Vergi denetiminde risk analizi ve mükellef haklarına yansımaları
Risk analysis in tax inspection and taxpayer rights reflection
Yazar: SEMA GÜNAY
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE YİĞİT ŞAKAR
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Ve Denetim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Denetim = Control ; Muhasebe = Accounting ; Muhasebe denetimi = Accounting audit ; Mükellef = Taxpayer ; Mükellef hakları = Taxpayer rigts ; Risk analizi = Risk analysis ; Vergi denetimi = Tax audit

Özet:
Devletler sunmak zorunda oldukları birtakım hizmetler gereği veya sosyal, siyasi, ekonomik nedenlerden dolayı birtakım harcamalar gerçekleştirirler. Devlet harcamalarının finansmanının sağlanması konusunda devletlerin en önemli gelir kaynağı ise vergilerdir. Tarihsel süreç incelendiğinde vergilerin insanlık tarihi kadar eski bir kavram olduğu görülmektedir. Vergiler günümüzde de devletler için çok büyük bir öneme sahiptir.

Vergiler, devlet için bir gelir olduğu gibi ödeyen açısından servetini azaltan bir unsurdur. Bundan dolayı vergi ödeyenlerin vergi konusunda yaptıkları planlar, en az vergi ödeme amacı taşımaktadır. Vergi denetimleri bu noktada devletlerin gelir kaybının yaşanmaması için çok büyük önem arz etmektedir. Vergi mükelleflerinin vergiyi az ödemek adına başvuracakları çeşitli yollar ancak etkin bir vergi denetim sistemi ile önlenebilecektir.Ancak, vergi denetimleri gerçekleştirilirken vergi mükelleflerinin haklarının korunmaması veya mükellef haklarının kullandırılmaması durumunda ise vergi denetimlerinin adil olmadığı sonucu ortaya çıkacaktır. Bu durumda gerçekleştirilen vergi incelemeleri hukuk kurallarına da aykırılık teşkil edecektir.

Türkiye'de gerçekleştirilen vergi incelemelerinde objektif esasların uygulanması ve daha etkin vergi incelemeleri gerçekleştirilmesi için Risk Analizine dayalı vergi incelemeleri uygulamaya konulmuştur. Bu uygulamanın olumlu sonuçlar doğurabilmesi için yapılan vergi incelemesi yine mükellef haklarına önem veren, adil, objektif ve saydam bir inceleme olmalıdır.Çalışmanın ilk bölümünde risk analizi kavramı tanıtılmış, takip eden bölümde diğer ülkelerdeki risk analizi uygulamalarından bahsedilmiş ve üçüncü bölümde risk analizinin mükellef haklarına yansıması ve mükellef hakları üzerinde durulmuştur. Çalışmanın sonuç bölümünde elde edilen bulgulara dayanılarak tespit edilen durumlar anlatılmıştır.

Abstract:
The goverments carry out some spendings because of some services or some politics, social and economic reasons.
Taxes are the most important source of revenue for ensuring the financing of government spendings. When we examine the historical process, we can see that the taxs are very old concept like human history. 
                  
Taxes are income for government but these are also elements that reduce the fortune of people who pay these taxes. Because of this always taxpayer's plan includes to pay less money. At this point, tax audit is so important for  government to avoid any revenue lose. Government can avoid from the all tricks and frauds with effective tax audit system.However when tax audits are carried out, taxpayers' rights will not be protected or if taxpayer's rights are not exercised the result will be that, tax audits are not fair. In this case tax audits will contrary to the rules of law.

In Turkey the tax's examinations which are based on risk analysis were carried into for applying objective basis and effective audit. In order for this practice to produce positive results, the tax examinations should be fair, transparent and objective examination that gives importance to taxpayer rights.In the first part of study,  the concept of analysis was introduced. After that in the next section, risk analytical practices in other countries were mentioned. Finally the situations determined based on the findings obtained in the third part were explained.