Kore Savaşı ve Kıbrıs Barış Harekâtı döneminde Diyarbakır kamuoyu, şehit ve gazileri
Diyarbakır public opinion of martyrs and veterans during the Korean War and Cybrus Peace Operation
Yazar: ERKAN NAZLI
Danışman: DOÇ. DR. ŞAHİN YEDEK
Munzur Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Cumhuriyet Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Japonya'nın Ağustos 1945'te teslim olup II. Dünya Savaşı'nın sona ermesiyle birlikte yeni bir dünya düzeni ortaya çıkmıştır. Uluslararası çatışmaları engellemek ve iş birliklerini geliştirmek amacıyla Birleşmiş Milletler kurulmuştur. II. Dünya Savaşı'ndan sonra, SSCB  (Sovyet Sosyalist Cumhuriyet Birliği) ve ABD (Amerika Birleşik Devletleri)  arasında yaşanan soğuk savaştır. Bu savaşların en önemli olanı, Kore yarımadasında meydana gelen Kore Savaşı'dır. Bu savaşın meydana gelmesinin nedeni yarımadanın stratejik konumu olmuştur. 
Stratejik konumundan dolayı yarımada birçok devlet tarafından işgal edilmiştir. Bu devletlerden biri de Japonya olmuştur. Japonya'nın işgalinde olan Kore yarımadası II. Dünya Savaşı'ndan sonra 38. enlem ile ikiye ayrılmıştır. Kuzeyi SSCB, güneyi ise ABD'nin himayesinde kalmıştır. SSCB'nin bu dönemdeki emperyalist tavrı, diğer dünya devletlerini askeri, siyasi ve ekonomik açıdan işbirliğine götürmüştür. Bunun sonucunda birçok örgüt kurulmuştur. Ekonomik, askeri ve savunma amaçlı antlaşmalar yapılmıştır. Bu antlaşmalardan en önemlisi NATO'dur. (Kuzey Atlantik Savunma Paktı) Dünya devletleri arasında sömürge ve hammadde arayışı başlamıştır. Sömürge ve hammadde arayışına giren devletler, sürekli gelişmekte olan ülkeleri bu doğrultuda kullanmak istemişlerdir. Türkiye jeopolitik konumundan dolayı çok önemli bir yere sahiptir. SSCB sıcak denizlere inmek için sürekli Türkiye'ye baskı uygulamıştır. SSCB baskısından kurtulmak ve NATO'ya girebilmek için Türkiye, Birleşmiş Milletlerin çağrısına uyarak Güney Kore'ye asker gönderme kararı almıştır. Türk askerinin Kore Savaşı'nda göstermiş olduğu başarı bütün dünya devletlerinin dikkatini çekmiştir. Bu durum Türkiye'nin NATO'ya katılmasında etkili olmuştur. 17 Ekim 1951'de imzalanan protokol ile Türkiye NATO'ya üye olmuştur. 
Kore Savaşı'ndan sonra, Türkiye'nin uğraştığı en önemli sorun, Kıbrıs sorunu olmuştur. Akdeniz havzasında yer alan Kıbrıs, petrol ve doğalgaz gibi yer altı zenginlikler açısından hayati önem arz etmektedir. Jeopolitik öneminden dolayı Rumlar adada sürekli olaylar çıkarmışlardır. 1955 ve 1974 yılları arasında Rumlar birçok mezalim politikaları sergilemişlerdir. Rumların Kıbrıs adasında Türklere karşı giriştikleri katliamlar sonucunda Türkiye uluslararası hukuktan doğan haklarını kullanarak, adadaki soydaşlarının can ve mal güvenliğini sağlamak için 1974 yılında Kıbrıs'a iki defa askerî harekât yapmıştır. Bunun sonucunda adada iki devlet hâkimiyeti ortaya çıkmıştır. Bu harekât ile ilgili 1950 ve 1974 yılları arasında Diyarbakır basınında birçok habere yer verilmiştir. 1974 yılında Diyarbakır'da yirmiye yakın gazete yayınlanmakta idi. Bunlardan bazıları şunlardır: Diyarbakır İç Kale, Şark Postası, Diyarbakır Gazetesi, Diyarbakır Sesi, Demokrasiye Güven, Gayret, Ümmid, Yeni Şark Postası, Yeni Diyarbakır Sesi, Yeni Yurt, Demokrat Yeni Yurt, Demokrat Kale, Sesleniş ve Ufuk. Bu gazetelerin çoğu pazar günleri hariç haftanın her günü yayımlanmıştır. 
