Yeşil ihracat stratejisinin öncüllerinin ve sonuçlarının belirlenmesine yönelik keşifsel bir araştırma
An exploratory study of antecedents and consequences of green export strategy
Yazar: BURAK BALKAN
Danışman: PROF. DR. CANAN ERYİĞİT
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Son 30 yıldır uluslararası alanda iklim değişikliğine yönelik büyük bir ilgi yaşanmaktadır. Söz konusu ilgi çerçevesinde Türkiye'de işletmelerin yurt dışı pazarlardaki faaliyetlerine yeşil hassasiyetlerin dahil edildiği yeşil ihracat stratejileri hem işletmeler hem de kamu için oldukça önemli görülmektedir. 
Bu doğrultuda çalışmanın amacı, Türkiye'de faaliyet gösteren ihracatçı işletmeler için yeşil ihracat stratejisinin öncüllerinin, işletmelerin yeşil ihracat stratejisini uygulamasını engelleyen faktörlerin ve yeşil ihracat stratejisinin işletmeler üzerindeki olumlu ve olumsuz etkileri ile sonuçlarının belirlenmesidir. Bu amaçla, Ankara'da yerleşik 20 üretici-ihracatçı firmanın üst düzey yöneticileri ile yapılan derinlemesine görüşme yöntemiyle veriler toplanmıştır. Toplanan veriler betimsel analiz ve içerik analizi yöntemlerinin bir arada kullanılmasıyla analiz edilmiştir. 
Çalışmanın sonuçlarına göre, ihracatçıların yeşil stratejileri benimsedikleri görülmekle birlikte en yoğun stratejinin raporlama çalışmaları yönelik çalışmalar olduğu anlaşılmıştır. Bunu, fosil yakıt tüketiminin azaltılması, atık yönetimi, sürdürülebilirlik bilincinin oluşturulması gibi stratejiler takip etmektedir. Yeşil ihracat stratejilerini olumlu etkileyen temel faktör pazarın gelişimi ve beklentisi olmuştur. Bunu, maliyetlerin düşürülmesi, çevreye duyarlılık, yurt içi kamu düzenlemeleri ve kurumsal itibar yaratılması gibi stratejiler takip etmiştir. Yeşil ihracat stratejilerini olumsuz etkileyen faktör arasında yerel pazar yetersizlikleri başta gelmektedir. Bunu farkındalığın oluşmaması, tedarikçi ve hammadde sorunları gibi stratejiler takip etmektedir. İhracatçılar çoğunlukla yeşil ihracat stratejisinin bir sonucu olarak firmaya yönelik maddi olmayan katkılar (örneğin, firma imajına katkılar) beklediklerini ifade etmişlerdir. Bunu, mali sonuçlar, çevresel etkiler ve firma çalışanlarına yönelik sonuçlar gibi diğer beklenen sonuçlar takip etmektedir. Yeşil ihracat stratejisinin gerçekleşen sonuçlarında ilk sırada mali sonuçlar olmuştur. Bunu, firmaya yönelik maddi olmayan katkılar, firma çalışanlarına yönelik sonuçlar gibi hususlar takip etmektedir. 
Çalışma sonuçlarının işletmelere yeşil ihracat stratejilerinin seçimi konusunda yarar sağlayabilecektir. Ayrıca, çalışmanın, işletmelerin belirleyecekleri yeşil stratejilere yönelik politikaların desteklenmesi ve geliştirilmesi amacıyla kamu karar alıcılara faydalı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Over the past three decades, there has been significant global interest in climate change. In this respect, green export strategies, incorporating environmental sensitivities into businesses' overseas activities, are perceived as crucial by both enterprises and the public in Türkiye. 
Accordingly, the aim of this study is to identify the antecedents of green export strategy for export-oriented businesses operating in Turkey, the factors hindering the implementation of green export strategies, and the positive and negative effects and outcomes of these strategies on businesses. To achieve this, data were collected through in-depth interviews with top executives of 20 producer-exporter firms based in Ankara. The collected data were analyzed using a combination of descriptive and content analysis methods.
The findings of the study indicate that while exporters have adopted green strategies, the most prevalent strategy is related to reporting efforts. This is followed by strategies aimed at reducing fossil fuel consumption, waste management, and fostering sustainability awareness. The primary factor positively influencing green export strategies has been market development and expectations. This is followed by strategies such as cost reduction, environmental sensitivity, domestic public regulations, and building corporate reputation. The main factor negatively affecting green export strategies has been local market inadequacies. This is followed by a lack of awareness, supplier, and raw material issues. Exporters predominantly expect non-monetary contributions to the firm (e.g., enhancing corporate image) as an outcome of green export strategies. This is followed by financial outcomes, environmental impacts, and outcomes related to the firm's employees. Among the realized outcomes of green export strategies, financial impacts rank first. This is followed by non-monetary contributions to the firm and outcomes related to the firm's employees.
The findings of the study are expected to assist businesses in the selection of green export strategies. Additionally, the study is anticipated to be beneficial for public policymakers in supporting and developing policies related to the green strategies that businesses choose to implement.