Kosovo's domestic architecture: Traditions, culture, housing patterns, and the transformations from 19th century until today
Kosova'nın konut mimarisi:  19. yüzyıldan bugüne kadar gelenekler, kültür, konut yapıları ve dönüşümler
Yazar: XHENETA LUZHA LUZHA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. VELİKA ILKOVSKA
Bahçeşehir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kosova Cumhuriyeti geçtiğimiz yüzyıllarda ciddi dönüşümler yaşamıştır. Bu dönüşüm "eğilimi", esas olarak Balkan Yarımadası'nı işgal eden farklı hâkimiyetler nedeniyle gerçekleşmiştir. Tarihsel ve politik koşullar ulusları ve onların bakış açısını şekillendirmiştir. Sonuç olarak, Avrupa'nın bu bölümünü yeniden şekillendirmiştir. Roma İmparatorluğu ve Osmanlı İmparatorluğu'nun bölgedeki varlığının bölgenin gelişmesine önemli etkisi olmuştur. Nüfusa empoze edilen duygusal değerler bölgenin bütünlüğünü bozmuştur. Daha da önemlisi, geçmişte yaşananlar bölgedeki yaşam biçimini şekillendirmiştir. Yarımada, Avrupa'nın güney kesiminde yer almaktadır ve çok sayıda cumhuriyetten oluşmaktadır. Her ne kadar Balkan ülkeleri tek bir isim altında olsa da izole edilmiş ve bölünmüş durumdadır. Kosova Cumhuriyeti'nin mimarisi, geçmişin iniş çıkışlarının nihai kanıtıdır. Kosova toprakları boyunca, toplumun evrimini gösteren ve bölgenin gelişimine katkı sağlayan çok sayıda mimari parça bulunmaktadır. Bu tez, 19. yüzyıldan günümüze konut mimarisinin evrimini ve toplum üzerindeki etkisini detaylandırmayı amaçlamaktadır. Çalışmada Kosova konut dokusu ve konutların 1800-2021 yılları arasındaki dönüşümleri hakkında tarihsel araştırmalar sunulacaktır. Ayrıca, toplumun gelenek, kültür ve yaşam kalıplarının Kosova'nın konut mimarisinin gelişimine etkisi gözlemlenecektir. Kosova'nın konut mimarisi, iki ovasının kentsel ve kırsal yerleşimleri ile tasvir edilmiştir (Dukagjini Ovası ve Kosova Ovası). Bu sayede, karşılaştırmalı bir analiz ile iki ovanın konut mimarisinin benzer perspektifleri daha fazla detaylandıracaktır. Çalışmanın ilk aşaması Kosova'nın ve toplumunun arka planını sunacaktır. Buna paralel olarak, ikinci aşama, Kosova halkının yaşam biçimindeki konut modellerinin ve niteliklerinin kapsamlı bir araştırmasını içermektedir. Çalışma, Kosova Cumhuriyeti'nin iki ovasındaki (Dukagjini Ovası ve Kosova Ovası) kentsel ve kırsal ölçekteki konut mimarisinin farklılıkları ve bu mimarinin planlanması üzerine yapılan bir tartışma ile tamamlanmaktadır.

Abstract:
The Republic of Kosovo went through severe transformations within the past centuries. This "trend" of alternation took place mainly due to different dominions that invaded the Balkan Peninsula. The historical and political circumstances shaped nations, their outlook, and eventually reshaped this part of Europe. The presence of the Roman Empire and the Ottoman Empire in the region had a significant impact on the development of the area. The imposed emotive values on the population distorted the entity of the region. More importantly, the occurrences of the past configurated the life pattern in the region. The peninsula is located in the southern part of Europe and is composed of numerous republics. Although under one name the Balkan countries reside isolated and divided within. 
The architecture of the Republic of Kosovo is the ultimate proof of the vicissitudes of the past. Throughout the territory in Kosovo, it can be found multiple architectural pieces that display the evolution of the society and partake in the development of the area. This thesis aims to elaborate on the evolution of domestic architecture and the impact made on its society from the 19th-century until today. The study will present historical research about Kosovar housing patterns, and the transformations of the residences throughout the years 1800-2021. Also, an observation on tradition, culture, and life patterns of the society and its influence while developing the patterns of domestic architecture in Kosovo. Kosovo's domestic architecture is portrayed with the urban and rural settlements of its two plains (The Plain of Dukagjini and The Plain of Kosovo); thus, a comparative analysis will elaborate more on the analogous perspective of the domestic architecture of the two plains. The first stage of the study will present the background of Kosovo and its society. In continuance with it, the second stage consists of an extensive exploration of housing patterns and the attributions in the life pattern of the Kosovar population of the contemporary world. The study concludes with the discussion of domestic architecture on an urban and rural scale and the differences between urban and rural planning of the two plains (Dukagjini Plain and Kosovo Plain) in the Republic of Kosovo.