Kaynak bağımlılığı kuramı ve işlem maliyeti kuramı bakış açısıyla havayolu-havalimanı ilişkilerinde güven mekanizmasının incelenmesi
An analysis of trust governance mechanism in airline-airport relationship with resource dependence theory and transaction cost theory perspectives
Yazar: HİLAL TUĞÇE LAPÇIN
Danışman: PROF. DR. DENİZ TAŞCI
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sivil Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sivil Havacılık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation
Dizin: Sivil havacılık = Civil aviation ; Sivil havacılık işletmeleri = Civil aviation companies

Özet:
Havalimanı sektöründe yaşanan gelişmeler havalimanı işletmelerini daha ticari odaklı merkezler haline gelmesine yol açmıştır. Bu durum karşılıklı bağımlılık ilişkisinin bulunduğu havalimanı-havayolu ilişkilerinin nasıl yürütüldüğü sorusunu gündeme getirmiştir. Karşılıklı bağımlılık ilişkilerinde güvene dayalı yönetişim en az maliyetli yönetişim yapısı olmakla birlikte uzun vadeli ilişkilerde de işbirliğinin gelişebilmesi için oldukça önemli olmaktadır. İlişkinin doğasına bakıldığında çevresel belirsizliğin ve ilişkiye özgü yatırımların yüksek olduğu görülmektedir. İşlem maliyeti kuramı belirsizlik altında ilişkiye özgü yatırımların yüksek olduğu durumlarda güven mekanizmasının en az maliyetli yönetişim yapısı olabileceğini belirtmektedir. Benzer şekilde kaynak bağımlılığı kuramı da çevresel belirsizliğin yüksek olduğu durumlarda bağımlılıkların güven mekanizması ile yürütülebileceğini belirtmektedir. Bu nedenle çalışmada havalimanı-havayolu ilişkilerinde güven mekanizmasının incelenmesi amaçlanmıştır. Kaynak bağımlılığı kuramı ve işlem maliyeti kuramı bakış açısıyla havalimanı-havayolu ilişkilerinde güven mekanizmasının incelenmesini amaçlayan bu çalışmada geleneksel havayolu-birincil havalimanı ve düşük maliyetli havayolu-ikincil havalimanı örnek olayları üzerinden güven mekanizması incelenmiştir. Araştırma sonucunda geleneksel havayolu-birincil havalimanı ilişkisinin sözleşmeye dayalı güven, düşük maliyetli havayolu- ikincil havalimanı ilişkisinin ise iyi niyete dayalı güven ile yürütüldüğü görülmüştür. Havalimanı-havayolu ilişkisinin geçmişi ve ilişkinin devamlılığına olan inancın güven üzerinde olumlu etkisi olduğu söylenebilir.

Abstract:
In the airport sector, developments have transformed airport operations into more commercially focused centers. This situation has raised the question of how to execute airport-airline relationship which is interdependent. In interdependent relationships, trust-based governance is not only the least costly governance structure but also crucial for fostering cooperation in long-term relationships. When considering the nature of the relationship, it is observed that environmental uncertainty and asset specificity are high. Transaction cost theory suggests that under conditions of high uncertainty and asset specificity, trust governance mechanism can be the least costly governance structure. Similarly, resource dependency theory also indicates that in situations with high environmental uncertainty, dependencies can be managed through trust governance mechanisms. Therefore, this study aims to analyze the trust governance mechanism in airport-airline relationships. Drawing from the perspectives of resource dependency theory and transaction cost theory, this research analyzes the trust governance mechanism in airport-airline relationships using case studies of traditional airline-primary airport and low-cost airline-secondary airport. The research findings indicate that traditional airline and primary airport relationship is governed by contract-based trust, while the low-cost airline and secondary airport relationship is based on goodwill-based trust. It can be argued that the history of the airport-airline relationship and the belief in the continuity of the relationship have a positive impact on trust.