Periodontal hastalıklarda hemoreolojik parametrelerin değerlendirilmesi
Investigation of hemorheological parameters in periodontal diseases
Yazar: BEHİYE NURTEN SERİNGEÇ
Danışman: PROF. DR. NESLİHAN DİKMENOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry ; Fizyoloji = Physiology
Dizin: C reaktif protein = C reactive protein ; Eritrosit agregasyonu = Erythrocyte aggregation ; Eritrosit deformabilitesi = Erythrocyte deformability ; Eritrosit membranı = Erythrocyte membrane ; Gingivit = Gingivitis ; Hematokrit = Hematocrit ; Hemoreoloji = Hemorheology ; Kan viskozitesi = Blood viscosity ; Periodontal hastalıklar = Periodontal diseases ; Periodontoloji = Periodontology

Özet:
Periodontal hastalıklar, gelişiminde plak biyofilmin rol oynadığı, dişeti ve dişleri destekleyen dokuları etkileyen iltihabi hastalıklardır. Periodontal hastalıklar genellikle dişeti iltihabı (gingivitis) ile başlar. Gingivitis tedavi edilmezse periodontitise ilerleyerek dişeti ve dişleri destekleyen alveol kemiğinde geri dönüşümü olmayan bir hasar oluşturabilir. Periodontal hastalıklar kardiyovasküler hastalıkların sık eşlik ettiği bir durumdur. Periodontal hastalığı olan kişilerdeki kardiyovasküler komplikasyonların gelişiminden kan viskozitesindeki artış sorumlu olabilir. Ancak şimdiye kadar periodontal hastalığı olan kişilerde yapılan çalışmalarda kan viskozitesini etkileyen parametreler ayrıntılı olarak incelenmemiştir. Bu çalışma, periodontal hastalığı olan kişilerde kan viskozitesini etkileyen dört parametrenin: hematokrit, eritrosit deformabilitesi, eritrosit agregasyonu ve plazma viskozitesinin ve bu parametreleri etkileyen yan parametrelerin (hs-CRP ve fibrinojen) incelenmesi amacıyla planlanmıştır. Periodontal sağlık durumunu değerlendirebilmek için kişilerde plak indeksi, gingival indeks, periodontal indeks, diş eti kanama zamanı indeksi, cep derinliği ve ataçman kaybı ölçümleri yapılmış, kişiler bulgularına göre sağlıklı, plağa bağlı gingivitisli ve kronik periodontitisli olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Her bir gruba, son altı ay içerisinde periodontal tedavi görmemiş, herhangi bir sistemik hastalığı bulunmayan, herhangi bir ilaç ve sigara kullanmayan 15'er erkek dahil edilmiştir. Bu kişilerden 09.00-10.00 saatleri arasında bir kez kan alınmıştır. Eritrosit deformabilitesi ve eritrosit agregasyonu, laser-assisted optical rotational cell analyzer (LORCA) ile, plazma viskozitesi kon-plak viskometre ile 120 rpm kayma hızında ölçülmüştür; ölçümler 37 °C'de gerçekleştirilmiştir. Kan sayımları elektronik bir kan sayım cihazı ile yapılmıştır. Veriler Kruskal-Wallis Varyans Analizi, Mann-Whitney U Testi ve Spearman Korelasyon Katsayısı kullanılarak değerlendirilmiştir. Hematokrit değerleri ve eritrosit deformabilite indeksleri açısından gruplar arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Ancak kronik periodontitisli kişilerde; plazma viskozitesi, eritrosit agregasyonu, hs-CRP, fibrinojen ve globulin sağlıklı gruba göre daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Kan viskozitesini arttıran bu durumlar, periodontal hastalığı olan kişilerde sık gözlenen kardiyovasküler morbidite ve mortaliteye katkıda bulunuyor olabilir.

Abstract:
Periodontal diseases are inflammatory diseases in which plaque biofilm formation plays a role and effects the gum as well as supportive tissues of the teeth. Periodontal diseases usually start with gum inflammation (gingivitis). If not treated, gingivitis may worsen to periodontitis and may cause irreversible damage on the gum and alveolar bone that are supporting the teeth. Periodontal diseases are frequently associated with cardiovascular diseases. Increase in blood viscosity may be responsible for the development of cardiovascular complications in patients with periodontal disease. However, parameters which influence blood viscosity have not been investigated in detail in the studies performed on patients with periodontal disease. This study was planned to investigate four main parameters contributing to blood viscosity ? hematocrit, erythrocyte deformability, erythrocyte aggregation and plasma viscosity ? and also some side parameters (hs-CRP and fibrinogen) effecting those major parameters, on people with periodontal disease. In order to assess periodontal health status, plaque index, gingival index, periodontal index, gum bleeding time index, pocket depth and loss of attachment measurements were performed in the subjects and they were classified in three groups as healthy, gingivitis due to plaque and with chronic periodontal disease. All of the groups included 15 male subjects free of any periodontal therapy in the last six months, without any systemic disease, non-smoker and without any chronic drug therapy. Blood was obtained from those subjects between 9:00 to 10:00 a.m.. Erythrocyte deformability and erythrocyte aggregation were measured with laser-assisted optical rotational cell analyzer (LORCA). Plasma viscosity was measured at 120 rpm shear stress by cone-plate viscometer. All measurements were performed at 37 °C. Blood cell counts were done with an electronic counter. Data were analyzed with Kruskal-Wallis, Mann-Whitney U Test and Spearman Correlation Coefficient. No significant difference was found between hematocrit values and erythrocyte deformability indexes of the groups. However, plasma viscosity, erythrocyte aggregation, hs-CRP, fibrinogen and globulin were higher in chronic periodontitis group (P<0.05) when compared to control. Such conditions which increase blood viscosity, may contribute to cardiovascular morbidity and mortality, frequently observed in people with periodontal disease.