Lojistikte taşıma modu seçim kararına etki eden faktörlerin analizi
Analysis of factors that affect transport mode choice decision in logistics
Yazar: DUYGU BİLKEN ÜNLÜ
Danışman: DOÇ. DR. ÖMÜR TOSUN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ulaşım = Transportation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Lojistik = Logistics ; Lojistik hizmetler = Logistic services ; Lojistik sektörü = Logistic sector ; Rekabet = Competition ; Taşıma = Transport ; Taşıma modu = Transport mode ; Taşımacılık = Transportation

Özet:
Günümüzde rekabet koşulları globalleşeme ile birlikte sürekli artmaktadır. Ulusal ve uluslararası rekabet ortamında ayakta kalmak isteyen firmalar lojistik stratejilerine başvurmuştur. Lojistik faaliyetler firmaların farklı pazara kolay ulaşmasında, üretim maliyetlerinin azaltılmasında, üretim kaynaklarının etkin kullanılmasında, dağıtım stratejilerini geliştirmesinde, stok kontrolünü sağlamasında, ürün teslimatlarını daha hızlı gerçekleştirmesinde, müşteri odaklı hizmetlerin sunulmasında ve ürünün taşınması sırasında oluşabilecek hasar riskini minimuma indirgemesi gibi birçok konuda firmalara katma değer sağlamaktadır. Lojistik faaliyetlerin başarılı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi bazı seçim süreçlerine bağlıdır. Bu süreçlerden birisi de taşıma modu seçimidir. Bir taşıma aracının performansı, bir şirketin tüm lojistik işlevinin etkililiğini ve verimliliğini etkilemektedir. Bununla birlikte, taşıma modu seçimi pek çok firma için hem rekabet üstünlüğü sağlamak hem de sürdürülebilir büyüme için oldukça önemlidir. Bu nedenle, taşıma modu seçim sürecinin doğru bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için birçok kriterin belirlenmesi ve analiz edilmesi ayrıntılı bir çerçeve gerektirmektedir. 
Çalışmanın amacı, lojistik faaliyetlerinde verimli ve doğru taşıma modunun seçilmesine etki eden kriterler arasındaki ilişkilerin ortaya çıkarılmasıdır. Bu çalışmada Antalya Bölgesinde yer alan mobilya bileşenleri sektöründe uluslararası alanda hizmet veren bir firmanın taşımacılık modu seçiminde tercih ettiği kriterler incelenmiştir. Çalışmada öncelikle ISM (Yorumlayıcı Yapısal Modelleme) ile kriterler arasındaki ilişki düzeyi incelenerek, daha sonra MICMAC (Çapraz Etki Matrisi Çarpımının Sınıflandırmaya Uygulanması) yöntemi ile de kriterler özerk, bağımlı, bağlantılı ve bağımsız faktörler olmak üzere dört gruba ayrılarak aralarındaki etki dereceleri ve bağımlılık ilişkileri analiz edilmiştir.
Çalışmada, lojistik faaliyetlerinde taşıma modunun seçim süreci konusuna önemle değinilmiştir. Çalışmanın teorik kısmında; lojistiğe, lojistiğin temel faaliyetlerine, ulusal ve uluslararası lojistik sektörünün durumuna, lojistik ve taşımacılık arasındaki öneme, taşıma modlarına ve taşıma modu seçim sürecini etkileyen kriterlere yer verilmiştir. 
Yapılan çalışmanın sonucunda, Lojistik Kaynaklı Müşteri Şikayet Sayısı, Taşıma Maliyeti, Taşınan Ürün Kapasitesi ve Nakliye Seferlerini Sıklığı kriterlerinin ISM hiyerarşisinin en üstünde bulunduğu, bu dört kriterin taşıma modu seçim sürecinin etkililiği ve taşıma faaliyetlerinin verimliliğini etkileyen en önemli kriterler olduğu, Yükleme, Depolama, Boşaltma Süreçlerindeki Harcanan Zaman ve Farklı Ebatta/Ağırlıkta Ürünleri Taşıyabilme Esnekliği kriterlerinin ISM hiyerarşisinin en alt seviyesinde bulunduğunu ve taşıma modu seçiminde firma uzmanlarının dikkat ettiği kriterler arasında yer aldığı anlaşılmıştır.
