Epilepsi hastalarında, serum ve beyin omurilik sıvısındaki oreksin seviyesinin uyku evreleri ve nöbetlerle ilişkisi
Relationship of the level of orexin in serum and cerebrospinal fluid with sleep stages and seizures in epilepsy patients
Yazar: GÖKÇE AYHAN ARSLAN
Danışman: PROF. DR. FADİME İRSEL TEZER FİLİK ; PROF. DR. SERAP SAYGI
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Epilepsi = Epilepsy ; Nöbetler = Seizures ; Oreksin = Orexin ; Serebrospinal sıvı = Cerebrospinal fluid ; Uyku = Sleep ; Uyku evreleri = Sleep stages

Özet:
Epilepsi patogenezinde bilinmeyen mekanizmalardan birinde de oreksin isimli protein yer almaktadır. Oreksinin uyku ile ilişkisi ortaya koyulmasına ragmen epilepsideki yeri henüz tam olarak aydınlatılamamıştır. Bu çalışmamızda oreksinin uyku ve uyanıklıkta ortaya çıkan nöbetlerle ilişkisini göstermeyi amaçladık. Çalışmaya 40 ilaca dirençli fokal epilepsi tanılı hasta, 37 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Hasta ve kontrol grubunda gece uykusundan önce ve sabah uyandıktan sonra olmak üzere bazal gece ve bazal sabah oreksin düzeyleri ölçülmüştür. Hasta grubunda epileptik nöbetlerden sonra tekrar kan örneği alınmış, nöbet uykuda geçirilmiş ise nöbet geçirilen uykunun evresi kaydedilmiştir. Bunların yanında hastaların EEG, MRG gibi nörofizyolojik ve nörogörüntüleme bulguları da irdelenmiştir. Hasta ve kontrol grubunda bazal sabah oreksin düzeyleri, bazal gece oreksin düzeylerinden daha yüksek ölçülmüştür. Hasta grubunun bazal oreksin düzeyleri ise kontrol grubundan daha düşüktür. Uykuda geçirilen nöbetlerde daha fazla olmak üzere, nöbet sonrası oreksin düzeyleri bazal değerlere göre artmıştır. Ancak uyku evreleri ile oreksin düzeyleri arasında bir ilişki bulunamamıştır. Nöbet süresiyle oreksin düzeyi arasında ilişki bulunmuş olup, uyanıkken geçirilen nöbetlerde nöbet süresi kısaldıkça oreksin düzeyi daha yüksek ölçülmüştür. EEG'de iktal başlangıcı sol hemisfer olan, MRG'de sol temporal lobda lezyonu olan ve MR-EEG uyumu olanlarda sol hemisfer lateralizasyonu olan hastalardan sağdakilere göre uykudaki nöbet sonrası oreksin düzeyleri daha yüksek ölçülmüştür. Özellikle uykudaki nöbetlerden sonra oreksin düzeylerinin artması, oreksinin epileptojenik etkisi ile ilişkili olabileceğini akla getirmektedir. İleriki çalışmalarda BOS'tan da oreksin tayini yapılması ve BOS ve serum oreksin düzeyinin korelasyonu oreksin ve epilepsi ilişkisi açısından daha faydalı bilgiler sağlayabilir.

Abstract:
One of the unknown mechanisms in epilepsy pathogenesis is protein called orexin. Although the relation of orexin to sleep has been revealed, its place in epilepsy has not been fully clarified yet. In this study, we aimed to show the relationship of orexin with the seizures that occur during sleep and wakefulness. The study included 40 drug-resistant focal epilepsy patients and 37 healthy controls. Basal night and basal morning orexin levels were measured in the patient and control groups, before the night's sleep and after waking up in the morning. In the patient group, blood samples were taken again after epileptic seizures, and if the seizure was asleep, the stage of sleep seizure was recorded. In addition, neurophysiological and neuroimaging findings of patients such as EEG and MRI were also examined. In the patient and control groups, basal morning orexin levels were measured higher than basal night orexin levels. Basal orexin levels of the patient group are lower than the control group. The level of post-seizure orexin increased compared to the basal values, especially in seizures during sleep. However, no relation was found between sleep phases and levels of orexin. There was a relationship between seizure duration and the level of orexin. As the duration of seizures shortened in awake seizures, the level of orexin was measured higher. The levels of post-seizure orexin after sleep seizure were measured higher in patients who had a left hemisphere onset in the EEG, a lesion in the left temporal lobe in MRI, and patients with MR-EEG compliance than those in the left hemisphere lateralization. The increase in the levels of the orexin, especially after seizures, suggests that the orexin may be associated with the epileptogenic effect. In further studies, determination of orexin from CSF and correlation of CSF and serum orexin level may provide more useful information in terms of relationship between orexin and epilepsy.