Gaziantep çepni alevilerinde cem ritüeli
Cem ritual in Gaziantep çepni alevis
Yazar: HALİL ASLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞENUR ÖZDAL
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Tarihsel süreç içerisinde Anadolu'ya yerleşen ilk Türk boylarından bir tanesi 
de Çepniler olmuştur. Anadolu'nun Türkleşmesinde katkısı olan Çepnilerin 
Gaziantep-Rumkale kolu Alevi-Bektaşi inanç sisteminin üyeleri arasındadır. 1071 
Malazgirt zaferinin ardından Anadolu'daki etkinliklerini artıran oğuzlar arasında 
Çepnileri de görmekteyiz. Çalışmamızın temel problemini; Alevi-Bektaşi inancının 
merkezinde bulunan cem ritüelinin Gaziantep ili içerisindeki icrası, icranın tespiti 
oluşturuyor. Günümüzde bir takım sebeplerle Gaziantep Çepnilerinde kültür ve 
inancın yaşatılması zorlaşmış olsa da bu değerler unutulmamış ancak 
durağanlaşmıştır. Günümüz Alevi-Bektaşi toplulukları içerisinde Hacı Bektaş 
Veli'nin de ilk müritleri arasında gördüğümüz Çepnilerin Gaziantep ayağı 
çalışmamızın kapsamını oluşturmaktadır. Oğuz'un Üçok kolunun Gök Han 
sınıfındaki Çepnilerin, Rumkale çevresinde yaşayan oymağının genel tarihçeleri,
köylerin konumunu, cem ritüellerini uygulama biçimleri ve topluluğun bugünkü
durumlarını tespit etmek amacındayız. Ayrıca ritüelin günümüz durumunu kolay 
tespit edebilmek için sosyal bilimlerin araştırma yöntem ve tekniklerinden 
yararlanarak tespitlerde bulunulmuştur. Elbette çalışmamızın Gaziantep ili 
içerisindeki Alevi-Bektaşi ve Çepni unsurunu oluşturması konunun sınırlılıklarını 
belirtmektedir. Bu çalışma Gaziantep Çepni halkının köy tarihçeleri ve ceme bakış 
açısının nasıl olduğu hakkında bilgiler içermektedir.

Abstract:
One of the first Turkish tribes to settle in Anatolia in the historical process 
was the Çepnis. The Gaziantep-Rumkale branch of the Çepnis, who contributed to 
the Turkification of Anatolia, are among the members of the Alevi-Bektashi belief 
system. after the 1071 Malazgirt victory, we see the Çepnis among the oğuz who 
increased their activities in Anatolia. The main problem of our study; The 
performance of the cem ritual, which is at the center of the Alevi-Bektashi belief, in 
Gaziantep province constitutes the determination of the performance. Today, 
although it has become difficult for Gaziantep Çepnis to keep their culture and 
beliefs alive due to a number of reasons, these values have not been forgotten but 
have become stagnant. Among today's Alevi-Bektashi communities, the Gaziantep 
branch of the Çepnis, which we see among the first disciples of Hacı Bektaş Veli, 
constitutes the scope of our study. We aim to determine the general history of the 
Çepnis, a tribe of the Gök Han class of the Üçok branch of the Oghuz, living around 
Rumkale, the location of the villages, the way they practice cem rituals and the 
current situation of the community. In addition, in order to easily determine the 
current status of the ritual, research methods and techniques of social sciences were 
utilized. Of course, the fact that our study constitutes the Alevi-Bektashi and Çepni 
element in Gaziantep province indicates the limitations of the subject. This study 
contains information about the village histories of the Gaziantep Çepni people and 
how they view the community