Hekimin aydınlatma yükümlülüğü
Physician's obligation to provide clarification
Yazar: MERVE ERKAYA
Danışman: PROF. DR. ŞEBNEM AKİPEK ÖCAL
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Tıbbi müdahaleler, kişilerin yaşamı ve vücut bütünlüğüne yönelik işlemler olduğundan kişilerin kendi geleceğini tayin hakkının bir uzantısı olarak kişinin söz konusu tıbbi müdahaleye ilişkin olarak aydınlatılmış onamının alınması gerekmektedir. Kişilik haklarının korunması ve bireylerin kendi geleceğini tayin hakkına saygı gösterilmesi bakımından hekimlerin aydınlatma yükümlülüğü önem taşımaktadır. Bu çalışma ile hekimin aydınlatma yükümlülüğü, türleri, kapsamı ve hukuku uygun olması bakımından hangi şekilde, icra edileceği gibi açılardan ele alınmış, toplum nezdinde göz ardı edilen ancak sağlık hizmetine erişimde eşitliğin sağlanması bakımında daha dezavantajlı gruplar açısından aydınlatma yükümlülüğünün nasıl olması gerektiği açıklanmış ve birtakım çözüm önerileri sunulmuştur. Çalışma, aydınlatma yükümlülüğünün hekim açısından sorumluluğuna yol açması bireylerin ise sağlık durumlarına ilişkin sürece daha etkin katılımının sağlanması amacıyla hem hekime hem de tıbbi müdahalenin muhatabı olan kişi ve yakınlarına, temsilcilerine, yol göstermeyi ve mümkün olduğunca yaşanan uyuşmazlıkları en aza indirmeyi amaçlamıştır. Hastaların ya da belirli durumlarda hastaların yasal temsilcileri, tıbbi müdahalenin amacı, kapsamı, kişinin sağlık durumu, , tedavinin türü ve şekli, başarı şansı ve süresi, tedavi yönteminin hastanın sağlığı için taşıdığı riskler, verilen ilaçların kullanım şekli, olası yan etkileri, hastanın önerilen tedaviyi kabul etmemesi durumunda hastalığın yaratacağı sonuçlar, alternatif tedavi seçenekleri ve riskleri, uygulanacak tıbbi müdahalenin mali boyutları gibi konularda aydınlatılması gerekmektedir. Ayrıca hekim tarafından yapılacak aydınlatma, hastanın kültürel, toplumsal ve ruhsal durumuna uygun ve verilen bilgiler, aydınlatma yapılan hasta ve diğer kişiler tarafından anlaşılabilecek şekilde, teknik tıbbi terimlerden uzak, sade ve basit olmalıdır. Toplumun geneline kıyasla daha dezavantajlı konumda görülen yaşlılar, göçmenler, engelli bireylere özgü nitelikte, gerekirse uygun teknik araçlarla, toplumsal dışlamadan uzak anlaşılır şekilde aydınlatma yükümlülüğü yerine getirilmelidir. Bu sayede tıbbi müdahaleye ilişkin karar verme düzeyine erişen kişi, kendi sağlık durumu hakkında daha sağlıklı karar alarak sürece daha etkin katılacak, hekimin de sorumluluğu daha etkin yerine getirmesi sağlanmış olacaktır.

Abstract:
Medical interventions, being procedures concerning individuals' lives and bodily integrity, necessitate obtaining informed consent from individuals as an extension of their right to determine their own future. In terms of safeguarding personal rights and respecting individuals autonomy in shaping their own future, physicians' obligation to inform holds significant importance. This study addresses various aspects of physicians' obligation to inform, including its types, scope, and how it should be executed to ensure legal compliance, as well as explaining how the obligation to inform should be approached for more disadvantaged groups in terms of ensuring equality of access to healthcare. The aim of this study is to guide both physicians and individuals and their families, representatives, to minimize conflicts and facilitate more effective participation in the process regarding the individual's health condition.Patients or their legal representatives should be informed about various aspects of medical intervention, including its purpose, scope, the individual's health condition, type and method of treatment, chances and duration of success, risks associated with the treatment method for the individual's health, method of medication usage, possible side effects, consequences of refusing the proposed treatment, alternative treatment options and their risks, and the financial aspects of the medical intervention. Additionally, the information provided by the physician should be tailored to the cultural, social, and mental status of the patient, presented in a clear and understandable manner, avoiding technical medical terms, and should be simple and straightforward.Individuals who are considered more disadvantaged compared to the general population, such as the elderly, immigrants, and disabled individuals, should receive information tailored to their specific characteristics, and if necessary, appropriate technical means should be used to ensure that the information is understandable and free from social exclusion. This way, individuals reaching the decision-making level regarding medical intervention will make more informed decisions about their health condition, thus participating more effectively in the process, and the physician's responsibility will be fulfilled more effectively.