İmmun trombositopenik purpura hastalarında tanı anı parametreleri, nüks ve tedavi yanıtının değerlendirilmesi
Evaluation of diagnostic parameters, relapses and treatment response in immunethrombocytopenic purpura patients
Yazar: İREM PİYAN ULUDAĞ
Danışman: PROF. DR. ERDAL KURTOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Hematoloji = Hematology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Eltrombopag = Eltrombopag ; Nüks = Recurrence ; Purpura = Purpura ; Purpura-trombositopenik = Purpura-thrombocytopenic ; Splenektomi = Splenectomy ; Steroidler = Steroids ; Tedavi = Treatment ; Teşhis = Diagnosis ; Trombositopeni = Thrombocytopenia ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Amaç: İmmun trombositopenik purpura (İTP), izole trombositopeni ile kendini gösteren otoantikor ilişkili bir kanama bozukluğudur. İTP, yetişkinlerde asemptomatik trombositopeninin en sık nedeni olarak karşımıza çıkmaktadır. Birinci basamak tedavide kortikosteroid ve intravenöz immunoglobulin (IVIG), ikinci basamak tedavide, splenektomi, rituksimab ve diğer immunsupresif ajanlar,trombopoetin (TPO) reseptör agonistleri bulunmaktadır. Bu çalışmada, hastalık açısından riskli yaş aralığı ve cinsiyetin belirlenmesi, tedavilere verilen yanıtların değerlendirilmesi, tanı anı ve nüks zamanlarında mevsimsel ve aylık dağılımın incelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmamızda, tedavi ve takibi yapılan 273 hastanın laboratuar verileri, demografik özellikleri, tedavileri ve tedavi yanıtları retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Çalışmamız 2005-2018 yılları arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi' nde takip edilmiş 18 yaş üstü, primer İTP tanılı hastaları içermektedir.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 273 hastanın 180'i (%65,9) kadın, 93'ü (%34,1) erkektir. Tanı anında ortalama yaşları 40,31±15,70 yıl olarak bulunmuştur. Kadın hastalarda yaş ortalaması 39,94±15,12 ; erkek hastalarda yaş ortalaması 41,02±16,84 yıldır. Kadın hastalarda hemoglobin ortalaması 11,95±1,98 g/dl; erkek hastalarda hemoglobin ortalaması 13,87±1,88 g/dl saptanmıştır. Kadın ve erkek hastalar arasında hemoglobin değerleri arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05).
Hastaların 55'ine (%21,7) ilkbahar, 63'üne (%24,9) yaz, 76'sına (%30.0) sonbahar, 59'una (%23.3) kış aylarında tanı koyulmuştur. Hastalığın %32.8 (n=41) oranında ilkbahar, %19.2 (n=24) oranında yaz, %17.6 (n=22) oranında sonbahar, %30.4 (n=38) oranında kış ayında nüks yaptığı saptanmıştır. Kış ve ilkbahar mevsimlerinde, yaz ve sonbahar mevsimlerine göre daha yoğun nüks ile karşılaşılmıştır (p<0,05). Hastaların %26'sı (n=70) tanı anında ilaçsız olarak izlenmiştir. 31 hastanın (%11,4)
oral steroid aldığı, 124 hastanın (%45,4) ise sadece intravenöz (İV) steroid tedavisi aldığı bulunmuştur. İV steroid tedavisi alan hastaların %22,6'sı (n=28) tedaviye yanıtsız iken %9,7'si (n=12) yanıtlı, %67,7'si (n=84) tam yanıtlı olarak bulunmuştur. Oral steroid tedavisi alan hastaların %3,2'si ( n=1) yanıtsız, %12,9'u (n=4) yanıtlı, %83,9' u (n=26) tam yanıtlı saptanmıştır. Elde edilen sonuca göre, steroid tedavisine yanıt almayan hastaların (%22,6) oral steroidten çok (%3,2) İV steroid tedavisi aldığı görülmüştür (p<0,05). 273 hastanın 50'sine (%18,3) tedavinin
herhangi bir basamağında splenektomi yapılmıştır. 50 hastanın 43'ü (%86) splenektomiye tam yanıtlı, 4'ü (%8) yanıtlı, 3'ü (%6) yanıtsız bulunmuştur. Eltrombopag tedavisi alan hasta sayısı 23 olup 16 (%69,5) hasta tam yanıt, 4 (%17,5) hasta yanıt vermiştir. 3 (%13) hasta tedaviye yanıt vermemiştir. Trombosit sayıları 10-30x109/L olan hastaların nüks sayılarının diğer gruplardaki hastalara göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. (p<0,05).
