Avcı akar Phytoseiulus persimilis athias henriot (Acarina:Phytoseiiclae)'ın Hatay ekotipinin laboratuvar koşullarında biyolojik özellikleri ile doğa koşullarında populasyon dalgalanması üzerinde araştırmalar /
Yazar: CENGİZ KAZAK
Danışman: PROF. DR. ERDAL ŞEKEROĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Doktora, 1996
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Avcı böcek = Hunting insect ; Bitki koruma = Plant protection ; Hatay-Samandağ = Hatay-Samandağ ; Phytoseiulus persimilis = Phytoseiulus persimilis ; Tetranychus cinnabarinus = Tetranychus cinnabarinus

Özet:
Avcı akar Phytoseiulus persimilis Athias-Henriot'in Hatay ilinde Harbiye ve Samandağ'da yerleşik olarak bulunan populasyonunun laboratuvar koşullarında biyolojik özelliklerini ortaya çıkarmak ve doğa koşullarında Tetranychus cinnabarinus Boisd. populasyon gelişmesine bağlı olarak etkinliğini saptamak amacı ile bu çalışma gerçekleştirilmiştir. Farklı tarihlerde doğadan toplanan dişi P. persimilis bireylerinden elde edilen Fi dölüne T. cinnabarinus 'un tüm dönemleri karışık besin olarak verildiğinde ergin öncesi toplam gelişme süreleri sıcaklık artışı ile birlikte doğadan toplandıkları tarihe bağlı olarak kısalma göstermiştir. 15 °C sıcaklıkda Mart 1995, 20 °C sıcaklıkda ise Mart ve Mayıs 1995 tarihinde doğadan toplanan dişi bireylerden elde edilen Fi dölünün ergin öncesi toplam gelişme süreleri sırası ile 18.8, 7.5 ve 7.4 gün olarak bulunurken, 25 °C'de Kasım 1994, Mart ve Mayıs 1995 tarihinde elde edilen Fi dölünün toplam gelişme süreleri 4.7, 4.6 ve 5 gün olarak gerçekleşmiştir. 30 °C sıcaklıkda Kasım 1995 tarihinde doğadan toplanan dişi avcı akarın Fi dölünün ergin öncesi toplam gelişme süresi de 3.7 gün olarak saptanmıştır. Yukarıda değişik sıcaklıklarda bildirilen farklı tarihlere bağlı olarak en uzun preovipozyon süresi 15 °C'de gerçekleşmiş ve 5.5 gün olarak bulunmuştur. 20 °C sıcaklıkda yukarıda bildirilen her iki tarih için preovipozisyon süresi sırası ile 2.1 ve 2 gün olarak saptanırken ovipozisyon ve postovipozisyon süreleride yine aynı sıra ile 29.5, 22.9 ve 9.9 ile 9.5 gün olarak bulunmuştur. Sıcaklık artışına bağlı olarak 25 °C'de preovipozisyon süresi Kasım 1994 ve Mart ile Mayıs 1995 tarihleri için sırası ile 1.7, 1.3 ve 1.2 olmuştur. Yine aynı sıcaklıkta bildirilen tarihlere bağlı olarak ovipozisyon ve postovipozisyon süreleri de 14.4, 23.1, 21.9 ve 2.8, 18.5, 21 gün olarak saptanmıştır. 30 °C sıcaklıkda avcı akarın preovipozisyon, ovipozisyon ve postovipozisyon süreleri 1.4, 13.2 ve 0.7 gün olarak gerçekleşmiştir. Ovipozisyon süresi içinde 20, 25 ve 30 °C'de bırakılan en yüksek ortalama P. persimilis yumurta sayısı da sırası ile 75.1, 88.5 ve 50.4 adet olmuştur. Avcı akar P. persimilis' t T. cinnabarinus'un yalnızca yumurta dönemi besin olarak verildiğinde 15, 20, 25 ve 30 °C'de ergin öncesi toplam gelişme süreleri sırası ile 19.4, 8.3, 5.3 ve 4 gün olarak bulunmuş, bu süre içinde bildirilen sıcaklıklara bağlı olarak avcı akarın ortalama toplam 14.1, 15.6, 14.8 ve 16.7 adet T. cinnabarinus yumurtası tükettiği saptanmıştır.P. persimilis'in T. cinnabarinus yumurta tüketimine bağlı olarak 20, 25 ve 30 °C sıcaklıkta preovipozisyon süreleri sırası ile 1.8, 1.9 ve 1.2 gün, ovipozisyon süreleri 28.8, 25.8 ve 15.1 gün olarak bulunurken postovipozisyon süreleride yine aynı sıra ile 18.7, 18.4, 1.1 gün olarak belirlenmiştir. Ovipozisyon süresince 20, 25 ve 30 °C'de P. persimilis sırası ile 70.7, 83.8 ve 55.5 adet yumurta bırakmıştır. Avcı akarın 20, 25 ve 30 °C'de ergin süresince tükettiği toplam T. cinnabarinus yumurta sayılanda sırası ile 814, 797 ve 508 adet olarak bulunmuştur. P. persimilis'm 15 °C sıcaklıkda Kasım 1995 tarihinde elde edilen Fi populasyonu için eşey oranı (dişi: erkek) 3:1 olarak saptanırken, 20 °C'de Mart ve Mayıs 1995 populasyonlan için 6:1 ve 10:1, 25 °C sıcaklıkda ise sırası ile Kasım 1994 ve Mart ile Mayıs 1995 için 3:1, 6:1 ve 8:1 olarak gerçekleşmiştir. 