Anadolu kökenli bazı Türk tütün populasyonlarının agromorfolojik ve kimyasal karakterizasyonu
Agromorphological and chemical characterization of some Anatolian-origin Turkish tobacco populations
Yazar: ERDEM KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. EMRE İLKER
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bitki Islahı ve Genetiği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye'de tütün bitkisi anlamında çok geniş bir varyasyonun olduğunu gösteren bu çalışma ile ele alınan tütün populasyonlarının agromorfolojik ve kimyasal karakterizasyonu yapılarak, tütün bitkisi ıslahında gen kaynağı olarak kullanılabilecek olan materyal hakkında bazı özellikler için karakterizasyon yapılması hedeflenmiştir. Çalışmada, Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü bünyesinde yer alan Gen Bankası'nda kayıtlı Türkiye'nin farklı bölgelerine ait 90 adet tütün populasyonu ve 3 adet standart çeşit kullanılmıştır. Araştırma augmented deneme desenine uygun şekilde yürütülmüştür. Çalışmada %50 çiçeklenme gün sayısının ortalama 52,78-126,44 gün aralığında olduğu görülmüştür. En erkenci populasyonun TR 42080, en geççi populasyonun ise TR 57493 numaralı populasyon olduğu tespit edilmiştir. Bitki boyu 28,72-143,52 cm aralığında bulunmuş ve en yüksek bitki boyu TR 49344 numaralı popusyonunda gözlemlenmiştir. Yaprak sayısı 12,9-46,4 adet arasında değişirken en fazla yaprak sayısı TR 50246 numaralı populasyonda tespit edilmiştir. Kuru yaprak verimi 24,19–530,41 kg/da arasında değişim göstermiş ve en yüksek verim TR 49276 ve TR 49288 numaralı populasyonlarda tespit edilmiştir. Nikotin oranı %0,44-2,89 aralığında değişirken en düşük nikotin TR 42144 numaralı populasyonda, en yüksek nikotin TR 49231 numaralı populasyonda gözlemlenmiştir. İndirgen şeker oranı %3,13 – 13,69 aralığında değişirken en yüksek indirgen şeker oranı TR 42523 numaralı populasyonda tespit edilmiştir. Ham kül oranı %12,82-37,76 aralığında bulunmuş ve en düşük ham kül oranı TR 42790 numaralı populasyonda tespit edilmiştir. Denemede kullanılan tütün populasyonlarındaki bu geniş varyasyon yetiştirildikleri bölgelerdeki iklim, toprak ve yetiştiricilik şartlarına adapte olmalarından kaynaklanmaktadır.

Abstract:
This study, which shows that there is a wide variation of tobacco plants in Turkey, it is aimed to characterize the material that can be used as a gene source in tobacco plant breeding by making agro morphological and chemical characterization of the tobacco populations. In this study, 90 tobacco populations and 3 standard varieties from different regions of Turkey registered in the Gene Bank of the Aegean Agricultural Research Institute were used. The research was conducted in accordance with the augmented trial design. In this study, it was observed that the average number of 50% flowering days was between 52.78-126.44 days. It was determined that the earliest population was TR 42080 and the latest population was TR 57493. The plant height was found between 28.72-143.52 cm and the highest plant height was observed in the TR 49344 population. While the number of leaves varied between 12.9 and 46.4, the highest number of leaves was determined in the population number TR 50246. Dry leaf yield varied between 24.19–530.41 kg/da and the highest yield was determined in TR 49276 and TR 49288 populations. While the nicotine ratio varied between 0.44-2.89%, the lowest nicotine was observed in the TR 42144 population, and the highest nicotine was observed in the TR 49231 population. While the reducing sugar rate ranged from 3.13% to 13.69%, the highest reducing sugar rate was found in the TR 42523 population. The raw ash rate was found in the range of 12,82-37,76% and the lowest raw ash rate was determined in the TR 42790 population. This wide variation in the tobacco populations is due to their adaptation to the climate, soil and cultivation conditions in the regions where they are grown.