Anımsama terapisi'nin huzurevinde kalan yaşlıların bilişsel işlevleri, umut düzeyleri ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of reminiscence therapy on the cognitive functions, hope levels and quality of life of elderly people at nursing home
Yazar: ANIL ÇİLEM ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NESLİHAN LÖK
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Hatırlama = Recall ; Huzurevleri = Nursing homes ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Terapi = Therapy ; Umut = Hope ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Çalışma, huzurevinde kalan yaşlı bireylere uygulanan Anımsama Terapisi'nin, bilişsel işlevler, umut düzeyi ve yaşam kalitesine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Karaman ilinde bulunan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'na bağlı Ahmet Mete Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi ve Dursun Fakih Huzurevi'nde kalan 38 (Müdahale:20 Kontrol:18) yaşlı birey ile 14 Mayıs - 15 Haziran tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında Sosyo demografik özelliklere ilişkin Tanıtıcı Bilgiler Formu, Standardize Mini Mental Test (SMMT), Herth Umut Ölçeği ve SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. Veriler araştırmacı tarafından öntest-sontest iki aşamalı olarak tüm yaşlı bireylerden yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Müdahale grubundaki yaşlılara 10 oturumluk Anımsama Terapisi beş hafta haftada iki oturum olacak şekilde uygulanmıştır. Oturumlar ortalama 45 dk sürmüştür. 10 oturum boyunca müdahale grubuna uygulanan Anımsama Terapisi'nde anımsatıcı nesneler kullanılmış olup kontrol grubuna ise herhangi bir müdahale uygulanmamıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; Ki-Kare analizi, Wilcoxon analizi,Fisher Kesin testi, Mann Whitney U testi, bağımlı gruplarda t testi ve bağımsız gruplarda t testi yapılmıştır.
Çalışmadan elde edilen bulgulara göre Anımsama Terapisi'nin yaşlıların bilişsel işlevleri, umut düzeyleri ve yaşam kaliteleri üzerine olumlu etkisi olduğu ortaya çıkmıştır. Anımsama Terapisi uygulanan yaşlı bireylerin bilişsel işlevleri kontrol grubundan daha yüksektir. Anımsama Terapisi öncesi hem müdahale hem de kontrol grubunun bilişsel işlevleri müdahale sonrası artmıştır. Müdahale grubunda yer alan yaşlı bireylerin başlangıç ile müdahale sonrası umut ölçeğinden aldıkları toplam puan ortalamaları karşılaştırıldığında iki ölçüm arasında ileri düzeyde anlamlı fark olduğu saptanmıştır (p<0,05).Müdahale grubunda yer alan yaşlı bireylerin yaşam kalitesi ölçeğinin fiziksel fonksiyonlara bağlı rol kısıtlılıkları, emosyonel fonksiyonlara bağlı rol kısıtlılıkları alt boyutlarında, başlangıç ile müdahale sonrası ölçüme ait puan ortalamaları karşılaştırıldığında, iki ölçüm arasında anlamlı fark olduğu (p<0,05), fiziksel fonksiyon, mental sağlık, enerji/vitalite, sağlığın genel algılanması, sosyal fonksiyon alt boyutlarında, ileri düzeyde anlamlı fark olduğu (p<0,01), ağrı alt boyutunda ise anlamlı fark olmadığı (p>0,05) saptanmıştır. Bu çalışma sonuçları doğrultusunda, Anımsama Terapisi'nin yaşlı bireyler için etkili bir müdahale olduğu ortaya çımıştır. Kolay uygulanabilen ve birçok alanda etkinliği tespit edilmiş olan Anımsama Terapisi'nin yaşlı bireylere uygulanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Anımsama Terapisi; bilişsel işlevler; psikiyatri hemşireliği; umut, yaşam kalitesi

Abstract:
This study was planned to evaluate effect of Reminiscence Therapy, which was applied in elderly persons living in a nursing home, on cognitive functions, hope level and quality of life. The study was conducted with 38 (Intervention: 20, Control 18) elderly persons living in Ahmet Mete Nursing Home Elderly Care and Rehabilitation Center and Dursun Fakih Nursing Home affiliated to Ministry of Family and Social Policies in Karaman province between 14 May and 15 June. Data were collected using Descriptive Information Form for socio-demographic features, Standardized Mini Mental Test (SMMT), Herth Hope Scale, and SF-36 Quality of Life Scale. Data were collected by the researcher from all elderly participants with face-to-face interview technique in two stages as pretest and posttest. Ten-session Reminiscence Therapy was performed in elderly persons in the intervention group as two sessions a week for five weeks. The sessions lasted 45 minutes on average. Reminiscent objects were used in Reminiscence Therapy, which was applied in the intervention group for 10 weeks, while no any intervention was made in the control group. Data were evaluated using Chi-square analysis, Wilcoxon analysis, Fisher Exact test, Mann Whitney U test, dependent groups t test, and independent groups t test.
The results obtained from this study suggest that Reminiscence Therapy has positive effect on cognitive functions, hope levels, and quality of life in elderly people. Cognitive functions were higher in elderly people who received Reminiscence Therapy compared to the control group. Cognitive functions were increased both in the intervention and control groups compared to before Reminiscence Therapy. When baseline and post-intervention total mean scores received by the elderly persons in the intervention group from the hope scale were compared, there was a highly significant difference between the two measurements (p<0,05). When baseline and post-intervention mean scores received from the quality of life scale were compared in elderly persons in the intervention group; there was a significant difference between the two measurement in role limitations due to physical health, and role limitations due to emotional problems subdimensions (p<0,05); there was a highly significant difference inphysical functioning, mental health, energy/vitality, general health perception and social functioning subdimensions (p<0,01); and there was no significant difference in pain subdimension (p>0,05). In line with the results of this study, Reminiscence Therapy is an effective intervention for elderly persons. Reminiscence Therapy, which can be easily applied and effectiveness has been proven in many areas, is recommended for application in elderly persons.      

Keywords: cognitive functions; hopelessness; quality of life; psychiatric nursing; Reminiscence Therapy