Geçmişten günümüze Gürcistan'da yabancı dil olarak Türkçenin öğretimi (Sorunlar ve çözüm önerileri)
Teaching Turkish as a foreign language in Georgia from past to present (Problems and solution suggestions)
Yazar: YUSUF KUMMUZ
Danışman: DOÇ. DR. NESLİHAN KARAKUŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Gürcistan'da Türkiye'ye bağlı kurum, kuruluş, akademisyen ve öğretmenler tarafından yabancı dil olarak Türkçe öğretimi yapılmaktadır. Gürcistan'da yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminin geçmişten günümüze nasıl yapıldığını, problemlerin neler olduğunu ortaya koymayı ve bu problemlere çözüm önerileri sunmayı amaçlaması bakımından çalışma önemlidir. Bu bağlamda araştırmada, Gürcistan'da Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin Türkçe dil ihtiyaçlarının ve öğrenme biçimlerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Araştırmada nitel ve nicel veri araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Gürcistan'da yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerden, Türkçe dersi veren Gürcü okutmanlardan ve Türkçe dersi veren Türk okutmanlardan veriler toplanmıştır. Öğrencilerle gerçekleştirilen çalışmada Türkçe dil ihtiyaçları tespit edilmiş ve Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin etkin katılımlı öğrenme özellikleri incelenmiştir. Ayrıca öğrencilerin Türkçe konuşma ve yazma esnasında yaptıkları hatalar analiz edilmiştir. Araştırmanın okutmanlarla gerçekleştirilen kısmında ise Türkçe öğretiminde karşılaşılan sorunların ortaya çıkarılması amacıyla görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılında Gürcistan'daki çeşitli üniversitelerde Türkçe öğrenimi gören öğrenciler oluşturmaktadır. Bu kapsamda araştırmaya 42 üniversite öğrencisi dâhil edilmiştir. Öğrencilerden 16'sı Gürcü uyruklu, 26'sı ise Gürcistan'da olmakla birlikte başka uyruklara tabi kişilerden oluşmaktadır. Ayrıca üniversitelerde eğitim veren 7 Gürcü ve 6 Türk okutman çalışmaya dâhil edilmiştir. Çalışma, 2021-2022 öğretim yılında Gürcistan'ın Ahıska (Akhaltsikhe) şehrinde bulunan Samtskhe Javakheti Devlet Üniversitesinde gerçekleştirilmiştir.  Araştırmadan elde edilen veriler nicel ve nitel veriler olarak iki kategoride değerlendirilmiştir. Nicel verilerin analizinde nicel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Analizlerde demografik değişkenlere, ilişkiye yüzde ve frekans dağılımlarına yer verilmiştir. Ölçeğin geliştirme aşamasında açımlayıcı faktör analizleri SPSS24  programı ile doğrulayıcı faktör analizleri ise AMOS26 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel verilerin analizinde nitel veri analiz yöntemleri kullanılmıştır. Bu kapsamda okutmanlarla yapılan görüşmelerden elde edilen veriler, araştırma sorularına göre kodlanarak içerik analizi tekniği kullanılarak analiz edilmiştir.  Araştırmada geliştirilen ölçekler yabancılara Türkçe öğretiminde öğrenme biçimi ve öğrenen dil ihtiyacının belirlenmesine yöneliktir. Bu bakımdan, çeşitli sosyokültürel çevrelerden gelen öğrencilerin Türkçe öğrenmeye yönelik ihtiyaçlarının ve motivasyonlarının belirlenmesinde ölçeklerin kullanılması faydalı olabilir. Öğrencilerin uyrukları bakımından puanlar arasında anlamlı farklılık meydana gelmediği belirlenmiştir. Analiz sonucunda kız öğrencilerin etkin katılımlı öğrenme ve Türkçe dil ihtiyacı puanlarının erkeklere göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Türkçe Dil ‎İhtiyacı ‎Ölçeği bakımından ölçeğin Okul İçi ‎İletişim, Mesleki ‎ve Sosyal ‎Gelişim, Türk ‎Edebiyatı ‎İlgisi ve Türkçe Dil ‎İhtiyacı ‎Ölçeği toplam puanlarında sınıf düzeyi 4 olan öğrencilerin, sınıf düzeyi 2 ve 3 olanlara göre Türkçe Dil ‎İhtiyacı ‎Ölçeği puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Türkçe öğrenmek için başka bir kursa giden öğrencilerin Türkçe Dil ‎İhtiyacı puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Türkçe öğreten Gürcü okutmanlarla yapılan görüşmelerde sorunlar; kaynak ve materyal sorunu, Türkçe ve Gürcüce dil ailelerinin farklı olması, dil öğrenen bireylerin özellikle yazma becerisinde karşılaştığı zorluklar, farklı dil seviyelerindeki öğrencilerin aynı sınıfta bulunmaları şeklinde belirlenmiştir. Öğrencilerin Türkçe dil ihtiyaçları sırasıyla okul içi iletişim, mesleki ve sosyal gelişim, Türk edebiyatı ilgisi, akademik gelişim olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
