Reel döviz kurları ekseninde ihracatı etkileyen faktörler ve rekabet gücü: Türkiye otomotiv sanayisi üzerine bir inceleme
Factors affecting exports from the axis of real exchange rates and competitiveness: A research on the automotive industry of Turkey
Yazar: GÖKHAN ÖZDAMAR
Danışman: DOÇ. DR. MESUT ALBENİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Otomotiv sektörü = Automotive sector ; Reel döviz kuru = Real exchange rates ; Rekabet = Competition ; Rekabet gücü = Competitive power ; İhracat = Export

Özet:
Döviz kurlarının ve döviz kuru oynaklığının (belirsizliğinin) ihracatı etkileyip etkilemediği konusu, iktisat literatüründe sık sık tartışılmaktadır. Bu tez ile öncelikli olarak, reel döviz kurlarının ve reel döviz kuru oynaklığının Türkiye otomotiv sanayisi ihracatına etkilerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu çerçevede tezin ampirik analiz kısmında Vektör Otoregresyon Analizi ve bu kapsamda Nedensellik, Etki-Tepki ve Varyans Ayrıştırması analizleri gerçekleştirilmiştir. Tezin ikinci hedefi doğrultusunda Türkiye otomotiv sanayisinin dış ticaret rekabet gücü Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler (AKÜ) Endeksi kullanılarak, iç piyasadaki rekabet yoğunluğu ise Yoğunlaşma Oranı ve Herfindahl-Hirschman Endeksi ile ölçülmüştür.AKÜ analizinden elde edilen sonuçlara göre Türkiye binek otomobiller ürün grubunda 2002 yılından itibaren dünya piyasalarında karşılaştırmalı üstünlüğe sahip hale gelmiştir ancak rekabet katsayısı yeterince yüksek değildir. Türkiye, kamyon-kamyonet ürün grubunda 2002, minibüs-midibüs-otobüs ürün grubunda ise 1990 sonrasında rekabet avantajına sahiptir. Yoğunlaşma Oranı Endeksi Türkiye'de toplam otomotiv üretiminde monopolleşme eğiliminin yüksek olduğunu, yurt içi satışlar bakımından ise piyasanın oligopol eğilimi taşıdığını göstermiştir. Herfindahl-Hirschman Endeksi toplam otomotiv üretiminde orta düzey yoğunlaşmaya işaret ederken yurt içi satışlar bakımından yüksek düzeyde rekabetin geçerli olduğunu ortaya koymaktadır.Tezin ampirik analiz kısmında Türkiye otomotiv sanayisi ihracatını etkileyen faktörler üçer aylık 1996:1-2009:2 dönemi verileri ile analiz edilmiştir. İhracatı temsilen AB-15'e Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu-87 nolu fasıl ihracatı verileri kullanılmıştır. Nedensellik analizine göre ele alınan açıklayıcı değişkenler, Türkiye otomotiv sanayisi reel ihracatına doğru bir nedensellik göstermektedir. Etki-tepki analizine göre otomotiv sanayisi reel ihracatı en güçlü tepkiyi kendisinde ve AB-15 reel gelirinde meydana gelen şoklara vermektedir. Varyans Ayrıştırma analizi sonuçlarına göre reel döviz kuru, reel kur oynaklığı ve imalat sanayisinde kişi başına reel kazancın otomotiv ihracatındaki değişimi açıklama oranları oldukça düşüktür. Otomotiv sanayisi reel ihracatındaki değişimleri kısa vadede esas olarak reel ihracatın kendisinin ve yurt dışı gelir düzeyinin, uzun dönemde ise çok büyük ölçüde yurt dışı gelir düzeyinin açıkladığı bulgusuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar, reel döviz kurunun ve reel döviz kuru oynaklığının Türkiye otomotiv sanayisi ihracatının rekabet gücü açısından etkin unsurlar olmadığını göstermektedir. Bu bağlamda, döviz kurları Türkiye otomotiv sanayisi ihracatını artırmak için kullanışlı bir politika aracı değildir.

Abstract:
In the economics literature it?s often debated whether exchange rates and exchange rate volatility affect the exports or not. In this thesis, firstly it?s aimed to determine the impacts of real exchange rates and real exchange rate volatility on the Turkey?s automotive industry exports. For this purpose, in the empirical part of the thesis, Vector Autoregression Analysis and in its extent Causality, Impulse-Response and Variance Decomposition analysis has been applied. For the second objective of the thesis, automotive industry of Turkey?s foreign trade competitiveness has been surveyed with Revealed Comparative Advantage (RCA) Analysis and the competition intensity in the internal market has been measured with Concentration Ratio and Herfindahl-Hirschman Index.According to the results of RCA Analysis, Turkey has gained a comparative advantage in automobiles product group in the world market since 2002 but the rivalry coefficient is not high enough. Turkey also has had a comparative advantage in trucks and pick-ups product group since 2002 and in coaches product group since 1990 and onwards. According to the Concentration Ratio Index, monopoly tendency in total automotive production in Turkey is high and the market has an oligopoly tendency for the domestic sales. Herfindahl-Hirschman Index indicates that there is a medium level concentration in the total automotive production in Turkey but for the domestic market sales the rivalry is quite high.In the empirical analysis part of the thesis, factors affecting Turkey?s automotive industry exports have been analyzed with the quarterly data for 1996:1-2009:2 periods. Representing exports, export data of Customs Tariff Statistical Classification- Section 87 to the EU-15 have been used. According to the Causality analysis, explanatory variables that were used in the model show causality towards the real exports of Turkey?s automotive industry. Impulse-Response analysis reveals that automotive industry real exports give the most powerful response to the shocks that occur in itself and in EU-15?s real income. According to the Variance Decomposition analysis real exchange rate, real exchange rate volatility and per-capita hourly real earnings in manufacturing have quite low explanation ratios on the change of automotive industry real exports. It is derived from the analysis results that the changes in the automotive industry real exports is explained in the short run by itself and the foreign real income level, and in the long run by the foreign real income level substantially. Obtained results express that real exchange rate and real exchange rate volatility are not effective factors for the competitiveness of Turkey?s automotive industry exports. In this sense, exchange rates are not functional policy tools for enhancing the exports of Turkey?s automotive industry.