MICMAC analizinden ise Ambalajlama, Farklı Ebatta/Ağırlıkta Ürünleri Taşıyabilme Esnekliği, Zaman Çizelgesinin Değişebilirliği, Taşınan Ürün Sayısında Esneklik, Taşıma Sürecinde Oluşabilecek Hasar, Zarar ve Çalıntı Riski, Lojistik Kaynaklı Müşteri Şikayet Sayısı, Hizmetin Tutarlılığı ve Ortalama Hizmet Süresi kriterlerinin özerk birer kriter olduğu ve bu kriterlerin sistemden etkilenmediği gözlemlenmiştir. Nakliye Seferlerinin Sıklığı ve Taşınan Ürün Kapasitesi kriterlerinin birer bağımlı faktör olduğu ve sisteme güçlü bir şekilde bağlı oldukları gözlemlenmiştir. Rotada Esneklik, Teslimat Noktasında Esneklik, Taşıma Maliyeti, Elleçleme Maliyeti, Depo Maliyeti kriterleri bağlantılı faktörleri oluşturduğunu ve bu kriterlerin kendileri de olmak üzere diğer kriterleri etkilediği anlaşılmıştır. Ulusal ve Uluslararası Rotalar ve Yükleme, Depolama, Boşaltma Süreçlerindeki Harcanan Zaman kriterlerinin birer bağımsız faktör olduğu ve diğer kriterler üzerinde etkilerinin olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Nowadays, globalization has increased the competition rate. Companies that want to survive in national and international competitive environment resorted to logistics strategies. Logistics activities provide added value to companies such as; easy access to markets, reducing production costs, improving distribution strategies, ensuring the stock control, improving the fast product delivery, serving consumer-oriented service and minimizing the damage of products during transportation. Successful execution of logistics activities depends upon important selection processes. One of them is the selection of transport mode. The performance of the transportation vehicle can affect the productivity and efficiency of the firm's logistics strategy. 
Furthermore, transport mode choice is crucial for many companies to provide the competitive advantage and sustainable growth. For this reason, the process of identifying and reviewing many criteria for the correct selection of the transport mode requires a detailed framework.  
	The aim of this study is to find out the relationships between the criteria which affect the efficiency and choice of correct transport mode in logistics activities. In this context, one of the biggest furniture component producer company in Antalya's freight mode selection criteria were analyzed. Firstly, the relation level between the criteria is examined with ISM (Interpretive Structural Modeling), then the criteria are divided into 4 groups as autonomous, dependent, linkage and independent factors to analyze to impact degrees and dependency relationships between the criteria with MICMAC (Cross-Impact Matrix Multiplication Applied to Classification) method.
	In this study, the importance of the selection process of the transportation mode in logistics activities has been emphasized and knowledge of the logistics, basic activities of logistics, situation of the national and international logistics industry, important differences between logistics and transportation, transportation mode and the criteria which are effectively the choice transportation mode process were mentioned in the theoretical part.
	As results of the study, Number of Customer Complaints from Logistics, Carrying Cost, Carrying Product Capacity and Frequency of Freight Forwarding are located at the top of the ISM hierarchy. Therefore, it is understood that these four criteria are the most important criteria affecting the efficiency of a transport mode selection process and the efficiency of transport activities. Spent Time in Loading, Storage, Unloading Processes and Flexibility of Moving Products in Different Sizes / Weights criteria are located at the bottom of the ISM hierarchy. It has been understood that these criteria are among the criteria that the company specialists pay attention to when choosing the mode of transportation. 
It is understood that from MICMAC analysis: Packaging, Flexibility of Moving Products in Different Sizes / Weights, Flexibility in Number of Moved Products, Changeability of Timeline, Service Consistency, Risk of Loss, Damage and Stolen Risks in Transportation Process, Number of Customer Complaints from Logistics and Average Service Time are autonomous factors and they are not affected by the system. Carrying Product Capacity and Frequency of Freight Forwarding criteria are dependent factors and they are deeply linked with the system. Flexibility on Route, Flexibility on Delivery Point, Transportation Cost, Handling Cost and Warehouse Cost are linkage factors. These factors affect themselves as well as other factors. Spent Time in Loading, Storage and Unloading Processes and National and International Route are independent factors and these criteria have to impact on other criteria.