Akut koroner sendromda esansiyel yağ asitleri ve lipid mediyatörlerin klinik yeri ve önemi
The clinical role and importance of essential fatty acids and lipid mediators in acute coronary syndromes
Yazar: GÜLBAHAR UZUN
Danışman: PROF. DR. SEBAHAT ÖZDEM
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Koroner damarlar = Coronary vessels ; Lipidler = Lipids ; Miyokard enfarktüsü = Myocardial infarction ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Yağ asitleri = Fatty acids ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Giriş-Amaç: Akut koroner sendrom (AKS), genellikle aterosklerotik koroner arter hastalığı zemininde aterom plağının kararsız hale gelmesi ile oluşan, koroner arterde kısa süreli total-subtotal oklüzyon ve rezolüsyon ile karakterize, miyokardın perfüzyonunu bozan, miyokard infarktüsüne (MI) veya kardiyak ölüme ilerleme riski olan, acil bir durumdur. Kardiyovasküler hastalıkların altta yatan sebebi olan ateroskleroz, vasküler duvarın inflamatuvar bir hastalığıdır. Günümüzde, inflamasyonun rezolüsyonunu sağlayan lokal etkili yeni lipid mediyatörler tanımlanmış (lipoksinler, resolvinler, protektinler, vb.) olup, bu mediyatörler aşırı inflamasyonu önleyerek dokunun hemostazına dönüşünü hızlandırmaktadırlar. Esansiyel yağ asitlerinden omega-3 yağ asitleri, lipid mediyatörlerin ve daha az inflamatuvar özelliği olan eikozanoidlerin sentezini sağlayarak, antiinflamatuvar özellikler göstermektedirler.
Ateroskleroz gelişiminde, oksidatif stresin rolü son derece önemlidir. Serum lipid ve esansiyel yağ asidi dengesindeki değişikliklere bağlı olarak oluşan inflamatuvar yanıtın derecesi, patogenezi yönlendirerek AKS oluşumuna zemin hazırlamaktadır. Bu çalışma AKS'da yağ asitleri, lipid mediyatörler ve lipidlerin serum/plazma düzeylerinin AKS hastalığının şiddeti, prognozu ve oluşturduğu klinik tablonun şekli ile ilişkili olup olmadığını değerlendirmek amacıyla planlanmıştır.
Metod-Bulgular: Çalışmaya 81 MI ve 20 anstabil anjina pektoris (USAP) tanısı almış AKS hastası ve 31 kişiden oluşan kontrol grubu dahil edildi. Trigliserid düzeyleri, MI ve USAP hastalarında kontrole göre anlamlı yüksek bulundu (p=0,00025 ve p=0,0015). Yağ asit grupları albumine oranlanarak değerlendirildiğinde; MUFA/albumin ve SFA/albumin düzeyleri (p<0,0001 ve p=0,003) ve oksidatif stres parametreleri, MI grubunda kontrole göre anlamlı olarak yüksek bulundu. Lipid mediyatörlerden CD59 ve lipoksin A4 düzeyleri kontrol grubunda daha yüksek olmasına rağmen gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmadı (p>0,05).
Sonuç: AKS'da serum trigliserid düzeyleri ile MUFA/albumin ve SFA/albumin oranlarının yüksek bulunduğu, bu yüksekliklerin oksidatif stres ve inflamasyon parametreleri ile ilişkili oldukları gösterildi. İnflamasyonun rezolüsyonunu sağlayan lipid mediyatörlerin ise gruplar arasında anlamlı bir fark oluşturacak kadar değişmediği görüldü.

Abstract:
Introduction-Aim: Acute coronary syndrome (ACS) is an emergency that is usually caused by the instability of atherosclerotic plaque in the floor of atherosclerotic coronary artery disease. ACS which has a risk of cardiac death or myocardial infarction (MI) is characterized bye total-subtotal occlusion and resolution in the coronary arteries. Atherosclerosis which is the underlying cause of cardiovascular disease is an inflammatory disease of vascular wall. Nowadays, new lipid mediators (lipoxins, resolvins, protectins, etc.) that provide effective local resolution of the inflammation have been identified. These mediators provide tissue hemostasis by preventing excessive inflammation. Omega-3 fatty acids from the essential fatty acids have shown anti-inflammatory properties by providing the synthesis of lipid mediators and eicosanoids with less inflammatory properties.
The role of oxidative stress is extremely important in progression of atherosclerosis. The degree of inflammatory response developed due to changes in the balance of serum lipids and essential fatty acids provides a basis for ACS by directing the pathogenesis of ACS. This study was planned to evaluate whether serum / plasma levels of fatty acids, lipid mediators and lipids were associated with prognosis, severity and clinical picture of ACS. 
Method-Results: The study included 81 patients with MI, 20 patients with unstable angina pectoris (USAP) and a group consisting of 31 people. Triglyceride levels were significantly higher in MI and USAP patients compared the control group (p=0,00025 and p=0,0015). When the fatty acid groups were evaluated as a ratio of albumin; MUFA/albumin and SFA/albümin ratios were significantly higher in MI group compared to control group (p<0,0001 and p=0,003). Oxidative stress parameters were also significantly higher in MI compared to control group. Although CD59 and lipoxin A4 levels were higher in control group, there was no significant differences between the groups (p>0,05).
Conclusion: Serum triglyceride levels, MUFA/albumin and SFA/albumin ratio were found to be higher in ACS and these elevations were shown to be associated with oxidative stress and inflammation parameters. It was also seen that the lipid mediators that provide the resolution of inflammation have not changed enough to create a significant difference between the groups.