Kadınlarda saç dökülmesi ile TSH, ferritin ve B12 vitamin ilişkisinin değerlendirilmesi
The evaluation of the relationship between hair loss and TSH, ferritin and vitamin B12 deficiency in women
Yazar: ŞÜKRAN YAŞAR
Danışman: PROF. DR. OKCAN BASAT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gaziosmanpaşa Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ferritin = Ferritin ; Kadınlar = Women ; Paratiroid hormon = Parathyroid hormone ; Saç dökülmesi = Hair loss ; Saçlar = Hair ; Tiroid fonksiyon testleri = Thyroid function tests ; Vitamin B 12 = Vitamin B 12 ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş ve Amaç: Bu çalışmada aile hekimliği pratiğinde saç dökülmesinde etkili faktörler ve demir eksikliği anemisi, B12 vitamini eksikliği, tiroid fonksiyon bozukluğu ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, gözlemsel kesitsel çalışmaya, 15 Ekim 2021-15 Ocak 2022 tarihleri arasında Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne gelen saç dökülme semptomu olan 18 yaş üzeri kadın hastalarda Sinclair Görsel Saç Skalası ve hekim tarafından doğrulanan Saç Çekme Testi ile taranarak telogen effluvium (TE) varlığı tespit edilmiştir. Dökülme olan ve olmayan grubun sosyodemografik verileri, birinci basamak düzeyinde istenebilen laboratuvar test sonuçları ile sosyodemografik verileri kaydedilmiştir. Saç dökülmesinde anlamlı bulunan tüm değişkenlerin dahil edildiği lojistik regresyon analizi ile saç dökülmesinde etkili bağımsız risk faktörleri belirlenmiştir.  İstatiksel anlamlılık sınırı p<0,05 olarak alınmıştır.
Bulgular : Patolojik saç dökülmesi (TE) tespit edilen 77 kadın ve fizyolojik saç dökülmesi olan 133 kadının %53,81'i (n=113) üniversite mezunu, %66,19'u (n=139) orta düzey gelirli, %54,29'u (n=114) çalışmayan (ev hanımı ya da öğrenci), %28,57'si (n=60) memur, %17,14'ü (n=36) işçi olarak dağılım göstermiştir. Saç dökülmesi olanların olmayanlara göre; daha düşük Hg (p<0,001), Hct (p<0,001), MCV (p<0,001), transferrrin saturasyonu (p<0,001), demir düzeyi (p<0,001), ferritin (p<0,001), B12 (p=0,008) düzeyleri olduğu ancak folik asit (p=0,848) ve TSH düzeylerinin (p=0715) benzer olduğu gözlenmiştir. Saçı boyamanın (p=0,006), ailesel saç dökülme öyküsü olmasının (p<0,001), saçı at kuyruğu / topuz şeklinde traksiyon ile toplamanın (p<0,001), başörtü kullanımının (p<0.001), kilo verme amaçlı diyet yapmanın (p<0,001), tekrarlayan antibiyotik tedavisi almanın (p<0,001), Covid-19 enfeksiyonu geçirmenin (p=0,019) saç dökülmesinde anlamlı olarak daha sık olduğu saptandı. Demir eksikliği anemisi (DEA) varlığı yaklaşık 46 kat (p<0,001; OR=46,357, %95 GA= 11,485- 187,117), topuz / at kuyruğu toplama gibi traksiyon işlemi uygulama 11 kat (p=0,001, OR=11,248, %95 GA= 2,830- 44,697), ailesel saç dökülme varlığı 5 kat (p=0,001, OR=4,914, %95 GA= 1,854 – 13,021) artmış risk faktörü olarak saptandı. Saç dökülmesi olan kadınların Hg değerinin 12,5 g/dl (p<0,001, EAA= 0,825; %95 GA= 0,765-0,885), ferritin düzeyinin 18 ug/L (p<0,001, EAA= 0,896 %95 GA = 0,854- 0,938), demir düzeyinin 58 ug/dl (p<0,001, EAA= 0,924, %95 GA = 0,890- 0,958), tranferrin saturasyon değerinin %18 (p<0,001, EAA= 0,954 %95 GA = 0,93-0,979), B12  değerinin  315  ng/L (p=0,005, EAA= 0,617 %95 GA= 0,536- 0,698) altında olduğu belirlendi. 
