Ankilozan spondilitli hastaların akdeniz diyetine uyumu ile hastalık aktivitesi ve ağrı skoru arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between the adherence to mediterranean diet and the disease activity and pain score of patients with ankylosing spondylitis
Yazar: BAHAR YALÇIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN YÜKSEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Ağrı = Pain ; Ağrı ölçümü = Pain measurement ; Ağrı şiddeti = Ache violence ; Beslenme = Nutrition ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Amaç: Ankilozan spondilit hastalarının beslenme durumunun saptanması, beslenme durumunun ve Akdeniz diyetine uyumun bazı inflamatuar belirteçler, hastalık aktivitesi ve ağrı skoru ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.  
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, 46 ankilozan spondilitli hasta ve 50 sağlıklı kontrol ile yürütülmüştür. Hastaların demografik verileri, beslenme alışkanlıkları, kan bulguları, besin tüketimleri ile fiziksel aktivite kayıtları ve antropometrik ölçümleri kaydedilmiştir. Akdeniz Diyetine Uyum Ölçeği kullanılmıştır. Hastalık aktivitesi Bath Ankilozan Spondilit Hastalığı Aktivite İndeksi (BASDAI) ile ağrı şiddeti Visüel Analog Skala (VAS) ile değerlendirilmiştir. Veriler IBM SPSS 26 ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 39,8±10,6, kontrol grubunun yaş ortalaması ise 34,72±11,6 yıldır. Hasta ve kontrol grubunun antropometrik ölçümleri arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Hastaların %34,8'i (n=16), kontrol grubunun %46'sı (n =23) Akdeniz diyetine uyumludur. Akdeniz diyetine uyumlu hastaların ağrı skoru (4,31±2,12), uyumsuz hastalardan (6,33±2,28) daha düşük bulunmuştur (p<0,05).  Akdeniz diyetine uyumlu ve uyumsuz hastaların antropometrik ölçümleri, biyokimyasal bulguları ve BASDAI arasında istatistiksel olarak anlamlı fark belirlenmemiştir. Akdeniz diyetine uyum skoru ve tekli doymamış yağ asitleri alımı ile VAS arasında düşük negatif bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). 
Sonuçlar: Ankilozan spondilit hastalarında ağrı ve hastalık semptomlarının azaltılmasında Akdeniz diyeti yardımcı bir tedavi olabilir. Bu nedenle hastalar Akdeniz tipi beslenmeye teşvik edilebilir. Ancak bu konuda daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır. 
Anahtar Kelimeler: Ağrı, Akdeniz Diyeti, Ankilozan Spondilit, Beslenme, Hastalık Aktivitesi, İnflamasyon

Abstract:
Aim: It was aimed to determine the nutritional status of patients with Ankylosing Spondylitis, to evaluate the association between nutritional status, adherence to the Mediterranean diet and some inflammatory markers, disease activity, pain score.
Materials and Methods: This study was conducted with 46 patients with ankylosing spondylitis and 50 healthy controls. Demographic data, nutritional habits, blood findings, food consumption, physical activity records and anthropometric measurements of the patients were recorded. The Mediterranean Diet Adherence Scale was used. Disease activity was assessed by the Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index (BASDAI), and pain score was assessed by the Visual Analogue Scale (VAS). Data were analyzed with IBM SPSS 26.
Results: The mean age of the patients was 39.8±10.6 years, and the mean age of the control group was 34.72±11.6 years. There was no significant difference between the anthropometric measurements of the patient and control groups. The pain scores of patients who were adherent to the Mediterranean diet (4.31±2.12) were lower than those of non-adherent patients (6.33±2.28) (p<0.05). No significant difference was determined between anthropometric measurements, biochemical findings and BASDAI in patients who were adherent and non-adherent to the Mediterranean diet. A low negative correlation was found between the score of adherence to the Mediterranean diet and the intake of monounsaturated fatty acids and VAS (p<0.05).
Conclusion: The Mediterranean diet may be an adjunctive treatment in reducing pain and disease symptoms in patients with ankylosing spondylitis. Therefore, patients could be encouraged Mediterranean diet. However, more comprehensive studies are needed on this subject.
Keywords: Ankylosing Spondylitis, Disease Activity, Inflammation, Mediterranean Diet, Nutrition, Pain