Kamu yapılarının yeniden değerlendirilmesinde yarışmaların önemi: Ankara (1923-1938)–Berlin örneği
The important of contests in reassessment of public building: Example of Ankara (1923-1938)–Berlin
Yazar: SERHAT ULUBAY
Danışman: DOÇ. DR. FERİDE ÖNAL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yıllar süren savaşların ve kurtuluş mücadelesinin ardından kurulan Genç Cumhuriyet, savaş esnasında yıkılmış, harap olmuş Anadolu şehirlerinde yoğun bir imar hareketi başlatmıştı. Tüm Anadolu şehirleri arasında kuşkusuz Ankara'nın farklı bir önemi vardı. Ankara'nın, bir kasabadan bir başkente dönüşüm çabasından çok daha öte, devrimlerle hedeflenen  "Muasır medeniyetler seviyesine ulaşma"nın model kenti inşa edilmesi amaçlanıyordu. Bu açıdan hem fiziki, hem de kültürel bir inşa çabasının amacı Ankara'yı, Anadolu'nun diğer kentleri için örnek teşkil edecek bir kent olarak kurabilmekti. 
Ankara, tarihi çok eskilere uzanmasına rağmen belki de tarih boyunca ilk defa bir devletin başkenti olma yükünü üstlenmişti. Cumhuriyet'in ilk yıllarında sade bir Anadolu kasabası olan Ankara; Cumhuriyet'le birlikte büyümeye ve modern bir kent olmaya başladı. Cumhuriyet'in ilk yıllarında inşa edilen (Erken Cumhuriyet Dönemi), bir dönemin mimari karakterinin, hissayatının, fikirlerinin izlerini taşıyan yapılar, zamanla Ankara'ya özgü bir mimarlığın parçası olarak akıllarda yer edindiler.
Son yıllarda bir devlet politikası olarak yürütülen "kentsel dönüşüm hareketleri" ve kamu binalarının yeniden inşası çalışmaları, bu döneme ait kamu yapılarının "eskidiği" veya "artık ihtiyaca cevap veremediği"… vb. gerekçesiyle yıkılması, yenilenmesi bu dönem yapılarının geleceği konusunda şüpheleri de beraberinde getirmektedir. Bu süreçle birlikte sadece bir dönemin izlerini taşıyan mimari değerler değil, bir dönemin yaşam tarzı, anlayışı, fikirleri de kaybolmaya başlamıştır. 
Bu çalışmada, Ankara örneği üzerinden, 1923-1938 yılları arası Erken Cumhuriyet Dönemi'ne ait yapıların yarışmalar yoluyla yeni tartışmalar açacağı ele alınmıştır. Ankara'daki dönem yapılarının yarışmalarla ele alınması açısından incelenmesi gereken bir örnek oluşturacağı düşünülerek, Berlin'deki yarışmalar süreci irdelenmiştir. İkinci Dünya Savaşı esnasında büyük yıkıma maruz kalan ve adeta bir harabe şehre dönüşen Berlin de, elde kalan yapıları ve yapı izlerini yarışmalar yoluyla yeniden işlevlendirerek inşa etme yolu seçilmiştir. Berlin, günümüzde anılarını üzerinde taşıyan dev bir  açık hava müzesini andırmaktadır. Berlin için yapılan işlevlendirme yarışmalarının, Ankara'daki Erken Cumhuriyet Dönemi yapıları için bir model teşkil edebileceği bu tez çalışmasında ele alınmıştır.
Bu kapsamda her iki kentin geçmişi, mimari kültürü analiz edilmiştir. Ülkemizde çok nadir organize edilen bu koruma-yeniden işlevlendirme tipi yarışmaların içerikleri ve ele alınış biçimleri, Almanya'daki türdeşleri ile birlikte ele alınıp değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu tip yarışmaların çoğalmasıyla, ülkemiz mimarlığı adına birçok tartışmanın kapısını aralayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Established after long wars and a long struggle for independence, the Young Republic started an intense development movement in the Anatolian cities, which were demolished and damaged during war years. Ankara, no doubt, had a different meaning compared to other Anatolian cities. The plan for Ankara was beyond turning the city from a small town to a capital. It was aimed to build a model city to "reach the level of contemporary civilization" targeted through revolutions. In this respect, the aim of this physical and cultural construction effort was to make Ankara a city that would serve as a model for other Anatolian cities. 
Despite having a deep-rooted past, it was perhaps the first time in the history that Ankara assumed the responsibility of being a capital city.  Ankara, which was a plain Anatolian town in the first years of the Republic of Turkey, started to grow with the Republic, becoming a modern city. Built in the first years of the Republic of Turkey (The Early Republican Period), Ankara buildings bear the traces of a specific period's architectural character, soul and ideas. Over time, these buildings have stuck in minds as a part of an architecture specific to Ankara. 
"Urban transformation movements" that have been recently carrying out as a government policy; reconstruction of public buildings; as well as demolition and renovation of this very period's public buildings, on the grounds that they became "old" or they "can no more meet the needs" etc., bring along doubts on the future of this period's buildings. Due to this process, a specific period's life style, understanding and ideas began to disappear in addition to architectural values bearing that specific period's traces.  
In this study, with the Ankara example, it was discussed that the Early Republican Period (1923-1938) buildings would spark new debates through contests. Berlin contest processes were examined considering that they will set an example which is necessary to be reviewed for the period buildings in Ankara. Berlin, which suffered a huge destruction and almost turned into a ruin during the Second World War, chose to construct and refunction its remaining buildings and building traces through contests.Nowadays, Berlin resembles a giant outdoor museum carrying all of its memories in itself. In this thesis study, it was discussed that refunctioning contests carried out for Berlin can be a model for the Early Republican Period buildings in Ankara. 
In this sense, both cities' past and architectural culture were analyzed. It was tried to evaluate the content and handling ways of these preservation-refunctioning contests, which are very rarely organized in Turkey, along with contests of the same kind in Germany.  It is believed that an increase in these kinds of contests will open doors to several discussions on the Turkish architecture.