Âşık Elesger'in şiirlerinde kelime dünyası
The world of words in poems of Ashig Alasgar
Yazar: GÖKÇEN BİLGİN AKSOY
Danışman: DOÇ. DR. FEYZİ ERSOY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri Ana Bilim Dalı / Çağdaş Türk Lehçeleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Azeri edebiyatı = Azerbaijan literature ; Azerice = Azeri language ; Aşık Elesker = Aşık Elesker ; Aşık edebiyatı = Minstrel literature ; Aşıklar(Aşıklık geleneği) = Minstrel tradition ; Edebiyat = Literature ; Kelimeler = Words ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışmada Âşık Elesger'in şiirlerindeki kelime dünyası incelenmiştir. Kelime dünyası çalışmaları, şair ve yazarların dil ve üsluplarının farklı bir bakış açısıyla incelenmesini sağlarken dil bilime de önemli veriler kazandırmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın amacı, yöntemi ve kapsamı belirtilmiştir. Dört bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde Azerbaycan adı, Azerbaycan tarihi, Azerbaycan Türkçesi, Azerbaycan Edebiyatı ile Âşık Elesger'in hayatı, edebî kişiliği, şiirlerinin toplanması ve neşri, kendisinden sonraki saz ve söz şairleri üzerindeki tesirleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Âşık Elesger'in ele alınan 223 şiirinde tespit edilen isimler tematik bakımdan incelenmiş ve sınıflandırılmıştır. Elde edilen istatistiki veriler değerlendirilerek şairin söz varlığının tematik dağılımı ile ilgili çıkarımlar yapılmıştır. Üçüncü bölümde Âşık Elesger'in şiirlerinin sayısal sıralı olarak hazırlanan kelime sıklığı sözlüğü verilmiştir. Sıklık sözlüğünde yer alan unsurların madde başlarına, türlerine ve kökenlerine göre dağılımları grafiklerle açıklanmış ve elde edilen sayısal verilerden hareketle şairin kelime kullanımında tercih ettiği çeşitlilik gösterilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde Kiril harfli metinlerin transkripsiyonu yapılmış ve metinler Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Sonuç bölümünde ise genel bir değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
In this study, the world of words in poems of Ashig Alasgar is analysed. The studies of words bring important data to linguistics as well as they enable the analysis of language and style of poets and authors from different point of views. In the introduction chapter, the aim, method, and scope of the study are stated. The study consists of four chapters; in the first chapter, information about the name of Azerbaijan, the history of Azerbaijan, the language of Azerbaijan, Azerbaijan literature, and the life of Ashig Alasgar, his literary identity, collections and publications of his poems, and his influence on his successor troubadours and poets is given. In the second chapter, the names specified in 223 analysed poems of Ashig Alasgar are thematically analysed and classified. Acquired statistical data is interpreted; and thematic range of vocabulary of the poet is deduced. In the third chapter, a dictionary presenting the frequency of the words used by Ashig Alasgar is given in numeric order. The data in the frequency dictionary is explained through charts in accordance with the lexical entries, types, and origins of the words; and based on the acquired data, the diversity in word choice of the poet is attempted to be demonstrated. In the fourth chapter of the study, transcription of the texts written in Cyrillic alphabet is made; and, the texts are transferred into Turkish. In the conclusion chapter, an overall evaluation is made