Orta ve ağır inme hastalarında optik sinir kılıf çapının ultrasonografik ölçümü büyük damar oklüzyonunu gösterebilir mi?
Can ultrasonographic measurement of optic nerve sheath diameter indicate large vessel occlusion in moderate and severe stroke patients?
Yazar: VECDİ VAHDET ÇÖMEZ
Danışman: DOÇ. DR. METİN YADİGAROĞLU
Samsun Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı orta ve ağır iskemik inme hastalarında ultrasonografi ile ölçülen optik sinir kılıf çapının (OSKÇ), büyük damar oklüzyonunu öngörmedeki etkinliğini değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, prospektif ve gözlemsel nitelikte olan bu çalışma Mart 2023 ile Haziran 2023 tarihleri arasında Samsun Üniversitesi Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisi'ne semptom başlangıcının ilk 24 saatinde olan inme semptomlarıyla başvuran hastalar ve sağlıklı gönüllüler üzerinde gerçekleştirildi. Bilinen göz patolojisi olan, kafa içi basınç artışı öyküsü olan ve Ulusal Sağlık Enstitüleri İnme Ölçeği skoru (NIHSS) ≤5 olan hastalar çalışmadan dışlandı. Hastaların başvuru anındaki sağ ve sol OSKÇ'leri temel ultrasonografi eğitimi almış ve yeterli sayıda ultrasonografik OSKÇ ölçümü yapmış, deneyimli tek bir acil tıp asistanı tarafından yapıldı. Buna ek olarak hastaların sosyodemografik özellikleri, vital bulguları, başvuru semptomları, semptom süreleri, komorbid hastalıkları, Glaskow Koma Skalası (GKS), NIHSS skorları, Alberta İnme Programı Erken BT Skoru (ASPECTS), 3. aydaki modifiye Rankin Skalası (mRS) skorları ve tedavi sonlanımları kaydedildi. İskemik inmeli hastalardaki tüm bu parametreler büyük damar oklüzyonu olan ve olmayan gruplar arasında karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya 151 inme hastası (hasta grubu) ve 63 sağlıklı gönüllü (kontrol grubu) dahil edildi. İnme hastalarının 133'ü (%88,1) iskemik inme, 18'i (%11,9) ise hemorajik inme geçiriyordu. Hasta grubunun yaş ortalaması 70,44±12,83 yıl iken kontrol grubunun yaş ortalaması 67,68±16,11 idi. Hasta grubunun %45,7'si (n=69) kadın iken bu oran kontrol grubunda %46 (n=29) idi. Hasta ve kontrol grubu yaş ve cinsiyet açısından benzerdi (p=0,964 ve p=0,186; sırasıyla). İskemik inmeli hastaların %58,6'sında (n=78) büyük damar oklüzyonu vardı. Büyük damar oklüzyonu olan ve olmayan hastalar yaş, cinsiyet, ek hastalıklar ve başvuru anındaki vital bulgular açısından benzerdi (p>0,05). GKS ve ASPECT skorları büyük damar oklüzyonu olan hastalarda daha yüksek iken, NIHSS skoru ise büyük damar oklüzyonu olmayan hastalarda daha yüksekti (p<0,001, p=0,006 ve p<0,001; sırasıyla). 3. ay sonunda bakılan mRS skoruna göre büyük damar oklüzyonu olan hastaların %41'i (n=32) iyi klinik sonlanıma sahip iken büyük damar oklüzyonu olmayanlarda bu oran %81,8 (n=45) idi (p<0,001). Ölçülen median sağ OSKÇ değeri büyük damar oklüzyonu olan hastalarda 6,1 (4,5-7,3) mm iken büyük damar oklüzyonu olmayan hastalarda 5,7 (4,4-6,9) mm idi (p=0,002). Ölçülen median sol OSKÇ değeri büyük damar oklüzyonu olan hastalarda 5,9 (4,7-7,6) mm iken büyük damar oklüzyonu olmayan hastalarda 5,7 (4,7-6,7) mm idi (p=0,002). Çalışmamızda 6 mm ve üzerindeki sağ OSKÇ ölçüm değeri %51,28 sensitivite ve %78,18 spesifite ile büyük damar oklüzyonu için anlamlı bir gösterge idi (AUC=0,653, %95 CI=0,566-0,733, p=0,001). 5,5 mm ve üzerindeki sol OSKÇ ölçüm değeri %83,33 sensitivite ve %40 spesifite ile büyük damar oklüzyonu için anlamlı bir gösterge idi (AUC=0,647, %95 CI=0,560-0,728, p=0,002).
Sonuç: Orta ve ağır inme hastalarında başvuru anında yatakbaşı ultrasonografi ile ölçülen OSKÇ düzeylerindeki yükseklik büyük damar oklüzyonunu için bir öngörücü parametre olarak kullanılabilir.

