Günümüz Yezidiliği
Yazidizm of today
Yazar: YAŞAR KAPLAN
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN YILMAZ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Değerler = Values ; Değişim = Change ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Geleneksel yapı = Traditional structure ; Kürtler = Kurdish ; Modernizm = Modernism ; Reform = Reform ; Sosyal hayat = Social life ; Yezidiler = Yazidies ; Yezidilik = Yezidism

Özet:
Yezidi dini geleneği Ortadoğu bölgesinde İslami bir tarikat olan Adeviliğin; aşırı fikirler ve heretik anlayışlar bağlamında değişim göstererek baskı, tecrit, etkileşim ve cehalet gibi etkenler nedeniyle tarihi süreç içerisinde oluşmuş olan gizemci, bağdaştırmacı, etnosentrik bir dini gelenek ve sınıfsal ve kapalı bir toplumsal gelenek etrafında ortaya çıkmıştır. Yezidiliğin varlığını sağlam bir şekilde devam ettirmesini sağlayan bu etkenler XX. yy'ın başlarına kadar süregelmiştir.Geleneksel kır toplumu olan Yezidilerin şehirleşmesi, ekonomik ilişki biçimlerinin değişimi ve göçle beraber `Kutsal'dan kopuşla beraber Yezidi toplumu Modernite ile karşı karşıya kalmıştır. Modern dönem ile beraber geleneksel Yezidiliğin varlığını güçlendiren coğrafik, siyasi ve sosyo- kültürel alt yapının değişimi ile Yezidi toplumsal yapısı esnemiş ve dini anlayışı değişime uğramıştır. Modern dönemde varlığını devam ettirebilmek için yeni bir tanımlama ihtiyacı duyulmuştur. Bu nedenle ilk kez Yezidiler dini geleneklerini yazılı hale getirerek, derlenen materyallerden sistemli, bütüncül ve standart bir dini inşa sürecini başlatmışlardır. Geleneksel Yezidiliğin modern dünyada varolabilmesini hedefleyerek dönemin realitesi ile örtüşecek bir şekilde uygun olmayan yönleri törpülenerek yeni bir okumaya tabi tutulmaktadır.Batılı toplumlar içerisinde yaşayan Yezidi nesilleri arasında bireyselleşmenin artması ile beraber toplumsal hafıza ve kontrol azalmıştır. Bu durum Yezidiliğin varlığını tehlikeye sokmaktadır. Irak sınırları içerisinde yaşayan Yezidi toplumu yeni oluşan siyasi şartlar ortamında dini, siyasi, hukuki, eğitim ve kültürel bakımından çeşitli statüler elde etmiştir. Bu şekilde geleceğini güvence altına almak istemektedir.Geleneksel Yezidi dini geleneği modernite ile karşılaşmasında ilk olarak sarsılmış ardından yeniden oluşmuş ve en son yeni duruma uyum sağlamaya çalışmıştır.

Abstract:
The tradition of the conventional Yazidi religion has emerged around a mystical (esoteric), syncretic, etnocentric religious tradition, and denominational and closed social tradition formed in the historical process due to factors such as oppression, isolation, interaction, and ignorance by the transformation of Adevism which was an Islamic sect in the Middle East in the context of extreme ideas and heretical insights. These factors providing the maintenance of the presence of Yazidism in a strong way conserved its presence until the beginning of the XX. century.The Yazidi community faced with modernity with the break from ?the Sacred? with urbanization, the change of the form of economic relations and the migration of the Yazidis which were traditional rural society. Yazidi social structure stretched, and the understanding of religion underwent a change with the change in geographic, political and socio-cultural infrastructure reinforcing the existence of the traditional Yazidism with the modern period. In order to continue its existance in the modern period, the need for a new identification arose, Yazidis, inter alia for the first time, compiled and put their religious traditions in writing, and initiated the process of constituting a systematic, holistic and standard religion from the compiled materials. By considering its existence in the modern world, traditional Yaezidism is being subject to a new reading by rasping inappropriate aspects in a way that suits with the reality of the modern world.Social memory and control decreased with the increase of individualisation between the Yazidi generations living in Western societies. This situation jeopardizes the existence of Yazidism. The Yazidi community living within the borders of Iraq, has achieved various statutes in respect of religious, political, legal, educational, and cultural terms in the environment of political conditions. In this way, wants to secure its future.The traditional Yazidi religion encountering with modernity, at first has been dissolved later re-formed and at the end adhered to the new situation. It has?nt been dissoluved in the modern time on the contary goined a solid structure even.