Acil servisteki pnömotoraks vakalarındaki end-tidal karbondioksit değerinin prognoza etkisi
Effect of end-tidal carbon dioxide on prognosis in pneumothorax cases in emergency department
Yazar: ORHAN TAMER EREREN
Danışman: DOÇ. DR. MERT ÖZEN
Pamukkale Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Pnömotoraks plevral yapraklar arasında hava olması durumudur. End-tidal karbondioksit basıncı (ETCO2) kapnografi ile ölçülebilir. ETCO2, CO2'nin solunum ile atılımını doğrudan, akciğerin gaz değişim kapasitesi ve CO2'nin pulmoner dolaşımda değişimini dolaylı olarak yansıtır. 

Acil serviste (AS) kapnografi, kardiyopulmoner resüsitasyonun (KPR) verimliliğini ölçmek, spontan dolaşımın geri dönüşünü (ROSC) değerlendirmek ve entübasyon sırasında endotrakeal tüpün yerinin doğrulanmasında rutin olarak kullanılmaktadır. AS'de pnömotoraksı olan hastalarda ETCO2'nin kullanımı hakkında çok az çalışma olmakla birlikte ETCO2'nin prognostik öngörüsü konusunda herhangi bir bilgiye rastlamadık.

Çalışmamızda, AS'e pnömotoraks nedeni ile başvuran hastalarda ETCO2 değerinin hastalığın ciddiyeti, hastanın morbidite ve mortalitesi ile olan ilişkisini değerlendirmeyi amaçladık.

Metod

Bu çalışma Pamukkale Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Acil Tıp Anabilim Dalı'nda gerçekleştirildi. Çalışmaya katılmayı kabul eden 98 hastanın 54'üne herhangi bir girişim yapılmamış, 44'üne de primer hekimince çalışmadan bağımsız olarak karar verilerek, klinik değerlendirme ile tüp torakostomi (TT) ile su altı drenajı uygulanmıştır. Hastalarda B40 Monitör ve E-miniC CO2 Modülü (GE Healthcare, ABD) kullanılarak başvuruda ve tüp torakostomi sonrası 45. dakikada 1 dakikalık ölçüm sonucundaki ETCO2 değeri not edilmiştir. Hastaların vital bulguları, laboratuvar verileri, radyolojik görüntüleri, hastane yatış verileri ve 30 günlük mortalite değerlendirilerek prognostik öngörü değerlendirilmiştir.

Bulgular

Çalışmamıza 98 hasta alındı. Bu hastalarda TT uygulanmayan 54 hastanın 9'u (%16,6'sı) spontan pnömotoraks (SP) iken 45'i (%84,4'ü) travmatik pnömotoraks (TP) idi. TT uygulanan 44 hastanın 22'si (%50'si) SP ve 22'si (%50'si) TP idi. TT uygulanmayan 54 hastanın 11'inde (%20,4), TT uygulanan 44 hastanın 36'sında (%81,8) çalışma metodolojisinde büyük olarak tanımlanan pnömotoraks mevcuttu. Gruplar arasında anlamlı fark saptanmıştır (p=0,001). 

TT uygulanan hastalarda başvuruda ve TT işlemi sonrası SP ve TP gruplarında ETCO2 değerleri karşılaştırıldığında her iki grupta da ETCO2 değerinin anlamlı biçimde arttığı saptanmıştır (p=0,0001). TT uygulanan grupta TT sonrası servis yatışı yapılan grupta başvuruda A-aCO2 gradiyenti ve işlem ile ETCO2 değişim ortalaması yoğun bakım ünitesine (YBÜ) yatırılan gruba göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p=0,003). YBÜ yatış süresi (gün) ile TT sonrası A-aCO2 gradiyenti (mmHg) değerlendirmesi koreledir [spearman korelasyon katsayısı; 0,343 (p=0,023)]. TT işlem gerekliliği için ETCO2'nin 33 mmHg ve altında olan değerlerde kesim noktası duyarlılığı %72,7 olup seçiciliği %40,7'dir ETCO2'nin prognostik değeri açısından TT uygulanan ve uygulanmayan gruplar arasında anlamlı bir fark yoktur.
Sonuç
	
