Yapılarda gürültüden etkilenmenin sosyokültürel altyapıya göre değerlendirilmesi
Evaluation of noise affect in buildings according to socio-cultural infrastructure
Yazar: HİCRET KADRİYE YILMAZ
Danışman: PROF. DR. NEŞE AKDAĞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Analiz = Analysis ; Anketler = Questionnaires ; Gürültü = Noise ; Gürültü denetimi = Noise control ; Sosyokültürel yapı = Socio-cultural structure

Özet:
Günlük yaşantımız içerisinde gözlem yapma fırsatı bulduğumuzda fark ederiz ki aynı düzeyde gürültüye, eşzamanlı maruz kalan kişilerin bu gürültüden etkilenme düzeyleri farklılık göstermektedir. Bir kişi gürültü düzeyi yüksek bir ortamda çalışmalarını hiç etkilenmeden yürütebilirken, diğer bir kişi gürültüden oldukça rahatsızlık duyup odak sorunu yaşadığını söyleyebilmektedir. Akustik uzmanlarının, çalışmalarında başarılı sonuçlar elde edebilmesi için kişilerin verdikleri bu farklı tepkilerin kaynakları hakkında fikir sahibi olmaları oldukça önemlidir. Bu amaçla çalışmada insanların gürültüden etkilenmelerinin onların sosyokültürel altyapıları ve demografik özellikleri ile ilişki düzeyi üzerine bir analiz yapmak amaçlanmıştır. Bireylerin gürültü karsısında verdikleri tepkilerin ya da akustik konfor taleplerinin olduklarının onların cinsiyetleriyle, yaşlarıyla, eğitim düzeyleriyle, ekonomik durumlarıyla, gürültüye maruz kaldıkları yaşam alanlarında geçirdikleri süreler ile ilişkilerinin ne düzeyde olduğu gözlemlenmiştir. Bireylerin gürültüye karşı tutumlarının sosyokültürel altyapıları ile anlamlı veya anlamsız, doğrudan veya dolaylı ilişkiler analiz edilmiştir. Bu analizlerin yapılabilmesi amacıyla oluşturulmuş olan anketlerde bazı sorular kişilerle ilgili net sonuçlar almak odaklı iken bazı sorular beş seçenekli Ikert ölçeği ile oluşturulmuş öznel yanıt alma odaklı sorulardır. Bu sorular sonucunda edinilen verilerle Microsoft Excel ve SPSS bilgisayar programları ile analiz edilmiş, gerekli hesaplar yapılmıştır. Bu analizler ve hesaplar sonucunda sosyokültürel ve demografik altyapıya bağlanmış olan cinsiyet, eğitim düzeyi, evde geçirilen ortalama süre, yaşanılan evin kat sayısı gibi veriler ile gürültüden etkilenme arasında bağlantılar bulunmuştur. Ancak sonucu etkileyen birçok faktörün bulunması sebebiyle, net bir sonuca ulaşılamayan değerlerde yer yer diğer faktörlere bağlı dolaylı bağlantılar da gözlemlenmiştir.
Çalışmada ayrıca 2017 yılında Resmi Gazete' de yayınlanmış̧ ve 2019 yılında tam olarak yürürlüğe girmiş̧ olan "Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik" referans alınarak da sorular hazırlanmış ve yönetmelikte belirlenmiş olan gürültü değerlendirme koşullarının mevcut durumda Türkiye' de başarıya ulaşma durumunun analizinin yapılmıştır. Analizler sonucunda yönetmelik sonrasında işitsel konfor konusunda dikkate değer bir iyileşme gözlemlenemediğinden, ülkemizde yönetmeliğin uygulanmasında önemli aksaklıklar olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
When it is possible to make observations in daily live, it is realised that people who are simultaneously exposed to the same noise level different levels of exposure to this noise. Acoustic experts need to have an idea about the sources of these different reactions of people to achieve successful results in their studies. For this purpose, this study aims to analyze the relationship between people's feedbacks to noise and their sociocultural infrastructure. It has been observed to what extent the reactions of individuals in the face of noise or what kind of acoustic comfort is demanded varies with their gender, age, education level, economic status, and the time it spends in living spaces where they are exposed to noise. Relationships between individuals' attitudes towards noise and their sociocultural backgrounds were analyzed. In the questionnaires created for these analyses, some questions focused on obtaining clear results about individuals, while some questions focused on obtaining subjective answers. The data obtained as a result of these questions were analyzed with Microsoft Excel and SPSS computer programs and necessary calculations were made. As a result of these analyses, connections were found between the data related to sociocultural infrastructure like gender, education level, average time spent at home, number of apartment floors and being affected by noise. Indirect links due to other factors were also observed in the values where a clear conclusion could not be reached.
Furthermore, questions were also prepared regarding the "Regulation on the Protection of Buildings against Noise", which was entered into force in 2019, and the extent to which the noise evaluation conditions specified in the regulation are currently provided in our country was analyzed. As a result of the analysis, it was concluded that there are significant problems in the application of the regulation in Turkey, since no significant improvement in auditory comfort could be observed after the regulation.