Kimya eğitiminde farklı kavram haritası oluşturma yöntemlerinin karşılaştırılması
The comparision of different concept mapping tasks in chemistry education
Yazar: NURCAN TURAN OLUK
Danışman: PROF. DR. GÜLER EKMEKCİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Kavram haritaları = Concept maps ; Kimya eğitimi = Chemistry education ; Kimya öğretimi = Chemistry teaching ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Kavram haritalarının yaygın bir değerlendirme aracı olarak kullanılmasını sağlayabilmek için hangi kavram haritası oluşturma yönteminin geçerli ve güvenilir şekilde öğrencinin bilgisini yansıttığının ortaya konması gerekir. Bu çalışmada Novak Tipi, Numaralandırma Tipi, Kavram Boşluklu ve İlişki Boşluklu olmak üzere dört farklı kavram haritası oluşturma yönteminin değerlendirme aracı olarak etkililiği nicel ve nitel veriler bağlamında incelenmektedir. Ayrıca çalışma kapsamında Novak tipi kavram haritalamaya yeni bir bakış açısı kazandıran ve uygulanmasında karşılaşılan problemlere çözüm bulmaya yönelik yeni bir kavram haritası oluşturma yöntemi geliştirildi ve yöntemin etkililiği incelendi. Bu amaçla kimya öğretmen adaylarının farklı yöntemlerle kavram haritası oluşturmaları sağlanarak, aynı konu için farklı tip haritalardan aldıkları puanlar arasındaki ilişki ve öğretmen adaylarının süreçle ilgili görüşleri belirlendi. Çalışma zayıf deneysel desen ve durum çalışması desenini içeren bir karma araştırmadır. Çalışmada kullanılan nicel veri toplama araçları; öğretmen adayları tarafından Kovalent Bağ konusunda hazırlanan Novak tipi, Numaralandırma tipi, Kavram Boşluk Doldurma tipi ve İlişki Boşluk Doldurma tipi ve Atom konusunda hazırlanan İndisleme tipi ve Novak tipi haritalar ile kavram haritasına yönelik tutum ölçeğidir. Katılımcıların bu yöntemlerle ilgili görüşleri ise; Günlük 1, Günlük 2, Kavram haritası yazılı görüş soruları formu ve Nitel yazılı görüş soruları formu, öğretmen adaylarıyla yapılan bireysel yarı yapılandırılmış görüşmeler, odak grup görüşmeleri, sınıf içi tartışmaların video kayıtları ve araştırmacı alan notları ile belirlendi. Çalışmada veri kaynakları çeşitlemesi yapılarak verilerin geçerliği sağlanmış oldu. Çalışma kapsamında Novak ve Numaralandırma tipi harita puanları ile kovalent bağ kavram testi puanları arasındaki korelasyonların orta seviyede olduğu tespit edildi. Katılımcıların neredeyse tamamının İndisleme yöntemini daha anlaşılır ve açıklayıcı buldukları tespit edildi. Çalışmanın bulgularına göre Novak ve Numaralandırma yöntemleri hazırlanması ve puanlanması çok zaman alıcı kavram haritası yöntemleridir. Ancak her iki yöntem de öğrenci bilgisini yansıtma açısından iyi ve ölçüm aracı olarak oldukça ayırt edici olduğundan eğer zaman sorunu yoksa ve değerlendirenin uzmanlığı yeterli düzeyde ise değerlendirme aşamasında kavram boşluk doldurma yöntemine göre daha etkili bir şekilde kullanılabilir. Kavram ve ilişki boşluk doldurma yöntemleri hem oluşturma kısa zaman aldığından hem de puanlanması daha kolay ve nesnel olduğundan sonuç değerlendirme için uygundur. Ancak özellikle kavram boşluk doldurma tipi haritalarda puanları etkileyebilecek şans başarısı göz önünde bulundurulmalıdır.

Anahtar Kelimeler : Kavram Haritası Oluşturma Yöntemleri, Novak Yöntemi,Numaralandırma Yöntemi, Boşluk Doldurma Tipi Kavram Haritaları, İndisleme Yöntemi; Öğretmen Adayı Görüşleri

Abstract:
For the use of concept maps as a widespread evaluation tool, it is necessary to determine which concept mapping method reveals the knowledge of the student in a valid and reliable manner in the reliable and efficient manner. This study is concerned with the efficiency of four different concept mapping tasks which are Novak type, numbering type, fill in the nodes and fill in the relations methods as an evaluation tool in the context of quantitative and qualitative data. In the scope of study, a new concept mapping method which provides a new insight to the Novakian method have also been developed and effectiveness of the method has been investigated. For this purpose, the relationship between scores taken from several methods for the same topic and the opinions of the participants about the process were indicated by providing to prepare the concept maps with different methods by participants. This study is a mixed method design with the weak experimental design and case study. The quantitative data collection tools used in the study were Novakian, numbering and fill in the blank concept maps prepared for covalent bonds by participants, indexing and Novakian concept map prepared for atoms by participants and attitude scale for concept mapping. The opinions of the participants were determined by using Diary1, Diary2, written questions about the opinions of Concept Map, semi constructive interview with the pre service teachers, focused group discussion, in class discussions, videotaped records and fieldnotes of the instructor. In the study, the validity of the data was achieved by data sources triangulation. In the study, the correlations between the covalent bond concept test scores and the Novakian and numbering map scores were found to be moderate, respectively. It was determined that almost all participants found the Indexing method more understandable and explanatory. According to the results of this study, the Novakian and numbering methods are much time consuming in terms of preparing and scoring. However, both these methods are much more sufficient and distinguishing measurement tools than filling the blank methods. They must be preferred to filling the nodes method if there are no time constraints and the rater is professional enough. The fill in the blank maps are very suitable for the summative assessment since they are easy to prepare, score and impartial. However, it should be considered the chance scores which will be able to affect the points especially in the fill in the nodes maps.


Key Words :Concept Mapping Tasks, Novakian Concept Map, Numbering Method, Fill in the Blanck Concept Maps, İndexing Method,Preservice Teachers' Opinions