Hukuk eğitiminde yeni bir model olan klinik hukuk eğitimine ilişkin öğretim elemanlarının görüşleri
The views of educators regarding to clinical education a new model in legal education
Yazar: KÖKSAL TÜRKMEN
Danışman: PROF. DR. ALİ BALCI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hukuk eğitimi = Law education ; Hukuk kliniği = Law clinics ; Öğretim elemanları = Instructors ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Bu araştırmada, Ankara ilinde yer alan bir devlet üniversitesinde görevli hukukçu öğretim elemanlarının hukuk fakültelerinde halihazırda uygulanan eğitim modeli ve klinik hukuk eğitimi modeli konularına ilişkin görüşlerinin ve önerilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Durum saptayıcı, betimsel modelde yapılan bu araştırma, nitel araştırma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. 
Araştırmanın çalışma grubunu, 2017-2018 eğitim öğretim yılında Ankara ilinde bulunan bir devlet üniversitesinde hukuk eğitimi veren öğretim elemanlarından çalışmaya gönüllü olarak katılan 9 öğretim elemanı oluşturmaktadır. Çalışma grubunda bulunan öğretim elemanları ile görüşmeler yapılarak veriler toplanmıştır. Araştırmanın verileri, ses kaydı yapılarak toplanmış ve "içerik analizi tekniğiyle" analiz edilerek raporlaştırılmıştır.
Araştırmada ulaşılan sonuçlara göre öğretim elemanları, sınıftaki öğrenci sayısı çok fazla olduğu için öğrencilere akademik beceri olarak yorum-muhakeme, analiz-sentez yapabilme becerilerinin yeterince kazandırılamadığını; öğretim elemanlarının geleneksel eğitim metotlarını kullandıklarını belirtmişlerdir. Mevcut eğitim modelinin öğrencilere akademik gelişim dışındaki becerilerin kazandırılması konusunda yetersiz kaldığını bildirirken, bazı öğretim elemanları sözel ve yazılı iletişim becerisi gibi becerilerin kazandırılmasının hukuk fakültelerinin misyonu olmadığını belirtmişlerdir. Onlara göre öğrencilerin mezuniyet sonrası seçecekleri mesleğe ilişkin eğitimle bu becerilerin sağlanması gerektiği ve hukuk fakültesinin kazandırması gereken temel becerilerin öğrencilere muhakeme ve gerekçelendirme yapabilme, eleştirel ve etik bakış açısı kazandırma olduğu yönünde görüşlerini bildirmişlerdir.
Klinik hukuk eğitimi konusunda ise öğretim elemanları, modeli uygulamak için öğrenci sayısının fazla olduğunu, öğretim elemanı sayısının yetersiz olduğunu, ancak seçmeli derslere ağırlık verilerek sınıflar küçük gruplara bölünürse modelin hayata geçirilebileceğini belirtmişlerdir. Hukuk fakültelerindeki fiziksel mekanların yeterlilik ve yetersizlikleri noktasında farklı fikirlerin olduğu görülürken, model için ders sürelerinin yetersiz kalabileceğini ve eğitim materyalleri konusunda sorun yaşanmadığını bildirmişlerdir. Katılımcılar, klinik hukuk eğitiminin diğer ülkelerde uygulamakta olan üç çeşidinin (hukuk kliniği, simülasyon,  yerleştirme –externship- modeli) de dersin özelliğine göre uygulanabileceğini; ancak pratik gerekçelerden dolayı simülasyon modelinin daha uygulanabilir olduğunu belirtmişlerdir. Gerçek müvekkilli hukuk kliniği modeline 07/04/1969 tarih ve 1136 sayılı Avukatlık Kanununun engel oluşturduğunu ve lisans sürecinde yerleştirme modeline uygun staj zorunluluğu getirilebileceğini belirtmişlerdir. 
Klinik hukuk modelinin uygulanması için ders sürelerinin artırılması gerektiği düşünülürken, bu modelin tüm hukuk derslerine uyarlanabileceği; ancak seçmeli ders sayısının artırılması gerektiği belirtilmiştir. Bu modeldeki hedef kazanımların ölçme ve değerlendirmesinde, kazanımları ölçebilecek, özellikle de aktif katılım hedeflendiği için katılımı ölçen yöntemlerin uygulanabileceği belirtilmiştir. Klinik hukuk eğitimi uygulanırsa ne tür sorunların yaşanabileceği konusunda ise öğretim elemanları, mevcudu büyük sınıflar küçük gruplara bölünmezse modelin başarısız olacağını, küçük gruplardan sorumlu öğretim elemanları için öğretim elemanı sayısının sorun oluşturabileceğini belirtmişlerdir. Çalışmanın sonucuna dayalı olarak ise yedi boyuta ve klinik hukuk eğitimine ilişkin çeşitli öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the views and recommendations of law educators, who teaching at a state university in Ankara, regarding to current educational model and clinical legal education model in law faculties. This research was done using an exploratory, descriptive model and qualitative research technique. 
The working group of the research is composed of 9 law educators, who teaching at a state university in Ankara in the school year of 2015-2016 and volunteered to participate the study. The data were collected by interviewing with the educators of the working group. The acquired data from the voice records were collected and then reported using content analysis technique. 
According to the results of the research, educators stated that due to the number of the students in classes is too large, academic skills, discernment-interpretation and analysis-synthesis abilities cannot be given adequately, and educators use traditional educational methods. Some educators notified that existing educational methods are inadequate in upskilling students apart from academic development; while some educators expressed their opinion these skills as verbal and written comminication skills to the students is not a mission of law schools with respect to graduate level. It should be provided to students with vocational training regarding the job they chose after graduation and main attainment a law school should give the students is ability in reasoning and justification, critical and ethical perspective.
In the matter of clinical legal education, educators remarked that the number of students is too big and number of instructors is very few for implementing the model; but the model could be implemented if the classes were divided into small groups and thereby augmenting the share of elective courses. While it was found that there is difference of opinion in whether physical environments are enough or not; they stated that the length of lectures may be insufficient for the model and there is no lack of educational materials. They specified that three types of clinical legal education which have been implemented in other countries (law clinics, simulation and externship model) might be adapted pursuant to the characteristics of the course, but simulation model is more applicable because of practical reasons. They narrated that 07/04/1969 dated and 1136 numbered "Attorneyship Law" poses obstacle to model of law clinics with real clients and internship obligation pertinent to externship model should be applied in the process of licensing.
While need for increasing class hours is deemed in order to adopt clinical legal model, it is stated that this model could be adapted to all law classes but increasing the number of elective courses is needed. It is remarked that in assessment and evaluation of targeted achievements in this model, procedures that are able to measure achievements and, particularly due to active participation is targeted, procedures that are able to measure participation could be used. When it comes to the matter of sort of problems could be experienced when clinical legal education is adopted, educators narrated that the model would be unsuccessful if big classes weren't divided into small groups and the number of educators might pose a problem for supervisory responsible from groups. Various suggestions have been put forward concerning seven dimensions and clinical legal education, based on the results of the study.