Ergenlerde şiddet eğilimi, yalnızlık ve sosyal destek
The violence tendency, loneliness and social support among adolescents
Yazar: HASKAN ÖZLEM
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM YILDIRIM
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sosyal destek = Social support ; Yalnızlık = Loneliness ; Şiddet = Violence

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ergenlerde şiddet eğiliminin görülme sıklığının ve yüksek şiddet eğilimi olan ergenlerin algılanan sosyal destek ve yalnızlık düzeylerinin incelenmesidir. Bu amaçla Adana'ya bağlı devlet okullarında öğrenim görmekte olan 899 lise öğrencisinden bilgi toplanmıştır. Bilgi toplama aracı olarak Şiddet Eğilimi Ölçeği (ŞEÖ) geliştirilmiştir. Ayrıca öğrencilerin yalnızlık düzeylerini ölçmek amacıyla Demir (1989) tarafından uyarlanan UCLA Yalnızlık Ölçeği ve sosyal destek düzeylerini ölçmek amacıyla Yıldırım (2004) tarafından geliştirilen Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ASDÖ-R) kullanılmıştır. Analizler SPSS 11.5 paket programı aracılığıyla yapılmıştır. ŞEÖ'nün geçerliği temel bileşenler faktör analizi ve benzer ölçekler geçerliği ile test edilmiştir. ŞEÖ'nün güvenirliği, Cronbach Alpha katsayısı hesaplanarak ve test tekrar test yöntemi kullanılarak test edilmiştir.Araştırmada ele alınan bireysel ve ailesel değişkenlere göre öğrencilerin şiddet eğiliminin görülme sıklığı kay-kare ile test edilmiştir. Buna göre, bireysel nitelikler bakımından incelendiğinde, şiddet eğilimi, erkek ergenler arasında kız ergenlere göre; şiddet filmleri ve kahramanlık filmleri izleyenler arasında izlemeyenlere göre daha sık görülmektedir. Okul türü, diğer TV program türlerini izleme, spor yapma, karşı cinsten arkadaşı (sevgilisi) olma bakımından ergenler arasında şiddet eğiliminin görülme sıklığı manidar olarak farklı çıkmamıştır.Ailesel nitelikler bakımından incelendiğinde ise, şiddet eğilimi ailesinde şiddet uygulanan ergenler arasında, uygulanmayan ergenlere göre; ailesinde alkol kullanılan ergenler arasında kullanılmayan ergenlere göre daha yaygındır. Babası gelir getiren bir işte çalışan ergenler arasında, çalışmayan ergenlere kıyasla şiddet eğilimi daha yaygındır. Ayrıca ailesinde cezaevinde kalmış/ kalmakta olan bireylerin bulunduğu ergenler arasında şiddet eğiliminin daha yaygın olduğu bulunmuştur. Anne babanın birlikte yaşayıp yaşamaması, kardeş sayısı, annenin gelir getirici bir işte çalışıp çalışmaması, ailenin gelir durumu, anne babanın öğrenim düzeyi, ailenin dindarlık düzeyi bakımından ergenlerde şiddet eğiliminin görülme sıklığı manidar olarak farklı çıkmamıştır.Öğrencilerin ŞEÖ'den aldıkları puanlar kullanılarak (alt-üst %27'lik gruplar) öğrenciler ?yüksek şiddet eğilimi olan? ve ?şiddet eğilimi olmayan? şeklinde iki gruba ayrılmıştır. Yüksek şiddet eğilimi olan ve olmayan öğrencilerde aile, arkadaş, öğretmen desteği ile yalnızlık düzeyi arasındaki farkların manidar olup olmadığı t-testi ile kontrol edilmiştir. Buna göre, yüksek şiddet eğilimi olan ergenlerin aile, arkadaş ve öğretmen desteklerinin düşük düzeyde olduğu ve yalnızlık düzeylerinin yüksek olduğu bulunmuştur.Araştırma bulguları tartışılmış ve yorumlanmış; Psikolojik Danışma ve Rehberlik alanında çalışanlara ve benzer konularda çalışma yapacak araştırmacılara çeşitli önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Sözcükler: Ergenlik, şiddet eğilimi, Şiddet Eğilimi Ölçeği, sosyal destek, yalnızlık

Abstract:
The aim of this study is to analyze the extensiveness of violence tendency in adolescents, and the level of perceived social support and loneliness levels of the adolescents displaying high tendency to violence. For this purpose, information has been collected from 899 high school students educated in state schools located in Adana province. Violence Tendency Scale (VTS) has been developed as the data collection tool of the study. In addition to this, UCLA Loneliness Scale adapted by Demir (1989) has been used in order to determine the loneliness levels of the students and Perceived Social Support Scale (ASDÖ-R) developed by Yıldırım (2004) has been used in order to measure the social support levels of the students. The analyses have been done via SPSS 11.5 packaged software. The validity of VTS has been tested through basic components factor analyze and through the validity of similar scales. The reliability of VPS has been tested through calculation of Cronbach Alpha Coefficient and the use of test-retest method.The prevalence of students? tendency to depending on individual and family factors has been tested via chi-square. When analyzed in terms of individual characteristics, violence tendency has been found more extensive in boys rather than girls, and more extensive in the students watching violence and heroic movies. No significant difference has been determined among students kind of school, watching other TV programs, doing sports, or dating out with opposite sex.When it is analyzed in terms of family factors, violence tendency has been found to be more spread with the students experiencing violence at home, and having families using alcohol compared to the ones experiencing neither violence nor alcohol cases. Moreover, students whose fathers work and earn money display more tendency to violence than the ones whose fathers doesn?t make money by working. Besides, students having family members in prison have been understood to be more tend to violence. On the other hand, no significant difference has been found depending on the students? having divorced parents, the number of the sisters/brothers, mother?s working outside, the socio economic level of the family, the education level of the parents and religiousness of the family.The students have been classified as the students with ?high tendency to violence? and the ones with ?no tendency to violence?, through the use of scores obtained from VTS (below-above 27% groups). T-test has been done to find out if there are any significant differences between family, friend, and teacher support and loneliness level of the students with high tendency to violence and with no tendency to violence. Accordingly, the students having high tendency to violence have been found to have less support from their families, friends and teachers; and they have also been observed to have high loneliness levels.The data obtained during the study has been discussed and interpreted. Besides, various suggestions have been made for the researchers who will conduct similar studies in the area of Psychological Counseling and Guidance.Keywords: adolescence, violence tendency, Violence Tendency Scale, social support, loneliness