Kronik lenfositik lösemili hastalarda telomer uzunluğu ve telomeraz enzim aktivasyonunun sağlıklı insan popülasyonu ile karşılaştırılması.
Telomere length and telomerase enzyme activation in patients with chronic lymphocytic leukemia with respect to healthy population.
Yazar: HİLMİ TOZKIR
Danışman: PROF.DR. FİLİZ AYDIN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Hematoloji = Hematology ; Onkoloji = Oncology ; Tıbbi Biyoloji = Medical Biology
Dizin: Enzime bağlı immünosorbent testi = Enzyme-linked immunosorbent assay ; Lösemi-lenfositik-kronik-B hücreli = Leukemia-lymphocytic-chronic-B-Cell ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction ; Telomer = Telomere

Özet:
nsan kromozomlarının uç kısmında, tekrarlayan TTAGGG dizilerinden ve bununlailiskili proteinlerden olusan, kromozomları uç uca birlesmekten ve hasardan koruyantelomer adı verilen yapılar vardır. Bu telomer yapısının devamlılıgı telomeraz adıverilen enzim sayesinde saglanmaktadır. Somatik insan hücreleri, telomer sayesindebelli sayıda bölünme gerçeklestirir ve telomer belli bir kısalıga ulasınca bölünme durur.Hücreler telomeraz enzimi aracılıgı ile telomer boylarını sabit tutarak bu evreyiatlatırlarsa bölünme hızla devam eder ve hücrelerde ölümsüzlük diger bir deyislekanserlesme baslar. Çesitli lösemi tipleri ile yapılan birçok çalısmada telomerazaktivitesi (TA) yüksek bulunmustur. Özellikle kronik lenfositik lösemi (KLL)hastalarında yapılan çalısmalar da ileri evrelerde olan hastaların TA degerlerini erkenevrede olan hastalara göre yüksek oldugu bildirilmistir. Bu çalısmanın amacı hem KLLhastalarında hem de kontrol grubunda telomer uzunlugu ile TA'ya bakmak vehastalarda TA ile klinik özellikleri karsılastırarak prognoza ısık tutmaktır.Çalısmamızda çesitli zamanlarda hematoloji polikliniginde onay formu dolduran 51 (31E/ 20 K) hasta ve birbirleri ile akrabalıkları bulunmayan 49 (27 K/ 22 E) gönüllüvericinin TA ?telomerik yinelemeler amplifikasyon protokolü ? ELISA? ile (TRAPELISA)incelenmistir. Hastaların TA degerleri kontrol grubuna göre düsük olmaklabirlikte, hastaları RA evrelendirme sistemine göre inceledigimizde ileri evre hastalardaTA anlamlı olarak yüksek bulunmustur. leri evrede görülen semptomlardan olansplenomegali ve yüksek lenfosit degerlerine göre hastalar incelendiginde splenomegalisive/veya yüksek lenfosit degerleri olanlarda TA degerleri artmıs ve istatistiksel olarakanlamlı bulunmustur. Diger semptomları tasıyan hastalarda da TA degerleri yüksekolmakla birlikte istatistiksel anlamlılık saptanmadı. Sonuç olarak KLL hastalıgınınprognozunu belirlemede TA'nın da klinisyenlere yardımcı olabilecegini düsünmekteyiz.

Abstract:
Telomeres are situated at the ends of human chromosomes; with repeating TTAGGGsequences(bases)and related proteins; which protect sticking of chromosome ends andthus from chromosomal defects. Intactness of telomeres is maintained by an enzymecalled telomerase. Human somatic cells undergo a certain (limited) amount of celldivision, under a strict control of an intact telomere; and cell division halts when thelength reaches a certain amount of shortness. Whenever cells could stabilize the lengthof telomers via telomerase enzyme and defray this period, cell division boosts; whichresults in immortalization of cells; in other words cancer takes place. Telomeraseactivity (TA) has been reported to be augmented in several leukemia types. Patients atadvanced stages of chronic lymphocytic leukemia (CLL) has been shown to haveincreased TA than those at early stages. The aim of this dissertation was to investigatetelomere length and TA in CLL patients and controls. Comparision of clinicalparameters was suggested to shed light to prognosis of CLL. Fifty-one patients (31M/20 F) who admitted the outpatient clinics of hematology department at IstanbulMedical Faculty, who also signed an informed consent and 49 (22 M/27 F) unrelatedinformed consent signed healthy volunteers were included. Telomere repeatamplification protocol (TRAP- ELISA) method was used to assess TA. TA of patients,though observed to be lower than controls; a closer look at RAI disease staging revealedthat in fact, advanced stage patients have significantly higher TA values. Patients withsplenomegaly and/or high lymphocyte count; which are symptoms of advanced CLLstage showed statistically significant correlation with increased TA. Although othersymptoms were also found to have relation with increased TA, these were notstatistically significant.In conclusion, it is suggested that TA measurement may be of use for clinicians inevaluating CLL prognosis.