Bilgisayar destekli denetim araç ve tekniklerinin sonradan kontrol denetiminde kullanımı etkileyen faktörler üzerine bir araştırma
A research on the factors affecting the use of computer aided auditing tools and techniques in post-control audit
Yazar: HALİL BAYINDIR
Danışman: PROF. DR. HALİL EMRE AKBAŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bağımsız denetim = Independent audit ; Bilgisayarlı denetim =   ; Elektronik gümrük = Electronic customs ; Vergi muhasebesi = Tax accounting

Özet:
Teknolojinin gelişimi ile birlikte, hem kamu hem de özel sektör kuruluşları elektronik sistemleri yoğun olarak kullanmaya başlamışlardır. Ayrıca dünyadaki ticaret hacminin büyümesiyle paralel olarak elektronik sistemlere aktarılan veriler de daha büyük hacimlere ulaşmıştır. Bu durum özellikle denetçiler için denetim faaliyetlerini oldukça zor ve karmaşık hale getirmiştir. Manuel olarak yapılan denetimlerde tüm verilerin incelenmesinin imkansız hale gelmesi nedeniyle, denetçilerin daha hızlı ve etkin bir şekilde denetim yapma ihtiyacı doğmuştur. Bu gelişmeler neticesinde denetim sürecinde Bilgisayar Destekli Denetim Araç ve Teknikleri'nin (BDDAT) kullanımı; denetçilerin görevlerini yapmada daha hızlı, etkin ve verimli olmalarına yardımcı olmaktadır. BDDAT'nin bilgisayar sistemlerinde bulunan tüm iç kontrol yapısını test etmesi sebebiyle, denetim sürecinde örnekleme yapılmasına gerek duyulmadan, yapılan bütün işlemler denetlenebilecektir. Bu çalışmanın amacı; BDDAT'nin özel bir denetim türü olan "sonradan kontrol denetimi"nde kullanımını etkileyen faktörleri araştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda ihtiyaç duyulan veriler, nicel bir yöntem olan anket yöntemi ile toplanmıştır. Elde edilen veriler Yapısal Eşitlik Modellemesinin bir alt yöntemi olan Yol (Path) Analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre; modeldeki değişkenlerin, birbirleri arasında çok yüksek bir ilişkiye sahip olmadıkları fakat sosyal etki değişkeninin hem doğrudan hem de akran etkisi aracı değişkeni aracılığıyla davranışsal niyet üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu söylenebilmektedir. Bu çalışma, BDDAT'nin özel bir denetim türü olan sonradan kontrol denetiminde kullanımı niyetini etkileyen faktörler ilk kez ampirik olarak incelenerek mevcut literatüre katkı sağlanmıştır. Ayrıca araştırma ile edilen sonuçların, denetim teknolojilerine yatırım yapmayı planlayan yönetici ve karar vericilere yol gösterici nitelikte olabileceği değerlendirilmektedir.

Abstract:
With the advancement of the technology, both public and private sector organizations have started to use electronic systems intensively. Additionally, due to the increase in the volume of commerce transactions globally, the volume of data transferred to the electronic systems has reached larger levels. This has made auditing procedures become much more difficult and complicated for auditors. As it became impossible to control of the whole data in manual audits, the need for auditors to conduct audits more quickly and effectively has arisen. As a result of these developments, the usage of  Computer Assisted Audit Tools and Techniques ("CAATTs") helps auditors to be faster, more effective and efficient in performing their duties. Since CAATTs test the entire internal control structure in computer systems, all transactions can be audited without the need for sampling in the audit process. The purpose of this study is to investigate the factors affecting the usage of CAAATs in a specific audit type, "post release control". For this purpose, the data needed were gathered by the survey method, which is a quantitative method. The obtained data were analyzed using Path Analysis, a sub-method of Structural Equation Modeling. According to the results of the analysis, it can be said that the variables in the model do not have a very high relationship with each other, but the social influence variable has a significant effect on behavioral intention both directly and through the peer influence mediator variable. This study contributed to the existing literature by empirically analyzing the factors affecting the intention to use the CAATTs in post release control, for the first time. In addition, it is considered that the results of the research can be a guide for managers and decision makers who plan to invest in audit technologies.