İnternetteki hukuki işlemlerde tüketicinin korunması
Consumer protection on the internet
Yazar: İLKNUR SERDAR
Danışman: PROF. DR. AYDIN ZEVKLİLER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bilişim çağı olarak adlandırılan çağımızda, sadece ülkemizde değil, diğer ülkelerde de teknolojik gelişmelerin sonucunda İnternet iletişim aracı olmanın yanında, ticari alanda mal/hizmetlerin pazarlanması yöntemi olarak da kullanılmaktadır. İnternetin özelliği nedeniyle, tüketici; işlem yaptığı satıcı/ sağlayıcının nerede olduğu, güvenilir olup olmadığı,hukuki işlemin konusu olan mal/ hizmetin özellikleri hakkında yeterli ve doğru bilgiye ulaştığından hiç bir zaman emin olamaz. Bu nedenle, İnternetteki hukuki işlemlerde tüketicinin korunması ihtiyacı klasik yöntemle yapılan hukuki işlemlere nazaran önem arzetmektedir. İnternette yapılan hukuki işlemler, klasik yöntemlerle yapılan hukuki işlemlerden farklı bulunmaktadır. Klasik yöntemle yapılan hukuki işlemler hakkındaki hukuk kurallarının ve tüketiciyi koruyan kuralların, bu tür hukuki işlemlere de uygulanması yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle, başta Avrupa Birliği olmak üzere, birçok devlet ve uluslararası kuruluş İnternetteki hukuki işlemlerde tüketicinin korunması hususunda ve İnternette hukuki işlemin yapılması hakkında özel düzenlemeler yapmışlardır. Dünyadaki gelişmeye Türk Kanun Koyucusu da kayıtsız kalmamıştır. 4822 sayılı Kanunla değişik Tüketicinin Korunması Hakkında Kanununun 9/A maddesi ve buna parallel olarak çıkarılan Yönetmelik ile mesafeli sözleşmeler, Avrupa Birliğinin Mesafeli Sözleşmeler Hakkındaki 1997 tarihli Direktifi temel alınarak düzenlenmiştir. Bunun yanında, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu 2004 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu gelişmeler ümit verici olmakla birlikte, İnternet üzerinden geçerli olarak hukuki işlem yapılması ve tüketicinin etkili bir şekilde koruması için yeterli değildir. V5070 sayılı Elektonik İmza Kanunu, geçerlilik şekil şartına tabi hukuki işlemlerin İnternet üzerinden geçerli olarak yapılabilmesine Borçlar Kanununun şu andaki düzenlemesi karşısında imkan vermez. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 9/A maddesi ile Mesafeli Sözleşmeler Hakkındaki Yönetmelik Hükümlerinin, Avrupa Birliğinin 97 tarihli Mesafeli Sözleşmeler Hakkındaki Direktifi temel alınıp, bununla bağlantılı olan Elektronik Ticaret Direktifi ve İnternetin özelliği dikkate alınmadan düzenlenmesi nedeniyle, tüketiciyi koruma amacını gerçekleştirmekten uzaktır. Mesafeli sözleşmelere ilişkin Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 9/A maddesi ile buna bağlı ilgili Yönetmelik hükümlerinin ve şu anda Tasarı aşamasında olan Borçlar Kanunu hükümlerinin ; Avrupa Birliğinin konu ile ilgili tüm Direktifleri ile İsviçre Hukukunda, Avrupa Birliğindeki düzenlemelere paralel olarak yapılan Borçlar Kanunu revize çalışmalarının dikkate alınarak, tüketicinin korunması amacına ve İnternet üzerinden geçerli şekilde hukuki işlem yapmaya uygun şekilde, yeniden düzenlenmesi gerektiği kanaatindeyiz.

Abstract:
In our age which we call 'information age', by the technological developments internet is used not only as a means of communication but also as a marketing system of goods and services in commercial life, both in Turkey and in other countries. Due to the characteristics of internet, the consumer can never be sure about the place of the seller or supplier, if they are trustworthy or not. He can't be sure if he could be able to learn the characterristics of the goods or the services which are the subject of his judicial transaction. Therefore there is a need to protect the consumers in a particular way who are using internet in their transactions. The transactions which are made on the internet are different from the transactions which are made in classical methods. The consumer protection rules which are used in the transactions which are made by classical methods are not adequate in the judicail transactions on the internet. For this reason, European Union and many international associations nad many countries prepared special regulations about how to make a transaction on the internet and the protection of the consumer in his transactions on the internet. Turkish legislator has also fallowed this development in the world. He takes the Distance Selling Directive of European Union, dated 1997, as a basis and amended the article 9/A of the Consumer Protection Act and litigated a regulation which is also related with Distance Contracts and in accordance with this amendment. The Electronic Signiture Act, Code Number 5070, had come into force in 2004. All these legislaitons are positive achievements, but they are not sufficient enough for an effective protection of the consumers who are making judicial vntransactions on the internet and these legislations are not sufficient enough to make valid legal transactions on the internet. The legal transactions which are valid only if they are builded up in a specific way can't be made on the internet according to Electronic Signiture Act (Code Number 5070) due to the regulations in the Turkish Obligations Code. Article number 9/A of the Consumer Protection Act and the regulation of Distance Selling are not adequate to protect the consumers who have transactions on the internet. This is because during these legislations only the Distance Selling Directive of European Union dated 1997 had been taken into consideration, but E-commerce Directive which is also related with the Distance Selling Directive and the characteristics of the internet hadn't been taken into consideration. Article number 9/A of the Consumer Protection Act, the related regulations and the draft of Turkish Obligation Code have to be revised in order to achieve the aim of consumer protection and to let the consumers to make valid transactions on the internet. According to our opinion during these revisions all the directives of European Union which are related with the subject and the Swiss Draft Law for the Law of Obligations has to be taken into onsideration.