Kültürel miras varlıklarının korunmasında yerel halkın algısı: Erzurum Kültür Yolu Projesi örneği
Local people in the protection of cultural heritage assetsperception: Example of Erzurum Culture Road Project
Yazar: ORHAN DURSUN
Danışman: PROF. DR. CAVİT YEŞİLYURT
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sanat Tarihi = Art History ; Turizm = Tourism
Dizin: Erzurum = Erzurum ; Koruma = Conservation ; Koruma politikaları = Protection policies ; Koruma tedbirleri = Protection measures ; Kültür varlıkları = Cultural properties ; Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu = Code of Protection of Cultural and Natural Properties ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Kültürel turizm = Cultural tourism ; Yerel halk = Local people ; Yerel toplum çalışmaları = Local community studies

Özet:
20. yüzyılın sonlarına doğru artış gösteren turizm sektörünün olgunlaşması ve doyuma ulaşması ile Türkiye'de de turizm hareketliliğinde önemli gelişmeler yaşanmaktadır. Turizme daha farklı hizmetler sunmak adına yapılan çalışmalarla alternatif turizm türleri ortaya çıkmıştır. Bulunan türler arasında olan kültür turizmi, geniş çaplı ilgi uyandırmış ve uluslararası çekiciliğiyle özellikle turizm sektöründe önemi gün geçtikçe artarak sektörün vazgeçilmez bir unsuru halini almıştır. Burada, kültürel turizm faaliyetlerini sürdürülebilir kılmak için en önemli paydaşlardan olan yerel halkın da kültür turizm faaliyetlerine yönelik algısı ve tutumu göz önünde bulundurulmalıdır. Turizm pazarında olan kültür turizminin gelişimini ölçebilmek için, kültür varlıklarının var olduğu sahalarda yapılan faaliyetlerin doğru amaçlara hizmet edecek şekilde gerçekleştirilmesi ve devamının getirilmesi büyük oranda orada yaşayan yerel halkın algı ve ilgisine bağlıdır.
Yapılan araştırmada amaç, Erzurum ilinde yürütülen "Kültür Yolu Projesi" kapsamında bölgede yaşayan yerel halkın, var olan kültür varlılarının kültür turizmine katkısı ile bunların korunması ve kültür turizminin geliştirilmesine yönelik algılarının belirlenmesidir. Ayrıca bölgede yaşayan yerel halkın bireysel özellikleri ile bölgenin turizm hareketliliğinin çevresel, ekonomik ve sosyo-kültürel faktörleri arasında karşılaştırmalar yapılarak farklılıkların tespit edilmesidir.
Çalışma üç bölümden oluşarak, birinci bölümünde turizm kavramı, kültür turizmi ve kültürel turizm varlıkları kavramlarının konuları üzerinde kapsamlı literatür taramaları incelenmiştir. İkinci bölümde Erzurum ilinin genel özellikleri, tarihi ve "Kültür Yolu Projesi" çalışmasında yer alan kültür varlıklarının tanımlamaları üzerinde kapsamlı literatür taramaları incelenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise "Kültür Yolu Projesi" için hazırlanan anket çalışması ele alınmış, katılımcılara yönelik araştırmaya yer verilmiştir. Anket çalışmasından elde edilen bulguların sonuçları SPSS 20.0 paket programı ile analizi yapılmıştır. Bulunan veriler; frekans dağılımları, güvenilirlik analizi, Bağımsız Örneklem T Testi ve ANOVA analizi yapılarak incelenmiştir.
Araştırmanın sonucunda, yerel halkın "Kültür Yolu Projesi" ndeki kültürel varlıkların korunmasına yönelik algısının genel olarak ‟olumlu" olduğu belirlenmiştir. Ayrıca araştırma konusuna yönelik düşüncelerin bireysel özelliklerine göre farklılık gösterdiği de tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, "Kültür Yolu Projesi‟ ndeki kültürel faaliyetlerin sürdürülebilirliği için araştırma sahasına yönelik tanıtım ve reklam çalışmalarının arttırılması gerektiği  anlaşılmıştır.

Abstract:
With the maturation and saturation of the tourism sector, which increased towards the end of the 20th century, important developments are experienced in tourism activity in Turkey.  Alternative tourism types have emerged with the studies carried out to provide different services to tourism.  Cultural tourism, which is among the species found, has aroused wide interest and has become an indispensable element of the sector, with its international attractiveness, especially in the tourism sector, increasing its importance day by day.  Here, in order to make cultural tourism activities sustainable, the perception and attitude of the local people, who are among the most important stakeholders, towards cultural tourism activities should be taken into consideration.  In order to measure the development of cultural tourism in the tourism market, the realization and continuation of the activities carried out in the areas where cultural assets exist, in a way that will serve the right purposes, largely depends on the perception and interest of the local people living there.
The aim of the research is to determine the perceptions of the local people living in the region about the contribution of existing cultural assets to cultural tourism and their preservation and development of cultural tourism within the scope of the "Cultural Road Project" carried out in Erzurum.  In addition, it is to determine the differences by making comparisons between the individual characteristics of the local people living in the region and the environmental, economic and socio-cultural factors of the tourism activity of the region.
The study consists of three parts, and in the first part, comprehensive literature reviews on the concepts of tourism, cultural tourism and cultural tourism assets are examined.  In the second part, the general characteristics of Erzurum province, its history and comprehensive literature reviews on the definitions of cultural assets in the "Cultural Road Project" study were examined.  In the last part of the study, the survey prepared for the "Cultural Road Project" was handled and the research for the participants was included.  The results of the findings obtained from the survey study were analyzed with the SPSS 20.0 package program.  Data found;  frequency distributions, reliability analysis, Independent Sample T Test and ANOVA analysis were performed.
As a result of the research, it has been determined that the perception of the local people towards the protection of cultural assets in the "Cultural Road Project" is generally "positive".  In addition, it has been determined that the thoughts on the research subject differ according to their individual characteristics.  In addition, it has been understood that the promotion and advertising activities for the research area should be increased for the sustainability of the cultural activities in the "Cultural Road Project".