Sınıf öğretmenlerinin çocuk haklarına yönelik tutumları ile yansıtıcı düşünme eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the children's rights attitudes and reflective thinking tendencies of primary school teachers
Yazar: BÜŞRA KARTAL
Danışman: DOÇ. DR. BELGİN ARSLAN CANSEVER
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Yansıtıcı düşünme = Reflective thinking ; Çocuk hakları = Children's rights ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers

Özet:
Çocuk haklarına yönelik farkındalığın kazandırılmasında ilkokul dönemi ve bu dönemde de çocukların tutum ve davranışlarına yön veren sınıf öğretmenleri etkin rol oynamaktadır. Sınıf öğretmenlerinin çocuk haklarıyla ilgili bilgi, beceri ve tutumları, onların sınıf içi eğitim ve öğretim uygulamalarına da yansımaktadır. Söz konusu beceri ve tutumların farkında olup kuram ile uygulamayı bir araya getirme durumu ise yansıtıcı düşünme ile açıklanmaktadır. Sınıf öğretmenlerinin yansıtıcı düşünme becerisine sahip olmaları, çocuk hakları konusunda kendi bilgi ve tutumlarının farkında olup öznel değerlendirmelerini yapabilmelerini mümkün kılmaktadır. Yansıtıcı öğretmenler, öğretim ortamını eleştirel bakış açısıyla değerlendirebilmekte, kendi öğretim yöntem ve tekniklerine yönelik eleştirileri akademik ve mesleki gelişimine destek sağlayan katkılar olarak görmektedir. Bu bağlamda araştırmanın amacı sınıf öğretmenlerinin çocuk haklarına yönelik tutumları ile yansıtıcı düşünme eğilimleri arasındaki ilişki durumunun incelenmesidir. Araştırma, nicel araştırma yönteminin ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile belirlenen İzmir ilinin Bornova ve Buca ilçelerindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilkokullarda görev yapan 394 (288 kadın ve 106 erkek) sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler, Kepenekçi (2006) tarafından geliştirilen Çocuk Haklarına Yönelik Tutum Ölçeği (ÇHTÖ) ile Semerci (2007) tarafından geliştirilen Öğretmen Yansıtıcı Düşünme Eğilimleri Ölçeği (YANDE) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde, SPSS 25.0 paketi kullanılarak ölçeklerden elde edilen verilerin normallik analizi yapılmış ve verilerin normal dağılmadığı görülmüştür. Veriler, non-parametrik testlerden Mann Whitney-U, Kruskal Wallis-H ve Spearman Rho Korelasyon testleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucu, sınıf öğretmenlerinin çocuk haklarına yönelik tutumları ile yansıtıcı düşünme eğilimlerinin çok yüksek düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte sınıf öğretmenlerinin çocuk haklarına yönelik tutumları ile araştırmanın değişkenleri (cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, okutulan sınıf düzeyi, mezun olunan fakülte türü, yerleşim yeri) arasında anlamlı bir farklılık belirlenememiştir. Araştırmada sınıf öğretmelerinin yansıtıcı düşünme eğilimleri açık fikirlilik, öngörülü ve içten olma, mesleğe bakış alt boyutlarıyla cinsiyet değişkeni arasında; açık fikirlilik alt boyutu ile ise yaş değişkeni arasında anlamlı bir farklılık olduğu saptanmıştır. Araştırma sonucunda sınıf öğretmenlerinin çocuk haklarına yönelik tutumları ile yansıtıcı düşünme eğilimleri arasında ise pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Çocuk hakları, Sınıf öğretmeni, Yansıtıcı düşünme.

Abstract:
Primary school period and primary school teachers who direct children's attitudes and behaviors play an active role in raising awareness of children's rights. The knowledge, skills and attitudes of primary school teachers about children's rights are also reflected in their classroom education and training practices. Being aware of these skills and attitudes and bringing theory and practice together is explained by reflective thinking. The fact that primary school teachers have reflective thinking skills enables them to be aware of their own knowledge and attitudes about children's rights and to make subjective evaluations. Reflective teachers are able to evaluate the teaching environment with a critical point of view, and see criticism of their teaching methods and techniques as contributions that support their academic and professional development. In this context, the aim of the research is to examine the relationship between primary school teachers' attitudes towards children's rights and their reflective thinking tendencies. The research was carried out in the relational model of the quantitative research method.  The sample of the study consists of 394 (288 female and 106 male) primary school teachers working in primary schools affiliated to the Ministry of National Education in Bornova and Buca districts of İzmir province, which were determined by simple random sampling method. Data were collected using the Attitudes towards Children's Rights Scale developed by Kepenekçi (2006) and the Teacher Reflective Thinking Tendency Scale developed by Semerci (2007). In the analysis of the data, normality analysis of the data obtained from the scales was performed using the SPSS 25.0 package and it was observed that the data were not normally distributed. The data were analyzed using the Mann Whitney-U, Kruskal Wallis-H and Spearman Rho Correlation tests, which are non-parametric tests. The result of the study revealed that primary school teachers' attitudes towards children's rights and their reflective thinking tendencies are at a very high level. However, no significant difference could be determined between the attitudes of primary school teachers towards children's rights and the variables of the research (gender, age, professional seniority, grade level taught, type of faculty graduated, location of residence). In the research, the reflective thinking tendencies of the primary school teachers were found between the sub-dimensions of open-mindedness, foresight and sincerity, and the gender variable; a significant difference was found between the open-mindedness sub-dimension and the age variable. Keywords: Children rights, Primary school teacher, Reflective thinking.