T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'nde bulunan III. Selim Dönemine ait fermanlardaki tuğraların tezhip özellikleri açısından incelenmesi
Examination of tuğras (Sultan's signatures) affixed on the fermans (Imperial orders) belonging to III. Selim era kept in the State Archives Directorate-General of T.R. prime ministry in view of their tezhip (Illumination) characteristics
Yazar: TÜLAY KIVILCIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR TOKTAŞ
Gazi Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Arşivler = Archives ; Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü = General Directorate of State Archives ; El sanatları = Handicrafts ; Fermanlar = Firmans ; Selim III = Selim III ; Tezhib sanatı = Illumination art ; Tuğra = Sultan's signature

Özet:
Araştırma konusu olarak T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'nde bulunan III. Selim Dönemine ait fermanlardaki tuğraların tezhip özellikleri açısından incelenerek belgelenmesi amaçlanmıştır.  Araştırmada Osmanlı Arşivi bölümü müzehhep, ferman ve berat fonundaki III. Selim dönemine ait 41 adet tuğralı ferman dijital ortamda incelenmiştir. Ele alınan fermanlar tezhip özellikleri, teknik, form, kompozisyon, renk ve motif açısından incelenerek eser inceleme formları ile belgelenmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda çizelgelerdeki verilerin istatiksel çözümlemeleri yapılarak frekans ve yüzde değerleri hesaplanmıştır. Çizelgelerdeki yorumlardan yola çıkarak III. Selim fermanlarında form açısından tuğra, servi ve üçgen formları sıklıkla kullanılmıştır. Tekniklerden halkâr, çift tahrir ve klasik tezhip, motiflerden ise goncagül, penç, hatayi ve natüralist üslupta çiçekler fermanların tezyinatında sıklıkla görülmüştür. III. Selim döneminde yapılan eserlerde klasik tezhip özelliklerini tamamen kaybetmemiş dönemin sanat anlayışı olan batı etkisi rokoko tarzı tezyinat ile birlikte kullanılmıştır. Bu eserler doğrultusunda dönemin tezhip özellikleri yansıtan üç özgün tasarım yapılarak uygulanmıştır. Araştırma sürecinde incelenen eserler ve yapılan uygulamalar gelecek nesillere aktarılacak bir doküman nitelinde hazırlanmıştır.

Abstract:
It has been intended to examine the Sultan's Signatures affixed on the Imperial Orders belonging to III. Selim era kept in the State Archives Directorate-General of Prime Ministry as the subject matter of this research. In the course of the research, 41 imperial orders with sultan's signature (at the Ottoman Archive's background of gilt, imperial order, and charter) belonging to III. Selim era were examined in digital environment. Illumination characteristics of these imperial orders were examined in view of technique, form, composition, color, and pattern, and documented by means of work examination forms. In parallel with such information, the data given in the charts were undergone statistical analysis, and the frequency and percentage values thereof were calculated. In view of the comments given in the charts, forms of sultan's signature, cypress, and triangle were found to have been used the most in the imperial orders of III. Selim. The technial Halkâr, çift tahrir (double wiriting), and claasic illumination among the techniques, and flowers in goncagül (rosebud), penç, hatayi and naturalist patterns were also found to have been applied the most in the illumination of the imperial orders. In the works created in III. Selim era, the classical illumination characteristics were not abandoned toally, and the western effect, as being the sense of art of the era, reflected itself with the Rococo-style applied in illumination. In view of these works, three unique designs were created, and applied as reflecting the illumination characteristics of the era. The works examined, and the applications made throughout the research process have been laid out in the quality of a document to be passed on the the future generations.