Meral Uğurlu'nun sanat yaşamı ve Evcâra Makamında seslendirdiği eserlerin yorum bakımından analizi
Analysis of Meral Uğurlu's art life and the works she sang i̇n Evcâra Maqam terms of i̇nterpretation
Yazar: SEMEN KARLIKLI
Danışman: PROF. EROL DERAN
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Müziği Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Müzik = Music
Dizin: Evcara = Evcara ; Makamlar = Modes ; Tavır = Attitude ; Uğurlu, Meral = Uğurlu, Meral ; Üslup = Stylistic ; İcracı sanatçı = Artistic performance

Özet:
Osmanlı Dönemi'nden günümüze uzanan Türk Musikisi geleneği nazari,
ameli, fikri ve serencamı değerlendirildiğinde; teknolojik gelişmeler başta olmak
üzere yeni akımların, yeni arayışların ve musikide yeni tarzların ortaya çıkması
hususunda ''Cumhuriyet'' özel bir anlam arz etmektedir. Cumhuriyet öncesi
dönemde başlayıp, cumhuriyetle devam eden sosyo-politik, sosyo-kültürel değişimler
ve nihayetinde devrimler ele alındığında toplumsal yapı ile birlikte sanata bakış ve
algılayışta da değişimler kaçınılmaz olmuştur. Gramofon ve taş plaklar vasıtasıyla
Cumhuriyet dönemine taşınan kültürel miras; makam müziğini, sazlı ve sözlü icra
geleneğini ve çeşitli formları kapsamaktadır. Geleneksel makam müziğini; bilhassa
saz müziğindeki solo icraları ile 'taksim' kavramını ortaya çıkaran ve bize ilk
duyuran kıymetli sanatkâr Tanburi Cemil Bey iken, sözlü müzik intikalini Münir
Nureddin Selçuk ve Safiye Ayla gibi emsalsiz sanatkârların sürdürdüğü
bilinmektedir.
O zamanki adıyla '' Türkiye Radyoları''nda yaygınlaşan müzik yayınlarının
ehil yöneticisi olan Mesud Cemil Bey eliyle gerçekleştirilen Klasik Türk Müziği
icralarını muhafaza ederken, şahsi üslubu ile bu icraların gelecek nesillere sağlıklı bir
şekilde intikalini sağlayan Meral Uğurlu emsalsiz bir konumdadır. Bilindiği üzere,
Türk Sanat Müziği adıyla müzik sanatımızın popüler ürünlerini icra ederek daha
kolay yoldan tanınıp şöhret olma popülizmine yönelmeden icra yapan sanatkârlar
oldukça azınlıktadır. İşaret ettiğimiz hususlar bağlamında; bu çalışmamızda,
geleneksel müziğimizin klasik, neo-klasik, romantik ve çağdaş dönem repertuarının
klasik formda olan en güzide eserlerine öncelik verilmiştir. Geniş repertuara sahip
olduğu ve eserleri dil kurallarına en uygun biçimde icra ettiği, makam ve perde
anlayışında çok özenli olduğu genel kabul gören Meral Uğurlu'nun, sanat yaşamı,
eğitimi ve icracılığı anlatılmıştır. Bundan başka; onun sanata bakışını, repertuvar
seçimindeki özenini, icralarındaki yüksek seviyeyi, icra üslubunu ve diğer bazı
hususiyetlerini sergileyiş biçimleri aktarılmaktadır. Bu çalışmada, Sanatkarımızın
Evcara makamında seslendirmiş olduğu bir klasik takım ve şarkılardan oluşmak
üzere belirlenen altı eser icrasının incelenmesi ve analizleri ile genelde; müzikte
üslup-tavır kavramları, özelde ise Meral Uğurlu'nun icralarından hareketle, eser
yorumlama, üslup özellikleri, makam ve perde hassasiyeti, duygu ifade eden nüans
ve süslemeler eserlerin gerektirdiği metronom- gider gibi unsurlar ele alınmıştır.
Cumhuriyet Dönemi icra üsluplarındaki farklılaşmalar, Klasik Türk musikisi adıyla,
eski icraların aksine sadelik ve nüanslar yoluyla ortaya çıkmıştır. Nitekim bu
farklılaşmaların günümüzdeki eser icra ediş biçimlerinin de temelini oluşturduğu ileri
sürülmektedir. Bu bağlamda sanatkârın; büyük formda eserler başta olmak üzere
icralarında gerek perde hassasiyeti gerekse tüm nüans incelikleri dikkate aldığı
bilinmektedir. Bu çalışmanın, Türk sanat müziği denilen dönemin daha popüler
musikisine yönelmeden klasik eserleri kurallarına uygun biçimde icra ettiği
düşünülen Meral Uğurlu'nun kendi dönemi içerisinde sanata bakışı, ele alışı ve
sergileyişi bakımından literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
When the theoretical, practical, intellectual and consequence of the Turkish
Music tradition from the Ottoman Period to the present is evaluated; "Republic" has
a special meaning regarding the emergence of new trends, new searches and new

styles in music, especially technological developments. Considering the socio-
political, socio-cultural changes and ultimately revolutions that started in the Pre-
Republic period and continued with the Republic, changes were inevitable in the

view and perception of art along with the social structure.Cultural heritage carried to
the Republican period through gramophone and stone plaques involves makam
music, instrumental and oral traditional performing, and various forms.It is known
that while Tanburi Cemil Bey was the first to reveal the concept of 'taksim' with his
solo performances of instrumental music in the traditional makam, the succession of
oral music was continued by unique artists such as Münir Nureddin Selçuk and
Safiye Ayla.
While preserving Classical Turkish Music performances performed by Mesud
Cemil Bey, who was the competent manager of the music broadcasts that became
widespread in Turkey Radios' at that time, Meral Uğurlu, who ensured that these
performances were passed on to future generations in a healthy way with her own
style, has a unique position. As it is known, the artists who perform the popular
products of our musical art under the name of Turkish Art Music without turning it
into the trend of becoming famous more easily are in a quite minority.In the context
of the points that we pointed out; in this our study, priority was given to the most
distinguished works which are in the classical form of classical, neo-classical,
romantic, and contemporary period repertoire of our traditional music.The attention
is being drawn to artistic life, education and performance of Meral Uğurlu who is
generally accepted as having a wide repertoire, performing her works in the most
appropriate way within the rules of language, and is very attentive in his
understanding of makam and pitches. Further, her perspective of art, attention in
choosing the repertoire, the high level of her performance, performance style, and her
ways of displaying some other characteristics are explained. With the examination
and analysis of six works determined from a classical set and songs performed by our
artist in Evcara makam, in general; the concepts of style-conduct in music, in
particular, with reference to the performances of Meral Uğurlu, elements such as
interpretation of the work, style features, makam and pitch sensitivities, nuances and
decorations that express emotion, metronome required by her works were
discussed.The differentiations in the performance styles of the Republic Period have
emerged, with the name of Classical Turkish music, through simplicity and nuances,
contrary to the old performances. As a matter of fact, it is claimed that these
differentiations form the basis of today's work performance styles, too.In this
context, it is known that the artist takes into account both the pitch sensitivity and all
the subtleties of nuance in his performances, large form works being in the first
place.In addition, it is thought that Meral Uğurlu, who is claimed to have performed
the most appropriate way applying the rules of classical works without turning to the
more popular music of the period called Turkish art music, will contribute to the
literature in terms of her perspective, approach and exhibition of art in her own
period.