Çölyak hastalığında seroloji, endoskopi ve histopatolojinin korelasyonu
Correlation of serology, endoscopy and histopathology in celiac disease
Yazar: GÜLŞAH DAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ KARATAŞ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Çölyak hastalığı (ÇH), belirli genetik tiplere sahip bireylerde glutene maruziyet sonucu tetiklenen ince barsağın immun aracılı kronik inflamatuar bir bozukluğudur.  Son yıllarda insidansında kayda değer bir artış göze çarpmaktadır. İnsidanstaki artış tanı testlerine ulaşımın kolaylaşmasına bağlı olarak düşünülse de hastalığın kendisinin de gerçek bir insidans artışında olduğu düşünülmektedir. Prevalans cinsiyet, yaş ve coğrafi koşullar gibi faktörlerden etkilenmektedir. Gluten kullanım sıklığının farklılığına bağlı olarak prevelans da coğrafi bölgelere göre değişmektedir.
Çölyak hastalığı tanısı intestinal biyopsi ile konmaktadır. Tarama testi olarak kullanılan Serolojik testlerdeki çölyak antikorlarının titrelerine göre biyopsi olmadan tanı konulabileceğine yönelik çalışmalar mevcut olsa da biyopsi halen tanıda altın standart yöntem olarak kabul görmektedir.
Biz bu çalışmada 2014-2022 arası hastanemize başvuran ve intestinal biyopsi ile en az bir çölyak antikoru bakılan hastaları retrospektif olarak taradık ve bu çalışmayla çölyak tansında seroloji, endoskopi ve patolojinin korelasyonunu değerlendirdik. Antikor titrelerine de bakarak biyopsi yapılmadan titreler belli katsal oranlarda ise biyopsi yapılmadan çölyak tanısı konulabilir mi bunu araştırdık.

GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza 205 hasta dahil edildi ve bunlardan 205'i yeni tanı çölyak hastası olarak değerlendirildi. Hastaların geriye dönük olarak epikrizleri, endoskopi ve patoloji sonuçları, laboratuvar verileri tarandı. Varsa çölyak antikorlarının titreleri kaydedildi.
BULGULAR: Hasta populasyonunun %73,7'sini kadın cinsiyeti oluşturmaktaydı.  Hasta popülasyonunun yaş ortalaması 39,0 ± 15,0 olarak izlendi. Hasta popülasyonunun %41'ine patoloji sonucuyla çölyak tanısı konmuştur. Yeni tanı çölyak hastalarının %63'ünü kadın cinsiyeti oluşturmaktaydı. Yeni tanı çölyak hastalarının yaş ortalaması 38,7 ± 15,0 olarak izlendi. Tanı alan hastalar yoğunluklu olarak sırasıyla 4. ve 3.dekadda yer almaktaydı. Doku transglutaminaz(Ttg) IGA için duyarlılık % 66,7, özgüllük %95,4, test geçerliliği %84,6 olarak  saptanmıştır. Doku transglutaminaz IGG için ise duyarlılık %53,2, özgüllük %95,7, test geçerliliği %78,8 olarak saptanmıştır. DGP-IGA için duyarlılık %74,7, özgüllük %86, 7, test geçerliliği %81,5 olarak saptanmıştır. DGP-IGG için duyarlılık %76,7, özgüllük %77,1, test geçerliliği %76,9 olarak saptanmıştır. Hasta popülasyonunda 3 tane, yeni tanı çölyak hastalarının içinde ise bir tane hastada total IgA referans aralığından daha düşük olduğu kaydedilmiştir. Çölyak tanısı alan hastanın hem IgA bazlı hem de IgG bazlı çölyak antikorları negatif olarak sonuçlanmış, endoskopik makroskobik görünüm ve patoloji ise çölyak ile uyumlu raporlanmıştır. Hastaların anti DGP-IGA ve anti DGP-IGG düzeyleri ile patoloji sonuçları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır. Buna göre çölyakla uyumlu patoloji sonucu olan hastaların antikor düzeyleri anlamlı derecede daha yüksektir. Çalışmamızda anti DGP-IGA düzeyleri 2,26 kat, anti- DGP-IGG düzeyleri 1,63 kat daha yüksek bulunmuştur. Roc analizi sonuçlarında anti-DGP IGA için optimum kestirim düzeyi 34 alındığında duyarlılık %76,8 özgüllük %61,5 olmaktadır. Anti DGP-IGG için optimum kestirim düzeyi 60 alındığında duyarlılık %60,7 özgüllük %63,6 olmaktadır. Roc analizinde sensitiviteyi %100 alınarak bir titre düzeyine ulaşılmaya çalışıldığında ise spesifite %50nin altına düştüğü için ve bu istatikseol olarak anlamlı kabul edilmediği için çalışma verilerimizde sensitivitenin %100 olduğu bir kestirim düzeyi saptanamamıştır. Hastaların D-Transglutaminaz IGA ve D-Transglutaminaz IGG düzeyleri ile patoloji sonuçları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. Hastaların çölyak antikorlarının düzeyleri ile MARSH skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır.

