Birincil raynaud fenomenli çocuk olguların kalp hızı değişkenliğinin ölçümü
Measurement of heart rate variability in paediatric patients with primary raynaud's phenomenon
Yazar: SAMET ULUSOY
Danışman: DOÇ. HAFİZE EMİNE SÖNMEZ ; DOÇ. DR. NİHAL ŞAHİN
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Romatoloji = Rheumatology

Özet:
Amaç: Raynaud Fenomeni (RF), soğuk veya duygusal stres gibi tetikleyicilere maruz kaldığında, periferik damarlarda oluşan geçici vazospazmına bağlı olarak ortaya çıkan bir durumdur. Bu fenomen genellikle parmakları; daha az sıklıkla burun ucu, kulak kepçesi ve meme ucu gibi bölgeleri etkiler. RF, kendini sınırlayan solukluk, siyanoz ve hiperemi gibi üç fazlı renk değişikliği atakları ile karakterizedir. Birincil RF'de ek başka bağ dokusu ve/veya damar hastalığı görülmezken ikincil RF'de altta yatan ek bir bağ dokusu  ve/veya damar hastalığı eşlik etmektedir. Kalp hızı değişkenliği (KHD), zamanla sinüs hızındaki döngüsel değişimlerin bir göstergesidir. Bu ölçüm genellikle holter monitörizasyon sırasında elde edilen kayıtlar kullanılarak yapılır. KHD ölçümü, otonom sinir sisteminin iyi bir göstergesidir. Çocukluk çağında birincil RF daha sık görülmektedir. Çalışmamızda birincil RF tanılı çocukların KHD değerlendirerek otonom sinir aktivitesinde değişiklik olup olmadığını araştırmayı amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya hastanemizin Çocuk Romatoloji polikliniğine başvuran birincil RF tanısı ile takip edilen 0-18 yaş arası 36 hasta dahil edildi. Kontrol grubu olarak; yaş ve cinsiyeti eşit olan ve herhangi bir nedenle 24 saatlik Holter EKG monitörizasyonu yapılan ve patolojik bir durum saptanmayan sağlam çocuklar dahil edildi. Hastaların demografik, laboratuvar, 24 saatlik Holter EKG monitörizasyonu, kapilleroskopi ve tedavi verileri değerlendirildi. 
Bulgular: Hasta grubunun 11'i (%30,4) erkek, 25'i (%69,4) kız, kontrol grubunun ise 10'u (%66,7) kız, 5'i (%33,3) erkekti. Hasta grubunun çalışmaya dahil edilme yaşları 15 (8-18) yıldı, kontrol grubun yaş ortalamaları incelendiğinde ise ortanca yaşları 15 (9-18) yıldı. Hasta grubunun ortanca semptom başlama yaşı 14 (5-16) yıl, ortanca tanı yaşı 15 (7-17) yıl çalışmaya dahil edilme yaşları 15 (8-18) yıldı. Hastaların atak sırasındaki renk değişiklikleri incelendiğinde 13'ünde (%36,1) bifazik, 11'inde (%30,6) trifazik, 12'sinde (%33,3) ise monofazik bulgular vardı. Kapilleroskopik incelemede 16 (%44,4) hastada normaldi, 20 (%55,6) hastada ise tortiyoze kapiller gibi minör değişiklikler bulundu.Hastaların 6'sında (%16,6) ANA pozitifti, Anti-ds-DNA hepsinde negatifti. ENA panellerinde ve antifosfolipid antikorlarında anlamlı antikor pozitifliği saptanmadı. Hastaların hiçbiri otoimmün hastalıkların tanı ölçütlerini karşılamıyordu. Korunma önlemleri dışında 12 hastaya asetilsalisilik asit, 5 hastaya eş zamanlı pentoksifilin, ve 3 hastaya nifedipin başlandı. Holter incelemelerinde, KHD incelendiğinde SDNN (ms) (RR aralıklarının standart sapması) ve SDSD (bitişik NN'ler arasındaki ardışık farkların standart sapması) birincil RF tanılı hastalarda sağlıklı kontrolle kıyasla anlamlı farklı idi. Ancak RMSSD (bitişik NN'ler arasındaki ardışık farkların karelerinin ortalamasının karekökü) ve KHD indeksi değerleri açısından fark saptanmadı
Sonuç: Birincil RF tanılı çocuk hastalarda kontrol grubuna kıyasla istatistiksel anlamlı olarak, sağlıklı bireylere kıyasla birincil RF'li hastalarda otonom sinir aktivitesinin değiştiğini saptadık. Bununla birlikte ne mevcut çalışma ne de önceki çalışmalar, gözlemlenen sonuçların sempatik veya parasempatik yolları destekleyip desteklemediğine veya herhangi birini destekleyip desteklemediğine dair tek tip sonuçlar sunmamıştır. Bu konuda birincil RF'li çocuk hastalarda yapılacak daha kapsamlı ve çok merkezli prospektif çalışmalara ihtiyaç olduğunu düşünmekteyiz.
