Kent dokusunun oluşmasında turizmin etkisi ?Bodrum örneği?
The impact of tourism on city-life construction ?The example of Bodrum?
Yazar: ÜNAL BOZYER
Danışman: PROF. DR. ERCAN TATLIDİL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Bölümü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology ; Turizm = Tourism
Dizin: Demografik özellikler = Demographic characteristics ; Kalkınma planları = Development plans ; Kent dokusu = Urban texture ; Kent kimliği = Urban identity ; Kentleşme = Urbanization ; Muğla-Bodrum = Muğla-Bodrum ; Turizm = Tourism ; Turizm politikası = Tourism policy ; Turizm sektörü = Tourism sector

Özet:
Dünyanın en büyük ilk beş sektörü arasında yer alan ve hızla büyüyen turizm sektörü toplumların değişmesine ve dönüşmesine neden olmaktadır. Yarattığı toplumsal hareketlilik ve ekonomik büyüklükle gittikçe daha fazla ilgi çekmekte ve yarattığı sonuçların daha iyi analiz edilmesini gerektirmektedir.Dünya turizm gelirlerinin giderek artış göstermesi ve gösterecek olması gelişmekte olan ülkelerin yatırımlarını bu sektöre ayırmalarına yol açmaktadır. Turizm potansiyeli taşıyan yöreler alınan teşvik kredilerinin de etkisiyle hızla değişime ve dönüşüme uğramaktadır. Bu yöreler öncelikle mekânsal olarak genişlemekte, turizme özgü yapılanma içine girmektedirler.Turizm endüstrisinin ekonomik açıdan dünyanın en büyük sektörlerinden biri haline gelmesi kentleşme ile yakından ilintilidir. Turizm sektörü hem kentleşmenin sonucu hem de kentleşmeye yol açarak gelişmektedir. Turistik yörelerde kentsel nüfus süratle artmakta, ikinci konut ve kentsel konut talebini doğurmakta, mahalli idareler kendilerine verilen imar planlama yetkisini bazı durumlarda etkin bir şekilde kullanamamakta ve yapılaşma dengeli bir şekilde gelişememektedir. Bu nedenle turizm potansiyeli olan yöreler ya da merkezler kısa zamanda plansız yapılaşmaya maruz kalmakta ve bir anlamda kendi sermayesini yok etmekle karşı karşıya kalmaktadır.Turizm yalnız günlük yaşam ilişkilerinde yeni değerler sistemini belirleyen öğeleri transfer etmez. Aynı zamanda ekonomide ve çalışma yaşamında yeni bir anlayış ve çalışma disiplinini de beraberinde getirir. Kentsel değerler içinde evrenselleşmiş olan çalışma anlayışı ve disiplini, özellikle turist kabul eden kırsal bölgelere transfer edilir. Değişmenin ve kalkınmanın itici gücü olan üretim ilişkilerindeki değişimde de turizm sektörü önemli rol oynamaktadır.Türkiye'deki turizm gelişmesine paralel olarak, en uzun kıyı şeridine sahip, coğrafyasının %67'si ormanlarla kaplı, doğal, tarihi, kültürel yönlerden önemli bir potansiyeli olan Muğla'da turizm 1980'lerden sonra ivme kazanmıştır. Bu alanda yaşanan gelişmeler başta inşaat sektörü olmak üzere pek çok sektörü etkilemiş, göç veren yöreler hızla göç alarak, kentleşme sürecine girmiştir.Çalışmamıza konu olan Bodrum, kısa zaman da aldığı göçlerle nüfusunu arttırmış, kendine özgü kentsel doku oluşturmuştur. Her şeyden önce Bodrum, ekonomik açıdan Türkiye ekonomisini zorlayan bir tüketim kalıbı sunmaktadır. Harcama, eğlence, tüketim, bohem kültür gibi kavramlar Bodrum'la birlikte anılmaktadır. Bodrum'un kurmaca, sanal, hatta bir eğlence kültü olarak anılabilir yanları, kentin önemli bir uğrak mekânlarından biri olarak belleklere kazınmasını kolaylaştırmıştır.Geçmişinde sahil kasabası olan Bodrum, turizm sektörünün etkisiyle yeni bir kentsel form özelliği taşımaktadır. Bu yeni kentsel form turizm sektörünün girdiği diğer yörelerde de benzer biçimde gözlenmektedir. Kente gelen göç, nüfus yapısı, ekonomik yapılanma ve hizmetler, konut biçimi, sosyal ve kültürel faaliyetler yönünden diğer kentlerden ayrılmaktadır. Turizm sektörünün etkisiyle yeniden yapılanan bu tip kentleri ?turizm kenti? olarak tanımlamak gerekmektedir.Turizmin yarattığı toplumsal değişim, çevreye etkileri, sosyo-ekonomik yapıya etkileri vb. sorunlar pek çok çalışmaya konu olmasına rağmen, turistik yörelerin kentleşme süreçleri ve sorunları göz ardı edilmiştir. Turistik yörelerin kentleşmesi turizm sektörünün aleyhine gelişmekte olsa da sorunun doğru anlaşılarak analiz edilmesi çözümü kolaylaştıracaktır.Bu çalışmada turizmin etkisiyle oluşan kent dokusunun hangi yönlerden diğer kentlerden ayrıldığı analiz edilerek, turizm kenti kavramsallaştırılmak istenmektedir. Bodrum'daki turizm süreci, ülkemizin genel turizm gelişmesiyle birlikte analiz edilmekte, Bodrumun farklılıkları ve sorunları tartışılmaktadır.

