Ezetimib'in elektrokimyasal davranışlarının incelenmesi ve elektroanalitik yöntemlerle farmasötik preparatlardan analizi
Evaluation of electrochemical behaviour of ezetimibe and analysis in pharmaceutical preparations by electroanalytical methods
Yazar: MEHMET LÜTFİ YOLA
Danışman: PROF. DR. NURAN ÖZALTIN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Ezetimib (EZE), kolesterol absorpsiyon inhibitörü antihiperlipidemik ajanların ilk üyesidir. Bu tez çalışmasında, EZE'nin farmasötik preparatlardan miktar tayini amacıyla kare dalga voltametrisi (SWV), kare dalga adsorptif sıyırma voltametrisi (SWAdSV) ve diferansiyel puls adsorptif sıyırma voltametrisi (DPAdSV) gibi basit ve güvenilir elektroanalitik yöntemler uygulanmıştır. Öncelikle EZE tayini için şartlar optimize edilmiştir. Bunun sonucunda SWV yöntemi için 50 Hz'lik frekans, 3 mV'luk adım yüksekliği, 20 mV'luk puls genliğinde; SWAdSV yöntemi için - 800 mV'luk biriktirme potansiyeli, 4 mV'luk adım yüksekliği, 15 Hz'lik frekans, 25 mV'luk puls genliği, 15 s biriktirme süresinde; DPAdSV yöntemi için - 850 mV'luk birikirme potansiyeli, 20 mV / s'lik tarama hızı, 50 mV'luk puls genliği ve 15 s'lik biriktirme süresinde en iyi pikler elde edilmiştir. Gözlenebilme sınırı (LOD) ve alt tayin sınırı (LOQ) sırasıyla SWV yöntemi için 0.099 µg mL-1 ve 0.298 µg mL-1; SWAdSV yöntemi için 11.53 ng/mL ve 31.73 ng/mL; DPAdSV yöntemi için 20.26 ng/mL ve 62.46 ng/mL olarak elde edilmiştir. Doğrusallık aralıkları SWV yöntemi için 0.33 - 6.54 µg/mL; SWAdSV yöntemi için 33 - 596 ng/mL; DPAdSV yöntemi için 66 - 400 ng/mL olarak bulunmuştur. EZE derişimine bağlı olarak SWV yönteminde [(-1290) ? (-1322)] mV arasında SWAdSV yönteminde [(-1236) ? (-1252)] mV arasında ve DPAdSV yönteminde [(-1190) ? (-1210)] mV arasında indirgenme piki gözlenmiştir. Geliştirilen yöntemler ?International Conference on Harmonisation of Technical Requirements for Registration of Pharmacueticals for Human Use? (ICH)'a göre valide edilmiş ve doğrusal, duyarlı, özgün, doğru, kesin, sağlam ve tutarlı bulunmuştur. Bu yöntemler EZE içeren farmasötik preparatların analizine başarıyla uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar kaynaklarda verilen UV-spektrofotometrik yöntemle karşılaştırılmış ve istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ayrıca EZE'nin elektrokimyasal davranışları incelenmiştir. Bunun için yapılan dönüşümlü voltametri (CV) ve SWV deneylerinin sonucunda indirgenme mekanizmasının 2 elektronlu ve 2 protonlu olduğu, CV, kronoamperometri (CA) ve kronokulometri (CC) yöntemleri uygulanarak EZE'in indirgenme akımının difüzyon kontrollü ve elektrot tepkimesinin tersinmez olduğu bulunmuştur. İndirgenme tepkimesinin EC mekanizmasına göre yürüdüğü tespit edilmiş ve olası indirgenme mekanizması önerilmiştir. Elektrokimyasal tekniklerle EZE'in indirgenme tepkimesine ait difüzyon katsayısı (D), elektron aktarım hız sabiti (kf) ve kimyasal tepkimenin hız sabiti (k) hesaplanmıştır.

Abstract:
Ezetimibe (EZE) is the first of a new class of antihyperlipidemic agents, the cholesterol ? absorption inhibitors. In this thesis study, a simple and reliable electroanalytical methods such as square wave voltammetry (SWV), square wave adsorptive stripping voltammetry (SWAdSV) and diferansiyel puls adsorptive stripping voltammetry (DPAdSV) are applied to estimate the amount of EZE in tablets. Firstly, the developed methods were optimized for the determination of EZE. The well-defined peaks were observed at the frequency of 50 Hz, amplitude of 20 mV, potential increment of 3 mV for SWV; at accumulation time of 15 s, accumulation potential of ? 800 mV, frequency of 15 Hz, amplitude of 25 mV, potential increment of 4 mV for SWAdSV; at accumulation time of 15 s, accumulation potential of ? 850 mV, scan rate of 20 mV / s and amplitude of 50 mV for DPAdSV. Limit of detection (LOD) and limit of quantification (LOQ) were found 0.099 µg/mL and 0.298 µg/mL for SWV, 11.53 ng/mL and 31.73 ng/mL for SWAdSV and 20.26 ng/mL and 62.46 ng/mL for DPAdSV respectively. The linearity ranges of EZE for SWV, SWAdSV and DPAdSV were found 0.33 - 6.54 µg/mL, 33 - 596 ng/mL and 66 - 400 ng/mL respectively. EZE gave rise to a single voltammetric peak in the potential interval from - 1290 to -1322 mV for SWV, from - 1236 to - 1252 mV for SWAdSV and from - 1190 to - 1210 mV for DPAdSV depending on EZE concentration. The developed methods were validated according to the ?International Conference on Harmonisation of Technical Requirements for Registration of Pharmacueticals for Human Use? (ICH) guideline and found to be linear, sensitive, specific, accurate, precise, accurate, robust and rugged. The methods were applied successfully for the determination of EZE in tablet dosage form. The data were compaired with ones obtained from the UV-spectrophotometric method given in the literature and no significant difference was found statistically.Also electrochemical behaviours of EZE were investigated. As a results of cyclic voltammetry (CV) and SWV experiments, the reduction mechanism included 2 electrons and 2 protons, and further more, reduction current of EZE was difusion controlled and the electrode reaction was found to be irreversible by using CV, chronoamperometry (CA) and choronocoulometry (CC) methods. It was found out that the reduction reaction occured according to EC mechanism and possible reduction mechanism was proposed. Using electrochemical techniques diffusion coefficient (D), rate constant for electron transfer (kf) and rate constant of chemical reaction (k) relating to EZE?s reduction reaction was calculated.