Fazla kilolu/obez ilkokul öğrencilerine uygulanan sağlığı geliştirme programının sağlıklı beslenme bilgi ve tutumları üzerine etkisi
The effect of the health improvement program applied to overweight/obese primary school students on HEALTHY nutrition knowledge and attitudes
Yazar: ŞEYMA SULTAN ALTAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE DOST
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Araştırmanın amacı, fazla kilolu/obez ilkokul öğrencilerine uygulanan sağlığı geliştirme programının sağlık beslenme tutumu, özyeterlilik ve davranışları üzerine etkisini değerlendirmektir. Araştırmada randomize kontrollü tasarım tipi kullanılmıştır. Araştırma Kocaeli ili Darıca ilçesine bağlı bir ilkokulda deney ve kontrol grubu 39 öğrenci olmak üzere toplam 78 fazla kilolu/obez öğrenciyle yürütüldü. Araştırmanın verileri Kişisel Bilgi Formu, Beslenme Davranış Ölçeği, Beslenme Tutum Ölçeği, Çocuk Beslenme Öz-yeterlik Ölçeği kullanılarak toplandı. Deney ve kontrol gruplarına ilk olarak ön test uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemleri olarak sayı, yüzde, ortalama, standart sapma kullanılmıştır. Bağımsız gruplarda kategorik değişkenlerin oranları arasındaki farklar Ki-Kare ve Fisher exact testleri ile analiz edilmiştir. İki bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında bağımsız gruplar t-testi kullanılmıştır. Grup içi ölçümlerin karşılaştırılmasında bağımlı gruplar t-testi kullanılmıştır. Deney grubunun girişim sonrası çocuk beslenme özyeterlik puanlarının (x̄=9,256), kontrol grubunun puanlarından (x̄=-7,974) anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptandı (p=0.000<0,05). Girişim sonrası deney grubunun beslenme davranış puanı (x̄=8,051), kontrol grubuna göre (x̄=-7,385) anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Deney grubunun girişim sonrası beslenme tutumu puanının (x̄=14,846), kontrol grubuna (x̄=11,128) göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edildi (p=0.000<0,05). Deney grubunda ilkokul öğrencilerine yönelik uygulanan sağlıklı beslenme programı sonrasında öğrencilerin beslenme öz yeterlilik, sağlıklı beslenme davranışı ve sağlıklı beslenme puanlarında kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artış olduğu saptandı (p=0.000<0,05). Öğrencilerin sağlıksız yaşam biçimine neden olacak risklerden korunması, okul ortamlarının sağlıklı beslenme ve davranışını geliştirme yönelik uygun olarak düzenlenmesi, öğrencilerin sağlığını ve okul başarısını etkileyeceğinden bu konuya gereken önem verilmelidir. 
Anahtar Kelimeler: Beslenme, davranış, obez, öz-yeterlilik, tutum

Abstract:
The aim of the study is to evaluate the effect of the health promotion program applied to overweight/obese primary school students on health nutrition attitudes, self-efficacy and behaviors. Randomized controlled design type was used in the study. The research was carried out with a total of 78 overweight/obese students, 39 students in the experimental and control groups, in a primary school in Darıca district of Kocaeli province. The data of the study were collected using Personal Information Form, Nutrition Behavior Scale, Nutrition Attitude Scale, Child Nutrition Self-Efficacy Scale. The pre-test was first applied to the experimental and control groups. Number, percentage, mean and standard deviation were used as descriptive statistical methods in the evaluation of the data. Differences between the ratios of categorical variables in independent groups were analyzed with Chi-square and Fisher's exact tests. Independent groups t-test was used to compare quantitative continuous data between two independent groups. Dependent groups t-test was used to compare within-group measurements. Child nutrition self-efficacy scores (x̄=9.256) of the experimental group after the intervention were found to be significantly higher than the scores of the control group (x̄=-7.974) (p=0.000<0.05). After the intervention, the nutritional behavior score of the experimental group (x̄=8.051) was found to be significantly higher than the control group (x̄=-7.385). The post-intervention nutritional attitude score of the experimental group (x̄=14.846) was found to be significantly higher than the control group (x̄=11.128) (p=0.000<0.05). After the healthy nutrition program applied to primary school students in the experimental group, it was determined that there was a statistically significant increase in the nutritional self-efficacy, healthy eating behavior and healthy nutrition scores of the students compared to the control group (p=0.000<0.05). It is necessary to protect students from the risks that will lead to an unhealthy lifestyle, to organize school environments in order to develop healthy nutrition and behavior, and to pay attention to this issue as it will affect the health and school success of students.
Key Words : Attitude, behavior, nutrition, obese, self-efficacy