Akademisyen hemşirelerin işe ve kuruma yönelik tutumları ile kişilik özellikleri arasındaki ilişki
The relationship between attitudes of nursing academicians towards job and institution and their personality traits
Yazar: SERAP YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. OLCAY ÇAM
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Motivasyon = Motivation ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; İş doyumu = Job satisfaction ; İşe bağlılık = Job involvement

Özet:
Bu araştırma, akademisyen hemşirelerin işe ve kuruma yönelik tutumları ile kişilik özellikleri arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla planlanmış, tanımlayıcı ve ilişkisel tipte bir çalışma olarak yapılmıştır.Araştırma, Türkiye' deki Devlet ve Vakıf Üniversiteleri' ndeki Hemşirelik Yüksekokulları ve Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümleri' nde, 01.10.2007- 21.02.2009 tarihleri arasında yürütülmüştür. Evrenin tamamı örnekleme alındığı için ayrıca örneklem seçim yöntemi kullanılmamış ve araştırmanın yapıldığı tarihlerde kurumda olan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 287 (%53.15) akademisyen hemşire araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırmanın yapılabilmesi için gerekli izinler alındıktan sonra araştırma verileri, ?Akademisyen Hemşirelerin Tanıtıcı Özelliklerine Yönelik Bilgi Formu?, ?İşe ve Kuruma Yönelik Tutum Ölçeği? ve ?Mizaç ve Karakter Envanteri (TCI)? kullanılarak toplanmıştır. Veri toplama araçları, kurumlara posta yoluyla gönderilmiş ve geriye posta yoluyla alınmıştır. Verilerin dökümü sayı, yüzde olarak verilmiş, istatistiksel analiz olarak ?t? testi, varyans analizi, Pearson korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır.Akademisyen hemşirelerin, iş doyumu düzeyinin açıklanmasında, toplam varyansın %7.2'sini açıklayan iki tane değişkenin olduğu (p<0.01), bu değişkenlerin etkililik önem derecesine göre sırasıyla; sosyo-ekonomik durum (p<0.01) ve Karakter özelliklerinin alt boyutlarından biri olan İş Birliği Yapma' nın olduğu saptanmıştır (p<0.05).Akademisyen hemşirelerin, kuruma bağlılık düzeyinin açıklanmasında, toplam varyansın %7.8'ini açıklayan üç tane değişkenin olduğu (p<0.01), bu değişkenlerin etkililik önem derecesinde göre sırasıyla; Karakter özelliklerinin alt boyutlarından biri olan İş Birliği Yapma (p<0.01), sosyo-ekonomik durum (p<0.05) ve Mizaç özelliklerinin alt boyutlarından biri olan Yenilik Arayışı' nın olduğu bulunmuştur (p<0.05).Akademisyen hemşirelerin, işle bütünleşme düzeyinin açıklanmasında, toplam varyansın %8.4' ünü açıklayan tek değişkenin olduğu (p<0.01), bu değişkenin de Mizaç özelliklerinin alt boyutlarından biri olan Sebat Etme' nin olduğu bulunmuştur (p<0.01).Akademisyen hemşirelerin, işe yönelik motivasyon düzeyinin açıklanmasında, toplam varyansın %10.8' ini açıklayan iki tane değişkenin olduğu (p<0.01), bu değişkenlerin sırasıyla; Mizaç özelliklerinin alt boyutlarından biri olan Sebat Etme (p<0.01) ve Karakter özelliklerinin alt boyutlarından biri olan İş Birliği Yapma' nın olduğu saptanmıştır (p<0.01).Akademisyen hemşirelerin, işi sürdürme niyeti düzeyinin açıklanmasında, toplam varyansın %12.8' ini açıklayan dört tane değişkenin olduğu (p<0.01), bu değişkenlerin sırasıyla; Mizaç özelliklerinin alt boyutlarından biri olan Yenilik Arayışı (p<0.01), toplam çalışma yılı (p<0.01), akademik unvan (p<0.01) ve Karakter özelliklerinin alt boyutlarından biri olan Kendini Yönetme' nin olduğu bulunmuştur (p<0.05).Elde edilen bulgular doğrultusunda, akademisyen hemşirelerin işe ve kuruma yönelik tutum boyutlarından biri olan İş Doyumu düzeyini, sosyo-ekonomik durum ve Karakter özelliklerinin alt boyutlarından biri olan İş Birliği Yapma' nın, Kuruma Bağlılık düzeyini, Karakter özelliklerinin alt boyutlarından biri olan İş Birliği Yapma, sosyo-ekonomik durum ve Mizaç özelliklerinin alt boyutlarından biri olan Yenilik Arayışı'nın, İşle Bütünleşme düzeyini, Mizaç özelliklerinin alt boyutlarından biri olan Sebat Etme'nin, İşe Yönelik Motivasyon düzeyini Mizaç özelliklerinin alt boyutlarından biri olan Sebat Etme ve Karakter özelliklerinin alt boyutlarından biri olan İş Birliği Yapma' nın, İşi Sürdürme Niyeti düzeyini ise Mizaç özelliklerinin alt boyutlarından biri olan Yenilik Arayışı, toplam çalışma yılı, akademik unvan ve Karakter özelliklerinin alt boyutlarından biri olan Kendini Yönetme' nin etkilediği sonucuna varılmıştır.Gelecekte benzer nitelikteki çalışmaların, daha geniş örneklem grubuyla özellikle sağlık yüksekokullarında görev yapan akademisyen hemşirelerle yapılması önerilmiştir.

