Meritokrasi ve vizyoner liderlik algısının çalışan memnuniyeti üzerindeki etkisi: Kamu kurumunda bir uygulama
The effect of meritocracy and visionary leadership perception on employee satisfaction:  an application in a public institution
Yazar: SÜLEYMAN ÇİVİCİ
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET ÇANKAYA
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnsan Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Bilgi, beceri ve yetenekle donatılmış çalışanların üst makamlara getirilmesi gerektiğini savunan meritokrasi, günümüz kamu ve özel sektör örgütlerini, bu örgütlerde çalışanları ve bu örgütlerin çıktılarından etkilenen kişileri, yani diğer bir ifadeyle toplumun tümünü yakından ilgilendiren konuların başında gelmektedir.  Bu yüzyılda diğer yüzyıllara kıyasla bilim ve teknolojide yaşanan gelişmelerle birlikte örgütlerin faaliyetlerini sürdürdüğü çevresel koşulların değişim hızında arttığı gözlemlenmekte ve çevre çoğu zaman belirsiz ve öngörülemez bir durumda konumlandırılmaktadır. Çevresel koşulların hızlı değişiklik gösterdiği böyle durumlarda ise liderin rolü; örgüte ve çalışanlara rehberlik etmek olarak ifade edilmektedir. Bu bağlamda vizyoner liderler, örgütlerin başarıları üzerinde önemli bir rol oynamakta ve çevresel koşullara uyum ile örgüt içinde uygun çalışma ortamının hazırlanması gibi konularda öncülük etmektedirler. Sahip olduğu vizyon, bilgi ve yetkinlikle liderlik eylemini gerçekleştiren vizyoner lider, çalışanların örgütsel uygulamalardan, politikalardan ve kendilerine verilen işlerden memnun olmalarını sağlayarak, çalışanlarla örgüt arasında güçlü ve anlamlı bir ilişkinin oluşmasını ön ayak olmaktadır. 
Bu tez çalışmasında; Türkiye'deki bir devlet üniversitesinde görev yapan akademik ve idari personelin meritokrasi ve vizyoner liderlik algılarının çalışan memnuniyeti üzerinde anlamlı etkilerinin olup olmadığı incelenmiştir. Bu kapsamda ilgili devlet üniversitesinde akademik personel, idari personel ve sürekli işçi olarak görev yapan 334 çalışana "Google Forms" üzerinden anket uygulanmıştır. Anket uygulaması Mayıs 2023-Ocak 2024 döneminde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada çalışanların meritokrasi, vizyoner liderlik ve çalışan memnuniyeti algılarını tespit etmek amacıyla frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma değerlerinden yararlanılmıştır. Değişkenlere ilişkin elde edilen verilerin normal dağılım sınamaları çarpıklık ve basıklık değerleri ile analiz edilmiştir. Çalışanların meritokrasi, vizyoner liderlik ve çalışan memnuniyeti algılarında demografik unsurlara göre anlamlı farklılıklar olup olmadığı Bağımsız Örneklemler T Testi ve Tek Yönlü ANOVA Testi ile analiz edilmiştir. Ayrıca meritokrasi, vizyoner liderlik ve çalışan memnuniyeti değişkenlerinin aralarındaki ilişkinin varlığı ve düzeyini ölçmek için pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Son olarak meritokrasi ve vizyoner liderlik değişkenlerinin çalışan memnuniyeti üzerindeki etkisini ölçmek amacıyla çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır.
Tez çalışmasının amacı doğrultusunda yapılan analizler sonucunda; çalışanların meritokrasi, vizyoner liderlik ve çalışan memnuniyeti algılarının "orta düzeyde" oldukları bulunmuştur. Çalışmada ele alınan değişkenler olan meritokrasi, vizyoner liderlik boyutları ve çalışan memnuniyeti boyutları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Çoklu regresyon analizi sonucuna göre; meritokrasi ve vizyoner liderlik algısının çalışan memnuniyeti üzerinde etkilerinin olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Meritocracy, which advocates that employees equipped with knowledge, skills, and abilities should be brought to higher positions, is one of the issues that closely concern today's public and private sector organizations, the people working in these organizations, and the people affected by the outputs of these organizations, in other words, the whole society. In this century, compared to other centuries, with the developments in science and technology, it is observed that the environmental conditions in which organizations carry out their activities have increased in the rate of change, and the environment is often positioned in an uncertain and unpredictable situation. In such situations where environmental conditions change rapidly, the role of the leader is expressed as guiding the organization and employees. In this context, visionary leaders play an important role in the success of organizations and pioneer issues such as adaptation to environmental conditions and preparation of a suitable working environment within the organization. Visionary leaders, through their vision, knowledge, and competence, ensure employee satisfaction with organizational practices, policies, and assigned tasks. They pave the way for establishing strong, meaningful relationships between employees and the organization.
In this thesis, it is examined whether the perceptions of meritocracy and visionary leadership among academic and administrative staff at a state university in Turkey significantly affect employee satisfaction. This thesis examines whether the perceptions of meritocracy and visionary leadership among academic and administrative staff at a state university in Turkey significantly affect employee satisfaction.
In this context, a questionnaire was applied to 334 employees working as academic staff, administrative staff, and permanent workers at the relevant state university via Google Forms. The survey was conducted between May 2023 and January 2024. Frequency, percentage, arithmetic mean, and standard deviation values were used to determine the perceptions of employees on meritocracy, visionary leadership, and employee satisfaction. Normal distribution tests were conducted on the data collected for the variables using skewness and kurtosis values for analysis. Independent Samples T Test and One-Way ANOVA were employed to analyze whether significant differences exist in employees' perceptions of meritocracy, visionary leadership, and employee satisfaction based on demographic factors. Additionally, Pearson correlation analysis was used to measure the existence and level of relationship between meritocracy, visionary leadership, and employee satisfaction variables. Finally, multiple linear regression analysis was used to measure the effect of meritocracy and visionary leadership variables on employee satisfaction.
As a result of the analyses made in line with the purpose of the thesis study; it was found that employees' perceptions of meritocracy, visionary leadership, and employee satisfaction were at a "medium level." Positive significant relationships were found between the variables of meritocracy, visionary leadership dimensions, and employee satisfaction dimensions. The results of the multiple regression analysis revealed that perceptions of meritocracy and visionary leadership have an effect on employee satisfaction..