Hikâyeli türkülerin yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılabilirliği
Usability of folk songs with stories in teaching Turkish to foreigners
Yazar: BEDRİYE MESUTGİL ULUSAL
Danışman: DOÇ. DR. SIDDIK BAKIR
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Dil ve kültür arasında ayrılamaz bir ilişki bulunmaktadır. Hedef dilin özellikleri verilirken kültürel ögelerden bağımsız düşünülmesi mümkün değildir. Bu çalışmanın amacı, bir kültür hazinesi olan hikâyeli türkülerin yabancılara Türkçe öğretimi açısından çeşitli kategorilerde incelenerek kullanılabilirliğinin belirlenmesi ve hikâyeli türkülerin kaynaklık ettiği ders planlarının hazırlanmasıdır.
Yöntem: Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. TRT repertuvarında yer alan 66 adet hikâyeli türkü, belgesel tarama-doküman incelemesi yöntemi ile toplanıp içerik analizi yapılarak çözümlenmiştir.
Bulgular: İncelenen hikâyeli türkülerin Diller İçin Avrupa Ortak Çerçeve Metni ışığında hazırlanan Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı'nda yer alan kazanımlardan dil düzeylerine göre B1 düzeyinde, yaş gruplarına göre ortaöğretim seviyesinde, tema dağılımlarına göre B2 ortaöğretim seviyesinde kullanılabilir olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca sosyokültürel ögeler açısından kişiler arası ilişkiler, değerler, inançlar ve tutumlar, ritüeller/geleneksel davranışlar kategorileri ile uyumlu oldukları belirlenmiştir. Dil yapıları açısından incelendiğinde ise bu hikâyelerin fiiller, isimler, isim tamlamaları, niteleyiciler, kip ekleri, kişi ekleri, tekrarlı bağlaçlar, soru eki, iyelik eki ve ek fiil ile ilgili kazanımların verilmesinde kullanılabilir olduğu tespit edilmiştir.
Sonuçlar: Yapılan araştırmada hikâyeli türkülerin yabancılara Türkçe öğretiminde incelenen kategoriler açısından kullanılabilir olduğu belirlenmiştir. Mevcut öğretim materyallerine dâhil edilebileceği sonucuna ulaşılmış ve örnek ders planları sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: yabancılara Türkçe öğretimi, kültür, hikâyeli türkü, materyal

Abstract:
Purpose: There is an inseparable relationship between language and culture. It is not possible to consider the characteristics of the target language independently of cultural elements. The aim of this study is to determine the usability of folk songs with stories, which are a cultural treasure, by examining them in various categories in terms of teaching Turkish to foreigners and to prepare lesson plans based on the folk songs with stories.
Method: Qualitative research method was used in this study. 66 folk songs with stories in the TRT repertoire were collected by documentary scanning-document analysis method and analyzed using content analysis.
Findings: It has been determined that the folk songs with stories examined can be used at B1 level according to language levels, at secondary school level according to age groups, and at B2 secondary school level according to theme distribution, among the achievements in the Program for Teaching Turkish as a Foreign Language prepared in the light of the Common European Framework of Reference for Languages. In addition, in terms of sociocultural elements, it was determined that they were compatible with the categories of interpersonal relations, values, beliefs and attitudes, rituals/traditional behaviors. When examined in terms of language structures, it has been determined that these stories can be used to teach acquisitions about verbs, nouns, noun phrases, qualifiers, mood suffixes, personal suffixes, repetitive conjunctions, interrogative suffixes, possessive suffixes and suffixes.
Conclusions: In the research, it was determined that folk songs with stories can be used in teaching Turkish to foreigners in terms of the categories examined. It was concluded that it could be included in existing teaching materials and sample lesson plans were presented.
Keywords: teaching Turkish to foreigners, culture, folk song with story, material