Kitosan ve propolis içeren yeni geliştirilmiş diş macunlarının diş dokuları üzerine etkilerinin ve biyomekanik özelliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of novel toothpastes containing chitosan and propolis on tooth surfaces and their biomechanical properties
Yazar: ŞERİFE ÖZALP
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM TULUNOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu in vitro çalışmada, 500ppm fluorid içeren çocuk diş
macunu Elmex ile, günümüzde yeni piyasaya sürülmüş olan propolis
içeren Aagaard Propolis ve kitosan içerikli diş macunu Chitodent'in bitirme
ve cilalama işlemi uygulanan sağlam ve yüzeysel yapay çürüğe sahip süt
dişi mine örnekleri üzerindeki fırçalama abrazyon derinliklerinin
karşılaştırılması, diş fırçalama sonrası sağlam ve yapay çürük lezyonlu süt
dişi mine örneklerinde diş macunlarının içeriğindeki minerallerin ne
oranlarda diş yapısına katıldığı saptanarak bu farklı diş macunlarının okul
öncesi çocuklarda kullanımının değerlendirilmesi amaçlandı.
Aynı dişe ait çift mine örneklerinin epoksi rezin bloklara
gömülmesinin ardından, diş yüzeyleri profilometrik derinlik ve yüzey
analizinin yapılabilmesi için zımparalama ve parlatma makinesi ile
hazırlandı. Hazırlanan demineralizasyon solüsyonu içinde yaklaşık üç gün
bekletilen örnekler istenilen derinlikte yapay çürük lezyonları
oluşturulduktan sonra fırçalama makinesi ile üç farklı diş macunu ve yapay
tükürük kullanılarak fırçalandı. Kontrol grubu örnekleri yalnızca yapay
tükürük ile fırçalandı. Fırçalama makinesi ile yapılan fırçalamanın ardından
her bir sağlam ve demineralize edilmiş süt dişi mine örneğine ait fırçalama
abrazyon derinlikleri optik profilometre ile ölçüldü. Profilometrik analizin
sonrasında SEM-EDS ile fırçalanmış mine örnekleri incelendi ve
fırçalanmış yüzeylerde mineral analizleri gerçekleştirildi.
Üç farklı diş macunu grubu arasında fırçalanmış yapay çürük
lezyonlu ve fırçalanmış sağlam mine yüzeylerinde fırçalama derinlikleri
açısından anlamlı bir farklılık saptanmadı (p>0.05). Sağlam fırçalanmış
mine örnekleri diş macunları gruplarına göre karşılaştırıldığında, Elmex ile
fırçalanmış sağlam mine örneklerinde fırçalama abrazyon derinliklerinin
kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu bulgulandı (p<0.05). Elmex ile
fırçalanmış sağlam mine örneklerinde fırçalama abrazyon derinliklerinin
Aagaard Propolis grubuna oranla daha yüksek olduğu bulundu (p<0.05).
Demineralize fırçalanmış mine örneklerinin diş macunları gruplarına göre
yapılan gruplar arası karşılaştırmalarında Chitodent grubunda en düşük
fırçalama abrazyon değerleri elde edildi (p>0.05). 
Demineralize yüzeyler, fırçalanmış demineralize yüzeyler ve
fırçalanmış sağlam mine yüzeyleri karşılaştırıldığında bu üç grup arasında
derinlik açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulundu (p<0.05).
Fırçalanmış demineralize yüzeylerin ortalama abrazyon değerlerinin
fırçalanmış sağlam yüzeylere ait değerlerden istatistiksel olarak anlamlılık
oluşturacak düzeyde daha yüksek olduğu görüldü (p<0.05). Diş
macunlarının sağlam ve demineralize mine yüzeylerinde oluşturduğu
fırçalama abrazyon derinlikleri üzerine etkisi benzer bulundu (p>0.05).
