Genişlemiş Spektrumlu ß-Laktamaz (GSBL) üreten Escherichia coli'nin etken olduğu toplum kökenli üriner sistem infeksiyonlarının risk faktörleri
Risk factors for community-onset urinary tract infections caused by Extended-Spectrum Beta-Lactamase-producing Escherichia coli
Yazar: DİDEM TURGUT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SİBEL AŞÇIOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Escherichia coli enfeksiyonları = Escherichia coli infections ; Risk faktörleri = Risk factors ; Üriner sistem enfeksiyonları = Urinary tract infections

Özet:
Hastane ve toplum kökenli infeksiyonlarda etken olarak önemli rol oynayan Gram-negatif bakterilerde antibiyotiklere karşı direnç giderek artmaktadır. Bu direncin en sık edenlerinden biri de ß-laktamaz enzim-GSBL-üretimidir. GSBL üreten mikroorganizmalar sadece hastane kökenli infeksiyonların değil son on yılda toplum kökenli infeksiyonların da önemli etkenleri arasında yer almaya başlamıştır. Toplum kökenli infeksiyonların çoğunluğunu da GSBL (+) Escherichia coli (E. coli) 'nin etken olduğu üriner sistem infeksiyonları (ÜSİ) oluşturmaktadır. GSBL (+) mikroorganizmaların toplum kökenli ÜSİ'lerde sıklığının artması ampirik oral tedavi seçeneklerini sınırlandırmakta, uygun olmayan tedavi seçenekleriyle maliyeti artırmaktadır. Yapılan çalışmalarla da bu infeksiyonlarla etkilenen hastaların daha çok altta yatan risk faktörleri olan hastalar olduğu tespit edilmiştir.Bir üniversite hastanesi polikliniklerine hastane dışından başvuran hastaların 9 ay boyunca değerlendirildiği bu çalışmada ÜSİ tespit edilen toplam 151 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmayla Türkiye'de toplum kökenli ÜSİ'lerde etken olarak GSBL (+) E. coli tespit edilen hastalarda eşlik eden risk faktörleri ve GSBL enzim çeşitlerinin tayini ile risk faktörleri ile olan ilişkileri araştırılmıştır. Vaka grubunu ÜSİ etkeni olarak idrar kültürlerinde GSBL taşıyan E. coli tespit edilen 47 hasta, kontrol grubunu aynı zaman aralığında ÜSİ etkeni olarak idrar kültürlerinde herhangi bir antibiyotik direnci olmayan E. coli tespit edilen 104 hasta oluşturmuştur. Çalışmanın çok değişkenli analizleri sonucunda GSBL (+) E. coli'nin etken olduğu ÜSİ için bağımsız risk faktörleri; son 1 yılda hastanede >24 saat yatış öyküsü olması, son 1 yılda ürolojik girişim yapılmış olması, son 1 yılda üçten fazla ÜSİ geçirmiş olmak ve Charlson Skoru yüksekliği olarak tespit edilmiştir. GSBL tipleri değerlendirildiğinde sırasıyla SHV %83, TEM %53,2 ve CTX-M %44,7 olarak tespit edilmiştir. CTX-M tip enzimlerin hepsi grup1 olarak bulunmuştur. Enzim tipi ve antibiyotik direnci değerlendirildiğinde her üç enzimle birlikte amkosisilin-klavulanat ve siprofloksasin direncinin %100 olduğu, bunu sırasıyla sefepim, gentamisin ve piperasil-tazobaktam direncinin izlediği görülmüştür.Anahtar Kelimeler: üriner sistem infeksiyonu, toplum kökenli, GSBL (+) E. coli, risk faktörleri

Abstract:
Gram-negative bacteria have mainly been associated with hospital and community acquired infections and antibiotic resistance in these organisms is becoming more prevalent. ß-lactamase enzyme like extended-spectrum beta-lactamase production is the cardinal mechanism of this resistance. During last ten decades ESBL-producing enterobacteria-mainly ESBL-producing E. coli- became the most important resposible agents of both hospital and community-onset infections-mainly urinary tract infections (UTI). This is of clinical importance because ESBL-producing isolates are frequently resistant to many antimicrobial agents recommended for emprical treatment of such infections and cause expensive and poor outcomes. By many studies concerning risk factors of samples having these infections have been reported from different centers.The present study was carried out during nine months and 151 samples with UTI that were admitted to outpatient clinics of an university hospital were included. The scope of this study is to determine the risk factors for community-onset UTIs caused by ESBL-producing E. coli, the ESBL types and relations with risk factors. The risk factors were investigated by case-control design with 47 cases and 104 controls. A case patient was defined as a person whose clinical sample yielded ESBL-producing E. coli and a control patient with a clinical sample that had been sent for culturing during the same time with sensitive E. coli isolation. Multivariate analysis showed >24 hour admission to hospital during last year, invasive urinary tract procedure during last year, recurrent UTI and high Charlson Comorbidity Index use to be associated with ESBL-producing E. coli. The majority of ESBL enzymes were SHV-type (83%) and remainder were TEM (53,2%) and CTX-M (44,7%) type enzymes. All CTX-M type enzymes were group 1. When enzyme type and antibiotic resistance relations were analyzed, isolates producing each enzyme type were 100% resistant to amoxicillin/clavulanate and ciprofloxacin, and cefepime, gentamicin, piperacillin/tazobactam in a decreasing manner.Key Words: urinary tract infections, community-onset, ESBL-producing E. coli, risk factors