Türkiye'de metropoliten alanlarda kentsel dönüşümün etkilerinin analizi: İstanbul Üsküdar Kirazlıtepe Projesi örneği
Analysis of the impacts of urban regeneration in metropolitan areas in Turkey: The case of Istanbul Üsküdar Kirazlıtepe Project
Yazar: İRFAN ÖZACİT
Danışman: PROF. DR. UĞUR ÖMÜRGÖNÜLŞEN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Metropoliten alan = Metropolitan area ; Ölçekler = Scales ; İstanbul-Üsküdar-Kirazlıtepe = İstanbul-Üsküdar-Kirazlıtepe

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'nin metropoliten alanlarında kentsel dönüşümün etkilerini analiz etmektir. Bu çalışma, deprem kuşağında olan Türkiye'nin afet riski altındaki alanlarda bütünsel ve çok yönlü bir kentsel dönüşüm uygulamasını analiz ederek başarılı bir kentsel dönüşüm sürecinin gereklerinin belirlenmesi ihtiyacından yola çıkmıştır. Çalışmanın özel ve odaklı çıkış noktası ise, beklenmekte olan Büyük İstanbul Depremi'nin yıkıcı etkilerine çözümün kentsel dönüşüm olması nedeniyle, başarılı bir kentsel dönüşüm modelinin nasıl olabileceğinin ortaya konulmasıdır. Bu amaç doğrultusunda, İstanbul'da afet riski altındaki riskli bölgelerde en iyi kentsel dönüşüm uygulaması olarak değerlendirilen Üsküdar, Kirazlıtepe Kentsel Dönüşüm Projesi (KKDP) incelenmiş, Kentsel Dönüşüm Teorisi'nin (Urban Regeneration Theory) bütünsellik (holistic) anlayışından yararlanılarak oluşturulan Kentsel Dönüşüm Değerlendirme Ölçeği (KDDÖ) kullanılarak bu projeye ilişkin bir analiz gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, araştırmaya konu olan Kirazlıtepe Kentsel Dönüşüm Projesi (KKDP)'nin en iyi örnek olay olarak değerlendirilmesi nedeniyle bu projenin kentsel dönüşümün ekonomik, fiziksel, çevresel, sosyal, hukuksal/yönetsel boyutları itibariyle bütünsel bir yapı arz edip etmediği araştırılmıştır. Bunun için de nicel ve nitel verilerin bir arada kullanıldığı karma bir araştırma yöntemi kullanılmıştır. Hane halkı ile anket yapılarak nicel araştırma bulguları, dönüşümü uygulayıcı aktörlerin yöneticileriyle mülakatlar gerçekleştirilerek de nitel araştırma bulguları elde edilmiştir. Araştırmanın sonunda bu projenin bütünsel bir kentsel dönüşüm modeli ortaya koyduğu, ancak hem modelin hem de Türkiye'deki kentsel dönüşüm yapısının önemli bazı eksikleri ve problemleri olduğu görülmüş ve bu problemlerin çözümüne yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to analyze the effects of urban regeneration in Turkey's metropolitan areas. The study is based on the need to determine the requirements of a successful urban regeneration process by analyzing a comprehensive and multidimensional urban regeneration application in Turkey's disaster-prone areas, which are in the earthquake belt. The specific and focused starting point of the study is to identify how a successful urban regeneration model can be developed, considering that urban regeneration is the solution to the destructive effects of the expected Great İstanbul Earthquake. In this context, the Kirazlıtepe Urban Regeneration Project in Üsküdar, which is considered the best urban regeneration practice in İstanbul's disaster-prone areas, was examined, and an analysis was carried out using the Urban Regeneration Theory-based Urban Regeneration Evaluation Scale (URES) developed for this project. The study investigated whether this project exhibited a comprehensive structure in terms of economic, physical, environmental, social, and legal/managerial dimensions of urban regeneration, given that the Kirazlıtepe Urban Regeneration Project (KURP) was considered the best case study for the research. A mixed research method was used, where both quantitative and qualitative data were collected. Quantitative research findings were obtained through household surveys, and qualitative research findings were obtained through interviews with the executives of the actors involved in the regeneration. At the end of the research, it was observed that this project revealed a comprehensive urban regeneration model, but there were significant deficiencies and problems in both the model and the urban regeneration structure in Turkey, and recommendations were developed to address these issues.