Georges Perec'in Yaşam Kullanma Kılavuzu romanında mimarlık ve matematik
Architecture and mathematics in Georges Perec's novel Life A User's Manual
Yazar: AYŞENUR TELLİ
Danışman: PROF. DR. LEVENT ŞENTÜRK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Georges Perec'in (7 Mart 1936 - 3 Mart 1982) Yaşam Kullanma Kılavuzu (1978) romanı, dünyada deneysel edebi eserler arasında özel bir yere sahiptir. Perec, bu romanı ile matematik temelli bir bulmacalar dizisini edebiyata taşımıştır. Roman, bu deneysel özelliklerini genelinden en küçük ayrıntılarına kadar her noktada hissettirmektedir.
Romanın iki ana matematiksel bulmacası bu tezin konusunu oluşturmaktadır. Bunlar satrançtaki atın tüm tahtayı turlaması fikrinden gelen Atın Turu ve karşılıklı dik iki Latin Kareden oluşan Greko-Latin Karesi'dir. Tezimde her iki bulmacanın da tarihte gelişimi, romanda kullanımı, bu roman dışındaki uygulamaları ve romanın yazıldığı dönemden bugüne konusundaki gelişmeler yer alır.
Bu tezde ayrıca, George Perec'in diğer deneysel metinlerini de inceledim: Bu metinlerde gözlemlenebilen dil oyunlarını, oulipocu prosedürleri ve yaratıcı potansiyel olanakları görmeye, anlamaya, analiz etmeye çalıştım. Söz konusu yöntemlerin mimarlığa aktarılma yollarını, yordamlarını araştırıp sınadım ve sorguladım.
Elde ettiğim yöntemler ile, tasarımları dönüştürmeyi veya yeni tasarımlar üretmeyi denedim. Ortaya çıkan tasarımları çeşitli yöntemlerle birbirleriyle kıyasladım. Bulmacalardan elde ettiğim verilere göre görsel malzemeleri parçalayıp farklı şekillerde bir araya getirdim veya oluşacak görselin sahip olacağı özellikleri belirledim. Görselleri benzerlik derecesi, simetri, nokta simetri, sıralama gibi özellikleri açısından aynalama veya süperpoze ile kıyasladım.

Anahtar Kelimeler: George Perec, Yaşam Kullanma Kılavuzu, Oulipo, Deneysel Mimarlık, Potansiyel Mimarlık

Abstract:
Georges Perec's (7 March 1936 - 3 March 1982) novel Life: A User's Manual (1978) has a distinct place among experimental literary works in the world. With this novel, Perec brought a series of mathematics-based puzzles to literature. The novel makes these experimental features felt at every point, from its overall structure to its smallest details.
The two main mathematical puzzles of the novel are the subjects of this thesis. Which are the Knight's Tour, which comes from the idea of the chess knight touring the entire board; and the Greco-Latin Square, which consists of two Mutually Orthogonal Latin Squares. My thesis includes the historical development of both puzzles, their application to the novel, their usage outside of this novel, and the developments on the subjects from the time the novel was written to the present.
In this thesis, I also studied George Perec's other experimental texts: I tried to perceive, comprehend and examine the language games, oulipian procedures and creative potential possibilities that can be observed in these texts. I explored, tested and questioned the ways and procedures of transferring these methods to architecture.
With the methods I gathered, I attempted to either alter a design or produce new designs. I compared the resulting designs with each other using various methods. Based on the data I obtained from the puzzles, I disassembled the visual materials and rearranged them in new ways, or determined the characteristics of the visual that would be formed. I compared these images by mirroring or superimposing them, in terms of their features such as degree of similarity, axial or point symmetry, and order.

Keywords: George Perec, Life A User's Manual, Oulipo, Experimental Architecture, Potential Architecture