Doğu karadeniz bölgesinde kestane kanseri etmeni Cryphonectria parasitica'nın vejetatif uyum tipi çeşitliliğinde eşeyli üremenin rolü
Role of sexual reproduction in vegetative compatibility type diversity of Cryphonectria parasitica, causal agent of chestnut blight, in the eastern blacksea region
Yazar: ENGİN MANGİL
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER ERİNCİK
Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Doğu Karadeniz Bölgesi'nde Kestane Kanseri etmeni Cryphonectria parasitica'nın vejetatif uyum çeşitliliğini belirlemek ve bu çeşitliliğin oluşumunda eşeyli üremenin rolünu ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. 2006 yılında, Artvin, Rize ve Trabzon illerinden seçilmiş 3 farklı lokasyondaki kestane ağaçlarından kanserli doku örnekleri toplanmış ve izolasyon işlemleri sonucunda 344 C. parasitica izolatı elde edilmiştir. İzolatların vejetatif uyum (vc) tipleri Avrupa testerları ile besi ortamı üzerinde eşleştirilerek belirlenmiştir. Test edilen izolatların 235'i (%68,3) EU-1, 23'ü (%6,7) EU-17, 21'i (%6) EU-12 ve 14'ü (%4) EU-3 ile uyumlu olarak bulunurken, 51 izolat hiçbir Avrupa grubu vc tipi ile uyumlu bulunmamıştır. Uyumsuz bulunan bu izolatlar kendi aralarında 6 uyum grubuna ayrılmış ve bu gruplar tarafımızdan TU-1 (6,4%), TU-2 (2,6%), TU-3 (1,2%), TU-4 (1,7%) ve TU-5 (0,9%) olarak adlandırılmıştır. Toplam 179 izolatın mating tipleri spesifik primerler kullanılarak PCR yöntemi ile saptanmıştır. MAT-1 ve MAT-2 eşleşme tiplerinin bulunma oranları sırasıyla % 37,5 ve %55,3 olarak bulunmuştur. Onüç izolatta her iki MAT alleli tespit edilmiş ve bu izolatlar heterokaryon olarak tanımlanmıştır. Toplam 130 kanser örneğinde peritesyumların varlığına rastlanmış ve bu durum C. parasitica'nın yörede eşeyli ürediğinin en önemli göstergesi olarak kabul edilmiştir. Toplam 21 kanser örneğinden peritesyum başına en az 25 adet tek askospor elde edilmiş ve bunların vejetatif uyum tipleri belirlenmiştir. Toplam 14 kanserin peritesyumlarından elde edilen tek askosporlar arasında ebeveyn izolat ile vejetatif uyum göstermeyen izolatlar saptanmıştır. Bu çalışmadaki bulgular Doğu Karadeniz Bölgesinde C. parasitica' da vc tip çeşitliliğinde bir artışın olduğunu ve bu artışta eşeyli üremenin önemli bir rolünün bulunduğunu ortaya koymuştur.
Anahtar sözcükler: Kestane kanseri, Cryphonectria parasitica, vejetatif uyum, mating tip, eşeyli üreme ve vc tipi çeşitliliği

Abstract:
This study aimed at determining vc type diversity of Cryphonectria parasitica in the Eastern Black Sea Region of Turkey and understanding role of sexual reproduction in this diversity. In 2016, cankered bark samples were collected from chestnut trees from three different locations of Artvin, Trabzon and Rize provinces and a total of 344 C. parasitica isolates were obtained.  Vc types of the isolates were identified by pairing of the isolates with the European vc testers on media. Among the isolates tested, 235 isolates were compatible with the European vc testers, EU-1 (68%), 23 were EU-17 (6,7%), 21 were EU-12 (6%) and 14 were EU-3  (4%) whereas 51 isolates were not compatible with any of the European testers. The unidentified vc types were divided into six groups that were named TU-1 (6,4%), TU-2 (2,6%), TU-3 (1,2%), TU-4 (1,7%) and TU-5 (0,9%). Mating types of 179 isolates were detected by using a PCR with spesific primers. MAT-1 and MAT-2 comprised of 37,4% and 55,3%, respectively. Thirteen isolates were heterokaryotic carrying both mating alleles. Perithecia were found in 130 bark samples, evidencing that C. parasitica commonly reproduce sexually in the region. Single ascospore isolates were obtained from the perithecia of 21 field cankers and at least 25 single isolates per perithecia were subjected to the vc type assay. Numerous single ascospores from 14 cankers showing vegetative incompatibility with the parent isolates were detected.  The results indicated that the diversity of vc types of C. parasitica increases in te Eastern Black Sea Region and this increase can partially be related to the sexual reproduction.


Key words: Chestnut blight, Cryphonectria parasitica, vegetative compatibility, mating type, sexual reproduction, vc type diversity