Düzenleyici ve denetleyici kurulların idari işlemlerinde yargısal denetiminin kapsamı ve etkinliği
Scope and efficiency of judicial review of administrative actions of independent regulatory agencies
Yazar: EGEMEN FALCIOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYDIN GÜLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Bağımsız düzenleyici kurumlar = Independent regulatory foundations ; Bağımsız idari otoriteler = Independent administrative authority ; Etkinlik = Efficiency ; Yargısal denetim = Judical rewiew ; İdare hukuku = Administrative law ; İdari işlemler = Administrative processes

Özet:
Tezde yapısal ve işlevsel anlamda ekonomik düzenleme ve denetleme ile bu işlev kapsamında tesis edilen idari işlemlerin görüldüğü iptal davasında yapılan yargısal denetimin etkinliği ve kapsamı incelenecektir. İdare hukuku ve iptal davası bakımından yargısal denetimin etkinliğinin, denetimin kapsamının belirlenmesi ile sağlanabileceği düşünülmektedir. Düzenleyici ve denetleyici kurumların yargısal denetiminin kapsamının belirlenebilmesi için konunun öncelikle organik ve işlevsel anlamda tartışılması gerekmektedir. Bu hususta yapılacak değerlendirme ve tespitlerden sonra yargısal denetimin kapsamı bakımından daha isabetli sonuçlara varılabilecektir.
Düzenleyici ve denetleyici kurumlar ilk defa Amerika'da ortaya çıkmış ve Türkiye'den önce diğer Kıta Avrupası ülkelerinde yaygınlaşmıştır. Bu nedenle araştırmamızda Amerikan hukuku ve Alman hukuku esas alınarak karşılaştırmalı hukuktan faydalanılmıştır. Ayrıca Türk hukuku ile Amerikan ve Alman hukuklarında ortak noktalar da tespit edilmeye çalışılmıştır. Yargısal denetimin kapsamının ortaya konulması Danıştay içtihatlarının da ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak mahkeme kararları açısından karşılaştırmalı bir araştırma içerisine girilmeyecek ve Danıştay içtihatları tez kapsamında irdelenecek ve tahlil edilecektir.
Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ekonomik düzenleyici ve denetleyici kurumların Amerika'da kuruluş sebep ve gerekçeleri, Avrupa'da ve sonrasında ülkemizde yayılması ve Türkiye'de anayasal statüsü, idari teşkilat içindeki yeri, özerkliği üzerinde durulacaktır. İkinci bölümde ekonomik düzenleyici ve denetleyici kurumlar işlevsel yönden ele alınmaktadır. Ayrıca ekonomik düzenleme ve denetleme işlevinin ekonomik kolluk faaliyeti içerisinde yeri kolluk faaliyeti ile kamu hizmeti ayrımından yararlanılarak tespit edilmeye çalışılacaktır. Üçünc bölümde iptal davasının ve iptal davasında yargısal denetim ölçütlerinin temel özelliklerine değinildikten sonra, yargısal denetimin kapsamı şekli denetim ve esas denetimi olarak iki ana ayrım üzerinden değerlendirilmiştir.

Abstract:
The thesis examines structural and functional sense of economic regulation and the effectiveness and scope of judicial review of administrative actions those established under this function. As far as administrative law and action for annulment are concerned, it is considered that the effectiveness of judicial review could be achieved by determining the scope of review. In order to determine the scope of judicial review of independent regulatory agencies, first the issue needs to be discussed in structural and functional sense. More accurate results may be achieved in terms of the scope of judicial review after assessments and determinations to be made on this issue.
Independent regulatory agencies emerged for the first time in the United States and became widespread in continental European countries and Turkey. For this reason, researches and studies have been based on American and German comparative law. In addition to that, common points between Turkish law and American and German law tried to be identified. Exposure of the scope of judicial review also requires an inside look at the jurisprudence of the Council of State. However, no comparative inquiry is made in terms of court decisions and the cases of the Council of State will be examined and analyzed within the scope of the thesis.
The thesis consists of three parts. The first part is referred to the reasons and justifications for establishment of independent regulatory agencies in the United States, their spread in Europe and our Country, constitutional status, the place of the administrative organization and autonomy of this agencies in Turkey. In the second part, economic independent regulatory agencies are taken from the functional perspective. In addition, the place of economic regulation and supervision function shall be tried to be determined within the economic police power activity by making use of police power activity and public service. In the third section, the basic characteristics of the action for annulment and of criteria of the judicial review in the action for annulment were first discussed, the scope of the judicial review was evaluated based on two main distinctions as formal review and substantial review.