Avrupa Birliği'nde suçu etkileyen sosyoekonomik faktörlerin robust yöntemler ile analizi
Analysis of socioeconomic factors affecting crime in the European Union with robust methods
Yazar: NESLİHAN AKIN ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM ARICIGİL ÇİLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sayısal Yöntemler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: Aykırı gözlemler = Outlier observation ; Katı regresyon = Robust regression ; Suç = Crime ; Temel bileşenler analizi = Principal components analysis

Özet:
Toplumlarda güvensizliğe yol açan suç; toplumu ve ülke ekonomisini etkilemekle birlikte,  toplumda hem psikolojik hem de parasal maliyetlere yol açabilmektedir. Suç konusu sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması için de önem arz etmektedir. Ülkelerde ve kurumlarda barış ve adaletin sağlanması Birleşmiş Milletler'in sürdürülebilir kalkınma amaçlarındandır.   Mevcut çalışmada Avrupa Birliğine üye ülkeler için şiddet ve mülkiyet suçlarının sosyoekonomik belirleyicilerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla uygulamada Robust yöntemler kullanılmıştır. Bu yöntemler genellikle aykırı gözlemlerin olduğu veri setlerinde uygulanmaktadır. Aykırı gözlemler, tahmincileri etkileyerek güvenilir olmayan tahmin sonuçlarına neden olabilmektedirler. 
Çalışmada Robust Değer Atama Yöntemi; şiddet ve mülkiyet suç türlerine ilişkin eksik gözlemler içeren bazı ülkelerin eksik gözlemlerinin atanmasında, Robust Seyrek Temel Bileşenler Analizi veri setinin boyutunu indirgemede, Robust Regresyon Analizi ise bağımlı değişkenlerin şiddet ve mülkiyet suç oranlarının olduğu iki modelin tahmininde kullanılmıştır.  
Tezin birinci bölümünde suç kavramı, teorileri, suçun sürdürülebilir kalkınmadaki önemi ve şiddet ve mülkiyet suçlarının sosyoekonomik belirleyicilerine yönelik literatür çalışması üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde aykırı gözlemlerin belirlenmesinde kullanılan yöntemler ele alınmıştır. Üçüncü Bölümde robust tahmincilerin özellikleri, türleri, çokdeğişkenli tahminciler ve Robust Regresyon Yöntemi incelenmiştir.   Uygulama bölümünde ise çalışma ile ilgili toplanan veriler analiz edilmiş ve raporlanmıştır. Sonuç bölümde ise çalışmanın sonuçları, literatüre katkısı, ileri çalışmalar ve çalışmanın sınırları hakkında bilgiler verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Suç, Aykırı Gözlem, Robust Değer Atama Yöntemi, Robust Seyrek Temel Bileşenler Analizi, Robust Regresyon

Abstract:
Crime that causes distrust in societies; Although it affects the society and the country's economy, it can cause both psychological and monetary costs in the society. The issue of crime is also important for ensuring sustainable development. Ensuring peace and justice in countries and institutions is one of the sustainable development goals of the United Nations. In the current study, it is aimed to determine the socio-economic determinants of violence and property crimes for the member states of the European Union. For this purpose, Robust methods were used in practice. These methods are generally applied in data sets with outlier observations. Outlier observations can affect the estimators and cause unreliable estimation results.
In the study, Robust Imputation Method was used to impute missing observations of some countries with missing observations on violence and property crime types, Robust Sparse Principal Components Analysis was used to reduce the dimension of the data set, and Robust Regression Analysis was used to estimate two models in which the dependent variables were violence and property crime rates.
In the first part of the thesis, the concept of crime, its theories, the importance of crime in sustainable development and the literature study on the socioeconomic determinants of violence and property crimes are emphasized. In the second part, the methods used in the detection of outlier observations are discussed. In the third chapter, properties and types of robust estimators, multivariate estimators and Robust Regression Method are examined. In the application part, the data collected about the study were analyzed and reported. In the conclusion part, information about the results of the study, its contribution to the literature, further studies and the limits of the study are given.

Keywords: Crime, Outlier Observation, Robust Imputation Method, Robust Sparse Principal Component Analysis, Robust Regression