Mikoriza elementer kükürt ve fosforun domates verimine ve lycopene içeriğine etkisi
The effect of mycorrhizae elemental sulphur phosphorus on the yield of tomato and its lycopene content
Yazar: ATİLLA CANBOLAT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN KARACA
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Domates = Tomato ; Kükürt = Sulfur ; Likopen = Lycopene ; Mikoriza = Mycorrhiza

Özet:
Bu çalışmada, Adana ilinden alınan toprağının mikoriza, elementer kükürt ve fosforun domates verimine ve likopen içeriğine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla 0-30 cm derinlikten alınan toprakta yetiştirilen domatesin kök, sürgün ve meyve verimi, kök kuru madde ağırlığının sürgün kuru madde ağırlığına oranı, kökte mikorizal infeksiyon yüzdesi, likopen ve beta karoten içerikleri ile bitki dokularındaki makro ve mikro besin elementlerinin ilişkilendirilmesi yapılmıştır.
Mikorizalı uygulamalarda 4 kg toprak yerleştirilen saksılara ortalama 350 spor içeren 50 gramlık mikorizalı toprak aşılanmıştır. Mikorizalı uygulamalarda mikorizasız uygulamalara göre kök, sürgün ve meyve verimi, likopen ve beta karoten içeriği daha yüksek olmuştur. En yüksek kök, sürgün ve meyve verimi, likopen ve beta karoten içe rikleri kükürtlü ya da kükürtsüz 100 mg/kg fosfor ilaveli uygulamalarda kaydedilmiştir. 
Mikorizasız  uygulamalarda, tek başına 100 mg/kg fosfor uygulaması 100 mg/kg elementer kükürt ve 100 mg/kg fosfor uygulamasına göre kıyaslandığında kök, sürgün ve meyve veriminde azalmaya neden olmuştur. Diğer taraftan, aynı uygulamalar kıyas lanması durumunda likopen içerikleri arasında bir fark görülmezken beta karoten içeriğinde artış kaydedilmiştir.
 Mikorizalı uygulamalarda ise, aynı uygulamalar arasında kıyaslama yapıldığın da, kök, sürgün ve meyve veriminde artış kaydedilmiştir. Bu artış beta karoten içeriğin de de elde edilirken likopen içeriğinde azalma şeklinde gerçekleşmiştir. Fosforun kökte mikorizal infeksiyon yüzdesindeki azaltıcı etkisi elementer kükürt ilavesiyle belli ölçüde telafi edilmiştir. Uygulamalar arasında kök kuru madde ağırlığının sürgün kuru madde ağırlığına oranlarında önemli bir fark görülmemiştir. Ayrıca, bitki dokularındaki besin elementleri içerikleri ile kök, sürgün ve meyve verimi ile likopen ve beta karoten içeriği ilişkilendirilmiştir.
Elde edilen verilere göre fosfor, elementer kükürt ve mikorizanın kombine ilave leriyle, toprakta yetiştirilen domatesin kök, sürgün ve meyve verimi, kök kuru madde ağırlığının sürgün kuru madde ağırlığına oranı, kökte mikorizal infeksiyon yüzdesi, likopen ve beta karoten içeriği ile bitki dokularındaki besin elementleri içerikleri arasında her zaman doğrusal bir ilişki bulunmamaktadır.

2016, 69 sayfa

Anahtar Kelimeler: mikoriza, elementer kükürt, fosfor, domates verimi

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the effect of mycorrhizae, elemental sulphur and phosphorus on the yield and lycopene content of tomato grown in a soil taken from the province Adana. Fort that purpose, the interrelation of yield of root, shoot and fruit, root dry weight to shoot dry weight ratio, root mycorrhizal infection percent, lycopene and beta carotene content with macro and micro nutrient contents in plant tissues of tomato grown in the soil taken from 0-30 cm depth was done.
	In the mycorrhizal treatments, 50 gram of mycorrhizal soil having average 350 spores was inoculated into the 4 kg soil placed into the pots. In the mycorrhizal treatmentscompared to the non-mycorrhizal ones, root, shoot and fruit yield, lycopene and beta carotene content were higher. The highest root, shoot and fruit yield, lycopene and beta carotene content were recorded in the treatments where 100 mg/kg phosphorus was added with or without sulphur addition.
 In the non-mycorrhizal treatments, 100 mg/kg elemental sulphur and 100 mg/kg phosphorus addition compared to the 100 mg/kg phosphorus addition alone resulted in the decrease of yield of root, shoot and fruit. On the other hand, while there was no differencein the lycopene content, an increase was recorded in the beta carotene contents in the case of the same comparison between the treatments. 
As for in the mycorrhizal treatments, in the case of the comparison between the same treatments, an increase was recorded in the yield of root, shoot and fruit. While that increase was obtained in the beta carotene content, too, it was realized as a decrease in the lycopene content. The decreasing effect of phosphorus on the root mycorrhizal infection percent was compensated to some great extent by elemental sulphur addition. There were no difference among the treatments in the root dry weight to shoot dry weight raios. Moreover, nutrient contents in the plant tissues were interrelated with root, shoot and fruit yield, lycopene and beta carotene contents.
The obtained results showed that there were no correlations all the time between the nutrients in the plant tissues and root, shoot and fruit yield, root dry weight to shoot dry weight ratio, root mycorrhizal infection percent, lycopene and beta carotene content of tomato grown in the soil by the combined additions of phosphorus, elemental sülfür and mycorrhizae.

2016, 69 pages

Key words: mycorrhizae, elemental sulphur, phosphorus, tomato yield