Değişim körlüğü olgusunun yüksek düzey sahne algısı açısından incelenmesi
Investigation of change blindness phenomenon in terms of high level scene perception
Yazar: BELGÜZAR NİLAY TÜRKAN
Danışman: PROF. DR. SONİA AMADO
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Değişim körlüğü = Change blindness ; Nesne = Object ; Sahne = Stage

Özet:
Değişim körlüğü olgusunun sahne-nesne ilişkileri bağlamında çalışıldığı önceki çalışmalarda çelişkili bulgular ortaya çıkmıştır. Bu çelişkili bulguların kaynaklarından birinin farklı deneysel prosedür ve sahne-nesne ilişkilerinin etkileşimi olabileceği düşünülmüştür. Bu nedenle bu çalışmada ilk olarak, farklı paradigmaların doğal bir sahne izlerken, farklı sahne-nesne anlamsal ilişkisine bağlı olarak, değişim körlüğü olgusunu nasıl etkileyeceğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, bu çalışmada litetürde en sık kullanılan iki paradigma kullanılmıştır: yanıp sönme ve tek sunum paradigması. İkinci olarak, sahne-nesne arasındaki anlamsal ilişki ile sentaktik ilişkinin değişim körlüğü olgusu üzerindeki etkisi incelenmiştir. Son olarak, yüksek düzey sahne özellikleri ile sahnede bulunan nesnelerin düşük düzey özelliklerinin değişim körlüğü olgusu üzerindeki birlikte etkisi incelenmiştir. Tüm deneylerde değişim saptama görevi sırasında katılımcıların göz hareketleri kaydedilerek görev sırasında aktif olan dikkat mekanizmaları araştırılmıştır. Sonuç olarak, farklı uyaran sunumu ve zaman aralıklarının dolayısıyla paradigmanın değişim saptama performansı ve göz hareketlerini farklılaştırdığı bulunmuştur. Değişim saptama görevi sırasında aktif olan dikkat mekanizmalarının da sahnedeki nesnenin sahne ile anlamsal ve sentaktik uyumluluğuna göre değişkenlik gösterdiği bulunmuştur.

Abstract:
Recent research on change blindness phenomenon revealed contradictory findings about scene-object relationship. These discrepant results might be stemming from procedure and task constraints. Therefore, we aimed initially to investigate the effect of the paradigm on change blindness phenomenon during the natural scene viewing in the frame of high-level scene perception. For this purpose, we compared two frequently used change detection tasks: flicker and one-shot paradigms. Secondly, we investigated the influence of both semantic and syntactic relationship between scene and object on the change blindness phenomenon. Finally, we investigated the effect of low-level object property (visual saliency) and its interaction with high-level scene processing on the change blindness phenomenon. During the experiments, eye movements were recorded to examine the active attention mechanisms that act during the change detection performance. Our results suggested that change detection performance and eye movements varied across the different paradigms. We interpreted this result as the influence of different stimuli exposures and different interruptions on processing of visual stimuli throughout the change detection task. In the current study, we demonstrated also that the attention mechanisms, namely attention attraction and attention disengagement, might differ during the change detection performance according to the semantic as well as syntactic relationships between scene and object.