Migren hastalarında retina sinir lifi ve koroid tabakası kalınlıklarının optik koherens tomografi cihazı ile değerlendirilmesi
Evaluation of retina nerve fiber and choroid layer thicknesses in patients with migraine by using optic coherens tomography
Yazar: SÜMEYRA AĞCA
Danışman: PROF. DR. SERDAL ÇELEBİ
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Baş ağrısı = Headache ; Göz = Eye ; Göz hastalıkları = Eye diseases ; Koroid = Choroid ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Retina = Retina ; Sinir lifleri = Nerve fibers ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence

Özet:
Amaç: Atak dışı ve atak esnasındaki migren olgularının retina, koroid ve retina sinir
lifi tabakalarının optik koherens tomografi cihazı ile değerlendirilmesi. Gereç ve Yöntem:
Çalışmaya Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nöroloji Anabilim Dalı'
nda Uluslararası Baş Ağrısı Derneği' nin 2004 kılavuzuna göre migren tanısı almış 87 atak
dışı migren olgusu, 21 atak esnasındaki migren olgusu ve Göz Hastalıkları Polikliniğine rutin
kontrol amaçlı baş vuran 85 sağlıklı gönüllü olgu dahil edildi. Tüm olguların sağ gözü
incelendi. Bütün olgulara en iyi düzeltilmiş görme keskinliği, göz içi basıncı, merkezi kornea
kalınlığı, biyomikroskopik muayene ve fundus muayenesini içeren ayrıntılı oftalmolojik
muayene yapıldı. Tüm olguların retina, koroid ve retina sinir lifi tabakası kalınlıkları
Spektralis® optik koherens tomografi cihazı ile değerlendirildi. Elde edilen verilerin
istatistiksel analizi SPSS Programı kullanılarak yapıldı ve p<0.05 değeri anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya alınan tüm gözlerde görme keskinliği snellen eşeli ile 10/10 olup, ön ve
arka segment muayeneleri normaldi. Üç grup arasında yaş ve cinsiyet açısından istatistiksel
olarak anlamlı fark gözlenmedi (p>0.05). Atak dışı ve atak esnasındaki migren grupları
arasında migren süresi, atak sıklığı ve visüel analog skala değeri açısından anlamlı fark
saptanmadı (p>0.05). Subfoveal retina ve koroid kalınlıkları atak dışı migren, atak
esnasındaki migren ve kontrol grubunda sırasıyla 214.83 ± 13.76 μm, 339.34 ± 74.93 μm;
213.42 ± 15.4 μm, 355.23 ± 98.65 μm ve 218.34 ± 18.79 μm, 338.98 ± 92.8 μm olarak
ölçüldü. Üç grubun retina ve koroid kalınlıkları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark
saptanmadı (p>0.05). Retina sinir lifi tabakasının ortalama değeri ve temporal-inferior
kadrandaki değeri atak dışı migren grubu (sırasıyla 100.78 ± 8.95 μm, 148.36 ± 20.16 μm) ile
atak esnasındaki migren grubunda (sırasıyla 98.33 ± 11.98 μm, 146.09 ± 22.67 μm) kontrol
grubundan (sırasıyla 103.35 ± 8.81 μm, 154.91 ± 16.94 μm) anlamlı oranda ince bulundu (p
değeri sırasıyla 0.044 ve 0.039). Üç grubun göz içi basıncı ve merkezi kornea kalınlığı değeri
arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0.05). Tüm migren olguları kendi içinde auralı ve aurasız
olarak ikiye ayrıldı. Nasal kadrandaki retina sinir lifi kalınlığı auralı olgularda (70.53 ± 13.48
μm), aurasız olgulardan (77.51 ± 14.19 μm ) daha ince bulundu (p=0.025). Yaş ile subfoveal
koroid kalınlığı arasında negatif korelasyon saptandı (p=0.007). Migren süresi ile retina,
koroid ve retina sinir lifi tabakası kalınlıkları arasında anlamlı korelasyon saptanmadı. Sonuç:
Atak dışı ve atak esnasındaki migren olgularının ortalama ve temporal-inferior kadranlardaki
retina sinir lifi kalınlıkları kontrol grubundan daha ince bulundu. Migren hastalığı retina sinir
lifi kaybına neden olarak normal tansiyonlu glokom açısından bir risk oluşturabilir. Bu
nedenle migren olgularının oftalmolojik açıdan takip edilmesi faydalı olabilir.
Anahtar kelimeler: Migren, optik koherens tomografi, retina sinir lifi tabakası, retina,
koroid.

Abstract:
Objective: Our aim in this study is to examine retina, choroid and retina nerve fiber
layer thickness by optical coherence tomography in migraine patients with or without attact.
Method: The study presenting at Abant Izzet Baysal Univercity Hospital included 87 migraine
patients without attact, 21 migraine patients with attact diagnosed by the Neurology
Departmant with criteria of International Headache Society's guidelines 2004 and 85 healthy
volunteers which selected from Opthalmology Departmant Outpatient Clinic. Right eye of the
patients recorded to analysis. All patients were performed detailed opthalmological
examination including best corrected visual acuity, intaocular pressure, central cornea
thickness, biomicroscopic examination and fundus examination. All patients' retina, choroid
and retina nerve fiber layer thickness' were performed by Spectralis® optical coherence
tomography. Statistical analysis of the data was performed using the SPSS software and
p<0.05 was considered statistically significant. Results: All the eyes in the study had a visual
acuity of 10/10 with snellen scale and their anterior and posterior segment examination
findings were normal. There was no statistically significant differance with age and sex
parameters among the three groups (p>0.005). There was no statistically significant differance
with migraine duration, attack frequency and visual analog scale between migraine patients
with attact and without attact (p>0.005). Subfoveal retina and choroid thickness' are measured
respectively 214.83 ± 13.76 μm, 339.34 ± 74.93 μm; 213.42 ± 15.4 μm, 355.23 ± 98.65 μm
and 218.34 ± 18.79 μm, 338.98 ± 92.8 μm in migraine without attact, migraine with attact and
control groups. There was no statistically significant differance with subfoveal retina and
choroid thickness among the three groups (p>0.005). Retinal nerve fiber layer thickness in
global and temporal-inferior segment were found significantly thinner in the migraine
patients' without attact (respectively 100.78 ± 8.95 μm, 148.36 ± 20.16 μm) and migraine
patient' with attact (respectively 98.33 ± 11.98 μm, 146.09 ± 22.67 μm) than the contol
group ( respectively 103.35 ± 8.81 μm, 154.91 ± 16.94 μm) ( p value respectively 0.044 ve
0.039). There was no statistically significant differance with intaocular pressure and central
cornea thickness among the three groups (p>0.005). All the migraine patients were seperated
into two groups according to the presence of aura. Retinal nerve fiber layer thickness in nasal
segment was found significantly thinner in the patients with aura (70.53 ± 13.48 μm) than the
patients without aura (77.51 ± 14.19 μm) (p=0.007). There wasn't found any significant
corelation among migraine duration and retina, choroid and retinal nerve fiber layer
thickness. Conclusion: Retinal nerve fiber layer thickness in global and temporal inferior
segments were found thinner in migraine patients with and without attact than the control
group. Migraine disease can cause loss of retinal nerve fiber layer thickness and be a risk
factor for the normal tension glaocoma. Therefore it can be usefull to follow the migraine
patients opthalmologically.
Key words: Migraine, optical coherence tomography, retinal nerve fiber layer, retina,
choroid.