Geç Hitit şehir devletlerinden Kummuha Krallığı
One of the late Hittite city-states Kummuha Kingdom
Yazar: ZÖHRE ÖZER
Danışman: DOÇ. DR. HASAN ALİ ŞAHİN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Tarih = History
Dizin: Asurlular = Assyrians ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Geç Hitit Dönemi = Late Hittite Period ; Hititler = Hittites ; Kummuha Krallığı = Kummuha Kingdam ; Tarih = History ; Urartular = Urartians ; Urartular Dönemi = Urartians Period

Özet:
Anadolu'da ilk kez geniş çaplı siyasal birliği M.Ö. II. binyılın ilk yarısında Hititler gerçekleştirmişlerdir. Onların Kızılırmak kavsinin içi merkez olmak üzere kurdukları devlet, buradan daha geniş sınırlara yayılmış, M.Ö. XII. Yüzyıl başlarında ise son bulmuştur. Geç Hitit Devletleri, yıkılan Büyük Hitit Devleti'nin siyasal ve kültürel mirasçılarıdırlar. Bu mirasçılardan biri olan Kummuha, klasik dönemin Kommagene bölgesidir ve yaklaşık olarak Adıyaman ili topraklarını kapsar. Kuzeyden Melid, batı ve güneybatıdan Gurgum, Sam'al ve Arpad, güneyden ise Kargamış Krallığı ile komşu idi.Şehir hem Asurlu valinin oturduğu yer hemde aynı adlı Asur ilinin merkeziydi. Asur metinlerinde Kummuha coğrafi ad olarak ilk defa belirlendiğinde (M.Ö. 866) kısa sürede bunun Kommagene'nin ilk şeklinden başka bir şey olmayacağı düşünülmüştür, çünkü Asur metinlerine göre burası Fırat'ın batı kıyısında ve Fırat'ın Toroslar bölgesini aştıktan sonra Mezopotamya ovasına doğru bir yerde var olduğu bilinmekteydi.Kummuha tarihi hakkında bilgilerimiz, çağdaş Asur ve Urartu kaynaklarından elde edilmektedir. Bu bölgede ele geçen, çoğu Hiyerolif yazısıyla yazılmış olan yazıtlar, yapı kitabeleri ve adak yazıtlardır. Bu yazıtlarda saptanan kral isimlerini de Asur kaynaklarında geçenlerle karşılaştırmak, yerel kaynakları da buna göre değerlendirmek gerekmektedir. Adıyaman'da, Atatürk Barajı nedeniyle yapılan kazılar başlamadan önce, bazı kitabeli steller bulunmuştur. Bölgede yüzey araştırmaları ile kazılar yapılmış; Samsat, Ancoz ve Malpınar'da yeni hiyeroglif yazıtlar ele geçmiştir. Fakat ne yazık ki, Kumaha tarihini ortaya çıkarabilecek bir arşive rastlanmamıştır.Anahtar Kelimeler: Demir Devri, Asur, Kummuha, Urartu

Abstract:
Large-scale political unity in Anatolia was performed for the first time in the first half millennium BC 2000 by the Hittites. The state that they established in the center of Kızılırmak arch, spread over large boarders from here, and lasted in the beginning of the BC XII century. Late Hittite States are politically and culturally inheritors of the Great Hittite Empire which was destroyed. One of these Kummuha was classically in Kommagene Region and includes the lands around the province of Adıyaman. It was neighbour with Melid the north, west and southwest Gurgum, Sam'al and Arpad, was a neighbor to the south of the kingdom of Kargamış.The city was both the Assyrian governor's seat and the center of the same name province of the Assyrian. In Assyrian texts Kummuh geographic name as soon as possible is detected for the first time that something else would not be the way Commagene first thought, this is because according to the Assyrian texts of the west bank of the Fırat and the Taurus region of the Fırat, the Mesopotamian plain, right after passing a location known to exist.Our knowledge about Kummuha history are obtained from the contemporary Assyrian and Urartian sources. In this region, that are particular in hand are most of the hieroglyphic inscriptions written scripts, building inscriptions and votive inscriptions. The names of the Kings found in these sources must be compared with Assyrian sources and local resources must be evaluated accordingly. In Adiyaman, because of the building of Ataturk Dam, before the start of the excavations, some of the steles with inscriptions were found. In the region surveys and excavations were conducted and in Samsat, Ancoz and Malpınar new hieroglyphic inscriptions were recovered. But, unfortunately, any kind of archive that can help the finding of Kummuha History weren?t found.Key Words: Iron Ages, Assyrian, Kummuha, Urartian.