Yükseköğretim kurumlarının büyük veriye hazırlığı
Readiness of higher education institutions for big data
Yazar: HÜSEYİN ŞATIRER
Danışman: DOÇ. DR. AHMET SAİT ÖZKUL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems ; İşletme = Business Administration
Dizin: Büyük veri = Big data ; Değişime hazır bulunuşluk = Readiness for change ; Veri analitiği = Data analytics ; Veriler = Data ; Yenilik sistemleri = Innovation systems ; Yönetim = Management ; Yönetim bilişim sistemleri = Management information systems ; Yükseköğretim = Higher education ; Yükseköğretim kurumları = Higher education institutions ; Yükseköğretim sistemi = Higher education system

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türk yükseköğretiminde büyük veri ve analitik sistemlerin kullanımının önemini vurgulamak ve üniversitelerin bu teknolojiye hangi seviyede hazır olduğunu tespit etmektir. Büyük veri, alışılagelmiş veri tabanı sistemlerinin sınırlarını aşan hacim, çeşitlilik ve hız bakımından büyük ve karmaşık veri kümelerini ifade etmektedir. Büyük veri analitiği ise bu verilerden anlamlı iç görüler elde etme ve yöneticilere anlamlı desenleri sunma sürecini tanımlamaktadır. Çalışmada, yükseköğretimdeki yöneticilerin büyük veri teknolojilerini kullanarak karar verme süreçlerini nasıl iyileştirebileceklerini ve kurumlarına nasıl pozitif değer katabileceği araştırılmaktadır. Büyük veri teknolojileri üniversitelerin devasa veri kümelerinden anlamlı bilgiler çıkararak bu bilgileri kurumsal stratejilere entegre etmelerini sağlar. Bu sayede yöneticiler daha bilinçli kararlar alarak rekabet avantajı elde edebilirler. Yükseköğretim kurumları, araştırma süreçlerini geliştirip öğrencilere sundukları hizmetleri genişletebilir ve eğitim süreçlerini optimize edebilirler.
Araştırmanın yönteminde Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarının büyük veriye hazırlık düzeyleri; liderlik, yetenek yönetimi, yazılım teknolojisi, veriye dayalı karar verme ve veriye dayalı kurum kültürü gibi faktörler üzerinden değerlendirilmiştir. Kapsam geçerliliği için bilişim uzmanları ve akademisyenlerle mülakatlar yapılmıştır. Anket çalışması, 129 devlet üniversitesi, 74 vakıf üniversitesi ve 4 vakıf meslek yüksekokulundaki bilgi işlem çalışanlarına uygulanmış ve 164 katılımcıdan veri toplanmıştır. Bulgular, dijital dönüşüm ve veriye dayalı kurum kültürünün büyük veriye hazırlık üzerinde önemli etkiler yarattığını göstermektedir. Ayrıca yüksek dijitalleşme seviyesine sahip üniversitelerin daha gelişmiş büyük veri hazırlığına sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, büyük veri analitiği, yükseköğretim kurumlarının öğrencilere daha iyi hizmetler sunmasını sağlarken, başarılı uygulamalar için uygun yazılım altyapısı, kurum kültürü ve yeteneklerin oluşturulması gerekmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to emphasize the importance of using big data and analytical systems in Turkish higher education and to determine the level of readiness of universities for this technology. Big data refers to large and complex datasets that surpass the limits of conventional database systems in terms of volume, variety, and velocity. Big data analytics, on the other hand, describes the process of obtaining meaningful insights from these data and presenting significant patterns to managers. The study investigates how higher education administrators can enhance their decision-making processes by utilizing big data technologies and how these technologies can add positive value to their institutions. Big data technologies enable universities to extract meaningful information from massive data sets and integrate this information into institutional strategies. Consequently, managers can make more informed decisions, gaining a competitive advantage. Higher education institutions can improve their research processes, expand the services they offer to students, and optimize their educational processes.
In the research methodology, the readiness levels of higher education institutions in Turkey for big data were evaluated through factors such as leadership, talent management, software technology, data-driven decision-making, and data-driven institutional culture. For content validity, interviews were conducted with IT experts and academics. The survey was applied to IT employees of 129 public universities, 74 foundation universities, and 4 foundation vocational colleges, resulting in data collected from 164 participants. The findings indicate that digital transformation and a data-driven institutional culture significantly impact big data readiness. Additionally, universities with higher levels of digitalization were found to possess more advanced big data readiness. In conclusion, big data analytics enhances the ability of higher education institutions to provide better services to students. However, successful implementation of these technologies requires the establishment of appropriate software infrastructure, institutional culture, and capabilities.