Nurihan Fettah'ın Sızgıra Togan Uḳlar romanı üzerine dil incelemesi (Giriş-İnceleme-Metin-Dizin)
A grammatical study on Nurihan Fettah's novel named Sızgıra Torgan Uklar (Introduction-Analysis-Text-Index)
Yazar: AHMET TURAN TÜRK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÖNER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil çalışmaları = Language studies ; Fettah, Nurihan = Fettah, Nurihan ; Roman = Novel ; Tatar edebiyatı = Tatar literature ; Tatarca = Tatar language

Özet:
Türkoloji çalışmalarında önemli bir yere sahip olan Tatar Türkçesi, dil verilerinden izlenebildiği kadarıyla XIII. yüzyıldan itibaren takip edilebilen ve Altın Ordu Devleti döneminde imparatorluk dili hâline gelen tarihî Kıpçak Türkçesinin en önemli temsilcilerinden biridir. Çalışmamızda, yerli ve yabancı birçok bilim insanın üzerine çalıştığı Tatar Türkçesinin edebî bir ürünü üzerine dil incelemesi yapmak amaçlanmıştır.  Bu amaçla Tatar edebiyatın ilk tarihî romanlarından biri olan ve 1977 yılında Nurihan Fettah tarafından kaleme alınan "Sızġıra Torġan Uḳlar" romanının birinci kitabı seçilmiştir. Çalışmamız Giriş, İnceleme, Metin, Dizinler ve Sonuç olmak üzere beş bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Tatar Türkleri, Tatar Türkçesi, Tatar Edebiyatı ve Nurihan Fettah'ın Hayatı ve Eserleri hakkında bilgi verildikten sonra,  İnceleme kısmına geçilmiş ve bu bölüm Dil İncelemesi olarak Ses Bilgisi ve Biçim Bilgisi olmak üzere iki alt başlık altında incelenmiştir. Metin kısmı Transkripsiyon ve Türkiye Türkçesine Aktarma biçiminde iki başlıkta ele alınmış, aktarmalar mümkün olduğunca Tatar Türkçesi özellikler korunarak yapılmaya çalışılmıştır. Dizinler kısmı ise Söz Dizini ve Özel Adlar Dizini olmak üzere iki başlık altında değerlendirilmiştir. Söz Dizini ve Özel Adlar Dizininde geçen sözlerin sıklıkları madde başının altında köşeli parantez içerisinde verilmiştir. Sonuç bölümünde ise tüm bu çalışmaların neticesinde ulaştığımız belirlemeler maddeler halinde paylaşılmıştır.



Anahtar Kelimeler: Tatar Türkçesi, Dil Ġncelemesi, Dizin, Nurihan Fettah, Sızġıra Torġan Uḳlar.

Abstract:
Tatar language that has an important place among Turcology studies and is one of the most important represantatives of historical Kipchak Turkish that can be pursued from 13th century and became the imperial language under Altinordu State. In this study, it was aimed to do a language analysis over a literary work of Tatar Turkish which many native and foreign scientists have studied on. For that purpose, the first book of "Sızġıra Torġan Uḳlar" novel that is one of the first Tatar literature historical novels and was written by Nurihan Fettah in 1977 was choosen. This study has five parts including Introduction, Analysis, Text, Index and Conclusion. After giving information about Tatar Turks, Tatar language, Tatar literature and the life, art and works of Nurihan Fettah in the introduction part, the Language Analysis was performed in the Analysis part as two subheadings including Fonetics and Morphology. The Text part was dealed in two parts as Transcription and Translation to Turkey Turkish and translations were tried to do by preserving Tatar language features as far as possible. Indexes part was examined under two subheadings as Words Index and Proper Nouns.The frequency of the words passed in Word Index and Proper Nouns Index were given in box brackets under the entry. In the Conclusion part, the determinations that were reached as a result of all studies were estipulated.



Keywords: Tatar language, Language Analysis, Index, Nurihan Fettah, Sızgıra Torgan Uklar.