Aile sağlığı merkezine başvuran 18-49 yaş arası kadınların jinekolojik muayeneye karşı tutumları ve etkileyen faktörler
Factors affecting the attitudes of women aged 18-49 at a family health center regarding gynecological examinations
Yazar: HASAN OLUK
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE ZEYNEP TUZCULAR VURAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Fizik muayene = Physical examination ; Genital hastalıklar = Genital diseases ; Genital hastalıklar-kadın = Genital diseases-female ; Kadınlar = Women

Özet:
Amaç: Kadın sağlığının korunması, geliştirilmesi ve hastalıkların önlenmesi için düzenli sağlık kontrollerinin ve jinekolojik muayenenin önemli bir yeri vardır. Ancak, Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan bir çalışmada kadınların neredeyse yarısının hiç jinekolojik muayeneye gitmediği saptanmıştır. Kadınların jinekolojik muayeneye bakış açıları ve kaçınmalarının sebepleri hakkında literatürde çok az çalışma vardır. Bu çalışmada amacımız kadınların jinekolojik muayeneye bakışı hakkında bilgi sahibi olmak, tutumları ile bunları etkileyen faktörleri incelemek, pelvik muayeneden kaçınmalarına sebep olan faktörleri saptamak ve böylece jinekolojik muayeneye bakışlarını olumlu yönde etkileyecek, kanser tarama, gebelik takibi, rutin muayene gibi ihtiyaçlardan kaçınmalarını önleyecek stratejilerin geliştirilmesine katkıda bulunmaktır.  
Gereç ve yöntem: Bakırköy 11 Nolu Aile Sağlığı Merkezi'ne 01.06.2022-01.07.2022 tarihleri arasında başvuran 18-49 yaş arası 262 kadın dahil edildi. Hastalara ilk kısımda yaş, medeni durum, meslek gibi bilgileri içeren sosyodemografik bilgi formu ve 2. kısımda jinekolojik muayeneye bakışları konusunda tutum ve davranışları belirlemek amacıyla literatürden yararlanarak tarafımızca hazırlanan soruları içeren anket uygulandı. Katılımcılara Utangaçlık Ölçeği, Rosenberg' in Benlik Saygınlık Ölçeği ve Beden Mahremiyet Ölçeği uygulandı. Muayeneye bakış açıları ile jinekolojik muayeneyi etkileyen durumlar ve sonuçları karşılaştırıldı. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0 (IBM Corp. Released 2012. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 21.0. Armonk, NY: IBM Corp.) ve MS-Excel 2007 programları kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi.

Bulgular: Çalışmaya dahil edilen katılımcıların yaş ortalaması 36,92±7,43 yıl olup % 30.5' i jinekolojik muayeneden kaçındığını belirtti. Jinekolojik muayeden kaçınma durumuna göre meslek, medeni durum, jinekolojik muayene sıklığı, mahremiyet, doktorun hemcins olması durumlarına göre anlamlı farklılık saptandı (p=0.002, p=0.030, p<0.001, p=0.028, p=0.009). Utangaçlık Ölçek puanı ortalaması 45.42±18.47 saptandı. Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği puan ortalamasının 1.03±0.75 olduğu tespit edildi. Katılımcıların % 85,2' sinde yüksek benlik saygısı, % 14,8' sinde ise orta derecede benlik saygısı saptandı. Jinekoloji ve Doğumda Vücut Mahremiyeti Ölçeği toplam puan ortalaması 4.19±0.64 puan olarak saptandı. Genel Mahremiyet ortalaması 3.84±0.76 puan, Haklar ve Mahremiyet ortalaması 4.35±0.77 puan, Etik ve Mahremiyet ortalaması 4.16±0.74 puan, Klinik Mahremiyet ortalaması 4.32±0.76 puan olarak saptandı. Jinekolojik muayeneden kaçınan katılımcıların Utangaçlık Ölçek puanı, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği puanı ve Jinekoloji ve Doğumda Vücut Mahremiyeti Ölçeği Toplam puanı istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek olarak saptandı (p<0.05).

