Periodontitisli bireylerin tükürük ve serum örneklerinde 8-hidroksideoksiguanozin (8-OHDG) ve forkhead BOX-O1 (FOXO1) seviyelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of saliva and serum levels of  8-hydroxideoxyguanosine (8-OHDG) and forkhead BOX-O1 (FOXO1) i̇n periodontitis patients
Yazar: ELİF SELİN GÜRBÜZ
Danışman: PROF. DR. MERAL GÜNHAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: 8-hidroksi deoksiguanozin = 8-hydroxy deoxyguanosine ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Periodontal hastalıklar = Periodontal diseases ; Periodontitis = Periodontitis ; Tükürük = Saliva

Özet:
Periodontitisli Bireylerin Tükürük ve Serum Örneklerinde 8-Hidroksideoksiguanozin (8-OHDG) ve Forkhead BOX-O1 (FOXO1) Seviyelerinin Değerlendirilmesi 
Periodontitis; diş destek dokularının yıkımı ve konak enflamatuar immün cevabın bozulmasıyla karakterize kronik bir hastalıktır.Periodontal doku  yıkım mekanizmasında esas olarak, proteolitik enzimler ve inhibitörleri ile reaktif oksijen türleri (ROT) ve antioksidan (AO) sistem arasındaki homeostatik dengenin bozulması yer alır.ROT ekstraselüler matriks bileşenlerinin depolimerizasyonunda, lipit peroksidasyonunda, antiproteazlar gibi enzimlerin oksidasyonunda, proenflamatuar sitokinlerin indüksiyonu ve DNA hasarında aktiftir.Aşırı ROT aktivitesiyle birlikte antioksidan eksikliğinin doğrudan veya dolaylı bir sonucu olarak redoks duyarlı transkripsiyon faktörlerinin aktivasyonu gerçekleşir ve inflamatuar süreç başlar. Periodontal doku hasarı meydana gelir.8-hidroksideoksiguanozin (8-OHdG) DNA tamiri ile vücut sıvılarına salınan oksidize bir nükleozittir. Yapılan çalışmalar vücut sıvılarındaki 8-OHdG'nin bir oksidatif stres belirteci olarak görev yaptığını ve kronik enflamatuar hastalıkları da içeren bozukluklarda oksidatif hasarı değerlendirmede kullanıldığını göstermiştir. FoxO'lar, Forkhead süper ailesinin O (diğer) sınıfının üyeleridir. Bu sınıfın dört üyesi şu anda bilinmektedir, FoxO1, FoxO3, FoxO4 ve FoxO6.Aktif FOX-O, ROT'u bozan enzimlerin indüksiyonu yoluyla oksidatif stresten korunmada rol oynar FoxO ayrıca, O2'nin H2O2'ye dönüşümünü katalize eden manganez süperoksit dismutazın (MnSOD) transkripsiyonu yoluyla oksidatif stresi antagonize eder.Ayrıca FoxO1, antioksidan enzimleri yükselterek oksidatif strese direnir. Bir transkripsiyon faktörü olan  FOX-O1 proteini;  hücrenin hayatta kalması ve farklılaşması, reaktif oksijen türlerinin (ROT) azaltılması ve apoptoz dahil olmak üzere bir dizi hücresel süreçte  anahtar düzenleyici olarak görev alır. FoxO1'in antioksidan savunmayı geliştirmedeki rolü, FoxO1'i periodontitis tedavisinin aday hedefi olarak gösterir.Diğer taraftan kardiyovasküler hastalık,beyin ve iskelet kas hastalıkları  gibi bazı sistemik hastalıklarla ilişkisi ortaya konmuştur.Ancak yine inflamatuar bir hastalık olan periodontitis ile ilişkisi hakkında yeterli veri mevcut değildir.Çalışmamızın amacı; periodontitisli bireyler ve periodontal olarak sağlıklı bireylerin serum ve tükürük örneklerinde FOX-O1 ve 8-OHdG seviyelerinin saptanması ve aynı zamanda  bu belirteçlerin birbirleri ile ve periodontal klinik parametreler ile ilişkisinin değerlendirilmesidir.Bu amaçla çalışmaya generalize evre III derece C periodontitis  tanısı konmuş 19 , generalize evre III derece B periodontitis tanısı konmuş 20 ve periodontal ve sistemik olarak sağlıklı 20 hasta dahil edilmiştir.59 bireyden elde edilmiş olan serum ve tükürük örneklerinde FoxO-1 ve 8-OHdG seviyeleri ELISA yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir.Tüm klinik periodontal parametreler (PI, CD, SKİ, KAK), her iki periodontitis grubunda K grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur  (p<0.05).8-OHdG tükürük seviyeleri her 2 periodontitis grubunda kontrol grubuna göre anlamlı yüksek bulunmuştur.FOXO1 tükürük seviyeleri ise her 2 periodontitis grubunda kontrol grubuna göre anlamlı düşük seviyede bulunmuştur.Tüm klinik periodontal parametreler tükürük 8-OHdG seviyesi ile orta dereceli pozitif korelasyon göstermektedir (sırasıyla CD için r= 0.570, SKİ için r= 0.573, PI için r= 0.470, KAK için r= 0.600). Tükürük FOXO1 seviyesi sadece SKİ ile düşük dereceli negatif korelasyona sahipken (r= -0.336) diğer klinik parametreler ile korelasyon göstermemektedir. Tükürük FOXO1 seviyesi; 8-OHdG tükürük seviyesi ile düşük dereceli negatif korelasyona sahiptir. (r= -0.395)Bu günkü literatür bilgilerimizle periodontal hastalığın, inflamatuar karakteri gereği artmış oksidatif stres ve azalmış antioksidan seviyenin artmış inflamasyon, endotelyal ve mitokondriyal disfonksiyon ve apopitozis gibi çeşitli destruktif mekanizmaları aktive ettiği bilinmektedir. Bu nedenle DNA hasarını ve oksidatif stresi gösteren önemli bir parametre olan 8-Ohdg seviyelerinin hastalık gruplarında artmış olması beklenen bir sonuç olup literatür verileri ile uyumludur.Doku homeostazında önemli fonksiyonları olan FoxO-1'in özellikle oksidatif strese karşı koruyucu etkisi olduğu gösterilmiştir ancak periodontal inflamasyonda doku homeostazının oksidanlar lehine bozulmuş olması azalmış FoxO-1 seviyesi ile uyumludur.FOX-O1'in antioksidan savunmayı desteklemedeki rolü, FOX-O1'in periodontitis tedavisinin aday bir hedefi olduğunu düşündürebilir. İleride yapılacak çalışmalarla FOXO1'in periodontitis tedavisindeki yeri açıklanmaya çalışılmalıdır.
