Tip 2 diyabetes mellitus tanılı hastalarda glomerüler hiperfiltrasyonun renal progresyon, mortalite ve morbidite ile ilişkisi
The relationship of glomerular hyperfiltration with renal progression, mortality and morbidity in patients diagnosed with type 2 diabetes mellitus
Yazar: İLAYDA GÜNCEL AYTEN
Danışman: PROF. DR. TANER BAŞTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç:  Çalışmamızda Tip 2 Diyabetes Mellitus tanılı hastalarda glomerüler hiperfiltrasyonun renal progresyon, mortalite ve morbidite üzerine olan etkilerini ve buna etki eden faktörleri incelemek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya hastanemiz Nefroloji ve Endokrinoloji polikliniğine başvuran Tip 2 Diyabetes Mellitus tanılı hastalar alınmıştır. Hastalara ait veriler hastane elektronik kayıt sistemi taranarak retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Buna göre uygun hastalar değerlendirilip yaş, cinsiyet, VKİ, Ek Hastalık, DM süresi açısından 1:1 eşleştirilerek aynı hasta sayısına sahip n=51'er tane iki grup oluşturulmuştur. Hastalar MDRD formülüne göre eGFR hesaplanarak glomerüler hiperfiltrasyonu olan ve olmayan olarak iki gruba ayrılmıştır. Primer sonlanım noktası olarak kreatininde 2 kat artış, ve/veya SDBY gelişimi (eGFR<15 ml/dk/1,73m2) kabul edilmiştir. Primer sonlanım noktasına n=11 hasta ulaşmıştır. Sekonder sonlanım noktası ise; RRT tedavisi (diyaliz ya da böbrek transplantasyonu) başlanması ve/veya ölüm gelişmesi olarak kabul edilmiştir. Sekonder sonlanım noktasına n=23 hasta ulaşmıştır. Hasta grupları glomerüler hiperfiltrasyona etkili faktörler, renal prognoz  yönünden incelenmiştir.
Bulgular: Glomerüler Hiperfiltrasyon olan grupta hem başlangıç ve son ürik asit düzeyleri  düşük (p=0,028 ve p=0,018), hem de  takip boyunca HbA1c ortalamaları yüksek saptandı (p<0,001). Primer sonlanım yönünden gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı (p>0,05) ancak GFH düşüşü Glomerüler Hiperfiltrasyon grubunda daha yüksek bulundu (p<0,001). Bu düşüşe etki eden  faktörler incelendiğinde hastalara sadece başlangıçta bakılan HbA1c değeri anlamlı saptandı (r=0,315 p<0,001). Sekonder sonlanım yönünden gruplar arasında istatiksel fark saptanmadı (p>0,05). Primer sonlanım için İKH varlığı (p=0,023 HR 4,321 %95 CI 1,228 15,200), son Ürik asit (p=0,003 HR 2,062 %95 CI 1,285 3,308) ve Albumnüri (p=0,043 HR 1,002 %95 CI 1,000 1,004) risk faktörleri olarak saptandı. Sekonder sonlanım için İKH varlığı (p=0,023 HR 2,688 %95 CI 1,147 6,299), PAH varlığı (p=0,001 HR 7,796 %95 CI 2,273 26,734), DM süresi (p= 0,028 HR 1,075 %95 CI 1,008 1,147), son Ürik asit (p=0,031 HR 1,270 %95 CI 0,564 2,944) ve Albuminüri (p=0,001 HR 1,001 %95 CI 1,000 1,002) risk faktörleri olarak saptandı.
Sonuç: Glomerüler Hiperfiltrasyon, sonlanım noktalarına ulaşım açısından etkili  bulunmasa da GFH düşüş hızına etkili bir faktör olarak saptanmış olup dolayısıyla renal prognozu öngörmede anlamlı bir parametre olabilir.    
Anahtar kelimeler: Glomerüler Hiperfiltrasyon, Son Dönem Böbrek Yetmezliği, Kreatinin 2 kat artış, Mortalite

Abstract:
Aim : Our study aimed to examine the effects of glomerular hyperfiltration on renal progression, mortality and morbidity in patients diagnosed with Type 2 Diabetes Mellitus
Materials&Methods : Patients diagnosed with Type 2 DM who applied to the Nephrology and Endocrinology outpatient clinic of our hospital were included in the study. The data of the patients were evaluated retrospectively by scanning the hospital electronic record system. Accordingly, suitable patients were evaluated and matched 1:1 in terms of age, gender, BMI, and comorbidities, and two groups with the same number of patients, n = 51 each, were created. Patients were divided into two groups as those with and without glomerular hyperfiltration by calculating eGFR according to the MDRD formula. A 2-fold increase in creatinine and/or development of ESRD (eGFR<15 ml/min/1.73m2) was accepted as the primary endpoint. The primary endpoint was achieved by n=11 patients. The secondary endpoint was accepted as the initiation of RRT treatment (dialysis or kidney transplantation) and/or the development of death. The secondary endpoint was reached by n=23 patients. Patient groups were examined in terms of factors affecting glomerular hyperfiltration and renal prognosis.
Results : In the group with Glomerular Hyperfiltration, both initial and final uric acid levels were low (p=0.028 and p=0.018), and HbA1c averages were found to be high throughout the follow-up (p<0.001). There was no significant difference between the groups in terms of the primary outcome (p>0.05), but the GFR decrease rate was found to be higher in the Glomerular Hyperfiltration group (p<0.001). When the factors affecting this decrease were examined, only the HbA1c value measured at the beginning of the patients was found to be significant (r=0.315 p<0.001). There was no statistical difference between the groups in terms of secondary outcome (p>0.05). For the primary outcome, presence of IHD (p=0.023 HR 4.321 95% CI 1.228 15.200), final Uric acid (p=0.003 HR 2.062 95% CI 1.285 3.308) and Albumunuria (p=0.043 HR 1.002 95% CI 1.000 1.004) were detected as risk factors. For secondary outcomes, presence of IHD (p=0.023 HR 2.688 95% CI 1.147 6.299), presence of PAH (p=0.001 HR 7.796 95% CI 2.273 26.734), duration of DM (p= 0.028 HR 1.075 95% CI 1.008 1.147), last Uric acid (p=0.031 HR 1.270 95% CI 0.564 2.944) and Albuminuria (p=0.001 HR 1.001 95% CI 1.000 1.002) were detected as risk factors.
Conclusion : Although Glomerular Hyperfiltration was not found to be effective in reaching the end points, it was found to be an effective factor in the rate of GFR decline and therefore may be a significant parameter in predicting renal prognosis.
Keywords : Glomerular Hyperfiltration, End Stage Renal Disease, a doubling of serum creatinine level, Mortality