Ergenlerde öfke, atılganlık ve ilişkili faktörler
Anger, assertiveness and related factors among adolescents
Yazar: EDA KİRAZ
Danışman: PROF. DR. FATMA DEMİRKIRAN
Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Atılganlık = Assertiveness ; Duygu = Emotion ; Ergenler = Adolescents ; Öfke = Anger ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırma, ergenlerde öfke duygusu ve bu duygunun ifade ediliş biçimleri, atılganlık düzeyleri ve ilişkili faktörleri incelemek amacıyla yapılmıştır.
Tanımlayıcı olarak planlanan çalışmanın evrenini 2014-2015 öğretim yılında İzmir Bayraklı ilçesine bağlı liselerde öğrenim gören 2274 öğrenci oluşturmuştur. Örneklemini Nuri Atik Mesleki ve Teknik Anadolu(199) ve Mustafa Kemal Anadolu Lisesi'nde öğrenim gören(205), 404 öğrenci oluşturmuştur. Örneklem sayısı tabakalı, küme örnekleme ve basit rastlantısal örnekleme yöntemi ile hesaplanmıştır. Örneklem sayısı evreni bilinen örneklem yöntemi formülü ile 269 olarak hesaplanmış olup, 1,5 desen etkisi ile örneklem sayısı 404 olmuştur. Araştırma ile ilgili kurum izinleri ve öğrencilerden onamlar alınmıştır.
Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Sürekli Öfke-Öfke İfade Tarzı Ölçeği ve Rathus Atılganlık Envanteri ile toplanmıştır. Veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows21 programı ile bilgisayar ortamına girilmiş, analizlerde tanımlayıcı istatistikler, Student-t testi, One Way Anova, Mann Whitney-u, Kruskal-Wallis testleri ile korelasyon analizleri kullanılmıştır. Sonuçlar %95'lik güven aralığında, anlamlılık p<0.05 düzeyinde kabul edilmiştir.
Araştırma örneklemini oluşturan öğrencilerin 166 (%41,1)'sı kız, 238 (%58,9)'i erkektir. Öğrenciler 13-19 yaş aralığında olup yaş ortalaması 16,20±1,17'dir. Öğrencilerin 371 (%91,8)'i en uzun süre büyükşehirde yaşadığını 285 (%70,5)'i gelirin gideri karşıladığını ifade etmektedir. Öğrencilerin Sürekli Öfke–Öfke İfade Tarzı Ölçeğinin altölçekleri olan "Sürekli Öfke"nin puan ortalaması 23.89±6.36, "Öfke-İçe"nin puan ortalaması 18.07±4.46, "Öfke-Dışa"nın puan ortalaması 28.53±5.20 ve "Öfke-Kontrol"ün puan ortalaması 20.70±5.38 olarak bulunmuştur. Rathus Atılganlık Envanteri'nin puan ortalaması ise 8.08±17.92 olarak bulunmuştur. Öğrencilerin yaşları ile öfke içe ve öfke dışa vurumu düzeyleri arasında pozitif yönlü ilişki olduğu bulunmuştur.
En uzun süre köy/ilçede yaşayan öğrencilerin Sürekli Öfke, Öfke-İçe, Öfke-Dışa altölçek puan ortalamaları büyükşehirde yaşayan öğrencilerden anlamlı düzeyde yüksektir (p<0.05).
Anne-babasının tutumunu anlayışlı olarak tanımlayan, arkadaş ilişkisinden memnuniyetini "iyi" olarak ifade eden öğrencilerin Sürekli Öfke ve Öfke-İçe altölçek puan ortalamaları anlamlı düzeyde düşüktür (p< 0.05). Annelerinin eğitim düzeyi lise mezunu ve altı olan öğrencilerin Öfke-Dışa ve atılganlık puan ortalamaları, annelerinin eğitim düzeyi üniversite mezunu ve üzeri olan öğrencilere göre anlamlı derecede düşüktür. Babalarının eğitim düzeyi lise mezunu ve altı olan öğrencilerin atılganlık puan ortalamaları, babalarının eğitim düzeyi üniversite mezunu ve üzeri olan öğrencilere göre anlamlı derecede düşüktür (p<0.05).
Ruhsal hastalığı olduğunu ifade eden öğrencilerin Sürekli Öfke, Öfke-İçe ve Öfke-Dışa puan ortalamaları, ruhsal hastalığı olmadığını ifade eden öğrencilere göre anlamlı derecede yüksektir(p<0.05). Aile içinde şiddet olan öğrencilerin Sürekli Öfke, Öfke-İçe ve Öfke-Dışa puan ortalamaları, aile içinde şiddet olmayan öğrencilere göre anlamlı derecede yüksektir. Şiddete maruz kalan öğrencilerin Sürekli Öfke ve Öfke-Dışa puan ortalamaları, aile içinde şiddet olup şiddete maruz kalmayan öğrencilere göre anlamlı derecede yüksektir (p<0.05).
Sonuç olarak; öğrencilerin demografik özelliklerine göre sürekli öfke ve öfke ifadesi puan ortalamaları arasında farklılıklar olduğu bulunmuştur.
Madde kullanımı, intihar girişimi, aile ve arkadaş ilişkilerinden memnuniyet, disiplin cezası almış olma ve okuldaki başarı durumları öğrencilerin sürekli öfke düzeyleri ve öfke ifade tarzlarını etkilemektedir. Öğrencilerin atılganlık düzeyleri ile öfke dışa vurumu düzeyleri arasında pozitif yönlü ilişki olduğu bulunmuştur.
Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda ergenlerin öfke duygusunu uygun ifade etmeleri için öfke yönetimi eğitimleri ve atılgan davranış örüntüsünü geliştirmeye yönelik atılganlık eğitimleri verilmesi önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ergenler, öfke, atılganlık

