Evre 3-5 kronik böbrek hastalarında hemoglobin düzeyi ve anemi parametrelerinin üremik ve inflamatuar belirteçlerle ilişkisinin incelenmesi
Relationship between hemoglobin level and blood parameters of anemia, uremia, and inflammation in stage 3-5 pre-dialysis chronic kidney disease
Yazar: IRMAK TAHMAZ KARCI
Danışman: PROF. DR. HADİM AKOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nefroloji = Nephrology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Kronik böbrek hastalığı (KBH), farklı etiyolojilere bağlı gelişen, üç aydan fazla süren böbrek hasarı veya azalmış glomerüler filtrasyon hızının (GFH) varlığı ile karakterize bir hastalıktır. KBH'nin yaygın görülen bir komplikasyonu olan anemi, hayat kalitesinde azalmaya, birçok doku ve organ sistemini etkileyen morbiditelere ve mortalite artışına neden olmaktadır. Bu çalışma, evre 3-5 diyalize girmeyen KBH'li hasta grubunda hemoglobin düzeyleri ve anemi parametreleri üremik ve inflamatuar belirteçler arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçlamıştır.
Gereç ve Yöntemler: Çalışmamız kesitsel, tek merkezli olup SBÜ Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği'nde yürütülmüştür. Çalışma popülasyonu, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Polikliniği'ne rutin kontrolleri için başvuran 18-80 yaş aralığında, evre 3-5 KBH olan, diyalize girmeyen hastalardan oluşturulmuştur. Çalışmaya dahil olma ve dışlama kriterleri gözetilerek uygun hastalar seçilmiş, onamı alınan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların sosyodemografik bilgileri (yaş, cinsiyet, kilo, boy, kronik böbrek hastalığı etyolojisi ve ek hastalıkları), kullandığı tüm ilaçlar kendi beyanları esas alınarak kayıt altına alınmıştır. Hastaların son 3 aya ait en yakın tarihli tahlillerine hastane poliklinik bilgisayar sisteminden ulaşılarak çalışma için gerekli biyokimyasal veriler alınarak çalışma veri formuna işlenmiştir. Çalışma esnasında hastalara herhangi bir invazif veya invazif olmayan işlem uygulanmamış, çalışma kapsamında kan veya idrar örneği alınmamıştır. 
Bulgular: 01.05.2022- 01.06.2023 tarihleri arasında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Polikliniği'ne rutin kontrolleri için başvuran 18-80 yaş aralığında 271 hasta incelendi. Hastaların %28,8'i evre 3A, %36,5'i evre 3B, %27,3'ü evre 4, %7,4 evre 5 KBH hastasıydı. Tüm hasta grubunda hemoglobin değerleri ile albumin, bikarbonat, kalsiyum değerleri arasında pozitif yönlü korelasyon, hemoglobin değerleri ile CRP, PTH ve fosfor değerleri arasında ise negatif yönlü korelasyon saptandı Tüm hasta grubunda yapılan lineer regresyon modelinde hemoglobin değerleri için fosfor, PTH, albümin değerleri açıklayıcı faktörler olarak bulundu. (R² =0.384, F=15.021, p<0.001). Evre 3 hastalarda yapılan lineer regresyon modelinde hemoglobin değeri için Ca, fosfor, CRP ve Sİİ değerleri açıklayıcı faktörler olarak bulundu (R² =0.389, F=8.368, p<0.001). 
Sonuç: Evre 3-5 KBH hastalarında inflamatuar (CRP, Sİİ) belirteçler ile mineral ve kemik bozukluğu belirteçleri (Ca, P, PTH) hb düzeylerini bağımsız olarak predikte eden faktörler olarak saptanmıştır

Abstract:
Aim: Chronic kidney disease (CKD) is a condition characterized by kidney damage or decreased glomerular filtration rate (GFR) persisting for more than three months, stemming from various etiologies. Anemia, a prevalent complication of CKD, leads to a decline in quality of life, morbidities affecting multiple tissue and organ systems, and an increase in mortality. This study aims to evaluate the relationship between hemoglobin levels and anemia parameters with uremic and inflammatory markers in patients with stages 3-5 CKD who are not on dialysis.
Materials and Methods: Our study is cross-sectional and was conducted at the Nephrology Clinic of SBU Gulhane Education and Research Hospital. The study population consisted of patients aged 18-80, with stages 3-5 CKD, who are not on dialysis and presented to the Nephrology Outpatient Clinic of Gülhane Education and Research Hospital for routine checks. Suitable patients were selected based on inclusion and exclusion criteria, and those who provided informed consent were included in the study. Socio-demographic information of the patients (age, gender, weight, height, etiology of chronic kidney disease, and comorbidities) as well as all medications they were taking were recorded based on their statements. The most recent tests of the patients from the last three months were accessed through the hospital outpatient computer system, and the necessary biochemical data were collected and entered into the study data form. During the study, no invasive or non-invasive procedures were performed on the patients, and no blood or urine samples were collected for the scope of the study.
Results: Between May 1st, 2022, and June 1st, 2023, 271 patients aged between 18-80 who visited the Nephrology Outpatient Clinic of Gülhane Education and Research Hospital for routine checks were examined. 28.8% of the patients were at stage 3A CKD, 36.5% at stage 3B, 27.3% at stage 4, and 7.4% at stage 5. In the entire patient group, a positive correlation was observed between hemoglobin levels and values of albumin, bicarbonate, and calcium. Conversely, a negative correlation was found between hemoglobin levels and values of CRP, PTH, and phosphorus. In the linear regression model conducted for the entire patient group, phosphorus, PTH, and albumin values were identified as explanatory factors for hemoglobin levels (R²=0.384, F=15.021, p<0.001). In the linear regression model for stage 3 patients, Ca, phosphorus, CRP, and SII values were found to be explanatory factors for hemoglobin value (R²=0.389, F=8.368, p<0.001).
Conclusion: In patients with stage 3-5 CKD, inflammatory markers (CRP, SII) and markers of mineral and bone disorder (Ca, P, PTH) were identified as independent predictive factors for hemoglobin levels.