Yapılan SEM-EDS analizinde, Elmex ile fırçalanmış yapay
çürük lezyonlu süt dişi minesinde diş macununun silika içeriğine ait Si
elementi, dişin hidroksiapatit yapısında bununan Ca ve P elementleri ile,
diş, diş macunu ve kullanılan yapay tükürüğün kimyasal formülünde yer
alan Cl, Na, O elementleri saptandı. Aagaard Propolis ile fırçalanmış
yapay çürük lezyonlu mine örneğinde; diş macununun içeriğinde bulunan
titanyum dioksit bileşiğine ait Ti elementi, hidroksiapatitin yapısında
bulunan Ca ve P ile diş, diş macunu ve kullanılan yapay tükürüğün
kimyasal kompozisyonunda bulunan Na, Cl ve O elementleri belirlendi.
Chitodent ile fırçalanmış yapay çürüklü süt dişi mine örneğinde,
hidroksiapatitin yapısında bulunan Ca ve P elementleri ile diş, diş macunu
ve yapay tükürüğün kimyasal bileşenleri olan Na, K, Cl ve O elementleri
saptandı.
Sunulan çalışmada propolis ve kitosan içerikli diş
macunlarının sağlam mine yüzeyi üzerinde oluşturduğu fırçalama
abrazyon değerlerinin fluorid içerikli çocuk diş macununa göre daha düşük
olduğu gözlendi.

Abstract:
The aim of this in vitro study was to compare the abrasion
depths induced by brushing with a child formula toothpaste containing
500ppm fluoride and two novel toothpastes containing chitosan and
propolis introduced recently on sound and artificially carious primary tooth
enamel specimens and to evaluate the usage of these different
toothpastes on preschool children by detecting the adherence rate of
minerals existing in toothpastes into sound and artificially carious primary
tooth enamel specimens after brushing.

After embedding pairs of enamel specimens from each tooth
into epoxy resin blocks, specimen surfaces were ground flat by utilizing
trimming and polishing device in order to carry out profilometric depth and
surface analysis. Stored in demineralization solution for three days,
artificial subsurface caries lesions were formed on specimens. Brushing
abrasion was performed with an automatic toothbrushing machine using
three different toothpastes and artificial saliva. Abrasion depths on the
brushed area of specimens was determined with computer-guided optical
profilometry. Brushed enamel specimens were evaluated and mineral
analysis was performed by SEM-EDS following profilometric analysis.
Brushing abrasion depths on sound and artificially carious
enamel surfaces did not exhibit any significant difference between groups
of three different toothpastes (p>0.05). When brushed sound enamel
specimens were compared according to different toothpaste groups,
brushing abrasion depths of Elmex were found higher than control group
(p<0.05). Abrasion depths of sound enamel specimens brushed with
Elmex were also higher than Aagaard Propolis (p<0.05). Between
toothpaste groups in demineralised and brushed enamel specimens, the
least brushing abrasion depth values were obtained at Chitodent group
(p>0.05).
 Comparing demineralised, brushed demineralised and
brushed sound enamel surfaces, a statistically significant difference was
found between these three groups in terms of depth (p<0.05). The mean 
abrasion values of brushed demineralised surfaces were observed higher
than that of sound surfaces (p<0.05). The effects of different toothpastes
on the brushing abrasion depths of sound and demineralised enamel
surfaces were found similar (p>0.05).
In the SEM-EDS analysis of primary tooth enamel specimen
with artificial caries brushed with Elmex, Si belonging to the silica content
of toothpaste, Ca and P elements existing at the hydroxyapatite structure
of the tooth and Na, Cl and O of the chemical structure of tooth, toothpaste
and artificial saliva were found. In the artificially carious primary enamel
specimens brushed with Aagaard Propolis, Ti element of titanium oxide
content of toothpaste, Ca and P elements existing at the hydroxyapatite
structure of the tooth and Na, Cl and O of the chemical structure of tooth,
toothpaste and artificial saliva were detected. Finally, in the artificially
carious primary enamel specimens brushed with Chitodent it was
observed that Ca and P elements of hydroxyapatite structure of the tooth
and Na, K, Cl and O of the chemical structure of tooth, toothpaste and
artificial saliva were existing.
 In the light of the results, it is concluded that the brushing
abrasion values of propolis and chitosan containing toothpastes on sound
enamel surfaces were lower than that of fluoride containing child formula
toothpaste.