Aile içinde bakım verme sorumluluğunu üstlenen kadınların yaşadığı psikososyal sorunların incelenmesi
Investigation of psychosocial problems experienced by women who assume care-giving responsibilities within the family
Yazar: EFSUN MÜŞERREF TUNCER
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN ÇÖLGEÇEN
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Aile içerisinde bakım vermek, genellikle kadının toplumsal cinsiyet rolleriyle ilişkilendirildiğinden evde bakım verme konusu aile içinde kadınların deneyimleri üzerinden yürümektedir. Bakım sorumluluğunu üstlenme, sorgulanmadan gönüllü bir şekilde olduğu gibi bazen de zorunluluk haliyle omuzlara yüklenebilmektedir. Evde bakım verirken sürekli kapalı bir alanda yaşam sürdüren kadınlar bu yönüyle sosyal hizmet mesleğinin dezavantajlı gruplarını oluşturmaktadır. Evde bakıma ihtiyacı olan bireye bu hizmeti veren kadınların ev içindeki diğer rol ve sorumlulukları da devam etmektedir. Bu anlamda kadının bakım hizmeti verme deneyimi, kadın için ekstra bir görev veya rol ürettiğinden dolayı kadının kendi yaşam dengesini kurması, ev içi rollerinin toplumsal hayata katılmadaki diğer rollerinin sağlanması ve yerine getirilmesi açısından bir dengeye oturma süreci olmalıdır. Ayrıca evde bakım hizmeti kadınların görünmez emeğinin de bir ürünü olmaya devam etmektedir. Bu nedenle başta psikolojik ve sosyal anlamda olmak üzere birçok sorunla karşılaşmaktadırlar.
Bu doğrultuda bu tezin amacı, Sağlık Bakanlığı bünyesinde yürütülen Evde Sağlık Hizmetlerinden yararlanan bireylere aile içinde bakım verme sorumluluğunu üstlenerek evde devamlı bakım verme halinde olan kadınların bu hizmetteki deneyimlerinin neler olduğunu, hangi psikososyal sorunlarla ve zorluklarla karşılaştığını ve bu sürecin onlar için anlamını kendi yaşam deneyimleri açısından kendi ifadeleriyle keşfedip, sosyal hizmet bakış açısıyla tartışmaktır. Nitel araştırma yöntemi kullanılarak 30 katılımcı kadın ile derinlemesine yapılan görüşmeler sonucunda elde edilen veriler; kadının ev içi emeği, evde bakım verme deneyiminde yaşanan zorluklar, evde sağlık ve diğer bakım hizmetlerine ilişkin düşünce ve öneriler, kadınların psikososyal sorunlarının giderilmesi ve verdikleri bakımın iyileştirilmesine yönelik düşünce ve önerileri olmak üzere dört kategoride değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuç ve öneriler bölümünde ise sağlık uygulamalarına ve sosyal politikalara ilişkin önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Kadın, Ev İçi Bakım, Psikososyal Sorunlar, Evde Sağlık, Bakım Veren

Abstract:
Since providing care within the family is generally associated with women's gender roles, the issue of providing care at home is carried out through women's experiences within the family. Taking on the responsibility of care can be carried out voluntarily without question or sometimes out of necessity. Women who constantly live in a closed area while providing care at home constitute the disadvantaged groups of the social service profession in this respect. Women who provide this service to individuals in need of care at home also continue to have other roles and responsibilities at home. In this sense, since the experience of providing care services by women creates an extra task or role for women, it should be a process of balancing the woman's own life balance, ensuring and fulfilling other roles in participating in social life with her domestic roles. In addition, home care services continue to be a product of women's invisible labor. For this reason, they encounter many problems, especially psychological and social.
In this context, the aim of this thesis is to explore the experiences of women who take on the responsibility of providing care within the family to individuals who benefit from Home Health Services carried out under the Ministry of Health and who provide continuous care at home, what psychosocial problems and difficulties they encounter and what this process means for them in terms of their own life experiences, and to discuss it from a social service perspective. The data obtained as a result of in-depth interviews conducted with 30 participating women using the qualitative research method were evaluated in four categories: women's domestic labor, difficulties experienced in the experience of providing care at home, thoughts and suggestions regarding home health and other care services, thoughts and suggestions regarding eliminating women's psychosocial problems and improving the care they provide. The obtained data were analyzed using the MAXQDA program. In the conclusion and suggestions section of the research, suggestions were made regarding health practices and social policies.
Keywords: Women, In-Home Care, Psychosocial Problems, Home Health, Caregiver