Farklı sulama seviyelerinin Erzurum'da yetiştirilen fasülye (Phaseolus vulgaris cv. Kızılhaç )'de bitki gelişmesine, verime ve bazı mineral madde içeriğine etkisi
The effect of different irrigation levels on growth, yield and some minerals contents of snapbean (Phaseolus vulgaris L.) grown under Erzurum conditions
Yazar: İSMAİL GÜVENÇ
Danışman: PROF.DR. REFİK ALAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1993
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bahçe bitkileri = Horticultural crops ; Bitki gelişimi = Plant development ; Erzurum = Erzurum ; Fasulye = Bean ; Mineral içeriği = Mineral content ; Sulama = Irrigation ; Verim = Yield

Özet:
i ÖZET Bu araştırma, 1991 ve 1592 ya Hasrında Atatürk üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Araştırma ve Yayım Merkezi Müdürlüğün.® ait 6 numaralı kuyu. deneme alanında yürütülmüştür. Denemede, Erzurum v© yöresinde yaygın olarak yetiştirilip tüketilen Kızılhaç fasulye çeşidi kullanılmıştır. Araştırma, Erzurum ekolojik koşullarında, yetiştirilen fasulyede farklı stiloma seviye i esri ve kombinasyonlarının bitki görüşmesine, verime ve bası mineral madde içeriğine etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Fasulyenin çiçeklenmeden önceki ve sonraki dönemleri dikkate alınarak topraktaki faydalı nemin % 25, 5ö veya 75* i tüketildiğinde yapılan farklı sulama kombinasyonları üzerinde durulmuştur. Buna göre, denemede, % 25:25, 25:50, 25:75, 50:25, 50:50, 50:75, 75:25, 75:50 ve 75:75 seviyesinde sulama kombinasyonları kullanılmıştır. Yetiştirme peryodunda topraktaki nem seviyesi gravimetrik metodla saptanmıştır. Araştırmada, farklı sulama seviyelerinin, bakla boyu, bakla ağırlığa., baklada tane sayısı ve bitkide bakla sayısı ile yaprak, dal, gövde ve baklada kuru madde miktarına etkisi belirlenmiştir. Ayrıca, bakla ve tan© verimi ile tohumların IGGO tane ağırlığı ve çimlenme özellikleri tespit edilmiştir. Bunların yanında, yaprak, bakla ve tanede M, P, K, Ca, Hg, Ha ve kül miktarı da tespit edilmiştir. Denemeden elde edilen tüm- verilerin varyans analizleri yapıldıktan sonra, F testi önemli bulunan uygulamalar. Buncan Çoklu Karşılaştırma testine tabi tutulmuştur. Bu araştırmadan elde edilen sonuçlar şu şekilde özetlenebilir:ii 1.Farklı. Sulama Seviyelerinin Baklanın Bazı özelliklerine Etkisi 1.1.Çiçeklenmeden önceki ve sonraki dönemde % 25 seviyesinde yapılan sulamanın bakla boyunu artırdığı, ancak sulama rejimleri arasındaki farkın istatistiksel anlamda önemli olmadığı belirlenmiştir. 1.2.Çiçeklenmeden önceki dönemde % 50, sonraki dönemde ise % 25 seviyesinde yapılan sulamanın bakla ağırlığını daha fazla artırdığı, ancak sulama uygulamaları arasındaki farkın önemli olmadığı tespit edilmiştir. 1.3.Sulama kombinasyonlarının baklada tane sayısına, etkisi önemsiz bulunmuştur. Ancak, % 50:50 sulama rejiminin daha etkili olduğu belirlenmiştir. 1.4.Bitkide bakla sayısı uygulanan sulama kombinasyonlarına göre değişmiştir. Çiçeklenmeden Önceki dönemde % 50, sonraki dönemde % 25 veya 50 seviyesinde sulamanın daha etkili olduğu tespit edilmiştir. 2.Parklı Sulama Seviyelerinin Kuru madde Miktarına Etkisi Çiçeklenmeden önceki ve sonraki dönemde % 50 seviyesinde sulamanın yaprak, dal ve gövdede kuru madde miktarını artırdığı, %. 75 seviyesinde sulamanın ise azalttığı tespit edilmiştir, ancak, sulama kombinasyonlarının baklada kuru madde miktarına etkisinin önemli olmadığa belirlenmiştir. 3.Farklı Sulama Seviyelerinin Bakla Verimine Etkisi 3.1. ilk hasatda en fazla bakla verimi % 75:25, en az ise %, 75:75 sulama kombinasyonundan elde edilmiştir.iii 3.2.Çiçeklenmeden önceki dönemde % 5ö, sonraki dönemde % 25 seviyesinde sulamana.!!, diğer sulama seviyelerine «yöre son hasatda bakla -verimini önemli derecede artırdığı tespit edilmiştir. 3.3.Çiçeklenmeden önceki dönemde % 50 veya 75, sonraki dönemde % 25 seviyesinde sulamanın, -toplana bakla verimini dana. fazla artırdığı belirlenmiştir. 4.Farklı Sulama Seviyelerinin 1OOO Tane Ağırlığı ve Tane Verimine Etkisi 4.1.Çiçeklenmeden önceki dönemde % 50, sonraki dönemde % 25 veya % 5ö seviyesinde sulamanın, l000 tane ağırlığını daha fazla artırdığı tespit edilmiştir. 