In Georgia, Turkish is taught as a foreign language by institutions, organizations, academicians and teachers affiliated with Turkey. It is important to reveal how teaching Turkish as a foreign language in Georgia has been done from past to present, what the problems are, and to offer solutions to these problems. In this context, the research aimed to reveal the Turkish language needs and learning styles of students who learn Turkish as a foreign language in Georgia. Qualitative and quantitative data research methods were used in the research. In the study, data were collected from students learning Turkish as a foreign language in Georgia, Georgian instructors teaching Turkish, and Turkish instructors teaching Turkish. In the study conducted with students, Turkish language needs were determined and active participatory learning features were examined for students learning Turkish as a foreign language. In addition, the mistakes made by the students while speaking and writing Turkish were analyzed. In the part of the research conducted with instructors, interviews were held in order to reveal the problems encountered in teaching Turkish. The study group of the research consists of students studying Turkish at various universities in Georgia in the 2021-2022 academic year. In this context, 42 university students were included in the research. 16 of the students are Georgian, 26 of them are from Georgia but have other nationalities. Additionally, 7 Georgian and 6 Turkish lecturers teaching at universities were included in the research. The study was carried out in the 2021-2022 academic year at Samtskhe Javakheti State University in Ahıska (Akhaltsikhe), Georgia. The data obtained in the research were evaluated in two categories: quantitative and qualitative data. Quantitative analysis methods were used in the analysis of quantitative data. ‎ Demographic variables, relationship percentages and frequency distributions were included in the analyses. In the research, during the development phase of the scale, exploratory factor analyzes were analyzed using the SPSS24 program and confirmatory factor analyzes were analyzed using the AMOS26 program. Qualitative data analysis methods were used in the analysis of the qualitative data of the research. In this context, the data obtained from the interviews with the instructors were coded according to the research questions and analyzed using the content analysis technique. The scales developed in the research are aimed at determining the learning style and language needs of the learner in teaching Turkish to foreigners. In this regard, it may be useful to use scales to determine the needs and motivations of students from various sociocultural environments for learning Turkish. In the research, it was determined that there was no significant difference between the scores of the students in terms of their nationality. As a result of the analysis, it was determined that female students' active participation learning and Turkish language needs scores were higher than male students. In terms of the Turkish Language Need Scale, the total scores of the scale's In-School Communication, Vocational and Social Development, Turkish Literature Interest and Turkish Language Need Scale scores indicate that the students whose grade level is 4 have higher Turkish language skills than those whose grade level is 2 and 3. It was determined that the Language Need Scale scores were higher. It was determined that the Turkish Language Need scores of students who took another course to learn Turkish were higher. In the interviews conducted with Georgian instructors teaching Turkish, the problems of the participants were determined as the problem of resources and materials, the differences between Turkish and Georgian language groups, the difficulties faced by language learners, especially in writing skills, and being in the same class despite the different levels of students. The Turkish language needs of the learners were determined as in-school communication, professional and social development, interest in Turkish literature, and academic development, respectively.