Sezaryen sonrası ağrı skorunu etkileyen faktörler
Factors affecting pain score after caeserean secti̇on
Yazar: FATIMA BETÜL AKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÇINAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Giriş: Sezaryen sonrası ağrı tedavisi, annenin iyileşme süreci ve anne ile bebek
arasındaki erken bağın gelişimi için çok önemlidir. Şiddetli postoperatif ağrısı olan
kadınların doğru belirlenmesi ve tedavisi, şiddetli ağrıyla ilişkili kalıcı etkilerin
azaltılmasını sağlayabilir. Sezaryen sonrası doğum ağrısını etkileyen faktörler
değerlendirilir ve özellikleri belirlenirse ağrıyı azaltmak veya ortadan kaldırmak için
uygun müdahaleler yapılabilir ve hastaların günlük fonksiyonlarına daha hızlı ve etkin
dönmesi sağlanabilir.
Amaç: Sezaryen sonrası ağrı skorunu etkileyen faktörlerin araştırılması ağrı
skoru yüksek grupların belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler ile
sezeryan sonrası ağrı skoru yüksek ve düşük grupların belirlenmesine katkıda
bulunarak ağrı skoru yüksek grupların postoperatif ağrı kontrolünün daha etkin
sağlanması ile eski fonksiyonlarına daha hızlı dönmeleri sağlanabilir.
Materyal ve Metod: Çalışma popülasyonu Ankara Şehir Hastanesi Kadın
Hastalıkları ve Doğum kliniğinde yatarak takip olan, sezeryan ile doğum yapmış ve
çalışmaya alınma kriterlerini karşılayan acil/elektif nedenlerle sezaryen yaılam
postoperatif hastaları kapsamaktadır. Hastaların yaş, gravida, parite, BMI, doğum
endikasyonu(acil/elektif) geçirilmiş sezeryan sayısı(primer-mükerrer ), doğum haftası,
doğum ağırlığı, bebek APGAR skoru, hastanın postoperatif 24. saatinde VAS ağrı
skoru (10 puanlı VAS skalasıyla) sorgulanarak kaydedildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan VAS <5 olan bireylerin yaş medyan değeri 28.0
yıl, VAS ≥5 olan bireylerin yaş medyan değeri 28.0 yıldır. VAS sınıflamasına göre
yaş değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır (z=0.575,
p=0.565). VAS sınıflamasına göre BMI değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı
farklılık tespit edilmemiştir (z=1.155, p=0.248). Doğum sayısı açısından VAS grupları
arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmemiştir (z=0.088, p=0.930).
Sezeryan sayısı açısından VAS grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık
tespit edilmemiştir (z=0.050, p=0.960). Primer sezeryan olan bireylerin %50.8'inde
viii
(n=67) VAS <5 %49.2'sinde (n=65) VAS≥5, mükerrer sezeryan bireylerin
%49.3'ünde (n=73) VAS <5, %50.7'sinde (n=75) VAS≥5 olduğu belirlenmiştir.
Sezeryan doğum sayısına göre VAS grupları karşılaştırılmasında istatistiksel olarak
anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir ( 2=0.057, p=0.811). Mükerrer sezaryen olan
bireylerin VAS grupları arasında acil, elektif sınıflaması açısından istatistiksel olarak
anlamlı farklılık saptanmamıştır ( =1.028, p=0.311). Primer sezaryen CPD olan
bireylerin %36.1'inde (n=13) VAS <5, %63.9'unda (n=23) VAS≥5, makat olan
bireylerin %35.7'sinde (n=5) VAS <5, %64.3'ünde (n=9) VAS≥5, fetal distres olan
bireylerin %59.8'inde (n=49) VAS <5, %40.2'sinde (n=33) VAS≥5 olduğu
belirlenmiştir. Primer sezaryen olan bireylerin VAS grupları arasında CPD, Makat,
Fetal Distres sınıflaması açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir
( =7.014, p=0.030). VAS sınıflamasına göre bireylerin Gebelik Haftası, Acil/Elektif,
Doğum Ağırlığı, Apgar 1.Dakika Skoru, Apgar 5.Dakika Skoru değerlerinin benzer
olduğu saptanmıştır (p>0.05).
