Doğum sonu dönemde anne ve babaların ebeveynlik davranışları, emzirmeye ilişkin tutumları ve katılımları
Parent behaviors of mothers and fathers in the postpartum period,  attitudes and participation to breastfeeding
Yazar: BÜŞRA CENGİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EKİN DİLA TOPALOĞLU ÖREN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Kadın Sağlığı ve Doğum Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı, doğum sonu dönemde anne ve babaların ebeveynlik davranışlarını, emzirmeye ilişkin tutumlarını ve katılımlarını ve bunları etkileyen faktörleri belirlemek ve aralarındaki ilişkiyi incelemektir.

Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı ve analitik tipte izlemsel bir çalışmadır. Çalışma Mart 2023- Ekim 2023 tarihleri arasında İzmir Bakırçay Üniversitesi Çiğli Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum birimlerine doğum için gelen, 200 anne ve 200 baba ile olmak üzere toplam 400 ebeveyn ile yürütülmüştür. Veriler; "Birey Tanıtım Formu-Anne", "Birey Tanıtım Formu-Baba", "Doğum Sonu Ebeveynlik Davranışı Ölçeği (DSEDÖ)" "Emzirme Tutumunu Değerlendirme Ölçeği (ETDÖ)" ve "Babaların Emzirme Tutumu (BET) ve Katılımı Ölçeği (BEK)" ile toplanmıştır. İstatistiksel analizde; tanıtıcı bilgiler ile ölçeklerin toplam puan ortalamalarının karşılaştırılmasında t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Ölçekler arası ilişkinin belirlenmesi için Sperman korelasyon analizi yapılmıştır. Annelerin emzirmeye ilişkin tutumları, babaların emzirmeye ilişkin tutumları ve katılımının zamanla değişimini belirlemek için Paired Sample t Test yapılmıştır. Anne ve babaların ebeveynlik davranışlarının, babaların emzirme tutumu ve katılımlarının annelerin emzirme tutumları üzerindeki etkisini araştırmak üzere regresyon analizi yapılmıştır.

Bulgular: Çalışmada annelerin DSEDÖ toplam puan ortalamaları 4,52±1,43 ve babaların 4,13±1,71'dir. İkinci izlemde annelerin ETDÖ toplam puan ortalamaları 120,18±14,41 ve üçüncü izlemde 119,71±14,58'dir. İkinci izlemde babaların BET ölçeği toplam puan ortalamaları 53,35±5,98 ve BEK ölçeği toplam puan ortalamaları 53,25±10,08 olup üçüncü izlemde BET ölçeği toplam puan ortalamaları 54,04±6,14 ve BEK ölçeği toplam puan ortalamaları 52,55±10,47'dir. Çalışmaya katılan babaların emzirmeye ilişkin tutumlarında zamanla olumlu yönde bir değişim olduğu, aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Bazı sosyodemografik özelliklerin DSEDÖ, ETDÖ, BET ve BEK ölçek toplam puan ortalamalarını etkilediği saptanmıştır. Annelerin ve babaların DSEDÖ toplam puan ortalamlarına arasında pozitif yönde zayıf düzeyde anlamlı bir ilişkinin olduğu belirlenmiştir (r=0,299; p<0,05). Çoklu regresyon analizi sonuçlarına göre; ikinci izlemde annelerin ETDÖ toplam puan ortalamasının 1 birim artmasının üçüncü izlemde annelerin ETDÖ toplam puan ortalamasını 0,7 birim arttırdığı saptanmıştır (Sırasıyla: B=0,689; B=0,703; p<0,05).

Sonuçlar: Babaların doğum sonu ebeveynlik davranışlarının, annelerin doğum sonu ebeveynlik davranışı üzerinde etkisi olduğu saptanmıştır. Annelerin emzirme tutumunun iyi düzeyde, babaların emzirme tutumlarının negatif ve emzirme katılımlarının zayıf olduğu belirlenmiştir. Araştırmaya katılan babaların emzirme tutumu ve katılımının annelerin emzirme tutumu üzerinde etkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Doğum sonu dönemde annelerin ve babaların ebeveynlik davranışları, emzirme tutumları ve katılımları ve etkileyen faktörler değerlendirilmeli, hemşireler ve emzirme danışmanları ebeveynlere eğitim ve danışmanlık sağlamalıdır.

Anahtar Kelimeler: Ebeveynlik davranışı, emzirme tutumu, emzirme katılımı,  anneler, babalar.

Abstract:
Izmir Katip Celebi University, Graduate School of Health Sciences Nursing Department Master's Degree Thesis, Izmir, Türkiye, 2024

Aim: The aim of the study was to determine the parenting behaviours, attitudes towards breastfeeding and participation of mothers and fathers in the postpartum period and the factors affecting them and to examine the relationship between them.
Methods: This study is a descriptive and analytical type follow-up study. The study was conducted between March 2023 and October 2023 with a total of 400 parents, 200 mothers and 200 fathers, who came to Izmir Bakırçay University Çiğli Training and Research Hospital Gynecology and Obstetrics units for delivery. Data were collected using the 'Individual Identification Form-Mother', 'Individual Identification Form-Father', 'Postpartum Parenting Behaviour Scale (PPSBS)', 'Breastfeeding Attitude Evaluation Scale (BES)' and 'Fathers' Breastfeeding Attitude (BET) and Involvement Scale (BEK)'. In the statistical analysis, t test and one-way analysis of variance (ANOVA) were used to compare the descriptive information and total mean scores of the scales. Sperman correlation analysis was used to determine the relationship between the scales. Paired Sample t Test was used to determine the change in mothers' attitudes towards breastfeeding and fathers' attitudes and participation in breastfeeding over time. Regression analysis was performed to investigate the effect of mothers' and fathers' parenting behaviours, fathers' breastfeeding attitudes and participation on mothers' breastfeeding attitudes.

Results: In the study, the mean total scores of mothers and fathers were 4.52±1.43 and 4.13±1.71, respectively. The mean total scores of the mothers in the second follow-up were 120.18±14.41 and 119.71±14.58 in the third follow-up. In the second follow-up, the mean total score of the BET scale was 53.35±5.98 and the mean total score of the BEK scale was 53.25±10.08. In the third follow-up, the mean total score of the BET scale was 54.04±6.14 and the mean total score of the BEK scale was 52.55±10.47. It was determined that there was a positive change in the attitudes of the fathers participating in the study towards breastfeeding over time and the difference was statistically significant (p<0.05). It was found that some sociodemographic characteristics affected the mean total scores of DSEDÖ, ETDS, BET and BEK scales. It was determined that there was a weakly significant positive correlation between mothers' and fathers' DSEDÖ total mean scores (r=0.299; p<0.05). According to the results of multiple regression analysis, it was found that an increase of 1 unit in the mean total score of the mothers in the second follow-up increased the mean total score of the mothers in the third follow-up by 0.7 units (B=0.689; B=0.703; p<0.05, respectively).

Conclusion: It was found that fathers' postnatal parenting behaviours had an effect on mothers' postnatal parenting behaviours. It was determined that breastfeeding attitude of mothers was good, breastfeeding attitude of fathers was negative and breastfeeding participation was weak. It was concluded that the breastfeeding attitude and participation of the fathers participating in the study had an effect on the breastfeeding attitude of the mothers. Parenting behaviours, breastfeeding attitudes and participation of mothers and fathers in the postpartum period and the factors affecting them should be evaluated and nurses and breastfeeding counsellors should provide education and counselling to parents.
Keywords: Parenting behaviors, breastfeeding attitude, breastfeeding participation, mothers, fathers.