Planlı ürün eskitmeye yönelik kuşaklar arası bakış açılarının değerlendirilmesi: Beyaz eşya sektörüne yönelik bir araştırma
Evaluating generational perspectives on planned product obsolescence: A study directed at the white goods sector
Yazar: ÖZLEM ULU
Danışman: PROF. DR. LEVENT GELİBOLU
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Planlı eskitme, 20. yüzyılın başından beri tartışılan ve ekonomik kalkınmanın bir aracı olarak kabul edilen, tüketicileri daha sık yeni ürün satın almaya teşvik etmek amacıyla firmalar tarafından çeşitli yöntemlerle uygulanan bir stratejidir. Amaç, mevcut ürünlerin planlı yöntemlerle beklenenden daha erken bir şekilde eskimesini sağlamak ve tüketicileri yeni ürünleri satın almaya yönlendirmektir. Planlı eskitme kavramı, pazarlama alanında son dönemlerde daha fazla araştırılmaya başlanmıştır. Bu bağlamda, pazarlama literatürü için yeni bir konu olarak nitelendirilebilir. Özellikle pazarlama literatüründe nicel araştırma yöntemleriyle incelenmiş planlı eskitme çalışmaları oldukça sınırlıdır.
Bu tez çalışmasının amacı, kuşakların planlı ürün eskitme konusundaki bakış açılarını incelemektir. Bu amaca yönelik olarak araştırma verileri, yüz yüze anket yöntemiyle toplanmıştır. Araştırmada kasti örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS paket programı ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, beyaz eşya ortalama satın alma süresi kuşaklara göre anlamlı farklılık göstermektedir. Ürün yenileme sebeplerinin kuşaklara göre anlamlı ve pozitif farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Ürün tercih ederken dikkate alınan özelliklerin kuşaklara göre anlamlı farklılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Beyaz eşya değiştirme nedenleri kuşaklara göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Ürün tercih ederken harcanacak tutarın kuşaklara göre anlamlı ve pozitif olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Planned obsolescence is a strategy that has been debated since the early 20th century and is considered a tool for economic development. It is implemented by firms using various methods to encourage consumers to purchase new products more frequently. The aim is to ensure that existing products wear out sooner than expected through planned methods, prompting consumers to buy new products. The concept of planned obsolescence has begun to be researched more extensively in the field of marketing in recent years. In this context, it can be considered a new topic for marketing literature. Particularly, studies on planned obsolescence using quantitative research methods in the marketing literature are quite limited.
The purpose of this thesis is to examine the perspectives of different generations on planned product obsolescence. To achieve this objective, research data was collected through face-to-face surveys. The study employed a purposive sampling method. The collected data was analyzed using the IBM SPSS software package. The analysis revealed that the average purchase duration of white goods significantly differs across generations. It was determined that the reasons for product renewal show significant differences among generations. However, the features considered when choosing a product do not show significant differences across generations. The reasons for replacing white goods do not significantly differ among generations. The amount of money spent when choosing a product is significantly and positively correlated with generational differences.