Azerbaycan istihbaratının Azerbaycan dış politikasına etkisi: Dağlık Karabağ sorunu örneği
The impact of Azerbaijan intelligence on Azerbaijan foreign policy: The example of the Nagorno – Karabakh problem
Yazar: FARHAD HUSEYNOV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT JANE
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler ve İstihbarat İncelemeleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: 44 Gün Savaşı = 44 Days War ; Askeri istihbarat = Military intelligence ; Azerbaycan = Azerbaijan ; Dağlık Karabağ = Nagorno Karabakh ; Güvenlik = Security ; Karabağ politikası = Karabakh policy ; Uluslararası politika = International policy ; İstihbarat = Intelligence

Özet:
Dünya var olduğu günden itibaren bireyler birbirleri ile mücadeleye başlamıştır. Bireyler arasında başlayan çatışmalar, zaman ilerledikçe devletler arasında gerçekleşen büyük savaşlara dönüşmüştür. Savaşlarla birlikte istihbarat da hayatımızın bir parçası olmuştur. Yaşanan savaşlarda ordular üstünlük elde etmek için istihbaratı aktif şekilde kullanmaya başlamışlardır. Savaşlarla beraber hayatımıza dâhil olan istihbarat, zaman ilerledikçe değişim süreci geçirmiş ve teknolojinin ilerlemesi ile ivme kazanmıştır. Tez çalışmasında; istihbaratın önemini ve kullanabilirliğini anlamak amacı ile Azerbaycan ve Ermenistan arasında yaşanan Dağlık Karabağ Sorunu ele alınmıştır. Azerbaycan istihbaratının tarihi süreci ele alınarak gerçekleştirilen bu tezde, Azerbaycan istihbaratının Azerbaycan'ın dış politikasına etkileri analiz edilmiştir. İstihbaratın yanlış ve doğru bir şekilde uygulandığı zaman ortaya çıkan sonuçları Azerbaycan istihbaratı nezdinde araştırılmıştır. Çalışmada; Azerbaycan özelinde, istihbaratının önemi, başarısı ve başarısızlıkları incelenmiş ve askeri araştırmalardan, akademik çalışmalardan faydalanılmış, veriler nitel araştırma temeli üzerine kurulmuştur. Tarih ve askerî dehaların çalışma analizleri yapılarak teze eklenmiştir. Çalışmada hava istihbaratı analiz edilmiş ve hava istihbaratının tarihi incelenmiştir. Hava istihbaratının tarihi arka planı oluşturulduktan sonra günümüze kadar olan evrimi analiz edilmiştir. Tezde, kurumsal basılmış çalışmalardan, dijital platformlarda yayınlanmış dergilerden ve makalelerden faydalanılmıştır. Çalışmada üç temel tarihi konu temel alınmıştır. Bunlardan ilki Azerbaycan ve Ermenistan arasında yaşanan sorunların tarihi arka planı olmuştur. İkinci olarak Azerbaycan istihbaratının ortaya çıkışı ve Azerbaycan istihbaratının Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği dönemi süreci, üçüncü ise Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin dağılması ile bağımsızlığını yeniden elde eden Azerbaycan'ın yeni dönem istihbarat politikasıdır. Bu kapsamda Azerbaycan ve Ermenistan arasında gerçekleşen Birinci Karabağ Savaşı ve 44 Günlük Vatan Harbi çerçevesinde karşılaştırma yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: İstihbarat, Askeri İstihbarat, Güvenlik, Birinci Karabağ Savaşı, 44 Günlük Vatan Harbi

Abstract:
Since the day the world came into existence, individuals have started to struggle with each other. Conflicts that started between individuals turned into great wars between states as time progressed. With the existence of wars, intelligence has also become a part of our lives. In the wars, armies started to use intelligence actively to gain superiority. Intelligence, which has been included in our lives with the wars, has undergone a process of change as time progressed. Operating as military intelligence, intelligence has gained momentum with the advancement of technology. In order to understand the importance and usability of intelligence, we examined the Nagorno-Karabakh conflict between Azerbaijan and Armenia. In this study, which we carried out by considering the existence of the Azerbaijani intelligence, we analyzed how the Azerbaijani intelligence affected Azerbaijan's foreign policy. We investigated the results when intelligence was applied incorrectly and correctly in the presence of Azerbaijani intelligence. In this study, the importance, success and failures of intelligence in Azerbaijan were investigated. For this, military researches and academic studies were used. It is a qualitative research-based study. The study was carried out by analyzing the works of historical and military geniuses. In the study, air intelligence, which is the most important branch of intelligence, was analyzed. Later, the history of air intelligence was examined. In the study, the evolution of air intelligence was analyzed by establishing the historical background of air intelligence. In the research: institutional published studies, journals and articles published on digital platforms were used. The study is based on three main historical issues. The first of these was the historical background of the problems between Azerbaijan and Armenia. Secondly, the emergence of the Azerbaijani intelligence and the period of the Azerbaijani intelligence in the period of the Union of Soviet Socialist Republics, and the third is the new period intelligence policy of Azerbaijan, which regained its independence with the dissolution of the Union of Soviet Socialist Republics. Comparison: Made in the framework of the First and Second Nagorno-Karabakh War between Azerbaijan and Armenia.

Keywords: Intelligence, Military Intelligence, Security, First Karabakh War, 44-Day Homeland War