Buz pateni yapan bayan sporcuların fiziksel performans düzeylerinin incelenmesi
Evaluation of female ice skaters' physical performance levels
Yazar: NİLAY ÇÖMÜK
Danışman: DOÇ. DR. ZAFER ERDEN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Duruş = Posture ; Fiziksel performans = Physical performance ; Fiziksel uygunluk = Physical fitness ; Fiziksel uygunluk testi = Physical fitness test

Özet:
Bu çalışma artistik buz pateni (figür pateni) yapan sporcuların postüral özelliklerini ve fiziksel performanslarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya yaşları 16-23 arasında değişen en az 5 yıldır figür pateni yapan elit seviyede junior (n=10) ve senior (n=10) yarışma seviyesinde 20 bayan sporcu ve kontrol grubu olarak aynı yaş grubunda spor yapmayan sedanter 20 gönüllü bayan alınmıştır. Ayrıca buz pateni grubunu oluşturan junior ve senior yarışma seviyesindeki sporcular da birbiri ile karşılaştırılmışlardır. Olguların sosyo-demografik özellikleri, fiziksel özellikleri (yaş, boy, kilo) kaydedildikten sonra diz Q açıları, bel-kalça oranları, kas kısalıkları, postüral özellikleri ve fiziksel uygunluk parametreleri değerlendirilmiştir. Fiziksel uygunluğun değerlendirilmesinde denge testi (tek ayak üzerinde durma), esneklik testleri (gövde fleksiyonu ve hamstring uzunluğu, gövde lateral fleksiyonu, gövde hiperekstansiyonu), alt ve üst ekstremitelere kas testi (Dr. Nicholas Manuel Muscle Tester Dinamometresi ile), çeviklik testi (squat thrust), vücut kompozisyonu [Tanita UM-20 vücut kompozisyon analizatörü ile vücut ağırlığı, yağ %'si, vücut kitle indeksi (VKİ)], kassal endurans testleri (Biering-Sorenson, 1 dk modifiye push-ups ve 1dk sit-ups), güç testleri (vertikal sıçrama ve ayakta uzun atlama), 20 m hız testi, kardiyovasküler endurans testi (12 dk koş-yürü) ve reaksiyon zamanı testi uygulanmıştır. Ayrıca sporcuların düşme ve yaralanma şekilleri ile yaralanma bölgeleri sorgulanmıştır. Buz pateni grubundaki olguların yaş ortalamaları 18.85 ± 2.70 yıl, kontrol grubundaki olguların yaş ortalamaları 18.50 ± 2.25 yıl (p>0.05) olarak bulunmuştur. Buz pateni grubunun diz Q açısı derecesinin daha düşük değerde olduğu, alt ve üst ekstremite kas kuvveti, esneklik, kassal endurans, ayakta uzun atlama testi, çeviklik, kardiyovasküler endurans, hız ve reaksiyon zamanı değerlerinin kontrol grubundan daha iyi olduğu görülmüştür (p<0.05). Denge, vücut kompozisyonu ve vertikal sıçrama değerleri ve ayakbileği dorsi fleksör ve omuz eksternal rotatör kaslarının kuvveti açısından gruplar arasında bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Buz pateni grubunda halluks valgus, anterior pelvik tilt ve lordozun kontrol grubuna göre daha fazla oranda görüldüğü belirlenmiştir. Olgularda en fazla görülen kısalıklar buz pateni grubunda gastroknemius (%35), kontrol grubunda hamstring kas kısalığı (%40) olarak bulunmuştur. Buz pateni grubunu oluşturan junior ve senior yarışma seviyesindeki olgular kendi aralarında karşılaştırıldığında, VKİ, alt ve üst ekstremite rotatör kas kuvveti, gözler kapalı tek ayak üzerinde denge senior grupta daha fazla bulunurken (p<0.05), diğer parametrelerde anlamlı bir farka rastlanmamıştır (p>0.05). Buz pateni sporcularında en fazla ayak, daha sonra el bileği ve diz bölgesinin yaralandığı saptanmıştır. En fazla görülen yaralanma şeklinin overuse (aşırı kullanım) sendromu ve ligament hasarı olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma artistik buz pateni yapan sporcuların fiziksel performans özelliklerini ortaya koymakla birlikte performans ve başarı düzeyinin artırılması ve yaralanma oranlarının azaltılmasına yönelik eğitim programları için bir pilot çalışma niteliği taşımakta olup, bu spor dalının gelişmesine yönelik bilimsel katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Buz pateni, fiziksel performans, fiziksel uygunluk, postür, Q açısı.

Abstract:
The purpose of this study is to identify the postural properties and physical performances of figure skaters. The participants were 20 female elite figure skaters at junior (n=10) and senior (n=10) competitive levels, between the ages of 16 and 23, performing on figure skating at least for 5 years and 20 volunteer sedantery female subjects at the same ages as control group. Junior and senior competitive level skaters were also compared between each others. Sosciodemografic features and physical properties (age, height, weight) of the subjects were recorded. Then their Q angle, waist-hip ratio, tightness of muscles, postural properties and physical fitness parameters were measured. Balance test (standing balance test), flexibility tests (trunk flexion and flexibility of hamstrings, trunk lateral flexion, trunk hiperextansion), muscle test of upper and lower extremities (by Dr. Nicholas Manuel Muscle Tester Dynamometer), agility test (squat thrust), body composition analyse [weight, percentage of body fat, and body mass index (BMI) by Tanita-UM 20 body composition analyser], muscle endurance tests (1 minute timed modified push-ups and sit-ups), power tests (vertical and standing broad jump), 20 m speed test, cardiovascular endurance test (12 minutes timed run-walk) and reaction time test were applied to evaluate physical fitness. Skaters were asked about their fall and injury patterns and injury sites. The avarage age of ice skaters were found 18.85 ± 2.70 years and the avarage age of control group was found 18.50 ± 2.25 years (p>0.05). Knee Q angle degree was found lower; strength of upper and lower extremities, flexibility, muscle endurance, standing broad jump test, agility, cardiovascular endurance, speed and reaction time values of ice skaters showed better results then control group (p<0.05). Ankle dorsiflexion and shoulder external rotation strength, balance, body composition and vertical jump test values showed same results between the groups (p>0.05). Hallux valgus, anterior pelvic tilt and lordosis are more seen defects in ice skaters than control group. The most seen muscle tightness was gastrocnemius in ice skaters and hamstring tightness in control group. When junior and senior groups among ice skaters were compared, eyes closed standing balance test and BMI results and upper and lower extremities rotator muscles strength found greater in senior group (p<0.05), no meaningful differences found in other parameters (p>0.05). Foot region was the most seen injury site and following most injured sites were wrist and knee region in ice skaters. The most seen injury types were overuse syndromes and ligament damages. We think that besides putting forward the physical performance properties of ice skaters, this study is a pilot study to guide about training programmes to increase ice skaters? physical performances and to decrease injury ratios and contribute to scientific improvements of this sport.Key Words: Ice Skating, physical performance, physical fitness, posture, Q angle.