Alkol bağımlılığında beyin ödül sistemi ve volümetrik incelemeleri
Brain reward system and its volumetric investigations in alcohol addiction
Yazar: MUHAMMED FATİH TABARA
Danışman: PROF. DR. MURAD ATMACA
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Alkol bağımlılığı = Alcohol dependents ; Alkolizm = Alcoholism ; Beyin = Brain ; Limbik sistem = Limbic system ; Nörogörüntüleme = Neuroimaging ; Ödül = Reward

Özet:
Alkollü içkiler insanlık tarihi kadar eski olup çok çeşitli amaçlarla kullanılmıştır. Bazen kültürel ve dini sebeplerle kullanımı teşvik edilmiş bazen de yasaklanmıştır. Alkollü içkilerin zararlı kullanımının tanımlanması ve bir hastalık olarak görülmesi ise ancak yakın zamanda mümkün olmuştur.
Alkol kullanım bozukluğu (AKB) DSM-5 ile hayatımıza giren hem bağımlılık hem de kötüye kullanım kavramlarını içeren bir tanıdır. AKB prevalansı ülkemizde erkeklerde %8,1 kadınlarda ise %1,7 olarak belirtilmiştir ve giderek daha da yaygınlaşmaktadır. AKB etyolojisinde biyopsikososyal etmenler rol oynamaktadır. AKB'nun başlamasında ve sürdürülmesinde beyin ödül sistemi olarak adlandırdığımız kortikal ve subkortikal birçok yapıyı içeren sistem etkin rol oynamaktadır.
Sunduğumuz tez çalışmasında AKB olan 15 vaka ve 17 sağlıklı kontrol; toplam beyaz cevher, toplam gri cevher, nükleus akkumbens, amigdala ve hipokampüs hacimleri açısından karşılaştırıldı. Sağ hipokampüs hacmi AKB olan grupta anlamlı düzeyde azalmış olarak bulundu. Toplam beyaz cevher hacmi ve sağ amigdala hacmi AKB grubunda artmışken, incelenen diğer bölgeler AKB grubunda daha düşük olarak saptandı. Ancak bu hacimsel değişiklikler istatistiksel olarak anlamlı farklılık oluşturacak düzeyde değildi.
İncelenen bölge hacimleriyle ilgili literatürde farklı bulgular bildirilmiştir. Çalışmamız hacimsel değişikleri daha önceden yapılan çoğu çalışmayla tutarlı bir şekilde bulmuştur. Ancak katılımcı sayısının az olması gibi kısıtlılıklar nedeniyle istatistiksel olarak güçlü bulgular sunma konusunda yetersiz kalmıştır. Çalışma çıktılarının daha net olması ve genellenebilmesi için daha fazla katılımcıyla yürütülen ve değerlendiricilerin etkisinin minimuma indirildiği tasarımlar gereklidir.

Abstract:
Alcoholic beverages are as old as human history and have been used for a wide variety of purposes. Sometimes its use is encouraged for cultural and religious reasons, and sometimes it is prohibited. It has only recently been possible to define the harmful use of alcoholic beverages and accept it as a disease.
Alcohol use disorder is a diagnosis that includes both addiction and abuse concepts that entered our lives with the DSM-5. The prevalence of AUD is 8.1% in men and 1.7% in women in our country, and it is getting more and more common. Biopsychosocial factors play a role in the etiology of AUD. The system, which includes many cortical and subcortical structures, which we call the brain reward system, plays an active role in the initiation and maintenance of AUD.
In the thesis we presented, 15 cases with AUD and 17 healthy controls were compared in terms of total white matter, total gray matter, nucleus accumbens, amygdala and hippocampus volumes. The volume of the right hippocampus was found to be significantly decreased in the AUD group. While total white matter volume and right amygdala volume were increased in the AUD group, the other regions examined were found to be lower in the AUD group. However, these volumetric changes were not at a level to create a statistically significant difference.
Different findings have been reported in the literature regarding the examined region volumes. Our study found volumetric changes consistent with most previous studies. However, due to limitations such as the small number of participants, it was insufficient to present statistically strong findings. Designs with more participants and minimizing the influence of the evaluators are required so that the study outputs to be clearer and generalizable.