Din eğitimi açısından Kur'an-ı Kerim'de ihanet kavramı
The concept of disloyalty in the Quran in terms of religious education
Yazar: AHMET DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. HAMİT ER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Din eğitimi = Religious education ; Eğitim = Education ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; İhanet = Betrayal ; İslamiyet = Islam

Özet:
İhanet, Allah'a isyan eden ve kendisinin ateşten, insanoğlunun çamurdan yaratıldığını ve ateşin çamurdan üstün olduğunu iddia ederek isyan eden ve büyüklük taslayan şeytan ile başlamıştır. Bu mesele Kur'an-ı Kerim'de sebep sonuç ilişkileri ile Bakara suresi, Araf suresi, Hicr suresi, Taha suresi ve Sâd suresinde net bir biçimde anlatılmakta, bunun kibir ve büyüklenme sonucunda gerçekleştiği izah edilmektedir. Şeytanın Hz. Adem'e secde etmeyişi, kendisinin ateşten yaratıldığını söyleyerek üstünlük iddiasında bulunması ve çamurdan yaratıldığı için insanı küçümsemesi ve isyanı Allah'ın yaratışına ihanetin ilk örneğidir. İhaneti tetikleyen unsurlar olarak kibir, inat, büyüklük ve inkârın bir arada bulunduğu görülür. 
Şeytandan miras kalan ihanet eylemi, ilk insan ve ilk peygamber Hz. Adem'den günümüze kadar güncelliğini korumaktadır. Din istismarı ve ihanet kavramının ifade ettiği anlam, zaman, kültür, örf, adet, gelenek ve görenekler ve coğrafi şartlara göre değişim gösterse de genel olarak Allah'ın gönderdiği hanif dini bozmak, emanet edileni korumamak, aldatmak, zarar vermek, sırları ifşa etmek, yapılan antlaşmaları bozmak, kıskançlık sonucu zarar vermek, eşini aldatmak, ailesinin nafakasını israf etmek ve yalan konuşmak gibi anlamlarda kullanılmaya devam etmiştir
İlk insan ve ilk peygamber Hz. Adem'in oğlu Kabil'in diğer oğlu olan Habil'i öldürmesi ile başlayan aile içi şiddet ve topluma yansıyan güven kaybı, Kuran'ın haber verdiğine göre tüm peygamberler ve kavimlerinin önde gelenleri arasında değişik versiyonları ile cereyan etmiştir. Hz. Nuh ile Hz. Lut Peygamberin hanımları Allah'ın vahyini ve Peygamberliği inkâr, eşlerini hafife alıp alay etmeleri ve sırlarını ifşa etmeleri, İsrailoğulları ve Nasraniler Allah'ın ayetlerini tahrif etmeleri ve verilen öğütlerin önemli bir bölümünü tutmamaları nedeniyle hainlikle suçlanmışlardır. Hz. Muhammed'e verdikleri sözden döndükleri ve yapılan antlaşmaları bozdukları için Kurayza Yahudilerine, münafıklara, müşriklere ve onun verdiği bazı gizli bilgileri sızdıran Müslümanlara, emanetleri korumayanlara, işi ehil olanlara vermeyenlere veya kamu hukukunu yönetirken yöneticilikte bilerek kusurlu davrananlara, yaptığı kötülüğü iftira ile başkasının üstüne atanlara ve yalancı şahitlik yapanlara, Kur'an bizzat hain demektedir. Roma, Bizans, Germen, İngiliz ve Türk hukuk tarihinde de bireye, aileye veya devlete karşı işlenen bazı suçların ihanet kapsamında değerlendirildiği bilinmektedir. 
Kur'an'ın nazil olmasındaki ana hedefin; dini, malı, canı, nesli ve aklı korumak olduğu aşikârdır. Bu vesile ile ihanet niteliğindeki eylemlerin, korunması hedeflenen kavramları yok ettiğini söylemek mümkündür. Örneğin, ayetlerin tahrif edilmesi dini, emanetin korunmaması ve nankörlük malı, toplumsal kaos ve katliamlar, zinanın yaygınlaşması nesli, alkol ve uyuşturucu kullanılması ve hurafelerin din haline getirilmesi ise aklı yok etmektedir. Tüm bu vasıfları ile ihanet kavramı; zalim, kâfir, münafık, müşrik, fasık, facir, mütekebbir, azgın, hırsız, âsi, zâni, kâzib, âsim, katil, din istismarı ve cehalet gibi kavramlarla sıkı ilişki içerisindedir. Buradan hareketle çalışmada, ihaneti tetikleyen tüm bu olumsuz kavramlar sebep sonuç ilişkileri ile araştırılarak, din eğitimi metotları ile ihanetle mücadelenin yolları incelenecektir.

Abstract:
The first disloyalty on earth started with Satan, who rebelled against Allah and claimed that he was created from fire, and the Man was created from clay and that fire was superior to clay. The situation is clearly explained in the Quran with cause-and-effect relations in the Surah of Bakara, the Surah of A'raf, the Surah of Hijr, the Surah Taha and the Sâd, and it is stated that this was the result of arrogance and conceit. Satan's rejection of prostrating to Adam, claiming superiority based on that he was created from fire, and disdaining Adam because he was created from clay are the first examples of betrayal of God's creation. As one can see, arrogance, stubbornness, patronizing and denial are all together to trigger disloyalty.
The concept of disloyalty which is inherited from the Satan has been kept up to date since the first man and the first Prophet Adam. Although the meaning of the concept of disloyalty varies according to time, culture, customs and traditions, and geographical conditions, in general terms, continued to be used as meanings such as not protecting the entrusted, deceiving, harming, revealing secrets, breaking the treaties, breaking the religion of Allah, jealousy and deceiving spouse and the family.
According to the Qur'an, disloyalty in the family or in the community that started with the Kabul, the son of the first man and the first prophet Adam, killing his brother Abel, took place for different reasons among all the prophets and the prominent people of their tribes. For example, the wives of the Prophet Noah and Prophet Lot were accused of disloyalty because they denied God's revelation and prophethood of their husbands, underestimated their husbands and mocked them, and the Israelites and Nasranians distorted the versicles of Allah and did not keep a significant part of the advice given. The Quran calls disloyal to the Jews of Qurayza, the Hypocrites, the polytheists, and some Muslims leaked some confidential information who broke their promises and their treaties with prophet Muhammed, those who do not protect the entrusted, those who do not give jobs to the competent ones, those who were deliberately flawed in the administration of public law, those who shift the blame by slandering, and those who perjures. It is also known that some crimes committed against the individual, family or the State are considered as disloyalty in the legal history of Roman, Byzantine, German, English, and Turkish.
It is obvious that the main objective of Quran is to protect the Religion, the Possession, the Life, the Generation and the Mind. In this context, we can say that acts of disloyalty destroy those aimed to be protected. For example; falsification of the verses destroys the Religion, not protecting the entrusted and ungratefulness destroys the Possession; social chaos and massacres, danger of starvation, urder and isolation of girls by seeing them as ominous destroys the Life, threatening public health by making GMO foods become a part of daily life, and spreading adultery destroys the generation; and using drugs and drinking alcohol, making superstition as religions destroys the Mind. With all these 	qualifications, the concept of disloyalty is closely related to concepts such as cruel, infidel, hypocrite, polytheist, devious, sinner, arrogant, thief, adulterous, rebellious, murderer and ignorant.