Feminist sosyal çalışma perspektifiyle çocuğun uyuşturucu madde bağımlılığında hakim annelik ideolojisine karşı annelik pratiği anlatıları
Mothering narratives in the context of children's drug addiction against the dominant ideology of motherhood with a feminist social work perspective
Yazar: HANDE ALBAYRAK
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM CANKURTARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Anneler = Mothers ; Annelik = Motherhood ; Bağımlılık = Dependency ; Feminist Eleştiri Kuramı = Feminist Criticism Theory ; Feminist etik = Feminist ethic ; Feminist kuram = Feminist theory ; Feminizm = Feminism ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Narkotikler = Narcotics

Özet:
Bu araştırmanın amacı çocuğun uyuşturucu madde bağımlılığında annelerin, "annelik pratiklerinin", nasıl şekillendiğinin ve anlatıya dönüştürüldüğünün keşfedilmesidir. Amaç, çocuğun madde bağımlılığı meselesinde çocuklarının madde bağımlılıklarıyla mücadelede en önde konumlanan annelerin anlatılarının, annelik ideolojisi ve feminist sosyal çalışma bağlamında ele alınması gereken önemli bir mesele olduğu iddiası temelinde oluşmuştur. Feminist metodoloji ile tasarlanan araştırmada amaçlı örnekleme yöntemiyle ile annelere ulaşılmıştır. Bu kapsamda çocuklarının uyuşturucu madde bağımlılığı dolayısıyla İstanbul'daki kendine yardım destek grubuna katılan ve Ankara'da aile eğitimi alan annelerle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak anlatı araştırmasının hayat hikayesi yaklaşımı çerçevesinde annelerin anlatılarının dönüşümü keşfedilmeye çalışılmıştır. Annelerle yapılan derinlemesine görüşmeler MAXQDA 12 Analytics Pro yazılımı yardımıyla analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda çocuğun madde bağımlılığının annelerin, hakim annelik ideolojisine uygun şekillenen annelik inşalarını yıkıma uğrattığı ve konduramama, direnç, sessizleşme, gizle(n)me, suçla(n)ma, izolasyon, kendini yok sayma, adanma gibi baskılayıcı deneyimlere yol açtığı ortaya çıkmıştır. Ancak annelerin çocuğu bağımlılıktan kurtarma mücadelesindeki etkileşimleriyle birlikte annelik pratiklerinde ve anlatılarında kısmi olarak sorgulama, dönüşüm ve karşıtlıklar gerçekleştiği öne çıkmıştır. Annelerin başvurduğu kurum ve kuruluşlarda annelik pratikleri ve anlatıları üzerine odaklanılmamasının ise çıkmazlar içeren bu süreci uzattığı sonucuna ulaşılmıştır. Annelerin yaşadıkları bu sorunlara temelden bir bakışla simetrik cinsiyet organizasyonunun sağlanması için toplumda anneliğin ve babalığın inşası konusunda eğitim çalışmaları, çocuğun madde bağımlılığı sorunu özelinde annelik anlatılarına yönelik destek modeli ve sosyal hizmet eğitiminde annelik algısının oluşması için müfredatta değişiklikler gibi farklı alanlarda ve düzeylerde öneriler getirilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to find out how mothers' "mothering" is shaped and transformed into narratives in child's drug addiction. The aim is based on the claim that narratives of mothers' leading in the fight against drug addictions of their children, is an important issue to be addressed in the context of mothering ideology and feminist social work. In this study which was designed with feminist methodology, the mothers were reached by purposeful sampling method. In this context, in-depth interviews were conducted with mothers who participated in the self help support group in Istanbul and received family education in Ankara for their children's drug addiction. In these interviews, a semi-structured interview form was used to explore the transformation of mothers' narratives within the framework of the life story approach of the narrative inquiry. In-depth interviews with mothers were analyzed with the help of MAXQDA 12 Analytics Pro software. As a result of this research, it was found that child's drug addiction causes destruction of mothering constructions shaped according to the mothering ideology and creates suppressive experiences for mothers such as not ascribing this situation to themselves, resistance, silence, disguise, (self) blame, isolation, abnegation, dedication. However, it has come to the fore that there have been partial questioning, transformations and contradictions in mothering and narratives due to interactions of mothers in the struggle against recovering the child from addiction. It was concluded that the inability to focus on mothering and narratives in the institutions and organizations applied by mothers prolonged this impasse process. In this study, these problems experienced by mothers are considered from a basic perspective and suggestions have been made in different areas and levels such as trainings on the construction of motherhood and fatherhood in the society in order to provide a symmetrical gender organization, support model specially prepared for mothers' narratives in the child's drug addiction problem and changes in the curriculum for the formation of the perception of mothering in social work education.