Obez adölesanlarda B12 vitamin eksikliğinin serum metilmalonik asit ve homosistein düzeyleri ile incelenmesi ve normal kilolu adölesanlarla karşılaştırılması
Investigation of B12 vitamin deficiency with the serum metylmalonic acid and homocysteine levels in obese adolescents and comparison with normal weight adolescents
Yazar: RECEP TURAN
Danışman: PROF. DR. GÜL HÜRAY İŞLEKEL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Moleküler Tıp = Molecular Medicine ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Homosistein = Homocysteine ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Metilmalonik asit = Methylmalonic acid ; Obezite = Obesity ; ROC eğrisi = ROC curves ; Vitamin B 12 = Vitamin B 12 ; Vitamin B 12 eksikliği = Vitamin B 12 deficiency ; Vitamin B 12 eksikliği = Vitamin B 12 deficiency ; Çocuk obezitesi = Pediatric obesity

Özet:
Giriş ve Amaç: Obezite Dünya Sağlık Örgütü tarafından vücutta sağlık için risk oluşturabilecek düzeyde anormal yağ birikmesi olarak tanımlanır. Erişkinler için son yüzyılda yüksek derecede öncelikli bir halk sağlığı problemi olarak kabul edilen obezitenin prevalansı çocuk ve ergenlerde de son 20 yılda üç kat artarak endişe verici boyutlara ulaşmıştır. Obez ergenlerdeki yüksek miktardaki besin alımı, ailelerini çocuklarında herhangi bir besin öğesi eksikliği bulunmadığı yanılgısına düşürebilir. Ancak özellikle ergenlik döneminde, çocukların aileden bağımsız bir şekilde beslenmeye başlaması ile karbohidrat ve yağ ağırlıklı bir diyet uygulamaları mikrobesin öğeleri açısından eksikliklere yol açabilir. Proteinden fakir beslenme yanı sıra, obezlerin çoğunda görülen non-alkolik karaciğer yağlanması (NAKY), depolanma ve biyoyararlanımı karaciğerde gerçekleşen B 12 vitamini eksikliğine yol açan bir diğer nedendir. Klinik laboratuvarda vücuttaki B 12 vitamini durumunun geleneksel belirteci, serum B 12 vitamin düzey ölçümüdür. Ancak, ölçüm yöntemi kısıtlılığı nedeniyle hücre içi B 12 vitamin durumunu tam olarak yansıtmamaktadır. Son yıllarda hücre içi B12 vitamin durumunu anlamak açısından B 12 vitaminin duyarlı ve özgül fonksiyonel biyobelirteçleri olan metilmalonik asit ve homosisteinden yararlanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı; obez adölesanlarda vitamin B12 düzeylerinin sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması ve fonksiyonel biyobelirteçlerinin B12 eksikliğindeki tanısal değerinin incelenmesidir.
Gereç ve yöntem: Çalışmaya 12-18 yaş arasında 58 obez adölesan ve 30 normal kilolu adölesan katıldı. Serum B12 vitamini, ferritin ve folik asit düzeyleri otomatize fotometrik yöntem ile, homosistein düzeyi otomatize kemilüminesans yöntem ile plazma metilmalonik asit düzeyi ise sıvı kromatografi-tandem kütle spektrometrik yöntem ile ölçüldü. Metilmalonik asit yönteminin analitik performansını değerlendirmek için kantitasyon limiti, tespit limiti, gün içi ve günler arası kesinlik çalışmaları yapıldı. Verilerin istatistiksel analizleri için SPSS 21.0 programı kullanıldı. p≤0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: 0,1-2,5 µmol/L aralığındaki kalibrasyon standartları ile değerlendirilen MMA yönteminin doğruluğu %100 ± 4 bulundu. Eğim doğrusal olarak saptandı. Gün içi ve günler arası %CV 4.0' dan küçük bulundu. Tespit ve kantitasyon limitleri sırasıyla 0,03 μmol/L ve 0,06 μmol/L bulundu. Obez ve normal kilolu gruplar karşılaştırıldığında iki grup arasında MMA düzeyleri açısından anlamlı fark bulundu, homosistein ve B12 vitamini düzeyleri açısından gruplar arasında anlamlı fark bulunmadı. Obez adölesanlarda serum B12 ölçümü esas alındığında %12 oranında, MMA düzeyleri ile %65 e yakın, Hcy düzeyi ile ise %22.5 oranında B12 vitamini eksikliği saptandı. Birleşik b12 için gruplar arasında anlamlı fark tespit edildi. ROC analizi sonucunda eğri altında kalan alan Hcy için 0,897, MMA için 0,857, serum B12 için 0,148 olarak belirlendi.
