Anız yakımı ve tütün atığı uygulamalarının soya vejetasyonu altında toprakla azot mineralizasyonuna, denitrifikasyona ve dane verimine etkisi
Effect of wheat stubble burning and tobacco waste applications on nitrogen mineralization, denitrification and yield in soil under soybean vegetation
Yazar: ALİ COŞKAN
Danışman: PROF.DR. MUSTAFA GÖK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
oz DOKTORA TEZİ ANIZ YAKIMI VE TUTUN ATIĞI UYGULAMALARININ SOYA VEJETASYONU ALTINDA TOPRAKTA AZOT MİNERALİZASYONUNA, DENİTRİFİKASYONA VE DANE VERİMİNE ETKİSİ Ali COŞKAN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TOPRAK ANADİLİM DALI Danışman : Prof. Dr. Mustafa GÖK Yılı : 2004 Sayfa: 124 Jüri : Prof. Dr. Mustafa GÖK Prof. Dr. Hayriye İBRİKÇİ Prof. Dr. Turan SAĞLAMTİMUR Prof. Dr. Zülküf KAYA Prof. Dr. Suphi ASLAN Çukurova bölgesinde yaygın uygulama olan anız yakınıının ve tekel sigara fabrikaları atığı olan tutun atığının toprağa kanştınlnıasının soya vejetasyonu altında toprağın NOVN ve NH/-N içeriğine, denitrifikasyonla azot kaybına, biyolojik aktiviteye, biyomas ve dane verimine etkilerini araştırmak amacıyla İM yıllık tarla denemesi yürütülmüştür. Denemede hasat sonrası üzerindeki anızı (buğday) yakılmış ve yakılmamış parseller üzerine 0, 500 ve 1000 kg/da tütün atığı uygulanmış ve belirli aralıklarla araziden alınan toprak örneklerinde NOVN, NHL,+-N, dehidrogenaz ve C02 analizleri yapılmıştır. Örnekleme yapılan günlerde ayrıca arazide (in-situ) denitrifikasyon ölçümü, asetilen inbibisyon yöntemi ile yapılmıştır. Denemede elde edilen sonuçlar uygulamaların toprağın nitrat ve amonyum azotu içeriğine önemli düzeyde etkili olduğunu göstermiştir. Genel ortalama değerler itibariyle en yüksek nitrat azotu değerleri denemenin birinci yılında 3.47 kg/da ile yakılmış anız üzerine 1000 kg/da tütün atığı uygulanan parselde belirlenirken, ikinci yılda 9.06 kg/da ile anız üzerine 1000 kg/da tütün atığı uygulanan parselde belMeırmiştir. En yüksek amonyum azotu değerleri ise sırasıyla 3.13 ve 5.01 kg/da ile birinci yılda anız yanmış, ikinci yılda anızlı parseller üzerine 1000 kg/da tütün atığı uygulanan parsellerde belMenmiştir. Denitrifikasyonla azot kaybı yönünden anız yanmış ve anızlı parseller arasında istatistiksel bir farkın olmadığı belirlenmiştir. Denemenin birinci yılında tütün atığı uygulamaları kontrol uygulamasına oranla denitrifikasyonu teşvik etmiş, hem 500 kg/da hem de 1000 kg/da tütün atığı dozları denitrifikasyonu artırmıştır. En yüksek değer ise 9.79 g N20-N/da.gün ile anızlı, 1000 kg/da tütün atığı uygulanan varyantta belirlenmiştir. Denemenin ikinci yılında tütün dozları karşılaştırıldığında tütün uygulamalarının kontrole oranla denitrifikasyonu artırdığı ancak dozlar arasında istatistiksel önemli farkların olmadığı, en yüksek kaybın 12.00 g N20-N/da.gün ile anız yanmış parseller üzerine 1000 kg/da tütün atığı uygulanan varyantta olduğu belirlenmiştir. Deneme sonunda belirlenen dane verimi değerleri denemenin birinci yılında anız yanmış parsellerde verimin daha yüksek olduğunu göstermiştir. İkinci yılda istatistiksel bir fark bulunmamıştır. Tütün atığı dozları yönünden varyantlar karşılaştırıldığında ise denemenin her iki yılında da tütün atığı uygulaması verimi kontrol uygulamasına oranla artırmıştır. Birinci yılda en yüksek verim değeri 452 kg/da ile anız yanmış parseller üzerine 1000 kg/da tütün atığı uygulanan varyantta belirlenirken ikinci yılda en yüksek değer 528 kg/da ile anızlı parseller üzerine 1000 kg/da tütün atığı uygulanan varyantta belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler : Anız yakımı, tütün atığı, denitrifikasyon, asetilen inbibisyon yöntemi, soya

Abstract:
ABSTRACT PhD THESIS EFFECT OF WHEAT STUBBLE BURNING AND TOBACCO WASTE APPLICATIONS ON NITROGEN MINERALIZATION, DENITRIFICATTON AND YIELD IN SOIL UNDER SOYBEAN VEGETATION A1İCOŞKAN DEPARTMENT OF SOIL SCIENCE INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES UNIVERSITY OF ÇUKUROVA Supervisor Year Jury ProfDrMustafa GÖK 2004 Pages: 124 ProfDrMustafa GÖK ProfDr.Hayriye İBRİKÇİ Prof Dr.Turan SA?LAMTİMUR ProfDr.ZülküfKAYA ProfDr. Suphi ASLAN A two year field experiment at soybean cultivation was undertaken for determining the effects of stubble burning, a widely performed practice in Çukurova Region, along with admixing tobacco wastes on soils NO"3-N and NH4+-N contents, denitrification losses, biological activity and grain yield. The doses of 0, 500 and 1000 kg da"1 tobacco wastes were applied to stubble burned and non-burned plots. NO"3-N, NH/-N, dehydrogenase and C02 analyses were undertaken on samples taken at certain periods. Moreover, on the day of samplings in-situ denitrification analyses at field were performed via acetylene inhibition technique. Results revealed that applications were significantly effective on soil nitrate and ammonium contents. According to overall averages, the highest nitrate values have been achieved in first year as 3.47 kg da"1 on the plot 1000 kg da waste applied and stubble burned, and in the second year with 9.06 kg da"1 on the 1000 kg da"1 waste applied plot with stubble. The highest ammonium values of 3.13 and 5.01 kg da"1 were determined in the stubble burned plot in the first year, and in the second year highest values were determined in the 1000 kg da"1 tobacco waste applied plots with stubble. There was no significant statistical difference according to the loss of nitrogen via denitrification between the plots with or without stubble burning. In the first year of experiment tobacco waste applications of 500 kg da"1 and 1000 kg da"1 both induced and increased the rate of denitrification. The highest value of 9.79 g N2ON da"1 day"1 was determined at plot with stubble, with 1000 kg da"1 waste. When the rates of tobacco waste applications were compared, no statistically significant results were revealed according to control plot However, the highest loss was achieved in stubble burned and 1000 kg da"1 waste applied plots with 12.00 g N20-N da"1 day"1. At the end of experiment determined grain yield amounts in first year were higher in the stubble burned plots. No statistical difference was determined in second year. When the variants of tobacco waste applications were compared according to their tobacco rates, the productivity was increased at plots of waste application in both years. The highest yield 452 kg da"1 was determined at stubble burned plots in which 1000 kg da"1 waste was applied in the first year, whereas in the second year the highest value was achieved on plot of stubble with 1000kg da"1 waste (528 kg da"1). Key Words: Stubble burning, tobacco waste, denitrification, acetylene inhibition technique, soybean n