Uzaklaşma-tepki teorisi (exit-voice) ile endüstri ilişkileri iklimi ilişkisinin incelenmesi (Kocaeli ili örneği)
Survey of the relationship between the exit-voice theory and the industrial relations climate (Example of Kocaeli)
Yazar: NİHAN KALKANDELER
Danışman: DOÇ. DR. AŞKIN KESER
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Davranışsal tutum = Behavioural attitude ; Endüstri ilişkileri = Industrial relations ; Kocaeli = Kocaeli ; Sendikalaşma = Unionization ; Uzaklaşma-tepki teorisi = Exit-voice theory ; Çatışma = Conflict ; Çatışma yönetimi = Conflict management ; Örgüt iklimi = Organizational climate

Özet:
Literatürde Exit-Voice olarak bilinen ve bu çalışmada Uzaklaşma-Tepki olarak ele alınan teori ile bireylerin, yaşadıkları sorunlar karşısındaki davranışsal tercihleri açıklanmaktadır. Bu teori, bireylerin yaşantısında çok çeşitli alanlarda ele alınabilen ve farklı örneklerle açıklanabilen bir teori niteliğindedir. Bu çalışmada ise bireylerin, sadece çalışma ortamında yaşanması muhtemel sorunlara karşı ne yönde davranış sergileyeceği ele alınmaktadır. Bireylerin davranışları iki alternatif ile sınırlandırılmakta ve bu alternatiflerden biri uzaklaşma, diğeri ise tepki verme yönünde gerçekleşmektedir.Çalışma ortamında sorun yaşayan bireylerin uzaklaşma ve tepki yönünde ortaya çıkan davranışları karşılaştırıldığında, tepki verme mekanizmalarının daha etkin olduğu ortaya çıkmaktadır. Bireyin ağırlıklı tercihi olan tepkinin, toplu tepki şeklinde ortaya çıkması sendikaların varlığına işaret etmektedir. İşçinin, çalışma ortamında yaşadığı sorunlar karşısında mücadele etmeyi ve şartları değiştirmeyi tercih etmesi sendikanın temsil gücüne duyduğu güven ile ilişkilendirilebilmektedir. Bu ilişki aynı zamanda sendikaların fonksiyonelliğini göstermekte ve gücünü üyelerinden alan sendikaların, etkinliğine olumlu yansımaktadır.Uzaklaşma-tepki teorisini, spesifik bir değişkenle ilişkilendirmek adına endüstri ilişkileri iklimi ele alınmakta ve endüstri ilişkileri ikliminin karakteristik özelliklerine değinilmektedir. Çatışmacı ve uzlaşmacı olmak üzere iki farklı özellik taşıyan endüstri ilişkileri ikliminde, işverenlerin ve sendikaların birbirine karşı tutumları belirleyici olmaktadır. İşveren ve sendika arasındaki ilişkinin uzlaşma ya da çatışma odaklı olması ile uzaklaşma-tepki teorisi arasında ilişki kurulmaktadır.Araştırmadan elde edilen en belirgin ve anlamlı sonuç, uzlaşmacı endüstri ilişkileri ikliminde işçilerin uzaklaşma algılarının düşük olduğudur. İşçilerin taleplerini dikkate alarak onların haklarını savunan sendika ile işverenin ortak paydada buluştuğunu, uyum ve açıklık temellerine dayalı bir iletişim kurduklarını gösteren uzlaşması endüstri ilişkileri ikliminde, işçi de tepkisinin karşılığını almakta ve çalışma ortamından uzaklaşmaya meyil etmemektedir. Hatta tepkinin, sorunlar karşısında etkin bir çözüm yolu olduğu düşüncesi ortaya çıkmaktadır.Anahtar sözcükler: Uzaklaşma-Tepki Teorisi, Çatışmacı Endüstri İlişkileri İklimi, Uzlaşmacı Endüstri İlişkileri İklimi.

Abstract:
The theory which is known as Exit-Voice is a theory which explains the behavioural preference of humans against the possible problems. This theory take many different places in the life of humans and it can be explained by several examples in life. But in this thesis the unique important point is the behaviours of humans against problems only in the workplace. There ise only two alternatives on these behaviours. One of them is exit and the other one is voice.When we compare the exit and voice, it is found as a result that the most effective choice is voice. This voice reaction occurs as a collective voice. And also this is the sign of existence of unions. When employees choose the way of voice against the problems, this is known as a result of unionist reliance. This relationship also show the functionality of unions which gains power from it?s members.We can use industrial relations climate as an independent variable to explain the exit-voice theory. The characteristic quality of industrial relations climate is also explained in this thesis. There are two qualities of industrial relations climate. One of them is cooperative industrial relations climate and the other one is adversarial industrial relations climate. The main thing is the behaviours between the unions and employer. In this thesis a relation is founded about the effects of industrial relations climate on exit-voice theory.The most visible and significant result is; the exit perception is low when the industrial relations climate is cooperative. The union take into consideration of the demands of employees and the come up against to employer. If the relation is positive and there is both harmony and opennes between them, the climate is als coopeative and positive.So the employees don?t think the alternative of exit and they also believe the effectiveness of voice.Key words: Exit-Voice Theory, Cooperative Industrial Relations Climate, Adversarial Industrial Relations Climate