Demir eksikliği anemisi nedeniyle endoskopik girişim yapılan hasta sonuçlarının etiyolojik değerlendirilmesi
The etiological evaluation of the result of a patient who underwent an endoscopic procedure due to iron definency anemia
Yazar: AHMET ESER
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL ERİŞMİŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Demir eksikliği anemisi (DEA), dünya genelinde en sık görülen anemi
türlerinden biridir ve genellikle altta yatan gastrointestinal sistem (GİS)
patolojilerinden kaynaklanabilir. Bu çalışmanın amacı, DEA tanısı almış hastalarda
uygulanan üst ve alt GİS endoskopik incelemelerle, altta yatan etiyolojik faktörleri
belirlemek ve DEA'nın malign ya da benign nedenlerinin saptanmasında sistemik
inflamatuar indekslerin rolünü araştırmaktır. Çalışma, klinik uygulamada endoskopik
inceleme gereksinimlerini optimize etmeyi hedeflemektedir.

Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 1.12.2022 – 1.12.2023 tarihleri arasında Ankara
Bilkent Şehir Hastanesi İç Hastalıkları poliklinik ve servislerinde DEA'sı olup
endoskopik inceleme yapılmış hastalar dahil edilmiştir. Hastaların demografik, klinik,
laboratuvar, görüntüleme ve patolojik sonuçları hastane sisteminden retrospektif
olarak taranarak kaydedilmiştir. Elde edilen veriler, benign ve malign patolojiler
açısından anlamlı farklılıkları belirlemek amacıyla istatistiksel olarak analiz edilmiştir.

Bulgular: 103 (%43,8)'ü kadın, 132 (%56,2)'si erkek olmak üzere toplam 235 hasta çalışmaya dahil edilmiş ve yaş ortalamaları 65,28 /yıl olarak saptanmıştır (min-max= 19-93). Hastalar, hastaneye başvuru şikayetlerine göre değerlendirildiğinde %39,1 (n=92) oranı ile en yüksek başvuru nedeninin alarm semptomları olmayan GİS semptomları olduğu görülmüştür. Hastaneye yatış nedenleri incelendiğinde ise %57,1(n=112) oranı ile çoğunluğunu 'alarm semptomlarını içeren GİS yakınmaları ve
malignite tarama' oluşturduğu görülmüştür. DEA etiyolojisine yönelik yapılan
endoskopik işlem sonuçlarında, gastroskopi yapılan toplam 224 hastanın %85,3'ünün,
kolonoskopi yapılan toplam 176 hastanın ise %76,1'inin benign patoloji ile
sonuçlandığı görülmüştür. Hastalar endoskopik işlem öncesi endoskopik işlemin
istenme endikasyonu açısından olan ön tanıları ve işlem sonrası konulan tanılar
açısından değerlendirildiklerinde gastroskopi yapılanların %73,1, kolonoskopi
yapılanların ise %56,1'inin ön tanı ile uyumlu sonuçlanmadığı görülmüştür. Çalışmaya
dahil edilen hastaların kolonoskopi patoloji sonuçlarına (benign/malign) etki eden
faktörler univariate ve multivariate modeller ile incelenmiş ve univariate analizsonucunda LDH değeri arttıkça hastanın malign olma ihtimalinin 1,004 kat arttğı
saptanmıştır. (OR:1,004, p=0,018). LAR için ise, oran arttıkça hastanın malign olma
ihtimalinin 1,132 kat arttığı saptanmıştır (OR:1,132, p=0,018). Diğer değişkenlerin
etkisi istatistiksel olarak anlamlı saptanmamıştır (p>0,050). Univariate analiz
sonucunda etkisi anlamlı çıkan LDH ve LAR değerleri multivariate modele dahil
edilmiş ve multivariate analiz sonucunda sadece değişkenlerin birlikte etkisi
istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0,050).

