Afganistan ve Türk hukukunda toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı ‎
The right to assembly and demonstration in Afghanistan and Turkish law ‎
Yazar: LUTFULLAH POYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM ÜLKER
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Afganistan hukuku = Afghanistan law ; Anayasa = Constitution ; Toplantı ve gösteri yürüyüşleri = Assembly and demonstration marches ; Türk hukuku = Turkish law

Özet:
Her kişinin insan olarak yararlanması gereken en önemli özgürlüklerden biri ‎toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkıdır. Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı, vatandaşlara ‎siyasi, dini, sosyal, ekonomik, kültürel ve mesleki konular ürerinde ortak ihtiyaçlarını ‎ve menfaatleri doğrudan siyasi güçlere karşı toplu olarak ifade yeteneği veren ‎insanların doğal haklardan biridir. Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının, temel haklar ‎arasında yer alabilmesi ve kullanılmasına devlet yönetimlerinin saygı duyması, ‎demokratik anlayışının ne kadar yerleşmiş olduğunun göstergesidir. Böylece toplantı ‎ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı demokratik bir devletin vazgeçilmez bir koşulu ‎ve unsurudur. Çünkü toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı hukuksal bir güvenceye ‎alınmadan demokrasiden söz edebilmek zordur. ‎
Araştırmanın konusu olan toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı Türk ve Afganistan ‎hukuku kapsamında incelenmiştir. Aynı zamanda iki ülke arasında bu hakka ilişkin ‎farklılıklar ve benzerliklerin ortaya konması amaçlanmıştır. ‎
Afganistan ve Türk hukukunda birçok diğer konularda olduğu gibi toplantı ve ‎gösteri yürüyüşü hakkı kapsamında da birçok benzerlikler ve farklılıklar mevcuttur.  ‎Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkında iki ülkenin kanunlarına istisnadan çocuk, ‎yabancı, kamu görevliler, bildirim usulü ve sınırlamalar kapsamında farklılıklara ‎rastlanmıştır.  Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının kullanılabilmesinde devletin ‎yükümlülükleri vardır. Uygulamada, idari makamların özellikle kolluk kuvvetlerin ‎barışçıl toplantı ve gösteri yürüyüşlerine müdahale ettiği ve bu müdahalenin orantısız ‎olduğu görülmektedir. Kanunlarda her ne kadar bildirim usulünden bahsedilse de ‎uygulamada bildirim usulünün izin gibi kullanıldığı görülmektedir. ‎
Anahtar kelimeler: Toplantı, Gösteri yürüyüşü, Afganistan, Türkiye, Anayasa, ‎Kanun, Hak. ‎

Abstract:
One of the most important freedoms that every person should enjoy as a human ‎being is the right to assembly and demonstration. The right to assembly and ‎demonstration is one of the people's natural rights, which allows citizens to ‎collectively express their everyday needs and interests, including political, religious, ‎social, economic, cultural, and professional issues, directly against political forces. The ‎fact that the right to assembly and demonstration is among the fundamental rights and ‎that the state administrations respect their use indicates how well-established the ‎understanding of democracy is. Therefore, the right to hold meetings and ‎demonstrations is an indispensable condition and element of a democratic state. ‎Discussing democracy without a legal guarantee of the right to assembly and ‎demonstration is challenging. Therefore, addressing this right is crucial and requires ‎further investigation.‎
The right to assembly and demonstration, the subject matter of this research, has ‎been discussed within the scope of Turkish and Afghan law. At the same time, it is ‎aimed to reveal the differences and similarities between the two countries regarding ‎this right.‎
In Afghanistan and Turkish law, there are many similarities and differences ‎within the scope of the right to assembly and demonstration, as in many other issues. ‎There are differences in the scope of children, foreigners, public officials, notification ‎procedures, and limitations in the two countries. The state has obligations to exercise ‎the right to assembly and demonstration. In practice, it is seen that the administrative ‎authorities significantly interfere with the peaceful meetings and demonstration ‎marches of law enforcement officers, and this intervention is disproportionate. ‎Although the notification procedure is mentioned in the laws, it is seen that they are ‎used as permission from the notification procedure in practice.‎
Keywords: Meeting, Demonstration, Afghanistan, Turkey, Constitution, Law, ‎Right