Kütahya ilindeki yetişkin bireylerde akdeniz diyetine bağlılık durumu ile ekolojik ayak izi farkındalığı ve sürdürülebilir yeme davranışı ilişkisinindeğerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between mediterranean diet adherence status, ecological footprint awareness and sustainable eating behavior in adults in kutahya province
Yazar: DİLŞAD SÜLÜN TERZİ
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE ARSLAN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Çalışmamızda yetişkin bireylerde akdeniz diyetine bağlılık ile ekolojik ayak izi farkındalığı ve sürdürülebilir yeme davranışı ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Çalışmamızda Kütahya'da ikamet eden 18-65 yaş aralığında 868 katılımcıya sosyodemografik özellikleri, beslenme alışkanlıklarını kapsayan sorular, Akdeniz diyetine bağlılık ölçeği, ekolojik ayak izi farkındalık ölçeği (EAİ) ve sürdürülebilir beslenmeye yönelik davranış ölçeklerinden oluşan anket uygulanmıştır. Verilerin SPSS v26 (IBM Inc., Chicago, IL, USA) programında analiz edilmiştir.
Katılımcıların yaşlarının ortalaması: 34,909±23 yıl, BKİ medyanı: 25,4 kg/m2 ekolojik ayak izi farkındalık ölçeği ortalaması: 112,4634±09, yani EAİ farkındalıklarının yüksektir. EAİFÖ'nün "Ulaşım" alt faktör puanlarında Akdeniz diyetine yüksek uyum gösteren bireylerin ortancası ve Akdeniz diyetine kabul edilebilir uyum gösterene bireylerin ortancası, Akdeniz diyetine düşük uyum gösteren bireylerin ortancasına göre istatistiksel açıdan yüksek bulunmuştur (p<0,05). Katılımcıların Akdeniz diyetine bağlılık ölçeği ortalaması: 8,253±03 'dir. Akdeniz diyetine bağlılıkları kabul edilebilir düzeydedir. Sürdürülebilir beslenmeye yönelik davranış ölçeği toplam puan ortalaması: 109,7229±13'dır. Katlımcıların sürdürülebilir beslenmeye yönelik davranışlarının yüksektir. SBYDÖ'nün "Yemek Tercihleri", "Yiyecek Alımı" alt faktör puanlarında Akdeniz diyetine yüksek uyum gösteren bireylerin ortancası, Akdeniz diyetine kabul edilebilir uyum gösteren bireylerin ortancasına ve Akdeniz diyetine uyumu düşük olan bireylerin ortancasına göre istatistiksel açıdan yüksek bulunmuştur (p<0,05). "Gıda Atıklarının Azaltılması", "Mevsimsel ve Yerel Yiyecek Alımı Tüketimi", alt faktör puanları ve "SBYDÖ Toplam" puanları   Akdeniz diyetine kabul edilebilir uyum gösteren bireylerin  ortancası ve Akdeniz diyetine uyumu yüksek kişilerin ortancası, Akdeniz diyetine uyumu düşük kişilerin ortancasına göre istatistiksel açıdan yüksek bulunmuştur (p<0,05) .  Katılımcıların MEDAS'ın "MEDAS Toplam" puanları arttıkça, "Ulaşıma, "Gıda" alt faktör puanları ve  "EAİFÖ Toplam" puanlarında artma, SBYDÖ'nün "Yemek Tercihleri", "Gıda Atıklarının Azaltılması", "Mevsimsel ve Yerel Gıda Tüketimi", "Yiyecek Alımı" alt faktör puanlarında ve "SBYDÖ Toplam" puanlarında artma olduğu bulunmuştur (p<0,05).
Anahtar Kelimeler: Akdeniz Diyeti, Sürdürülebilir beslenme, Ekolojik ayak izi

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between adherence to the Mediterranean diet and ecological footprint awareness and sustainable eating behavior in adults.
In this study, a questionnaire consisting of questions including sociodemographic characteristics, dietary habits, adherence to the Mediterranean diet scale, ecological footprint awareness scale and sustainable nutrition behavior scales was applied to 868 individuals between the ages of 18-65 living in Kütahya province. Statistical analysis of the data was performed using the SPSS v26 (IBM Inc., Chicago, IL, USA) statistical package program.
Participants' average age: 34.909 ± 23 years, median BMI: 25.4 kg/m². The average score on the Ecological Footprint Awareness Scale was 112.4634 ± 09, indicating a high level of ecological footprint awareness. In the "Transportation" sub-factor scores of the EAIFS, the median score of individuals with high adherence to the Mediterranean diet and those with acceptable adherence was statistically higher than that of individuals with low adherence (p<0.05). The average score on the Mediterranean Diet Adherence Scale was 8.253 ± 03, indicating an acceptable level of adherence to the Mediterranean diet.	The total score average of the Sustainable Eating Behavior Scale was 109.7229 ± 13, indicating high levels of sustainable eating behavior among the participants. In the "Food Preferences" and "Food Intake" sub-factor scores of the SEBS, the median score of individuals with high adherence to the Mediterranean diet, compared to those with acceptable and low adherence, was statistically higher in the "Reducing Food Waste", "Seasonal and Local Food Consumption" sub-factor scores, and the "Total SEBS" score (p<0.05). The median score of individuals with acceptable and high adherence to the Mediterranean diet was statistically higher than that of individuals with low adherence (p<0.05).
As the participants' "Total MEDAS" scores increased, there was an increase in the "Transportation", "Food" sub-factor scores, and the "Total EAIFS" score. Additionally, there was an increase in the "Food Preferences", "Reducing Food Waste", "Seasonal and Local Food Consumption", "Food Intake" sub-factor scores, and the "Total SEBS" score (p<0.05).
Keywords: Mediterranean Diet, Sustainable nutrition, Ecological footprint