Kırılgan beşli ülkelerinde cari açığın belirleyicileri
Determinants of the current deficit in the fragile five countries
Yazar: AYŞE GÖKKAYA
Danışman: PROF. DR. CEMALETTİN AKTEPE
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Çalışmanın temel amacı; Kırılgan Beşli ülkelerinde cari işlemler açığının temel makroekonomik belirleyicilerini panel veri analiz yöntemleri ile saptamak, cari açığa etki ettiği düşünülen değişkenlerin cari açığı ne yönde ve ne derece etkilediğini ortaya koymak ve bu yolla cari dengenin sağlanmasına yönelik uygulanacak uygun politika araçlarının belirlenmesi konusunda yol gösterici olmaktır. Bu amaç doğrultusunda çalışmanın analiz kısmında, dönemler arası ve Keynesyen yaklaşımlar çerçevesinde belirlenen ekonomik değişkenlerin cari işlemler açığı üzerinde önemli bir etkisinin olup olmadığı sorusuna yanıt aranmıştır. Çalışma kapsamında 1981-2020 ve 2010-2021 olmak üzere iki veri seti üzerinden analizler gerçekleştirilmiştir. 1981-2020 dönemi için cari açığın uzun ve kısa dönem belirleyicileri Panel ARDL (Autoregressive Distributed Lag) modelleri ile tahmin edilmiştir. 2010-2021 dönemi için seçilen değişkenler ile oluşturulan beş fonksiyonel eşitliğin modellenmesinde ise tek yönlü sabit zaman etkiler ve tek yönlü sabit birim etkiler modelleri kullanılmıştır. Yapılan tüm ekonometrik tahmin sonuçlarına göre; ekonomik büyüme, kamu harcaması, yaş bağımlılık oranı, yatırım, kişi başına düşen nispi gelir ve kalıcı dış ticaret haddi değişkenlerinde yaşanan artışlar ile döviz kuru, bütçe açığı ve geçici dış ticaret haddi değişkenlerinde yaşanan düşüşler cari açığın temel makroekonomik nedenleridir. Elde edilen sonuçların cari dengenin sağlanmasına yönelik uygulanacak uygun politika araçlarının belirlenmesi konusunda politika yapıcılara yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The study aims to determine the main macroeconomic determinants of the current account deficit in the Fragile Five countries through panel data analysis and to reveal how and to what extent the variables considered potentially impact the current account deficit. By this means, the study result will guide determination of the appropriate policy tools to be applied to ensure the current account balance. For this purpose, the study sought whether the economic variables determined within the framework of ıntertemporal approach and Keynesian approaches have a significant effect on the current account deficit. The analysis was implemented on two data sets, 1981-2020 and 2010-2021. The long and short-term determinants of the current account deficit for the 1981-2020 period were estimated with Panel ARDL (Autoregressive Distributed Lag) models. One-way fixed time effects and one-way fixed unit effects models were used in the modeling of the five functional equations created with the variables selected for the 2010-2021 period. According to the results of all econometric estimations, the main macroeconomic causes of the current account deficit are increases in economic growth, public expenditure, age dependency ratio, investments, relative income per capita and permanent terms of trade, as well as decreases in the exchange rate, budget deficit and temporary terms of trade. The results suggest that policy makers can use them to identify the appropriate policy tools to ensure current account balance.