Adana ili, Seyhan ilçesi, Sarıyakup kentsel sit alanının dokusal ve yapısal analizi
An analysis on the urban tissue and historic buildings of Yarıyakup urban conservation area in the city of Adana
Yazar: ANVAR ABDOLAHADİ MOGHADDAM
Danışman: PROF. DR. FAZİLET DUYGU SABAN ÖKESLİ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Bölümü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Adana Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından 1994 yılında Adana kent merkezinde 80 Hektarlık bir alan 3. Derece Arkeolojik Sit Alanı ve bu alan içerisinde Tepebağ, Sarıyakup ve Kuruköprü olmak üzere üç farklı bölge Kentsel Sit Alanı olarak belirlenmiştir. Bu çalışma kapsamında Sarıyakup Kentsel Sit Alanındaki taşınmaz kültür varlıklarının ve kentsel dokunun koruma açısından incelenmesi hedeflenmiştir.
Sarıyakup Kentsel Sit Alanı Sarıyakup mahallesinin tamamı ile Ulucami, Türkocağı ve Beş Ocak mahallelerinin bir kısmını kapsamaktadır. Adana?da Ramazanoğulları Beyliği döneminde yerleşime açıldığı düşünülen bu bölgede XV. ve XVI. yüzyıllarda Ramazanoğlu Külliyesi?ne ait Ulucami, Ulucami Medresesi, Harem Dairesi, Ramazanoğlu Çarşısı ve Çarşı Hamamı bulunmaktadır. Alanda ayrıca XIX. yüzyıla tarihlenen camiler, hamamlar, hükümet konağı gibi anıtsal yapılarla birlikte genelde XX. yüzyıl başına tarihlenen geleneksel Adana konutları da yer almaktadır. Geleneksel Osmanlı mahalle dokusunun gözlendiği ve halen ticarethane ve konutlarıyla kent merkezi niteliği taşıyan Sarıyakup Kentsel Sit Alanı bu çalışmada kültürel değerleri ve geçirdiği değişimler tespit edilerek koruma sorunları kapsamında irdelenmiştir.
Sarıyakup Kentsel Sit Alanındaki geleneksel konutların çoğunun avlulu, normal kat planlarının büyük kısmının iç sofalı, cephelerinin ise tek çıkmalı olduğu belirlenmiştir. Tepebağ, Kayalıbağ ve Ulucami mahallelerindeki geleneksel konutlardan farklı özellikler gösteren konutların onarılarak ayağa kaldırılması ve sürdürülebilirliklerinin sağlanması gerekmektedir

Abstract:
An area in the city centre of Adana for 80 hectares was chosen to be 3rd degree Archaeological Conservation Area by Cultural and Natural Heritage Protection Board of Adana in 1994. This area consists of three different urban conservation areas called Tepebağ, Sarıyakup and Kuruköprü. Sarıyakup Urban Conservation Area covers the whole of  Sarıyakup neighborhood as well as parts of Ulucami, Türkocağı and Beş Ocak neighbourhoods. This part of the city was suggested to be settled by Ramazanoğlu dynasty during Ramazanoğulları Sultanate in XVth and XVIth centuries. The area houses the Grand Mosque, Madrasah of the Grand Mosque, Harem, Ramazanoğlu Bazaar and Bazaar Bath. In addition to mosques, baths, monumental buildings, such as government office which was built in the XIXth century, traditional houses had also been built in the area in the beginning of XXth century.
This research attempted to identify and discuss cultural values of Sarıyakup urban area, which reflects Ottoman neighborhood structure, qualities of traditional houses which still can be observed, as well as the process of urban transformation and conservation problems. Many of the traditional houses in Sarıyakup Urban Conservation Area have courtyards and inner halls (sofas) in upper floors. The facades of the two storey houses usually have single bays. It has been ascertained that traditional houses in Sarıyakup Conservation Area have different characteristics compared to the ones in Tepebağ, Kayalıbağ and Ulucami neighborhoods. In conclusion this study stressed the need to restore traditional houses and improve the urban environment in Sarıyakup Urban Conservation Area in order to sustain the unique qualities of this part of the city.