Platon'da Daimōn ve Daımonıon ile irtibatı içerisinde epistēmē
Epistēmē in connexion to Daimōn and Daimonion in Plato
Yazar: SEDA YALÇIN
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT ÖZTÜRK
Gümüşhane Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Politeia = Politeia

Özet:
"Daimōn," Platon öncesi "epos" ve "thegonia" merkezli Grek tahayyülünde "theos" ve "anthrōpos" arasında yer alan "theios" vasfına sahip bir işaret edilen olarak karşımıza çıkar. Bu tahayyülün, Herakleitos'da "ēthos"a temas ve Parmenides'de ise "alētheia" yolculuğunu nakletme çerçevesinde, işaret edilenin "theios" vasfını muhafaza ederek sürdürüldüğü görülür. Platon fikriyatında Sokrates'e atıfla ve "daimōn"un "daimonion" dilsel türeviyle karşılaştığımız işaret edilen, Apologia metninde Sokrates'in "theoi"ya bağlı olup olmadığını belirginleştirme hattında, yoğun bir irdeleme ağının merkezinde yer alır. Tartışma, Symposion metninde ise "daimōn" zemininde, "philosophia" sürecinin "eros"a dönük cihetini tasvir etmek için sürdürülür. Metinleri dikkatli bir biçimde tetkik edildiğinde, Platon'un birbirine anlam ve işlev bakımından son derece yakın düşen iki katmanlı bu örüntüyü, "theios" vasfını reddetmeden, aynı zamanda Sophistes metninde, kuvvetli bir "eleştiri (krinein)" mekanizması olarak kullandığı saptanmaktadır. Tezimizin amacı, bahsedilen örüntü çerçevesinde Platon metinlerini çözümlemek için yeni bir yaklaşım geliştirmektir. Bu hususu adlandırmak için "epistemik duruş" deyişini kullandık. Bahsedilen yaklaşım, birbirine bağlı üç ana sav çerçevesinde ileri sürülüp gerekçelendirilmeye çalışıldı. İlk olarak, "daimōn" ve "daimonion" örüntüsü, Platon metinleri içerisinde ve bu metinlerin kayıt ve sınırlarını aşmadan, "muthos" yazımı ekseninde değil, "epistēmē" zeminde anlaşılabilir. İkinci olarak, bu anlama, "epistēmē"yi mümkün kılan faaliyete, "sınır mefhum" deyişi ile açılan bir irtibatı kullanmak suretiyle gerçekleştirilebilir. Böyle bir irtibat, muhakeme (dionaia) üzerinden değil muhakemenin sınırlarını tanıma yönünden "logos"a doğru yönelen "mesafe"li bir "duruş" ile mümkündür. Son olarak, "logos"a doğru kat edilen mesafe düzleminde "daimōn" ve "daimonion" örüntüsünü kullanmanın temel amacı, Platon düşüncesi itibariyle, "politik yapı"nın (politeia) sadece tesisine değil aynı zamanda sınanmasına götürecek bir imkân tesis etmektir.

Abstract:
In the pre-Platonic Greek apprehension centred on "epos" and "theogonia," "daimōn," appears as an entity with a feature of "theios" between "theos" and "anthrōpos." Later thinkers, who is partly a continuation and partly a renewal of this apprehension, preserving the "theios" nature, a function is attributed to "daimōn," e.g. within the framework of dealing the "ēthos" in Heraclitus and conveying the journey of "alētheia" in Parmenides. In Plato's thought, a linguistic derivative of "daimōn," namely "daimonion" is discussed at an intense network of investigations with reference to Socrates, especially in the text of Apologia, to clarify whether Socrates is connected to "theoi" or not. In Plato's Symposion, the discussion is continued on the ground of "daimōn" in order to depict the "eros" oriented aspect of the "philosophia." When his texts are examined carefully, it is determined that Plato uses without rejecting "theios" structure, this two-layered ("daimōn" and "daimonion") pattern, which is extremely close to each other in terms of meaning and function, as a strong mechane of "criticism (krinein)" in the Sophistes. The aim of our thesis is to develop a new approach to analyse Plato's texts within the framework of the mentioned pattern. We have used the term "epistemic stance" to name this approach. This approach is put forward and justified within the framework of three interconnected main arguments. Firstly, the pattern of "daimōn" and "daimonion" can be understood on the ground of "epistēmē," not on the axis of "muthos" writing, within Plato's texts and without exceeding the records and limits of these texts. Secondly, this understanding can be achieved by using a connection opened with the expression "limit notions" to the activity that makes "epistēmē" possible. Such a connection is possible with a "stance" with "distance" directed towards "logos" in terms of recognizing the limits of discernment. Finally, the main purpose of using the pattern of "daimōn" and "daimonion" on the plane of the distance travelled towards the "logos" is to establish a potentiality that will lead not only to the establishment but also to the testing of the "political structure (politeia)" in Platonic thought.