Turist rehberlerinin kişilik özellikleri ve yaşam tarzlarının yenilikçilik düzeylerine etkisi
The effect of tourist guides' personality and lifestyle on innovative levels
Yazar: AHMET BAKAY
Danışman: DOÇ. DR. SEVDA BİRDİR
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm Rehberliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Tez çalışmasının amacı, turist rehberlerinin kişilik özelliklerinin ve yaşam tarzlarının yenilikçilik düzeylerine etkisini tespit etmektir. Araştırma, nicel araştırma yönteminde tasarlanmıştır.  Araştırmanın evrenini Türkiye'de çalışan profesyonel turist rehberleri oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket yönteminden yararlanılmıştır. Anket formu, araştırmacı tarafından katılımcılara kolayda örnekleme yöntemi ile gönüllülük esasına dayalı ve online olarak, 08.11.2021-28.12.2021 tarihleri arasında uygulanmıştır. Toplam 226 anket toplanmıştır. Veriler, istatistik paket programına (SPSS) aktarılarak analiz edilmiştir. Verilerin normal dağılım analizlerinden sonra, güvenirlik analizi, açıklayıcı faktör analizi ve araştırmanın amacına uygun korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır.  Bulgulara göre, rehberlerin, kişilik özellikleri beş alt boyut olarak belirlenmiştir. Bu boyutlar literatüre paralel olarak dışadönüklük, duygusal dengelilik, deneyime açıklık, sorumluluk ve yumuşak başlılık olarak adlandırılmıştır.  Yaşam tarzı ölçeğinin; ölçeğin gayret edenler, düşünenler,  yapıcılar, başarılılar,  yenilikçiler, tecrübeliler ve "inananlar olmak üzere yedi alt boyut altında toplanmıştır. Yenilikleri benimsemeye ait tutum ölçeğinin de erken davrananlar, erken benimseyenler, geç kalanlar,  geciken çoğunluk ve yenilikçi düşünenler olmak üzere beş alt boyut altında toplanmıştır. Yapılan regresyon analizleri sonucunda, turist rehberlerinin kişilik özelliklerinin rehberlerin yenilikçilik düzeylerini etkilediği belirlenmiştir. Kişilik özellikleri alt boyutlarının yenilikçilik düzeyleri alt boyutları üzerindeki etkisine bakıldığında ise; erken benimseyenler boyutu duygusal dengeden (β=,151) ve geç kalanlar boyutu da yumuşak başlılık (β=,212), duygusal denge (β= -,115) ve dışa dönüklükten (β= -,122) etkilenmektedir. Öte yandan, yenilikçiler boyutu da duygusal denge (β= ,136) ve dışa dönüklükten (β= ,112) etkilenmektedir.  Yaşam tarzının turist rehberlerinin yenilikçilik düzeylerine olan etkisine bakıldığında ise, turist rehberlerinin yaşam tarzlarının yenilikçilik düzeyleri üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Turist rehberlerinin yenilikçilik düzeyleri alt boyutlarının yaşam tarzı alt boyutlarından nasıl etkilendiğine bakıldığında ise; erken davrananlar boyutunun gayret edenler (β= ,486), başarılılar (β= ,142) ve yenilikçilerden (β= ,104); erken benimseyenlerin gayret edenler (β= -,086),  düşünenler (β= ,138), yapıcılar (β= ,172) ve başarılılardan (β= ,148) etkilendiği belirlenmiştir. Geç kalanlar faktörü başarılılardan (β= ,275); geciken çoğunluk faktörü başarılılar (β= ,208)  ve inananlardan (β= ,100) ve yenilikçiler faktörü de düşünenler (β= ,318), yapıcılar (β= ,133), başarılılar (β= ,153) ve tecrübelilerden (β= ,249) etkilenmektedir.

Abstract:
The aim of the thesis study is to determine the effect of tourist guides' personality traits and lifestyles on their innovativeness levels. The research was designed in the quantitative research method. The universe of the research consisted of professional tourist guides working in Turkey. The survey method was used as a data collection tool in the research. The survey form was applied to the participants by the researcher on a voluntary basis and online between 08.11.2021 and 28.12.2021 with the convenience sampling method. A total of 226 questionnaires were collected. The data were analyzed by transferring them to the statistical package program (SPSS). After the normal distribution analysis of the data, reliability analysis, explanatory factor analysis and correlation and regression analyzes suitable for the purpose of the research were performed. According to the findings, the personality traits of the guides were determined as five sub-dimensions. These dimensions were named as extraversion, emotional stability, openness to experience, responsibility, and agreeableness in parallel with the literature. Lifestyle scale: The scale is grouped under seven sub-dimensions: those who strive, thinkers, constructors, successful, innovative, experienced and "believers". The attitude scale of adopting innovations is also grouped under five sub-dimensions: early adopters, early adopters, late adopters, late majority, and innovative thinkers. As a result of the regression analysis, it was determined that the personality traits of the tourist guides affect the innovativeness levels of the guides. Considering the effect of personality traits sub-dimensions on innovativeness levels; The early adopter's dimension is affected by emotional stability (β=.151) and the late adopter's dimension is affected by agreeableness (β=.212), emotional stability (β= -.115), and extraversion (β= -.122). When the effect of lifestyle on the innovativeness levels of tourist guides is examined, it is seen that the lifestyles of tourist guides are effective on their innovativeness levels. When we look at how the sub-dimensions of the innovativeness levels of tourist guides are affected by the lifestyle sub-dimensions; The early movers dimension consisted of hardliners (β= .486), successful (β= .142), and innovators (β= .104); It was determined that early adopters were affected by those who strive (β= -.086), thinkers (β= .138), constructors (β= .172) and successful ones (β= .148). The latecomer's factor was among the successful ones (β= ,275); The lagging majority factor consists of successful (β= .208) and believers (β= .100), and innovators factor from thinkers (β= .318), builders (β= .133), successful (β= .153) and experienced (β=. ,249) are affected.