Türkiye'de gümrük vergileri uyuşmazlıkları ve çözüm yolları
Customs duties disputes and the solution methods in Turkey
Yazar: AHMET İNNECİ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ARIKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Gümrük vergisi = Customs tax ; Vergi cezaları = Tax penalty ; Vergi kabahatleri = Tax misdemeanors ; Vergi uyuşmazlıkları = Tax conflicts ; Vergilendirme = Taxation ; Vergiler = Taxes ; İdari para cezaları = Administrative fine

Özet:
Gümrük vergileri bir eşyanın gümrük sınırlarından girişi, çıkışı ya da transit geçişi sırasında eşyanın değeri ya da miktarı üzerinden alınan mali yükümlülüklerdir. Gümrük vergilerinin gümrük yükümlülüğün doğumu, vergilerin tahakkuku, tahsili, zamanaşımı, hak arama yolları gibi konularda Vergi Usul Kanunu kapsamındaki vergilerden farklı özelliklere sahip olmaları sebebiyle gümrük vergilerine ilişkin usul ve esaslar, Gümrük Kanunu'nda düzenlenmiştir.
Yükümlüler ile gümrük idaresi arasında başta Gümrük Kanunu olmak üzere gümrük mevzuatının şekli ve maddi yükümlülüklerine uyulmaması nedeniyle çeşitli uyuşmazlıklar ortaya çıkabilmektedir. Çalışma gümrük vergilerinin yükümlüleri ile gümrük idaresi arasında ortaya çıkan uyuşmazlık konularını ve bu uyuşmazlıkların çözüm yollarını ele almaktadır. Ancak konuya geçmeden önce gümrük vergilerinin teorik temelleri ele alınarak gümrük vergilerinin özellikleri, amaçları ve etkileri incelenmiş, böylece yükümlü ile gümrük idaresi arasındaki uyuşmazlık gerekçelerinin temeli ortaya konulmuştur. Ardından gümrük vergilerinde vergilendirmeyi etkileyen gümrük kıymeti, eşyanın menşei, gümrük rejimleri gibi konular ele alınmıştır. Yine vergilendirme unsurları ve temsil konuları ayrıntılı olarak incelenmiştir. Son bölümde gümrük kabahatleri ve cezaları incelenmiş, gümrük kaçakçılığı suçları ve cezaları çalışma kapsamına dâhil edilmemiştir.
Çalışmanın temel konusu olan gümrük uyuşmazlıklarının nedenleri ve çözüm yolları çalışmanın son kısmında ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Buna ek olarak yapılan anket çalışması ile eşya sahibinin temsilcisi sıfatıyla gümrük işlemleri ile uğraşan gümrük müşavirlerinin konuya bakış açılara analiz edilmiştir. Bölümün sonunda, yapılan çalışma ve anket sonuçlarına göre çeşitli sonuç ve değerlendirmelere yer verilmiştir.

Abstract:
Customs duties are the financial obligations collected at the time of entry, exit or transit from the customs borders of the goods. Procedures and principles regarding customs duties are regulated in the Customs Law due to the fact that they have different features than the taxes within the scope of the Tax Procedure Law in matters such as taxable event, accrual of taxes, collection, statute of limitations, and ways of claim rights.
Various disputes may arise between the obliged and the customs administration because of disregarding the formal and pecuniary liabilities of the customs legislation, especially the Customs Law. The study deals with the issues of dispute arising between obligant of the customs duties and the customs administration and the solution methods. Before moving on the subject the properties, purposes and effects of the customs duties are examined, thus the basis of the reasons for the dispute between the obliged and the administration is exhibited. After, issues such as customs value, origin of goods, customs regimes affecting the taxation in customs duties are discussed. Also in this section, issues of taxation elements and representation are examined in detail. In the last part, customs misdemeanors and penalties are examined, customs smuggling crimes and penalties are not included in the study.
The causes and solution methods of customs disputes, which are the main subject of the study, are examined in detail in the last part of the study. In addition, with the survey, point of view of the customs consultants dealing with customs transactions on behalf of the owner of the goods are analyzed. At the end of the section, according to the results of the studies and surveys, various results and evaluations are included.