Yoğun bakımdaki tip 1-2 solunum yetmezliği tanılı hastaların arter kan gazlarının kantitatif steward metodu kullanılarak değerlendirilmesi ve karşılaştırılması, tedavi rejiminin belirlenmesi
Evaluation and comparison of blood gases of type 1-2 patients with respiratory failure in intensive care by using quantitative steward method to determine the treatment
Yazar: FEYZA AYHAN
Danışman: UZMAN YUSUF TUĞRUL ŞİPİT ; UZMAN MURAT YILDIZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Göğüs Has. ve Göğ. Cerr.Eğt. ve Arş. Hast. / Göğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Arterler = Arteries ; Kan gaz analizi = Blood gas analysis ; Solunum yetmezliği = Respiratory insufficiency ; Tedavi = Treatment ; Yoğun bakım = Intensive care

Özet:
Giriş: Arteriyel kan gazları, hastaların metabolik ve respiratuvar durumları hakkında güvenilir bilgi veren tetkiklerdir. Geleneksel metotlarda arteriyel kan gazları plazmadaki bikarbonat konsantrasyonu ve anyon açığı hesap edilerek değerlendirilir. Yoğun bakım ünitesi hastalarında neredeyse her zaman protein ve elektrolit bozuklukları olduğundan, elektrolit ve proteini ihmal eden geleneksel yöntem yerine farklı bir metot öne sürülmüştür. Bu yöntem Stewart tarafından tarif edilen, Figge ve arkadaşları tarafından modifiye edilen matematiksel modeldir.
Patofizyolojisine göre hipoksemik (tip 1), hiperkapnik (tip 2), periperatif (tip 3), şoktaki hastalarda hipoperfüzyona bağlı solunum yetmezliği (tip 4) olarak 4 tip solunum yetmezliği tanımlanmıştır. Çalışmamızda tip 1 ve tip 2 solunum yetmezliği olan yoğun bakım hastalarının asit baz bozukluklarının Stewart metoduyla değerlendirerek geleneksel yöntemle karşılaştırmaktır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız T.C. Sağlık Bakanlığı Ankara 2. Bölge Kamu Hastaneleri Birliği Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Göğüs hastalıkları Yoğun bakımda Ocak 2019-Ağustos 2019 tarihleri arasında yatılarak tedavi edilen 106 Tip 1-2 Solunum Yetmezliği tanılı hasta araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmaya katılan hastaların serum BUN, kreatinin, glukoz, sodyum, klor, potasyum, magnezyum, albümin değerleriyle birlikte hastanemizde arteriyel kan gazı örneğinde çalışılan pH, pCO2, pO2, HCO3, baz açığı ve laktat değerleri tespit edilip Stewart metoduna göre değerlendirilmiştir. 
Çalışmamızda veriler IBM SPSS Statistics 22.0 istatistik paket programında değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler olarak birim sayısı(n), yüzde(%), ortalama±standart sapma(x±ss), Median değerleri olarak erilmiştir. Sayısal değişkenlere ait verilerin normal dağılımı Shapiro Wilk, normallik testi ve Q-Q grafikleri ile değerlendirilmiştir. Grupların karşılaştırılmasında Mann-Whitney U ve Kruskall Wallis analizi uygulanmıştır. İki Sayısal değer arası ilişkinin saptanmasında Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel analizde p<0.05 değeri anlamlı kabul edilecektir.
Bulgular: Çalışmamıza 63 (%59,4) erkek ve 43 (%40,6) kadın hasta dahil edilmiştir. Hastaların ortalama yaşı 70,36±10,5 (minimum 49- maksimum 90) olarak saptanmıştır. Hastaların yoğun bakımda kalış süreleri 17,48±10,58 (minimum 6-maksimum 68) gün olarak saptanmıştır. Hastaların 74'ünün (%69,8) taburcu olduğu, 32'sinin (%30,2) vefat ettiği saptanmıştır. Hastaların klinik sonlanımlarına göre kan gazları ve laboratuvar değerleri karşılaştırıldığında hastaların ortalama pH, pCO2, HCO3, baz açığı, pO2, albumin, laktat, kreatinin, glukoz, potasyum ve klor değerleri ile hastaların taburcu olması veya vefat etmesi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanamamıştır. Vefat eden hastaların BUN değerleri sağ kalan hastalara göre daha yüksek saptanmıştır (p=0,035). Hastalarda hipoalbuminemi gelişmesi ile yoğun bakım yatış süreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0,009). Şiddetli hipoalbüminemisi olan hastaların tedavi maliyetlerinin diğer hastalara göre daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,001). Asidoz gelişmeyen hastaların yoğun bakım yatış süresi metabolik ve respiratuvar asidoz gelişen hastalardan istatiksel olarak anlamlı ve düşük saptanmıştır (p=0,040).
