Türk edebiyatında serbest şiirin kaynakları
The origins of free verse in Turkish literature
Yazar: MEHMET AKİF ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. ERDOĞAN KUL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Modern şiir = Modern poem ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk şiiri = Turkish poem ; Şiir = Poem

Özet:
XX. yüzyılın yaygın şiir formu olan serbest şiir XIX. yüzyılda başlayan yenileşme hareketlerinin sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Tanzimat Dönemi'nden başlamak üzere vezin ve kafiye konusunda yapılan denemeler ve yenileşen Türk şiiri hakkında yapılan tartışmalar klasik şiirin kurallarının yıkılarak serbest şiirin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. 
Tanzimat Dönemi'nden başlayarak pek çok yazar ve şair bu sürece katkı sunmuştur. Bazı yazarlar ve şairler vezin ve kafiyenin özgür biçimde, şairin istediği şekilde kullanılması gerektiğini savunurken bazıları vezin ve kafiyenin tamamıyla ortadan kalkmasından yana olmuştur. Bu çalışmada serbest şiirin ortaya çıkmasında etkili olan pek çok tartışma ele alınmıştır. Bu tartışmalardan hareketle çağdaş anlamda serbest şiirin ortaya çıkmasında etkili olan kişiler ve olaylar belirlenmeye çalışılmıştır. 
Değişen toplumsal ve kültürel yaşam ile birlikte şiir de değişmiştir. Yenileşen Türk şiirindeki hâkim eğilim serbestleşme yönüne olmuştur. Tanzimat ile başlayan yoğun yenilik hamleleri sayesinde şairler klasik şiirin katı kuralları karşısında belli bir özgürlük alanı kazanmışlardır. Bugün çağdaş anlamıyla serbest şiir Cumhuriyet sonrasında yaygınlaşarak şiir alanının en önemli formu hâline gelmiştir. Ancak geleneğin bir ürünü ve yenileşen şiirin doğal sonucu olan serbest şiir, gelenek ile arasındaki bağı tamamen koparmamıştır. Serbest şiirlerde vezin ve özellikle kafiye sistematik olmayan biçimlerde kullanılmaya devam edilmiştir. Bugün artık neredeyse yüz yıllık bir geçmişe sahip olan serbest şiirin kendi geleneğini yarattığı söylenebilir.

Abstract:
Free verse that was the prevalent form of poetry in the 20th century has emerged as a result of the innovation movements that started in the 19th century. Beginning from the Tanzimat Period, the trials on meter and rhyme and the discussions about the renewed Turkish poetry paved the way for the emergence of free verse by breaking the rules of classical poetry. 
Many writers and poets have contributed to this process since the Tanzimat Period. Some writers and poets argued that meter and rhyme should be used freely, as the poet wanted, while others favor the complete abolition of meter and rhyme. In this study, many debates that influenced the emergence of free verse have been discussed. Based on these discussions, people and events, that were effective in the emergence of free verse in the modern sense, have been tried to be determined. 
Poetry has also changed together with the social and cultural life. The dominant tendency in the renewed Turkish poetry has been in the direction of deregulation. Thanks to the intense innovation moves that started in the Tanzimat, poets gained a certain freedom area against the strictness of classical poetry. Today, free verse in its contemporary sense became widespread after the Republic and became the most important form of the field of poetry. However, free verse, which is a product of tradition and a natural result of renewed poetry, did not completely break the link with tradition. In free verse, meter and especially rhyme have continued to be used in unsystematic forms. It can be said that free verse, now almost a hundred years old, has created its own tradition. It can be said that free verse, now almost a hundred years old, has created its own tradition.