Bitlis ve Van'daki kamu yapıları (19. ve 20. yüzyıl)
Public buildings in Bitlis and Van (19th and 20th century)
Yazar: SÜMEYYE SUTLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN AYTEKİN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; 20. yüzyıl = 20. century ; Bitlis = Bitlis ; Kamu binaları = Public buildings ; Kamusal mekanlar = Public places ; Van = Van

Özet:
Van ve Bitlis, tarihi süreç boyunca sürekli yerleşim görmüş illerden biridir. Hem Anadolu Selçuklu hem de Osmanlı idaresi altında yoğun imar faaliyetleri yürütülmüştür. Bu durum Osmanlı Devleti'nin son yıllarında da meydana gelmiş ve Cumhuriyet tarihinin ilk yıllarında da devam etmiştir. İnsanlığın varoluşundan beri mimarlık, sürekli değişimler halinde mevcut olmuştur. İlerleyen dönemlerde çağın ve toplumun ihtiyaçları ile birlikte yeni yöntemlerle gelişimini sürdürmüştür. İdari, eğitim, sağlık, ulaşım, sivil mimari yapılar ile sosyal ihtiyaçlarını karşılamak için kamu binaları inşa edilmiştir. Bu kamu yapıların Klasik Osmanlı Mimari yapılarının yerini alacak ve Batı ile bütünleşecek yapı türleri ele alınmıştır. 
Tanzimat hareketlerinin getirdiği yeni yönetim sistemlerine paralel olarak, özellikle 19. yy. ikinci yarısında yeni yönetim binalarına ihtiyaç duyulmuştur. Osmanlı vilayetleri dâhil olmak üzere birçok şehirde hızla kamu binaları inşa edilmeye başlamıştır. En önemli amaçları ise merkezden uzak şehirlerin yönetilmesinin yanı sıra anıtsal mimari yapılar ile de devletin gücünün yerinde olduğunu kanıtlama çabalarını göstermektir. Geç Osmanlı Dönemi'nde 19. yy. kadar Osmanlı şehirlerinde görev yapan kamu görevlileri geleneksel binaları kiralayarak kullanmışlardır. 
Erken Cumhuriyet Dönemi'nde bu durum hızla yayılım göstermiştir. Başta Ankara olmak üzere neredeyse bütün ücra kentlerde bile yeni bina yapıları inşa edilmeye başlanmıştır. Asıl bu dönemde karakterlerine has bir şekilde gelişen kamu yapıları Batı tesiri ile yepyeni boyutlara ulaşmıştır. 
Tez kapsamında Geç Dönem Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemi'nde İnşa Edilen Kamu Yapıları: Van-Bitlis Örneği başlığı altında incelenen kamu yapıları da bu amaç doğrultusunda inşa edildiği tespit edilmiştir. Çalışma içerisinde incelenen yapıların dışında, günümüze gelemeyen kamu yapıları hakkında arşiv belgelerinden yola çıkarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
Van and Bitlis is one of the cities that have been continuously settled throughout the historical process. Intensive development activities were carried out under both Anatolian Seljuk and Ottoman administrations. This situation occurred in the last years of the Ottoman Empire and continued in the first years of the history of the Republic. Since the existence of humanity, architecture has existed in constant changes. In the following periods, it continued its development with new methods together with the needs of the age and society. Public buildings were built to meet administrative, education, health, transportation, civil architectural structures and social needs. The types of buildings that will replace the Classical Ottoman architectural structures and integrate with the West are discussed.  
In parallel with the new management systems brought by the Tanzimat movements, especially in the 19. yy. In the second half, new administrative buildings were needed. Public buildings began to be built rapidly in many cities, including the Ottoman provinces. The most important aims are to show the efforts of the state to prove that the power of the state is in place with monumental architectural structures as well as the management of cities far from the center.  19. Until the 19th century, public officials working in Ottoman cities used traditional buildings by renting them.
In the Early Republican Period, this situation spread rapidly. New building structures have started to be built even in remote cities, especially in Ankara. In this period, the public buildings that developed in a way specific to their characters reached brand new dimensions with the western influence.
Within the scope of the thesis, Public Buildings Built in the Late Ottoman and Early Republican Periods: It has been determined that the public buildings examined under the title of Van-Bitlis Example were built for this purpose. Apart from the structures examined in the study, the public structures that have not survived were evaluated based on archive documents.