Bulbus oculi ve orbita içindeki yapıların bilgisayarlı tomografi görüntüleri üzerinden elde edilen parametrelerin yaş ve cinsiyete göre farklılıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of the differences of parameters obtained from computed tomography images of structures in the eyeball and orbit according to age and gender
Yazar: NURHAN AKYER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEYMA TOY
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Bulbus oculi = Bulbus oculi ; Cinsiyet = Gender ; Cinsiyet farkları = Gender differences ; Cinsiyet tayini = Sex determination ; Lensler = Lenses ; Okülomotor kaslar = Oculomotor muscles ; Orbita = Orbita ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Yaş = Age ; Yaş tayini = Age determination

Özet:
Bu çalışmada sağlıklı bireylerde bulbus oculi ve orbita içindeki yapıların morfometrisinin analiz edilmesinin yanı sıra ölçülen parametrelerin cinsiyetler arası ve yaşa göre farklılıkların değerlendirilmesi amaçlandı.
Çalışmamız daha önce farklı sağlık problemleriyle Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne başvuran, Bilgisayarlı Tomografileri (BT) çekilmiş 30-60 yaş arası ve 65 yaş üstü bireylerin görüntüleri kullanılarak gerçekleştirildi. Çalışmaya 30-40 yaş arası 20Kadın(K)- 20Erkek(E) (Grup 1), 41- 50 yaş arası 20K- 20E (Grup 2), 51- 60 yaş arası 20K- 20E (Grup 3), 61 yaş ve üzeri 20K- 20E (Grup 4) olmak üzere toplam 160 hastanın BT görüntüleri dahil edildi. BT görüntüleri, PACS arşiv sistemindeki Digital Imaging and Communications in Medicine (DICOM) formatında Horos Medical Image Viewer (Version 3.0, USA) programına aktarıldı. Aktarılan görüntüler 3D Curved Multiplanar Reconstruction (MPR) kullanılarak nasion-inion noktalarından geçen çizgi belirlenip bütün görüntüler ortogonal düzleme getirilerek ölçümler yapıldı. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak belirlendi. Bulbus oculi genişliği (BOG), Axis bulbi uzunluğu (AU), Axis bulbi ile n. opticus arasındaki açı (A- Cr2AA), m. rectus lateralis (RLU) ve m. rectus medialis (RMU)'in Zinn halkası'na kadar uzunlukları, camera anterior bulbi'nin uzunluğu (CAU), lens'in kalınlığı (LK) ve lens'in uzunluğu (LU), corpus vitreum uzunluğu (CVU), n. opticus'un Zinn halkası'ndan uzunluğu (Cr2U), n. opticus kalınlığı (Cr2K), iki orbita arası uzaklık (İOU), iki bulbus oculi arası uzaklık (İBOU) parametrelerinin ölçümlerinin yaş ve cinsiyete göre farklılıklarının değerlendirilmesi yapıldı.
Mann Whitney-U testinden elde edilen cinsiyetler arası karşılaştırmalara göre cinsiyetler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunan Grup 1'de İBOU, İOU, sağ bulbus oculi'de Cr2K, CVU, sol bulbus oculi'de Cr2K, Cr2U, RMU parametrelerinde, Grup 2'de İBOU, İOU, sağ bulbus oculi'de AU, Cr2U, Cr2K, A- Cr2AA, RLU, RMU, sol bulbus oculi'de CAU, Cr2U, Cr2K, RLU, RMU ve BOG parametrelerinde, Grup 3'te İOU, sol bulbus oculi'de Cr2U ve Cr2K parametrelerinde, Grup 4'te sağ bulbus oculi'de AU parametresinde erkek bireylerin ölçümlerinin kadın bireylere göre daha yüksek olduğu tespit edildi (p<0.05). Ayrıca Grup 4'te sağ bulbus oculi'de LU, sol bulbus oculi'de RMU parametrelerinin kadın bireylerin ölçümlerinin erkek bireylere göre fazla olduğu bulundu. Dört gruba ayrılan erkek bireylerin grup içi karşılaştırması için yapılan Kruskal-Wallis H Testi'ne göre ölçülen parametrelerde sağ bulbus oculi'de; LU, Cr2U, A-Cr2AA, RMU, sol bulbus oculi'de; Cr2U ve RLU parametrelerinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu buna göre artan yaş ile ölçülen parametreler arasında pozitif korelasyon olduğu saptandı (p<0,05). Dört gruba ayrılan kadın bireylerin grup içi karşılaştırması için yapılan Kruskal-Wallis H Testi'ne göre ölçülen parametrelerde İBOU ve sağ ve sol bulbus oculi'de; LU, Cr2U, RLU ve RMU, ayrıca sol bulbus oculi'de Cr2K parametrelerinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu ve bu farkın artan yaştan kaynaklandığı belirlendi (p<0,05).

