Sağlık çalışanlarında öfke ifade tarzı ve ilişkili faktörler
Anger expression style and related factors in healthcare professionals
Yazar: FATIMA İLAY YEGEN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. OKAY BAŞAK
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Alkol içme = Alcohol drinking ; Duygu ifadesi = Expressed emotion ; Meslek seçimi = Vocational choice ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sigara içme = Smoking ; Öfke = Anger ; Öfke kontrolü = Anger control ; Öfke yönetimi = Anger management ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Giriş ve Amaç:Öfke, kişilerin karşılaştıkları olayları adaletten yoksun ve kendisine yönelik tehdit şeklinde algılaması, bazı gereksinim ve isteklerinin önüne geçilmesi durumunda, kendini korumak için ortaya çıkan temel ve doğal bir duygudur. Stresin yoğun olduğu ortamda çalışan sağlık çalışanları için öfke ifadesi ise kişilerin profesyonel tutumlarını, hasta bakım davranışlarını ve iletişim kabiliyetlerini negatif olarak etkileyebilir. Çalışma alanı insanların en çok vakit geçirdiği ortam olduğu düşünüldüğünde ise, duygusal dışavurumların önemli olduğu söylenebilir. Son yıllarda, ülkemizde sağlık çalışanlarına karşı yaşanan şiddet olaylarının artmasıyla birlikte, çalışmamızın sağlık çalışanlarının da öfke kontrol ve öfke durumlarının belirlenmesi açısından önem taşıdığı düşünülmektedir. Bu doğrultuda; hastane sağlık çalışanlarının sürekli öfke düzeyleriyle öfke ifade tarzlarını ve bunlarla ilişkili etkenlerin araştırılması ve bu etkenlerin azaltılması hususunda kuruma öngörü amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, 2018 yılı Mayıs- Eylül ayları arasında, Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesinde çalışan, gönüllü olarak katılmayı kabul eden 82 öğretim üyesi, 172 yandal ve araştırma görevlisi, 154 ebe ve hemşire, 65 diğer sağlık çalışanından oluşan 473 kişi ile görüşülerek, kesitsel analitik desende tamamlandı. Çalışmada Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarz Ölçeği (SÖÖTÖ) ve katılımcıların sosyodemografik özelliklerini, mesleğe bakış açılarını, işe karşı düşüncelerini ve öfke ifade şekillerini sorgulayan 39 soru bulunmaktaydı. Çalışma birimlerine dağıtılan anketler, bir kısmı gözlem altında, bir kısmı da sonra almak üzere katılımcılar tarafından doldurulup, araştırmacı tarafından kontrol edilerek geri alındı. Toplanan veriler SPSS 22 istatistik programı veri tabanına girilerek istatistiksel değerlendirmeler yapıldı. Tanımlayıcı analizlerde yüzdeler, ortalama ve standart sapma; gruplar arası karşılaştırmalarda normal dağılım gösteren verilerin analizinde student-t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA), farklılığa neden olan grubun tespitinde Tukey HDS testi kullanıldı. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular:Çalışma, 2018 yılı Mayıs-Eylül ayları arasında Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi'nde çalışan 978 kişiden 473'ünün katılımıyla gerçekleşmiş olup, 2 anket formu yetersiz veri nedeniyle değerlendirmeye alınmadı. Katılımcıların 319'u (%67,7) kadın ve 287'si (%60,9) 18-34 yaş grubundaydı (ortalama= 33,9±9,04). Yüzde 66'sı (s=311) evli olan katılımcıların çok büyük çoğunluğu (446 kişi; %94,7) 12 yıldan fazla eğitimli ve %36,5'i (s=172) araştırma görevlisiydi. Katılımcıların 295'inin (%62,6) meslekte çalışma süresi 10 yılın altında ve %50,7'sinin (s=239) çocuğu yoktu. Yüzde 23,8'i (s=112) sigara ve %31,6'sı (s=149) alkol kullanmaktaydı. Çalışmaya katılan hastane çalışanlarının mesleksel memnuniyetleri değerlendirildi. Yüzde 59,7'si (s=281) mesleğini isteyerek seçerken, %59,0'u (s=278) mesleğini kendisine uygun görmekte ve %53,1'i (s=250) fırsat olsa bugün başka bir mesleği seçebileceğini ifade etmekteydi. Yüzde 60,1'i (s=283) ise iş yaşamından memnuniyet konusunda kararsızdı. Sağlık