Göksu deltası doğusu yeraltı ve yüzey sularının hidrojeokimyasal incelenmesi
Hydrogeochemical investigation of groundwater and surface waters, the east of Goksu Delta
Yazar: GÜVENÇ DEMİRKIRAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÇELİK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Tez çalışması kapsamında, Göksu Deltası doğu kısmındaki yeraltı ve yüzey sularının hidrojeokimyasal özelliklerinin belirlenmesi, elde edilen veriler ile yeraltı sularının mevcut durumunun değerlendirilmesi, deniz suyu-yeraltı suları, Göksu Nehri-yeraltı suları arasındaki ilişkinin incelenmesi, gelecekteki yeraltı suyu kullanımına ilişkin önerilerin tespit edilmesi amaçlanmıştır. 

Tez sahası içerisinde yer alan birimlerin litolojik özelliklerine göre Sarıyarma Formasyonu yarı geçirimli, Karaisalı Formasyonu ve alüvyon örtü ise geçirimli birimler olarak kabul edilmiştir. Tez sahası, Göksu Nehri'nin taşıdığı sedimanlar ile oluştuğundan heterojen bir yapısı olan, yer yer basınçlı ve yer yer serbest akifer özelliği göstermekte olan alüvyon akifer ve Karaisalı Formasyonu kireçtaşlarının oluşturduğu Karaisalı formasyonu akiferinden oluşmaktadır.

Tez sahasındaki sular; nehirden ve Karaisalı formasyonu akiferinden beslenen Ca-HCO3 ve Mg-HCO3 fasiyesindeki sular, yıkanma ve tuzlanma etkisi altında olan Na-HCO3 fasiyesindeki karışım suları ve deniz suyu etkisi altındaki NaCl fasiyesindeki sular olarak üç gruba ayrılmaktadır.

İnceleme alanın büyük bir kesiminde 12 ay boyunca sulu tarım yapıldığından, bir çok  yüzey  ve  yeraltı suyu  örneğinde nitrat ve nitrit  derişimi standart değerlerin üzerinde tespit edilmiştir. Klorür içeriğine dayalı değerlendirmelerde kıyıya yakın kesimde yer alan örneklerde deniz suyu girişimi belirlenmiştir. 

İzotop verilerine göre, örneklerinin analizi sonucunda elde edilen δ18O-δ2H grafiği incelendiğinde örneklerin izotopik verilerinin Doğu Akdeniz Meteorik Su Doğrusu üzerinde olduğu görülmektedir. Sular meteorik kökenli olup, önemli bir buharlaşmaya maruz kalmadıkları anlaşılmaktadır. İnceleme alanında ki G-22 ve GD-26 no'lu örneklerin trityum değerleri oldukça düşüktür. Bu örneklerin sığ dolaşımlı, mevsimsel yağışlardan beslenmiş yeraltı suyu sistemine ait örnekler oldukları anlaşılmaktadır.

Abstract:
Within scope of this study, it was aimed at determining the hydrogeochemical characteristics of the groundwater and surface waters of east of the Göksu Delta, assessing the available conditions of groundwater by the obtained data, investigating the relationships between the sea water and the groundwater, the Göksu River and the groundwater, and detecting the suggestions related to the groundwater use in the future.

Based on lithological characteristics of the units located in the thesis area, the Sarıyarma is semipermeable units, and the alluvial cover and Karaisalı formations are accepted as permeable units. As the thesis area is formed by the sediments carried by the Göksu River, it is composed of the alluvial aquifer, which has a heterogeneous structure and occasionally shows confined or unconfined aquifer characteristics, and the Karaisalı formation aquifer formed by the limestones of the Karaisalı formation. 

The waters, which remain at the eastern part of the Göksu delta are divided into three categories as; the waters in Ca-HCO3 and Mg-HCO3 facies', which are charged from the river and the Karaisalı formation aquifer, the mixed waters in Na-HCO3 facies, which are under washing and salting out effects, and the waters in NaCl facies under the effect of sea water.

As the irrigated farming is carried out at a large section of the study area throughout the year, the nitrate and nitrite concentrations were detected above the standard values in many surface and groundwater samples. In the assessments based on the chlorine content, the sea water intrusion was determined in samples located near the coast.

When the δ18O-δ2H graph obtained from the analysis of the samples according to the isotope data is analyzed, it is seen that the isotopic data of the samples are on the Eastern Mediterranean Meteoric Water Line. The waters are of meteoric origin and are not exposed to significant evaporation. Tritium values of samples G-22 and GD-26 in the study area are very low. It is understood that these samples are examples of the groundwater system which is fed from shallow circulation and seasonal rainfall.