Diş fırçalamanın ghrelın ve leptın hormonları üzerındeki etkisi
The effect of tooth brushing on the ghrelin and leptin hormones
Yazar: ATİLA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. MEHMET HULUSİ ATMACA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahili Tıp Bilimleri Bölümü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diş fırçalama = Toothbrushing ; Ghrelin = Ghrelin ; Glükoz = Glucose ; Homeostaz = Homeostasis ; Hormonlar = Hormones ; Leptin = Leptin ; İnsülin = Insulin ; İştah = Appetite

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, diş fırçalaması ile enerji homeostazının önemli bileşenleri olan leptin, ghrelin, insülin ve glukoz arasındaki olası ilişkiyi ortaya koymayı amaçladık.
Materyal ve Metod: Çalışmaya Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi son sınıfta intörn ve asistan olarak eğitim gören, herhangi bir sistemik hastalığı bulunmayan, VKİ 19-29 kg/m2 arasında olan, sigara kullanmayan, düzenli diş fırçalayan, son 6 ayda periodontal tedavi görmemiş, yaşları 23-31 arasında olan 15 erkek birey alınmıştır. Bir gün süreyle diş fırçalamayan 15 erkek bireyden, 12 saatlik açlık sonrası, standart kahvaltı öncesi (0.dak) ve kahvaltıdan sonra diş fırçalamadan 30-60-120-180. dakikalarda kan örneği alınmıştır. Aynı gün akşam yemeği sonrası diş fırçalanıp, yine 12 saatlik açlığı takiben kahvaltı öncesi (0.dak) kan alındıktan sonra, standart kahvaltı sonrası diş macun kullanmadan diş fırçalama sonrası 30-60-120-180. dakikalarda tekrar kan alınmıştır. Kan örneklerinden ghrelin, leptin, glukoz, insülin düzeyleri ölçülmüştür. 
Bulgular: Diş fırçalama sonrası 0, 30, 60, 120 ve 180. dakikalarda bakılan leptin değerlerinin hepsinde anlamlı azalma saptanmıştır (p<0.05). Ghrelin değerlerinde ise hepsinde azalma saptanmakla birlikte 0, 30 ve 120. dakikalarda istatiksel olarak anlamlı bir azalma saptanmıştır ( p< 0.05). Aynı şekilde hesaplanan AUC leptin ve ghrelin değerleri de diş fırçalama sonrası istatiksel olarak daha düşüktü (p<0.05). Diş fırçalaması sonrası 120. ve 180. dakikalardaki insülin düzeylerinde sağlanan anlamlı azalmaya (p< 0.05) rağmen glukoz düzeylerinde anlamlı değişiklik gözlenmedi. 
Sonuç: Bu çalışma obez olmayan genç erişkin erkeklerde diş eti stimülasyonu ile iştah ve enerji homeostazında görevli olan ghrelin, leptin ve insülin sekresyonunda azalma olduğunu ortaya koymuştur. Zayıf ve obez bireylerde de yapılacak benzer çalışmalarla beslenme fizyolojisi ve bozukluklarının anlaşılmasında yeni bilgiler sağlanacaktır.

Abstract:
Objective: The  aim of this study was to determine  if there was a relationship between tooth brushing and the levels of leptin, ghrelin, insulin and glucose, which are important participants of energy homeostasis.
Materials and Methods: The present study included 15 male subjects with a mean age of 23-31 years, who were final year medical students or research assistants at Ondokuz Mayıs University Faculty of Medicine. The participants did not have any systemic diseases, smoke, and receive periodontal treatment during the previous six months. They brushed their teeth regularly and had a BMI of 19- 29 kg/m2. Blood samples were taken from the subjects, who did not brush their teeth for one day, after 12-hour long overnight fasting, and before standard breakfast 0, and at 30-60-120-180 minutes after breakfast. After tooth brushing following dinner  and a 12-hour long overnight fasting, blood sample were taken before standard breakfast 0 and after following tooth brushing without using toothpaste,  at 30-60-120-180 minutes.  Ghrelin, leptin, glucose, and insulin levels were measured from the blood samples.
Results: A significant reduction was found in all leptin levels measured at 0, 30, 60, 120, and 180 minutes after tooth brushing (p < 0.05). The ghrelin levels also declined  at these time points. There was a statistically significant reduction at 0, 30, and 120 (p < 0.05). Additionally, the AUC leptin and ghrelin values, were statistically significantly lower after tooth brushing (p < 0.05). Despite the reduced insulin levels at 120 and 180 minutes after tooth brushing (p < 0.05), no significant change was observed in the glucose levels. 
Conclusion: The present study established a reduction in the secretion of ghrelin, leptin, and insulin, which are involved in appetite and energy homeostasis, upon gingival stimulation by tooth brushing in non-obese young adult men. Further understanding of the nutrition physiology and disorders will be obtained with similar studies to be conducted in slim  and obese individuals.