Kronik hastalığı olan bireylerin sağlık okuryazarlığı ve sağlık bakım hizmetinin belirlenmesi
Determining health care service and health literacy of individuals with chronic disease
Yazar: KUBİLAY İSMAİL ÇİFTCİ
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Sağlık = Health ; Sağlık bilinci = Health awareness ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Amaç: Bu araştırma,  kronik hastalığı olan bireylerin sağlık okuryazarlığı ve sağlık bakım hizmetinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Bu araştırma tanımlayıcı olarak, 2014-2015 yılları arasında Atatürk Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi'nde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, kronik hastalığı nedeniyle hastanede yatan 1440 hasta, örneklemini ise evreni bilinen örneklem hesabına göre 275 hasta oluşturmuştur. Araştırmaya katılmayı kabul eden 201 hasta ile araştırma tamamlanmıştır. Veriler tanımlayıcı anket formu, sağlık okuryazarlığı soru formu ve Kronik Hastalık Bakımını Değerlendirme Ölçeği kullanılarak toplanmıştır.
Bulgular: Bu araştırmada hastaların %51.7'sinin 60 yaş ve üzerinde olduğu ve sağlık okuryazarlığı puanlarının orta düzeyde olduğu (49.22±8.39) bulundu. Yaş, eğitim durumu, medeni durum, gelir durumu, yaşanılan yer, sağlık okuryazarlık aktiviteleri, hastalık tanısı, hastalık süresi, eşlik eden hastalık ve hastalığı hakkında eğitim alma durumunun sağlık okuryazarlığını anlamlı olarak etkilediği saptandı. 
Kronik hastalık bakım değerlendirme ölçeği puan ortalamalarının 2.26±0.90 olduğu, en düşük puan ortalamasının "izlem ve koordinasyon" boyutunda en yüksek puan ortalamasının ise "karar verme" boyutunda olduğu belirlendi. Cinsiyet, hastalık tanısı, eşlik eden hastalık ve bakım alınan kliniğe göre kronik hastalık bakım değerlendirme puan ortalamaları arasındaki fark anlamlı olarak belirlendi. Kronik Hastalık Bakımını Değerlendirme Ölçeği ile hastaların sağlık okuryazarlığı arasında anlamlı fark olduğu saptandı.
Sonuç: Hastaların sağlık okuryazarlığı seviyeleri orta düzeyde olmasına rağmen kliniklerde aldıkları bakımdan memnun olmadıkları belirlendi. Hastaların sağlık okuryazarlık seviyelerini ve aldıkları bakımdan memnuniyetlerinin artırılması için kapsamlı araştırmalar yapılması, kliniklerde görev yapan hemşire ve diğer uzmanların eğitici rolünün aktif tutulması önerilebilir.

Abstract:
Aim: The purpose of this research is to determine health care service and health literacy of individuals with chronic disease
Material and method: This research was carried out by descriptive model in Experimental Medical Application And Research Center in  Ataturk University, Erzurum between 2014 - 2015. Target population of the study consists of 1440 patients who was treated in hospitals due to their chronic disease. Sampling of the study consists of 275 patients according to sampling account of which target population is known. The study was completed with 201 of 275 patients who accepted to participate in the study. Data was collected by using descriptive survey form, questionnaire form of health literacy and Patient Assessment of Chronic Illness Care.
Results: In this study %51.7 of the patients was over 60 and scores of health literacy of the patients were found as medium level. It was found that health literacy was correlated with age, education level, marital status, income, place of living, activities of health literacy, diagnosis, disease duration, having secondary disease and state of instructed about the disease.
It was determined that Patient Assessment of Chronic Illness Care mean of overall scale was 2.26±0.90. The lowest score mean was "follow up" and the highest score mean was "decision support" from subscales of Patient Assessment of Chronic Illness Care. Mean of Patient Assessment of Chronic Illness Care scores were correlated with gender, diagnosis, secondary disease and clinic. Patient Assessment of Chronic Illness Care scores were correlated with health literacy scores of patients.
Conclusion: It was determined that they were not satisfied with care in clinics although health literacy level of patients was on medium level. It can be advised that doing comprehensive researches to increase the level of care satisfaction of patients and their level of health literacy and keeping activated of nurses' and specialists' educative role in clinics.