Vakıf üniversitelerinin Türkiye yükseköğretim sistemine etkilerinin incelenmesi
Analysing the impact of foundation universities on Turkish higher education system
Yazar: İNAN DENİZ ERGUVAN
Danışman: PROF. DR. HOŞCAN ENSARİ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Vakıf üniversiteleri = Foundation universities ; Yükseköğretim kurumları = Higher education institutions ; Yükseköğretim sistemi = Higher education system ; Özel öğretim = Private education

Özet:
Araştırmanın amacı, vakıf üniversitelerinin Türkiye yükseköğretim sistemi üzerindeki etkilerini, devlet ve vakıf üniversitelerinde çalışan akademisyen algıları çerçevesinde incelemektir. Vakıf üniversitelerinin etkileri, ekonomik, eğitim-öğretim, araştırma, toplumsal ve yönetsel boyutlarda ele alınmıştır.Çalışmada nicel ve nitel iki ayrı alan araştırması yürütülmüştür. Nicel araştırmada İstanbul, Ankara ve İzmir'deki vakıf ve devlet üniversitelerinde çalışan 328 öğretim elemanına ?Vakıf Üniversitelerinin Türk Yükseköğretim Sistemi Üzerindeki Etkilerine Dönük Akademisyen Görüşleri? başlıklı anket uygulanmış; nitel araştırmada İstanbul'daki devlet ve vakıf üniversitelerinde çalışan 15 öğretim elemanıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir.Araştırmanın sonuçlarına göre, akademisyenler vakıf üniversitelerinin istihdam yarattığı, yurtdışına gidecek öğrencileri yurtiçinde tuttuğu ve devlet üniversitelerindeki yığılmayı azaltarak devletin eğitim yükünü hafiflettiğini düşünmektedir. Yükseköğretimde okullaşma oranını arttırmak, devlet üniversiteleriyle rekabet yaratıp kaliteyi yükseltmek, beyin göçünü yavaşlatmak, vakıf üniversitelerine dönük olumlu toplumsal algılardandır. Ancak bölüm açarken öğrenci çekebilecek, mezuniyet sonrası iş bulma olasılığı yüksek programlar açmaları, iş güvencesinin düşüklüğü olumsuz algılanmaktadır. Araştırma boyutunda akademisyenler vakıf üniversitelerinin henüz bir katkıda bulunmadığını düşünürken, yönetsel boyutta, kurucularının vakıf üniversitelerini kendi şirketleri gibi görme eğiliminin ve mütevelli heyetinin yönetime ve akademik konulara karışmasının kurumsallaşma sürecini ve özerkliği engelleyici bir etki yarattığı algısı vardır.Akademisyen algıları kurum türü, farklı kurum tür deneyimi, görev unvanı, kıdem, fakülte, öğrencilik deneyimi ve yöneticilik gibi bağımsız değişkenlere göre çeşitli düzeylerde farklılık göstermektedir.

Abstract:
This study examines the effects of foundation universities on the Turkish higher education system through state and foundation university academic staff perceptions. These effects have been categorised as economic, instructional, research, social, and administrative.This exploratory study consists of both quantitative and qualitative research. In the quantitative research, 328 members of academic staff employed in state and foundation universities in İstanbul, Ankara and İzmir filled out a questionnaire designed by the researcher. In the qualitative section, 15 academic staff members were interviewed for their perceptions about foundation universities.Academic staff agree that foundation universities create employment opportunities; keep the potential university students in the country; and ease the financial burden of the state by providing higher education. Increasing the number of university graduates, raising quality through competition, and reversing the brain drain are also regarded as positive effects. Academics think offering popular programs with high job prospects to attract students, accepting academically challenged but affluent students and low job security are some negative aspects. In addition, the interventions of founders are considered to hamper the process of institutionalisation.Some independent variables of the research (institution type, experience in a different institution, faculty, studying in a foundation university) make significant differences on academic staff perceptions.