Gadamer'in felsefi hermeneutiğinde anlamada geleneğin işlevi
The function of tradition in understanding in Gadamer's philosophical hermeneutics
Yazar: DERYA BAŞARAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM HALİL ÇETRES
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Hans-Georg Gadamer, eserlerinde geleneğin anlama üzerindeki etkilerini ve işlevini
kendine has kavramlarıyla ele almakta ve bu konudaki görüşlerini dile getirmektedir. Bu
çalışmanın amacı Gadamer'in felsefi hermeneutiğinde merkezi bir rolü olan anlama ve
gelenek ilişkisini ortaya koymaktır. Giriş ve iki bölümden oluşan bu çalışmanın giriş
kısmında araştırmanın konusu,sınırlılıkları, yöntemi, önemi ve literatür değerlendirmesine
dair açıklamalar gösterilmeye çalışıldı. Tezin birinci bölümünde Gadamer'in felsefi
hermeneutiğinin şekillenmesinde etkili olan hermeneutik görüşler ele alındı. Gadamer bu
hermeneutik görüşlere eleştirel yaklaşmakta ve hermeneutiği ontolojik boyutta ele alan
Heidegger'in yolunu takip etmektedir. Gadamer için anlama, insanın temel varlık tarzı
olduğu için hermeneutik, yöntemsel bir biçimde ele alınamamaktadır. Çalışmanın ikinci
bölümünde anlama ve gelenek ilişkisi bağlamında bazı temel kavramlar üzerinde
durulmuştur. Gadamer'e göre anlama, geleneğin ve gelenekten devralınan önyargıların
eşliğinde mümkün hale gelmektedir. Bu nedenle anlama ve yorumlama etkinliğini
gelenek şekillendirmektedir. Geleneğin anlama üzerindeki etkisi ise birbirini destekleyen
"otorite", "önyargı", "zamansal uzaklık", "etkili tarihsel bilinç", "ufukların kaynaşması",
"soru-cevap diyalektiği", "dil" ve "phronesis" gibi kavramlar yardımıyla anlaşılabilir hale
gelmektedir. Sonuç bölümünde ise Gadamer'in, Schleiermacher ve Dilthey'in
hermeneutik görüşlerini eleştirip ontolojik hermeneutiğin kurucusu olan Heidegger'in,
varoluşsal hermeneutiği hakkındaki görüşleri üzerinden geliştirdiği gelenek kavramı ele
alındı. Onun anlama ve gelenek ilişkisi çerçevesinde gelenek düşüncesini ortaya koyan
önyargı, zamansal uzaklık, ufukların kaynaşması, soru-cevap diyalektiği, dil ve phronesis
kavramları incelendi. Buna göre Gadamer'in, anlama ve yorumlama etkinliğinde insanı
tarihsel bağlamından soyutlamadan geleneği vurguladığı sonucu çıkarılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Anlama, Gelenek, Hermeneutik, Önyargı, Ufuk, Yorum

Abstract:
In his works, Hans-Georg Gadamer discusses the effects and function of tradition on
comprehension in his own conceptions and expresses his views on this issue. The aim of
this study is to reveal the relationship between comprehension and tradition which plays a
central role in Hans-Georg Gadamer's philosophical hermeneutics.In the introduction part
of this study, which consists of an introduction and two chapters, explanations on the
subject, limitations, method, importance and literature review were tried to be shown. In
the first part of the thesis, the hermeneutical views which are effective in shaping Hans-
Georg Gadamer's philosophical hermeneutics were discussed. Gadamer is critical of these
hermeneutical views and follows Heidegger's way of addressing hermeneutics on the
ontological level. For Gadamer, comprehension cannot be handled in a hermeneutical,
methodical way since it is a basic feature of human beings.In the second part of our study,
some basic concepts were discussed in the context of the relationship between
comprehension and tradition. According to Gadamer, comprehension is made possible by
tradition and prejudices inherited from tradition. Therefore, tradition is shaping the
effectiveness of comprehension and interpretation. The effect of tradition on
comprehension becomes comprehensible with the help of concepts such as supporting
authority, prejudice, temporal distance, effective historical consciousness, fusion of
horizons, question-answer dialectics, language and phronesis.In the conclusion part, the
concept of tradition, which Gadamer criticizes Schleiermacher and Dilthey's hermeneutic
views and developed through Heidegger's views on existential hermeneutics, who is the
founder of ontological hermeneutics, is discussed. Within the framework of his
relationship between understanding and tradition, the concepts of prejudice, temporal
distance, fusion of horizons, question-answer dialectic, language and phronesis that reveal
his idea of tradition were analyzed. According to this, it is concluded that Gadamer
emphasizes tradition without abstracting people from their historical context in the
activity of understanding and interpretation.

Keywords: Comprehension, Hermeneutics, Horizon, Interpretation, Prejudice, Tradition