Sonuç: Çalışmamızda hasta ve bebek ile ilgili demografik özellikler; yaş, BMI,
doğum sayısı, sezaryen sayısı, gebelik haftası, bebeğin doğum ağırlığı, 1. Ve 5. dk
Apgar skorlarının postoperatif ağrı skorları üzerine etkisinin net olmadığı daha fazla
çalışmaya ve veriye ihtiyaç olduğu görülmüştür. Primer sezaryene alınan hastaların
sezaryen endikasyonları; CPD ve Fetal distres endikasyonu olan hastaların
postoperatif ağrı skoru üzerinde anlamlı fark bulunmuştur. CPD'li hastaların
postoperatif dönemde daha fazla yüksek ağrı skoruna sahip oldukları tespit edilmiştir.
Aynı şekilde fetal distres endikasyonu olan hastaların postoperatif dönemde daha
düşük ağrı skorlarına sahip oldukları tespit edilmiştir. Sezaryen doğum sonrası ağrının
nedeni ve ağrının tedavisi için yeni yöntemlere ve çok merkezli araştırmalara ihtiyaç
vardır

Abstract:
Introduction: Pain management after cesarean section is very important for
the mother's recovery process and the development of the early bond between mother
and baby. Correct identification and treatment of women with severe postoperative
pain can reduce the lasting effects associated with severe pain. If the factors affecting
the post-cesarean delivery pain are evaluated and their characteristics are determined,
appropriate interventions can be made to reduce or eliminate the pain, and the patients
can return to their daily functions more quickly and effectively.
Objective: It was aimed to investigate the factors affecting the pain score after
cesarean section and to determine the groups with high pain scores. By contributing to
the determination of the groups with high and low pain scores after cesarean section
with the data obtained in the study, it can be ensured that the groups with high pain
scores can return to their previous functions faster by providing more effective
postoperative pain control.
Materials and Methods The study population includes post-operative patients
who were hospitalized in Ankara City Hospital Gynecology and Obstetrics Clinic, had
a cesarean delivery and met the inclusion criteria for emergency/elective cesarean
section. By questioning the age, gravida, parity, BMI, birth indication
(urgent/elective), the number of previous cesarean section (primary-repeated), week
of birth, birth weight, baby APGAR score, VAS pain score (with 10 points VAS scale)
at the postoperative 24th hour of the patients was recorded.
Results: The median age of individuals with VAS <5 participating in the study
was 28.0 years, and the median age of individuals with VAS ≥5 was 28.0 years. No
statistically significant difference was found in terms of age values according to VAS
classification (z=0.575, p=0.565). No statistically significant difference was found in
terms of BMI values according to VAS classification (z=1.155, p=0.248). No
statistically significant difference was found between the VAS groups in terms of the
number of births (z=0.088, p=0.930). There was no statistically significant difference
between VAS groups in terms of the number of cesarean sections (z=0.050, p=0.960).
VAS <5 in 50.8% (n=67) of individuals with primary cesarean section, VAS ≥5 in
x
49.2% (n=65) of individuals with repeated cesarean section, VAS <5 in 49.3% (n=73)
of individuals with repeated cesarean section, and 50.7% ( n=75) was determined to
be VAS≥5. No statistically significant difference was found in the comparison of VAS
groups according to the number of cesarean deliveries ( 2=0.057, p=0.811). No
statistically significant difference was found between VAS groups of individuals with
repeated cesarean section in terms of emergency and elective classification ( =1.028,
p=0.311). VAS <5 in 36.1% (n=13) of individuals with primary cesarean section, VAS
≥5 in 63.9% (n=23) of individuals with CPD, VAS <5 in 35.7% (n=5) of individuals
with breech, 64.3%' Three (n=9) VAS≥5, 59.8% (n=49) VAS <5, 40.2% (n=33)
VAS≥5 of the individuals with fetal distress. A statistically significant difference was
found between VAS groups of individuals who had primary cesarean section in terms
of CPD, Breech, Fetal Distress classification (=7.014, p=0.030). Gestational Week,
Emergency/Elective, Birth Weight, Apgar 1st Minute Score, Apgar 5th Minute Score
values were found to be similar according to VAS classification (p>0.05).
Conclusion: In our study, demographic characteristics of the patient and the
baby; It has been observed that the effect of age, BMI, number of births, cesarean
section number, gestational week, birth weight of the baby, 1st and 5th minute Apgar
scores on postoperative pain scores is not clear, and more studies and data are needed.
Cesarean section indications of patients who received primary cesarean section; A
significant difference was found in the postoperative pain score of patients with CPD
and fetal distress indications. It has been determined that patients with CPD have
higher pain scores in the postoperative period. Likewise, it has been determined that
patients with fetal distress indication have lower pain scores in the postoperative
period. New methods and multicenter studies are needed for the cause and treatment
of pain after cesarean delivery