Harita mühendisliği iş alanlarında çok ölçütlü karar analizi yöntemlerinin uygulanması
Application of multicriteria decision analysis methods in geomatics engineering work areas
Yazar: SENCER GİRGİN
Danışman: PROF. DR. FATMAGÜL KILIÇ GÜL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Üniversitelerin kontenjanları arttıkça mezunların sayısı da artmaktadır. Yeni mezun olanların iş arayanlar arasına katılmasıyla da başvuru sayılarında önemli artışlar yaşanmaktadır. Bu da oluşan rekabetçi bir ortamda aranan temel özelliklerin önemini ortaya koymaktadır. Diğer taraftan gereksinilen temel özellikler öğrencilerin de kariyer planlarını şekillendirebilmektedir.
Bu çalışmada harita/geomatik mühendisliği bölümü mezunlarının özel sektördeki işe alımlarında aranan temel özelliklerin belirlenmesi ve özelliklerin çok ölçütlü karar analizi (ÇÖKA) yöntemleri ile analiz edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın bulguları; bu sektörde çalışmak isteyecek bölüm öğrencilerinin, öğrenimleri sırasında gerekli temel özellikleri inceleyerek, öğrenim ve eğitimlerini daha bilinçli sürdürmelerini sağlayacaktır.
Çalışmada, harita mühendislerinin özel sektörde çalışma alanlarının, bu alanların yayılım gösterdiği illerin ve işe alım özelliklerinin belirlenmesi için internet ortamındaki iş ilanları analiz edilmiş, uzmanlar ile görüşmeler yapılmış, üniversiteler ve HKMO yayınları ve ilgili diğer literatür incelenmiştir. Bu kapsamda Lisanslı Harita Kadastro Mühendisleri ve Büroları (LİHKAB) hariç özel sektörün Klasik Haritacılık, İnşaat, Fotogrametri ve Uzaktan Algılama, Coğrafi Bilgi Sistemi, Taşınmaz (Gayrimenkul) Değerleme iş alanlarında yoğunlaşma olduğu belirlenmiş ve bu çalışma alanlarında aranan özellikler saptanmıştır. ÇÖKA'de ölçüt olarak değerlendirilen bu özellikler; Kişisel Bilgiler, Bireysel Özellikler, Eğitim ve Yetkinlikler, Tecrübe/İş Deneyimi şeklinde dört ana grup altında toplanmıştır. Ana ölçütlerle birlikte 22 alt ölçüt mevcuttur. Tasarlanan ölçütlere, işe alımlarda verilen yanıtlar genelde sözel olduğundan literatür araştırması ve uzman görüşleri değerlendirilerek olası yanıtlar sayısal değerlere dönüştürülmüştür.
Özel sektörün farklı alanlarında çalışan ve insan kaynakları yönetimi konusunda da deneyimi olan kişiler karar verici olarak belirlenmiş ve ikili karşılaştırma yöntemi hem ana grup hem de tüm alt gruplar için bu uzmanlar ile uygulanmıştır. İkili karşılaştırmalar gerçekleştirildikten sonra, geometrik ortalama alınarak sonuç matris oluşturulmuş, ağırlıklar hesaplanmış ve tutarlılıkları kontrol edilmiştir. Ölçüt ağırlıkları veya önem dereceleri karşılaştırıldığında "Bireysel Özellikler"-"Eğitim ve Yetkinlikler"-"Tecrübe/İş Deneyimi" ve "Kişisel Bilgiler" şeklinde bir sıralama oluşmuştur. Alt ölçütlerde ise "Alanında/konusunda tecrübe" en önemli alt ölçüt olarak ortaya çıkmıştır.  "Mesleki programlara hâkimiyet" ile "Problem çözme ve karar verme becerisi" onu takip etmiştir.
İşe alınacak adayların özellikleri ve cevapları ile ilgili bir tasarım yapılmış ve birbirinden farklı özellikli sanal 10 aday verisi hazırlanmıştır. Bu veriler normalleştirilmiş ve bir veri matrisi oluşturulmuştur. Analitik Hiyerarşi Yöntemi (AHY) ve TOPSIS, adayların normalleştirilmiş ölçüt verileri ile ağırlıklarına uygulanmış ve adayların her iki yöntem ile sıralaması yapılmıştır. İki yöntem ile bulunan sonuçlar karşılaştırılmış, farklılıklar incelenmiştir.
Harita mühendisliği bölümü öğrencilerinin, mezuniyetten sonra çalışabilecekleri alanlar hakkında fikirleri olup olmadığı, gelecekleri ile ilgili düşündükleri konular ile ilgili bir anket hazırlanmış ve YTÜ Harita Mühendisliği Bölümü öğrencilerine uygulanmıştır. Anket sonuçları değerlendirildiğinde ortaya çıkan durum, öğrencilerin; öğrenimleri sırasında çalışmak isteyebilecekleri alanı tanımalarının, gerekli temel özellikleri bilerek öğrenim ve eğitimlerini sürdürmelerinin önemini ortaya çıkarmıştır.

Abstract:
As the quota of universities increases, the number of graduates increases as well. Significant increases are experienced in the number of applicants when new graduates join among the job seekers. This demonstrates the importance of the basic qualifications sought in a competitive environment. The basic qualifications required from the other side can also shape the career plans of the students.
In this research, target is to determine the basic qualifications of the graduates of the geomatics engineering department in the private sector and to analyze them with multicriteria decision analysis (MCDA) methods. Results of the study will enable the students who are willing to work in this sector to continue their education and training more consciously by examining the basic qualifications required.
In this research, job advertisements on the internet were analyzed, the interviews were made with the experts, the publications of the universities and HKMO and other relevant literature were examined to determine the working areas of the geomatic engineers in the private sector, the circulation of these areas and the recruitment characteristics. In this scope, it is determined that there is concentration in the private sector Traditional Surveying, Construction, Photogrammetry and Remote Sensing, Geographical Information System (GIS) and Real Estate Valuation business areas except LİHKAB. These features, which are evaluated as criteria in MCDA, Personal Information, Individual Qualifications, Education and Competencies, Experience/Work Experience. There are 22 subcriteria with main criteria. The proposed responses were converted into numerical values by evaluating the literature survey and expert opinions as the answers to the hires were usually verbal.
People who are working in different areas of the private sector and who have experience in human resource management have been identified as decision makers and the method of binary comparison has been applied to both the main group and all subgroups with these experts. After binary comparisons were made, geometric averages were used to generate the result matrix, weights were calculated and their consistency was checked. When the criterion weights or importance ratings are compared, "Individual Qualifications"-"Education and Competences"- "Experience/Work Experience" and "Personal Information" rankings are formed. In the sub-criteria "Experience in the field" has emerged as the most important sub-criterion. "Mastery in vocational software" and "Problem solving and decision-making skills" followed him.
A design was made regarding the characteristics and answers of candidates to be recruited and 10 virtual candidates with different characteristics were prepared. This data is normalized and a data matrix is generated. AHP and TOPSIS were applied to the candidates with their normalized criterion data and weights, and the candidates were ranked by both methods. The results obtained by the two methods were compared and the differences were examined.
A questionnaire was performed with the students of the YTU Department of Geomatics Engineering about their expectations of their field of study after graduation. Results of the questionnaire emphasized the importance of their knowledge of the areas they might want to study during their studies.