Anayurt güvenliğinin sert bileşeni olarak sınır güvenliği ve entegre sınır yönetimi
Border security as hard component of homeland security and integrated border management
Yazar: ÖZDEN ÖZBEN
Danışman: PROF. DR. ŞULE TOKTAŞ
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Uluslararası Güvenlik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Entegre yönetim = Integrated management ; Eylem planı = Action plan ; Güvenlik = Security ; Sınır = Boundary ; Sınır güvenliği = Border security ; Sınır yönetimi = Border management

Özet:
Türkiye Entegre Sınır Yönetimi Eylem Planının (EP) 2006 yılında onaylanmasını takiben uygulamaya yönelik aralarında Avrupa Birliği tarafından fonlananların da bulunduğu birçok proje yürütülmüştür. Ancak projelerin bütüncül bir kurguda ele alınamamış olmasından dolayı ya da EP'nin zaman içerisinde değişen koşullar itibariyle güncelliğini yitirmesi sebebi ile yeniden bir değerlendirme yapılması ihtiyacı doğmuştur. Tez, bu ihtiyaçtan hareketle, Türkiye'de sınır güvenliğinin ve sınır yönetiminin ulusal gereklilikler doğrultusunda entegre nitelik taşıyabilmesine dair koşul ve faktörlerin incelemesini ve değerlendirmesini yapmaktadır. Çalışma, milli ve entegre bir sınır yönetimine dair tanım geliştirmeyi ve örnek modeller üzerinden ardıl eylem planlarına yönelik katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Bu amaç doğrultusunda sınır güvenliği ile anayurt güvenliği kavramları arasındaki ilişkisel bağlam ortaya konulmuş ve anayurt güvenliğinin bileşenlerine dair kategorik bir ayrıştırma yapılarak bir çerçeve oluşturulmuştur. Avrupa Birliği tarafından kullanıldığı hali ile Entegre Sınır Yönetimi (ESY) kavramı etrafında Türkiye'de Entegre Sınır Yönetimi ile ilişkili projeler ve gelişmeler detaylandırılmış ve incelenmiştir. Çalışmada, ayrıca, Ulusal Entegre Sınır Yönetimi yaklaşımını anlamaya yönelik olarak sınır güvenliği ile ilgili kurum ve kuruluşlar ile bağlantı kurulmuş ve kurum ve/veya proje çalışanlarının görüşleri ve değerlendirmeleri araştırmaya dâhil edilmiştir. Bu kurumlarda sınır güvenliğine yönelik projelerde aktif görev yapmış ve karar verici, uygulayıcı ve kullanıcı konumda olan yöneticiler ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler anayurt güvenliğinin Türkiye'ye özgü bileşenlerine ışık tutmaktadır. Yapılan analiz neticesinde Bütüncül Sınır Yönetimi (BSY) kavramı yeniden tanımlanmış ve bu yeni kavramlaştırma etrafında yeni EP'nin geliştirilebilmesine yönelik örnek modeller önerilmiştir.

Abstract:
Turkey has implemented several projects as part of the Integrated Border Management (IBM) Action Plan (AP) since its inception in 2006, some of which were funded by the European Union. Due to certain incoherencies that inhibit an integrated approach between projects or the impact of changes in dynamics, conditions and requirements over time, the AP ceased to satisfy and what's more to deliver its intentions. It is in this context that a new approach that would encompass the new methodological requirements in IBM is at stake. The current study aims to respond to this requirement by developing a concept tool set that would serve Turkey's border security and management to be executed in an integrated manner and yet, taking the essentials, specificities and the genuine characteristics of the Turkish public administration into account. The study analyzes border security by making use of homeland security as a concept and conceptualization and builds a connection to the IBM. Homeland security is categorized into its components and in light of IBM definition as preferred and presented by the European Union, the developments and projects related to border management implemented in Turkey are detailed. As a part of the research, the institutions that took part in these projects were also communicated with; thus in-debth interviews were conducted with managers in these institutions who had had an active role in border security projects as decision makers, implementers and partners. The data collected assisted the development of a Comprehensive Border Management (CBM) definition and homeland security approach suitable for new local, global and international situations and conditions. Sample models are also withdrawn to complement the new approach in homeland security/border security and management that would pave the path for future efforts in developing new AP related to the subject matter.