Fethiye Ovası ve yakın çevresinde doğal ortam-insan ilişkileri
Natural environment and human relations Fethiye plain and its vicinity
Yazar: RAMAZAN CAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. M. TANER ŞENGÜN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Fiziki Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Doğal yapı = Native state ; Doğal çevre = Natural environment ; Fethiye Ovası = Fethiye Plain ; Muğla-Fethiye = Muğla-Fethiye ; Sosyoekonomik özellikler = Socio-economic characteristies

Özet:
Fethiye Ovası Türkiye'nin güneybatı köşesinde Akdeniz Bölgesinin, Antalya Bölümünün, Teke Yöresi'nde yer almaktadır. Fethiye Ovası doğu-batı doğrultunda yaklaşık 13 km uzunluğunda kuzey - güney yönünde yaklaşık 5-6 km lik bir uzunluğa sahiptir. Ova yaklaşık 70 km2'lik alan kaplamaktadır. Ova tabanında Fethiye kenti bulunmakta olup Fethiye Ovası, Fethiye körfezi çevresindeki en önemli ve en geniş alüvyal ovadır. Fethiye Ovası'nın oluşumunda ana hatları batı-doğu yönlü faylar etkili olmuştur. Ova batıdan Fethiye körfezi kıyıları ile Akdeniz, doğudan Fethiye Ovasını Eşen grabeninden ayıran eşik saha, güneyde ise Babadağı (1968 m) ve Mendos Dağı (1750 m) kütlesi ile sınırlanmıştır. Sahanın kuzeyi ise Kızıldağ, Ahat dağı (Çal tepesi 1259 m), Haticeana dağı (1079 m), Geyran dağı (Geçmiş tepe 1326 m) ve Dolukızlan tepesi gibi dağlık ve tepelik alanlar tarafından sınırlandırılmıştır.Fethiye Ovası ve yakın çevresinde Mesozoyik, Tersiyer ve Kuvaternere ait formasyonların birimlerine rastlanılır.Araştırma alanı Akdeniz iklim kuşağında yer alır. Ancak ovadan özellikle kuzeye ve yüksek kesimlere doğru gidildikçe Akdeniz iklimi değişikliğe uğrar. Fethiye'de ortalama sıcaklıklar Ocak ayı için 10 oC Temmuz ayı için 27,5oC dir. Yaz kuraklığı çalışma alanında çok belirgindir. Yine Fethiye için en yağışlı ay Aralık olup yıllık yağışın yaklaşık % 23.2' si bu ayda düşmekte ve ayrıca yağışın % 57' si, kış aylarında düşmektedir.Çalışma sahasındaki başlıca topraklar alüvyal topraklar, kırmızı Akdeniz toprakları, kireçsiz kahverengi orman toprakları, kahverengi orman toprakları, kollüvyal topraklar, kırmızı kahverengi Akdeniz toprakları, organik topraklar ve hidromorfik topraklardır.Çalışma alanının başlıca akarsuları Kargı çayı, (Çayboğazı deresi), Susambeleni deresi, Çerçi deresi, Eldirek deresi (Üzümlü deresi), Mersinli deresi ve Karapınar deresi başlıca akarsulardır. Belirtilen akarsuların Kargı çayı dışındakiler mevsimlik karakterde olup sürekli akış göstermezler.Araştırma alanının hakim bitki örtüsünü kızılçam (Pinus Brutia) ormanları oluşturmaktadır. Orman örtüsünün tahrip edildiği yerler maki denilen ağaççık ve çalılarla kaplıdır. Ayrıca araştırma alanında taban suyunun yüksek olduğu alanlarda Türkiye'de relikt olarak sadece Fethiye ve Köyceğiz çevresinde bulunan Sığla ağacı (Günlük) ( Luqidiambar Orientalis) ormanları yetişir.Fethiye Ovası ve yakın çevresinde doğal ortam özelliklerinden kaynaklanan çeşitli derecede erozyon, taslılık, tuzluluk, alkalilik, çoraklık, siltasyon, taskın, yüksek taban suyu, drenaj, heyelan ve kütle hareketleri gibi bazı problemler vardır.Antik çağlardaki adı Telmessos olan Fethiye, Anadolu uygarlıklarının en eskilerinden biri olan Likya Devletinin batıda Karia sınırındaki en önemli kentidir. Elde edilen yazılı belgelerde kentin geçmişinin M.Ö 5.YY 'a kadar uzandığı belirtilmektedir.İnceleme alanında yasayan ve değişik ekonomik faaliyetlerde bulunan insanlar ile doğal ortam arasındaki sıkı bir ilişki vardır. İnceleme alanında, tarım, hayvancılık ve turizm ekonomik faaliyetlerin basında gelmektedir. Fethiye, koylarla bezenmiş körfezi, doğal güzellikleri, Antik Likya Uygarlığının arkeolojik birikimleri, kültürel değerleri, olumlu iklimi ve bereketli topraklarıyla önemli turizm merkezlerinden biridir.Bu çalışmada Fethiye Ovası ve yakın çevresinde doğal ortam-insan ilişkileri üzerinde durulmuştur.İnceleme alanında jeomorfoloji, iklim ve toprak özellikleri yerleşmelerin dağılışına, sahadaki nüfusa ve ekonomik faaliyetlere doğrudan yön vermekte bazı alanlarda ekonomik faaliyetleri kısıtlamaktadır. Kısaca Fethiye Ovası ve yakın çevresinde beşeri faaliyetler doğal ortam özelliklerinin denetiminde gerçekleşmektedir.ANAHTAR KELiMELER: Coğrafya, Fethiye, Fethiye Ovası, Doğal Ortam,İnsan

