Aktör-ağ teorisi kapsamında sırt çantalı gezginlerin seyahat davranışları
Travel behavior of backpackers within the scope of actor-network theory
Yazar: HÜLYA ÖZÇİT
Danışman: PROF. DR. MİTHAT ZEKİ DİNÇER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Sırt çantalı gezginlerin neden ve nasıl seyahat ettikleri ilk bakışta basit bir konu gibi gözükse de oldukça karmaşık bir alandır.  Bireylerin seyahat davranış süreçleri, motivasyon aşamasından başlayarak seyahat sonrası davranışlar aşamasına kadar çok farklı aktörlerin etkisinde kalarak şekillenmektedir. Bütün bu süreç başlı başına bir ağ olup, bu ağ üzerinde yer alan aktörlerin belirlenmesi, bu aktörler arasında güçlü, yönlendirici özelliğe sahip aktörlerin yanı sıra yönlendirilen aktörlerin de belirlenmesi önemlidir. Bu sebeple bu çalışmada teknoloji ve sosyoloji çalışmalarında önemli bir yere sahip olan Aktör-Ağ Teorisinin turizm çalışmalarındaki kullanımını yaygınlaştırmak amaçlanmıştır. Birçok yazara göre Aktör-Ağ Teorisi, aktörler arasındaki ilişkilerin karmaşık ağlara nasıl dönüştüğünü tanımlayan önemli bir teoridir bu sayede seyahat davranışı sürecini açıklamada yeni bilgiler sağlanmasına, seyahat davranış sürecinin zengin bir resme dönüştürülmesi amaçlanmıştır.
Çalışmanın amacı doğrultusunda sırt çantalı gezginlerin seyahat davranışları seyahat öncesi, sırası ve sonrasında etkili olan beşeri ve beşeri olmayan aktörler 2 aşamalı nitel araştırma yöntemi ile belirlenmiştir. 1. Aşamada sırt çantalı gezginleri oluşturdukları seyahat bloglarında içerik analizi yöntemiyle seyahat davranışları ile ilgili aktörler tespit edilmiştir. Aktörlerin tespit edilmesi ve içerik analizinin gerçekleştirilmesinde MAXQDA Plus 2022 programından faydalanılmış ve bu verilerden hareketle NodeXL programı üzerinde aktör-ağı semiyotik olarak oluşturulmuştur. İkinci aşamada ise gerçekleştirilen 33 yarı yapılandırılmış görüşmeden elde edilen verilerin desteğiyle betimsel olarak açıklanmıştır.

Abstract:
While the reasons and methods of travel for backpackers may seem like a simple topic at first glance, it is actually a highly complex area. The travel behavior processes of individuals are shaped by the influence of various actors, starting from the motivation phase and extending to post-travel behaviors. This entire process forms a network in itself, and identifying the actors within this network, along with distinguishing between those that are strong and directive and those that are being directed, is crucial. Therefore, this study aims to popularize the use of Actor-Network Theory, which holds significant importance in technology and sociology studies, within tourism research. According to many authors, Actor-Network Theory is a significant theory that describes how relationships between actors transform into complex networks. Through this, it aims to provide new insights into explaining the travel behavior process and to enrich the depiction of this process.
In line with the study's objective, the travel behaviors of backpackers, influenced by both human and non-human actors before, during, and after travel, were identified using a two-stage qualitative research method. In the first stage, the actors related to travel behaviors were identified through content analysis of the travel blogs created by backpackers. The MAXQDA Plus 2022 program was used to identify these actors and perform the content analysis, and based on this data, a semiotic actor-network was created using the NodeXL program. In the second stage, the findings from 33 semi-structured interviews were descriptively explained with the support of the obtained data.