Türk propolisinin sulu ve etanollü ekstraktının HPlC ve GC-MS ile karakterizasyonu
Characterization of water and ethanolic extracts of turkish propolis by hplc and GC-MS
Yazar: TUĞBA NİGAR ÇAKIROĞLU
Danışman: PROF. DR. ORHAN DEĞER
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Arıcılık = Beekeeping ; Arılar = Bees ; Bal = Honey ; Fenoller = Phenols ; Flavonoidler = Flavonoids ; Kromatografi-gaz = Chromatography-gas ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Propolis = Propolis ; Türkiye = Turkey

Özet:
Propolis, bal arıları tarafından çeşitli bitki kaynaklarından toplanan yapışkan, reçineli bir maddedir. Propolisin etanollü ekstraktı reçineden arındırılmış polifenolik bileşenlerce zengin propolis ekstraktı elde etmek için yaygın şekilde kullanılmaktadır. Propolisin sulu ekstraktı ve kafeoilkuinik asitleri içeren başlıca bileşenleri çok büyük antioksidan aktiviteye ve bazı enzimlere karşı yüksek inhibitör/aktivatör etkiye sahiptir. Propolisin tüm bileşenlerinin karakterizasyonu hem kalitatif hem de kantitatif kimyasal analizini kapsamaktadır. Özellikle HPLC ve GC-MS gibi kromatografik teknikler her bir polifenolik bileşiğin profilini ve tanımlanmasını sağlamaktadır. Bu çalışma ile Türkiye'nin çeşitli yörelerinden toplanan ve günümüzde önemi giderek daha fazla anlaşılmaya başlanan Türk propolisinin sulu ekstraktı ve etanollü ekstraktında HPLC-DAD ve GC-MS aracılığıyla içeriğinde bulunan bileşenlerin kalitatif ve kantitatif olarak belirlenmesi amaçlanmıştır. HPLC-DAD ile yapılan analizlerinde Türk propolisinin sulu ekstraktının fazla miktarda kafeik asitin (204.00 µg/mL) yanısıra trans-sinnamik, klorojenik ve kafeoilkuinik asitleri içerdiği, etanollü ekstraktın ise çok yüksek miktarda krisin (641.33 µg/mL), kafeik asit fenetil ester (630.67 µg/mL), pinosembrin (572.67 µg/mL), galangin (534.11 µg/mL), naringenin (372.39 µg/mL) ve aynı zamanda kaempferol, trans-sinnamik asit, kafeik asit, mirisetin, kuersetin gibi diğer flavonoid ve fenolik asitleri içerdiği belirlenmiştir. Rtx-1 ve Rtx-5ms olmak üzere farklı iki kolon kullanılarak yapılan GC-MS analizlerinde ise Rtx-5ms kolon ile sulu propolis ekstraktında çok daha fazla bileşen tespit edilmiştir. Rtx-5ms kolon ile yapılan analizde sulu propolis ekstraktının kuinik asit ve ferulik asit içerdiği, Rtx-1 kolon kullanılarak yapılan analizde ise etanollü propolis ekstraktının kafeik asit bulundurduğu belirlenmiştir. Bu analizler neticesinde her iki kolon ile belirlenen sulu ve etanollü propolis ekstraktlarının şekerler bakımından çok daha zengin içeriğe sahip olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Propolis is an adhesive, resinous substance collected by honey bees from various plant sources. Ethanolic extract of propolis is widely used for obtaining resin-free concentrated propolis extracts. Water extract of propolis and its components containing caffeoylquinic acids have a strong antioxidant activity and inhibitor/activator effects on some enzymes. Characterization of all components of propolis involves qualitative and quantitative chemical analysis. Chromatographic techniques, especially HPLC and GC-MS provide identification and determination of profiling of each polyphenolic compounds. The aim of this study is qualitative and quantitative determination of contents of Turkish propolis, a food supplement used by people, collected from various regions of Turkey using HPLC-DAD and GC-MS in water extract containing caffeoylquinic acids that is responsible of its antioxidant activity, and also ethanolic extract. In HPLC-DAD analyses, it was determined that water extract of Turkish propolis contains phenolic acids such as caffeic acid (204.00 µg/mL), trans-cinnamic, chlorogenic, and caffeoylquinic acids; whereas, the alcoholic extract of Turkish propolis contains chrysin (641.33 µg/mL), caffeic acid phenethyl ester (630.67 µg/mL),  pinocembrin (572.67 µg/mL), galangin (534.11 µg/mL), naringenin (372.39 µg/mL), and also kaempferol, trans-cinnamic acid, caffeic acid, myricetin and quercetin. GC-MS analyses done with Rtx-1 and Rtx-5ms columns showed that more compounds have been detected by Rtx-5ms column in water extract of propolis. It was determined that water extract of propolis contains quinic acid and ferrulic acid by Rtx-5ms column, whereas ethanol extract of propolis contains caffeic acid by Rtx-1 column. Various sugar derivatives were detected by both columns in water and alcoholic extracts of Turkish propolis.