Yeni medyada gözetlemecilik: Voyörizm
Voyeurism in new media
Yazar: VEDAT ÇOLAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERKAN ÇİÇEK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / İnteraktif Medya Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Gözetlemecilik (Voyörizm), son yıllarda yeni medya platformları ve dijital teknolojilerin yaygınlaşmasıyla birlikte 20. yüzyılın sonlarından itibaren giderek artan bir konu haline gelmiş ve bu konuya ilgi artmıştır. Gözetlemecilik (Voyö-rizm), bir kişinin, başkalarının özel yaşamlarını izleme, gözetleme veya izinsiz olarak fotoğraf yada video çekme eylemi olarak tanımlanmaktadır. Bu durum, özellikle internetin anonim ve sınırsız erişim imkanlarıyla birleşmesi sonucu, bireylerin mahremiyet haklarının ihlal edilmesine ve psikolojik olarak zarar görmelerine neden olabilmektedir. Bu bağlamda, bu tez çalışması gözetlemeciliğin (voyörizm) yeni medya üzerindeki etkilerini ve toplumsal sonuçlarını incelemeyi amaçlamaktadır.

Gözetlemecilik (Voyörizm) yeni medya üzerindeki etkilerini anlamak için öncelikle tarihsel ve kültürel kökenlerine bakmak gerekmektedir. 
Ayrıca, dijital teknolojilerin gelişimi ve internetin yaygınlaşmasıyla birlikte gözetlemeciliğin (voyörizm) nasıl evrildiği ve yayıldığı da incelenmelidir. Bu bağlamda, gözetlemeciliğin (voyörizm) sadece bireyler arasında değil, aynı zamanda medya kuruluşları ve dijital platformlar aracılığıyla nasıl yayıldığı da göz önünde bulundurulmaktadır.

Ayrıca, gözetlemeciliğin (voyörizm)  bireylerin benlik, kimlik ve psikolojik sağlığı üzerindeki etkileri de göz ardı edilmemelidir. Özellikle, izinsiz olarak çekilen fotoğraf veya videoların sosyal medya platformlarında paylaşılması ve viral hale gelmesi durumunda, mağdurların maruz kaldığı psikolojik travma ve mahremiyet ihlali konuları üzerinde durulmaktadır.

Gözetlemeciliğin (voyörizm) yasal boyutu da ele alınmaktadır. Yeni medya platformlarında gözetlemeciliğin (voyörizm) nasıl düzenlendiği, mevcut yasal düzenlemelerin etkinliği ve bu konudaki eksikliklerin neler olduğu incelenmektedir.

Bu tez çalışması, gözetlemeciliğin (voyörizm) yeni medya üzerindeki etkilerini ve toplumsal sonuçlarını anlamak için tarihsel, kültürel, psikolojik ve yasal perspektifleri bir araya getirerek kapsamlı bir analiz sunmayı hedeflemektedir. 
Bu doğrultuda, gözetlemeciliğin (voyörizm) yeni medya üzerindeki etkileri ve toplumsal sonuçları konusunda daha derinlemesine bir anlayış geliştirmenin önemine vurgu yapılmakta, insanların yeni medyadaki gözetlemecilikle ilgili bilgi düzeylerini, farkındalık seviyelerini ve güvenlikle ilgili tutumlarını anlamak amacıyla yapılmıştır.
Elde edilen sonuçlar, gözetlemecilikle ilgili bilinç düzeyini artırmak, insanları güvenlik önlemleri konusunda bilinçlendirmek ve yeni medyada daha iyi bir kullanıcı deneyimi sağlamak için kullanılabilir.

Sonuç olarak, yeni medyada gözetlemecilikle ilgili güvenlik ve hukuki önlemlerin yanı sıra, eğitim çalışmaları ve bilinçlendirme kampanyalarının etkin bir şekilde uygulanması gerekmektedir. Bu sayede insanlar daha iyi bilgilendirilir, bireysel veri güvenliği sağlanır ve kullanıcıların daha güvende hissettiği bir dijital ortam oluşturulabilir. 
Anahtar Kelimeler: Yeni Medya, Gözetlemecilik (voyörizm), Yeni Medyada Gözetlemecilik (voyörizm), Kimlik

Abstract:
In recent years, with the proliferation of new media platforms and digital technologies, voyeurism has become a growing issue since the late 20th century and interest in this topic has increased. Voyeurism is defined as the act of watching the private lives of others, surveillance or taking unauthorized photos or videos. This situation, especially when combined with the anonymous and unlimited access possibilities of the internet, can cause individuals' privacy rights to be violated and psychologically harmed. In this context, this thesis aims to examine the effects of voyeurism on new media and its social consequences.

In order to understand the effects of voyeurism on new media, it is first necessary to look at its historical and cultural origins. 
With the development of digital technologies and the widespread use of the internet, it is also necessary to examine how voyeurism has evolved and become widespread. In this context, we examine how voyeurism spreads not only among individuals but also through media organizations and digital platforms.

Furthermore, the effects of voyeurism on the self, identity and psychological health of individuals should not be ignored. In particular, the psychological trauma and invasion of privacy experienced by victims when unauthorized photos or videos are shared on social media platforms and go viral are emphasized.

The legal dimension of voyeurism is also addressed. It examines how surveillance and voyeurism are regulated on new media platforms, the effectiveness of existing legal regulations and the shortcomings in this regard.

This thesis aims to provide a comprehensive analysis by bringing together historical, cultural, psychological and legal perspectives to understand the effects of voyeurism on new media and its social consequences. 
Accordingly, it emphasizes the importance of developing a deeper understanding of the effects and social consequences of voyeurism in new media and seeks to understand people's knowledge, awareness levels and attitudes towards safety in relation to voyeurism in new media.
The results can be used to raise awareness about voyeurism, make people aware of safety measures and provide a better user experience in new media.

As a result, in addition to security and legal measures, educational activities and awareness-raising campaigns need to be effectively implemented. In this way, people can be better informed, individual data security can be ensured and a digital environment where users feel safer can be created.

Keywords: New Media, Voyeurism, Voyeurism in New Media, Identity