Edinsel hipotiroidli ergenlerin beslenme durumlarının, antropometrik ölçümlerinin, kemik mineral yoğunluğunun ve bazı biyokimyasal bulgularının değerlendirilmesi
The evaluation of nutritional status, anthropometric measurements, bone mineral density and some biochemical parametres of adolescents with the acquired hypothyroidism
Yazar: NEVRA KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE AKAL YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Ergenler = Adolescents ; Hashimoto hastalığı = Hashimoto disease ; Hipotiroidizm = Hypothyroidism ; Kalsiyum = Calcium ; Kemik dansitesi = Bone density ; Çocuklar = Children

Özet:
Osteoporoz; yetişkinlerde görülen majör sağlık sorunlarından biri olmasına karşın son zamanlarda çocuklarda da gözlenmeye başlamıştır. Uzun süre L-tiroksin tedavisi alan edinsel hipotiroidli ergenlerin kemik mineral yoğunluğu sağlıklı yaşıtlarından düşük olabilmekte, diyetle yetersiz kalsiyum alımının da eşlik etmesi osteoporoz gelişme riskini arttırmaktadır. Bu çalışma edinsel hipotiroidli ergenlerin, beslenme durumlarının diyetle kalsiyum alımlarının, antropometrik ölçümlerinin, biyokimyasal bulgularının ve kemik mineral yoğunluğunun aynı yaş grubunda yer alan sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırılması ve sağlıklı beslenme eğitiminin olası etkilerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya 11-18 yaş grubu 31 edinsel hipotiroidli ergen kız ile 30 sağlıklı ergen kız alınmıştır. Çalışmanın birinci aşamasında tüm ergenlerin 3 günlük besin tüketimi ve fiziksel aktivite kaydı istenerek, sabah aç karnına kontrole çağrılmışlardır. Antropometrik ölçümleri, biyoelektriksel impedans analizi (BIA), biyokimyasal bulguları ve kemik mineral yoğunluğu (KMD) ölçülerek, tüm bireylere kalsiyumdan zengin beslenme ilkelerini içeren bir eğitim verilmiştir. Edinsel hipotiroidli ergenlere 6 ay boyunca her ay eğitim verilmiş, 3 günlük besin tüketimi ve fiziksel aktivite kayıtları her ay alınmıştır. Altıncı ayın sonunda tüm ergenlerin antropometrik ölçümleri, BIA, biyokimyasal analizleri ve KMD ölçümleri tekrarlanarak beslenme önerilerinin olası etkileri karşılaştırılmıştır. Başlangıçta diyetle günlük kalsiyum gereksinmelerinin % 54.35?ini (706.55±233.27 mg/gün) karşılayan edinsel hipotiroidli ergen kızların 6 ay sonunda gereksinimlerinin %78.28? ine (1017±212.48 mg/gün) ulaştıkları (p<0.05) gösterilmiştir. Kontrol grubundaki ergen kızlar ise başlangıçta gereksinimlerinin %53.05?ini karşılarken 6 ayın sonunda bu oranın değişmediği gözlenmiştir. Bu durumla ilişkili olarak; kalsiyumun zengin kaynakları olan süt, yoğurt, kuru baklagiller, yağlı tohumlar ve yeşil yapraklı sebzelerin tüketiminde edinsel hipotiroidli ergen kızlarda istatistiksel olarak önemli bir artış saptanmıştır (p<0.05). Sonuç olarak; edinsel hipotiroidli ergen kızların 6. ayın sonunda diyetle kalsiyum alımlarındaki artış ile KMD Z skorundaki artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Bu iki bulgu arasında pozitif korelasyon saptanmıştır ( p= 0.037, r = 0.376 ). Edinsel hipotiroidli ergenlerin kemik sağlığının korunmasında beslenme eğitimi önemli olup, çocukların rutin endokrin kontrollerinde beslenme durumlarının değerlendirilmesi ve beslenme konusunda eğitimlerinin sürdürülmesi büyük önem taşımaktadır.Anahtar Kelimeler: Edinsel hipotiroidizim, haşimato tiroidi, kemik mineral dansitesi, diyetle alınan kalsiyum, beslenme eğitimi, çocuk ve ergenler.

Abstract:
. Osteoporosis is one of the major health problems in adults, however, this condition has recently become a pediatric concern, too. Bone mineral density of adolescents with acquired hypothyroidism may be lower than the same age healthy adolescents and to be accompanied by inadequate dietary calcium intake increases the risk of developing osteoporosis. This study was designed to compare nutritional status, dietary calcium intake, anthropometric measurements, biochemical findings and bone mineral density of adolescents with acquired hypothyroidism to healthy controls and evaluate the possible effects of healthy nutrition education. Thirty one girls with acquired hypothyroidism and 30 normal girls who were between 11-18 years were recruited to the study. At the first phase of the study, 3 days dietary recall and physical activity records were obtained from all subjects and they were called in the morning while they were hungry. Their anthrophometric measurements, bioelectrical impedance analyse(BIA), biochemical measurements and bone mineral density (BMD) were evaluated and they were recieved nutrition education about of calcium rich diets. During 6 months, nutrition education was repeated every month for girls with acquired hypothyroidism and 3 days dietary recall and physical activity records were obtained every month. At the end of the six months, antrophometric measurements, BIA, biochemical measurements and BMD of subjects were repeated and compared to possible effects of nutritional recommendations. At the beginning of the study; adolescent girls with acquired hypothyroidism met a dietary calcium intake about % 54.35 ( 706.55±233.27 mg/day). It was shown that they reached dietary calcium intake about %78.28 (1017±212.48 mg/gün ) after six months (p<0.05). In the control group, they met %53.05 of daily dietary calcium recommendation at the beginning of the study and six months later no changes were found. It was found that calcium riched foods like milk, yogurt, dried beans, oilseeds and dark green leafy vegetables consumption of adolescent girls with acquired hypothyroidism were statistically significant increased (p<0.05). As a result, it was found that the increase in dietary calcium intakes and Z scores of BMD was to be statistically significant in girls with acquired hypothyroidism at the end of six months (p<0.05). Positive correlations were found between dietary calcium intakes and Z score of BMD ( p= 0.037, r = 0.376 ). Nutrition education is very important for maintaining bone health in adolescents with acquired hypothyroidism. The assessment of nutritional status and continuation of nutrition education is of great importance in routin endocrin controls.Key Words: Acquired hypothyroidism, hashimoto thyroidism, bone mineral density, dietary calcium intake, nutrition education, children and adolescents.