Sonuç: Çalışmamızda elde edilen endoskopik işlem verileri doğrultusunda,
DEA nedenlerinin büyük çoğunluğunun benign nedenlerden kaynaklandığı tespit
edilmiştir, endoskopik girişimlerin maliyetli, zaman alıcı ve komplikasyon riskleri
barındıran invaziv tetkikler olması bu işlemleri önceliklendirme ihtiyacını ortaya
çıkarmaktadır. Sistemik inflamasyon belirteçlerinin maligniteli hastalardaki
yüksekliği ile ilgili literatür bulguları DEA'lı hastalarda endoskopik işlem önceliğini
sağlamada bu belirteçlerin kullanılabileceğini düşündürmüş ancak çalışmamızda bu
açıdan direkt ve belirgin bir ilişki saptanmamıştır.

Anahtar Kelimeler: Demir Eksikliği Anemisi, Endoskopi, Kolonoskopi, Sistemik
İnflamatuar İndeksler, Gastrointestinal Sistem Maligniteleri

Abstract:
Objective: Iron deficiency anemia (IDA) is one of the most common types of
anemia worldwide and is often due to underlying gastrointestinal (GI) pathologies.
This study aims to identify etiological factors through upper and lower GI endoscopic
evaluations in patients diagnosed with IDA and to investigate the role of systemic
inflammatory indices in distinguishing between malignant and benign causes of IDA.
The study seeks to optimize the need for endoscopic examinations in clinical practice.

Materials and Methods: Patients with IDA who underwent endoscopic
examination at the Ankara Bilkent City Hospital Internal Medicine outpatient and
inpatient clinics between December 1, 2022, and December 1, 2023, were included in
the study. Demographic, clinical, laboratory, imaging, and pathological data of the
patients were retrospectively retrieved from the hospital system and recorded. The
collected data were analyzed statistically to determine significant differences between
benign and malignant pathologies.

Results: A total of 235 patients, 103 (43.8%) women and 132 (56.2%) men,
were included in the study, with a mean age of 65.28 years (range: 19-93). When
evaluated based on the patients' primary complaints, it was found that the most
common reason for admission was non-alarm GI symptoms, accounting for 39.1%
(n=92). Regarding hospital admissions, the majority were for "GI complaints with
alarm symptoms and malignancy screening," at 57.1% (n=112). Endoscopic procedure
results aimed at IDA etiology revealed that 85.3% of gastroscopies among 224 patients
and 76.1% of colonoscopies among 176 patients resulted in benign pathology. When
patients were evaluated for pre-endoscopic provisional diagnoses and post-procedure
diagnoses, it was found that the provisional diagnosis did not match the final diagnosis
in 73.1% of gastroscopies and 56.1% of colonoscopies. Factors influencing
colonoscopy pathology results (benign/malignant) in the study population were
examined using univariate and multivariate models, and univariate analysis showed
that an increase in LDH levels increased the likelihood of malignancy by 1.004 times
(OR: 1.004, p=0.018). For LAR, the likelihood of malignancy increased by 1.132 timesas the ratio increased (OR: 1.132, p=0.018). Other variables were not found to have a
statistically significant effect (p>0.050). The LDH and LAR values, which were found
to be significant in univariate analysis, were included in the multivariate model;
however, in the multivariate analysis, the combined effect of these variables was not
found to be statistically significant (p>0.050).

Conclusion: Based on the endoscopic procedure data obtained in our study, it
was determined that the majority of causes of iron deficiency anemia (IDA) were
benign. Considering that endoscopic interventions are costly, time-consuming, and
invasive procedures with potential complications, the need arises to prioritize these
procedures. Although literature findings regarding the elevated levels of systemic
inflammation markers in patients with malignancies suggest that these markers might
be used to prioritize endoscopic procedures in patients with IDA, no direct or
significant association was found in this regard in our study.

Keywords: Iron Deficiency Anemia, Endoscopy, Colonoscopy, Systemic
Inflammatory Indices, Gastrointestinal System Malignancies