İn-vitro fertilizasyon hastalarında endometriyal reseptivitenin transvajinal doppler ultrasonografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of endometrial receptivity by transvaginal doppler ultrasonography in in-vitro fertilization patients
Yazar: EZGİ ANAMURLUOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ESRA ÖZKAVUKCU
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Embriyo implantasyonu = Embryo implantation ; Endometriyum = Endometrium ; Fertilizasyon = Fertilization ; Fertilizasyon-in vitro = Fertilization-in vitro ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Ultrasonografi-doppler = Ultrasonography-doppler ; Östrojen eksikliğini giderme tedavisi = Estrogen replacement therapy

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı, in-vitro fertilizasyon- embryo transferi (İVF-ET) ve hormon replasman tedavisi- dondurulmuş çözülmüş embryo transferi (HRT-FET) döngülerinde, embriyo transferinin yapılacağı günün sabahında transvajinal US ve renkli Doppler US ile değerlendirilen endometriyal parametreleri, gebelik oranlarıyla karşılaştırarak, transvajinal US ve renkli Doppler US incelemenin endometriyal reseptiviteyi değerlendirmedeki yerini saptamaktır.
Gerekçe ve yöntem: Çalışmaya, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Üremeye Yardımcı Tedavi ve Eğitim Merkezi'nde Şubat 2015- Eylül 2015 tarihleri arasında İVF-ET veya HRT-FET döngülerine alınan ve çalışma kriterlerini karşılayan toplam 92 kadın hasta dahil edilmiştir. Embriyo transferi yapılacağı günün sabahında önce transvajinal US ile endometriyal kalınlık ölçülmüş, daha sonra "power" Doppler US ile endometriyal-subendometriyal vaskülarizasyon varlığı değerlendirilmiş ve "pulsed wave" Doppler US ile endometriyal-subendometriyal arteriyel örnekleme yapılarak Rİ, Pİ değerleri hesaplanmıştır.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 92 hastanın, embriyo transferi sonrasında 12. günde bakılan ßhCG değerlerine göre, 36'sının (%39.1) gebelik sonucu pozitif, 56'sının ise (%60.9) gebelik sonucu negatif olarak saptanmıştır. Bu 92 hasta arasında minimum endometriyum kalınlığı 5 mm, maksimum endometriyum kalınlığı 18 mm ölçülmüş ve ortalama endometriyum kalınlığı 9.7±2.3 mm olarak hesaplanmıştır. Gebelik sonucu pozitif olan hastalarda endometriyum kalınlığı minimum 6.8 mm, maksimum 13.5 mm olarak saptanmıştır. Gebelik sonucu negatif olan hastalarda ise minimum 5 mm, maksimum 18 mm ölçülmüştür. Rİ ve Pİ değerlerinin ortalaması gebelik sonucu negatif olan 56 hastada ve pozitif olan 36 hastada ayrı ayrı hesaplandığında, Rİ değeri ortalamaları sırasıyla 0.51±0.07 ve 0.51±0.06; Pİ değeri ortalamaları ise sırasıyla 0.77±0.17 ve 0.78±0.15 olarak saptanmıştır.
Gebelik sonucu negatif ve pozitif olan iki grup arasında hasta yaşı, endometriyum kalınlığı, Rİ ve Pİ değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. Transfer edilen embriyonun taze ya da dondurulmuş-çözülmüş olma durumu ile gebelik sonucu karşılaştırıldığında, iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır.
Sonuç: Endometriyal reseptivite, embriyonun implantasyonu için oldukça önemli bir parametredir. Transvajinal US ve renkli Doppler US gibi kolay ulaşılabilir ve noninvazif yöntemler, İVF tedavilerinde embriyo transferi öncesinde endometriyal reseptivitenin değerlendirilmesinde önemli yer taşımaktadır. Birçok çalışmada olduğu gibi bizim çalışmamızda da, endometriyal kalınlık ya da endometriyal-subendometriyal arterlerin Doppler indeks ölçümleri ile gebelik oranları arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Yine de, US ve Doppler US'nin endometriyal reseptiviteyi değerlendirmedeki yeri ve öneminin tam olarak anlaşılabilmesi için gelecekte daha fazla sayıda çalışmaya ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Transvajinal ultrasonografi, transvajinal Doppler ultrasonografi, endometriyal reseptivite, in-vitro fertilizasyon-embriyo transferi, İVF-ET, hormon replasman tedavisi-dondurulmuş çözülmüş embriyo transferi, HRT-FET.

Abstract:
Purpose: The purpose of our study is to determine the role of the transvaginal ultrasound and Doppler ultrasound in evaluation of the endometrial receptivity in in-vitro fertilization- embryo transfer (IVF-ET) and hormone replacement treatment- frozen thawed embryo transfer (HRT-FET) cycles by comparing the endometrial ultrasound and Doppler ultrasound parameters which were evaluated in the morning of the embryo transfer day, with the serum ßhCG levels on the twelfth day following the embryo transfer.
Materials and methods: 110 female patients undergoing the IVF-ET and HRT-FET cycles in "Ankara University School of Medicine, Obstetrics and Gynecology Department, Assisted Reproduction Treatment and Education Center" between February 2015 and September 2015 were evaluated. A total of 18 patients were excluded because of various reasons. The patients underwent transvaginal ultrasound and Doppler ultrasound examination in the morning of the embryo transfer day. Endometrial thickness was measured by B-mode ultrasound, and endometrial- subendometrial vascularization was evaluated by "power" Doppler ultrasound. Finally, resistive indices (RI) and pulsatility indices (PI) were measured by "pulsed wave" Doppler ultrasound.
Results: According to the twelfth day ßhCG levels of 92 patients who were included in the study, the pregnancy results were determined as positive in 36 patients (%39.1) and negative in 56 patients (%60.9). Among these 92 patients, minimum and maximum endometrial thicknesses were measured 5 mm and 18 mm respectively and the mean endometrial thickness was calculated as 9.7±2.3 mm. The minimum and maximum endometrial thicknesses of the pregnant patients were 6.8 mm and 13.5 mm, respectively. The minimum and maximum endometrial thicknesses of the non-pregnant patients were 5 mm and 18 mm, respectively. The mean RI values of 56 non-pregnant and 36 pregnant patients were 0.51±0.07 and 0.51±0.06, respectively whereas the mean values of PI were 0.77±0.17 and 0.78±0.15, respectively. There was no statistical significance between the pregnant and non-pregnant groups in terms of patient age, endometrial thickness, RI and PI values. There was also no statistical significance between the IVF-ET and HRT-ET cycles considering the pregnancy results.
Conclusion: Endometrial receptivity is a very important parameter for the implantation of the embryo. Ultrasound and Doppler ultrasound examinations which are easily accessible and noninvasive methods, have a quite important role in the evaluation of the endometrial receptivity before the embryo transfer. Similar to most of the previous relevant studies, no statistically significant correlation was detected between endometrial thickness, or endometrial-subendometrial Doppler indices with the pregnancy rates in our study. However, more comprehensive studies are needed to be done, regarding the role, or the importance of ultrasound and Doppler ultrasound in the evaluation of endometrial receptivity.

Key Words: Transvaginal ultrasonography, transvaginal Doppler ultrasonography, endometrial receptivity, in-vitro fertilization-embryo transfer, IVF-ET, hormone replacement treatment-frozen thawed embryo transfer, HRT-FET.