Migren hastalarının yaşam kalitesi, anksiyete ve depresyon düzeylerinin değerlendirilmesi
Assessment of anxiety, depression levels and quality of life in migraine patients
Yazar: CENNET BÜYÜKYÖRÜK
Danışman: PROF. DR. RUHUŞEN KUTLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete bozuklukları = Anxiety disorders ; Baş ağrısı = Headache ; Depresyon = Depression ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Çalışmamızda migren tanısı olan ve olmayan hastaların anksiyete ve depresyon düzeylerinin değerlendirilmesi ve yaşam kalitesi üzerine etkilerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır.
 Gereç ve yöntem: Vaka-kontrol tipindeki bu analitik çalışmada Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Nöroloji Polikliniğine başvuran yeni ve/ veya eski migren tanısı olan 201 hasta ve Aile Hekimliği Polikliniğine herhangi bir sebeple başvurmuş migren tanısı almamış, şikayeti olmayan 201 gönüllü alınmıştır. Hastalar ile ilgili verilerin toplanması için sosyodemografik özellikleri belirleyen bir anket formu, hastane anksiyete ve depresyon ölçeği (HADÖ) ve yaşam kalitesini ölçmek için WHOQOL-BREF (TR) yaşam kalitesi ölçeği kullanılmıştır. Anketler araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme tekniği ile doldurulmuştur. Frekanslar, ortalama, standart sapma, ortanca, minimum ve maksimum değerler, Odds ratioları hesaplandı. Sonuçlar % 95'lik güven aralığında, anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi.
 Bulgular: Çalışmamızda migreni olanların % 90,5'i (n=182) kadın, % 9,5'i (n=19) erkek idi.  Migreni olan hastaların yaş ortalaması 35± 9,68 yaş (min:18 - max:65) bulundu. Migreni olan hastaların 117'si (%67,2) ortaokul ve altı eğitimli iken migreni olmayanların 144'ü (%63,2) lise ve üstü eğitimli idi. Eğitim düzeyi düşük olanlarda migren olma riski eğitim düzeyi yüksek olanlardan daha fazla idi. Düşük eğitim düzeyi ile migren arasında anlamlı bir ilişki vardı (p<0,001). Medeni durum ve meslekler açısında gruplar arasında fark yoktu (p >0,005). Migren hastası olanların olmayanlara göre gelir seviyesi anlamlı şekilde düşük idi (p <0,001). Sigara içme oranı migreni olanlarda daha fazla bulundu (p=0,037). Migrenlilerin %75,1'inde (n=151) bulantı-kusma, % 74,6'sında (n=150) ışık ve sese hassasiyet , %71,1'inde  (n=143) uykusuzluk baş ağrısına eşlik etmekte idi. Migreni olanların depresyon ve anksiyete puan ortalaması olmayanlara göre anlamlı şekilde yüksek idi (p <0,001). Migren hastalarının ayda geçirdikleri atak sayısı ile HADÖ anksiyete-depresyon skorlarını karşılaştırıldığında ayda beş ve daha fazla atak geçirenlerde depresyon daha fazla görülürken anksiyete açısında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yok idi ( χ2 =5,570; p=0,018). Hastalık tanı süresi ile depresyon görülme sıklığı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki yoktu (p=0,926).  Migreni olup evli olanlarda olmayanlara, çalışmayanlarda çalışanlara, ortaokul ve altı eğitimi olanlarda lise ve üstü eğitimi olanlara göre depresyon daha fazla görülmekte idi (p <0,005). Migreni olanlar ve olmayanlarda yaşam kalitesi karşılaştırıldığında kontrol grubunun yaşam kalitesi istatistiksel olarak anlamlı derecede daha iyi idi (p<0,001).
 Sonuç: Migren hastaların yaşamlarını olumsuz yönde etkilediği için önemsenmesi gereken bir hastalıktır. Migren ve buna eşlik eden komorbid durumların varlığı hem sağlık sistemine, hem de ülke ekonomisine maddi yönden ağır yükler getirmektedir. Medikal tedavi ile birlikte hastaların yaşam kaliteleri ve psikiyatrik durumları da sorgulanmalı ve hastalar dikkatle değerlendirilmelidir. Aile hekimliği uzmanları olarak hastalarımızı değerlendirirken fiziksel, ruhsal, toplumsal, kültürel etkenlerin tümünü göz önünde bulundurmalı; hastayı bütüncül olarak değerlendirmeliyiz. Bu tez çalışmasında migrenin sadece bir baş ağrısı olmayıp hastanın kendisinin ve çevresindekilerin ruhsal durumlarını ve yaşam kalitesini de etkileyebilecek bir hastalık olduğuna dikkat çekmek istedik.
 
Anahtar kelimeler: Migren, Yaşam Kalitesi, Anksiyete, Depresyon

Abstract:
Objectives: The aim of this study was to compare the anxiety and depression levels and its effects on quality of life of the patients with and without migraine.
Material and Methods: In this case control-type analytical study, 201 patients who were diagnosed as migraine at Necmettin Erbakan University Meram Medical Faculty Neurology Clinic and 201 volunteers who applied to Family Practice Clinic for any reason and did not have any complaints, were included. A questionnaire form determining sociodemographic properties, Hospital Anxiety and Depression Scala (HADS) and Life Quality Scala (LQS) were used to collect data about patients. The surveys were completed by the researchers in face to face meetings. Frequencies, averages, standard deviations, median, minimum and maximum values, odds ratios were calculated. The results were evaluated at 95 % confidence interval and significance was evaluated at p<0.05 level.
Results: In our study, patients with migraine were 90.5% (n=182) female and 9.5%  (n=19) male. Average age of the migraine patients participated in our study was found 35± 9.68 years (min:18 - max:65). Of the migraine patients, 117 (67.2%) were elementary school and lower level educated while 144 (63.2%) of patients without migraine were high school and higher level educated. There was a significant relationship between lower levels of education and migraine (p<0.001). There was no difference between the groups in terms of marital status and employment (p >0.05). Income amount of migraine patients was significantly lower than those with no migraine (p <0.001). Smoking rate was found higher among migraine patients (p=0.037). In 75.1% of migraine patients (n=151) nausea and\or vomiting, in 74.6% (n=150) sensitivity to light and noise were accompanying headache. Mean scores of depression and anxiety were significantly higher in migraine patients (p <0.001). When number of migraine attacks per month  and anxiety-depression scores, depression level was observed to be higher among patients having five or more attacks in a month ( χ2 =5.570; p=0.018), while there was no statistically significant difference in case of anxiety. There was no statistical significance between duration of diagnosis and depression rates (p=0.926). Among migraine patients, depression was observed to be higher in married than singles, employed than unemployed, elementary school and lower level educated than high school and higher level educated (p <0.005). When patients with migraine and without migraine were compared, quality of life in control group was significantly better (p<0.001).


Conclusion: Migraine must be taken seriously as it has a negative impact on patients' lives, Migraine and its comorbid conditions have financially heavy burden on both health system and national economy. Besides medical treatment, the patients should be evaluated carefully for their quality of life and psychiatric conditions. As family physicians, we must consider physical, psychological, social and cultural factors when assessing our patients, and evaluate them as a whole. In this study, we draw attention to the fact that migraine is not only a headache but it also affects the patients' family and their community in terms of psychological state and the quality of life.
Keywords: Migraine, Quality of Life, Anxiety, Depression.