Türkiye'de eğitimli kadın işsizliği: Balıkesir ili uygulaması
Unemployment of educated women in Türkiye: The case study of Balıkesir province
Yazar: GİZEM BURCU KARAALİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEMET ZENCİRKIRAN
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Çalışma Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Kadın işgücünün; istihdam edildikleri koşullar, yer aldıkları iş kolları ve sektörler, çalışmaları karşılığında elde ettikleri ücret düzeyleri erkek işgücü ile farklılık arz etmektedir. Dolayısıyla kadınların toplumsal yaşam içerisindeki konumlandırılmalarıyla ilişkili olarak, emek piyasalarında da dezavantajlı bir konuma sahip oldukları ifade edilebilir. İşsizliğe neden olan faktörler ve işsizliğin ortaya çıkardığı sonuçlara dair açıklamalar büyük ölçüde kadın işsizliğini kapsamakla birlikte; özellikle eğitimli kadın işsizliği oranlarının aynı eğitim düzeyine sahip erkeklere kıyasla daha fazla olmasının ilave birtakım açıklamalar gerektirdiği düşünülmektedir. Bu çalışmada eğitimli kadın işsizliğinin sebepleri ve sonuçları değerlendirilerek; işsizlik üzerinde etkili olan faktörlerin, toplumsal normlar ve patriarkal örüntüler ışığında ele alınması amaçlanmaktadır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde kadınların emek piyasalarındaki konumlarını belirleyen kavramlar açıklanarak; kadın emeğine ilişkin kuramsal yaklaşımlar ile eğitimin istihdam edilebilirlik üzerindeki etkisi ele alınmaktadır. İkinci bölümde Dünyada ve Türkiye'de kadınların emek piyasalarındaki konumlandırılmalarında ortaya çıkan gelişmeler ve eğitim deneyimlerine ilişkin tarihsel süreçte elde ettikleri kazanımlar ortaya konulmuş ve Türkiye'de eğitimli kadın işsizliğinin mevcut durumuna yer verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde yer alan saha araştırmasında, nitel araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış görüşme tekniği tercih edilmiştir. Çalışma kapsamında Balıkesir ilinde ikamet eden 22-40 yaş aralığındaki, en az bir yıldır (uzun süreli) işsiz olan, otuz beş yükseköğretim mezunu kadın ile görüşülmüştür. Yapılan görüşmeler ışığında toplanan veriler, betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, çalışmanın teorik kısmından hareketle oluşturulan varsayımlar ışığında; çalışmanın anlamı, işsizliğin yarattığı tahribat, toplumsal baskı, cinsiyet ayrımcılığı, emek piyasalarına ilişkin beklentiler, diploma ve ikamet edilen yerin etkisi gibi boyutlar bakımından incelenmiştir.

Abstract:
The conditions under which the female labor force is employed, the industries and sectors that they are employed in, and the wage they receive for their labor differ from those of the male labor force. Thus, in relation to their positioning in social life, women have a disadvantaged position in labor markets. Although explanations on the factors causing unemployment and the consequences of unemployment largely cover women's unemployment, the fact that the unemployment rates of educated women are higher than those of men with the same level of education requires further examination. The aim of this study was to evaluate the causes and consequences of the unemployment of educated women and examine the factors affecting unemployment from the perspective of social norms and patriarchal patterns. This study consists of three sections. In the first section, the concepts that determine the position of women in labor markets are explained and the theoretical approaches to their labor and the impact of education on employability are discussed. The second section addresses developments in the positioning of women in labor markets in the world and in Türkiye, the achievements they have acquired through the historical process regarding their educational experiences, and the current situation of the unemployment of educated women in Türkiye. The third section involves a field study conducted using the semi-structured interview technique, a qualitative research method. Within the scope of the study, 35 female higher education graduates between the ages of 22 and 40, who had been unemployed for at least 1 year (long-term) and resided in the Balıkesir province of Türkiye were interviewed. The data collected through interviews were analyzed with the descriptive analysis method. The findings were analyzed in terms of dimensions such as the meaning of work, the damage caused by unemployment, social pressure, gender discrimination, expectations regarding labor markets, the effect of diplomas and place of residence, according to assumptions based on the theoretical part of the study.