1778/24 no'lu Samsun Şer'iyye Sicilinin (1-50 vrk arası) transkripsiyon ve tahlili
Numbered 1778/24 Samsun Court Regi̇ster (1-50) trannscri̇pti̇on and analysi̇s.
Yazar: BİLGEHAN ŞAHİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RAMAZAN KARAMAN
Hitit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Canik Sancağı = Canik Sanjak ; Kadı = Kadi ; Samsun = Samsun ; Tarih = History ; Şeriye mahkemeler = Şeriye mahkemeleri ; Şeriye sicilleri = Court registers

Özet:
Ortaya  koymaya  çalıştığımız  yüksek  lisans  tezimizde  19.  yüzyılın  son 
çeyreğine  ait  1778/24  numaralı  Samsun  Şer'iyye  Sicili'nin  ilk  elli  varağı  günümüz 
harflerine çevrilerek defterde bulunan bilgiler ışığında o dönemde Samsun'da mevcut 
olan toplumsal, ekonomik ve kültürel yapı değerlendirilmeye çalışılmıştır. 
Giriş  kısmında  araştırmamızın  amacı,  önemi,  kapsamı  ve  yöntemi  üzerinde 
durulmuştur. Yine Samsun Şer'iyye Sicillerine dair genel bilgiler verilerek Şer'iyye 
Sicillerinin  içeriği  ve  önemi  aktarılmaya  çalışılmıştır.  Ayrıca,  Osmanlı  Devleti'nde 
mevcut  bulunan  adli  teşkilatlar  ve  bu  teşkilatlar  bünyesinde  yer  alan  yetkililer 
irdelenerek  kurum  ve  kişiler  hakkında  gerekli  bilgiler  ortaya  konmuştur.  Adli 
teşkilatın en önemli yetkili kişisi olarak özellikle Kadı ve Kadı'nın özellikleri, Kadı 
yardımcıları  olarak  Naibler,  Muhzırlar,  Katipler  ve  Kassâmlar  hakkında  bilgi  ve 
değerlendirmeler ortaya konmuştur. Kadıların tuttuğu kayıtlar olarak İ'lâm, Hüccet, 
Tereke,  Vakfiye,  Ma'ruz  ve  Mürasele;  başka  makamlardan  gönderilip  de  sicillere 
giren  belgeler  olarak  da  Ferman,  Berat,  Tezkire  ve  Temessükler  hakkında  bilgi 
verilmiştir.  Tüm  bu  bilgilerin  ardından  1778/24  numaralı  Samsun  Şer'iyye  Sicil 
Defteri'nin ilk elli varağının tanıtımı yapılmıştır. 
Çalışmamızın  ikinci  bölümünü  1778//24  numaralı  Samsun  Şer'iyye  Sicil 
Defteri'nin ilk elli varağının Osmanlıca metninin günümüz harflerine transkripsiyonu 
oluşturmaktadır. Üçüncü bölümde ise incelediğimiz Samsun Şer'iyye Sicillerine dair 
değerlendirmeler  yapılmıştır.  Samsun'daki  meslek  grupları;  sosyal,  dini  ve  etnik 
yapı;   kültürel   ve   iktisadi   hayat   üzerine   veriler   üzerinden   değerlendirmeler 
gerçekleştirilmiştir.   Son   olarak   ise   sicil   hakkında   genel   bir   değerlendirme 
gerçekleştirilerek sonuç bölümüyle çalışmamız bitirilmiştir.



Anahtar Sözcükler: Kadı, Samsun Tarihi, Canik Sancağı, Şer'iyye Sicilleri

Abstract:
In  our  Master's  Thesis  we  would  like  to  evaluate  social,  economic  and 
culturel  structure  of  Samsun  in  that  time  according  to  the  informations  that  were 
written on the notebook that were translated the first fifty pages which belongs last 
quarter of 19th century.  
  In  the  entrance  chapter  we  dwelled  on  the  goal,  importance,  content  and 
method of our research. We gave informations about Samsun court register and tried 
to transfer the contents and importance of the registrations. In addition the forensic 
organizations  in  the  Ottoman  Empire  and  outhorized  were  examined  and  told  the 
essential informations about instituions and persons. The most important authorized 
person of the forensic organization is Kadı and his features, assistants of Kadı which 
is  known  as  Naib  (regents),  Muhzır  (bailifs)  and  Kassam  were  told  and  given 
informations about them. Was informed about registrations (İ'lam, Hüccet, Tereke, 
Vakfiye, Ma'ruz, Mürasele) which were written by Kadı and Ferman, Berat, Tezkire 
and Temessük which were sent to other offices and were registered. After all these 
informations a demonstration was given the first fifty pages of Samsun court register 
numbered 1778/24. 
  On  the  second  chapter  of  study,  we  generated  the  transcriftion  of  the  first 
pages  text  of  Samsun  court  register  numbered  1778/24  from  the  Ottoman  Turkish 
texts. On the third chapter we evaluated about the Samsun court register numbered 
1778/24. The occupational groups in Samsun, social, religious and ethnic structure of 
Samsun, cultural and economic life of Samsun were evaluated on our study. At the 
end  a  general  assesment  was  done  about  the  registration  and  ended  with  the 
conclusion.




The Keywords: Kadı, Samsun History, Canik Flag, Court registers