Üstün yetenekli öğrencilerin okuduğunu anlama performanslarının tipik gelişen akranları ile karşılaştırılması
Comparing the reading comprehension skills of gifted students with their typically development peers
Yazar: CEBRAİL TURNA
Danışman: PROF. DR. İSA BİRKAN GÜLDENOĞLU
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ölçekler = Scales ; Özel eğitim = Special education ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu çalışmanın amacı, üstün yetenekli ve tipik gelişim gösteren öğrencilerin okuma ve okuduğunu anlama performansları ile okuduğunu anlamada kullandıkları stratejilerin tür ve sıklık cinsinden karşılıklı olarak incelenmesidir. Bu bağlamda çalışmaya 6.sınıfa devam eden 50 tipik gelişim gösteren öğrenci ile yine 6.sınıfa eden ve aynı zamanda Bilsem'e devam etmekte olan 50 üstün yetenekli öğrenci ile katılmıştır. Çalışmaya gönüllü olarak katılan öğrenciler herhangi bir yetersizliğe sahip olmamakla beraber %95 ve üzeri okuma doğruluğu sağlayan bağımsız okuyuculardır. Çalışmada Formel Olmayan Okuma Envanteri'nden 6.sınıf seviyesindeki İyilik metni öğrencilere sesli olarak okutulmuş ve bir ses kayıt cihazı yardımıyla öğrencilerin performansları kayıt altına alınmıştır. Bu şekilde öğrencilerin okuma doğrulukları ve okuma hızları tespit edilmiştir. Sonrasında ilgili metnin okuduğunu anlama testi öğrencilere verilmiş ve cevaplamaları istenmiştir. Öğrencilerin prozodik okuma performanslarını değerlendirmek için ise Prozodik Okuma Ölçeği kullanılmıştır. Son olarak ise öğrencilerin ile kullandıkları okuduğunu anlama stratejilerini belirlemek için uygulamacı tarafından alanyazına uygun olarak oluşturulmuş olan Okuduğunu Anlama Stratejileri Kontrol Listesi yardımıyla her bir öğrenci ile birebir görüşme yapılmış ve görüşmeler kayıt altına alınmıştır. Yapılan görüşmeler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiş ve her bir öğrencinin okuma öncesi, sırası ve sonrasında kullandığı stratejiler belirlenmiştir. Araştırmanın verileri bilgisayar ortamında SPSS 25.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Verilerin normal ve homojen dağılım gösterme özellikleri dikkate alınarak İlişkisiz Örneklemler T-Testi veya Mann Whitney-U Testi kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular incelendiğinde üstün yetenekli öğrencilerin prozodik okuma performansları tipik gelişim gösteren akranlarından istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yüksektir. Grupların okuduğunu anlama puanları incelendiğinde ise üstün yetenekli öğrenciler lehine anlamlı bir farklılık olduğu görülmektedir. Çalışmanın bir diğer bulgusu da üstün yetenekli ve tipik gelişim gösteren öğrencilerin okuma öncesi, sırası ve sonrasında ve toplam kullandıkları okuduğunu anlama stratejilerinin sıklık açısından benzer bir dağılım gösterdiğidir. Başka bir ifade ile her iki grup da stratejileri benzer sıklıkta kullanmaktadır. Öğrencilerin kullandıkları strateji türlerine bakıldığı zaman ise üstün yetenekli öğrencilerin okuma öncesinde amaç oluşturma ve önbilgileri harekete geçirme stratejilerini, okuma sırasında okuma hızını ayarlama, metni zihninde canlandırma ve önemli gördükleri yerlerin altınız çizerek not alma stratejilerini, okuma sonrasında ise notları gözden geçirme stratejilerini tipik gelişim gösteren akranlarından daha fazla kullandıkları görülmektedir. Bununla birlikte tipik gelişim gösteren öğrencilerin ise okuma sırasında daha çok metne göz gezdirme ve tahminde bulunma, okuma sırasında not alma ve anlaşılmayan yerleri tekrar okuma, okuma sonrasında ise metni özetleme, stratejilerini üstün yetenekli olan akranlarından daha sık kullandıkları görülmektedir. Araştırmanın sonuçları ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmış olup uygulayıcılar ve eğiticilere yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This study aims to examine the reading and reading comprehension performances of gifted and typically developing students and the strategies they use in reading comprehension in terms of type and frequency. In line with this aim, 50 typically developing students in 6th grade and 50 gifted students in 6th grade and attending Bilsem participated in the study. The students participated in the study voluntarily are independent readers have no disability but provide reading accuracy of 95% and above. In the study, the 6th grade Kindness text from the Informal Reading Inventory was read aloud to the students and the performances of the students were recorded with voice recorder. In the study, the 6th grade text named "Kindness" from the "Informal Reading Inventory" was read aloud to the students and the performances of the students were recorded with voice recorder. By doing so, the reading accuracy and reading speed of the students were assessed. Then, the reading comprehension test of the relevant text was given to the students, and they were asked to answer. The "Prosodic Reading Scale" was used to evaluate the prosodic reading performance of the students. Finally, with the help of the Reading Comprehension Strategies Checklist created by the researcher in accordance with the literature, one-on-one interviews were conducted with each student and the interviews were recorded. The quantitative data of the research were analyzed with SPSS 25.0. Considering the normality and homogeneity of the data, the Independent Samples T-Test or Mann Whitney-U Test was used. The findings of the study show that there is similar between the reading speed and accuracy of gifted and typically developing students. It is seen that both groups are in the degree of good readers with a reading accuracy of 95% and above. However, gifted students' prosodic reading performance is statistically significantly higher than their typically developing peers. When it comes to examine the reading comprehension scores of the groups, it is seen that there is a significant difference in favor of gifted students. Another finding of the study is that there is no significant difference in the frequency of reading comprehension strategies used by gifted and typically developing students before, during, and after reading. In other words, both groups use strategies with similar frequency. When the types of strategies used by the students are examined, it is seen that gifted students use the strategies of creating goals and activating prior knowledge before reading, the strategies of adjusting the reading speed during reading, visualizing the text in their minds, and taking notes by highlighting the places they consider important, and reviewing the notes after reading more than their typically developing peers. On the other hand, it is seen that students with typical development use the strategies of skimming and estimating the text more during reading, taking notes during reading, re-reading the parts that are not understood, and summarizing the text after reading more frequently than their gifted peers. The results of the research were discussed within the framework of the literature, and suggestions for practitioners and educators were presented.