Türkçe ders kitaplarındaki (1-8) metinlerin duyarlık eğitimi açısından incelenmesi
Investigation of texts in Turkish textbooks (1-8) in terms of sensitivity education
Yazar: KAMER YİĞİT
Danışman: DOÇ. DR. BEYTULLAH KARAGÖZ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Duyarlık eğitimi = Sensitivity education ; Duyarlılık = Sensitivity ; Metin inceleme = Text examination ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Edebiyat, duyarlık geliştirmede etkili bir araçtır. Bu yanıyla çocuk edebiyatı yapıtları, çocuğu insan ve insanlık durumları karşısında etkinleştirir. Böylece çocuk, gündelik yaşama ve toplumsal yaşama uyum sağlar, kendi yaşamı dışında bir yaşam olduğunu anlar. Diğer insanların kültürüne,  duygularına, düşüncelerine karşı hoşgörü geliştirir. Hayatı dışında olup bitenlere, diğer insanların sorunlarına, adaletsizliklere ve haksızlıklara karşı bilinçlenir ve bunlarla mücadele etmesi gerektiğini öğrenir. Bu yönüyle edebî yapıtların araç olarak kullanıldığı Türkçe ders kitapları, öğrencilere duyarlık eğitimi kazandırmada bir işlev üstlenmektedir. Bu bağlamda çocukların erken çağlardan başlayarak nitelikli edebî metinlerle buluşturulması gerekir. Bu çalışma Türkçe ders kitaplarındaki (1-8) metinleri duyarlık eğitimi yönünden incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Veriler doküman incelemesi yoluyla elde edilmiştir. Duyarlıkların belirlenmesinde ve sınıflandırılmasında Aslan'ın (2013) ve Karagöz'ün (2009) ve araştırmacının oluşturdukları kategoriler dikkate alınarak içerik analizi yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda 40 duyarlık kategorisinin tümünün de ders kitaplarındaki metinlerde yer aldığı belirlenmiştir. En sık geçen duyarlık konularının insana ve insan mutluluğuna, hayvanlara, doğaya-çevreye, vatana-millete duyarlık olduğu görülmüştür. Metinlerde; aile bireylerine, okuma kültürüne, bilime ve bilimsel düşünceye, sanat ve estetik olana, bayrağa, çocuk ve oyuna, millî şahsiyetlere ve millî-yerli olana duyarlık daha çok ele alınan duyarlık kategorileridir. Bu yönleriyle Türkçe ders kitaplarındaki (1-8) metinlerin çocukların duyarlık kazanmasına katkı sağlayacak nitelikte olduğu söylenebilir.

Abstract:
Literature is an effective tool for developing sensitivity. In this respect, children's literature works activate the child in the face of human and human condition. Thus, the child adapts to daily life and social life and realizes that there is a life outside of his own life. It develops tolerance to the culture, feelings and thoughts of other people. He/ She becomes aware of what is happening outside his/her own life, the problems of other people, injustice and learns that he must fight against them. In this respect, Turkish textbooks, in which literary works are used as tools, play a function in providing students with sensitivity training. In this context, children should be brought together with qualified literary texts starting from the early ages. This study aims to analyze the texts in Turkish textbooks (1-8) according to sensitivity education. Basic qualitative research design was used in the study. The data were obtained through document review. In the determination and grouping of sensitivity issues, content analysis was made by taking into consideration the categories created by Aslan (2013) and Karagöz (2009) and the researcher. At the end of the study, it was determined that all of the 40 sensitivity categories were included in the texts in the textbooks. It has been observed that the most frequently mentioned sensitivity issues are sensitivity to human and human happiness, animals, nature-environment, homeland-nation. Sensitivity to family members, reading culture, science and scientific thought, art and aesthetics, the flag, children and games, national personalities and national-indigenous are the categories of sensitivity that are handled more in the texts. In this respect, it can be said that the texts in Turkish textbooks (1-8) contribute to children's sensibility.