Kronik hemodiyaliz hastalarında nazal mukosiliyer klirens ve enfeksiyon sıklığının incelenmesi
Evaluation of nasal mucociliary clearance and infection frequency in chronic hemodialysis patients
Yazar: MÜBERRA SANCAK
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN KARAKÖSE
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
ÖZET

Amaç: Bu çalışmanın amacı, kronik hemodiyaliz tedavisi gören hastalarda
nazal mukosiliyer klirens süresini değerlendirmek ve nazal mukosiliyer klirens
süresinin demografik özellikler, komorbid hastalıklar (diyabet, hipertansiyon gibi) ve
enfeksiyon sıklığı ile ilişkisini incelemektir.

Metot: Konya Şehir Hastanesi'nde yapılan bu çalışmaya, 50 hemodiyaliz
hastası ve 29 sağlıklı bireyden oluşan bir kontrol grubu dâhil edilmiştir. Katılımcıların
nazal mukosiliyer klirens süreleri sakkarin testi kullanılarak ölçülmüştür. Mukosiliyer
klirens süreleri haftanın ilk hemodiyaliz seansı öncesinde ve takip eden hemodiyaliz
seansının sonrasında olmak üzere 2 kere ölçülmüştür. İstatistiksel analizler
SPSS(Statistical Package for the Social Sciences) programı ile gerçekleştirilmiş;
tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra bağımsız grupların karşılaştırılması için t-testleri ve
Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. p-değeri <0,05 anlamlılık düzeyi olarak kabul
edilmiştir.

Bulgular: Çalışma grubunun yaş ortalaması 59,4±16,8 yıl iken, kontrol
grubunda bu ortalama 47,5±8,6 yıl olarak bulunmuş ve yaş farkı anlamlı bulunmuştur
(p<0,01). Ancak, hemodiyaliz giriş ve çıkışında mukosiliyer klirens süreleri açısından
gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. (Hemodiyaliz giriş mukosiliyer
klirens süresi p=0,710, Hemodiyaliz çıkış mukosiliyer klirens süresi p=0,713).
Hemodiyaliz çıkışında ölçülen – hemodiyaliz girişinde ölçülen mukosiliyer klirens
sürelerinin farkı açısından da anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Çalışma grubunda
mukosiliyer klirens süreleri, son altı ay içinde üst solunum yolu enfeksiyonu geçiren
ve geçirmeyen hastalar arasında anlamlı bir farklılık göstermemiştir (Hemodiyaliz
giriş mukosiliyer klirens süreleri: enfeksiyon geçirmeyenlerde 11 [4-24] dk,
enfeksiyon geçirenlerde 11 [3-34] dk, p=0,559; Hemodiyaliz giriş mukosiliyer klirens
süreleri: enfeksiyon geçirmeyenlerde 10 [5-20] dk, enfeksiyon geçirenlerde 12 [5-34]
dk, p=0,238). Hemodiyaliz giriş ve çıkış mukosiliyer klirens süreleri arasındaki fark
da enfeksiyon geçiren ve geçirmeyen gruplar arasında anlamlı bulunmamıştır
(p=0,122). Hemodiyaliz sonrası mukosiliyer klirens sürelerindeki uzama ile
enfeksiyon sıklığı arasında istatistiksel bir ilişki tespit edilmemiştir (p=0,308).
Mukosiliyer klirens süresi açısından diyabet ve hipertansiyon gibi komorbiditelerin
etkisi incelendiğinde, diyabetin mukosiliyer klirens üzerinde anlamlı bir etki
yaratmadığı gözlemlenmiştir (p>0,05). Ancak, hipertansiyon tanısı olan hastalarda
mukosiliyer klirens çıkış-giriş süre farkı anlamlı derecede düşük bulunmuştur
(p=0,048).

