Ratlarda siklofosfamid ile indüklenen nefrotoksisitede oksidatif stres ve böbrek hasarına karşı quercetin ve hesperidin'in etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of quercetin and hesperidin on oxidative stress and kidney damage on cyclophosphamide-induced nephrotoxicity in rats
Yazar: ŞEMSİ GÜL YILMAZ
Danışman: PROF. DR. ASLI UÇAR ; PROF. DR. SERKAN YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Histopatoloji = Histopathology

Özet:
Siklofosfamid (CP) kemoterapide çok yaygın olarak kullanılan güçlü bir ajandır. CP'nin ciddi yan etkilerinden nefrotoksisite üzerine flavonoidlerin olumlu etkilerinin olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada, ratlarda CP ile indüklenen nefrotoksisitede oksidatif stres ve böbrek hasarına karşı Quercetin (QUE) ve Hesperidin (HSP)'in olası koruyucu etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.

Deneyde 36 adet Wistar cinsi erkek rat 15 gün intragastrik yöntemle QUE (100 mg/kg/gün) ve HSP (100 mg/kg/gün) takviyesi verilmiş, 15. gün tek doz (i.p.) CP (200 mg/kg/gün) uygulandıktan sonra sakrifiye edilmiştir.  Uygulama süresince yem tüketim miktarları günlük olarak, vücut ağırlıkları ve açlık kan glukoz seviyesi üç defa ölçülerek kaydedilmiştir. Uygulamaların sonunda ratlardan intrakardiyak yöntemle alınan kan örneklerinden serum üre, ürik asit, kreatinin, kan üre azotu (BUN), albümin ve total protein uygun ticari kitler kullanılarak analiz edilmiştir.  Deney sonunda böbrek dokusu kesitleri histopatolojik değişiklikler açısından ışık mikroskobu ile incelenmiş ve bu dokudaki süperoksit dismutaz (SOD), katalaz (CAT), glutatyon peroksidaz (GPx), glutatyon S-transferaz (GST) enzim aktiviteleri ile malondialdehit (MDA) düzeyleri analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulguların istatistiksel olarak değerlendirilmesinde SPSS programı kullanılmıştır. 

CP uygulamasının rat böbreklerindeki biyokimyasal parametreler; serum üre, ürik asit, kreatinin, BUN ve total protein seviyelerini yükselttiği (p<0.05) ve enzimatik savunma hattını oluşturan antioksidan enzimlerin (SOD, CAT, GPx ve GST) aktivitelerini düşürdüğü (p<0.05) gösterilmiştir. CP maruziyetinin böbrek dokusu üzerinde ciddi patolojik bulgular geliştirdiği bu nedenle nefrotoksik bir ajan olduğu, ayrıca lipid peroksidasyonu ürünü olan MDA miktarını arttırdığı tespit edilmiştir (p:0.001). QUE ve HSP takviyelerinin CP maruziyetinden kaynaklı oluşan serum üre, ürik asit, kreatinin, BUN ve total protein seviyelerindeki artışı önlediği (p<0.05), SOD, CAT, GPx ve GST aktivitelerini artırdığı (p<0.05) ve böbrek dokusundaki patolojik bulgularda düzelmeler sağlayarak nefrotoksisiteyi azalttıkları gözlemlenmiştir. 

Sonuç olarak CP'nin oksidatif stres ve böbrek dokusu hasarındaki etkileri göz önünde bulundurularak, bu etken maddeyi içeren ilacın kullanıldığı hastalarda oksidatif stres ve nefrotoksisite gibi organ toksisitelerine karşı QUE ve HSP başta olmak üzere antioksidanlardan zengin beslenme alışkanlıklarının oluşturulması ve gerekli olduğu durumlarda hekim kontrolünde takviyelerin yararlı olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Cyclophosphamide (CP) is a potent agent that is widely used in chemotherapy. It is thought that flavonoids may have positive effects on nephrotoxicity, one of the serious side effects of CP. In this study, it was aimed to investigate the possible protective effects of Quercetin (QUE) and Hesperidin (HSP) against oxidative stress and kidney damage in CP-induced nephrotoxicity in rats.
In the experiment, 36 Wistar male rats were given QUE (100 mg/kg/day) and HSP (100 mg/kg/day) supplementation by intragastric method for 15 days. It was sacrificed after a single dose (i.p.) CP (200 mg/kg/day) was administered on the 15th day. During the application, the amount of feed consumption was recorded daily, body weights and fasting blood glucose levels were measured three times. At the end of the experiment, serum urea, uric acid, creatinine, blood urea nitrogen (BUN), albumin and total protein were measured from the blood samples taken from the rats by intracardiac method using appropriate commercial kits. When the experiment was completed, kidney tissue sections were examined with a light microscope in terms of histopathological changes, and superoxide dismutase (SOD), catalase (CAT), glutathione peroxidase (GPx), glutathione S-transferase (GST) enzyme activities and malondialdehyde (MDA) levels in this tissue were examined. SPSS program was used in the statistical evaluation of the findings obtained as a result of the research.
It has been shown that CP injection increases the biochemical parameters: serum urea, uric acid, creatinine, BUN and total protein levels in the rat kidneys (p<0.05)  and decreases the activities of antioxidant enzymes (SOD, CAT, GPx and GST) forming the enzymatic defense line(p<0.05). It has been determined that CP exposure develops serious pathological findings on kidney tissue, therefore it is a nephrotoxic agent and also increases the amount of MDA, which is a product of lipid peroxidation (p:0.001). It has been observed that QUE and HSP supplements prevent the increase in serum urea, uric acid, creatinine, BUN and total protein levels caused by CP exposure (p<0.05), increase SOD, CAT, GPx and GST activities (p<0.05), and reduce nephrotoxicity by improving pathological findings in kidney tissue. 

As a result, considering the effects of CP on oxidative stress and renal tissue damage, it is thought that it may be useful to establish dietary habits rich in antioxidants, especially QUE and HSP, against oxidative stress and organ toxicities such as nephrotoxicity in patients using drugs containing this active substance, and supplements under the control of a doctor when necessary.