Hendek olayları sonrası tarihi kent dokusunun cephe ve silüetler üzerinden incelenmesi
Examination of the historical city texture after the hendek events through facades and silhoutes
Yazar: ZEYNEP BURAL
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN SİPAHİ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kent tarihi = Urban history ; Kentsel koruma = Urban conservation

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Diyarbakır Suriçi Bölgesi'nde meydana gelen hendek olayları sonrası tarihi çevredeki restorasyon yaklaşımlarını Yenikapı Caddesi özelinde inceleyip, değerlendirip, öneriler sunmak ve olası benzer durumlarda tarihi çevrelere yaklaşımın nasıl olması gerektiği konusunda öncü olmaktır.
Yöntem:  Çalışma yerinde yapılan incelemeler ve elde edilen veriler doğrultusunda çalışma bölgesinde yer alan 15 adet tescilli yapının cephe silüetleri çatışma öncesi, çatışma sonrası ve restorasyon sonrası şeklinde 3 ayrı başlık altında cephe çizimleri ve görselleri üzerinden analiz edilerek değerlendirilmiştir. Alanda meydana gelen değişiklikler 2013 yılında Yenikapı Sokak Sağlıklaştırma projesi ve Yenikapı Caddesi mevcut silüet çalışması üzerinden karşılaştırılarak meydana gelen değişiklikler değerlendirilmiştir. Ayrıca Suriçi bölgesinin çatışma öncesi vaziyet planı ile çatışma sonrası vaziyet planı karşılaştırılmıştır. 
Bulgular: Çalışma kapsamında gerçekleştirilen karşılaştırmalı analizler sonucu bölgede meydana gelen değişimler 15 adet tescilli yapının cephe değişimleri örnek çalışmalarda yer alan tarihi cephelerdeki yapı elemanları referans alınarak bu elemanlar üzerinden tespit edilmiştir. Alanın çatışmalardan dolayı gördüğü hasar belirtilerek tarihi çevrelerde meydana gelen çatışmaların kültürel mirasa verdiği zarar ortaya konulmuştur. Hasar gören tarihi kentin Yenikapı Caddesi kesitinde incelenmesi sonucu yapılan restorasyon uygulamaların tarihi çevre koruma çerçevesinde değerlendirilerek öneriler geliştirilmiştir.
Sonuç: Çalışma kapsamında Diyarbakır Suriçi Bölgesi'nin Yenikapı Caddesi çatışmalardan gördüğü hasar ve çatışma sonrası dönüşümü incelenerek bölgede meydana gelen hasar ve yapılan restorasyon çalışmalarının bölgeye etkisi ortaya konulmuştur.

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to examine and evaluate the restoration approaches in the historical environment, specifically Yenikapı Street, after the trench events that occurred in the Diyarbakır Walled Region, and to offer suggestions and to be a pioneer in how the approach to historical environments should be in possible similar situations.
Method: In line with the examinations made at the study site and the data obtained, the facade silhouettes of 15 registered buildings in the study area were analyzed and evaluated through facade drawings and visuals under 3 separate headings: pre-conflict, post-conflict and post-restoration. The changes that occurred in the area were evaluated by comparing the Yenikapı Street Improvement project in 2013 and the current silhouette study of Yenikapı Street. In addition, the pre-conflict situation plan of the Suriçi region and the post-conflict situation plan were compared.
Findings: As a result of the comparative analyzes carried out within the scope of the study, the changes in the region were determined by taking the facade changes of 15 registered buildings as reference and using the building elements on the historical facades included in the case studies. The damage caused to the cultural heritage by the conflicts that occurred in historical environments was revealed by stating the damage to the area due to conflicts. The restoration practices carried out as a result of examining the Yenikapı Street section of the damaged historical city were evaluated within the framework of historical environmental protection and suggestions were developed.
Result: Within the scope of the study, the damage suffered by the conflicts on Yenikapı Street in the Diyarbakır Walled Region and its post-conflict transformation were examined, and the effects of the damage in the region and the restoration works carried out on the region were revealed.