Anonim ortaklıklarda payın senede bağlanması /
Yazar: BÜŞRA GÖRKEM ÇAY NAİBOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL ALİ DURAL
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anonim ortaklıklar = Incorporated companies ; Anonim şirketler = Joint stock companies ; Kanunlar 6098 sayılı = Laws 6098 numbered ; Pay senetleri = Stocks tradet ; Paya dönüştürülebilir tahvil = Convertible notes ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code

Özet:
Türk Hukuku'nda anonim şirketlerin paylarının senede bağlanması
çalışmamızın konusunu oluşturmaktadır. Anonim şirketler, Türkiye'de uygulamada en
çok tercih edilen şirket tiplerindendir. Tasarruf sahiplerinin anonim şirketlere yatırım
yapmalarındaki en önemli sebeplerden biri ise kural olarak şirketin paylarının
serbestçe devredilebilmesidir. Bu şirket tipi bakımından pay sahiplerinin diledikleri an
ortaklıktan çıkarak yatırımlarını paraya çevirebilmeleri imkanı, payların kıymetli
evrak niteliğinde senetlere bağlanabilmesiyle pekiştirilmiştir. Bu kapsamda,
çalışmamız paylarını fiziki olarak senetlere bağlayabilecek olan kapalı anonim
şirketler ile sınırlanmış olup esas olarak bu şirketlerin mevcut mevzuat uyarınca hangi
koşullarda paylarını senetlere bağlayabileceğini ve kıymetli evrak niteliğini haiz bu
senetlerin bastırılması için şirketin uygulaması gereken usulü konu edinmektedir.
Söz konusu çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Anonim şirketlerin TTK m.
486 uyarınca pay senedi bastırmaları halinde bu senetlerin payı temsil etmelerinden
hareketle ilk bölümde pay ve pay senedi kavramları açıklanmıştır. Buna göre, birinci
bölümün içerisindeki ilk ana başlık altında pay kavramının anonim şirketler açısından
özellikleri açıklanarak payın çeşitli anlamlarına değinilmiştir. Sonrasında ise payın
senede bağlanması açısından önem arz eden paya bağlı birtakım ilkelere yer
verilmiştir. Anonim şirketlerde payın açıklandığı bu bölümde mümkün olduğunca
diğer ticaret şirketlerindeki benzer düzenlemelere yer verilerek anonim şirket payları
ile diğer ticaret şirketlerindeki benzer kavramların aralarındaki farklılıklar ortaya
konulmuştur. Birinci bölümün ikinci ana başlığı altında ise payı temsil eden pay
senetlerinin özellikleri ile türlerine yer verilmiş ve bunların hukuki nitelikleri
açıklanmıştır. Pay senetleri izah edilirken pay senedi yerine çıkarılabilen geçici senet
olarak ifade edilen ilmühaberler ile ikinci bölümde payın senede bağlanmasına ilişkin
birtakım düzenlemelerin yorumlanması için açıklanması gereken senede bağlanmamış
payın niteliğine ve öğretide farklı görüşlerin sunulduğu senede bağlanmamış payın
türü (hamiline veya nama yazılı olup olamayacakları) sorununa değinilmiştir. Birinci
bölümde son olarak payın senede bağlanabilir olmasının anonim şirketler bakımından
önemi açıklanmış ve bölüm tamamlanmıştır.
Çalışmamızın ikinci bölümünde ise dört ana başlık altında sırasıyla anonim
şirketlerin paylarının hamiline yazılı ve nama yazılı pay senetlerine bağlanması, pay
senetleri çıkarılmadan önce onların yerine çıkarılabilen ilmühaberlere bağlanması ve
son olarak pay senedi bastırıldıktan sonra pay senedinin türünün dönüştürülmesi
sebebiyle yeniden basılması gereken pay senetlerine ilişkin mevcut düzenlemeler ve
öğretideki tartışmalı konular incelenmiştir. İlk iki ana başlıkta öncelikle her bir senet
türünün işlevleri ile pay sahipleri ve şirket bakımından olumlu ve olumsuz yönleri
açıklanmıştır. Bu açıklamalar sonrasında ise anonim şirketlerin pay senetlerini
çıkarmalarının zorunlu olup olmadığı, hangi şartların gerçekleşmesi halinde bu
senetlerin çıkarılabileceği ve payın senede bağlanabilmesi için uygulanacak usule ilişkin açıklamalara yer verilmiştir. İlmühaberin çıkarılmasına ilişkin ise bu belgelere
neden ihtiyaç duyulabileceği, hangi hallerde çıkarılabilecekleri ve yine uygulanacak
usul açıklanmıştır. Son olarak, şirketin halihazırda pay senedi çıkardığı hallerde, bu
pay senetlerinin türünün dönüştürülmesine ilişkin hakkın pay sahipleri için müktesep
hak olup olmadığı, pay senedi türünün dönüştürülmesi hakkında alınacak genel kurul
kararı için gereken toplantı ve karar nisabı ile bu halde mevcut pay senetlerinin geri
çağrılması ve yeni pay senetlerinin bastırılması süreci açıklanarak çalışma
tamamlanmıştır.
Çalışma, kaynak taraması yöntemi ile hazırlanmıştır. Bu itibarla, öncelikle Türk
hukuk öğretisine ilişkin literatür taraması yapılmış, genel başvuru kitapları ile
monografiler okunmuş ve çalışmamızın konusu ile ilgili düzenlemelerin temas ettiği
konulardaki akademik makaleler ve yayınlanmış tezler incelenmiştir. Ayrıca, Yargıtay
içtihatları araştırılarak uygulamada çıkan uyuşmazlıklar çalışmaya yansıtılmıştır.
