Teminat sözleşmelerinde rücu ilişkileri
Recourse relations in garantee agreements
Yazar: ARİFE ÖZGE YENİCE
Danışman: PROF. DR. İHSAN ERDOĞAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Medeni Hukuk) Ana Bilim Dalı / Medeni Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Çalışmanın amacı, kefalet ve garanti sözleşmeleri ile ipotekte rücu ilişkileri konusunda bilgi vermektir. Öncelikle, konuya genel bir giriş yapılmıştır. Bu amaçla, ilk bölümde, teminat kavramı, teminat sözleşmesi türleri, rücu ve halefiyet konularından söz edilmiştir. Takip eden bölümlerde ise, kefalet ve garanti sözleşmeleri ile ipotekte rücu haklarına ayrı başlıklar altında yer verilmiştir.Kefilin asıl borçluya ve diğer kefillere karşı rücu hakkı, sırayla Borçlar Kanunu'nun 496. ve 488. maddelerinde düzenlenmiştir. Her iki hükümde tanınan rücu hakkı, halefiyet esasına dayanmaktadır. Bununla birlikte kefilin halefiyete dayalı olmayan, diğer sorumlular ile arasındaki iç ilişkiden doğan rücu hakları da bulunmaktadır.Garanti verenin, sorumlu bulunan diğer kişilere karşı rücu hakkı, atipik bir sözleşme olması nedeniyle, kanunda düzenlenmemiştir. Borçlar Hukukunda halefiyet, ancak kanuna dayalı olarak söz konusu olabileceği için, atipik olan garanti sözleşmesinde rücu hakkı halefiyete dayalı olamaz.Garanti verenin rücu hakkı, rücu borçlusu ile arasında kontrgaranti sözleşmesi bulunup bulunmamasına göre bir ayırıma tabi tutulmalıdır. Eğer garanti verenle rücu borçlusu arasında kontrgaranti sözleşmesi bulunmakta ise, rücu hakkının hukuki sebebinin kontrgaranti olacağı kuşkusuzdur.Bununla birlikte, böyle bir kontrgaranti sözleşmesi bulunmasa bile, rücu hakkına ilişkin genel kurallar uyarınca garanti verenin rücu hakkı doğabilecektir. Buna göre, garanti verenin rücu borçlusu ile arasındaki iç ilişkinin niteliğine göre, vekâlet, vekâletsiz iş görme veya sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayalı rücu hakkı olacaktır.İpotekte rücu hakkının doğumu için, öncelikle ipotek ile temin edilen borcu ödemeden sorumlu birden fazla kişinin bulunması gerekir. İçlerinden birinin ödeme yaparak taşınmazı ipotekten kurtarması halinde, sorumlu bulunan diğerlerine karşı rücu hakkı doğacaktır.İpotekte rücu hakkının varlığına ilişkin tek yasal düzenleme, Türk Medeni Kanunu' nun 884. maddesidir. Bu hüküm gereğince; ``Borçtan şahsen sorumlu olmayan rehinli taşınmaz maliki, borçluya ait koşullar içinde borcu ödeyerek taşınmazın üzerindeki ipoteğin kaldırılmasını isteyebilir. / Alacak, borcu ödeyen malike geçer.''TMK. m. 884 hükmü dışında başka bir yasal düzenleme olmasa da, ipoteğin temin ettiği alacaktan sorumlu birden fazla kişinin bulunduğu diğer hallerde de, genel rücu hükümleri nedeniyle rücu hakkının varlığı kabul edilmelidir.

Abstract:
The aim of this study is to give information about recourse relations in surety, garantee agreements and mortgages. The first section gives a general introduction explaining terms of garantee, the types of garantee agreements, recourse and subrogation. The following sections deal with each of these subjects in detail.The recourse rights of garantors against debtors and other garantors are outlined in Turkish Obligation Law articles 496 and 488. The basis of recourse rights in these articles come from the principal of subrogation. In addition to the principal of subrogation, there are other recourse rights that govern the relationship between the garantor and the debtor.In guarantee agreements, the recourse rights of garantors are not governed by law because guarantee agreements are irregular agreements. In Obligations Law, subrogation comes exclusively from that law, so the recourse rights of garantor do not come from the principle of subrogation.A garantor?s recourse rights can be classified. There may or may not be a counter-guarantee. If there is a counter-guarantee agreement, the garantor has recourse rights because of the agreement. If a counter-guarantee agreement is not present, the garantor still has recourse rights, but for a different reason. In this situation, the garantor has these rights because of the general principals of recourse. Garantor recourse rights come from the principals of mandate or acting without authority or unjust enrichment laws.In order for there to be recourse rights in the case of a mortgage, there must be more than one person guaranteeing payment of the debt. If one of the parties wants to remove themself from the mortage agreement, they can do so by paying the value of the mortgage to the lender. In this case, the person who pays the value of the mortgage has recourse rights against the other liable parties in the contract.The only Turkish law related to recourse rights in the case of mortgages is Turkish Civil Law article 884. Pursuant to this article, if the owner of the immovable property is not personally liable for the debt, he has the right to recourse against the other liable parties.In addition to Turkish Civil Law article 884, we must accept that the owner of immovable property has recourse rights because of the general principals of recourse.