Türkiye'de konjonktürel dalgalanmaların zaman serisi analizi
Time series analysis of business cycle fluctuations in Turkey
Yazar: ERKAN ÖZATA
Danışman: PROF.DR. MUSTAFA ÖZER
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi teorileri = Economic theories ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model ; Zaman serileri = Time series

Özet:
Konjonktürel dalgalanmaların analizi, hem doğru iktisat politikaları oluşturmada hem debir ekonomideki gelişmelerin sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesinde en önemli aşamalardanbirisini oluşturmaktadır. Konjonktürel dalgalanmaların nedenleri; özellikle de uyarım veyayılma mekanizmaları konusunda farklı iktisat okullarının farklı değerlendirmelerimevcuttur. Bu konulardaki tartışmalar uzun yıllardan beri iktisatçılar arasında devametmesine rağmen, aralarında genel bir oydaşmadan bahsetmek mümkün değildir. Günümüzdeise bu tartışmalar Keynesçi ve Klasik gelenekteki iktisatçılardan Yeni Keynesçi ve ReelKonjonktür teoricileri arasında devam etmektedir. Tartışmanın esas odaklandığı nokta isekonjonktürel dalgalanmalara kaynak teşkil eden şokların neler olduğu üzerinedir. Keynesçiteoriye göre hasıladaki değişimin temel kaynağı toplam talepteki değişimlerdir. ReelKonjonktür Teorisi ekonomideki dalgalanmaların, teknolojideki, zevk ve tercihlerdekideğişimler gibi toplam arzı etkileyen reel faktörler tarafından yaratıldığını varsayar. Buçalışmada Yapısal Vektör Otoregresyon (SVAR) yöntemi kullanılarak Türkiye ekonomisinietkileyen şoklar belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmadan elde edilen ampirik bulgulara göre reelhasıladaki dalgalanmaların temel nedeni hem kısa hem de uzun dönemde arz şoklarıdır.Ayrıca verimlilik şokları olarak da değerlendirilen yerel arz şokları da, hasılada dalgalanmayaratan bir başka şok olarak belirlenmiştir. Buna karşılık, fiyat düzeyini etkileyen en önemlişok ise nominal şoklar olarak bulunmuştur. Dünya faiz oranı ve dış ticaret haddi şokları isereel döviz kuru ve fiyat düzeyindeki dalgalamaları açıklayan önemli faktörler olarakbulunmuştur. Bununla birlikte reel döviz kurundaki dalgalanmaların ana kaynağı olarak talepşokları ayırt edilmiştir. Dolayısıyla Türkiye ekonomisindeki gelişmelerin doğru analizi veuzun dönemde istikrar içinde büyüyen bir ekonomik yapıyı oluşturacak iktisat politikalarınınoluşturulabilmesi için bu sonuçların dikkatlice değerlendirilmesi gerekir.

Abstract:
The analysis of business cycle is one of the most important steps for both healthyevaluation of economic developments and construction of accurate economic policies. Therehave been still debates among different schools of thought about the sources of businesscycles and notably the impulse propagation mechanisms, not providing a consensus about thesubject. Nowadays, those debates go on between the economists from Keynesian andClassical tradition, namely New Keynesian and Real Business Cycle theories. The focal pointof the argument is to distinguish the shocks as a source of business cycle fluctuations.Keynesian theory sees the aggregate demand as the dominant source of changes in output.Real Business Cycle Theory assumes that the fluctuations in the economy are producedmainly due to changes in real factors, particularly shifts in technology, preference or taste,affecting the aggregate supply. By employing structural vector autoregression (SVAR)technique, in this study we try to identify those shocks that impact Turkish economy and toconstruct the dynamic responses caused by these shocks. The results of the study suggest thatthe fluctuations in real output is mainly due to supply shocks both in the short and long-runs.Also, domestic supply shocks which are defined as productivity shocks are the most importantdisturbances in explaining output fluctuations. However, nominal shocks are the dominantfactor that affects the price level. External shocks such as world interest rate and terms oftrade are found to be the important factors in explaining the fluctuations in real exchange ratesand price level. But demand shocks are still the most important determining factor of realexchange rates. Consequently, for a true understanding of the developments in Turkisheconomy and design of economic policies that enables stable and sustained long-runeconomic growth; the results of the study have to be evaluated carefully.