Mizah tarzları ve mizah yoluyla başa çıkmanın travma sonrası büyüme ile ilişkisinin incelenmesi
Examination the relationship between humour types, coping with humour and post traumatic growth
Yazar: EMİNE SILA ÇETİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELVAN KİREMİTÇİ CANIÖZ
İstanbul Kent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Klinik psikoloji = Clinical psychology

Özet:
Mizah bireylerin kendilerini ifade etmek için kullandığı psikolojik, sosyolojik ve felsefi yönleri bulunan çok boyutlu bir iletişim aracıdır. Toplumlara egemen gücü eleştirebilecek bir alan bahşeden mizah, bireylerin şahsi zorlantılarında da kolaylaştırıcı etkiye sahiptir. Mizah yoluyla başa çıkma kavramı stresli yaşantılar karşısında mizahın bir başa çıkma stratejisi olarak kullanımına işaret etmektedir. Ancak tek bir mizahtan bahsetmek güç olup kişilerin kullanım şekline bağlı olarak farklı biçimleri bulunmaktadır. Bu çalışmada mizah yoluyla başa çıkmanın ve mizah tarzlarının travmatik yaşantı sonrası bireylerde görülebilen olumlu değişiklikleri tanımlayan travma sonrası büyüme kavramı ile ilişkisi incelenmiştir.
Araştırmada Mizah Tarzları Ölçeği, Mizah Yoluyla Başa Çıkma Ölçeği, Travma Sonrası Büyüme Envanteri ve sosyodemografik bilgi formu kullanılmıştır. Çalışmaya 18-25 yaş aralığında 187'si erkek, 398'i kadın toplam 585 kişi katılım göstermiştir. Yapılan analizler sonucunda mizah yoluyla başa çıkmanın travma sonrası büyüme ile ilişkili olduğu görülmüştür. Kendini geliştirici mizah tarzının kullanımı arttıkça benlik algısında, yaşam felsefesinde ve başkalarıyla ilişkilerde değişim artmaktadır. Kendini yıkıcı mizah skoru arttıkça yaşam felsefesinde değişim skoru düşmektedir. Cinsiyet ve sosyoekonomik düzey değişkenlerine göre mizah yoluyla başa çıkma ve mizah tarzları arasında bir farklılaşma bulunmamıştır. Sayısal bölüm öğrencilerinde mizah yoluyla başa çıkmanın sözel bölüm öğrencilerine göre daha fazla olduğu görülmüştür. Sözel öğrencilerinin eşit ağırlık öğrencilerine göre katılımcı mizah skorları; sayısal bölüm öğrencilerinin eşit ağırlık ve sözel bölüm öğrencilerine göre kendini yıkıcı mizah skorları daha yüksek bulunmuştur.
Anahtar Kelimeler: Mizah Yoluyla Başa Çıkma, Mizah Tarzları, Travma Sonrası Büyüme

Abstract:
Humour is a multidimensional communication tool with psychological, sociological and philosophical aspects that individuals use to express themselves. Humour, which gives societies a space to criticise the dominant power, also has a facilitating effect on individuals' personal difficulties. The concept of coping through humour points to the use of humour as a coping strategy against stressful experiences. However, it is difficult to talk about a single humour and there are different forms depending on the way individuals use it. In this study, the relationship between coping through humour and humour styles and the concept of posttraumatic growth, which defines the positive changes that can be seen in individuals after traumatic experiences, was examined.
Humour Styles Scale, Coping Through Humour Scale, Posttraumatic Growth Inventory and sociodemographic information form were used in the study. A total of 585 people between the ages of 18-25, 187 of whom were male and 398 of whom were female, participated in the study. As a result of the analyses, coping through humour was found to be associated with posttraumatic growth. As the use of self-enhancing humour style increased, changes in self-perception, philosophy of life and relationships with others increased. As the score of self-destructive humour increases, the score of change in philosophy of life decreases. No differentiation was found between coping through humour and humour styles according to gender and socioeconomic level variables. Coping through humour was found to be higher in numerical department students than in verbal department students. Participatory humour scores of verbal students were higher than equally-weighted students; self-destructive humour scores of numerical department students were higher than equally-weighted and verbal department students.
Keywords: Coping Through Humour, Humour Styles, Posttraumatic Growth