Kentsel ulaştırmada yaya alanları İstanbul Avcılar Marmara caddesi yayalaştırma projesinin incelenmesi
Pedestrian areas in urban transportation: A case study on Avcılar-Marmara street pedestrianigation project
Yazar: DİLEK ÇOL
Danışman: PROF. DR. HALUK GERÇEK
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
"Kentsel ulaştırmada yaya alanları; Avcılar-Marmara Caddesi yayalaştırma projesinin incelenmesi" ad ve konusunda geliştirilen bu tez çalışmasında, 1. Bölüm kapsamında giriş ile tezin amacı ve beraberinde tez çalışmasının kısaca yönteminden bahsedilmiştir. 2. Bölüm'de ilgili konuda geliştirilecek çalışmaya temel oluşturması amacıyla, "kavramsal açıklamalar ve tanımlamalar" ana başlığı altında ulaştırmada yolun, yolu kullanan kullanıcıların tanımlanmasını, "yaya yolu", "yaya ulaşımı", "yayalaştırma" kavramları ve özelliklerini kapsayan kentsel fonksiyonlardan ulaştırma ve ulaştırmanın belirleyici elemanları konusu, taşıt ağırlıklı, taşıt-yaya birlikteli ve yaya ağırlıklı yolların özelliklerini kapsayan kentsel ulaştırma hiyerarşisi konulan hakkında, gelişme bölümünü destekleyici bilgiler verilmiştir. 3. Bölüm kapsamında farklı süreçlerde yaya alanlarının ve yayalaştırma politikalarının gelişiminden bahsedilmiş, otomobil öncesi dönemlerden günümüze kadarki periyot içinde yaya alanlarının değişimi örneklerle desteklenerek anlatılmıştır. 4. Bölüm kapsamında kentsel ulaştırmada yaya-taşıt ilişkileri incelenmiş olup; yaya- taşıt ayrımının önemi ve kentteki gerekliliği, kent merkezlerinde yaya-taşıt ilişkileri konuları, yaya-taşıt ayrımı merkez etüdleri ve yaya-taşıt ayrımının sağlandığı çeşitli bağlantı sistemlerini kapsayan yaya-taşıt birliktelik ve ayrım özellikleri konulan anlatılmıştır. 5. Bölüm kapsamında yaya alanlarının planlama ve tasarım ilkeleri ana başlığı altında, yaya alanları planlama süreci, yaya öncelikli ulaşım planlama stratejileri ve trafiğin yavaşlatılması uygulamasının özellikleri, yaya ulaşım ve duraklama xıbiçimleri, yaya erişim mesafeleri, yaya yoğunluk özellikleri konularını kapsayan yaya ulaşım karakteristikleri, yaya alanlarındaki yaya hizmet düzeyleri ve yaya yolculuk talebi özelliklerinden bahsedilmiş, yaya yolları ile ilgili standartları kapsayan tasarım ilkeleri konusunda da kentsel alandaki yaya yürüyüş koridorları ve hemzemin, üst ve alt olmak üzere yaya geçitleri konulan anlatılmıştır. 6. Bölüm kapsamında kentsel ulaştırmada yayalaştırmanın amaçlan, hedefleri gerekliliği ve çevresel, sosyo-kültürel, ekonomik etkileri anlatılmıştır. 7. Bölüm kapsamında dünya kentlerinde yapılan yayalaştırma uygulamalarından ve dünyadaki kentlerde yapılan yaya ağırlıklı yolculuklar incelenmiştir. 8. Bölüm kapsamında Türkiye'deki yayalaştırma uygulamaları ve yaya alanlarının kısa geçmişinden bahsedilerek, Konya, Eskişehir ve İstanbul kentleri bu kapsamda ele alınıp incelenmiştir. 9. Bölüm kapsamında Avcılar, Marmara Caddesi yayalaştırma uygulamasının taşıt- yaya sayımlan ve anket çalışmasıyla değerlendirilmesi yapılmış, tez çalışması sonuç ve öneriler bölümü ile tamamlanmıştır. xıı

Abstract:
Transportation, whether by walking or other means, has always been a significant determinant of the structure of the city. Because the internal transportation of the cities of past was on the convenience of walking, these cities were characterized by more attention to the human qualities of design. But the invention of machine transportation has changed this perspective, forcing man into an unbalanced competition for urban space. Pedestrians built cities, erected multi-story buildings, laid sewerage and water mains, paved streets, illuminated them with electric lights, spreaded civilization throughout the world, when everything was finished, motorists appeared on the scene. Despite its advantages of personal mobility, the automobile is responsible for a great many negative changes in our society. It must be noted that the automobile itself was invented by pedestrians but somehow the motorists forgot that very quickly. Roadways were widened to double their former size, sidewalks narrowed to tape width and pedestrians began to cower in fear against the walls of buildings in the city. Walking has been likened to the human counterpart of the wheel, because of the rolling action of the body's center of gravity and the rotary application of propulsive and supportive forces by the legs and feet. It is one of man's most effective exercises, stimulating the mind and virtually every muscle of the body, while consuming very little energy. Walking is the most environmentally and socially sustainable form of transport. It is an integral part of living in towns and cities as it is ideal for undertaking most short journeys; it also forms the link between other means of transport for longer journeys. xmThe planning and design elements of pedestrian areas should be well determined according to the other elements in land use and transportation in the city. The basic principles for pedestrian design are; 1- The pedestrian environment should be safe 2- The pedestrian network should be accessible at all 3- The pedestrian network should connect to places people want to go 4- The pedestrian environment should be easy to use 5- The pedestrian environment should provide good places 6- The pedestrian environment should be a pice where public activities are encouraged 7- Pedestrian improvements should be economical The strategic actions to encourage walking in transportation modes are improving conditions for people by reducing the dominance of motor traffic and giving pedestrians sufficient road space, providing connected networks of walking routes, especially to public transport interchanges and other key destinations, reassessing how urban centres are designed, managed and used, to make them more attractive places for pedestrians, improving road safety for instance by traffic management to slow down inconsiderate drivers, tackling crime and the fear of crime which makes people reluctant to walk, separating walking and cycling routes or making better use of schemes which are safe for pedestrians. As a result, the main aim in transportation system of a place should be creating an environment and culture, where walking is regarded by everyone as the primary means for making local journeys and a recreational activity which leads to a healtier, more enjoyable and social lifestyle. xiv