Denizcilik işletmelerinde dönüşümcü liderlik ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkileri belirlemeye yönelik bir araştırma
A study to determine the relationship between transformational leadership and organizational citizenship behavior in maritime businesses
Yazar: SERKAN ÖTER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA SERDAR AYAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Ana Bilim Dalı / Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Denizcilik = Marine ; İşletme = Business Administration
Dizin: Denizcilik = Maritime ; Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Gemi işletmeciliği = Shipping companies ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior

Özet:
Yöneticiler işletmelerin verimliliğini arttırmanın yollarını aramışlar ve böyle bir durumun en başta insanın etkinliğinin artmasını sağlayarak olacağını bulmuşlardır. Kuşkusuz çalışanların işgücü sınırlarının üzerine çıkmalarının sağlanması işletmenin genel performansına etki etmektedir. Konuyla ilgili olarak yapılan literatür incelemelerinde farklı sektörlerde yapılan çalışmalarda, çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışının işletme performansını olumlu yönde etkilediği, dönüşümcü bir liderin çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışı sergilemesinde önemli bir rol oynadığı, çalışanların bu davranışlarını artırmanın bir yönteminin de liderin dönüşümcü liderlik niteliklerini göstererek sağlanabileceği ifade edilmiştir. 
Yönetim fonksiyonlarından biri olan liderlik faktörü kapsamında, dönüşümcü liderlik ile örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkisi çerçevesinde, denizcilik işletmelerinde dönüşümcü liderlik ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkiler ile bahse konu davranışlarda profil özelliklerine göre farklılığın bulunup bulunmadığını belirlemek doktora tezi araştırmasının temel amacıdır. Çalışmada, dönüşümcü liderlik ve örgütsel vatandaşlık davranışı kavramları çalışan algıları açısından değerlendirilerek bulgulara ulaşılmıştır.
Dönüşümcü Liderlik ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı ile ilgili değişkenlerin tespitine ve konuyla ilgili yapılan çalışmalara yönelik içerik analizleri yapılmıştır. İçerik analizleri sonrasında saha araştırmasında verilerin toplanmasında kullanılacak anket soruları geliştirilmiş ve içerik geçerliliğini desteklemek amacıyla uzman kişilerle görüşmeler yapılmıştır. Anket, pilot uygulama gerçekleştirilip gerekli düzeltmeler yapılarak örneklemi oluşturan denizcilik işletmelerine uygulanmıştır. Çalışmanın evrenini, denizcilik sektöründe gemilerin karadaki yönetim fonksiyonlarını yerine getiren denizcilik işletmeleri oluşturmaktadır. Çalışmanın hedeflenen amaçlarına ulaşması maksadıyla İzmir ve İstanbul bölgelerinde faaliyet gösteren denizcilik işletmeleri arasında kolayda örnekleme yoluyla seçilen 16 işletmenin 146 personeline (beyaz yakalı çalışan) saha araştırması uygulanmış ve karşılaştırmalı analizler gerçekleştirilmiştir. 
Çalışmanın sonucunda, denizcilik işletmelerinde dönüşümcü liderlik ve örgütsel vatandaşlık davranışı algılarının çalışanların profil özelliklerine göre değişmediği, yöneticilerin dönüşümcü liderlik davranışları ile çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışı göstermelerinde etkili oldukları bulgularına ulaşılmış ve bu yönde tavsiyelerde bulunulmuştur. Farklı alanlarda yapılan benzer çalışmaların bu çalışmayla denizcilik işletmelerine de uygulanmış olması ve elde edilen sonuçları açısından literatüre ve bilime katkı sağlanmıştır.

Abstract:
Managers have sought the ways to raise the efficiency of their organizations and discovered that this goes through increasing the effectiveness of human factor. Undoubtedly, enabling individuals to exceed their work capacity would have an effect upon the overall performance of the enterprise. During the literature review on various areas, it is claimed that, organizational citizenship behavior of the employees positively affects the organization's performance, transformational leaders have great influence on the employees' organizational citizenship behavior and one way to increase the organizational citizenship behavior of the employees is to demonstrate the transformational abilities by the leaders.
	The purpose of the study is to identify the relationship between transformational leadership and organizational citizenship behavior and also the differences between the employees' organizational citizenship behavior with different demographic background in the maritime business. The subject was studied in the context of the leadership factor, which is one of the management functions and the relationship between transformational leadership and organizational citizenship behavior. In the study, transformational leadership and organizational citizenship behavior are assessed using the emplyees' perception of these concepts and findings are reached in this sense. 
	Additionally, content analysis was performed on the other studies that aimed to identify the variables in transformational leadership and organizational citizenship behavior concepts. Following the analysis, the questions were developed to be used in the questionnaires during the field study as data collection tool and interviews were conducted with the subject matter experts for supporting the validity of content analysis. After the necessary corrections are made in accordance with the pilot application, the survey was applied to the maritime businesses that forms the sample group of the study. The population of the study comprise of maritime businesses which execute the management function of the ships on shore. In order to reach the aimed results, 146 (white collar) employees, who were selected using convenience sampling method, from 16 ship businesses in İstanbul and İzmir region took part in the field study and comparative analysis has been performed using the results of the survey.
	As a result of the study, it was found that transformational leadership and organizational citizenship behavior perceptions in maritime businesses do not change according to the demographic properties of the employees. It was also found that the transformational leadership behaviors of the managers have a meaningful effect on the organizational citizenship behaviors of the employees and suggestions related to this phenomenon are made. With this study, having applied the smilar studies conducted in different fields to the maritime businesses and the results of it contributed to the literature and to the science.