Akut pankreatitli hastalarda manyetik rezonans görüntüleri üzerinden Ductus pancreaticus ve Ductus choledochus morfometrisinin incelenerek klinik risk skorları ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of Ductus pancreaticus and Ductus choledochus morphometry on magnetic resonance images in patients with acute pancreatitis and its relationship with clinical risk scores
Yazar: SADIK BUĞRAHAN ŞİMŞEK
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL IRMAK SAPMAZ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Anatomi = Anatomy ; Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Bu çalışmanın amacı, akut pankreatit'li (AP) bireylerde ductus pancreaticus (DP)
ve ductus choledochus (DC) morfometrisini değerlendirerek, hastalığın klinik risk
skorlamaları ile çap değişiklikleri arasındaki korelasyon üzerinden prognoz tahmini
yapmaktır.
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji
Kliniği'nde Ocak 2021-Mart 2023 tarihleri arasında AP tanısı ile tedavi altına alınan;
endikasyon dahilinde MRCP çekilen ve gerekli biyokimyasal parametreleri incelenen 67
hasta ve sağlıklı kontrol grubundan 65 birey retrospektif olarak değerlendirilmiştir.
Çalışmamızda MRCP görüntüleri üzerinden değerlendirilen DP ve DC morfolojisi SIRS,
Ranson, BISAP, APACHE II ve Glasgow-Imrie skorları hesaplanarak akut pankreatitin
ciddiyeti ile karşılaştırılmıştır.
AP grubundaki bireylerin %32,8'inde DP çapı (>3 mm), %38,8'inde DC çapı (>7
mm) normalden geniş saptanmıştır. Kontrol grubundaki bireylerde ise DP ve DC çapı
normal boyutlarda bulunmuştur. Ortalama DP ve DC çapları AP grubunda sırasıyla
2,9±0,8 mm ve 7,3±2,9 mm iken, kontrol grubunda sırasıyla 2,2±0,4 mm ve 4,3±1,2 mm
idi. Ölçümlerde gruplar arasında cinsiyetler açısından anlamlı farklılık bulunmamıştır.
Kontrol grubu DC çapının yaş ile orta düzeyde korelasyon gösterdiği gözlenmiştir
(r=0,497, p<0,001). AP grubunda etyolojiye göre en fazla (n=40) biliyer pankreatit tespit
edilmiştir. Revize Atlanta Sınıflaması'na göre 61 hastada ödematöz, 6 hastada ise
nekrotizan pankreatit tipine rastlanmıştır. Ağırlığına göre ise 23 hastada hafif, 42 hastada
orta, 2 hastada ise ağır pankreatit atağı izlenmiştir. DP çapı ile BISAP skoru arasında
zayıf pozitif bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (rho=0,250, p=0,041) ancak bu ilişki düşük
güce sahiptir. Diğer skorlama sistemleri ile DP ve DC çaplarının arasında anlamlı ilişki
bulunmamıştır.
AP hastalarında kontrol grubuna göre DP ve DC çaplarının daha geniş olduğu,
kanalların çapları ile skorlama sistemleri arasında korelasyon gözlenmediği, bu nedenle
AP'nin tanı ve yönetiminde DP ve DC çaplarının ölçümünün tek başına etkili bir yöntem
olmadığı sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Akut Pankreatit, Çap, Ductus Pancreaticus, Ductus
Choledochus, MRCP, Pankreas

Abstract:
This study aimed to assess the morphometry of the pancreatic duct (PD) and
choledochal duct (CD) in individuals experiencing Acute Pancreatitis (AP) and to
predict prognosis based on the correlation between clinical risk scoring and diameter
changes.
We retrospectively analyzed 67 patients treated with a diagnosis of AP between
January 2021 and March 2023 at the Gastroenterology Clinic of Tokat Gaziosmanpaşa
University Medical Faculty Hospital. These patients underwent MRCP within the
indication, and their necessary biochemical parameters were analyzed. Additionally, 65
individuals comprised the healthy control group. In this study, we compared PD and CD
morphology, evaluated on MRCP images, with the severity of acute pancreatitis by
calculating SIRS, Ranson, BISAP, APACHE II, and Glasgow-Imrie scores. The PD
diameter (>3 mm) was larger than normal in 32.8% of the AP group, and the CD
diameter (>7 mm) was larger than normal in 38.8%. In the control group, PD and CD
diameters were within normal ranges. Mean PD and CD diameters were 2.9±0.8 mm and
7.3±2.9 mm, respectively, in the AP group and 2.2±0.4 mm and 4.3±1.2 mm,
respectively, in the control group.
No significant difference was found between genders. In the control group, the
CD diameter moderately correlated with age (r=0.497, p<0.001). In the AP group,
biliary pancreatitis was detected the most (n=40) according to etiology. According to the
Revised Atlanta Classification, edematous pancreatitis was found in 61 patients, and
necrotizing pancreatitis was found in 6 patients. Regarding severity, 23 patients had
mild, 42 had moderate, and 2 had severe pancreatitis. A weak positive correlation
between PD diameter and BISAP score (rho=0.250, p=0.041) was observed, but this
correlation had low power. No significant correlation was found between PD and CD
diameters and other scoring systems.
It was concluded that DP and DC diameters were larger in AP patients compared
to the control group, and no correlation was observed between the diameters of the ducts
and the scoring systems. Therefore, measuring DP and DC diameters alone was not an
effective method in the diagnosis and management of AP.
Keywords: Acute pancreatitis, Common bile duct, Diameter, MRCP, Pancreas,
Pancreatic duct