İzmir yöresel mutfak kültürünün pazarlanmasına yönelik bir model önerisi
A model proposal for the marketing of İzmir local cuisine culture
Yazar: MEHMET KIZILELİ
Danışman: PROF. DR. SEMRA AKAR ŞAHİNGÖZ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
Turizm, destinasyon pazarlaması için en önemli unsurlardan biridir. Turizm, turistlerin ülkelerine döndüklerinde destinasyon adına akıllarda en fazla yer edinen aktiviteler bütünü olarak değerlendirilebilir. Gastronomik unsurlar da bu akılda kalıcılık açısından büyük öneme sahiptir. Bu tez çalışmasında da İzmir ilindeki bu gastronomik unsurların ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. İzmir yemek kültürü, bu kültürü oluşturan unsurlar ve yemek reçeteleri İzmir'in ilçeleri gezilerek yerel halkın dilinden ortaya konmuştur. Tezin temel amacı, İzmir ilinin mutfak kültürüne ait unsurlarının saptanması, bu ürünlerin gastronomi turizmi ve destinasyon pazarlaması kapsamında değerlendirilme potansiyelinin belirlenmesidir. Bir diğer amaç ise elde edilen verilere bağlı bir model önerisinin oluşturulmasıdır. Bu temel amaç doğrultusunda İzmir'de yaşayan yerel halk ve yiyecek içecek işletmeleri ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. İzmir ilinde mevcut durumun ne olduğu yiyecek içecek işletmelerinin bu konuda görüşlerinin hangi yönde olduğu araştırılmıştır.
Tez yöntemi olarak nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması yapılmıştır. Derinlemesine görüşme yöntemi ile en az 10 sene İzmir'de yaşayan kadınlar ile görüşmeler yapılmıştır. Toplamda 41 katılımcı ile yüz yüze ve online mülakatlar yapılmıştır. Veriler içerik analizi ile araştırmacı tarafından analiz edilmiştir. Maxqda programı ile temalara dair kelime bulutları oluşturulmuştur. Yapılan içerik analizi sonucu 5 temel tema oluşturulmuştur. Bu temalar kapsamında, yöre yemek kültürünü oluşturan en önemli unsurun yöre insanının yemekle kurduğu bağ olduğu saptanmıştır ve 338 yemek reçetesi elde edilmiştir. Buna ek olarak 6 işletme ile yapılan görüşmeler ile yerel yemek çeşitliliğine yönelik mevcut durum tespiti yapılmıştır. Görüşmeler sonucu oluşan veriler İzmir ilinin yemek kültürü, yemek envanterinin ve destinasyon pazarlama önerilerinin oluşturulmasında kullanılmıştır.
Ayrıca elde edilen veriler kapsamında destinasyonun pazarlanması için bir pazarlama modeli sunulmuştur. Bu model kapsamında insan hikayeleri ile destinasyonun pazarlanabileceği düşünülmektedir ve bu pazarlama modelinin, günümüz dünya dinamiklerine (postmodernizm) uygun olması sebebiyle öneri olarak sunulmuştur.

Abstract:
Tourism is one of the most important elements for destination marketing. Tourism can be considered as the set of activities that are most memorable for the destination when tourists return to their countries. Gastronomic elements are also of great importance in terms of this memorability. In this thesis study, it is aimed to reveal these gastronomic elements in Izmir. Izmir food culture, the elements that make up this culture and food recipes were revealed from the language of the local people by visiting the districts of Izmir. The main purpose of the thesis is to determine the elements of the culinary culture of Izmir province and to determine the potential of evaluating these products within the scope of gastronomy tourism and destination marketing. Another aim is to create a model proposal based on the data obtained. In line with this main objective, interviews were conducted with local people living in Izmir and food and beverage businesses. The current situation in Izmir and the opinions of food and beverage establishments on this issue were investigated.
As a thesis method, a case study from qualitative research methods was used. In-depth interviews were conducted with women who have lived in Izmir for at least 10 years. Face-to-face and online interviews were conducted with a total of 41 participants. The data were analyzed by the researcher using content analysis. Word clouds about the themes were created with the Maxqda program. As a result of the content analysis, 5 basic themes were created. Within the scope of these themes, it was determined that the most important element that constitutes the local food culture is the connection that local people establish with food and 338 food recipes were obtained. In addition, interviews with 6 businesses were conducted to determine the current situation regarding local food diversity. The data obtained from the interviews were used in the creation of the food culture, food inventory and destination marketing recommendations of Izmir province.
In addition, a marketing model for destination marketing was presented within the scope of the data obtained. Within the scope of this model, it is thought that the destination can be marketed with human stories and this marketing model is presented as a suggestion because it is suitable for today's world dynamics (postmodernism).