çalışanlarının en sık belirttikleri iş yaşamından memnun olmama nedenleri çalışma düzeninin uygun olmaması (%58,4), fiziksel koşullardaki uygunsuzluk (%38,9) ve iletişim sorunlarıydı (%33,1). Yüzde 44,8'i verilen ücretin yeterli olduğunu düşünmekteydi. En sık ifade edilen öfkelenme nedenleri herkesin içinde haksız yere azarlanma (%69,9), emeğinin çalınması (%69,6) ve hakarete maruz kalma (%69,0) idi. Katılımcılar Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzı Ölçeği ile değerlendirildiğinde tüm hastane çalışanlarının öfke kontrol alt ölçeği puan ortalaması 21,82±4,34; öfke dışa vurma alt ölçeği puan ortalaması 14,90±3,29; öfke içe atma alt ölçeği puan ortalaması 17,11±3,66 ve sürekli öfke alt ölçeği puan ortalaması 19,00±4,73 idi. Katılımcıların sürekli öfke alt ölçeği değerlendirmesinde, 18-34 yaş arasındaki sağlık çalışanlarında (19,52±0,49), 12 yıl eğitim almış sağlık çalışanlarında (21,16±0,60), öğretim üyelerine (17,89±0,43) göre hemşirelerde (19,74±0,48), 10 yıl ve daha az çalışan sağlık çalışanlarında (17,45±0,49), sigara kullanan sağlık çalışanlarında (20,33±5,13)  ve hiç çocuğu olmayanlarda (19,62±0,51) daha yüksekti (sırasıyla p=0,001; p=0,019; p=0,040; p=0,042; p=0,003 ve p=0,004). Öfke içe atma alt ölçek puanları; kadınlarda (17,34±0,47), 18-34 yaş arasındaki sağlık çalışanlarında (17,50±0,49), 10 yıl ve daha az çalışan sağlık çalışanlarında (19,32±0,49), araştırma görevlilerinde (17,86±0,48), mesleğini isteyerek seçmekte kararsız olan hastane çalışanlarında (18,17±3,78) ve işinden memnun olmayan hastane çalışanlarında (17,78±3,93) istatistiksel olarak anlamlı ölçüde daha yüksekti (sırasıyla p=0,047; p=0,004; p=0,021; p=0,001; p=0,003 ve p=0,024). Öfke dışa vurma alt ölçek puanları hiç çocuğu olmayan sağlık çalışanlarında (15,23±0,45) anlamlı ölçüde daha yüksekti (p=0,032). Öfke kontrol alt ölçek puanları en az 1 çocuğu olan sağlık çalışanlarında (22,25±0,55) anlamlı ölçüde daha yüksekti (p=0,038).      
Sonuç ve Öneriler: Çalışmaya katılan hastane çalışanlarının sürekli öfke düzeyleri ortanın altındadır. Öfkelerini genellikle dışa yansıtmamaktadırlar, ancak içe atma eğiliminde de değillerdir. Buna karşın öfke kontrolü sağlayabilmektedirler. İncelenen çalışmalarda doktorlar, hemşireler ve diğer sağlık çalışanlarında öfke düzeyleri ve öfke ifade tarzları arasında ortak bir uzlaşı olmadığı görülmüştür. Bu çalışmamız yerel çözümler üretme ve bundan sonraki çalışmalara öncülük etme hususunda katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Genç çalışanlara, hemşirelere ve diğer sağlık personeline öfke kontrolü konusunda hizmet içi eğitim verilebilir. Çalışma koşullarına ilişkin hastane çalışanlarının görüş ve önerileri dikkate alınarak hastane içi çalışma düzeninde iyileştirmeler yapılması yararlı olacaktır.

Abstract:
Introduction and Purpose: Anger is a basic and natural emotion that arises in order to protect
oneself when people perceive the events they encounter as unjust and as a threat to themselves,
and if some of their needs and desires are prevented. For healthcare professionals working in
an environment of intense stress, the expression of anger may negatively affect their
professional attitudes, patient care behaviors and communication skills. Considering that the
workplace is the environment where people spend the most time, it can be said that emotional
expressions are important. In recent years, with the increase in violence against healthcare
professionals in our country, our study is thought to be important in terms of determining anger
control and anger status of healthcare professionals. It was aimed to investigate the trait anger
levels and anger expression styles of hospital healthcare professionals and the factors associated
with them, and to provide foresight to the institution in terms of reducing these factors.
