Rol çatışması ve rol belirsizliğinin işgören tatmini üzerine etkilerinin değerlendirilmesi: Bilişim sektöründe uygulamalı bir araştırma /
Yazar: MEHMET ERKENEKLİ
Danışman: PROF. DR. BİROL BUMİN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bilişim sektörü = Information sector ; Rol belirsizliği = Role ambiguity ; Rol çatışması = Role conflict ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
iş tatmini, genel olarak, işgörenin işin çeşitli boyutlarına karşı oluşan duygu ve tutumlarının toplamı olarak tanımlanmıştır işin belli başlı boyutları arasında, işin kendisi, amir, ücret, terfi imkanları ve iş arkadaşları ön plana çıkmaktadır, iş tatmini kapsamında bu boyutları etkileyen pek çok örgütsel / kişisel faktör vardır. Bu noktada rol çatışması ve rol belirsizliği olguları, iş tatminine etkisi bakımından öne çıkan örgütsel faktörlerin başında gelmektedir. Rol çatışması ve rol belirsizliği olgularının nedenlerini ve etkilerini kavramak ve iş tatmini ile olan ilişkilerini değerlendirebilmek için, bir örgütsel modele ihtiyaç vardır. Bu amaçla Katz ve Kahn(1977) tarafından geliştirilen bir rol modeli kullanılmıştır. Sözkonusu yazarların örgütsel rol modeli etrafında rol çatışması ve rol belirsizliği sorunları detaylıca incelenmiştir. Bu incelemede, rol çatışması ve rol belirsizliğinin türleri, meydana geliş biçimi, nedenleri, kişisel ve örgütsel etkileri geniş bir literatür taramasıyla gözden geçirilmiştir. Bu bağlamda, rol çatışması ve rol belirsizliğinin başta işgören tatminini ile ilişkileri olmak üzere, kişisel/örgütsel pek çok çıktıya etkileri tartışılmıştır. Çalışmanın son bölümünde, rol çatışması ve rol belirsizliğinin işgören tatminiyle olan ilişkisinin biçimini, yönünü ve miktarını değerlendirmek için bilişim sektöründe uygulamalı bir araştırma yapılmıştır. Araştırma kapsamına sözkonusu ilişkiyi etkileyebileceği düşünülen örgütsel büyüklük, iş tecrübesi, meslek ve sıralı amir sayısı gibi örgütsel faktörler dahil edilmiştir. Araştırma bulguları Rizzo, House ve Lirtzman (1970) tarafından geliştirilen, rol çatışması ve rol belirsizliği soru kağıdıyla; Smith ve Başkaları (1969)'ınca geliştirilen ve çalışanların işlerinde ne ölçüde tatmin olduklarını gösteren, iş tanımlama endeksi (job descriptive Index) ölçeğiyle elde edilmiştir. Elde edilen bulgular korelasyon analizi yapılarak yorumlanmıştır.

Abstract:
Job satisfaction is generally defined as the total sum of employee's feelings and attitudes toward various aspects of the job. Among these main aspects the job itself, the manager, the payment, promotion and co-workers are the most important ones. These are many organizational and personal factors effecting these aspects of job satisfaction. At this point role conflict and role ambiguity are one of the most effective factors on job satisfaction. In this study the organizational model, developed by Katz and Kahn (1977) was used to examine the causes and effects role conflict and role ambiguityand to evaluate their relationship with job satisfaction. Having reviewed the relevent literature concerning the sources, emergence, types and the effects of role conflict and role ambiguity, their effects upon many personel / organizational outputs - the most important one being their relationship with employee satisfaction - are examined. In the final part of the study, an applied research in information sector is carried out to evaluate the shape, the direction, and the amount of the relationship of role conflict and role ambiguity with employee satisfaction. Organizational size, job, job experience, the number of seniors are also included as the factors which possibly influence this relationship. The research results was obtained using two different instruments. One is the role conflict and role ambiguity questionnaires developed by Rizzo, House and Litzman. The other is, the Job Descriptive Index developed by Smith at all. The data is interpreted using a correlation analysis. LC YUKSEKUuRrriMKURLLtS DQKUMAtrtASirON MEBKHt