Klozapin tedavisi alan dirençli şizofreni hastalarında nötrofil/lenfosit oranının tedavi protokolü ve klozapin dozu ile ilişkisi
The relation of the neutrophil/lymphocyte ratio with the treatment and clozapine dosage in patients with treatment-resistant schizophrenia under clozapine therapy
Yazar: DUYGU ŞAHİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. VAHAP OZAN KOTAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Doz-cevap ilişkisi-ilaç = Dose-response relationship-drug ; Klozapin = Clozapine ; Lenfositler = Lymphocytes ; Nötrofiller = Neutrophils ; Tedavi = Treatment ; İlaçlar = Drugs ; İnflamasyon = Inflammation ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Klozapin Tedavisi Alan Dirençli Şizofreni Hastalarında Nötrofil/Lenfosit Oranının Tedavi Protokolü ve Klozapin Dozu ile İlşkisi 
Amaç: Güncel yaklaşımlar, inflamatuar ve immunolojik mekanizmaların şizofreniyi de içeren birçok psikiyatrik hastalığın gelişmesinde rol oynayabileceğini ileri sürmektedir. İnflamatuar süreç hipotezinin ışığında, şizofreni hastalığının tanı ve tedavisine yardımcı olacak biyomarker araştırmaları yapılmaktadır. Tipik antipsikotik ilaçlara dirençli olan, onları tolere edemeyen veya negatif belirtilerin ön planda olduğu olgularda öncelikli tedavi seçeneklerinden olan klozapin, tedaviye dirençli şizofreni hastalarının tedavi sürdürümünde oldukça etkindir. Klozapinin dirençli şizofreni hastalarının tedavisindeki üstünlüğü, diğer ilaçlara benzemeyen farmakolojik profili ile açıklanmaktadır. Nötrofil/lenfosit oranı (NLO) sistemik inflamatuar yanıtın basit ve kolay elde edilebilir bir belirtecidir. Bu çalışmada, klozapin tedavisi alan dirençli şizofreni hastalarında NLO değerlerini değerlendirmeyi, klozapin dozuyla NLO arasında ilişki bulunup bulunmadığı ve klozapin monoterapi/ kombine tedavileri arasında NLO değerleri açısından olası farklılıkları saptamayı amaçladık.
Yöntem: Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Psikiyatri Polikliniğine başvuran, DSM-V ölçütlerine göre şizofreni tanısı alan ve klinik remisyonda olan klozapin kullanan 200 tane şizofreni hastası çalışmaya alındı. Çalışmanın değerlendirme aşamasında hastalar klozapin monoterapi ve klozapin kombinasyon tedavisi alma durumlarına göre iki alt gruba ayrıldı ve her iki grupla yaş ve cinsiyet bakımından eşleştirilmiş 200 tane ardışık sağlıklı kontrolle karşılaştırma yapıldı. Hasta ve sağlıklı kontrol grubunun tam kan sayımı değerleri kaydedildi ve analize tabi tutuldu. Hasta grubu için demografik veri formu ve PANSS ölçeği dolduruldu.
Bulgular: Klozapin monoterapisi alan şizofreni hastalarının beyaz küre ve nötrofil sayısı, kan hemoglobin düzeyi, ve NLO değeri kontrol grubunda yer alan sağlıklı bireylerdenanlamlı olarak yüksek iken eozinofil sayısı anlamlı olarak düşüktü (p>0,05). Kombine klozapin terapisi alan hastaların beyaz küre, nötrofil ve monosit sayısı ile kan hemoglobin düzeyi kontrol grubunda yer alan sağlıklı bireylerden anlamlı olarak yüksekti. Diğer taraftan kontrol grubu ile kombine klozapin terapisi alan hastalarının lenfosit, eozinofil ve trombosit sayıları, hematokrit değerleri ile NLO değeri benzerdi (p>0,05). Şizofreni hastalarından klozapin monoterapisi alanlarla kombine klozapin terapisi alanlar arasında beyaz küre, nötrofil, lenfosit, monosit, eozinofil ve trombosit sayıları, hemoglobin düzeyi, hematokrit değerleri ile NLO değeri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05) 
Sonuçlar: Bildiğimiz kadarıyla bu çalışma klozapin monoterapi ve klozapin kombineterapinin NLO üzerine etkisini inceleyen ilk çalışmadır. Bulgularımıza göre NLO düzeyleri klozapin monoterapi kullanan şizofreni hastalarında yüksek saptanmıştır. Klozapin gibi hastaları uzun dönemde stabil tutabilen bir antipsikotik almaktayken ve remisyon dönemiyken bile sistemik bir inflamatuar yanıt olarak, NLO değerlerinin bu hastalarda yüksek bulunması, sistemik inflamatuar yanıtın remisyon dönemlerinde de varlığını sürdürdüğünü gösteriyor olabilir. Gelecek çalışmaların uzunlama olarak hastalığın başlangıç dönemini, alevlenme ve remisyon dönemini de kapsayacak şekilde değerlendirmeler içermesi, NLO ve şizofreni hastalığı arasındaki ilişkiyi ve klozapinin NLO düzeyleri üzerindeki etkilerini daha açık olarak ortaya çıkarabilir.