Sonuç: Çalışmanın bulguları, hemodiyaliz hastalarında mukosiliyer klirens
sürelerinin sağlıklı bireylerle kıyaslandığında anlamlı bir fark göstermediğini ortaya
koymuştur. mukosiliyer klirens süresi ile enfeksiyon sıklığı arasında da anlamlı bir
ilişki saptanmamıştır. Diyabet varlığının mukosiliyer klirens üzerinde belirgin bir
etkisi olmadığı; hipertansiyonun ise sınırlı etkisinin bulunduğu görülmüştür. Elde
edilen veriler, mukosiliyer klirensin yaş, cinsiyet ve çoğu biyokimyasal
parametrelerden bağımsız olarak stabil kaldığını göstermektedir. Veriler ışığında
hastaların volüm kontrolünün sağlanması amacıyla yeterli ultrafiltrasyon
yapılmasının, nazal mukosiliyer klirens değerini kötüleştirse de, kronik böbrek
hastaları için daha büyük önem arz ettiğini, hemodiyaliz çıkış mukosiliyer klirens –
hemodiyaliz giriş mukosiliyer klirens süreleri farkının enfeksiyon sıklığı ile ilişkili
olmadığını göstermiştir. Bu sonuçların doğrulanması için daha geniş kapsamlı
çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar kelimeler: Kronik hemodiyaliz, nazal mukosiliyer klirens,
enfeksiyon sıklığı, diyabet, hipertansiyon.

Abstract:
ABSTRACT

Aim: The aim of this study was to evaluate nasal mucociliary clearance time
in patients undergoing chronic hemodialysis treatment and to investigate its
relationship with demographic characteristics, comorbidities (such as diabetes and
hypertension), and the frequency of infections.

Methods: This study was conducted at Konya City Hospital and included 50
hemodialysis patients and a control group of 29 healthy individuals. The nasal
mucociliary clearance times of the participants were measured using the saccharin test.
Mucociliary clearance times were measured twice: before the first hemodialysis
session of the week and after the subsequent hemodialysis session. Statistical analyses
were performed using the Statistical Package for the Social Sciences software, and
descriptive statistics were presented alongside independent group comparisons using
t-tests and Mann-Whitney U tests. A p-value of less than 0.05 was considered
statistically significant.

Results: The mean age of the study group was 59.4±16.8 years, whereas the
mean age in the control group was 47.5±8.6 years, with a statistically significant age
difference (p<0.01). However, no significant difference was found in mucociliary
clearance times between the groups at hemodialysis entry or exit (hemodialysis entry
mucociliary clearance time: p=0.710; hemodialysis exit mucociliary clearance time:
p=0.713). The difference between hemodialysis entry and exit mucociliary clearance
times was also not statistically significant. Among the study group, mucociliary
clearance times did not show a significant difference between patients who had
experienced upper respiratory tract infections within the last six months and those who
had not (hemodialysis entry mucociliary clearance times: 11 [4-24] minutes for
patients without infections versus 11 [3-34] minutes for patients with infections,
p=0.559; hemodialysis exit mucociliary clearance times: 10 [5-20] minutes for patients
without infections versus 12 [5-34] minutes for patients with infections, p=0.238).
Additionally, the difference between hemodialysis entry and exit mucociliary
clearance times was not statistically significant between these groups (p=0.122). No
statistical relationship was detected between the prolongation of mucociliary clearance
times after hemodialysis and the frequency of infections (p=0.308). Regarding the
effects of comorbidities such as diabetes and hypertension on mucociliary clearance
times, it was observed that diabetes did not have a significant impact on mucociliary
clearance (p>0.05). However, patients with hypertension had a significantly lower
difference in hemodialysis exit-entry mucociliary clearance times (p=0.048).

Conclusion: The findings of this study demonstrated that mucociliary
clearance times in hemodialysis patients did not significantly differ from those of
healthy individuals. No meaningful relationship was found between mucociliary
clearance times and the frequency of infections. While diabetes had no significant
effect on mucociliary clearance, hypertension exhibited a limited impact. The data
indicated that mucociliary clearance remained stable regardless of age, gender, and
most biochemical parameters. In light of the findings, it was suggested that while
adequate ultrafiltration performed to maintain volume control may slightly impair
mucociliary clearance values, it is of greater importance for chronic kidney disease
patients. The difference between hemodialysis exit and entry mucociliary clearance
times was not associated with infection frequency. Further studies with larger sample
sizes are needed to confirm these findings.

Keywords: Chronic hemodialysis, nasal mucociliary clearance, infection
frequency, diabetes, hypertension.