İş sağlığı ve güvenliği açısından transformatörlerin risk analizi değerlendirmesi: borçka hes örneği /
Yazar: İLYAS ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAZIM ONUR DEMİRARSLAN
Artvin Çoruh Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering ; Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Günümüzde teknolojik gelişmeler ve sanayileşme büyük bir hızla artmaktadır. Bu duruma paralel olarak zaman içerisinde büyüyen nüfus, teknolojinin gelişmesi, şehirleşme ve refah artışı enerji tüketimini de kaçınılmaz bir şekilde arttırmıştır. Bu artışlar enerji üretiminin ve tüketiminin en tasarruflu bir şekilde yapılması gerektiğini ortaya çıkarmıştır. Artan elektrik enerjisi talebini karşılamak için elektrik üretimi yapan santrallerin sayısını arttırmak gerekmektedir. Bu durumu karşılık elektrik santrallerinin çevreye daha az miktarda zarar verecek olan yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanması insan ve çevre sağlığı açısından zaruri bir durum haline gelmiştir. Elektrik enerjisinin üretimi için birden fazla yöntem kullanılmaktadır. Elektrik üretimi için hangi yöntem tercih edilirse edilsin dikkat edilmesi gereken temel husus insan ve çevre sağlığının korunması amacıyla İSG önlemlerinin tam olarak sağlanmasıdır. İş sağlığı ve güvenliğinin en temel yapı taşlarından biri risk değerlendirmesidir. İSG için risk analiz değerlendirmesi, işletmede meydana gelmesi olası tehlikeleri tanımlayarak ortaya çıkacak tehlikenin derecelendirilmesini yapacak ve bu tehlikelere karşı gerekli kontrol tedbirlerinin alınmasını sağlayacak yöntem, faaliyet ve esasların oluşumunu sağlar.
Bu çalışma kapsamında enerjisi tanımlamalarına, hidroelektrik enerjisi tanımlamalarına, İSG ile ilgili temel tanımlamalara ve risk analizi çeşitlerine yer verilmiştir. Son olarak ise Borçka HES'te bulunan transformatörlerin mevcut önlemler dışında yeni bir risk senaryosu kapsamında L tipi matris yöntemi kullanılarak risk değerlendirmesi gerçekleştirilmiştir. Tespit edilen riskler için risk skorları tespit edilip belirlenen termin süresi içerinde gerekli müdahaleler sonrasında yeniden risk skorları hesaplanmıştır. Genel değerlendirme kapsamında risk skorlarının derecesinde azalma görülmüştür. Çalışma sonucunda, transformatörlerin çok tehlikeli sınıf içerinde olmasından ötürü risk değerlendirmesinin insan ve makine sağlığı açısından ne derece önemli olduğu tespit edilmiş olup tüm işyerleri için risk analizi çalışmasının İSG açısından büyük önem arz ettiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Nowadays, technological developments and industrialization are increasing at a great pace. In parallel with this situation, the consumption of electrical energy has also started to increase rapidly. The growing population over time, the development of technology, urbanization and the increase in prosperity have also inevitably increased energy consumption. These increases have revealed that energy production and consumption should be carried out in the most economical way. In order to meet the increasing demand for electrical energy, it is necessary to increase the number of power plants producing electricity. The supply of power plants from renewable energy sources, which will cause less damage to the environment, has become an essential condition from the point of view of human and environmental health. More than one method is used for the production of electrical energy. Regardless of which method is used, the most important issue to be considered is to provide occupational health and safety measures in order to protect human and environmental health. The most basic building block of occupational health and safety is the risk analysis assessment. Risk analysis assessment for Occupational Health and safety by identifying potential hazards to occur in the enterprise against these dangers, and the danger that will arise will be graded necessary control measures are taken to ensure that the methods, activities, and allows the formation of principles.
Within the scope of this study, definitions of electrical energy, definitions of hydroelectric energy, basic definitions related to occupational health and safety and types of risk analysis assessments used in the market are included. Finally, the risk analysis evaluation of the transformers at Borçka HES was carried out using the L-type matrix risk analysis method. As a result of the study, it has been determined that risk assessment is of great importance for human and machine health due to the fact that transformers are in a very dangerous class.