Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanısı alan çocuk ve ergenlerde sosyal biliş sorunları ve işlevsellik arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between social cognitive problems and functionality in children and adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD)
Yazar: HİLAL KAVAK
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT CEM TARAKÇIOĞLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Empati = Empathy ; Ergenler = Adolescents ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Sosyal biliş = Social cognition ; Zihin kuramı = Theory of mind ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: DEHB tanısı alan çocuk ve gençlerin sosyal biliş yetenekleri değerlendirilerek işlevsellik ile aralarındaki ilişkinin incelenmesi hedeflenmiştir.
Gereç  ve Yöntem: 9-16 yaş arasında,  KOKGB dışında komorbiditesi olmayan ve stimülan dışı psikiyatrik ilaç tedavisi almayan 55 DEHB olgusu ile 47 sağlıklı olgu çalışmaya alınmıştır. Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi–Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli (ÇDŞG–ŞY–DSM–5–T), Gözlerden Zihin Okuma Testi-Çocuk Versiyonu (GZOT) ve İkinci Düzey Yanlış İnanç Testleri (İDYİT) görüşmeci tarafından uygulanmıştır. Ebeveynlerden Sosyodemografik Veri Formu, Turgay Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları için DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği (YDB-TDÖ), Weiss İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği- Ebeveyn Formu (WİBÖ-E) ve Griffith Empati Ölçeği – Anne Baba Değerlendirme Formu doldurmaları istenmiştir. Verilerin analizinde Ki-kare testi, Shapiro-Wilk testi, Mann Whitney U ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık için p<0,05 kabul edilmiştir. 
Bulgular: DEHB grubunda kontrol grubuna göre YDB-TDÖ, WİBÖ-E puanları istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek; Griffith Empati Ölçeği, GZOT ve İDYİT değerleri ise istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulunmuştur. DEHB grubunda WİBÖ-E ile Griffith Empati Ölçeği, GZOT ve İDYİT değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmamıştır.
Sonuç: Literatür ile uyumlu şekilde, DEHB tanısı alanların sosyal biliş ve işlevsellikte zorluklar yaşadıkları görülmüştür. Fakat DEHB grubunda sosyal biliş becerileri ile işlevsellik arasında ilişki saptanmamıştır. Sonuçlarımız DEHB tedavisinde sadece belirtilerde düzelmenin değil işlevsellik ve sosyal biliş gibi diğer önemli hedeflerdeki değişimlere yönelik müdahaleleri de içeren bütüncül tedavi yaklaşımını desteklemektedir. Çalışmamızın geniş örneklemli ve komorbiditeleri de içeren DEHB gruplarında gelecekte yapılacak çalışmalar için basamak görevi yapacağı düşünülmektedir. 

Anahtar Sözcükler: İşlevsellik, Zihin Kuramı, Empati

Abstract:
Aim of Study: It was aimed to evaluate the social cognition skills of ADHDs and to examine their relationship with functionality.
Material and Method: 55 ADHD cases aged between 9 and 16 years, had no comorbidities other than oppositional defiant disorder (ODD), and were not treated with non-stimulant psychiatric medication, and 47 cases without a psychiatric diagnosis were included in the study. Kiddie Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia Present and Lifetime Version (K-SADS-DSM-5-T), Reading the Mind in the Eyes Test-Child Version (RMET) and Second-Order False Belief (SOFB) were administered by the interviewer. Sociodemographic Data Form, Turgay DSM-IV- Disruptive Behavioral Disorders Rating Scale (T-DSM-IV-S), Weiss Functioning Impairment Rating Scale-Parent Form (WFIRS-P) and Griffith Empathy Scale-Parent Evaluation Form has been requested from parents. In the analysis of data; Chi-square test, Shapiro-Wilk test, the Mann Whitney U test and Spearman correlation analysis was used. p<0,05 was accepted for statistical significance. 
Results: In the ADHD group, the T-DSM-IV-S and WFIRS-P scores were  significantly higher; on the other hand, Griffith Empathy Scale, RMET and SOFB values were found significantly lower. In the ADHD group, no statistically significant correlation was found between the WFIRS-P and the Griffith Empathy Scale, RMET and SOFB values.
Conclusion: No relationship was found between social cognition skills and functionality in the ADHD group. Our results support a holistic treatment approach that includes interventions for functioning and social cognition in addition to improvement in symptoms. It is thought that our study will lead to further studies including comorbidities in ADHD groups.

Keywords: Functionality, Theory of Mind, Empathy