İşçinin politik görüş ve faaliyetlerinin iş ilişkisine etkisi
The effect of the employee's political views and activities on the employment relationship
Yazar: HASAN ALPARSLAN AYAN
Danışman: PROF. DR. İŞTAR URHANOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Siyasal katılma = Political participation ; Temel haklar = Fundamental rights ; İş ilişkileri = Labour relations ; İş sözleşmesi = Employment contract

Özet:
İşçinin politik faaliyetleri, en kısa tanımıyla, siyasi iktidarın kararlarını etkilemeye yönelik davranışlardır. Bu tanım çerçevesinde işçinin bireysel ve kolektif (toplu) politik faaliyetleri politik görüş, inanç ve eylemler çerçevesinde gerçekleşir. Kavram siyaset bilimi, sonrasında temel hakların yatay etkisi gereğince anayasa hukuku ve iş hukuku bağlamında ele alınmalıdır. Temel hakların yatay etkisine göre, politik faaliyet özgürlüğü iş ilişkisini de etkiler. Politik faaliyet özgürlüğünün bu etkisi, öncelikle iş sözleşmesinin temel kavramları olan işçi, işveren ve işyeri açısından ele alınmalıdır.

Bunun sonrasında politik görüşün araştırılması noktasında, işverenin müdahale alanını tespit etmek gerekir. İşverenin bilgi toplaması sorular, testler, internet, yapay zekâ ve güvenlik soruşturmaları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Birinci olarak işçinin bireysel politik faaliyetleri, iletişim araçlarının özel amaçlı kullanımı ile gerçekleşebilir. Bu bakımdan iletişimin işverence izlenmesi de önem arz eder. İkinci olarak politik faaliyetler içerisindeki görüş açıklamaları, işyerinde ve işyeri dışında (özel yaşam içerisinde) ele alınmalıdır. Ayrıca politik inanç bağlamında vicdan çatışmasının iş ilişkisindeki sonuçları da açıklığa kavuşturulmalıdır. İşçilerin kolektif politik faaliyetleri ise kolektif (toplu) eylem hakkının politik amaçlı kullanımı ve siyasi grevler çerçevesinde incelenmelidir.

Son olarak işçinin politik faaliyetlerinin iş sözleşmesinin feshi bakımından sonuçları, işveren ve işçinin fesih hakkı açısından araştırılmalıdır. Kural olarak politik görüş ve faaliyetler fesih sebebi olarak kabul edilemez ise de, feshe ilişkin bazı durumlar, iş güvencesi kapsamında olan ve olmayan işçiler bakımından ele alınabilir. Diğer yandan katılımcı demokrasi yaklaşımını benimsemek adına, iş ilişkisinde işçinin politik faaliyet özgürlüğüne işverence ölçüsüz müdahale gerçekleştirildiğinde, işçinin iş sözleşmesini derhal fesih hakkının bulunduğunu kabul etmek gerekir.

Abstract:
Employee's political activities are behaviors aimed at influencing the decisions of the political authorities. Within this definition, the political activities of the employee take place within the framework of political views and activities. In accordance with the horizontal effect of fundamental rights and freedoms, freedom of political activity affects the employment relationship. This effect of political activities should be addressed in terms of the basic concepts of the employment contract such as employee, employer and workplace.

It is necessary to identify the scope of the employer's intervention in the investigation of political views. The collection of information by the employee should be evaluated within the framework of questions, tests, internet, artificial intelligence and security investigations. Firstly, the individual political activities of the employee may be realized through the use of communication tools for private purposes. Secondly, statements of political views should be disclosed in the workplace and outside the workplace (in private life). Furthermore, the consequences of a conflict of conscience in relation to political beliefs in the employment relationship should be clarified. Finally, the collective political activities of the employee should be examined, especially within the framework of the right to collective action.

The consequences of the political activities of the employee in terms of termination of the employment contract should be investigated in terms of the right of termination of the employer and the employee. Although, as a rule, political views cannot be accepted as a reason for termination, exceptional circumstances regarding termination can be addressed in terms of employees who are and are not covered by employment protection.