Sadabat Paktı ışığında Atatürk`ün Ortadoğu politikasının değerlendirilmesi
Evaluation of Ataturk`s Middle East policy according to Sadabat Pact
Yazar: TUĞBA DOĞAN
Danışman: PROF.DR. ABDÜLKADİR YUVALI
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Orta Doğu insanlık tarihi için önemli bir merkezdir. Bu yöre için Ortadoğu kavramı ilkdefa 1902 yılında Amerikan deniz tarihçisi ve stratejisti Albay Alfred Thyar Mahankullanılmıştır.Günümüzde genellikle Ortadoğu; Basra Körfezi ile Kızıl Deniz'in batısındaki vedoğusundaki ülkeler ile başlayıp, ran, Mısır, Irak, Ürdün, Lübnan, Suriye, srail veTürkiye'nin bulunduğu alanı kapsayan bölgeye verilen isimdirTarihi bakımdan beş bin yıllık geçmişe sahip Orta Doğu başta yazı olmak üzere, tarımtoplumuna geçiş, kentlerin kurulması gibi pek çok uygarlık ürünleri ve bilimsel,teknolojik keşiflerin merkezi, dünya ticaretinin gelişmiş bir bölgesi olmak gibiniteliklere sahiptir. Bölge, jeopolitik konumundan ve semavi dinlere mekan olduğundadolayı, hemen her dönemde dünyadaki değişme, gelişme ve çatışmalarda önemli roloynamıştır.Bu önemli bölgeye Osmanlı Devleti asırlar boyunca hakim olmuştur. Irak, Mısır, Hicazve Yemen, Suriye ve Filistin, Basra Osmanlı Devletinin Orta Doğu'daki vilayetleridir.19. yüzyılda Osmanlı Devleti yayılan milliyetçilik akımının da etkisiyle zayıflamıştır.Bu durumuyla I. Dünya savaşına girmiş ve yenik çıkmıştır.Bunun üzerine Mustafa Kemal bağımsızlık savaşı vermek için Milli Mücadeleyibaşlatmıştır. Bu dönemde Araplar bağımsızlıklarını kazanamadıkları gibi emperyalistdevletlerin mandası olmaya başlamışlardır. Mustafa Kemal Milli Mücadele dönemindeçeşitli propaganda malzemeleri kullanarak Orta Doğu'nun desteğini sağlamıştır. Budestek Cumhuriyet'in kuruluşundan sonra dostluğa, ileriki dönemlerde ise işbirliğinedönüşecektir. Cumhuriyetin kurulmasından sonra Mustafa Kemal Orta Doğu ülkeleriyleiyi ilişkiler geliştirmiş, devlet başkanlarıyla iyi ilişkiler geliştirmiştir. Devlet başkanlarıonun reformlarından etkilenerek ülkelerinde uygulamaya çalışmışlardır. Atatürk bunlarıyaparken milli mücadeleden beri aklında Orta Doğu ülkelerini, Türkiye'ninönderliğinde bir pakt altında birleştirme fikri vardır.1937 yılına gelindiğinde bu fikriniuygulamaya koymuş ve Orta Doğu Devletlerin Sadabat Paktı etrafında toplamıştır.Anahtar Kelimeler Sadabat Paktı, Orta Doğu, Atatürk

Abstract:
Middle East as a concept was fırstly used by an American sea historıan and strategianColonel Alfred Thyar Mahan. In our age middle east is the place located from east andwest of the Red Sea and Basra Gulf and includes Iran, Egypt, Iraq, Jordan, Lebanon,Syria Israel and Turkey3 celestial religion were born in middle east and has 5 hundred years history. Beingagricultural society. Having developed cities. being technlogical and scientificdiscovery centre and having important trade centres are some qualities of the middleeast. Because of the 3 celestial religion this region have had important roles in everycentury Ottoman Empire dominated this important region for centuries. In 19thcentury Ottoman empire was failed in 1th world war. Mustafa Kemal had a militaryservice before the 1 th world war at Damascus and had good relationships withArabians. We also see Mustafa Kemal at middle east at the time of war. At this timewe dealt with the English who wants to capture the region also tha Arabians who wereprovoked by the English. But the Empire was failed at 1th world war and wasdemoslished..After this Mustafa Kemal started the the Turkish War of Independence forliberty. At this time the Arabians were not only failed but also began to be the Mandateof the emperialist nations.Mustafa kemal gained the supports of the middle east bypropagandize. This supports would return to a friendship betwen the countries and latera collaboration after founding of Turkish Republic. Mustafa kemal had god affairs withpresidents of the countries like Iran and . Afghanistan Presidents were affected byMustafa Kemals works and tried to use them at their countries. At this time Ataturk hadthe aim of uniting the middle east countries at a Pact with the leahership of thecountry.At 1937 Atatürk reached his ambition and gather the middle east countries atSadabat Pact.Key Words: Sadabat Pact, Middle East, Ataturk