Pediatrik yaş grubu kronik karaciğer hastalarında tiroid fonksiyonlarının araştırılması
The investigation of thyroid functions in pediatric age groupwith chronic liver diseases
Yazar: ŞEYMA ŞEBNEM ÖN
Danışman: PROF. DR. ECE BÖBER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Tiroid fonksiyon testleri = Thyroid function tests ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş ve Amaç: Primer tiroid bezi hastalıklarının oluşum mekanizmaları, fizyopatoloji ve
klinik seyirleri çok iyi bilinmesine rağmen kronik sistemik hastalıklar ve özellikle kronik
karaciğer hastalıkları seyrinde tiroid hormon metabolizmasında meydana gelen değişiklikler
hakkında bildiklerimiz çok azdır. Bu konuda yapılan sınırlı sayıdaki çalışmalar daha çok
erişkinler üzerindedir. Biz de çocukluk çağında kronik karaciğer hastalıkları seyrinde
görülebilen tiroid fonksiyon testlerindeki bozuklukları tanımlamayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada 2005-2018 yılları arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp
Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji ve Hepatoloji Bilim Dalı tarafından Kronik Karaciğer
Hastalığı tanısı ile izlenen 1 ay-18 yaş arası 500 hastanın dosyası taranarak tiroid fonksiyon
testi (TFT) bakılan 107 (53 kız, 54 erkek) hasta çalışmaya alındı. Hastaların antropometrik
verileri (yaş, cinsiyet, vücut ağırlığı, boy uzunluğu, vücut kitle indeksleri), karaciğer fonksiyon
test değerleri (KCFT) ; Aspartat aminotransferaz (AST), Alanin aminotransferaz (ALT),
Gamaglutamil transferaz (GGT), Alkalen fosfataz (ALP),Total bilirubin (Tbil), Direk bilirubin
(Dbil), İndirekt bilirubin (İbil), Albumin (Alb), Total protein (T.protein) ve tiroid fonksiyon
test değerleri; Tiroid stimüle edici hormon (TSH), Serbest T4 (sT4), Serbest T3 (sT3)
,tiroglobulin (Tg) ,Anti tiroid peroksidaz (antimikrozomal) (Anti-TPO= Anti-M), anti
tiroglobulin (Anti-Tg), tedavi verilip verilmediği ile ilgili bilgiler dosya kayıtlarına
dayanılarak elde edildi. Hastaların yaşı, vücut ağırlığı, vücut kitle indeksleri, KCFT ve TFT
değerleri; ondalık sayılarla istastiki verilere kaydedildi.
Bulgular: Hastaların 53'ü (%49,5) kız, 54'ü (%50,5) erkek, yaş ortanca değeri 1,50 (0,3-11,0)
idi. Çalışmada hastaların 14'ünde (% 13) kronik viral hepatit (13 olgu kronik hepatit B ve bir
olgu kronik hepatit C ), 34'ünde (%31,5) kolestaz, beşinde (%4,7) otoimmün hepatit, 11'inde
(%10,2) Wilson hastalığı, 22'sinde (%19,8) doğumsal metabolik hastalıklara bağlı kronik
karaciğer hastalığı (Tirozinemi, glikojen depo hastalıkları, zelweger hastalığı, galaktozemi,
hemokromatozis), sekizinde (%7,5) idiyopatik hepatit, beşinde siroz (%4,5) (üç olgu
kriptojenik siroz, bir olgu konjenital hepatik fibrozis ve bir olgu kemoteropiye sekonder
karaciğer fibrozu), üçünde (%2,8) Kistik Fibrozis, üçünde (%2,8) İdiyopatik Portal
Hipertansiyon, ikisinde (%1,9) Kist Hidatik mevcuttu.
2
.
Değerlendirilen 107 hastanın 96'sının (%89,7) TFT'si normal iken, yedisinde (%6,5)
subklinik hipotiroidi ve dördünde (%3,7) hasta ötiroid sendromu tespit edildi.
Subklinik hipotiroidi saptanan yedi hastanın biri (%14,2) glikojen depo hastası biri
(%14,2) idiyopatik hepatit , biri (%14,2) tanı konulamamış kolestatik karaciğer hastalığı, biri
(%14,2) PFIC, biri (%14,2) Alagille sendromu, biri (%14,2) konjenital hepatik fibroz ve bir
hasta da (%14,2) biliyer atrezi idi.
Hasta ötiroid sendromu saptanan hastaların tanı dağılımına bakıldığında; bir hasta
(%25) konjenital hepatik fibrozis, iki hasta (%50) kolestatik karaciğer hastalığı bir hasta (%25)
kriptojenik siroza bağlı karaciğer transplantasyonu idi.
