Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri'nde COVID-19 pandemisi öncesi ve sürecinde kardiyovasküler hastalık, diyabet, kanser ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı yükünün değerlendirilmesi (Ocak 2018-Haziran 2021)
Evaluation of cardiovascular disease, diabetes, cancer and chronic obstructive pulmonary disease burden in Hacettepe University hospitals before and during COVID-19 pandemic (January 2018 – June 2021)
Yazar: ŞEYMA ALİYE KARA
Danışman: PROF. DR. BANU ÇAKIR
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; COVID 19 = COVID 19 ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Pandemiler = Pandemics ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Bu çalışmada Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri'ne 1 Ocak 2018 ile 15 Haziran 2021 tarihleri arasında en az bir kez kardiyovasküler hastalık (iskemik kalp hastalığı ve hipertansiyon) diyabet, kanser ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı ICD-10 tanı kodlarıyla başvuran kişilerin COVID-19 pandemisi ve öncesindeki başvuru ve ölüm durumları, bu hastalıklar için yapılan harcamalar ve değişimleri incelenmiştir. Önceki döneme kıyasla pandemi sürecinde bu 5 hastalık için yapılan başvuru sayısı belirgin azalmıştır. Mevsimselliğin ve kişisel faktörlerin kontrol edildiği, bağımlı gruplar özelinde yapılan analizlerde de tüm hastalıklar için toplam, ayakta ve yatarak başvuruların tümü belirgin azalmış olarak saptanmıştır (p<0,001). Acil servis ve enfeksiyon hastalıkları birimlerine başvurular dışında, neredeyse tüm hastalıklar için, genel dahiliye, geriatri, aile hekimliği ve birçok bölüme yapılan başvurulardaki azalma istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Zaman serisi analizleri ile bu hastalıklar için pandemi öncesinde yapılan başvurular özelinde pandemi dönemine ait yapılan tahmin değerleri incelendiğinde, pandemi sürecinde gerçekleşen tüm başvuru sayıları tahmini değerlerin altında kalmıştır. Mayıs 2021 tüketici fiyat endeksi değerine göre düzenlenen harcama verilerinde de COVID-19 sürecinde azalma görülmektedir. Hastalığa özel başvuru verileri ve ilgili harcamalar ile kurulan Markov Zincir Modelleri'nde pandemi öncesi ile süreci karşılaştırıldığında da belirgin farklılıklar ortaya konmuştur. Bulgular bulaşıcı olmayan hastalık hizmetlerinde/hizmete erişiminde pandemi sürecinde aksama yaşandığını ve karşılanamayan bu gereksinim nedeni ile ilerleyen dönemde hastalık sayı, şiddet ve fatalitesinde olumsuzluklar yaşanabileceğini düşündürmektedir. Çalışma bulguları hastane yöneticileri, bulaşıcı olmayan hastalıklarla ilgili politika yapıcılar ve bu konuda çalışan halk sağlığı uzmanları için ileriye dönük müdahalelerin planlanması açısından yol gösterici bir kaynak olacaktır.

Abstract:
This study aimed to analyse admission status, fatality rates and relevant variations in time of patients who applied to Hacettepe University Hospitals at least once, between January 1, 2018 and June 15, 2021, with the diagnoses of cardiovascular disease (ischemic heart disease and hypertension) diabetes, cancer and chronic obstructive pulmonary disease, based on reported ICD-10 codes in electronic health records. Compared to the pre-COVID-19 period, the number of admissions for all 5 diseases decreased significantly during the pandemic. Number of total, outpatient- admission and inpatient-admissions significantly decreased (p<0.001) across time periods in analyses of dependent groups, controlling for seasonality and personal characteristics. The decrease in the admissions to general internal medicine, geriatrics, family practice and many departments was statistically significant for almost all diseases, except for the admissions to the emergency services and infectious diseases units. In time series analyses, admissions during the pandemic was below the estimated numbers, based on pre-pandemic admission numbers. A similar decrease was observed in expenditure data over the COVID-19 process, adjusting for inflation, based on the May 2021 consumer price index value. In Markov chain models established with disease-specific admission data and related expenditures, pre-pandemic and pandemic periods were compared, and significant differences in possibilities of admission numbers and/or expenditure combinations were further investigated. Study findings suggest that there has been a prominent disruption in non-communicable disease service provision and/or access to services during the pandemic period, and this may have negative impacts on admission rates, severity and fatality of these 5 diseases in upcoming periods. Hospital administrators, policy makers on non-communicable diseases, and public health professionals working on noncommunicable disease could use such evidence in guiding future interventions.