Ş. Teoman Duralı'da dil ve din
Language and religion in Ş. Teoman Durali
Yazar: AYŞEGÜL AĞCALAR GÜNASLAN
Danışman: DOÇ. DR. OKAN BAĞCI
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
Ş. TEOMAN DURALI'DA DİL VE DİN
Şaban Teoman Duralı, gerek fikirleri gerekse kurmuş olduğu felsefe-bilim sistematiği ile Türkiye'nin yetiştirmiş olduğu önemli mütefekkirlerden biridir. Duralı düşüncesinde dil ve din kavramlarını ele alan bu çalışma, bu iki temel kavramı insan olmak ve kalmak için zorunlu unsurlar olması bakımından incelenmekte ve kültürel kimliğin belirleyicisi olarak tanımlamaktadır. Dil, insanın hem insan hem de kültür varlığı olmasındaki en temel etkendir. Türklüğün de tarihten beri ana belirleyicisi ve taşıyıcısı Türk dili olmuştur. Hikmet temelli bilgelik anlayışı ve yiğitlik gibi Türk kimliğini oluşturan asli unsurlar, Türkçe vasıtasıyla hem var olmuş hem nesilden nesle aktarılmıştır. Din ise, bir varlığı beşerlikten kurtarıp değer merkezli insan seviyesine yükselten ana unsurdur. Birey için geçerli olan durum toplumlar için de geçerlidir. Türklerin dünya sahnesindeki yükselişi, Müslümanlığı benimsemekle hız kazanmış; sanat, edebiyat ve mimari bu yükselişe eşlik etmiştir. Türk-İslam sentezi, yakın tarihe kadar büyük devlet tecrübelerinin ve felsefileşmiş medeniyet seviyesinin örneği olmuştur. 16. yüzyılda Avrupa'da kilise ve hegemonyasına karşı ortaya çıkan hareket genişleyerek, bütün kurumlarıyla hayatın her yönünü etkileyen, din dışı bir medeniyet halini almıştır. Makinanın insandan değerli ve insanın insanın kurdu olduğu bu düzen, 18. Yüzyıla gelindiğinde Türk coğrafyasını büyük ölçüde etkisi altına almıştır. 19. Yüzyılda ise Türk modernleşmesi dil ve din alanında yapılan büyük devrimler üzerinden gerçekleşmiştir. Duralı'ya göre bu devrimler ile tarihi ile bütün bağları kopmuş olan Türk milletinin içinde bulunduğu kendini bilmezlik durumudur. Bu durumdan kurtulmak ise yüz çevirdiği değerlerini tanıması ve yeniden kökleriyle bağ kurarak özgün kimliği inşası ile mümkündür.

Abstract:
LANGUAGE AND RELIGION IN Ş. TEOMAN DURALI
Şaban Teoman Duralı is one of the important thinkers that Turkey has raised with his ideas and the philosophy-science systematic he has established. This study, which deals with the concepts of language and religion in Duralı's thought, analyses these two basic concepts in terms of being necessary elements for being and remaining human and defines them as determinants of cultural identity. Language is the most fundamental factor in human beings being both human and cultural beings. Turkish language has been the main determinant and carrier of Turkishness since history. The essential elements of Turkish identity, such as wisdom-based wisdom understanding and valour, have both existed and been transmitted from generation to generation through Turkish. Religion, on the other hand, is the main element that saves an entity from humanity and makes it a value-centred human being. The construction of a cultural entity is possible with language and religion. The rise of Turks on the world stage accelerated with the adoption of Islam, and their art, literature and architecture accompanied this rise. The Turkish-Islamic synthesis has been an example of great state experiences and a philosophised level of civilisation until recent history. In the 16th century, the movement that emerged in Europe against the church and its hegemony expanded and became a non-religious civilisation that affected every aspect of life with all its institutions. By the 18th century, the order of exploitation, which saw man as the wolf of man, had largely influenced the Turkish geography. In the 19th century, Turkish modernisation took place through major revolutions in the fields of language and religion. According to Duralı, with these revolutions, the Turkish nation, which had severed all ties with its history, was in a state of self-consciousness. It is possible to get out of this situation by recognising the values it has turned away from and rebuilding its original identity by reconnecting with its roots.