Türkiye'de müzecilik eğitiminin Yıldız Teknik Üniversitesi özelinde incelenmesi
Examination of museology education in Turkey in the context of Yıldız Technical University
Yazar: SENA ÖZŞARİK
Danışman: PROF. DR. SEZA SİNANLAR USLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Müzecilik Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzecilik = Museology

Özet:
Türkiye'de müzecilik alanındaki faaliyetler 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren hayata geçmeye başlamış hatta 1875 yılında müzede çalışabilmek üzere personel yetiştirecek bir okul kurulması fikri gündeme gelmiştir. Müze-i Hümâyûn Mektebi adıyla kurulması planlanan bu okulun ders içeriklerinden eğitim verecek personele kadar titizlikle düşünülmüş ve temel esaslara uygun yönetmelikle belirlenmiş olmasına karşın bütçe sorunları sebebiyle faaliyete geçememiştir. Müzecilik alanında mesleki eğitimin hayata geçirilmesi ancak yüz yıl sonra gerçekleşmiştir. 1989 yılında Türkiye'de ilk kez o dönemki ismiyle Yıldız Üniversitesi'nde müzecilik mesleki formasyonu akademik bir disiplin olarak varlık göstermiştir. Böylece Yıldız Üniversitesi bünyesinde açılan Müzecilik Yüksek Lisans Programı, müzede çalışan ve alan profesyoneli olmayı isteyen kişiler için yükseköğretim düzeyinde bir formasyon sağlarken tamamlanan formasyon neticesinde yazılan tezlerle müzecilik alanındaki araştırmaların bilimsel temelini oluşturmuştur. Müzecilik eğitiminde uzunca bir süre tek örnek olan Yıldız Teknik Üniversitesi'nin ardından 2000'li yıllardan itibaren müzecilik programları açılmaya başlamıştır.
Bu araştırma çerçevesinde müzecilik mesleğinin kabulü ile başlayan alan profesyonellerin yetiştirilme süreci ele alınmış ardından Türkiye'de müzebilimin akademide kurumsallaşmasıyla faaliyet gösteren eğitim programları incelenmiştir. Çalışmanın gövdesini ise Yıldız Teknik Üniversitesi Müzecilik Yüksek Lisans Programı oluşturmuştur. Bu çalışma, Yıldız Teknik Üniversitesi Müzecilik Yüksek Lisans Programı'nın Türkiye'deki müzecilik eğitimine öncülük etmiş bir kurum olarak müzebilim alanındaki faaliyetlerini tespit etmeyi ve bu tespitler ışığında programın öğretim faaliyetlerine güncel değerlendirme getirmeyi amaçlamıştır. Çalışmanın yöntemi alanyazın taraması, doküman incelemesi ve görüşmedir. Araştırma kapsamında programın müfredatı, akademik kadrosu, etkinlikleri ve yazılan tezler incelenmiştir. Etik Kurul izniyle iki program yürütücüsü, beş program mezunu ve beş alan profesyoneliyle görüşme yapılarak programın müzebilim alanındaki çalışmaları değerlendirilmiştir. Çalışma neticesinde Yıldız Teknik Üniversitesi Müzecilik Yüksek Lisans Programı'nın Türkiye'deki müzebilim çalışmalarına bilimsel birikim sağladığı ve çağdaş bir anlayışla alanda daha önce araştırılmayan konuları tartışmaya açtığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The activities in the field of museology in Turkey began to be implemented in the second half of the 19th century. In 1875, establishing a school to train personnel to work in museums came to the fore. Although the school, planned to be established under the name Müze-i Hümâyûn Mektebi, was meticulously designed, from course content to teaching staff, and determined by regulations in accordance with fundamental principles, it could not become operational due to budget issues. Professional education in museology only came to fruition a century later. In 1989, for the first time in Turkey, museology professional training was introduced as an academic discipline at Yıldız University, as it was known then. Thus, the Museology Master's Program, established within Yıldız University, provided higher education level training for those working in museums and those wishing to become professionals in the field. The theses written as a result of the completed training formed the scientific basis for research in the field of museology. Following Yıldız Technical University, which remained the sole example in museology education for a long time, museology programs aimed at providing necessary specialization began to be established approaching the 2000s.
Within the framework of this research, the process of training field professionals, which began with the acceptance of the museology profession, was examined, followed by an analysis of educational programs operating with the institutionalization of museology in academia in Turkey. The main body of the study is the Yıldız Technical University Museology Master's Program. The research method of the study is literature review, document review and interview. This study aimed to identify the activities in the field of museology conducted by Yıldız Technical University Museology Master's Program, as a pioneering institution in Turkey's museology professional training, and to provide a current evaluation in light of these findings. Within the scope of the research, the curriculum, academic staff, and theses written in the program were examined. With the approval of the Ethics Committee, interviews were conducted with five program graduates and five field professionals to evaluate the program's activities in the field of museology. As a result of the study, it was determined that the Yıldız Technical University Museology Master's Program contributed to the scientific accumulation of museology studies in Turkey and opened up previously unexplored topics in the field for discussion with a contemporary approach.