Yazılımların ve entellektüel sermayenin muhasebeleştirilmesi
Accounting for software and intellectual capital
Yazar: MUHAMMET FATİH DAĞLI
Danışman: PROF. DR. ADNAN DÖNMEZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bilginin ve zamanın en kıymetli sermaye olduğu günümüz iktisadi ve toplumsal hayatında, işletmeler bilgi ile karar vermekte, harekete geçmekte ve sonuç almaktadır. Bu nedenle, üretilen veya edinilen çok sayıda veriyi toplamak, birleştirmek, analiz etmek için ihtiyaç duyulan yazılım ürününün, üretim sektöründen hizmet sektörüne kadar tüm sektörlerde kullanımı zorunlu hale gelmiştir. 
İktisadi ve sosyal yaşamda vazgeçilmez hale gelen yazılımlar ile birlikte bu yazılımları geliştiren entellektüel sermaye de işletmelerin alt yapısında yer alan ve önemli bir girdi niteliği taşıyan varlıklar olup günümüz rekabet dünyasında önemli bir enstrüman haline gelmiştir. 
Tüm paydaşlar işletmenin raporlarına bakarak karar almaktadırlar. Bundan dolayı raporların gerçeğe uygun hazırlanması ve sunumu büyük önem arzetmektedir. İşletme değerini önemli derecede etkileyen bir unsurun işletme raporunda yer almaması gerçeğe uygun sunum prensibine aykırılık teşkil edecektir.
Bu çalışmada, bu kadar önemli hale gelen yazılımlar ile entellektüel sermaye hakkında genel bilgiler verdikten sonra, yazılımların ve entellektüel sermayenin aktifleştirilebilmeleri için sağlamaları gereken kriterler, ilk defa kayıtlara alınmasında dikkat edilmesi gereken hususlar ve kayıt tarihinden sonraki dönemlerde yapılabilecek değerleme işlemleri örneklerle açıklanmıştır.
Ayrıca hem yazılımı üreten hem de yazılımı kullanan işletme açısından, satış amaçlı geliştirilmesi, sipariş üzerine geliştirilmesi, kullanım amaçlı geliştirilmesi, satın alınması, kiralanması, başka bir işletme ile birleşilmesi gibi çeşitli senaryolara göre Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS) açısından nasıl muhasebeleştirileceği ve raporlanacağı açıklanmış ve konu hakkındaki Muhasebe Sistemi Uygulama Tebliği (MSUGT) hükümlerine bakılarak aradaki farklılıklar ortaya konulmuştur. Ayrıca maddi olmayan varlıklar savunma sanayii sektörü özelinde değerlendirildikten sonra bu sektörde faaliyet gösteren TUSAŞ Türk Havacılık ve Uzay Sanayi (TUSAŞ), ASELSAN Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ASELSAN) ve Borsa İstanbul AŞ (BIST) teknoloji şirketleri üzerinde örnek olay çalışması yapılmıştır. Örnek olay çalışması kapsamında, yazılım sektörü ile ilişkili tüm tarafların konuyla ilgili yaptıkları işlemleri, düşüncelerini ve yaklaşımlarını anlamak için mülakat tekniği ile anket çalışması yapılmış, katılımcıların konuya ilişkin değerlendirmeleri alınarak yazılım sektöründeki muhasebeleştirme ve raporlama işlemlerinin teorik ve fiili uygulamaları konusunda ulaşılan sonuçlar aktarılmıştır.

Abstract:
In today's economic and social world, where knowledge and time are the most precious capital, businesses decide, take action and result with information. Therefore it has become mandatory to use the software product, which is needed to collect, combine and analyze a large number of produced or acquired data, in all sectors from the production sector to the service sector.
Along with the software that has become indispensable in economic and social life, the intellectual capital that develops these software is also an important input in the infrastructure of the enterprises and has become an important instrument in today's competitive world.
All stakeholders make decisions by looking at the reports of the enterprise. For this reason, it is of great importance that the reports are prepared and presented in accordance with the reality. The fact that an element that significantly affects the value of the enterprise is not included in the operation report will constitute a violation of the fair presentation principle.
In this study, after giving general information about the software and intellectual capital that have become so important, the criteria that software and intellectual capital must meet in order to be capitalized, the points to be considered in their registration for the first time and the valuation transactions that can be made in the periods after the registration date are explained with examples.
On the other hand, it has been explained how the software will be accounted and reported in terms of Turkish Financial Reporting Standards (TFRS) according to various scenarios such as development for sale, development for use, development for use, purchase, leasing, merging with another business, both for the company that produces the software and the company that uses the software and the differences between them have been revealed by looking at the Accounting System Application Technique (MSUGT) provisions on the subject. In addition, after the intangible assets were evaluated in the defense industry sector, an exemplary case study was conducted on the TUSAŞ Turkish Aerospace and Industry (TUSAŞ) and Borsa İstanbul AŞ (BIST) technology companies operating in this sector. Within the scope of the case study, a survey was conducted with the interview technique in order to understand the transactions, thoughts and approaches of all parties related to the software sector, and the results obtained on the theoretical and actual applications of the  accounting and reporting processes in the software sector were conveyed by taking the evaluations of the participants on the subject.