Anonim şirketler açısından pay kavramı özel bir anlam ifade eder. Anonim
şirketin tanımına ilişkin TTK m. 329 uyarınca anonim şirket, sermayesi belirli ve
paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu bulunan
şirkettir. Bu anlamda pay ise anonim şirketin sermayesinin belirli sayıda birim değere
bölünmüş parçası olarak tanımlanır. Bu yönüyle pay, anonim şirketler hukuku
bakımından merkez bir kavram olup bu şirket tipine ilişkin birçok kavram ve ilke
paydan hareketle açıklanır. Anonim şirketler hukukunda pay kavramı, sermayenin bir
parçası, pay sahipliği mevki, hakların ve borçların kaynağı ve pay senedi anlamına
gelecek şekilde çeşitli anlamlarda kullanılır.
Payın senede bağlanabilmesi açısından önem arz eden paya bağlı dört ilke
bulunmaktadır. Bunlar; payın anonim ortaklığın kuruluşu ve sermaye artırımının
tescili ile oluştuğu, senede bağlanmasının payda değişiklik yapmadığı, payın
bölünmezliği ve serbestçe devredilebilirliği ilkesidir. Özellikle son ilke uyarınca
anonim şirketlerde kural olarak payın devri hususunda anonim şirketin veya üçüncü
bir kişi ile kurumun onayının aranmaması esastır. Payın senede bağlanması halinde ise
nama yazılı pay senetleri bakımından bu kuralın istisnası olarak TTK m. 490 vd.
uyarınca pay devrini sınırlayabilen bağlam hükümleri uygulanabilecekken hamiline
yazılı pay senetleri açısından devrin sınırlandırılması mümkün olmayacaktır.
Anonim şirketler hukukunda oldukça tartışmalı bir konu olan senede
bağlanmamış payın pay senetleri gibi hamiline ve nama yazılı şeklinde bir ayrıma tabi
tutulup tutulamayacağı çalışma kapsamında incelenmiş ve çalışmada senede
bağlanmamış payın nama veya hamiline yazılı olarak bir ayrıma tabi tutulmayacağı
kabul edilmiştir. Bu sonuca, TTK m. 339 kapsamında esas sözleşmede payın değil pay
senetlerinin türünün yazılmasının gerekmesi ve pay senedinin türünün belirtilmesiyle
birlikte senedin çıkarılması için gereken usulün bilinebileceğinden hareketle
varılmıştır.
Anonim şirketlerde pay senetleri nama ve hamiline yazılı olarak iki türde
çıkartılabilirler. Her iki pay senedi türü de menkul kıymet ve kıymetli evrak niteliğini
haizdir. Pay senetleri kıymetli evrak türleri bakımından ortaklık hakkı veren, açıklayıcı
nitelikte, düzenlenmesine sebep olan hukuki ilişki bakımından illi nitelikte olan, senet
üzerinden anlaşılamayacak anonim şirketler hukukundan kaynaklanan birtakım
def'ilerin üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilecek olmasından hareketle kamu güvenini haiz olmayan kıymetli evraktır. Ayrıca, pay senetlerinin oluşturulması için taraflarının
anonim şirket ve pay sahibi olduğu bir oluşum sözleşmesine ihtiyaç bulunmakta olup
bu sözleşme anonim şirket tarafından pay senedinin pay sahibine teslimi ile birlikte
akdedilir.
Anonim şirketlerde payın hamiline yazılı pay senedine bağlanabilmesi
konusunda 7262 sayılı Kanun ile birlikte köklü değişiklikler yapılmıştır. İlgili
değişiklik uyarınca, getirilen ilk bildirim yükümlülüğü, halihazırda hamiline yazılı pay
senedi sahiplerinin şirkete 31.12.2021 tarihine kadar başvurmaları ve şirketin pay ile
pay sahibine ilişkin bilgileri MKK'ye kaydetmesidir. İkinci bildirim yükümlülüğü,
payın ilk kez senede bağlanması halinde paya ve pay sahibine ilişkin bilgilerin şirket
tarafından MKK'ye kaydedilmesine ilişkindir. Üçüncü bildirim yükümlülüğü ise
hamiline yazılı pay senedinin tedavülü halinde devralanın kendi bilgilerini MKK'ye
kaydetmesi gerektiği hususunda getirilmiştir. FATF tavsiyelerine uyum kapsamında
yapılmış bu düzenlemeler ile terörün finansmanının ve kara para aklanmasının
engellenmesi amacıyla hamiline yazılı pay senedi sahiplerinin MKK'ye kaydedilerek
takip edilebilmesi mümkün hale getirilmiştir.
TTK m. 339/2.d kapsamında pay senetlerinin türünün hamiline yazılı olduğu
şirketler payın bedeli tamamen ödendikten sonra hamiline yazılı pay senedini üç ay
içerisinde çıkartarak pay sahiplerine teslim etmelidir (TTK m. 486/2). Çalışma
kapsamında madde metnindeki "hamiline yazılı paylar" ifadesi şirketin pay
senetlerinin hamiline yazılı olması halinde hamiline yazılı senede bağlanacak paylar
şeklinde yorumlanarak hamiline yazılı pay senetlerinin çıkarılmasının bir zorunluluk
olduğu sonucuna varılmıştır. Şirketin pay senedi türünün hamiline yazılı olması
halinde TTK m. 340 ile kanuna girmiş olan emredici hükümler ilkesi kapsamında esas
sözleşme veya pay sahipleri sözleşmesi ile payın hamiline yazılı senede ancak talep
ile bağlanabileceği yönündeki düzenlemelerin geçersiz olacağı çalışma kapsamında
kabul edilmiştir.
Payın hamiline yazılı senede bağlanabilmesi için esas sözleşmede bu yönde bir
düzenleme bulunması, kuruluşta esas sözleşmenin veya sermaye artırımının tescil
edilmiş olması ve pay bedelinin tamamen ödenmiş olması gerekmektedir. Bu şartlar
gerçekleşmeden pay senetlerinin çıkarılması halinde pay senetleri geçersiz olacak ve
şartların daha sonra gerçekleşmesi halinde ise bu geçersizlik düzeltilemeyecektir.
