Antifouling biosidlerden organokalay vepestisit bileşiklerinin Samsun limaniçigüncel sedimentinde GC – MSMS/Q-TOFteknikleriyle değerlendirilmesi
Assessment of organotin and pesticide compounds used asantifouling biocides by GC – MSMS/Q-TOF techniques in the Samsunharbour bottom sediment from south black sea, Turkey
Yazar: KARTAL ÇETİNTÜRK
Danışman: PROF. DR. VESİLE SELMA ÜNLÜ
İstanbul Üniversitesi / Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü / Fiziksel Oşinografi ve Deniz Biyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science
Dizin: Gaz kromatografisi = Gas chromatography ; Karadeniz = Black Sea ; Kloropestisit = Chloropesticide ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Organokalay = Organotin

Özet:
Antifouling kimyasallar ekonomik olarak, deniz taşıtlarının/araçlarının daha az bakıma
ihtiyaç duyması, daha uzun seyir halinde kalmasını mümkün kılar. Çevresel olarak faydaları ise
daha az yakıt kullanımı, istilacı türlerin denizel ortamda yer değiştirmesini engellemiş olurlar.
Organokalaylı bileşikler fouling yapan organizmalara karşı en etkili kimyasal bileşikler olduğu için
yoğun şekilde deniz taşıtlarında kullanılmıştır. Ancak bu faydalarının dışında hedefli olmayan
denizel organizmalara ve deniz ekosistemi üzerinde ciddi bir yıkıcı etkiye sahiptirler. Bu
etkilerinden dolayı antifouling boya olarak kullanımı yasaklanmış; Alternatif olarak kullanılan
organik biositlerden bazıları yasaklanmış, diğerlerinede sınırlamalar getirilmiştir.
Bu tez çalışmasında, ilk kez antifouling biosidlerden organokalay (mono, di, tri) bütil ve –fenil
bileşikleri ve pestisit (diuron, chlorothalonil, dichlofluanid, DCOIT, irgarol, folpet, phthalamide)
bileşiklerinin Tandem GC – MSMS/Q-TOF tekniği kullanılarak Samsun Limanı (Karadeniz)
sedimentlerindeki durumu ve miktarsal dağılımı araştırılmıştır. Her iki grup (organokalaylı
bileşikler, pestisitler) için sediment numunelerinde ayrı ekstraksiyon ve analitik yöntem
geliştirilmiştir. Geliştirilen bu yöntemin geçerliliği sertifikalı numune ile çalışılarak test edilmiştir.
Antifouling pestisit ve organokalaylı bileşikler kullanım yasağına rağmen tespit edilmiş, ve hatta
liman içinde trafiğin hareketli olmadığı ve su değişiminin az olduğu sediment örnekleme
noktalarında; (limanın iç kesimlerinde, onarma – bakım ve park alanlarında) yüksek değerlerde
tespit edilmiştir (5.1 – 669.5 ng/g). Toplam organokalaylı bileşikler liman içinde; %84
monobütilkalay (MBT)+ tribütilkalay (TBT) olup ve bulgular baskın MBT' nin taze (yeni) kaynak
girdisi iken, TBT' nin biyolojik aktivitesinin bir sonucu olduğu yönündedir. Pestisit bileşiklerinden
ise, diuron (n.d. – 11.28 ng/g) ve irgarol'un (n.d. – 26.53 ng/g) liman içindeki varlığı, liman
çevresinde mevcut bir tarımsal faaliyet alanının olmaması nedeni ile, gemilerden kaynaklandığını
destekler yöndedir. Literatürde kabul gören ekotoksikolojik risk ve güncel sediment kalite rehberleri
ile sonuçlar karşılaştırıldığında; Samsun Limanı sedimentlerinin antifouling biosid olarak kullanılan
yasaklı organokalaylı bileşikler ile alternatif pestisitler açısından kirli durumda olduğu gözlenmiştir.

Abstract:
Antifouling chemicals enables that marine vessels needs less maintenance and spend a long
time on marine water economically. In the view of environmental benefits is that they also prevent
invasive species distribution and less fuel consumption. Organotin compounds were massively used
on marine vessels due to most effective chemicals on fouling organisms. However, except for
benefits, they have a deleterious effect on untargeted marine organisms and the ecosystem. For this
impact, they have been banned to utilize antifouling paint ; Alternative booster biocides also banned
or some of them have been restricted.
This thesis deals firstly with organotin butyl and phenyl compounds and alternative pesticides
(Diuron, Chlorothalonil, Dichlofluanid, DCOIT, Irgarol, and Folpet) conditions and quantitative
distribution in Samsun Port (Karadeniz) by using Tandem GC – MSMS/Q-TOF techniques. For
each group (organotin compounds and pesticides), extraction and analytical process were developed
in sediment samples. The developed method was validated with certified reference material.
Although the organotin compounds and pesticides usage were banned, they have been found in the
sampled stations (Docking, repairment stations) in the port where the concentration of pollutants
(5.1 – 669.5 ng/g) was high in less marine traffic and limited water exchange stations. Total
organotin compounds in port distribution were mainly MBT+TBT (84 %), profoundly present of
MBT (53 %) was supported the hypothesis that not only comes from fresh input also biological
activity byproducts of TBT. As for pesticide compounds; because there is no agricultural activity is
exists in the port vicinity, distribution of diuron (n.d. – 11.28 ng/g) and irgarol (n.d. – 26.53 ng/g)
concentrations in the port are supported the idea that maritime activity from ships. Compared the
acquired results with accepted ecotoxicological risk and updated sediment quality guidelines in the
literature, it has been observed that Samsun port sediments are polluted with antifouling biocides as
utilized banned organotin compounds and alternative pesticides.