Dinleme eğitimi araştırmalarına genel bakış: Bir meta-sentez çalışması
Overview of listening education research: A meta-synthesis study
Yazar: AHMET KARBUZ
Danışman: DOÇ. DR. BEYTULLAH KARAGÖZ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anlama = Understanding ; Dinleme = Listening ; Dinleme becerisi = Listening skill ; Dinleme-anlama = Listening-understanding ; Meta analizi = Meta analysis

Özet:
Bu araştırmada, dinleme eğitimi alanında yapılan çalışmaların çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Belirtilen amaç doğrultusunda araştırmanın yöntemi nitel araştırma yöntemlerinden meta-sentez yöntem olarak desenlenmiştir. Çalışmada incelenecek dokümanlara ulaşabilmek için öncelikle "dinleme, dinleme eğitimi, dinleme becerisi, anlama becerileri, anlama becerisi" anahtar kelimeler olarak belirlenmiş ve bu anahtar kelimeler doğrultusunda YÖK Ulusal Tez Merkezi, Google Akademik ve TR Dizin veri tabanlarında 2021 yılına kadar olan çalışmaların taraması yapılmıştır. Yapılan taramalar sonucunda YÖK Ulusal Tez Merkezi veri kaynağında 315, Google Akademik veri kaynağında 762 ve TR Dizin veri kaynağında 663 çalışmaya ulaşılmıştır. Meta-sentezin doğası gereği çalışmalara yönelik sınırlılıklar ve dâhil edilme ölçütleri belirlenerek veri kaynaklarından 95 adet çalışma incelenmek için seçilmiştir. Seçilen 95 çalışmaya kod numaraları Ç1, Ç2, Ç3…Ç95 şeklinde verilmiştir. Çalışmaların adı, tür bilgileri, yöntemleri, veri toplama araçları, veri analiz yöntemleri tablolarla araştırmada yer almıştır. Elde edilen betimsel özellikler yorumlanarak çalışmaların genel görünümleri açığa çıkarılmıştır. Çalışmaların yönteme uygun bir şekilde sentezinin yapılabilmesi için çalışmalara ait anahtar kelimelerin görünümü tablo ve şekille gösterilmiş, çalışmalardaki öneri ve sonuçlar konularına göre gruplandırılarak tema biçiminde kategorize edilmiş ve bulgular bölümünde ayrı ayrı başlıklandırılarak incelenmiştir. Sonuç ve tartışma bölümünde bulgulardan hareketle elde edilen sonuçlar alanyazındaki benzer ve farklı çalışmalarla harmanlanarak değerlendirilmiştir. Bulgulardan hareketle dinlemeye yönelik; 184 anahtar kelimenin kullanıldığı, uygulamaya dönük öneri türünün diğer öneri türlerinden fazla olduğu, akademik çalışma incelemelerinin az olduğu, dinleme eğitimine ilişkin çeşitli etki alanlarının olduğu, görüşler ve yaklaşımlar arasında çeşitli farklılıkların bulunduğu, dinleme eğitiminin öğretim programında yeterli düzeyde temsil edilmediği, metin ve etkinliklerin istenilen düzeyde yer almadığı, sorunların kaynaklarında farklılıkların olduğu, strateji ve yöntemlerin kullanımında eksikliklerin bulunduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca dinlemeye yönelik elde edilen sonuçlar doğrultusunda dinlemeye ait değer yargıları ortaya konmuştur. Araştırmada son olarak sonuçlardan hareketle alanyazında çalışma yapacak araştırmacılar için çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Dinleme, dinleme eğitimi, dinleme becerisi, anlama becerileri, anlama becerisi.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the studies in the field of listening education in terms of diverse variables. In line with the stated purpose, the method of the research was designed as a meta-synthesis technique, one of the qualitative research methods. In order to reach the documents to be examined in the investigation, "listening, listening training, listening skills, comprehension skills, cognition skill" were determined as keywords and studies up to 2021 were searched in the YÖK National Thesis Center, Google Academic and TR Index databases in the direction of these keywords. As a result of the scans, 315 studies were found in the CoHE National Thesis Center data source, 762 in the Google Academic data source and 663 studies in the TR Index data source. Due to the nature of the meta-synthesis, the limitations and inclusion criteria of the studies were determined and 95 studies were selected from the data sources. The 95 selected studies were given code numbers as Ç1, Ç2, Ç3 ...Ç95. The name of the studies, species information, methods, data collection tools, data analysis methods were included in the study with tables. The general views of the studies were revealed by interpreting the descriptive features obtained. In order for the studies to be synthesized in accordance with the method, the appearance of the keywords belonging to the studies were shown in tables and figures, the suggestions and results in the studies were grouped according to their topics and categorized as themes, and were examined under separate headings in the findings section. In the conclusion and discussion section, the results obtained from the findings were evaluated by blending them with identical and different studies in the literature. Based on the findings, for listening; It has been concluded that 184 keywords are used, the type of suggestions for practice is more than other types of suggestions, there are few academic studies, there are various fields of influence on listening education, there are various differences between views and approaches, listening education is not adequately represented in the curriculum, texts and activities are not adequately represented in the curriculum, there are differences in the sources of the problems, there are deficiencies in the use of strategies and methods.In addition, in accordance with the consequences obtained for listening, the standard of judgments about listening was revealed. Finally, based on the results of the study, various suggestions were made for researchers who will study the literature.

Keywords: Listening, listening training, listening skills, comprehension skills, cognition skill.