Etlik piliç üretiminde kullanılan farklı altlık materyallerinin verim performansı ve altlık kalitesine etkisi
Effect of different litter materials on broiler performance and litter quality
Yazar: HÜSEYİN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. TAMER ÇAĞLAYAN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Etlik piliç performansı = Broiler performance

Özet:
Bu çalışma, kaba odun talaşına alternatif olarak kullanılan pirinç kavuzunun etlik piliç verim 
özellikleri ve altlık kalitesine etkisini araştırmak amacıyla yapılmıştır.
Araştırma özel bir işletmeye ait iki broiler yetiştirme kümesinde (çeltik ve talaş altlıklı) 
gerçekleştirilmiştir. Hayvan materyali olarak çeltik kümesinde 20640 adet ve talaş kümesinde ise 20720 
adet günlük yaşta ticari etlik erkek dişi karışık civcivler (Ross 308) kullanılmıştır. Çalışmada canlı 
ağırlık, yem tüketimi, yemden yararlanma oranı, sıcaklık, nem, altlık pH, altlık ıslaklığı, altlığın 
kekleşme düzeyi, ayak taban yastığı lezyonu, ölüm ve ıskarta oranları, transport sırasındaki ölüm oranı, 
göğüs, baget ve ayak amonyak yanığı, karkas ağırlığı ve karkas randımanı gibi parametreler 
incelenmiştir. Tüm üretim dönemi süresince canlı ağırlık üzerine altlığın etkisine bakıldığında genel 
olarak çeltik grubunun daha yüksek canlı ağırlığa sahip olduğu belirlenmiştir. Başlangıçtan itibaren 
üretim döneminin sonuna kadar olan 42 günlük sürede çeltik grubu talaş grubundan daha az yem 
tüketmiştir. Yemden yararlanma oranı değerleri çeltik ve talaş gruplarının her ikisinde aynı oranda tespit 
edilmiştir. Altlıkta 42. günde pH değerleri çeltik grubunda talaş grubundan daha düşük olarak tespit 
edilmiştir. Üretim dönemi sonunda, altlığın kekleşme düzeyine altlık materyalinin etkisi önemsiz 
bulunmuştur. Ayak taban yastığı lezyonu görülme oranı çeltik grubunda talaş grubundan daha düşük 
olarak tespit edilmiştir. Ölüm, ıskarta ve toplam oranları yönünden yapılan incelemede 0-42 gün 
boyunca çeltik ve talaş grupları arasında istatistiki farklılık tespit edilememiştir. Transport sırasındaki 
ölüm oranları yönünden yapılan karşılaştırmada gruplar arasında istatistiki olarak farklılık 
bulunmamıştır. Göğüs, baget ve toplam amonyak yanığı değerleri çeltik grubunda daha yüksek 
bulunmuştur. Buna karşılık talaş grubunun ayak amonyak yanığı değeri çeltik grubundan daha yüksek 
tespit edilmiştir. Karkas ağırlığı ve karkas randımanı yönünden yapılan karşılaştırmada gruplar arasında 
istatistiki olarak farklılık bulunamamış ancak çeltik grubundaki değerlerin daha fazla olduğu 
belirlenmiştir.
Bu araştırma sonuçlarına göre, pirinç kavuzunun etlik piliç verim özellikleri ve altlık kalitesine 
olumlu etkisi olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte fiyat ve elde edilme imkânlarına bağlı olarak odun 
talaşı yerine pirinç kabuğunun da altlık olarak kullanılabileceği söylenebilir.
Anahtar sözcükler: altlık; etlik piliç; odun talaşı; performans; pirinç kavuzu.

Abstract:
This study was conducted to investigate the effect of rice hulls, used as an 
alternative to wood shavings, on broiler chicken productivity characteristics and litter 
quality.
The research was conducted in two broiler houses (litter with rice hulls and 
wood shavings) of a private enterprise. As animal material, day old commercial broiler 
mixed male and female chicks (Ross 308) were used 20640 in the broiler house with 
rice hulls and 20720 in the broiler house with wood shavings. Parameters such as live 
weight, feed consumption, feed conversion ratio, temperature, humidity, litter pH, 
litter wetness, litter caking level, footpad lesion, mortality and discard rates, mortality 
rate during transportation, ammonia burns on breast, drumstick and foot, carcass 
weight and carcass yield were examined in the study. When the effect of litter on body 
weight during the whole production period was analyzed, it was determined that the 
rice hulls group had a higher body weight in general. During the 42-day period from 
the beginning to the end of the production period, the rice hulls group consumed less 
feed than the wood shavings group. Feed conversion ratio values were determined at 
the same rate in both rice hulls and wood shavings groups. The pH values in the litter 
were lower in the rice hulls group than in the wood shavings group on day 42. At the 
end of the production period, the effect of litter material on the caking level was found 
to be insignificant. The incidence of footpad lesions was lower in the rice hulls group 
than in the wood shavings group. No statistical difference was found between rice hulls 
and wood shavings groups during 0-42 days in terms of mortality, discard and total 
rates. There was no statistical difference between the groups in terms of mortality rates 
during transportation. Breast, drumstick and total ammonia burn values were found to 
be higher in the rice hulls group. On the other hand, the foot ammonia burn value of 
the wood shavings group was determined to be higher than the rice hulls group. In the 
comparison made in terms of carcass weight and carcass yield, no statistical difference 
was found between the groups, but it was determined that the values in the rice hulls 
group were higher.
According to the results of this study, it was determined that rice hulls had a 
positive effect on broiler yield characteristics and litter quality. However, it can be said 
that rice hulls can be used as litter instead of wood shavings depending on price and 
availability.
Key words: broiler; litter; performance; rice hulls; wood shavings.