Stresli yaşam olayları ve depresyon ilişkisinde şükür ve maneviyatın rolü
The roles of gratitude and spirituality on the relationship between stressful life events and depression
Yazar: ESRA ÖZSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SENEM EREN
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Depresyon = Depression ; Maneviyat = Spirituality ; Stres = Stress ; Yaşam olayları = Life events ; Ölçekler = Scales ; Şükür = Praise

Özet:
Depresyon, kişinin iş ve okul hayatınındaki işlevselliğini, aile hayatını ve ilişkilerini birçok açıdan olumsuz şekilde etkileyebilen, dünyada en yaygın görülen ruhsal rahatsızlıklardan birisidir. Kişilerin depresyona girmelerine neden olan temel etkenlerden biri, stresli yaşam olaylarına maruz kalmaktır. Bu araştırmanın amacı, şükür ve maneviyat düzeylerinin stresli yaşam olayları ve depresif belirti düzeyi ilişkisindeki rollerini tespit etmektir. Araştırma kapsamında, amaçlı örnekleme yöntemi ile internet üzerinden 291 kişiye ulaşılmıştır. Katılımcılara Yaşam Olayları Ölçeği (YOÖ), Takdir Etme Ölçeği (TEÖ), Maneviyat Ölçeği (MÖ) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) uygulanmıştır. Korelasyon analizleri sonucunda, stresli yaşam olayları arttıkça depresif belirti düzeyinin arttığı, şükür ve maneviyat seviyeleri arttıkça depresif belirti düzeyinin azaldığı bulunmuştur. Ayrıca, stresli yaşam olayları arttıkça şükür seviyesinin azaldığı görülmektedir. Yapılan hiyerarşik regresyon analizinin son aşamasında, düşük ekonomik durumun ve artan stresli yaşam olaylarının depresif belirti düzeyini arttırıcı bir yordayıcı etkisinin olduğu; artan yaşın ve şükür düzeyinin ise depresif belirti düzeyini azaltıcı bir yordayıcı etkisinin olduğu bulunmuştur. Aracı değişken analizi sonucunda, şükür düzeyinin stresli yaşam olayları ve depresif belirti düzeyi ilişkisine kısmi aracılık ettiği tespit edilmiştir. Düzenleyici değişken analizi sonucunda ise, maneviyat düzeyinin stresli yaşam olayları ve depresif belirti düzeyi ilişkisinde düzenleyici bir rolünün olmadığı bulunmuştur. Mevcut araştırmanın depresyon tedavisinde ve depresyondan koruyucu çalışmalarda, şükür ve maneviyatın daha etkin şekilde kullanılması için önemli bir adım olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Depression is one of the most common mental illnesses in the world that can negatively affect the functionality of a person's job, school, family life and relationships in many ways. One of the main factors that cause people to be depressed is exposure to stressful life events. The aim of this study is to determine the roles of gratitude and spirituality levels in the relationship between stressful life events and level of depressive symptoms. Within the scope of the research, 291 people were reached via the internet using purposive sampling method. The Life Events Scale (LES), Appreciation Scale (AS), Spirituality Scale (SC) and Beck Depression Inventory (BDI) were administered to the participants. As a result of the correlation analysis, it was found that as stressful life events increased, the level of depressive symptoms increased, and as gratitude and spirituality increased, the level of depressive symptoms decreased. In addition, it seems that the level of gratitude decreases as stressful life events increase. At the last stage of the hierarchical regression analysis, it was found that low economic situation and increasing stressful life events had a predictive effect on increasing the level of depressive symptoms; and increasing age and gratitude were found to have a predictive effect on decreasing the level of depressive symptoms. As a  result of the mediation analysis, it was found that gratitude level partially mediated the relationship between stressful life events and level of depressive symptoms. As a result of the moderator analysis, it was found that the level of spirituality does not have a moderator role in the relationship between stressful life events and level of depressive symptoms. The current research is thought to be an important step towards more effective use of gratitude and spirituality in the treatment of depression and preventive studies.