Koroner arter hastalarında yüksek yoğunluklu aralıklı eğitim ile orta yoğunluklu sürekli eğitimin kalp hızı toparlanması , fonksiyonel kapasite , yorgunluk ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of high-intensity interval training and medium-intensity continuous training on heart rate recovery, functional capacity, fatigue and quality of life in coronary artery patients
Yazar: MUHAMMED FATİH ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. FATIMA YAMAN
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Koroner arter hastalığı (KAH), ülkemizde ve dünyada önde gelen mortalite 
nedenlerinden biridir. KAH tedavisinde önemli yaklaşımlardan biri de egzersiz eğitimidir. 
Literatürde egzersiz eğitimlerinden; orta yoğunluklu eğitimin (OYE), yüksek yoğunluklu 
aralıklı eğitime (YYAE) üstün olduğunu bildiren çalışmalar bulunmasına rağmen, KAH 
tedavisinde özellikler Kalp Hızı Toparlanması (KHT) üzerine hangi protokolün daha etkin 
olduğuna dair bir fikir birliği bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı KAH'lılarda sık 
uygulanan egzersiz eğitimlerinden OYE ve YYAE'nin KHT, fonksiyonel kapasite, 
yorgunluk ve yaşam kalitesi üzerine etkisini değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi (KSBÜ) Fiziksel Tıp ve 
Rehabilitasyon (FTR) polikliniğine kardiyak rehabilitasyon amaçlı yönlendirilen ve 
kardiyoloji hekimi tarafından (M.D.) KAH tanısı doğrulanan 78 katılımcı ile çalışmaya 
başlandı. Basit randomizasyon yöntemi ile OYE ve YYAE olarak iki gruba randomize 
edildi. Çalışmayı tamamlayamayan 6 hasta drop out olduğu için 72 katılımcı ile çalışma 
tamamlandı. OYE grubunda yer alan hastalara, ısınma ve soğuma periyotları arasında 
maksimum (maks.) Watt'ın % 50-70'i ile 20-30 dakika bisiklet ergometresi ile eğitim 
uygulandı. YYAE'de yer alan hastalara ısınma ve soğuma periyotları arasında, 4 dakika 
maks. Watt'ın % 85-100'ü yüklenme takiben maks. Watt'ın % 50-70'inde 3 dakikalık 
aktif toparlanma periyotlarından oluşan, toplam 4 döngü bisiklet ergometresi ile eğitim 
uygulandı. Tüm gruplara haftada 3 gün süre ile toplam 24-30 (8-10 hafta) seans egzersiz 
uygulanması planlandı. Çalışmaya alınan tüm hastalar 30 seansı tamamladı. Tüm 
katılımcılar egzersiz eğitim öncesi ve sonrası egzersiz tolerans testi (ETT) ile 
değerlendirilmiş olup; tahmini maksimum oksijen tüketimi (VO2 maks), maksimum watt, 
maksimum kalp hızı, maksimum sistolik/ diyastolik kan basıncı, istirahat kalp hızı ve 
KHT 1. dakika (KHT-1) ve 2. dakika (KHT-2) nabız parametreleri ölçüldü. Ek olarak 
hastaların egzersiz eğitimi öncesi ve sonrası yaşam kaliteleri Short Form-36 (SF-36) ve 
algıladıkları yorgunluk şiddetleri Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ) ile değerlendirildi. 
Bulgular: Egzersiz eğitim öncesi gruplararası sosyodemografik veriler ve klinik 
parametreler açısından anlamlı bir farklılık yoktu (p>0.05). OYE grubunda eğitim 
öncesine göre eğitim sonrası tahmini VO2 maks, maksimum watt ve maksimum sistolik 
basınç ölçüm değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir iyileşme saptandı (p<0.05). 
YYAE grubunda ise eğitim öncesine göre sonrası tahmini VO2 maks., maksimum watt, 
KHT-2, maksimum sistolik basıncı değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı iyileşme 
kaydedildi (p<0.05). OYE grubu katılımcılarının eğitim öncesine göre sonrası YŞÖ 
puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir azalma vardı (p<0.05). Benzer şekilde 
OYE grubunda eğitim öncesine göre sonrası SF-36 parametrelerinden fiziksel fonksiyon 
ve genel sağlık puanları arasında da istatistiksel olarak anlamlı artış görüldü (p<0.05).
YYAE grubunda eğitim öncesine göre sonrası YŞÖ, fiziksel fonksiyon, fiziksel rol 
güçlüğü, genel sağlık ve ruhsal sağlık puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı 
iyileşme saptandı (p<0.05).
YYAE grubunda OYE grubuna göre egzersiz eğitim sonrası tahmini VO2 maks., 
maksimum watt ve KHT-2 ölçüm değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı artış 
gösterdik (p<0.05). Eğitim sonrası fiziksel fonksiyonda, fiziksel rol güçlüğünde ve 
emosyonel rol güçlüğünde YYAE grubunda OYE grubuna göre anlamlı iyileşme tespit 
edildi (p<0.05).