Abstract:
The purpose of research is to investigate anger emotion and expression of this emotion, level of assertiveness and related factors among adolescents.
The population of the study was planned as descriptive, 2274 students that is studying in high schools in İzmir/Bayraklı in 2014-2015 education years. The sampled group was formed by 404 students from Nuri Atik Vocational and Technical Anatolia(199) and Mustafa Kemal Anatolia High Schools. The number of sampling was formed with sampling process by stratified, cluster sampling and simple accidental sampling. The number of sampling was calculated 269 with sampling process by known population and the number of sampling was found 404 with 1.5 pattern effect. Required permissions were taken from the institutions, consents were obtained from students.
Personel Information Form, Trait Anger Expression Inventory(STAXI) and Rathus Assertiveness Inventory (RAE) were used as collection tools. Data analysis was performed by using descriptive statistics, Student t test, One Way Anova, Mann Whitney-u, Kruskal-Wallis and correlation tests by using SPSS(Statistical Package for Social Sciences)21 programme. Results were evaluated in 95%confidence interval, p<0.05significance level.
The sapling group of research consisted students formed 166 (%41,1) girls and 238 (%58,9) boys. Students are between 13-19 age and average of age is 16,20±1,17. 371 (%91,8) of students expressed that lived in big cities for longest time and 285 (%70,5) of students expressed income defrays expense. The average points of subscales of Trait Anger Expression Inventory were found 23.89±6.36 from "Continuous Anger" subscale; 18.07±4.46 from "Anger-In" subscale; 28.53±5.20 from "Anger-Out" subscale and 20.70±5.38 from "Anger Control" subscale. The average point of Rathus Assertiveness Inventory was found 8.08±17.92. Ages of the students were positively related with the levels of anger-in and anger-out of students.

Continuous Anger ,Anger-In and Anger-Out Subscale average points of students living in villages and small towns fort he longest time were found considerably higher than students living in big cities(p<0.05).

Continuous Anger and Anger-In Subscale average points of students expressed attitude of parents as "understanding" and satisfaction of relation with friends as "good" were found considerably lower (p<0.05). The students whose mother's education level is high school graduated and below have considerably lower average points of Anger-Out and Assertiveness, according to students whose mother's education level is university graduated and upper. The students whose father's education level is high school graduated and below have considerably lower average points of Assertiveness, according to students whose father's education level is university graduated and upper (p<0.05).
The students that expressed them to have mental disease have considerably higher average points of Continuous Anger, Anger-In and Anger-Out, according to students expressed them not to have mental disease (p<0.05). The average points of Continuous Anger, Anger-In and Anger-Out of students have violence in the family are considerably higher, according to students do not have violence in the family. The average points of Continuous Anger and Anger-Out of students are exposed to violence in the family are considerably higher, according to students have violence in the family but are not exposed to violence (p<0.05).
For te result, differences between continuous anger and anger expression average points were found according to demographic futures of the students.
Substance abuse, suicide attemoted, satisfaction of family and friends relationships, disciplinary punishment and success status in the school effect continuous anger levels and anger expression manner of the students. The levels of assertiveness of students are positively related with levels of anger out expression of students.
Towards results from the research anger management training for adolescents to express anger emotion in a suitable way and assertiveness training for adolescents to have assertive behaviour pattern were recommended.

Key Words: Adolescents, anger, assertiveness