Kurumsal yönetim uygulamalarının Ar-Ge ve inovasyon maliyetleri üzerindeki etkisi: Borsa İstanbul'da bir araştırma
The impact of corporate governance practices on R&D and innovation costs: A research in Borsa İstanbul
Yazar: BEKİR GEREKAN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ALİ KUTLU
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Araştırma-geliştirme harcamaları = Research-development expenditures ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Kurumsal yönetim = Corporate governance ; Maddi olmayan ekonomik kıymetler = Intangible assets ; Türkiye Muhasebe Standartı 38 = Turkish Accounting Standarts 38 ; İnovasyon = Innovation

Özet:
Son zamanlarda işletme performansı üzerinde etkisi olan unsurların araştırıldığı önemli konulardan biri de kurumsal yönetim uygulamaları kapsamında ele alınan çalışmalardır. Söz konusu çalışmaların Türkiye'de yeni yeni araştırılıyor olması, konunun güncelliğinin korunmasına ve merak düzeyinin artmasına sebebiyet vermektedir.

Bu kapsamda hazırlanan çalışmanın esas amacı; Borsa İstanbul'a (BİST) kayıtlı işletmelerin ekonomik, hukuki ve sosyal yapılarına göre şekillenen kurumsal yönetim uygulamalarının Ar-Ge giderleri ve inovasyon maliyetleri üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda söz konusu işletmelerin 2009 – 2017 yıllarına ait verileri panel regresyon yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda; yönetim kurulu hacminin, bağımsız yönetim kurulu üye sayısının, yönetim kurulundaki cinsiyet çeşitliliğinin, yönetim kurulu başkanı görev süresinin, yönetim kurulu toplantı sıklığının ve işletme büyüklüğünün gerçekleşen Ar-Ge giderleri üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı ve pozitif etkiye sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca yönetim kurulu yabancı üye sayısı, yönetim kurulu sahipliği ve işletme yaşının ise ortaya çıkan Ar-Ge giderleri üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı ve negatif etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Öte yandan istatistiksel açıdan anlamlı olmamakla birlikte kurumsal sahiplik ve rol ikiliğinin Ar-Ge giderlerini negatif yönde etkilediği görülmüştür.

Bununla birlikte inovasyon maliyetleri üzerinde etkilerinin incelendiği rol ikiliği ve işletme büyüklüğünün istatistiksel açıdan anlamlı ve pozitif, yönetim kurulu sahipliğinin ise pozitif ancak istatistiksel açıdan anlamlı olmayan etkisinin olduğu görülmüştür. Bunun dışında yönetim kurulu yabancı üye oranı ve işletme yaşının inovasyon maliyetleri üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı ve negatif etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Son olarak, yönetim kurulu hacminin ise inovasyon maliyetleri üzerinde negatif ancak istatistiksel açıdan anlamlı olmayan etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kurumsal Yönetim, Araştırma ve Geliştirme, Ar-Ge Giderleri, İnovasyon, İnovasyon Maliyetleri

Abstract:
Recently, one of the important issues that have been investigated in terms of the factors that have an impact on the performance of the firms is the studies addressed within the scope of corporate governance practices. The recently investigate of these studies in the Turkey leads to the maintenance of the topicality of the issue and to increased the level of curiosity.

The main purpose of the study prepared in this context is to examine the impact of corporate method practices, which are shaped according to the economic, legal and social structures of companies listed in Borsa Istanbul (BIST) on R & D expenses and innovation costs. For this purpose, the firms' of the data for the years 2009 – 2017 were analyzed using the panel regression method. As a result of the analyzes performed; It was seen that the size of the board of directors, the number of independent board members, gender diversity in the board of directors, the term of the chairman of the board of directors, the frequency of the meetings of the board and the scale of the business have a statistically significant and positive effect on the R & D expenses. In addition, the number of foreign members of the board of directors, ownership of the board of directors and firm's age have been found to have a statistically significant and negative effect on the R & D expenses. On the other hand, although it is not statistically significant, institutional ownership and role duality have negative effects on R & D expenses.

However, it was observed that role duality and firm size were statistically significant and positive, while board ownership had a positive but not statistically significant effect on innovation costs. In addition, the foreign member number and the age of the firm has a statistically significant and negative effect on the innovation costs. Finally, it was concluded that the size of the board has a negative but not statistically significant effect on innovation costs.

Keywords: Corporate Governance, Research and Development, R & D Expenses, Innovation, Innovation Costs