Sistemik Sklerozlu hastalarda artropati bulgularının ultrasonografik olarak değerlendirilmesi
Ultrasonographic evaluation of arthropathy findings in patients with Systemic Sclerosis
Yazar: ZEYNEP ERMANCIK
Danışman: PROF. DR. TAHSİN MURAT TURGAY
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Romatoloji = Rheumatology

Özet:
Amaç: Sistemik skleroz (SSc) hastalarında Ultrasonografi (US) periartiküler yumuşak dokuları değerlendirmeye, inflamatuar lezyonları saptamaya (sinovit, tenosinovit, bursit vb.); Power Doppler Ultrason(PDUS) ise incelenen bölgedeki vaskülariteyi değerlendirmeye ve aktif inflamasyon bulgularının tespit edilmesine olanak sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı, SSc'li hastalarda US ile el ve el bileği sinoviti ve/veya tenosinovitinin sıklığını ve şiddetini tanımlamak, sinovit ve/veya tenosinovit saptanan eklemlerde PDUS sinyali sıklığı ve şiddetini araştırmak, elde edilen verileri sağlıklı kontrol grubu verileri ile karşılaştırmak, tüm US bulgularının klinik muayene, biyolojik veriler ve visseral tutulum ile ilişkisini araştırmaktır.

Gereç ve Yöntem: Çalışma SSc tanısı alan 50 hasta ve 50 Kontrol Grubu ile prospektif olarak yapıldı. Toplam 100 gönüllünün her iki el 2, 3, 4 ve 5. parmaklar Metacarpophalengeal(MCP), Proksimal interphalengeal (PİP) ve Distal interphalengeal(DİP) eklemleri ve el bileği eklemleri US ile sinovit, sinoviyal hipertrofi, tenosinovit, erozyon, osteofit ve kalsinozis varlığı açısından değerlendirildi. Sinovit ve/veya tenosinovit saptanan eklemler 0=yok, 1=hafif, 2=orta, 3=şiddetli olacak şekilde sinovit ve/veya tenosinovit şiddeti ve PDUS sinyal pozitifliği açısından değerlendirildi.

Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 50 SSc hastasının 41'i (%82) kadın, 9'u(%18) erkek, 50 sağlıklı kontrol grubunun 41'i (%82) kadın, 9'u (%18) erkekti. SSc hastalarının yaş ortalaması 53,7 ± 12,1, sağlıklı kontrol grubunun yaş ortalaması 53±12,2 olarak tespit edildi. Gruplar arasında istatistiksel anlamlı cinsiyet ve yaş farkı yoktu. SSc'li hastalarda US'de bakılan eklemlerde sinovit (p<0.001), sinoviyal hipertrofi (p<0.001), tenosinovit (p<0.001) ve kalsinozis(p < 0.012) görülme sıklığı sağlıklı kontrol grubuna göre sayısal açıdan ve istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha fazla saptandı. SSc'li hastalarda sinovit, sinoviyal hipertrofi ve tenosinovit, bakılan diğer eklemlere kıyasla el bileğinde daha fazla sayıda saptandı. SSc'li hastalar ve kontrol grubu arasında US ile el bileği ekleminde sinovit (p< 0.001), sinoviyal hipertrofi (p < 0.001) ve tenosinovit (p < 0.001) saptanması açısından yapılan karşılaştırma SSc tanılı hastalar lehine istatistiksel olarak anlamlı bulundu. SSc'li hastalar ve kontroller arasında yapılan karşılaştırmada US ile tüm eklemlerde saptanan hafif şiddette sinovit sıklığı (p < 0.001) ve hafif şiddette tenosinovit sıklığı (p < 0.001) SSc tanılı hastalar lehine istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Hastalarda ve kontrollerde kantitatif olarak şiddetli (Derece 3) sinovit ve tenosinovit bulgusuna ve şiddetli (Derece 3) PD pozitifliğine rastlanılmadı. DcSSc ve LcSSc alt tiplerine dahil hastalar arasında yapılan karşılaştırmada US bulgularının görülmesi açısından istatistiksel anlamlı farklılığa rastlanılmadı. Çalışmamızda sinoviti olmayan ve olan SSc hastaları arasında yapılan karşılaştırmada sinoviti olanların sinoviti olmayanlara göre daha yüksek CRP(CRP>5 mg/dl) ve daha yüksek ESH değerlerine sahip olmalarının istatistiksel olarak anlamlı olduğu gözlendi (sırasıyla p=0.039 ve p=0.025).

