Polibütilen tereftalat (PBT) ve karışımlarının boyanması
Dyeing of polybutylene terephtalate (PBT) and PBT blends
Yazar: GAYE YOLAÇAN
Danışman: PROF. DR. ERHAN ÖNER
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
ÖZETPOL BÜT LEN TEREFTALAT (PBT) VE KARI IMLARININBOYANMASI%100 PBT farklı boyama yöntemleri (Yüksek sıcaklık, atmosferik boyama,keriyer içeren atmosferik boyama, ultrasonik boyama yöntemleri) ile ve %83/17PAN/PBT materyal ise, ?tek banyo? ve ?iki banyo? boyama yöntemleri ileboyanmı tır. PBT materyal için yapılan boyamalarda dispers, PAN/PBT materyaliçin yapılan boyamalarda ise bazik ve dispers boyarmaddeler kullanılmı tır.Kullanılan farklı boyama yöntemlerine ait boyanmı numunelerin, spektrofotometrikrenk ölçümü ve yıkama haslı ı test sonuçları saptanmı tır. Her iki materyal için debirer boyama yöntemi dikkate alınarak boyamalara ait çekim özellikleri üzerindeçalı ılmı tır. Ayrıca, PBT materyalin boyanmasına ait termodinamik parametrelertespit edilmi tir. Boyamaların çekim özelliklerinin ve termodinamik parametrelerinincelenmesinde, UV-görünür alan spektrofotometresi, boyanmı numunelerin renkölçümlerinde ise, reflektans spektrofotometresi kullanılmı tır. Elde edilen tüm buverilerin de erlendirilmesi yoluyla, her iki materyal, kendi içinde, kullanılan tümboyama yöntemleri bakımından kar ıla tırılmı tır.Sunulan tez çalı ması be bölümden olu maktadır. Birinci bölümde; çalı manınamacı anlatılmaktadır.kinci bölümde; sentetik liflere ait genel bilgiler, PET, PBT, PAN ve karı ımmateryallere ait genel fiziksel ve kimyasal özellikler, dispers ve bazik boyarmaddegruplarına ait kimyasal yapı ve özellikler, PET ve PAN liflerinin bu boyarmaddegrupları ile boyanma yöntemleri, PET ve PAN içeren di er karı ımlara ait genelözellikler ve boyanma özellikleri ile boyama kineti i ve termodinamik parametrelerhakkında bilgiler sunulmaktadır.VIIIÜçüncü bölümde; uygulamalarda kullanılan yöntemler, maddeler, araçlar vestandartlar verilmektedir.Dördüncü bölümde; boyanmı PBT ve PAN/PBT materyallere aitspektrofotometrik renk ölçümü de erleri, PBT ve PAN/PBT materyallerinboyanmasındaki çekim özelliklerinin incelenmesine ait sonuçlar, PBT materyalintermodinamik parametrelerinin tespitine ili kin sonuçlar, yapılan yıkama haslı ıtestlerinden elde edilen veriler ve materyallere ait iplik test sonuçları sunulmaktadır.Be inci bölümde ise; tez çalı ması sonucunda elde edilen veriler ortaya konmu ,tartı ılmı ve de erlendirilmi tir.Haziran, 2006 Gaye YOLAÇANIX

Abstract:
ABSTRACTDYEING OF POLYBUTYLENE TEREPHTHALATE (PBT) ANDPBT BLENDSIn this work, %100 PBT material was dyed by different types of dyeingmethods (High Temperature, atmospheric, atmospheric with carier and ultrasonicmethods) and %83/17 PAN/PBT blends were dyed by ?single-bath? and ?two- bath?dyeing methods. PBT was dyed with disperse dyes and the PAN/PBT blends weredyed with basic and disperse dyes. The results of the spectrophotometric colourmeasurements and washing fastness of the samples, which were dyed by the differenttypes of dyeing methods, were obtained. For each material, one type of dyeingprocess was considered as a reference and the dye uptake of the fibre was studied.Furthermore, thermodynamic parameters of PBT were found. UV-visiblespectrophotometer was used to study the dye uptake of the fibre and to obtain thethermodynamic parameters of PBT. Reflectance spectrophotometer was used tomeasure the reflectance values and the colour values of dyed samples werecalculated. All of the data were evaluated to compare different types of dyeingmethods which were used to dye two materials.This study consists of five chapters. In the first chapter; the aim of theinvestigation was explained.In the second chapter; general information about synthetic fibers, physical andchemical characteristics of PET, PBT, PAN and the blend fibers, chemical structuresand features of disperse and basic dyes, dyeing of PET and PAN fibers, the generaldyeing features of other blend fibers which were implied PET and PAN, dyeingkinetics and thermodynamic parameters were given.XThe experimental methods, substances, instruments and standards werepresented in the third chapter.In the fourth chapter; spectrophotometric colour measurement values of dyedPBT and PAN/PBT samples, the findings on dye uptake of PBT and PAN/PBTmaterials, the results of the thermodynamic parameters of dyeing PBT, washingfastness and yarn test results of the materials were submitted.Finally, the fifth chapter has given the general conclusions andrecommendations for further works.June, 2006 Gaye YOLAÇANXI