Kolorektal kanser hastalarının sağlık sorumlulukları ve sağlık kuruluşuna geç başvuruyu etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Health responsibilities of colorectal cancer patients and determination of factors affecting late application to A healthcare agency
Yazar: PINAR KALKIŞIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ARIKAN
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta başvurusu = Patient admission ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Sorumluluk = Responsibility

Özet:
Amaç: Bu çalışma kolorektal kanser hastalarının sağlık sorumluluklarını ve sağlık kuruluşuna geç başvuruyu etkileyen faktörleri belirlemek amacı ile tanımlayıcı ve kesitsel olarak yapılmıştır.
Yöntem: Çalışmanın örneklemini Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Onkoloji Polikliniği ve Onkoloji Kliniği'nde takip edilen, araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 144 kolorektal kanser hastası oluşturmuştur. Çalışmanın verileri Mayıs 2019-Mart 2021 tarihleri arasında toplanmıştır. Verilerin toplanmasında Hasta Tanıtım Formu ve Sağlık Sorumlulukları Ölçeği kullanılmıştır.
Bulgular: Hastaların cinsiyet, çalışma durumu, fiziksel aktivite düzeyi, kanser olma ihtimalini düşünme durumlarına göre hastaların sağlık sorumluluklarında anlamlı farklılık (p<0.05) olduğu belirlenmiştir. En sık görülen semptomlar dışkıda kan görme (%33.6), karın ağrısı (%29.9) ve kabızlık (%17.17) olarak bulunmuştur. Sağlık kuruluşuna başvurmama nedenleri sırasıyla; semptomların bekleyince geçeceği düşüncesi (%35.4), rektal kanamayı hemoroid varlığıyla ilişkilendirme (%16.7) ve semptomları önemli görmeme (%16) olduğu belirlenmiştir. Dışkıda kan görme ve ağrı semptomlarının erken başvuruyla, gastrointestinal problemlerin, abdomende değişikliğin ve kabızlığın geç başvuruyla ilişkili olduğu ortaya konmuştur. 
Sonuç: Kolorektal kanser hastalarında kadınların erkeklere oranla, çalışmayanların ise emekli ve çalışanlara oranla sağlıkları ile ilgili sorumlulukları yüksektir. Erkeklerin sağlık kuruluşuna geç başvuru oranlarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle ulusal alanda kolorektal kanser taramalarına dikkat çekilmesine, hemşirelerin kolorektal kanser tarama ve erken tanı süreçlerine ilişkin toplumu bilinçlendirmede proaktif rol olması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Kolorektal kanser, geç başvuru, sağlık sorumluluğu, hemşirelik.

Abstract:
Objective: This study was conducted as a descriptive and cross-sectional study in order to determine the health responsibilities of colorectal cancer patients and the factors affecting late admission to the health institution.
Method: The sample of the study consisted of 144 colorectal cancer patients who were followed up in Akdeniz University Hospital Oncology Outpatient Clinic and Oncology Clinic and met the inclusion criteria. The data of the study were collected between May 2019 and March 2021. Patient Information Form and Health Responsibility Scale were used to collect data.
Results: It was determined that there was a significant difference (p<0.05) in the health responsibilities of the patients according to their gender, employment status, physical activity level, and their thinking about the possibility of cancer. The most common symptoms were blood in stool (33.6%), abdominal pain (29.9%), and constipation (17.17%). The reasons for not applying to the health institution are as follows; it was determined that the symptoms would go away with waiting (35.4%), associating rectal bleeding with the presence of hemorrhoids (16.7%) and not considering the symptoms as important (16%). It has been shown that blood in the stool and pain symptoms are associated with early admission, gastrointestinal problems, changes in the abdomen, and constipation are associated with late admission.
Conclusion: In colorectal cancer patients, women have higher health-related responsibilities compared to men, and those who do not work compared to retired and working people. It has been determined that the late application rates of men to health institutions are high. For this reason, it is recommended to draw attention to colorectal cancer screenings in the national arena and nurses to play a proactive role in raising public awareness about colorectal cancer screening and early diagnosis processes.
Key words: Colorectal cancer, late admission, health responsibility, nursing.