Nedim Divanı'nda mitolojik ve efsanevi unsurlar
Mythological and legendary elements in Nedim Divan
Yazar: DOĞAN UÇAR
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM YAKAR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divanlar = Divans ; Efsaneler = Mythologies ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Mitoloji = Mitology ; Nedim = Nedim ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Eski Türk Edebiyatı sadece kalıplaşmış birkaç söylem üzerinde muhkim
kalmayıp muhteviyatında fizik, kimya, matematik, geometri, astronomi, coğrafya,
tarih, felsefe gibi bilim dalları ile birlikte Doğu, Batı ve Türk mitolojilerini, efsaneleri
eriterek bunları estetik bir biçimde ifade etmiştir. 19.yüzyıldaki pozitivist olgu ve
modern bilim öncesi, bütün dünya toplumları gibi biz de bir takım meseleleri
açıklarken mitolojik ve efsanevi unsurlardan yararlanmışızdır. Bunların beslendiği
kaynaklar oldukça çeşitlidir. Gerek Doğu Mitolojisi, gerek Türk mitolojisi, gerek Fars
Mitolojisi, gerek Yunan mitolojisi gerekse İslamiyet ve diğer dinler ve bu dinlerin
anlatılarının etrafında oluşan efsaneler bu kaynaklardandır. 18. Yüzyıl şairi Nedim'in
şiirlerinde de bu unsurları görmekteyiz. Nedim de çoğu zaman memduhunu övmek
için mitolojik ve efsanevi şahısları bir kıyas malzemesi olarak kullanmıştır. Bu
mukayeseden ise çoğu zaman memduh galip çıkmıştır. Mitolojik ve efsanevi
unsurlardan sadece şahıslara telmihte bulunmayıp diğer bazı mitolojik ve efsanevi
geçmişe, anlama sahip olan hayvan ve yaratıklardan, ağaçlardan, çiçeklerden, değerli
taşlardan, ve bazı nesnelerden şiirine malzeme çıkarmıştır. Çalışmamızda biz de genel
anlamıyla bu unsurların bütün rivayetlerini değil de en çok öne çıkan anlatıları verdik.
Kimi zaman memduh, kimi zaman sevgili, kimi zaman âşık, kimi zaman da kendi şiiri
için benzetme yoluyla kullandığı bu mitolojik ve efsanevi mazmunları, telmihleri
barındıran beyitleri değerlendirdik.

Abstract:
Old Turkish Literature not only restrained on a few stereotypes, but also
disseminated Eastern, Western and Turkish mythologies, myths and aesthetics with
the disciplines such as physics, chemistry, mathematics, geometry, astronomy,
geography, history and philosophy. The positivist phenomenon of the 19th century and
the pre-modern science, like all societies of the world, have benefited from
mythological and legendary elements in explaining a number of issues. The sources
they feed are quite diverse. Both Eastern mythology, Turkish mythology, Persian
mythology, Greek mythology, Islam and other religions and the legends around these
narratives are among these sources. We also see these elements in the poems of 18th
century poet Nedim. Nedim often used mythological and legendary people as a
comparative material to praise his memduh. Often, this comparison was won by
memduh. From mythological and mythical elements, not only to individuals, but also
to some other mythological and legendary past, meaning animals and creatures, trees,
flowers, precious stones, and some objects has extracted from the poem material. In
our study, we have given the most prominent narratives, not all narrations of these
elements in general. Sometimes memduh, sometimes lover, sometimes in love, and
sometimes by using the metaphor for his own poetry, these mythological and
legendary mazmunu, we have evaluated the couplets that contain the remembrance.