Tip 2 diabetes mellitus'lu hastalarda beyinde oluşan metabolik değişikliklerin mr spektroskopi ile değerlendirilmesi
Evaluation of metabolic changes in brain by mr spectroscopy in patients with type 2 diabetes mellitus
Yazar: FATMA RANA ÖZBEY
Danışman: DR. SUZAN ÖNOL
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Okmeydanı Eğitim. ve Araştırma. Hastanesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Amaç: Dünya genelinde giderek artan bir sağlık problemi olan tip 2 Diabetes Mellitus'un beyinde yapısal, fonksiyonel ve metabolik değişikliklere neden olduğu önceki çalışmalarda belirtilmiştir. Bu çalışmada da, diyabet nedeniyle beyinde çeşitli lokalizasyonlarda oluşan metabolik değişikliklerin manyetik rezonans spektroskopi ile saptanması amaçlanmıştır. 

Gereç ve Yöntem: Eşlik eden başka bir sistemik hastalığı olmayan 29 tip 2 diyabetli hastaya ve diyabeti olmayan 28 sağlıklı gönüllüye multivoksel manyetik rezonans spektroskopi çekimi yapılmış olup, bilateral lentiform nükleus ile bilateral frontal lob, parietooksipital bölge ve parietotemporal bölge ak maddeden N-asetilaspartat/Kreatinin, N-asetilaspartat/Kolin, Kolin/Kreatinin ve Miyoinozitol/Kreatinin oranları ölçülmüştür. Ayrıca diyabetli hastalarda hemoglobin A1c değerleri ve hastalık süreleri de kaydedilmiştir. 

Bulgular: Diyabetli hastalarda; sol frontal lob ak maddedeki N-asetilaspartat/Kreatinin oranları ile bilateral parietooksipital ve parietotemporal bölge ak maddedeki N-asetilaspartat/Kolin oranları kontrol grubuna göre belirgin düşük saptanmıştır. Ayrıca bilateral parietooksipital ve sol parietotemporal bölgedeki Kolin/Kreatinin oranları ile sol parietooksipital ve sağ parietotemporal bölgedeki Miyoinozitol/Kreatinin oranları da diyabetli hastalarda kontrol grubuna göre anlamlı 
yüksek bulunmuştur. Diyabetli hastalarda hemoglobin A1c değerleri ile manyetik rezonans spektroskopi değerleri karşılaştırıldığında; sağ parietooksipital bölgede Kolin/Kreatinin oranları ile pozitif, sol parietotemporal bölgede N-asetilaspartat/Kreatinin ve Kolin/Kreatinin oranları ile de negatif korelasyon saptanmıştır. Benzer şekilde diyabetli hastalarda hastalık süreleri ile manyetik rezonans spektroskopi değerleri kıyaslandığında ise aralarında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. 

Sonuç: Tip 2 Diabetes Mellitus beyinde çeşitli lokalizasyonlarda birçok metabolik değişikliğe neden olmakta olup, manyetik rezonans spektroskopi bu değişiklikleri saptamada oldukça yardımcıdır. Diyabetli hastalarda N-asetilaspartat değerlerindeki azalma nöronlarda sayısal ya da fonksiyonel hasar geliştiğini, kolin değerlerindeki artış ise membran turnoverının hızlandığını göstermektedir. Miyoinozitol değerlerinde görülen artış da bu lokalizasyonlarda glial hücre sayısında artış olduğunu göstermektedir ve bu da gliozis gelişiminin önemli bir göstergesidir.

Abstract:
Aim: Type 2 Diabetes Mellitus is an increasing health problem over the world. It has been stated in previous studies that structural, functional and metabolic changes occur in brain due to type 2 diabetes. In this study, we aimed to detect these metabolic changes in several locations in brain tissue using magnetic resonance spectroscopy.

Materials and Methods: 29 patients with type 2 diabetes who had no concomitant systemic disease, and 28 healthy volunteers who did not have diabetes had multivoxel magnetic resonance spectroscopy. N-acetylaspartate/Creatinine, N-acetylaspartate/Choline, Choline/Creatinine and Myoinositol/Creatinine ratios were measured at bilateral lentiform nucleus and white matter of bilateral frontal lobe, parietooccipital and parietotemporal area. Moreover, the hemoglobin A1c values and duration of disease of the patients with diabetes were also recorded.

Results: The N-acetylaspartate/Creatinine ratios at left frontal lobe white matter and N-acetylaspartate/Choline ratios at bilateral parietooccipital and parietotemporal area white matter was significantly lower in the patients with diabetes in comparison with control group. Furthermore, Choline/Creatinine ratios at bilateral parietooccipital and left parietotemporal area and Myoinositol/Creatinine ratios at left parietooccipital and right parietotemporal area were significantly higher in patients with diabetes in 
comparison with control group. When hemoglobin A1c values and magnetic resonance spectroscopy values were compared in patients with diabetes, a positive correlation was found with Choline/Creatinine ratios at right parietooccipital area, and a negative correlation was found with N-acetylaspartate/Creatinine and Choline/Creatinine ratios at left parietotemporal area. Similarly, it was found no significant relationship between duration of disease and magnetic resonance spectroscopy values in the patients with diabetes.

Conclusion: Type 2 Diabetes Mellitus causes several metabolic changes in various localizations in brain tissue, and magnetic resonance spectroscopy is helpful to detect these changes. While decrease in N-acetylaspartate values in the patients with diabetes indicates that quantitave and functional damage has developed in neurons, and increase in choline values in these patients shows acceleration of membrane turnover. Also, increase in myoinositol values indicates an increase in the number of glial cell in these localizations, which is an important indicator of gliosis development.