Mekânsal panel veri yaklaşımı: Otokorelasyonlu hata terimi problemi ve heterojen katsayılı otoregresif model
Spatial panel data approach: Autocorrelated error term problem and autoregressive model with heterogeneous coefficients
Yazar: RÜYA KARCI
Danışman: PROF. DR. NÜKHET DOĞAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Bu tezde, geleneksel ekonometri tarafından göz ardı edilen komşu konumlar veya spesifikasyonlar arasındaki potansiyel etkiler araştırılmaktadır. Söz konusu etkilerin incelenmesi kapsamında iki farklı konuya odaklanılmaktadır. Bunlardan ilkinde, ihmal edilen coğrafi komşuluk etkileri ve birbirini takip eden hata terimlerinin ilişkili olma durumu mekânsal panel veri modelleri aracılığıyla dikkate alınmaktadır. Bu kapsamda, Suriyeliler tarafından 25 Avrupa ülkesine yapılan sığınma başvuruları üzerinde bir dizi ekonomik ve coğrafi (komşuluk etkisi) faktörün rolü 2009-2018 dönemi yıllık verileri ile incelenmektedir. Ayrıca Suriyeli sığınmacıların diğer sığınmacılardan farklı davranışlar sergileyip sergilemedikleri araştırılmaktadır. Ampirik bulgular, Suriyeli sığınmacıların ekonomik koşulların daha iyi olduğu bir ülke yerine sığınma başvurularının olumlu sonuçlanabilme olasılığının daha yüksek olduğu bir ülkeyi tercih ettiklerini ortaya koymaktadır. Ayrıca varış ülkesinin seçiminde, diğer sığınmacıların Suriyeli sığınmacılardan daha bilinçli olduğunu gösteren bulgulara da ulaşılmaktadır. Çalışmanın ikinci odak noktası, içsel etkileşim etkilerinin homojen ve heterojen  katsayılı mekânsal panel veri modelleri ile incelenmesidir. Bu amaçla, dünyanın farklı bölgelerinden 21 ham petrol fiyatı Kasım 2011-Ekim 2020 dönemi kapsamında analiz edilmektedir. Ham petrol fiyatları arasındaki içsel etkileşim etkilerini araştırmak amacı ile modelde iki coğrafi olmayan ve bir coğrafi olmak üzere üç farklı mekânsal ağırlık matrisine yer verilmektedir. Söz konusu mekânsal ağırlık matrislerinin oluşturulmasında ham petrolün kalitesi (API ağırlığı ve Kükürt içeriği) ve coğrafi faktörler dikkate alınmaktadır. Elde edilen ampirik bulgular, her ham petrol türüne özgü farklı bir fiyat mekanizması olduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract:
This thesis aims to capture the potential effects between the neighboring locations or specifications neglected by conventional econometrics. Therefore, it focuses on two issues.First, it considers neglected geographic neighborhood effects and autocorrelation problems using spatial panel data models.For this purpose, it examines the role of a set of economic and geographical (neighborhood effects) factors that Syrian asylum seekers consider in their asylum applications to 25 European countries using annual data for the time period from 2009 to 2018. It also examines whether they display different behaviors from other asylum seekers. The empirical evidence reveal that Syrian asylum seekers prefer a destination country where asylum applications are more likely to have positive results rather than one where the economic conditions are better. On the other hand, the findings imply that the movement of non-Syrians is more deliberate when choosing a destination country than for Syrian asylum seekers. The second focus of the thesis is to examine the endogenous interaction effects employing homogeneous and heterogeneous spatial panel data models. Therefore, it analyzes 21 crude oil price from different regions of the world employing monthly data from November 2011 to October 2020. To investigate the endogenous interaction effects, we take into account crude oil quality (API gravity and Sulfur content) and geographical (the neighborhood effect) factors using three spatial weight matrices. The empirical evidence reveals that there are different price mechanisms specific to each type of crude oil.