Türkiye'de sivil toplum örgütlerinin gelişim dinamikleri: 1980 sonrası dönemde farklılıklar ve yönelimler
Development dynamics of non-governmental organizations in Turkey: Differences and trends in the period after 1980
Yazar: ESRA HURİ BULDUK
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ŞENTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu tez, Türkiye'de 1980'den günümüze dek sivil toplumun gelişimini, dinamiklerini, dönemsel farklılıklarını ve sivil toplum alanındaki temel yönelimleri incelemektedir. Bu inceleme boyunca sivil toplum örgütleri, demokratik konsolidasyon süreçlerine katılımları, demokratik birer aktör olarak sivil toplum alanında etkili olma kapasiteleri açısından ele alınmıştır. Sivil toplum örgütlerini bu açıdan ele almak üzere, sivil toplum alanına ilişkin resmî kurumların ve bu alanda araştırma yapan sivil toplum örgütlerinin verileri ve dokümanları temel alınmış, ayrıca bu alanda bilimsel araştırmalar yapan araştırmacı ve akademisyenlerin çalışmaları tartışmaya dahil edilmiştir. Bu veriler, dokümanlar ve araştırmalar, sivil toplum örgütlerinin, küresel, ulusal ve yerel dinamikler gibi sivil toplum alanını ilgilendiren eğilimler; devlet, hükumet ve yerel yönetimler gibi yönetimsel aktörler; AB üyeliği süreci, demokratikleşme adımları ve yasa yapma süreçleri gibi siyasi-toplumsal süreçler ile ilişkilerinin dönemsel olarak betimlenmesi için kullanılmıştır. Bu betimleme yoluyla, sivil toplum örgütlerinin demokratik konsolidasyon sürecindeki etkililiği üzerinde etkide bulunan kaynaklar, özerklik, kurumsallaşma ve gönüllülük esası gibi çeşitli unsurlar saptanmıştır. Sonuçta, sivil toplum örgütlerinin daima bir kurucu problem etrafında bir araya gelen bir çıkar grubunu temsil ettiği ve çeşitli demokratik mekanizmalar ile bu grupların karar alma süreçlerini katılımını sağladığı vargısından hareketle, az önce sayılan unsurları ilgilendiren ve iç içe geçen çeşitli problemler ortaya konmuştur ve çözüm önerileri tartışılmıştır.

Abstract:
This thesis examines the development, dynamics, periodical differences and basic tendencies of civil society in Turkey from 1980 to the present. Throughout this examination, non-governmental organizations have been discussed in terms of their participation in democratic consolidation processes and their capacity to be effective in the field of civil society as democratic actors. To consider non-governmental organizations from this perspective, the data of official institutions in the field of civil society and non-governmental organizations conducting research in this field were taken as a basis, and the studies of researchers and academicians who conduct scientific research in this field were included in the discussion. These data and researches have been used to periodically describe the relations of non-governmental organizations with the trends of civil society such as global, national and local dynamics; the administrative actors such as state, government and local governments; the political-social processes such as the EU membership process, democratization steps and law-making processes. Through this description, various factors such as resources, autonomy, institutionalization and volunteerism, which have an impact on the effectiveness of non-governmental organizations in the democratic consolidation process, have been determined. In conclusion, based on the consequence that non-governmental organizations always represent an interest group that comes together around a founding problem, and ensure the participation of these groups in decision-making processes with various democratic mechanisms, various problems related to and intertwined with the elements mentioned above have been put forward and solutions were discussed.