Arap Baharı: Ortadoğu'da sosyal medya destekli toplumsal hareketler – Tunus, Mısır ve Libya örnekleri
Arab Spring: Social movements supported by social media in the Middle East - examples of Tunisia, Egypt and Libya
Yazar: TANZER POLAT YILMAZ
Danışman: PROF. DR. ESRA BURCU SAĞLAM
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Arap Baharı = The Arab Spring ; Libya = Libya ; Mısır = Egypt ; Orta Doğu = Middle East ; Sosyal ağlar = Social networks ; Sosyal hareketler = Social movements ; Sosyal medya = Social media ; Tunus = Tunisian

Özet:
Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkelerinde yaşanan ve Arap Baharı olarak nitelenen yeni toplumsal hareketlerin sona ermesinin üzerinden 12 yıllık bir süre geçmiş olmasına karşın, bu vaka küresel ilgi ve dikkati hala üzerinde toplamaktadır. Araştırma konusu ülkeler olan Tunus, Mısır ve Libya'da yeni toplumsal hareketlerin meydana gelişindeki sosyal medya rolünü anlamak ve açıklamak ise sosyolojik olarak önem taşımaktadır. Zira bu olaylar, benzer otoriter rejimlerin varlığını devam ettirdiği hemen her toplum için yeniden gündeme gelebilir. Castells'in (2012) "Ağ Toplumu Kuramı"nda değindiği, zaman ve mekânı aşan kullanıcıların içerik üreterek bağlantı kurduğu ve pratiklerini birleştirdiği platformlar şeklinde yapmış olduğu sosyal ağ tanımında yer aldığı üzere toplumsal etkileşimler sonucunda ortaya çıkan yeni toplumsal hareketlerin en çarpıcı örneklerinden biri olan Arap Baharı olayları, sosyal medyanın "Kaynak Seferberliği Kuramı" açısından değerlendirilmesinde de model bir sosyolojik vaka olmuştur. Bu araştırmada "Ağ Toplumu" ve "Kaynak Seferberliği Kuramları" bağlamında Tunus, Mısır ve Libya ülkelerinde meydana gelen yeni toplumsal hareketler, ilgili ülkelerdeki sosyal medya platformlarında protestolar süresince yapılan paylaşımlar ışığında nitel içerik analizi yöntemiyle analiz edilerek Arap Baharı olarak nitelendirilen yeni toplumsal hareketlerin oluşması ve yaygınlaşması üzerindeki sosyal medya işlevi ortaya çıkarılmak istenmiştir.

Abstract:
Although it has been 12 years since the end of the new social movements in the Middle East and North African countries, which are described as the Arab Spring, this case still attracts global interest and attention. It is sociologically important to understand and explain the role of social media in the emergence of new social movements in Tunisia, Egypt and Libya, which are the research subjects because these events may come up again for almost any society where similar authoritarian regimes continue to exist. The Arab Spring, which is one of the most striking examples of the new social movements that emerged as a result of social interactions have also been a model sociological case in the evaluation of social media in terms of "Resource Mobilization Theory" which is included in the definition of social networks that Castells (2012) referred to in his "Network Society Theory", as platforms where users who transcend time and space connect by producing content and unite their practices. In this research, in the context of "Network Society" and "Resource Mobilization Theories", the new social movements that took place in Tunisia, Egypt and Libya were analyzed with the qualitative content analysis method in the light of the posts made on the social media platforms in the relevant countries during the protests aimed to reveal the social media function on the formation and spread of the new social movements that are described as the Arab Spring.