Monozigotik ve dizigotik ikizlerde doğum ağırlığı ile insülin direnci arasındaki ilişki ve büyümeyi etkileyen faktörler
The relationship between birth weihgt and insulin resistance in monozygotic and dizygotic twins and factors affecting growth
Yazar: OZAN UZUNHAN
Danışman: PROF. DR. EMİNE ASUMAN ÇOBAN
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahili Tıp Bilimleri Bölümü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Neonatoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebekler = Infant ; Büyüme = Growth ; Doğum ağırlığı = Birth weight ; Gebelik = Pregnancy ; İkizler = Twins ; İnsülin = Insulin ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Amaç:   İkizlerde doğum ağırlığının tekillere göre daha düşük olduğu bilinmektedir. Oluşumunda intrauterin dönemdeki çeşitli dinamiklerin rol oynadığı olduğu bu durumun doğum sonrası dönemdeki büyüme sürecine ve uzun dönem metabolik etkilerine yönelik çok az şey bilinmektedir. Bunun yanında büyüme süreci ve insülin direnci gibi klinik durumlara etki eden faktörlerin araştırılmasında çevresel ve genetik faktörlerin bir ölçüde kontrol edilebildiği ikizler ideal bir hasta popülasyonu oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı, 2-6 yaş arası ikiz ve tekillerde, doğum ağırlığıyla büyüme parametrelerinin ve insülin direncinin ilişkisini ortaya koymaktı. 
Bireyler ve Yöntem:  Çalışmaya, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniğinde doğmuş olan 2-6 yaş aralığındaki 386 ikiz eşi çocuk (203'ü kız, 183'ü erkek) ile benzer gestasyon haftalarında doğmuş aynı yaş aralığındaki 54 sağlıklı tekil çocuk (23'ü kız, 31'i erkek) dahil edildi.  Olguların doğum öncesine,  doğum anına, yenidoğan ve çocukluk dönemine ait çeşitli veriler ve antropometrik ölçümler kayıtların incelenmesi ve anamnez yoluyla öğrenildi. Her bir olgunun ve ebeveynlerinin antropometrik ölçümleri yapıldı, olgulardan açlık kan şekeri, serum lipitleri, insülin, tiroid fonksiyon testleri, tam kan sayımı, leptin, IGF-1 ve IGFBP-3 düzeyleri için kan örneği alındı. İkiz ve tekil grubundaki olgular preterm-term, AGA (gestasyon yaşına göre uygun)-SGA (gestasyon yaşına göre küçük) ve doğum ağırlığı uyumsuzluğu olup olmamasına (diskordan-konkordan) göre alt gruplara ayrıldı. Doğum ağırlığı uyumsuzluğu için sınır değer %15 kabul edildi. Tüm veriler IBM® SPSS Statistics version 21 istatistik programı ile analiz edildi. 
Bulgular: İkiz grubundaki çocukların yaş ortalamaları 4,6 ±1,3 yaş, tekil grubundaki çocukların ise 4,7 ± 1,5 yaş idi. İki grup arasında yaş, cinsiyet, gestasyon haftası ve preterm-term oranları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu. Tekil grubunda doğum ağırlığı, doğum boyu ve doğum baş çevresi SDS değerleri ikiz grubuna göre daha büyüktü (p<0,001). Son muayenedeki vücut ağırlığı, baş çevresi, bel çevresi ve VKİ SDS değerleri açısından ikiz ve tekil grupları arasında anlamlı fark yokken boy uzunluğu SDS değeri ikizlerde tekillere göre daha düşük saptandı (p=0,003). İkiz grubundaki son antropometrik ölçüm değerleri SGA olanlarda AGA olanlara göre daha düşük bulundu (p<0,05). Konkordan ikizlerde son boy SDS diskordanlara göre daha büyük saptandı, diğer ölçümler açısından fark saptanmadı. Çoklu regresyon analizlerinde ikizlerde boy ve ağırlığı etkileyen en önemli faktörler; doğum ağırlığı SDS, hastanede kalış süresi ve IGF-1 SDS idi (R2=0,507; p=0,000 ve R2=0,475; p=0,000).  İnsülin direnci ikiz grubunda 9 olguda (%2,4), tekil grubunda 4 olguda (%7,7) saptandı, ancak arada anlamlı fark saptanmadı. HOMA-IR değeri SGA olgularda AGA'lara oranla daha düşük saptandı (p<0,05). İkizlerde HOMA-IR'yi etkileyen en önemli faktörler yaş, IGF-1 SDS ile 18-24 ve 24-36 ay aralığındaki boy SDS artış miktarı idi (R2=0,717; p=0,002). 
