818 numaralı Tımar Tevcih Defteri transkripsiyonu ve değerlendirilmesi
Timar Registration Book numbered 818 transcription and assessment
Yazar: SEVDA BAKAR
Danışman: PROF. DR. MELTEM AYDIN
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devleti'nde sosyal ve ekonomik hayatın düzenleyicisi olan tımar sistemi, devletin idarî yapısı ve askerî teşkilatı bakımından da büyük öneme sahiptir. Bu sistem sayesinde toprağa olan bağımlılık ilkesi artmış ve Osmanlı sınırları içerisinde yaşayan halk yerleşik hayata geçmiştir. Vergilerin toplanma işlemi düzenli bir hale getirilmiştir. Tımarların tevcihi ve intikali konusu, bu rejimin işleyişinde önemli bir yer tutar. Tımarların tevcih edilişi ile ilgili var olan birtakım kurallar zaman içerisinde değişime uğramış olsalar da genel olarak bu rejimin aynı kaldığını söyleyebiliriz. Tımar sahipleri daha çok askeri bir başarı elde etmiş ya da yönetici sınıfına yakın olan insanlardan oluşuyordu. Tımar sahibi olmak isteyen kişi tımarın bulunduğu bölgedeki sancakbeyinden tavsiye bildiren bir mektup alarak ve merkeze arzuhal ile durumu bildirerek onay isterdi. Kabul edilmesi halinde sancakbeyi tımar almak isteyen kişiye tezkire verirdi.      
Osmanlı Devleti'nde tımarların tevcih edilmesinde eski tımar sahibinin ölmesi, tımarından vazgeçmesi, beratını kaybetmesi, yoklamada bulunmaması, görevini yerine getirmemesi ve seferlerde yararlılık göstermesi gibi nedenler etkili olmuştur. Yararlılık gösteren tımarlı sipahilerin dirliklerine terakki (zam) yapılmıştır. Tımarların tevcihleri defterlere tımara esas olan arazinin bulunduğu nahiye, sancak isimleri ve tarihleri ile birlikte kaydedilirdi. Defterlerde boş kalan dirliklerin sahibinden kime ve ne kadarlık akçe ile tevcih edildiği, tımarın verildiği kişinin fiziki özellikleri ile birlikte kayıtlı tutulurdu.  Üzerinde çalıştığımız Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi'nde yer alan ve 1678-1710 yıllarını kapsayan 818 Numaralı Tımar Tevcih Defteri'nde beylerbeyi veya sancakbeyi tarafından tevcih edilen dirliklerin seviyelerinin tımar ve zeamet değerinde oldukları tespit edilmiştir. Farklı nahiyelere bağlı sancakların yer aldığı defterde yapılan incelemeler ışığında, tımarların eyaletlere göre dağılımı ve bu tımarların hangi sebeplerle el değiştirdikleri sonuçlarına da ulaşılmıştır.

Abstract:
The timar system, which forms the basis of the Ottoman economy, is also of great importance in terms of the administrative structure and military organization of the state. Thanks to this system, the principle of dependency on the land increased and the people living within the borders of the Ottoman Empire settled down. The collection of taxes has been made regular. The issue of consignment and transfer of timars has an important place in the functioning of this regime. Although some existing rules regarding the allocation of timars have changed over time, we can say that this regime has remained the same in general. The fiefholders were mostly made up of people who had achieved military success or were close to the ruling class. The person who wanted to have a timar would receive a letter from the sanjak-master in the region where the timar was located and inform the center of this situation with desire. If it was accepted, the sanjak-begi would give a tazkira to the person who wanted to get a fief.
The reasons such as the death of the owner of the timar, his abandonment of his timar, the loss of his certificate, his failure to attend the polls, his failure to fulfill his duties, and his usefulness in the expeditions were effective in the consolidation of the timars in the Ottoman Empire.  Progress  (raise)  was  made  for  the  dirlik  of  the  cavalry  with timar who showed benefit. The consignments of the timars were recorded in the registers with the names and dates of the township, sanjak. It was recorded to whom and how much money the dirlik left empty in the books were consigned to, together with the physical characteristics of the person to whom the timar was given. It has been determined that the levels of the dirlik conferred by the sanjak-begi or the begler-begi are in the timar and zeamet value in the Tımar Tevcih Book numbered 818, which is in the Presidency Ottoman Archive and covers the years 1678-79 and 1710. In the light of the examinations made in the book, which includes the sanjaks of different sub-districts, the results of the distribution of the timars to the provinces and the reasons why these timars changed hands have been reached.