Çıldır Gölü havzasında (Ardahan-Kars) uygulamalı klimatoloji
Applied climatology in Çıldır Lake basin (Ardahan-Kars)
Yazar: HEDİYE KILIÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HARUN REŞİT BAĞCI
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Kars-Ardahan-Çıldır = Kars-Ardahan-Çıldır ; Klimatoloji = Climatology ; Çıldır Gölü = Çıldır Lake

Özet:
İklim koşulları geçmişten günümüze doğal, beşeri ve iktisadi yapı üzerinde belirleyici olmuştur. Dünya'nın bazı yerlerinde iklim koşulları günlük hayatı zorlaştırmış, insanların buralara özgü yaşam tarzlarına sahip olmasına neden olmuştur. Türkiye'nin kuzeydoğusunda, Ardahan'ın Çıldır ile Kars'ın Arpaçay ilçeleri arasında kalan Çıldır Gölü Havzası da bu alanlardan biridir. Havza Türkiye'de insan klimatik konforu açısından yaşam koşullarının en zorlu  olduğu yerler arasındadır. Bu çalışmada, Çıldır Gölü Havzası uygulamalı klimatoloji yaklaşımıyla ele alınmıştır. Buna yönelik olarak; Öncelikle havza ve çevresinde rasat yapan meteoroloji istasyonlarının verileri, sinoptik haritalar ve literatürden faydalanılarak yörenin iklim koşulları ortaya konmuştur. Arazide gerçekleştirilen katılımsız gözlem ve yarı yapılandırılmış mülakatlar ile iklimin yöredeki doğal ve beşeri yapıyı nasıl etkilediği belirlenmiştir. Yörenin iklim parametreleri Mann Kendall trend analizine tabi tutularak, yörenin iklim koşullarında yaşanan değişimler tespit edilmiştir. TCI (Turizm İklim İndeksi) ile yöreye biyoklimatik konfor hesaplaması yapılmıştır. Bulguları yörenin coğrafi özelliklerine göre ayrı ayrı değerlendirilmiştir.
Çıldır Gölü Havzasında, sert karasal iklim özelliklerine bağlı olarak kışlar soğuk, kar yağışlı ve uzun; yazlar ise kısa, serin ve yağışlı geçmektedir. İklimin etkisini yörede ekonomi, geleneksel mimari, kültür, gastronomi, turizm başta olmak üzere hemen her alanda görülür. Zorlu iklim koşulları yörede nüfuslanmanın az, arazi kullanımının sınırlı olmasına; eğitim, tarım ve sanayi gibi alanlarda ortaya çıkardığı dezavantajlara bağlı olarak yörenin göç vermesine neden olmaktadır. İklimin kısıtlayıcı etkilerinin yanı sıra yörede birtakım fırsatlar doğurduğu da söylenebilir. Çıldır Gölü'nün yüzeyi kış mevsiminde kalın buz tabakasıyla kaplanmaktadır. Bu dönemde göl üzerinde atlı kızak, eskimo usulü balıkçılık, buz hokeyi, kardan heykel, buz festivali gibi etkinlikler yapılabilmektedir. Mann  Kendall testinin sonuçlarına göre Çıldır Gölü Havza'sında sıcaklık ve yağış değerlerinde artış olduğu tespit edilmiştir. Bu durumun küresel iklim değişmeleriyle uyumlu olduğu düşünülmektedir.
Çıldır Gölü Havzası'nda doğru planlamalarla iklim koşullarından kaynaklı sorunlar çözülebilir. Küresel iklim değişmelerine bağlı olarak gelecekte sıcaklıkların artacağı, su kaynaklarının azalacağı düşünülürse, havza klimatik konfor ve içilebilir su anlamında önemli olacaktır.

Abstract:
conditions have been decisive on the natural, human and economic structure from past to present. In some parts of the world, climatic conditions have made daily life difficult and have caused people to have unique lifestyles. The Çıldır Lake Basin, located in the northeast of Turkey, between Çıldır in Ardahan and Arpaçay in Kars, is one of these areas. The basin is among the places where living conditions are the most challenging in terms of human climatic comfort in Turkey. In this study, the Çıldır Lake Basin was handled with an applied climatology approach. For this purpose; First of all, the climatic conditions of the region were revealed by using the data of meteorological stations making observations in the basin and its surroundings, synoptic maps and literature. With the unattended observation and semi-structured interviews conducted in the field, it was determined how the climate affects the natural and human structure in the region. The climatic parameters of the region were subjected to Mann Kendall trend analysis, and the changes in the climatic conditions of the region were determined. Bioclimatic comfort calculations were made for the region with TCI (Tourism Climate Index). The findings were evaluated separately according to the geographical characteristics of the region.
In the Çıldır Lake Basin, winters are cold, snowy and long due to the harsh continental climate; summers are short, cool and rainy. The effect of the climate is seen in almost every field in the region, especially in economy, traditional architecture, culture, gastronomy and tourism. Difficult climatic conditions cause low population in the region and limited land use; Due to the disadvantages it creates in fields such as education, agriculture and industry, it causes the region to migrate. In addition to the restrictive effects of the climate, it can be said that it creates some opportunities in the region. The surface of Lake Çıldır is covered with a thick layer of ice in winter. During this period, activities such as sleigh, eskimo fishing, ice hockey, snow sculpture, ice festival can be held on the lake. According to the results of the Mann Kendall test, it was determined that there was an increase in temperature and precipitation values in the Çıldır Lake Basin. This situation is thought to be compatible with global climate changes.
In the Çıldır Lake Basin, the problems arising from the climatic conditions can be solved with the right planning. Considering that temperatures will increase and water resources will decrease in the future depending on global climate changes, the basin will be important in terms of climatic comfort and potable water.