Preeklamptik gebelerdeki insülin direnci ve maternal-fetal sonuçlara etkisi
Insulin resistance in preeclampsia and its effect on maternal-fetal outcomes
Yazar: GÜLİN OKAY
Danışman: DOÇ. DR. CÜNEYT EFTAL TANER
Sağlık Bakanlığı / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
İnsülin direnci eksojen yada endojen insüline karsı bozulmuş biyolojik yanıt olarak tanımlanmaktadır. İnsülin direnci endotel fonksiyonları, karbonhidrat ve lipid metabolizması, sıvı elektrolit dengesi, damar direnci, kalp kontraktilitesi, oksidatif stres ve visseral obesite gibi bir çok duruma etkili bir fenomendir. Preeklamptik hastalarda da artmış insülin rezistansı tespit edilmiştir. Preeklamptik hastalardaki insülin rezistansı ve hiperinsülineminin gebelikteki kilo alımına mı yoksa preeklampsinin kendisine mi bağlı olduğu tartışmalıdır.

Bu çalışmayla gestasyonel diyabeti olmayan hafif ve ağır preeklampsi tanısı almış gebelerde kilo alımı,obezite, biyokimyasal parametreler ile insülin direnci arasındaki bağlantı ve fetal sonuçlarına etkisi araştırılmak istenmiştir.

Çalışmaya Temmuz 2010- Temmuz 2013 tarihleri arasında Tepecik  Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi Perinatoloji Polikliniğinde antenatal takipleri yapılmakta iken  24-40. gebelik haftaları arasındaki preeklampsi tanısı alan gebeler dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen tüm hastaların gestasyonel haftası, son adet tarihine göre belirlenmiş olup ilk trimesterde yapılan ultrason ölçümleriyle doğrulanarak belirlenmiştir. Toplam 18 ile 44 yaş arasındaki 101 gebe çalışmaya dahil edildi. Gebeler, son adet tarihi ve ilk trimesterde yapılan ultrasound ölçümleriyle doğrulanması sonrası  24-40 haftalık olanlar arasından seçildi. Hastaların gestasyonel yaşı, paritesi, maternal yaşı, vücut ağırlığı ve boy ölçümleri,gebelikte sigara kullanım öyküsü , gebelikte aldığı kilolar ve preeklampsi kriterleri kayıt edildi.

Çalışmaya dahil edilen hastaların ek hastalığının olmadığı, ayrıntılı anamnez, muayene ve rutin laboratuar tetkikleriyle belirlenmiştir .Olguların eyleme girmemiş olmasına , prematür membran rüptürü , diyabet, hepatosellüler hastalık, kardiyovasküler hastalık, infeksiyöz hastalık, kronik hipertansiyon, gestasyonel hipertansiyon veya renal hastalık hikayesinin olmamasına dikkat edildi. 50 gr glukoz yükleme testi ve/veya 100 gr oral glukoz testi sonucuna göre gestasyonel diyabet tanısı almamış olan 24. haftanın üzerindeki preeklamptik gebeler çalışmaya dahil edildi. HOMA formülü olarak [ HOMA-IR = insulin(mU/ml) X glukoz (mgr/dl) /405 ] denklemi kullanıldı. HOMA değeri 2.5 ve üzerinde olan olgular, insülin direnci mevcut olarak değerlendirildi. İnsülin sensitivite indeksi ise , açlık kan şekerinin (mg/dl) açlık insülin düzeyine (mIU/ml) bölünmesi ile hesaplandı ve bu oranın 6'nın altında olması insülin direnci olarak değerlendirildi.

Yapılan istatistiksel analizler sonucunda hafif ve ağır preeklamptik olgulardan oluşan gruplar arasında açlık –tokluk kan şekeri,HOMA-IR,insülin sensitivite indeksi açısından bir fark olmadığı fakat tokluk insülin değerleri ağır preeklampsi grubunda anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır (p <0,05). Çalışmamızda ürik asit konsantrasyonu ağır preeklampsi grubunda anlamlı olarak yüksek idi ve  hiperürisemi ile insülin direnci arasında anlamlı ilişki saptandı (p< 0,05). Preeklamptik olgularda insülin direncinin fetal sonuçlara etkisine bakıldığında ise doğum haftası,fetal doğum ağırlığı,1 ve 5. dk  apgar skorlarında  anlamlı olarak ağır preeklampsi grubunda daha  dramatik sonuçlar elde edilmiştir.

Hafif ve ağır preeklampsi olgularında insülin direnci ve sensitivitesinin hastalığın prognozu, maternal ve fetal sonuçlara etkisini öngörebilmek için hafif ve ağır preeklamptik olguların tokluk insülin düzeylerinin dikkate alınabileceği düşünüldü.

Preeklampsi öyküsüne sahip olan kadınlar metabolik sendrom gelişmesi açısından yakın takibe alınmalıdır ve preeklampsi etiyolojisi ile  insülin metabolizmasının ilişkisinin ortaya konması için daha geniş kapsamlı ve kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
It is controversial whether insulin resistance and hyperinsulinemia in preeclamptic patients are due to weight gain during pregnancy or preeclampsia. Our study aims  investigation of the relation between insulin resistance  and weight gain, obesity, biochemical parameters and fetal outcomes of insulin resistance in pregnant women with mild and severe preeclampsia without gestational diabetes.

The study was carried out in Perinatology Department of Tepecik Training and Research Hospital. Non-diabetic preeclamptic 101 pregnant women between 18-44 years of age in 24-40 gestational weeks were included in the study. Demographic information, biochemical parameters,weight measurements ,enquiries regarding glucose metabolism and data about fetuses were recorded.Homeostatic Model Assessment  (HOMA)  value of 2.5 and above and insulin sensitivity index below 6 were evaluated as insulin resistance. 

There is no significant difference in both groups regarding fasting and postprandial glucose level, HOMA-IR (homeostatic model assessment insulin resistance), insulin sensitivity index. Only, postprandial insulin was significantly higher in severe preeclampsia group (p <0,05). On the other hand,  when the effects on fetal outcomes were examined; delivery time, birth weight, and 1 and 5 min apgar scores were significantly worse in the severe preeclampsia group.


Therefore, postprandial insulin levels  should be taken into consideration in order to  predict the effect of insulin resistance and sensitivity on the prognosis of the disease and maternal -fetal outcomes in  preeclampsia cases.The relationship should be studied with large prospective randomised controlled studies to reveal whether it is a useful parameter estimating metabolic syndrome in subsequent years .