Şehir kimliği olgusunun restoran iç mimari tasarımına etkisi ve Şanlıurfa Cevahir Restoranı üzerinde değerlendirilmesi
The effects of city identity on restaurant interior design and analysis on Sanliurfa Cevahir Restaurant
Yazar: MELTEM AĞAN
Danışman: DOÇ. CEM DOĞAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Her kentin, her mekanın içinde bulunduğu çevrenin şekillendirdiği, kültürle
zenginleştirdiği, geleneklerle yoğurduğu bir kimliğin varlığı su götürmez bir
gerçektir. Şehir açısından kimlik kavramı bir oluşum sürecidir, planlanarak veya
dayatmayla oluşmaz, zamanla kazanılır, doğal beşeri unsurlara, geçmişe, kültüre,
geleneklere ve sosyal ilişkilere bağlı olarak gelişir.
Bu tez çalışmasında şehirlerin farklı aşamalardan geçip, edindiği kimliklerin,
restoran iç mekan tasarımları üzerine etkileri araştırılmıştır. Şehir olarak, akıllarda
kalıcı güçlü kimlikli, tarihi zengin, geçmişi çok eski zamanlara uzanan farklı etnik ve
dini grupların çeşitliliğine sahip, medeniyeler beşiği olarak kabul edilen Şanlıurfa
kenti seçilmiştir.
Şehir kimliğinin restoran tasarımı üzerindeki etkisini kanıtlamak amaçlı, birçoğu
zamanla yok olurken, günümüze ulaşabilen, nadir tarihi hanlardan biri olan Cevahir
Han, mekan olarak tercih edilmiştir.
Tez beş bölümden oluşmaktadır:
İlk bölümde kent kimliği kavramı üzerine taramalar yapılıp, kimliği meydana
getiren, şekillendiren doğal, yapay, sosyal, kültürel, tarihi, işlevsel faktörler açısından
incelenmiştir. Her faktör için uygun örnekler verilerek konu detaylandırılmıştır.
İkinci bölümde ise insanların dışarıda yemek yemeyi tercih etmesiyle ön plana çıkan
restoran işletmeleri ele alınmıştır. Restoran kavramının tarihteki yeri, gelişimi ve
çeşitleri üzerinde durulup, örneklerle açıklanmıştır.
Üçüncü bölümde ise restoran işletmelerinin mekansal tasarımları ele alınmıştır. İç
mekan tasarımında kullanılan çevresel bileşenler; malzeme, aydınlatma, mobilya,
renk, form, doku, dış cephe, peyzaj gibi kavramlar üzerinde durulmuştur. Her
çevresel bileşenin teknik özellikleriyle birlikte kişiler üzerinde bıraktığı algısal,
psikolojik anlamlar üzerinde durulup, konu örneklerle zenginleştirilmiştir.
Dördüncü bölümde ise yapılan kaynak taramaları göz önüne alınarak, Şanlıurfa, şehir
kimliğini oluşturan etmenler üzerinden analiz edilmiştir. Diğer bir yandan, mekan
tasarımında kullanılan çevresel bileşenler açısından Cevahir Han restoranı
irdelenmiştir. Bu iki analizin ardından elde edilen bilgiler ışında, şehir kimliğirestoran
tasarım ilişkisi incelenmiştir.
Beşinci bölümde ise tüm elde edilen veriler özetlenip, sonuca ulaşılmıştır. Şehir
kimliğinin, restoran tasarımı açısından değerlendirilmesinin önemi vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Şehir kimliği, Restoran tasarımı, Restoran tasarımı ile kimlik
ilişkisi, Şanlıurfa, Cevahir Han

Abstract:
Crystal-clear fact is that, each city, each place has unique identity which is shaped by its environment, enriched with the culture, blended with traditions. The identity concept from the point of cities is a process which can be acquired with by time, without planning or any forcing and shaped by natural, artificial sources, historical background, traditions and social relations.
This thesis investigates effects of city identity which is gained after completing a different phases, on interior design of restaurants. Due to, memorable strong city identity, rich, unique historical background, cultural diversity of different ethnic and religious group whose historical datum date back to early times, Şanlıurfa city which is accepted to be the cradle of the Mesopotamian civilization was chosen as a subject. 
To demonstrate, effects of city identity on restaurants' interior design, Cevahir Inn which could survive until today, while many other inns disappear off the face of the earth, was selected as a place. 
That thesis contains five chapters.
First part is about, investigation of city identity and analysis of factors which constituent city identity in terms of natural, artificial social, cultural historical, functional. The topic was enriched by giving specific example for each factor.
Second part is about, analysis of restaurant industry which is become popular by the increasing number of people who prefer to eat their meals at the outside. Notion of restaurant, its history, improvement and types was clarified and explained by examples.
Third part is about ,interior design components and relation between restaurant design. Materials, lighting, furniture, color, form, texture, exterior facade, landscape components, which are using while designing, were evaluated. Each material was clarified in terms of its general feature and also emotional, psychological meanings on people. The topic was corroborated by examples.
Fourth part is about, analysis of Şanlıurfa' city identity in terms of aforementioned criteria which construct city identity. On the other hand, Cevahir Inn was analyzed within the scope of interior design components. Under the light of those examination, relation between city identity and restaurant design was crystallized.
Fifth part is a summary and conclusion of the thesis is given. Also it is emphasized  that, when designing a restaurant interior design, city identity should be taken into consideration.