Anahtar kelimler: şizofreni, klozapin, nötrofil/ lenfosit oranı, inflamasyon

Abstract:
The relation of the neutrophil/lymphocyte ratio with the treatment and clozapine dosage in patients with treatment-resistant schizophrenia under clozapine therapy
Aim: Current studies claim that inflammatory and immunological mechanisms may play a role in the occurrence of many psychiatric diseases including schizophrenia. In the light of inflammatory process hypothesis, biomarker studies are being carried out in order to help diagnose and treat schizophrenia. Clozapine, which is one the primary alternative treatments in cases resistant or intolerable to typical antipsychotic drugs or where negative symptoms are in the forefront, is quite efficient in perseveration of the therapy among patients with treatment-resistant schizophrenia. The superiority of clozapine in the therapy of patients with treatment-resistant schizophrenia is explained with its different pharmacological profile from other drugs. The neutrophil/lymphocyte ratio (NLR) is a determiner of systemic inflammatory response which can be obtained simply and easily. In this study, it is aimed to evaluate the NLR rates in patients with treatment-resistant schizophrenia under clozapine therapy, and to determine whether there is a relation between clozapine dosage and the NLR rates, and possible differences between clozapine monotherapy and combined therapy in terms of the NLR rates.
Methods: In this study, 200 patients diagnosed with schizophrenia in clinical remission and using clozapine, according to DSM-V diagnostic criteria were analysed and followed in Ankara Numune Training and Research Hospital Psychiatry Clinic. The patients were divided into two groups. Group-1 received clozapine monotherapy, and group-2 received clozapine combined therapy. The control group included 200 healthy age and sex matched participants. The complete blood cell count values of both subject and control groups were recorded and analysed. Participants completed a Demographical Data Form and Positive and Negative Symptoms Scale (PANSS).
Results: The neutrophils and white blood cell count, haemoglobin values, and the NLR rates of the schizophrenic patients who received clozapine monotherapy were significantly higher than of the healthy participants in the control group, whereas the eosinophils were significantly lower (p>0,05). The white blood cell count, neutrophils and monocytes, and haemoglobin values of the schizophrenic patients who received clozapine combined therapy were significantly higher than of the healthy participants in the control group. On the other hand, the lymphocyte, eosinophil and thrombocyte values, and the haematocrit values and the NLR rate were similar in both the schizophrenic patients who received clozapine combined therapy and the control group (p>0,05). No significant statistical difference was detected between the schizophrenic patients who received clozapine monotherapy and those who received clozapine combined therapy in terms of white blood cell, neutrophil, lymphocyte, monocyte, eosinophil and thrombocyte count, haemoglobin values, haematocrit values and the NLR rate (p>0,05).
Conclusion: To our knowledge, this is the first study investigating the relation of clozapine monotherapy and combined therapy on the NLR. Our findings show that the NLR rates are high in patients under clozapine monotherapy. As a systemic inflammatory response, even while taking an antipsychotic drug like clozapine, which stabilizes patients in long term, and even in remission, the high NLR rates in these patients may indicate that the systemic inflammatory response maintain even in remission. On condition that the following studies include evaluations covering the initial, inflammation and remission terms, the relation between the NLR and schizophrenia, and the effect of clozapine on the NLR rates can be revealed more clearly.
Key words: schizophrenia, clozapine, neutrophil/ lymphocyte ratio, inflammation