Jeopolitik risklerin havacılık sektörüne etkisinin araştırılması: Örnek bir uygulama
Investigation of the effect of geopolitical risks on the aviation sector: An example application
Yazar: MURAT UNUTMAZ
Danışman: PROF. DR. ALPER ASLAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Havacılık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration

Özet:
Havacılık sektörü insanları bir noktadan başka bir noktaya seyahat etmek için kullandıkları en güvenli taşıma araçlarıdır. Havacılık, 1903'te Wright kardeşlerin ilk motorlu uçuşu yaptığı günden itibaren kendini geliştirerek büyüyen global bir sektördür. Havacılık sektörü teknolojinin gelişmesiyle beraber sürekli kendini güncelleyerek gelişmesine devam etmektedir. Havacılık sektörü uluslararası bir sektör olduğu için, dünya üzerinde yaşanabilecek her türlü salgın, küresek krizler, ekonomik krizler ve siyasi belirsizliklerden ilk etkilenen sektör konumundadır. Diğer taşıma sektörleriyle kıyaslandığı zaman havacılık sektörü uçuş sayısı – kaza orantılanmasında en güvenli sektör olma özelliğini taşımaktadır. Jeopolitik risk kavramı yönünden incelenirse birçok parametre devreye girmektedir. Havacılık sektöründe jeopolitik risk avantajları dezavantajları olan bir unsurdur. Dezavantajları eğer krizler doğru yönetilemez ise havayolu şirketini büyük zarara uğratma potansiyeline sahiptir. Avantajları ise her kriz bir fırsat demektedir. Krizleri fırsata çevirebilecek uygun kriz yönetim sistemi kurulabilirse yaşanılacak krizler fırsata çevrilebilir. 
Çalışmanın amacı; jeopolitik risk endeksinin Türkiye sivil havacılık sektörüyle olan ilişkisinin incelenmesidir. Bu çalışmada ADF birim kök testi, ADL Eşbütünleşme Testi ve Toda-Yamamoto nedensellik testi uygulanarak 1994 – 2023 yıllarına ait Jeopolitik Risk Endeksi, Uçuş Sayıları ve Reel Efektif Döviz kuru ile olan ilişkisi incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda Jeopolitik risk endeksi ve reel efektif döviz kuru ile uçuş sayıları arasında nedensellik ilişkisinin bulunduğu ve jeopolitik riskler ile reel efektif döviz kurunun uçuş sayılarını olumsuz yönde etkileyerek düşürdüğü sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The aviation industry is the safest means of transportation that people use to travel from one point to another. Aviation is a global industry that has been improving and growing since the day the Wright brothers made the first powered flight in 1903. The aviation industry continues to develop by constantly updating itself with the development of technology. Since the aviation sector is an international sector, it is the first sector to be affected by all kinds of epidemics, global crises, economic crises and political uncertainties that may occur in the world. Compared to other transportation sectors, the aviation sector is the safest sector in terms of the number of flights and accidents. If examined in terms of the concept of geopolitical risk, many parameters come into play. Geopolitical risk in the aviation industry is an element that has advantages and disadvantages. Disadvantages: If crises are not managed correctly, they have the potential to cause great losses to the airline company. Its advantages are that every crisis is an opportunity. If an appropriate crisis management system can be established that can turn crises into opportunities, crises can be turned into opportunities.
The purpose of the study; The aim is to examine the relationship between the geopolitical risk index and the Turkish civil aviation sector. In this study, the relationship between Geopolitical Risk Index, Flight Nümlerse and Real Effective Exchange Rate for the years 1994 - 2023 was examined by applying ADF unit root test, ADL Cointegration Test and Toda-Yamamoto causality test. As a result of the study, it was concluded that there is a causal relationship between the geopolitical risk index and the real effective exchange rate and the number of flights, and that geopolitical risks and the real effective exchange rate negatively affect the number of flights and reduce them.