Huzurevi bahçelerindeki çevresel memnuniyet düzeylerinin ve çevresel tercihlerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma
A study on the determination of environmental satisfaction levels and preferences in nursing home gardens
Yazar: EMİNE TARAKCİ EREN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA VAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Bitki Materyali ve Yetiştiriciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Bu çalışmada, huzurevi bahçelerinde kurum sakinlerinin çevresel memnuniyet düzeyleri ve çevresel tercihlerini belirlemek amacıyla; dört aşamalı bir araştırma yöntemi geliştirildi. Birinci ve ikinci aşamasında çalışma alanı ve örneklem seçimi yapıldı. Buna göre Doğu Karadeniz Bölgesindeki huzurevlerinden, Artvin Murgul, Şavşat Naime İsmail Yılmaz Huzurevi,  Giresun Huzurevi, Ordu Ahmet Cemal Mağden Huzurevi, Rize Fındıklı Huzurevi, Trabzon Çamlık Huzurevi ve Trabzon Köşk Huzurevleri seçilmiştir. Belirlenen bu yedi huzurevi sakinleri arasından tabakalı ve rastlantısal örnekleme ile 130 katılımcı seçilmiştir. Üçüncü ve dördüncü aşamada ise, huzurevi sakinlerinin kurum bahçelerinden duydukları memnuniyet düzeyini ve çevresel tercihlerini belirlenmeye çalışılmıştır. Herbir huzurevi bahçesinin fiziksel özellikleri ve işlevleri bağlamında katılımcıların psiko-sosyal ihtiyaçlarının karşılanma düzeyine bağlı olarak çevrelerine karşı duydukları çevresel memnuniyet düzeyinin herbir huzurevinde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Çevresel tercihlerini belirlemek için ise, bitkilerin yapısal ve görsel özelliklerini yansıtan fotoğraflar gösterilerek hangilerini daha çok beğendikleri ve tercih ettikleri daha sonra da zihinsel süreçlerine göre nasıl anlamlandırdıkları sorgulanmıştır. Sonuç olarak huzurevi sakinlerinin kurum bahçelerinde form açısından sarkık formlu, gövde açısından otsu gövdeli, yaprak özelliği açısından iğne yapraklı, çiçek rengi açısından sıcak renkli çiçeklere sahip bitkileri, ölçü açısından yerörtücü bitkileri, doku özelliği açısından da orta dokulu bitkileri daha çok beğendiklerini ve tercih ettiklerini belirtmişlerdir. Bitkileri anlamlandırırken en çok kullandıkları sıfat çiftleri ise düzensiz-düzenli, karmaşık-sade, bunaltıcı-huzurverici çıkmıştır. Kurum bahçeleri tasarlanırken huzurevi sakinlerinin bu beklentileri karşılanırsa çevresel memnuniyet düzeyleri ve çevresel tercih düzeyleri artacaktır.

Abstract:
In the present study, a research methodology that included four stages was developed in order to determine the environmental satisfaction levels and preferences of residents about nursing home gardens. In the first and second research phases, the study area and the sample were selected. Thus, Artvin Murgul, Şavşat Naime İsmail Yılmaz Nursing Home, Giresun Nursing Home, Ordu Ahmet Cemal Mağden Nursing Home, Rize Fındıklı Nursing Home, Trabzon Çamlık Nursing Home and Trabzon Köşk Nursing Home located in Eastern Black Sea Region, Turkey were selected. One hundred and thirty participants were selected with stratified and random sampling methods among the residents of seven nursing homes identified. In the third and fourth phases, the satisfaction levels and environmental preferences of elderly residents on the institution gardens were determined. It was found that the environmental satisfaction level of each participant differed based on the level of satisfaction of their psychosocial needs due to the physical characteristics and available functions of each nursing home garden. In order to determine their environmental preferences, the photographs that reflected the structural and visual characteristics of plants were presented, and participants were asked which ones they liked and preferred and how they interpreted these plants in their mental processes. Thus, the nursing home residents stated that they liked and preferred pendulous plants based on form, herbaceous plants based on the plant stem, coniferous plants based on the foliage, plants with warm-colored flowers based on the flower color, groundcover plants based on size, and medium-textured plants based on the texture properties in the institution gardens. The most used attribute pairs when describing the plants were irregular-regular, complex-simple, overwhelming-comforting. Environmental satisfaction and environmental preference levels of nursing home residents would improve if the institution gardens meet the above-mentioned expectations of the residents..