Denetim kalitesi göstergelerine uyum üzerine bir araştırma: BIST 100
A research on compliance with audit quality indicators: BIST 100
Yazar: NURGÜL ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. ALİ KESTANE
Kilis 7 Aralık Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Dünyada yaşanan denetim skandalları  işletmelerin faaliyetlerine ilişkin yayımladıkları finansal tablolara ve bağımsız denetim faaliyetine olan güveni sarsmıştır. Yaşanan bu skandallar bağımsız denetçilere, bağımsız denetim şirketlerine ve bağımsız denetim faaliyetlerine  ilişkin birçok eksiklik olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bu eksikliklerin giderilmesi ve bağımsız denetimde kalitenin sağlanması amacıyla ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından birtakım düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemelerin ardı sıra denetim kalitesinin ölçümü için çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalardan biri de ABD' de 1  Temmuz 2015 tarihinde yayımlanan PCAOB denetim kalitesi göstergeleridir.  Bu göstergeler bağımsız denetim faaliyetleri aynı çerçevede  değerlendirilmesine ve denetim kalitesinin karşılaştırılabilir olmasına olanak sağlamaktadır.

Çalışmada BIST 100 Endeksinde işlem gören şirketlerin 2016-2022 yılları arasındaki bağımsız denetim raporları incelenmiş ve PCAOB denetim kalitesi göstergelerine uyum sağlayıp sağlamadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada nitel içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Bağımsız denetim raporları PCAOB denetim kalitesi göstergelerinden denetim sonuçları boyutunun 8 alt değişken ile ayrıntılı bir şekilde analiz edilmiştir. Şirketler sektörel bazda sınıflandırılmış, bu sektörlere ait şirketlerin bağımsız denetim raporları ile denetim kalitesi göstergeleri arasında analizler yapılmış ve yıllara göre değişim seyirleri izlenmiştir.

Abstract:
Auditing scandals around the world have shaken the confidence in the financial statements published by businesses regarding their activities and in independent auditing activities. These scandals have revealed that there are many deficiencies regarding independent auditors, independent audit companies and independent audit activities. In order to eliminate these deficiencies and ensure quality in independent auditing, a number of regulations have been made by relevant institutions and organizations. Following these regulations, studies have been carried out to measure audit quality. One of these studies is the PCAOB audit quality indicators published in the USA on July 1, 2015. These indicators allow independent audit activities to be evaluated within the same framework and audit quality to be comparable.
In the study, the independent audit reports of the companies traded in the BIST 100 Index between 2016 and 2022 were examined and it was tried to determine whether they comply with the PCAOB audit quality indicators. Qualitative content analysis method was used in the study. Independent audit reports were analyzed in detail with 8 sub-variables of the audit results dimension, one of the PCAOB audit quality indicators. Companies were classified on a sectoral basis, analyzes were made between the independent audit reports and audit quality indicators of the companies belonging to these sectors, and the changes over the years were monitored.