Türklerde müzikle tedavinin gelişimi ve uygulama yöntemlerinin karşılaştırılması
Comparison of the development of music therapy and application methods in Turks
Yazar: BERNA ÇAVUŞLAR ERMİŞ
Danışman: PROF. DR. PINAR SOMAKCI
İstanbul Okan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı / Müzik Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Müzik = Music
Dizin: Müzik = Music ; Müzik tedavisi = Music therapy ; Tedavi = Treatment ; Terapi = Therapy ; Türkler = Turks

Özet:
Okan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Müzik Anasanat Dalı, Yüksek Lisans
Tezi olarak hazırlanan bu çalışma, müzik terapinin ülkemizde tedavilerde kullanımının
yaygınlaşması karşısında, köklerimizde var olan müzikle tedavi kültürümüzün
uygulama ve yöntemlerinin, müzik terapi uygulamalarına entegre edilmesine katkısı
olacağı düşüncesiyle incelenmiştir.
Bu çalışma, müzik terapinin geliştirilmeye çalışıldığı ülkemizde, unutulmaya yüz
tutmuş müzikle tedavinin faydalarını ve önemini tekrar vurgulamak amacıyla ele
alınmıştır. Araştırma yapılırken kaynak tarama, bilirkişilerle, görüşme, kurumları (şifa
merkezleri, müze, hastane, üniversite) ziyaret, uzman kişilerin bazı konferanslarını takip
etme gibi nitel yöntemler uygulanmıştır.
Müzikle tedavinin Türklerde gelişim sürecine bağlı olarak, İslamiyetin kabülünden
önce Şamanlara göre uygulanan müzikle tedavi, İslamiyetin kabulünden sonra Selçuklu
ve Osmanlı Döneminde uygulanan müzikle tedavi ve günümüzde uygulanan müzik
terapi yöntemleri olmak üzere üç dönem üzerinden ele alınarak incelenmiş ve çıkan
sonuçlara göre bazı değerlendirmeler, yapılmış yöntemler karşılaştırılmıştır.
Çalışmada, İslamın kabulü öncesi müzikle tedavilerde kullanılan Türklerin damgası
olarak kabul edilen beş sesli müziğimizin, dünyada pek çok ülkede müzik terapide
kullanımı ve tedavilerdeki etkisi değerlendirilmiştir. İslamın kabulünden sonra Türkler
tarafından geliştirilen hıltlar teorisi ve mizaçların tedavisinin, burçlar ve makamlar ile
olan ilişkisi açıklanmaya çalışılmıştır. XIX. yüzyılda hücre teorisi açıklanmış ruhsal ve
fiziksel hastalıkların tedavisinde 800 yıl kullanılan ve Avrupa'nın hayranlığını kazanan 
vii
müzikle tedavi uygulamaları son bulmuştur. XX. yüzyılda müziğin tedavilerdeki olumlu
etkileri değerlendirilmiş, müzik terapi adı altında yeniden kullanılmaya başlanmıştır.
Makamların bu başarısı biliniyor olmasına rağmen, günümüzde henüz bilimsel
anlamda, ciddi bir çalışma yapılmamıştır. Bu nedenle müzikle tedavi hususunda
uzmanlar tarafından yapılan araştırmaların hasta üzerindeki etkilerinin kanıtlanmasının,
Türk müziğinin, müzik terapide hak ettiği yere gelmesi açısından önemli olduğu
düşünülmektedir. Çalışmamızın, Türk kültür mirasımız olan müziğimizin
zenginliklerinin, bilimsel olarak araştırılıp, günümüz müzik terapisine entegre
edilmesinde yol gösterici olacağı umulmaktadır.

Abstract:
This study, which was prepared as Okan University, Institute of Social Sciences,
Department of Music, Master's Thesis, was examined with the idea that, in the face of
the widespread use of music therapy in our country, the applications and methods of our
music therapy culture, which exist in our roots, will contribute to the integration of
music therapy practices.
This study is discussed in order to emphasize the benefits and importance of music
therapy, which has sunk into oblivion in our country where music therapy is being
developed. While conducting the research, qualitative methods such as searching
resources, meeting with experts, visiting institutions (healing centers, museums,
hospitals, universities), following some conferences of experts were applied.
Depending on the development process of music therapy in Turks, music therapy
applied according to Shamans before the adoption of Islam, music therapy applied in
the Seljuk and Ottoman periods after the adoption of Islam and music therapy methods
applied today, and some evaluations and methods according to the results has been
compared.
In this study, the use of our five-voiced music, which is accepted as the stamp of the
Turks used in musical treatments before the adoption of Islam, in music therapy and its
effect on treatments in many countries around the world was evaluated. After the
adoption of Islam, the theory of hilts and the treatment of temperaments, which was
developed by the Turks, was tried to be explained. In the XIX. century, the cell theory
has been explained and the music therapy applications, which have been used in the
treatment of mental and physical illnesses for 800 years and won the admiration of 
ix
Europe, have come to an end. In the XX. century, the positive effects of music in
treatments were evaluated, and it was used again under the name of music therapy.
Although this success of the authorities is known, no serious scientific work has yet
been done. For this reason, it is thought that proving the effects of the researches carried
out by experts on music therapy on the patient is important for the Turkish music to take
its deserved place in music therapy. It is hoped that our study will guide the richness of
our music, which is our Turkish cultural heritage, scientifically researched and
integrated into today's music therapy.
Keywords: Music therapy, Music therapy, Hiltlar theory, Treatment of