Bu çalışmamızın hazırlanmasında başta Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi'nde yer alan ana kaynaklar, TBMM Kütüphanesi'nde yer alan Tutanak Dergileri, Milli Kütüphanesi'nde bulunan süreli yayınlar, araştırma ve inceleme eserlerinden yararlanılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Diyarbakır, Kore, Kıbrıs, Diyarbakır Basını, Gaziler, Şehitler,

Abstract:
Japan's surrender in August 1945 and World War II. With the end of World War II, a new world order emerged. The United Nations was established to support international conflicts and bring together cooperation. II. It is the cold war between the USSR (Union of Soviet Socialist Republics) and the USA (United States of America) after World War II. The most important of these wars is the Korean War, which broke out on the Korean peninsula. The reason why this war occurred was the location of the reconstruction of the peninsula.
Due to its strategic location, it has been occupied by many states. One of these states was Japan. The Korean peninsula, which was occupied by Japan during World War II. After World War II, it could be divided by the 38th parallel. The north was under the protection of the USSR and the south was under the protection of the USA. The imperialist attitude of the USSR in this period was based on cooperation with other world states in military, political and economic terms. As a result, many organizations were established. It is made of components for economic, military and defense purposes. The most important of these agreements is NATO. (North Atlantic Defense Pact) The search for colonies and raw materials began among the world states.States that sought colonies and raw materials, and constantly developing countries, wanted to use them in this direction. One of this diversity was Türkiye. Turkey is subject to constant occupation by other states due to its geopolitical location. During this period, the USSR pursued the greatest imperialist policy. The war began when North Korea attacked South Korea in June 1950. In order to join NATO, Turkey followed the instructions of the United Nations and took advantage of this event, and a ceremony was held to send soldiers to South Korea. The success of the Turkish soldier in the Korean War attracted the attention of all states of the world. This situation was effective in Turkey joining NATO. Türkiye became a member of NATO with the protocol signed on October 17, 1951.
After the Korean War, one of the important problems that Turkey dealt with was the Cyprus problem. Cyprus, which was left to England in 1878 with a treaty of the Ottoman Empire, became a problem that continued until it decayed. It is of vital importance in terms of underground riches such as oil and natural gas in the Mediterranean basin. All of these are extremely important problems for Cyprus and Türkiye. Between 1955 and 1974, the Greeks carried out many atrocity policies. As a result of the massacres carried out by the Greek Cypriots against the Turkish Cypriots, Turkey, using its rights arising from international law, carried out military operations against Cyprus twice in 1974 to ensure the loss of life and property of its compatriots on the island. As a result, two state domination emerged on the island. This is the ideal solution for the island of Cyprus. There were many news about this operation in the Diyarbakır press between 1950 and 1974. It is known that by 1974, nearly twenty newspapers were published in Diyarbakır. Some of these are: Diyarbakir İç Kale, Şark Postası, Diyarbakir Newspaper, Diyarbakir Voice, Trust in Democracy, Gayret, Ümmid, Yeni Şark Postasi, Yeni Diyarbakir Voice, Yeni Yurt, Demokrat Yeni Yurt, Demokrat Kale, Sesleniş and Ufuk. Most of these newspapers are available every day of the week except Sundays.  
In the preparation of this study, the main sources in the Presidential Republic Archive, Minutes Journals in the Grand National Assembly of Turkey Library, periodicals in the Ankara National Library, research and analysis were used.

Key Words: Diyarbakır, Korea, Cyprus, Diyarbakır Press, Veterans, Martyrs,