Ortaöğretim İngilizce öğretmenlerinin iletişimsel dil öğretimi kullanımına ilişkin tutumlarının incelenmesi (Diyarbakır il örneği)
The investigation of secondary education English teachers' attitudes regarding communicative language teaching usage (Diyarbakır provincial sample)
Yazar: ARZU SOBACI
Danışman: PROF. DR. BAYRAM AŞILIOĞLU
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ortaöğretim = Secondary education ; Yabancı dil = Foreign language ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude ; İletişimsel dil öğretimi = Communicative language teaching ; İngilizce = English ; İngilizce dersi = English lessons

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim İngilizce öğretmenlerinin iletişimsel dil öğretimi kullanımına ilişkin tutumlarını incelemektir. Nicel araştırma desenlerinden betimsel tarama modeli ile yapılandırılmıştır. Araştırma evreni, 2022-2023 eğitim ve öğretim yılında Diyarbakır ili merkez ilçelerindeki devlet liselerinde görev yapan 353 İngilizce öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile araştırmaya dahil edilen 184 İngilizce öğretmeni oluşturmaktadır. Araştıma verileri Eveyik (1999) tarafından geliştirilmiş olan İletişimsel Dil Öğretimi Tutum Ölçeği ile toplanmıştır. Bu öğretmenlerin 172'si veri toplama aracı formunda bulunan iletişimsel dil öğretiminin dersteki kullanımına ilişkin sorunlara yönelik bir açık uçlu soruya görüş belirtmişlerdir.
          Araştırmanın nicel verileri; SPSS programı kullanılarak, ortalama ve standart sapma istatistikleri, normallik, çarpıklık ve basıklık değerleri, ilişkisiz örneklem t testi, varyans analizi (ANOVA), Spearman korelasyon analizi, Bonferroni testi, Cronbach's alfa ve McDonald Omega güvenirlik katsayısı gibi istatistiksel teknikler ile analiz edilmiştir. Açık uçlu anket sorusuna ilişkin veriler ise içerik analizi yöntemi kullanılarak incelenmiştir.
          Araştırmada elde edilen bulgular neticesinde, ortaöğretim İngilizce öğretmenlerinin iletişimsel dil öğretimine ilişkin genel tutumlarının ve grup-ikili çalışma etkinlikleri, akran-öğretmen düzeltmesinin doğası, dil bilgisinin yeri, öğrenci-öğretmen rolleri alt boyutları açısından tutumlarının bazı tereddütlere rağmen olumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
          Kadın ortaöğretim İngilizce öğretmenlerinin iletişimsel dil öğretimine ilişkin grup-ikili çalışma etkinlikleri açısından tutumlarının erkek öğretmenlerden yüksek olduğu belirlenmiştir. Grup-ikili çalışma etkinlikleri açısından 0-5 yıl ve 16-20 yıl, dil bilgisinin yeri açısından 0-5 yıl ve 6-10 yıl, genel açıdan 0-5 yıl, 6-10 yıl, 16-20 yıl mesleki kıdeme sahip ortaöğretim İngilizce öğretmenlerinin iletişimsel dil öğretimine ilişkin tutumlarının 21 yıl ve üstü mesleki kıdeme sahip olanlara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ortaöğretim İngilizce öğretmenlerinin iletişimsel dil öğretimine ilişkin eğitim durumu, mezun olunan fakülte, lisans eğitiminde İngilizce hazırlık eğitimi alma durumu, görev yapılan okul türü, görev yapılan okulda sınıfların ortalama öğrenci sayısı, lisans eğitiminde iletişimsel dil öğretimi ile ilgili ders alma durumu, lisans eğitiminden sonra iletişimsel dil öğretimi ile ilgili herhangi bir eğitime veya bilimsel etkinliğe katılım durumuna göre tutumlarının benzer olduğu sonucu çıkarılmıştır. 
          Ortaöğretim İngilizce öğretmenlerinin iletişimsel dil öğretimine ilişkin grup-ikili çalışma etkinlikleri alt boyutu açısından tutumları ile iletişimsel dil öğretimini derste kullanım sıklığı arasında pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır.
          Ortaöğretim İngilizce öğretmenlerinin iletişimsel dil öğretiminin dersteki kullanımına ilişkin sorunlara yönelik görüşlerinin öğretmen, öğrenci, eğitim programı ve öğrenme ortamı ile ilgili sorunlar olmak üzere dört tema altında toplandığı görülmüştür. Sonuç olarak, İngilizce öğretmenlerinin iletişimsel dil öğretimine ilişkin olumlu tutumlarına rağmen tereddütlerinin olması ve derste kullanım sıklığı ile arasındaki pozitif ilişkinin düzeyinin düşük olmasının bu sorunlardan kaynaklanıyor olduğu çıkarımında bulunulmuştur. 

