Afet eylem planlarında çocuk hakları ve afet parkları
Children's rights and disaster parks in disaster action plans
Yazar: ZEYNEP KAÇAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL AKÇAY KAVAKOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Yerküre var oluşundan itibaren sayısız doğal afete maruz kalmıştır. Öngörülemeyen,
engellenemeyen bu afetler birçok kayıplara neden olmuştur. Afet insanın hayatını
etkileyen, sosyal olarak, fiziksel olarak ve ekonomik olarak kayıplara uğramasına
neden olan, insanın günlük hayatında olumsuz değişiklikler oluşturan, toplumları
etkileyen doğal ya da insan kaynaklı ya da teknolojik nedenli olayların sonucudur. Son
yıllarda giderek artan doğal afetler, afetlerden etklinenlerin sayısını ve bu da etkilenen
çocuk sayısını arttırmıştır ve toplumun sağlığı açısından riskli bir durum oluşmuştur.
Ülkemizde son yaşanan 6 Şubat Kahramanmaraş depreminde Unicef'in verilerine göre
14,13 milyon kişi etkilenmiştir. Bunların 4,6 milyonu da çocuktur (TUİK, 2023).
Deprem gibi afetler çocuklar üzerinde ruhsal travmalara sebep olabilirler. Maruz
kaldıkları olaylar sonrası oyun çocukların iyileşme sürecine katkı sağlar. Oyunun
çocuğun fiziksel, ruhsal, bilişssel davranışları üzerinde olumlu etkileri bulunur.
Çocuklara oyun yoluyla davranışsal alışkanlıklar kazandırır. Çocukluk dönemlerinde
çocuklar oyunla öğrenir, oyunla sosyalleşir onunla iletişim kurarlar. Oyun çocukların
enerjilerini doğru yönlendirmelerine olanak sağlar. Oyun çocukların özellikle ruhsal
gelişimleri için temel ihtiyaçtır. Yanısıra oyun oynamak çocukların hakkıdır.
Bu nedenle çocukların ifade güçlerini kazanabilmeleri, gelişimlerinin sağlıklı olması
ve öğrenme deneyimleri için hakları olan oyuna erişimleri sağlanmalıdır.
Amaç; afet sebebiyle oyun alanlarından mahrum kalan çocukların sosyal hayatlarına
ve oyun alanlarına erişimlerinin değerlendirilerek yerel odaklı oluşturulan afet eylem
planlarında çocuğun oyuna erişimi ile ilgili çözüm önerileri üretmek ve afet parkı
kriterlerine dair önerilerde bulunmaktır.
Çalışma yöntemi literatür taraması ve mevcut durum analizi üzerinden ilerlemektedir.
Tarama üst ölçekten başlayarak afet, Türkiye'de afet, çocuk, çocuk oyun alanları,
eylem planları ve afet parklarını ele almaktadır. Afete ve oyuna ilişkin kuramsal
çerçeve ile afet ve çocuk, oyun ve çocuk ilişkisi ve oyunun önemi üzerinde
durulmuştur. 6 Şubat Kahramanmaraş depremi özelinde mevcut durum analizi
yapılmış çocukların oyun hakkı ve oyuna erişimleri yerel yönetimler odağında peyzaj
mimarlığı perspektifinde değerlendirilmiştir.

Abstract:
The earth has been exposed to countless natural disasters since its existence. These
unpredictable and unpreventable disasters have caused many losses. Disaster is the
result of natural, human-induced or technological events that affect people's lives,
cause social, physical and economic losses, create negative changes in people's daily
lives, and affect societies. Natural disasters, which have been increasing in recent
years, have increased the number of people affected by disasters and this increased the
number of affected children and created a risky situation for the health of the society.
According to Unicefin data, 14.13 million people were affected by the February 6
Kahramanmaraş earthquake that last occurred in our country. 4.6 million of them are
children (TUİK, 2023).
Disasters such as earthquakes can cause psychological trauma to children. Play
contributes to the healing process of children after the events they have been exposed
to. Play has positive effects on the child's physical, spiritual and cognitive behavior. It
teaches children behavioral habits through play. During childhood, children learn
through play, socialize and communicate through play. Play allows children to direct
their energy correctly. Play is a basic need for children, especially their spiritual
development. Besides, it is children's right to play games.
For this reason, children should be provided with access to the play they have the right
to gain their powers of expression, their development to be healthy, and their learning
experience.
Aim; The aim is to evaluate the access to social lives and playgrounds of children who
are deprived of playgrounds due to disaster, and to produce solution suggestions
regarding children's access to play in locally focused disaster action plans and to make
suggestions regarding disaster park criteria.
The study method proceeds through literature review and current situation analysis.
Starting from the upper scale, the scanning deals with disaster in Turkey, children,
children's playgrounds, action plans and disaster parks. The theoretical framework
regarding disaster and play, the relationship between disaster and child, play and child,
and the importance of play were emphasized. The current situation analysis was made
specifically for the February 6 Kahramanmaraş earthquake, and children's right to play
and their access to play were evaluated from the perspective of landscape architecture,
focusing on local governments.