İbn Berri, hayatı, eserleri ve Mesâ'il Mensûre fi't-Tefsir ve'l-Arabiyye ve'l Meânî adlı eserinin incelenmesi
The examination of the work of Ibn Berrî, hayati, eserleri ve Mesâi'l Mensûre fi't-Tefsir ve'l-Arabiyye ve'l-Meâni
Yazar: MUKADDES ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HACI ÇİÇEK
Adıyaman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Arapça = Arabic ; Belagat = Eloquence ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Söz dizim = Syntax ; İbn Berri = İbn Berri

Özet:
Arap dili, Kur'ân-ı Kerim dili olduğundan neredeyse bütün Müslümanlar tarafından ilgi görmüş ve bu dile hizmet etme hedeflenmiştir. Sadru'l-İslâm Dönemi'nde Hz. Ali'nin teşvikiyle bu dilin kaidelerinin başlatıldığı bilinmektedir. Emeviler ve Abbâsîler Dönemi'nde olduğu gibi Fâtımîler ve Eyyûbîler Dönemi'nde de bu gelişim devam etmiştir. Başta Mısır olmak üzere Halep, Bağdat, Şam, Basra gibi önemli bölgelerde ilim merkezleri kurulmuş ve bu merkezlerde birçok değerli âlim yetişmiştir. Fâtımîler Dönemi'nde bu bölgelerde kurulan ilim merkezlerinde daha çok, Şiî düşünceyi yayma faaliyetleri gerçekleşirken Eyyûbîler Dönemi'nde Sünnî düşünceyi yayma hedeflenmiştir. 
Fâtımîler'in son dönemleri ve Eyyûbîler'in ilk dönemlerinde Mısır'da doğup yetişen, sünnî düşünceye mensup değerli şahsiyetlerden biri de İbn Berrî en-Nahvî'dir (ö.582/1187). Mısır bölgesinde yetişen bu değerli şahsiyet, Arap dilinde döneminin önde gelen şahsiyetlerinden biri sayılmış, bu yetkinliği ve dile hâkimiyeti, onun Divân-ı inşâ'da başkâtip olarak tayin edilmesini sağlayarak önemli bir görev almasına vesile olmuştur. Ülkemizde hakkında detaylı bir çalışma yapılmayan bu değerli şahsiyetin tanıtılmayı hak ettiği düşünülerek bu çalışmaya konu edilmiştir.
Bu çalışmada İbn Berrî'nin hayatını araştırmak suretiyle onu daha yakından tanıyıp Arap dili bağlamında ilmi kişiliği tanıtılmıştır. Ayrıca onun "Mesâi'l –Mensûre fi't-Tefsîr ve'l-'Arabiyye ve'l-Me'ânî" adlı eserinde dil açısından değindiği otuz iki mesele ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler: İbn Berrî; Arap Dili; Nahiv; Mesâi'l el- Mensûre.

Abstract:
Since Arabic is the language of the Qur'an, it attracted interest from almost all Muslim tribes, and it was aimed to serve this language. It is known that this language was systematized during theSadru'l-Islamperiod with the incentive of Ali. Just as in the Umayyad and Abbasid periods, this development continued in the era of the Fatimids and Ayyubids.In significant regions such as Aleppo, Baghdad, Damascus, Basra and particularly Egypt, education centers were established and many valuable scholars were trained in these centers. The education centers established in these regions during the Fatimid period mostly emphasized activities towards spreading the Shia thought while it was aimed to spread Sunni thought during the Ayyubid period. 
One of the valuable figures of Sunni thought born and raised in Egypt during the lateFatimid period and the early Ayyubid period is Ibn Berrial-Nahwi (d.582/1187).This valuable scholar, who was raised in the Egypt region, was regarded as one of the leading figures of Arabic language during his time and his competency and command over the language led him to serve in important positions such as first secretary and governor in Dîvân-ı İnşâ. Therefore, considering that this valuable figure, on which no detailed study has been conducted in our country, deserves to be introduced,the subject of the present study was selected as such.
In the present study, the life of Ibn Berri was researched to provide a more detailed knowledge of him and introduce his scholarly personality within the context of the Arabic language. Additionally, thirty two linguistic matters discussed by himin the work titled "Mesâi'l-Mensûrefi't-Tefsîr ve'l-'Arabiyyeve'l-Me'ânî"were examined.
Keywords: Ibn Berri; Arabic Language; Nahw; Mesâi'lel-Mensûre.