Tüm insanlıkla özdeşleşmenin öznel iyi oluş, psikolojik iyi oluş ve fiziksel sağlık ile ilişkisinde temel psikolojik ihtiyaçların rolü
The role of basic psychological needs in the relationship of identification with all humanity with subjective well-being, psychological well-being and physical health
Yazar: ZAFER GÜNEY ÇAĞIŞ
Danışman: DOÇ. DR. HABİBE TUĞBA EROL KORKMAZ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu tez, insanlık kimliğinin gruplar arası etkilerinin ötesine uzanmayı hedeflemektedir. Bu nedenle bu tezin temel amacı, insanlık kimliği ile öznel, psikolojik ve fiziksel iyi oluş arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkide temel psikolojik ihtiyaçların aracı rolünü incelemektir. Tez iki bölümden oluşmaktadır. Tezin ilk bölümünde Türk kültüründe insanlık kimliğini ölçmek amacıyla Tüm İnsanlıkla Özdeşleşme Ölçeği'nin iki versiyonu Türkçeye uyarlanmıştır. Ölçme aracının bir versiyonu değişmeden kalırken diğeri Türkiye bağlamına özgü kültürel değerleri de içerecek şekilde düzenlenmiştir. Ölçeğin iki versiyonunun psikometrik özelliklerini incelemek amacıyla yaşları 18 ile 35 (Ort = 21.27, SS = 2.64) arasında değişen 229 üniversite öğrencisinden (%75.1'i kadın) toplanan veriler kullanılarak açımlayıcı faktör analizi (AFA) yürütülmüştür. Benzer şekilde Türkiye'nin çeşitli şehirlerinde yaşayan ve yaşları 18 ile 54 (Ort = 32.26, SS = 0.54) arasında değişen 220 katılımcının (%57.7'si erkek) verileri kullanılarak doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yürütülmüştür. Yürütülen faktör analizleri, ölçeğin her iki Türkçe versiyonu için iç tutarlılığı yüksek, iki faktörlü bir yapı ortaya koymuştur. Tezin ikinci bölümünde tüm insanlıkla özdeşleşme ile öznel iyi oluş, psikolojik iyi oluş ve fiziksel sağlık arasındaki ilişkide özerklik, yeterlik ve ilişkiselliğin aracı rolü incelenmiştir. İkinci çalışmanın katılımcıları Türkiye'nin çeşitli şehirlerinde yaşayan, yaşları 18 ile 70 arasında değişen (Ort = 29.53 SS = 8.67) 552 yetişkinden (%60'ı kadın) oluşmuştur. Yapısal eşitlik modeli analizleri, tüm insanlıkla özdeşleşme ile öznel iyi oluş, psikolojik iyi oluş ve fiziksel sağlık arasındaki ilişkiye özerklik, yeterlik ve ilişkiselliğin aracılık ettiğini açığa çıkarmıştır. Mevcut tezin bulguları, Tüm İnsanlıkla Özdeşleşme Ölçeği'nin her iki versiyonunun Türkiye kültüründe kullanılabilecek düzeyde uygun psikometrik değerlere sahip olduğunu göstermiştir. Ayrıca bulgular, tüm insanlıkla özdeşleşmenin öznel iyi oluş ve psikolojik iyi oluş ile pozitif yöndeki ilişkisinin ve fiziksel sağlık problemleriyle negatif yöndeki ilişkisinin, artan temel psikolojik ihtiyaçların doyumu ile açıklandığını göstermiştir. Bu tez, insanlık kimliğinin gruplar arası ilişkiler üzerindeki etkilerinin ötesinde psikolojik etkilerini açığa çıkarmıştır.

Abstract:
The main purpose of this thesis is to examine the relationship between human identity and subjective, psychological and physical well-being, and the mediating role of the basic psychological needs in this relationship. The thesis consists of two sections. In the first part of the thesis, two versions of the Identification with all Humanity Scale were adapted into Turkish to measure human identity in Turkish culture. While one version remained unchanged, the other was modified to incorporate cultural values specific to the Turkish context. To examine the psychometric properties of the two versions of the scale, exploratory factor analysis (EFA) was conducted using data collected from 229 students (%75.1 women) aged between 18 and 35 years (Meanage = 21.27, SD = 2.64). Similarly, confirmatory factor analysis (CFA) was carried out using data from 220 participants (%57.7 men) with an age range of 18-54 years (Meanage = 32.26 SD = .54) from various cities in Turkey. For both Turkish versions of the scale, the factor analytic approach yielded a two-factor structure with high internal consistency reliability. In the second part of the thesis, the mediation role of autonomy, competence and relatedness in the relationship between identification with all humanity and subjective well-being, psychological well-being and physical health was examined. The participants of the second study consisted of 552 adults (331 females, 221 males) residing in different cities of Turkey, and their ages ranged between 18 and 70 years (Meanage = 29.53 SD = 8.67). The structural equation model analyses have indicated that autonomy, competence, and relatedness mediate the relationship between identification with all humanity and subjective well-being, psychological well-being, and physical health. The findings of the current study have revealed the importance of human identity beyond its potential positive effects on intergroup relations.