Ektopik gebeliklerde metotreksat ile tedavi sonuçları ve tubal pasaj kontrolü
Methotrexate treatment results and tubal passage control in ectopic pregnancies
Yazar: NEVAL YAMAN GÖRÜK
Danışman: PROF. DR. ERDAL KAYA
Sağlık Bakanlığı / Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
ÖZET
Amaç: Ektopik gebelik tanısı alan hastalarda uygulanan tek doz metotreksat
tedavisinin etkinliği araştırıldı.
 Hastalar ve Yöntem: Çalışmaya ektopik gebelik nedeniyle tek doz MTX tedavisi
almış yaşları 21 ile 40 arasında değişmekte olan 30 hasta dahil edildi. Hastaların
tümü hemodinamik olarak stabildi. MTX tedavisine başlamadan önceki serum BHCG seviyeleri, USG bulguları kaydedildi.Tek doz MTX protokolüne uygun şekilde
serum B-HCG düzeyleri takip edildi. Serum B-HCG düzeyleri negatif oldukatan 6 ay
sonra laparoskopi ile tubal pasaj kontrolü yapılan bu hasatalar tedavi sonuçları ile
tekrar değerlendirildiler.
Bulgular: Çalışmaya alınan 30 olgunun ortalama yaşları 30.63±4.36'dır. Olguların
BHCG düzeyleri 160 ile 10910 arasında değişmekte olup, ortalaması
2386.80±2498.68'dir. Kullandıkları MTX dozları 50 mg ile 100 mg arasında
değişmekte olup, ortalaması 67.67±13.50 mg'dır. Olguların 18'inin (%60) geçirilmiş
cerrahi öyküsü yokken, 6'sı (%20) sezaryen, 2'si (%6.7) salpingotomi, 2'si (%6.7)
appendektomi ve 1'er (%3.3) olgu salpingoferektomi ve over kisti operasyonu
geçirmiştir. Olguların 20'si (%66.7) kontrasepsiyon yöntemi kullanmazken, 6'sı
(%20) RİA, 2'si (%6.7) BTL ve 1'er (%3.3) olgu depo progestan ve OKS
kullanmaktadır. Olguların 21'ine (%70) D&C yapılmıştır. Olguların 6'sının (%20)
kitle boyutu 4 cm'nin altında iken, 24'ünün (%80) 4 cm ile 5.5 cm arasındadır.
Olguların 4'ü (%13.3) ek doz MTX almaktadır. Olguların 3'üne (%10) tedavi
sırasında gelişen tubal rüptür nedeniyle laparotomi yapılmıştır..Ek doz MTX alan
olgular ile almayan olguların BHCG düzeyleri, adneksial kitlenin büyüklüğü
arasında istatistksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır(p>0.05).Ancak tedavi
esnasında laparotomi gereken hastaların BHCG düzeyleri, laparotomi uygulanmayan
olgulardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksektir.Tedaviden 6 ay sonra
tubalpasaj kontrolü yapılan 27 olgunun, 22'sinin (%81.5) tubal pasajı açık, 5'inin
(%18.5) kapalı bulunmuştur. Tubal pasajı açık olan olgular ile kapalı olan olguların
BHCG düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır
(p>0.05) 
Sonuç: Rüptüre olmamış ektopik gebeliklerde uygulanacak medikal tedavinin
birçok üstünlüğü vardır.Medikal tedavi ile daha az tubal hasar meydana gelmekte,
anesteziye, cerrahiye ait morbiditeyi azaltmakta ve maliyeti düşürmektedir.Bu
nedenle metotreksat çok yaygın olarak araştırılmıştır ve artık cerrahi tedaviye
alternatif yöntemler arasında ilk sırada yer almaktadır.
Anahtar kelimeler:Ektopik gebelik, metotreksat, tubal pasaj.

Abstract:
SUMMARY
Purpose: The efficiency of single dose methotrexate treatment applied on patients
with ectopic pregnancy is researched.
Materials and method: 30 patients in between ages of 21 and 40 who have received
single dose MTX treatment due to ectopic pregnancy is included in the study. All the
patients were stabile as hemodynamically. The serum B-HCG levels, USG findings
prior to the MTX treatment are recorded. Serum B-HCG levels are monitored in
accordance with the single dose MTX protocol. These patients on whom the passage
control by laparoscopy is applied 6 months after the serum B-HCG levels became
negative are re-evaluated by the results of the treatment.
Findings: The average age of the 30 cases taken in the study is 30.63±4.36. The
BHCG levels of the cases as changing in between 160 and 10910, their average is
2386.80±2498.68. The MTX doses they use as changing in between 50 mg and 100
mg, its average is 67.67±13.50. While 18 (60%) of the cases had no previous surgical
history, 6 (20%) had caesarean, 2 had (6.7%) salpingotomoy, 2 had (6.7%)
appendectomy, 1 (3.3%) had salpingooophorectomy and 1 (3.3%) had ovarian cyst
operation. While 20 (66.7%) of the cases are not using the contraception method, 6
(20%) is using RIA, 2 (6.7%) is using BTL, 1 (3.3%) is using depot progestin and 1
(3.3%) is using OKS. D&C is applied on 21 (70%) of the cases. While the mass size
of 6 (20%) of the cases is below 4 cm, in 24 (80%) of cases it is between 5 cm and
5.5 cm. 4 (13.3%) of the cases is receiving additional dose of MTX. Laparotomy is
applied on 3 (10%) of the cases due to tubal rupture developing during the treatment.
There is no statistical significant correlation in between the size of the adnexal mass
and BHCG levels of the cases receiving and not receiving additional doze MTX
(p>0.05). But the BHCG levels of the patients requiring laparotomy during the
treatment is statistically significantly higher than the cases on whom the laparotomy
is not applied. Among 27 cases on whom the tubal passage control is made 6 months
after the treatment, the tubal passage is found to be open on 22 (81.5%) of the cases
and found to be closed on 5 (18.5%) of the cases. There is no statistically significant
difference in between the BHCG levels of the cases with open and closed tubal
passage (p>0.05). 
Results: The medical treatment to be applied on non-ruptured ectopic pregnancies
has many advantages. Less tubal damage occurs by the medical treatment, it
decreases the morbidity for anesthesia, surgery and decreases the cost. Thus
methotrexate is widely researched and is at the first grade among the methods
alternative to surgical treatment.
Key words: Ectopic pregnancy, methotrexate, tubal passage.