İlkokul müdürlerinin öğretmenleri güçlendirme davranışları
Behaviors of primary school principles in empowering teachers
Yazar: AHMET YÜREKLİ
Danışman: PROF. DR. NEZAHAT GÜÇLÜ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Güçlendirme = Empowerment ; Okul yöneticileri = School administrators ; Personel güçlendirme = Personnel empowerment ; Öğretmenler = Teachers ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilkokul müdürlerinin öğretmenleri güçlendirme için uyguladıkları davranışları belirlemektir. Bu amaçla araştırmada okul müdürlerinin öğretmen güçlendirme kavramını nasıl algıladıkları ve bu kavramı neden önemli buldukları araştırılmıştır. Okul müdürlerinin öğretmen güçlendirme için hangi özelliklere sahip olmaları gerektiği, öğretmenlere uyguladıkları psikolojik ve davranışsal güçlendirme davranışları ile sundukları fırsatların neler olduğunu belirlemek amaçlanmıştır. Okul müdürlerinin sergiledikleri öğretmen güçlendirme davranışlarının öğretmenler tarafından nasıl algılandığı ve okul müdürlerinin sergiledikleri tüm bu davranışların eğitsel başarıya etkileri nitel araştırma yöntemi ile incelenmiştir.  Araştırmada amaçlı örneklem ve ölçüt örnekleme yöntemleriyle seçilen 15 ilkokul müdürü ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formuyla elde edilen veriler betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre okul müdürlerinin öğretmen güçlendirmenin kapsamını mesleki anlamda, psikolojik boyuttan daha çok davranışsal boyutta ele aldıkları belirlenmiştir. Okul müdürlerince belirtilen öğretmen güçlendirme kavramı, mesleki başarı açısından ön şart olarak önemli ve yararlı görülmektedir. Araştırmada elde edilen sonuçlar okul müdürlerinin öğretmenleri güçlendirmek için "adil ve eşit", "fikirlere açık", öğretmeni "destekleyici", "sosyal" ve "iletişimi güçlü" olabilmek gibi özelliklere sahip olması gerektiğine işaret etmektedir. Okul müdürlerini öğretmenleri güçlendirme fırsatları olarak "toplantı yapma", "maddi ve manevi destekleme" ve "hizmet içi faaliyetleri destekleme" davranışları sergiledikleri sonucuna ulaşılmıştır. Okul müdürleri kendilerinin sergiledikleri "sosyal ilişki", "moral ve motivasyon", "karara katılım" ve "samimiyet" davranışlarının öğretmenleri daha fazla güçlendirdiği belirtmiştir. Sergilenen tüm bu güçlendirme davranışlarının öğretmenler tarafından en çok "mutlu" algılanmaktadır. Güçlendirilmiş öğretmenler "üretkenlik ve yaratıcılık" becerileri ile "etkinlik artışı ve veli katılımı" davranışlarını sergiledikleri belirlenmiştir. Okul müdürlerinin ifade ettiği bu sonuçlar "öğrenci ve eğitsel başarı artışı"nı desteklemiştir. Araştırmada elde edilen tüm bu sonuçlar ışığında öğretmen güçlendirme kavramının yaygınlaştırılması ve farkındalığın artırılması için bazı önerilerde bulunulmuştur. Okullardaki ortak karar alma ve karara katılım uygulamalarının toplantılar aracılığıyla artırılması öğretmenleri daha etkin ve güçlü kılabilir. Okul yöneticilerinin sosyal ilişki ve motivasyon sağlayıcı tüm davranışlarına dikkat etmeleri, öğretmen güçlendirme kavramının yaygınlaştırılması için literatürden faydalanılması önerileri getirilmiştir.

Abstract:
The aim of the study is to determine behaviors of primary school principals to empower teachers. For this purpose, it has been investigated how school principals perceive the concept of teacher empowerment and why they find this concept important. It was aimed to determine what characteristics school principals should have for teacher empowerment, the psychological and behavioral reinforcement behaviors they apply to teachers and the opportunities they offer. How teachers empowerment behaviors exhibited by school principals are perceived by teachers and the effects of all these behaviors exhibited by school principals on educational achievement were examined with the qualitative research method. Interviews were conducted with 15 primary school principals selected by purposeful sampling and criterion sampling methods. The data obtained with the semi-structured interview form developed by the researcher were analyzed with the descriptive analysis technique. According to the findings of the study, it was determined that school principals deal with the scope of teacher empowerment in a professional and behavioral dimension rather than psychological dimension. The concept of teacher empowerment stated by school principals is considered as important and useful as a prerequisite of professional success. The results obtained in the study indicate that school principals should have characteristics such as being "fair and equal", "open to ideas", "supportive", "social" and having "strong communication" in order to empower teachers. It is concluded that school principals display behaviours such as organizing "meetings",giving "financial and moral support" and supporting "in-service activities" as opportunities to empower teachers. School principals stated that their "social relationship", "morale and motivation", "decision participation" and "sincerity" behaviors strengthened teachers more. Teachers perceive all these empowerment behaviors as "being happy" the most. It has been determined that empowered teachers exhibit "productivity and creativity" skills and as "increase in efficiency and parent involvement". These results expressed by the school principals supported the increase in student numbers and educational success". In the light of all these results obtained in the study, some suggestions have been made to popularize the concept of teacher empowerment and to increase awareness. Increasing common decision making and decision participation practices in schools through meetings can make teachers more effective and powerful. It has been suggested that school administrators should pay attention to all their social relationships and motivational behaviors, and use the literature in order to popularize the concept of teacher empowerment.