Sicill-i Ahval Kayıtlarına göre Üsküp doğumlu memurlar
The officers born in Skopje according to Sicill-i Ahval Records
Yazar: HALENUR DİLOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP SUNAY
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; 20. yüzyıl = 20. century ; Abdülhamid II = Abdülhamid II ; Bürokrasi = Bureaucracy ; Makedonya-Üsküp = Macedonian-Skopje ; Memurlar = Civil servants ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sicill-i Ahval Defterleri = Sicill-i Ahval Records

Özet:
II. Mahmud ve Tanzimat dönemi, idarî, sosyal, siyasi, ekonomik ve kültürel
alanlarda birçok değişikliğin yaşandığı bir dönem olmuştur. II. Abdülhamid dönemi
de söz konusu sahaların yanı sıra bürokrasi alanında köklü reformların
gerçekleştirildiği bir süreçtir. Bu bakımdan XIX. yüzyılda yapılan reformlar ile
merkeziyetçi bir politika izlenmiş ve bazı düzenlemeler yapılmıştır. Merkezileşme
çabaları ile bürokrasinin hacmi de genişlemiştir. Bürokrasinin ihtisaslaştığı ve
kurumların arttığı II. Abdülhamid döneminde personelin istihdamı konusunda
birtakım değişiklikler yapılmıştır. Yapılan değişiklikler ile Müslim ve gayrimüslim
Osmanlı tebaasını içine alan bir bürokratik bir yapı gelişmiştir. Buna paralel olarak
birkaç memur kuşağını kapsayan Sicill-i Ahvâl defterleri ilk defa II. Abdülhamid
döneminde düzenli olarak tutulmaya başlanmıştır. Bu sayede Osmanlı Devleti'nde
resmî kurumlarda görev alan memurların sicil kayıtları onların mesleki yaşamları
hakkında kıymetli veriler içeren bir defter serisini oluşturmuştur.
Bu bağlamda Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri
Başkanlığı Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunan Sicill-i Ahvâl defterleri, 1879-
1909 seneleri arasında tanzim edilmiş olup söz konusu dönemde görev yapan
memurların kayıtlarını içermektedir. Defterler memurların çalıştıkları bürolara göre
ayrı bir şekilde tasnif edilmediği için bunların içerisinden Üsküp doğumlu memurlara
ait siciller seçilip incelenmiştir. Bu çalışmada Sicill-i Ahvâl kayıtlarına dayanarak
giderek artan personel içerisinden Üsküp doğumlu memurların mesleki serencamları
incelenerek; memurların baba adları, doğum tarihleri, bildikleri lisanlar, aldıkları
eğitimler, memuriyet hayatlarına başlama şekilleri, aldıkları maaşlar, azil ve tayin
sebepleri, aldıkları rütbe ve nişanlar gibi memuriyet hayatları boyunca kayda geçen
bilgilere dayanarak analitik bir şekilde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sicill-i Ahvâl, Bürokrasi, II. Abdülhamid, Üsküp, Memur.

Abstract:
II. Mahmud and Tanzimat period was a period in which many changes took
place in administrative, social, political, economic and cultural fields. The period of
Abdülhamid II was a process in which radical reforms were carried out in the field of
bureaucracy as well as in the mentioned fields. In this regard, with the reforms made
in the 19th century, a centralist policy was followed and some arrangements were
made. With the efforts of centralization, the volume of bureaucracy has also
expanded. Bureaucracy specialized and institutions increased during the period of
Abdülhamid II, some changes were made in the employment of staff.
A bureaucratic structure developed that includes Muslim and non-Muslim Ottoman
citizens by the changes made. In parallel with this, the Sicill-i Ahvâl Registers,
which cover several generations of civil servants, started to be kept regularly for the
first time during the reign of Abdülhamid II. In this way, the registry records of civil
servants working in official institutions in the Ottoman Empire created a series of
notebooks containing valuable data about their professional lives.
In this context, Sicill-i Ahvâl notebooks in the Presidency Of The Republic
Of Turkey Directorate Of State Archives Prime Ministry Ottoman Archives were
arranged between 1879-1909 and they contain the records of the civil servants who
served in the said period. The registries of the officers born in Skopje were selected
and examined since the books are not classified separately according to the offices.
In this study, based on Sicill-i Ahvâl records, the professional status of civil servants
born in Skopje were examined; It has been analyzed analytically based on the
information recorded throughout the civil service life, such as the fathers's names,
birth dates, the languages they know, the education they received, the way they
started their civil service life, the salaries they received, the reasons for dismissal and
appointment, the ranks and medals they received.

Keywords: Sicill-i Ahvâl, Bureaucracy, Abdülhamid II, Skopje, Officer.