Sonuç: Çalışmamız, obez ve normal kilolu adölesanlarda serum B12 vitamini düzeyleri normal sınırlar içinde olsa bile, B12 vitamininin fonksiyonel biyobelirteçleri olan MMA ve Hcy düzeylerinin normal sınırlar dışında olabileceğini, obez grupta fonksiyonel B12 vitamini eksikliğinin normal kilolu gruba göre daha yüksek oranda bulunabileceğini göstermiştir.
Anahtar kelimeler: Obezite,adölesan,B12 vitamini, fonksiyonel B12 vitamini eksikliği, homosistein, metilmalonik asit, nonalkolik karaciğer yağlanması, LC MS/MS, kobalamin, eksiklik, Kombine B12, Birleşik  B12, ROC eğrisi

Abstract:
Introduction and Aim: Obesity is defined as abnormal or excessive fat accumulation that presents a risk to health by World Health Organization. Obesity was a high priority health problem for adults for last century, now it has become threatening for children and adolescents by increasing prevalence three times in last 20 years. Parents who have obese child might be mistaken for assuming that their child has no lack of nutrients due to their excessive food consumption. However, especially in puberty children start to eat independently from their parents, thus, consumption of carbohydrates and fat can increase and it can lead lack of nutrients. Besides eating protein-poor food, non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) which has big incidence to occur in obese people, lead B12 vitamin deficiency. In clinic laboratories, serum B12 vitamin level is measured to determine B12 level in the body. However, due to limitations of this method, level of B12 vitamin inside the cell cannot be detected. Recently, methylmelanoic acid (MMA) and homocysthein (Hcy), which are specific and functional biomarkers of B12 vitamin, have been measured to detect B12 level inside the cells. Aim of this study is to compare B12 vitamin levels between obese and normal weighted adolescences and analyse functional markers of B12 in diagnosis of B12 vitamin deficiency.
Methods and Materials: 12-18 age ranged 58 obese adolescents and 30 normal weighted adolescents participated to this study. Serum B12 vitamin, ferritin and folic acid levels were measured with automated photometric technique. Hcy level was measured with automated chemiluminescence method. Plasma MMA was measured with liquid chromatography-tandem mass spectrometry technique. In order to determine analytic performance of MMA measurement, optimization of quantitation limits, determination limits and accuracy between days and intradays were done. Data were statistically analysed using SPSS 21.0 program. Statistical significance was taken as p≤0.05.
Results: Accuracy of MMA technique was %100 ± 4 (0,1-2,5 µmol/L ranged calibration standards were used). Incline was linear. CV% of intraday and between days was less than 4. Determination and quantitation limits were 0,03 μmol/L and 0,06 μmol/L, respectively. When we compared Obese and normal weight groups based on MMA levels, there was a significant difference between the groups. However, homocysteine and B12 vitamin levels were similar within the groups. Obese adolescents have 12% probability to have B12 vitamin deficiency if we based on only serum B12 vitamin level, however, if we consider MMA levels, the B12 deficiency is nearly %65, if we consider Hcy level, the deficiency probability is 22,5%. Combine B12 were significantly different between obese and normal weight adolescents. After performing ROC analysis, the area under the slope calculated as 0,897 for Hcy, 0,857 for MMA and 0,148 for serum B12.
Conclusion: Our study showed that despite non-obese and obese adolescents have normal serum B12 vitamin level, levels of MMA and Hcy, which are markers of functional B12 vitamin, were not in the normal range, obese group had more tendency to have functional B12 deficiency compared to the non-obese group.
Key words: Obesity, adolescent, B12 vitamin, functional B12 vitamin deficiency, homocysteine, methylmalonic acid, non-alcoholic fatty liver disease, LC MS/MS, cobalamin, deficiency, combine B12, ROC curve