Apikal periodontitis tanı ve endodontik tedavi yanıtı için tükürük sıvısında potansiyel biyomarker olarak matriks metalloproteinazların incelenmesi
Evaluation of matrix metalloproteinases in saliva as potential biomarkers for diagnosis of apical periodontitis and endodontic treatment response
Yazar: BURÇİN ÇALIŞKAN
Danışman: PROF. DR. SEMA BELLİ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Endodonti Ana Bilim Dalı / Endodonti Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Diş apeksi = Tooth apex ; Endodonti = Endodontics ; Matriks metalloproteinazlar = Matrix metalloproteinases ; Periodonti = Periodontics ; Periodontitis = Periodontitis ; Teşhis = Diagnosis ; Tükürük = Saliva

Özet:
Apikal periodontitis (AP) diş hekimliği alanında en yaygın kronik enflammatuar hastalıklardan biridir. AP, endodontik biyofilm ve konak immün yanıtı arasındaki etkileşim sonucu oluşan, apikal periodonsiyum ve bitişik alveolar kemik ile sementi etkileyen endodontik kaynaklı iltihabi bir durumdur. Asemptomatik apikal periodontitis (AAP) periradiküler dokularda radyografik olarak tespit edilmeden önce uzun süre fark edilmeden kalabilir. Periodontal araştırmalarda, tükürükteki matriks metalloproteinazların (MMP) periodontitis tanısında kullanıldığı rapor edilmiştir. Benzer markerların apikal periodontitis teşhisinde ve endodontik tedavinin başarısını belirlemek açısından kullanılması da mümkün olabilir. Bu çalışmada, apikal periodontitis teşhisi konulan bireylerde tükürükteki biyomarkerların tanı ve endodontik tedaviye yanıtı değerlendirmek açısından kullanılabilirliğini araştırmak amaçlandı.
	
       Araştırmamıza, Selçuk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Endodonti Anabilim Dalı Kliniği' ne endodontik tedavi için başvuran klinik ve radyografik olarak semptomatik veya asemptomatik apikal periodontitis teşhisi konmuş, yaşları 19 ile 33 arasında değişen 12'si kadın, 8'i erkek toplam 20 gönüllü hasta ve 10 sağlıklı gönüllü katıldı. Hasta örneklemesi ependorf tüplerinde saklamak üzere uyarılmamış tükürük örnekleri alınarak yapıldı. Tedavi öncesi ve sonrasında (1 hafta) bireylerden elde edilen tükürük örnekleri ependorf tüplerinde ELISA yöntemi ile analizi sürecine kadar  -80 °C'de saklandı. Elde edilen örneklerdeki MMP-2, MMP-8, MMP-9 seviyelerinin değerlendirilmesi ELISA yöntemi ile Diş Hekimliği Fakültesi Araştırma Merkezi'nde yapıldı.
        
       Elde edilen verilere göre tedavi öncesi MMP-2,MMP-8, MMP-9 değerlerinde hasta gruplarının farklılığı için yapılan Kruskal- Wallis testi sonucunda gruplar arasında fark anlamlı bulunmadı.( p > 0.05)  Buna göre sağlıklı gönüllüler ile semptomatik veya asemptomatik apikal periodontitis teşhisi konmuş hastalarda MMP-2, MMP-8 ve MMP-9 değerleri birbirine yakındı. Aynı şekilde semptomatik ve asemptomatik apikal periodontitisli hastalarda tedavi öncesi ve sonrası MMP-2, MMP-8 ve MMP-9 değerleri arasında yapılan Wilcoxon testi sonucunda fark bulunmadı. ( p > 0.05) Çalışmamızdaki limitasyonlar dahilinde tedavi öncesi ve sonrasında alınan örneklerde MMP-2, MMP-8 ve MMP-9 değerinde istatistiksel açıdan anlamlı fark bulunmadı. MMP-2, MMP-8 ve MMP-9 biyomarkerlar endodontik tedaviye yanıtı değerlendirmek açısından kısa dönemde yetersizdir. Uzun dönem araştırma sonuçları elde edilene kadar geleneksel değerlendirme yöntemlerini kullanmak daha uygundur.

Anahtar Kelimeler:  Apikal periodontitis, matriks metalloproteinazlar , tükürük

Abstract:
Apical periodontitis (AP) is one of the most common chronic inflammatory diseases in dentistry. AP is an endodontic inflammatory condition that results from the interaction between endodontic biofilm and the host immune response, affecting the apical periodontium and adjacent alveolar bone and cementum. Asymptomatic apical periodontitis (AAP) may remain undetected for a long time before being detected radiographically in periradicular tissues. It has been reported that matrix metalloproteinases (MMPs) in saliva are used in the diagnosis of periodontitis in periodontal studies. It may also be possible to use similar markers in the diagnosis of apical periodontitis and to determine the success of endodontic treatment. In this study, it was aimed to investigate the usability of biomarkers in saliva to evaluate the diagnosis and response to endodontic treatment in individuals diagnosed with apical periodontitis.
         In our study, a total of 20 volunteer patients, 12 female and 8 male, aged between 19 and 33, who applied to Selçuk University Faculty of Dentistry Department of Endodontics for endodontic treatment, were diagnosed with symptomatic or asymptomatic apical periodontitis clinically and radiographically. healthy volunteers participated. Patient sampling was performed by taking unstimulated saliva samples for storage in Eppendorf tubes. Saliva samples obtained from individuals before and after treatment (1 week) were stored in ependorf tubes at -80 °C until the analysis by ELISA method. Evaluation of MMP-2, MMP-8, MMP-9 levels in the samples obtained was done by ELISA method at the Faculty of Dentistry Research Center.
        According to the data obtained, there was no significant difference between the groups as a result of the Kruskal-Wallis test performed for the difference in the MMP-2, MMP-8, MMP9 values of the patient groups before the treatment. MMP-2, MMP-8 and MMP-9 values were close to each other. Likewise, there was no difference in Wilcoxon test results between MMP-2, MMP-8 and MMP9 values before and after treatment in patients with symptomatic or asymptomatic apical periodontitis. ( p > 0.05) Within the limitations of our study, there was no statistically significant difference in the values of MMP-2, MMP-8 and MMP-9 in the samples taken before and after the treatment. MMP-2, MMP-8 and MMP-9 biomarkers are insufficient in the short term to evaluate the response to endodontic treatment. It is more appropriate to use traditional evaluation methods until long-term research results are obtained.
Keywords: Apical periodontitis, matrix metalloproteinases, saliva