İşverenin ödeme güçlüğüne düşmesi halinde işçilik alacaklarının korunması
The protection of the employees' entitlements in the event of employer's insolvency
Yazar: ÇİĞDEM YORULMAZ
Danışman: PROF. DR. NEZİHE BİNNUR TULUKCU
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Alacak hakkı = Right to claim ; Çalışanlar = Workers ; Çalışanların korunması = Workers protection ; Ödeme gücü = Ability to pay ; Ödeme sorumluluğu = Liability to pay ; İflas = Bankruptcy ; İşveren = Employer ; İşçiler = Workers

Özet:
Uluslararası belgelerde en geniş ifadeyle işverenin işçilerin haklarını ödeyememesi, mevcut varlıklarının yetersiz olması, bu durumun geçici olmaması, işyerinin kesin olarak kapatılması ödeme güçlüğü olarak tanımlanmaktadır. Hukukumuzda ödeme güçlüğünün tanımı yapılmamış olmakla birlikte uluslararası belgeler doğrultusunda işverenin ödeme güçlüğüne düştüğü haller, işveren için aciz vesikası alınması, işverenin konkordato ilan etmesi ve iflası olarak düzenlenmiştir.

Ödeme güçlüğü, ekonomik kriz dönemlerinde yaşanabileceği gibi, ekonomik krizin yaşanmadığı dönemlerde işveren tarafında gelişen birtakım istenilmeyen durumlar nedeniyle de ortaya çıkabilir. İşverenin kısa vadede ticari faaliyetlerini sağlıklı şekilde planlayamaması, ödemelerini yapmakta zorlanmasına neden olabilir. İşverenlerin ödeme güçlüğü içerisine düşmesinden kaynaklanan olumsuzluklar, en çok işçileri etkilemektedir. Çünkü, işçiler, ekonomik ve kişisel yönden işverene bağımlıdır. İşçinin, kendisinin ve ailesinin zorunlu ihtiyaçlarını karşılaması, ancak işverenin ücretleri zamanında ödemesine bağlıdır. İşçinin tek geçim kaynağı, çoğu zaman işverenden aldığı ücrettir. İşçinin ücretlerini zamanında alamaması, giderlerini karşılayamamasına ve bu nedenle borçlarının giderek artmasına neden olmaktadır.

İşçi, işverenin ödeme güçlüğüne düştüğünü fark ettiğinde de işsiz kalma ve borçlarını ödeyememe endişesiyle çalışmaya devam etmektedir. İçinden çıkılamaz hale gelen bu durum, işçinin ekonomik yönden gün geçtikçe daha kötüye gitmesine neden olmaktadır. İşverenin diğer alacaklılarının, işçilik alacaklarını alamayan işçilerden daha hızlı hareket etmesi, işçilerin alacaklarına kavuşmasını engelleyebilmektedir. Bu nedenle işçilerin korunması büyük önem taşımaktadır.

İşverenin ödeme güçlüğüne düşmesi halinde işçilerin alacaklarının korunması, imtiyaz ve garanti kurumu ile mümkündür. Uluslararası belgelerde de bu iki koruma yönteminin birlikte veya ayrı ayrı uygulanabileceği genel çerçeve halinde belirtilmiş, uygulamanın kapsamı üye devletlere bırakılmıştır. Ülkemizde de her iki koruma yöntemi birlikte uygulanmaktadır.

Çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde işverenin ödeme güçlüğüne düşmesi kavramı uluslararası hukuk, mukayeseli hukuk ve Türk hukuku açısından detaylı olarak incelenmiş ve devamında işçilik alacaklarının kapsamı belirlenmiştir. İkinci bölümde ise işverenin ödeme güçlüğüne düşmesi halinin işçilik alacaklarına olan etkisi, işçilik alacaklarının korunmasının gerekliliği, işçilik alacaklarını koruma yöntemleri ve işverenin ödeme güçlüğüne düşmesi halinde işçilik alacaklarını korumaya yönelik düzenlemelere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: İşçi, işveren, işçilik alacakları, ücret, ödeme güçlüğü, koruma, imtiyaz, sıra cetveli, garanti kurumu, fon, iflas, aciz, konkordato

Abstract:
In international documents, in the widest sense the employer's failure to pay the rights of the workers, insufficiency of the existing assets and impermanency of this situation and the closure of the workplace permanently is defined as insolvency. Although the definition of insolvency is not defined in our law, the situations where the employer falls into insolvency are regulated as getting certificate of insolvency for the employer, declaring concordatum and bankruptcy of the employeraccording to international documents.

Insolvency can be experienced in times of economic crisis, as well as due to several undesirable situations developed by the employer in times when the economic crisis does not exist. The inability of the employer to plan his commercial activities in the short term can cause difficulties in making payments. The problems caused by the employers falling into insolvency mostly affect the workers. Because the workers are economically and personally dependent on the employer. Meeting by the worker the compulsory needs of himself and his family depends on the employer's payment of wages on time. The only source of incomeof the worker is the wage that he often gets from his employer. The inability of the worker to receive his wages on time causes him to not be able to cover his expenses and therefore his debts gradually increase.

When the worker realizes that the employer has faced with insolvency, he continues to work with the fear of being unemployed and unable to pay his debts. This situation, which has become insuperable, causes the worker to get worse economically day by day. The fact that other creditors of the employer act faster than the workers can prevent the workers from getting their receivables. Therefore, the protection of workers has a great importance.

In the event that the employer has difficulty in payment, the protection of workers' receivables is possible with the concession and guarantee institution. In international documents, it is stated in general framework that these two methods of protection can be applied together or separately, and the scope of implementation is left to the member states. In our country, both methods of protection are applied together.

Our study consists of two parts. In the first part, the concept of employer falling into insolvency has been examined in detail in terms of international law, comparative law and Turkish law, and then the scope of labor receivables has been determined. In the second part, the effect of the employer falling into insolvency on workers' receivables, the necessity of protecting the workers' receivables, the methods of protecting the workers' receivables and the regulations for the protection of the workers' receivables in case the employer falls into insolvency.

Keywords: Worker, employer, worker receivables, renumeration, insolvency, protection, concession, order table, guarantee institution, fund, bankruptcy, insolvency, concordatum