Trabzon ili ekoturizm algısının analitik hiyerarşi yöntemi ile belirlenmesi: Trabzon ili seyahat acenta yöneticileri üzerine bir araştırma
Determining trabzon province ecotourism perception by analytical hierarchy method: A study on Trabzon province travel agency managers
Yazar: BEYZA GÜL KARAKOÇ
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN AKYURT
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekoturizm Rehberliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Analitik hiyerarşi yöntemi = Analytical hierarchy method ; Ekoturizm = Ecotourism ; Trabzon = Trabzon ; Yöneticiler = Managers

Özet:
Turizm, geçmişten günümüze insanlar tarafından talep gören bir sektör olarak ifade edilmektedir. Her geçen gün turizm faaliyetlerine katılan kişilerin taleplerinde farklı koşullar neticesinde değişiklikler meydana gelse de, alternatif turizm faaliyetleri ile turizm sektörü insanların taleplerine hizmet edebilmiştir. Günümüzde meydana gelen ve neredeyse turizm faaliyetlerini durma noktasına getiren 'Covid-19' salgını neticesinde insanlar, kalabalık gruplar şeklinde yapılan turizm faaliyetlerinden uzaklaşmış, daha çok bireysel olarak turizm faaliyetlerine ve doğa ile iç içe olup doğaya zarar vermeyen faaliyetlere yönelmişlerdir. Böyle bir durumda ekoturizm faaliyetleri de turizm sektöründe ön planda yerini almıştır. Ekoturizm faaliyetlerinin turistler tarafından daha çok tercih edilir duruma gelmesi, seyahat acentelerinin ekoturizm alanlarını pazarlamalarında önemli bir etken olmuştur. Araştırma alanı olan Trabzon ili gerek coğrafi yapısı, doğal güzellikleri, turistik destinasyonları, yaylaları ve gerekse de ekoturizm faaliyetlerinin yapıldığı yerler açısından önemli bir destinasyondur. Bu bağlamda, seyahat acentelerinin yaptıkları ekoturizm pazarlamaları ve tanıtımları oldukça fazla önem arz etmektedir.
Bu çalışma ekoturizm faaliyetleri kapsamında önemli bir destinasyon olan Trabzon ilinin, seyahat acenteleri yöneticileri tarafından ekoturizm algısının ortaya koyulması amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın evrenini Trabzon ilinde faaliyette bulunan 277 acentenin yöneticisi oluşturmaktadır. Evreni oluşturan kişilerin alanlarında uzman yöneticiler olması sebebi ile Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS-Analytic Hierarchy Process) araştırmanın yöntemi olarak uygun görülmüş ve bu neticede örneklem grubu olarak 10 acente seçilmiştir. 
Analitik Hiyerarşi Sürecini, araştırmacılar tarafından belirlenen ölçütlerin karşılaştırıldığı ve önem derecesine göre sıralanmasının yapıldığı bir yöntem olarak ifade etmek mümkündür. Böylelikle, seyahat acente yöneticilerine yönelik olarak uygulanan Analitik Hiyerarşi Süreci ile yöneticilerin ekoturizm algısında hangi ölçütün önemli olduğu ortaya koyulmaktadır.
Araştırmada ilk olarak konu hakkında bir literatür taraması yapılmıştır. Literatür taramasında, geniş açıdan seyahat acenteciliği kavramına ve ekoturizm kavramına yer verilmiştir. Daha sonra, araştırma alanı olan Trabzon ili ekoturizmi hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmada, verilerin elde edilmesinde önceden hazırlanmış geçerlilik ve güvenilirlik sorunu bulunmayan sorulardan oluşturulan anketten yararlanılmıştır. Sorulan demografik soruların yanı sıra, seyahat acente yöneticilerinin ekoturizm algılarında etkili olan ve çalışmada belirtilen 9 kriter Analitik Hiyerarşi Süreci ile değerlendirilmiştir. Anket verilerinin elde edilmesi ile birlikte, seyahat acente yöneticilerine ait demografik soruların bulunduğu bölümün SPSS26 programı ile frekans analizi yapılmıştır. Önceden belirlenen 9 kriterin ikili karşılaştırmalar matrisi oluşturulmuş ve sonrasında geometrik ortalamaları alınmıştır. Kriterlerin, seyahat acente yöneticilerinin ekoturizm algılarına göre önem derecesi belirlenmiştir. Böylelikle, elde edilen sonuçlara göre güvenlik kriteri en önemli kriter olarak belirlenmiştir. Önem sırasına göre güvenlik kriterini takiben turizm tesisleri, kültürel yapı, iklim, doğal yaşam, coğrafi özellikler, fiyat, altyapı ve ulaşım kriterleri gelmektedir.
Anahtar Kelimeler: Seyahat Acente Yöneticileri, Ekoturizm, Analitik Hiyerarşi Süreci, Trabzon.

Abstract:
Tourism is expressed as a sector that has been in demand by people from the past to the present. Although changes occur in the demands of people participating in tourism activities every day as a result of different conditions, the tourism sector has been able to serve people's demands with alternative tourism activities. As a result of the Covid-19 pandemic that has occurred today and has almost brought tourism activities to a standstill, people have moved away from tourism activities carried out in crowded groups, have turned more towards tourism activities individually and activities that are intertwined with nature and do not harm nature. In such a case, ecotourism activities have also taken their place at the forefront of the tourism sector. The fact that ecotourism activities have become more preferred by tourists has been an important factor in the marketing of ecotourism areas by travel agencies. The province of Trabzon, which is the research area, is an important destination both in terms of its geographical structure, natural beauties, tourist destinations, plateaus and also in terms of places where ecotourism activities are carried out. In this context, ecotourism marketing and promotion by travel agencies are of great importance.
This study was conducted to reveal the perception of ecotourism in the province of Trabzon, which is an important destination within the scope of ecotourism activities, by the managers of travel agencies. The universe of the study consists of the managers of 277 agencies operating in the province of Trabzon. Due to the fact that the people who make up the universe are expert managers in their fields, the Analytical Hierarchy Process (AHS-Analytic Hierarchy Process) was considered appropriate as a research method, and as a result, 10 agents were selected as a sample group.
It is possible to express the Analytical Hierarchy Process as a method in which the criteria determined by the researchers are compared and sorted according to the degree of importance. Thus, with the Analytical Hierarchy Process applied for travel agency managers, it is revealed which criterion is important in managers' perception of ecotourism.

In the research, a literature review was conducted on the subject for the first time. In the literature review, the concept of travel agency and the concept of ecotourism have been included in a broad sense. Later, information was given about ecotourism in Trabzon province, which is a research area. In the study, a questionnaire created from questions that do not have any validity and reliability problems prepared in advance in obtaining the data was used. In addition to the demographic questions asked, 9 criteria that are effective in travel agency managers' perceptions of ecotourism and stated in the study were evaluated by the Analytical Hierarchy Process. Along with obtaining the survey data, frequency analysis was performed with the SPSS26 program of the department where the demographic questions belonging to travel agency managers were found. A binary comparisons matrix of the 9 previously determined criteria was created and then the geometric averages were taken. The importance of the criteria was determined according to the perceptions of travel agency managers about ecotourism. Thus, according to the results obtained, the safety criterion has been determined as the most important criterion. According to the order of importance, tourism facilities, cultural structure, climate, natural life, geographical features, price, infrastructure and transportation criteria follow the security criterion.
Keywords: Travel Agency Managers, Ecotourism, Analytical Hierarchy Method, Trabzon.