Anahtar kelimeler: acil servis, optik sinir kılıf çapı, akut inme, iskemik inme, hemorajik inme, ultrasonografi, kafa içi basınç artışı

Abstract:
Background: The aim of this study is to evaluate the effectiveness of optic nerve sheath diameter (OSND) measured by ultrasonography in predicting large vessel occlusion in patients with moderate and severe ischemic stroke.
Materials and Methods: This single-center, prospective and observational study was conducted on patients and healthy volunteers who presented to Samsun University Samsun Training and Research Hospital Emergency Service with stroke symptoms within the first 24 hours of symptom onset between March 2023 and June 2023. Patients with known eye pathology, a history of increased intracranial pressure, and a National Institutes of Health Stroke Scale score (NIHSS) ≤5 were excluded from the study. Right and left ONSDs of the patients at the time of admission were performed by a single experienced emergency medicine assistant who had received basic ultrasonography training and had made a sufficient number of ultrasonographic ONSD measurements. In addition, patients' sociodemographic characteristics, vital signs, admission symptoms, symptom duration, comorbid diseases, Glasgow Coma Scale (GCS), NIHSS scores, Alberta Stroke Program Early CT Score (ASPECTS), modified Rankin Scale (mRS) scores at 3 months and Treatment outcomes were recorded. All these parameters in ischemic stroke patients were compared between groups with and without large vessel occlusion.
Results: 151 stroke patients (patient group) and 63 healthy volunteers (control group) were included in the study. Of the stroke patients, 133 (88.1%) had ischemic stroke and 18 (11.9%) had hemorrhagic stroke. While the average age of the patient group was 70.44±12.83 years, the average age of the control group was 67.68±16.11 years. While 45.7% (n=69) of the patient group were women, this rate was 46% (n=29) in the control group. The patient and control groups were similar in terms of age and gender (p = 0.964 and p = 0.186, respectively). 58.6% (n=78) of ischemic stroke patients had large vessel occlusion. Patients with and without large vessel occlusion were similar in terms of age, gender, comorbidities and vital signs at admission (p>0.05). While GCS and ASPECT scores were higher in patients with large vessel occlusion, NIHSS score was higher in patients without large vessel occlusion (p<0.001, p=0.006 and p<0.001; respectively). According to the mRS score at the end of the 3rd month, 41% (n=32) of the patients with large vessel occlusion had a good clinical outcome, while this rate was 81.8% (n=45) in those without large vessel occlusion (p<0.001). The measured median right ONSD value was 6.1 (4.5-7.3) mm in patients with large vessel occlusion, while it was 5.7 (4.4-6.9) mm in patients without large vessel occlusion (p=0.002). The measured median left ONSD value was 5.9 (4.7-7.6) mm in patients with large vessel occlusion, while it was 5.7 (4.7-6.7) mm in patients without large vessel occlusion (p=0.002). In our study, the right ONSD measurement value of 6 mm and above was a significant indicator for large vessel occlusion with 51.28% sensitivity and 78.18% specificity (AUC=0.653, 95% CI=0.566-0.733, p=0.001). Left ONSD measurement value of 5.5 mm and above was a significant indicator for large vessel occlusion with 83.33% sensitivity and 40% specificity (AUC=0.647, 95% CI=0.560-0.728, p=0.002).
Conclusion: In moderate and severe stroke patients, elevated ONSD levels measured by bedside ultrasonography at the time of admission can be used as a predictive parameter for large vessel occlusion.

Keywords: emergency department, optic nerve sheath diameter, acute stroke, ischemic stroke, hemorrhagic stroke, ultrasonography, increased intracranial pressure