Sınıf öğretmenlerinin özel gereksinimli bireylere yönelik tutumu ve kaynaştırma uygulamalarındaki yeterliğinin incelenmesi
Examination of classroom teachers' attitudes towards individuals with special needs and their competence in inclusion practices
Yazar: CİHAN TEKCİ
Danışman: PROF. DR. CİHAT YAŞAROĞLU
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Öğretmen tutumu = Teacher attitude ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency

Özet:
Özel gereksinimleri olan çocuklar için en az sınırlandırılmış ortamlar tipik gelişim gösteren yaşıtlarıyla birlikte olabileceği genel eğitim sınıflarıdır. Akranlarıyla daha çok birlikte olabilmesi nedeniyle kaynaştırma eğitiminin onlar için daha faydalı olduğu düşünülmektedir. Kaynaştırmanın başarıya ulaşmasında kilit öneme sahip olan öğretmenlerin kaynaştırmaya, özel gereksinimi olan bireylere yönelik olumlu tutum geliştirmesi ve aynı zamanda nitelikli bir eğitim sunabilmesi için yeterli donanıma, becerilere, yeterliliğe sahip olması beklenmektedir. Öğretmenlerin öz-yeterliği, tutumu gibi değişkenlerin önemli olduğu düşünüldüğü için bu çalışmada sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamalarındaki yeterliği ile özel gereksinimli bireylere yönelik tutum arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmada ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırma 2023-2024 döneminde Malatya' da çalışan 251 öğretmen ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın verileri "Kaynaştırma Uygulamalarında Öğretmen Yeterliliği Ölçeği" ve "Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Tutum Ölçeği" ile elde edilmiştir. Yapılan normallik testi sonucu normal dağılım tespit edildiği için ANOVA testi, Bağımsız Gruplar t Testi ve Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon testi kullanılarak bulgulara ulaşılmıştır. Yapılan analizler sonucunda sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamalarındaki yeterlik puanlarının tüm alt boyutlarda çok yüksek; özel gereksinimli bireylere yönelik tutumlarının beğeni boyutu yüksek, duyarlılık boyutu çok yüksek, olumlu tutumlarının ise yüksek olduğu bulunmuştur. Sınıf öğretmenlerinin özel gereksinimli bireylere yönelik tutumunda eğitim durumuna, özel eğitim ile ilgili kurs alma durumuna, kaynaştırma öğrencisi ile çalışma durumuna göre; kaynaştırma uygulamalarında öğretmen yeterliliğinde ise özel eğitime dair kurs, seminer v.b. eğitim almasına, kıdeme göre anlamlı farklılaşmalar olduğu görülmüştür. Kaynaştırma uygulamalarında öğretmen yeterliliği ölçeğinin alt boyutları ile özel gereksinimli bireylere yönelik tutumu ölçeğinin faktörleri arasında orta ile düşük olmak üzere iki farklı düzeyde, pozitif yönde ilişki olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The least restricted environments for children with special needs are general education classes where they can be with their typically developing peers. It is thought that inclusive education is more beneficial for them because they can be with their peers more. Teachers, who have a key role in the success of inclusion, are expected to have sufficient equipment, skills and competence to develop positive attitudes towards inclusion and individuals with special needs and at the same time to provide a quality education. Since variables such as teachers' self-efficacy and attitudes are considered to be important, this study examined the relationship between classroom teachers' competence in inclusion practices and attitudes towards individuals with special needs. Relational screening method was used in the study. The research was conducted with 251 teachers working in Malatya in the period of 2023-2024. The data of the study were obtained with the "Scale of Teacher Efficacy in Inclusion Practices" and "Attitude towards Individuals with Special Needs Scale". As a result of the normality test, ANOVA test, Independent Groups t Test and Pearson Product Moment Correlation test were used to reach the findings. As a result of the analyses, it was found that classroom teachers' competence scores in inclusion practices were very high in all sub-dimensions; their attitudes towards individuals with special needs were high in the appreciation dimension, very high in the sensitivity dimension and high in the positive attitudes. It was found that there were significant differences in classroom teachers' attitudes towards individuals with special needs according to their educational status, taking courses related to special education, working with inclusion students; and in teacher efficacy in inclusion practices, there were significant differences according to taking courses, seminars, etc. related to special education and seniority. It was determined that there was a positive relationship between the sub-dimensions of the scale of teacher efficacy in inclusion practices and the factors of the scale of attitudes towards individuals with special needs at two different levels, medium and low.