Hemodiyaliz hastalarına uygulanan aromaterapinin kaşıntı üzerine etkisi
The effect of aromatherapy on hemodialysis patients' pruritus
Yazar: MEHTAP CÜRCANİ
Danışman: DOÇ. DR. MEHTAP TAN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aromaterapi = Aromatherapy ; Hemşirelik = Nursing ; Kaşıntı = Pruritus ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Araştırmanın verileri; Atatürk Üniversitesi Yakutiye Araştırma Hastanesi ve Bölge Eğitim Uygulama ve Araştırma Hastanesi ?Hemodiyaliz Ünitelerinde? toplandı ve araştırma 21.01.2011-20.03.2012 tarihleri arasında yapıldı.Araştırmanın evrenini ilgili hastanelerin hemodiyaliz ünitelerinde diyalize giren toplam 134 hasta oluşturdu. Araştırmanın örneklem büyüklüğü yapılan güç analizi sonucu her bir grup için 40 deney, 40 kontrol grubu olmak üzere 80 kişi olarak belirlendi.Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu ve Visual Analog Skala kullanıldı.Araştırmada; deney grubundaki hastaların kaşıntı bulunan bölgelerine araştırmacı tarafından; altı hafta boyunca, haftada üç kez olmak üzere toplam 18 kez aromaterapi masajı uygulandı. Kontrol grubundaki hastalar klinikte uygulanan rutin hemşirelik bakımını aldı ve bu hastalara araştırmacı tarafından herhangi bir girişim uygulanmadı. Deney ve kontrol grubundaki hastalara ön-testler uygulandıktan 6 hafta sonra son-testler uygulandı.Verilerin analizi, SPSS 15.0 paket programında, yüzdelik, aritmetik ortalama, standart sapma, ki-kare ve bağımsız gruplarda t-testi kullanılarak yapıldı.Deney ve kontrol grubunda yer alan hastaların kaşıntı skorlarının gruplar arası karşılaştırılmasında; deney grubundaki hastaların kaşıntı skorları son-test puan ortalamalarının (7.20±3.14), kontrol grubundaki hastaların son-test puan ortalamalarına göre (10.00±2.47) düşük olduğu ve gruplar arasındaki farkın istatistiksel yönden çok önemli olduğu bulundu (p<0.001).Deney ve kontrol grubunda yer alan hastaların laboratuar parametrelerinin gruplar arası karşılaştırmalarında; deney grubundaki hastaların kan üre azotu sontest düzeylerinin (118.26±36.76), kontrol grubunda bulunan hastaların kan üre azotu sontest düzeylerine göre (138.80±48.69) düşük olduğu belirlendi ve gruplar arasındaki fark istatistiksel yönden önemli bulundu (p<0.05).Araştırma sonuçları, aromaterapinin hemodiyaliz hastalarının kaşıntı şikayetlerini azalttığı ve hastaların kaşıntıyla ilgili bazı laboratuar parametrelerinde olumlu değişimler sağladığını göstermektedir.

Abstract:
The present research was carried out in the "Hemodialysis Units" of Atatürk University Yakutiye Research Hospital and Regional Education Practice and Research Hospital between January 21st, 2011 and March 20th, 2012.The universe of the research consists of 134 patients receiving dialysis treatment in Hemodialysis Units of relevant hospitals. The samples of the study comprise 80 hemodialysis patients with end-stage renal failure, the result of power analysis; 40 of which are selected for the experimental group, and 40 for the control group.The collection of the data is achieved using a questionnaire and Visual Analogue Scale.Within the study, the researcher applied 18 sessions of aromatherapy to the the regions where the experimental group patients experience pruritis three times a week for six months. Patients in control groups have been provided with routine nursing care, and they are not attended by the investigators. Following the pre-tests applied to the patients in the experimental and control groups, post-tests were applied six weeks later.The analysis of data is performed on computers via SPSS 15.00 (Statistical Package for Social Science) software package. Chi-square analysis and t-test are used for the analysis of data.The experimental group's mean post-test pruritus scores (7.20±3.14) were found to be lower than that of control group patients (10.00±2.47) and a highly significant difference was found between the groups (p<0.001).In the between-groups comparisons of experimental and control group's laboratory parameters, the experimental group's post-test blood urea nitrogen levels (118.26±36.76) were found to be lower than that of control group patients (138.80±48.69) and the between-groups difference was found to be statistically significant (p<0.05).The results demonstrate that aromatherapy was found to decrease the pruritis problem of hemodialyses patients and led to positive changes in some laboratory parameters related to pruritus.