Simental ırkı ineklerin sıcak stresi altında verim performansları
Production performance of Simental cows under heat stress conditions
Yazar: KAMRAN MIKAILOV
Danışman: PROF. DR. SERDAL DİKMEN
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Sıcak uygulaması = Hot application ; Sıcak çarpması = Heat stroke

Özet:
Küresel ısınma birçok alanda olduğu gibi hayvancılıkta da olumsuz etkiler göstermektedir.  Sıcak stresi, ineklerin süt verimi ve döl verimi performansını düşürür bunun yanı sıra hayvan refahını olumsuz şekilde etkiler, önlemler alınmazsa hayvanların ölümüne yol açar. Bu çalışma, Simental ırkı ineklerin sıcak stresi altında süt verimi, döl verimi ve bazı refah parametrelerini incelemek amacıyla yapılmıştır. 
Çalışmada 1207 adet Simental ırkı inek kullanılmıştır.  Araştırmada incelenen ineklerin, Nisan-Ağustos ayları arasında olan dönemde ve beş farklı sıcaklık-nem indeksi düzeyindeki verim ve aktivite performanslarında değişimi incelenmiş ve aynı zamanda 2020-2021 yılında doğumunu gerçekleştirmiş ve tohumlanan ineklerin döl verimi performansları incelenmiştir. Verilerin analizi SAS 9.4 istatistik programında PROC GLIMMIX prosedürü kullanılarak incelenmiştir. İstatistiksel modelde, parite (1-4), ay (Nisan-Ağustos) ve sıcaklık-nem indeksi (SNİ) düzeyi (1-5) bireysel farklılıklardan kaynaklanan etkiler elemine edilmesi amacıyla inek numarası rastgele faktör olarak modelde göz önüne alınmıştır. 
Pariteye göre en düşük günlük süt verimi ilk laktasyondaki ineklerde (21,8±0,2 kg/gün), en yüksek süt verimi ise dördüncü laktasyonda olan ineklerde (32,6±0,2 kg/gün) tespit edilmiştir  (P<0.0001). Simental ineklerin günlük süt verimlerinin, her beş birim SNİ değeri artışına karşılık günlük süt veriminde 0,317 kg azaldığı tespit edilmiştir. Çalışmada kayıtları incelenen ineklerin gebeliğe has tohumlama sayıları ortalama 2,11±0,08 adet/gebelik olduğu tespit edilmiştir. Gebeliğe has tohumlama sayılarının aylara göre dağılımı incelendiğinde kış aylarından yaz aylarına doğru düşme eğiliminde olduğu (P=0,11) daha sonra sonbahar aylarında ise tekrar artmaya başladığı görülmektedir. Diğer yandan, servis periyodunun ise aylara göre farklılığın istatistiki olarak önemli olmadığı (P>0.05) tespit edilmiştir.
Pariteye göre en yüksek ruminasyon süresi ikinci laktasyonda, en düşük dördüncü laktasyonda olduğu görülmüştür.  Adım sayılarının ise laktasyon sayısı yükseldikce azaldığı tespit edilmiştir. Simental ineklerde, SNİ değeri arttıkça ruminasyon süresinin azaldığı, adım sayısının ve ayakta durma süresinin arttığı tespit edilmiştir. Çalışma sonuçlarında sıcak stresinin Simental ırkında verimleri ve refah düzeyini olumsuz düzeyde etkilediği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Global warming has negative effects on livestock as well as in many other areas. Heat stress reduces the milk yield and reproductive performance of cows, and also adversely affects animal welfare, leading to the death of animals if precautions are not taken. The aim of this study was to examine milk yield, fertility and some welfare parameters of Simmental cows under heat stress conditions.
In this study, a total of 1207 Simmental cows records were analyzed. The changes in the yield and activity performances of the cows examined in the study between April and August and at five different temperature-humidity index levels were examined, and at the same time, the fertility performances of the cows that gave birth and inseminated in 2020-2021 were also examined. Data analysis was performed using the PROC GLIIMMIX procedure in the SAS 9.4 statistical program. In the statistical model, parity (1-4), month (April-August) and temperature-humidity index (THI) level (1-5) were taken into consideration in the model as a random factor in order to eliminate the effects caused by individual differences.
According to the parity, the lowest daily milk yield was found in the first lactation cows (21.8±0.2 kg/day), and the highest milk yield was found in the fourth lactation cows (32.6±0.2 kg/day) (P<0.0001). It was determined that the daily milk yield of Simmental cows decreased by 0.317 kg/day for every five units of THI value increase. In the study, it was determined that the average number of insemination per pregnancy of the cows whose records were examined was 2.11±0.08 units/pregnancy. When the distribution of pregnancy-specific insemination numbers according to months is examined, it is seen that it tends to decrease from winter months to summer months (P=0.11) and then it starts to increase again in autumn months. On the other hand, it was determined that the difference between the service period from april to August was not statistically significant (P>0.05).
According to the parity, the highest rumination time of cows was observed in the second lactation, and the lowest in the fourth lactation. It was determined that the number of steps decreased as the number of lactation increased. It was determined that as the THI value increased, rumination time decreased, the number of steps as a result standing time increased in Simmental cows. It was concluded that heat stress negatively affected the productivity and welfare level of the Simmental cows.