Çeviribilim terimlerinin incelenmesi
Analysis of translation studies terms
Yazar: SEVGİ SEÇGÜL
Danışman: PROF. DR. FARUK GÜRBÜZ
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Terimler = Terms ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation

Özet:
Çeviri, hayati bir olgudur. Milletlerin her açıdan gelişimine katkıda bulunan bir araçtır. Ülkemizde yapılan çeviribilim çalışmaları çoğunlukla diğer dillerdeki çeviribilim çalışmalarını takip ederek beslenmektedir. Çeviribilim alanında çok sayıda terim bulunmaktadır. Kaynak dilden Türkçeye çevrilen yahut çevrilmeye çalışılan terimlerle sıkça karşılaşılmaktadır. Bu terimler Türkçe olmasına rağmen açık mesajlar verememektedir. Bu terimlerin bazıları Türkçeye hiç çevrilmeden kullanılmaktadır. Bu terimler anlaşılmaz oldukları için çeviribilim çalışmalarını anlamak da güçleşmektedir.
Bu tez çalışması kapsamında birinci bölümde çevri nedir ve nasıl olmalıdır konusu kısaca işlenmiştir. Bazı çeviribilimcilerin çeviri hakkındaki önemli görüşlerine yer verilmiştir. İkinci bölümde  çevirinin dünyadaki, Türk dünyasındaki, Osmanlı devletindeki ve Türkiye Cumhuriyetindeki tarihi gelişimi hakkında bazı bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde ise tezin konusu çeviribilim terimlerinin incelenmesi olduğundan terim konusu ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ise tezin asıl konusu olan çeviribilim terimlerinden 45 tanesi mercek altına alınmıştır. Bu terimler anlaşılması en güç olduğu savunulan terimler arasından seçilmiştir. Niçin anlaşılmadıkları açıklanmaya çalışılmış ve çoğunluğuna anlaşılır olduğu düşünülen terimler önerilmiştir. Terimlerin incelenmesinden sonra bu tezi destekleyici açıklamalarda bulunulmuştur. Ayrıca yerel düzeyde bir çeviribilim kurulunun oluşturulması gerektiği ve bu kurulun çeviribilim terimlerini inceleme altına almaları gerektiği öne sürülmüştür. Böylece anlaşılamayan terimler için anlaşılması kolay terimler üretilebilecektir.
Çeviribilim terimlerinin anlaşılır olması çok önemli bir husustur. Bu tez çalışması ile çeviribilim terimlerinin mercek altına alınması, uzman çeviribilimciler tarafından çeviribilim terimleri üzerinde geniş çaplı bir çalışma yapılması ve en önemlisi de bu terimlerin anlaşılmadığı gerçeğinin bir sorun olarak ortaya konulması amaçlarını taşımaktadır. Bu tez çalışması kapsamında mevcut çeviribilim terimlerinin anlaşılmazlığına dikkat çekildi ve bunun çözülmesi gereken bir problem olduğu vurgulandı. Ayrıca incelenen 45 terimin çoğunluğuna terim önerisi getirilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Çeviri, çeviribilim, terim, çeviribilim terimleri.

Abstract:
Translation is a vital phenomenon. It is a tool that contributes to the development of nations. The aim of this work is to show that some Turkish translation studies terms are not clear. Translation studies contains a large number of terms. These terms are mostly translated from the source language into Turkish. Although some of these terms seem to be Turkish, they do not have  certain meanings in minds and do not give  clear messages. Some of them have been transferred to our language and used by borrowing technique. But it is also obvious that many of these terms do not give clear messages to the reader. Since these terms form the main point of sentences and the messages, it becomes impossible to understand the sentence completely without determining the exact meaning of these words.
Within the scope of this thesis, the subject of what  translation is and how it should be is briefly discussed in the first chapter. Some important views of some translation studies experts have been given. The second section provides some information about the historical development of translation studies in the world, in the Turkish world, in the Ottoman Empire and in the Republic of Turkey. In the third section, the subject is terms. In the fourth chapter, 45 of the translation studies terms that are the main subject of the thesis are discusses. The 45 terms are chosen from among the terms that are argued to be the most difficult to understand. We tried to explain why they are not understood and we offered alternative terms for the the majority of these terms have After the discussion of the translation studies terms, explanations supporting this thesis were made. It has also been suggested that a translation comission should be at the local level and they should decide about the terms of translation. In this way, easy-to-understand terms can be produced.
The clearness  of translation studies terms' meanings is a serious issue. This work aims to point out some certain problems in the translation studies terms. And also it aims to prove that some translation studies terms are not clear and the experts on this science must solve this important problem. For this reason, we aim to draw attention to the unclear current terms of translation studies and tried to present it as a problem and  showed  solutions. 

Keywords: Translation, translation studies, term, translation studies terms.