Ayvalarda hasat öncesi ve sonrasında meyve çürüklüklerine neden olan fungal etmenlerin saptanması ile mücadele olanaklarının araştırılması
Determination of fungal pathogens caused pre and postharvest decay on quince fruit and their management
Yazar: ŞÜKRAN YAYLA
Danışman: PROF. DR. PERVİN KINAY TEKSÜR
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Fitopatoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada ayvalarda meyve çürüklüklerine neden olan fungal patojenlerin belirlenmesi ve yaygınlık oranlarının tespit edilmesi, ardından bunların mücadelesinin araştırılması planlanmıştır. Sakarya ilinin Geyve ve Pamukova ilçelerinde, 2019 hasat öncesi meyve döneminden itibaren başlayan ve 2020–2021 çiçek-meyve dönemlerinde devam eden bahçe/soğuk hava depolarında survey çalışmaları yürütülmüştür. Yürütülen survey çalışmaları sonucunda Botryosphaeriaceae, Sclerotiniaceae, Diaporthaceae üyesi etmenler, sıklıkla karşılaşılan patojenler olarak saptanmışlardır. Çalışmalarda, 31 adet Sclerotiniaceae, 16 adet Botryosphaeriaceae, 10 adet Diaporthaceae'ye ait farklı izolatın tümünün patojen olarak belirlenmiştir. Çalışmalarda seçilmiş 6 adet Sclerotiniaceae ve 6 adet Botryosphaeriaceae izolatın, in vitro koşullarda ayva bahçelerinde ruhsatlı veya üreticilerin kullandığı fungisitlere karşı duyarlılık düzeyleri, ED50 oranlarına göre gruplandırılmıştır. Bu fungisitler, thiophanatemethyl, tebuconazole, boscalid + pyraclostrobin, fluxapyroxad + difenoconazole, isopyrazam + difenoconazole, fluopyram + tebuconazole, dodine'dir. In vitro testlerde kullanılan fungisitlere karşı en dayanıklı olarak M4, B5 ve en duyarlı olarak M1, B2 no'lu izolatlar belirlenmiştir. Ayrıca duyarlılıklarında farklılık tespit edilen izolatların (M4, B5, M1, B2, M2, B1) in vivo testlerde fungisitlere karşı etkililikleri değerlendirilmiştir. Bahçelerde ilaçlamalar, çiçeklerin %5'i, %50'si, %90–100'ü açtığında ve hasattan 15 gün önce yapıldığında depoda meyve çürüklükleriyle mücadelede başarı sağlamaktadır. 
2020 yılında üretici bahçelerinde yürütülen ilaçlama programında boscalid + pyraclostrobin, fluopyram + tebuconazole, thiophanatemethyl etkili maddeleri program karakterinde kullanılmıştır. Program karakteri, kontrole kıyasla depolanan ayva meyvelerinde meyve çürüklüğüne karşı %50-85 düzeyde etkili bulunmuştur. Bir önceki yıla benzer yürütülen bahçe ilaçlama programında 2021 yılı program karakterinde, fluxapyroxad + difenoconazole, dodine, thiophanatemethyl etkili maddeleri kullanılmıştır. 2021 yılı program karakterinin, kontrole kıyasla depolanan ayva meyvelerinde meyve çürüklüğüne karşı %48,83-50 düzeyde etkili olduğu saptanmıştır. Hasat öncesi ilaçlama uygulamaların meyve kalitesi açısından etkileri değerlendirildiğinde önemli bir sonuç bulunmamıştır.

Abstract:
In this study, survey studies were carried out in quince plantations and cold storages of Geyve and Pamukova districts of Sakarya province, starting from the 2019 pre-harvest fruit period and continuing in the 2020–2021 flower-fruitperiods. Members of Botryosphaeriaceae, Sclerotiniaceae, Diaporthaceae were identified as frequently encountered pathogens as a result of the survey carried out at plantations and cold storages in Geyve and Pamukova districts pre and post harvest in 2019, 2020 and 2021. In the studies, all different isolates belonging to 31 Sclerotiniaceae, 16 Botryosphaeriaceae and 10 Diaporthaceae were determined to be pathogenic. The sensitivity levels of 6 Sclerotiniaceae and 6 Botryosphaeriaceae isolates selected in in vitro studies to licensed or used fungicides in quince orchards were grouped according to their ED50 values. These active ingredients are thiophanatemethyl, tebuconazole, boscalid + pyraclostrobin, fluxapyroxad + difenoconazole, isopyrazam + difenoconazole, fluopyram + tebuconazole, dodine. The most resistant isolates are as M4, B5 and the most sensitive isolatesare as M1, B2 determined. In addition, the effectiveness of the isolates with differences in susceptibility (M4, B5, M1, B2, M2, B1) against fungicides in in vivo tests was evaluated. Sprayings in plantations is successful the fruit rot management in cold storage when it is applied at 5%, then 50%, finally 90–100% of the flowers Bloom rate and 15 days before harvest. 
The active ingredients boscalid + pyraclostrobin, fluopyram + tebuconazole, and thiophanatemethyl were employed in the fungicide program that was implemented in producer gardens in 2020. Compared to the control, the program character was found to be 50–85% efficient against fruit rot in stored quince fruits. The 2021 program character utilized the efficacious compounds fluxapyroxad + difenoconazole, dodine, and thiophanatemethyl in a garden pesticide program that was conducted similarly to the prior year. In comparison to the control, it was found that the 2021 program character was 48.83–50% effective against fruit rot in stored quince fruits. There was no significant effect of pre-harvest fungicide practices on quality parameters.