Topraksız tarımda farklı katı ortamların ıspanak yetiştiriciliği üzerine etkileri
The effect of different solid medium on the cultivation of spinach in soilless agriculture
Yazar: PINAR KALKAN
Danışman: DOÇ. DR. İLKER SÖNMEZ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Entansif tarım yapılan alanlarda zamanla toprak strüktürünün bozulması, topraklarda toksik etkiye neden olabilecek maddelerin birikmesi, mikrobiyolojik ve biyokimyasal dengelerin bozulması, bitki besin maddesinin alınım mekanizmasının sekteye uğraması ve toprak kökenli hastalıkların yoğunlaşması gibi nedenler araştırıcıları toprak dışında alternatif bazı ortamlar üzerinde çalışmaya yöneltmiş ve sonuçta topraksız tarım olarak ifade edilen yeni bir teknik ortaya çıkmıştır. Topraksız yetiştiricilik, özellikle sera topraklarından beklenen randımanı alamayan yetiştiriciler tarafından bütün dünyada olduğu gibi ülkemizde de gittikçe artan bir hızla benimsenmektedir. Seralarda ortam kültürlerinde kullanılan materyaller torf, perlit, pomza, zeolit, sentetik köpükler, kaya yünü, talaş, ağaç kabuğu, vermikulit gibi inorganik ve organik kökenli olabilmektedir. Bu yetiştirme ortamları tek başlarına veya birbirleri ile belirli oranlarda karıştırılarak kullanılmaktadır.
	Ispanak (Spinaciaoleracea L.) ülkemizde yetiştirilen en önemli kışlık sebzelerdendir. Yapraklarını veya yeşil kısımlarını yediğimiz sebzelerden olan ıspanak C vitaminince zengindir. Yaprağı yenen sebze gruplarında kontrolsüz ve bilinçsiz gübrelemelerle yapraklarda aşırı nitrat birikimlerinin birtakım sağlık sorunlarına yol açması muhtemeldir. Bu olumsuz etkilerin giderilmesinde yeterli ve dengeli gübreleme yöntemleri birlikte uygulanması gerekmektedir.
	Bu çalışma; topraksız tarımda katı ortam kültüründe farklı yetiştirme ortamlarının ıspanak yetiştiriciliğinde verime ve kaliteye etkisini belirlemek amacı ile yürütülmüştür. Sera koşullarında tesadüf parselleri deneme desenine göre 4 tekerrürlü yürütülen çalışmada yetiştirme ortamı olarak perlit, pomza ve zeolitin %25, %33, %50, %75 ve %100 oranlarına göre hazırlanan 11 farklı karışım kullanılmıştır. Perlit, pomza ve zeolitin farklı oranlarda karışımlarının etkileri bakımından yapılan değerlendirmede en iyi sonuçların Zeolit+Pomza karışımlarından elde edildiği görülmektedir. Özellikle %75 Zeolit+%25 Pomza oranının olduğu altıncı uygulama ile %50 Zeolit+%50 Pomza oranının olduğu sekizinci uygulamada yetiştirilen ıspanak bitkilerinin verim ve kalite parametreleri diğer uygulamalardan daha fazla etkili olmuştur.

ANAHTAR KELİMELER: Katı ortam, ıspanak, perlit, pomza, topraksız tarım, zeolit

Abstract:
The deterioration of the soil structure over time in the areas of intensive farming, accumulation of substances that can cause toxic effects on soils, disruption of microbiological and biochemical equilibrium, disruption of the nutrient retrieval mechanism and reasons such as intensification of diseases of soil origin led researchers to work on some alternative environments other than soil and as a result a new technique emerged as soilless agriculture. Soilless cultivation is being increasingly adopted in our country as well as all over the world by growers who can't get the expected yield from greenhouse soils. The materials used in the media in greenhouses can be inorganic and organic origin such as peat, perlite, pumice, zeolite, synthetic foams, rock wool, sawdust, bark, vermiculite. These cultivation media are used alone or mixed with each other in certain proportions.
	Spinach (Spinaciaoleracea L.) is one of the most important winter vegetables grown in our country. Spinach, which is one of the vegetables we eat leaves or green parts, is rich in vitamin C. Uncontrolled and unconscious fertilizers and leaves of excessive nitrate accumulation in leaf groups are likely to cause health problems. Sufficient and balanced fertilization methods should be applied together to eliminate these negative effects.
	In this study; The aim of this study was to determine the effect of different cultivation environments on yield and quality of spinach cultivation in the culture of solid medium in soilless agriculture. In the greenhouse conditions, 4 replications were carried out according to the trial design of random plots and 11 different mixtures were prepared as 25%, 33%, 50%, 75% and 100% of perlite, pumice and zeolite as cultivation medium. In terms of the effects of different proportions of perlite, pumice and zeolite, it is seen that the best results are obtained from zeolite + pumice mixtures. The yield and quality parameters of the spinach plants grown in the eighth application where the ratio of 50% Zeolite+50% Pumice, especially with the ratio of 75% Zeolite+25% Pumice, was more effective than the other applications.

KEYWORDS: Perlite, pumice, soilless agriculture, solid medium, spinach, zeolite