Ernst Cassirer'de sembolik dil ve din dili açısından tahlili
Analysis of symbolic and religious language in Ernst Cassirer
Yazar: EMRE ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. FATİH TOPALOĞLU
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Din ve Felsefe Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Cassirer, Ernst = Cassirer, Ernst ; Din dili = Religious language ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Kültür = Culture ; Sembolik = Symbolic ; Sembolik değerler = Symbolic values

Özet:
Sembol, kullanım alanı oldukça geniş olan bir kavramdır. Bu kullanım alanlarından bazıları 
edebiyat, sanat, felsefe ve din olarak karşımıza çıkar. Bununla birlikte sembol, kullanıldığı alanlara 
nispetle farklı tanımlar ve tarifler alabilir. Biz bu çalışmada, sembol kavramını felsefi bağlamda ele 
alacağız. Öte yandan Cassirer felsefesinin temelinde yer alan sembol kavramından hareketle
sembolik din dilinin imkânını sorgulamak amacıyla, sembol kavramının dini alandaki kullanımına 
değineceğiz. Ayrıca nihayetinde dil felsefesi içerisinde görülebilecek olan din dili konusunda 
sembolik anlatımı irdelerken onun lingüistik alandaki yansımalarına, oluşum ve gelişim evrelerine 
ve sembolik dile ilişkin bazı eleştirilere de yer vereceğiz. Son olarak, sembol kavramının arka planına 
dair bazı açıklamalarda bulunacağız.
Çalışmanın birinci bölümünde, sembolün Cassirer felsefesindeki karşılığını netleştirmeye 
çalışacağız. Bunun için, Cassirer'in sembol anlayışına, sembolik formların temel özelliklerine, 
sembolik formların oluşum ve gelişim aşamalarına yer vereceğiz. Ayrıca, Cassirer'e göre bütün 
sembolik üretimin merkezi duyusal algı verileriyle birlikte etkileşim halinde olan insan zihni, farklı 
sembolik formlar ise zihinsel işleyişin farklı somutlaştırma biçimleridir. Bundan dolayı, bütün 
sembolik formların üretim merkezi olan zihinsel işleyişe ve zihinsel kategorileri inşa etmede algısal 
unsurları düzenleyen -zaman, mekân ve sayı gibi- en temel bağıntı formlarına ayrıca yer vereceğiz. 
Çalışmanın ikinci bölümünde, Cassirer'in sembolik formlar üzerinden yürüttüğü kültür 
felsefesine, kültürün sembolik formlarla ilişkisine, kültürün tezin konusuyla ilgili olduğunu 
düşündüğümüz mit, dil ve din gibi ürünlerine yer vereceğiz. Cassirer'e göre bütün formlar her ne
kadar farklı düşünme tarzları olarak tebarüz etse de aynı zihne ve zihinsel işleyiş süreçlerine dâhil 
oldukları için aralarındaki fark yalnızca izafidir. Bundan dolayı kültürün sembolik üretimlerine yer 
verdikten sonra aralarındaki ilişki tarzlarına, benzerlikleri ve farklılıklarına da değineceğiz.
Çalışmanın üçüncü bölümünde, Cassirer'in görüşlerinden hareketle sembolik dilin, din dili 
açısından yorumlanma imkânını sorgulamaya çalışacağız. Bunun için, din dilinde sembol 
kullanımının psikolojik, teolojik, ritüelistik alandaki karşılıklarını, sembolik din dilinin imkânını, 
sembolik din diline yöneltilen eleştirileri Cassirer'in düşüncelerinin ışığında irdelemeye gayret 
edeceğiz. Her ne kadar Cassirer din felsefesi üzerine çalışmış bir düşünür olmasa da ortaya koyduğu 
fikirlerin alanla ilişkili olabileceğini düşünüyoruz. Bu minvalde üçüncü bölümün ana teması onun 
semboller üreten insan ve insanın dünyayla kültür üzerinden ortaya koyduğunu düşündüğü etkileşimi 
dikkate alarak sembolik din dilinin imkânını yeniden düşünmek olacaktır.

Abstract:
Symbolic Language in Ernst Cassirer and Analysis in Terms of Religion Language
Symbol is a concept with a very wide usage area. In this study, we will consider the concept 
of symbol in a philosophical context. On the other hand, as we believe that the concept of symbol is 
at the core of Cassirer's philosophy and that the possibility of symbolic religious language should be 
questioned in this way, we will touch on the use of the concept of symbol in the religious field. In 
addition, while examining the symbolic expression of the language of religion, which can be seen in 
the philosophy of language, we will also include some criticisms about its reflections in the linguistic 
field, its formation and development stages and symbolic language. Finally, we will give some 
explanations about the background of the symbol concept.
In the first part of the study, we will try to clarify the meaning of the symbol in Cassirer's 
philosophy. For this, we will give Cassirer's understanding of symbols, the basic features of symbolic 
forms, the formation and development stages of symbolic forms. In addition, according to Cassirer, 
the center of all symbolic production is the human mind, which interacts with sensory perception 
data, and different symbolic forms are different embodiments of mental functioning. For this reason, 
we will also include the mental functioning, which is the production center of all symbolic forms, 
and the most basic relational forms, such as time, space and number, which regulate the perceptual 
elements in constructing mental categories.
In the second part of the study, we will include Cassirer's philosophy of culture through 
symbolic forms, the relationship of culture with symbolic forms, and the products of culture such as 
myth, language and religion, which we think are related to the subject of the thesis.. For this reason, 
after giving place to the symbolic productions of culture, we will also touch on the relationship styles, 
similarities and differences between them.
In the third part of the study, we will try to question the possibility of interpreting symbolic 
language in terms of religious language, based on Cassirer's views. For this, we will try to examine 
the psychological, theological and ritualistic equivalents of the use of symbols in the language of 
religion, the possibility of the symbolic language of religion, and the criticisms directed at the 
symbolic language of religion in the light of Cassirer's thoughts. Although Cassirer is not a thinker 
who has studied the philosophy of religion, we think that his ideas may be related to the field. In this 
respect, the main theme of the third chapter will be to rethink the possibility of the symbolic language 
of religion by taking into account the human who produces symbols and the interaction that he thinks 
reveals with the world through culture.