Obez çocuk ve adolesanlarda D vitamini düzeyinin insülin direnci ve metabolik parametrelerle olan ilişkisi
The correlation of vitamin D level with insulin resistance and metabolic parameters in obese children and adolesence
Yazar: DİLEK DAMLA SAYMAZLAR
Danışman: PROF. DR. BETÜL ORHANER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Metabolizma = Metabolism ; Obezite = Obesity ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency ; Çocuklar = Children ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Amaç: Çalışmamızda obez çocuk ve adolesanlarda D vitamini düzeyi ile glikoz metabolizma
bozukluğu (insülin direnci, diyabet), hiperlipidemi, hepatosteatoz, kemik metabolik
parametreleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi ve D vitamini eksikliği olan obez çocukların tedavi
sonrası metabolik parametrelerindeki değişikliği saptamayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza 01.06.2018-01.09.2018 tarihleri arasında Bursa Yüksek
İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Endokrinoloji polikliniğine başvuran vücut kitle
indexi > 95 persentil olan ve 7-18 yaş arasındaki çocuk ve adolesan hastalar alınmıştır. Hastalar
25OH vitamin D düzeyine göre; çalışma grubu (25OH vitamin D < 20 ng/ml) ve kontrol grubu
(25OH vitamin D > 20 ng/ml) olarak iki grubu ayrıldı. İki grup fizik muayene ve laboratuvar
bulgularına göre karşılaştırıldı. Çalışma grubundaki hastalara 24 hafta boyunca 2000 ünite/gün
vitamin D3 tedavisi verildi. Tedavi öncesi ve sorası glikoz, insülin düzeyleri ve kilo değişimleri
karşılaştırıldı.
Bulgular: Hastaların ortanca yaşı kontrol grubu için 13 yıl (10-16), çalışma grubu için 14 yıl
(11-15) olarak saptandı (p:0,3). Her iki grubun vücut kitle indeksleri (VKİ) benzerdi (p:0,30).
Vücut yağ kitlelesinin çalışma grubunda kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu saptandı
(p<0,001). İki grubun insülin direnci (HOMA IR düzeyleri) durumu karşılaştırıldığında ,
çalışma grubunun kontrol grubuna göre HOMA IR düzeylerinin daha yüksek olduğu saptandı
(p<0,001). Çalışma grubundaki hastaların tedavi öncesi ve sonrası HOMA IR düzeyleri
değerlendirildiğinde, D vitamini tedavisi sonrası HOMA IR düzeyinin, tedavi öncesi döneme
göre düştüğü gözlendi (p:0,009).
Sonuç: Çalışmamızda obez hastalarda insülin direnci ile 25OH vitamin D düzeyi arasında
negatif korele bir ilişki olduğunu ve 25OH vitamin D tedavisi sonrası insulin direncindeki
azalma gösterilmiştir. Obez bireylerde düşük D vitamini seviyeleri, insülin direncini daha da
artırarak metabolik sendrom, tip 2 diabet ve kardiyovasküler hastalık gelişimini hızlandırabilir.
Düşük serum 25OH vitamin D seviyelerinin bağlantılı olduğu obezite, diyabet, kardiyovasküler
hastalıklar gibi ciddi tıbbi sorunlar ile D vitamini tedavisinin düşük yan etki insidansı ve
maliyeti birlikte göz önüne alındığında, obez hastalarda rutin serum 25OH vitamin D
düzeylerini tespit etmek ve düşük bulunanlarda tedavi düzenlemek akılcı bir yaklaşım olacaktır.
Anahtar kelimeler: Adolesan, Çocuk, D vitamin, İnsulin direnci, Obezite

Abstract:
Aim: The aim of this study is to investigate the relationship between vitamin D level and
glucose metabolism disorders (insulin resistance, diabetes), hyperlipidemia, hepatosteatosis,
bone metabolic parameters in children and adolescents with obesity and to determine the change
in metabolic parameters of children with vitamin D deficiency after treatment.
Patients and Methods: The study was planned to include children between 7-18 years of age
with a body mass index> 95 percentile who presented to Bursa Yüksek İhtisas Training and
Research Hospital Pediatric Endocrinology Outpatient Clinic between 01.06.2018- 01.12.2018.
Patients were compared to 25OH vitamin D levels; study group (25OH vitamin D <20 ng / ml)
and control group (25OH vitamin D> 20 ng / ml). The two groups were compared according to
physical examination and laboratory findings. Patients who were included in the study group
with low 25OH vitamin D levels were given 2000 unit/day vitamin D3 treatment for 24 weeks.
Glucose, insulin levels, and weight changes were compared before and after treatment.
Results: The median age of the patients was 13 (10-16) years for the control group and 14 (11-
15) years for the study group. There was no significant difference between the body mass index
of the control and study groups (p: 0.3). The body fat mass of the study group was found to be
high (p <0.001). When the insulin resistance (HOMA IR levels) of the two groups were
compared, the HOMA IR levels of the study group were higher than the study group (p <0.001).
When the HOMA IR levels of the patients in the study group were evaluated before and after
treatment, HOMA IR levels after vitamin D treatment were found to be lower compared to the
pre-treatment period (p: 0.009).
Conclusion: Our study showed that there was a negative correlation between insulin resistance
and 25OH vitamin D levels in obese patients and decreased insulin resistance after 25OH
vitamin D treatment. Low levels of vitamin D in obese individuals can increase insulin
resistance further, accelerate the development of metabolic syndrome, type 2 diabetes, and
cardiovascular disease. Considering the low incidence and cost of vitamin D treatment together
with serious medical problems such as obesity, diabetes, and cardiovascular diseases associated
low serum 25OH vitamin D levels, it is a reasonable approach to determine routine serum 25OH
vitamin D levels in obese patients and arrange treatment for those with low levels.
Keywords: Adolescent, Child, Vitamin D, Insulin resistance, Obesity