Adnan Çoker'in sanatında minimal düşünce
Minimal thought in Adnan Çoker's art
Yazar: ÖZLEM GÜRPINAR
Danışman: PROF. DR. MEHMED KAVUKCU
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Kültürel bellek = Cultural memory ; Mekan = Space ; Minimal sanat = Minimal art ; Soyut resim = Abstract painting ; Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
Amaç: Bu çalışma Türk resminin duayenlerinden olan Adnan Çoker'in minimal düşünce anlayışını kişisel ve toplumsal deneyimleri üzerinden ele alarak, Türk kültürel ve evrensel belleği ile nasıl iç içe geçtiğini ortaya çıkarmak için derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda sanatçının eserlerindeki kültürel yansımalar biçim ve içerik yönünden ele alınarak Türk resim belleği üzerindeki etkileri ve sanatın geniş toplumsal bağlamdaki yeri detaylı bir şekilde incelenecektir. Araştırma, aynı zamanda sanatçının Türk ve Batı sanatındaki çeşitli akımlarla etkileşimindeki bireşimi ele alacaktır. Çalışma içeriği; Çoker'in kültür kodları olan kaligrafi, mimari, motif (yapısüs) gibi öğeleri kullanarak minimal düşünce anlayışının kökenleri ve gelişimi arasındaki analojiyi ortaya çıkaracaktır. 
Yöntem: Bu araştırma sürecinde geniş kapsamlı literatür incelemesi yapılmış, tezler, kitaplar, makaleler, dergiler, gazeteler, internet kaynakları ve kişisel görüşmelerle araştırma desteklenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden olan veri toplama araçları kullanılmış, yüz yüze ve e-posta ile görüşme yapılarak derinlemesine bilgi toplanmıştır.  
Sonuç: Bu analiz ve değerlendirme sonucunda görülmüştür ki, Adnan Çoker'in 1968'den sonraki sanat yaklaşımında bazı araştırmalar ve bireysel görüşmelerde minimalizm akımı içerisinde ele alınıp değerlendirildiği ortaya çıkmıştır. Fakat yapılan araştırmaların sonucu göstermektedir ki, sanatçının ele aldığı soyut mimari biçimler düşünsel olarak minimal değişime uğrayıp minimal göndermeler içerip, biçimsel olarak asgari biçim ve renge aktarılmıştır. Aynı zamanda ulusal ve uluslararası literatürde minimal düşünce kapsamında çalışmalara yeteri kadar değinilmediği ve Türk resminde yer edinen sanatçı hakkında teorik açıdan bilginin ve sanatsal olarak ifade de kısıtlılıkların olduğu dikkat çekmektedir. Bu bağlamda literatürdeki bu açıklık analiz ve değerlendirmeler sonucunda sanat anlayışlarıyla olan ilişkileriyle birlikte ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Adnan Çoker, Minimal Düşünce, Kültür, Mimari Biçim.

Abstract:
Purpose: This study aims to examine in depth the minimal thought of Adnan Çoker, one of the doyens of Turkish painting, through his personal and social experiences, to reveal how it is intertwined with Turkish cultural and universal memory. In this regard, the cultural reflections in the artist's works will be discussed in terms of form and content, and their effects on Turkish painting memory and the place of art in the broader social context will be examined in detail. The research will also discuss the synthesis of the artist's interaction with various movements in Turkish and Western art. Study content; It will reveal the analogy between the origins and development of the minimal thought concept by using elements such as calligraphy, architecture and motifs, which are Çoker's cultural codes.
Method: During this research process, a comprehensive literature review was conducted and the research was supported with theses, books, articles, magazines, newspapers, internet sources and personal interviews. Data collection tools, which are among the qualitative research methods, were used and in-depth information was collected through face-to-face and e-mail interviews.
Results: As a result of this analysis and evaluation, it has been seen that Adnan Çoker's approach to art after 1968 was considered and evaluated within the minimalism movement in some researches and individual interviews. However, the results of the research show that the abstract architectural forms handled by the artist have undergone minimal change intellectually, contain minimal references, and have been formally transferred to minimal form and color. At the same time, it is noteworthy that works within the scope of minimal thought are not mentioned enough in the national and international literature and that there are limitations in theoretical knowledge and artistic expression about the artist who has a place in Turkish painting. In this context, this openness in the literature has been tried to be revealed together with its relations with understandings of art as a result of analysis and evaluations.
Keywords: Adnan Çoker, Minimal Thought, Culture, Architectural Form.