Örgütsel çevikliğin kriz yönetim süreci ile örgütsel dayanıklılığa etkisi: Sağlık sektörü örneği
The effect of organizational agility on crisis management process and organizational resilience: Health sector example
Yazar: ÖZLEM BEK YAĞMUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURSEL AYDINTUĞ MYRVANG
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Kriz yönetimi = Crisis management ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sağlık sektörü = Health sector ; Sağlık yönetimi = Health management ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Çalışanlar = Workers ; Örgütsel dirençlilik = Organizational resilience ; Örgütsel çeviklik = Organizational agility

Özet:
Günümüzde sıkça yaşanan krizler, süreklilik arz eden değişim süreçleri örgütlerin varlığını sürdürmesini gittikçe zorlaştırmaktadır. Bu noktadan hareketle çalışmada, sağlık örgütlerinde, örgütsel çevikliğin kriz yönetim süreci ve örgütsel dayanıklılığa etkisini yapısal eşitlik modeli yardımıyla ortaya koymak ve bu değişkenleri etkileyen demografik faktörleri belirlemek amaçlanmıştır. Çalışma İstanbul'da hizmet veren kamu sağlık kurumlarında farklı görevlerde çalışan 1208 sağlık çalışanı örneklemi ile nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama tasarımında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma iki aşamadan oluşmakta olup, birinci aşamada sosyo-demografik özelliklerle ölçekler arasında farklılık, ikinci aşamada ise kurgulanmış olan araştırma modeli yapısal eşitlik modeli ile sınanmıştır.  Analiz sonucunda, YEM tahmin sonuçlarına göre; örgütsel çevikliğin kriz yönetimi (β =0.592, p <0.01) ve örgütsel dayanıklılık (β =0.643, p <0.01) üzerinde pozitif yönde anlamlı etkisinin olduğu belirlenmiştir. Örgütsel çevikliğin ele alınan örneklem için katsayı değerlerine göre örgütsel dayanıklılığı daha fazla etkilemekte, ikinci sırada kriz yönetimine katkıda bulunmaktadır. Korelasyon analizi sonuçlarında: Örgütsel çeviklik ile kriz yönetimi %55 (r=0,550, p=0,000) oranında, örgütsel çeviklik ile örgütsel dayanıklılık %56,6 (r=566, p=0,000) oranında, kriz yönetimi ile örgütsel dayanıklılık %67,1 (r=0,671, p=0,000) oranında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte, sosyo-demografik özelliklere yönelik grup farklılığı analizlerinde, yaş, eğitim durumu, kurumdaki görevi, yöneticilik görevi olması, ekonomik durumu, görev yapılan kurum türü açısından bazı boyutlar için anlamlı farklılıklar elde edilirken, cinsiyet, medeni durum, mesleki deneyim ve kurumda çalışma süresi açısında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Çalışmanın sonucunda hem alan yazınına katkı sağlayacağı öngörülen, hem de sağlık kurumlarında örgütsel çeviklik, örgütsel dayanıklılık ve kriz yönetim sürecini geliştirmeye yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar kelimeler: Örgütsel Çeviklik, Örgütsel Dayanıklılık, Kriz Yönetimi, Sağlık Yönetimi, Sağlık Hizmetleri, Yapısal Eşitlik Modeli

Abstract:
Today, frequent crises and continuous change processes make it increasingly difficult for organizations to maintain their existence. From this point of view, the study aims to reveal the effect of organizational agility on crisis management process and organizational resilience in health organizations with the help of structural equation modeling and to determine the demographic factors affecting these variables. The study was conducted with a sample of 1208 health workers working in different positions in state health institutions serving in Istanbul in a relational survey design, which is one of the quantitative research methods. This study consists of two stages; in the first stage, the difference between socio-demographic characteristics and scales was analyzed, and in the second stage, the research model was tested with structural equation modeling. As a result of the analysis, according to the SEM estimation results; it was determined that organizational agility has a significant positive effect on crisis management (β =0.592, p <0.01) and organizational resilience (β =0.643, p <0.01). According to the coefficient values of organizational agility for the sample, it affects organizational resilience more and contributes to crisis management in the second place. In the results of correlation analysis: Organizational agility and crisis management 55% (r=0.550, p=0.000), organizational agility and organizational resilience 56.6% (r=566, p=0.000), crisis management and organizational resilience 67.1% (r=0.671, p=0.000) were found to have a positive significant relationship. However, in group differentiation analysis of socio-demographic features, age, education status, role in the institution, management role, the economic situation has been significant differences for some dimensions in terms of the type of institution in which the gender, marital status, occupational experience and working time angle in the institution have not been significant. As a result of the study, suggestions were presented that are expected to contribute to the literature of the field, as well as to improve organizational agility, organizational resilience and crisis management process in health institutions.

Keywords: Organizational Agility, Organizational Resilience, Crisis Management, Health Management, Health Services, Structural Equation Modeling