YBM-CBS entegrasyonu ile görülebilirlik analizi
Visibility analysis using BIM-GIS integration
Yazar: ECENUR ÇORLU
Danışman: PROF. DR. ÜMİT IŞIKDAĞ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Enformatik Ana Bilim Dalı / Mimari ve Kentsel Enformatik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Yapı bilgi modellemesi = Building information modeling

Özet:
Gayrimenkul değerlemesi çalışmalarında birçok farklı değişken, gayrimenkul değerlemesi için dikkate alınmaktadır. Bu değişkenler arasında "manzara" olarak tanımlanan gayrimenkul değerlendirme değişkeni, yapıların ortak kullanılan alanlarından gözlenebilen açık alan ve görülebilir alanın niteliği doğrultusunda yapı arzını etkilemektedir. Bu nedenle, yapı kullanıcıları ile birlikte birçok farklı sektör ve sektör çalışanları için gayrimenkul değerlendirmesinde yüksek önem arz etmektedir. Manzara nitel ve nicel olarak incelenebilmektedir.
Çalışmada yapı sektörü profesyonellerinin manzara değerlendirmesini sağlayabilmeleri ve değerlendirmede görelilikleri azaltmak için manzarayı niceliksel olarak YBM içinde değerlendiren görülebilirlik analizi oluşturulup, görülebilirlik faktörleri hesaplanmıştır. Bu sayede, gayrimenkul değeri tahmini için nicel değerler elde edilmiştir. Çalışmada manzara, YBM yazılımında kent modeli oluşturularak çizilen yapının daireleri için 4 farklı görülebilirlik katsayısı sonuçları hesaplatılarak nicel araştırma ile incelenmektedir.
Yapılardaki görsel konfor yapı kullanıcılarının sağlık ve refahını etkilemektedir. Görsel konforun sağlanmasında manzara önemli rol oynamaktadır ve kullanıcıların yapı  arzını etkilemektedir. Bu nedenle gayrimenkul değerlemesi çalışmalarında birçok farklı değişken ile birlikte manzara da dikkate alınmaktadır. "Manzara" olarak tanımlanan gayrimenkul değerlendirme değişkeni, yapıların ortak kullanılan alanlarından gözlenebilen açık alan ve görülebilir alanın niteliği doğrultusunda değerlendirilebilmektedir. Manzaranın yapının ekonomik değerini etkilemesi ile yapı kullanıcıları ile birlikte birçok farklı sektör ve sektör profesyonelleri için tarafsız ve doğru analizin yapılması önem taşımaktadır. Ayrıca kullanıcıların görsel konforunu etkilemesi nedeniyle de manzaranın değerlendirilmesi gerekmektedir. 
Çalışmada yapı sektörü profesyonellerinin manzarayı değerlendirebilmelerini sağlamak ve değerlendirmede görelilikleri azaltmak için manzarayı niceliksel olarak YBM içinde değerlendiren görülebilirlik analizi oluşturulup, görülebilirlik faktörleri hesaplanmıştır. Bu sayede, gayrimenkul değeri tahmini için nicel değerler elde edilmiştir. Çalışmada manzara, BIM yazılımında kent ve bina modeli birleştirilerek ardından çizilen yapının daireleri için 4 farklı görülebilirlik katsayısı sonuçları hesaplatılarak incelenmektedir. 
Çalışmada öncelikli olarak hangi verilerin çalışmada kullanılacağı, verilerin elde ediliş yöntemleri, verilerin birleştirme yöntemleri açıklanmıştır. Ardından oluşturulan model üzerinde görülebilirlik analizleri ile her gayrimenkule ait görülebilirlik değerleri hesaplanmaktadır. Model görülebilirlik analizleri için görüş hattı (line of sight, LOS) yöntemi ile analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada dört farklı görülebilirlik değeri elde edilmiştir. Birinci görsel açıklık katsayısı ile bir noktadan oluşabilecek görülebilen noktalar arası uzunlukların ortalamasının yüzdesi hesaplanmıştır. İkinci görsel açıklık katsayısı ile bir noktadan çıkan ışınların ne kadarının bir objeye çarptığı hesaplatılmıştır. Üçüncüsünde manzara katsayısı ile bir noktadan çıkan ışınların çarptığı noktalara ait değer  hesaplatılarak bir noktadan görülen alanların ne kadar değerli olduğu bilgisi hesaplatılmıştır. Dördüncüsünde görülebilir hacim hesaplatılmıştır. 
