Palyatif bakım hastalarında bası yarası oluşumunu etkileyen faktörlerin analizi
Analysis of factors effecting pressure sores inpalliative care patients
Yazar: BUĞU USANMA KOBAN
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE ZEYNEP TUZCULAR VURAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Basınç ülserleri = Pressure ulcer ; Beslenme = Nutrition ; Farkındalık = Awareness ; Palyatif bakım = Palliative care ; Yatan hastalar = Inpatients

Özet:
AMAÇ: Dünya nüfusunun yaşlanması, kronik hastalıkların ve buna bağlı bakım
ihtiyacının artışına yol açmaktadır. Özellikle son dönem kritik hastaların yaşam
konforunun korunmasında palyatif bakım merkezleri önemli bir rol oynamaktadır.
Bununla birlikte bası yaraları, bu merkezlerde de hem hastanın mortalitesini hem de
bakım verenin iş gücü ve maddi kaynak kullanımını arttıran bir sorundur. Bu nedenle
yara oluşmasını ve var olan yaranın ilerlemesini engellemek açısından riskleri
belirlenmek ve gerekli önlemleri almak, sürecin yönetiminde oldukça önemlidir.
Çalışmamızda, palyatif bakım merkezinde yatan hastalarda bası yarası oluşmasını ve
yara evresini etkileyen faktörleri belirlemek ve bu konuda hasta, hasta yakını ve sağlık
personelindeki farkındalığı arttırmak amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Kesitsel ve retrospektif olarak planlanmış araştırmamızın
materyalini Ocak 2017 ve Şubat 2018 arasında palyatif bakım merkezinde yatan
hastalar oluşturmaktadır. Çalışmamızda,18 yaşından büyük ve verilerine ulaşılabilen
tüm hastaların ilk yatışlarındaki verileri dahil edilmiştir. Hastaların yaşları,
cinsiyetleri, primer tanıları ve komorbiditeleri kaydedilmiştir. Hemoglobin,
hematokrit, lenfosit, nötrofil, C-reaktif protein, albümin ve prealbümin değerleri ve
NRS 2002 skorlarına ulaşılmış ardından bu veriler hastaların palyatif bakım
hemşireliği arşivinden elde edilen bası yarası bilgileri ile birleştirilmiş, IBM SPSS
Statistics 22 (IBM SPSS, Türkiye) programı ile analiz edilmiştir.
BULGULAR: Çalışmamızın sonuçlarına göre, 65 yaş üzeri hastalarda ve kadın
hastalarda bası yarası riski artmaktadır. Serebrovasküler olay geçirmek veya
demans/Alzheimer hastası olmak ileri evre yara riskini arttırmaktadır. Hipertansiyon
veya kardiyovasküler hastalık varlığı bası yarası riskini arttırmaktadır. Diyabet ve
kronik böbrek hastalığının yara ile ilişkisi bulunmamıştır. Albümin, hemoglobin ve
hematokrit düşüklüğü ve lenfosit yüksekliği ileri evre yara ile ilişkilidir. Prealbümin,
CRP, nötrofil ve nötrofil/lenfosit oranı ile bası yarası arasında anlamlı ilişki
bulunmamıştır.
SONUÇ: Bası yarası oluşumu ve ilerlemesi ile hastaların tanıları, beslenme durumu,
anemi ve hipertansiyon varlığı arasında kuvvetli bir ilişki vardır. İleri yaşta, kronik
hastalığa sahip ve bakım ihtiyacı olan hastalar, aile hekimlerinin sıklıkla takip ettiği
bir hasta grubu olduğundan, risklerin farkında olarak önlem almak, morbidite ve
mortalitenin önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.,

Anahtar kelimeler: Bası yarası, palyatif bakım, beslenme

Abstract:
AIM: The aging of the global population leads to an increase in chronic diseases and
the need for care. Palliative care centers play an important role in maintaining the life
comfort of critically ill patients. However, pressure sores are a problem that increases
both the patient's mortality and the caregiver's labour force and financial resources in
these centers. Therefore, determining the risks, taking the necessary measures to
prevent the formation or the progression of the wound is very important in the
management of the process. In our study, it was aimed to determine the factors
affecting the wound formation or stage in palliative care patients; and to increase the
awareness of the patient, patient relatives and health workers.
MATERIALS AND METHODS: The material of our cross-sectional and
retrospective study consisted of patients hospitalized in the palliative care center
between January 2017 and February 2018. In our study, data from the first
hospitalizations of all patients over 18 years of age and whose data were available were
included. Patients' ages, gender, primary diagnoses and comorbidities were recorded.
Hemoglobin, hematocrit, lymphocyte, neutrophil, C-reactive protein, albumin and
prealbumin levels and NRS 2002 scores were reached, and these data were analyzed
by IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Türkiye) by combining them with their
pressure sore information obtained from the palliative care nursing archive.
RESULTS: According to the results of our study, in patients over 65 years of age and
females the risk of pressure sores is increased. Cerebrovascular event or
dementia/Alzheimer's disease increases the risk of advanced-grade wounds.
Hypertension or cardiovascular disease increases the risk of pressure sores. Diabetes
and chronic renal disease were not associated
with the wound formation. Decreased albumin, hemoglobin, and hematocrit, elevated
lymphocyte levels are associated with advanced wound stage. There was no significant
relation between prealbumin, CRP, neutrophil and neutrophil / lymphocyte ratio and
pressure sores.
CONCLUSION: There is a significant relation between the formation or progression
of pressure sore and patient's diagnosis, nutritional status, presence of anemia or
hypertension. The elderly patients with chronic diseases who need palliative care are
a population that family physicians are frequently encountered with; therefore it's
important to be aware of the risks and to take precautions in order to prevent morbidity
and mortality.


Keywords: Pressure sore, palliative care, nutrition