Japonca'daki '–teiru' biçimbirimi kullanımına ilişkin yanlış çözümlemesi
Error analysis of japanese -teiru morpheme usage
Yazar: AYTEMİS DEPCİ
Danışman: PROF. DR. PULAT OKTAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Japon Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Japonca'yı amaç dil olarak ögrenen Türk ögrenciler, '–teiru' biçimbiriminin
iliskin pek çok hata yapmaktadırlar. '-teiru' biçimbiriminin anlamı ile ilgili çok çesitli
çalısmalar yapılmıs olmasına karsın Türkçe ile karsılastırılarak yapılmıs yanlıs
çözümlemesine dayanan çalısmalar yok denecek kadar azdır. Yeterince irdelenmemis
bu konuya deginilmesinin '–teiru'nun ögretiminde yararlı olacagı düsünülmüstür.
1lk bölümde görünüs olgusuna deginilmis ve görünüs çesitleri Türkçe ve
Japonca örnekler verilerek açıklanmıstır.
1kinci bölümde ise, eylemlerin görünüs özelliklerini belirlemek için simdiye
kadar yapılan çesitli eylem kategorileri incelenmis, Türkçe ve Japonca'ya
uygulanmıstır.
3. ve 4. Bölümlerde ise teiru'nun çesitli anlamları irdelenmistir. Japon
dilbilimciler arasında '–teiru' ile meydana gelen ilerleme süreci (progressive) ve sonuç
durumu (resultative state)'nu belirlemek en büyük sorun olmustur. -teiru'nun çesitli
kullanım sekillerinin farklılasan anlamlarını uygun bir sekilde birlestirerek
açıklayarak çözümlenebilecegi düsünülmüstür. Dilbilimsel sistem, özellikle bir
semantik sistem, o kadar temiz, kolay anlasılır ve ayrılır olmayıp her zaman istisnasız
degildir. Belirli bir dilbilimsel çevredeki olguyu birden fazla unsurun
etkileyebileceginin önemini kabul etmek gerekir. Bu durum göz önünde
bulundurularak, çesitli unsurlar üzerinde durularak Japonca'daki '–teiru'
yorumlanmıstır.
5. Bölümde ise, Japonca ögrenen Türk ögrencilere '–teiru' kullanımda
yaptıkları hataların belirlenmesine yönelik olarak bir sormaca uygulanmıstır. Test
soruları degerlendirilmis, ögrenim güçlük derecelendirmesi yapılmıstır. Buna göre en
zorlanılan kullanımın 'sonuç durumu' kullanımı oldugu tespit edilmistir.
Son bölümde ise ögrencilerin hatalarının temel olarak ana dilden olumsuz
aktarım, üstgenelleme ve fosillesmeden kaynaklandıgı savunulmus, bunun dısında
baska faktörlerin de etkili olabilecegi belirtilmistir. Sonuç olarak da hataların
önlenmesi için çözüm önerileri getirilmistir.

Abstract:
Turkish students learning Japannese as a second language, making lots of
mistakes concerning '–teiru' morpheme. Altough there are various researches are
concerned with meaning of '–teiru'morpheme, there are lack of comparative studies
with Turkish basing mistake analysis. 1t is considered that touching on this subject not
analysised enough, usefull in teaching of '–teiru'.
On the first chapter, we discussed the 'aspect' concept and explained aspect
varieties with giving English and Japannese examples.
On the second chapter, we studied different types of verb classifications to
determine verbs aspectual characteristics from now on and applied Turkish and
Japannese.
On chapter 3 and 4, different meannings of –teiru analysised. The biggest
problem between Japanese linguistics is that determine the progressive and resultative
state occur with'–teiru'. Different meanings and various using styles of'–teiru's were
explained in a proper way. A linguistic system, especcially a semantic system, is not
so neat and clear-cut that is always exceptionless. We should accept the importance of
a concept in the specific linguistical environment can be effected by more than two
factors. Thus, we interpreted '–teiru' while considering various factors.
On the 5. chapter, we applied a test to determine mistakes in the using of
'–teiru' to Turkish students learning Japanese. We evaluated the questions of the test
and made graduation of diffuculties in learning. According to this we determined the
most diffucult using is as 'resultative state'.
On the last chapter, we maintained the mistakes of students based on negative
transfer from the mother language, excessive generalization and fossilization; besides
we indicated that other factors could posibbly be effective. Consequently, we proposed
solutions to prevent mistakes.