İntravenöz kateterizasyon becerisini kazandırmada sanal simülatör ve plastik kol maketi kullanımının etkinliğinin karşılaştırılması
Comparison effectiveness of the virtual reality simulators and plastic training arms in skill acquistion for the intravenous catheterization application
Yazar: ELİF GÜNAY İSMAİLOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AYTEN ZAYBAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bilgisayar destekli eğitim = Computer assisted education ; Enjeksiyonlar-intravenöz = Injections-intravenous ; Hemşirelik eğitimi = Education-nursing ; Psikomotor beceriler = Psychomotor skills

Özet:
Araştırma, hemşirelik öğrencilerine intravenöz kateter uygulama becerisi kazandırmada "sanal intravenöz simülatör" ve "plastik kol maketi" kullanımının etkinliğinin incelenmesi amacıyla randomize kontrollü yarı deneysel olarak yapılmıştır.
Araştırma, Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi'nde Aralık 2014 – Mayıs 2015 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırma evrenini; 2014-2015 öğretim yılında Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ikinci sınıfında öğrenim gören 381 öğrenci oluşturmuştur. Örneklem seçiminde tabakalı rastgele örnekleme yöntemi kullanılmış; 33 öğrenci deney, 33 öğrenci kontrol grubunda olmak üzere toplam 66 öğrenci araştırma örneklemine dahil edilmiştir.
Veriler anket ve gözlem yoluyla toplanmıştır. Verilerin toplanmasında "Birey Tanıtım Formu", "İntravenöz Kataterizasyon Bilgisi Değerlendirme Formu", "İntravenöz Kateterizasyon Becerisi Kontrol Listesi", "Görsel Kıyaslama Ölçeği", "Korku Semptomları Ölçeği", "Plastik İntravenöz Enjeksiyon Kol Maketi" ve "Sanal İntravenöz Simülatör" kullanılmıştır. Deney grubundaki öğrencilere sanal intravenöz simülatör (Virtual intravenöz Simulator, Laerdal), kontrol grubundaki öğrencilere ise yetişkin plastik intravenöz enjeksiyon kol maketi (Nasco) ile "intravenöz kateter uygulaması" laboratuvarı gerçekleştirilmiştir. Değerlendirme aşamasında öğrencilerin ön test son test bilgi, psikomotor beceri, klinik psikomotor beceri, özgüven ve memnuniyet düzeyleri ve korku semptomları değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde sayı ve yüzdelik dağılımlar, Mann-Whitney U ve Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Araştırmanın uygulanabilmesi için; Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Etik Kurulu'ndan ve Dekanlığı'ndan yazılı izin alınmıştır. Araştırmaya katılmayı kabul eden öğrencilerden yazılı izin alınmıştır.
Araştırma sonucunda; öğrencilerin yaş ortalamasının 20.49±0.78 yıl olduğu, %86.2'sinin kadın olduğu, %55.4'ünün hemşirelik mesleğini kendine kısmen uygun gördüğü,  %46.2'sinin hemşirelik mesleğini isteyerek tercih ettiği, %87.7'sinin bilgisayara sahip olduğu, %69.2'sinin her gün bilgisayar kullandığı saptanmıştır.
Kontrol grubundaki öğrencilerin; intravenöz kateterizasyon ön test bilgi puan ortalaması 30.53±13.56, son test bilgi puan ortalaması 65.56±12.91 olarak bulunmuştur. Yapılan analizde ön test son test bilgi puan dağılımları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.05). Öğrencilerin psikomotor beceri puan ortancası 20.44, klinik psikomotor beceri puan ortancası 15.62, özgüven puan ortancası 31.78, memnuniyet puan ortancası 21.77 olarak bulunmuştur.
Deney grubundaki öğrencilerin; intravenöz kateterizasyon ön test bilgi puan ortalaması 33.55±10.83, son test bilgi puan ortalaması 66.15±13.25 olarak bulunmuştur. Yapılan analizde ön test son test bilgi puan dağılımları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.05). Öğrencilerin psikomotor beceri puan ortancası 45.18, klinik psikomotor beceri puan ortancası 16.28, özgüven puan ortancası 34.18, memnuniyet puan ortancası 43.89 olarak bulunmuştur.
