Statik deterministik talepli envanter yönetiminde en iyileme ve bir planlama faktörü olarak paranın zaman değeri
Optimization for inventory systems with static deterministic demand and time value of money as a planning factor
Yazar: MUSTAFA ÇİMEN
Danışman: PROF. DR. S. ARMAĞAN TARIM
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Deterministik modeller = Deterministic models ; Ekonomik sipariş miktarı = Economic order quantity ; Envanter kontrolü = Inventory control ; Envanter yönetimi = Inventory management ; Nakit akışı = Cash flow ; Para = Money ; Talep = Demand

Özet:
Finans teorisinde paranın zaman değerinin tüm karar problemlerinde dikkate alınması gerektiği bilinen bir gerçektir. Bu temel olarak indirgenmiş nakit akışları kullanılarak yapılır. Genel olarak indirgenmiş nakit akışı analizlerinin yatırım anlizlerinde gerekli görülülüyor ve sıklıkla kullanılıyor olmasına rağmen, envanter teorisinde yer alan klasik Ekonomik Sipariş Miktarı (EOQ) modeli, çeşitli maliyetleri hesaplarken bu yaklaşımı kullanmamaktadır. EOQ modeli, maliyetleri ne zaman oluştuklarıyla ilgilenmeden doğrudan kullanır. Bu tip bir kullanım, maliyetlerin gerçekçi hesaplanmaması nedeniyle, optimal politikadan sapmaya sebep olabilir.Envanter yönetiminde klasik EOQ modelini indirgenmiş nakit akışlarını kullanmaması nedeniyle ilk eleştiren çalışma Gurnani'ye aittir. Gurnani, paranın zaman değerinin bu modele entegre edilmesi gerektiğini savunmuştur. Çalışmasında, beş farklı varsayım altında klasik EOQ modelini nakit akış analizlerini içerecek şekilde genişlettiğini ve doğru maliyet fonksiyonlarını oluturduğunu iddia etmiştir. Ancak, Gurnani'nin çalışması Kim ve Chung tarafından eleştirilmiştir. Kim ve Chung, Gurnani'nin maliyet tanımlarında yapısal hatalar yapıldığını, derivasyonlarda da yine yanlışlıklar bulunduğunu belirtmişlerdir. Ayrıca hem klasik EOQ modelinin, hem de Gurnani'nin modelinin maliyet minimizasyonunu esas aldığını söyleyen Kim ve Chang, gerçek firmaların birincil amaçlarının kâr etmek olduğunu, kâr maksimizasyonu yerine maliyet minimizasyonu kullanmanın da optimal politikadan farklı sonuçlar vereceğini iddia etmişlerdir.Bu tezde, yukarıda bahsedilen çalışmaların hatalar içerdiği ve hiçbirinin EOQ çatısında doğru nakit akış analizi uygulamasını içermediği kanıtlanmaktadır. Bu kapsamda, hem maliyet minimizasyonu, hem de kâr maksimizasyonu yaklaşımında optimal ekonomik sipariş miktarı değerini bulabilmek için paranın zaman değerini dikkate alan yeni maliyet ve gelir formülleri üretilmiştir. Her bir formülün derivasyonu da tez içerisinde sunulmuştur. İlave olarak, maliyet minimizasyonu yaklaşımının ürettiği sonuçlar, kâr maksimizasyonu sonuçlarıyla, belirgin bir farklılık olup olmadığını ortaya çıkarmak amacıyla karşılaştırılmıştır.Sonuç olarak, bu çalışmada (i) özellikle faiz oranları yüksek olduğunda, nakit akış analizi içermeyen klasik EOQ modelinin sonuçlarının optimal politikadan uzaklaşabileceği gösterilmiş, (ii) bu alanda daha önce yapılan çalışmaların -Gurnani ile Kim ve Chang'ın çalışmalarının- hatalı olduğu kanıtlanmış ve (iii) kâr maksimizasyonu yaklaşımının daha iyi kâr getirdiği, maliyet minimizasyonu yaklaşımı kullanıldığında ise daha düşük maliyetlere ulaşıldığı anlaşılmıştır.

Abstract:
In finance it is well-known that the time value of money should be taken into consideration in all decision problems. This is basically done by using discounted cash flows. Though, in general, discounted cash flow analysis is strongly recommended and often used in capital budgeting and investment analysis, classical inventory EOQ model, does not make use of this approach, while calculating various types of costs. EOQ model uses costs without caring when they occurred. This kind of usage, because of unrealistic calculation of costs, may lead to sub-optimal decisions.The first paper in the inventory management literature criticizing classical EOQ model for not using cash flow analysis was published by Gurnani. He argued that time value of money should be embedded into this approach. In this paper, under five different assumption sets, he claims that he extends the classical EOQ model to incorporate cash flow analysis and presents exact cost functions. Gurnani?s work, however, has been criticized by Kim and Chung. They argued that there are conceptual errors in Gurnani?s cost definitions, as well as fatal flaws in his derivations. Also they emphasized that both classical EOQ formula and Gurnani?s new formulas are based on cost minimization, and this base is improper for real firms, since the major goal of a firm is to make profit and cost minimization does not always give the same result with the profit maximization.It is claimed in this thesis that all the aforementioned works involve flaws and none of them provides the exact cash flow analysis in the EOQ framework. New cost and income formulas are introduced, which consider time value of money, to derive economic order quantity for both cost minimization and profit maximization goals. Derivation of each formula is given in this study. In addition, the results of cost minimization based approach are compared with profit maximization based approach, to demonstrate that there could be a significant discrepancy among the proposed models.To conclude, this research (i) demonstrates that classical EOQ model, without an embedded cash flow analysis, may lead to sub-optimal replenishment plans, particularly when interest rates are high, (ii) proves that the earlier works in this area -Gurnani, and Kim and Chung- are flawed, (iii) showes that the profit-maximization based approach provides better profits, while the cost-minimization based approach provides smaller costs.