Ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersindeki kimya kavramlarına yönelik metaforik algılarının incelenmesi
Investigation of the metaphoric perceptions of secondary school students on chemistry concepts in science lesson
Yazar: EDA AKÇA
Danışman: PROF. DR. SONER YAVUZ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Kavramsal bilgi = Conceptual knowledge ; Kavramsal öğrenme = Conceptual learning ; Kimya = Chemistry ; Kimya eğitimi = Chemistry education ; Metafor = Metaphor ; Metaforik algı = Metaphorical image ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students

Özet:
Bu araştırmada, ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersindeki kimya kavramlarına yönelik metaforik algılarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden, olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2018-2019 eğitim öğretim yılında, İstanbul ili Ataşehir ilçesinde öğrenim gören 318 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, iki bölümden oluşan bir veri toplama aracı kullanılmıştır. Birinci bölümde, "Atom …… gibidir. Çünkü ……" sorusu, ikinci bölümde ise; "Atom kavramının size hatırlattıklarını çizim yaparak anlatınız." sorusu yer almaktadır. Araştırma için belirlenmiş olan ısı, sıcaklık, yoğunluk, atom, element, bileşik, karışım, asit, baz kavramlarının her biri için örnekte belirtilen şekilde veri toplama araçları oluşturulmuştur. Çalışmada, öğrencilerden elde edilen verilerin çözümlenmesinde ve yorumlanmasında, içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Veriler analiz edilirken kodlama ve eleme, temaların bulunması, kategori geliştirme, geçerlik ve güvenirliğin sağlanması, frekansların hesaplanması ve yorumlanması aşamaları izlenmiştir. Çalışmanın güvenirliğine yönelik, Miles Huberman'nın formülü kullanılmış, araştırmacı ve alan uzmanı arasında ortalama güvenirlik % 90,91 olarak belirlenmiştir. Çalışmada elde edilen verilerin frekans değerleri ve yüzdelik değerleri tablolaştırılmıştır. Veri toplama formunun ilk bölümünde, öğrenciler tarafından geliştirilen metaforlar, ortak özellikleri dikkate alınarak dokuz kavramsal kategori altında toplanmıştır. Bu kapsamda, öğrencilerin kimya kavramları ile ilgili geliştirdiği metaforların, en çok "fen bilimleri terimleri metaforları" kategorisinde yoğunlaştığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Metafor, Kimya Kavramları, Fen Bilimleri Eğitimi, Kavram Öğretimi.

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the metaphoric perceptions of secondary school students towards chemistry concepts in Science course. In this study, phenomonology pattern of qualitative method is used. The study group of the research consists of 318 secondary school students studying in Atasehir district of Istanbul in 2018-2019 academic year. In the study, a data collection tool consisting of two parts was used as data collection tool. In the first part, "Atom is like..…… Because ……", in the second part, "Explain what the concept of Atom reminds you by drawing" questions take place. Data collection tools were created for each of the concepts of heat, temperature, density, atom, element, compound, mixture, acid and base determined for the research as depicted in the example. Content analysis method was used in the analysis and interpretation of the data obtained from the students. While analyzing the data, the stages of coding and elimination, finding themes, developing category, ensuring validity and reliability, calculating and interpreting frequencies were followed. Miles Huberman's formula was used for the reliability of the study and the average reliability between the researcher and the field expert was determined as 90.91 %. Frequency values and percentage values of the data obtained in the study were tabulated. In the first part of the data collection form, the metaphors developed by the students were grouped under nine conceptual categories considering their common characteristics. In this scope, it was determined that the metaphors developed by the students about chemistry concepts were mostly concentrated in the category of science terms metaphors.

Keywords: Metaphor, Chemistry Concepts, Science Education, Concept Teaching.