Multiple skleroz tanılı hastalarda mrgörüntülemede korpus kallozumun volümetrikolarak değerlendirilmesi
Volumetric assessment of the corpus callosum in mri imaging of patients with multiple sclerosis
Yazar: ALİ KARUL
Danışman: PROF. DR. HACİ TANER BULUT
Adıyaman Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Amaç: Çalışmadaki amacımız multiple skleroz hastalarında korpus
kallozumun volümetrik olarak değerlendirme ve sonuçların fiziksel engelliliğe
etkisini incelemektir.
Materyal ve Metod: Çalışmamızda Adıyaman Üniversitesi Eğinim ve
Araştırma Hastanesi Radyolojine kliniğinde manyetik rezonans görüntülemesi
yapılan multiple skleroz tanılı hastaların elde olunan görüntüleri retrospektif olarak
incelenmiştir. Hastaların elde olunan sagital 3D T1 ağrılıklı görüntüleri internet
tabanlı MRICloud (https://mricloud.org/) uygulamasına yüklenerek volümetrik
ölçümler elde olunmuştur. Korpus kallozum indeks ölçümü için ise aynı manyetik
rezonans sekansının sagital planının orta düzeyinde ölçümler yapılmıştır. Hasta ve
kontrol gruplarında elde olunan değerlerin ortalamalarının karşılaştırılmasında "Tek
Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)" testi kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza 54 hasta katılmıştır ve kontrol grubu 61 kişiden
oluşmaktadır. Hasta grubunun 13'ü (%24,1) erkek, 41'i (75,9) kadındı ve yaş
ortalaması 33,37 idi. Kontrol grubu ise 22 (%36,1) erkek ve 39 (63,9) kadından
oluşmaktadır ve grubun ortalama yaşı 33,34 idi. Hasta grubundaki 49 (%90,7) olgu
RRMS, 1 (%1,9) olgu PPMS ve 4 (%7,9) olgu SPMS tanılıydı. Hasta grubunun
ortalama EDSS skoru 1,7 olarak elde olundu.
Korpus kallozum volümü (KKV), korpus kallozum indeksi (KKİ) ve total
serebral hemisfer volümü (TSHV) parametrelerinde hasta ve kontrol grubu ile
yapılan istatistiksel karşılaştırmada KKİ'de (p<0,001) daha güçlü olmak üzere
anlamlı farklılık izlendi (p<0,05). Hasta grubunda kopus kallozumda ve serebral
hemisferde atrofi olduğu görüldü. Hasta grubunda TSHV ile KKV arasında güçlü
korelasyon izlendi. EDSS (Expanded Disability Status Scale (Genişletilmiş
Özürlülük Durum Ölçeği)) artışı ile TSHV değerinin azaldığı elde olunmuştur ancak
KKV ve KKİ ile EDSS skoru arasında istatistiksel anlamlılık izlenmedi (p>0,05).
x
Korpus kallozum segmentleri söz konusu olunca MS hastalarında spleniumda
belirgin atrofi görülmüştür. Ancak bununla EDSS skoru arasında istatistiksel olarak
anlamlı farklılık izlenmedi.
Hasta ve kontrol grubunda MS alt tiplerine göre yapılan KKV, KKİ ve TSHV
değerlerinin analizinde istatistiksel anlamlılık izlenmedi (p>0,05).
Sonuç: Çalışmamızda multiple sklerozlu hasta grubunda kontrol grubu ile
yapılan karşılaştırmada korpus kallozumda atrofi görülmüştür. Bu atrofiyi
değerlendirmede volümetrik analizler daha ön planda olsa da korpus kallozum
indeksi hesaplama rutinde kullanılabilecek ölçümü kısmen daha kolay bir yöntemdir.
Korpus kallozumun segmental olarak incelenmesinde ise spleniumda atrofi
görülmüştür. Bu hastalardaki serebral hemisfer atrofisinin, korpus kallozum atrofisi
ile korele olduğu görülmüştür. Düşük EDSS skoruna sahip homojenize hasta
grubunda EDSS skoru ile korpus kallozum atrofisi arasında istatistiksel olarak
anlamlı farklılık olmayabilir. İnternet tabanlı volüm hesaplama uygulamaları beyin
yapılarını tutan hastalıklarda görülebilecek atrofiyi değerlendirmede kullanılabilecek
güncel ve daha pratik yöntemlerdir.
Anahtar kelimeler: Multiple skleroz, korpus kallozum, manyetik rezonans
görüntüleme, volümetrik inceleme, atrofi, korpus kallozum indeksi, EDSS

Abstract:
Volumetric Assessment of the Corpus Callosum in MRI Imaging of Patients with Multiple Sclerosis
Purpose: The aim of this study is to volumetrically evaluate the corpus
callosum in multiple sclerosis patients and to examine the impact of the results on
physical disability.
Materials and methods: In our study, the images of patients diagnosed with
multiple sclerosis who underwent magnetic resonance imaging at Adıyaman
University Training and Research Hospital Radiology Clinic were retrospectively
examined. The sagittal 3D T1-weighted images obtained from the patients were
uploaded to the internet-based MRICloud (https://mricloud.org/) application to
obtain volumetric measurements. For the corpus callosum index measurement,
measurements were taken at the mid-sagittal level of the same magnetic resonance
sequence. The statistical analysis of the obtained values was performed using SPSS
(IBM Statistical Package for the Social Sciences for Windows ver 27.01) software.
Results: Our study included 54 patients and a control group of 61
individuals. Of the patient group, 13 (24,1%) were male and 41 (75,9%) were
female, with an average age of 33,37. The control group consisted of 22 (36,1%)
males and 39 (63,9%) females, with an average age of 33,34. In the patient group, 49
(90,7%) cases were diagnosed with RRMS, 1 (1,9%) case with PPMS, and 4 (7,4%)
cases with SPMS. The average EDSS score in the patient group was 1,7.
In the statistical comparison between the patient and control groups for
corpus callosum volume, CCI, and TSHV parameters, a significant difference was
observed, with the strongest significance in CCI (p<0,001) (p<0,05). Atrophy in the
corpus callosum and cerebral hemispheres was observed in the patient group. A
strong correlation between TSHV and CCV was found in the patient group. It was
found that an increase in EDSS was associated with a decrease in TSHV value;
however, no statistical significance was observed between CCV and CCI with EDSS
score (p>0,05).
When it comes to corpus callosum segments, significant atrophy was
observed in the splenium in MS patients; however, no significant correlation was
found between this atrophy and the EDSS score.
xii
In the analysis of CCV, CCI, and TSHV values according to MS subtypes in
the patient and control groups, no statistical significance was observed (p>0.05).
Conclusion: In our study, corpus callosum atrophy was observed in the
multiple sclerosis patient group when compared with the control group. Although
volumetric analyses are more prominent in assessing this atrophy, the calculation of
the corpus callosum index is a relatively easier method that can be routinely used.
Segmental analysis of the corpus callosum revealed atrophy in the splenium. It was
observed that cerebral hemisphere atrophy in these patients correlated with corpus
callosum atrophy. In a homogeneous patient group with low EDSS scores, there may
not be a statistically significant difference between the EDSS score and corpus
callosum atrophy. Internet-based volumetric calculation applications are current and
more practical methods that can be used to evaluate atrophy in diseases affecting
brain structures.
Keywords: Multiple sclerosis, corpus callosum, magnetic resonance imaging,
volumetric analysis, atrophy, corpus callosum index, EDSS