Armut (Pyrus communis L.) ağacının anatomik, fiziksel ve kimyasal özellikleri
Anatomical physical and chemical properties of wild pear, Pyrus communis L.
Yazar: İBRAHİM TÜMEN
Danışman: PROF. DR. HARZEMŞAH HAFIZOĞLU
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Anatomik özellikler = Anatomical properties ; Armut = Pear ; Fiziksel özellikler = Physical properties ; Kimyasal özellikler = Chemical properties ; Pyrus communis = Pyrus communis

Özet:
Bu çalışmada, Anadolu Selçuklu ve Osmanlı Devleti'nden günümüze dek gelen, Kündekâri tekniği ile yapılan, tarihi kapıların ve tarihi binaların restorasyonunda kullanılmış bir tür olan yabani armut (Pyrus communis L) ağacının fiziksel anatomik ve kimyasal özellikleri araştırılmıştır. Pyrus communis L. odunu homojen olup, dağınık traheli bir yapıya sahiptir. Trahelerde gruplaşmalara rastlanmamış, tek tek dizilmişlerdir. İlkbahar odunu traheleri yıllık halka sınırında teğetsel bir şekilde dizilmişlerdir. Trahelerin radyal mÖZET (devam ediyor) ve teğet çaplan ayrı ayrı ölçülmüş, İlkbahar odunu radyal çapı 46.55±6.17 u.m, teğet çapı 35.06+3.50 u.m, yaz odunu trahelerinin radyal çapı 32.03±3.84 u.m, teğet çapı 26.11±3.48 u.m bulunmuştur. 1 mm2'de 221 adet trahe bulunmuştur. Trahe hücrelerinin uzunluğu 0.513 mm'dir. Özışınları genellikle biseri özışınlarından oluşmuş olup, mültiseri özışınlarına da rastlanmaktadır, homoselüler tipte, tek tip yatık paranşim hücrelerinden meydana gelmiştir. Maksimum özışını hücre yüksekliği 35 adettir, mm'de bulunan özışını sayısı 15, mm2 deki özışını sayısı 68 adettir. Bulunan bu değerler bazı yapraklı ağaç türleri ile karşılaştırılmıştır. Pyrus communis L. odununda liflerin uçları genellikle sivridir. Lif/Trahe oranı 1.93 'tür. Lif uzunluğu 1.001 mm, lif genişliği 20.78 um, lümen genişliği 6.84 u,m, çeper kalınlığı 6.97 u,m bulunmuştur. Ortalama yıllık halka genişliği 1.81 mm, yaz odunu genişliği 0.873 mm, ortalama yaz odunu katılım oranı %44'tür. P. communis L. odununun tam kuru özgül kütle değeri; 0.655 gr/cm3, hava kurusu özgül kütle değeri 0.676 gr/cm3 bulunmuştur. Ortalama hacimsel daralma değeri % 13.848, hacimsel genişleme değeri ise % 16.640 bulunmuştur. Ortalama hacim-yoğunluk değeri ise 0.547 gr/cm3 'tür. Bu çalışmada yapılan kimyasal analiz sonucunda Pyrus communis L. odununda IVÖZET (devam ediyor) holoselüloz oranı %76.04, selüloz oranı, %46.89, a-selüloz oranı %37.87, lignin oranı %22.83, kül oranı %0.53, alkol-benzen (1/2) kullanılarak yapılan ekstraksiyon sonucunda ekstraktif madde miktarı %3.60 bulunmuştur. Bulunan bu değerler bazı yapraklı ağaç türleri ile karşılaştırılmıştır.Anahtar Sözcükler: Armut, Pyrus communis L., Kündekâri, Trahe, Özışını, Lif, Selüloz, Lignin, Kül

Abstract:
The pear wood is valuable especially in joinery work and was used in historical buildings and doors restoration made by Kündekâri technique originating from Anatolian Seljuks and Ottomans. Pyrus communis L. wood has a homogeneous and diffuse porous structure. Vessels are individually arranged and there is no group formation. Earlywood vessels arranged tangentially in annual ring border. In early wood radial vessel diameter was found to be 46.55±6.17 um, tangential 35.06±3.50 u.m. Likewise, in latewood radial and tangential vessel diameters were 32.03+3.84 u.m and 26.11+3.48 u.m respectively. Procumbent (horizontally elongate) parenchyma VIABSTRACT (continued) form homocellular rays. Most of the rays were biseriate, but multiseriate rays were also observed. Maximum height of ray cell was 35. There were 15 rays in 1 mm and 68 in 1 mm2. The results were compared with those of other hardwoods. Generally the tips of fibrils are sharp. Ratio of fibril/vessel is 1.93. The length of fibril was found to be 1.001 mm, the width 20.78 u.m, the lumen diameter 6.84 um and the wall thickness 6.97 u,m. The results indicated that the width of annual ring was 1.81 mm and the latewood 0.873 mm. Oven-dry specific gravity of Pyrus communis L. wood was determined to be 0.655 gr/cm3 and the air-dried specific gravity 0.676 gr/cm3. Average volumetric shrinkage value was 13.848% and the volumetric swelling 16.640%. The volume-weight value was determined to be 0.547 gr/cm3. The results of the chemical analyses showed that the proportion of holocellulose was 76.04%, cellulose 46.89%, a-cellulose 37.87%), lignin 22.83% and the ash 0.53%). The extractives was 3.60% by the method of soxhlet extraction using alcohol-benzene (Vol/Vol: 1/2). The results were compared with those of other hardwoods. Key Words: Pear, Pyrus communis £., Kündekâri, Vessel, Ray, Fibril, Cellulose, Lignin, Ash