İşletmelerde dış ticaret istihbaratı kullanım düzeyinin işletme performansına etkisi üzerine bir araştırma
A research on the effect of foreign trade intelligence use level in businesses on business performance
Yazar: HALİT ÖZATA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYHAN DURAK
Kayseri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Rekabetin hiper rekabet boyutuna ulaşmasıyla birlikte işletmelerin sürdürülebilir şekilde ticaret yapabilmesi için dış ticaret istihbaratının önemi artmıştır. Dış ticaret istihbaratı, ihracat ve ithalat yapan işletmelerin uluslararası pazarlarda rekabet avantajı elde etmesi için kullanılan stratejik bir araç niteliği taşımaktadır. Ticari faaliyetlerini profesyonel olarak yürüten işletmeler, dış ticaret ile ilgili faaliyetlerini bu alanda yetkin olan dış ticaret uzmanları aracılığıyla yerine getirmektedir. 
Bu çalışmanın amacı, işletmelerde dış ticaret istihbaratının kullanım düzeyi ile bu kullanım ile işletme performansı arasındaki ilişkinin araştırılmasıdır. Bu doğrultuda Türkiye'de dış ticaret istihbarat kullanımının firmalarda performans değişikliğine bağlı olarak rekabet avantajı oluşturup oluşturmadığı belirlenmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede, Türkiye'de ihracat ve ithalat faaliyetlerini yürüten ve ilgili firmalara bağlı olarak ya da bu firmalara bağımsız olarak destek veren 127 dış ticaret uzmanına yönelik bir anket çalışması yürütülmüştür.
Çalışmanın bulgularına göre Türkiye'de dış ticaret faaliyetinde bulunan ve ticari faaliyetlerini dış ticaret uzmanları aracılığıyla yerine getiren işletmeler rekabet avantajı elde etmek için dış ticaret istihbaratını kullanmaktadır. Ayrıca dış ticaret istihbaratını etkin şekilde kullanan işletmelerin ihracat performansında artış olduğu belirlenmiştir. 
Bu çalışmayla birlikte dış ticaret istihbarat kullanımının işletme performansını anlamlı düzeyde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Bununla beraber dış ticaret istihbaratı ile işletme performansı arasında güçlü bir ilişki tespit edilmiştir. Dış ticaret istihbaratının kullanılması hiper rekabet döneminde işletmelere rekabet avantajı sağlamaktadır. Bu nedenle dış ticaret istihbaratı, dış ticaret yapan firmaların rekabet avantajı elde etmesi için önemli stratejik bir araçtır. 
Ortaya koyulan bu çalışmadan beklenen Türkiye'de yer alan işletmelerin dış ticaret istihbarat kullanımı konusunda farkındalık kazanmasıyla performanslarının artmasına katkı sağlamaktır.

Anahtar Sözcükler: Dış Ticaret İstihbaratı, İhracat, İşletme Performansı, Rekabet

Abstract:
With the competition reaching the dimension of hyper competition, the importance of foreign trade intelligence has increased in order for businesses to trade sustainably. Foreign trade intelligence is a strategic tool used for export and import businesses to gain competitive advantage in international markets. Businesses that carry out their commercial activities professionally carry out their foreign trade-related activities through foreign trade experts who are competent in this field.
The purpose of this study is to investigate the level of use of foreign trade intelligence in enterprises and the relationship between this use and business performance. In this direction, it has been tried to determine whether the use of foreign trade intelligence in Turkey creates a competitive advantage due to performance changes in firms. In this framework, a questionnaire survey was conducted for 127 foreign trade experts who support export and import activities in Turkey either independently or in affiliation with related firms.
According to the findings of the study, enterprises in Turkey that engage in foreign trade activities and fulfill their commercial activities through foreign trade experts use foreign trade intelligence to gain competitive advantage. In addition, it has been determined that there is an increase in the export performance of enterprises that use foreign trade intelligence effectively.
In the study, it was concluded that the use of foreign trade intelligence significantly affects business performance. In addition, a strong relationship was found between foreign trade intelligence and business performance. Therefore, the use of foreign trade intelligence provides competitive advantage to businesses in the hyper-competitive period. Therefore, foreign trade intelligence is an important strategic tool for foreign trade firms to gain competitive advantage.
The expectation of this study is to contribute to the increase in the performance of the enterprises in Turkey by raising awareness about the use of foreign trade intelligence.

Keywords: Foreign Trade İntelligence, Exports, Business Performance, Competition