Türk Boğazları ve Kanal İstanbul Projesi
Turkish Straits and Canal Istanbul Project
Yazar: HASAN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN ÇAĞIRAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Boğazlar = Straits ; Geçiş rejimi = Transition regime ; Kanal İstanbul = Channel Istanbul ; Montrö Sözleşmesi = Montreux Agreement ; Uluslararası boğazlar = International straits ; Çanakkale Boğazı = Dardanelles ; İstanbul Boğazı = Bosphorus

Özet:
İstanbul Boğazı, Çanakkale Boğazı ve Marmara Denizi'ni kapsayan Türk Boğazları, jeopolitik, stratejik ve uluslararası ulaşım açısından büyük öneme sahiptir. Türk Boğazlarından geçiş rejimi 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile özel olarak belirlenmiştir. Son dönemde gündeme gelen ve İstanbul Boğazı'na alternatif oluşturması gayesiyle açılması planlanan "Kanal İstanbul Projesi" sonrası Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile belirlenen İstanbul Boğazı'ndan geçiş rejiminin ne şekilde olacağı tartışmalara sebep olmuştur. Kanal İstanbul sonrası Türk Boğazlarından geçiş rejimin uluslararası hukuk açısından değerlendirmesinin yapılması oldukça önemlidir. İnşa edilecek kanalın Montrö Boğazlar Sözleşmesine aykırılık teşkil edip etmediği ve kanal sonrası Boğazlara uygulanacak geçiş rejiminin ne şekilde olacağı hususları cevap bulması gereken konulardır. Montrö Boğazlar Sözleşmesi uluslararası boğazlara uygulanan geçiş rejimleri dikkate alındığında Türkiye'nin ve Karadeniz'im güvenliği açısından Türkiye lehine bazı uygulamaları içermektedir. Çalışmamızda Kanal İstanbul sonrası Türk Boğazlarına uygulanacak geçiş rejiminin Türkiye'nin ulusal menfaatleri çerçevesinde nasıl olması gerektiği sorusuna cevap bulunmaya çalışılmıştır. Uluslararası boğazlardan geçiş rejimi ve Türk Boğazlarının geçiş rejiminin belirlendiği Montrö Boğazlar Sözleşmesi incelenerek Türk Boğazlarının hukuki alt yapısı hakkında tespitte bulunulmaya çalışılmıştır. Kanal İstanbul'a uygulanacak geçiş rejimi için uluslararası deniz hukuku mevzuatı çerçevesinde Türkiye'nin Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nden doğan haklarına zarar vermeyecek şekilde öne sürebileceği hukuki argümanlar ortaya konulmuştur. Son olarak Kanal İstanbul Projesi, uluslararası hukuk ve iç mevzuat açısından detaylı olarak incelenerek projenin inşası sonra Türk Boğazlarından geçiş rejimi değerlendirilmiştir.

Abstract:
The Turkish Straits covering the Istanbul Strait, the Dardanelles and the Marmara have great importance in terms of geopolitical, strategic and international transportation. The transition regime through the Turkish Straits was specifically determined by the Montreux Straits Convention signed in 1936. The "Canal Istanbul Project", which was recently put on the agenda and planned to be opened with the aim of creating an alternative to the Istanbul Strait, and the regime of transit through the Istanbul Strait as determined by the Montreux Straits Convention, has caused controversy. It is very significant to evaluate the regime of transition in terms of international law. Whether the canal to be built is in violation of the Montreux Straits Convention and what kind of transition regime will be applied to The Straits after the canal are the issues that need to be answered. The Montreux Straits convention includes some practices in favor of Turkey and Turkey in terms of security of the Black Sea, considering the transit regimes applied to the international Straits. In our study, we tried to answer the question of how the transition regime to be applied to the Turkish straits after Canal  Istanbul should be within the framework of Turkey's national interests. The International Straits transition regime and the Montreux Straits Convention, in which the transition regime of the Turkish Straits is determined, were examined and tried to determine the legal infrastructure of the Turkish Straits. Legal arguments have been put forward for the transition regime to be applied to Canal Istanbul within the framework of international maritime law legislation that Turkey can put forward in a way that does not harm its rights arising from the Montreux Straits Convention. Finally, Canal  Istanbul project was examined in detail in terms of international law and domestic legislation and the project was constructed and then the transition regime through the Turkish Straits was evaluated.