Şehir içi toplu ulaşımda elektrikli dizel hibrit otobüs geliştirilmesi
A diesel hybrid bus prototype development for public transportation
Yazar: SEDAT TAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ATA
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü / Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Bu tezde büyükşehir trafiğinde gerek emisyon değerlerini aşağı çekecek gerekse yakıt tasarrufu sağlayacak hibrit temelli bir otobüs geliştirilecektir. Sistem elektrik motoru ve içten yanmalı motorun bir debriyaj üzerinden diferansiyeli ortak olarak beslediği ve yalnızca elektrik motoru yada istendiğinde yalnızca dizel motoru çalıştırılıp mekanik enerji ile tekerlekleri çevirebildiği paralel hibrit bir yapıdır.Büyük şehirlerde toplu taşımacılık aracı olarak lastikli ulaşım araçları özellikle ülkemizde yaygın olarak kullanılmaktadır. Hem çevre kirliliği hem de yakıt tüketim sonuçları göz önüne alındığında bu tür araçlarda alternatif enerji teknolojileri uygulamaları kaçınılmazdır. Gelinecek son aşama sıfır emisyon yayan tam elektrikli araçlardır. Teknolojik yetersizlik ve ekonomik nedenlerden dolayı, bu aşama öncesi hibrit sistem olarak tanımlanan elektrikli ve içten yanmalı sistemlerin birlikteliği dönemi olarak görülmektedir. Bu projede özellikle ayrılmış yolda ve ortalama hızın yüksek olduğu Metrobus hattında çalışmaya daha uygun yapıda olan paralel tip hibrit çekiş sistemi kullanılacaktır. Ülkemizin en büyük şehri olan İstanbul'da toplu taşımada yaklaşık 2800 adet solo, körüklü ve çift katlı otobüsten oluşan büyük bir filo taşımanın ana eksenini oluşturmaktadır. Tezde emisyon azalımı ve yakıt tasarrufu elde etmek için İYM, elektrikli motor, batarya ve/veya ultra kapasitör sistemleri kullanan hibrit sürüş sistemi oluşturmak hedeflenmiştir.Bunun yanında İBB Avrupa ölçeğinde en büyük otobüs alımları yapan müşteri kurum durumundadır. Bundan sonraki büyük alımların gelecekte kaçınılmaz olan hibrit otobüsler olacağı düşünüldüğünde bu proje ile hibrit otobüs prototipinin geliştirilmesi sayesinde bilgi birikimi, teknik alt yapı ve yetişmiş eleman sağlanacaktır.

Abstract:
A hybrid bus prototype will be developed that not only brings down emissions under city traffic conditions but provides fuel savings as well. The considered system is a paralel hybrid structure, where a small internal combustion egine (ICE) and electrical storage systems can be used seperately, when we vant.Buses are widely used for public transportation in big cities of Turkey. When enviromental pollution and fuel consumptions are taken into consideration, using alternative energy technologies in these buses becomes inevitable. The end result would be all electrical vehicles with zero emissions. However, hybrid systems that use electrical and internal combustion systems together is a solution until zero emissions are reached due to both technological challenges and economical reasons. In this project, a paralel hybrid driving system will be used since it is more suitable for city divided road driving conditions which with high average velocity.In Istanbul, the most crowded city in Turkey, there are approximately 2800 buses used for public transportation. Thus, the aim of the project is to create a driving system composed of ICE, electrical motor, battery and/or supercapacitor for reducing emissions and providing fuel savings.Istanbul Metropolition Municipality is the biggest customer for buses in Europe. When future purchases that would be inevitably hybrid schemes are considered, the outcome of the project will help to increase our knowledge and techincal expertise on hybrid buses.