Böyle bir halde, şartlar gerçekleştikten sonra anonim şirketin TTK'de ve hamiline
yazılı pay senetlerinin çıkarılmasına ilişkin 7262 sayılı Kanun sonrasında yürürlüğe
giren Tebliğ'de yer alan usulü takip ederek yeniden pay senedi çıkarması gerekecektir.
Anonim şirketin hamiline yazılı pay senedi çıkarabilmesi için pay bedelleri
ödendikten sonra bu konuda bir yönetim kurulu kararı alması, bu karar ile MKK'ye
başvurarak senede bağlanacak paya ve pay sahibine ilişkin bilgileri kaydetmesi
gerekmektedir. Bu kayıtlar yapıldıktan sonra yönetim kurulu kararı, tescil ve ilan
edilmeli, ayrıca şirketin bağımsız denetime tabi olması halinde açmak zorunda olduğu
internet sitesine yüklenmelidir. Tescil işlemi sırasında sicil müdürü MKK
bildirimlerinin tamamlanıp tamamlanmadığını kontrol etmelidir. Tescil ve ilan
işlemleri sonrası kayıt sırasında MKK tarafından üretilen tekil numara ile TTK m.
487'deki bilgileri içeren pay senedi bastırılarak pay sahibine teslim edilmelidir. Tekil
numaranın da pay senedi üzerinde bulunmasını öngören düzenleme Tebliğ'de yer
almakta olup pay senedi üzerinde yer alması gereken unsurların bir arada görülebilmesi bakımından TTK m. 487'ye hamiline yazılı pay senetleri bakımından
bu unsurun da eklenmesi gerekmektedir. Ayrıca, öğretide farklı fikirler bulunmakla
birlikte çalışmamız kapsamında yönetim kurulunun payın hamiline yazılı senede
bağlanması için gereken işlemleri yapmaması halinde pay sahibinin eda davası ile
hamiline yazılı pay senedi bastırılmasını mahkemeden talep edebileceği kabul
edilmiştir.
Anonim şirketlerde payın bağlanabileceği bir diğer senet türü ise nama yazılı
senetlerdir. Nama yazılı pay senetlerine bağlam kurallarının uygulanabilmesi ve pay
defterine kaydedilmeleri yönüyle bu pay senetlerini hamiline yazılı pay senetlerinden
ayrılmaktadır. Nama yazılı pay senetlerinin çıkarılmasına ilişkin TTK m. 486/3 ile bir
düzenleme öngörülmüş ve bu senetlerin azlık talebi olması halinde bastırılarak tüm
pay sahiplerine dağıtılması gerektiği belirtilmiştir. Dolayısıyla azlık talebi olmaması
halinde anonim şirketin nama yazılı pay senedini çıkarmak yönünde bir yükümlülüğü
yoktur. Nama yazılı pay senetlerinin azlık talebi ile çıkarılacağına ilişkin düzenleme
ise mevcut haliyle birtakım belirsizlikler yaratmaktadır. Şöyle ki TTK'de azlık hakkı
olarak düzenlenmiş maddelerde azlığın kapalı anonim şirketler bakımından
sermayenin onda birini temsil eden pay sahiplerinden oluşacağı belirtilmiştir. Ne var
ki TTK m. 486/3 azlık bakımından herhangi bir oran belirtmemektedir. Çalışma
kapsamında hükmün bu yönüyle isabetsiz olduğu, nama yazılı pay senedi
çıkarılmasının azlık hakkı yerine bireysel hak olarak düzenlenmiş olmasının daha
isabetli olacağı belirtilerek mevcut düzenleme uyarınca açıkça bir azlık hakkı olarak
düzenlenmiş olmasından hareketle diğer azlık haklarına ilişkin oranın kıyasen
uygulanacağı ve esas sermayenin onda birini temsil eden pay sahiplerinin nama yazılı
pay senedi düzenlenmesini talep edebilecekleri kabul edilmiştir.
Azlık talebinin mevcut olması halinde veya yönetim kurulunun takdiriyle nama
yazılı pay senedi düzenlenmesine karar verilmesi halinde hamiline yazılı pay
senetlerinin çıkarılması bakımından geçerli olan şartlardan pay bedelinin tamamen
ödenmiş olması şartı nama yazılı pay senetleri için aranmayacaktır. Zira, nama yazılı
pay senedi sahipleri pay defterine kayıtlı oldukları için anonim şirket sermaye koyma
borcunu kimin ifa etmesi gerektiğini bilecek durumdadır. Nama yazılı pay senedi
basılması halinde uygulanacak usul TTK'de belirtilmemiştir. Bu konuda bir kanun
boşluğu olduğu için hamiline yazılı pay senetlerine ilişkin usulün kıyasen uygulanması
yönündeki öğretideki isabetli yaklaşım bu çalışma kapsamında benimsenmiştir. Bu
anlamda yönetim kurulunun nama yazılı pay senedi çıkarılmasına ilişkin karar alması
gerekmektedir. Ancak mevcut düzenleme kapsamında bu kararın tescil
edilebilirliğinin tereddüt yaratmasından hareketle bu konuda TTK'deki boşluğun bir
düzenleme ile giderilmesi gerekmektedir.
TTK uyarınca pay senetlerinin yerine geçici senet olarak nitelendirilen
ilmühaberlerin çıkarılabileceği ve bu halde ilmühaberlere nama yazılı pay senetlerine
ilişkin hükümler kıyasen uygulanabileceği düzenlenmiştir. İlmühaberler, özellikle
hamiline yazılı pay senetleri yerine çıkarıldığında bedelin tamamen ödenmesinin
gerekmemesi ve henüz pay bedeli ödenmemişken nama yazılı pay senetleri yerine
çıkarıldıklarında ise nama yazılı pay senetlerinde olduğu gibi bedeli ödenmiş kısmın
senet üzerinde güncellenmesinin gerekmemesi yönünden avantaj sağlamaktadır.
İlmühaberlere niteliğine uygun düştüğü ölçüde nama yazılı pay senetlerine ilişkin
düzenlemeler uygulanacak olup bu kapsamda pay defterine kaydedilmeleri
gerekmektedir.
