Behçet hastalarında subklinik ateroskleroz riskinin karotis intima media kalınlığı ve karotis femoral nabız dalga hızı ile değerlendirilmesi
Assessment of subclinical atherosclerosis risk by measuring carotid intima media thickness and carotid femoral pulse wave velocity in patients with Behcet's disease
Yazar: ALP YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. ALİ SELİM YALÇINKAYA
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Behçet sendromu = Behcet syndrome ; Kalp hızı = Heart rate ; Karotis intima media = Carotid intima media

Özet:
Behçet hastalığı (BH) ilk kez, 1937 yılında bir Türk dermatoloğu olan Prof. Dr. Hulusi Behçet tarafından oral ve genital ülserlerle birlikte hipopiyonlu üveitten oluşan üç semptomlu bir kompleks olarak tanımlanan, yapılan çalışmalar ile pek çok organ sistemi (eklemler, pulmoner, gastrointestinal, ürogenital, kardiyak, damar ve sinir sistemi) tutulumu ile kapsamı genişletilen temel patolojisi vaskülit olan kronik inflamatuar bir hastalıktır.
Aterosklerotik kardiyovasküler hastalıklar tanı ve tedavideki gelişmelere rağmen tüm dünyadaki ölüm nedenlerin başında gelmektedir. Son bilgiler ışığında ateroskleroz; patogenezinde kronik inflamasyonun rol oynadığı, büyük ve orta çaplı arterleri tutan multifaktöriyel bir hastalık olarak tanımlanmaktadır. Patogenezinde çok karmaşık mekanizmalar rol oynasa da ateroskleroz gelişimi tanımlanan risk faktörlerinin modifikasyonu ile önlenebilmektedir. 
Bu çalışmada patogenizinde kronik inflamasyonun rol oynadığı ve son yıllarda farklı hasta gruplarında pek çok çalışmanın yapıldığı kronik inflamatuar hastalıklarda (sistemik lupus eritematozus, romatoid artrit, psöriazis vb.) ateroskleroz gelişimi ülkemizde nispeten daha sık görülen Behçet hastaları üzerinde değerlendirilmiştir.
Eylül 2014 ve Mayıs 2015 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine sigara kullanımı dışında tanımlanmış aterosklerotik risk faktörlerine sahip olmayan 30 Behçet hastası ve 30 gönüllü çalışmaya dahil edilmiştir. Tüm katılımcıların ölçümler öncesinde ayrıntılı öykü, fizik muayene ve laboratuar sonuçları kaydedildi. Sonrasında tüm katılımcıların B-mod ultrasonografi ile karotis intima media kalınlıkları ve basınca duyarlı transducer ile karotis-femoral nabız dalga hızları ölçüldü.
Hasta ve kontrol grubunun yaş, cinsiyet, sigara kullanımı, tansiyon-nabız değerleri ve hemoglobin dışındaki laboratuar sonuçlarını (LDL, kreatinin, açlık glukozu, lökosit ve trombosit sayısı) içeren temel karakteristik özellikleri benzerdi.
Hasta grubu mukakutanöz ve sistemik tutulum olmak üzere iki alt gruba ayrılmış, grupların cinsiyet dışında temel karakteristik özellikleri benzer bulunmuştur. Mukakütanöz grubun %66.7'si (10/15); sistemik grubun %20'si (3/15) kadın cinsiyetteydi.
Hasta grubunun ölçülen maksimum karotis intima media kalınlığı (KİMK) 0.751±0.077 mm, kontrol grubunda 0.735±0.079 mm, ortalama karotis intima media kalınlığı ise hasta grubunda 0.643±0.07, kontrol grubunda 0.629±0.069 mm ölçüldü, her iki parametre de hasta grubunda daha yüksek olma eğiliminde olup istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Ölçülen karotis femoral nabız dalga hızı (NDH) ortalaması hasta grubunda 6.35±1.05 m/sn, kontrol grubunda ise 5.75±0.83 m/sn olarak bulunmuş olup her iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0,017).
Hasta grubundaki subgrup analizinde, mukakütanöz ve sistemik tutulum olan gruplar arasında maksimum/ortalama KİMK ve NDH ölçümleri arasında anlamlı bir fark saptanmadı (p değerleri sırası ile 0,927, 0,920 ve 0,600).
Yapılan regresyon analizlerinde tüm çalışma grubunda ölçülen maksimum KİMK ile karotis-femoral NDH arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif, orta dereceli bir korelasyon (r=0.661;p<0.001), ortalama KİMK ile karotis-femoral NDH arasında yine istatistiksel olarak anlamlı pozitif kuvvetli bir korelasyon (r=0.717;p<0.001) saptandı. 
Hastaların ortalama hastalık süresi 9.2±9.4 yıl olup maksimum ve ortalama KİMK ve karotis-femoral NDH ile hastalık süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif, zayıf bir korelasyon izlendi.
