Gökçeada Uğurlu-Zeytinlik yerleşimi Neolitik Dönem bezemeli çanak çömleğinin bağlamsal olarak değerlendirilmesi
Contextual evaluation of the Neolithic Period decorated pottery from Uğurlu-Zeytinlik settlement in Gökçeada
Yazar: YASİN CEMRE DERİCİ
Danışman: PROF. DR. BURÇİN ERDOĞU
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Neolitik Dönem = Neolithic Period ; Çanak = Pottery ; Çanakkale-Gökçeada-Uğurlu-Zeytinlik = Çanakkale-Gökçeada-Uğurlu-Zeytinlik ; Çömlek = Pot

Özet:
Neolitik ve Kalkolitik Dönem'de iskan görmüş Uğurlu-Zeytinlik, M.Ö 6800-4300 aralığına tarihlenmektedir. Yerleşim, Çanakkale'ye bağlı olan Gökçeada'nın Uğurlu Köyüne 1 km uzaklıkta bulunmaktadır. Uğurlu-Zeytinlik Höyük Neolitik Dönem bezemeli çanak çömlekleri V. ve IV. Kültür Katlarında görülmektedir ve Uğurlu Höyük neolitik çanak çömlek toplululuğu içerisinde %1'den daha az bir orana sahiptir. En erken bezemeli çanak çömlekler V. Kültür Katında M.Ö 6200'de ortaya çıkmıştır ve IV. Kültür Katında M.Ö 5700'lere kadar devamlılık göstermektedir. Bahsedilen iki kültür katına ait bezemeli çanak çömlekler, teknolojik ve sosyal öğelerin bir parçası iken aynı zamanda diğer yerleşimler arasındaki etkileşimin takip edilmesinde aracıdır. Etkileşim konusunda, boya bezeme, İmpresso ve diğer bezeme türleri ele alındığında, Kuzey Batı Anadolu, Batı Anadolu, Göller Bölgesi, İç Anadolu, Doğu Akdeniz, Balkanlar, Makedonya, Kıta Yunanistan gibi birçok bölgeyle Uğurlu'nun etkileşime geçmiş olabileceği düşünülmektedir. Diğer yandan Uğurlu Neolitik Dönem bezemeli çanak çömleklerinin işlevsel yapıdan uzak amaçlar için de kullanılmış olabileceği ve onların sembolik, ritüel ve sosyal açıdan toplum arasında birer metafor olarak kullanıldığı öngörülmektedir.
     Bu tez çalışmasında Uğurlu Yerleşimi Neolitik Dönem bezemeli çanak çömleklerinin teknik özellikleri ayrıntılı olarak incelenmiş ve bezeme stilleri üzerinden analojik değerlendirmesi yapılmıştır. Diğer yandan kullanım amaçlarının daha iyi anlaşılması için etnoarkeolojik, teorik ve bağlamsal verilerden yararlanılmıştır.

Abstract:
Uğurlu-Zeytinlik, inhabited in the Neolithic and Chalcolithic periods, is dated to between 6800-4300 BC. The settlement is located at a distance of 1 km from Uğurlu village in the island of Gökçeada, administratively a part of the Çanakkale province. Decorated ceramics from the Neolithic period in Uğurlu-Zeytinlik Höyük are encountered in Phases V and IV, amounting to less than 1% of the entire Neolithic pottery assemblage. The earliest decorated ceramics are known from c. 6200 BC in Phase V, and show continuity until c. 5700 BC in Phase IV. Decorated ceramics from these aforementioned phases, which are constituents of technological and social elements, also allow for an investigation of interaction between other settlements. Based on decorative styles including painted decoration, impresso, and others, it can be inferred that Uğurlu could have interacted with numerous regions such as Northwest Anatolia, West Anatolia, Lakes Region, Central Anatolia, Eastern Mediterranean, Balkans, Macedonia, and continental Greece. On the other hand, apart from functional purposes, it is predicted that the society of the Neolithic Uğurlu Höyük also utilized decorated ceramics as symbolic, ritual, and social metaphors.
     In this study, technical properties of decorated ceramics dating to the Neolithic period from Uğurlu Höyük were examined in detail and analogical assessments were made based on decorative styles. Meanwhile, ethnoarchaeological, theoretical, and contextual data were employed to reach a better understanding of the functions of these objects.