İnmeli hastalara bakım verenin güçlendirilmesi için yapılan hemşirelik girişimlerinin bakım verenin bakım gücüne etkisi: META-analiz çalışması
The effect of nursing interventions on empowering caregiver of stroke patients: A META-analysis study
Yazar: FUNDA VEREN
Danışman: PROF. DR. OYA NURAN EMİROĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Güçlendirme = Empowerment ; Hemşirelik = Nursing ; Meta analizi = Meta analysis ; İnme = Stroke

Özet:
Bu çalışmanın amacı, inmeli
hastasına bakım verenlerin güçlendirilmesi için yapılan hemşirelik girişimlerinin
etkisini inceleyen randomize kontrollü çalışmaları, sistematik inceleme ve meta-analiz
yöntemi ile değerlendirmektir. Yedi araştırma sorusu belirlenerek MEDLINE (OVID),
WoS, Scopus, ScienceDirect, THE COCHRANE LIBRARY, ClinicalTrials.gov,
ProQuest, PubMed, SOBİAD Atıf Dizini, TR Dizin, Ulusal Tez Merkezi, AHRQ veri
tabanları taranmıştır. "Stroke", "caregiver", "nursing interventions", "empowerment"
kelimeleri taranarak 2556 çalışmadan, 16'sı sistematik inceleme, 15'i meta-analize
alınmıştır. Çalışmaların etki büyüklüğü (EB) Hedges'g istatistiği, heterojenitesi I2,
metodolojik kalitesi JBI'nın RKÇ'ler için geliştirilen eleştirel değerlendirme aracı ile
değerlendirilmiştir. Altı çalışmanın kalitesi yüksek, 10 çalışmanın kalitesi orta
düzeydedir. Hemşirelik girişimlerinin bakım verenin yaşam kalitesini yükseltmede
(n=7; Hedges'g EB=0.905; p=0.041; %95 GA; 0.030-1.420; I2=%92.3), bakım
bilgisini artırmada (n=2; Hedges' g EB=1.444; p<0.001; %95 GA; 0.761-2.126;
I2=%73.1), sosyal destek sağlanmasında (n=4; Hedges'g EB=0.592; p=0.041; %95
GA; 0.025-1.159; I2=%86.3), bakım yükü (n=11; Hedges'g EB=-0.465; p=0.001; %95
GA; -0.783-(-0.193); I2=%73.8) ve depresyon belirtilerini azaltmada (n=4; Hedges'g
EB=-0.229; p=0.034; %95 GA; -0.441-(-0.017); I2=%10.0) etkili iken baş etme
stratejisini geliştirmede (n=4; Hedges'g EB=-0.088; p=0.799; %95 GA; -0.765-0.580);
I2=%89.6) ve stresi azaltmada (n=3; Hedges'g EB=-0.442; p=0.651; %95 GA; -2.357-
1.473); I2=%97.3) etkili olmadığı belirlenmiştir. Çalışmaların sistematik inceleme ve
meta-analizi sonucunda hemşirelik girişimleri, bakım verenin yaşam kalitesini
yükseltmede ve bakım bilgisini artmasında kuvvetli etki, sosyal destek sağlanmasında
orta etki, bakım yükü ve depresyon belirtilerinin azaltmasında zayıf etki
göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Bakım veren, bakım verme, güçlendirme, inme, meta-analiz

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the effects of nursing interventions for the
empowerment of caregivers of stroke patients. Seven research questions were
determined and MEDLINE (OVID), WoS, Scopus, ScienceDirect, THE COCHRANE
LIBRARY, ClinicalTrials.gov, ProQuest, PubMed, SOBİAD Citation Index, TR
Index, National Thesis Center, AHRQ databases were searched. The words "stroke",
"caregiver", "nursing interventions", "empowerment" were searched and 16 studies
were included in systematic reviews and 15 studies were included in meta-analyses
(N=2556). Hedges' g statistic was used for the effect size (ES) , I2 was used for
heterogeneity of the studies, and methodological quality of the studies was evaluated
with JBI Critical Appraisal Checklist for Randomized Controlled Trials. The sample
of the studies; n=1639 individuals. The quality of 6 studies was high, and 10 studies
was moderate. While nursing interventions increase the caregiver's quality of life (n=7;
Hedges' g ES=0.905; p=0.041; 95% CI; 0.030-1.420; I2= 92.3%) and care knowledge
(n=2; Hedges' g ES= 1.468; p<0.001; 95% CI; 0.761-2.126; I2=73.1%), provide social
support (n=4; Hedges' g ES=0.592; p=0.041; 95% CI; 0.025-1.159; I2= 86.3%), reduce
burden of care (n=11; Hedges' g ES=-0.465; p=0.001; 95% CI; -0.783-(-0.193);
I2=73.8%) and symptoms of depression (n=4; Hedges' g ES=-0.229; p=0.034; 95% CI;
-0.441-(-0.017); I2=10.0%), it was not effective in improving coping strategy (n=4;
Hedges' g ES=-0.088; p=0.799; 95% CI: -0.765-0.580); I2=89.6% and reducing stress
(n=3; Hedges' g ES=-0.442; p=0.651; 95% CI; -2.357-1.473; I2=97.3%). As a result of
systematic review and meta-analysis of the studies, nursing interventions show a high
effect on improving the caregiver's quality of life and on increasing care knowledge; a
moderate effect on providing social support; a small effect on reducing caregiver
burden and depression symptoms.
Keywords: Caregiver, caregiving, empowerment, stroke, meta-analysis