Sağlık çalışanlarında sosyal medya bağımlılığı ile yaşam doyumu arasındaki ilişki
Correlation between social media addiction and life satisfaction amongst health sector workforce
Yazar: GÜLSER PARILDAR
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN KILIÇ ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sosyal medya = Social media ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Amaç: Modern çağın en önemli iletişim araçları arasında gösterilen sosyal medya uygulamalarının artan kullanımı sonucunda sosyal etkileşim, paylaşım, işbirliği ve yeni toplumsallaşma şekilleri gibi olumlu etkilerin yanında aşırı internet kullanımı, patolojik internet kullanımı, internet bağımlılığı, sosyal medya bağımlılığı gibi olumsuz etkiler ile de karşılaşılmaktadır. Sosyal medya kullanımının artması ile birlikte sosyal ilişkilerde yüz yüze iletişimin yerini sanal ilişkiler almakta ve yaşam doyumunun temellerinden olan iletişimdeki bu dönüşüm sürecinin bireylerin yaşam doyumu üzerindeki etkisi merak uyandırmaktadır. Bu çalışmada sağlık çalışanlarının sosyal medya bağımlılığı ve yaşam doyumu arasındaki ilişki ve ilişkili faktörleri incelemek amaçlamıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı nitelikteki araştırma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi çalışanları ile yürütüldü. Araştırmanın evreni 2020 yılı Şubat ve Mart aylarında görev yapan 3750 sağlık çalışanıydı. Araştırma, meslek gruplarının dağılımına göre basit tabakalama yöntemine göre belirlenen 380 sağlık çalışanından oluşan örneklem ile yürütüldü. Araştırmaya katılmayı kabul eden sağlık çalışanlarına 3 kısımdan oluşan veri toplama formu uygulandı. Anketin ilk kısmında katılımcıya ait sosyodemografik değişkenler ve sosyal medya kullanım alışkanlıklarına ait sorular, ikinci kısımda; Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği-Yetişkin Formu; üçüncü kısımda ise Yaşam Doyumu Ölçeği yer almaktaydı. 
Elde edilen veriler istatistik paket programında Pearson ki-kare analizi ile Fisher-Freeman-Halton, Student's T ve Mann Whitney U testlerinin yanı sıra, ANOVA ve Kruskal Wallis ile analiz edilmiştir. Korelasyon ilişkilerinde Pearson ve Spearman korelasyonları uygulanarak; %95 güven aralığında değerlendirilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan 380 sağlık çalışanının yaş ortalaması 35,1±7,9 yıl, %58,4'ünü kadın, %29,2'si lisans mezunu, %26,3'ü hekimdi. Katılımcıların %3,2'si sosyal medya hesabı bulunmadığını, %35'i iki, %33,9'u üç, %7,6'sı dört, %5'i ise 5 veya daha fazla sosyal medya hesabı bulunduğunu beyan etti. Çalışma grubunun %51,6'sı sosyal medyayı günde 1-2 saat kullandığını, %31,1'i ise günde 3-4 saat kullandığını belirtti. Çalışma grubunun Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (SMBÖ) sanal tolerans alt boyutunun ortalama puanı 26,26±6,77; sanal iletişim alt boyutunun ise 19,34±7,26 olarak hesaplanmıştır. SMBÖ toplam puanı ortalaması 45,47±12,01'dir. Medeni durum, çocuk sayısı, iş yerinde kablosuz internet erişimi, sahip olduğu sosyal medya hesapları sayısı, sosyal medya hesabı kullanım süresi, ekran kullanım süresi ve hattına tanımlı internet paketi miktarı ile SMBÖ toplam puanı arasında istatistiksel anlamlı ilişki mevcuttu. Bekar olanların, iki ve daha fazla sayıda sosyal medya hesabı olanların, sosyal medyada günlük 3-4 saat, 5-6 saat ve 6 saatten fazla vakit geçirenlerin, günde 5-6 saat ya da 6 saatten fazla ekran kullanım süresi olanların, hattında 6-10 gb, 10 ve üzeri veya sınırsız internet bulunanların SMBÖ toplam puanı anlamlı olarak daha yüksek bulundu. Katılımcıları Yaşam Doyumu Ölçeği ortalama puanı ise 15,79±4,32'dir. Evli olanların, lisans veya doktora mezunu olanların, haneden birden fazla kişi yaşayanların ve hekim grubunun yaşam doyumu puanı anlamlı yüksekti. Yaşam Doyumu Ölçeği puanı ile SMBÖ toplam puanı ve alt boyutları arasında anlamlı bir korelasyon saptanmadı. Ayrıca internet kullanım davranışları ile Yaşam Doyum Ölçeği puanları arasında da anlamlı ilişkiye rastlanmadı. 
