Çölyak hastalığında görülen nörolojik bulgu spektrumu
Neurological finding spectrum in celiac disease
Yazar: ERHAN AKSOY
Danışman: PROF. DR. GÜLHİS DEDA
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Nöroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2012
Konu: Nöroloji = Neurology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Glutenler = Glutens ; Nöroloji = Neurology ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential ; Çölyak hastalığı = Celiac disease

Özet:
Giriş ve Amaç: Çölyak hastalığı genetik yatkınlığı olan bireylerde buğday, arpa, çavdar gibi tahıllarda bulunan glutenin alınmasıyla ortaya çıkan otoimmün enteropatidir. Hastalık nörolojik bulguları da içeren barsak dışı bulgularla seyredebilmektedir.Çölyak hastalığına bağlı gelişebilecek subklinik veya semptomatik düzeydeki nörolojik disfonksiyonların saptanmasıyla erken teşhisin sağlanması, mortalite ve morbidite riskinin azaltılması, yeni tedavi stratejilerine ışık tutulması amaçlanmıştır.Materyal ve Metod: Çalışmamızda çölyak hastalığı tanısı konulan 65 (39 kız; 26 erkek) hastadan çalışma grubu oluşturuldu. Nörolojik yönden olgular nörolojik muayene, nörofizyolojik testler (EEG, ENMG, BAER, VEP) ve görüntüleme (BBT veya Beyin MRI) yöntemleriyle değerlendirildi.Bulgular: Nörolojik muayene ve EEG çalışmada yer alan hastaların tümüne, VEP ve ENMG 23 hastaya (%35,4), BAER 25 hastaya (%38,46), Görüntüleme 28 hastaya beyin MR ve 36 hastaya BBT olmak üzere toplam 64 hastaya (%98,4) yapıldı. Üç hastada ince tremor, 3 hastada MR, 1 hastada oftalmopleji ve hareket bozukluğu olmak üzere toplam 7 (%10,75) hastanın (4 kız,3 erkek) nörolojik muayenesinde patoloji, 4 fokal, 1 jeneralize olmak üzere toplam 5 hastada EEG bozukluğu, 7 hastada VEP'te patoloji, 1 hastada BAER'de patoloji, 14 hastada ENMG'de patoloji, 6 hastada görüntülemede patoloji saptandı.Nörolojik muayenesi patolojik olanlarda normallere göre hastalık süresi (HS) yönünden (P:0,020) istatiksel olarak anlamlı fark saptandı.Yaş, tanı yaşı, semptom süresi, folik asit, vitamin B12, kalsiyum, 25OHD, doku grupları, biyopsi evreleri ve serolojik testler ile nörolojik parametreler arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark saptanmadı (p> 0,05).?Sonuç: Erişkin yaşlarda daha aşikar hale gelen atipik nörolojik bulguların temeli genellikle subklinik seyir izlenen çocukluk dönemine dayanmaktadır. Ayrıca çölyağa bağlı nörolojik bulgu spektrumunun çok çeşitli olması ve genellikle klasik çölyak semptomları ortaya çıkmadan görülebilmesi nedeniyle olası nörolojik bulguların erken teşhis ve tedavisi morbidite ve mortalite riski açısından oldukça önemlidir. Aksi takdirde teşhisin gecikmesi glutene maruziyet süresini uzatarak nörolojik disfonksiyon şiddetinin artmasına yol açacaktır. Bu nedenle çölyak tanısından hemen sonra hastalar nörolojik açıdan periyodik olarak incelenmeli aynı zamanda nedeni bilinmeyen tedaviye dirençli nörolojik bulgularda altta yatan nedenin çölyak olabileceği düşünülerek mutlaka araştırılması gerekmektedir Ayrıca sıkı glutensiz diyete rağmen hastalarda nörolojik problemlerin gelişebileceği ya da gerilemeyebileceği akıldan çıkarılmamalıdır.

Abstract:
Introduction And Aim: Coeliac Disease is an autoimmune disease that occurs after ingestion of gluten which is found in cereals such as wheat, barley and rye in the genetically susceptible individuals.By establishing subclinical and symptomatic neurological dysfunction in coeliac disease we aimed to decrease the risk of mortality and morbidity, and to enlighten new therapeutic strategies.Material And Method: 65 patients ( 39 female and 26 male) diagnosed as coeliac disease were evaluated by neurologic examination, neurophysiological tests ( EEG, ENMG, VEP, BAER) and cranial imaging ( CT or Brain MRI).Findings: Neurological examination and EEG were applied to all of the patients, VEP and ENMG to 23 (35,4%), BAER to 25 (38,46%), brain MR to 28 and CT to 36 patients. The neurological examination was abnormal in 7 (%10,75) patients (4 female, 3 male); 3 patients had fine tremor, 3 patients had mental retardation, 1 patient had ophthalmoplegia and motion abnormality. EEG was abnormal in 5 patients; 4 had focal and 1 had generalized abnormality. VEP was abnormal in 7, and BAER was abnormal in 1 patient. ENMG was abnormal in 14, and cranial imaging was abnormal in 6 patients.The duration of the disease was statistically longer in the patients who had clinical neurological abnormality.A statistically meaningful difference was not established between neuorological parameters, and age, age of diagnosis, symptom duration, folic acid, vitamin B12, calcium, 25OHD levels tissue groups, biopsy stages and serological tests (p>0,05).Conclusion: Atypical neurologic findings which are more prevalent in adult ages are generally based on childhood period which followed a subclinical course. Additionally, due to wide variation of neurological abnormality spectrum and its observation generally prior to the emergence of classic coeliac symptoms, early diagnosis and treatment of probable neurological complications is quite important from the perspective of morbidity and mortality risks. For this reason, patients should be periodically examined neurologically, on the other hand neurological findings which are resistant to treatment should be investigated for the possibility of coeliac disease as the underlying cause. Furthermore, it should be kept in mind that neurological problems might develop or possibly will not drawback despite of strict gluten free diet.