Ortaöğretim öğrencilerinin matematik umutsuzluğunu yordayan değişkenler: Matematik kaygısı, matematiğe yönelik motivasyonel inançlar, matematik başarısı (Köşk ilçesi örneği)
Variables affecting the mathematics hopelessness of secondary school students: Mathematic anxiety, motivational beliefs towards mathematics, mathematics success (Köşk district example)
Yazar: İPEK GÜNDÜZ ÇETİN
Danışman: PROF. DR. ASUMAN SEDA SARACALOĞLU
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kaygı = Anxiety ; Matematik başarısı = Mathematics achievement ; Matematik başarısı = Mathematics achievement ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Motivasyon = Motivation ; Ortaöğretim öğrencileri = Secondary education students ; Umutsuzluk = Hopelessness

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı; ortaöğretim öğrencilerinin matematik dersine yönelik umutsuzluklarını yordayan değişkenlerin belirlenmesidir. Bunun yanı sıra matematik umutsuzluğu, matematik kaygısı ile matematiğe yönelik motivasyonel inançlarının cinsiyet, sınıf düzeyi, okul türü, matematik başarısı, annenin ve babanın eğitim düzeyleri, meslekleri ve gelir düzeylerine göre farklılık gösterip göstermediği; ayrıca matematik umutsuzluğu, matematik kaygısı, matematiğe yönelik motivasyonel inançlarının arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. 
Bu araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Aydın ili Köşk ilçesindeki üç farklı lise türünde okuyan öğrenciler oluşturmaktadır. Evrenin tamamına ulaşmak mümkün olduğu için örneklemeye gereksinim duyulmamıştır. Araştırma, 274 (%49,4)'ü kız, 281 (%50,6)'i erkek olmak üzere toplam 555 öğrencinin katılımı ile gerçekleşmiştir. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Matematik Umutsuzluk Ölçeği, Matematik Kaygı Ölçeği, Akademik Öz-düzenleme Ölçeği kullanılmıştır. Ölçme araçlarının doğrulayıcı faktör analizi Lisrell 8.80 programı ile yapılmıştır. Elde edilen nicel veriler SPSS 20.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Analizler sırasında normal dağılım için çarpıklık ve basıklık incelenmiştir. Bağımsız Örneklemler t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Welch-F Testi, Kruskall-Wallis Testi, Pearson Korelasyon Analizi ve Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda ortaöğretim öğrencilerinin matematik dersine yönelik umutsuzluk düzeylerinin orta düzeyde olduğu görülmüştür. Okul türü, anne öğrenim durumu, annenin çalışıp çalışmama durumu ve babanın mesleği değişkenlerinin öğrencilerin matematik dersine yönelik umutsuzluğunda etkisi olmadığı görülmüştür. Erkek öğrencilerin olumlu beklentilerinin daha yüksek olmasının yanı sıra sınıf düzeyleri incelendiğinde 10. sınıfların umutsuzluk düzeylerinin daha yüksek olduğunu kanıtlayacak düzeyde farklılıklar görülmüştür. Ayrıca matematik başarısı düşük ya da gelir düzeyi düşük olan öğrencilerin daha umutsuz olduğu ve babası üniversite mezunu olan öğrencilerin matematik dersine yönelik umutlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. 
Ortaöğretim öğrencilerinin matematik dersine yönelik kaygı düzeylerinin ortanın biraz üzerinde olduğu görülmüştür. Cinsiyet, okul türü, anne öğrenim durumu, annenin çalışıp çalışmama durumu ve babanın mesleğinin matematik kaygısına anlamlı bir etkisi olmadığı görülmüştür. Sınıf düzeyine göre incelendiğinde 11. sınıfta okuyan, not ortalamasına göre incelendiğinde yüksek not ortalamasına sahip olan, babanın öğrenim düzeyine göre incelendiğinde babası üniversite mezunu olan ve gelir düzeyine göre incelendiğinde orta gelir düzeyindeki öğrencilerin matematik dersine yönelik kaygılarının daha yüksek olduğu görülmüştür. 
