Câmî divanı inceleme-metin-indeks
Câmî's divan analysing-text-index
Yazar: KADİR UZUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBU BEKİR SIDDIK ŞAHİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Divanlar = Divans ; El-Cami = El-Cami ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türkçe divan = Turkish divan ; Şairler = Poets ; Şiir = Poem

Özet:
Câmî Divanı İnceleme-Metin-İndeks adlı bu yüksek lisans çalışmasının konusu, Türk Dil Kurumu Kütüphanesi 779 numarada kayıtlı bulunan Câmî Divanı'dır. Çalışma, bu eserin çeviri yazılı metninin oluşturulması, şekil ve içerik açısından incelenmesi, müellifinin hayatı, eserleri, edebî kişiliği ve dil kullanımının tespiti ile dilbilgisi kurallarına uygun (gramatikal) indeksinin hazırlanması aşamalarından oluşmaktadır.
XVI. yüzyıl şairlerinden Câmî; Mısır ve İstanbul'da yaşamış, çeşitli memurluk vazifelerinde bulunmuş Câmî-i Rûmî ve Câmî-i Mısrî olarak da tanınmış ve divan tertip etmiş bir şairdir.
Giriş, üç bölüm ve indeksten oluşan bu çalışmanın Giriş bölümünde XVI. yüzyılın tarihî gelişmelerinin divan edebiyatı şairleri üzerindeki etkisi, onların yetişmesine katkısı üzerinde durulmuştur. İlk bölümde şair, ikinci bölümde eseri tanıtılmaya çalışılmıştır. Şairin eserleri ile hakkında kaynaklarda yer alan bilgiler karşılaştırılarak edebî kişiliği ile divan şiiri geleneği içerisindeki yeri ortaya konmuştur. Üçüncü bölümde ise eserin çeviri yazılı metni hazırlanmıştır. Son olarak Câmî Divanı'nın dil bilgisi kurallarına uygun indeksi şairin yaşadığı dönemin Türkçesi göz önünde bulundurularak oluşturulmuştur.
Varlığı hakkında bugüne kadar net bir bilgi ifade edilemeyen Câmî Divanı bu çalışma ile bilim dünyasına tanıtılmış, Câmî hakkında kaynaklardaki çelişkili bilgiler açığa kavuşturulmuştur. Ayrıca Türk edebiyatında Câmî mahlaslı şairler karşılaştırılmış, çalışmanın konusunu oluşturan şairin hayatı tam olarak ortaya konmuştur.

Abstract:
The subject of this master thesis, called Câmî's Divan, Analysing-Text-Index, is the manuscript of Câmî's Divan which is registered with number 779 in the library of Turkish Language Institution. The study consist of transcription, analysing the text in terms of from and content, life of the poet, his works and literary identity, his narrative style and grammatical index of the text which is prepared according to grammar rules.
Câmî, as one of the 16th century poets, has lived in Egypt and Istanbul and worked in various positions as a officer. He has been also known as Câmî-i Rûmî and Câmî-i Mısrî and collected his poems in his Divan.
The study is composed of introduction, three following chapters and index. In the introduction, the study emphasizes the effects of the historical events of 16th century on the poets of divan literature and their developments. The poet Câmî and his Divan is introduced in the following chapters respectively. It has been tried to identify the literary personality of the poet and his place in the tradition of divan poetry by comparing his works with the informations about him in the sources. Finally, index of the Câmî's Divan, which is prepared according to grammar and by taking into consideration of the Turkish language of the time of the poet, is presented.
With this study, Câmî's Divan whose existence has not been mentioned clearly by now is introduced to the science of literature and contradictory informations about Câmî in the sources are clarified. Additionally, the poets with the pseudonym Câmî in the Turkish literature are compared and complete biography of the poet who is the subject of this study is presented.