Türk Hukukunda şüpheli ve sanık hakları
Rights of suspect and defendat in Turkish Law
Yazar: KÜBRA TOKSARI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CENGİZ GÜL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Ceza ve Ceza Usul Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza hukuku = Criminal law ; Sanık hakkı = Rights of defendat ; Türk ceza hukuku = Turkish criminal law ; Türk hukuku = Turkish law ; Yargılama hakkı = Jurisdiction ; Yargılanma hakkı = Right of fair ; Şüpheli hakkı = Rights of suspect

Özet:
Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni 10 Mart 1954 tarihinde uygun bulmuş, 18 Mayıs 1954 tarihinde onaylaması ile Sözleşme yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten itibaren de, ülkemiz için Anayasa gereği bağlayıcılık kazanmış ve iç hukukumuzun parçası haline gelmiştir. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay'ın süreklilik kazanan içtihatlarında, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin yasalar üstü konumda olduğu, yürütme ve yargı organları için bağlayıcı nitelik taşıdığı, iç hukukta doğrudan sonuçlar yarattığı ve mahkemelerce öncelikle uygulanmasının zorunlu olduğu belirtilmektedir. Keza son on yılda büyük ölçüde yenilenen ceza mevzuatımızın hazırlanmasında en önemli referans kaynağının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Sözleşme'nin etkin bir şekilde uygulanmasını kendine görev edinen Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)'nin vermiş olduğu kararlar olduğu ortadadır. Bu nedenle şüpheli ve sanık haklarının analizinde iç mevzuatımız olduğu kadar AİHM'nin içtihatları ve Türkiye hakkında verdiği kararlar önemli bir rehber olacaktır. Türk hukukunda şüpheli ve sanık hakları oldukça geniş bir düzenlemeye sahiptir. Ancak asgari olarak şüpheli ve sanık; masumiyet karinesi başta olmak üzere, suç isnadının en kısa sürede öğrenme hakkından, avukat yardımından yararlanma hakkından, ücretsiz tercümandan yararlanma hakkından, silahların eşitliği ilkesinden yararlanma hakkından, yasal, bağımsız, tarafsız ve aleni bir mahkemede yararlanma hakkından, susma ve kendini suçlamama hakkından, yasak sorgu yöntemlerinden korunma hakkından, makul sürede yargılanma, makul sürede gözaltına alınma ve makul sürede tutuklanma hakkından faydalandırılmalıdır.

Abstract:
Turkey found European Convention on Human Rights (ECHR) constitutional on 10th March 1954 and the Convention was put into practice on 18th May 1954 after its approval. Beginning from this date, the need for Constitution have had a binding force and become a part of our domestic law. At the continuous case laws of Constitutional Court and Supreme Court of Appeals it is stated that European Convention on Human Rights has a position above laws and binding position for executive and judicial branches, it creates direct results for domestic law and it?s compulsory that it should be applied by law courts with priority. Similarly it is clear that the most important reference sources for preparing our crime legislation which is renewed largely in the last decade are European Convention on Human Rights and decisions of European Court of Human Rights (ECHR) that devotes itself to apply Convention effectively. Thus, in the analysis of suspect and accused rights the case laws of ECHR and its decisions about Turkey will be an important guide besides our internal legislation. Suspect and accused rights have quite a wide regulation range in Turkish Law. However innocence prima facial evidence taking the lead, suspect and accused person should be benefited from at least the rights of learning crimination within minimum time, benefiting from lawyer assistance, free interpreter, equality of armaments principle, a legal, independent, neutral and public court, keeping silence and not blaming themselves, protecting themselves against forbidden inquiry methods, being tried, house arrested and apprehended within a reasonable time.