Borsa işlemlerinden doğan uyuşmazlıklar
Disputes emanating from the transactions in the stock exchange
Yazar: SEMA AYDIN
Danışman: PROF.DR. MERİH KEMAL OMAĞ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Çalışma konumuz, Menkul Kıymetler Borsalarında, işlem hacminin en fazlagerçekleştiği piyasa olan Hisse Senetleri Piyasası'ndaki alım-satım işlemlerinden doğanuyuşmazlıklar olarak belirlenmiştir.Borsada gerçekleştirilen işlemler nedeni ile doğan uyuşmazlıklar, işlemin niteliğinegöre farklı usullere tabi tutulmuştur. Bu ayrımda ise mevcut düzenlemelerde ?borsa işlemi?kıstası ele alınmıştır.Çalışmamızda; öncelikle borsa işlemlerinin tanımı, unsurları ve nasıl gerçekleştiğini,taraflar arasında kurulan hukuki ilişki ve bu ilişkide ortaya çıkan sorunları inceledik. Bugünpek çok konuda hukuki sorun teşkil eden genel işlem şartlarının, taraflar arasındaki çerçevesözleşmelerde kullanılması karşısında genel işlem şartları ve geçerliliği sorunu da elealınmıştır. Taraflar arasında kurulan hukuki ilişki çerçevesinde tarafların bu ilişkiden doğanborçları da ele alınmıştır. Ayrıca taraflar arasında doğan uyuşmazlık çeşitleri, buuyuşmazlıkların çözümünde öngörülen mevcut hukuki sistem ve bu sistemin aksayan yönlerive özellikle uyuşmazlıkların ispat sorunları ele alınmıştır.Hisse senedi alım-satım işlemi yapmak isteyen kişiler, bu işlemleri doğrudan doğruyayapamamaktadırlar. Söz konusu işlemleri ancak bir borsa üyesi aracılığıylagerçekleştirebilirler. Borsa üyesi ile yatırımcı arasındaki hukuki ilişki taraflar arasındaakdedilen çerçeve sözleşmenin imzalanmasıyla başlar ancak ilişkinin bütünü bu sözleşme ilesınırlı değildir. Borsa üyelerinin, müşteri emirlerini yerine getirmeleriyle taraflar arasındayeni bir sözleşmesel ilişki kurulmaktadır ve bu ilişki kapsamında kurulan her bir sözleşmebireysel sözleşme olarak adlandırılmaktadır. Bu sözleşmenin hukuki niteliği komisyonsözleşmesi olarak belirlenmiştir.Taraflar arasında kurulan çerçeve sözleşmelerin yorumu, denetlenmesi ya da geçersizsayılması mahkemelerin görev alanına girer. Hakim genel işlem şartlarına ilişkin olarakyaptığı içerik denetiminde hukukun temel ilkelerinin her birinden yararlanabilir.Çalışmamızın sonucunda uyuşmazlıkların çözümü için öngörülen düzenlemeleringünümüzde yeterli olmadığı, sonucuna ulaşmış bulunmaktayız.

Abstract:
The topic of our study concerns the disputes emanating from the transactions at theSecurities Market, especially at the Stock Market where the transaction volume is the highest.The disputes that arise from the transactions at the exchange market are subjected todifferent procedures depending on the status of the transaction. The present regulations relyon the criterion of being an ?exchange market transaction? in making this distinction.In our study, we have first examined the definition of exchange market transactions,the elements of this transaction and its occurrence, and the legal relationship between theparties and related problems that come about. Given that general transactional conditions arebeing used in the framework contracts between the parties, we have examined the generaltransaction conditions and their validity as they now present legal problems in many issues.We have also considered the debts that arise between the parties, within the legal relationshipthey establish. In addition, we have examined the types of disputes between the parties, theexisting legal system envisaged to resolve these disputes, the malfunctions of this system, andespecially the problems of evidencing the disputes.Persons who would like to buy and sell stocks cannot perform these transactionsdirectly, all by themselves. They can only perform these through an exchange member. Thelegal relationship between the exchange member and the investor starts by signing aframework contract between the parties; however, the relationship is not limited to thecontract alone. A new contractual relationship arises as exchange members execute customerorders, and each contract within this relationship is considered an individual contract. Thelegal status of this contract is determined as a commissional contract.The interpretation, control or invalidation of framework contracts between the partiesare in the jurisdiction of courts. The judge can make use of every fundamental principle oflaw in making a content control regarding the general transactional conditions.In conclusion to our study, we have reached the idea that the regulations envisagedtoday to resolve the disputes are still insufficient.