İlkokul öğrencileri için düzeyleştirilmiş metin ve okunabilirlik formülü geliştirilmesi üzerine bir araştırma
A research on developing levelized texts and formulation for primary school students
Yazar: ŞEFİKA BAĞCI DAĞDEVİREN
Danışman: DOÇ. DR. COŞKUN KÜÇÜKTEPE
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İlkokul dönemi, çocukların okuma-yazmaya adım attığı dönemdir. Öğrencilerin bu hassas dönemde okumaya karşı geliştirecekleri tutum, ileriki öğrenme yıllarında da onları temelden etkileyebilir.  Bu dönemde çocukların ihtiyaçları da göz önüne alınarak yapılacak doğru ve etkili uygulamalarla verimli sonuçlar elde edilmesi olasıdır. Okuduğunu anlama konusunda sorun yaşayan çocukların, bu sorunu çözmeden verimli bir eğitim hayatı sürdürmesi mümkün olmayacaktır. Okumanın temel öğelerinden biri olan okuma metinleri, öğrencilerin okumaya karşı geliştirecekleri tutumların oluşmasında kritik öneme sahiptir. Etkili bir okuma öğretiminin gerçekleşmesi için okuyucuların, düzeylerine uygun olmayan zor metinlerle ilgili sürekli hayal kırıklığı yaşamaları yerine daha rahat okuyabilecekleri metinleri okuma fırsatlarına sahip olmaları gerekir.
Okunabilirlik, okuyucu ile metin arasındaki en uygun eşleştirmeyi yapmayı amaçlar. Bir metnin okuyucu grubu tarafından okunabilir olması okuduğunu anlama ve okumaya karşı olumlu tutum geliştirmede etkili olabilmektedir. Okunabilirlik formülleri ise dil unsurlarını (hece, kelime, cümle) kullanarak yazarlara ve okuyuculara, bu eşleştirmeyi yapmanın daha işlevsel ve kullanışlı bir yolunu sunar. Bu araştırmada ilkokul metinleri için okunabilirlik puanı hesaplayacak bir denklem (formül) oluşturulması ve bu denklemden elde edilecek puanlar yoluyla ilkokul metinlerinin sınıf bazında düzleştirilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaca ne ölçüde ulaşılabildiğini test edebilmek için geliştirilen formül aracılığıyla düzleştirilen metinler kullanılarak öğrencilerin okuduğunu anlama oranları ve doğru okuma oranları hesaplanmıştır. Araştırmanın deseni tarama deseni olup araştırma iki aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada, uygulamada kullanılacak metinlerin ve her bir metin için metin sonunda yer alacak açık uçlu okuduğunu anlama sorularının oluşturulması, uzman görüşlerine göre değerlendirilmesi, işlemlerin formüle edilmesi yoluyla ilkokullar için bir okunabilirlik formülü oluşturulması ve bunların pilot uygulamalarının yapılması, işlemleri gerçekleştirilmiştir. İkinci aşamada ise, oluşturulan yeni formül aracılığıyla hesaplanan metin seviyeleri ilgili oldukları metinlere uygulanmış ve her bir metin için okunabilirlik değerleri hesaplanmıştır. Elde edilen okunabilirlik değerine göre metinler ilgili oldukları sınıf düzeyinde uygulanmıştır. Öğrencilerden her bir metin için metin sonunda yer alan açık uçlu okuduğunu anlama sorularına cevap vermeleri istenmiştir. Verilen cevapların doğruluk yüzdeleri hesaplanarak öğrencilerin okuduğunu anlama oranları bulunmuş ve tablolaştırılmıştır. Buna ek olarak, öğrencilere seviyelerine uygun metinler okutularak 1 dakikalık video kayıtları alınmıştır. Bu kayıtlar üzerinden, öğrencilerin seviyelerine uygun olarak puanlanmış metinlerin doğru okuma oranları hesaplanmış ve tablolaştırılmıştır. Bu sonuçlar aynı zamanda Baştuğ (2021) tarafından Türkçeye çevrilen Hasbrouck ve Tindal'ın 1-8. Sınıflar İçin Sesli Akıcı Okuma Normları ile karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. 
