Etkinlik turizmi ve inanç turizmi paradoksu: Turizm yazınında inanç etkinliklerinin kavramsal analizi ve konumlandırılması
Event tourism and religious tourism paradox: Conceptual analysis and positioning of religious events' in tourism literature
Yazar: SİMGE KÖMÜRCÜ
Danışman: PROF. DR. EBRU GÜNLÜ KÜÇÜKALTAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Destinasyon = Destination ; Etkinlik = Efficiency ; Hac = Pilgrimage ; Kültürel etkinlikler = Cultural activities ; Turizm = Tourism ; Turizm türleri = Tourism species ; İnanç turizmi = Faith tourism

Özet:
Etkinlik turizmi ve inanç turizmi, destinasyonlara sosyo-kültürel, ekonomik, çevresel ve politik pek çok olumlu etkisi olan ve çok eski tarihlerden beri insanları seyahate yönlendiren en önemli turizm türlerinden ikisi olarak değerlendirilmektedir. Tarihin en eski yer değiştirme hareketleri çoğunlukla etkinliklere katılma ya da inanç merkezlerine dini ritüelleri gerçekleştirme amacıyla yapılmıştır. Günümüzde de özel etkinlikler ve inanç temelli seyahatler ile destinasyonlar turist çekmeye devam etmektedir.

Turizm yazınında pek çok turizm türünün sınıflandırmasında karmaşa olduğu gözlemlenmektedir. Etkinlik turizmi ve inanç turizmi yazını incelendiğinde, dünyanın en önemli turizm hareketlerinden kabul edilen Hac seyahatlerinin her iki turizm türünde de yer aldığı bulgusuna ulaşılmıştır. Etkinlik turizmi yazınında Hac seyahatleri en önemli inanç etkinliği hareketi olarak değerlendirilirken, inanç turizmi yazınında ise yine Hac seyahatleri büyük katılımcı sayısı ile inanç turizmi hareketlerinden en önemlisi olarak kabul edilmektedir. Bu durum turizm yazınında Hac seyahatleri konusunda bir paradoksun varlığını ortaya koymaktadır.

Bu araştırmanın amacı, turizm yazınında Hac seyahatlerinin doğru konumlandırılmasını sağlamak ve etkinlik turizmi ile inanç turizmi arasındaki karmaşayı ortadan kaldırmaya çalışmaktır. Bu kapsamda bibliyometrik analiz ile Haccı bir turizm türü olarak değerlendiren 102 makale incelenmiş ve çalışma alanı Hac olan 47 kişi ile yapılan mülakatlar nitel araştırma tekniklerinden içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen en önemli bulgu, turizm türlerinin sınıflandırmasında güdü bazlı değerlendirmelerin yapılması gerekliliği bulgusudur. Bu kapsamda yapılan analizlerde, Hac seyahatlerinin inanç güdüsü ile yapıldığından, çoğunlukla inanç turizmi olarak değerlendirildiği görülmektedir. Ayrıca gelecekte yapılacak farklı sınıflandırmalar ile Hac seyahatlerinin farklı şekilde konumlanabileceği öngörüsü de elde edilen bir diğer bulgudur.

Abstract:
Event tourism and religious tourism are considered as two of the most important tourism types that have many positive impacts on socio-cultural, economic, environmental and political aspects of destinations and led people to travel since ancient times. The earliest relocation movements of history have often been made to participate in events or to carry out religious rituals to religious centers. Today, destinations continue to attract tourists with special events and religious-based travels.

In tourism literature, it is observed that there are confusions in the classification of many tourism types. While examining event tourism and religious tourism literature, it has been found that the Pilgrimage journeys recognized as one of the most important tourism movements of the world are included in both types of tourism. A finding has been reached that, while Pilgrimage travel is considered as the most important movement of religious event activity in event tourism literature, in religious tourism literature Pilgrimage travel is considered as the most important religious tourism movements with its large number of participants. This situation reveals a paradox in tourism literature about Pilgrimage travels.

The purpose of this research is to provide the correct positioning of the Pilgrimage travels in tourism literature and to try to remove the complexity that has arisen in event tourism and religious tourism. In this context, 102 articles which consider Pilgrimage as a tourism type were examined by using bibliometric analysis and also interviews with 47 people who worked in the field of Pilgrimage were analyzed using qualitative research techniques using content analysis method. The most important finding is the necessity of making motivational evaluations in the classification of tourism types. In the analysis made in this context, it is seen that Pilgrimage travels are mostly considered as religious tourism because of having religious motivation. It is also another finding of foresight that Pilgrimage travels can be positioning differently with the different classifications to be made in future has been reached.