Niğde ilinde el dokusu halıcılık ve üretilen halıların bazı teknolojik özellikleri üzerine bir araştırma
A research on the hand-woven carpet making in nigde province and some technological properties of produced carpets
Yazar: FİLİZ NURHAN ÖLMEZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ARLI
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ev Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics
Dizin: El dokumacılığı = Hand weaving ; El halısı = Hand carpet ; Halıcılık = Carpet business ; Niğde = Niğde ; Teknolojik özellikler = Technological properties

Özet:
uı ÖZET Doktora Tezi NİĞDE İLİNDE EL DOKUSU HALICILIK VE ÜRETİLEN HALILARIN BAZI TEKNOLOJİK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDE BİR ARAŞTIRMA Filiz Nurhan ÖLMEZ Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Ev Ekonomisi Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Mustafa ARLI JürhProf. Dr. Yahşi YAZICIOĞLU Doç. Dr. Velittin KALINKARA Doç. Dr. Nuran KAYABAŞI Doç. Dr. Halide SARIOĞLU Bu çalışmada Niğde ilinde dokunan el dokusu yün halılar teknik özelliklerine göre Ansamah, Yahyalı, Niğde-Yörük, Niğde-Avşar ve Niğde-Kars, halıları olmak üzere S gruba ayrılarak incelenmiştir. Bu halı tiplerinin ayrıca büyüklüklerine göre farklı kullanım alanları olduğu gözönüne alınarak taban halısı, kelle halısı, seccade, çeyrek, yolluk, somya, sedir, minder,\ astık ve çanta şeklinde sınıflanmıştır. 3 ilçe merkezi, 8 kasaba, 11 köydeki 350 dokuyucu ve 375 hah araştırma kapsamına alınmıştır. Karşılıklı görüşme yöntemi uygulanarak, çözgü hazırlamadan, dokuma ve son işlemlere kadar her aşamada dokuyuculardan sağlanan bilgiler değerlendirilerek incelenmiştir. Halı dokumanın tüm evrelerini içeren özgün fotoğraflar çekilmiştir. Halılarda kullanılan ilme, atkı ve çözgü ipliklerinin cinsi, kat sayısı ve numarası, büküm sayısı ve %uzama değerleri 246 adet örnek kullanılarak belirlenmiştir. Bu yapılırken araştırma kapsamındaki her bir yöreden el dokusu yün halıların dokumasında kullanılan tüm ilme ipliklerinden, atkı ve çözgü ipliklerinden örnekler alınmıştır. Ayrıca halıların en boy ölçüleri, yüzey alanları boy-en oranları, metrekare ağırlık, toplam ağırlık, düğüm şekilleri, hav yüksekliği, kilim örgü ve etlik dokuma eni, saçak uzunlukları, kalite (desimetrekaredeki düğüm sayısı), renk, desen ve motif özellikleri saptanmıştır £1 dokusu halı dokuyucularına dokuyucuların demografik özelliklerim, çalışma ortamım, dokuma işlerinden kaynaklanan sağlık sorunlarım ve ekonomik durumlarım belirlemeye yönelik anket formu hazırlanmış araştırmacı tarafından karşılıklı görüşme yöntemiyle uygulanmıştır 1999, 202 sayfa ANAHTAR KELİMELER: El sanatları, halı, el dokusu halı, Niğde İli.

Abstract:
IV ABSTRACT Ph.D. Thesis A RESEARCH ON THE HAND-WOVEN CARPET MAKING IN NIGDE PROVINCE AND SOME TECHNOLOGICAL PROPERTIES OF PRODUCED CARPETS Filiz Nurhan ÖLMEZ Ankara University Graduate School of Nature! and Applied Sciences Department of Home Economics Supervisor: Prof. Dr. Mustafa ARLI JürirProf. Dr. Yahşi YAZICIO?LU Assoc. Prof. Dr. Velittin KALINKARA Assoc. Prof. Dr. Nuran KAYABAŞI Assoc. Prof. Dr. Halide SARIO?LU In this study hand woven carpets in Niğde were examined considering their technological properties. They were grouped into 6 different categories according to their origin. These are: Ansama, Niğde-Avşar, Niğde-Yörük, Niğde-Kars, Yahyalı and Taşpınar. In addition, these carpets were grouped according to their size considering that each has different way of usage. These are: "Taban halısı (Floor carpet), Kelle hah, prayer rug, çeyrek, yolluk, somya, sedir, minder, pillow,and bag ". In this study 350 weavers were involved and 375 carpets were distributed among 3 town centres, 8 small tawn, 11 villages. This study included all the phases from warp preparation and weaving to last processes using information that were obtained by interviewing weavers. Also all phases of carpet weaving were photographed. Totally 246 samples were used in order to determine loop, peculiarity of wrap and weft, number of threat and spin, percentage of elongation. All colours of loop yards, wrap and weft yards used in hand woven carpets were included. Also following properties of carpets were determined: width and length, surface area, width and length ratio, weight per square meter, total weight, knot shape, tuft height, "rug knitting, etlik weaving width, cord length, quality (described as number of knot per squaremeter), colour, pattern and it properties. A questionaire was used for the hand weavers in order to determine their demographic properties, working conditions, health complains due to weaving process and economic conditions. 1999, 202 pages Key Words: Carpet, handicrafts, hand woven carpet, Niğde Province.