The differences between the performing ways of kemençe in the district of Görele in the context of the theories of performance and practice
Performans ve pratik teorileri bağlamında Görele yöresi kemençe icrasındaki farklılıklar
Yazar: SELÇUK DOST
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR ASLAN
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Müzikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music
Dizin: Etnomüzikoloji = Ethnomusicology ; Kemençe = Kemancha ; Tarz = Style

Özet:
Bu çalışma Performans teorileri çerçevesinde Görele bölgesi usta kemençe icracılarının icra üsluplarındaki farklılıkları incelemeyi amaçlamıştır. Bu araştırma yapılırken bölgedeki önemli üstatlardan tarafından yetiştirilmiş bazı kemençe icracılarıyla görüşme yapılmıştır. Ayrıca bu çalışmada, bölge kemençesinin yapısını daha iyi anlayabilmek adına Görele içinden iki tane çalgı yapım ustasıyla da aynı şekilde görüşmeler yapılmıştır. Bu soruların bölgede kemençe öğrenim şekilleri ve yöntemi, bölgedeki icra üsluplarının ustalar özelinde genel duyuluş esaslarına göre farklılıkları, icra ortamları, bağlamı ve icra biçimleri gibi konular hakkında veriler sunması amaçlanmıştır.
Çalışmanın ilk bölümünde performans teori, onun başvurulduğu disipline göre değişiklik gösteren kavramlarından olan kültürel performans ve müzikal performans (icra) kavramları, performans müzik ilişkisi ile özellikle yeni dönem müzik araştırmalarında araştırma sürecine araştırmacının icra yoluyla dâhil olması gerektiğini öngören icra pratikleri kavramı, başlıklar halinde detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Özellikle bölgedeki kemençe icrasının aktarımı, icraya bağlamın ve bağlamdaki faktörlerin etkilerini incelemek adına bu kavram kullanılmıştır.
Çalışmanın ikinci bölümünde Görele'nin kısa tarihi hakkında bilgiler verilmiş, daha sonra bölgedeki müzik kültürü kültür kavramı çerçevesinde açıklanmıştır. Bu bölümde bölgede sıklıkla yapılan kemençenin fiziki detayları ve yapılış süreçleri ile icra bağlamları hakkında bilgiler verilmiştir. Kemençe yapım aşamasındaki bilgiler bölgede halen bu geleneği sürdüren kemençe yapımcılarıyla yapılan görüşmelerden elde edilmiştir. Ayrıca bölüm içinde bölgede tanınan ve sözlü gelenek içinde kendine yer bulan Karaman, Piçoğlu Osman, Durkaya gibi kemençe icracılarının hayatlarına bilgilere yer verilmiştir.
Çalışmanın üçüncü bölümünde ise kemençedeki genel icra farklılıkları, bölgedeki üstatlar özelinde kemençe icrasındaki üslup farklılıkları ve bölgedeki kemençenin öğretimi, aktarımı hakkında bilgiler verilmiştir. Kemençedeki üslup farklılıkları 27 tane şekil içinde notalar üzerinde karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Her notanın altındaki bölümde analize dair veriler ve elde edilen sonuçlar açıkça belirtilmiştir. En son kısımda icra üslubunun öğretim aşamalarında bağlamda şekillendiği ispatlanarak konu performans teori kavramıyla ilişkilendirilmiştir.
Bu çalışmada öğrenme sürecinde bağlam etkisiyle değişen veya farklılaşan ve bundan dolayı performans teori kavramı çerçevesinde incelenen bölgedeki icra üsluplarında aynı aktarım yolundaki üstatlardaki benzerlikler ve farklılıklar notalar üzerinden incelenerek zamanla oluşan üsluplar özelinde ortaya çıkan ve sözlü gelenek ile aktarılan iki farklı kemençeli aşıklık kolu ispatlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the differences in connoisseur kemençe performers' styles in the district of Görele within the scope of Performance theories. During the study, a number of interviews have been carried out with some kemençe performers who were educated by important connoisseurs in the district. Furthermore, some other interviews have also been held with two more instrument manifacturers in Görele for the structure of district's kemençe with is included in the study. These questions have been asked to aim to inform about subjects like kemençe learning types and styles in the district, the differences of performance styles, specific to connoisseurs, according to the principles of general hearing, and performing atmosphere (context) and performing styles.
          In the first part of the study, performance theory, the concepts of cultural performance and musical performance (performing) which are the bottom boots of performance theory and are showing differences according to the discipline used, the relationship between performance and music, and the concept of performing practices which foresees the necessity of attendance of the researcher to the process of the research by performing especially in new era music researches are explained in details in titles. This concept has been used to analyze especially the transfer of kemençe performing in the district and the effects of the concept and the factors of the concepts to the performing.
        In the second part of the study, information about Görele's short history has been given and then music culture in the district has been explained in the scope of the concept of culture. This section gives information about the physical details and manufacturing processes of kemençe kemençe which is manufactured frequently in the district and information about performing concepts. The information about kemençe manufacturing steps has been gained from negotiations done with active kemençe manufacturers in the district. Moreover, information about the lives of kemençe performers such as Karaman, Piçoğlu Osman, Durkaya who were well known and included in the study by lineage has been given.
          In the third part of the study, the information about performance differences of kemençe, style differences in kemençe performing specifically to connoisseurs in the district, and teaching and transferring of the district's kemençe has been given. style differences of kemençe have been analyzed comparatively in 27 shapes on tunes. The data about analysis and results have been indicated clearly in the section under each tune. In the last part, the subject has been related to the concept of performance theory by making out that performing style in teaching steps has been shaped by contexts.
In this study, it is tried to prove the similarities and differences in the masters in the same transmission path in the performance styles in the region that change or differ with the effect of context in the learning process and are therefore examined within the framework of the concept of performance theory are examined through the notes and two different "Kemençeli Âşıklık" branches that emerged in the style formed over time and transmitted by oral tradition.