Ülseratif koliti olan bireylerde progresif gevşeme yöntemlerinin hastalık aktivitesi, anksiyete, uyku ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of progressive relaxation techniques on disease activity, anxiety, sleep, and quality of life in individuals with ulcerative colitis
Yazar: YAĞMUR ARTAN
Danışman: PROF. DR. YASEMİN YILDIRIM
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Hemşirelik = Nursing ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Araştırmamızın amacı; ülseratif koliti olan bireylerde progresif gevşeme yöntemlerinin hastalık aktivitesi, anksiyete, uyku kalitesi ve yaşam kalitesine etkisini belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamızın örneklemini; Şubat-Aralık 2022 tarihlerinde Ege Üniversitesi Hastanesi Gastroenteroloji Bilim Dalı İBH kliniğine başvuran, remisyonda olan ve örnekleme alınma kriterlerine uyan 56 birey [progresif gevşeme (n=19), plasebo (n=19) ve kontrol (n=18)] oluşturmuştur. Bu araştırma, randomize kontrollü üç kollu deneysel bir çalışma olarak yapılmıştır. Araştırmanın verileri; "Birey Tanılama Formu", "Parsiyel Mayo Skoru", "Durumluk ve Sürekli Anksiyete Ölçeği", "Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi" ve "İnflamatuar Bağırsak Hastalığı Yaşam Kalitesi Ölçeği"  kullanılarak toplanmıştır. Progresif gevşeme grubundaki bireylere hazırlanan video ve eğitim broşürü verilerek 8 hafta boyunca günde en az bir defa 25 dakikalık seanslarla progresif gevşeme yöntemleri uygulatılmış; plasebo grubundaki bireylere ise relaksasyon için özel hazırlanan müzik seçkisi 8 hafta boyunca günde en az bir defa 25 dakikalık seanslarla dinletilmiştir. Kontrol grubundaki bireylere, herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Uygulama öncesi, uygulama sonrası 4. hafta ve 8. hafta tüm gruplardaki bireylere veri toplama formları uygulanmıştır. Veriler uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 38,75±11,47 olup, %51,8'i kadındır. Progresif gevşeme ve plasebo grubundaki bireylerin hastalık aktivite puanlarında 4.hafta ve 8.haftada azalma olduğu ve progresif gevşeme grubundaki azalmanın daha fazla olduğu; ancak bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir.
Bireylerin durumluk ve sürekli anksiyete düzeyleri incelendiğinde; progresif gevşeme ve plasebo grubunda hem durumluk hem de sürekli  anksiyete puan ortalamalarında 4.hafta ve 8.haftada istatistiksel olarak anlamlı bir azalma olduğu ve progresif gevşeme grubundaki azalma yüzdesinin daha fazla olduğu saptanmıştır (p<0.05).
Dördüncü hafta ve 8.hafta uyku kalitesi puan ortalamaları incelendiğinde; kontrol grubunda istatistiksel olarak anlamlı bir değişiklik olmadığı, progresif gevşeme ve plasebo grubunun puan ortalamalarının anlamlı düzeyde azaldığı ve progresif gevşeme grubundaki azalma yüzdesinin daha fazla olduğu saptanmıştır (p<0.05).
Progresif gevşeme ve plasebo grubunda, 4.hafta ve 8.hafta yaşam kalitesi puan ortalamalarının anlamlı düzeyde arttığı ve artış yüzdesinin progresif gevşeme grubunda daha fazla olduğu saptanmıştır (p<0.05).
Sonuç: Araştırmamızda; ülseratif koliti olan bireylerde progresif gevşeme yöntemlerinin anksiyete düzeylerini azalttığı; uyku ve yaşam kalitesi düzeylerini arttırdığı görülmüştür. Bir hemşirelik müdahalesi olarak progresif gevşeme yöntemleri; ülseratif kolitli bireylerde anksiyete düzeyini azaltmada, uyku ve yaşam kalitesi düzeylerini artırmada kullanılabilir.

Abstract:
Aim: The aim of the study was to determine the effect of progressive relaxation techniques on disease activity, anxiety, sleep quality, and quality of life in individuals with ulcerative colitis. 
Materials and Methods: The sample of the study was composed of 56 individuals [progressive relaxation (n=19), placebo (n=19), and control (n=18)] who applied to the Ege University Hospital Gastroenterology Clinic IBD unit between February-December 2022, were in remission, and met the sampling criteria. This study was conducted as a randomized controlled three-arm experimental study. The data of the study were collected using the "Individual Identification Form", "Partial Mayo Score", "State-Trait Anxiety Inventory", "Pittsburgh Sleep Quality Index", and "Inflammatory Bowel Disease Quality of Life Questionnaire". Progressive relaxation techniques were applied to individuals in the progressive relaxation group by providing a video and educational brochure and practicing at least once a day for 25-minute sessions for 8 weeks; a special music selection for relaxation was played for individuals in the placebo group for at least one 25-minute session a day for 8 weeks. No application was made to individuals in the control group. Data collection forms were applied to all individuals in all groups before and after the application, on the 4th week, and the 8th week. Data were evaluated using appropriate statistical methods.
Results: The average age of the participants in the study was 38.75±11.47, and 51.8% of them were female. It was found that there was a decrease in disease activity scores at the 4th and 8th weeks in both the progressive relaxation and placebo groups, with a greater decrease observed in the progressive relaxation group. However, this difference was not statistically significant.
When examining the state and trait anxiety levels of the individuals, it was found that there was a statistically significant decrease in both state and trait anxiety score averages at the 4th and 8th weeks in both the progressive relaxation and placebo groups, with a higher percentage of decrease observed in the progressive relaxation group (p<0.05).
When examining the sleep quality score averages at the 4th and 8th weeks, it was found that there was no statistically significant change in the control group, while the score averages of both the progressive relaxation and placebo groups significantly decreased, with a higher percentage of decrease observed in the progressive relaxation group (p<0.05).
In the progressive relaxation and placebo groups, it was found that the life quality score averages significantly increased at the 4th and 8th weeks, with a higher percentage of increase observed in the progressive relaxation group (p<0.05).
Conclusion: Our study has shown that progressive relaxation techniques can reduce anxiety levels and improve sleep and quality of life in individuals with ulcerative colitis. Progressive relaxation techniques can be used as a nursing intervention to reduce anxiety levels and improve sleep and quality of life in individuals with ulcerative colitis.