Bir üniversite hastanesine başvuran hasta ve yakınları ile araştırma görevlilerinin hasta hakları konusundaki bilgi, tutum ve yararlanma durumlarının değerlendirilmesi
The evaluation of knowledge, attitude and utilization of patient rights of the patients and their relatives who applied to a univesity hospital and the residents
Yazar: ZEHRA ÖZLEM KURTCEBE
Danışman: PROF. DR. SEFER AYCAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Hasta hakları = Patient rights ; Hasta hakları = Patient rights ; Hasta kabul = Patient admission ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Hastalar = Patients ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Bir Üniversite Hastanesine Başvuran Hasta ve Yakınları ile Araştırma Görevlilerinin Hasta Hakları Konusundaki Bilgi, Tutum ve Yararlanma Durumlarının DeğerlendirilmesiBu çalışmada bir üniversite hastanesine Ekim 2008'de ayaktan tedavi almak amacıyla başvuran hasta ve yakınlarının hasta hakları konusunda bilgileri ve yararlanma durumları ile aynı dönemde üniversite hastanesinde çalışan araştırma görevlilerinin hasta hakları konusunda bilgi ve tutumlarını incelemek amaçlanmıştır.Bu tanımlayıcı araştırmanın katılımcılarını 18 yaş ve üzeri 1101 hasta ve hasta yakını ile dahili ve cerrahi birimlerde çalışan 314 araştırma görevlisi oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama aşamasında hasta ve hasta yakınlarına ayrı, araştırma görevlilerine ayrı anketler uygulanmıştır. Anket soruları kişilerin tanımlayıcı özellikleri, hasta hakları genel bilgi düzeyi, hasta hakları yönetmeliği ve hasta haklarından yararlanma durumu veya hasta hakları tutumu ile ilgili sorulardan oluşmaktadır. Hasta ve hasta yakınları için hazırlanan anket formu yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak, araştırma görevlileri için hazırlanan anket formu ise gözlem altında uygulanmıştır.Araştırma sonuçlarına göre; hasta ve hasta yakınlarının %53.0'ı hasta hakları ile ilgili bilgisinin olmadığını ifade etmiştir. Büyük kesimi bazen veya nadiren hekimini seçebildiğini belirtmiştir. Muayene eden doktorun kendini bazen tanıttığını, diğer sağlık personelinin ise hiçbir zaman kendini tanıtmadığını belirtenler çoğunluktadır. Haklarının daha çok hemşireler ve hekimler tarafından ihlal edildiğini düşünmektedirler. Hasta ve hasta yakınlarının hasta hakları yönetmeliğini duyma ve okuma yüzdeleri sırasıyla 12.6 ve 2.3, araştırma görevlilerinin ise 30.9 ve 7.0'dır. Araştırma görevlilerinin %70.1'i hasta haklarıyla ilgili eğitim almamıştır ve %61.5'i eğitim ihtiyacı olduğunu düşünmektedir. Araştırma görevlilerinin tutum puanı ortalaması 44 puan üzerinden 32.9±4.6 bulunmuştur. Türkiye'de ve çalıştıkları sağlık kuruluşunda hasta hakları ile ilgili neler yapıldığı sorgulandığında büyük kısmı hiçbir şey yapılmadığını belirtmiştir. Hangi yolla hasta haklarının daha iyi olacağına inandıkları sorgulandığında hem hasta ve hasta yakınlarının hem de araştırma görevlilerinin en çok verdikleri yanıt eğitim olmuştur.Sonuç olarak hekimlerin bazı hasta haklarını bildikleri ve savundukları ancak hasta hakları konusunda yeterli bilgiye sahip olmadıkları, hastaların da hasta olarak haklarını iyi bilmedikleri ve bu haklardan yeterince yararlanmadıkları bulunmuştur. Hasta hakları konusunda topluma bilgi verilerek bilinçlendirilmeli, hekimlerin mezuniyet öncesi ve sonrası eğitimlerinde hasta hakları konusuna yer verilmeli, sağlık kurum ve kuruluşlarında yönergede yer alan hasta hakları birimleri olmalı ve nitelikli personel çalıştırılması sağlanmalıdır.Anahtar kelimeler: Hasta hakları, bilgi ve tutum, hasta ve araştırma görevlisi.

Abstract:
The Evaluation of Knowledge, Attitude and Utilization of Patient Rights of The Patients and Their Relatives Who Applied to A University Hospital and The ResidentsIn this study, we aimed to investigate the patients? and their relatives? who applied to the outpatient clinics of a university hospital in December 2008, knowledge and utilization of patient rights and the university hospital residents? knowledge and attitude about patient rights concurrently1101 patients and their relatives older than 18 years and 314 residents employed either internal medicine or surgery clinics were included to this descriptive study. During the data collection period, different surveys were applied to patients with their relatives and to residents. The questionnaires were containing descriptive features, general knowledge about patient rights, the patient rights law and utilization of patient rights or attitude about patient rights. The questionnaire for patients and relatives were applied by face to face intervention technique, but the residents fulfilled their forms under observationAccording to the survey results, 53.0% of the patients and their relatives didn?t have any knowledge about patient rights. Most of them said that they sometimes or seldom could choose their doctors. The majority told that doctors sometimes introduce themselves but other health workers never done this. They thought that their rights generally violated by nurses and doctors. The percentages of hearing and reading the patient rights law of the patients and their relatives were 12.6% and 2.3%; and of the residents were 12.6% and 7.0%, respectively. 70.1% of the residents haven?t been educated about patient rights and 61.5% of them thought that they needed education. Mean attitude point of the residents was found to be 32.9±4.6 (totally 44). When they were asked about what kind of applications handled about patient rights in their hospital and Turkey, mostly answered that nothing was done. Either the patients? and their relatives? or the residents? answer to the question about better application of the patient rights were educationConsequently, it is found that doctors know and advocate some patient rights but they don?t have enough knowledge about it and also patients don?t know their rights well so they can?t benefit from these rights enough. Public must be made conscious about patient rights; doctors? pre and post education programs must contain ?patient rights? subjects and in all public health institutes there must be ?patient rights units? and qualified personals have to be employed there as mentioned in the guidelines.Key words: Patient rights, knowledge and attitude, patient, resident.