Türkiye elektrik enerjisi üretim sektöründe uygulanan yatırım teşviklerinin; Belirleyicileri ve ekonomik büyümeye etkileri: Ampirik bir çalışma
Determinants of investment incentives applied in Turkish electrical energy generation sector and its effects on economic growth: Empirical study
Yazar: FETİ ERBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. YAŞAR KÖSE ; DR. ÖĞR. ÜYESİ RIZA BAYRAK
Türk Hava Kurumu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Elektrik sektörü = Electricity sector ; Elektrik üretimi = Electricity generation ; Enerji sektörü = Energy sector ; Teşvikler = Incentives ; Yatırım teşvikleri = Investment incentives

Özet:
Çalışma kapsamında Türkiye elektrik enerjisi üretim sektöründe uygulanan yatırım teşviklerinin belirleyicilerinin neler olduğuna ilişkin ekonometrik ampirik analizler yapılmıştır. Bununla birlikte uygulanan teşviklerin ekonomik büyüme üzerine etkilerine dair ekonometrik ampirik analizler yapılmıştır. Ekonometrik ampirik analizlerde 2005-2019 yılları arasında 60 adet çeyrek dönem verisi kullanılmıştır. Bu çalışma ile amaçlanan, konunun önemi ile ilgili bilim dünyasının dikkatini çekmek, konu hakkındaki bilimsel araştırmaların çoğalmasını sağlamak ve bu kapsamda yapılacak analizlerin sonuçları ile politika yapıcılara sunulacak bilimsel veriler sayesinde, yatırım ortamına ilişkin belirsizlikleri giderecek, atıl kalabilecek yatırımları engelleyecek, milli kaynak kullanımını daha verimli alanlara yönlendirecek, toplumsal faydayı maksimize edecek politikaların üretilmesini desteklemektir. Türkiye elektrik enerjisi üretim sektöründe uygulanan yatırım teşviklerinin belirleyicilerinin neler olduğuna ilişkin on dört bağımsız değişkenin kullanıldığı analizde üç model kurgulanmış, modeller kapsamında yer alan değişkenlerin etki yönleri ve etki dereceleri tespit edilmiştir. En güçlü pozitif etkinin GSYİH'nın yükselmesi, en güçlü negatif etkinin ise Döviz Kurlarının yükselmesi olduğu tespit edilmiştir. Elektrik enerjisi üretim sektöründe uygulanan teşviklerin ekonomik büyüme üzerine etkilerinin incelendiği analiz sonuçlarına göre, elektrik enerjisi üretim sektöründe ilgili dönemde uygulanan teşviklerin ekonomik büyüme üzerine etkisinin negatif yönde olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu ampirik analizlerin sonuçlarına göre mevcut politikalar değerlendirilmiş, teşviklerin daha verimli ve etkin kullanılabilmesi için, Ulusal Teşvik Politikaları Üretim ve İzleme Merkezi(UTPÜİM) kurulması, kamu harcamaları büyüklüğünün ekonomik büyümeye etkilerinin Armey Eğrisi (Armey,1995) kapsamında izlenmesi ve politikalarda dikkate alınması, politika yapıcılar tarafından risk ve getiri potansiyellerinin, arz güvenliği ve stratejik hedeflerle birlikte değerlendirildiği modern portföy teorisinin kullanılması ve alanda yapılabileceği değerlendirilen destekleyici bilimsel çalışmalar hakkında önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Within the scope of the study, econometric empirical analyzes were made regarding the determinants of investment incentives applied in the Turkish electricity generation sector. In addition, econometric empirical analyzes have been made regarding the effects of applied incentives on economic growth. In econometric empirical analysis, 60 quarterly data between 2005-2019 were used. The aim of this study is to attract the attention of the scientific world about the importance of the subject, increase the scientific research on the subject, with the results of the analyzes to be made in this context and the scientific data to be presented to policy makers, to support the production of policies that will eliminate the uncertainties regarding the investment environment, prevent investments that may remain idle, direct the use of national resources to more productive areas, and to maximize social benefit. Regarding the determinants of investment incentives applied in the Turkish electric power generation sector, three models were constructed in the analysis -in which fourteen independent variables were used- and the impact aspects and impact degrees of the variables included in the models were determined. It has been determined that the strongest positive effect is the increase in GDP, and the strongest negative effect is the increase in Exchange Rates. According to the results of the analysis in which the effects of the incentives applied in the electrical energy production sector on economic growth were examined, it was determined that the effect of the incentives applied in the electrical energy production sector on economic growth was negative in the relevant period. Based on the results of the empirical analyzes in question, existing policies were evaluated and suggestions have been made such as; in order to use incentives more efficiently and effectively establishment of a National Incentive Policy Production and Monitoring Center (UTPÜİM), monitoring the effects of the size of public expenditures on economic growth within the scope of the Armey Curve (Armey, 1995) and taking them into account in policies, the use of modern portfolio theory by policy makers in which risk and return potentials are evaluated together with security of supply and strategic objectives and to carry out supporting scientific studies.