Derviş Ahmet'in mir'atu'l- akaid isimli eseri ve iman, allah'ın sıfatları ve kulların fiilleri hakkındaki görüşlerinin nesefi ve sabuni'nin görüşleriyle karşılaştırılması
Darwish ahmad?s work mir?at al- aqaid and the comparison between his thoughts on belief, gods attributes and human acts between nasafis and sabunis thoughts.
Yazar: ÜMMÜGÜLSÜN MEMİŞ
Danışman: PROF.DR. MUHİTTİN BAĞÇECİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Din = Religion ; Tarih = History

Özet:
Bu tez giriş, üç bölüm, sonuç ve bibliyografyadan oluşmaktadır.Birinci bölümde Mir'atu'l- Akaid'in Osmanlıca yazılmış olan metninin, günümüzalfabesiyle yazılmış haline yer verilmiştir. İkinci bölümde, kısmen kısaltılmış vesadeleştirilmiş bir metin ile, eserin genel bir değerlendirilmesi mevcuttur. Üçüncübölümde ise Derviş Ahmet'in iman, Allah'ın sıfatları ve kulların fiilleri hakkındakitabında ortaya koyduğu görüşlerinin, Nesefî ve Sabûnî'nin görüşleriylekarşılaştırılması yapılmaya çalışılmıştır.Derviş Ahmet bu eserin tasnifi, yetmiş üç fırka hadisi olarak bilinen rivayeti esasalarak yapılmıştır. Eser mukaddime, yedi bab ve hatime kısımlarındanoluşmaktadır. Fırka-i Naciye (kurtulan grup) olarak Ehl-i Sünnet'in belirtildiğieserde, geri kalan dalalet fırkaları altı bab halinde ele alınmıştır. Eserin anabölümlerini teşkil eden bu bablarda sırasıyla şu firkalar anlatılmıştır: Muattıla,Müşebbihe, Kaderiyye, Cebriye, Revâfiz, Havaric ve Ehl-i Sünnet. Bu fırkalardanEhl-i Sünnet bir tek fırka olarak kabul edilmiş ve dört fıkıh mezhebininzikredildiği bir tasnifle işlenmiştir. Ehl-i Sünnet dışında kalan ve dalalet fırkalarıolarak görülen mezhepler ise, on ikişer alt koluyla birlikte anlatılmıştır.Derviş Ahmet'in yazdığı bu eser, Amidî'nin Ebkâru'l- Efkâr isimli kitabındanoldukça yararlanmış görünmekte ve müellif dalalet fırkalarının görüşlerinireddederken, kendisinin değil, daha çok önceki Ehl-i Sünnet mütekellimlerininverdiği cevapları yinelemekle yetinmiştir.

Abstract:
The thesis consist of an introduction, three parts, a concnlusion and a bibliography.The first part includes the translation of Mir?at al- Aqaid from Ottoman to modern Turkish characters. The second part includes a partly summarised and simplified text and a general evolation of the work. In the third part, it is tried to compare Darwish Ahmad?s thought on belief, God?s attributes and human acts with Nasafi?s and Sabuni?s thoughts.The classification of Darwish Ahmad?s work Mir?at al- Aqaid is based on the hadith about the seventy-three sects of Islamic community. Mir?at al- Aqaid, consists of an introduction, seven parts and a conclusion. In the work, Ahl al- Sunnah is evaluated as the only sect of salvation and the heretics are analysed in six parts.The process of these parts are in the order as follows: Muattıla, Mushabbeha, Qadariyya, Jabariyya, Rafida, Kharijites and Ahl al- Sunnah. Among them Ahl al- Sunnah is evaluated as a single sect with references to four İslamic schools (madhabs). Aside from Ahl al- Sunnah, the heretics are exploined with twelve sub-groups of each.This work wiritten by Darwish Ahmad is likely benefited from Amedi?s ?Ebkar al- Afkar? and while rejecting the thoughts of heretics. Darwish Ahmad does just quote and re-use the answers of suni mutakallemin other than his own thoughts