Salvia potentillifolia Boiss & Heldr. ex Bentham bitkisinin uçucu bileşenlerinin analizi ve antioksidatif özelliklerinin belirlenmesi
Chemical composition of the essential oil of Salvia potentillifolia Boiss & Heldr. ex Bentham and determination of antioxidation properties
Yazar: İBRAHİM KIVRAK
Danışman: PROF.DR. MANSUR HARMANDAR
Muğla Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Salvia potentillifolia Boiss & Heldr. ex Bentham B TK S N N UÇUCUB LEŞENLER N N ANAL Z VE ANT OKS DAT FÖZELL KLER N N BEL RLENMES(Yüksek Lisans Tezi)brahim KIVRAKMUĞLA ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜ2006ÖZETTürkiye florasında 87 Salvia türü olup bu türlerden 44 tanesi Anadolu'ya endemik olarakyayılış göstermektedir. Yurdumuzda Salvia için endemiklik oranı %50.6'dır. Dünyanın birçok yerinde Salvia türü bitkileri başta ucu yağ olmak üzere, taşıdıkları terpeneoidler, fenolikbileşiklerden dolayı tıp, kozmetik sektörü ve bazen de lezzet vermek amacıyla gıdasektöründe kullanılmaktadır.Salvia türlerinin halk arasında da çeşitli kullanımları vardır. Bazı Salvia türleri çay veyabaharat olarak yüzyıllardır dünyanın birçok yerinde kullanılmaktadır. Ülkemizde doğal olarakyayılış gösteren Salvia türleri üzerine bu güne kadar 15 tanesi uçucu yağ olmak üzere,yaklaşık 34 bitkinin kimyasal bileşimleri araştırılmıştır. Bu güne kadar Salvia türleri üzerineyapılan çalışmalarda bu türlerin terpen, flavonoid, antosiyanozit, saponozit, oz, tanen, sterol,karoten ve kumarin tipi bileşikler içerdiği tespit edilmiştir. Salvia türlerinin en önemli etkenmaddelerini terpenler oluşturmaktadır.Artan dünya nüfusu ve şehirleşme oranı, endüstriyel kirlilikler, fastfood gıdalara karşıartan ilgi, gıdaların uzun süre saklanabilmesi için kullanılan sentetik katkı maddeleri kansergibi hastalıklarında artışına neden olmaktadır. Gıdalarda yaygın olarak kullanılanantioksidanlardan BHT ve BHA'nın toksik olduğu bilinmektedir. Son yıllarda kanservakalarının artması ve bunun başlıca sentetik ürünlerin kullanımından kaynaklandığınınyapılan çalışmalar ile ortaya konulması, insanoğlunu doğal ürünlere yönelmeye zorlamaktadır.Bu çalışmada öncelikle, Güney Batı Anadolu'da endemik olarak yetişen Salviapotentillifolia bitkilerinden artan polaritelerdeki çözücülerle elde edilen özütlerin antioksidantkapasiteleri belirlenecek ve uçucu yağlarının bileşimi araştırılacaktır. Çalışmada, Salviapotentillifolia bitkisinin toprak üstü kısımlarından elde edilen uçucu yağ bileşenleri GC/MSsistemi ile analiz edildi. Toplam 113 bileşenden 111 bileşenin yapıları aydınlatıldı. Î±-pinen(%29.20), Î²-pinen (%14.85), ökaliptol (%7.44), terpinen-4-ol (%3.53), Î²-mirsen (%2.83), D-limonen (%2.64) ve sabinen (%2.53) ana bileşen olarak bulundu ve bunları karyofilenoksit(%2.44), kamfor (%2.34), borneol (%2.26), p-simen (%2.08) ve kamfen (%1.91) izledi.Buna ilaveten, sunulan çalışmada Salvia potentillifolia bitkisinin uçucu yağ ve değişikpolaritedeki ekstrelerinin antioksidant kapasiteleri çalışıldı. Antioksidant aktivite laboratuarşartlarında birbirlerini tamamlayan, DPPH, total antioksidant aktivite, indirgeme gücü,flavanoid miktarı ve fenolik bileşik miktarının ölçüldüğü beş farklı metot kullanılarakbelirlendi. Salvia potentillifolia bitkisinden elde edilen etanolik ekstrakt (%95.51), standartantioksidant olarak kullanılan BHA (%94.07) dan daha yüksek DPPH serbest radikal giderimaktivitesi gösterdi. Böylece sentetik antioksidanlara alternatif sitotoksik etkisi olmayan yenidoğal antioksidan bileşiklerin tespiti sağlanacaktır.Anahtar Kelimeler : Salvia potentillifolia, uçucu yağ, antioksidant aktivite, antimikrobiyalaktivite, DPPH, Î²-karotenSayfa adedi : 155Tez yöneticisi : Prof. Dr. Mansur HARMANDAR

