Antalya Müzesi'nde yer alan el yazması Kur-an'ı kerimlerin süsleme özellikleri
Ornament properties of manuscript Qu?rans kept in the Museum of Antalya
Yazar: ZELİHA ALAV
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SÜREYYA  EROĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Antalya = Antalya ; Antalya Müzesi = Antalya Museum ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Müzeler = Museums ; Süslemeler = Ornamentations ; Tezhib sanatı = Illumination art ; Türk sanatı = Turkish art ; Yazma eserler = Manuscripts ; Yazı sanatı = Calligraphy

Özet:
El yazması Kur'an-ı Kerimler, Türklerin İslamiyeti kabulünden sonra gelişerek geniş bir coğrafyaya yayılmış, tezyinat yönünden hat, cilt ve tezhip sanatlarında mükemmel örnekler vermiş, Osmanlılar Döneminde ise oldukça zengin üslup birlikteliği ile en olgun seviyeye ulaşmıştır. Günümüzde müzelerde, resmi ve özel kütüphanelerde çok sayıda tezhipli el yazması örnekleri bulunmaktadır. Oldukça kıymetli olan ve yıpranmalarını önlemek amacıyla koruma altına alınan, bu nedenle de herkesin görebilme imkânı bulamadığı bu eserler araştırmacılar tarafından gün yüzüne çıkarılmayı beklemektedir. Tez konusu olarak seçilen 1.1.92, 1.6.83, 1.109.73, 70.22.72, 87.21.72, 88.21.72, 89.21.72, 90.21.72 envanter numaralı el yazması Kur'an-ı Kerimler Antalya Müzesi Etnografya Bölümünde sergilenmektedir. Tez, dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Kur'an-ı Kerim ve tarihçesi anlatılmıştır. İkinci bölümde tezhip, hat ve cilt sanatının tarihsel gelişim süreci, üslup özellikleri, uygulama alanları ve kullanılan teknikler hakkında bilgi verilmiş, üçüncü bölümde araştırmaya konu olan elyazması Kur-an'ı Kerimler katalog düzeni anlayışında eserlerin çekilmiş orijinal fotoğrafları ve yer yer de atıflarda bulunularak ayrıntılı olarak tanıtılmıştır. Dördüncü bölümde ise; incelenen eserlerin en erken örnekten başlanarak desen, renk, motif ve üslup özellikleri karşılaştırılmış değerlendirilmesi yapılarak sonuçlandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: 1.Tezhip Sanatı, 2. Cilt Sanatı, 3. Hat Sanatı, 4. Kur'anı Kerim

Abstract:
The manuscript Korans spread over a large geography following the acceptance of Islam by Turks, and very fine examples of calligraphy, binder and ornamentation arts were produced in terms of decoration, and reached the most mature level as well as richness of style during the Ottoman Period. There are lots of examples of gilded manuscripts in museums, private and public libraries today. These examples are priceless, and thus are kept under protection and can?t be seen by everybody. Therefore they are waiting to be unearthed by researchers. Selected as the subject of the thesis, manuscript Korans, inventory numbered 1.1.92, 1.6.83, 1.109.73, 70.22.72, 87.21.72, 88.21.72, 89.21.72, 90.21.72, are exhibited in the Ethnography Section of Antalya Museum. The thesis is comprised of four parts. In the first part, Koran and its history were mentioned. Some information about historical development process of arts of gilding, calligraphy and binder, their style characteristics, application fields and techniques employed were provided in part two. In the third part, manuscript Korans, which are the subject of this research, were described in detail with original photos, using catalogue order and referring to other sources at times. Pattern, colour, design and style characteristics of the works that were examined were compared starting from the earliest example, evaluated and were concluded in the fourth part. Key Words: 1. Art of gilding 2. Art of binder 3. Art of Calligraphy 4. Koran