Toplum eczanelerine reçete karşılanması için başvuran tip-2 diyabet hastalarında ilaç tedavisi karmaşıklık indeksi'nin incelenmesi
Evoluation of medication regimen complexity index in patients with type 2 diabetes mellitus at community pharmacies
Yazar: OĞUZCAN BOZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ZUHURİ ARUN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Eczaneler = Pharmacies ; Farmakoloji-klinik = Pharmacology-clinical ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Giriş ve Amaç: Tüm dünyada olduğu gibi tip-2 diyabetin prevalansı artmaktadır. Pek çok durumda hastalar da çoklu ilaç kullanımı söz konusudur. İlaç tedavisine uyum, tedavi hedeflerine ulaşılmasında ve diyabete bağlı akut ve kronik komplikasyonların önlenmesinde kritik bir öneme sahiptir. Çalışmamızda, toplum eczanelerine başvuran diyabetes mellitus'lu hastaların güncel ilaç tedavilerinin karmaşıklığının ve ilaç tedavilerine uyumunun belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, İzmir Karşıyaka'da 2 toplum eczanesinde prospektif olarak gerçekleştirilmiştir. Tip-2 diyabetes mellitus tanısı almış ve en az bir antidiyabetik ilaç kullanan hastalara çalışmaya gönüllü olarak katılanlara ilaç uyumu bildirim ölçeği (MARS-5) uygulanmıştır. Ayrıca hastaların güncel ilaç tedavileri değerlendirilerek ilaç tedavisi karmaşıklık indeksi hesaplanmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların ilaç tedavisi karmaşıklık indeksinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu hastalarda en sık görülen eşlik eden hastalıklar hipertansiyon, hiperlipidemi ve koroner arter hastalığı olarak saptanmıştır. Diyabetik ilaç karmaşıklık indeksine bakıldığında, hastaların yaklaşık yarısının diyabet tedavisinde orta-yüksek karmaşıklık seviyesinde olduğu gözlenmiştir. Diyabet süresinin uzaması, hastaların kullandıkları ilaç sayısında ve ilaç karmaşıklığında artışa neden olmuştur. Hastaların %55'inin tedaviye uyumu düşük olarak saptanmıştır.
Sonuç: Toplum eczanelerine reçete karşılamak için başvuran hastaların ilaç rejimi karmaşıklığı yüksektir ve hastaların önemli bir bölümünde tedavilerine düşük uyum gözlenmektedir. İlaç karmaşıklığını azaltıcı stratejilerin izlenmesi faydalı olabilir. Ayrıca, ilaç rejimi karmaşıklık indeksi ve ilaç uyumu bildirim ölçeklerinin toplum eczanelerinde verilen eczacılık hizmetlerinde etkin olarak kullanılabildiği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Toplum eczaneleri, ilaç uyumu, ilaç rejimi karmaşıklığı, klinik eczacılık, farmasötik bakım

Abstract:
Introduction and Aim: The prevalence of type 2 diabetes is increasing worldwide, as it is the case in many countries. In many instances, patients are using multiple medications. Adherence to medication therapy is critically important in achieving treatment goals and preventing acute and chronic complications associated with diabetes. Our study aims to determine the complexity of current medication therapies and adherence to medication treatments among patients with diabetes mellitus who visit community pharmacies.
Materials and Methods: The study was conducted prospectively in two community pharmacies in Karşıyaka, Izmir. Patients diagnosed with type 2 diabetes mellitus who were using at least one antidiabetic medication were included in the study, and the Medication Adherence Report Scale (MARS-5) was administered to assess medication adherence. In addition, the current medication therapies of the patients were evaluated, and the medication complexity index was calculated.
Results: In this study we found that the medication complexity index of the participating patients was high. The most common comorbidities in these patients were hypertension, hyperlipidemia, and coronary artery disease. When examining the diabetic medication complexity index, it was observed that approximately half of the patients had a moderate to high complexity level in their diabetes treatment. Prolonged duration of diabetes led to an increase in the number of medications used by patients and medication complexity. Low adherence to treatment was found in 55% of the patients.
Conclusion: The medication regimen complexity is high among patients visiting community pharmacies, and a significant portion of patients exhibit low adherence to their treatments. Strategies to reduce medication complexity may be beneficial. Additionally, it was determined that medication complexity index and medication adherence report scales can be effectively used in pharmaceutical care provided at community pharmacies.
Keywords: Community pharmacies, medication adherence, medication regimen complexity, clinical pharmacy, pharmaceutical care.