Türkiye'de yaşayan Suriyeli gençlerin sosyal işlevsellik, yaşam kalitesi, özyeterlik algısı ve psikolojik iyi oluş halinin incelenmesi
An investigation of the social functioning, quality of life, self-efficacy perception, and psychological well-being of Syrian youth living in Turkey
Yazar: SÜLEYMAN SOYHANOĞLU
Danışman: PROF. DR. SUNAY İL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Gençler = Youngs ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Suriyeliler = Syrians ; Toplumsal işlev = Social function ; Türk-Suriye ilişkileri = Turkish-Syrian relations ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Mevcut araştırmada Suriye İç Savaşı nedeniyle Türkiye'ye göç eden 15-24 yaş aralığındaki Suriyeli gençlerin sosyokültürel yapılarının betimlenmesi ve çeşitli sosyokültürel değişkenler ekseninde sosyal işlevsellik, yaşam kalitesi, algılanan özyeterlik ve psikolojik iyi oluş halinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda karma metodolojiye uygun olarak tasarlanan araştırma sürecinin nicel bölümünde Suriyeli gençlerin sosyokültürel değişkenlere göre ilgili bağımlı değişkenlerin ne derece farklılaştığı incelenmiştir. Nitel bölümde ise Suriyeli gençlerin Türkiye'ye göç sonrası sosyokültürel yapılarında meydana gelen değişimleri nasıl algıladıkları ayrıntılandırılmış, ayrıca nicel bölümden elde edilen bulguların detaylandırılması sağlanmıştır. Bu kapsamda araştırmanın nicel bölümü için 368 Suriyeli gençle görüşülmüş, sosyodemografik ve sosyokültürel değişkenleri içeren anket formu, sosyal işlevsellik anketi, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği, Dünya Sağlık Örgütü İyilik Hali İndeksi ve Genel Özyeterlik Ölçeği aracılığıyla veriler toplanmıştır. Nitel bölümde ise 28 Suriyeli gençle yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
Araştırma sonucunda Suriyeli gençlerin genel olarak düşük yaşam kalitesine sahip olduğu, kadınların ise erkeklerden daha düşük sosyal işlevselliğe, yaşam kalitesine, psikolojik iyi oluş düzeyine ve özyeterlik algısına sahip olduğu keşfedilmiştir. Suriyeli gençlerin büyük oranda kayıtdışı olarak çalışmaları, hane gelirinin düşmesine ve yaşam kalitelerinin olumsuz etkilenmesine yol açmaktadır. Öte yandan geçici koruma statüsü ile herhangi bir statüsü olmayan gençlerin, Türk vatandaşı olan Suriyeli gençlere oranla Türkiye'deki hizmetlere daha az erişebildikleri, Türklerle daha az etkileşim kurabildikleri, daha fazla ayrımcı uygulamalara maruz kaldıkları ve daha olumsuz koşullarda yaşadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Savaşta yakınlarını kaybeden Suriyeli gençlerin de hâlihazırda psikososyal desteğe ihtiyaç duydukları araştırma sürecinde elde edilen sonuçlar arasında yer almaktadır.
Suriyeli gençlerin Türk okullarındaki dil eğitiminden fazlaca yakındığı görülmüştür. Bu çerçevede okullarda verilen dil eğitimlerine verilen önemin artırılması, Suriyeli çocuk ve gençler için de ilk ve ortaöğretimin zorunlu olması, okullarda öğretmenlere yönelik bilinç artırıcı uygulamaların gerçekleştirilmesi önerilmiştir. Ayrıca araştırmaya katılan gençlerin önemli bir kısmının Suriye'ye dönmek istediğini ifade etmesi nedeniyle Türkiye ile Suriye arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi önerilmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to describe the socio-cultural structures of Syrian youth between the ages of 15-24 who migrated to Turkiye owing to the Syrian Civil War and to examine the social functionality, quality of life, perceived self-efficacy and psychological well-being in the axis of various socio-cultural variables. For this purpose, of the research process, designed in accordance with the mixes methodology, quantitative part, the extent to which the dependent variables differ in accord with to the socio-cultural variables of the Syrian youth was examined.  In the qualitative part, how the Syrian youth perceive the changes in their socio-cultural structures after migration to Turkiye is detailed, and the findings obtained from the quantitative part are provided in detail. In this context, 368 Syrian youth were interviewed for the quantitative part of the study, and data were collected through a questionnaire including sociodemographic and sociocultural variables, social functionality questionnaire, World Health Organization Quality of Life Scale, World Health Organization Well-Being Index and General Self-Efficacy Scale. In the qualitative part, individual interviews were conducted with 28 Syrian youth using a semi-structured interview form.
As a result of the research, it was discovered that Syrian youth generally have a low quality of life, while women have lower social functionality, quality of life, psychological well-being and self-efficacy perceptions than men. The fact that Syrian youth work informally to a large extent leads to a decrease in household income and negatively affects their quality of life. On the other hand, it has been concluded that young people with temporary protection status and who do not have any status have less access to services in Turkiye, interact less with Turks, are exposed to more discriminatory practices and live in more adverse conditions compared to Syrian youth who are Turkish citizens. It is among the results obtained during the research process that the Syrian youth who lost their relatives in the war still need psychosocial support.
It has been observed that Syrian youth complain a lot about language education in Turkish schools. In this context, it has been suggested to increase the importance given to language education in schools, to make primary and secondary education compulsory for Syrian children and youth, and to implement awareness-raising practices for teachers in schools. In addition, it was suggested to strengthen the relationship between Turkiye and Syria, since a significant part of the youth participating in the research expressed that they wanted to return to Syria.