İbn Haldûn'un hadis kültüründeki yeri
Hadith, İbn Khaldûn, hadiths prominent in his works
Yazar: TURAL LATIFOV
Danışman: DOÇ. DR. HABİL NAZLIGÜL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İBN HALDÛN'UN HADİS KÜLTÜRÜNDEKİ YERİ

Tural LATİFOV

Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü
Doktora Tezi, Eylül 2024
Danışman: Doç. Dr. Habil NAZLIGÜL

ÖZET
İbn Haldûn, İslâm toplumunun mevcut durumunu anlamaya, tarihi ve bu süreç içerisinde toplumu tahlil etmeye yönelik düşünceler geliştirmiştir. Bu çalışmada, İbn Haldûn'un teorik düşüncelerinin hadislerle nasıl desteklendiği, başka bir deyişle bilgi kaynağı olarak hadislere nasıl müracaat ettiği üzerinde durulmaktadır. Bu amaçla, İbn Haldûn'un yaygın eserleri özelinde, hadisleri kullanımı incelenmektedir. Geriştirilen teoriler ile hadisler arasındaki ilişkinin ortaya konması bu çalışmamızın temel hedeflerindendir.
 İbn Haldûn'un hayatı ve toplumsal rolleri ele alınarak başlanan bu inceleme, onun eserlerinin hadislerle ilişkilendirilmesi ve bu hadislerin hangi bağlamda delil olarak kullanıldığı yönünden devam etmektedir. İbn Haldûn'un ilimler tasnifinde hadis ilimlerine ayırdığı yere dair bir değerlendirme yapılmakta ve son olarak onun tarafından hadisler üzerine yapılan şerh ve izahların tahlili üzerinde durulmuştur.
İbn Haldûn'un teorilerini açıklarken başvurduğu hadislerin sadece rivayet amaçlı değil, aynı zamanda konuyla ilgili bilinçli bir tercih sonucu ve toplumsal gerçeklikle uyumlu bir şekilde hadislerin kullanıldığı görülmektedir. Bu bağlamda İbn Haldûn'un hadisleri, toplumsal realitede meydana gelen olaylardan hareketle hadisleri isabetli bir şekilde yorumladığı sonucuna varılmaktadır.
Anahtar Kelimeler: İbn Haldun, Hadis, Şerh, Toplumsal Gerçeklik, Yorumlama.

Abstract:
HADITH, IBN KHALDÛN, HADITHS PROMINENT IN HIS WORKS

Tural LATIFOV

Erciyes University, Graduate School of Social Sciences
Phd Thesis, September 2024
Supervisor: Assoc. Prof. Habil NAZLIGUL

ABSTRACT
Ibn Khaldun developed thoughts aimed at understanding the current state of Islamic society and analyzing society within the context of history. This study focuses on how Ibn Khaldun's theoretical ideas are supported by hadiths, or in other words, how he resorted to hadiths as a source of knowledge. To this end, the study examines his usage of hadiths specifically in his well-known works. The primary goal of this study is to reveal the relationship between the theories developed by Ibn Khaldun and the hadiths.
The examination begins by discussing Ibn Khaldun's life and social roles, then continues by analyzing how his works relate to hadiths and the context in which these hadiths were used as evidence. An assessment is made regarding the place he allocated to the sciences of hadith within his classification of knowledge. Finally, the study focuses on the analysis of the commentaries and explanations he made on hadiths.
It is observed that when explaining his theories, Ibn Khaldun did not merely use hadiths for the sake of tradition but rather employed them consciously and in a manner consistent with social reality. In this context, it is concluded that Ibn Khaldun interpreted the hadiths accurately, considering the social realities that occurred.
Keywords: Ibn Khaldun, Hadith, Commentary, Social Reality, Interpretation.