IMF politikalarının gelişmekte olan ülkelerinin makroekonomik performanslarına etkileri
The effects of IMF policies on the macroeconomic performance of developing countries
Yazar: İLHAN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. H. MAHİR FİSUNOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Büyüme = Growth ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; IMF = IMF ; İstikrar programları = Stability programs

Özet:
1944 yılında Uluslararası Para Sisteminin esaslarını belirleyen Bretton Woods anlaşması gereğince kurulmuş olan Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası, özellikle gelişmekte olan ülkeler için vazgeçilmez bir finansman kaynağı olmuştur. IMF özellikle ülkelerin ödemeler dengesinde karşılaşmış oldukları açıkları finanse etme misyonunu üstlenirken, aynı anlaşma esnasında kurulmuş olan Dünya Bankası ise ikinci dünya savaşı sonrası ülkelerin yeniden yapılanmalarına ve kalkınmalarına yardımcı olacak kaynakları sağlama misyonunu üstlenmiştir.Bu tezde öncelikle IMF ile ilgili genel bir bilgi ve IMF'nin gelişmekte olan ülkeler açısından önemi anlatılacaktır. Daha sonra IMF'nin bu ülkelerde uygulamış olduğu politika uygulamaları ve IMF'ye yapılan eleştiriler üzerinde durulacaktır. Bununla beraber IMF'nin gelişmekte olan ülkelerdeki makroekonomik etkilerini ölçmeye yönelik önceden yapılmış olan çalışmalar ile ilgili literatür taraması, bu çalışmalarda kullanılan yöntemler ve IMF öncesi ve sonrası bu ülkelerdeki makroekonomik durum hakkında bilgi verilecektir. Uygulama bölümünde ise IMF politikalarının kişi başına gelir üzerindeki etkileri incelenecektir.Bu tezde en küçük kareler (EKK) yöntemi kullanılarak IMF politikalarının kişi başına gelir üzerindeki etkisi 1988-2007 yılları arasında IMF politikalarını uygulayan 24 gelişmekte olan ülke için ayrı ayrı incelenmiştir.IMF politikalarının kişi başına gelir (büyüme) üzerindeki etkileri yapılan analizin sonucunda şu şekilde özetlenebilir: i) 6 ülke (Cezayir, Çin, Mısır, Tayland, Ürdün ve Brezilya) için IMF politikalarının kişi başına gelir üzerinde negatif etkisi bulunmaktadır. ii) 9 ülke (Bolivya, Dominik Cumhuriyeti, Ekvator, Peru, Tunus, Bulgaristan, Romanya, Arjantin ve Meksika) için IMF politikalarının kişi başına gelir üzerinde pozitif etkisi vardır. iii) Diğer 9 ülkede (Fas, Ukrayna, Rusya Federasyonu, Türkiye, Macaristan, Güney Afrika, Şili, Uruguay, Venezüella) ise IMF politikalarının kişi başına gelir üzerinde bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Sonuç olarak IMF programlarının kişi başına gelir üzerindeki net etkileri hakkında kesin bir şey söylemek mümkün değildir.Genel olarak IMF programlarının makroekonomik değişkenler üzerine yaptığı etkiye bakıldığında bu etkinin ödemeler dengesi ve enflasyon üzerinde olumlu etkisinin olduğu diğer makroekonomik değişkenler üzerinde ise literatürde de olduğu gibi net bir etkisinin olmadığı ortaya çıkmıştır. Diğer bir deyişle genel olarak IMF programlarının etkileri üzerine genel bir uzlaşının olmadığı görülmektedir.

Abstract:
The International Monetary Fund (IMF) and World Bank, which established in 1944 according to the Bretton Woods agreement in which determines the essentials of international monetary system, become a financial source of developing countries. While the mission of IMF is to finance the balance of payments deficits of countries, the mission of World Bank was to finance the reconstruction of nations devastated by World War II.In this dissertation, firstly, a general information about IMF and the importance of IMF on developing countries will be studied. Then the policy applications of IMF in these countries and criticisms on IMF will be analyzed. Also a literature review about the macroeconomic effects of IMF on developing countries, the methodologies used in these studies and the macroeconomic situation before and after IMF in this countries will be explained. The effects of IMF credits on per capita GDP will be investigated for developing countries in the application section.The ordinary least square (OLS) method is used to investigate the effects of IMF policies on per capita GDP of 24 developing countries for the 1988-2007 period in this dissertation. The effect is analyzed seperately for each country.The effects of IMF policies on per capita GDP in developing countries can be summarized as follows: i) Negatif effect on IMF policies on per capita GDP is found in six countries (Algeria, China, Egypt, Thailand, Jordan and Brazil). ii) For nine countries (Bolivia, Dominic Republic, Ecuador, Peru, Tunusia, Bulgaria, Romania, Argentina and Mexico), positive effect of IMF policies on per capita GDP is found. iii) No effect of IMF policies on per capita GDP is found in the rest of other nine countries (Morocco, Ukrania, Russian Federation, Turkey, Hungary, South Africa, Chile, Uruguay, Venezuela). In conclusion, it may be argued that it is not possible to say about the net effects of IMF policies on per capita GDP.While there is a positive macroeconomic effects of IMF programs on balance of payments and inflation variables, there is no consensus on the net effects of IMF programs on other macroeconomic variables paralel to the literature. In other words, for the period and countries studied in this dissertation, there is no consensus about the effects of IMF programs on macroeconomic variables.