Fonksiyonel hareket bozukluğu hastalarında faillik hissi ve sahiplikhissi parametrelerinin klinik özelliklerle ilişkisi
The relationship between sense of agency and sense of ownershipparameters and clinical features in patients with functional movement disorders
Yazar: ESRA TANRIÖVER
Danışman: DOÇ. DR. MEVHİBE İREM YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu çalışma,Fonksiyonel Hareket Bozukluğu (FHB) hastalarında fizyopatolojide rol oynadığı düşünülen faillik ve sahiplik hislerinin bozukluğunun araştırıldığı ve bu parametrelerin belirti şiddeti ve hastalığın oluşmasında ve sürmesinde rol oynadığı düşünülen psikolojik özelliklerle ilişkilerinin incelendiği kesitsel bir çalışmadır. Çalışmaya 18-65 yaşları arasında 30 hasta ve yaş, cinsiyet, eğitim açısından hastalarla eşleştirilmiş 30 sağlıklı kontrol alınmıştır. Tüm katılımcılara DSM-5 İçin Yapılandırılmış Görüşme Formu (SCID-5), Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ), Belirti Tarama Listesi (BTL-90), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Travmatik Yaşantılar Ölçeği (TYÖ), Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (ÇÇTÖ), Chalder Yorgunluk Ölçeği (ÇYÖ), Disosiyatif Yaşantılar Ölçeği (DYÖ) verilmiştir. Hasta grubuna bu ölçeklere ek olarak Hastalık Algısı Ölçeği (HAÖ) verilmiş ve Fonksiyonel Hareket Bozukluğu Derecelendirme Ölçeği (FHBDÖ) uygulanmıştır. Tüm katılımcıların örtük faillik hissi "Zamansal Sıkıştırma Görevi" ile, sahiplik hissi ise "Plastik El Yanılsaması Görevi" ile incelenmiştir. FHB grubunda "Zamansal sıkıştırma görevi"'nden elde edilen toplam zamansal sıkıştırma puanları ve bu puanın alt bileşenleri olan eylem sıkıştırma ve sonuç sıkıştırma puanlarının sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olduğu saptanmıştır. Plastik el yanılsaması göreviyle değerlendirilen sahiplik hissinin öznel ve nesnel ölçümlerinde her iki grup arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. FHB grubunun TAÖ, BDÖ, BAÖ, BTL-90, ÇYÖ, TYÖ ve DYÖ ölçek puanlarının kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derece yüksek olduğu saptanmıştır. Hasta grubunda ÇÇTÖ'nün duygusal ihmal alt ölçeğinden alınan puanlar kontrol grubuna göre yüksek bulunurken diğer alt ölçeklerde her iki grup arasında fark saptanmamıştır. Sahiplik hissi ve faillik hissi parametreleriyle belirti şiddeti ve diğer klinik değişkenler arasında bir ilişki saptanmamıştır. Bu sonuçlar FHB hastalarında faillik hissinin sağlıklı kontrollere göre azalmış olduğunu, sahiplik hissinin korunduğunu göstermektedir. FHB grubunda azalmış olduğu saptanan faillik hissinin belirti şiddetiyle ve diğer psikolojik özelliklerle ilişkisiz bulunması, faillik hissindeki azalmanın belirti şiddetinden ve yatkınlık yaratıcı psikolojik özelliklerden bağımsız, süreğen bir özellik (trait) olarak fizyopatolojide rol oynuyor olabileceğini düşündürmektedir. FHB hastalarında faillik hissindeki azalmanın fizyopatolojideki rolünün gelecekte yapılacak daha büyük örnekleme sahip ve uzunlamasına çalışmalarla incelenmesi faydalı olacaktır.

Abstract:
This cross-sectional study investigates the disturbance of sense of agency and sense of ownership, which are thought to play a role in the pathophysiology of Functional Movement Disorder (FMD), and examines the relationship of these parameters with the functional symptom severity and psychological traits which are believed to be the presidposing and sustaining factors of the disorder. The study includes 30 patients aged between 18-65 and 30 age- matched, sex-matched, education-matched healthy controls. The Structured Clinical Interview for DSM-5 (SCID-5), Toronto Alexithymia Scale (TAS), Symptom Checklist-90 (SCL-90), Beck Depression Inventory (BDI), Beck Anxiety Inventory (BAI), Traumatic Experiences Scale (TES), Childhood Trauma Questionnaire (CTQ), Chalder Fatigue Scale (CFS), and Dissociative Experiences Scale (DES) were applied to all participants. Additionally, the Illness Perception Questionnaire (IPQ) and the Functional Movement Disorder Rating Scale (FMDRS) were applied to the patient group. Implicit sense of agency was examined through the "Intentional Binding Task," while sense of ownership was examined through the "Rubber Hand Illusion Task." The FMD group showed significantly lower overall binding scores, as well as action binding and outcome binding scores compared to healthy control group. No significant difference was found between the two groups in terms of the subjective and objective measurements of sense of ownership. The FMD group had significantly higher scores on TAS, BDI, BAI, SCL-90, CFS, TES, and DES scales compared to the control group. Emotional neglect sub-scale scores from the CTQ were higher in the patient group, while no difference was found in the other sub-scales of CTQ. No correlation was found between sense of ownership and sense of agency parameters with symptom severity or other clinical variables. These results suggest that the sense of agency was reduced in FMD patients compared to healthy controls while the sense of ownership is preserved. The finding that the reduced sense of agency in the FMD group is not correlated with symptom severity or other psychological traits suggests that the reduction in sense of agency may play an independent and persistent role in the pathophysiology as a trait, rather than being influenced by symptom severity or predisposing psychological traits. Further studies with larger samples and longitudinal designs will be beneficial to investigate the role of reduced sense of agency in the pathophysiology of FMD patients.