Materials and Methods: This study was conducted by interviewing 473 people who agreed to
participate voluntarily, consisting of 82 faculty members, 172 research assistants, 154 midwives
and nurses, 65 other healthcare professionals , working at Adnan Menderes University Practice
and Research Hospital, between May and September 2018 and completed in a cross-sectional
analytical design. The study consisted of the Trait Anger and Anger Expression Scale (STAI)
and 39 questions that questioned the sociodemographic characteristics of the participants, their
perspectives on the profession, their thoughts towards work and their anger expression patterns.
The questionnaires distributed to the study units, some of them under observation and some of
them to be taken later, were filled by the participants and checked by the researcher and were
taken back. The collected data were entered into the SPSS 22 statistical program database and
statistical evaluations were made. Percentages, mean and standard deviation in descriptive
analysis; Student-t test and one-way analysis of variance (ANOVA) in the analysis of data
showing normal distribution in intergroup comparisons; Tukey HDS test was used to identify
the group causing the difference. The level of significance was accepted as p<0.05.
Findings: The study was carried out with the participation of 473 of 978 people working at
Adnan Menderes University Practice and Research Hospital between May and September 2018,
and 2 questionnaires were not taken into consideration due to insufficient data. 319 people of
the participants (67.7%) were female and 287 (60.9%) were in the 18-34 age group (mean=
33.9±9.04). 66% (n=311) of the participants were married; the vast majority (446 people;
94.7%) had more than 12 years of education and 36.5% (n=172) were research assistants. 295
(62.6%) of the participants had a working time of less than 10 years and 50.7% (n=239) had no
children. 23.8% (n=112) used cigarettes and 31.6% (n=149) used alcohol. The occupational satisfaction of the participants was evaluated. 59.7% (n=281) chose their job willingly. 59.0% (n=278) thought their job was suitable for them and 53.1% (n=250) stated that they would choose another job today if there was a chance. 60.1 %(n=283) were undecided about satisfaction with their job. The most common reasons for dissatisfaction with work life that healthcare professionals stated were unsuitable working order (58.4%), unsuitability in physical conditions (38.9%) and communication problems (33.1%). 44.8% of them thought that the given wage was sufficient. The most frequently expressed reasons for getting angry are being scolded unjustly in public (69.9%), theft of labor (69.6%) and being exposed to insult (69.0%). When the participants were evaluated with the Trait Anger and Anger Expression Scale;Anger control subscale mean score of all participants was 21.82±4.34; Anger out subscale mean score was 14.90±3.29; Anger-in subscale mean score was 17.11±3.66 and Trait anger subscale mean score was 19.00±4.73. In the evaluation of the trait anger subscale of the participants statistical significance was higher in healthcare workers aged 18-34 (19.52±0.49), participants with 12 years of training (21.16±0.60), nurses (19.74±0.48) according to faculty members (17.89±0.43), health workers who worked for 10 years or less (17.45±0.49), smokers
(20.33±5.13) and no children (19.62 ± 0.51) ((respectively p=0.001; p=0.019; p=0.040; p=0.042; p=0.003 and p=0.004). Anger-in subscale scores were statistically significantly
higher in women (17.34±0.47), healthcare workers between the ages of 18-34 (17.50±0.49),
health workers who worked for 10 years or less (19.32±0.49), research assistants (17.86±0.48)
hospital workers who were undecided about choosing their job willingly (18.17±3.78) and
hospital workers who are not satisfied with their jobs (17.78±3.93) (respectively p=0.047,
p=0.004, p=0.021, p=0.001, p=0.003 and p=0.024). Anger-out subscale scores were
significantly higher in healthcare workers who had no children (15.23±0.45) (p=0.032). Anger
control subscale scores were significantly higher in healthcare workers who had at least 1 child
(22.25±0.55) (p=0.038).
Conclusion and Suggestions: The trait anger levels of hospital workers are below the average.
They usually do not express their anger outwardly, but they are not inclined to keep their anger
inside. However, they able to control their anger. In the studies reviewed, It has been observed
that there is no common agreement between the anger levels and anger expression styles of
doctors, nurses and other healthcare professionals. It is thought that this study will contribute
to producing local solutions and leading the next studies. In-service training on anger
management can be given to young workers, nurses and other healthcare personnel. It would
be beneficial to make improvements in the working order of the hospital by taking into account
the opinions and suggestions of the hospital workers regarding the working conditions.