Türkiye centaurea (asteraceae) cinsi cheirolepis (boiss.) o.hoffm. seksiyonunun morfolojik, karyolojik ve moleküler
The morphological, caryological and molecular revision of the section cheirolepis (boiss.) o. hoffm. of the genus centaurea (asteraceae) in Turkey
Yazar: TUNA UYSAL
Danışman: PROF. DR. KUDDİSİ ERTUĞRUL
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Araştırma materyalini 2002-2005 yılları arasında ülkemizin farklı bölgelerinden toplanan örnekler ve çalışılan taksonlara ait tip örneklerioluşturmuştur. Cheirolepis L. seksiyonunda yer alan taksonların örnekleri üzerindemorfolojik, karyolojik (kromozom sayımları) ve moleküler (DNA dizi analizleri)çalışmalar yapılmıştır. Morfolojik çalışmalar sonucunda taksonların benzerlik vefarklılıkları ortaya çıkarılmıştır. Kromozom sayımları sonucunda seksiyonun temelkromozom sayısı x=9 olarak belirlenmiştir. Çalışılan taksonlardan Centaureadrabifolia Sm. subsp. drabifolia, C. drabifolia subsp. austro-occidentalis Wagenitz,C. drabifolia subsp. cappadocica (DC.) Wagenitz, C. isaurica Hub.-Mor., C.derderiifolia Wagenitz, C. nivea Wagenitz, C. paphlagonica (Bornm.) Wagenitz, C.cankiriense A.Duran & H. Duman, C. odyssei Wagenitz türlerinin kromozom sayıları2n=18 olarak tespit edilmiştir. C. drabifolia subsp. detonsa Wagenitz, C. drabifoliasubsp. glabrousa Uysal & Ertuğrul, C. kotschyi (Boiss. & Heldr.) Hayek var.kotschyi, C. kotschyi var. persica (Boiss.) Wagenitz, C. decumbens (Wagenitz) Uysal& Ertuğrul, C. sericea Wagenitz türlerinin kromozom sayısı 2n=36 olarak tespitedilmiştir. Sadece C. deflexa Wagenitz türünün kromozom sayısı 2n=54 olarak tespitIVedilmiştir. Kromozomal sonuçlarımız Cheirolepis seksiyonunda poliploidi olduğunugöstermektedir. Dizi analizleri sonucunda Cheirolepis ve yakın ilişkili seksiyonlarınbirlikte (Pteracantha Wagenitz, Plumosipappus (Czerep.) Wagenitz) monofiletik birgrup olduğu tespit edilmiştir ve bu monofiletik gruba ait genetik kod ortayaçıkarılmıştır. Gerçekleştirilen bu araştırmalar sonucunda yakın seksiyonlardanPteracantha Wagenitz ve Plumosipappus (Czerep.) Wagenitz seksiyonları sinonimyapılmıştır ve Cheirolepis seksiyonunun sınırları genişletilmiştir. Her taksonungeçerli adı, ilk yayınlandığı literatür, tip örnekleri, önceki revizyonları, genişbetimleri, yetişme ortamı ve yüksekliği, Türkiye ve varsa komşu ülkelerdeki yayılışı,ve tehlike kategorileri verilmiştir. Araştırma sonucunda büyük çoğunluğu endemikolan bu seksiyon hakkında elde edilen veriler doğrultusunda bazı taksonlarınsistematik durumları yeniden belirlenmiş, bilim dünyasına C. drabifolia Sm. subsp.glabrousa Uysal & Ertuğrul sp. nova, C. paphlagonica (Bornm.) Wagenitz subsp.turkeliensis Uysal & Ertuğrul sp. nova, C. decumbens (Wagenitz) Uysal & Ertuğrulstat. nova sunulmuştur. Yapılan morfolojik ayrımlar aynı zamanda kromozom sayıve DNA sekans çalışmalarıyla desteklenmiştir.Anahtar Kelimeler: Centaurea, Cheirolepis, Pteracantha, Plumosipappus,Revizyon, TürkiyeABSTRACTPhD Thesis

Abstract:
The research material was composed between years of 2002-2005 withspecimens collected from different regions of Turkey and type specimens belong tothe studied taxa. The morphological, caryological (counts of chromosome) andmolecular (analysis of DNA sequence) studies were made on specimens concerningwith taxa of the section Cheirolepis L. It was occured that the similarity anddissimilarity of taxa by the result of morphological studies. At the result of thechromosome counts, the chromosome number of section was determined as x=9. Thechromosome numbers of C. drabifolia Sm. subsp. drabifolia, C. drabifolia subsp.austro-occidentalis Wagenitz, C. drabifolia subsp. cappadocica (DC.) Wagenitz, C.isaurica Hub.-Mor., C. derderiifolia Wagenitz, C. nivea Wagenitz, C. paphlagonica(Bornm.) Wagenitz, C. cankiriense A. Duran & H. Duman, Centaurea odysseiWagenitz were determined as 2n=18. The chromosome number of these species, C.drabifolia subsp. detonsa Wagenitz, C. drabifolia subsp. glabrousa Uysal &Ertuğrul, C. kotschyi (Boiss. & Heldr.) Hayek var. kotschyi, C. kotschyi var. persica(Boiss.) Wagenitz, C. decumbens (Wagenitz) Uysal & Ertuğrul, C. sericea Wagenitzwere determined as 2n=36. Only, the chromosome number of Centaurea deflexaVIWagenitz species was determined as 2n=54. Our chromosomal results showed theoccurance of poliploidy at Cheirolepis section. At the result of the sequence analysis,Cheirolepis and together with close relation of sections were determined as amonophyletic group and genetic code of this monophyletic group was occured. As aresult, the sections of Pterecantha Wagenitz and Plumosipappus (Czerep.) Wagenitzwhich are close sections were made synonym and borders of Cheirolepis section wasmade larger. The valid name of every taxon, the first published literature name, typesamples, previous revisions, large description, the growing habitat and altitute,distribution in Turkey and neighbour countries if there are and danger catagorieswere given. At the result of the research, the systematic position of some taxons weredetermined again with obtained datasets pertaining to the sections included most ofendemic species. C. drabifolia subsp. glabrousa Uysal & Ertuğrul sp. nova, C.paphlagonica subsp. turkeliensis Uysal & Ertuğrul sp. nova, C. decumbens(Wagenitz) Uysal & Ertuğrul stat. nova were presented to the science. At the sametime, morphological distinctions which were made, were supported by chromosomenumber and DNA sequence studies.Key Words: Centaurea, Cheirolepis, Pteracantha, Plumosipappus Revision, TurkeyÖNSÖZDoktora çalışmam süresince her zaman destek ve yardımlarını bendenesirgemeyen değerli danışmanım Prof. Dr. Kuddisi ERTUĞRUL?a teşekkürü birborç bilirim.