Abstract:
In this study, it was aimed to analyse the morphometry of the structures in the bulbus oculi and orbita in healthy individuals, as well as to evaluate the differences in the measured parameters according to gender and age.
Our study was carried out using the images of individuals aged 30-60 and over 65 years old who had previously been admitted to Karabük Education and Research Hospital with various health problems and who had been taken Computed Tomography (CT). The CT images of a total of 160 patients, including 20F-20M (Group 1) aged 30-40, 20F-20M (Group 2) aged 41 to 50, 20F-20M (Group 3) aged 51 to 60, 20F-20M aged 61 over (Group 4), were used in this study. The CT images found in the PACS archive system were transferred to the Horos Medical Image Viewer (Version 3.0, USA) program in Digital Imaging and Communications in Medicine (DICOM) format. Using 3D Curved Multiplanar Reconstruction (MPR), the line passing through the nasion and inion points was determined and all images were brought to the orthogonal plane and measurements were made. The statistical significance was determined as p value <0,05. The width of the bulbus oculi (BOW), the length of the axis of eyeball (AL), the angle between the optic nerve with axis of eyeball dec (A- Cr2A), the length of the lateral rectus (RLL) and the length of the medial rectus muscle (RML) up to the Zinn ring, the length of the anterior chambers of eyeball (ACL), the thickness of the lens (LT) and the length of the lens (LL), the length of the vitreous body (VL), the length of the optic nerve from the Zinn ring (Cr2L),  the differences of the parameters of optic nerve thickness (Cr2T), distance between two orbita (OD), distance between two bulbus oculi (BOD) parameters according to age and gender were evaluated.
According to the comparisons between the genders using the Mann Whitney-U test, there was a statistically significant difference between the genders in the Group 1 BOD, OD, the eyeball in the right Cr2T, VL, the eyeball in the left Cr2T, Cr2L, RML parameters in Group 2, BOD, OD, the eyeball in the right AL, Cr2L, Cr2T, A- Cr2A, It was found that the measurements of male individuals in the parameters, RLL, RML, ACL, Cr2L, Cr2T, RLL, RML and BOW the eyeball in the left, OD parameters in Group 3, Cr2L and Cr2T parameters the eyeball in the left, AL parameter  the eyeball in the right in Group 4 were higher than female individuals (p<0,05). In addition, it was found that the measurements of LL in the right bulbous oculi and RML in the left bulbous oculi in female individuals in the Group 4 were higher than male individuals. As a result of the comparison of the parameters measured in male individuals belonging to four groups according to age using the Kruskal-Wallis H Test, there was a statistically significant difference in the right bulbus oculi; LL, Cr2L, A-Cr2A, RML, as well as in left bulbus oculi; Cr2L and RLL parameters between the groups, accordingly, there was a positive relationship between increasing age and the measured parameters (p<0.05). In addition, it was determined that there was a statistically significant difference between the groups in terms of LL, Cr2L, RLL and RML in BOD, right and left bulbus oculi, and also Cr2T parameters in the left bulbus oculi in female individuals belonging to the four groups, and this difference was due to increasing age (p<0.05).