Cumhuriyetin kuruluşundan bugüne yerli uçak üretimi ve hava yolu taşımacılığı /
Yazar: MEHMET GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. MEHTAP ÖZDEĞER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Hava yolları = Airlines ; Hava yolu taşımacılığı = Airline transport ; Hürkuş, Vecihi = Hürkuş, Vecihi ; TUSAŞ Motor Sanayii = TUSAŞ Motor Industry ; Taşımacılık = Transportation ; Uçak endüstrisi = Aircraft industry ; Uçaklar = Airplanes ; Yerli üretim = Domestic production ; Üretim = Production ; İnsansız hava aracı = Unmanned aerial vehicle

Özet:
Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze kadar geçen süre zarfında
Türkiye'deki yerli uçak üretim teşebbüsleri ve havayolu taşımacılığı üzerine yapmış
olduğum bu çalışmada, sürecin aşamaları kademe kademe ele alınmıştır. Başta
havacılık sektörü genel olarak ele alınıp bu alandaki gelişmeler, havayolu şirketleri,
işletmeler, havalimanları, altyapı ve teknik destek gibi sektörün belli başlı konularına
göz atılmıştır. Devamında dünya genelindeki rekabet, üretimi tetikleyen faktörler ve
bunların sonuca yansımaları ele alınmıştır. Sektördeki lider oyuncular önderliğinde
uçak üretimin aşamaları, havacılığın gelişimi, olumlu olumsuz tarafları ve
karşılaşılan engeller incelenmiştir.
Ülkemizde ise havacılık tarihinin başlangıcına gidilerek ilk gelişmelerin
ışığında günümüze kadar geçen süre içinde Türkiye'deki havacılığa dair genel bir
analiz yapılmıştır. Askeri alanda başlayan uçak üretim girişimleri birçok somut
adımların atılmasını sağlamıştır. Türk Uçak Sanayii (TUSAŞ), Makine Kimya
Enstitüsü, Kayseri Uçak Fabrikasını örnek olarak verebiliriz. Bunun yanı sıra özel
alanda da havacılığa gönül vermiş bireyler kendi imkânları dahilinde üretime dair
bazı girişimlerde bulunmuşlardır.
Son bölüm olarak günümüzde Türkiye'nin havacılık sektöründeki yeri,
yaşadığı süreç, gelinen nokta ve mevcut gelişmeler ele alınmıştır. Hali hazırda
devam eden veya proje aşamasında yer alan yerli uçak üretimi eğilimleri askeri ve
özel sektör başlıkları altında incelenmiştir. Bunlar Hürkuş, Gökbey, T129 Atak
Helikopteri, İnsansız Hava Aracı (İHA) gibi. Ayrıca özel havayolu şirketlerinin
güncel filoları, şirket büyüklükleri, Dünya pazarındaki konumları ve asıl konumuz
olan uçak üretimi hakkındaki fikir ve girişimleri araştırılmıştır.
iv
Sonuç olarak bir serüven haline gelen yerli uçak üretimi ve havayolu
taşımacılığını geliştirme fikrinin ne kadarı hayata geçirilmiştir? Bir hayal mi olarak
kalmıştır? Yoksa hala bir umut var mıdır? Gibi sorularına yanıt aranmıştır.
Anahtar Kelimeler: Türk Uçak Sanayii (TUSAŞ), Makine Kimya Enstitüsü,
Kayseri Uçak Fabrikası, Hürkuş, Gökbey, T129 Atak Helikopteri, İnsansız Hava
Aracı (İHA).

Abstract:
The research that I was doing is about domestic plane manufacture attempts
and airline transporter since the beginning of the Republic in Turkey, has reviewed
step by step. First of all, airline industry has taken with it's general structures, like
upgrades on this area, airline companies, firms, airports, substructure and technical
support. Competition on the world scale, developments, triggering manufacturing
factors and these resoults to conclusion has been has reviewed. Examined the
positive and negative parts and barriers about domestic plane manufacturing, under
the leadership of leader players on the market.
 If we take a look at our country, in the light of first developments, Turkey's
airline history has been under examination since the beginning of the history. Plane
manufacturing, which it starts on military level, has provided real steps. For
example,Turkish Aircraft Industry,(TUSAŞ), Machine Chemical Makine Industry
(MKEK), Kayseri Aircraft Industry can given, Also, in private sector, people which
it's heart on aviation, made some attempts and manufacturings within their
possibilities.
 As final part, Turkey's place on aviation sector, it's period, where we stand
now and existing developments has examined. On-going and project phase plane
manufacturings are examined in titles of military and private sector. These are as
follow Hürkuş, Gökbey, T129 Atak Helicopter, Unmanned Aerial Vehicle (İHA).
By the way analyzed opinions and attempts about private airline company fllets,
companies sizes, their place on world market and the main topic, plane
manufacturing.
vi
 As a consequence, some questions has been asked to get some answer, such as,
how much of domestic plane manufacturing and airline transportation, which is
becoming an adventure, idea's has come true ? Did it stay as a dream ? Or there is
still hope ?
 Keyword: Turkish Aircraft Industry,(TUSAŞ), Machine Chemical Makine
Industry (MKEK), Kayseri Aircraft Industry, Hürkuş, Gökbey, T129 Atak
Helicopter, Unmanned Aerial Vehicle (İHA)