TUSAGA-AKTİF istasyon verileri ile İzmir ve çevresi için blok hareketlerinin belirlenmesi
Determination of block movements for Izmir and uts surroundings using CORS-TR stations data
Yazar: FULYA ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. EKREM TUŞAT
Konya Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
GNSS (Global Navigation Satellite System) ile konum belirleme, modern jeodezi, navigasyon, haritacılık ve birçok bilimsel araştırma alanında kritik bir öneme sahiptir. Yüksek doğruluklu mühendislik amaçlı çalışmalarda, tektonik plakaların hareketleri ve deprem aktivitelerinin sürekli olarak izlenmesi, zamansal çözünürlüğü yüksek veriler sağlayarak yer kabuğundaki değişiklikleri izlemek ve dinamik jeolojik olaylar hakkında detaylı bilgilere sahip olmamızı sağlamaktadır. Bu izleme ile fay hatlarındaki gerilim birikimlerini, deformasyon miktarlarını, depremlerin önceden tahmin edilmesi ve afet yönetimi stratejilerinin geliştirilmesine büyük katkı sağlamaktadır. 
Türkiye ve çevresinde tektonik hareketler nedeniyle oluşan deformasyon ve depremsellik nokta koordinatlarında zamana bağlı değişimler meydana getirmektedir. Bu hareketler ise sürekli gözlem yapan istasyonlar kullanılarak hassas ve yüksek duyarlıklı bir şekilde ortaya koyulmaktadır. Bu hareketlerin takip edilmesi amacıyla GNSS verilerinin analizi büyük önem taşımaktadır. GNSS verilerinin analizi için bilimsel yazılımlar ile hedeflenen yüksek doğruluklarda sonuçlar elde edilebilmektedir. İzmir ili ve çevresindeki blok hareketlerinin incelenmesi amacıyla çalışma bölgesi ve çevresinde bulunan TUSAGA-Aktif istasyonları (AYD1-AYD2, AYVL, CESM, DIDI, IZMI, KIKA, SALH) seçilerek bir GNSS verilerinin analizi planlanmıştır. Bu amaçla 2009 -2023 yılı zaman aralığında, veri sıklığı 30 sn olan 24 saatlik gözlemler  kullanılmıştır. GNSS gözlem verileri akademik bir değerlendirme yazılımı olan GAMIT/GLOBK yazılımı ile değerlendirilmiş, sonuçlar aynı yazılım ile birleştirilmiş ve gözlem yapılan noktalara ait uzun dönemli zaman serileri ve ITRF20 datumunda hız değerleri elde edilmiştir. Blok hareketlerinin incelenmesi amacıyla ITRF2014 datumu ile Avrasya plakası, Arap plakası, Anadolu Bloğu ve Ege Bloğu sabit alınarak yer değiştirme değerleri TUSAGA-Aktif istasyonları için hesaplanmıştır. Sonuç olarak bu noktalarda hız kestirimleri yapılmış ve Kuzey (N), Doğu (E) ve Yükseklik (U) bileşenlerine ait doğruluk değerleri elde edilmiştir. Baz, koordinat ve hızlara ilişkin doğrulukların birkaç milimetre civarında olduğu ve beklenen sınır değerler içerisinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Hız vektörleri değerleri ve yönler bölge için yapılan diğer araştırmalarla karşılaştırılmış ve uyum içerisinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
GNSS (Global Navigation Satellite System) positioning plays a critical role in modern geodesy, navigation, cartography, and numerous scientific research areas. High-accuracy engineering applications, continuous monitoring of tectonic plate movements, and seismic activities provide high temporal resolution data, enabling the observation of crustal changes and detailed information about dynamic geological events. This monitoring contributes significantly to understanding stress accumulation on fault lines, deformation amounts, and to the prediction of earthquakes and the development of disaster management strategies.
In Turkiye and surrounding regions, tectonic movements cause time-dependent changes in point coordinates due to deformation and seismicity. These movements are precisely captured using continuously operating stations. The analysis of GNSS data is crucial for tracking these movements. Scientific software for GNSS data analysis provides the desired accuracy levels. To study block movements in and around Izmir, a campaign was planned utilizing TUSAGA-Aktif (CORS-Tr) stations (AYD1-AYD2, AYVL, CESM, DIDI, IZMI, KIKA, SALH). Measurements from 2009 to 2023, with a data frequency of 30 seconds over 24-hour sessions, were used. The GNSS observation data were processed using the academic processing software GAMIT/GLOBK, and the results were combined to obtain long-term time series. Velocity values in the ITRF20 datum were obtained.
To examine block movements, displacement values for TUSAGA-Aktif stations were calculated by fixing the Eurasian plate, Arabian plate, Anatolian Block, and Aegean Block with the ITRF2014 datum. As a result, velocity estimates were made for these points, and accuracy values for the North (N), East (E), and Up (U) components were obtained. The results indicated that the values were within expected limits, with accuracies around a few millimeters. The velocity vector values and directions were compared with other studies conducted in the region and were found to be consistent.