Brüksel (I) tüzüğü ışığında yetki anlaşmaları
Jurisdiction agreements in the light of Brussels (I) regulation
Yazar: TANER EMRE YARDIMCI
Danışman: DOÇ. DR. DOÇ. DR. ESRA DARDAĞAN KİBAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Uluslararası Özel Hukuk) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği hukuku = European Union law ; Brüksel Anlaşması = Brussels Agreement ; Milletlerarası usul hukuku = International adjective law ; Tüzük = Regulation ; Yetki anlaşmaları = Competence arrangements ; Üyelik = Membership

Özet:
Avrupa Birliği Hukukunun milletlerarası usul hukuku alanındaki kaynaklarından biri olan Brüksel I Tüzüğü, hukuki ve ticari konularda akdedilen yetki anlaşmaları bakımından önemlidir. Bir yetki anlaşmasının Brüksel Tüzüğü?ne tâbi olması, onun Birlik üyesi devletlerde Tüzük?ün getirmiş olduğu yeknesak kurallara tâbi tutularak değerlendirileceği anlamına gelir. 
Tüzük?ün II. Bölümünün 7. Kısmının 23. maddesinde, bir yetki anlaşmasının bu maddeye tâbi olabilmesi için taraflardan herhangi birinin üye bir devlette ikametgâhının bulunması ve üye bir devletin mahkemesinin seçilmesi gerektiği ifade edilmiştir. 23. madde kapsamındaki bir yetki anlaşmasının geçerliliği açısından belirleyici olan sınırlandırmalar yine bu maddede yer almaktadır. Bu maddede şeklî geçerlilik açısından dört alternatif şart getirilerek bunlardan sadece birine uygun bir yetki anlaşmasına etki tanınacağı kabul edilmiştir. Tüzük?teki sınırlandırmalara ve şeklî şartlara uygun bir yetki anlaşması hem taraflar için hem de üye devlet mahkemeleri için belirli yükümlülükler getirmektedir. Tarafların seçilen üye devlet mahkemesinde dava açmaları ve bu mahkemenin de davaya bakması gerekir. Diğer üye devlet mahkemeleri ise yetki anlaşmasına aykırı olarak kendilerine başvurulduğunda davayı reddetmek zorundadırlar.
Derdestlik ile tanıma ve tenfiz gibi konuların Brüksel Tüzüğü?nde düzenlenmiş olması, Tüzüğe tâbi yetki anlaşmalarının etkililiğini arttırmaktadır. Zira derdestlik kuralı uyarınca, yetki anlaşmasına uygun olarak dava açıldığında aynı dava başka bir üye devlette açılamayacaktır. Bunun yanı sıra, seçilen üye devlet mahkemesince verilen karar, diğer üye devletlerde Tüzük?ün getirdiği sınırlı tanıma ve tenfiz engellerine göre hukuki etki kazanmaktadır.

Abstract:
As one of the sources of European Union Law in the field of international civil procedure law, the Brussels I Regulation is also of importance in respect of the jurisdiction agreements as concluded with respect to civil and commercial matters. A jurisdiction agreement?s being subject to the Brussels Regulation means that it will be assessed by making it subject to the uniform rules as required by the Regulation in the member states.In the Article 23 concerning the jurisdiction agreements in Section 7 of the Chapter II of the Regulation, it has been stated that for a jurisdiction agreement to be subject to the abovementioned Article, one of the parties is to be domiciled in a member state and the court of a member state is to be chosen. The restrictions which are determinants in respect of the validity of a jurisdiction agreement under the Article 23 are also involved in this Article. Further four alternative conditions have been stipulated in respect of the formal validity under the Article 23 of the Regulation, and it has been accepted that a jurisdiction agreement complying with only one of these alternatives will be formally valid.A jurisdiction agreement complying with the restrictions and validity conditions as set forth in the Regulation bring forward certain obligations both for the parties and the courts of member states. The parties have to bring an action to the chosen court, and this court is to hear such action. Other member states? courts must refuse to hear the case, when they receive an application against the jurisdiction agreement.As such subject matters as lis pendens as well as recognition and enforcement are involved in Brussels Regulation, this enhances the effectiveness of the jurisdiction agreements subject to the Regulation because when an action is brought in accordance with the jurisdiction agreement, such action cannot be brought in another member state according to the lis pendens. In addition, a decision made by the chosen court of the member state will gain legal effectiveness in other member states in accordance with the limited recognition and enforcement restraints.