Safranbolu, Bağlarbaşı Mahallesi'ndeki konut mimarisinin incelenmesi
Analysis of housing architecture in Safranbolu, Bağlarbası neighborhood
Yazar: CANSU NUR AK
Danışman: PROF. DR. SARE SAHİL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Safranbolu, Batıkaradeniz Bölgesinin bir ili olan Karabük'ün en büyük ilçesi olarak geleneksel konut mimarisi ile ön plana çıkmaktadır. Geleneksel Safranbolu Evi, Geleneksel Türk Evi özelliklerini taşımasıyla mimari literatürdeki önemli konulardan biridir. Safranbolu; yapı ve yerleşme özelliklerine göre Çarşı, Kıranköy ve Bağlar bölümü olarak üçe ayrılırken geleneksel konut dokusu yoğunluğu Bağlar ve Çarşı bölümünde belirginleşmektedir. Bu çalışmada Safranbolu Bağlar, Bağlarbaşı mevkiinden seçilen 10 bağ evi plan tipleri, yapı malzemeleri, konut birimlerinin eski işleyişleri ve günümüz işleyiş şekilleri konu alınmaktadır. Plan tipolojilerinin incelenmesiyle cephe analizi yapıldığında açıklıkların kuzey cephelerde sağırlaştığı ve güney cephelerde sıklaştığı genellemesi yapılmaktadır. Bölgedeki evlerden seçilenler arasında sokakla kurulan ilişkinin, plan tiplerinin ve cephelerinin analiz edildiği  pafta çalışmaları yapılmaktadır. Bölgedeki Bağ Evi konut tiplerinin çevreyle olan ilişkisindeki durumunda sokak unsurunun önem tesir ettiği, girişlerin sokak cephesinden olmasından anlaşılmaktadır. Konutların içindeki mekanların işleyiş şeklinin günümüz hayatındaki yeri saptanmakta olup ortak özellikleri ortaya çıkmakta ve günümüze adapte olma şekillerindeki durumlar tespit edilmektetir. Bu çalışmanın sonucunda; Geleneksel Türk Evi'nin ve Geleneksel Safranbolu Evi'nin plan tipi özellikleri plan tiplojilerinin de ortak paydada buluşmasını sağlasa da Bağ Evlerinin özgün yapılar olup birbirinden farklılaştıklarını, her birinin ihtiyaca ve kullanıcıya göre oluştuğu tespit edilmektedir.

Abstract:
Safranbolu stands out with its traditional residential architecture as the largest district of Karabük, a province of the western Blacksea Region. Traditional Safranbolu House is one of the important issues in the architectural literature with its characteristics of Traditional Turkish House. Safranbolu; According to the structure and settlement characteristics, the district divided into 3 sections as Çarşı, Kıranköy and Bağlar, while the density of traditional dwellings becomes apparent in Bağlar and Çarşı. In this study, 10 bond house plan types selected from Safranbolu Baglar, Bağlarbasi location with respect to their building materials, old functioning of housing units and current functioning criteria. When analyzing the plan typologies, it is generalized that frequency of openings become rare on the northern-side than southern-side of the buildings. A catalog planning is carried out between the selected houses in the region and the relationship between the street, the plan types and facades. The functioning of the spaces within the houses is objected in daily life, which lead common features to revealed and the situations in the way of adapting to the present are determined. As a result of this study; Although the plan type characteristics of the Traditional Turkish House and the Traditional House of Safranbolu allow the plan typologies to unite with itself, it is determined that the vineyard houses are unique structures and differentiate from each other and they are formed according to the need.