Dış müdahale aracı olarak askeri darbeler: Batı Afrika ülkeleri örneği
Military coups as foreign intervention tools: the case of West African countries
Yazar: MURAT YİĞİT
Danışman: PROF. DR. HALUK ALKAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afrika ülkeleri = African countries ; Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Askeri müdahale = Military intervention ; Batı Afrika = West African ; Fransa = France ; Sivil-asker ilişkileri = Civil-military relations ; Uluslararası müdahaleler = International interventions ; Uluslararası politika = International policy ; Yeni kolonyalizm = Neo-colonialism ; İç çatışma = Inner conflict

Özet:
Bu tez çalışması, Batı Afrika'da gerçekleşen askeri darbe ve darbe girişimlerinin oluşumuna etki eden dış müdahaleleri incelemektedir. Çalışmanın temel soruları, bu müdahelelerin hangi koşullar altında ve hangi nüfuz alanlarında mümkün olabildiğidir. Batı Afrika ülkelerinde siyaset, küresel ölçekte rekor seviyede tekrar eden darbeler nedeniyle, askeri bir karaktere bürünmüştür. Yükselen askeri darbe trendleri üç ana dönemde incelenebilmektedir: Kuruluş, statüko ve Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle kendini gösteren değişim. Batı Afrika'da askeri darbelerin bu denli sık yaşanmasında dış etkilerin rolü yadsınamaz mahiyettedir. Bu dış etkiler ise askeri eğitim ve danışmanlık, askeri üsler ve silah ticareti, ekonomik işbirliği ve yardımlar, kişisel ilişki ağları gibi bir dizi neokolonyal enstrümanla hayata geçmektedir. Batı Afrika bölgesinde yer alan devletlerin sömürgeci geçmişten miras kalan bağımlılıkları, yeni sömürgecilik çerçevesinde ABD ve Fransa'nın darbe ve iç savaş gibi siyasi olaylarda etkin birer dış aktör olarak belirmelerine neden olmaktadır. Askeri darbe girişimleri üzerinde etkili olan dış nüfuz, dört ana gösterge ile ölçülebilir: askeri sosyalizasyon, ekonomik ilişkiler ve işbirliği, askeri varlıklar ve son olarak da kişisel-kurumsal ağlar. Söz konusu parametreler, dış müdahalenin hem darbeler üzerindeki rolünü hem de başarı durumunu sorgulama imkânı tanımaktadır. Belirtilen göstergelerin analiz edilmesi, ilgili devletler arasındaki kurumsal yakınlık ve sosyalleşme düzeyini ortaya çıkarmaktadır. Bu göstergeler belli bir düzeye ulaştığında dış müdahalenin başarılı olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This dissertation examines the foreign interventions which are instrumental in military coups and coup attempts in West Africa. Main questions are: under which conditions and in what spheres of influence these interventions are possible. Politics in West African countries has assumed a military character due to record-breaking coups on a global scale. Rising military coup trends can be examined in three main periods: Establishment, status quo, and the change that manifested itself with the end of the Cold War. The role of external influences on military coups in West Africa being this frequent is undeniable. These external influences are realized through a series of neocolonial instruments such as military training and consultancy, military bases and arms trade, economic cooperation and aid, personal networks. The dependencies of the states in the West African region inherited from the colonial past cause the USA and France to appear as neocolonial external actors in political events such as coups and civil wars. External influence on military coup attempts can be measured by four main indicators: military socialization, economic relations and cooperation, military assets and, finally, personal-corporate networks. These parameters make it possible to assess both the role of external intervention on coups and its success. Analyzing the indicated indicators reveals the level of institutional affinity and socialization between the relevant states. When these indicators reach a certain level, the external intervention is found to be successful.