Bozcaada yerleşiminde geleneksel dokunun koruma amaçlı çözümlenmesi
Analayzing the traditional settlement of Bozcaada with conservation issues
Yazar: MELİKE DİDEM ANIK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. Z. GÜL ÜNAL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Geleneksel yerleşim = Traditional settlement ; Restorasyon = Restoration

Özet:
Bozcaada, Marmara Bölgesi'nde, güney-batı Marmara alt bölgesi içinde, Ege denizinin kuzey-doğusunda yer almakta olup, Gökçeada ve Marmara Adası'ndan sonra Türkiye'nin üçüncü büyük adasıdır.Tarihi geçmişi M.Ö. 2000'li yıllara uzanan Bozcaada yüzyıllar boyunca farklı kültür ve medeniyetlerin yönetimi altında kalmıştır. 16.yy.da Ada'nın Osmanlı Devleti tarafından alınmasıyla birlikte Anadolu'dan Bozcaada'ya getirilen Türkler, mevcut Rum yerleşiminin dışında, kale çevresinde bir yerleşim oluşturmuştur. Zamanla, Ada'nın ortasından geçen dere bu iki farklı dönem yerleşiminin doğal sınırı haline gelmiştir.Günümüzde ada merkezi, eskiden Türk ve Rum yerleşimini birbirinden ayıran derenin yerinde bulunan Çınarçarşı Caddesi ile birbirinden ayrılmış olan Cumhuriyet ve Alaybey Mahallelerinden oluşmaktadır. Mahalleler halen Türk ve Rum Mahallesi olarak anılmakta ve her iki kültürün de izlerini taşımaktadırlar.1982 yılında Kentsel Sit Alanı olarak ilan edilen tarihi yerleşim, eğimin çok az olduğu bir düzlük üzerine kurulmuştur. Konut grupları, merkeze yakın yerlerde yapı adaları içinde homojen bir dağılım gösterirken, merkezden uzaklaştıkça artan eğimin de etkisiyle dağınık bir doku sergilemeye başlamaktadırlar. Çalışma alanı olarak seçilen bölge topografik özelliklerin oluşturduğu bu doğal eşik göz önünde tutularak, Çınarçarşı Caddesi'nin aks olarak belirlenmesiyle oluşturulmuştur.Çalışma kapsamında, öncelikle çalışma alanı sınırları içinde yer alan yapılarla ilgili envanter çalışması yapılmış, bu çalışmadan yola çıkılarak yerleşmenin mevcut durumunu ortaya koyan tespit ve analizler oluşturulmuştur. Mevcut durumun tespitinin ardından, bölgedeki koruma sorunları belirlenmiş ve çeşitli koruma önerileri sunulmuştur. Çalışma konusu olarak seçilen bölgenin coğrafi olarak `ada' olması da bir kriter olarak ele alınmış, adanın doğal yapısında bulunan bir takım özelliklerin ve bu özelliklerin yarattığı olanak ve olanaksızlıkların yerleşme üzerindeki etkileri incelenmiştir.

Abstract:
Bozcaada is located in the north-east of the Aegan Sea, in the south-west sub-region of Marmara region. It is the third largest island after Gökçeada and Marmara Island.The historical background of Bozcaada goes back to B.C. 2000. For many years long, the island occupied and dominated by several different states. In the 16 th century, by the Ottoman invasion, Turkish people had been brought to the island from Anatolia. They had built a settlement in the castle, except the Greek settlement which is existing on the island. In time, the river which was passing through the settllements, had become a natural boundary of the Greek and Turkish settlements.Today, the historical centre of Bozcaada is made up of Cumhuriyet and Alaybey districs and by Çınarçarşı Street which is located in the place of the river once bounded the Turkish and Greek settlements. The districts are still called as Turkish and Greek districts and they carry on both of the cultures of the inhabitants.The historical centre of the Bozcaada which was declared as `Historical Site? in 1982, is settled on a flat area. While the building groups which are near to the historical centre, show a homogenous structure, the buildings at the slopes show a non uniform structure. The working area is bounded with Çınarçarşı Street by considering the topographical situations.The structural pattern of the settlement, states of protection and functional characteristics are determined in the area by the physical analyses. By the typological studies developed on the traditional houses of Bozcaada, façade and plan typologies are considered. Towards the analytical datas and visual impressions, the conversation problems of the island are determined. Solutions and interventions are suggested of the island by considering the geographical condition of the settlement for development of conversation consciousness and sustainability.