Kardiyak cerrahi sonrası KDİGO kriterleri ile tanı alan akut böbrek hasarının risk faktörleri ve sonuçları
Risk factors and consequences of cardiac surgery-related acute kidney injury diagnosed by KDIGO criteria
Yazar: MURAT ANLAMA
Danışman: PROF. DR. NİHAN YAPICI ; DR. ŞAHİN YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Giriş ve Amaç: Akut böbrek hasarı (AKI), kardiyovasküler cerrahinin yaygın
ve ciddi bir komplikasyonudur ve artan morbidite ve mortalite ile ilişkilidir.
Kardiyak cerrahi ile ilişkili akut böbrek hasarında (CSA-AKI) ameliyat öncesi risk
faktörlerinin iyi tanımlanması, ameliyat sırasında ve sonrasında böbrek fonksiyonunu
takip için gereklidir. Bu retrospektif çalışmanın birincil amacı kardiyopulmoner
bypass (KPB) eşliğinde elektif kardiyovasküler cerrahi geçiren ve böbrek
fonksiyonları normal olan yetişkin hastalarda KDİGO (Böbrek Hastalıkları: Global
Sonuçları İyileştirme) kriterleri ile cerrahi sonrası ilk 3 günde gelişen AKI sıklığının
saptanması ve gelişiminde rol alan risk faktörlerinin belirlenmesidir. İkincil amacı ise
bu risk faktörlerinin erken mortalite ve morbidite ile ilişkisinin saptanmasıdır.
Gereç ve Yöntem: KPB eşliğinde elektif olarak ameliyata alınan ve
öncesinde bilinen bir böbrek hastalığı olmayan 289 hasta çalışmaya dahil edildi.
Demografik ve açık kalp cerrahisi ile ilgili klinik veriler retrospektif olarak anestezi
formu, ameliyat raporu, yoğun bakım takip formu ve laboratuvar verilerinden elde
edildi. Serum kreatinin değerleri preoperatif, yoğun bakıma yatışında, postoperatif
24. saatte, 48. saatte ve 72. saatte ölçüldü. Hastalarda KDIGO sınıflamasına göre
renal hasar derecesi belirlendi.
Bulgular: Çalışmaya dahil ettiğimiz 289 hastadan 118'inde AKI geliştiği
saptanmış ve insidansı %40.83 olarak bulunmuştur. Toplam 63 kadın hastanın
32'sinde (kadınların %50.8'i),toplam 226 erkek hastanın 86'sında (erkeklerin %38'i)
AKI geliştigi görülmüştür.
AKI gelişen 118 hastayı evrelerine ayırdığımızda evre 1 AKI gelişen 86
(%29,7), evre 2 AKI gelişen 20 (%6.92) ve evre 3 AKI gelişen 12 (%4.15) hasta
sayısını belirledik. Tek değişkenli modelde AKI olan ve olmayan hastaların

iii

ayrımında preoperatif faktörlerden yaş, hipertansiyon, myokard infarktusu, pulmoner
hipertansiyon, kontrast maruziyeti, nonsteroid antiinflamatuar kullanımı ve
euroSCORE değerinin anlamlı olduğu bulunmuştur. Operasyonla ilgili olarak; total
anestezi süresi, pompa ve kros klemp süresinin, operasyon sonrası laktat değeri, giriş
hemoglobini ve kalp akciğer pompasındaki en düşük hemoglobin değeri, giriş (bazal)
kreatinin ve operasyon sonrası 1.saat, 24.saat, 48.saat, 72.saat kreatinin değerinin
değeri, inotrop kullanımının, ekstübasyon zamanının, yoğun bakım yatış süresinin,
hastanede yatış süresinin anlamlı (p <0.05) ölçüde farklı olduğu gözlenmiştir.
Çalışmamızda AKI gelişen 118 hastanın 6'sı (5.1%) postop ilk 7 gün içinde
(erken mortalite), 8'i (6.8%) ise postop ilk 7 gün ile 2 ay arasında (geç mortalite)
kaybedilmiştir. AKI olan grupta erken mortalite, geç mortalite AKI olmayan gruptan
anlamlı (p<0.05) olarak daha yüksek bulunmuştur.
Sonuç: Kalp cerrahisi ilişkili AKI gelişiminde anlamlı bulduğumuz risk
faktörlerinden yaş, HT, geçirilmiş MI, PAH ,kontrast maruziyeti, NSAI veya ACE
kullanımı, euroSCORE değerinin yüksekligi ,total anestezi süresi, pompa ve kros
klemp süresinin uzun olması , operasyon sonrası laktat değerinin yüksek olması ,
giriş hemoglobini ve kalp-akciğer pompasındaki en düşük hemoglobin değerinin
düşük seyretmesi , giriş (bazal) kreatinin yüksekliği AKI için risk faktörleri olarak
tanımlayan önceki çalışmalarla tutarlıdır. Kalp cerrahisinde, ameliyat sonrası birçok
komplikasyondan en önemlisi böbreğin çeşitli derecelerdeki hasarı olup,
çalışmamızda gelişen böbrek hasarının 7 günlük ve 2 aylık mortaliteyi arttırdığı
sonucuna vardık. Araştırmamız bu bakımdan da böbrek fonksiyonlarının preoperatif,
intraoperatif ve postoperatif takibi ve tedavisinin önemine dikkat çekmiştir.
Anahtar kelime: Açık Kalp Cerrahisi, KDİGO , Kalp Cerrahisi ilişkili Akut Böbrek
Hasarı(CSA-AKI)

