Yeni hafıza ve medya: Payitaht Abdülhamid ve Diriliş Ertuğrul dizileriyle kolektif hafıza inşası
New memory and media: Collective memory construction through TV series Payitaht Abdülhamid and Diriliş Ertuğrul
Yazar: SENA AYDIN
Danışman: PROF. DR. ZELİHA HEPKON
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Medya ve İletişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Diriliş Ertuğrul = Diriliş Ertuğrul ; Diziler = Serials ; Kolektif bellek = Collective memory ; Kolektif bilinç = Collective consciousness ; Kurumsal hafıza = Corporate memory ; Medya = Media ; Payitaht  Abdülhamid = Payitaht  Abdulhamid ; Siyasal hafıza = Political memory ; Televizyon dizileri = Television serials

Özet:
Bu çalışma, toplumsal anlam üretimi ilişkisi temelinde kolektif hafıza inşa sürecinde televizyon dizilerinin egemen sınıfın rıza üretme aracı olarak işlevini ortaya koymayı amaçlar. Kolektif hafızayı, yapısı hatırlama-unutma, saklama-kaybetme dikotomisine dayanan geleneksel yaklaşımdan ziyade, iletişim teknolojileriyle temeli dolayımlama (mediation) ve yeniden dolayımlama (remediation) üzerine kurulan "yeni hafıza" kavramı üzerinden ele alır. Nitel izleyici araştırmalarıyla, iktidar ilişkileri bağlamında, medya metinlerinin nasıl kurulduğunu, izleyici tarafından nasıl alımlandığını, alımlama biçiminin kolektif tarih bilinci, gündelik hayat ve kişilerin politik yönelimi gibi konularla ilişkisini anlamayı hedefler. Çalışmanın bu genel teorik çerçeveyi test etmek için üzerine bina edileceği araştırma evreni Türkiye'nin yakın dönem ekonomi-politik yapısıyla sosyo-politik durumunun kesişimidir. Çalışmanın araştırma kısmında Diriliş Ertuğrul ve Payitaht Abdülhamid dizileri üzerine hem içeriğin politik ajandasını ortaya koymak amacıyla niteliksel içerik analizi hem de politik ajandayı izleyicinin nasıl alımladığını görmek için odak grup çalışması yapılmıştır. İçerik analizi için her iki diziden 5'er bölüm olmak üzere toplam 10 bölüm seçilmiştir. İçerik analizinde önemli güncel politik hadiselere denk düşen bölümler seçilerek tarihi konularla güncelin nasıl ilişkilendirildiğinin anlaşılması hedeflenmiştir. Alımlama çalışması için ise odak grupların örneklemi, bu dizilerden herhangi birini ya da sadece birini takip eden, 18-65 yaş arası 30 kişiden oluşturulmuştur.  Kişiler 5 ayrı grubun herhangi birine dahil olarak yüz yüze görüşmelere katılmıştır. Dizi içeriğinde ve izleyici alımlamasında temel olarak Yeni Türkiye söylemini olumlayan bir hafıza siyasetine ilişkin unsurların izi sürülmüştür. Çalışma ile Yeni Türkiye söylemindeki ana politik anlatıyla örtüşen, yeni bir tarih inşa etmeye niyetlenen hafıza siyasetinin, söz konusu dizilerde nasıl görünür olduğu ve izleyicinin bu içeriği büyük oranda baskın okumayla örtüşen bir pozisyondan alımladığı ortaya konur.

Abstract:
This study, situated within cultural studies, aims to portray the use of TV series by ruling class as a tool to manifacture consent by use of collective memory construction. It handles collective memory as "new memory" that rather than dichotomy of retention and loss, or that of remembering and forgetting, relation to the past is more appropriately considered in terms of its mediation and remediation (Hoskin, 2001). It facilitates qualitative viewership research to focus on how media texts are received by the viewership in a certain context and the interrelationship between viewer reception, collective memory, everyday life and political dispositions of viewers. Study was conducted in a social and political strata which these TV Series are produced for. This strata is the intersection of economy-politics and socio-politics of "New Turkey" defendants. In the research part of the study, Discourse analysis of Diriliş Ertuğrul and Payitaht Abdülhamid TV Series is coupled with the focus group study. Discourse analysis portrays the immediate aims of the producers of the shows and focus group study portrays how series are received by the viewers. In Discourse Analysis part of the study, 5 episodes from each series is chosen so that each episode coincides with an important political event of which effects to be traced within the episode. For reception study, focus groups are composed of 30 viewers that each of them watches at least one of the series regularly. Traces of  memory politics that supports New Turkey Discourse is tracked in the content of series with discourse analysis and in reception of the series with focus group. Study shows how memory politics, that intends to reframe history to make it in alignment with the political narrative of New Turkey discourse, becomes visible in mentioned series. Viewership on the other hand is found to be within dominant reading mode.