Myra-Demre Aziz Nikolaos Kilisesi kazılarında ortaya çıkarılmış Episkopeion'da (Piskoposluk ikametgahı) malzeme ve yapım teknikleri
Material and construction techniques from Episkopeion (Episcopal residence) in Myra–Demre St. Nicholas Church's excavation
Yazar: EMRE SEMİRAMİS
Danışman: DOÇ. DR. ŞENER YILDIRIM ; PROF. DR. SEMA DOĞAN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Aziz Nikolaos Kilisesi = Saint Nicholas Church ; Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Bizans mimarisi = Byzantine architecture ; Episkopeion = Episkopeion ; Malzemeler = Materials ; Myra = Myra ; Yapısal özellikler = Structural properties

Özet:
Myra Aziz Nikolaos Manastır Kompleksi içerisinde yer alan Episkopeion'un malzeme-teknik özellikleri; mimari, tarihi ve arkeolojik veriler yardımıyla değerlendirilmiş, bölgedeki benzer örnekleriyle karşılaştırılarak tarihlendirme önerileri yapılmıştır. Aynı zamanda, Bizans Dönemi'nde bölgede malzeme üretimi ve kullanımı araştırılarak, yapının malzeme kaynakları tartışılmıştır. Episkopeion, kentin piskoposluk kilisesinin yanında; kuzey-güney doğrultusunda dikdörtgen biçimli inşa edilmiştir. Mevcut haliyle iki katlı görünümündedir ancak, üst kat inşa edilirken altta yer alan mekan kapatılarak kullanılmamıştır. Esas biçimlenmesini üst katta alan yapı, birbirinden bölme duvarlarıyla ayrılmış, kuzey-güney doğrultusunda dikdörtgen biçimli altı mekandan meydana gelmektedir. Yapı, Erken Bizans Dönemi'nden başlayarak Orta Bizans Dönemi'nin sonlarına kadar kullanılmış olmalıdır. Yapıda bu zaman aralığında dört büyük imar değişikliği yapılmıştır. İlk inşası 6. yüzyıla tarihlendirilmiş, üst katta esas biçimlenmesini ise 11. yüzyıldaki ikinci yapım evresinde almıştır. İkinci yapım evresinin ardından, 13. yüzyılın ikinci yarısına gelmeden iki inşa süreci daha geçirmiş, büyük salonları küçültülerek yapı içerisinde yeni mekanlar oluşturulmuştur.  13. yüzyılın 2. yarısının başlarında kentte büyük bir afet yaşanmış, Episkopeion 5-6 metrelik alüvyon toprağın altında kalmıştır. 1995 yılında yapıda başlatılan kazılarla ortaya çıkarılmış; örtü ve örtüye geçiş sistemleri dışında, beden ve bölme duvarlarıyla günümüze ulaşmıştır. Episkopeion, yoğun olarak taş, az oranda tuğla ve çok az oranda devşirme parçalardan inşa edilmiştir. Yapıyı meydana getiren malzemenin neredeyse tamamı yerel formasyonlardan elde edilmiştir. Yapı taşlarının birbirine bağlayıcısı ise harçtır. Harcın içerisinde bağlayıcı madde olarak kireç, katkı olarak dere kumu, agrega olarak ise çakıl taşı, pişmiş toprak ve bitki lifleri kullanılmıştır. Kazılarında bulunmuş malzeme yardımıyla, ahşap iskelet üzerine kiremit kaplama bir örtü sistemi olduğu anlaşılmıştır. Yapının duvar örgüsünde görülen az orandaki tuğla parçaları, inşa sürecinde devşirme olarak kullanılmıştır. Devşirme kullanım, benzer şekilde taş yapı malzemesinde de görülmüştür. Episkopeion'da görülen malzeme ve yapım teknikleri hem manastır hem de bölgedeki Bizans Dönemi örnekleriyle belirli oranda paralellik göstermektedir.

Abstract:
The material-technical features of the Episkopeion which is located in the Myra St. Nicholas Monastery Complex; were evaluated with the help of architectural, historical and archaeological data and dating suggestions were made by comparing them with similar examples in the region. At the same time, material production and use in the Byzantine Period was investigated and the material sources of the building were discussed. Episkopeion was built in a rectangular floor plan in the north-south direction next to the episcopal church of the city. In its current form it has appearance of two floors, but the lower floor was not used while the upper floor was being built. The building which takes its main form on the upper floor, consists of six rectangular spaces in the north-south direction separated from each other by walls. The building must have been used from the Early Byzantine Period to the end of the Middle Byzantine Period. During this time, four major changes were made in the building. Its first construction is dated to the 6th century and the upper floor took its main form in the second construction stage in the 11th century. After the second construction stage before the second half of the 13th century, it went through two more construction processes, and new spaces were created within the building by reducing the large halls. At the beginning of the second half of the 13th century great calamity occurred in the city, and the Episkopeion remained under the 5-6-meter alluvial soil. It was unearthed during the excavations started in the building in 1995; Apart from the cover and transition systems, it has reached the present day with its body and partition walls. The Episkopeion was built mostly of stone, less amount of brick and few spolia. Almost all of the material constituting the structure was obtained from local formations. The binder of the building blocks is mortar. Lime was used as a binder in the mortar, river sand was used as an additive, and pebbles, terracotta and plant fibers were used as aggregates. With the help of the material found in the excavations, it was understood that there was a brick covering system on the wooden skeleton. The few brick pieces seen in the masonry of the building were used as spolia during the construction process. Spolia use was similarly seen in stone building material. The materials and construction techniques seen in the Episkopeion show a certain parallelism with the Byzantine Period examples both in the monastery and in the region.