Bir Cumhuriyet sanayisi örneği olarak SEKA
SEKA as an example of Republic industry
Yazar: ZAFER ÖZEN
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ACUN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Kağıt endüstrisi = Paper industry ; Kağıt fabrikaları = Paper factories ; KİT = State Economic Enterprises ; SEKA = SEKA ; Tarih araştırmaları = History research

Özet:
Bu tez çalışması, SEKA'nın 1981'den itibaren Ar-Ge alanında yaptığı bütün faaliyetlerin
incelemesini kapsamaktadır. Çalışmanın amacı, Ar-Ge sürecini ve elde edilen sonuçları ortaya
koymaktır.
SEKA'da Ar-Ge süreci, geniş bir arşiv çalışması sonucunda aydınlatılmıştır. Söz konusu arşiv
kaynakları, SEKA Dokümantasyon Merkezi'nden temin edilmiştir. SEKA Ar-Ge faaliyetleri, tür
bakımından Alternatif ve Yardımcı Ham Madde Geliştirme, Kenaf ve Verimlilik Çalışmaları
olarak üçe ayrılmıştır. Alternatif ve Yardımcı Ham Madde Geliştirme ve Kenaf bölümlerinde
müessesenin temel amacı, selüloz üretiminde odun yerine ikame edilebilecek bir alternatif ham
madde bulabilmektir. Ormanların ekolojik olarak vazgeçilmez bir unsur olması, doğru bir ağaç
yetiştirme politikasının eksikliği ve selülozun dışarıdan ithal edilmesi nedeniyle bu çalışmalar
önemli bir yer kaplamaktadır. Ayrıca selülozun dışarıdan ithal edilmesinde bir diğer sorun,
oluşan ekonomik dar boğazlar sebebiyle fiyatının çok yükselmesidir. SEKA söz konusu sorunlar
sebebiyle dünya literatürünü gözününde bulundurarak fabrikalarının hususi ihtiyaçlarına göre
alternatif ham madde ve yardımcı maddeler konusunda çözüm yolları aramıştır. Verimlilik
çalışmalarında ise müessese, kamu kurumları ve uluslarası kuruluşlar ile birlikte verimlilliği
artırma ve maliyeti azaltma çalışmaları yapmıştır. Başta Avrupa Kalkınma Sınayi Örgütü olan
UNİDO ve üniversiteler bu konuda SEKA'nın en önemli çalışma ortaklarıdır.
SEKA, Ar-Ge'yi etkileyen sorunlar kapsamında Avrupa kâğıt sanayisi ile karşılaştırılmıştır. ArGe üzerinden yapılan bu karşılaştırmalı analiz, fabrikalardaki makinelerin boyut ve hızlarından,
üretim ve kapasitelerine kadar birçok göstergeyi kapsamaktadır. Bu analizle birlikte SEKA'nın
yatırım ve maliyetler konusundaki problemleri kâğıt sanayisi çerçevesinde ortaya koyulmuştur.
Ar-Ge çalışmalarının rekabet edebilecek düzeyde olması için gerekli yatırım ve teknolojiye sahip
olunması şarttır. SEKA'nın bir Kamu İktisadi Teşebüs olarak kullandığı kâğıt makinelerinin eski
olması, yatırımların 1980‟den sonra özelleştirme ile azalması ve kâğıt ana ham maddelerinde
dışarıya karşı bağımlılık Ar-Ge çalışmalarını olumsuz etkilemiştir. Sonuç olarak SEKA'da Ar-Ge
faaliyetleri, sürdürülebilir bir ekonomik büyümeye değil, müessesedeki var olan sorunları
çözmeye yöneliktir. Tüm bu etkenler, SEKA'nın 2000'li yıllarda sahneden çekilmesine sebep
olmuştur.

Anahtar Sözcükler
SEKA, Ar-ge, Kâğıtçılık, Kâğıt Sanayi, KİT

Abstract:
This thesis study covers the review of all activities of SEKA in the field of R&D since 1981. The
aim of the study is to reveal the R&D process and the results obtained.
At SEKA, the R&D process has been illuminated as a result of a wide range of archival studies.
These Archive resources are obtained from SEKA Documentation Center. SEKA R&D activities
are divided into three as Alternative and Auxiliary Raw Material Development, Kenaf and
Productivity Studies in terms of species. The main purpose of the establishment in the Sections
of Alternative and Auxiliary Raw Material Development and Kenaf is to find an alternative raw
material that can be substituted instead of wood in the production of cellulose. These studies
take an important place due to the ecologically indispensable element of forests, the lack of an
accurate tree growing policy and the importation of cellulose from outside. In addition, another
problem in the importation of cellulose from outside is that its price has increased a lot due to
the economic bottlenecks that have occurred. SEKA has looked for solutions to alternative raw
materials and auxiliaries according to the special needs of its factories by considering the world
literature due to these problems. In productivity studies, the institution, together with public
institutions and international organizations, has carried out efforts to increase efficiency and
reduce costs. UNĠDO, the European Development Testing Organization, and universities are
seka's most important working partners in this regard.
SEKA has been compared with the European paper industry within the scope of the problems
affecting R&D. This comparative analysis through R&D covers many indicators from the size
and speed of the machines in the factories to their production and capacity. With this analysis,
SEKA's problems in terms of investment and costs were presented within the framework of the
paper industry.
R&D studies must have the necessary investment and technology to be competitive. The old
paper machines used by SEKA as a Government Business Enterprise, the reduction of
investments with privatization after 1980 and the dependence on the outside in paper
anahammades; It has negatively affected R&D studies. As a result, R&D activities at SEKA are
not aimed at sustainable economic growth, but aimed at solving existing problems in the
institution. All these factors caused SEKA to withdraw from the stage in the 2000s.

Keywords
SEKA, R&D, Paper Industry, KİT