Sonuç: Bu çalışmada SSc hastalarında sağlıklı kontrollere göre US ile özellikle el bileğinde daha fazla sinovit, sinoviyal hipertrofi ve tenosinovit bulgusuna rastlanıldı. SSc hastalarında hafif şiddette sinovit-tenosinovit bulgusunun orta-ağır şiddette sinovit- tenosinovite göre daha fazla olduğu ve hafif şiddette sinovit ve tenosinovit görülme sıklığının sağlıklı kontrol grubuna göre daha fazla olduğu gözlendi. Hastalarda sinovit bulgusu daha yüksek CRP ve sedimentasyon değeri ile ilişkili olarak görüldü.

Anahtar Kelimeler: Sistemik Skleroz, Ultrasonografi, Sinovit ve Tenosinovit, Power Doppler Ultrasonografi

Abstract:
Aim: Ultrasonography (US) in patients with systemic sclerosis (SSc) is used to evaluate periarticular soft tissues and detect inflammatory lesions (synovitis, tenosynovitis, bursitis, etc.); Power Doppler Ultrasound (PDUS) allows evaluating the vascularity in the examined area and detecting signs of active inflammation. The aim of this study is to define the frequency and severity of hand and wrist synovitis and/or tenosynovitis with US in patients with SSc, to investigate the frequency and severity of PDUS signals in joints with synovitis and/or tenosynovitis, to compare the data obtained with the data of the healthy control group, to examine all US data, to investigate the relationship of findings with clinical examination, biological data and visceral involvement.

Materials and Methods: The study was conducted prospectively with 50 patients diagnosed with SSc and 50 Control Groups. Synovitis, synovial hypertrophy, tenosynovitis, erosion, osteophytes and calcinosis were detected by US in the 2nd, 3rd, 4th and 5th fingers Metacarpophalengeal (MCP), Proximal interphalangeal (PIP) and Distal interphalangeal (DIP) joints of both hands and wrist joints of a total of 100 volunteers was evaluated for its presence. Joints with synovitis and/or tenosynovitis were evaluated in terms of synovitis and/or tenosynovitis severity and PDUS signal positivity as 0=none, 1=minimal, 2=moderate, 3=severe.

Results: 50 SSc patients were included in the study, 41 (82%) patients were female and 9 patients (18%) were male. The control group of the 50 healthy individuals, 41 (82%) healthy individuals were female and 9 (18%) healthy individuals were male. The average age of SSc patients was 53.7 ± 12.1 years, and the average age of the healthy control group was 53 ± 12.2 years. There was no statistically significant gender and age difference between the groups. The incidence of synovitis (p<0.001), synovial hypertrophy (p<0.001), tenosynovitis (p<0.001) and calcinosis (p < 0.012) in the joints examined on US in patients with SSc was found to be significantly higher than in the healthy control group, numerically and statistically. In patients with SSc, synovitis, synovial hypertrophy and tenosynovitis were detected more frequently in the wrist compared to other joints examined. The comparison made between patients with SSc and the control group in terms of detecting synovitis (p < 0.001), synovial hypertrophy (p < 0.001) and tenosynovitis (p < 0.001) in the wrist joint with USG was found to be statistically significant in favor of patients diagnosed with SSc. Additionally, in the comparison between patients with SSc and controls, the frequency of mild synovitis (p < 0.001) and mild tenosynovitis (p < 0.001) detected in all joints by USG were found to be statistically significant in favor of patients diagnosed with SSc. Quantitatively, no evidence of severe (Grade 3) synovitis or tenosynovitis or severe (Grade 3) PD positivity was found in the patients and controls. Furthermore, in the comparison made between patients belonging to DcSSc and LcSSc subtypes, no statistically significant difference was found in terms of US findings. In our study, when comparing SSc patients without and with synovitis, it was observed that those with synovitis had higher CRP (CRP>5 mg/dl) and higher ESR values than those without synovitis, which was statistically significant (p=0.039 and p=0.025, respectively).

Conclusion: In this study, a higher incidence of synovitis, synovial hypertrophy and tenosynovitis findings were found using US, particularly in the wrist, in SSc patients compared to healthy controls. It was observed that minimal synovitis-tenosynovitis findings were more common in SSc patients than moderate-severe synovitis-tenosynovitis, and the frequency of minimal synovitis and tenosynovitis was observed to be higher than the healthy control group. The finding of synovitis was considered to be associated with higher CRP and sedimentation values in the patients.

Key Words: Systemic Sclerosis, Ultrasonography, Synovitis and Tenosynovitis, Power Doppler Ultrasonography