Fen bilgisi öğretmen adaylarının bilişüstü farkındalık düzeyleri ile problem çözme becerilerinin incelenmesi
The research of metacognitive awareness levels of science teacher trainers and their problem solving skills
Yazar: SEDA ŞAHİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NEVRİYE YAZÇAYIR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma, Fen bilgisi öğretmen adaylarının bilişüstü farkındalık düzeyleri ile problem çözme becerilerinin incelenmesi amacıyla yapılmış betimsel bir çalışmadır. Araştırma 2013-2014 eğitim öğretim yılında, Gazi Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği Ana Bilim Dalına devam eden 2. ve 4. sınıf 300 öğretmen adayı üzerinde yapılmıştır. Bilişüstü farkındalık düzeylerini belirlemek amacıyla orijinal olarak Schraw ve Dennison (1994) tarafından geliştirilen, Abacı, Çetin ve Akın (2006) tarafından Türkçe uyarlaması yapılan Bilişötesi Farkındalık Envanteri (BFE); Problem çözme becerilerini incelemek için orijinali Heppner ve Peterson (1982) tarafından geliştirilen, Taylan (1990), Şahin, Şahin ve Heppner (1993) tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan Problem Çözme Envanteri (PÇE) uygulanmıştır. Diğer bağımsız değişkenler hakkında bilgi toplamak amacıyla araştırmacı taraından Kişisel Bilgi Formu düzenlenmiştir. Araştırmanın alt problemlerine yanıt aramak amacıyla araştırma verilerinin analizinde bağımsız örneklem t testi ve pearson momentler çarpım korelasyonu analizi kullanılmıştır. En düşük hata payı p<.05 olarak alınmıştır. Araştırmanın sonucunda yapılan analizlere göre öğretmen adaylarının bilişüstü farkındalık düzeyleri yüksek olarak tespit edilmiştir. Bilişüstü farkındalık düzeyleri toplam ve alt boyut puanları cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Sınıf düzeyine göre bilişüstü farkındalık düzeyleri toplam ve alt boyut puanları ise anlamlı bir farklılık göstermektedir. Yine bilişüstü farkındalık düzeyleri toplam puanı ile öğrenim görülen üniversite arasında bir farklılık olmamakla birlikte alt boyutlardan sadece "İzleme" boyutu Gazi Üniversitesi lehinde anlamlılık göstermektedir. Öğretmen adaylarının PÇE' ye ait toplam puanı orta- yüksek düzeyde tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının problem çözme becerileri toplam puanı ile cinsiyetleri arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. PÇE alt boyutlarından ise " Güvenli yaklaşım" ve "Planlı yaklaşım" boyutları erkek öğrenciler lehine anlamlılık ifade etmektedir. Sınıf düzeyleri ve problem çözme becerileri toplam puanları arasında anlamlı bir farklılık yokken PÇE "Planlı yaklaşım" boyutu erkek öğrenciler lehinde anlamlılık göstermektedir. PÇE toplam puanlarının öğrenim gördükleri üniversiteye göre farklılık göstermediği görülmüştür. PÇE alt boyutlarından "Aceleci yaklaşım" boyutu ise Gazi Üniversitesi lehinde anlamlılık göstermektedir. Öğretmen adaylarının bilişüstü farkındalık düzeyleri ile problem çözme becerileri arasında p<.05 düzeyinde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. BFE toplam puan ile PÇE alt boyutlarından aceleci yaklaşım, düşünen yaklaşım, kaçıngan yaklaşım ve planlı yaklaşım puanları arasında anlamlı ilişki mevcuttur. PÇE' nin toplam puanı ile BFE'nin alt boyutlarından prosedürel bilgi, durumsal bilgi, planlama, izleme, değerlendirme ve bilgi yönetme boyutları arasında anlamlı ilişki mevcuttur. BFE açıklayıcı bilgi düzeyi, prosedürel bilgi düzeyi ve durumsal bilgi düzeyi alt boyutları ile PÇE kaçıngan ve planlı yaklaşım alt boyutları; BFE planlama düzeyi alt boyutu ile PÇE aceleci, düşünen ve kaçıngan yaklaşım alt boyutları; BFE izleme alt boyutu ile PÇE aceleci ve kaçıngan yaklaşım alt boyutları; BFE değerlendirme alt boyutu ile PÇE aceleci, kaçıngan ve planlı yaklaşım alt boyutları; BFE hata ayıklama boyutu ile PÇE kaçıngan yaklaşım alt boyutu; BFE bilgi yönetme alt boyutu ile PÇE aceleci, düşünen, kaçıngan ve planlı yaklaşım boyutları arasında anlamlı ilişki mevcuttur.

Abstract:
This study is a descriptive study, which was performed in order to determine the level of metacognitive awareness of science teacher trainers and problem solving skills. The study was applied on 300 teachers' trainees at 2nd and 4th grades studying at Gazi University and Hacettepe University Faculty of Education, Science Education Department in 2013-2014 academic year. Metacognitive Awarenes Inventory (MAI), which was originally developed by Schraw and Dennison (1994) and adapted into Turkish by Abacı, Cetin and Akın (2006), was applied in order to determine teacher trainees' metacognitive awareness levels; Problem Solving Inventroy(PSI), which was developed by Heppner and Petersen (1982) and adapted into Turkish by Taylan (1990), Şahin, Şahin and Heppner (1993), was applied in order to determine teacher trainees' problem solving skill; and Personal Information Form, which was developed by the researcher, was applied in order to gather data about the other independent variables. Pearson Moment Multiplying Correlation was used in the Analysis of the data and t-test was used for the independent samples. The lowest margin of error was determined as p< 0,5. According to the findings of the study, it was observed that teacher trainees' metacognitive awareness levels are high. It was also observed that there is not any significant variation in total and lower dimension marks of teacher trainees' metacognitive awareness levels according to gender but there is a significant variation in total and lower dimension marks of teacher trainees' metacognitive awareness levels according to classroom level. In addition, there is not any significiant variation in total dimension marks of metacognitive awareness levels according to the university, and only the dimensions of the "Monitoring" dimension shows significance on behalf of Gazi University. Teacher trainees' PSI mixture of the total score was determined in the medium- to high-level. There was no significant difference between total score of teacher trainees' problem-solving skills and their sexes. Subscales of the PSI is "Safe Approach" and "Planned Approach" dimensions represent significance on behalf of boys. There is not any significant variation between grade levels and problem solving skills total score. In addition,  PSI "Planned Approach" dimension shows significance on behalf of boys. It was observed that the PSI total score did not show any difference according to the university they had studied. PSI subscale of the "hasty approach" dimension shows significance on behalf of the Gazi University. The "Hasty Approach" dimension is one of the PSI subscale that shows significance on behalf of the Gazi University. Significant relationships were identified between the teacher trainees' metacognitive awareness levels and problem-solving skills with p <.05 level. There is a significant variation between total score of PSI and subscales of MAI,  procedural knowledge, conditional knowledge,  planning, monitoring, evaluation and dimension of information management. In addition, there are significant variations between explanatory knowledge level, procedural knowledge level and conditional knowledge level subscales of PSI and avoidant, planned approach subscales of PSI; between the planning level subscale of MAI and hasty, thinking, avoidant subscales of PSI; between the monitoring subscale of MAI and hasty and avoidant approach subscales of PSI;  between the assessment subscale of MAI and hasty, avoidant, planned approach subscales of PSI; between the debugging dimension of MAI and avoidant approach subscale of PSI; between the managing information subscale of MAI and hasty, thinking, avoidant, planned approach subscales of PSI.