Mimaride güç ve iktidarın kullanımı
L'Use de la force et du pouvoir en architecture
Yazar: HASAN CELAL ÇALIŞLAR
Danışman: PROF. DR. HARUN BATIRBAYGİL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Din = Religion ; Marka = Brand ; Mimari = Architectural ; Patronaj = Patronage ; İdeoloji = Ideology

Özet:
İnsanlığın evrimi yöneten yönetilen ilşkileri ile süregelmiştir. Yönetenler yani iktidar sahibi olanlar ise konumlarını ve ayrıcalıklarını arttırarak sürdürmek istemişler ve yönettikleri sınıftan farklı algılanmayı arzulamışlardır. Bu farklılık talebi temel insani ihtiyaçlardan biri olan barınmada da karşılığını bulmaktadır. İktidarın, sınıflandırmasını yapıp tarihçesini inceldiğimizde ise, kullanılan güç ve iktidar her ne olursa olsun, iradesini yansıtacak mekanlara etkisinin olduğunu görmekteyiz. Din adamları, krallar, diktatörler, desantralize olmuş yönetimlerin karar vericileri, çok uluslu şirketler, hatta medya, güç alanını arttırdıkça, iktidarının etkisini sürdürmek için, kendini seçkinleştirici yöntemleri benimsemiştir. Ayrıcalıklı bir saray, konut, parti merkezi, ezici bir kilise, ulu bir cami, yeniden yapılanan kentlerin kuvvetli aksları bir güç gösterme aracı olarak hissedilmektedir. Mimarın tasarımcı ve yapımcı rolüyle anlatılan ilişkiler içinde önemli bir yeri vardır. Mimar hizmet ettiği iradeyi yeteneği ve mesleki becerileri ile kuvvetlendirebilmekte, iktidarı ayrıcalıklı kılabilmektedir. Diğer taraftan mimar, özgürce yaratma işlevini iktidarın isteklerine uygun hale getirmek zorunda kalabilmektedir. İktidarın gücü ve mimarın yaratıcı becerisi ortaya çıkması zor eserlere yaşam şansı sağlayabilmektedir. Zaman zaman da iddialı meslek adamlarının kariyerlerini sona erdirebilmiştir. Ancak her ne olursa olsun iktidar ve mimari sıkı bir etki tepki ilişkisi sürdürür, iktidarın gücünü sürdürmek için mimariye, Mimarinin hayata geçmesi için güç ve iktidara ihtiyacı vardır. Bunlardan yola çıkarak tezin birinci bölümünde iktidar kuramlarından bahsedildi ve konu ile ilgilenmiş kuramcıların fikirlerinden yararlanıldı, ikinci bölümde iktidarın mimariyi etkilemesi üzerinde durularak örneklerle sınıflandırma yapıldı. Üçüncü ve son bölümde ise tüm anlatılanlar toparlanarak mimarın nasıl iktidardan pay alabileceği tartışıldı.

Abstract:
L'evolution de l'humanite se succede, depuis l'histoire, avec des relations entre les autorites administratifs et le plebe. Les administratifs qui ont le pouvoir, ont toujours exiges de garder leur status en augmentant leurs privileges et se differant des societes, don't Us autorisent. Cette exigence se reciproque aussi dans i'abriter qui est un des necessites fondementale. Quand nous examinons l'histoire du pouvoir et nous le classifions, nous remarquons qu'il y a une certaine influence du contentement sur I'espace quelque soit le pouvoir applique. Les hommes religieux, les rois et les reines, les autorites des entreprises multinationaux, aussi le media ont choisi les methodes de se selecter, pour faire continuer leur pouvoir en augmentant leur arene de la force. Un palais, un parlement privilege, une eglise ecrasante, un mosque gigantesque, les axes fortes des villes reurbanises nous demontrent comment l'architecture devient une conduite pour expressionner la force et le pouvoir. L'architecte prend sa place assez important dans ces relations avec son röle creatif et constructif. L'architecte reste parfois oblige de devenir un servant devant le pouvoir. D'autre part, il peut aussi trouver la chance de realiser ses idees grace au pouvoir, qu'il ne peut prononcer ailleurs. Mais il ne faut aussi pas oublier, les architectes et artistes qui sont restes obliges d'arreter leur carriere juste parce qu'ils n'ont pas etc capable de s'entendre avec le pouvoir. En effet, quel'que soit 1'influence, c'est certaine qu'il y a une relation tres forte entre l'architecture et le pouvoir. Dans cette relation chacun a vraiment besoin de 1'autre pour survivre. En s'orientant de tout ce qu'on a cite, dans la premiere partie de le these, on a fait la description du pouvoir avec la classification en se basant aussi les idees des theoriciens qui ont travaflle sur ce sujet. Dans la deuxieme partie, la classification du relation entre l'architecture et le pouvoir a ete cite phenomenologiquement avec ses exemples. Dans la troisieme partie on a condu tout les idees qu'on a cite en faisant un debat sur la question de la partage du pouvoir pour l'architecte.