Örfün İslam Aile Hukukuna etkisi
Effects of customs on Islamic Family Law
Yazar: İSMAİL ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. ALİ İHSAN PALA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Aile hukuku = Family law ; Örf-adetler = Traditions customs ; İslam Hukuku = Islamic Law

Özet:
İslam Hukuku, günümüz meselelerine uygulanması mümkün olmayan katı ve statik bir sistem değildir. Dolayısıyla dünya ve ahiret hayatının her safhasındaki sorulara cevap veren, değişen zamana ve mekâna göre dinamikliğini koruyabilen bir sistemdir. Hiç şüphesiz İslâm hukukunun ana kaynakları Kur'an ve Sünnet pek çok meseleyi çözüme kavuşturmakla beraber bazı meselelerde hükümlerin delalet etme biçimlerinde sarahat bulunmamaktadır. İslâm Hukukçuları ilk dönemden beri asli kaynaklara dayalı hükümleri daha anlaşılır kılmak için tali hükümleri istinbat etmek üzere özgün yöntemler geliştirmişlerdir. Bunların başında da örf ve âdetlerin hukuki süreçlerde üstlendiği rol yer almaktadır. Ayrıca İslâm, Cahiliye döneminin bütün örf ve âdetlerini ortadan kaldırmamıştır. İslâm inancına aykırı olmamak kaydıyla ya kabul etmiş ya da tashih etme yoluna gitmiştir.
İslâm'da korunması gereken değerlerin başında ise hiç şüphesiz aile gelmektedir. Bu değerlerin korunması adına İslâm hukuku ailenin oluşum aşamaları, evlilik sözleşmesine konu olan karı-kocanın evlilik süresince yüklenecekleri hak ve sorumlulukları, hatta evlilik bağının sonlandırılması aşamasından sonraki süreçte bile tarafların karşılaşacakları sorunlara çözüm bularak karşılıklı hak ve hukuklarının korunmasını amaçlamıştır. Bu durumda İslâm hukukunun asli kaynakların yanı sıra toplumların sosyal hafızası olan örf ve âdetlerden hangi oranda bir etkiyle karşı karşıya olduğunun tespiti önemlidir. Mevcut durumuyla evlilik ve daha genel olarak aile ilişkileri örf ve âdetler dikkate alınmadan hazırlanan normatif hukuktan büyük ölçüde bağımsız hareket etmeye müsait görünmektedir. Biz "Örfün İslâm Aile Hukukuna Etkisi" isimli bu çalışmamızda İslâm aile hukukunun hangi konularda ve hangi oranlarda etkilendiğini misalleriyle izah etmeye çalıştık. Gördük ki aile, bu konudan en fazla etkilenen toplumsal yapıdır. Normatif kurallara rağmen kendi içindeki birçok meselede bu normlara karşı kapalı olduğunu uygulanma yoğunluklarına bakarak görebiliyoruz.

Abstract:
Islamic law is not a rigid and an impossible system to apply in contemporary issues. That is to say, Islamic law is a system which keeps its dynamic state despite the changes in time and place. It answers the questions in every phase of the life in this world and the afterlife. No doubt, the main sources of the Islamic law, which are Quran and sunnah, solve many matters. However, in some cases the judgements in the Quran and sunnah are not fully explained so in these cases, Islamic scholars make interpretations. Since the early years, Islamic jurists developed their own methods of retaining the secondary provisions, in order to make the essential provisions more understandable. Among these, the role of Customs and traditions in legal process have an important role. Additionally, Islam did not abolish all the Customs and rituals of the period of ignorance, in other words, Jahiliya. The Customs and rituals of the Jahiliya was either accepted or corrected in a way which is not contrary to the Islamic belief.
Without a doubt, family is one of the most important values to be protected in Islam. In order to protect the family, Islamic law has many solutions for different issues; such as, the formation of the family, the responsibilities of wife and husband during their marriage and many more. Furthermore, Islamic law also concerns about the divorce process and protects the rights of both parties even after they are divorced. In current situation, marriage and family relations are conveniently affected by the common law rather than the modern law. This dissertation study, "The Effects of Customs on Islamic Family Law", is about the effects of customs on the family issues and it also answers, to what extent customs influence Islamic family law. The results show us that family is the most affected institution by the customs. In addition to that it is seen that people, mostly follow the customs rather than the modern law. So, it proves us that modern law should consider customs during legislation process.