Fibromiyaljili kadın hastalarda ikili görev ile fiziksel ve psikososyal faktörler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between dual task with physical and psychosocial factors in female patients wi̇th fibromyalgia
Yazar: BEYZA BEYREK
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR NAZ GÜRŞAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Fiziksel faktörler = Physical factors ; Kadınlar = Women ; Motor beceriler = Motor skills ; Psikososyal faktörler = Psychosocial factors

Özet:
Giriş-Amaç: Fibromiyaljide (FM) yaygın kas iskelet sistemi ağrısına yorgunluk, hafıza problemleri, uyku bozukluğu ve duygu durum değişiklikleri eşlik etmekte ve hastaların günlük yaşam aktivitelerinde oldukça önemli olduğu bilinen ikili görev performansının azaldığı bildirilmektedir. Ancak FM hastalarında ikili görev performansının fiziksel ve psikososyal faktörler ile ilişkisi net değildir. Çalışmamızın amacı FM'li kadın hastalarda ikili görevin fiziksel ve psikososyal faktörler ile ilişkinin incelenmesidir.
Materyal-Metot: Çalışmaya 30-65 yaş arası FM tanısı alan 40 kadın hasta (Ortalama yaş; 47,63±7,22 yıl) ve FM'si olmayan 40 kadın birey (Ortalama yaş; 47,70±9,07) dahil edildi. İkili görev Zamanlı Kalk Yürü Testi (ZKYT) sırasında geriye doğru sayma görevi eklenerek motor-bilişsel görev şeklinde incelendi. Ağrı Görsel Analog Skalası, fonksiyonel kapasite, altı dakika yürüme testi (6DYT), fiziksel aktivite (FA) Baecke Fiziksel Aktivite Alışkanlığı Anketi, yorgunluk Çok Boyutlu Yorgunluk Envanteri-20, bilişsel düzey İz Sürme Testi, öz yeterlilik Genel Öz Yeterlilik Ölçeği, aleksitimi Toronto Aleksitimi Ölçeği, yaşam kalitesi Revize Fibromiyalji Etki Anketi, motivasyon düzeyi Sosyal Destek Ölçeği ile değerlendirildi.  
Bulgular: Fibromyalji grubunun ZKYT süresi kontrol grubuna göre yüksekti (p=0,038). Her iki grupta ZKYT'ye bilişsel görev eklenmesi sonrasında testi tamamlama süresinin artış gösterdiği, FM hastalarında ikili görev performans oranının anlamlı olarak yüksek olduğu bulundu (p<0,001). Fibromyalji grubunda 6DYT mesafesi, boş zaman ve toplam FA puanı ile özyeterlik skoru daha düşük, yorgunluk ve aleksitimi skoru daha yüksekti (p<0,001). Gruplar bilişsel düzey ve motivasyon skorları açısından benzerdi (p>0,05). Fibromyalji hastalarında ikili görev süresi ve performans oranı yaş, beden kütle indeksi, öz yeterlik ve motivasyon düzeyi ile ilişkili bulunmazken (p>0,05), hastalık süresi, ağrı şiddeti, 6DYT mesafesi, boş zaman ve toplam FA, yorgunluk, aleksitimi, bilişsel düzey ve yaşam kalitesi ile ilişkili bulundu (p<0,05). 
Sonuç: Çalışmamız FM'li kadın hastalarda motor-bilişsel ikili görevin azalmış olduğunu göstermiş olup, ikili görev performansı tanı süresi, ağrı şiddeti, yorgunluk ve aleksitimi arttıkça azalma, fonksiyonel kapasite, fiziksel aktivite ve bilişsel düzey arttıkça artış göstermektedir. Sonuçlarımızın FM'li hastaların bütüncül değerlendirilmesinde klinisyenlere yol gösterici olabileceği görüşündeyiz.

Abstract:
Introduction-Aim: Widespread musculoskeletal pain in fibromyalgia (FM) is accompanied by fatigue, memory problems, sleep disturbance and mood changes and it is reported that the dual-task performance, which is known to be very cruical in the daily living activities of the patients, decrease. However, the relationship of dual-task performance with physical and psychosocial factors in FM patients is not clear. The aim of our study is to examine the relationship of dual task with physical and psychosocial factors in female patients with FM. 
Materials and methods: Forty female patients aged between 30-65 years diagnosed with FM (Mean age; 47.63±7.22 years) and 40 female individuals without FM (Mean age; 47.70±9.07) were included in the study. The dual task was analyzed as a motor-cognitive task with the addition of a counting down task during the Timed Up and Go Test (TUG).Visual Analog Scale for pain severity,  six-minute walk test (6MWT) for functional capacity, The Baecke Habitual Physical Activity Questionnaire for physical activity (FA), Multidimensional Fatigue Inventory-20 for fatigue, Trace Making Test for cognitive level, General Self-Efficacy Scale for self-efficacy, Toronto Alexithymia Scale for alexithymia,  The Revised Fibromyalgia Impact Questionnaire for quality of life, and with the Social Support Scale for motivation level were evaluated.
Result: The TUG duration of the FM group was higher than the control group (p=0.038). It was concluded that the time to complete the test increased after the addition of cognitive task to TUG in both groups, and the dual-task performance ratio was significantly higher in FM patients (p<0.001). In the FM group, 6MWT distance, leisure time and total FA scores and self-efficacy scores were lower, and fatigue and alexithymia scores were higher (p<0.001). The groups were similar in terms of cognitive level and motivation scores (p>0.05). While dual task duration and performance ratio were not found to be associated with age, body mass index, self-efficacy and motivation level in FM patients (p>0.05), they were found to be associated with disease duration, pain intensity, 6MWT distance, leisure and total PA, fatigue, alexithymia, cognitive level and quality of life (p<0.05).
Conclusions: Our study showed that motor cognitive dual-task decreased in female patients with FM, and dual-task performance decreases as the duration of diagnosis, pain intensity, fatigue and alexithymia increase, and increases as functional capacity, physical activity and cognitive level increase. We think that our results can guide clinicians in the holistic evaluation of patients with FM.