Stratejik planlama yaklaşımıyla kentsel dönüşüm alanlarının belirlenmesi ve önceliklendirilmesi: Tekirdağ ili, Süleymanpaşa ilçesi örneği
Identifying and prioritizing urban transformation areas with strategic planning approach: The case of Tekirdağ province, Süleymanpaşa district
Yazar: EMİNE TIĞLI
Danışman: DOÇ. DR. DEMET EROL ; PROF. DR. BİLGE ARMATLI KÖROĞLU
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Türkiye'de Gecekondu Kanunu ile başlayan yapılı çevrenin dönüşüm süreci, sonrasında ıslah imar planları ve kentsel dönüşüm projeleri ile devam etmiştir. Günümüzde kentsel dönüşüm kapsayıcı bir kavram halini alarak; afet riskinin bertaraf edilmesi, sürdürülebilir kentleşmenin sağlanması, tarihi, doğal ve kültürel varlıkların korunması, konut alanlarında yaşam kalitesinin arttırılması, kaçak yapılaşmanın önlenmesi, kentin çöküntü alanlarının yeniden canlandırılması, konut sorununa rezerv konut üretimi ile çözüm bulunması gibi çok çeşitli amaçlara hizmet eden bir kentsel müdahale aracı haline gelmiştir. Kentsel dönüşüm projeleri bu çok yönlü amaçları hayata geçirirken parçacıl planlama ile katılım süreçlerinin işletilmesi kaçınılmaz hale geldiği için bu projelerin stratejik yaklaşım ile planlanması bir gereklilik haline gelmektektedir. Kentsel dönüşüm alanlarında stratejik bir anlayışın benimsendiğinden bahsedebilmek için ise, alanların belirlenmesinden başlamak üzere proje tamamlandıktan sonra etkilerinin ölçülmesine değin sürecin tüm aşamalarının bilimsel yöntemlerle bütünlük içerisinde tasarlanması gerekmektedir. Belirtilen sebeplerle bu tezde, On Birinci Kalkınma Planı'nda ve Kentsel Dönüşüm Strateji Belgesi Hazırlanmasına İlişkin İlke ve Esaslar'da vurgulanan, kentlerdeki potansiyel kentsel dönüşüm alanlarının belirlenmesi ile aciliyet sıralamasına göre önceliklendirilmesine ilişkin, stratejik planlamanın analiz aşaması çerçevesinde, bir uygulama yöntemi geliştirilmiştir. Araştırma alanı olarak seçilen Tekirdağ ili, Süleymanpaşa İlçesi'nde bulunan ve bilimsel araştırmalar çerçevesinde belirlenen yedi farklı potansiyel kentsel dönüşüm alanı araştırmanın temel girdisi olarak kullanılmıştır. Bu kapsamda ilk olarak potansiyel dönüşüm alanlarının önceliklendirilmesinde kullanılacak ana kriterler ve alt kriterler ortaya konulmuştur. Daha sonra anket uygulaması ile uzmanlarca puanlanan ana kriterler "Analitik Hiyerarşi Prosesi Yöntemi" kullanılarak ağırlıklandırılmış; farklı bir anket uygulaması ile alt kriterlere göre alternatif alanların kıyaslanması ise "Ağırlıklı Toplama Yöntemi" çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Böylece, araştırma sahasındaki potansiyel kentsel dönüşüm alanlarının öncelikli müdahale sıralaması belirlenmiştir. Sonuç olarak, politika belgelerinde üzerinde durulan, ancak literatürde çok az sayıda araştırmada yer alan bir konu olan, kentsel dönüşüm alanlarının önceliklendirilmesine ilişkin yeni bir yöntem geliştirilerek test edilmiş ve sonuçları tartışılmıştır.

Abstract:
In Turkey, the transformation process of the built environment which started with the Slum Law continued with urban transformation projects. Nowadays, urban transformation has become an inclusive urban intervention tool that serves a wide variety of purposes such as reduction of disasters, providing sustainable urbanization, protecting historical, natural and cultural assets, increasing the quality of life in residential areas, preventing illegal construction, regeneration illegal buildings and suplying reserve housing. Due to multifaceted objectives disintegration planning effects of urban transformation, it has become a necessity to plan urban transformation projects with a strategic approach. In order to talk about the adoption of a strategic approach in urban transformation areas, all stages of the process should be handled with scientific methods. Prioritizing the urban transformation areas are determined within the framework of a certain vision. For the stated reasons, in this research, an application method has been developed within the framework of the analysis phase of strategic planning approach. The method is about the identification and prioritization of potential urban regeneration areas in cities which is emphasized in the Eleventh Development Plan and the Principles and Principles Regarding the Preparation of the Urban Transformation Strategy Document. The research's basic input is Seven different potential urban transformation areas in Tekirdağ province, Süleymanpaşa District, that had determined as scientifically. In this context, the main criteria and sub-criteria to be used in prioritizing for potential transformation areas have been put forward. According to the results of the survey the main criteria were obtained by using the "Analytical Hierarchy Process Method" and comparing the sub-criteria were obtained by using the "Weighted Collection Method". With this method, the priority intervention order of potential urban transformation areas was calculated. Finally, the method for prioritizing urban transformation areas, which is a subject that is emhhasized in policy documents but covered in very few studies in the literature, has been developed, tested and discussed.