Burhanüddin Ebu'l-Hasen Ibrahim B. Ömer El-Bikâî'nin Mesâidü'n-Nazar li'l-işrâfi Ala Mekâsidu's-Suver adlı eseri ve tefsir ilmindeki yeri
Burhanüddin Ebu'l-Hasen Ibrahim B. Ömer El-Bikâî'nin Mesâidü'n-Nazar li'l-işrâfi Ala Mekâsidu's-Suver and its place in the tafsir science
Yazar: YUSUF TURAN
Danışman: PROF. DR. ŞAHİN GÜVEN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Bikai = Bikai ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu tezin amacı, Burhanüddin Ebu'l-Hasen İbrahim b. Ömer El-Bikâî'nin "Mesâidü'n-Nazar Li'l-İşrâf Ala Mekâsidu's-Suver" adlı eserini incelemektir. Ayrıca, bu kitabın yazıldığı dönemde yazarın İslam bilim dünyasına sunduğu diğer ürünleri ortaya koymak ve bugünün dünyasına katkıları hakkında bilgi vermek amaçlanmıştır.
Girişten sonraki birinci bölümde Bikaî'nin yaşadığı asır; siyasi, içtimai ve ilmî bakımdan ele alınmıştır. Bunun temel sebebi, tarihi olaylar veya şahsiyetler değerlendirilirken mekân,  zaman ve ortamın gözetilmesi ilkesine bağlı kalmaktır. Aksi halde onulmaz hatalara neden olunması muhtemeldir.
Ayrıca Bikaî'nin ismi, nesebi, doğduğu yer ve zaman tespit edilerek ilmî bakımdan yetişmesi, katılmış olduğu savaşlar, çalıştığı işler, bulunduğu makamlar ve nihayet ölümü ile ilgili bilgiler verildikten sonra eserleri hakkında bilgi ve değerlendirmeye geçilmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümünde; eserin adı, eserin el yazmaları ve bunların müellife nispeti, müellifin eseri hazırlamadaki metodu, eserin ilmî değeri ve kaynaklarının değerlendirilmesi yapıldıktan sonra, eserin mukaddimesi hem tefsir tarihi hem de tefsir usulü bakımından incelenmiştir.
Çalışmanın üçüncü bölümünde ise el- Bikaî'nin "Mesaidu'n- Nazar Li'l İşraf Ala Mekasidu's- Suver" isimli eserinde tefsir usulü, Kur'an ve tefsir tarihi ile ilgili verdiği bilgilerin değerlendirilmesi yapılmıştır. Müellif burada tefsir usulüne ve tefsire dair ne varsa hemen her konuya değinmiştir. Dolayısıyla bu çalışmada bu konular bazen ayrıntılı bir şekilde bazen de özet olarak ele alınmıştır.
Tez kapsamında son olarak müellifin Fatiha Suresi üzerinde yapmış olduğu çalışmalar örnek olarak incelenmiştir. Çünkü Fatiha Suresi için yapılan çalışmalar, diğer sureler için de geçerli demektir.
Anahtar Kelimeler: Mesaidu'n-Nazar, Fatiha Suresi, Kurân, El-Bikâî.

Abstract:
The aim of this thesis is to examine the book entitled "Mesâidü'n-Nazar Li'l-İşrâf Ala Mekâsidu's-Suver" written by Burhanüddin Ebu'l-Hasen İbrahim b. Ömer El-Bikâî. In addition, to reveal the other works that the author presented to the Islamic world of science in the era when this book was written and to give information about his contributions to today's world was aimed.
In the first section following the introduction, the century in which Bikaî lived was discussed regarding political, social and scientific aspects. The main reason for this is to adhere to the principle of considering the place, time and environment while evaluating historical events or personalities. Without this consideration, it is likely to cause fatal errors.
In addition to this, Bikaî's name, lineage, birth place and time were determined; information was given about his scientific upbringing, the wars he participated in, the jobs he worked for, the authorities he was in and finally his death; then information and evaluation about his works were started.
In the second part of the study; firstly the name of the work, manuscripts of the work and their association with the author, the method that the author used while preparing the work, the scientific value of the work and the quality of its sources was evaluated, then the mukaddime / introduction of the work was examined in terms of both the history of tafsir and the method of tafsir.
In the third part of the study, the information given by al-Bikaî in his work entitled "Mesaidu'n-Nazar Li'l İşraf Ala Mekasidu's-Suver" about the method of tafsir, the Qur'an and the history of tafsir was evaluated. Here, the author mentioned almost everything about the science of tafsir and its methodology. Therefore, in this study, these issues are sometimes discussed in detail and sometimes in summary.
In the scope of the thesis, lastly, the author's work on Surat al-Fatiha was examined as an example. Because what is done here also can be applied to other surahs.
Key Words: Mesaidu'n-Nazar, Al-Fatiha, Qurân, El-Bikâî