Maçka'da bulunan ortaçağ ve sonrası Hıristiyan yapılarının duvar resimleri
Wall paintings of medieval and post-medieval Chiristian constructions in Maçka
Yazar: EMRAH YÜCEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET OKUYUCU YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Maçka'yı da sınırları içerisine alan Trabzon şehri bulunduğu stratejik konum itibari ile Karadeniz Bölgesi'nin en önemli ticaret ve liman kentlerinden birisidir. Liman avantajının yanı sıra ılıman iklim ve verimli topraklara sahip olması bölgenin pek çok millet tarafından yerleşim yeri olarak tercih edilmesine sebebiyet vermiştir. Kent tarih boyunca üzerinde barınma imkânı bulan birçok farklı millete ait inanç, sanat ve kültürlerin izlerini taşımaktadır. Bölgede Roma, Bizans, Trabzon İmparatorluğu (Komnenoslar) ve Osmanlı dönemine ait eserler günümüze kadar ulaşmıştır. Trabzon halkına ilk olarak Hz. İsa'nın havarilerinden St. Andrew tarafında tanıtılan Hıristiyanlığın Roma İmparatoru Diocletian (284-305) döneminde hareketlenmeye başladığı bilinmektedir. Bizans döneminde devam eden Hıristiyanlık faaliyetleri Komnenoslar döneminde bölgede iyice hâkim duruma gelmiştir. Osmanlı dönemine kadar bölgede yaygın olarak görülen Hıristiyanlık, Osmanlı Devletinin yüzyıllar boyunca farklı dil, din ve kültüre sahip topluluklara göstermiş olduğu hoşgörülü yaklaşım ile bölgede varlığı sürdürmeye devam etmiştir. Hıristiyanlığın yayılmasıyla birlikte ibadet alanlarına duyulan ihtiyaç artmış ve bunun sonucu olarak Maçka'da birçok manastır, kilise ve şapelin inşası gerçekleşmiştir. Çalışmamış kapsamında Maçka ilçesinde, Ortaçağ ve sonrasına tarihlendirilen 12 kilise, 14 şapel olmak üzere toplamda 26 yapıda yer alan 391 sahnenin detaylı şekilde katalog tanımlaması, incelenmesi ve değerlendirilmesi yapılarak resimlerin dönem içerisindeki üslup özelliklerine ve etki alanlarına değinilecektir.

Abstract:
The city of Trabzon, which also borders Maçka, is one of the most important trade and port cities in the Black Sea Region due to its strategic location. In addition to the port advantage, the mild climate and fertile soils have caused the region to be preferred as a settlement by many nations. The city bears the traces of beliefs, arts, and cultures belonging to many different nations that have found shelter in it throughout history. Artifacts belonging to the Roman, Byzantine, Trabzon Empire (Komnenos) and Ottoman periods have survived to the present day in the region. It is known that Christianity, which was introduced to the people of Trabzon by St Andrew, one of the apostles of Jesus, began to mobilize during the reign of Roman Emperor Diocletian (284–305). Christian activities, which continued in the Byzantine period, became more dominant in the region during the Komnenian period. For centuries, Christianity, which was widely seen in the region until the Ottoman period, continued to exist in the region thanks to the tolerant approach that the Ottoman Empire showed to communities with different languages, religions, and cultures. With the spread of Christianity, the need for places of worship increased, and as a result, many monasteries, churches, and chapels were built in Maçka. Within the scope of the study, a detailed catalogue description, examination, and evaluation of 391 scenes in a total of 26 buildings, 12 churches, and 14 chapels in the Maçka district, dated to the Middle Ages and later, were made, and the stylistic features and influence areas of the paintings in the period were studied.