Instagram'da benlik sunumu: Goffman'ın dramaturjik yaklaşımı açısından bir analiz
The presentation of self on Instagram: An analysis of Goffman's dramaturgical approach
Yazar: EBRU ÇİTİL
Danışman: PROF. DR. AYŞEN TEMEL EGİNLİ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Benlik sunumu = Self-presentation ; Dramaturji = Dramaturgy ; Goffman, Erving = Goffman, Erving ; Sosyal ağlar = Social networks ; Sosyal medya = Social media ; İnstagram = Instagram

Özet:
İnsan yaşamının ayrılmaz, vazgeçilmez ve engellenemez bir parçası olan iletişim günümüz modern toplumlarında gelişen bilişim teknolojilerine bağlı olarak büyük bir değişim ve gelişim göstermiştir. İletişim kavramının ortaya çıkarak tanımlanmasından günümüze kadar geçen sürede insan buluşları ile birlikte iletişim biçimleri de büyük değişikliklere uğramıştır. Özellikle matbaanın icadı ile birlikte kitleselleşen iletişim biçimi eski medya olarak adlandırılabilecek telefon, fax ve televizyon gibi aygıtların icadı ile hızlı bir ivme kazanarak değişmiştir. Eski medya da kullanılan iletişim araçları yeni medyaya doğru uzanan yolda insanlık için büyük bir basamak oluşturmuştur.
Yeni medya olarak adlandırılan ve temeli bilişim teknolojilerinin gelişimine bağlı olarak bilgisayar aracılı iletişime dönüşen iletişim biçimleri günümüzde bireylerin yaşamlarının vazgeçilmez bir parçası durumundadır. İnternet teknolojisinin küçük ve sınırlı bir ağ üzerinden başlayan yolculuğu sosyal medya olarak isimlendirilen, tüm Dünya'ya erişim ve bilgi paylaşımını sağlayan teknolojik ve sosyal altyapıya evrilerek İnternet'i bireylerin günlük yaşamlarının odağına yerleşmiştir. Sosyal medya üzerinde yer alan sosyal ağ uygulamaları bireylerin zaman ve mekân kısıtı olmadan günlük yaşamlarının her anında kendileri ile ilgili bilgileri diğer sosyal ağ kullanıcıları ile paylaşabilmelerini sağlamaktadır. Söz konusu paylaşımlar büyük kitlelere kolay bir şekilde ulaşabilmekte, sosyal ağ kullanıcıları çift yönlü ve üretici durumda oldukları bir etkileşim içinde yer alabilmektedir.
Instagram sosyal ağ uygulaması bu gün milyonlarca kullanıcının içinde yer aldığı bir ağ durumundadır. Instagram kullanıcıları bu sosyal ağ uygulaması üzerinden istedikleri tüm görsel ve metin içeriklerini diğer kullanıcılara sunabilmektedir. Bu paylaşımları ile birlikte bireyler aynı zamanda benlik sunumlarını da gerçekleştirmiş olmaktadır.
Erving Goffman'ın 1950'li yıllarda ortaya çıkardığı Dramaturjik yaklaşım kişilerin günlük yaşamlarında benlik sunumlarını ne yönde gerçekleştirdiklerini ve benlik sunumlarını gerçekleştirirken kullandıkları taktikleri açıklamak açısından temel bir yaklaşımdır. Goffman bireylerin günlük yaşam içinde kendilerinden beklenen sosyal rollere uygun olarak bir rol repertuarları olduğunu ifade ederek, bu rollerin diğer insanlara nasıl ve ne şekilde sunulduğunu bir tiyatro metaforu bağlamında açıklamaktadır.
Bu çalışmada Goffman'ın Dramaturjik Yaklaşımı günümüz popüler sosyal ağlarından biri durumunda olan Instagram ağına entegre edilerek, bu ağ üzerinden bireylerin ne yönde ve nasıl bir benlik sunumu gerçekleştirdiği nitel bir araştırma ile açıklanmaya çalışılmıştır.
Dört bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde; iletişim kavramına genel bir giriş yapılarak iletişimin tarihsel gelişimi, eski medya ve yeni medya tanımlamaları, gelişimleri ve farklılıkları açıklanmıştır. Bununla birlikte sosyal medya kavramı, gelişimi ve sosyal ağ kavramına yer verilmiş, çeşitli sosyal ağlardan örnekler açıklanarak özellikle Instagram ağının detaylı açıklanması yapılmıştır.
Çalışmanın ikinci bölümünde benlik kavramı ve benlik kavramına ilişkin çeşitli tanımlamalar, benlik ile ilgili kavramlar ve boyutları açıklanmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde ayrıca benlik kavramına altyapı hazırlayan ve benlik kavramını şekillendiren çeşitli kuramlar ve dijital benlik bölümü de yer almaktadır.