Sonuç: Çalışmamızda kadınlarda sık rastlanan diffüz saç dökülmesinin (TE), DEA varlığında 46 kat arttığı ancak saç dökülmesinin görüldüğü Hg, ferritin, transferrin, ve demir kesim değerlerinin fizyolojik sınırlarda olduğu gözlendi. Saç dökülmesi olan kadınlarda DEA'sinin mutlaka tedavi edilmesi ancak anemi olmasa ve demir seviyesi normal olsa bile 18 ug/L altındaki ferritin düzeylerinde demir takviyesinin verilmesinin uygun olacağı gözlenmiştir.  Çalışmamızın birinci basamak koşullarında saç dökülmesine yaklaşım açısından literatüre katkı sağlayacağı düşünülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Telogen effluvium, saç, saç dökülmesi, B12, anemi, demir, ferritin

Abstract:
Aim:  This study aimed to evaluate the relationship between family medicine practice and factors affecting hair loss, iron deficiency anemia, vitamin B12 deficiency, and thyroid dysfunction.
Materials and Methods:  A single-center, observational cross-sectional study was conducted in female patients over 18 years of age with hair loss symptoms who admited to Gaziosmanpaşa Training and Research Hospital family medicine outpatient clinic between October 15 2021- January 15, 2022, by scanning with the Sinclair Visual Scale and corrected the Hair Pulling Test by phsician to determine telogen effluvium  has been detected. Sociodemographic data of the group with and without spillage, laboratory test results that may be requested at the primary care, and socio-demographic data were recorded. All significant variables were included in logistic regression analysis for determining independent risk factors on hair loss. The statistical significance limit was taken as p<0.05.
Results: Of the 77 women with pathological hair loss (TE) and 133 women with physiological hair loss, 53.81% (n=113) were university graduates, 66.19% (n=139) were middle-income, 54.29% (n=113) 114), non-working (housewife or student), 28.57% (n=60) civil servants, 17.14% (n=36) workers. According to those without hair loss; lower Hg (p<0.001), Hct (p<0.001), MCV (p<0.001), transferrin saturation (p<0.001), iron level (p<0.001 ), ferritin (p<0.001), B12 (p= 0.008), but folic acid (p=0.848) and TSH levels (p=0.715) were similar.  Hair dying (p=0.006), familial history of hair loss (p<0.001), pulling hair in a ponytail/bun (p<0.001), using a head covering (p<0.001), dieting for weight loss (p<0.001) <0.001), taking repeated antibiotic treatment (p<0.001) and having Covid-19 infection (p=0.019) were found to be significantly more common in hair loss. . Presence of iron deficiency anemia is approximately 46 times (p<0.001; OR=46,357, 95% GA= 11,485-187,117), applying traction to the hair such as bun/ponytail collection 11 times (p=0.001, OR=11.248, 95% GA= 2,830- 44,697), familial hair loss was found to be a 5-fold increased risk factor (p=0.001, OR=4.914, 95% GA= 1.854 - 13.021). The Hg value of women with hair loss was 12.5 g/dl (p<0.001, EAA= 0.825; 95% GA= 0.765-0.885), ferritin level was 18 ug/L (p<0.001, EAA= 0.896 95% GA = 0.854- 0.938), iron level 58 ug/dl( p<0.001, EAA= 0.924, 95% GA = 0.890- 0.958), 18% tranferrin saturation value (p< 0.001, EAA= 0.954 95% GA = 0.93-0.979) It was determined that the B12 value was below 315 ng/L (p=0.005, EAA= 0.617, 95% GA= 0.536- 0.698).
Conclusion:  In our study, it was observed that diffuse hair loss, which is common in women, increased 46 times in the presence of iron deficiency anemia, but Hg, ferritin, transferrin, and iron cut-off values in which hair loss was observed were within physiological limits. It has been observed that iron deficiency anemia must be treated in women with hair loss, but iron supplementation at ferritin levels below 18 ug/L even if there is no anemia and iron level is normal. It is thought that our study will contribute to the literature in terms of approach to hair loss in primary care conditions.
Keywords:  Telogen effluvium, hair, hair loss, B12, anemia, iron, ferritin