Meme kanseri tanılı genç kadınlarda bilişsel duygu düzenleme stratejileri ile cinsel işlevler ve beden imajı ilişkisi
The relationship between cognitive emotion regulation strategies, sexual functions and body image in young women with breast cancer
Yazar: BEGÜM YILDIRIM CİNEK
Danışman: DOÇ. DR. MERİH ALTINTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Beden imajı = Body image ; Bilişsel duygu düzenleme = Cognitive emotion regulation ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Depresyon = Depression ; Kadınlar = Women ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı meme kanseri tanılı genç kadınlarda depresyon düzeyini, cinsel işlevleri ve beden imajını meme kanseri olmayan sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırmak, meme kanseri tanılı kadınlarda kullanılan bilişsel duygu düzenleme stratejilerini belirlemek ve bu bilişsel duygu düzenleme stratejileri ile cinsel işlevler, beden imajı ve depresyon düzeyi arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır.

Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemi, vaka grubuna dahil edilen 56 meme kanseri tanılı katılımcı ve kontrol grubuna dahil edilen 56 sağlıklı katılımcı olmak üzere toplamda 112 katılımcıdan oluşmaktadır. Tüm katılımcılara DSM-5 için yapılandırılmış klinik görüşme (SCID-5), Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D) ve Hamilton Anksiyete Ölçeği (HAM-A) klinisyen tarafından uygulanmıştır. Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği (BDDÖ), Vücut Algısı Ölçeği (VAÖ), Kadın Cinsel İşlev Ölçeği (FSFI; Female Sexual Function Index) ve Golombok-Rust Cinsel Doyum Ölçeği (GRISS; Golombok Rust Inventory of Sexual Satisfaction) tüm katılımcılar tarafından doldurulmuştur.

Bulgular: Meme kanseri tanılı hasta grubunda kontrol grubuna göre depresyon düzeyinin, cinsel işlev bozukluklarının (GRISS ile karşılaştırdığımızda ilişki sıklığı, doyum, kaçınma, dokunma, vajinismus, anorgazmi alanlarında bozulma; FSFI ile karşılaştırdığımızda cinsel istek, uyarılma, lubrikasyon, orgazm, doyum, ağrı alanlarında bozulma) ve olumsuz beden imajının daha fazla olduğu saptanmıştır, kullanılan bilişsel duygu düzenleme stratejileri açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır. Meme kanseri tanılı kadınlarda depresyon düzeyi ile cinsel ilişki sıklığı, cinsellikten kaçınma, uyarılma, orgazm alanlarında ve genel cinsel işlevlerde sorunlar arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu görülmüştür. Meme kanseri tanılı kadınlarda depresyon düzeyi ve anksiyete düzeyi ile olumsuz beden imajı arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu saptanmıştır. Meme kanseri tanılı hasta grubu cinsel işlevlerde sorun riski yüksek (GRISS toplam puan ≥5, n=28) ve cinsel işlevlerde sorun riski düşük (GRISS toplam puan <5, n=28) olanlar şeklinde iki gruba ayrıldığında cinsel işlevlerde sorun riski düşük meme kanseri tanılı hastalarda depresyon ve anksiyete düzeyinin daha düşük ve olumsuz beden imajının daha az olduğu saptanmıştır. Meme kanseri tanılı kadınlarda depresyon düzeyi ile plan yapmaya yeniden odaklanma, olumlu yeniden değerlendirme, olayın değerini azaltma stratejilerinin kullanımı arasında ve anksiyete düzeyi ile plan yapmaya yeniden odaklanma, olumlu yeniden değerlendirme stratejilerinin kullanımı arasında negatif yönlü bir ilişki olduğunu görülmüştür. Meme kanseri tanılı hasta grubunda olumlu yeniden değerlendirme stratejisinin kullanımı ile cinsel doyum arasında pozitif bir ilişki olduğunu görülmüştür. Depresyon ve anksiyete etkisi ortadan kaldırıldığında olumlu yeniden değerlendirme ve cinsel doyum arasındaki ilişkinin kuvvetlenerek anlamlılığını koruduğu gözlenmiştir.

Sonuç: Bulgularımız göz önünde bulundurulduğunda meme kanseri tanı ve tedavi sürecinde depresyon ve anksiyete bulgularının tanınmasının önemli olduğu, beden imajı ve cinsellikle ilgili sorunların eş zamanlı olarak değerlendirilmesi gerektiği ve terapötik süreçlerle özellikle olumlu yeniden değerlendirme, plan yapmaya yeniden odaklanma, olayın değerini azaltma stratejilerinin kullanımının arttırılmaya yönelik çalışmaların önemli olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: beden imajı, cinsel işlev bozuklukları, depresyon, duygu düzenleme, genç kadınlar, meme kanseri

Abstract:
Aim: The aim of our study was to compare the depression level, sexual functions and body image of young women with breast cancer with a healthy control group without breast cancer, to determine the cognitive emotion regulation strategies used in women with breast cancer and to reveal the relationship between these cognitive emotion regulation strategies and sexual functions, body image, depression level.

Materials and Methods: The sample of our study consisted of a total of 112 participants, 56 of whom were diagnosed with breast cancer included in the case group and 56 healthy participants included in the control group. Structured Clinical Interview for the DSM-5 (SCID-5), Hamilton Depression Rating Scale (HAM-D), and Hamilton Anxiety Scale (HAM-A) were administered to all participants by the clinician. The Cognitive Emotion Regulation Questionnaire (CERQ), Body Cathexis Scale (BCS), Female Sexual Function Index (FSFI), and Golombok-Rust Inventory of Sexual Satisfaction (GRISS) were filled by all participants.

Results: Women with breast cancer showed significantly higher levels of depression, sexual dysfunctions (except for the communication subscale, which is measured with GRISS) and negative body image compared to healthy controls. No significant difference was observed between the groups in terms of cognitive emotion regulation strategies. The depression levels were positively correlated with the sexual infrequency, avoidance, desire, arousal, orgasm in women with breast cancer. Depression and anxiety levels were positively correlated with the lower body image satisfaction in women with breast cancer. When the patient group diagnosed with breast cancer is divided into two groups as those with a high risk of problems in sexual functions (GRISS total score ≥5, n=28) and those with a low risk of problems in sexual functions (GRISS total score <5, n=28), women with a low risk of problems in sexual functions showed lower levels of depression and anxiety and less negative body image. Depression levels were negatively correlated with the cognitive emotion regulation strategies of refocus on planning, positive reappraisal, putting into perspective; anxiety levels were negatively correlated with the cognitive emotion regulation strategies of refocus on planning, positive reappraisal in women with breast cancer. Positive reappraisal was negatively correlated with the sexual dissatisfaction in women with breast cancer. When the effects of depression and anxiety were removed, it was observed that the negative correlation between positive reappraisal and sexual dissatisfaction became stronger and remained statistically significant. 

Conclusion: It is important to recognize the signs of depression and anxiety, evaluate body image and sexual functions simultaneously in the diagnosis and treatment process of breast cancer. In women with breast cancer, psychotherapies should be used to improving adaptive cognitive emotion regulation strategies, especially refocus on planning, positive reappraisal, putting into perspective.

Key words: body image, breast cancer, depression, emotion regulation, sexual dysfunctions, young women