Yeni nesil turist tipolojisi: Couchsurfıng örneği
New generation tourist typology: The example of Couchsurfing
Yazar: SERHAT AYDIN
Danışman: PROF. DR. ÇAĞIL HALE ÖZEL
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Couchsurfing = Couchsurfing ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Paylaşım ekonomisi = Sharing economy ; Sosyal psikoloji = Social psychology ; Tipoloji = Typology ; Turistler = Tourists ; Turizm sektörü = Tourism sector

Özet:
Bu araştırmanın amacı paylaşım ekonomisi kapsamında kabul edilen ücretsiz konaklama
ağı Couchsurfing (CS) üyelerinin tipolojilerini tespit etmektir. Paylaşım ekonomisinin
konaklama temelli uygulamaları, turizm sektörü için önemli bir etkiye sahiptir. Bu
doğrultuda bu tür uygulamaları kullananları anlamak ve sınıflandırmak önemlidir. Bu
araştırmanın kavramsal altyapısını, paylaşım ekonomisi ve turist tipolojileri
oluşturmaktadır. CS uygulamasında yoğun insan etkileşimi olduğu için sosyal psikoloji
(denge, karşılıklı bağımlılık ve bilişsel uyumsuzluk) kuramlarından faydalanılmıştır.
Yorumlayıcı paradigmayı benimseyen bu araştırmada nitel araştırma desenlerinden
fenomenoloji tercih edilmiştir. Birincil veri görüşme tekniğiyle, ikincil veri ise blog
sayfaları, vlog içerikleri ve CS üye bilgileri ile elde edilmiştir. Veri analizinde içerik
analizi, betimsel analiz, sistematik analiz ve tümevarımsal bakış benimsenmiştir. Bu
araştırmanın sonucunda faydacı, kültürel bireyci, kültür elçisi, idealist ve sosyal olmak
üzere beş farklı tip tespit edilmiştir. Kültürel bağlamdan dolayı araştırma, Türkiye'deki
CS üyeleri ile sınırlıdır. Tipolojiler, çevrimiçi ve çevrimdışı davranış, motivasyon,
etkileşim, deneyim ve kişilik özellikleri kapsamında saptanmıştır. Yoğun insan
etkileşimine dayanan sosyal psikolojik bir bakışla CS özelinde tespit edilen kavram
dolaylı karşılıklılıktır. Bu kavram, üyeler arasında kurulan ilişkilerde CS platformuyla
birlikte ziyaret edilen destinasyonun da aracı rolünün olduğunu ifade etmektedir. Turizm
sektörü, geleneksel ekonomiyi ve paylaşım ekonomisini bir arada değerlendirerek sektöre
özgü hibrit bir model ile yeni nesil turist tiplerine yönelik hizmet süreçlerini
geliştirmelidir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the typologies of the members of the free
accommodation network Couchsurfing(CS), which is accepted within the scope of the
sharing economy. Accommodation based applications of the sharing economy have a
significant impact on the tourism sector. Accordingly, it is important to understand and
classify those who use these applications. The conceptual basis of this research is the
sharing economy and tourist typologies. Since there is intense human interaction in CS,
theories of social psychology (balance, interdependence and cognitive dissonance) were
used. In this study, which adopted the hermeneutic paradigm, phenomenology was
preferred from qualitative research designs. Primary data was obtained by interview
technique, and secondary data was obtained from blog pages, vlog contents and CS
member information. Content, descriptive, systematic and inductive perspectives were
adopted in data analysis. As a result of this research, five different type were identified as
utilitarian, cultural individualist, cultural ambassador, idealist and social. Due to the
cultural context, the research is limited to Turkish CS members. Typologies were
identified in the context of online and offline behavior, motivation, interaction,
experience, and personality traits. With a social psychological perspective based on
intense human interaction, the concept identified in CS is indirect reciprocity. This
concept states the mediatory role of the destination together with the CS platform in the
relations established between members. The tourism industry should evaluate the
traditional and the sharing economy together and develop service processes for the new
generation tourist types with a hybrid model.