Arazi ve arsa düzenlemesi yaklaşımlarının kentsel mekan oluşumu üzerindeki etkileri; Konya kenti örneği
The effects of land readjustment approaches on the formation of urban space; the case of Konya
Yazar: MEHMET ÇAĞLAR MEŞHUR
Danışman: Y.DOÇ.DR. RAHMİ ERDEM
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
ÖZET Doktora Tezi ARAZİ VE ARSA DÜZENLEMESİ YAKLAŞIMLARININ KENTSEL MEKÂN OLUŞUMU ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ; KONYA KENTİ ÖRNEĞİ Mehmet Çağlar MEŞHUR Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık Anabilim Dalı Danışman: Yrd. Doç. Dr. Rahmi ERDEM 2004, 117 Sayfa Jüri: Prof. Dr. Mine İNCEOĞLU Prof. Dr. Ferruh YILDIZ Doç. Dr. Özcan ALTAB AN Doç. Dr. Baykan GÜNAY Yrd. Doç. Dr. Rahmi ERDEM Kent planlama, planlamaya ilişkin amaç ve hedeflerin belirlenmesinden, planların uygulanmasına kadar olan aşamaların tümünü içermesi bağlamında, daha çok "süreç" özelliği gösteren bir kavramdır. Bu anlamda, planlamanın başarısı, içerdiği farklı aşamaların ilişkilendirilme düzeyi ile belirlenmektedir. Mekânsal olduğu kadar, ekonomik, sosyal, kültürel ve psikolojik boyutları da olan kent planlama sürecinin, Ülkemizdeki algılanma biçimi irdelendiğinde, sürecin daha çok uygulama boyutunu ön plana çıkaran, uygulamayı da, planlarla oluşan kentsel rantın paylaşımı ve yapılaşmaya uygun imar parseli üretilmesi biçiminde algılayan bir anlayışın varlığı gözlenmektedir. Bu anlayış, sadece ekonomik açıdan önemli hakçalık sorunları ortaya çıkarmakla kalmamakta; mekânsal anlamda, giderilmesi güç sorunların oluşumuna da zemin hazırlamaktadır. 18. madde uygulamaları veya hamur kuralı şeklinde nitelendirilen ve planların uygulanması sürecinde sıklıkla kullanılan arazi ve arsa düzenlemeleri de, ifade edilen anlayışı yansıtan yaklaşımlar içermektedir. Sadece yapılaşmaya uygun imar parseli üretilmesinin hedeflendiği uygulamalar, nitelikli mekân oluşumuna katkı sağlamamakta; üretilen parsellerin yapılaşması sonrasında, kütleler arasında oluşan alanlar ise, yapı yaklaşma mesafelerinin tanımladığı, rasgele ve kendiliğinden ortaya çıkmış boşluklar olmaktan öteye geçememektedir. Bu anlamda tez, Konya Kenti özelinde arazi ve arsa düzenlemelerinin kentsel mekân oluşumu üzerindeki etkilerinin sorgulanması üzerine kurgulanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kent Planlama, Planların Uygulanması, Arazi ve Arsa Düzenlemesi, 18. Madde Uygulaması, Kentsel Mekân, Kentsel Mekân Oluşumu. ii

Abstract:
ABSTRACT PhD Thesis THE EFFECTS OF LAND READJUSTMENT APPROACHES ON THE FORMATION OF URBAN SPACE; THE CASE OF KONYA Mehmet Çağlar MEŞHUR Selçuk University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Architecture Supervisor: Asst. Prof. Dr. Rahmi ERDEM 2004, 117 Pages Jüri: Prof. Dr. Mine İNCEO?LU Prof. Dr. Ferruh YILDIZ Assoc. Prof. Dr. Özcan ALT ABAN Assoc. Prof. Dr. Baykan GÜNAY Asst. Prof. Dr. Rahmi ERDEM Urban planning defined as a process includes all phases (or stages) from assigning goals and purposes for planning to implementation of urban plans. Since it is a process, success of urban planning completely depends on the relation and continuity between different phases. Planning process contains not only physical and spatial aspects, but also economic, social, cultural and psychological background of cities. However, in our country, implementation of plans is perceived as the most important stage in the planning process. In this framework, the other aspects of planning are not taken into consideration. As a result, implementation processes only aim to share urban rents originating from plans and generation of building plots. This attitude leads to unfair distribution of property rights and spatial problems. Land readjustment, as a tool for implementation of urban plans, might also lead to dull and low quality space formations. The main goal of land readjustment process is to generate urban plots, which are suitable for buildings, at minimum standards. In this approach, areas between buildings take form indiscriminately. In other words, they are not shaped through the application of design principles. Consequently, the thesis interrogates the role of land readjustment processes as far as their role is considered in the formation of urban space in the city of Konya. Key Words: Urban Planning, Implementation of Urban Plan, Land Readjustment, Urban Space, Formation of Urban Space. iii