Savunma harcamaları-teknolojik inovasyon ilişkisi: Soğuk Savaş döneminde turnuva modeli
Defense expenditures-technological innovation relationship: Tournament model in the Cold War period
Yazar: ŞİRİN NAS
Danışman: PROF. DR. DÜNDAR MURAT DEMİRÖZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Askeri harcamalar = Military expenditures ; Askeri savunma = Military defense ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Savunma ekonomisi = Defense economics ; Savunma endüstrisi = Defence industry ; Savunma harcamaları = Defense expenditunes ; Soğuk savaş = Cold war ; Teknoloji = Technology ; Teknolojik inovasyon = Technological innovation ; Turnuva modeli = Tournament model

Özet:
Bugün kullanılan bir çok teknolojinin dayanağı Soğuk Savaş döneminde keşfedilen icat ve teknolojiler bulunmaktadır. Bu dönemde ortaya çıkan ürün ve teknolojiler her birinin diğerinden daha üstün özellikler taşıdığı görülmektedir. Silahlanma yarışıyla başlayan teknoloji yarışı, dışsallık yaratarak sivil sektöre aktarılması, katma değeri yüksek ürünlerin üretilmesine olanak sağlar. Böylelikle ülke büyümesine katkı sağlandığı düşünülmektir. Bu bağlamda savunma sanayi, savunma harcamaları ve bu harcamalarının belirlenmesinde nelerin etken olduğu teorik ve temel kavramlar açıklanmıştır. Bu çalışmada, Soğuk Savaş Döneminde Turnuva Modeli kullanılmaktadır. Turnuva Modeli'nin Soğuk Savaş Dönemi'nde kullanılmasındaki amaç teknolojinin bu dönemde hiç olmadığı kadar hızlı bir şekilde gelişmesidir. Sık sık savaş olmadan savaş tehdidi maddesi ile Turnuva Modeli'nin bu döneme uyarlanması sağlanmıştır. Birbiriyle aynı güçte olan ABD ve SSCB'nin silahlanma ve teknoloji yarışına girerek teknolojik inovasyonun ve silah sistemlerinin gelişmesi incelenmiştir. Turnuva Modeli'nde bulunan; savaş harcamalarının yüksek meblağda olması, barutlu silahların ve barut teknolojisinin yoğun biçimde kullanımı, askeri buluş ve yeniliklerin elde edilmesinde zorluklarla neredeyse hiç karşılanmaması koşullarına ek olarak savaş tehdidi koşulu ve büyük güçte devasa ülkelerin yarışması yenilik olarak getirerek, 20. yüzyılda Soğuk Savaş Dönemi'ne uygulanarak, bu modelin işlemesini mümkün hale getirilmiştir.
İktisat literatüründeki; miktar rekabeti dinamiklerini içeren Cournot Modeli, fiyat rekabeti dinamiklerini içeren Bertrandt Modeli ve tekelleşme dinamiklerini içeren Kartel Modeli, üç farklı piyasa durumundan ilham alınarak incelenmiştir. Modelden elde edilen bulgulara göre; kullanılan teknolojiler, silah sistemleri ve savunma harcamaları her iki güç için de aynı düzeydedir. Buna karşın, ABD'nin sermaye ve servet birikimi; SSCB'nin sermaye ve servet birikiminin çok üzerinde yer almaktadır. SSCB'nin GSYİH içinde askeri harcamalarına ayırdığı pay, ABD'ye göre yüksek kalmaktadır. Batı Bloku'nun denizlere hakimiyeti, jeo-politik şartları ve coğrafi konumu; Doğu Bloku'na göre stratejik üstünlük sağlamaktadır. Bu durum ABD'nin Soğuk Savaşın kazananı olmasına, SSCB'nin rekabet etme durumunun ortadan kalmasına, kaybetmesine ve piyasa terkine neden olmuştur.

Abstract:
Many technologies used today are based on inventions and technologies discovered during the Cold War. It is seen that the products and technologies that emerged in this period have superior features than each other. The technology race, which started with the arms race, creates externalities and is transferred to the civil sector, allowing the production of high value-added products. Thus, it is thought that it contributes to the growth of the country. In this context, the theoretical and basic concepts of defense expenditures, defense industry and what are effective in determining defense expenditures are explained. In this study, Tournament Model is used in the Cold War Period. The Tournament Model was adapted to this period with the frequent threat of war without war. The development of technological innovation and weapon systems has been examined by entering the armament and technology race of the USA and the USSR, which are of the same power. At the same time, the technology race that started with the arms race created externality, allowing the production of high value-added products by transferring technology to the civilian sector. Thus, it is considered to contributes to the growth of the country. There are conditions for the Tournament Model to work. The first condition should be a high amount of war expenditures. The second condition is that gunpowder weapons and gunpowder technology should be used intensively... The third condition is that military inventions and innovations must hardly be met with difficulties in achieving them. In addition to these three conditions, the condition of the threat of war and the competition of huge countries of great power were brought as innovations. Thus, it was applied to the Cold War period in the 20th century, making it possible to process this model.
In the economics literature, The Cournot Model, which includes quantity competition dynamics, the Bertrand Model, which includes price competition dynamics, and the Cartel Model, which includes monopolization dynamics, are inspired by three different market situations. According to the results of the model; technologies used, weapons systems and defense expenditures are at the same level for both forces. However, the capital and wealth accumulation of the USA; It is far above the capital and wealth accumulation of the USSR. The USSR's share of military expenditures within GDP remains high compared to the United States. Western Bloc's domination of the seas, geo-political conditions and geographical location; It has a strategic advantage over the Eastern Bloc. This caused the United States to become the winner of the Cold War, eliminating the competitiveness of the USSR, losing and leaving the market.