Sağlıklı yaşlanma temelli planlı davranış teorisi, niyet ve davranış ilişkisi
Healty ageing-based the theory of planned behaviour, the relationship between intention and behaviour
Yazar: GÖZDE YETİM
Danışman: PROF. DR. METİN ARGAN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Spor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı / Spor Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Spor = Sports
Dizin: Davranış = Behavior ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Niyetler = Intentions ; Planlı Davranış Kuramı = Theory of Planned Behavior ; Sağlık = Health ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Sağlıklı yaşlanma = Healthy aging ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Yaşın ilerlemesi ile birlikte bireylerin sağlıklı yaşlanma konusuna verdikleri önem artmaktadır. Düzenli fiziksel aktiviteye katılım sayesinde bireylerde fizyolojik, psikolojik ve sosyolojik gibi birçok faydalar meydana gelmektedir. Bu sayede bireyler, mevcut sağlık durumlarını korumak ve devam ettirmek gibi avantajlara sahip olabilmektedirler. Dolayısıyla bu araştırmada, yetişkin bireylerin sağlıklı yaşlanma amacıyla rekreasyonel fiziksel aktivitelere katılım niyet ve davranışlarında etkili olan faktörleri araştırmak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, bireylerin fiziksel aktivitelere katılım niyeti ve davranışları planlı davranış teorisi kapsamında incelenmektedir. Araştırmada tesadüfi olmayan örnekleme yöntemlerinden kartopu ve kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, 30 yaş ve üzeri 933 yetişkin ve yaşlı bireyler oluşturmuştur. Veriler yüz yüze görüşme tekniği ve internet ortamında anket aracılığı ile toplanmıştır. Elde edilen veriler istatistik paket programında sıklık, yüzde, ortalama ve standart sapma analizleri yapılmıştır. Ardından, planlı davranış teorisi ve fiziksel aktivite ilgilenimi ölçeklerine ilişkin ifadeler için istatistik paket programında açıklayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi ve yol analizi uygulanmıştır. Sonuç olarak, planlı davranış teorisi boyutları ve fiziksel aktivite ilgilenimi ile niyet arasında, algılanan davranışsal kontrol ve niyet ile davranış arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
With the increase age, the importance given by individuals to healthy ageing is increasing. Thanks to participation in regular physical activity, many benefits occur in individuals such as physiological, psychological and sociological. In this way, individuals can have the advantages of protecting and maintaining their current health status. Therefore, the aim of this study is to investigate the factors affecting the intention and behaviour of adults and elderly individuals to participate in recreational physical activities for healthy ageing. For this purpose, the intention and behaviours of individuals to participate in physical activities are examined within the framework of the theory of planned behaviour. In this study, snowball and convenience sampling methods were used. The sample of the study consisted of 933 adults aged 30 and over. The data were collected through face-to-face interviews and the internet setting. Frequency, percentage, mean and standard deviation analyzes were performed in the statistical package program. Then, explanatory factor analysis, confirmatory factor analysis and path analysis were applied to the statistical package program for the expressions of the theory of planned behaviour and physical activity involvement scales. As a result, it was found that there was a significant relationship between the theory of planned behaviour dimensions, physical activity involvement and intention, and perceived behavioural control, intention and behaviour.