Tip 2 diyabetli bireylerde sezgisel yeme davranışı, yeme farkındalığı ve ortoreksiya nervoza arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between intuitive eating behaviour, mindful eating and orthorexia nervosa in individuals with type 2 diabetes
Yazar: HATİCE SEREN DONAT
Danışman: DOÇ. DR. GÜLCAN ARUSOĞLU
Kırklareli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Farkındalık = Awareness ; Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa ; Sezgisel yeme = Intuitive eating ; Yeme farkındalığı = Mindful eating

Özet:
Tip 2 diyabetli bireylerde sezgisel yeme davranışı, yeme farkındalığı ve ortoreksiya nervoza arasındaki ilişkiyi belirlemek ve beslenme davranışlarını ve tüm bunların fiziksel aktivite ve antropometrik ölçümler ile olan ilişkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Sakarya Büyükşehir Belediyesi Tıp Merkezi'ne başvuran gönüllü 140 yetişkin Tip 2 diyabetli bireyin katıldığı kesitsel bir araştırmadır. Çalışma verileri; bireylerin demografik özellikleri ve sağlıklarına ilişkin bilgilerine, beslenme alışkanlıklarına, fiziksel aktivite düzeylerine, biyokimyasal parametrelerine ve antropometrik ölçümlerine yönelik sorular ile Sezgisel Yeme Ölçeği (IES-2), Yeme Farkındalığı Ölçeği-30 (MEQ, YFÖ-30), Ortoreksiya Nervoza Ölçeği (ORTO-11), Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ), 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı ve besin tüketim sıklığının yer aldığı form kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile elde edilmiştir. Bireylerin yaş ortalamaları 53,60±8,21 yıldır, %39,3'ü erkek (n=55), %60,7'si kadındır (n=85). IES-2, YFÖ-30 ve ORTO-11 toplam puan ortalamaları sırasıyla 3,49±0,49, 3,51±0,49 ve 25,96±3,82'dir. IES-2 toplam puanı ile YFÖ-30 ve IPAQ toplam puanı, YFÖ-30 alt ölçekleri yeme kontrolü, bilinçli beslenme, enterferans puanı arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. ORTO-11 toplam puanı ile YFÖ-30 alt ölçekleri düşünmeden yeme ve duygusal yeme arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. BKİ ile IES-2, YFÖ-30 ve IPAQ toplam puanı arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. Açlık kan şekeri ile IES-2, YFÖ-30 toplam puanı arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. Sezgisel yeme, yeme farkındalığı ve ortoreksiya nervoza kavramları üzerinde diyabette uzmanların daha fazla kapsamlı çalışma yapmasına ve etkin saha uygulamalarına ihtiyaç olduğu görülmüştür.

Abstract:
It was aimed to determine the relationship between intuitive eating behavior, mindful eating and orthorexia nervosa in individuals with type 2 diabetes, and to evaluate nutritional behaviors and their relationship with physical activity and anthropometric measurements. It is a cross-sectional study in which 140 adult volunteers with Type 2 diabetes who applied to Sakarya Metropolitan Municipality Medical Center participated. Study data; Intuitive Eating Scale (IES-2), Mindful Eating Questionnaire (MEQ), Orthorexia Nervosa Scale (ORTO-11), with questions about demographic characteristics and health information of individuals, nutritional habits, physical activity levels, biochemical parameters and anthropometric measurements, International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) was obtained by face-to-face interview method using a 24-hour retrospective food consumption record and a form including food consumption frequency. The mean age of the individuals was 53.60±8.21 years, with 39.3% were male (n=55), 60.7% were female (n=85). The mean scores of IES-2, MEQ, and ORTO-11 were 3.49±0.49, 3.51±0.49, and 25.96±3.82, respectively. A negative statistically significant correlation was found between IES-2 total score and MEQ and IPAQ total score, MEQ subscales eating control, conscious eating and interference scores. A statistically significant positive correlation was found between ORTO-11 total score and MEQ subscales eating and emotional eating. A statistically significant negative correlation was found between BMI and IES-2, MEQ and IPAQ total scores. A statistically significant negative correlation was found between fasting blood glucose and IES-2, MEQ total score. More comprehensive studies by diabetes specialists and effective field practices are needed on the concepts of intuitive eating, mindful eating and orthorexia nervosa.