Edebi turizmde eser odaklı araştırmalara yönelik bağlamsal bir yaklaşım
A contextual approach to work-oriented research in literary tourism
Yazar: MUSTAFA ERDİKEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İNCİ OYA COŞKUN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Turizm = Tourism ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Abasıyanık, Sait Faik = Abasıyanık, Sait Faik ; Edebiyat turizmi = Literary tourism ; Gürpınar, Hüseyin Rahmi = Gürpınar, Hüseyin Rahmi ; Kitaplar = Books ; Pamuk, Orhan = Pamuk, Orhan ; Turizm = Tourism ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Türkiye'de edebiyat-turizm ilişkisi kısıtlı olarak incelenmiş bir konudur. Konuya yönelik yapılan araştırmaların yazar odaklı bir çerçevede kaldığı görülmektedir. Bu araştırma, edebi turizmde eser odaklı araştırmalara kaynak olacak bir yaklaşım geliştirmeyi amaçlamaktadır. İstanbul, edebiyat ve kitap kültüründeki tarihi önemi nedeniyle araştırma bölgesi olarak seçilmiştir. Tüm eserlerinde İstanbul'a yer veren Hüseyin Rahmi Gürpınar, Ahmet Hamdi Tanpınar, Sait Faik Abasıyanık ve Orhan Pamuk'un toplam 75 kitabı araştırmanın veri setini oluşturmaktadır. Veri seti belirlendikten sonra iki aşamalı bir araştırma modeli tasarlanmıştır. İlk aşamada, nitel bir araştırma yöntemi olan içerik analizi kullanılarak edebi eserler incelenmiş ve Yer, Mekân ve Yapı kategorileri altında bir veri tabanı oluşturulmuştur. İkinci aşamada bu kategoriler için tematik haritalar hazırlanmıştır. Elde edilen bulguların değerlendirilmesi sonucunda eserler aracılığıyla edebi turizmde bir yerin kullanımında üç temel bağlamın olduğu görülmüştür: Coğrafi bağlam, bölgenin çevresel unsurlarının turistlere gösterilmesini sağlamaktadır. Tarihsel bağlam, bölgenin geçmişine ait yerlere odaklanmakta, bu yerleri edebi turizm açısından anlamlı kılmaktadır. Mekânsal bağlam, tarihi ve anıtsal yapıları, günlük hayatın geçtiği mekânları edebiyat aracılığıyla öne çıkarmakta ve yürüyüş rotaları belirlenmesinde temel oluşturmaktadır. Bu üç bağlam ışığında İstanbul'a yönelik bir örnek tur rotası tasarlanmıştır. Eser içerikleri üzerinden geliştirilen bu bağlamsal yaklaşım ile kentsel veya kırsal alanlara yönelik edebi turizm planlamaları yapılabileceği anlaşılmaktadır. Eser içeriklerindeki kültürel kaynakların araştırılması ile bir kültürel bağlamın da edebi turizmde kullanılabileceği görülmektedir. Araştırmanın tartışma bölümünde ise Türkçe alanyazında kullanıldığı görülen 'edebiyat turizmi' kavramı ele alınmaktadır.

Abstract:
The relationship between literature and tourism in Turkey is a subject that has been examined with limitations. It is seen that the researches on the subject remain in an author-oriented framework. This research aims to develop an approach to be a source of work-oriented research in literary tourism. Istanbul has been chosen as a research region due to its historical importance in literature and book culture. A total of 75 books by Hüseyin Rahmi Gürpınar, Ahmet Hamdi Tanpınar, Sait Faik Abasıyanık and Orhan Pamuk, who include Istanbul in all their works, constitute the data set of the research. After determining the dataset, a two-stage mining model is designed. In the first stage, a qualitative research method, content analysis, was employed to examine literary works and create a database under Place, Space, and Building categories. In the second stage, thematic maps were created for these categories. As a result of the evaluation of the findings, it was seen that there are three primary contexts in the use of a place in literary tourism through works: The geographical context allows the environmental elements of a region to be shown to tourists. The historical context focuses on places belonging to the region's past, making these places meaningful in terms of literary tourism. The spatial context highlights historical and monumental structures, places where daily life takes place through literature, and is the basis for determining walking routes. In the light of these three contexts, an exemplary tour route to Istanbul has been designed. With this contextual approach developed over the contents of the works, it is understood that literary tourism plans can be made for urban or rural areas. By investigating the cultural resources in the content of the works, it is seen that a cultural context can also be used in literary tourism.