Kültür-müzik ilişkisi bağlamında sinemada çingene kimliği: "Transylvania" filmi örneği
Gypsy identity in cinema in the context of culture-music relationship: Case of the  movie "Transylvania"
Yazar: OZAN CAN FIRAT
Danışman: PROF. DR. SİBEL PAŞAOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Müzik = Music
Dizin: Kimlik = Identity ; Kültür = Culture ; Müzik = Music ; Müzik kültürü = Music culture ; Sinema = Cinema ; Çingeneler = Gypsies

Özet:
İnsanların yaşamlarını sürdürme pratiğinde kültür önemli bir yer tutmaktadır. İnsanlar belli bir kültürün içerisine doğmakta ve içerisinde bulundukları mekanda bilinçlendikçe kimliklerini, aidiyetlerini geliştirmektedirler. Yaşadıkları göçebe hayat nedeniyle kimlik ve aidiyet, Çingene topluluklarında bazı farklılıklar gösterebilmektedir. Çingeneler, göç ettikleri coğrafyalara müziklerini, danslarını, gelenek-göreneklerini, diğer kültürel öğelerini ve kendi dillerini taşımışlardır. Kültürel öğelerinden özellikle müzik ve dans, Çingene toplulukları için önemli birer kültür göstergesidir. Yaşadıkları göçler sonucunda Çingeneler, birçok kültürle etkileşim içerisine girmiş ve bulundukları coğrafyanın etno-kültürel dokusuna uyum sağlayarak gelenek-göreneklerini, giyim-kuşamlarını, müziklerini, danslarını, ritüellerini kendilerine özgü biçimlerde yaşatmaya çalışmışlardır. Bu çabaları yüzünden Çingene toplulukları, dışarıya kapalı olarak görülmüş, dönem dönem dışlanmış ve çoğunlukla ötekileştirilmişlerdir. Bu konu birçok makale, tez ve kitaplarda çalışıldığı gibi sinemada da işlenen önemli konulardan biri haline gelmiştir.
Görsel anlatım sanatı olan sinema içerisinde, anlatılmak istenen olayın ifade gücünü arttırmak için kullanılan ışık, renk, kurgu, oyuncu seçimi gibi unsurlardan birisi de müziktir. Genel bir tanımla filmde müzik kullanımının amacı; anlatılmak istenen olayın ifade edilmesine, diyalog ya da hareketle aktarılamayacak bazı duyguların ortaya çıkarılmasına yardımcı olmaktır.
Çingenelerin kültürel özelliklerini filmlerine sıkça konu edinen Tony Gatlif, kültürel kimliğin müzikal temsili temelli filmleriyle dikkat çekmektedir. Bu araştırmada konu edilen "Transylvania" filmi, Çingene kimliğine has önemli veriler sunmaktadır. Bu bağlamda "Transilvanya" filminin müzikli sahnelerine yoğunlaşarak, kültürel kimliğin müzikal temsili anlamlandırılmaya çalışılmaktadır. Kültür-müzik ilişkisi ile oluşturulmuş olan filmler, etnomüzikoloji disiplinine önemli materyaller sunmaktadır. Kültürel kimliğin müzikal temsili temelli bir film olan "Transylvania" filmi, Çingene kültüründe müziğin yerini açıklamaya çalışma niteliğinden dolayı büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
Culture has a crucial role in humanbeing's life. People are born in a specific culture and as they become concious, they improve their identities in the places they live in. Due to the nomad life of the Gipsy communities, identities of these communities vary in some degrees. Gipsy communities have transported their musics, dances, customs, languages and the other cultural items to the areas they immigrated. From these cultural items especially music and dance are important indicators of culture for Gipsy communities. As a result of immigrations, Gipsy communities have interacted with some other cultures and by adapting themselves to the ethnocultural texture of the places they immigrate they have tried to sustain their traditions, clothings, musics, dances, rituels in a typical way of their own. Because of these attemps Gipsy communities have been seen as a closed community, have been excluded from society and usually have been marginalized. This issue has been a subject of many dissertaions, articles and books. And it is also an important subject of cinematografy.
In cinematografy, which is an art of visual expression, music is one of those items like light, colour, editing and casting which are used to emphasize the expression. Purpose of using music in a movie is to help revealing some feelings and to pointing out the case that is intended to be expressed.
The movie, Transylvania, which is a subject of this article, gives important datas about Gipsy culture.
Tony Gatlif, who frequently deals with the cultural characteristics of Gypsies in his films, draws attention with his films based on musical representation of cultural identity. In this context, the musical representation of cultural identity is tried to be interpreted by focusing on the musical scenes of the movie "Transylvania". The movies that are filmed on the basis of relationship of culture and music, present important materials for ethnomusicology. The movie, Transylvania, which is a film based on a musical representation of cultural identity, has a great importance because it tries to explain the role of music in Gipsy communities.