Suriye iç savaşının yayılma etkisi: Türkiye ve Lübnan'ın karşılaştırmalı analizi
Contagion effect of the Syrian civil war: Comparative analysis of Turkey and Lebanon
Yazar: OYTUN ORHAN
Danışman: PROF. DR. KAMER KASIM
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu tez çalışması Suriye iç savaşının Türkiye ve Lübnan'ı nasıl etkilediğini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Söz konusu etki, devlet içi çatışmaların komşu ülke/bölgelere yayılma etkisini inceleyen teorik çalışmalar çerçevesinde tespit edilmeye çalışılmıştır. Tez çalışmasının dayandığı birkaç temel varsayım söz konusudur. Bunlardan ilki Suriye'de Mart 2011 tarihinde başlayan krizin zaman içinde bir iç savaşa dönüştüğüdür. İkinci olarak Suriye iç savaşının ülke dışına yayılma etkisi gösterdiği ve bu yayılma etkisinin öncelikli olarak iki komşu ülke olan Türkiye ve Lübnan'da ortaya çıktığı iddia edilmektedir. Bu kapsamda tez çalışması, iç savaşların yayılması yazınından elde edilen bir teorik çerçeve ile Suriye iç savaşının ulusötesileşmesi ve Türkiye ile Lübnan'a hangi açılardan yayılma gösterdiğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda ilk olarak araştırmada iç savaşlar konusundaki yazın incelenmiş, iç savaşın tanımı, aktörleri ve uluslararası ilişkiler teorileri bağlamında nasıl ele alındığı incelenmiştir. İkinci olarak iç savaşların yayılma etkisini ele alan yazın incelenmiştir. Bu kısımda iç savaşların yayılmasına neden olan ve yayılma derecesini belirleyen faktörler ortaya konmuştur. Bu kapsamda kaynak ülke, hedef ülke ve kaynak ülke ile hedef ülke arasındaki etkileşimin boyutundan kaynaklanan faktörlere bağlı olarak iç savaşların yayılma etkisi gösterdiği ve yine bu faktörlere bağlı olarak hedef ülkelerin iç savaştan etkilendiği iddia edilmiştir. İç savaşların ülke dışında yarattığı etkiler; kitlesel göçe bağlı oluşan etkiler, güvenlikle bağlantılı etkiler, ekonomik etkiler olmak üzere üçlü bir sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Tez çalışmasının örnek olay kısmında Suriye İç Savaşı ele alınmıştır. Bu kapsamda Suriye'de krize giden süreci, iç savaşın nedenlerini anlayabilmek açısından Suriye'de toplumsal muhalefetin tarihsel bağlamı incelenmiştir. Bunun ardından Suriye'de İç Savaş'ın ortaya çıkışı, gelişimi ve yayılma etkisi gösterdiği süreçler ele alınmıştır. Bu kısımda Suriye'de yaşanan krizin bir iç savaş olduğu iddiası doğrulanmaya çalışılmıştır. Sonraki bölümde ise tez çalışmasının ana sorunsalı olan Suriye İç Savaşı'nın Türkiye ve Lübnan'a ne gibi yayılma etkileri gösterdiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu kısımda Suriye iç savaşının, yayılma etkisi çerçevesinde kendisine komşu ülkeler olan Türkiye ve Lübnan'da; kitlesel göçe bağlı etkiler, güvenlikle bağlantılı etkiler ve ekonomik etkiler yarattığı ortaya konmaya çalışılmıştır.

ANAHTAR KELİMELER: İç Savaş, İç Savaşların Yayılma Etkisi, Suriye İç Savaşı, Türkiye, Lübnan

Abstract:
This thesis comparatively analyzes how the Syrian civil war has affected Turkey and Lebanon. This impact is attempted to be determined within the framework of theoretical studies that examine the contagion effect of intra-state conflicts to neighboring countries/regions. The thesis is based on several basic assumptions. The first one is that the crisis in Syria, which started in March 2011, turned into a civil war over time. Secondly, it is claimed that the Syrian civil war has had a contagion effect outside the country and that this contagion effect has emerged primarily in two neighboring countries, Turkey and Lebanon. In this context, this thesis aims to evaluate the transnationalization of the Syrian civil war and the extent to which it has spilled over to Turkey and Lebanon through a theoretical framework derived from the literature on the contagion of civil wars. In this context, the study first examines the literature on civil wars and analyzes the definition of civil war, its actors and how it is handled in the context of international relations theories. Secondly, the literature on the contagion effects of civil wars is analyzed. In this section, the factors that cause the spread of civil wars and determine the degree of spread are presented. In this context, it is argued that civil wars have a contagion effect depending on the factors stemming from the size of the interaction between the source country, the target country and the source and target countries and that the target countries are affected by civil wars depending on these factors. The effects of civil wars outside the country are categorized into three categories: mass migration-related effects, security-related effects and economic effects. In the case study part of the thesis, the Syrian Civil War was analyzed. In this context, the historical context of the social opposition in Syria was analyzed in order to understand the process leading to the crisis in Syria and the causes of the civil war. Following this, the emergence and development of the civil war in Syria and the processes in which it had a contagion effect were analyzed. In this section, the claim that the crisis in Syria is a civil war is tried to be verified. In the next section, the main problematic of this thesis, the contagion effects of the Syrian Civil War on Turkey and Lebanon are analyzed. In this section, it has been tried to reveal that the Syrian civil war has created mass migration-related effects, security-related effects and economic effects in Turkey and Lebanon, which are neighboring countries within the framework of contagion effects.

KEYWORDS: Civil War, Contagion Effect of Civil Wars, Syrian Civil war, Turkey, Lebanon