Düz panel dedektör tabanlı dijital floroskopi sistemi kullanılarak gerçekleştirilen nörogirişimsel radyoloji incelemelerinde hasta ve personelin aldığı radyasyon dozunun ölçülmesi
Measuring of the radiation dose received by patients and staff in neurointerventional radiology examinations using a flat panel detector based on a digital fluoroscopy system
Yazar: SİNEM ARIMAN
Danışman: PROF. DR. TURAN OLĞAR
Ankara Üniversitesi / Nükleer Bilimler Enstitüsü / Medikal Fizik Ana Bilim Dalı / Sağlık Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Girişimsel nöroradyoloji incelemeleri, hasta ve çalışanların en yüksek radyasyon dozuna maruz kaldıkları
incelemeler arasında yer almaktadır. Bu tezin amacı, dijital anjiyografi sisteminde nörogirişimsel radyoloji
incelemeler için hasta dozlarının Doz-Alan Çarpımı (Dose-Area Product, DAP) ve Kümülatif Hava Kerma
(Cumulative Air Kerma, CAK) cinsinden ölçülmesidir. Ayrıca hasta dozu ile eş zamanlı olarak personel
dozu da ölçülerek inceleme ve hasta birim DAP değeri başına lens, parmak ve tüm vücut etkin dozları
belirlenmiştir. Çalışmada bir C-kollu floroskopi sistemi kullanılmıştır. Çalışmanın başlangıcında sistemin
kalite kontrol ve performans ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Hasta doz ölçümünde Doz-Alan Çarpımı
(Dose-Area Product, DAP) ve kümülatif hava kerma (Cumulative Air Kerma, CAK) ölçüm metotları
kullanılmıştır. Çalışan dozlarının hesaplanmasında Niklason vd. 1994 ve Borrego vd. 2020 matematiksel
denklemleri kullanılmıştır. Bunun için bel hizasında kurşun önlük altında ve tiroit koruyucu üstünde olmak
üzere iki ayrı noktada, Berilyum Oksit (BeO) kristal içeren Optik Uyarmalı Lüminesans (OSL) dozimetre
içeren kartlar taşınarak doz ölçümü yapılmıştır. Bu OSL dozimetreler ile tüm vücut için personel doz
eşdeğeri Hp(10), göz lensi için doz eşdeğeri Hp(3) ve cilt için kişisel doz eşdeğeri Hp(0.07) ölçülmüştür.
Hasta doz ölçümleri toplam 86 hasta (65 serebral ve 21 karotis) için gerçekleştirilmiştir. Serebral tanı/tedavi
incelemeleri için hasta DAP ve CAK değerleri sırasıyla 73;143 Gy·cm2 ve 657;1888 mGy olarak
ölçülmüştür. Benzer şekilde, karotis tanı/tedavi incelemeleri için hasta DAP ve CAK değerleri sırasıyla
40;79 Gy·cm2 ve 487;679 mGy olarak ölçülmüştür. DAP değerlerinden hesaplanan hasta etkin dozları
serebral tanı/tedavi ve karotis tanı/tedavi incelemeleri için sırasıyla 4,04;8,16 mSv ve 2,11;3,93 mSv'tir.
Personel dozları, hasta dozları ile eşzamanlı olarak toplam 30 serebral ve 8 karotis incelemesi için
ölçülmüştür. Niklason vd. 1994 ve Borrego vd. 2020 matematiksel denklemlerine göre hekim, hemşire ve
teknisyen için inceleme başına ölçülen tüm vücut etkin dozları sırasıyla 12,63;19,74 µSv, 7,11;11,05 µSv
ve 10,00;15,26 µSv'tir. Hekim, hemşire ve teknisyen için inceleme başına ölçülen lens dozları sırasıyla
18,68, 19,74 ve 13,42 µSv'tir. İnceleme başına ekstremite dozları ise hekim için 54,74, hemşire için 15,26
ve teknisyen için 14,21 µSv olarak ölçülmüştür.
2023, 65 sayfa
Anahtar Kelimeler: Nörogirişimsel radyoloji, hasta/personel dozu, DAP, hava kerma, FPD, OSL

Abstract:
Interventional neuroradiology examinations are among the examinations in which patients and personnel
are exposed to the highest radiation dose. The aim of this thesis is to measure patient doses in terms of
Dose-Area Product (DAP) and Cumulative Air Kerma (Cumulative Air Kerma, CAK) for
neurointerventional radiology studies in digital angiography system. In addition, the personnel dose was
measured simultaneously with the patient dose, and lens, finger and whole-body effective dose determined
per examination and patient unit DAP value. In the study, an C-arm fluoroscopy system was used. At the
beginning of the study, the quality control and performance measurements of the system were carried out.
Dose-Area Product (DAP) and cumulative air kerma (CAK) measurement methods were used for patient
dose measurement. Niklason et al. 1994 and Borrego et al. 2020 algorithms were used to calculate personnel
doses. For this purpose, dose measurement was made by carrying cards containing Optically Stimulated
Luminescence (OSL) dosimeter consisting of BeO crystal at two different points, one dosimeter under the
lead apron at waist level and the other at the neck outside the apron. With these OSL dosimeters, the
personnel dose equivalent Hp(10) for the whole body, the dose equivalent Hp(3) for eye lens and the
personal dose equivalent Hp(0.07) for the skin were measured. Patient dose measurements were performed
for a total of 86 patients (65 cerebral and 21 carotid). For cerebral diagnostic/therapeutic investigations,
patient DAP and CAK values were measured as 73;143 Gy·cm2
and 657;1888 mGy, respectively. Similarly,
patient DAP and CAK values for carotid diagnostic/therapeutic investigations were measured as 40;79
Gy·cm2
and 487;679 mGy, respectively. Patient effective doses calculated from DAP values are 4.04;8.16
mSv and 2.11;3.93 mSv for cerebral diagnostic/therapeutic and carotid diagnostic/therapeutic
investigations, respectively. Staff doses were measured for a total of 30 cerebral and 8 carotid examinations
simultaneously with patient doses. According to the Niklason/Borrego algorithms, the measured whole
body effective doses per examination for the physician, nurse, and technician are 12.63;19.74 µSv,
7.11;11.05 µSv, and 10.00;15.26 µSv, respectively. The measured lens doses per examination for the
physician, nurse, and technician were 18.68, 19.74, and 13.42 µSv, respectively. The extremity doses per
examination were measured as 54.74 µSv for the physician, 15.26 µSv for the nurse and 14.21 µSv for the
technician.
2023, 65 pages
Keywords: Neurointerventional radiology, patient/personnel dose, DAP, air kerma, FPD, OSL