Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nde kent imgeleri ve günümüz kent markası tasarımına etkisi
City images in the Seyahatname (travel book) of Evliya Çelebi and their effects on today's city branding design
Yazar: SUNAY AKKAYA
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖCAL OĞUZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Evliya Çelebi = Evliya Çelebi ; Kentler = Cities ; Kentsel kültür = Urban culture ; Marka = Brand ; Seyahatname = Seyahatname ; Sözlü kültür = Verbal culture ; İmge = Image ; Şehir markası yaratma = Creating city brand

Özet:
Sözlü kültür, Evliya Çelebi Seyahatname'sine özgünlüğünü veren en temel unsurdur. Bu çalışmada Evliya Çelebi'nin sözlü kültürü kullanarak kent imgelerini yaratma yöntemleri irdelenmiştir. Evliya Çelebi Seyahatnamesi kapsamında kent belleği ve sözlü kültür ilişkisinin çözümlenmesi sağlanmıştır. Bununla Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nden hareketle günümüz kent imgelerinin ve markalarının yaratılmasına katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Evliya Çelebi Seyahatnamesi Cumhuriyet Dönemi öncesine ait bir metindir. Bu çalışmada, Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nin 21. yüzyılda nasıl işlevsel hale getirilebileceği ile sınırlandırılıp günümüz kent markası tasarımına etkisi üzerinde durulmaktadır. Seyahatname, sözlü kültür temelli kent araştırmalarının ana kaynağı olarak değerlendirildiğinden konu "kent imgesi" ve "kent markası" çerçevesinde işlenmiştir. Seyahatname'nin hacimli bir eser olmasının doğuracağı zaman sorunu nedeniyle eserin tamamının incelenmesi yerine Evliya Çelebi'nin sözlü kültürü ve edebiyatı kentleri tanıtırken nasıl değerlendirdiği örnekler üzerinden verilmiştir. Bu çalışma, günümüzde Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde yer alan ve Evliya Çelebi'nin en çok üzerinde durduğu kentleri kapsamaktadır. Çalışmada Evliya Çelebi Seyahatnamesi'ne bir kent/ler monografisi, Evliya Çelebi'ye ise bir kent belleği derleyicisi ve yazarı şeklinde yaklaşılmıştır. Seyahatname; kent imgesi, belleği, kültürü (özellikle kentin sözlü kültürü), kimliği, markası, turizmi (kültür turizmi) ile kent kültürü ekonomisi araştırmalarının kaynağı olarak değerlendirilmiştir. Tez konusu teorik olarak "imge" kavramına dair kuramsal yaklaşımlar temeline oturtulmuştur. Özellikle Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nde sözlü kültür temelli kent imgelerinin nasıl yaratıldığı yorumlanmaya çalışılmış ve Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nde kent imgesi yaratılırken kent kimliği ve kent kültürünün nasıl kurgulandığı çözümlenmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak, Evliya Çelebinin kent imgelerinin ve kent modellerinin disiplinler arası okunması gereken çok boyutlu bir yapıya sahip olduğu anlaşılmıştır. Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nin kent modellerinin çok boyutlu kent yaşamını çözümleyebilmek için günümüz kent markası tasarımlarına işlevsel olarak sözlü kültür bağlamında kaynaklık edebilecek yeterlilikte olduğu saptanmıştır.

Anahtar Sözcükler : Evliya Çelebi Seyahatnamesi, Sözlü Kültür, Kent İmgesi, Kent Markası, Kent Kültürü

Abstract:
In the Seyahatname of Evliya Çelebi, oral culture is the most fundamental element that gives the originality to a work. In this study, creating the methods of city images was studied by using oral culture of Evliya Çelebi.  In the frame of the Seyahatname of Evliya Çelebi, the relationship between memory of a city and oral culture was analysed. By doing so, it was intended to contribute to the creation of modern city images and brands. The Seyahatname of Evliya Çelebi is a text belonging to pre-republic era. In this study, it was emphasized on how the work could be functioned and reanimated in 21st century and its effect on modern city brand design. Since the Seyahatname is regarded as the basic source of the oral-culture based researches, the issue was studied within the context of "city branding" and "city image" concepts. Since it will take too much time owing to the massive content of the Seyahatname, the Evliya Çelebi's assessment on oral culture and literature was expressed through examples rather than studying the whole work. The study involves the modern cities in Turkish Republic in which Evliya Çelebi emphasized most. In the study, the Seyahatname was approached as a cities monograph and Evliya Çelebi was approached as a composer and author of city memory. The Seyahatname was considered as the basic source of the researches about images, memories, cultures (especially oral culture), identity, brand, tourism (culture-turism) and city culture of cities. Theme of the thesis was based on theoretical approaches of "image" concept. Especially, in the Seyahatname of Evliya Çelebi it was studied on how city images based on oral culture was created and how these images could be interpreted and while city image was being created how city identity and city culture was set. Consequently, it is understood that Evliya Çelebi's city images and city models are interdisciplinary and have a multifunctional structure which needs reading.  It was determined that the Seyahatname could be the source for modern city branding designs in terms of oral culture in order to analyse multifunctional city life of city models. 


Key Words :  The Seyahatname (Travel Book) of Evliya Çelebi, Oral Culture, City Image, City Brand Design, City Culture