Türkiye'de 1980 sonrası dönemde dış borçlanma ile cari işlemler açığı ilişkisi
The relationship between foreign borrowing and current account deficit in Turkey after 1980
Yazar: ÖZLEM TİRYAKİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET CURAL
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Dış borçlanma hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerin başvurduğu önemli bir finansman aracıdır. Borçlanma, devlet fonksiyonlarının artmasıyla ve uluslararası finansal ilişkilerin gelişmesiyle birlikte ekonomik ve sosyal amaçlara ulaşabilmek için başvurulan bir gelir kaynağı olmanın yanı sıra günümüzde sürekli başvurulan bir araç haline gelmiştir. II. Dünya savaşı sonrasında uluslararası piyasalarda yaşanan serbestleşmeyle birlikte dışa açılma süreci, cari işlemler açığı sorununu ortaya çıkartmaktadır. Cari işlemler açığı sorunu, gelişmekte olan ve gelişmiş ülkelerin en önemli sorunları arasında yer almaktadır. Türkiye için cari işlemler açığı sorunu, özellikle, 24 Ocak 1980 Kararlarının alınmasıyla birlikte artmıştır. 1989 yılında 32 Sayılı Karar'ın yürürlüğe koyulmasıyla birlikte özel sektörün borçlanmasının önünün açılması cari işlemler açığını daha da önemi hale getirmiştir. 
Türkiye ekonomisi için cari işlemler açığı, önemli makroekonomik göstergelerden birisidir. Bu bağlamda çalışmanın konusu, Türkiye'deki dış borçlanma ile cari işlemler açığı ilişkisinin ele alınmasıdır. Bu çalışma, Türkiye'deki dış borçlanma ile cari işlemler açığı ilişkisini ele alması bakımından literatüre katkı sağlayacaktır. Çalışmada, 1933-1979 ve 1980-2021 dönemlerinde dış borç stoku/GSYİH ile cari işlemler dengesi/GSYİH'nin birbirine paralel bir şekilde hareket ettiği değerlendirilmiştir. Ampirik çalışmalar, bu durumu destekler niteliktedir. 
Anahtar Kelimeler: Dış Borç, Ödemeler Dengesi, Cari İşlemler Bilançosu, Cari İşlemler Açığı

Abstract:
External borrowing is an important financing instrument used by both developed and developing countries. Borrowing has become a continuously used instrument today, as well as a source of income to achieve economic and social objectives with the increase in state functions and the development of international financial relations. With the liberalization of international markets after World War II, the process of opening up to foreign markets has led to the problem of current account deficit. Current account deficit problem is among the most important problems of developing and developed countries. The current account deficit problem in Turkey has increased especially with the adaption of the January 24, 1980 decisions. In 1989, with the enactment of Decree No. 32, the current account deficit became even more important due to the opening of the way for borrowing by the private sector.
Current account deficit is one of the important macroeconomic indicators for the Turkish economy. In this context, this study focuses on the relationship between external borrowing and current account deficit in Turkey. This study will contribute to the literature in terms of addressing the relationship between foreign borrowing and current account deficit in Turkey. In this study, it has been evaluated that the external debt stock/GDP and current account balance/GDP in the 1933-1979 and 1980-2021 periods move in parallel with each other. Empirical studies support this situation.
Key Words: External Debt, Balance of Payments, Current Account Balance, Current Account Deficit