Kemoterapi ve radyoterapi görmüş yassı epitel hücreli, lokal ileri, nazofarenks dışı baş boyun kanserli hastalarda prognostik faktörlerin değerlendirilmesi
Prognostic factors in locally advanced head and neck cancer patients treated with chemoradiotherapy.
Yazar: CANAN ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. MUSA ALTUN
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Onkoloji = Oncology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Kafa ve boyun neoplazmları = Head and neck neoplasms ; Karsinoma-yassı hücreli = Carcinoma-squamous cell ; Komplikasyonlar = Complications ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Prognoz = Prognosis ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Sağkalım = Survival

Özet:
Amaç: Lokal ileri YEHBB kanseri nedeniyle (kemoradyoterapi) kemoterapi ve radyoterapi alan hastalarda sağkalımı etkileyen faktörlerin araştırılması.Gereç Yöntem: 2003-2008 yılları arasında nazofarenks dışı lokal ileri YEHBB kanseri nedeniyle kemoterapi (indüksiyon ve/veya konkomitan) ve radyoterapi uygulanmış hastaların dosyaları incelendi. 17-70 yaşları arasında, nonmetastatik, histopatolojik tanı almış, orofarenks-oral kavite, larenks ve hipofarenks yerleşimli 96 hasta demografik, klinik ve histopatolojik özellikler, uygulanan tedaviler, tedavi cevapları, lokal, bölgesel, uzak nüks-metastaz, genel ve hastalıksız sağkalım ve ikinci maligniteler açısından analiz edildi. Sağkalım analizi Kaplan-Meier yöntemi ile yapıldı ve istatistiksel farklar log-rank testi ile doğrulandı. Çoklu analizlerde Cox regresyon (forward, LR) analizi kullanıldı.Bulgular: Medyan takip süresi 27.5 ay (1-89) ve medyan yaş 55.5'tir (21-80) . Tüm hastalar için 5 yıllık genel sağkalım oranı % 45'tir. İndüksiyon kemoterapisi alan hastalarda genel sağkalım ve uzak metastazsız sağkalım avantajı yoktur. En yüksek sağkalım oranı larenks (% 58), en düşük sağkalım oranı oral kavite kanserlerinde (% 0) görülmüştür. Yaşayan larenks ve hipofarenks kanserli hastaların % 91.6'sında larenks koruması mümkün olmuştur. İleri evre (E-IV), grade I histopatoloji, tedavi cevabının tam olmaması sağkalımı olumsuz etkileyen faktörlerdir (p<0.05). İkinci kanserlerin görülme oranı % 8.33, en sık görüldüğü lokalizasyon ise akciğerdir. Çoklu değişkenli analizde tümör yerleşimi ve tedavi cevabı sağkalımı etkileyen faktörlerdir (p<0.05).Sonuç: Nonmetastatik lokal ileri YEHBB kanserli hastalarda kemoradyoterapi etkilidir, özellikle larenks ve bazı hipofarenks kanserli hastalarda organ koruması sağlayabilir. Erken ve geç yan etkiler önemlidir, tedavi sınırlayıcı, hatta mortalite nedeni olabilir, enerjik tedavi ve tedavi sonrası takip gerekir. Ayrıca ikinci kanser (özellikle üst aero-digestif alan) sıklığı dikkat çekicidir, erken tanı açısından takibe önem verilmelidir.Anahtar Kelimeler: Lokal ileri yassı epitel hücreli baş boyun (YEHBB) kanseri, prognostik faktörler, sağkalım, kemoradyoterapi, indüksiyon kemoterapisi, yan etkiler, ikinci malignite.

Abstract:
Purpose: To evaluate the prognostic factors in locally advanced SCHN cancer patients treated with chemoradiotherapy.Materials and methods: Charts of locally advanced nonnasopharyngeal SCHN cancer patients treated with chemotherapy (induction and/or concomittant) and radiotherapy between the years 2003 and 2008 were reviewed.. Ninety-six histopathologically confirmed, non metastatic, oral cavity-orophaynx, larynx and hypopharynx cancer patients between the ages 17 and 70 were analyzed for demographic and histopathologic characteristics, treatments and treatment responses, local, regional and distant control rates, overall and progression free survival (OS and PFS) and second malignancies. Kaplan-Meier methodology was used for survival analysis and statistical differences were confirmed by log-rank. For multi-variete analysis Cox-regression (forward, LR) was used.Results: Median follow-up is 27.5 (1-89) months and median age is 55.5 (21-80). Five year overall survival is 45% for the whole set of patients. Induction chemotherapy has no impact on overall and progression free survival. The highest (58%) and lowest (0%) survival rates are detected in larynx and oral cavity tumors. In 91.6% of the surviving hypopharynx and larynx cancer patients larynx has been preserved. Advanced stage, grade I histopathology and absence of complete response are found to be associated with poor outcome (p<0.05). The rate of second malignancies is 8.33% (median follow-up is 27.5 (1-89) months) and lungs are the primary site of second malignancies. In multivariate analysis, tumor location and treatment response are found to have impact on survival.Conclusion: Chemoradiotherapy is effective in locally advanced SCHN cancer patients and has the potential to offer larynx preservation in larynx and hypopharynx cancer patients. Early and late side effects are important, they can limit the treatment and even cause mortality. Close follow up and energic treatment is necessary for the early and late side effects. The risk of second malignancy has to be taken into account (especially upper aerodigestive tract cancer) and for its early detection attention should be given to follow-up.Key words: Locally advanced squamous cell head and neck (SCHN) cancer, prognostic factors, survival, chemoradiotherapy, induction chemotherapy, treatment complications, second malignancy.