Yumurtacı tavuklarda yemlere likopen veya lutein ilavesinin performans, yumurta kalitesi ve oksidatif stabilite üzerine etkileri
Effects of lutein or lycopene addition to feeds on performance, egg quality and oxidative stability on laying chickens
Yazar: UMUT EKİZ
Danışman: DOÇ. DR. ZÜMRÜT AÇIKGÖZ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Yumurta tavukları = Laying hens ; Yumurta tavukları = Laying hens

Özet:
Çalışmada 250 adet 40 haftalık yaşta  yumurtacı tavuk kullanılmıştır. Araştırma, biri kontrol olmak üzere toplam beş grup ile yürütülmüştür. Her bir deneme grubu 5 er tavuk içeren 10 alt gruptan oluşacak şekilde hazırlanmıştır. Sekiz haftalık deneme süresince tavuklar antioksidan ilaveli ve ilavesiz likopen (500 ppm) veya lutein (200 ppm) içeren yemlerle beslenmiştir.  Çalışmada, yemlere ilave edilen likopen ve luteinin  perfomans (canlı ağırlık, yumurta verimi, yem tüketimi, ve yemden yararlanma) ve yumurta kalitesi (yumurta, kabuk ve sarı ağırlıkları, kabuk kalınlığı ve mukavemeti, ak indeksi, sarı indeksi, sarı rengi, haugh birimi) etkileri belirlenmiştir. Ayrıca ilave edilen renk maddelerinin plazma ve sarıdaki düzeyleri tespit edilerek ve oksidatif stabilite üzerine etkileri de incelenmiştir. 
Oluşturulan 5 muamele grubunun deneme başı ve sonu ortalama canlı ağırlığı lutein, likopen ve vitamin E ilavesinden etkilenmemiştir. Kullanılan karotenodilerin (yumurta sarısı renk maddeleri ve antiokidan) ve vitamin E (antioksidan) nin etki şekilleri dikkate alındığında bu bulgu beklenen doğal bir sonuçtur. Likopen, lutein ve vitamin E ilavesi tavukların 9 haftalık ortalama yem tüketimlerinde de önemli düzeyde farklılıklar oluşturmamıştır. Denemenin 2., 4., 6. ve 8. haftalarında bir güne ait yumurtlanan tüm yumurtalarda ölçülen yumurta ağırlığı, sarı, ak ve kabuk oranları, şekil, sarı ve ak indeksleri ile Haugh Birimi likopen, lutein ve vitamin ilavesine bağlı olarak önemli düzeylerde değişim göstermemiştir. Deneme süresince 4 dönemde saptanan sarı rengine ait ortalama L*, a* ve b* değerleri muamele grupları arasında önemli düzeylerde farklılık göstermiştir. Kontrol grubuna göre likopen ve özellikle lutein ilavesi L* değerinde önemli düzeyde azalmalara neden olmuştur. Vitamin ilavesiyle bu azalma önlenememiştir. Yeme ilave edilen likopen ve lutein yumurta sarsının parlaklığı hakkında bilgi veren L* parametresini azaltmıştır.
Sonuç olarak; yeme yapılacak lutein ve likopen ilavesiyle yumurtanın lutein ve likopen içeriği artırılabilir bir başka deyişle yumurta lutein ve likopence zenginleştirilebilir. Ayrıca, güçlü antiokidan aktiviteye sahip olduğu bildirilen lutein ve likopenin yumurta sarısındaki miktarlarının arttırılması lipid peroksidayonu gerileterek okidatif stabiliteyi iyileştirmekte ve raf ömrünü olumlu etkilemektedir.

Abstract:
In this study, 250 laying chickens at the age of 40 weeks were used. The study was performed with five groups as one of them consisting the control group. Every trial group was prepared as to contain 10 sub groups each contain 5 chickens. During  the trial period of eight weeks, chickens were fed with anti oxidant added or non anti oxidant added feeds containing  lycopene (500 ppm) or lutein (200 ppm). In the study, performance (live weight, egg efficiency, feed consumption, and feed bioavailability) and egg quality (egg, shell and yellow shell weights, shell thickness and resistance, white index, yellow index, yellow color, haugh unit) effects of  lycopene and lutein additions to the feed were determined.
The average live weight of 5 trial groups at the beginning and the end of the triel period, were not affected by lutein, lycopene and Vitamin E additions. Considering the affecting characteristics of carotenoids (egg yolk color substances and antioxidants) and vitamin E (antioxidants), this result is expected and natural. Also, lycopene, lutein and vitamin E addition had no significant effect on feed consumption of chickens during 9 weeks. On the 2nd, 4th, 6th, and 8th weeks of the trial, egg weight, yolk, white and shell ratios, shape, yolk and white indexes and Haugh units measured on a single days laying, showed no significant change due to lycopene, lutein and vitamin addition. The average  L*, a* and b* values of yellow colors in 4 periods during the trial showed significant differences among the trial groups. Compared to the control group, lycopene, especially lutein addition caused significant declines in L* values. This decline could not be prevented with vitamin addition. The addition of lycopene and lutein caused a decrease in L* parameter which gives information on brightness of egg yolk.
As a conclusion, lutein and lycopene contents of eggs can be increased by addition of lutein and lycopene. In other words, egg can be fortified by means of lutein and lycopene. Also, increasing the lutein and lycopene contents of egg yolk which are known for their antioxidant activity, inhibits the lipid peroxidation and enhancing the oxidative stability and affects the shelf life.
Keywords: lutein, lycopene, oxidative stability, mda