Öğretmenlerin mesleki tükenmişlikleri ile okul yöneticilerinin yeterlikleri ve hizmetkar liderlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between teachers' professional burnout and school administrators' competencies and servant leadership
Yazar: BESTE NUR BULDUK
Danışman: DOÇ. DR. ALİ YİĞİT KUTLUCA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, lise öğretmenlerinin meslekî tükenmişliklerine, yöneticilerinin hizmetkâr liderlik davranışlarına ve yöneticilerinin yeterliklilerine ilişkin algılarının düzeyini ve bunların yaş, meslekî deneyim, branş, gelir düzeyi, medeni hal ve cinsiyet değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Ayrıca lise öğretmenlerinin yöneticilerinin hizmetkâr liderlik davranışlarına ve yöneticilerinin yeterliklilerine ilişkin algılarının ve yaşlarının meslekî tükenmişlik algılarını yordama derecesine ilişkin bulgulara da yer verilmiştir. İlişkisel tarama yöntemi aracılığıyla gerçekleştirilen bu araştırmaya farklı meslekî deneyim ve branşlardan 270 lise öğretmeni katılmıştır. Araştırmanın verileri Demografik Bilgiler Formu, Hizmetkâr Liderlik Davranışları Ölçeği (HLDÖ), Okul Yöneticilerinin Yeterlikleri Ölçeği (OYYÖ) ve Öğretmenlerde Tükenmişlik Düzeyleri Öz Algı Ölçeği (ÖTDÖ) aracılığıyla toplanmıştır. Toplanan veriler üzerinde öncelikle Kolmogorov Smirnov Normallik testi yapılmıştır. Ardından lise öğretmenlerinin meslekî tükenmişlik algılarının ve okul yöneticilerinin hizmetkâr liderliklerine ve yeterliklerine ilişkin algılarının düzeyini ortaya koymak için betimsel istatistikler gerçekleştirilmiştir. Devamında lise öğretmenlerinin meslekî tükenmişlik algılarının ve okul yöneticilerinin hizmetkâr liderliklerine ve yeterliklerine ilişkin algılarının yaş, kıdem, branş ve gelir düzeyine değişiminin istatistiksel anlamlılığını belirlemek için Kruskal Wallis H Testi yapılmıştır. Diğer yandan lise öğretmenlerinin meslekî tükenmişlik algılarının ve okul yöneticilerinin hizmetkâr liderliklerine ve yeterliklerine ilişkin algılarının medeni hal ve cinsiyete göre değişiminin istatistiksel anlamlılığını belirlemek için ise Mann Whitney U Testi yapılmıştır. Son olarak lise öğretmenlerinin meslekî tükenmişlik algılarının yordanmasına ilişkin Çoklu Doğrusal Regresyon analizine yer verilmiştir. Veri analizleri sonrası ulaşılan bulgulara göre araştırmaya katılan lise öğretmenlerinin meslekî tükenmişlik algıları, yöneticilerinin hizmetkâr liderlik davranışları ve yeterlikleri düşük düzeydedir. Yaş, kıdem ve branş değişkenleri, araştırmaya katılan lise öğretmenlerinin meslekî tükenmişlik algılarını, yöneticilerinin hizmetkâr liderlik davranışlarını ve yeterliklerini anlamlı olarak farklılaştırmaktadır. Ayrıda lise öğretmenlerinin yöneticilerinin hizmetkâr liderlik davranışlarına ilişkin algıları, yöneticilerinin yeterliklerine ilişkin algıları ve yaşları onların meslekî tükenmişlik algılarını orta düzeyde ve anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Ulaşılan sonuçlar, mevcut literatürde yer alan benzer çalışmalar dikkate alınarak tartışılmış ve pedagojik yansımaları üzerine yorumlar yapılmıştır. Son olarak uygun önerilerle bu bölüm sonlandırılmıştır.

Abstract:
The main purpose of this research is to examine the level of high school teachers' perceptions of their professional burnout, their managers' servant leadership behaviors and their managers' competence, and whether these differ significantly according to age, professional experience, branch, income level, marital status and gender. In addition, findings regarding the degree to which high school teachers' perceptions of their managers' servant leadership behaviors and their managers' competencies and their age predict their perceptions of professional burnout are also included. 270 high school teachers from different professional experiences and branches participated in this research, which was conducted through the relational screening method. The data of the research were collected through Demographic Information Form, Servant Leadership Behaviors Scale (SLBS), School Administrators' Competencies Scale (SACS) and Teacher Burnout Levels Self-Perception Scale (TBLS). Firstly, Kolmogorov Smirnov Normality test was performed on the collected data. Then, descriptive statistics were carried out to reveal the level of high school teachers' perceptions of professional burnout and school administrators' perceptions of their servant leadership and competence. Subsequently, the Kruskal Wallis H Test was conducted to determine the statistical significance of the changes in high school teachers' perceptions of professional burnout and school administrators' perceptions of their servant leadership and competencies based on age, seniority, branch and income level. On the other hand, Mann Whitney U Test was conducted to determine the statistical significance of the changes in high school teachers' perceptions of professional burnout and school administrators' perceptions of their servant leadership and competence according to marital status and gender. Finally, Multiple Linear Regression analysis is included to predict high school teachers' perceptions of professional burnout. According to the findings obtained after data analysis, the professional burnout perceptions of high school teachers participating in the research and the servant leadership behaviors and competencies of their managers are at low levels. Age, seniority and branch variables significantly differentiate the professional burnout perceptions of high school teachers participating in the research and the servant leadership behaviors and competencies of their managers. Additionally, high school teachers' perceptions of their administrators' servant leadership behaviors, their perceptions of their administrators' competencies, and their age predict their perceptions of professional burnout at a moderate and significant level. The results were discussed, considering similar studies in the existing literature, and comments were made on their pedagogical reflections. Finally, this section is concluded with appropriate recommendations.