Sürdürülebilir bir kent kimliği yaratılmasında ürün tasarımının rolü: Yavaş şehir Gerze
The role of product design in creating a sustainable urban identity: The case of cittaslow Gerze
Yazar: TURAÇ YANTURALI
Danışman: DOÇ. DR. HIZIR TENGÜZ ÜNSAL
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı / Endüstri Ürünleri Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design
Dizin: Kent kimliği = Urban identity ; Kentsel mobilya = Urban furniture ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Yavaş şehir = Cittaslow ; Zanaatkarlık = Craftsmanship ; Ürün tasarımı = Product design

Özet:
Ürün tasarımı, kentsel tasarım sürecinin disiplinler arası yapısı içinde yer alabilen ve değer yaratan bir disiplindir. Tasarımın yarattığı değerler arasında; bölgesel/yerel sektörlerin yapılanmasına ve bu sektörlerin iktisadi büyümesine destek sağlaması, kentsel kullanıma yönelik ürün ve kent mobilyaları için yeni kullanım değerleri sunması gibi özellikleri sıralanabilir. Bu nedenle ürün tasarımcısı, kentsel tasarım ve kent kimliği için sosyal yenilik yaratan bir oyuncu olarak kabul edilmektedir.
Günümüzde hızlı nüfus artışı, kontrolsüz kentsel büyüme, tasarım politikalarında kentsel kimliğin göz ardı edilmesi gibi nedenlerle; birbirine benzeyen ve ayırt edici özellikleri zayıf, kimliksiz kentler ortaya çıkmıştır. Bunun yanı sıra; kentlinin kente yabancılaşması ve aidiyet sorunu gibi etkenler farklı ölçekteki kentler için yeni kentsel tasarım söylemlerinin geliştirilmesine neden olmuştur. Özgün kalkınma ve kentsel tasarım modellerinden biri olan 'Yavaş Şehir Hareketi' toplumların ekonomik, ekolojik ve sosyo-kültürel dinamiklerine önem vererek, kendine has kentsel kimliğiyle sürdürülebilir kentler ve kentsel mekânlar yaratabilmeyi hedeflemektedir. Sunulan bu çalışma disiplinler arası bir araştırma olup; sürdürülebilir bir kent kimliği yaratılmasında ürün tasarımının rolüne Yavaş Şehir Gerze örnek alan çalışması üzerinden odaklanmaktadır. Çalışmanın amacı; tespit edilen problemlerden yola çıkarak, Gerze kentinde sürdürülebilir bir kent kimliği için ürün tasarımı perspektifinden uygun stratejiler geliştirilmesidir.
Bu araştırmada sürdürülebilir kentsel kimlikte ürün tasarımının ve tasarımcısının rolünü sorgulamak üzere; yerel yönetimden ilgili uzman kadrolarla yarı açık uçlu mülakatlar ve belge araştırmaları gerçekleştirilmiş, vaka çalışması için iki odak noktası belirlenmiştir. Bunlardan ilki; sürdürülebilir kent kimliğine ürün tasarımı perspektifinden bakarak, kent mobilyası tasarımının Gerze yerel yönetimi tarafından nasıl algılandığı ve ürün tasarımı fikir girdilerinin kent imgesi yaratmak için hangi kaynaklardan ne şekilde kazanıldığı sorgulanmıştır. İkinci olarak ise; yerel kalkınmada ve kentsel kimlik yaratmada rol oynayan zanaatkârlık üretim alanında ürün tasarımı girdilerinin hangi kaynaklardan nasıl sağlandığı incelenmiştir.
Bu çalışma sonucunda, sürdürülebilir kent kimliği için ürün tasarımı fonksiyonunun etkili kullanılamadığı tespit edilmiştir. Kent imgesini desteklemek, arzulanır kamusal mekânlar ve mobilyalar yaratmak, rekabetçi zanaat ürünleri üretmek amacıyla Yavaş Şehir Gerze'de sürdürülebilir kent kimliği için ürün tasarımı perspektifinden kısa, orta ve uzun dönemde uygulanabilecek stratejik önermeler geliştirilmiştir.

Abstract:
Product design is a player that takes part and creates value in the urban design process, and it requires a multidisciplinary, interdisciplinary and organizational structure. The values that product design creates include its support for structuring and growth of the sectors in regional/local economy policies and offering new values of use for products and fittings intended for urban use, and that the designer is like a player that creates value for social innovation.
Today, cities without identity that are similar to each other and have poor distinguishing features have emerged due to rapid population growth, uncontrolled urban growth, and ignoring urban politics in design policies. Moreover, factors such as alienation of urbanite from the city and the problem of belonging have led to the development of new urban design discourses for cities of different scales. The 'Slow City Movement', which is one of the original developments and urban design models, aims to create sustainable cities and urban spaces with their unique urban identity by giving importance to the economic, ecological and socio-cultural dynamics of societies. This is an interdisciplinary study and focuses on the role of product design in creating a sustainable urban identity based on the case study of CittàSlow Gerze. The purpose of this study is the development of proper strategies from the perspective of product design for sustainable urban identity in the city of Gerze based on the problems identified.
Semi-open-ended interviews and document researches were made with relevant expert personnel from the local government and two focal points were identified for the case study in order to question the role of product designer in sustainable urban identity. Firstly, the author questioned how the urban furniture design, is perceived by the local government of Gerze and from which sources and how the product design idea inputs are acquired to create the urban image by discussing the sustainable urban identity from the perspective of product design. Secondly, the author examined from which sources and how product design inputs are acquired in the field of craftsmanship, which plays a role in local development and an urban identity creation.
As a result of this study, it was found that product design function could not be used effectively for sustainable urban identity. Strategic proposals were developed for application in the short, medium and long term for the Slow City Gerze from the perspective of product design for sustainable urban identity in order to support the urban image, create desirable public spaces and furniture, produce competitive crafted products and design effective products.