Gökkuşağı alabalıklarında (oncorhynchus mykiss) mentha  piperita ve mentha  spicata uçucu yağlarının anestezik olarak etkiliğinin araştırılması
The investigation of effectiveness of mentha  piperita and mentha  spicata essential oils as anesthetics in rainbow trout (oncorhynchus mykiss)
Yazar: ONUR ÖZDİKYAR
Danışman: DOÇ. DR. SEÇİL METİN
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Su ürünleri yetiştiriciliğinde anestezikler yaygın olarak kullanılmaktadır. Bununla birlikte kullanılan bazı sentetik anesteziklerin balıklarda yan etkilere neden olduğu bilinmektedir. Ayrıca kalıntıya neden olarak insan sağlığı üzerine de olumsuz etkilere yol açmaktadır. Bu nedenle günümüzde sentetik anesteziklere karşı güvenilir ve etkin doğal ürünlerin arayışı hızla artmıştır.

Bu çalışmada Mentha  piperita L. ve Mentha  spicata L. uçucu yağlarının gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss, Walbaum) üzerinde anestezik etkileri fenoksietanol ile karşılaştırılarak tespit edilmiştir. Denemede ortalama ağırlığı 15 gr olan gökkuşağı alabalığı kullanılmıştır. Uçucu yağların gökkuşağı alabalıkları üzerindeki akut toksisitesi, uçucu yağın farklı konsantrasyonlarına 10 dakika süreyle maruz bırakılan balıklarda LC50 konsantrasyonun tespiti ile belirlenmiştir.  Anestezik etkinin tespiti için uçucu yağları 50, 100, 200, 300, 500 mg/lt konsantrasyonlarda hazırlanmıştır. Anesteziye giriş ve çıkış süreleri her balık için ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Sonuçlar, M.  piperita ve M.  spicata yağının dozu arttıkça anesteziye giriş süresinin kısaldığını göstermiştir. Bununla birlikte, bu anesteziklerin dozu arttıkça anesteziden çıkış süresi uzamıştır. M.  piperita ve M.  spicata uçucu yağlarının 200 mg/L dozu balıklar üzerinde derin anestezi sağlamıştır. Bu konsantrasyonlarda anesteziye giriş süreleri fenoksietanol (287 sn) ile karşılaştırıldığında daha kısa olduğu tespit edilmiştir. Bu süreler sırasıyla M.  piperita ve M. spicata için 169,5 ve 65 sn olarak tespit edilmiştir. Akut toksisite testi sonucuna göre her iki uçucu yağa maruz bırakılan balıklarda 10 dakikalık LC50 konsantrasyonu 150 mg/lt olarak tespit edilmiştir. Bu bulgular ışığında M. piperita ve M. spicata yağlarının gökkuşağı alabalıklarında anestezik olarak kullanılabileceği önerilmektedir.

Abstract:
Anesthetics are widely used in aquaculture. However, some synthetic anesthetics are known to cause side effects in fish. It also causes residues and has negative effects on human health. Therefore, the search for reliable and effective natural products against synthetic anesthetics has increased rapidly.

In this study, the anesthetic effects of Mentha  piperita and Mentha  spicata essential oils on rainbow trout (Oncorhynchus mykiss, Walbaum) were determined by comparing with phenoxyethanol. Rainbow trout with an average weight of 15 g was used in the experiment. In order to determine the anesthetic effect, the essential oils were prepared in concentrations of 50, 100, 200, 300, 500 mg L-1. Anesthesia induction and recovery times were evaluated separately for each fish. In addition, acute toxicity of essential oils on rainbow trout was determined by determination of LC50 concentration in fish exposed to different concentrations of essential oil for 10 minutes. Results showed that induction time decreased with increasing of the concentration of the each essential oil. However, recovery time increased with increasing of the concentration of this anesthetics. 200 mg L-1 dose of M. piperita and M. spicata essential oils provided deep anesthesia on fish. These concentrations were found to be higher in anesthesia induction compared to phenoxy ethanol (287 sec). These times for M. piperita and M. spicata 169.5 and 65  sec respectively. According to acute toxicity test, 10 minutes LC50 concentration (50% death) of both essential oils were 150 mg L-1 . In the light of these findings, it is suggested that fennel and cumin oils can be used as anesthetics in rainbow trout.