Spinoserebellar ataksi Tip 1, 2, 3, 6 ve Freidreich ataksili olgularda genetik sıklığın ve genotipik-fenotipik özelliklerin belirlenmesi
Determination of genetic frequency and genotypic-phenotypic characteristics of cases with Spinocerebellar Ataxia Type 1,2,3,6 and Friedreich Ataxia
Yazar: PINAR BENGİ BOZ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE FİLİZ KOÇ
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Ataksi = Ataxia ; Fenotip = Phenotype ; Genetik = Genetics ; Genetik hastalıklar-doğuştan = Genetic diseases-inborn ; Spinoserebellar dejenerasyonlar = Spinocerebellar degenerations

Özet:
Giriş ve Amaç: Serebellar ataksi, serebellum ve ilgili yollardaki değişik nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan denge ve koordinasyon kaybı olarak tanımlanabilir. Ataksiler konjenital, herediter, sporadik ve non herediter (enfeksiyonlar, toksinler ve ilaçlar, sistemik nedenler gibi) olarak sınıflanabilir. Bu çalışmada klinik olarak Spinoserebellar ataksi olarak tanınan hastalarda klinik ve nörogenetik bulguların fenotipi bilinen SCA 1,2,3,6 gibi alt tipleri ve FA ile örtüşen yanları araştırılmıştır.Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Çukurova Üniversitesi Balcalı Hastanesi Nöroloji kliniğine başvuran klinik, laboratuar ve elektrofizyolojik bulgular eşliğinde spinoserebellar ataksi olarak tanınan 129 proband yanı sıra aile taraması sonucu 15 kardeş hasta (toplam 144 olgu) alınmış ve genetik analizleri yapılmıştır.Tüm olguların ayrıntılı olarak nörolojik muayeneyi de içeren fizik muayeneleri eşlik eden dismorfik özellikler ve dejeneratif stigmaları kaydedilmiştir. Elde edilen verilerle fenotipik özellikleri dökümante edilmeye çalışılmıştır. Pedigri analizleri yapılmıştır. Elektronörografi ve uyarılmış potansiyel çalışmaları, serebral - spinal MRG ve ekokardiyografik incelemeleri tamamlanmıştır. Hastalarda kan örneği alınaral Friedreich ataksisi, SCA 1,2,3, ve 6 sub tiplerinin fenotipik ve genotipik özellikleri irdelenmiştir. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 17.0 paket programı kullanılmıştır.Bulgular: Hastaların % 50'ye yakını FA olarak tanınmıştır. Ayrıca 2 hasta SCA 1, bir hasta ise SCA 6 olarak değerlendirilmiştir. SCA 6 olarak tanınan olgunun kardeşinde GAA artışı saptanmıştır. Yine Friedreich ataksisi saptanan olguda GAA artışı yanı sıra SCA 8' için de ekspansiyon verdiği belirlenmiştir.Sonuç: Herediter zeminde geliştiğini düşündüğümüz serebellar ataksili bir hasta ile karşı karşıya kaldığımızda olgu öncelikli olarak FA yönünden değerlendirilmeli ve bu sırada hastalığın değişik varyantları da göz önünde bulundurulmalıdır. Hastalıkların fenotipik özelliklerini irdelediğimizde, SCA1'de yavaş sakkadik göz hareketleri, SCA 6'da ekstrapiramidal bulguların mevcudiyeti bu iki subtipi diğer gruplardan ayıran özellikler gibi görünmektedir.Anahtar sözcük: Herediter, ataksi, otozomal dominant, otozomal resesif, triplet, Friedreich, Spinoserebellar

Abstract:
Introduction/Aim: Cerebellar Ataxia can be defined as the loss of balance and coordination due to various causes emerging in the cerebellum or related pathways. Ataxias can be classified as congenital, hereditary, sporadic and non-hereditary (infections, toxins, drugs and systemic reasons etc). In this study, overlapping features of clinical and phenotypic findings of patients diagnosed as spinocerebellar ataxia and SCA 1,2,3,6 and FA of known phenotype were investigated.Materials and Methods: In this study, total of 144 cases, 15 of whom were siblings and 129 of whom were diagnosed as spinocerebellar ataxia according to their clinical, laboratory and electrophysiological evaluations, were included. Genetic analyses were performed on all patients who were referred to Cukurova University Neurology Clinic.Physical examinations with detailed neurological examination along with dysmorphic features and degenerative stigma were recorded. Phenotypic features were documented utilizing the data obtained. Pedigree analysis were performed. Electroneurography and stimulated potential measurements, cerebral-spinal MRG and electrocardiographic investigations were completed. Blood samples were taken and phenotypic and genotypic characteristics of FA and SCA subtypes 1,2,3, and 6 were investigated throughly. SPSS 17.0 software pack was used for statistical analysis.Results: Almost 50% of patients were defined as FA. Moreover, two SCA 1 and one SCA 6 cases were determined. Increase in GAA trinucleotide expansion was found in a sibling of a subject diagnosed as SCA 6. Furthermore, SCA 8 expansion along with GAA trinucleotide expansion was found in a patient with Friedreich Ataxia .Conclusion: If we come across to a spinocerebellar ataxia patient based on hereditary background, first of all the patient should be evaluated in terms of FA. In the meantime, different variants of the SCA should also be considered. Upon detailed investigation of phenotypic characteristics, it was found that two main features help to distinguish SCA 1 and SCA 6 from other groups which are saccadic eye movements and extrapyramidal findings, respectively.Key words: Hereditary, ataxia, autosomal dominat autosomal recessive, triplet repeats, Friedreich, Spinocerebellar