Anonim şirket, esas sözleşmesinde yer alan pay senedi türü uyarınca pay
senetlerini basıp pay sahiplerine dağıttıktan sonra pay senetlerinin türünü değiştirmek
isteyebilir. Bu konuda hüküm TTK m. 485'te düzenlenmiştir. Buna göre pay senedi
türünün dönüştürülmesi için ilk olarak esas sözleşmede aksi yönde bir düzenleme
olmaması, ikinci olarak ise nama yazılı pay senetlerinin hamiline yazılı pay senetlerine
dönüştürülmesi halinde pay bedelinin tamamen ödenmiş olması şarttır. Esas
sözleşmede herhangi bir düzenleme yer almaması halinde pay senetlerinin türü genel
kurulun esas sözleşme değişikliğine ilişkin TTK m. 421/1 uyarınca alacağı bir kararla
dönüştürülebilir. Ancak şirketin esas sözleşmesinde pay senetlerinin türünün
değiştirilemeyeceğine ilişkin bir düzenleme bulunması halinde bu hak pay sahipleri
için bir esas sözleşmesel müktesep hak teşkil edecektir. Bu durumda, esas sözleşme
değişikliği yapılarak pay senedinin türünün değiştirilmesi için türü değiştirilecek pay
senedine sahip olan pay sahiplerinin olumlu oyu gerekecektir.

Abstract:
The subject of our study is issuance of share certificates in joint-stock companies
under Turkish law. Joint-stock companies are amongst the most preferred company
types in practice in Turkey. One of the most compelling reasons for savers to invest in
joint-stock companies is that as a rule, joint stock company's shares can be transferred
without any constraints. Printing share certificates, which have legal nature of
negotiable instruments reinforces opportunity of shareholders to be able to exit
partnership by converting their investments into cash whenever they wish. In this
context, our study is limited with joint-stock companies which can issue physical share
certificates, and therefore excludes publicly held joint-stock companies and mainly
focuses conditions under current legislation on issuing share certificates and
procedures to be followed by such companies.
Our study consists of two sections. In the first section, concepts of shares and
share certificates are studied since a share certificate represents company's shares in
case of a joint-stock company issues share certificate in accordance with Article 486
of the Turkish Commercial Code ("TCC"). In this regard, characteristics of the share
in a joint-stock company are explained and its various meanings are defined under the
first sub-section in the first section. Afterward, we discussed a number of principles
which bear importance in terms of issuance of share certificates and which are related
to share. In this section, which shares in joint stock companies are explained,
differences of similar concepts of joint-stock company's shares and other commercial
company types are presented by including similar regulations of other commercial
company types. Regarding second sub-section of the first section, characteristics and
types of share certificates representing shares are studied and their legal nature is
explained. While share certificates are explained, also certificates, which are defined
as temporary certificates that can be issued instead of share certificates, and following
to that to interpret some regulations relating to issuance of share certificates that are
under the second section, legal nature and discussion of possibility of creating different
types of shares (either bearer or registered) which are not yet represented by a
certificate where different opinions are presented in the doctrine are explained. Finally,
in the first section, importance of issuing share certificates in joint-stock companies is
explained by concluding the section.
In the second section of our study, which is divided into four sub-sections as,
current regulations and the controversial topics under doctrine are explained with
regards to printing bearer share certificates; registered share certificates; issuance of
temporary certificates before printing share certificates; and re-issuance of share
certificates after printing share certificates due to a change in type of share certificate
respectively. Functions of each type of share certificate and as well as their advantages
and disadvantages in terms of shareholders and company, are explained in the first two
sub-sections. Afterward, topics of whether joint-stock companies have to issue share
certificates, under which conditions share certificates can be issued, and procedure to be applied to issue share certificates are studied. In relation to the issuance of the
temporary certificates, the situations that are when these documents may be needed, in
which cases they can be issued, and procedure to be applied are discussed. Finally,
the study is completed by explaining topics related to cases where a company has
already issued share certificates, whether right to convert type of these share
certificates is an acquired right for shareholders, meeting and decision quorum
required for general assembly resolution to be adopted on conversion of the share
certificate types, and in such cases recall of the existing share certificates and printing
of new share certificates.
The literature review approach was used to construct the study. First and
foremost, the literature on Turkish legal doctrine was searched, general reference
books and monographs were read, and academic papers and published thesis on issues
related to our study were reviewed. Furthermore, the study reflects the disputes in
practice as much as possible by referring to the Court of Cassation's case-law.
The concept of share has a special meaning for joint-stock companies. According
to Article 329 of TCC, which defines joint-stock company, a joint-stock company is a
company that its capital is certain and divided into shares, and that is solely responsible
for its debts only with its assets. In this context, a share is defined as a portion of the
joint-stock company's capital divided into a specified number of unit values. In this
respect, share is a central concept in terms of joint-stock company law, and also many
concepts and principles related to this type of company are explained by share. In the
joint-stock company law, the concept of share refers to various meanings as a portion
of capital, position of shareholding, source of rights and debts, and share certificate.
There are four principles which are related to the concept of share and essential
in terms of issuing share certificates. These are a share arises out of registration of the
establishment of a joint-stock company the capital increase, issuing a share certificate
does not affect or make any change on share, a share is indivisible, and transferable
without any constraints. Particularly in accordance with the last principle, it is essential
not to seek approval of the joint-stock company or a third party or institution for
transfer of shares as a rule in joint-stock companies. As an exception to this rule, if a
registered share certificate is issued, some constraints on share transfer may be
imposed pursuant to Article 490 and subsequent articles; while transfer of bearer share
certificates cannot be restricted.
As a very controversial topic in joint-stock company law, it is researched that
whether shares can be segregated into different types as bearer shares and registered
shares similar with the distinction in share certificates and it is accepted under this
study that a share is not subject to a distinction as registered or bearer. This conclusion
was reached based on the fact that it is mandatory to define types of share certificates
in articles of association, not share itself as per Article 339 of TCC, and that once the
type of share certificate is determined, the relevant procedure for issuing a share
certificate can be determined.
