Fethiye-Göcek özel çevre koruma bölgesindeki alan kullanım değişimlerinin ekolojik planlama kapsamında değerlendirilmesi
The evaluation of changes in the usage of area within ecological planning in Fethiye-Göcek special protection area
Yazar: ZEYNEP RABİYE BOZHÜYÜK ARDAHANLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. YAHYA BULUT ; YRD. DOÇ. DR. İSMAİL ÇINAR
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Akdeniz kıyısında yer alan Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi, özellikle son on yıldır turizm ve kentleşme baskısı altındadır. Bu baskılar, Bölge'nin doğal dokusunda değişmelere yol açmıştır. Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi'ndeki alan kullanım değişimlerinin ekolojik planlama kapsamında değerlendirilmesini amaçlayan bu çalışmada, 1984-2011 yılları arasındaki arazi örtüsü değişimleri 1984, 1995, 2003 ve 2011 yıllarına ait Landsat uydu görüntüleri kullanılarak belirlenmiştir. Kontrolsüz sınıflandırma ile sınıflandırılan uydu görüntüleri, CORINE arazi örtüsü sınıflandırmasına göre altı sınıf olarak sınıflandırılmıştır. Sınıflandırma işleminden sonra görüntüler, ikili olarak karşılaştırılarak meydana gelen değişimler ortaya konmuştur. 1984-2011 yılları arasındaki toplam değişim sonuçlarına göre; su yüzeylerinde 526 ha, orman alanlarında 1619 ha, maki alanlarında 677 ha, tarım alanlarında 1392 ha ve diğer sınıfında 333 ha azalma, yapay yüzeyler sınıfında ise 4547 ha artış meydana gelmiştir. Sınıflandırma sonrasında meydana gelen değişimler, peyzaj metrikleri ile de değerlendirilmiştir. Çalışmanın son aşamasında Bölge'nin, ekolojik planlama kapsamında ekolojik yönden riskli alanları tespit edilmiştir. Ekolojik risk değerlendirmesinde belirlenen her bir faktör için risk haritaları oluşturulmuştur. Ekolojik risk değerlendirmesi sonuçlarına göre Bölge'nin 7275 ha (%15,45)'i düşük derecede, 22315 ha (%47,38)'i orta derecede, 17510 ha (%37,18)'i ise yüksek derecede risk düzeyine sahiptir. Bölge'nin mevcut alan kullanım durumu ve ekolojik risk haritası karşılaştırıldığında ise değişimin ekolojik riski yüksek olan alanlarda daha fazla yaşandığı sonucuna varılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda Bölge'nin koruma statüsünün özellikle doğal dokunun bozulduğu alanlarda ekolojik planlama kapsamında yeniden değerlendirilmesi, doğal dokunun bozulmadığı ve ekolojik risk değeri yüksek olan alanlarda ise mutlak koruma zonu ile korunması gerektiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Fethiye-Göcek Special Protection Area which is located in the Mediterranean Coast line is under pressure of tourism and urbanisation especially in the last decade. Those pressures caused changes in the natural structure of the area.  This study aims to evaluate the usage changes in Fethiye-Göcek Special Protection Area within ecological planning. The evaluation is made for the years between 1984 and 2011. The changes in the land cover were determined for 1984, 1995, 2003 and 2011 by using the Landstat satellite images which belong to year 1984. The satellite images which were classified by using uncontrolled classification system were reclassified under six groups according to CORINE land cover classification system.  After classification images were compared and changes were determined. According to results for the years between 1984-2011 a decrease was observed in water surfaces, forest, maquis, and agricultural areas and in other classes. In water class 526 ha, forest class 1619 ha, maquis class 677 ha, agricultural class 1392 ha and in other class a decrease was observed. On the other hand an increase was observed in the artificial surfaces.  In artificial surfaces class 4547 ha increase was observed in 27 years. After classification of the results the changes were evaluated by using landscape metrics. In the last part of the study the ecologically under danger places of the area were determined with in ecological planning. According to Ecological risk evaluation, the 7275 ha (15,45%) of the area has  low risk, the 22315 ha (47,38%)of the area has medium risk and 17510 ha (37,18%) of the area  has high risk. When the recent land usage of the area and ecological risk map were compared it was concluded that the change was seen mostly in areas having high risk. In the light of findings it was  determined that the protection status should be re-evaluated in the areas where natural structure was damaged within ecological planning and the areas with the high risk and  the areas where natural structure isn't damaged  should be protected with the level of sovereign absolute protection.