İznik gölü'nde su, sediman ve balık örneklerinin organoklorlu pestisit ve polisiklik aromatik hidrokarbon seviyelerinin belirlenmesi
Determination of organochlorine pesticides and polycyclic aromatic hydrocarbon levels of water, sediment and fish samples in İznik lake
Yazar: FATİH AYDIN
Danışman: PROF. DR. MERİÇ ALBAY
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz ve İçsu Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı / İçsu Kaynakları ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu çalışmada yüzey alanı bakımından Marmara Bölgesinin birinci, Türkiye'nin beşinci büyük gölü olan İznik Gölü'nde organoklorlu pestisit (OCP) ve polisiklik aromatik hidrokarbon (PAH) kirlilik düzeyleri tepit edilmiş, temel su kalitesi analizleri yapılmıştır. Bu amaçla, seçilen 6 istasyonda, Ocak 2019-Aralık 2019 tarihleri arasında yüzey suyu, sediman ve balık örneklerinde (kas ve karaciğer) GC-MS cihazında ölçümleri yapılmıştır. 
Organoklorlu pestisitler yüzey suyu örneklerinde 0,01-56,50 µg/L aralığındadır. Sediman örneklerinde 0,06-14,21 ng/g kuru ağırlık değerleri arasında tespit edilmiştir. Balık doku örneklerinde ise en yüksek konsantrasyonlar karaciğer dokularında yaz mevsimi sonuçlarında kaydedilmiştir. Endrin keton, Endrin aldehit, Endosülfan II, Endrin, Heptaklor epoksi, beta-BHC, gama-BHC, ppDDD ve ppDDT konsantrasyonlarının yüzey suları için belirlenen maksimum kalıntı sınır değerlerini aştığı belirlenmiştir.
Polisiklik Aromatik Hidrokarbon (PAH) yüzey suyu örneklerinde 0,0142-1,9625 µg/L aralığında bulunmuştur. Sediman örneklerinde PAH değerleri 0,0233-3,2433 ng/g kuru ağırlık olarak saptanmıştır. Balık doku örneklerinde en yüksek kalıntı değerleri Cyprinus carpio türünde sonbahar örneklerinde tespit edilmiştir. 
Bu çalışmada İznik Gölü yüzey suyu, sediman ve doku örnekleri değerlendirilmiş ve elde edilen bulgulara göre mevsimler boyunca organoklorlu pestisit ve PAH konsantrasyonlarının antropojenik faaliyetlerden etkilendiği görülmüştür.

Abstract:
In this study, organochlorine pesticide (OCP) and polycyclic aromatic hydrocarbon (PAH) pollution levels and basic water quality were determined in Iznik Lake, which is the largest lake in the Marmara Region and the fifth largest lake in Turkey in terms of surface area. For this purpose, measurements were made on surface water, sediment and fish samples (muscle and liver) using the GC-MS device at 6 selected stations between January and December, 2019. Organochlorine pesticide results showed that OCP concentrations detected in surface water samples were in the range of 0,01-56,50 µg/L. OCP in the sediment samples were detected between 0,06-14,21 ng/g dry weight values. In fish tissue samples, the highest concentrations were obtained from liver tissues during the summer season. The concentrations of Endrin ketone, Endrin aldehyde, Endosülfan II, Endrin, Heptachlor epoxy, beta-BHC, gamma-BHC, ppDDD and ppDDT exceeded the maximum residue limit values determined for surface waters.
Polycyclic aromatic hydrocarbon results showed that the concentrations determined in surface water samples were between the range of 0,0142-1,9625 µg/L. Sediment samples were determined as 0,0233-3,2433 ng/g dry weight. The highest residue values in fish tissue samples were detected in autumn from the samples of Cyprinus carpio species.
In this study samples from Iznik Lake surface water, sediment and tissue were investigated and it was observed that organochlorine pesticide and PAH concentrations were affected by anthropogenic activities along the seasons.