Geleneksel çarşılarda mekansal sorunlar ve çözüm önerileri, Isparta üzüm pazarı örneği
Spatial problems and solution proposals in traditional bazaars, Isparta grape market examples
Yazar: SÜLEYMAN CEVAT ÇEVRİMLİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HASAN ŞEHMUZ HAŞTEMOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsanlar geçmiş dönemlerden bu yana gündelik hayattaki birtakım ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla han, arasta, kapalı çarşı ve bedesten gibi geleneksel ticari mekânlarda alışveriş eylemini gerçekleştirmiştir. Bu mekânlar kentin belleğinde önemli bir yere sahip olup, kentin bir parçası olarak görülmüştür.  Geleneksel çarşılar yıllar önce olduğu gibi bugün de alışveriş eyleminin gerçekleştiği yerlerdir. Ancak günün şartlarına göre yaşanan değişimler ve insanların beklentilerinin farklılaşmasıyla bu geleneksel çarşılarda farklı mekânsal gereksinimler ortaya çıkmıştır. Bu mekânlar zaman içinde insanların beklentilerine cevap veremez hale gelmiş ve birçok sorunla karşı karşıya kalmıştır. Bu bağlamda bu sorunların yaşandığı geleneksel çarşılardan biri de Isparta Üzüm Pazarıdır.

Bu çalışmada geleneksel çarşılardan biri olarak bilinen Isparta Üzüm pazarı ve çevresinin dönüşüm süreci araştırılmış, mevcut yapıların zaman içinde geçirmiş olduğu değişimleri tespit etmek amacıyla çarşıda yer alan mekânların analizleri yapılmıştır. Elde edilen analiz sonuçlarıyla birlikte yapılan alan incelemesinde Isparta Üzüm pazarındaki mevcut sorunlar tespit edilmiştir. Yaşanan tüm bu sorunlar çarşının her geçen gün önemini yitirmesine sebep olmuştur. Çalışmanın amacı ise Isparta Üzüm pazarının tespit edilen sorunlarına çözüm bulmak ve bu çarşıyı yeniden bir cazibe merkezi haline getirmektir. Bu kapsamda Isparta Üzüm Pazarında yer alan mekânların rölöve çizimleri yapılmış, bu çizimler üzerinden cephe tipolojileri çıkartılmış ve çalışma alanı incelenerek fotoğraflanmıştır.  Elde edilen veriler ile geçmiş dönemlerdeki ulaşılan mekânların cephelerine ait fotoğraflar karşılaştırılarak Üzüm Çarşısında zaman içinde yaşanan değişimler tespit edilmiştir. Tüm bu veriler değerlendirilerek Üzüm Pazarı'na yönelik öneri projesi hazırlanmıştır. Hazırlanan öneri projesi ile çarşının mevcut sorunlarının giderilerek günümüzde tekrar cazibe merkezi haline gelmesi çalışmanın hedefleri arasındadır.

Abstract:
People have been shopping in traditional commercial spaces such as inns, arastas, covered bazaars and bedestenes to meet their everyday needs since the past. These places have an important place in the memory of the city and are seen as a part of the city. Traditional bazaars are places where shopping is performed as it was many years ago. However, due to the changes experienced and the differentiation of people's expectations according to the conditions of the day, different spatial requirements emerged in these traditional bazaars. Over time, these places have become unable to respond to people's expectations and face many problems. Isparta Üzüm Pazarı is one of the traditional bazaars where these problems are experienced in this context.

In this study, the conversion process of Isparta grape market and its surroundings, which is known as one of the traditional bazaars, was researched and analysis of the places in the market was carried out in order to determine the changes that the existing constructions had over time. With the results of the analysis obtained, the current problems in the Isparta grape market have been identified in the area survey. All these problems have caused the bazaar to lose its importance every passing day. The aim of the work is to find solutions to the problems identified in the Isparta Grape market and to make this bazaar a center of attraction again. In this context, the drawings of the places located in the Isparta Grape Market were made, the front typologies were removed from these drawings and the study area was examined and photographed. 
The photographs of the facades of the places reached in the previous periods were compared with the obtained data and the changes that have been experienced over time in Üzüm Çarşı have been determined. 
With the prepared proposal project, it is one of the objectives of studying to solve the existing problems of the bazaar and become a center of attraction again.