Kitle iletişim araçlarında Streisand Etkisi: Bir kuramsal çerçeve öneri
Streisand Effect on mass media A theoretical framework fffer
Yazar: EMRE ÖZERGİN
Danışman: DOÇ. DR. BİROL GÜLNAR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kitle iletişim araçları = Mass media ; Kuramsal yaklaşımlar = Theoretical approaches ; Streisand Etkisi = Streisand Effect ; Streisand, Barbra = Streisand, Barbra ; Toplumsal farkındalık = Social awareness ; Çevresel farkındalık = Environmental awareness ; İletişim = Communication ; İletişim araçları = Communication means ; İletişim psikolojisi = Communication psychology ; İletişim sosyolojisi = Communication sociology

Özet:
İletişim süreci, kaynak tarafından iletinin oluşturulması ve alıcıya gönderilmesi ile başlamaktadır. Bireyler gönderilen bu iletileri psikolojik bir süreçten geçirmekte ve iletiyi anlamlandırmaktadır. Bu anlamlandırma süreci bazı durumlarda kaynağın istemediği yönde olmaktadır. Kitle iletişim araçlarının hızlı bir gelişim göstermesi ile beraber yeni sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Bu sorunlardan olan Streisand Etkisi, üzerinde henüz çalışma yapılmamış ve farkındalığı olmayan bir konudur. 

ABD'li şarkıcı, oyuncu ve yapımcı Barbra Streisand, bir internet sitesinde malikânesinin fotoğrafını görür ve bu fotoğrafın kaldırılması için dava açar. Bu dava sürecine kadar sadece 4 kişinin ziyaret ettiği fotoğraf dava sürecinin sonuna kadar 420.000 kişiye ulaşmıştır. Kitle iletişim araçlarında bulunan içeriğin, sansürlenmeye ya da kaldırılmaya çalışılması sürecinde içeriğin çok daha fazla ilgi çekme durumu, bu olayın en bilinen örneğini oluşturan Barbra Streisand'in soyadı ile özdeşleşmiştir. 

Bu çalışmaya kadar sadece bir köşe yazısında bir ayrıntı olarak duran Streisand Etkisi'ne bir farkındalık oluşturma amaçlanmaktadır. Bunun yanında bu kavrama kuramsal bir kimlik kazandırılması için; Yasak Elma Kuramı ve Zeigarnik Etkisi çalışma sürecinde kullanılmıştır. Bunun yanında tümevarım yöntemi ile iletişim ve psikoloji temelli veriler karşılaştırmalı veri analizi ile incelenmiş ve çalışmanın tüm adımları betimsel analiz yöntemi ile açıklanmaktadır.



Anahtar Kelimeler: İletişim, Psikoloji, Kitle İletişim Araçları, Streisand Etkisi.

Abstract:
Communication process begins with creation of the message by the source and sending it to the receiver.  Individuals take these messages from the psychological process and give significance to the message. In some  cases , these signification process happens the way that source does not desire.  Together with the rapid development of the mass media new issues may arise. Streisand effect which is the one of these issues; is a subject that there is not any research on it yet but also there is no awareness. 

American singer, actor and producer Barbra Streisand, sees her mansion's photograph on a website and sues for removing this photograph. The photograph was visited by only 4 people before the lawsuit,  reaches 420.000 people until this lawsuit ends. The situation that content  becomes more attractive during  the process of the censorship, trying to remove the content in mass media;  becomes synonymous with Barbra Streisand's surname most well-known example of this phenomenon.

 It is aimed to create an awareness to Streisand Effect which was only a detail on an article until this study.In additon to this, during the study process , it is used  "Forbidden Fruit Theory" and "Zeigarnik Effect" for a theoretical  identification of this phenomenon. Also, communication and psychology based data is studied with data analysis by inductive method and all steps of the study is explained by descriptive analysis method.



Key Words: Communication, Psychology, Mass Media, Streisand Effect.