Hemşirelerde duygusal yeme ve duygusal iştah ile ilişkili faktörlerin incelenmesi
Investigation of factors associated with emotional eating and emotional appetite of nurses
Yazar: GAYE ÇOKGENÇ
Danışman: DOÇ. DR. FAHRİYE OFLAZ
Koç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Duygusal yeme = Emotional eating ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; İş ortamı = Work environment ; İştah = Appetite

Özet:
Bu çalışma; hemşirelik kadrolarında çalışmakta olan ebe, hemşire ve sağlık memurlarında duygusal yeme ve duygusal iştahı etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı olarak yapılmıştır. Çalışmaya, Temmuz- Ekim 2021 tarihleri arasında aktif olarak çalışmakta olan 352 hemşire katılmıştır. Veriler araştırmacılar tarafından literatüre dayalı olarak geliştirilen 'Tanımlayıcı Özellikler Formu' ile, 'Duygusal İştah Anketi (DİA)', 'Duygusal Yeme Ölçeği (DYÖ)' ve 'Sürekli Kaygı Envanteri (SKE)' aracılığı ile elektronik ortamda toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizleri JASP paket programıyla yapışmıştır. Analizlerde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, medyan, gibi tanımlayıcı istatistikler yanında karşılaştırmalar için Mann Whitney U, Kruskal Wallis ve Pearson korelasyon analizi, adımsal çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. DİA toplam puanı ve DYÖ toplam puanı arasında pozitif yönlü orta şiddette bir ilişki bulunmaktadır yani duygusal iştah duygusal yemeyi tetiklemektedir. Erkek cinsiyet, DYÖ Toplam puanı, eğitim durumunda lisans mezunu olmak; hemşirelerin DİA toplam puan düzeyini arttıran bağımsız faktörler olduğu saptanmıştır. Erkek cinsiyet (β=-0,166; t=- 3,167; p=<0,001) ve yaş artışı (β=-0,141; t=- 2,485; p=<0,001) DYÖ toplam puanını azaltıcı bağımsız değişkenler olarak saptanmıştır. DİA toplam puanı (β=0,443; t=8,305; p=<0,001) ve BKI (β=0,204; t=3,530; p=<0,001) DYÖ toplam puanını arttırıcı bağımsız değişkenler olarak saptanmıştır. Bulgular doğrultusunda duygusal yeme ve duygusal iştahın bireylerin bazı sosyodemografik özelliklerine göre değişmekte olduğu ve hemşirelerde duygusal iştah ve duygusal yeme varlığından söz edilebilir. DYÖ toplam puanı BKI ile de pozitif yönlü zayıf ilişkilidir yani duygusal yeme arttıkça BKI de artmaktadır. DİA toplam puanının da BKI ile pozitif yönlü çok zayıf ilişkisi vardır. Sürekli Kaygı Envanteri (SKE) puanlarına bakıldığında kadınların puan ortalaması 48,40 ± 2,67, erkeklerin 47,72 ± 2,66 olarak bulunmuştur. Buna göre hemşirelerin kaygı düzeylerinin yüksek olduğu söylenebilir. SKE ile BKI, yaş, DİA pozitif, DİA negatif, DİA toplam ve DYÖ puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Bu sonuçlara göre hemşirelerin kaygı düzeyleri yüksek olsa da kaygılarının duygusal iştah ve duygusal yeme üzerine etkisinin olmadığı görülmektedir.

Abstract:
This descriptive and correlational study was conducted in order to determine the factors affecting emotional eating and emotional appetite among midwives, nurses and medical staff who are employed in nursing positions. A total of 352 nurses who were actively working between July and October 2021 participated in this study. 
The data were collected electronically by means of 'Descriptive Characteristic Form' developed by the researchers using the literature, the 'Emotional Appetite Questionnaire (EMAQ)', the 'Emotional Eating Scale (EES)' and the 'Trait Anxiety Inventory (TAI)'. Statistical analysis of the data were performed via JASP package program. In addition to the descriptive statistics as frequency, percentage, arithmetic mean, standard deviation, and median, Mann Whitney U (MWU), Kruskal Wallis (KW) and Pearson correlation analysis and stepwise multiple linear regression analysis were also used for comparisons. Male gender (β=-0.166; t=- 3.167; p=<0.001) and increase in age (β=-0.141; t=- 2.485; p=<0.001) were determined as independent variables decreasing the total score of EES. EMAQ total score (β=0.443; t=8.305; p=<0.001) and BMI (β=0.204; t=3.530; p=<0.001) were determined as independent variables that increased the EES total score. In accordance with the results, emotional eating and emotional appetite can be said to vary according to some sociodemographic characteristics of the individuals and that emotional appetite and emotional eating among nurses exist. Also, EES total score is positively and weakly related to BMI. It means that as emotional eating increases, BMI also displays an increase. EMAQ total score also has a very weak positive correlation with BMI. Considering the Trait Anxiety Inventory (TAI) scores, the average score of females was found to be 48.40 ± 2.67, and average score was 47.72 ± 2.66 among males. 
According to these findings, it can be derived that nurses have high anxiety levels. No significant correlation was found between TAI and BMI, age, EMAQ positive, EMAQ negative, total EMAQ and EES scores (p>0.05). According to these results, despite the fact that the anxiety levels of the nurses are high, it is seen that their anxiety level has no effect on their emotional appetite and emotional eating.