Hafif raylı sistemlerden kaynaklanan titreşimlerin tarihi yapılar üzerindeki etkileri: Zeynep Sultan Camii örneği
The effects of vibrations from light rail systems on historical structurs: The case of Zeynep Sultan Mosque
Yazar: UFUK GÜLYÜZ
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH CAN ZÜLFİKAR
Gebze Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Tarihi mirasın korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması, toplumların kültürel kimliğini ve tarihini korumanın önemli bir parçasıdır. Özellikle İstanbul gibi tarih ve kültür açısından zengin bir şehirde bulunan tarihi yapıların korunması büyük bir önem taşımaktadır. Bu nedenle, tarihi yapıların yapısal davranışını ve performansını belirlemek için detaylı incelemeler ve doğru analizler yapılması gerekmektedir.
Bu tez kapsamında İstanbul'un tarihi yarımadasında bulunan ve Osmanlı döneminin önemli eserlerinden biri olan Zeynep Sultan Camii'nin yapısal performansına odaklanılmıştır. Caminin yapısal durumunu değerlendirmek ve gelecek kuşaklara sağlam bir şekilde aktarılmasını sağlamak amacıyla kapsamlı bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmanın ilk aşamasında, caminin tarihi dokusunu yansıtan rölöve projeleri kullanılarak sonlu elemanlar modeli oluşturulmuştur. Bu model, caminin mimari özelliklerini ve yapısal yapısını en iyi şekilde yansıtmak için titizlikle hazırlanmıştır. Daha sonra, oluşturulan sonlu elemanlar modelinin doğruluğunu sağlamak amacıyla cami ve çevresine yerleştirilen ivme ölçerlerden elde edilen veriler kullanılarak model kalibre edilmiştir. Bu kalibrasyon süreci, yapılan analizlerin ve sonuçların güvenilirliğini artırmak için oldukça önemlidir. Kalibre edilmiş model, gerçek dünya koşullarına daha yakın sonuçlar elde etmek için optimize edilmiştir. Son aşamada, kalibre edilmiş model üzerinde detaylı statik ve dinamik analizler gerçekleştirilerek caminin yapısal performansı belirlenmiştir. Bu analizler, caminin mevcut durumunu değerlendirmek ve olası riskleri belirlemek için yapılmıştır. Statik analizler, caminin taşıyıcı sistemini ve dayanıklılığını incelemekte; dinamik analizler ise yapıya etki eden dinamik yükleri ve titreşimleri değerlendirmektedir. 
Bu çalışma, tarihi yapıların korunması ve gelecek nesillere aktarılması konusunda önemli bir adım olup, kültürel mirasın korunması ve sürdürülebilirliğine katkı sağlamayı hedeflemektedir. Sonuç olarak, Zeynep Sultan Camii'nin yapısal durumunu belirlemek için yapılan bu kapsamlı araştırma, tarihi yapıların gelecek kuşaklara sağlam bir şekilde aktarılmasına ve kültürel mirasın korunmasına büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
Preservation and transmission of historical heritage are crucial parts of safeguarding the cultural identity and history of societies. Especially in a city as rich in history and culture as Istanbul, the preservation of historical structures holds significant importance. Therefore, detailed examinations and accurate analyses are necessary to determine the structural behavior and performance of historical buildings.
This thesis focuses on the structural performance of Zeynep Sultan Mosque, an important artifact from the Ottoman era located in the historical peninsula of Istanbul. A comprehensive research has been conducted to assess the structural condition of the mosque and ensure its secure transmission to future generations. In the initial phase of this research, a finite element model was constructed using survey projects that reflect the historical fabric of the mosque. This model was meticulously prepared to accurately depict the architectural features and structural system of the mosque. Subsequently, to validate the accuracy of the created finite element model, data obtained from accelerometers placed around the mosque and its surroundings were used to calibrate the model. This calibration process is crucial to enhance the reliability of the analyses and results. The calibrated model was optimized to obtain results closer to real-world conditions. In the final stage, detailed static and dynamic analyses were conducted on the calibrated model to determine the structural performance of the mosque. These analyses were carried out to evaluate the current condition of the mosque and identify potential risks. Static analyses examined the load-bearing system and durability of the mosque, while dynamic analyses evaluated dynamic loads and vibrations affecting the structure.
This study represents a significant step towards the preservation and transmission of historical buildings to future generations, aiming to contribute to the conservation and sustainability of cultural heritage. Consequently, this comprehensive research on determining the structural condition of Zeynep Sultan Mosque holds great importance for securely transmitting historical structures to future generations and preserving cultural heritage.