İslâmiyet ile birlikte değişen cahiliye âdetleri: Kadın örneği
The characteristics of ignorance that changed with islam: the example of women
Yazar: ZEYNEP BAYRAK
Danışman: PROF. DR. ZİYA KAZICI
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Aile tarihi = Family history ; Bain talak = Bain talak ; Coğrafya tarihi = Geography history ; Misyar nikahı = Misyar marriage ; Rici talak = Rici divorce ; Örf ve adetler =   ; İmam nikahı = Religion marriage

Özet:
Cahiliye kelimesi Arapça "c-h-l" kökünden türemiş olup ilmin zıddı olan "bilgisizlik" manasındadır. Özel manada ise İslâmiyet'in gelmesinden önceki Arap Yarımadasında yaşayan insanların dinî ve sosyal hayatlarını, kişilerin veya kabilelerin yaygın olarak işledikleri insanlık ve ahlak dışı durumu ifade eder. Cahiliye kelimesinin lügat anlamında mevcut olan bilgisizlik, ciddiyetsizlik, körü körüne bağlanma, barbarlık ve taşkınlık gibi insanî davranışlardan uzak olan hal ve hareketler İslâmiyet öncesinde yaşayan insanların sosyal yaşamlarına hâkim olduğundan bu döneme "Cahiliye Dönemi" denmiştir. Bu çalışmanın amacı, cahiliye kelimesine yüklenmiş olan bu anlamlardan hareketle cahiliye dönemi kadını üzerine bir inceleme yapmak ve İslâmiyet'in gelmesiyle kadının toplum ve aile içindeki konumunun nasıl değiştiğini incelemektir. Amaç doğrultusunda tez meydana getirilirken öncelikle benzer çalışmaların literatür taraması yapılmıştır. Bu çalışma bilimsel araştırma yöntemlerinden belge inceleme ve kaynak tarama yöntemleri neticesinde hazırlanmıştır. Yapılan çalışma kapsamında cahiliye döneminin en bilinen âdeti olan kız çocuklarının diri diri gömülmesi âdetinin nasıl zuhur ettiği, hangi kabileler arasında yaygın olduğu ve arkasında yatan sosyolojik, psikolojik ve ekonomik sebeplerin neler olduğu ve aile kurumunun temelini oluşturan nikah türleri üzerinden kadının ve ailenin konumu incelenmiştir. Erkeklere tanınan sınırsız hakların yanı sıra kadının hiçbir hakkının olmaması toplumun örf-âdetlere göre yönetilmesi ve bunların kanun gibi kabul edilip belli bir hukuk sisteminin olmamasından kaynaklanmaktadır. İslâmiyet'le kadının aile ve toplum içindeki statüsü değişmiş sadece evlenme ve boşanma hususunda değil kadın-erkek ilişkileri ve miras gibi konularda kadınların haklarında gelişmeler olduğu kaydedilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Cahiliye, Âdet, Kadın, Mev'ûde, Nikah, Talak, Tesettür, Miras.

Abstract:
The word ignorance is derived from the Arabic root "c-h-l" and means "ignorance", which is the opposite of science. In a special sense, it refers to the religious and social life of the people living in the Arabian Peninsula before the advent of Islam, and the inhuman and immoral situation that people or tribes commonly commit. This period was called the "Ignorance Period" because the states and actions that are far from humane behaviors such as ignorance, frivolity, blindness, barbarism and exuberance, which are the lexical meaning of the word jahiliyyah, dominate the social lives of people living before Islam. The aim of this study is to make a study on the women of the period of ignorance, based on these meanings attributed to the word jahiliyyah, and to examine how the position of women in society and family changed with the advent of Islam. While creating the thesis in line with the purpose, first of all, a literature review of similar studies was made. This study has been prepared as a result of scientific research methods, document review and source scanning methods. Within the scope of the study, how the tradition of burial of girls alive, which is the most well-known custom of the jahiliyya period, emerged, among which tribes it was common, and what the sociological, psychological and economic reasons were behind it, and the position of women and families through the types of marriage that formed the basis of the family institution were examined. In addition to the unlimited rights granted to men, the fact that women have no rights is due to the fact that the society is governed according to customs and traditions and that these are accepted as laws and there is no certain legal system. With Islam, the status of women in the family and society has changed.

Keywords: Ignorance, Menstruation, Women, Mev'ûde, Marriage, Talak, Hijab, Inheritance.