Kamu mali yönetiminde saydamlık ve Türkiye örneği /
Yazar: FİLİZ ŞALCI
Danışman: PROF. DR. SACİT ÖNEN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Finansal yönetim = Financial management ; Kamu maliyesi = Public finance ; Mali saydamlık = Transparency of finance ; Maliye politikaları = Fiscal policies

Özet:
183 ÖZET Kamu Mali Yönetiminde saydamlık anlayışı, içinde bulunduğumuz çağın vazgeçilmez en önemli unsurlarından biridir ve IMF tarafından üye ülkelere önerilen yeni bir konudur. Sistemde saydamlık anlayışının oturtulabilmesi için devlete çok önemli görevler düşmektedir. İlk adım karşılıklılık ilkesi doğrultusunda devletin milletten talep ettiğini devletten talep edebilmektir. Mali saydamlık, hükümetin yapısının ve işlevlerinin, maliye politikasının, kamu kesimi hesaplarının ve mali hedeflerinin kamuya açık olmasıdır. Seçmenlerin ve mali piyasaların, hükümetlerin şimdiki ve gelecekteki mali durumlarını doğru olarak değerlendirebilmeleri için kamu sektörü dışında cereyan eden işlemlerini de içermek üzere, karşılaştırabilir, anlaşılabilir, zamanında, kapsamlı ve güvenilir bilgiye kolayca ulaşmayı içerir. Kamusal mali işlemlerde saydamlık, mali politikaların planlanması ve sonuçları ile ilgili daha bilinçli bir kamuoyunun oluşmasına, mali politikaların uygulanması konusunda hükümetlerin sorumlu tutulmasına ve böylece makroekonomik politikaların ve seçimlerin daha iyi anlaşılmasına ve geçerlilik kazanmasına imkan verecektir. Mali saydamlık, bunu uygulayan hükümetlere duyulan güveni sağlamlaştırırken, sürdürülmesi mümkün olmayan politikaların devam ettirilmesi halinde, politik riski arttırır. Hükümetlerin kredibilitesinin artmasıyla beraber söz konusu hükümetler bu politikalar sonucunda mali piyasalarda ortaya çıkacak düşük maliyetlerden fayda sağlayacaklardır. Bunun aksine saydam olmayan mali yönetim, ekonomik istikrarsızlığın yanı sıra politik ve mali istikrarsızlığa yol açabilir, verimliliği azaltır ve eşitsizliği arttırır. Kısaca, mali saydamlık iyi bir yönetim imajı yaratır. İyi bir mali yönetim imajı da184 hükümet faaliyetlerinin etkinliğini arttırır ve güçlü bir kamu mali sisteminin oluşmasına katkıda bulunur. "Kamu Mali Yönetiminde Saydamlık ve Türkiye örneği" konulu tez çalışmamız saydamlık konusunu ve önemini vurgulamayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda hazırlanan tezimizin birinci bölümünde, IMF tarafından belirlenen saydamlık standartları ve ilkeleri ortaya konularak, saydamlık net bir biçimde tanımlanmış olup, OECD tarafından belirlenen ilkelere de yer verilmektedir. Çalışmamızın ikinci bölümünde, Türk Kamu Mali Yönetiminin Yeniden Yapılandırılması hususuna yer verildikten sonra bu noktada saydamlığın yeri ve önemi üzerinde durulmaktadır. Yine bu bölümde IMF standartları açısından Türkiye'deki durum değerlendirilmekte ve sonrasında farklı ülkelerden örneklere yer verilmektedir. Çalışmamızın üçüncü ve son bölümünde ise, Türkiye'de saydamlığı engelleyen ve sistemde olumsuzluklara neden olan hususlar belirtildikten sonra bugüne dek saydamlığı sağlama yönünde yapılanlar, yapılması gerekenler ve çözüm önerileri üzerinde durulmaktadır.

Abstract:
185 ABSTRACT(SUMMARY) The transparency idea in the Public Fiscal Management is one of the most important element of our era and a new subject which places a suggestion of IMF for the member countries. To set this understanding in the system, the governments should spend significant effort. The first step is through the principle of being reciprocal, being able to demand from the state what state demands from the public. Fiscal transparency is openness of the structure and functions of the government, the fiscal policy, public accounts and fiscal objectives to the public. This fact includes also easy access to correspondable, understandable, timely, comprehensive and safe information in order to evaluate the governments' fiscal performance by the voters and markets. Transparency in fiscal transactions will introduce opportunity in order to hold the government responsible for its actions and to understand the macroeconomic policies clearly and to emerge more concious public opinion. Fiscal transparency confirms the faith to the governments who apply, conversely, politic risk increase when there is no transparency. With rising credibility, the governments will benefit from the low costs emerges in financial markets. Contrary to this, when there exists no transparency, there will be the possibility of economic, political and fiscal instability and it will reduce efficiency and increase the inequality. Shortly, transparency creates a good management image for governments and this good image increases the efficiency of government actions and contributes to emerging of a strong public fiscal system. Our study called " Transparency in the Public Fiscal Management and Example of Turkey" aims to stress on the importance of transparency. Following this aim, in the first part of our study, we will bring out the IMF186 standards and principles for the transparency and also standards defined by OECD, so we will define it in a clear manner. In the second part of our study, we will examine the Restructuring of Turkish Public Fiscal Management and at this point we will emphasize the place and importance of transparency. And also we will evaluate Turkey regarding the IMF standards and then examples from different countries. In the third and the last part of our study, after explaining the cases which prevent the transparency and cause bad effects in the system, we will express the studies made until now, the requirements and solution suggestions to provide transparency.