Bir Safevi Devri mushafının tezyini yönden değerlendirilmesi
Ornamentally examining a copy of koran written and bedecked in the Safavid Era
Yazar: NECATİ SANCAKTUTAN
Danışman: PROF. DR. FATMA ÇİÇEK DERMAN
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Bölümü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı / Geleneksel Türk El Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Safeviler = Safavids ; Süsleme sanatı = Decorative art ; Süslemeler = Ornamentations ; Tezhib sanatı = Illumination art ; Yazma eserler = Manuscripts

Özet:
Yazma eserler içerisinde, tezyinatın yoğunluklu olarak işlendiği eserler, Mushaf-ı şeriflerdir. Bu sebeple, tezyinatın tarih boyunca taşımış olduğu özellikleri ve üslup farklılıklarının en iyi şekilde müşahade edilebileceği eserler mushaflardır. Tezimizin konusunu teşkil eden `Safevî Devri Bir Mushafın Tezyini Yönden İncelenmesi'ndeki amaç da, oluşan bu farklılıkları tespit edebilmektir.Çalışmamızda mushafın yapısal özelliklerinin olabildiğince en ince ayrıntılarına kadar incelenmesi temel hedeflerimizdendir. Ayrıca inceleme yapılan mushafın muzeyyen sayfalarının konumlarının nerelerde olduğunu, sayfa düzenlenmesinde hangi ölçütlere riayet edildiğini, paftalamaların nasıl yapıldığını, hangi motif gruplarının kullanıldığını tespit etmek ve kullanılan motiflerin bir tipolojisinin çıkartılması amaçlanmıştır.Tezimize konu olan 16'ncı yüzyılın son çeyreğinde yazılmış ve bezenmiş olan mushafın ilgili dönemdeki üslup farklılıklarına dikkat çekerek, o dönemin sanatçılarından söz etmemek çalışmamız açısından eksiklik oluşturabilirdi. Bundan dolayı, bu konuyu da ihmal etmemeye çalıştık. Bunun yanında, Safevî tezhip anlayışının, Osmanlı'daki Mushaf bezemelerine etkilerine de araştırmamız içerisinde yer verilmiştir.

Abstract:
Among manuscripts, the copies of the Holy Koran are the best ones in which ornamental arts intensively applied. Thus, examining the copies of Koran, we can see the characteristics of ornamental arts and varieties of the illuminative styles gradually developed in the course of history. The aim of our thesis, Ornamentally Examining a Copy of Koran Written and Bedecked in the Safavid Era, is, then, to explore these varieties.One of the main targets of this study is to peruse the structural characteristics of the manuscript rigorously. Besides, we have also aimed at disclosing the locations of illuminated pages of the manuscript, determining which criteria were respected in the page layout, understanding how the segmentation processes were executed, finding which varieties of patterns are used, and finally creating a typology of the patterns applied in the manuscript.Examining a copy of Koran written and ornamented in 16th century and emphasizing the varieties of illuminative styles of the century undoubtedly require a brief explanation of the artisans lived in this era. Hence, we have tried not to neglect this responsibility. Moreover, in the content of our thesis, we have also secured a section about the influences of the Safavid ornamental conception on the Ottoman illuminations of the Holy Koran.