Bölgesel enerji kaynakları üzerinde rekabet ve Türkiye
Rivalry on the regional energy sources and Turkey
Yazar: SEYHUN ÖKTEN
Danışman: Y.DOÇ.DR. FUAT AKSU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Enerji = Energy ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Doğal gaz boru hatları = Natural gas pipelines ; Enerji politikaları = Energy policies

Özet:
Bu çalısmada, 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılıp, Soğuk Savas'ın sona ermesive tek kutuplu bir dünya düzenine geçilmesiyle baslayan süreçte Orta Asya ve Kafkasya'nınzengin enerji kaynaklarına sahip olmak ve bu kaynakların uluslararası pazarlara aktarılmasınısağlayacak boru hatlarının kontrolünü elinde tutmak isteyen aktörlerin rekabeti ele alınmıstır.19. yüzyılda Britanya ve Rusya ?mparatorlukları'nın Orta Asya'daki mücadelesindenesinlenerek ?Yeni Büyük Oyun? ismi verilen bu güç mücadelesinin selefinden ayrılanözellikleri, temel unsurları, yasandığı coğrafya ve bu coğrafyanın özellikleri ?RekabetinMerkezi: Orta Asya ve Kafkasya? ana baslığı altında incelenmistir.Petrol ve doğal gaz zenginlikleriyle ön plana çıkan bu bölgenin küresel ve bölgeselaktörlerin nasıl ve neden dikkatini çektiği istatistiksel verilerin de yardımıyla ortayakonulmus; mücadelenin en önemli unsuru olan kaynakların uluslararası pazarlara aktarılmasıkonusunda yasanacak sorunlar, enerji güvenliği, etnik sorunlar, Hazar'ın hukuki statüsü veenerji ihraç yollarında Rusya Federasyonu'na olan bağımlılık bağlamında ele alınmıstır.Çalısmanın ikinci bölümünde, rekabetin aktörleri, Türkiye'ye üçüncü ve son bölümdeyer vermek kaydıyla, iki ayrı sınıflandırma altında devletler ve büyük petrol sirketleri olarakanaliz edilmistir. ?Rekabetin Aktörleri? ana baslığı altında, ele alınan tüm oyuncuların,izledikleri stratejilere, ortaya attıkları projelere ve kazanımlarına-kayıplarına yer verilmistir.Türkiye'nin rekabetteki yerinin ele alındığı son bölümde ise, ülkenin Orta Asya veKafkasya'daki konumu, bölge ülkeleri, Rusya ve ?ran ile dıs politikası bağlamındaincelenerek aktarılmıstır.Türkiye'nin Orta Asya ve Kafkasya'ya yönelik enerji politikasının da kapsamlı birsekilde masaya yatırıldığı bu son bölümde, ülkenin enerji gereksiniminden hareketleolusturulan enerji stratejisi bünyesinde vücut bulan veya ileride yasama geçirilmesi düsünülenprojelere yer verilmistir. Son olarak, Türkiye'nin Hazar enerji havzasında yürüttüğüfaaliyetler de incelenerek çalısma tamamlanmıstır.Konu hakkında Türkiye'de basılmıs eserlerin büyük bölümünün kendine yer bulduğubu çalısmada, kitap, makale, arastırma raporları, teknik dergi, gazete ve internetkaynaklarından yararlanılmıs ve tanıtıcı inceleme yöntemi izlenmistir.Anahtar Kelimeler: Enerji, Enerji Kaynakları, Enerji Güvenliği, Hazar EnerjiHavzası, Yeni Büyük Oyun, Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC), Petrol ve Doğal Gaz Tasımacılığı,Boru Hatları, Enerji ?hraç Yolları, Türkiye.

Abstract:
In this study, after the collapse of the Soviet Union, the end of the Cold War and theprocess of transition to unipolar world, the rivalry of the players who aim acquiring the richenergy resources of Central Asia and Caucasus, controlling the pipelines that will transferthese resources to international markets is examined.Inspired from the 19th Century struggle between British Empire and Russian Empirein Central Asia , hence named as the ?New Great Game?, the special features, main elements,geography and the peculiarities of the domain of this new power struggle differentiating fromits predecessor is studied under the headline of ?The Center of The Rivalry: Central Asia andCaucasus?.Why and how regional and global players? pay attention to this oil and gas rich regionis put forth for consideration with additional use of statistical data. The problems that willoccur while transferring these resources to international markets, ethnical problems, CaspianSea?s legal status and the dependence to Russian Federation energy export routes areconsidered in the context of energy security as the main elements of this struggle.In the second part of the study, the players of the rival parties are analyzed in twoseparate classifications as states and big oil companies; giving place to Turkey in the third andlast section. Under the headline of ?The Players of The Rivalry?, all players? strategies,projects and wins-losses are discussed.Turkey?s status in Central Asia and Caucasus, its relations with regional countries,Russia and Iran, in the context of its policy of foreign affairs, and hence its place in the rivalryis explained in the last section.In this last section Turkey?s energy policy in the Central Asia and Caucasus isexamined in great details. The concrete or eventual projects, arising from its strategy ofenergy and the projection of its energy needs are discussed.Finally, the study is ended with the examination of the activities that Turkey iscarrying out in the Caspian energy basin.In this study, books, articles, research reports, technical magazines, newspapers andinternet sources were utilized by using a descriptive research method.Key Words: Energy, Energy Resources, Energy Security, Caspian Energy Basin, NewGreat Game, Baku-Tbilisi-Ceyhan (BTC), Oil and Gas Transportation, Pipelines, EnergyExportation Routes, Turkey.