Yeni Asur Dönemi metinlerinde geçen din ve tapınak görevlileri
Religion and temple officials mentioned in the Neo-Assyrian Period texts
Yazar: YASİN KULABAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ESMA ÖZ KİRİŞ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures ; Tarih = History
Dizin: Din görevlileri = Religious officials ; Dini metinler = Religious texts ; Dinler tarihi = History of religions ; Metin = Text ; Sosyokültürel metinler = Socio-cultural texts ; Tapınaklar = Temples ; Yeni Asur Dönemi = Neo Assyrian Period

Özet:
Yeni Asur dönemi (MÖ ± 911-612), teokratik ve güçlü bir devlettir. Bu devlet içinde, tahta çıkan krallar, dine olan düşkünlükleri sebebiyle tapınak ve kült merkezi yapımına önem vermişlerdir. Mabetlerin idaresinden de bazı görevliler sorumlu olmuştur. Bu görevlilerin başında šangû unvanlı rahipler bulunmaktadır. MÖ 1. binlerde, šangûların yanında šatammu unvanlı başrahiplere de rastlanmaktadır. Yeni Asur dönemi metinleri incelendiğinde rahipler sınıfında 14 görevli ile karşılaşılmaktadır. Bunlar yüksek rahip olan šangû, šatammu ve šešgallû, ikinci rahip konumundaki šangû šanû, büyü rahibi āšipu, āšipuya bağlı olan išippu ve ramku, matem rahipleri kalû ve surmaḫḫu ve çalışmada diğer rahip başlığı altında anlatılan pašīšu, buḫlalû, kinaltu, nešakkû ve maqaltānudur. Kâhinler gurubunda bārû, šā'ilu, dāgilu, ḫarṭibi, astrolog ve raggimular olmak üzere 6 görevli bulunmaktadır. Yeni Asur döneminde en çok bilinen görevliler bunlardır. Ancak çalışmada, haklarında fazla bilgi sahibi olunmayan 10 kült görevlisi, tapınak ile ilişkili 14 diğer göreviler ve çok az metinde rastlanan 13 görevli olmak üzere toplam 57 din adamı yer almaktadır.  
Din kadınları, din adamları kadar fazla metinde geçmez. Yeni Asur döneminde rastlanan 14 din kadını, rahibeler, kült görevlileri, tapınak ile ilişkisi olduğu düşünülen din kadınları ve diğer tapınak görevlisi kadınlar olmak üzere 4 gruba ayrılarak anlatılmıştır. Haklarında fazla bilgi bulunmayan din kadınları için, çoğu zaman Yeni Asur dönemi dışındaki diğer Mezopotamya kayıtlarına bakılarak bir çıkarım yapılmaya çalışılmıştır. 
 Bu çalışmanın amacı, Yeni Asur metinlerinde rastlanan yaklaşık 71 din görevlisini, geçtikleri bazı metinler incelenerek haklarında bilgi sahibi olunmasını sağlamaktır

Abstract:
The Neo-Assyrian Period (BC ± 911-612), is a theocratic and powerful state. In this state, the kings who ascended the throne gave importance to the construction of temples and cult centers due to their fondness for religion. Some officials were also responsible for the administration of temples. At the head of these officials are priests with the title of šangû. In the 1st millennium BC, besides the šangû, there are also high priests with the title of šatammu. When the texts of the Neo-Assyrian period are examined, 14 officers are encountered in the priestly class. These are high priest šangû, šatammu and šešgallû, magic priest āšipu, išippu and ramku, attached to āšipu, lamentation priests kalû and surmaḫḫu, and pašīšu, buḫlalû, kinaltu, which is described under the title of other priest in the study. There are 6 officers in the group of priests: bārû, šā'ilu, dāgilu, ḫarṭibi, astrologer and raggimus. These are the most well-known officials in the Neo-Assyrian period. However, in the study, there are a total of 57 clergymen, 10 of whom are not well-informed, 14 other duties related of the temple, and 13 officials who are rarely found in the text. Religious women do not appear in as many texts as religious men. The 14 religious women encountered in the Neo-Assyrian period are described by dividing them into 4 groups as priestess, cult officials, religious women thought to be related to the temple, and religious women associated with the other temple. For religions women, about whom there is not much information, an inference has been made by looking at other Mesopotamian records, except the Neo-Assyrian period. 
The aim of this study is to provide information about 71 religious officials found in Neo-Assyrian texts by examining some of texts in which they took place.