İşgücü piyasası açısından yaş bağımlılığı ile istihdam ilişkisi: Refah rejimleri bağlamında bir karşılaştırma
A comparative analysis of the relationship between age dependency and employment in the context of welfare regimes
Yazar: FATMA YEŞİLKAYA
Danışman: PROF. DR. YÜCEL UYANIK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Refah devlet = Welfare state ; Refah ekonomisi = Welfare economy ; TOPSIS = TOPSIS ; Yaşlı bağımlılığı = Old-age dependenc ; Yaşlılık = Old age ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü = Labour Economics and Industrial Relations Departments ; İstihdam = Employment ; İş gücü piyasası = Labour market

Özet:
İşgücü piyasası açısından yaş bağımlılığı olgusu özellikle gelişmiş ülkelerin yaşlı ülkeler olarak değerlendirilmesiyle birlikte üzerinde önemle durulan konulardan biri haline dönüşmüştür. Genç ve yaşlı bağımlılığı olarak iki başlık altında değerlendirilen yaş bağımlılığı ülkelerin demografik yapısıyla ilişkili, işgücü piyasası ve sosyal güvenlik sisteminde büyük ölçüde etkisi olan bir olgudur. Bu doğrultuda yaş bağımlılığının işgücü piyasası göstergelerinden biri olan istihdam ile ilişkisinin nasıl olduğu bu çalışmanın temel tartışma alanıdır. İstihdam ile yaş bağımlılığı ilişkisinin incelenmesinde refah rejimi sınıflandırmasından hareket edilmiş ve Esping-Andersen'in üçlü sınıflandırmasının yanında Leibfried'in bu sınıflandırmaya katkısı olarak nitelendirilebilen ve Türkiye'yi kapsadığı düşünülen Güney Avrupa refah rejimi de analiz kapsamında incelenmiştir. Çalışma kapsamında 1991-2019 dönemi verileri kullanılarak istihdam oranı ve bağımlılık oranları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla Panel ARDL yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada incelenen 18 ülkenin, yaş bağımlılığı esas alınarak sıralanabilmesi için çok kriterli karar verme metotlarından olan TOPSIS yöntemi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda uzun dönemde tüm refah rejimlerinde, yaşlı bağımlılığı ile istihdam arasında pozitif ilişki tespit edilirken; genç bağımlılığı ile istihdam oranı arasında yalnızca liberal refah rejiminde negatif bir ilişki tespit edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bir diğer bulgu ise, tüm rejimlerde kısa dönemde negatif olan yaşlı bağımlılığı ile istihdam oranı ilişkisinin yaklaşık 8-10 yıl içerisinde pozitife dönüyor olmasıdır. Ayrıca liberal refah rejiminde, yaşlı bağımlılığının istihdam üzerindeki pozitif etkisinin diğer refah rejimlerindeki etkinin yaklaşık iki katı kadar olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. TOPSIS yöntemi ile bağımlılık oranları esas alınarak gerçekleştirilen sıralama sonucunda da bağımlılık oranları en düşük olan üç ülkenin Kanada, Avustralya ve Hollanda; bağımlılık oranları en yüksek üç ülkenin ise İsveç, Fransa ve İngiltere olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The phenomenon of age dependency in terms of the labor market has become one of the issues that are emphasized with the evaluation of developed countries as elderly countries. Age dependency, which is evaluated under two headings as young and old dependency, is a phenomenon that is related to the demographic structure of countries and has a great impact on the labor market and social security system. In this respect, the main discussion area of this study is how age dependency is related to employment, which is one of the labor market indicators. In the analysis of the relationship between employment and age dependency, the welfare regime classification was started, and the Southern European welfare regime, which can be considered as Leibfried's contribution to this classification and thought to include Turkey, as well as Esping-Andersen's triple classification, was also examined within the scope of the analysis. Within the scope of the study, the Panel ARDL method was used to examine the relationship between the employment rate and dependency rates by using the data for the period of 1991-2019. The TOPSIS method, which is one of the multi-criteria decision-making methods, was used in order to rank the 18 countries examined in the study on the basis of age dependency. As a result of the analyzes, a positive relationship was found between the elderly dependency and employment in all welfare regimes in the long term; a negative relationship was found between youth dependency and employment rate only in the liberal welfare regime. Another finding obtained as a result of the analysis is that the relationship between elderly dependency and employment rate, which is negative in the short term in all regimes, turns positive in about 8-10 years. In addition, it is concluded that the positive effect of elder dependency on employment in the liberal welfare regime is approximately twice as much as the effect in other welfare regimes. As a result of the ranking based on the dependency ratios with the TOPSIS method, the three countries with the lowest dependency ratios are Canada, Australia and the Netherlands; it has been determined that the three countries with the highest dependency rates are Sweden, France and England.