Çocukluk çağı akut lenfoblastik lösemi hastalarında tedavi sırasında gelişen akut endokrin ve metabolik komplikasyonların retrospektif değerlendirilmesi
Acute endocrine and metabolic complications during treatment in childhood acute lymphoblastic leukemi apatients: Retrospective study
Yazar: ZEYNEP TOBCU
Danışman: DOÇ. MELİKE SEZGİN EVİM
Bursa Uludağ Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Endokrin bezler = Endocrine glands ; Endokrin sistem = Endocrine system ; Komplikasyonlar = Complications ; Lösemi = Leukemia ; Prekürsör hücreli lenfoblastik lösemi-lenfoma = Precursor cell lymphoblastic leukemia-lymphoma ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Akut lösemiler, çocukluk çağının en sık görülen malignitesi olup, akut
lenfoblastik lösemi (ALL) en sık alt türüdür. Bu çalışmada yeni tanı almış ALL
hastalarının tedavileri sırasında gelişen akut endokrin ve metabolik
komplikasyonların sıklığı ve risk faktörlerinin incelenmesi amaçlanmıştır.
 Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji Bilim Dalı'nda
Ocak 2007 - Aralık 2017 tarihlerinde, yaşı 12-213 ay arasındaki yeni ALL tanısı
almış 293 hastanın gelişen endokrin ve metabolik komplikasyonları
karşılaştırmalı olarak incelendi.
Toplamda 250 hasta B ALL, 43 hasta T ALL tanısı ile izlenmiştir ve
çalışmaya alınan hastaların %64'ü (n:188) erkek ve %36'sı kadındır.
Hastaların %36,4'ü yüksek riskli olup %3,4 kadar hasta risk grubu
belirlenemeden kaybedilmiştir.
2 yıl süren tedavi boyunca en az bir endokrin komplikasyon gelişen
hastaların oranı %83 olarak saptadık. En sık görülen komplikasyon
hiperparatiroididir. Bunu sırası ile hiperglisemi, hipertrigliseridemi, osteoporoz,
tiroid patolojileri, obezite, hipokalsemi, D vitamini düşüklüğü, hipoglisemi, ve
avasküler nekroz izlemektedir.
Tanı anında 10 yaşından büyük olan hastalarda hiperglisemi,
osteoporoz ve avasküler nekroz daha fazla gözlendi. Yine tanı anında pubertal
olan hastalarda hiperglisemi, tiroid patolojisi ve avasküler nekroz prepubertal
hastalara göre fazlaydı. Cinsiyetler arasında fark sadece D vitamininde
saptandı ve kızlarda daha düşüktü. Hastanın yüksek riskli olması ve
radyoterapi endikasyonunun bulunması endokrin komplikasyon gelişmesi
açısından riskli bulunmuştur.
Günümüzde kullanılan kemoterapötikler sağ kalımı uzatmış olsada
komplikasyon sıklığında artışa sebep olmuştur. Risk faktörlerini önceden
belirleyerek bu komplikasyonların azaltılabileceği düşünülmektedir.
Anahtar kelimeler: Pediatrik ALL, endokrin komplikasyon, kemoterapi.

Abstract:
Acute leukemias are the most common malignancy of childhood, and
acute lymphoblastic leukemia (ALL) is the most common subtype. İn this study
we aimed to asses to acute endocrine and metabolic complications which
occurs during treatment. Newly diagnosed ALL patients were included in the
study.
The endocrine and metabolic complication of 293 patients aged 12-
213 months who were newly diagnosed with ALL between January 2007 -
December 2017 in Uludağ University Faculty, Department of Pediatric
Hematology were analyzed comparatively.
In total, 250 patients were followed up with B ALL and 43 patients with
T ALL. 64% (n:188) of patients were male and 36
% (n:105) were female. 36,4% of patients were in the high risk group but about
3,4% of the patients died before the risk group could be determined.
We found 83% of the patients who developed at least one endocrine
complication during the treatment that lasted for 2 years.The most common
complication is hyperparathyroidism. This is followed by hyperglycemia,
hypertriglyceridemia, osteoporosis, thyroid pathologies, obesity,
hypocalcemia, low vitamin D, hypoglycemia and avascular necrosis.
Hyperglycemia, osteoporosis and avascular necrosis were observed
more frequently in patients older than 10 yeasr at the time of diagnosis.
Hyperglicemia, thyroid pathology and avascular necrosis were higher in
pubertal patients than in prepubertal patients. The difference between the
sexes was found only in vitamin D and was lower in girls. The high risk of the
patient and the presence of radiotherapy indication were found to be risky for
the development of endocrine complications.
iv
Although the chemotherapeutics used today have prolonged survival,
they have increased the frequency of complications. It is thought that these
complications can be reduced by determining the risk factors in advance.
Key Words: Pediatric ALL, endocrine complication, chemotherapy.