Türkiye-ABD ilişkileri (2002-2015): Kimlik ve dış politika bağlamında konstrüktivist bir çözümleme
Turkey-USA relations (2002-2015): A constructivist analysis in the context of identity and foreign policy
Yazar: İLKER ARAL GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. SİBEL TURAN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Kimlik = Identity ; Kimlik inşası = Identity formation ; Konstrüktivizm = Constructivism ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Amerikan ilişkileri = Turkish-American relations ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Türkiye – ABD ilişkilerinin tarihi aynı zamanda Türk Dış Politikasının da tarihi olarak nitelendirilebilir. II. Dünya Savaşı'nın ertesinde 1947 yılında Truman Doktrini ile başlayan siyasi ilişkiler NATO müttefikliği ile güçlendirilmiş, George W. Bush'un başkanlığı döneminde sorgulanmaya başlanmış, 2009'da ABD başkanı olan Barack H. Obama'nın model ortaklık öneren yaklaşımıyla tekrar canlanan iki ülke ilişkilerinde Arap Baharı ile 2010'un ikinci yarısından itibaren tekrar sıkıntılı bir döneme girilmiştir. Dış faktörlerin dış politika davranışlarına yansıması ancak ulusal düzeydeki toplumsal, siyasal ve kültürel yapılarla etkileşim sonrası mümkün olur. Türkiye ve ABD'nin dış politika davranışlarının şekillenmesinde ulusal düzeydeki gelişmeler en az dış unsurlar kadar etkilidir. Sosyal inşa sürecinde birbirleriyle uyuşmayacak şekilde tanımlanan kimliklerinin yönlendirdiği dış politika davranışlarında görülen dönemsel farklılıklar, iki ülke ilişkilerinin seyrini etkilemektedir. Devletlerarası ilişkilerin analizinde kültür, kimlik, normlar, kurallar, inançlar, değerler ve fikirler gibi ana akım rasyonalist teorilerin göz ardı ettiği düşünsel faktörlerin dâhil edilmesi gerekli hale gelmiştir. Sadece maddi unsurlarla açıklanamayacak kadar karmaşık olan Türkiye–ABD ilişkilerine, kimliği analizlerinin merkezine koyarak düşünsel faktörlere, sosyal inşa süreçlerine ve değişime vurgu yapan konstrüktivizmin penceresinden bakmak faydalı olacaktır.

Abstract:
The history of Turkey-U.S. relations can also be described as the history of Turkish Foreign Policy. The political relations started with the Truman Doctrine in 1947, strengthened with the NATO alliance and began to be questioned during the presidency of George W. Bush. The relations were revived with the approach of Barack H. Obama's proposal of model partnership when he became the US president in 2009 and entered a troubled period again in the second half of 2010 with Arab Spring. The reflection of external factors on foreign policy behavior is only possible when they interact with social, political, and cultural structures at the national level. Developments at the national level are as effective as foreign factors in shaping the foreign policy behaviors of Turkey and the USA. Periodic differences in foreign policy behaviors are caused by identities that are defined in a way that is incompatible with each other in the process of social construction which affects the course of relations between two countries. In the analysis of international relations, it is necessary to include intellectual factors such as culture, identity, norms, rules, beliefs, values, ideas that are ignored by mainstream rationalist theories. It would be useful to look at Turkey-U.S. relations, which is too complex to be explained solely by material elements, from the perspective of constructivism which emphasizes intellectual factors, social construction processes and change by putting identity at the center of its analysis.