Sulak alanları koruma planlamasını Gölbaşı- Ankara üzerinden değerlendirme
Evaluation of wetland conservation planning through Gölbaşı-Ankara
Yazar: HAKAN HALİL AYAN
Danışman: PROF. DR. NEVİN TURGUT GÜLTEKİN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Doğada üstünlük kurmak isteyen veya doğaya hükmetmeye yönelen insanlık, insan-doğa arasındaki uyumu yani ekolojik dengeyi bozmuştur. Uzun süre insanlık ekosisteme verdiği zararların farkında olmadan yaşanmıştır. Ancak, günümüzde hava, su, toprak kirlenmesi ile başlayıp, bitki örtüsü ve hayvan topluluklarının yok olmasına kadar uzanan çevre sorunları gelecek kaygısı uyandırmaktadır. Özellikle, Sanayi Devrimi sonrasında hızla artan insan faaliyetlerinin ekosisteme verdiği zararlar, 20. yüzyıl ortalarından itibaren küresel ölçekte engellenmeye çalışılmıştır. Uluslararası ve disiplinler arası ortak çabalar ve sözleşmelerde, kentsel yerleşimlerin ekosistemde neden olduğu sorunların ekolojik planlama anlayışıyla çözümlenebileceği öngörülmektedir. Böylece, Eko-kent yaklaşımıyla insan-doğa ilişkisinin kurgulanabileceği savunulmakta ve uygulanmaktadır. Bu ortamda sekiz milyarı aşan dünya nüfusunun suya ihtiyacının artmasıyla sulak alanlar öncelikli koruma alanı olarak gündemdedir.  Sulak alanlar kapsamındaki göller, sunduğu ekosistem hizmetleriyle yoğun yerleşim ve diğer insan faaliyetleri için tercih alanı olarak günümüzde en kırılgan ekosistemlerden biridir ve tehdit altındadır. Bu nedenle bu tez çalışmasında Mogan-Eymir Gölleri ve Özel Çevre Koruma Alanı olarak ilan edilmiş olan sınırdaş çevresindeki Gölbaşı yerleşimi araştırma alanı olarak belirlenmiştir. Bu alana ait yürürlükteki imar planları Eko-kent kriterlerine göre değerlendirilerek, elde edilen çıkarımlarla bu tür sulak alanlarda sürdürülebilir koruma ve gelişmeye odaklı planlama ilkeleri belirlenmiştir. Böylece bu tür alanların planlanmasında bu tez çalışmasının yönlendirici olması hedeflenmiştir.

Abstract:
Humanity, which wants to establish superiority in nature or tends to dominate nature, has disrupted the harmony between humans and nature, that is, the ecological balance. For a long time, humanity lived without being aware of the damage it caused to the ecosystem. However, environmental problems, starting with air, water and soil pollution in today and extending to the destruction of vegetation and animal communities, raise concerns about the future. In particular, efforts have been made to prevent the damage caused to the ecosystem by rapidly increasing human activities after the Industrial Revolution on a global scale since the mid-20th century. In international and interdisciplinary joint efforts and agreements, it is envisaged that the problems caused by urban settlements in the ecosystem can be solved with an ecological planning approach. Thus, it is argued and implemented that the human-nature relationship can be established with the Eco-city approach. In this environment, with the increasing need for water for the world population exceeding eight billion, wetlands are on the agenda as priority conservation areas. Lakes within the scope of wetlands are one of the most fragile ecosystems and are under threat today, as a preferred area for dense settlement and other human activities, with the ecosystem services they provide. For this reason, in this thesis, Mogan-Eymir Lakes and the Gölbaşı settlement in the adjacent surrounding area, which has been declared as a Special Environmental Protection Area, were determined as the research area. The zoning plan in force for this area were evaluated according to Eco-city criteria, and planning principles focused on sustainable protection and development in such wetlands were determined with the inferences obtained. Thus, it is aimed that this thesis study will be a guide in the planning of such areas.