Otizm Spektrum Bozukluğu olan bireylere çevrim içi cinsel istismarla başa çıkmada davranışsal beceri öğretiminin etkililiği
The effectiveness of behavioral skills training for individual with Autism Spectrum Disorder in cope with online sexual abuse
Yazar: ÇİMEN OĞUR
Danışman: DOÇ. DR. SERAY OLÇAY
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Otizm Spektrum Bozukluğu Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder

Özet:
Bu araştırmada video görsel sahne sunumu ile desteklenmiş davranışsal beceri öğretiminin otizm spektrum bozukluğu tanısı olan bireylere çevrim içi cinsel istismarla başa çıkma becerisinin öğretimi üzerindeki etkililiğini incelemek amaçlanmıştır. Tek-denekli araştırma modellerinden katılımcılar arası yoklama denemeli çoklu yoklama modelinin kullanıldığı araştırmada 21-23 yaş aralığındaki üç erkek katılımcı ile çalışılmıştır. Araştırmanın başlama düzeyi ve yoklama oturumları çevrim içi ortamlarda, uygulama oturumları ise otizm spektrum bozukluğu tanısı olan bireylerin eğitim aldıkları kurumlarda gerçekleştirilmiştir. Araştırmada katılımcıların edindikleri çevrim içi cinsel istismarla başa çıkma becerisini farklı kişilere genelleyip genellemediklerini belirlemek üzere genelleme oturumları; edindikleri hedef beceriyi koruyup korumadıklarını belirlemek üzere ise öğretim oturumları sona erdikten iki ve dört hafta sonra izleme oturumları gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bulguları tüm katılımcıların çevrim içi cinsel istismarla başa çıkma becerisini edindiklerini, edindikleri beceriyi farklı kişilere genellediklerini ve öğretim sona erdikten sonra da koruduklarını ortaya koymuştur. Araştırmada ayrıca öznel değerlendirme yaklaşımı benimsenerek katılımcılar, katılımcıların aileleri ve öğretmenlerinden sosyal geçerlilik verileri toplanmış ve hem katılımcıların hem de ailelerinin ve öğretmenlerinin hedef beceri, video görsel sahne sunumu uygulamasının model olma basamağında sunulduğu davranışsal beceri öğretimi ve elde edilen sonuçlarla ilgili genel olarak olumlu görüş bildirdikleri gözlemlenmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the effectiveness of behavioral skills training supported by video visual scene displays on the teaching of online sexual abuse coping skills to individuals with autism spectrum disorder. Three male participants between the ages of 21-23 were studied in the study, in which multiple probe across participants experimental design, which is one of the single-subject research models, was used. The baseline and probe sessions of the research were carried out online, and the practice sessions were held in institutions where individuals with autism spectrum disorder received education. Generalization sessions to determine whether the participants in the research generalize their ability to cope with sexual abuse in the online environments they acquired to different people; Maintenance sessions were held two and four weeks after the end of the teaching sessions to determine whether they retained the target skill they had acquired. The findings of the study revealed that all participants acquired the ability to cope with sexual abuse in online environments, generalized the acquired skill to different people, and maintained it after the end of the training. In the study, social validity data were also collected from the participants, their families and teachers by adopting a subjective evaluation approach, and it was observed that both the participants, their families, and their teachers had generally positive opinions about the target skill, behavioral skills training in which the video visual scene displays application was presented at the modeling stage, and the results obtained.