Sonuç olarak, bu çalışma ile bina ve çevre belirli veriler ile entegre edilerek, YBM içinde bina dairelerinin görülebilirlik değerleri analiz edilmiş ve YBM kullanımları arttırılmıştır. Gayrimenkul sektöründe, kent içinde bir noktadan görülebilir nokta - görülebilir mesafe oranı, manzara değeri katsayısı ve görülebilir hacim matematiksel olarak tanımlanmıştır. Bu sayede, yapılar görülebilirlik değerleri üzerinden karşılaştırma yapılabilir hale gelmiştir. Bu çalışma ile gayrimenkul değerleme için YBM ortamında görülebilirlik değerleri oluşturularak istatistiksel hesaplamalar için katsayı oluşturulması sağlanmıştır.  
Sonuç olarak, bu çalışma ile binaya ve çevredeki belirli veriler entegre edilerek, YBM içinde analiz edilmiş ve YBM kullanımları arttırılmıştır. Gayrimenkul sektöründe, yapılar arasındaki görülebilir nokta - mesafe oranı, manzara değeri katsayısı ve görülebilir hacim matematiksel olarak tanımlanmıştır. Bu sayede, yapılar görülebilirlik değerleri üzerinden karşılaştırma yapılabilir hale gelmiştir.
Bu çalışma ile, yapılacak yeni yapılarda, tasarım aşamasında maksimum görülebilirlik skoru ve manzara değeri elde edilecek yönde boşlukların tasarlanması sağlanabilmektedir, yapıların cephelerinin en optimum manzara ve görülebilirlik katsayısı için hangi yönde ve tasarım ile tasarlanması gerektiği karşılaştırılarak hesaplanabilmektedir. Gayrimenkul değerleme için YBM ortamında görülebilirlik değerleri oluşturularak istatistiksel hesaplamalar için katsayı oluşturulabilmektedir.

Abstract:
Visual comfort in buildings has an impact on the health and well-being of building users. The view plays an essential role in providing visual comfort and affects the building demand of the users. For this reason, the view is taken into consideration along with many other variables in real estate valuation studies. The real estate valuation variable defined as 'view' can be evaluated in line with the quality of the visible space and the quality of the visible space that can be observed from the common areas of the buildings. Since the view affects the economic worth of the building, it is important to make an unbiased and accurate analysis for many different sectors and sector professionals as well as building occupants. In addition, it is necessary to evaluate the view because it also affects the visual comfort of the users. 
In the study, a visibility analysis that quantitatively evaluates the view in BIM was created and visibility factors were calculated in order to enable building sector professionals to evaluate the view and reduce individual perspectives in the evaluation. In this way, quantitative values were obtained for real estate value estimation. In the study, the view is analyzed quantitatively by calculating the results of 4 different visibility coefficients for the apartments of the building in an urban model merged in BIM software.
In the study, first of all, data selection in the study is explained, the methods of obtaining the data, and the methods of combining the data are explained. Then, the visibility values of each real estate are calculated with visibility analysis on the created model. For model visibility analysis, analyzes were carried out with the line of sight (LOS) method. Four different visibility values were obtained in the study. The first visual openness coefficient was used for calculating the percentage of the maximum visible lengths that can occur from a point. The second visual openness coefficient was used for calculating how much of the rays coming from a point hit an object. In the third, the view quality value was calculated by assigning values to the surrounding structures and natural elements and calculating the total value of the points seen. In the fourth coefficient, the visible volume was calculated.
As a result, in this study, the use of BIM has been increased by integrating BIM and environmental data and analyzing them within BIM. In the real estate sector, the ratio of visible point to visible distance from a point in the city, view value coefficient and visible volume have been mathematically defined. In this way, buildings can be compared based on their visibility values. With this study, visibility values can be created in BIM environment for real estate valuation and coefficients can be created for statistical calculations.