Trabzon şer'iyye sicillerine göre konut açık alanlarının incelenmesi (17-18.yy)
Investigation of residential open spaces according to Trabzon court records (17-18th century)
Yazar: ABDULLAH ÇİĞDEM
Danışman: PROF. DR. ÖMER İSKENDER TULUK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Tarih = History

Özet:
Bu çalışma, Trabzon kenti konut açık alanlarını, bu açık alanlardaki bitkisel ve yapısal peyzaj öğelerini, yakın çevrelerini, mahallelerini ve kent peyzajını şer'iyye sicilleri üzerinden okumayı amaçlamıştır. 17. ve 18. Yüzyıllara ait siciller içerisinde mülk kaydı barındıran satış hüccetleri, tereke ve anlaşmazlık kayıtlarını ana kaynak olarak kullanan çalışma Genel Bilgiler, Yapılan Çalışmalar, Bulgular ve Değerlendirmeler, Sonuçlar ve Öneriler olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Genel bilgiler bölümünde Peyzaj mimarlığı ve ilgili tarih araştırmalarına bakış, arşiv belgeleri kaynaklı çalışmalar, bu çalışmada kullanılan kaynak grubu ve Trabzon mahalleleri üzerine literatür araştırılmış, bu çalışmaya olası katkıları değerlendirilerek çalışmanın amacı, kapsamı, yöntemi verilmiştir. Yapılan Çalışmalar kısmının birinci bölümünde sicillerdeki veri çeşitliliği Peyzaj mimarlığı bağlamında ele alınmış, ikinci bölümde ise sicillerde geçen veriler dönemin Trabzon mahalleleri için ayrı ayrı istatistik, yorum ve haritalı grafiksel anlatımlarla ortaya koyulmuştur. Bulgular ve Değerlendirmeler bölümünde ise mülk türü, komşuluklar, bitkisel ve yapısal öğeler gibi tespitlerin mahallelere göre dağılımı sekiz alt başlıkta harita ve grafik destekleriyle yorumlanmıştır. Sonuçlar bölümünde çalışmanın amacı ve kapsamı çerçevesinde elde edilen genel çıkarımlar yer almış, başka çalışmalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The objective of this study is to examine the residential, open-space, vegetative and structural landscape elements in these open spaces, their immediate surroundings, neighborhoods and the urban landscape of Trabzon city through court registers. The study utilises 17th and 18th-century registers, which contain property records, sales offences, probate and dispute records as the primary source. The study is structured into four sections: General Information, Studies, Findings and Evaluations, Conclusions and Suggestions. The first section, titled General Information, provides an overview of landscape architecture and historical research, studies based on archival documents, and the literature on Trabzon neighborhoods. It also discusses the purpose, scope, and method of the study, and evaluates their potential contributions. In the initial segment of the Studies, the diversity of data within the registers is examined within the context of Landscape Architecture. In the subsequent segment, the data from the registers is presented in isolation for the Trabzon neighborhoods of the specified period, accompanied by statistical data, textual commentary, and graphical representations, including maps. The Findings and Evaluations section provides an interpretation of the distribution of determinations, including property type, neighborhoods, vegetative and structural elements according to the neighborhoods. This is supported by maps and graphics under eight subheadings. The Conclusions section presents the general conclusions obtained within the framework of the purpose and scope of the study, and suggestions for further studies.