Doğan Avcıoğlu'nun tarihçilik anlayışı
Doğan Avcıoğlu's understanding of historianism
Yazar: AHMET AYKUT ALTAY
Danışman: PROF. DR. FARUK ATAAY
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Avcıoğlu, Doğan = Avcıoğlu, Doğan ; Tarih = History ; Tarihçilik = Historiography

Özet:
1960'lı yıllarda Türkiye entelektüelleri arasında ülkedeki temel sorunlar hususunda yoğun tartışmalar yaşandı. Bu sorunlar ülkenin geri kalmışlığının nedenleri, demokrasinin yerleşmemesi, sivil toplumun zayıflığı, devletin ceberut yapısı gibi konuları içermekteydi.  Pek çok entelektüel bu sorunların cevabını tarihte aradı ve makro tarih teorileri sürdüler. Bu da Osmanlı İmparatorluğu'nun toprak rejimi ve ülkeyi kalkındırmak için yeni izlenmesi gereken yol gibi alt tartışmalara sebebiyet verdi. Pek çok sosyolog, siyaset bilimci, iktisatçı, tarihçi ve hatta roman yazarı –Kemal Tahir- bu tartışmalara bir yerinden dahil oldu.
Doğan Avcıoğlu da bu tartışmaların en önemli köşelerinden birine sahip. Ortaya attığı tarih tezleri ve pratik güncel siyaset önerileri ile etkisi uzun yıllar sürecek tartışmalara zemin hazırladı. 6 ciltlik eseri Türklerin Tarihi, 2 ciltlik Türkiye'nin Düzeni ve Yön Dergisi yazıları sol muhteviyatta büyük etkiler bıraktı. Onun teorilerinin yerini daha iyi anlamak adına da yine önemli makro tarih teorilerine sahip kimi teorisyenler tezde incelendiler, eleştirildiler ve birbirleri ile karşılaştırıldılar.
Başlıcaları TİP, MDD ve Yön olan bu sol hareketlerin temel teorileri en temel teorisyenlerinin başlıca eserleri dikkate alınarak iki bölümde incelendi. İlk bölümde TİP'e yakın olan Niyazi Berkes, Sencer Divitçioğlu ve İdris Küçükömer ve MDD'nin temel ideoloğu Mihri Belli ele alınmıştır. Bununla beraber sol teori öne sürmeseler de Şerif Mardin'in ve Metin Heper'in Osmanlı ve Türkiye siyasal yaşamına dair teorileri hem etkinlikleri hem de sol teorilerle karşılaştırılma amacı göz önüne alınarak birinci bölümde incelenmiştir. İkinci kısımda ise Doğan Avcıoğlu'nun en temel eserleri incelenerek Türkiye siyasal yaşamına dair teorisi detaylı olarak incelendi ve diğer teorilerle karşılaştırıldı. Hep Marksist anlayışına sahip olduğunu ileri süren bu teorilerin hangisinin Marksist tarih anlayışına yakın olduğu konusunda da bir tartışma ileri sürülecektir bu çalışmada.
Bu teorisyenlerin oldukça verimli geçen yazın hayatlarındaki eserlerini incelemenin oldukça zahmetli bir iş olduğu gerçeğini de unutmayarak, bu çalışmada bu eserlerin içerik analizleri yapılmış, yorumsayıcı nitel bir çalışma yürütülmüştür.

Abstract:
Intensive arguments about basic problems of country have been made among Turkish intellectuals in 1960s. These problems include the reasons of being underdeveloped, unstability of democracy, weakness of civil society and tyranny of state. Many intellectuals looked for answers by looking at history and came up with a macro theories of history. These resulted in sub-arguments like land regime of Ottoman Empire and new development methods to follow. A lot of sociologists, political scientist, economists, historians and even novelist – Kemal Tahir- have joined these arguments.
Doğan Avcıoğlu holds an important place in these arguments. His history thesis, offers for actual politics have triggered arguments hat will be discussed for years to follow. His 6- volumed piece Türklerin Tarihi (History of Turks), 2-volumed piece Türkiye'nin Düzeni (Order of Turkey) and articles in Yön Journal have left important Marks on leftist literature.  In order to understand his theories in a better way, other theorists with macro theories of history were included, examined, criticised and compared in this study.
In this study, basic theories of the leftist movements which are TWP, NDR and Yön were examined by taking books of main theorists of these movements into consideration. In the first part, Niyazi Berkes, Sence Divitçioğlu and İdris Küçükömer who were close to TİP and Mihri Belli who were the main theorist of the MDD were studied. In addition to that, although they haven't offered a leftist theory, Şerif Mardin and Metin Heper are included in that part by considering the effectiveness of their theories and with the aim of comparison  with other works. In the second part theories of Doğan Avcıoğlu who was the leader of the Yön Movement was studied and compared with other theories in detail by examining his books. An argument was brought forward about which theory is the closest one to Marxist Historical Approach although they all claim to be.
By remembering the fact that it was a hard work to study these theorists since they were very productive theorists, content analysis method was applied and a qualitative and interpretive study was conducted.