Okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile öğretmenlerin duygusal bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between school principals' servant leadership behavior and teachers' emotional commitment
Yazar: TAMER UMUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KASIM KOYUNCU
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağlılık = Commitment ; Duygusal bağlılık = Affective commitment ; Hizmetkar liderlik = Servant leadership ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile 
öğretmenlerin duygusal bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma 
betimsel tarama çeşitlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın 
evreni 2020-2021 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Küçükçekmece ilçesinde, Millî
Eğitim Bakanlığı'na bağlı okulöncesi, ilkokul, ortaokul ve lise kademesinde görev 
yapan 5366 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise evrenden basit 
tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen 407 öğretmenden meydana gelmektedir. 
Araştırma da veri toplama aracı olarak, öğretmenlerin demografik özelliklerine 
ilişkin verileri belirlemek amacıyla, Konan (2015) tarafından Türkçeye uyarlaması 
yapılan 'Hizmetkâr Liderlik Ölçeği' ve Dağlı (2018) tarafından Türkçeye uyarlaması 
yapılan 'Örgütsel Bağlılık Ölçeği'nin Duygusal Bağlılıkla ilgili olan alt soruları 
kullanılmıştır.
Araştırmada okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranış düzeylerinde 
öğretmenlerin, cinsiyet, yaş, görev yapılan eğitim kademesi değişkenlerine göre
istatistiksel olarak anlamlı farkın olmadığı belirlenmiştir. Araştırmada öğretmenlerin
duygusal bağlılık algılarında medeni durum, cinsiyet, görev yapılan eğitim kademesi 
değişkenlerine göre anlamlı farklılığın olmadığı ancak 1-3 yıl ve 4-6 yıl arası kıdem 
yılına sahip öğretmenlerde duygusal bağlılığın istatiksel olarak anlamlı seviyede 
fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Araştırma sonucunda okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile 
öğretmenlerin duygusal bağlılıkları arasındaki ilişkinin orta düzeyde pozitif yönde 
istatiksel olarak anlamlı olduğu görülmekle beraber 'kişiler arası destek' ve 'ahlaksal 
bütünlük' alt boyutlarında anlamlı düzeyde bir farklılık olduğu tespit edilmiştir.
Ayrıca hizmetkâr liderlik ölçeği alt boyutlarının, duygusal bağlılık ölçeği düzeyi 
üzerindeki etkisinin %37 olduğu tespit edilmiştir.
Son olarak, okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışlarının öğretmenlerin 
duygusal bağlılık düzeyinin iyi bir yordayıcısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Bulgular doğrultusunda, okul müdürlerine hizmetkâr liderlik özelliklerinin 
geliştirilmesi amacıyla hizmet içi eğitim olanakları sağlanması ve öğretmenlerin 
duygusal bağlılıklarını arttırma amaçlı çalışmalar düzenlenmesi önerilebilir.

Abstract:
The purpose of this research is to examine the relationship between school principals' 
servant leadership behaviors and teachers' emotional commitment. The relational 
survey model, one of the descriptive survey types, was used in the research. The 
universe of the research consists of 5366 teachers working in the preschool, primary, 
secondary and high school levels of the Ministry of National Education in the 
Küçükçekmece district of Istanbul in the 2020-2021 academic year. The sample of 
the study consists of 407 teachers selected from the universe by simple random 
sampling method. In the research, the 'Servant Leadership Scale' adapted to Turkish 
by Konan (2015) and the sub-questions related to Emotional Commitment of the 
'Organizational Commitment Scale' adapted to Turkish by Dağlı (2018) were used as 
data collection tools in order to determine the data on the demographic 
characteristics of teachers. . In the study, it was determined that there was no 
statistically significant difference in the servant leadership behavior levels of school 
principals according to the variables of teachers' gender, age, and educational level. 
In the study, it was concluded that there was no significant difference in teachers' 
perceptions of emotional commitment according to marital status, gender, and 
educational level variables, but it was concluded that emotional commitment was 
statistically significantly higher in teachers with 1-3 years and 4-6 years of seniority. 
As a result of the research, it is seen that the relationship between the servant 
leadership behaviors of the school principals and the emotional commitment of the 
teachers is moderately positive and statistically significant. In addition, it was 
determined that the effect of the sub-dimensions of the servant leadership scale on 
the level of the affective commitment scale was 37%.
Finally, it was concluded that school principals' servant leadership behaviors were a 
good predictor of teachers' emotional commitment level. In line with the findings, it 
can be suggested to provide in-service training opportunities to school principals in 
order to develop servant leadership characteristics and to organize studies to increase 
teachers' emotional commitment.