Klinik biyokimya analitlerine ait referans aralıkların numune kabul zamanına göre indirekt yöntemle tespiti
Establishment of reference intervals of some clinical chemistry analytes in an indirect mode partitioned by sampling times
Yazar: MEHMET GÜNGÖR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET ÇIĞLI
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Biyokimya = Biochemistry ; Biyolojik analiz = Biological assay ; Kliniksel laboratuvar teknikleri = Clinical laboratory techniques ; Laboratuvarlar = Laboratories ; Referans standartları = Reference standards ; Testler = Tests ; Örnekleme yöntemleri = Sampling methods

Özet:
Klinik laboratuvar testlerine ait referans aralıkların eldesi her klinik laboratuvarın tek başına üstesinden geleceği bir iş değildir. Direkt örnekleme yönteminin zorluğu, yüksek maliyeti ve bazen mümkün olamaması sebeplerinden dolayı indirekt yolla referans aralık tespiti rağbet görmektedir.Bu çalışma 01.01.2009 - 01.01.2010 tarihleri arasında laboratuvarımıza gelen hasta numunelerinin toplam 14 analitin sonuçlarından oluşan verinin laboratuar bilgi sisteminden transferi yoluyla referans aralıkların indirekt ve aposteriori şekilde tespit edildiği bir çalışmadır. Nihai manada referans aralık tespiti özel manada ise numune kabul zamanına göre referans aralık tespitinin yapıldığı çalışmamız indirekt örnekleme yoluyla referans aralıkları belirleme çalışmaları arasında numune kabul zamanını alt gruplandırma faktörü olarak kabul eden bir çalışmadır. Çalışmamıza dahil edilen toplam 14 analitin 7'si diurnal ritim göstermektedir. 14 analit içinde serum demir, TSH, total kalsiyum, inorganik fosfor, prolaktin ve total kortizol analitleri için kan alma zamanları arasında anlamlı farklılıklar tespit edildi (p<0,05). Bu analitlerden serum total kalsiyum analiti hariç diğer 5 analitin her birisi için belirli kan alma zamanlarına özel referans aralıklar tespit edildi. Her bir analit için elde ettiğimiz referans aralıkları direkt yöntem, indirekt yöntem, referans kitaplardan transfer ve kit prospektüslerden transfer yoluyla elde edilen referans aralıklarla ilgili analitin referans değişim değerlerine (RCV) göre kıyasladık. Kıyaslama sonucunda çoğu durumda indirekt yöntem referans aralıklarımız diğer yöntemlerin referans aralıklarından anlamlı olarak farklı olduğunu gördük. Ancak serum TSH, total kalsiyum, inorganik fosfor, PTH, folat, için tespit ettiğimiz referans aralıklarla diğer yöntem referans aralıkları arasında anlamlı fark görülmemiştir. Kit prospektüs ve referans kitaplardan transfer yöntemleriyle elde edilen referans aralıkların her bir analit için referans alınamayacağını ortaya koyan çalışmamız referans aralığı etkileyen preanalitik aşama faktörlerin önemini vurgulamıştır.Çalışmada uyguladığımız indirekt örnekleme yöntemi, tamamlayıcı ve doğrulayıcı bir yöntemdir. Referans aralığı verilmemişse veya verilen rakamlar yeterli bulunmazsa hastane analiz kayıtları kullanılarak normal değerler elde edilebilir. Ancak, direkt örnekleme yönteminin yerine geçecek bir yöntem değildir. Gelecekte bu yöntemin özellikle uç değer analizi ve alt gruplandırma olmak üzere tüm aşamalarıyla daha standart hale getirilmesi gerektiği şüphesiz klinik laboratuvarlar için önemlidir.

Abstract:
The establishment of reference intervals of clinical laboratory tests performed in is not possible for all clinical laboratories. Indirect estimation of reference intervals is being popular over direct methods which are time-consuming, expensive and sometimes not feasible for resource-limited laboratories.This study tries to establish (in a indirect, nonrandom and aposteriori mode) reference intervals of total of 14 clinical chemistry analytes measured in serum specimens of patients who were in our medical center as outpatients between 2009 and 2010 years. This is the first study which describes the time of sample drawing as a subgruoping factor in establishment of reference intervals indirectly. The aim of this study is at last establishment of local reference intervals in Malatya Province with special emphasis on establishment of reference intervals partitioned with sampling time. The analytes which were incorporated in our study were having diurnal rithm ones with a total of 7 analytes and remaining ones which are not associated with diurnal rithm in scientific literature. Six of them namely serum iron, TSH, total calcium, inorganic phosphate, prolactin, and total cortizol had a significant difference between their means of different sampling times. Except for serum total calcium we determined certain reference intervals based on these sampling times (p<0,05). In addition we compared all of newly establish reference intervals with reference intervals which are originated from direct methodologies, reference books and manufacturer recommendations by using analyte-specific reference change values (RCVs). For most analytes, there were significant differerences between our reference limits and other methods?limits. But for some analytes such as TSH, total calcium, inorganic phosphate, PTH, folate, there were no significant differences between lower and upper reference limits. Our study underlines the importance of preanalytical factors in establishing reference intervals and lets us to understand that transferring reference intervals of manufacturer-based or reference book-based is not always a true reference.Currently, indirect establishment of reference intervals in clinical laboratories which has not yet accepted beyond just complemantary, confirmative, or corrective properties is not replaced with direct methods. Making indirect methods more standardized in the issues of outlier detection and subgrouping and more applicable is compulsory for future.