Osteoporoz ve bronşektazi tanılı hastalarda reseptör aktivatör nükleer kappa b ligand (RANKL) ve osteoprotegerin (OPG) düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of receptor activator of nuclear factor kappa B li̇gand (RANKL) and osteoprotegerin (OPG) levels in patients diagnosed with bronchiectasis and osteoporosis
Yazar: KEMAL GÜLEÇ
Danışman: PROF. DR. SEVGİ PEKCAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bronşektazi = Bronchiectasis ; Fibroz = Fibrosis ; Kistik fibroz = Cystic fibrosis ; Nükleer faktör-kappa B = Nuclear factor-kappa B ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Osteoprotegerin = Osteoprotegerin ; Reseptörler = Receptors

Özet:
Çalışmamıza Haziran 2015-Haziran 2016 tarihleri arasında Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Çocuk Göğüs Hastalıkları polikliniğine başvuran DEXA ile osteoporozu olduğu tespit edilen, 5 yaş-18 yaş arası 30 nonkistik fibrozis bronşektazi hastası dahil edildi. Çalışmamızda bu hastalarda gelişen osteoporozun moleküler düzeydeki sebeplerini anlayarak; RANKL, OPG düzeylerinin osteoporozun erken dönemde tanınmasında ve takibinde marker olarak kullanılmasını ve tedavisinde RANKL inhibitörlerinin kullanılabilirliğini araştırmayı amaçladık.
Hasta ve sağlıklı gönüllülerden oluşan kontrol grubunda; RANKL, OPG, bALP, OST, NTX, Ca, P, Mg, ALP, PTH, D vitamini, spot idrar Ca/Cr düzeyleri karşılaştırıldı. Hasta grubunda DEXA ve QUS, kontrol grubunda sadece QUS ile KMD değerleri tespit edildi. Hasta grubuna sağ el bilek grafisi ile kemik yaşı tayini yapıldı.
Hasta grubunun %56,6'sı (n:17) erkek, %43,4'ü (n:13)'ü kız ve ortalama yaşları 13,3±3,8 (5-18) yıldı. Kontrol grubundaki 40 hastanın %35'i (n:14) erkek, %65'i (n:26) kız ve ortalama yaşları 11,8±3,5 (5-17) yıldı. Hasta ve kontrol grupları arasında yaş ve cinsiyet açısından anlamlı fark yoktu (p>0,05). 
Hasta ve kontrol grubu arasında RANKL, OPG, RANKL/OPG oranları, bALP, OST, NTX değerleri arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık bulunmadı (p>0,05). Serum Ca ortanca değeri hasta grubunda 9,51(IQC: 0,74) kontrol grubunda 9,75(IQC:0,47) olarak bulunmuştur, aralarında istatiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0,003). İmmün yetmezlik alt grubunda serum Ca seviyeleri PSD alt grubu ve kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşük bulunmuştur (sırası ile p=0,014 ve p=0,001). Çalışmamızda spot idrar Ca/Cr oranının ortanca değeri hasta grubunda 0,074 (IQC:0,092), kontrol grubunda 0,029 (IQC:2) olarak bulunmuştur, aralarında istatiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0,012). PSD alt grubunda spot idrar Ca/Cr oranları kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p=0,019). Hasta grubunda QUS z skorları ile DEXA z skorları arasında kuvvetli pozitif korelasyon elde edilmiştir (p=0,008). Hasta grubunda kemik yapım yıkım markerları arasında pozitif ve negatif birçok korelasyon tespit edilmiştir, bu durum bronşektazili hastalarda kemik turnoverının yüksek olduğunu düşündürmektedir. 
Sonuç olarak çalışmamızda, nonkistik fibrozis bronşektazi hastalarında gelişen osteoporozun patogenezinde rol alan belirteçleri arasında birçok ilişki saptadık. Nonkistik fibrozis bronşektazi hastalarında RANK/RANKL/OPG sisteminin rolünün daha iyi anlaşılması için daha geniş serilerde çalışmalar yapılmasının uygun olduğunu düşünüyoruz.

Abstract:
30 noncystic fibrosis bronchiectasis patients between 5 and 18 years of age who were diagnosed as osteoporosis with DEXA and applied to the Pediatrics Chest Diseases Department of Meram Medical Faculty of Necmettin Erbakan University between June 2015 and June 2016 were included in our study. In our study we aimed to understand the causes of osteoporosis at molecular levels and to investigate the usefulness of RANKL and OPG levels as markers in early diagnosis and follow-up of osteoporosis, RANKL inhibitors in the treatment of osteoporosis. 
In the patient group and control group consisting of healthy volunteers; RANKL, OPG, bALP, OST, NTX, Ca, P, Mg, ALP, PTH, D vitamine and spot urine Ca / Cr levels were compared. BMD values were determined by DEXA and QUS in the patient group and only QUS in the control group. Bone age was determined with right hand ankle graphy in the patient group.
In the patient group 56.6% (n: 17) were male, 43.4% (n: 13) were female and their mean age was 13.3±3.8 (5-18) years. in the control group, 35% (n: 14) were male, 65% (n: 26) were female and their mean age was 11.8±3.5 (5-17) years. There was no significant difference in age and gender between patient and control groups (p> 0.05).
There was no statistically significant difference between RANKL, OPG, RANKL/OPG ratios, BALP, OST, NTX values between the patient and control group (p> 0.05). The median serum Ca level was 9.51 (IQC: 0.74) in the patient group and 9.75 (IQC: 0.47) in the control group, there was a statistically significant difference between them (p = 0.003). Serum Ca levels were significantly lower in the immunodeficiency subgroup than in the PSD subgroup and the control group (p = 0.014 and p = 0.001, respectively). In our study, the median value of spot urinary Ca/Cr ratio was 0.074 (IQC: 0,092) in the patient group and 0.029 (IQC: 2) in the control group, with a statistically significant difference between them (p = 0.012). Spot urine Ca/Cr ratios in PSD subgroup were significantly higher than the control group (p = 0.019). There was a strong positive correlation between QUS z scores and DEXA z scores in the patient group (p = 0.008). In the patient group, many positive and negative correlations were found between markers of bone destruction and formation, suggesting that bone turnover is high in bronchiectasis patients.
In conclusion, in our study, we found many relationships among the markers involved in the pathogenesis of osteoporosis in patients with noncystic fibrosis bronchiectasis. We think that it is appropriate to study in larger series to understand beter the role of the RANK / RANKL / OPG system in noncystic fibrosis bronchiectasis patients.