Mimarlık tarihi yazımında alternatif anlatı yöntemleri: Şevki Balmumcu'nun Sergi Evi Yapısının hikayesinin "Opera'nın Hayaleti" grafik romanı ile aktarımı
Alternative narrative styles of architectural historiography: Presenting the story of Şevki Balmumcu's ankara exhibition house with the graphic novel "Phantom of the Opera House"
Yazar: ONUR KUTLUOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UMUT ŞUMNU
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture ; Sanat Tarihi = Art History ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Ankara Opera Binası = Ankara Opera House ; Anlatım = Expression ; Anlatım teknikleri = Narrative techniques ; Anlatım yöntemi = Expression method ; Balmumcu, Şevki = Balmumcu, Şevki ; Mimari eserler = Architectural works ; Mimarlık = Architecture ; Mimarlık tarihi = Architectural history ; Tarihçilik = Historiography

Özet:
Post-yapısalcı ve postmodern tarih kuramları üzerinden kurulan, öznellik ve anlatı merkezli tarihyazımı ile tarih ve kurgusal edebiyat arasındaki sınırlar muğlaklaşmıştır. Tarih disiplininin genişleyen ve silikleşen sınırları sayesinde ve özellikle edebiyat ile kurduğu yakın ilişki ile tarihsel anlatının sunum biçimleri de zenginleşmeye başlamıştır. 1980'lerde Art Spiegelman'ın Maus grafik romanı ile tarih anlatısında yarattığı kırılma, mimarlık tarihi anlatısı için de mümkün olabilir mi?
Postmodern tarihyazımı ve edebiyattaki karşılığı olarak konumlandırılan yeni tarihselcilik, modern tarihyazımının ülkü edindiği büyük anlatıya karşın, tarihin görmezden geldiği, uçlaştırdığı hatta sakladığı hikayeler ile ilgilenir. Bu mikro-hikayelerin mimarlık tarihindeki karşılığı nedir ve nasıl sunulabilir?
Bu tez için üretilen Opera'nın Hayaleti grafik romanı ile bu soruların cevapları aranmıştır. Erken Cumhuriyet Dönemi Türkiye'sinde, 1930'lardan 1940'lara geçerken yaşanan çelişkili durumların anlatısında sıklıkla örnek olarak kullanılan, Ankara Sergi Evi'nin Opera Binası'na dönüştürülme süreci, alışılagelmiş akademik yazım pratiklerinin dışında kalarak, Şevki Balmumcu'nun üzücü yaşam öyküsüyle birlikte kurgulanarak bir grafik roman üzerinden yeniden yorumlanmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Postmodern Tarihyazımı, Yeni Tarihselcilik, Mimarlık Tarihyazımı, Şevki Balmumcu, Ankara Sergi Evi, Ankara Opera Binası, Grafik Roman

Abstract:
Subjective and narrative driven historiography that based upon post-structuralist and postmodern theories of history had blurred the boundaries between history and literary fiction. Representation methods of the historical narrative has flourished due to expanded and indistinctive boundaries of the discipline of history, and especially because of its close link with literary fiction. Is the revolutionary impact of Art Spiegelman's graphic novel Maus on narrative of history possible for architectural history as well?
Postmodern historiography and its literary counterpart new historicism are focused on the neglected, marginalized and even hidden by the grand narrative that is idealized by modern historiography. What are equivalent to these micro-stories and how they can be represented?
Answers to these questions are sought with the graphic novel The Phantom of the Opera House which is produced for this thesis. The story of The Exhibition House of Ankara's transformation to Ankara Opera House which is frequently used as an example for the contradictory circumstances of Early Republican Era of Turkey at the transitional period from 1930's to 1940's is reinterpreted by fictionalizing it with the sad story of Şevki Balmumcu by staying out of the conventional academic writing practice.

Keywords: Postmodern Historiography, New Historicism, Architectural Historiography, Şevki Balmumcu, The Exhibition House of Ankara, Ankara Opera House, Graphic Novel