İlaç yanıtında önemli rol oynayan sitokrom p450 enzim polimorflarının Türk popülasyonundaki sıklığı
The frequency of cytochrome p450 playing important role in drug-response in Turkish population
Yazar: MERVE ARICI
Danışman: PROF. DR. GÜL ÖZHAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Genetik = Genetics

Özet:
Hastalıklarla mücadelede bitki, hayvan, bakteri gibi doğal kaynaklar yanı sıra esas olarak kimyasal sentezle üretilen ilaçların kullanılması ve bu ilaçların geliştirilmesi günümüzdeki teknolojik gelişmeler ve postgenomik süreçle birlikte yepyeni bir boyut kazanmıştır. Ancak, her ne kadar hastalıkların tanı ve tedavisinde kullanılan ilaçların geliştirilmesinde oldukça önemli yollar kat edilmiş olsa da ilaçlara karşı yanıtların toplumsal ve bireysel düzeyde farklılıklar göstermesi dünyada olduğu gibi ülkemizde de önemli sağlık sorunlarındandır. Aynı hastalığa sahip bireylere aynı ilaç ya da ilaç kombinasyonlarının aynı dozlarda verilmesi durumunda farklı cevaplar alınabileceği yıllardır bilinmektedir. Bu sebeple, çalışmada Türk popülasyonunun ilaçlara karşı duyarlılıklarının belirlenmesi amacıyla sağlıklı gönüllü grubunda, farmakogenetik çalışmalarda önemli yer tutan sitokrom P450 (CYP450) enzimlerine (CYP1A1, CYP1A2, CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4 ve CYP3A5) ait gen polimorflarının sıklığının tespit edilmesi, Türk popülasyonunun ilaca cevap ve yan etkiler açısından profilinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bahsi geçen 8 adet CYP450 enzimine ait 14 adet Tek Nükleotid Polimorfizmi (Single Nucleotid Polymorphism, SNP) için "Polimeraz Zincir Reaksiyonu bağlantılı Restriksiyon Parça Uzunluk Polimorfizmi (Polymerase Chain Reaction, PCR-Restriction Fragment Length Polymorphism, RFLP)" yöntemi ve Gerçek Zamanlı PCR  (Real Time PCR, RT-PCR) yöntemi kullanılarak 160 sağlıklı gönüllüden alınan DNA örnekleri üzerinde genotipleme yapılmış, genlerin enzim üzerindeki fonksiyonel etkileri göz önünde bulundurularak popülasyonun ilaçlara yanıtı değerlendirilmiş ve diğer popülasyonlarda rapor edilmiş sıklıklar ile Türk popülasyonunun benzerliği karşılaştırılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Genetik polimorfizm, Türk popülasyonu, Sitokrom P450, Farmakogenetik, Tek nükleotid polimorfizmi

Abstract:
It is brought a new dimension in medicine to develop of drugs, which are produced with chemical synthesis as well as natural sources (plant, animal, bacteria etc.), with technological development in today and post-genomic period. Although it has been progress in the development of drugs that are used in diagnosis and treatment of diseases, to show differences in drug-response of societies and individuals is one of the health problems in our country as well as the World. It is known for years that it might be taken different responses when administered in the same doses of the same drug or drug combination for individuals with the same disease. Therefore, it was aimed to assess the sensitivity to drugs of Turkish population. And for that, it was determined the frequencies of genetic polymorphisms of in cytochrome P450 (CYP450) enzymes (CYP1A1, CYP1A2, CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4, CYP3A5), being important in pharmacogenetics studies, in healthy volunteer groups and evaluated the drug-response and adverse effects of Turkish population based on evidentiary data. It was genotyped for 14 Single Nucleotid Polymorphism (SNP) in 8 of CYP450 enzymes above mentioned by using Polymerase Chain Reaction-Restriction Fragment Length Polymorphism (PCR-RFLP) and Real-Time PCR (RT-PCR) methods in DNA samples obtained from 160 healthy volunteers, it was evaluated the response to drugs of the population in view of the fact that the effects of genes on enzymes and it was compared similarity of Turkish population with the frequencies that have been reported in other populations.
Key Words: Genetic polymorphism, Turkish population, Cytochrome P450, Pharmacogenetics, Single nucleotide polymorphism