Avrupa Birliği ülkelerinde enerji ithalat bağımlılığı: Belirleyici faktörlerin incelenmesi üzerine bir araştırma
Energy import dependency in European Union countries: A Study on the examining of the determining factors
Yazar: ZAFER AVCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜREYYA KOVACI
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gümrük İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Doğal gaz = Natural gas ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Enerji = Energy ; Enerji bağımlılığı = Energy dependence ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Reel döviz kuru = Real exchange rates ; Uluslararası ticaret = International trade ; İthalat = Import

Özet:
Günümüzde enerji, insan yaşamının vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Ülkelerin, üretim ve sanayilerinin gelişmesindeki en önemli faktörlerden biridir. Aynı zamanda ülkelerin, gelişmişlik, kalkınma ve refah düzeyleri üzerinde de etkisi yadsınamaz bir unsurdur. Enerji ithalatı, ülke içindeki kaynakların enerji ihtiyacını karşılamada yetersiz kalması sonucu, eksik kalan enerjinin ithalat yoluyla karşılanması durumudur. Ülkelerin ithal enerji ürünlerine olan bağlılığı, enerjide dışa bağımlı hale gelmesine yol açmaktadır. Enerji bağımlılığı ise ülkeleri, ekonomik ve siyasi yönden etkileyen; dış politikasını şekillendirmede önemli payı olan bir kavramdır.

Bu çalışmada Avrupa Birliği ülkelerinde enerjide dışa bağımlılığı etkileyen faktörler incelenmiştir. Enerji ithalat bağımlılığı bağımlı değişken olarak, ekonomik büyüme, reel efektif döviz kuru ve doğal gaz ithalatı bağımsız değişken olarak kullanılmıştır. Çalışmada 26 AB ülkesi için 2012-2020 dönemine ait yıllık veriler yer almaktadır. 2019 ve 2020 yıllarında yaşanan Covid-19 salgınının etkilerini görebilmek adına bir model oluşturulmuştur. Diğer bir modelde ise tüm yıllar analize dahil edilerek Avrupa borç krizinin etkileri de ele alınmıştır. Panel veri analizi yönteminin kullanıldığı çalışmada tanı testlerinin sonuçlarına göre sabit etkili ve rassal etkili Arellano, Froot ve Rogers tahmincileri ile analiz yapılmıştır. Analiz sonucunda ekonomik büyüme, reel efektif döviz kuru ve doğal gaz ithalatının enerji ithalat bağımlılığı üzerinde pozitif etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Today, energy has become an indispensable part of human life. It is one of the essential factors in the development of countries, products, and industries. At the same time, it is an undeniable element that impacts countries' development and welfare levels. Energy import is when the missing energy is met through imports due to the need for more resources in the country to meet the energy needs. Countries' dependence on imported energy products causes them to become dependent on foreign energy. On the other hand, energy dependency affects countries economically and politically; It is a concept that has a vital role in shaping foreign policy.

This study examined the factors affecting energy import dependency in European Union countries. Energy import dependency was used as the dependent variable, and economic growth, real effective exchange rate, and natural gas imports were used as the independent variables. Annual data for 26 EU countries for the period 2012-2020 are included in the study. In order to see the effects of the Covid-19 epidemic in the years 2019 and 2020, a model was created. In another model, the effects of the European debt crisis were also considered by including all years in the analysis. In the study in which the panel data analysis method was used, the analysis was performed with the fixed effect and random effect Arellano, Froot and Rogers estimators according to the results of the diagnostic tests. As a result of the analysis, it has been found that economic growth, real effective exchange rate, and natural gas imports had a positive effect on energy import dependency.