KOAH hastalarında hastalık algısı ile sigara kullanımı arasındaki ilişki
The relationship between illness perception and smoking in COPD patients
Yazar: OKAN BAL
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN ÖZÇAKAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
KOAH hava akımı kısıtlanması ve solunumsal semptomlarla karakterize yaygın, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır. Türkiye' de KOAH prevalansı 40 yaş üstü bireylerde %19 olarak bulunmuştur. KOAH gelişimi için tüm dünyada en yaygın görülen risk faktörü tütün kullanımıdır. İçilen sigara miktarı ile akciğer fonksiyonlarındaki kayıp arasında güçlü bir ilişki bulunmaktadır. Hastalık algısının duygusal ve bilişsel bileşenleri, tedaviye uyum ve egzersiz gibi davranış kalıplarını etkileyebilir. KOAH hastalarının hastalıklarına bağlı meydana gelen duygusal değişimleri yoğun bir şekilde algıladıkları, hastalıkları üzerinde kontrollerinin çok az olduğuna ve hastalıklarının hayatları boyunca sürecek olduğuna inandıkları ve hastalık algılarının düşük düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmanın amacı KOAH hastalarının sigara kullanma ve bırakma durumlarının hastalık algısı ile ilişkisini ortaya koymaktır.
Yöntem
Kesitsel analitik olarak yapılan çalışmamızda evreni Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezlerine kayıtlı KOAH ICD-10 J44 ve alt kırılım tanı kodları eklenmiş 194 kişi oluşturmaktadır. Sonuçların güvenilirliği açısından hedef nüfusun tamamına ulaşılması planlanmıştır. Çalışmada sosyodemografik veri formu, mMRC dispne skoru, CAT KOAH değerlendirme testi, hastalık algısı ölçeği, fagerström nikotin bağımlılık testi kullanılmıştır. Katılımcılara telefonla ulaşılarak anket formu uygulanmıştır.
Bulgular
Katılımcıların %46,6' sı kadın, %53,4' ü erkektir. Yaş ortalaması 61,89' dur ve katılımcıların %64,4' ü evlidir. Katılımcıların %56,8' i ilköğretim mezunudur ve %79,7' si çalışmayan/emekli gruptan oluşmaktadır. %68,6' sının ek kronik hastalığı vardır. Katılımcıların %35,6' sı hala sigara içmekte, %40,7' si sigarayı bırakmıştır. Paket/yıl ortalaması 34,27' dir. Tanı aldıkları yıl ortalaması 8,65' tir. Son 1 yıl içinde alevlenme geçiren veya KOAH sebebiyle hastane yatışı olan katılımcı yoktur. Katılımcıların %61,8' inin mMRC puanı 2 ve üzerindedir. KOAH birleşik değerlendirme sistemine göre %70,3' ü B grubunda yer almaktadır. Katılımcıların sigara kullanım durumlarına göre hastalık algısı ölçeği alt boyutları puan ortalamaları değerlendirildiğinde; sonuçlar ve tedavi kontrolü alt boyut puan ortalamaları sigara kullanmayanlarda daha yüksek (p<0,001), süre (döngüsel) alt boyutu puan ortalaması ise aktif sigara kullananlarda daha yüksek (p=0,022) bulunmuştur.
Sonuç
Aktif sigara içicisi olan KOAH hastaları, sigara kullanmayan gruba göre hastalığını daha döngüsel olarak değişken bir süreç olarak algılamaktadır. Sigara kullanmayan grup tedavisi üzerindeki kontrolünü daha yüksek görmekte ve hastalığının sonuçlarını daha şiddetli algılamaktadır.

Abstract:
COPD is a common, preventable and treatable disease characterized by airflow limitation and respiratory symptoms. The prevalence of COPD in Turkey was found to be 19% in individuals over the age of 40. Tobacco use is the most common risk factor for the development of COPD worldwide. There is a strong relationship between the amount of cigarettes smoked and the loss of lung function. Emotional and cognitive components of illness perception can affect behavioral patterns such as adherence to treatment and exercise. It has been determined that COPD patients intensely perceive the emotional changes that occur due to their disease, they have little control over their diseases and they believe that their disease will continue throughout their lives, and their perception of the disease is low. The aim of this study is to reveal the relationship between smoking and cessation of COPD patients and their perception of the disease. 
Method
In our cross-sectional analytical study, the population consists of 194 people registered to Dokuz Eylül University Education and Family Health Centers, with COPD ICD-10 J44 and lower breakdown diagnosis codes added. In terms of the reliability of the results, it is planned to reach the entire target population. Sociodemographic data form, mMRC dyspnea score, CAT COPD assessment test, illness perception questionnaire, and Fagerström nicotine dependence test were used in the study. The participants were contacted by phone and a questionnaire form was applied.
Results
46.6% of the participants are female and 53.4% are male. The average age is 61.89 years and 64.4% of the participants are married. 56.8% of the participants are primary school graduates and 79.7% are non-working/retired groups. 68.6% of them have an additional chronic disease. 35.6% of the participants are still smoking, 40.7% have quit smoking. The average package/year is 34.27. The average of the year they were diagnosed is 8.65. There was no participant who had exacerbation or hospitalization due to COPD in the last 1 year. 61.8% of the participants had an mMRC score of 2 and above. According to the COPD combined assessment system, 70.3% of them are in group B. When the mean scores of the sub-dimensions of the disease perception scale were evaluated according to the smoking status of the participants; Results and treatment control subscale mean scores were higher in non-smokers (p<0.001), and duration (cyclical) subscale mean scores were higher in active smokers (p=0.022).
Conclusion
COPD patients who are active smokers perceive their disease as a more cyclically variable process than the non-smokers group. The non-smoker group sees more control over the treatment and perceives the consequences of their illness more severely.