Gıda endüstrisi atıksu arıtma tesislerinde risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Risk assessment of food industry wastewater treatment plants
Yazar: MERVE ÖZTAMER
Danışman: PROF. DR. GÜLSİYE ÖZTÜRK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Kazalar = Accidents ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Gıda endüstrisi işletmelerinde hijyen ve sanitasyon amacıyla yüksek miktarlarda su kullanımı bulunmaktadır. Endüstri genelinde çeşitli ürünler üretilirken, atıksu arıtma tesisi bulundurulması ortak özelliklerindendir. Gıda endüstrisi atıksuyu, yüksek kirlilik değerlerinde olmakla birlikte ürünler değiştikçe, atıksuyun karekterizasyonu da değişmektedir. Bu nedenle bulunması gereken atıksu arıtma üniteleri de çeşitlenmektedir. Endüstriyel atıksuyun arıtılması, yasal düzenlemeler ile işletme sorumluluğu olarak tayin edilmiştir. Çevrenin korunması esasına göre belirlenen bu sorumluluk gerçekleştirilirken, çalışan sağlığı ve iş güvenliğinin güvence altına alınması da bir diğer önemli işletme sorumluluğudur.

Bu çalışmanın amacı, gıda endüstrisi atıksu arıtma tesisleri için tesisin çalışması yanında, çalışanların ve çevre güvenliğinin sağlanması açısından iş sağlığı ve güvenliği kapsamında bir risk değerlendirmesi yapılmasıdır. Yapılan risk değerlendirmesinde gıda endüstrisinde çoğunlukla karşılaşılan üniteleri içeren örnek bir atıksu arıtma tesisi belirlenmiş ve tehlike etmenleri, riskler ve risk sevileri belirlenmiştir. Risk değerlendirmesi için dünyada ve ülkemizde kullanımı oldukça yaygın olan Fine Kinney risk değerlendirme metodolojisi kullanılmıştır. 

Arıtma tesisleri özelinde bulunan üniteler, proses bazında ayrı ayrı ele alınarak, her bir ünite için olası fiziksel yapılar, ekipmanlar belirlenmiş ve olası tehlike etmenleri, fiziksel, kimyasal, elektrik kaynaklı, mekanik kaynaklı, ergonomik kaynaklı, iş yeri kaynaklı ve biyolojik riskler başlıkları altında değerlendirilmiştir. Fine Kinney risk değerlendirmesi metodolojisi kullanılarak, ayrı ayrı tablolar hazırlanmıştır. Değerlendirme sonucunda belirlenen 7 farklı tehlike etmeni başlığı altında toplamda 109 adet risk tespit edilmiştir. Toplamda değerlendirilmiş olan 109 adet riskin, 4 tanesi kabul edilebilir risk, 13 tanesi kesin risk, 19 tanesi önemli risk, 32 tanesi yüksek risk ve 41 tanesi ise kabul edilemez risk seviyesinde değerlendirilmiştir.

Abstract:
Food industry companies use large amounts of water for hygiene and sanitation purposes. While various products are produced throughout the industry, having a wastewater treatment plant is a common. Food industry wastewater is highly polluted, but as products change, characterization of wastewater also changes. Therefore, wastewater treatment units required are also diversified. Treatment of industrial wastewater is assigned as a company responsibility by legal regulations. While performing this responsibility assigned on the basis of environmental protection, ensuring employee health and occupational safety is another important company responsibility.

The aim of this study is to conduct an occupational health and safety risk assessment for food industry wastewater treatment plants. In the risk assessment, a sample wastewater treatment plant including units mostly encountered in food industry was identified and hazard factors, risks and risk levels were determined. Fine Kinney risk assessment methodology, which is widely used in the world and in our country, was used for risk assessment.

Treatment plant units were handled separately on a process basis, possible physical structures and equipment were determined for each unit and possible hazard factors were evaluated as physical, chemical, electrical, mechanical, ergonomic, workplace and biological risks. Separate tables were prepared using Fine Kinney risk assessment methodology. As a result of the assessment, a total of 109 risks were identified under 7 different hazard factors. Of the 109 risks assessed in total, 4 were assessed as acceptable risk, 13 as definite risk, 19 as significant risk, 32 as high risk and 41 as unacceptable risk.