Hiperlipidemi tanılı çocuklarda subklinik ateroskleroz riskinin aortun elastisite parametreleri, lipoprotein (A) ve kardiyak fonksiyonlar ile değerlendirilmesi
Evaluation of the risk of subclinic athosclerosis in children with hyperlipidemia with aortic elasticity parameters, lipoprotein (A) and cardiac functions
Yazar: MEHMET ORHAN ERKAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE ESİN KİBAR GÜL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Kardiyolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aort = Aorta ; Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Hiperlipidemiler = Hyperlipidemias ; Kalp fonksiyon testleri = Heart function tests ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Lipoproteinler = Lipoproteins ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç:Çocukluk çağı hiperlipidemi hastalarında aortik sertlik, kardiyak morfoloji ve fonksiyon hakkında sınırlı sayıda veri mevcuttur. PW (Pulsed wave) doku Doppler analiz miyokardın hem sistolik hem diyastolik fonksiyonun değerlendirilmesinde  oldukça önemli bir tekniktir. Bu çalışmada eşlik eden  komorbiditeleri olmayan hiperlipidemi olgularında kardiyovasküler risk faktörlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve yöntemler: Çocuk metabolizma polikliğinde  6-16 yaş aralığında (ortalama yaş: 10.20±2.75 yıl) hiperlipidemi tanısıyla takipli  57 hasta ve  45'i kontrol grubu olmak üzere  toplam 102 hasta çalışmaya alındı.Hiperlipidemi tanısı, "NLA (National Lipid Association Expert Panel on Familial Hypercholesterolemia) expert panel " tarafından çocuk ve adölesanlar için kabul edilen belirlenen plazma lipit,  lipoprotein ve apolipoprotein konsantrasyonlarına göre değerlendirildi. M-mode ve PW doku Doppler ekokardiyografiyle sol ventrikül fonksiyonları  değerlendirildi. Kardiyovasküler risk ve ateroskleroz oluşumunu değerlendirmede; SVKİ (sol ventrikül kitle indeksi g/m2), GDK (göreceli duvar kalınlığı) ile  aterojenite göstergeleri [ PAİ (plazma aterojenite indeksi): log TG (trigliserid) /HDL-K (yüksek molekül ağırlıklı lipoprotein) , total kolestrol/HDL oranı, non-HDL) ve aortik elastisite parametreleri (AS (aortik gerilme) ve zorlanma, ASİ(aort sertlik indeksi)) kullanıldı.

Bulgular: Hiperlipidemi   olguların total kolesterol, trigliserid, non-HDL, LDL (düşük molekül ağırlıklı lipoprotein) düzeyleri, total kolestrol/HDL oranı, trigliserid/HDL oranı ve PAİ kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek tespit edilirken HDL düzeyi anlamlı düşük idi (p<0.001).  M-mode ekokardiyografide sol ventrikül septum ve arka duvar diyastol çapları, SVK (sol ventrikül kütlesi), SVKİ ve GDK hiperlipidemi grubunda  anlamlı ölçüde artmış olduğu görüldü. PW Doppler incelemede kontrol grubuna göre hiperlipidemi hastalarında  geç diyastolik A dalga velositesi ve E-DZ (E dalgası deselerasyon zamanı)' de anlamlı artma saptanırken, Mitral E/A oranı anlamlı düşük bulundu. Hastaların sol ventrikül çıkış yolu sistolik akım velositesi anlamlı yüksekti. Hiperlipidemili olgularda doku Doppler incelemede subklinik miyokardiyal disfonksiyon saptandı. Olguların septal ve lateral duvar IVRT(izolemik gevşeme zamanı) ve  MPİ(miyokardiyal performans indeksi)'nde anlamlı artış, Em/Am oranı anlamlı düşük bulundu (p<0.05).  Hiperlipidemi grubunda aort elastikiyetinin  önemli ölçüde bozulduğu görüldü. AS, AD  anlamlı  düşük saptanırken, ASİ ve aort diyastol çapı anlamlı yüksekti.Hiperlipidemi olguların sol ventrikül geometrisinde  en sık görülen değişiklik konsantrik remodeling idi.Hiperlipidemi olgularda  nabız basıncı aort sistol ve diyastol çapları ile pozitif anlamlı korelasyon gösterirken, aort sertlik parameteleri arasında korelasyon saptanmadı. Aterojenite göstergeleri (kolestrol, TG, LDL, non-HDL, total kolestrol/HDL ve TG/HDL oranı, PAİ),AS ve AD arasında anlamlı negatif korelasyon bulundu. Buna karşın  aterojenite göstergeleri ile  ASİ arasında pozitif  korelasyon göstermekteydi. Apolipoproteinlerden Apo-B (apolipoprotein-b) ile  aort elastisite  parametreleri  arasında anlamlı korelasyon tesbit edildi.Hiperlipidemi hastalarında ASİ ile sol ventrikül yapısal parametreleri  (aort sistol ve diyastol çapı,aortik velosite, sol ventrikül arka duvar diyastol çapı, GDK,SVKİ)  ve sol ventrikül diyastolik disfonksiyonu gösteren (Mitral A(mitral geç doluş dalgası) ve E-DZ) anlamlı pozitif korelasyon tesbit edildi.  Bunun yanında AS ve AD ile  SVK, SVKİ, GDK arasında anlamlı  negatif korelasyon gösterdi. Aterojenite göstergeleri  ile  sol ventrikül septal ve lateral duvar IVRT, MPI ile arasında anlamlı pozitif korelasyon saptanırken, Em(erken diyastolik miyokardiyal velosite) /Am(geç diyastolik miyokardiyal velosite) oranı ile  anlamlı negatif ilişki vardı.

