Türkiye'de enerji tüketimi kaynakları ve iktisadi büyüme arasındaki ilişkinin ekonometrik analizi
Econometric analysis of energy consumption resources and its impact on economic growth in Turkey
Yazar: BARBAROS HAYRETTİN MAHİROĞULLARI
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TEKİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Enerji = Energy ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Enerji tüketimi = Energy consumption ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; NARDL = Nonlinear Otoregresif Distrubuted Lag

Özet:
İktisat bilimi özet bir yaklaşımla, kıt kaynaklarla sınırsız ihtiyaçları
karşılamanın yollarını belirleme bilimi olarak ifade edilebilmektedir. Bu bağlamda
günümüz en önemli kaynaklarından olan enerjinin gittikçe genişleyen kullanım
alanlarına karşın ekonomilerdeki etkisi de büyük önem taşımaktadır. Enerji üretimi,
endüstriyel kaynak girdisi, ihraç malı gibi konuları karşılayabilen ve ekonomiye
pozitif katkı sağlayan bir eylem niteliğindedir. Buna karşın enerji tüketiminin
ekonomik büyümeye etkisi de önemli ve tespiti gereklilik arz eden bir konu
niteliğindedir.
Bu araştırmada, önemli bir gündem konusu olan enerji üretimine karşın yapılan
tüketimin ekonomik büyümeyle ilişkisi araştırılmıştır. Bu doğrultuda birincil enerji
kaynakları tüketimi, kömür tüketimi, petrol tüketimi, su tüketimi ve yenilenebilir
enerji kaynakları tüketimi konularından hareketle bu tüketim kalemleri ile iktisadi
büyüme arasındaki ilişki analiz edilmiştir. Kullanılan veriler yıllık olup 1965-2019
dönemini kapsamaktadır. Çalışmada iktisadi büyüme ile enerji kaynakları tüketimleri
arasındaki ilişki ekonometrik zaman serileri literatüründe yeni bir yöntem olan,
doğrusal olmayan otoregresif dağıtılmış gecikmeli modeller (NARDL) ve sınır testi
yaklaşımları kullanılmıştır. Yapılan analizler neticesinde, kömür tüketimi ve
yenilenebilir enerji kaynakları tüketimi ile iktisadi büyüme arasında herhangi bir
uzun dönemli ilişkiye rastlanmamıştır. Petrol tüketimi ile iktisadi büyüme arasında
uzun dönemli bir ilişki belirlenmiş ve bu ilişkide uzun dönemde iktisadi büyümedeki
artışın, Türkiye ekonomisinde petrol tüketimini artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.
Beraberinde, su tüketimi ile iktisadi büyüme arasında da uzun dönemli bir ilişkinin
varlığı saptanmış ve bu ilişki irdelendiğinde su tüketimi artışının iktisadi büyümeyi
artış şeklinde etkilediği saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: İktisadi büyüme, enerji tüketimi, Granger nedenselliği,
otoregresif dağıtılmış gecikmeli modeller, sınır testi

Abstract:
The science of economics can be defined as the science of determining the
ways to meet unlimited needs with scarce resources. In this context, despite the
constantly increasing usage areas of energy, one of the most important sources of
today, its impact on the economy is also of great importance. It is an action meeting
issues such as energy production, industrial resource input, export goods and
contributes positively to the economy. On the other hand, the impact of energy
consumption on economic growth is also a significant issue that requires
determination.
This study investigates the relationship between energy production, a notable
agenda topic, concerning its consumption and economic growth. In this direction, the
relationship between these consumption items and economic growth has been
analyzed based on the consumption of primary energy resources, coal consumption,
oil consumption, water consumption, and renewable energy resources consumption.
These annual data cover the years between 1965 and 2019. In the study, nonlinear
autoregressive distributed lag models (NARDL) and bound testing approaches, new
methods in the time series econometrics literature, are used for the relationship
between economic growth and consumption of energy resources. As a result of the
analysis, it was found that there was no long-term relationship between coal
consumption and renewable energy consumption and economic growth. A long-term
relationship was determined between oil consumption and economic growth, and it
was concluded increase in water consumption increased economic growth.that the
increase in economic growth in the long-term in this relationship increased oil
consumption in the Turkish economy. In addition, the existence of a long-term
relationship between water consumption and economic growth was determined, and
according to this relationship, it was determined that the

Keywords: Economic growth, energy consumption, Granger causality,
autoregressive distributed lag models, bound testing