Dadağlı (Onikişubat-Kahramanmaraş) civarındaki kurşun cevherleşmesinin jeolojisi ve oluşumu
Geology and formation of lead mineralization around Dadağlı (Onikişubat – kKahramanmaras)
Yazar: YUSUF BARBAROS AKBEN
Danışman: PROF. DR. YUSUF URAS
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Dadağlı (Kahramanmaraş) bölgesinde Arabistan levhasına ait birimler gözlenir. Bu bölgedeki en yaşlı birim dolomit ve dolomitik kireçtaşından oluşan Alt-Orta Kambriyen yaşlı Çaltepe formasyonudur. Bu birim üzerinde ise geniş yayılım sunan şeyl, silttaşı, kumtaşı ve kuvarsitten oluşan Kambro-Ordovisiyen yaşlı Seydişehir formasyonu yer almaktadır. Üst Triyas-Alt Jura yaşlı Küreci dolomitik kireçtaşları ise Paleozoyik yaşlı birimler üzerine açısal uyumsuzlukla gelir. Dadadağlı kuzeyindeki dolomitik kireçtaşları içerisinde gelişen fay zonlarında Pb-Zn cevherleşmeleri gözlenir. Damar tipi şeklinde gözlenen cevherleşme epijenetik oluşumludur. Cevher parajenezi, galenit, sfalerit, pirit, serüzit, smitzonit, götit, kuvars, kalsit ve barit minerallerinden oluşur. Cevher mikroskobisi çalışmalarında galenit-serüzit ve sfalerit-smitzonit dönüşümleri gözlenir. Galenitler içerisinde pirit kapanımları yer yer gözlenir. Pirit-götit dönüşümü ise oldukça yaygındır. PbO değeri ortalama %30,99'dur. Bu değer maksimum %60,70'a ulaşmaktadır. BaO değerleri ise %0,22-10,30 arasındadır. Genel olarak demirce fakir sonuçlar elde edilmiş olup CaO konsantrasyonu ise ortalama %11,54'tür. Ana oksit değerlerinde ZnO değerleri belirlenmemiş ancak iz element analizi sonuçlarında Zn 77,19-1200,10 ppm arasında değerler elde edilmiştir. Nadir Toprak elementleri bakımından fakirdir. İz elementlerden de göze çarpan bir zenginleşme bulunmamaktadır. Yapılan alterasyon jeokimyası çalışmalarında karbonatlaşma ve serisitleşme tespit edilmiştir. Bu bölge Doğu Anadolu Fayına (DAF) oldukça yakındır. Elde edilen veriler neticesinde cevherleşmede fay zonlarının etklili olduğu ve bu fayların DAF'ın etkisi ile olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Abstract:
Units existing to the Arabian Plate are observed in the Dadağlı (Kahramanmaraş) district. The oldest unit in this district is the Lower-Middle Cambrian aged Çaltepe formation which consisting of dolomite and dolomitic limestone. On this unit, the Cambro-Ordovician aged Seydişehir formation, consisting of shale, siltstone, sandstone and quartzite, is situated. Upper Triassic-Lower Jurassic Küreci dolomitic limestones overlie Paleozoic units with an angular unconformity. Pb-Zn mineralizations are observed in the fault zones established within the dolomitic limestones in the north of Dadadağlı. The mineralization which observed in the form of vein is epigenetic in formation. The ore paragenesis consists of galenite, sphalerite, pyrite, cerusite, smitzonite, goethite, quartz, calcite and barite respectively. In ore microscopy studies, galena-cerusite and sphalerite-smitzonite transformations are observed. Pyrite inclusions are infrequently observed in the galenites. The pyrite-goethite transformation is rather prevalent. The average PbO concentration is 30.99%. This figure can reach a maximum of 60.70%. BaO values range from 0.22-10.30%. In general, iron-deficient results were obtained, with an average CaO concentration of 11.54%. ZnO values were not determined in the main oxide values, but trace element analysis results revealed Zn values ranging from 77.19 to 1200.10 ppm. It appears to lack Rare Earth elements. There is no significant enrichment in trace elements.Carbonation and sericitization were discovered during the alteration geochemistry studies.This region is extremely close to the East Anatolian Fault (EAF). As a result of the data gathered, it should be dealt with that fault zones are competent in mineralization and that these faults may be due to the effect of the EAF.