Türkiye'nin Doğu ve Güneydoğu Anadolu kalkınma politikaları: 1960-1980 dönemi
The development policies for the East and Southeast Anatolia regions in Turkey: 1960-1980
Yazar: AKİF DİNCER
Danışman: PROF. DR. CEM SOMEL
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; GAP = Southeastern Anatolian Project

Özet:
1960?lı yıllara kadar ekonomik faaliyetlerin Batı Anadolu?da yoğunlaşması bölgeler arasında eşitsiz gelişmeye neden olmuştur. Bölgeler arasındaki farkı azaltmak için kalkınma planlarında bölgeler arasındaki eşitsizlik vurgulanmış ve kalkınma planları uygulamaya konmaya çalışılmıştır. Bu tezde, Türkiye?de sermayenin mekânsal tercihleri doğrultusunda bölgeler arasında gelişen eşitsiz kalkınma süreci, tarihsel bir bağlamda değerlendirilmekte ve eşitsiz gelişmenin Kürt Coğrafyasındaki etkileri analiz edilmiştir. Ayrıca, 1960-1980 yılları arasında ülkenin en az gelişmiş bölgesi olan Kürt Coğrafyasına devletin ekonomik müdahaleleri ve az gelişmişliği ortadan kaldırmaya yönelik politikalar ele alınmıştır. Bunun yanında, 1960-1980 dönemleri arasındaki hükümet programları üzerinde durularak, hükümetlerin bölgeye yönelik ekonomi politikaları ve 1980 sonrası Güney Doğu Anadolu Projesi (GAP) ile ilgili tarihsel bir değerlendirme yapılmıştır.
Devlet kalkınma planlarında az gelişmiş bölgelerin kalkınmasına yönelik politikalara değinilmesine rağmen, uygulanan politikalar bölgeler arasındaki eşitsiz gelişimi önleyememiştir. Hükümetler, Kürt Coğrafyasına yönelik sosyal adalet ve sosyal kalkınmaya odaklanmaktan çok, ülkenin batı kısımlarında sermayenin genişlemesine odaklı bir büyümeye önem vermiştir. Ayrıca, 1980?ler sonrasında Kürt Coğrafyasındaki gelişimi tetikleyecek olan GAP?ın sadece maden ve enerji sektörüyle sınırlı olduğu görülmektedir. Buradaki kaynakların, Batı?daki sanayinin ihtiyaçları doğrultusunda aktarılıp kullanılması Kürt Coğrafyası ile Batı Bölgeleri arasındaki dengesizliği artırmıştır. Bunun yanında, sulama alanındaki yatırımların düşük oluşu ve yerel katılımcıların projeye dâhil edilmemeleri projeye olan güveni sarsmıştır. GAP?ın bölgeler arasındaki dengesizliği giderecek bir proje niteliğine sahip olmadığı görülmüştür.

Abstract:
Intensification of economic activities in West Anatolia until 1960?s gave rise to unequal development among regions. So as to decrease the disparity among regions, in equality among regions was under lined in development plans, and in that context development plans were put into action. In this research unequal development process among regions in accordance with capital?s spatial preferences is evaluated in a historical context and reflections of this so-called unequal development on Kurdish areas is analyzed. The economic intervention of state on to Kurdish areas, which is the least developed region of the country between 1960-1980, and policy towards resolving the under development is addressed. Moreover, government policy and programs towards the region between 1960-1980 and after wards through South Eastern Anatolia Project (GAP) is analyzed in historical perspective. 
Although there were policies emphasizing the development of under developed regions in state development plans, policies which were implemented were not able to preventunequal development among regions. Rather than regarding social justice and social improvement in Kurdish areas, the governments gave importance to growth focused on the expansion of capital in west part of the country. After 1980?s one can seethat GAP, which was supposed to trigger the development in Kurdish areas, was only limited with mining and energy sectors. The transition and usage of the seresources in so-called areas for the supply of industrial needs in the west in creased disequilibrium between Kurdish areas and West Regions. Further more, low investmentrates in irrigation fields and not in volvelment of local participators into GAP Project shaked confidence to project. It seems that GAP is not a Project that would restore disequilibrium among regions.