Kriptojenik sirozda non alkolik steatohepatit risk faktörleri ve serum sitokeratin 18 değerlendirilmesi
Risk factors of non-alcoholic steatohepatitis in cryptogenic cirrhosis and evaluation of serum cytokeratin 18
Yazar: SÜLEYMAN SARİ
Danışman: PROF. DR. AHMET UYANIKOĞLU
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Etyoloji = Etiology ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Sitokeratinler = Cytokeratins

Özet:
Amaç: Siroz kronik, ilerleyici ve hayatı tehdit edici bir hastalıktır. Sirozun iki dekat öncesine göre etiyolojik faktörlerinin önemli bir kısmı aydınlatılmasına rağmen bir kısmının etiyolojisi hala belli değildir. Non alkolik steatohepatitin, kriptojenik siroz tanısı konulan hastaların önemli bir kısmında olası bir etiyolojik faktör olduğu düşünülmektedir. Sitokeratin 18, karaciğer hasarı sırasında proteolitik olarak parçalanan hepatositlerde eksprese edilen bir ara filament proteinidir. Sitokeratin 18 apoptozisi gösterir ve daha çok non alkolik yağlı karaciğer hastalığı ile non alkolik steatohepatitin ayrıcı tanısında çalışılmıştır. Bu çalışmada kriptojenik sirozda ve kriptojenik sirozun muhtemel etiyolojik sebeplerinden non alkolik steatohepatit'te sitokeratin 18 değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışma Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji Bilim Dalı 'nda 2020-2022 yılları arasında Gastroenteroloji kliniğinde ayaktan veya yatırılarak takip edilen kriptojenik siroz tanılı hastalar incelenmiştir. Kriptojenik siroz tanısı siroz etiyolojik sebepleri araştırıldıktan sonra klinik, laboratuvar, endoskopi, görüntüleme ve karaciğer biyopsisi (endikasyon dahilinde) yöntemleri ile belirlenmiştir. Çalışmaya kriptojenik siroz tanısı ile takip edilen 44 hasta ve herhangi bir hastalığı olmayan 44 olgu dahil edildi. Hasta ve kontrol grubunun bel çevreleri, beden kitle indeksleri, karaciğer fonksiyon testleri, lipit profilleri, açlık kan şekerleri, serum sitokeratin 18 incelendi. Sonuçlar istatistiksel olarak değerlendirildi.
Bulgular: Bu çalışmaya 44'ü kriptojenik siroz hastası, 44'ü sağlıklı olgu alınmıştır. Kriptojenik siroz hastalarının yaş ortalaması 59,72± 11,73 yaş dağılımı 20-81 yaş aralığında; sağlıklı bireylerin yaş ortalaması ise 44,27± 9,56 yaş dağılımı 30-66 yaş aralığında idi. Yapılan analiz sonucunda metabolik komorbid durumların kriptojenik sirozu %43 ile %57 oranında açıkladığı; metabolik sendrom ve diabetes mellitusun kriptojenik sirozu etkilediği; ancak hipertansiyon, obezite, dislipidemi gibi metabolik komorbidlerin kriptojenik siroz üzerinde etkisinin olmadığı görülmüştür. Kriptojenik siroz hastaları ile sitokeratin 18 arasında pozitif yönlü (rnç= .595, p<.01) yüksek düzey bir ilişki gözlemlenmiştir. Bunun yanısıra kriptojenik siroz hastalarında sitokeratin 18, ortalama± SD 7,92± 4.04 ng/ml dağılımı 3,02- 21,26 olduğu kontrol grubunda ise ortalama± SD 1,5± 0,5 ng/ml 
dağılımı 0,64- 10,49 olduğu görülmüştür. Kriptojenik siroz hastalarında metabolik komorbid durumların etkilediği düşünülmeyen hastalarda sitokeratin 18 ortalamasının 10,4± 3,72 ng/ml, metabolik komorbid durumların etkilemediği düşünülen hastalarda ise sitokeratin 18 ortalaması 10,16± 4,9 idi.