Sonuç: Kadın sağlığının korunmasında, geliştirilmesinde, hastalıkların önlenmesinde düzenli sağlık kontrollerinin önemli bir yeri vardır. Kadın sağlığının geliştirilmesinde jinekolojik muayenenin önemli bir yeri olmasına karşın günümüzde hala kadınlar jinekolojik muayeneden kaçınmaktadır. Aile hekimleri jinekolojik muayeneden kaçınmanın arkasındaki nedenleri bilerek hastalarının olumsuz duygulardan kurtulmaları için onlarla işbirliği yapmalı, mahremiyetlerine saygı duyarak muayenelerde mümkün olan en iyi koşulları sağlamalıdır.  

            Anahtar Kelimeler: Jinekolojik muayene, Pelvik muayene, Tutum, Etkileyen Faktörler, Benlik saygısı, Utangaçlık, Beden Mahremiyet

Abstract:
Aim: Regular health checks and gynecological examinations have an important place in protecting and improving women's health and preventing diseases. However, it was shown in a study conducted by the Ministry of Health, that almost half of the female poulation had never undergone a pelvic examination. There are very few studies in the literature on women's perspectives on pelvic examinations and the reasons for their avoidance. Our aim in this study was to obtain information about women's view of pelvic examinations, the factors affecting their attitudes and to determine the factors that cause avoidance, to contribute to the development of strategies that will positively affect their views of pelvic examinations in order to prevent them from avoiding cancer screening, pregnancy follow-ups, and routine examinations.

Materials and Methods: 262 Women between the ages of 18-49 who applied to Bakırköy Family Health Center No. 11 between 01.06.2022 and 01.07.2022 were included in the study. A sociodemographic information form including age, marital status, and occupation was filled and a questionnaire which was prepared after a literature review was applied to determine attitudes and behaviors about their views on pelvic examinations. The aspects, the conditions affecting the gynecological examination and its results were compared. The Shyness Scale, Rosenberg's Self-Esteem Scale and Body Privacy Scale were administered to the participants. BM SPSS Statistics 21.0 (IBM Corp. Released 2012. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 21.0. Armonk, NY: IBM Corp.) and MS-Excel 2007 programs were used for statistical analysis and calculations. Statistical significance level was accepted as p<0.05.

Results: The mean age of the participants was 36.92±7.43 years. 30.5 % of the participants stated that they avoided pelvic examinations. There was a significant difference in terms of avoidance of gynecological examinations, occupation, marital status, frequency of pelvic examinations, privacy, and the doctor being of the same sex (p=0.002, p=0.030, p<0.001, p=0.028, p=0.009). The mean Shyness Scale score was 45.42±18.47. Rosenberg Self-Esteem Scale mean score was found to be 1.03±0.75. High self-esteem was found in 85.2 % of the participants and moderate self-esteem in 14.8 %. Total mean of Body Privacy Scale in Gynecology and Childbirth score was determined as 4.19±0.64 points. (General Privacy average was 3.84±0.76 points, Rights and Privacy average was 4.35±0.77 points, Ethics and Privacy average was 4.16±0.74 points, Clinical Privacy average was 4.32±0.76 points. detected. Shyness Scale score, Rosenberg Self-Esteem Scale score and Body Privacy Scale in Gynecology and Childbirth Scale were found to be significantly higher in the participants who avoided the gynecological examination (p<0.05).

Conclusin: Regular health checks have an important place in protecting and improving women's health and preventing diseases. Although pelvic examinations have an important role in improving women's health, women still avoid gynecological examinations. Knowing the reasons of avoidance is important, and family physicians should cooperate with their patients to get rid of negative emotions, and provide the best possible conditionsduring examinations by respecting their privacy.

Keywords: Gynecological examination, Pelvic examination, Attitude, Affecting Factors, Self-esteem, Shyness, Body Privacy