Giresun-Yağlıdere yağış havzasında farklı anamateryaller üzerinde gelişen toprakların erozyon eğilim değerleri ve vejetasyon yapısı üzerine araştırmalar
Investigations on orodobility indices and vegetation structure of soils developed from different parentmaterials at Giresun-Yağlıdere watershed
Yazar: MİRAÇ AYDIN
Danışman: Y.DOÇ.DR. ARSLAN OKATAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Arazi kullanımı = Land use ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Erozyon = Erosion ; Giresun-Yağlıdere = Giresun-Yağlıdere

Özet:
ÖZET Giresun- Yağlıdere Yağış Havzası' nda yapılan bu çalışmada farklı anakayalar, farklı arazi kullanım şekilleri, farklı bakılar ve farklı yükseklik kademeleri dikkate alınarak toprakların erozyon eğilim değerleri ile bazı fiziksel, kimyasal ve hidrolojik toprak özellikleri araştırılmıştır. Bu amaçla araştırma alanından alman toprak örneklerinin araştırma alanım temsil edecek şekilde beş farklı anakaya grubundan (andezit, bazalt, granit, dazit, granodiyorit), üç farklı arazi kullanım şeklinden (tarım, mera, orman), iki farklı bakıdan (kuzey, güney) ve iki farklı yükseklik kademesinden (0-1350, 1350-2700) alınmıştır. Araştırma alanında herbir anakaya grubundan 12 adet olmak üzere toplam 60 adet toprak profili açılmış ve her bir profilden farklı derinlik kademelerinden (0-20 cm, 20-50 cm) toprak örnekleri alınmıştır. Araştırma alanından alınan bu toprak örnekleri üzerinde; tekstür (kum, kil ve toz), erozyon eğilimleri (dispersiyon oranı, koUoid/nem ekivalanı oram, erozyon oram ve kil oram), nem ekivalanı, solma noktası, yararlanılabilir nem, permeabilhe, gözenek hacmi, su tutma kapasitesi, hacim ağırlığı, dane yoğunluğu, pH ve ateşte kayıp gibi 17 toprak özelliği belirlenmiştir. Topraklar bu özellikleri ile, varyans analizi, duncan testi ve korelasyon gibi istatistiki yöntemlerle karşılaştırılmış, aralarındaki farklılıklar araştırılmıştır. Ayrıca çalışma alanıyla ilgili haritalar coğrafi bilgi sistemi ortamında değerlendirilmiştir. Yapılan laboratuvar ve istatistik analizlerden elde edilen bazı sonuçlan şu şekilde özetlemek mümkündür; 1. Varyans ve korelasyon analizleri sonuçlarına göre belirlenen toprak özelliklerinin anakaya gruplarına bağlı olarak pozitif veya negatif yönde değişim gösterdikleri belirlenmiştir. 2. Dispersiyon oram bakımından sadece bazalt anakayası üzerinde gelişen topraklar erozyona duyarlı bulunmuştur. 3. Koloid/nem ekivalanı oranı, erozyon oram ve kil oram bakımından havza topraklarının tümünün erozyona duyarlı oldukları tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Toprak erozyonu, Anakaya, Arazi Kullanma Şekli, Coğrafi Bilgi Sistemi vn

Abstract:
SUMMARY Investigations on Erodobility Indices and Vegetation Structure of Soils Developed from Different Parentmaterials at Giresun- Yağlıdere Watershed This study was conducted in Giresun- Yağlıdere watershed in which, soil erodobility and some physical, chemical and hydrologic soil properties of different parentmaterials, land use types, aspects and attitude levels were studied. For this purpose, soil samples were taken from five different parentmaterials (andesite, basalt, granite, dasite and granodiorite), three different land use types (agriculture land, rangeland and forestland), two different aspect groups (south and north) and two different altitude levels (0-1350 m and 1350-2700 m). A total of 60 soil profiles from 12 different parent material groups were dug and from each soil profile, the samples from two different soil depth level were taken. As indicated below, 17 soil properties such as texture (sand, clay and silt), erodobility indexes (dispersion ratio, colloid/moisture equivalent ratio, erosion ratio and clay ratio), moisture equivalent, permeability, bulk density, soil particle density, porosity, pH, loss on ignition, and available moisture were measured on the soil sample. Soil properties were analyzed statistically using Analysis of Variance, Duncan's Multiple Range Test and Correlation. Differences and relations between the soil properties were examined. Furthermore, maps of the research area were digitized and evaluated with Geographic Information System. The results of laboratory test and statistical analysis can be summarized as follows: 1- According to the variance and correlation analysis, soil properties changed to positive or negative way depending on parent material groups. 2- In terms of dispersion ratio, only the soils developed from basalt were found succestible to ersion. 3- All the watershed soils were found to succeptible erosion according to the colloid/moisture equivalent ratio, erosion ratio and clay ratio. Key Words: Parentrock, Soil Erosion, Land Use Type, Geographic Information System. vm