Nörofibromatozis tip 1(NF1) kaynaklı mezenkimal stromal hücrelerin detaylı karakterizasyonu
Characterisation of mesenchymal stromal cells derived from neurofibromatosis TYPE 1 (NF1)
Yazar: İREM AKAR
Danışman: PROF. DR. FATMA BANU ANLAR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kök Hücre Ana Bilim Dalı / Kök Hücre Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Nöroloji = Neurology ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Fibroblastlar = Fibroblasts ; Genler-nörofibromatoz 1 = Genes-neurofibromatosis 1 ; Kök hücreler = Stem cells ; Mikroçevre = Microenvironment ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Nörofibrom = Neurofibroma ; Nörofibromatozis = Neurofibromatoses

Özet:
Nörofibromatozis Tip 1 (NF1) genetik hastalıklar içinde sık rastlanan, Nörofibromin (NF1 geni) tümör süpresör geninde mutasyon sonucu ortaya çıkan ve otozomal dominant olarak kalıtılan bir hastalıktır. Gen ürünü olan nörofibromin'in eksikliği sinir sistemi gelişiminde aksamaya, hücre içi mitojenik sinyallerde ve beraberinde hücre proliferasyonu ve farklılaşmasında değişikliklere sebep olur. Bunun sonucunda neoplazm gelişimine yatkınlık oluşur. En sık görülen tümörler, nörofibromlar, Schwann hücrelerinden gelişen, içlerinde fibroblastlar, zengin damar yapıları ve mast hücreleri bulunduran kompleks tümörlerdir. Deri ve derialtı nörofibromlarının, ayrıca pleksiform nörofibrom adı verilen, büyüklük ve yerlerine göre belirgin görüntü ve işlev sorunlarına yol açabilen, malign karakter de kazanabilen tipleri vardır. NF1 hastalarında sık rastlanan diğer klinik bulgular arasında kemik defektleri, kanamaya yatkınlık, yara iyileşmesinde gecikme ve hematolojik maligniteye yatkınlık yer almaktadır. Bu çalışmada NF1'in klinik bulgularının ortaya çıkmasında veya seyrinde mikroçevre elemanları olarak mezenkimal kök/stromal hücrelerin(MSH)/fibroblastların katkısının araştırılması amaçlanmıştır. Stromal karakterde destek hücreleri olan MSH/Fibroblastlar çeşitli büyüme faktörleri, sitokin, kemokinler salgılayarak indirekt veya diğer hücrelerle (örn. tümör hücresi, endotel, epitel) direkt ilişkileri yoluyla hücrelerin proliferasyon, apoptosis, migrasyon gibi biyolojik davranışlarını etkilemektedirler. NF1 hastalarının MSH/Fibroblastları da taşıdıkları mutasyondan dolayı farklılaşma ve yaşam süresi bakımından normal bireylerinkilerden farklı olabilirler. Bu çalışmada NF1'de mezoderm kökenli bu hücrelerin mikroçevre ve NF1 patogenezi üzerine etkilerinin incelenmesi amacı ile hasta ve sağlıklı bireylerin dokularından elde edilen MSH/Fibroblastların ayrıntılı karakterizasyonu ile adipojenik ve osteojenik farklılaşma potansiyelleri incelenmiş, hastaların dermal, pleksiform nörofibrom dokuları ve/veya cafe au lait veya sağlıklı cilt bölgesinden MSH/Fibroblastların karakterizasyonları, yara iyileşmesindeki (scratch assay) farklılıkları ve ayrıca Schwann hücreleri ile etkileşimlerinin araştırılmasına yönelik çalışmalar yapılmıştır.

Abstract:
Neurofibromatosis type 1 (NF1) is an inherited autosomal dominant disease characterized by  mutation in the neurofibromin (NF1) tumor suppressor gene. The lack of neurofibromin, the gene product, causes defects in the nervous system, affects intracellular mitogenic signaling, induces alterations in cell proliferation and differentiation leading to increased tendency in the development of neoplasm. The most common tumors are neurofibromas, the complex tumors derived from Schwann cells containing fibroblasts, rich vascular structures and mast cells. There are epidermic and subcutaneous neurofibromas and besides there are plexiform neurofibromas which can develop into malignant tumors and -according to their localization- lead to functional problems. Other clinical findings in NF1 include bone defects, bleeding diathesis, delayed wound healing and susceptibility to leukemia. This study was designed to investigate the contribution of mesenchymal stem/stromal cells (MSC)/Fibroblasts as the microenvironmental elements, to the occurrence or progression of the clinical symptoms of NF1. Mesenchymal Stem Cells/Fibroblasts which are supportive cells of stromal character, affect the biological behaviour of other cells such as proliferation, apoptosis and migration through various secreted growth factors, cytokines, chemokines, by direct or indirect contact. The MSC/Fibroblasts of NF1 patients can be different from those of normal individuals in terms of differentiation and survival time due to the mutation they carry. In this study, we planned to analyze the effect of mesodermal derived cells the MSC/Fibroblast of NF1 patients on microenvironment and pathogenesis of NF1. MSC/fibroblasts were expanded from biological materials of patients and healthy donors, and characterized in detail.  Their adipogenic, osteogenic differentiation potential and wound healing capacity were compared, additionally, MSC-Schwann cell interaction was investigated in co-culture. All of these studies were performed on biological materials derived from NF1 patients with dermal and plexiform neurofibromas and the characteristics of MSC/Fibroblasts derived from each patient's café au lait, healthy and neurofibrom tissues were determined.