COVID-19 pandemisinde sağlık çalışanlarının zihinsel sağlık durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of mental health status of health workers in the COVID-19 pandemic
Yazar: GÖKBERK AKGÖLLÜ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÖZEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Korku = Fear ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Ruh sağlığı = Mental health ; Sağlık personeli = Health personnel ; Stres = Stress

Özet:
Giriş: COVID-19 pandemisi insanlarda önemli derecede belirsizlik, korku, endişe uyandıran benzeri görülmemiş bir küresel sağlık krizi haline gelmiştir. Salgının yarattığı psikolojik stresle ilişkili olarak insanlarda depresyon, anksiyete, somatizasyon ve fizyolojik işlevlerde bozulma gibi birçok rahatsızlık ortaya çıkmıştır. Salgına karşı en önde görev yapan sağlık çalışanları psikolojik sıkıntı ve diğer ruh sağlığı sorunları yaşama riski altındadır. Bu çalışmada COVID-19 pandemisi devam ederken sağlık çalışanlarının maruz kaldığı travmatik stres ve korkunun düzeyi, etkileri ve yarattığı olumsuz sonuçların saptanması, sosyodemografik özelliklerle ilişkisinin incelenmesi ve olumsuz sonuçlarla mücadele yollarının belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırma, Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi (EAH) ile Antalya Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi (AÜTF) Hastanesi'nde yapılmıştır. Araştırmaya dahil edilen kişiler Antalya EAH'de görevli 4800 ve AÜTF Hastanesi'nde görevli 3800 olmak üzere toplam 8600 sağlık çalışanı arasından gönüllülük esasına göre belirlenmiştir. Örneklem büyüklüğü %95 güven aralığı, %95 güç ve %5 örneklem hatası ile "evreni bilinen örneklem büyüklüğü hesaplama" formülü ile 368 bulunmuştur. Katılmayı kabul eden sağlık çalışanlarına araştırma hakkında kapsamlı bilgi verilerek sözlü ve yazılı onam alınmıştır. Katılımcılarla yüz yüze görüşme yapılarak; sosyodemografik veri toplama formu doldurulmuş, COVID-19 Peritravmatik Distres Ölçeği (CPDI) ve COVID-19 Korkusu Ölçeği uygulanmıştır.
Bulgular: Çalışmaya yaşları 20 ile 57 arasında (ortalama; 35,09±9,13 yıl) olan toplam 368 kişi katıldı. Kadınların ve evli olan katılımcıların CPDI ve COVID-19 Korkusu Ölçeği puanları anlamlı düzeyde daha yüksekti. Çalışma süresi 11 yıl ve üstü olan katılımcıların CPDI ve COVID-19 Korkusu Ölçeği puanları 0-2 yıl arası olanlara göre daha yüksek bulundu. Kırk yaş üstü veya 30 yaş üstü kişilerin COVID-19 Korkusu Ölçeği puanları daha yüksekti. Ek hastalığı olan katılımcıların CPDI puanları istatistiksel olarak daha yüksek belirlendi. Evinde COVID-19'a yakalanma riski yüksek birey olan katılımcıların CPDI ve COVID-19 Korkusu Ölçeği puanlarının olmayanlara göre, hemşire ve ebelerin COVID-19 Korkusu Ölçeği puanlarının doktorlara göre daha yüksek belirlendi. Aşı tereddütü olan katılımcıların CPDI ve COVID-19 Korkusu Ölçeği puanlarının aşı ile kaygı durumu değişmeyen katılımcılara göre daha yüksek olduğu saptandı.
Sonuç: Bu çalışmada elde edilen bulgular; pandemiye karşı en ön safta, büyük güçlüklerle mücadele eden sağlık çalışanlarının ağırlaşan iş koşulları altında fiziksel olarak yıpranmalarının yanı sıra zihinsel olarak da olumsuz etkilendiklerini göstermektedir. Evli, çocuklu ve kadın olmak, kronik hastalığı olmak, evinde COVID-19 riskli bireyle yaşamak, 30 yaşın üstünde olmak gibi faktörler sağlık çalışanlarının yaşadığı ruhsal travmayı artırmaktadır. Sağlık sisteminin işlerliğinin bozulmaması ve kaliteli hasta bakım hizmetinin aksamadan sürdürülebilmesi için sağlık çalışanlarının zihinsel sağlığı korunmalıdır. Güvenli çalışma ortamlarının sağlanması, çalışma saatlerinin düzenlenmesi, çalışanlara maddi ve psikososyal açıdan destek verilmesi, ruhsal bozuklukların hem önlenmesi hem de erken dönemde saptanarak tedavi edilmesi için planlama yapılması gerekmektedir.

Abstract:
Introduction: The COVID-19 pandemic has become an unprecedented global health crisis that causes significant uncertainty, fear and anxiety in people. Many disorders such as depression, anxiety, somatization and disorders in physiological functions have emerged in people related to the psychological stress caused by the epidemic. Undoubtedly, healthcare workers who are most exposed to stress in this epidemic and who are at the forefront of the epidemic are at risk of developing psychological distress and other mental health symptoms. In this study, it is aimed to determine the level, effects and negative consequences of traumatic stress and fear that health workers are exposed to while the COVID-19 pandemic continues, to determine the ways to combat negative consequences and to examine its relationship with socio-demographic characteristics.
Method: The research was carried out in Antalya Training and Research Hospital and Antalya Akdeniz University Medical Faculty Hospital. The people included in the study were determined among 8600 healthcare professionals, including 4800 working at Antalya Training and Research Hospital and 3800 working at Akdeniz University Medical Faculty Hospital. The sample size was calculated with 95% confidence interval, 95% power and 5% sampling error using the formula "calculating sample size with known universe" and it was found to be 368. The participants who agreed to participate in the study were given detailed information about the research. Written and verbal consent was obtained from all participants by signing the informed voluntary consent form. By making face-to-face interviews with the participants; sociodemographic data collection form was filled, COVID-19 Peritraumatic Distress Scale (CPDI) and COVID-19 Fear Scale were applied.
Results: A total of 368 people aged between 20 and 57 (mean; 35.09±9.13 years) participated in the study. The CPDI and COVID-19 Fear Scale scores of the female or married participants were significantly higher. The CPDI and COVID-19 Fear Scale scores of the participants with an experience of 11 years or more were higher than those with 0-2 years of experience. People over the age of 40 or over 30 had higher COVID-19 Fear Scale scores. The CPDI scores of the participants with comorbidity were statistically higher. Participants living in the same household with relatives at high risk of contracting COVID-19 had higher CPDI and COVID-19 Fear Scale scores. The COVID-19 Fear Scale scores of nurses and midwives were higher than doctors. It was determined that the CPDI and fear scale scores of the participants who were hesitant about vaccination were higher than the participants whose anxiety status did not change with the vaccine.
Conclusion: The findings obtained in this study shows that healthcare workers, who are at the forefront of the pandemic, struggling with great difficulties, are adversely affected not only physically but also mentally under the aggravating working conditions. Factors such as being married, having children and female gender, having a chronic disease, living with a person at risk of COVID-19 at home, being over the age of 30 increase the mental trauma experienced by healthcare professionals. The mental health of healthcare professionals must be protected in order to maintain the functioning of the healthcare system and to continue to provide quality patient care. It is necessary to plan for providing safe working environments, arranging working hours, providing financial and psychosocial support to employees, preventing mental disorders and their early detection and treatment.