Ortaokul düzeyindeki çocuk kitaplarında okul, müdür ve öğretmen metaforları
Metaphors of school, principal and teacher in children's books at secondary school level
Yazar: NİLGÜN DOĞAN
Danışman: DR. BETÜL TARHAN ALKAN
Bahçeşehir Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Planlaması Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Metafor = Metaphor ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okullar = Schools ; Ortaokullar = Secondary schools ; Çocuk kitapları = Children's books ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada, ortaokul düzeyindeki çocuk kitaplarında bulunan okul, müdür ve öğretmen metaforları incelenmiştir. Araştırmanın amacı güncel literatürde tanımlanan çağdaş okul, çağdaş müdür, çağdaş öğretmen kavramlarına karşın çocuk kitaplarında metaforlar yoluyla oluşturulan okul, müdür ve öğretmen kavramlarını belirleyip bunların arasındaki uyumu sorgulamaktır. Öğrencilerin okudukları kitaplardaki metaforlarla zihinlerinde oluşabilecek okul, müdür ve öğretmen kavramlarını tespit etmek de araştırmanın amaçları arasında yer almaktadır. Nitel araştırma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen bu araştırmada ortaokul düzeyindeki 30 çocuk kitabı incelenmiştir. İncelenen dokümanların seçiminde doğrulayıcı doküman analizi kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından incelenen kitaplardan doğrudan alıntılar yapılarak araştırmanın verileri toplanmış ve bu veriler Microsoft Office Word programının yardımıyla dijital ortama aktarılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler içerik analizi kullanılarak incelenmiştir. Araştırmanın sonunda çocuk kitaplarında okul, okul müdürü ve öğretmenlerin genel olarak olumsuz metaforlarla anlatıldığı, tespit edilen metaforlarla literatürde açıklanan okul, okul müdürü ve öğretmen kavramlarının uyuşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Tespit edilen bu metaforlarda okul; hapishaneyi, orduyu, askeriyeyi andıran zincirlere, kilitli kapılara ve demir parmaklıklı pencerelere sahip sınırlandırıcı bir yer olarak betimlenmiştir. Müdürler ise aşırı disiplinli, zorba, sinirli, otoriter olarak betimlenirken polise, gardiyana, komutana benzetilmişlerdir. Çalışmanın sonucunda öğretmenlerin sevecen, pozitif, güler yüzlü, anlayışlı olmalarıyla ilgili olumlu metaforlar tespit edilmiştir. Ancak olumlu metaforlar olmasına rağmen öğretmenlerin kitaplarda öfkeli, saldırgan, sert, anlayışsız, korkunç karakter özellikleriyle değişime kapalı, antidemokratik olmak gibi olumsuz metaforlarla daha çok öne çıktıkları sonucuna ulaşılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Okul, Okul Müdürü, Öğretmen, Metafor.

Abstract:
In this research, metaphors of school, principal and teacher in children's books at secondary school level were examined. Aim of this research is to identify the concepts of school, principal and teacher that are presented in children's books with metaphors, and question the accordance between them and concepts of contemporary school, contemporary principal and contemporary teacher that are defined in modern literature. It is also among the aims of the research to identify the concepts of school, principal and teacher that may be shaped in minds of the students with the help of metaphors in the books they read. In this research, 30 children's books at secondary school level were examined with the help of qualitative research methodology. Confirmatory document analysis is used while choosing the documents examined. Data of the research were collected by making direct quotations from the books examined by the researcher and these data were transferred to digital environment with help of Microsoft Office Word program. The data obtained in the study were examined using content analysis. At the end of the research it was concluded that school, principal and teachers were mostly represented by negative metaphors in children's books, and school, principal and teacher concepts that were explained in the literature did not match with the detected metaphors. In these detected metaphors, school was described as a restrictive place that resembles army, military, prison with its chains, locked doors and barred windows. Also the principals were depicted as over-disciplined, high-handed, angry and authoritarian, and they were resembled to police, guardian, and commander. As a result of the research, positive metaphors about being compassionate, sympathetic, smiling, and understanding were detected about teachers. Although there are positive metaphors, it was concluded that teachers are more prominent with negative metaphors such as being angry, aggressive, harsh, insensitive, closed to change with their horrible characteristics, and being antidemocratic in the books.

Keywords: School, Principal, Teacher, Metaphor.