Pamuk [Gossypium hirsitum Linnaeus (Malvales: Malvaceae)] bitkisine uygulanan iki farklı ekstraktın Tetranychus urticae Koch, 1836 (Acari: Tetranychidae) ve predatörü Phytoseiulus persimilis Athias-Henriot, 1957 (Acari: Phytoseiidae) üzerindeki atraktant ve repellent etkilerinin araştırılması
Investigation of the atractant and repellent effects of two different extracts applied to cotton [Gossypium hirsitum Linnaeus (Malvales: Malvaceae)] plant on Tetranychus urticae Koch,1836 (Acari: Tetranychidae) and its predator phytoseiulus persimilis Athias-Henriot,1957 (Acari: Phytoseiidae)
Yazar: BEYZA NUR KAYA
Danışman: PROF. DR. EMİNE ÇIKMAN
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışması, bitkilerde doğal bir hormon mekanizması yolu olarak üretilen salisilik asitin önemli bir bileşeni olan metil salisilatın ve canlılarda özellikle de insanlarda koku alma bozukluklarında tedavi edici özelliği bulunan çinkonun farklı şekillerde (tohum ve yaprak uygulamaları) pamuk bitkisine uygulanması aracılığıyla, Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae) ve onun önemli bir predatörü Phytoseiulus persimilis Athias-Henriot, 1957 (Acari: Phytoseiidae) üzerindeki atraktant ve repellent etkilerini, arazi ve laboratuvar koşullarında araştırmak amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada bu amaçla, içeriğinde doğal olarak metil salisilat bulunduran keklik üzümü yağı ve çinko ile oluşturulan ekstraktlar kullanılmıştır. Buna göre, arazi çalışmasında, bütün uygulamalar içinde, T.urticae üzerinde metil salisilat içerikli tohum uygulaması %69 daha repellent, metil salisilat içerikli yaprak uygulaması %87 daha atraktant etki göstermiştir. Laboratuvar çalışması sonuçlarına göre ise bütün uygulamalar içinde, T.urticae üzerinde metil salisilat içerikli tohum uygulaması %99 repellent etki, metil salisilat içerikli yaprak uygulaması %68 atraktant etki göstermiştir . P.persimilis'in hem arazi çalışmasında hem de laboratuvar çalışmasında uygulamalar arasında ayrım yapmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, P.persimilis'in bitkisel uçucu yağlarının ayrım yapmadığı, T.urticae'nin ise bitkisel uçucu yağlara karşı duyarlı olduğu ve metil salisilat içerikli tohum uygulamasının repellent etkili olduğu tespit edilmiştir.  

ANAHTAR KELİMELER: Tetranychus urticae, Phytoseiulus persimilis, keklik üzümü yağı,çinko, pamuk

Abstract:
In this thesis study, has been conducted to investigate in field and laboratory conditions atractant and repellent effects on Phytoseiulus persimilis Athias-Henriot, 1957 (Acari: Phytoseiidae) which is an important predator of its and Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae) by applying in cotton plant in different methods (seed and leaf applications) of zinc, which has therapeutic properties in odor disorders in humans especially in living organisms and of methyl salicylate, an important component of salicylic acid produced as pathway of a natural hormone mechanism in plants. In study, extracts of zinc and oil of wintergreen which is occurring methyl salicylate naturally in its content has been used for this purpose. Accordingly, in all applications in the field study, methyl salicylate seed application on T.urticae showed %69 more repellent effect, methyl salicylate leaf application %87 more atractant effect. According to the results of the laboratory work, among all applications, methyl salicylate seed application showed %99 repellent effect, methyl salicylate leaf application showed %68 attractant effect on T.urticae. It was found that P.persimilis did not discriminate between applications in both fieldwork and laboratory work. As a result, it has been determined that P.persimilis's herbal essential oils do not discriminate, T.urticae is sensitive to herbal essential oils and methyl salicylate-containing seed application has a repellent effect.

KEY WORDS: Tetranychus urticae, Phytoseiulus persimilis, Oil of Wintergreen, Zinc, Cotton