Para arzının mekânsal ekonometrik modellenmesi
Spatial econometric modeling of money supply
Yazar: CENGİZ ARIKAN
Danışman: PROF. DR. YELİZ YALÇIN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Ekonometri = Econometrics ; Ekonometrik modeller = Econometric models ; Mekan kullanımı = Space usage ; Mekan planlaması = Space planning ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Para arzı = Money supply ; Para politikaları = Monetary policies

Özet:
Ekonomide önemli bir yere sahip olan para politikası, birçok değişkeni direkt ya da dolaylı olarak etkilemektedir.  Bu sebeple, merkez bankalarının amaçlarına ulaşmak için izledikleri politikaların etkinliğinin incelenmesi literatürde önemli bir yer edinmiş ve birçok çalışma bu konuyu çeşitli açılardan değerlendirmiştir. Küreselleşen dünyada, ülkelerarası ticari ve ekonomik ilişkilerin artması ülkelerin kararlarının birbirlerini etkilemesine yol açmış ancak bu etkileşim yapılan çalışmalarda göz ardı edilmiştir. Bu çalışmada AB ve OECD ülkelerinin para arzı arasındaki etkileşimi, ülkelerin birbirleri ile olan ticari ilişkilerinin ve ekonomik yakınlıklarının da modele dâhil edildiği mekânsal ekonometri teknikleriyle incelenmiştir. Analizler 2006-2017 arası yıllık veriler ile gerçekleştirilmiştir. Ayrıca geleneksel ağırlık matrislerine ilaveten bu çalışmada ilk defa kümeleme analizi tekniği ile mekânsal ağırlık matrisi oluşturulmuştur. Yapılan analizler neticesinde; AB ve OECD ülkeleri arasında para arzı açısından mekânsal bir etkileşim olduğu başka bir ifadeyle bir ülkenin para arzının komşu ülkelerin para arzından pozitif yönde etkilendiği tespit edilmiştir. İlaveten ülkelerin para arzı ticaret partneri ülkelerin para arzı, enflasyon ve faiz oranı değişimlerinden de etkilenmektedir.

Abstract:
The monetary policy, which has an important status in the economy, directly or indirectly affects many variables. Therefore, the examination of the effectiveness of central bank's policies to achieve their objectives has been an important issue in the literature and many studies have evaluated this issue from various perspectives. In the globalizing world, the increase in international trade and economic relations has led to the influence of countries' decisions on each other. However, this interaction has been ignored in studies. In this study, the interaction between the EU and OECD countries' money supply is examined by spatial econometric techniques which allow the countries' commercial relations and economic closeness to include in the model. Annual data from 2006 to 2017 is the analyzing period of the study. Besides the traditional weight matrices, the spatial weight matrix has been constituted by using clustering analysis technique which is used for the first time in literature.  As a result of the analysis; it is determined that there is a spatial interaction between the EU and OECD countries in terms of money supply, and the average money supply of neighboring countries positively affects the money supply of countries. Moreover, the countries' money supply are affected by changes in the money supply, inflation and interest rates of the commercial partner countries.