Ekoloji temelli doğa etkinliklerinin ilköğretim 7. sınıf öğrencilerinin doğaya yönelik algılarının incelenmesi
An investigation of ecology-based nature activities on the nature perceptions of 7th grade primary school students
Yazar: FATMA ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA CENGİZ
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu araştırma, ekoloji temelli doğa etkinliklerinin ilköğretim 7. sınıf öğrencilerinin doğaya yönelik algılarını incelemeyi amaçlamaktadır. Doğa ile doğrudan etkileşimi teşvik eden etkinliklerin, öğrencilerin doğaya yönelik bakış açılarını nasıl şekillendirdiği, doğal unsurların önemini anlamalarına nasıl katkıda bulunduğu ve çevre farkındalıklarını nasıl geliştirdiği bu çalışmanın odak noktalarını oluşturmaktadır. Araştırma, 2022-2023 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde, Şanlıurfa'nın Siverek ilçesindeki bir devlet okulunda öğrenim gören 26 öğrenciden (14 kız, 12 erkek) oluşan bir çalışma grubuyla yürütülmüştür. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak yarı yapılandırılmış görüşme formları, günlükler ve ses kayıtları kullanılmıştır. Veriler, betimsel analiz ve içerik analizi teknikleriyle değerlendirilmiş ve elde edilen bulgular temalar ve kategoriler altında sınıflandırılmıştır. Araştırmanın bulguları, ekoloji temelli doğa etkinliklerinin öğrencilerin doğaya yönelik algılarında olumlu değişimler yarattığını göstermiştir. Öğrenciler doğanın canlı ve cansız unsurlardan oluşan bir bütün olduğunu, bitkilerin ve hayvanların doğadaki rolünü daha derinlemesine kavradıklarını ifade etmişlerdir. Ayrıca, çevrelerinde gözlemledikleri ekolojik süreçler ve doğal unsurlar hakkında farkındalık kazandıkları ve doğadaki karşılıklı etkileşimler konusunda daha bilinçli hale geldikleri saptanmıştır. Bu farkındalık, öğrencilerin çevresel sorumluluk algılarının gelişmesine ve doğa ile daha bütüncül bir ilişki kurmalarına katkı sağlamıştır. Özellikle, doğa etkinlikleri sonucunda öğrencilerin, bitkiler ve hayvanlar arasındaki bağımlılık ilişkileri, doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı ve çevre kirliliğinin doğa üzerindeki etkileri gibi konulara yönelik algılarının derinleştiği gözlemlenmiştir. Ayrıca, doğa temelli etkinlikler öğrencilerin çevresel farkındalık ve ekolojik bilinç düzeylerinin artmasına önemli bir katkı sağlamıştır. Bu bulgular, doğa eğitimi ile öğrencilerin doğaya karşı daha duyarlı bireyler olarak yetişmelerine yönelik eğitici programların önemini vurgulamaktadır. Araştırma, nitel yöntemlerle ele alındığından, öğrencilerin doğa ile ilgili deneyimlerini ve bu deneyimlerin algılarını nasıl şekillendirdiğini derinlemesine inceleme fırsatı sunmuştur. Ekoloji temelli doğa etkinliklerinin öğrencilerde yaratabileceği uzun vadeli etkiler üzerine yapılan bu çalışma, gelecekteki çevre eğitimleri için önemli bir rehber niteliğindedir.

Abstract:
This study aims to examine the impact of ecology-based nature activities on the nature perceptions of 7th-grade primary school students. The focus of this research includes how activities that promote direct interaction with nature shape students' perspectives on nature, contribute to their understanding of the importance of natural elements, and enhance their environmental awareness. The research was conducted during the spring semester of the 2022-2023 academic year with a study group consisting of 26 students (14 girls, 12 boys) attending a public school in the Siverek district of Şanlıurfa. The phenomenology method, one of the qualitative research designs, was used in the study. Semi-structured interview forms, diaries, and audio recordings were employed as data collection tools. The data were analyzed using descriptive analysis and content analysis techniques, and the findings were classified under themes and categories. The results of the study revealed that ecology-based nature activities created positive changes in students' perceptions of nature. The students expressed that they gained a deeper understanding of nature as a whole, composed of living and non-living elements, and grasped the roles of plants and animals in nature more thoroughly. Additionally, it was observed that they became more aware of the ecological processes and natural elements they observed in their surroundings and became more conscious of the interrelationships in nature. This awareness contributed to the development of students' sense of environmental responsibility and helped them establish a more holistic relationship with nature. Specifically, it was observed that, as a result of the nature activities, the students' perceptions deepened regarding the interdependencies between plants and animals, the sustainable use of natural resources, and the impact of environmental pollution on nature. Furthermore, nature-based activities significantly contributed to the enhancement of the students' environmental awareness and ecological consciousness. These findings highlight the importance of educational programs aimed at raising students as individuals more sensitive to nature through nature education. Since the research was conducted using qualitative methods, it offered an opportunity to explore in-depth the students' experiences with nature and how these experiences shaped their perceptions. This study on the potential long-term effects of ecology-based nature activities on students serves as a significant guide for future environmental education initiatives.