R.1325/m.1909 tarihli Nevsâl-i Bahrî'nin transkripsiyon ve değerlendirilmesi
The transcription and evaluation of the R.1325/A.D.1909 dated Nevsâl-i Bahrî
Yazar: MUHAMMED EMİN ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KADİR ACAR
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Bilim tarihi = History of science ; Denizcilik tarihi = Maritime history ; Eğitim tarihi = Educational history ; Türk donanması = Turkish navy

Özet:
Çalışma, Bahriye Kulübü'nün düzenlediği R.1325/M.1909 tarihli Nevsâl-i Bahrî'nin transkripsiyon ve değerlendirmesidir. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde sâlnâme ve nevsâller hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde nevsâlde bulunan başlıklar konularına göre tasnif edilerek eserin değerlendirmesi yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise nevsâlin transkripsiyonu yer almaktadır.
Yirmi dört başlıktan oluşan eser kuruluşundan 1877-78 Osmanlı-Rus Harbi'ne kadar Osmanlı denizciliğinin tarihçesi ile başlamaktadır. Piri Reis donanmayı terk ettikten sonra Seydi Ali Reis'in Portekizlilerle mücadelesi de tarihçe içinde yer almaktadır. II. Abdülhamid döneminde donanmaya gereken önem verilmediği ve tersanenin iş görmez bir halde olduğu, bahriye personelinin niteliksiz olduğu ileri sürülmektedir. Osmanlı Devleti'nin hem siyasi hem askeri hem de ticari pek çok tehlikeye açık olduğu ve bu tehlikelerin önlenebilmesi için hangi tedbirlerin alınması gerektiği ifade edilmektedir. 
Eserde, devletin bahriyede görev alacak efradın ve zabitanın eğitim programı ve gündelik hayatları ile diğer devletlerde ve bilhassa İngiltere'deki bahriye okulları hakkında malumat içermektedir. İngiltere'nin bahriye eğitim programı ve gemi inşası gibi konularda çağdaş devletlerden önde olduğu ve İngiltere'de uygulanan metotların Osmanlı'da da tatbiki önerilmektedir. Bunun dışında eserde dönemin büyük devletlerinin donanmaları ve donanmalarında bulunan savaş gemileri hakkında detaylı bilgiler verilmektedir. Ayrıca torpidolar, balonlar ve uçaklar, Çoşima Muharebesi, telsiz telgraf teknolojileri, diğer devletlerin deniz gücü hakkında bilgiler yer almaktadır. Devletlerin deniz güçlerinin mukayesesi ve bütçeleri ve harcamaları gibi önemli bilgiler de vardır.
Anahtar Kelimeler: Sâlnâme, Nevsâl, Torpido, Kruvazör, İngiltere Donanması, Balonlar, Makineler, Tersane.

Abstract:
The study is a transcription and evaluation of the Nevsâl-i Bahrî dated R.1325/A.D.1909, organized by the Bahriye Kulübü (Naval Club). In the first part of the study which consists of three parts, information about sâlnâme and nevsâl is given. In the second part, the titles in the nevsâl are classified according to their subjects and the work is evaluated. The third part includes the transcription of the nevsâl.
The work which consists of twenty-four titles begins with the history of Ottoman naval history from its foundation until the Ottoman-Russian War of 1877-78. After Piri Reis left from the navy, Seydi Ali Reis' struggle against the Portuguese is also included in the history. It is argued that the navy was not given the importance it needed, the shipyard was in a dysfunctional condition and the naval personnel was unqualified during the reign of Abdülhamid II. It is stated that the Ottoman Empire was open to many political, military and commercial dangers and what precautions should be taken to prevent these dangers.
The work contains information about the training programme and daily life of the officers and enlisted men who would serve in the navy and the naval schools in other states, especially in England. It is suggested that England was advanced from contemporary states in matters such as the naval training programme and shipbuilding and that the methods applied in England should be applied in the Ottoman Empire. In addition, the nevsâl provides detailed information about the navies of the great states of the period and the warships in their navies. There is also information about torpedoes, balloons and aeroplanes, the Battle of Tchoshima, wireless telegraph technologies, and the naval power of other states. There is also important information such as the comparison of the naval powers of the states and their budgets and expenditures.
Keywords: Sâlnâme, Nevsâl, Torpedo, Cruiser, British Navy, Balloons, Machines, Shipyard.