Boşanmanın mali sonuçları
Financial results of divorce
Yazar: SEDEF BÜYÜKİPEKCİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ERDEM
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Boşanma = Divorce ; Finansal etki = Financial effects ; Maddi tazminat = Material compensation ; Manevi tazminat = Moral indemnity ; Türk Medeni Kanunu = Turkish Civil Code ; Yoksulluk nafakası = Maintenance allowance

Özet:
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun ikinci kitabında Aile Hukukuna ilişkin
hükümler yer almaktadır. Birinci kısımda düzenlenen evlilik hukuku; evlenme (TMK
m. 118-160), boşanma (TMK m. 161-184), evliliğin genel hükümleri (TMK m. 185-
201), eşler arasındaki mal rejimi (TMK m. 202-281) olarak dört bölüme ayrılmıştır.
Evlilikte genel kabule göre amaç, eşlerin ölüm ayırana kadar birliği devam
ettirmeleridir. Fakat bazı özel durumlar ortaya çıktığında evlilik birliğinin sona ermesi
kaçınılmazdır. Evlilik birliğini sona erdiren sebeplerden olan boşanma, toplumumuzda
hukuki olduğu kadar ciddi bir sosyal ve ekonomik problemdir. Eşler arasındaki
karakter farklılıkları, sosyal ve kültürel farklılıklar, eşlerin birbirlerine karşı
sadakatsizlik, ilgisizlik, sevgisizlik gibi duygusal şiddete yönelik olumsuz
davranışları, fiziksel şiddet, sosyal ve ekonomik şiddet, ailelerin evlilik birliğine
müdahaleleri, ekonomik sorunlar ve daha sayamayacağımız birçok sebep eşler
arasında geçimsizliğe neden olmakta ve bu nedenle evlilik boşanma ile sona
ermektedir. Evliliği sona erdiren sebeplerden biri olan boşanma, eşler arasındaki
hukuki ilişkiyi sona erdirerek evlenme ile kazandıkları hukuki statülerinde birtakım
değişiklikler meydana getirir. Boşanmanın hukuki sonuçları eşler yönünden kişisel ve
mali sonuçlar ile çocuklar yönünden sonuçlar olmak üzere ayrıma tabi tutulabilir.
Kişisel nitelikte olan sonuçlara, evlilik birliğinin sona ermesi ile yeniden evlenme
imkanının doğması, eşlerin evlilik birliğinin getirdiği haklar ve yükümlülükleri
kaybetmesi, boşanma ile kadının evlenmeden önceki soyadını alması, eşlerin
mirasçılık sıfatının kaybetmesi örnek gösterilebilir. Buna karşılık eşlerin evlenme ile
kazandıkları erginlik, kayın hısımlığı ve vatandaşlık durumlarında değişiklik
olmamaktadır. Boşanma ile müşterek çocuklar yönünden de birtakım sonuçlar
doğmaktadır. Boşanma ile reşit olmayan müşterek çocuğun velayeti eşlerden birine
verilmekle birlikte velayete sahip olmayan anne veya baba ile müşterek çocuk arasında
kişisel ilişki kurulur. Velayete sahip olmayan eşin çocuğun bakım, eğitim, korunma,
barınma gibi giderlerine katılma yükümlülüğü dolayısıyla velayet kendisine
bırakılmayan eş iştirak nafakası ödemekle yükümlü tutulabilir.
Bilindiği üzere evlilik aynı zamanda eşler arasında bir ekonomik birlik niteliği
taşır. Bu nedenle boşanma ile birlikte bazı mali sonuçların doğması kaçınılmazdır. Bu
sonuçlara eşler arasında mal rejiminin sona ermesi, maddi ve manevi tazminat ile
yoksulluk nafakası talep hakkının doğması örnek gösterilebilir. Söz konusu
müesseseler gerek hukuk gerekse de hayat ilişkileri bakımından önemli sonuçlar
doğurur ve uygulamaya bakıldığında ciddi sorunların olduğu görülmektedir. Boşanma
hukuku ile ilgili uygulamada en çok karşılaşılan sorunlar boşanmanın mali sonuçları
ile ilgili olup özellikle maddi tazminat, manevi tazminat ile yoksulluk nafakasının
şartlarının oluşup oluşmadığı ve bu tazminatlar ile nafakanın kapsamı ile ilgilidir.
