Samsun yöresi saf ve karışık doğal karaçam (Pinus nigra Arnold.  subsp.  pallasiana (Lamb.)) meşcerelerinin toprak üstü ve toprak altı biyokütle ve karbon depolama miktarlarının belirlenmesi
Determination of aboveground and underground biomass and carbon storage amounts of pure and mixed natural black pine (Pinus nigra Arnold. subsp. pallasiana (Lamb.)) stands in Samsun region
Yazar: ERGÜN KAHVECİ
Danışman: PROF. DR. ÖMER KARA
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Karaçam = Black pine ; Organik karbon = Organic carbon

Özet:
Bu çalışmada; Saf karaçam (Çk), karaçam-sarıçam (ÇkÇs) ve karaçam-meşe (ÇkM) karışık doğal meşcerelerinin toprak üstü, toprak ve toprak altı biyokütle ve karbon (C) depolama miktarları üzerine farklı kapalılık, eğim ve toprakların bazı fiziksel ve kimyasal özelliklerinin etkisi araştırılmıştır. Çalışma, Atakum ve Boğaziçi Orman İşletme Şefliği sınırları içerisinde bahsi geçen meşcerelerden seçme örnekleme yöntemiyle belirlenen 88 örnek alanda gerçekleştirilmiştir. Seçilen bu örnek alanlarda toprak üstü, toprak ve toprak altı bileşenlerine yönelik örnek alınmıştır. Ağaçlara ilişkin C depolama miktarlarının tahmin edilmesinde orta ağaç yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen değişkenler arasındaki ilişkilerin tespitinde ise korelasyon analizi ve çoklu varyans analizinden yararlanılmıştır. 
Çalışma sonucunda, Çk, ÇkÇs ve ÇkM meşcerelerinde toplam bitkisel kütledeki ortalama organik C miktarı sırasıyla 46.068 t/ha, 47.85 t/ha ve 53.08 t/ha olarak hesaplanmıştır. Toprakta depolanan organik C miktarı ise Çk, ÇkÇs ve ÇkM meşcerelerinde sırasıyla 119.42 t/ha, 103.07 t/ha ve 100.88 t/ha olarak belirlenmiştir. Tüm meşcerelerdeki toprakların genel olarak ağır kil (ort. %58.26), hafif alkali (ort. 7.74) ve çok fazla kireçli (ort. %31.53) olduğu belirlenmiştir. Arazi eğiminin biyokütle ve karbon depolama (B-KD) üzerinde etkili olmadığı, B-KD'nin kapalılığa göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca tüm meşcereler birbirleriyle karşılaştırıldığında C depolama üzerinde toprak özelliklerden ziyade meşcere özelliklerinin daha etkin rol oynadığı belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, the effects of different cover, slope and some physical and chemical properties of soils on the above-ground, soil and subsoil biomass and carbon (C) storage amounts of pure larch, larch-yellow pine and larch-oak mixed natural stands were investigated. The study was carried out in 88 sample areas determined by random sampling method from the aforementioned stands within the boundaries of Atakum and Boğaziçi Forest Management Directorates. Above-ground, soil and subsoil components were sampled in these selected sample areas. The middle tree method was used to estimate the C storage amounts of the trees. Correlation analysis and multiple variance analysis were used to determine the relationships between the variables obtained.  
As a result of the study, the average amount of organic C in total vegetative mass in Çk, ÇkÇs and ÇkM stands was calculated as 46.068 t/ha, 47.85 t/ha and 53.08 t/ha, respectively. The amount of organic C stored in the soil was 119.42 t/ha, 103.07 t/ha and 100.88 t/ha in Çk, ÇkÇs and ÇkM stands, respectively. Soils in all stands were generally heavy clay (mean 58.26%), slightly alkaline (mean 7.74%) and very calcareous (mean 31.53%). Land slope had no effect on biomass and carbon storage (B-CS) and B-CS varied according to closure. In addition, when all stands were compared with each other, it was determined that stand characteristics played a more effective role on C storage than soil characteristics.