Romatoid artritli hastalarda D vitamini düzeylerinin hastalik aktivitesi, uyku kalitesi ve yorgunluk şiddeti üzerine etkisi
The effect of vitamin D levels on disease activity, sleep quality and fatigue severity in patients with rheumatoid arthritis
Yazar: ONUR ÇELENK
Danışman: PROF. DR. OKCAN BASAT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gaziosmanpaşa Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Vitamin D = Vitamin D ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Giriş ve Amaç: Bu çalışmada vitamin D eksikliğinin romatoid artrit (RA)
hastalarında görülme sıklığı ile hastalık aktivitesi, yorgunluk ve uyku üzerine
etkisinin gösterilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışma 15 Şubat - 15 Mayıs 2020 tarihleri arasında
Gaziosmanpaşa Eğitim Araştırma Hastanesi Romatoloji ve Aile Hekimliği
Kliniklerine başvuran 106 RA hastası ve 86 kontrol hastası olmak üzere 192 hasta ile
tek merkezli, prospektif, kesitsel bir araştırma olarak planlandı. Katılımcıların sağlık
durumları Health Assessment Questionnaire (HAQ) ile, hastalık aktivitesi Disease
Activity Score (DAS-28) ile, uyku Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği ve Epworth
Uykululuk Ölçeği ile, yorgunluk Yorgunluk Şiddeti Ölçeği ile, ağrı Visual Analogue
Scale (VAS) ile , fiziksel aktivite Birinci Basamak için Fiziksel Aktivite Anketi
(BBFAA) ile değerlendirildi. Tüm hastaların D vitamini, CRP, RF, Anti- CCP
parametreleri kayıt altına alındı.
Bulgular: 144'ü (%75) kadın ve 48'i (%25) erkek olmak üzere (ort. yaş =
51.84±13.95 yıl) toplam 192 olgu ile yapılan çalışmada, Vitamin D düzeyleri kontrol
( 21,02±10,78) ve hasta grubunda (20,22±8,81) benzerdi (p=0.578). Gruplar arası
yaş, cinsiyet dağılımı, BMI, medeni durum, yaşadığı yer, sigara ve alkol kullanımları
açısından fark yoktu (P<0.05). RA hastalarının %52.8' inde, kontrol grubunun
%48.8'inde vitamin D eksikliği izlendi. RA hastalarının %22,6'sı remisyonda iken,
%9,4'ü düşük düzey, %57,5'u orta düzey, %10.4' ü yüksek düzey aktifti. D vitamini
yetersiz olan RA hastalarında daha yüksek hastalık aktivitesi görüldü (p=0.040).
Vitamin D seviyesi arttıkça ağrı (r= -0,286; p=0,033) , hassas eklem sayısı (r= -0,197
p=0,042) ile hastalık aktivitesinin (r= -0,286 p=0,003) azalmakta olduğu ve ROC
analizinde vitamin D eksikliği için DAS-28 aktivite skoru kesim değerinin 3,03
(EAA:0,616 p=0,037 Sensitivite: 0.804 Spesifite:0,420 ) olduğu belirlendi. Vitamin
D eksikliği görülme sıklığı kontrol grubu ile benzer olsa da (p<0,001), RA
hastalarında yorgunluk şiddeti (p<0,001) ve uykululuk düzeyleri (p<0,001) daha
yüksek değerlerde iken, uyku kalitesi (p<0,001) ve fiziksel aktivite düzeyi (p<0,001)
daha düşük düzeyde saptanmıştır. RA hastalarında yaklaşık 6 kat daha kötü uyku, 3
kat daha fazla gündüz uykululuk hali gözlenmiş ve kontrol grubuna göre anlamlı
derecede kötü uyku kalitesi saptanmıştır (p<0,001). D vitamini yetersiz olan RA
hastalarında PUKİ skoru 8 puan ve üzeri (EAA:0,656 p=0.003 Sensitivite: 0.464
Spesifite: 0,780) saptanmıştır.
Sonuç: Çalışmamızda vitamin D eksikliği olan RA hastalarının normalden
daha yorgun ve gündüz uykulu olduğu, tümünün kötü uyku kalitesine sahip ve
özellikle hastalık aktivitesi orta ve şiddetli düzeyde olan RA hastalarında vitamin D
replasmanı gerektiği sonucu çıkmıştır.

Abstract:
Introduction and Aim: In this study, it is aimed to show the prevalence of
vitamin D deficiency in rheumatoid arthritis (RA) patients and its effect on disease
activity, fatigue and sleep.
Method: This study was planned as a single-centered, prospective, crosssectional
study with 192 patients, including 106 RA patients and 86 control patients,
who were admitted to Rheumatology and Family Medicine Clinics of
Gaziosmanpaşa Health Application and Research Center between February 15 and
May 15, 2020.
Results: The study included 192 patients with a median age of 51 years. 75%
of the participants were female, and 25% were male. Vitamin D levels were similar
to control (21.02±10.78) and patient group (20±22±8.81) (p=0.578).
There was no difference between the groups in terms of age, gender distribution,
BMI, marital status, place of residence, smoking and alcohol use (P<0.05).Vitamin D
deficiency was monitored in 52.8 % of RA patients and 48.8% of the control group.
While 22.6% of RA patients were in remission, 9.4% had low levels, 57.5% had
moderate and 10.4% had high-level disease activity. Higher disease activity was seen
in RA patients with insufficient vitamin D (p=0.040). As the vitamin D level
increases, pain (r = -0.286; p = 0.033), the sensitive joint count (r = -0.197 p = 0.042)
and disease activity (r = -0.286 p = 0.003) decrease and ROC analysis determined
that das-28 activity score cut value for vitamin D deficiency was 3.03 (AUC: 0.616 p
= 0.037 Sensitivity: 0.804 Specificity: 0.420).Although the incidence of vitamin D
deficiency was similar to the control group (p =), fatigue severity (p<0.001) and
sleepiness (p<0.001) were higher in RA patients, while sleep quality (p<0.001) and
physical activity level ( p<0.001) was determined at a lower level. Approximately 6
times worse sleep, 4 times more daytime sleepiness was observed in RA patients and
significantly poor sleep quality was detected compared to the control group
(p<0.001). In RA patients with insufficient vitamin D, the PSQI score was 8 points
and above (AUC: 0.656 p = 0.003 Sensitivity: 0.464 Specificity: 0.780).
Conclusion: In our study, it was found that RA patients with vitamin D
deficiency are more tired than normal and sleepy during the day, all of them have
poor sleep quality and should have vitamin D replacement, especially in RA patients
with moderate and severe disease activity.