Halosubstitue kalkon, pirazolin, pirimidin bileşikleri ile bazı bor komplekslerinin sentezi ve biyolojik aktivitelerinin in-vitro ve in siliko analizlerle incelenmesi
Investigation of the synthesis and biological activities of halosubstitue chalcone, pyrazoline, pyriminidine compounds and some boron complexes by in-vitro and in silico analysis
Yazar: VİLDAN SERDAROĞLU
Danışman: PROF. DR. NURAN KAHRİMAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu tez çalışması kapsamında farklı fonksiyonel grupların bir araya getirilmesi ve biyolojik ve fonksiyonel olarak zenginleştirilmiş potansiyel biyoaktif heterohalkalı polar sistemlerin oluşturulması amacıyla 11'i yeni olmak üzere 18 adet halosübstitüe amino kalkon (K1-K18), 14'ü yeni olmak üzere 18 adet halosübstitüe asetilli kalkon (KAc1-KAc18) , 6 yeni kalkon bor diflorür (KB1-KB6) kompleksleri, 9 adet yeni 3,5-disübstitüe pirazolin (Pz1-Pz4, Pz7, Pz10-Pz12 ve Pz16) ve 2,4,6-trisübstitüe pirimidin (Pr1-Pr22) türevleri sentezlenmiş ve tüm bileşiklerin yapıları aydınlatılmıştır. Elde edilen bileşiklerin DPPH radikal süpürme aktivitesi, tirosinaz, α-glukozidaz ve kolinesteraz enzim inhibisyonu potansiyelleri, akciğer ve beyin kanseri hücre hatları ile Beas2B akciğer ve HC kondrosit normal hücre hatları kullanılarak antikanser aktiviteler araştırılmıştır. Sentezlenen bileşikler arasında Pz11 bileşiğinin en yüksek antioksidan aktivite, Pz2 bileşiğinin ise en güçlü α-glukozidaz inhibitör etki ve tirosinaz enzimi etkinliği gösterdiği belirlenmiştir. Tüm bileşikler arasında pirimidin sınıfı bileşiklerin en yüksek BChE inhibitör etkinliğe sahip olduğu, AChE inhibisyon etkinlikleri değerlendirildiğinde Pz16 bileşiğinin en yüksek inhibitör etkinlik gösterdiği tespit edilmiştir.  Sentezlenen bileşikler arasında K serisinden K1 ve KAc1, Pr serisinden Pr1, Pr2, Pr3, Pr20, Pr21, Pr22, Pz serisinden Pz1, Pz2, Pz3, KB serisinden KB1, KB2, KB3'ün in vitro sonuçlarına göre in siliko olarak incelenen bileşiklerin hem deneysel hem de teorik sonuçları oldukça aktif bileşikler olduğunu göstermiş ve ileriki çalışmalar için uygun bulunmuştur.

Abstract:
In this thesis, 18 halo-substituted amino chalcones (K1-K18), including 11 new ones, 18 halo-substituted acetyl chalcones (KAc1-KAc18), including 14 new ones, 6 new chalcone-boron difluoride (KB1-KB6) complexes, 9 new 3,5-disubstituted pyrazolines (Pz1-Pz4, Pz7, Pz10-Pz12, and Pz16), and 2,4,6-trisubstituted pyrimidines (Pr1-Pr22) have been synthesized and their structures elucidated. The biological activities of the synthesized compounds were investigated, including DPPH radical scavenging activity, inhibition potentials of tyrosinase, α-glucosidase, and cholinesterase enzymes, as well as anticancer activities using lung and brain cancer cell lines, along with Beas2B lung and HC chondrocyte normal cell lines. Among the synthesized compounds, Pz11 exhibited the highest antioxidant activity, while Pz2 showed the strongest α-glucosidase inhibition and tyrosinase enzyme activity. Pyrimidine class compounds demonstrated the highest BChE inhibition, and Pz16 showed the highest AChE inhibition activity. In silico analysis of the compounds, based on in vitro results, indicated that compounds K1 and KAc1 from the K series, Pr1, Pr2, Pr3, Pr20, Pr21, Pr22 from the Pr series, Pz1, Pz2, Pz3 from the Pz series, and KB1, KB2, KB3 from the KB series are quite active both experimentally and theoretically, and are considered suitable for further studies.