Erken evre alzheimer tipi demans hastalarında santral işitsel işlemlemenin değerlendirilmesi ve işitsel rehabilitasyon etkilerinin araştırılması
Evaluation of central auditory processing and investigation of the effects of auditory rehabilitation in early demantia of alzheimer type patients
Yazar: AYSEL BENGİ YERLİKAYA
Danışman: PROF. DR. AHMET ATAŞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı, Alzheimer Tipi Demans (ATD) olan bireylerin Santral İşitsel İşlemleme (Sİİ) becerilerini değerlendirmek ve işitsel eğitim ile işitsel rehabilitasyonun (İR) bu bireylerin Sİİ becerileri ve nöropsikolojik değerlendirme sonuçlarına etkisini araştırmaktır.
Yöntem: Çalışmamıza 65 yaş ve üzeri (73,3 ±6,9 yıl), ATD tanısı alan 21 hasta çalışma grubunu oluşturmaktadır. İR etkisini ortaya koyabilmek adına, çalışma grubuna dahil edilen bireyler, İR alanlar (n=11) ve almayanlar (n=10) olmak üzere Grup 1 ve Grup 2 başlığı altında
ikiye ayrılmıştır. 10 sağlıklı erişkin Kontrol Grubu'nu oluşturmuştur. Çalışmamız randomize kontrollü tek kör deneysel bir çalışma olarak tasarlanmıştır. İlk test/son test kontrol gruplu model kullanılmıştır. Grup 1, Grup 2'nin ilk test son test Sİİ becerileri ve nöropsikolojik
değerlendirmeleri incelenmiş ve bu değerlendirmeler, hiçbir uygulama yapılmayan 65 yaş ve üzeri kontrol grubu ile karşılaştırılmıştır. Sİİ becerilerinin incelenmesi için, Mistmatch Negativity (MMN), Rastgele Aralık Tespit Etme Testi (RATET), Frekans Patern (FP) ve Süre
Patern (SP) testleri ve Türkçe Matriks Testi (TMT) kullanılmıştır. Nöropsikolojik değerlendirmede, Wechsler Bellek Ölçeği Geliştirilmiş Formu'nun (Wechsler Memory Scale, WMS-R) Genel Bilgi (Kişisel ve Aktüel Bilgiler) ve Yönelim (Oryantasyon), Mental Kontrol
Geri Birer Sayı (MK-S) ve Gün (MK-G), Düz (DSUT) ve Ters (TSUT) Sayı Uzamı alt testleri, Benton Görsel Bellek Testi (BGBT), Benton Yüz Tanıma Testi (BYTT), Boston Adlandırma Testi (BAT), Öktem Sözel Bellek Süreçleri Testi (Öktem SBST), Geriatrik
Depresyon Ölçeği (GDÖ) kullanılmıştır.
Bulgular: Gruplar İR öncesinde Sİİ becerileri açısından birbirleri ile karşılaştırıldığında, MMN sol ve sağ kulak latans değerleri, TMT ve RATET değerleri, Grup 1 ve Grup 2'de kontrol grubuna kıyasla yüksek bulunmuş (p=0.002, p=0.001, p=0.032 ve p<0.001; sırasıyla); FP ve SP değerleri Grup 1 ve Grup 2'de kontrol grubuna kıyasla düşük saptanmıştır (p<0.001 ve p<0.001; sırasıyla). İlk ve son test skor değişimi açısından gruplar birbiriyle karşılaştırıldığında İR almayan Grup 2 yanıtlarında Grup 1 yanıtlarına kıyasla; sol ve sağ kulak MMN latans değişiminde uzama (p=0.045, p=0.083), amplitüd değişiminde küçülme (p=0.032, p=0.024); TMT'de sinyal/gürültü eşikleri, FP ve SP yüzdeleri ve RATET eşiklerinde kötüleşme (p<0.001, p<0.001, p=0.001, p<0.001; sırasıyla), Aktüel (p=0.034), MK-S (p=0.943), MK-G (p=0.409), DSUT (p=0.001), TSUT (p=0.897), BGBT (p=0.006), BAT (p<0.001), BYTT (p=0.024), Öktem SBST Anlık Bellek (p=0.125), Toplam Öğrenme (p=0.008), En Yüksek Öğrenme (p=0.167), Toplam Hatırlama (p=0.240) puanlarında düşüş, Öğrenme Yanlışı(p=0.447), Yanlış Hatırlama (p=0.778), Yanlış Tanıma (p=0.132), GDÖ (p=0.073) skorlarında artış gözlenmiştir.
