Dış ticaret ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği
Relationship between foreign trade and economic growth: The case of Türkiye
Yazar: ABDUL WAHAB HAMDARD
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEYHAN HİLAL YASLIDAĞ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Ekonomik büyüme, ülkelerin ekonomik politika ve programlarında yer alan en önemli konulardan biridir ve tüm hükümetler sürdürülebilir ekonomik büyümeyi sağlamak için çaba harcamaktadır. Ekonomik büyüme için önemli kaynak ve faktörlerin belirlenmesi ve bu yönde bu adımlar atmak ülkede yaşayan insanların refahının sağlanması için önemli bir rol taşımaktadır. Ekonomik büyümeyi olumlu yönde etkileyen birçok faktör vardır ve bu faktörler ülkelere göre farklılık göstermektedir. Bu faktörler doğal kaynaklar, coğrafi konum, hükümet politikaları, dış ticaret gibi olabilir. Ülkeler arasındaki sermaye serbestleşmesi sınırların ortadan kaldırılması ve küreselleşme süreci ile birlikte ülkeler arasında mal ve hizmet serbestleşmesi başlamış ve uluslararası ticaret artmış ve ülkelerin ekonomik büyümesinde rol oynamıştır. Dış ticaretin ekonomik büyüme üzerindeki etkileri araştırma konularından biri olmuştur. Bu çalışma, dış ticaretin Türkiye'nin ekonomik büyümesi (kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hâsıla) üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçlamaktadır. 2001-2020 yılları arasındaki araştırmanın yıllık olarak istatistikleri Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı'nın web sitesinden elde edilmiştir. Araştırmanın değişkenleri GSYİH, ihracat ve ithalatı içermektedir. Araştırmanın birinci bölümü giriş bölümdür. Bu bölümde çalışma ve bölümleri hakkında kısaca bilgi vermektedir. İkinci bölümü ekonomik büyüme, ekonomik büyümenin ölçülmesi, küreselleşme ve ekonomik büyüme hakkında bilgiler içermektedir. Üçüncü bölüm dış ticaret, uluslararası ticaret kuruluşları, Türkiye'nin dış ticareti, literatür taraması ve veri analiz aşamaların tanıtımı hakkındadır ve dördüncü bölüm ekonometrik adımlar ve sonuç kısmını içermektedir. Verilerin analizinde Excel ve Eviews istatistiksel analiz programı kullanılmıştır. İlk adımda veri durağanlığı test edilmiştir, ardından gecikme uzunluğu belirlenmiştir. Devamında değişkenler arasındaki Johansen eşbütünleşme ve hata düzeltme modeli test edilmektedir. Son olarak VAR modeline dayalı olarak değişkenler arasındaki Granger Nedensellik uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, GSYİH ile ihracat arasındaki kısa dönemli ve tek yönlü ilişkinin anlamlı olduğunu ve GSYİH artışıyla birlikte ihracat miktarının da arttığını göstermektedir. Uzun dönemde, ithalat ve GSYİH ile arasındaki çift yönlü bir ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
Economic growth is one of the most important issues in the economic policies and programs of countries, and all governments strive to achieve sustainable economic growth. Determining the important sources and factors for economic growth and taking these steps in this direction have an important role in ensuring the welfare of the people living in the country. There are many factors that positively affect economic growth, and these factors differ from country to country. These factors are natural resources, geographical location, government policies, foreign trade, etc. it could be. With the liberalization of capital between countries, the disappearance of borders and the globalization process, the liberalization of goods and services between countries has begun and international trade has increased and played a role in the economic growth of countries. The effects of foreign trade on economic growth have been one of the research topics. This study aims to investigate the effects of foreign trade on Turkey's economic growth (gross domestic product per capita). Annual research statistics from 2001 to 2020 and taken from the website of the United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD). The variables of the research include gross domestic product (GDP), exports and imports. The first part of the research is the introductory part, and the second part contains information about economic growth, measuring economic growth, globalization and economic growth. In the third section, foreign trade, international trade organizations, Turkey's foreign trade, literature review and data analysis stages are introduced, while the fourth section includes econometric steps and the result. Excel and Eviews statistical analysis program were used in the analysis of the data. In the first step, data stationary was tested, then the lag length was determined. Afterwards, the Johansen cointegration and error correction model between the variables is tested. Finally, Granger Causality between variables was applied based on the VAR model. The results show that the short-term and one-way relationship between GDP and exports is significant and the amount of exports increases with the increase in GDP. In the long run, a bidirectional relationship between imports and GDP has been determined.