Anahtar Sözcükler: İletişimsel Dil Öğretimi, İletişimsel Yaklaşım, Yabancı Dil Olarak İngilizce Öğretimi, Öğretmen Tutumları

Abstract:
The aim of this research is to investigate secondary education English teachers' attitudes regarding communicative language teaching usage. It was structured with a descriptive survey model, which is one of the quantitative research designs. The research population consists of 353 English teachers working in public high schools in the central districts of Diyarbakır province in the 2022-2023 academic year. The sample of the research consists of 184 English teachers who were included in the research by simple random sampling method. Research data were collected with the Communicative Language Teaching Attitude Scale developed by Eveyik (1999). 172 of these teachers expressed their opinions on an open-ended question in the data collection tool form regarding the problems related to the use of communicative language teaching in the course. 
          Quantitative data of the research was analyzed with satistical techniques such as mean and standard deviation statistics, normality, skewness and kurtosis values, independent sample t test, analysis of variance (ANOVA), Spearman correlation analysis, Bonferroni test, Cronbach's alpha and McDonald Omega reliability coefficient using SPSS program. The data regarding the open-ended survey question was examined using the content analysis method.
          As a result of the findings obtained in the research, it was concluded that the general attitudes of secondary education English teachers regarding communicative language teaching and their attitudes in terms of the sub-dimensions of group-pair work activities, the nature of peer-teacher correction,  place of grammar, student-teacher roles are positive, despite some reservations.
           It was determined that the attitudes of female secondary education English teachers in terms of group-pair work activities regarding communicative language teaching were higher than those of male teachers'. It was determined that the attitudes regarding communicative language teaching of secondary education English teachers with 0-5 years and 16-20 years of professional seniority in terms of group-pair work activities, 0-5 years and 6-10 years in terms of the place of grammar, and 0-5 years, 6-10 years, 16-20 years in general terms were higher than those with 21 years and above of professional seniority. It was concluded that the attitudes of secondary education English teachers regarding communicative language teaching were similar according to their education status, faculty graduated from, the status of receiving English preparatory education during undergraduate education, the type of school served, the average number of students in the class at the school where they work, the status of taking courses on communicative language teaching during undergraduate education, participation in any training or scientific activity related to communicative language teaching after undergraduate education. 
          It was determined that there was a positive, low-level significant relationship between the attitudes of secondary school English teachers in terms of the group-pair work activities sub-dimension regarding communicative language teaching and the frequency of using communicative language teaching in the course.
         It was observed that the opinions of secondary education English teachers regarding the problems related to communicative language teaching usage in the course were collected under four themes; teacher, student, educational program and learning environment related problems. As a result, it was concluded that English teachers' reservations despite their positive attitudes towards communicative language teaching and the low level of positive relationship between the frequency of use of communicative language teaching in the course are due to these problems.

Key Words: Communicative Language Teaching, Communicative Approach, Teaching English as a Foreign Language, Teacher Attitude