Şanlıurfa ilinde Antepfıstığı (Pistacia vera L.) ağaçlarında Neoscytalidium novaehollandiae'nın bulaşıklık oranının belirlenmesi, morfolojik ve moleküler karakterizasyonu ve in vitro fungusit duyarlılığı
Determination of Neoscytalidium novaehollandiae, morphologic and molecular characterization and in vitro fungusite sensitivity in pistachios (Pistacia vera L.) trees in Şanliurfa province
Yazar: BERFİN KILINÇ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ERTUĞRUL GÜLDÜR
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Gerek iç piyasada gerekse dış piyasada önemli bir paya sahip olan Antepfıstığı, yetiştirme koşulları bakımından ideal koşullara sahip olan bölgemizin gen merkezini oluşturur. Ekonomik değeri göz önüne alındığında bu ürünün yetiştiricilikteki sorunlarını gidermek önem teşkil etmektedir. Son zamanlarda bölgemizde ve Türkiye'de Antepfıstığı (Pistacia vera L.) ağaçlarında gövde çatlamaları, kabuk altında meydana gelen nekrozlara ve ani dal kurumalarına yol açan Neoscytalidium novaehollandiae adında yeni bir fungal hastalık etmenine rastlanmıştır. Şanlıurfa ili Karaköprü, Bozova, Birecik, Halfeti ve Ceylanpınar ilçelerinin Antepfıstığı yetiştiriciliği yapılan alanlarında surveyler yapılmış ve hastalığın dağılımına bakılmıştır. İnfekteli olan ağaçların gövde ve dallarından örnekler alınmış ve PDA ortamında izolasyonları yapılmıştır. İzolasyon sonucunda gelişen fungal etmeninin makroskobik ve moleküler incelemeleri yapılmıştır. Saf olarak elde edilen izolatı tanımlamada ITS, ACT, LSU ve SSU gen bölgesi primerleri kullanılarak PCR işlemi yapılmış ve PCR örnekleri diziye gönderilmiştir. Sekans ve filogenetik analizler sonucunda hastalık etmeninin Neoscytalidium novaehollandiae etmeninden kaynaklandığı tespit edilmiştir. Söz konusu hastalık etmeni BLAST analizi yapılarak dünyadaki diğer türlerle karşılaştırılmış ve Neoscytalidium novaehollandiae etmenine %99 ila %100 benzer olduğu görülmüştür. Sorun teşkil eden bu hastalık etmenine karşı beş adet fungisitin in vitro etkinlikleri çalışılmıştır. Çalışmadaki tüm fungusitlerin arazi şartlarındaki dozları µg/ml düzeyinde baz alınarak laboratuvar koşullarına uyarlanmıştır. PDA (Patato Dextrose Agar) ortamına ilaç solüsyonları eklenmiş ve saf olarak geliştirilen Neoscytalidium novaehollandiae izolatlarından misel diskler alınıp Petri kaplarına ekimleri yapılmıştır. Kontrol grubu da aynı yöntemle fakat steril damıtılmış su kullanılarak yapılmıştır. Her uygulama üç tekerrürlü olarak yapılmıştır. Çalışmada izolatların miselyal gelişme çapları üç gün boyunca her gün ölçülmüştür. Üç günlük gelişme sonucunda kontrol grubu miselleri tamamen Petriyi kapladıktan sonra fungusitlerin izolatlara karşı gösterdikleri % engelleme oranları hesaplanmıştır. Ölçümler sonucunda, Azoxystrobin + Propiconazole aktif maddesi %88,49 engelleme oranı ile en etkili fungisit olarak tespit edilirken, ikinci etkili fungisit %85,51 ile Thiophanate methyl + Tetraconazole aktif maddesi, üçüncü etkili fungisit %77,77 ile Pyraclostrobin + Fluaxapyroxad aktif maddesi olmuştur. Dördüncü ve beşinci etkili olan fungisitler ise %8,73 ile Metrafenone aktif maddesi ve %4,56 ile Fosforoz asit aktif maddeli fungisitler olmuştur. Kontrol grubu Petrilerinde herhangi bir engellenme gözlenmemiştir. Antepfıstığında sorun olan Neoscytalidium novaehollandiae etmenine karşı herhangi bir ruhsatılı ürünün bulunmamasına karşın hastalığın kimyasal mücadele olanakları hakkında bilgi edinilmesi amaçlanmıştır.

Abstract:
Having an important share in both domestic and foreign markets, Pistachio is the gene center of our region, which has ideal conditions in terms of growing conditions. Considering its economic value, it is important to solve the problems of this product in aquaculture. Recently, our region and Turkey Pistachio (Pistacia vera L.) body cracks in trees, necrosis occurring under the crust and sudden plunging lead to dehydration Neoscytalidium novaehollandiae named was found a new fungal diseases. Surveys were carried out in the pistachio growing areas of the Karaköprü, Bozova, Birecik, Halfeti and Ceylanpınar districts of Şanlıurfa province and the distribution of the disease was examined. Samples were taken from the trunks and branches of infected trees and were isolated in the PDA environment. Macroscopic and molecular investigations of the fungal agent that developed as a result of isolation were made. PCR was performed using its, ACT, LSU and SSU gene region primers to identify the pure isolate, and PCR samples were sent to the array. As a result of the sequence and phylogenetic analysis, it was determined that the disease factor was caused by the Neoscytalidium novaehollandiae pathogen. The disease agent in question was compared with other species in the world by BLAST analysis and it was found to be 99% to 100% similar to Neoscytalidium novaehollandiae. In vitro activities of five fungicides were studied against this problematic disease factor. The doses of all fungicides in the study were adapted to laboratory conditions based on field conditions at the level of µg / ml. Drug solutions were added to PDA (Patato Dextrose Agar) medium and micellar discs were taken from Neoscytalidium novaehollandiae isolates developed pure and planted in Petri dishes. The control group was made by the same method but using sterile distilled water. Each application was made in three repetitions. The micellar growth diameters of the isolates were measured every day for three days in the study. As a result of three days of development, after the control group micelles completely covered the Petri dish, the percentage inhibition rates of fungicides against isolates were calculated. As a result of the measurements, Azoxystrobin + Propiconazole active substance was determined as the most effective fungicide with 88.49% blocking rate, while the second effective fungicide was Thiophanate methyl + Tetraconazole active substance with 85.51%, third effective fungicide was Pyraclostrobin + Fluaxapyroxad active substance with 77.77% has been. The fourth and fifth effective fungicides were Metrafenone active substance with 8.73% and Phosphorous acid active substance with 4.56%. No interference was observed in the control group Petri dishes. Although there is no licensed product against Neoscytalidium novaehollandiae, which is a problem in pistachios, it is aimed to obtain information about the chemical control possibilities of the disease.