Annelerin öz yeterliklerinin ve 60-72 aylık çocuklarıyla olan etkileşimlerinin incelenmesi
An investigation of self efficacy among mothers of 60-72 months children and their parent child interactions
Yazar: TUĞBA BAŞ
Danışman: DOÇ. DR. EGE AKGÜN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anne-bebek etkileşimi = Mother-child effective ; Anneler = Mothers ; Baba-çocuk etkileşimi = Father-child interaction ; Etkileşim = Interaction ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu çalışmada, annelerin ebeveynlik öz yeterlik düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi ile annelerin ebeveynlik öz yeterlik düzeylerinin; genel öz yeterlik düzeyleri, çocukları ile etkileşim özellikleri ve çocuklarının performans değerlendirmeleri ile ilişkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nicel ve nitel verilerin ile yöntemlerin bir araya getirildiği karma yöntemlerden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel bölümü için örneklem grubunu Ankara'da anaokullarına devam etmekte olan, normal gelişim gösteren, 60-72 aylık çocuğu olan 251 anne oluşturmaktadır. Nitel bölümün çalışma grubunu ise bu anneler arasından gönüllük esasıyla seçilen öz yeterlik düzeyi düşük (n=10), orta (n=10) ve yüksek (n=10) olarak belirlenen toplam 30 anne ve 29 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmada nicel verilerin toplanması amacıyla "Bilgi Formu", "Genel Özyeterlilik Ölçeği", "Berkeley Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği Yenilenmiş Formu" ve nitel verilerin toplanması amacıyla "Anne-Çocuk Etkileşim Oyunları" ile "Performans Değerlendirme Görevi" kullanılmıştır. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda, annelerin öz yeterlik toplam puanlarının eğitim durumuna, çalışma durumuna, aile türüne, çocuk sayısına ve eşten sosyal destek alma durumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği ancak çocuklarının cinsiyetlerine göre kız çocuğu olan annelerin lehine anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Ayrıca, araştırmanın sonucunda annelerin genel öz yeterlik düzeyleri ile ebeveynlik öz yeterlikleri arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Nitel verilerin analizi sonucunda ise annelerin öz yeterlik düzeyine göre serbest ve yapılandırılmış oyunda anne çocuk etkileşim özellikleri, "başarı odaklılık", "duyarlılık", "keyif alma", "yargılayıcı olma", ve "oyun dışı kalma" temaları altında toplandığı ve serbest oyunda bu temalardan farklı olarak annelerin "oyun etkileşimi" temasına yönelik davranışlar sergiledikleri gözlenmiştir. Araştırmanın bir diğer sonucu ise çocukların çoğunluğunun kendi performansını ve performans beklentisini "yeterli" düzeyde değerlendirdiğini göstermektedir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the parental self-efficacy among mothers in terms of various variables and the relationship between mothers' parental self-efficacy; general self-efficacy, mothers' interactions with their children and children's performance assessments. In the research, the explanatory sequential design in which the quantitative and qualitative data or methods were combined, which is one of the mixed methods, was used. For the quantitative part of the study, the sample group consisted of 251 mothers with a 60-72 month-old child who were normally developing children in kindergartens in Ankara. The study group of the qualitative section consisted of 30 mothers with low (n=10), medium (n=10) and high (n=10) parenting self-efficacy levels selected voluntary bases and 29 children. While "Information Form", "General Self-Efficacy Scale", and "Berkeley Parenting Self-Efficacy Scale Revised" were using to collect the quantitative data, "Mother-Child Interaction Plays", and "Performance Assessment Task" were used to get the qualitative data. As a result of the statistical analysis, it was found that there was no significant difference the mothers' total self-efficacy scores according to their educational status, working status, type of family, number of children and number of children and social support from their husband and relatives; however there was a significant difference in favor of mothers with girls according to the sex of their children. In addition, a significant positive correlation was found between the mothers' general self-efficacy and their parenting self-efficacy levels. As a result of the qualitative data analysis, it was observed that the mother-child interaction features according to the mothers self-efficacy levels in the free and structured play were grouped under the themes of "success-oriented", "sensitivity", "taking pleasure", "being judgmental" and "being out of the play". Differently, in the free play, it was observed that mother display behavior for "play interaction" theme. Another result of the study shows that majority of the children assess their performance and performance expectations in the level of "sufficient".