Türk çocuk edebiyatı ve çeviri çocuk edebiyatı kitaplarının belirlenen estetik ölçütler açısından incelenmesi
The examining Turkish and translated children's literature books in terms of aesthetic
Yazar: ESRA KOCA
Danışman: PROF. DR. SUAT UNGAN
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çocuk edebiyatı, çocuk gerçekliği esasına dayalı edebî metinlerin oluşturduğu özel bir alandır.  Bu alanda verilen her eserin pedagojik ve edebî olarak belli vasıflara sahip olması gerekmektedir.
Çocuk edebiyatının en belirleyici unsuru bir sanat tasavvuru taşıyor olmasıdır. Bu noktada sanatsal bir hüviyet taşıyan çocuk edebiyatının da sahip olması gereken bir estetik anlayış bulunmaktadır. Okuduğunu anlayan, eleştirel düşünebilen, okumayı kültürel bir devamlılık haline getirecek nesillerin yetişmesi için çocuğun beğeni düzeyini yükseltecek estetik bir vizyon geliştirmesini sağlayacak eserlere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada kurgu etrafında yazılan Türk çocuk edebiyatı kitapları ile Çeviri çocuk edebiyatı kitapları belirlenen estetik ölçütler çerçevesinde incelenmiştir.  
Araştırma doküman incelemesi yöntemine uygun olarak tasarlanmıştır. İncelenen materyaller Türk çocuk edebiyatında çok okunan üç çocuk kitabı ile Amerikan çocuk edebiyatında çok okunan üç çocuk kitabıdır. Estetik ölçütlerin belirlenmesi için literatür çalışması neticesinde 54 maddeden oluşan bir aday ölçek formu hazırlanmıştır. Alanında uzman olan beş öğretim üyesine aday ölçek formunda bulunan maddeler yöneltilmiştir. Uzmanlardan hazırlanmış olan 54 maddeyi gerekli (3), düzeltilmeli (2) ve gereksiz (1) şeklinde değerlendirmeleri istenmiştir. Uzmanlardan alınan görüşler ışığında kuramsal sürece dayalı olarak Lawshe tekniği kullanılmıştır. Maddeler için kapsam geçerlilik oranları ve kapsam geçerlilik indeksleri bu teknik bağlamında hesaplanmıştır. KGO hesaplanarak ölçekte kalması ve çıkarılması gereken maddeler belirlenmiştir. Uzman görüşleri doğrultusunda maddelerin kapsam geçerlilik oranı ve kapsam geçerlilik indeksleri hesaplanarak 34 madde elde edilmiştir. 
İkinci basamakta elde edilen estetik ölçütler için analitik dereceli puanlama anahtarı geliştirilmiştir. Her ölçek maddesi 4 farklı kategoride 1-4 puan arasında yeterli ve yetersiz olarak derecelendirilmiştir. İncelenmek için seçilen toplam altı kitap ilk önce araştırmacı tarafından analitik dereceli puanlama anahtarı ile analiz edilmiştir. Sonra kitapların ikisi iki uzman tarafından analitik dereceli puanlama anahtarına göre analiz edilmiştir. Dış denetleyici ve araştırmacı arasındaki uyumu kuvvetlendirmek için yapılan Cohen Kappa testinin sonucundan iyi sonuç alınmıştır. Sonuçta elde edilen değerler incelendiğinde çocuk edebiyatı kitapları için hazırlanan analitik dereceli puanlama anahtarının geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu tespit edilmiştir. 
Üçüncü basamakta seçilen çocuk kitapları estetik ölçütler açısından analitik dereceli puanlama anahtarına göre incelenmiştir. Biçim ölçütleri  (kapak, sayfa, kağıt; sayfa düzeni-harf); içerik ölçütleri  (karakter, dil ve anlatım, konu, ileti) alan-yazın ışığında değerlendirilerek açıklanmıştır. Sonuçta ise incelenen telif ve çeviri eserler bazı ölçütler açısından yetersiz olsa da genel puanlama itibariyle belirlenen estetik ölçütler çerçevesinde iyi olarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
Children's literature is a special field created by storybook texts based on children's reality. Every work published in this field must have certain pedagogical and literary qualifications. The most defining element of children's literature is the artistic imagination. At this point, there is an aesthetic understanding regarding children's literature should also have an artistic identity.
There is a need for research and literature that might enable the child to develop an aesthetic vision that could increase the level of appreciation in order to have generations that can understand what they read, think critically, and make reading a cultural continuity. In this sense, the goal of the current research is to develop an instrument to evaluate Turkish children's literature and translated children's literature books within the framework of determining aesthetic criteria.
The document analysis method was carried out. The analyzed materials were selected among the three most-read books in Turkish Children's Literature and the three most-read books in American Children's Literature. In order to examine the books in terms of aesthetic suitability, an aesthetic-scale form was created by literature review. The scale consisting of 54 items was prepared as a result of the literature study. The items in the tentative scale form were directed to five faculty members who are experts in their fields. Experts were asked to evaluate the 54 items separately as necessary (3), corrected (2) and unnecessary (1). The Lawshe technique was used based on the theoretical process in the light of the opinions of the experts. Content validity rates and content validity indices for the items were calculated in the context of this technique. The items that should remain on the scale and be removed were determined by calculating the KGO and KGI. In the light of expert opinions, the content validity rate and content validity indexes of the items were calculated and 34 items were obtained. An analytical rubric was developed for the aesthetic criteria. Each scale item was rated from adequate (4) to insufficient (1). A total of six books selected for review were first analyzed by the researcher with an analytical rubric. Then, two of the books were analyzed by two experts according to the analytical rubric. The Cohen Kappa results were statistically acceptable (k>,60) The Cohen Kappa help the researcher to strengthen the harmony between the external controller and the researcher. According to the research findings, the analytical rubric prepared for children's literature books is a valid and reliable measurement tool.