Bellek ve mekanın ilişkisinde ev olgusu üzerine bir araştırma
A research  on the  concept of home in the relationship between memory and space
Yazar: GÜLŞAH ALGIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURHAN SATICI
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Bilişsel mimari = Cognition architecture ; Bireysel mekan = Individual space ; Konut mimarisi = Housing architecture ; Kurumsal duygusal hafıza = Organizational emotional memory

Özet:
Deneyimleri, duyumları, izlenimleri, algıları, kavrayışları yeniden canlandırmak
üzere saklayarak tutma yetisi bellek olarak tanımlanmaktadır. Bellek kendi içinde
fiziki yapı olarak çeşitlenirken, bireysel ve toplumsal anlamda da farklı izler
bırakan bir olgudur. Paul Ricoeur belleğin ruhtaki izler olduğunu düşünür. Bellek
hem bu devinimli yapısıyla hem de bir çok disiplinle olan apayrı ilişkisiyle
üzerinde hala düşünülmeye ve tartışılmaya devam eden bir olgudur. Psikoloji,
sosyoloji, felsefe, mimari gibi farklı disiplinlerle olan ilişkisi incelenirken her
ilişkisinin insan yaşantısında oluşturduğu çıktı farklıdır. Sosyoloji ile ilişkisinin
çıktısını tarih olarak adlandırmaktayız, mimari ile olan ilişkisinin çıktısı ise
mekandır. Tarih boyunca belleğin saklama yetisi için kullandığı mekan çeşitli
yansımalarla gündeme gelmiştir. Tabletlerle başlayan bu süreç kağıt, kitap,
kütüphane gibi insanoğlunun belleği nesneleştirmesine, bilgi ve kültür
aktarımına olanak sağlamıştır. Bellek nesneleştirilirken bu dönüşümlü ilişkide
mekanlar belleği düzenlemek ve ona ulaşmak için bir araç olarak kullanılmıştır.
Bunun yanı sıra insanlık bilgiyi aktarmaya çalışırken ortak paydadaki temel
ihtiyaçlarını da doğal olarak aktarmış, bunlardan önemli biri olan barınma
ihtiyacının günümüze uzanan hikayesinde bellek ve mekan ilişkisini beraberinde
getirmiştir. Anılarımız bizim için sadece bir tezahürden mi ibaret yoksa
günümüze etki eden iletişim kurmaya ve beslemeye devam ettiğimiz birer sinir
ucu mu? Bu çalışma mekan ve bellek ilişkisini, topluma olan yansımalarını, soyut
ve somut olarak hayatımıza getirdiği ürünlerini irdelemek, ardından bu ilişkinin
çıktılarının geçmişimizle birlikte şimdiki hayatımızdaki yansımalarına bakmak
çerçevesinde şekillenmiştir. Mekan ve bellek olgularını ortak paydada birleştiren
ev kavramını her açıdan açıklayarak bu anlamda ev adına yapılmış tanımlar
üzerinde durulmuş, farklı kültürden bir çok insanın yaşantısı temelinde bu olgu
incelenmiştir. Farklı sanatçıların bu anlamda hazırladıkları eserlerde ev
kavramının insan hayatı üzerindeki değişken etkilerine göz gezdirilmiştir.

Abstract:
The ability to store and retain experiences, sensations, impressions, perceptions
and insights in order to revive them is defined as memory. While memory
diversifies as a physical structure within itself, it is a phenomenon that leaves
different traces in the individual and social sense. Paul Ricoeur thinks that
memory is traces in the soul. Memory is a phenomenon that continues to be
considered and discussed, both with its dynamic structure and its distinct
relationship with many disciplines. While examining its relationship with
different disciplines such as psychology, sociology, philosophy and architecture,
the output of each relationship in human life is different. We call the output of its
relation to sociology as history, while the output of its relation to architecture is
space. Throughout history, the space used by the memory for storage has come
to the fore with various reflections. This process, which started with tablets,
enabled human beings to objectify memory, transfer knowledge and culture, such
as paper, books, and libraries. While memory is objectified, spaces are used as a
tool to organize and reach memory in this alternating relationship. In addition to
this, humanity naturally conveyed its basic needs in the common denominator
while trying to convey information, and it brought the relationship between
memory and space in the story of the need for shelter, which is one of them, which
extends to the present day. Are our memories just a manifestation to us, or are
they nerve endings that we continue to communicate and nurture that influence
our day? This study has been shaped within the framework of examining the
relationship between space and memory, its reflections on society, the products
that it brings to our lives, abstractly and concretely, and then looking at the
reflections of the outputs of this relationship in our present life together with our
past. By explaining the concept of home, which combines the concepts of space
and memory in a common denominator, the definitions made for the house in this
sense are emphasized, and this phenomenon is examined on the basis of the lives
of many people from different cultures. In the works prepared by different artists
in this sense, the variable effects of the concept of home on human life were
examined.
Keywords: Childhood, home, memory, space, work.