Kayseri ili Sarız ilçesi halk kültürü araştırması
Folk culture surver in Sarız district, Kayseri province
Yazar: ÜMİT ADAKÇI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEGÜM KURT
Çağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Kültür, toplumları bir arada tutan harç gibidir. Bu harcı oluşturan değerler, bünyelerinde toplumların geçmişinden gelen sözlü kültüre ait ortak deneyimlerini, inançlarını ve bilgilerini barındırırlar. Bu değerler göç, salgın hastalıklar gibi çeşitli sebeplerle kuşaklar arasında aktarılamadığı takdirde gücünü yitirmeye başlar. Derleme çalışmalarıyla topluma ait değerlerin kısa sürede doğru kaynaklardan kayıt altına alınması önem arz ettiği için bu çalışmanın yapılma ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada gözlem ve katılımlı görüşme tekniği kullanılmış, Kayseri ili Sarız ilçesi ve ilçeye bağlı geçmişte köy statüsünde olan ancak 2012 yılında 6360 Sayılı Kanun'da yapılan değişiklikle mahalle statüsüne geçen yerleşim yerlerindeki doğum, evlenme, ölüm âdetlerini oluşturan geçiş dönemleri; bayram, sünnet, asker uğurlama ritüelleri çerçevesinde gelişen tören ve kutlamalar; halk inanışları, halk mutfağı ve anonim halk edebiyatı ürünleri ele alınmıştır. Çalışmanın amacı bu ürünlerin kaybolmadan kayıt altına alınıp kuşaktan kuşağa aktarılmasıdır. Derleme çalışmalarıyla elde edilen veriler literatürde bulunan Sarız'a yakın ve uzak bölgelerdeki benzer ve farklı örneklerle karşılaştırılmış, bu karşılaştırmalar neticesinde Sarız'ın Türk kültüründeki yeri ve önemi ortaya konmaya çalışılmıştır. Ayrıca bu çalışmayla Sarız halk kültürüne ait sözlü ürünlerin bünyesinde barındırdığı dil özellikleri, eski Türk inançları ve İslamiyet'in etkileri tespit edilmiş, bu tespitlerin de yapılacak diğer çalışmalara katkı sağlaması hedeflenmiştir.

Abstract:
Culture is like the mortar that holds societies together. The values that make up this mortar contain the common experiences, beliefs and knowledge of the oral culture from the past of the societies. If these values cannot be transferred between generations due to various reasons such as migration and epidemics, they begin to lose their power. Since it is important to record the values belonging to the society from the right sources in a short time with compilation studies, the need for this study has emerged. In this study, observation and participatory interview technique was used and the transition periods forming the birth, marriage and death customs in the settlements of Sarız district of Kayseri and the district in the past, which were in the village status but changed to the neighborhood status with the amendment made in the Law No. 6360 in 2012; ceremonies and celebrations developed within the framework of feast, circumcision, and soldier farewell rituals; folk beliefs, folk cuisine and anonymous folk literature products were discussed and it was aimed to record and transfer these products from generation to generation without being lost. The data obtained through compilation studies were compared with similar and different examples in the literature in the regions close to and far from Sariz, and as a result of these comparisons, the place and importance of Sariz in Turkish culture was tried to be revealed. In addition, with this study, the linguistic features of the oral products of Sariz folk culture, the effects of old Turkish beliefs and Islam were determined, and it was aimed that these determinations would contribute to other studies in the field.