Erişkin kistik fibrozis hastalarında ilaç tedavisi memnuniyeti ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of Treatment Satisfaction for Medication and Related Factors in Adult Cystic Fibrosis Patients
Yazar: ESEN DENİZ AKMAN AR
Danışman: PROF. DR. SALİH KUTAY DEMİRKAN
Hacettepe Üniversitesi / Eczacılık Fakültesi / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Eczacılıkta Uzmanlık, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Öğrenciler-eczacılık = Student-pharmacy

Özet:
Kistik fibrozis (KF), multisistemik tutulum gösteren, tedavi rejimi oldukça karmaşık ve
tedavi yükü yüksek olan bir hastalıktır. İlaç tedavisi memnuniyeti hastaların tedavilerine
karşı duyduğu subjektif bir algıdır. KF hastalarının yüksek tedavi yükü ile yaşadıkları
düşünüldüğünde ilaç tedavisi memnuniyetinin ve bununla ilişkili olabilecek faktörlerin
anlaşılmasının ve memnuniyeti etkileyebilecek sorunların saptanmasının bu hastalarda
bireysel tedavi yönetimine fayda sağlayacağı düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı KF
hastalarında ilaç tedavisi memnuniyetini ve ilişkili olabilecek yaşam kalitesi, tedaviye uyum,
klinik faktörleri değerlendirmek ve ilaçlar, tedavi yönetimiyle ilgili sorunları tespit ederek
yönetmektir. Bu çalışma 1 Ağustos 2023-31 Mart 2024 tarihleri arasında Hacettepe
Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniğinde yürütülmüştür. 18
yaş ve üzeri toplam 110 hasta dahil edilmiştir. İlaç Tedavisi Memnuniyet Anketi (Treatment
Satisfaction Questionnaire for Medication-TSQM) genel memnuniyet puanı ile Birinci
Saniyedeki Zorlu Solunum Hacmi (FEV1%) (p=0,036), yatış sayısı (p=0,008), inhaler ilaç sayısı
(p=0,004), yaşam kalitesi anketi solunum, tedavi yükü, sağlık algısı, rol, fiziksel, canlılık
alanları arasında (p<0,001) ilişki bulunmuştur ancak tedaviye uyum anketi ile ilişki
saptanmamıştır (p>0,05). Modülatör tedavi kullanan hastaların memnuniyet puanı yan etki
haricinde tüm alt başlıklarda daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Bununla birlikte 110
hastada 12'si (%14,3) ilaç etkileşimi olmak üzere 84 ilaç ilişkili sorun saptanmıştır, 69'u
çözümlenmiştir. KF hastalarında ilaç memnuniyetinin özellikle modülatör ilaç kullanımı ve
tedavi yükünden etkileniyor olması bu hastalarda modülatör ilaç temininin sağlanması ve
tedavi yükünü azaltabilecek önerilerin yapılması gerektiğini göstermektedir. KF bakımı için
gereken multidisipliner hizmette, eczacılar KF'nin karmaşık tedavilerini yönetebilmekte,
modülatör tedavi yanıtını etkileyebilecek ve yükü arttırabilecek ilaçla ilgili sorunları
çözebilmektedir.

Abstract:
Cystic fibrosis (CF) is a disease with multisystemic, complex treatment regimen and high
treatment burden. Satisfaction with medication therapy is a subjective perception of
patients towards their treatment. Considering that CF patients live with high treatment
burden, it is thought that understanding treatment satisfaction and the factors that may be
related to it and identifying problems that may affect satisfaction will benefit individual
treatment management in these patients. The aim of this study was to evaluate treatment
satisfaction and related quality of life, adherence, and clinical factors in patients with CF
and to identify and prevent problems related to drugs and treatment management. This
study was conducted between 1 August 2023 and 31 March 2024 in the outpatient clinic of
the Department of Pulmonary Medicine, Faculty of Medicine, Hacettepe University. A total
of 110 patients aged 18 years and older were included. TSQM (Treatment Satisfaction
Questionnaire for Medication) global satisfaction score was associated with FEV1%
(p=0,036), number of hospitalizations (p=0,008), number of inhaled medications (p=0,004)
and quality of life domains of respiratory, treatment burden, health perception, role,
physical, vitality (p<0,001). No association was found with adherence (p>0,05). The
satisfaction score of patients using modulator therapy was found to be higher in all
domains except for side effects (p<0,001). 84 drug-related problems, 12 (14.3%) drug
interactions were identified in 110 patients, 69 of which were resolved. The fact that
medication satisfaction in CF patients is particularly affected by the use of modulators and
treatment burden showed that modulators should be provided and recommendations
should be made to reduce treatment burden in these patients. In the multidisciplinary
service required for CF care, pharmacists can manage the complex treatments of CF and
resolve medication-related issues that may affect modulator therapy response and increase
burden.