In joint-stock companies, share certificates can be issued as two types, which are
registered and bearer. Both types of share certificates have legal nature of securities
and negotiable instruments. Share certificates are type of negotiable instrument that
grant shareholder rights; they have an explanatory nature; they have a causal nature in terms of legal relation that caused their issuance; and because joint-stock company
may make a plea that cannot be understood from information written on a share
certificate, third parties' trust in the share certificate may not be protected. In addition,
for issuance of a share certificate, a formation agreement between joint-stock company
and shareholder is required, and this contract is concluded with delivery of share
certificate from a joint-stock company to a shareholder.
Fundamental changes have been made with the Law numbered 7262 on the
issuance of bearer share certificates in joint-stock companies. Pursuant to the relevant
amendment, the first notification obligation is that shareholders whose bearer share
certificates have already been issued and delivered shall apply to companies until
31.12.2021 and the company in question has to register the information of the share
and the shareholder to the Central Registry Agency in Turkey - Merkezi Kayıt
Kuruluşu A.Ş. ("MKK"). The second notification obligation is registering information
of share and shareholder to MKK with company in case of a share certificate is issued
for the first time. The third notification obligation is defined in case of circulation of a
bearer share certificate, transferee has to register its own information to MKK. As part
of these regulations which are made to comply with the FATF recommendations, it
has become possible to track bearer shareholders by registering to the MKK in order
to fight against the financing of terrorism and money laundering.
Within the scope of Article 339/2.d of TCC, companies whose share certificates
are bearer has to issue bearer share certificates within three months following full
payment of share price and deliver it to shareholders (TCC Art. 486/2). Within the
scope of thisstudy, the expression "bearer shares" in the text of the article is interpreted
as shares to be represented in bearer instrument and therefore it has been concluded
that it is mandatory to issue bearer share certificates in case of company's share
certificates are bearer. In case the share certificate type of the company is bearer type,
it is accepted within the scope of the study that any condition outlined in articles of
association or shareholders' agreement stating that share certificate can be issued only
upon request shall be deemed as invalid according to principle of mandatory provisions
entered into the TCC with Article 340.
In order to issue a bearer share certificate, the company's articles of association
has to include an article in this sense, company's articles of association in company
establishment or capital increase has to be registered with the trade registry, and share
price has to be paid in full. Share certificates will be invalid if they are issued before
these prerequisites are met, and this invalidity will not be remedied if the conditions
are met afterwards. In this situation, after the prerequisites are met, joint-stock
company has to reissue share certificates according to the procedure outlined in the
TCC and the Communiqué that was issued in accordance with Law 7262 on the
issuance of bearer share certificates.
To issue a bearer share certificate, a joint-stock company must adopt a board of
directors' resolution on the subject after share prices have been fully paid, then apply
to MKK and register the information about the share to be represented in the certificate
and shareholder. Following these registrations, the board of directors' resolution has to
be registered, announced, and published in the company's website, which is required
in the event if company is subject to independent audit. During the registration process,
trade registry officer must check whether the MKK notifications have been completed.
Following the registration and the announcement, a bearer share certificate with the
information required by Article 487 of the TCC, as well as the unique number
generated by MKK, must be printed and handed to the shareholder. The regulation
stipulating that the unique number must also be on the share certificate is set forth in
the Communiqué, and in terms of seeing the information required to be on the share
certificate together, this information should also be added to Article 487 of the TCC.
Furthermore, while different interpretations of the doctrine exist, it has been accepted
within the scope of our study that if board of directors fails to take necessary actions
to issue a bearer share certificate, a shareholder is entitled to request from the court to
the issuance of a bearer share certificate with a lawsuit of action for performance.
Joint-stock companies may also issue registered share certificates. These share
certificates differ from bearer share certificates in the sense that it is possible to restrict
transfer of share if it is represented by a registered share certificate and also, the
registered share certificate needs to be recorded in shareholders' book of company. A
rule was stipulated with Article 486/3 of the TCC, which specifies that on demand by
a minority, registered share certificates must be issued and handed over to all
shareholders. Therefore, if there is not a minority demand, joint-stock company has no
liability to issue registered share certificates. The provision regarding the issuance of
registered share certificates on demand by a minority causes some uncertainties in its
current form. That is to say, articles regulating minority rights in the TCC state that
minority consists of shareholders representing one-tenth of capital in terms of jointstock companies not being publicly held. However, the Article 486/3 of the TCC does
not indicate any ratio to define the minority. Within the scope of the study, it has been
reached to a conclusion that the provision is inaccurate in this aspect, although it would
be more appropriate to issue registered share certificates as part of an individual
shareholder right rather than a minority right, since it is regulated as a minority right
under the current regulation, the ratio stated for other minority rights should be applied
by analogy and upon request of shareholders holding one-tenth of capital, registered
share certificates must be issued.
The condition that the share price must be paid in full, which is one of the
conditions for issuing bearer share certificates, will not be sought for registered share
certificates if a minority request is made or if the board of directors decides to issue
registered share certificates at its discretion. The reason is that joint-stock companies
can track the person who must fulfill its capital investment debt obligation since owner
of registered share certificate is recorded in company's shareholder's book. Procedure
to be applied in case of issuing registered share certificates is not specified in the TCC.
Due to this legal gap, appropriate approach in the doctrine in terms of implementing
the procedure of issuing bearer share certificates for issuance of registered share
certificates has been adopted within the scope of this study. In this sense, board of
directors must adopt a resolution to issue registered share certificates. However, since
registrability of this resolution within the scope of the current regulation causes
concerns, the legal gap in the TCC on this issue should be filled with a regulation.
