Eyyüp b.Temime es-Sahtiyani ve hadis ilmindeki yeri /
Yazar: OSMAN YAĞMUR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. VEYSEL ÖZDEMİR
Bingöl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Din = Religion
Dizin: Cerh-tadil yöntemi = Al-djarh-tadil method ; Eyyüb bin Ebi Temime es-Sahtiyani = Eyyüb bin Ebi Temime es-Sahtiyani ; Hadis = Hadith ; Rivayetler = Rumours ; Sünnet = Sunna ; İslamiyet = Islam

Özet:
İslamın ikinci temel kaynağı olan hadîs ilmi ve konusu Resülullah (s.a.v.)'ın sözleri,
fiilleri, takrirleri, yaratılış ve ahlâki sıfatlarıyla alakalı olduğu için ilk asırdan beri üzerinde
ciddi çalışmalar yapılmıştır.
Hadîs râvîlerinin gösterdikleri çaba ve takip ettikleri yöntemi öğrenmek önem
arzetmektedir. Sahâbe, Hz. Peygamber (s.av.)'in sünnetini ezberleyerek, anlayarak, lafzını
ve manasını – fazla yorum yapmadan – kendilerinden sonra gelen tâbiîn nesline intikal
ettirmiştir. Tâbiîn nesli de bu mirası kendilerinden sonra gelen nesillere nakletmiş,
bunlardan sonrakiler ise bu şekilde devam ettirmiştir.
Hedefimiz, sünneti mudafaa hizmetinde bulunan âlimlerin çabalarını ve çalışma
metodlarını öğrenmektir. Bu âlimler içerisinde Eyyûb es-Sahtiyâni'nin gösterdiği ilmî
gayretler ve metodlar, çalışmamıza bir ışık olması açısından önem arzetmektedir. Bunların
başında, bu ilmin teşekkülü döneminde takip ettiği yollar ve yöntemler gelmektedir. Eyyûb
es-Sahtiyânî, isnâdı ilk kullananlardan ve hadîsi rivâyet etmede hassas davranarak belli
bazı yollara başvuran âlimlerden biridir. Her önüne gelenden hadîs rivâyet etmediği gibi
rivâyet ederken de oldukça dikkatli davranmıştır. Kısa isnâdlı rivâyette bulunulması
prensibi onun ve hocası ibn Sîrîn'in uygulamalarındandır. Hadîs tahammül yollarından olan
vasiyyet metodu ise hocası Ebû Kılâbe tarafından kendisine kitaplarını vasiyyet etmesiyle
başlamıştır. Hadîsin ehliyetsiz kimselerin eline geçmemesi için hadîs edâ yöntemlerinde
sadece sikâ, zâbit olana rivayette bulunması, bid'ât ve hevâ ehline rivayette bulunmaması
gibi uygulamaları da bulunmaktadır. Cerh ve ta'dîlde bulunurken de râvîleri farklı
değerlendirmelere tabi tutmuştur. Bu değerlendirmelerin başında ta'dîlde bulunduğu şahsın
rivâyet sayısı, ilmî derinliği, uslûbu ve takvası gelmektedir. Aynı zamanda kişinin
takvâdan uzak olması, her duyduğunu aktarması, günahkâr olması, yalancı ve müfteri
olması, kötü sözde bulunması ve rey ehlinden olması gibi durumları ise cerh sebeplerinden
saymıştır. Eyyûb, yaşadığı dönemde ilmî bakımdan temâyûz etmiş, hocaları ve akrânları
tarafından övgüyle anılmıştır.
Bu ve buna benzer âlimlerin yöntemlerini öğrenmek, bizleri her çağda daha sağlıklı
çalışmalar elde etmemizi sağladığı gibi İslâm dininin ikinci önemli kaynağı olan sünneti,
art niyetli fikirlere karşı korumamızı ve bu mirası muhafaza etmedeki yöntemleri 
öğrenmemizde son derece önem arzetmektedir. Yapılan bu çalışmalar, geçmişte ilme
hizmet eden Eyyûb es-Sahtiyânî gibi âlimlerin çalışmalarını, gayretlerini ve sünnete karşı
duyarlılıklarını öğrenmeği sağlayacaktır.



Anahtar Kelimeler: Eyyûb es-Sahtiyânî, Sünnet, Hadîs, Cerh - Ta'dîl

Abstract:
The second basic source of Islam is the study named Hadith. The words, deeds,
doings, chararacteristics and manner of prophet Muhammad (PBUH) are mentioned in
very earnest way from the earliest period of his life.
Those who were converting and following those Hadith, were very important ones
to mention. They were memorizing, awaring and understanding the meaning of each word,
without adding anything extra to Sunnah of prophet Muhammad( PBUH) and then they
were converting them to other obeyers. However, those obeyers were converting that
inheritance to the upcoming generation and it continued the same way.
Our purpose is to learn about the method of those who were working on the defence
of Sunnah. One of the methods which belongs to Eyyub as-Sakhtiyani, can be a good
example regarding our subject at the beginning it shows the way and direction to the
formation of that knowledge to reach to it. Eyyub is one of those scholars who was very
sensitive and he was presenting his work in a clear way. From any aspects he was vey
curious about what he was converting or even not converting. The short prenciped
imputations belong to him and his teacher Ibn Sirin. He started the book by after the
request of his teacher Ebu Qilaba out the method and way of Hadith Tolerance. The
permission of converting of Hadith was given to all, but without Bid'at and Heva ones.
They were the only who were permitted. Even about Cerh and Ta'dil the convertors have
different views. In Ta'dil the things which are important about a person, are the number of
converted Hadis, the perspective of his knowledge, principles and religious status.
Meanwhile, the one who was against religious views, commiter of sin, lier, abuser and
insincere is Jarh Eyyub was motivated in his lifetime by the aspects of knowledge. He was
admired by his teachers and elder ones. We can learn the most correct basic source of
Islam, named Hadith, from him and such scholars like him. We have to be against those
who are against those views, and we have to defence our inheritance, and we should give
importance to those consequences.
This study teaches us about the past scholars such as Eyyub as -Sakhtiyani that,
how hard he has worked and how responsibilly he has been against Sunnah.



Key Words: Eyyub as-Sakhtiyani, Sunnah, Hadith, Jarh- Taadil