Hiperortam yapısının ve bilişsel stilin farklı bilgi türlerini öğrenme, bilişsel yüklenme ve gezinim örüntüsü üzerindeki etkisi
The effects of hypermedia structure and cognitive style on learning different types of knowledge, cognitive load and navigation patterns
Yazar: CENGİZ GÜNGÖR
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ DERYAKULU
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgi = Information ; Bilişsel tarzlar = Cognitive styles ; Bilişsel yüklenme = Cognitive load ; Gezinim örüntüsü = Navigation pattern ; Hiperortam = Hypermedia ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmada hiperortam yapılarının ve bilişsel stilin farklı bilgi türlerinin öğrenilmesi, bilişsel yüklenme ve gezinim örüntüsü üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. 4 X 2 faktöriyel desenin kullanıldığı araştırmanın çalışma grubunu 55 üniversite öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmanın bağımsız değişkenlerini hiperortam yapıları (doğrusal, hiyerarşik, çapraz-hiyerarşik ve ağ) ve bilişsel stil (alan-bağlımlı ve alan- bağımsız) oluştururken, bağımlı değişkenlerini bildirimsel ve işlemsel bilgi düzeyleri, bilişsel yüklenme algı düzeyi ve gezinim örüntüsü oluşturmaktadır. 4 hafta süren çalışmada araştırma grupları (doğrusal, hiyerarşik, çapraz-hiyerarşik ve ağ) hiperortamda temel düzey istatistik ve SPSS uygulama eğitimi almıştır. Araştırma sonunda bildirimsel bilgi düzeyinin belirlenmesi amacıyla temel düzey istatistik testi, işlemsel bilgi düzeyinin belirlenmesi amacıyla da bilgisayar başında SPSS uygulama sınavı yapılmıştır.Araştırma sorularına yönelik yapılan varyans analizi ve t testi sonuçlarına göre, bildirimsel bilgi düzeyinde hiperortam yapılarına ve bilişsel stile göre anlamlı bir farklılık olmadığı görülürken, işlemsel bilgi düzeyinde istatistiksel olarak en etkili grubun çapraz-hiyerarşik hiperortam olduğu ve alan-bağımsızların alan-bağımlılardan daha başarılı olduğu görülmüştür. Öğrencilerin bilişsel yüklenme düzeyleri hiperortam yapılarına göre farklılaşmamakla birlikte işlemsel bilgide alan-bağımlılar alan-bağımsızlara göre anlamlı düzeyde daha fazla yüklenmişlerdir. Gezinim örüntüsü açısından ise alan-bağımsızların alan-bağımlılara göre hiperortam içinde daha fazla süre kaldıkları ve daha fazla düğüm gezdikleri görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study was to examine the effects of hypermedia structures and cognitive style on learning different types of knowledge, cognitive load and navigation patterns. 4 x 2 factorial design was used in the research. The research group consisted of 55 undergraduate students. Independent variables were hypermedia structures (linear, hierarchic, cross-hierarchic and network) and cognitive style (field-dependent and field-independent), whereas dependent variables were level of declarative and procedural knowledge, perception level of cognitive loading and navigation patterns. The research groups (linear, hierarchic, cross-hierarchic and network) received a training program on the fundamentals of statistics and SPSS applications for four weeks. In order to determine declarative knowledge level of the participants, a multiple choice test was given, whereas an applied SPSS exam was given to determine the procedural knowledge level of the group. The variance and t-test analysis were conducted for the study.According to results, for declarative knowledge level, there was no significant difference within hypermedia structures types and there was no significant difference between field-independent and field-dependent learners. As far as procedural knowledge level was concerned, cross-hierarchical group was the most effective group. Furthermore, field-independent student groups were more successful than field-dependent student groups.Cognitive load levels did not differ according to hypermedia structures, however for procedural knowledge; field-dependents were significantly loaded more than field-independents. Moreover it was observed that field-independents spent more time in the hypermedia and visited more nodes.