Türkçe derslerinde öyküleyici metinler üzerinden değerler eğitimi
Values education through narrative texts in Turkish lessons
Yazar: YASİN BAYRAKTAR
Danışman: PROF. DR. SEVGİ COŞKUN KESKİN
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Değerler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ahlaki değerler = Moral values ; Kişisel değerler = Personal values ; Kültürel değerler = Cultural values ; Sosyal değerler = Social values

Özet:
Türkçe ders kitapları, eğitimde temel bir araç olarak metinler vasıtasıyla değerleri öğrencilere aktarmayı amaçlar fakat bu değerler, okuma faaliyetlerinin ardından sınıf içi uygulamalarda yeterince işlenmemektedir. Metinlerdeki değerlerin, öğrencilerin düşünce süreçlerinde etkin bir şekilde kullanılmadığı ve elle tutulur aktivitelerle pekiştirilmediği görülmektedir. Bu durum, değerler eğitiminin beklenen etkiyi yaratamamasına ve Türkçe Öğretim Programı'nın vizyonu ile derslerin uygulanışı arasında bir uyumsuzluk oluşmasına yol açmaktadır. Değerler eğitiminin başarılı olabilmesi ve Milli Eğitim Temel Kanunu'na uygun bir şekilde Türkçe Öğretim Programı'nın amaçlarının gerçekleştirilebilmesi için metinlerdeki değerlerin ötesinde, bu değerlere dayalı etkinliklerle öğrencilerin ders sürecine etkin katılımının sağlanması önem arz etmektedir. Bu araştırmanın amacı, Türkçe derslerinde değerler merkeze alınarak öyküleyici metinler üzerinden tasarlanan etkinliklerin çocukların değer algılarını nasıl etkilediğini ortaya koymaktır. Bu kapsamda Türkçe derslerinde duyarlılık, sabır ve dürüstlük değeri bağlamında uygulanan öyküleyici metinler üzerinden tasarlanmış etkinliklerin öğrenciler üzerindeki etkililiği araştırılmıştır. Bu çalışmada ortaokul 7. Sınıf Türkçe dersinde Değerler Temasıyla ilgili seçilmiş 3 metin ve bu metinlerle alakalı olarak duyarlılık, dürüstlük ve sabır değerlerine odaklanmış 28 etkinlik yer almış, bu etkinlikler 18 ders saatinde tamamlanmıştır. 
Sakarya ili Pamukova ilçesinde orta düzeyli bir ortaokulda öğrenim görmekte olan 7.sınıf öğrencisi 8 erkek 11 kız olmak üzere toplam 19 katılımcının yer aldığı araştırmada öncelikle öğrencilere ön uygulama soruları yöneltilmiş sonrasında etkinlikler uygulanmış ve son uygulama sorularıyla süreç tamamlanmıştır.
Araştırmada öğrencilerin duygu ve düşünce değişikliklerini gözlemlemek amacıyla nitel araştırma desenlerinden nitel deney kullanılmıştır. Çalışmanın veri analizinde ise 114 adet doküman incelenmiş ve bunlar içerik analizine tabii tutulmuştur. Araştırma sonucunda öğrencilerin duyarlılık, sabır ve dürüstlük değeriyle ilgili kavram yanılgılarını fark ederek düzelttikleri, bu değerlerin önemi ve gerekliliği ilgili farkındalıklarının derinleşerek çeşitlendiği, ilgili değerlerin alt boyutlarının ve manevi öneminin farkına vardıkları görülmüştür.

Abstract:
Turkish textbooks aim to convey values to students through texts as a basic tool in education, but these values are not sufficiently processed in classroom practices after reading activities. It is seen that the values in the texts are not used effectively in students' thought processes and are not reinforced with tangible activities. This situation causes values education to fail to create the expected effect and causes incompatibility between the vision of the Turkish Course Curriculum and the implementation of the courses. For values education to be successful and to achieve the objectives of the Turkish Language Teaching Program in accordance with the Basic Law of National Education, it is important to ensure the active participation of students in the course process with activities based on these values, beyond the values in the texts. The purpose of this research is to reveal how activities designed through narrative (event-based, narrative) texts, focusing on values in Turkish lessons, affect children's value perceptions. In this context, the effectiveness of activities designed through narrative (event-based, narrative) texts applied in Turkish lessons in the context of sensitivity, patience and honesty values on students was investigated. In this study, 3 selected texts related to the Values Theme and 28 activities related to these texts focused on the values of sensitivity, honesty and patience were included in the 7th grade Turkish course in secondary school, and these activities were completed in 18 lesson hours. In the research, which included a total of 19 participants, 8 boys and 11 girls, who were 7th grade students studying in a medium-level secondary school in Pamukova district of Sakarya province, firstly, pre-application questions were asked to the students, then activities were applied, and the process was completed with the final application questions. In the research, a qualitative experiment, one of the qualitative research designs, was used to observe the changes in students' feelings and thoughts. In the data analysis of the study, 114 documents were examined, and they were subjected to content analysis. As a result of the research, it was seen that the students noticed and corrected their misconceptions regarding the values of sensitivity, patience, and honesty. In addition, it has been understood that the ranges regarding the importance and necessity of these values have deepened and diversified. It was observed that the students realized the sub-dimensions of these values.