Eczanelerin satın alma kararına etki eden faktörlerin AHP ile sıralanması
Alignment of factors effecting the purchasing decision of pharmacies through AHP
Yazar: YASİN ÜLGER
Danışman: DOÇ. DR. NURAY TOSUNOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı / Uluslararası İşletmecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Eczaneler = Pharmacies ; Satınalma = Purchasing ; Satınalma kararı = Purchasing decision ; Uluslararası işletmeler = International enterprises ; İlaç firmaları = Pharmaceutical firms

Özet:
İlaç üreticisi firmalar satış hacimlerini artırabilmek için küresel boyutta yoğun bir rekabet içindedirler. Firmaların rekabet gücünü artırabilmesi için de dikkat etmesi gereken faktörler vardır. Özellikle uluslararası çalışan ilaç firmalarının sektörde tutunabilmesi ve devamlılık sağlayabilmesi için diğer firmalardan farklılaşması ve rakiplerine göre daha avantajlı hamleler yapması gerekmektedir. Bunun için yapılacak çalışmalardan biri ilaç firmalarının rekabetine dayanan faktörlerin tespit edilmesidir. İlaç firmalarının birbirleriyle olan rekabetinde avantaj kazanmasını sağlayan temel faktörler kârlılık, promosyon, müşteri memnuniyeti ve orijinal ilaç ile jenerik ilaç arasındaki fiyat farkıdır. Bu faktörler ilaç firmalarının nihai alıcısı olan eczanelerin satın almasını doğrudan etkilemektedir. Bu süreç aynı zamanda satın almadan sorumlu eczacı ya da sorumlu müdürün de satın almayla ilgili bir karar vermesini gerektirmektedir. Karar verme süreci beraberinde birçok sorunu da yanında getirmektedir. Karar verme sürecinin başarıya ulaşmasında da çok kriterli karar verme yöntemleri devreye girmektedir. Belirli hedefler doğrultusunda sınıflandırılan karar verme yöntemleri karar vericilere en iyi sonucu vermede yardımcı olmaktadır. Bu yöntemlerden biri de karar kriterlerine ilişkin ağırlık değerlerini hesaplayarak kriterlerin birbirine göre önem sırasını belirlemeyi sağlayan Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP)'dir.Bu çalışmanın amacı, Türkiye' de faaliyet gösteren uluslararası boyuttaki ilaç firmalarının rekabetine dayanan faktörleri eczanelerin satın alma kararına göre AHP yöntemiyle sıralamaktır. Bu bağlamda, Ankara ili Keçiören ilçesinde faaliyet gösteren karar vermeye yetkili 10 eczane sahibi eczacıya yüzyüze anket usulüyle sorular sorulmuş ve elde edilen veriler AHP yöntemiyle Excell programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucuna göre eczanelerin satın almada dikkat ettikleri faktörler sırasıyla; müşteri memnuniyeti, kârlılık, promosyon ve orijinal ilaç ile jenerik ilaç arasındaki fiyat farkı olmuştur.Çalışmanın sonucunda elde edilen bu sıralamanın Türkiye'de faaliyet gösteren uluslararası ilaç firmalarının pazarlama stratejileri ile benzer konuda ileride yapılacak çalışmalara ışık tutacağı ve farklı bir bakış açısı kazandıracağı düşünülmektedir.

Abstract:
Drug producing companies are in a dense competition at global level in order to increase their sales volumes. In order to increase their competitiveness, there are some factors the companies need to consider. Especially internationally working drug companies are required to be different from other companies and to make profitable moves in order to hold on to the sector and ensure continuity. One of the studies to be done for that is to determine factors based on the companies competitiveness. The main factors providing for advantage in competition among drug companies are profitability, promotion, customer satisfaction and the price difference between original drug and generics. These factors effect directly the purchase of final purchasers of drug companies. This process requires that the pharmacist in charge of purchase or the authorized director makes decisions. The decision-making process brings along many problems. The multi-criteria decision-making methods are involved so that the process is successful. The decision-making methods which are classified according to specific objectives are helping decision makers to reach the best result. One of the methods which helps to determine the order of importance of the criteria by calculating weight value related to decision criteria is the Analytic Hierarchy Process (AHP).The aim of this study is to aline the factors based on the competition of companies which are working internationally according to the purchase decisions through the AHP method. Within this context, a face-to-face survey has been conducted with 10 authorized pharmacists who are working in Ankara, Keçiören and the results have been analyzed on Excell by using the AHP method. According to these results the factors pharmacies take into consideration during purchase are respectively; customer satisfaction, profitability, promotion and price difference between original drug and generic drug. It is believed that the ranking acquired as a result of the study will light the way for further studies in the field of marketing strategies of international drug companies active in Turkey and will provide for a different point of view.