Akut böbrek hasarı gelişen diyabetik hastalarda acil diyaliz ihtiyacını belirleyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of factors determining the need for emergency dialysis in diabetic patients with acute kidney injury
Yazar: BÜŞRA TOMAR UYSAL
Danışman: DOÇ. DR. HANDE ERMAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kartal Dr. Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Akut Böbrek Hasarı olan hastalarda Diabetes Mellitus varlığının mortalite ve morbidite üzerinde etkili olduğu öne sürülmüştür. Çalışmamızda Akut Böbrek Hasarı gelişen Diabetes Mellituslu hastalarda acil diyaliz ihtiyacını belirleyen faktörleri incelemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 01.01.2022 ve 01.06.2023 tarihleri arasında servise yatışı yapılan 18 yaş üstü ve 80 yaş altı akut böbrek hasarı olan diyabetik ve non-diyabetik 200 hasta dahil edildi. Son dönem böbrek yetmezliği olan ve 18 yaş altı 80 yaş üstü hastalar çalışma dışı bırakıldı. Hastaların yaş, cinsiyet, primer yatış nedeni, vücut kitle indeksi, tansiyon değerleri, yatış süresi, son 1 yıl içinde Akut Böbrek Hasarı nedenli yatış sayısı, böbrek hasarının etiyolojik sınıflandırılması, eşlik eden komorbiditelerin varlığı, böbrek hasarının evrelemesi, kullandığı ilaç sınıfları hasta dosyalarından bakıldı. Hastaların bakılmış olan laboratuvar tetkikleri yine hasta dosyalarından incelendi. Hasta dosyalarında olan veriler ile charlson risk değerlendirmesi yapıldı. Komplikasyon varlığı ve ek hastalıkları yine hasta dosyalarından tarandı. Akut böbrek hasarında renal replasman tedavisini etkileyen parametreler Binary lojistik regresyon analizi ile değerlendirildi, Enter metodu ile incelendi.
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 64,65±11,799 olduğu görüldü. Hastalar 111 erkek (%55,5) ve 89 kadın (%44,5) olarak dağılmaktaydı. Hastaların yatış gün sayısı 1 ile 50 arasında değişmekle beraber ortalama 9,85±7,88 idi. Diyabetik olan ve olmayan genel grupta HbA1c ortalaması ise 6,46±1,61 olarak saptandı. Çalışmaya alınan hastalarda en sık görülen hastalıklar ilk sırada %64,5 HT olup, 2. sırada %56,8 KBY, 3. sırada %48,5 DM olarak görülmüştür. Hastaların almakta olduğu tedaviler içerisinde en sık diüretik (%44) kullanımı mevcuttu, hemen sonrasında ise β bloker (%41,5) kullanımı vardı. ACEİ kullanan hasta sayısı 48 (%24) olup ARB kullanan hasta sayısı 44(%22)'tü. Hastaların sadece %9(16)'u SGLT 2 inhibitörü kullanırken %17(34)'si DPP4 inhibitörü kullanıyordu. Diyabetik olan hasta grubunda hastane yatışı sırasında RRT alma olasılığı diyabetik olmayan hasta grubuna anlamlı olarak farklı görülmüştür(p:0,026). Taburculuk sırasında idame RRT alma olasılığı(p:0,151), ölüm (p:0,917) ve tam düzelme (p:0,271) arasında ise anlamlı fark saptanmamıştır. İki grup karşılaştırıldığında Acil RRT tedavisi olan grupta DM sıklığı istatistiksel olarak anlamlı ölçüde artmış olarak saptandı(p:0,029). Acil RRT tedavisi alan hastalarda ortalama Charlson indexi 7,3±2,6 olarak hesaplandı ve istatiksel olarak anlamlı ölçüde Acil RRT ihtiyacı olmayan gruba göre yüksekti(p:0,010).

