Kentsel muhalefetin estetik hali: İstanbul'da üç yürüme rotası
Aesthetics of urban resistance: Three walking routes in İstanbul
Yazar: BETÜL MUTLU BEGÜM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BANU TOMRUK
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi, Teorisi ve Eleştirisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Estetik deneyim = Aesthetical experience ; Muhalefet = Opposition ; Protesto = Protesting ; Sosyal hareketler = Social movements ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu tez çalışması, makro ölçekteki kentsel planlama kararlarının ürettiği fiziksel çevreye 
ilişkin kentsel muhalefet biçimlerine odaklanmaktadır. Çalışmada ele alınan eylem örnekleri 
kentsel dönüşüm ve mega projeler sonucu yerinden edilmeden kaynaklanan mücadele 
örneklerini değil; kentlilerin ortak kimliklerini özgürlük arayışı üzerinde temellendirdiği 
sanat-politika arayüzünde gerçekleşen estetik deneyim üreten muhalefete odaklanmaktadır. 
Tezde öncelikle, muhalefetin genel eylem repertuvarına değinilmektedir. Ardından bir 
estetik eylem biçimi olan yürüme deneyimine odaklanmakta ve tarihsel olarak yürüme 
deneyiminin ne gibi açılımları olduğu tartışılmaktadır. Sanayi Devrimi sonrası kentsel 
mekânda ortaya çıkan yaratıcı kentli kimliklere; bohem, dandy ve özellikle flanöre değinilir. 
Ayrıca kentsel mekânda "gövde gösterisi" yapan avangard gruplar, Dadacılar, Sürrealistler 
ve Sitüasyonist Enternasyonal ele alınmaktadır. Bu gruplar, ilk kez eylemi sanat eserinin 
kendisinin yerine koymuştur. Kentsel mekânın farkında, eleştirilerini diğer tüm taktiklerin 
yanında yürüme yoluyla yapan gruplardır. Tezin son olarak ele aldığı ve tartışmanın 
somutlaştığı üç örnek, İstanbul'da kentsel dönüşüm ve mega projeler neticesinde sosyocoğrafik ve politik-ekolojik kaygıların görünür olduğu 2013-2018 tarih aralığında 
gerçekleşen İki Deniz Arası, İstanbul 2023 ve İstanbul Walkabouts yürüme rotalarıdır. Bu 
yürüme rotaları yürüme deneyimini paylaşır, kamuoyu oluşturur ve deneyimi interaktif bir 
düzeye taşır; kişilerde bir farkındalık uyandırır. Dolayısıyla bir sanat eserine dönüşür. 
Eleştirel yürüme estetik bir deneyimdir ve kentsel muhalefetin bir parçasıdır.

Abstract:
This thesis focuses on forms of urban resistance to the physical environment produced by 
macro-scale urban planning decisions. The examples of action discussed in the study are not 
examples of struggle resulting from displacement as a result of urban transformation and 
mega projects; focuses on the resistance that produces aesthetic experience at the art-politics 
interface, on which the urbanites base their common identities on the pursiut of freedom. In 
the thesis, first of all, the general action repertoire of the resistance is mentioned. Then, the 
experience of walking, which is a form of aesthetic action, is focused on and the historical 
expansions of the walking experience are discussed. Creative urban identities that emerged 
in the urban space after the Industrial Revolution; bohemian, dandy, and especially flaneur 
are mentioned. In addition, avant-garde groups, Dadaists, Surrealists, and the Situationist 
International, which "show their bodies' ' in urban space, are discussed. These groups, for 
the first time, substituted action for the work of art itself. They are groups that are aware of 
the urban space and make their criticisms through walking, among other tactics. The last 
three examples that the thesis deals with and the discussion materializes are the walking 
routes Between Two Seas, Istanbul 2023 and Istanbul Walkabouts, which took place between 
the dates of 2013-2018, when socio-geographical and political-ecological concerns were 
visible as a result of urban transformation and mega projects in Istanbul. These walking 
routes share the walking experience, create public opinion and take the experience to an 
interactive level; raises awareness in people. So it turns into art. Critical walking is an 
aesthetic experience and is part of urban resistance.