Ignác Kúnos. Türk folklor araştırmalarında bir öncü /
Yazar: SZİLÁRD SZİLÁGYİ
Danışman: PROF. DR. HASAN ÖZDEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Biyografi = Biography ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
19. yüzyılın sonunda Macar filologu Ignác Kúnos, Balkan'ın ve Anadolu'nunçesitli bölgelerini gezerek okumus Osmanlıların küçümsedigi ve Avrupalı dogubilimcilerin varlıgından kusku duydukları Türk halk edebiyatının muhtelif türleriniderleyerek ve bunların halkın kültüründeki önemine dikkat çekerek, Türk kültüründe hakettikleri yeri almalarına katkıda bulunup, modern ve millî bir medeniyetin temeli halinegelmelerinin saglayıcılarının birisi olur. Ayrıca, derledigi Türk halk edebiyatımalzemesini Avrupa'da tanıtıp türkolojinin Anadolu ve Balkan Türkleri kapsayanOsmanlı Türk halk dili ve folkloru arastırmalarının dogmasına neden olur. Tezimizlebugün hem Türkiye hem de Avrupa'da yeterince tanınmayan bu önemli bilim adamınınhayatını ve çalısmalarını tanıtarak onun türkoloji bilimi için olan önemine dikkatçekmeyi umuyoruz.Biz, Ignác Kúnos'un çogunlukla Macarca ve Almanca yazdıgı ve, büyükkısmının Budapeste'deki çesitli kütüphanelerde ve Kúnos'un ailesinde bulunan kitap,makale, mektup ve basılmamıs el yazma halindeki çalısmalarını inceleyip, Macartürkolounun hayatını, Osmanlı topraklarındaki derlemelerini, bu derleme sırasındabasvurdugu yöntemlerini, halk edebiyatı, dil bilimi hakkında yaptıgı çalısmalarını,bunların uluslararası bilim dünyasına ve Türk millî uyanısına yarattıgı büyük etkiyitespit etmeye çalıstık.Tezimizin girisi Kúnos'un Osmanlı devletine gelmesinin nedenlerini, ve odönemde Avrupa'da folklor alanında olan gelismelerini inceliyor. Birinci bölümKúnos'un hayatını inceliyor: dogusunu, çocuklugunu, üniversite hayatını, Osmanlıdevletine gelisini, stanbul'daki hayatını, derleme yaptıgı bölgeleri, derleme sırasındaizledigi yöntemleri, Türk aydınları ile olan iliskilerini, Macaristan'a dönüsünden sonrakihayatını, ülkesindeki çalısmalarını, 1925-1926'da Türkiye Cumhuriyeti'ne davet edilipkonferanslar sunmasını ve ölümünü anlatıyor. kinci bölüm Kúnos'un halk masalları,hikâyeleri, efsaneleri, türküleri, Nasreddin Hoca fıkraları, gölge oyunu, ortaoyunu, Tatarhalk edebiyatı gibi Türk folklorunun halk edebiyatı kategorisine giren türleri hakkındayaptıgı çalısmalarının incelemesini kapsıyor. Üçüncü bölüm Kúnos'un Türk dil bilimihakkındaki çalısmalarını ve Türkleri, Türk kültürünü, edebiyatını, hayatını tanıtançalısmalarını tanıtıyor. Dördüncü bölümde Kúnos'un Türk dilinin yenilenmesi veTürkiye'de halk kültürüne olan ideolojik yönelmeye etkisini ve Türk folklorarastırmalarına katkısını ele aldık.

Abstract:
Thanks to his researches in the field of folklore among the Turks living in the BalkanPeninsula and Anatolia, the Hungarian philologist Ignác Kúnos succeded to change thenegative perception of the Turkish folk literature of the educated Ottomans and to show itsreal importance in the Turkish national culture. Thanks to Ignác Kúnos and others, theTurkish folklore became part of the national culture of the modern Turkish society. Besidesthis, Kúnos succeed to demonstrate the existence of Turkish folk literature to those EuropeanOryantalists, who had doubts about it and made possible the birth of the Ottoman folkloricalstudies.In the Introduction part of my dissertacion, I handled the causes of his comming toresearch in the Ottoman Empire, and the situation of European folkloristic researches in thosedays. The first chapter of the dissertation present the life of Ignác Kúnos: his childhood,education, university studies, his comming in the Ottoman Empire, his life in Istanbul, theprovinces where he made researches, the methods followed by him in the researches, hisrelations with the known Turkish intellectuals of that days, his life after his return in Hungary,his works and his death. The second chapter presents his works in the field of Turkishliterature: about fairy tales, folk stories, folk legends, folk songs, the anecdotes aboutNasreddin Hoca, the Turkish shadow play, folk theater known as ?ortaoyunu? and hisresearches in the field of the Tatar folklore. The third chapter of the dissertacion presentsKúnos?s works in the field of Turkish linguistics and his works presenting the Turkish cultureand people. The fourth chapter examins his influence in the renewing of the Turkish language,in the turning of the Turkish cultural politics to his own folklorical roots and Kúnos?simportance in the Turkologycal researches.