Roma imparatorluk döneminde Yahudi isyanları
Jewish revolts in Roman imperial time
Yazar: ALAATTİN CEM ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. FERİT BAZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ortaçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Orta Çağ = Middle Ages ; Roma Dönemi = Roman Period ; Roma İmparatorluğu = Roman Empire ; Yahudiler = Jews ; İsyanlar = Rebellions

Özet:
M.Ö. 67 yılının gelmesiyle birlikte doğrudan temasa geçen Romalılar ve Yahudiler'i Iudea ve Akdeniz coğrafyasında uzun soluklu ve şiddetli bir ortak tarih beklemekteydi.
Çalışmamızın konusunu ise bu ortak tarihin başladığı M.Ö. 67 yılında Iudea'nın iç meseleleri ardından Roma'yla gelişen ilişkiler, Roma'nın Iudea'yı kontrol altına alması, eyalet yapması ve iki kutup arasında gerilen ilişkilerin değerlendirilmesi oluşturacaktır. Bu değerlendirmeler sırasında gelişen M.S. 66 – 135 yılları arasındaki üç isyan sebep ve sonuç ilişkisi içerisinde değerlendirilip sunulacaktır.
M.Ö. 67 yılından M.S. 74'e kadar olan Roma – Iudea ilişkilerinde Flavius Josephus gibi bir kaynağın bulunması çalışmamız açısından oldukça büyük bir şanstır. Çünkü Josephus'un odak noktasının tam olarak Yahudi merkezli olması, ve Birinci İsyan'ı konu alan ayrı bir kitabının olması o dönemi anlayabilmemiz açısından oldukça mühimdir. Pompeius'un M.Ö. 67'de Iudea'ya geldiğinde yaptıklarını ayrıntılı bir biçimde bilebilmemizi, II. Hyrkanos ile Aristobulos arasında geçen mücadele hakkında detaylı bilgilere sahip olmamızı, isyan başladığı sırada askeri hareketliliği noktası noktasına takip edip değerlendirebilmemizi, Flavius Josephus'un bu çalışmasına borçluyuz.
Birinci İsyan'ın sonuçlanmasının ardından Iudea'nın dışında Akdeniz'in çeşitli yerlerinde gerçekleşen, M.S. 115 – 117 yılları arasına tarihli dört adet isyanda konumuz içerisindedir. Roma ile Yahudiler arasında ikinci kez gerçekleşen bu gerilimli dönemde ise, antik yazarlar olduğu kadar arkeolojik verilerde yardımcı olmuştur. Onlardan hareketle, İkinci İsyan ile ilgili elimizde bulunan verileri ve yorumları paylaşma imkanı bulabiliyoruz. 
Üçüncü İsyan, diğer adıyla Bar Kokhba isyanı ise M.S. 132 – 135 yılları arasında gerçekleşen ve konumuzun değindiği son noktayı oluşturmaktadır. Bu isyan da yine antik yazarların değindiği noktalar kadar arkeolojik verilerle de okunabilen isyanlardan birisidir. Mesih-peygamber özellikleri taşıyan bir isyan lideri önderliğinde gerçekleşen bu hareket yine Roma – Yahudi ilişkilerinde bir dönüm noktası oluşturacak ve Yahudiler'in son, uzun yıllar sürecek sürgünün de başlangıcı olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Yahudi, Yahudilik, Yahudi İsyanları, Roma Hakimiyeti Altında Yahudiler, Iudea, Ierosolymos, Büyük Herodes, Flavius Josephus, Bar Kokhba, Vespasianus, Titus, Traianus, Hadrianus.

Abstract:
The Romans and the Jews who had come into direct contact with the arrival of BC 67, would face a long-term and violent common history in the geography of Iudea and the Meditterranean.
The subjects of our thesis will be the relations developed with Rome following Iudea's internal affairs in 67 BC, Rome's control of Iudea,  create a imperial province in Iudea and evaluation of the strained relations beetween the two poles. The three rebellions between the years of 66 and 135, which were developed during these relations, will be evaluated and presented in the cause and effect relationship.
It is a great opportunity to find a source like Flavius Josephus for understand the relations beetween Rome and Iudea in 67 BC – 135 AD. Because Josephus focuses on the Jewish perspective and one of the his books is important for telling us the First Jewish Revolt (66 – 70 AD) in all its details. Thanks to Josephus' book; we can know all about Pompeius' arrangments about Iudea when he comes to Iudea in 67 BC, we have detailed information about the struggle beetween Hyrkanos II and Aristobulos and we can follow and evaluate the military mobility when the revolt begins.
Following the end of the First Revolt in 70 AD, we are processing four revolts in beetween 115 - 117 AD which took place in various parts of Mediterranean outside of Iudea. In this tense period which was the second time beetween Rome and Jews, it helped the archaeological data as well as the ancient writers. Based on them, we are able to share the data and comments we have about the Second Revolt.
The Third Revolt also known as Bar Kokhba Revolt which took place beetween 132 – 135 AD in Iudea, is the last point our thesis. This revolt is one of the revolts which can be read by archaeological data as well as the points mentioned by ancient writers. This movement, led by a revolt leader with the characteristics of the messiah-prophet, will again constitute a turning point Roman – Jewish relations and will be beginning of the last, long-casting exile of the Jews.
Keywords: Jew, Jewish, Jewish Revolts, Jews under rule Rome, Judea, Jerusalem, Herod the Great, Flavius Josephus, Bar Kokhba, Vespasian, Titus, Trajan, Hadrian.