Pamukta (Gossypium hirsutum L.) farklı melez kombinasyonlarında bazı tarımsal ve teknolojik özellikler ile çırçır randımanının saptanması
The determination of some agronomical, technological and ginning out-turn in different cotton (Gossypium hirsutum L.) hybrid combinations
Yazar: FERHAT ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. AYDIN ÜNAY
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Pamukta çırçır randımanını artırmak için oluşturulan popülasyonda ümitvar melez kombinasyonların belirlenmesi ve anaçlara göre performansın değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Yöntem: Çok anaçlı 7 ileri ıslah hattı çırçır randımanı yüksek 2 anaç (Esperya ve Genotip-I) ile melezlenmiş ve 14 F1 melez kombinasyonu elde edilmiştir. Melez kombinasyonlar soy kütüklerinde yer alan 9 çeşit ile birlikte tesadüf blokları deneme deseninde 3 tekerrürlü olarak ekilmişlerdir. İncelenen özellikler yönünden melez kombinasyonların kontrast tanımlaması yöntemiyle kontrol çeşide, çırçır randımanı yüksek çeşitlere ve en iyi çeşitlere performansı karşılaştırılmıştır. Ayrıca kontrol çeşide üstünlük değeri de tahmin edilmiştir. Bulgular: Melez kombinasyonların çırçır randımanı ortalaması çalışmada anaç olarak yer alan çeşitlerin ortalamasından önemli düzeyde daha üstün bulunmuştur. Melezlerin ortalama tek bitki kütlü verimi kontrol çeşit olan Gloria çeşidi ve en iyi çeşit olan Esperya çeşidi ortalamasından önemli ölçüde daha düşük bulunmuştur. En iyi çeşide göre yapılan karşılaştırmalar melezlerin önemli düzeyde daha kısa, dayanıksız ve kaba lifler oluşturduğunu göstermiştir. Sonuç: Yüksek verimli ve çırçır randımanı yönünden orta-yüksek [(ST-468 x Claudia) x (Gloria x Carisma)] x Esperya melez kombinasyonu ile orta-yüksek verimli ve yüksek çırçır randımanlı [(Gloria x Flash) x (Gloria x Carisma)] x Genotip-I ve [(Carisma x Carmen) x (Gloria x Flash)] x Genotip-I melezlerinin ileri generasyonlarda değerlendirilmesi sonucuna varılmıştır.  

Anahtar Kelimeler: Çırçır randımanı, ileri hatlar, kontrast, kontrol çeşide üstünlük

Abstract:
Objective: To determine the promising hybrid combinations in the population created to increase the ginning out-turn in cotton and to evaluate the performance versus parents were aimed. Material and Methods: The seven multiparental advanced breeding lines were crossed with two parents having high ginning out-turn (Esperya and Genotip-I), and 14 F1 hybrid combinations were generated. The hybrid combinations and their parents were sown at Randomized Complete Block Design with 3 replications. The average of hybrid combinations for observed characters was compared with check variety, varieties with high ginning out-turn and best variety by contrast method. Also, the useful heterosis was estimated. Results: The average of hybrid combinations for ginning out-turn were found to be significantly better than that of their parents. The seed cotton yield per plant of hybrid combinations was significantly lower than the check variety (Gloria) and best parent (Esperya). The comparisons to the best variety showed that the hybrid combinations produced shorter, coarse and weak fibers. Conclusion: It was concluded that hybrid combinations, [(ST-468 x Claudia) x (Gloria x Carisma)] x Esperya with high yielding and medium-high ginning out-turn, [(Gloria x Flash) x (Gloria x Carisma)] x Genotip-I and [(Carisma x Carmen) x (Gloria x Flash)] x Genotip-I with medium-high yielding and high ginning out-turn should be better to evaluate in advanced generations.

Keywords:  Ginning out-turn, advanced lines, contrast, useful heterosis