Göç politikalarında öznelerin sesini duymak: Göçmen önderliğindeki sivil toplum kuruluşları (İstanbul örneği)
Hearing the voice of subjects in migration policies: Migrant-led non-governmental organizations (The case of Istanbul)
Yazar: CİHAN ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. GONCA POLAT
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Düzensiz göç = Irregular immigration ; Sosyal uyum = Social adjustment ; Uluslararası göç = International migration ; Zorunlu göç = Forced emigration

Özet:
Araştırmanın amacı: göçmen önderliğindeki sivil toplum kuruluşu çalışanlarının; uluslararası zorunlu göçe, Türkiye'de yaşama ve Türkiye'nin göç politika ve uygulamalarına dair deneyim ve değerlendirmelerini baskı karşıtı yaklaşım odağında ele alarak; Türkiye'nin göç politika ve uygulamalarına göçmen perspektifinin kazandırılmasında göçmen önderliğindeki sivil toplum kuruluşlarının rolünü tartışmaktır.

Nitel araştırma yönteminin fenomenolojik yaklaşımına göre gerçekleştirilen bu araştırmanın katılımcıları; İstanbul'da kurulmuş olan 30 göçmen önderliğindeki sivil toplum kuruluşu çalışanıdır. Veriler araştırmacı tarafından hazırlanmış yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Toplanan veriler Maxqda 2018 nitel veri analizi programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizi sonucunda; göçmen perspektifinin kaynağı olarak göç deneyimi, göçmen önderliğindeki sivil toplum kuruluşu perspektifinden Türkiye'nin göç politika ve uygulamaları, göçmen önderliğindeki sivil toplum kuruluşu perspektifinden uyum olmak üzere üç tema ortaya çıkmıştır.

Araştırma kapsamında; göç süreci; göç öncesi hayat, göç yolculuğu ve göç sonrası hayat olmak üzere üç ayrı aşamadan oluşan bir süreç olarak ele alınmıştır. Katılımcıların göç sürecinde edindikleri göç deneyimi göçmen perspektifine kaynaklık etmektedir. Katılımcılar, göç deneyimlerini yerleşiklerden farklı bir bakış açısına sahip olduklarını dile getirmenin yanında yerleşikleri göç etmek zorunda kaldıklarına ikna etmek üzere kullanmışlardır. Katılımcıların Türkiye'nin göç politika ve uygulamalarına dair deneyim ve değerlendirmelerine göre Türkiye'nin göç politika ve uygulamalarının kapsam ve odağının göçmenler değil devletin bekası olduğu anlaşılmaktadır. Göçmen katılımının sağlanamadığı Türkiye'nin göç politika ve uygulamaları göçmen perspektifinden yoksundur. Bu durum baskı karşıtı yaklaşım odağında ele alındığında; hem kamusal alanda hem de sosyal alanda göçmenlerin aleyhine iktidar ilişkilerinin kurulduğu gözlenmiştir. Göçmen perspektifinden yoksun politika ve uygulamalar göç alanındaki sorunları çözemediği gibi başka sorunların da meydana gelmesine sebebiyet vermiştir. Katılımcıların ifadeleri göz önünde bulundurulduğunda; uyumun sadece göçmenlerin sorumluluğunda olmadığı yerleşiklerle göçmenlerin ortak sorumluluğunda olduğu anlaşılmaktadır. Tek taraflı göçmenlerin değişip dönüşmesini öngören politikalar uyumu sağlamak üzere geliştirilmiş olsalar da bu hedefe ulaşmaktan uzak kalmışlardır. Uyumun gerçekleşebilmesi için öncelikle göçmenlerin temel ihtiyaçlarının karşılanması gerektiği anlaşılmaktadır. Göçmen perspektifine sahip göçmen önderliğindeki sivil toplum kuruluşları, yerleşiklerle göçmenlerin teması, evrensel mülteci hukuku gibi faktörler uyumu mümkün kılan faktörlerden bazılarıdır. Sonuç olarak; uyumun gerçekleşebilmesi için göç politika ve uygulamalarının geliştirilmesi ve hayata geçirilmesi süreçlerine göçmen katılımının sağlanması gerektiği; bunun da göçmen önderliğindeki sivil toplum kuruluşları aracılığıyla gerçekleştirilebileceği anlaşılmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Baskı Karşıtı Yaklaşım, Göçmen Katılımı, Göçmen Önderliğindeki Sivil Toplum Kuruluşu, Göç Politikaları, Uyum.

Abstract:
The aim of the research is: to discuss the experiences and evaluations of migrant-led non-governmental organization workers on international forced migration, living in Turkey and Turkey's migration policies and practices with a focus on the anti-oppressive approach; and to discuss the role of migrantled non-governmental organizations in bringing a migrant perspective to Turkey's migration policies and practices.

The participants of this research, which was conducted according to the phenomenological approach of qualitative research method, are 30 employees of migrant-led non-governmental organizations established in Istanbul. Data were collected using in-depth interview technique through semi-structured interview forms prepared by the researcher. The collected data were analyzed using Maxqda 2018 qualitative data analysis software. As a result of the data analysis, three themes emerged: migration experience as a source of migrant perspective, Turkey's migration policies and practices from the perspective of migrant-led non-governmental organizations, cohesion from the perspective of migrantled non-governmental organizations. 

Within the scope of the research; the migration process is considered as a process consisting of three different stages: pre-migration life, migration journey and post-migration life. The migration experience of the participants during the migration process is the source of the migrant perspective. The participants used their migration experiences not only to express that they have a different perspective from the inhabitants, but also to convince the inhabitants that they had to migrate. According to the participants' experiences and evaluations of Turkey's migration policies and practices, it is understood that the scope and focus of Turkey's migration policies and practices is the survival of the state, not migrants. Turkey's migration policies and practices, in which migrant participation is not ensured, lack a migrant perspective. When this situation is analyzed with a focus on anti-oppressive approach, it is observed that power relations are established against migrants in both public and social spheres. Policies and practices lacking a migrant perspective have not only failed to solve the problems in the field of migration, but have also led to the emergence of other problems. When the statements of the participants are taken into consideration, it is understood that cohesion is not only the responsibility of immigrants, but also the joint responsibility of inhabitants and immigrants. Although unilateral policies that envisage the change and transformation of immigrants have been developed to ensure cohesion, they have been far from achieving this goal. It is understood that in order for cohesion to take place, the basic needs of migrants must first be met. Migrant-led non-governmental organizations with a migrant perspective, contact between migrants and inhabitants, universal refugee law are some of the factors that make cohesion possible. As a result, it is understood that in order for cohesion to take place, migrant participation in the development and implementation of migration policies and practices should be ensured and this can be achieved through migrant-led non-governmental organizations. 

Keywords: Anti-Oppressive Approach, Cohesion, Migrant-led Non-Governmental Organization, Migrant Participation, Migration Policies.