Çağdaş sanat üretiminde konu malzemesi olarak atık plastik kullanımı
Use of waste plastic as subject material in contemporary art production
Yazar: ÇETİN KUL
Danışman: DOÇ. DR. ÖNDER YAĞMUR
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu çalışma tüketim sonucu ortaya çıkan atık malzemelerin tekrar kullanımı ile çağdaş sanat
üretiminde konu malzemesi olarak atık plastik kullanımının incelenmesi amacıyla yapılmıştır.
Yoğun nüfus artışı, hızlı kentleşme ve sanayileşme ile birlikte tüketim de artmış, artan
tüketim sonucunda çevre sorunları ortaya çıkmıştır. Mevcut çevre sorunlarının sebepleri
arasında yer alan yaygın plastik kullanımı atık sorununun daha tehlikeli seviyelere gelmesinde
etkin rol oynamıştır. Plastik kullanımı ile beraber çok tehlikeli boyutlara ulaşan çevre
sorunları, buna karşı duyarlı bir bilincinde ortaya çıkmasına yol açmış, sanatçılar durumdan
kendilerine vazife çıkarmış ve bunu sanatlarına ve yapıtlarına yansıtmışlardır.
Çalışmanın yöntemi literatür çalışmasına dayanmaktadır. Çalışmanın amacı doğrultusunda
dünyada plastik atık malzemelerin çağdaş sanat üretiminde kullanımına yönelik örnekler
araştırılmıştır.
Çalışmada, sanatın, geri dönüşüm ve çevre sorunlarına yaklaşım biçimi üzerinde iz bırakan
sanatçılar ve eserleri (Alan Sonfist'in, Zaman Manzarası Çalışması, David Nash'in Dişbudak
Kubbe Çalışması…vb.), plastik atıkları sanat nesnesine dönüştürmüş sanatçılar ve eserleri
(Chris Jordan'ın, Midway: Gyre'dan Mesaj Çalışması, Romuald Hazoumè'inin Masklar
Çalışması...vb.), atık malzemenin mimaride kullanımına yönelik bazı örnekler (Bir
Farkındalık Projesi Kâğıt Tuğla Çalışması, Manifesto Eco House, Earthship, Redondo Sahil
Evi…vb.) ile literatürde ilk defa yerini alacak olan yazarın kendi kişisel uygulamalarından;
Karıncalar, Kuyruklu, Kaçış, Enstalasyon, Biblo ve Sol Fa çalışmaları da yer almaktadır.
Sanat, daima olduğu gibi yaşadığımız dünyanın problemlerine kayıtsız kalmamakta; bu
problemleri sanatçıların gözünden yansıtarak toplumları konuyla ilgili hassasiyet
kazandırmaya teşvik etmeye çalışmaktadır.
Sonuç olarak bu tez çalışmasında, plastiğin insan sağlığı ve çevreye olan olası etkileri
üstünden sanatın, ekolojik duyarlılığı fazlalaştırmak adına bir ulaşım aracı görevi/işlevi
yapması üstünde yoğunlaşılmıştır. Sanatın birleştirici ve iyileştirici özelliğinden hareket
ederek sanatla her bir birey çevresel geri dönüşüme destek olabilir. Sanat üretilen eserlerinin
gücü ile çevresel geri dönüşümü geniş kitlelere duyurulabilme fırsatı sunmaktadır. Sanatçı
sanatını ifa ederken içerisinde bulunduğu dünyaya, doğaya ve sorunlara kayıtsız
kalmamalıdır.
Anahtar Kelimeler: Atık, Çevre, Geri Dönüşüm, Plastik, Sanat, Tüketim

Abstract:
This study was conducted to examine the reuse of waste materials resulting from consumption
and the use of waste plastic as a subject material in contemporary art production.
Consumption has also increased with intense population growth, rapid urbanization and
industrialization, and environmental problems have emerged as a result of increased
consumption. Widespread use of plastic, which is among the causes of current environmental
problems, has played an active role in bringing the waste problem to more dangerous levels.
Environmental problems, which have reached very dangerous levels with the use of plastic,
have led to the emergence of a sensitive awareness towards this, and artists have taken
responsibility for the situation and reflected this in their art and works.
The method of the study is based on literature study. For the purpose of the study, examples
of the use of plastic waste materials in contemporary art production around the world were
investigated.
In the study, artists and their works that left their mark on the way art approaches recycling
and environmental problems (Alan Sonfist's Time Landscape Work, David Nash's Ash Dome
Work, etc.), artists who transformed plastic waste into art objects and their works (Chris
Jordan 's, Midway: Message from the Gyre Work, Romuald Hazoumè's Masks Work... etc.),
some examples of the use of waste materials in architecture (An Awareness Project Paper
Brick Work, Manifesto Eco House, Earthship, Redondo Beach House... etc.). .) from the
personal practices of the author, who will take his place in the literature for the first time;
Ants, Tails, Escape, Installation, Figurine and Sol Fa works are also included.
Art, as always, does not remain indifferent to the problems of the world we live in; By
reflecting these problems through the eyes of artists, it tries to encourage societies to increase
sensitivity on the subject.
As a result, this thesis study focuses on the role of art as a means of transportation in order to
increase ecological sensitivity through the possible effects of plastic on human health and the
environment. Based on the unifying and healing properties of art, each individual can support
environmental recycling through art. Art offers the opportunity to announce environmental
recycling to large audiences with the power of its works. While performing his art, the artist
should not be indifferent to the world, nature and problems he is in.
Key words: Waste, Environment, Recycling, Plastic, Art, Consumption.