Alzheimer tipi demans, hafif bilişsel bozukluk ve sağlıklı yaşlanmada aritmetik becerinin incelenmesi ve fonksiyonel manyetik rezonans görüntülemeye yansıyan özellikleri /
Yazar: NURİYE KAYALI
Danışman: PROF. DR. YAHYA KARAMAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı / Nöroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Aritmetik = Arithmetic ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Bu araştırma HKB, AH ve benzer yaş grubundaki sağlıklı yaşlılarda aritmetik becerinin değerlendirilmesi, fMRI ile nöroanatomik incelenmesi amacıyla yapılmıştır. 
60 yaş üstünde 15'şer HKB, AH ve yaş grubu ile uyumlu sağlıklı kişi değerlendirmeye alınmıştır. Bu gruplara detaylı aritmetik beceri testleri uygulanmış olup her gruptan 12 kişiye fMRG çalışması yapılmıştır.
Aritmetik becerilerde ileri sayma, verbal rakam tanıma, basit toplama, rakam karşılaştırma testleri gruplar arasında farklılık göstermemiştir. HKB hastalarında sayı okuma, yazma, aritmetik işaretleri okuma, yazma, kompleks çarpma, çıkarma, bölme işlemi, aritmetik işlem tamamlama fonksiyonları istatistiki olarak anlamlı derecede azalma göstermiştir. AH grubunda hemen hemen tüm aritmetik beceriler normal kontrollere göre anlamlı derecede azalırken, HKE grubuna göre basit ve kompleks toplama, çıkarma, bölme işlemleri, aritmetik işaretler ve anlamları, genel numarasal yeteneklerde azalma olduğu gözlenmiştir.
fMRG incelemesinde tüm gruplarda sol hemisfer dominansı görülmüştür. Tüm işlemler esnasında sol hemisfer belirgin olmak üzere bilateral prekünöz, inferior, orta, süperior frontal alanları kapsayan ortak bir aktivasyon örüntüsü saptanmıştır. AH'da bu örüntü sinyalleri azalmıştır. HKB ve AH'da dominant parietal bölgelerde (IPS) aktivasyon azalması vardır. Çarpma ve bölme işlemleri belirgin olmak üzere aritmetik becerilerde dominant dorsolateral prefrontal aktivasyon izlenmiş olup, AH grubunda aktivasyonda azalma saptanmıştır. Tüm gruplarda anguler gyrus deaktivasyonu saptanmıştır. Toplama işleminde deaktivasyon belirgin olup, çarpma işleminde diğer işlemlere göre azdır. AH ve HKB hastalarında inferior ve superior parietal bölgelerde bilateral aktivasyon azalması görülmüştür. AH'da çarpma işleminde belirgin, dominant hemisferde daha fazla bilateral aktivasyon azalması vardır. 
Aritmetik beceri testlerinin, AH ve HKB'da erken dönemlerde incelenmesi gerektiğini, fMRI değerlendirilmesinin yararlı olacağını ve AH'da ileride yapılacak buna benzer çalışmalarla erken tanıda yer alabileceğini düşünmekteyiz.

Abstract:
This study was conducted with an aim of making an assesment of arithmetic abilities in MCD, AD and an age-matched healthy old people and neuroanotomical examination of them with fMRI. While the detailed arithmetic tests were applied to all these groups, the fMRG study was conducted for 12 people in each group. 
There was no significant differences between groups in terms of arithmetic abilities, including verbal number recognition, simple addition and number comprasion tests. There was a statistically significant decrease in number reading, number writing, arithmetic signs reading, complex multiplication, substraction, division operations, arithmetic operation completion functions in MCD patients. It was observed that, while there was a significant decrease in AD group than in control group, in nearly all arithmetic abilities, there was a decrease in simple and complex addition, subtraction, division operations, arithmetical signs ve their meanings, general quantitative abilities in accordance with MCD group.  
It was seen that there was a left hemisphere dominance in the fMRI examination in all groups. It was detected that there was a common activation pattern encompassing primarily left hemisphere, and bilateral, precunous, inferior, middle superior frontal areas during all operations. In AD, these signal patterns were reduced. In MCD and AD, there was a decrease in activation in the dominant parietal areas (IPS). While there was a dominant, dorsolateral prefrontal activation in arithmetic abilities, particularly in multiplation and division operations, in AD group, a decrease in activation was also detected. In all groups, the angular gyrus deactivation was determined. While there was a prominent deactivation during addition operation, it was found to be lower during multiplication operation than other operations. A decrease in bilateral activation was observed in inferior and superior parietal areas in AD and MCD patients. In AD, the further reductions were occured in bilateral activation in dominant hemisphere, particularly during multiplication operation. 
We consider that the arithmetic ability tests should be evaluated in the early stage of AD and MCD, the fMRI assesment would be useful, and it would have a role in the early diagnosis with the support of the future studies conducted in AD, similiar to the present one.