Çocuk ve ergen psikiyatrisi kliniğine başvuran ergenlerde ve annelerinde geçmiş travma öyküleri, bağlanma özellikleri, zihinselleştirme becerileri ve ebeveynlerin duygusal erişilebilirliklerinin incelenmesi
Investigation of previous trauma histories, attachment characteristics, mentalizing abilities and emotional availability of parents in adolescents and their mothers applied to child and adolescent psychiatry clinic
Yazar: MİNE AYBI TURANOĞLU
Danışman: PROF. DR. DİLŞAD FOTO ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Duygusal erişilebilirlik = Emotional availibility ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Zihinselleştirme = Mentalization ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas

Özet:
Bu çalışma herhangi bir psikiyatrik hastalığı olan ergenler ve anneleri ile herhangi bir psikiyatrik hastalığı olmayan ergenler ve annelerinin çocukluk çağı travmaları, bağlanma özellikleri, zihinselleştirme becerileri, ebeveynlerin duygusal erişilebilirlikleri açısından karşılaştırıldığı, ergenlerde ve annelerinde bu faktörlerin birbirleriyle ilişkilerinin incelendiği kesitsel bir çalışmadır. Ayrıca ergenlerin çocukluk çağı travmaları ile psikiyatrik belirtileri arasındaki ilişkide ergenlerin bağlanma özelliklerinin, zihinselleştirme becerilerinin ve psikolojik dayanıklılıklarının, annelerin çocukluk çağı travmaları ile ergenlerin psikiyatrik belirtileri arasındaki ilişkide ise annelerin bağlanma özelliklerinin, zihinselleştirme becerilerinin ve duygusal erişilebilirliklerinin aracı rolleri değerlendirilmiştir. Çalışmaya 12-18 yaş arasında, herhangi bir psikiyatrik hastalığı olan 100 ergen ve herhangi bir psikiyatrik hastalığı olmayan 65 sağlıklı ergen olmak üzere toplam 165 ergen ve annesi alınmıştır. Araştırma grubundaki ergenlerde psikiyatrik tanıları belirlemek ve kontrol grubundaki ergenlerde psikiyatrik tanıları dışlamak için Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşamboyu Versiyonu (ÇDŞG-ŞY) kullanılmıştır. Çalışmaya katılan ergenler Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (ÇÇTÖ), İlişki Ölçekleri Anketi-Ergen (İÖA-E), Yansıtıcı İşleyiş Ölçeği-Ergen (YİÖ-E), Ebeveyn Duygusal Erişilebilirliği Ölçeği (EDEÖ), Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (ÇGPSÖ) ve Kısa Semptom Envanteri (KSE) formlarını doldurmuştur. Çalışmaya katılan ergenlerin anneleri ise Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (ÇÇTÖ), İlişki Ölçekleri Anketi (İÖA), Yansıtıcı İşleyiş Ölçeği-Kısa (YİÖ-KF) ve Ebeveyn İçsel Düşünme İşlevselliği Ölçeği (EİDİÖ) formlarını doldurmuşlardır. Çalışma sonucunda psikiyatrik hastalığı olan ergenlerin, sağlıklı kontrollere göre duygusal ihmal, fiziksel ihmal, duygusal istismar, fiziksel istismar ve cinsel istismar olmak üzere tüm çocukluk çağı travmalarının, korkulu ve saplantılı bağlanma özelliklerinin daha fazla olduğu, güvenli bağlanma özelliklerinin, zihinselleştirme becerilerinin ve psikolojik dayanıklılıklarının daha düşük olduğu bulunmuştur. Psikiyatrik hastalığı olan ergenlerin annelerinin, kontrol grubundakilere göre çocukluk çağı travmalarının, saplantılı bağlanma özelliklerinin, zihinselleştirme öncesi zorluklarının ve zihinsel durumlara ilişkin belirsizlik düzeylerinin daha fazla olduğu, bu annelerin duygusal erişilebilirliklerinin daha düşük olduğu bulunmuştur. Tüm örneklem değerlendirildiğinde, ergenlerde çocukluk çağı travmalarının güvenli-güvensiz bağlanma özellikleri, zihinselleştirme becerileri, psikolojik dayanıklılık düzeyleri ve psikiyatrik belirtiler ile ilişkili olduğu gözlenmiştir. Ayrıca ergenlerin çocukluk çağı travmalarının annelerin çocukluk çağı travmaları ile ilişkili olduğu gözlenmiştir. Ergenlerin psikiyatrik belirtilerini en önemli düzeyde etkileyen değişkenler ergenlerin çocukluk çağı travmaları ve saplantılı bağlanma özellikleri olarak belirlenmiştir. Ergenlerin çocukluk çağı travmaları ile psikiyatrik belirtileri arasındaki ilişkiye ergenlerin güvenli ve saplantılı bağlanma özelliklerinin ve psikolojik dayanıklılıklarının aracılık ettiği, annelerin çocukluk çağı travmaları ile ergenlerin psikiyatrik belirtileri arasındaki ilişkiye ise annelerin zihinselleştirme öncesi zorluklarının ve duygusal erişilebilirliklerinin aracılık ettiği bulunmuştur.

