Endometrium kanserinde paraaortik lenf nodu metastazını tanımlayabilmek için risk modelinin oluşturulması
A risk model to define the paraaortic lymph node metastasis in endometrial cancer
Yazar: SELCAN SINACI
Danışman: PROF. DR. AHMET TANER TURAN
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Endometrium kanseri nedeniyle evrelendirici cerrahi yapılan olguların paraaortik lenf nodu yayılımını ve bunu predikte eden faktörleri belirlemek ve bu faktörleri kullanarak paraaortik lenf nodu metastazı için model oluşturmak.
Hastalar ve Yöntem: Çalışmaya, 1988-2014 yılları arasında evrelendirme cerrahisi uygulanmış ve nihai tanısı evre IA-IVB endometrium kanseri olan 849 olgu dahil edildi. Evreleme 2009 FIGO kriterlerine göre yapıldı. Uterin sarkom tanısı olanlar, tümörde sarkom kompanenti olanlar ve çift primerli tümörü olanlar çalışma dışı bırakıldı. Lenfatik metastaz pelvik ve paraaortik bölge lenf nodlarında tümör olması, non-lenfatik yayılımsa sitoloji ve lenfatik metastaz haricinde tüm ekstrauterin tümör varlığı (adneks, omentum ve diğer intra/ekstraabdominal metastaz) olarak tanımlandı. Cerrahi-prognostik faktörlerin paraaortik lenf nodu yayılımı üzerindeki etkisi tek değişkenli analiz ve çok değişkenli logistik regresyon analizi kullanılarak değerlendirildi.
Bulgular: Hastaların ortalama yaşı 58.6 yıldı, tümör boyutu ortalama 43.3 mm'ydi. Tümör tipi 693 hastada endometrioid tipti ve 268 hastada grade düzeyi 3'tü. Hastaların 82'sinde myometrial invazyon yokken 38'inde tümörün serozaya kadar yayıldığı belirlendi. 195 hastada servikal tutulum izlendi ve bunların 154'ünde stromal invazyon mevcuttu. Lenfovasküler alan invazyonu (LVAİ) 298 hastada saptandı. Peritoneal sitolojide 63 hastada yaymada tümör hücresi görüldü. Adneksal tutulum 98 hastada, omental metastaz 54 hastada saptandı. Hastaların 200'ünde (%23.6) lenfatik yayılım saptandı. Lenfatik yayılımı olanlarda tümörün 31 hastada (%3.7) paraaortik bölgeye, 78 hastada (%9.2) pelvik bölgeye ve 91 hastada (10.7) pelvik ve paraaortik bölgeye yayıldığı görüldü. Yaş, grade, metastatik pelvik lenf nodu varlığı, serozal tutulum ve peritoneal sitoloji paraaortik lenf nodu metastazını belirlemede bağımsız risk faktörleriydi. Bu faktörler kullanılarak oluşturulan modeller ile paraaortik lenf nodu yayılımı % 1.3 ile %100 arasında tanımlanabilmekteydi.
Sonuç: Endometrium kanseri nedeni ile evrelendirici cerrahi uygulanan hastaların klinikopatolojik verileri kullanılarak oluşturulan modellerde; paraaortik lenf nodu yayılımı % 100 oranında belirlenebilmekteydi. Modeli oluşturan bağımsız prognostik faktörlerin olmadığı durumda paraaortik lenfatik yayılım hastaların %2'nin altında görülmekteydi. Dolayısıyla tanımlanan modeller kullanılarak yapılacak olan cerrahinin sınırının belirlenmesi sağlanabilecektir ve cerrahi tedavi kişiselleştirilebilecektir.

Anahtar Kelimeler: Endometrium kanseri, Lenf nodu metastazı, Paraaortik lenf noduna yayılım

Abstract:
Objective: Determining para-aortic lymph node spread and its predictors in patients who underwent surgical staging for endometrial cancer and creating a model for para-aortic lymph node spread using demographic and surgical pathologic factors.
Patients and method: Eight hundred and forty nine endometrial cancer patients who had been surgically staged and were with stage IA-IVB, between 1988-2014 were included. Staging was made according to FIGO 2009 staging system. Those with uterine sarcoma, sarcoma component and double primary tumor were excluded. Lymphatic metastasis was defined as tumor involvement in pelvic or para-aortic lymph nodes. Non-lymphatic spread defined as positive cytology or all extrauterine tumor presence except lymphatic metastasis (adnexal, omental and other intraabdominal metastasis). The effect of surgical and prognostic factors on extrauterine spread was evaluated using mono variant analyses and multi variant logistic regression analyses. 
Results: Mean age of the patients was 58.6 years, mean tumor size was 43.3 mm. Histologic type was endometrioid in 693 patients and 268 of those had grade 3 tumor. Eighty two patients did not have myometrial invasion, while 38 patients had uterine serosal invasion. Cervical involvement had been encountered 195, lymphovascular space invasion (LVSI) in 298. In 63 cases tumor cells were demonstrated in cytology. Adnexial involvement was in 37, omentum metastasis was in 22 patients. Two hundred patients (23.6%) had lymphatic tumor spread. Lymphatic involvement was at para-aortic region in 31 (3.7%), at pelvic region in 78 (9.2%) and at both pelvic and para-aortic region in 91 (10.7%) patients. Independent risk factors for lymphatic/non-lymphatic metastasis were tumor type, LVSI, cervical invasion and peritoneal cytology, for lymph node involvement were tumor type, LVSI and omentum metastasis, and for non-lymphatic spread were cervical invasion and peritoneal cytology. Independent risk factors for paraaortic lymph node metastasis were age at the initial surgery, final grade, pelvic lymph node metastasis, peritonel cytology and serosal involvement. Models created by using these factors could identify paraaortic lymph node metastasis between 1.3-100% respectively. 
Conclusion: A hundred percent of paraaortic lymph node metastasis could be identified by models created by clinic-pathologic data in patients with endometrial cancer and underwent surgical staging procedure. In the absence of prognostic factors that create models paraaortic lymph node spread was seen less than 2% of patients. In conclusion, the limit of surgical procedure can be determined and surgical management can be individualized by using this model. 

Key words: Endometrial cancer, lymph node metastasis, para-aortic lymph node spread