Kamusal yeşil alanlar ile ısıl konfor arasındaki ilişkilerin modellenmesi: Adana kenti örneği
Modeling the relationship between public green spaces and thermal comfort: The case of Adana city
Yazar: MÜGE ÜNAL ÇİLEK
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ USLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Bu çalışma, sıcak-nemli iklim bölgesindeki Adana kentsel dokusundaki yeşil alanların en sıcak dönemdeki ısıl konfor durumlarını fiziksel ve çevresel özellikleri bakımından değerlendirilerek iklimsel açıdan kent dokusu içerisindeki en uygun yeşil alan özelliklerinin ve istatistiksel açıdan en uygun kapalılık oranının belirlenmesini amaçlamıştır. Isıl konforun derecelendirilmesinde Fizyolojik Eşdeğer Sıcaklık (FES) indeksi ENVI-met mikro iklim yazılımı aracılığı ile üretilmiştir. Çalışma beş aşamada yürütülmüştür: a) Çalışma alanında var olan kentsel yeşil alanların belirlenerek alan büyüklüğü, biçim ve yönelim özellikleri açısından sınıflanması, b) Kentsel dokunun iklim temelli sınıflandırılması, c) ilk iki aşamadan elde edilen özellikler doğrultusunda yeşil alanların FES değerlerinin istatistiksel açıdan kıyaslanarak optimum yeşil alan özelliklerinin ANOVA-Tukey HSD testi aracılığı ile belirlenmesi, d) Yeşil alanların ısıl konforunu iyileştirmeye yönelik üç farklı kanopi kapalılık senaryosunun (%100 çim, %50 kanopi kapalılığı, %100 kanopi kapalığı) ENVI-met aracılığı ile modellenmesi ve ısıl konfor değişimlerinin istatistiksel olarak belirlenmesi e) Karşılaştırma sonuçlarının temel alınarak yeşil alanların ısıl konforunun iyileştirilmesi, yeşil alanlar için optimum kanopi kapalılık oranının belirlenmesi ve yeşil alanların kent iklimine olan katkılarının belirlenmesine yönelik önerilerin ortaya konulması. Çalışmada plan ve tasarım kararlarına etkileyerek uygulamaya yansıtılabilecek bulgular şunlardır: Alan büyüklüğü ve bitki kapalılık oranının artması hem yeşil alanların hem de kentsel dokunun ısıl konforu üzerinde olumlu etkiye sahiptir. Konforlu bir yeşil alan için olması gereken en düşük alan büyüklüğü 15.000-20.000 m2'dir. Biçimsel olarak dikdörtgen en uygun şekil, KB-GD en uygun yeşil alan yönelimidir. Rüzgarın yeşil alan ve kent içerisindeki serinletici etkisinden faydalanabilmek için maksimum kanopi kapalılığı oranı %60-80 olmalıdır.

Abstract:
This research aims to determine suitable geometric and environmental characteristics in the urban texture affecting green spaces' thermal comfort and develop suggestions for green spaces' optimized thermal conditions in hot-humid Adana City. The Physiological Equivalent Temperature (PET), analyzed by the ENVI-met microclimate model, was used to classify green spaces' thermal comfort. The study was carried out in five stages: a) determining the urban green spaces in Adana and classifying them in terms of area size, shape, and orientation characteristics; b) determining Local Climate Zone (LCZ), which is the climate-based classification of the urban texture; c) determining the optimum green spaces characteristics through ANOVA Tukey-HSD test to compare statistical relationship for the PET values of the green spaces in line with first two stages; d) modeling of three plant canopy scenarios (100% grass, 50% tree canopy, 100% tree canopy) using ENVI-met and statistically comparing PET changes to improve the thermal comfort of green spaces; e) according to findings, improving suggestions for green spaces' thermal comfort, determining the optimum tree canopy ratio, and determining the effects of green spaces on urban microclimate. The ANOVA-Tukey HSD test was used to show which characteristics caused the statistical difference by dual comparison. The findings that affected planning and design decisions are as follows: The increase of area size and plant canopy rate positively affects the thermal comfort of green spaces and urban climate. The minimum area size required for a green area with thermal comfort is 15.000-20.000 m2. Generally, rectangular is the most suitable shape, NW-SE is the most suitable green spaces orientation. In order to benefit from the cooling effect of the wind in a green space and urban tissue, the maximum tree closure ratio should be 70-80%.