Kentsel açık alan tasarımlarının değerlendirilmesi için mekan dizimi yaklaşımı
Space syntax approach to evaluate urban open space design
Yazar: PINAR ÖZYILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MURAT YILDIZ
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü / Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentsel mekan = Urban space ; Mekan = Space ; Mekan tasarımı = Space design ; Mekansal analiz = Spatial analysis

Özet:
?Kent? mekanı içinde yer alan kentsel açık alanlar, fiziksel ve sosyal etmenlerin etkisinde şekillenmişlerdir. Kentin kimliğini, kültürünü, yaşam biçimini ortaya koyan bu dinamik alanlar, ihtiyaçlar doğrultusunda şekillenerek biçim kazanmışlardır. Biçim kazanırken yüklenen fonksiyon ve mekan organizasyonu önem kazanmış, çevrenin fiziksel verileri güçlü yönleriyle tasarıma katılmış, zayıf yönler indirgenmeye çalışılmıştır. Tasarımcının alan verileriyle çıkardığı envanter sonucunda plan üzerindeki önerisinde fiziki veriler dışında sosyal verilerde etkili olmaktadır. Fiziki verilerin analitik değerlerini bütünleştirerek sosyal verilerle çakıştırarak alanın tasarımını geliştiren, değiştiren bir yöntem olarak mekan dizimi (space syntax) bu çalışmada kentsel alanın kurgulanan mekansal organizasyonunu irdelemede kullanılmıştır. Çalışmada, kurgulanan tasarımların uygulama aşamasına geçmeden önce yeniden değerlendirilerek artı ve eksi yönlerinin ortaya konulmasına çalışılmış, mekan sentaksı yönteminin tasarım sürecine katkısı, avantaj ve dezavantajları araştırılmıştır. Çalışma 5 bölümden oluşmaktadır.Birinci bölümde çalışmanın amacı ve çalışmada kullanılan yöntem irdelenmiştir.İkinci bölümde kentsel mekan olgusunun irdelenmiş, kentsel mekanın yapısı, içerdiği öğeler irdelenmiştir. Kentsel mekanın konusu içinde yer alan kentsel açık alanların biçimlenmesini etkileyen etmenler ile kentsel tasarımla olan bağlantısı irdelenmiştir.Üçüncü bölümde çalışmada kullanılan yöntem; ?mekan dizimi? yönteminin işleyiş biçimi anlatılmış, yöntemde yer alan temel kavramlar ve metodolojisi yer almıştır. Yöntemin tanıtılmasından sonra bu yöntemle yapılmış yurtiçi/yurtdışı çalışmalar örneklendirilmiştir.Dördüncü bölümde çalışma alanı olarak seçilen Gebze tarihi kent merkezi'nin alan özellikleri kısaca anlatılmış, alanın seçilme nedenleri ortaya konulmuş, mevcut alan üzerinde mekan sentaksı yöntemiyle analiz yapılmış, sonuçları ortaya konmuştur. Mevcut alan irdelendirdikten sonra bu alan için açılan kentsel tasarım proje ve fikir yarışmasında kazanan ilk 3 proje üzerinde mekan sentaksı analizi uygulanmış, çıkan sonuçlar ile önerilerin raporları karşılaştırılmıştır. Bu öneriler ile mevcut durumun karşılaştırılıp projelerin önerileri değerlendirilmiş, artı ve eksi yönleri ortaya konarak sonuçlar ortaya konmuştur.Beşinci bölüm, sonuç bölümünü oluşturmaktadır. Bu bölümde, yapılan çalışmada çıkan sonuçlardan kentsel açık alan tasarımları için mekan dizimi yönteminin avantaj ve dezavantajları ortaya konularak, metodun kullanılmasıyla tasarım sürecine katkıları gösterilmiştir. Bu yöntemle, kentsel alan tasarımlarını kapsayan yarışmalar ile alan tasarımını ilgilendiren konularda açılan yarışmalara olan katkısından söz edilmiş, öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Urban open spaces located within ?city? space, have shaped under the influence of the physical and social factors. The city's identity, culture and way of life reveals this dynamic field, shaped by the needs have won the format. Function and organization of space is loaded when you gain the format gained importance, environmental aspects involved in the design of the physical data had strong, was to reduce weaknesses. As a result of the inventory of the data out of the designer on the proposed plan, except the physical data is more effective in social data. Analytical values of the data by integrating physical conflict with the social data of the area by developing the design, changed as a method of space syntax (space syntax). This study examines the urban area constructed in the spatial organization used by this method. In the study, constructed before the implementation phase of the design re-evaluation of the positive and negative aspects have been working to put forward, space syntax methods are contributing to the design process, advantages and disadvantages were investigated. Study consists of 5 episodes.In the first part of the study objectives and study methods used were analyzed.In the second part, fact of the urban space has been discussed, the structure of urban space, its items were examined. The topic of urban space in the urban open space and urban design factors that affect the formatting of the connection was discussed.Study the methods used in the third section, "space syntax" method has been described the functioning of the format, method, basic concepts and methodology in the field were included. Method with this method has been introduced after the domestic/international studies are illustrated.In the fourth chapter of the study area has been chosen as the centre of the city of Gebze on the properties are briefly described, have been chosen the recipient of the reasons put forward are available on an area of space syntax analysis made by the method, results have revealed. Available for this field after field drop irdelendirdikten urban design ideas competition, the winning project and the first 3 places on the project has been applied syntax analysis, the results were compared with the recommendations of the report. These suggestions and recommendations of the current situation faced project was evaluated, positive and negative aspects put forward the results have revealed.The fifth section, the results form this part. In this section, the results of the study of urban open space design method for space syntax and the advantages and disadvantages can be put forward, the method has been shown to contribute to the design process being used. With this method, the design of urban areas, covering issues concerning the design competition with the drop-in competitions have been talking about the contribution, recommendations are presented.