Bazı bitki aktivatörlerinin Bacchus marul çeşidinin verim ve kalite özellikleri üzerine etkileri
The effects of some plant activators on the yield and quality properties of Bacchus lettuce cultivar
Yazar: YUSUF KAÇAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAMİLE ULUKAPI
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Aktivatör = Activator ; Kalite kontrol çemberleri = Quality control circles ; Lactuca sativa = Lactuca sativa ; Marul = Lettuce ; Verim = Yield

Özet:
Bu çalışma, farklı içeriğe sahip yedi bitki aktivatörünün (Messenger Gold, ISR 2000, CropSet, Sojall Sojall Vitanal, Auxigro, Bioguard, Maxicrop) Baccus marul çeşidinde verim ve kalite üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Deneme, tesadüfi parseller deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuş, her tekerrüre 20 adet fide dikilmiştir. Bitki aktivatör uygulamalarına fide dikiminden 10 gün sonra başlanarak 10 gün aralıklarla 3 defa uygulama yapılmıştır. Bitkiler hasat edilmeden önce klorofil ölçümleri, hasat sonrası ise morfolojik ve fizyolojik ölçümler ile biyokimyasal analizler yapılarak bitki aktivatörlerinin verim ve kalite özellikleri üzerine etkileri değerlendirilmiştir. Deneme Kasım-Ocak ve Ocak-Nisan dönemleri olmak üzere iki yetiştirme periyodunda yürütülmüştür. Deneme sonunda; klorofil miktarı, baş boyu (cm), bitki yaş ağırlığı (g/bitki), bitki kuru ağırlığı (g/bitki), kök uzunluğu (cm), kök boğaz çapı (mm), kök yaş ağırlığı (g/bitki), kök kuru ağırlığı (g/bitki), bitki eni (cm), yaprak boyu (cm), yaprak eni (cm), yaprak sayısı (adet/bitki), pazarlanabilir yaprak sayısı (adet/bitki), pH değeri, SÇKM (%), yapraklarda L*, chroma, h* açı değeri, toplam verim (kg/da), pazarlanabilir toplam verim (kg/da), ortalama baş ağırlığı (g/adet), C vitamini değeri (mg/g)ve makro-mikro besin elementi analizleri yapılmıştır. Bitki aktivatörlerinin marul bitkilerinin gelişimi, verim ve kalitesi üzerine etkileri yetiştirme dönemine bağlı olarak farklılık göstermiştir. Bitki aktivatörleri, kontrol ve kimyasal gübre uygulamalarının; marul baş boyu (cm), ortalama baş ağırlığı (g), kök uzunluğu (cm), kök boğazı çapı (mm), kök yaş ağırlığı (g), kök kuru ağırlığı (g), bitki yaş ağırlığı (g), toplam verim (kg/da), pazarlanabilir verim (kg/da), L, pH, SÇKM (%), C vitamini (mg/g)ve makro-mikro besin elementleri üzerine istatistiksel olarak anlamlı etki yaptığı, ayrıca yetiştirme dönemlerinin de önemli bir varyasyon kaynağı olduğu ve bitki kuru ağırlığı (g), bitki yaprak boyu (cm), Chroma açısı ve Mg içeriği hariç diğer tüm parametreler üzerine etkisinin istatistiksel olarak önemli olduğu belirlenmiştir. Bitki aktivatörlerinin bitki gelişimini ve verimini arttırıcı yönde etki yaptığı belirlenmiştir.  Kasım-Ocak döneminde Auxigro bitki aktivatörü verimi kimyasal uygulamasına göre arttırmış ancak havanın nispeten daha soğuk olduğu Ocak-Nisan döneminde kimyasal uygulaması daha etkili olmuş ve daha yüksek verim elde edilmiştir. Yetiştiricilik dönemlerinin bitki aktivatörlerinin etkinliği üzerine etkisi incelenen tüm parametrelerde açık olarak görülmüştür. Diğer yandan Sojall Vitanal bitki aktivatörünün C vitamini içeriğini ve kırmızı renk yoğunluğunu arttırıcı etkisi tespit edilmiştir. Kimyasal gübre kullanımını azaltmak amacıyla bitki aktivatörlerinin farklı gübrelerle birlikte kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out to determine the effects of seven plant activators with different contents (Messenger Gold, ISR 2000, CropSet, Sojall Vitanal, Auxigro, Bioguard, Maxicrop) on the yield and quality of Baccus lettuce. The experiment was conducted in three replications according to the randomized plot design, and 20 seedlings were planted in each replication. The application of plant activators was started 10 days after the seedling planting and applied 3 times at 10-day intervals. The experiment was carried out in two growing periods, November-January (first season) and January-April (second season. At the end of the trail; Chlorophyll amount, head height (cm), plant fresh weight (g/plant), plant dry weight (g/plant), root length (cm), root collar diameter (mm), root fresh weight (g/plant), root dry weight (g/plant), head width (cm), leaf length (cm), leaf width (cm), number of leaves (number/plant), number of marketable leaves (number/plant), pH, dry matter (%), L*, chroma, Hue  value, marketable yield (kg/da), total yield (kg/da), average head weight (g/piece), vitamin C (mg/g) and macro-micro nutrient analysis were performed. The effects of plant activators on the development, yield, and quality of lettuce differed depending on the growing season. It was determined that plant activators, control, and chemical fertilizer applications have a statistically significant effect on lettuce head length (cm), average head weight (g), root length (cm), root collar diameter (mm), root fresh weight (g), root dry weight (g), plant fresh weight (g), total yield (kg/da), marketable yield (kg/da), L, pH, SÇKM (%), vitamin C, and macro-micro nutrients. In addition, it was detected that the growing seasons were also an important source of variation, and the effect on all parameters except plant dry weight (g), plant leaf height (cm), Chroma, and Mg content was statistically significant. Auxigro plant activator increased the yield compared to the Chemical application in the November-January season, but in the January-April season when the weather was relatively cold, the Chemical application was more effective and had a higher yield was obtained. The effect of growing seasons on the effectiveness of plant activators was clearly seen in all parameters examined. On the other hand, it was determined that the effect of increasing the vitamin C content and red color intensity of Sojall Vitanal plant activator. It has been concluded that plant activators can be used with different fertilizers in order to reduce the use of chemical fertilizers.