Arnavut bankacılık sektöründe finansal performans değerlendirilmesi
Financial performance evaluation of Albanian banking sector
Yazar: PRANVERA LATİFİ
Danışman: PROF. DR. GÖKTUĞ CENK AKKAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Arnavutluk = Albania ; Bankacılık = Banking ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; CAMELS = CAMELS ; Finansal performans = Financial performance ; Performans = Performance ; TOPSIS = TOPSIS ; Ticari bankalar = Commercial banks

Özet:
Komünist sistemin düşmesiyle, 1990 yılında demokrasiye kavuşan Arnavutluk tüm dünyada büyük bir hızla yaşanmakta olan serbest piyasa sistemine adapte olabilmek için finansal sektör alanında reformlarını gerçekleştirmeye ağırlık vermiştir. Arnavutluk'ta banka dışı gibi finansal araçların gelişmiş olmaması nedeniyle, bankalar finansal sistemin omurgasını oluşturmaktadır. Bankalar Arnavut ekonomisinde can damarıdır.
Arnavutluk'ta mevduat bankacılık alanında, yabancı sermaye yoğunluğunun da etkisiyle bankaların düzenli çalışmalarını teminen uzaktan gözetim ve yerinden denetimin bir aracı olarak kullanılan CAMELS sistemi 2002'den itibaren Merkez Bankasınca uygulanmaktadır. Son yıllarda ise CAEL sistemi da uygulanmaya başlamıştır.
Bu çalışmada; ticari bankacılığa değinildikten sonra, Arnavutluk bankacılık sektörünün finansal performansları analiz edilmiş ve bunun için 14 ticari bankanın finansal performansları ölçülmüştür. Çalışma 2011-2013 yılları arasını kapsamaktadır. Bu ölçüm yapılırken öncelikle yıllık faaliyet raporlarındaki bankaların bilanço ve gelir tablolarından, Merkez Bankasından, Arnavut Bankacılık Birliğinden vs. veriler elde edilmiştir. CAMELS yerinde, bu analizde kullanılan rasyolar CAMEL rasyoları: sermaye yeterliliği, aktif kalitesi, yönetim kalitesi, karlılık ve likidite rasyolarıdır. CAMELS'in 6ncı  bileşeni (piyasa riski) çalışmanın örneklemine dâhil edilmemiştir çünkü söz konusu veriler bulunmamıştır. Dolayısıyla, bankalarının performansı değerlendirmek amacıyla, yalnız CAMEL skorları kullanılmıştır. Sonuçları karşılaştırmak amacıyla ise, AHP - TOPSİS yöntemi de uygulanarak, performans puanları hesaplanmış.
AHP'nin ağırlık bileşenleri BKT'nin uzmanının yardımıyla belirlenmiştir. Analiz sonucunda tüm yıllar irdelendiğinde performansı en yüksek çıkan bankalar BKT Banka, Raiffeissen Banka ve Intesa San Paolo Banka, performansı en düşük çıkan banka ise Tirana Banka olarak tespit edilmiştir. Tüm bankaları incelendiğinde, aktiflerin kalitesine daha yüksek, mevduat-kredi oranına daha yüksek, batık kredilerine daha düşük sahip olan bu yabancı bankalar Arnavut bankacılık sisteminde hâkim olmaktadır. Tirana Banka ve Alpha Banka ise Yunan sermayeli bankalar olduğu için, Yunanistan'daki krizin onlara da bulaştığı ve performanslarını olumsuz bir şekilde etkilediği sonucuna ulaşmıştır.

Abstract:
With the collapse of Soviet Union, Albania gained its independence in 1990's. Since then, Albania has been focused on implementing reforms in the financial sector in order to adapt the free markets system, which has taken place at a high pace all over the world. In Albania, other financial intermediaries are not developed. Therefore, banks constitute the backbone of the financial system. They represent the blood of the Albanian economy.While in commercial banking sector, it is observed a significant presence of foreign capital, Albania Central Bank has implemented CAMELS system, as a primary tool for monitoring and supervising the banking activity. In the last years, the application of CAEL system has started as well.
In this study referring to the existing literature related to commercial banking, the performance of the Albanian banking sector is analyzed through measuring the performance of 14 out of 16 commercial banks that operates currently. The study encompasses the period between 2011 and 2013. The data of the study were obtained from balance sheets and income statements of annual reports, Central Bank's website, Albanian Banking Associations etc. Instead of CAMELS ratios, the ratios employed in this analysis include CAMEL ratios such as: capital adequacy, assets quality, management quality, profitability and liquidity ratios. Regarding the six-th component of CAMELS, the data related to sensitivity risk couldn't be found; therefore sensitivity risk is not included in the analysis. In order to measure the performance of banks, the CAMEL score were utilized. In addition, in order to be able to compare the results, AHP-TOPSİS is applied and its respective performance points are calculated as well. The weighted averages of AHP method were determined through assistance of a banking expert working at BKT bank. The obtained results from the study suggest that BKT Bank, Raiffeissen Bank and Intesa San Paolo Bank have the highest performance score, while Tirana Bank and Alpha Bank come at the bottom of the list. Examining all banks' performance, it is concluded that the biggest foreign capital banks have better assets quality, higher deposits to credits ratio and a lower NPL ratio. Therefore, these foreign banks dominate the Albanian banking system. On the other hand, Tirana Bank and Alpha Bank which have Greek capital, have the lowest performance in the market. Financial difficulties and debt crisis of their parent country, Greece have affected both these two banks through direct contagion and higher NPL ratio, causing a significant worsening in their activity.