Düşük risk prostat kanserinde yoğunluk ayarlı fraksiyone radyoterapi ile stereotaktik vücut radyoterapisinin dozimetrik karşılaştırılması
Dosimetric comparison of intensity-modulated fractional radiotherapy and stereotactic body radiotherapy in low-risk prostate cancer
Yazar: ONUR SANCAR
Danışman: DOÇ. DR. EMEL HACIİSLAMOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Fiziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Radyasyon Onkolojisi = Radiation Oncology
Dizin: Radyasyon fiziği = Radiation physics ; Radyasyon onkolojisi = Radiation oncology ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-yoğunluk ayarlı = Radiotherapy-intensity-modulated ; Sağlık fiziği = Health physics

Özet:
Radyoterapi (RT) uygulamalarında başlıca amaçlanan reçete edilen dozu hedef hacime verirken, hedef çevresindeki sağlıklı doku ve organları maksimum düzeyde korumaktır. Tedavi cihazlarında RT'nin yoğunluk ayarlı ve hacimsel yöntemler ile verilebilir hale gelmesi, bu amaca ulaşmamıza olanak sağlayan teknolojik gelişmelerdir. Gelişen görüntüleme, tedavi planlama sistemleri (TPS) ve tedavi cihazları ile prostat kanseri (PK) tedavisinde yoğunluk ayarlı RT (Intensity Modulated Radiation Therapy-IMRT), standart eksternal RT (External Body Radiation Therapy-EBRT) uygulaması haline gelmiştir. Son yıllarda PK RT'sinde, doz dağılımlarını daha iyi hale getirebilmek için, hacimsel yoğunluk ayarlı ark terapi (Volumetric Modulated Arc Therapy-VMAT) kullanılmaktadır. Ayrıca, PK için yapılan doz belirleme çalışmaları, fraksiyon başına yüksek dozlarda uygulanan RT'nin tümör kontrolünü artırdığını ortaya koymuş ve PK tedavisinde bu dozlara çıkabilmek için stereotaktik vücut RT'si (Stereotactic Body Radiation Therapy-SBRT) uygulanır hale gelmiştir.
           Bu çalışmada primer tanısı PK olan ve Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı'nda tedavi almış 15 PK tanılı hastaya ait bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüleri üzerine, konvansiyonel fraksiyonasyon (KF) ve SBRT doz şemaları ile IMRT ve VMAT teknikleri kullanılarak, her bir hasta için 4 farklı (toplam 60) RT tedavi planı hazırlanmış ve tedavi planlarının dozimetrik karşılaştırılması yapılmıştır. 
           Tüm hastalar için reçete edilen toplam doz, KF doz şeması için 78 Gray (Gy) olarak 39 fraksiyonda, SBRT doz şeması için ise 36,25 Gy olarak 5 fraksiyonda verilmiştir. Yapılan tedavi planlarında hedef hacmin reçete edilen dozun en az %95'ini alması ve risk altındaki organ (OAR) dozlarının referans alınan doz değerlerini sağlanması hedeflenmiştir. Oluşturulan tedavi planlarına ait doz hacim histogramları (Dose Volume Histogram-DVH) aracılığıyla doz değerleri elde edilmiş ve SPSS versiyon 13 yazılımı kullanılarak istatistiksel analizler Paired -T ve Wilcoxon testleri ile yapılmıştır.

Abstract:
In radiotherapy (RT) applications, the main goal is to give the prescribed dose to the target volume, while protecting the surrounding healthy tissues and organs at risk as soon as possible. By developing technological skills and planning abilities, systems let us to apply volumetric and intensity modulated technics. Intensity-modulated RT (IMRT) has become the standard external RT (External Body Radiation Therapy-EBRT) application in the treatment of prostate cancer (PC) due to the advancement of radiological imaging and treatment planning systems (TPS), and treatment devices. In recent years, volumetric modulated arc therapy (VMAT) has been used in PC treatment to improve dose distributions. In addition, dose determination studies for PC have revealed that RT applied at high doses per fraction increases tumor control, and stereotactic body RT (SBRT) has been applied in order to increase these doses in PC treatment.
           In this study, 15 patients with a primary diagnosis of PC and treated in the Radiation Oncology Department of Karadeniz Technical University using conventional and SBRT fraction schemes, IMRT, and VMAT techniques, four different RT treatment planning technics for each patient (total 60 plans) and a dosimetric comparison of the treatment plans were made. 
           Total dose prescribed for all patients is 78 gray (Gy) in 39 fractions for the conventional dose scheme, and 36.25 Gy in 5 fractions at for the SBRT scheme. The goal of the treatment plans is to deliver 95% of prescribed dose to the target volume, and reference organs at risk dose table is applicable for dose distribution. Dose values were obtained through dose volume histograms (DVH) of the created treatment plans, and statistical analyses were made using the SPSS version 13 program, Paired -T and Wilcoxon tests.