Okul çağındaki otizmli çocuklarda ağız-diş sağlığı durumu ve uygulamalarının incelenmesi
The study of the oral and dental healht condition and the implementations on the scholl age autistic children
Yazar: GİZEM TUĞÇE AĞDEMİR
Danışman: PROF. DR. FİLİZ HİSAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ağız sağlığı = Oral health ; Diş sağlığı araştırmaları = Dental health surveys ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder

Özet:
Ağız ve diş sağlığının korunması, engelli bireyler için birincil sağlık problemlerinden biridir. Tedavi edilmediğinde çocuğun kendine güvenini, sosyalleşmesini, gelişimini yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilmektedir. Bu araştırma, Okul Çağındaki Otizmli Çocuklarda Ağız-Diş Sağlığı Durumu ve Uygulamalarının Değerlendirilmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın evreni kamuya ait, Ankara il sınırları içerisinde Milli Eğitime bağlı özel eğitim uygulama merkezlerinde bulunan otizmden etkilenen 7-12 yaş öğrencilerden oluşmuştur. Örnekleme 186 öğrenci dahil edilmiştir. Veri toplama araçları olarak; Sosyo-Demografik Bilgi Formu ile Aile ve Çocuğun Ağız-Diş Sağlığı Veri Toplama Formu kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; katılımcıların  %69.9'u erkek, %89.9'unun dişlerini kendileri fırçalayamadığı, %48.'4'ünün ağız ve diş sağlığını etkileyen ilaç kullandığı ve %68.3'ünün çürük dişinin olduğu bulunmuştur. Çocukların değişkenleri lojistik regresyon analizi sonuçları ile değerlendirilmiştir. Diş çürüğü üzerine ebeveynin diş fırçalama şeklinin anlamlı düzeyde etkisi olmadığı, anne eğitim düzeyinin ise anlamlı düzeyde etkisi olduğu bulunurken; diş dolgusu durumuna diş fırçalamanın anlamlı düzeyde etkisi olmadığı, çocuğun yaşının çok anlamlı düzeyde etkisi olduğu bulunmuştur.
Sonuç olarak, özel grup olan otizmli çocuklar kendi öz bakımlarını karşılamada güçlük çekmeleri sonucunda ağız ve diş sağlığı problemleri ile karşı karşıya kalmaktadır. Bu nedenle okul sağlığı hemşirelerinin koruyucu ağız diş sağlığı konusunda koruyucu önlemleri almaları önerilmektedir.

Anahtar Sözcükler:Otizm, Otizm Spektrum Bozukluğu, Ağız-Diş Sağlığı,
Otizmli Çocuk.

Abstract:
Maintaining oral and dental health is one of the primary problems for the disabled ones. It can adversely affect the child's self-confidence, socializing, cognitive development and quality of life. This research has been done as descriptive for the aim of seeing The Condition of Oral and Dental Health on Autistic Children at School Age and The Evaluation of Implementations. The total field of the research comprises of the 7 – 12 year-old students who are affected by autism and stays at state-owned, special training and practice centers that are located in Ankara and are regulated by The Ministry of National Education. It has been carried out on 186 students. Socio – demographic Information Form and The Data Collection Form of Family and Children Oral – Dental Health have been used as a tool of gathering data.  69.9% of the students in this research is male.  It has been found that 89.9% of them cannot brush their teeth themselves, 48.4% of them use medicines that affect dental and oral health and 68.3% of them have cavities. The children's variables have been assessed with the results of logistical regression analysis. It has been established that the parents' way of brushing their teeth has no meaningful effect on cavities but mothers' level of education does. On the other hand, brushing the teeth has no meaningful effect on tooth filling but the child's age does.
Consequently, as a special group, autistic children are facing with oral and dental health problems on the grounds that they have difficulties with affording their personal care needs. Therefore, it has been recommended that school health nurses should take preventive measures on oral and dental health.


Key Words: Autism, Autism Spectrum Disorder, Oral & Dental Health,
Autistic Child