Demografik ve akademik değişkenler ile vergi okuryazarlığı, vergi bilinci ve vergi uyumu arasındaki ilişki: Lisans öğrencileri üzerine bir araştırma
The relationship between demographic and academic variables and tax literacy, tax awareness, and tax compliance: A study on undergraduate students
Yazar: ERCAN YELMAN
Danışman: DOÇ. DR. VEYSEL İNAL
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Toplumların gelişimine önemli katkı sağlayan unsurlardan biri şüphesiz okuryazarlıktır. Günümüzde okuryazarlık, çeşitli türlere ayrılmış ve bunlardan biri de vergi okuryazarlığıdır. Vergi okuryazarlığı, mükelleflerin vergi sistemini ve yükümlülüklerini anlamalarının yanı sıra, bu bilgileri günlük kararlarında ve finansal planlamalarında etkili bir şekilde kullanabilme yeteneğidir. Bu tür bir okuryazarlık, mükelleflerin vergi ödeme davranışlarını ve tutumlarını etkileyebilmektedir. Hazırlanan bu tez çalışması, demografik ve akademik değişkenler ile vergi okuryazarlığı, vergi bilinci ve vergi uyumu arasındaki ilişkileri ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışma, katılımcıların vergi okuryazarlık düzeylerini ölçerek bu konuyu detaylandırmayı amaçlamaktadır. Konuyu disiplinler arası bir perspektifle ele alarak geniş bir bakış açısı sunmaktadır. Vergi okuryazarlığının teorik temellerinden hareketle, demografik ve akademik değişkenlerin vergi okuryazarlığı, vergi bilinci ve vergi uyumu arasındaki ilişkileri kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Bu yaklaşım, vergi okuryazarlığı alanında literatüre önemli katkılar sağlamayı ve konunun çeşitli disiplinlerden nasıl etkilendiğini anlamayı arzulanmaktadır. Araştırma, nicel yöntemlerle yapılmış olup, Düzce Üniversitesi ve Sakarya Üniversitesi'nde eğitim gören 521 öğrenciye yönelik olarak anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, katılımcıların vergi okuryazarlık düzeylerinin genel ortalaması 33,12 puan olarak belirlenmiş ve bu, vergi okuryazarlığının orta seviyenin altında olduğunu göstermektedir. Ayrıca katılımcıların yaklaşık %59,1'inin bu alanda zayıf veya sınırlı bilgiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte yaş ve akademik başarı arttıkça vergi okuryazarlığının yükseldiği, vergi dersi alanların bilgi düzeyinin daha yüksek olduğu ve Siyasal Bilgiler Fakültesi öğrencilerinin diğer fakültelere kıyasla daha yüksek vergi okuryazarlığına sahip olduğu tespit edilmiştir. Bulgular aynı zamanda vergi okuryazarlığının, vergi uyumu ve vergi bilinci üzerinde pozitif etkisi olduğu göstermektedir. Diğer bulgular ise vergi okuryazarlığıyla ilgilenen araştırmacıların daha geniş bir perspektifle yaklaşmalarına imkan tanımaktadır.

Abstract:
One of the key factors that significantly contribute to the development of societies is undoubtedly literacy. Today, literacy is categorized into various types, one of which is tax literacy. Tax literacy refers to the ability of taxpayers to understand the tax system and their obligations, as well as to effectively apply this knowledge in their daily decisions and financial planning. This form of literacy can influence taxpayers' attitudes and behaviors towards fulfilling their tax responsibilities. This thesis aims to reveal the relationships between demographic and academic variables and their impact on tax literacy, tax awareness, and tax compliance. The study seeks to provide a detailed examination of this subject by measuring the tax literacy levels of the participants. By adopting an interdisciplinary perspective, it offers a broad viewpoint on the topic. Grounded in the theoretical foundations of tax literacy, the research comprehensively analyzes the connections among demographic and academic variables, tax literacy, tax awareness, and tax compliance. This approach aspires to make significant contributions to the literature on tax literacy and enhance understanding of how various disciplines influence this subject. The research was conducted using quantitative methods, specifically through a survey involving 521 students from Düzce University and Sakarya University. The results revealed that the overall average tax literacy level among participants was 33.12 points, indicating a level below the medium standard. Approximately 59.1% of participants exhibited weak or limited knowledge in this area. Additionally, the study found that tax literacy tends to increase with age and academic success; students who have taken tax courses demonstrated higher knowledge levels, and those from the Faculty of Political Sciences scored higher in tax literacy compared to peers from other faculties. The findings also suggest that tax literacy positively influences tax compliance and tax awareness. Moreover, these results provide valuable insights for researchers interested in exploring tax literacy from a broader perspective.