Aile hekimliği eğitim kliniğine başvuran yaşlı hastalarda kırılganlık üzerine olan risk faktörlerinin incelenmesi
Investigation of risk factors for frailty in older patients applied to an outpatient family medicine clinic
Yazar: AHMET SAFA AKTAN
Danışman: DOÇ. DR. VELİTTİN SELÇUK ENGİN ; DOÇ. DR. MURAT AKARSU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma  Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Küresel ölçekteki demografik değişimin sonucu olarak, başarılı yaşlanma nosyonu, toplum sağlığı için gün geçtikçe daha fazla önem kazanmaktadır. Bir geriatrik sendrom olarak da düşünülebilecek olan kırılganlık bu noktada, aslen başarılı yaşlanmanın karşıtı durumu ifade etmekte olan daha geniş kapsamlı bir kavram gereksinimini karşılamaktadır. Yaşlı hastalarda kırılganlık risk faktörlerini belirlemek ve önleyici tedbirler uygulamak, kırılganlığın komplikasyonlarını zamanında önleyebilir. Kırılganlık riskini artıran faktörleri önceden belirleme ihtiyacı, çoğunlukla birinci basamak sağlık hizmeti alan yaşlı hastalarda, birinci basamak sağlık hizmetlerine önemli sorumluluk yüklemektedir. Çalışmamızın amacı, Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi (KSSEAH) Aile Hekimliği Kliniği'ne başvuran yaşlı hastalarda kırılganlık sıklığını belirlemek ve hangi faktörlerin kırılganlık ile ilişkili olduğunu ve bunlardan hangilerinin bağımsız etkisi olduğunu araştırmaktır. Ayrıca, çalışmamızın uzun vadeli hedefleri arasında, yaşlı nüfusta kırılganlığı etkili bir şekilde tahmin edebilecek, birinci basamağa özel bir tarama aracı geliştirilmesine katkıda bulunmak yer almaktadır. Bunun yanısıra, çalışmamızın uzun vadeli hedefleri arasında, yaşlı popülasyondaki kırılganlığı etkili bir şekilde tahmin edebilen, birinci basamak sağlık hizmetleri için özel olarak tasarlanmış bir tarama aracının geliştirilmesine katkıda bulunulması yer  almaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli kesitsel bir çalışmadır. Çalışma örneklemini Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi (KSSEAH) Aile Hekimliği Kliniği bünyesindeki yaşlı polikliniğine başvuran 65 yaş ve üzeri, çalışmaya dahil edilme şartlarını karşılayan ve katılmaya gönüllü olan bireyler oluşturdu. Gönüllülere ait yaş, cinsiyet, sigara ve alkol öyküsü, beden kitle indeksi, bel çevresi, kalça çevresi, tıbbi hastalık öyküsü, kullandığı ilaçlar kaydedildi. Ayrıca hastalara Katz ve Lawton Günlük Yaşam Aktiviteleri (GYA ve EGYA), 3 metre yürüme testi, FRAIL kırılganlık ölçeği, Sosyal Dahil Olma Ölçeği (SDÖ), Mini Nutrisyonel Değerlendirme Kısa Form (MNA-SF), Performans Odaklı Hareketlilik Denge ve Yürüyüş Değerlendirmeleri (POHD-D, POHD-Y), Basit Sarkopeni (SARC-F) ölçeği, Geriatrik Depresyon Skalası (GDS), Saat Çizme Testi (SÇ), Mini Mental Durum Değerlendirmesi ölçeklerini içeren Kapsamlı Geriatrik Değerlendirme (KGD) uygulandı. Gerektiğinde laboratuvar testleri yapıldı. Gruplarda sürekli değişkenlerin karşılaştırmaları için, orta etki büyüklüğü (d=0.5) varsayılarak, %95 güven düzeyinde ve %95 güç oranıyla örnekleme için gereken minimum birey sayısı G*Power 3.1.9.4 programı viii kullanılarak 176 olarak belirlendi. Olası eksik verileri göz önünde bulundurarak bu sayı %20 artırılarak 211 vakaya çıkarıldı. Veriler SPSS V25 programına girildi. Tanımlayıcı analizlerden sonra ölçek puanları ile demografik değişkenler ve kırılganlık kategorileri arasındaki ilişkiler dağılım normalse Student's t-testi, normalse Mann Whitney U testi kullanılarak araştırıldı. Ölçek puanları arasındaki ilişkiler korelasyon analizi ile, nitel değişkenler arasındaki ilişkiler ise ki-kare testi ile araştırıldı. Kırılganlık ile anlamlı ilişkisi olan değişkenler, çoklu lojistik regresyon analizleri kullanılarak kontrol edildi. Tüm testler için anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak belirlendi. Bulgular: Katılımcılarımızın yaş ortalaması 72,5, en düşük yaş 65, en yüksek 93 yaşlarındaydı. Cinsiyet dağılımımız 112 kadın, 99 erkek şeklindeydi. Katılımcılarımızda kırılganlık %22,7 (n:48), kırılganlık öncesi durum %39,8 (n:84), sağlıklılık ise %37,4 (n:79) olarak saptandı. Kadınlarda kırılganlık riski 2.27 kat artmıştı (p:0,005). Ayrıca yaş, eğitim durumu, gelir miktarı, medeni durum gibi sosyodemografik özellikler ve bedensel engel, işitme engeli, görme engeli, demans gibi klinik özellikler yanında MNA-SF, SDÖ, SÇ, GDS puanları ile de kırılganlık arasında anlamlı ilişkiler görüldü. Laboratuvardan elde edilen inflamatuar indekslerle hem kırılganlık hem de sarkopeni ölçekleri arasında anlamlı ilişkiler 
bulundu. Çoklu regresyon analizlerinde, inkontinans, POMA skoru, bel-kalça oranı ve atriyal 
fibrilasyonun kırılganlık için bağımsız risk faktörleri olduğu tespit edildi. Sonuç: Çalışmamız kırılganlığı KGD ile öngörebilmenin mümkün olduğunu gösteren çalışmaları desteklemektedir. Yaşlanan nüfusun yükü, kırılganlığın önceden tespiti ve gerekli önlemlerin alınması konusunda aile hekimlerini çok önemli bir konuma getirmiştir. Aile sağlığı merkezlerinde gerçekleştirilebilecek pratik değerlendirmeler, kırılgan yaşlı bireyleri belirlemede ve önlemler geliştirmede kilit rol oynayabilir. Çalışmamızda inflamatuar belirteçler ile kırılganlık arasında univaryat testlerde bulunan ilişki de ileride yapılacak daha geniş ölçekli çalışmalar için yararlı bir basamak teşkil edebilir.