Sonuç: Sağlık çalışanlarının büyük çoğunluğu sosyal medyayı günlük hayatında kullanmaktadır. Medeni durum, çocuk sayısı, iş yerinde kablosuz internet erişimi varlığı, sahip olunan sosyal medya hesapları sayısı, sosyal medya hesabı kullanım süresi, ekran kullanım süresi ve hatta tanımlı internet paketlerinin miktarı sosyal medya bağımlılığı ile ilişkilidir. Yaşam Doyumu medeni durum, hanedeki birey sayısı ve eğitim düzeyi ile ilişkili iken, sosyal medya ve internet kullanımına dair değişkenler ile ilişki saptanmamıştır.  Katılımcıların Yaşam Doyumu Ölçeği puanı ile SMBÖ toplam puanı ve alt boyutları arasında anlamlı ilişki yoktur.
Anahtar kelimeler: Aile hekimliği, bağımlılık, iletişim, internet, ruh sağlığı

Abstract:
Aim: As a result of accelerated use of social media applications regarded as the most significant means of communication in recent decades, a number of improvements such as frequent social interaction, sharing and new patterns of socialisation are experienced, while at the same encountering challenges ranging from excessive use of internet e.g. pathologic internet use to internet and social media addiction. In response to increased social media use, traditional forms of communication- primarily face to face communication- has been challenged severely by cyber connections and "relations". Impact of this transformation on communication, one of the backbones of life satisfaction for human beings has become an increasing source of scientific curiosity. This research aims at examining comprehensively the correlation between social media addiction and life satisfaction along with the corresponding factors amongst health workforce.    
Material-Method: The research is conducted with health professionals working at University of Health Sciences, Tepecik Training and Research Hospital.  The population of research consists of 3750 health professionals active in time span from February to March 2020.  The sample consisted of 380 health professionals in accordance with simple stratified sampling to represent all professional staff in the population.  Health professional who agreed to become respondent has been applied a data gathering questionnaire based upon 3 sections. The first section at survey covers sociodemographic variables and social media habits related to respondents. The second section has covered Social Media Addiction Scale – Adult Form and the third section has been dedicated to Life Satisfaction Scale.  
The collected data have been analyzed with Pearson's chi-squared test in the statistical package program and Fisher-Freeman-Halton test, Student's t-test and Mann–Whitney U test, as well as ANOVA and Kruskal Wallis test. In correlation and causal relation, Pearson and Spearman's correlations have been applied and evaluated at 95% confidence interval. 
Results: The average age of 380 health professionals in survey is 35,1±7,9 years, 58,4 per cent female, 29,2 per cent are graduates of Bachelor of Arts (BA) / Bachelor of Sciences (BS) level at universities and 26,3 per cent are Medical Doctors (MDs). Overall 3, 2 per cent of respondents stated to not have social media accounts while 35 per cent, 33, 9 per cent, 7, 6 per cent and 5 per cent of the respondents have stated that they have 2, 3, 4 and 5 social media accounts respectively. Havinge stated to use social media 1 to 2 hours was at a rate of 51,6 per cent while 31,1 per cent reported their use of social media for 3 to 4 hours daily.  Average point of Social Media Addiction Scale (SMAS in English, SMBÖ in Turkish abbreviation) virtual toleration sub dimension has been calculated as 26, 26±6, 77; virtual communication sub dimension as 19, 34±7, 26. Average point of total SMAS was 45, 47±12, 01. A  statistical significant correlation was found between SMAS total score and marital status, number of children, Wi-Fi access at workplace, number of social media accounts, average duration of using social media account, duration of screen use and internet pack for mobile devices.   
Of those surveyed, the bachelor, those having 2 or more social media accounts, spending 3 to 4 hours, 5 to 6 hours and longer than 6 hours on average per day, having 5 to 6 hours and even longer than 6 hours per day, 6 to 10 GB, greater than 10 GB internet packs in their mobile phones had higher SMAS scores. Average score of Life Satisfaction Scale of respondents was 15, 79±4, 32. Those married, graduates of Bachelor of Arts (BA) or Sciences (BS) or PhD in Medicine, living at homes with more than 1 household and those who are MDs by profession had higher scores at life satisfaction scale. No significant correlation was detected between life satisfaction scale and SMAS total score including sub dimensions.  Nor a correlation between internet use habits and life satisfaction scale scores were detected.    
Conclusions: Overwhelming majority of health professionals use social media on daily basis. Marital status, number of children, Wi-Fi access at workplace, number of social media accounts acquired, duration of using social media accounts, duration of screen use and content of internet packs predefined for each mobile phone user were all correlated with social media addiction.  Life Satisfaction has been found to be significantly correlated to marital status, number of households at home and level of education. On the other hand, no correlation between social media and variables related to internet use were stated.  There was no sound correlation between Life Satisfaction Scale total score and SMAS total score and sub dimensions.    
Keywords: Addiction, communication, family medicine, internet, psychological health