Coğrafya öğretiminde mekânsal düşünme beceri testi geliştirme
Developing the spatial thinking ability test in geography teaching
Yazar: ATAKAN YALÇIN
Danışman: PROF. DR. ADNAN PINAR ; DOÇ. DR. CENNET ŞANLI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada üniversite öğrencilerinin mekânsal düşünme becerilerini ölçmeye yönelik test geliştirmek amaçlanmıştır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden tarama desenine uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini 5 devlet üniversitesinin coğrafya öğretmenliği ve coğrafya bölümlerinde öğrenim gören 260 lisans öğrencisi oluşturmuştur. Test geliştirme sürecinde "testin amacının belirlenmesi, testin ölçeceği özelliklerin belirlenmesi, test maddelerinin oluşturulması, maddelerin gözden geçirilmesi, taslak form hazırlanarak pilot uygulama yapılması ve nihai testin oluşturularak uygulanması ve gerekli analizlerin yapılması" aşamaları izlenmiştir. Soru maddeleri hazırlanırken uzman görüşüne başvurulmuş, Coğrafi Bilgi Sistemleri yazılımı (ArcGIS 10.7) ile hazırlanan haritalar ve uydu görüntülerinden faydalanılmıştır. Araştırmada hazırlanan nihai test online olarak öğrencilere uygulanmış ve elde edilen veriler ile testin geçerliği ve güvenirliğine ilişkin analizler gerçekleştirmiştir. Analiz sürecinde gerekli istatistik yazılımları kullanılarak araştırma verilerinin çarpıklık ve basıklık değerleri incelenmiştir. Soru maddelerinin güçlük ve ayırt ediciliklerinin tespit edilmesi için alt ve üst grup belirlenmiş ve madde analizi gerçekleştirilmiştir. Ayrıca alt ve üst grubun elde ettikleri puanlar bağımsız örneklem t testi ile karşılaştırılmıştır. Testin yapı geçerliğinin tespit edilmesi için "Factor 12.04.05" yazılımı kullanılarak tetrakorik korelasyon katsayısına dayanan açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Testin güvenirliğinin tespit edilmesi için testin iç tutarlılığı KR20 formülüne göre hesaplanmıştır. Testin kararlılığının tespit edilmesi için Mekânsal Düşünme Beceri Testi test-tekrar test yöntemi ile katılımcılar arasından seçilen 50 kişiye 20 gün ara ile tekrar uygulanmış ve her iki uygulamanın sonucu pearson momentler çarpımı korelasyonuna göre karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgulara göre verilerin normal dağılım gösterdiği görülmüştür. Madde analizi sonucunda ayırt ediciliği ve güçlüğü istenilen düzeyde olmadığı görülen soru maddeleri (M5, M17) testten çıkarılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda testin tek faktörden oluştuğu ve bu faktörün toplam varyansın %30'unu açıkladığı görülmüştür. Faktör yük değerleri 0.32'nin altında olduğu tespit edilen soru maddeleri (M10, M14, M23) testten çıkarılmıştır. Testin güvenirliği için iç tutarlık katsayısı KR20 formülüne göre hesaplanmış ve iç tutarlık katsayısının 0.83 olduğu tespit edilmiştir. Test-tekrar test uygulaması sonucunda her iki uygulamanın sonuçları arasında güçlü düzeyde ve pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu dolayısıyla testin kararlı bir yapıda olduğu tespit edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda çıkarılan soru maddelerinin kapsam geçerliğini etkilemediği görülmüş ve nihai testin 26 soru maddesinden oluşmasına karar verilmiştir. Araştırma sonucunda geliştirilen testin coğrafya öğretmenliği ve coğrafya bölümlerinde öğrenim gören lisans öğrencilerinin mekânsal düşünme becerilerinin düzeyini ölçen geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of the study was to develop a test to measure the spatial thinking skills of university students. This study was conducted in accordance with the survey design, one of the quantitative research methods. The sample of the research consisted of 260 undergraduate students studying in geography teaching and geography departments of 5 state universities. The test development process followed the stages of: "determining the purpose of the test, determining the characteristics to be measured by the test, creating the test items, reviewing the items, preparing the draft form and pilot application, creating and applying the final test and performing the necessary analyzes". While preparing the question items, expert opinion was consulted and maps and satellite images prepared with Geographic Information Systems software (ArcGIS 10.7) were utilized. The final test prepared in the research was applied online to the students and the validity and reliability of the test were analyzed with the data obtained. In the analysis process, firstly, the skewness and kurtosis values of the research data were analyzed using statistical software. In order to determine the difficulty and discrimination of the question items, the lower and upper groups were determined and item analysis was performed. In addition, the scores obtained by the lower and upper groups were compared with the independent sample t-test. Exploratory factor analysis based on the tetrachoric correlation coefficient was performed using the "Factor 12.04.05" software to determine the construct validity of the test. To determine the reliability of the test, the internal consistency of the test was calculated according to the KR20 formula. In order to determine the stability of the test, the Spatial Thinking Skills Test was reapplied to 50 people selected from the participants with a 20-day interval with the test-retest method and the results of both applications were compared according to Pearson product-moment correlation. According to the findings obtained, it was seen that the data showed normal distribution. As a result of the item analysis, question items (M5, M17) whose discrimination and difficulty were not at the desired level were removed from the test. Exploratory factor analysis revealed that the test consisted of a single factor and this factor explained 30% of the total variance. Question items with factor loadings below 0.32 (M10, M14, M23) were removed from the test. For the reliability of the test, the internal consistency coefficient was calculated according to the KR20 formula and it was determined that the internal consistency coefficient was 0.83. As a result of the test-retest application, it was determined that there was a strong and positively significant relationship between the results of both applications, so the test had a stable structure. As a result of the analysis, it was seen that the removed question items did not affect the content validity and it was decided that the final test consisted of 26 question items. As a result of the research, it was determined that the developed test is a valid and reliable measurement tool that measures the level of spatial thinking skills of undergraduate students studying in geography teaching and geography departments.