Doğum sonrası maternal kilo tutulumunun ve etkileyen faktörlerin incelenmesi
Investigation of factors affecting and postpartum maternal weight retention
Yazar: NİGAR ÇELİK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞENAY ÜNSAL ATAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Gebelik = Pregnancy ; Kilo alma = Weight gain ; Postpartum dönem = Postpartum period

Özet:
ÖZETDOĞUM SONRASI MATERNAL KİLO TUTULUMUNUN VE ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİBu araştırma, annelerin doğum sonrası 12.-18. aylarda kilo tutulumlarının ve etkileyen faktörlerin kilo tutulumu üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir.Araştırmanın evrenini, İzmir ili Gaziemir Sağlık Grup Başkanlığı'na bağlı Gaziemir 3 No'lu Gazikent Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı anneler oluşturmuştur (n=350). Araştırmanın örneklemini ise; yukarıda belirtilen aile sağlığı merkezine gelişigüzel örnekleme yöntemi ile belirlenmiş 31 Ocak - 31 Haziran 2012 tarihleri arasında başvuran, doğum sonrası 12-18. aylarda olan, araştırma kriterlerine uyan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 239 anne oluşturmuştur.Veri toplama aracı olarak, annelerin sosyo-demografik ve diğer değişkenlerin özelliklerini belirleyen Anne Tanıtım Formu, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (Kısa Form), Öz-Etkililik-Yeterlilik Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Beck Anksiyete Envanteri kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen veriler, sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, Pearson Ki-kare testi, Mann-Witney U testi, Lojistik Regresyon analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Sonuçlar %95 güven aralığında, anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirilmiştir.Araştırmada, doğum sonrası 12.-18.aylar arasındaki kiloları 46 ile 104 arasında değişen annelerin doğum sonrası kilo ortalamaları 64.98±10.27 ve beden kitle indeksi (BKİ) ortalamaları 24.11±3.57 (min-max 15.43-36.73) olup; %65.3'ünün normal kilolu, %23.8'inin fazla kilolu olduğu belirlenmiştir. Çalışmada, doğum sonrası 12-18.aylar arasındaki annelerin, doğum sonrası kilo tutulum ortalamaları 4.09±4.90 olup (-9-27 kg), %76.2'sinde kilo tutulumu olduğu; % 44.4'ün de 0.5-5 kilo, %20.6'sında 5.5-10 kilo tutulum olduğu belirlenmiştir.Araştırmaya katılan annelerin, gebelik öncesi kilo ortalamaları, gebelik öncesi BKİ ortalamaları, gebelikte aldıkları kilo ortalamaları, gebelikte ATE rehber önerisine uygun kilo alım durumları ile doğum sonrası 12-18. aylarda kilo tutulumları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0.05).Annelerin gebelikte egzersiz eğitimi alma durumları, gebelikteki sağlık algıları, kronik hastalık olma durumları, beslenme alışkanlıklarında ana öğün atlama durumları ve doğum sonrası 12-18. aylarda Toplam Fiziksel aktivite düzeyi puan ortalamaları ile doğum sonrası 12-18. aylarda kilo tutulumları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.05).Annelerin Öz-Etkililik-Yeterlilik Ölçeği (ÖEYÖ) toplam puan ve alt grup puan ortalamaları, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) toplam puan ve alt grup puan ortalamaları, Beck Anksiyete Envanteri puan ortalamaları ile doğum sonrası 12-18. aylarda kilo tutulumu durumları incelemesinde istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05).Bu çalışmanın sonucunda; doğum sonrası 12-18. aylarda annelerde kilo tutulumunun olduğu ve kilo tutulumunu etkileyen pek çok faktör olduğu belirlenmiş olup, bu faktörlerden en önemlisinin gebelikte alınan aşırı kilolar olduğu saptanmıştır.Anahtar Kelimeler:gebelik, doğum sonrası, kilo tutulumu,

Abstract:
ABSTRACTINVESTIGATION OF FACTORS AFFECTING AND POSTPARTUM MATERNAL WEIGHT RETENTIONThis study has been made to examine pospartum weight retention 12 to 18 months and factors which have effects for weight retention. The study population consisted of women registered to Numbered 3 Family Health Center in Gaziemir, linked to Gaziemir/ Izmir Health Group Precidency (n= 350). The study sample included 239 women who were at pospartum 12 to 18 months, applied to the health center above in between 31 October and 20 June, eligible for the study criteria, volunteer for the study and choosen by a randomized sample method.Mother Information Form, International Physical Activity Questionnaire (Short Form), Self-efficiency Scale, Multidimensional Social Support Scale, Beck Anxiety Inventory which specified the features of other variables and sociodemographic attributes of mothers were used as a means of data collection.The findings were evaluated by using numbers, percentage, average/mean, standart deviation, Pierson Chi-Square test, Man- Wtiney U test, logistic regression analysis. Results were evaluated at %95 confidential interval(CI) and p<0.05 siginificance levelWomen, whose weight postpartum 12 to 18 months were between 46 to 104 had 64.98±10.27 pospartum weight on avarage and body mass index (BMI) 24.11±3.57 (max.-min. 15.43-36.73) on avrage in this study. Also, this study reported that % 65.3 of women were normal weight and % 23.8 of women are overweight. In this study, it is concluded that posparpartum women at 12 to 18 months had 4.09±4.90 (-9-27 kg) postpartum weight retention on avarage. This study found that %79 of women had weight retention. %44 of women had 0.5-5kg to weight retention whereas weight retention varied from 5.5 to 10 kg in % 20.6 of women.The association between pre-pregnancy weight on avarage, pre-pregnancy BMI on avarage, average weight during pregnancy, weight gain which is suitable for İOM (İnstitute Of Medicine) counsellings recommendations and pospartum weight retention at 12 to 18 months is statistically significant among women in the study (p <0.05).The study has found statistically significant association between Physical activity training, sense of health during pregnancy, chronical disease, situation, skipping the main meal in their dietary habits and total physical activity levels on avarage pospartum at 12 to 18 months and pospartum weigh retention at 12 to 18 months (p <0.05).The study has examined the relationship between Self-Efficacy Sufficiency Scale(SESS) total points and sub-group average points, multidimensional social support scale total and sub group average points, Beck anxiety inventory average points and pospartum weight retention at 12 to 18 months. It is reported that there is no association between them(p >0.05).It is reported that there are many factors that have effects for weight retention and women have weight retention pospartum at 12 to 18 months. Furhermore, excessive weight gain during pregnacy is regarded as the most important factor in these studies.Key words: pregnancy, postpartum, weight retention.