İşgücü piyasasında yeni bir problem alanı olarak yaşlı işsizliği: Seçilmiş ülkeler üzerine ampirik bir araştırma
Unemployment of older workers as a new problem area in the labour market: An empirical study on selected countries
Yazar: ENES ATAY
Danışman: PROF. DR. TUNCAY GÜLOĞLU
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
İşgücü piyasasında yaşlı işgücü giderek artmakta ve ekonomik olarak faal nüfusun medyan yaşı yükselmektedir. Bu da yaşlı işgücünü, işgücü piyasasında özel olarak ilgilenilmesi, işsizlik ve istihdam durumuna ilişkin sosyal politikalar üretilmesi gereken bir grup olarak karşımıza çıkarmaktadır. Bu çalışma, "Yaşlı İşgücü" olarak adlandırılan bu grubun işgücü piyasasındaki durumuna ilişkin önemli kanıtlar sunmaktadır. Çalışmanın amacı, yaşlı işgücünü, işgücü piyasasından itici ve işgücü piyasasına çekici faktörleri tespit etmek ve yaşlı işsizliği ile seçilmiş bazı faktörler arasındaki nedensellik ilişkisini ortaya koymaktır. Çalışmada panel veri analiz yöntemi kullanılmış ve analizler için GAUSS 6.0 ve STATA 14.0 programları kullanılmıştır. Veri seti, 27 OECD ülkesinin 2000-2020 yılına ait verilerinden oluşmaktadır. Çalışmanın bağımlı değişkeni 55-64 yaş grubu işsizlik oranıdır. Bağımsız değişkenler sırasıyla 55-64 yaş grubu yükseköğretim mezun oranı, internet kullanım oranı, kişi başına düşen milli gelir ve milli gelirden ayrılan kamu sağlık harcaması oranıdır. Çalışmada, yatay kesit bağımlılığının varlığı ve eğim parametrelerin homojen dağılım göstermesi nedeniyle ikinci nesil panel birim kök testi uygulanmıştır. Ardından değişkenlerin durağanlık seviyelerinin bağımlı değişkenle farklı veya aynı olma durumuna göre Durbin-Hausman ve Westerlun panel eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Son olarak yine değişkenlerin durağanlık seviyelerinin bağımlı değişkenle farklı veya aynı olma durumuna göre Dumitrescu ve Hurlin panel nedensellik testi ve Emirmahmutoğlu ve Köse panel nedensellik testi uygulanmıştır. Analiz sonuçlarına göre, modele dahil edilen bağımsız değişkenlerden hiçbiri yaşlı işsizliğinin nedeni değildir. Yaşlı işsizliği ile kişi başına düşen milli gelir arasında uzun dönemli ilişki bulunmaktadır. Yaşlı işsizliğini olumsuz etkileyen en önemli faktör yaş ayrımcılığı (ageism) ve stereotiplerdir. Yaşlı işgücünün verimsiz, teknoloji ile uyumsuz, sık hastalanan, kendini geliştirmekte isteksiz olduğu düşüncesinin önyargı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca eğitim seviyesi ile yaşlı işsizliği arasında nedensellik ilişkisinin olmadığı anlaşılmıştır. Çalışmanın bulguları dikkate alınarak bazı politika önerilerinde bulunulabilir. İşveren ve işveren vekillerine yönelik yaşlı işgücü hakkında olumsuz önyargılarını giderecek eğitim ve bilinçlendirme faaliyetleri yapılmalıdır. Çalışma hayatında yaş ayrımcılığına uğrayanları koruyabilmek için yasal düzenlemeler yapılmalıdır. Yaşam boyu eğitim ve aktif yaşlanma politikalarının, işgücüne katılan her yaş grubu için planlanıp, sosyal politika haline getirilmesi gerekmektedir. Kademeli emeklilik sistemi ile emeklilik öncesi ve sonrasını birbirine bağlayan iş modeli kurgulanmalıdır. Çünkü çalışma hayatı ve faydalı olma duygusu aynı zamanda sosyalleşme ve psikolojik iyi halin sürdürülmesine katkı sunmaktadır. Bundan dolayı emeklilik öncesi ile sonrası arasında köprü olabilecek esnek istihdam biçimlerinin oluşturulması ve gönüllü çalışma imkanlarının oluşturulması gerekmektedir.

Abstract:
The older workforce is increasing in the labour market and the median age of the economically active population is rising. This makes the older workforce a group that requires special attention in the labour market and social policies regarding unemployment and employment status. This study provides important evidence on the labour market situation of this group called "Older Workforce". The aim of the study is to determine the push and pull factors of the elderly workforce from the labor market and to reveal the causal relationship between elderly unemployment and some selected factors. Panel data analysis method was used in the study. GAUSS 6.0 and STATA 14.0 programs were preferred for analysis.. The data set consists of 27 OECD countries for the period 2000-2020. The dependent variable of the study is the unemployment rate in the 55-64 age group. The independent variables are higher education graduation rate in the 55-64 age group, internet usage rate, national income per capita and public health expenditure ratio allocated from national income. In the study, the second generation panel unit root test was applied due to the presence of horizontal cross-section dependence and homogeneous distribution of slope parameters. Then, Durbin-Hausman and Westerlun panel cointegration tests were applied according to whether the stationarity levels of the variables are different or the same with the dependent variable. Finally, Dumitrescu and Hurlin panel causality test and Emirmahmutoğlu and Köse panel causality test were applied according to whether the stationarity levels of the variables are the same or different with the dependent variable. According to the results of the analyses, none of the independent variables included in the model is the cause of elderly unemployment. There is a long-run relationship between older unemployment and national income per capita. The most crucial factor that negatively affects older unemployment is ageism and stereotypes. It is concluded that the idea that the older workforce is inefficient, incompatible with technology, frequently ill and reluctant to improve themselves is a prejudice. In addition, it is understood that there is no causal relationship between the level of education and older unemployment. Considering the findings of the study, some policy recommendations can be made. Training and awareness-raising activities should be carried out for employers and employer representatives to eliminate their negative prejudices about the older workforce. Legal arrangements should be made to protect those who are subjected to age discrimination in working life. Lifelong education and active ageing policies should be planned for all age groups participating in the labour force and should be turned into social policies. A business model that connects pre-retirement and post-retirement through the gradual retirement system should be established. Because working life and the sense of being useful also contribute to socialisation and the maintenance of psychological well-being. Therefore, it is necessary to create flexible forms of employment that can bridge the gap between pre- and post-retirement and to create voluntary work opportunities.