Multidedektör bilgisayarlı tomografi ve dörtlü faz dinamik çekim tekniği kullanılarak karaciğer kitlesel lezyonlarının değerlendirilmesi /
Yazar: LEYLA KARACA
Danışman: PROF.DR. SELAMİ SUMA
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyodiagnostik Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2005
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Karaciğerde yer kaplayan patolojilerin değerlendirilmesinde bilgisayarlı tomografi her zaman popülaritesini korumuş bir modalite olmuştur. Karaciğer patolojilerinin bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilmesi Multidedektör Bilgisayarlı Tomografinin kullanım alanına girmesi ile yeni bir boyut kazanmıştır. Biz çalışmamızda Multidedektör Bilgisayarlı Tomografi kullanarak dörtlü faz çekim tekniğinin karaciğer lezyonlarının tanımlanmasına katkılarım araştırdık. Çalışmamız Mart-Ekim 2004 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyodiyagnostik Anabilim Dalı'na karaciğerde kitle ön tanısı ile başvuran 53 hasta üzerinde yapılmıştır. Radyolojik ve patalojik sonuçlan itibariyle 18'i (%33) metastaz, 17'si (%32) hemanjiyom, 7'si (%13) hepatoselüler karsinom, 7'si (%13) ekinokok alveolaris, 2'si (%3,5) kolanjioselüler karsinom ve 2'si (%3,5) apse olmak üzere toplam 53 olgu çalışma kapsamına alınmıştır. Karaciğere yönelik kontrastsız çekimi takiben, 4 ml/sn hızda düşük osmolaliteli kontrast madde 2 cc/kg dozda verilerek, kontrastlı dört faz çekim yapılmıştır. Kontrast infuzyonu sonrası 20. sn' de erken arteriyel faz, 30. sn' de geç arteriyel faz 90. sn' de portal venöz faz ve 8. dk'da geç faz seriler alındı. Kontrastsız ve kontrastlı kesitlerde her bir fazda karaciğerde izlenen lezyondan ve karaciğer parankiminden Haunsfield Ünitesi (HU) değeri ölçülerek kontrast tutulum özellikleri kantitatif olarak saptandı. Ayrıca tüm karaciğer lezyonlan kalitatif olarak değerlendirmeye tabi tutuldu. Hepatoselüler karsinomlu hastalarda geç arteriyel ve portal venöz faz görüntülerde istatistiksel olarak anlamlı kontrast tutulumu mevcuttur. Hemanjiyomlarm tespitinde erken ve geç arteriyel fazda anlamlı kontrast tutulumu olup, geç alınan kesitlerde hemanjiyom ile karaciğer kontrast tutulumu arasında istatistiksel olarak farklılık saptanmamıştır. Metastazlarda ise anlamlı kontrast tutulumu geç arteriyel ve portal venöz fazda olup, kontrast tutulum ve diğer morfolojik özellikleriyle Hepatoselüler karsinomdan ayrımı yapılmıştır. Ekinonok Alveolarisin morfolojik özellikleri çok iyi tespit edilmiş ve anlamlı kontrast tutulumu saptanmamıştır. Sonuç olarak; Multidedektör Bilgisayarlı Tomografinin karaciğer lezyonlanmn gerek boyanma tipleri ve gerekse karakterizasyonunda çok önemli bilgiler verdiğini saptadık. Karaciğer lezyonların tanısında en yüksek duyarlılığa, kontrastsız kesitlerle birlikte, kontrast madde uygulanışından sonra erken, geç ve portal fazlarda görüntüler alınarak ulaşılabilir.Anahtar kelimeler : Karaciğerde yer kaplayan lezyon, Multidedektör Bilgisayarlı Tomografi, Dörtlü faz çekim tekniği

Abstract:
Computed tomography (CT) is one of the popular methods in the evaluation of space occupying lesions in liver. The evaluation of liver pathologies by CT gains a new dimension by the newly applied multidetector computed tomography (MDCT). In our study, we examined four-phases imaging technique by MDCT in the evaluation of liver lesions. Study group was consisted of 53 patients applied to Department of Radiology, Faculty of Medicine, Atatürk University during March and October 2004 for the presumed diagnosis of liver mass. The lesions were as follows according to their radiological and pathological findings: 17 (%32) hemangiomas, 18 (%33) metastases, 7(%13) hepatocellular carcinomas, 7(%13) Echinococcus alveolaris, 2 (%3,5) cholangiocarcinomas, 2 (%3,5) abcesses. The liver was first scanned without contrast medium injection and than four phase liver imaging was performed after injection of low osmolar contrast medium with a rate of 2 cc per kilogram. The early arterial phase was taken after 20 seconds, the late arterial phase was taken at the 30th second, portal venous phase was taken at 90th second of contrast medium injection. The late phase was taken at 8th minutes. The dynamics of contrast enhancement was detected quantitatively by calculating Hounfield unit (HU) values separately in the liver and in the lesion on non-contrast enhanced CT and contrast-enhanced four- phase images. All of the liver lesions were also evaluated qualitatively. There was a statistically significant contrast enhancement at the hepatocellular carcinomas on late arterial and portal venous phases. Statistically significant contrast enhancement was seen on early and late arterial phase in hemangiomas and no statistically significant difference was detected between liver and lesion at the images taken late phases. Statistically significant contrast enhancement was observed on the late arterial and portal venous phase at metastases that made it easy to differentiate from hepatocellular carcinomas. The morphologic features of Echinococcus alveolaris can be detected more clearly and no contrast enhancement was observed. In conclusion, we detected that MDCT give important information about contrast enhancement nature and characterization of liver lesions. High sensitivity rate in the diagnosis of liver lesions can be achieved by getting non-contrast enhanced and contrast-enhanced images at the early, late arterial and portal venous phases.Key Words: Space occupying lesions of liver- Multidetector computed tomography -Four phase imaging