Türk hukukunda garanti markası ve helâl sertifikası
Certification mark and halal certification in Turkish law
Yazar: BEŞİR ABİDİN HAMARAT
Danışman: PROF. DR. MAHMUT YAVAŞİ
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Fikri Mülkiyet Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Fikri mülkiyet hukuku = Intellectual property law ; Garanti = Guarantee ; Helal gıda = Permissible food ; Helal ürün = Permissible products ; Marka = Brand ; Marka hakkını ihlal = Infringement of trademark rights ; Marka tescili = Regitration of trademark ; Markanın kullanılması = Use of trademark ; Sertifika = Certificate ; Türk hukuku = Turkish law

Özet:
Marka, bir mal veya hizmeti diğer mal veya hizmetlerden ayırt eden işaretlerdir. Bu nedenle üzerine konulduğu ürüne karakter kazandırır. Sınai Mülkiyet Kanunu'nda mal veya hizmetlere ait ortak özellikleri ve üretim usullerini gösteren işaretler garanti markası olarak düzenlenmiştir. Mal veya hizmetlerin ortak özelliklerini ve üretim usullerini gösteren garanti markası, marka sahibi dışında herkes tarafından kullanılabilir. Ayırt ediciliğin merkeze alındığı marka hukukunda garanti markası, diğer marka türlerinden bu yönüyle ayrılmaktadır. Bu çalışmada garanti markasının marka hukukundaki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Garanti markasının marka hukukundaki yeri tespit edilirken benzer kavramlarla ilişkisi ve ayrıldığı yönler ortaya konulmuştur. Markaların tesciline ve korunmasına ilişkin hükümler, kullanım amacı ve diğer markalardan farkları göz önüne alınarak garanti markası açısından ayrıca ele alınmıştır.  Söz konusu değerlendirmeler yapılırken markaların tescil süreci ile mutlak ve nispi ret nedenleri açısından incelenmesinde esas alınan değerler dikkate alınmıştır.
Çalışmamızın son bölümünde ise garanti markası özelinde helal sertifikası kavramı ele alınmıştır. Bir mal veya hizmetin İslamî kurallara uygun olduğunu gösteren helal sertifikası, uygulamada birçok mal veya hizmet üzerinde kullanılmaktadır. Ancak bu kullanım üçüncü kişilerin kendi belirlediği kurallara göre ya da üreticinin münferit beyanı ile gerçekleşmektedir. Uygulamada "helal" işaretinin farklı unsurlarla mal markası veya hizmet markası olarak tescil edildiği görülmüştür. Fakat helâl işaretinin kullanımı çok yaygın olsa da hukukumuzda yasal zemini henüz oluşmamıştır. Bu nedenle çalışmamızda helâl işaretinin, yasal zeminini oluşturmak amacıyla garanti markası kapsamında incelenmiştir. Bu inceleme yapılırken tescil engeli olarak düzenlenen dini değer ve sembollerin ne şekilde uygulama alanı bulacağı tespit edilmiştir. Ayrıca yapısı itibariyle soyut bir değer olan helâlin hangi şartlar altında garanti markası olarak tescil edilebileceğine ilişkin çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
Trademark is a sign that distinguishes a good or service from other goods or services. Therefore, the trademark adds character to the product on which it is placed. In the Industrial Property Law no 6769, trademarks showing the common features and production methods of goods or services are regulated as certification marks. The certification mark, can be used by everyone except the certification mark owner. Certification mark differs from other trademark types in this respect in the trademark law theory where distinctiveness is centered. In this study, the place of the certification mark in the trademark law has been tried to be determined. While doing this determination, the relationship of the certification mark with similar concepts and the aspects of it are revealed. Provisions regarding the registration and protection of trademarks are handled separately in terms of certification mark, taking into account the purpose of use and differences from other trademarks. While making all these evaluations, the principles taken as basis in the examination of the trademarks in terms of the registration process and absolute and relative grounds for refusal were taken into consideration.
In the last part of our thesis, the concept of halal certification is discussed specifically for the certification mark. The halal certificate, which shows that a good or service complies with Islamic rules, is used on many goods or services in practice. However, this use takes place with the individual declaration of the manufacturer or according to the rules determined by the third parties. In practice, it has been observed that the "halal" mark is registered as a goods or service trademark with different elements. However, although the use of the "halal" mark is very common, its legal basis has not yet been formed in our law. For this reason, in our thesis, "halal" mark has been examined within the scope of the certification mark in order to establish the legal basis. During this examination, it has been determined how religious values and symbols, which are among the absolute grounds for refusal, will find application. In addition, solutions have been presented regarding the conditions under which the halal, which is an abstract concept due to its nature, can be registered as a certification mark.