Türk Anayasa Mahkemesi kararları ışığında sağlık hakkı
The right to health in light of Turkish Constitutional Court decisions
Yazar: ŞAHABETTİN BAKİ KALAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİKMET TÜLEN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Son yüzyılda Anayasa hukuku bağlamında dünyada yaşanan gelişmeler sonucunda sosyal bir hukuk devletinin asli unsurlarından birinin de Sağlık Hakkı olduğu kabul görmektedir. Hakkın kişisel ve siyasal haklarla yoğun ilişkisi gözetildiğinde bireyin temel hak ve özgürlüklerden tam olarak yararlanabilmesi için sağlık hakkından mahrum olmaması gerektiği görülmektedir. Sağlık hakkının temininde engeller veya eksiklikler olması halinde kişinin insan onuruna yaraşır bir yaşam sürmesi mümkün olmayacağından sonuç kişinin yaşama hakkından mahrum kalması anlamına gelecektir. Sağlık hizmetlerinden ve sağlıklı yaşam şartlarından mahrum olan bireylerin yaşama hakkını ve diğer temel haklarını kullandığından söz edilemeyecektir. 
Sağlık hakkı kişinin yaşam koşullarının sağlıklı olması ve sağlık hizmetlerine ulaşabilme hakları olarak iki temel öğeyle açıklanabilir. Yaşam koşulları bireyin konut, besin, su, çevre hakkı gibi hakların mevcudiyeti ile sağlanabilir. Sağlık hizmetine ulaşabilme ise kişinin tesis, hizmet ve ilaç benzeri mallardan yararlanabilmesi ile sağlanabilmektedir. Bu şartların sağlanması devletin bu konulara yönelik edimler üstlenmesi ile mümkün olabilecektir. 
Edimlerin ağır maliyetlerinin ekonomisi güçlü olmayan ülkelerde sağlık hakkının temininde yetersizliklere neden olması uluslararası çalışmaların ivedi ve zorunlu olduğunu göstermektedir. Birleşmiş Milletler bu konuda en yüksek düzeyde kaynak kullanımını ve kademeli gerçekleştirme prensiplerini gözetmektedir. Ancak acil bakım ve tedavi hizmeti sağlama ve ayrımcılık yapma yasağı derhal yerine getirilmesi gerekli şartlar olarak belirlenmiştir. 
Sağlık hakkının anılan şartları ve büyük maliyetlerinin olmasının yanı sıra ekonomik kaynakların varlığından bağımsız olarak acil uygulanması gerekli şartlarının bulunması devletleri ve kişileri karşı karşıya getirebilmektedir. Hakkın uygulama alanının gnişliği, diğer haklarla olan ilişkisi ve yaşadığımız yüzyılda halen sınırlarının genişlemekte olması demokratik devletlerin Anayasa Mahkemelerinin ve Uluslararası Mahkemelerin kararlarında sağlık hakkının incelenmesine sebep olmuştur.

Abstract:
The developments in the world the scope of constitutional law in the last century show that one of the essential elements of a social state of law is the Right to Health. The intense relationship of the right to health with civil and political rights makes the right to health more significant. Undoubtedly, an individual should not be deprived of the right to health in order to fully enjoy the fundamental rights and freedoms. Obstacles or deficiencies in the use of the right to health, which is one of the traditional social rights, prevents a person from living a life worthy of human dignity. This will mean that the person is deprived of the right to health. It is not possible to mention that individuals who are deprived of health services and who are far from healthy living conditions use their right to life and other fundamental rights.
The right to health can basically be explained with two basic elements: "The right to have healthy living conditions" and "the right to access health services". The right to have healthy living conditions can only be achieved if the individual benefits from economic and social rights such as the right to shelter, nutrition, water and the environment. Besides, living in an environment where the person can be protected from diseases is also included in this element. The right to access health services can be provided by the person's being able to benefit from the necessary service in case of illness and access to the facilities and medical needs. The provision of shelter, nutrition, water, environment, facilities, services and medicines will only be possible if the state takes action to meet these needs. This situation results in the state incurring huge costs.
This economic weight of the right to health prevents the use of the right from reaching an adequate level in countries that do not have a strong economy. This fact makes it necessary to carry out studies in order to ensure the right to health in the world. With UN - ICESCR, the adoption of a high level of resource use in order to fully protect the right to health and the activities carried out by UN - CESCR as the supervisory organ have been determined as the purpose of meeting the requirements of gradually realizing the conditions in the contract. However, unlike these two principles, there are also conditions to be applied in cases where the right to health needs to be fulfilled immediately. Considering the importance, it carries in terms of ensuring the right to health and the fact that its use will cause irreparable harm; Provision of emergency care and treatment services and the prohibition of non-discrimination are determined as conditions that must be fulfilled immediately without being left to time.
The fact that the application area of the right to health is related to almost all social and cultural rights and that the definition of this right is expanding in the century we live in has resulted in examinations on the right to health in International Courts and the Constitutional Courts of democratic states. The Constitution of the Republic of Turkey, its national laws and the decisions of the Constitutional Court have also been shaped in this direction.