Afyonkarahisar yöresinden toplanan yabani yonca (Medicago sativa L.) genotiplerinin tarımsal ve morfolojik özellikleri
Agronomical and morphological characteristics of wild alfalfa (Medicago sativa L.) genotypes collected from Afyonkarahisar region
Yazar: ŞAKİR KOPARAN
Danışman: PROF. DR. ALİ KOÇ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Çayır Mera ve Yem Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Afyonkarahisar = Afyonkarahisar ; Ham protein = Crude protein ; Morfolojik özellikler = Morphological properties ; Tarımsal özellikler = Agricultural properties ; Yem değeri = Feed value ; Yonca = Alfalfa

Özet:
Eskişehir'de 2019 yılında Eskişehir Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü deneme arazisinde Afyonkarahisar bölgesinden Mera Tipi Çok Yıllık Yem Bitkisi Çeşitlerinin Islahı isimli TÜBİTAK projesi kapsamında toplanan 31 adet yonca genotipi ve şahit olarak Drylander, Apollo supreme ve Alphagraze çeşitlerinin tarımsal ve morfolojik özellikleri değerlendirilmiştir. Doğal floradan toplanan yonca genotipleri 70*70 cm ocak usulü dikilerek aşağıdaki özellikler incelenmiştir.
Genotipler arasında ana sap uzunluğu 43,89 - 96,88 cm, ana sap kalınlığı 1,76 - 4,05 mm, sap sayısı 19,90 – 67,89 adet, 23 adet mor, 10 adet açık mor ve 1 adet koyu mor çiçek renkli, çiçeklenme gün sayısı ortalama 142 gün, yatma durumu 1-5, bitki başına yeşil ot verimi 74,29 – 641,50 gr, bitki başına kuru ot verimi ortalama 85 gr, kışa dayanıklılığı iyi, ham protein oranı ortalama %13,36, NDF oranı %36,11 – 50,55, ADF oranı %30,70 – 42,36, ADL ortalaması %8,60 ve NYD 59,29 – 163,17 arasında tespit edilmiştir. 
İncelenen genotipler ve şahitler değerlendirildiğinde AFYN-50, AFYN-59, AFYN-128 numaralı genotiplerin tarımsal özellikleri bakımından diğer genotipler ve şahitlere göre daha üstün özelliklere sahip olduğu belirlernmiştir. Belirlenen hatların genotiplerinin stabilitesini sağlamak için ileri ıslah aşamasına geçmesi gerekmektedir.

Abstract:
Agricultural and morphological characteristics of 31 alfalfa genotypes, which were collected from Afyonkarahisar district via the TUBITAK Project of Breeding of Perennial Rangeland Type Forage Crops, and alfalfa cultivars of Drylander, Apollo supreme and Alphagraze as witness cultivars were evaluated at experimental fields of Eskisehir Transitional Zone Agricultural Reserch Institute in 2019. Alfalfa genotypes that collected from natural flora were planted by using 70*70 cm dibbling method and the charecters below were examined.
Main stem length 43.89 – 96.88 cm, main stem diameter was 1.76 – 4.05 mm, stem number was19.90 – 67.89, 23 purple, 10 light purple and 1 dark purple corolla, flowering days number average was 142 days, lodging score was 1-5, fresh forege yield of individual plants were 74.29 – 641.50 g, dry matter yield of individuals was 85 g on average, winter hardiness was good, mean crude protein ratio was 13.36 %, NDF ratio was 36.11 – 50.55 %, ADF ratio was 30.70 – 42.36 %, ADL average was 8.60 % and NYD determined as 59.29 – 163.17.
Genoypes numbered AFYN-50, AFYN-059, AFYN-128 were beter in agricultural characteristics considering other genotypes and witness cultivars. Further studies are needed to provide the stability of the genotypes belong to these lines.