Döviz kuru belirlenmesinde parasalcı yaklaşım: Türkiye uygulaması
The monetary approach to the exchange rate determination: The case of Turkey
Yazar: ELA ÇOLPAN
Danışman: PROF. DR. OSMAN AYDOĞMUŞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu tezde literatürde yer alan döviz kurlarının belirlenmesinde parasalcı yaklaşımlar incelenmiş ve bu yaklaşımlar son yıllarda ekonometri alanında geliştirilen eşbütünleşme tekniği ile Türk Lirası için test edilmiştir. Döviz kurlarının belirlenmesi, 1 973 yılında Bretton Woods sisteminin yıkılıp endüstrileşmiş ülkelerin esnek kur sistemini benimsemeleriyle önem kazanmıştır. Bu nedenle 1970'li yıllarda başlayan döviz kurlarının belirlenmesiyle ilgili çalışmalar günümüze kadar köklü gelişmeler kaydederek devam etmiştir. Bu tezde de, döviz kurlarını belirleme yöntemlerinden parasalcı yaklaşım incelenmiş, bunlardan esnek fiyat parasalcı model Türkiye için test edilmiştir Parasalcı modeli açıklayan yaklaşımların özellikle döviz kuru ve faiz oranı ilişkisi açısından önemli farklılıkları vardır. Bu yaklaşımlar, esnek fiyat modeli, sert (rijit) fiyat modeli, reel faiz farkı modeli ve Hooper - Morton denge reel döviz kuru modeli olarak dört bölüme ayrılmaktadır. Yapılan test sonuçları değerlendirildiğinde; nominal döviz kuru belirleme modeli TL / $ kuru ile Türkiye ve ABD'nin para arzları, reel gelirleri ve faiz oranları arasında uzun dönemli bir ilişkinin olduğu sonucunu ortaya koymaktadır. Değişkenlerin birinci farkları ile yapılan tek denklem tahminleri ise "Parasalcı" beklentileri doğrulamamaktadır. Döviz kurlarının belirlenmesi tüm ülkelerde olduğu gibi özellikle gelişmekte olan ülkeler açısından ekonomik istikrarın sağlanabilmesi için önemlidir. Çünkü döviz kurundaki değişmeler ödemeler dengesinin iyileşmesi veya bozulmasına neden olabilirken, enflasyon ve faiz oranlarıyla birlikte iç dengenin sağlanmasında da önemli rol oynamaktadır. Diğer yandan döviz kurları, işletmeler ve birer kredi kuruluşu olan bankaların da faaliyetlerini etkilemekte hatta iflaslara yol açabilmektedir. Son derece önemli zararlara neden olabilen kur değişmeleri, aynı zamanda kâr fırsatlarını da yaratabilmektedir. Ayrıca, ülkemizde ortaya çıkan krizler para otoriteleri olduğu kadar, özel kuruluş ve bankaların da döviz riskine karşı duyarlı olmalarını gerektirmektedir. Bu sebeple, ülke ekonomisinde istikrarın sağlanması kadar mali piyasalarda kar imkanlarının oluşması amacıyla da döviz kurlarının tahminlenmesi gereği ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
In this dissertation, we examine the monetary models of exchange rate determination with an application to Turkey. For this purpose we review the related theoretical approaches and the empirical background of this subject. Although we discuss several monetary models, we emphasize on the flexible monetary models in order to make comparisons with the previous studies. The method used in the analysis consists of unit root tests and cointegration analysis. We also give the general framework of this method since it has been recently developed and widely used in economics. We discuss the need for exchange rate determination in Turkey as well as other developing countries for the post 1980 period. Finally we evaluate the effects of the changes in exchange rates on both macroeconomic developments and financial institutions. In our analysis, we found out that the flexible monetary model can not explain to exchange rate determination of Turkey and we also suggest that the monetary models should be used as a criterion for exchange rate forecasts in Turkey.