Bireysel emeklilik sistemi: Türkiye – Kırgızistan örneği
Individual pension system: Turkey and Kyrgyzstan example
Yazar: AYŞE OSPANKULOV
Danışman: DOÇ. DR. BİLAL SOLAK
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bireysel emeklilik = Individual retirement ; Emeklilik = Pension ; Emeklilik sistemi = Pension system ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Otomatik katılım = Automatic participation ; Sosyal güvenlik = Social security ; Sosyal güvenlik sistemleri = Social security systems ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Globalleşme ile birlikte ülkeler arasında yaşanan iş gücü göçü, tıptaki gelişmeler, teknolojik ilerlemelerin getirdiği makineye dayalı üretimin artması, doğum oranlarının azalması gibi çeşitli nedenler dünya genelinde sosyal güvenlik sistemlerinde yer alan aktif/pasif (çalışan/emekli) üye oranını olumsuz etkilemiş ve geleneksel kamu emeklilik sisteminin yürütülmesinde sorunlar ortaya çıkmasına neden olmuştur. Hükümetler, bu sorunu çözmek için tüm vatandaşların emeklilik döneminde refah seviyesini arttıran alternatif çözümler aramaya başlamış ve emeklilik ödemelerinde yaşanan finansman sıkıntısını ve bundan doğan ekonomik riskleri, özel emeklilik yöntemi olan Bireysel Emeklilik Sistemi ile çözümlemeye çalışmışlardır.
Bireysel Emeklilik, Amerika ve Avrupa'da uzun yıllardan beri etkin ve yaygın olarak kullanılan, sosyal güvenlik sisteminin tamamlayıcısı veya alternatifi olma özelliğiyle ülke uygulamalarına göre değişebilen ve sosyal güvenlik sisteminin bir bileşeni olarak ortaya çıkmıştır. Bireysel Emeklilik Sistemi, bireylerin kendi tasarrufunu sağladığı, kamu emekliliğin yanında ek bir gelir niteliği gösterdiği, yaratılan bu tasarrufların ülke piyasasını aktif hale getirerek ekonomiye ve finansal piyasalara canlılık kazandırdığı ve dolayısıyla ülkelerin gelişmeleri için katkıda bulunduğu bir sistemdir.
Bireysel Emeklilik Sistemi uygulaması, zorunlu ve karma emeklilik sistemlerinden farklı olup gerek ülke ekonomisini kalkındırması ve gerekse sistemin işleyişinin bireylerin tasarruf sağlamasına katkıda bulunması açısından oldukça önemlidir.
Bireysel Emeklilik Sistemi, bireylerin emekli olduklarında ek olarak gelirlerinin artmasıyla refah seviyesinin yükselmesini, bu zamana kadar hayalini kurdukları yaşam tarzını, planladıkları bir tatili veya yapmak istedikleri herhangi bir faaliyeti gerçekleştirme umudunu vermektedir. Böylelikle onlar sadece kamu emekli maaşı ile idare etmeye çalışan bireyler değil, daha konforlu ve rahat bir hayat sürebilen bireyler olabileceklerdir.
Bu tezin amacı, Bireysel Emeklilik Sisteminin Türkiye ve Kırgızistan ülkelerindeki gelişim durumunu göz önüne alarak, iki ülkedeki hukuksal ve uygulama açısından ortaya çıkan benzerlik ve farklılıkları tespit etmektir. Ayrıca çalışma çerçevesinde Türkiye'de uygulanan ve Bireysel Emeklilik Sisteminin gelişimine katkı sağladığı düşünülen farklılıkların, Kırgızistan'da uygulanma potansiyeli de değerlendirilecektir.
Yapılan bu çalışmada, öncelik olarak Kırgızistan ve Türkiye'nin resmi kurumlarından alınan veriler ve birincil kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmaya çalışılmıştır. Fakat dünyayı saran COVİD-19 salgını sebebiyle birincil kaynaklara ulaşmak zorlaşmış ve konunun daha iyi kavranılması için birincil kaynakların yerine ikincil kaynaklardan da faydalanılmıştır. 
Bunun yanında Türkiye'de bireysel emeklilik sistemi hakkında resmi istatistiksel rakamlara ve gerekli diğer bilgilere ulaşılırken Kırgızistan'da bireysel emekliliğe dair istatistiki verilere ulaşmak için "Statkom" ve "NPF" kurumları ziyaret edilmiş ve gerekli bazı verilerin elde edilmesine rağmen, Bireysel Emeklilik katılımcı sayısı, fon tutarı ile ilgili bilgiler elde edilememiştir. Verilerin elde edilememesinden kaynaklı eksikliklerin Kamu-Üniversite-Sanayi işbirliği kapsamında yapılacak olan lisansüstü tezler ile giderilmesi literatüre ve Kırgızistan Bireysel Emeklilik Sistemine önemli katkı sunacaktır. Verilerin elde edilememesinden dolayı bazı uygulama yapılması amaçlanan, bireysel emeklilik sisteminde katılımcı sayısının yıllara göre değişimi tablosu, nüfusa göre bireysel emeklilik sistemi katılımcı sayısı oranlaması tablosu ve bireysel emeklilik fon tutarlarının yıllara göre değişimi karşılaştırmaları gerçekleştirilememiştir.
