Mahremiyetin dönüşümü: Sosyal medyada özel hayatın sunumu
The transformation of privacy: The presentation of private life in social media
Yazar: BETÜL YEŞİL ÇELİK
Danışman: PROF. DR. İHSAN TOKER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Büyük veri = Big data ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Mahremiyet = Privacy ; Sosyal medya = Social media ; Özel hayat = Private life

Özet:
Bu çalışmada, sosyal medya mahremiyetin dönüşümü ele alınmış ve "mahremiyetin nasıl dönüştüğü", "sosyal medyada özel hayatın nasıl sunulduğu" ve "büyük verinin mahremiyeti nasıl etkilediği" sorularına cevap aranmıştır. Bu kapsamda, nitel araştırma yöntemi olarak sistematik inceleme (systematic review) tekniği kullanılmıştır. Çalışmada mahremiyetin tanımı yapılmış, 16. yüzyıldan günümüze mahremiyet tecrübesi Batı ve Osmanlı toplumu karşılaştırılarak incelenmiştir. Mahremiyetin her iki toplumda da maddi imkân nispetinde tecrübe edildiği, 19. yüzyıla kadar hak olarak gündeme gelmediği, 19. yüzyılda ise Batı'da güvenlik, Türkiye'de ise Batılılaşma amacıyla devlet eliyle dönüştüğü görülmüştür. Özel hayatın sosyal medyada nasıl sunulduğu konusu, şöhret kültürü, teşhir, dikizleme, ifşa ve şeffaflık kavramları temelinde incelenmiştir. Söz konusu etkenlere ilaveten büyük verinin mahremiyeti nasıl etkilediği ele alınmış, devletlerin ve şirketlerin kişisel verileri korumak için geliştirdikleri politikalar tartışılmıştır. Çalışmada mahremiyetin her çağın olgusu olduğu, her çağda farklı tecrübe edildiği, bu tecrübede dinin ve kültürün önemli bir etken olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca günümüzde sosyal medya marifetiyle özel ve kamusal olan konusunda belirsizlik yaşanmakta, özel hayat bir sunum nesnesi haline gelmektedir. Bununla birlikte büyük veri, mahremiyeti imkânsız hale getirmektedir.

Anahtar kelimeler: mahremiyet, sosyal medya, büyük veri

Abstract:
In this study, the transformation of social media privacy is discussed and answers to the questions of "how privacy is transformed" , "how private life is presented in social media" and "how big data affects privacy" are sought. Within this scope, systematic review technique was used as a qualitative research method. In this study, the term privacy was defined and the experience of privacy from the 16th century to the present was examined by comparing Western and Ottoman societies. It is seen that privacy was experienced in accordance with financial power in both societies, it was not an issue as the rights until the 19th century, and in Turkey, it was transformed by the state's itself on the purpose of Westernization. The issue of how private life is presented on social media has been examined on the basis of celebrity culture, exposition, peeking, disclosure and transparency. In addition to the aforementioned factors, how big data affects privacy is discussed and policies developed by governments and companies to protect personal data are reviewed. In this study, it is concluded that privacy is a phenomenon of every period, and in each of these periods it has been experienced differently, and religion and culture are important factors in this experience. According to the results of the study, nowadays there is uncertainty about what private space and public space refers to because of social media and as a result of this, private life becomes an object of presentation. After all, big data makes privacy impossible.

Keywords: privacy, social media, big data