The TCC regulates that interim certificates can be issued instead of share
certificates, which are considered as temporary certificates, and in this case, the
provisions regarding registered share certificates must be applied to these certificates
by analogy. Temporary certificates provide an advantage when they are issued instead
of bearer share certificates since full payment of share price is not required for their issuance and when they are issued instead of registered share certificates since
payments of share prices on temporary certificates do not need to be updated once an
amount of share price is paid. To the extent that it complies with legal nature of
temporary certificates, provisions regarding registered share certificates shall be
applied, and in this regard, they shall be registered in shareholders' book of company.
A joint-stock company may wish to change the type of share certificates after
printing and delivering share certificates to the shareholders which are issued as per
the type of share certificate defined in its articles of association. The provision in this
regard is set forth under Article 485 of the TCC. To convert type of a share certificate,
firstly, there must be no contradictory provision in articles of association, and
secondly, the share price must be paid in full if registered share certificates will be
converted into bearer share certificates. If there is no provision in articles of
association, it is possible to convert type of share certificates by adopting a general
assembly resolution for amendment of articles of association as per Article 421/1 of
the TCC. However, if a provision in company's articles of association prohibits
shareholders from converting type of share certificates, this right becomes a
contractually acquired right for shareholders. In this case, affirmative votes of all
shareholders who own the type of share certificates subject to conversion are required
by amending articles of association.







L'objet de notre étude est l'émission de certificats d'actions dans les sociétés
anonymes en droit turc. Les sociétés anonymes sont parmi les types de sociétés les
plus préférés dans la pratique en Turquie. L'une des principales raisons pour lesquelles
les épargnants investissent dans des sociétés anonymes est que les actions de la société
peuvent être librement transférées en règle générale. Pour ce type de société, la
possibilité pour les actionnaires de sortir du partenariat et de transformer à tout
moment leurs investissements en argent a été renforcée par le fait que les actions
peuvent être représentées par un certificat qui sont des instruments négociables. Dans
ce contexte, notre étude se limite aux sociétés anonymes qui peuvent émettre des
certificats d'actions physiques, et exclut donc les sociétés par actions publiques. Elle
se concentre principalement sur les conditions de la législation actuelle en matière
d'émission de certificats d'actions et sur les procédures à suivre par ces sociétés pour
l'émission de ces certificats qui ont la nature juridique d'instrument négociable.
Notre étude se compose de deux parties. Dans la première partie, les concepts
d'action et de certificat d'actions sont expliqués, étant donné que dans le cas des
sociétés anonymes émettant des certificats d'actions conformément à l'article 486 du
Code de commerce turc (« CTC »), ces certificats représentent l'action. Ainsi, dans le
premier chapitre de la première partie, les caractéristiques de la notion d'action en
termes de sociétés anonymes sont expliquées et diverses significations de l'action sont
évoquées. Par la suite, certains principes liés à l'action, qui sont importants en termes
de représentation de l'action par un certificat, sont expliqués. Dans ce chapitre, où les
actions des sociétés anonymes sont expliquées, des réglementations similaires dans
d'autres sociétés commerciales sont indiquées autant que possible et les différences
entre les actions des sociétés anonymes et des concepts similaires dans d'autres
sociétés commerciales sont révélées. Dans le deuxième chapitre de la première partie,
les caractéristiques et les types de certificats d'actions représentatifs des actions sont
indiqués et leurs caractéristiques juridiques sont expliquées. Lorsque les certificats
d'actions sont expliqués, les certificats provisoires, qui sont exprimés en obligations
temporaires pouvant être émises à la place des certificats d'actions, et, la nature de
actions qui ne sont pas encore représentées par un certificat qui doit être expliquée afin
d'interpréter certaines réglementations, dans la deuxième partie, concernant la liaison
de l'action dans le certificat et le type d'actions qui ne sont pas encore représentées par
un certificat (qu'elles puissent être au porteur ou nominatives) dont les différentes
opinions sont présentées dans la doctrine sont mentionnées. Enfin, dans la première
partie, l'importance de la part qui peut être représentées par un certificat pour les
sociétés anonymes est expliquée et la partie a été ainsi complétée.
Dans la deuxième partie de notre étude, sous quatre chapitres principaux, les
réglementations actuelles et les questions controversées de la doctrine concernant la
représentation des actions des sociétés anonymes par des certificats au porteur et
nominatifs, et aux certificats provisoires pouvant être émis à leur place avant l'émission des certificats d'action, et enfin, les certificat d'actions qui doivent être réimprimés en
raison de la conversion du type du certificat d'actions après l'impression de ces derniers
ont été examinées. Dans les deux premiers chapitres, les fonctions de chaque type du
titre et ses aspects positifs et négatifs vis-à-vis des actionnaires et de l'entreprise sont
expliquées. Après ces explications, nous avons fait également des explications sur
l'obligation ou non pour les sociétés anonymes d'émettre leurs certificats d'actions, sur
les conditions dans lesquelles ces notes peuvent être émises ainsi que sur la procédure
à appliquer pour que l'action soit attachée au certificat. Concernant la délivrance du
certificat, les raisons pour lesquelles ces documents peuvent être nécessaires, dans
quels cas ils peuvent être délivrés et la procédure à appliquer sont expliqués. Cette
partie a été complétée en expliquant enfin, dans les cas où la société a déjà émis des
certificats d'actions, si le droit de convertir le type de ces certificats d'actions est un
droit acquis pour les actionnaires, le quorum de réunion et de décision requis pour la
décision de l'assemblée générale à prendre sur la conversion du type de certificat
d'actions, et le processus de rappel des certificats d'actions existants et d'émission des
nouveaux certificats d'actions.
L'étude a été préparée par la méthode de la revue de la littérature. À cet égard,
tout d'abord, des recherches sur la littérature sur la doctrine juridique turque a été
menées, des ouvrages de référence généraux et des monographies ont été étudiés, des
articles académiques et des thèses publiées sur les sujets liés à l'objet de notre étude
ont été examinés. En outre, la jurisprudence de la Cour de cassation a été étudiée et les
conflits dans la pratique ont été reflétés dans l'étude.
La notion d'action a une signification particulière pour les sociétés anonymes.
