Ebeveynin kişiliği, çocuğun mizacı ve ebeveyn tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relations between parent personality, child temperament and parenting
Yazar: TUĞÇE AYTEMİZ
Danışman: DOÇ. DR. T. GÜL ŞENDİL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Bölümü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Gelişim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveynler = Parents ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mizaç = Temperament ; Çocuk büyütmede ebeveynin rolü = Parenting ; Çocuk yetiştirme = Child rearing

Özet:
Bu çalışmada, birincil amaç, çocuğun cinsiyet değişkeni kontrol edildiğinde, ebeveyn kişiliği, çocuğun mizacı ve ebeveyn tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışmadaki ikincil amaç, çocuğun cinsiyet değişkeni kontrol edildiğinde ebeveynin kişiliği ile tutumları arasındaki ilişkide çocuğun mizacının biçimlendirici etkisinin incelenmesidir. Bu amaçla 46 ay ila 70 ay arasındaki 205 çocuğun annelerine ?Beş Faktör Kişilik Envanteri?, ?Çocuklar için Kısa Mizaç Ölçeği?, ?Ebeveyn Tutumları Ölçeği? uygulanmıştır.Çalışmanın bulgularına göre, gelişime açıklık kişilik özelliği demokratik ebeveyn tutumunu olumlu yönde yordamaktadır. Otoriter ebeveyn tutumunun ise yumuşak başlılık kişilik özelliği tarafından olumsuz, duygusal tutarsızlık tarafından ise olumlu yönde yordandığı bulunmuştur. Duygusal tutarsızlık kişilik özelliği aşırı koruyucu tutumu olumlu, izin verici tutumu ise olumsuz yönde yordamaktadır. Tepkisellik mizaç özelliğinin otoriter, aşırı koruyucu ve izin verici ebeveyn tutumlarını olumlu yönde yordadığı bulunmuştur. Ayrıca, sebatkarlık mizaç özelliği demokratik tutumunu olumlu, otoriter tutumunu ise olumsuz yönde yordamaktadır. Çocuk mizacının biçimlendirici etkilerine bakıldığında, çocuk yüksek sebatkarlık mizaç özelliğine sahipse, annedeki yüksek gelişime açıklık kişilik özelliği daha fazla demokratik ebeveyn tutumu ile ilişkilidir. Annenin yüksek yumuşak başlılık kişilik özelliğinde, çocuğun düşük sıcakkanlılık mizaç özelliği daha az otoriter ebeveyn tutumu ile ilişkilidir. Annenin yüksek duygusal tutarsızlık kişilik özelliğinde, çocuğun yüksek sebatkar mizacı daha az demokratik ebeveyn tutumu ile ilişkiliyken, çocuğun düşük sıcakkanlılık mizaç özelliği ise daha az izin verici ebeveyn tutumu ile ilişkilidir. Ayrıca, yüksek dışadönüklük kişilik özelliğindeki anneler, düşük tepkisellik mizaç özelliği gösteren bir çocuğa sahipse, daha az otoriter ebeveyn tutumu benimsemektedir.Sonuç olarak, bu çalışmada, annenin kişilik özellikleri ile ebeveyn tutumları arasındaki bazı ilişkilerde çocuğun bazı mizaç özelliklerinin biçimlendirici etkisinin olduğu görülmüştür. Çalışmanın bulguları daha önceki çalışmaların bulguları ile uyumludur.Anahtar Kelimeler: Ebeveyn tutumları, Çocuğun Mizacı, Kişilik, Ebeveyn- Çocuk ilişkisi.

Abstract:
In this study, the relation between parent personality, child temperament and parenting was examined while child gender was controlled. In addition the moderating role of child temperament in parent personality and parenting relation was examined when child gender was controlled. The sample included 205 mothers whom children was 46-70 month-olds. The mothers completed Five Factors Personality Scale (Beş Faktör Kişilik Envanteri), Short Temperament Scale for Child (Çocuklar için Kısa Mizaç Ölçeği) and Parenting Attitudes Scale (Ebeveyn Tutumları Ölçeği).Among the results, openness to experience predicted authoritative parenting. Authoritarian parentig was affected negatively by agreeableness and positively by neuroticisim. Neuroticisim positively predicted overprotective parenting and also negatively permissive parenting. Reactivity predicted authoritarian, overprotective and permissive parenting in a positive way. Persistence predicted authoritative parenting positively and authoritarian as negatively. Child temperament moderates the relation between maternal personality and parenting. If the child had high persistent temperament, the maternal openness to experience lead to more authoritative parenting. When the child had low approach to stimulance, maternal agreeableness had correlated with lower authoritarian parenting. While the high maternal neuroticism and high persistence temperament correlated with lower authoritative parenting, lower permissive parenting was releated to child?s low approach to stimulance. Besides, high maternal extravertness related to lower authoritarian parenting when the child has low reactivity temperament..As a result, child?s some temperament traits appeared to moderate the relation between maternal personality and parenting. Our findings are compatible with previous findings.Key words: Parental Attitudes, Child Temperament, Personality and Parent ? Child Relation.