Otizmli öğrenciler ile normal gelişim gösteren öğrencilerin matematik problemi çözerken kullandıkları bilişsel ve üstbilişsel stratejilerin karşılaştırılması
Comparision of the cognitive and metacognive strategies used by students with autism and students with typical development while solving mathematical problems
Yazar: ERDEM ZEKERİYA KAPICI
Danışman: DOÇ. DR. ALPASLAN KARABULUT ; DOÇ. DR. UFUK ÖZKUBAT
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı; otizmli ortaokul öğrencileriyle, normal gelişim gösteren akranlarının matematik problemi çözme esnasında kullandıkları bilişsel stratejiler ve üstbilişsel stratejilerin gruplar arasında karşılaştırılmasıdır. Betimsel ilişkisel tarama modeli kullanılan bu araştırmaya, 15 otizmli ortaokul öğrencisi ile 15 normal gelişim gösteren ortaokul öğrencisi katılmıştır.  Verilerin toplanmasında, öğrencilerin bilişsel ve üstbilişsel stratejilerini kullanımlarını belirlemek için üç farklı zorluk düzeyinde üç adet matematik problemi sorulmuştur. Bu soruları çözerken kullandıkları bilişsel ve üstbilişsel stratejileri ölçmek için Sesli Düşünme Protokolleri kullanılmıştır. Uygulama sürecinden elde edilmiş olan veriler SPSS 25 istatistik paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Veri analizi yöntemi belirlenirken, grup değişkenin kategorik ve öğrencilerin kullandıkları strateji sayısının da sıralı değişken olması nedeniyle fark analizleri yapılırken Ki-kare testi kullanılmıştır. Çapraz tablolarda beklenen değerin 5'ten küçük olduğu durumlarda hücre sayısı toplam hücre sayısının %20'sini geçtiği için alternatif olarak Fisher Exact testi ve Fisher-Freeman-Halton Exact testi kullanılmıştır. Bu test 2x2 tablolarda Ki-kare analizinin varsayımlarının sağlanmadığı durumlarda kullanılan Fisher Exact testinin RxC boyutundaki tablolar için genelleştirilmiş halidir. Araştırmada kullanılan istatistiksel testlerden elde edilen sonuçların yorumlanmasında 0,05 anlamlılık düzeyi dikkate alınmıştır. Bilişsel strateji alt basamaklarında; okuma ve hesaplamanın en sık kullanıldığı görülmüştür. Kendi cümleleri ile ifade etme ve hipotez oluşturma basamağını, tipik gelişim gösteren öğrencilerin otizmli öğrencilere göre daha sık kullandığı görülse de anlamlı bir fark görülmemiştir. Üstbilişsel strateji kullanımında otizmli öğrencilerin kendine soru sorma alt basamağının kolay sorusunda normal gelişim gösteren öğrencilere göre düşük bir farkla daha sık kullandığı görülmüştür. Kendini düzeltme, kendini talimatlandırma ve kendini izleme alt basamaklarının ise düşük sıklıkta seyrettiği ve anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Araştırmanın tartışma ve sonuç kısımlarında araştırmanın bulguları ilgili alanyazın doğrultusunda tartışılmış ve sonuçlar betimlenerek ileri araştırmalara yönelik önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
The general purpose of this research is; to compare the cognitive and metacognitive strategies used by middle school students with autism and their typically developing peers while solving mathematical problems. 15 middle school students with autism and 15 typically developing middle school students participated in this study in which a descriptive relational survey model was used. Three mathematical problems at three different difficulty levels were asked to determine students' use of cognitive and metacognitive strategies in the data collection process. Thinking Aloud Protocols were used to measure the cognitive and metacognitive strategies they used while solving these questions. The data obtained from the application process was analyzed using the SPSS 25 statistical package program. While determining the data analysis method, the Chi-square test was used when performing difference analyzes since the group variable was categorical and the number of strategies used by the students was an ordinal variable. In cases where the expected value in the cross-tables was less than 5, the Fisher Exact test and the Fisher-Freeman-Halton Exact test were used as alternatives, since the number of cells exceeded 20% of the total number of cells. The Fisher Exact test and Fisher-Freeman-Halton Exact test were used as alternatives. This test is a generalization of the Fisher Exact test, which is used in 2x2 tables when the assumptions of Chi-square analysis are not met, for tables of RxC size. A significance level of 0.05 was taken into account in interpreting the results obtained from the statistical tests used in the research. In the sub-steps of cognitive strategy; It was observed that reading and calculation were used most frequently. Although it was observed that students with typical development used the step of expressing in their own words and forming hypotheses more frequently than students with autism, no significant difference was observed. In the use of metacognitive strategies, it was observed that students with autism used the easy questions of the sub-step of asking questions to themselves more frequently than students with normal development, with a slight difference. It was observed that the sub-steps of self-correction, self-instruction and self-monitoring were low in frequency and there was no significant difference. In the discussion and conclusion sections of the study, the findings of the research were discussed in line with the relevant literature, the results were described and suggestions for further research were included.