Bu çalışmada, acil serviste pnömotoraks tanısı alan hastalarda invazif olmayan ve kolayca ölçülebilen bir değer olan ETCO2'in prognostik değerini araştırdık. Prognostik bir belirteç olma potansiyeline rağmen, ETCO2 düzeylerinde, TT uygulamasında; SP ve TP alt grupları da değerlendirmeye katıldığında, acil servis sonlanımında, otuz günlük mortalitede karşı grupları ile kıyaslandığında fark bulunmamıştır. Tüp takılma durumunu ayırt etmede ETCO2 değerinin kesim noktasının 33 mmHg olarak alınması halinde en yüksek duyarlılığa (%72,7) ulaştığı; 27 mmHg olarak alınması halinde de en yüksek seçiciliğe (%77,8) ulaştığı bulunmuştur. 


Anahtar kelimeler: Acil servis, end tidal karbon dioksit, kapnografi, pnömotoraks, prognoz

Abstract:
Introduction

Pneumothorax is the presence of air between the pleural layers. End-tidal carbon dioxide pressure (ETCO2) can be measured by capnography. ETCO2 directly reflects the respiratory excretion of CO2 and indirectly reflects the gas exchange capacity of the lung and the exchange of CO2 in the pulmonary circulation. 

The use of capnography in the emergency department (ED) is routinely used primarily to measure the efficiency of cardiopulmonary resuscitation (CPR) and to determine return of spontaneous circulation (ROSC) and to verify endotracheal tube placement during intubation. Although there are several studies on the use of ETCO2 in patients with pneumothorax in ED, there is a lack of information on the prognostic and predictive value of ETCO2.

The aim of our study is to analyze the relationship between ETCO2 and the severity of the disease, morbidity and mortality in patients admitted to ED with pneumothorax. 

	Method

This study was conducted at Pamukkale University, Faculty of Medicine, Department of Emergency Medicine. Of the 98 patients who agreed to participate in the study, 54 patients received conservative management and 44 patients underwent tube thoracostomy (TT) drainage with clinical evaluation independent of the study. The ETCO2 value was measured for 1 minute on admission and 45 minutes after tube thoracostomy procedure using the B40 Monitor and E-miniC CO2 Module (GE Healthcare, USA). Vital signs, laboratory data, radiological findings, hospitalization data and 30-day mortality were evaluated to assess prognostic prediction.

	Results

At the end of the study, out of 98 patients admitted to the ED and diagnosed with pneumothorax, 9 (16.6%) of 54 patients who did not undergo TT were spontaneous pneumothorax (SP) and 45 (84.4%) were traumatic pneumothorax (TP). Of the 44 patients who underwent TT, 22 (50%) had SP and 22 (50%) had TP. There was a significant difference between the groups with pneumothorax defined as large in the study methodology in 11 (20.4%) of 54 patients without TT and 36 (81.8%) of 44 patients with TT (p=0.001). 

When ETCO2 values were compared in SP and TP groups at admission and after TT procedure in patients who underwent TT, it was found that ETCO2 value increased significantly in both groups (p=0.0001). In the group that underwent TT, the mean A-aCO2 gradient at admission and the mean ETCO2 change with the procedure were found to be significantly lower in the group that underwent ward hospitalization after TT compared to the group that underwent ICU hospitalization (p=0.007, p=0.02 respectively). A-aCO2 gradient (mmHg) after TT was correlated with ICU length of stay (days) [spearman correlation factor; 0.343 (p=0.023)]. The cut-off point for the need for TT procedure for ETCO2 values of 33 mmHg and below has a sensitivity of 72.7% and a specificity of 40.7%. There is no significant difference between the groups when differentiating between the TT and non-TT groups regarding the prognostic value of ETCO2.

Conclusion

In this study, we investigated the prognostic value of ETCO2, a non-invasive and easily measurable value, in patients diagnosed with pneumothorax in the emergency department. Despite its potential as a prognostic marker, no difference was found in ETCO2 levels in TT placement, when SP and TP subgroups were included in the evaluation, in emergency department outcome, and in thirty-day mortality when compared with their counterparts. The highest sensitivity (72.7%) was found when the cut-off point of ETCO2 was chosen as 33 mmHg and the highest selectivity (77.8%) was found when the cut-off point was chosen as 27 mmHg in differentiating placement of a tube. 

Keywords: Capnography, emergency department, end tidal carbon dioxide, pneumothorax, prognosis