Obstruktif uyku apne sendromlu hastalarda sessiz beyin infarktı görülme sıklığı ve bunu etkileyen faktörler
The frequency of silent brain infarction in patients with obstructive sleep apnea syndrome and factors affecting this
Yazar: VUSAL NAJAFALIYEV
Danışman: DOÇ. DR. PINAR ORTAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Serebral enfarktüs = Cerebral infarction ; Serebrovasküler bozukluklar = Cerebrovascular disorders ; Serebrovasküler dolaşım = Cerebrovascular circulation ; Uyku = Sleep ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; İskemi = Ischemia

Özet:
Sessiz beyin infarktı kraniyal görüntülemeyle saptanan, nörolojik muayene bulgusuve inme öyküsü olmayan bireylerde görülen iskemik lezyonlar olarak tanımlanmaktadır. Geçici iskemik atak ve minör strok gibi SBİ da iskemik strok riskini artırır.SBİ olguları strok gelişimi açısından yüksek riskli olmaları ve strok gelişiminden önce saptanabilmesi sebebiyle tedavi ve profilaksi açısından klinisyene yol göstericidir.İskemik inmelerde olduğu gibi sigara, HT, DM ve hiperlipidemi SBİ için de risk oluşturmaktadır. OUAS ile iskemik strok ve diğer kardiyovasküler risk faktörlerinin ilişkisi belirlenmiş olup SBİ ile OUAS arasındaki ilişki az bilinmektedir. Biz bu çalışmamızda OUAS ve SBİ ilişkisini araştırmayı hedefledik. Bunun için uyku laboratuarımızda son 3 senede polisomnografik değerlendirmesi yapılan hastaların içerisinden kranial MRG'si olan 186 hasta çalışmamıza dahil edildi. Ayrıca yine son 3 senede PSG yapılan tüm hastaların laboratuvar incelemelerini, ulaşılabilir ve güvenilir anamnez öyküleriolanları inceledik.
OUAS varlığı ve kranial MR görüntülemede SBİ varlığı değerlendirilerek yapılan analizde OUAS olan grupta toplam 163 hastadan 84'de (%51,5) SBİ saptandı. OUAS ve SBİ arasındakiilişkiyi anlayabilmek amacıyla hastaları kontrol grubu ve apne hipopne indeksine göre 3 farklı evre OUAS olmak üzre 4 ayrı grupta inceledik. OUAS olmayan 23 hastadan 8'de (%34,8) iskemi bulgusu saptanmış oldu. OUAS her üç evrede ayrı ayrılıkta yapılan analizde orta ve ağır evre grubunda iskemi görülme olasılığının sırasıyla %62,5 ve %51,5 olarak saptandı. Hafif evre OUAS grubunda iskemi görülme olasılığının %36,6 olduğu saptandı. Bu verilerle hastaların apne-hipopne indeksi (AHİ) oranına göre değerlendirme yapıldı.AHİ 15≤ olanlar SBİ açısından anlamlı bulundu. Orta ve ağır evre grubunda olan 122 hastadan 69'unda (%56,56) SBİ saptandı. AHİ 15> olan diğer grupta ise 64 hastadan 23'ünde (%39,94) SBİ görüldü ve bu istatistiksel olarak anlamlıydı (P=0,009).	
Sonuç olarak çalışmamızda orta ve ağır evre OUAS hastalarında normal ve hafif OUAS grubu ile kıyaslandığında SBİ görülme olasılığı anlamlı oranda fazlaydı.Orta ve ağır evre OUAS varlığı SBİ görülme riskini 2,3 kat arttırıyordu (OR=2,3; %95 güven aralığı=1,18-4,48). Bunu etkileyen faktörler incelendiğinde OUAS hastalarında HT, DM,dislipidemi, obezite daha fazla görülmekteydi.OUAS mı bu risk faktörlerine yol açıyor yoksa bu risk faktörlerimi OUAS'a yol açıyor tam olarak bilinmese de OUAS hastalarının HT, DM, dislipidemi açısından incelenmesi iskemik SVH'a giden yolda bu risk faktörlerinin durdurulması hastalarımızı SBİ'dan korumamız için çok önemlidir. Çalışmamıza göre özellikle orta ve ağır uyku apnesi olanların HT, DM, dislipidemi açısından incelenmesinin SBİ gelişimini önlemek açısından önemini vurgulanmıştır.

Anahtar kelimeler: obstruktif uyku apne sendromu, sessiz beyin infarktı, küçük beyin damar hastalığı, sessiz serebral iskemi

Abstract:
Silent brain infarction is defined as ischemic lesions detected by cranial imaging, with no neurological examination findings and a history of stroke. Like a transient ischemic attack and minor stroke, SBI increases the risk of ischemic stroke. SBI cases are guiding the clinician in terms of treatment and prophylaxis since they are at high risk for stroke and can be detected before stroke development. As with ischemic strokes, smoking, HT, DM, and hyperlipidemia pose a risk for SBI. The relationship between OSAS and ischemic stroke and other cardiovascular diseas has been determined, and the relationship between SBI and OSAS is not enough known. We aimed to investigate the relationship between OSAS and SBI in this study. One hundred and eighty six patients with cranial MRI were included for this. We also got the laboratory examinations of all patients who had PSG in the last 3 years and those with accessible and reliable anamnesis history.
The SBI was detected in 84 (51.5%) out of 163 patients in analysis for evaluating the presence of SBI in cranial MR imaging among OSAS patient groups. We examined the patients in 4 different groups as 3 different stages of OSAS according to the apnea-hypopnea index and the control group in order to understand the relationship between OSAS and SBI. Eight (34,8%) of 23 patients had signs of ischemia in a group without OSAS. The probability of ischemia in moderate and severe OSAS groups was 62,5% and 51,5% respectively. The probability of ischemia in the mild stage OSAS group was 36.6%. There were little difference between control and mild stage OSAS groups, but significantly higher in moderate and severe OSAS groups. We decided to compare the patients in two groups, as the treatment for OSAS begins if a patient AHI is 15 and above. So we compare patients with AHI 15 and above with the patients AHI below 15, the SBI ratio was significantly lower in the latter group. 69 out of 122 patients (56.56%) in compare to 23 out of 64 (39.94%) patients was statistically significant (P = 0.009) .
As a result, the probability of SBI was significantly higher in patients with moderate and severe OSAS groups compared with the normal and mild OSAS groups. The incidence of the SBI is 2,3 times more in moderate and severe stages of OSAS (OR=2,3; %95 confidence interval=1,18-4,48). This could be affected by the fact that the comorbidities as the HT, DM, dyslipidemia, and obesity were examined more common in the groups with OSAS. Whether OSAS gives rise to these diseases or whether these risk factors can lead to OSAS, although is not known exactly. The evaluation and treatment of HT, DM, dyslipidemia, SBI in OSAS patients is very important in prophylaxis on the way SBI to ischemic cerebrovascular disease. We emphasized the importance of evaluation of the comorbidities as HT, DM, dyslipidemia in patients with moderate and severe OSAS stages in order to development of SBI.

Key words: Obstructive sleep apnea, silent brain infarcts, cerebral small vessel disease, silent cerebral ischemia