Thomas Hardy'nin eserlerindeki kadın söylemini çeviri sosyolojisi ekseninde okumak
Reading women's discourse in Thomas Hardy's works in the context of sociology of translation
Yazar: SELMA YAVUZ
Danışman: PROF. DR. EMİNE BOGENÇ DEMİREL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Diller ve Kültürlerarası Çeviribilim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature

Özet:
Bu doktora tez çalışması Thomas Hardy'nin Tess of the d'Urbervilles: A Pure Woman adlı eserindeki kadın temasını ve söylemini çeviri sosyolojisi yöntemsel yaklaşımı çerçevesinde ele alarak Türkçe çevirileri üzerinden Türk yazın alanında dolaşımını ve konumlanışını sorgulayarak yeniden okumayı amaçlamaktadır. İngiliz Edebiyatı'nın önde gelen isimlerinden Thomas Hardy, 1840 ile 1928 yılları arasında Victoria Dönemi'nde İngiltere'de yaşamıştır, bu nedenle eserlerinde dönemin etkileri oldukça belirgindir. Yazar, eserlerinde dönemin çağdaş yeniliklerini yansıtarak kendi özgün tarzını oluşturmuş ve genellikle bu dönemin kadın sorunlarına odaklanmıştır. Hardy ataerkil İngiliz toplumunun kadınlara yönelik tutumunu eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirerek özellikle aile, evlilik ve din gibi kurumların kadınları nasıl baskı altına aldığını vurgulamıştır. Özellikle kadınların ahlaki kodlar altında ezilmesine karşı çıkan ve bu zulme yol açan toplumsal yapıları eleştiren bir yazar olarak öne çıkmaktadır. Eserinde zamanının kadın sorunlarına gerçekçi bir bakış açısıyla yaklaşır ve kadının sesinin çıktığı, daha belirgin ve görünür olduğu bir yapıt sunar. Bu bağlamda çalışmada Thomas Hardy'nin toplumdaki cinsiyet eşitsizliğini ele alan yapıtı Tess of the d'Urbervilles: A Pure Woman başlıklı eserinin çeviri sürecindeki dönüşümleri, toplumsal koşullarla birlikte değerlendirilerek çözümlenmesi yazarın Türk edebiyat alanındaki konumunu ve feminist söylem etiketinin hedef metinlerdeki dönüşümünü incelemek, çeviri eylemini odağa alan bir yaklaşım ve saha çalışması aracılığıyla mümkündür. Çeviri sosyolojisi, çeviri pratiğini sadece metin boyutuyla sınırlamayıp, çeviri eyleminin altında yatan mekanizmalara da ışık tutarak daha geniş bir bakış açısı sunar ve çeviriyi sadece metnin başka bir dile ve kültüre aktarılması olarak değil, aynı zamanda içinde bulunduğu toplumsal koşulların etkisi altında nasıl şekillendiğini ve etkilendiğini değerlendirir. Pierre Bourdieu'nün düşünümsel bakış açısını temel alarak, günümüz toplumlarının en sık maruz kaldığı şiddet biçimi olan simgesel şiddet ve eril tahakküm araştırmanın ana kavramı ve yol göstericisi olarak ele alınmıştır. Buradan hareketle çalışmanın tezi, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin sürdürülmesinde simgesel şiddet ve eril tahakkümün bir rolünün olduğu üzerinedir. Eserin Türkçedeki altı farklı çevirisi çeviri sosyolojisi yöntemsel yaklaşımı ile incelenmiş, çeviri metinlerinde kullanılan stratejiler, kadın söylemi etiketiyle Bourdieu kavramları ve toplumsal cinsiyet çalışan kuramcıların görüşleri ışığında değerlendirilmiştir. Bourdieu sosyolojisine ilişkin okumalar sonucunda bulgular, eril baskının, eşitsizliğin ve ikili ayrımcılığın simgesel şiddet yoluyla nasıl tekrarlandığını, içselleştirildiğini, devam ettirildiğini ve meşrulaştırıldığını ortaya koymuştur. Bu döngüyü kırmak için çeviri eylemlerinde çevirmen geleneksel söylemin dışına çıkmalı ve kadının var olan "ikincil" konumuna karşı çıkarak, ataerkil dünyada kadınlara da yer açarak kadınların sesini daha duyulur, kendisini daha görülür hale getirmelidir.
Anahtar Kelimeler: Thomas Hardy, Tess of the d'Urbervilles, Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği, Pierre Bourdieu, Sembolik Şiddet, Eril Tahakküm

Abstract:
This dissertation aims to reread the theme and discourse of women in Thomas Hardy's Tess of the d'Urbervilles: A Pure Woman by questioning its circulation and positioning in the Turkish literary field through its Turkish translations. Thomas Hardy, one of the leading names in English literature, lived in England during the Victorian Era between 1840 and 1928. Therefore, the effects of that period are quite evident in his works. The author creates his unique style by reflecting the contemporary innovations of the period in his works and generally focuses on women's problems of this period. Hardy critically evaluates the patriarchal British society's attitude towards women and emphasizes how institutions such as family, marriage, and religion oppress women. He stands out as a writer who opposes the oppression of women under moral codes and criticizes the social structures that lead to this oppression. In his work, he approaches the women's problems of his time from a realistic perspective and presents a work in which women's voices are more prominent and visible. In this context, the analysis of Thomas Hardy's Tess of the d'Urbervilles: A Pure Woman, which deals with gender inequality in society, by evaluating the transformations in the translation process together with social conditions, the position of the author in the Turkish literary field and the transformation of the feminist discourse label in the target texts is possible through an approach and fieldwork focusing on the act of translation. The sociology of translation offers a broader perspective by shedding light on the mechanisms underlying the act of translation, not only as the transfer of a text into another language and culture but also how it is shaped and influenced by the social conditions where it takes place. Based on Pierre Bourdieu's reflexive perspective, symbolic violence and masculine domination, the most common forms of violence in contemporary societies, are taken as the research's central concept and guiding principle. Thus, the thesis of the study is that symbolic violence and masculine domination play a role in the perpetuation of gender inequality. Six different translations of the work in Turkish were analyzed with the methodological approach of the sociology of translation, and the strategies used in translation texts were evaluated in the light of Bourdieu's concepts and the views of theorists working on gender with the label of women's discourse. As a result of reading Bourdieu's sociology, the findings reveal how masculine oppression, inequality, and binary discrimination are repeated, internalized, perpetuated, and legitimized through symbolic violence. In order to break this cycle, translators should go beyond the traditional discourse and make women's voices more audible and themselves more visible by opposing the existing "subordinate" position of women and making room for women in the patriarchal world.
Keywords: Thomas Hardy, Tess of the d'Urbervilles, Gender Inequality, Pierre Bourdieu, Symbolic Violence, Masculine Domination