Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğünde (TİGEM) yetiştirilen siyah alaca sığırlarda kalıtsal kolesterol eksikliği (CD) hastalığının araştırılması
Investigation of hereditary cholestrol deficiency (CD) in holstein cattle raised at the State Farms in Turkey
Yazar: MELİKE ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. CEYHAN ÖZBEYAZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Apolipoproteinler B = Apolipoproteins B ; Hastalık = Disease ; Kolesterol = Cholesterol ; Mutasyon = Mutation ; Sığırlar = Cattles

Özet:
Türkiye'de uluslararası hayvan ve sperma hareketleri yoğun olduğu için enfeksiyöz ve kalıtsal hastalıklardan çok etkilenmektedir. TİGEM, damızlık üretimi ve dağıtımı yapan bir İktisadi Devlet Teşekkülüdür. Bu araştırmada TİGEM'de yetiştirilen Holştayn sığırlarda Kolesterol Eksikliği (CD) adı verilen hastalığa neden olan mutant allelin varlığı ve dağılımının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak Çukurova, Ceylanpınar, Koçaş, Polatlı, Türkgeldi ve Sultansuyu Tarım İşletmelerinde (TİM) yetiştirilen 466 baş Holştayn ırkı sığırdan kan ve sperma örnekleri toplanmıştır. CD bakımından genotiplendirmede Real-Time PCR yöntemi kullanılmıştır. Çukurova'da 3, Ceylanpınar'da 3 ve Koçaş'ta 1 olmak üzere toplam 7 sığırın heterozigot yani taşıyıcı olduğu tespit edilmiştir. İşletmelere göre mutant allel frekansı %0,00-1,97 arasında değişmektedir. Mutant allelin genel frekansı ise %0,75 olarak hesaplanmıştır. Mutant alleli taşıyan sığırların bu hastalığın ilk belirlendiği boğa olan Mauglin STORM ile akrabalık durumu tespit edilmiştir. Türkiye'de mutant alleli taşıyan sığırların varlığı diğer ülkeler ile karşılaştırıldığında oldukça düşüktür. Türkiye'de taşıyıcı APOB mutant alleli düşük frekansta da olsa Türkiye'de ilk kez bu araştırmayla tespit edilmiş bulunmaktadır. Bu nedenle diğer sürülerde de taramalar yapılarak kontrol programlarının geliştirilmesi gerekli bulunmaktadır.

Abstract:
Turkey is exposed to international animal and semen movements. For this reason, Turkey is very affected by diseases and also by hereditary disorders. TİGEM is an Economic State Organization that produces and distributes breeding cattle. This study was aimed to investigate the presence and distribution of mutant alleles causing cholesterol deficiency (CD) disorder in Holstein cattle reared in TIGEM state farms. For this purpose, blood and sperma samples were collected from 466 Holstein cattle reared in Cukurova, Ceylanpinar, Kocas, Polatli, Turkgeldi and, Sultansuyu state farms. Real-Time PCR method was used for genotyping. A total of 7 cattle, 3 in Cukurova, 3 in Ceylanpinar and 1 in Kocas state farms, were found to be heterozygous. According to 3 farms which were obtained heterozygous the mutant allele frequency varied between 0.00-1.97%. The overall frequency of the allele was obtained as 0.75%. The inbreeding status of cattle carrying mutant allele with Mauglin STORM, the bull in which this disease was first detected, was determined. The presence of cattle carrying the mutant allele in Turkey is quite  low compared to other countries. APOB mutant allele was found low frequencies and detected for the first time in Turkey with this research. Therefore, it is necessary to develop control programs by screening in other Holstein herds.