Sosyal devlet ışığında türk sosyal güvenlik sisteminin sorunları ve reform arayışları
Problems of turkish social security system in the light of social state and search for reforms
Yazar: İSMAİL KİTAPCI
Danışman: Y.DOÇ.DR. İBRAHİM ATTİLA ACAR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Sosyal refah devleti anlayısının en temel göstergelerinden biri olan sosyalgüvenlik anlayısı II. Dünya Savası' nın ardından dünya genelinde hız kazanmıs,Bismark ve Beveridge tarafından ortaya konan sosyal güvenlik sistemleri aracılıgıylasosyal güvenlik uygulamaları kurumsallasmıs, ardından zirveye tasınmıstır. Fakat1970'lerden sonra meydana gelen makroekonomik krizlerin etkisiyle yeni liberalpolitikaların artması sonucunda sosyal güvenlik sistemi hem gelismis ülkelerde hemde gelismekte olan ülkelerde yönetilebilir olmaktan çıkmıstır. Bu amaçla sosyalgüvenlikte tek katmanlı sistemlerden çok katmanlı sistemlere geçilmis aynı zamandaSili'nin basını çektigi; sosyal güvenligin özellestirilmesine yönelik radikaluygulamalar faaliyete geçirilmeye çalısılmıstır.1980'li yıllardan itibaren bir dönüsüm süreci geçiren bugün gelinen noktaitibariyle sosyal güvenlik sistemi gelismis ülkelerde yaslanma sorunu gelismekteolan ülkelerde ise yapısal ve kaynak yetersizligi gibi sorunlar yüzünden sıkıntıiçerine girmistir. Türkiye'de ise tüm nüfusu kapsam altına alma amacıyla kurulansosyal güvenlik sistemi özellikle 1990'lı yıllarda baslayan popülist eksenliuygulamalar sonucu sürdürülemez duruma gelmistir. Sonuçta Türk sosyal güvenliksisteminin uzun dönem aktüeryal dengeleri bozulmus, sosyal güvenlik kuruluslarınabütçeden yapılan transferlerle sistemin ayakta kalması saglanmaya çalısılmıstır.Bu çalısmada sosyal devlet ilkesinin bir geregi olarak anayasal bir hak olansosyal güvenligin bugünkü noktaya nasıl geldigi analiz edilmeye çalısılmıs ve 1999yılından itibaren ortaya konmaya baslanan reformların sistemin sürdürülebilirliksorununa ne kadar çare bulabildigi gözlemlenmeye çalısılmıstır. Aynı zamandasaglık sigortası basta olmak üzere tüm nüfusu sosyal güvenlik kapsamı altına almayıamaçlayan, emeklilik konusunda yeni vizyonlar ortaya koyan ve 2008'de yürürlügegirmesi beklenen Sosyal Güvenlik sisteminin de sistemin gelecegi açısındanyaratabilecegi fırsatlar objektif bir anlayısla degerlendirilmeye çalısılmıstır. Tüm budegerlendirmeler yapılırken sosyal güvenlik anlayısının sosyal devlet anlayısındansapmalar gösterip göstermedigi de tespit edilmeye çalısılmıstır.

Abstract:
Mentality of social security, one of the most basic indicators of social welfarestate, took a running start throughout the world after World War II, and socialsecurity applications were institutionalized through social security systems that wereput forward by Bismark and Beveridge, and later was carried to summit. However, asa result of the macro economical crises which happened after 1970?s and due to therise in new liberal policies, social security system was no longer manageable in bothdeveloped and developing countries. For this reason, single-pillar systems werereplaced by multi pillar systems and besides this, radicals applications, leaded byChile, were tried to put into practise for privatization of social security.Social security system, which has been in a transformation process ever since1980?s, has been troubled with aging problems in developed countries and withstructural or insufficient resource problems in developing countries. When it comesto Turkey, social security system established in order to cover the whole populationhas become unmaintainable as a result of populist regulations that began in 1990?s.Therefore, long term actuarial balances of social security system have been impaired,and the system has been tried to remain standing through transfers from budget tosocial security institutions.In this study, how social security system, a constitutional right as a necessityof social state principle, has become to its current position was tried to be analyzed,and how much the reforms, which has begun to be implemented since 1999, can easethe problem of maintainability of system was observed. In addition, Social SecuritySystem, aiming at including the whole population in social security, especially inhealth insurance, creating new visions on retirement and supposed to be put intopractise in 2008 and the opportunities the system might form were tried to beevaluated in an objective way. While making all these evaluations, whether socialsecurity mentality departs from the understanding of social state or not was tried tobe determined.