Çalışmanın sonuç kısmında, bulgulardan elde edilen verilerle bireysel emeklilik sisteminde Kırgızistan ve Türkiye'nin hukuki ve uygulama yönünden benzer ve farklı yönleri tespit edilmiştir. Benzerlik olarak, bireysel emeklilik sistemine geçiş tarihlerinin yakın olması, emekli olabilmek için sistemde kalma süresi, cayma hakkı, düzenleyici ve denetleyici kurumların varlığı, ufak farklılıklar olsa da sistem katılımcılarının hak ve yükümlülükleri, her iki ülkede de karma bir sistem uygulamasının olması, grup emeklilik olması ve katkı payı ödeme periyotları gibi faktörler ön plana çıkmıştır. Farklılıklar arasında, sisteme katılımı arttırmak adına yapılan uygulamalar, sistemde yaşanan hukuki gelişim dinamikleri, kanun ve yönetmeliklerde belirtilen detaylar, gönüllü bireysel emekliliğe katılabilme şartları, emekli olabilme yaş sınırlaması, devlet katkısı, vergi indirimleri, devletin destekleyici rolü adından bahsettirmiştir. Ayrıca, çalışmada literatür araştırması yapılırken, Kırgızistan'da gönüllü bireysel emeklilik adına yapılan akademik çalışmaların bulunmadığı tespit edilmiş olup bu alanda daha fazla çalışma yapılması önerisinde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Sosyal Güvenlik, Bireysel Emeklilik, Otomatik Katılım Sistemi, Birikimli Emeklilik, Türkiye, Kırgızistan

Abstract:
Various reasons such as labor migration between countries with globalization, developments in medicine, increase in machine-based production brought about by technological advances, decrease in birth rates have negatively affected the active/passive (employee/retired) members rate in social security systems worldwide and has caused problems in the execution of the traditional public retirement system. In order to solve this problem, governments started to look for alternative solutions that increase the welfare level of all citizens during their retirement period and tried to solve the financial difficulties in pension payments and the resulting economic risks with the Individual Pension System, which is a private pension method.
The Individual Pension emerged as a component of the social security system, which has been used effectively and widely in America and Europe for many years, being, depending on the country's practice, a complement or an alternative to the traditional social security system. The Individual Pension System is a system where individuals make their own savings, represent an additional income in addition to public pensions, activating the country market, bringing vitality to the economy and financial markets, and thus contributing to the development of countries.
The Individual Pension System application is different from compulsory and mixed pension systems, and it is very important in terms of both developing the country's economy and contributing to the savings of individuals by the functioning of the system.
The Individual Pension System gives individuals the hope of realizing the level of welfare, the lifestyle they have dreamed of until now, a vacation they have planned or any activity they want to do, as their income increases additionally when they retire. In this way, they will not only be individuals who try to manage with public pension, but also individuals who can lead a more comfortable and carefree life.
The aim of this thesis is to determine the legal and practical similarities and differences in the two countries, taking into account the development situation of the Private Pension System in Turkey and Kyrgyzstan. In addition, within the framework of the study, the potential of the differences applied in Turkey and thought to contribute to the development of the Individual Pension System in Kyrgyzstan will also be evaluated.
In this study, the data obtained from official institutions of Kyrgyzstan and Turkey andtablo the information obtained from primary sources were tried to be used as a priority. However, due to the COVID-19 epidemic surrounding the world, it was difficult to reach primary resources and secondary resources were used instead of primary resources to better understand the issue.
In addition, while obtaining official statistical figures and other necessary information about the private pension system in Turkey, "Statkom" and "NPF" institutions were visited in order to reach statistical data on individual pensions in Kyrgyzstan, and although some necessary data were obtained, the number of Individual Pension participants, information on the fund amount could not be obtained. Eliminating the deficiencies caused by the inability to obtain the data with postgraduate theses to be made within the scope of Public-University-Industry cooperation will make a significant contribution to the literature and the Kyrgyzstan Individual Pension System. Due to the inability to obtain the data, the comparison of the change in the number of participants in the private pension system by years, the ratio of the number of participants in the private pension system according to the population and the change of the individual pension fund amounts by years could not be made.
In the conclusion part of the study, with the data obtained from the findings, the legal and practical aspects of Kyrgyzstan and Turkey in the private pension system were determined. Similarly, the close date of transition to the private pension system, the duration of retirement in the system, the right of withdrawal, the existence of regulatory and supervisory institutions, the rights and obligations of the system participants, although there are minor differences, the existence of a mixed system in both countries, the group pension. and contribution payment periods.
In the conclusion part of the study, with the data obtained from the findings, the legal and practical aspects of Kyrgyzstan and Turkey in the Individual Pension System were determined. Among the similarities, in the foreground, there are such factors as the dates of the transition to the Individual Pension System, the period of stay in the system to retire, the right to retire, the existence of regulatory and supervisory institutions, the rights and obligations of the participants in the system with minor differences, the existence of a mixed system in both countries, the existence of a group pension and periods of payment of contributions have been mentioned. Among the differences, practices made to increase participation in the system, legal development dynamics in the system, details specified in laws and regulations, conditions for participation in voluntary individual pension, age restriction for retirement, state contribution, tax reductions, and the supporting role of the state have been mentioned. In addition, during the literature research in the study, it was determined that there were no academic studies conducted on behalf of voluntary individual pension in Kyrgyzstan, and it was suggested to do more studies in this area.

Keywords: Social Security, Individual Pension, Automatic Enrollment System, Cumulative Pension, Turkey, Kyrgyzstan