Üslûbî anlatım ve takdim-tehir üslûbunun Kur'an-ı Kerim'deki kullanımı
Styled expression and usage of giving precedence-postponing style in Koran
Yazar: FETHULLAH YENER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALİ YIMAZ
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Anlatım = Expression ; Arapça = Arabic ; Belagat = Eloquence ; Dilbilim = Linguistics ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Üslup = Stylistic ; Üslup analizi = Stylistic analysis

Özet:
Bir sözce, bir hitap olarak yirmi üç yıllık bir zaman dilimine yayılan indiriliş sürecinde Kur'an-ı Kerim, mesajını muhataplarına iletirken, bunu, onların kültürel durumlarını ve zihniyet yapılarını teşkil eden sözlü kültür geleneği çerçevesinde ve bir diyalog ortamında gerçekleştirmekteydi. Muhatabın durumu, harici bağlam ve mesajın dile getirildiği ifade biçimi yani kullanılan üslûp, mesaja muhatap olanla mesajın kaynağı arasındaki iletişimi belirlemekte ve bu iletişimle yeni bir din, yeni bir anlayış tesis edilmekteydi. Sonraki muhataplar için hitap olmaktan çıkıp metne dönüşen Ku'an-ı Kerim canlı, dinamik bir diyalog ortamından çıkıp adeta bir monologa dönüşmüş, böylece mesajla muhatap arasındaki iletişim durgunlaşmıştır. İletişim işlevlerinin gerçekleştirilemediği bu ikinci tür ilişkide mesajın etki gücü kaybolmuş, mesaj sadece anlama faaliyetlerine konu edilecek bir metne dönüşmüştür. Bunun belli bir oranda kaçınılmaz olduğu söylenebilir. Zira iniş süreci tamamlanmış, mesajın içinde anlamını bulduğu bağlam tarih olmuştur. Oysa Kur'an-ı Kerim, önemle vurguladığı üzere tüm insanlığa yönelik bir hitaptır. Onun mesajının muhatapları yalnızca iniş sürecine tanıklık edenler değil tüm insanlıktır.Mesajın düz anlatıma karşın dilin birbirinden farklı ifade olanaklarını kullanıp edebi bir yapı içerisinde dile getirilmiş olması, iniş süreci içerisinde bulunmayan muhataplar için de, onlarında ilk muhataplarla gerçekleştirilen diyaloga dahil edilmesini sağlayacak olan bir zemin olmuştur. Bağlamın da dikkate alınarak ve belki de buna bile ihtiyaç duyulmadan mesajın, anlatım özellikleri yani edebi yapısı dikkate alınarak okunması, mesajın gerçekleştirmek istediği iletişim ortamını sonraki muhataplar için yaşatacak bir imkandır. Mesajın edebi yapısını oluşturan ise, anlamını dildeki farklı ifade imkanlarını kullanıp muhtevayı en iyi şekilde ifade edebilecek üslûplara yüklemiş olmasıdır. Kur'an'ı beliğ ve mu'ciz kılan da onun tüm muhataplarıyla canlı bir iletişim kurmasını sağlayan bu özelliğidir.

Abstract:
One precept, as an address Kur'an-i Kerim in period of being sent for the twenty-three year period, when transmitting them its message within the framework of oral culture tradition which constitute cultural situation and structures of mentality of the its first dealers, it made this happen in a dialogue. The stuation of addressed, the external contact and form of expression that the message is stated or used style, defines communication between one message addressed and source of message and a new religion, new understanding was to set through that communication. Kur'an-ı Kerim converted to text which ceases to be addressed for the next addressed had become almost a monolog, exiting a lively, dynamic and dialogue condition, so communication between the interlocutors become stagnant.In this second type of relation that communication functions can?t be performed the potency of the message is lost, the message is converted to text which will be only a matter of understanding activity. A certain extent it may be said this is inevitable. Because the landing process is completed, the context that the message finds its meaning in, is history. Whereas Kur'an-i Kerim as it has emphasized especially, is an address for whole humanity. Addresseds of his message isn?t only ones to witness the process of landing but all of humanity. For message to be expressed in a literary structure using different expression opportunities of language despite straight expression, It is a floor to provide included who weren?t in the process of landing in performed dialogue with first addresseds.In the context of consideration of the message and perhaps even not to be needed it, reading of the message taking into account its narrative features and literary structure, is an opportunity that message wants to perform the communications media to vitalize for the next addresseds. What composing literary structure of the message is to have installed its meaning to manners that can express best the content by using the possibilities of different expressions in language. What makes Kur'an eloquent and miraculous is its this feature ensuring her a lively touch with all interlocutors.