Futbolcularda kafeinin ergojenik etkisine olan inancın fizyolojik belirteçler ve algılanan uyku kalitesine etkileri
The effects of belief in caffeine's ergogenic effect on physiological markers and perceived SLEEP quality in soccer players
Yazar: EZEL GÜNEŞER
Danışman: PROF. DR. FIRAT AKÇA
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Sağlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Spor = Sports
Dizin: Ergojenik = Ergogenic ; Fizyoloji = Physiology ; Futbol = Football ; Futbolcular = Football players ; Kafein = Caffeine ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Kafeinin farklı formlarının sporcuların fizyolojik belirteçleri ve uyku kalitesine etkileri bilinmektedir. Ancak plasebo kafeinli sakızın futbolcularda, fizyolojik belirteçlere ve uykuya etkisi net değildir. Bu çalışmanın amacı; futbolcularda oluşturulan kafein beklentisi ile farklı dozlarda kafeinli sakız [100 mg (1 parça), 200 mg (2 parça), 300 mg (3 parça)] verildiği söylenerek, plasebo sakızı verildiğinde aerobik kapasite (Yo-Yo Aralıklı Toparlanma Testi Seviye 1 sonuçları), algılanan zorluk derecesi ve algılanan uyku kalitesine etkisini incelemektir. Araştırmaya 22 erkek amatör futbol takımı oyuncusu ( yaş:23,36 ± 5,4 yıl;  boy: 180,14 ± 6,9 cm;  VA: 76,32 ± 10,2 kg; BKI: 23,51 ± 2,8 kg/m^2) gönüllü olarak katılmıştır. Randomize, tek kör,  çapraz-döngülü araştırmada; test günlerinden önceki bir günde katılımcılara, kafeinin futbol performansı ve uyku kalitesi üzerine etkisi ile ilgili yayınlanmış çalışmaların bulgularının derlendiği bir literatür sunumu yapılmıştır. Katılımcılara test günlerinde rastgele dört grup oluşturulacağı, üç gruba farklı dozlarda kafeinli sakız verileceği ve herkesin her grupta birer deneme yapacağı söylenmiştir. Ancak her koşulda tüm futbolculara plasebo sakızı verilmiş ve plasebo sakızı alındıktan 5 dakika sonra Yo-Yo Aralıklı Toparlanma Testi Seviye 1 uygulanmıştır. Katılımcıların her test denemesinin hemen ardından algılanan zorluk derecelerini ve  ''Sakız performansınızı nasıl etkiledi?'' sorusunu cevaplandırmaları istenmiştir. Ayrıca uykuda oluşabilecek değişiklikler için tüm test günlerinden sonraki sabah Karolinska Uykululuk Ölçeği ve Richard-Campbell Uyku Ölçeğini tüm katılımcıların cevaplamaları istenmiştir. Farklı dozlarda plasebo kafeinli sakız ile aerobik kapasite, algılanan zorluk derecesi ve uyku kalitesi verilerinin arasındaki etkileşimi incelemek için SPSS.26 paket programında tek yönlü varyans analizi uygulanmıştır. Tüm istatistiksel analizlerde anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Plasebo kafeinli sakızda parça sayısı arttıkça aerobik kapasite, algılanan zorluk derecesi ve uyku kalitesi verilerinde anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Sonuç olarak, amatör futbolcularda plasebo kafein, fizyolojik belirteçleri ve uykuyu etkilememiştir. 
Anahtar Sözcükler: Algılanan Zorluk Derecesi, Futbol, Plasebo Etkisi, Uyku Kalitesi, Yo-Yo

Abstract:
The effects of different forms of caffeine on the physiological markers and sleep quality of athletes are known. However, the effect of placebo caffeinated gum on physiological markers and sleep in football players is not clear. The aim of this study is to examine the effect of different doses of caffeinated gum [100 mg (1 piece), 200 mg (2 pieces), 300 mg (3 pieces)] on aerobic capacity (Yo-Yo Intermittent Recovery Test Level 1 results), rating of perceived exertion and perceived sleep quality when placebo gum is given with the expectation of caffeine created in football players. 22 male amateur football team players ( age: 23.36 ± 5.4 years;  height: 180.14 ± 6.9 cm;  VA: 76.32 ± 10.2 kg;  BMI: 23.51 ± 2.8 kg/m2) voluntarily participated in the study. In a randomized, single-blind, cross-loop study; on the day before the test days, participants were presented with a literature review compiling the findings of published studies on the effect of caffeine on physiological markers and sleep quality. The participants were told that on the test days, four groups would be formed randomly, three groups would be given different doses of caffeinated gum, and everyone would do a trial in each group. However, in all cases, placebo gum was given to all football players and Yo-Yo Intermittent Recovery Test Level 1 was administered 5 minutes after the placebo gum was spit out. The participants were asked to answer the rating of perceived exertion and the question "How did the chewing gum affect your performance?" immediately after each test attempt. In addition, all participants were asked to answer the Karolinska Sleepiness Scale and Richard-Campbell Sleep Scale in the morning after all test days for changes that may occur in sleep. One-way analysis of variance was applied in SPSS.26 package program to examine the interaction between different doses of placebo caffeinated gum and aerobic capacity, rating of perceived exertion and sleep quality data. The significance level was accepted as p<0.05 in all statistical analyses. There was no significant difference in aerobic capacity, rating of perceived exertion and sleep quality data as the number of pieces increased in placebo caffeinated gum. As a result, placebo caffeine did not affect physiological markers and sleep in amateur football players.
Keywords: Placebo Effect, Rating of Perceived Exertion, Sleep Quality, Soccer, Yo-Yo