Seçici monoaminoksidaz-B inhibitörü yeni bileşiklerin tasarımı, sentezi ve parkinson hastalığının tedavisindeki etkilerinin değerlendirilmesi
Design and synthesis of novel selective monoamineoxidase-B inhibitor compounds and evaluation of effects in the treatment of parkinson's disease
Yazar: YAREN NUR ZENNİ
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP ÖZDEMİR
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Nörodejeneratif hastalıklar = Neurodegenerative diseases

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasında, çeşitli sübstitüe benzaldehit ve asetofenon türevlerinin piridazinon halkası taşıyan hidrazitle reaksiyonu sonucunda yeni 20 hidrazon türevi elde edilip bu bileşiklerin MAO-B inhibitör etkileri araştırılması amaçlanmıştır. Söz konusu bileşiklerin MAO-B enzim inhibisyonu aracılığıyla henüz radikal tedavisi bulunmayan parkinson hastalığının tedavisine katkı sunulması amaçlanmaktadır.
Materyal ve Metot: Tez bileşikleri için sırasıyla 3-kloro-6-[4-morfolinopiperazin-1-il]piridazin, 6-[4-morfolinopiperazin-1-il]-3(2H)-piridazinon, Etil 6-[4-morfolinopiperazin-1-il]-3(2H)-piridazinon-2-il, 6-[4-morfolinopiperazin-1-il]-3(2H)-piridazinon-2-il asetohidrazit başlangıç maddeleri sentezlenmiştir. Sonuç maddeleri ise 6-[4-morfolinopiperazin-1-il]-3(2H)-piridazinon-2-il asetohidrazit ile çeşitli benzaldehit ve asetofenon türevlerinin reaksiyonu sonucunda sentezlenmiştir. Sentezlenip saflaştırılan bileşiklerin Rf değerleri, erime dereceleri, yüzde verimleri ve fiziksel özellikleri belirlenmiştir. Söz konusu bileşiklerin yapıları 1H-NMR, 13C-NMR ve kütle spektrumlarıyla aydınlatılmıştır. Bileşiklerin MAO inhibisyon aktiviteleri ise ELISA yöntemiyle Bari Aldo Moro Üniversitesinde yapılmıştır. Parkinson tedavisinde kullanılan selejilin gibi MAO-B inhibitörü ilaçlarla etkileri kıyaslanarak, bileşiklerden aktif olanların kan beyin bariyerini geçişleri araştırılmıştır.
Bulgular: Bileşiklerin MAO-A inhibitörü etkileri oldukça düşük çıkmış; bileşik Y8, Y15 ve Y16 hiç MAO-A inhibitörü etki göstermemiştir. Yüksek MAO-B enzim inhibisyonu yüzdesine sahip Y5 ve Y11'in IC50 değerleri sırasıyla 0.704 ± 0.106 ve 0.453 ± 0.035'dir.
Sonuç: Tez kapsamında sentezlenen bileşiklerin, yapı-aktivite ilişkilerinin belirlenmesi ile yapılacak modifikasyonlar ve yeni ilaç tasarımları ileri çalışmalara ışık tutacak ve en aktif kolinesteraz inhibitörlerine ulaşmayı sağlayacaktır.

Abstract:
pyridazinon-2-yl acetohydrazide starting materials were synthesized. The resulting substances were synthesized as a result of the reaction of 6-[4-morpholinopiperazin-1-yl]-3(2H)-pyridazinon-2-yl acetohydrazide with various benzaldehyde and acetophenone derivatives. Rf values, melting points, percentage yields and physical properties of the synthesized and purified compounds were determined. The structures of the compounds were elucidated by 1H-NMR, 13C-NMR and mass spectra. MAO inhibition activities of the compounds were determined by ELISA method at Bari Aldo Moro University. By comparing their effects with MAO-B inhibitor drugs such as selegiline used in the treatment of parkinson's, the passage of active compounds across the blood-brain barrier was investigated.
Results: The MAO-A inhibitory effects of the compounds were quite low; compounds Y8, Y15 and Y16 showed no MAO-A inhibitory effects. The IC50 values of Y5 and Y11, which have a high percentage of MAO-B enzyme inhibition, are 0.704 ± 0.106 and 0.453 ± 0.035, respectively.
Conclusion: Modifications and new drug designs to be made by determining the structure-activity relationships of the compounds synthesized within the scope of the thesis will shed light on further studies and provide access to the most active MAO inhibitors.