Küresel ısınma ve iklim değişikliği konusuna ilişkin bilgi düzeyleri ve kavram yanılgıları tanı testi geliştirilmesi
Development of a diagnostic test for knowledge levels and misconceptuals on global warming and climate change
Yazar: BURCU UYSAL ATALAY
Danışman: PROF. DR. SAADET DENİZ KORKMAZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin küresel ısınma ve iklim değişikliği konularına ilişkin bilgi düzeylerini ve kavram yanılgılarını belirlemektir. Bu kapsamda, öğrencilerin bu konulara dair sahip oldukları yanlış anlamaları tespit edebilecek bir tanı testi geliştirilmiştir. Çalışma, küresel iklim değişikliğine karşı farkındalığın artırılması ve eğitim programlarının bu yönde iyileştirilmesine katkıda bulunmayı hedeflemektedir. 
Yöntem: Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Karma yöntemin nicel kısmında betimsel tarama yöntemi ile veriler toplanmıştır. Nitel kısmında ise açık uçlu sorulardan yararlanılmıştır. Veri toplama sürecinde, Ankara'nın Sincan ilçesinde bir devlet ortaokulunda öğrenim gören 1126 öğrenciye araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan tanı testi uygulanmıştır. Test, uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanmış, ön uygulama sonrasında nihai şekli verilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler hem nicel hem de nitel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir.
Bulgular: Elde edilen bulgular, öğrencilerin küresel ısınma ve iklim değişikliği konularındaki bilgi düzeylerinin sınıf düzeyine göre anlamlı farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, cinsiyet, ebeveyn eğitim durumu ve bilimsel olayları takip etme durumuna göre bilgi düzeylerinin değişiklik göstermediği, sevdikleri dersin ise bilgi düzeylerini etkilediği saptanmıştır. Öğrencilerin sera etkisi, küresel ısınma ve iklim değişikliği kavramlarını sıklıkla ozon tabakasının incelmesi ile karıştırdığı, özellikle sera etkisi hakkında ciddi bilgi eksiklerine ve kavram yanılgılarına sahip olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca küresel ısınmayı asit yağmurları ve depremler gibi doğrudan ilişkisi olmayan olaylarla ilişkilendirme, belirgin bir kavram yanılgısı olarak öne çıkmıştır.
Sonuç ve Öneriler: Araştırma, öğrencilerin sera etkisi, küresel ısınma ve iklim değişikliği konularında ciddi bilgi eksiklikleri ve kavram yanılgıları bulunduğunu göstermektedir. Bu durum, öğrencilerin bu konuları anlamada güçlük çektiğini ve mevcut öğretim programlarının yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, çevre bilinci ve farkındalığı artırmaya yönelik yenilikçi öğretim yaklaşımlarına ihtiyaç olduğu açıktır. Çevre eğitimine daha fazla önem verilmesi ve bu kapsamda görsel ve etkileşimli materyallerin geliştirilmesi önerilmektedir. Fen bilimleri öğretmenlerine yönelik hizmet içi eğitimlerin artırılması, öğrencilere daha etkili bir öğretim sunulmasını sağlayabilir. Ayrıca, öğrencilerin bilimsel olaylara olan ilgilerinin artırılması için çeşitli etkinlikler düzenlenmesi yararlı olacaktır. Gelecekte yapılacak çalışmalarda karma yöntemlerin kullanılması, bu alanda daha kapsamlı ve derinlemesine sonuçlar elde edilmesine katkıda bulunabilir.

Abstract:
Purpose: The aim of the study is to determine the knowledge levels and misconceptions of secondary school students about global warming and climate change. In this context, a diagnostic test was developed to identify students' misconceptions about these topics. The study aims to contribute to raising awareness of global climate change and improving educational programmes in this direction. 
Method: Mixed method was used in the study. In the quantitative part of the mixed method, data were collected by descriptive survey method. In the qualitative part, open-ended questions were used. In the data collection process, a diagnostic test developed by the researcher was applied to 1126 students studying in a public secondary school in Sincan district of Ankara. The test was prepared in line with expert opinions and finalised after the pre-application. The data obtained in the study were evaluated with both quantitative and qualitative analysis methods.
Results: The findings revealed that students' knowledge levels about global warming and climate change differed significantly according to grade level. In addition, it was found that knowledge levels did not vary according to gender, parental education level and following scientific events, and that the course they liked affected their knowledge levels. It was observed that students frequently confused the concepts of greenhouse effect, global warming and climate change with ozone depletion and had serious knowledge deficiencies and misconceptions especially about the greenhouse effect. In addition, associating global warming with events such as acid rain and earthquakes, which are not directly related to global warming, stood out as a significant misconception.

Conclusion and Suggestions: The study shows that students have serious knowledge deficiencies and misconceptions about greenhouse effect, global warming and climate change. This situation reveals that students have difficulty in understanding these subjects and that the current curricula are inadequate. In this context, it is clear that there is a need for innovative teaching approaches to increase environmental awareness and consciousness. It is recommended to give more importance to environmental education and to develop visual and interactive materials in this context. Increasing in-service trainings for science teachers can provide more effective teaching to students. In addition, it would be useful to organise various activities to increase students' interest in scientific events. The use of mixed methods in future studies may contribute to obtaining more comprehensive and in-depth results in this field.