Davranışsal finans açısından geleneksel ve İslami bankacılığın karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of traditional and Islamic banking in terms of behavioral finance
Yazar: GÜLŞAH ŞEN KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. TAHSİN KARABULUT
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bankacılık = Banking ; Davranışsal finans = Behavioral finance ; Faizsiz bankacılık = Interest-free banking ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; İslami bankacılık = Islamic banking ; İslami finans teknikleri = Islamic finance techniques

Özet:
Geleneksel finans, insanların kararları üzerinde etkili olan psikolojik ve duygusal faktörleri ihmal ederek rasyonel olduklarını varsaymaktadır. Davranışsal finans, geleneksel finansın rasyonel insan varsayımını kabul etmemektedir. Çünkü insanların geleneksel finansın kabul ettiği şekilde rasyonel karar vermesine engel olan bilişsel, duygusal ve sosyal olmak üzere çeşitli psikolojik eğilimler bulunmaktadır. Söz konusu eğilimler, bireylerin rasyonaliteden uzak ve hatalı davranışlar sergilemesine yol açmaktadır. Geleneksel finans ve bankacılık alanından gerek insana bakış açısı gerek çalışma esasları ile farklılaşan alanlardan biri de İslami finans ve bankacılık alanıdır. İslami finans ve bankacılık alanı da insanların sınırlı rasyonel olduğunu kabul etmektedir. 
Çalışmanın amacı, Türkiye genelinde katılım ve geleneksel banka müşterilerinin finansal kararlarını etkileyen eğilimlerin davranışsal finans bağlamında belirlenmesi ve iki banka grubu arasında davranışsal finans eğilimleri açısından herhangi bir farklılığın olup olmadığını ortaya koymaktır. Türkiye genelinde 33 ilde 390 katılım bankası ve 465 geleneksel banka müşterisi olmak üzere toplam 855 katılımcı ile gerçekleştirilen anketten elde edilen veriler SPSS 21 istatistik programında analiz edilmiştir. Anket verilerine ilişkin frekans analizi, geçerlilik ve güvenilirlik analizi, tanımlayıcı istatistikler, hipotezlerin test edilmesi için parametrik olmayan testlerden Mann-Whitney U, Kruskal Wallis ve Ki-kare testi yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar, katılım ve geleneksel banka müşterilerinin finansal kararları üzerinde davranışsal finans eğilimlerinin etkili olduğunu ve her iki banka grubu müşterilerinin finansal kararları üzerinde etkili olan finansal eğilimler bakımından büyük ölçüde benzer olduğunu göstermektedir. Çalışmanın bankaların hitap edeceği müşterilerin davranışsal profili hakkında bilgi sahibi olmasına ve müşterilerin sahip olduğu psikolojik eğilimlerin belirlenmesi sonucu finansal kararlar üzerinde etkilerinin azaltılmasına katkı sağlaması beklenmektedir.

Abstract:
Traditional finance assumes that people are rational, ignoring the psychological and emotional factors that influence their decisions. Behavioral finance does not accept the rational human assumption of traditional finance. Because there are various psychological biases, including cognitive, emotional and social that prevent people from making rational decisions as accepted by traditional finance. These biases cause individuals to exhibit erroneous and irrational behaviors. Islamic finance and banking is one of the areas that differ from traditional finance and banking, both in terms of human perspective and working principles. The field of Islamic finance and banking also recognizes that people are bounded rational.
The aim of the study is to determine the bias affecting the financial decisions of participation bank and traditional bank customers in Turkey in the context of behavioral finance and to reveal whether there is any difference between the two bank groups in terms of behavioral finance bias. The data obtained from the survey conducted with a total of 855 participants, including 390 participation banks and 465 traditional bank customers, in 33 provinces across Turkey, were analyzed in the SPSS 21 statistical program. Frequency analysis of the survey data, validity and reliability analysis, descriptive statistics and non-parametric Mann-Whitney U, Kruskal Wallis and Chi-square test were used to test hypotheses. The results show that behavioral finance biases are effective on financial decisions of participation bank and traditional bank customers and that both bank groups are broadly similar in terms of financial bias that influence their customers' financial decisions. It is expected that the study will provide information about the behavioral profile of the customers that the banks will address, and contribute to reducing the effects on financial decisions as a result of determining the psychological bias of the customers.