Çocuk edebiyatındaki toplumsal cinsiyet kod ve öğretilerinin eğitime yansımaları
Reflections of gender codes and doctrines in children's literature on education
Yazar: ELİF KONÜR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EVREN KARATAŞ ÜLGER
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Eleştirel okuma = Critcal reading ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Çocuk Edebiyatındaki Toplumsal Cinsiyet Kod ve Öğretilerinin Eğitime
Yansımaları adını taşıyan bu çalışma 1970 sonrası çocuk edebiyatında "geleneksel",
"modern" ve "çeviri" edebiyat ürünleri vermiş yazarların kurgusal metinlerini
kapsamaktadır.
Kadın ve erkeğin, kız çocuk ve erkek çocuğun rollerinin nasıl
konumlandırıldığı, toplumda cinsiyete bağlı sorunların ortaya çıkmasında önemli
etkenlerden biridir. Hayatın her alanında kendini gösteren toplumsal cinsiyet kod ve
öğretileri, dil yoluyla edebiyata da sızmıştır. Toplumsal sorunları okumanın bir yolu
da o toplumun edebi metinlerine bakmaktır. Bireyin eğitim sürecinde ilk karşısına
çıkan ürünler çocuk edebiyatı eserleri olduğu için çocuk edebiyatı toplumsal
değerlerin verilmesinde ve toplumsal cinsiyet algısının kazandırılmasında önemli
görevler üstlenir. Çocuk tarafından birden içselleştirilemeyen değerler, eğitim
ortamında basılı ve görsel ürünlerle içselleştirilir. Bu içselleştirmede çocuk
edebiyatının yeri şüphesiz çok önemlidir. Bu sebeple bu çalışmanın amacı; 1970
sonrası çocuk edebiyatının "geleneksel", "modern" ve "çeviri" tahkiyeli metinlerinde
bulunan toplumsal cinsiyet kod ve öğretilerini tespit ederek, çocuk edebiyatında
toplumsal cinsiyetin nasıl konumlandırıldığını belirlemek ve eğitime yansımalarını
değerlendirmektir.
Çalışmada bu amaç doğrultusunda önce toplumsal cinsiyet kavramları,
kuramları incelenmiş, çocuk edebiyatının kapsam ve işlevi araştırılmış, "geleneksel",
"modern" ve "çeviri" çocuk edebiyatından seçilen tahkiyeli eserler betimsel analiz ve
içerik analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir.
Elde edilen sonuçlara göre incelenen tahkiyeli metinler arasında en çok
geleneksel tahkiyeli metinlerde toplumsal cinsiyet kod ve öğretilerine (meslek,
mekân, eylemler, görünüş ve kişilik özellikleri vb.) rastlanmıştır. Modern ve çeviri
tahkiyeli metinlerde ise toplumsal cinsiyet kalıp yargıları yok denecek kadar azdır ve
aksine bu metinlerde toplumsal cinsiyet kod ve öğretilerine karşı bir bilinç ve eleştiri
söz konusudur.

Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet ve Eğitim, Cinsiyet, Çocuk Edebiyatı, Gençlik Edebiyatı

Abstract:
This study named Reflections Of Gender Codes and Doctrines In Children's
Literature On Education includes the fictional texts of the authors who had
"Traditional", "Modern" and "Translated" literary works in children's literature after
1970.
Distribution of the roles of women and men, girls and boys is one of the
important reasons of the emerging issues related to gender in society. Social gender
codes and doctrines that appear in every aspect of life also infiltrate into the literature
by language. Another way of observing the social problems is to take a look at the
literary texts of the society. Children's Literature takes important charge in teaching
social values and gender perception because the Works of Children's Literature are the
first texts the individuals meet within the process of education. The values that the child
can't be interiorized immediately are achieved with the help of printed and visual
products in educational environment. In this interiorizing process, it is surely beyond
doubt that the contribution of Children's literature is very important. Therefore, the
purpose of this study is to determine the social gender codes and doctrines in
"Traditional", "Modern" and "Translated" narrative texts, stating how social gender is
located in Children's Literature and also evaluating the reflections of it to the education.
In the line with this objective, first, the terms and theories of gender were
inspected in this study, the content and the function Children's Literature were
researched and the narrative works selected from "Traditional", "Modern" and
"Translated" Children's Literature were analysed by using Descriptive Analysis and
Content Analsis Methods.
According to the results, among the narrative texts that were inspected, gender
codes and doctrines (gender rate, professions, locations, physical and personal qualities,
etc.) were mostly found in traditional narrative texts. In modern and translated narrative
texts, there is almost no judgement for social gender models, on the contrary, there is a
consciousness and critisism against the social gender codes and doctrines in these texts.
Key Words: Social Gender and Education, Gender, Children's Literature,
Young Adult Literature., Sivas, 2021
This study named Reflections Of Gender Codes and Doctrines In Children's
Literature On Education includes the fictional texts of the authors who had
"Traditional", "Modern" and "Translated" literary works in children's literature after
1970.
Distribution of the roles of women and men, girls and boys is one of the
important reasons of the emerging issues related to gender in society. Social gender
codes and doctrines that appear in every aspect of life also infiltrate into the literature
by language. Another way of observing the social problems is to take a look at the
literary texts of the society. Children's Literature takes important charge in teaching
social values and gender perception because the Works of Children's Literature are the
first texts the individuals meet within the process of education. The values that the child
can't be interiorized immediately are achieved with the help of printed and visual
products in educational environment. In this interiorizing process, it is surely beyond
doubt that the contribution of Children's literature is very important. Therefore, the
purpose of this study is to determine the social gender codes and doctrines in
"Traditional", "Modern" and "Translated" narrative texts, stating how social gender is
located in Children's Literature and also evaluating the reflections of it to the education.
In the line with this objective, first, the terms and theories of gender were
inspected in this study, the content and the function Children's Literature were
researched and the narrative works selected from "Traditional", "Modern" and
"Translated" Children's Literature were analysed by using Descriptive Analysis and
Content Analsis Methods.
According to the results, among the narrative texts that were inspected, gender
codes and doctrines (gender rate, professions, locations, physical and personal qualities,
etc.) were mostly found in traditional narrative texts. In modern and translated narrative
texts, there is almost no judgement for social gender models, on the contrary, there is a
consciousness and critisism against the social gender codes and doctrines in these texts.

Key Words: Social Gender and Education, Gender, Children's Literature, Young Adult Literature