Protest sanat bağlamında grafiti
Graffiti in the context of protest art
Yazar: MUHAMMET BALIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FERRUH HAŞILOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Aktivist sanat = Activist art ; Graffiti = Graffiti ; Kamusal sanat = Public art ; Protest sanat = Protest art

Özet:
Sanat tarihinde birçok sanatçının protest eserler verdiği görülmektedir. Bu sanatçılar çoğu zaman savaşa ve her türlü şiddete karşı isyan ve başkaldırı niteliğinde eserler vermiştir. Protest sanatın dinamiklerine baktığımızda, sanatçıyı harekete geçiren etkenin sanatçının düşünce yapısına göre haksız ve yersiz olan düşünceye başkaldırmak olduğunu görmekteyiz. Sanatçılar ürettikleri protest eserlerde yegâne amaç olarak,  kitleleri mücadele etmeye davet etmeyi benimsemişlerdir. Sanat tarihini incelediğimizde Picasso'nun ünlü "Guernica" eseri de bu amaca hizmet eden en önemli protest çalışmalardan biridir.
Sanat, gerek kendi içerisinde çeşitli olguları sorgulayarak, gerekse sorgulamalar neticesinde bu olguları yıkarak gelişimine devam etmektedir. Sanatın toplumsal olaylardan beslendiği de tarih boyunca var olan bir gerçekliktir. Sanatçı, kimi zaman eserleri vasıtasıyla toplumsal olayları eleştirirken; kimi zamanda toplumdaki gelişmeleri kendi bakış açısıyla değerlendirmektedir.
Bazı sanatçılar, eleştirilerini daha ileri ve özgür boyutlara taşır. Bu bağlamda, sanat galerilerini reddeden, sanatın kurumsallaşmasına karşı çıkan bir akım olan protest sanat akımı, toplumsal gelişmelere yaklaşımını yine toplumun sıkça bulunduğu kamusal alanlarda sergilemeyi tercih eder. Protest sanatçılar eserlerini göz önü sayılabilecek, kolay erişebilecek yerlerde sergilerler. Böylece sanatçı ve seyirci arasında hiçbir aracı bulunmaz. Sonuç olarak; sanatçı eserini geniş kitlelere istediği şekilde ulaştırmış olur.
Bu çalışmada, tez konusu olarak 'protest sanat bağlamında grafiti sanatı', ele alınarak araştırılmıştır. Bu bağlamda aktivist sanat ve sanatçılarının sergilediği protest tutum incelenerek grafiti sanatıyla olan etkileşimi ele alınmaktadır. Ayrıca protest sanatın Türkiye'de ve Dünya'daki örneklerine değinilmiş ve aynı zamanda Türkiye'de grafiti sanatına gönül vermiş sanatçılara ulaşılarak eserleri ve sanat anlayışlarıyla ilgili röportajlar gerçekleştirilip teze eklenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Protest sanat, grafiti sanatı, aktivist sanat, kamusal sanat

Abstract:
It can be seen that many artists have produced protest works in the history of art. These artists have often produced the works of rebellion and revolt against war and against all kinds of violence. When we look at the dynamics of the protest art, we understand that the factor that motivates the artist is to rebel against the injustices and inequalities. The artists have adopted to invite the masses to struggle as the sole purpose in the protest works they produce. When we examine the history of art, Picasso's famous "Guernica" is one of the most important protest works that serve this purpose.
Art has continued its development both by questioning various phenomena within itself and by destroying these phenomena. It is also a fact that art has been fed on social events throughout the history. The artist sometimes criticizes social events through his works and evaluates developments in society from his own point of view.
Some artists take their criticism to more advanced and freer levels. In this context, the protest art movement that is opposed to the institutionalization of art rejects art galleries and prefers to showcase its approach to social developments in public spaces where society is often located. Protest artists exhibit their works in places that are considered to be eye-catching and easily accessible. Thus, there is no intermediary between the artist and the audience and as a result the artist delivers his work to a wide audience in the way he/she wants.
In this study, graffiti art in the context of protest art has been analyzed as a thesis topic. In this context, the protest attitude displayed by activist art and artists is examined and its interaction with graffiti art is discussed.  The focus is on the instances of protest art in Turkey and in the world. Also interviews with artists about their work and understanding of art dealing with graffiti art in Turkey have been realized and added to the thesis.

Keywords: Protest art, graffiti art, activist art, public art