Çok kriterli karar verme yöntemleri ile yerel seçim aday belirleme süreci üzerine bir model önerisi
A model proposal on local electrol candidate determination process with multi-criteria decision making methods
Yazar: TUĞÇE GENÇ
Danışman: DOÇ. ERSOY ÖZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı / İstatistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İstatistik = Statistics

Özet:
Seçim dönemlerinde siyasi partilerin aday belirleme süreçleri son derece önemli olup, mahalli idarelerde kendilerini seçmene karşı temsil ve hizmet edebilecek nitelikte adaylar belirlenmesi karmaşık ve ciddi bir süreci beraberinde getirmektedir. Bu süreç genellikle siyasi bakış açısı ile yapılmakla birlikte son yıllarda bilimsel yaklaşımlar da dikkate alınmaktadır. Bu çalışmada çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemleri kullanılarak İstanbul'da üç ilçe için 31 Mart 2019 yerel seçimlerinde partilerin ilçe belediye başkan adaylarını belirleme süreçlerine yönelik bir model önerisi yapılacaktır.
Çalışmada, İstanbul'un üç ilçesi (İlçe 1, İlçe 2 ve İlçe 3) kullanılmıştır. Her üç ilçe birbirinden bağımsız olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmadaki amaç, 31 Mart 2019 yerel seçimlerinde ilçede belediye başkanı aday adayı olarak düşünülen kişiler arasından aday adayı olarak gösterildiği ilçe için en uygun belediye başkan adayını belirlemektir. Bu nedenle aynı partiye mensup olan bu aday adaylarının aday gösterildiği ilçede hangisinin seçmen gözünde en uygun aday olduğunu belirlemek için ÇKKV yöntemlerinden AHP (Analitik Hiyerarşi Prosesi), TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) ve ELECTRE I (Elimination et Choix Traduisant La Realite - Elimination and Choice Translating Reality) ile değerlendirilmeler yapılmıştır.
AHP, TOPSIS ve ELECTRE I yöntemlerinde kullanılacak olan kıyaslamalar ve aday adaylarının özelliklerine ait değerlendirmeler alanında uzman kişilerden, siyasetçilerden ve akademisyen görüşlerinden elde edilmiştir. Çalışmada üç ilçe için aday adayı olarak düşünülen kişiler arasından hangisinin aday adayı olarak gösterildiği ilçede en uygun aday olabileceği tahmin edilmiştir.
Değerlendirmelerde seçmen nezdinde önemli olduğu düşünülen kriterler baz alınmıştır. Bu kriterler, adayların belediyecilik ile ilgili bilgisi ve potansiyeli, kente verebileceği destek, adayın kişisel ve siyasal özelliği, sosyalliği ve hitabetidir.
Uygulamanın ilk aşamasında AHP yöntemi ile kriterlerin ağırlıkları belirlenmiştir. Her üç ilçe için farklı ağırlıklara sahip kriterler elde edilmiştir. Yani üç ilçenin de farklı seçmen profiline sahip olduğu görülmüştür. İkinci aşamada bu ağırlıklar AHP, TOPSIS ve ELECTRE I yönteminde kullanılarak aday adaylarının seçimine ve sıralamasına ait analizlere yer verilmiştir. Ayrıca TOPSIS ve ELECTRE I yöntemlerinde AHP'den elde edilen ağırlıklar dışlanarak kriterlere eşit ağırlıklar verilmiş ve analizler bu şekilde tekrarlanmıştır.
Bu çalışma, araştırmaya dahil olan partinin tercih ettiği aday topluma ilan edilmeden önce yapılmıştır. Siyasi parti tercihini açıkladıktan sonra araştırmadan elde edilen sonuçlar karşılaştırıldığında başarılı sonuçlar elde edildiği gözlenmiştir. Her üç ilçe için çalışmada ilk sırada yer alan adayların partinin ilçe belediye başkanı olarak gösterildiği kişiler olduğu görülmüştür. Siyasi partilerin aday belirleme süreçleri her ne kadar siyasi hiyerarşi ile yapılıyor olsa da bu çalışma, çok kriterli karar verme yöntemlerinin kullanılması ile başarılı sonuçlar elde edilebileceğini göstermektedir.

Abstract:
The process of determining the candidates for political parties during election periods is extremely important and identifying candidates who can represent and serve in local administrating against the constituency, brings a complex and serious procedure. This process is usually done with a political perspective. However scientific approaches are taken into consideration in recent years. In this study, a model proposal will be made for the process of determining the municipal presidential candidates of the parties for the local elections of 31 March 2019 in three counties of İstanbul with using multi-criteria decision making methods (MCDM).
In the study, three counties of Istanbul (County 1, County 2 and County 3) were used. Each of the three counties has been evaluated separately. The aim of this study is to determine the most appropriate candidate for the county, which was nominated as the nominee candidate among the people who were considered candidates for mayor in the county in the local elections of 31 March 2019. Furthermore, the nominee candidates whose member of the same political party are nominated in the county to determine and anyone is the most appropriate candidate in the electoral method AHP (Analytical Hierarchy Process), TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) and ELECTRE I (Elimination et Choix Traduisant La Realite-Elimination and Choice Translating Reality) were evaluated .
The evaluation of the criteria for the binary comparisons and nominations for these methods was obtained from the opinion of experts, politicians, and academicians in this field. In the research, it was estimated that one of the candidates for the three counties would be the most suitable candidate.
Assessments were based on criteria considered to be important to voters. Those criterias are the knowledge and potential of the candidates for municipalities, their support for the city, the personal and political features of the candidate, sociability and addressing.
In the first stage, the weights of the criteria were determined by the AHP. For all three counties, criteria with different weights have been obtained. In other words, three counties have seen to have different voter profiles. In the second stage, the analysis of the selection and ranking of candidate candidates has used in the AHP, TOPSIS and ELECTRE I methods. In addition, weights equal to the criteria were given TOPSIS and ELECTRE I except weights obtained from AHP and analyzes were repeated in this way. 
This study was conducted before the party that was included in the study was announced to the preferred candidate community. After explaining the choice of political parties, successful results were observed in comparison with the results obtained from the research. For each of the three counties, the candidates who were ranked first in the study were shown to be the party's mayor candidate. Although political parties' nominations are conducted with political hierarchy, this study shows that successful results would be achieved with the using of MCDM methods.