İskeletsel sınıf 1, sınıf 2 ve sınıf 3 bireylerin mandibular kanal  ve ramus morfolojilerinin retrospektif karşılaştırılması
Retrospective comparison of  mandibular canal and ramus morphology in skeletal class 1, class 2 and class 3 individuals
Yazar: EZGİ SAÇAN
Danışman: PROF. DR. HAKAN HIFZI TÜZ
Hacettepe Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu retrospektif çalışmanın amacı, iskeletsel sınıf 1, sınıf 2 ve sınıf  3  çene ilişkisine sahip bireylerin ortognatik tedavi öncesi tanı ve planlama amacıyla elde edilmiş olan konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) görüntülerinden alınan kesitlerde  ramus ve mandibular kanal morfolojilerinin incelenerek  farklılıklarının değerlendirilmesidir. Çalışmaya yaşları 18-50 arasında değişen klinik ve radyolojik muayenesi sonucu iskeletsel sınıf 2  (12 hasta) veya sınıf 3 (12 hasta) dentofasiyal deformite tanısı konulmuş hastalar ile rutin tedaviler için başvuran sınıf 1 (12 hasta)  dentofasiyal ilişkiye sahip hastalar dahil edilmiştir. Hastalardan tedavi öncesi alınan konik ışınlı bilgisayarlı tomografilerden elde edilen  DICOM görüntüleri Materialise Mimics 25.0.0.550 yazılımı kullanılarak üç boyutlu olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen verilere Shapiro-Wilk, Wilcoxon, t-testi ANOVA testi, Welch ANOVA testi , Bonferroni testi, Kruskal-Wallis testi, Fisher-Freeman-Halton testi ve Mann-Whitney U uygulanarak istatistiksel analiz yapılmıştır. Mandibular foramen alt sınırının 4 mm üzerini lingula kabul ettiğimiz çalışmamızda , lingula -mandibular çentik arası mesafe sınıf 3 hasta grubunda diğer gruplara göre anlamlı şekilde uzun bulunmuştur. Sınıf 1 iskeletsel sınıflamaya sahip hasta grununda; 2.MBA bölgesinde kanalın bukkal kortikal kemiğe olan mesafesi, bukkal kortikal kemik  ve bukkal süngerimsi kemik miktarı 1.MBA bölgesine göre fazlayken , 1. MBA bölgesinde kanalın inferior kortikal kemiğe olan mesafesi ve inferior kortikal kemik miktarının 2.MBA bölgesine göre fazla olduğu görülmüştür. Sınıf 2  iskeletsel sınıflamaya sahip hasta grununda; 1.MBA bölgesinde kanalın inferior kortikal kemiğe olan mesafesi ve inferior kortikal kemik miktarı 2. MBA bölgesine göre anlamlı derecede fazladır. Sınıf 3  iskeletsel sınıflamaya sahip hasta grununda ise; 1.MBA bölgesinde inferior kortikal kemik miktarı 2. MBA bölgesine göre anlamlı derecede fazla bulunmuştur. İkinci mandibular büyük azının en distalinden mandibular foramene olan mesafe ve mandibular foramen alt sınırının 4 mm üstü hizasında ramusun anteroposterior uzunluğunun, erkeklerde kadınlara kıyasla anlamlı olarak daha fazla olduğu görülmüştür. 1.MBA ve 2.MBA  bölgesinde mandibular kanal ile inferior kortikal kemik arasındaki mesafe , 2.MBA hizasında mandibular kanalın bukkalindeki  ve  inferiorundaki  süngerimsi kemik kalınlığı erkeklerde kadınlara kıyasla anlamlı derecede fazla bulunmuştur. İskeletsel sınıf 1, sınıf 2 ve sınıf 3 çene ilişkisine sahip bireylerin KIBT görüntülerinden alınan kesitlerde ramus ve mandibular kanal morfolojileri özellikle SSRO tekniğine yönelik olarak incelenmiş ve karşılaştırılmıştır. Farklı iskeletsel yapılara ve farklı cinsiyetlere sahip hastalar farklı morfolojik özellikler gösterebilmektedir . Hastalar arasındaki bu potansiyel anatomik farklılıklar ve risk faktörleri hakkında bilgi sahibi olmak cerrahi işlemler sırasında oluşma ihtimali olan komplikasyonların önüne geçilmesine ,operasyonların daha hızlı, güvenli ve kontrollü yapılmasına yardımcı olacaktır.
Anahtar Kelimeler:	KIBT, ortognatik cerrahi ,mandibular kanal morfolojisi, , ramus morfolojisi, iskeletsel sınıf 1, iskeletsel sınıf 2, iskeletsel sınıf 3

Abstract:
The aim of this retrospective study was to evaluate the differences in the morphology of the ramus and mandibular canal in sections obtained from CBCT images of individuals with skeletal class 1, class 2 and class 3 jaw relationships for diagnosis and planning before orthognathic treatment.  The study included patients aged 18-50 years with skeletal class 2 (12 patients) or class 3 (12 patients) dentofacial deformity diagnosed by clinical and radiologic examination and patients with class 1 (12 patients) dentofacial relationship who presented for routine treatment. DICOM images obtained from pretreatment CBCT were evaluated in three dimensions using Materialise Mimics 25.0.0.550 software. In our study in which we accepted 4 mm above the lower border of the mandibular foramen as the lingula, the distance between the lingula and the mandibular notch was found to be significantly longer in the class 3 patient group compared to the other groups. In the patient group with class 1 skeletal classification, the distance of the canal to the buccal cortical bone, the amount of buccal cortical bone and buccal cancellous bone in the mandibular second molar region was higher than in the mandibular first molar region, while in the mandibular first molar region, the distance of the canal to the inferior cortical bone and the amount of inferior cortical bone were higher than in the mandibular second molar region.  In the group of patients with class 2 skeletal classification; the distance of the canal to the inferior cortical bone and the amount of inferior cortical bone in the mandibular first molar region were significantly higher than in the mandibular second molar region. In the group of patients with class 3 skeletal classification, the amount of inferior cortical bone in the mandibular first molar region was significantly higher than in the mandibular second molar region. The distance from the most distal part of the second mandibular molar to the mandibular foramen and the anteroposterior length of the ramus at 4 mm above the lower border of the mandibular foramen were significantly greater in males than in females. At the mandibular first and second molar regions, the distance between the mandibular canal and the inferior cortical bone, and the thickness of cancellous bone buccal and inferior to the mandibular canal at the mandibular second molar region were significantly greater in males than in females.The morphologies of the ramus and mandibular canal in sections taken from CBCT images of individuals with skeletal class 1, class 2 and class 3 jaw relationships were examined and compared, especially for the SSRO technique. Patients with different skeletal structures and different genders may show different morphologic characteristics. Knowledge of these potential anatomical differences and risk factors between patients will help to prevent complications that may occur during surgical procedures and to perform operations faster, safer and more controlled.
Key Words:	CBCT, orthognathic surgery, mandibular canal morphology, ramus morphology, skeletal class 1, skeletal class 2, skeletal class 3