Otizm spektrum bozukluğu riski taşıyan çocukların annelerine uygulanan oyun destek programının etkililiğine yönelik annelerin görüşlerinin incelenmesi
Analysis of the moms 'opinions on the effectiveness of the play support program applied to the mothers of children at risk of autism spectrum disorders
Yazar: ELİF NUR TAZEGÜL
Danışman: PROF. DR. MÜDRİYE YILDIZ BIÇAKÇI
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Davranış = Behavior ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Etkileşimli oyun = Interactive play ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Sembolik oyun = Symbolic game ; Türk çocukları = Turkish children ; Yetersizliği olan çocuklar = Children with disabilities

Özet:
Bu araştırmada 18-42 ay aralığında Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) riski taşıyan çocukların annelerine uygulanan oyun destek programının (ODP) etkililiğine yönelik annelerin görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, İstanbul ili Avrupa yakası Şişli ilçesinde bulunan özel bir çocuk nöroloji kliniğine 2020 Ocak ile Mart ayları arasında başvuran, 10 OSB riski taşıyan çocuk ve anneleri oluşturmaktadır. Araştırmaya katılım gönüllülük esasına dayalı olarak sağlanmıştır. Hem nicel hem nitel olarak planlanan araşıtma "karma yöntem" ile desenlenmiştir. Uygulama öncesinde ve sonrasında nicel veriler, uygulama sonrasında ise nitel veriler toplamıştır. Tek grup ön test- son test modeline göre, çocukların otizm dereceleri ve gelişimsel düzeyleri arasında anlamlı bir fark olup olmadığına bakılmıştır. Çalışmanın nicel boyutu kapsamında çalışmaya dahil edilecek çocukların otizm risklerini belirlemek için Çocukluk Çağı Otizm Derecelendirme Ölçeği (CARS), genel gelişim düzeylerine ilişkin bilgi almak için ise DENVER Gelişimsel Tarama Envanteri II (DENVER II) kullanılmıştır. Nitel boyutu kapsamında ise, annelerin uygulanan oyun destek programının etkililiğine yönelik görüşleri Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu aracılığıyla incelenmiştir. Bu süreçte anneler ile ortalama 30 dakika yüz yüze görüşmeler yapılarak formun içerdiği sorulara yönelik alınan tüm cevaplar bilgisayara aktarılmıştır. Annelerin görüşmelerinden elde edilen kayıtlar, kodlar ve alt kodlar şeklinde içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. İçerik analizi yöntemi; sözel, yazılı ve diğer materyallerin sistematik ve nesnel bir şekilde incelenmesine imkan sağlayan, elde edilen yazılı verilerin temel içeriklerinin ve içerdikleri mesajların özetlenip belirtildiği bilimsel yaklaşımdır. Araştırmadan elde edilen bulgular ışığında, OSB riski taşıyan çocukların annelerine oyun destek programının etkililiğine yönelik annelerin olumlu görüş belirttikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bununla beraber 12 hafta boyunca haftada 1/2 kez uygulanan oyun destek programının, 3 aylık izlem sürecinin sonunda elde edilen OSB riski taşıyan çocukların CARS ve DENVER II sonuçları da çocuklarda bu programın etkili olduğunu göstermiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the mothers' views on the effectiveness of the play support program (ADP) applied to the mothers of children with the risk of Autism Spectrum Disorder (ASD) between the ages of 18-42 months. The study group of the study consists of 10 children and mothers at risk of ASD who applied to a private pediatric neurology clinic located in Şişli, the European side of Istanbul, between January 2020 and March. Participation in the research was provided on a voluntary basis. The research, which was planned both quantitatively and qualitatively, was designed with the "mixed method". Quantitative data were collected before and after the application and qualitative data after the application. According to the single group pretest-posttest model, it was examined whether there was a significant difference between the autism degrees and developmental levels of the children. In the quantitative dimension of the study, Childhood Autism Rating Scale (CARS) was used to determine the autism risks of the children to be included in the study, and the DENVER Developmental Screening Inventory II (DENVER II) was used to obtain information about their general developmental levels. In the qualitative dimension, mothers' opinions about the effectiveness of the applied play support program were examined through the Semi-Structured Interview Form. During this process, face-to-face interviews were made with the mothers for an average of 30 minutes, and all the answers to the questions contained in the form were transferred to the computer. The records obtained from the interviews of the mothers were evaluated by content analysis method in the form of codes and sub codes. Content analysis method; It is a scientific approach that enables the systematic and objective examination of verbal, written and other materials, summarizing and expressing the basic contents of the written data and the messages they contain. In the light of the findings obtained from the study, it was concluded that the mothers expressed positive opinions about the effectiveness of the play support program for the mothers of children with ASD risk. In addition, CARS and DENVER II results of children at risk of ASD obtained at the end of the 3-month follow-up period of the play support program implemented 1/2 times a week for 12 weeks showed that this program was effective in children.