Matematiğe yönelik motivasyonel inançlarının her bir alt boyutunun puan ortalamalarının orta düzeyde olduğu söylenebilirken annenin çalışıp çalışmama durumunun ve gelir düzeyinin hiçbir alt boyutu etkilemediği görülmüştür. Okul türünün özdeşleştirilmiş düzenlemeye; not ortalamalarının dışsal düzenleme, özdeşleştirilmiş düzenleme ve içsel motivasyona; anne öğrenim durumunun dışsal düzenleme ve içe yansıtılmış düzenlemeye; baba öğrenim durumunun içe yansıtılmış düzenlemeye; babanın mesleğinin ise dışsal düzenleme ve içe yansıtılmış düzenlemeye etkisi olduğu görülmüştür. 
Matematik umutsuzluk düzeyinin matematik kaygısı, içsel motivasyon ve özdeşleştirilmiş düzenleme ile negatif yönlü ve orta; dışsal düzenleme ve içe yansıtılmış düzenleme ile negatif yönlü ve düşük ilişkisi olduğu görülmüştür. Matematik umutsuzluğunu; matematik kaygısı, içsel motivasyon ve matematik başarısı negatif yönde, dışsal düzenleme ise pozitif yönde ve %42 oranında yordamaktadır.

Abstract:
The main purpose of this research is; examining the variables that predict secondary school students'  mathematics hopelessness. In addition, it is aimed to investigate the relationship between mathematics hopelessness, math anxiety and motivational beliefs towards mathematics and the relationship of these variables with gender, grade level, school type, mathematics achievement, education levels of parents and professions and income levels.
In this research, relational survey model, which is one of the quantitative research methods, was used. The target of the research consists of students studying in three different high school types in Aydın, Köşk district. Since it is possible to reach the entire target, sampling was not required. The study was conducted with the participation of 555 students, of which 274 (49,4%) were girls and 281 (50,6%) were boys. Personal Information Form, Mathematics Hopelessness Scale, Mathematics Anxiety Scale and Academic Self-regulation Scale were used as data collection tools. Confirmatory factor analysis of measurement tools was done with Lisrell 8.80 program.  The quantitative data obtained were analyzed with SPSS 20.0 package program. During the analysis, skewness and kurtosis were examined for normal distribution. Independent Samples t-Test, One-Way Variance Analysis (ANOVA), Welch-F Test, Kruskall-Wallis Test, Pearson Correlation Analysis and Multiple Linear Regression Analysis were used. 
As a result of the research, it was observed that the secondary school students hopelessness levels of mathematics were at a medium level. It was observed that the variables such as school type, mother's education status, mother's working status and father's profession did not affect students' hopelessness towards mathematics lesson. In addition to the higher expectations of male students, when the class levels are examined, there are differences that prove that the 10th grades have higher levels of hopelessness. In addition, it was observed that students with low mathematics achievement or low income level were more hopeless and students whose father was a university graduate had higher hopes for mathematics lessons.
It was observed that the anxiety levels of secondary school students towards mathematics lesson were slightly above the middle. It was observed that gender, school type, mother's education status, mother's status of working and father's profession did not have a significant effect on math anxiety. When other groups were analyzed, it was seen that they were 11th grade or had a high grade in mathematics or that their father was a university graduate or middle-income students worried about mathematics lessons than others.
While the mean scores of each sub-dimension of the motivational self-regulation skills can be said to be medium level, it was seen that the mother's working status and income level did not affect any sub-dimension. The effects of other groups on motivational regulation skills were examined; the type of school on identified regulation; mathematics achievements on external regulation, identified regulation and intrinsic motivation;  father's educational status on introjected regulation, father's profession was found to have an impact on external regulation and introjected regulation. The level of math despair is negative and moderate with math anxiety, intrinsic motivation and identified regulation; It has been observed that there is a negative and low relationship with external regulation and introjected regulation. Math hopelessness; math anxiety, intrinsic motivation and mathematics achievement negatively, external regulation predicts positive and 42%. 
When the qualitative findings were analyzed, it was seen that mathematics achievement and pre-learning deficiencies significantly affected the hopelessness of mathematics.