Proses güvenliğinde değişimin yönetimi sistemi önerisi: Çimento sektöründe yakıt değişimi için uygulanması
Proposal of management of change system in process safety: Application for fuel change in cement industry
Yazar: DUYGU DEMİRELLİ
Danışman: PROF. DR. FATMA SUNA BALCI ; DR. MUSTAFA SERHAT EKİNCİ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering
Dizin: Değişim yönetimi = Change management ; Süreç yönetimi = Process management ; Çimento sektörü = Cement sector

Özet:
Kimya endüstrisinde farklı zararlılık kategorisinde yer alan tehlikeli madde ve karışımların kullanılması söz konusu olup bu tehlikeli maddelerin depolandığı, işlendiği, üretildiği, taşındığı, bertaraf edildiği birçok tesis bulunmaktadır. Bu tesislerin yaşam döngüsü boyunca gerek organizasyonel gerekse teknik değişimlere uğraması kaçınılmazdır ve bu değişimlerin iyi yönetilememesi felaket düzeyinde kazalara yol açabilir. Değişimin yönetimi farklı proses güvenliği yönetim sistemlerinde ele alınmakta olup, Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik kapsamında tesisin tasarımında, işletilmesinde veya organizasyonunda veya tüm faaliyetlerinde yapılan değişikliklerin, uygulanmasından önce, çalışanlar, kamu ve çevre açısından yeni bir tehlikeyi ortaya çıkarmadığından ve mevcut tehlikelerden kaynaklı riskleri artırmadığından emin olmak için değerlendirilmesi ve kontrol edilmesi için gerçekleştirilen bir süreç olarak tanımlanmıştır. Bu tez çalışması kapsamında değişimin yönetimi süreci için sistematik bir yaklaşım ile kuruluşlarda uygulanabilecek teorik bir metodoloji geliştirilmiştir. Metodolojinin pratikte kuruluş bünyesinde nasıl tasarlanıp doğru ve etkin kullanılacağını göstermek amacı ile de bir çimento üretim tesisi döner fırın ünitesinde yakıt türünde yapılan değişime uygulanmıştır. Saha uygulaması sonucunda yakıt değişiminin, tesisteki birimlerin %80'inin faaliyetlerini etkileyerek mevcut risk seviyesini artırdığı ve yeni bir tehlike kaynağını ortaya çıkararak güvenlik açığı oluşturduğu tespit edilmiştir. Üretim, bakım-onarım ve kalite kontrol birimlerinin faaliyetlerinde kritik ekipmanların tasarım kriterlerini etkileyerek patlama, ölüm ve yaralanma gibi büyük kaza risklerinin seviyesini "yüksek" seviyeye çıkarmıştır. Metodoloji uygulanarak risk seviyelerini azaltacak önlemler belirlenmiş ve değişimin tesiste güvenlik açığı oluşturmadan nasıl uygulanacağı gösterilmiştir.

Abstract:
In chemical industry, hazardous substances and mixtures which exist in different hazardous classes and categories are used and there are many facilities where these dangerous substances are stored, processed, produced, transported, and disposed. It is inevitable for these facilities to undergo both organizational and technical changes throughout their life cycle, and it can lead to catastrophic accidents if these changes cannot be managed properly. Change management is handled in different process safety management systems and described within the scope of the Regulation on the Prevention of Major Industrial Accidents and Reducing their Effects as the process of evaluating and controlling changes in the design, operation or organization of the facility, or in all its activities, prior to their implementation, to ensure that they do not present a new hazard to employees, the public and the environment and do not increase the risks arising from existing hazards. Within the scope of this thesis, a theoretical methodology which can be applied in organizations with a systematic approach for the change management process has been developed. In order to show how the methodology can be designed and used correctly and effectively within the organization in practice, it has been applied to the change in fuel type in a cement production facility rotary kiln unit. As a result of the field application, it has been determined that the fuel change affects the activities of 80% of the units in the facility, increasing the current risk level and creating a safety vulnerability by revealing a new source of danger. It has increased the level of major accident risks such as explosion, death and injury to a "high" level by affecting the design criteria of critical equipment in the activities of production, maintenance-repair and quality control units. By applying the methodology, measures to reduce risk levels have been determined and it was shown how the change would be implemented without creating a safety vulnerability in the facility.