Elit atıcıların performanslarının psikofizyolojik parametrelerle değerlendirilmesi
Evaluation of elite shooters performances with psychophysiological parameters
Yazar: MERT NALBANT
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN AKTOP
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hareket ve Antrenman Ana Bilim Dalı / Spor Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Atıcılık = Shooting ; Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Galvanik deri cevabı = Galvanic skin response ; Kalp hızı = Heart rate ; Psikofizyoloji = Psychophysiology ; Spor = Sports ; Spor performansı = Athletic performance ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı, atıcılık branşı ile uğraşan üst düzey sporcuların başarılı ve başarısız performanslarının psikofizyolojik parametreler ile incelenmesidir.
Yöntem: Araştırma grubuna; havalı tüfek dalında 3 kadın 1 erkek; havalı tabanca dalında 4 kadın 5 erkek, skeet dalında 2 kadın 2 erkek, Trap dalında 2 kadın 6 erkek olmak üzere toplam 25 sporcu(Yaş:21.58±6.29) dahil edilmiştir. Sporcuların performanslarından önce somatik ve bilişsel kaygı düzeylerini belirlemek için "Yarışma Durumluk Kaygı Envanteri-2" uygulanmıştır. Sporcuların atış performansları sırasında; solunum frekansı, kalp atım sayısı ve kalp atım hızı değişkenlikliği zaman ve frekans tabanlı değişkenleri, prefrontal korteks aktivasyon değerleri, elektrodermal aktiviteleri ile başarılı ve başarısız atışları kayıt altına alınarak veriler analiz edilmiştir.  
Bulgular: Havalı silah sporcularında başarılı ve başarısız atışlar arası psikofizyolojik değerlerin birbirinden farklı olduğu fakat bu farkın anlamlı derece olmadığı belirlenmiştir. Plak atışları sporcularının (trap ve skeet) başarılı ve başarısız atışlar arası psikofizyolojik durumları kendi içerisinde incelendiğinde, değerlerin birbirinden farklı olduğu fakat bu farkın anlamlı derece olmadığı belirlenmiştir. Plak atıcılık sporcularının başarılı atış sırasında ortalama nabızlarının, belirlenmiş olan prefrontal korteks aktivasyon değerlerinin, kalp atım hızı zaman parametre değerlerinin ve deri iletkenlik seviyelerinin havalı atıcılık sporcularına göre anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Plak atıcılık sporcularının başarısız atış sırasında ortalama nabızlarının, belirlenmiş olan prefrontal korteks aktivasyon değerlerinin, kalp atım hızı zaman parametre değerlerinin ve deri iletkenlik seviyelerinin havalı atıcılık sporcularına göre anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Gruplar kendi içlerinde başarı durumlarına göre değerlendirildiğinde, psikofizyolojik değerlerin anlamlı bir farklılıkta olmadığı; plak atışları ve havalı silah atıcıları başarı durumlarına göre grup olarak değerlendirildiğinde, psikofizyolojik değerleri arasında anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Atıcılık, EEG, KAHD, EDA, Psikofizyoloji

Abstract:
Objective: The aim of the study is to examine the successful and unsuccessful performances of elite shooting athletes with psychophysiological parameters.
Method: Total of 25 athletes (Age: 21.58±6.29) were included to the research group; 3 females and 1 male in the air rifle branch, 4 females and 5 males in the air pistol branch, 2 females and 2 males in the skeet branch, 2 females and 6 males in the Trap branch. "Competition State Anxiety Inventory-2" was applied to determine the somatic and cognitive anxiety levels of the athletes before their performance. During the shooting performances of the athletes; respiratory frequency, heart rate and heart rate variability, time and frequency based variables, prefrontal cortex activation values, electrodermal activities and successful and unsuccessful beats were recorded and datas were analyzed.
Results: It was determined that the psychophysiological values between successful and unsuccessful shots of both air gun athletes were different from each other, but this difference was not significant. When the psychophysiological conditions of the shotgun shooters between successful and unsuccessful shots were examined within themselves, it was determined that the values were different from each other, but this difference was not significant. It was determined that the average heart rates, determined prefrontal cortex activation values, RMSSD values and skin conductivity levels of the shotgun shooters during successful shooting were significantly higher than those of the air gun shooters. Also; the average heart rates, determined prefrontal cortex activation values, RMSSD values and skin conductivity levels of the shotgun shooters during unsuccessful shooting were significantly higher than those of the air gun shooters.
Conclusion: When the groups were evaluated according to their success level, there was no significant difference in psychophysiological values between eachother; and when shotgun shooters and air gun shooters were evaluated as a group according to their success levet, it was determined that there were significant differences between their psychophysiological values.
Keywords: Shooting, EEG, HRV, GSR, Psychophysiology