Asimetrik etkiler bağlamında Borsa İstanbul (BİST-100) ile seçilmiş uluslararası hisse senedi piyasaları arasındaki oynaklık yayılımının analizi
Analysis of volatility spread between Borsa Istanbul (BIST-100) and selected international stock markets in the context of asymmetric effects relationship
Yazar: KAMİL BİLEN
Danışman: PROF. DR. ALİ ÇIMAT
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Uluslararası sermaye hareketlerinin serbestliği ve bilişim sektöründeki ilerlemeyle birlikte uluslararası finansal piyasalar arasındaki etkileşim son zamanlarda önemli boyutlara gelmiştir. Bu durum yatırımcıların yatırım yelpazelerinin genişlemesine ve piyasalar arasındaki etkileşimin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Yatırımcıların yüksek getiri beklentilerinden dolayı riskten korunabilmeleri için piyasalar arasındaki etkileşim ve aktarım mekanizmalarından haberdar olmaları oldukça önemlidir. Çalışmanın amacı Türkiye hisse senedi piyasaları ile uluslarası hisse senedi piyaları arasındaki getiri etkileşimi ve oynaklık yayılımı araştırmaktır. 
Çalışmada piyasaların birlikte hareket etme olgusunu analiz etmek ve iki piyasa arasındaki varyans-kovaryans geçiş mekanizmalarını tahmin etmek amacıyla ARCH ve GARCH modelleri ve türevleri kullanılmıştır. Bu amaçla Türkiye hisse senedi piyasaları ile uluslararası hisse senedi piyasaları arasından 10 ülkenin (Amerika Birleşik Devletleri, Çin, Almanya, Rusya, Hindistan, Fransa, Arjantin, Brezilya, Güney Kore, İngiltere ve Türkiye), 2 Ocak 2010 ile 2 Ocak 2022 tarihleri arasındaki haftalık kapanış fiyatlarının oluşturduğu gözlemler kullanılmıştır. 
Kurulan çok değişkenli VAR-EGARCH modeli tahmin sonuçlarına göre; Türkiye hisse senedi piyasaları ile ABD, Brezilya ve Kore hisse senedi piyasaları arasında getiri etkileşimi gözlemlenmektedir. Bu etkileşim, en güçlü şekilde ABD hisse senedi piyasaları ile ortaya çıkmışken, en zayıf düzeyde ise Kore hisse senedi piyasalarında görülmüştür. Oynaklık yayılım açısından değerlendirildiğinde, ABD hisse senedi piyasaları ve Türkiye hisse senedi piyasaları arasında çift yönlü güçlü bir oynaklık yayılımı görülmektedir. Türkiye hisse senedi piyasalarından Brezilya hisse senedi piyasalarına tek yönlü oynaklık yayılımı görülürken, Arjantin ve Almanya hisse senedi piyasalarından Türkiye hisse senedi piyasaları tek yönlü oynaklık yayılımı görülmektedir. Oynaklık yayılımında pozitif bilgi şoklarının mı, yoksa negatif bilgi şoklarının mı daha etkili olduğunu belirleyen asimetrik etki test sonuçlarına göre, ABD, Almanya, Rusya ve Brezilya hisse senedi piyasalarında istatistiksel olarak anlamlı bir asimetrik etki görülmekte ve negatif bilgi şoklarının pozitif bilgi şoklarına göre daha baskın olduğu tespit edilmiştir. Hisse senedi piyasalarında meydana gelen şokların kalıcılığı konusunda elde edilen test sonuçlarına göre, incelenen hisse senedi piyasalarında yaşanan dalgalanmaların kalıcı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In recent times, the interaction between international financial markets has gained significant importance alongside the liberalization of international capital movements and advancements in the information technology sector. This development has led to the expansion of investment portfolios for investors and the emergence of interaction between markets. It is crucial for investors to be aware of the interaction and transmission mechanisms between markets in order to hedge against risks due to their high return expectations. The aim of our study is to investigate the return interaction and volatility spillover between the Turkish stock markets and international stock markets.
The study utilizes ARCH and GARCH models and their derivatives to analyze the phenomenon of market co-movement and predict the variance-covariance transmission mechanisms between two markets. For this purpose, observations consisting of weekly closing prices between January 2, 2010, and January 2, 2022, from the stock markets of Turkey and 10 international countries (United States, China, Germany, Russia, India, France, Argentina, Brazil, South Korea, England) have been employed. The objective is to examine the interaction between the Turkish stock markets and international stock markets and estimate the variance-covariance transmission mechanisms.
According to the forecast results of the established multivariate VAR-EGARCH model, there is observed return interaction between the stock markets of Turkey and the United States, Brazil, and South Korea. This interaction is most pronounced with the U.S. stock markets, while it is weakest with the South Korean stock markets. When evaluated in terms of volatility spillover, there is a strong two-way volatility spillover between the U.S. and Turkey stock markets. From the Turkey stock markets to the Brazil stock markets, a one-way volatility spillover is observed, while from the Argentina and Germany stock markets to the Turkey stock markets, a one-way volatility spillover is observed. According to the results of the asymmetric effect tests that determine whether positive or negative information shocks are more effective in volatility spillover, statistically significant asymmetric effects are observed in the U.S., Germany, Russia, and Brazil stock markets, and it is determined that negative information shocks are more dominant than positive information shocks. According to the test results on the persistence of shocks in stock markets, it is concluded that the fluctuations in the examined stock markets are persistent.