Aspir (Carthamus tinctorius L.) çeşit ve hatlarında genetik akrabalık derecelerinin peroksidaz genleri kullanılarak belirlenmesi
Determination of genetic relationships between safflower (Carthamus tinctorius L.) cultivars and lines via peroxidase gene polymorphisms
Yazar: AYŞE ÖZNUR ÇANKAYA
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET TONGUÇ
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Aspir (Carthamus tinctorius L.); önemli bir yağ bitkisidir. Bu çalışmada bitki materyali olarak 39 aspir çeşit ve ıslah hattı kullanılmıştır. Mevcut materyallerin 33 tanesi tescilli aspir çeşitleri iken 6 tanesi ise ıslah materyalidir.

Aspirde genetik akrabalık derecelerini belirlemek için peroksidaz gen polimorfizmleri kullanılmıştır. Toplamda 15 peroksidaz markırı kullanılarak 71 bant üretilmiş ve bunlardan 50 tanesi polimorfik olarak bulunmuştur. Markır başına üretilen bant sayısı 1-9 arasında değişim göstermiştir. Markır başına üretilen ortalama bant sayısı 4.7 olarak bulunurken, polimofik bant sayısı 3.3 olarak bulunmuştur. Gruplandırma çalışmalarında kullanılmak üzere genotiplerin benzerlik katsayıları hesaplanmıştır. Aspir genotipleri arasındaki benzerlik katsayıları genellikle yüksek olmuştur ve benzerlik katsayılarının ortalaması 0.80 olarak bulunmuştur. Gruplandırma analizi sonucunda aspir genotiplerinin 2 ana grup altında toplandığı görülmüştür. Gruplandırmada genotiplerin ülke orjini olarak gruplanmadığı bulunmuştur. Çalışmada gruplandırmaya ilaveten principal koordinat analizi de (PCA) yapılmıştır. PCA analizine göre Shufu, Ziyang, Enana ve Dinçer diğer genotiplerden farklı olarak bulunmuştur.

Sonuç olarak yapılan gruplandırma çalışmaları aspir genotiplerini birbirinden ayırmış fakat genetik benzerlikler yüksek olarak bulunmuştur. Bu durum kullanılan aspir genotiplerinde yüksek oranda benzerlik olduğunu ve ıslah çalışmalarında genetik çeşitliliğin artırılması gerektiğini ortaya çıkarmıştır.

Abstract:
Safflower (Carthamus tinctorius L.) is an important oil seed crop species. In the present study, total of 39 safflower cultivars and breeding lines were used as plant material. Thirty three of the plant material was registered safflower cultivars and 6 was breeding lines.  
 
Peroxidase gen polymorphisms were used to asses genetic diversity of safflower genotypes. A total of 15 peroxidase markers were used and these markers produced 71 bants and 50 of them was found to be polymorphic among the safflwer genotypes. Markers produced 1-9 bants per assay and average number of bands produced per marker was 4.7, of which 3.3 was polimorphic among the safflower genotypes. Similarity coefficients was calculated and used to produce dendrograms. Similarity coefficients were high among the safflower genotypes and average coefficient value was 0.80. Cluster analysis placed all safflower genotypes under 2 main clusters, and genotypes were not clustered based on their country of origin. Principal coordinate analysis (PCA) placed Shufu, Ziyang, Enana and Dinçer differently than the other genotypes.

Safflower genotypes could be distinguished from each other based on cluster analysis, however; genetic similarity was found to be high among the studied genotypes. Results Show that safflower cultivars are higly similar and it is necessary to increase genetic diversity of safflower germplasm used in breeding studies.