Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarında vergilemenin rolü
The influence of the taxation on foreign direct investment
Yazar: ALİ İHSAN ÖRÜCÜ
Danışman: PROF. DR. YUSUF KILDİŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Kurumlar vergisi = Corporate tax ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Vergi teşvikleri = Tax incentives ; Vergilendirme = Taxation ; Vergiler = Taxes ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Ülkelerin büyüme ve kalkınma sürecinde temel belirleyici değişken, büyüme ve kalkınmanın finansman kaynağı olan tasarruflardır. Tasarrufları arttırmada en efektif yöntem ülkeye doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının girişini artırmaktır. Bunun nedeni doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının diğer sermaye transferi türlerine göre daha az maliyetli olmasının yanı sıra teknoloji transferinin gerçekleştirilmesi, insan kaynağının geliştirilmesi ve yönetim becerilerinin arttırılmasına doğrudan katkıda bulunmasıdır. 
Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarında yatırım yerine karar verilmesi sürecini etkileyen en önemli faktörlerden birisi de hedef ülkedeki vergilemedir. Bu çerçevede vergilemenin doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerindeki etkisinin parametrik olarak ortaya konması, bu değişkenin bir politika aracı olarak olup olmayacağını göstermektedir. 
Bu tezin amacı vergilendirme kapsamında yasal kurumlar vergisi oranında indirim yapılması ile birlikte doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerindeki vergi yükünü etkileyen vergi parametreleri de dikkate alınarak hesaplanan efektif ortalama vergi oranında da azalma sağlanmasının doğrudan yabancı sermaye yatırım akımları üzerinde etkisinin bulunup bulunmadığının araştırılmasıdır. Tezin temel hipotezi vergilemenin doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerinde etkisinin olduğu yönündedir. Bu iki değişken arasındaki ilişkinin varlığına bağlı olarak; 2000 – 2013 yılları kapsayan dönemde aralarında Türkiye' nin de bulunduğu 24 OECD ülkesinde, vergilemenin doğrudan yabancı sermaye yatırım akımlarındaki rolü ve bir politika değişkeni olarak kullanılıp kullanılamayacağı yapılan ekonometrik analizle ortaya konmuştur.
Bu kapsamda, incelenen literatürdeki çalışmalardan farklı olarak 2008 küresel finansal krizinin etkilerinden arındırılarak yapılan panel veri analizinde, yatırımlar üzerindeki vergi yükünü temsilen EATR kullanılarak yatırım yeri kararında etkin olan varlıkların değerinin etkisi giderilerek hesaplandığından vergilemenin DYSY akımları üzerindeki etkisini ölçmede daha etkin bir sonuç elde edilmesi hedeflenmiştir. Çalışmada, krizin etkilerini de dikkate alarak elde ettiğimiz bulgular, literatürdeki benzer çalışmaların sonuçlarını desteklemektedir. 
Literatür taraması ve ekonometrik analizin sonuçlarına göre ele alınan OECD ülkeleri ile birlikte Türkiye' nin durumu da ayrıca değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeye göre, Türkiye' ye yönelik doğrudan yabancı sermaye yatırım akımlarının arttırılmasını sağlamak için gereken vergi politikasının niteliğine ilişkin önerilerimiz sonuç bölümünde sunulmuştur.


Anahtar Kelimeler: Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımı, DYSY, Vergileme, Efektif Kurumlar Vergisi Oranı, EATR, Panel Veri Analizi.

Abstract:
The main determining variable in the growth and development processes of the countries is the savings as the source of financing. The most effective way to increase savings is to increase the foreign direct investment into the country. This is due to the fact that foreign direct investments are less costly than other types of capital transfers, but also make a direct contribution to the realization of technology transfer, the development of human resources and the enhancement of management skills.
One of the most important factors affecting the decision of the foreign direct investment's location is the taxation in the host country. The parametric analysis of the effect of taxation on foreign direct investment shows whether this variable will be a policy instrument.
The aim of this thesis is to research if the reduction of the effective average tax rate, which takes into account the tax parameters affecting the tax burden on foreign direct investments, as well as the reduction in the statutory tax rate, effects the foreign direct investment flows. The basic hypothesis of the thesis is that taxation is influential on foreign direct investment. Depending on the existence of the relationship between these two variables; In the period covering 2000 - 2013, the effect of taxation on foreign direct investment flows in 24 OECD countries, including Turkey, and the econometric analysis that can be used as a policy variable are presented.
In this context, unlike the studies in the examined literature, it was aimed to obtain a more effective result by measuring the effect of the taxable income on the DYSY flows since the value of the assets that are active in the investment decision are calculated by using the EATR as the tax burden on investments in the panel data analysis made by eliminating the effects of the 2008 global financial crisis. Findings in the study, taking into account the effects of the crisis, support the results of similar studies in the literature.
Along with the OECD countries dealt with according to the assessments derived from the literature research and the econometric analysis, Turkey has been evaluated in particular. According to this evaluation, our proposals on the characteristics of the tax policy in order to increase the FDI inflows to Turkey are presented in the conclusion.

Keywords: Foreign Direct Investment, FDI, Taxation, Effective Average Tax Rate, EATR, Panel Data Analysis.