Abstract:
This study has been planned with the aim of assigning the relationship between attitudes of nursing academicians towards job and institution and their personality traits and carried out as definitive and associational.Study has been carried out between the dates 01.10.2007-21.02.2007 in the Nursing Department of Faculty of Medical Sciences and School of Nursing in the state and foundation universities in Turkey. As the whole universe has been taken in the sampling, another sampling method has not been used. 287 academician nurses (53.15 %) who were in the institution at the dates when the study carried out and accepted to attend the research, have formed the sampling of study. After the necessary permissions taken in order to carry out the study, research data have been collected by using ?Information Form for the Identifier Characteristics of Academician Nurses?, ?Job and Organization Related Attitude Scale? and ?Temperament and Character Inventory (TCI)?. Data collection mediums were sent to the institutions via e-mail and received from them via e-mail. Obtained data were given in numbers and percentages. ?t? test, analysis of variance, Pearson correlation analysis and multiple regression analysis were used as statistical analysis.It has been found out that in the explanation of job satisfaction level of academician nurses, there are two variables (p<0.01), which explain the 7.2 % of total variance. According to the significance and effectiveness level, these variables are respectively socio-economic status (p<0.01) and Cooperativeness which is one of the sub-dimensions of character traits (p<0.05).It has been found out that in the explanation of organizational commitment level of academician nurses, there are three variables (p<0.01) which explain the 7.8 % total variance. According to the significance and effectiveness level, these variables are respectively Cooperativeness (p<0.01) which is one of the sub-dimensions of character traits, socio-economic status (p<0.05) and Novelty Seeking (p<0.05) which is one of the sub-dimensions of temperament traits.It has been found out that in the explanation of job involvement level of academician nurses, there are one single variable (p<0.01) which explain the 8.4 % of total variance. This variable is Persistence (p<0.01) which is one of the sub-dimensions of temperament traits.It has been found out that in the explanation of job motivation level of academician nurses, there are two variables (p<0.01) which explain the 10.8 % of total variance. These variables are respectively; Persistence (p<0.01) which is one of the sub-dimensions of temperament traits and Cooperativeness (p<0.01) which is one of the sub-dimensions of character traits.It has been found out that in the explanation of intent to stay level, there are four variables (p<0.01) which explain the 12.8 % of total variance. These variables are respectively Novelty Seeking (p<0.01), Total working year (p<0.01), Academic title (p<0.01) and Self-Directedness (p<0.05) which is one of the sub-dimensions of character traits.In the light of obtained data, it has been concluded that job satisfaction level level which is the attitude dimension of academician nurses towards job and institution is affected by social-economic status and cooperativeness which is one of the sub-dimensions of character traits, organizational commitment level is affected by Cooperativeness which is one of the sub-dimensions of character traits, socio-economic status and Novelty Seeking which is one of the sub-dimensions of temperament traits, job involvement level is affected by Persistence which is one of the sub-dimensions of temperament traits, job motivation level is affected by Persistence which is one of the sub-dimensions of temperament traits and Cooperativeness which is one of the sub-dimensions of character traits and intent to stay level is affected by Novelty Seeking which is one of the sub-dimensions of temperament traits, Total working year, Academic title and Self-Directedness which is one of the sub-dimensions of character traits.It has been suggested that in the future, similar studies should be done with shorter personality scale and larger sampling groups especially with academician nurses who work in health high schools.