Zaman ve kronolojiyi algılama becerisini nasıl geliştirebilirim
How can I improve the ability to perceive time and chronology
Yazar: NURCAN VARLIKGÖRÜCÜSÜ
Danışman: DOÇ. DR. MUHİTTİN ÇALIŞKAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eylem araştırması = Action research ; Kronoloji = Chronology ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Zaman = Time ; Öğrenci algısı = Students perceptions

Özet:
Bu eylem araştırmasında "Yedinci sınıf sosyal bilgiler dersinde öğrencilerde zaman ve kronolojiyi algılama becerisini geliştirmek için yapılan uygulamalarda neler oldu, plan nasıl işledi?" sorusuna cevap aranmıştır. Araştırmada, öğrencilerin zaman ve kronolojiyi algılama becerilerinin geliştirilmesinde, çeşitli etkinlikler uygulanmasının ve sınıfta çoklu ortam kullanılmasının etkili olup olmadığını incelenmiştir ve etkili uygulamaları tanımlanmıştır. Sosyal bilgiler öğretmeni olan araştırmacı, öğrencilerinde zaman ve kronolojiyi algılama becerisini geliştirmek amacıyla gerçekleştirmiş olduğu uygulamaları sistematik ve düzenli bir şekilde gözlemiştir. Böylelikle öğretim uygulamalarını geliştirmeyi amaçlamıştır. Araştırma tez yazarının görevli olduğu okulda yedinci sınıfa devam eden 21 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada öğrencilerin zaman ve kronolojiyi algılama becerilerini geliştirmek amacıyla bir eylem planı hazırlanmıştır. Yapılan literatür taraması sonucunda zaman ve kronoloji becerisinin geliştirilmesinde çeşitli etkinliklerin (zaman şeritleri, rol oynama, tarihsel empati, kavram haritaları, kavram karikatürleri) uygulanabileceği ve çoklu ortam (Powerpoint sunuları, videolar) kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuca göre hazırlanan eylem planı bu etkinlikleri ve çoklu ortam kullanılmasını içermektedir. Araştırmada veriler başarı testi ve araştırma günlüğü ile toplanmıştır. Başarı testi ön test ve son test uygulamasından elde edilen puanların betimsel istatistikleri hesaplanmış ve iki testin puan ortalamaları bağımlı gruplar t testi analiz edilmiştir. Araştırma günlüğünden elde edilen verilerin analizinde "tümevarım analizi" kullanılmıştır. Araştırmada şu bulgulara ulaşılmıştır: Başarı testi öntest ve sontest puan ortalamaları arasında sontest lehine anlamlı bir fark vardır. Öğrencilere daha çok zaman şeridi örneği gösterilmelidir ve onlara daha çok zaman şeridi çizdirilmelidir. İlk başlarda basit olan çizgisel, metrik ve hat olan zaman şeritleri kullanılmalıdır. Sanal müze ziyaretleri öğrencilerin ilgilerini ve dikkatlerini çekmemiştir. Uygulamada zaman ve kronolojiyi algılama becerisinin kazandırılmasında en çok kullanılan materyal zaman şerididir. Rol oynama yönetimi zaman ve kronolojiyi algılama becerisinin kazandırılmasında etkili olmuştur. Öğrenciler, uygulamanın başındaki durumlarına göre, zaman şeridi çizmede, doğru zamansal sıralama yapmada ve zaman şeridini yorumlamada gelişme katetmişlerdir. Ancak birkaç öğrenci zaman şeridi çizememiştir, zaman şeridinde zamansal sıralama ve düzenleme yapamamıştır. Çağ, yüzyıl, değişim, süreklilik, yakınlık-uzaklık, milattan önce-milattan sonra, çeyrek kavramlarının anlaşılmıştır. Ancak çağları ayırt edemeyen öğrenciler ve yaşadığı çağı bilemeyen öğrenciler de olmuştur. Bu bulgular tartışılmış ve uygulamaya yönelik önerilerde bulunulmuştur. Araştırmada öğrencilere zaman ve kronolojiyi algılama becerisinin kazandırılmasında; zaman şeridinin etkili bir araç olduğu, rol oynamanın etkili bir yöntem olduğu ve gerçekleştirilen uygulamaların genel olarak işe yaradığı sonucuna ulaşılmıştır. 

Anahtar sözcükler: eylem araştırması, zaman ve kronolojiyi algılama becerisi, sosyal bilgiler öğretimi

Abstract:
This action research sought answer to the question "What happened in the practices in
order to improve the students' perceptions of time and chronology in the seventh grade social
studies course, how did the plan work?" The research examined whether the practice of
various activities and the use of multimedia in the classroom were effective in the
development of students' perception of time and chronology and their effective practices were
defined. Being a social studies teacher, the researcher systematically and regularly observed
practices to improve students' ability to perceive time and chronology. The researcher aimed
to develop teaching practices in this way. The research was carried out with 21 students in the
seventh grade in the school where the researcher is teaching. An action plan was prepared in
order to improve students' perception of time and chronology. As a result of the literature
review, it was concluded that various activities (timelines, role playing, historical empathy,
concept maps, concept cartoons) can be applied and multimedia (PowerPoint presentations,
videos) can be used in the development of time and chronology skills. The action plan
designed according to this result included these activities and the use of multimedia. The data
were collected through the achievement test and research diary. Descriptive statistics of the
scores obtained from the pre- and post- achievement tests were calculated, and the mean
scores of the two tests were analysed by dependent groups t-test. "Inductive analysis" was
used to analyse the data obtained from the research diary. The research revealed the following
findings: There is a significant difference between the pre-test and post-test mean scores in
favour of the post-test. Students should be provided with more timeline examples and they
should be encouraged to draw timelines more. Firstly, timelines that are simple, linear, metric
should be used. Virtual museum visits did not attract students' attention and/or interest. The
most frequently used material of the application in gaining the ability to perceive time and
chronology is the timeline. Role playing method was effective in gaining the ability to
perceive time and chronology. Students made progress in drawing timelines, making accurate
temporal sequencing, and interpreting the timeline compared to their initial status. However, a
few students did not draw a timeline, nor did they perform temporal sequencing and editing in
the timeline. The concepts of age, century, change, continuity, proximity-distance, before
Christ - after Christ and quarter were understood. However, there were also students who
could not distinguish ages and/or did not know the name of the age they lived in. These
findings were discussed and practical suggestions were made. In equipping the students with

the ability to perceive time and chronology it was concluded that the timeline is an effective
tool, role-playing is an effective method and the practices work in general terms.

Key words: action research, the ability to perceive time and chronology, teaching
social studies