Abstract:
Of the five biggest sectors of the world, tourism sector is in a rapid expansion and promotes societal changes and transformations. With its societal movement and economic capacity, it creates and attracts steadily increasing attention therefore; it requires its consequences to be better analyzed.With the steady increase seen in revenues generated by the tourism sector and its attracting future revenue-generating potential leads the developing countries to make investments in this sector. The regions having tourism potential undergo a process of rapid change and transformation with the help of the subsidies provided. These regions first experience spatial expansion and they adopt a tourism-specific structuring.Tourism sector?s being one of the biggest sectors in the world is partially associated with urbanization. Tourism sector develops both as a result of urbanization and in turn its development leads to urbanization. The population in tourist places is in rapid increase creates demand for secondary housing and population increase-related housing. Local administrations may not have their authorities to plan housing to a full scale in same cases so the expansion may become an unhealthy one. Therefore, the regions having tourism potentials become the subject of unplanned urbanization and somehow they waste their own potentials.Tourism does not only transfer the new elements determining new value system in the principles of daily life but also brings a new understanding and discipline to economy and business life. Understanding and discipline of working penetrating into the urban values are transferred especially to the regions hosting tourists. Tourism sector plays an important role in production relationships which is a driving force of the development and change.Parallel to the development of the tourism sector in Turkey, since the 1980s, development has gained acceleration in Muğla region which has the longest coast line, historical, cultural and natural beauties and 65% of whose area is covered with forests. Developments observed in this sector have affected the other sectors specifically the construction sector and accordingly, this region has become hubs of attraction and many people have immigrated it?s so the process of urbanization start in this region.The case of Bodrum is investigated here. Bodrum?s population has increased rapidly as a result of immigration from other regions and structured its specific texture. First of all, Bodrum presents a consumption pattern which is too much demanding for the Turkish economy. Concepts such as spending, fun, consumption, bohemian culture are identified with Bodrum. Because of its specific entertainment centers, it has easily become world-famous tourism destination.Former small fishing village, Bodrum, has adopted a new urban structure with the effects of tourism. This new urban structure can be observed in other regions affected by the tourism. It has its specific pattern of immigration, population structure, economic structure and services, types of housing, social and cultural activities. That kind of cities newly structured with the effects of tourism are called ?tourism city?.Although the societal, environmental, socio-economic changes brought about by tourism is the subjects of many studies, urbanization process and problems accompanying it have been neglected so far. The city development in the tourism area probably has negative effects on tourism in itself; accurate understanding of the problem will contribute to the solution to the problem.The aim of this study is to conceptualize ?tourism city? by doing the differentiate the aspects of the city texture affected by tourism from other city textures, for example affected by industry. The tourism process in Bodrum is analyzed along with the general development to tourism in Turkey and the differences and problems are discussed.