Figüratif Batı resminde sessizliğin ontolojisi ve estetiği
Ontology and aesthetic of silence in figurative European painting
Yazar: NERMİN YOKUŞ İPEKÇİLER
Danışman: PROF. DR. TEYMUR RZAYEV
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Plastik Sanatlar ve Resim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Batı resim sanatı = Western painting art ; Figüratif resim = Figurative picture ; Resim sanatı = Painting art ; Sessizlik = Silence

Özet:
Günümüzde yaşamımızı kuşatan sesler, sessizliğin ne olduğunu neredeyse unutturmuştur. Her ne kadar John Cage'in deneyinde olduğu gibi mutlak bir sessizlik deneyimi olmasa da, takdir ettiğimiz ve farkına vardığımızda ortaya çıkan sessizlik deneyimleri mevcuttur. Tarih boyunca kendini dinlemenin, meditasyonun, tefekkürün, düşlerin, yaratıcılığın ön koşulu olarak görülen 'sessizlik', başta din, felsefe, sosyoloji, antropoloji, metafizik, ontoloji, fenomenoloji olmak üzere bir çok farklı disiplinde ele alınmış, sanat dünyasında da çoğu alanda bir ifade biçimi ve deneyim alanı olarak kendisine yer bulmuştur. Resim sanatında tür olarak 'sessizlik' geleneğinden bahsetmek mümkün olmasa da, sessizlik teması farklı dönemlerde birçok ressamın ilgisini çekmiş ve resimlerinde ele alınmıştır. Resim türleri arasında en çok 'sessiz' olarak tanımlanan soyut resimler olsa da, figüratif resimlerde 'sessizlik' olgusu çok yönlü bir doğa ile karşımıza çıkmaktadır. Bu tezde, figüratif resimlerde 'sessizliğin' estetik bir karakterle, ontolojik değerlendirmeye uygun zengin deneyim türlerini sağladığı savunulmaktadır. Tezin kapsamı 'Batı' resim geleneği ile sınırlandırılmıştır. Dört bölümde yürütülen araştırma kapsamında, figüratif batı resminde sessizlik deneyiminin, estetik deneyimle olan ilişkisi ve var olma tarzı incelenmiştir. Öncelikle sessizliğin anlam ve bağlamı, ses ile ilişkisi sorgulanarak, düşünce tarihinde kavrama ilgi duyan düşünürlerin sessizlik yaklaşımlarına yer verilmiştir. Bunun yanısıra ontoloji ve estetik kavramlarının kuramsal gelişimi araştırmaya dahil edilerek, sessizliğin varoluşsal olasılığının figüratif resimde nasıl görünür hale geldiği, sessizlik deneyiminin yapıta verilen estetik tepkinin bir parçası olup olmadığı değerlendirilmiş ve bu deneyimin öznel bir deneyim alanı olarak, estetik tepkinin ayrılmaz bir parçası olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışmanın son kısmında, figüratif batı resminde sessizliğin mevcudiyetini eserlerinde 'seri' olarak ortaya koyan ressamların sessiz olarak algılanan yapıtları incelenmiş ve bu yapıtlar; manzara, ölü doğa ve insan figürlü resimler olmak üzere üç ayrı grupta kategorize edilerek kısıtlı bir örneklem sunulmuştur. Seçilen örneklerde sessizlik algısını şekillendiren estetik ve ontolojik kuramlar doğrultusunda, içerik ve analitik çözümleme yapılmıştır. Tüm bu çalışmalar dahilinde yerli ve yabancı kitaplar ile, makale ve tezlerden oluşan kaynaklardan yararlanılmış, sessizlik olgusunun figüratif resimlerde estetiği ve ontolojisi değerlendirilerek sonuca varılmıştır. Bu araştırma ile sanatta 'sessizlik' tartışmasına figüratif resimle katkı sunarak, çağımızı kuşatan seslerin dünyası ile zayıflayan mahiyetinin tekrar güçlendirilmesine çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sessizlik, Ses, Ontoloji, Estetik, Figüratif Resim.

Abstract:
The sounds that surround our lives today have almost made us forget what silence is. Although there is no absolute silence experience as in John Cage's experiment, there are experiences of silence that occur when we appreciate and become aware. Throughout history, 'silence', which has been seen as a prerequisite for self-listening, meditation, contemplation, dreams and creativity, has been discussed in many different disciplines, especially religion, philosophy, sociology, anthropology, metaphysics, ontology, phenomenology, and is also a common practice in many fields in the art world. It has found a place for itself as a form of expression and a field of experience. It is not possible to talk about the tradition of 'silence' as a genre in western painting, it attracted the attention of many painters in different periods and was discussed in their paintings. Even though abstract paintings are the most defined as 'silent' among painting genres, the phenomenon of 'silence' in figurative paintings emerges with a multifaceted nature. In this thesis, it is argued that 'silence' in figurative paintings provides rich types of experience with an aesthetic character and suitable for ontological evaluation. The scope of the thesis is limited to the 'Western' painting tradition. Within the scope of the research carried out in four sections, the relationship between the experience of silence and aesthetic experience in figurative western painting and the way of existence were examined. First of all, the meaning and context of silence and its relationship with sound were questioned, and the silence approaches of thinkers who were interested in the concept in the history of thought were included. In addition, the theoretical development of the concepts of ontology and aesthetics was included in the research, and it was evaluated how the existential possibility of silence became visible in figurative painting, whether the experience of silence is a part of the aesthetic response to the work, and it was concluded that this experience as a field of subjective experience, is an inseparable part of the aesthetic response. In the last part of the study, the works of painters who reveal the presence of silence in figurative western painting as a 'serial' in their works, which are perceived as silent, are examined and these works; a limited sample was presented by categorizing them in three different groups as landscape, still life and human figures. In the selected examples, content and analytical analysis were made in line with the aesthetic and ontological theories that shape the perception of silence. Within all these studies, domestic and foreign books, articles and theses have been used, and the aesthetics and ontology of the silence phenomenon in figurative paintings have been evaluated and the result has been reached. With this research, it has been tried to strengthen the weakening nature of the world of sounds that surround our age by contributing to the discussion of 'silence' in art with figurative painting.

Key Words: Silence, Sound, Ontology, Aesthetics, Figurative Painting.