Afganistan'da Türkçe eğitiminin tarihi
History of Turkish education in Afganistan
Yazar: AYSULTAN KHAİRİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EROL BARIN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
ÖZETAFGANİSTAN'DA TÜRKÇE EĞİTİMİNİN TARİHİHayri, AysultanTürkçe Eğitimi Ana Bilim DalıTez Danışmanı: Yrd.Doç.Dr. Erol BARINNisan - 2007Dil, maddî bakımdan insan vücudundaki birtakım sistemlerin oluşturduğu, seslerinbütününü ortaya çıkaran bir organ ise de, manevî bakımdan insanlar arasındaki en önemliiletişim aracıdır. Dil bir milletin kültürel kimliğinin oluşmasında çok önemli bir yere sahiptir.Çünkü başlangıçtan beri insanların yaptıkları tüm sosyal, siyasal ve kültürel faaliyetleri veözellikleri farklı toplulukların farklı dillerinin sözlü ve yazılı şekilleri ile nesiller boyu ağızdanağza veya edebî eserler vasıtasıyla konuşarak ve yazarak nakledilip gelmektedir. Bugünkütoplulukları oluşturan en önemli ve temel etmenlerden biri o milletin konuştuğu dildir.Dil bir toplumun millî kimliği olduğu gibi, milletler arası maddî ve manevî alışverişinen önemli aracı niteliğini de taşımaktadır. Bu çalışma ?Afganistan'da Türkçe Eğitiminin Tarihi?adı altında yapılmıştır. Bu çalışmada Afganistan'ın siyasal, sosyal ve kültürel durumu üzerinekısaca durulmakla birlikte etnik ve demografik yapısı hakkında da açıklama yapılmıştır.Çalışmanın esas konusu Afganistan'da Türkçe eğitimidir. Buna göre her şeyden önce oranıneğitimi, tarihi ayrı ayrı tarihler kapsamında ele alındı. Türkçeyle ilgili kurumların oluşumu,devamı, değişik durumları ve yükselişi hakkında araştırma yapılıp Afganistan'da modern eğitimtemelinin atılışında Türk devletinin payı ve Türkiyeli iş adamlarının dost ve kardeşçefaaliyetleri doğrultusunda belgelere dayanılarak açıklamalar yapılmıştır.Afganistan'da Türkçe eğitimi ile ilgili konuyu ele almışken Afganistan nüfusunun üçtebirini oluşturan yerli Türk kökenli Özbek, Türkmen vb. Türklerin kültürel hayatı ve sosyaldurumu hakkında da kaynaklara dayanarak inceleme yapıldı. Buna göre Afganistan'ın geneleğitiminde Türkçe eğitiminin çok önemli olduğu ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla araştırmanınkonu ile ilgili bu bölümü ?Afganistan'da Türkçe Eğitiminin Dünü ve Bugünü? ana başlığıaltında toplanmaya çalışılmıştır.Ayrıca Afganistan'da Türk Dili ve Edebiyatının yaşayıp ayakta kalması için mücadeleedip katkıda bulunanlar hakkında da kısaca bilgi verilmeye çalışılmıştır

Abstract:
ABSTRACTHISTORY OF TURKISH EDUCATION IN AFGHANISTANHayri, AysultanTurkish Langage Teaching ProgrammeAdvisor : Assistant Professor Erol BARINApril - 2007Although language occurs thanks to some organs revealing all of the sounds which arecomposed by a number of systems, it is, spiritually, the most important means of communicationamong people.Language has a very crucial importance in forming a nation?s cultural identity inasmuch asit carries all the cultural, social and political activities done by people and especially in that itcarries the languages of different societies from generation to generation in spoken or writtenforms by using literary means. One of the most important elements forming the presentcommunities is the language spoken by them.As well as being a society?s national identity, it is also the most essential means ininternational commerce and cultural exchange.This study has been carried out in Afghanistan under the title ? The history of TurkishLanguage Education in Afghanistan? In this study, not only has Afghanistan?s political, socialand cultural situation been briefly explained but also some remarks have been made about itsethnic and demographic structure.The main concern of this study is the Turkish Language education in Afghanistan. Inaccordance with this, its history has been examined under different periods. Research on theformation, sustainability, rise and other issues of the institutions related to Turkish language hasbeen carried out and the contribution of Turkish government and businessmen to theestablishment of modern education in Afghanistan has been discussed based on documents.Since a study has been carried out regarding Turkish Language education in Afghanistan,some research based on documents about the cultural life and social situation local, Turkishoriginated people such as Uzbeks, Turkomans, has been done According to this study, it can beconcluded that Turkish language education is very important in Afghanistan?s general education.Therefore, the part of the study regarding this, has been tried to mention under the title ?The pastand present of Turkish Language Education in Afghanistan?