4.2.En fazla tane verimi % 50:50, en az ise % 75:75 sulama kombinasyonunda meydana gelmiştir. 5.Farklı Sulama Seviyelerinin Tohumun Biyolojik özelliklerine Etkisi 5.1.Farklı sulama seviyelerinin tonumun çimlenme hızı ve gücüne etkisi önemsiz bulunmuş tor. ancak, ç iç eklenmeden önceki dönemde % 5O veya 75, sonraki dönemde % 25 seviye¬ sinde sulamanın daha etkili olduğu tespit edilmiştir. 5.2.Çiçeklenmeden önceki dönemde % 50, sonraki dönemde % 25 veya % 50 seviyesinde sulamanın.* sürme hızı ve gücünü. daha fazla etkilediği belirlenmiştir. 6.Farklı Sulama. Seviyelerinin Yaprak, Bakla ve Tohumda Bazı Mineral Hadde içeriğine Etkisi 6.1. Yaprak, bakla ve tanede azot içeriği sulama rejimineii 1.Farklı. Sulama Seviyelerinin Baklanın Bazı özelliklerine Etkisi 1.1.Çiçeklenmeden önceki ve sonraki dönemde % 25 seviyesinde yapılan sulamanın bakla boyunu artırdığı, ancak sulama rejimleri arasındaki farkın istatistiksel anlamda önemli olmadığı belirlenmiştir. 1.2.Çiçeklenmeden önceki dönemde % 50, sonraki dönemde ise % 25 seviyesinde yapılan sulamanın bakla ağırlığını daha fazla artırdığı, ancak sulama uygulamaları arasındaki farkın önemli olmadığı tespit edilmiştir. 1.3.Sulama kombinasyonlarının baklada tane sayısına, etkisi önemsiz bulunmuştur. Ancak, % 50:50 sulama rejiminin daha etkili olduğu belirlenmiştir. 1.4.Bitkide bakla sayısı uygulanan sulama kombinasyonlarına göre değişmiştir. Çiçeklenmeden Önceki dönemde % 50, sonraki dönemde % 25 veya 50 seviyesinde sulamanın daha etkili olduğu tespit edilmiştir. 2.Parklı Sulama Seviyelerinin Kuru madde Miktarına Etkisi Çiçeklenmeden önceki ve sonraki dönemde % 50 seviyesinde sulamanın yaprak, dal ve gövdede kuru madde miktarını artırdığı, %. 75 seviyesinde sulamanın ise azalttığı tespit edilmiştir, ancak, sulama kombinasyonlarının baklada kuru madde miktarına etkisinin önemli olmadığa belirlenmiştir. 3.Farklı Sulama Seviyelerinin Bakla Verimine Etkisi 3.1. ilk hasatda en fazla bakla verimi % 75:25, en az ise %, 75:75 sulama kombinasyonundan elde edilmiştir.V yüksek sodyum içeriği çiçeklenmeden önceki dönemde % 5ö veya 75, sonraki dönemde % 25 seviyesinde sulamadan elde edilmiştir. Baklada en yüksek sodyum miktarını % 5ö:25 sulama kombinasyonunda meydana gelmiştir. Çiçeklenmeden önceki dönemde % 25 veya 50, sonraki dönemde % 5ö seviyesinde sulamanın -tanede sodyum içeriğini dana fasla artırdığı belirlenmiştir.. 7. Farkla Sulama Seviyelerinin kül içeriğine Etkisi Yaprakta en yüksek kül miktarı % 50:25, en düşük ise % 75:75 sulama kombinasyonunda meydana gelmiştir. Çiçeklenmeden önceki dönemde % 5ö, sonraki dönemde % 25 veya 5ö seviyesinde sulamanın baklada kül içeriğini daha. £azla artırdığı, sulama kombinasyonlarının tanedeki kül miktarına etkisinin istatistiksel anlamda önemsiz olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
s. Vİ SÜMM&BY The E££ect o£ Biffer-eni: irrigafciots. Le^rels ©a (Sroıribh., Yield and Some Mineral Coufcenfcs o£ Saapbeam (Fhaseolus vulgar-is ev. Sızıihaç) Oz-mm. îsnder grztstnsaa Comdi-fcions îhis research was csurried. ouHb a-b Expeîrinıen-fcal Area Htuaber'ed S o£ Âgricui-tttral Escperimen-fc and Escfceasios. Cen-fcer, Agrictıl-bural Paculty, Â-fcatürk Universi-fcy, in 1991 and 1992. în -fcîıis siıtıdy, Sxza.ihaç snapi>ean gı-own widely in Erzumım was îised. xh.e objec-fcive o£ this s-hııdy was to investiga-te the e££ect: of di££eren-fc irrigrai:ion levels on gıro^tb., yield and some aıinerai con-fcents o£ snapîsean ev. Kızılhaç grtmn tınder Erzîrrtım condi-fcions. The plant:s were wa-fce3red ısîıen 25, 5ö and 75 % o£ available wa-fcer in -fcne soil was depleiıed in various combinationa dtıring pre-blocm and pos-t-bloom periods.These combinations consisted o£ 25:25, 25:50, 25:75, 50:25, 50:50, 50:75, 75:25, 75:50 ve 75:75 %. The level o£ mois-htıre in soil was de-henained by grawiîaetric method along -fche espeırimen-fc. Ishen the esperiment was.fcermina-ted, -fche e££ect o£ diffesren-fc inrig'ai:ion on lengirfc and weight o£ pods, ntrabeırs o£ seed per pod, ntsîabesrs o£ pod p