Sonuç: Araştırmamızda Stewart metodunda önemli yere sahip olan albümin seviyeleri ile yoğun bakım yatış süreleri arasında anlamlı ilişki saptanmışken, albümin seviyeleri ile mortalite arasında ilişki saptanmamıştır. Laktat seviyeleri ile mortalite arasında da ilişki saptanmamıştır. Stewart metodu ile metabolik durumların değerlendirildiği daha geniş çaplı ve çok merkezli çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction: Arterial blood gases are tests that provide reliable information about the metabolic and respiratory conditions of the patients. In traditional method, arterial blood gases are evaluated by calculating the bicarbonate concentration and anion gap in the plasma. Intensive care unit patients usually have protein and electrolyte disorders, a different method has been proposed instead of the traditional method that neglects electrolyte and protein. This method is the mathematical model defined by Stewart and modified by Figge et al.
According to the pathophysiology there are 4 types of respiratory failure are defined as hypoxemic (type 1), hypercapnic (type 2), perioperative (type 3), respiratory failure due to hypoperfusion (type 4) in patients in shock. In our study, acid-base disorders of intensive care patients with type 1 and type 2 respiratory failure are evaluated with the Stewart method and compared with the traditional method.
Materials and Methods: Our study was conducted by T.C. Ministry of Health Ankara 2nd Region Public Hospitals Union Health Sciences University Ankara Atatürk Respiratory Diseases and Thoracic Surgery Health Practice and Research Center Chest Diseases 106 patients diagnosed with Type 1-2 Respiratory Failure who were hospitalized in intensive care between January 2019 and August 2019 were included in the study. Serum BUN, creatinine, glucose, sodium, chlorine, potassium, magnesium, albumin values of the patients participating in the study, together with the pH, pCO2, pO2, HCO3, base deficit and lactate values studied in the arterial blood gas sample in our hospital were determined and evaluated according to the Stewart method.
In the study data were evaluated in IBM SPSS Statistics 22.0 statistics package program. As descriptive statistics, the number of units (n), percentage (%), mean ± standard deviation (x ± sd), Median values were obtained. The normal distribution of data for numerical variables was evaluated by Shapiro Wilk, normality test and Q-Q graphics. Mann-Whitney U and Kruskall Wallis analysis were used to compare the groups. Spearman correlation analysis was used to determine the relationship between two numerical values. Value of p <0.05 was considered significant in statistical analysis.
Results: 63 (59.4%) male and 43 (40.6%) female patients were included in our study. The mean age of the patients was 70.36 ± 10.5 (minimum 49- maximum 90). The duration of the patients' hospitalization in the intensive care unit was determined as 17.48 ± 10.58 (minimum 6-maximum 68) days. It was found that 74 (69.8%) of the patients were discharged, and 32 (30.2%) died. In the blood gases and laboratory values were compared according to the clinical outcomes of the patients, no statistically significant relationship was found between the patients' mean pH, pCO2, HCO3, base deficit, pO2, albumin, lactate, creatinine, glucose, potassium and chlorine values and discharge or mortality of the patients. BUN values of the patients who died were found to be higher than the patients who survived (p = 0.035). A statistically significant difference was found between the development of hypoalbuminemia and the duration of stay in the intensive care unit (p = 0.009). Treatment costs of patients with severe hypoalbuminemia were found to be higher than other patients (p <0.001). Duration of intensive care hospitalization in patients without acidosis was statistically significant and lower than those with metabolic and respiratory acidosis (p = 0.040).
Conclusion: In our study, a significant relationship was found between albumin levels, which have an important place in the Stewart method, and the length of hospitalization in the intensive care unit, but no relationship was found between albumin levels and mortality. There was no relationship between lactate levels and mortality. Further and multi-centered studies that evaluating metabolic conditions with the Stewart method are needed.