Sürdürülebilir turizm kapsamında destinasyon rekabeti: Kuzey Saros Körfezi üzerine bir model önerisi
Destination competition in the scope of sustainable tourism: A model proposal on Northern Saros Gulf
Yazar: BAHADIR SEZER
Danışman: PROF. DR. ORHAN AKOVA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Destinasyon = Destination ; Rekabet = Competition ; Rekabet gücü = Competitive power ; Saroz Körfezi = Saroz Bay ; Sürdürülebilir turizm = Sustainable tourism ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Turizm = Tourism ; Uluslararası rekabet = International competition

Özet:
Sürdürülebilir gelişmenin yolu tüm sektörlerde sürdürülebilir bir anlayışı benimsemekten geçer. Turistik alanlarda çoğu kez öncelikli amaç ekonomik olmakta ve çevresel etkiler ihmal edilmektedir. Ritchie ve Crouch (2003) ve Hassan (2000) gibi araştırmacılar, sürdürülebilirlik ve bir turizm destinasyonunun rekabet gücü arasındaki ilişkiyi vurgulamış ve sürdürülebilirliğin rekabet edebilirliği artırabileceğini öne sürmüştür. Bu nedenle destinasyonun rekabet gücünün koruması açısından çevresel değerlerin sürdürülebilirliğini sağlayıcı bir rekabet modeli oluşturmak önemlidir. Bu çalışma Richie, Crouch (2000) modeline sürdürülebilirlik göstergeleri getirerek ve bir turizm destinasyonunun rekabet edebilirliğini açıklamadaki rollerini test etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada amaç sürdürülebilir turizm yaklaşımı ile Saros Körfezi kuzey kıyıları incelenerek destinasyon rekabeti sağlayacak bir model önerisi geliştirmektir. 
Çalışmanın birinci bölümünde yazın taraması yapılarak sürdürülebilirlik ve sürüdürülebilir turizm kavramlarına değinilmiştir. İkinci bölümde destinasyon rekabeti ele alınmıştır ve literatürde yer alan destinasyon rekabet modelleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde araştırma alanını oluşturan Kuzey Saros Körfezi ele alınmıştır. Dördüncü bölüm ise nicel ve nitel araştıma verilerine ve analizlerine yer vermektedir. Nicel araştırmada Kuzey Saros Körfenzinin rekabet gücünü belirlemeye yönelik ziyaretçi ve yerel halktan oluşan 585 kişi ile yüzyüze yapılan anket sonuçlarına yer verilmiştir.  Bu bölümde Kuzey Saros Körfezi destinasyonunun rekabet gücü ve sürdürülebilir turizme ilişkin oluşturulan model doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiştir. İlgili yazında yer alan modellerde doğal ve kültürel kaynaklar, yapay kaynaklar, destek kaynakları, durumsal koşullar ve talep koşulları yer alırken çalışmamızda destinasyon rekabeti için doğal kaynaklar, sosyo kültrel kaynaklar, durumsal koşullar ve destekleyeci kaynaklar yer almıştır. Sosyo-kültürel ve ekonomik sürdürülebilirlik, doğrudan çevresel sürdürülebilirlik ve dolaylı çevresel sürdürülebilirlik ile oluşan "Sürdürülebilir Turizm" faktörünün diğer faktörleri etkileyen bağımsız bir faktör olarak ele alınması gerektiği ortaya çıkmıştır. Nitel araştırmada ise farklı paydaşlardan oluşan 17 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşme formu yoluyla yüzyüze görüşme yapılmış, nicel araştırmada elde edilen bulgular araştırmanın bu bölümde elde edilen bilgiler ile desteklenmiştir. Son olarak Kuzey Saros Körfezi destinasyonun rekabet gücü hem nicel hem de nitel veriler analiz edilerek destinasyonun rekabet gücünü arttırmak için yapılması gerekenler üzerine önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
The way to sustainable development is to adopt a sustainable understanding in all sectors. In touristic areas, the primary purpose is often economic and environmental effects are neglected. Researchers such as Ritchie and Crouch (2003) and Hassan (2000) emphasized the relationship between sustainability and the competitiveness of a tourism destination and suggested that sustainability can increase competitiveness. For this reason, it is important to create a competitive model that ensures the sustainability of environmental values in terms of maintaining the competitiveness of the destination. This study aims to introduce sustainability indicators to the Richie, Crouch (2000) model and to test their role in explaining the competitiveness of a tourism destination. The aim of the study is to develop a model proposal that will provide destination competition by examining the northern shores of the Saros Gulf in the scope of sustainable tourism approach.
In the first part of the study, the literature was reviewed and the concepts of sustainability and sustainable tourism were discussed. In the second part, destination competition was discussed and destination competition models in the literature were examined. In the third chapter, the North Saros Gulf, which constitutes the research area, is was discussed. The fourth chapter includes quantitative and qualitative research data and analysis. In the quantitative research, the results of the face-to-face surveys conducted with 585 visitors and local people in order to determine the competitiveness of the Northern Saros Gulf were included. In this section, the competitiveness of the Northern Saros Gulf destination and the model designed for sustainable tourism were tested with confirmatory factor analysis. While the models in the related literature included natural and cultural resources, artificial resources, supporting factors & resources, situational conditions and demand conditions, our study included natural resources, socio-cultural resources, situational conditions and supportive resources for destination competition. It emerged that the sustainable tourism factor which is formed by socio-cultural and economic sustainability, direct environmental sustainability and indirect environmental sustainability should be considered as an independent factor affecting other factors. In qualitative research, face-to-face interviews were conducted with 17 participants from different stakeholders through a semi-structured interview form, and the findings obtained in the quantitative research were supported by the information obtained in this section of the research. Finally, suggestions were presented on what to do to increase the competitiveness of the destination by analyzing both quantitative and qualitative data about the competitiveness of the Northern Saros Gulf destination.