Türkiye'de ekonomik büyüme (1968-2005): Solow büyüme muhasebesi ve regresyon modeli
Economic growth in Turkey (1968-2005): Solow growth accounting and regression model
Yazar: NECATİ AYDIN
Danışman: PROF. DR. KEMAL ÇAKMAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Büyüme kaynakları = Growth sources ; Büyüme modelleri = Growth models ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Toplam faktör verimliliği = Total factor productivity

Özet:
Bu çalışmada, 1968-2005 döneminde, Türkiye ekonomisinin büyüme kaynakları, ilk defa, Solow büyüme muhasebesi ve büyüme regresyonu modelleriyle incelendi. Birinci bölümde, başlıca ekonomik büyüme modelleri tartışıldı. Solow büyüme modeli ile içsel büyüme modelleri karşılaştırıldı. İkinci bölümde, ekonomik büyümenin kaynaklarıyla ilgili ampirik çalışmalar özetlendi. Üçüncü bölümde, dışa kapalı ekonomik politikanın izlendiği 1980 öncesiyle, dışa açık politikanın benimsendiği 1980 sonrasındaki ekonomik gelişmeler anlatıldı. Dördüncü bölümde, basit ve genişletilmiş Solow modelleri detaylı olarak açıklandı ve bu modellerin ekonomik büyümeyi açıklama gücüne vurgu yapıldı. Beşinci bölümde, sermaye stoğu, eğitim indeksi, üretim faktörlerinin milli gelir payları hesaplandıktan sonra herbir üretim faktörünün ekonomik büyümeye katkısı ve toplam faktör verimliliği(TFV) tahmin edildi. Altıncı bölümde, büyüme regresyonu yöntemiyle ekonomik büyümeyi ektileyen değişkenler analiz edildi.Bu çalışma sonucunda ulaşılan temel bulgular aşağıdaki şekilde özetlenebilir: Birincisi, işgücünün milli gelirden aldığı pay 1990'larda yükselmesine rağmen, gelişmiş ülkelerde yüzde 70'lerde seyreden oranın çok gerisinde kalmıştır. İkincisi, ekonominin dışa kapalı olduğu 1980 öncesi dönemde sabit sermaye stokundaki artış ekonomik büyümeyi belirlerken, ekonominin dışa açılmasıyla işgücünün niceliksel ve niteliksel artışı ekonomik büyümeye nisbi olarak daha fazla katkıda bulunmuştur. Üçüncüsü, dışa kapalı ekonomik politikanın takip edildiği dönemde işgücünün GSMH büyümesine katkısı yıllık ortalama yüzde 1.61 iken, dışa açık ekonomi politikaların takip edildiği 1982 sonrasında bu katkı yüzde 2.06'ya yükselmiştir. Dördüncüsü, 1980'lerden sonra, çalışanların eğitim seviyesindeki artış, sermayeden sonra, ekonomik büyümeyi açıklayan en önemli değişken olmuştur. Beşincisi, eğitimin katkısı dikkate alınmadan hesaplanan TFV'nin abartılı olduğu ortaya çıkmıştır. Ekonominin dışa kapalı olduğu dönemde TFV'nin ekonomik büyümeye katkısı 0.95 iken, ekonominin dışa açılmasıyla bu katkı artarak yüzde 1.61'e çıkmıştır. Kısacası, ekonominin dışa açılması rekabeti artırarak kaynakların daha verimli kullanılmasını sağlamıştır. Ancak gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında Türkiye'nin TFV'nin çok düşük olduğu dikkati çekmiştir. Altıncısı, regresyon analizinin bulguları ile Solow büyüme muhasebesi yönteminin bulguları büyük ölçüde örtüşmüştür. Her iki modelde eğitimdeki artışın ekonomik büyümeyi pozitif etkilediğini, özel sabit sermaye yatırımlarının ekonomik büyümeye önemli katkıda bulunduğunu ve TFV'nin ekonominin dışa açılmasıyla artış gösterdiğini ortaya koymuştur.

Abstract:
In this study, the determinants of Turkey?s economic growth between 1968-2005 were analyzed by ?Solow growth accounting model? and ?growth regression model?. First chapter discusses major economic growth models and compares Solow and endogenous growth models. Second chapter summarizes emprical studies on the sources of economic growth. Third chapter discusses economic development of Turkey before 1980 when there was an import subsitition policy and after 1980 when there was an export oriented policy. Fourth chapter explains simple and expanded Solow models and their power to measure the determinants of economic growth. Fifth chapter, after computing capital accumulation, education index, the share of factors of production for Turkey?s economy between 1968-2005, estimates the impact of each factor of production on the economic growth and total factor productivity. Sixth chapter estimates the impact of the determinants of economic growth through a growth regression model.The major findings of this study can be summarized as follows: First, despite an increase after 1990, the share of labor force from national income for Turkey is far behind that of developed countries in which labor force receives 70 percent of total national income. Second, during the import subsitition era before 1980 the increase in the amount of fixed capital was the main determinant of economic growth; however, after 1980, with export-oriented policy, the increase in the labor force quantitaviley and qualitatively became the main driving force for the economic growth. Third, the impact of labor force on GNP growth rose to 2.06 percent during the export oriented era from its level of 1.61 percent during the import substitution era. Fourth, after 1980, the increase in educational level of labor force was the second most import factor behind economic growth following the capital investment. Fifth, the total factor productivity(TFP) found to be overestimated when the impact of education was not included in the model. The contribution of TFP to the GNP growth was 0.95 percent before 1980 and 1.61 percent after 1980. Although, the TFP increased with open economy policy, it was still low when compared to the developed countries. Sixth, the findings from the growth regression model overlaps with that of Solow growth accounting model. Both models indicate that the increase in education level and private fixed capital investment had positive impact on the economic growth. They also show that the total factor productivity increased with the changing policy toward an open economy after 1980.