Aşçı İbrahim Dede: "Rûhü'l-Beyân"daki Farsça tanıklar ve çevirisi (I/422-842)
Aşçı İbrahim Dede: The Witnesses in "Rûhü'l-Beyân" Persian and translation (I/422-842)
Yazar: SEVİL SAÇAKLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CUMHUR ÜN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aşçı Dede = Aşçı Dede ; Beyitler = Couplets ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Farsça = Persian ; Ruhu`l Beyan = Ruhu`l-Bayan ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Çeviri = Translation ; Şerh = Commentary

Özet:
Tez konumuz olan Aşçı İbrahim Dede'nin Tercemetü'l-Fârisiyye fȋ-Tefsȋri'l-Hakkıyye isimli eseri, Rȗhü'l-Beyân'daki Farsça beyitlere tanıklık edip beyitlerin şerhini içermektedir. Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde kaleme alınan eser, Klâsik Türk Edebiyatı metin şerhleri içerisinde yer almaktadır. Aşçı İbrahim Dede: Rȗhu'l-Beyân'daki Farsça Tanıklar ve Çevirisi ismini verdiğimiz tezimiz, eserin I/422-842 sayfalarını kapsamaktadır. Eserde önce Farsça beyitlerin tek tek kelime anlamları verilmiş daha sonra mahsul başlığı altında söz konusu beyitlerin anlamları toparlanmıştır. Tercemetü'l-Fârisiyye fȋ-Tefsȋri'l-Hakkıyye'nin taşıdığı edebȋ değer ve unsurları tespit amacını güden tez çalışmamız; şerh kavramı ve şerhler hakkında genel bilgi verdiğimiz Giriş; şerh edilen beyitlerin bulunduğu eser Rûhu'l-Beyân ve müellifi İsmail Hakkı Bursevî hakkında biyografik bilgi vermekle yetindiğimizİsmail Hakkı Bursevî ve Rûhu'l-Beyân'ı; söz konusu eserin içinde bulunan Farsça beyitlerin şerhini kaleme alan şahıs ve eserleri hakkında bilgi verdiğimiz Aşçı İbrahim Halil Dede ve eserleri; şârihin şerhi tertip şeklini ve şerh tekniğini tanıttığımız eser Tercemetü'l-Fârisiyye fî-Tefsîri'l-Hakkıyye; metnin tesisinde esas kabul ettiğimiz ve kriterleri sıraladığımız Metnin Tesisi; Transkripsiyon Alfabesi; çalışmamıza merkez teşkil eden Metin; eserin hakkında şahsî kanaat ve değerlendirmemizi ifade ettiğimiz Sonuç ve buraya kadarki safhalarda yararlandığımız kaynakların yer aldığı Kaynakça bölümlerinden oluşmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Klasik Türk Edebiyatı, Şerh, Rȗhu'l-Beyân, Aşçı  İbrahim Dede, Tercemetü'l-Fârisiyye fȋ-Tefsȋri'l-Hakkıyye.

Abstract:
Aşçı İbrahim Dede's work, entitled Tercemetü'l-Fârisiyye fȋ-Tefsȋri'l-Hakkıyye, which is the subject of our dissertation, exemplifies the Persian couplets in Rȗhu'l-Beyân and it contains the commentaries of those couplets. The work, which was written during the last years of the Ottoman State, is among one of the well-known text commentaries of the Classical Turkish Literature. Our work entitled Aşçı İbrahim Dede: Rȗhü'l-Beyân'daki Farsça Tanıklar ve Çevirisi(Aşçı İbrahim Dede: The Persian Exemplums in Rȗhu'l-Beyân and their translations)contains the pages between 422-842 of the volume I. In the work, first of all, the translations of Persian couplets are given one by one, after that the meanings of these couples are evaluated under the title of mahsul. The goal of our dissertation work is to study the literary value and elements of Tercemetü'l-Fârisiyye fȋ-Tefsȋri'l-Hakkıyye. The dissertation is composed of the following chapters: Introduction: We give detailed information about the term of commentary and commentaries in this chapter.İsmail Hakkı Bursevî ve Rûhu'l-Beyân'ı (İsmail Hakkı Bursevî and his Rûhu'l Beyân): We give some biographical information about İsmail Hakkı Bursevî and his work Rûhu'l Beyân in which there are the commentaries of the couplets in this chapter.Aşçı İbrahim Halil Dede ve eserleri(Aşçı İbrahim Halil Dede and his Works): We give information about the author who made commentaries of those Persian couplets in question and his works in this chapter.Tercemetü'l-Fârisiyye fî-Tefsîri'l-Hakkıyye: In this chapter we introduce the commentary style of the commentator and his commentary technique.Metnin Tesisi(The Construction of the Text): We give a list of criteria and the bases on which we construct the text in this chapter. Transkripsiyon Alfabesi(Transcription alphabet): This chapter includes the transcription alphabet which we use in the dissertation. Metin(Text):This chapter includes the main text which constitutes the base for our dissertation. Sonuç (Conclusion): We express our personal opinion and assesment about the work in this chapter.Kaynakça (Bibliography): This chapter includes the sources which we use in this dissertation work.