Sivas'taki yerel radyo ve televizyonların ekonomi politik bağlamda incelenmesi
Examination of local radio and televisions in Sivas in the context of economy political
Yazar: SERDAR TAMGAÇ
Danışman: DOÇ. DR. ONUR TAYDAŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Ekonomi politikaları = Economic policies ; Mülkiyet = Property ; Radyo = Radio ; Sivas = Sivas ; Siyasal ekonomi = Political economics ; Televizyon = Television ; Yerel radyo = Local radio ; Yerel televizyonlar = Local television ; Yoğunlaşma = Concentration

Özet:
Türkiye'deki radyo yayıncılığı batılı ülkelerle aynı döneme denk gelse de televizyon yayıncılığının başlaması batılı ülkelere oranla çok geri kalmıştır. Türkiye'de ilk radyo yayını 1927 yılında gerçekleştirilmiştir. 1952 yılında kapalı devre deneme yayını olarak başlayan televizyon yayıncılığı uzun süre devlet tekelinde devam etmiştir. 1990'lı yılların başlarından itibaren özel radyo ve televizyonların yayına geçmesiyle devlet tekeli ortadan kaldırılmış ve özel radyo ve televizyonlar birbiri ardına yayına geçmiştir. 
1980'li yıllarda medyada başlayan değişim ve dönüşümler, teknolojik gelişmelerin yanında medyanın sahipliği noktasında önemli gelişmelerin yaşanmasına sebep olmuştur. Ticari bir meta olarak basın, kısa sürede büyük yatırımcıların ilgisini çekmeyi başarmıştır. Buna bağlı olarak çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren sermaye sahipleri medya sektörüne yatırım yapmaya başlamıştır. Basın bir sektör olarak diğer alanlarla bütünleşmiş ve "medya" ortaya çıkmıştır. Özellikle kitle iletişimi anlamında ticari radyo ve televizyonların yayın hayatına başlamasıyla medya holdingleri oluşturulmuş ve medya, büyük holdinglerin kontrolünde bir iş kolu haline gelmiştir. Özel yayıncılıkla birlikte medya konumuna geçen Türk basını, büyük holdinglerin ilgisini çekmektedir. Basın, temel işlevi olan enformasyondan uzaklaşıp adeta çıkarların ve kârın kollandığı, bu amaçla mücadelelerin yapıldığı bir alana dönüşmüştür.
Türkiye'de televizyon yayıncılığı açısından en önemli gelişme yerel radyo ve televizyonların yayın hayatına başlamasıyla yaşanmıştır. Yerel radyo ve televizyonlar yerel halkın sosyal yaşantısının vazgeçilmez birer parçası haline gelmişlerdir. Medyanın mülkiyetine odaklanan araçsalcı yaklaşım çerçevesinde, Sivas medyasının ekonomi politik yapısını inceleyen bu çalışma, kuramsal olarak eleştirel ekonomi politik yaklaşıma dayanmaktadır. Çalışmanın amacı, Sivas'ta kurulan yerel radyo ve televizyon kanallarının mülkiyet yapılarının incelenmesi ve medyanın ekonomi politiğinin üretimde nasıl bir belirleyici olduğunu ortaya koymaktır. Özel radyo ve televizyon yayıncılığının başladığı 90'lı yıllardan günümüze, Sivas merkezde faaliyete başlayan bütün yerel radyo ve televizyonlar araştırmanın evrenini ve örneklemini oluşturmaktadır. Yöntem olarak, belge taraması, kaynak inceleme ve gözlem tercih edilmiştir. 
Çalışmanın sonucunda elde edilen bilgilere göre; Sivas'ın ilk yerel televizyon kanalı SRT, ilk özel radyo istasyonu ise "Sivas FM" logosuyla kurulmuştur. Sivas'taki yerel televizyonların gelişmesi RTV58 televizyonunun YILTAŞ Grup sermayesine dâhil olmasıyla başlamıştır. Günümüz itibariyle Sivas'ta holding ya da büyük bir sermaye grubuna bağlı olan radyo ve televizyon kanalı bulunmamaktadır. Sivas medyasında bütünleşmeler ve kısmi bölünmeler görülmüştür. Kurulduğu yıllarda Sivas yerel medyası yörenin her şeyi konumundayken zamanla bu işlevini ve özelliğini yitirerek yeni medya düzenine ayak uyduramamış ve sistemin dışında kalmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ekonomi Politik,  Medya, Yerel Medya, Mülkiyet, Yoğunlaşma

Abstract:
Although radio broadcasting in Turkey coincided with the same period with western countries, the beginning of television broadcasting was very backward compared to western countries. The first radio broadcast in Turkey was made in 1927. Television broadcasting, which started as a closed circuit trial broadcast in 1952, continued for a long time under the state monopoly. Since the beginning of the 1990s, the state monopoly was abolished with the broadcasting of private radios and televisions, and private radios and televisions started broadcasting one after another.
The changes and transformations that started in the media in the 1980s have led to significant developments in the ownership of the media, as well as technological developments. As a commercial commodity, the press has managed to attract the attention of large investors in a short time. Accordingly, capital owners operating in various sectors have started to invest in the media sector. As a sector, the press was integrated with other fields and "media" emerged. Especially in the sense of mass communication, with the start of broadcasting of commercial radio and television, media conglomerates were formed and the media became a business line under the control of large holdings. The Turkish press, which has become a media with private broadcasting, attracts the attention of large holdings. The press has moved away from its main function of information, and has turned into an area where interests and profits are sought and struggles are made for this purpose.
The most important development in terms of television broadcasting in Turkey has been experienced with the start of local radio and television broadcasting life. Local radio and television have become an indispensable part of the social life of the local people. This study, which examines the political economy of Sivas media within the framework of the instrumentalist approach focusing on the ownership of the media, is theoretically based on the critical political economy approach. The aim of the study is to examine the ownership structures of local radio and television channels established in Sivas and to reveal how the political economy of the media is a determinant in production. From the 90s when private radio and television broadcasting began to the present, all local radios and televisions that started to operate in the center of Sivas constitute the universe and sample of the research. As a method, document scanning, source review and observation were preferred.
As a result of the study, the following information was obtained; Sivas's first local television channel, SRT, and the first private radio station were established with the logo of "Sivas FM". The development of local televisions in Sivas started with the inclusion of RTV58 television in the capital of YILTAŞ Group. As of today, there is no radio or television channel affiliated with a holding or a large capital group in Sivas. Integrations and partial divisions were seen in Sivas media from time to time. In the years when it was founded, Sivas local media was in the position of everything in the region, but over time it lost this function and feature, could not keep up with the new media order and remained outside the system.

Keywords: Political Economy, Media, Local Media, Ownership, Concentration