Astımlı bireylere uygulanan pranayama solunum tekniğinin astım kontrolü, solunum fonksiyonları ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of pranayama breathing technique on asthma control, pulmonary function and quality of life
Yazar: GÜLYETER ERDOĞAN YÜCE
Danışman: PROF. DR. SULTAN TAŞCI
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Astım = Asthma ; Egzersiz = Exercise ; Hemşirelik = Nursing ; Nefes egzersizleri = Breathing exercises ; Solunum = Respiration ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Solunum tedavisi = Respiratory theraphy ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yoga = Yoga

Özet:
Astım hastalarının birçoğu farmakolojik tedaviye rağmen astım semptomlarını yaşamaya devam etmekte ve bu sebeple tamamlayıcı ve bütünleşik (integratif) uygulamalara yönelmektedir. Bu uygulamalardan biri olan pranayama, solunum temelli bir teknik olup eski bir Hint bilimi olan yoganın parçasıdır. Bu çalışma astımlı bireylere uygulanan pranayama solunum tekniğinin astım kontrolü, solunum fonksiyonları ve yaşam kalitesine etkisini incelenmek amacıyla randomize kontrollü tek kör çalışma olarak yapılmıştır. Çalışmaya 25 pranayama ve 25 relaksasyon grubu olmak üzere toplam 50 hasta alınmıştır. Çalışmanın yapılabilmesi için gerekli etik kurul onayı, kurum izinleri ve bireylerin bilgilendirilmiş gönüllü olurları alınmıştır. Araştırmanın verileri hasta tanıtım formu, Astım Kontrol Testi (AKT), Astım Yaşam Kalitesi Ölçeği (AQLQ), solunum fonksiyon testi (SFT) ve hasta izlem çizelgesi kullanılarak toplanmıştır. Standart tedaviye ek olarak Pranayama grubuna günde bir kez 20 dakika, bir ay süreyle pranayama solunum tekniği, relaksasyon grubuna ise yine aynı süre relaksasyon tekniği uygulamıştır. AKT, AQLQ ve SFT uygulama öncesi ve dört haftalık uygulama süreci sonrası olmak üzere iki kere değerlendirilmiştir. Aynı zamanda hastaların PEF ölçümleri günlük olarak PEF metre ile takip edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Çalışmada uygulama sonrası AKT puanlarının pranayama grubunda relaksasyon grubuna göre daha yüksek olduğu (p<0.05), SFT parametreleri ve PEF değerleri açısından gruplar arasında anlamlı bir fark olmadığı (p>0.05), AQLQ puanları açısından ise pranayama grubunun relaksasyon grubuna göre daha yüksek AQLQ toplam puanı ve alt boyut puanlarına sahip olduğu bulunmuştur (p<0.05). 
Çalışmanın sonucunda pranayama solunum tekniğinin hastaların astım kontrolünü ve astım ile ilişkili yaşam kalitelerini artırdığı, solunum fonksiyon testlerinde ise anlamlı bir iyileşmeye yol açmadığı belirlenmiştir. Bu sonuca göre astım hastalarının semptom kontrolünü sağlamada ve yaşam kalitesini artırmada pranayama solunum tekniğinin kullanımı önerilebilir.

Anahtar Kelimeler: Astım, yoga, nefes egzersizleri, yaşam kalitesi, hemşirelik

Abstract:
Most of the asthma patients prefer complementary and integrative applications as they continue to experience asthma symptoms despite pharmacological treatment. Pranayama, one of these treatments, is a breathing-based technique and is a part of yoga, an ancient Indian science. This study was carried out as randomized controlled single blind study in order to analyze the effect of pranayama breathing technique applied to individuals suffering from asthma on asthma control, pulmonary functions and quality of life. The study comprised 50 patients in total, as 25 patients in pranayama group and 25 patients in control group. The approval of ethics committee, permissions from the institutions, and informed voluntary approval of the individuals were obtained to conduct the research. The data of the research were collected through the application of Asthma Control Test (ACT), Asthma Quality of Life Questionnaire (AQLQ), pulmonary function test (PFT), and patient observation chart. Pranayama breathing technique was applied to pranayama group 20 minutes once a day for four weeks, and relaxation technique was applied to relaxation group similarly in addition to standard treatment. ACT, AQLQ, and PFT were evaluated twice as before and after the one month of application process. Meanwhile, the patients' PEF measurements were followed with individual PEF meter on daily basis. The value of p<0.05 was accepted statistically significant in the data analyses. The study indicated that ACT points in pranayama group were higher than the points in relaxation group (p<0.05), there was not a statistically significant difference between the groups in terms of the parameters of PFT and PEF values (p>0.05), pranayama group had higher AQLQ total point and subcategory points than relaxation group in terms of AQLQ points (p<0.05) after the applications. 
The results of the study showed that pranayama breathing technique increased the asthma control and the quality of life connected with asthma, and did not cause a significant difference in PFTs. Based on this result, the application of pranayama breathing technique in controlling symptoms of asthma patients and in increasing asthma patients' quality of life can be suggested. 

Key Words: Asthma, yoga, breathing exercises, quality of life, nursing