Tip 2 diyabet hastalarında anksiyete profili, anksiyetenin diyabet regülasyonu ve D vitamini ile ilişkisi
Anxiety profile in patients with type 2 diabetes, the relationship of anxiety with diabetes regulation and vitamin D
Yazar: ERAY ERGE
Danışman: DOÇ. DR. MÜJGAN GÜRLER
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Sağlık anksiyetesi = Health anxiety

Özet:
Giriş: En yaygın metabolik bozukluklardan biri olan Tip 2 Diabetes Mellitus (T2DM), sık görülen kronik bir hastalık olup anksiyete birlikteliği oranı genel populasyona göre daha fazladır. Buna rağmen mevcut durum gözden kaçabilmekte ve tedavisi de atlanabilmektedir. Bu durum da hastanın diyabete yönelik tedavi sürecini olumsuz etkileyebilmektedir. Bu çalışmada, T2DM hastalarında anksiyete düzeylerinin görülmesi ve kan şekeri regülasyonu ile vitamin D düzeyinin anksiyete üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi hedeflenmiştir.
Materyal-metot: Çalışmamıza 18-65 yaş aralığında, 69 komorbiditesi olmayan Tip 2 Diabetes Mellitus hastası ve 70 sağlıklı kontrol grubu dahil edildi. Tip 2 Diyabetes Mellitus dışında akut ya da kronik hastalığı  olanlar, gebeler, son 6 ay içinde psikolojik travma öyküsü olanlar, son 6 ay içinde D vitamini ve geçmişinde psikojenik ilaç kullanım öyküsü bulunanlar çalışmaya dahil edilmedi. Araştırmada, veri toplama aracı olarak Sosyodmeografik Özellikle Formu, Klinik Veriler Formu ve Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği'nden oluşan anket formu kullanılmıştır. İstatiksel analizde tanımlayıcı istatistik, kikare testi, Fisher'in kesin ki-kare testi, Spearman ve Pearson korelasyon analizi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis varyans analizi kullanılmıştır. Tip 2 DM tanısı ve kontrol grup arasında ilişkili bağımsız risk faktörleri ki-kare ve Whitney U testi  ile belirlenerek Binary Lojistik Regresyon Analizi yapılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma için gerekli izinler ve etik onay alınmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza, vaka grubuna Tip 2 diyabet tanısı olan 69 ve kontrol grubuna 70 olmak üzere toplam 139 kişi katıldı. Çalışmaya katılan Tip 2 diyabet hastalarının yaş ortalaması 51,67±8,48 yıldı ve %53,62'si kadındı. Araştırmada diyabet hastalarının %36,23'ünün HbA1c düzeylerinin regüle (<%7) olduğu ve %12,9'unun vitamin D düzeyinin yeterli olduğu görüldü. Araştırmaya katılan Tip 2 diyabet hastalarının HbA1c değerlerinin regüle olma durumuna göre anksiyete düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Ancak çalışmaya dahil edilen tüm katılımcılar göz önüne alındığında anksiyete düzeyi normal olanların HbA1c düzeyi hafif-çok ileri anksiyete düzeyine sahip olanlardan düşük olarak belirlendi. Anksiyete ve HbA1c düzeyleri arasında pozitif yönlü, orta dereceli istatistiksel anlamlı düzeyde korelasyon saptandı. Çalışmaya katılan hastaların vitamin D düzeylerine göre de anksiyete düzeyleri arasında anlamlı fark yoktu (p>0,05). Çalışmada katılımcılardan anksiyete düzeyi hafif-çok ileri olanların glukoz değeri istatistiksel anlamlı düzeyde yüksek saptandı (p<0,01). Tüm katılımcılardan vitamin D düzeyi  <10 altında olanların anksiyete düzeyinin normalin üzerinde olması D vitamini >10 üzerinde olanlara göre anlamlı şekilde daha yüksekti (p<0,05). Vitamin D düzeyi 10'un altında olanların 10-20 arasında ve 20'den fazla olanlara göre glukoz seviyesi anlamlı derecede daha yüksekti (p<0,01). Katılımcılardan HbA1c'si 7'nin altında olanların Vitamin D düzeyi HbA1c'si 7-10 arasında olanlardan istatistiksel anlamlı düzeyde yüksek saptandı (p<0,01). Depresyon Anksiyete Stres Skalasına göre diyabet hastalarının %23'ü normal, %16,5 hafif düzeyde anksiyete, %4,3 orta düzeyde anksiyete , %5,8'i ileri-çok ileri düzeyde anksiyete olarak saptanmıştır. Diyabet hastalarının anksiyete düzeyi ve puanları sağlıklı kontrol grubundan anlamlı şekilde daha yüksekti (p<0,01). 
