Okul yöneticilerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile öğretmenlerin duygusal emek davranışları arasındaki ilişkide örgütsel adaletin aracılık etkisi
The mediating effect of organizational justice on the relationship between school principals' servant leadership behaviors and teachers' emotional labor behaviors
Yazar: ÖMER YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURİ AKGÜN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education

Özet:
Bu araştırmanın amacı okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışları ve öğretmenlerin duygusal emek davranışları arasındaki ilişkide öğretmenlerin örgütsel adalet algılarının aracılık rolünün olup olmadığını belirlemektir. Bu kapsamda araştırma ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Bartın ili Merkez ilçesindeki ilkokul, ortaokul ve liselerde görevli 513 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada veriler Hizmetkâr Liderlik Ölçeği, Duygusal Emek Ölçeği ve Örgütsel Adalet Ölçeği ile toplanmıştır. Araştırmada veriler SPSS ve MPlus programları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada öğretmenlerin görüşlerine göre okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışlarının çok yüksek, öğretmenlerin duygusal emek davranışlarının yüksek ve öğretmenlerin örgütsel adalet algılarının çok yüksek düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Hizmetkâr liderliğe ilişkin öğretmen algılarında okuldaki çalışma süresi ve okul müdürü ile çalışma süresi değişkenlerine göre anlamlı farklılık bulunmuştur. Duygusal emek davranışlarında cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, okuldaki çalışma süresi, okul müdürü ile çalışma süresi ve okul türüne göre anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Örgütsel adalet algısında okuldaki çalışma süresi, okul müdürü ile çalışma süresi ve okul türü değişkenlerine göre anlamlı farklılar bulunmuştur. Hizmetkâr liderlik davranışları ve öğretmenlerin duygusal emek davranışları arasında pozitif yönlü, düşük düzeyli; hizmetkâr liderlik davranışları ve öğretmenlerin örgütsel adalet algıları arasında pozitif yönlü, yüksek düzeyde; öğretmenlerin örgütsel adalet algıları ve duygusal emek davranışları arasında pozitif yönlü, düşük düzeyde anlamlı ilişkilerin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışlarının öğretmenlerin duygusal emek davranışlarını ve örgütsel adalet algılarını anlamlı düzeyde ve olumlu yönde etkilediği; öğretmenlerin örgütsel adalet algısının da duygusal emek davranışlarını anlamlı ve olumlu düzeyde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışları ve öğretmenlerin duygusal emek davranışları arasındaki ilişkide örgütsel adalet algısının aracılık etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine whether teachers' perceptions of organizational justice have a mediating role in the relationship between school principals' servant leadership behaviors and teachers' emotional labor behaviors. In this context, the research was carried out with the relational survey model. The study group of the research consisted of 513 teachers working in primary, secondary and high schools in the central district of Bartın province. In the study, data were collected with Servant Leadership Scale, Emotional Labor Scale and Organizational Justice Scale. The data in the research were carried out using SPSS and MPlus softwares. In the study, it was concluded that the school principals' servant leadership behaviors were very high, teachers' emotional labor behaviors were high, and teachers' organizational justice perceptions were at a very high level, according to the opinions of the teachers. A significant difference was found in teachers' perceptions of servant leadership according to the variables of working time at school and working time with the school principal. Significant differences were found in emotional labor behaviors according to gender, age, professional seniority, working time at school, working time with the school principal and school type. Significant differences were found in the perception of organizational justice according to the variables of working time at school, working time with the school principal and school type. Positive, low-level between servant leadership behaviors and teachers' emotional labor behaviors; positive, high level between servant leadership behaviors and teachers' perceptions of organizational justice. It was concluded that there are positive and low-level significant relationships between teachers' perceptions of organizational justice and emotional labor behaviors. In addition, school principals' servant leadership behaviors affect teachers' emotional labor behaviors and organizational justice perceptions significantly and positively. It was concluded that teachers' perception of organizational justice also affects emotional labor behaviors at a significant and positive level. It was concluded that organizational justice perception has an indirect effect on the relationship between school principals' servant leadership behaviors and teachers' emotional labor behaviors.