Klâsik Türk mûsikîsi ses icrâcılığında müzikal donanım, kişilik özellikleri ve psikolojik iyilik hâli düzeylerinin nitelikli yorumculuk üzerine etkileri ve değerlendirilmesi
The effects and evaluation of musical equipment, personality traits and psychological well-being levels on qualified interpretation in classical Turkish music voice performance
Yazar: SERAP DURAN SUBATAN
Danışman: PROF. DR. ÖMER TÜRKMENOĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı / Türk Müziği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Müzik = Music
Dizin: Donanım = Equipment ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Klasik Türk müziği = Classical Turkish music ; Müzik eğitimi = Music education ; Müzik psikolojisi = Psychology of music ; Ses = Voice ; Ses sanatları = Sound arts ; Yorumlama = Interpretation ; İcra = Performing ; İcracı sanatçı = Artistic performance

Özet:
Tüm sanat dallarında olduğu gibi müzikte de duygu ve düşüncelerin içsel olarak paylaşılması
önemlidir. Müzikte duygular, müziğe nitelik kazandıran en önemli noktalardan birisidir. Bu
nedenle müzik sanatı, insan psikolojisiyle doğrudan bağlantılıdır. Tarih boyunca insanlar,
müziği hem düşünsel, fiziksel, psikolojik, sosyal ihtiyaçlarını karşılamak hem de duygularına
yön vermek için tercih etmişler, bunu yaparken de daha çok seslerini kullanmışlardır.
Ülkemizde, ses icrâcılığı üzerine çeşitli araştırmalar yapılmış olmasına rağmen bu
araştırmaların pek fazla disiplinlerarası bir nitelik taşımadığı görülmüş; ses icrâcılığının
psikoloji ile ilişkisini ortaya koyan herhangi bir çalışmaya da rastlanmamıştır. Oysaki ses
icrâsı ile psikoloji arasında doğrudan bir ilişki vardır ve bu ilişki, icrâcıyı pozitif veya negatif
yönde etkileyecek boyutta önem kazanmaktadır. Bu sebeple yapılan araştırmada, Klâsik Türk
Mûsikîsi ses icrâcısında nitelikli yorumu etkileyen psikolojik faktörler değerlendirilmiştir.
Çalışmada Klâsik Türk Mûsikîsi ses icrâcısının nitelikli yorumunu oluşturmayı etkileyen
faktörler; sanatçı adaylarının kullandığı teknikler, psikolojik pozitif iyilik boyutları, kişilik
özellikleri ve donanım düzeyleri bakımından araştırılmıştır. Araştırma nitel olarak genel
taramaya dayalı ilişkisel modelde anket veri toplama aracı ile uygulanılan kesitsel bir araştırma
(cross-sectional) deseninde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini, Klâsik Türk Mûsikî
eğitimi veren konservatuvarların Ses Eğitimi bölümü 2. 3. 4. sınıf Lisans, Master ve Doktora
öğrencileri olmak üzere toplam "181" kişi oluşturmaktadır. Araştırma sonucunda; ses icrâcı
adaylarının mutluluk hâlleri, müzikal donanımları, kişilik özellikleri, yaşamlarındaki değer
tercihleri ve sosyal fobi ya da kaygıları arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiş olup; icrâcının
yaşam kalitesini belirleyen faktörlere yoğunlaşılarak ses icrâcısının motivasyonunu
yükseltecek ve mevcut performanslara daha sağlıklı hazırlanma imkânı sağlayabilecek teknik
ve psikolojik önerilere de yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler : Klâsik Türk Mûsikîsi, İcrâcılık, Ses İcrâcılığı, Müzik Psikolojisi, Ses Psikolojisi, Müzik Performansı.

Abstract:
As in all branches of art, the primary purpose in music is; is the transmission of feelings and
thoughts. Emotions in music are one of the most important points that add quality to music.
For this reason, the art of music is directly related to human psychology. Throughout history,
people have preferred music both to meet their intellectual, physical, psychological and social
needs and to direct their emotions, and they have used their voices more while doing this.
Although there have been studies on vocal performance in our country, it has been observed
that these studies do not have an interdisciplinary nature, and no study has been found that
reveals its relationship with psychology. However, there is a direct relationship between vocal
performance and psychology, and this relationship gains importance to the extent that it will
affect the performer in a positive or negative way. For this reason, in our research, the
psychological factors affecting the qualified interpretation of the Classical Turkish Music
sound performer were evaluated. In the study, the factors affecting the creation of a qualified
interpretation of the Classical Turkish Music voice performer; The techniques used by the
artist candidates were investigated in terms of psychological positive well-being dimensions,
personality traits and equipment levels. The research was qualitatively carried out in a crosssectional design, which was applied with the survey data collection tool in the relational model
based on general scanning. The sample of the study consists of "181" students in total, 2nd,
3rd, 4th grade undergraduate, master and doctorate students of the Voice Education
department of the conservatories providing Classical Turkish Music education. As a result of
the research; A significant relationship was found between the happiness levels, musical
equipment, personality traits, value preferences in their lives and social phobia or anxiety of
the vocal performer candidates; Focusing on the factors that determine the life quality of the
performer, technical and psychological suggestions that will increase the motivation of the
vocal performer and provide a better preparation for current performances are also included.

Key Words : Classical Turkish Music, Performance, Sound Performance, Music Psychology, Sound Psychology, Music Performance.