Koçlarda spermanın saklanabilirliği üzerine mitotempo ve serisinin etkisi
Effect of mitotempo and sericin on semen storability in rams
Yazar: RECEP HAKKI KOCA
Danışman: PROF. DR. SEYFETTİN GÜR
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı​
Derece: Doktora, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Dondurarak saklama = Cryopreservation ; Koçlar = Rams ; Saklama = Retention ; Serisin = Sericine ; Sperm = Spermatozoa ; Çözeltiler = Solutions ; İn vitro = In vitro

Özet:
Serisin potansiyel antioksidan katkı maddesi olarak kullanılan ve suda çözünen bir proteindir. Mitotempo ROS'u süpürme oksidatif stres azaltma ve kryoprotektif özelliklere sahiptir. Bu çalışma, koç sperma sulandırıcısına in vitro olarak ilave edilen mitotempo ve serisinin farklı dozlarının spermanın kısa ve uzun süreli saklanabilirliği üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Çalışmada klinik olarak sağlıklı, genital organ muayenesi sonucunda herhangi bir patolojik bulguya rastlanmayan 55-60 kg canlı ağırlığında, 2 yaşlarında 6 adet Akkaraman ırkı koç kullanıldı. Çalışmanın birinci aşamasında sperma 144 saate kadar 5 oC'de saklanarak her 24 saatte bir analizleri yapıldı. Birinci aşama analizleri sonucu kontrolden üstün iki deney grubu bir sonraki aşama için seçildi. İkinci aşamada ise sperma sıvı azot içerisinde saklandı ve çözdürme sonrası analizler yapıldı. 
	Birinci aşamada mitotemponun 1 µM ve 5 µM dozlarının total motiliteyi iyileştirdiği, membran bütünlüğünü koruduğu, oksidatif stresi önlediği belirlenmiştir (p<0.01). İkinci aşamada, spermalar dondurulup çözdürüldükten sonra %3 gliserollü sulandırıcıya 1 µM mitotempo ilavesinin spermatozoon membran bütünlüğünü koruduğu, total motiliteyi arttırdığı, DNA hasarını ve oksidatif stresi önlediği, akrozomu hasarsız sperm oranını arttırdığı  görülmüştür (p<0.05). Serisinin birinci aşamasında %1 ve %1.5 dozlarının total ve progresif motiliteyi arttırdığı, plazma membran bütünlüğünü koruduğu, anormal spermatozoon oranını düşürdüğü ve oksidatif stresi önlediği tespit edilmiştir (p<0.05). Uzun süreli saklamada %5 gliserollü %1 serisin içeren grupta total motiliteyi arttırdığı, membran bütünlüğünün korunduğu, DNA hasarının ve oksidatif stresin önlendiği belirlenmiştir (p<0.05).
Sonuç olarak; koç spermasının kısa ve uzun süreli saklanmasında mitotempo ve serisinin belirlenen dozlarının in vitro olarak sperma sulandırıcısına katılmasının faydalı olacağı kanaatine varılmıştır.

Abstract:
Sericin is a water-soluble protein used as a potential antioxidant additive. Mitotempo has ROS scavenging, oxidative stress reduction and cryoprotective properties. This study was carried out to determine the effect of different doses of Mitotempo and sericin added to ram semen extender on short and long term storage of semen.
Six Akkaraman rams, aged two years, were used in the study, which were clinically healthy, with no pathological findings as a result of genital organ examination, with a body weight of 55-60 kg. In the first stage of the study, semen were stored at 5 oC for up to 144 hours and analyzed every 24 hours. As a result of the first stage analysis, two experimental groups superior to the control were selected for the next stage. In the second stage, the semen was stored in liquid nitrogen and analyzes were made after thawing.
In the first stage, it was determined that 1 µM and 5 µM doses of mitotempo improved total motility, preserved membrane integrity, and prevented oxidative stress (p<0.01). In the second stage, after the sperms were frozen and thawed, the addition of 1 µM mitotempo to the 3% glycerol extender preserved the integrity of the spermatozoon membrane, increased total motility, prevented DNA damage and oxidative stress, and increased the rate of sperm with intact acrosome (p<0.05). In the first phase of the series, it was determined that 1% and 1.5% doses increased total and progressive motility, preserved plasma membrane integrity, decreased abnormal spermatozoa rate and prevented oxidative stress (p<0.05). It was determined that total motility was increased, membrane integrity was preserved, DNA damage and oxidative stress were prevented in the group containing 5% glycerol and 1% sericin in long-term storage (p<0.05).
As a result; It was concluded that it would be beneficial to add the determined doses of mitotempo and sericin to the semen extender in vitro in the short and long-term storage of ram semen.