Kurumsal mantıklar çerçevesinde kurumsal sosyal sorumluluk olgusunun analizi
Analysis of the concept of social responsibility in the nexus of instituional logics
Yazar: GİZEM ARAS BEGER
Danışman: PROF. DR. DUYGU TÜRKER ÖZMEN
Yaşar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kurumsal mantık = Institutional logic ; Kurumsal sosyal sorumluluk = Corporate social responsibility ; Sosyal sorumluluk = Social responsibility

Özet:
Örgütler kurumsal sosyal sorumluluk (KSS) yönelimleri ve uygulamaları konusunda önemli farklılıklar sergilemektedir. Kimi örgütler KSS konusunda daha araçsal stratejik bir yaklaşım sergilerken, kimi örgütler KSS'ye daha toplumsal bir yaklaşımla etik değerler kapsamında yaklaşmaktadır. Farklı kurumsal düzen içerikleri gerektiren kurumsal mantıklar yaklaşımı bu farklılıkları açıklamada öne çıkmaktadır. Ancak literatür, özellikle kurumsal mantıkların örgütler içerisinde nasıl ortaya çıktığı ve nasıl adapte edildiği konusunda önemli bir boşluğu işaret etmektedir. Bununla birlikte özellikle gelişmekte olan ülke bağlamlarında gerçekleştirilen KSS uygulamaları hakkında oldukça az çalışma yapıldığı vurgulanmaktadır. Bu sebeple çalışmanın amacı, örgütlerin faaliyet gösterdikleri çevre içerisindeki mevcut kurumsal mantıkların KSS yönelimleri ve uygulamaları açısından sergiledikleri farklı yaklaşımlar üzerinde herhangi bir etkileri olup olmadığını, bunların ne tür etkiler olduğunu ve nasıl oluştuğunu ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda, mevcut çalışmada hem nicel hem de nitel araştırmalar kapsamında karma yöntem yaklaşımı (mixed-method approach) takip edilmiştir. Nitel çalışmada yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılırken, nicel çalışma anket tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel ve nicel kısımlarında Ege Bölgesi'nde faaliyet gösteren firmalar örneklemi oluşturmaktadır. Nitel kısımda tekstil ve gıda sektörlerinde faaliyet gösteren şirketlerden KSS ile ilişkili birimlerde görev alan toplam on dört üst-düzey yönetici ile görüşmeler gerçekleştirilirken, çalışmanın nicel kısmı için farklı sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerden toplam yüz doksan iki anket elde edilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre kurumsal mantıklar ve algılanan fayda arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu, paradoks zihniyeti ve çoklu-paydaş etkilerinin de bu ilişkiye aracılık ettiği ortaya konmuştur. Son olarak, teorik ve yönetimsel çıkarımlar ile birlikte çeşitli kısıtlar ve gelecekteki araştırmalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Organizations show significant differences in their corporate social responsibility (CSR) orientations and practices. While some organizations take a more instrumental strategic approach to CSR, it is observed that some organizations approach CSR with a more societal approach within the scope of ethical values. The institutional logics approach, which requires different institutional order contents, comes to the fore in explaining these differences. However, the literature points to an important gap, especially in how institutional logics emerge and are adapted within organizations. However, it is emphasized that there are very few studies on CSR practices, particularly in developing country contexts. Therefore, the aim of the study is to reveal whether the existing institutional logics in the environment, where organizations operate, have any effects on the different approaches they display in terms of CSR orientations and practices, what kind of effects they have and how they occur. For this purpose, the mixed-method approach was followed in the current study within the scope of both quantitative and qualitative research. While the semi-structured interview technique was used in the qualitative study, the quantitative study was carried out with the questionnaire technique. In the qualitative and quantitative parts of the research, companies operating in the Aegean Region constitute the sample. In the qualitative part, interviews were conducted with a total of fourteen senior managers, working in the units related to CSR, from companies operating in the textile and food sectors, while a total of one hundred and ninety-two questionnaires were obtained from companies operating in different sectors for the quantitative part of the study. According to the results of the study, it was revealed that there is a positive relationship between institutional logics and perceived benefits, and that paradox mindset and multi-stakeholder effects also mediate this relationship. Finally, several limitations and suggestions for future research are presented, along with theoretical and managerial implications.