Şeyh Galib'in Hüsn ü Aşk Mmesnevisi'nin roman tekniği bakımından incelenmesi
Examination of Sheikh Galib's "Husn u Ask" Mesnevi in terms of novel method
Yazar: AHMET İŞLER
Danışman: PROF. DR. HALUK GÖKALP
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan şiiri = Court poem ; Hüsn ü Aşk = Hüsn ü Aşk ; Mesnevi = Mathnawi ; Nazım = Verse ; Roman = Novel ; Roman teknikleri = Novel tecniques ; Türk şiiri = Turkish poem ; Şeyh Galib = Sheikh Galib ; Şiir = Poem

Özet:
Klasik dönem Divan şiirinde bazı şairlerin şiirdeki ustalığı, onların mesnevi alanında gösterdiği başarıyla ölçülmüştür. Bunun sebebi mesnevilerin, söyleyiş yöntemi bakımından ayrı bir ustalık gerektiren metinler olmasıdır. Bazı edebiyat araştırmacıları, klasik dönem edebiyatımıza ait mesnevi metinlerini gerçek hayatla ilgisi olmayan, taklit ürünü, masal türü eserler olarak görmüşler, bu yüzden farkında olmadan şairin şiir söyleme gücünü göz ardı etmişlerdir. 
Tez çalışmamızda, günümüz anlatı eserlerinin incelenmesinde kullanılan eleştiri yöntemlerini klasik metinlere uygularken eseri modern edebi tür ve şekillere yakınlaştırmak iddiasında bulunmadan Hüsn ü Aşk'ın taşıdığı modern anlatım ve içerik unsurları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Mesneviler için bir genelleme yapılarak söylenenlerin aksine bize göre Hüsn ü Aşk, bazı mesnevilerden farklı olarak sosyal hayata dair pek çok içeriği bünyesinde taşıyan bir eserdir. Eserde çoğu yerde kullanılan dil, yazıldığı dönemdeki günlük konuşma diline yakın olup anlatımda yerel söyleyiş ve deyimlere, mahalli mekân isimlerine yer verilmiş, olağanüstü kişi, olay ve yer unsurları eserin bütünü içerisinde fantastik kurguyu oluşturacak bir oranda yer almıştır. Hayata dair pek çok ayrıntının hikâye içerisinde yer aldığı Hüsn ü Aşk'ta başkahramanlar dışında toplumun farklı kesimlerini temsil eden kişilere de yer verilmiştir.
Konu olarak tasavvuf ehlinin kâmil insan olma yolunda geçirdiği zorlu aşamaları anlatan Hüsn ü Aşk, alegorik yapısı dışında olay içerisinde kahramanların iç değişim ve dönüşümleri, olay örgüsünün kronolojik yapısı, yer ve mekân unsurlarının insan psikolojisi üzerindeki etkilerinin göz ardı edilmemesi ve olay kronolojisine uygun olarak tasarlanmış zaman unsurlarının ustaca kullanılışı bakımından modern romanla benzerlik gösterir. Bu sebeple Hüsn ü Aşk, modern anlatı türlerinden olan romana ait teknik yöntemler kullanılarak incelenmesi gereken bir eserdir.

Anahtar kelimeler: Divan şiiri, nazım şekilleri, klasik Türk şiiri, mesnevi, Hüsn ü Aşk

Abstract:
The mastership of some poets in the classical era Divan poetry has been measured with their success in the field of mesnevi. The reason for this is that the mesnevis are texts that require a special skill in terms of reading. Some literary researchers thought that the mesnevi texts of classical era literature were imitiated, fair tale-like works that have nothing to do with real life and they involuntarily ignored the poet's power to sing poetry.
In this study, while applying the methods of criticism used in the analysis of today's narrative works to classical texts, without claiming to bring the work closer to modern literary genres and forms, the modern narrative and content elements carried by Hüsn ü Aşk are revealed. Contrary to what is said with a generalization for the mesnevis, Hüsn ü Aşk is a work is a work that contains many features of social life, unlike some mesnevis. The language used in most sections in the work is close to the daily speaking language of the period; local phrases, idioms and place names are included in the narration and the elements of extraordinary people, events and places are also included in the work, in a way that will create the fantastic fiction. In Hüsn ü Aşk, where many details about life are included in the story, people representing different different segments of the society are also included.
Describing the difficult stages of Sufism in terms of being a perfect human being, Hüsn ü Aşk, apart from its allegorical structure, is similar to the modern novel in terms of the changes and transformations of the heroes in the event, the chronological structure of the plot, not neglecting the effects of the elements of place and space on human psychology and the skillful use of time elements designed in accordance with the event chronology. For this reason, Hüsn ü Aşk is a work that should be examined using the technical methods of the novel, which is one of the modern narrative genres.

Keywords: Divan Poetry, forms of verse, classical Turkish poetry, masnavi, Hüsn ü Aşk