Abstract:
Fethiye Plain is located in the southwest corner of Turkey, in Teke area of Antalya Part of the Mediterranean Region. Fethiye Plain has a length of about 13 km throughout east-west direction and about 5-6 km throughout north-south direction. Fethiye town is located at the base of the plain. Fethiye is the most important and most extensive alluvial plain around the Gulf of Fethiye. In the formation of Fethiye plain, the faults in the west-east direction were effective. Fethiye Plain is bordered by the coast of the Gulf of Fethiye and the Mediterranean in the west, the threshold field that separates FethiyePlain from Eşen graben in the east and Babadağ (1968 m) and Mendos Mountain (1750 m) mass in the south. The plain is limited in the north by the mountainous and hilly areas, such as the Kızıldağ, Ahat mountain (Çal hill 1259 m), Haticeana mountain (1079 m), Geyran mountain (Geçmiş hill 1326 m) and Dolu Kızlan hill.Mesozoic, Tertiary and formation of the Quaternary units are seen in Fethiye Plain and its vicinity.Research area covers the Mediterranean climate zone. However, the Mediterranean climate changes when to go from the plain to the north and especially to the higher parts. Average temperature for January is 10 0C and for July is 27.5 0C in Fethiye. Summer drought is very obvious in the area. The most rainy month for Fethiye is December and approximately 23.2% of the annual precipitation falls in this month and also more than 57 % of rainfall precipitates in winter months.The main soils in the area are alluvial soil, red Mediterranean soil, lime free brown forest soil, brown forest soil, kollüvyal soil, red brown Mediterranean soil, organic soils and hidromorfik soil. The main rivers of the area are Kargı stream, (Çayboğazı stream), Susambeleni stream, Çerçi stream, Eldirek stream (Üzümlü stream), Mersin and Karapınar streams. Except Kargı stream,the streams mentioned have seasonal characteristic and do not flow continuously.The dominant flora of the research area consists of red pine (Pinus brutia) forests. In the places where the forest cover was destroyed are covered with small trees and shrub named maki. Also in the research field in the areas where ground water is high Sweetgum (Günlük) (Luqidiambar Orientalis) forests grows only in Fethiye and Köyceğiz.As a result of the characteristic of the natural environment, there are some problems such as various degrees of erosion, being stony, salinity, alkali, infertility, siltasyon, flooding, high ground water, drainage, landslides and mass movements in Fethiye Plain and its vicinity.Fethiye, called Telmessos in ancient times , is the most important city in Karia border of the west Lycia State which is one of the oldest civilizations in Anatolia. According to the written documents obtained in the area the city's history dates back to the 5th century BC.In the study area, there is a tight relationship between people with different economic activities and the natural environment . Agriculture, animal husbandry and tourism are the main economic activities in the area. With the gulf adorned bays, natural beauty, archaeological accumulations and cultural values of the ancient Lycian civilization, positive climate and fertile soil, Fethiye is one of the important tourism centers.In this study, the natural environment and human relations will be discussed in Fethiye Plain and its vicinity. Geomorphology and characteristic of climate and soil conduct the residential distribution, the population in the area and the economic activities and in some areas restrict economic activities. In short, human activities are conducted under the supervision of thecharacteristic of the natural environment in Fethiye Plain and its vicinity.KEYWORDS: Geography, Fethiye, Fethiye Plain, Natural Environment,Human