Legg calve perthes hastalığında asetabulum morfolojisinin radyolojik olarak değerlendirilmesi: Retrospektif çalışma
Radiological evaluation of acetabular morphology in legg calve perthes disease: A retrospective study
Yazar: ARİF ÇAKAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET BARTU SARISÖZEN
Bursa Uludağ Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ortopedi ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Ortopedi ve Travmatoloji = Orthopedics and Traumatology

Özet:
Amaç: Legg Calve Perthes (LCP) hastalığı hem femur baş-boyun hem de asetabulum morfolojisinde değişikliklerle seyreden idiopatik avasküler nekroz hastalığı olarak tanımlanmıştır. Bu çalışmada amacımız LCP hastalığında asetabular morfolojinin değişimini radyolojik olarak değerlendirmektir.
Gereç ve yöntem: LCP hastalığı nedeniyle takip ettiğimiz 58 hasta (66 kalça) retrospektif olarak incelendi. Hastalarda başlangıç yaşı, cinsiyet, tedavi şekli, hastalığın evresi ve sınıflandırmalara göre Pelvis AP ve Pelvis kurbağa pozisyonu radyografilerinde Asetabulum çatı uzunluğu, Asetabulum çapı, Asetabulum açılma açısı, Pelvik genişlik indeksi, İlioiskiyal açı; Pelvik bilgisayarlı tomografi (BT) kesitlerinde LCEA (Lateral merkez kenar açısı), Asetabular inklinasyon açısı (IA), Asetabular derinlik-genişlik oranı (ADR), Kranial ve Merkezi asetabular versiyonlar ve Anterior ve Posterior asetabular sektör açı değerleri (AASA, PASA) kontrol grubu ile kıyaslanarak  değerlendirildi.
Bulgular: Konservatif takip edilen Perthes tutulumlu kalçalar hastalığın doğal gelişimi açısından değerlendirildiğinde, Asetabulum çapı, Asetabulum açılma açısı, Pelvik genişlik indeksi, LCEA, IA, ADR, AASA ve PASA değerlerinin normal kalçalardan farklı olduğu; pelvik osteotomi yapılan kalçalar değerlendirildiğinde, konservatif tedavi uygulanan kalçalarda değişmediği saptanan İlioiskiyal açı ve Asetabulum çatı uzunluğunun değiştiği, Kranial ve Merkezi asetabular versiyon açılarına ek olarak ayrıca AASA açısında da önemli bir farklılık gelişmediği saptandı. Başvuru yaşına göre Perthes tutulumlu kalçalar 3-6 ve 7-9 olarak iki yaş grubu kontrol grubu ile karşılaştırıldığında PASA açısı dışında aralarında farklılık olmadığı belirlendi. Kadınlarda Perthes tutulumlu kalçalarda erkeklerden farklı olarak kontrol grubuna göre LCEA, IA ve AASA'nın değişmediği bulunmuştur. Hastalığın tutulumunu gösteren Herring ve Catterall sınıflandırmalarında Perthes tutulumlu kalçalar normal grupla karşılaştırıldığında tutulumun şiddeti arrtıkça değişen parametrelerin sayısı atmakta ve en şiddetli tutulumun olduğu Herring Grup C ve Catterall Grup IV'de Kranial asetabular versiyonun değiştiği görüldü. 
Pelvik osteotomi sırasında bakılan evrelemede Evre 1B ve 2A olan kalçalar erken cerrahi uygulanan; Evre 2B, 3A ve 3B olan kalçalar geç cerrahi uygulanan şeklinde gruplara ayrılıp, gruplardaki Perthes hastalığı geçirmiş kalçalar kontrol değerleri ile karşılaştırıldığında Asetabulum çatı uzunluğu, AASA ve PASA dışında aralarında bir fark olmadığı belirlendi. Pelvik osteotomi uygulanan Stulberg 2 ve 3 grubundaki  Perthes hastalığı geçirmiş kalçalar, Stulberg 4 ve 5 grubuna göre değerlendirildiğinde AASA değerinin normal kalçalara göre değişmediği saptandı.
