Fâtimî Devleti'nin kuruluşunda etkili olan faktörler ve Ubeydullâh el-Mehdî dönemi (184-296/909-934)
Factors affecting the establishment of the Fatimid State and the period of the Fatimid Caliph al-Mahdi (184-296/909-934)
Yazar: BÜŞRA ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. AYDIN ÇELİK
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Tarih boyunca dini olaylar toplumların ve devletlerin siyasetini etkilemiştir. Bu etkileşim toplumsal yapının şekillenmesinde büyük etki göstermektedir.
Fâtimîler Devleti'nin kurulma aşamasında Hz. Muhammed'in vefatıyla ortaya çıkan halifelik ve imamet konusu Müslümanlar arasında önemli yer teşkil etmiş ve üzerinde ciddi tartışmalar ortaya çıkmıştır. Hz. Osman'ın öldürülmesi ile Cemel Vakası, Sıffın Savaşı ve Hakem Olayı sonrasında ortaya çıkan Hâricîlik ve Hâricîlik'in gelişimi, fırkalara ayrılmasına değinilmiştir.
Şiâ'nın hilafetin kendi hakları olduğu hususunda görüşler ortaya atması ve gruplara ayrılması ölen halifenin Mehdi olarak geri döneceğine inanarak teşkilatlanması Fâtimî Devleti'nin kurulmasına etken olmuştur.
Bu çalışmamızda Fâtimî Devleti'nin kurulmasından önce yaşanan gelişmeler ve hilafetin kendi hakları olduğunu gönderdikleri dâîler vasıtasıyla kabullendirmeye çalışmışlardır. Fâtımî Devleti'nin ilk halifesi olan Ubeydullâh el-Mehdî, Suriye'de saklı bulunuyordu. Dâî Abdullah eş-Şîî yaptığı görevin halife adına yaptığını açıkça ilan etmiştir. Ağlebîler Devletini ele geçirip Rakkâde 'de sarayı kurdu.
Mehdî'nin tüccar kılığında uzun bir yolculuktan sonra kendisi için hazırlanan sarayına geldi. Yeni yönetime karşı çıkan ayaklanmaları bastırdı. Mağrib'in tamamını egemenliği altına aldıktan sonra bütün bölgelere hâkim olmak asıl hedefi idi. Konumu açısından önemli iki devlete sahipti. Doğu'da Abbâsîler,batıda ise Endülüs Emevîleri bulunmaktaydı. Bunlarla siyasi ve askeri mücadelelerde bulunuştu.

Abstract:
Throughout history, religious events have affected the politics of societies and states. This interaction has a great impact on shaping the social structure.
During the establishment of the Fatimid State, Hz. The issue of caliphate and imamate, which emerged after the death of Muhammad, has an important place among Muslims and serious debates have arisen on it. Hz. Kharijites, which emerged after the murder of Osman, the Cemel Incident, the War of Siffin and the Hakem Incident, and the development of Kharijites and their division into sects were mentioned.
The Shiites' views on the fact that the caliphate was their right and their organization into groups, believing that the deceased caliph would return as Mahdi, contributed to the establishment of the Fatimid State.
In this study, they tried to make people accept the developments that took place before the establishment of the Fatimid State and the fact that the caliphate was their right, through the dais they sent. Ubeydullah al-Mahdi, the first caliph of the Fatimid State, was hidden in Syria. Da'i Abdullah al-Shi'i openly declared that his duty was on behalf of the caliph. He captured the Aglebi State and established the palace in Raqqada.
After a long journey disguised as a merchant, Mahdi came to the palace prepared for him. He suppressed the uprisings against the new administration. After taking the entire Maghreb under its sovereignty, its main goal was to dominate all regions. It had two important states in terms of its location. There were Abbasids in the east and Andalusian Umayyads in the west. Political and military struggles took place with them.