Hz. Peygamber'in nübüvvetine yönelik modern eleştirilerin tahlili
Analysis of modern criticisms of the Prophet's prophethood
Yazar: SIBĞETULLAH KORHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SÜRURİ
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History

Özet:
Din veya benzeri olgularla karşılaşmak tarih boyunca her çağda olagelmiştir. Dine dair şüphecilik ise genel olarak peygamberlik kurumu etrafında yoğunlaşmıştır. Bununla birlikte kelâm alanında yapılan akademik çalışmaların kahir ekseriyeti ilâhiyyât ile ilgilidir. Türkiye'de yazılmış kelam tezleri incelendiğinde, nübüvvet alanında daha az araştırma yapıldığı, Hz. Peygamber'e yönelik eleştirileri inceleyen çalışmaların ise yok denecek kadar az ve ihtiyacı karşılamaktan uzak olduğu görülmektedir. Bu açığın kapatılmasına katkı sağlamak amacıyla bu çalışmada modern çağda Hz. Peygamber'e yöneltilen eleştiriler analiz edilecektir.

Bu çalışma giriş, üç ana bölüm ve sonuç olmak üzere toplamda beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde (I. Bölüm) teorik temel sunulurken, sonraki bölümde (II. Bölüm) eleştirilere ilişkin tartışmaların çözümlenmesine zemin oluşturan peygamberlik anlayışları incelenecektir. Eleştirilerin genel olarak Ehl-i Kitap olarak bilinen vahiy temelli dinlerin mensuplarından geldiği göz önünde bulundurularak, bu bölümde üç semavi dinin peygamberlik anlayışlarına detaylı bir şekilde yer verilecek, diğer dinlerin ve filozofların konuyla ilgili görüşlerine ise nispeten daha az yer ayrılacaktır. Bu bağlamda nübüvvetin fikri temellerinin (peygamberliğin imkânı ve gerekliliği) yanı sıra, nübüvvetin standartları, peygamberlerin görev ve sorumlulukları ile kişisel özellikleri de ele alınacaktır. Ayrıca vahiy ve mûcize kavramları incelenecek olup üç dinin bakış açıları karşılaştırılacak, tanımlardan yola çıkarak anlayış farklılıkları ve benzerlikleri ortaya konulacaktır

Üçüncü bölümde eleştirilerin tarihsel arka planı, biçimi ve dönemlere göre yoğunluğu ele alınacaktır. Eleştirilerin hangi mecralarda ve hangi başlıklar altında yapıldığı belirlenmeye çalışılacaktır. Dördüncü bölümde, üçüncü bölümde yer alan bilgilerden yola çıkılarak eleştiriler kategorize edilecek ve karşıt görüşlerle bir arada aktarılarak sağlıklı bir muhakemenin önü açılacaktır. Referans değeri taşıması hasebiyle bazı asılsız iddialara da yer verilecek, maddî dayanaktan yoksun ithamlar reddedilecektir. Soyut bazı eleştirilerin daha iyi anlaşılması için, mümkün oldukça, her eleştirinin, eleştirmenlerin çoğunluğu tarafından öne çıkarılan bir örneği üzerinden tahlil edilmesine özen gösterilecektir.

Sonuç bölümünde ise birinci bölümde ele aldığımız peygamberliğe ilişkin açıklamalar ve standartlar temel alınarak tüm bu veriler genel bir değerlendirmeye tabi tutulacaktır.

Anahtar Kelimeler: Hz. Muhammed, Kelâm, Modern dönem, Nübüvvet, Nübüvvet eleştirisi.

Abstract:
Throughout history, encounters with religion and related phenomena have been prevalent. Skepticism regarding religion often centered on the institution of prophecy; however, much of the theological studies, particularly in Turkey, tends to focus on divinity, rather than prophethood. Specifically, research addressing criticisms of the Prophet Muhammad is scarce and insufficient. This study aims to bridge this gap by analyzing various criticisms directed towards him.

The study is structured into five chapters: an introduction, three main sections, and a conclusion. The introductory chapter establishes the theoretical foundations. The subsequent chapter delves into the concept of prophecy. While the views from other religious traditions and philosophical perspectives are acknowledged, the emphasis will remain on the monotheistic religions. In addition to exploring the intellectual bases for prophethood, the study will discuss the standards that define prophethood, along with the roles, responsibilities, and personal attributes that characterize prophets. The analysis will also encompass the concepts of revelation and miracles. Through this comprehensive exploration, the research seeks to illuminate both the distinctions and commonalities in understanding prophethood, contributing to a more nuanced dialogue on the subject.

In the third section, the study will explore the historical context, nature, and intensity of criticisms levied against the Prophet across different periods. It will identify the channels and categories under which these criticisms have emerged. 

The fourth chapter will categorize the criticisms outlined in the previous section, presenting them alongside counterarguments to facilitate a balanced assessment. Some unfounded claims will be included for their reference value, while those lacking substantive basis will be dismissed. To enhance comprehension of more abstract criticisms, specific examples frequently cited by critics will be analyzed where appropriate.

The concluding section will synthesize the collected data, offering a comprehensive evaluation informed by the standards and definitions of prophecy discussed in the first chapter.

Keywords: Prophet Muhammad, Theology, Modern era, Prophethood, Prophethood criticism.