Fossa olfactoria'nın konik ışınlı bilgisayarlı tomografi görüntüleri üzerinde morfometrik olarak değerlendirilmesi
Morphometric evaluation of the olfactory fossa on cone BEAM computed tomography images
Yazar: HADİCE UÇAR
Danışman: DOÇ. DR. İLHAN BAHŞİ
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Anatomi = Anatomy ; Morfoloji = Morphology
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Fossa olfactoria = Fossa olfactoria ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Morfometri = Morphometry

Özet:
Lamina cribrosa'nın lateral lamellası (LCLL), anterior kafa tabanı ameliyatları sırasında sık görülen yaralanma bölgelerinden biridir. Arteria ethmoidalis anterior'un (AEA) görselleştirilmesi, bu ameliyatlarda önemli bir anatomik landmark olarak kabul edilir. Fossa olfactoria'nın morfolojisi ile bu yapıları ilişkilendiren çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı Konik Işınlı Bilgisayarlı Tomografi (KIBT) görüntülerinde fossa olfactoria ve çevresindeki kemik yapıların morfolojisini ayrıntılı olarak inceleyerek literatüre katkı sağlamaktır. Bu amaçla 18-85 yaş aralığındaki 300 bireyin KIBT görüntüleri retrospektif olarak değerlendirildi. Koronal kesitte 10, transvers kesitte 1 parametre olmak üzere toplam 11 parametre ölçüldü. Fossa olfactoria, lateral lamella ve lamina cribrosa ile ilgili ölçüm ve tiplendirme yapıldı. Keros, Gera ve Yenigün sınıflandırmaları incelendi. Parametrelerin cinsiyet ve taraflar arasında karşılaştırılması incelendi. Ölçümler sonucunda Keros tip I %18, Keros tip II %62, Keros tip III %20 oranında saptandı. Fossa olfactoria'nın derinliği, LCLL'nin anatomik varyasyonları ve AEA'nın seyri gibi çeşitli faktörler kafa tabanı yaralanmalarında ve cerrahi işlemler sırasında oluşabilecek komplikasyonlarda son derece önemlidir. Fossa olfactoria bölgesinin farklı varyantlarının KIBT ile incelenmesi, os ethmoidale'nin bireysel anatomik-radyolojik risk profilinin geliştirilmesine ve "tehlikeli etmoid''lerin tanımlanmasına olanak vermektedir. KIBT ile yapılan preoperatif görüntüleme, sinüs cerrahisi sırasında fossa olfactoria'ya zarar verme riskinin analizi için kullanılabilmektedir. Bu çalışmada anterior kafa tabanı Keros, Yenigün ve Gera sınıflandırmasına göre incelenerek 3 boyutlu konfigürasyon sağlandı. Parametreler arasında Keros'a göre tip II fossa olfactoria, Yenigün'e göre tip II lamina cribrosa ve Gera'ya göre tip II lateral lamella açısı uyumlu bulundu. Elde edilen fossa olfactoria ve çevre anatomik yapılar hakkındaki bulguların özellikle anterior yaklaşımlı kafa tabanı cerrahilerinde klinisyenlere yol göstereceği düşünülmektedir.

Abstract:
The lateral lamella of the cribriform plate (LLCP) is one of the common sites of injury during anterior skull base surgeries. Visualization of the anterior ethmoidal artery (AEA) is considered an important anatomical landmark in these surgeries. Studies associating these structures with the morphology of olfactory fossa are limited. The aim of this study is to contribute to the literature by examining in detail the morphology of olfactory fossa and surrounding bone structures in Cone Beam Computed Tomography (CBCT) images. For this purpose, CBCT images of 300 individuals aged 18-85 years were evaluated retrospectively. A total of 11 parameters were measured, 10 in the coronal section and 1 in the transverse section. Measurement and typing of olfactory fossa, lateral lamella and cribriform plate were done. The Keros, Gera and Yenigün classifications were examined. Comparison of parameters between gender and sides was examined. As a result of the measurements, 18% Keros type I, 62% Keros type II, and 20% Keros type III were detected. Various factors such as the depth of the olfactory fossa, the anatomical variations of LLCP and the course of AEA are extremely important in skull base injuries and complications that may occur during surgical procedures. Examination of the different variants of the olfactory fossa region with CBCT allows the development of the individual anatomical-radiological risk profile of the ethmoid bone and the identification of "dangerous ethmoids''. Preoperative imaging with CBCT can be used to analyze the risk of damage to the olfactory fossa during sinus surgery. In this study, the anterior skull base was examined according to the Keros, Yenigün and Gera classification, and a 3-dimensional configuration was provided. Among the parameters, type II olfactory fossa according to Keros, type II cribriform plate according to Yenigün and type II lateral lamella according to Gera were found compatible. It is thought that the findings about the olfactory fossa and surrounding anatomical structures obtained in this study will guide clinicians especially in anterior approach skull base surgeries.