Öğrencilerin psikomotor beceri puanlarının ve memnuniyet puanlarının deney grubunda daha yüksek olduğu (p<0.05), klinik psikomotor beceri puanlarının ve özgüven puanlarının ise her iki grupta benzer olduğu bulunmuştur (p>0.05). 
Öğrencilerin İV kateter uygulaması sırasında hissettikleri korku semptomlarından "ellerin nemli ve buz gibi olması", "belirgin derecede huzursuzluk hissetme"  ve "kaslarında gerginlik olduğunu belirtme" durumlarının deney grubunda daha düşük olduğu saptamıştır (p<0.05).
Cinsiyet,  hemşirelik mesleğini kendine uygun görme, hemşirelik mesleğini isteyerek tercih etme, bilgisayara sahip olma ve bilgisayar kullanma sıklığı değişkenlerinin kontrol ve deney grubundaki öğrencilerde psikomotor beceri puan dağılımını etkilemediği (p>0.05), saptanmıştır.

Abstract:
This study was designed as a randomized controlled quasi-experimental trial, aiming to investigate effects of the "virtual intravenous simulator" and "plastic arm model" in gaining skills to the nursing students for intravenous catheter application. 
The study was conducted in Ege University Faculty of Nursing between December 2014 and May 2015. Population of the research consisted of 381 studens who were studying in the second-grade of Ege University Faculty of Nursing in the academic years 2014-2015. Among the study population, a total of 66 students was included in the study using simple random sampling method with 33 students in the experiment and 33 student in the control group. 
Data were collected through questionnaires and observations. "Intravenous Catheterization" laboratory application was performed with the virtual reality intravenous simulator (Virtual Intravenous Simulator, Laerdal) in the experiment group and with Adult plastic intravenous injection training arm in the control group. Students' pretest and posttest levels of information,  psychomotor skills, clinical psychomotor skills, self-confidence, satisfactory and fear symptoms were evaluated. In evaluation of the data; numbers and percentage distributions, Mann-Whitney U and Kruskal Wallis tests were used. In order to perform this study, written approval was received from the ethics committee and diaconate of the Ege University Nursing Faculty. Written consents were obtained from the students who agreed to participate in the study.  
As a results of the study; it was found that mean age of the students was 20.49±0.78 years, 86.2% was of the participants was female, 55.4% stated they consider the nursing profession as partly appropriate for them, 46.2% willingly preferred the nursing profession, 87.7% has computer and 69.2% was using computer everyday.
In the control group students; pretest mean score of information about intravenous catheterization was found as 30.53±13.56 and posttest mean score of information about intravenous catheterization as 65.56±12.91. The analysis carried out yielded that the difference between pre/posttest scores was statistically significant (p<0.05). Students' psychomotor skills median score was found as 20.44, clinical psychomotor skills median score as 15.62, self-confidence median score as 31.78, and satisfactory median score  as 21.77.
In the experimental group students; pretest mean score of information about intravenous catheterization was found as 33.55±10.83 and posttest mean score of information about intravenous catheterization as 66.15±13.25. The analysis carried out yielded that the difference between pre- and posttest scores was statistically significant (p<0.05). Students' psychomotor skills median score was found as 45.18, clinical psychomotor skills median score as 16.28, self-confidence median score as 34.18, and satisfactory median score  as 43.89.
Students's scores of psychomotor skills and satisfactory were found to be higher in the experimental group (p<0.05), while clinical psychomotor skills and self-confidence scores were similar in both the groups (p>0.05). 
Amoung the fear symptoms that students felt during the intravenous catheterization application; conditions of "damp and icy hands", "feeling significantly anxious" and  "reporting tension in the muscles" were found to be lower in the experimental group (p<0.05).
It was also concluded that gender, considering the nursing profession as appropriate to themselves, willingly preference of the nursing profession, having a computer and frequency of the computer use did not affect the distribution of psychomotor skills scores in the students included in the experiment and control groups (p>0.05).