Ak Parti döneminde Türkiye-Afganistan ilişkileri
Turkey in the Ak Parti era -Afghanistan relations
Yazar: SHUJAUDDIN KARVANBASHI
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN ELİKÜÇÜK YILDIRIM
Atılım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
11 Eylül 2001'de ABD'deki terör saldırılarından sonra, dünyada bir takım 
jeopolitik değişim yaşanmıştır. Saldırıların faili olarak bilinen El Kaide terör 
örgütünün Taliban hareketi ile ittifak halinde olması, Afganistan'ı ilk hedef haline 
getirmiştir. Ardından 7 Ekim 2001'de ABD'nin öncülüğünde yapılan askeri 
müdahale ile Taliban örgütü yıkılmıştı. Afganistan'da 11 Eylül 2001 sonrasında 
yaşanan gelişmeler sırasında Türkiye'de AK Parti siyasal iktidarı ele geçirmiş ve tek 
başına iktidar olmuştur. Dolayısı ile "AK Parti Döneminde Türkiye – Afganistan 
İlişkileri" adı altında ele alınan bu çalışmanın ana muhtevasını, Türkiye'nin 
olaylardan sonraki tutumu, Afganistan ile olan siyasi, ekonomik, askerî ve kültürel 
ilişkileri oluşturmaktadır. Bu çerçevede Türkiye NATO kapsamında iki kez 
üstlendiği ISAF komutası ve NATO Kıdemli Sivil temsilciliği görevi ile 
Afganistan'daki uluslararası güçler bağlamında layığı ile kendi görevini yerine 
getirdiği gibi, TİKA, Maarif Vakfı, Yunus Emre Enstitüsü, Türk Kızılay'ı ve diğer 
sivil toplum kuruluşları ile bireysel olarak da Afganistan'da ciddi çalışmalar 
yapmıştır. Bu çalışmaların mahiyetinin akademik ortamda işlenmesi, Türkiye'nin 
Afganistan'daki faaliyetlerinin gelecek nesillere aktarılması açısından son derece 
önemlidir. Bu çalışma literatür tarama yöntemi ve yapılan röportajlara 
dayanmaktadır. Yapılan araştırmalar, raporlar, bilimsel makaleler ve kitapların 
yanında gazete haberleri ile internet sayfalarından da yararlanılmıştır. Bunun yanında 
farklı dönemlerde Afganistan'da görev yapan diplomatlar ve diğer kuruluş üyeleri ile 
söyleşiler de gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada ilk olara Afganistan hakkında genel 
bilgiler verilmiş ve daha sonra tarihsel süreçte Türkiye - Afganistan ilişkileri ele 
alınmıştır. Son olarak da 11 Eylül gelişmeleri ve AK Parti döneminde Türkiye – 
Afganistan ilişkileri incelenmiştir.

Abstract:
After the terrorist attacks in the USA on September 11, 2001, some 
geopolitical changes took place in the world. The Al Qaeda terrorist organization, 
known as the perpetrator of the attacks, is in alliance with the Taliban movement, 
making Afghanistan the first target. Then, on October 7, 2001, the Taliban 
organization was destroyed by the military intervention led by the USA. During the 
developments in Afghanistan after September 11, 2001, the AK Party seized political 
power in Turkey and became the sole ruler. Therefore, the main content of this study, 
which is discussed under the name of "Turkey - Afghanistan Relations during the 
AK Party Era", consists of Turkey's attitude after the events and its political, 
economic, military and cultural relations with Afghanistan. In this context, Turkey 
has fulfilled its duty in the context of international forces in Afghanistan, as the ISAF 
command and NATO Senior Civilian representative, which it has undertaken twice 
within the scope of NATO, as well as individually with TIKA, Maarif Foundation, 
Yunus Emre Institute, Turkish Red Crescent and other non-governmental 
organizations. He also carried out serious work in Afghanistan. Processing the nature 
of these studies in an academic environment is extremely important in terms of 
transferring Turkey's activities in Afghanistan to future generations. This study is 
mostly based on the literature review method and interviews. In addition to the 
research, reports, scientific articles and books, newspaper news and internet pages 
were also used as necessary. In addition, interviews were held with diplomats and 
other organization members who served in Afghanistan at different periods. In terms 
of structure, this study first gave general information about Afghanistan and then 
Turkey-Afghanistan relations in the historical process were discussed. Finally, the 
developments of September 11 and Turkey-Afghanistan relations during the AK 
Party period were examined.