Sonuç: Diyabet Son Dönem Böbrek Yetmezliği 'ne gidişin dünyadaki en yaygın nedenidir ve hastane yatışı gerektiren ABH riskini arttırdığı bilinmektedir. Çalışmamızda ise ABH nedeni ile yatışı yapılan diyabetik hastalarda %30,9 oranında diyaliz ihtiyacı geliştiği görülmüştür. ABH nedeni ile yatışı yapılan hastalarda diyabetik hastaların%62,5'inde, diyabeti olmayanların %44,1'inde Acil RRT ihtiyacı olduğu saptandı, diyabetik olma durumunun Acil RRT ihtiyacını arttırdığı görüldü. Acil RRT ihtiyacını belirleyen faktörler değerlendirildiğinde Bazal eGFR belirleyici olmazken, yatış eGFR acil RRT ihtiyacını 1,2 kat arttırmaktadır. Tam düzelme durumuna etki eden faktörler ise ön planda anemi varlığı ve AKI derecesi olarak saptandı. ABH'nın dünyada mortalite ve morbiditesinin tahmin edilenden çok daha fazla olduğu ve yılda yaklaşık 1.7- 2 milyon insanın ölümüne neden olduğu tahmin edilmektedir. ABH ve Diyabet birlikteliği ise mortalite ve morbidite riskini arttırmaktadır. Bu nedenle ABH nedeni ile yatışı yapılan hastalarda diyabet varlığında diyaliz ihtiyacını etkileyen faktörleri değerlendirmek bu hasta grubunun yönetiminde yol gösterici olacaktır.
 
Anahtar Kelimeler: akut böbrek hasarı, diabetes mellitus(DM), diyaliz

Abstract:
Aim: It has been suggested that the presence of Diabetes Mellitus is effective on mortality and morbidity in patients with Acute Kidney Injury. In our study, we aimed to investigate the factors determining the need for emergency dialysis in patients with Diabetes Mellitus who developed Acute Kidney Injury.
Materials and Methods: The study included 200 diabetic and non-diabetic patients over 18 years of age and under 80 years of age with acute kidney injury who were admitted to the service between 01.01.2022 and 01.06.2023. Patients with end-stage renal failure and patients under 18 and over 80 years of age were excluded from the study. Age, gender, primary reason for hospitalisation, body mass index, blood pressure values, duration of hospitalisation, number of hospitalisations due to Acute Kidney Injury in the last 1 year, etiological classification of kidney injury, presence of accompanying comorbidities, staging of kidney injury, drug classes used were checked from patient files. The laboratory tests of the patients were also analysed from the patient files. Charlson risk assessment was performed with the data in the patient files. The presence of complications and comorbidities were also screened from patient files. Parameters affecting renal replacement therapy in acute kidney injury were evaluated by Binary logistic regression analysis and analysed by Enter method.
Results: The mean age of the patients was 64.65±11.799 years. The patients were 111 males (55.5%) and 89 females (44.5%). The number of hospitalisation days of the patients varied between 1 and 50 with a mean of 9.85±7.88. The mean HbA1c in the diabetic and non-diabetic group was 6.46±1.61. The most common diseases in the patients included in the study were HT (64.5%), CRF (56.8%) and DM (48.5%) in the second, second and third order, respectively. Among the treatments the patients were receiving, diuretics (44%) were the most common, followed by β blockers (41.5%). The number of patients using ACEI was 48(24%) and the number of patients using ARB was 44(22%). Only 9(16%) of the patients were using SGLT 2 inhibitors and 17(34%) were using DPP4 inhibitors. The probability of receiving RRT during hospitalisation was significantly different in the diabetic patient group compared to the non-diabetic patient group (p:0,026). There was no significant difference in the probability of receiving maintenance RRT at discharge (p:0,151), death (p:0,917) and complete recovery (p:0,271). When the two groups were compared, the frequency of DM was found to be statistically significantly increased in the group with emergency RRT treatment (p:0,029). The mean Charlson index was calculated as 7.3±2.6 in patients who received emergency RRT treatment and was statistically significantly higher than the group who did not need emergency RRT (p:0,010).
Conclusion: Diabetes is the most common cause of progression to End Stage Renal Failure worldwide and is known to increase the risk of ABH requiring hospitalisation. In our study, it was observed that 30.9% of diabetic patients hospitalised for ABD required dialysis. In patients hospitalised for ABH, 62.5% of diabetic patients and 44.1% of non-diabetic patients needed urgent RRT, and being diabetic increased the need for urgent RRT. When the factors determining the need for urgent RRT were evaluated, baseline eGFR was not determinative, while hospitalised eGFR increased the need for urgent RRT 1.2-fold. The factors influencing full recovery were primarily determined to be the presence of anemia and the severity of acute kidney injury (AKI). It is estimated that the mortality and morbidity of ABD in the world is much higher than estimated and causes approximately 1.7- 2 million deaths annually. The association of ABH and diabetes increases the risk of mortality and morbidity. Therefore, evaluating the factors affecting the need for dialysis in the presence of diabetes in patients hospitalised for ABH will be guiding in the management of this patient group.  
Keywords: acute kidney injury, diabetes mellitus (DM), dialysis