Endonezya'da tefsir çalışmaları ve tefsir ekolleri
Tafsir studies and tafsir schools in Indonesia
Yazar: EYYÜP TUNCER
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN UĞUR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Endonezya = Indonesia ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Çalışmamızda, Endonezya'daki klasik ve modern dönem tefsir çalışmaları incelenmiştir. Klasik dönem, 20. yüzyıl öncesidir. Bu dönemde günümüzdeki hâliyle Endonezya olarak bilinen ülke, henüz kurulmamıştı. O bakımdan klasik dönem Endonezya'sı ile kastedilen, şu anki ülke sınırları içerisinde yer alan Sumatra ve Cava adalarıdır. Çalışmada öncelikle adı geçen iki adadaki tefsir çalışmalarının mahiyeti anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede şifahî, iktibâsî, anonim ve matbu olmak üzere dört ayrı başlık altında incelenebilecek eserlere rastlanmıştır. Hâl böyle olmakla birlikte söz konusu dönem Endonezya'sında tefsir çalışmaları pek yaygın değildi. Bu da birçok nedene dayanmaktaydı. Zira o dönemde pondok pesantren olarak bilinen klasik medreselerde eğitimin odak noktasını daha çok sarf, nahiv, fıkıh gibi ilimler oluşturmaktaydı. Ayrıca o dönemdeki sömürgecilik faaliyetlerinin yanı sıra meydana gelen bir dizi savaş vb. ciddi sorunlar, bölgede entelektüel bir zeminin oluşmasına mani olmaktaydı. Bu konuda bölge halkının Hollanda sömürge güçlerinin çeşitli müdahale ve engellemelerine maruz kaldıkları bilinen bir gerçektir. Ancak Endonezya açısından modern dönem olarak nitelendirilen 1907 yılında, Kaum Muda'nın ortaya çıkmasıyla Endonezyalı reformistler "Kur'ân'a Dönüş" seferberliği başlatmışlardır. Bunun bir sonucu olarak da tefsir çalışmaları, özellikle bağımsızlık sonrası evrede hem nicelik hem de nitelik açısından büyük bir gelişim ve artış göstermiştir. Onun için bu süreci "tefsir yüzyılı" olarak nitelendirmek mümkündür. Sözü edilen gelişim duraksamayarak 21. yüzyılda zirve noktasına ulaşmıştır. Buna bağlı olarak tematik, içtimâî ve bilimsel tefsir başta olmak üzere fıkhî, pedagojik, ansiklopedik tefsir türleri yaygınlaşmaya başlamıştır. Bu tür çalışmalar Devlet İslam Üniversitelerinin kurulmasıyla daha da hız kazanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kur'ân, Tefsir, Malay Dünyası, Endonezya, Endonezce

Abstract:
In our study, classical and modern tafsir studies in Indonesia were examined. The classical period predates the 20th century. The country known as Indonesia in its present form has not yet been established during this period. In that respect, the classical period of Indonesia refers to the islands of Sumatra and Java, which are located within the borders of the current country. First and foremost, the nature of the tafsir studies on the two specified islands was attempted to be comprehended in the study. In this context, works can be classified into four categories: oral, quoted, anonymous, and printed. Nonetheless, tafsir studies were limited in Indonesia at that time. This was for many reasons. Because at that time, the focus of education in classical madrasahs known as pondok pesantren was mostly sciences such as sarf, nahw, and fiqh. In addition, serious problems such as a series of wars along with the colonial activities at that time prevented the formation of intellectual ground in the region. The people of the region were known to have been subjected to numerous interventions and impediments by Dutch colonial forces. However, with the emergence of Kaum Muda in 1907, which is characterized as Indonesia's modern period, Indonesian reformists started the "Return to the Qur'an" mobilization. As a result, tafsir studies have seen significant growth and progress in terms of both quantity and quality, particularly during the post-independence period. Therefore, this period can be referred to as "the century of tafsir." The mentioned progress accelerated and peaked in the 21st century. Accordingly, fiqh, pedagogical and encyclopedic tafsir types, especially thematic, social, and scientific tafsir, have become widespread. Such studies gained momentum with the establishment of State Islamic Universities.

Keywords: Quran, Tafsir, Malay World, Indonesian, Indonesian Language