Radyasyon alanlarında görev yapan sağlık çalışanlarında örgütsel ataletin örgütsel performansa etkisinde psikolojik sözleşmenin aracı rolü
Mediating role of psychological contract in the effect of organizational inertia on organizational performance in health workers working in radiation fields
Yazar: HALİL TÜRKTEMİZ
Danışman: DOÇ. DR. NEZİHE TÜFEKCİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Atalet = Inertia ; Psikolojik sözleşme = Psychological contract ; Radyasyon = Radiation ; Sağlık personeli = Health personnel ; Örgütsel atalet = Organizational inertia ; Örgütsel performans = Organizational performance

Özet:
Atalet, örgütlerin değişimlere uyum sağlamalarını güçleştiren, örgütsel
performansı ve verimliliği düşüren temel sorunlardandır. Psikolojik sözleşme ise, iş 
tatmininin ve örgütsel performansın yükselmesine yardımcı olmaktadır. Atalet ile 
psikolojik sözleşme tanımlarındaki performans algısı, örgütsel ataletin örgütsel 
performansa etkisinin araştırılmasında psikolojik sözleşmenin de dikkate alınması 
gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Bu doğrultuda araştırmanın amacı, radyasyon 
alanlarında görev yapan sağlık çalışanlarında atalet davranışlarının örgütsel 
performansa etkisinde psikolojik sözleşmenin aracı rolünü ortaya koymaktır.
Araştırma verileri dört bölümden oluşan anket formu yardımıyla toplanmıştır. 
Araştırmanın evrenini Konya il merkezindeki hastanelerde radyasyon alanlarında 
görev yapan 745 sağlık çalışanı oluşturmaktadır. Araştırmada evrenin tamamına 
ulaşılmaya çalışılmıştır. Araştırmaya katılmayı kabul eden 441 kişiden veriler 
toplanarak araştırmada kullanılacak veri seti oluşturulmuştur. Verilerin analizinde 
tanımlayıcı istatistikler, geçerlilik ve güvenilirlik analizleri, korelasyon analizi, 
process macro model 4 yapısal eşitlik modelinden yararlanılmıştır. 
Araştırmada elde edilen bulgular değerlendirildiğinde; radyoloji 
teknisyeni/teknikerlerinin psikolojik sözleşme algılarının hekimlere göre istatistiksel 
olarak anlamlı olduğu görülmüştür. Bununla birlikte radyoloji 
teknisyeni/teknikerlerinin örgütsel performansları diğer sağlık çalışanlarına göre 
istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Ayrıca üniversite 
hastanesinde görev yapan sağlık çalışanlarının psikolojik sözleşme algılarının özel 
hastanelerde çalışanlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu 
tespit edilmiştir. Analiz sonucunda; atalet, psikolojik sözleşmeyi negatif yönde 
etkilerken psikolojik sözleşme, örgütsel performansı pozitif yönde etkilemektedir. 
Atalet örgütsel performansı negatif yönde etkilediği ve bu etkiye psikolojik 
sözleşmenin aracı rolü eklendiğinde negatif yönde etkinin arttığı tespit edilmiştir.
Araştırma sonuçları atalet durumu söz konusu olduğunda psikolojik 
sözleşmenin etkisini kaybettiğini ve örgütsel performansı düşürdüğünü 
göstermektedir. Dolayısıyla araştırma sonuçları ataletin, örgütsel performansın 
artırılmasına yönelik yapılacak çalışmalarda öncelik vermesi gereken konulardan biri 
olduğunu göstermektedir. Bu nedenle çalışanların ataleti yenmelerine yönelik 
stratejiler geliştirilmelidir.

Anahtar Kelimeler: Radyasyon Alanları, Sağlık Çalışanları, Atalet, Psikolojik 
Sözleşme, Örgütsel Performans

Abstract:
Inertia is one of the main problems that make it difficult for organizations to 
adapt to changes and reduce organizational performance and productivity. The 
psychological contract helps to increase job satisfaction and organizational 
performance. Performance perception in the definitions of inertia and psychological 
contract has revealed the necessity of considering the psychological contract in 
investigating the effect of organizational inertia on organizational performance. In 
this direction, the aim of the research is to reveal the mediating role of psychological 
contract in the effect of inertia behaviors on organizational performance in healthcare 
workers working in radiation fields.
The research data were collected with the help of a questionnaire consisting 
of four parts. The population of the research consists of 745 healthcare professionals 
working in the radiation fields of hospitals in the city center of Konya. In the 
research, it was tried to reach the whole universe. The data set to be used in the 
research was created by collecting data from 441 people who agreed to participate in 
the research. In the analysis of the data, descriptive statistics, validity and reliability 
analysis, correlation analysis, process macro model 4 structural equation model were 
used.
When the findings obtained in the research are evaluated; It was seen that the 
psychological contract perceptions of the radiology technician/technicians were 
statistically significant compared to the physicians. However, the organizational 
performance of radiology technician(s) was found to be statistically significantly 
higher than other healthcare professionals. In addition, it was determined that the 
psychological contract perceptions of the health workers working in the university 
hospital were statistically significantly higher than those working in private hospitals. 
As a result of the analysis; While inertia negatively affects psychological contract, 
psychological contract affects organizational performance positively. It has been 
determined that inertia negatively affects organizational performance and when the 
mediating role of psychological contract is added to this effect, the negative effect 
increases.
The results of the research show that when inertia is in question, the 
psychological contract loses its effect and reduces organizational performance. 
Therefore, the results of the research show that inertia is one of the issues that should 
be given priority in studies to increase organizational performance. For this reason, 
strategies should be developed for employees to overcome inertia.

Key words: Radiation fields, healthcare professionals, inertia, psychological 
contract, organizational performance