İşitme kayıplı çocuğa sahip annelerin ebeveyn öz yeterliği ile çocuğun dil becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between parental self-efficacy of mothers of child with hearing loss and the language skills of the child, master's thesis
Yazar: BUKET GÜMÜŞ KARAKURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RUKİYE YALAP
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Odyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Bu çalışmada 24-48 ay aralığında işitme kayıplı çocuğa sahip olan annelerin ebeveyn öz yeterlik algı düzeyleri ile çocuklarının dil becerisi arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın verileri, 2023 yılında Gaziantep'te yer alan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim alan toplam 50 işitme kayıplı çocuk ve bu çocukların annelerinden elde edilmiştir. Örneklem grubu ise çalışmaya dâhil edilme kriterlerine uyan ebeveynler arasından tesadüfi örnekleme yoluyla oluşturulmuştur. Çalışma görüşme yöntemi, anket ve uygulamadan oluşmaktadır (Karma Yöntem). Çalışma esnasında veri toplama araçlarından katılımcı bilgilendirme ve onam formu, demografik bilgi formu, ebeveyn bilgilendirme ve onam formu ve Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği (EÖYÖ) işitme kayıplı çocuğa sahip annelerden elde edilmiştir. Çalışma esnasında annenin öz yeterlik algılarının demografik ve tanımlayıcı birçok faktörle anlamlı ilişkisinin olup olmadığı incelenmiştir. Yapılan istatistiksel incelemede çocuğun cinsiyeti, çocuğun yaşı, işitme kaybının doğuştan ya da sonradan oluşma durumu, çocuğun ev ortamında özel eğitim alma durumu, annenin yaşı, sosyo-ekonomik durum, işitme engelli çocuğun doğum sırası, annenin çocuk ile günlük geçirdiği sürenin ebeveyn öz yeterliği ile ilişkisi saptanmamıştır. Bunun yanında, annenin ebeveyn öz yeterlik düzeyi ile çocuğun işitme cihazı kullanmaya başlama yaşı, çocuğun ilk ses çıkardığı yaş, çocuğun konuşmaya başlama yaşı, çocuğun aile eğitimine başlama yaşı, çocuğun işitme kaybı seviyesi, annenin çocuk sayısı arasında negatif ilişki olduğu bulunmuştur. Öte yandan annenin ebeveyn öz yeterlik düzeyi ile annenin eğitim durumu, çalışma durumu, sosyal destek alıp almama durumu, çekirdek veya geniş ailede yaşama durumu ile anlamlı derecede ilişki bulunmuştur. Çalışmanın sonucunda ebeveyn öz yeterliği yüksek olan annelerin çocuklarının dil performanslarının da anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur.

Abstract:
This research aimed to examine the relationship between the parental self-efficacy perception levels of mothers who have children with hearing loss between the ages of 24-48 months and their children's language skills. The data of the research was obtained from a total of 50 children with hearing loss who were educated in special education and rehabilitation centers in Gaziantep in 2023 and their mothers. The sample group was formed by random sampling among parents who met the inclusion criteria for the research. The research consisted of interview method, survey and application (Mixed Method). During the research, data collection tools such as participant information and consent form, demographic information form, parental information and consent form and Parental Self-Efficacy Scale (PSES) were obtained from mothers with children with hearing loss. During the research, it was examined whether the mother's self-efficacy perceptions has a significant relationship with many demographic and descriptive factors. In the statistical analysis, no relationship has been detected between the child's sex, the child's age, the situation whether the hearing loss is congenital or acquired, the situation the child received special education at home environment, the mother's age, socio-economic status, the birth order of the hearing-impaired child, the daily time the mother spent with the child and parental self-efficacy. Besides, it was found that there is a negative relationship between the mother's parental self-efficacy level and the age at which the child started using a hearing aid, the age at which the child first made a sound, the age at which the child started speaking, the age at which the child started family education, the child's hearing loss level, and the mother's number of children. On the other hand, a relationship with a significant degree was found between the mother's parental self-efficacy level and the mother's education level, the employment status, the status whether the mother received social support or not, and the status living in a nuclear or extended family. As a result of the research, it was found that the language performance of children of mothers with high parental self-efficacy was also significantly higher.