Okul yöneticilerinin problem çözme becerileri ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki
Relation between the levels of problem solving skills and burnout of school administrators
Yazar: MELTEM AKIN KÖSTERELİOĞLU
Danışman: PROF.DR. A. CANAN ÇETİNKANAT
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Denetimi ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Problem çözme = Problem solving ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome

Özet:
Bu arastırmanın amacı, okul yöneticilerinin problem çözme becerileri vetükenmislik düzeylerini belirlemek, problem çözme becerisi ve tükenmislikdüzeyleri arasındaki iliskiyi saptamak ve problem çözme becerisi ile tükenmislikdüzeylerini yas, cinsiyet, ögrenim durumu, mesleki kıdem, yöneticilik kıdemi,brans, çalısmakta oldukları kurum türü, okuldaki ögrenci sayısı, okuldaki personelsayısı degiskenleri açısından incelemektir. Bu amaçla, 2006- 2007 egitim-ögretimyılında Milli Egitim Bakanlıgı'na baglı, Bolu ili merkez ve merkez köylerdekitüm ilkögretim ve ortaögretim okullarında görev yapan toplam 138 müdür vemüdür yardımcısına ölçek uygulanmıstır. Arastırmada, okul yöneticilerininproblem çözme becerileri ve tükenmislik düzeyleri arasındaki iliski var olansekliyle betimlenmeye çalısıldıgından arastırmanın modeli tarama modelidir.Arastırmada,1982 yılında P.P. Heppner ve C. H. Peterson tarafından gelistirilen,Problem Çözme Envanteri, tükenmislik düzeyini belirlemek için 1986 yılındaMaslach ve Jackson tarafından gelistirilen ve Maslach Tükenmislik Envanteri vearastırmacı tarafından hazırlanan, kisisel ve mesleki bilgileri içeren ölçekkullanılmıstır.Arastırmada yöneticilerin problem çözme becerilerinin düzeyi, aritmetikortalama ve standart sapmaya bakılarak, tükenmislik düzeyleri ise yüzde vefrekanslarla ifade edilerek yorumlanmıstır. Yöneticilerin tükenmislik düzeyleri veproblem çözme becerileri arasındaki iliskiler Pearson Momentler ÇarpımıKorelasyon Katsayısı ile hesaplanmıstır. Problem çözme ve tükenmislikdüzeylerinin çesitli degiskenler açısından incelenmesinde normal dagılım gösteren(brans, kurum türü, ögrenci sayısı) iki kategorili degiskenler için anlamlı fark olupolmadıgı bagımsız örneklemlerde t- Testi ile normal dagılım göstermeyen ikikategorili degiskenler (cinsiyet) için anlamlı fark olup olmadıgı Mann Whitney UTesti ile hesaplanmıstır. kiden fazla kategoriye sahip olan degiskenler (yas,ögrenim durumu, yöneticilik kıdemi, mesleki kıdem, personel sayısı) normaldagılım göstermediginden degiskenler arası farkın anlamlılıgı Kruskal Wallis HTesti ile sınanmıs ve gruplar arası farkın nereden kaynaklandıgını bulmak içinMann Whitney U Testi kullanılmıstır.Arastırmada asagıdaki sonuçlara ulasılmıstır;Yöneticilerin problem çözme becerileri aceleci yaklasımda orta düzeyde,düsünen yaklasım, kaçıngan yaklasım, degerlendirici yaklasım, kendine güvenliyaklasım ve planlı yaklasım alt boyutlarında yüksek düzeydedir.Yöneticiler duygusal tükenme, duyarsızlasma ve kisisel basarısızlık altboyutlarında düsük seviyede tükenmislik yasamaktadırlar.Yöneticilerin degerlendirici yaklasım alt boyutu ile duygusal tükenmearasında pozitif yönde bir iliski gözlenirken problem çözmenin diger altboyutlarında anlamlı bir iliski saptanmamıstır. Aceleci yaklasım, düsünenyaklasım, degerlendirici yaklasım, kendine güvenli yaklasım ve planlı yaklasımalt boyutları ile duyarsızlasma arasında anlamlı bir iliski saptanırken kaçınganyaklasım ile duyarsızlasma alt boyutunda anlamlı bir iliski saptanmamıstır.Problem çözmenin tüm alt boyutları ile kisisel basarısızlık alt boyutunda pozitifyönde anlamlı bir iliski saptanmıstır.Yöneticilerin problem çözme becerileri, cinsiyet ögrenim durumu,yöneticilik kıdemi, brans, kurum türü degiskenlerine göre anlamlı farklılıkgöstermezken, yas, mesleki kıdem, ögrenci sayısı ve personel sayısıdegiskenlerine göre anlamlı farklılık göstermektedir.Yöneticilerin tükenmislik düzeyleri, ögrenci sayısı ve personel sayısıdegiskenlerine göre anlamlı farklılık gösterirken, yas, cinsiyet ögrenim durumu,mesleki kıdem, yöneticilik kıdemi, brans, kurum türü degiskenlerine göre anlamlıfarklılık göstermemektedir.Bu sonuçlar dogrultusunda, yöneticilere tükenmislik sendromu ve problemçözme tekniklerinin tanıtılmasına yönelik hizmet içi egitimlerin düzenlenmesiönerilmistir.