Abstract:
This study is a cross-sectional study in which adolescents with any psychiatric disorder and their mothers were compared with adolescents without any psychiatric disorder and their mothers in terms of childhood traumas, attachment characteristics, mentalizing abilities, emotional availability of parents, and the relationship between these factors in adolescents and their mothers. Additionally, the mediating roles of adolescents' attachment characteristics, mentalizing abilities and psychological resilience in the relation of adolescents' childhood traumas and psychiatric symptoms, and the mediating roles of mothers' attachment characteristics, mentalizing abilities and emotional availability in the relation of mothers' childhood traumas and adolescents' psychiatric symptoms was evaluated. A total of 165 adolescents between aged 12-18 years, including 100 adolescents with any psychiatric disorder and 65 healthy adolescents without any psychiatric disorder and their mothers were enrolled in the study. Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School Age Children- Present and Lifetime Version (K-SADS-PL) was used to determine psychiatric diagnosis in research group and to exclude psychiatric diagnosis in healthy control group. The adolescents who participating in the study filled in Childhood Trauma Questionnaire (CTQ), Adolescent Relationship Scales Questionnaire (A-RSQ), Reflective Functioning Questionnaire-Youth (RFQ-Y), Lum Emotional Availability of Parents (LEAP), Child and Youth Resilience Measure (CYRM-12) and Brief Symptom Inventory (BSI). The mothers of the adolescents who participating in the study filled in Childhood Trauma Questionnaire (CTQ), Relationship Scales Questionnaire (RSQ), Reflective Functioning Questionnaire-Short Version (RFQ-SV), Parental Reflective Functioning Questionnaire (PRFQ). As a result, it was found that adolescents with any psychiatric disorder had more childhood traumas including emotional neglect, physical neglect, emotional abuse, physical abuse and sexual abuse, fearful and preoccupied attachment characteristics, had less secure attachment characteristics, mentalizing abilities and psychological resilience compared to healthy controls. It was found that the mothers of adolescents with any psychiatric disorder had more childhood traumas, preoccupied attachment characteristics, pre-mentalizing difficulties and higher levels of uncertainty about mental states, and these mothers had lower emotional availability compared to the control group. When the whole sample was evaluated, childhood traumas in adolescents were observed to be correlated with secure-insecure attachment characteristics, mentalizing abilities, levels of psychological resilience, psychiatric symptoms, and also with childhood traumas of mothers. Childhood traumas and preoccupied attachment characteristics of adolescents were determined as the variables that most significantly affects their psychiatric symptoms. It was found that the relation between adolescents' childhood traumas and psychiatric symptoms was mediated by adolescents' secure and preoccupied attachment characteristics and psychological resilience, and also the relation between mothers' childhood traumas and adolescents' psychiatric symptoms was mediated by mothers' pre-mentalizing difficulties and emotional availability.