Althaea officinalis L. bitkisinin fitoterapi yönünden değerlendirilmesi
The evaluation of althaea officinalis L. for phytotherapy
Yazar: GÜLEN ÖZEL KAYA
Danışman: PROF. DR. NURGÜN KÜÇÜKBOYACI
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Fitoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Althaea = Althaea ; Althaea officinalis L. = Althaea officinalis L. ; Avrupa Farmakopesi = European Pharmacopoeia ; Farmakopeler = Pharmacopoeias ; Malvaceae = Malvaceae ; Müsilaj = Mucilage ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal

Özet:
Althaea officinalis L. Bitkisinin Fitoterapi Yönünden Değerlendirilmesi
Althaea officinalis L. (Malvaceae) ülkemizde doğal olarak yetişen, 2 m?ye kadar boylanabilen, pembemsi-beyaz çiçekli çok yıllık bir bitkidir. Avrupa Farmakopesi?nde bitkinin kökü ?Althaeae radix? ve yaprağı ?Althaeae folium? drog olarak kayıtlıdır. Bitkinin kök ve yaprakları yüksek oranda müsilaj taşımaktadır.
Fitoterapide bitkinin kökü ve yaprağı, müsilajından dolayı kuru öksürükte antitussif ve demulsan olarak, üst solunum yollarının ve gastrointestinal sistemin mukozal enflamasyonuna bağlı irritasyonu iyileştirmede ve emoliyan olarak kullanılmaktadır.
Adana ve Ankara?daki aktarlardan satın alınan numunelerin Avrupa Farmakopesi 7.3 monografında belirtilen özellikleri taşıyıp taşımadığı değerlendirilmiştir. Örneklerin analizinde standart numune olarak doğadan toplanan A. officinalis örnekleri kullanılmıştır. Numuneler morfolojik ve mikroskobik analiz, İTK, yabancı madde, kurutmada kayıp, bütün kül ve asitte çözünmeyen kül miktar tayini ile şişme indisi değeri yönünden incelenmiştir. İncelenen aktar numunelerinin A. officinalis olmadığı, Alcea cinsine ait olduğu belirlenmiştir. Bundan dolayı A. officinalis kök ve yaprak droğu için Farmakope?de istenen analizler aktar örneklerinde yapılmamıştır. Elde ettiğimiz bulgulara göre, doğadan toplanan A. officinalis örneğinin yaprak ve kökünün, şişme indisi haricinde tüm analizlerde Farmakope?ye uygun değerlerde olduğu görülmüştür. Doğadan toplanan örnek Farmakope'de belirtilen değerden daha düşük müsilaj taşıdığı için, Avrupa Farmakopesi 7.3 monografına uygun bulunmamıştır. Sonuç olarak, aktarda hatmi adı altında satılan örneklerin bilimsel drog tanımına uymadığı ve halk sağlığı açısından tehdit oluşturduğu görülmüştür.

Anahtar kelimeler: Malvaceae, Althaea, Althaea officinalis, müsilaj, Avrupa

Abstract:
The Evaluation of Althaea officinalis L. for Phytotherapy
Althaea officinalis L. (Malvaceae) is a native, 2 m long and long perennial plant living with pinkish-white flowers which naturally grows our country. The root `?Althaeae radix?? and leaves `?Althaeae folium?? of the plant are registered as a drug in European Pharmacopoeia 7.3. The root and leaves of the plant contain a high mucilage.
In phytotherapy, the root and leaves of the plant is used as an antitussive in dry cough, as a demulcent to cure the irritation of mucosal enflamation of upper respiratory tract and gastrointestinal system and as a emollient because of high mucilage content.
Samples bought from local herb markets in Adana and Ankara were evaluated with the use of the European Pharmacopoeia 7.3 monographs. A. officinalis samples collected from nature were used as a standard specimen in those analyses. Samples were subjected to morphologic and microscobic analysis, TLC, foreign matter, drying losses, total ash content, quantitative ash insoluble in hydrochloric and swelling index. It was determined that the samples purchased from the local herb market belonged to Alcea genus and was not A. officinalis. For this reason, the roots and leaves in Pharmacopeia samples purchased from the local herb market were not subjected to any analyses. According to our results, the root and leaves of A. officinalis samples collected from nature were in good accordance with the Pharmacopeia analyses except swelling index. However the samples collected from nature were found to contain less mucilage than the value stated in European Pharmacopeia 7.3. As a result it was determined that, the samples sold in local herb markets in the name of `?Hatmi?? is not a scientific drog and a threat for the community health.

Key words: Malvaceae, Althaea,Althaea officinalis, mucilage, European Pharmacopoeia