Bosna Savaşının ortaya çıkmasında Radovan Karadziç ve Aliya İzzetbegoviç'in kimlik ve güvenlik siyasetinin rolü
The role of Radovan Karadzic and Alija Izetbegovic's identity and security politics in the outbreak of the Bosnian War
Yazar: İBRAHİM FEVZİ GÜVEN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN DURAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bosna = Bosnia ; Bosna Savaşı = Bosnia War ; Güvenlik = Security ; Güvenlik politikaları = Security policies ; Karadzic, Radovan = Karadzic, Radovan ; Kimlik = Identity ; Kimlik politikaları = Identity politics ; Kimlik statüleri = Identity statuses ; İzzetbegoviç, Aliya = Izetbegovic, Alija

Özet:
Bosna Savaşının üzerinden 30 yıl gibi bir süre geçmiş olmasına rağmen, savaşın ortaya çıkmasında rol oynayan faktörlerle ilgili tartışmalar varlığını korumaktadır. Kuramsal çerçeve olarak Kopenhag Okulu güvenlikleştirme yaklaşımının kullanıldığı çalışmada, Bosna Savaşının ortaya çıkmasında Radovan Karadziç ve Aliya İzzetbegoviç'in izlediği kimlik ve güvenlik siyasetinin oynadığı rol analiz edilmiştir. Bu amaçla iki liderin ortaya koyduğu kimlik ve güvenlik siyaseti karşılaştırmalı bir şekilde ele alınmış, neyi/kimi güvenlikleştirdikleri ve bunu hangi söylemlere başvurarak yaptıkları incelenmiştir. Bunun yanında, Boşnakların ve Sırpların savaşın ortaya çıkmasına ve bu süreçte liderlerin oynadığı role ilişkin algı ve görüşlerini keşfetmek amacıyla Bosna-Hersek'te saha araştırması gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, Karadziç'in İslami fundamentalizm söylemi üreterek İzzetbegoviç yönetimini güvenlikleştirdiği, Yugoslavya'dan ayrılıp bağımsız Bosna-Hersek'te Müslümanların yönetimi altında azınlık olarak yaşamanın Sırplar için bir güvenlik tehdidi olduğunu savunduğu ortaya konulmuştur. Etnik olarak homojen Sırp devleti kurma amacını meşrulaştırmak için Boşnaklar ve Hırvatlarla bir arada yaşamayı da güvenlik sorunu olarak ilan eden, böylece kimlikleri güvenlikleştiren Karadziç, bu amaçla Sırp milliyetçiliğindeki çeşitli anlatıları ve II. Dünya Savaşına dair Sırp toplumsal hafızasını kullanarak Boşnaklar ve Hırvatlara yönelik güvenlik söylemleri geliştirmiştir. İzzetbegoviç ise kimlikleri güvenlikleştirmekten kaçınarak Boşnaklar, Sırplar ve Hırvatların bir arada yaşadığı, çok kültürlülük ve demokrasi temelinde bir Bosna-Hersek idealini savunmuştur. Böylece etnik milliyetçi değil devletçi bir güvenlik siyaseti benimseyerek Bosna-Hersek'in toprak bütünlüğüne karşı Karadziç ve Miloseviç gibi Sırp liderlerin saldırgan siyasi amaçlarını güvenlikleştirmiştir. Saha araştırması sonuçları her iki liderin güvenlikleştirme siyasetinin kendi etnik gruplarında karşılık bulduğunu, Sırplar ve Boşnakların güvenlik tehdidi algısının ve savaşa dair görüşlerinin şekillenmesinde liderlerinin söylemlerinin etkili olduğunu göstermiştir.

Abstract:
Although 30 years have passed since the Bosnian War, debates over the factors that played a role in the emergence of the War still exist. Using the Copenhagen School securitization approach as a conceptual framework, the study has analyzed the role played by the identity and security politics of Radovan Karadzic and Alija Izetbegovic in the outbreak of the Bosnian War. For this purpose, the identity and security politics of the two leaders are discussed comparatively; what/who they securitize and what discourses they use to do this are examined. In addition, a field research was conducted in Bosnia and Herzegovina to explore the perceptions and views of Bosnians and Serbs about the outbreak of war and the role played by leaders in this process. As a result, it has been revealed that Karadzic securitized the Izetbegovic government by producing a discourse of Islamic fundamentalism and argued that living as a minority in independent Bosnia and Herzegovina under the rule of Muslims is a security threat for the Serbs. Declaring cohabitation with Bosniaks and Croats as a security problem to legitimize his aim of establishing an ethnically homogeneous Serbian state, thus securitizing identities, Karadzic developed security discourses for Bosniaks and Croats by using various narratives in Serbian nationalism and the Serbian collective memory of the Second World War for this purpose. On the other hand, Izetbegovic avoided securitizing identities and defended the ideal of Bosnia-Herzegovina based on multiculturalism and democracy, where Bosnians, Serbs, and Croats lived together. Thus, by adopting a statist security policy, not an ethnic nationalist, he securitized the aggressive political aims of Serbian leaders such as Karadzic and Milosevic against the territorial integrity of Bosnia and Herzegovina. The field research results showed that the securitization policies of both leaders were met in their ethnic groups, and the discourses of the leaders were influential in shaping the perceptions of the security threat and the views of the Serbs and Bosniaks about the War.