"el-Kavlü's-sedid fî İlmi't-tecvid" ile "Tuhfetü'l-etfal" isimli tecvid eserlerinin usul ve muhteva yönünden karşılaştırılması
A comparison study of the tajweed books titled "al-Qawl al-sadid fi 'Ilm al-tajweed" and "Tuhfe al-atfal" in terms of methods and contents
Yazar: FATMA YAYLA
Danışman: PROF. DR. ERDOĞAN BAŞ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kur'ân-ı Kerîm Okuma ve Kırâat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Kur'an-ı Kerim'in nüzul süreciyle başlayan tecvid ve kıraat ilmi, ilk dönemlerde şifâhî olarak Kur'an kıraatinde canlı bir surette nesilden nesle aktarılmış, daha sonra hicri III. yüzyılın ikinci yarısından sonraki süreçte bu alanda evvelemirde   manzum, daha sonra mensur eserler de buna dahil olmak üzere her iki türde eserler verilmeye başlanmıştır.
Bu çalışma, hemen hemen birbirine yakın asırlarda yazılmış biri mensur "el-Kavlü's-sedîd fî 'İlmi't-tecvîd" Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde yaşamış âlimlerinden olan Mehmed Zihni Efendi'nin eseri, diğeri manzum "Tuhfetü'l-etfâl" Mısırlı âlim Süleyman el-Cemzûrî'nin eseri olmak üzere iki tecvid eserinin değerlendirme ve mukayesesini içermektedir. Çalışmanın giriş kısmında tecvid ilmine dair ön bilgilerden sonra sırasıyla müelliflerin hayatları, telif etmiş oldukları eserler ve ilmî kişilikleri konu edilmektedir. Akabinde manzum ve mensur tecvid telif geleneği hakkında ön malumatın sonrasında eserlerin değinmiş oldukları tecvid konuları kendi özelinde, temel tecvid eserleri bağlamında değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Ayrıca her iki eserin faydalandıkları kaynak eserler tespit edilmeye çalışılmıştır. Son kısımda ise eserlerin karşılıklı olarak usul bakımından değerlendirilmesiyle birlikte her iki eserin birbirlerinden farklı olarak işlemiş olduğu konulara temas edilmiştir. Daha sonra her iki eserin ortak konuları karşılıklı olarak mukayese edilerek devamında eserlerin ele almadıkları tecvid konularına temas edilmiş, sonrasında eserler faydalandıkları kaynaklar açısından değerlendirilerek sonuç kısmıyla çalışma tamamlanmıştır.

Abstract:
The science of tajweed and variant readingsof Qur'an, which started with the revelation process of the Qur'an, was transmitted from generation to generation in a lively manner in the Qur'an's recitation orally in the early periods. Later, in the period after the second half of the third century of Hijra, both verse (first) and prose works began to be produced in this field. This study is based on the prose "al-Qawlu's-sedîd fî İlmi't-Tejvîd" written by Mr. Mehmed Zihni, one of the last period Ottoman scholars, and the verse "Tuhfetu'l-etfâl", written by the Egyptian scholar Suleyman el-Jemzûrî presents the evaluation and comparison of the two tajweed works. In the introduction part of the study, after the prior information about the science of tajweed, the lifes of the authors, all the works they wrote and their scientific personalities are discussed respectively.  After prior information about the tajweed copyright tradition in verse and prose, all tajweed issues that the works touched on have been evaluated in the context of the basic tajweed works. In addition, the source works that both works benefited from were tried to be determined. In the last part, after the mutual evaluation of the works in terms of method, the subjects these both works handled differently from each other were discussed. Afterwards, the common themes of both works were compared and the tajweed subjects these both works did not deal with were touched upon, and the study was completed by evaluating the sources that the works benefited from.