Argümantasyona dayalı öğrenme ortamında sosyomatematiksel normların değişiminin incelenmesi
Investigation of the change of sociomathematical norms in the argumentation-based learning environment
Yazar: BAHAR YILMAZ MEMİŞ
Danışman: PROF. DR. BÜLENT GÜVEN
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Argümantasyon = Argumentation ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sosyal norm = Social norm ; Sosyomatematiksel norm = Sociomathematical norm

Özet:
Sınıf ortamındaki etkileşimler sonucu ortaya çıkan ve sınıf mikrokültürünü oluşturan sosyal ve sosyomatematiksel normlar matematik öğrenme üzerinde büyük bir role sahiptir. Bununla birlikte sınıf mikrokültüründeki normların dinamik bir yapısının olduğu bilinmektedir. Dolayısıyla normların matematik öğrenme üzerindeki önemli etkileri düşünüldüğünde, etkili bir matematik öğretimi için öğretmenlerin, sınıf mikrokültüründe uygun normların ortaya çıkmasını yönlendirmesi gerekmektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, ortaokul yedinci sınıf matematik derslerinde argümantasyona dayalı bir öğrenme ortamının tasarlanması ve tasarlanan bu öğrenme ortamının sınıf mikrokültüründe mevcut sosyal ve sosyomatematiksel normlar üzerindeki etkisinin incelenmesi şeklinde belirlenmiştir. Bununla birlikte oluşturulan öğrenme ortamının yeni sosyal ve sosyomatematiksel normların ortaya çıkmasına nasıl hizmet ettiğinin de çalışma kapsamında incelenmesi amaçlanmıştır.
Araştırmanın çalışma grubunu Trabzon ilindeki bir ortaokulda öğrenim gören 32 yedinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Aksiyon araştırması olarak yürütülen çalışma, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında 24 haftalık bir süreçte gerçekleştirilmiştir. Argümantasyona dayalı öğretim sürecinde sınıf mikrokültüründe matematik öğrenmeyi engelleyen mevcut sosyal ve sosyomatematiksel normları gidermek ve öğrenmeyi destekleyecek normların ortaya çıkışı için zemin oluşturmak amacıyla argümantasyona dayalı etkinlikler tasarlanmıştır. Bu etkinlikler, öğrencilerin grup çalışması sürecinden yansımalar sunmak amacıyla veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Ayrıca araştırma sürecinde video kayıtları, alan notları ve yarı yapılandırılmış mülakatlar veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Video kayıtları ve yarı yapılandırılmış mülakatlardan elde edilen verilerin analizi için Nvivo 9 programı kullanılarak içerik analizi yapılmıştır. 
Araştırmadan elde edilen bulgular, argümantasyon uygulamaları öncesinde sınıf mikrokültüründe en çok açıklama ve gerekçelendirme ile ilgili normlar olmak üzere matematik öğrenmeyi engelleyen çok sayıda sosyal ve sosyomatematiksel normun mevcut olduğunu göstermiştir. Argümantasyon uygulamaları sonrasında ise sınıf mikrokültüründe matematik öğrenmeyi engelleyen sosyal ve sosyomatematiksel normların önemli bir kısmının giderildiği ve öğrenmeyi destekleyen yeni normların oluştuğu gözlenmiştir. Bu bulgulara bağlı olarak;  argümantasyona dayalı öğrenme ortamının öğrenmeyi engelleyen normların giderilmesinde ve öğrenmeyi destekleyici yeni normların geliştirilmesinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca  argümantasyona dayalı etkinliklerin uygulanması sürecinde sosyomatematiksel normların birbirini etkilediği ve argümantasyon uygulamalarının orta başarı seviyesindeki öğrencilerin paylaştığı normlarının giderilmesinde daha etkili olduğu görülmüştür. Bu kapsamda matematik öğretmenlerine sınıflarında uygun normları geliştirebilmeleri için argümantasyona dayalı öğrenme ortamlarından yararlanmaları, bu öğrenme ortamları için argümantasyon öğeleri içeren etkinlikler tasarlamaları ve uygulamaları önerilmektedir.

Abstract:
Social and sociomathematical norms that emerge as a result of interactions in the classroom environment and form the classroom microculture have a major role in mathematics learning. However, it is known that the norms in the classroom microculture have a dynamic structure. Therefore, considering the important effects of norms on mathematics learning, teachers need to direct the emergence of appropriate norms in the classroom microculture for effective mathematics teaching. In this context, the purpose of the study was determined as designing an argumentation-based learning environment in secondary school seventh grade mathematics courses and examining the effect of this designed learning environment on the social and sociomathematical norms existing in the classroom microculture. In addition, it is aimed to examine how the created learning environment serves the emergence of new social and sociomathematical norms.
The study group of the research consists of 32 seventh grade students studying in a secondary school in Trabzon. The study, which was conducted as action research, was carried out over a 24-week period in the 2021-2022 academic year. In the argumentation-based teaching process, argumentation-based activities are designed to eliminate the existing social and sociomathematical norms that prevent learning mathematics in the classroom microculture and to lay the groundwork for the emergence of norms that will support learning. These activities were used as data collection tools to present reflections from the students' group work process. Additionally, video recordings, field notes and semi-structured interviews were used as data collection tools during the research process. Content analysis was performed using Nvivo 9 program to analyze the data obtained from video recordings and semi-structured interviews.
The findings obtained from the research showed that before the argumentation practices, there were many social and sociomathematical norms in the classroom microculture that hindered learning mathematics, mostly norms related to explanation and justification. After the argumentation practices, it was observed that a significant part of the social and sociomathematical norms that prevented learning mathematics in the classroom microculture were eliminated and new norms that supported learning were formed. Depending on these findings; It has been concluded that the argumentation-based learning environment is effective in eliminating norms that hinder learning and developing new norms that support learning. In addition, it has been observed that sociomathematical norms affect each other during the application of argumentation-based activities and that argumentation practices are more effective in eliminating the norms shared by students at medium success level. In this context, mathematics teachers are recommended to benefit from argumentation-based learning environments in order to develop appropriate norms in their classrooms, and to design and implement activities that include argumentation elements for these learning environments.