Milletlerarası nitelikli franchise sözleşmelerine uygulanacak hukuk
Applicable law to international franchise contracts
Yazar: ÖMÜR KARAAĞAÇ
Danışman: PROF. DR. VAHİT DOĞAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Devletler Özel Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Dağıtım sözleşmeleri = Distribution agreements ; Devletler özel hukuku = Private international law ; Franchising sözleşmesi = Francishe agreement ; Kanunlar 5718 sayılı = Law 5718 numbered ; Sözleşmeler = Contracts ; Uluslararası özel hukuk = International private law ; Özel hukuk = Private law

Özet:
Ticari hayatta belli bir tacire ait işletmecilik yönteminden yararlanılarak mal ve/veya hizmet sürümünün yeknesak görünüm altında başka tacirler tarafından yapılması franchise sözleşmelerini ortaya çıkarmıştır. Dünyada ve Türkiye'de franchise sözleşmeleri yaygın olarak yapılmaktadır. Buna göre, farklı ülkelerden Türkiye'ye franchising gelmekte ve Türkiye'den de farklı ülkelere franchising verilmektedir. Bu durum, milletlerarası nitelikli franchise sözleşmelerinin ve bu sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların, milletlerarası özel hukuk bakımından ele alınmasını gerektirir. Bu bağlamda, franchise sözleşmeleri bakımından Türk hukukunun yanı sıra yabancı hukukların da uygulanması ihtimali ortaya çıkar. Birçok ülke hukukunda olduğu gibi Türk hukukunda da düzenlenmeyen franchise sözleşmeleri; başka sözleşmelere ilişkin unsurları barındırmakta, benzer sözleşmelerle karşılaştırılmakta, farklı türleri içermekte, farklı hukukî nitelik ve özellikleri haiz olmaktadır. Franchise sözleşmelerinin söz konusu karmaşık yapısı, uygulanacak hukukun tespitinde etkili ve belirleyicidir. Bu bağlamda, milletlerarası franchise sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıkların hangi hukuka göre çözüme kavuşturulacağı, yani bu sözleşmelere uygulanacak yetkili hukukun tespiti meselesi önem taşır. Ayrıca, franchise sözleşmesi statüsünün uygulama alanının da ortaya konulması gerekir. Çalışmamızda; Türk hukuku bağlamında, karşılaştırmalı hukuktan da yararlanılarak, franchise sözleşmelerinin maddi hukuktaki yapısı, sübjektif ve objektif bağlama kuralı uyarınca milletlerarası franchise sözleşmelerine uygulanacak hukukun tespiti, franchise sözleşmesi statüsünün uygulama alanı, yani bu hukukun kapsamına giren ve kapsam dışı kalan hâller ele alınmıştır. Bu çerçevede, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun hükümleri bağlamında ve karşılaştırmalı hukuk ışığında, milletlerarası franchise sözleşmelerine uygulanacak hukuka ilişkin inceleme ve değerlendirme yapılarak sorunlar ve çözüm önerileri ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Franchise sözleşmeleri, milletlerarası franchise sözleşmeleri, uygulanacak hukuk, uygulanacak hukukun tespiti, sözleşme statüsünün uygulama alanı

Abstract:
In commercial life, making the distribution of goods and/or service by other merchants under a uniform appearance by using the business format belonging to a certain merchant has revealed the franchise contracts. Franchise contracts are made widely in the world and in Turkey. Accordingly, franchising comes to Turkey from different countries and franchising is also given to different countries from Turkey. This situation requires that international franchise contracts and disputes arising from these contracts should be handled in terms of private international law. In this context, the possibility of applying foreign laws as well as Turkish law in terms of franchise contracts arises. Franchise contracts, which are not regulated in Turkish law as in many countries laws; it contain elements related to other contracts, is compared with similar contracts, includes different types, and has different legal qualities and features. The complex structure of franchise contracts is effective and decisive in determining the applicable law. In this context, it is important to determine the law according to which disputes arising from international franchise contracts will be resolved, that is, the authorized law to be applied to these contracts. In addition, the scope of the franchise contract status should also be determined. In our study; in the context of Turkish law, by making use of comparative law, the structure of franchise contracts in substantive law, the determination of the law to be applied to international franchise contracts in accordance with the subjective and objective conflict of rules, and the scope of the franchise contract status, that is, the conditions that are within the scope of this law and which are out of the scope of this law are handled. Within this framework, in the context of the provisions of the Act on Private International Law and International Civil Procedure Law with no. 5718 and in the view of comparative law, the problems and solution proposals have been tried to be put forward by examining and evaluating the law to be applied to international franchise contracts.

Key Words: Franchise contracts, international franchise contracts, applicable law, determination of applicable law, the scope of the contract status