Çalışmada, önceki çalışmalara benzer şekilde Behçet hasta grubunda sağlıklı gönüllüler ile karşılaştırıldığında subklinik ateroskleroz gelişiminin değerlendirilmesinde kullanılan KIMK ve karotis-femoral NDH değerleri daha yüksek bulunmuştur. Bu çalışma; önceki çalışmalardan farklı olarak bu iki yöntemin birlikte kullanılması, yapılan regresyon analizlerinde KIMK ile karotis-femoral NDH değerleri arasında pozitif korelasyon saptanması açısından önemlidir. Ayrıca çalışmada NDH'nın KIMK'na göre daha duyarlı bir yöntem olduğu görülmüştür.
Çalışmadaki hasta sayısının az olması ve takip periyodunun olmaması da göz önünde bulundurularak Behçet hastalarında subklinik aterosklerozun değerlendirilmesi ve klinik sonuçlarının görülmesi için daha geniş kapsamlı, uzun izlem süreli klinik çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Behçet's disease (BD) is a chronic inflammatory disease which was defined as a complex of oral and genital ulcers and hypopyon uveitis by a Turkish dermatologist Prof. Dr. Hulusi Behçet in 1937 with involvement of many organ systems (joint, pulmonary, gastrointestinal, urogenital, cardiac, vascular and nervous system). Its basic pathology is vaculitis.
Despite the advances in diagnosis and treatment of atherosclerotic cardiovascular disease, it is still the leading cause of death worldwide. Atherosclerosis is defined as a multifactorial disease that affects the large and medium-sized arteries, in which chronic inflammation has a role in pathogenesis. Although very complex mechanisms play a role in the development of atherosclerosis, it may be prevented by modification of the identified risk factors.
Chronic inflammation has a role in the pathogenesis atherosclerosis and many studies were performed recently in different patient groups with chronic inflammatory diseases (SLE, RA, psoriasis etc.) to determine the progression of atherosclerotic process. In this study, we evaluated Behçet's disease in this context, which is relatively frequent in our country. 
30 patients with Behçet's disease and 30 volunteers with no atherosclerotic risk factors except smoking, who were referred to Akdeniz University Medical Faculty Hospital between September 2014 - May 2015, were enrolled in this study. Prior to the measurements a detailed history, physical examination and laboratory results were recorded. Then carotid intima-media thickness by B-mode ultrasonography and carotid-femoral pulse wave velocity by pressure sensitive transducer were measured.
Basic characteristic including age, gender, smoking, blood pressure, heart rate and laboratory results (LDL, creatinine, fasting blood glucose, leukocyte and platelet counts) except hemoglobin were similar in patient and control groups. 
The patient group was divided into two subgroups, including mucocutaneous and systemic involvement, except gender, the basic characteristic features of the groups were similar. 66.7% of the mucocutaneous group (10/15); 20% of the systemic group (3/15) were female in gender.
Maximum carotid intima-media thickness (cIMT) was 0.751±0.077 mm in patient group and 0.735±0.079 mm in control group. Mean carotid intima-media thickness was 0.643±0.07 mm in patient group and 0.629±0.069 mm in control group. Both parameters tended to be higher in patient group but they did not reach to statistical significance. Measured carotid-femoral pulse wave velocity (PWV) was 6,35±1.05 m/sn in patient group and 5.75±0.83 m/sn in control group, and the difference between the two groups were statistically significant (p = 0.017).
In patient subgroup analyses, there was no significant difference in maximum/mean cIMT and carotid-femoral PWV measurements between the mucocutaneous and systemic involvement groups (p valve respectively; 0,927, 0,920 ve 0,600).
Regression analyses showed that, there was a statistically significant, positive moderate correlation between max cIMT and carotid-femoral PWV in all study groups, (r=0.661;p<0.001), there was also a statistically significant, positive strong correlation between mean cIMT and carotid-femoral PWV (r=0.717;p<0.001).
Mean duration of disease was 9.2±9.4 years for the patients. There was statistically significant, positive weak correlation between max/mean cIMT and carotid-femoral PWV with duration of disease.
In this study, like the previous studies in patients with Behçet's disease, cIMT ve carotid-femoral PWV values, which were used to determine the subclinical atherosclerosis, were higher than the healthy volunteers. Unlike previous studies, combined use of these two methods, determined a positive correlation between cIMT and carotid-femoral PWV values by regression analysis which is an important finding. In addition, in the study carotid-femoral PWV is found to be more sensitive method than cIMT.
Small number of patients and lack of follow-up period are the limitations of this study, for the evaluation of subclinical atherosclerosis and determination of clinical results in patients with Behçet's disease. Therefore, there is a need for larger studies with long term follow up.