Sonuç: Perthes hastalığında asetabulum yapısal olarak değişime uğramaktadır. Genel olarak asetabuler versiyonda önemli değişiklik olmazken,  anterior, posterior ve lateral örtümde azalma, asetabulum küreselliğinde bozulma ve asetabulum derinlik-genişlik oranında azalma gelişmektedir. Asetabulum çapı demografik özellikler, evre, tutulum ve tedavi biçiminden bağımsız olarak tüm hastalarda büyümektedir. Pelvik osteotomi uygulanması,  beklendiği üzere asetabulumun doğal gelişimini değiştirmekte ve bu kalçalarda anterior örtüm, konservatif tedavi edilen kalçalardan farklı olarak korunmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Legg Calve Perthes hastalığı, radyolojik asetabular morfoloji, asetabular versiyon, asetabular örtüm.

Abstract:
Objective: Legg Calve Perthes disease (LCP) has been defined as a non-etiological avascular necrosis disease with changes in both femoral head and neck and acetabular morphology. In this study, our aim was to radiologically evaluate the changes in acetabular morphology in LCP disease.
Materials and methods: We retrospectively evaluated 58 patients (66 hips) who were followed up due to LCP disease. According to the age of onset, gender, treatment method, stage of the disease and classifications, Acetabular roof length, Acetabular diameter, Acetabular opening angle, Pelvic width index, Ilioischial angle in Pelvis AP and Pelvis frog position radiographs; LCEA (Lateral center edge angle), Acetabular inclination angle (IA), Acetabular depth-width ratio (ADR), Cranial and Central acetabular versions and Anterior and Posterior acetabular sector angle values (AASA, PASA) in Pelvic computerized tomography (CT) sections were evaluated by comparing with the control group.
Results: When the hips with Perthes' disease followed conservatively were evaluated in terms of the natural development of the disease, Acetabulum diameter, Acetabulum opening angle, Pelvic width index, LCEA, IA, ADR, AASA and PASA values were different from normal hips; When the pelvic osteotomised hips were evaluated, it was found that the Ilioiscial angle and Acetabulum roof length, which were found to be unchanged in the conservatively treated hips, changed, and no significant difference developed in the AASA angle in addition to the Cranial and Central acetabular version angles. When the hips with Perthes' involvement were compared with the control group in two age groups (3-6 and 7-9) according to the age at presentation, it was determined that there was no difference between them except for the PASA angle. Unlike men, LCEA, IA and AASA were found to be unchanged in women with Perthes' disease compared to the control group. In the Herring and Catterall classifications, when the hips with Perthes' involvement were compared with the normal group, the number of changed parameters increased as the severity of the involvement increased and it was observed that the cranial acetabular version changed in Herring Group C and Catterall Group IV, which had the most severe involvement.
 When the hips with stage 1B and 2A in the staging examined during pelvic osteotomy were divided into groups as early surgery, and hips with stage 2B, 3A and 3B were divided into groups as late surgery, and the hips with Perthes disease in the groups were compared with the control values, it was determined that there was no difference between them except for acetabular roof length, AASA and PASA. When the hips with Perthes disease in the Stulberg 2 and 3 groups, which underwent pelvic osteotomy, were evaluated compared to the Stulberg 4 and 5 groups, it was determined that the AASA value did not change compared to the normal hips.
Conclusion: In Perthes disease, the acetabulum undergoes structural changes. In general, while there is no significant change in the acetabular version, a decrease in anterior, posterior and lateral coverage, deterioration in acetabular sphericity and a decrease in the acetabular depth-width ratio develop. Acetabular diameter increases in all patients, regardless of demographic characteristics, stage, involvement and treatment method. Application of pelvic osteotomy changes the natural development of the acetabulum, as expected, and the anterior coverage in these hips is preserved, unlike conservatively treated hips.
Keywords: Legg Calve Perthes disease, radiological acetabular morphology, acetabular version, acetabular coverage.