Bir üniversite hastanesine başvuran hastaların akılcı antibiyotik kullanımı konusunda bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge and attitudes of patients applicing to a university hospital regarding the rational antibiotic use
Yazar: AYŞENUR ADA
Danışman: PROF. DR. KISMET ESRA NURULLAHOĞLU ATALIK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Antibiyotikler = Antibiotics ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Hastalar = Patients ; Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Tutumlar = Attitudes ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Akılcı antibiyotik kullanımında sağlık alanı çalışanlarının ve ilaç firmalarının çeşitli
sorumlulukları olduğu gibi, bireylerin de sorumluluğu büyüktür. Nitekim hasta açısından akılcı
antibiyotik kullanımı ilkelerine uymak bireysel bir sorumluluk gibi görünmekle birlikte, aslında
sonuçları açısından toplumun genelini ilgilendiren bir konudur. Bu araştırma, bireylerin akılcı
antibiyotik kullanımı ile ilgili bilgi ve tutumlarını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Konya
Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Poliklinikleri'ne başvuran
araştırmaya katılmaya istekli 461 katılımcı çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırma
sonucunda elde edilen veriler SPSS 26.0 programında uygun istatistiksel analizler kullanılarak
değerlendirilmiştir.
Araştırmaya katılan bireylerin %52,5'i erkek olup, çoğunluğu 18-40 yaş grubundadır.
Katılımcıların %58,1'i lise ve üzeri mezunudur, %64,6'sı geniş aile tipinde olup, %57'sinin de geliri
giderine eşittir. Bireylerin %66,4'ünün daha önce akılcı antibiyotik kullanımına ilişkin bilgi almadığı
saptanmıştır. Katılımcıların akılcı antibiyotik kullanımıyla ilgili bilgi ve tutum puan ortalamaları
sırasıyla 13,11±2,36 ve 44,82±3,19 olarak belirlenmiştir. Öğrenim durumu ve gelir durumu
değişkenleri ile bilgi puan ortalamaları arasındaki fark anlamlı bulunmuştur. Katılımcıların öğrenim
durumu ve aile tipi değişkenlerinin tutum puan ortalamalarını anlamlı olarak etkilediği bulunmuştur
(p<0,05). Akılcı antibiyotik kullanımı konusunda daha önce bilgi alan bireylerin bilgi ve tutum
puanlarında artma saptanmamıştır. Akılcı antibiyotik kullanımı bilgi puanları ile tutum puanları
arasında pozitif yönde, istatistiksel olarak anlamlı zayıf bir korelasyon olduğu saptanmıştır.
Sonuç olarak bu çalışmada, katılımcıların küçük bir kısmının akılcı antibiyotik kullanımı ile
ilgili daha önce bilgi aldığı ancak bu bireylerin bilgi ve tutum puanlarında artma olmadığı
saptanmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda akılcı antibiyotik kullanımı ile ilgili politikaların toplumu da
kapsayacak şekilde yaygınlaştırılması, bu programların özellikle düşük eğitim ve gelir düzeyindeki
bireyler için ulaşılabilir nitelikte olması önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Akılcı antibiyotik kullanımı, bilgi, tutum

Abstract:
Just as health professionals and pharmaceutical companies have various responsibilities in
rational antibiotic use, individuals also have great responsibilities. As a matter of fact, although it
seems like an individual responsibility for the patient to comply with the principles of rational
antibiotic use, it is actually an issue that concerns the general society in terms of its consequences.
This research was carried out to evaluate the knowledge and attitudes of individuals about rational
antibiotic use. The sample of the study consisted of 461 participants who were willing to participate in
the study who applied to Konya Necmettin Erbakan University Meram Medical Faculty Hospital
Polyclinics. The data obtained as a result of the research were evaluated by using appropriate
statistical analyzes in SPSS 26.0 program.
Of the participants, 52.5% were male, most of them are in the 18-40 age group, 58.1% were
high school graduates or more, 64.6% of them had a large family and the income of 57% was equal to
their expenses. It was determined that 66.4% of the individuals had not previously received
information about rational antibiotic use. The mean knowledge and attitude scores of the participants
about rational antibiotic use were determined as 13.11±2.36 and 44.82±3.19, respectively. The
difference between the education level and income status and the mean knowledge scores were found
statistically significant (p<0,05). Participants' education level and family type variables were
significantly effective on the mean scores of attitude (p<0,05). There was no increase in the
knowledge and attitude scores of the individuals who had previously received information about the
rational use of antibiotics. We found a weak positive correlation (r=0,154) between knowledge and
attitude scores of rational antibiotic use.
As a result, in this research, it was found that a small number of the participants had
previously received information about rational antibiotic use, but there was no increase in the
knowledge and attitude scores of these individuals. In line with these results, it can be suggested that
policies on rational antibiotic use be disseminated to include the society and that these programs
should be accessible especially for individuals with low education and income levels.

Key Words: Attitude, knowledge, rational antibiotic use.