Ege ve Marmara bölgeleri buğday ekiliş alanlarında bulunan önemli bitki paraziti nematodların belirlenmesi ve bitki gelişimine etkileri üzerinde araştırmalar
Investigations on effects on plant growth and determination of plant parasitic nematodes found in wheat fields in the Aegean and Marmara regions
Yazar: BİLGE MISIRLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. ESAT PEHLİVAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, 2002-2005 yıllarında, Ege ve Marmara Bölgelerinde, buğdayekiliş alanlarında bulunan önemli bitki paraziti nematod türleri belirlenmiş ve bitkigelişimine etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla Aydın, Balıkesir, Çanakkale, Denizli,İzmir, Kütahya, Manisa, Muğla ve Uşak illerinde survey çalışmaları yürütülmüş vetoplam 213 adet toprak örneği alınmıştır. İncelenen örneklerin %84.97'si Geacenamusspp. ile, %73.23'ü Pratylenchus spp. ile, %7.04'ü ise Heterodera spp. ile bulaşıkbulunmuştur. Ayrıca elde edilen örneklerden buğdayda zararlı olduğu bilinen H. avenaeWollenweber, P. thornei Sher & Allen, P. neglectus Filipjev & Shuurmans-Stekhovenve G. brevidens (Allen) Siddiqi türleri saptanmıştır. P. thornei'nin populasyonyoğunluğu literatürde bildirilen ekonomik zarar eşiğinin üzerinde olup, bu türün Ege veMarmara Bölgeleri için buğdayda potansiyel bir zararlı olabileceği düşünülmektedir.Tarla denemeleri, Gönen (Tahirova)'de bitki paraziti nematodlarla doğal olarakbulaşık parsellerde yürütülmüş olup, tesadüf blokları deneme desenine göre 6 karakter ve 5tekerrürlü olarak kurulmuştur. Üretim dönemi boyunca Basribey, Cumhuriyet 75 ve Goliaçeşitlerinde bitki paraziti nematod türlerinin populasyon takibi yapılmış ve bitki gelişimiüzerine etkileri araştırılmıştır. Genellikle ilaçlı parsellerdeki nematod populasyon yoğunluğuilaçsız parsellerdeki yoğunluğa oranla daha az bulunmuştur.Sonuç olarak Basribey ve Golia çeşitlerinin, Ege Bölgesi koşullarında, bitkiparaziti nematod türleriyle bulaşık buğday tarlalarında önerilebileceği kanısınavarılmıştır. Ayrıca, çeşitler arasında istatistiki anlamda önemli bir fark bulunmamaklabirlikte, nematisit uygulamasının verimi etkilediği saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: buğday, bitki paraziti nematod türleri, Ege ve Marmara Bölgeleri,survey, bitki gelişimi

Abstract:
In this study, important plant parasitic nematode species found in wheat growingareas in the Aegean and Marmara Regions were determined and their effects on plantgrowth were investigated between the years of 2002-2005. Survey studies were carriedout in Aydın, Balıkesir, Çanakkale, Denizli, İzmir, Kütahya, Manisa, Muğla, and Uşakprovinces and totally 213 soil samples were collected. 84.97%, 73.23%, and 7.04% ofthe total samples were infested by Geocenamus spp., Pratylenchus spp., and Heteroderaspp., respectively. In addition, H. avenae Wollenweber, P. thornei Sher & Allen, P.neglectus Filipjev & Shuurmans-Stekhoven, and G. brevidens (Allen) Siddiqi, known tocause severly damage on wheat, were identified in wheat growing areas. The populationdensities of P. thornei was found higher than economic threshold. It was concluded thatthis species could have economic damage potential on wheat in the Aegean andMarmara Regions.The field experiments were conducted in the plots naturally infested with plantparasitic nematode species in Gönen (Tahirova). The experiments were arrangedaccording to randomized block design with 6 characters and 5 replications. Thepopulation dynamics and the effects on plant growth of the nematodes were observedduring growing seasons on Basribey, Cumhuriyet 75 and Golia varieties. The populationdensities of the nematode species in treated plots were usually found lower than that inuntreated plots.As a result of this study, it was concluded that Basribey and Golia varieties couldplanted the fields infested by the nematode species under the Aegean Region conditions.However it was not found significant differences in investigated traits statisticallybetween the varieties, it was determined that using of nematicide affected the yieldincrease of wheat.Key words: wheat, plant parasitic nematode species, Aegean and Marmara Regions,survey, plant growth