Psikolojik danışman adaylarının öz-bakım davranışlarını geliştirmek amacıyla "Psikolojik danışmanlarda öz-bakım" dersinin tasarlanması ve uygulanması
Designing and implementing the "Self-care course for counselors" in order to develop self-care behaviors of counselors-in-training
Yazar: DENİZ GÜLER
Danışman: PROF. DR. ESRA CEYHAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ders tasarımı = Lesson design ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Özbakım = Self-care ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmanın amacı, psikolojik danışman adaylarına öz-bakım kapsamında farkındalık, bilgi ve beceri kazandırmak amacıyla "Psikolojik Danışmanlarda Öz-Bakım Dersinin" (PDÖBD) tasarlanması, uygulanması ve derse katılan öğrencilerin öz-bakım davranışlarındaki gelişimin incelenmesidir. Çalışma, eylem araştırması deseninde gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın katılımcıları 2016-2017 Öğretim Yılı Bahar Döneminde Anadolu Üniversitesi, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Lisans Programında öğrenim gören 20 (dört erkek, 16 kadın) son sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Çalışmanın verileri gözlemler, görüşmeler, araştırmacı ve öğrenci günlükleri, geçerlik ve güvenirlik komitesi toplantı tutanakları ve İyilik Hali Yıldızı Ölçeği aracılığı ile toplanmıştır. Verilerin analizinde hem uygulama sürecinde hem de uygulamadan sonra kapsamlı, döngüsel ve sarmal bir yol izlenmiştir. Çalışmada öz-bakımın bilişsel-duygusal, manevi, ilişkisel, profesyonel ve fiziksel öz-bakım ile denge şeklinde adlandırılan çok boyutlu yapısı üzerine yapılandırılan 12 haftalık PDÖBD tasarlanmış ve uygulanmıştır. PDÖBD, yaparak-yaşayarak öğrenme ilkesi ile öğrencilerin aktif/etkin katılımlarını temel alan yaşantısal bir ders olarak geliştirilmiştir. Bu bağlamda öğrenme-öğretme süreci içinde öğrencilerin öz-bakım kapsamında kendi duygu, düşünce ve davranışlarını değerlendirmelerini ve düzenlemelerini sağlayan çeşitli etkinlikler tasarlanmıştır. PDÖBD'ne katılan öğrencilerin neredeyse tamamının, öz-bakım boyutları kapsamında çok çeşitli farkındalıklar kazandıkları ve bu farkındalıkları ile eyleme geçebildikleri anlaşılmıştır. Bunun yanında öğrencilerin dersle birlikte umut ve öz-yeterlik inançları ile genel iyilik hali düzeylerinin arttığı belirlenmiştir. Sonuç olarak tüm bu bulgular, PDÖBD'nin öğrencilerin öz-bakım kapsamında farkındalık, bilgi ve beceriler kazanmalarına, kazandıkları becerileri hayata geçirmelerine ve bu sayede iyilik hallerini artırmalarına destek olduğuna işaret etmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to design and implement "The Self-Care Course for Counselors" (SCC) in order to gain awareness, knowledge, and skills and to explore the development of participants' self-care behaviors. The study was designed as "action research". Participants consisted of 20 (four male, 16 female) senior students in Guidance and Counseling Undergraduate Program at Anadolu University in 2016-2017 Spring Semester. Data were collected through observations, interviews, researcher and student diaries, validation committee reports, and the Well Star Scale. In data analysis, a comprehensive, cyclical, and spiral method were adopted both during and after the implementation phase. In the study, a 12-week self-care program that was structured on cognitive-emotional, spiritual, relational, professional, physical, and balance dimensions of self-care was designed and implemented. SCC was developed considering the learning-by-doing principle and active participation of the students. Within the learning-teaching process of SCC, a variety of activities were designed which allowed students to review and organize their own feelings, thoughts, and behaviors. Almost all of the students participating in the program were found to be able to develop a level of awareness related to self-care dimensions and put this awareness into action. Furthermore, during the course, self-efficacy beliefs, hope and overall wellness level of the students were found to be increased. As a result, all these findings indicate that SCC supports students in acquiring awareness, knowledge, and skills in self-care, transferring these skills to their daily lives, thereby improving their wellness.