Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerde progresif gevşeme egzersizlerinin yorgunluk ve uyku kalitesi üzerine etkisi
Effect of progressive relaxation exercises on fatigue and sleep quality of chronic obstructive pulmonary disease patients
Yazar: CEMİLE KÜTMEÇ YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. SEVGİSUN KAPUCU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Dispnea = Dyspnea ; Gevşeme tedavisi = Relaxation therapy ; Kas gevşemesi = Muscle relaxation ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Araştırma, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olan bireylerde progresif gevşeme egzersizlerinin yorgunluk ve uyku kalitesi üzerine etkisini belirlemek amacıyla müdahale çalışması olarak yapılmıştır. Araştırma, Aksaray Devlet Hastanesi Mustafa Yazıcı Göğüs Hastalıkları Hastanesi Polikliniğine başvuran orta ve ileri evre KOAH tanısı almış 34 müdahale, 34 kontrol grubu olmak üzere toplam 68 birey ile tamamlanmıştır. Araştırmanın verileri "Tanıtıcı Bilgi Formu",  "KOAH ve Astım Yorgunluk Ölçeği",  "KOAH ve Astım Uyku Ölçeği" ve "Tıbbi Araştırma Kurulu (Medical Research Council – MRC) Dispne Skalası" kullanılarak toplanmıştır. Araştırmada müdahale grubunu oluşturan hastalara ev ziyareti yapılarak sekiz hafta süre ile araştırmacı tarafından progresif gevşeme egzersizleri uygulanmıştır. Gevşeme egzersizleri, hastanın evinde haftada iki gün araştırmacı tarafından, diğer günlerde hasta tarafından olmak üzere her gün 30 dakikalık seanslar şeklinde, toplamda sekiz hafta süre ile uygulanmıştır. Egzersiz uygulaması için müdahale grubunda yer alan her bireye Türk Psikologlar Derneği'nin hazırlamış olduğu Progresif Gevşeme Egzersizleri ses kayıtlarını içeren MP3 çalar, kulaklık ve bilgilendirme rehberi sağlanmıştır. Kontrol grubundaki bireylere herhangi bir müdahalede bulunulmamış, son ziyarette gevşeme egzersizi bilgilendirme rehberi verilmiştir. Her iki gruptaki bireyler için araştırmanın başlangıcında, uygulamanın 30. ve 60. gününde değerlendirme yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ki-kare, Shapiro Wilks, Levene testi, Mann-Whitney U, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi, Friedman ve Bonferroni testleri kullanılmıştır. Gevşeme egzersizleri sonunda müdahale grubundaki bireylerin yorgunluk düzeyi ve dispne şiddeti ile uyku sorunlarındaki azalmanın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Araştırmamız sonucuna göre, progresif gevşeme egzersizlerinin orta ve ileri evre KOAH hastaları tarafından uygulanmasını önermekteyiz.

Abstract:
The study aimed to determine the effect of progressive relaxation exercises on fatigue and sleep quality of patients with chronic obstructive pulmonary disease (COPD). The research designed as an intervention study was conducted on 68 patients who applied to the Polyclinic of Mustafa Yazıcı Chest Diseases Hospital at Aksaray State Hospital and diagnosed with moderate-stage and severe-stage COPD. The patients were divided into intervention group and control group, each comprising 34 individuals. Data of the study were collected using "Introductory Information Form", "COPD and Asthma Fatigue Scale", "COPD and Asthma Sleep Impact Scale", and "Medical Research Council (MRC) Dyspnea Scale". The patients in the intervention group were visited in their homes, and progressive relaxation exercises were performed under the guidance of the researcher for 8 weeks. Relaxation exercises were performed in patient's home in sessions of 30 minute for 2 days/week in company with the researcher and by these patients on their own on the other days of the week for 8 weeks. Each individual in the intervention group was provided with an mp3 player including voice records for progressive relaxation exercises, earphones, and information guide prepared by the Turkish Psychological Association for implementing exercises. No intervention was performed for individuals in the control group and information guides were given to them in the last visit. Individuals in both the groups were assessed at the beginning of the study, and on the 30th and 60th days of the implementation. For data analysis, Chi-Square Test, Shapiro–Wilks Test, Levene Test, and Mann–Whitney U Test were used while variance analysis, Friedman Test and Bonferroni Tests were used for repeated measurements. After the relaxation exercises, a statistically significant decrease was found in the fatigue and dyspnea levels and sleep problems of patients in the intervention group (p < 0.05). Based on the findings of this study, progressive relaxation exercises are recommended for moderate-stage and severe-stage COPD patients.