Çocukluk çağı yeni tanı immün trombositopeni hastalarının ve serum vitamin A düzeyi ile tedavi yanıtı ve prognoz ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of patients with newly diagnosed childhood immune thrombocytopenia and assessment of serum vitamin A levels in relation to treatment response and prognosis
Yazar: BÜŞRA NUR DERE
Danışman: DOÇ. DR. ALİ FETTAH
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Prognoz = Prognosis ; Trombositopeni = Thrombocytopenia ; Vitamin A = Vitamin A ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: İmmün trombositopeni (İTP) çocukluk çağında en sık görülen edinsel trombositopenidir. Bu çalışmada İTP tanısı almış olan pediyatrik hastaların demografik bulguları ile öykü, fizik muayene ve laboratuvar bulgularının tanımlanması; tedavi ve izlem sonuçlarının değerlendirilmesi; kronikleşmedeki prognostik faktörlerin saptanması; başta serum A vitamini olmak üzere, D vitamini ve eser elementlerin İTP kliniği üzerindeki etkilerinin belirlenmesi amaçlandı. 
Gereç ve Yöntem: Çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Hematoloji kliniğinde 01.01.2017-31.12.2021 tarihleri arasında İTP tanısı alarak takip edilen 84 hastanın dosyalarının retrospektif incelenmesi ile gerçekleştirildi. 
Bulgular: Hastaların ortalama tanı yaşı 5,1±4 yıldı. Erkek/kız oranı 1,2 idi. Hastalar en sık yaz mevsiminde ve ağustos ayında tanı aldı. Hastaların en sık başvuru şikayeti ciltte kanama (%89,2) idi. Hastaların %63,1'inde geçirilmiş enfeksiyon öyküsü vardı ve en sık üst solunum yolu enfeksiyonu idi (%51,7). Çalışmaya alınan 84 hastanın 63'ü (%75) yeni tanı, 8'i (%9,5) persistan ve 13'ü (%15,5) kronik İTP tanısı aldı. Hastaların %50'sinde A vitamini, %49'unda D vitamini eksikliği/yetersizliği vardı. Yeni tanı, persistan ve kronik İTP hastalarında trombosit, hemoglobin, lökosit düzeyleri; A vitamini, D vitamini, vitamin B12, ferritin, serum bakır ve serum çinko değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Çalışmamızda A vitamini ile İTP hastalarının klinik seyri, tedavi yanıtı, tedavi yanıtına kadar geçen süre, tedavi sayısı ve kronikleşme riski arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki gözlenmedi. Serum D vitamini eksikliği/yetersizliğinin ise İTP tedavi yanıtını olumsuz etkilediği tespit edildi. Kanama semptom süresi uzun olan hastaların, on yaşından büyük çocukların ve tanıdan sonraki ilk üç ayda çoklu kez tedavi alan hastaların kronik İTP gelişme riskinin yüksek olduğu saptandı. Diğer taraftan hastaların cinsiyeti, enfeksiyon öyküsü, akrabalık öyküsü, trombosit sayısının ≤20x109/L veya >20x109/L olması; ferritin, A vitamini, D vitamini değerleri; kan grupları ve tanı anında tedavi alıp almamış olma değişkenleri kronikleşme ile ilişkili değildi.
Sonuç: Çocukluk çağında İTP genelde kendini sınırlayan, iyi huylu bir hastalıktır. Serum D vitamini eksikliği/yetersizliği İTP tedavi yanıtını olumsuz etkilemektedir. Serum A vitamininin İTP patogenezi ve kliniği üzerindeki etkilerinin daha iyi anlaşılabilmesi ve kronik İTP risk faktörlerinin laboratuvar düzeyinde belirlenmesi için ileriye dönük, geniş katılımlı hasta serilerinde yapılacak çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: A vitamini, çocuk, immün trombositopeni

Abstract:
Objective: Immune thrombocytopenia (ITP) is one of the most common causes of acquired thrombocytopenia in childhood. This study evaluated the demographic data, medical history, physical examination, and laboratory findings of pediatric patients diagnosed with ITP; evaluated the results of treatment and follow-up; determined prognostic factors for chronicity; it was aimed to determine the effects of serum vitamin A, vitamin D and trace elements on ITP clinic.
Materials and Methods: The study was conducted by retrospectively reviewing the records of 84 patients diagnosed with ITP and followed up in the Pediatric Hematology Clinic of Dr. Sami Ulus Obstetrics, Gynecology and Pediatrics Training and Research Hospital for Children between 01/01/2017 and 31/12/2021.
Results: The mean age of patients of diagnosis was 5.1±4 years. The male/female ratio was 1,2. Patients were most frequently diagnosed in summer and August. The most common complaints of patients was skin bleeding (89.2%), 63.1% of patients had a history of infection, and the most common was upper respiratory tract infection (51.7%). Of the 84 patients included in the study, 63 (75%) were newly diagnosed, 8 (9.5%) had persistent ITP, and 13 (15.5%) had chronic ITP. Vitamin A deficiency was present in 50% of patients, and vitamin D deficiency/insufficiency in 49%. In newly diagnosed, persistent and chronic ITP patients, there was no statistically significant difference between platelet, hemoglobin, leukocyte, vitamin A, vitamin D, vitamin B12, ferritin, serum copper, and serum zinc levels. In our study, no statistically association was found between vitamin A and the clinical course of ITP patients, response to treatment, time to response to treatment, number of treatments, and risk of chronicity. It was determined that serum vitamin D deficiency/insufficiency negatively affected the ITP treatment response. It was found that the risk of developing chronic ITP was high in patients with a long duration of bleeding symptoms, in children older than ten years, and in patients who received multiple treatments in the first three months after diagnosis. In contrast, patient sex, history of infection, family history, platelet count of  ≤20x109/L or >20x109/L, ferritin, vitamin A and vitamin D levels, blood groups, and treatment variables at diagnosis were not associated with chronicity.
Conclusion: Childhood ITP is generally a self-limiting, benign disease. Serum vitamin D deficiency/insufficiency negatively affects ITP treatment response. Serial studies are needed to better understand the effects of vitamin A on the pathogenesis and clinic of ITP and to determine the laboratory risk factors for chronic ITP.
Keywords: Vitamin A, children, immune thrombocytopenia.