Okulların örgütsel DNA özelliklerinin örgüt sosyalleşmesine etkisi
The effect of organizational DNA characteristics of schools on organizational socialization
Yazar: ABDULKADİR NACAR
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT SAĞIR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: DNA = DNA ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Sosyalleşme = Socialization ; Örgüt DNA'sı = Organizational DNA ; Örgütsel sosyalleşme = Organizational socialization

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmen ve yönetici görüşlerine göre okulların örgütsel DNA profilleriyle örgütsel sosyalleşme düzeylerini belirleyerek, okulların örgütsel DNA özelliklerinin örgüt sosyalleşmesine olası etkisinin incelenmesidir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın ulaşılabilir evrenini, 2020-2021 eğitim öğretim yılı Kahramanmaraş İli merkez ilçelerinde (Onikişubat, Dulkadiroğlu) resmi ilkokul, ortaokul ve liselerde çalışan 8957 öğretmen ve idareci oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise, evrenden basit tesadüfi örneklem yöntemiyle seçilen, her kademeden okulun temsil edildiği 28 resmi ilkokul, ortaokul ve lisede çalışan 997 öğretmen ve yöneticidir. Araştırmada veri toplama amacıyla katılımcıların demografik özelliklerini belirlemek adına araştırmacı tarafından hazırlanan demografik özellikler bölümü, öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeylerini belirlemek amacıyla Erdoğan & Dönmez (2019) tarafından geliştirilen Örgütsel Sosyalleşme Ölçeği ve okulların örgütsel DNA özelliklerini belirlemek amacıyla Nacar & Demirtaş (2021) tarafından geliştirilen Okulların Örgütsel DNA Özellikleri Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre Okulların Örgütsel DNA Özellikleri Ölçeği alt boyutlarından elde edilen değerlerin ortalamaları ilkokul ve ortaokul kademesinde iletişime açık ve girişimci okul alt boyutunda çoğunlukla düzeyinde lise kademesinde ise girişimci okul türü çoğunlukla düzeyinde ikinci olarak da iletişime açık örgüt türünde çoğunlukla düzeyindedir. Öğretmen algılarının okulların başıboş ve bürokratik örgüt türlerinde çok nadir düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Bu değerler neticesinde, öğretmen algılarına göre okulların örgütsel DNA özelliklerinin ağırlıklı olarak iletişime açık okul türünde toplandığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada Örgütsel Sosyalleşme Ölçeği için toplanan veriler incelendiğinde öğretmen algılarına göre örgütsel sosyalleşme düzeylerinin çok katılıyorum düzeyinde gerçekleştiği ve öğretmenlerin yüksek düzeyde bir örgütsel sosyalleşme algısına sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada örgüt türlerinin bağımlı değişkene (örgütsel sosyalleşme) etkisini tespit amacıyla yapısal regrasyon modeli kullanılmıştır. Analizler sonucu iletişime açık ve girişimci okulun örgütsel sosyalleşme üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucuna göre katılımcıların iletişime açık ve girişimci okul algıları yükselirken aynı zamanda örgütsel sosyalleşme algıları da yükselmektedir.

Abstract:
This research aims to examine the effect of organizational DNA on organizational socialization. The study was carried out in relational screening model. The accessible universe of the research consists of 8957 teachers and administrators working in official primary, secondary and high schools in the central districts of Kahramanmaraş (Onikişubat, Dulkadiroğlu) in the 2020-2021 academic year. The sample of the study is 997 teachers and administrators working in 28 official primary, secondary and high schools, where schools from all levels are represented, selected by simple random sampling method from the population. In order to determine the demographic characteristics of the participants, the demographic characteristics section prepared by the researcher was used for data collection in the research. The Organizational Socialization Scale developed by Erdoğan & Dönmez (2019) was used to determine the organizational socialization levels of teachers. In order to assess the organizational DNA characteristics of schools, the Organizational DNA Characteristics of Schools Scale developed by Nacar & Demirtaş (2021) was used. According to the research results, the averages of the values obtained from the organizational DNA Characteristics of Schools Scale sub-dimensions were at the "mostly" level in the communicative and entrepreneurial school types at the primary and secondary school levels. At the high school level, the entrepreneurial school and the open school were at the "mostly" level. It has been determined that teacher perceptions are at the "very rare" level in the stray and bureaucratic organization types of schools. As a result of these values, it has been concluded that the organizational DNA characteristics of the schools are mainly collected in the communicative school type based on the teachers' perceptions. When the data collected for the Organizational Socialization Scale were examined in the study, it was concluded that the organizational socialization levels were at the level of "I agree very much" based on the teachers' perceptions and that the teachers had a high level of organizational socialization perception. The structural regression model was used in the research to determine the effect of organizational types on the dependent variable (organizational socialization). As a result of the analysis, it was concluded that the communicative and entrepreneurial school has a significant effect on organizational socialization. According to the research results, while the participants' perceptions of communicative and entrepreneurial schools increase, their organizational socialization perceptions also increase.