İşletmelerde işgören güçlendirmenin işgörenlerin iş doyumuna etkisi: Otel işletmelerinde bir araştırma
Effect of employee empowerment on job satisfaction of employees: A study at hotel establishments
Yazar: ELBEYİ PELİT
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL ÖZTÜRK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Eğitimi Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration

Özet:
İşletmelerin, özellikle rekabette üstünlük sağlamada kullanabilecekleri bir strateji olarak işgören güçlendirme uygulamalarına, gerekleriyle birlikte işlerlik kazandırmaları onlara; belirledikleri hedeflerini gerçekleştirmelerinde ve nihayetinde amaçlarına ulaşmalarında da önemli katkılar sağlayacaktır. Bu husus, emek-yoğun bir sektörde faaliyette bulunan otel işletmeleri açısından, daha da önemlidir. Diğer taraftan, işletmelerde işgören güçlendirme uygulamalarının; çalışanların işlerine karşı tutumları üzerinde de önemli ölçüde etkisinin bulunmasına yönelik ilgili literatürdeki görüşler, söz konusu etkinin, otel işletmeleri açısından ayrıntılı bir biçimde incelenmesini gündeme getirmektedir. Bu kapsamda, gerçekleştirilen araştırmanın amacı, bir hizmet işletmesi olan otel işletmelerindeki işgören güçlendirmenin, işgörenlerin iş doyumlarına etkisinin belirlenebilmesidir. Araştırmanın amacını gerçekleştirmek için, konuyla ilgili ayrıntılı literatür taraması yapılmış ve işgörenlerin güçlendirme ve iş doyum düzeylerini ortaya koymaya yönelik, çok aşamalı örnekleme yöntemi kullanılarak Türkiye'nin 7 bölgesinde faaliyet gösteren 5 yıldızlı otel işletmelerindeki toplam 1854 işgören üzerinde, anket yöntemi kullanılarak bilgi toplanmıştır. Çalışmada, kullanılan ölçeklerin, genel geçerlik ve güvenirliğine ilişkin, gereken analizler de gerçekleştirilmiş olup, 1 Mayıs ? 31 Kasım 2007 tarihleri arasında örneklem gruba uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde, ?yüzde?, ?frekans?, ?bağımsız örneklemler için t-testi?, ?ilişkili ölçümler için t-testi?, ?tek faktörlü varyans (Anova) analizi?, ?Tukey (HSD) testi?, ?korelasyon?, ?basit ve çoklu doğrusal regresyon? analizleri kullanılmıştır.Araştırma bulgularına göre, anket uygulanan otel işletmeleri işgörenlerinin, iş doyumlarında en olumsuz unsur, ücret unsuru olurken; en olumlu unsurlar olarak, iş yerine ilişkin fiziksel (ısıtma, aydınlatma, havalandırma vb.) şartlar ve iş arkadaşlarıyla olan ilişkiler olmuştur. Araştırmadan çıkan bir başka sonuç da; işgörenlerin psikolojik güçlendirmeye ilişkin algılamalarının, işletme yönetim uygulamalarını içeren davranışsal güçlendirme algılamalarından daha olumlu olduğu hususudur. Yine araştırmada, işgörenlerin; gerek psikolojik ve davranışsal, gerekse bir bütün olarak güçlendirme algılamalarının, işgörenlerin bazı bireysel özelliklerine (yaş, çalışılan eğitim düzeyi, sektörde çalışma süresi), departmanlarına, çalıştıkları işletmelerin sahiplik yapısına (yerli zincir, yabancı zincir, bağımsız otel işletmesi) ve işletmelerin konumlarına (şehir/sayfiye) göre anlamlı farklılıklar taşıdığı yapılan analizler sonucu belirlenmiştir. Aynı şekilde, işgörenlerin iş doyum düzeylerinde, bazı bireysel özelliklerine (yaş, çalışılan departman, eğitim düzeyi, sektörde çalışma süresi) ve işletmelerin konumlarına (şehir/sayfiye) göre de, anlamlı farklılıklar gözlenmiştir. Araştırmaya ilişkin geliştirilen hipotezlerin testine yönelik gerçekleştirilen analizler sonucunda ise, psikolojik ve davranışsal güçlendirmenin, işgörenlerin iş doyumları üzerinde önemli etkisi olduğu, diğer taraftan güçlendirmenin bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucu (davranışsal+psikolojik) bu etkinin daha fazla olduğu yapılan korelasyon ve regresyon analizleriyle ortaya konulmuştur. Araştırma bulgularının sonucunda, işgören güçlendirmeye ilişkin, özellikle bir hizmet işletme türü olan otel işletmeleri açısından, söz konusu bu etkinin önemi vurgulanmış ve konuya ilişkin öneriler getirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Güç, güçlendirme, işgören güçlendirme, iş doyumu, otel işletmeleri.

Abstract:
As a strategy to be employed to gain competitive advantage and superiority, well-functioning employee empowerment applications will provide enormous contributions to fulfilling the objectives set by the establishment and thus paving the way for reaching their targets. This is of great importance for hotel establishments operating at labor-intensive sectors. On the other hand, views put forward in the related literature on the effect of employee empowerment on the attitudes of employees towards their job makes it necessary to bring up the issue in such a manner that it should be investigated more. In this scope, the objective of this study is to find out the impact of employee empowerment on employee job satisfaction. To serve this purpose, a detailed literature review study has been performed and using a multi-stratified sampling method, a questionnaire survey was conducted for 1854 employees employed at 5 star hotels in 7 regions of Turkey. The validity and reliability studies of the scale employed were implemented; following this the questionnaire was applied between May 1 and November 31 to the sample population. Data obtained were analyzed through ?frequency?, percentage?, ?t-test for independent sampling?, ?t-test for correlation measurements?, ?one-factor variance (ANOVA) analysis?, Tukey (HSD) test?, ?correlation?, ?simple and multi linear regression? analyses.According to the findings of the study, the most negative factor for job satisfaction of employees is wage factor, as the most positive physical conditions (heating, lightening, and air-conditioning) and relations with colleagues. Another result of the study is the fact that the perception of the employees on psychological empowerment is more positive than the perceptions of behavioral empowerment. The perceptions of employees on psychological and behavioral empowerment and empowerment in general terms are significantly different according to individual features (age, educational level, duration of employment in the sector), department, ownership status (domestic chain, foreign chain, independent hotel establishment) and locations of the hotels (city/summer resort). Similarly, there were found to be significant differences in terms of the level of job satisfaction of the employees according to individual features (age, educational level, duration of employment in the sector), department and locations of the hotels (city/summer resort). The results of the analyses of the hypotheses of the study suggest that psychological and behavioral empowerment have a significant effect on job satisfaction of the employees, on the other hand as a result of the taking the empowerment as a whole (behavioral and psychological) this effect is much more, which was put forward through the analyses of correlation and regression. As a result of the findings of the study, pertaining to employee empowerment, the effect of this has been emphasized and some recommendations were made related to issue in terms of hotel establishments.Keywords: Power, empowerment, employee empowerment, job satisfaction, hotel establishments.