Sonuç: Doğum ağırlığının, IGF-1 düzeyi ve hastanede kalış süresiyle birlikte, ikizlerde çocukluk çağındaki büyüme üzerine en etkili faktörlerden biri olduğu saptandı. İnsülin direnci 2-6 yaş aralığında henüz tam olarak ortaya çıkmasa bile, HOMA-IR ile birlikte 18-24 ve 24-36 ay arasındaki boy uzama miktarı ile IGF-1 ve leptin gibi laboratuvar incelemelerinin birlikte değerlendirilmesi, insülin direnci için daha iyi bir öngörü sağlayabilir.

Abstract:
Aim: It is a common fact that birth weight in twins is less than singletons. Little is known about the effects of this birth weight difference which has its unique dynamics in utero to postnatal growth and long term metabolic impacts. Besides, twins as environmental and genetic factors could be controlled is an ideal patient population to investigate the factors that interfere with growth and insulin resistance.  The aim of the study is to assess the relationship of birth weight with growth parameters and insulin resistance in twins and singletons aged 2-6 years. 
Material and methods: Three hundred eighty six twin children (203 girl, 183 boy) aged 2-6 years and age matched 54 healthy singleton (23 girl, 31 boy) born in the same gestational age with the twins both born in İstanbul University İstanbul Medical Faculty were included in the study. Prenatal, natal, postnatal and childhood data and anthropometric measurements of children were acquired by analysis of previous records and obtaining history from the parents. Antropometrik measurements from every case and parents were performed and blood samples were taken for fasting glucose, serum lipids, insulin, thyroid functions, complete blood count, leptin, IGF-1 and IGFBP-3. Cases were divided into groups as preterm-term, AGA (appropriate for gestational age) – SGA (small for gestational age) and discordant – concordant. The limit for birth weight discordance was accepted as %15. All data was analyzed using IBM® SPSS Statistics version 21.   
Results: Mean age in the twin group was 4,6 ±1,3, while it was 4,7 ±1,5 in the singleton group. There was no difference between two groups regarding age, gender, gestational age and preterm-term ratio in a statistically significant way. Birth weight, birth height and birth head circumference SDS values were higher in singletons than twins (p<0.001). No statistically significant difference was found regarding weight, head and waist circumference, BMI in the last examination between twins and singletons, while height SDS value was less in twins than singletons (p=0.003)  Last anthropometric measurements in the twins group were smaller in the SGA group than AGA group (p<0,05). Last height SDS in concordant twins were larger than discordant twins but there was no difference in other variable measurements.  Birth weight SDS, hospital stay and IGF-1 SDS were found to be the most important factors that affected weight and height in twins by multiple regression analysis (R2=0,507; p=0,000 and R2=0,475; p=0,000). Insulin resistance detected in 9 (2.4%) cases in the twins group, 4 cases (7.7%) in the singletons group with no significant difference.   HOMA-IR was lower in SGA cases than AGA ones (p<0,05). Most important factors that affected HOMA-IR were age, IGF-1 SDS and height increment in the age groups between18-24 and 24-36 months (R2=0,717; p=0,002).
Conclusion: Birth weight together with IGF-1 levels and duration of hospital stay were found to be the most important factors on twin childhood growth. Although insulin resistance does not come out ages between 2-6 years, HOMA-IR, height increment during 18-24 months and 24-36 months and laboratory studies like IGF-1 and leptin analyzed altogether could better help foresee insulin resistance.