İlköğretim matematik öğretmenliği lisans öğrencilerinin problem kurma özyeterlik algılarının incelenmesi
An examination of elementary mathematics teaching undergraduate students' problem posing self-efficacy perceptions
Yazar: DUDU ÇAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE EV ÇİMEN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / İlköğretim Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Problem kurma = Problem posing ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Üniversite öğrencileri = University students ; İlköğretim = Primary education

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, eğitim fakültesi lisans öğrencilerinin problem
kurma özyeterlik algılarını belirlemeye yönelik bir ölçek geliştirmek ve bu ölçeği ilköğretim matematik öğretmenliğinde okuyan öğrencilere uygulayarak öğrenci algılarının
cinsiyet, sınıf seviyesi, akademik ortalama, problem çözme/kurma dersi alıp almama ve
aldıysa alınan dersin türü şeklinde belirlenen değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir.
Yöntem: Nicel araştırma modellerinden ilişkisel tarama modelinin kullanıldığı
bu araştırmanın iki çalışma grubu oluşturulmuştur. Problem Kurma Özyeterlik Algı
Ölçeği (PKÖAÖ)'nin geliştirilmesi için oluşturulan birinci çalışma grubu, Türkiye'de
dört devlet üniversitesinden toplam 526 ilköğretim matematik öğretmenliği bölümü
öğrencisinden oluşmuştur. İkinci çalışma grubu ise geliştirilen ölçeğin uygulandığı 17
devlet üniversitesinden toplam 350 ilköğretim matematik öğretmenliği lisans bölümü
öğrencisinden oluşmuştur. Ölçeğin geliştirilmesi için Açımlayıcı Faktör Analizi ve
Cronbach Alpha katsayısı kullanılmıştır. Ölçekle toplanan verilerin analizi için ise; Frekans, Normallik Testi, Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis H Testi ve Spearman
Brown Sıra Farkları Testi kullanılmıştır.
Bulgular: Yapılan Açımlayıcı Faktör Analizi ve güvenirlik testleri ile geçerli ve
iç tutarlılığı yüksek 37 maddeden oluşan PKÖAÖ elde edilmiştir. Araştırmada ilköğretim matematik öğretmenliği lisans programı öğrencilerinin problem kurma özyeterlik
algılarının iyi düzeyde olduğu belirlenmiştir. Çalışma grubunda yer alan bu öğrencilerin
problem kurma özyeterlik algıları cinsiyete, sınıf seviyesine, akademik başarıya, problem çözme/kurma dersi alıp almamasına ve aldıysa aldığı dersin türüne göre anlamlı bir
farklılık göstermemiştir. PKÖAÖ ve alt boyutları olan Problem Kurmadaki Aşamalar
(PKA), Stratejiler ve Beceriler (SB), Problem Kurarken Yapılan Değişimler (PKYD) arasındaki ilişki incelendiğinde öğrencilerin PKA, SB ve PKYD puanları arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki saptanmıştır. PKÖAÖ puanları ile PKA, SB ve PKYD
puanları arasında pozitif yönde yüksek düzeyde bir ilişki bulunmuştur.
Sonuç ve Öneriler: Bu araştırmada PKÖAÖ'nin geçerli ve güvenilir bir ölçek
olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu ölçekle ilköğretim matematik öğretmenliği lisans
programı öğrencilerinin problem kurma özyeterlik algılarının iyi düzeyde olduğu belirlenmiştir. Yapılan araştırma kapsamında ilk öneri, ölçeğin ortaöğretim matematik ve
sınıf öğretmenliği gibi farklı lisans programlarına uygulanarak sonuçlarının araştırılması
ve bu çalışma ile karşılaştırılması yönündedir. Bu çalışmada ele alınan değişkenlere
göre anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. İleriki çalışmalarda bunun nedenlerini inceleyen
detaylı bir çalışma yapılabilir ayrıca başka değişkenler kullanılarak çalışma yeniden
uygulanabilir. Bu çalışmada geliştirilen ölçek kullanılarak, öğrencilerin özyeterlik algılarının, tutum, gerçek performans gibi farklı durumlarla birlikte incelendiği yeni çalışmalar yapılabilir.

Anahtar kelimeler: Problem kurma, Özyeterlik algısı, İlköğretim matematik öğretmenliği lisans öğrencileri, Problem Kurma Özyeterlik Algı Ölçeği

Abstract:
Purpose: The purpose of this study is to develop a scale to determine the problem posing self-efficacy perceptions of undergraduate students of education faculty; and
by applying this scale, to examine whether the elementary mathematics teaching undergraduate students' perceptions differ according to the factors of gender, grade level,
academic average, whether they took problem solving / posing lessons and, if they took,
the type of course taken.
Method: Two research groups were formed in this study in which the relational
scanning model, one of the quantitative research models, was used. The first research
group which was formed to develop the Problem Posing Self Efficacy Perception Scale
(PPSEPS) composed of 526 undergraduate studentsof elementary school mathematics
teaching department from four state universitiesin Turkey. The second research group
consisted of 350 undergraduate students of elementary school mathematics teaching
department from 17 state universities where the developed scale was applied. Exploratory Factor Analysis and Cronbach's Alpha coefficient were used to improve the scale.
For the analysis of the data collected with the scale; Frequency, Normality Test, Mann
Whiyney U Test, Kruskal Wallis H Test and Spearman Brown Rank Differences Test
were used.
Results: With the Exploratory Factor Analysis and reliability test, a valid and reliable PPSEPS which consists of 37 high internally consistent items was obtained. In the
study, it was determined that the self-efficacy perceptions of elementary mathematics
education undergraduate program students were at a good level. The problem posing
self-efficacy perceptions of these students in the study group did not differ significantly
according to gender, class level, academic achievement, whether they took problem
solving / setting lessons and, if so, the type of course they took. When the relationship between PPSEPS and its sub-dimensions, Problem Posing Stages (PPS), Strategies and
Skills (SS), and Changes While Posing Problems (CWPP) was examined, it was found
that there was a moderate positive correlation between the PPS, SS and CWPP scores of
the students. On the other hand, a high level of positive correlation was found between
PPSEPS scores and PPS, SS and CWPP scores.
Conclusion and Suggestions: In this study, it was concluded that PPSEPS is a
valid and reliable scale. With this scale, it was determined that the self-efficacy perceptions of elementary school mathematics education undergraduate students were at a
good level. Within the scope of the research, the first suggestion is to apply the scale to
different undergraduate students such as secondary school mathematics teaching and
classroom teaching, to investigate the results and to compare it with this study. No significant difference was found according to the factors discussed in this study. In future
studies, a detailed study examining the reasons for this result can be done, and the study
can be reapplied using other factors. By using the scale developed in this study in other
studies, new studies can be conducted in which students' self-efficacy perceptions are
examined together with different situations such as attitude and actual performance.

Keywords: Problem posing, Self-efficacy perception, Elementary mathematics education undergraduate students, Problem Posing Self-Efficacy Perception Scale