Çocukluk çağı travmaları ile obsesif kompulsif belirtiler arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlükleri ve bilişsel hataların aracı rolü
The mediator role of emotion regulation difficulties and cognitive distortions in the relationship between childhood trauma and obsessive compulsive symptoms
Yazar: HATİCE UÇAR
Danışman: PROF. DR. HATİCE DEMİRBAŞ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı çocukluk çağı travmatik yaşantıları ile obsesif kompulsif belirtiler
arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlükleri ve bilişsel hataların aracı rollerinin
incelenmesidir. Araştırmanın örneklemi 18-67 yaş arası 401 katılımcıdan oluşmaktadır.
Araştırmanın amacı doğrultusunda katılımcılara Kişisel Bilgi Formu, Obsesif-Kompulsif
Envanteri Gözden Geçirilmiş Formu, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Duygu Düzenleme
Güçlükleri Ölçeği Kısa Formu ve Düşünce Özellikleri Ölçeği uygulanmıştır. Söz konusu
değişkenler cinsiyet, yaş grupları, eğitim düzeyi, medeni durum, yaşamın büyük bölümünün
geçirildiği yer, psikiyatrik tanı durumu ve kronik fiziksel hastalık durumu açısından
incelenmiştir. Obsesif kompulsif belirtiler, çocukluk çağı travmaları, duygu düzenleme
güçlükleri ve bilişsel hatalar arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla Pearson Korelasyon
analizi yapılmış ve değişkenler arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur.
Obsesif kompulsif belirtileri yordayan değişkenleri belirlemek için hiyerarşik regresyon
analizi yapılmıştır. Analizin ilk modelinde çocukluk çağı travmalarının obsesif kompulsif
belirtileri anlamlı bir şekilde yordadığı bulunmuştur. Analizin ikinci modelinde çocukluk çağı
travmaları ve bilişsel hataların obsesif kompulsif belirtileri anlamlı bir şekilde yordadığı
görülmüştür. Analizin üçüncü modelinde duygu düzenleme güçlükleri analize dahil edilmiş ve
obsesif kompulsif belirtileri anlamlı bir şekilde yordadığı bulunmuştur. Duygu düzenleme
güçlükleri analize dahil edildiğinde çocukluk çağı travmalarının obsesif kompulsif belirtiler
üzerindeki yordayıcı etkisinin anlamlılığının ortadan kalktığı, bilişsel hataların anlamlı
etkisinin devam etmekle birlikte azaldığı görülmüştür. Çocukluk çağı travmaları ile obsesif
kompulsif belirtiler arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlükleri ve bilişsel hataların
aracılık rolünün anlamlı olduğu bulunurken duygu düzenleme güçlüklerinin aracılık etkisinin
bilişsel hatalardan daha fazla olduğu görülmüştür. Sonuç olarak çocukluk çağı travmalarının
duygu düzenleme güçlükleri ve bilişsel hataları etkilediği, duygu düzenleme güçlükleri ve
bilişsel hataların ise obsesif kompulsif belirtileri etkilediği söylenebilir. Obsesif kompulsif
belirtisi olan bireylerde değerlendirme ve terapi sürecinde çocukluk çağı travmalarının
araştırılması, duygu düzenleme güçlükleri ve bilişsel hatalar üzerinde çalışılması önerilir.
BilimKodu : 116204
Anahtar Kelimeler : Obsesif kompulsif belirtiler, çocukluk çağı travmaları, duygu
düzenleme güçlükleri, bilişsel hatalar

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating roles of emotion regulation difficulties and
cognitive distortions in the relationship between childhood traumatic experiences and
obsessive-compulsive symptoms. The sample of the study consisted of 401 participants aged
between 18 and 67. To achieve the aim of the study, participants were administered a Personal
Information Form, Obsessive-Compulsive Inventory- Revised, Childhood Trauma
Questionnaire, Difficulties in Emotion Regulation Scale-Brief Form, and Cognitive
Distortions Scale. The variables were examined in terms of gender, age groups, education
level, marital status, predominant place of residence, psychiatric diagnosis and chronic illness.
Pearson Correlation analysis was conducted to examine the relationships between obsessive-
compulsive symptoms, childhood traumatic experiences, emotion regulation difficulties, and
cognitive distortions, revealing significant positive relationships between the variables.
Hierarchical regression analysis was conducted to determine the variables predicting
obsessive-compulsive symptoms. In the first model of the analysis, childhood traumatic
experiences were found to significantly predict obsessive-compulsive symptoms. In the
second model of the analysis, childhood traumatic experiences and cognitive distortions were
found to significantly predict obsessive-compulsive symptoms. In the third model of the
analysis, emotion regulation difficulties were included, and they were found to significantly
predict obsessive-compulsive symptoms. When emotion regulation difficulties were included
in the analysis, the predictive effect of childhood traumatic experiences on obsessive-
compulsive symptoms was found to lose in significance, while the significant effect of
cognitive distortions continued to decrease. While the mediating role of emotion regulation
difficulties and cognitive distortions in the relationship between childhood traumatic
experiences and obsessive-compulsive symptoms was found to be significant, it was observed
that the mediating effect of emotion regulation difficulties was greater than that of cognitive
distortions. In conclusion, it can be said that childhood traumas affect emotion
regulation difficulties and cognitive distortions, and these, in turn, affect obsessive-
compulsive symptoms. It is recommended that in the assessment and therapy process
of individuals with obsessive-compulsive symptoms, childhood traumas should be
investigated and work should be done on emotion regulation difficulties and cognitive
distortions.
Science Code : 116204
Key Words : Obsessive compulsive symptoms, childhood trauma, emotion regulation difficulties, cognitive distortions