İzmir ili su ürünleri işletmelerinde gıda güvenliği uygulamaları
Food safety applications of aquaculture products companies in Izmir province
Yazar: GÜLCAN CENGİZ TUZLU
Danışman: DOÇ. DR. GÜZEL YÜCEL GİER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Canlı Deniz Kaynakları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science

Özet:
Kitlesel sorunların en önemlilerinden biri de şüphesiz beslenmedir. Beslenme ve sağlıklı yaşam insanın en temel ihtiyaçlarından olup gıda güvenliği esasıyla mümkün olmaktadır. Dünya nüfusunun artmasının beraberinde getirdiği artan besin ihtiyacı ve yeni oluşan birçok gıda kaynaklı hastalıklar gıda güvenliğinin önemini göstermiştir. Bu hastalıklar özellikle yaşlılarda, çocuklarda ve hamile bayanlarda ciddi tehlikeler oluşturmaktadırlar. Gıda güvenliği; üretilen ürünlerin tüketicilere ve çevreye biyolojik, fiziksel ve kimyasal açıdan zarar vermemesidir.

Besin ihtiyacının karşılanmasında tarım ve hayvancılık ürünleri yetersiz kalmaktadır. Bu yetersizliği gidermenin tek yolu ucuz ve değerli protein kaynağı olan su ürünlerindir. Denizlerde su ürünleri stoklarının azalması akuakültürün artmasına neden olmuştur. Bu nedenle akuakültürde gıda güvenliği yönetim sistemlerini gündeme getirmiştir. HACCP sistemi, BRC, IFS, ISO 22000, GLOBAL GAP gibi birçok gıda güvenliği yönetim sistemleri bulunmaktadır.

İzmir İl'i deniz balıkları yetiştiriciliğinde Türkiye'de 2. önemli üretimi gerçekleştirmektedir. İzmir İl'inde çipura ve levrek işleme tesisleri 2013-2014 verilerine göre 24 adet olup bunların 10 adedi sadece yetiştiricilikten gelen çipura ve levrek işlemektedir. İzmir İl'inde, 2013-2014 verilerine göre çipura levrek kafes yetiştiriciliği yapan 61 adet çiftlik bulunmaktadır. Çalışma kapsamında İzmir İl'inde bulunan su ürünleri işleme tesislerinden 10 tanesiyle ve kafes yetiştiriciliğinden ise 32 çiftlik ile çalışma yapılmıştır. Balık işleme tesislerinde HACCP sistemi, balık yetiştiriciliğinde ise GLOBAL GAP sertifikasyonu sistemi üzerinde durulmuştur. Bu çalışmada önemli olan İzmir İl'inde bulunan su ürünleri işleme tesisleri ve kafes yetiştiriciliğinde uygulanan gıda güvenliği yönetim sistemlerinin incelenmesi ve gıda güvenliği yönetim sistemlerinin gerçekte ne kadar uygulandığı hedeflenmiştir.

Abstract:
Nutrition is evidently an important issue. Nutrition and healthy life are the most essential human requirements. This is only possible through food safety. Together with the rise in world population, the ever-growing food requirement and many recent food borne diseases have manifested the importance of food safety. Food borne illnesses negatively affect the human health in both developing and developed countries. Such diseases pose a notable risk especially against elderly, children and pregnant. Food safety means ensuring that the cultivated products do not harm consumers and environment in biological, physical and chemical terms.

Agricultural and livestock products are not sufficient for meeting food requirements. As a cheap and valuable source of protein, marine products are the only way to overcome the shortage. Since stocks of water products in seas suffered a fall, aquaculture became more common. Accordingly, food safety management systems for aquaculture are now an issue on the agenda. There are many food safety management systems such as HACCP, BRC, IFS, ISO 22000, and GLOBAL GAP.

Izmir is the 2nd most productive province in Turkey when it comes to cultivation of saltwater fish. According to data from 2013-2014, there are 24 sea bream and temperate bass processing plants in Izmir, while 10 of them exclusively process breams and basses coming from aquaculture. According to the same data, Izmir comprises 61 fish farms that cage-cultivate for bream and bass. Scope of the present study included 10 water product processing plants, as well as 32 fish farms of cage culture in Izmir province. The study emphasized on HACCP system in fish processing plants, and on GLOBAL GAP certification system in fish cultivation. The objective of hereby study was a holistic analysis on food safety management systems applied in processing plants and cage culture of water products in Izmir province.