Lise tarih ders kitaplarında yer alan müze görsellerinin işlevsellik açısından analizi
Analysis of museum visuals in high school history lesson books in terms of functionality
Yazar: SEDA KAYNAK
Danışman: DOÇ. DR. MELİHA KÖSE
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışmanın amacı lise tarih ders kitabında yer alan müze görsellerinin eğitim açısından işlevselliğini sorgulamaktır. Bu amaç doğrultusunda ortaöğretimde kullanılan Tarih ders kitapları, nitel bir analiz yöntemi olan dokuman analizi ile incelenmiştir. Toplanan veriler içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Tarih dersinin doğası gereği var olan soyut kavramların öğretilmesinde ve öğrencilerin geçmişe uzanan bir köprü kurabilmesinde görseller önemli bir etkendir. Müze materyalleri tarihi somutlaştırmanın öğrenciye geçmişi yaklaştırmanın etkili araçlarındandır. Bu yüzden ders kitaplarında müze materyallerine ait görsellere her zaman yer verilmiştir. Ancak bu görsellerin ders kitaplarında hangi amaçla ve nasıl kullanıldığı daha önemlidir. Araştırmanın bulgularına göre, incelenen ders kitaplarında kullanılan müze görsellerinin, öğrencinin tarihsel düşünme becerilerine ya da öğrenmelerine katkı sağlamadığı düşünülmektedir. Çünkü müze görsellerinin çoğu anlatılan konuya görsellik sağlamak amacı ile kullanılmıştır. Görsellerin analizi üzerinden herhangi bir etkinlik yapılmadığı ve bundan dolayı programlarda yer alan kazanımları karşılama durumlarının da çok düşük olduğu görülmektedir. Ünite sonu değerlendirme soruları bölümünde ise müze görsellerine yer verilmediği fark edilmektedir. Kullanılan görsellerde ciddi ölçüde görüntü kalitesi sorunu olduğu da rahatlıkla söylenebilir.Tarih öğretiminde amaçlanan tarihsel düşünme becerilerinin öğrencilere kazandırılmasında en önemli kaynakların başında gelmesi ve öğretmen ve öğrenciler tarafından temel başvuru kaynağı da olması nedeniyle ders kitaplarının niteliği, öğretimin de niteliğini belirleyecektir. Müze görsellerinin, aktif öğretimi destekleyecek ve tarih öğretiminin amaçlarına hizmet edecek şekilde kullanımı konusunda, tarih ders kitaplarının yeniden değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to question the educational functionality of the museum visuals in the high school history textbook. For this purpose, History 9, History 10 and History 11 textbooks used in secondary education were examined with document analysis, which is a qualitative analysis method. The collected data were analyzed by content analysis method. Visuals are an important factor in teaching abstract concepts that exist due to the nature of the history lesson and in helping students build a bridge to the past. Museum materials are one of the effective tools of concretizing history and bringing the past closer to the student. For this reason, visuals of museum materials have always been included in the textbooks. However, it is more important for what purpose and how these images are used in textbooks. According to the findings of the research, it is thought that the museum visuals used in the examined textbooks do not contribute to the historical thinking skills or learning of the students. Because most of the museum images are used to provide visuality to the subject. It is seen that there is no activity based on the analysis of the images, and therefore, the situation of meeting the gains in the programs is very low. It is noticed that the museum visuals are not included in the section of the end-of-unit evaluation questions. It can be easily said that there is a serious image quality problem in the images used. The quality of the textbooks will also determine the quality of the teaching, since it is one of the most important resources in gaining students the historical thinking skills aimed in history teaching and is also the main reference source for teachers and students. It is thought that history textbooks should be re-evaluated regarding the use of museum visuals in a way that will support active teaching and serve the purposes of history teaching.