Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının görüşleri doğrultusunda kültürel okuryazarlık
Pre-service social studies teachers' perspectives on cultural literacy
Yazar: ŞAMİL DOMBAYCI
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN SABANCI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kültürel okuryazarlığa dair görüşlerinin nasıl olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ayrıca çalışmada dört alt amaç bulunmaktadır. Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kültürel okuryazarlığa, kültürel okuryazarlık bağlamında lisans eğitimine ve araştırma sürecinde saptanmış olan kültürel okuryazarlığın boyutlarına (kültür, iletişim ve kültürlerarası yeterlik) ilişkin görüşlerini ortaya koymak ve kültürel okuryazarlık düzeylerini belirlemek araştırmanın alt amaçları arasında yer almaktadır. Araştırma, temel nitel araştırma deseninde oluşturulmuştur. Araştırmanın çalışma grubu, ölçüt örnekleme deseni ile belirlenmiştir. Bu doğrultuda çalışma grubunu Ankara ve Eskişehir illerindeki birer devlet üniversitesinde öğrenim görmekte olan 4. sınıf düzeyindeki 20 sosyal bilgiler öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşmeler tercih edilmiştir. Elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda sosyal bilgiler öğretmen adaylarının "kültürel okuryazarlık" kavramını yeterli düzeyde tanımlayabildikleri belirlenmiştir. Buna ek olarak sosyal bilgiler öğretmen adaylarının gerek gündelik yaşamda gerekse eğitim-öğretim sürecinde kültürel okuryazarlığın ve kültürel okuryazar bir birey olmanın önemine ve etkisine değindikleri görülmüştür. Ayrıca araştırmada sosyal bilgiler öğretmen adaylarının lisans öğrenimlerinde gördükleri dersleri kültürel okuryazarlığı kazanma noktasında etkili gördükleri belirlenmiştir. Araştırmadaki bir diğer sonuca göre ise sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kültürel okuryazarlığın boyutlarını yeterli düzeyde ele adıkları görülmüştür. Araştırmadaki sonuçlardan bir diğeri ise sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kültürel okuryazarlık düzeylerinin çoğunlukla yüksek düzey olarak saptandığı ancak bu durumun sosyal bilgiler öğretmen adaylarının özdeğerlendirmeleri ve sağladığı verilerle çeliştiğidir. Tüm bu sonuçlar ışığında kültürel okuryazarlığın boyutları da dikkate alınarak bir kültürel okuryazarlık ölçeğinin geliştirilmesi ve sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kültürel okuryazarlığın boyutlarına ilişkin beceri düzeyindeki yeterliklerini geliştirmek amacıyla projelerin düzenlenmesi önerilmiştir.

Abstract:
This study aims to reveal how pre-service social studies teachers' views on cultural literacy are. There are also four sub-objectives in the study. In addition, there are four sub-objectives in the study. Among the sub-objectives of the study are to reveal the views of pre-service social studies teachers on cultural literacy, undergraduate education in the context of cultural literacy, and the dimensions of cultural literacy (culture, communication, and intercultural competence) determined in the research process and to determine their cultural literacy levels. The research is based on a basic qualitative research design. The study group of the research was determined by a criterion sampling design. Accordingly, the study group consisted of 20 4th-grade pre-service social studies teachers studying at a state university in Ankara and Eskişehir provinces. Semi-structured interviews were preferred as a data collection tool. The data obtained were analyzed using descriptive analysis and content analysis. As a result of the research, it was determined that pre-service social studies teachers were able to define the concept of "cultural literacy" adequately. In addition, pre-service social studies teachers emphasized the importance and impact of cultural literacy and being a culturally literate individual both in daily life and in the education process. In addition, it was determined in the study that pre-service social studies teachers considered the courses they took in their undergraduate education effective in gaining cultural literacy. According to another result of the study, it was seen that pre-service social studies teachers addressed the dimensions of cultural literacy at an adequate level. Another result of the study is that pre-service social studies teachers' cultural literacy levels are primarily determined as high level, but this situation contradicts with the self-evaluations and data provided by pre-service social studies teachers. In light of all these results, it is recommended to develop a cultural literacy scale by taking into account the dimensions of cultural literacy, and to organize projects to improve the competencies of pre-service social studies teachers at the skill level related to the dimensions of cultural literacy.