Türk idare hukukunda bağlı yetki kavramı
The concept of bound authority in Turkish administrative law
Yazar: YASİN ATALAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA AYHAN TEKİNSOY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hukuk devleti = State of law ; Hukuki güvenlik = Legal security ; Takdir marjı = Margin of appreciation ; Takdir yetkisi = Discretionary power ; Yargısal denetim = Judical rewiew ; İdare hukuku = Administrative law ; İdari işlemler = Administrative processes ; İdari tasarruf = Administrative ruling ; İdari usul = Administrative procedure ; İdari yargı = Administrative justice

Özet:
İdare, toplumun ihtiyaçlarını karşılamak ve genel olarak kamu yararını sağlamak amacıyla, kamu gücünden kaynaklanan üstün yetki ve ayrıcalıklar ile faaliyette bulunmaktadır. İdareye, başta kanun olmak üzere mevzuat ile kendisine tanınan en temel yetki; tek yanlı olarak icrai nitelikte karar alabilme yetkisidir. İdareye tanınan yetkilerin, mevzuatta düzenleniş biçimlerine göre, "bağlı yetki" veya "takdir yetkisi" olarak nitelendirilmesi söz konusu olmaktadır. Türk idare hukukunda, idarenin harekete geçmesi, işlem yapması hususundaki serbestisi, hangi durumlarda hareket serbestisinin bulunduğu, hangi durumlarda bulunmadığı; bu hareket serbestisinin kapsamı ve idarenin hareket serbestisi kapsamında yaptığı işlemlerin yargı yerlerince nasıl bir denetime tabi tutulması gerektiği önemli tartışma konularındandır. Bu kapsamda yapılan tartışmalar, genellikle takdir yetkisi üzerinde odaklanmakta; ancak bağlı yetki üzerinde pek durulmamaktadır. Bu doktora tez çalışması da, bağlı yetki kavramını ve sonuçlarını detaylı bir şekilde inceleyerek Türk idare hukukuna katkı sağlamayı hedeflemektedir. Çalışmada, bağlı yetkinin tanımı, özellikleri ve kaynaklarını ele alınmakta; özellikle sebep ve konu unsurlarının düzenleniş biçimleri ile belirsiz kavramların rolü tartışılmakta ve bağlı yetki ile tesis edilen işlemlerin yargısal denetimi incelenmektedir. Çalışmada, idarenin keyfiliğini önlemek ve hukuki güvenliği sağlamakta önemli bir araç olan bağlı yetki kavramının; bazı yargı kararlarında idarenin hukuka aykırılıklarının etkisizleştirilmesine gerekçe olarak kullanılması ve bu yaklaşımın geçerliliği tartışmaya açılmaktadır.

Abstract:
The administration operates with superior authority and privileges derived from public authority to meet societal needs and ensure the general public interest. The most fundamental authority granted to the administration by legislation, primarily through laws, is the pover to make unilaterally executive decisions. The authorities granted to the administration are classified as "bound authority (power)" or "discretionary power" , depending on how they are regulated in the legislation. In Turkish administrative law, the freedom of the administration to act, in which cases it has the freedom to act and in which cases it does not, the scope of this freedom of action, and how the actions taken by the administration within the scope of this freedom of action should be subject to judicial review are important issues of debate. These discussions often focus on discretionary power, while the concept of bound authority receives relatively little attention. This doctoral thesis aims to contribute to Turkish administrative law by examining the concept and consequences of bound authority in detail. This study analyses the definition, characteristics and sources of bound authority; discusses especially the way in which the cause and subject matter elements are arranged, the role of indefinite legal concepts; and analyses the judicial review of the acts established by bound authority. This study discusses the use of the concept of bound authority, which is an important tool to prevent the arbitrariness of the administration and to ensure legal certainty, as a justification for the neutralisation of the unlawfulness of the administration in some judicial decisions and the validity of this approach.