Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinin tüketici işlemi niteliği
The nature of consumer transactions of construction contracts in exchange for land shares
Yazar: AYBERK ŞENSOY
Danışman: DOÇ. DR. EMEL BADUR
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Ülkemizde yaşanmakta olan ve olumsuz yönde seyreden ekonomik gelişmelere istinaden alıcı durumunda olan tüketicilerin alım gücündeki dezavantajlar sebebiyle, satış politikaları değişkenlik göstermeye başlamış ve çeşitli yöntemler ortaya çıkmıştır. Bu kapsamda tüketici vasfındaki gerçek kişinin temel ihtiyaçlarından olan konut edinme gereksinimini taşınmaz satış sözleşmelerinden ziyade kendisine kolaylık sağlayacak bir sözleşme türü olarak arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri ortaya çıkmıştır. Uygulamada sıklıkla rastlanan bu sözleşme türü hakkında kanunlarımızda özel bir düzenleme getirilmemiştir. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri hakkında ayrıntılı bir yasal düzenleme bulunmaması akit tarafları olan yüklenici ve arsa sahibi arasında sıkıntılar yarattığı gibi arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden doğan ya da doğacak olan şahsi hakkını üçüncü kişi olan tüketiciye alacağın devri sözleşmesi ile veya taşınmaz satış vaadi sözleşmesi ile devrettiği durumlarda tüketici açısından da bazı sıkıntıları beraberinde getirmektedir. Bu çalışmada, tüketicilerin karşılaştığı başlıca sorunları ve zorlukları tanımlamakta, sözleşme yükümlülüklerindeki belirsizlikler ve taraflar arasında—arsa sahipleri, yükleniciler ve tüketiciler—çıkabilecek ihtilaflar gibi konuları ele almaktadır. Sözleşme haklarının tüketicilere devredilmesi durumunda tüketicilerin haklarının nasıl tehlikeye atılabileceğini gösteren karmaşık hukuki senaryoları değerlendirmekte ve bu tür işlemlerde şeffaflık ve adil uygulamaları artırmayı amaçlayan yasal ve düzenleyici reformlar için önerilerde bulunmaktadır. Tüketicilerin çıkarlarını korumak için kapsamlı rehberler ve düzenleyici denetimlerin oluşturulması gerektiğini savunarak, Türkiye'de daha adil ve şeffaf bir emlak piyasası geliştirmeyi hedeflemektedir. Sonuç olarak, tez çalışmamda gayrimenkul işlemlerinin düzenlenmesinde daha tüketici merkezli bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini vurgulamakta, yasa koyuculara gelecekteki mevzuat taslaklarını hazırlarken tüketicilerin savunmasızlıklarını göz önünde bulundurmaları çağrısında bulunmaktadır. Böylece, Türkiye'de daha adil ve şeffaf bir emlak piyasasının gelişimine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Abstract:
In light of the adverse economic developments occurring in our country, which negatively impact the purchasing power of consumers who are buyers, sales policies have begun to change, and various methods have emerged. Consequently, construction contracts in exchange for land shares have surfaced as a type of contract that facilitates the fundamental need of consumers, real persons, to acquire housing, rather than through real estate sales contracts. This type of contract, commonly encountered in practice, has not been specifically regulated by our laws. The absence of detailed legal regulation concerning construction contracts in exchange for land share creates difficulties between the contracting parties—the contractor and the landowner—and also brings about challenges for consumers, especially when personal rights arising from or that will arise from the construction contract are transferred to the consumer via a receivables transfer agreement or a promise of real estate sale. This study identifies the main problems and challenges faced by consumers, addresses uncertainties in contractual obligations, and discusses potential disputes among parties—landowners, contractors, and consumers. It evaluates complex legal scenarios that can jeopardize consumer rights when contract rights are transferred to consumers and proposes legal and regulatory reforms aimed at enhancing transparency and fair practices in such transactions. It advocates for the creation of comprehensive guidelines and regulatory oversight to protect consumer interests, aiming to develop a more just and transparent real estate market in Türkiye. In conclusion, my thesis underscores the need for a more consumer-focused approach in regulating real estate transactions, urging lawmakers to consider the vulnerabilities of consumers while drafting future legislation, thereby aiming to contribute to the development of a more equitable and transparent real estate market in Türkiye.