Geriye yönelik bellekteki hatalı tanımanın ileriye yönelik bellek görevlerine etkisi /
Yazar: DAMLA ALANBEY
Danışman: PROF. DR. SEVTAP CİNAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Deneysel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bellek hataları = Memory errors ; Bellek yanılmaları = Memory falses ; Deese-Roediger-McDermott paradigması = Deese-Roediger-McDermott paradigm ; Tanıma = Recognition ; Tanıma belleği = Recognition memory ; İleriye yönelik bellek = Prospective memory

Özet:
Hatalı tanıma etkisi, kişinin aslında olmamış bir olay veya durumu olmuş gibi hatırlaması olarak tanımlanmakta ve geriye yönelik bellek alan yazında sıklıkla çalışılmaktadır. Hatalı tanımaların ileriye yönelik bellek görevleri üzerinde de etkili olacağı düşünülmekte ancak bu konuda nispeten daha az sayıda çalışmaya ulaşılmıştır. Bu çalışmanın amacı;  hatalı tanımaların ileriye yönelik bellek görevleri üzerinde etkili olup olmadığının incelenmesidir. Çalışmaya 33 kadın ve 33 erkek olmak üzere toplam 66 kişi katılmıştır. Deese Roedriger McDermott (DRM) paradigması uygulaması, ileriye yönelik bellek performansının ölçümü için ise araştırmacı tarafından tasarlanan bir sanal gün oyunu kullanılmıştır. Katılımcılar; rastgele seçimle uyumlu, çelişik ve kontrol gruplarına atanmıştır. Uyumlu gruptaki katılımcılara gerçekleştirmeleri gereken ileriye yönelik bellek görevi ile uyumlu kelimeleri içeren DRM listeleri, çelişik gruptaki katılımcılara ise gerçekleştirecekleri ileriye yönelik bellek görevi için çeldirici kelimeleri içeren DRM listeleri sunulmuştur.  Kontrol grubuna DRM uygulanmamıştır.
Araştırma sonuçları, bellek yanılsamalarının ileriye yönelik bellek görevi ile uyumlu veya çelişkili olmasının ileriye yönelik bellek performansını etkilemediğini, ancak çelişik koşulda kritik tuzaklarla ilişkili görevlerdeki performansın, kritik tuzaklarla ilişkisiz görevlerdeki performanstan anlamlı olarak düşük olduğunu göstermektedir.

Anahtar kelimeler: İleriye Yönelik Bellek, Geriye Yönelik Bellek, Bellek Yanılsamaları, Sahte Anılar, DRM Paradigması

Abstract:
Memory illusion effect is defined as the situation when a person remembers something that did not actually happen and is commonly studied in the retrospective memory literature. It is thought that false memories also have an impact on prospective memory tasks, however; we has been reached few studies on this subject. The purpose of this study is to examine whether false memories effect or not on the prospective memory tasks. A total of 66 people, 33 women and 33 men, participated in the study. In the study, Deese Roedriger McDermott (DRM) paradigm application was used to elicit false memories and a virtual day game designed by the researcher was used for the measurement of prospective memory performance. Participants were assigned to compatible, contradictory and control groups by random selection. While, for the participants in the compatible group, the DRM lists containing the words that are compatible with the prospective memory task that they will perform are presented, for the participants in the contradictory group, the DRM lists with the words of the contradictory with the task that they will perform are presented. The DRM paradigm was not applied to control group.
The results of the research show that whether memory illusions are compatible or contradictory with the prospective memory task does not affect the prospective memory performance, but the performance in the critical lure-related tasks in the contradictory condition is significantly lower than the performance in the tasks unrelated with the critical lure.

Keywords: Prospective Memory, Retrospective Memory, Memory Illusions, Memory illusion, DRM Paradigm