Baş boyun radyoterapisine bağlı tükürük bezi hasarının önlenmesinde Çinko sülfat ve Amifostin'in karşılaştırılması: Randomize prospektif bir çalışma /
Yazar: MERYEM AKTAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA VECDİ ERTEKİN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Onkoloji = Oncology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Amifostin = Amifostine ; Kafa ve boyun neoplazmları = Head and neck neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Prospektif çalışmalar = Prospective studies ; Radyonüklid görüntüleme = Radionuclide imaging ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Tükürük bezleri = Salivary glands ; Tükürük bezleri hastalıkları = Salivary glands diseases ; Çinko = Zinc ; Çinko sülfat = Zinc sulfate

Özet:
Çalışmamızda antioksidan, antiinflamatuar ve sitoprotektan özellikleri dahaönce kanıtlanmış ve radyoterapiye bağlı gelişen oral mukozit, deri reaksiyonları, ağızkuruluğu (kserostomi) gibi akut yan etkilerin başlamasını geciktirdiği ve şiddetiniazalttığı bilinen çinko sülfat ile baş boyun radyoterapisine bağlı gelişenkomplikasyonların önlenmesinde kullanılan amifostin etken maddeli ilacın etkinliğinimukayese ederek istatistiksel olarak değerlendirilmesini amaçladık.Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi kliniğine 1 Ağustos2008-31 Aralık 2009 tarihleri arasında başvuran ve baş boyun bölgesi kanseri tanısıalmış 30 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastalar çinko sülfat ve amifostin gruplarınarandomize edildi. Hastalara ait radyoterapi öncesi ve radyoterapi sonrası ikinci aydaçekilen sintigrafik görüntüler üzerinden her bir tükürük bezine ait UR (Uptake Ratio) ve% EF (Ejeksiyon Fraksiyonu) değerleri elde edildi. Ayrıca tüm hastalara ait tedaviöncesi ve sonrası uyarılmış ve uyarılmamış tükürük miktarları, mukozit dereceleri vebaşlama zamanları kaydedildi.Yapılan istatistiksel çalışma sonucunda çinko sülfat ve amifostin grubundakihastaların UR ve % EF değerlerinde tüm tükürük bezlerine ait verilerde iki gruparasında anlamlı bir fark bulunmadı (p>0.05). Tedavi öncesi ve sonrası hastalardantoplanan uyarılmış ve uyarılmamış tükürük miktarlarının istatistiksel olarakkarşılaştırılmasında iki grup arasında anlamlı bir fark bulunamadı (p>0.05). Ayrıcatedaviye bağlı gelişen yan etkilerin değerlendirmesinde tedavi süresince kaybedilentoplam kiloların, mukozit dereceleri ve başlama zamanlarının istatistikselkarşılaştırmasında da gruplar arasında anlamlı bir fark bulunamadı (p>0.05).Radyoterapiye bağlı gelişen tükürük bezi hasarının önlenmesinde amifostin veçinko sülfatın koruyuculuğunu karşılaştırmak amaçlı yaptığımız çalışmamızınsonucunda her iki ilacın kullanıldığı gruplara ait verilerde istatistiksel olarak anlamlı birfark bulunmadı. Her iki tedaviye ait maliyet karşılaştırıldığında da arada oldukça fazlafark bulunmaktadır. Bu sonuçlara dayanarak, yaptığımız çalışma daha çok hasta sayısıve kontrol gruplarıyla desteklenmeli ve kserostominin, oral mukozitin ve diğer toksiketkilerin önlenmesinde çinko sülfat kullanımının amifostine alternatif olarak rutinkullanıma konulması desteklenmelidir.Anahtar Kelimeler: Baş boyun kanserleri, radyoterapi, çinko, amifostin, tükürükbezi sintigrafisi

Abstract:
In this study, we aimed to statistically evaluate by comparing the effectivenessof zinc sulfate, whose antioxidant, anti-inflammatory and cytoprotectant features havealready been proven and which is known to reduce the intensity and delay the sideeffects of radiotherapy like oral mucosit, skin reactions, mouth dryness (kserostomy),and a drug with the active ingredient of amifostine which is used to prevent thecomplications due to head and neck radiotherapy.30 patients who were diagnosed with head neck cancer and who applied toAtatürk University Faculty of Medicine Radiation Oncology Clinic between August 1st2008 and December 31st 2009 were included in the study. The patients wererandomized as zinc sulfate and amifostine groups. Before radiotherapy and two monthsafter radiotherapy UR (Uptake Ratio) and % EF (Ejection Fraction) values of eachsalivary gland were obtained from scintigraphic images. In addition, excited andunexcited saliva amounts before and after the treatment, mucosit levels and startingtimes were recorded for all patients.A statistically significant difference was not found for the UR and % EF meanlevels of the salivary glands between the zinc sulfate and amifostine groups (p>0.05). Astatistically significant difference was not found for the excited and unexcited salivaamounts between the two groups before and after the treatment (p>0.05). In addition,as an evaluation of treatment side effects, weight loss, mucosit levels and startingtimes were not significantly different between the two groups (p>0.05).As a result of our study, which compared the protectiveness of amifostine andzinc sulfate against salivary gland damage due to radiotherapy treatment, a statisticallysignificant difference was not found between the two groups. However, there is a bigdifference between the two treatment costs. According to the findings, routine usage ofzinc sulfate should be supported as an alternative to amifostine for preventingkserostomy, oral mucosit and other toxic effects, and the findings should be supportedwith more patients and control groups.Keywords: Head neck cancers, radiotherapy, zinc, amifostine, salivary glandscintigraphy