Boğazlar üzerindeki Osmanlı-Rus mücadelesi
Ottoman-Russia struggle on the straits
Yazar: ELVAN ÖZCAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MESUT ERŞAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Tarih = History
Dizin: Boğazlar = Straits ; Boğazlar sorunu = Straits problem ; Küçük Kaynarca Antlaşması = Küçük Kaynarca Trearty ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlılar = Ottomans ; Rusya = Russia

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Boğazlar üzerindeki Osmanlı ? Rus mücadelesini araştırmaktır.Bu çalışmanın verileri, konu ile ilgili yayınlanmış kitap ve makaleler, Başbakanlık Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivindeki konu ile ilgili orijinal kaynaklar kullanılarak elde edilmiştir.Coğrafi konumu nedeniyle stratejik bir öneme sahip olan Boğazlar İlkçağlardan beri birçok devletin mücadele alanı olmuştur. Çarlık Rusya'nın Karadeniz ve Boğazlar üzerindeki siyaseti sonucu bu mesele başta Osmanlı Devleti olmak üzere tüm Avrupa'yı etkilemiş ve milletlerarası bir mesele haline gelmiştir. Boğazlar meselesi devletlerin dış siyasetlerinde bir denge unsuru olarak kullanılmaya başlanmıştır. Osmanlı Devleti ve Çarlık Rusya arasında meydana gelen bütün savaşların sebebi Rusya'nın Boğazlar üzerindeki üstünlük kurma mücadelesinden kaynaklanmıştır. Zaman zaman Rusya istediğini elde etmiş görünse de asıl hedefine ulaşamamıştır. I. Dünya Savaşı sırasında müttefiklerinin Çanakkale Boğazı'nı geçememesi ve kendisine gereken yardımı yapamaması ve Bolşevik İhtilalinin çıkması üzerine savaştan çekilmiş, Boğazlar üzerindeki siyasetinden de vazgeçmiştir. Bundan sonra da Boğazlar Türk dış politikasında sorun olmuş, 24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanan Lozan Antlaşması ile Boğazlar ve yakın çevresinde Türkiye'nin yetkileri sınırlandırılmıştı. 20 Temmuz 1936 tarihinde imzalanan Montrö Antlaşması ile Türkiye, Boğazlar üzerindeki egemenlik haklarını istediği gibi kullanma hakkına tekrar sahip olmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to research Ottoman- Russia struggle on the Straits.The data of this study were gained by using the books and articles published about this subject and original sources in Prime Ministery State Archives Ottoman Archives.Having a strategic importance because of their geographical situations, the Straits have been the area of struggle of many countries since the Antiquity. As a result of policy of CZardom Russia on Black Sea and the Straits this issue affected the whole Europe especially Ottoman Empire and became on intrnational issue. The issue of the Straits was started to be used as a counterpoise of states on their international policy. The reason of the wars that happened between Ottoman Empire and CZardom of Russia caused because of the struggle of Russia on dominatiry the Straits. From time to time it seemed like Russia gained what it had expected but actually, it couldn?t reach its main goal. Russia withdrawn from the First World War because Allieds could?nt pass the Dardanelles to help Russia and Bolshevik Revolution occuned, so Russia abandoned its policy on the Straits. After that, were problems for Turkish international policy and the authority of Turkey on the Straits and their surroundings was limited by the Lausanne Treaty which was signed on July 24th 1923.With Montreux Treaty which was signed on July 20th 1936, Turkey has gained its rights about using its domination rights on the Straits as it wants.