Büyükçekmece Gölü'ndeki Unio pictorum (Linnaeus, 1758)'un organlarında bazı ağır metallerin mevsimsel analizi
Seasonal analysis of some heavy metals in the organs of Unio pictorum (Linnaeus, 1758) in Lake Buyukcekmece
Yazar: GÖKÇE İREM DEMİRCİ DEMİRBAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CÜNEYT KUBANÇ
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Zooloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Biyoindikatör = Bioindicator ; Ekoloji = Ecology

Özet:
Tez çalışması sırasında, 2013 Mart-2014 Şubat ayları arasında Büyükçekmece Gölü'nden toplanan Unio pictorum (Linnaeus, 1758)' (tatlı su midyesi) ların kas dokusu ve hepatopankreas dokusunda kadmiyum (Cd), bakır (Cu), kurşun (Pb) ve çinko (Zn) gibi bazı ağır metallerin birikimi mevsimsel olarak incelenmiştir. Gölden alınan numunelerdeki ağır metal analizleri ICP-MS  cihazında gerçekleştirilmiştir.
Çalışmamızda, yıl boyunca  Unio pictorum' un kas dokusunda kış mevsiminde en fazla Zn, Cd, ve Pb ölçülürken, sonbahar mevsiminde en fazla Cu ölçülmüştür. Zn birikimi ise yıl boyunca analiz edilen diğer bütün ağır metal birikimlerine göre 0.001 düzeyinde anlamlılık göstermiştir. Hepatopankreas dokusunda,  Zn birikimi en fazla yazın görülürken, Pb, Cd ve Cu elementlerinin birikimi en yüksek kışın ölçülmüştür. Örneklemenin yapıldığı göl suyunda ise en yüksek Cd ve Cu kışın, en yüksek Zn ve Pb ise ilkbaharda kaydedilmiştir. Ölçülen metallerin göl suyunda yıl içindeki birikimlerinin birbirlerine göre bir anlamlılık göstermemiş olmasına karşın (p>0.05), ilkbaharda Zn, kışın ise hem Cu hem de Zn birikimlerinin Cd birikimine göre anlamlı olduğu görülmüştür (p<0,05). Gölün sedimentinde  en yüksek Cd, Cu ve Zn ölçümü yazın gözlenirken,  en yüksek orandaki Pb ise ilkbahar başlangıcında gözlenmiştir.
Çalışmamızın sonucunda tatlı su midyesi kas ve hepatopankreas dokularında  ölçülen Cd, Pb ve Zn miktarlarının kabuklu yumuşakçalarda ağır metallerle ilgili Türk Mevzuatı ve Komisyon Tüzüğü, Türk Gıda Güvenliği, ve Türk Gıda Kodeksi limit değerlerine göre  oldukça fazla olduğu saptanmıştır. Cu elementinin kas dokusundaki birikimi, sadece ilk bahar ve son bahar mevsimlerinde TGK ve TGG tarafından belirlenen limit değerler dışında görülürken, hepatopankreas dokusundaki birikimi ise yılın genelinde limit değerler üstünde saptanmıştır.
Arazi çalışmasının yanı sıra incelenen ağır metallerin (Cd, Cu, Pb ve Zn) çalışılan tür (Unio pictorum) için LD50 dozlarını belirleme amacıyla da gölden ekstra bireyler toplanmıştır. Toplanan bu bireyler önceden hazırlanmış olan 0.5ppm, 1ppm, 2ppm, 4ppm, ve çinko için ilaveten 8 ppm çözeltiler içerisine onarlı gruplar halinde yerleştirilmiştir. Bu grupların yarısının kas dokuları alınarak ağır metal analizleri ICP-MS cihazında gerçekleştirilmiştir.
Bu incelemelerin sonucunda Unio pictorum' un LD50 süresi Cd için 4 gün, Cu için 39 gün, Pb için 13 gün, Zn için ise 180 gün olarak saptanmıştır. Bu süre içerisinde Cd için bu doz 4ppm çözelti içerisinde 55.3ppm, Cu için 1ppm çözelti içerisinde 129.8ppm, Pb için 2ppm çözelti içerisinde 29.71ppm ve çinko için ise 2 ppm çözelti içerisinde 482ppm olarak ölçülmüştür.

Abstract:
This thesis study analysed the accumulation of the heavy metals such as cadmium (Cd), lead (Pb), copper (Cu), and zinc (Zn) seasonally, in mucle tissue and hepatopancreas of Unio pictorum (Linnaeus, 1758) (fresh water mussel) specimen collected from Büyükçekmece Lake since March 2013 to March 2014. The heavy metal accumulation on the collected specimen have been analyzed on ICP-MS device.
 Measurements taken throughout the year have shown muscle tissue of Unio pictorum had the highest accumulation of Zn, Cd, and Pd during winter and Cu during fall season. Zn accumulation have shown significance at 0,001 level according to the measurements taken throughout the whole year in comparison to all the other heavy metals accumulation tested. Measurements taken throughout the year have shown hepatopancreas tissue had the highest accumulation of Zn during summer, and the highest accumulation of Pb, Cd, an Cu during winter season. Measurements taken from the lake water, where the sampling have been made, showed the highest accumulation of Cd, and Cu during winter and highest accumulation of Zn, and Pb during spring. Eventhough the measured metal accumulations in the lake  water did not show a significance  in comparison to eachother (p>0.05),  Zn accumulation in spring, and both Cu and Zn accumulation in winter have shown significnce in comparison to Cd accumulation (p>0.05). In the sediment of the lake the highest values of Cd, Cu, and Zn have been observed in summer and the highest value of Pb have been observed in the  early spring time.
Our study have shown the accumulated values of heavy metals Cd, Pb, and Zn in the muscle tissue and hepatopancreas of the stil water mussel are over the limit values listed on the Turkish Legislation, Commission Regulation, and Turkish Food Codex for  the shelled mollusk .  Cu accumulation on the muscle tissue is only over the limit value  in spring and fall whereas the accumulation on the hepatopancreas is over the limit value throughout the whole year according to the limit values determined by  the TGK and TGG.
Alongside the fieldsurvey, extra subjects have been collected from the lake in order to determine the  LD50 dosages of the heavy metals  inspected (Cd, Cu, Pb and Zn) on the surveyed type (Unio pictorum). These extra collected subjects have been placed in prepared solutions as groups of 10 subjects in each of 0.5ppm, 1ppm, 2ppm, 4ppm, and for zinc an additional solution of 8ppm. Half of these groups' muscle tissue have been taken and the heavy metal analyses have been carried out on ICP-MS device.
The result of this research have determined the LD50 duration for Cd is 4 days, Cu is 39 days, Pb is 13days, Zn is 180days for Unio Pictorum. During this duration the dosage have been measured for  Cd in 4ppm solution as 55.3ppm, Cu in 1ppm solution as 129.8ppm, Pb in 2ppm solution as 29.71ppm and Zn in 2ppm solution  as 482ppm.