Tip 2 diyabetli bireylerde problem çözme eğitiminin öz yönetim davranışlarına etkisi
The effect of problem solving education on TYPE 2 diabetic individuals' self-management behaviors
Yazar: ZEYNEP BAHADIR AĞCE
Danışman: PROF. DR. GAMZE EKİCİ ÇAĞLAR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Bilişsel giriş davranışları = Cognitive enter behaviours ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Uğraş tedavisi = Occupational therapy ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Tip 2 diyabetli bireylerin kan glikoz kontrolü için sağlıklı yaşam tarzı alışkanlıklarının geliştirilmesi ve düzenli olarak öz yönetim davranışlarını sürdürmesini gerekmektedir. Ancak bireyler bu davranışların hayata katılması ve sürdürülmesinde problem yaşamaktadır. Problem çözme eğitimi (PÇE), bireylerin sağlıklı alışkanlıklar edinmesini desteklemektedir. Bu çalışmada, tip 2 diyabetli bireylerde kişinin kendisi için anlamlı aktiviteler yoluyla uygulanan problem çözme eğitiminin aktivite performansı, rutinler ve alışkanlıklar, sorunlarla başa çıkma stilleri, psikososyal öz yeterlilik, iyilik hali ve duygusal stres alanları üzerine etkisi incelenmiştir. Çalışmaya tip 2 diyabetli 67 gönüllü birey dahil edilmiştir. Katılımcılar randomizasyon yöntemi ile müdahale (n=33) ve kontrol (n=34) grubu olarak ayrılmıştır. Her bir katılımcı için Fiziksel ve Sosyodemografik özellikler, Kanada Aktivite Performans Ölçümü ile aktivite performans problemleri, Zaman Coğrafya Günlüğü ile tipik günleri, Başa Çıkma Stilleri Ölçeği Kısa Form ile sorunlarla başa çıkma stilleri, Diyabet Güçlendirme Ölçeği ile psikososyal öz yeterliliği, Dünya Sağlık Örgütü-5 İyilik Hali Anketi ile iyilik hali ve Diyabette Sorunlu Alanlar Ölçeği ile diyabette duygusal stres alanlarına ait bilgiler kaydedilmiştir. Müdahale haftada en az 1 seans, 6 hafta olacak şekilde toplam 6 modül olarak planlanmıştır. 1, 2 ve 6. modül programı standart olup, 3, 4 ve 5. modüller ise bireyin ihtiyaçlarına göre düzenlenmiştir. Müdahale ve kontrol grubundan müdahale öncesi, sonrası ve müdahaleden 3 ay sonrasında elde edilen veriler karşılaştırılmıştır. Sonuçlara göre tip 2 diyabetli bireylerin müdahale sonrası tipik gündeki diyabet öz yönetim aktivite oranında artış, buna ilave olarak problem tanımlanan performans alanlarında, bazı sorunlarla başa çıkma stillerinde, psikososyal öz yeterliliğinde, iyilik hali ve yaşam kalitesinde gelişme görülmüştür (p<0,05). Diyabette duygusal stres alanlarında ise her iki grup için ilerleme kaydedilmiş gruplar arasında fark görülmemiştir. Bu çalışmaya katılan diyabetli bireylerin diyabet öz yönetim aktivitelerinin hayata entegrasyonunda ve sürdürülmesinde çeşitli problemlerle karşılaştığı ve bunların bireyin öz yönetim davranışlarını etkilediği, ergoterapi bakış açısı ile uygulanan PÇE'nin bireyleri desteklediği saptanmıştır. Bu nedenle diyabetli bireylerin sağlıklı terapatik davranışları rutin ve alışkanlıklar içerisine adapte etmek için ergoterapi bakış açısı ile desteklendiği programlara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Individuals with type 2 diabetes need to develop healthy lifestyle habits for blood glucose control and individuals should maintain regular self-management behaviors However, the individuals have problems to participated in the life and maintenance of these behaviors. Problem-solving education support individuals to get healthy habits. This study was performed to investigate the effects of the problem-solving training applied with meaningful activities for individuals activity performance, routines and habits, problem-solving style, psychosocial self-efficacy, well-being, and emotional stress areas in type 2 diabates individuals. This study included 67 individuals volunteers of type 2 diabetes in total. Participants were divided into randomization method intervention (n = 33) and control (n = 34) group. The Physical and Sociodemographic Characteristics, activity performance problems with Canadian Occupational Performance Measure, typical days with Time Geography Diary styles to cope with problems with Brief COPE, psychosocial self-efficacy with Diabetes Empowerment Scale, well-being with World Health Organization-5 Well Being İndex, information on the areas of emotional stress with Problem Areas in Diabetes Questionnaire were recorded for each participant. The intervention is scheduled as a total of 6 modules, with 6 weeks and at least 1. session per week. 1, 2 and 6. modules has the standard programme, modules 3, 4 and 5. are arranged to the needs of the individual. The intervention and control group were evaluated before, after, and after intervention for 3 months and the data obtained were compared with each other. The results show that individuals with type 2 diabetes increased their typical day-to-day diabetes self-management activity after the intervention, in addition to the problematic areas of performance, problems with coping style, psychosocial self-efficacy and well-being (p<0,05). There was no difference in the areas of emotional stress between the groups with progress for both groups. It has been found that diabetic individuals encounter different problems when adapted diabetes self-management activities and maintenance of life, and these are influenced self-management behaviors of the individual. For this reason, programs that diabetic persons are supported with occupational therapy points of view are needed to adapt healthy therapeutic behaviors to routine and habits.