Trabzon ve Samsun illeri 2013 – 2021 yılları arası balık hali kayıtlarının incelenmesi
Analysis of Trabzon and Samsun fish market records between 2013 and 2021
Yazar: RAFET SEMA SEMERCİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. RAHŞAN EVREN MAZLUM
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Balık hali = Fish market ; Balıkçılık = Fisheries ; Karadeniz = Black Sea

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'nin özellikle Karadeniz Bölgesi'nde önemli bir konuma sahip olan Trabzon ve Samsun'daki balık hallerinde 2013-2021 yılları arasında kaydedilen balık miktarlarının analizlerini içermektedir. Analiz, balık türlerinin çeşitliliği, miktarı ve ticaret hacmi gibi anahtar değişkenleri içermektedir. Hem nicel hem de nitel verileri kullanarak kapsamlı bir analiz sunulmuştur. Bu değerlendirme, belirli bir bölgedeki balık hali çalışma ve değerlendirmelerinin yanı sıra genel olarak balık hallerinin işleyişi hakkında bir anlayış sunmayı amaçlamaktadır.
Trabzon balık halinde toplamda 14 balık türü, Samsun balık halinde ise toplamda 21 balık türünün işlem gördüğü saptanmıştır. Her iki balık türünde de satışa sunulan balıkların %90'ından fazlasının avcılıktan elde edildiği tespit edilmiştir. Bu durum Trabzon'da %93 ve Samsun'da ise % 91 civarındadır. Geri kalan kısım yetiştiricilik kökenlidir (Trabzon'da %7 ve Samsun'da ise % 9). Elde edilen veriler incelendiğinde her iki balık hallerinde en fazla satışa sunulan balık türlerinin sırasıyla hamsi, istavrit, palamut ve mezgit olduğu gözlemlenmiştir.
Samsun ve Trabzon balık hallerinin karşılaştırılması sonucunda, her iki balık halinde bulunan türlerde değişkenlikler tespit edilmiştir. Samsun balık hali, Trabzon balık haline kıyasla daha yüksek bir işlem hacmine sahip olduğu görülmüştür. İncelenen yıllar için her iki balık halinin Türkiye ve Doğu Karadeniz'deki toplam balık üretimine katkısı sırasıyla yaklaşık %10 ve %5 olarak belirlenmiştir. Bu oranlar, Türkiye'deki balık işlem hacmi bakımından oldukça önemlidir.

Abstract:
This study analyzes the quantities of fish recorded in the fish markets in Trabzon and Samsun, which have an important position in Turkey, especially in the Black Sea Region, between 2013 and 2021. The analysis includes key variables such as fish species diversity, quantity and trade volume. A comprehensive analysis is presented using both quantitative and qualitative data. This assessment aims to provide an understanding of the functioning of fish markets in general as well as fish market studies and assessments in a specific region.
It was determined that a total of 14 fish species were traded in the Trabzon fish market, while 21 fish species were traded in the Samsun fish market. It was found that over 90% of the fish sold in both markets were obtained through fishing, with this figure being approximately 93% in Trabzon and 91% in Samsun. The remaining portion comes from aquaculture (7% in Trabzon and 9% in Samsun). Upon examining the data obtained, it was observed that the most frequently sold fish species in both markets were anchovy, horse mackerel, bonito, and whiting, respectively. 
A comparison of the fish markets in Samsun and Trabzon revealed variations in the species available at each market. The Samsun fish market was found to have a higher transaction volume compared to the Trabzon fish market. For the years examined, the contribution of each fish market to the total fish production in Turkey and the Eastern Black Sea region was approximately 10% and 5%, respectively. These figures are quite significant in terms of fish transaction volume in Turkey.