Almanya'da ilk ve ortaöğretimde Hıristiyanlık ve İslam din dersleri (Hessen Eyaleti örneği)
Christianity and Islamic religion lessons at elementary and secondary education in Germany (Sample case for State Hessen)
Yazar: BETÜL KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. AHMET KOÇ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Almanya = Germany ; Ders programları = Curriculum ; Din eğitimi = Religious education ; Din eğitimi kurumları = Theological schools ; Hristiyanlık = Christianity ; Müslümanlar = Muslims ; Ortaöğretim kurumları = Secondary education institutions ; İlköğretim kurumları = Institutions of primary education ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma, Federal Alman Anayasası'nın yürürlüğe girmesinden bu yana, Hessen eyaletinde örgün din eğitiminin önemli bir parçası olan İslam ve Protestan din derslerinin nasıl uygulandığını ortaya koymaya yöneliktir. Bu amaçla Hessen eyaletinin genelde eğitim-öğretim, özelde ise din öğretimi meselelerinin irdelenmesi amaçlandı. Betimsel analiz ve doküman incelemesi yönteminin kullanıldığı bu çalışmada genelde Almanya kamu okullarının ilk ve ortaöğretim kademelerinde okutulan Hıristiyanlık ve İslam din dersleri üzerinde durulurken özelde ise Hessen eyaletindeki kamu okullarında okutulan Protestan ve Sünni İslam din dersleri ele alındı. Araştırma, Almanya'nın okul sistemi ve bu sistemin din-devlet ilişkisindeki tarihî ve hukuki temellerinin neler olduğu konuları ile başlamakta; Hessen eyaletinde zorunlu temel eğitim kademelerinde okutulan Protestan ve İslam din derslerinin dayandığı anayasal çerçeve, tarihî gelişimi, öğretim programları, kitaplar ve öğretmenyeterliklerinin betimsel şekilde açıklanmasıyla devam etmektedir. Çalışmanın sonunda Federal Almanya Anayasası'nın 7(3) hükmüne uygun mezhebe dayalı bir din dersinin başarılı bir şekilde kamu okullarında okutulmasının; resmî olarak dinî cemaat statüsüne ulaşılması ve aynı zamanda Almanya'daki yükseköğretim kurumlarında söz konusu dersin öğretmenlerinin yetiştirileceği ilahiyat fakültelerinin kurulması yolu ile ulaşılabilir olduğu tespit edilmiştir. Bu durumun, içerik bakımından kamu okullarındaki din derslerinde okutulacak öğretim programının geliştirilmesi ve kitapların hazırlanıp belirlenmesinde de önemli bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. 
Müslüman öğrencilere yönelik Federal Almanya Anayasası ile uyumlu mezhebe dayalı din öğretimine ilişkin ihtiyaçların tespit edilmeye çalışıldığı bu çalışmada, yaşanan ve yaşanabilecek sorunlar için çözüm arayışlarına katkı sunulması hedeflenmiştir.

Abstract:
This study aims to reveal how Islamic and Protestant religion lessons are implemented as an important part of religious education in the state of Hessen since enforcement of the Constitution of Federal Germany. For this purpose, it was aimed to examine the issues of education in general and religious education in particular, in the state of Hessen. For this purpose, it was aimed to examine the issues of education in general and religious education in particular, in the state of Hessen. Christianity and Islamic religion lessons taught at primary and secondary education levels of German public schools in general, alongside Protestant and Sunni Islamic religion lessons taught at public schools in the state of Hessen in particular are investigated in this descriptive and document analysisbased study. The research begins with the historical and legal foundations of Germany's school system and religion-state relationship; continuing with the descriptive explanation of the constitutional framework, historical development, curriculums, competency of books and teachers, which are the foundations of the Protestant and Islamic religion lessons taught at the compulsory basic education in the state of Hessen. The study concludes that a successful implementation of a confessional religion lesson in public schools complying with the 7(3) clause of the Federal Republic of Germany Constitution, is within the bounds of possibility by attaining official religious community status and the establishment of the theology faculties in higher education institutions in Germany, regarding education of course teachers. This issue has also a significant impact on formatting curriculum and preparing the books in terms of content of the religion lessons in public schools. 
This study aims to contribute to current and possible problems through the medium of determining the necessities of confessional religious education for Muslim students in compliance with the Federal German Constitution.