Doğal gaz dağıtım şebekesinde orifismetre ölçüm ekipmanı tasarlanması ve ölçüm sonuçlarının ultrasonikmetre sayaç ile deneysel olarak karşılaştırılması
Designing an orifice meter as a measuring equipment in the natural gas distribution network and comparing measurement results with ultrasonic meter experimentally
Yazar: ÜMİT ERTURHAN
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN KÖSE
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Doğal gaz dağıtım sistemlerinde en önemli husus güvenli ve kesintisiz gaz arzı sağlamaktır. Bunun için de doğal gaz şebekesini sürekli olarak izlemek ve kontrol etmek son derecede önemlidir. Doğal gazın şehir şebekesi dağılımında bölgelerde dağıtım görevini üstlenen bölge regülatörleri bulunmaktadır. Doğal gaz akışı şehir giriş istasyonlarından sonra bu bölge regülatörlerine gelmektedir. Buradan da mahalle sokak aralarına dağılarak son kullanıcılara ulaşmaktadır. Kesintisiz gaz arzının sağlanması için bir çok bölgede bu bölge regülatörleri birbiri ile loop yani bağlantılıdır. Başka bir deyişle ağ şebeke yapısı bulunmaktadır. Bu durumda bir bölgeye doğal gaz aynı anda bir veya farklı birkaç bölge regülatöründen gelebilir. Bu durumu doğru yönetebilmek için bölge regülatörlerinden geçen gaz miktarının ölçülmesi de önem kazanmaktadır. 
Bu çalışmada; bölge regülatörlerinden geçen gazı ölçebilmek ve kontrol edebilmek için yerli ve milli kaynaklarla bir orifismetre ölçüm ekipmanı tasarımı yapılmıştır. Bölge regülatöründe yapılan revizyonlar ile bölge regülatörü, orifismetre ölçüm ekipmanı ile karşılaştırma yapılacak standartlara uygun olan ultrasonikmetre tip ölçüm ekipmanının montajına uygun hale getirilmiştir. Kurulan bu sistem, bölge regülatöründe kurulu bulunan uzaktan işleme SCADA sistemi ile entegre edilmiş ve yapılan çalışmanın tüm sonuçları anlık olarak kaydedilmiştir. Yaklaşık bir yıllık çalışma süresince mevsimsel durumlara göre farklı debilerde, gerçek akış altında, farklı çekiş debilerinde deneyler yapılmış ve ölçüm sonuçları kaydedilmiştir. Bu çalışma boyunca hem deneysel hem de teorik çalışmada elde edilen veriler ışığında orifismetre ve ultrasonikmetre tip sayaçtan alınan ölçüm sonuçları karşılaştırılmıştır.

Abstract:
The most important issue in natural gas distribution systems is to ensure safe and uninterrupted gas supply. For this reason, it is extremely important to constantly monitor and control the natural gas network. In the distribution of natural gas in the city network, there are regional regulators that undertake the distribution task in the regions. Natural gas flow comes to these regional regulators after the city entrance stations. From here, it spreads to the streets of the neighborhood and reaches the end users. To ensure uninterrupted gas supply, these regional regulators are loop-connected with each other in many regions. In other words, there is a network network structure. In this case, natural gas may come to a region from one or several different regional regulators at the same time. In order to manage this situation correctly, measuring the amount of gas passing through regional regulators becomes important.
In this study; An orifice meter measurement equipment was designed with local and national resources in order to measure and control the gas passing through the regional regulators. With the revisions made to the zone regulator, the zone regulator has become suitable for the installation of ultrasonic meter type measuring equipment, which is in compliance with the standards to be compared with orifice meter measuring equipment. This established system was integrated with the remote processing SCADA system installed in the regional regulator and all results of the work were recorded instantly. During approximately one year of study, experiments were carried out at different flow rates, under real flow, at different traction flow rates according to seasonal conditions, and the measurement results were recorded. Throughout this study, measurement results obtained from orifice meter and ultrasonic meter type meters were compared in the light of the data obtained in both experimental and theoretical studies.