Eleştirel düşünme eğiliminde müzik eğitiminin etkisinin belirlenmesi
Determining the effect of music education on critical thinking tendency
Yazar: AYŞEGÜL ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. TÜRKER EROĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Eleştirel düşünme eğilimi, bireylerin bilgiyi sorgulama, analiz etme, değerlendirme ve doğru
bir şekilde kullanma yeteneğini geliştiren önemli bir beceridir. Son yıllarda, eğitimde bu
eğilimin önemi artmış ve öğrencilerin sadece bilgi edinmekle kalmayıp, bilgiyi etkin bir
şekilde değerlendirebilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, eleştirel düşünme,
bireylerin karmaşık problemleri çözme, mantıklı kararlar verme ve eğitim süreçlerinde daha
başarılı olmaları için bir gereklilik haline gelmiştir. Eğitimde bu becerinin kazandırılması,
öğrencilerin hem akademik başarılarını artırmakta hem de yaşam boyu öğrenme becerilerini
güçlendirmektedir. Eleştirel düşünme ile müzik eğitimi arasındaki ilişkiyi incelemenin,
müzik eğitimi alan öğrencilerin düşünme süreçlerinin ne yönde etkilendiğini anlamak
açısından oldukça önemli olacağı düşünülmüştür. Bu kapsamda müzik eğitiminin eleştirel
düşünme eğilimi üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla müzik eğitimi alan öğrenciler ile
başka bölümde okuyup hiç müzik eğitimi almamış öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri
kıyaslanmıştır. Araştırmada demografik ve kişisel özellikleri belirlemek amacıyla
araştırmacı tarafından geliştirilen 5 maddelik "Kişisel Bilgi Formu" ve eleştirel düşünme
eğilimini belirlemek maksadıyla, Türkçe uyarlamasını Kökdemir'in yaptığı 51 maddelik
"California Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği"nin alt boyutları da ele alınmıştır. Bu amaçla
betimsel istatistik yöntemlerinden olan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın
örneklemini Gazi Üniversitesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim
Dalında öğrenim görmekte olan 181 öğrenci (120 kadın ve 61 erkek), başka bölümde eğitim
görmekte olan ve müzik eğitimi almamış 109 öğrenci (49 kadın ve 60 erkek) olmak üzere
toplam 290 öğrenci oluşturmuştur. Veri analizinde, frekans, yüzde, Cronbach's Alfa
Katsayısı, Bağımsız Örneklem t-Testi, Mann-Whitney U Testi, Kruskal-Wallis H Testi,
kullanılmıştır. Elde edilen verilere göre, katılımcıların genel eleştirel düşünme eğilimi
düzeyi orta seviyede bulunmuştur. Tüm alt ölçek ve genel ölçekte bulunan farklılıklarda
müzik eğitimi almakta olan öğrencilerin ortalamaları, müzik eğitimi almayan öğrencilere
göre daha yüksek bulunmuştur. Yapılan analizlerin sonuçlarına göre müzik eğitimi devam
eden öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri müzik eğitimi almayan öğrencilere göre
istatistiksel bağlamda anlamlı olarak artmaktadır. Araştırmanın sonucunda müzik eğitimi
sürecinin, öğrencilerin hayata bakışları, hayatı algılayışları, olayları olduğu gibi değil,
eleştirerek, sorgulayarak ve alternatif yollar arayarak, gerçekçi ve nitelikli olarak pozitif
yönde değiştiği söylenebilir.

Abstract:
Critical thinking disposition is an essential skill that enables individuals to question, analyze,
evaluate, and effectively utilize information. In recent years, the importance of this
disposition in education has increased, emphasizing that students should not only acquire
information but also evaluate it efficiently. In this context, critical thinking has become a
necessity for solving complex problems, making logical decisions, and achieving greater
success in educational processes. Acquiring this skill in education both increases students'
academic success and strengthens their lifelong learning skills. It is thought that examining
the relationship between critical thinking and music education will be very important in
understanding how the thinking processes of students receiving music education are
affected. In order to determine the impact of music education on critical thinking tendency,
the critical thinking tendencies of students who received music education and students who
studied in another department and did not receive any music education have been compared.
In the study, the 5-item "Personal Information Form" developed by the researcher to
determine demographic and personal characteristics, and the 51-item "California Critical
Thinking Tendency Scale", adapted into Turkish by Kökdemir, were used to determine
critical thinking disposition
For this purpose, the relational scanning model, which is one of the descriptive statistical
methods, was used. There are a total of 290 students in the research, including 181 students
(120 women and 61 men) studying at Gazi University Fine Arts Education Department,
Department of Music Education, and 109 students (49 women and 60 men) studying in
another department and not having received any music education. Data analysis involved
frequencies, percentages, Cronbach's Alpha Coefficient, Independent Samples t-Test,
Mann-Whitney U Test, and Kruskal-Wallis H Test.
According to the data obtained, participants' overall critical thinking disposition levels were
found to be moderate. In all sub-scales and the general scale, the mean scores of students
receiving music education were higher than students without music education. The results
of the analyses revealed that the critical thinking tendencies of students continuing music
education increased significantly compared to those who had not received music education.
The study concludes that the process of music education positively influences students'
perspectives on life, perceptions of the world, and their approach to events by encouraging
them to evaluate critically, question, seek alternative solutions, and approach life in a
realistic and positive manner.