Helikal Tomoterapi'de hasta kalite kontrolünde dozimetrik yöntemlerin karşılaştırılması
Comparison of dosimetric methods of Delivery Quality Assurance (DQA) in Helical Tomotherapy
Yazar: BASRİ GÜNHAN
Danışman: PROF. DR. GÖNÜL KEMİKLER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Onkoloji Ana Bilim Dalı / Tıbbi Radyofizik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-bilgisayar yardımlı = Radiotherapy-computer assisted

Özet:
Helikal tomoterapide ışınlama sırasında gantri, çok yapraklı kolimatör (MLC)'ler ve masa hareket halindedir. Bu ise geleneksel IMRT'de zor olan cihaz ve hasta plan kontrolünü daha zor bir hale getirmektedir. Bu çalışmada amaç helikal tomoterapide cihaza ait Hi-ART Tedavi Planlama Sistemin (TPS)'de yapılan planların doz dağılımı doğruluğunu farklı dozimetrik yöntemlerle inceleyip karşılaştırmak, doğruluk, kolaylık ve işlem zamanının kısalığı açısından değerlendirmektir. Seçilen 20 baş boyun ve prostat planı Helikal Tomoterapi Hi-ART TPS'de kalite kontrol için cheese ve octavius fantoma aktarılarak hesaplatıldı. Cheese fantomda yapılan ışınlamalarda 0,056cm3 Exradin iyon odası ile istenilen noktalarda alınan elektrometre okumaları absolut doza çevirilerek TPS'den elde edilen değerlerle karşılaştırıldı. Cheese ve octavius fantomda ilgili düzlemlerde yapılan izodoz karşılaştırılmasında 3mm-%3 kriterine göre testi geçen nokta sayısı ortalama olarak cheese fantomda baş-boyun planlarında %81,20 ve %85,73, prostat planlarında %86,55 ve %93,29 iken octavius için 3mm-%5 kriterine göre baş-boyun için %84,35 ve %89,94, prostat için %89,28 ve %96,48 olarak tespit edilmiştir. Cheese fantomda üç farklı noktada iyon odasıyla nokta doz okumalarında baş-boyun planlarında TPS tarafından hesaplanan dozlardan yüzde farklar ortalama olarak %1,45±1,74, %1,34±2,51 ve %1,60±2,75 dir. Cheese fantomda üç farklı noktada iyon odasıyla nokta doz okumalarında prostat planlarında TPS tarafından hesaplanan dozlardan yüzde farkları ortalama olarak %1,53±1,19 %0,22±2,05, %1,40±1,73'dir.Yapılan çalışma her iki yöntemin de helikal tomoterapide plan kalite kontrolünde kullanılabileceğini göstermiştir. Ancak gafkromik filme gerek olmaması, sonuçların kısa sürede alınması ve değerlendirilebilir olması Seven 29 2D array'i IMRT'de DQA'de önemli bir seçenek haline getirmektedir.Anahtar Kelimeler: Tomoterapi, cheese fantom gafkromic film, octavius, Seven 29 2D array

Abstract:
In helical tomotherapy gantry, Multileaf Collimators (MLCs). and couch are all moving during the irradiation, which makes the DQA and machine QA even harder in helical tomotherapy. The purpose of this study is to investigate the accuracy of isodose distribution generated by Hi ART Treatment Planning System (TPS) of helical tomotherapy and find out, evaluate, and compare the accuracy and efficiency of the system. Selected 20 head and neck and prostate plans were transferred onto cheese and octavius phantom in helical tomotherapy Hi ART TPS and were calculated. In cheese phantom point dose measurements performed with an Exradin 0,056cm3 ion chamber and converted to absolute dose and compared to those obtained from the TPS. The isodose distributions obtained from cheese and octavius phantoms in interested planes were measured. According to 3mm-3% criterion the averages of points passing test in head and neck plans were %81,20 and %85,73, and in protate plans they were %86,55 and %93,29. Whereas for 3mm-5% criterion with octavius phantom the averages of points passing test in head and neck were %84,35, and %89,94 and in prostate they were %89,28, and %96,48. Point dose measurements performed with ion chambers in three different locations in cheese phantom for head and neck plans. The averages of % dose differences those obtained from the TPS and measured with ion chambers were %1,45±1,74, %1,34±2,51 and %1,50±2,75. Also point dose measurements performed with ion chambers in three different locations in cheese phantom for prostate plans. The averages of % dose differences those obtained from the TPS and measured with ion chambers were %1,53±1,19, %0,22±2,05 and %1,40±1,73.It has been shown that both methods could be used in the DQA of helical tomotherapy. Nonetheless, no gafchromic film requirements and the shortness of evaluation time make Seven 29 2D array an important tool in the DQA of IMRT plans in helical tomotherapy.Key words: Tomotherapi, cheese phantom gafchromic film, octavius, Seven 29 2D array