Barınak köpeklerinde solunum yolu enfeksiyonlarının klinik, bakteriyolojik analizi ve antibakteriyel tedavi seçeneklerinin belirlenmesi
Clinical and bacteriological analysis of respiratory tract infections and determination of antibacterial treatment modalities in sheltered dogs
Yazar: SERKAN İRFAN KÖSE
Danışman: PROF. DR. MEHMET MADEN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Etyoloji = Etiology ; Hayvan barınakları = Animal housisng ; Köpek hastalıkları = Dog diseases ; Köpekler = Dogs ; Solunum yolları enfeksiyonları = Respiratory tract infections ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; İlaç alerjisi = Drug hypersensitivity ; İlaçlara direnç = Drug resistance

Özet:
Bu araştırmanın amacı, barınak köpeklerinde solunum yolu enfeksiyonlarının klinik, bakteriyolojik analizi ve antibakteriyel tedavi seçeneklerinin belirlenmesidir.  Bu çerçevede solunum yolu hastalığı belirtileri, klinik skorlandırma ile standardize edilerek hastalığın kapsamı ve şiddeti tespit edilmiş ve tedavi süresince etkin izleme yapılmıştır. BAL sıvısı analizleri ile barınak köpeklerinde solunum yolu enfeksiyonlarına neden olan bakteriyel etkenlerin izolasyonu ve antibiyotik duyarlılık testleri sonucuna göre belirlenen antibiyotiklerle yapılan tedavinin klinik etkinliği değerlendirilmiştir.
Çalışmanın hayvan materyalini, Konya Büyükşehir Belediyesi Geçici Hayvan Bakımevi'nde solunum yolu hastalığı belirtileri gösteren 100 adet farklı ırk, yaş (6ay-7yaş) ve cinsiyette köpek oluşturdu. Tüm köpeklerde solunum yolu hastalığının kapsamı, hematoloji ve kan gazları analizleri ile 9 farklı klinik skor (Klinik durum, Mukoz membran, Trakeal duyarlılık, Burun akıntısı, Oskultasyon, Öksürük, Vücut ısısı, Solunum sayısı ve Nabız sayısı) üzerinden değerlendirildi ve tedavi süresince günlük olarak izlendi. Etken izolasyonu için tüm köpeklerden tedavi öncesi ve sonrası BAL örnekleri alınıp antibiyotik duyarlılık testleri yapıldı.
Solunum yolu enfeksiyonu teşhis edilen köpeklerde BAL kültürlerinden en çok izole edilen bakteriyel etkenlerin Bordetella ssp. (% 38,98), Mycoplasma ssp. (% 21,19), Klebsiella ssp. (% 16,10) olduğu ve bunların dışında diğer bakteriyel ve mikotik etkenlerin de bulunduğu (Echerichia coli,  Staphylococcus aureus, Pasteurella ssp., Candida ssp. ve Aspergillus ssp.) belirlendi. İzole edilen etkenlerin antibiyotik duyarlılık test sonuçları, Bordetella ssp. için Enroflaksasin (ENR), Trimetoprim/Sulfa (TS) ve Kloramfenikol (K); Mycoplasma ssp. için K, TS ve ENR; Klebsiella ssp. için ENR ve K olarak belirlendi. Bu antibiyotiklerin invivo klinik etkinlikleri sırası ile Bordetella ssp. olgularında, TS (% 91,66); K (% 90,90), ENR (% 61,90); Mycoplasma ssp. olgularında, K  (% 85,71); TS (% 75) ve ENR (% 66,66) ve Klebsiella ssp. olgularında K  % 77,77; ENR %66,66 olarak tespit edildi.
 Sonuç olarak, barınak köpeklerinde solunum yolu hastalıklarının teşhisi ve izlenmesinde klinik skorların yararlı olduğu ve klinik izlemede kullanılabileceği, solunum yolu hastalıklarının tedavisinde etken yaygınlığı ve miks enfeksiyonlar dikkate alınarak, antibiyotik duyarlılık testlerinin yapılması, acil durumlar ve salgın hastalıklar gibi hızlı müdahale gerektiren veya antibiyotik duyarlılık testinin yapılamadığı olgularda, Bordetella ssp., Mycoplasma ssp. ve Klebsiella ssp. gibi fırsatçı patojenler dikkate alınarak, antibiyotik seçiminin ya enroflaksasin + trimetoprim/sülfa veya kloramfenikol + trimetoprim/sülfa gibi kombinasyonlar şeklinde yada kloramfenikolün tek olarak kullanılmasının yararlı olacağı kanısına varıldı.

Anahtar Kelimeler: Antibiyotik duyarlılık; Barınak köpeği; Etiyoloji; Solunum yolu hastalığı

Abstract:
The aim of this study is clinical and bacteriological analysis of respiratory tract infections and determination of antibacterial treatment modalities in sheltered dogs. In this aspect, the extent and severity of the disease was determined by the symptoms of respiratory tract infection by use of standardized clinical scoring and active monitoring was performed during the treatment duration. Isolation of the bacterial agents and the clinical efficiency of treatment performed with antibacterials determined according to results of antibacterial susceptibilty test by the analysis of BAL fluid were evaluated.
Materials of the study was 100 dogs with different breeds, ages (6 months- 7 years) and genders which showed respiratory tract infection symptoms that were observed in Konya Metropolitan Municipality Animal Shelter. All of the dogs were evaluated by 9 different clinical scores (clinical performance, mucoid membrane, nasal flow, oscultation, cough, body heat, respiration rate and pulse rate) regarding respiratory tract infection, hematology and blood gas analysis and were observed everday within treatment period. For isolation of bacterial agents BAL sample was taken before and after treatment and antibiotic sensitivity tests were applied.
The most isolated agents in BAL cultures were found to be Bordetella ssp. (% 38,98), Mycoplasma ssp. (% 21,19), Klebsiella ssp. (% 16,10). The other agents were found as Echerichia coli,  Staphylococcus aureus, Pasteurella ssp., Candida ssp. and Aspergillus ssp. Antibiotic sensitivity test results were Enrofloxacin (ENR), Trimethoprim/Sulpha (TS) and Chloramphenicol (K) for Bordetella ssp; K, TS and ENR for Mycoplasma ssp; ENR and K for Klebsiella ssp. In vivo clinical efficiency of these antibiotics were found as follows: TS (% 91,66); K (% 90,90), ENR (% 61,90) for Bordetella ssp.; K  (% 85,71); TS (% 75) ve ENR (% 66,66) for Mycoplasma ssp. and K  % 77,77; ENR %66,66 for Klebsiella ssp. cases.	 
In conclusion, clinical scores could be useful in the diagnosis and monitoring of respiratory tract diseases in sheltered dogs. In the treatment of respiratory tract infections, bacterial agent prevelance and mixed infections should be considered and bacterial sensitivity tests should be performed. Based on the finding of this study, it is suggested that antibiotic choice should contain either combinations of enrofloxacin + trimethoprim/sulpha or chloramphenicol + trimethoprim/sulpha or singly chloramphenicol deeming opportunist patogens such as Bordetella ssp., Mycoplasma ssp. and Klebsiella ssp. in conditions such as emergency cases and epidemics in which urgent intervention requires or when antibacterial susceptibilty tests may not be performed urgently. 

Key words:  Antibotic sensitivity; Etiology; Respiratory tract disease; Shelter dog.