Reşat Nuri Güntekin'in eserlerinde mekân /
Yazar: ALEV GÜRLER
Danışman: PROF. DR. AYŞE DEMİR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Güntekin, Reşat Nuri = Güntekin, Reşat Nuri ; Hikaye = Story ; Mekan = Space ; Roman = Novel ; Seyahatname = Seyahatname ; Türk hikayesi = Turkish story ; Türk romanı = Turkish novel ; İstanbul = Istanbul

Özet:
20. yüzyıl Türk edebiyatının önemli yazarlarından olan Reşat Nuri Güntekin, 1889 yılında İstanbul'da doğmuştur. Onun, yazarlığa adım atmasındaki en büyük etken, babasının kütüphanesidir. Bu zengin kütüphane, Reşat Nuri'nin kendini geliştirmesinde önemli rol oynar. Çünkü Güntekin, bu kütüphanedeki kitapları okuyarak edebî anlamda kendini besler.
 "Reşat Nuri Güntekin'in Eserlerinde Mekân" adlı çalışmamızda amacımız, 20. yüzyıl Türk edebiyatındaki Anadolu ve İstanbul manzarasını edebî eserler aracılığıyla ortaya koymaktır. Güntekin, eserlerinde çeşitli mekânları seçmeye çalışmıştır. Güntekin'in eserlerinde, kullandığı mekânların bir bölümünü oluşturan Anadolu'nun ayrı bir yeri vardır. Güntekin, babasının mesleği dolayısıyla Anadolu'yu sürekli gezmiş, eserlerinde de Anadolu'ya bolca yer vermiştir. Güntekin'in eserlerinde, Anadolu'ya giderek orada düzeni sağlamaya çalışan, İstanbul'dan kaçarak kendisine Anadolu'da yeni bir hayat kurma amacında insanlar yer almaktadır. Yazar eserlerinde İstanbul'u da ana mekân olarak sıkça kullanır. Güntekin, İstanbul'u mekân olarak seçtiği eserlerinde de günlük hayatta karşılaşabileceğimiz insanları anlatır. Romanlarda, kahramanların içinde bulunduğu ruhsal durum ile mekân arasında çok yönlü ve katmanlı ilişkiler kurulmaktadır.
 Edebî eserlerde mekân, akademik kaynaklara birçok kez konu olmuştur ancak Reşat Nuri Güntekin'in bütün eserlerini bu açıdan inceleyen bir çalışma bulunmamaktadır. Yapılan çalışmalar yalnızca hikâye veya roman türündedir. Bu nedenle biz de Türk edebiyatı literatürüne katkı sağlamak için tezimizi bu doğrultuda hazırlamaya karar verdik. Bu sırada Güntekin'in bütün roman ve hikâyelerini mekân açısından araştırmayı kendimize amaç edindik. İncelememiz sırasında Güntekin'in roman, hikâye ve gezi yazısı türündeki eserlerini detaylı bir şekilde okuyarak çalışmamıza başladık. Başlıklarımızı romanda "iç mekân", "dış mekân", "geniş/açık mekân", "dar/kapalı mekân", "insan-mekân uyumu", "Anadolu kasabası" "merdiven kronotopu" bölümlerinden oluşturduk. Hikâyede ise daha çok "iç mekân" ve "dış mekân" gibi ana bölümlere yer verdik. Gezi yazısında ise yalnızca "Anadolu kasabası" başlığını kullanmayı uygun gördük. Tezimizi hazırlama aşamasında konumuzla ilgili olabilecek kaynakları inceledik ve bunlardan yararlanmaya çalıştık. Geniş bir kaynakça listesi belirledik. 
Anahtar Sözcükler: Reşat Nuri Güntekin, Anadolu, İstanbul, mekân.

Abstract:
Reşat Nuri Güntekin, who is one of most important writer of Turkish literature in 20. century, was born in İstanbul in 1889. The most important reason of his started to be writer is his father's library. This rich library has big role of his developing himself. Because Güntekin, he feeds himself while reading these books in this library.
Our main aim in our work called "Place In The Works Of Reşat Nuri Güntekin" set forth the Anatolia and Istanbul view through literary works in 20. century Turkish literature. Güntekin has tried to select various venues in his literary works. In Güntekin's literary works, Anatolia, he had used different places in, has a different place. Doe to his father's profession, Güntekin constantly traveled to Anatolia in his works. In Güntekin's works, there are people who g oto Anatolia and try to settling there and these people are who aim to establish a new life in Anatolia bu escaping from Istanbul. The author frequently uses Istanbul as the main place in his works. Güntekin also tells about the people we can meet in daily life in his works, where he chose Istanbul as a place. In the novels, multidimensional and layered relations are established between the mental state of the heroes and the place.
In literary works, a place has been the subject of academic resources many times, but there is no study that examines all of Reşat Nuri Güntekin's works from this perspective. Made works are only in the genre of story or novel. For his reason, we decided to prepare our thesis in this direction in order to contribute to the literature of Turkish literature. In this matter, we aimed to research all of Güntekin's novels and stories from the perspective of places. During our review, we started our work by reading Güntekin's novels, stories and travel articles with all details. In the novel, we created out titles from the sections as like "indoor", "outdoor", "wide/open place", "narrow/closed place", "human-place harmony", "Anatolian town". In the story, we mostly included the main sections such as "indoor" and "outdoor". In the travel article, we found it appropriate to use only the title of "Anatolian town". During the preparation of out thesis, we examined the sources those might be relecant to our subject and tried to benefit from them. We have specified an extensive bibliography list.
Keywords: Reşat Nuri Güntekin, Anatolia, Istanbul, place