Thukydides'in Arkhaiologia Bölümünde Hippokratik tıbbın bir ikna yöntemi olarak kullanılması
The use of Hippocratik medicine as a method of persuasion in the Archaiologia section of Thucydides
Yazar: TOLGA ÖZHAN
Danışman: PROF. DR. CANDAN ŞENTUNA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı / Yunan Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures
Dizin: Hippokrates = Hippocrates ; Prognoz = Prognosis ; Thukydides = Thukydides ; İkna = Persuasion

Özet:
Bu çalışmanın konusu Thukydides'in Sparta ve Atina arasındaki savaşın öncekilerden daha çok bahsetmeye değer olduğu konusunda Prognosticon adlı eserden etkilenerek arkhaiologia bölümünü bir ikna yöntemi olarak nasıl kullandığıdır. Bu ortaya konmaya çalışırken Hippokratik tıpta hastalıkların ortaya çıkış teorisinin bir model olarak nasıl kullanıldığının, daha sonra da tarihçinin bu modeli geçmiş anlatı içinde nasıl aradığının açıklanması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda Thukydides'in eserindeki belli bölümler ile Hippokratik Corpus'taki belirli eserler arasındaki kelime ve akıl yürütme benzerlikleri ortaya konmuştur.Çalışmanın temeli özellikle Hippokratik Corpus'ta ve Thukydides'in Tarih'inde sıklıkla geçen dynamis ve koin? kavramları üzerine oturtulmuştur. Thukydides de Alkmaion'da ve De Prisca Medicina adlı eserde belirtildiği üzere bu savaşı bir yapı içindeki karşıt güçlerin savaşı olarak değerlendirir. Bir tarafta kara gücüyle öne çıkan Peloponnesos Birliği, diğer tarafta ise Pers savaşlarından sonra deniz gücü bakımından hızlı bir tırmanışa geçen Atina'nın kurduğu Delos Birliği bulunur. Tarihçinin anlatısı hastalık teorisi ile karşılaştırıldığında savaş için gerekli bütün koşulların sağlandığı görülmektedir: Pers savaşları sırasında birlik içinde bulunan Yunanların bölünmesi, Yunan dünyası içinde iki karşıt gücün ortaya çıkması ve bu iki güç dengesinin bozulması. Bu tarihçinin mevcut durumu çözümlemesidir. Bu çözümlemeden sonra tarihçiye düşen bu savaşın önceki savaşlardan daha çok bahsetmeye değer olduğu konusunda okuyucularını ikna etmektir. Bunun için tarihçi geçmiş anlatısı içinde (arkhaiologia) bu yapıyı aramaya koyulacaktır. Tarihçinin bu tutumu Prognosticon adlı eserin yazarının tavsiyesi ile örtüşür: İkna etmek amacıyla mevcut durumdan ve geçmişten bahsetmek. Thukydides, bu uzak geçmiş anlatısı içinde Atina'ya benzer yapılara rastlasa da Atina gibi hem deniz gücüyle öne çıkan hem de bu gücünü bir birlik yapısı altında toplayan bir yapıya rastlayamaz ve daha önceki hareketleri çeşitli nedenlerden dolayı ortaklaşa hareketten yoksun olarak görür. Bu uzak geçmiş anlatısı içinde tarihçinin bulamadığı diğer bir unsur ise Sparta gibi kara gücüyle ortaya çıkan ve gücünü bir birlik yapısı altında toplamayı başarmış başka bir yapıdır. İşte Yunan dünyası bu yapıya ilk defa Thukydides'in zamanında ulaşmıştır ve bu yüzden bu savaş daha öncekilerden daha çok bahsetmeye değerdir. Yunanistan'ın erken tarih anlatısı olan arkhaiologia bölümünün doğuracağı olumsuzlukların üstesinden tarihçi yine Hippokratik akıl yürütme yolları ve teoriler ile gelmeye çalışmıştır. Bunlardan ilki insan doğasının değişmezliği diğeri ise Hippokratik Corpus'ta sıklıkla ortaya konulan olağanüstü olanını reddidir. Tarihçi insan doğasının değişmezliği ilkesine dayanarak kendi zamanında ortaya çıkan olayların geçmişte de olabileceğini düşünürken, olağanüstü olan karşısında sessiz kalıp (bir türlü reddetme) bu uzak geçmişin mitselliğini bir kenara bırakarak onu kendi zamanına benzer bir zaman dilimine oturtur. Prognosticon'un yazarının tavsiyesini Thukydides'e Tarih alanında uygulayabileceği düşüncesini veren şey muhtemelen hastalığın ve savaşın hem yapılarının hem de doğalarının aynı olmasıdır. Özellikle Atina'daki salgın anlatısı ile Kerkyra'daki stasis anlatısı karşılaştırıldığında bunu söylemek mümkündür. Ancak elbette tarihçinin mevcut savaşın ortaya çıkış nedenlerini ve belirtilerini kavraması ve çözümlemesi Prognosticon da tavsiye edildiği ve tarihçinin de söylediği gibi onun bir devlet adamı olarak tecrübesiyle mümkün olmuştur. İşte tarihçi bu tecrübesiyle mevcut savaşı çözümlemiş ve elde ettiği verileri geçmişin uzun anlatısı içinde arayarak bu savaşın diğerlerinden daha çok bahsetmeye değer olduğuna kanaat getirmiştir.

Abstract:
The subject of this study is how Thucydides uses archaiologia as a persuasion method by being influenced from Prognosticon on the notion that the war between Athens and Sparta is worthier to mention than the previous wars. Meanwhile, how the theory of appearence of the diseases is used as a model in Hippocratic medicine and then how the historian searches for this model in past narrative are tried to be explained. The basis of this study is based particularly on the concepts of dynamis and koin? which were frequently used in Hippocratic Corpus and Thucydides? History. As stated in Alcmaion and De Prisca Medicina, Thucydides regards this war as the conflict of opposite forces. On the one hand there is a Peloponnesian League known for its land forces and on the other hand there is Attic-Delian League which got even stronger in the aftermath of the Persian wars in terms of naval forces. When the narrative of the historians is compared with the theory of disease, it can be seen that all conditions which are neccessary for war exist: The division of the Greek who were once united during the Persian Wars, the appearence of two opposite forces in the Greek World and the disturbance of the balance of force. This is the analysis of existing situation by the historian. After this analysis what is left to the historian is to persuade the reader on the idea that this war is worthier to mention than the previous ones. In order to do it, the historian begins to search for this constitution within the past narrative (archaiologia).Thucydides cannot find a similar constitution to Athens which stands out for its naval forces and secure this force under the banner of aleague although he finds some constitutions which may resemble Athens, and heregards previous movements deprived of collective spirit for some reasons. In this far past narrative, the other element which the historian cannot find is another constitution which stands out for its land forces and secures its force under the banner of a league as Sparta does.