Kanunî Sultan Süleyman dönemi kültür ve edebiyatı
The culture and literature of the period of Sultan Suleyman the Magnificent
Yazar: EMİNE ALTINKAYNAK
Danışman: PROF. DR. AHMET KARTAL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sanat Tarihi = Art History ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Edebiyat = Literature ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Kanuni Sultan Süleyman = Kanuni Sultan Süleyman ; Kültür = Culture ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı edebiyatı = Ottoman literature ; Osmanlı sanatı = Ottoman art ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Osmanlı İmparatorluğu'nun "Klasik Dönem"i olan XVI. yüzyılda 46 yıl
hüküm süren Kanunî Sultan Süleyman'ın saltanat yılları (1520-1566) İmparatorluk
için her anlamda "Altın Çağ" olmuştur. Gerek dönemi için kullanılan bu ve benzeri
ifadelerin gerekse Kanunî'nin bizzat kendisi için söylenegelen "Muhteşem" sıfatının
temelinde tüm bu kullanımların boşuna olmadığını açıkça gösteren pek çok neden
vardır.
 "Kanunî Sultan Süleyman Dönemi Kültür ve Edebiyatı" başlıklı bu tezde,
Osmanlı Devleti'nin sosyal ve kültürel yapısı, ekonominin ve devlet teşkilatının gücü
ışığında ilim ve kültür hayatının izlediği yol görülmeye ve devrin neden "Altın Çağ"
olduğu sorusuna yanıt olabilecek hususiyetler çerçevesinde incelenmeye çalışılmıştır.
Babası Yavuz Sultan Selim'den hem siyasi ve iktisadi hem de kültürel manada
müthiş bir miras devralmış olan Kanunî, bu zemine kendi siyasi ve estetik zekâsını da
ekleyerek Osmanlı İmparatorluğu'na en ihtişamlı devrini yaşatmıştır. Bir yandan
özellikle batıya yeni seferler düzenleyerek meşhur tabirle "Viyana kapılarına kadar
dayanmış"; bir yandan Barbaros Hayreddin Paşa gibi cesur ve Pîrî Reis gibi dâhi
isimlerle denizciliğin hem ilim hem de cenk sahasında üstün başarılar elde edilmesini
sağlamış; bir yandan Ebussuûd Efendi ve Celâl-zâde Mustafa Çelebi gibi dönemin
önde gelen âlimleriyle kanunları düzenleyerek ve yenilerini ekleterek genişleyen
sınırlarda nizamı sağlamış; bir yandan Mimar Sinan'la birlikte İmparatorluk'un ve
özellikle de İstanbul'un çehresini, döneminden sonra da aşılamayan bir matematik ve
estetiğe sahip mimari eserlerle donatıp halkın hizmetine sunmuştur.
Bütün bunlarla birlikte Kanunî, âlim ve şairleri de korumuş, Türk edebiyatı,
Türk ilim ve kültürü neredeyse bütün bir çağı temsil edebilecek şairler ve âlimlerle
Türk kimliğinin dış etkenlerden sıyrılıp kendi ruhunu oluşturmasını sağlamış ve bu
dönem kültür ve edebiyat açısından da tam bir ihtişam devri olmuştur.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı, Kanunî Sultan Süleyman, Sanat, Kültür, Edebiyat.

Abstract:
The sixteenth century in the history of the Ottoman Empire is regarded as the
Golden Age of the empire at all levels, as it is called the classic century, and featured
the Kanunî Sultan Süleyman's 46-year reign in the years between (1566-1520).
Several clear reasons and motives show that the use of the names, mainly "the Great",
whether at this age or Sultan Suleiman, is neither a coincidence nor without a reason.
This dissertation, entitled "Literature and Culture amid the Reign of Kanunî
Sultan Süleyman," presents an analysis of the approach followed in cultural and
literary life within the framework of the strength of state institutions, the economy,
and the civilizational and social structure of the Ottoman Empire. It also provides
sufficiently detailed and satisfactory answers to the question of why this era is called
the Golden Age.
Kanunî Sultan Süleyman has contributed to the Ottoman Empire living its
golden age through the great inheritance that he inherited from his father, Yavuz Sultan
Selim, representing real greatness in politics, economy, and culture, as he has taken
these elements as his basis to manage the state with his intelligence and cleverness.
His efforts are represented in making this era a golden age in the wars he carried out,
especially against the West, the most famous of which was the war known as "Standing
at the Gates of Vienna" and his reliance on intelligent leaders such as Pîrî Reis and
Barbaros Hayreddin, who provided impressive successes in the field of science and
victories in the fields of war. On the other hand, he is keen on expanding the state's
borders and providing order in it through formulating laws by prominent statesmen such as Ebussuûd Efendi and Celal-zâde Mustafa Çelebi, adding other laws, providing
great services to citizens and embellishing the empire, especially the landmarks of
Istanbul, with antiques of aesthetics that no one could match in the eras following his
era.
Likewise, Kanunî Sultan Süleyman is also keen to embrace and protect
scholars and poets and contribute to the Turkish literature and culture having a special
identity away from the influence of these scholars and poets on external elements.
Thus, literature and culture during this era are characterized by greatness and
perfection.

Keywords: the Ottoman Empire, Kanunî Sultan Süleyman, Art, Culture, Literature.