Abstract:
Objective: As a result of global demographic changes, the notion of successful aging is becoming increasingly important for public health. Frailty, which can be considered a geriatric syndrome, addresses the need for a broader concept that essentially represents the opposite of successful aging. Identifying risk factors for frailty in older patients and implementing preventive measures can timely prevent complications of frailty. The need to pre-identify factors that increase frailty risk in older patients, who predominantly receive primary care, imposes significant responsibility on first line health services. The aim of our study is to determine the frequency of frailty in older patients who apply to a Family Medicine Training Clinic and to investigate which factors are associated with frailty and which of these have an independent effect. Additionally, our study's long-term goals include contributing to the development of an tailor-made screening tool for primary care that can effectively predict frailty in older population.Materials and Methods: Our study is a single-center cross-sectional study. The sample consisted of individuals aged 65 and over who met the inclusion criteria and volunteered to participate, applying to the elderly outpatient clinic of Kanuni Sultan Süleyman Training and Research Hospital (KSSTRH) Family Medicine Clinic. Volunteers' age, gender, smoking and alcohol history, body mass index, waist circumference, hip circumference, medical history, and medications used were recorded. Additionally, Comprehensive Geriatric Assessment (KGD), was performed including: Katz and Lawton Activities of Daily Living (GYA and EGYA), 3-meter walking test, FRAIL frailty scale, Social Inclusion Scale (SDÖ), Mini Nutritional Assessment Short Form (MNA-SF), Performance Oriented Mobility Assessments for Balance and Gait (POHD-D and POHD-Y), Simple Scale for Sarcopenia (SARC-F), Geriatric Depression Scale (GDS), Clock Drawing Test (SÇ), and Mini-Mental State Examination (MMDD) scales. Laboratory tests were performed when necessary. For the comparisons of continuous variables in the groups, the minimum number of individuals required for sampling was found to be 176, assuming a medium effect size (d=0.5) with 95% confidence level and 95% power ratio, using the G*Power 3.1.9.4 program. Considering possible 
missing data, the number was increased by 20%, thus 211 cases were enrolled. Data was entered into the SPSS V25 program. Following descriptive analyses; the relationships between scale scores and demographic variables as well as frailty categories were investigated using Student's t-test if the distribution was normal and Mann Whitney U if not; the relations-x hips between scale scores were investigated with correlation, and the relationships among qualitative variables were investigated with the chi-square test. Variables significantly associated with frailty were controlled for confounding variables and each other using multiple logistic regression analyses. The significance level for all tests was set at p<0.05. Results: The average age of our participants was 72.5, with the youngest being 65 and the oldest 93 years old. The gender distribution was 112 women and 99 men. Frailty was identified in 22.7% (n=48) of participants, pre-frailty in 39.8% (n=84), and robustness in 37.4% (n=79). The risk of frailty was increased by 2.27 times in women (p=0.005). Additionally, significant relationships were observed between frailty and ociodemographic characteristics such as age, education level, income, marital status, and clinical features such as physical disability, hearing impairment, visual impairment, and dementia, as well as MNA-SF, SIS, CDT, and GDS scores. Significant relationships were found between the inflammatory indices calculated from the laboratory tests and both frailty and sarcopenia scales. In multiple regression analyses, incontinence, POMA score, waist-hip ratio, and atrial fibrillation were found to be independent risk factors for frailty. Conclusion: Our study supports the data suggesting the possibility of predicting frailty with CGA. The burden of aging population have provided a crucial place for family physicians in the early detection of frailty and taking necessary precautions. Practical assessments that can be performed in family health centers may play a key role in identifying frail elderly individuals and developing measures. The relationship found between inflammatory markers and frailty in univariate tests in our study may also provide a stepping stone for larger-scale future studies.