Dom körleşmesi: Ötekilik üzerine söylemsel bir analiz
Dom blinding: A discursive analysis on otherness
Yazar: BARAN OK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLHANIM KARAOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Domlar = Doms ; Gazeteler = Newspapers ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Çingeneler = Gypsies ; Ötekilik = Otherness

Özet:
Bu çalışmada Roman/Çingene gruplardan Domların yaşadıkları sorunlar ve gazetelerde temsillerine ilişkin değerlendirmeler yer almaktadır. Domlar Mezopotamya'da yaşayan bir halktır. Türkiye'de ise çoğunlukla Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu Bölgelerinde yaşamaktadırlar. Dom kültürü çok bilinmemekle birlikte, Domlar yaşadıkları bölgelerde egemen olan sınıflar taraftan ötekileştirilmektedirler. Bu çalışma ile Dom kültürünün incelenmesi, Domların maruz kaldığı ötekileştirme pratiklerinin ortaya konulması ve bu pratiklerin basına nasıl yansıdığının irdelenmesi amaçlanmaktadır. Bu bağlamda çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde tarihsel süreçte Domlar ve Dom kültürü ele alınmaktadır. Literatürde yeterli bilgi bulunmaması nedeniyle Dom kültürüne dair etnografik araştırma yapılmıştır. İkinci bölümde damgalama, kalıp yargı, ön yargı, nefret söylemi, nefret suçu ve ayrımcılık gibi ötekileştirme pratikleri ile Domların kültürel olarak neden, nasıl ve hangi yönlerden bu tür ötekileştirici tutum ve davranışlara maruz kaldıkları irdelenmiştir. Son bölümde söz konusu tutum ve davranışların medyadaki yansımaları incelenmiştir. Bu bağlamda 2012-2022 yılları arasında, Domların yoğun olarak yaşadıkları Diyarbakır, Batman, Mardin, Şanlıurfa ve Ağrı da yayımlanan yerel gazeteler ile ülke genelinde yayımlanan ulusal gazetelerde yer alan Domlarla ilgili haberler içerik ve söylem analizi ile ele alınmıştır.  Toplumsal hayatta damgalama, kalıp yargı, ön yargı, nefret söylemi ve görmezden gelme veya önemsememe gibi ötekileştirici tutum ve davranışlara maruz kalan Domların gazeteler tarafından da görmezden gelindiği ve mevcut söylemlerin yeniden üretildiği; toplumsal boyutta Domlara yönelik var olan körleşmenin gazeteler aracılığıyla da devam ettirildiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, the problems experienced by Doms from Roma/Gypsy groups and evaluations about their representation in newspapers are included. The Doms are a people living in Mesopotamia. In Turkey, they mostly live in the Southeastern Anatolia and Eastern Anatolia Regions. Although Dom's culture is not very well known, Dom is marginalized by the ruling classes in the regions where they live. This study aims to examine the Dom culture, reveal the marginalization practices that Doms are exposed to, and examine how these practices are reflected in the press. In this regard, the work consists of three parts. The first part discusses Doms and Dom's culture in the historical process. Due to the lack of sufficient information in the literature, ethnographic research on the Dom culture was conducted. In the second part, othering practices such as stigmatization, stereotyping, prejudice, hate speech, hate crime, and discrimination, and why, how, and in which aspects Doms are culturally exposed to such othering attitudes and behaviors are examined. In the last section, the reflections of these attitudes and behaviors in the media were examined. In this context, the news about Doms in local newspapers published in Diyarbakır, Batman, Mardin, Şanlıurfa, and Ağrı, where Doms live intensely, and in national newspapers published throughout the country between 2012-2022 were discussed with content and discourse analysis  Doms, who are exposed to marginalizing attitudes and behaviors such as stigmatization, stereotyping, prejudice, hate speech, and ignoring or disregarding in social life, are also ignored by the newspapers. The existing discourses are reproduced, and it has been concluded that the existing blindness towards Doms in the social dimension is continued through the newspapers.