Maliyet yapışkanlığı ile kâr yönetimi ve firma karakteristikleri arasındaki ilişki: Borsa İstanbul üzerine bir inceleme
The relationship between cost stickiness and earninigs managemet and firm characteristics: A review on Borsa Istanbul
Yazar: GAMZE SEVİMLİ ÖRGÜN
Danışman: PROF. DR. MEHMET AYGÜN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Borçlar = Debts ; Finansal karakteristikler = Financial characteristics ; Firma büyüklüğü = Firm size ; Firmalar = Firms ; Kar yönetimi = Profit management ; Maliyet = Cost ; Maliyet yapışkanlığı = Cost stickiness

Özet:
Geleneksel maliyet davranışı, sabit ve değişken olmak üzere ikiye ayrılan maliyetlerin faaliyet hacmine göre simetrik davrandıkları başka bir ifadeyle faaliyet hacminde meydana gelen artış ve azalışta maliyetlerin aynı oranda değiştiği varsayımına dayanmaktadır. Ancak 2003 yılında Anderson, Banker ve Janakiraman tarafından yapılan çalışma ile birlikte bazı maliyetlerin simetrik davranmadıkları ortaya çıkmıştır. Maliyet yapışkanlığı olarak literatüre kazandırılan kavram, faaliyet hacminde meydana gelen artış ve azalışların maliyetlerle aynı oranda artış ve azalış göstermedikleridir. Bu çalışmanın temel amacı, maliyet yapışkanlığı, kar yönetimi ve firma karakteristikleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu amaçla, Borsa İstanbul'da faaliyet gösteren 196 firmanın 2012-2020 dönemine ait verilerinden yararlanılmıştır. Panel veri analizinden yararlanılan çalışmada maliyet yapışkanlığı göstergesi olarak, pazarlama, satış ve dağıtım giderleri, genel yönetim giderleri ve satılan ticari mallar maliyeti kullanılmıştır. Kar yönetimi göstergesi olarak literatür ile tutarlı bir biçimde isteğe bağlı tahakkuklar kullanılmıştır. Ayrıca firma karakteristikleri göstergeleri olarak da firma karlılığı, firma borçlanma oranı, firma büyüklüğü ve firma yaşı kullanılmıştır. Çalışmada öncelikli olarak maliyet yapışkanlığının varlığı araştırılmıştır ve sadece genel yönetim giderlerinde maliyetlerin yapışkan oldukları tespit edilmiştir. Genel yönetim giderlerinde bulunan yapışkan maliyet davranışı, satışlar %1 arttığında genel yönetim giderleri %31 artırırken, satışlar %1 azaldığında ise genel yönetim giderleri %20 azaltmaktadır. Daha sonra yapışkan maliyet davranışının tespit edildiği genel yönetim giderleri ile kâr yönetimi arasında pozitif ancak istatistiksel açıdan anlamsız ilişki bulunmuştur. Çalışmada firma karakteristiklerini oluşturan firma borçlanma oranı ve firma yaşı ile maliyet yapışkanlığı arasında pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki varken, firma büyüklüğü ile maliyet yapışkanlığı arasında negatif ve istatistiksel anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Ancak firma kârlılığı ile maliyet yapışkanlığı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir sonuç elde edilememiştir.

Abstract:
The traditional cost behavior is based on the assumption that costs, which are divided into two as fixed and variable, behave symmetrically according to the activity volume, in other words, the costs change at the same rate in the increase and decrease in the activity volume. However, with the study conducted by Anderson, Banker and Janakiraman in 2003, it has been revealed that some costs do not behave symmetrically. The concept brought to the literature as cost stickiness is that the increases and decreases in the volume of activity do not increase or decrease at the same rate as the costs. The main purpose of this study is to examine the relationship between cost stickiness, earnings management and firm characteristics. For this purpose, the data of 196 companies operating in Borsa Istanbul for the period of 2012-2020 were used. In the study using panel data analysis, marketing, selling and distribution expenses, general administrative expenses and cost of goods sold were used as cost stickiness indicators. Discretionary accruals are used as a earnings management indicator, consistent with the literature. In addition, firm profitability, firm borrowing ratio, firm size and firm age were used as firm characteristics indicators. In the study, primarily the existence of cost stickiness was investigated and it was determined that the costs were sticky only in general administrative expenses. The sticky cost behavior found in general administrative expenses increases general administrative expenses by 31% when sales increase by 1%, and decreases general administrative expenses by 20% when sales decrease by 1%. Then, a positive but statistically insignificant relationship was found between general administrative expenses, where sticky cost behavior was determined, and earnings management. In the study, there was a positive and statistically significant relationship between firm borrowing rate and firm age and cost stickiness, which form the characteristics of the firm, while a negative and statistically significant relation was found between firm size and cost stickiness. However, a statistically significant result could not be obtained between firm profitability and cost stickiness.