Seçmen davranışı kuramları bağlamında Türkiye'de oy tercihini belirleyen etmenler: 2015 Genel Seçimleri üzerine bir değerlendirme
The factors that determining voting preference in Turkey within the context of voter behavior theories: An assessment on the 2015 General Elections
Yazar: DENİZ KAYNAK
Danışman: PROF. DR. MURAT METİNSOY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Demokratik siyasi sistemlerde hükümetler belirli sürelerle, açık, şeffaf, hukuk denetiminde, adil rekabetle yapılan seçimlerde seçmenin verdiği oy sonucunda belirlenir. Seçmenin iktidarı belirleme amacıyla katıldığı her eylem, seçmen davranışı kavramı içerisinde değerlendirilir. Seçmen davranışı kavramı literatürde sosyolojik, psikolojik ve ekonomik olmak üzere üç temel kuram ile açıklanmaktadır. Bu üç kuram da sırasıyla grup aidiyeti, parti kimliği ve stratejik oy verme olmak üzere temel modeller çerçevesinde ele alınır. Seçmen oy kullanırken birbirinden farklı pek çok etmenden etkilendiği için, seçmen davranışı da bu etmenler çerçevesinde açıklanmaktadır. Türkiye'de de seçmen davranışı hem dünyada seçmen davranışını belirleyen evrensel hem de ülkeye özgü etmenlerce belirlenmektedir. Seçmenlerin siyasi kanaatlerini belirleme ve oylarına yansıtmaları açısından belki de en ilginç ve hızlı değişimin yaşandığı dönem 2015'de beş ay arayla yapılan iki genel seçim olmuştur. Bu anlamda, bu dönem, Türkiye'deki seçmenin davranışını etkileyen temel etmenleri anlamak açısından önemli bir laboratuvar olarak görülebilir. 7 Haziran ve 1 Kasım 2015 Genel Seçimleri birbirinden oldukça farklı oy oranları ile sonuçlanmıştır. Bu iki seçim arasındaki dönemin özellikleri ve bu dönemde yaşanan gelişmeler seçmenin karar alma süreçlerini doğrudan veya dolaylı olarak etkilemiştir. Bu çalışmada, kısa vadede seçmen davranışını etkileyen faktörler, dönemin olağanüstü olayları da göz önünde bulundurularak, seçmen davranışı kuramları bağlamında değerlendirilmiştir. Özellikle seçmen davranışında görülen hızlı ve yüksek orandaki değişimin nedenleri ortaya koyularak, seçmen davranışına kısa vadede etki eden ve Türkiye'ye özgü faktörlerin neler olduğu incelenmiştir.

Abstract:
Governments are elected by votes given in elections which are held periodically, transparently, supervised by law and with a fair competition in democratic political systems. Every action in which the voter participates in order to determine the power is considered voter behavior. The concept of voter behavior is explained with three basic theories: sociological, psychological and economic in the literature. These three theories are dealt with within the framework of basic models such as group membership, party identity and strategic voting, respectively. As voters are affected by many different factors while voting, voter behavior is also explained within the framework of these factors. Voter behavior in Turkey is determined by both universal and country-specific factors that determine voter behavior in the world. Perhaps the most interesting and rapid change in the voters' decision on their political preferences and voting was the two general elections held in 2015, with an interval of five months. In this sense, this period can be considered as an important laboratory in terms of understanding the main factors affecting the behavior of the voters in Turkey. The General Elections of 7 June and 1 November 2015 resulted in significantly different voting rates. The characteristics of the period between these two elections and the developments in this period directly or indirectly affected the decision-making processes of the electorate. In this study, the factors affecting voter behavior in the short term are discussed in the context of theories of voter behavior, taking into account the extraordinary events of the period. In particular, by revealing the reasons for the rapid and high rate of change in voter behavior, the factors that affect voter behavior in the short term and which are specific to Turkey are investigated.