Bilateral koklear implant kullanan 6-7 yaş çocuklarda fonolojik gelişim
Phnological development in children aged 6-7 using bilateral cochlear implants
Yazar: ÖZNUR ORAKÇI PASLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞENUR KÜÇÜK CEYHAN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Fonolojik değerlendirme, tanısal kapsamlı değerlendirmenin bir parçasıdır. Değerlendirme sonuçları tedavi süreci için de yol göstericidir. Çalışmanın amacı; bilateral Koklear İmplant (Kİ) kullanıcısı olan 6-7 yaş arası çocukların fonolojik gelişimlerinin normal gelişim gösteren çocukların normalizasyon verilerine göre tartışılmasıdır. 
Çalışmada kronolojik yaşı 6 ve 7 olan, bilateral Kİ kullanıcısı 30 çocukla (N= 15 kız, N= 15 erkek) çalışılmıştır. Çalışma kapsamında çocuklara Bankson-Bernthal Fonoloji Testi (BBFT) uygulanarak çocukların fonolojik gelişimleri ve artikülasyon becerileri kronolojik yaş ve işitme yaşlarına göre değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda çocuklardan 891 adet hatalı artikülasyon örneği elde edilmiştir. Hatalı artikülasyon örneklerinin her birinde görülen fonolojik süreçlerin analizinde, istatistik analiz yapmaya uygun 22 fonolojik süreç belirlenmiştir. İstatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte 7 yaş grubunda 6 yaş grubuna göre daha az fonem üretim hatası ve daha az fonolojik süreç kullanımı olduğu görülmüştür. Kİ'li çocukların en sık hatayı titreşimli, sürtünmeli ve yarı sürtünmeli ünsüzlerde, en az hatayı ise çift dudak ünsüzlerinde yaptıkları bulunmuştur. Kİ'li çocukların Türkçe ünsüz fonem üretimlerinin değerlendirilmesi ile normalizasyon sonuçları değerlendirildiğinde Kİ'li çocuklarda Türkçe'deki ünsüzleri kazanım açısından gecikme olduğu görülmüştür. Tek taraflı Kİ'lı çocuklardan elde edilmiş olan verilere göre incelendiğinde, bilateral Kİ kullanan çocukların normal gelişim gösteren çocukların fonolojik gelişim becerilerine daha yakın olduğu görülmüştür.  
Bilateral Kİ'li çocuklarda kronolojik yaştaki bir senelik etkinin normal gelişim gösteren çocuklardaki kadar fazla olmaması bu çocukların fonolojik gelişimlerinin kendilerine özel olduğunu ve yapılan değerlendirmelerinin kendilerine özel şekilde yapılması gerektiğini düşündürmektedir. Çalışmanın bireysel özel eğitim programlarını hazırlarken yol gösterici olacağı ve gelişen Kİ teknolojisi ile özel eğitim alanındaki ilerlemeleri değerlendirmek için literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Fonoloji, Fonolojik Gelişim, Koklear İmplant, Fonolojik Süreçler

Abstract:
Phonological evaluation is part of the comprehensive diagnostic evaluation. Evaluation results also guide the treatment process. Purpose of the study; The phonological development of children aged 6-7 who are bilateral Cochlear Implant (CI) users is discussed according to the normalization data of normally developing children.
In the study, 30 children (N = 15 girls, N = 15 boys) with bilateral CI users, chronological ages of 6 and 7 years old, were studied. Within the scope of the study, the Bankson-Bernthal Phonology Test (BBFT) was applied to the children and their phonological development and articulation skills were evaluated according to their chronological age and hearing age. As a result of the study, 891 incorrect articulation examples were obtained from children. In the analysis of the phonological processes seen in each of the incorrect articulation examples, 22 phonological processes suitable for statistical analysis were identified. Although not statistically significant, it was observed that there were fewer phoneme production errors and less use of phonological processes in the 7-year-old group compared to the 6-year-old group. It was found that children with CI made the most errors in vibratory, fricative and semi-fricative consonants, and the least errors in bilabial consonants. When the Turkish consonant phoneme production of children with CI was evaluated and the normalization results were evaluated, it was observed that there was a delay in the acquisition of Turkish consonants in children with CI. When the data obtained from children with unilateral CI were examined, it was seen that children using bilateral CI were closer to the phonological development skills of normally developing children.
The fact that the one-year effect on chronological age in children with bilateral CI is not as much as in normally developing children suggests that the phonological development of these children is unique to them and their evaluations should be made specifically for them. It is thought that the study will be a guide when preparing individual special education programs and will contribute to the literature to evaluate the advancements in the field of special education with developing KI technology.

Keywords: Phonology, Phonological Development, Cochlear Implant, Phonological Processes