Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi polikliniklerine başvuran hastalarda COVİD-19 aşısı yaptıran ile yaptırmayan hastaların sağlık okuryazarlığı seviyelerinin karşılaştırılması
A comparison of the health literacy levels of the COVID-19 vaccine and the patients who attended to the COVID-19 vaccine and the patients Diskapi Yildirim Beyazit Education and Research Hospital Polyclinic of Health Sciences University
Yazar: KADİR ERİŞİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM GÜÇ SUVAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; COVID 19 = COVID 19 ; COVID 19 aşıları = COVID 19  vaccines ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
AMAÇ: Covid-19 pandemisinin ortadan kalkmasının sağlanmasının en önemli basamaklarından birini covid-19 aşılama süreci oluşturmaktadır. Aşı yaptırmakla sağlık okuryazarlığı arasında ilişki olduğu bilinmektedir.
Bu çalışmada 18 yaş üzeri bireylerin covid-19 aşısı yaptırma durumlarıyla sağlık okuryazarlığı seviyelerinin karşılaştırılmasını amaçlanmaktadır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışma tanımlayıcı anket çalışması olarak planlanmıştır. 01.12.2021- 31.01.2022 tarihleri arasında hastanemiz polikliniklerine başvuran 18 yaş ve üzerinde olan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 396 kişi katılım sağlamıştır. Verilerin toplanmasında sosyo-demografik veri formu ile Türkiye Sağlık Okuryazarlığı-32 (TSOY-32) ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sırasında toplanan veriler, IBM SPSS 25.0 programı ile değerlendirildi. p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
BULGULAR: Katılımcıların 183(%46,2)'ü erkek, 213(%53,8)'ü kadındı. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı (SOY) ölçeğinden alınan puanlar incelendiğinde 179(%45,2) katılımcının yetersiz 76 (%19,2) katılımcının sorunlu-sınırlı SOY puanı, 122 (%30,8) katılımcının yeterli SOY ve 19(%4,8) katılımcının da mükemmel SOY düzeyinde bulunduğu belirlendi. Katılımcılardan 18-25 yaş (x̄=31,82) arasındaki bireylerin sağlık okuryazarlığı puanları 36-45 yaş (x̄=27,76), 46-55 yaş (x̄=24,52), 56-65 yaş (x̄=18,08) arasındakilere ve 66 yaş ve üstündekilere (x̄=14,36) göre anlamlı bir şekilde daha yüksek saptandı. Covid-19 aşısı yaptırmayanların (x̄=32,16) sağlık okuryazarlığı puanları yaptıranlara (x̄=23,52) göre anlamlı bir şekilde daha yüksek bulundu.
SONUÇ: Çalışmaya katılan genç bireylerin sağlık okuryazarlığı seviyelerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Covid-19 aşısı yaptırmayan bireylerin aşı yaptıranlara oranla sağlık okuryazarlığı seviyeleri daha yüksek bulunmuştur. TSOY-32 ölçeği puanlarının yaş, medeni durum, eğitim durumu gibi faktörlerden etkilendiği bulunmuştur. Covid-19 aşılarına karşı farkındalığı artırmak ve bireylerin covid-19 aşılamasını teşvik etmek için toplumun tüm kesimini kapsayıcı şekilde
eğitimler ve bilgilendirmelerin yapılmasının toplumsal bağışıklığın sağlanması adına olumlu katkılar sağlayacağı değerlendirilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Covid-19, aşı, sağlık okuryazarlığı

Abstract:
OBJECTIVE: One of the most important steps in the elimination of the Covid-19 pandemic is the covid-19 vaccination process. It is known that there is a relationship between vaccination and health literacy.
In this study, it is aimed to compare the health literacy levels of individuals over the age of 18 with the covid-19 vaccination status.
MATERİALS AND METHODS: The study was planned as a descriptive-cross-sectional survey study. Between 01.12.2021 and 31.01.2022, 396 people aged 18 and over who applied to our hospital's polyclinics and agreed to participate in the study participated. The socio-demographic data form and the Turkish Health Literacy-32 (TSOY-32) scale were used to collect the data. The data collected during the research were evaluated with the IBM SPSS 25.0 program. A p value of <0.05 was considered statistically significant.
RESULTS: 183 (46.2%) of the participants were male and 213 (53.8%) were female. When the scores obtained from the participants' health literacy (SHL) scale were examined, 179 (45.2%) participants had insufficient 76 (19.2%) participants had problematic-limited SHL scores, 122 (30.8%) participants had adequate SFL and 19 (4.8%) participants had) participants were also found to have an excellent level of HL. The health literacy scores of the participants between the ages of 18-25 (x̄=31,82), 36-45 years (x̄=27.76), 46-55 years (x̄=24.52), 56-65 years (x̄=18, 08) and those aged 66 and over (x̄=14.36). The health literacy scores of those who did not receive the Covid-19 vaccine (x̄=32.16) were found to be significantly higher than those who did (x̄=23.52). It was found that TSOY-32 scale scores were affected by factors such as age, marital status, and educational status.
CONCLUSION: It was determined that the health literacy levels of the young individuals participating in the study were higher. Health literacy levels of individuals who did not receive the Covid-19 vaccine were found to be higher than those who did. It is considered that inclusive education and information for all segments of the society in order to increase awareness about Covid-19 vaccines and to encourage individuals to vaccinate against Covid-19 will make positive contributions to ensuring social immunity.
KEYWORDS: Covid-19, vaccine, health literacy