Lokalize prostat kanserli hastalarda, konvansiyonel fraksiyonasyonlu volumetrik ark terapi (VMAT) ile hipofraksiyone stereotaktik beden radyoterapisi (SBRT) modalitelerinin, yan etkiler ve hayat kalitesi açısından karşılaştırılması
Comparison of conventionally fractionationed volumetric arc therapy (VMAT) and hypofractionated stereotactic body radiotherapy (SBRT) modalities in terms of side effects and quality of life perspective in patients with localized prostate cancer.
Yazar: MAKBULE TAMBAŞ
Danışman: PROF. DR. FULYA AĞAOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Komplikasyonlar = Complications ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Prostat neoplazmları = Prostatic neoplasms ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-bilgisayar yardımlı = Radiotherapy-computer assisted ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaçlar: Bu çalışmada, lokalize prostat kanserli hastalarda konvansiyonel fraksiyonasyonlu volumetrik ark terapi (VMAT) ile hipofraksiyone stereotaktik beden radyoterapisi (SBRT) modalitelerinin, yan etkiler ve hayat kalitesi açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Hastalar ve Yöntemler: Çalışmaya Mart 2010 – Aralık 2013 döneminde, İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü'ne lokalize prostat kanseri tanısıyla başvuran hastalar dahil edilmiştir. Hastalara radikal amaçlı, 33.5 Gy/5fr SBRT veya 75.6 Gy/35 fr VMAT uygulanmıştır. Hastalardaki akut ve geç tedavi yan etkileri, CTCAE versiyon 4'e göre değerlendirilmiştir. Hayat kalitesi değerlendirilmesi için tedavi öncesi, tedavi bitimi ve takiplerde IPSS, EORTC HK-PR25 formları kullanılmıştır. 
Bulgular: Çalışmaya 48 hasta (28 SBRT, 20 VMAT) alınmış olup, bu hastaların 40 tanesinde (20 VMAT, 20 SBRT) hayat kalitesi değerlendirilmeleri de yapılmıştır. Hastaların medyan yaşları, klinik evreleri, risk grupları da dâhil olmak üzere, tüm demografik ve patolojik özellikleri iki grupta benzer bulunmuştur. Medyan 23 aylık takip sonunda, her iki grupta da PSA kontrol oranı %100 olarak saptanmıştır. Her iki kolda da PSA nadir değerinin ortalaması 0.5 ng/dl olrak bulunmuştur. PSA sıçraması SBRT kolundaki hastaların %43'ü, VMAT kolundakilerin ise %50'sinde görülmüştür. PSA sıçrama değer büyüklüğü, SBRT kolunda VMAT koluna göre anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır (0.8 ng/dl'e karşılık 0.1 ng/dl, p=0.01). PSA düşüş hızı, VMAT kolunda SBRT koluna göre anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p=0.028).
 Her iki grupta da, Grad 3 rektal toksisite görülmemiştir. Grad 3 üriner toksisite VMAT kolunda görülmezken, SBRT uygulanan hastaların %10.7'sinde (n=3) saptanmıştır. Grad 3 toksisite gelişen SBRT kolundaki 3 hastada da, tedavi öncesi TURP öyküsü mecuttur. 
Seksüel aktivite fonksiyonellik ve seksüel fonksiyonellik skorları açısından tedavi kolları arasında anlamlı farklılık görülmemiştir; ancak, her iki kolda da başlangıç skorlara göre 10.5. ve 13.5 aydaki skorlarda anlamlı düşüklük saptanmıştır. Üriner, inkontinans, barsak semptom ve IPSS obstrüksiyon skorları açısından SBRT ve VMAT kollarında arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. RT öncesine göre tedavi bitimindeki toplam IPPS skorundaki artış miktarı, VMAT kolunda SBRT koluna göre anlamlı olarak yüksek saptanmıştır (p=0.046). VMAT kolunda RT öncesine göre 4.5 ay, 10.5 ay, 13.5 aydaki hormonal semptom skorlarındaki düşüş miktarı; SBRT kolundakinden anlamlı olarak daha yüksek olduğu görülmüştür (sırasıyla, p=0.007, p=0.027, p=0.021). 
Sonuç: SBRT ve VMAT tedavi yöntemleri, PSA kontrolü açısından son derece etki tedaviler olup; hayat kalitesi değerlendirmeleri açısından iki grup büyük ölçüde benzer bulunmuştur. Dikkatli hasta seçimiyle, SBRT kolundaki grad 3 üriner toksisiteler elimine edilebilir.

