Astronomi turizmi: Gökyüzü ve yeryüzündeki ilgi alanları
Astronomy tourism: Celestial and terrestrial areas of interest
Yazar: ZEHRA ESRA BALKAN
Danışman: PROF. DR. MERAL SUNA DOĞANER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Coğrafya = Geography ; Turizm = Tourism
Dizin: Gökyüzü = Sky ; Işık kirliliği = Light pollution ; Uzay turizmi = Space tourism ; Özel ilgi turizmi = Special interest tourism

Özet:
Kaptan James Cook,    yıldızlı bir gökyüzü altında Endeavour – gayret gemisiyle coğrafya ve astronomi tarihinin heyecan dolu keşiflerine yelken açarken, 21. Yüzyılın ilk çeyreğinde merak ve keşfetme ufkunu Mars'a yöneltmiş olan insanlık bir başka gayret – Perseverance Uzay aracı ile evreni tanıma serüvenine devam etmektedir. Bu bitmeyen merak ve keşfetme motivasyonu ile 21. yüzyılın başlarında yeni tip turizm kolları ortaya çıkmıştır. Özellikle daha eğitimli ve tecrübeli gezginler/turistler, bilgi açısından zengin deneyimler talep etmekte, böylece bir rekabet unsuru olarak turizm endüstrisi uzmanlaşarak bu konudaki ihtiyaçları karşılamak üzere kendini geliştirmektedir. İnsanlığın evrene olan doğal ilgisi, tecrübe etme ve keşfetme arzusu, yepyeni bir seyahat motivasyonuna dönüşmüştür: Astronomi Turizmi… Işık kirliliğinden uzak alanlara dikkat çeken; disiplinlerarası bir turizm çeşidi olarak Astroturizm, Arkeoastronomi, etnoastronomi, astrofotoğrafçılık gibi bilim ve sanat dallarıyla desteklenmektedir ve en yalın haliyle gökyüzüne doğru yapılan bir eko–turizm aktivitesi olarak tanımlanmaktadır. Dünyada, bu bakış açısıyla; megalitik yapılar, mağaralardaki kaya resimleri, semboller; Astronomi ve Coğrafi Açıdan Avantajlı Alanlar, Güneş ve Ay Tutulmaları, Meteor Olayları, Takımyıldızlar, Kuyrukluyıldızlar, Gün Doğumları ve Gün Batımları, Kutup Işıkları; rasathaneler, astronomi saatleri, Karanlık Gökyüzü Parkları, modern gözlemevleri ve planetaryumlar ile astrokamplar, müzeler, astronomi şenlikleri ve uzay turizmi; günümüz insanı için büyüleyici bir deneyim sunmakta ve güçlü bir seyahat motivasyonu yaratmaktadır.
Türkiye'de doğal ve kırsal alanların zenginliği, Astronomi Turizmi'nin mekânsal izleriyle birlikte düşünüldüğünde, bu turizm alanındaki geliştirilebilir potansiyelimizin önemi yadsınamayacak kadar yüksektir. Bulgular, gözlemler ve literatür taramasından yola çıkılarak ülkemizde astronomi turizminin gelişimi için Gökyüzü Dostu Kent kavramı ve İstanbul Astronomi Turizm Rotası oluşturulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Astronomi Turizmi, Astroturist, Göksel Ekoturizm, Özel–Merak Turizmi, Işık Kirliliği, Karanlık Gökyüzü Parkları, Gökyüzü Dostu Kent, Astronomik ve Coğrafik Açıdan Avantajlı Yerler, UNESCO Dünya Astronomi Miras Alanları, Uzay Turizmi

Abstract:
While Captain James Cook sails on the exciting discoveries of the history of geography and astronomy under a starry sky with his Endeavor – effort ship, humanity, which has directed its horizon of curiosity and discovery to Mars in the first quarter of the 21st century, continues its adventure of knowing the universe with another effort – Perseverance Spacecraft. 
With this endless curiosity and discovery motivation, at the beginning of the 21st century, new types of tourism branches emerged. Especially the more educated and experienced travelers/tourists demand knowledge-rich experiences, so as a competitive element, the tourism industry specializes and develops itself to meet the needs in this regard. Humanity's natural interest in the universe, the desire to experience and explore has turned into a brand-new travel motivation: Astronomy Tourism… Drawing attention to areas away from light pollution; as an interdisciplinary type of tourism, Astrotourism is supported by science and art branches such as archaeoastronomy, ethnoastronomy and astrophotography and in its simplest form it is defined as a kind of eco-tourism activity towards the sky. 
In the world, with this perspective; megalithic structures, rock paintings in caves, symbols; Astronomically and Geographically Advantageous Places, Solar and Lunar Eclipses, Meteor Events, Constellations, Comets, Sunrises and Sunsets, Polar Lights; observatories, astronomical clocks, Dark Sky Parks, modern observatories and planetariums, as well as astrocamps, museums, astronomy festivities and space tourism; they offer a fascinating experience for today's people and create a strong motivation for travel.
Considering the richness of natural and rural areas in Turkey together with the spatial traces of Astronomy Tourism, the importance of our developable potential in this tourism field is undeniably high. Based on the findings, observations and literature review, the concept of Sky Friendly City and the Istanbul Astronomy Tourism Route have been created for the development of astronomy tourism in our country.

Keywords: Astronomy Tourism, Astrotourist, Celestial Ecotourism, Special-Curiousity Tourism, Light Pollution, Dark Sky Parks, Sky Friendly City, Astronomically and Geographically Advantageous Places, UNESCO World Astronomy Heritage Sites, Space Tourism