Çalışmanın üçüncü bölümünde ise benlik sunumu kavramı ve tarihsel gelişimi anlatılarak, literatürde benlik sunumu kavramı ile izlenim yönetimi kavramının birbirini kapsadığı veya aynı anlamda kullanıldığı tanımlar aktarılmıştır. Bununla birlikte Goffman'ın Dramaturjik yaklaşımı bağlamında benlik sunumu kavramı ilke ve kavramları ile açıklanmıştır. Ayrıca benlik sunumu için kullanılan taktiklere açıklayıcı olması açısından bazı araştırmacıların izlenim yönetimi modelleri ve izlenim yönetimi/benlik sunumu taktikleri aktarılmıştır. Çalışmanın devam eden kısmında Goffman'ın Dramaturjik terminolojisine uygun olarak bir sosyal ağ sitesi olan Instagram ağı üzerindeki özellikler ile Goffman'ın Dramaturjik yaklaşımında kullandığı kavramlar eşleştirilmiş ve Instagram'da Goffman'ın Dramaturjik çerçevesi temel alınarak bireylerin benlik sunumu yapabilmek için kullandıkları özellikler açıklanmıştır.
Çalışmanın dördüncü son ve bölümünde nitel araştırma yöntemi kullanılarak yirmi kişi ile çalışmanın kuramsal çerçevesine uygun olarak hazırlanan araştırma sorularına yanıt bulmak amacı ile yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi ile görüşme yapılmıştır. Görüşmeden elde edilen veriler nitel bir analiz programı ile analiz edilmiştir.        Bununla birlikte araştırmaya katılan yirmi kişinin Instagram sayfalarında yer alan üç adet gönderisine doküman incelemesi yapılarak bu gönderilere betimsel analiz ve içerik analizi yapılmıştır.

Abstract:
As an inseparable, indispensable and unrestrainable part of human life, communication has gone through a big change and development depending on the information technologies that are developing in our current modern societies. Starting from the emerge and the identification of the concept of communication until now, types of communication have also gone through big changes with human inventions. Especially with the invention of printing, mass communication has gained speed with the invention of devices like phone, fax and television that can be called as old media. Communication tools that were used in the old media established a big step for the humanity through new media.
Communication types that are called new media turned into computer mediated communication and they have become an inseparable part of human life based on the developments in information technologies. The journey of Internet technology that started from a small and a limited network have become the focus of people's lives with the technological and social network that is called social media, which provides access and share of knowledge to the whole world. Social network applications on social media provide the opportunity for people to share their information related with themselves with other social network users on every moment of their daily lives without the limitation of time and place. Aforementioned social media posts reach easily to masses and social network users take part in a dual sided and productive interaction.
Instagram social network application is a network that millions of users use today. Instagram users can share all visual contents and texts with other users from this social network application. With these posts, they also make self-presentations.
Dramaturgical approach, which was presented by Erving Goffman in 1950's, is a basic approach that defines how people make self-presentations in their daily lives and which tactics they use in self-presentations. Goffman states that people have different roles that are appropriate to the expected social roles in their daily lives and how and in what way these roles are presented to other people are explained in the context of theatre metaphor by Goffman.
In this study, the Dramaturgical Approach of Goffman is integrated to Instagram, which is one of the most popular social networks of today's world, and how and in what way people make self-presentations is tried to be explained with a qualitative research.
The study composed of four chapters. In the first chapter, the historical development of communication is explained by generally explaining the concept of communication, the definitions of old and new media and their developments and differences between them are also explained. In addition to that the concept of social media, its development, the concept of social network and examples from different social networks are explained and detailed explanation of Instagram is made.
In the second chapter, the concept of self, various definitions related with the concept of self, concepts and dimensions related with self are explained. Various approaches that prepare the basis of the concept of self and that shape the self and digital self are also explained in chapter two.
In the third chapter, by defining the concept of self and the historical development of it, the definitions that both comprise the concepts of self and impression management or similar meanings of these concepts are mentioned. In addition to that within the concept of the dramaturgical approach of Goffman, the concept of self-presentation is explained with its principles and concepts. Also the models of impression management and tactics of impression management of some researchers are explained in order to be explanatory for the tactics that are used for self-presentation. In the following part of the study, the features of Instagram, which is a social network site, and the concepts that are used in the Dramaturgical Approach of Goffman are matched up in accordance with the Dramaturgical terminology of Goffman and by taking the Dramaturgical frame of Goffman as a basis, the features that are used for the self-representation of individuals are explained.
In the fourth and final part, meetings with a semi-structured meeting method were realized in order to find answers to research questions that were prepared in accordance with the theoretical framework of the study with a qualitative research method with 20 people. Data obtained from the interviews was analyzed with a qualitative analysis program. In addition to that, descriptive analysis was realized to the three instagram posts of 20 research participants by using the document analysis method.