Ergen sağlığı ünitesine başvuran adolesan obezlerde kitle iletişim araç bağımlılıkları ve uyku düzeninin psikiyatrik semptomlarla ilişkisinin değerlendirilmesi
The evaluation of the relationship between mass media tool dependencies and sleep patterns and psychiatric symptoms in obese adolescents applying to the division of adolescent medicine
Yazar: YAŞAR DURMAZ
Danışman: PROF. DR. ORHAN DERMAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Aile Sağlığı Ana Bilim Dalı / Adölesan Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Akıllı telefonlar = Smartphones ; Bağımlılık = Dependency ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Cep telefonu = Mobile phone ; Ergenler = Adolescents ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; Obezite = Obesity ; Uyku = Sleep

Özet:
Çalışmaya Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Ergen Sağlığı Polikliniğinde obezite veya kilo fazlalığı nedeniyle takip edilen, psikiyatrik hastalığı olmayan, çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 12-20 yaş ergenler dahil edildi. Kontrol grubu ise benzer yaş gruplarında kronik hastalığı ve psikiyatrik hastalığı olmayan normal kilolu ergenlerdi. Çalışma Ocak 2018-Aralık 2019 tarihleri arasında yapıldı. Kişisel verilerin sorgulandığı bilgi formu ve ergenlerde geçerliliği ve güvenilirliği kanıtlanmış Yaşam Kalite Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri, Akıllı Telefon Bağımlılık Ölçeği, Young İnternet Bağımlılık Ölçeği Kısa Formu, Epworth Uykuluk Ölçeği, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Ölçeğini içeren anket sonuçları değerlendirildi. Obez grubu: 67, fazla kilolu: 41 ve kontrol grubu:141 kişi (toplam 249) idi. Yaşları 12-20 yıl arasında ortalama: 16,02 yıl idi. Ankete katılanların %84'ünde evinde internet, %98 sinin ise cep telefonu vardı ve % 99.2 si akıllı telefon idi. Gün içerisinde en çok cep telefonuyla ilgilenenler fazla kilolu gruptu. Telefon değiştirme sıklığı birbirine yakın olup ortalama 3,35 yıl idi. Obezlerin %76,9'u, fazla kiloluların %90,2'si, normal kiloluların %81,2'si cep telefonlarını yatarken kapatmıyorlardı. Yaşam Kalite Ölçeği puanlaması açısından gruplar arasında farklılık yoktu (p>0,05). Kısa semptom envanteri açısından fazla kilolu grubun psikiyatrik semptomları daha belirgin bulundu ve en fazla obsesif grup idi. Kontrol grubu daha hostil, obezler daha fazla anksiyetik saptandı. Akıllı telefon bağımlılığı ölçeği puanı en yüksek fazla kilolular da olup bunu kontrol grubu ve obezler takip etti. İstatistiki olarak fark yoktu. Obezlerde ölçek puanı daha düşük saptandı. Obezlerin internet bağımlılığı puanı, fazla kilolulara ve kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük bulundu (p<0,05). Kontrol grubu, obezlere göre daha fazla gündüz uykululuk hali yaşamaktaydı (p<0,05). Obezler, uyku kalitesini diğerlerine göre daha iyi olarak bildirmekteydi. Uyku süreleri açısından fazla kiloluların %99'u günlük 7 saatten az uyuyorlardı (p<0,05). Kontrol grubunda günlük işlev bozukluğu obezlerden ve fazla kilolulardan yüksekti (p<0,05). Uyku bozukluğu göstergesi olan 5 puan üzeri değer; fazla kiloluların %81.5'inde, normal kiloluların %77'sinde, obezlerin %63'ünde görüldü. Fizik aktivite açısından ise obezlerin daha fazla fiziksel aktivite yapmaya çalıştıkları gözlendi (p<0,05). Akıllı telefon bağımlılık puanı, internet bağımlılık testi puanı ve uykuyu değerlendiren testler ile kısa semptom envanterinin bazı alt bölümlerinde korelasyon vardı. 
Anahtar Kelimeler: Akıllı telefon, internet, obezite, psikiyatrik semptomlar, uyku

Abstract:
Adolescents aged 12-20, who were followed at Hacettepe University Faculty of Medicine, Division of Adolescent Medicine outpatient clinic due to obesity or overweight, who did not have a psychiatric disorder and voluntarily accepted participating in the study were included. The control group was comprised of normal weigh adolescents who were in a similar age range without a chronic or psychiatric disease. The study was conducted between January 2018 and December 2019. The demographic information form and the results of the questionnaire including Life Quality Scale, Brief Symptom Inventory, Smartphone Addiction Scale, Young Internet Addiction Scale, Epworth Sleepiness Scale, Pittsburgh Sleep Quality Index, and International Physical Activity Scale were evaluated. The number of participants from each group was 67 in the obese group, 41 in the overweight group, and 141 in the control group. (Total 249). Their age ranged from 12-20 years and the average was 16.02 years. Of the respondents 84% had internet at home, 98% had a mobile phone and 99.2% were smartphones. The group that was most involved with their mobile phone during the day was the overweight group. Phone replacement frequency was close between groups, with an average of 3.35 years. Of the obese group 76.9% of the overweight group 90.2% and of the normal weight group 81.2% did not turn off their mobile phones while they were asleep. The Quality of Life Scale scoring was not different between the groups (p>0.05). In terms of the brief symptom inventory, the psychiatric symptoms of the overweight group were found to be more pronounced and the obsessive group was the most prominent. The control group was more hostile, whereas the obese group were more anxious. The highest smartphone addiction scale score was found in the overweight group which was followed by the control group and obese group although there was no statistical difference. Scale scores were lower in the obese group. Internet addiction scores of the obese patients were found to be statistically significantly lower than that of the overweight and control group (p <0.05). The control group had more daytime sleepiness compared to the obese group (p<0.05). The obese patients reported better sleep quality when compared with the other groups. In terms of sleep duration, 99% of the overweight patients were sleeping less than 7 hours a day (p<0.05). In the control group, daily dysfunction was higher than those of the obese and overweight groups (p<0.05) The value above 5 points is an indicator of sleep disturbance and was seen in 81.5% of overweight, 77% of average weight and 63% of obese adolescents. In terms of physical activity, it was observed that obese patients tried to be more physically active (p <0.05). There was a correlation in some subsections of the brief symptom inventory with the Smartphone Addiction score, the Internet Addiction Test score, and the tests evaluating sleep.
Keywords: Smartphone, Internet, obesity, psychiatric symptoms, sleep