duygusal zekâ "bireyin özel yaşamını da iş yaşamını da doğrudan
etkilemektedir. Bireylere bir arada çalışmayı gerektiren sosyal alanlardaki mesleklerde duygusal
zekânın yerinin daha büyük olduğu söylenebilir".
Bu noktadan hareketle bu çalışmanın amacı sağlık çalışanlarının mesleki tükenmişlik ve duygusal zekâ
düzeyini belirlemek, çeşitli demografik ve mesleki özelliklerle mesleki tükenmişlik ve duygusal zekâ
arasındaki ilişkileri ve son olarak sağlık çalışanlarında duygusal zekâ ile mesleki tükenmişlik
arasındaki ilişkiyi incelemektir. Yapılan analizler sonucunda cinsiyet, yaş, medeni durumu gelir
durumu gibi kişisel özeliklerin duygusal zekâ ve mesleki tükenmişlik açısından fark yaratıp
yaratmadığı incelemiş ve bu kişisel faktörlerin toplam ve alt boyutlarda etkili olduğu görülmüştür
(p<0,05). Ayrıca katılımcıların mesleki özellikleri de unvan, mesleki hizmet süresi, öğrenim durumu,
meslekten ve ücretten memnun olma kriterleri açısından incelenmiş ve bu faktörlerin toplam ve alt
boyutlarda etkili olduğu görülmüştür (p<0,05). Araştırmada son olarak mesleki tükenmişlik ve
duygusal zekâ arasında nasıl bir ilişki olduğu Pearson korelasyon analizi ve regresyon analizi ile
incelenmiştir. Buna göre sağlık çalışanlarında mesleki tükenmişlik ile duygusal zekâ arasında anlamlı
ilişkilerin olduğu saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca bağımsız değişken Mesleki tükenmişlik bağımlı
değişken ise duygusal zekâ iken yapılan regresyon analizinde iki değişken arasında negatif ilişki
olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yoğun stres altında çalışan sağlık çalışanlarının iş ortamlarında başarılı
olabilmeleri için yapmaları gereken unsurlar öncelikle kendi duygularını okuma ve tanıma, bunları
anlama ve duygularının başarılarına ve ilişkilerine etkilerini tanımlayabilmektir. Bu adımdan sonra ise
diğerlerini hissedebilme, empati duygusunu geliştirerek diğerleri açısından düşünme ve değerlendirme
becerilerini geliştirmeli ve bu sayede kendi ve öteki çalışanlar açısından yaşanan tükenmişliği en aza
düşürmeye çalışmalıdırlar. Kurum yöneticilerine bu noktada önemli görevler düşmektedir.
Anahtar kelimeler: Tükenmişlik, Duygusal Zekâ, Sağlık Çalışanları, Sağlık Yönetimi

Abstract:
Burnout is characterized by symptoms such as physical weariness, helplessness, disappointment,
hopelessness, development of a negative self-concept, development of negative behaviors towards
work, life and individuals working in the workplace, which occur due to long-term working in
organizations where individuals have high emotional demands. described as a condition. Today, we
encounter very rapid developments and changes in the technological, scientific, economic and social
fields. As a result of this, the duties that people have to fulfill increase, the relations with the
environment are diversified and the necessity of effective use of time becomes obligatory. This
period, which develops with the complexity of life for people, causes the depletion of emotional and
physical resources by expending more energy than people receive. Emotional intelligence is the
competencies that a person needs in order to be able to control and recognize himself, to postpone his
desires, to provide his own motivation, to approach the people around him with understanding, to
resist obstacles and to establish effective relationships. People with emotional intelligence are
considered advantageous in every sense. According to Baltaş (2015) emotional intelligence directly
affects both the private and business life of the individual. It can be said that emotional intelligence
has a greater place in professions in social areas that require individuals to work together.
From this point of view, the aim of this study is to determine the occupational burnout and emotional
intelligence levels of health workers, to examine the relationship between various demographic and
occupational characteristics, professional burnout and emotional intelligence, and finally, the
relationship between emotional intelligence and occupational burnout in health workers. As a result
of the analyzes made, it was examined whether personal characteristics such as gender, age, marital
status, income status make a difference in terms of emotional intelligence and professional burnout,
and it was seen that these personal factors were effective in total and sub-dimensions (p<0.05). In
addition, the professional characteristics of the participants were examined in terms of title,
professional service period, education level, satisfaction with the profession and salary, and it was
seen that these factors were effective in total and sub-dimensions (p<0.05). Finally, the relationship
between professional burnout and emotional intelligence was examined by Pearson correlation
analysis and regression analysis. Accordingly, it was determined that there were significant
relationships between occupational burnout and emotional intelligence in healthcare workers
(p<0.05). In addition, while the independent variable was occupational burnout and the dependent
variable was emotional intelligence, in the regression analysis, it was concluded that there was a
negative relationship between the two variables. Health professionals working under intense stress
should be able to read and recognize their own emotions, understand them, and define the effects of
their emotions on their success and relationships in order to be successful in their work environment.
After this step, they should develop their ability to feel the feelings of others and think from their
point of view, and in this way, they should try to minimize the burnout experienced both for
themselves and for other employees. Institutional managers have important duties at this point.
Keywords: Burnout, Emotional Intelligence, Healthcare Professionals, Health Management