Nev'î Dîvânı'nda soyut kavramlar
Abstract concepts in Dîvân of Nev'î
Yazar: TUĞÇE SERTTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. CEMAL BAYAK
Pamukkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Nevi Efendi = Nevi Efendi ; Soyut kavramlar = Abstract concepts ; Şiir = Poem

Özet:
Çalışmanın konusu, Klasik Türk edebiyatının en ihtişamlı dönemini yaşadığı 16.
yüzyılda yaşamış ve âlim bir şair olarak anılmış Nev'î'nin Dîvânʼında bulunan soyut
kavramlardır. Çalışma, üç bölümden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde Nev'î'nin
yaşadığı devir olan 16. yüzyıl genel itibariyle ele alınmakla birlikte dönemin siyasi,
sosyal yaşamı incelenmiş ve edebiyat tarihlerinden faydalanılarak bu durumun
edebiyata yansıması hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde, Nev'î'nin hayatı, edebi
kişiliği edebiyat tarihi ve şair tezkirelerinden yararlanılarak ele alınmış, edebi kişiliği
Dîvân'dan örnek beyitler gösterilerek ele alınmaya çalışılmış ve şairin eserleri hakkında
bilgi verilmiştir. Çalışmanın ana konusunu teşkil eden ikinci bölümde ise, şairin Dîvânı
soyut kavramlar açısından büyük bir titizlikle taranmış, aynı soyut kavramla ilgili
unsurlar alt başlıklarda alfabetik sıra gözetilerek listelenmiştir. Beyitler listelenirken
numaralandırılmış ve beyitlerin bulunduğu kaside veya gazel sayıları ile beyit sıraları
da belirtilmiştir. Beyitlerin açıklamalarına yer verilen bu bölümün amacı, şairin duygu
dünyasının perdelerini aralamaya çalışmaktır. Bu durumu anlayabilmek için psikoloji
disiplininden de faydalanılmıştır. Üçüncü bölümde Dîvândaki benzetmeler üç tablo
halinde verilmektedir. Bu tablolar benzetmelerin tespiti kadar Nev'î'nin kullandığı
soyut kavramların sayısının tespitini de sağlamaktadır. Çalışmadaki bulgular sonuç
kısmında verilmiştir.

Abstract:
The subject of the study is the abstract concepts found in the Dîvân of Nev'î, 16th
century Turkısh poet. The study consists of three parts. In the introduction, the political
and social life of the 16th century the period was examined. In the first chapter, the life
and literary personality of Nevî have been discussed through couplets from the Dîvân
and information about the poet's works has been given. In the second part, which
constitutes the main subject of the study, the poet's Dîvân was scrutinized in terms of
abstract concepts, and the elements related to the same abstract concept were listed in
alphabetical order under subheadings. While listing couplets, they are numbered and
the numbers of odes or gazelles and the rows of couplets are also indicated. The purpose
of this section, which includes explanations of couplets, is to try to open the veil of the
poet's emotional world. In order to understand this situation, psychology discipline has
also been used. In the third chapter, the similes in the Dîvân are given in three tables.
These tables provide the determination of the number of abstract concepts used by Nev'î
as well as the determination of the similes. Findings of the study are given in the
conclusion section.