Çalışma bellek kapasitesi yüksek ve düşük bireylerin algısal yük görevi performanslarının karşılaştırılması
The comparison of perceptual load task performances of individuals with high and low working memory capacity
Yazar: RUKİYE CANDAN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE KAFADAR
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algısal yük = Perceptual load ; Duyular = Sensation ; Duyusal değerlendirme = Sensory evaluation ; Duyusal özellikler = Sensorial properties ; Çalışma belleği = Working memory

Özet:
Bu araştırmada, algısal yük ve duyusal işleme özelliklerinin çalışma bellek kapasitesine bağlı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya, yaşları 18-25 arasında yer alan 31 kadın ve 27 erkek olmak üzere 58 üniversite öğrencisi katılmıştır. Çalışma bellek kapasitesinin ölçülmesi amacıyla Harf Sayı Dizisi Testi (HSDT), algısal yük etkisinin incelenmesi amacıyla Algısal Yük Görevi, duyusal işleme özelliklerinin belirlenmesi amacıyla Adolesan/Yetişkin Duyu Profili (AYDP), depresyon düzeyinin ölçülmesi amacıyla Beck Depresyon Envanteri (BDE) kullanılmıştır. Katılımcılar, HSDT puanlarına göre çalışma bellek kapasitesi yüksek ve düşük gruplara ayrılmıştır. Algısal Yük Görevine ilişkin olarak 2(çalışma belleği: yüksek, düşük) x 2(algısal yük: yüksek, düşük) x 2(çeldirici uyumu: uyumlu, uyumsuz) ve 2(çalışma belleği: yüksek, düşük) x 2(algısal yük: yüksek, düşük) x 2(ilgisiz çeldirici: var, yok) faktörlü ANOVA analizleri uygulanmıştır. Analizler sonucunda çalışma belleğinin temel etkisine göre, kapasitesi düşük grubun yüksek gruba göre tepki süresi daha kısa bulunmuştur. Çalışma belleği ve algısal yükün ortak etkisine göre, yüksek yük koşulunda, kapasitesi düşük grubun tepki süresi daha kısa bulunmuştur. Hata oranına yönelik analiz sonucunda, çalışma belleğinin temel etkisine göre, kapasitesi düşük grubun hata oranının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Çalışma belleği ve çeldirici uyumunun ortak etkisine göre, uyumsuz çeldirici koşulunda kapasitesi düşük grubun hata oranı daha yüksek bulunmuştur. AYDP için uygulanan MANCOVA analizi sonucunda kapasitesi düşük grubun yüksek gruba göre, düşük kayıt ve duyusal kaçınma puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Araştırmada yer alan değişkenlerden oluşan yapısal eşitlik modeli analizi yapılmıştır. Elde edilen araştırma bulguları ilgili literatür doğrultusunda değerlendirilmiştir. Mevcut araştırmanın sınırlılıkları belirtilerek gelecekte yapılacak araştırmalara ilişkin öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In this research, it was aimed to examine perceptual load and sensory processing features depend on working memory capacity. 58 university students, 31 women 27 men, aged between 18-25 participated in the research. The Letter-Number Sequencing Test (LNST) was used to measure working memory capacity, the Perceptual Load Task was used to examine perceptual load effect, the Adolescent/Adult Sensory Profile (AASP) was used to determine sensory processing features, the Beck Depression Inventoy (BDI) was used to measure level of depression. Participants were divided into high and low groups according to their LNST scores. 2(working memory: high, low) x 2(perceptual load: high, low) x 2(distractor congruency: congruent, incongruent) and 2(working memory: high, low) x 2(perceptual load: high, low) x 2(irrelevant distractor: yes, no) factorial ANOVA were conducted for Perceptual Load Task. As a result of analysis, according to main effect of working memory, the reaction time of low capacity group was found shorter than high capacity group. According to interaction effect of working memory and perceptual load, in high perceptual load condition, the reaction time of low capacity group was found shorter. As a result of error rate analysis, according to main effect of working memory, it was determined that error rate of low capacity group was higher. According to interaction effect of working memory and distractor congruency, in incongruent distractor condition, the error rate of low capacity group was found higher. As a result of MANCOVA conducted for AASP, the low registration and sensation avoiding scores of low capacity group were higher than high capacity group. Structual equation model analysis consisting of variables in the research was conducted. Obtained research findings were evaluated in line with the literature. Suggestions were presented for future researches by specifying limits of the current research.