Sonuç: Kadınlarda daha sık görülmekte olan primer İTP'de kadın hastalara ait hemoglobin değerleri erkek hastalardan daha düşük olarak bulunmuştur. Tanı sırasında belirgin bir ay ve mevsim dağılım olmayan erişkin tip İTP'de; nüks en sık kış ve ilkbaharda görülmüştür. Steroid tedavisi hala ilk basamak tedavide yerini korumaktadır ve tedavi yanıtları iyidir. Hastaların oral steroid yanıt oranları İV steroid yanıt oranlarından daha iyi olarak bulunmuştur. Hastaların tanı anı trombosit
değeri, verilen ilk basamak tedaviye olan yanıtlarını etkilememektedir ancak nüks varlığı ve nüks sayısı açısından önemli bir parametredir.

Abstract:
Aim: Immune thrombocytopenic purpura (ITP) is an autoantibody related bleeding disorder that emerges itself with isolated thrombocytopenia. ITP is the most common cause of asymptomatic thrombocytopenia in adults. Corticosteroids and intravenous immunoglobulin (IVIG) are used in first-line treatment however splenectomy, rituximab, and other immunosuppressive agents, thrombopoietin (TPO) receptor agonists are used in second-line treatment. In this study, we aim to determine the risky age and gender to evaluate the responses to treatment and it's also aimed to examine the seasonal and monthly distribution at the time of diagnosis and relapse.
Method: In our study, laboratory data, demographic characteristics, treatments, and treatment responses of 273 patients were evaluated retrospectively. Our study includes patients over 18 years of age with diagnosis of primary ITP, followed up between 2005 and 2018 in Antalya Education and Research Hospital of Health Science University.
Results: One hundred and eighty (65.9%) of 273 patients included in this study were female and 93 (34.1%) were male. The average age at the time of diagnosis was found 40.31 ± 15.70 years. The average age of female patients was 39.94 ± 15.12. The average age in male patients was 41.02 ± 16.84 years. The average hemoglobin in female patients was 11.95 ± 1.98 g/dl; the average hemoglobin in male patients was 13.87 ± 1.88 g/dl. There was a significant difference in hemoglobin values between male and female patients (p <0.05). Fifty five (21.7%), 63 (24.9%), 76 (30.0%), 59 (23.3%) patients were diagnosed in spring, summer, autumn and winter respectively. It was found that the disease relapsed in 41patients (32.8%) in spring, 24 patients (19.2%) in summer, 22 patients (17.6%) in autumn, and 38 patients (30.4%) in winter. More intense relapses were seen in winter and spring compared to summer and autumn (p <0.05). Seventy patients (26%) were followed up without medication at the time of diagnosis. It was found out that 31 (11.4%) patients received oral steroids, and 124 (45.4%) received only intravenous (IV) steroid therapy. While 28 patients (22.6%) who received IV steroid were unresponsive to the treatment, 12 (9.7%) patients were responsive and 84 patients (67.7%) had a complete response. 1 patient (% 3.2) who received oral steroid treatment was unresponsive. Four patients (12.9%) were responsive, and 26 patients (83.9%) were responsed to treatment completely. According to the results, it was seen that patients who did not respond to steroid (22.6%) received IV steroid more than oral steroid (3.2%). (p<0.05). Splenectomy was performed in 50 (18.3%) patients at different steps of the treatment. Forty three of the splenectomized patients (86%) had a complete response to splenectomy, 4 (8%) had a response, and 3 (6%) were unresponsive. The number of patients who received eltrombopag treatment was 23. While 69.5% (16) of the patients had complete response, 4 (17.5%) patients had response. However 3 patients (13%) were unresponsive to the treatment. Patients with a platelet count of 10-30 x 109/L were found to have higher recurrence rates than patients in other groups (p<0.05).
Conclusion: In primary ITP, which is more common in women, hemoglobin values of female patients were found to be lower than male patients. No significant difference was seen in monthly and seasonal distribution at the time of diagnosis in adults. Recurrence was most common in winter and spring. Steroid therapy still maintains its place in first-line therapy and treatment responses were good. Oral steroid response rates of the patients were found to be better than IV steroid response rates. The platelet value of the patients at the time of diagnosis did not affect their response to the first-line treatment, but it was an important parameter in terms of the presence of recurrence and the number of relapses.