Koksartrozda sarkopeni varlığının bilgisayarlı tomografi ile kantitatif olarak değerlendirilmesi
Quantitative assessment of the presence of sarcopenia in coxarthrosis with computed tomography
Yazar: BÜŞRA BOYRAZ HAYAT
Danışman: DOÇ. DR. SEMRA DURAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Amaç: Amacımız koksartrozun varlığı ve şiddeti ile sarkopeni ilişkisini bilgisayarlı tomografi ile kantitatif olarak değerlendirmektir. Ayrıca koksartrozda sarkopeni değerlendirilmesinde subtrokanterik uyluk kaslarının psoas kasına alternatif olarak kullanılabilirliğini araştırmaktır.
Materyal ve Metod: Ankara Şehir Hastanesi'nde 01.06.2019-01.05.2023 tarihleri arasında, değişik ön tanılarla çekilen kalça ve pelvis bilgisayarlı tomografileri retrospektif olarak incelendi. Dejeneratif kalça osteoartriti bulunan, 18-90 yaş arası kadın ve erkek hastalar çalışmaya dahil edildi. Tüm hastaların sağ ve sol kalçalarındaki koksartroz derecesi Tönnis sınıflandırması ile belirlendi. Sarkopeniyi değerlendirmek için radyoloji iş istasyonlarında bulunan yazılım programı kullanılarak, L4 vertebra seviyesinden bilateral psoas kasları ve küçük trokanterin alt sınırı hizasında subtrokanterik düzeyden bilateral uyluk kasları alanları ve ortalama dansite değerleri, tek kesit üzerinden manuel olarak ölçüldü.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 101 hastadan 60'ı kadın (%59,4), 41'i ise erkekti (%40,6). Çalışma grubunun yaş ortalaması 59,77±10,32 yıl idi. Hastalardan 69'u <65 yaş (%68,3), 32'si ≥65 yaş idi (% 31,7). Çalışmada 54 kalça (%26,7) Tönnis grade 0, 42 kalça (%20,8) Tönnis grade 1, 34 kalça (%16,8) Tönnis grade 2, 72 kalça (% 35,6) Tönnis grade 3 idi. Psoas ve subtrokanterik uyluk kaslarının alan ve dansitelerinde Tönnis gradesi arttıkça anlamlı azalma mevcuttu (p= 0,001). Kadınlarda kas alanları erkeklere göre düşüktü (p= 0,001). Psoas kas dansitelerinde cinsiyetler arası fark saptanmazken (p>0,05), subtrokanterik uyluk kas dansiteleri kadınlarda erkeklere göre anlamlı derecede düşüktü (p< 0,05). Her iki kas alanında yaş grupları arasında fark izlenmezken (p>0,05), kas dansiteleri ≥65 yaş grubunda daha düşüktü (p< 0,05). Tönnis gradesine göre psoas ve subtrokanterik uyluk kas alan ve dansiteleri arasında pozitif korelasyon saptandı.
Sonuç: Koksartroz varlığı ve şiddeti ile psoas ve subtrokanterik uyluk kaslarının alan ve dansiteleri ilişkilidir. Subtrokanterik uyluk kasları da sarkopeni değerlendirmesinde kullanılabilecek ve fizik tedavi açısından hedeflenebilecek alternatif kas grubudur.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to quantitatively evaluate the presence and severity of coxarthrosis in relation to sarcopenia using computed tomography. Additionally, we aim to investigate the feasibility of using the subtrochanteric thigh muscles as an alternative to the psoas muscle for evaluating sarcopenia in coxarthrosis.
Materials and Methods: Retrospective analysis was performed on hip and pelvic CT scans obtained between June 1, 2019, and May 1, 2023, at Ankara City Hospital. Male and female patients aged 18-90 years with a diagnosis of degenerative hip osteoarthritis were included in the study. The degree of coxarthrosis in the right and left hips of all patients was determined using the Tönnis classification. To evaluate sarcopenia, areas and mean density values of the bilateral psoas muscles at the level of the L4 vertebra and the bilateral thigh muscles at the subtrochanteric level, just below the lesser trochanter, were manually measured using software programs available in the radiology workstations.
Results: The study included 60 female patients (59.4%) and 41 male patients (40.6%) out of the 101 patients included. The mean age of the study group was 59.77±10.32 years. Of the patients, 69 were <65 years old (68.3%) and 32 were ≥65 years old (31.7%). In the study, 54 hips (26.7%) were classified as Tönnis grade 0, 42 hips (20.8%) as Tönnis grade 1, 34 hips (16.8%) as Tönnis grade 2, and 72 hips (35.6%) as Tönnis grade 3. Significant reductions in the areas and densities of the psoas and subtrochanteric thigh muscles were observed with increasing Tönnis grade (p=0.001). Muscle areas were lower in females compared to males (p=0.001). While no significant difference in psoas muscle density was found between genders (p>0.05), subtrochanteric thigh muscle density was significantly lower in females compared to males (p<0.05). There was no difference in muscle areas among age groups (p>0.05), but muscle densities were lower in the ≥65 age group (p<0.05). Positive correlations were found between psoas and subtrochanteric thigh muscle areas and densities according to Tönnis grade.
Conclusion: There is an association between the presence and severity of coxarthrosis and the areas and densities of the psoas and subtrochanteric thigh muscles. The subtrochanteric thigh muscles can be used as an alternative muscle group for evaluating sarcopenia and as a target for physical therapy in coxarthrosis.