İbn Sinâ ve Wittgenstein'da dil, gerçeklik ve mantık ilişkisi
The correlation of language, reality and logic in Ibn Sina and Wittgenstein
Yazar: İLYAS ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN SUBHİ ERDEM
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Mantık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Dil, Antik Yunan'dan beri gerçeklikle bağıntı içinde olmuştur. ?Dil ile dünyaarasındaki bağıntı nedir?? sorusuna ortaçağ filozofları düşünmenin yapısı içindeyanıt aramışlarıdır.Günümüzde ise dil felsefesi tartışmalarına Wittgenstein'ın erken ve geçdönem çalışmaları damgasını vurmuştur. Wittgenstein, erken döneminin temel yapıtıolan Tractatus'ta dilin sınırlarını çizmiş ve söylenebilen ile söylenemez olanıbelirlemeye çalışmıştır.Bunun için, Wittgenstein dünyayı şeylere değil olgulara ayırmıştır. Böylelikledil kuramına ontolojik bir dayanak oluşturmuştur. Wittgenstein'ın gerçeklik vemantık soruşturmaları dilin saydamlığını ortaya koymaya matûftur.Geç döneminin temel yapıtı olan Felsefe Soruşturmaları'nda ise, dilin hiç desaydam olmadığını, bilakis muazzam bir çeşitliliğe sahip olduğunu ortaya koyar.İbn Sina'da metafizik, mantık ve dil birbirine geçmiştir. İbn Sina'dametafizik, olgular ve şeyleri; mantık tözsel gerçekliği; dil ise doğa ile doğa ötesiarasında ayırım yapmadan bir bütün olarak, insanların uzlaşımsal katılımıyla oluşangerçekliği ortaya koyar. Dolayısıyla İbn Sina, Wittgenstein gibi dünyayı sadeceolgulardan ibaret olarak görmediği için, varlık, mantık ve dil meselelerinemetafiziksel bir perspektif içinde bakmıştır. Bunun yanı sıra İbn Sina, sözcüğün yada sözün doğası itibari ile, belirli bir anlama delalet ettiğini söylemiş olmaklaberaber, dilin uzlaşımsal olduğuna dikkat çekerek, sözcüğün delaletindefarklılaşmaların olabileceğini vurgulamıştır.

Abstract:
Language has been a correlation with actuality since Antique Grek. TheMediavel philosophers had researched answer to the question which ?What is therelative between world and language?? in the mental circle.Today Wittgenstein?s early and late period studies influenced deeplyphilosophy of language disputes. Wittgenstein drew the borders of language in theTractatus that the main work of his early period and tried to point that can be saidand can?t be said one.Therefore Wittgenstein separated world to facts not to things. So that hecreated an ontologic support for language theory.Wittgenstein?s actuality and reason inquiries is aimed at to displaytransparency of language.In the late period work which is called Philosophic Investıgatıons, hedisplayed that language has an enormous variety not has a transparency structure.According to Ibni Sina, metaphysics is blend of the reason and language.Inmetaphysics of him, phenomenons and things; logic actuality of substances andlanguage displayed the actuality that not discrimination between nature -supernatural and actuality which participation with compromise .İbni Sina doesn?t imagine the world just phenomenons as Wittgenstein so thathe assessed being,reason and language by a metaphysics perspective. FurthermoreIbni Sina emphasized that the word corresponds to any mean and drew attentionthat language is compromised and may be the word varies.