Yükselen piyasa ekonomilerinde finansal stres ve yayılma etkileri
Financial stress and spillover effects in emerging market econmoies
Yazar: BEGÜM YURTERİ
Danışman: PROF. DR. ASİYE ÖZLEM ÖNDER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Finansal stres = Financial stress ; Gelişmekte olan piyasalar = Emerging markets ; Mekansal ekonometri yaklaşımı = Spatial econometrics approach ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Yayılma etkisi = Spillover effects

Özet:
Bu çalışmada yükselen piyasa ekonomilerinde finansal stres ve etkileşimi üzerinde durulmuştur. Son 30 yılda söz konusu ekonomilerde yaşanan krizlerin yanı sıra 2007 Küresel Finans Krizi herhangi bir yerel finansal/ekonomik çalkantının farklı kanalları aracılığıyla diğer ekonomiler üzerinde negatif etkileri olabileceğini göstermektedir ki bu durum ekonomi politikaların sağlıklı yürütülebilmesi için finansal stres sinyallerini izlemenin önemini ortaya koymaktadır. Bu çalışmada öncelikle yükselen bir piyasa ekonomisi olan Türkiye için bankacılık, döviz, para, borsa piyasaları ve iş dünyasına ait aylık göstergelerden yararlanılarak farklı yöntemlerle oluşturulan finansal stres endeksleri ekonomik aktivite olan ilişkisi açısından kıyaslanmıştır. Endeksler Türkiye ekonomisinde yaşanan finansal çalkantı dönemleri başarıyla yakalıyor olmasına rağmen, ekonomik aktivite olan ilişkisi bakımından varyans eşit ağırlıklandırma yöntemi ile oluşturulan endeksin en başarılı sonuçları verdiği görülmüştür.
Öte yandan, 16 yükselen piyasa ekonomisi için, ülkeler arasındaki etkileşimi gösteren ağırlık matrisleri yardımıyla 1996-2016 döneminde finansal stresin belirleyicilerinin analiz edilmesi için mekânsal ekonometrik analizler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, cari denge/GSYH, ekonomik büyüme ve uluslararası piyasalardaki belirsizlik finansal stresin en önemli belirleyicileri olmuştur. Ayrıca yükselen piyasa ekonomileri arasında finansal stres açısından güçlü bir mekân etkisi olduğu, bu etkinin özellikle Küresel Finans Krizi döneminde en yüksek seviyeye çıktığı görülmüştür. Ülkeler arasındaki etkileşimde coğrafi uzaklık en önemli etkileşim kanalı olarak önem çıkarken, finansal ve ticari bağlantıların da finansal stresin bulaşıcılığında önemli rol oynadığı görülmüştür.

Abstract:
This study focuses on financial stress and its interaction in emerging market economies (EMEs). The 2007 Global Financial Crisis, as well as the crises experienced in the EMEs over the last 30 years, shows that any local financial/ economic turmoil can have negative effects on other economies through different channels. Under these circumstances, monitoring financial stress signals is important while conducting economic policies. From this point, firstly a financial stress index is constructed for Turkey, including numerous indicators from different sectors using three different aggregation methods. Although all indices successfully tracks periods of financial turmoil, the index constructed using variance equal weighting reveals the most successful results in terms of its relationship between economic activity.  
On the other hand, we used spatial econometric methods and different weight matrices to analyze the determinants of financial stress and to show the linkages between 16 selected EMEs in the period 1996-2016. According to the estimation results, current account balance/ GDP, economic growth and uncertainty in international markets are the most important determinants of financial stress. It is also observed that there is a strong interaction between financial stress of EMEs and the interaction reached its highest level during the Global Financial Crisis. While geographical distance has been the most important channel of interaction among countries, financial and commercial links have also played an important role in the transmission of financial stress among EMEs for the analysis period.