Romatoid artritli hastaların sosyal destek durumları ve ruhsal hastalık risklerinin yaşam kaliteleri üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of social support status and mental illness risks on quality of life in patients with rheumatoid arthritis
Yazar: ÖZGE CAMCIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. KENAN TOPAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Depresyon = Depression ; Risk faktörleri = Risk factors ; Ruh sağlığı = Mental health ; Sosyal destek = Social support ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: En sık görülen inflamatuar artrit olan romatoid artrit, hastaların yaşamını fiziksel, ruhsal ve sosyal yönlerden etkilemektedir. Hem eklem tutulumları hem de sistemik tutulumları nedeniyle ciddi bir morbidite ve mortalite nedenidir. Bu hastaların takibinin sadece bedensel yönden değil ruhsal ve sosyal parametreleri de hesaba katarak yapmak, daha başarılı hastalık takipleri ve yaşam kalitelerinin yükselmesi ile sonuçlanabilir. Bu araştırmanın amacı romatoid artritli hastaların sosyal destek durumlarının ve ruhsal hastalık risklerinin belirlenip yaşam kaliteleri üzerine etkisinin değerlendirilmesidir. 

	Gereç ve Yöntem: Bu tez çalışması kesitsel tipte olup SBÜ Adana Eğitim ve Araştırma Hastanesi Romatoloji polikliniklerine 1 Şubat-30 Nisan 2022 tarihleri arasında başvuran romatoid artrit tanılı 157 hasta ile yürütülmüştür. Araştırmamızda veri toplama formu ile sosyodemografik veriler, romatoid artrit ile ilgili veriler, genel sağlık ve beslenme verileri sorgulandı. Katılımcıların hastalık aktivitesi DAS28 ile belirlendi. Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği ve WHOQOL BREF-TR Yaşam Kalitesi ölçeği kullanıldı. Veriler SPSS 26.0 programında analiz edilmiştir.

	Bulgular: Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 54,11±12,43 yıl idi. Katılımcıların %70,7'si kadın, %70,1'i evli, %40,8'i eşi ve çocukları ile yaşıyordu. Çalışmaya katılanların %49'u düşük gelir düzeyinde idi. Kadınlarda anksiyete skoru yüksek saptanırken, erkeklerde yaşam kalitesinin ruhsal alt boyut puanı yüksek saptanmıştır. Evli olanlarda sosyal destek daha fazla (p=<0,001), ruhsal hastalık riski daha az (anksiyete skoru için p=0,002, depresyon skoru için p=0,006) ve yaşam kalitesi daha iyidir. Çalışanların yaşam kalitesi sosyal alt boyutta emeklilerden daha iyidir (p=0,007). Yaş arttıkça algılanan sosyal destek arkadaş boyutunda ve yaşam kalitesi sosyal alt boyutta azalmaktadır (sırası ile p=0,001, p=<0,001). Hastalık aktivite skoru arttıkça depresyon skoru artmakta ve yaşam kalitesi azalmaktadır (p=0,037).

	Sonuç: Yaptığımız bu çalışma ile RA hastalarında anksiyete ve depresyon durumunun algılanan sosyal desteği negatif yönde etkilediğini tespit ettik. RA hastalarında yaşam kalitesinin anksiyete ve depresyon durumu ile negatif yönde, algılanan sosyal destek ile pozitif yönde ilişkili olduğu sonucuna ulaştık.

Anahtar sözcükler: romatoid artrit, sosyal destek, anksiyete ve depresyon, yaşam kalitesi

Abstract:
Aim: Rheumatoid arthritis, the most common inflammatory arthritis, affects patients' lives physically, mentally and socially. It is a serious cause of morbidity and mortality due to both joint involvement and systemic involvement. The follow-up of these patients, taking into account not only physical but also mental and social parameters, may result in more successful disease follow-ups and an increase in their quality of life. The aim of this study is to determine the social support status and risks of mental illness of patients with rheumatoid arthritis and to evaluate their effects on their quality of life.

	Materials and methods: This thesis study is cross-sectional and was carried out with 157 patients with rheumatoid arthritis who applied to SBU Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Rheumatology outpatient clinics between February 1 and April 30, 2022. In our study, sociodemographic data, data on rheumatoid arthritis, general health and nutrition data were questioned with the data collection form. Disease activity of the participants was determined by DAS28. Multidimensional Scale of Perceived Social Support, Hospital Anxiety and Depression Scale and WHOQOL BREF-TR Quality of Life scale were used. Data were analyzed in SPSS 26.0 program.

	Results: The mean age of the participants in the study was 54.11±12.43 years. 70.7% of the participants were women, 70.1% were married, 40.8% were living with their spouses and children. 49% of the participants in the study were at low income level. While the anxiety score was found to be high in women, the psychological sub-dimension score of quality of life was found to be high in men. Married individuals have higher social support (p=<0.001), lower risk of mental illness (p=0.002 for anxiety score, p=0.006 for depression score) and better quality of life. The quality of life of the employees is better than the retirees in the social sub-dimension (p=0.007). As age increases, perceived social support decreases in the friend dimension and in the social sub-dimension of quality of life (p=0.001, p=<0.001, respectively). As the disease activity score increases, the depression score increases and the quality of life decreases (p=0.037).

	Conclusion: In this study, we found that anxiety and depression in RA patients negatively affect perceived social support. We concluded that quality of life was negatively correlated with anxiety and depression and positively correlated with perceived social support in RA patients.

Key words: Rheumatoid arthritis, social support, anxiety and depression, quality of life