Sera koşullarında farklı yapay ışık, renk ve kaynaklarının domates (Lycopersicon esculentum Mill.), biber (Capsicum annuum L.) ve patlıcan (Solanum melongena L.)'da fide büyüme, gelişme, kalite ve dikim sonrası adaptasyonlarına etkilerinin kantitatif yöntemlerle incelenmesi
Investigation of different artificial color and light sources quantitative effects on development, growth and quality of seedlings and adaptation of after planting tomato (Lycopersicon esculentum Mill.), pepper (Capsicum annuum L.) and eggplant (Solanum melongena L.) in greenhouse
Yazar: MURAT DEMİRSOY
Danışman: PROF. DR. AHMET BALKAYA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Büyüme = Growth ; Gelişme = Development ; Sebzeler = Vegetables ; Seralar = Greenhouses ; Verim = Yield ; Yapay ışık = Artificial light

Özet:
Örtü altı sebze yetiştiriciliğinde bitkilerin büyüme ve gelişmeleri için gerekli olan en uygun çevre koşullarının sağlanması ve mevcut üretim tekniklerinin en iyi şekilde uygulanması ile ürünlerde yüksek verim eldesi ve kalite artışının sağlanması temel esastır. Araştırma, Konya ilinde Sarayönü Meslek Yüksekokulu seralarında 2012-2013 yıllarında ilkbahar ve sonbahar yetiştirme dönemlerinde yürütülmüştür. Tez çalışmasında; sera koşullarında farklı yapay renk ve ışık kaynakları altında yetiştirilen domates, biber ve patlıcan bitkilerinde en uygun fide yetiştirme olanakları ve dikim sonrası adaptasyon kabiliyetlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında; domates, biber ve patlıcan fide kalitesi üzerine, üç farklı ışık kaynağının (HPS, ATL ve LED) ve bunların iki farklı renginin (kırmız ve mavi) etkileri ayrıntılı olarak incelenmiştir. Işık uygulamaları sonucunda; HPS ışık kaynağının tüm türlerde çıkış süreleri, çıkış oranları ve fide yapraklanma hızını olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. Kantitatif olarak analiz edilen fidelerde, ATL ışık kaynağının yapraklanma sayısı, gövde çapı ve oransal gövde ağırlığı gibi özellikler yönünden öne çıktığı saptanmıştır. HPS ve LED uygulamalarının ise tüm türlerde çiçek sayısını artırıcı yönde etki yaptığı saptanmıştır. Çalışmada yapay aydınlatma uygulamalarının; oransal gövde ağırlığı, oransal yaprak ağırlığı ve meyve sayısını artırdığı tespit edilmiştir. Sonbahar döneminde domateste en erken sürede ilk çiçeklenme (17 gün), mavi renk altında ve ilkbahar döneminde ise kırmızı renk altında yetiştirilmiş fidelerin bitkilerinde dikimden sonra 14 gün olarak belirlenmiştir. İncelenen tüm türlerde meyve boyu ve meyve çapı parametreleri açısından sonbaharda kırmızı ve ilkbaharda ise mavi renk uygulamalarının daha fazla öne çıktığı saptanmıştır. Kırmızı renk uygulamasının yaprak alanı, oransal yaprak ağırlığı ve domateste suda çözünebilir kuru madde miktarını artırdığı belirlenmiştir. Araştırma sonuçları; incelenen tüm türlerde mavi ışık uygulaması ile yetiştirilmiş bitkilerlerde fide kök uzunluğu, kök kuru ağırlığı, yaprak kuru ağırlığı, toplam bitki kuru ağırlığı, yaprak kalınlığı, bitki boyu ile boylanma hızı ve verim miktarının en yüksek değerlere ulaştığı tespit edilmiş ve tavsiye edilebilir nitelikte bulunmuştur.

Abstract:
In greenhouse plant growing, the basic principle is to supply of quality improvement by enabling the most appropriate ambient conditions for the growth and growing of plant and implementation of the current production techniques ideally. Research was conducted between the years of 2012 and 2013, both in spring and autumn growing period in the greenhouse of Sarayönü Vocational School of Higher Education, Konya. The aim of this thesis study is to define the most appropriate seedling cultivation possibility and identification of adaptation capability after planting in tomatoes, peppers and eggplants cultivated under the different artificial color and light sources. At the first stage of the research, the effects of 3 different light sources (HPS, ATL and LED)and two different colors of these on the seedling quality of tomatoes, pepper and eggplant were examined in detail. In the consequence of light implementation, it was identified that HPS light accelerated rising time, rising rates and seedling foliation speed in all types positively. It was detected that leafing period of light source became prominent in terms of features such as body diameter, and proportional body weight in the seedling analyzed quantitatively. As to HPS and LED implementation, it was detected to have an effect on the increasing number of flowers in all types. In the study with artificial light implementation it was ascertained that stem weight ratio, leaf weight ration and number of fruit increased. It was detected that the earliest and first blooming of tomatoes took 17 days, under the blue light in the spring season, these blooming took 14 days after planting. In terms of fruit height and fruit diameter parameters in all types examined, implementations of red light in autumn and blue light in spring became more prominent. It was determined to increase red leaf area, leaf weight, leaf weight ratio, leaf area ratio and the amount of water soluble dry matter. Research results; in all types of plants cultivated through blue light implementations, seedling root length, root dry weight, total plant dry weight, leaf thickness, plant height, speed of gradation and yield amount, were ascertained to reach to the peak value and to be advisable.