Metro istasyonlarında yolcu hareketlerinin incelenmesi, İstanbul metrosu örneği
Analysis of pedestrian movements in metro stations, example of Istanbul subway
Yazar: NESRİN ERDALOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. KEMAL SELÇUK ÖĞÜT
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Ulaştırma Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ulaşım = Transportation ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Ulaşım = Transportation

Özet:
Sanayi devriminden sonra üretim ilişkilerinin değişmesiyle beraber nüfus yoğunlukları kırsal yerleşimden kentsel yerleşimlere doğru kaymış, nüfusun kentsel mekanlarda artması, barınma ve ulaşım sorununu da beraberinde getirmiştir. Sanayinin gelişmesiyle beraber kentleşme olgusu da gelişmiş olup ulaşım sorununun çözülmesi için yeni yollar, köprüler ve kavşaklar yapılmıştır. Ülkemizde, karayolu ağırlıklı ulaşım tercihi, zamanla, trafik tıkanıklıklarını da beraberinde getirmiş olup ulaşımın rahat bir şekilde sağlanabilmesi için farklı çözümler üzerine yoğunlaşılmasına sebep olmuştur. Kentsel raylı sistemler, ulaşımın hızlı, güvenli ve güvenilir olması nedenleriyle tercih edilmiş ve son zamanlarda ülkemizde yaygınlaştırılmaya başlanmıştır.Nüfus yoğunluğunun artmasıyla beraber şehirlerin kalabalıklaşması ve ulaşım sistemlerinin bu kalabalığı karşılayıp karşılayamayacağı akılları kurcalayan sorular olarak gündemde kalmıştır. Bu gibi sistemlerin tasarımı yapılırken nüfus yoğunluğu ve nüfusun artış miktarı göz önüne alınması, gelecekteki yolcu miktarını karşılayabilmek için hayati bir öneme sahiptir.İstanbul gibi nüfus yoğunluğu yüksek olan bir büyükşehirde, raylı sistemleri kullanan yolcuların hareketlerinin analizi önem arz etmektedir.Bu tez çalışmasında metro istasyonlarındaki yolcu hareketlerinin analizi yapılmaya çalışılmıştır. Çalışmalar kapsamında İstanbul Metrosu'nun zirve saatlerde Taksim ? 4.Levent arası istasyonları incelenmiştir. Taksim-Şişhane ve 4.Levent- Oto Sanayi arasındaki istasyonlar, çalışma yapılan tarihlerde tam olarak açılmadığı ve zirve saatlerde seyrek hizmet verdiği için inceleme dışında tutulmuştur. İnceleme kapsamındaki her istasyon için zirve saatlerde ortalama 100 yolcu, toplamda 600 yolcu; cinsiyet, yaş, yük taşıyıp taşımadığı, akbil doldurup doldurmadığı, yürüyen merdiven mi normal merdiven mi kullandığı, istasyona giriş mi yoksa çıkış halinde mi olduğu not edilerek, yüzeyden platforma iniş ve platformdan yüzeye çıkış süreleri belirlenmiştir. Her yaş grubu için bu 6 istasyonda istasyona iniş ve istasyondan çıkış süreleri grafiksel olarak gösterilmiştir. Bu süre kullanılarak ve yolcuların yürüdüğü yolların uzunlukları ölçülerek yaş grupları için bir ortalama hız bulunmuştur. Bu ortalama hız her yaş grubu için standartlarda yer alan ortalama hızlar ile karşılaştırılmıştır. Yürüyen merdivenlerin ve turnikelerin yolcu istemlerinin hesaplanabilmesi için de 4. Levent istasyonundaki turnikeler ve yürüyen merdivenler zirve saatlerde iki saat boyunca gözlemlenmiş olup yolcu sayıları 5 dk'lık aralıklarla not edilmiştir.İstanbul Metrosu'nda yolcuların hızlarının hesabı, turnikelerin ve yürüyen merdivenlerin yolcu istemlerinin hesabı çalışma kapsamında belirlenmiştir ve standartlarla karşılaştırılarak mevcut durumu değerlendirilmiştir.

Abstract:
After the industrial revolution, because of the difference of the production means, intensity of the population in cities rised. This rise brought transportation and sheltering problem. With the developement of the industry, urbanization has developed, new roads, new bridges and new intersections were built to solve the transportation problem. In Turkey, highway weighted transportation choice brought the traffic problem, for that reason new alternatives are considered. The reasons of choosing the urban rail systems are to offer fast, safe and reliable transportation services. They are now becoming widespread.As cities are being more crowded, a question preoccupies people's mind: will transportation systems overcome this crowd? Before designing this systems, population and increase rate of the population must be thought. This is important because to overcome the future passenger rate is concerned about this.In a metropol that population is high like İstanbul, analysing the movements of the metro passengers are important.In this research, an analysis of the metro passenger movements in metro stations is conducted. Taksim- 4.Levent stations in Istanbul metro are examined in peak hours. Taksim-Şişhane and 4.Levent-Oto Sanayi stations were not investigated, because they have not been opened and operated in peak hours in my working days. For each station 100 passengers, in the total 600 passengers were investigated during peak hours. Their sex, age, carriage of goods, akbil purchasement, usage of escalator or stairway and enterance or exit positions are invesitigated and noted. Time of the declivity to the platform and the time of the outflow from the platform are noted. Ascending and descending times of passengers for 6 stations for each age group are shown graphically. Using these times and projecting the walkways, speed of the passengers calculated for each age group. For each age group, these average speeds are compared with the standart speeds. To calculate the passenger demand of the escalators and pay gates, escalators and the pay gates in the 4. Levent station were observed in the peak hours and the passengers for each were noted in the intervals of 5 minutes in 2 hours.For the İstanbul Metro, walking speeds of passengers, passenger demand of pay gates and escalators were determined and compared with the standards.