Coğrafi işaretler ve bölgesel kalkınma: Van ili örneği
Geographical indications and regional development: The case of Van province
Yazar: YUSUF ÇELİK
Danışman: PROF. DR. ZAFER KANBEROĞLU
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Coğrafi işaretler = Geographical indications

Özet:
Gıda sektörünün fabrikasyonlaşması ve sağlığa zararlı gıdaların artış göstermesi insanları yöresel ve doğal ürünler tüketmeye yöneltmiştir. Bu durum bölgeye has, coğrafi kökeni bilinen belli bir kaliteye sahip güvenilir ürünlere olan talebi arttırmıştır. Yöresel ürünler coğrafi İşaret korumasıyla tescil edilerek taklitlerinden ayırt edilmesini sağlayarak hem tüketici güvenini sağlamada hem de üreticiyi korumada büyük rol üstlenmiştir. Bu yönüyle coğrafi işaretler bölgelerin zenginlik kaynağı olarak bölgenin kalkınmasında büyük role sahiptir. Bu çalışmanın amacı coğrafi işaretli ürünlerin bölgesel kalkınmaya katkı düzeyini Van ili özelinde incelemek ve Van ilindeki coğrafi işaretli ürünleri farklı açılardan değerlendirerek, ilgili paydaşlara yönelik politika önerilerinde bulunmaktır. Bu bağlamda bölgesel kalkınma göstergeleri olan ekonomik, sosyal ve çevresel faktörleri katılımcıların demografik özelliklerine göre incelemektir. Bu çalışmada Van ilinde ikamet eden 823 katılımcıdan anket yöntemi ile veri toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS paket 26 programı ile t-testi, tek yönlü ANOVA testi ve Korelasyon testleri ile analiz edilmiştir. Çalışmada yapılan t-testi analizi sonucunda Coğrafi işaretlerin bölgesel kalkınmaya katkı düzeyine ilişkin yapılan analiz sonucuna göre katılımcıların medeni durumuna göre ekonomik ve sosyal boyutları arasında anlamlı bir farklılık göstermekte olup evli katılımcıların hem ekonomik hem de sosyal alt boyut puanları ortalaması bekarlara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın ANOVA testi sonuçlarına göre coğrafi işaretlerin bölgesel kalkınmaya katkı düzeyine ilişkin olarak katılımcıların yaşa göre sosyal ve çevre alt boyut puanları arasında anlamlı farklılık elde edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre Van ili için coğrafi işaretli ürünler bölge turizm potansiyeline ciddi katkı sağlarken sözkonusu coğrafi işaretli ürünler için yapılan tanıtımların istenen düzeyde olmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak yöresel ürünlerin coğrafi işaret ile tescil edilip yönetişim, denetim, koordinasyon, hukuki altyapı ve gerekli teşvik sağlandığında bölgesel kalkınmaya katkısı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The fabrication of the food industry and the increase in unhealthy foods have led people to consume local and natural products. This has increased the demand for reliable products of a certain quality that are specific to the region and whose geographical origin is known. By registering local products with geographical indication protection and distinguishing them from imitations, it has played a major role in both ensuring consumer confidence and protecting the producer. In this respect, geographical indications have a great role in the development of the region as a source of wealth. The aim of this study is to examine the contribution level of geographically indicated products to regional development in the province of Van and to make policy recommendations for relevant stakeholders by evaluating geographically indicated products in Van from different perspectives. In this context, the aim is to examine economic, social and environmental factors, which are regional development indicators, according to the demographic characteristics of the participants. In this study, data was collected through survey method from 823 participants in Van province. The data obtained were analyzed with t-test, one-way ANOVA test and Correlation tests with SPSS package 26 program. As a result of the t-test analysis conducted in the study, it was determined that the average scores of both economic and social sub-dimensions of married participants were higher than those of singles. According to the ANOVA test results of the research, a significant difference was observed between the social and environmental sub-dimension scores of the participants in terms of age, regarding the contribution level of geographical indications to regional development. According to the findings of the study, while geographically indicated products for Van province contribute significantly to the tourism potential of the region, it has been determined that the promotions made for these geographically indicated products are not at the desired level. As a result, it is thought that local products will contribute to regional development when they are registered with a geographical indication and governance, control, coordination, legal infrastructure and necessary incentives are provided.