Karşılaştırmalı olarak Anadolu - Mezopotamya destanlarının Yunan destanlarına etkisi
Comparatively the impact of Anatolian and Mesopotamia epics on Greek epics
Yazar: HARUN DUMAN
Danışman: PROF. DR. HASAN ALİ ŞAHİN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Tarih = History ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Destanlar = Epics ; Gılgameş Destanı = Gilgames Epic ; Homeros = Homeros ; Mezopotamya = Mesopotamia ; Tanrılar = Gods ; Tanrıçalar = Goddesses ; Yaratılış = Creation ; Yunan = Greek ; Zeus = Zeus

Özet:
Tarihin her devresinde farklı bölgelerde yaşayan insanlar arasında ticari, siyasi, sosyal, dini ve kültürel ilişkiler gelişmiştir. Bu noktada Mezopotamya'da gelişen inanç sistemi ve tanrılarla ilgili mitolojik belgeler Anadolu ve Yunanistan'daki toplumlara geçmiştir. Yunancada, Dicle ve Fırat nehirleri arasındaki verimli bölgeye Mezopotamya denir. Anadolu ve Mezopotamya, tarihin ilk devirlerinden itibaren bir çok insan topluluğunun yaşadığı bir bölge olmuştur. Dolayısıyla kültür, din ve ticaret buralarda gelişmiştir. Bu çalışmamızda tarihsel çizgi ışığında Anadolu ve Mezopotamya'da  ortaya çıkan dini motiflerin, kahramanların, olayların, tanrı ve tanrıçaların Yunan yarımadasına geçişine değindik.
     Bu tezin birinci bölümünde  Tarihteki ilk mitolojik kahramanlardan olan Gılgamış ve onun başından geçen olayları konu alan Gılgamış Destanı'nda, konu ve kişileri bakımından Homeros'un yazdığı Yunan destanı  Odysseia ve yine aynı şekilde Homeros'un yazdığı İlyada destanında da benzerlikler bulmak mümkündür. İkinci bölümde değindiğimiz Mezopotamya'daki insanın yaratılış efsanesi ve Hitit Destanlarındaki yaratılış efsanesi ile  Yunan yaratılış destanını kişi ve konu bakımından inceledik. Hatti tanrı panteonunun yaratılışını anlatan Kumarbi Efsanesi  
 ile Yunan tanrı panteonunu oluşturan Hesiodos'un eseri olan Theogonia'yı karşılaştırdık.

 
Anahtar Kelimeler: Destan, Anadolu, Mezopotamya, Yunan, Gılgamış ,Homeros, Yaratılış, Zeus, Teşup, Kibele, Ana Tanrıça.

Abstract:
In every period of history; commercial, political, social, religious and cultural relations have developed among people living in different regions. At this point, the mythological documents about the belief system and gods developed in Mesopotamia have passed on to the societies in Anatolia and Greece. In Greek, the fertile region between the Tigris  and Euphrates rivers is called Mesopotamia. Anatolia and Mesopotamia have been a region inhabited by many human groups since the first eras of history. Therefore, culture, religion and commerce have developed around there. In this work, we will touch on the transition of religious motifs, heroes, events, gods and goddess in Anatolia and Mesopotamia to the Greek peninsula in the light of historical line. 
    In the first part of this thesis, Gilgamesh, who was one of the first mythological heroes in history, and Gilgamesh's Epic, which deals with the events that pass by him, influenced the Greek epic Odysseia written by Homeros. It is also possible to find similar motifs in the Iliad Epic written by Homeros. In the second chapter, we will examine the myth of creation in Mesopotamia and the myth of creation in the Hittite epics and the epic of Greek creation in terms of people and subjects. We will compare Theogonia, the work of Hesiodos, who created the Greek god pantheon, with the Kumarbi epic, which narrates the creation of the Hatti god pantheon and other Mesopotamian and Anatolian gods. 


Key Words: Epic, Anatolia, Mesopotamia, Greek, Gilgamesh, Homeros, Zeus, Creation, Teşup, Kybele, Mother Goddess.