Büyük Selçuklu hükümdarı Berkyaruk ve iç siyaseti
Berkyaruq Sultan of the Great Seljuk State and his domestic politics
Yazar: HATİCETÜL KÜBRA EROL
Danışman: DOÇ. DR. ALİ DADAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Büyük Selçuklu Devleti'nde Sultan Melikşah öldükten sonra yönetimin başına kimin geçeceği konusunda ihtilaflar ortaya çıkmıştır. Sultan Melikşah, Berkyaruk'u veliaht ilan ettiği halde taht hanedanın ortak malı anlayışı gereği yönetimi ele almak, saltanatta hak iddia etmek ve oluşan otorite boşluğunu doldurmak amacıyla hanedanın diğer üyeleri de taht mücadelesine girişmiştir. Berkyaruk, bu dönemde sadece baba bir kardeşleri ile değil üvey annesi, amcası, dayısı ile de bir mücadeleye girişerek taht kavgasını tüm hanedan üyeleriyle yaşamıştır. Berkyaruk dönemi olarak adlandırdığımız bu dönem boyunca Berkyaruk'un küçük yaşta olması, liyakatsiz kişilerin başa geçmesi, komutanların taraf değiştirmeleri sürekli saltanat mücadeleleri yaşanmasına sebep olduğu için Berkyaruk, saltanatı kazanmak ve kazandığı saltanatı muhafaza etme yönünde bir siyaset izlemiştir. Yaklaşık 13 yıllık bir dönem içerisinde merkezî otorite sarsılmış, iç karışıklıklar artmış ve Bâtınî tehlikesi ön görülemez hale gelmiştir. Kargaşa ortamının olması sebebiyle sadece siyasi veya askerî yapı değil, sosyal, kültürel ve ekonomik hayatta da sıkıntılar yaşanmıştır. Melikşah ile en ihtişamlı dönemini yaşayan Büyük Selçuklu Devleti, yaşanan olumsuz olaylar neticesinde duraklama yoluna giderek adına "Fetret Devri" denilen bir döneme girmiştir. Berkyaruk'tan sonra Büyük Selçuklu Devleti eski ihtişamını kaybedip dağılma yoluna gitmiştir. Bu çalışmamızda kaynaklarda yer alan bilgiler ışığında döneme dair iç politik olaylar incelenerek fetret devrinin başladığı dönemin sultanı olan Berkyaruk'un hayatı, ailesi ve iç siyaseti ele alınmıştır.

Abstract:
After the death of Sultan Malik Shah in the Great Seljuk Empire, disputes arose over who would take over the government. Although Sultan Malik Shah declared his son Berkyaruk as the heir apparent after his death, other members of the dynasty also fought for the throne in order to take over the administration, to claim the sultanate and to fill the authority gap that occurred due to the understanding that the throne was the common property of the dynasty. In this period, Berkyaruk fought not only with his paternal siblings, but also with his stepmother, uncle and uncle and experienced the struggle for the throne with all members of the dynasty. During this period, which we call the Berkyaruk period, Berkyaruk's young age, the rise to power of unqualified people, and the change of sides by the commanders caused constant sultanate struggles, so Berkyaruk followed a policy of winning the sultanate and preserving the sultanate he won. In a period of approximately 13 years, the central authority was shaken, internal disturbances increased and the Bâtinî danger became unpredictable. Due to the turmoil, not only the political or military structure but also social, cultural and economic life suffered. The Great Seljuk State, which experienced its most glorious period with Melikşah, entered a period called the "Fetret Period" as a result of the negative events. After Berkyaruk, the Great Seljuk State lost its former splendour and disintegrated. In this study, in the light of the information contained in the sources, the internal political events of the period were analysed and the life, family and internal politics of Berkyaruk, the sultan of the period when the conquest period began, were discussed.