Çeviri eğitiminde edinç kavramının değerlendirilmesi
Assessment of the concept of competence in translation pedagogy
Yazar: OKTAY ESER
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE NİHAL AKBULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Yetkinlik = Competence ; Çeviri = Translation ; Çeviri eğitimi = Translation education

Özet:
Çeviri edinci kavramı, son 10 yılda çeviri eğitimine yönelik program tasarımlarını ve sektör ihtiyaçlarına yönelik düzenlemeleri yönlendiren önemli terimlerden biri haline gelmiştir. Bu kavram, tez çalışmasında çok bileşenli çeviri edinci modelleri temelinde ele alınmıştır. Tezin literatür incelemesi, çeviri edincine çeviri eğitiminin ve çeviri sektörünün ihtiyaçlarına yönelik olarak iki aşama halinde yapılandırılmıştır. Çeviri edinci modelleri üzerine yapılan genel değerlendirmede bir çeviri edinci matrisi oluşturulmuş ve çeviri edincini oluşturan alt-edinçler bir arada gösterilmiştir. Çeviri edinci kavramının çeviri etkinliğini yerine getiren çevirmenin profesyonel çalışma ortamında görev tanımını ve kariyer planlamasını kapsamadığı düşüncesiyle bir çevirmen edinci modeli önerilmiştir. Çevirmen edinci modelinde, çeviri edinci bir alt kavram olarak gösterilmiştir. Diğer bir alt kavram ise önerilen bir alt edinç olarak yönetim edinci olmuştur.
Çeviri edinci modellerinde belirtilen ve çeviri edinci matrisi içinde gösterilen 8 alt edince yönelik olarak çeviri edinci ölçeği geliştirilmiş ve pilot uygulama ile geçerliği SPSS Statistics 17.0 programında test edilmiştir. Ölçek, iki aşamada uygulanmıştır. İlk olarak, Türkiye?deki devlet üniversiteleri çeviri bölümlerinde okuyan 4. sınıf öğrencilerinin bölüm programları sonunda edindikleri çeviri edinci algılamaları ölçülmüştür. İkinci olarak, çeviri sektöründe çeviri işletmeleri derneğine üye çeviri işletmelerinde uygulanmıştır. Böylece, çeviri eğitimi programlarının sektör ihtiyaçları ve beklentileri açısından işlevselliği belirlenmeye çalışılmıştır. Elde edilen veriler, tablolar ve şekiller halinde betimleyici istatistiklere dönüştürülmüş; araştırma hipotezi ve amaçları açısından sonuçlara, değerlendirmelere ulaşılmıştır.



Anahtar sözcükler: Çeviri eğitimi, çeviri edinci, çeviri edinci modelleri, çok bile?enli çeviri edinci, çevirmen edinci, yönetim edinci, çeviri edinci ölçeği, çeviribilimde nicel ara?tırma, çeviri sektörü, çeviri i?letmeleri, i?levsellik, PACTE, TransComp, EMT, EN 15038 Avrupa Çeviri Hizmetleri Kalite Standartı, MYK.

Abstract:
The concept of translation competence has been one of the fundamental terms governing both institutional program designs in translation pedagogy and regulations in the translation sector for the last 10 years. In this thesis, the concept was studied as a multi-componential concept based on the models of translation competence. The literature review of the thesis was structured in two stages in accordance with the needs arising from the translation pedagogy and the translation sector. A translation competence matrix was designed to show the translation sub-competences all together in the assessment part of the thesis as of the literature review. A model of translator?s competence was proposed due to the fact that the already existing models of translation competence was not comprehensive enough to include the job description and the career expectations of a translator in a professional environment. The model of translator?s competence divides mainly into two parts: Translation competence, and managerial competence, a newly proposed sub-competence. 
Eight of the sub-competences as indicated in the translation competence matrix were used to design a translation competence scale the reliability analysis of which was tested through a pilot study using the SPSS Statistics 17.0. The scale was applied in two stages in the form of a questionnaire: Firstly, at the state universites where the perceptions of translation competence were measured as acquired by the final-year students of translation studies, and secondly, in the translation companies which are the members of the translation companies association. The aim was to figure out how functional the program designs in translation pedagogy were in terms of the needs/expectations in the translation sector. The data were converted into the descriptive statistics through tables and charts, thus making it possible to arrive at the conclusion/assessment with the research hypothesis and the objectives thereof.



Key words: Tranlation pedagogy, translator training, translation competence, models of translation competence, multi-componential translation competence, translator?s competence, managerial competence, translation competence scale, quantitative research, translation sector, translation companies, functionality, PACTE, TransComp, EMT (European Master?s in Translation), EN 15038 European Quality Standard for Translation Services, Vocational Qualifications Authority (MYK)