Beden eğitimi öğretmen adaylarının zihinsel engelli bireylerde sporun etkilerine yönelik tutum ve farkındalık düzeylerinin incelenmesi
Investigation of physical education teacher candidates' attitudes and awareness levels towards the effects of sports in mentally disabled individuals
Yazar: AYŞE YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET FATİH YÜKSEL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Beden eğitimi = Physical education and training ; Farkındalık = Awareness ; Spor = Sports ; Tutumlar = Attitudes ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, beden eğitimi öğretmen adaylarının zihinsel engelli bireylerde sporun etkilerine yönelik tutum ve farkındalık düzeylerini araştırmaktır. Araştırma evrenini, üniversitelerin Beden Eğitimi ve Spor Bölümünde eğitim öğretimine devam eden beden eğitimi ve spor öğretmen adayı öğrenciler oluşturmaktadır. Çalışmada tesadüfi olasılıklı eleman örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu ise 2020-2021 eğitim öğretim yılında Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi, Selçuk Üniversitesi ve Aksaray Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor bölümlerinde eğitim öğretimine devam eden beden eğitimi ve spor öğretmen adayı öğrenciler (n=306) oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, İlhan ve Esentürk (2015)'ün geliştirdiği "Zihinsel Engelli Bireylerde Sporun Etkilerine Yönelik Farkındalık Ölçeği", İlhan, Esentürk ve Yarımkaya (2016)'nın geliştirdiği "Zihinsel Engelli Bireylerin Sportif Etkinliklerine Yönelik Tutum Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu"  kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 20.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada kişisel bilgiler formundan elde edilen yaş değişkeni, cinsiyet, sınıf düzeyi,  aile veya akrabada engelli birey değişkeni, düzenli spor yapıp yapmama değişkeni ve anne, baba eğitim durumu değişkenlerinin analizinde; frekans ve yüzde değerleri kullanılmıştır. Verilerin normal dağılım gösterdiği için ikili grup karşılaştırması olan cinsiyet, aile veya akrabada engelli birey, düzenli spor yapıp yapmama değişkeni gruplarında bağımsız örneklem t testi, ikiden fazla grup karşılaştırmaları içinse tek yönlü varyans analizi olan Anova testi kullanılmıştır. Beden eğitimi ve spor öğretmen adaylarının zihinsel engellilere ilişkin farkındalık ve tutum düzeylerinin arasında ilişki olup olmadığını ortaya çıkarmak için Pearson Korelasyon testi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi olarak p<0.05 veya p<0.01 kabul edilmiştir. Araştırma sonucunda beden eğitimi ve spor  öğretmen adaylarının zihinsel engellilere ilişkin farkındalık ve tutum düzeylerinin ailede ya da akrabalarda engelli birey olup olmaması, yaş değişkeni, anne eğitim durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık olduğu (p<0.05)  tespit edilmiştir. Ayrıca farkındalık ve tutum arasında pozitif yönde anlamlı ve güçlü bir ilişki olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Beden eğitimi, Zihinsel engelliler, Spor, Tutum, Farkındalık

Abstract:
The aim of this study is to investigate the attitudes and awareness levels of physical education teacher candidates towards the effects of sports on intellectually disabled individuals. The research population consists of physical education teacher candidates who continue their education in the physical education and sports departments of universities. Random element sampling method was used in the study. The study group of the research consists of physical education teacher candidates (n=306) who continue their education in Konya Necmettin Erbakan University, Selcuk University and Aksaray University physical education and sports departments in the 2020-2021 academic year. As data collection tools in the research, ''Awareness Scale for the Effects of Sports on Individuals with Intellectual Disabilities'' developed by İlhan and Esentürk (2015), and 'Attitude Scale Towards Sportive Activities of Intellectualy Disabled individuals'' developed by İlhan, Esentürk and Yarımkaya (2016) and '' "Personal Information Form" was used. The obtained data were analyzed by using SPSS 20.0 program. In the analysis of the age variable, gender, class level, family or relative disabled individual variable, whether to do regular sports or not, and the educational status of the parents, obtained from the personal information form in the research; frequency and percentage values were used. Because of  the data showed normal distribution, the independent sample T test was used in the groups of gender, family or relative with disability,whether doing regular sports or not. For comparisons of more than two groups, the Anova test, which is a one-way analysis of variance, was used. Pearson Correlation test was used to find out whether there is a relationship between physical education teacher candidates' awareness and attitudes towards the intellectually disabled individuals. The significance level was accepted as p<0.05 or p<0.01. As a result of the research, it has been determined that the awareness and attitude levels of the physical education teacher candidates towards the intellectually disabled individuals  are significantly different (p<0.05) according to the variables of whether there is a disabled person in the family or relatives, the age variable, and the educational statu of mother. Also, it has been determined that there is a positive, significant and strong relationship between awareness and attitude.

Keywords: Physical Education, Intellectually Disabled, Sports, Attitude, Awareness.