Acil servise başvuran multitravma hastalarında mortaliteyi belirlemede klinik ve laboratuvar özelliklerin incelenmesi
Investigation of clinical and laboratory features that determine mortality in multi-trauma patients admitted to the emergency department
Yazar: CİHAD SÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. KASIM TURGUT
Adıyaman Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Albüminler = Albumins ; C reaktif protein = C reactive protein ; Mortalite = Mortality ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Ölçekler = Scales

Özet:
Acil Servise Başvuran Multitravma Hastalarında Mortaliteyi Belirlemede Klinik ve Laboratuvar Özelliklerin İncelenmesi  
 Multitravma, tüm dünyada önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Bu çalışmada, multitravmayla gelen hastalarda demografik veriler, bazı laboratuvar değerleri ve travma skorlarının mortalite üzerindeki etkisi araştırıldı.
 Bu çalışma, Adıyaman Eğitim ve Araştırma Hastanesi acil servisine prospektif olarak 2021 ile 2022 yılları arasında multitravmayla başvuran hastalarda yürütüldü. Tüm hastaların cinsiyeti, yaşı, başvuru şekli, travma sonrasında acile başvuru süresi, hangi mevsimde başvurduğu, ortalama arteryel basıncı, travma mekanizması, yaralanma şekli, yaralanan bölgesi, başvuru anındaki C-Reaktif Protein (CRP) ve albümin değerleri ve travma skorlarından Glaskow koma skoru (GKS), Revize travma skoru (RTS), Abbreviated Injury Scale (AIS), Injury Severity Score (ISS) ve Trauma and Injury Severity Score (TRISS) önceden hazırlanan standart formlara kayıt edilerek mortaliteyle ilişkileri incelendi.
Çalışmaya dahil edilen 419 vakanın %79'unu erkek cinsiyet oluştururken %21'ini ise kadın cinsiyet oluşturmaktadır. Vakaların 371'i sağ kalım ile sonuçlanırken 48'i ise ölüm ile sonuçlandı. Tüm vakaların median yaş değeri 30 (0-87) iken ölenlerdeki median yaş değeri 38 (1-87) olarak saptandı. Vakaların büyük çoğunluğunun %45,6 oranı ile 18-44 yaş arasındaki grupta olduğu görüldü. Benzer şekilde ölüm ile sonuçlanan vakaların da %33 ile 18-44 yaş arasındaki grupta olduğu tespit edildi. Hastaların 395'i ambulans ile acil servise başvuruken 24'ü ise ayaktan başvurdu. Acil servise başvuranların %66'sının travmadan sonraki ilk 30 dakikada içerisinde başvurduğu görülürken ölüm ile sonuçlanan vakaların %62,5'nun ilk 30 dakikada başvurduğu saptandı. Sıklık sırasına göre hastaların acil servise başvuru mekanizmaları; sırayla araç dışı trafik kazası (ADTK) (%37), araç içi trafik kazası (AİTK) (%27) ve düşme (%25) şeklinde gerçekleşti. Vakaların mevsimlere göre dağılımına bakıldığında en çok yaz mevsiminde (%60,4) başvurunun olduğu saptandı. Ölümler de paralel olarak en çok yaz ve sonbahar mevsimlerinde (%80) görüldü. Tüm hastaların yaralanma bölgeleri göz önüne alındığında ise en çok yaralanmanın pelvis-ekstremite (%76) ve baş-boyun (%64) bölgelerinde olduğu görüldü. Ölen hastalarda en çok baş-boyun (%87,5) ve toraks (%77,1) bölge yaralanmaları olduğu saptandı. Bu hastalarda en sık görülen klinik bulgunun ise kraniyal fraktür (%21,5) olduğu tespit edildi. Baş-boyun ve toraks bölgelerinin yaralanmaları ölen hastalarda istatiksel olarak anlamlı oranda yüksek saptandı (p<0,001). Ayrıca, kraniyal fraktür, subaraknoid kanama, intraserebral kontüzyo, subdural hemoraji, hemotoraks, pnömotoraks, akciğer kontüzyonu, sternum-kot fraktürü, , batın içi hemoraji, dalak ve batın içi diğer organ yaralanmaları varlığı, ölen hastalarda istatiksel olarak anlamlı oranda yüksek saptandı (p<0,001). Ek olarak maksillofasiyal fraktür (p=0,002), karaciğer yaralanmaları (p=0,001) ve pelvis fraktürünün (p=0,002) varlığı da ölen hastalarda istatiksel olarak anlamlı oranda yüksek saptandı. Çalışmada, ölen hastalarda artmış CRP/albümin oranı ile AIS ve ISS skorlarının yüksek olması ve GKS, RTS ve TRISS skorlarının düşük olmasının istatiksel olarak anlamlı olduğu tespit edildi (p<0,001).
