Hemodiyaliz hastalarında tıbbi beslenme tedavisi eğitiminin yaşam kalitelerine ve bilgi düzeylerine etkileri
The effect of medical nutrition treatment education on the quality of life and knowledge of hemodialysis patients
Yazar: SERPİL ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. ALİYE MANDIRACIOĞLU
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme eğitimi = Nutrition education ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Hasta eğitimi = Patient education ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; SF-36 Sağlık Taraması = SF-36 Health Survey ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Kronik böbrek yetmezliği (KBY), dünyada ve ülkemizde epidemi halini almış önemli bir halk sağlığı sorunudur. KBY?nin Evre V; son dönem böbrek yetmezliği (SDBY)  gelişen hastalarda renal replasman tedavilerinden birini uygulamak gerekir. Renal replasman tedavileri hemodiyaliz (HD), periton diyalizi (PD)  ve böbrek transplantasyonudur
Türk Nefroloji Derneği renal kayıt sisteminde merkez bazlı verilere göre, 2010 yılı sonu itibariyle Türkiye?de toplam 62,903 hastanın renal replasman tedavisi aldığı tespit edilmiştir. Prevalans milyon nüfus başına 853?dir (bu sayıya çocuk hastalar dahildir). 
 Hemodiyaliz tedavisinde ayrıca iki faktör ön plana çıkmaktadır. Bunlardan ilki hastaların yaşam sürelerini uzatmak, ikincisi ise hastalara daha iyi bir yaşam kalitesi sağlamaktır. Yaşam sürelerini uzatmada hemodiyaliz hastalarının tedavisinde beslenme önemli bir yer tutar.
Yöntem: Bu çalışma da hemodiyalize giren SDBY olan hastalara tıbbi beslenme tedavisi konusundaki uygulanacak eğitimin beslenme bilgi düzeyi, beslenme durumu, laboratuvar değerleri ve yaşam kalitelerine olan etkilerini değerlendirmek amaçlanmıştır. Araştırma, önce-sonra karşılaştırılmalı girişimsel araştırma olarak planlanmıştır. Araştırmanın yapıldığı 01.07.2010 ? 31.12.2010 tarihleri arasında 73 hasta ile araştırma başlamış ve 60 hasta ile izlemler tamamlanmıştır. Hastaların dahil edilme kriterlerine uyan tümü ' girişim (araştırma) grubu' olarak kabul edilmiştir. Kontrol grubu seçilmemiştir. Hastaların girişim (eğitim) öncesi ve sonrası durumları karşılaştırılmıştır. Hasta eğitimi için Taba-Tyler Modeli temel alınmıştır.
Bulgular: Toplanan veriler, SPSS 17,0 paket programında çözümlenmiştir. Girişimin etkileşimi incelemek için eşleştirilmiş t testi ve general linear model'de repeated measures ( tekrarlanmış ölçümlerde varyans analizi) yapılmıştır. Tıbbi beslenme tedavisi konusundaki uygulanan eğitim girişiminden sonra hastaların  ' Tıbbi Beslenme Bilgi Düzeyleri' artmıştır. Ancak; girişim sonrası ' İki Diyaliz Arası Aldıkları Sıvı Miktarı ' değişmemiş ve alınan sıvı miktarı azalmamıştır. Eğitim öncesi ve sonrası beslenme durumu subjektif global değerlendirme (SGD), laboratuvar ve antropometik ölçümlerle değerlendirilmiştir, anlamlı bir değişiklik olmamıştır.Girişim öncesinde hastaların yaşam kalitesini oldukça düşük algıladıkları; girişim sonrası emosyonel rol kısıtlaması hariç tüm SF36 alt puanları yükseldiği tespit edilmiştir.
Sonuç: Hemodiyaliz hastalarında tıbbi beslenme tedavi eğitimi, sürekli olmalı, akılda kalıcı şekilde verilmeli ve belli aralıklar ile yinelenmelidir.

Anahtar sözcükler: Hemodiyaliz, tıbbi beslenme tedavisi, SF36,SGD.

Abstract:
Aim: Chronic renal failure (CRF) has become an important public health problem and  epidemic  in Turkey and in the World. The CRF, the Phase V; in patients with end-stage renal failure (ESRD) must implement one of the developing renal replacement treatments. Renal replacement treatments are hemodialysis (HD), peritoneal dialysis (PD) and kidney transplantation.
Turkish Nephrology Association renal registry system as of the end of the year 2010, according to data from the Central-based Turkey received renal replacement therapy the patient a total 62,903. Prevalence was per million population 853  (this number includes pediatric patients)..
Hemodialysis in the treatment of two factors also come to the fore. The first of these is to extend the lifetimes of patients, and the second is to provide a better quality of life for patients. Lifetime in overtime keeps an important place in the treatment of hemodialysis patients nutrition.
Methods: This research is also entering ESRD patients with hemodialysis treatment to be applied in medical nutrition, is intended to assess the effects of laboratory values, education nutrition knowledge level , nutrition status  and quality of life. Research,comparative research is planned as a before-after Interventional. The survey was done between 73 patients with research from 01.07.2010 to 31.12.2010 and 60 patients with completed traces. All of the inclusion criteria of the patients ' initiative (research) has been recognized as a group. The control group is not selected. Patients with interference (education) before and after cırcumstances are compared. Patient education for Taba-Tyler Model is based.
Results: The collected data, SPSS 17.0 package program have been resolved. Paired t test and to examine the interaction of the general linear model, repeated measures (repeated measurements analysis of variance). Medical nutrition therapy on patients ' Medical nutrition education implemented attempt after increased levels of information '. However; the amount of fluid between the two after their dialysis venture ' changed the amount of liquid and received same. Nutritional status before and after training were evaluated the subjective global assessment (SGD), laboratory and anthropometry measurements. It has not been a significant change in the measurements. The quality of life of patients with fairly low ahead of the perceived interference; after, emotional role in the venture in all except the lower scores, SF36 rises the constraint was identified..
Conclusion: The training of medical nutrition therapy, continuous hemodialysis patients, should be presented in a way that should be repeated with certain ranges and catchy.

Key words: hemodialysis, medical nutrition therapy, SF36, SGD.