İbn Mukrî'nin arûz, nahiv ve kâfiyeyi konu alan `?'Unvân el-Şeref el-Vâfî'' adlı eseri
Ibn Mukri?s work titled ?'Unvân el-Seref el-Vafi ? on prosody, syntax and rhyme
Yazar: İHSAN DOĞRU
Danışman: PROF. DR. RECEP DİKİCİ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Aruz vezni = Prosody poet ; Kafiye = Rhyme ; Risale = Pamphlet ; Söz dizim = Syntax ; İbn Mukri el-Yemeni = Ibn Mukri el-Yemeni ; İslam Hukuku = Islamic Law

Özet:
Bu çalışmada şâir, nahivci ve arûzcu İbn Mu?rî'nin ??'Unvân el-Şeref el-Vâfî'' adlı eseri incelenmiştir.İbn Mu?rî, eserinin baş tarafında ifâde ettiği gibi muhtasar bir şafi?î fıkıh kitabı olan bu eserde fıkıh ilmi haricinde dört farklı risâleyi tek bir metne dercetmiştir. Eser fıkıh, arûz, târih, nahiv ve ilm-i kâfiyeden müteşekkildir. Eser ufkî (sağdan sola) okunduğunda muhtasar fıkıh kitabıdır. Satır başlarındaki kırmızı renkli harfler amûdî (yukarıdan aşağıya) olarak okunduğunda arûz, ortada ikinci sütundaki harf(ler) baştan aşağıya doğru okunduğunda târih, satırların en sonundaki harf(ler) baştan aşağıya doğru okunduğunda ilm-i kavâfî, tarih ile kâfiye kısmı arasında kalan sütün okunduğu takdirde nahve dâir yazılmış risale ortaya çıkmaktadır.Çalışmamızın giriş kısmında İbn Mukrî dönemi ve öncesindeki siyâsî, içtimâi ve ilmî durum hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde İbn Mu?rî'nin hayatı ve eserleriyle birlikte tahsil hayatı ve eser hakkında bilgiler aktarılmıştır. İkinci bölümde arûz risâlesi, müellifin metodu ve bu ilimde bilinmesi gereken kavramlar üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde nahiv risâlesi ve nahvin doğuşundan müellifin yaşadığı döneme kadarki serüveni ele alınmıştır. Son bölümde ise ilm-i kavâfi risalesi ve bu ilimle alâkalı bilinmesi gerekenler hakkında bilgi verilmiştir.Anahtar Kelimeler: İbn Mukrî, ?Unvân el-Şeref el-Vâfî, arûz, kâfiye, nahiv, fıkıh, târîh.

Abstract:
This study examined ??'Unvân el-Şeref el-Vâfî?? by poet, syntax and prosody writer İbn Mu?rî.As Ibn Mu?rî mentioned in the foreword, the author combined four different booklets in one text in this concise book on Islamic law in shafii sect. It includes Islamic law, prosody, history, syntax and the science of rhyme. When the book is read horizontally (from right to left), it is a concise Islamic law book. When the red letters at the beginning of lines are read vertically, a prosody booklet, when the red letter(s) in the middle of the second column are read vertically a history booklet, when the letters at the end of the lines are read vertically science of rhyme booklet and when the column between the text about history and the science of rhyme is read vertically a booklet about syntax is revealed.In the introduction, information about the political, social and scientific situation in and before the era İbn Mukrî lived is given. In the first section, information about the life, works and education of Ibn Mu?rî is given. In the second section, the booklet on prosody, the methodology the author used and concepts in this science are emphasized. In the third section, the booklet on syntax and development process of syntax till the era the author lived is discussed. In the last section, information about the booklet on rhyme and information about this science is presented.Key Words: İbn Mukrî, ?Unvân el-Şeref el-Vâfî, prosody, rhyme, syntax, Islamic law, history