Türkiye'de sektörel dönüşümün istihdam üzerine etkisi
The impact of sectoral transformation on employment in Turkey
Yazar: ZÜBEYİR DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLŞAH ÖZŞAHİN
Kırklareli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Ülkelerin kalkınma süreçlerinde önemli etkiye sahip olan sektörel dönüşüm kavramı, tarımdan sanayiye, saniyeden hizmetlere geçişi ifade etmektedir. Ülkelerin gelişim süreçlerine göre ilerleyen bu durum, ekonomide meydana gelen üretim yapısı, sektörel dağılım ve işgücü kompozisyonunda oluşan temel yapısal değişiklikleri bünyesinde barındırmaktadır. Özellikle küreselleşme ile birlikte adından sıkça bahsedilen yapısal dönüşüm çalışmaları emek verimliliği ve istihdamın sektörel dağılımı üzerine yoğunlaşmaktadır. Bu bağlamda bu çalışma Türkiye'de sektörel dönüşümün işgücüne olan etkilerini incelemektedir. 1991-2021 döneminin incelendiği çalışmada ilk olarak işgücü piyasasına yönelik temel göstergelerden hareketle yüksek işsizlik oranları ve düşük işgücüne katılım oranlarının varlığı tespit edilmiştir. Yapısal dönüşüm sürecinde kadınların işgücüne katılımı artmış olsa da hala işgücünün feminizasyonu sorunu mevcuttur. İkinci olarak emek verimliliği ve yapısal dönüşümle ilgili yapılan çalışmalardan hareketle yapılan Shifft-Share analizine göre işgücü verimlilik katkılarının büyük çoğunluğu yapısal değişimden kaynaklanmaktadır. Ayrıca 1991-2018 yılları arasında kriz zamanlarında yapısal değişim ve sektör içi bileşenleri arasında volatilite göze çarpmaktadır. Yine bu dönem itibariyle toplam emek verimliliğine en fazla katkıyı %24 oranı ile imalat sanayinin yapmış olduğu tespit edilmiştir. Üçüncü olarak ampirik bulgular erken sanayisizleşmenin varlığına işaret etmektedir. Dönüm noktası gelir seviyesi 10.500 dolar olarak belirlenmiştir. Katsayılar istatiksel olarak anlamlıdır. Sanayi ve hizmet istihdamı ile verimlilik arasındaki negatif ilişki sorgulanmış ve genel kanının aksine pozitif ve anlamlı sonuçlar elde edilmiştir.

Abstract:
Sectoral transformation, which has a significant impact on the development processes of countries, refers to the transition from agriculture to industry and from industry to services. This transformation, which proceeds according to the countries' development processes, includes fundamental structural changes in the production structure, sectoral distribution, and labor force composition in the economy. The literature on structural transformation, which is frequently mentioned with globalization, focuses on labor productivity and sectoral distribution of employment. In this context, this thesis examines the effects of sectoral transformation on the labor force in Turkey. In this thesis, which examines the period between 1991 and 2021, firstly, the existence of high unemployment rates and low labor force participation rates was determined by examining the basic indicators for the labor market. Although female participation in the labor force has increased in the structural transformation process, there is still the problem of feminization of the workforce. Secondly, according to the Shift-Share analysis based on the related literature on labor productivity and structural transformation, most contributions to labor productivity result from structural change. In addition, in times of crisis between 1991 and 2018, volatility between structural change and intra-industry components stands out. In the same period, it was determined that the manufacturing industry made the highest contribution to total labor productivity with a rate of 24%. Third, empirical evidence points to the existence of early deindustrialization. The turning point of income level is set at $10,500. The coefficients are statistically significant. The negative relationship between productivity and industry and service employment was questioned and positive and significant results were obtained contrary to the general belief.