Okul öncesi dönem çocuklarında sembolik oyun, duygu düzenleme becerileri ve yönetici işlevler ilişkisinin incelenmesi
Investigating the relationship between pretend play, emotion regulation skills and executive functions in preschool children
Yazar: DAMLA YAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. AYSUN DOĞAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Dil becerileri = Language skills ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Oyunlar = Games ; Sembolik oyun = Symbolic game ; Yönetici işlevler = Executive functions

Özet:
Okul öncesi dönemde, çocukların sembolik oyun oynama becerileri, duygu düzenleme becerileri ve yönetici zihinsel işlev becerileri hızlı bir gelişim göstermektedir. Alan yazınında bilişsel ve duygusal becerilerin sembolik oyun ile güçlü ilişkiler içinde olduğu ifade edilmiştir. Yönetici zihinsel işlevler ve duygu düzenleme becerilerinde bu yaş döneminin en önemli kazanımlarından sembolik oyunun rolünü anlamak bu araştırmanın en temel amacıdır. 
    Bu amaçla çocukların sembolik oyun, duygu düzenleme ve yönetici zihinsel işlev becerileri; Ankara'da ikamet etmekte olan, okul öncesi eğitime devam eden 3, 4 ve 5 yaşlarındaki 65 çocukla çalışılmıştır.  Sembolik oyun performansı yarı yapılandırılmış gözlem ile ölçülmüş ve video kayda alınmıştır. Oyun sırasındaki beden veya hayali nesne kullanma sıklığı (pandomim testi), bir nesneyi başka bir nesne yerine kullanma, olmayan bir nesneye atıfta bulunma, nesneye özellik atfetme, senaryo oluşturma davranışlarına göre kodlanmış ve oyun oynama süreleri de ölçülmüştür. Duygu düzenleme becerileri için çocuğun kurduğu oyunun bozulmakla tehdit edilmesi halinde vereceği tepkileri gözlemeye yarayan Aç Timsah oyunu kullanılmıştır. Yönetici zihinsel işlevler Gece-Gündüz ve Fısıldama görevleri kullanılarak ölçülmüştür. Çocukların dil (Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi) ve zihin kuramı becerileri (Görünüş-Gerçeklik görevi) de kontrol edilmiştir. 
    Sembolik oyun ölçümlerinden pandomim testinde beden kullanma sıklığı yaşa göre azalırken hayali nesne kullanma sıklığı yaşla birlikte artmaktadır. En karmaşık sembolik oyun alt becerisi olarak kabul edilen senaryo yazma becerisi de yaşla birlikte artış göstermektedir. Yönetici zihinsel işlev görevlerinin de pandomim testi sırasında hayali nesne kullanma sıklığı, oyun oynama süresi ile pozitif yönlü ilişkide olduğu görülmektedir. Oyun oynama süresinin aynı zamanda çocukların dil ve zihin kuramı becerileri ile de ilişkili olduğu bulunmuştur.  Yalnızca Gece-Gündüz görevinin ise oyun sırasında çocukların oluşturdukları senaryolarla ilişkili olduğu bulunmuştur. Bu korelasyon ilişkileri temel alınarak hiyerarşik regresyon analizi uygulandığında yönetici zihinsel işlevler üzerinde dil becerilerinin oynadığı rolün sembolik oyunun önüne geçtiği görülmektedir. Bunun sebebinin sembolik oyun performansının dil becerileri ile ilişkisinin olabileceği tartışılmıştır.  
    Anahtar Kelimeler: Sembolik oyun, yönetici zihinsel işlevler, duygu düzenleme becerileri, dil becerisi ve zihin kuramı

Abstract:
Pretend play skills, executive functions and emotion regulation skills develops rapidly during preschool years. In the literature, it is stated that cognitive and emotional skills have strong positive correlations with pretend play. The main objective of this research is to understand the role of pretend play, one of the most important gains of this age group, in executive functions and emotion regulation skills.
     For this purpose, children's pretend play, emotion regulation and executive function skills were studied with 65 children aged 3, 4 and 5 who were living in Ankara and continuing preschool education. Pretend play performance was measured by semi-structured observation and video was recorded. The frequency of using the body or imaginary object during play (pantomime test), substitute an object instead of another object, referring to an absent object, attribute a property to an object, script-writing behaviors were coded and the duration of the pretend play was measured. Hungry Crocodile game was used for emotion regulation skills in order to observe the reactions of the child if the game was threatened with disruption. Executive functions were measured by the Night-Day and Whispering tasks. Also, children's language (Turkish Early Language Development Test) and theory of mind skills (Appearance-Reality task) were controlled.
	In the pantomime test which is one of the pretend play measures, the frequency of body use decreases with age, and the frequency of using imaginary objects increases with age. The script writing skill, which is accepted as the most complex pretend play sub-skill, also increases with age. It was seen that executive function tasks were positively correlated with the frequency of using imaginary objects during the pantomime test and playing time. Play time was also found to be related to children's language and theory of mind skills. Only the Night-Day task was found to be related to the scripts created by children during play. When hierarchical regression analysis is applied on the basis of these correlation relationships, it is seen that the role of language skills on executive functions overcomes symbolic play. The reason for this was discussed that many dimensions of the pretend play performance may be related to language skills.  
	Key words: Pretend play, executive functions, emotion regulation, language and theory of mind