İran İslam Cumhuriyeti dış politikasında etkili bir unsur olarak güvenlikleştirme siyaseti: 2003 Irak Savaşı sonrası İran'ın Basra Körfezi politikası
Securitization policy as an effective tool in foreign policy of Islamic Republic of Iran: Iran's Persian Gulf policy after 2003 Iraqi War
Yazar: BİLGEHAN ALAGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL SEVER
Marmara Üniversitesi / Ortadoğu Araştırmaları Enstitüsü / Ortadoğu Siyasi Tarihi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Basra Körfezi = Persian Gulf ; Güvenlik politikaları = Security policies ; Irak Savaşı = Iraq War ; Uluslararası güvenlik = International security ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İran = Iran

Özet:
Bu çalışmada İran İslam Cumhuriyeti dış politikası ve Basra Körfezi siyasetinde bölge aktörlerinin birbirleriyle karşılıklı etkileşim içinde olduğu ve bunun da güvenlikleştirme siyasetinin sıklıkla uygulanmasına sebep olduğu incelenmiştir. Temel çıkış noktasını İran dış politikasının ve İran'ın Basra Körfezi siyasetinin oluşturduğu bu tezde bu iki temel konuya farklı bir perspektif ile bakmanın mümkün olduğu düşüncesinden hareketle Güvenlik Çalışmaları'na alternatif bir bakış açısı sunan Kopenhag Okulu'nun temel argümanlarını kullanmanın mümkün olup olmadığı sorgulanmış, nihai olarak Kopenhag Okulu'nun temel iki argümanı olan Güvenlikleştirme Teorisi ve Bölgesel Güvenlik Kompleksi yaklaşımları üzerinden İran dış politikası ve İran'ın Basra Körfezi siyaseti incelenmiştir.
Tezin amacı, herhangi bir teorik yaklaşımı test etmek ve bu bağlamda bir vaka analizi yapmak değil; var olan durumu daha iyi kavramak ve süre giden anlayışa alternatif bir bakış açısı sunmaktır. İşte bu noktada teorik yaklaşımdan destek alınmıştır. Dolayısıyla tezin Kopenhag Okulu yaklaşımını irdelemek, bu teorik yaklaşımın artı ve eksi taraflarını ve Uluslararası İlişkiler disiplinine katkılarını ortaya koyma hedefi yoktur. Tezin temel amacı İran dış politikasını ve Basra Körfezi siyasetini öğretide sıklıkla kullanılan Realist kuramın dışında farklı bir bakış açısı üzerinden analiz etmenin mümkün olduğunu göstermektir.
2003 Irak Savaşı'nın gerek İran gerek Basra Körfezi Arap ülkeleri ve gerekse de bölge dışı aktör olan ABD'nin bölgedeki varlığı açısından oldukça önemli bir dönüm noktası olması sebebiyle dönem olarak 2003 Irak Savaşı sonrası seçilmiştir. Ancak bu tez Irak ağırlıklı bir anlatıma sahip değildir. 2003 Irak işgali, kendisine atfedilmeden bölgedeki pek çok temel mevzuunun tartışılamayacak olması açısından referans olarak kabul edilmiştir. Zira İran-Irak ilişkileri ve de Irak-Basra Körfezi Arap ülkeleri ilişkileri başlı başına ayrı bir çalışma konusu teşkil edecek bir niteliğe sahip olup bu çalışmanın ana çatısının dışında tutulmuştur.

Abstract:
This thesis aims to analyze Islamic Republic of Iran's foreign policy with a particular focus on Persian Gulf Politics through an assumption of mutual interaction among the regional actors that leads to the securitization politics in the region.  In this thesis, which initially aims to analyze Iranian foreign policy and Persian Gulf policy using an alternative perspective, the main arguments of the Copenhagen School were applied by employing Securitization Theory and Regional Security Complex Theory.
The primary objective of this thesis is not to test the hypothesis of Copenhagen School or to make a case study, instead this thesis intends to provide a better understanding of the existing politics in the region. In this context, this thesis does not aim to discuss Copenhagen School or its contribution to the IR discipline either. The main purpose of this thesis is to explore an alternative approach to Iranian foreign policy and Persian Gulf politics while considering Copenhagen School as an alternative to the Realist perspective.
Given the influence of 2003 Iraqi War on the foreign policies of the actors in the Persian Gulf and US foreign policy, this thesis focuses on the post-war period. On the other hand, this thesis does not predominantly narrate the Iraqi War.  The 2003 Iraqi War is assumed to just provide a reference for the comprehension of the regional politics.