Öğretilebilir ve bilişsel bir beceri olarak tarihi empati
The historical empathy as a teachable and a cognitive skill
Yazar: ŞERİFNAZ GÜLİN KARABAĞ
Danışman: PROF. DR. REFİK TURAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Tarih Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Bilişsel beceriler = Cognitive abilities ; Empati = Empathy ; Empatik beceri = Empathic skill ; Tarih eğitimi = History education ; Tarih öğretimi = History teaching

Özet:
ÖZET Tarihî empati konusunda Türkiye'de yapılan ilk araştırma olması nedeniyle, bu tezde öncelikle tarihî empati becerisine ilişkin kuramsal bilgiler sunulmaktadır. İkinci olarak, hala sürmekte olan tarihî empatinin bilişsel ağırlıklı ve öğretilebilir bir beceri olup olmadığı tartışması konusunda, tarihî empatinin bilişsel ağırlıklı ve öğretilebilir bir beceri olduğu tezi savunulmaktır. Bu tezi ispatlamak için, daha önceden yapılan, konuyla ilgili araştırmaların sonuçlan ortaya konulmaktadır. Bunların yanında, deney ve kontrol gruplu, nitel bir araştırma planlanmış, veriler betimsel olarak analiz edilmiştir. Araştırma iki ilköğretim 8 sımf ve iki orta öğretim 10. sımf ve toplam 1 1 1 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Araştırma süresince deney grubunda, tarihî empati becerisinin öğretimine yönelik çeşitli teknikler kullanılarak, tarihî empati becerisi kazandırılmaya çalışılmış, kontrol grubunda ise geleneksel yöntemle ders işlenmiştir. İşlenen dersler sonunda her iki gruba da konuyla ilgili altı soruluk bir yazılı sınav yapılarak, tarihî empati becerisine yönelik soruların cevaplan Lee'nin tarihî empati düzeylerine göre analiz edilmiştir. Aynca yapılan drama çalışması da analiz edilerek, değerlendirilmiştir. Tarihî empati sorusu olan 5. soruya verilen cevapların analizine göre, kontrol grubu öğrencileri ya soruyu cevaplamamış ya da düşük tarihî empati düzeylerinde (2. ve 3. düzey) cevaplar vermişlerdir. Üst düzey (4. ve 5. düzey) tarihî empati anlayışına ulaşan kontrol grubu öğrencisi sayısı azdır. Deney grubu öğrencileri ise daha yüksek tarihî empati düzeylerine ulaşmışlardır. 5. ve 3. soruların analizlerine göre, deney grubu öğrencilerinin verdikleri cevaplar tarihî kanıtlara ve bilgilere dayanmaktayken, kontrol grubu öğrencilerinin cevaplan sınırlı tarihî bilgi içermektedir. Deney grubu öğrencileri kontrol grubuna göre, bilgileri daha iyi hatırlamakta ve kullanmaktadırlar. Aynca her iki soruda da deney grubu öğrencilerinin, analiz ve sentez yapabildiklerini, eleştirel ve yaratıcı düşünebildiklerini, karar verme süreçlerini kullanabildikleri dikkati çekmektedir ki bütün bunlar üst düzey bilişsel düşünüşün göstergeleridir. Bu bulguların ışığında, tarihi empatinin öğretilebilir ve bilişsel bir beceri olduğu ve tarihî empati becerisinin tarih dersi öğretim programına bir amaç olarak dahil edilmesinin yararlı olacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
ABSTRACT Since this is the first study on the subject of historical empathy in Turkey, in the first place, the theoretical base of historical empathy is presented in this dissertation. Secondly, on the discussion about whether historical empathy is teachable and cognitive skill or not, this dissertation maintain that it is so ("The Historical Empathy as a Teachable and a Cognitive Skill"). In order to prove this assertion, the results of the researches that had done beforehand about historical empathy are put down. Besides, a qualitative research with experimental and control groups in middle and secondary schools was planned. The research was conducted with two 8th class and two 10th classes and with total 111 students. During the research, the historical empathy skill was tried to be taught to the experimantal group with different techniques that directed to teaching historical empathy and the control group was taught with the traditional method. At the end of lessons, the essay type exam with six questions was giveji. The response to the questions directed to the historical empathy skill were evaluated with descriptive analysis according to the historical empathy levels of Peter J. Lee. The video record about drama activity was also analysed and evaluated. According to the analyze of the 5th question which is the historical empathy question, the great part of control group student did not answer the question or they showed lower historical empathy levels (Level 2 or 3) and their answers include very restiricted historical knowledge. On the other hand, the experimantal group students could reach higher historical empathy levels (Level 4 or 5) than control groups. In addition, their answers are based the historical evidence and knowledge. They can remember and use the information better than control group. They showed that they could analyse and make synthesis and they could think critically and understand the decision making and deduction process which all are the element of cognitive development. In the light of these findings, it can be concluded that historical empathy is a teachable and a cognitive skill and the history curriculum had better include the historical empathy skill as an aim.