Eğitim bilimleri alanında müze eğitimi konulu yapılmış lisansüstü tezlerin incelenmesi
Examination of postgraduate theses on museum education in the field of educational sciences
Yazar: ÖZGE BİLİR
Danışman: PROF. DR. OSMAN ÇAYDERE
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Resim-İş Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzecilik = Museology

Özet:
Müzeler, insanlık tarihini ve kültürünü korumak, sergilemek ve öğrenilmesi için kurulan kurumlar olduğu bilinmektedir. Müze tanımı ve işlevleri, kültürler arasında farklılık göstermektedir, ancak genel olarak müzeler, insanların tarihlerine dair bilgi edinmelerine yardımcı olan, eğitim ve öğrenim merkezleri olarak kabul edilirler. Müzeler, eğitim alanında önemli bir yer tutmaktadırlar. Müzeler, tarih, sanat, bilim ve doğa gibi konularla ilgili zengin kaynak bilgiler sunmaktadır. Müzeler, öğrencilerin derslerinde öğrendikleri bilgileri somutlaştırarak, öğrenme deneyimlerini zenginleştirirler. Müzeler, öğrencilerin sınıf dışındaki öğrenme deneyimleri yaşamalarına da olanak tanımaktadır. Bu deneyimler, öğrencilerin kültürel zenginleşmesine, bilgilerini genişletmelerine ve dünya görüşlerini geliştirmelerine yardımcı olmaktadır. Sonuç olarak, müzeler, eğitim alanında çok önemli bir role sahiptirler ve öğrencilerin öğrenme deneyimlerini zenginleştirmek için önemli bir eğitim ve öğretim merkezi olarak kabul edilirler. Araştırma bu düşünceden yola çıkarak Yükseköğretim Kurulu Yayın ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi bünyesinde yer alan Türkiye'de 2000-2022 yılları arasında Eğitim Bilimleri Enstitülerinde müze eğitimi konusu alanında gerçekleştirilen lisansüstü tezler kapsamında hazırlanan ve ulaşılabilin tezlerin incelenmesine odaklanmaktadır. Bu çalışma betimsel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilen bir nitel araştırmadır. Araştırma da veriler doküman inceleme yoluyla elde edilmiştir. Bu çalışma içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Yapılan çalışmalara dayanarak Türkiye genelinde "müze eğitimi" başlıklı konusunu içeren ve tamamlanan tez sayısının Doktora program türünde oldukça yetersiz sayıda olduğu görülmektedir. Konuyla ilişkili en çok tezin yazıldığı yılın 2019 olduğu sonucuna varılmıştır. Yapılan tezler üniversite bazında incelendiğinde 14 Yüksek Lisans, 6 Doktora toplam 20 tez ile en çok Gazi Üniversitesi'nde (%27,03) yapıldığı onu diğer Üniversitelerin izlediği görülmektedir. Müze Eğitimi alanındaki araştırmaların çoğunlukla Resim-İş Eğitimi, Sosyal Bilgiler Eğitimi, Disiplinlerarası Müze Eğitimi ve Güzel Sanatlar Eğitimi Bilim Dalları altında üniversitelerin eğitim enstitülerine bağlı olarak gerçekleştirildiği gözlemlenmektedir. Müze eğitimi alanındaki incelenen tezlerde genellikle nitel araştırma yöntemlerinin daha fazla tercih edildiği belirlenmiştir. Yapılan çalışma sonucunda ulaşılan, müze eğitiminin öğrenciler üzerinde kalıcı ve uzun süreli etkiler bıraktığı etkilere sahip olduğu ve öğrenme sürecine katkı sağladığı ve derse karşı tutumları geliştirdiği olumlu yönde etkilediğini desteklediği gözlenmektedir. Müzelerin, eğitimde önemli bir kaynak olarak kullanılabilir ve öğrencilerin aktif ve katılımcı bir şekilde öğrenmelerini teşvik edebilir ve sağlayabilir olduğu görülmüştür.

Abstract:
Museums are known to be institutions established to preserve, exhibit, and facilitate the learning of human history and culture. The definition and functions of museums vary among cultures, but generally, museums are considered as centers of education and learning that help people acquire knowledge about their history. Museums constitutes an important part in the education field. They provide rich resources of information on subjects like history, art, science, and nature. Museums enhance the learning experiences by concretizing the information students learn in their lessons. They also allow students to have learning experiences outside of the classroom. These experiences contribute to students' cultural enrichment, expanding their knowledge, and developing their worldviews. In conclusion, museums play a crucial role in education and are recognized as important centers for enhancing students' learning experiences. Building on this perspective, this research focuses on examining the theses prepared within the scope of museum education in Education Science Institutes in Turkey between 2000 and 2022, which are part of the National Thesis Center under the Higher Education Council Publication and Documentation Directorate. This study employs a descriptive survey model and uses qualitative research methods. The research data is obtained through document analysis. The study is evaluated through content analysis method. Based on the conducted research, it is observed that the number of completed theses related to "museum education" in Turkey is quite limited in the Doctoral program category. The year with the highest number of theses related to the topic is determined to be 2019. When the theses are examined on a university basis, it is seen that out of a total of 20 theses, 14 are Master's and 6 are Doctoral theses, with the majority being conducted at Gazi University (27.03%). Most of the studies in the field of Museum Education are found to be conducted under the disciplines of Art Education, Social Studies Education, Interdisciplinary Museum Education, and Fine Arts Education within university education institutes. The examined theses in museum education generally show a preference for qualitative research methods. The findings of the study indicate that museum education has lasting and positive effects on students, contributing to the learning process, improving attitudes towards the subject, and leaving a positive impact. Museums can be utilized as significant educational resources, encouraging and enabling students to learn actively and participatively.