Abstract:
The purpose of this research is to determine the levels of problem solvingskills and burnout, the relation between problem solving skills and burnout and toanalyze this relation by age, sex, level of education, vocational seniority,administrative seniority, branch, types of school he/she has been working, thenumber of students in the school, the number of personnel in the school. For thispurpose, the scale was applied to the administrators and assistant administratorstotally 138 working in all of the primary and secondary education schools in thecenter and villages of Bolu province.The model of the research is search. In theresearch, Problem Solving Inventory developed by P.P.Heppner and C.H.Petersonin 1982, Maslach Burnout Inventory developed by Maslach and Jackson in 1986and the questionnaire developed by the researcher related to personal andvocational information were used.In the research, in order to determine the levels of problem solving skillsof the administrators and in order to determine the levels of burnout, percent andfrequency were used. In the analysis of levels of problem solving and burnout,Pearson Moments Correlation Coefficient was used.In the analysis of problem solving and burnout levels by various variablesby branch, type of institution and number of students, for the two sided variables,t- test was applied, for the two sided variables (sex) and without normaldistribution, Mann Whitney U test was used. The variables (Age, levels ofeducation, administrative seniority, vocational seniority, number of personnel )with two or more than categorries without normal distribution, the significance ofdifference among the varriables was found by Kruskall Wallis H test and in orderto find the source of the difference between the groups, Mann Whitney U testwere used.In the research, the following results were obtained:Problem solving skills of the administrators were at intermediate level withimpatient attitude, thinking, avoidance, evaluative, self confident and plannedattitudes were found at high level.The administrators felt emotional, insensivity and personalunsuccessfulness sub-varriable burnout at the low level.While there was a positive relation between the evaluative attitude andemotional burnout, there wasn?t a significant relation among the sub-variables ofproblem solving. While there was a significant relation among the variables,thinking attitude, self confident attitude and planned attitude and insensivity, therewasn?t a significant relation between avoidant attitude and insensitive attitude.There was a significant relation among all of the sub-variables of problem solvingand personal unsuccessfulness.While there wasn?t a significant difference related to the problem solvingskills of the administrators by sex, level of education, administrative seniority,branch, type of instituation variables, there was a significant difference by age,vocational seniority, number of students and personnel.While there was a significant difference related to the burnout levels of theadministrators by number of students and personnel, there wasn?t a significantdifference by age, sex, level of education, vocational seniority, administrativeseniority, branch and type of institution.According to these results, it was suggested to organize in-service trainingcourses for the administrators in burnout syndrome and problem solvingtechniques.