Maçka türkülerinin ağız ve hançere özellikleri
Local dialect and vocal characteristics of Macka folk songs
Yazar: MUHAMMET ÜMİT AYTEKİN
Danışman: PROF. DR. SERDA TÜRKEL OTER
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music
Dizin: Ağızlar = Dialects ; Hançere = Vocal Characteristics ; Makamlar = Modes ; Müzik kültürü = Music culture ; Trabzon-Maçka = Trabzon-Maçka ; Türküler = Folk songs ; Usul = Rhytm

Özet:
Bu çalışma; Maçka türkülerinin ağız ve hançere özelliklerini saptamaya yönelik yapılmış bir araştırmadır. Literatür taramasının sonucuna bakıldığında Maçka türkülerini ağız ve hançere özellikleri bakımından incelemiş olan herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. İcra ettiği türkülerden hareketle makam ve usûl algısı yüksek, icracılık yönleri kuvvetli olan ve yöreye özgü ağız ve hançere özellikleri bakımında geçmişten bugüne kadar gerek eski gerekse de yeni sayılabilecek 8 kaynak kişi saptanmıştır. Bu kaynak kişilere ait internet ortamında bulunan, makam ve usûl bakımından bir çerçeveye oturtulabilecek şekilde notaya aktarılmaya uygun olan 15 Maçka türküsünün Finale adlı nota yazım programı aracılığıyla notaya aktarılması amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini Maçka türküleri oluşturmaktadır. Örneklemini ise makam ve usûl bakımından bir çerçeveye oturtulabilecek şekilde notaya aktarılmaya uygun olan 15 Maçka türküsü oluşturmaktadır. Bu nedenle çalışmanın; bu alanda araştırma yapacak olan araştırmacılara kaynak teşkil edebilecek olması bakımından önem arz ettiği düşünülmektedir. Araştırmada yöntem olarak betimsel çalışma modeli ve veri toplama tekniği olarak da doküman incelemesi ve literatür taraması teknikleri kullanılmıştır. Sonuç olarak örneklemi oluşturan 15 Maçka türküsünde yaygın olarak Hüseyni makamının ve Sofyan usûlünün kullanıldığı, kaynak kişi icrası sırasında genel manada sesin göğüs bölgesinde tınladığı ve orta ve yumuşak hançere kullanımının olduğu, ağız özellikleri bakımından yaygın olarak ı vokalinin i vokaline, ı vokalinin u vokaline, k konsonunun g konsonuna dönüştüğü saptanmıştır.

Abstract:
This work; This is a research conducted to determine the local dialect and vocal characteristics of Maçka folk songs. Considering the results of the literature review, no study was found that examined Maçka folk songs in terms of local dialect and vocal characteristics. he has performed, 8 source person have been identified, who have a high perception of mode and rhythm, strong performance aspects, and can be considered both old and new in terms of local dialect and vocal chractaristics unique to the region from past to present. The ones that are available on the internet belonging to these source persons and that are suitable for transferring into notes in a way that can be put into a framework in terms of maqam and procedure. It is aimed to transfer 15 Maçka folk songs to notation through the notation program called Finale. The population of the research consists of Maçka folk songs. Its sample is the ones that are suitable for notation in such a way that they can be placed in a framework in terms of mode and rhythm. It composes 15 Maçka folk songs. For this reason, it is thought that the study is important in terms of giving an idea about the music culture of the Maçka region to the researchers who will do research in this area, being a source for the people who will do research in this region, and revealing the local dialect and vocal characteristics of Maçka folk songs. The descriptive study model was used as the research model and the document review and literature review techniques were used as the data collection technique. As a result, it was observed that in 15 Maçka folk songs that make up the sample, Hüseyni maqam and Sofyan style are widely used, the voice resonates in the chest region in general terms and medium and soft vocal characteristics are used during the source person's performance, and the conson was transformed into the g conson.