Sonuç: Çalışmamızda, ATD hastalarında normallere göre Sİİ becerilerinin daha kötü olduğunu ve İR'nin Sİİ becerileri ve bilişsel işlevlerin korunması üzerindeki potansiyel faydaları olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Objective: The aim of our study is to evaluate the Central Auditory Processing (CAP) skills of individuals with Alzheimer's Type Dementia (ATD) and to investigate the effects of auditory training and auditory rehabilitation (AR) on these individuals' CAP skills and
neuropsychological assessment results.
Method: Our study group consists of 21 patients aged 65 and over (73.3 ± 6.9 years) diagnosed with ATD. To demonstrate the effect of AR, the individuals included in the study group were divided into two groups under the headings of Group 1 (n=11) who received AR and Group 2 (n=10) who did not receive AR. A Control Group of 10 healthy adults was formed. Our study was designed as a randomized controlled single-blind experimental study. A pretest/posttest control group model was used. The CAP skills and neuropsychological
evaluations of Group 1 and Group 2 were examined and compared with the control group aged 65 and over who did not undergo any application. To examine CAP skills, the Mismatch Negativity (MMN), Random Gap Detection Test (RGDT), Frequency Pattern (FP) and
Duration Pattern (DP) tests, and the Turkish Matrix Test (TMT) were used. For neuropsychological evaluation, the General Informationnand Orientation, Mental Control Backward One-by-One number (MC-N) and Day (MC-D), Forward (FDST) and Backward
(BDST) Digit Span subtests of the Wechsler Memory Scale-Revised (WMS-R), Benton Visual Retention Test (BVRT), Benton Facial Recognition Test (BFRT), Boston Naming Test (BNT), Öktem Verbal Memory Processes Test (Öktem VMPT), and Geriatric Depression
Scale (GDS) were used.
Results: When the groups were compared with each other in terms of CAP skills before AR, MMN left and right ear latency values, TMT and RGDT values were found to be higher in Group 1 and Group 2 compared to the control group (p=0.002, p=0.001, p=0.032, and
p<0.001, respectively); FP and DP values were found to be lower in Group 1 and Group 2 compared to the control group (p<0.001 and p<0.001, respectively). When the groups were compared in terms of pretest/posttest score changes, Group 2 responses who did not receive
AR showed, compared to Group 1 responses, an increase in MMN latency change for the left and right ears (p=0.045, p=0.083), a decrease in amplitude change (p=0.032, p=0.024); a worsening of signal/noise thresholds in TMT, FP and DP percentages, and RGDT thresholds
(p<0.001, p<0.001, p=0.001, p<0.001, respectively), and a decrease in Current (p=0.034), MC-N (p=0.943), MC-D (p=0.409), FDST (p=0.001), BDST (p=0.897), BVRT (p=0.006), BNT (p<0.001), BFRT (p=0.024), Öktem VMPT Immediate Memory (p=0.125), Total
Learning (p=0.008), Highest Learning (p=0.167), Total Recall (p=0.240) scores, with an increase in Learning Mistake (p=0.447), False Recall (p=0.778), False Recognition (p=0.132), GDS (p=0.073) scores.
Conclusion: Our study shows that CAP skills are worse in ATD patients compared to normals.