Sosyal anksiyete bozukluğu olan ergenlerde bağlanma paterni, zihin kuramı ışlevleri ve annelerinin zihin kuramı ışlevlerinin incelenmesi
Examination of attachment patterns, theory of mind functions andmothers' theory of mind functions in adolescents with social anxiety disorder
Yazar: NURTEN SELİN SOBAY
Danışman: PROF. DR. HASAN KANDEMİR
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç:  
Bu çalışma, SAB (SAB) olan ergenlerde bağlanma paternleri, ergenlerin ve annelerinin zihin kuramı (ZK) işlevlerini incelemeyi amaçlamaktadır. SAB'nin ergenlerde yüksek yaygınlık oranına sahip olması ve sosyal işlevsellik üzerinde ciddi etkiler yaratması nedeniyle, SAB gelişiminde bağlanma stilleri ve ZK becerilerinin etkisi araştırılmaktadır. Çalışmanın amacı, bu faktörlerin SAB gelişimine nasıl katkı sağladığını ve SAB'nin klinik görünümü üzerindeki etkilerini daha iyi anlamaktır..

Yöntem:
Çalışma, SAB tanısı almış ergenlerden (n=30) oluşan bir örneklem ile sağlıklı kontrol grubu (n=30) arasında karşılaştırmalı olarak yapılmıştır. Sosyodemografik veriler, ZK ve bağlanma paternleri çeşitli ölçekler aracılığıyla değerlendirilmiştir: Gözlerden Zihin Okuma Testi, İmayı Anlama Testi ve İlişki Ölçekleri Anketi kullanılarak ergenlerin ZK becerileri ve bağlanma türleri ölçülmüştür. Ayrıca, annelerin ZK becerileri de analiz edilmiştir. İstatistiksel analizlerde Kolmogorov-Smirnov testi, bağımsız örneklemler t-testi, Mann-Whitney U testi ve lojistik regresyon analizleri kullanılmıştır.
Bulgular:
- SAB tanılı ergenlerin güvenli bağlanma puanları sağlıklı gruptan anlamlı şekilde düşüktür (p<0,001), buna karşın korkulu (p<0,001), kayıtsız (p=0,003) ve saplantılı bağlanma puanları anlamlı olarak yüksektir (p<0,001).
- Saplantılı bağlanma puanının SAB şiddeti üzerindeki etkisi anlamlı bulunmuş ve puan arttıkça SAB gelişme olasılığı 4,56 kat artmıştır (p=0,002, OR=4,56).
- Kayıtsız bağlanma puanının SAB gelişimi üzerindeki anlamlı etkisi bulunmuş, puan arttıkça SAB gelişme olasılığı 3,015 kat artmıştır (p=0,048, OR=3,015).
- Hasta grubunun ZK puanları sağlıklı gruba göre düşük çıkmıştır; özellikle İma Anlama (p<0,001), Göz Testi (p<0,001) ve annelerin ZK becerileri de anlamlı şekilde daha düşüktür (p<0,001).

Sonuç:
Bu çalışma, SAB tanılı ergenlerde güvensiz bağlanma ve düşük ZK işlevlerinin önemli risk faktörleri olduğunu göstermiştir. SAB gelişimi ve şiddetinin, özellikle saplantılı ve kayıtsız bağlanma stilleri ile ilişkili olduğu görülmektedir. Annelerin düşük ZK becerilerinin de ergenlerde sosyal anksiyete bozukluğu ile ilişkili olabileceği bulunmuştur. Bu sonuçlar, SAB tedavisinde bağlanma stilleri ve ZK becerilerinin geliştirilmesine yönelik terapötik müdahalelerin önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Zihin kuramı, Sosyal anksiyete bozukluğu, Bağlanma kuramı, Gözlerden zihin okuma testi, İmayı anlama testi

Abstract:
Examınatıon Of Attachment Patterns, Theory Of Mınd Functıons and Mothers' Theory Of Mınd Functıons In Adolescents Wıth Socıal Anxıety Dısorder

     Objective:
     This study aims to examine attachment patterns, theory of mind (ToM) functions of adolescents with social anxiety disorder (SAD) and their mothers. Given the high prevalence of SAD among adolescents and its significant impact on social functionality, this research investigates the effects of attachment styles and ToM skills on the development of SAD. The objective is to better understand how these factors contribute to SAD development and influence the clinical presentation of SAD.

     Method:
     The study was conducted with a comparative sample of adolescents diagnosed with SAD (n=30) and a healthy control group (n=30). Sociodemographic data, ToM functions, and attachment patterns were evaluated using various scales: the Reading the Mind in the Eyes Test, the Hinting Test, and the Relationship Scales Questionnaire were used to measure ToM skills and attachment styles in adolescents. Additionally, the ToM skills of mothers were also analyzed. Statistical analyses included the Kolmogorov-Smirnov test, independent samples t-test, Mann-Whitney U test, and logistic regression analysis.

     Results:
     - Adolescents with SAD had significantly lower secure attachment scores compared to the healthy group (p<0.001), whereas their fearful (p<0.001), dismissing (p=0.003), and preoccupied attachment scores were significantly higher (p<0.001).
- The effect of preoccupied attachment score on SAD severity was found to be significant, with an increased likelihood of developing SAD by 4.56 times as the score increased (p=0.002, OR=4.56).
- The dismissing attachment score also showed a significant effect on the development of SAD, with an increased likelihood of 3.015 times as the score increased (p=0.048, OR=3.015).
- The ToM scores of the SAD group were lower than those of the healthy group, with significant differences in the Hinting Test (p<0.001), the Eyes Test (p<0.001), and mothers' ToM skills (p<0.001).

     Conclusion:
     This study demonstrates that insecure attachment and lower ToM functions are significant risk factors in adolescents diagnosed with SAD. The development and severity of SAD were particularly associated with preoccupied and dismissing attachment styles. Low ToM skills in mothers were also found to be potentially related to social anxiety disorder in adolescents. These results emphasize the importance of therapeutic interventions focusing on improving attachment styles and ToM skills in the treatment of SAD.

Keywords: Theory of mind, Social anxiety disorder, Attachment theory, Reading the mind in the eyes test, Hinting test