Bazı yerel yer elması (Helianthus tuberosus L.) genotiplerinin biyokimyasal ve biyoaktif içeriklerinin belirlenmesi
Determination of biochemical and bioactive contents of some local jerusalem artichoke (Helianthus tuberosus) genotypes
Yazar: ZELAL İNAN
Danışman: DOÇ. DR. FATİH HANCI
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZET
Ayçiçeği ile aynı familyada yer alan, ülkemizin birçok bölgesinde küçük alanlarda yetişen yer elması (Helianthus tuberosus L.), günümüzde alternatif değerlendirme yöntemlerinin geliştirilmesi ve insan sağlığı üzerine etkilenin anlaşılmasıyla Dünya genelinde tekrar popüler hale gelmeye başlamıştır. Yer elması, sahip olduğu yüksek biyoaktif bileşen içeriği ve ekstrem çevre koşullarına adaptasyon yeteneği nedeniyle yüksek potansiyele sahiptir. Bu tez çalışmasında, Türkiye yer elması genetik kaynaklarının, üç farklı organından (yaprak, çiçek, yumru), insan sağlığı bakımından önemli bazı biyoaktif bileşenler temelinde karakterizasyon çalışması yapılmıştır. 22 farklı klon ve her klonun üç farklı organından alınan örneklerin değerlendirilmesi, interaksiyon etkilerini dikkate alarak yapılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular, toplam flavonoid, askorbik asit, SPAD değeri, pH, H2O2 giderme kapasitesi, suda çözünür kuru madde, toplam kuru madde ve FRAP antioksidan kapasite parametreleri üzerinde klonların ve örneklenen organların interaksiyonun istatistiksel olarak önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Titre edilebilir asitlik, toplam fenolik madde ve DPPH'ye göre antioksidan kapasite parametreleri için organ ortalamaları arasındaki farklılıklar istatistiksel olarak önemlidir. Titre edilebilir asitlik ile yumrudaki toplam fenolik madde miktarı, korelasyon analizinde en yüksek katsayıya sahip (0,576) bulunmuştur.

Abstract:
ABSTRACT
Jerusalem artichoke (Helianthus tuberosus L.), which is in the same family as sunflower and grown in small areas in many regions of Türkiye, has started to become popular again worldwide with the development of alternative evaluation methods and the understanding of its effects on human health. Jerusalem artichoke has high potential due to its high content of bioactive compounds and adaptability to extreme environmental conditions. In this thesis study, a characterization was carried out on the basis of some bioactive components important for human health from three different organs (leaf, flower, tuber) of Turkish Jerusalem artichoke genetic resources. Samples from 22 different clones and three different organs of each clone were evaluated by considering the interaction effects. The findings of the study showed that the interaction of clones and sampled organs had a statistically significant effect on total flavonoids, ascorbic acid, SPAD value, pH, H2O2 removal capacity, water soluble dry matter, total dry matter and FRAP antioxidant capacity parameters. Differences between organ means for titratable acidity, total phenolic matter and antioxidant capacity by DPPH were statistically significant. Titratable acidity and total phenolic matter in the tuber had the highest coefficient (0.576) in the correlation analysis.