Sonuç: Kardiyak rehabilitasyonun KAH'lılarda egzersiz tipinden bağımsız olarak 
fonksiyonel kapasite, yaşam kalitesi, yorgunluk şiddeti ve sistolik kan basıncında iyileşme 
sağlamaktadır. Ancak YYAE'nin tahmini VO2 maks., maksimum watt ve KHT-2'yi 
iyileştirici etkisi daha belirgindir. Özellikle YYAE'in hem KAH hem de sağlıklı 
bireylerde mortalite belirteçlerinden birisi olan KHT-2'yi daha fazla iyileştirmektedir. 
Bundan dolayı egzersiz temelli kardiyak rehabilitasyon programlarında YYAE daha sık 
tercih edilmelidir.
Anahtar Kelimeler: Koroner arter hastalığı, Egzersiz Tolerans Testi, Kalp hızı 
toparlanması, fonksiyonel kapasite, VO2 maks., Yorgunluk şiddeti, Yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: Coronary artery disease (CAD) is one of the leading causes of mortality in 
both our country and worldwide. One of the important approaches in the treatment of CAD 
is exercise training. Although studies in the literature indicate that moderate-intensity 
continuous training (MCT) is superior to high-intensity interval training (HIIT), there is 
no consensus on which protocol is more effective specifically for CAD treatment. The aim 
of this study is to evaluate the effects of commonly applied exercise training methods, 
MCT and HIIT, on cardiac health, functional capacity, fatigue, and quality of life in 
individuals with CAD.
Methods: The study was started with 78 participants who were referred to Kutahya Health 
Sciences University (KHSU) Physical Medicine and Rehabilitation polyclinic for cardiac 
rehabilitation and whose CAD diagnosis was confirmed by a cardiologist (M.D.). Six 
patients dropped out before completing the study. Consequently, 72 participants were 
randomized into two groups using simple randomization: MCT and HIIT. Participants in 
the MCT group underwent exercise on a cycle ergometer at 50-70% of maximum watt for 
20-30 minutes, including warm-up and cool-down periods. Participants in the HIIT group 
performed training on a cycle ergometer consisting of 4 cycles, with each cycle involving 
4 minutes at 85-100% of maximum watt followed by 3 minutes of active recovery at 50-
70% of maximum watt, including warm-up and cool-down periods. Both group were 
planned to apply a total of 24-30 (8-10 weeks) exercise sessions for 3 days a week. All 
patients included in the study completed 30 sessions.All participants were assessed using 
an exercise tolerance test (ETT) both before and after the exercise training. The following 
parameters were measured: estimated maximum oxygen consumption (VO2 max), 
maximum watt, maximum heart rate, maximum systolic/diastolic blood pressure, resting 
heart rate, and heart rate recovery at 1 minute (HRR-1) and 2 minutes (HRR-2).
Additionally, participants' quality of life was assessed before and after the exercise 
training using the Short Form-36 (SF-36), and perceived fatigue severity was measured 
using the Fatigue Severity Scale (FSS).

 
Results: There was no significant difference in sociodemographic data and clinical 
parameters between the groups before the exercise training (p>0.05). In the MCT group, 
statistically significant improvements were observed in estimated VO2 max, maximum 
watt, and maximum systolic pressure measurements before and after training (p<0.05). In 
the HIIT group, statistically significant improvements were recorded in estimated VO2 
max, maximum watt, HRR-2, and maximum systolic pressure before and after training
(p<0.05). Participants in the MCT group showed a statistically significant reduction in 
FSS scores before and after training (p<0.05). Similarly, in the MCT group, there was a 
statistically significant increase in physical function and general health scores from the 
SF-36 parameters before and after training (p<0.05). In the HIIT group, statistically 
significant improvements were observed in FSS, physical function, physical role 
difficulty, general health, and mental health scores before and after training (p<0.05).
In the HIIT group, there was a statistically significant increase in estimated VO2 max, 
maximum watt, and HRR-2 after exercise training compared to the MCT group (p<0.05). 
Significant improvements in physical function, physical role difficulty, and emotional role 
difficulty were observed in the HIIT group compared to the MCT group after training 
(p<0.05).
Conclusion: Cardiac rehabilitation improves functional capacity, quality of life, fatigue 
severity and systolic blood pressure in CAD patients regardless of the type of exercise.
However, HIIT has a more pronounced effect on improving estimated VO2 max, 
maximum watt, and HRR-2. Specifically, HIIT significantly enhances HRR-2, which is a 
mortality marker in both CAD patients and healthy individuals. Therefore, HIIT should 
be utilized more frequently in exercise-based cardiac rehabilitation programs.
Keywords: Coronary artery disease, Exercise Tolerance Test, Heart rate recovery, 
Functional capacity , Estimated VO2 max., Fatigue severity , Quality of life