Antik Yunan mitolojilerinde "insan" kavramı
The concept of "human" in Ancient Greek mythology
Yazar: NURETTİN VURAN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE EROĞLU
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu çalışma Antik Yunan mitolojilerinde "İnsan kavramını" felsefi bir bakış açısıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmamızda hermeneutik yöntem kullanılmıştır. Çalışmamızın amacı Antik Yunan mitolojilerinde "insan kavramının neliğinin" insan, mitos, tekhnë/teknik, metamorphösis/dönüşüm, egzistans/varoluş kavramları ekseninde felsefi olarak açıklamaya çalışmak ve değerlendirmektir. Antik Yunan Mitolojileri; Yunanlıların, Romalıların ve nihayetinde Avrupalıların tarihsel ve kültürel kodlarının bulunduğu değerli kadim bir hazinedir. Antik Yunan mitolojileri, Yunan ve Batı toplumunun tarihi imkânının anlatıldığı önemli kaynaklardandır. Antik Yunan mitolojileri olmadan eski Yunan toplumunu ve Batı toplumunu anlamak mümkün değildir. Hatta Yunan ve Batı toplumunun felsefi temelleri, kültürel kodları ve insan tasavvuru bu mitolojilerde saklıdır denilebilir. Çalışmamızda Antik Yunan mitolojisindeki insan tasavvufu ile günümüzdeki insan tasavvuru karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmalarda Antik Yunan mitolojilerindeki kahramanların başından geçen olay kurguları üzerinden insan kavramına yüklenen anlamlar açıklanmış ve anlaşılmaya çalışılmıştır. Antik Yunan mitolojisinde "insan" denilince ilk olarak tanrılarla özdeşleşmiş, tanrıları kendine indirgemiş tinselci/tanrısal akıldan pay alan varlık akla gelir. Ayrıca "insan" gündüzleri arzularının peşinde koşan geceleri üzülen, doyumsuz, mücadeleci, kurnaz, hırslı, kendisiyle ve çevresiyle sürekli eres/savaş halinde olan, narcissus/narsist, kendi egzistans/varoluşunu ilan etmiş sosyal politik bir varlıktır. İnsan ateş ile birlikte tekhnë/teknik bilgiye sahip olmuş, mevcut düzene/tanrısına başkaldırmış ve yakaladığı bu metamorphösis/dönüşüm ile uygarlaşan bir varlıktır. İnsan kendi egzistans/varoluşunu kendisi inşa ettikten sonra mitostan logosa geçmiştir. Antik Yunan mitolojilerinde insan, etrafında olup biten tüm olaylarda sürekli kendinden bir şey aramış ve kendini görmüştür. Bir kilimin motif desenleri gibi kendi varoluşunu tamamlamaya çalışmıştır. Bu bağlamda insan yeri geldiğinde tüm âlemin en küçük bir özütü ya da kara kutusu olmuştur. Bazen de insan, tekhnë ve epistesine güvenerek kendi bilmişliği ve hırsı yüzünden; kendisini büyük bir boy aynasında görüp, kendini tanrılar ile boy ölçüşen bir mahlûk olarak görmüştür.
Anahtar Sözcükler: Felsefe Tarihi, Antik Yunan, Mitoloji, Tanrı ve İnsan

Abstract:
This study aims to evaluate the "concept of human" in Ancient Greek mythologies from a philosophical perspective. Hermeneutic method was used in our study. The aim of our study is to try to explain and evaluate philosophically the "what is the concept of man" in Ancient Greek mythologies, on the axis of the concepts of human, myth, technology, metamorphosis/transformation, existence/existence. Ancient Greek Mythologies; It is a valuable ancient treasure containing the historical and cultural codes of the Greeks, Romans and eventually Europeans. Ancient Greek mythologies are important sources that explain the historical possibilities of Greek and Western society. It is not possible to understand ancient Greek society and Western society without ancient Greek mythologies. In fact, it can be said that the philosophical foundations and cultural codes of Greek and Western society are hidden in these mythologies. In our study, the human mysticism in Ancient Greek mythology was compared with today's human imagination. In these comparisons, the meanings attributed to the concept of human are explained and tried to be understood through the fictional events of the heroes of Ancient Greek mythologies. When "human" is mentioned in ancient Greek mythology, the first thing that comes to mind is a being who is identified with the gods and has a share of the spiritual/divine mind that reduces the gods to themselves. In addition, "human" is a social-political being who pursues his desires during the day, is sad at night, is insatiable, combative, cunning, ambitious, is in constant eres/war with himself and his environment, is a narcissus/narcissist, and has declared his own existance/existence. Man is a being who acquired technical knowledge with fire, rebelled against the existing order/god, and became civilized with this metamorphosis/transformation. After man built his own existence/existence, he moved from myth to logos. In ancient Greek mythologies, man constantly looked for something from himself and saw himself in all the events happening around him. It has embroidered itself well and badly, like the motif patterns of a rug. In this context, human beings have sometimes become the smallest extract or black box of the entire world. Sometimes, because of one's own knowledge and ambition, relying on one's technë and episte; He saw himself in a large mirror and saw himself as a creature rivaling the gods.
Keywords: History of Philosophy, Ancient Greece, Mythology, God, Goddess and Human