Boşanmanın mali sonuçları olan maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası
çalışmamızın ana konusunu oluşturmaktadır. Konu ile ilgili düzenleme 4721 sayılı
Türk Medeni Kanunu'nun 174-178 maddeleri arasında yer almaktadır.
Bu konuyu seçmekteki amacımız maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk
nafakasının kanunda ana hatları ile düzenlenmiş olması nedeniyle tazminata ve
nafakaya hükmedilmesini gerektiren nedenlerin genel itibarıyla Yargıtay içtihatları ile
şekillenmiş olmasıdır. Bununla birlikte maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk
nafakası şartlarının oluşup oluşmadığı noktasında tarafların boşanmaya neden olan
olaylardaki kusur durumu önemli bir etkendir ve kusur değerlendirmesi her somut
olayın özelliğine göre değişmektedir. Maddi tazminatı düzenleyen TMK'nın 174/1 maddesinde mevcut ve beklenen menfaat kavramı kullanılmakta, maddi tazminata hak
kazanılması için menfaatin zedelenmesi şartı aranmaktadır. Fakat maddede mevcut ve
beklenen menfaat kavramlarının tanımı yapılmamış, mevcut ve beklenen menfaatin
kapsamı belirtilmemiştir. Manevi tazminatı düzenleyen TMK 174/2 maddesinde ise
manevi tazminata hak kazanılması için kişilik haklarının saldırıya uğraması şartı
aranmış, aynı şekilde kişilik haklarının tanımı kanunda yapılmamıştır. Yoksulluk
nafakasını düzenleyen TMK m. 175 hükmünde ise talep eden eşin yoksulluğa düşmesi
şartı aranmakla birlikte yoksulluk kavramının tanımı yapılmamıştır. Maddelerde bahsi
geçen kavramların tanımının yapılmaması bilinçli bir kanun boşluğu olup kavramı
sınırlandırmamak amacıyla getirilmiş bir düzenlemedir. Dolayısıyla kavramların içini
doldurmak hakimin takdirine bırakılmıştır. Bu nedenle tazminatlar ile nafakanın
şartlarının oluşup oluşmadığı her somut olayın özelliğine göre değişmekle birlikte her
boşanma davasında söz konusu şartlar gerçekleşmeyebilir. Ayrıca maddi ve manevi
tazminat ile yoksulluk nafakasının miktarının hesaplanmasında kanun koyucunun
genel bir formül getirmemesi ve genel itibariyle Türk Aile Hukuku incelendiğinde
hakimin geniş takdir yetkisine sahip olması nedeniyle uygulamada bir birlik
bulunmamaktadır. Tüm bu açıklanan nedenlerle konuyu kapsamlıca ele almak
gerekmiştir. Bu kapsamda doktrindeki Türkçe eserlerden yararlanılmış; içtihat
bankaları ve kaynaklardan temin ettiğimiz içtihatlarla tezimiz desteklenmiştir. Ayrıca
743 sayılı Türk Kanunu Medenisi ile 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu arasındaki
hüküm farklılıklarına da yer verilmiştir.
Çalışmamızın konusu boşanmanın mali sonuçları olmakla birlikte eşler
arasında mal rejiminin tasfiyesinin başlı başına çalışma konusu olabilecek kadar
kapsamlı bir konu olması nedeniyle bu konuya kısaca değinilmekle yetinilerek detaylı
olarak TMK'nın 174. maddesinde düzenlenen maddi ve manevi tazminat ile TMK'nın
175. maddesinde düzenlenen yoksulluk nafakası doktrin görüşleri ve Yargıtay
kararları ışığında incelenmiştir.
