Doğu Anadolu araştırmaları ışığında Aşkale bölgesi keramiklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of Aşkale region's ceramics in the light of eastern Anatolia studies
Yazar: SEVAL SALIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YASİN TOPALOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Tarih = History
Dizin: Doğu Anadolu bölgesi = Eastern Anatolia region ; Erzurum-Aşkale = Erzurum-Aşkale ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Karaz seramiği = Karaz ware ; Seramikler = Ceramics ; Tarih = History ; Urartu Devleti = Urartian State ; Urartular = Urartians ; Çanak = Pottery ; Çömlek = Pot

Özet:
Üç tarafı denizlerle çevrili olan Anadolu; Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlayan bir köprü konumundadır. Anadolu?nun yeryüzü şekilleri ve iklim şartları Anadolu tarihinin meydana gelmesinde büyük ölçüde rol oynamıştır. Bu jeopolitik konum sonucu Anadolu, tarihin en eski devirlerinden itibaren doğudan ve batıdan birçok kavmin istilasına maruz kalmış; pek çok medeniyete beşiklik etmiştir.
Anadolu coğrafyasında yer alan Doğu Anadolu Bölgesi; jeopolitik konumu, maden ve su kaynaklarının zenginliği nedeniyle yüzyıllar boyunca yerleşim görmüştür. Bu bölgenin kilit noktalarından biri de Erzurum?dur.
Araştırma konusu olan Aşkale İlçesi, Erzurum İli?nin 52 km batısında bulunmaktadır. İlçe tarih boyunca çeşitli kavimlerin ve milletlerin uğrak yeri olmuştur. İlçenin ilk yerleşim yerinin, Karasu kıyısı ve Çeçendağı?nın doğusu ile sınırlandığı düşünülmektedir. Kaynak tarama ve yüzey araştırmaları neticesinde Aşkale ve çevresinin Kalkolitik Çağ?dan itibaren yerleşim gördüğü ve Karaz kültüründen önemli ölçüde etkilendiği ortaya çıkmıştır. Tarihi çağlarda ise; Hayaşa Krallığı, Dayaeni ve Urartu Krallığı gibi siyasi güçlerin bölgeye hakim olduğu görülmüştür.
Bu çalışmada incelenen çanak çömlek örnekleri, Aşkale İlçesinde yapılan yüzey araştırmaları sonucunda elde edilen materyaller arasından seçilmiştir. Çalışmada ele alınan keramikler; hamur katkı maddeleri, hamur rengi, pişme derecesi, açkı ve bezeme özellikleri açısından analiz edilmiştir.

Abstract:
Anatolia surrounded on three sides by the sea is in the position of a bridge connecting Asia and Europe continents. Land forms and climate conditions of Anatolia played a great role in the formation of Anatolian history. As a result of this geopolitical position, Anatolia was exposed to many invasions of many nations from both East and West since the earliest times and it was a cradle of most civilizations.
Eastern Anatolia region located in Anatolian geography has been settled for centuries because of its geopolitical position, rich mine and water resources. One of the key locations of this region is Erzurum.
Aşkale district, the research subject is located in 54 km west of Erzurum. The District has been a place of resort for various tribes and nations throughout history. First settlement of the district which is bordered by the East of the Mount Çeçen is thought to have been a castle ruin along Karasu. As a consequence of surface survey and literature review, it appeared that Aşkale and its neighborhood have been inhabited since Chalcolithic Period and it was affected considerably by Karaz culture. And it was seen that political powers such as Kingdom of Hayaş, Dayaeni and Kingdom of Urartu ruled over in Ancient Ages.
Pots and pans examples examined in this study are chosen among materials obtained as a result of surface exploration in Aşkale District. Ceramics are analyzed in terms of clay additive agents, clay color, baking temperature, polish and decoration characteristics in the study.