Hastane yöneticilerinin hastane tabanlı sağlık teknolojisi değerlendirme yöntemine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of hospital manager's views on hospital based health technology assessment
Yazar: ELİFE DİLMAÇ
Danışman: PROF. DR. BAYRAM ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık ekonomisi = Health economics ; Sağlık teknolojisi değerlendirme = Health technology assessment ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Teknoloji planlaması = Technology planning ; Tıbbi cihazlar = Medical devices ; Yönetici davranışı = Manegerial behavior ; Yöneticiler = Managers

Özet:
Sağlık Teknolojisi Değerlendirme (STD) yöntemi, sağlık teknolojilerinin edinimi ile ilgili kararlarda sıklıkla başvurulan araçlardan biridir. STD'nin hastanelere uyarlanmış hali ise Hastane Tabanlı Sağlık Teknolojisi Değerlendirme (HT-STD) yöntemidir. Türkiye'de de 2012 yılından itibaren STD ile ilgili faaliyetler yürütülmektedir. Hastanelerde ise HT-STD'nin kullanımı ile ilgili yeterince bilgi mevcut değildir. Ancak hastanelerde adı her ne kadar HT-STD olarak tanımlanmasa da bir tıbbi cihaz ve ekipman edinilirken karar sürecine destek olan değerlendirme modellerinin kullanıldığı bilinmektedir. Bu araştırmanın amacı, kamu ve özel hastanelerin tıbbi cihaz ekipman edinme aşamasında, HT-STD yönteminden ne düzeyde yararlandıkları, HT-STD kullanımını etkileyen kişisel ve kurumsal özelliklerin neler olduğunu ve nasıl etkilediklerini araştırmaktır. Araştırmada, veri toplama aracı olarak geliştirilen soru kâğıdının geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları yapılarak, 24'ü Sağlık Bakanlığı ve 9'u özel hastane olmak üzere toplam 33 hastaneden 186 yöneticiyle görüşülmüştür. Analizler sonucunda, hastanelerde bir tıbbi cihaz/ekipman edinme aşamasında HT-STD yönteminden yararlanıldığı ve HT-STD'nin boyutlarının dikkate alındığı görülmüştür. Yöntemin önemli özelliklerinden biri olan multidisipliner yapı, değerlendirmelerde kullanılmakta, yöneticiler tarafından da tercih edilmektedir. Özel hastanelerin HT-STD'nin tüm boyutlarına, branş hastanelerinin güvenlik boyutuna, eğitim hastanelerinin ise klinik etkililik boyutuna daha fazla önem verdikleri görülmüştür. Tüm yöneticilerin klinik etkililik boyutuna, idari ve mali hizmetler müdür ve yardımcılarının ise maliyetler ve ekonomik değerlendirme boyutu ile stratejik bakış açısı ve politik yönler boyutlarına daha fazla önem verdikleri ve yöneticilerin yaşı arttıkça HT-STD yöntemine karar verme sürecinde çok daha fazla yer verdikleri bulunmuştur. Bununla birlikte, HT-STD'nin kullanımı ve yaygınlaştırılması ile ilgili ulusal düzeyde tasarlanmış sistematik bir yapının olmadığı da görülmüştür. Bu çalışma, hastanelerde HT-STD yöntem ve uygulamalarının varlığını ortaya koymanın yanında, ülke genelinde HT-STD yönteminin gelişiminin sağlık sisteminin her düzeyinde desteklenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
The Health Technology Assessment (HTA) method, is one of the tools frequently applied in the decisions related to the acquisition of health technologies. The adaptation of HTA to hospitals is the Hospital Based Health Technology Assessment (HB-HTA) method. HTA method has been carried out at the since 2012 in Turkey. But, there is insufficient information on the use of HB-HTA in hospitals. Although the name was not known as HB-HTA in hospitals, several assessment models supporting the decision process are used when acquisition of a medical device or equipment. The aim of this study is to investigate how public and private hospitals benefit the HB-HTA method in the stage of acquiring medical device/equipment, what are the personal and institutional characteristics affecting the use of HB-HTA and how they affect it. In the study, the questionnaire, was developed as the data collection tool, a total of 186 managers from 33 hospitals, 24 of which were Ministry of Health and 9 private hospitals, were reached. The analysis reveals that the evaluation methods applied in the stage of acquiring a medical device/equipment in hospitals were similar to those used in HB-HTA methods and the dimensions of HB-HTA were taken into consideration. The multidisciplinary structure, which is one of the important features of the method is utilized in the assessments and preferred by the managers. It has been revealed that all the managers emphasizes various scales and dimensions of the method such as private hospitals to all dimensions of HB-HTA; branch hospitals to safety; teaching hospitals and all managers to clinical effectiveness; financial services managers and assistants to costs and economic evaluation as well as strategic and political aspects. In addition, HB-HTA method has been found to be affected positively by age variable. However, it has been observed that there is no systematic structure designed and deployed at the national level regarding the use and dissemination of HB-HTA. This study uncovers the current use of HB-HTA methods and applications in hospitals and shows that the development of HB-HTA method throughout the country should be supported at all levels of health system.