Çalışmamızın konusu boşanmanın mali sonuçları olan maddi ve manevi
tazminat ile yoksulluk nafakası olduğundan giriş olarak kısaca boşanmanın hukuki
sonuçlarına değinilmiş; birinci bölümünde maddi tazminat ve manevi tazminat, ikinci
bölümünde ise yoksulluk nafakası incelenmiştir. Birinci bölümün ilk kısmında maddi
tazminatın amacı, hukuki niteliği ve özellikleri, maddi tazminatın şartları, maddi
tazminat miktarının belirlenmesi, maddi tazminatın ödenme biçimi, maddi tazminat
miktarının değiştirilmesi ve sona ermesi, son olarak maddi tazminat ile ilgili usul
hükümleri ele alınmıştır. Bölümün ikinci kısmında ise manevi tazminatın amacı,
hukuki niteliği ve özellikleri, manevi tazminatın şartları, manevi tazminatın miktarının
belirlenmesi ve ödenme biçimi, manevi tazminat ile ilgili usul hükümleri ile eşin
sadakatsizliği halinde o eşle ilişkiye giren üçüncü kişinin manevi tazminatla yükümlü
olup olmadığı sorunu ayrıntılı biçimde anlatılmıştır. Çalışmamızın ikinci bölümü ise
yoksulluk nafakasına ayrılmıştır. Bu kapsamda yoksulluk nafakasının amacı, hukuki
niteliği ve özellikleri, yoksulluk nafakasının şartları, yoksulluk nafakasının süresi,
yoksulluk nafakasının miktarının belirlenmesi ve ödenme biçimi, yoksulluk
nafakasının sona ermesi, yoksulluk nafakası miktarının değiştirilmesi yani azaltılması,
artırılması ve gelecek yıllar göz önüne alınarak hüküm kurulması ve son olarak
yoksulluk nafakası ile ilgili usul hükümleri üzerinde durulmuştur.

Abstract:
At the second section of the Turkish Civil Code under number 4721, there are
judgments on family law. The marriage law prepared in the first chapter is divided into
four parts. Marriage (Turkish Civil Code article 118-160), divorce (Turkish Civil Code
article 161-184), general judgments on marriage (Turkish Civil Code article 185-201),
property regime between the parties (Turkish Civil Code article 202-281). The main
goal in a marriage is to continue the union until death. But when there are certain
private conditions, it is obvious to end the marriage union. Divorce is the cause of the
end of the marriage. It is a legal problem but also a serious social and economic
problem. The differences of humor between the parties, the socio-cultural differences,
the negative behaviors of the parties such as infidelity, indifference, lack of love which
are sentimental violence; physical violence, socio-economic violence, parental
interventions in the marriage union, economic problems and many other problems are
the cause of disagreement between the parties. And for this reason, the marriage union
ends by divorce. Divorce, which is one of the causes of the end of the marriage, ends
the legal relationship between the parties and changes the legal status of the parties,
earned by the marriage. The legal outcomes of divorce can be divided into two groups.
The personal and financial results of the spouses and the results on the children. The
personal result is the opportunity to marry someone else again and to lose the
responsibilities and rights got by the marriage. The woman can use her previous name
after the divorce and the spouses will lose their right to be inheritors of each other. But
after the divorce, the parties do not lose their status of maturity, affinity by marriage
and citizenship. Related to the common children, there are certain changes after the
divorce. Guardianship of the child or children who are not minors is given to one of
the parties. Individual dialog is established between the child and the other parent who
does not have the right of guardianship according to certain rules. The parent who does
not have the right of guardianship can contribute to the costs of education, protection,
housing his child who lives with the other parent. This is called as the participation
allowance.
