Liderlik tarzları, örgütsel dayanıklılık, örgütsel özümseme kapasitesi ve firma yenilikçiliği ilişkisi
Relationships between leadership styles, organizational resilience, organizational absorptive capacity and firm innovativeness
Yazar: MEHMET ALİ KARAKÖSE
Danışman: PROF. DR. SALİH ZEKİ İMAMOĞLU
Gebze Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Adaptif yönetim = Adaptive management ; Dayanıklılık = Endurance ; Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Yenilikçilik = Innovativeness ; Örgütsel dirençlilik = Organizational resilience ; Örgütsel yenilikçilik = Organizational innovations

Özet:
Her geçen gün karmaşık hale gelen iş dünyası örgütleri birçok tehditle karşı karşıya bırakmakta, bu da örgütleri daha kırılgan hale getirmektedir. Öyle ki bu tehditler örgütlerin performansını, iş sürekliliğini ve hatta yaşamını tehlikeye atmaktadır. Tüm bunlara rağmen, örgütsel dayanıklılık kapasitesinin karmaşıklık ve beraberinde getirdiği tehditlerin üstesinden gelebilmek için önemli bir potansiyel sunabileceği önerilmiş ve örgüt bilimcilerin artan ilgisiyle birlikte bu alandaki çalışmalar artmaya başlamıştır. Ancak mevcut literatür, böylesine önemli bir dinamik yeteneği geliştirmede liderliğin rolüne ilişkin kavramsal ve ampirik çalışmalar açısından oldukça yetersizdir. Öte yandan örgütsel dayanıklılık kapasitesi ile kritik örgütsel yetenekler olarak değerlendirilen örgütsel özümseme kapasitesi ve yenilikçilik arasındaki ilişkiye ilişkin kavramsal ve ampirik çalışmalar da yok denecek kadar azdır. Bu çalışmada, ilk olarak örgütsel dayanıklılık kapasitesi ve bahsi geçen diğer değişkenler bağlamında literatüre teorik bir katkı bulunulması amaçlanmıştır. Ardından dönüşümcü ve adaptif liderlik tarzının dayanıklılık kapasitesinin geliştirilmesindeki rolü ile dayanıklılık kapasitesinin özümseme kapasitesi ve firma yenilikçiliği ile olan ilişkisi irdelenerek literatürdeki boşluğun doldurulması yönünde ampirik bir katkı sağlanması amaçlanmıştır.

Araştırma kapsamında 329 firmadan toplanan verilerin analiz edilmesi sonucunda, (i) dönüşümcü liderlik tarzının örgütsel dayanıklılık kapasitesi ile pozitif ilişki olmadığı, (ii) adaptif liderlik tarzının örgütsel dayanıklılık kapasitesi ile pozitif ilişki olduğu, ve (iii)  örgütsel özümseme kapasitesinin örgütsel dayanıklılık kapasitesi ile firma yenilikçiliği arasında tam bir ara değişken etkiye sahip olduğu ortaya konulmuştur.

Anahtar kelimeler: Örgütsel dayanıklılık kapasitesi, dönüşümcü liderlik, adaptif liderlik, örgütsel özümseme kapasitesi, firma yenilikçiliği

Abstract:
The business world, which is becoming more complex every day, confronts the organizations with many threats and therefore the organizations become more fragile. Such threats endanger performance, business continuity and even organizational life. In spite of all these, it has been proposed that the organizational resilience capacity can offer an important potential to overcome the complexity and these threats. With the increasing interest of the organizational science academicians, the studies in this field have started to increase. However, the current literature is very weak in terms of conceptual and empirical studies on the role of leadership in developing such an critical dynamic capability. On the other hand, conceptual and empirical studies related to the relationships between resilience capacity, absorptive capacity and firm innovativeness are also insufficient. In this study, firstly, it is aimed to make a theoretical contribution to the literature by examining the organizational resilience capacity and other variables mentioned. Then, it is aimed to provide an empirical contribution to fill the gap in the literature by focusing the role of transformational and adaptive leadership style in the development of resilience capacity, and the relationship between resilience capacity, absortpive capacity and firm innovativeness.

In this study, the data gathered from 329 firm analyzed and the results show that, (i) transformational leadership style is not positively related to organizational resilience capacity, (ii)  adaptive leadership style is positively related to organizational resilience capacity, and (iii) organizational absorptive capacity fully mediates the relationship between organizational resilience capacity and firm innovativeness.

Key words: Organizational resilience capacity, transformational leadership, adaptive
leadership, organizational absorptive capacity, firm innovativeness