Modern toplumda dinsel bireycilik
Religious individualism in modern society
Yazar: MEHMET SÜHEYL ÜNAL
Danışman: DOÇ.DR. ADİL ÇİFTÇİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
?Bireycilik?, modern toplum anlayısının ürünüdür. Modernitenin unsurları,?soyutlanma?, ?gelecek yönelimlilik?, ?akılcılasma?, ?özgürlesme?,?dünyevîlesme? ve ?bireycilesme?dir. Bu unsurların hepsi birbirleriyle baglantılıdır.Geleneksel toplum anlayısından modern topluma dönüsümü ifade eden?modernlesme?, insan anlayısında da degisimlere sebebiyet vermistir.Topluluk hayatında grubun bir üyesi olan ?kisi?, modern toplumda kendibasına ayakta duran ?birey? haline gelmistir. Bu toplumsal degisim, ?din?konusunda da kendisini gösterir. Bu baglamda karsımıza çıkan dinsel bireycilik,?tercih?, ?bilinç?, ?mahremiyet?, ?esitlik?, ?özgürlük? ve ?özerklik?gibi anahtar kavramların öne çıktıgı bir toplumsal fenomen olup; bireyinTanrı'yla iliskisinin bireyin kendisi tarafından belirlendigini, bireyin dinîkonularda özgürce düsünme ve tartısma hakkının bulundugunu, bireyin diledigidine ya da dinî topluluga girebilecegini, inançlı bireyin aracılara ihtiyacıolmadıgını, Tanrısıyla kendi bildigi yolda ve kendi çabalarıyla kendisininiliski kurma hak ve görevini savunan görüstür. Bu düsünceye göre dinselbireyci, ?Tanrı'nın huzurunda tek basına? durur. Onun dinsel eylemlerindeherhangi bir cemaatin, mezhebin ya da dinsel otoritenin baglayıcılıgı yoktur.O, dinsel gelenegin söylemini alır; ama kendi bireysel bilinç durumuna göretercihlerde bulunur.Bu çalısmada, modern toplum anlayısının ayrılmaz bir parçası kabuledilen ?bireycilik? fenomeninin türevlerinden ?dinsel bireycilik?in sosyolojikkökeni arastırılmıs ve günümüz din sosyolojisi literatürü içerisinde bu kavramınçagrıstırdıgı anlamlar taranmıstır. Böylece bu tez, modern toplumlardagözlenen ?dinsel bireycilik? fenomenini din sosyolojisi analiz düzeyindetanımak amacıyla gerçeklestirilmistir.Anahtar Kelimeler: 1) Bireycilik, 2) Dinsel Bireycilik, 3) Modernlik,4) Modern birey, 5) Modern toplum

Abstract:
?Individualism? had been product of the modernity. The componentsof the modernity are ?abstraction?, ?futurity?, ?rationalization?, ?liberation?,?secularization?, and ?individualization? which link each other.The modernisation which characterizes a transformation from communityto society had brought about some changes also on the concept ofhuman. A ?person? who was a member of a community is now an ?individual?standing alone in modern society. Religious individualism is a socialphenomenon known with ?choosing?, ?conscious?, ?privacy?, ?equality?,?liberty?, and ?autonomy?. This is a view that an individual?s relation withGod had been designated with respect to that individual?s own, that an individualhas the right to reflect on religious issues freely, that an individualmay join into a religious community he/she wants, that the individual believerdoes not need intermediaries, that he has the right and the duty tocome to his own relationship with his God in his own way and by his owneffort. Religious individual ?stands alone before his/her God?. Any religiousauthority can not be a compelling factor in his/her religious actions. Individualgets the utterance of a religious tradition; but ?chooses? according tohis/her own conscious situation.In this study, the sociological roots of ?religious individualism? havebeen researched, and the meanings which this concept reminds us in the literatureof the contemporary sociology of religion have been scanned. Thisdissertation has been fulfilled at the analysis level of the sociology of religionto recognize ?religious individualism? observed in the modern societies.Key Words: 1) Individualism, 2) Religious Individualism,3) Modernity, 4) Modern individual, 5) Modern society