Sarkopenik hastalarda ses ve yutma fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of voice and swallowing functions in sarcopenic patients
Yazar: SİBEL YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. SÜHA BETON
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Ses bozuklukları = Voice disorders

Özet:
Sarkopeni, yaygın progresif kas kitlesi ve kas gücü kaybı ile karakterize; fiziksel yetersizlik, kötü yaşam kalitesi ve ölüm gibi sonlanım noktaları ile ilişkili bir sendrom olarak tanımlanmaktadır. Sarkopeni fiziksel performansta azalmaya yol açar ve genel iskelet kası kaybına bağlı olarak yutma ve ses fonksiyonu ile ilgili problemler yaratabilir. Bu çalışmada sarkopenik hastalarda ses ve yutma fonksiyonlarında izlenebilecek değişiklikleri değerlendirmek amaçlanmıştır. 
Çalışmaya 65 yaş ve üstü bireyler dahil edildi. Sarkopeni tanısını belirlemek için hastalara SARC-F ölçeği uygulandı ve ölçek skoru >4 ise sarkopeni için ileri değerlendirmeye alındı. İleri değerlendirmede hastaların kas gücünü değerlendirmek için "el kavrama gücü ölçümü" yapıldı. Testlerde düşük skorlar elde edilen hastalar sarkopeni çalışma grubunda, normal skorlar elde edilen hastalar kontrol grubunda değerlendirildi. Çalışmadaki tüm bireylerin yutma fonksiyonlarını değerlendirmek için fonksiyonel endoskopik yutma değerlendirmesi yapılıp EAT-10 ölçeği dolduruldu. Ses fonksiyonlarını değerlendirmek için endoskopik larenks muayeneleri üzerinden glottal kapanma paterni değerlendirildi ve ses kayıtları üzerinden akustik ses analizi yapıldı. Ayrıca sesle ilişkili yaşam kalitesi ölçeği skorları da kaydedilip iki grup arasında kıyaslandı. 
Çalışma örneklemi 40 bireyden oluşmaktaydı. Hastaların 20'si çalışma grubunda, 20'si kontrol grubunda yer aldı.  İki grup arasında yaş veya cinsiyet açısından anlamlı bir fark gözlenmedi. Çalışma grubundaki EAT-10 ölçek skorları ortalama 2,55 ± 3,64 idi. Kontrol grubunda bu skor 1,5 ± 2,3 idi. İkisi arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı saptandı (p<0,05). FEES bulguları PAS skorlaması kullanılarak değerlendirildiğinde PAS skorları kontrol grubunda daha düşüktü. Sarkopenik hasta grubunda F0 değerleri ortalama 163,1 ± 42,9 Hz olarak hesaplandı. Kontrol grubunda ise bu değer 174,5 ± 43,1 Hz idi. Aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (p>0,05). Çalışma grubunda HNR ortalaması 12,63 ± 4,5 dB; kontrol grubunun 13,2 ± 4,9 dB idi (p>0,05). Sarkopenik hastalarda jitter (%) ortalaması 2,14 ± 2, shimmer (%)  4,2 ± 3,85; kontrol grubunda jitter (%) 1,8 ± 2,13, shimmer (%) 3,67 ± 3,9 idi (p>0,05). Maksimum fonasyon süreleri sarkopeni grubunda ortalama 8,3 ± 2 sn; kontrol grubunda 9,8 ± 2,1 sn idi. Aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı saptandı (p<0,05).  SİYKÖ skorları kıyaslandığında sarkopeni grubunda hem fiziksel fonksiyonel alt boyut hem de sosyal emosyonel alt boyut değerleri kontrol grubuna göre daha düşüktü ancak aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı saptanmadı.
Çalışma ve kontrol grupları arasında yutma fonksiyonları incelendiğinde sarkopeni ile kötü yutma fonksiyonları ilişkilendirilmiştir. Ses fonksiyonları değerlendirildiğinde ise sarkopeninin ses kalitesi üzerinde olumsuz etkilerini destekler bulgulara ulaşılmıştır ancak doğrudan bir ilişki kurabilmek için veriler yeterli değildir. Sarkopeninin yutma ve ses üzerindeki etkilerinin tanımlanması komplikasyonların engellenmesi ve rehabilitasyon süreçlerine erken başlanması açısından yol gösterici olacaktır. 

Anahtar Sözcükler: Disfaji, Disfoni, Sarkopeni

Abstract:
Sarcopenia is characterized by generalised progressive loss of muscle mass and muscle strength. It is defined as a syndrome associated with endpoints such as physical disability, poor quality of life, and death. Sarcopenia leads to a decrease in physical performance and may cause problems with swallowing and voice function due to general skeletal muscle loss. In this study, it was aimed to evaluate the changes in voice and swallowing functions in sarcopenic patients.
Individuals aged 65 and over were included in the study. The SARC-F scale was applied to the patients to determine the diagnosis of sarcopenia, and if the scale score was >4, they were evaluated for sarcopenia. In the further evaluation, "hand grip strength measurement" was performed to evaluate the muscle strength of the patients. Patients with low scores in the tests were evaluated in the sarcopenia study group, and patients with normal scores were evaluated in the control group. Functional endoscopic swallowing evaluation and the EAT-10 scale was applied to all individuals. In order to evaluate voice functions, glottal closure pattern was evaluated through endoscopic laryngeal examinations and acoustic voice analysis was performed on voice recordings. In addition, voice-related quality of life scale scores were recorded and compared between the two groups.
The study sample consisted of 40 individuals. Twenty of the patients were in the study group and 20 were in the control group. No significant difference in age or gender was observed between the two groups. The mean EAT-10 scale scores in the study group were 2.55 ± 3.64. In the control group, this score was 1.5 ± 2.3 (p<0.05). FEES findings were evaluated using PAS scoring, PAS scores were lower in the control group. The mean F0 values in the sarcopenic patient group were calculated as 163.1 ± 42.9 Hz. In the control group, this value was 174.5 ± 43.1 Hz (p>0.05). The mean HNR in the study group was 12.63 ± 4.5 dB; it was 13.2 ± 4.9 dB in the control group (p>0.05). In sarcopenic patients, mean jitter (%) was 2.14 ± 2, shimmer (%) was 4.2 ± 3.85; In the control group, jitter (%) was 1.8 ± 2.13, and shimmer (%) was 3.67 ± 3.9 (p>0.05). Maximum phonation times were 8.3 ± 2 seconds in the sarcopenia group; in the control group it was 9.8 ± 2.1 sec. The difference was statistically significant (p<0.05). VRQOL scores were lower in the sarcopenia group than in the control group, but the difference was not statistically significant.
Sarcopenia was associated with poor swallowing functions. Sarcopenia's negative effects on voice quality have been observed over voice quality, but the available data is currently insufficient to establish a direct relationship. Defining the effects of sarcopenia on swallowing and voice will guide the prevention of complications and early initiation of rehabilitation processes.

Key Words: Dysphagia, Dysphonia, Sarcopenia