Hatay ilinde kanin leishmaniasisin araştırılması
Investigation of the canine leishmaniasis in Hatay
Yazar: TUĞBA KAYA
Danışman: PROF. DR. AHMET ÖZBİLGİN ; PROF. DR. GÜLNAZ ÇULHA
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Parazitoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Parazitoloji = Parasitology
Dizin: Hatay = Hatay ; Köpekler = Dogs ; Leishmania = Leishmania ; Rezervuarlar = Reservoirs ; Teşhis = Diagnosis ; Zoonoz = Zoonoses

Özet:
Amaç: Kanin Leishmaniasis (KanL), köpeklerde Leishmania parazitinin etken olduğu vektör kaynaklı zoonoz bir hastalıktır. Çalışmamızda farklı tanı yöntemleriyle Hatay'daki KanL'in araştırılması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Hatay Sahipsiz Hayvan Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi'nden ve dört ilçeden toplam 100 köpekten düz kan, sitratlı kan, lenf aspirasyonu ve konjuktival svap alındı. Kan ve lenf aspirasyonundan yayma preparatlar hazırlandı. Kanın pellet kısımları ve lenf aspirasyonundan NNN besiyerine ekim yapıldı. Tüm örnekler ELISA ve rK39 hızlı tanı testiyle çalışıldı. Moleküler tanı için; kanın pellet kısmı, sitratlı kan, lenf aspirasyonu, kojuktival svap ve üreme gözlenen besiyerlerinden DNA izolasyonu yapılarak ITS–1 (internal-transcribed-spacer-1) ve Hsp70 (heat-shock-protein70) gen bölgesi kullanılarak Gerçek Zamanlı Polimeraz Zincir Reaksiyonu (GZ-PZR) uygulandı.
Bulgular: Toplam100 köpeğin kan yaymalarının hiçbirinde Leishmania amastigotları görülmedi. Lenf aspirasyonu alınabilen 43 köpeğin yayma preparatlarının %18,60'ında (8/43) amastigotlar saptandı. NNN besiyerinde; kanın pelet kısmında %4 (4/100), lenf aspirasyonunda ise %11,63'ünde (5/43) promastigotların ürediği gözlendi. ELISA ile %60 (60/100), rK39 hızlı tanı testiyle %22 (22/100) oranında seropozitiflik belirlendi. ITS-1 GZ-PZR sonucunda kanın pellet kısmıyla %12 (12/100), sitratlı kanla %11 (11/100), lenf aspirasyonuyla %46,51 (20/43) ve konjuktival svap ile %23 (23/100) oranında pozitiflik saptandı. Moleküler olarak pozitif olan köpeklerin biri L.tropica, diğerleri L.infantum/donovani olarak tiplendirildi. L.infantum/donovani olduğu saptanan örnekler, Hsp70 GZ-PZR sonucunda L.infantum olduğu belirlendi. 
Sonuçlar: Çalışmada 100 köpeğin 60'ının çalışılan testlerden en az biriyle pozitif olduğu belirlendi. Hatay'da KanL seroprevalansı %60 olarak saptandı. Kullanılan yöntemler arasında en yüksek pozitiflik ELISA ile elde edildi. Bölgemizde KanL etken türü genel olarak L.infantum olmak üzere, ilk kez bir köpekte L.tropica saptandı.

Anahtar Kelimeler: Leishmaniasis, Rezervuar, Köpek, Tanı, Hatay.

Abstract:
Aim: Canine Leishmaniasis (CanL) is a vector-borne zoonotic disease caused by Leishmania parasite in dogs. In our study, it was aimed to investigate CanL in Hatay with different diagnostic methods.
Material and Method: Blood, citrated blood, lymph aspiration and conjunctival swab were taken from 100 dogs over 4 districts and living in the Stray Animal Care and Rehabilitation Center of Hatay. Smear preparations were prepared from blood and lymph aspiration. NNN medium was cultured from blood pellet sections and lymph aspiration. All samples were investigated by ELISA and rK39 dipstick test. For molecular diagnosis; Real Time Polymerase Chain Reaction (RT-PCR) was applied with ITS–1 (internal-transcribed-spacer-1) and Hsp70 (heat-shock-protein-70) gene region by performed DNA isolation from blood pellet sections, citrated blood, lymph aspiration, conjunctival swab and reproductive medium.
Results: The blood smear preparations of 100 dogs weren't seen Leishmania amastigotes. Amastigotes were detected in 18.60% (8/43) of smear preparations of 43 dogs that lymph aspiration can be taken. It was observed the growth of promastigotes in 4%(4/100) blood pellet sections and in 11.63% (5/43) lymph aspiration in NNN. It was determined seropositivity with ELISA as 60% (60/100) and with rK39 dipstick test as 22% (22/100). As a result of ITS-1 RT-PCR; 12% (12/100) with blood pellet sections, 11%(11/100) with citrated blood, 46.51%(20/43) with lymph aspiration, 23% (23/100) with conjunctival swab was detected positivity. A dog was typed as L.tropica and others were typed as L.infantum/donovani, were molecularly positive. Samples of L.infantum/donovani were determined to be L.infantum with Hsp70 RT-PCR.
Conclusions: In the study, 60 of 100 dogs were determined to be positive, with at least one of the studied tests. It was found that CanL seroprevalence was 60% in Hatay. Among the methods studied, the highest positivity was obtained with the ELISA. In our region, causative agent of CanL was determined that it is L. infantum generally, and L. tropica was detected in a dog for the first time.

Key words: Leishmaniasis, Reservoir, Dog, Diagnosis, Hatay.