Bulanık AHP ve bir işletme için tedarikçi seçimi problemine uygulanması
Fuzzy AHP and the application for a company's supplier selection problem
Yazar: HACER GÜNER
Danışman: Y.DOÇ.DR. ÖZCAN MUTLU
Pamukkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
BULANIK AHP ve B R LETMEN N TEDAR KÇSEÇ M PROBLEM NE UYGULANMASIHACER GÜNERÖZETRekabetle ba a çıkabilmek ve ayakta kalabilmek için tedarik zincirinin ilk elemanıolan tedarikçi seçimi, i letmelerin ba arısında büyük rol oynayan kararlar arasında yeralmaktadır. letmelerin istekleri do rultusunda en uygun tedarikçilerin belirlenmesininamaçlandı ı tedarikçi seçim problemi, birbiriyle çeli en, sayısal ve sayısal olmayanbirden fazla kriteri bünyesinde barındıran çok kriterli karar verme problemidir.Bu tez çalı masında Denizli'de faaliyet gösteren bir mermer-traverten i letmesinintedarikçi de erlendirme ve seçim problemi ele alınmı tır. De erlendirme ve seçimproblemi ço u zaman birbiriyle çeli en birden fazla kriteri içerdi i için çözüma amasında Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden biri olan Analitik Hiyerar iProsesi (AHP) kullanılmı tır. Karar verme problemlerinin do asında olan belirsizlerigiderebilmek ve AHP'nin dezavantajlarını yok edebilmek amacıyla çözümde bulanıkAHP tercih edilmi , ikili kar ıla tırmalarda bulanık sayılar ve dilsel de i kenlerkullanılmı tır.Çalı manın ilk bölümü, i letmenin en çok üretti i ürün olan klasik traverteninhammadde tedarikçilerini genel olarak de erlendirme amacını ta ımaktadır. Yapılangörü meler sonucunda tedarikçileri de erlendirmede kullanılacak kriterler ve seçeneklerbelirlenmi , problem klasik ve bulanık AHP ile ele alınmı tır. Elde edilen sonuçlarkar ıla tırılmı ve de erlendirilen tedarikçiler arasında aynı tedarikçinin en iyi oldu usonucuna ula ılmı tır. kinci bölümde mü teriden alınan bir sipari e göre tedarikçiseçim problemi ele alınmı , dilsel de i kenler ve bulanık AHP ile problem çözülmü tür.Elde edilen sonuca göre genel de erlendirmede en iyi olan tedarikçinin sipari e göre deen iyi oldu u görülmü tür.Anahtar Kelimeler: Çok Kriterli Karar Verme, AHP, Bulanık AHP, tedarikçi seçimi.

Abstract:
FUZZY AHP and THE APPLICATION FOR ACOMPANY?S SUPPLIER SELECTION PROBLEMHACER GÜNERABSTRACTDetermining the most suitable suppliers is an important problem to deal with whenmanaging supply chain of a company. It is vital in enhancing the competetiveness ofthe company and has a positive impact on expanding the life span of the company. Thesupplier selection is a multi-criteria problem which includes both qualitative andquantitative criteria some of which can conflict with each other. The aim of the supplierselection problem is to determine the appropriate suppliers that can meet companies?requirements.In this study, supplier evaluation and selection problem of a marble-travertinecompany in Denizli is investigated and a solution method is proposed. Since there aremore than one conflicting criterion in evaluation and selection process, AnalyticHierarchy Process (AHP), which is one of the Multi-Criteria Decision Making methods,is used in the solution. In order to deal with uncertainties of decision problem andeliminate the disadvantages of AHP, linguistic variables and fuzzy numbers are used inpair-wise comparisons.In the first section of the study, a general supplier selection model is developed for?Classical Travertine? which is the main product of the company. The criteria andalternatives used in evaluation are determined via the interviews and problem is solvedby using both classical and fuzzy AHP methods. The results obtained are compared andthe same supplier is the best between the evaluated suppliers according to two methods.In the second section, a specific supplier selection example for a customer order issolved by using fuzzy AHP method with linguistic variables. The result is the same aswith the evaluation in the first evaluation.Key Words: Multi Critera Decision Making, AHP, Fuzzy AHP, supplier selection.