Bedri Rahmi Eyüpoğlu'nun düzyazılarında kültür, sanat ve edebiyat
Culture, art and literature in Bedri Rahmi Eyüpoğlu's proses
Yazar: ALPEREN YİGİT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KORAY ÜSTÜN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Düzyazı = Prose ; Edebiyat = Literature ; Eyüboğlu, Bedri Rahmi = Eyüboğlu, Bedri Rahmi ; Kültür = Culture ; Roman = Novel ; Sanat = Art ; Türk romanı = Turkish novel ; Türk şiiri = Turkish poem ; Şiir = Poem

Özet:
Çalışmamızda sanat dünyamızda şair ve ressam kimlikleriyle ön plana çıkan Bedri Rahmi
Eyuboğlu'nun düzyazıları incelenmiştir. Kültür ve Sanat olmak üzere iki bölümden oluşan
çalışmamızın birinci bölümünde kültür kavramının tanımındaki geniş havzanın sunduğu
imkânlardan yararlanılarak Bedri Rahmi Eyuboğlu'nun Anadolu izlenimlerinin yansımalarından
hareketle Anadolu'da tespit ettiği sorunlar ve ihtiyaçlar, Anadolu ve halk kültürü/sanatı
hakkındaki görüşleri, kültürün bir öğesi olarak gördüğü şehir hakkında İstanbul ve yurt dışında
yer alan bazı şehirleri merkeze alarak yaptığı değerlendirmeler, mimari hakkında ortaya
koyduğu fikirler ve geçmişten gelen güçlü bir seda olarak ele aldığı Klasik Türk Musikisi
hakkındaki görüşleri incelenmiştir. İkinci bölümde ise Bedri Rahmi Eyuboğlu'nun düzyazılarında
şiir, roman, resim, sinema, heykel sanatlarının hem teorik arka planlarının hem de pratik
alandaki yansımalarının izlerini süren görüşleri ele alınmıştır.
Tematik bir yaklaşımla Bedri Rahmi Eyuboğlu'nun denemelerini, mektuplarını ve monografik
nitelikteki eserlerini kaynak alarak kurduğumuz Eyuboğlu'nun kültür kavramının sonsuz
sacayaklarından hangilerini seçerek, yazında nasıl bir atmosfer oluşturduğunu tespit etmek ve
şiir ve resim sahasında ürün veren Eyuboğlu'nun hem bu sanatlardaki uğraşının ilkelerini gözler
önüne seren düşüncelerini -bir başka deyişle poetikasını- belirlemek hem de şahsiyetini
yarattığı ürünlerle kuşku götürmez bir şekilde inşa etmiş bir sanatçının diğer sanat dallarına
bakışını ortaya koymaktır.
Yaptığımız incelemeler, Bedri Rahmi Eyuboğlu'nun kültür kavramını coğrafya, şehirler ve onları
ayakta tutan maddi/manevi kıymetler, yaşam biçimleri ve mimari yapıların tarihi ve estetik
duruşlarından hareket ederek tanımladığını göstermektedir.
Eyuboğlu, ele aldığı sanatlarda, yaratım süreçlerine, o sanatı oluşturan kavramlara,
alımlayıcıda bulacağı karşılıklara, gelişmesi için gereken koşullara, eleştiri sahasında
oluşturacağı yankılara dikkat çekmiştir.
Anahtar Sözcükler
Bedri Rahmi Eyuboglu, Çağdaş Türk şiiri, Çağdaş Türk nesri, Çağdaş Türk sanatı

Abstract:
In our study, the proses of Bedri Rahmi Eyuboğlu, who come into prominence with his poet and
painter identities in our art world, has been examined. In the first part of our study, which
consists of two parts, by taking advantage of the opportunities offered by the wide basin in the
definition of the concept of culture and based on the reflections of Bedri Rahmi Eyuboğlu's
Anatolian impressions, the problems and needs identified in Anatolia by Bedri Rahmi Eyuboğlu,
his views on Anatolia and folk culture/art, the evaluations he made about the city he saw as an
element of culture by centering Istanbul and some cities abroad and his ideas about
architecture and his views on Classical Turkish Music, which he considered as a powerful voice
from the past, have been examined. In the second part, Bedri Rahmi Eyuboğlu's views in his
proses, which track both the theoretical background and the reflections in the practical field of
poetry, novel, painting, cinema and sculpture arts, are discussed.
The aim of our study, in which we have established with a thematic approach, by taking as a
source Bedri Rahmi Eyuboğlu's essays, letters and monographic works, is to determine which
the endless trivets of the concept of culture Eyuboğlu chose and to find out what kind of
atmosphere Eyuboğlu produces and to determine the thoughts of Eyuboğlu who went to show
his principles in these arts - in other words his poetics – and to reveal the perspective of an
artist, who has undoubtedly built his personality with the products he has created, to the other
art branches.
Our studies show that Bedri Rahmi Eyuboğlu defines the concept of culture based on
geography, cities and the material/spiritual values keeping alive them, lifestyles and historical
and aesthetic stances of architectural structures, and the rhythm of music that hosts culture.
In the arts with which he dealt, Eyuboğlu has drawn attention to the creation processes, the
concepts constituting that art, the responses he will find in the receptive, the conditions
necessary for its development, and the repercussions it will create in the field of criticism
Keywords
Bedri Rahmi Eyuboğlu, Modern Turkish poet, modern Turkish proses, Modern Turkish Ar