Bu araştırmanın evrenini Adıyaman ili Merkez ilçesinde bulunan bütün ilkokul öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında okuduğunu anlama sorularına ilkokul düzeyinden 1979 öğrenci cevap vermiş, doğru okuma oranlarının hesaplanması için de bu öğrencilere ek olarak 93 öğrencinin video kaydı alınmıştır.
Elde edilen verilere göre okuduğunu anlama oranları 1. sınıf düzeyinde %85-%88, 2. sınıf düzeyinde %85-%87, 3. sınıf düzeyinde %86-%88 ve 4. sınıf düzeyinde ise %86-%93 arasında hesaplanmıştır. Bu değerler, okuduğunu anlama için belirlenen %85'lik ölçüt puanının üzerindedir. Benzer şekilde her sınıf düzeyi için ayrı ayrı hesaplanan doğru okuma oranları %96- %99 aralığında yer almaktadır. Bu bulgular, okunabilirlik değeri yeni tasarlanan formüle göre hesaplanan metinlerin, ilgili oldukları sınıf düzeyindeki öğrenciler tarafından yüksek oranda anlaşıldığını, doğru okunup telaffuz edildiğini ve dakikada okunan kelime sayısının beklenen düzeyde olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Primary school period is the period when children step into reading and writing. The attitude that students will develop towards reading in this sensitive period may also affect them fundamentally in the next learning years. In this period, it is possible to obtain fruitful results with correct and effective applications taking the needs of children into account. Children who have problems with reading comprehension will not be able to maintain a productive education life without solving this problem. Reading texts, which are one of the basic elements of reading, have a critical importance in the formation of attitudes that students will develop towards reading. For effective reading instruction to occur, readers need to have opportunities to read texts that they can read more comfortably, rather than constantly experiencing frustration with difficult texts that are not suitable for their level.
Readability aims to make the most appropriate match between the reader and the text. The readability of a text by the reader group can be effective in developing a positive attitude towards reading comprehension and reading. Readability formulas, on the other hand, use language elements (syllable, word, sentence) to provide authors and readers a more functional and convenient way of doing this matching. In this research, it is aimed to create an equation (formula) that will calculate the readability score for primary school texts and to level the primary school texts on the basis of grades through the scores to be obtained from this equation. In order to test to what extent this goal has been achieved, students' reading comprehension rates and correct reading rates were calculated using the texts leveled through the developed formula.
The design of the research is survey method and the research was carried out in two stages. In the first stage; The texts to be used in the application and the open-ended reading comprehension questions for each text at the end of the text were created, evaluated according to expert opinions, a readability formula was created for primary schools by formulating the procedures, and their pilot applications were carried out. In the second stage; The text levels calculated through the new formula created were applied to the texts they were related to and readability values were calculated for each text. According to the readability value obtained, the texts were applied at the level of their respective classes. Students were asked to answer the open-ended reading comprehension questions at the end of the text for each text. By calculating the accuracy percentages of the answers given, the students' reading comprehension rates were found and given in the table. In addition, 1 minute video recordings were taken by reading the texts appropriate to their level to the students. Based on these records, the correct reading rates of the texts scored in accordance with the level of the students were calculated and given in the table. These results are also presented in chapters 1-8 of Hasbrouck and Tindal, which were translated into Turkish by Baştuğ (2021). The results were evaluated by comparing them with the Reading Aloud Norms for the Classrooms.
The universe of this research consisted of all primary school students in the Central District of Adıyaman Province. Within the scope of the research, 1979 primary school students answered the reading comprehension questions, and video recordings of 93 students were taken in addition to these students in order to calculate the correct reading rates.
According to the data obtained, the reading comprehension rates were 85%-88% at the 1st grade level, 85%-87% at Grade 2, 3rd grade level 86%-88% and at the 4th grade level, it was calculated between 86% and 93%. These values are above the 85% criterion score determined for reading comprehension. Similarly, the correct reading rates calculated separately for each grade level are in the range of 96%-99%. These findings show that the texts whose readability values are calculated according to the newly designed formula are highly understood by the students at the grade level they are related to, they are read and pronounced correctly, and the number of words read per minute is at the expected level.