Sekizinci sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersindeki barış eğitimi algılarının incelenmesi
An examination of eight grade students' perceptions regarding peace education in social studies course
Yazar: CANAN AKYOL
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ DÖNMEZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Barış = Peace ; Değerler eğitimi = Values education ; Eğitim = Education ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Öğrenci algısı = Students perceptions

Özet:
Bu araştırmada, sekizinci sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersindeki barış eğitimi algıları incelenmiştir. Araştırma, nitel araştırma deseninde tarama modelinde, üçgenleme yöntemine uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan öğrenciler, amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesiyle seçilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, Türkiye İstatistik Kurumu sosyoekonomik gelişmişlik düzeyi verileri esas alınarak, 2014-2015 eğitim öğretim yılında Ankara ilinin merkez ilçelerinden; yerleşim, ulaşım ve altyapı olanaklarına göre üst, orta ve alt sosyoekonomik düzeyden altı ortaokulda öğrenim gören 615 (329 kadın ve 286 erkek) sekizinci sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada veriler; mecazlar yoluyla veri toplama formu, öğrencilerin çizdikleri resim, karikatür veya sembollerden oluşan görsel dokümanlar ve yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin büyük bir çoğunluğu tarafından barışın; "birlikte, uyum içinde olan", "ihtiyaç duyulan", "mutluluk veren", "olumlu sonuca götüren" ve "simge hâline gelmiş olan" şeklinde algılandığı ortaya çıkmıştır. Pek çok öğrenci tarafından adalet; "doğruyu gösteren", "eşitlik sağlayan" ve "hak ettiğini veren, koruyan" olarak algılanmaktadır. Öğrencilerin büyük bir çoğunluğu tarafından güç; "dayanıklı olan", "hükmeden" ve "zarar veren" olarak algılanmaktadır. Ayrıca gücün; üst ve orta sosyoekonomik düzeydeki okullarda öğrenim gören öğrencilerin bazıları tarafından "yönetilmesi gereken", alt sosyoekonomik düzeydeki okullarda öğrenim gören öğrencilerin bazıları tarafından ise "başarıya ulaştıran" olarak algılandığı ortaya çıkmıştır. Pek çok öğrenci tarafından ayrımcılık; "dışlanan", "ötekileştiren" ve "sonucu olumsuz olan" şeklinde algılanmaktadır. Öğrencilerin çoğu tarafından şiddet; "dönüşü olmayan" ve "hasar bırakan" olarak algılanmaktadır. Ayrıca şiddetin; üst ve alt sosyoekonomik düzeydeki okullarda öğrenim gören öğrencilerin bazıları tarafından "mağdur olan", orta ve alt sosyoekonomik düzeydeki okullarda öğrenim gören öğrencilerin bazıları tarafından ise "kontrol edilmesi gereken" olarak algılandığı ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin büyük bir çoğunluğu tarafından savaş; "can yakan" ve "yok eden" olarak algılanmaktadır. Ayrıca savaşın; üst ve alt sosyoekonomik düzeydeki okullarda öğrenim gören öğrencilerin bazıları tarafından "amacı kazanmak olan" şeklinde algılandığı ortaya çıkmıştır.

Abstract:
This study explores eighth grade students' perceptions about the peace education given in the social studies course. The research is conducted by using the model of survey in qualitative research methods in a triangulation manner. Students participating in the research were chosen by the maximum variation sampling – a purposive sampling method. Based on the data regarding the socio-economic development levels collected from Turkish Statistical Institute, the working group of the research is comprised of 615 eighth grade students (329 females and 286 males) enrolled in six different secondary schools with high, middle and low socio-economic backgrounds determined based on their locations, transportation and infrastructure facilities available in the central districts of Ankara in the 2014-2015 academic year. The research data were collected by a data collection form using metaphors, visual documents, namely pictures, comics and symbols that the students had previously drawn, as well as semi-structured interviews. Content analysis was used to analyse the data at hand. The results of the research have been shown that a majority of students perceive peace as "something in common and in harmony", "something needed", "something that gives happiness", "something that leads to a positive outcome" and "something that has become a symbol". A majority of students have been revealed to perceive justice as "something that shows what is right", "something that ensures equality" and "something that gives people what they deserve and that protects". Furthermore, a majority of students perceive power as "something indestructible", "something that rules" and "something that does harm". On the other hand, some students enrolled in schools from middle and high socio-economic backgrounds perceive power as "something that is required to be managed" while some students enrolled in schools from low socio-economic backgrounds perceive it as "something that helps you attain success". A majority of students perceive discrimination as "something excluded", "something othered" and "something with a negative outcome". A majority of students perceive violence as "something that cannot be unwound" and "that causes damage". Yet, some students enrolled in schools from high and low socio-economic backgrounds perceive violence as "somebody being victimised" while some students enrolled in schools from middle and low socio-economic backgrounds perceive it as "something that should be controlled". Finally, a majority of students perceive war as "something that hurts" and "something that destroys". Yet, some students enrolled in schools from high and low socio-economic backgrounds have been found out to perceive it as "something whose main goal is to win".