Özel eğitim kurumlarında yönetsel sorun analizi
A managerial problem analysis in special educational institutions
Yazar: HASAN HÜSEYİN SELVİ
Danışman: PROF. DR. AYŞE OTTEKİN DEMİRBOLAT
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Denetim = Control ; Eğitim denetimi = Supervision of education ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Okul yönetimi = School administration ; Yönetim sorunları = Management problems ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim kurumları = Special education institutions

Özet:
Özel eğitim kurumlarının verimli hizmet vermesi, engelli bireylerin en üst düzeyde bu kurumlardan yararlanması özel eğitim kurumlarının etkili yönetilmesi ve denetlenmesine bağlıdır. Özel eğitim hizmetlerinin etkili ve verimli şekilde gerçekleştirilmesi için özel eğitim kurumlarının yönetsel eylemlerini amacına uygun bir işlerlikle ele alması gerekir. Bu çalışma özel eğitim kurumlarında yönetsel süreçlerin analiz edilmesini ve bütüncül bir değerlendirmeyle özel eğitim hizmetlerinin yönetsel sorunlarına ilişkin çözüm önerileri getirilmesini hedeflemektedir. Araştırmanın problemini özel eğitim hizmetlerindeki yönetsel sorunların analiz edilmesi, sorunların yaşanma düzeylerinin betimlenmesi ve sorunlara yönelik çözüm önerilerinin getirilmesi oluşturmaktadır. Araştırmada nicel ve nitel araştırmaların aşamalı olarak yapıldığı karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2014-2015 eğitim öğretim yılında Zonguldak il merkezi ve ilçelerinde yer alan resmi özel eğitim kurumları ve rehabilitasyon merkezlerinde çalışan öğretmen, yönetici ve veliler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini tabakalı örnekleme yöntemine göre seçilen 585 öğretmen ve yönetici oluşturmuştur. Eğitim kurumları resmi ve özel teşebbüslerce açılan okullar olmak üzere iki grupta ele alınmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında Nitel araştırmada; veri toplamak amacıyla yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılmıştır. Nicel araştırma boyutunda araştırmacı tarafından geliştirilen anket kullanılmıştır. Anketin kapsam geçerliliğini belirlemek Lawshe tekniğinden yararlanılmıştır. Bu araştırmada nicel verilerin çözümlenemsinde SPSS-Windows 20.0 paket kullanılmıştır. Verilerin normal dağılım gösterip göstermediğini sınamak için Kolmogorov- Smirnov Testi uygulanmıştır. Araştırmanın alt problemlerinde yönetsel sorunların yönetici-öğretmen ve kurum türü durumlarına göre anlamlı bir fark olup olmadığı ilişkisiz grup "t" testi kullanılarak belirlenmiştir. En az üç ya da daha fazla kategoriye ayrılmış durumlarda ise tek yönlü varyans analizi (Anova) kullanılmıştır. Tek yönlü varyans analizinde anlamlı farklılığın hangi gruplar arasından kaynaklandığını belirlemek üzere tamamlayıcı hesaplara geçilmiş ve Fischer'in LSD testi kullanılmıştır. Özel eğitim kurumlarının profesyonel yönetilmediği, rehabilitasyon merkezlerinde çalışan öğretmenlerin özlük haklarının resmi kurumlarda çalışan öğretmenlere göre sınırlı olduğu, kaynaştırma uygulamalarında öğretmenlerin yeterli düzeyde bilgili olmadıkları, rehberlik araştırma merkezlerinde uygulanan testlerin sonuçları ile birey gelişim düzeylerinin benzerlik taşımadığı, kurum denetimlerinde özel eğitim uygulamalarının yeterince denetlenmediği,  kurum binalarının güvenlik, tasarım, konum ve kullanılan birimleri açısından yeterli olmadığı sonuçları elde edilmiştir. Araştırma sonucunda Yönetsel Faaliyetler, Özlük Hakları ve İnsan Kaynakları, Eğitim-Öğretim Faaliyetleri, Öğrenci ve Ailelere Yönelik Faaliyetler, Kaynaştırma Uygulamalarına Yönelik Faaliyetler, Eğitsel Tanılama Merkezleri ve Faaliyetleri, Denetim Faaliyetleri ve Fiziksel Çevre temalarına ilişkin elde edilen sonuçlara yönelik öneriler getirilmiştir.


Anahtar Kelimeler : Özel eğitim, Eğitim yönetimi, Denetim

Abstract:
Efficient serving of the special education institutions and taking the advantage of these instutions at the highest level by the disabled people are bound up with the influental management and controlling of the special education schools. For an influental and fertile services at special education schools; the special education schools must deal with their administrative actions which are suitable for the aim of the work. This study's aim is to analyze the administrative processes of the special education schools, to make firm the level of having these administrative problems and to suggest solutions to the administrative problems of the special education schools with the help of the integrative evaluation. Analyzing the administrative problems of the special education institutions, description of the level of having these problems and making offers directed to these matters all of whıch form the problem of the research. The consecutive explanatory method which quantitative and qualitative research was progressively used in this research. Teachers, managers and parents who work at the Special Training Rehabilitation centers (which were opened in 2014-2015 academic year) in the center of the province and districts by the formal and special education enterprises form the sample of the resarch. Educational instituations are seperated into parts as formal institutions and schools which were opened by the special education enterprises. During the summate of the datas: In Qualitative Research; The half-established interview form was used to summate the datas, however, a questionnare which was developed by the researcher was used during the Quantitative Research. To state the content validity of the questionnare, Lawshe Technique was used. In this research; SPPS-Windows 20. 0 package was used to analyze the quantitative datas. Kolmogorow –Smirnow Test was applied to test whether or not the datas demonstrate normal distribution. By the usage of unconnected group "T" Test was stated that if there are meaningful or unmeaningful differences according to the manager- teacher and institution of the administrative problems in the sub matters of the research. One –way analysis of variance (Anova) was used for the statements which were seperated at least three or more categories. In the one –way of variance to state the meaningful difference and among which groups this meaningful difference originated subsidiary accounts were applied and LSD Test of Fisher was used. As a result of the research; suggestions which were related to the results of Administrative Activities, Personal Rights and Human Resources, Education-Teaching Activities, Activities For Students and Parents, Mainstreaming Implementations Activities, Educational Identification Centers and Activities, Supervision Activities and Physical Environment Themes were offered.


Key Words : Special education, Education management, Supervision