Milli Mücadele döneminde Trabzon Rum metropolitliğinin faaliyetleri
Activities of Trabzon Greek metropolitan during Turkish National stuggle for indipendence
Yazar: AYDIN ÖZGÖREN
Danışman: PROF. DR. İZZET ÖZTOPRAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History

Özet:
ÖZETÖZGÖREN, Aydın, Milli Mücâdele Döneminde Trabzon RumMetropolitliği'nin Faaliyetleri, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. İzzetÖZTOPRAK. 162 sayfa.1877-1878 Türk-Rus Harbi'nde Osmanlı Devleti'nin uğradığı yenilgi,Avrupa'da gelişen milliyetçilik akımları ve Avrupa devletlerinin Osmanlı topraklarınıpaylaşmak amacıyla yaptıkları tahrikler, azınlıkları bağımsız olma konusundaharekete geçirmiştir.XX. yüzyıl başlarında ayrılıkçı eylemler, Anadolu topraklarına da yayılmıştır.Bu dönemde bağımsız bir devlet kurmak amacıyla harekete geçen gruplardan biri deDoğu Karadeniz'deki ayrılıkçı Rumlardı. Rumlar bölgede bir Pontus cumhuriyetifikri etrafında birleşmişler ve bu yönde organize olmuşlardır. Pontus fikrinigerçekleştirmek için ülke içerisinde patrikhaneden sonra en faal unsur Trabzon RumMetropolitliği idi. Metropolitliğin başında bulunan Hrisanthos, Pontus fikrine hızkazandırmış ülke içerisinde ve ülke dışında Rumları bu hedefte birleştirmeyeçalışmıştır. Hrisanthos faaliyetlerinde hep dengeleri gözetmeye çalışmış güç kimdenyana işliyorsa siyasetini o yöne kaydırmaya çalışmıştır. Avrupa'da milletlerinkaderinin tayin edildiği Paris Barış Konferansına bir muhtıra veren Hrisanthosburada Pontus cumhuriyetinden bahsetmiş ve bu cumhuriyetin kurulması içingerekçeleri açıklamaya çalışmıştır. Avrupa'da o dönemin bakış açısı içerisindePontus cumhuriyetinden ziyade o bölgede bir Ermeni cumhuriyetinin kurulması fikridaha ağır bastığından bu sefer Türk-Rum işbirliğine doğru eğilim göstermiştir.Hrisanthos, bir yandan ülke dışında faaliyetlerini sürdürürken bir yandan da Türkmakamlarıyla iyi geçinmeye çalışmıştır. Fakat Rumların çete faaliyetlerininKaradeniz'de güvenliği tehdit edecek seviyeye ulaşması sonucunda Merkez Ordusuadıyla bir ordu kurulmuş ve Pontusçuluk faaliyetinde bulunan kişiler etkisiz halegetirilmiştir. Hrisanthos, Pontusçulukla mücâdele sürecinde yapılan incelemesonucunda suçlu bulunmuş ve gıyaben idâma mahkÃ»m edilmiştir.124

Abstract:
ABSTRACTÖZGÖREN, Aydın. Activities of Trabzon Greek Metropolitan DuringTurkish National Struggle for Independence, Master?s Thesis, Advisor: Prof. Dr.İzzet ÖZTOPRAK, 162 p.The defeat of the Ottoman State in 1877-1878 Turkish-Russian War,nationalist trends developing in Europe, and the provocations by European states toshare out the Ottoman territory stirred minorities into action for independence.The separatist movements in the early XX. century spread into the Anatolianarea. In this period, one of the groups that acted for establishing an independent statewas the separatist Greek in Eastern Black Sea Region. The Greek agreed on the ideaof founding a Pontus republic in the region, and they were organized to that aim. Themost active element in the country, which aimed at realizing the Pontus idea, wasTrabzon Greek Metropolitan after the Patriarchate. Hrisanthos, who headed theMetropolitan, gave momentum to the Pontus idea, and tried to unify the Greek athome and abroad around such an objective. Hrisanthos always wanted to keep thebalance in his activities and tried to shift his policy towards those who had power.Having sent a diplomatic note to Paris Peace Conference, where the fate of nations inEurope was settled, Hrisanthos mentioned about the Pontus Republic there and triedto explain his reasons for the foundation of such a republic. Since the idea ofestablishing an Armenian republic in the region prevailed over the idea ofestablishing a Pontus republic within the perspective of that era in Europe, he wasinclined towards a Turkish-Greek cooperation. While he was continuing his activitiesabroad, he also took care to get on well with Turkish authorities. However, as theactivities of Greek bands reached to a level that would threaten security in the BlackSea, he established an army called ?Central Army?, and those that acted for thePontus idea were neutralized. At the end of the investigation during the period ofstruggle against the Pontus idea, Hrisanthos was found guilty and was sentenced todeath in his absence.125