Kentsel alanda fiziksel çevrenin çocukların fiziksel aktivitesi üzerindeki etkisi
The effect of physical environment on children's physical activity in urban areas
Yazar: GÖZDE EKŞİOĞLU ÇETİNTAHRA
Danışman: PROF. DR. EBRU ÇUBUKÇU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Dünya Sağlık Örgütü çocuklarda obezitenin, yetişkinlikte kronik rahatsızlıklara ve mortalite hızının artırmasına neden olacağını ileri sürerek, küresel ölçekte bir halk sağlığı problemi olduğunu kabul etmektedir. Bu problemle mücadelede, fiziksel aktivitenin arttırılmasının önemli olduğu ve çocukların, haftada en az üç gün, günde en az altmış dakika orta-yüksek şiddette fiziksel aktivite yapmaları gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak yapılan bilimsel çalışmalar, bu gerekliliklerin karşılanamadığını ortaya koymaktadır. Fiziksel çevre özelliklerinin ise çocukların fiziksel aktivitelerini kısıtlayadığı ya da desteklediği ileri sürülmektedir. Bu tez, çocukların fiziksel aktivitelerini etkileyen kişisel, sosyal ve mekansal özellikleri ve çocukların farklı şiddetteki fiziksel aktivitelerini gerçekleştirdikleri farklı kentsel mekanları belirlemeyi hedeflemektedir. 
Bu çalışma kapsamında, bir spor okulunda basketbol ve yüzme branşlarında spor yapan 9-12 yaş grubundaki 47 çocuk, yedi gün boyunca, aktivite şiddetinin ve konumunun izlenmesini sağlayan akselerometre ve Küresel Konumlama Sistemi aygıtlarını takmıştır. Spor okulundaki antrenörler tarafından yapılan ölçümler ile çocukların boy ve kiloları; çalışmaya katılan çocukların ebeveynleri tarafından doldurulan anketler ile çocukların demografik özellikleri, ailenin sosyo-ekonomik durumu, ebeveynin çocuğu fiziksel aktiviteye teşviki, ebeveynin mahallenin fiziksel özelliklerine yönelik değerlendirmesi;  Coğrafi Bilgi Sistemleri ile de çocukların okul ve konutlarının yakın çevresindeki mekansal özelliklere ilişkin veri elde edilmiştir. Böylece katılımcı çocukların fiziksel aktivite düzeylerinin, demografik, gelişimsel, sosyal ve fiziksel çevre özellikleriyle ilişkisi istatistiksel yöntemlerle incelenmiştir.
İstatistiksel analiz sonuçları, fiziksel aktivite ile demografik, gelişimsel, sosyal ve fiziksel çevre özellikleri arasında açık ve net sonuçlar ortaya koymamakla birlikte, katılımcı çocukların orta-yüksek şiddetteki fiziksel aktivitelerini genellikle konut yakın çevresindeki açık alanlarda, sokaklarda, açık yeşil alanlarda, okul yakın çevresindeki sokaklarda ve çocuğun eğitimine devam ettiği okulun bahçesinde gerçekleştirdiğini göstermiştir. Bu bulgular, fiziksel aktivitenin artırılmasında komşuluk birimi ölçeğinde olabileceği gibi okul yakın çevresinde de müdahalelerin etkili olabileceğine dair ipuçları içermektedir. Bu çalışmanın bir diğer önemi, çocuklarda fiziksel aktivite şiddeti ve konumunu belirlemek için kullanılan özgün yöntemidir. Anılan yöntemin farklı yaş gruplarındaki çocuklarda uygulanabilirliği ve fiziksel aktiviteyi teşvik eden mekanlar üretmede kullanılabilirliğine yönelik tartışmaların, bundan sonraki araştırmaları yönlendirmesi beklenmektedir.

Abstract:
World Health Organization accepted that childhood obesity which could cause chronic diseases and increase the mortality rate in adulthood, is a global public health problem. To struggle with this problem, the importance of improving physical activity and the requirement of children's must meet at least 3 day per week and at least sixty minutes moderate-to-vigorous physical activity is stressed. However, the scientific research indicates that is not the ease. Physical environmental characteristics are contended as one of the reasons of this situation. This dissertation aims to determining the influential parameters on children's physical activity and the physical environments where the children fulfill the different intensities of physical activity.   
In this dissertation, 47 children who were 9-to-12-years-old and engaged in a sportive school's basketball and swimming classes, wore accelerometer and GPS devices that measured physical activity intensity and its location for 7 days. The coaches collected children's height, weight data. The survey form filled by parents provided information about demographical characteristics of children, the family's socio-economic status, social encouragement for physical activity, and perceived neighborhood characteristics. GIS provided data about spatial features in the vicinity of the children's school and home. Thus, the relation between children's physical activity levels and demographic, developmental, social and physical environmental characteristics were statistically analyzed.
Statistical analyses failed to provide findings about the relation between physical activity and the determinants. Nevertheless, the results showed that, children showed moderate-to-vigorous physical activity in open spaces, green areas, and streets around the house, in streets around the school and in the schoolyard. These findings may highlight that the interventions not only in neighborhoods but also school environment could be effective for increasing children's activity. Another significance of this study is the original methodology used to determine children's physical activity levels. The discussions about the methodology's feasibility for other age groups of children and availability of producing physical activity supporting urban spaces, is expected to lead the future research.