Hulefa-i Raşidin Döneminde Bizans İmparatorluğu ile münasebetler
Relations with the Byzantine Empire during the Reign of Rashid Caliphs
Yazar: CİHAT OĞUZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN ÖZTÜRK
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Bizans İmparatorluğu = Byzantine Empire ; Dört Halife Dönemi = Four Caliph Period ; Siyasi ilişkiler = Political relations ; Sosyal ilişkiler = Social relations ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
İslamiyetten önce Araplar düzenli bir devlet yapısına sahip değillerdi. İslamiyetin doğuşundan sonra, Hz. Peygamberin hicretiyle başlayan devletleşme süreci, hızlı bir şekilde gerçekleşmiş ve dönemin iki büyük devleti Bizans ve Sasani İmparatorluklarıyla çok yönlü münasebetler başlamıştır. Bu iki devletten biri olan Bizans ile Hulefa-i Raşidin dönemi münasebetlerini bu çalışmamızda ele alacağız.
Hulefa-i Raşidin dönemi, İslam dininin Arap yarımadası dışında hızla yayılmaya başladığı ve Bizans'ın uzun yıllar Sasanilere karşı mücadele verdiği topraklarının, Müslümanlar tarafından fethedilmeye başlandığı dönemdir.
Bu çalışma giriş bölümü dahil olmak üzere üç ana bölümden oluşmuştur. Giriş bölümünde, Hulefa-i Raşidin dönemindeki Bizans ile münasebetlerin daha iyi anlaşılabilmesi için, Müslümanlarla Bizans İmparatorluğu arasındaki münasebetlerin başlangıç dönemi kabul edilen, Hz. Peygamber dönemi münasebetleri ele alınmıştır. Hulafa-i Raşidin dönemi ve daha sonraki dönemlerde gerçekleşen münasebetler, Hz. Peygamber dönemindeki münasebetlere göre şekillenmiştir.
Birinci bölümde, İslam devletinin teşkilatlanmaya başladığı ve kurumsallaşmasını tamamladığı dönem olan Hz. Ebu Bekir ve Hz. Ömer dönemi ele alınmıştır. Bu dönemde İslam devleti Bizans hakimiyetinde bulunan bölgelerin önemli bir kısmını ele geçirmiş, Hz. Ebu Bekir ve Hz. Ömer, Hz. Peygamberin, Bizans'a karşı olan tutumunu aynı şekilde devam ettirmiştir.
İkinci bölümde ise, Hulefa-i Raşidin döneminde, İslam devletinin zirve ve duraklama noktası olan Hz. Osman dönemi ile, münasebetlerin neredeyse tamamen durduğu ve İslam devleti adına gerileme dönemi kabul edilebilecek olan Hz. Ali dönemi ele alınmıştır.
Çalışmanın sonuç bölümünde çok yönlü münasebetler ile ilgili genel bir değerlendirme yapılmış ve kronolojik bir sıraya bağlı kalınmaksızın, genellikle önceki bölümlerde üzerinde çok fazla durulamayan dini, ticari ve sosyal münasebetlerden bahsedilmiştir.

Abstract:
Before Islam, the Arabs did not have a regular state structure. After the birth of Islam, the process of nationalization, which began with the emigration of the Prophet, took place very quickly and the two great states of the period began to have multifaceted relations with the Byzantine and Sassanid empires. In this study, we will examine the relations between the Byzantine and Rashid caliphs.
The period of Rashid caliphs is the period when Islam began to spread rapidly outside the Arabian peninsula and the lands where the Byzantine struggle against the Sasanis for many years began to be conquered by Muslims.
This study consists of three main parts, including the introduction. In the introduction, the relationship between the Byzantine Empire and the period of the Prophet, considered as the beginning of the relations between the Muslims and the Byzantine Empire, is discussed. The relations which took place during the reign of the Rashid Caliphs and later period were shaped according to the relations of the Prophet.
In the first chapter, the period of Abu Bakr and Omar, the period when the Islamic State began to organize and completed its institutionalization, was discussed. In this period, the Islamic state took over a significant portion of the Byzantine-dominated regions, and Abu Bakr and Omar maintained the attitude of the Prophet against Byzantium in the same way.
In the second chapter, during the reign of the Rashid caliphs, the period of Osman which was accepted as the peak and stagnation point of Islamic state; and the period of Ali, considered as a regression period of Islamic state, when relationships were almost stopped, were discussed.
In the concluding part of the study, a general evaluation of multifaceted relationships has been made and without sticking to a chronological order; religious, commercial and social relations which were not scrutinized much in the previous chapters, were mentioned