Türkmen dağı (Demirci-Manisa) ve çevresindeki pegmatitlerin oluşumu ve yerleşiminin incelenmesi
Investigation of genesis and emplacement of the pegmatites around Türkmen dağı area (Demirci-Manisa)
Yazar: GÖKHAN ATICI
Danışman: PROF.DR. ERKAN AYDAR
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Türkiye'nin büyük masiflerinden olan ve Batı Anadolu'da geniş alan kaplayan?Menderes Masifi? KD-GB uzanımlı, elips biçiminde görülmektedir. MenderesMasifi grabenler yardımıyla bazı alt masiflere ayrılmaktadır. Bunlar kuzeydengüneye doğru Eğrigöz, Gördes, Ödemiş ve Çine alt masifleridir. Çalışma alanıGördes alt masifinde, Gördes ilçesi kuzeydoğusunda, Demirci ilçesinin batısındayer almaktadır.Çalışma alanında migmatitler geniş bir alan kaplamaktadır. Migmatitlerle birliktegranitler ve pegmatitler bulunmaktadır. Migmatitlerin, granitlerle ve pegmatitlerleolan dokanakları nettir. Bölgede bulunan ve Gördes Pegmatoidleri olaraktanımlanan pegmatitler, genel olarak KD-GB doğultulu damarlar şeklindeyerleşmişlerdir. İnceleme alanındaki granitlerin, gerek arazi gözlemleri gereksepetrografik ve mineralojik incelemelerden yola çıkılarak lökogranit olduklarıbelirlenmiştir. Bölgede bulunan migmatitler, açık ve koyu renkli kısımlardan oluşanbantlı migmatitlerdir. Migmatitlerde büyük ve küçük ölçekli bir çok kıvrımgörülmektedir. Migmatitlerin ana kıvrım eksenlerinin konumu K87B/7KD' dir.Mineral kimyası çalışmalarından itibaren gerçekleştirilen jeotermometrehesaplamaları, pegmatitlerin oluşum sıcaklığının 450-530 ºC aralığında olduğunu,granitlerin ise 511-600 ºC aralığında oluştuğunu ortaya koymaktadır.İnceleme alanındaki her üç birimde de alçak ve düşük sıcaklık deformasyonlarınıyansıtan mikrodokusal özellikler görülmektedir. Petrografik incelemelerdegözlenen ?mika balığı? yapıları, inceleme alanındaki birimlerin, makaslamakuvvetlerinin etkisi altında kaldığını ortaya koymaktadır. Mineralojik, petrografik veelektron mikroskobu incelemeleri, bölgedeki birimlerin migmatizasyon, kısmiergime ve anateksi süreçleriyle ilgili belirteçlerini ortaya koymaktadır.iManyetik hassasiyet çalışmalarında, migmatitlerin ferromanyetik ve paramanyetikbileşenler, granitlerin paramanyetik ve diamanyetik bileşenler, pegmatitlerin isediamanyetik bileşenler tarafından manyetik yönlenmelerinin kontrol edildiğibelirlenmiştir. Manyetik hassasiyet anizotropisi incelemelerinde manyetik lineasyondeğerlerinin, migmatitlerde 8.6 / 3.9, granitlerde 4 / 11.7, pegmatitlerde ise 20.4 /15.6 şeklinde olduğu görülmektedir. Elde edilen manyetik lineasyon verileriyardımıyla granitlerin oluşumunda, genel olarak magmanın KD yönünde birhareket gerçekleştirdiği düşünülmektedir.Gerek mineralojik ve petrografik olarak bu üç birim arasında benzerlikler olması,gerekse manyetik hassasiyet çalışmalarından elde edilen benzer sonuçlar,çalışma alanında bulunan her üç birimin, birbiriyle ilişki içerisinde olduğunu ortayakoymaktadır. Migmatizasyon, kısmi ergime ve anateksi süreçleriyle birliktemigmatitlerin ve granitlerin oluştuğu, bu süreçleri takiben bölgedeki pegmatitlerinyerleşimini tamamladığı düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Demirci, pegmatit, lökogranit, migmatit, kayaç manyetizması,manyetik hassasiyet anizotropisi (AMS), mineral kimyası, jeotermometrehesaplamalarıDanışman: Prof. Dr. Erkan AYDAR, Hacettepe Ünversitesi, Jeoloji MühendisliğiBölümü, Mineraloji Petrografi Anabilim Dalıii

Abstract:
The ellipsoidal shaped Menderes Massif is one of the largest massifs of Turkeyextending NE-SW direction in western Anatolia. Menderes Massif is divided intosome sub-massives by means of grabens. Those are; Egrigoz, Gordes, Odemisand Cine sub-massives from North to South direction respectively. The study areais located in Gordes sub-massive; Northeast direction of Gordes district and Westside of Demirci district.Migmatites cover a large area within the study area. In addition to migmatites,granites and pegmatites also exist in this area. The contacts of migmatites withgranites and pegmatites are clear and obvious. Pegmatites, existing in this areaand called as Gordes Pegmatoids, are generally located as veins directed throughNE-SW direction. It is determined with both through site observations and alsothrough petrographical and mineralogical studies that; those granites existing inthis location are leucogranites. Migmatites existing in this area are migmatiteshaving bands constituted from lighter & darker sections. Also, many large andsmall size folding are observed at those migmatites. It is determined that; mainfolding axis of the migmatites is K87B/7KD. Geothermometric calculations, basedon the mineral chemistry studies; are put forward that the formation temperature ofpegmatites is within the 450-530 ºC interval; and it is 511-600 ºC interval forgranites.At each three units in the study area; micro-structural characteristics, reflecting thelow and high temperature deformations, are observed. ?Mica fish? structures,observed at the petrographical examinations, put forward that the units at thestudy area had been exposed to the effects of shearing forces. Mineralogical,petrographical and electron microscope examinations put also forward indicatorsiiirelated to the processes of migmatization, partial melting and anatexis of the unitsat the subject location.Magnetic susceptibility studies showed that magnetic directing is controlled byferromagnetic and paramagnetic components of migmatites; by paramagnetic anddiamagnetic components of granites and by diamagnetic components ofpegmatites. At the anizotropy of magnetic susceptibility examinations; it isobserved that the magnetic lineation values of migmatites are 8.6 / 3.9, granitesare 4 / 11.7 and pegmatites are 20.4 / 15.6. By the help of the obtained magneticlineation data; generally it is considered that magma has realized a movement inNE direction at the formation of granites.Both, due to there are mineralogical and petrographical similarities between thesethree units; and also due to the similar results obtained from the magneticsusceptibility studies; it is determined that each three units existing in the studyarea have mutual relationships between each other. With the migmatization,partial melting and anatexis processes; it is considered that migmatites andgranites have formed, and following these processes, pegmatites at this locationhave completed their settlements.Keywords: Demirci, pegmatite, leucogranite, migmatite, rock magnetism,anizotropy of magnetic susceptibility (AMS), mineral chemistry, geothermometrecalculationsAdvisor: Prof. Dr. Erkan AYDAR, Hacettepe University, Department of GeologicalEngineering, Mineralogy-Petrography Sectioniv