Taşra kıyı kentlerinde mekansal değişim: Giresun örneği
The spatial change in coastal cities: Case study of Giresun
Yazar: MUSTAFA VEYSİ ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. NEVİN GÜLTEKİN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentsel mekân, doğaya karşı/uyumlu biçimde,  uzun süreçte farklı etkenlerle ve bileşenlerle, yerel dinamiklere ve bilgiyle bağdaşık üretilir, sürdürülür, değiştirilir ya da yeniden yaratılır. Mekânının algısal (doğal/yapılı çevre), zihinsel (kavramlaştırılan yer) ve sosyal (kimlik, bellek, aidiyet) bileşenlerinin etkileşimiyle, algısal mekân geçmişi de barındırdığı nesnel öğeleriyle anlam ve değer kazanır. Bu öğelerin biçimlenmesinde, konumlandığı coğrafyada yer alışı belirleyicidir. Böylece, su kenarı kentlerinin, mekânsal strüktürü ve mimarisi kara kentlerine göre farklılaşmaktadır. Bu farklılaşma ya da kentsel kimliğin oluşumunda, kıyı yerleşimlerinde suya bağımlılık derecesi diğer bir deyişle, doğal liman ve kıyı gerisinde yerleşime uygun ekolojik taban belirleyici olmaktadır. Anadolu liman kentleri bu etkileşimi, günümüze ulaşabilen Osmanlı Döneminin izleri ve mimarisiyle, tarihsel süreçte liman işlevleriyle gelişen çokkatmanlı ve çokkültürlü kentsel nitelikleri çoğunlukta aktarmaktadır. Karadeniz Havzasının güneydoğusunda yer alan Giresun Kenti de liman kenti özelliklerini, kıyı ve gerisindeki geleneksel, tarihsel dokusu üzerinden, kentsel mekânsal yapı değişim süreç ve etkenlerini tanımlayacak niteliklere sahiptir. Giresun Kentinde küreselleşmenin uzantısında kentlerin birbirleriyle yarışan işletmeler gibi örgütlenerek, kentsel yenileme ya da dönüşüm adıyla mekânsal ve doğal kimliğinin silinmesi de kolaylıkla izlenebilmektedir. Bu nedenle bu tez çalışmasında, Giresun kenti çalışma alanı olarak belirlenerek, tek bir örnek üzerinden genelleme iddiası taşımadan, mekânsal kimliğin önemi ile birlikte gelişimine ilişkin çıkarsamalar elde etmek ve kent planlamada yönlendirici olmasına dikkat çekmek amaçlanmıştır. Bu kapsamda mevcut teorilerin ya da hazır hipotezlerin sınanması yerine, mevcut değerlerin belgelenmesi ve geleceğe aktarılmasında umut taşıması önemsenmiştir.

Abstract:
Urban space, in a form against or compatible with nature, can be sustained, changed, produced or created related to local dynamics and knowledge, by various factors and component. With the interaction of perceptive (natural/built environment), mental (conceptualized space) and social (identity, memory, and belonging), the perceptive space history, gains meaning and value depending on the geography where it is located. Thus, the spatial structure and architecture of the water-side cities differ according to the cities on the land. In this differentiation or composition of the urban identity, the degree of being dependent to water in coastal settlements, in other words, natural harbours and offshore has become the appropriate ecological baseliner. Giresun city, located in the south-east of the Blacksea basin, possesses the qualities describing urban spatial variation process and factors and its effects on the traditional and historical texture behind and along the shore. Along the globalization process, cities organized as enterprises competing with each other,   in the name of the urban renovation or transformation, the loss of spatial and natural identity can easily be traced. Therefore, in this thesis Giresun city, is defined as the survey area, without carrying the claim of generalization over one example, the importance of urban identity together with the efforts to obtain results about its evolution in planning has been aimed. Within this context, instead of testing existing theories or readymade hypothesis the documentation of the existing values, their transfer to the future has been considered seriously.