Figüratif heykel sanatına ekspresyonist bir yaklaşım
An expressionist approach to figurative sculpture art
Yazar: ADEM TOPRAK
Danışman: PROF. ARZU ATIL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Ekspresyonizm = Expressionism ; Figüratif heykel = Figurative sculpture ; Figüratif sanat = Figurative art ; Heykel = Sculpture ; Heykel sanatı = Sculpture art

Özet:
20. yüzyıl başındaki öncü sanat grupları içinde büyük öneme sahip olan
Ekspresyonizm hakkında çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Küçük bir kısmı Türkçe'ye de
çevrilen bu çalışmaların her biri, Ekspresyonizm'e farklı açılardan yaklaşmıştır. Farklılığın
sebebi, bu sanat üslubu hakkında yapılan tartışmalardır. Sınırlarının çizilmesi ve üslupsal birlik
konusunda çeşitli fikirler mevcuttur. Bu çeşitlilik, yalnız zaman ile değil coğrafya ile de
ilgilidir. Ekspresyonizmi diğer öncü sanat gruplarından ayıran şey, bir sanat hareketi gibi ortaya
çıkmış gibi görünmesine rağmen geniş bir alanda uygulayıcılarının olmasıdır. Die Brücke ve
Der Blaue Reiter grupları, Ekspresyonist sanatın belirleyici gruplarıdır. Ancak grupların
etkilendikleri sanatçılar da üslup içinde değerlendirilmektedir. Bir Alman üslubu olarak görülse
de Avrupa'nın her yerine yayılmış ve Fransız sanatçılardan çok etkilenmiştir. Avrupa'da I.
Dünya Savaşı öncesinde yaşanmaya başlayan ve savaşla birlikte doruk noktasına ulaşan siyasi
kriz, Ekspresyonist grupları etkilemiştir. Siyasi yanlışların toplumsal hayata acımasız bir
şekilde sirayet etmesi, sanatın ilgi alanına dahil olmuş ve sanatçılar muhalif bir tavır
sergilemiştir. Ekspresyonizm aynı zamanda soyut sanatın da çıkış yeridir. Sanatçılar sanatın
problemlerini birer düşünür gibi ele almış ve kuramlar geliştirmiştir. Sözcük anlamının getirdiği
zorluk, Ekspresyonizmin çerçevesini belirleme noktasında sıkıntı oluştursa da üslupsal
ortaklığın önüne geçmediği görülmüştür. Dolayısıyla ekspresyonizmin bir sanat hareketi ya da
akımı değil bir üslup olduğunu dile getirmek yanlış olmayacaktır. Ekspresyonizmin ortaya
çıktığı dönemdeki gruplar bir süre sonra dağılmış olsa da sanatın geleceğini etkileyen bu üslup,
uzun yıllar etkisini sürdürmüştür. Ekspresyonist heykelin resme göre ikinci planda kalmasının
çalışmalardaki yerini de kısıtladığı görülmüştür. Heykellerin bir kısmının yok edilmiş ya da
kaybolmuş olması, bu konudaki araştırmaların azlığının nedenlerinden biri olarak
gösterilmiştir. Benzer şekilde, heykeltıraşların sayısı da bir sebep olarak görülmüştür. Ancak
Ekspresyonist ressam olarak tanınan sanatçıların aynı zamanda heykel de ürettiği göz ardı
edilmiştir. Figüratif Heykel Sanatına Ekspresyonist bir Yaklaşım başlıklı tez çalışmasında
Ekspresyonizm süreci ve figüratif heykel sanatına etkileri örnekler üzerinden incelenmiştir.

Abstract:
There are many studies on Expressionism, which has a great importance among the
pioneering art groups at the beginning of the 20th century. Each of these studies, a small
part of which was translated into Turkish, approached Expressionism from different
angles. The reason for the difference is the discussions about this art style. There are
various ideas about demarcation and stylistic unity. This diversity is not only related to
time but also to geography. What distinguishes Expressionism from other pioneering art
groups is that although it seems to have emerged as an art movement, it has a wide range
of practitioners. The Die Brücke and Der Blaue Reiter groups are the defining groups of
Expressionist art. However, the artists influenced by the groups are also evaluated in
terms of style. Although it is seen as a German style, it spread all over Europe and was
very influenced by French artists. The political crisis, which began in Europe before the
First World War and reached its peak with the war, affected the Expressionist groups.
The ruthless spread of political mistakes to social life has been included in the field of art
and artists have displayed an oppositional attitude. Expressionism is also the origin of
abstract art. Artists dealt with the problems of art as thinkers and developed theories.
Although the difficulty of the meaning of the word created difficulties in determining the
framework of Expressionism, it was seen that it did not prevent stylistic commonality.
Therefore, it would not be wrong to state that expressionism is a style, not an art
movement or movement. Even though the groups at the time of the emergence of
expressionism dispersed after a while, this style, which affected the future of art,
continued its influence for many years. It has been observed that the expressionist
sculpture being in the second plan compared to the painting also limits its place in the
works. The fact that some of the sculptures have been destroyed or lost has been shown
as one of the reasons for the scarcity of research on this subject. Similarly, the number of
sculptors was also seen as a reason. However, it has been ignored that artists known as
Expressionist painters also produced sculptures.