Acil servise zehirlenme ile başvuran çocuk hastalara bakım veren kişilerin depresyon durumları
Depression status of the caregivers of pediatric patients admitted to the emergency department with poisoning
Yazar: SEDA PARLAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGEN GÖNENÇ ÇEKİÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Trabzon Kanuni Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Depresyon = Depression ; Ergenler = Adolescents ; Zehirlenmeler = Poisonings ; Çocukluk dönemi = Childhood ; İntihar = Suicide

Özet:
GİRİŞ: Depresyon günümüzde en yaygın ruhsal hastalıklardan biridir. Her 
yaştan her cinsiyetten bireyde hayatın belli bir döneminde ortaya çıkabilir. Bakım 
veren bireyde depresyon olması çocukluk çağı kazalarında artışa sebep olabilir. 
Özellikle ilk beş yaşta görülen en sık önlenebilir kazalardan biri zehirlenmelerdir.
Biz de bu sebeple çocukluk çağı zehirlenmelerinde bakım veren bireylerin 
depresyon durumunu değerlendirmeyi ve sosyodemografik özelliklerinin (sigara 
içimi, meslek, yaş vb.) çocukluk çağı zehirlenmelerine etkisini tespit etmeyi 
amaçladık.
MATERYAL VE METOT: Ekim 2020 ve Ağustos 2021 tarihleri arasında 
Trabzon Kanuni EAH ve KTÜ Tıp Fakültesi Acil servisine zehirlenme ile başvuran 
0-18 yaş grubu çocuk hastalara bakım veren 133 kişiye Beck Depresyon Ölçeği
(BDÖ) ve sosyodemografik verileri içeren anket formu dolduruldu. Kontrol grubu 
olarak ise acil servise zehirlenme dışı şikayetle başvuran 271 çocuk hastanın bakım 
vereni dahil edildi. Anket formları her iki grupta da bilgilendirilmiş gönüllü olur 
formu (BGOF) imzalatılarak doldurulmuştur.
 BULGULAR: Acil servise zehirlenme sebebiyle getirilen çocukların yaşı 
ortalama 5,9 ± 5,4 ve medyan 3,0 [1,0- 17,0] idi. Zehirlenme nedeni 99 (%74,4) 
çocukta kazaydı. Bunun ardından en sık sebep 19 çocukta (%14,3) özkıyım olarak 
bulundu. Vaka grubundaki 106 (%79,7) ve kontrol grubundaki 226 (%83,4) çocuğun 
bakım vereni kadındı (p=0,439). Vaka grubundaki bakım verenlerin evlilik oranı 
(%92,5) kontrol grubundan 264 (%97,4) anlamlı olarak düşüktü (p=0,04). Vaka 
grubundaki çocukların bakım verenlerinin çalışma oranı (%33,8) kontrol grubundaki 
çocukların bakım verenlerinden (%44,6) düşüktü (p=0,049). Vaka grubundaki 
ailelerde sosyal güvence varlığı oranı (78,9%) kontrol grubundaki ailelerden (%87,1) 
daha düşüktü (p=0,049). Grupların eğitim düzeyleri arasında istatistiksel olarak 
anlamlı bir fark vardı (p=0,001) ve kontrol grubundaki üniversite mezunlarının oranı 
(%52,4) vaka grubundan (%29,3) yüksekti. Medyan BDÖ puanı kontrol grubunda 
(10,0) vaka grubundan (5,0) yüksekti (p<0,001). Grupların BDÖ puanları kategorik 
gruplara ayrıldığında da farklı bulundu (p=0,002). Minimal depresyonu olanlar vaka 
grubunda %67,7 kontrol grubunda ise %49,4 bulundu.

SONUÇ: Zehirlenmeler çocukluk çağında önlenebilir morbidite ve mortalite 
sebebidirler. Bakım vereni bekar olan çocuklar, sosyoekonomik durumu düşük olan 
ve eğitim düzeyi düşük olan kişiler tarafından bakım verilen çocuklar daha yüksek 
risk altındadır. Özellikle bakım verenlere zehirlenmeleri önlemeye yönelik eğitim 
verilmesi ve ailelerin depresyon dahil risk faktörleri açısından taranması görülme 
sıklığını azaltabilir. 

ANAHTAR KELİMELER: Çocukluk çağı, zehirlenme, bakım veren 
depresyonu, adölesan özkıyımı

Abstract:
Introduction: Depression is one of the most common mental illnesses today. 
It can occur at a certain point in life in individuals of all ages and of all genders. 
Depression experienced by the caregiver may lead to an increase for the likelyhood 
of childhood accidents. One of the most common preventable accidents is poisoning 
specifically within the first five years within childhood. For this reason, we aimed to 
evaluate the depression status of caregiver individuals who had witnessed poisoning 
in their children and to determine the effects of socio-demographic factors such as 
smoking, occupation and age on poisoning in children.

Method: Between October 2020 and August 2021, 133 people who were 
caregivers for children aged 0 to 18 admitted into Trabzon Kanuni EAH and KTU 
Medical Faculty Emergency Department due to poisoning were asked to fill out a 
questionnaire containing Beck Depression Scale (BDS) and socio-demographic data. 
The control group included the caregivers of 271 pediatric patients who were 
admitted into the emergency department with non-poisoning-related complaints. The 
questionnaires were filled out by the participants after signing the informed consent 
forms in both groups.

 Results: The average age in the children brought to the emergency room due 
to poisoning was 5.9 ± 5.4 with a median value of 3.0 [1.0- 17.0]. The cause of 
poisoning was an accident in 99 (74.4%) children. The most common cause was 
found to be self-esteem in 19 children (14.3%). Of the 106 (79.7%) children in the 
case group and 226 (83.4%) in the control group, the caregiver was female 
(p=0.439). The marriage rate of the caregivers in the case group (92.5%) was 
significantly lower than the 264 married caregivers (97.4%) in the control group 
(p=0.04). The rate of employment in the caregivers of the case group (33.8%) was 
lower than that of the caregivers (44.6%) in the control group (p=0.049). The 
families in the case group (78.9%) had more social security than the families in the 
control group (87.1%) (p=0.049). There was a statistically significant difference 
between the education levels of the groups (p=0.001) and the number of university 
graduates in the control group (52.4%) was higher than in the case group (29.3%). 
The median BDS score was higher than in the control group (10.0) than the case 
group (5.0) (p<0,001). The BDS scores of the groups were also found to be different 
when categorically divided into groups (p=0.002). The 67.7% of the case group and 
the 49.4% of the control group had minimal depression. 

Conclusion: Cases of intoxication are preventable causes of morbidity and 
mortality in childhood. Children who are cared for by a single person are at higher 
risk than those who are looked after by people with low socioeconomic status and 
low levels of education. Consequently, educating caregivers to prevent poisoning and 
scanning families for risk factors such as depression can reduce the incidence.

Keywords: childhood, intoxication, caregiver depression, adolescent self-esteem.