Günümüzle karşılaştırmalı değerlendirmeler ışığında çevre tarihi
Environmental history in the light of comparative evaluations with today
Yazar: İBRAHİM YENİGÜN
Danışman: PROF. DR. SİNAN UYANIK
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Toplulukların geçmişte yaşadıkları olaylar, birbirleriyle ilişkileri, sosyal-ekonomik durumları, kültür ve uygarlıkları sebep-sonuç ilişkileriyle birlikte Tarih bilimi tarafından incelenmektedir. Bununla birlikte, bugünkü boyutları kadar olmasa da insanlığın varoluşuyla aynı anda başlayan çevre sorunlarına ise "Çevre Tarihi" uzmanlık alanı el atmaktadır. Bu yeni perspektif, ilk bakışta görünmeyen ancak kültür ve medeniyetlerin oluşmasında, gelişmesinde ve yok olmasında etkili olan önemli konuları, çevresel faktörler ışığında aydınlatmaktadır. Engin bilgi, deneyim ve sonuçların depolandığı bu tarihi süreçten, azami oranda faydalanmak, bu sürece ait kapsamlı araştırma ve gözlemlerden geçmektedir. Bu konuda etkileyen ve etkilenen parametrelerin değişik yaklaşımlar tarafından ele alındığı, bunların bazılarının kültürel, dini, teknik veya dış etkenlerle şekillendiği, diğer kısmının da zorunluluklar çerçevesinde ortaya çıktığı görülmüştür. Ulaşılabilen bilgilerin bir bölümü bizlere önemli ipuçları verirken, bazı bölümleri ise tamamen örnek modeller olarak karşımıza çıkmaktadır. Çok daha önemli bir bölümü ise belki de günümüz dünyasına henüz yeterince girmemiş, benzersiz etkiler sağlayacak şekilde tarihin tozlu ve bilinmeyen sayfalarında keşfedilmeyi beklemektedir. Bu görüşten hareketle, mevcut çalışma, ilk çağlardan başlanılarak önemli dönem, topluluk ve sosyolojilerin tarihine ekolojik açıdan yapılmış bakışı ortaya koymaktadır. Bu bakışla belirlenen dikkat çekici tespitler, tarih penceresinden iletilen sonuç ve mesajlarla aktarılmakta, geçmiş ve günümüz boyutlarıyla karşılaştırılmaktadır. Dolayısıyla, günümüz şartlarında ulaşılan ve mevzuat düzeyinde kabul edilirliği bulunan çevresel faktörlerin ve çevre sorunlarının, tarihi süreciyle değerlendirilmesinin, atılmakta olan adımlara etkisinin ne olduğunun gözlenmesi ve bundan öte, geleceğe ait projeksiyonlar açısından doğru irdelemelerin yapılması, hem mevcut durumun analizi ve hem de gelecekle ilgili kararlar için bir temel teşkil edecektir.

Abstract:
Community events of the past, cause-effect relationship of the events, and culture and civilizations and social-economic status of them are examined by the science of history. Besides, environmental issues starting at the same time with human existence, though it is not as much as the current size, are addressed by area of "Environmental History". This new perspective illuminates light on the key issues, which are unseen at first sight but effective in the formation, development and extinction of  culture and civilization in the light of environmental factors. To benefit at maximum rate from this historic process that stores vast knowledge, detailed and comprehensive research and observation of this process need to undertaken and experienced. It is seen that the affecting and affected parameters are handled by the different approaches on this topic, that some of them are shaped by cultural, religious, technical or external factors, and some others occur within the framework of difficulties. While a portion of this accessible information gives us some important clues, some parts come up as completely role models. The much more important part, perhaps has not entered the contemporary world enough and it remains to be discovered in the dusty and unknown pages of the history to provide unique effects. From this point of view, the present study reveals the ecological perspective into the history of important period, community and sociology from early ages. The remarkable findings determined by this perspective are transferred by the results and the messages through history window and compared in the dimensions of past and today.  Therefore, the evaluation through historical  process of environmental factors, that are reachable at the current  situation and acceptable at the level of legislation and environmental problems, the observation of what are the steps being taken and beyond that making the correct considerations about the future projections, will serve as basis for both analysing the current situation and about the future decisions.