Evli çiftlerde Instagram kullanımı: Bağlanma boyutları, ideal/gerçek eş ve benlik uyuşmazlığı
Instagram usage in married couples: Attachment dimensions, ideal/actual mate and self mismatch
Yazar: CEREN ATAKAY
Danışman: PROF. DR. AYDA BÜYÜKŞAHİN SUNAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Evli çiftler = Married couples ; Sosyal medya = Social media ; Ölçekler = Scales ; İdeal/gerçek eş ve benlik uyuşmazlıkları = Ideal/actual mate and self mismatch ; İnstagram = Instagram ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, evli çiftler için bağlanma boyutları ile ideal/gerçek eş/benlik 
uyuşmazlığı arasındaki ilişkinin ve bu ilişkide eş tarafından İnstagram kullanımına bağlı 
olarak sergilenen bazı davranışların düzenleyici rolünün araştırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda, ilk olarak evlilikleri olumlu ya da olumsuz yönde etkileyebilecek İnstagram kullanımı ile ilişkili davranışları belirlemek üzere 20 katılımcı ile nitel bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Nitel çalışmada evlilikleri olumsuz yönde etkileyebilecek davranışlar olarak kıskançlığa bağlı gözetleme, karşılaştırma, ilişkiyi ihmal etme ve ilişki ihlali temalarına; olumlu yönde etkileyebilecek davranışlar olarak ise ilişkiyi sergileme ve paylaşım temalarına ulaşılmıştır. Ardından, nitel çalışmadan elde edilen verilerden yola çıkarak Evlilikte İnstagram Davranışları Ölçeği oluşturulmuş ve toplam 529 katılımcının dahil olduğu bir çalışma ile bu ölçeğin geçerliği ve güvenirliği gösterilmiştir. Ölçek geliştirme çalışmasının sonrasında gerçekleştirilen ana çalışmaya ise toplam 151 evli çift katılmıştır. Ana çalışmanın bulguları, bağlanma kaçınmasının hem ideal/gerçek eş hem de ideal/gerçek benlik uyuşmazlığı üzerindeki aktör etkilerinin anlamlı olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte, erkekler için her iki bağlanma boyutu ile ideal/gerçek eş uyuşmazlığı arasındaki  ilişkide eşin ilişkiyi ihmal etmesinin; bağlanma kaygısı ile ideal/gerçek eş uyuşmazlığı arasındaki ilişkide eşin kıskançlığa bağlı gözetleme davranışlarının; bağlanma kaygısı ile ideal/gerçek benlik uyuşmazlığı arasındaki ilişkide ise eşin paylaşıma yönelik davranışlarının düzenleyici rolü olduğu bulunmuştur. Kadınlar için ise, her iki bağlanma boyutu ile ideal/gerçek eş uyuşmazlığı arasındaki ilişkide eşin ilişkiyi sergilemesinin; bağlanma kaçınması ile ideal/gerçek eş uyuşmazlığı arasındaki 
ilişkide eşin paylaşıma yönelik davranışlarının; bağlanma kaygısı ile ideal/gerçek benlik uyuşmazlığı arasındaki ilişkide ise eşin ilişkiyi ihmal etmesinin düzenleyici rolü olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular alanyazın ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
The main objective of this study is to investigate the relationship between attachment dimensions and ideal/actual mate/self mismatch and the moderator role of some mate behaviors related to Instagram usage in this relationship for married couples. For this purpose, initially, to determine the behaviors related to Instagram usage that may affect marriages positively or negatively, a qualitative study with 20 participants was conducted. In this study, jealousy-related surveillance, comparison, neglect of the relationship, and relationship violation emerged as themes that may adversely affect marriages; on the other hand, displaying the relationship and sharing emerged as themes that could affect marriages  positively. Then, based on the data obtained from the qualitative  study, Instagram Behaviors in Marriage Scale was created, and in a study involving a total of 529 participants, the validity and reliability of this scale were demonstrated. After the 
scale development, a total of 151 married couples participated in the main study. The findings of the main study showed that the actor effects of attachment avoidance on both ideal/actual mate and ideal/actual self mismatch were significant. Besides, for men, it was found that in the relationship between both attachment dimensions and ideal/actual mate mismatch, the mate's neglect of the relationship; in the relationship between attachment anxiety and ideal/actual mate mismatch, the jealousy-related surveillance behaviors of the mate; and in the relationship between attachment anxiety and ideal/actual self mismatch, the mate's behaviors towards sharing had a moderating role. For women, it was seen that in the relationship between both attachment dimensions and ideal/actual mate mismatch, displaying of the relationship by the mate; in the relationship between attachment 
avoidance and ideal/actual mate mismatch, the mate's behaviors towards sharing; and lastly, in the relationship between attachment anxiety and ideal/actual self mismatch, the mate's neglect of the relationship played a moderator role. The findings were discussed in light of the literature.