Medyada doktorlara yönelik nefret söylemiyle mücadelede yeni bir söylem arayışı
The search of new discourse hate speech for doctors in media
Yazar: ELİF HATİCE BAHÇECİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ŞEYDA BARLAS BOZKUŞ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo Televizyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Alternatif medya = Alternative media ; Doktorlar = Physicians ; Medya = Media ; Nefret söylemi = Hate speech ; Sosyal medya = Social media ; Söylem = Discourse ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Yeni medya = New media

Özet:
Sağlığın insan hayatındaki yeri ve önemi şüphesiz her daim baş sıralardayken, bununla birlikte sağlıktaki şiddet sorunu ise aynı oranda ciddi bir öneme sahiptir. Özellikle Kovid-19 salgın sürecinin başlarında korku ve belirsizlik içerisinde hayatın durma noktasına gelerek sağlığın toplumca bu kadar net önemli olduğunun deneyimlenmesiyle birlikte, sağlık çalışanlarına, bilhassa da hekimlere duyulan ihtiyacın belirginleşmesi, bir anda şiddetin unutularak övgülerle yer değiştirmesine neden olmuş ve yansımaları da destek söylemleriyle medyanın gündemini canlı tutmuştur. Ancak destek döneminin kısa süreli bir geçiş süreci olduğu çok geçmeden anlaşılmış ve yeniden şiddet sorunu baş göstermiştir. Sözel, fiziksel ve psikolojik türlerinin bulunduğu sağlıktaki şiddet sorununun, medya özelinde özellikle de doktorlara yönelik sözel şiddet üzerinden ilerlemesi, nefret söylemine yatkın bir dil olarak karşımızda durmaktadır.  

Toplumda dezavantajlı olarak nitelendirilen grupları hedef aldığı bilinen nefret söyleminin, doktorlara yönelik de ifade alanı bulduğunun tartışıldığı bu çalışmada, medya düzleminde bir araştırma gerçekleştirerek bu sorunun nasıl çözülebileceği problem edinilmiştir. Dilbilim, felsefe, hukuk, psikoloji gibi disiplinler doğrultusunda soruna eğilerek mesleki boyuta kadar genişleyen nefret söyleminin, doktorlarla ilgili üretilen içeriklerdeki medyalar arası dolaşımı, şiddetin kaynağını besleyen bir hareketliliktir. Bu açıdan hem profesyonel medya alanları hem de bireysel medya alanı çerçevesinde bir araştırma sunan bu tez çalışması, yanı sıra bu alanlardaki kendilerine yönelik nefret söylemiyle ilgili değerlendirmelerde bulunan hekim görüşmeleriyle de desteklenmiştir.

Doktorlara yönelik nefret söyleminin ele alındığı bu çalışmada, ağırlıklı olarak nitel araştırma yöntemleri benimsenmekle birlikte, nicel araştırma yöntemine de başvurulmuştur. Araştırmanın başat unsuru söylem olduğu için söylem analizi çalışmanın en temel araştırma desenidir. Bu bağlamda medya organlarından elde edilen veriler, Teun van Dijk'ın eleştirel söylem çözümlemesi sistematiğine göre analiz edilmiştir. Söylemin içerisindeki ağırlıklı kelime veya kelime grubunu tespit edebilmek adına nicel araştırma yöntemi olarak içerik analizinden yardım alınmıştır. Son olarak medyadan toplanan veriler doğrulusunda ortaya çıkan nefret içerikli temalar altı soruya indirgenerek hekimlerle görüşme yapılmış ve en sonunda tüm alanlardan elde edilen verilerden hareketle çözüme yönelik öneriler sonuç bölümünde tartışılmıştır.

Abstract:
While the place and importance of health in human life is undoubtedly always at the top, the problem of violence in health is equally important. Especially at the beginning of the covid-19 epidemic process, life has come to a standstill in fear and uncertainty, and it has experienced that health is so clearly important to the society. This situation has made the need for health workers, especially physicians clear, and violence to be forgotten and replaced with praise, and its reflections have kept the media agenda alive with support discourses. However, it has been soon realized that the support period was a short-term transition period and the problem of violence has arisen again. The fact that the problem of violence in health, which includes verbal, physical and psychological types, progresses through the media, especially verbal violence against doctors, stands us as a language prone to hate speech.

In this study, it is discussed that hate speech, which is known to target disadvantaged groups in society, also finds an area of expression for doctors and by carrying out a research on the media level how to solve this issue is taken as a problem. The circulation of hate speech, which has expanded to the professional dimension by focusing on the problem in line with disciplines such as linguistics, philosophy, law, and psychology, among the media in the content produced about doctors is a movement that feeds the source of violence. In this respect, this thesis study presents a research within the framework of both professional media fields and individual media fields. In addition, it was supported by interviews with physicians who made evaluations about hate speech directed at them in these fields.

In this study, which deals with hate speech against doctors, mainly qualitative research methods have been adopted, but quantitative research method has also used. Since the dominant element of the research is discourse, discourse analysis is the most basic research design of the study. In this context, the data obtained from the media organs have analyzed according to Teun van Dijk's critical discourse analysis systematic. In order to determine the weighted word or group of words in the discourse, the help of content analysis has been taken as a quantitative research method. Finally, the themes of hate, which emerged in line with the data collected from the media, have been reduced to six questions and interviews have been conducted with the physicians and  based on the data obtained from all fields, suggestions for solutions have been discussed in the conclusion section.