Sonuçlar: Diyabet hastalarında anksiyete daha sık görülmekle birlikte vitamin D eksikliği de daha belirgindir. Bu nedenle T2DM'li hastalar polikinik kontrollerinde her iki açıdan da mutlaka ele alınmalıdır. Diyabet hastalarında hem vitamin D hem de anksiyete nedenlerini anlamaya yönelik çalışmalar ile bu konuda yapılacak müdahale alanları belirlenebilir.
ANAHTAR KELİMELER: Diabetes Mellitus, Anksiyete, D Vitamini, DASS-21, Depresyon

Abstract:
Introduction: Type 2 Diabetes Mellitus (T2DM), one of the most common metabolic disorders, is a common chronic disease and the rate of comorbidity of anxiety is higher than the general population. Despite this, the current situation can be overlooked and its treatment can be skipped. This situation may adversely affect the treatment process of the patient for diabetes. In this study, it was aimed to detect anxiety levels in T2DM patients and to evaluate the effect of blood glucose regulation and vitamin D level on anxiety.
Material-method: In our study, 69 patients with Type 2 Diabetes Mellitus without comorbidity and 70 healthy controls were included in the age range of 18-65 years. Those with acute or chronic diseases other than Type 2 Diabetes Mellitus, pregnant women, those with a history of psychological trauma in the last 6 months, and those with a history of Vitamin D and psychogenic drug use in the last 6 months were not included in the study. In the research, a questionnaire consisting of Sociodemeographic Particular Form, Clinical Data Form and Depression Anxiety Stress Scale was used as data collection tool. Descriptive statistics, chi-square test, Fisher's exact chi-square test, Spearman and Pearson correlation analysis, Mann Whitney U test, Kruskal Wallis analysis of variance were used in statistical analysis. Binary Logistic Regression Analysis was performed by determining the independent risk factors between the diagnosis of Type 2 DM and the control group by chi-square and Whitney U test. Significance level was accepted as p<0.05. Necessary permissions and ethical approval were obtained for the research.
Results: A total of 139 people, 69 of whom were diagnosed with Type 2 diabetes in the case group and 70 in the control group, participated in our study. The mean age of Type 2 diabetes patients participating in the study was 51.67±8.48 years and 53.62% were women. In the study, it was observed that 36.23% of the diabetic patients had regulated HbA1c levels (<7%) and 12.9% had sufficient vitamin D levels. There was no statistically significant difference between anxiety levels of Type 2 diabetes patients who participated in the study, according to their HbA1c levels being regulated. However, considering all the participants included in the study, the HbA1c level of those with normal anxiety levels was determined to be lower than those with mild to severe anxiety. A positive, moderate, statistically significant correlation was found between anxiety and HbA1c levels. There was no significant difference between anxiety levels according to vitamin D levels of the patients participating in the study (p>0.05). In the study, the glucose level of the participants whose anxiety level was mild-very advanced was found to be statistically significantly higher (p<0.01). Of all the participants, those with a vitamin D level below <10 had a higher than normal anxiety level compared to those with a Vitamin D level above 10 (p<0.05). Vitamin D those with a level below 10 had a significantly higher glucose level than those with a level between 10-20 and more than 20 (p<0.01). Vitamin D levels of participants with HbA1c below 7 were found to be statistically significantly higher than those with HbA1c between 7-10 (p<0.01). According to the Depression Anxiety Stress Scale, 23% of the diabetic patients were found to be normal, 16.5% mild anxiety, 4.3% moderate anxiety, 5.8% severe-very severe anxiety. Anxiety levels and scores of diabetic patients were significantly higher than the healthy control group (p<0.01).
Conclusions: Anxiety is more common in diabetic patients. In addition, vitamin D deficiency is more pronounced. Therefore, patients with T2DM should be considered in both aspects in their outpatient clinic controls. With studies to understand both vitamin D and the causes of anxiety in diabetic patients, intervention areas can be determined in this regard.
Keywords: Diabetes Mellitus, Vitamin D, Anxiety, DASS-21, Depression