Bizans el yazmalarında bağışın/ bağışçının/ baniliğin/ banilerin izleri
Traces of donation/ donor/ patronage/ patrons in Byzantine manuscripts
Yazar: BERNA KILIÇ
Danışman: PROF. DR. ZELİHA DEMİREL GÖKALP
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
"Bizans El Yazmalarında Bağışın/ Bağışçının/ Baniliğin/ Banilerin İzleri" başlıklı Doktora Tez çalışmasının konusu; Bizans Dönemine ait banisi tespit edilen ya da banisine ait bir ithaf minyatürü bulunan el yazmalarıdır. Bizans'ta banilik faaliyetleri; kutsal figür ile resmedilen sıradan ölümlü figürün cömert bağışı karşılığında kendini ölümsüzleştirmek ve günahlarının bağışlanması için yazıtlarda adının geçmesi ya da resimlerde tasvir edilmek arzusuyla gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda Bizans coğrafyası sınırlarında üretilmiş banisi tespit edilebilen el yazmalarının tarihleri, üretim yerleri, banilerin yaşamları, devlet statüsündeki konumları ve ünvanları detaylı olarak incelenmiştir. Cömertlik ve toplumsal bilinç ile ruhlarının kurtuluşunu, manevi huzura kavuşmayı, şükretmeyi ve statülerinin yükselmesini arzulayan banilik faaliyetleri ve baniliğin tarihi geçmişi Sanat Tarihi disiplini içinde değerlendirilmiştir. 
Tez kapsamında banisi tespit edilebilen (portre/kolophon) toplam 52 el yazması, kronolojik olarak beş grup altında incelenmiştir. Bu el yazmalarından 42'si Dini, 2'si Bilimsel, 3'ü Ferman, 1'i Kronik ve 4'ü Tarihi Eserdir. Bu el yazmalarının 30'unda baniye ait bir ithaf sayfası ve 20'sinde baninin kim olduğuna dair bilgilerin geçtiği kolophon/ithaf epigramı sayfaları incelenmiştir.

Abstract:
The subject of the doctoral thesis titled "Traces of Donation/ Donor/ Patronage/ Patrons in Byzantine Manuscripts" is manuscripts from the Byzantine period that either have their patron identified or contain a dedication miniature attributed to a patron. Patronage activities in Byzantium were carried out with the desire of immortalize oneself and obtaining forgiveness for sins by having one's name mentioned in inscriptions or depicted in images in exchange for generous donations to depict sacred figures alongside ordinary mortal figures. In this context, the dates, places of production, the lives of the patrons of manuscripts where they could be identified within the boundaries of the Byzantine geography, their positions and titles within the state, have been thoroughly examined. The historical background of patronage and its activities, which desire the salvation of souls through generosity and social consciousness, attainment of spiritual tranquility, gratitude, and increasing of status, have been evaluated within the discipline of Art History.
Within the scope of the thesis, a total of 52 manuscripts, where the patron could be identified (through portraits or colophons), were examined chronologically under five groups. Among these manuscripts, 42 are religious, 2 are scientific, 3 are decrees, 1 is a chronicle, and 4 are historical works. Among these manuscripts, 30 contain a dedication page attributed to the patron, while 20 include colophon/dedication epigram pages providing information about the patron's identity.