Kıbrıs meselesi bağlamında küresel aktörlerin politikaları ve Türkiye'nin AB yolculuğu
Turkey's journey to EU and policies of global actors in the context of Cyprus issue
Yazar: MEHMET BOZTEPE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM ALİ İREN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı /  Avrupa Birliği Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Kıbrıs = Cyprus ; Kıbrıs sorunu = Cyprus problem ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Kıbrıs, tarih boyunca stratejik konumu sebebiyle güçlü devletlerin hâkimiyeti
altına girmiştir. 1950'li yıllardan başlayarak günümüz uluslararası toplumu için de
bir mesele haline gelmiştir. Bu yıllarda BM ve ABD gibi küresel aktörlerin de soruna
dâhil olması Kıbrıs'ın önemini arttırmıştır. Yüzyıllar boyunca barış ve huzur içinde
yaşamış Kıbrıslı Türk ve Rum tarafları bu yıllarda çatışma durumuna girmişlerdir.
1960 yılında büyük çabalar neticesinde kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti, Rum tarafının
ENOSIS arzuları sebebiyle uzun ömürlü olmamıştır. Kıbrıslı Türklere karşı
sistematik şekilde uygulanan şiddet olaylarının artması, Türk vatandaşlarının
katledilmesi Türkiye'yi Ada'ya müdahale etmeye itmiştir. 1960 yılında Türkiye
tarafından elde edilen Garantörlük hakları, 1974 yılında Kıbrıs Barış Harekâtı
kapsamında da tescil edilmiştir. Fakat uluslararası toplum, BM ve AB'nin
hukuksuzluğuna destek olarak 1983 yılında kurulan KKTC'yi devlet olarak
tanımamış, Kıbrıs'ın meşru yönetimi olarak GKRY'i kabul etmiştir.
AB, 1993 yılında GKRY'nin üyelik başvurusunu kabul ettiğini duyurmuştur.
Annan Planı'na Türk tarafının büyük çoğunlukla "evet" cevabı vermesine rağmen,
AB 2004 yılında GKRY'i "Kıbrıs Cumhuriyeti" olarak birliğe dâhil etmiştir. Bu
tarihten itibaren AB, GKRY vasıtasıyla Doğu Akdeniz'deki enerji kaynaklarını elde
etme çabalarına girmiştir. GKRY ise, Yunanistan ile beraber Türkiye'nin AB üyeliği
sürecinde ilerlemesine sürekli engel olmuştur. BM öncülüğünde yürütülen müzakere
süreci Rumların sürekli olarak siyasal eşitliği, eşit kimliği ve eşit insani hakları kabul
etmeyen tutumları sebebiyle sonuca ulaşamamaktadır. Türkiye, AB yolculuğuna
devam etmek için Kıbrıs meselesi bağlamında GKRY'e liman ve hava sahalarını
açma, mülkiyet ve Doğu Akdeniz enerji kaynakları sorunlarını çözmek
durumundadır.

Abstract:
Throughout history, Cyprus has been under the dominance of powerful states
due to its strategic position. Starting from the 1950s, it has become an issue for
today's international community. During this period, the involvement of global actors
such as the UN and the USA increased the importance of Cyprus. The Turkish and
Greek Cypriot sides, who have lived in peace and tranquility for centuries, have
entered into a conflict situation in these years. The Republic of Cyprus, which was
founded in 1960 as a result of great efforts, did not have a long life because of the
ENOSIS desires of the Greek Cypriot side. The increase of violence systematically
applied against Turkish Cypriots, the murder of Turkish citizens on the island have
pushed Turkey to intervene the island. The guarantor rights were obtained in 1960 by
Turkey, it has also been registered under the Cyprus Peace Operation in 1974.
However, the international community did not recognize the TRNC, which was
established in 1983 as a state in support of the lawlessness of the UN and the EU,
and accepted the GCASC as the legitimate administration of Cyprus.
In 1993, the EU announced that it accepted the application of the GCASC for
membership. Although the Turkish side mostly answered "yes" to the Annan Plan,
the EU included the Greek Cypriot Administration in 2004 as the "Republic of
Cyprus". Since then, the EU has made efforts to acquire energy resources in the
Eastern Mediterranean through the GCASC. The GASC, together with Greece, has
been hampered by continuous progress in Turkey's EU membership process. The
negotiation process led by the UN does not come to a conclusion due to the Greek
Cypriots' non-acceptance of political equality, equal identity and equal human rights.
In the context of Cyprus issue, Turkey has to solve the problems; opening the ports
and airspaces to GCASC, property and East Mediterranean energy sources problem
to continue the journey to Europe Union.