Samsun ilinde fasulye (Phaseolus vulgaris L.) alanlarında enfeksiyon oluşturan Bean common mosaic virus (BCMV) ve Bean common mosaic necrosis virus (BCMNV)'un ırklarının belirlenmesi ve bazı fasulye çeşitlerinin BCMV ve BCMCNV'ye karşı dayanıklılık düzeylerinin araştırılması
Determination of strains of Bean common mosaic virus (BCMV) AND Bean common mosaic necrosis virus (BCMNV) in common bean growing areas of samsun province and screening some bean (Phaseolus vulgaris L.) cultivars for resistance levels to BCMV and BCMN
Yazar: İLYAS DELİGÖZ
Danışman: DOÇ.DR. MİRAY SÖKMEN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Fasulye = Bean

Özet:
Samsun ilinde fasulye (Phaseolus vulgaris L.) yetistiriciliginin yapıldıgı alanlardanalınan ve Bean common mosaic virus (BCMV) ve Bean common mosaic necrosis virus(BCMNV) ile enfekteli oldugu belirlenen örneklere ait toplam 9 BCMV ve 3 BCMNVizolatı elde edilmistir. İzolatlar 11 farklı fasulye çesidinden olusan ırk ayrım setindekibitkilere ayrı ayrı inokule edilmis ve çesitlerin verdigi reaksiyonlara göre BCMV veBCMNV'nin ırkları belirlenmistir. BCMV izolatlarının yedi tanesinin NL-6, birtanesinin NL-4, bir tanesinin RU-1 benzeri bir ırk oldugu saptanmıstır. Çesitreaksiyonlarına göre BCMNV izolatlarının tamamının NL-3 ırkı oldugu tespitedilmistir.Ayrıca bu çalısmada, Samsun'da yetistirilen ikisi tescilli olmak üzere bes yerel çesitve bir ıslah hattının BCMV ve BCMNV'ye karsı dayanıklılık düzeylerinin ve sahipoldukları dayanıklılık genlerinin belirlenmesine çalısılmıstır. Bu amaçla her çesitten besbitki, BCMNV NL-3 ırkı ve BCMV NL-4 ırkı ile inokule edilerek çesitlerin dayanıklılıkdüzeyleri simptomatolojik olarak incelenmistir. Buna ilave olarak, DAS-ELISAyöntemi ile çesitlerdeki virüs enfeksiyon düzeyi kantitatif olarak da ortaya konmustur.Ayrıca, dominant I genine spesifik SW-13 ve resesif bc-12 genine spesifik SBD-5SCAR markörleri ile PCR yöntemi uygulanarak çesitlerin söz konusu genleribulundurma durumu belirlenmistir. Zülbiye ve Özeren Seker çesitlerinin ve 4F-3260ıslah hattının BCMV'ye karsı dayanıklılıkta rol oynayan dominant I genine, Akdagçesidinin NL-4 hariç BCMV ve BCMNV'nin bilinen bütün ırklarına karsı dayanıklılıgısaglayan resesif bc-22 genine, Özeren Seker ve Özeren Barbunya çesitlerinin iseBCMV'nin dört (NL-1, NL-7, US-2, NL-2) ve BCMNV'nin NL-8 ırkına karsıdayanıklılıgı saglayan bc-12 genine sahip oldugu tespit edilmistir.Anahtar Kelimeler: Fasulye, BCMV, BCMNV, Irk, Dayanıklılık

Abstract:
Nine Bean common mosaic virus (BCMV) and three Bean common mosaic necrosisvirus (BCMNV) isolates were obtained from leaf and seed samples of common beangrown in Samsun province. BCMV and BCMNV strains were determined byinoculating these isolates on primary leaves of differential host cultivars individuallyand verifying a range of cultivar reactions against these isolates. Seven isolates wereidentified as NL-6 strain, one isolate induced reaction patterns similar to NL-4 and oneisolate was similar to RU-1 strain of BCMV. According to symptom expression of thedifferential hosts, all BCMNV isolates were found to be NL-3 strain.In this study, a total of five local bean cultivars, two of which are commercialcultivars, and one breeding line were evaluated for presence of known resistance genesand resistance levels to BCMV and BCMNV. Five plants of each cultivars and breedingline were inoculated with NL-3 strain of BCMNV and NL-4 strain of BCMV, and allplants were evaluated for virus symptoms and vigor. Additionally, plants were tested byDAS-ELISA to evaluate the virus titer on non-inoculated trifoliate leaves quantitatively.Also, two SCAR markers, SW-13 linked to the dominant I gene and SBD-5 for therecessive gene bc-12 were used to screen these genes in those cultivars by PCR. Resultsshowed that cultivars Zulbiye and Ozeren Seker and 4F-3260 breeding line posses thedominant I gene which is responsible for resistance to BCMV, and Akdag has therecessive gene bc-22 which confers resistance to all known strains of BCMNV andBCMV except NL-4. Cultivars Ozeren Seker and Ozeren Barbunya occurred to possessthe recessive gene bc-12 which is responsible for resistance to four strains of BCMV(NL-1, NL-7, US-2, NL-2) and NL-8 strain of BCMNV.Key Words: Common bean, BCMV, BCMNV, Strain, Resistance