Abstract:
Introduction and Objective: Acute kidney injury (AKI) is a common and serious
complication of cardiovascular surgery and is associated with increased morbidity and mortality.
Identification of preoperative risk factors for cardiac surgery-associated acute kidney injury (CSA-
AKI) is essential for monitoring renal function during and after surgery. The primary aim of this
retrospective study was to determine the frequency of AKI in the first 3 days after surgery and to
identify the risk factors involved in its development in adult patients with normal renal function
who underwent elective cardiovascular surgery with cardiopulmonary bypass (CPB). The
secondary aim is to determine the relationship of these risk factors with early mortality and
morbidity.
Methods: 289 patients without known renal disease who underwent elective surgery under
CPB were included in the study. Demographic and clinical data related to open heart surgery were
obtained retrospectively from the anesthesia form, operative report, intensive care follow-up form
and laboratory data. Serum creatinine values were measured preoperatively, during intensive care
unit admission, at 24 hours, 48 hours and 72 hours postoperatively. The degree of renal damage
was determined according to KDIGO classification.
Results: Of the 289 patients included in the study, 118 developed AKI and the incidence
rate was 40.83%. AKI developed in 32 of 63 female patients (50.8% of women) and 86 of 226
male patients (38% of men).
Among the 118 patients who developed AKI, 86 had stage 1 (29.7%), 20 had stage 2
(6.92%), and 12 had stage 3 (4.15%) AKI. In the univariate model, preoperative factors such as
age, hypertension, myocardial infarction, pulmonary hypertension, contrast exposure, nonsteroidal
anti-inflammatory use and euroSCORE value were found to be significant for the development of
AKI.
In patients who developed AKI; total duration of anesthesia, duration of CPB and cross-
clamp time, postoperative lactate value, preoperative hemoglobin value and lowest hemoglobin

iii

value during CPB, preoperative creatinine value and postoperative creatinine values, inotrope use,
extubation time, intensive care unit stay, hospitalization time were significantly (p<0.05) different.
In our study, 6 (5.1%) of 118 patients who developed AKI died within the first 7
postoperative days (early mortality), and 8 (6.8%) died between postoperative 7 days and 2 months
(late mortality). Early mortality and late mortality were significantly (p<0.05) higher in patients
who developed AKI.
Conclusion: Risk factors that contribute statistically significantly to the development of
cardiac surgery-related AKI are age, HT, previous MI, PAH, contrast exposure, NSAI or ACE use,
high euroSCORE value, total duration of anesthesia, long duration of CPB and cross-clamping,
high postoperative lactate value, low preoperative hemoglobin and lowest hemoglobin value during
CPB, high preoperative creatinine are consistent with previous studies. In cardiac surgery, the most
important of many postoperative complications is kidney damage at various degrees, and in our
study, we determineted that developing kidney damage increases 7-day and 2-month mortality. In
this respect, our study emphasized the importance of preoperative, intraoperative and postoperative
monitoring and treatment of renal function.
Key words: Open Heart Surgery, KDIGO, Cardiac Surgery-related Acute Kidney Injury
(CSA-AKI)