Döküm sektöründe çalışan işçilerin iş kazası geçirme durumu ve etkileyen risk faktörleri
Revision situation of occupational accidents of employees working in foundry industry and affecting risk factors
Yazar: NEŞE KIRATLI
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA NECMİ İLHAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Kazalar = Accidents
Dizin: Döküm fabrikası = Casting factory ; Risk faktörleri = Risk factors ; İş güvenliği = Work safety ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş sağlığı = Occupational health ; İşçiler = Workers

Özet:
Bu çalışmada; döküm sektöründeki çalışma ortamlarına ilişkin sağlık ve güvenlik risklerini ortaya çıkarmak ve koruyucu önlemler önermek amaçlanmıştır. Bu kapsamda;  Ankara'da çok tehlikeli işler sınıfında yer alan bir döküm fabrikasında yapılan araştırmanın sonuçları sunulmuştur. Çalışmada işçilerin (166 işçi) kişisel bilgileri, çalışma yaşamı ve iş kazaları profilinin ortaya konulmasına yönelik işçi anket formu düzenlenmiştir. Gözlemler ve döküm işkolu alanındaki deneyimlere dayanan kaynaklardan elde edilen verilerden, araştırma kapsamına alınan döküm fabrikasındaki temel riskler belirlenmiştir. Çalışanların tamamı erkektir. İşçilerin yaş ortalaması 33,5±6,05'dir. %28,9'u ilkokul mezunudur. İşçilerin %73,1'inin işini isteyerek seçtiği tespit edilmiştir. Çalışanların %87,6'sı işini stresli bulmakta, stres kaynakları; tehlikeli ortamda çalışmak, çalışma koşullarının kötü olması, vardiya, fazla mesai olarak tespit edilmiştir. Çalışanların %83,2'si yaptığı iş ile ilgili eğitim almıştır. Çalışanların %92,6'sı ise iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eğitim almıştır. İşçilerin koruyucu kullanımının önemine yönelik düşünceleri sorgulanmış, koruyucu kullanım oranı yüksek bulunmuştur. Çalışanların %30,1' i iş kazaları riskinin çok yüksek olduğunu belirtmiştir. En büyük kaza olasılıkları; %64,5  el ve ayak üzerine malzeme düşmesi, %60,5 göze çapak kaçmasıdır. Daha önce iş kazası geçirenler % 68,1 olarak saptanmıştır. Göze çapak kaçması, sıkışma/ezilme, parça düşmesi en çok geçirilen kazalar olarak bulunmuştur. İş kazalarının %80,6'sında iş günü kaybı yaşanmıştır. 31-35 yaş arasının iş kazası geçirme sıklığı %73,8'dir. Döküm sektöründe; ağır ve büyük malzemelerin taşınması, yüksek sıcaklıklı metaller, toksik ve aşındırıcı maddeler, toz, duman, termal konfor şartları, gürültü, vb. iş sağlığı ve güvenliği açısından en önemli riskleri oluşturmaktadır. Çalışma koşullarının düzeltilmesi iş kazaların azaltılmasında önemli bir etkendir. Ancak kazalar büyük oranda insan kaynaklı ve eğitim eksikliğine dayalıdır.  İş kazalarının azaltılmasında en etkin çözüm yolu eğitimdir. Bunun için ilk aşamada işçilere yönelik risk önleme eğitim çalışmaları başlatılmalıdır.

Abstract:
In this study it is aimed to uncover health and safety risks related to working environment in the foundry industry and to suggest preventive measures. In this context, the results of a research which is made in a foundry factory in Ankara under very dangerous working conditions is presented. In this research a labourer questionnaire is prepared and used to find out about their (166 workers) personel details, working conditions and occupational accidents. The basic risks are determined by the observations and experiences achieved in the foundry area. All of the employees were male. The mean age of them was 33,5±6,05,  28,9% had primary school diplomas. 73,1% of  the workers in their jobs has been determined that willingly chooses. 87,6% of the workers find their jobs stressful, stress resources; to work in dangerous environment, poor working conditions, shift, overtime has been identified. 83,2% of the workers have received training related to this job. 92,6% of the workers have received occupational health and safety training. The idea of importance of workers' protective use has been questioned, personal protective materials utilization rate was high. 30,1% of the workers mentioned that the risk of work accidents was too high. The possibility of major accidents; 64,5% material falling on the hands and feets; 60,5% eye contamination with welding powder. 68,1% of the workers had an occupational accident. Eye contamination with welding powder, compression, being crushed  and being crashed with blocks were found to be the most passed occupational accidents. 80,6% of occupational accident has occured the loss of the workdays. Accident rate between ages 31-35 was 73,8%. İn the foundry industry; transport of heavy and big materials, high temperature metals, toxic and corrosive substances, dust, smoke, thermal comfort conditions, noise is the most important risk in terms of occupational health and safety. The improvement of working conditions is an important factor in reducing occupational accidents. But accidents are largely of human origin and is based on a lack of education. Education is the most effective solution in reducing occupational accidents. Therefore, in the first  preventing from risk training should be given to the workers.