Sağlıklı inek ve manda sütlerinde dönüştürücü büyüme faktörü beta düzeyinin belirlenmesi
Determination of transformer growth factor beta level in healthy cow and buffalo milk
Yazar: MEHMET KEMAL DELMECİOĞLU
Danışman: PROF. DR. GÜL FATMA YARIM
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Veteriner Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Amaç: Süt, bileşiminde bulunan pek çok biyoaktif moleküller ve bileşenler nedeniyle hem insanların hem de hayvanların neonatal dönemle birlikte sağlıklı büyümelerinde ve gelişmelerinde önemli bir rol oynamaktadır. Besleyici özelliklerinin yanı sıra süt, dönüştürücü büyüme faktörü-beta (TGF-β) dahil olmak üzere büyüme faktörleri açısından zengin bir kaynaktır. Sunulan tez çalışmasının amacı, sağlıklı inek ve manda sütlerinde TGF-β düzeyinin belirlenmesidir.
Materyal ve Metot: Tez çalışmasının materyalini, laktasyon periyodundaki 4-9 yaş aralığında bulunan Jersey ırkı inekler ile 3-10 yaş aralığında bulunan Anadolu mandalarından sağılan süt örnekleri oluşturdu. İneklerin ve mandaların dört ayrı meme lobundan alınan süt örneklerinde Kaliforniya mastitis test (CMT) ve sütte somatik hücre sayımı (SHS) gerçekleştirilerek subklinik mastitis yönünden tarandı. CMT negatif ve SHS < 200.000 olan sağlıklı 30 adet inek sütü ile 30 adet manda sütünde TGF-β düzeyi sığıra özgü enzim bağlı immünosorbent analiz kitleri ile ölçüldü.
Bulgular: Sunulan tez çalışmasında, inek sütündeki TGF-β düzeyinin 3,07 ng/ml-6,90 ng/ml aralığında ve 4,67±1,08 ng/ml olduğu belirlendi. İneklerin sütündeki TGF-β düzeyininin ineğin yaşı (r= 0,914; p <0,01) ve günlük süt verimi (r= 0,961; p< 0,01) ile pozitif korelasyon gösterdiği saptandı. Manda sütlerindeki TGF-β konsantrasyonunun 5,20 ng/ml-8,32 ng/ml aralığında ve ortalama 7,10±1,21 ng/ml olduğu belirlendi. Mandaların sütündeki TGF-β düzeyininin mandanın yaşı (r= 0,859; p< 0,01) ve günlük süt verimi (r= 0,940; p< 0,01) ile pozitif korelasyon gösterdiği saptandı. İnek sütleri ile manda sütlerindeki TGF-β düzeyi karşılaştırıldığında p< 0,001 istatistik önem düzeyinde farklılık olduğu gözlendi. 
Sonuç: Tez çalışmasının bulguları, TGF-β bakımından manda sütünün inek sütüne göre daha zengin bir kaynak olduğuna göstermektedir. Ancak bu sonuçların, daha büyük hayvan popülasyonlarının sütlerindeki ölçümlerle desteklenmesine ihtiyaç bulunmaktadır. Tez çalışmasının, insan beslenmesinde önemli bir yeri olan inek ve manda sütlerindeki büyüme faktörleri düzeyine ilişkin gerçekleştirilecek bilimsel araştırmalara katkı sunacağı öngörülmektedir.

Abstract:
Aim: Due to the many bioactive molecules and components it contains, milk plays an important role in the healthy growth and development of both humans and animals during the neonatal period. In addition to its nutritional properties, milk is a rich source of growth factors, including transforming growth factor-beta (TGF-β). The aim of the presented thesis study is to determine the TGF-β level in healthy cow and buffalo milk.
Materials and Methods: The material of thesis consisted of milk samples from Jersey breed cows between the ages of 4-9 and Anatolian buffaloes between the ages of 3-10 during the lactation. Milk samples obtained from four separate mammary lobes of cows and buffalos were evaluated for subclinical mastitis by California mastitis test (CMT) and milk somatic cell count (SCC). TGF-β levels in milk of 30 healthy cows and 30 buffalos with CMT negative and SHS< 200,000 were measured with bovine-specific enzyme-linked immunosorbent analysis kits.
Results: In the present thesis study, TGF-β level in cow's milk was determined in the range of 3.07 ng/ml-6.90 ng/ml and mean value was 4.67±1.08 ng/ml. TGF-β level of cow's milk showed a positive correlation with age of cow (r= 0.914; p< 0.01) and daily milk yield (r= 0.961; p< 0.01). TGF-β level in buffalo milk ranged between 5.20 ng/ml-8.32 ng/ml and the mean value was 7.10±1.21 ng/ml. TGF-β level of buffaloes milk showed a positive correlation with the age of the buffalo (r= 0.859; p< 0.01) and daily milk yield (r= 0.940; p< 0.01). When the TGF-β level in cow milk and buffalo milk was compared, there was difference at statistical significance of p< 0.001.
Conclusion: The findings show that buffalo milk is a richer source of TGF-β than cow milk. However, these results need to be supported by measurements in the milk of larger animal populations. This thesis will contribute to scientific research on the growth factor levels in cow and buffalo milk, which have an important place in human nutrition.