18-24 ay arasındaki sağlam çocuklarının beslenme alışkanlıklarının büyüme ve gelişme üzerine etkisi
The effect of feeding habits of healthy children between 18-24 months on growth and development
Yazar: SÜMEYYE ÖZTÜRK KAYA
Danışman: DOÇ. DR. ESİN YILDIZ ALDEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışma, bebeklerin ailelerinin sosyodemografik özelliklerinin ve bebeklerin ilk bir yıllarındaki beslenme alışkanlıklarının bebeklerin büyüme ve gelişimine etkisini değerlendirilmesini amaçlamıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli olup 1 Ekim 2023- 31 Mart 2024 tarihleri arasında İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği'ne başvuran 18-24 ay arasındaki 284 çocuktan oluşmaktadır. Araştırmaya kronik hastalığı olan çocuklar dahil edilmedi. Araştırmaya dahil olma kriterlerini karşılayan ve araştırmaya katılmayı kabul eden katılımcılardan sosyodemografik veriler ile büyüme özelliklerinden; boy, kilo ve baş çevresi verileri elde edildi. Gelişimsel tarama testi olarak, Denver II Gelişimsel Tarama Testi (DGTT) uygulandı. Denver II Gelişimsel Tarama Testi, İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi'nde çalışmakta olan çocuk gelişim uzmanları tarafından hastane içinde bulunan çocuk gelişimi değerlendirme odasında yapıldı. Araştırma sorularına yanıt bulabilmek için parametrik olmayan analiz yöntemlerinden; Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve Ki-kare bağımsızlık testleri kullanıldı. Analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen bebeklerin 122'si (%42.9) kız, 162'si(%57.1) erkekti. Ailenin ortalama aylık gelirinin bebeklerin 18-24 ay arasındaki boy ve kilosunu etkilediğini göstermektedir. Yüksek gelire sahip ailelerin bebeklerinin, düşük gelirli ailelere kıyasla daha uzun ve kilolu olduğu tespit edildi. Annenin ve babanın eğitim düzeyi ile bebeklerin büyüme ölçütleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı. Ancak annenin eğitim düzeyinin bebeklerin DGTT sonuçları üzerinde bir etkisinin olduğu belirlendi. Üniversite ve daha yüksek eğitim düzeyine sahip annelerin bebeklerinin, lise ve daha düşük eğitim seviyesine sahip annelerin bebeklerine kıyasla DGTT sonucunun normal olma ihtimalinin daha düşük olduğu tespit edildi. Bebeklerin doğum şeklinin sadece anne sütü ile beslenme üzerine bir etkisi olmadığı saptandı. Tamamlayıcı beslenme dönemi öncesi; sadece anne sütü ile beslenen bebeklerin, anne sütü ile beraber formül süt alan veya sadece formül süt alan bebeklere göre tamamlayıcı beslenmeye daha geç başladığı saptandı. Tamamlayıcı beslenmeye 6.aydan sonra geçen bebeklerin daha kilolu olduğu tespit edildi. Tamamlayıcı beslenme öncesi beslenme şekli ile bebeklerin vücut ağırlığı z skoru, boy z skoru ve beden kitle indeksi z skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı.  Ancak sadece formül süt ile beslenen bebeklerin baş çevresi z skoru anlamlı olarak daha yüksek saptandı. Tamamlayıcı beslenme eğitimi alma durumu ile bebeklerin büyüme ölçütleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı. Ancak tamamlayıcı beslenme eğitimi alan bebeklerin, almayanlara göre istatistiki olarak anlamlı derecede erken pütürlü gıdalara geçtiği saptandı. 
Besin alt gruplarından; süt ürünleri, yumurta, meyve, sebze, et ürünleri, baklagil ve tahıl ürünleri başlama zamanı ve tüketim sıklığı ile bebeklerin vücut ağırlığı z skoru, boy z skoru, baş çevresi z skoru, beden kitle indeksi z skoru ve Denver II Gelişimsel Tarama Testi arasındaki ilişki incelendi. Besin alt gruplarının başlama zamanı ile büyüme ölçütleri arasından anlamlı ilişki tespit edilmedi. Süt ürünleri, meyve, sebze ve baklagil tüketim sıklığı ile büyüme ölçütleri arasından anlamlı ilişki tespit edilmedi. 
Yumurta tüketim sıklığı ile bebeklerin baş çevresi z skoru arasında istatistiki olarak fark tespit edilmiştir.  Daha sık yumurta tüketen bebeklerin baş çevresi anlamlı derecede daha geniş saptandı. Et ürünleri tüketim sıklığı ile bebeklerin boyları arasında istatistiki olarak fark tespit edildi.  Haftada 3-5 gün et tüketen bebeklerin boyları haftada 1-2 gün et tüketen bebeklere göre anlamlı olarak daha uzun saptandı. 
Tahıl tüketim sıklığı ile bebeklerin baş çevresi arasında istatistiki olarak fark tespit edilmiş olup haftada 3-5 gün tahıl tüketen bebeklerin baş çevresi z skoru, haftada 1-2 gün tahıl ile beslenen bebeklere göre daha büyük bulundu. 
Diğer besin alt gruplarının başlanma zamanı ve tüketim sıklığı DGTT sonucunu etkilemezken baklagil tüketimine 9.aydan önce başlayan bebeklerin DGTT sonucunun anormal olma ihtimali 9.aydan sonra başlayanlara göre daha yüksek saptanmıştır.

Abstract:
Objective: This study aims to evaluate the impact of the sociodemographic characteristics of families with infants and the feeding habits of infants during their first year on the growth and development of the babies.
Materials and Methods: Our study is a single-center investigation involving 284 children aged 18 to 24 months who presented to the Pediatric Health and Diseases Clinic at Istanbul Başakşehir Çam and Sakura City Hospital between October 1, 2023, and March 31, 2024. Children with chronic illnesses were excluded from the study. Sociodemographic data, as well as growth characteristics such as height, weight, and head circumference, were obtained from participants who met the inclusion criteria and consented to participate. The Denver II Developmental Screening Test (DGST) was administered as a developmental screening tool. The Denver Developmental Screening Test was conducted by pediatric developmental specialists working at Istanbul Başakşehir Cam and Sakura City Hospital in the child development assessment room within the hospital. To answer the research questions, non-parametric analysis methods, including the Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, and Chi-square independence tests, were employed. A statistical significance level of p<0.05 was accepted in the analyses.
Findings: Among the infants included in the study, 122 (42.9%) were female and 162 (57.1%) were male. The average monthly income of the family was found to affect the height and weight of infants aged 18-24 months. It was determined that infants from families with higher incomes were taller and heavier compared to those from low-income families. No statistically significant relationship was found between the educational level of the mother and father and the growth parameters of the infants. However, it was established that the mother's educational level had an impact on the infants' developmental assessment results. Infants of mothers with a university degree or higher were found to be less likely to have normal developmental assessment results compared to infants of mothers with a high school education or lower. The mode of delivery was found to have no effect on breastfeeding exclusively with breast milk. Before the complementary feeding period, it was determined that infants who were exclusively breastfed started complementary feeding later than those who received formula milk alongside breast milk or those who were exclusively formula-fed. Infants who began complementary feeding after the 6th month were found to be heavier. No statistically significant relationship was found between the pre-supplementary feeding nutritional status and the z-scores of body weight, height, and body mass index of infants. However, it was observed that the head circumference z-scores of infants fed exclusively with formula were significantly higher. There was no significant relationship between the status of receiving supplementary feeding education and the growth parameters of infants. However, it was determined that infants who received supplementary feeding education transitioned to solid foods statistically significantly earlier than those who did not.