Klasik Türk şiirinde beden ve beden algısı (Muhibbî, Fuzûlî, Hayâlî ve Bâkî örneği) /
Yazar: EBRU DURAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİLAL NAYİR EKİNCİ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Baki = Baki ; Beden = Body ; Beden algısı = Body image ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Fuzuli = Fuzuli ; Hayali = Hayali ; Muhibbi = Muhibbi ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk şiiri = Turkish poem ; Şiir = Poem

Özet:
İnsan var olduğu andan itibaren sosyal hayatın bir parçası olmuştur. İnsanın bu varlığını görünür kılan unsurlardan biri de bedendir. Beden algısı zaman içerisinde kültürel, psikolojik, duygusal, eğitimsel ve toplumsal birikimden etkilenerek tarihin farklı dönemlerinde gerek kişisel gerek toplumsal olarak değişime uğrar. Bu değişim ve dönüşüm bizlere bedenin hangi süreçlerden geçip zamanla nasıl algılandığını göstermektedir.
Sosyal hayatın bir parçası olan beden, şüphesiz edebî ürünlerde kendine yer edinmiştir. Klasik Türk edebiyatında bedenin formuyla ilgili söylenebilecek şeyler gelenek itibariyle sınırlandırılmış olsa da şairlerin bedenle ilgili geniş bir hayal dünyası yarattıkları görülmektedir. Bedene dair hayallerin ortaya koyulmasında şairlerin yukarıda bahsetmiş olduğumuz süreçlerden etkilenmemesi kaçınılmazdır. Beden, aynı yüzyılda yaşamış şairler tarafından kimi zaman aynı kimi zaman başka açılardan ele alınmıştır.
Çalışmada farklı sahada yetişen, farklı karakter, üslup ve sosyal statü özelliği gösteren XVI. yüzyıl şairlerinden Muhibbî, Fuzûlî, Hayâlî ve Bâkî'nin divanları seçilerek incelenmiştir. Bahsi geçen divanlardan elde ettiğimiz örneklerle bedenin klasik Türk edebiyatındaki yeri, gelenek çerçevesinde nasıl kullanıldığı ve varsa bedenin gelenek dışındaki farklı kullanımları, şairlerin beden üzerine kurdukları teşbih ve mecaz dünyası, bedenin hangi unsurlarla ilişkilendirildiği, bedenin şiirlerde ne sıklıkla kullanıldığı mercek altına alınmış, dönemin şiir anlayışında beden ve beden algısının çözümlenmesi amaçlanmıştır. Divanlar ele alınırken metin merkezli yaklaşım tercih edilmiş ve tez konumuz amacımız doğrultusunda aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Man has been a part of social life since the moment he existed. One of the elements that make this existence of man visible is the body. Body perception is affected by cultural, psychological, emotional, educational and social accumulation over time and undergoes changes both personally and socially in different periods of history. This change and transformation shows us what processes the body goes through and how it is perceived over time.
The body, which is a part of social life, has undoubtedly taken its place in literary products. Although what can be said about the form of the body in classical Turkish literature is limited by tradition, it is seen that poets have created a wide imaginary world about the body. In the emergence of dreams about the body, it is inevitable that poets are not affected by the processes we have mentioned above. The body has sometimes been dealt with from the same angles and sometimes from other angles by poets who lived in the same century. 
In the study, the divans of the XVI century poets Muhibbî, Fuzûlî, Hayâlî and Bâkî, who were raised in different fields and showed different character, style and social status, were selected and examined. With the examples we obtained from the aforementioned divans, the place of the body in classical Turkish literature, how it was used within the framework of tradition and the different uses of the body, if any, outside the tradition, the world of simile and metaphor that poets established on the body, which elements the body is associated with, how often the body is used in poems were examined, and it was aimed to analyze the body and body perception in the poetry understanding of the period. While considering the divan, the text-centered approach was preferred and our thesis topic was tried to be clarified in line with our purpose.