Hava trafik kontrolörlerinin performansında iş yükünün etkileri ve hava trafik kontrolörleri üzerinde bir uygulama
Performance of the air traffic controlor workload affect and an application on the air traffic controlor
Yazar: UĞUR TURHAN
Danışman: Y.DOÇ.DR. ÇİĞDEM KIREL
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sivil Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation
Dizin: Hava trafik kontrolörü = Air traffic controller ; Hava yolları = Airlines ; Performans = Performance

Özet:
YUKSEKLISANS TEZ OZU HAVA TRAFİK KONTROLÖRLERİNİN PERFORMANSINDA İŞ YÜKÜNÜN ETKİLERİ VE HAVA TRAFİK KONTROLÖRLERİ ÜZERİNDE BİR UYGULAMA Uğur TURHAN Sivil Havacılık Yönetimi Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ağustos 2001 Danışman: Yrd.Doç.Dr. Çiğdem KIREL Küreselleşme ile birlikte hava taşımacılığının gelişmesi hava trafik kontrolörlerine daha fazla önem verilmesini gerektirmektedir. Hava trafik kontrolörlerinin göstereceği performans düzeyi hava taşımacılığı sistemini etkileyen en önemli konulardan birisidir. Bu yüzden bu çalışmada hava trafik kontrolörlerinin performansı ve bu performansı en fazla etkileyen faktörlerden birsi olan iş yükünün etkileri incelenmiştir. Birinci bölümde kontrolörlerin performansını etkileyen bireysel faktörler (yaş, tecrübe, cinsiyet, kişilik değişkenleri, bilişsel stil, zaman paylaşma becerisi), bilgi işleme ve diğer faktörler (örgütsel iklim, zaman baskısı, takım çalışması, otomasyon, işyeri tasarımı, stres, seçme ve eğitim, iş yükü) incelenmiştir. İkinci bölümde ise hava trafik kontrolörlerinin iş yükü ve iş yükünü etkileyen vardiya düzeni, iş yeri tasarımı ve otomasyon hava trafiğinin yapısı, gözlem yardımcıları, iletişim, algılama, tedbirlilik ve uyku düzensizliği gibi iş yükü kaynaklan ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise hava trafik kontrolörlerinin performansı ve iş yükünün etkileşimi, dünyada bu konu ile ilgili yapılan araştırma sonuçlarının desteği ile açıklanmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümde, diğer bölümlerde yapılan teorik açıklamaları desteklemek için Türkiye'deki hava trafik yükü yoğun olan havalimanlarında çalışan 152 hava trafik kontrolörü ile yapılan bir anket uygulamasının sonuçlan incelenmiştir ve sonuçlarına göre hava trafik kontrol mesleğinin niteliği kontrolörlerin algıladıklan iş yükünü artırmaktadır. Diğer bir önemli bulgu ise iş yükünden kaynaklanan stresin kontrolörlerin çalışmalannda büyük bir etkisinin olmasıdır.

Abstract:
in ABSTRACT As a consequence of globalization, an increase in air transportation, is experienced all over the world. Thus, the importance of the work of air traffic controllers get even more important. The level of performance of controllers is one of the most influencial factors effecting the air transportation system. Therefore, in this study the performance of controllers was investigated. Workolad one of the crucial variable factors of work performance was analized in detail. In the first part of the study, it was concentrated on individual factors (age, gender, experience, personality, cognitive style, time sharing), information processing and other factors (organizational climate, time pressure, teamwork, otomation, workstation design, training and selection, workload) were studied. In the second part, it was focused on workload and variable influencing workload factors for instance, shift work, workstation design and otomation, structure of air traffic, monitoring tools, communication, perception and vigilance. In the third part, controller's performance and workload interaction is presented with an overview international literature related to this subject. Finally, to support the theoritical frame work of the study and ampirical study was conducted applying a questionaire, doing participant observations and interviews in total covering 152 controllers. The data was analizied concentrating on work performance and workload. As a conclusion, the most important results of this studyy the type of work of the controllers perform increase their perceived workload. Another important factor experienced stress in their work situation. The result proved that stress has a strong influence on their work.