As you know, marriage is an economic cooperation between the parties. For
this reason, after the divorce, it appears some economic results. These results can be
summarized as the end of the property regime between the parties, the material and
moral indemnity and the poverty indemnity. These subjects are important in relation
to legal institutes and other establishments concerned and as well as for the life
relations. Serious problems are observed by applying them in life. The most common
problems about divorce in practice are financial problems. Above all, we must
carefully consider whether it is a question of ordering on moral and material indemnity
and poverty indemnity. And it is also necessary to define the content and the limits of
these allowances. The main subject of our study is the material and moral indemnity
and also the poverty indemnity which are the financial results of divorce. There are
articles on this subject in the Turkish Civil Code of 4721 among articles 174-178.
We have chosen this subject because the main lines of material and moral
indemnity and poverty indemnity are ordered in the relevant law. The reasons for
ordering compensation or an alimony are generally regulated by case law of the Court
of Cassation. The fault status of the parties in the divorce is important to decide on the
material and moral indemnity and the poverty indemnity. The fault analyzes change
depending on the case. In article 174/1 of the Turkish Civil Code organizing the
material allowance, it is spoken of the present interest and the awaiting interest. In order to obtain a material compensation, the interest in question must be damaged. But
definitions of the concepts of present and expected interest are not given. The content
and limits of the present and expected interest are not explained. In article 174/2 of the
Turkish Civil Code organizing moral indemnity; it is said that the personal rights must
be attacked in order to obtain it, but the definition of personal right is not given in the
relevant law. In judgment 175 of the Turkish Civil Code organizing the poverty
allowance, it is said that the husband or wife must be poor but the definition of poverty
is not given. The lack of definition in these articles are not omitted. This legal loophole
is made on purpose. The aim is not to limit this concept. It is the judge who will decide
on this matter. For this reason, the conditions of compensation and alimony change
case by case. In some divorce disputes, these conditions have not been met. Other than
that, when calculating the amount of material and moral compensation and poverty
compensation, the laws do not have a stable formula. In general, when the legal
Turkish family form is considered, the judge has a great deal of freedom to order and
an union does not exist in practice on this matter. Because of these reasons, this subject
must be taken in hand with all the details. In this study, we have taken advantage of
the Turkish works in doctrine. Our thesis is supported by case law obtained from case
law banks and other resources. Likewise, we have presented the differences of
judgment between the Turkish Civil Code under number 743 and 4721.
The subject of our study is the financial results of divorce. But the liquidation
of the property regime between the parties is a very broad subject, for this reason we
have touched on said subject in summary. We have studied them in the light of the
material and moral indemnity organized in article 174 of the Turkish Civil Code, the
doctrinal thoughts of the poverty allowance organized in article 174 of the Turkish
Civil Code and the decisions of the Court of Cassation.
The subject of our study is the material and moral indemnity and the poverty
indemnity which are the financial results of divorce. For this reason, we briefly talked
about the legal results of divorce in the introduction. In the first chapter, we examined
the material and moral allowance and in the second chapter the poverty allowance. In
the first part of the first chapter, we touched on the purpose of material compensation,
its properties and its legal type, the conditions of the material allowance, how to decide
the amount of the material allowance, the means of payment of the material allowance,
the change of the amount of the material allowance and its termination. Lately, we
have been talking about formal judgments on material compensation. In the second
part of the chapter we explained in detail the purpose of moral indemnity, its properties
and its legal type, the conditions of the moral indemnity, how to decide the amount of
the moral indemnity, the ways of payment of the moral indemnity, the formal
judgments on the moral indemnity and in case of the infidelity of one of the parties,
whether the third party has to pay moral indemnities. The second chapter of our study
is devoted to the poverty allowance. As such, we have underlined the purpose of the
poverty allowance, its properties and its legal type, the conditions of the poverty
allowance, the duration of the poverty allowance, how to decide the amount of the
poverty allowance, the means of payment of the poverty allowance, the end of the
poverty allowance, the change in the amount of the poverty allowance, that is to say
its increase, its reduction, while taking into consideration the coming years and lately
we have been talking about formal judgments on the poverty allowance.








