İşletme yönetiminde teknolojik gelişme ve yenilik
Technological development and innovation in business management
Yazar: CİHAT KARTAL
Danışman: PROF. DR. HAYRİ ÜLGEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Organizasyon ve İşletme Politikaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1992
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Teknoloji = Technology ; Teknolojik inovasyon = Technological innovation ; Yenilik = Innovation ; Yönetim = Management

Özet:
Dünyamızdaki bilim ve teknoloji alanında meydana gelen gelişmeler baş döndürücü bir hıza ulaşmış ve bu gelişmeler sayesinde insanoğlu önceden tasvir edemediği pek çok şeyi başarabilmiş ve bu yolda kendini kabul ettirebilmiştir. Gelecekte dünyada saygın bir yer edinebilmenin ancak ileri teknolojilere ulaştırabilecek çalışmaları başlatmak ile mümkün olacağı bilincine varan ülkeler, kaynaklarını bu alana kanalize etmiş ve teknolojik gelişmelerin öncülüğünü yapmışlardır. Ülkeler teknolojiye verdikleri önem ölçüsünde ekonomik açıdan farklı niteliklere bürünmüşlerdir. Bu durum ülkelerin gelişmiş veya az gelişmiş veya gelişmemiş olarak nitelendirilmelerinin bir sonucudur. Bir ülke kalkınma gücünü bilimsel alanda yapılan araştırmalar ve bunların uygulamasıyla sağlar. Ülkelerin uluslar arası piyasalardaki başarıları teknolojik kapasiteleri ile doğru orantılı olup rekabet güçleri ile verimlilikleri yeni teknolojileri yaratabilme kabiliyetlerine bağlıdır. 

Kalkınmada itici bir güç oluşturan yüksek teknolojiler sanayileşmiş ülkeler tarafından üretilmekte ve geliştirilmekte olduğu bilinmektedir. Sanayileşmiş ülkeler toplum ihtiyaçlarını daha iyi karşılamakta toplumun refah düzeyini daha yüksek noktalara ulaştırabilmektedirler. Bu durum ülkenin politik etkinliğini arttırmakta ve diğer ülkeler üzerindeki liderlik özelliklerini korumalarına neden olmaktadır. Teknoloji üretimi çok büyük yatırımların yanında ulusal fedakarlık ve ileriyi görebilme becerisine bağlıdır. Aksi halde ileri teknoloji üretme rizikosuna katlanamayan ülkeler gelişmemiş veya az gelişmiş ülke niteliğini taşımaya zorlanmaktadırlar. Uluslar arası ekonomilerin çok değiştiği günümüzde belli teknolojileri ithal etmektense ülke sınırları içinde üretimi çok düşük yatırımlarla gerçekleştirilebileceği gerçeği göz ardı edilmemelidir. Bu aynı zamanda teknik nitelikteki becerilerin kazanılması açısından çok önemlidir.

Bilindiği gibi az gelişmiş ülkelerin temel ekonomik sorunlarının başında üretim miktarının ve kalitesinin düşük olması gelmektedir. Bu olumsuzluk teknik bilgi ve finansal kaynak yetersizliğinden meydana gelmektedir. Gelişmekte olan ülke ekonomilerinin tarıma dayandığını göz önüne alırsak, bu ülkelerin ekonomik atılımları tarım toplumundan sanayi toplumuna geçmek ile mümkün olabilecektir. Sanayileşmek için ihtiyaç duyulan teknolojilerin rizikosuna katlanılmalıdır.  Şu unutulmamalıdır ki sadece teknoloji transferi kesin bir çözüm olmamakla beraber yanında bir takım sorunları getirmektedir. Hatta aşırı dereceye varan teknoloji transferleri ülkenin araştırma geliştirme faaliyetlerini baltalamaktadır. Ülkenin teknoloji alanındaki sorunlara çözüm bulması ideal bir teknolojik yapının oluşturulması açısından çok önemlidir. Bu yapı bilimsel çalışmaların bir zorunluluk olduğu ilgili ülkede benimsetildiği ölçüde başarıyla kurulacaktır. 

Atatürk'ün 1924 yılında söylemiş olduğu; "Dünyada her şey medeniyet için, başarı için, hayat için, en hakiki mürşit ilimdir, fendir.İlim ve fennin dışında mürşit aramak, gaflettir, cehalettir, delalettir. Yalnız ilim ve fennin yaşadığımız her dakikasındaki safhalarının tekamülünü  idrak etmek ve terakkiyatını zamanla takip eylemek şarttır".Sözleri ve nihayetinde gerçekleştirilen bazı çalışmalar ülkemizde bilimsel bir altyapının oluşturulmasında gerçekleştirilen ilk atılımlardır. 

