Trakya koşullarında dikim sıklığının aynısefa (Calendula officinalis L.) bitkisinde çiçek verimi, verim kriterleri ve bazı sekonder metabolitler üzerine etkileri
Effects of planting density on flower yield, yield components, and certain secondary metabolites of pot marigold (Calendula officinalis L.) under thrace conditions
Yazar: İSMET MERT UÇKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN ERDOĞDU ; DOÇ. DR. SILA BARUT GÖK
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tıbbi ve Aromatik Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Aynısefa (Calendula officinalis L.) içerdiği biyoaktif bileşenler sayesinde birçok farmakolojik üründe kullanılan tıbbi ve aromatik bir bitkidir. Bu çalışma; Trakya koşullarında farklı dikim sıklığının aynısefa bitkisinde çiçek verimi, verim kriterleri ve bazı sekonder metabolitler üzerine etkilerini belirlemek amacıyla, 2023 yılında, Tekirdağ ilinde yürütülmüştür. Deneme Tesadüf Bloklarında Bölünen Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre 3 tekrarlı kurulmuştur. Çiçek hasatları haftalık periyotlarda on dört hasat döneminde tamamlanmıştır. Araştırma sonucunda, en yüksek çiçek sayısı (4,64-9,22 adet/bitki), taze çiçek ağırlığı (2,37-5,61 g/bitki) ve kuru çiçek ağırlığı (0,50-1,17 g/bitki) 50x30 cm dikim sıklığında ve 12. hasat zamanında, en düşük değerler ise 30x10 cm dikim sıklığında 1. hasat zamanında,  dekara taze (37,43-79,00 kg/da) ve kuru çiçek (7,87-16,73 kg/da) verimleri ise 30x10 cm dikim sıklığında, 12. ve 14. hasat zamanlarında elde edilmiştir. Kuru çiçekte en yüksek uçucu yağ oranı (%0,056 – 0,106) ve verimi (5,93-15,65 ml/da) 40x10 cm dikim sıklığında 12. ve 14. hasat zamanlarında elde edilmiştir. Toplam fenolik bileşen miktarı (21,21 – 22,59 mg/g) en yüksek 30x10 dikim sıklığında elde edilmiş,toplam flavonoid madde (4,26 – 9,17 mg/g), antioksidan aktivite (6,03 – 18,12 mg/ml) ve toplam karotenoid (1,38 – 7,78 ppm) miktarı arasında farklılıklar istatistiki anlamda önemli çıkmış ancak dikim sıklıkları arasında kararlı bir artış ya da azalış görülmemiştir. Bitki uçucu yağında en çok bulunan üç temel bileşenin sırasıyla; alpha-cadinol (%35,2 – 48,83), torreyol (%17,67 – 20,66) ve delta-cadinene (%11,04 – 13,13) olduğu tespit edilmiştir. Bir yıllık sonuçlara göre Trakya ekolojik koşullarında aynısefada yüksek taze ve kuru çiçek verimi bakımından 30x10 cm dikim sıklığı önerilebilir.

Abstract:
Calendula officinalis L. is a medicinal and aromatic plant widely used in pharmacological products due to its bioactive components. This study, conducted in 2023 in Tekirdağ, aimed to assess the effects of different planting densities on flower yield, yield criteria, and secondary metabolites of Calendula officinalis under the ecological conditions of Thrace. The experiment was established with three replications using a Randomized Complete Block Design with Split-Split Plots. Flower harvests were conducted weekly across fourteen harvest periods. The results revealed that the highest flower count (4.64-9.22 flowers/plant), fresh flower weight (2.37-5.61 g/plant), and dry flower weight (0.50-1.17 g/plant) were observed at a planting density of 50x30 cm during the 12th harvest period, while the lowest values were recorded at 30x10 cm during the first harvest. Fresh (37.43-79.00 kg/da) and dry flower yields (7.87-16.73 kg/da) were highest at 30x10 cm during the 12th and 14th harvest periods. The highest volatile oil content (%0.056 – 0.106) and yield (5.93-15.65 ml/da) in dry flowers were obtained at 40x10 cm during the 12th and 14th harvest periods. The total phenolic compound content (21.21 – 22.59 mg/g) was highest at 30x10 cm. Statistical differences were observed in total flavonoid content (4.26 – 9.17 mg/g), antioxidant activity (6.03 – 18.12 mg/ml), and total carotenoid content (1.38 – 7.78 ppm); however, no consistent trend was observed across planting densities. The three most abundant essential oil compounds were identified as alpha-cadinol (%35.2 – 48.83), torreyol (%17.67 – 20.66), and delta-cadinene (%11.04 – 13.13). Based on the one-year results, a planting density of 30x10 cm is recommended for high fresh and dry flower yields in Calendula officinalis under Thrace's ecological conditions.