Muhtarların sosyolojik profilleri ile kırsal kalkınmada rol ve işlevlerinin sosyolojik tahlili: Mersin örneği
A sociological analysis of the sociological profiles of muhtars and their role and functions in rural development: The case of Mersin
Yazar: AHMET ÇAĞRICI
Danışman: PROF. DR. NERİMAN AÇIKALIN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kalkınma politikaları = Development policies ; Kırsal kalkınma = Rural development ; Mersin = Mersin ; Muhtarlar = Autonomouses ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis

Özet:
Muhtarlık kurumu Türkiye'de belediye yönetimlerinden daha eski tarihi geçmişe sahip yereldeki birincil kurumsal ve sosyolojik bir birimdir. Geçmişi Osmanlı'dan da evveline dayanan bu kurum; Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde, mahalle yönetimlerinde yaşanan sorunların çeşitlenerek artmasıyla yerelde bir çözüm yolu olarak II. Mahmut zamanında kurulmuştur. Muhtarlık, halk ile karar alıcılar arasında karşılıklı enformasyon bağlantısının sağlandığı eşine az rastlanır bir organizasyondur.  Kentsel alanlarda olduğu gibi kırsal alanların da sorunlarının, taleplerinin, görüşlerinin, sevinçlerinin, korkularının, düşünce bağlamında bilinmesi bütünüyle pek mümkün değildir. Kırsal alanların kanaat önderlerinden kırsal alanların izdüşümünü en sağlıklı bir biçimde sunacak olan muhtarlar öznesi üzerine bu çalışma oturtulmuştur. Muhtar, kırsaldaki bir elit olarak yaşadığı köyü veya mahalleyi çok iyi tanır. Muhtar, yöresinin sorunlarını ve çözümlerini en iyi bilen kişilerden birisidir. Vatandaşlarla beşerî ilişkileri ön plana çıkan çok önemli olgu muhtarlık, yönetim biliminin yanında sosyoloji ve sosyal psikoloji tarafından titizlikle incelenmesi gereken bir kurumdur. Bu realiteden yola çıkılarak muhtar ve muhtarlık olguları sosyolojik boyutlarıyla ele alınmıştır. Makro düzeyde, uzun süredir konuşulan ve tam anlamıyla çözüme kavuşturulmayan ya da kavuşturulamayan kırsal kalkınma konusunda farklı bir strateji denemiştir. Kırsal alanlarda yaşayan yerel elitler olan muhtarlar vasıtasıyla çözümü sorunun kaynağında aramak prensibiyle Mersin il örneğinde kırsalın envanteri ve kırsal kalkınmaya farklı bir çıkış yolu sunulmuştur. Bu çalışmada, Türkiye'de önemli bir kesim olan kırsal alanda görev yapan muhtarların sosyolojik profilleri ile kırsal kalkınmadaki rol ve işlevlerinin sosyolojik tahlillerinin yapılması hedeflenmiştir. 
Çalışma betimleyici şekilde toplumsal bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Çalışmada yapı ve sistemlerine göre farklı türlerde sorulardan problemin cevapları bulunmaya çalışılmıştır. Bu araştırmanın evrenini, Mersin ilinde görev yapan muhtarlar oluşturmaktadır. Mersin ili örneğinde yapılan çalışmada, 30 Mart 2014 tarihinden itibaren tüm büyükşehirlerdeki köyler mahalleye dönüştürüldüğünden, bu tarihten önceki köyler ve nüfusu yirmi binden daha az olan yerleşim yerleri de kırsal alan olarak değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen nicel veriler, SPSS 26 istatistiksel analiz programı kullanılarak analiz edilmiştir.

Abstract:
The mukhtarship institution is a primary institutional and sociological unit in the local area, which has an older historical background than the municipal administrations in Turkey. This institution, which dates back to the period of pre-Ottoman Empire, was established as a local solution during the period of Mahmut II that was the last periods of the Ottoman Empire, with the increase in the problems experienced in neighborhood administrations. The mukhtar is a rare organization that provides mutual information connection between the public and the decision makers. As in urban areas, it is not entirely possible to know the problems, demands, views, joys and fears of rural areas in the context of thought. This study is based on the subject of mukhtars, who will present the projection of rural areas in the healthiest way, one of the opinion leaders of rural areas. As an elite in the countryside, the muhtar knows very well the village or neighborhood he lives in. Mukhtar is one of the people who knows the problems and solutions of his region best. A very important phenomenon that highlights human relations with citizens, headmanship is an institution that needs to be meticulously examined by sociology and social psychology as well as management science. Based on this reality, the concepts of headman and headman are discussed with their sociological dimensions. A different strategy has been tried on rural development, which has been talked about for a long time at the macro level and which has not been or cannot be fully resolved. With the principle of seeking the solution at the source of the problem, through the mukhtars, who are the local elites living in rural areas, a different way out for rural development and rural development was presented in the Mersin province example In this study, it is aimed to make sociological analyzes of the sociological profiles of the mukhtars working in rural areas, which is an important part of Turkey, and their roles and functions in rural development.
The study was designed as a descriptive social research. In the study, it has been tried to find answers to the problem from different types of questions according to their structure and systems. The universe of this research consists of mukhtars working in Mersin. In the study conducted in the Mersin province example, since the villages in all metropolitan cities have been transformed into neighborhoods since 30 March 2014, the villages before this date and the settlements with a population of less than twenty thousand were also considered as rural areas. The quantitative data obtained in the study were analyzed using the SPSS 26 statistical analysis program.