Au deuxième cahier de Code Civil Turc sous numéro 4721, il existe des
jugements sur le droit de famille. Le droit de mariage préparé au premier chapitre est
divisé en quarte parties. Le mariage (Code civil Turc article 118-160), le divorce (Code
Civil Turc article 161-184), les jugements généraux du mariage (Code civil Turc
article 185-201), régime des biens antre les parties (Code civil Turc article 202-281).
Le but dans le mariage est de poursuivre l'union jusqu'à la mort. Mais quand il arrive
certaines conditions privées, il est évident de terminer l'union du mariage. Le divorce
est la cause de la fin du mariage. C'est un problème juridique mais aussi un grave
problème social et économique. Les différences d'humour entre les parties, les
différences socio-culturelles, les comportements négatifs des parties comme
l'infidélité, l'indifférence, manque d'amour qui sont des violences sentimentales;
violence physique, violence socio-économique, les interventions des parents à l'union
de mariage, des problèmes économiques et plusieurs autres problèmes sont la cause de
mésentente entre les parties. Et pour cette raison, l'union de mariage se termine par le
divorce. Le divorce qui est l'une des causes de fin du mariage, termine la relation
juridique entre les parties et change les statuts juridiques des parties, gagnés par le
mariage. Les résultats juridiques du divorce peuvent être divisés en deux groupes. Les
résultats personnels et financiers des époux et les résultats sur les enfants. Le résultat
personnel est l'opportunité de se marier à nouveau avec quelqu'un d'autre et de perdre
les responsabilité et les droits apportés par le mariage. La femme peut prendre son nom
précédent suite au divorce et les époux vont perdre leur droit d'être héritier. Mais suite
au divorce, les parties ne perdent pas leurs statuts de maturité, l'affinité par mariage et
de citoyenneté. A propos des enfants communs aussi, il existe certains changements
après le divorce. La tutelle de l'enfant ou des enfants qui ne sont pas mineurs est
donnés à l'une des parties. Le dialogue individuel est établi entre l'enfant et l'autre
parent qui n'a pas le droit de tutelle selon certaines règles. Le parent qui n'a pas le
droit de tutelle peut contribuer aux frais d'enseignement, de protection, de loger son
enfant qui vit chez l'autre parent. Ceci est appelé comme l'indemnité de participation.
Comme vous le savez, le mariage est une coopération économique entre les
parties. Pour cette raison, suite au divorce, il en résulte certains résultats économiques.
Ces résultats peuvent être résumés comme la fin du régime des biens entre les parties,
l'indemnité matérielle et morale, l'indemnité de pauvreté. Ces sujets sont importants
par rapport aux instituts juridiques et aux autre établissements concernés et aux
relations de vie. Il est observé des problèmes graves en les appliquant dans la vie. Les
problèmes les plus fréquentés sur le divorce dans la pratique est des problèmes
financiers. Surtout il faut bien examiner s'il s'agit d'ordonner sur l'indemnité morale
et matérielle et l'indemnité de pauvreté. Et il faut aussi définir le contenu et les limites
de ces indemnités. Le sujet principal de notre étude est l'indemnité matérielle et morale
et aussi l'indemnité de pauvreté qui sont les résultats financiers du divorce. Il y a des
articles sur ce sujet dans le Code civil Turc de 4721 parmi les articles 174-178.
Nous avons choisi ce sujet car les lignes principales de l'indemnité matérielle
et morale et l'indemnité de pauvreté sont ordonnés dans la loi concernée. Les raisons
d'ordonner à une indemnité ou à une pension alimentaire sont réglés généralement par
des jurisprudences de la Cour de Cassation. L'état de faute des parties dans le divorce
est important à décider à l'indemnité matérielle et morale et à l'indemnité de pauvreté.
Les analyses des fautes changent selon le cas. Dans l'article 174/1 de Code Civil Turc
organisant l'indemnité matérielle, il est parlé de l'intérêt présent et l'intérêt qui attend. Afin d'obtenir une indemnité matérielle, l'intérêt en question doit être endommagé.
