Yer bağlılığının turizme desteğe etkisinde turizm algısı ve yaşam kalitesinin rolü: Mardin Birinci Cadde esnafı üzerine bir araştırma
The role of tourism perception and quality of life in the effect of place attachment on support for tourism: A research on Mardin Birinci Cadde shopkeepers
Yazar: TUĞBA ARIK YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. ABDULCELİL ÇAKICI
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Turizm destinasyonlarında turizmin gelişebilmesi orada yaşayan paydaşların desteğine bağlıdır. Turizm gelişiminden en çok etkilenen paydaş gruplarından biri de turizm esnafıdır. Bu çalışma Mardin esnafının turizme verdikleri desteği yer bağlılığı, turizm algısı ve yaşam kalitesi kapsamında incelemektedir. Çalışmanın temel amacı ticaret yapılan yere bağlılığın turizm algısı ve turizme olan desteğe etkisini belirlemek ve bu ilişkilerde yaşam kalitesinin düzenleyici rolünü ortaya koymaktır. Bu kapsamda Mardin Birinci Cadde esnafına yönelik bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma evrenini Mardin Birinci Cadde esnafı oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında örnekleme yoluna gidilmemiş evrenin tümünden veri toplanmaya çalışılmıştır. Çalışmada Birinci Caddede esnaflık yapan 278 kişiden 01 Temmuz-25 Ağustos 2023 tarihleri arasında anket tekniği ile veri toplanmıştır. Toplanan 305 anketten kullanılmayacak durumda olan 11 ve çoklu sapan ve çoklu normal dağılım analizleri sonucunda 16 adet anketin veri setinden çıkarılması sonucunda kalan 278 adet anket ile analizlere devam edilmiştir. Verilere geçerlik ve güvenirlik analizleri uygulanmış, araştırmanın çeşitli değişkenleri (demografik veriler, ikamet yeri/süresi, turistlerle iletişim kurma durumu, turizmden elde edilen gelir durumu, vb.) için ise betimsel istatistiklerden faydalanılmıştır. Betimsel istatistiklerin yanı sıra araştırma hipotezlerinin test edilmesi amacıyla regresyon analizleri, aracılık analizleri ve düzenleyicilik analizlerine başvurulmuştur. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre yer bağlılığının turizm desteği (β= 0,190) ve turizm algısını (β= 0,095) anlamlı ve olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir. Aracılık analizlerinde yer bağlılığının turizme verilen destek üzerindeki etkisinde turizm algısının kısmi aracılık etkisine sahip olduğu belirlenmiştir. Yaşam kalitesinin yer bağlılığının turizm desteğine olan etkisinde kısmi düzenleyici rolünün olduğu; yer bağlılığının turizm algısı üzerine olan etkisinde ise düzenleyici rolünün olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca turizm algısının turizm desteğini olumlu yönde etkilediği (β= 0,632), yaşam kalitesinin ise bu etki üzerinde düzenleyici rolünün olmadığı belirlenmiştir. Araştırmanın bulguları ışığında kuramsal ve uygulamaya yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The support of stakeholders living in tourism destinations is crucial for the development of tourism in those areas. One of the stakeholder groups most affected by tourism development is shopkeepers. This study examines the support of shopkeepers in Mardin for tourism in terms of place attachment, tourism perception, and quality of life. The main objective of the study is to determine the impact of place attachment on tourism perception and support for tourism, and to elucidate the regulatory role of quality of life in these relationships. In this context, a research was conducted targeting shopkeepers on Mardin Birinci Cadde region. The universe of the study consists of shopkeepers on Mardin Birinci Cadde. In the research, data were attempted to be collected from the entire universe without resorting to sampling. Data were collected from 278 individuals working as shopkeeper on Birinci Cadde through a survey technique between July 1 and August 25, 2023. Out of the collected 305 surveys, 11 surveys deemed unusable and 16 surveys removed from the dataset due to multiple outliers and multiple normality analyses, leaving 278 surveys for further analysis. Validity and reliability analyses were conducted for the data and descriptive statistics were utilized for various variables of the study (demographic data, place of residence/duration, communication with tourists, income from tourism, etc.). In addition to descriptive statistics, regression analyses, mediation analyses, and moderation analyses were employed to test the research hypotheses. According to the findings obtained from the analyses, it was determined that place attachment significantly and positively influenced tourism support (β= 0.190) and tourism perception (β=0.095). In mediation analyses, it was found that tourism perception partially mediated the effect of place attachment on support for tourism. It was determined that quality of life had a partial moderating role in the relationship between place attachment and support for tourism, while it did not have a moderating role in the relationship between place attachment and tourism perception. Furthermore, it was found that tourism perception positively influenced support for tourism (β= 0.632) and quality of life did not have a moderating role on this effect. The findings of the study provide theoretical and practical recommendations in light of these results.