Selon l'article 329 du CTC, relatif à la définition de société anonyme, une société
anonyme est une société dont le capital est déterminé et divisé en actions, et qui n'est
responsable de ses dettes qu'avec ses actifs. En ce sens, l'action se définit comme la
partie du capital de la société anonyme divisée en un certain nombre de valeurs
unitaires. A cet égard, l'action est un concept central en termes de droit des sociétés
anonymes, et de nombreux concepts et principes liés à ce type de société sont expliqués
à partir de l'action. Dans le droit des sociétés anonymes, la notion d'action est utilisée
dans divers sens comme une partie du capital, le statut de l'actionnariat, la source des
droits et dettes, et le certificat d'actions.
Il existe quatre principes liés à l'action, qui sont importants en termes de
représentation des actions par un certificat. Il s'agit du principe de la formation de
l'action avec la constitution d'une société anonyme et l'inscription de l'augmentation
de capital, du non-changement du dénominateur par sa représentation par un certificat,
de l'indivisibilité et de la libre transférabilité de l'action. Conformément au dernier
principe notamment, il est essentiel de ne pas solliciter l'agrément de la société
anonyme, d'un tiers ou d'une institution pour le transfert d'actions en règle générale
dans les sociétés anonymes. Si la part est représentée par un certificat, par exception à
cette règle en matière de certificats d'actions nominatives, conformément à l'article 490
et suivants du CTC, si les dispositions contextuelles pouvant limiter le transfert
d'actions peuvent être appliquées, il ne sera pas possible de limiter le transfert en
termes de certificats d'actions au porteur.
La question de savoir si les actions qui ne sont pas encore représentées par un
certificat, qui est une question très controversée en droit des sociétés anonymes, peut faire l'objet d'une distinction entre actions au porteur et actions nominatives, a été
examinée dans le cadre de l'étude, et il a été admis dans l'étude que les actions qui ne
sont pas encore représentées par un certificat ne feront pas l'objet d'une distinction
comme des actions au porteur et actions nominatives. Cette conclusion a été tirée du
fait que dans le cadre de l'article 339 du CTC, le type de certificat d'action doit être
inscrit dans les statuts, et non l'action, et la procédure requise pour l'émission du
certificat d'action peut être connu en précisant le type de certificat d'action.
Dans les sociétés anonymes, les certificats d'actions peuvent être émis en deux
types : nominatif et au porteur. Les deux types de certificat d'actions ont la nature
juridique de titres et d'instruments négociables. Les certificats d'actions sont un type
d'instrument négociable qui confère des droits aux actionnaires ; ils ont une nature
explicative ; ils ont une nature causale en termes de relation juridique qui a entraîné
leur émission ; et parce que la société anonyme peut faire un plaidoyer qui ne peut pas
être compris à partir des informations écrites sur un certificat d'actions, la confiance
des tiers dans le certificat d'actions peut ne pas être protégée. En outre, un accord
constitutif dans lequel les parties sont des sociétés anonymes et des actionnaires est
requis pour la création des certificats d'actions, et ce contrat est conclu par la société
anonymes avec la remise du certificat d'actions à l'actionnaire.
Des changements fondamentaux ont été apportés avec la loi n° 7262 sur la
possibilité de représentation des actions par des certificats d'actions au porteur dans les
sociétés anonymes. Conformément à l'amendement pertinent, la première obligation
de notification est que les détenteurs actuels de certificat d'actions au porteur
s'adressent à la société jusqu'au 31.12.2021 et que la société enregistre les informations
sur l'action et l'actionnaire auprès de l'Agence centrale d'enregistrement turqueMerkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. ("MKK"). La deuxième obligation de notification est
liée à l'enregistrement des informations sur l'action et l'actionnaire auprès de MKK par
la société, si l'action est représentée pour la première fois par le certificat. La troisième
obligation de notification est qu'en cas de circulation de certificats d'actions au porteur,
le cessionnaire doit enregistrer ses propres informations auprès de MKK. Avec cette
réglementation prise dans le cadre du respect des recommandations du Groupe d'action
financière (GAFI), il est devenu possible de suivre les détenteurs de certificat d'actions
au porteur en les enregistrant auprès de MKK afin de prévenir le financement du
terrorisme et le blanchiment d'argent. Dans le cadre de l'article 339/2. D du CTC, les
sociétés dont les titres sont au porteur doivent émettre le certificat d'actions au porteur
dans un délai de trois mois et le remettre aux actionnaires après le paiement intégral
du prix de l'action (art. 486/2 du CTC). Dans le cadre de l'étude, l'expression « actions
au porteur » dans le texte de l'article est interprétée comme les actions à lier dans le
billet au porteur si les titres de la société sont au porteur, et il a été conclu qu'il est
nécessaire d'émettre des certificats d'actions au porteur. Dans le cas où le type de
certificat d'actions de la société est au porteur, dans le cadre du principe des
dispositions impératives inscrit dans la loi avec l'article 340 du CTC, il a été admis
dans le cadre de l'étude que les statuts ou le pacte d'actionnaires et le règlement
précisant que l'action peut être liée par acte au porteur uniquement sur demande sera
invalide.
Afin d'émettre un certificat d'actions au porteur, les statuts de la société doivent
inclure un article dans ce sens, les statuts de la société et de l'augmentation du capital
doivent être enregistrés auprès du registre du commerce. Si les certificats d'actions sont émis avant que ces conditions ne soient remplies, les certificats d'actions seront
invalides et si les conditions sont remplies plus tard, cette invalidité ne pourra pas être
corrigée. Dans un tel cas, une fois les conditions remplies, la société anonyme devra
émettre à nouveau des certificats d'action en suivant la procédure du CTC et du
Communiqué entré en vigueur après la loi n°7262 relative à l'émission de certificats
d'actions au porteur.
