Sokakta çalışan çocukların eğitim ihtiyaçları ve buna yönelik okul yönetimlerinin gerçekleştirdiği uygulamalar
The educational needs of the children working on the streets and the school management applications on this issue
Yazar: SULTAN BİLGE KESKİNKILIÇ KARA
Danışman: PROF. DR. TEMEL ÇALIK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim ihtiyaçları = Training needs ; Okul yönetimi = School administration ; Sokak çocukları = Street children ; Çalışan çocuklar = Working children ; Çocuk iş gücü = Child labor

Özet:
Bu araştırmanın amacı, zorunlu eğitim çağında olan ve sokakta çalışan çocukların eğitim ihtiyaçlarını ve buna yönelik okul yönetimleri tarafından gerçekleştirilen uygulamaları belirlemektir.Araştırma, tarama türü nitel bir çalışmadır ve varolan durumun betimlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini en fazla sokakta çalışan çocuğun bulunduğu Ankara ili Altındağ İlçesindeki ilköğretim okulları ve bu okullara kayıtlı olan ve aynı zamanda sokakta çalışan çocuklar oluşturmaktadır. Örnekleme en fazla sokakta çalışan çocuğun kayıtlı olduğu 12 ilköğretim okulu dahil edilmiştir. Çalışmaya bu okullarda kayıtlı 86 öğrenci, 12 okul yöneticisi ve 16 veli katılmıştır. Verilerin toplanması amacıyla gözlem ve görüşme formları kullanılmıştır. Sokakta çalışan çocukların eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi amacıyla çocuklar ile görüşme ve gözlem yapılmıştır. Çalışan çocukların eğitim ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla gerçekleştirilen okul yönetimi uygulamamalarını belirlemek amacıyla okul yöneticileri ile görüşme yapılmıştır. Çocukların çalışma nedenlerini belirlemek amacıyla ise çocuğu sokakta çalışan veliler ile görüşme yapılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde, kapalı uçlu olan sorularda frekans ve yüzde dağılımlarından yararlanılmış, açık uçlu sorularda ise betimsel analiz tekniği kullanılmıştır.Araştırma sonuçlarına göre, sokakta çalışan erkek çocukların sayısı kız çocuklardan fazladır. Çocukların büyük çoğunluğu 6. ve 7. sınıf öğrencileridir ve devamsızlıkları fazladır. Okuldan arta kalan zamanlarının büyük kısmını sokakta çalışarak geçirmektedirler. Çocuklar; sokakta simit satıcılığı, ayakkabı boyacılığı, mendil, yara bandı satıcılığı, kağıt toplayıcılığı, tartıcıklık, pazarcılık ve otomobil camı siliciliği yapmaktadırlar. En çok yapılan iş ise mendil, yara bandı vs satıcılığıdır. Çalışan çocuklar yoksul ailelerden gelmektedir ve ailelerinin eğitim durumları düşüktür. Çocukların çalışma nedeni yoksulluk olarak belirlenmiştir. Çocuklar sokakta çalışırken polis ve zabıtadan sözlü uyarı ve küfür şeklinde tepki aldığını belirtmektedir. Sokaktaki çeteler ve diğer insanlar ise bu çocuklara sözlü ve fiziksel şiddet uygulamakta, suça yönlendirmektedir. Çocukların büyük çoğunluğunun en az bir sağlık sorunu bulunmaktadır.Çocukların; temizlik alışkanlığı, trafik kurallarına uyma, serbest zamanlarını verimli kullanma, okuma alışkanlığı, sorumluluklarını yerine getirme, ders çalışma, amaç belirleme, ülkesi ve diğer ülkelerde olan olayları takip etme, Türkçeyi doğru ve akıcı kullanma, okuduğunu anlama, kendini sözlü olarak ifade etme, dinleme konularında eğitim gereksinimleri belirlenmiştir. Çocukların çevreyi ve hayvanları koruma konusunda ise eğitim gereksinimleri bulunmadığı belirlenmiştir. Çocukların çoğu sigara kullanmadığını ifade etmiştir.Okul yöneticilerinin, okullarında kayıtlı olan ve aynı zamanda da çalışmakta olan çocukları ve sayılarını belirlemediği saptanmıştır. Çocukların dıştan gelen iletilere kapalı olmaları, okula karşı olumsuz tutum geliştirmeleri, okul devamsızlıklarının fazlalığı, şiddete eğilimli olmaları, gelecekle ilgili hedeflerinin olmaması, topluma güven duymamaları okul yönecilerinin en çok karşılaştıkları sorunlar arasındadır. Okullarda çalışan çocukların eğitimi, sportif ve kültürel eksiklikleri için telafi eğitimi, kurslar ve etkinlikler düzenlememektedir. Bunun nedeni olarak da en çok; öğretmenlerin isteksizliğini ve okulların fiziksel yetersizlikleri belirtilmişdir. Okul yöneticilerinin çalışan çocukların velileri ile iletişimlerinde yetersizlik gözlenlenmiştir. Okul yöneticilerinin çalışan çocuklar ile ilgili olarak MEB'den beklentileri vardır ve bu beklentilerin en önemlileri, ailelerin eğitilmesi ve sokakta çalışan çocuklar için yaz kampları düzenlenmesidir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the educational needs of the children working on the streets and determining the school management applications on this issue.The research has been accomplished by interview method in order to figure out the existing circumstances. The base of the research has been depended on Altındag Region which has moderate number of working children in school age. Statistically, the sample range has been selected as to be 12 schools in the Region. For the study sample, 12 school managements, 86 students and 16 parents have participated. In order to obtain the data needed interiew and observation forms have been used. In order to determine the needs of the students in the school age, the interviews have been made with those of children. With respect to those, school management applications have been commented by communicating the school managements. In order to determine the data found, in analytical side of the research, the statiscal frequencies and percentages have been carried out on the other hand the emphirical relation technique has been used for non variable side of research.In order to obtain the appropriate data to achieve the purpose of this research, interview method was chosen among qualitative research methods and the semi- structured interview technique was chosen to conduct interviews.According to the findings, a great majority of the children working on the streeet are more males than females. Most of them are 6th and 7th grades and their attendances are relatively poor. Other than they spend their times in the school, they are out to work on the street. The children sell simit, handgerchief, injuiry bands, dye/brush shoes, collect used papers, work in the bazaars or clean the car glasses.Children need to be educated for habit of cleaning, obeying the traffic rules, spending their sparetimes effectively, habit reading, studying, recognizing the resposibilities, getting the priorities right, following the events of other countries, speaking and writing Turkish good, expressing themselves right, rule of listening. On the other hand, children do not need to be educated for keeping the enviroment and animals. Most of the children do not smoke as well.School managements commonly underestimate the number of children attending their schools and working at the same time. The most common problems faced by School Managements are that the children close themselves from outside impacts, have negative attitude against school, unattendiciens, having no target towards future and no trust to people. The schools do not held special courses regarding to educational, sportive, culturel point of view to overcome the deficiencies. The reason for this is being pointed out that the teachers? willingless and the poor physical conditions of the schools. It is also obvious that the school managements do not have a regular contact with students parents. school managements are also awaiting MEB to educate those of parents and to held summer schools for these children