Türkiye'de çevresel mal ve hizmetler sektörü: Çıktı, istihdam, yatırım ve gelişme potansiyelleri
Environmental goods and services sector in Turkey; Their size, employment, investment and growth potential
Yazar: PINAR BÖRÜ
Danışman: DOÇ. DR. MENEVİŞ UZBAY PİRİLİ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Gelişme = Development ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Yatırımlar = Investments ; Yeşil ekonomi = Green economy ; Çevresel mal ve hizmetler sektörü = Environmental goods and services sectors ; İstihdam = Employment

Özet:
Küresel Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi ve içerdiği 17 adet sürdürülebilir kalkınma amacı (SDG – Sustainable Development Goals) 2030 yılına kadar kalkınma politikalarının bel kemiğini oluşturacaktır. Yeşil Büyüme, Küresel Gündem'in en önemli boyutlarından biridir. Yeşil büyüme çevresel riskleri ve ekolojik dengeyi gözeterek uzun vadede insanların refahını arttıran mal ve hizmetlerin üretimi ve tüketimi olarak tanımlanmaktadır (UNEP 2008). Yeşil büyüme stratejilerindeki ilerlemeyi ölçmek için yeşil sektörlerin veya çevre ile ilgili sektörlerin artan payı değerlendirilmelidir. Bu amaçla EUROSTAT, UN ve OECD tarafından çevresel faaliyetlerin tanımlarını ve özelliklerini belirten Çevresel Mal ve Hizmetler Sektörü (ÇMHS) çerçevesi geliştirilmiştir. ÇMHS çerçevesi günümüzde pek çok AB ülkesi ve diğer gelişmekte olan ülkeler tarafından kullanılmaktadır. Avrupa İstatistik Sistemi ÇMHS alanının, doğrudan çevrenin korunması ve doğal kaynakları yönetmek için üretilen çıktıların üretimine bağlı olan istihdam verilerini toplamak için ideal bir çerçeve olduğu belirtilmektedir. Ulusal hesaplarda kullanılan sınırlar ve tanımlarla uyumlu olması nedeniyle de ÇMHS veri tabanı, yeşil ekonominin mikro ekonomik ve makro ekonomik analizi, çevresel ve kaynak politikası analizi ve politika hedeflerinin izlenmesi için çok önemli bir girdi olarak görülmektedir (EUROSTAT,2016a). Ancak henüz tüm ülkeler için karşılaştırılabilir uluslararası bir veri tabanı oluşturulamadığından bu konuda gerek ulusal gerekse uluslararası alanlarda yapılacak çalışmaların varlığı önem arz etmektedir. Tezin amacı; Türkiye'deki çevresel mal ve hizmetler sektörünü alt sektörler itibariyle ortaya koyulması ve bu sektörleri istihdam, katma değer, ciro, yatırım vb. değişkenler açısından 2010-2015 dönemi için analiz ederek Türkiye'deki ÇMHS sektörünün uluslararası verilerle karşılaştırılabilir duruma getirilmesi konusunda katkı sunmaktır. Bu çalışmada ÇMHS sektör/alt sektörlerinin tanımlanmasında TÜİK Mikro Verileri, EUROSTAT/OECD'nin sınıflama sistemi ve metodolojisi kullanılmaktadır. İzmir, İstanbul ve Ankara bölgeleri için kapsamlı mevcut durum analizi gerçekleştirilmektedir ve ÇMHS'lerin desteklenmesi için gereken politika seçeneklerine de yerel, ulusal ve uluslararası düzeyde yer verilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir Kalkınma, Çevresel Mal ve Hizmetler Sektörü, Yeşil Ekonomi, Üç Yıldız Analizi

Abstract:
The Global Sustainable Development Agenda and the 17 sustainable development objectives (SDG - Sustainable Development Goals) will form the backbone of development policies until 2030. Green Growth is one of the most important aspects of the Global Agenda. Green growth is defined as the production and consumption of goods and services that increase the well-being of people in the long term by considering environmental risks and ecological balance (UNEP 2008). The growing share of green sectors or environmental sectors should be evaluated to measure progress in green growth strategies. For this purpose, the Environmental Goods and Services Sector framework has been developed by EUROSTAT, UN and OECD, which specifies the definition and characteristics of environmental activities. The environmental goods and services framework is currently used by many EU countries and other developing countries. The Environmental Goods and Services Sector covers "environmental producers" who undertake economic activities resulting in products for environmental protection and resource management. The European Statistical System environmental goods and services sector is stated to be an ideal framework for collecting employment data directly linked to the production of outputs produced to protect the environment and manage natural resources. As it is compatible with the borders and definitions used in national accounts, the environmental goods and services sector database is seen as a very important input for microeconomic and macroeconomic analysis of green economy, environmental and resource policy analysis and monitoring of policy targets (EUROSTAT, 2016a).
However, since a comparable international database has not been established for all countries, it is important to have studies to be carried out in this field both nationally and internationally. The aim of the thesis is; environmental goods and services sector is put forward as these sectors and sub-sectors in Turkey, employment, value added, turnover, investment and so on. By analyzing the 2010-2015 period to provide for variables in terms of contribution to be brought to comparable international data of environmental goods and services sector in Turkey. 
In this study, TURKSTAT Micro Data, classification system and methodology of EUROSTAT / OECD are used to define the environmental goods and services sector / sub-sectors. In the thesis, a comprehensive current situation analysis are carried out for the Izmir, Ankara and İstanbul regions. At the same time, the policy options required to support environmental goods and services are included at the local, national and international level.

Keywords: Sustainable Development, Environmental Goods and Services Sectors, 
Green Economy,Three Star Approach