İntihar olasılığı ve aile işlevselliği arasındaki ilişkide bilişsel esneklik ve belirsizliğe tahammülsüzlük değişkenlerinin aracı rolü
Mediator role of cognitive flexibility and intolerance of uncertainty in relationship which between suicide probability and family functioanlity
Yazar: ÖZLEM ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL DURAK BATIGÜN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada intihar olasılığı ile aile işlevselliği arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlük ve bilişsel esnekliğin rolü incelenmiştir. Örneklemini 18-25 yaş arası 623 üniversite öğrencisinin oluşturduğu çalışmada, katılımcıların intihar olasılıklarını değerlendirmek amacıyla İntihar Olasılığı Ölçeği (İOÖ), aile işlevselliğini değerlendirmek amacıyla Aile Değerlendirme Ölçeği (ADÖ), bilişsel esnekliklerini değerlendirme amacıyla bilişsel esneklik envanteri (BEE) ve belirsizliğe tahammülsüzlüklerini değerlendirmek amacıyla Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (BTÖ) kullanılmıştır.  Araştırma soruları çerçevesinde elde edilen bulgular tüm temel değişkenlerin (intihar olasılığı, aile işlevselliği, bilişsel esneklik, belirsizliğe tahammülsüzlük) birbirleriyle ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. İntihar olasılığını belirlemek amacıyla yapılan regresyon analizi sonuçlarına göre sosyodemografik değişkenlerden  gelir düzeyi; aile işlevselliği alt boyutlarından genel fonksiyonlar, roller ve gereken ilgiyi gösterme; bilişsel esneklik alt boyutlarından  kontrol; belirsizliğe tahammülsüzlük alt boyutlarından ise belirsizlikle ilgili olumsuz benlik değerlendirmeleri intihar olasılığını yordayan değişkenler arasında bulunmuştur. İntihar olasılığı ile aile işlevselliği arasındaki ilişkide aracı değişkenlerin rolünü değerlendirmek için gerçekleştirilen aracı değişken analizi, bu ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlük alt boyutlarından `belirsizlikle ilgili olumsuz benlik değerlendirmeleri? ve `belirsizlik stres verici ve üzücüdür? boyutlarının kısmi aracı etkisi olduğu; bilişsel esneklik alt boyutlarından ise `kontrol?? alt boyutunun kısmi aracı etkisi olduğunu göstermiştir.



Anahtar sözcükler: İntihar olasılığı, aile işlevselliği, belirsiliğe tahammülsüzlük ve bilişsel esneklik.

Abstract:
In this study, relationship among suicide probability, family functionality, cognitive flexibility and intolerance of uncertainty are examined. Besides, the mediator role of cognitive flexibility and intolerance of uncertainty  between suicide probability and familu functioanlity. The sample is composed of 623 univercity student aged 18-25. Suicide Probability Scale (SPS) was used to assess participants? suicide probability; Mc Master Family Assesment Device was used to evalute participants? family functionality; The Cognitive Flexibility Inventoru (CFI) was used to assess participant?s cognitive flexibiliry and Intolerance of Uncertainty Scale was used to assess participant?s intolerance of uncertainty. The resut of the study have shown that allbasic variables (suicide probability, family functionality, cognitive flexibility, intolerance of uncertainty) were related to each others. The predictor variables of suicide probability was fount to soico-economic status, general functioning,  roles, affectice responsiveness, control, negative self-assestment. Results revealed that dimensions of cognitive flexibility including control and alternatives, dimensions of intolerance of uncertainty including `uncertainty is stressful and upsetting? and negative self assesment madiate the relationship suicide probability and family functionality.



Key Words: suicide probability, family functionality, cognitive flexibility, intolerance of uncertainty