Geçmişten geleceğe devletsiz hukuk
Law without state: From the past to the future
Yazar: ZEYNEP BİLGE ESEN
Danışman: PROF. DR. EMİR KAYA
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Devletler hukuku =   ; Hukuk devleti = State of law ; Kamu hukuku = Public law ; İdeal devlet = Ideal state

Özet:
Bu çalışma, hukukun varlığının devlete bağlı olup olmadığını ve devletin yokluğunda hukukun nasıl işleyebileceğini sorgulamak amacıyla devletsiz hukuk kavramını derinlemesine tartışmaktadır. Modernist yaklaşım, hukukun devletin bir ürünü olduğunu ve devlet mekanizmaları tarafından yaratılarak uygulandığını savunmaktadır. Buna karşılık, bazı hukuk bilimciler ve filozoflar, hukukun devletten daha eski bir toplumsal yapı olduğunu, bu nedenle devlet olmadan da var olabileceğini ileri sürmektedir. Bu bağlamda çalışmada, merkezi devlet otoritesinin bulunmadığı tarihsel ve çağdaş hukuk sistemlerini incelenecektir. Tez çalışmamız, farklı hukuki yapı ve yaklaşımları kapsamlı bir şekilde analiz etmektedir. Araştırma hem tarihsel hem de güncel örnekler üzerinden ilerlemekte, hukuk geleneklerini, uluslararası hukuk yaklaşımlarını ve yerel toplulukların kendi iç düzenlemeleriyle oluşturdukları hukuk sistemlerini detaylandırmaktadır. Özellikle özerk bölgelerdeki ve uluslararası örgütler içindeki hukuki uygulamalar, devletsiz hukukun pratikte nasıl işleyebileceği ve hangi koşullarda başarılı olabileceği üzerine değerli bilgiler sunmaktadır. Metodolojik olarak, bu çalışma çok disiplinli bir yaklaşımı benimsemektedir. Tarihsel süreçlerde devletin zayıf olduğu veya hiç var olmadığı durumlarda toplumların geliştirdiği düzenleyici normlar ve hukuki pratikler incelenmektedir. Aynı zamanda modern devletlerde ulus-devlet dışı aktörlerin hukuk sisteminde nasıl rol aldığı ve çok uluslu şirketler, uluslararası örgütler gibi yapılar aracılığıyla devlet otoritesinden bağımsız normlar geliştirip geliştirilemediği tartışılmaktadır. Çalışmanın bir diğer önemli boyutu, küreselleşme, teknolojik gelişmeler ve değişen siyasi koşulların ışığında gelecekte hukukun devletten bağımsız nasıl evrilebileceği üzerine olası senaryolardır. Özellikle dijitalleşmenin ve globalleşmenin artmasıyla birlikte hukukun merkezi devlet otoritesinden bağımsız nasıl şekillenebileceği ve bu yeni hukuk düzenlerinin nasıl bir yapıya sahip olacağı üzerine öngörülerde bulunulmaktadır.

Abstract:
This thesis examines the concept of stateless law in order to question whether the existence of law depends on the state and how law might function in the absence of the state. The modernist approach asserts that law is a product of the state, created and enforced through state mechanisms. In contrast, some legal scholars and philosophers argue that law is a social structure predating the state and, as such, can exist independently. In this context, the thesis explores historical and contemporary legal systems where centralized state authority is absent. The research progresses through historical and contemporary examples, offering a detailed examination of legal traditions, international legal frameworks, and the systems of law developed by local communities through their internal regulations. Particularly, the legal practices observed in autonomous regions and within international organizations offer significant insights regarding how stateless law operates in practice and the conditions under which it can succeed. Methodologically, this thesis adopts a multidisciplinary approach. It examines the regulatory norms and legal practices developed by societies in historical contexts where the state was either weak or non-existent. Additionally, it analyzes the role of non-state actors in modern legal systems, including multinational corporations and international organizations, exploring whether they develop norms independent of state authority. A further critical dimension of this thesis involves exploring potential scenarios for the evolution of law independent of the state in light of globalization, technological advancements, and shifting political conditions. It particularly examines how increasing digitization and globalization might allow law to evolve beyond centralized state authority and considers the potential structures of these emerging legal systems.