Tasarımda giyilebilirlik faktörünün, sağlık faydası kapsamında tasarlanan ürün örneği üzerinden incelenmesi
A research on wearability factor in design through a product example designed for health benefits
Yazar: ÖZGE CEYLAN ESEN
Danışman: DOÇ. DR. SANİYE MELTEM ŞEN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı / Endüstri Ürünleri Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design

Özet:
Barındırdığı teknolojiler ve giyilebilme özelliği ile farklı kullanıcı etkileşimleri içerisinde ele alınabilecek giyilebilir ürünler, literatürde çok disiplinli geniş bir araştırma alanı içerisinde yer almaktadır. Araştırma alanlarının büyük bir bölümü bu ürün ve sistemlerin teknoloji donanımları ve kısıtları ile ilgiliyken daha az bir bölümü bu ürünlerin tasarım problemlerine odaklanmaktadır. Giyilebilir teknolojileri mevcut diğer teknolojilerden ayıran "giyilebilirlik" olgusunu bir tasarım problemi veya alanı olarak araştıran sınırlı sayıda araştırma bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, giyilebilirlik olgusunun tasarım disiplini odağında ele alınabileceği bir sınıflandırma örneği oluşturabilmektir. 

Giyilebilir teknolojilerin çok işlevli yapısı ve çok çeşitli ürün kategorizasyonları altında yer alması gibi özellikleri onun tasarım alanına katkı sunabilecek uygun bir bağlam odağında araştırılmasını gerektirmektedir. Giyilebilir teknolojilerin günümüzde yenilik, teknoloji ve bedenle kesintisiz etkileşimi gibi özellikleri sebebiyle bu ürünlerin kullanıcı tarafından kabul ve benimsemesi gibi konular önem kazanmaktadır. Tasarım araştırmaları açısından ürün kullanıcı etkileşimi alanında yer alabilecek kabul ve benimseme konusu, giyilebilirler söz konusu olduğunda teknoloji kabulü, yeniliğin benimsenmesi ve moda kabulü gibi araştırma perspektifleri ile desteklenebilir bir yapıda bulunmaktadır. 

Bu çalışmada "giyilebilirlik" olgusu kullanıcı kabul ve benimseme yaklaşımları odağında incelenmiştir. Bu inceleme, giyilebilir teknolojiler içerisinde yaygın kullanımda olan ve çok çeşitli ürünleri içeren  "sağlık faydası kapsamında tasarlanan ürün kategorisi" özelinde yapılmıştır.  Çalışma bu alandaki tasarım araştırmalarında dikkate alınacak bir tasarım sınıflandırması içermektedir. Oluşturulan sınıflandırmanın bir bölümü kısıtında yapılan deneysel bir çalışma ile sınıflandırmada yer alan kategorilerin, bir araştırma bağlamı olarak nasıl ele alınabileceği ile ilgili örnek bir çalışma yapılmıştır. Deneysel çalışma bulguları teknoloji kabulü ve kategorizasyon araştırmaları literatürü perspektifinden değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda giyilebilirlik olgusunun kabul ve benimseme aşamalarındaki rolüne ilişkin tasarım araştırmalarına katkı sağlayacak önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Wearables are within the scope of a number of multidisciplinary research areas in literature in addition to being the subject of different user interactions with their technologies and wearability properties. While most of the research areas are about the technological equipment and constraints of these products and systems, a small number of researches focus on the design problems of these products. There are a limited number of studies investigating the phenomenon of "wearability" as a design problem or area which is a distinguishing characteristic of wearable technologies from other existing technologies. The aim of this study is to create a classification model in which the phenomenon of wearability can be considered within the scope of design discipline.

The multi-functional nature of wearable technologies and their unique characteristics such as their classification under diverse product categorizations requires a comprehensive research that could contribute to their field of design with an appropriate focus on context. Today, topics like user acceptance and adoption are gaining significance in design research because of properties of wearable technologies such as innovation, technology and uninterrupted interaction with the body.
In this study, the phenomenon of "wearability" was examined with a focus on user acceptance and adoption approaches. This review was made specifically for the "product category designed for health benefits" extensively used in wearable technologies and that includes a wide variety of products. The study presents a design classification that could be noteworthy in design researches in this area. With an experimental study conducted, constrained by a part of the classification created, a sample study was presented on how categories contained in the study can be addressed in a research context. The findings of the experimental study were evaluated from the perspective of technology acceptance and categorization research literature. At the end of the study, suggestions were made that could contribute to the design researches regarding the role of the phenomenon of wearability in the acceptance and adoption process.