Metropol bölgelerde lojistik tesislerin merkezileştirilmesi
Centralization of the logistics facilities in metropolitan area
Yazar: İSMAİL ÖNDEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FAHRETTİN ELDEMİR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Lojistik tesislerin merkezileştirilmesi kararı, gerek şehir yöneticilerinin daha yaşanabilir bir metropol oluşturma hedefi, gerekse şirketlerin maliyet kaygıları ve sürdürülebilir şirket yönetimi ihtiyacı ile alakalıdır. Bu noktada merkezileştirme kararının çevreye olumlu etkilerinin mevcudiyeti, trafikteki yoğunluk azaltma kabiliyeti ve şirketlere maliyet avantajı sağlaması nedeni ile kararın etkileyeceği her iki tarafın da mutlu olacağı bir yöntem olarak görülebilmektedir. Literatürde merkezileştirme çalışmalarının sonuçları çoğunlukla olumlu olarak tespit edilmişse de, merkezileştirmenin seviyesine göre olumlu sonuç verebildiği veya olumsuz sonuç verebildiği de bazı çalışmalarda tespit edilmiştir. Dolayısı ile lojistik tesislerin bir veya birkaç bölgeye toplanması kararının verilebilmesi için öncelikle bu kararın olumlu katkı yapacağının tespit edilmesi gereklidir.
Çalışmanın temel odak noktası metropol bölgelerde lojistik tesislerin merkezileştirilmesinin ortaya çıkartacağı olası etkilerin tespit edilmesi ve yerleşim kararı verilmesi durumunda tesislerin nerelerde konumlandırılması gerektiğinin tespit edilmesidir. Bu kapsamda, problem çözümü için adım bazlı bir yaklaşım önerilmiştir. Önerilmiş olan yöntem, ilk olarak literatürdeki mevcut çalışmaların taranmasını, saha çalışması ile mevcut araştırma alanının incelenmesini önermekte, ardından merkezileştirme seviyesinin tespit edilmesini ve son olarak da merkezileştirme seviyesine göre tesis konumlarının belirlenmesini önermektedir. Yerleşim kararının verilebilmesi için optimizasyon yaklaşımı, bulanık çok kriterli karar verme yaklaşımları, Coğrafi Bilgi Sistemleri(CBS) yetenekleri olan ağ analizi, mekansal analiz ve mekansal istatistikten faydalanılması gerektiği belirtilmiş ve analizler bu farklı analitik araçların üzerine bina edilmiştir.
Araştırma kapsamında, çalışma alanı olarak Türkiye, Balkanlar ve Orta Doğu'yu kapsayan bölgenin ekonomik olarak en büyük şehri olduğundan ve lojistik faaliyetler dağınık yapıda olduğundan İstanbul seçilmiştir. Sonuçlar, önerilmiş olan metodolojinin merkezileştirme seviyesinin belirlenebilmesinde ve belirlenmiş olan merkezileştirme sayısındaki tesislerin yerleştirilmesinde kullanılabileceğini göstermiştir. Sonuç merkezileştirme kararının şirketlere merkezileştirme seviyesine göre maliyet avantajı sağladığı, düşen araç kilometreleri ile trafiğin çözümüne katkı sağladığı tespit edilmiş ve yatırımların geri dönüşünün yaklaşık olarak iki sene olacağı belirlenmiştir. Çalışma merkezileştirme ve yer seçimi literatürüne bulguları ile katkı sağlamakta ve yenilikçi yaklaşımı ile de karar verme literatürüne katkı sağlamaktadır.

Abstract:
The concept of the centralization of the logistics facilities in metropolitan areas relates to the desirable city expectations of the city managers and the cost considerations of the logistics company managers. The decision of the centralization might help the city management improve the traffic problem and improve the environment. Additionally, this decision decreases transportation costs, increasing the logistics firms' competitiveness in the business environment. Thus, the centralization decision can be beneficial for both public and private sectors. The existing literature showed that most studies confirmed that the centralization increases cost benefits. However, few studies showed that the level of the centralization influences the cost parameter or that the centralization concept may not be beneficial at all. Consequently, prior to making the centralization decision, it is necessary to determine the optimum level of the centralization and measure its effects before the decision of centralization is a necessity.
The aims of the study are to measure the effects of the centralization decision in metropolitan areas, determine the number of facilities that would serve as logistics centers and find the convenient location for the facilities. To reach these goals, a stepwise methodology is suggested to evaluate the problem structure using literature survey and field study methods to identify criteria that may influence the centralization decision. Subsequently, the level of centralization will need to be determined. The third step involves locating the facilities using the integration of the optimization and fuzzy spatial multi-criteria decision-making approach based on the centralization level, which defines the number of the logistics centers.
In the study, Istanbul was selected due to its decentralized logistics network structure. Additionally, its emerging economy makes the city one of the major metropolitan areas in its region. The results showed that the proposed methodology is able to determine the centralization level and allocate the facilities in a metropolitan area. The centralization decision creates cost benefits to companies and decreases total truck travels in the city. The investment can pay itself in about two years. The study extends the existing centralization literature and contributes to the decision-making approaches with the novel solution structure.