Sonuç: Karaciğer siroz etiyolojisinde önemli bir yer tutan kriptojenik siroz hastaların da metabolik komorbid hastalıklar daha sık görülmektedir. Non alkolik steatohepatit risk faktörleri kriptojenik sirozu %43 ile %57 oranında anlamlı olarak açıklamaktadır. Metabolik sendrom ve diabetes mellitus kriptojenik sirozu etkilemekte; ancak hipertansiyon, obezite, dislipidemi gibi metabolik komorbidlerin kriptojenik siroz üzerinde etkisi bulunmamaktadır. Kriptojenik siroz hastaları ile sitokeratin 18 arasında pozitif yönlü (rnç= .595, p<.01) yüksek düzeyde bir ilişki vardır. Fakat kriptojenik siroz hastalarında metabolik komorbid durumları olan hastalar ile metabolik komorbid durumların etkilemediği düşünülen hastaların sitokeratin 18 değeri arasında anlamlı bir farklılık görülmemektedir.
Anahtar Kelimeler: Kriptojenik siroz, non alkolik steatohepatit, sitokeratin 18

Abstract:
Introduction: Cirrhosis is a chronic, progressive and life-threatening disease. Although a significant part of the etiological factors of cirrhosis has been clarified compared to two decades ago, the etiology of some of them is still unclear. Non-alcoholic steatohepatitis is thought to be a possible etiologic factor in a significant proportion of patients diagnosed with cryptogenic cirrhosis. Cytokeratin 18 is an intermediate filament protein expressed in hepatocytes that are proteolytically degraded during liver injury. Cytokeratin 18 shows apoptosis and has been studied in the differential diagnosis of non-alcoholic fatty liver disease and non-alcoholic steatohepatitis. In this study, it was aimed to evaluate cytokeratin 18 in cryptogenic cirrhosis and in non-alcoholic steatohepatitis, one of the possible etiological causes of cryptogenic cirrhosis.
Method: In this study, patients with a diagnosis of cryptogenic cirrhosis who were followed up in the Gastroenterology clinic of Harran University Medical Faculty Hospital Gastroenterology Department between 2020-2022 were examined. The diagnosis of cryptogenic cirrhosis was determined by clinical, laboratory, endoscopy, imaging and liver biopsy (within indication) methods after investigating the etiological causes of cirrhosis. The study included 44 patients followed up with the diagnosis of cryptogenic cirrhosis and 44 patients without any disease. Waist circumferences, body mass indexes, liver function tests, lipid profiles, fasting blood sugars, serum cytokeratin 18 of the patient and control groups were examined. The results were evaluated statistically.
Results: 44 patients with cryptogenic cirrhosis and 44 healthy subjects were included in this study. The mean age of cryptogenic cirrhosis patients was 59,72±11,73 years with a range of 20-81 years; the mean age of healthy individuals was 44,27± 9,56 years, with a range of 30-66 years. As a result of the analysis, metabolic comorbid conditions explained cryptogenic cirrhosis between 43% and 57%; metabolic syndrome and diabetes mellitus affect cryptogenic cirrhosis; however, metabolic comorbidities such as hypertension, obesity, and dyslipidemia were found to have no effect on cryptogenic cirrhosis. A high level of positive correlation (rnç= .595, p<.01) was observed between cryptogenic cirrhosis patients and cytokeratin 18. In addition, cytokeratin 18, mean± SD 7,92± 4,04 ng/ml distribution was 3,02- 21,26 in cryptogenic cirrhosis patients, and mean± SD 1,5± 0,5 ng/ml
distribution was 0,64-10,49 in the control group was found to be. The mean of cytokeratin 18 was 10,4±3,72 ng/ml in patients with cryptogenic cirrhosis affected by metabolic comorbid conditions, and the mean of cytokeratin 18 was 10,16± 4,9 in patients not thought to be affected by metabolic comorbid conditions.
Conclusion: Metabolic comorbid diseases are more common in patients with cryptogenic cirrhosis, which has an important place in the etiology of liver cirrhosis. Non-alcoholic steatohepatitis risk factors significantly explain cryptogenic cirrhosis between 43% and 57%. Metabolic syndrome and diabetes mellitus affect cryptogenic cirrhosis; however, metabolic comorbidities such as hypertension, obesity, dyslipidemia have no effect on cryptogenic cirrhosis. There is a high level of positive correlation (rnç= .595, p<.01) between cryptogenic cirrhosis patients and cytokeratin 18. However, in cryptogenic cirrhosis patients, there is no significant difference between the cytokeratin 18 values of patients with metabolic comorbid conditions and those thought to be unaffected by metabolic comorbid conditions.
Key words: Cryptogenic cirrhosis, non alcoholic steatohepatitis, cytokeratin 18