Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının gelişmekte olan ülkeler çerçevesinde değerlendirilmesi:Ampirik bir analiz
An assessment of foreign direct investments in turkey within the framework of developing countries: An empirical analysis.
Yazar: MEHMET OZAN SARAY
Danışman: DOÇ.DR. ALİ ŞEN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Dogrudan yabancı sermaye yatırımları dıs finansman kaynakları içerisinde en güvenilirve en kalıcı olanıdır. lk örneklerine yirminci yüzyılın baslarında rastlanılan bu yatırımlarınasıl gelisimi kinci Dünya Savası'nın bitimi sonrası olmustur. Dogrudan yabancı sermayeyatırımları, 1980'lerden itibaren ise özellikle gelismekte olan ülkeler için en önemli dısfinansman kaynagı olmustur. Tasarruf yetersizligi, issizlik, ödemeler bilançosu açıkları vedısarıdan teknoloji temini gibi sıkıntılar yasayan gelismekte olan ülkeler için daima gündemdetutulmustur. Bu nedenle hem gelismis hem de gelismekte olan ülkeler, dogrudan yabancısermaye yatırımlarını kendi ülkelerine çekmek için çaba sarf etmektedirler.Türkiye'de ise Cumhuriyetin ilk yıllarında duyulan sermaye sıkıntısı ve hedeflenenkalkınma düzeyinin yakalanabilmesi için dogrudan yabancı sermaye yatırımları gündemealınmıstır. Fakat 1929 Ekonomik Bunalımı ve kinci Dünya Savası'nın agır kosullarınedeniyle bu yatırımlardan yeterince faydalanılmamıstır. Savas sonrasında ise Türkiye de,dünyadaki egilimi takip etmis ve seçimini dogrudan yabancı sermaye yatırımını çekecekpolitikalar yönünde kullanmıstır. Bu amaçla 1954 yılında dünyanın en liberal dogrudanyabancı sermaye yatırımı kanunlarından biri yasalasmıstır. Fakat bu alandaki lider ülkelerlekıyaslanınca bu kanunun da ülkeye yeterli miktarda yatırım getirmedigi söylenilebilir.Türkiye'deki asıl degisim ise ekonomi politikalarının birçogunun liberallestirildigi 1980 yılısonrasında yasanmıstır.Dogrudan yabancı sermaye yatırımlarının belirleyicilerine ve ev sahibi ülkelere olanetkilerine bakıldıgında gelismis ülkelerin bu yatırımlardan daha fazla fayda sagladıgıgörülmektedir. Ayrıca dogrudan yabancı sermaye yatırımları çogunlukla gelismis ülkelerinkendi aralarında yapılmaktadır. Türkiye ise dogrudan yabancı sermaye yatırımlarından sonbirkaç yıl hariç olmak üzere yeteri kadar yararlanamamıstır ve yeterli miktarda dogrudanyabancı sermaye yatırımı çekememistir. Fakat Türkiye'ye gelen dogrudan yabancı sermayeyatırımları ile ilgili yapılan ampirik analizde dogrudan yabancı sermaye yatırımlarınınekonomik büyümeye incelenen diger gelismekte olan ülkelere nazaran daha fazla katkı yaptıgıortaya çıkmıstır.

Abstract:
Foreign direct investment is the most reliable and the most permanent one among all theexternal financing resources. The first examples of these kind of investments appeared in theearly period of the 20th century however actual expansion of foreign direct investment raisedafter the end of Second World War. Beginning from the 1980s foreign direct investment hasbecome the most important financing resource especially for the developing countries whichhave problems always in terms of lack of savings, unemployment, balance of paymentdeficits, and the provision of foreign technology. For these reasons, both developed anddeveloping countries struggle to get the foreign direct investment to their own countries.In Turkey, foreign direct investment was put on the agenda in the early years of TurkishRepublic in order to catch the targeted development level and to overcome the capitaldifficulties. However as a result of the 1929 Great Depression and the difficult conditions ofthe Second World War Turkey could not benefited from these investments in a sufficient way.After the Second World War, Turkey followed the wide-ranging trend of the world and madeher own preference to bring the foreign direct investment. For this purpose, in 1954 one of themost liberal foreign direct investment laws of the world was enacted. But this law neverbrought enough investment to the country when compared with the leader countries of thatfield. The actual change happened in Turkey after 1980 since most economic policiesliberalized.It is seemed that developed countries are the most favoured countries from foreign directinvestment when we take into consideration the determinants and the host country effects offoreign direct investment. Additionally foreign direct investment is usually performedbetween the developed countries. Except last few years Turkey had never benefited fromforeign direct investment and brought sufficient foreign direct investment as desired. But it isclear from this empirical analysis on the foreign direct investment in Turkey that foreigndirect investment has more contribution to the economic growth of Turkey with respect to theother analyzed developing countries.