Amerikan idari Usul Kanunu örneğinde idari usulün genel esasları
Genral principles of administrative procedure in the example of U.S. Administrative Procedure Act
Yazar: YUSUF BAŞ
Danışman: PROF. DR. OĞUZ SANCAKDAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Amerikan hukuku = American law ; Bilgi edinme hakkı = Obtain information rights ; Demokratik yönetim = Democratic management ; Dinlenme hakkı = Right to rest ; Kamu yönetimi = Public administration ; İdari Yargılama Usulü Kanunu = Administrative Procedure Law ; İdari usul = Administrative procedure

Özet:
Basitçe idari işlemlerin yapılmasında izlenecek yolu gösteren kurallar bütünü olarak tanımlanabilecek olan idari usul birçok hukuki ilkenin gerçek anlamda var olması için olmazsa olmaz konumdadır. Modern, demokratik hukuk devleti ancak işlem ve eylemlerinde izlenecek usul önceden belirlenmiş bir idarenin bireylere saylayacağı hukuki güvence ile var olabilir. Yargısal usullere koşut biçimde ve genel idari usul yaklaşımı ile kodifiye edilmiş bir idari usul kanununun varlığı idari faaliyetin hızlı ve verimli şekilde gerçekleşmesinin ve katılımcı demokratik idare anlayışının hayata geçirilmesinin en birincil yolu olarak değerlendirilmektedir. 
ABD'de 1946 yılında bu yaklaşımla genel idari usul kanunu kodifiye edilmiş, idari faaliyet belirgin bir sınıflandırmaya tabi tutularak her bir faaliyet türü için kural ve ilkeler ortaya konmuştur. Anglo-Sakson hukuk sistemine dahil olan ülkede idare hukuku uygulamada ve literatürde görece yavaş bir gelişim gösterse de, idari usul açısından erken, kapsamlı ve etkin bir düzenleme yürürlüğe konabilmiştir. Bilgi edinme hakkı, açık toplantılar ve idarenin yayımlaması gereken belgeler açısından idarenin sorumluluklarını geniş tutan ve istisnaları oldukça kısıtlı tutan kanun; kişi hak ve özgürlüklerinin idare karşısında korunması, etkili ve gerçek katılım hakkı, açıklık ilkesi gibi hak ve ilkelerin etkili şekilde gerçekleşmesini ve kamu yönetimi anlayışına yerleşmesini sağlayabilmiştir.
Ülkemizde de 1990'lı ve 2000'li yıllarda genel idari usul kanunu yapılmasına dair ciddi çalışmalar yapılmıştır. Bu kapsamda hazırlanan genel idari usul kanunu tasarısı yasama organının önüne gelme fırsatı bulamasa da, uzun vadede ülkemizdeki idari usul çalışmaları açısından diğer ülkelerdeki idari usulün incelenmesi önem arz etmektedir. Bu doğrultuda çalışmada idari usulün tarihsel gelişimi, teorik meseleleri ve idari usul ilkelerinin ABD uygulamasında tezahürü incelenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: İdari Usul, İdare Hukuku, ABD Hukuku, Bilgi Edinme Hakkı, Yönetimde Açıklık, Dinlenilme Hakkı, Demokratik İdare, Kamu Yönetimi

Abstract:
Adminsitrative procedure, which is simply the entirety of rules and methods to be followed in administrative action, is essential to actualization of various principles of law. A state may qualify as modern, democratic and a state of law only by the legal protection of pre-determined administrative procedure. Existence of an administrative procedure code which has been codified with a general administrative procedure approach and parallel to the judicial procedure is considered to be primary means of effective and swift administrative action and actualization of participatory democratic administration. 
In 1946 USA was able to codify the administrative procedure which enabled explicit categorization of administrative action and determination of rules and principles for each type of action. Despite the fact that the country falls within the Anglo-Saxon law and thus showed relative slow development in administrative law area, it was able to put into effect a comprehensive and efficient code in administrative procedure. The code determined the responsibilities of the administrative agencies and protection provided to individuals quite wide on the matters of freedom of information, opennes in administrative action and publication responsibilities. This ensures an active protection of rights and freedoms, active and sincere participatory rights,  and opennes in administration thus shifting the paradigm in public administration. 
There were significant studies in 1990's and 2000's in Turkey about administrative procedure. A draft of general administrative procedure code was prepared but never made its way to Parliament's agenda. Still, the analysis of administrative procedure law in other countries is crucial for long term administrative procedure studies in Turkey. In this study, we investigated the historical development and theoretical issues of administrative procedure. Also the appearance of administrative procedure principles in U.S. example has been studied.
Keywords: Administrative Procedure, Administrative Law, US Law, American Administrative Law, Freedom of Information, Opennes in Administration, Right to be Heard, Democratic Administration, Public Administration.