Kümelenme mekanizmaları ve yerel sektörel sinerjiler: Trabzon'da Türk somonu (Alabalık) sektörü üzerine bir inceleme
Clustering mechanisms and local sectoral synergies: A study on Turkish salmon (Trout) sector in Trabzon
Yazar: ZAFER ERTEM
Danışman: PROF. DR. TÜLAY İLHAN NAS
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Türk somonu (alabalık) sektörü, Türkiye'nin dış ticaret dengesi üzerinde giderek artan bir etkiye sahiptir. Bu sektör, ülkenin ekonomik büyümesinin yanı sıra istihdam oluşturma ve bölgesel kalkınmayı teşvik etme açısından da kritik bir rol üstlenmektedir. Karadeniz Bölgesi'nde yoğunlaşan yetiştiricilik ve işleme faaliyetleri, bölgesel ekonomik kalkınmayı desteklemekte ve yerel halk için istihdam fırsatları yaratmaktadır.

Bu araştırma, Trabzon'da Türk somonu (alabalık) sektöründeki kümelenme mekanizmalarını ve yerel sektörel sinerjileri incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, sektördeki paydaşların rol ve katkılarını belirlemek, bu paydaşlar arasındaki işbirliği dinamiklerini analiz etmek ve sektörün sürdürülebilirliğini ve rekabet gücünü artırmak için gerekli stratejik önerilerde bulunmaktır. Araştırma kapsamında, sektördeki yetiştirici ve üretici işletmeler, yem tedarikçileri, taşıma ve lojistik hizmetleri sağlayan işletmeler, ambalaj ve paketleme hizmetleri sağlayıcıları, kamu kurum/kuruluşları ve diğer örgütler ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir.

Bu araştırmada nitel yöntemler kullanılmış ve veri toplama sürecinde yarı yapılandırılmış görüşmelerden faydalanılmıştır. Toplanan veriler, tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Durum çalışması yöntemi ve iç içe geçmiş bütüncül tek durum deseni yaklaşımı, araştırmanın ana metodolojik çerçevesini oluşturmuştur. Bulgular, Trabzon'da yoğunlaşan Türk somonu (alabalık) sektörünün çeşitli kümelenme stratejilerini uyguladığını ve bu stratejilerin bölgesel ekonomik kalkınmayı desteklediğini göstermektedir. Ancak, sektör kaynak yetersizlikleri, stratejik planlama eksiklikleri ve düşük ürün bilinirliği gibi temel zorluklarla karşı karşıyadır.

Abstract:
The Turkish salmon (trout) sector has an increasing impact on Türkiye's balance of trade. The sector plays a critical role in the country's economic growth as well as in creating jobs and promoting regional development. Fish farming and processing activities concentrated in the Black Sea Region support regional economic development and create employment opportunities for local people.

This research examines clustering mechanisms and local sectoral synergies in the Turkish salmon (trout) sector in Trabzon. The main objective of the research is to identify the roles and contributions of stakeholders in the sector, analyze the dynamics of cooperation between these stakeholders, and make strategic recommendations necessary to increase the sustainability and competitiveness of the sector. Within the scope of the research, in-depth interviews were conducted with fish farmers and producers, feed suppliers, transport and logistics service providers, packaging service providers, public institutions and other organizations in the sector.

Qualitative methods were used in this study and semi-structured interviews were utilized in the data collection process. The collected data were analyzed using thematic analysis. The case study method and the embedded holistic single-case design approach constituted the main methodological framework of the research. The findings show that the Turkish salmon (trout) sector concentrated in Trabzon is implementing various clustering strategies and that these strategies support regional economic development. However, the sector faces key challenges such as resource shortages, lack of strategic planning and low product awareness.