Mais les définitions des concepts d'intérêt présent et qui est attendu, ne sont pas
données. Le contenu et les limites de l'intérêt présent et qui est attendu ne sont pas
expliqués. Dans l'article 174/2 du Code civil Turc organisant l'indemnité morale, les
droits personnel doivent être attaqué afin de l'obtenir mais la définition du droit
personnel n'est pas donné dans la loi concernée. Dans le jugement 175 du Code civil
Turc organisant l'indemnité de pauvreté, il est dit que l'époux ou l'épouse doit être
pauvre mais la définition de pauvreté n'est pas donnée. Les manques de définition dans
ces articles ne sont pas omis. Cette lacune de loi est faite par exprès. Le but est de ne
pas limiter ce concept. C'est le juge qui va décider sur ce sujet. Pour cette raison, les
conditions de l'indemnité et la pension alimentaire changent selon le cas. Dans certains
litiges du divorce, ces conditions n'ont pas eu lieu. A part ça, au calcul du montant de
l'indemnité matérielle et morale et l'indemnité de pauvreté, les lois n'ont pas une
formule stable. En général, quand la forme juridique de famille Turque est examinée,
le juge possède une grande liberté d'ordonner et une union n'existe pas dans la pratique
à ce sujet. A cause de ces raisons, il faut prendre en main ce sujet avec tous les détails.
Dans cette étude, nous avons profité des œuvres en Turc dans la doctrine. Notre thèse
est supportée par des jurisprudences obtenues des banques de jurisprudence et des
autres ressources. De même, nous avons présenté les différences de jugement entre le
code civil Turc sous numéro 743 et 4721.
Le sujet de notre étude est les résultats financiers du divorce. Mais la
liquidation du régime des biens entre les parties est un sujet très large, pour cette raison
nous avons touché ledit sujet en résumé. Nous les avons étudié sous la lumière de
l'indemnité matérielle et morale organisées dans l'article 174 du Code civil Turc, les
pensées de doctrine de l'indemnité de pauvreté organisé dans l'article 174 du Code
civil Turc et les décisions de la Cour de Cassation.
Le sujet de notre étude est l'indemnité matérielle et morale et l'indemnité de
pauvreté qui sont les résultats financiers du divorce. Pour cette raison, nous avons
brièvement parlé des résultats juridiques du divorce à l'introduction. Au premier
chapitre, nous avons examiné l'indemnité matérielle et morale et au deuxième chapitre
l'indemnité de pauvreté. A la première partie du premier chapitre, nous avons touché
le but de l'indemnité matérielle, ses propriétés et son type juridique, les conditions de
l'indemnité matérielle, comment décider le montant de l'indemnité matérielle, les
voies de paiement de l'indemnité matérielle, le changement du montant de l'indemnité
matérielle et sa fin. Dernièrement, nous avons parlé des jugements de forme sur
l'indemnité matérielle. A la deuxième partie du chapitre, nous avons expliqué en détail
le but de l'indemnité morale, ses propriétés et son type juridique, les conditions de
l'indemnité morale, comment décider le montant de l'indemnité morale, les voies de
paiement de l'indemnité morale, les jugements de forme sur l'indemnité morale et en
cas de l'infidélité de l'une des parties si le tiers doit payer des indemnités morales. Le
deuxième chapitre de notre étude est réservé à l'indemnité de pauvreté. A ce titre, nous
avons souligné le but de l'indemnité de pauvreté, ses propriétés et son type juridique,
les conditions de l'indemnité de pauvreté, la durée de l'indemnité de pauvreté,
comment décider le montant de l'indemnité de pauvreté, les voies de paiement de
l'indemnité de pauvreté, la fin de l'indemnité de pauvreté, le changement du montant
de l'indemnité de pauvreté, c'est-à-dire son augmentation, sa réduction, tout en
prenant en considération les années à venir et dernièrement, nous avons parlé des
jugements de forme sur l'indemnité de pauvreté.