TBMM çalışmalarında Danışma Kurulunun yeri ve etkinliği
Board of Spokepersons' place and effectiveness in Grand National Assembly of Turkey
Yazar: BAHADIR YEŞİLIRMAK
Danışman: PROF. DR. SELİN ESEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Etkinlik = Efficiency ; Kamu hukuku = Public law ; Kamu yönetimi = Public administration ; Parlamenter sistem = Parliamentary system ; Siyasi partiler = Political parties ; TBMM = Turkish Grand National Assembly ; TBMM Danışma Kurulu = TBMM Advisory Board ; Türk parlamento tarihi = Turkish parliament history

Özet:
Bu çalışmada Danışma Kurulunun TBMM çalışmalarında yerinin ve öneminin belirlenmesi ve bu bağlamda bu kurumun etkinliğinin incelenmesi amaçlamaktadır. Demokratik sistemin vazgeçilmez unsurlarından biri olan ve iktidarı denetleme, dizginleme ve politik yarışa girerek demokratik yollar ile iktidarı ele geçirme amacıyla hareket eden siyasal partilerin, parlamento çalışmalarına katılmaları, temsil ettikleri fikir ve ideolojiler doğrultusundaki parti programlarını, dolayısıyla seçmenlerinin tercih ve beklentilerini parlamento içi kurum ve mekanizmalarda dile getirebilmeleri gerekmektedir. Zira temsili demokrasilerin merkezi kurumları olan parlamentoların işleyişinde temel aktör siyasi partilerdir. Bu bağlamda genellikle siyasi partilerin uzlaşması prensibiyle işleyen ve parlamento çalışmalarını yönlendiren kurumlar önem gösterir. Bu kurumların başta parlamentonun gündemini belirlemek üzere önemli işlevleri bulunmaktadır. Dünya parlamentolarında işlev, kuruluş ve işleyişi çeşitli şekillerde belirlenmiş olan bu kurumların Türkiye'de vücut bulan örneği Danışma Kuruludur. Çift meclisli yapıda 1963 Cumhuriyet Senatosu İçtüzüğü ile Türk Parlamento Hukukuna giren bu kurum, 1973 tarihli Millet Meclisi İçtüzüğü ile de düzenlenmiştir. 
Bu çalışma, yaklaşık 50 yıldır parlamento çalışmalarında varlık gösteren Danışma Kurulunda günümüze kadarki değişimler ve bu değişimlerin parlamento çalışmalarına etkisini ortaya koymaya çalışmaktadır. Bu etkiler de göz önünde tutularak şu sorunun da cevabı aranmaya çalışılmaktadır; Danışma Kurulunda yapılan değişiklikler, 1961 ve 1982 anayasalarının çoğulcu/daha az çoğulcu yapısıyla bağlantılı mıdır? Yoksa söz konusu değişikliklere salt parlamento uygulamalarından kaynaklanan ihtiyaçlar mı sebep olmuştur? Ayrıca çalışmada Danışma Kurulunun bu süre zarfında etkinliği ölçülmeye çalışılmaktadır. Etkinlik sorununa yaklaşım, Danışma Kurulunun bir uzlaşma kurumu olmasından hareketle, uzlaşmanın gerçekleştiği Danışma Kurulu önerileri ile uzlaşamamanın sonucu olan siyasi parti grup önerilerinin karşılaştırılması yönünde olmuştur. Bu karşılaştırmada sayısal veriler ortaya konulmuş ve bu verilerin analizi yapılmaya çalışılmıştır. Bu analizde çeşitli bakış açılarından soruna yaklaşılmış olup, iktidarın tek başına bir siyasi partide olması ile koalisyonda olmasının Danışma Kurulunun etkinliğini etkileyip etkilemediği incelenmiştir. Yine Türkiye'de 2017 yılındaki Anayasa değişikliği sonrası 2018 yılı itibarıyla devreye giren yeni hükümet sistemi ile önceki parlamenter hükümet sistemi arasında Danışma Kurulunun etkinliğinde anlamı bir fark oluşup oluşmadığı da başka bir sorun alanı olarak ele alınmıştır.

Abstract:
This thesis aims to determine the role and importance of the Advisory Board and examine the effectiveness of this institution in the works of the Parliament. As one of the indispensable elements of the democratic system, political parties need to participate in the work of the Parliament. They can express their party programs in line with the ideas and ideologies they represent; hence, the preferences and expectations of their voters in the institutions and mechanisms shall be represented within the Parliament. In this context, institutions based on consensus between political parties that direct the workings of the Parliament are essential. These institutions have important functions, especially in terms of determining the agenda of the Parliament. The Advisory Board is the example of these institutions embodied in Turkey, whose functions, establishment, and functioning have been determined in various ways in the world parliaments. The Advisory Board, which was regulated for the first time under the Turkish Parliamentary Law in the 1963 Republican Senate rules of procedure in a bicameral structure, was addressed by the 1973 National Assembly rules of procedure.
This study examines the changes in the Advisory Board, which has existed in parliamentary work for nearly 50 years, and the effects of these changes on parliamentary work. With this in mind, the answer to the following question is sought; are the changes to the Advisory Board linked to the pluralistic and/or less pluralistic nature of the 1961 and 1982 constitutions, respectively? Or were the changes in question caused solely by the needs arising from parliamentary practices? In addition, the study tries to measure the effectiveness of the Advisory Board during this period. Since the Advisory Board is a reconciliation institution, effectiveness has been measured by comparing the Advisory Board's proposals which are agreed by the consensus, and the political party group proposals, which are tabled in case of disagreement between political party groups. In this comparison, numerical data are presented, and these data are analyzed. In this analysis, the problem has been approached from various perspectives. It has been examined whether the power of single-party government or coalition government affects the effectiveness of the Advisory Board. Whether there is a meaningful difference in the effectiveness of the Advisory Board between the new government system that came into effect as of 2018 thanks to the constitutional amendment in 2017 and the previous parliamentary government system in Turkey is another issue addressed.