Pour qu'une société anonyme puisse émettre des certificats d'actions au porteur,
elle est tenue de prendre une décision du conseil d'administration à ce sujet après que
le prix des actions a été payé, et de demander à MKK avec cette décision et
d'enregistrer les informations concernant l'action à être représentée par le certificat et
l'actionnaire. Une fois ces enregistrements effectués, la décision du conseil
d'administration sera enregistrée et annoncée, et devrait être téléchargée sur le site Web
que l'entreprise doit ouvrir si elle est soumise à un audit indépendant. Au cours du
processus d'enregistrement, le gestionnaire de registre doit vérifier si les notifications
de MKK ont été complétées. Le certificat d'actions contenant le numéro unique généré
par MKK et les informations dans l'article 487 du CTC doit être imprimé et remis à
l'actionnaire. Le règlement stipulant que le numéro individuel doit également figurer
sur le certificat d'actions est inclus dans le Communiqué, et pour que les éléments
devant figurer sur le certificat d'actions soient vus ensemble, cet élément devrait
également être ajouté à l'article 487 du CTC en termes de certificats d'actions au
porteur. En outre, bien qu'il existe des idées différentes dans la doctrine, il a été admis
dans le cadre de notre étude que si le conseil d'administration ne prend pas les mesures
nécessaires pour représenter des actions par un certificat au porteur, l'actionnaire peut
demander au tribunal d'émettre un certificat d'actions au porteur avec une action en
justice.
Un autre type de certificat par lequel des actions peuvent être représentées dans
des sociétés anonymes sont les certificats d'actions nominatives. Les certificats
d'actions nominatives diffèrent des actions au porteur en ce sens que des règles sur la
limitation du transfert d'actions peuvent être appliquées et enregistrées dans le registre
des actions. Une disposition est prévue par l'article 486/3 du CTC concernant
l'émission de certificats d'actions nominatives et il est précisé que ces certificats
doivent être imprimés et distribués à tous les actionnaires en cas de demande
minoritaire. Par conséquent, s'il n'y a pas de demande minoritaire, la société anonyme
n'a aucune obligation d'émettre des certificats d'actions nominatifs. La disposition
concernant l'émission de certificats d'actions nominatives avec une demande
minoritaire crée des incertitudes dans sa forme actuelle. A savoir, dans les articles
prévus comme droit de minorité dans le CTC, il est indiqué que la minorité sera
constituée des actionnaires représentant un dixième du capital en termes de sociétés
anonymes. Cependant, l'article 486/3 du CTC n'indique aucun ratio en termes de
minorité. Dans le cadre de l'étude, il a été indiqué que la disposition est inexacte à cet
égard, il serait plus approprié d'émettre des certificats d'actions nominatifs en tant que
droit individuel au lieu d'un droit minoritaire, et partant du fait qu'il est clairement
disposé comme un droit minoritaire en application de la disposition en vigueur, il est
admis que le taux des autres droits minoritaires sera appliqué par analogie et que les
actionnaires représentant un dixième du capital de base pourront demander l'émission
des certificats d'actions nominatifs.
En cas de demande minoritaire ou s'il est décidé d'émettre des certificats
d'actions nominatifs à la discrétion du conseil d'administration, l'une des conditions
applicables à l'émission des titres au porteur, la condition que le prix de l'action soit
payé en totalité ne sera pas sollicitée pour les certificats d'actions nominatives. Car,
puisque les propriétaires des certificats d'actions nominatifs sont inscrits dans le livre
des actions, la société anonyme est en mesure de savoir qui doit s'acquitter de sa dette
d'investissement en capital. La procédure à appliquer en cas d'émission des certificats
d'actions nominatifs n'est pas précisée dans le CTC. En raison d'un vide juridique à cet
égard, la bonne approche de la doctrine d'application de la procédure relative aux titres
au porteur a été retenue dans le cadre de cette étude. En ce sens, le conseil
d'administration doit prendre une décision concernant l'émission des certificats
d'actions nominatifs. Cependant, considérant que l'enregistrabilité de cette décision
dans le cadre de la réglementation actuelle crée des hésitations, la lacune du CTC sur
cette question devrait être comblée par une disposition.
Dans le CTC, il a été stipulé que des certificats provisoires, qui sont considérés
comme des certificats temporaires, peuvent être émis à la place des certificats
d'actions, et dans ce cas, les dispositions concernant les certificats d'actions
nominatives peuvent être appliquées aux certificats par analogie. Les certificats
provisoires offrent un avantage en ce sens que le prix n'a pas à être payé en totalité,
surtout lorsque les certificats d'actions au porteur sont émis à la place. Par ailleurs,
lorsque les certificats d'actions nominatives sont émis avant que le prix de l'action n'ait
encore été payé, les certificats provisoires présentent un avantage en ce que la partie
payée n'a pas besoin d'être mise à jour sur le certificat, comme c'est le cas pour les
certificats d'actions nominatives. Les réglementations concernant les certificats
d'actions nominatives seront appliquées dans la mesure appropriée aux qualifications
des certificats, et dans ce cadre, ils doivent être inscrits au registre des actions.
La société anonyme peut vouloir changer le type de certificats d'actions après
l'impression et la distribution des certificats d'actions aux actionnaires conformément
au type de certificat d'actions inclus dans les statuts. La disposition à cet égard est
stipulée dans l'article 485 du CTC. Par conséquent, pour que le type de certificat
d'actions soit converti, d'une part, il ne doit pas y avoir de disposition contraire dans
les statuts, et d'autre part, en cas de conversion des certificats d'actions nominatifs en
certificats d'actions au porteur, le prix de l'action doit être payé en entier. En l'absence
de toute disposition statutaire, la nature des certificats d'actions peut être convertie par
une décision de l'assemblée générale conformément à l'article 421/1 du CTC sur la
modification des statuts. Toutefois, s'il existe un règlement dans les statuts de la société
stipulant que la nature des certificats d'actions ne peut être modifiée, ce droit
constituera un droit acquis contractuel pour les actionnaires. Dans ce cas, en modifiant
les statuts, le vote affirmatif des actionnaires propriétaires du certificat d'actions à
changer sera requis afin de changer le type de certificat d'actions.