Âşık Veysel'in şiirleri üzerine ontolojik bir inceleme
An ontological study of minstrel Veysel's poems
Yazar: ŞENEL VURAL
Danışman: PROF. DR. BEHİYE KÖKSEL
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Analiz yöntemleri = Analysis methods ; Aşık Veysel = Lover Veysel ; Aşıklar(Aşıklık geleneği) = Minstrel tradition ; Ontoloji = Ontology

Özet:
Âşık tarzı halk şiiri, halkın içinde yetişen, eserleri sazla icra eden, sözlü şiir geleneğine bağlı âşıkların hece ölçüsüyle ve özel biçimlerle meydana getirdikleri manzum ürünlerdir. 20. yüzyıl âşıklık geleneği temsilcilerinden Âşık Veysel, şiirlerinde işlediği konuları sazıyla dile getirmiştir. Yetiştiği çevrenin de etkisiyle Anadolu bilgeliğini şiirlerinde barındırmaktadır. Âşık Veysel, şiirlerinde varlık, hikmet, ahlâk, güzellik, iyilik gibi felsefi konulara da bilerek veya bilmeyerek değinmiştir.  Buradan hareketle geleneksel dünya görüşünün izlerini halkın edebi ürünlerinin içinde görmekteyiz. Âşık Veysel'in varlığa bakışı hakkındaki şiirleri, felsefenin bilim dalı olan ontolojik yaklaşıma benzer kavramları barındırmaktadır. Var olanı ve varlığın bütününü kendine konu edinen ontoloji, varlığı kendi başına "varlık" olarak ele alır.  Yeni ontolojinin kurucusu Nicolai Hartmann'ın, real dünyayı varlık tabakaları sistemiyle çözümlemesinden yola çıkan İsmail Tunalı, aynı ontolojik metodu sanat eserlerine uygulamıştır. Sanat eserlerinin ontik yapısını "Ontolojik Analiz Yöntemi" ile tabakalara ayırmıştır. Bunlar: 1) Ses Tabakası, 2) Anlam Tabakası, 3) Nesne veya Obje Tabakası, 4) Karakter veya Ruhi Tabaka 5) Alınyazısı veya Kader Tabakası. Çalışmamızda Âşık Veysel'in varlık konulu bazı şiirleri "Ontolojik Analiz Yöntemi" ile incelenecektir.  
Anahtar Kelimeler: Âşıklık Geleneği, Âşık Veysel, Ontoloji, Ontolojik Analiz Yöntemi

Abstract:
Minstrel-style folk poetry is the verse products created by minstrels who grew up in public, performed their works with instruments, and adhered to the oral poetry tradition, with syllable meter and special forms. Minstrel Veysel, one of the representatives of the 20th-century minstrel tradition, expressed the subjects he dealt with in his poems with his instruments. With the influence of the environment in which he grew up, he contains Anatolian wisdom in his poems. In his poems, Minstrel Veysel also touched on philosophical issues such as being, wisdom, morality, beauty, and goodness in his poems, knowingly or unknowingly. From this point of view, we see the traces of the traditional worldview in the literary products of the people. Minstrel Veysel's poems about his view of existence contain concepts similar to the ontological approach, which is the science branch of philosophy. Ontology, which takes the existence and whole of existence as its subjects, treats existence as a "being" on its own. Based on the analysis of the real world by Nicolai Hartmann, the founder of the new ontology, with the system of layers of being, Ismail Tunalı applied the same ontological method to his works of art. He divided the ontic structure of his works of art into layers with the "Ontological Analysis Method". These are 1) Sound Layer, 2)  Meaning Layer, 3)  Object Layer, 4)  Character or Spiritual Layer, 5)  Destiny or Destiny Layer. In our study, some of Minstrel Veysel's poems on existence will be examined with the "Ontological Analysis Method". 
Keywords: Minstrel Tradition, Minstrel Veysel, Ontology, Ontological Analysis Method