Sultan Birinci Mahmud ve Dönemi (1730-1754)
Sultan Mahmud I the First and his Period (1730?1754)
Yazar: UĞUR KURTARAN
Danışman: DOÇ. DR. DOĞAN YÖRÜK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Tarih = History
Dizin: Mahmud I = Mahmud I ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sultan Mahmud Dönemi = Sultan Mahmud Period

Özet:
XVIII. yüzyıl Osmanlı tarihinde pek çok iç ve dış gelişmenin bir arada yaşandığı, devletin eski güç ve nüfuzunu kaybettiği ve ekonomik kayıpların yaşandığı bir dönemdir. Yüzyılın başlarında gerçekleşen Pasarofça Antlaşması ile Batı'da barış dönemine giren Osmanlı Devleti'nde Lâle Devri (1718-1730) ile Batı'nın üstünlüğü kabul edildi. Ardından 1730 yılında gerçekleşen Patrona Halil İsyanı ile Lâle Devri'nin sona erip, III. Ahmed'in tahttan indirilerek, yerine I. Mahmud'un geçmesiyle Osmanlı tarihinde yeni bir dönem başladı. 1730 tarihinde göreve gelen Sultan I. Mahmud 24. cü Osmanlı padişahı olup, 24 yıl tahtta kalarak 1754 yılında vefat etti. Çalışmada Sultan I. Mahmud'un doğumundan son anına gelinceye kadarki yaşantısı ve özellikle tahta geçtikten sonraki 24 yıllık saltanatı döneminde gerçekleşen iç ve dış faaliyetleri üzerinde durulmuştur. Bu çerçevede XVIII. yüzyılın önemli hükümdarlarından birisi olan I. Mahmud 1696 tarihinde doğmuş olup, çocukluk ve gençlik yılları kafes hayatı ile geçmiştir. 1730 tarihinde tahta geçen padişah, iç politikada başarılı bir yönetim anlayışı sergileyerek ülkedeki sıkıntıların önüne geçmiştir. Dış politikada Batı ile ilişkilere daha önem fazla önem verilen bu dönemde batılılaşma faaliyetleri yoğunluk kazanmıştır. Bu anlamda ıslahatlar yapan I. Mahmud devletin modern anlamda düzenlenmesini istemiştir. Askeri alanda ise İran, Avusturya ve Rusya ile üç cephede birden yapılan savaşlarda başarılı olunarak, uzun süreli barış antlaşmaları imzalanmıştır. Yine Fransa'ya verilen kapitülasyonlar süresiz hâle getirilmiş, İsveç ile dostluk ve ticaret antlaşması imzalanmış, diğer devletlerle de dostça ilişkiler kurulmuştur. Dönemin önemli bir özelliği de Osmanlı diplomasi anlayışındaki değişimlerdir. Bundan önceki dönemlerde Batı ile kendini eşit şartlarda kabul etmeyen Osmanlı Devleti, özellikle Lâle Devri'nden sonra bu üstünlüğü kaybetmiş ve Batı'daki gelişmeleri daha yakından takip etmeye başlamıştır.Anahtar Kelimeler: I. Mahmud, Osmanlı, Padişah, Lâle Devri Hatt-ı Hümâyûn, Ahidnâme-i Hümâyûn.

Abstract:
XVIII th century was a period that many of internal and external developments have been experienced in Ottoman History, Ottoman Empire has lost existed authority and power and some economic losses have been experienced. In Ottoman Empire, which has been entered in a peacetime with the treaty of Pasarofça in the West, supremacy of the West has been acknowledged with Tulip Period (1718 ? 1730). Following this, a new period has begun in Ottoman Empire with toppling III. Ahmed from the throne and enthroning I. Mahmud as a result of Patrona Halil Uprising caused to finishing Tulip Period in 1730. SultanI. Mahmud, who had enthroned in 1730, was 24th Ottoman Sultan and he has remained on the throne throughout the period of 24 years and he deceased in 1754. Living of Sultan I. Mahmud from his birth to the end of his life, and especially his domestic and foreign policy within his reign period of 24 years has been discussed in this study. In this context, I. Mahmud, who was one of the important sultans in XVIII Century, was born in 1696, and his childhood and youth years have passed with a jail life. Sultan, who was enthroned in 1730, has showed a successful administrative mentality in the domestic policy and prevented trials and tribulations in the country. Westernization movements have intensified in this period, which the more emphasis has been placed on the relationships with West in the foreign policy. I. Mahmud made crucial reforms in this manner has desired to be made a state regulation in a modern manner. In the military manner, long-term peace settlements have been signed after succeeding in the wars with Iran, Austria and Russia all at once. Capitulations to France have been rendered for an indefinite period of time. A treaty of amity and commerce has been signed with Sweden and friendly relationships have been established with other states. One of the important features of this period was the changes in Ottoman?s diplomacy mentality. Ottoman Empire, which had not deemed itself on par with the West in the previous periods, has lost its supremacy especially after Tulip Period. And it has begun to follow developments in the West in a closely manner.Key Words: I. Mahmud, Ottoman, Sultan, Tulip Period, Hatt-ı Humâyûn, Ahidname-i Humâyûn