Yabancılara Türkçe öğretim ders kitaplarında mecaz ifadelerin kullanımı: Yedi İklim ve Altın Köprü Türkçe Öğretim C-1 seviyesi setlerinin karşılaştırılması
The use of figurative expressions in textbooks for teaching Turkish to foreigners: Comparison of Yedi İklim and Altın Köprü Turkish Teaching C-1 level sets
Yazar: ESRA BİÇERYEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KERİM TUZCU
Siirt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Yabancılara Türkçe öğretimi çalışmaları yürütülürken en çok başvurulan ve kullanılan malzemeler ders kitaplarıdır. Yunus Emre Enstitüsü tarafından hazırlanan Yedi İklim yabancılara Türkçe öğretim seti ders kitapları ile Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu'nca hazırlanan Altın Köprü yabancılara Türkçe öğretim seti ders kitapları bu sahanın önde gelen ders kitaplarındandır.
Yabancı dil öğrenmek sadece hedef dilin gramerini değil, o dilin taşıdığı kültür ve medeniyeti de tanımak ve bir noktaya kadar özümsemektir. Mecâz ifadeler, milletin kültür ve değerlerini yasıtması bakımından kayda değer bir konumdadır. Bu çalışmanın amacı; yabancılara Türkçe öğretimi sürecinde kullanılmak üzere hazırlanan; Yedi İklim ve Altın Köprü C1 Ders Kitaplarında mecâzlı ifadelerin kullanımının tespit etmek ve bu iki seti mecâzlar yönünden karşılaştırmaktır. Bu amaca ulaşmak için belirlenen yöntem, nitel araştırma modellerinden durum çalışmasıdır. Araştırma verileri; C1 düzeyi ders kitaplarındaki mecâzlı ifadeler, belge tarama yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Verilerden elde edilen bulgular, içerik analizi tekniği ile araştırmanın alt problemleri olarak ele alınmıştır. Araştırma sonucunda; Yedi İklim C1 ders kitabında, 946 adet mecâzlı ifade tespit edilmiştir. Tespit edilen mecâzlı ifadeler, dil beceri alanlarına göre; dinlemede 369, konuşmada 29, okumada 504 ve yazmada 44 adettir. Altın Köprü C1 ders kitabında, 821 adet mecâzlı ifade tespit edilmiştir. Dil beceri alanlarına göre; dinlemede 352, konuşmada 8, okumada 358 ve yazmada 103 adettir. Sonuç olarak Yedi İklim C1 ders kitabında, Altın Köprü C1 ders kitabından fazla sayıda mecâzlı ifade olduğu tespit edilmiştir. Ders kitaplarından elde edilen mecâzlı ifadelerin miktarına bakıldığında kültürümüzden izler barındıran bu ifadelere yabancılar için hazırlanmış Türkçe kitaplarında yeterince yer verilmediği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Yabancılara Türkçe öğretimi, Mecâzlar, Yedi İklim Türkçe öğretim seti, Altın Köprü Türkçe öğretim seti, Türkçe Öğretim Merkezi.

Abstract:
Textbooks are among the most frequently used and utilised materials in teaching Turkish to foreigners. Yedi İklim Turkish Language Teaching Kit for Foreigners prepared by Yunus Emre Institute and Altın Köprü Turkish Language Teaching Kit for Foreigners prepared by Kyrgyzstan-Turkey Manas University School of Foreign Languages are among the leading textbooks in this field.
Learning a foreign language is not only learning the grammar of the target language, but also getting to know and assimilate the culture and civilisation of that language to a certain extent. Metaphorical expressions have a remarkable position in terms of reflecting the culture and values of the nation. The aim of this study is to determine the use of metaphorical expressions in Yedi İklim and Altın Köprü C1 Textbooks prepared to be used in the process of teaching Turkish to foreigners and to compare these two sets in terms of metaphorical expressions. The method determined to achieve this aim is a case study from qualitative research models. Research data; figurative expressions in C1 level textbooks were collected using document scanning method. The findings obtained from the data were analysed as the sub-problems of the research with the content analysis technique. As a result of the research; 946 figurative expressions were identified in Yedi İklim C1 textbook. The figurative expressions identified are 369 in listening, 29 in speaking, 504 in reading and 44 in writing according to language skill areas. In the Golden Bridge C1 textbook, 821 figurative expressions were identified. According to language skill areas; 352 in listening, 8 in speaking, 358 in reading and 103 in writing. As a result, it was determined that there were more figurative expressions in Yedi İklim C1 textbook than in Altın Köprü C1 textbook. Considering the amount of figurative expressions obtained from the textbooks, it was concluded that these expressions, which carry traces of our culture, are not sufficiently included in Turkish books prepared for foreigners.

Key Words: Teaching Turkish to foreigners, Metaphors, Yedi İklim Turkish teaching set, Altın Köprü Turkish teaching set, Turkish Teaching Centre.