Sonuç: Genel olarak kronik karaciğer hastalarının çoğunda çalışmamızda bulduğumuz gibi (
hastaların %89,7'sinde TFT normal ) hasta klinik olarak ötiroiddir. Farklı karaciğer hastalığı
tiplerinde, hasta ötiroid sendromunda görülenlere benzer süreçler oluşabilir; ancak buna ek
olarak karaciğer hastalığının tipine veya evresine özgü çeşitli klinikler görülebilir. Literatürde
bu konu hakkında pediatrik yaş grubunda az sayıda olgu raporu göze çarparken erişkin
hastalarda yapılan çalışma sayısı da oldukça kısıtlıdır. Şu ana kadar yapılan çalışmalar ışığında
özellikle Glikojen Depo Hastalığı Tip1b, Otoimmun hepatit ve kronik hepatit C enfeksiyonu
olan hastalar tiroid disfonksiyonu açısından daha riskli alt gruplar olarak gösterilmiştir. Bizim
çalışmamızda ise kolestazı olan hasta gruplarında tiroid disfonksiyonuna yatkınlık saptanmış
olup bu yatkınlık Spearman korelasyon analizinde hastaların Dbil ve sT3 değerleri arasında da
tespit edilmiştir. Literatürde bu konuyla ilgili herhangi bir çalışma bulunamamıştır. Kronik
karaciğer hastalığı olan çocuk hastaların tiroid fonksiyon bozuklukları açısından da takip
edilmeleri gerekmekte olup gelişebilecek tiroid disfonksiyonlarının tipleri kronik karaciğer
hastalıklarının alt tiplerinde farklı seyretmektedir. Bu tanımlayıcı çalışmanın klinisyenler için
kronik karaciğer hastalarının klinik izleminde ve tiroid disfonksiyonlarının tedavi aşamasında
yol gösterici olarak literatüre katkıda bulunacağını düşünmekteyiz.

Abstract:
Background and Aim: Although the mechanism, pathophysiology and clinical course of
primary thyroid disease are well known, we have little knowledge of the changes that occur in
thyroid hormone metabolism in chronic systemic diseases, especially chronic liver diseases.
The limited number of studies on this subject is mostly on adults. We aimed to identify the
disorders in thyroid function tests that can be seen in the course of chronic liver diseases seen
in childhood.
Materials and Methods: In this study, 107 (53 female, 54 male) patients has been taken part
in the study whose thyroid function tests are examined by scanning the files of 500 patients
between one month-18 year who has been observed the diagnosis of chronic liver disease by
Dokuz Eylül University Faculty of Medicine, Departmant of Pediatric Gastroenterology and
Hepatology Unit, between 2005 and 2018 . Patients' anthropometric data (age, gender, body
weight, height, body mass index), liver function test values; AST, ALT, GGT, ALP, Tbil, Dbil,
Ibil, Alb, T.protein and thyroid function test values ( TSH, fT4, fT3, thyroglobulin, Anti-TPO,
Anti-Tg,) whether or not treatment was obtained based on file information. Patients' age, body
weight, body mass index, liver function test values and thyroid function test values were
recorded to statistical datas by using decimal numbers.
Findings: 53 (49.5%) of the patients were female, 54 (50.5%) were male and the median age
was 1,50 (0,3-11,0) years. In the study, 14 patients (13%) had chronic viral hepatitis (13 cases
had chronic hepatitis B and one case had chronic hepatitis C), 34 patients (31.5%) had
cholestasis and five patients (4.7%) had autoimmune hepatitis. 11 patients (10,2%) had
Wilson's disease, 22 patients (19.8%) had chronic liver disease due to congenital metabolic
diseases (tyrosinemia, glycogen storage diseases, zelweger's disease, galactosemia,
hemochromatosis), eight patients (7.5%) had idiopathic hepatitis, five patients had cirrhosis
(4.5%) (three cryptogenic cirrhosis, one congenital hepatic fibrosis and one chemotherapeutic
secondary liver fibrosis), three patients (2.8%) had cystic fibrosis, three patients (2.8%) had
idiopathic portal hypertension and in two patients (1.9%) had Hydatid cyst.
4
Ninety-six (89,7%) of the 107 patients who were evaluated TFT was normal, seven of the
patients (6,5%) were subclinical hypothyroidism and four of the patients (3.7%) were
diagnosed by euthyroid syndromes. Of the seven patients with subclinical hypothyroidism, one
(14.2%) had glucogen storage diasease, one (14.2%) had biliary atresia, one (14.2%) had
undiagnosed cholestatic liver disease, one (14.2%) had Alagille syndrome, one (14.2%) had
idiopatic hepatitis, one (14.2%) had progressive familial intrahepatic cholestasis (PFIC) and
one (14.2%) had congenital hepatic fibrosis. When we look the distribution of the diagnoses of
the patients who were diagnosed as sufferd from euthyroid syndrome , one patient (25%) had
congenital hepatic fibrosis, two patients (50%) had cholestatic liver disease and one patient
(25%) had cryptogenic cirrhosis-related liver transplantation.
Conclusion: In general, most of the patients who are suffering from chronic liver diseases as
we found in our study (TFT normal in 89.7% of patient) , the patient is clinically euthyroid
Processes similar to those seen in patient euthyroid syndrome may occur in different types of
liver disease; but there may also be a variety of altered clinics specific to the type or stage of
liver disease.In the literature, a small number of case reports in the pediatric age group are on
this issue, while the number of studies done in adult patients is very limited. Patients with
glycogen storage disease type 1b, autoimmune hepatitis and chronic hepatitis C infections have
been shown to be more risky subtypes in terms of thyroid dysfunction.
In our study, predisposition to thyroid dysfunction was found in patients with cholestasis, and
this tendency was also found in the Dbil and fT3 values of patients in the Spearman correlation
analysis. No research has been found in the literature on this topic. Children with chronic liver
disease also need to be followed for thyroid dysfunctions. Types of thyroid dysfunction that
can develop are different in the subtypes of chronic liver diseases. We believe that this
descriptive study will contribute to clinicians' clinical follow-up of chronic liver disease and to
the literature as a guideline for the treatment stage of thyroid dysfunctions.