Demografik farklılıkların tüketici davranışlarına etkisi ve klasik davranış modelleri kapsamında Amasya iline yönelik bir inceleme
The effect of demographic differences on consumer behavior and an investigation on amasya within the scope of classic behavior models
Yazar: ELİF ZİYNET CANÇOBAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA NECATİ ÇOBAN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bireylerin tüketim davranışları, "tüketici rasyoneldir" bakış açısı ile ortaya
çıkmıştır. Neoklasik iktisadi düşünce döneminde hakim olan bu bakış açısı,
sonraki dönemlerde A.Smith'in Ahlaki Duygular Teorisi adlı eserinde baskın
rasyonalite kavramından çıkarak psikoloji ve insan birleşimini anlatmıştır.
Aslında psikoloji ve insan arasındaki bağ çok yeni değildir. Fakat o dönem göz
ardı edilmiştir. 2002 yılı davranışsal iktisadın göz ardı edilme durumunu
tamamen ortadan kaldırmıştır. Davranışsal iktisat önemini Nobel iktisat ödülü ile
ortaya çıkartmıştır.
Bireylerin güdülere ve duygulara dayalı olarak ürün ve hizmetleri satın alma
eğilimleri, pazarlama ve reklamcılık tekniklerinin de bu satın alma
davranışlarına göre dizayn edilmesine yol açmaktadır. Tüketiciler ürünlerin
sadece fiyatına göre hareket etmeyebilmekte, aynı zamanda ürünlerin rengine,
kokusuna, markasına, ambalajına göre satın alma davranışı
gerçekleştirebilmektedir. Yine tüketiciler gösterişçi tüketim eğilimi
sergileyebilmekte, satın alma davranışlarında bireyin çevresindeki kimselerin
satın alma davranışları belirleyici olabilmektedir. Satın alma davranışındaki
etken fazla ve çok yönlü olduğunda davranışsal iktisat modelleri devreye
girebilmektedir. Bunlar Marshall tüketim modeli, Veblen tüketici davranış
modeli, Freud tüketici davranış modeli ve Pavlov tüketici davranış modeli,
klasik tüketici davranış modellerinden olup bireylerin satın alma davranışlarının
açıklanmasında önemlidir.
Yapılan bu çalışmada Amasya ili merkez ilçede demografik farklılıkların
bireylerin satın alma davranışlarına etkisinin klasik tüketici davranış modelleri
kapsamında tespit edilmesi ve Amasya merkez ilçedeki tüketici davranışlarının
klasik tüketici davranış modelleri kapsamındaki yönünün belirlenmesi
amaçlanmaktadır. 384 tüketiciye anket uygulanmış olup Amasya merkez ilçede
satın alma davranışları kapsamında tüketicilerin daha çok Marshall tüketici
davranış modeli çerçevesinde satın alma davranışı gerçekleştirdiği
gözlemlenmektedir.

Abstract:
My individuals consumption behaviors have emerged with the perspective of the
consumer is rational. This point of view, which was dominant in the neoclassical
period of economic thought, in later periods, in A. Smith's Theory of Moral
Sentiments, departed from the dominant rationality concept and explained the
combination of psychology and human. In fact, the link between psychology and
human is not very new. But that period was ignored. The year 2002 has
completely eliminated the neglect of behavioral economics. Behavioral
economics revealed its importance with the Nobel Prize in economics.
The tendency of individuals to buy products and services based on their motives
and emotions causes marketing and advertising techniques to be designed
according to these purchasing behaviors. Consumers can not only act according
to the price of the products, but also act according to the color, smell, brand and
packaging of the products. Again, consumers may exhibit a conspicuous
consumption tendency, and the purchasing behaviors of the people around the
individual can be determinant in their purchasing behavior. Behavioral
economics models come into play when the factor in purchasing behavior is
multiple and multifaceted. These are Marshall consumption model, Veblen
consumer behavior model, Freud consumer behavior model and Pavlov
consumer behavior model, which are classical consumer behavior models and
are important in explaining the purchasing behavior of individuals.
In this study, it is aimed to determine the effect of demographic differences on
purchasing behaviors of individuals in the central district of Amasya within the
scope of classical consumer behavior models and to determine the direction of
consumer behavior in the central district of Amasya within the scope of classical
consumer behavior models. A survey was applied to 384 consumers, and it is
observed that consumers mostly perform purchasing behavior within the
framework of the Marshall consumer behavior model within the scope of
purchasing behavior in the central district of Amasya.