Sonuç: Bu çalışmada çocukluk çağında hiperlipidemi olgularında erken dönemde sol ventrikül yapı ve subklinik miyokardiyal fonksiyon ile birlikte  aortanın elastikiyet özeliklerinin bozulduğu gösterilmiştir. Ekokardiyografi ile ölçülen aortun elastisite parametrelerinin (AD, AS, ASİ) hastalığın erken döneminde kardiyovasküler riski tahmin etmede ve önlemede faydalı olacağı düşünülmektedir.Bunun için geniş kapsamlı, uzun dönem izlem çalışmalarla desteklenmelidir.

Anahtar kelimeler: Hiperlipidemi, çocukluk çağı, miyokardiyal disfonksiyon, aort sertlik parametleri, kardiyovaskuler hastalık

Abstract:
Aim: There are limited data on aortic stiffness, cardiac morphology and function in childhood hyperlipidemia patients. PW tissue Doppler analysis is a very important technique in the evaluation of both systolic and diastolic function of the myocardium. In this study, it was aimed to evaluate cardiovascular risk factors in hyperlipidemia cases without any comorbidities.

Materials and methods: 102 patients were included in the study, 57 of whom were followed up with the diagnosis of hyperlipidemia in the pediatric metabolism polyclinic, between the ages of 6-16 (mean age: 10.20±2.75 years) and 45 of them in the control group. The diagnosis of hyperlipidemia was evaluated according to the plasma lipid, lipoprotein and apolipoprotein concentrations determined by the "NLA (National Lipid Association Expert Panel on Familial Hypercholesterolemia) expert panel" for children and adolescents. Left ventricular functions were evaluated with M-mode and PW tissue Doppler echocardiography. In the evaluation of cardiovascular risk and atherosclerosis formation; left ventricular mass index (LVMI g/m 2 ), relative wall thickness (RWT) and atherogenicity indicators [plasma atherogenicity index (PAI:log TG/HDL-C), total cholesterol/HDL ratio, non-HDL) and aortic elasticity parameters (aortic strain and strain, aortic stiffness index) were used.

Results: Total cholesterol, triglyceride, non-HDL, LDL levels, total cholesterol/HDL ratio, triglyceride/HDL ratio and PAI were found to be significantly higher in patients with hyperlipidemia compared to the control group, in addition to HDL levels were significantly lower (p<0.001). In M-mode echocardiography, LV septum and posterior wall diastole diameters were found to be significantly increased in the LVK, LVMI and RWT hyperlipidemia group. In the PW Doppler examination, a significant increase in late diastolic A wave velocity and E branch deceleration time was found in hyperlipidemia patients compared to the control group, while Mitral E/A ratio was found to be significantly lower. The left ventricular outflow tract systolic stream velocity of the patients was significantly higher. In patients with hyperlipidemia, subclinical myocardial dysfunction was detected in tissue Doppler examination. Septal and lateral wall IVRT and MPI of the cases were significantly increased, and the Em/Am ratio was found to be significantly lower (p<0.05). In the hyperlipidemia group, aortic elasticity was significantly impaired. Aortic strain (AS), aortic distensibility (AD) were found to be significantly lower, while aortic stiffness index (ASI) and aortic diastole diameter were significantly higher. The most common change in the LV geometry of hyperlipidemia cases was concentric remodeling. In patients with hyperlipidemia, pulse pressure showed a positive and significant correlation with aortic systole and diastole diameters, but no correlation was found between aortic stiffness parameters. Atherogenicity indicators (cholesterol, TG, LDL, non-HDL, total cholesterol/HDL and TG/HDL ratio, PAI) were found to be significantly negatively correlated with aortic strain and distensibility. On the other hand, it shows a positive correlation between atherogenicity indicators and ASI. A significant correlation was found between Apo-B, one of the apolipoproteins, and aortic elasticity parameters. In hyperlipidemia patients, a significant positive correlation was found between ASI and LV structural parameters (aortic systole and diastole diameter, aortic velocity, left ventricular posterior wall diastole diameter, RWT, LVMI) and LV diastolic dysfunction (Mitral A wave and E-DZ). In addition, there was a significant negative correlation between AS and AD and LVM, LVMI, and RWT. Atherogenicity indicators were found to be positively correlated with LV septal and lateral wall IVRT, MPI,while there was a significant negative correlation with the Em/Am ratio.

Conclusion: In this study, it has been shown that as well as the elasticity of the aorta ,the left ventricular structure and subclinical myocardial function are impaired in the early period in children with hyperlipidemia.Elasticity parameters of the aorta (AD, AS, ASI) measured by echocardiography are thought to be useful in predicting and preventing cardiovascular risk in the early stages of the disease. For this, it should be supported by comprehensive, long-term follow-up studies.

Keywords: Hyperlipidemia, childhood, myocardial dysfunction, aortic stiffness parameters, cardiovascular disease