Prenatal ve postnatal dönemdeki kazların böbrek ve karaciğer dokularında bazı büyüme faktörlerinin (HGF, IGF, FİF, TGF) immunohistokimyasal dağılımı
Immunohistochemical distribution of some growth factors (HGF, IGF, FGF, TGF) in kidney and liver tissues of prenatal and postnatal geese
Yazar: DİLEM GÜLECE ERMUTLU
Danışman: PROF. DR. ŞAHİN ASLAN
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology

Özet:
Bu çalışmada prenatal ve postnatal dönemdeki kazların böbrek ve karaciğer dokularında bazı
büyüme faktörlerinin (HGF, IGF-I, FGF-2, TGF-α) dağılımının histolojik ve
immunohistokimyasal yöntemlerle araştırılması amaçlandı.
Yumurtalar inkübasyona konulduktan sonra 6.günden itibaren her gün 4 adet yumurta kırıldı.
Çıkarılan fötüsler tespit edildi. Çıkım gününden itibaren postnatal değerlendirme için 7, 15, 30
ve 210 günlük kazlara da ötenazi yapıldı. Alınan dokular rutin histolojik işlemlerden geçirildi.
Histolojik incelemeler için kesitlere Crossman'ın üçlü boyaması, Periodic Acid Schiff (PAS)
ve Hematoksilen&Eosin (H&E) boyamaları yapıldı. Hazırlanan preparatlarda HGF, IGF-I,
FGF-2 ve TGF-α immunoreaktivitesi incelendi.
Böbrek dokusunun gelişimi incelendiğinde, 10. günden itibaren metanefrik blastemin oluşmaya
başladığı görüldü. 25. günde mezonefrozun kaybolduğu belirlendi. HGF, FGF-2 ve TGF-α
immunoreaktivitesi mezonefrik tubullerde ve metanefrik böbreğin yeni oluşan tubullerinde 18.
güne kadar yoğun olarak görüldü. IGF-I immunoreaktivitesi ise diğer büyüme faktörlerine
oranla daha az yoğunlukta idi. Karaciğer dokusunun gelişimi incelendiğinde, 8. günden itibaren
sinuzoidlerin daralmaya başladığı, hepatik plakların oluştuğu, endotel ve Kupffer'in yıldız
hücrelerinin ayırt edilebildiği görüldü. HGF, IGF-I, FGF-2 ve TGF-α immunoreaktivitesi
prenatal ve postnatal tüm günlerde karaciğer hepatositlerinde belirlendi. IGF-I, FGF-2 ve TGFα prenatal dönemde başlangıç günlerinde hematopoietik hücrelerde yoğun immunoreaktivite
gösterirken, HGF daha az yoğunlukta idi.
Kanatlılarda embriyonal dönemde büyüme faktörleri ile ilgili çok az çalışmaya rastlandı.
Çalışmamızda böbrek ve karaciğerde hem prenatal hem de postnatal dönemde bu dört büyüme
faktörü de immunohistokimyasal olarak tespit edildi. Bu faktörlerin böbrekte tubulus
proksimaliste, karaciğerde de hepatositlerde bulunduğu belirlendi. Bu durumun özellikle bu
hücrelerde daha ayrıntılı çalışılması gerektiğini düşünmekteyiz. Büyüme faktörlerinin kaz gibi
yetiştiriciliği yapılan hayvanlarda daha ayrıntılı çalışılması gerekmektedir.
Anahtar Sözcükler: Kaz, Böbrek, Karaciğer, Embriyo, İmmunohistokimya

Abstract:
The aim of this study was to investigate the distribution of some growth factors (HGF, IGF-I,
FGF-2, TGF-α) in the kidney and liver tissues of geese during prenatal and postnatal periods
by histologic and immunohistochemical methods.
After the eggs were placed in incubation, 4 eggs were broken every day starting from the 6th
day. The retrieved fetuses were identified. From the day of hatching, 7, 15, 30 and 210 day old
geese were euthanized for postnatal evaluation. The tissues were subjected to routine histologic
procedures. Crossman's triple staining, Periodic Acid Schiff (PAS) and Hematoxylin & Eosin
(H&E) staining were performed for histological examinations. HGF, IGF-I, FGF-2 and TGF-α
immunoreactivity was analyzed in the preparations.
When the development of the kidney tissue was examined, it was observed that the metanephric
blastema started to form on the 10th day. On day 25, mesonephrosis disappeared. HGF, FGF-2
and TGF-α immunoreactivity was observed intensely in the mesonephric tubules and newly
formed tubules of the metanephric kidney until day 18. IGF-I immunoreactivity was less intense
compared to other growth factors. When the development of the liver tissue was examined, it
was observed that the sinusoids started to narrow, hepatic plaques were formed, and endothelial
and Kupffer's cells could be distinguished as of day 8. HGF, IGF-I, FGF-2 and TGF-α
immunoreactivity was detected in liver hepatocytes on all prenatal and postnatal days. IGF-I,
FGF-2 and TGF-α showed intense immunoreactivity in hematopoietic cells on the first days of
the prenatal period, whereas HGF was less intense.
There were very few studies on growth factors in the embryonal period in poultry. In our study,
all four growth factors were immunohistochemically detected in the kidney and liver in both
prenatal and postnatal periods. These factors were found in the proximal tubulus in the kidney
and hepatocytes in the liver. We think that this situation should be studied in more detail
especially in these cells. Growth factors should be studied in more detail in farmed animals
such as geese.
Keywords: Goose, Kidney, Liver, Embryo, Immunohistochemistry