Edirne'deki liselerde ve Trakya üniversitesi öğrencilerinde alkol ve psikoaktif madde kullanımının yaygınlığı
alcohol and psychoactive substance prevalance in highschool and Trakya üniversitesi students in Edirne
Yazar: DİĞDEM ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. M. ERDAL VARDAR
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Alkol içme = Alcohol drinking ; Alkollü içkiler = Alcoholic beverages ; Edirne = Edirne ; Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Narkotikler = Narcotics ; Trakya Üniversitesi = Trakya University ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Ergenlerde madde kullanımı ve ilişkili davranışlar halk sağlığı açısından büyük ve önemli bir sorundur. Ergenlik maddeyi deneme açsından en riskli dönem kabul edilir. Bu nedenle alkol ve madde epidemiyolojisi ile ilgili çalışmaların çoğu daha savunmasız bir dönem olan ergenliğe odaklanır.Bu çalışmada Edirne ilindeki liseler ve Trakya Üniversite'sinde eğitim görmekte olan yaşları 15-21 arasında değişen gençlerde alkol, sigara ve psikoaktif madde kullanım yaygınlığının belirlenmesi amaçlanmıştır.Çalışma Edirne ili liselerinde eğitim görmekte olan 8402 lise ve Trakya Üniversitesi fakültelerinde eğitim görmekte olan 1378 üniversite öğrencisinde anket formlarının uygulanmasıyla yapılmıştır.Sigara kullanım oranları lise öğrencilerinde %21,5, üniversite öğrencilerinde %29,9; alkol kullanım oranları lise öğrencilerinde %24,6, üniversite öğrencilerinde %30; esrar kullanım oranları lise öğrencilerinde %1, üniversite öğrencilerinde %3; ekstazi kullanım oranları lise öğrencilerinde %0,4, üniversite öğrencilerinde %0,6; tiner-bali kullanım oranları lise öğrencilerinde %0,5, üniversite öğrencilerinde %0,3; kokain kullanım oranları lise öğrencilerinde %0,2, üniversite öğrencilerinde %0,4 ve eroin kullanım oranları hem lise hem de üniversite öğrencilerinde %0,2; amfetamin kullanım oranları lise öğrencilerinde % 0,1, üniversite öğrencilerinde %0,2 olarak bulunmuştur.Sigara, alkol ve esrar kullanımının yaygınlığı üniversite öğrencilerinde lise öğrencileriyle kıyaslandığında anlamlı olarak daha yüksektir.Hem lise hem de üniversite öğrencilerinde sigara, alkol, esrar kullanım oranları erkeklerde kızlardan anlamlı olarak daha yüksekti.Hem üniversite hem de lise öğrencilerinde eğitim düzeyi yüksek ve çalışan annelerin çocuklarında alkol kullanım oranları anlamlı olarak yüksektir.Anne-babası ile anlaşamayan, aile tutumunun otoriter-baskıcı, ilgisiz ve aşırı kollayıcı olarak algılandığı, ailesinden yeterince destek görmeyen ve fiziksel şiddete maruz kalan öğrencilerde alkol, sigara ve diğer maddelerin kullanım oranlarının daha yüksek olduğu görülmüştür.Anne ya da babanın sigara ve/veya alkol kullanıyor olması, anne babası alkol ve/veya sigara kullanmayanlara göre alkol, sigara ve diğer maddelerin kullanım oranlarını arttırmıştır.Çete üyeliği, kesici-delici alet taşıma, evden kaçma, okuldan kaçma, yasal sorun yaşama, disiplin sorunu yaşama gibi sorunlu davranışları olanlarda hemen hemen tüm maddelerin kullanım oranlarında artış olduğu saptanmıştır.Hem lise hem de üniversite öğrencilerinde, madde kullanımı olan arkadaşları olanlarda, sigara, alkol ve esrar kullanımı, madde kullanımı olan akrabaları olanlarda, olmayanlara göre sigara ve alkol kullanımı daha fazladır.Çalışmamızda hem lise hem de üniversite öğrencilerinde madde kullanımı; ebeveynlerin tutumu, aile içi ilişkileri, eğitim durumu, boşanmış olması, ekonomik durumu, madde kullanımı ve öğrencinin ders başarısı, sorunlu davranışlar göstermesi ve madde kullanan arkadaşlarının olması gibi bireysel, sosyal ve çevresel faktörlerle ilişkili bulunmuştur.Anahtar kelimeler:ergenlik, alkol ve madde kullanımı, lise öğrencileri, üniversite öğrencileri.

Abstract:
Substance use and related behaviours in adolescencents is a huge and important problem in terms of public health. Adolencence is considered to be the most dangerous period for experimenting substances. For this reason, most of the studies related to alcohol and substance epidemiology is focused on this vulnerable period.This study aims to determine the alcohol, cigarette smoking and psychoactive substance consumption rates in high school and university students whose ages are between 15-21 in schools of Edirne.Study has been conducted on 8402 students from high schools and 1378 students from faculties of Trakya University in Edirne via questionnaire forms.Cigarette smoking ratio of high school students was found to be 21,5% and university students was 29,9%; alcohol usage ratio of high school students was 24,6% and university students was 30%; cannabis usage ratio of high school students was 1% and university students was 3,1%; ecstasy usage ratio of high school students was 0,4% and university students was 0,6%; volatile usage ratio of high school students was 0,5% and university students was 0,3%; cocaine usage ratio of high school students was 0,2% and university students was 0,4%; heroine usage ratio of both high school and university students was 0,2%; amphetamine usage ratio of high school students was 0,1% and university students was 0,2%.Smoking, alcohol and cannabis usage ratios of university students were significantly higher compared to the high school students.Smoking, alcohol and cannabis usage ratios were significantly higher in males than females both for high school and university students.Alcohol usage ratios of both high school and university students were significantly higher in children whose mothers had high education levels and were working.Students who cannot get along with their parents, whose parents have strict-oppressive attitudes, whose attitudes have been perceived indifferent, whose parents showed insufficient support and who have been exposed to physical violence had higher ratios of alcohol, cigarette and other substances consumption.Parents? cigarette and/or alcohol consumption increased the ratios of alcohol, smoking and other substances usage compared to those parents who do not use cigarette and/or alcohol.Students having problematic behaviours like gang membership, carrying a cutter-penetrative tool, eloping, playing truant, having legal problems and discipline problems were detected to have an increase in the usage ratios of almost all substances..Both high school and university students having friends using substance had more smoking, alcohol and cannabis consumption; students having relatives using substance had more smoking and alcohol consumption.In our study, substance usage in both high school and university students were found to be related with personal, social and environmental factors such as; parents attitude, intrafamilial relations, parents educational status, divorced parents, familial economic status, parents substance usage and educational success of students, proglematic behaviours of students and students having substance using friends.Key words: Adolescence, alcohol and substance usage, high school students, university students.