Türk iş hukukunda asıl işveren alt işveren ilişkisi ve belediyelerde alt işverenlik uygulaması
Primary employer and sub-employer relationship in Turkish labour law and sub-employer relationship of municipalities
Yazar: İLBARS SEVİ
Danışman: PROF. DR. NURŞEN CANİKLİOĞLU
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Alt işveren = Subcontractor ; Belediyeler = Municipalities ; Kamu ihalesi = Public bidding ; Kamu kuruluşları = Public institutions ; Muvazaa = Simulation ; İhale = Tender ; İşveren = Employer

Özet:
4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin 6. fıkrasıyla tanımlanan ve şartları belirtilen, 7. fıkrası ile de birtakım ölçütler getirilerek yaptımı öngörülen asıl işveren alt işveren ilişkisi, uygulamada hem özel sektör işvereni hem de kamu kurum ve kuruluşları yönünden sıklıkla başvurulan esnek çalışma yöntemlerinden ve üçlü iş ilişkilerinden biridir. Ülkemizde uzun bir süredir uygulanan ancak 4857 sayılı Kanun döneminde sıkı koşullara bağlanan alt işverenlik ilişkisi zaman içinde bazı değişikliklere tabi tutulmuştur. Kanun koyucunun, özellikle 1475 sayılı Kanun döneminde yaşanan kötüniyetli uygulamalara bir tepki niteliğinde asıl işveren alt işveren ilişkisinin kapsamını daraltması uygulamada bazı sorunlara sebep olduğu için işverenler yönünden kapsam sürekli genişletilmeye çalışılmıştır. Özellikle, kamu kurum ve kuruluşlarının işçilik maliyetleri açısından bir çare olarak gördüğü alt işverenlik uygulamaları, yasal düzenlemeleri aşacak şekilde uygulama alanı bulmuştur. Bu nedenle de, Anayasamızda öngörülen eşitlik ilkesine ve uluslararası sözleşmelerde ülkemiz tarafından kabul edilen diğer ilkelere aykırı bir şekilde kamu kurum ve kuruluşları için söz konusu sınırlamalar kaldırılmıştır. Bu hususta, hem İş Kanunu'nun 2. maddesine yeni fıkralar eklenmiş hem de özel kanunlarda hükümler sevk edilmiştir. Ancak, getirilen her bir düzenleme öğretide görüş ayrılıklarına neden olmuş, yargı kararlarında ise çelişkili hükümler çıkmasına sebebiyet vermiştir. Dolayısıyla, özellikle işçilik maliyetleri düşünülerek tesis edilmeye çalışılan ancak çoğunlukla Kanunun öngördüğü koşullara uymayan asıl işveren alt işveren ilişkilerine çeşitli yasal düzenlemelerle meşruiyet kazandırılmaya çalışılmışsa da, ilişkinin koşulları gözetildiğinde kanun koyucunun ilk baştaki iradesini yansıtmayan yeni düzenlemeler müesseseyi oldukça yıpratmıştır. Çalışmamızda ise, ilk önce asıl işveren alt işveren ilişkisi irdelenmeye çalışılmış, daha sonra kamu kurum ve kuruluşları ve özellikle bu ilişkinin en çok söz konusu olduğu belediyeler açısından öngörülen hükümler, asıl işveren alt işveren ilişkisi müessesesiyle ilişkilendirilerek değerlendirilmiştir. Bu kapsamda hem öğretideki görüşlerden hem de Yargıtay kararlarından yararlanılmıştır.

Abstract:
The primary employer and sub-employer relationship, the definition and provisions of which are articulated in Labour Law no. 4857 Article 2 Paragraph 6 and the sanctions of which are extrapolated through certain criteria in Article 7, is one of the most preferred flexible working methods and one of the three-party employment relationships that is frequently used in practice by both the private sector employers and the public institutions and organizations. The sub-employer relationship, which has been used in our country for a long time but was subject to strict conditions during the period of Law No. 4857, has undergone some changes over time. The lawmaker's attempts at narrowing down the scope of primary employer and sub-employer relationship as a reaction to practices in bad faith has not translated to practice, so the scope of the relationship has been constantly subjected to expansion efforts in favor of the employers. Especially in the public institutions and organizations, the sub-employer practices which are regarded as a way to cut the labor costs, have not been contained within the narrow-cut regulations. Because of this, the checks and balances set forth for the public institutions and organizations have been eased in spite of the principle of equality recognized in our Constitution as well as other principles entrenched in international agreements. In this regard, new clauses have been added to Article 2 of the Labour Law and provisions have been introduced to special statutes. Yet with introduction of each new regulation, differences in opinion arose within the doctrine and contradictory judgements were rendered in practice as well as in verdicts. Thus, even though the lawmaker attempted to legitimize the primary employer and sub-employer relationship, which has been established with a special consideration to labor costs but does not for the most part abide by the provisions stipulated in the law with regards to the terms of the relationship, the new regulations that do not reflect the initial will of the lawmaker have greatly eroded the institution of primary employer and sub-employer relationship. This study first attempts to examine the primary employer and sub-employer relationship, then analyzes the provisions stipulated for the public institutions and organizations, with a special regard to municipalities where this relationship is prevalent the most, in relation to primary employer and sub-employer relationship. In this context, both the opinions in the doctrine and the Supreme Court judgements were used.