Nisâ Suresi bağlamında Cahiliyye döneminde nikâh akdi ve İslam'da evlilik kurumunun gelişimi
In the context of the Surah an-Nisâ the marriage contract in the period of ignorance (Jahiliyya) and the development of the institution of marriage in Islam
Yazar: ZEHRA ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMİN YURT
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu tez çalışmasında, Nisâ Suresi çerçevesinde Cahiliye döneminde nikâh akdi ve 
İslam'da evlilik kurumunun gelişimi ele alınmaktadır. Cahiliye dönemi Arap 
toplumunda, evlilik, çok eşlilik ve kadınların hakları açısından büyük bir düzensizlik 
hâkimdi. Nikâh akdi genellikle, erkeğin kadına karşı tam bir egemenlik kurduğu, 
kadının mal gibi görüldüğü bir uygulamadır. Kadınlar, ailesinin veya eşinin malı gibi 
kabul edilir, boşanma kolayca gerçekleşir ve kadınların tekrar evlenmesi de sınırlıydı. 
Çoğu zaman kadınların rızası göz ardı edilir, hatta bazı durumlarda kadınlar, boşanmış 
olsa bile eski eşleriyle yeniden evlenmeye zorlanırdı. İslam, Nisâ Suresi'nde evlilikle 
ilgili çeşitli hükümler getirerek, bu düzensizliği düzeltmeye yönelik önemli reformlar 
yaptı. İslam, evliliği bir sözleşme olarak tanımlar ve kadınların da rızasını şart koşar. 
Çok eşliliğe sınırlamalar getirerek, bir erkeğin en fazla dört kadınla evlenebileceğini, 
ancak adaletli davranma şartını öne sürer. Boşanma süreci düzenlenmiş ve kadınlara 
daha fazla hak tanınmıştır. Kadınlar, miras hakkı, nafaka ve boşanma durumunda belirli 
korumalarla güvence altına alınmıştır. Bu reformlarla, evlilik, toplumda daha adil ve 
saygılı bir ilişki biçimi hâline gelmiştir.  Çalışma, giriş, iki ana bölüm ve sonuç 
kısmından oluşmaktadır. Giriş bölümünde, çalışmanın konusu, amacı, önemi ve 
kullanılan yöntem hakkında genel bilgilere yer verilmiştir. Birinci bölümde, Cahiliye 
döneminde ve diğer toplumlarda nikâh, evlilik ve aile kavramları incelenmiştir. Bu 
bağlamda, dönemin evlilik yapısı ve toplumsal normları, konuyla ilgili tezler, makaleler 
ve akademik çalışmalar ışığında değerlendirilmiştir. Ayrıca, bu dönemde kadınların 
evlilikteki rolü ve hakları da ele alınmıştır. İkinci bölümde ise, İslam'ın gelişiyle birlikte 
evlilik kurumunda meydana gelen değişiklikler Nisâ Suresi kapsamında detaylı olarak 
incelenmiştir. Bu bölümde, İslam'ın getirdiği düzenlemeler ve Nisâ Suresi'nde yer alan 
ayetler doğrultusunda evliliğin nasıl yeniden yapılandırıldığı açıklanmış; konuya dair 
ayetler ve hadisler ışığında İslam'ın aile yapısına getirdiği katkılar üzerinde 
durulmuştur. Sonuç bölümünde ise, İslam'ın rehberliğinde nikâh ve evlilik kurumunun 
nasıl şekillendiği ve aile yapısının nasıl güçlendirildiği özetlenmiştir. Çalışma, İslam'ın 
aileye verdiği önemi ve Cahiliye dönemine kıyasla getirdiği ahlaki, sosyal ve hukuki 
düzenlemeleri ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Abstract:
This thesis examines the marriage contract in the Jahiliyyah period and the 
development of the institution of marriage in Islam within the framework of Surah al
Nisaa. Arab society in the Jahiliyyah period was characterized by great disorder in terms 
of marriage, polygamy and women's rights. The marriage contract was generally a 
practice in which the man had complete dominance over the woman and she was seen 
as property. Women were considered the property of their family or husband, divorce 
was easy and remarriage was limited. Often women's consent was ignored, and in some 
cases women were even forced to remarry their former husbands, even if divorced. 
Islam made important reforms to correct this disorder by introducing various provisions 
on marriage in Surah al-Nisaa. Islam defines marriage as a contract and requires the 
consent of the woman. It limits polygamy, stipulating that a man may marry up to four 
women, but only if he does so fairly. The divorce process is regulated and women are 
granted more rights. Women were guaranteed inheritance rights, alimony and certain 
protections in case of divorce. With these reforms, marriage has become a more just and 
respectful relationship in society.  The study consists of an introduction, two main 
chapters and a conclusion. The introduction provides general information about the 
subject, purpose, importance and methodology of the study. In the first chapter, the 
concepts of marriage, marriage and family in the Jahiliyyah period and other societies 
are analyzed. In this context, the marriage structure and social norms of the period are 
evaluated in the light of theses, articles and academic studies on the subject. In addition, 
the role and rights of women in marriage in this period are also discussed. In the second 
part, the changes that occurred in the institution of marriage with the advent of Islam are 
analyzed in detail within the scope of Surah Nisā. In this section, it is explained how 
marriage was restructured in line with the regulations introduced by Islam and the 
verses in Surat al-Nisaa, and the contributions of Islam to the family structure are 
emphasized in the light of the verses and hadiths on the subject. The conclusion 
summarizes how the institution of marriage and marriage was shaped under the 
guidance of Islam and how the family structure was strengthened. The study aims to 
reveal the importance that Islam attaches to the family and the moral, social and legal 
regulations it introduced compared to the Jahiliyya period.