Baş ve boyun bölgesine radyoterapi alan hastaların çekim yapılan dişlerinden almış olduğu radyasyon dozunun değerlendirilmesi
The assesment of radıatıon dose wıth extracted teeth of the patıents who were recıeved radıotherapy to the head and neck regıon.
Yazar: SİBEL ÖZENCİ
Danışman: PROF. DR. A. NURİ YAZICIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş, Çene Hastalıkları ve Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Dişler = Teeth ; Kafa ve boyun neoplazmları = Head and neck neoplasms ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy

Özet:
Bu çalışmada baş ve boyun bölgesine radyoterapi almış olan 30 hastanın çekim endikasyonu olan 30 adet dişinden elde edilen diş mine örneklerinden yapılan Elektron Paramagnetik Rezonans (EPR) radyasyon doz ölçümleriyle, hastanın radyoterapi sırasında almış olduğu radyasyon dozları karşılaştırılmış ve elde edilen sonuçların güvenirliliği değerlendirilmiştir. Aynı zamanda sağlıklı 82 kişinin çekim endikasyonu olan 82 adet daimi dişi de değerlendirilmiştir.Her iki gruptan toplanan dişlerin, mine tabakası hem mekanik hem de kimyasal ayırma yöntemleriyle dentinden ayrılmıştır. Mine dentinden ayrıldıkta sonra agat havan kullanılarak parçalanmış ve tanecik büyüklüğü 125 µm - 600 µm olan mine parçaları çalışmada kullanılmıştır. Radyoterapi veya diğer nedenlerle radyasyona maruz kalmamış dişlerin mineleri 0,5-10 Gy arasında Co60 kaynağı ile ışınlanmıştır. Yapılan ölçümlerle sağlıklı kişilerin dişlerinden radyasyon doz bağımlılığını gösteren standart kalibrasyon eğrileri oluşturulmuştur. Baş ve boyun bölgesine radyoterapi alan hastaların dişlerinden elde edilen ölçümler bu kalibrasyon eğrileri kullanılarak değerlendirilmiştir.Çalışmamızda sağlıklı kişilerin dişlerinin background sinyal şiddetine; yaşın, diş numarasının ve dişler üzerindeki kahverengi lekelerin etkisinin olmadığı gözlenmiştir.Baş ve boyun bölgesinde 50-70 Gy'lik tedavi dozları kullanılmaktadır. Buna karşılık radyoterapi alan 30 adet hastanın 4 tanesinde doz ölçülememiştir. Kalan 26 tanesinden ölçülen EPR dozları ise 5,70-53,23 Gy arasında değişmiştir. Sonuçlar 2 örnek dışında tedavide kullanılan dozlarla uyumlu bulunmuştur.Hastaların aldıkları radyoterapi tedavi planlarına ulaşılamadığı için, çekim endikasyonu olan dişlerin, tedavi alanı içinde olup olmadıkları tespit edilememiştir. Farklı tedavi planlarına bağlı olarak, ağız boşluğundaki farklı konumlardaki dişlerden farklı radyasyon dozlarının ölçülebildiği gözlenmiştir.Hastalara radyoterapide uygulanan radyasyon dozları ve EPR yöntemi ile ölçülen doz farklarının, radyoterapiden sonra geçen zamana bağlı olmadığı da bu çalışmada gösterilmiştir.

Abstract:
The assesment of radiation dose with extracted teeth of the patients who were recieved radiotherapy to the head and neck region by using electron paramagnetic resonance technique (EPR). In this study 30 extracted teeth were collected in 30 different patients who had radiotherapy in head and neck area. The aim of this study is to make a comparison in absorbed radiation dosages of enamel samples of 30 extracted teeth with absorbed radiation dosage of each patient during radiotherapy treatment by using electron paramagnetic resonance technique (EPR). Also the reliability of results were evaluated. Second group was formed with 82 permanent teeth which were gathered in 82 healthy patients. The enamel is separated from dentin by using mechanical and chemical dissosiation. Then, enamel is grinded by using ?agate mortar?.The pieces which were 125 µm - 600 µm were included into the study. The enamel that has not been irradiated because of radiotherapy or other possible causes is irradiated by source of Co60. Standard calibration curves that indicate radiation dosage dependence of healthy patients are obtained by the measurements. The measurements taken from teeth of patients who had radiotherapy on head and neck area, were evaluated by using these calibration curves. According to this study, background signal strength, age, tooth number, brown stain on tooth had no effect on teeth of healthy patients.Treatment dosage of 50-70 Gy is used on head and neck area. The EPR dosages of the other 26 patients are between 5,70-53,23 Gy. The obtained results are correlated with the treatment dosages except in 2 samples. It is observed that different radiation dosages can be measured in different locations of teeth due to different treatment plans. This study stated that the time after radiotherapy is not depend on the dosage of radiation applied to patients in radiotherapy and the differences in measured dosage with the method of EPR.