Hoş ve Akmezra (Elazığ-Merkez) köylerinin beşeri ve iktisadi coğrafyası
Human and economic geography of Hoş and Akmezra (Elaziğ-Center) villages
Yazar: EMRAH ERTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK HAYLI
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Beşeri ve İktisadi Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Doğu Anadolu = Eastern Anatolia ; Doğu Anadolu bölgesi = Eastern Anatolia region ; Ekonomik coğrafya = Economic geography ; Elazığ-Akmezra = Elazığ-Akmezra ; Elazığ-Hoş = Elazığ-Hoş ; Köyler = Villages

Özet:
Hoş ve Akmezra Köyleri, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümündeki depresyon zincirleri içerisinde yer alan Uluova'nın kuzeydoğu kısmında yer almaktadır. Hoş Köyü kuzeyde Beydoğmuş, doğuda Kıraç, güneyde Akmezra (Sahil Önü) ve batıda Sedeftepe köyleri ile çevriliyken, Akmezra ise kuzeyde Hoş Köyü ve Sedeftepe, doğuda Kıraç, batıda Yurtbaşı merkez sınırları ve güneyde Keban Baraj Gölü ile çevrilidir. Yaklaşık olarak 20,8 km2'lik alana sahip olan araştırma sahasının 14,3 km2'si Hoş Köyü'ne 6,5 km2'si ise Akmezra Köyü'ne aittir. Hoş Köyüne ilk yerleşme Osmanlı Devleti döneminde XVI. Yüzyıla denk gelen bir zaman diliminde gerçekleşmiştir. Akmezra ise çok yeni bir yerleşme olmakla birlikte ilk yerleşmenin 1972-1973 aralığında gerçekleştiği ve müstakil bir muhtarlık yapılanmasının 1984 yılında gerçekleşerek Yurtbaşı Beldesine bağlı kırsal bir mahalle olarak kuruluşunu tamamladığı bilinmektedir.
Araştırma sahamızda Hoş Köyünün bulunduğu mevki 1100 metre yükseltiye sahipken Akmezra 875 metre yükseltiye sahiptir. Erozyon olgusuna ve ilkbahar döneminde görülen sel vakalarına rastlanan sahada her iki durum yerleşik bulunan halkın sorunları arasında yer almaktadır. Sahanın temel geçim kaynağı olan tarım ile ilgili en önemli sorunları sulama, aşırı ilaçlama ve tarım arazilerinin taşlılığıdır.
Hoş Köyünün nüfusu 2019 yılı itibariyle 353, Akmezra'nın nüfusu ise 393'tür. Nüfus gelişim sürecine baktığımız zaman ülkemiz kırsal kesiminde görülen nüfus kaybının araştırma sahamız içinde çoğu dönemde geçerli olduğunu söylemek mümkündür.
Her iki köyümüzde de yerleşme tarihleri boyunca göçe bağlı nüfus kaybı söz konusu olmuştur. Keban Baraj Gölünün alanını doldurmasından sonra göç alan durumuna gelen her iki köyümüzde daha sonraki dönemlerde nüfusunu artırmak veya korumak noktasında başarısız olmuştur.
Bu çalışma Hoş ve Akmezra kırsal yerleşmelerinin, nüfusunun mekânsal dağılımında meydana gelen değişiklikleri, sebepleriyle birlikte ortaya koymanın yanında sahanın iktisadi faaliyet yapısıyla ilgili mevcut durumu ortaya çıkarmak, problemlerine yönelik tespitlerde bulunmak ve çözüm önerilerinde bulunmak amacını taşımaktadır.

Anahtar kelimeler: Beşeri Coğrafya, İktisadi Coğrafya, Hoş, Akmezra, Tarım, Hayvancılık

Abstract:
Hoş and Akmezra villages are located in the northeastern part of Uluova, which is in the chains of depression in the upper Euphrates Section of the Eastern Anotolia Region. While Hoş village is surrounded by Beydoğmuş in South, Kıraç in East, Akmezra in South (beach front) and Sedeftepe villages in West, Akmezra is surrounded by Hoş and Sedeftepe in North, Kıraç in East,Yurtbaşı center boundaries in West and Keban dam lake. 14,3 km square of research area, which has an area of approximately 20,8 square km, belongs to the village of Hoş. 6,5 km square belongs to the Akmezra. The first settlement in village of Hoş takes place during the Ottoman period, in a time period that coincides with 16th century; on the other hand, Akmezra is a very new settlement; but, it is known that the first settlement took place between 1972-1973 and an independent headman's office was established in 1984 as a rural neighborhood in the town of Yurtbaşı.
          In our research area, while Hoş village has an altitude of 1100 meters, Akmezra has an altitude of 875 meters. The erosion phenomenon and flooding in spring period are among the problems of the settled people in the area. The most important problems related to agriculture, which is the main source of livelihood of the field, are irrigation, over spraying and stoniness of agricultural lands.
          The population of village of Hoş is 354 as of 2019, the population of Akmezra is 393.When we look at the population development process, we can say that the population loss seen in the rural areas of our country is valid in most our research area.
          In both of our villages, there has been a loss of population due to migration throughout the settlement dates. After the Keban dam lake filled its area, both of our villages, which become a migration area, failed to increase or protect their population in the later periods.
          This study aims to reveal the current situation related to the economic activity structure of the field and to make determinations about the problems, as well as to reveal the changes in the spatial distribution of the population of the rural settlements in both villages with their reasons.
          Key Words: Human Geography, Economic Geography, Hoş, Akmezra, Agriculture, Livestock Farming.