Cizre mezar taşları(18.-19.yy.)
Cizre grave stones
Yazar: VEYSİ İNCİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET TOP
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Anıt mezarlar = Monumental graves ; Kültürel ilişkiler = Cultural relations ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Kültürel özellikler = Cultural characteristics ; Mezar taşları = Tambstones ; Mezarlıklar = Cemeteries

Özet:
Tarihin her döneminde önemli bir yere sahip olan Cizre, Anadolu ve Mezopotamya arasında bir ulaşım merkezi olmuştur. Bu bölgede varlık gösteren uygarlıklardan bir çok eser günümüze ulaşmıştır.XI. y.y. ile birlikte bölgede başlayan Türk hakimiyeti sonrasında bir çok imar faaliyeti görülmüştür. Çalışmamıza konu olan mezar taşları Osmanlının XIX. y.y. son dönem eserleridir. Bu mezar taşlarımızın yıllarca gerekli önemin verilmeyişi ve zamanla tahrip olması ve tahribatın günümüzde de devam etmesi bu çalışmanın gerekliliğini göstermektedir.Mezarlıklar ve mezar taşları günümüzde birer açık hava müzesi konumundadırlar. Bir milletin kültürel değerlerini en güzel bir biçimde kaynaklık eden bu eserlerin tanıtımı açısından önemini ortaya koymaktadır.Cizre'de tarihi mezarlık içinde yer alan 18.yy. ve 19.yy.'dan günümüze gelen mezartaşları tez konumuzu oluşturmaktadır. Tarihi mezarlık içinde bulunan Mustafa Paşa Türbesi içindeki Abdulkerim Bey' in mezartaşıda konumuz içerisinde değerlendirilmiştir. Şimdiye kadar Cizre mezartaşları ile ilgili olarak herhangi bir bilimsel çalışmanın olmaması nedeniyle amacımız mezartaşlarını detaylı ve bilimsel yönden inceleyerek belgelemektir.Konu içerisinde mezarlarda baş taşı ve ayak taşı, kitabe ve süsleme konuları ile ilgili özellikler bir bütün olarak değerlendirilmiştir. Mezartaşlarındaki ortak özellikler, geleneksel ve yöresel etkilerin tespiti yapılarak bu bağlamda değerlendirilmiştir. Bu mezartaşları bölge'de Osmanlı'nın 18. ve 19. yy. sanat anlayışının bir yansımasıdır.Netice itibariyle Osmanlı'nın son iki yüzyılına şahitlik eden bu eserler Anadolu'nun her yerinde olduğu gibi Cizre'de de devam ettiğini göstermektedir.

Abstract:
Cizre, which has an important place, in each term of the history, has been a transportation centre between Anatolia and Mesopotamia. It had been seen a lot of building, designing activities after the period of Turkish Governing wich started in the region by XI. th. Century. Grave Stones which are the subject of our study are the XIX. th. Century last term arts of Ottomon state because of neccesany caneness to these grave Stones, having destroyed and continuing of destroying in our time have shown us the necessity of this study. The Place of the graves and grave stones are like the position of open air museum. These show the important of these arts which show the sources of the culture values of a nation the best.Grave Stones which reached to our time from 18 th. and 19 th. centuries placed in historical place of the grave in Cizre, performed our subject. Abdulkareem Bey?s grave Stone in the tomb of Mustafa Paşa in the historical place of graves also included in the subject. Up to now, because of having no sciense studies a bout Cizre grave Stones, our aim is to register these grave Stones by checking in detailed and scientistical.Grave Stones in the subject, the feavtures about head Stone, foot Stone, writings and painting-designing subjects evaluated in fully. It was evaluated the common features in grave Stones by perferming the local effects. These Grave Stones are showing an artical understanding in 18 th and 19 th centuries of Ottomon state. As result, these arts which are the witnesses of Ottomon?s last two centuries have been seen to be survived in Cizre, too, like seen every plece of Anatolia. A lot of activities in the period of Turkish management in XI. Century had been seen. The Stones ot the Grave, which are our study subject, are the arts of Ottoman of XIX. th. Century. The cause of this study is; these graves have no care needed, they naturally were destroyed because of no care.All of these causes have showed the needing of this study. The Grave areas and Graves are as the positions of open air Museum. These arts show the culture values of each nation. The figures, sembols or ornaments on the graves tell the values of artical, ofthe people who lived in that region.