Aşılama yöntemiyle motor yağ ömrünün arttırılması
Enhancement of engine oil life with vaccination method
Yazar: İSMAİL VAROL TARAKÇI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEVLÜT TÜRKÖZ
Konya Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Dekapaj kamyonları ve iş makinaları açık ocak madenciliğinin vazgeçilmezidir. Dekapaj kamyonlarının motorlarında 135 lt madeni yağ kullanılmaktadır ve 200 saat kullanım sonunda bu yağın tamamı değişmektedir. Bu nedenle iş makinelerinde önemli miktarda yağ sarfiyatı ve maliyeti oluşmaktadır.
Yağ değişimi 3 sebepten dolayı yapılmaktadır. Bunlar; oksidasyon ile meydana gelen fiziksel ve kimyasal bozulmalar, yanma reaksiyonuyla meydana gelen kimyasallarla kirlenme ve yağ çalışma saatinin doldurulmasıdır. Arada yapılan kontrollerde fiziksel ve kimyasal değişim ya da kirlenme tespit edilirse 200 saatlik periyodik değişim zamanı beklenmeden yağ yenilenmektedir. 
Bu çalışmanın amacı motor yağlarının periyodik bakım sürelerini belirlemek ve motor yağının kullanım ömrünün aşılama yöntemiyle ne oranda artırılabileceğini araştırmaktır. Bunun için Ege Linyit İşletmelerinde faaliyet gösteren toplamda 104 adet dekapaj kamyonunun yağ sarfiyatları izlenmiş, motor yağının periyodik değişim zamanı yağ analizleri ile belirlenmiş ve değişim zamanı gelmiş motor yağının tamamını değiştirmek yerine belirli orandaki yağı değiştirerek yani aşılama yaparak yağ çalışma saatinin ne oranda artırılabileceği araştırılmıştır. 
Çalışmada motor yağı ömrünün ölçüm kriteri olarak, yağın baz derecesini gösteren Toplam Baz Numarası (TBN) değeri kullanılmıştır. Yapılan ölçümler sonucunda motor yağının ömrünün 538 saati bulduğu belirlenmiştir. Böylece hiç aşılama yapmadan dahi yağdan çok daha fazla yararlanılabileceği tespit edilmiştir. 538 saatten sonra yağda 30 lt aşılama yapılarak yağ ömrü 300 saat artırılmıştır. Böylece aşılama yönteminin motor yağından yararlanma süresini %55 oranında uzattığı bulunmuştur.  Madeni yağdan maksimum düzeyde yararlanmayı sağlayan bu çalışmanın, gerek mali açıdan gerekse de çevre sağlığı açısından olumlu etkiler ortaya koyma potansiyeli bulunmaktadır.

Abstract:
Rock trucks and construction machinery are indispensable for open pit mining. 135 lt mineral oil is used in the engines of pickling trucks and all of this oil changes after 200 hours of use. For this reason, a significant amount of oil consumption and costs occur in construction machinery.
Oil change is done for 3 reasons. These; physical and chemical deterioration caused by oxidation, contamination with chemicals caused by combustion reaction and filling of oil working hours. If physical and chemical change or contamination is detected during the checks performed, the oil is renewed without waiting for 200 hours periodic change time. 
The aim of this study is to determine the periodic maintenance periods of engine oils and to investigate the extent to which engine oil life can be increased by vaccination method. For this purpose, the oil consumption of 104 lorries operating in Ege Lignite Enterprises was monitored, periodic change time of the engine oil was determined by oil analysis and it was researched how the oil working hours could be increased by changing the oil at certain rate instead of changing the whole of the engine oil.
In this study, Total Base Number (TBN), which indicates the base degree of the oil, was used as the measurement criterion of engine oil life. As a result of the measurements, it was determined that the life of the engine oil reached 538 hours. Thus, it has been found that even without vaccination, the oil can be used more. After 538 hours, 30 liters of inoculation in oil increased oil life by 300 hours. Thus, it was found that the inoculation method increased motor oil utilization time by 55%. This study, which provides maximum utilization of mineral oil, has the potential to have positive effects both in terms of financial and environmental health.