Kaligrafinin modern Türk resmine etkisi sürecinde Erol Akyavaş
Erol Akyavaş in the process of the effect of the calligrafhy in modern Turkish painting
Yazar: ALİ OSMAN ALAKUŞ
Danışman: Y.DOÇ.DR. EROL KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Akyavaş, Erol = Akyavaş, Erol ; Modern resim sanatı = Modern painting art ; Resimler = Pictures ; Türk resim sanatı = Turkish painting art ; Yazı sanatı = Calligraphy

Özet:
Ill ÖZET Modern resmin doğduğu Batı toplumunda resim sanatı, 19. yy'a kadar egemen olan akademizm ile izlenimciliğin ikileminden; teknolojinin gelişimi, fotoğraf makinası ve sinemanın fonksiyonlarının ortaya çıkmasıyla "yeni akımlar" biçiminde bir çıkış aramıştır. Bu arayışı kısmen İslam ve Uzak Doğu geleneksel ve yerel sanat motiflerinde sonuçlandırmıştır. Böylece canlı renklerin, çizginin, non-fıgüratif oluşumların egemen olduğu bir Doğu kültürü, Batı resim sanatı anlayışına esin kaynağı olmuştur. Bu tezimde Türk resminin Batıya dönük resim anlayışı sürecindeki benzerliğine dikkat çekilmiştir. Özellikle yüzyılımızın başında Doğu toplumlarının Avrupa'da açtıkları sanat eserleri sergisinden etkilenen sanatçılar ve Batıda oluşmaya başlayan resimde kaligrafik eğilimler, modern Türk resmini de etkilemiştir. Türk sanatçılardan Erol Akyavaş'ın bu anlamda yaptığı resimlerin detaylı bir biçimde incelenmesi ise, tezin araştırma bölümlerinden biri olmuştur. Tezin birinci bölümünde, kaligrafi tanımlanmış yazının kaynağına dikkat çekilmiştir. Bu bağlamda Türk sanat yazılarının karekteristliğinin önemi vurgulanmıştır. Kaligrafideki çağdaş resimsel elemanların neler olduğu, güzel sanatlarda kaligrafinin nasıl kullanıldığı ve özellikle yazının resimdeki kullanımının sanat ve estetik açıdan kritiği yapılmıştır. Tezin içeriğinde geçen "Modern" sözcüğünün Batı kaynaklı olmasından ötürü, ikinci bölümde modern resmin tarihsel süreci incelenmiştir. Doğal olarak bu sürecin belirgin sorunu olan soyut ve soyutlamanın kavramsal ve niteliksel yanlan araştırmada yer almıştır. Bu bölümde Türk resminin nasıl oluştuğu tarihi perspektifle incelenerek, Türk ressamların eserlerinde, dünden bugüne kaligrafik izler aranmıştır. Ayrıca Batı resminde de, salt kaligrafik eğilimlerin oluşum sürecine ilaveten Batılı ressamların eserlerinde ki kaligrafik izler hakkında da bilgi verilmiştir. Son bölümde ise, eserlerindeki kaligrafik etkilenmelerin çok belirgin olduğu Erol Akyavaş'ın yaşam öyküsünün yanı sıra sanatsal yaşamı ve felsefesi incelenmiştir, ilginç olan şu ki; sanatçı, hayatının büyük bir bölümünü yurtdışında geçirmiş olmasına rağmen, gelenekselle modernizmin sentezini çok başarılı bir şekilde uygulamış olmasıdır. Sanatçının 1954-1960 arası Amerika'daki mimarlık eğitimi ile başlayanIV yurtdışı macerası, 1967'den günümüze aynı ülkede yerleşmiş olmakla sürmektedir. Araştırmada, eserleri içinden öncelikli olarak kaligrafik eğimli resimleri incelenmiş, gelişim çizgisi belirlenmiş ve bazı eserlerinin çözümlemeleri yapılmıştır. Çağın başdöndürücü gelişimi karşısında sanatta da naturalist anlayıştan soyuta ve dış dünyadan içselliğe kayan bir eğilimin söz konusu olduğu bilinmektedir. Bu tesbit ışığında modern Türk resminin oluşum sürecinde birçok Türk sanatçısı, yöresellik ve ulusallık anlayışını aşarak evrensel boyutlarda eser verme başarısını göstermiştir. Erol Akyavaş bu sanatçılarımızdan birisi ve en önemlisi olup, tasavvuf düşüncesinin de derinliklerine inerek, İslam kaligrafisini resimlerinde kullanan bir sanatçımızdır.

Abstract:
IV yurtdışı macerası, 1967'den günümüze aynı ülkede yerleşmiş olmakla sürmektedir. Araştırmada, eserleri içinden öncelikli olarak kaligrafik eğimli resimleri incelenmiş, gelişim çizgisi belirlenmiş ve bazı eserlerinin çözümlemeleri yapılmıştır. Çağın başdöndürücü gelişimi karşısında sanatta da naturalist anlayıştan soyuta ve dış dünyadan içselliğe kayan bir eğilimin söz konusu olduğu bilinmektedir. Bu tesbit ışığında modern Türk resminin oluşum sürecinde birçok Türk sanatçısı, yöresellik ve ulusallık anlayışını aşarak evrensel boyutlarda eser verme başarısını göstermiştir. Erol Akyavaş bu sanatçılarımızdan birisi ve en önemlisi olup, tasavvuf düşüncesinin de derinliklerine inerek, İslam kaligrafisini resimlerinde kullanan bir sanatçımızdır.VI In the last chapter, the biography along with the artistic life and philosophy of Erol Akyavaş whose works are deeply influenced by calligraphic effects is studied. It is rather interesting and important that this artist who achieved to unite the traditional with the modern in his art spent most of his life-time abroad. He, studying architecture in America between 1954-1960, settled there in 1967 and has been living there ever since. Among his works primarily calligraphic pictures are examined, developmental stages are studied and resolutions of some works are done. It is known that there is a trend from the outer world to the internal one, from naturalistic to abstract upon rapid changes and progress of time. In the light of this fact through formation process of modern Turkish picture many Turkish artists have progressed from localism to internationalism and from there to universalism. Erol Akyavaş is the most important painter of our artists.