Türkiye'de özel yetenekli bireylere yönelik uygulanan politikaların paydaşlar açısından değerlendirilmesi
Stakeholder evaluation of the policies implemented for special talented individuals in Turkiye
Yazar: MELEK ALTUNEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KORAY GÖKSAL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Politika Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim politikaları = Educational policies ; Okul yöneticileri = School administrators ; Personel eğitimi = Personnel education ; Personel seçimi = Personnel selection ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; TÜBİTAK = The Scientific and Technological Research Council of Türkiye ; Özel yetenekliler eğitimi = Gifted education ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu çalışmada, özel yetenekli bireylerin eğitimine yönelik politikaların, özel yetenekliler alanında çalışmalar yapan sivil toplu kuruluşları (STK) ve Türkiye'de bu bireylerin eğitiminden sorumlu olan Millî Eğitim Bakanlığından (MEB) katılımcıların mevcut görüşlerinin alınması amaçlanmıştır. TÜBİTAK, çalışma alanı özel yetenekli bireyler olmayan, yeni nesil sorularla öğrenci seçmeleri yapan bünyesindeki bilim merkezleri ve DENEYAP atölyelerinde çalışmalar yapmaktadır. Yönetici olarak görev yapan katılımcılar ile nitel araştırma yöntemi ile görüşmeler yapılarak özel yetenekliler alanında yapılabilecek örnek çalışmalar elde edilmeye çalışılmıştır. Sivil Toplum Kuruluşları, Millî Eğitim Bakanlığı ve TÜBİTAK bünyesinde görev yapan katılımcıların özel yetenekli bireyleri tanılama, eğitim öğretim programı ve personel seçimi ve eğitimine yönelik politikalar hakkında görüşleri alınarak analiz edilmiştir. Geliştirilecek politikaların çok yönlü değerlendirilerek, kurumsal becerilerinde geliştirilmesi amacı ile ülkemizde yapılan uygulamalar, ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Alanda çalışmalar yapan STK'ların örnek oluşturabilecekleri faaliyetlerde bulundukları, TÜBİTAK bünyesinde bulunan bilim merkezleri ve DENEYAP atölyelerinin gerek eğitim programlarının gerekse araç gereç materyal yönünden çeşitlilik arz ettiği görülmüştür. Millî Eğitim Bakanlığı, Merkez Teşkilatı (MT) ve Taşra Teşkilatı (TT) olarak iki kısımda ele alınmıştır. Öğretmen ve idarecilerden oluşan katılımcılar ile STK'ların mevcut durumla ilgili bilgilendirmenin fazla olduğu, oluşturulacak politikalarda sahada çalışanların katılımının önem arz ettiği görülmüştür. MEB, politika geliştirme sürecinde STK'lar ile iş birliği yaparken alınan kararların uygulanmamasından dolayı ümitsizlik yaşandığını ifade etmiştir. MEB, TÜBİTAK, STK arasında yeterli iş birliğinin olmadığı, STK'ların kendi aralarında yeterli iş birliğinin olmadığı görülmüştür. TÜBİTAK ve bünyesindeki bilim merkezleri arasında da kurumsal gelişimi sağlayacak yeterli iş birliğinin olmadığı görülmüştür. Kurumlar arası iş birliği becerisinin gelişimine yönelik çalışmaların yapılmasıyla alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir. TÜBİTAK bünyesinde üstün yetenekli öğrencilerle ilgili çalışmalar ve etkinlikler yapılmasa da bu alanda yapılabilecek farklı çalışmaların da ilgili eğitime katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırmada katılımcılardan elde edilen veriler MAXQDA nitel veri analizi programı kullanılarak analiz edilmiştir. Uzman görüşleri alınana hazırlanan görüşme formu 24 sorudan oluşmaktadır. Katılımcılardan elde edilen verilerle oluşturulan kodlar, kategoriler ve bunlardan oluşan temalarla araştırmanın başlıkları belirlenmiştir. 43 katılımcı ile görüşme yapılmıştır. Katılımcıların 7'sinin MEB-MT, 13'ünün MEB-TT, 14'ünün STK, 9'unun ise TÜBİTAK bünyesinde görev yaptıkları; katılımcıların 19'unun erkek, 22'sinin kadınlardan oluşmaktadır.

Abstract:
In this study it is aimed to evaluate the education of the gifted students by analyzing the assessments of the educators working in the field in question within the body of the National Education Ministry and non-governmental organizations.  Also, case studies those can be carried out related to the field of gifted students have been tried to be determined by interviewing with the directors of the DENEYAP workshops and science centers within TUBITAK  which choose students via qualifying exams. Opinions of the participants from the National Education Ministry and CSOs and TUBITAK are taken about identification of the related students, educational programs and selection of the personnel. Applications those are performed in Türkiye  with the aim of also developing the institutional skills are been analyzed in detail by examining the relevant policies with multi-perspective approaches. It is found out that the CSOs are carrying out exemplary activities while the workshops mentioned above are providing various opportunities either with the education programs or the material and equipment needs. National Education Ministry (MEB) has been examined in two sections as the central and the provincial organizations. Due to the redundancy of the feedbacks from the teachers, directors and the CSOs about the subject, it is concluded that the participation of the field personnel in the policies becomes more of an issue. While MEB is cooperating the CSOs during the policy development process, a disappointment and despair have been given way to due to the unimplemented decisions made at the end of the negotiations. It is also seen that there isn't enough cooperation between MEB, TUBITAK and the CSOs and between each CSOs. Besides it can be added that between TUBITAK and the science centers within its body there is not enough and efficient communication and cooperation those will lead to an institutional development. Therefore, it is inferred that future studies have to be conducted for developing a cooperation skill between the related institutions. It is thought that although studies and activities are been conducted related to the gifted students within the body of TUBITAK, different studies those can be done in this field will also make a big contribution to the related education. The data obtained from the participants within this study have been analyzed by using the MAXQDA qualitative data analyzing program.