Halid Ziya Uşaklıgil'in anlatılarında hatırlamanın psikanalitik görüntüsü üzerine bir inceleme
An analysis on the psychoanalytic image of remembering in the narratives of Halid Ziya Uşaklıgil
Yazar: NACİYE İNCİ
Danışman: DOÇ. DR. SELÇUK ATAY
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Hatırlama = Remembering ; Psikoanalatik inceleme = Psychoanalytic investigation ; Uşaklıgil, Halid Ziya = Uşaklıgil, Halid Ziya

Özet:
İnsanın hem geçmişi hem şimdiki zamanı üzerinde söz sahipliği taşımasını sağlayan hatırlama edimi, insanın şimdi ile geçmişi arasındaki münasebetinin görüntülerini hatırlamalarla açığa çıkarır. Bunu yaparken bilinç dünyasındaki süreçleri de göz ardı edilemez. Öte yandan insanın şimdiki zamandaki bilinç dünyasının psikolojik görüntüsü hatırlanan geçmişe dair anıları yeniden yapılandırır. Bu bakımdan anıların bellekteki ilk görüntüleri her hatırlayışta şekil değiştirerek yeni bir form kazanır.
Halid Ziya Uşaklıgil'in anlatılarında kahramanlarının hatırlama süreçleri onların iç dünyalarını, hissî yoğunluklarını, bilinçaltında bastırılan dürtülerini ve geçmişe bakışlarındaki psikolojik görüntüsünü açığa çıkarır. Aynı zamanda bu hatırlama süreçleri onların hangi durumda neyi, nerede, ne zaman, nasıl ve neden hatırladıklarını, hatırlamalarını açığa çıkaran hatırlatıcı unsurların neler olduğunu ve hatırlama anındaki psikolojik hâllerinin nasıl olduğunu gün yüzüne çıkaracaktır. Halid Ziya Uşaklıgil'in anlatılarında kahramanlarının hatırlama süreçlerindeki psikolojik hâllerin incelenmesini psikanalitik edebiyat kuramının esere dönük inceleme yönteminin sunduğu bakış açısı ve metotla mümkündür. Kahramanların hatırlama edimi ile ortaya çıkan durumları, anlatının biçim ve muhtevasını da zenginleştirmektedir. Bu bağlamda kahramanların hatırlamalarındaki psikolojik görünümlerinin incelenmesi edebî metin içindeki anlam yapısını da ortaya çıkaracaktır. 
Araştırma kapsamında yazarın roman ve hikâyelerinde kahramanların hatırlama eylemlerindeki psikolojik görüntüler, psikanalitik edebiyat kuramının sunduğu metot ve analizlerden yararlanılarak bütünlüklü ve tahlil edici bakış açısıyla incelenmiştir.

Abstract:
The act of remembering, which enables people to have a say over both their past and present, reveals the images of the relationship between the present and the past through recollections. In doing so, the processes in the world of consciousness cannot be ignored. On the other hand, the psychological image of the world of consciousness in the present restructures the memories of the remembered past. In this respect, the first images of memories in the memory take a new form with each recollection.
In Halid Ziya Uşaklıgil's narratives, the recollection processes of his protagonists reveal their inner worlds, their emotional intensity, their unconsciously repressed impulses and their psychological image of the past. At the same time, these processes of recollection will reveal what, where, when, how and why they remember, what are the reminding elements that reveal their recollections and what their psychological state is like at the moment of recollection. It is possible to analyze the psychological states of the protagonists of Halid Ziya Uşaklıgil's narratives in the process of remembering with the perspective and method offered by the psychoanalytic literary theory's work-oriented analysis method. The states of the protagonists that emerge through the act of remembering also enrich the form and content of the narrative. In this context, analyzing the psychological appearances of the heroes in their recollections will also reveal the structure of meaning in the literary text. 
Within the scope of the research, the psychological images in the heroes' acts of remembering in the author's novels and stories are analyzed from a holistic and analytical perspective by using the methods and analyzes offered by psychoanalytic literary theory.