SONUÇ: Çalışmamız sonucunda elde ettiğimiz verilerde çölyak hastalığının yaş ortalaması ve K/E oranı literatürle benzer olarak bulunmuştur. Endoskopinin özgüllük ve hassasiyeti ise literatüre göre yüksek bulunmuştur. Çölyak antikorlarının hassasiyet ve özgüllük oranları literatürden daha farklı oranlarda bulunmuştur. Bu farklılığın Türkiye'deki HLA tip farklılaşmasına bağlı olabileceği düşünülmüştür.

Anahtar Kelimeler: erişkin, çölyak hastalığı, endoskopi, çölyak antikorları, çölyak tanısı

Abstract:
INTRODUCTION AND AIM: Celiac disease (CD) is an immune-mediated chronic inflammatory disorder of the small intestine triggered by gluten exposure in individuals with specific genetic types.  There has been a significant increase in its incidence in recent years. Although the increase in incidence is thought to be due to more accessible access to diagnostic tests, the disease is believed to be an actual increase in incidence. Prevalence is influenced by factors such as gender, age, and geographical conditions. The prevalence also varies by geographical region due to differences in the prevalence of gluten intake.
Celiac disease is diagnosed by intestinal biopsy. Although studies suggest that the diagnosis can be made without biopsy according to the titers of celiac antibodies in serologic tests used as screening tests, the biopsy is still accepted as the gold standard method in diagnosis.
In this study, we retrospectively reviewed the patients admitted to our hospital between 2014 and 2022 with at least one celiac antibody detected by intestinal biopsy and evaluated the correlation of serology, endoscopy, and pathology in diagnosing celiac disease. We also investigated whether celiac disease can be diagnosed without biopsy if the titers are at certain multiples without biopsy by looking at autoantibody titers.

MATERIALS AND METHODS: In our study, 205 patients were included, and 205 were newly diagnosed celiac patients. Patients' epicrises, endoscopy and pathology results, and laboratory data were retrospectively reviewed. Titers of celiac antibodies, if any, were recorded.

RESULTS: Female gender constituted 73.7% of the patient population.  The mean age of the patient population was 39.0 ± 15.0 years. Celiac disease was diagnosed by pathology in 41% of the patient population. The female gender constituted 63% of newly diagnosed celiac patients. The mean age of newly diagnosed celiac patients was 38.7 ± 15.0 years. The diagnosed patients were predominantly in the 4th and 3rd decade, respectively. - The sensitivity, specificity, and test validity for tissue transglutaminase (Ttg) IGA were 66.7%, 95.4%, and 84.6%, respectively. For tissue transglutaminase IGG, sensitivity was 53.2%, specificity was 95.7%, and test validity was 78.8%. For DGP-IGA, sensitivity was 74.7%, specificity was 86.7%, and test validity was 81.5%. For DGP-IGG, sensitivity was 76.7%, specificity was 77.1%, and test validity was 76.9%. Total IgA was lower than the reference range in 3 patients in the patient population and one in newly diagnosed celiac patients. IgA and IgG-based celiac antibodies were negative, and endoscopic macroscopic appearance and pathology were compatible with celiac disease. There was a statistically significant difference between anti DGP-IGA and anti DGP-IGG levels and pathology results. Accordingly, autoantibody levels were significantly higher in patients with pathology results compatible with celiac disease. In our study, anti-DGP-IGA levels were found 2.26 times higher and anti-DGP-IGG levels 1.63 times higher. In the Roc analysis results, when the optimum cut-off level for anti-DGP IGA is taken as 34, the sensitivity is 76.8%, the specificity is 61.5%. When the optimum cut-off level for anti DGP-IGG is taken as 60, the sensitivity is 60.7%, the specificity is 63.6%. When trying to reach a titer level by taking the sensitivity as 100% in the Roc analysis, a prediction level of 100% sensitivity could not be determined in our study data, since the specificity fell below 50% and this was not considered statistically significant. There was no statistically significant difference between D-Transglutaminase IGA and D-Transglutaminase IGG levels and pathology results. There was no statistically significant difference between the levels of celiac antibodies and MARSH scores.

CONCLUSION: In the data we obtained from our study, the mean age and F/M ratio of celiac disease was similar to the literature. The specificity and sensitivity of endoscopy were higher than in the literature. The sensitivity and specificity rates of celiac antibodies were found to be different from the literature. This difference was thought to be due to HLA-type differentiation in Turkey.

Keywords: adult, celiac disease, endoscopy, celiac antibodies, celiac diagnosis