Bemisia tabaci (genn.) (Hemiptera: Aleyrodidae)'ye bazı bitki ekstraktlarının etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of some plant extarcts on bemisia tabaci (genn.) (Hemiptera: Aleyrodidae)
Yazar: REMZİYE GÜLİPEK
Danışman: PROF. DR. EROL BAYHAN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bemisia tabaci pamuk alanlarında, meyve bitkilerinde, sebzelerde ve çeşitli tarla bitkilerinde 
ekonomik açıdan önemli bir zarar meydana getirdiği bilinen polifag bir zararlıdır. Beyazsinek 
ergin ve larvaları bitki özsuyunu emerek bitkinin zayıflamasına neden olur. Zararlı yoğun 
olduğunda gelişme durur. Zayıf bitkinin ürüne esas olan tutma kapasitesi düşer, tutulan kozaların 
gelişmesi tam olmadığından kozanın ağırlığı düşer. Bu da verimin düşmesine neden olur. B. 
tabaci'nin verdiği zararlar sonucunda üreticilerin bu entomolojik sorunlara karşı mücadelede ilk 
başvurdukları yöntem kimyasal mücadele yöntemidir. Ancak kimyasal mücadele yönteminin 
insan ve çevre sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinden dolayı son yıllarda bu kimyasallara 
alternatif olabilecek mücadele metotları geliştirilmeye başlanmıĢtır. 
Bu çalışmada, B. tabaci'nin mücadelesinde sentetik kimyasal maddelerin kullanımına alternatif 
olabilecek ve bu zararlının mücadelesinde kullanılması muhtemel olan bazı bitkisel kökenli 
ekstraktları (Nerium oleander L. Melia azadirachta L. ve Euphorbia peplis L.) ve 
Azadirachtin'in etkilerini araştırmak amacıyla püskürtme ve daldırma metodu uygulamaları 
yürütülmüştür. Yapılan tüm çalışmalar kontrollü koşullar altında (ortam nispi nem oranı % 65 ± 
5, ortam sıcaklığı 25 ± 1 °C ve ışıklandırma 16:8 saat A:K) gerçekleştirilmiştir.
Püskürtme ve Daldırma metodu uygulanmış B.tabaci yumurtalarının en yüksek ölüm oranlarının 
sırasıyla Azadirachtin, M. azadirachta, E. peplis ve N. oleander olduğu bulunmuştur.

Abstract:
Bemisia tabaci is a polyphagous pest known to cause significant economic damage to cotton 
fields, fruit crops, vegetables and various field crops. Whitefly adults and larvae suck the plant 
sap, causing the plant to weaken. When the pest is intense, development stops. The holding 
capacity of the weak plant, which is the basis for the product, decreases, the weight of the 
cocoon decreases as the growth of the cocoons is not complete. This causes a decrease in 
productivity. As a result of the damage caused by B. tabaci, the first method used by the 
producers in the fight against these entomological problems is the chemical control method. 
However, due to the negative effects of chemical control method on human and environmental 
health, in recent years, alternative control methods have begun to be developed.
In this study, it was aimed to investigate the effects of some plant-based extracts (Nerium 
oleander L. Melia azadirachta L., Euphorbia peplis L. and Azadirachta indica A. Juss) that may 
be an alternative to the use of synthetic chemicals in the control of B. tabaci and are likely to be 
used in the control of this pest. Spraying and dipping method applications were carried out.
All studies were carried out under controlled conditions (relative humidity 65 ± 5%, ambient 
temperature 25 ± 1 °C and lighting 16:8 hours A:K).
It was found that the highest mortality rates of B. tabaci eggs, which were applied spray and dip 
method, were Azadirachtin, M. azadirachta, E. peplis and N. oleander, respectively.