Lezyonlu ve sağlıklı alt daimi 1. büyük azı dişlerine ait trabeküler kemik bölgesinin yaş ve cinsiyete göre fraktal analizlerinin panoramik radyografi görüntüleri üzerinde değerlendirilmesi
Evaluation of fractal analysis of trabecular bone region of lesioned and healthy lower permanent first molars according to age and gender on panoramic radiographic images
Yazar: ELİF BİLGİN
Danışman: PROF. DR. EMİN CANER TÜMEN
Dicle Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı / Pedodonti Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Diş hekimliğinde radyografilerin değerlendirilmesi tanı, tedavi planı ve dental işlemlerin başarısı için önemli bir prosedürdür. Son yıllarda patolojilerin ve hastalıkların, çene kemiklerinin trabeküler yapısında meydana getirdiği değişiklikleri incelemek için fraktal analiz yöntemi sıklıkla kullanılmaktadır. Fraktal analiz sonucu elde edilen verilerin, kemik yoğunluğundaki değişimler ile ilişkilendirildiği ve kemikteki mineral kaybını yansıttığı belirtilmektedir. Bu çalışmanın amacı, panoramik radyografileri kullanarak periapikal lezyonlu ve sağlıklı alt daimi 1. büyük azı dişlerinin trabeküler kemik fraktal boyut değerlerini yaş ve cinsiyete göre değerlendirmek ve karşılaştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Dicle Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Çocuk Diş Hekimliği Anabilim Dalı'na 2022 yılında başvuran 6-16 yaş arasındaki toplam 216 hastanın panoramik radyografileri retrospektif olarak incelendi. Her bir dijital panoramik radyografi üzerinde iki ayrı bölgeden (periapikal lezyonlu ve sağlıklı 1. büyük azı dişinin apeksindeki trabeküler kemik bölgesinden), 25x25 piksel boyutunda belirlenen ROI'lere, ImageJ programı kullanılarak fraktal analiz uygulandı ve fraktal boyut hesaplamaları yapıldı. Gerekli istatistiksel analizler yapıldı. Önem düzeyi p<0,05 olarak alındı.
Bulgular: Çalışma sonuçlarına göre lezyonlu bölgenin fraktal boyut değeri ortalaması 1,106 iken, sağlıklı bölgenin fraktal boyut değeri ortalaması 1,116'dır. Lezyonlu ve sağlıklı grubun fraktal boyut değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmadı (p>0,05). Fraktal boyut değerleri ile yaş ve cinsiyet arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmedi (p>0,05).
Sonuç: Fraktal analiz güvenilir bir yöntem olmasına rağmen, araştırmacılar arasında fikir birliği sağlanabilmesi için histolojik ve klinik parametrelerin yürütülen çalışmalara entegre edilmesi büyük bir öneme sahiptir.

Anahtar Sözcükler: Periapikal Lezyon, Panoramik Radyografi, Fraktal Analiz, ImageJ, ROI

Abstract:
Aim: Evaluation of radiographs in dentistry is an important procedure for diagnosis, treatment plan and success of dental procedures. In recent years, the fractal analysis method has been frequently used to examine the changes caused by pathologies and diseases in the trabecular structure of the jaw bones. It is stated that the data obtained as a result of fractal analysis is associated with changes in bone density and reflects mineral loss in bone. The aim of this study is to evaluate and compare trabecular bone fractal dimension values of periapical lesioned and healthy lower permanent first molars according to age and gender, using panoramic radiographs.
Material and Method: In our study, the panoramic radiographs of a total of 216 patients aged 6-16 years who applied to Dicle University Faculty of Dentistry Department of Pedodontics in 2022 were retrospectively examined. Fractal analysis was applied to ROIs determined in 25x25 pixel size from two separate regions on each digital panoramic radiograph (from the trabecular bone region at the apex of the periapical lesion and the healthy first molar tooth), using the ImageJ program, and fractal dimension calculations were made. Necessary statistical analyzes were performed. The significance level was taken as p<0,05.
Result: According to the study results, the average fractal dimension value of the lesioned region is 1,106, while the average fractal dimension value of the healthy region is 1,116. There was no statistically significant difference between the fractal dimension values of the lesioned and healthy groups (p>0,05). No statistically significant relationship was detected between fractal dimension values and age and gender (p>0,05).
Conclusion: Although fractal analysis is a reliable method, it is of great importance to integrate histological and clinical parameters into studies in order to achieve consensus among researchers.

Keywords: Periapical Lesion, Panoramic Radiography, Fractal Analysis, ImageJ, ROI