Hadisin tespit ve değerlendirilmesinde anlama sorunu
The understanding problem of the hadith text in the authentication and the evaluation process
Yazar: SALİH KESGİN
Danışman: PROF. DR. YAVUZ ÜNAL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Din = Religion
Dizin: Anlama = Understanding ; Anlama problemi = Problem of understanding ; Hadis = Hadith ; İslamiyet = Islam

Özet:
Hadisin tespit ve değerlendirilmesinde anlama sorununu tartışacağımız çalışmamız, giriş ve sonuç kısımları hariç üç bölümden oluşmaktadır.Giriş kısmında tezimizin önemi, yöntemi ve kaynakları hakkında bilgi verilirken, birinci bölümde, çalışmamıza ilişkin kavramsal çerçeve ortaya konacaktır. Bu bölümde, tespit ve değerlendirme kavramlarıyla neyin kastedildiği üzerinde durulmasının ardından, hadislerin tespitinde ve değerlendirilmesinde belirgin bir şekilde etkide bulunan, anlama sorununun etken öğeleri olarak, ön-anlama ve ön-yargı kavramlarının mahiyetine dair açıklama yapılacak, nihayetinde de İslam geleneğinde rivayetler ekseninde şahit olunan ihtilaflarda anlayanın etkisi ele alınacaktır.İkinci bölümde ise, hadislerin sıhhatinin tespiti aşamasında kişisel ön-anlama ve ön-yargıların etkisini tartışarak tespit sürecinde anlayan öznenin konumunu değerlendirmek hedeflenmektedir. Bu anlamda hadislerin tespitinde ön-anlamanın etkisi, ilk olarak rivâyetlerin nakil üslupları göz önünde bulundurularak incelenecek ve râvînin metni naklediş üslûbuna bağlı olarak oluşan ön-anlamaların hadislerin tespitindeki etkisi değerlendirilecektir. Ardından, tespit sisteminin işleyişinde ön-anlamaların etkisi, anlayan açısından ele alınacak ve müellifin kişisel birikimi ile tespit süreci arasında nasıl bir ilişkinin var olduğu örnekler üzerinden tartışılacaktır. Üçüncü olarak ise, tespit sorununun aslında bir metodoloji sorunu olduğu algısı karşısında metodolojiyi de belirleyen bir başka unsurun varlığını tartışmaya açacak ve kişisel ön-anlamaların ve ön-yargıların, yöntemin belirlenmesinde hangi ölçüde etkin olarak varlıklarını hissettirdiği üzerinde durulacaktır.Çalışmamızın üçüncü bölümünde ise, öncelikle hadis metninin anlayan karşısındaki konumunun incelenecek, ardından farklı ilmî kaygılar taşıma nedeniyle oluşan anlam çerçeveleri üzerinden ve modern dönemdeki toplumsal niteliğe sahip bazı kavramlar ekseninde hadis metinlerinin değerlendirilmesinde ön-anlamaların ve ön-yargıların etkisiyle şekillenen anlama sorunu ele alınacaktır.Sonuç bölümünde ise, elde edilen veriler ışığında ön-anlama ve ön-yargıların hadislerin tespit ve değerlendirilme aşamasındaki etkisine ilişkin tahlil yapılacak ve hadislerin anlaşılması sorununun aşılma imkânı tartışılarak araştırma sonucunda varılan kanaat zikredilecektir.

Abstract:
In this study we will discuss the problem of understanding in the authentication and evaluation process of the Hadith narrations in three parts, except introduction and conclusion sections.In the introduction of this study, we will give information about the importance, methodology and sources of our research. Then, in the first chapter we will focus on the question of what is meant by the concepts of ?authentication? and the ?evaluation? in hadith studies, also the notions of ?pre-understanding? and ?prejudice? will be examined depending on their significance in understanding process. Ultimately, the importance of the reader?s preunderstandings and prejudices in the disagreements of scholars over the hadith narrations will be addressed.In the second part, the affects of pre-understandings and prejudices of the reader in the authentication process of hadith narrations are aimed to examine. To do this, we will examine the impact of ?narrative styles of hadith texts?, ?reader?s perception against hadith narrations? and ?choosen methodology to determine the authenticity of narration? in the authentication processs, due to their close relationship with pre-understandings of the reader.In the third part of our study, the problem of evaluation of the hadith texts under the affect of pre-understandings and prejudices will be addressed. In this sense, after discussing the importance of the reader in the evaluation process, we will focus on two main areas: The evaluation of hadith texts with the aim of different scientific perceptions and the usage of hadith texts to legitimate different political notions in the modern world.Finally, in the conslusion, depending on the data which is obtained as a result of this research, impacts of pre-understandings and prejudices on the authentication and evaluation process of hadith narrations will be analysed.