Kavite preparasyonunda lazer uygulamasının süt dişi dentininden geçen HEMA miktarına etkisinin belirlenmesi
The effect of laser application in cavity preparation on the amount of HEMA diffused into primary tooth dentin
Yazar: AYTEN AKIN SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. M. SEVAL ÖLMEZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental kavite preparasyonu = Dental cavity preparation ; Difüzyon = Diffusion ; Dişler = Teeth ; Hidroksietil metakrilat = Hydroxyethyl methacrylate ; Lazerler = Lasers ; Mikroskopi-elektron taramalı = Microscopy-electron scanning ; Süt dişleri = Tooth deciduous

Özet:
Bu çalışmanın amacı, süt dişlerinde lazer veya frez kullanılarak açılan kavitelere dentin bağlayıcı ajan uygulaması sonrasında geçen HEMA miktarının belirlenmesi ve kavite yüzey morfolojisinin incelenmesidir. Otuz altı adet çürüksüz çekilmiş insan süt azı dişi, kavite preparasyon tekniğine göre, Er,Cr:YSGG lazer ve yüksek hızlı tura takılan frez olmak üzere, randomize olarak 2 ana gruba (n=18/grup) ayrılmıştır. Kalan dentin kalınlığı 1 mm olacak şekilde okluzal kaviteler hazırlanmıştır. Her gruptan on beş kavite HPLC analizi için ayrılmış ve 1 ml distile su içeren polipropilen tüpler her dişin mine-sement sınırına sabitlenmiştir. L ve F grupları, pürüzlendirme yöntemine göre randomize olarak üçer alt gruba (n=5/grup) ayrılmıştır: asit ile pürüzlendirme + dentin bağlayıcı ajan uygulanması (AP + BA), lazer ile pürüzlendirme + dentin bağlayıcı ajan uygulanması (LP + BA) ve pürüzlendirme yapılmadan sadece dentin bağlayıcı ajan uygulanması (BA). Elde edilen su numuneleri 4.32 dk, 24 sa ve 72 sa'te HPLC analizinde incelenmek üzere değiştirilmiştir. Kavite yüzey morfolojisini incelemek amacıyla, Lazer ve Frez gruplarında geriye kalan üçer örnek kullanılmıştır. Bu örneklerden birine pürüzlendirme işlemi yapılmazken, bir tanesine asitle, diğerine ise lazerle pürüzlendirme yapılmış ve kavite yüzeyleri tarama elektron mikroskobu (SEM) ile incelenmiştir. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi için Greenhouse-Geisser testi, Student's t testi ve Bonferroni Düzeltmeli çoklu karşılaştırma testi kullanılmıştır. En yüksek HEMA geçişi tüm gruplarda ilk 4.32 dk'da gerçekleşmiştir. 72 sa sonundaki HEMA salım miktarı; en fazla F + AP + BA grubunda, en az ise F + BA grubunda elde edilmiştir. Lazer ve Frez gruplarının her ikisinde de; en fazla geçiş asitle pürüzlendirme uygulanan gruplarda tespit edilirken, en düşük geçiş pürüzlendirme işlemi uygulanmayan gruplarda tespit edilmiştir. Genel olarak, lazer kullanımı frez kullanımına kıyasla dentin geçirgenliğinde daha fazla artışa neden olmuştur ancak asitle pürüzlendirme işleminin devreye girmesi bu sonucu tersine çevirmiştir. Asitle pürüzlendirme pulpaya doğru HEMA difüzyonunu belirgin olarak artırmıştır. Buna rağmen, süt dişi dentininden pulpaya geçen HEMA miktarları sitotoksik değerlerin altında bulunmuştur. Lazer uygulaması sonrasında smear tabakasından yoksun, açık dentin tübüllerinin görüldüğü, düzensiz yüzeyler elde edilirken; frez ile preparasyon yapılan grupta ise tamamen smear tabakası ile kaplı ve dentin tübüllerinin tıkalı olduğu yüzeyler elde edilmiştir. Elde edilen bulgular, lazerin kullanım amacına göre restoratif materyallerden pulpaya doğru HEMA geçişini farklı etkilediğini ortaya çıkarmıştır. Lazerle preparasyonun HEMA geçişini artırmasına rağmen lazerle pürüzlendirmenin geçişi azaltması, lazerin fosforik asitle pürüzlendirmeye bir alternatif oluşturabileceği sonucunu çıkarmıştır.Anahtar Kelimeler: HEMA, difüzyon, lazer, SEM, süt dişleri.

Abstract:
The purposes of this study were to determine amount of HEMA diffusion after the application of a dentin bonding agent to the cavities which were prepared either with laser or bur in primary teeth, and to investigate cavity surfaces morphologically. A total of thirty-six non-carious, extracted human primary molar teeth were randomly divided into two main groups of Er,Cr:YSGG laser (L) and high-speed diamond bur (B) according to the cavity preparation technique (n=18/group). Occlusal cavities were prepared with the remaining dentin thickness (RDT) of 1 mm. Polypropylene chambers that contain 1ml of distilled water were attached to the cemento-enamel junction of each tooth and fifteen cavities from each group were subjected to HPLC analysis. Both groups were randomly assigned to three subgroups (n=5/group) according to the etching method: acid etching + dentin bonding agent (AE + BA), laser etching + dentin bonding agent (LE + BA), dentin bonding agent without etching (BA). Water eluates were removed after 4.32 min, 24 h and 72 h for HPLC analysis. For the investigation of the cavity surfaces by scanning electron microscope (SEM), among the three remaining samples in the laser and bur groups, one was not subjected to etching procedure, one of them was acid etched and the other one was laser etched. The data was analyzed statistically by Greenhouse-Geisser, Student?s t test and Bonferroni multiple comparison tests. The highest amount of HEMA release was observed at 4.32 min in all groups. The amount of HEMA diffusion at the end of 72 hours was the highest in B + AE+ BA and was the lowest in B + BA. In both Laser and Bur groups, the highest release was in acid etched groups, whereas the lowest was in non-etched groups. Generally, laser application caused more increase in dentinal permeability than bur, however acid etching reversed the result. Hence, acid etching significantly increased pulpward diffusion of HEMA. Nevertheless, HEMA amounts diffused into pulp through primary tooth dentin were below the accepted cytotoxic level. SEM observation showed that dentin surfaces prepared by bur were covered with smear layer and dentinal tubule orifices were plugged. On the other hand, there was no smear layer and the dentinal tubules were clear on the lased dentin surfaces. The obtained results revealed that laser effects HEMA diffusion from restorative materials depending the way of usage. It was concluded that although cavity preparation with laser increased the diffusion, laser etching was regarded as an alternative to phosphoric acid etching as it decreased the diffusion.Keywords: HEMA, diffusion, laser, SEM primary teeth.