Anahtar sözcükler: Periodontitis, 8-Hidroksideoksiguanozin (8-OHdG), Forkhead Box-O1 (FOXO1), Oksidatif Stres

Abstract:
Evaluation Of Saliva And Serum Levels Of  8-Hydroxideoxyguanosine (8-Ohdg) And Forkhead Box-O1 (Foxo1) İn Periodontitis Patients 
Periodontitis; It is a chronic disease characterized by destruction of tooth support tissues and disruption of host inflammatory immune response. The mechanism of periodontal tissue destruction mainly involves disruption of the homeostatic balance between proteolytic enzymes and inhibitors, reactive oxygen species (ROS) and antioxidant (AO) system. It is active in depolymerization, lipid peroxidation, oxidation of enzymes such as antiproteases, induction of proinflammatory cytokines and DNA damage. As a direct or indirect result of antioxidant deficiency with excessive ROS activity, activation of redox sensitive transcription factors occurs and the inflammatory process begins. Periodontal tissue damage occurs. 8-hydroxydeoxyguanosine (8-OHdG) is an oxidized nucleoside released into body fluids by DNA repair. Studies have shown that 8-OHdG in body fluids acts as a marker of oxidative stress and is used to assess oxidative damage in disorders including chronic inflammatory diseases. FoxOs are members of the O (other) class of the Forkhead superfamily. Four members of this class are currently known, FoxO1, FoxO3, FoxO4 and FoxO6. Active FOX-O plays a role in protection from oxidative stress through the induction of enzymes that degrade ROS. FoxO also antagonizes oxidative stress through the transcription of manganese superoxide dismutase (MnSOD), which catalyzes the conversion of O2 to H2O2. In addition, FoxO1 resists oxidative stress by raising antioxidant enzymes. FOX-O1 protein, a transcription factor; It acts as a key regulator in a number of cellular processes, including cell survival and differentiation, reduction of reactive oxygen species (ROS), and apoptosis. The role of FoxO1 in improving antioxidant defense shows FoxO1 as a candidate target of periodontitis treatment. On the other hand, its relationship with some systemic diseases such as cardiovascular disease, brain and skeletal muscle diseases has been revealed. However, there is not enough data on its relationship with periodontitis, which is also an inflammatory disease. .The purpose of our work; The aim of this study is to determine FOX-O1 and 8-OHdG levels in serum and saliva samples of individuals with periodontitis and periodontally healthy individuals, and to evaluate the relationship of these markers with each other and with periodontal clinical parameters. For this purpose, 19 patients diagnosed with generalized stage III grade C periodontitis, 20 patients diagnosed with generalized stage III grade B periodontitis and 20 patients who were periodontal and systemically healthy were included in the study. FoxO-1 and 8-OHdG levels in serum and saliva samples obtained from 59 individuals. It was evaluated using the ELISA method. All clinical periodontal parameters (PI, CD, SKI, CAC) were found to be statistically significantly higher in both periodontitis groups compared to the K group (p<0.05). 8-OHdG salivary levels were significantly higher in both periodontitis groups compared to the control group. The salivary levels of FOXO1 were found to be significantly lower in both periodontitis groups compared to the control group. All clinical periodontal parameters show moderate positive correlation with salivary 8-OHdG level (r= 0.570 for CD, r= 0.573 for SKI, respectively). r= 0.470, r= 0.600 for BAC). While the salivary FOXO1 level has only a low-grade negative correlation with SKI (r= -0.336), it does not correlate with other clinical parameters. salivary FOXO1 level; 8-OHdG has a low degree of negative correlation with salivary level. (r= -0.395) With our current literature, it is known that due to the inflammatory character of periodontal disease, increased oxidative stress and decreased antioxidant level activate various destructive mechanisms such as increased inflammation, endothelial and mitochondrial dysfunction, and apoptosis. For this reason, it is an expected result that 8-Ohdg levels, an important parameter indicating DNA damage and oxidative stress, are expected to be increased in disease groups and is consistent with literature data. The deterioration of tissue homeostasis in favor of oxidants is compatible with decreased FoxO-1 level. The role of FOX-O1 in supporting antioxidant defense may suggest that FOX-O1 is a candidate target of periodontitis treatment. Future studies should try to explain the place of FOXO1 in the treatment of periodontitis.
Key words: Periodontitis, 8-Hidroksideoksiguanozin (8-Ohdg), Forkhead Box-O1 (Foxo1) Oxidative Stress