Vergi mükelleflerinin vergi karşısındaki tutum ve davranışları
The attitudes and behaviors of taxpayers towards taxes
Yazar: SEDANUR KÜÇÜKOĞLU
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR IŞIK
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Vergiler özellikleri itibariyle karşılıksızdır. Mükelleflerin vergi ödediklerinde harcanabilir gelirlerinin azalması, karşılıksız olma durumu ile birleştiğinde vergiyi üzerlerinde psikolojik ve mali açıdan yük gibi hissetmelerine neden olmaktadır. Bu yük hissi her mükellefte aynı oranda değildir. Ödediği verginin oranı, kamu harcamalarının mükellefin tercihleriyle örtüşüp örtüşmemesi, mükellefin yaşı, eğitimi, medeni durumu, gelir düzeyi, diğer mükellefler hakkındaki görüşleri vb. pek çok değişken bu yük hissini etkilemektedir. Bu değişkenler doğrultusunda vergi bilinci gelişmemiş ve vergi kültürü düşük oranlarda olan toplumlarda yaşayan mükellefler, farklı şiddette ve şekillerde vergiye uyumsuzluk göstererek vergilere karşı olumsuz tepkiler vermektedir. Vergi cennetlerine göç, kaçakçılık, kaçınma, verginin yansıtılması, tüketimi azaltma, yatırımı azaltma, vergi isyanları bu tepkilerden birkaçıdır.

Mükelleflerin vergi hakkındaki bu tarz olumsuz tepkileri, vergi kapasitesi ile vergi gayreti arasında fark oluşturarak kayıt dışı ekonomiyi arttırmaktadır. Kayıt dışı ekonominin artışı sonucu, yeterli vergi geliri toplayamayan devletler ise ekonomik büyüme ve kalkınma hedefleri için yeterli kaynağı temin edemediklerinden gelişmiş ülkeler arasında yer alamamaktadır. Yani vergi, ülkenin gelişmesini ve refah seviyesinin artmasını sağlamaktadır. Refah seviyesi artan ülkenin bireyleri hedef ve arzularına daha kolay ulaşıp yaşam kalitelerini arttırabilmektedir. Mükellefler duruma bu pencereden baktığında refah seviyesini arttırmak isteyen her bireyin vergiyi yük olarak görmek yerine, onu bir vatandaşlık görevi olarak algılamasının gerekliliğini anlayabileceklerdir. Böylece vergiye karşı tutum ve davranışları olumlu yönde bir ivme kazanabilecektir.

Abstract:
Taxes are unrequited due to their characteristics. The decrease in the disposable income of taxpayers when they pay taxes, combined with the situation of being unrequited, causes them to feel the tax as a psychological and financial burden on them. This sense of burden is not the same for every taxpayer. The rate of tax paid, whether public expenditures overlap with the taxpayer's preferences, the taxpayer's age, education, marital status, income level, opinions about other taxpayers, etc. Many variables affect this sense of burden. In line with these variables, taxpayers living in societies with low tax awareness and low tax culture react negatively to taxes by showing non-compliance with taxes in different severity and forms. Migration to tax havens, smuggling, avoidance, tax reflection, reducing consumption, reducing investment, tax riots are some of these reactions.

Such negative reactions of taxpayers about taxes increase the informal economy by creating a difference between tax capacity and tax effort. As a result of the increase in the informal economy, the states that cannot collect enough tax revenue cannot be among the developed countries because they cannot provide sufficient resources for their economic growth and development goals. In other words, the tax provides the development of the country and the increase in the level of welfare. Individuals of a country with an increased level of welfare can reach their goals and desires more easily and increase their quality of life. When taxpayers look at the situation from this perspective, they will be able to understand the necessity of perceiving tax as a civic duty instead of seeing tax as a burden for every individual who wants to increase their welfare level. Thus, their attitudes and behaviors towards tax will gain a positive momentum.