XVIII. yüzyılın ikinci yarısında Darbhâne-i Âmire
In the second half eigteenth century Imperial Mint
Yazar: ÖMERÜL FARUK BÖLÜKBAŞI
Danışman: PROF. DR. ALİ AKYILDIZ
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ekonomi = Economics ; Tarih = History
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Darbhane-i Amire = Darbhane-i Amire ; Darphane = Mint ; Para basma = Coinage ; Para sistemi = Monetary system

Özet:
Bu çalışmada, XVIII. yüzyılın ikinci yarısında Darbhâne-i Âmire`nin yapısı vefaaliyetleri incelenmekte; darphanenin yaşadığı dönüşüm sonucu hazine vasfıkazanması ele alınmaktadır.Darbhâne-i Âmire, Osmanlı maliye teşkilatında para darbı işini yürütenkurumdu. XVIII. yüzyılın ikinci yarısında büyük bir dönü?üm yaşayarak, para darbınındı?ında yeni fonksiyonlar edindi. Bir takım gelir kaynaklarının kendisine bağlanmasıylaihtiyat hazinesi vasfı kazandı. 1766-1794 yılları arasında söz konusu gelirkaynaklarından darphaneye 88 milyon kuruşa yakın bir para transfer edildi. Bu parayadarp gelirlerinden bir miktar daha ekleyen darphane, 96 milyon kuru?u a?kın bir masrafıfinanse etti. Darphanenin kar?ıladığı masraflar daha çok askeri giderler ve sava?harcamalarıydı.Bu dönemde darphanenin emisyon hacminde ve para darp gelirlerinde de büyükbir artı? ya?andı. 1766-1802 tarihleri arasında darphane 345.957.757 kuru? miktarındapara bastı. Aynı dönemde elde edilen darp geliri ise 50.000.000 kuru?u a?kındı.Emisyon hacmindeki ve darp gelirindeki büyük artı?ın nedenlerinden biri dedarphanenin son derece iyi organize edilmi? bir te?kilata sahip olmasıydı. Darphanete?kilatı idare ve kontrol heyeti, tüccar sınıfı ve amele sınıfı olarak üçe ayrılmaktaydı.?dareciler Müslüman Türklerden, diğer iki sınıf ise profesyonel gayrimüslim sarraf veustalardan olu?uyordu.

Abstract:
In this study, the structure and activities of The Imperial Mint in the second half of the eighteenth century and its being qualified as the treasury as a result of the transformation it experienced are examined.The Imperial Mint is the institution conducting the operation of coining money in Ottoman financial system. It underwent a transformation in the second half of the eighteenth century and acquired new functions beside coining money. It gained the quality of a reserve treasury with the assignment of some income resources to the mint. A sum of money amounting to around 88.000.000 gurush was transferred to the mint between the years 1766-1704. The mint, adding some money to this amount from seniorage revenues, financed an expenditure around 94.000.000 gurush. These costs funded by the mint are military expenses and war expenditures.In this period, there was a great increase in the emition size of the mint and in seniorage revenues. The mint coined 345.957.757 gurush between the years 1766-1802. In the same period, seniorage revenue gained was over 50.000.000 gurush. One of the causes of this great incease in emition size and in seniorage revenues is the well-organized institutional structure of the mint. The mint was seperated into three parts as administrative and supervisory board, merchant class and labourer class. Administrative and supervisory board consisted of Muslim Turks and the other two classes consisted of professional non-muslim craftsmen.