Baltalimanı Reşitpaşa Sahil Sarayı mimari özellikleri ve restitüsyon önerisi
Architectural characteristics of Baltalimanı Reşitpaşa Seaside Palace and restitution proposal
Yazar: MELTEM MULUK
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ CAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
II. Mahmut'un önderlik ettigi yenilesme hareketleri sonrası, Osmanlı siyaset adamlarındanMustafa Resit Pasa'nın önderliginde, Avrupa'yı yakından tanıyan aydınların gerçeklestirdigiTanzimat, Osmanlı yenilesme tarihinin dönüm noktalarından biri olarak kabul edilmektedir.Osmanlı yasamında derin ve köklü degisimlere yol açmıstır. Sosyal yasamda oldugu kadar,idari ve askeri yönetimde de degisimlere yol açan bu süreç, mimari açıdan da pek çok farklıgıberaberinde getirmistir.Tanzimat dönemi yapılarında, plan kurgusu, yapı malzemesi ve üslup anlayısı açısındandikkate deger degisiklikler görürüz. Tanzimat dolayısıyla bürokraside yasanan gelismeler,yeni tür idari yapılara duyulan ihtiyacı da beraberinde getirir. Bireylerin sermaye sahibiolması ve özel yapı üretimi desteklenir. Yangınlar nedeniyle yok olan ahsap mahallelerikoruma altına almak amacıyla, kargir insaat yaygınlastırılmaya çalısılır. Dünyaya açılmakararındaki yenilikçilerin tercih ettigi mimari üslup, Avrupa'yı model alan tüm dünyadaevrensel bir dil olarak uygulama alanına yansıyan, Neoklasik mimari üslubudur. Bu yapılarınbir islevi de; Tanzimat düsüncesini ve degisim kararlılıgını simgelemektir. Mustafa ResitPasa'nın, Baltalimanı'nda yazlık konut olarak, Mimar Gaspare Trajano Fossati'ye yaptırmısoldugu bina da bu anlamda dikkatle incelenmesi gereken bir yapıdır. Tespit edilebilen ilkkargir sahil sarayı olan Baltalimanı Sahil Sarayı, kendinden sonraki uygulamalara kaynaklıkederek , kargir sahil sarayları devrini açan yeni bir evreyi baslatır.Günümüzde Baltalimanı Metin Sabancı Kemik Hastalıkları Egitim ve Arastırma Hastanesiolarak kullanılan yapı, ilk yapıldıgı günden günümüze ulasana dek bir takım degisikliklereugramıstır. Saray mensuplarının yazlık olarak kullanmaya basladıgı sahilsarayı, CumhuriyetDönemi'nde bir süre bos kalmıs, daha sonra Balıkçılık Enstitüsü'ne devredilmistir. Kullanıcıdegisiklikleri ve ihtiyaçlar dogrultusunda müdahalelelere maruz kalan yapı, buna ragmenkarakterini ve mimari degerini korumaktadır. Hem tarihsel konumu hem de mimari degeri ile,arastırılması ve korunması gereken yapı, bu çalısmanın konusunu olusturmaktadır.Anahtar kelimeler: Tanzimat¸ Baltalimanı Resit Pasa Sahil Sarayı, Gaspare Trajano Fossati.

Abstract:
After the renovation actions led by Mahmut II, Tanzimat which was executed by theintellectuals who all knew Europe very well, with the leadership of Mustafa Resit Pasa, one ofthe Ottoman Statesmen, is accepted as one of the milestones in Ottoman renewal history. Itbrought deep and radical changes in Ottoman life. This process which created differences inadministrative and military regime as well as in the social life, brought a lot of diversity in thearchitectural aspect too.In the buildings of Tanzimat period, we can see considerable changes in terms of theblueprint, construction material, and the sense of style. The developments lived inbureaucracy thanks to the Tanzimat, brought the need of new kinds of administrativebuildings. It was supported the individuals to have their own capital and thus to produceprivate buildings. In order to protect the wooden districts destroyed by the fires, it was aimedto extend the stonework construction. The architectural style preferred by the reformists whowere determined to spread all over the world, was the Neoclassical architectural style whichwas reflected as a universal language in the application field all over the world that assumedEurope as an example. Another function of those buildings was to represent the idea ofTanzimat and the determination of change. The building which Mustafa Resit Pasa gotArchitect Gaspare Trajano Fossati to build as a summer house in Baltalimanı is a buildingworth to study thoroughly. Accepted as the first stonework seaside palace, BaltalimanıSeaside Palace started a new era which established stonework seaside palaces by being aresource for the following applications.Today, the building used as Baltalimanı Metin Sabancı Orthopedics Training and ResearchHospital, has gone thorough some changes. The seaside Palace started to be used as a summerhouse by the palace residents, remained empty for a while during the Republic Period, andthen was granted to the Fishing Institute. The building gone through some modificationsconcerning the users? variety and needs, still keeps its character and architectural value. Bothwith its historical place and architectural value, that building which needs to be studied andprotected is the topic of this workKeywords: Tanzimat¸ Baltalimanı Resit Pasa Seaside Palace, Gaspare Trajano Fossati.