Herkes için dost kentlerin planlanması: Isparta örneği
Planning of friendly cities for all: The case of Isparta
Yazar: BÜŞRA GÜL KARACA
Danışman: PROF. DR. DUYGU GÖKCE
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Isparta = Isparta ; Kamusal mekanlar = Public places ; Kent planlama = Urban planning

Özet:
Mevcut Modernist kent planlama anlayışıyla biçimlenen kentlerde, "öteki"/dezavantajlı olarak nitelendirilen gruplar (örneğin çocuklar, gençler, yaşlılar, kadınlar, engelliler, Romanlar, göçmenler/mülteciler) yeterince temsil edilememektedir. Tez çalışmasında "Herkese İçin Dost Kent"; kapsayıcı planlama anlayışıyla biçimlenen, insan odaklı, insanları ayrıştırmayan, tüm kullanıcı gruplarının kentli haklarına sahip olduğu, katılımı ve "kullanım değerini" esas alan bir kent olarak değerlendirilmektedir. Mevcut kentlerin, özellikle de kamusal mekânların tüm kullanıcı gruplarını ne düzeyde kapsayıcı olduğu irdelenmelidir. Bu bağlamda, fiziki planlama disiplinlerinde yapılmış bilimsel çalışmalar, ilgili kurumlardan (Isparta Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğü, Park ve Bahçeler Müdürlüğü, Zabıta Müdürlüğü, Temizlik İşleri Müdürlüğü, Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü, İl Milli Eğitim Müdürlüğü, İl Sağlık Müdürlüğü, Muhtarlar Derneği Başkanı ve mahalle muhtarları)  elde edilen bilgiler, Isparta kentinde yaşayan her özne grubundan 15 ila 35 kişi ile yapılan "kısa soru-cevap" (Short answer) şeklinde ikili görüşmeler ve yapılan kişisel gözlemler sonucu elde edilen bulgular doğrultusunda, her bir grubun Isparta kentindeki açık ve kapalı kamusal alan kullanımları mekânsal olarak haritalara aktarılarak analiz edilmiş, analiz sonuçları "görünürlük", "hareketlilik", "erişilebilirlik" ve "güvenlik" açısından değerlendirilmiştir. Literatür değerlendirmesi sonucu; çocuklar, yaşlılar, engelliler ve göçmenler/mülteciler üzerine yapılan çalışmalara nazaran gençler, kadınlar ve Romanlar ile ilgili yapılan bilimsel çalışmaların görece olarak az olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, farklı disiplinlerde, ayrı ayrı özne gruplarının kentsel mekân kullanımındaki belirli ihtiyaçları ya da sorunları üzerine odaklanıldığı anlaşılmaktadır. Analiz değerlendirilmesinde ise; tüm özne gruplarının ağırlıklı kullanım alanlarının, mahalle ölçeğinde bulunan parklar, çocuk bahçeleri, ibadet alanları, aile sağlık merkezleri, pazar alanları olmakla birlikte, kent merkezinin de özne gruplarının birçoğu tarafından yoğun olarak kullanıldığı, bazı grupların (kadın, Roman ve göçmen/mülteci) kentte "görünürlük" kriteri açısından daha az görünür olduğu, engelli bireylerin bazı kamusal alanlara "erişebilirlik" açısından sorun yaşadığı vb. bulgular tespit edilmiştir.  Tez sonucunda, yapılan analizler ve mevcut bilimsel çalışmalar değerlendirilerek "sokak" ölçeğinde (1/200-1/1000 ölçek), "mahalle" ölçeğinde (1/1000-1/5000 ölçek) ve "kent bütünü"nde (1/5000 ölçek) "Herkes İçin Dost Kentler" üzerine öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
In cities shaped by the current Modernist urban planning approach, groups that are described as "other"/disadvantaged (for example, children, youth, elderly, women, disabled, Roma, immigrants/refugees) are not adequately represented. In his thesis, "Friendly City for All"; It is evaluated as a city that is shaped by an inclusive planning approach, is people-oriented, does not separate people, where all user groups have the rights of citizens, and which is based on participation and "use value". It should be examined to what extent existing cities, especially public spaces, are inclusive of all user groups. In this context, scientific studies conducted in the disciplines of physical planning, related institutions (Isparta Municipality Directorate of Reconstruction and Urbanization, Parks and Gardens Directorate, Police Department, Cleaning Affairs Directorate, Provincial Directorate of Youth and Sports, Provincial Directorate of National Education, Provincial Health Directorate, Head of the Headmen's Association) and neighborhood headmen) in the form of "short question-answer" bilateral interviews with 15 to 35 people from each subject group living in the city of Isparta and personal observations, in line with the findings of each group in the city of Isparta. Indoor public space uses were analyzed spatially by transferring them to maps, and the results of the analysis were evaluated in terms of "visibility", "mobility", "accessibility" and "security". As a result of the literature review; It has been observed that scientific studies on young people, women and Roma are relatively few compared to studies on children, the elderly, the disabled and immigrants/refugees. However, it is understood that in different disciplines, the specific needs or problems of individual groups of subjects in the use of urban space are focused on. In the analysis evaluation; While the predominant usage areas of all subject groups are parks, playgrounds, prayer areas, family health centers and market areas at the neighborhood scale, the city center is also heavily used by many of the subject groups, and some groups (women, Roma and immigrant/refugee) are living in the city. It is less visible in terms of "visibility" criteria, disabled individuals have problems in terms of "accessibility" to some public spaces, etc. findings have been identified. As a result of the thesis, the analyzes and current scientific studies were evaluated in the "street" scale (1/200-1/1000 scale), "neighborhood" scale (1/1000-1/5000 scale) and "city as a whole" (1/5000 scale) suggestions were developed on "Friendly Cities for All".