Rotasyonun bağımsız denetimin kalitesine etkisi: BİST 100 şirketleri üzerine uygulama
The impact of rotation on the quality of independent audit: An application on BIST 100 companies
Yazar: ALİ SIHHATLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULKADİR KÖROĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
2000'li yılların başında meydana gelen büyük muhasebe skandalları olarak adlandırılan olaylardan sonra başta Amerika olmak üzere Avrupa Birliği ve Türkiye'de bağımsız denetçinin bağımsızlığını temin etmesi amacıyla uygulanan bağımsız denetçi rotasyonunun etkinliğine ilişkin literatürdeki mevcut tartışmalar ve araştırma bulguları, denetim firması ve denetçi rotasyonunun bağımsız denetim kalitesine etkisiyle ilgili net bir sonuca ulaşılamadığını göstermektedir. Rotasyonun bağımsız denetimin kalitesi üzerindeki etkisine ilişkin dünya çapında devam eden tartışmalara Türkiye örneği esas alınarak katkı sağlamayı amaçlayan bu çalışmada rotasyon ve denetim kalitesi arasındaki ilişki nitel ve nicel yöntem birlikte kullanılarak incelenmiştir. İlk olarak sektörün önde gelen isimleriyle derinlemesine görüşmeler yapılmış ve görüşmelerde elde edilen verilerin tematik kodlama analizi yapılmıştır. Söz konusu analizde elde edilen bulgular ışığında denetim saati ve denetim ücretinin zorunlu ve gönüllü rotasyonla ilişkisinin analiz edilmesi amacıyla BİST 100 endeksinde yer alan şirketlerinin 2016-2022 arasındaki verileri regresyon modeli yöntemiyle incelenmiştir. Ayrıca zorunlu rotasyona tabi olan şirketlerin maruz kaldığı finansal risklerini ölçemeye yönelik hesaplanan skorların rotasyon öncesi ve rotasyon sonrasındaki değişimi de incelenmiştir. Araştırma, zorunlu rotasyon uygulaması nedeniyle denetim firmaları arasında oluşan rekabet sonucunda fiyat indirimine gidildiğini, dolayısıyla denetim süresinin kısaldığını göstermekte ve rotasyon ile denetim ücretleri arasında negatif bir ilişki olduğunu desteklemektedir. Bu durumda rotasyonun denetimin kalitesine dolaylı olarak olumsuz yasımasının olabileceği kanatine varılmıştır. Bununla birlikte rotasyonun, bağımsızlığı artırarak denetimin kalitesine olumlu etki ettiği ve zorunlu rotasyona tabi olan şirketlerin rotasyon sonrası finansal risklerinde azalma olduğu da görülmüştür.

Abstract:
The ongoing debates and research findings in the literature regarding the effectiveness of auditor rotation, implemented to ensure the independence of independent auditors, especially in the United States, the European Union, and Turkey, after the major accounting scandals of the early 2000s, show that a clear conclusion regarding the impact of audit firm and auditor rotation on audit quality has not been reached. In this study, which aims to contribute to the ongoing global discussions about the impact of rotation on the quality of independent audits, focusing on the example of Turkey, the relationship between rotation and audit quality is examined using both qualitative and quantitative methods.
Firstly, in-depth interviews were conducted with leading figures in the industry, and thematic coding analysis was performed on the data obtained from these interviews. Based on the findings of this analysis, the relationship between audit hours, audit fees, and mandatory and voluntary rotation was analyzed using the regression model method for companies listed on the BIST 100 index between 2016 and 2022. Additionally, the change in calculated scores measuring the financial risks faced by companies subject to mandatory rotation before and after rotation was also examined. The research indicates that due to the competitive environment created among audit firms as a result of mandatory rotation, there has been a reduction in audit fees, supporting a negative relationship between rotation and audit fees. This situation indirectly reflects negatively on the quality of audits. Furthermore, another result of the study is the decrease in financial risks for companies subject to mandatory rotation after rotation.