İntratekal Morfin Uygulamasının Koroner Arter Baypass Greft Operasyonlarında Stres Yanıt ve Ağrı Kontrolü Üzerine Etkisi
The Effect of Intrathecal Morphine Application on Stress Response and Pain Control in Coronary Artery Bypass Graft Operations
Yazar: MUSTAFA EMRE GÜRCÜ
Danışman: DOÇ. DR. FÜSUN GÜZELMERİÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğt. Ve Arş. Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
OZET
Amaç: Koroner arter bypass greft operasyonlarında intratekal morfin uygulamasının cerrahi travmaya stres, hemodinamik yanıt ve postoperatif ağrı uzerine etkileri değerlendirildi. 
Materyal-Metod: Prospektif, randomize bu calışlmaya etik komite izni ve hastaların bilgilendirilmiş onayı alındıktan sonra, ASA II-III grubu, elektif koroner arter cerrahisi planlanan, 35-70 yaş arası 40 hasta dahil edildi. Operasyon odasında L2-3 aralığından intratekal yolla Grup ITM'ye 20 mcg kg-1 morfin verildi. Grup K'ya hicbir farkılı tedavi uygulanmadı. Tum hastalara standart genel anestezi, cerrahi ve kardiyopulmoner bypass teknikleri uygulandı. Operasyon suresince kullanılan toplam fentanil miktarı kaydedildi. Ortalama arter basıncı, kalp hızı, SpO2 değerleri ile plazma kortizol duzeyleri; anestezi induksiyon oncesi, sternotomi sonrası, KPB ilk 5. dakika, AKK sırasında, KPB ısınma sonu, hastanın (YBU) transferinden sonra, postoperatif 8. saat, postoperatif 1. gun olmak uzere kaydedildi. Hastalara postoperatif donemde hasta kontrollu anestezi (HKA) cihazı takıldı. Ekstubasyon sonrası 0-6, 6-12, 12- 24, 24-48. saatlerde kumulatif morfin miktarları kaydedildi. Hastaların ağrı duzeyi; ekstubasyondan hemen sonra ve ekstubasyon sonrası 6, 12, 24, 36, 48. saatlerde Vizuel anolog skala (VAS) ile değerlendirildi. İstatistiksel değerlendirmede; t- Student testi; Ki-kare testi kullanıldı.
Bulgular: Demografik, intraoperatif ve hemodinamik veriler, postoperatif ekstubasyon sureleri, postoperatif komplikasyonlar acısından iki grup benzer bulundu. Operasyon suresince kullanılan fentanil miktarı Grup ITM'de Grup K'ya gore daha duşuk bulundu. Postoperatif kumulatif morfin tuketimi ITM Grubunda K Grubuna gore anlamlı olarak duşuk bulundu. YBU'e transferden sonra, postoperatif 8. saat ve pos-toperatif 1.gun alınan kan orneklerindeki serum kortizol duzeyleri Grup ITM'de K Grubuna gore anlamlı olarak düşuk saptandı. Oksurme halindeki VAS değerleri Grup ITM'de Grup K'a gore ekstubasyon sonrası, ekstubasyondan sonra 6, 12, 24 ve 36. saatlerde anlamlı olarak duşuk bulundu. (p<0,05). 
Sonuç: İntratekal morfin uygulamasının kardiyak cerrahide postoperatif etkin ağrı kontrolu sağladığı, cerrahi travmaya stres ve hemodinamik yanıtı azalttığı kanısına varıldı.
Anahtar kelimeler: İntra tekal morfin, kardiyak cerrahi, postoperatif ağrı

Abstract:
ABSTRACT
Aim: The effects of intrathecal morphine application upon surgical insult stress, hemodynamic response and postoperative pain in the operations of coronary arterial bypass graft have been evaluated.
Material and Method: After getting permission of ethics committee and informed consent of patients,a prospective randomized study was planned. A total of 40 patients (age range: 35-70 years) of whom elective coronary artery surgery (ASA II-III groups), have been planned were included into the study. In the operating room, 20 mcg kg-1 morphine has been given to Group ITM within the range of L2-3 by the way of intrathecal. Group "K" received no treatment. Standard general anesthesia, surgical and cardiopulmonary bypass techniques have been applied to all patients. Total amount of fentanyl, used during the operation, has been recorded. The average of blood pressure, heart rate, SpO2 values and the levels of blood plasma cortisol; before induction, after sternotomy, at the initial 5 minutes of CPB during AKK, at the end of CPB warm up, after transfering the patient to Intensive Care Unit (ICU) at postoperative 8th hour and postoperative 1st day have been recorded. Patient controlled anesthesia device has been mounted to patients during the postoperative period. After extubation, cumulative morphine portions have been recorded at 0-6, 6-12, 12-24, 24-48. hours. Soon after extubation and at 6, 12, 24, 36, 48. Hours after etubation; pain levels of patients have been evaluated with Visual Analogue Scale (VAS). At statistical evaluation; t-Student test; chi square test has been used.

Results: Demographic, intraoperative and hemodynamic parameters, postoperative extubation terms have been found similar in the way of postoperative complications in two groups. Fentanyl dosage, used during the operation, has been found lower in group ITM compared to group K. In group ITM, consumption of postoperative cumulative morphine has been found significuntly low compared to group K. Following the transfer to ICU, serum cortisol levels, in the blood samples drawn at postoperative 8th hour and postoperative 1st day, have been detected superior in ITM group to at group K. Shortly after extubation and at 6, 12, 24, 36 hours after extubation, VAS values during coughing have been detected significantly lower in group ITM compared to group K. (p<0,05).

Conclusion: It has been concluded that intrathecal morphine application provides postoperative effective pain control and reduces surgical insult stress in the cardiac surgery.

Key words: intrathecal morphine, cardiac surgery, postoperative pain