30 °C'de ise bu oran 2:1 olarak bulunmuştur. P. persimilis' m protonimf ve deutonimf dönemleri 15, 20, 25 ve 30 °C'de besinsiz ortamda dönem değiştirememiş ve ölmüştür. Besinsiz ortamda en uzun dişi yaşam süresi ise 15 °C'de gerçekleşmiş ve 7.3 gün olmuştur. Avcı akarın 20, 25 ve 30 °C sıcaklıkda artan T. cinnabarinus av yoğunluğuna bağlı olarak tüketimleri sıcaklık artışı ile doğru orantılı olarak artarken, bildirilen sıcaklıklarda tüketime bağlı olarak bırakılan yumurta sayılan için aynı özellik saptanmamıştır. Daldırma ve püskürtme yöntemi kullanımı ile P. persimilis' 'e yan etkileri saptanan akarisitlerden hexyhiazox dışındakilerin daldırma yönteminde uygulamadan 48 sonra ortamdaki canlı avcı akar yoğunluğunu % 50 oranında azalttıktan saptanmıştır. Püskürtme yönteminde de daldırma yöntemine benzer sonuçlar elde edilmiş uygulamadan 48 saat sonra saptanan % ortalama canlı P. persimilis oranlan hexyhiazox dışındakilerde % 30 ve altında gerçekleşmiştir. Avcı akar P. persimilis' in, Hatay'da yalnızca Harbiye ile Samandağ arasında kalan 20 km2'lik alan içinde kış ve yaz sezonu süresince aktif populasyonuna rastlanmış ve kışı yere dökülmüş bitki materyalleri üzerinde döllemli olarak geçirdiği saptanmıştır. Yukanda bildirilen alan içinde nisan ayı başından itibaren ilk olarak yabancıot türleri üzerinde bulunan T. cinnabarinus ile aktif olarak beslenmeye başlayan P. persimilis'm, haziran ayı başından itibaren fasulye üzerinde populasyon oluşturan T. cinnabarinus ile beslenmeye başlayarak zararlıyı yaz sezonu boyunca baskı altında tutmuştur.

Abstract:
The aim of this study was to reveal the biological properties of local strains of Phytoseiulus persimilis found in Harbiye and Samandağ in Hatay province under laboratory conditions. The predatory activity of P. persimilis against field populations of Tetranychus cinnabarinus was also studied. Biological studies indicated that development time of Fi genertion of P. persimilis from egg to adult was shortened when the temperature increased depending on their collection date from the field. The total development time of Fi genertion was 18.8, 7.5, and 7.4 days at 15 °C collected in March 1995, and at 20 °C collected in March and May 1995, respectively. The total development time of Fj genertion at 25 °C was 4.7, 4.6, and 5.0 days collected in November 1994, and March and May 1995, respectively. The total development time of Fi genertion at 30 °C was 3.7 days. The longest oviposition period was observed to be 5.5 days at 15 °C. At 20 °C, preoviposition period was 2.1 and 2.0, oviposition period was 29.5 and 22.9, and postoviposition period was 9.9 and 9.5 days, for above mentioned collecting days, respectively. Preoviposition period was 1.7, 1.3, and 1.2 days for those collected in November 1994, and March and May 1995, respectiveley at 25 °C. Oviposition and postoviposition periods were 14.4, 23.1, 21.9 and 2.8, 18.5, 21.0 days at same temperature. Preoviposition, oviposition, and postoviposition periods were 1.4, 13.2, and 0.7 days at 20, 25, and 30 °C, respectively. The highest mean number of eggs per female of P. persimilis was 75.1, 88.5, and 50.4 at 20, 25, and 30 °C, respectively. The development time of P. persimilis from egg to adult was 19.4, 8.3, 5.3, and 4 days at 15, 20, 25, and 30 °C, respectively, when prey eggs were offered alone as food. The number of prey eggs consumed by P. persimilis immatures during the development period was 14.1, 15.6, 14.8, and 16.7 for above temperatures, respectively. Preoviposition period of P. persimilis was 1.8, 1.9, and 1.2 days at 20, 25, and 30 °C, respectively when it was fed only with prey eggs. Under same conditions, oviposition period was 28.8, 25.8, and 15.1 days, postoviposition period was 18.7, 18.4, 1.1 days. Females of P. persimilis laid 70.7, 83.8, and 55.5 eggs, and consumed 814, 797, and 508 prey egss at 20, 25, and 30 °C, respectively.92 The sex ratio of Fi genertion collected in Nowember 1994 was 3:1 (female: male) at 15 °C, but shifted to 6:1 and 10:1 for those collected in March and May 1995 at 20 °C. At 25 °C, the sex ratio was 3:1, 6:1, and 8:1 for Fi genertions of the populations collected in Nowember 1994, and March and May 1995, respectively. The sex ratio was 2:1 at 30 °C. Protnymph and deutonymph stages of P. persimilis were not able to pass to next stage in the absence of prey and they all died. The females lived an average of 7.3 days which was the longest in starvation at 1 5 °C. Prey consumption of P. persimilis increased as the prey densities inresed at 20, 25, and 30 °C, but numerical response did not show any typical trend. Acaricide tests revealed that all acaricides except hexyhiazox decreased P. persimilis populations by 50% in dip method, and by 30% in contact method after 48 hours. Field studies showed that P. persimilis was only found between Harbiye and Samandağ in Hatay province within an area of 20 km radius and overwintered as mated females in debris. Populations of P. persimilis became active by April and started to feed on T. cinnabarinus on weeds then moved to bean plants by June and kept T. cinnabarinus populations at low levels successfully.