Aile hekimliği polikliniğine başvuran 65 yaş üstü bireylerin uyku kalitesi ile beslenme durumu, kronik hastalıkları ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of sleep quality with nutritional status, chronic diseases and related factors of individuals over 65 years old who applied to the family medicine outpatient clinic
Yazar: NUR ÇALIŞ
Danışman: DOÇ. DR. BERNA ERDOĞMUŞ MERGEN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışma ile İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim Araştırma Hastanesi Aile hekimliği polikliniklerine başvuran 65 yaş üstü bireylerin uyku kalitesi ile beslenme durumu, kronik hastalıkları ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 01.11.2023-01.05.2024 tarihlerinde İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile hekimliği polikliniklerinde katılma kriterlerini karşılayan 65 yaş ve üzeri 270 birey ile yüz yüze görüşme yöntemiyle anket uygulanması şekliyle yapılmıştır. Sosyodemografik veri formu, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ve Mini Nutritional Assessment (MNA) Formu kullanılmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics Standard Concurrent User V 29 ile değerlendirilmiştir.  p <0,05 değeri istatistiksel olarak önemli kabul edilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların 172'si (%63,7) kadın, 98'i (%36,3) erkekti. Yaşları 65-94 aralığında ve ortanca yaş 70'ti. Katılımcıların 243'ünde (%90,0) en az bir kronik hastalık mevcuttu. Global PUKİ ortanca puanı 5 (1-16) bulundu. PUKİ sınıflandırmasına göre kötü uyku kalitesi 180 (%66,7) bireyde, iyi uyku kalitesi 90 (%33,3) bireyde görüldü. MNA ortanca puanı 26 (12-30) bulundu. MNA'ya göre 69 (%25,6) birey malnütrisyon riski altında, 7 (%2,6) birey malnütrisyonlu bulundu. Çalışma durumu, meslekte çalışılan toplam süre, kronik hastalık varlığı, hiperlipidemi, kardiyovasküler hastalıklar, kas iskelet hastalıkları, algılanan uyku problemi bulunması ile PUKİ gruplarının dağılımı anlamlı farklılık göstermektedir (p<0.05). Yaş, medeni durum, çalışma durumu, sosyal güvence, BKİ kategorisi, psikiyatrik hastalıklar, malignite varlığı, yeterli beslenme durumu, egzersiz ile MNA gruplarının dağılımı anlamlı farklılık göstermektedir (p<0.05). PUKİ ile MNA puanları arasında istatistiksel olarak önemli zayıf düzey pozitif korelasyon bulunmaktadır (rho=-0,252; p<0,001). MNA gruplarına göre PUKİ gruplarının dağılımı anlamlı olarak farklıdır. Malnütrisyon riski altındaki bireylerde kötü uyku kalitesine sahip olanların sayısı, normal nütrisyonlu bireylere göre anlamlı yüksektir.  Yaş gruplarına göre PUKİ gündüz işlev bozukluğu puanları anlamlı olarak farklıdır (p<0.05). Yaş gruplarına göre MNA sınıflarının dağılımı anlamlı olarak farklıdır (p<0.05).
Sonuç: Yaşlı sağlığı ile yakından ilgili olan beslenme, uyku durumu ve kronik hastalık ilişkisinin MNA ve PUKİ Ölçeği ile değerlendirildiği bu çalışmada, malnütrisyon riski altındaki ve malnütrisyonlu bireylerin kötü uyku kalitesine sahip olduğu, uyku kalitesi ve beslenme durumu ile kronik hastalıkların ilişkili olduğu bulunmuştur. Farklı sosyodemografik veriler ile MNA ve PUKİ puan gruplarının anlamlı ilişkili olduğu saptanmıştır.
Anahtar kelimeler: Uyku kalitesi, beslenme durumu, malnütrisyon, kronik hastalık, MNA, PUKİ, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi

Abstract:
Objective: This study aimed to evaluate the sleep quality, nutritional status, chronic diseases and related factors of individuals over the age of 65 who applied to the family medicine outpatient clinics of Izmir Katip Çelebi University Atatürk Training and Research Hospital.
Materials And Methods: This study was conducted between November 1, 2023, and May 1, 2024, at the Family Medicine Clinics of İzmir Katip Çelebi University Atatürk Training and Research Hospital, involving face-to-face surveys with 270 individuals aged 65 and over who met the inclusion criteria. The Sociodemographic Data Form, the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), and the Mini Nutritional Assessment (MNA) Form were used. Data were analyzed using IBM SPSS Statistics Standard Concurrent User V 29, and a p-value of <0.05 was considered statistically significant.
Results: 172 (63.7%) of the participants were women and 98 (36.3%) were men. Their ages ranged from 65 to 94 and the median age was 70. 243 (90.0%) of the participants had at least one chronic disease. The global PSQI median score was found to be 5 (1-16). According to the PSQI classification, poor sleep quality was seen in 180 (66.7%) individuals and good sleep quality was seen in 90 (33.3%) individuals. MNA median score was found to be 26 (12-30). According to MNA, 69 (25.6%) individuals were found to be at risk of malnutrition and 7 (2.6%) individuals were malnourished. The distribution of PSQI groups varies significantly depending on employment status, total time worked in the profession, presence of chronic disease, hyperlipidemia, cardiovascular diseases, musculoskeletal diseases, and perceived sleep problems (p<0.05). Age, marital status, employment status, social security, BMI category, psychiatric diseases, presence of malignancy, adequate nutritional status, exercise and the distribution of MNA groups show significant differences (p<0.05). There is a statistically significant weak positive correlation between PSQI and MNA scores (rho=-0.252; p<0.001). The distribution of PSQI groups is significantly different compared to MNA groups. The number of individuals at risk of malnutrition with poor sleep quality is significantly higher than that of individuals with normal nutrition.  PSQI daytime dysfunction scores are significantly different according to age groups (p<0.05). The distribution of MNA classes according to age groups is significantly different (p<0.05).
Conclusion: In this study, where the relationship between nutrition, sleep status and chronic diseases, which are closely related to elderly health, was evaluated with the MNA and PSQI Scale, it was found that individuals at risk of malnutrition and malnutrition had poor sleep quality, and that sleep quality and nutritional status were associated with chronic diseases. It was found that different sociodemographic data and MNA and PSQI score groups were significantly related.
Keywords: Sleep quality, nutritional status, malnutrition, chronic disease, MNA, PSQI, Pittsburgh Sleep Quality Index