Yöresel mimari ve kültürel peyzaj analizi: Antalya Elmalı örneği
Vernacular architecture and cultural landscape analysis: Antalya Elmalı example
Yazar: HACER MUTLU DANACI
Danışman: DOÇ. DR. MERYEM ATİK
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Mimarlık = Architecture ; Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Bu çalışmada, Antalya İli, Elmalı İlçesi kültürel peyzajları ve yöresel mimari ögeleri analiz edilmiştir. Peyzaj karakterlerinin 31 karakter ile ve tahıl ambarları, değirmenler, ağdalıklar, bağ evlerive arı serenlerinde oluşan yöresel mimarinin ise 22 karakter ile istatistiksel olarak analiz edildiği çalışma sonuçları topografya ve hidroloji karakterlerinin yöresel mimari ögelerin konumunda önemli rol oynadığını; peyzajdaki yapı özellikleri ile yöresel mimarideki yapı özelliklerinin benzerlikleri ile bir araya geldiklerini; diğer yandan görsel dinamik, form, teşvik edicilik, memnuniyet ile ölçek, çevreleme, kompozisyon, birlik gibi karakterlerin diğer peyzaj karakterlerinden ve yöresel mimari özelliklerinden ayrıldığını göstermiştir. Tahıl ambarları gibi halen kullanılmakta olan yöresel mimari ögeler üzerindeki müdahale durumu artarken, bağ evleri gibi kullanılmayan yapılarda ise bir değişiklik görülmemiştir. Çalışma, resmi bir koruma statüsünde olmayan yöresel mimari ögelerin bilimsel yöntemler ışığında literatüre girmesi ve tasarımlarda kullanılır hale getirilmesinin sağlanması açısından önem taşımaktadır. Bu amaçla peyzaj karakterleri ile ilişkileri incelenen Elmalı yöresel mimari ögelerinin plan, kesit, görünüşlerini içeren ve yapının orijinaline uygun olarak çıkartılan yapı rölöveleri hangi yöresel mimari ögenin hangi malzeme/malzemeler ve yapım teknikleri ile yapıldıklarını gösterirken gelecekteki restorasyon çalışmalarına kaynak olacak ve yöreye özgü yeni tasarımlara da yön verecek niteliktedir. Çalışma bulguları ile Elmalı Bölgesi kültürel peyzajları ve yöresel mimarisi ile bu iki grup arasındaki ilişkilerin incelenmesi, bilimsel bir veri tabanı oluşturmasının yanında, peyzaj ve yöresel mimarinin bütüncül olarak korunması açısından ve yerel yönetimler kadar, ilgili meslek gruplarının da uygulama alanlarını destekleyecek veriler ortaya koyulmuştur.

Abstract:
In this study, cultural landscapes and vernacular elements in Elmalı Region of Antalya were analyzed. Landscape characters with 31 variables and vernacular elements such as granaries, mills, grape molasses, orchard houses and beehives with 22 variables were statistically analyzed. Study results showed that landscape characteristics of topography and hydrology played an important role in the location and setting of vernacular elements; construction features in the landscape and construction features of vernacular elements had similarities, where visual dynamic, form, stimulus, pleasure, scale, enclosure, composition and unity were separated from all other characters of landscape and vernacular elements. While modifications on vernacular elements such as granaries which are still used today increases; there were no changes on orchard houses which are not used any longer. This present study is very important for the identification of vernacular elements in scientific literature, their use in new design and their preservation which do not have any legal protection. For this purpose, all building details of the types of vernacular elements in Elmalı Region consisting of plan, intersection and appearance were determined representing what kind of material and traditional building techniques were used which would provide valuable source of model for future design ideas. Outcomes of the study included cultural landscape, vernacular elements as well as relation between both will be useful scientific information as well as basic data for an integrated protection of landscape with its vernacular elements and source of data that concerning different professional background as well as local administrations.