İnme rehabilitasyonunda fonksiyonellik tahmini
Prediction of functionality in stroke rehabilitation
Yazar: AHMET UNCU
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER ÇETİŞLİ KORKMAZ
Pamukkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Fonksiyonel iyileşme = Recovery of function ; Fonksiyonel yetkinlik = Functional competency ; Motor beceri testleri = Motor skills tests ; Motor beceriler = Motor skills ; Motor nöron hastalığı = Motor neuron disease ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Ölçekler = Scales ; İnme = Stroke

Özet:
Bu çalışmanın amacı diğer yöntemlere göre hem uygulanması daha kolay hem de maliyetsiz olan klinik ölçekler ile inme rehabilitasyonunda fonksiyonellik tahmini yapmaktır.
Çalışmaya 18-80 yaş aralığında 27 inme tanılı birey dâhil edildi. Katılımcıların değerlendirilmesinde cinsiyet, yaş, Vücut Kitle İndeksi (VKİ), komorbidite, kullanılan ilaç sayısı, müdahale süresi ve C-Reaktif Protein (CRP) düzeyi gibi demografik ve klinik veriler ile birlikte pozisyon duyusu, Saat Çizme Testi (SÇT), Modifiye Ashworth Ölçeği (MAÖ), Fonksiyonel Ambulasyon Sınıflaması (FAS), Barthel İndeksi (Bİ), Fugl-Meyer Üst Ekstremite Değerlendirmesi (FM-ÜE), Gövde Kontrol Testi (GKT) ve Beck Depresyon Envanteri (BDE) bağımsız değişken olarak ve Modifiye Rankin Ölçeği (MRÖ) ile İnme Etki Ölçeği (İEÖ) 3.0 de bağımlı değişken olarak kullanıldı. İEÖ 1. ve 3. aylarda, diğer değerlendirme yöntemleri başlangıçta (3.-5. gün), 1. ve 3. aylarda uygulandı.
Katılımcıların yaş ortalamaları 61 ± 10,19 yıl olup, 8'i kadın 19'u erkekti. Tüm klinik ölçeklerin ilk ve son değerlendirmeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı derecede fark vardı (p ≤ 0,001). Bağımlı değişkenlerden MRÖ ile hiçbir klinik ölçek arasında anlamlı ilişki olmamasına rağmen (p > 0,05), İEÖ ile FAS, Bİ, GKT ve MRÖ arasındaki ilişkiler istatistiksel açıdan anlamlıydı (p < 0,05). Tek değişkenli ve çok değişkenli doğrusal regresyon analizleri sonucunda VKİ, GKT ve Bİ'nin fonksiyonellikteki değişimin % 34,4'ünü tahmin ettiği saptandı.
İnme geçiren bireylerin fonksiyonel durumları ve yaşam kalitesi olumsuz etkilenmektedir. Fonksiyonelliği etkileyen çok fazla etken olmasına rağmen akut dönemdeki basit klinik değerlendirmeler ile bireyin fonksiyonelliği tahmin edilebilir. Bu sayede gerçekçi fizyoterapi ve rehabilitasyon hedefleri belirlenerek erken dönemden itibaren özellikle gövde kontrolü, bağımsızlık düzeyleri ve kilo kontrolü tedavi planına eklenmelidir. Motor bozuklukların yanında duyusal, görsel, algısal, bilişsel ve emosyonel faktörler gibi pek çok yönü inceleyen, uzun dönem takipli ve daha büyük çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: İnme, motor bozukluk, fonksiyonellik tahmini, iyileşme, rehabilitasyon.

Abstract:
The aim of this study was to predict functionality in stroke rehabilitation with clinical scales that are both easier and cheap to apply compared to other methods.
Twenty-seven individuals diagnosed with stroke between the ages of 18-80 years were included in the study. In the evaluation of the participants, demographic and clinical data such as gender, age, Body Mass Index (BMI), comorbidity, number of drugs used, duration of intervention and C-Reactive Protein (CRP) level, as well as position sense, Clock Drawing Test (CDT), Modified Ashworth Scale (MAS), Functional Ambulation Classification (FAC), Barthel Index (BI), Fugl-Meyer Assessment-Upper Extremity (FMA-UE), Trunk Control Test (TCT) and Beck Depression Inventory (BDI) as independent variables and Modified Rankin Scale (MRS) and Stroke Impact Scale (SIS) 3.0 were also used as dependent variables. SIS was applied at 1st and 3rd months, other assessment methods at baseline (3rd-5th days), 1st and 3rd months.
The average age of the participants was 61 ± 10.19 years and of which 8 were female and 19 were male. There was a statistically significant difference between the initial and final evaluations of all clinical scales (p ≤ 0.001). Although there was no significant relationship between MRS and any clinical scale of dependent variables (p > 0.05), the relationships between SIS and FAC, BI, TCT and MRS were statistically significant (p < 0.05). As a result of simple and multiple linear regression analyzes, it was determined that BMI, TCT and BI predicted 34.4 % of the change in the functionality.
The functional status and quality of life of individuals who have had a stroke are negatively affected. Although there are many factors affecting the functionality, the functionality of the individual can be predicted by basic clinical evaluations in the acute period. In this way, realistic physiotherapy and rehabilitation goals could be determined and especially trunk control, independence levels and weight control should be added to the treatment plan from the early stages. In addition to motor disorders, larger studies with long-term follow-up and multidimensional examination of sensory, visual, perceptual, cognitive and emotional factors are needed.
Keywords: Stroke, motor impairment, functionality prediction, recovery, rehabilitation.