Öğretmen adaylarının bilinçli farkındalık bilişsel esneklik ve ruhsal belirtilerinin incelenmesi
The investigation of mindfulness, cognitive flexibility and mental symptom of teacher trainess
Yazar: AYBALA CEYLİN GÜRPINAR
Danışman: PROF. DR. FATMA EBRU İKİZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Genç yetişkinler = Young adult ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, öğretmen adaylarının bilinçli farkındalık, bilişsel  esneklik ve ruhsal belirtileri arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Araştırmanın örneklemini İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesinde öğrenim gören 396 öğretmen adayı oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama araçları olarak; Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BFÖ), Bilişsel Esneklik Envanteri (BEE), Kısa Semptom Envanteri (KSE) ve araştırmacı tarafından katılımcıların sosyodemografik özelliklerine dair bilgi edinmek için kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 22.0 programı aracılığıyla gerçekleştirilmiş, Pearson Korelasyon Analizi ve regresyon analizi uygulanmıştır. 
Araştırma sonucunda, bilinçli farkındalık ile ruhsal belirtiler geneli ve depresyon, anksiyete, olumsuz benlik, somatizasyon ve hostilite alt boyutları arasında istatistiksel olarak  anlamlı düzeyde negatif yönde ilişki olduğu saptanmıştır. Sonuçlara göre, bilinçli farkındalık ile bilişsel esneklik toplam ve alternatif, kontrol alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde pozitif yönde ilişki olduğu saptanmıştır. Araştırma sonucunda, bilişsel esneklik toplam ve alternatif, kontrol alt boyutları ile ruhsal belirtiler geneli ve depresyon, olumsuz benlik, somatizasyon, hostilite alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde negatif yönde ilişki saptanmıştır. Araştırmada yapılan regresyon analizi sonucunda, bilinçli farkındalık ve bilişsel esneklik geneli ile bilişsel esneklik kontrol alt boyutunun ruhsal belirtileri istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yordadığı tespit edilmiştir. Buna göre bilinçli farkındalık tek başına ruhsal belirtilerin %18'ini yordamaktadır. Bilişsel esnekliğin tek başına ruhsal belirtilerin 
%17.2'sini, bilişsel esneklik kontrol alt boyutunun tek başına ruhsal belirtilerin %23'ünü açıkladığı bulunmuştur. Bilinçli farkındalık ve bilişsel esneklik kontrol alt boyutunun birlikte 
ruhsal belirtilerin %31'ini açıkladığı saptanmıştır. Ayrıca bilinçli farkındalık düzeyinin 
bilişsel esneklik düzeyinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu saptanmıştır. Bilinçli farkındalık, bilişsel esneklik ve ruhsal belirtiler sosyo-demografik değişkenler açısından incelendiğinde ise, yapılan regresyon analizleri sonucunda mutluluk algısı, algılanan mutsuzluk, sınıf düzeyi ve psikolojik destek alma durumunun ruhsal belirtileri yordayıcı değişkenler olduğu ve birlikte ruhsal belirtiler toplam varyansının %21.2'sini açıkladığı; algılanan mutluluk, algılanan mutsuzluk ve bölümün bilinçli farkındalığı yordayıcı değişkenler olduğu ve birlikte bilinçli farkındalığın toplam varyansının %10'nunu açıkladığı; algılanan mutluluk, cinsiyet, algılanan mutsuzluk, sınıf düzeyi ve bölüm değişkenlerinin bilişsel esnekliği yordayıcı değişkenler olduğu ve birlikte bilişsel esneklik toplam varyansının %13'ünü açıkladığı bulunmuştur. Sonuç olarak bilinçli farkındalık ve bilişsel esnekliğin ruh sağlığını koruyucu yapılar olduğu ve bilinçli farkındalıktaki artışın bilişsel esneklikte olumlu etkiler sağlayacağı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular alan yazın  ışığında tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Bilinçli farkındalık, bilişsel esneklik, ruhsal belirtiler, beliren yetişkinlik, öğretmen adayı.

Abstract:
The aim of this research was to investigate the relationship between mindfulness levels, cognitive flexibility levels, and mental symptoms of teacher trainees. The sample of this research consisted of 396 teacher trainees from Dokuz Eylül University Buca Education Faculty. Data were collected by; "Mindful Attention Awareness Scale (MAAS)", "Cognitive Flexibility Inventory (CFI)", "Brief Symptom Inventory (BSI)" and a questionnaire developed by the researcher in order to gather sociodemographic characteristics of participants. Data were analyzed by SPSS 22.0 program using Pearson Correlation Analyze and regression analysis. As a result of the study, it was found that there was a statistically significant negative relationship between mindfulness and mental symptoms in general and depression, anxiety, negative self, somatization, and hostility sub-dimensions. According to the results, a statistically significant positive correlation was found between mindfulness and cognitive flexibility total and alternative, and control sub-dimensions. As a result of the study, a statistically significant negative correlation was found between the total and alternative dimensions of cognitive flexibility, the control sub-dimensions and the psychological symptoms in general, and depression, negative self, somatization, hostility sub-dimensions.As a result of the regression analysis performed in the study, it was determined that mindfulness and cognitive flexibility generally and the cognitive flexibility control sub-dimension significantly predicted mental symptoms. According to that mindfulness predicts 18% of the mental symptoms. It is found that cognitive flexibility explains 17.2% of the mental symptoms. Moreover, the cognitive flexibility control sub-dimension explains 23% of mental symptoms. Mindfulness and cognitive flexibility control sub-dimensions together explain 31% of mental symptoms. Besides, Mindfulness is stated as a solid predictor variable of cognitive flexibility level. When mindfulness, cognitive flexibility, and mental symptoms were examined in terms of socio-demographic variables, as a result of the regression analysis, perception of happiness, perceived unhappiness, class level, and psychological support were predictive variables, and together they explained 21.2% of the total variance of mental symptoms; perceived happiness, perceived unhappiness, and the department is predictors of mindfulness and together they explain 10% of the total variance of mindfulness; It has been determined that perceived happiness, gender, perceived unhappiness, class level, and department variables are variables that predict cognitive flexibility and together explain 13% of the total variance of cognitive flexibility. As a result of the study, it is stated that mindfulness co-operates with cognitive flexibility as mental health protective structures, and the growth of mindfulness creates positive effects on cognitive flexibility. Gathered information discussed further in the essay under literature.
Keywords: Mindfulness, cognitive flexibility, mental symptom, emerging adulthood, preservice teacher.