        Anahtar kelimeler: Raynaud Fenomeni, Kalp Değişkenlik Hızı, Otonom Sinir Sistem Aktivitesi, Antinükleer Antikor, Kapilleroskopi

Abstract:
Objective: Raynaud's phenomenon (RP) is a condition caused by transient vasospasm of peripheral vessels when exposed to triggers such as cold or emotional stress. This phenomenon usually affects the fingers and, less frequently, the tips of the nose, pinnae, and nipples. RP is characterized by self-limiting episodes of triphasic discoloration, including pallor, cyanosis, and hyperemia. In primary RP, there is no associated connective tissue or vascular disease, whereas secondary RP occurs in the presence of an underlying connective tissue or vascular disorder. Heart rate variability (HRV) is an indicator of cyclic changes in the sinus rate over time, typically measured using recordings from Holter monitoring. HRV is a good indicator of autonomic nervous system function. Primary RP is more common in childhood. In this study, we aimed to investigate changes in autonomic nervous activity by evaluating HRV in children with primary RP.
Materials and Methods: The study included 36 patients, aged 0–18 years, who were admitted to the Pediatric Rheumatology outpatient clinic of our hospital with a diagnosis of primary RP. Healthy children of equal age and gender who underwent 24-hour Holter ECG monitoring for any reason and were found to have no pathological condition were included as the control group. Demographic, laboratory, 24-hour Holter ECG, capillaroscopy, and treatment data were evaluated.
Results: Of the patient group, 11 (30.4%) were male and 25 (69.6%) were female, while in the control group, 10 (66.7%) were female and 5 (33.3%) were male. The median age at inclusion in the study was 15 years (range 8–18) for the patient group and 15 years (range 9–18) for the control group. The median age of symptom onset in the patient group was 14 years (range 5–16), and the median age at diagnosis was 15 years (range 7–17). When the color changes during attacks were examined, 13 (36.1%) had biphasic, 11 (30.6%) had triphasic, and 12 (33.3%) had monophasic findings. Capillaroscopic examination was normal in 16 (44.4%) patients, while minor changes, such as tortuous capillaries, were found in 20 (55.6%) patients. ANA was positive in 6 (16.6%) patients, and anti-ds-DNA was negative in all. No significant antibody positivity was detected in the ENA panel or antiphospholipid antibodies. None of the patients met the diagnostic criteria for autoimmune diseases. Acetylsalicylic acid was initiated in 12 patients, pentoxifylline in 5, and nifedipine in 3. In Holter examinations, SDNN (ms) (standard deviation of RR intervals) and SDSD (standard deviation of successive differences between adjacent NN intervals) were significantly different in patients with primary RP compared to healthy controls. However, there was no difference in RMSSD (root mean square of successive differences between adjacent NN intervals) or HRV index values.
Conclusion: We found statistically significant changes in autonomic nervous activity in pediatric patients with primary RP compared to healthy controls. However, neither this study nor previous research has yielded consistent results regarding whether the observed changes favor sympathetic or parasympathetic pathways. We believe that more comprehensive, multicenter, prospective studies in pediatric patients with primary RP are needed.
Keywords: Raynaud's Phenomenon, Heart Rate Variability, Autonomic Nervous System Activity, Antinuclear Antibody, Capillaroscopy