Çalışmanın amacı, ATATÜRK'ün makro alanda başlattığı bu atılımı işletme bazında inceleyebilmektir. Bu amaçla yeni teknolojilerin niçin bir gereklilik olduğu ve sağladığı faydalar belirtildikten sonra işletmelerin yeni teknolojileri nasıl elde edeceği, yeni ürün ve teknolojilerin nasıl üretileceği, değişen teknolojik koşullara karşı örgüt yapısında ne gibi bir uyumlaştırma çabalarının gerçekleştirilebileceği ve yeniliğe karşı olan direncin ortadan kaldırılması için yapılabilecek uğraşılar üzerine değinilecektir. 
Çalışmanın birinci bölümü yenilik ve teknoloji kavramları üzerine kuruludur. Bu bölümde teknoloji ve teknoloji ile yakından ilgili olan kavramlar açıklanıp işletme ve toplum açısından olan önemine değinilecektir. Birinci bölümün ikinci kısmında ise yenilik kavramına bir giriş yapılıp, bir yeniliğin neden başarılı ve başarısız olabileceği açıklanacaktır. İkinci bölümde teknoloji ile yakından ilgili olan yenilik kavramı daha detaylı incelenecektir. Üçüncü bölüm işletmelerin teknoloji edim kaynaklarını göstermektedir. Bu bölüm hem işletme dışından hem de işletmenin kendi çalışmaları ile teknolojik yenilikleri nasıl gerçekleştirebileceklerini açıklamaktadır. Dördüncü bölüm teşebbüslerdeki gelişme sorunlarını incelemektedir. Bu sorunlara önce ülke açısından geniş bir çerçevede yaklaşılarak incelenecek sonra mikro düzeye inilerek işletmelerdeki sorunlara değinilecektir. Beşinci bölüm Türk sanayisinin teknolojik yapısı ile ilgili bölümdür. Bu bölümde aynı zamanda konu ile ilgili yapılan araştırmalara yer verilmiştir. Altıncı bölümde 100 imalat işletmesi üzerine yapılan bir anket çalışması bulunmaktadır. Son olarak konunun bütünü ile ilgili genel bir değerlendirme yapılarak öneriler sunulmuştur. Çalışmalarımda bana yardımcı olan sayın hocam Prof.Dr.Hayri Ülgen ve Prof.Dr.Kemal Tosun'a, yazım şartları açısından yardımlarını esirgemeyen Yrd.Doç.Dr.Cem Dikmen'e ve değerli arkadaşım KOSGEB'ten Mehmet Ediz'e teşekkürlerimi bir borç bilirim.

Abstract:
The developments in the field of science and technology in our world have reached a dizzying speed, and thanks to these developments, human beings have been able to achieve many things that they could not describe before and have made themselves accepted in this way. Realizing that in the future, it will be possible to gain a respectable place in the world only by starting studies that can lead to advanced technologies, countries have channeled their resources into this field and pioneered technological developments. Countries have assumed different economic characteristics to the extent of the importance they attach to technology. This is the result of countries being characterized as developed or underdeveloped or underdeveloped. A country provides its development power through scientific research and their application. The success of countries in international markets is directly proportional to their technological capacities, and their competitiveness and efficiency depend on their ability to create new technologies.

It is known that high technologies, which constitute a driving force in development, are produced and developed by industrialized countries. Industrialized countries can meet the needs of the society better and increase the welfare level of the society to higher levels. This situation increases the political effectiveness of the country and causes them to maintain their leadership characteristics over other countries. Technology production depends on national sacrifice and the ability to see ahead, as well as huge investments. Otherwise, countries that cannot bear the risk of producing advanced technology are forced to have the characteristics of underdeveloped or underdeveloped countries. In today's world where international economies have changed a lot, the fact that production can be realized with very low investments within the borders of the country should not be ignored, rather than importing certain technologies. This is also very important in terms of acquiring skills of a technical nature.

As it is known, one of the main economic problems of underdeveloped countries is the low production amount and quality. This negativity arises from the lack of technical knowledge and financial resources. Considering that the economies of developing countries are based on agriculture, the economic breakthroughs of these countries will be possible by transitioning from an agricultural society to an industrial society. The risks of technologies needed for industrialization must be taken. It should be noted that not only is technology transfer a definitive solution, but it also brings some problems. Even extreme technology transfers undermine the country's research and development activities. It is very important for the country to find solutions to the problems in the field of technology in terms of creating an ideal technological structure. This structure will be successfully established to the extent that it is adopted in the relevant country where scientific studies are a necessity.

Atatürk said in 1924; "For everything in the world, for civilization, for success, for life, the most true guide is science, science. To seek a guide other than science and science is heedlessness, ignorance, and signification. It is only necessary to comprehend the evolution of the stages of science and science in every minute we live and to follow their progress over time."

The aim of the study is to examine this breakthrough that ATATÜRK started in the macro field on a business basis. For this purpose, after explaining why new technologies are necessary and the benefits they provide, how the enterprises will acquire new technologies, how new products and technologies will be produced, what harmonization efforts can be made in the organizational structure against changing technological conditions, and the efforts that can be made to eliminate the resistance to innovation. will be mentioned.

The first part of the study is based on the concepts of innovation and technology. In this section, technology and concepts that are closely related to technology will be explained and their importance in terms of business and society will be mentioned. In the second part of the first chapter, an introduction to the concept of innovation will be made and why an innovation can be successful and unsuccessful will be explained. In the second part, the concept of innovation, which is closely related to technology, will be examined in more detail. The third section shows the technology performance resources of the enterprises. This section explains how they can implement technological innovations, both externally and through the firm's own work. The fourth chapter examines development problems in enterprises. First of all, these problems will be examined by approaching them in a broad framework in terms of the country, and then the problems in the enterprises will be addressed by going down to the micro level. The fifth chapter is about the technological structure of the Turkish industry. This section also includes research on the subject. In the sixth chapter, there is a survey study on 100 manufacturing enterprises. Finally, a general evaluation of the whole subject was made and suggestions were presented. I would like to express my gratitude to my esteemed professors Prof. Dr. Hayri Ülgen and Prof. Dr. Kemal Tosun, who helped me in my studies, to Assist. Prof. Dr. Cem Dikmen for their help in terms of writing conditions, and to my dear friend Mehmet Ediz from KOSGEB. I know.