İslâm Hukukunda fetvâ
Fatwa in Islamic Law
Yazar: MEHMET ABAY
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞENER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Din = Religion
Dizin: Fetvalar = Fatwas ; Müftüler = Muftis ; İslam Hukuku = Islamic Law

Özet:
Fetvâ, soru soranın halinin ve çevre şartlarının göz önüne alınarak hükmün sözlü veye yazılı olarak soru üzerine açıklanmasıdır. Hz. Peygamber dinî bir hükmü açıklamayı gerektiren bir soru ile karşılaştığında ya vahiy gelmesini bekler veya bizzat kendisi cevaplandırırdı. Ashâbın fakih olanları da kendilerine sorulan herhangi bir konuda ilk olarak Kur'an ve sünnette yer alan hüküm ile cevap verirdi. Bu iki kaynakta açıkça bir hüküm yok ise, Hz. Peygamber'den öğrendikleri prensiplere göre hüküm verirlerdi. Yani şâri'in maksadına uygun şekilde kendi içtihad ve re'yleri ile cevap verirlerdi.İlk iki halife döneminde sahabeler, Mekke ve Medîne dışına zaruret olmadıkça çıkmamışlar; fethedilen yerlere gitmemişlerdi. Hz. Osman döneminde sahabeler değişik şehirlere dağılmış ve gittikleri yerlerde insanların problemlerine çözüm aramışlardır.Sahâbeyi takip eden tâbiîn nesli içinde yetişen bilginler, Ehl-i hadis ve Ehl-i re'y diye ikiye ayrılmışlardı. Ehl-i re'y'e mensup olanlar, problemleri Kur'an ve sünnet'i esas alarak çözüme kavuştururlardı. Ehl-i hadis ise, zaruret olmadıkça reye dayanarak görüş bildirmezlerdi. Fetvâ verme işi, resmî bir nitelik taşımadığı için fetvâ verme yetkisine sahip olan uzmanlar, fetvâ verirlerdi.İlk dönemlerden itibaren ihtiyaç duyulan fetvâ verme görevi, İslâm kültür ve medeniyetine paralel olarak kurumsallaşmıştır. Zamanla fetvâ makamında görev alanların taşımaları gerektiği şart ve vasıflar belirlenmiştir. Bunun yanında, vatandaşların dîni problemlerini çözüme kavuşturmak amacıyla kaynak kitaplar da kaleme alınmıştır.

Abstract:
Fatwa is explain a provision about question and consider state ofenvironmental conditions of questioner in explanation. When the ProphetMuhammad come up against a provision requiring a religious explanation witha question, had wait revelations or would answer himself. The scribecompanions answer with the provisions as the first contained in the Qur'an andSunna. If there is not an explicit provision in these two sources, they adjudicateaccording to the principles they learned from the Prophet Muhammad. In otherwords, they would answer with their own opinion and solutions according topurpose of the Legislator.During period of the first two caliphs, companions did not go outside ofMecca and Medina unless necessity and did not go to conquest places.Companions scattered in different cities in the period of Caliph Osman andwent searching for solutions to the problems of people in their places.Subsequent course of the generation who grew up in companionsscholars were divided into two called Ahl-i Hadith and the Ahl-i Re'y. Ahl-iRe'y members those who have resolved problems based on the Qur'an andSunna. Ahl-i Hadith, the necessity would not report unless the opinion based onthe opinion (the Re'y). Giving a fatwa job does not carry an official nature,experts who have the authority to give fatwa, would give fatwa.Giving a fatwa mission which is needed from the first periods has beeninstitutionalized in parallel with İslamic culture and civilization. With in thelength of time conditions and qualifications which have to need for giving afatwa have been determined. In addition, citizens in order to resolve thereligious problems in source books have been written.