Anahtar Kelimeler: Prostat kanseri, SBRT, VMAT,  Hipofraksiyone radyoterapi, Hayat kalitesi, Akut ve geç radyoterapi yan etkileri.

Abstract:
ABSTRACT
Tambas, M. Comparison of Conventionally Fractionationed Volumetric Arc Therapy (VMAT) and Hypofractionated Stereotactic Body Radiotherapy (SBRT) Modalities in terms of Side Effects and Quality of Life Perspective in Patients with Localized Prostate Cancer. Istanbul University, Istanbul Faculty of Medicine, Department of Radiation Oncology. Specialist Thesis. Istanbul. 2015
Objectives: In the present study, conventionally fractionationed volumetric arc therapy (VMAT) and hypofractionated stereotactic body radiotherapy (SBRT) modalities were aimed to compare in terms of side effects and quality of life (QOL) in patients with localized prostate cancer. 
Patients and Methods: Patients who admitted to I.U. Institute of Oncology with a diagnosis of localized prostate cancer during the period from March 2010 to December 2013 were included into the study. Patients received radical RT with dose schedules of either 33.5 Gy/5 fr for SBRT or 75.6 Gy/35 fr for VMAT. Acute and late side effects of treatment were evaluated according to CTCAE version 4. IPSS and EORTC QOL-PR25 forms were used to assess quality of life at baseline, end of treatment and during follow-up.
Results: Of the 48 patients (28 SBRT, 20 VMAT) who were included into the study, 40 (20 SBRT, 20 VMAT) were evaluated for their QOL status. All demographic and pathological features including median age of the patients, clinical manifestations, and the risk groups were found to be similar between treatment groups. PSA control rates were %100 in both arms during the follow up with a median of 23 months. PSA nadir values were detected to be 0.5 ng/dl in both arms. PSA bounce was observed in 43% and 50% of patients in SBRT and VMAT arms, respectively. The magnitude of PSA bounce value was significantly higher in SBRT arm compared with VMAT (0.8 ng/dl vs. 0.1 ng/dl, p=0.01). PSA decline rate in VMAT arm was found to be significantly higher than in SBRT arm (p = 0.028). 
Grade 3 rectal toxicity was not observed in any of the treatment arms. Although Grade 3 urinary side effects were not seen in patients treated with VMAT technique, 3 patients (10.7%) in SBRT arm with a history of TURP before RT experienced Grade 3 urinary toxicity. 
No significant difference was observed between the two arms concerning sexual activity functioning and sexual fonctioning scores whereas the scores at 10.5 and 13.5 months were foound to be significantly decrased compared with baseline in both treatment arms. SBRT and VMAT arms did not differ significantly regarding urinary, incontinence, bowel symptom scores and IPSS obstruction scores. The magnitude of increase in IPSS scores at the end of the treatment compared with baseline were detected to be significantly higher in VMAT arm than SBRT arm (p=0.046). The decrease in hormonal symptom scores at 4.5, 10.5 and 13.5 months compared with baseline was detected to be significantly higher in VMAT arm than SBRT arm (p=0.007, p=0.027, and p=0.021, respectively). 
Conclusion: Both SBRT and VMAT treatmants were highly succesful in terms of PSA control. QOL assesment were found to be mostly similar between treatment modalities. Grade 3 urinary toxicities might be eliminated with careful patient selection for SBRT technique.

Keywords: Prostate cancer, SBRT, VMAT, Hypofractionated radiotherapy, Quality of Life, Radiotherapy acute and late side effects.