Multipl skleroz hastalarında yürüme mesafesi için prediktif modelin oluşturulması
Creation of a predictive model for walking distance in patients with multiple sclerosis
Yazar: İSMAİL KARA
Danışman: DOÇ. DR. AYLA FİL BALKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörolojik Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Nöroloji Fizyoterapistliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Çalışmamız Multipl Skleroz (MS) hastalarında yürüme mesafesinin tahmininde kullanılacak prediktif matematiksel bir model oluşturmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmamıza 18 yaş üzerinde (38,31±11,61 yıl), Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği skoru (Expanded Disability Status Scale-EDSS) 1-5,5 arasında olan 50 kadın 22 erkek toplam 72 MS'li birey katılmıştır. Çalışmaya dahil edilen hastalara ilk önce yorulmaksızın hiç dinlenmeden ne kadar mesafe yürüyebildikleri sorulmuş ve subjektif yürüme mesafeleri kaydedilmiştir. Daha sonra hastalar yorulana kadar yürütülmüş ve maksimum yürüme mesafeleri belirlenmiştir. Yürüyüş mesafesinin kaydından sonra bir hafta içerisinde yürüyüş için 6 Dakika Yürüme Testi (6DYT) ve 25 Adım Yürüme Testi (25AYT), alt ekstremite ve gövde kaslarına yönelik kas kuvvet ve kas endurans testleri, denge değerlendirmesi için Toplum Denge Mobilite Ölçeği (TD&MÖ) ve Tek Ayak Üzerinde Durma Testi, genel yorgunluk düzeyi için Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ), 6DYT öncesi ve sonrası yorgunluk için Modifiye Borg Skalası kullanılmıştır. Ayrıca 6DYT ve 25AYT kullanılarak yürüme ve ambulasyon indeksleri belirlenmiştir. Çalışmamızda maksimum yürüme mesafesi, gövde kasları ve alt ekstremite kaslarının kuvvet ve enduransları, TD&MÖ ve YŞÖ arasındaki ilişkiyi incelemek için Pearson Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Analiz sonucunda maksimum yürüme mesafesi ile diz ekstansiyon enduransı (r=0,743; p=0,001), TD&MÖ (r=0,730; p=0,001), ayak dorsi fleksiyon enduransı (r=0,716; p=0,001), diz fleksiyon enduransı (r=0,790; p=0,001) arasında güçlü düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Aynı zamanda maksimum yürüme mesafesi ile YŞÖ arasında orta düzeyde negatif (r=-0,644; p<0,001) ve anlamlı bir sonuç bulunmuştur. Elde ettiğimiz veriler ile yaptığımız çoklu regresyon analizi sonucunda yürüyüş mesafesini %74,1 oranında tahmin eden bir model oluşturulmuştur. Bu modelde TD&MÖ, YŞÖ, diz ekstansiyon enduransı ve ayak plantar fleksör kas kuvveti yer almıştır. Elde ettiğimiz matematiksel model ile hastaların gerçek yürüme mesafelerinin birkaç klinik testle tahmin edilebildiği gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Multipl Skleroz, Yürüyüş, Endurans, Denge, Kas Kuvveti, Yorgunluk

Abstract:
Our study was carried out of to create a predictive mathematical model to be used in estimating walking distance in Multiple Sclerosis patients. A total of 72 individuals with MS, 50 women and 22 men, who were over the age of 18 (38,31±11,61) and had an Expanded Disability Status Scale (EDSS) score between 1-5,5 participated in our study. The patients included in the study were first asked how far they could walk without resting without getting tired and their subjective walking distances were recorded. Then the patients were walked until they got tired and their maximum walking distance was recorded. Within one week after recording the walking distance, 6 Minute Walk Test (6MWT) and 25 Step Walk Test (25FWT) were used for walking, muscle strength and muscle endurance tests for lower extremity and trunk muscles, Community Balance Mobility Scale (CB&MS) for balance evaluation and " "One Leg Standing Test", Fatigue Severity Scale (FSS) were used for general fatigue level, and Modified Borg Scale was used for fatigue before and after 6MWT. Additionally, walking and ambulation indices were determined using 6MWT and 25FWT. In our study, Pearson Correlation Analysis was used to examine the relationship between maximum walking distance, strength and endurance of trunk muscles and lower extremity muscles, CB&MS  and FSS. As a result of the analysis, the maximum walking distance and knee extension endurance (r=0,743; p=0,001), CB&MS (r=0,730; p=0,001), foot dorsi flexion endurance (r=0,716; p=0,001), knee flexion endurance (r=0,790; p=0,001) strong positive and significant relationship was found between. At the same time a moderately negative (r=-0,644; p<0,001) and significant result was found between maximum walking distance and FSS. As a result of the multiple regression analysis we conducted with the data we obtanied a model was created that predicts the walking distance by %74,1. This model includes CB&MS, FSS, knee extansion muscle endurance and foot plantar flexor muscle strenght. With the mathematical model we obtained, it has been shown that the actual walking distances of patients can be predicted with a few clinical tests.

Keywords: Multiple Sclerosis, Gait Endurance, Balance, Muscle Strenght, Fatigue