Abstract:
CHEMICAL COMPOSITION of the ESSENTIAL OIL of Salvia potentillifolia Boiss &Heldr. ex Bentham and DETERMINATION of ANTIOXIDATION PROPERTIES(M. Sc. Thesis)brahim KIVRAKMUGLA UNIVERSITYINSTITUTE of SCIENCE and TECHNOLOGY2006ABSTRACTThere are 86 Salvia species in the flora of Turkey and 44 of them exhibit endemic spreadin the country. So, the percentage of their being endemic is 50.6%. In many parts of the world,Salvia species are used in medicine, cosmetics, and food sectors as a flavouring additive, andparticularly, because of their contents such as essential oil, terpenoids, and phenoliccompounds.Salvia species are also used by local people in many different ways. Some Salvia specieshave been used in many parts of the world as tea or spice. Chemical compounds of 34 of theSalvia species spreading naturally have been studied so far, 15 of them were on essential oils.The studies conducted so far on Salvia species showed that these species contain terpenes,flavanoids, antosiyanozits, saponozits, ozes, tannenes, sterolls, carotenes, and cumarin-typecompounds. Most active compounds of the Salvia species are terpenes.Increasing world population and urbanisation, industrial pollution, increasing interest forfast-food, synthetic additives used to keep food longer result in an increase in diseases such ascancer. Widely used in foods, BHT and BHA are known to be toxic. Evidence obtained fromthe studies and showing that the main cause behind the increase seen in cancer cases is the useof synthetic matters obliges people to turn into natural products.The purpose of this study is primarily to investigate antioxidant capacities of the extractsobtained with solvents of increasing polarities from Salvia potentillifolia plant grown inSoutheast endemically and to research the content of essential oil. In this study, volatilecompounds from the aerial parts of Salvia potentillifolia were analyzed by a GC/MS system.A total 113 constituents were identified. Î±-pinene (%29.20), Î²-pinene (%14.85), eucalyptol(%7.44), terpinen-4-ol (%3.53), Î²-myrcene (%2.83), D-limonene (%2.64) and sabinene(%2.53) were found to be in main constituents, followed by caryophyllene oxide (%2.44),camphor (%2.34), borneol (%2.26), p-cymene (%2.08) ve camphen (%1.91).In addition, the present study, the antioxidative capacities of the essential oil and variouspolarity extracts of Salvia potentillifolia was investigated. The antioxidant activities weredetermined by using five complementary in-vitro assays inhibition of DPPH radical, totalantioxidant activity, reducing power, total phenolic compounds and total flavanoid amount.The ethanolic extract (%94.51) of Salvia potentillifolia showed higher 2,2-diphenil-1-picrylhydrazyl (DPPH) radical scavenging activity than BHA (%94.07) that is used as standartantioxidant. In this way, it is hoped to detect new natural antioxidant compounds with nositotoxic effect as alternative to synthetic antioxidant compounds.Key Words : Salvia potentillifolia, essential oil, antioxidant activity, antimicrobial activity,DPPH, Î²-carotenePage number : 155Adviser : Prof. Dr. Mansur HARMANDAR