1961 Anayasası'nda iktisadî düzenlemelere ilişkin tartışmalar
Discussions on the economic regulations in the 1961 Constitution
Yazar: FATİH NALBANT
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL BAYRAKTAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Teknoloji ve Sanayi Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Örgütlenmiş bir toplumda devletin yönetim biçimini belirten, yasama, yürütme, yargılama erklerinin nasıl kullanılacağını gösteren, yurttaşların hak ve ödevlerini, özgürlüklerini saptayan ve düzenleyen, yasalardan oluşan anayasa, vatandaş ile devlet arasındaki sözleşmedir.

Türkiye'de 27 Mayıs askeri müdahalesinden sonra yeni bir Anayasa yapılmasına karar verildi. Anayasa yapımında Temsilciler Meclisi (TM), Milli Birlik Komitesi (MBK) ve Kurucu Meclis (KM) olarak farklı organlar oluşturuldu. İlk müzakeresi TM'de yapılacak, tasarı son şeklini alınca MBK'ya sunulacak ve MBK'nin onayı ile kanunlaşacaktı.

Müzakerelerde ele alınan maddelerdeki tartışmalar tümüyle bir toplumun iktisadi nizamına işaret etmektedir. Yapılan yoğun tartışmalardan sonra kabul edilen anayasayla, yetkisini anayasadan alan DPT gibi ekonomik kurumlar ve ekonomiyle ilgili yapılan düzenlemeler devleti ekonomik alanda bir hayli güçlendirmiş ve ciddi bir ekonomik aktör haline getirmiştir. İdeolojik ve siyasal yaklaşımların ortaya çıkışındaki temel parametre iktisadi konular olmuştur.

1961 Anayasası 157 madde ve geçici 11 maddeden oluşmaktadır. Bunların %15'i doğrudan iktisadi meseleleri içermektedir. Buna rağmen Anayasa içerisinde iktisadi meselelerle doğrudan ilişkisi yokmuş gibi görünen fakat ekonomik yönden elzem olan maddeler de bulunmaktadır.

Kronolojinin dikkate alındığıve analitik bir yöntemin kullanıldığı bu çalışmada1961 anayasasında iktisadi meslelerle ilgili düzenlemeler yapılırken birincil kaynak olan zabıtlar kullanılmıştır. Birinci bölümde Anayasa'nın oluşturulmasındaki organlar anlatılmıştır. İkinci bölümde TM'de kabul edilen anayasa maddeleri üzerine MBK'da yine zabıtlar üzerinden yapılan müzakereler ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise MBK'da kabul edilen maddelerin son hali KM'de de kabul göreceğinden dolayı, yine zabıtlar üzerinden değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde ise 1961 anayasası ile ortaya çıkan iktisadi düzenlemelerin yapısal özelliklerinin belirlenmesine ve bunların işaret ettiği durumların tanımlanmasına çalışılmıştır.

Bu çalışmada 1961 Anayasasıiçerisindeki ekonomik maddelerin mecliste geçirmiş olduğu tartışma ve müzakereler sonrası nihai durumları ele alınmıştır. Çalışmada iktisadi maddeler üzerinden yürütülen tartışmalar, ideolojik yaklaşımların ortaya çıkmasında odak noktasının ekonomik konular olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: 1961 Anayasası, Temsilciler Meclisi, Kurucu Meclis, Devlet, Anayasa

Abstract:
Constitution is a convention between the citizen and the state, which specifies the state of government in an organized society, shows how the legislative, executive, judicial powers will be used, determines and regulates the rights, duties and freedoms of citizens and is composed of the laws.

After the May 27 military intervention in Turkey, it was decided to make a new constitution. In the formation of the Constitution, different bodies were formed as the House of Representatives (TM), the National Unity Committee (MBK) and the Constituent Assembly (KM).
The first negotiation about the bill was to be made in the TM and then, the final form was to be submitted to the MBK. The bill was to be enacted with the approval of the MBK.

The discussions on social and working concepts in the negotiations point entirely to the economic order of a society. More precisely, it is controversial that social and working concepts express a socialist economic order, so a planner and centralized economic order.

With the constitution adopted after the intense debate, the economic institutions such as the State Planning Organization (DPT), which took it power from the constitution, and the regulations on the economy strengthened the state in the economic field and turned it into a serious economic actor.

The main parameter in the emergence of ideological and political approaches were economic issues.

1961 Constitution was made up 157 articles and permanent 11  articles. About 15% of these articles are directly linked with economical issues. However, there are also issues in the constitution that are not directly related to economic issues but are economically important.

In this study, a method of depiction was used considering chronology. In the emergence of economic articles of the 1961 Constitution, organizations which contributes to make constitution were discussed in the first part and also constitutional committee and electoral commission were discussed. In the in the second part KM were discussed and those in the MBK were discussed in the third part.

Discussions about financial issues will be assessed in the phase of preparation of the 1961 Constitution and economic topics have evaluated within before and after the adoption to the constitution.

In this study, the final status of the economic articles in the 16961 Constitution after debates and negotiations in the parliament are discussed.

Key Words: 1961 Constitution, House of Representatives, Constituent Assembly, Government, Constitution