 Çalışmamızda travma skorlarının (GKS, RTS, AIS, ISS, TRISS), CRP/albümin oranının, baş-boyun ve toraks bölgesi yaralanması varlığının ölen ve yaşayan hastalarda anlamlı düzeyde farklı olduğu tespit edildi. Travma hastalarının yönetiminde gerekli tetkik ve tedavi aşamalarında bu sonuçların yol göstericiliği mortalite oranlarını azaltacaktır. Ayrıca vakaların en sık yaz ve sonbahar mevsiminde görülmesi ve bu aylarda da sorumlu mekanizmaların en çok trafik kazaları olması nedeniyle söz konusu bu aylarda toplumsal eğitimin ve trafik denetlemelerinin arttırılması ile bu yaralanmalar azaltılabilir.
 Anahtar kelimeler: Multitravma, CRP/albümin oranı, travma skorları, acil servis

Abstract:
Investigation of Clinical and Laboratory Features that Determine Mortality in Multi-trauma Patients Admitted to the Emergency Department.
 Multitrauma is an important cause of morbidity and mortality all over the world. In this study, the effects of some laboratory values and trauma scores on mortality in patients with multitrauma were investigated. 
 This study was conducted on patients who applied to the emergency department of Adıyaman Training and Research Hospital with multitrauma between 2021 and 2022, prospectively. Patient's gender, age, presentation, duration of admission to the emergency department, season of admission, mean arterial pressure, trauma mechanism, type of injury, injured area, CRP and albumin values at the time of admission and Glasgow coma scale (GCS), Revised trauma score (RTS), Abbreviated Injury Scale, Inujury severity score and Trauma and Injury Severity Score (TRISS) scores of all patients were recorded on the prepared standard forms and their relationship with mortality was examined.
While 79% of the 419 cases included in the study were male, 21% were female. While 371 of the cases resulted in survival, 48 resulted in death. While the median age value of all cases was 30 (0-87), the median age of those who died was 38 (1-87). It was seen that the majority of the cases were in the group between the ages of 18-44 with a rate of 45.6%. Similarly, it was determined that 33% of the cases that resulted in death were in the 18-44 age group. While 395 of the patients applied to the emergency service by ambulance, 24 of them applied as an outpatient. It was observed that 66% of those who applied to the emergency department applied within the first 30 minutes after the trauma, while 62.5% of the cases that resulted in death were found to apply in the first 30 minutes. In order of frequency, patients' admission mechanisms to the emergency department; non-vehicle traffic accident (37%), in-vehicle traffic accident (27%) and fall (25%), respectively. When the distribution of the cases according to the seasons was examined, it was determined that the most applications were in the summer season (60.4%). In parallel, deaths were mostly seen in summer and autumn seasons (80%). Considering the injury sites in the patients, it was seen that the most injuries were in the pelvis-extremities (76%) and head-neck (64%) regions. Head-neck (87.5%) and thorax (77.1%) injuries were the most common in the patients who died. The most common clinical finding in these patients was found to be cranial fracture (21.5%). Head-neck and thorax injuries were found to be statistically significantly higher in patients who died (p<0.001). In addition, cranial fracture, subarachnoid hemorrhage, intracerebral contusion, subdural hemorrhage, hemothorax, pneumothorax, lung contusion, sternum-rib fracture, intra-abdominal hemorrhage, spleen and other intra-abdominal organ injuries were found to be statistically significantly higher in deceased patients (p <0.001). In addition, the presence of maxillofacial fracture (p=0.002), liver injuries (p=0.001) and pelvis fracture (p=0.002) was also found to be statistically significantly higher in patients who died. In the study, increased CRP/albumin ratio, high AIS and ISS scores and low GCS, RTS and TRISS scores were found to be statistically significant in died patients (p<0.001). 
 In our study, it was found that trauma scores (GCS, RTS, AIS, ISS, TRISS), CRP/albumin ratio, presence of head-neck and thoracic region injuries were significantly different between died and surviving patients. The guidance of these results in the necessary examination and treatment stages in the management of trauma patients will reduce mortality rates. In addition, these injuries can be reduced by increasing social education and traffic inspections in these months, since the incidents are most common in summer and autumn and traffic accidents are the most responsible mechanisms in these months.
Keywords: Multitrauma, CRP/albumin ratio, trauma scores, emergency department