Küreselleşen dünyada ekonomik karmaşıklık ve ekolojik ayak izi ilişkisi: Kırılgan Beşli ülkeleri üzerine bir inceleme
The relationship between economic complexity and ecological footprint in a globalising world: A study on the Fragile Five countries
Yazar: BİLAL GÜNER
Danışman: DOÇ. DR. ZİYA ÇAĞLAR YURTTANÇIKMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL = ARDL ; Ekolojik ayak izi = Ecological footprint ; Ekonomik karmaşıklık = Economic complexity ; Panel nedensellik = Panel causality

Özet:
İktisadi büyüme ve küreselleşme ile birlikte artan enerji tüketimi, dünya üzerindeki çevresel baskıyı ve insanoğlunun çevre üzerindeki etkilerini giderek artırmış ve artan çevresel sorunlar; küreselleşme, ekonomi, ekoloji ve enerji ilişkisinin incelenmesini gerekli kılmıştır. Bu çalışmada Kırılgan Beşli ülkeleri örnekleminde ekonomik karmaşıklığın, ekonomik, politik ve sosyo-kültürel boyutlarıyla birlikte küreselleşmenin, yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji tüketiminin ekolojik ayak izi üzerindeki etkisi 1980-2018 yılları arasında incelenmektedir. Ekonometrik tahminler, KOF küreselleşme endeksi ve alt boyutları ile oluşturulan dört farklı modelde ele alınmıştır. Analizde seriler arasında heterojenite ve yatay kesit bağımlığı göz önünde bulundurularak değişkenlerin ekolojik ayak izi üzerindeki uzun ve kısa dönem etkisini tespit edebilmek için yatay kesit genişletilmiş gecikmesi dağıtılmış otoregresif model (CS-ARDL) kullanılmıştır. Analize dahil edilen dört modelde de hata düzeltme katsayıları negatif ve anlamlı bulunmuştur. Bu durum kısa ve uzun dönem katsayıların birbirine yakınsadığını ifade etmektedir. Elde edilen tahmin sonuçlarına göre KOF küreselleşme endeksi ile küreselleşmenin ekonomik ve sosyal boyutu uzun dönemde çevresel kaliteyi artırmaktadır. Ekonomik karmaşıklığın ise kısa ve uzun dönemli etkileri farklılaşmaktadır. Ayrıca seriler arasındaki nedensellik ilişkisi ve bu nedenselliğin yönü Kónya panel nedensellik testi ile belirlenmeye çalışılmıştır. Ülkeler bazında farklılık göstermekle birlikte, analize dahil edilen değişkenlerde, ekolojik ayak izine doğru nedensellik ilişkisinin varlığı tespit edilmiştir.   Bu sonuçlara göre Kırılgan Beşli ülkelerinde hükümetler ve/veya politika yapıcıları, çevresel bozulmayı en aza indirmek için ihracatta daha çevre dostu bir üretim sürecini ve çevre dostu teknolojileri teşvik etmelidir.

Anahtar Kelimeler: Ekolojik Ayak İzi, Ekonomik Karmaşıklık, Küreselleşme, CS-ARDL, Kónya Panel Nedensellik

Abstract:
Increasing energy consumption together with economic growth and globalisation has gradually increased the environmental pressure on the world and the effects of human beings on the environment. Increasing environmental problems have made it necessary to examine the relationship between globalisation, economy, ecology, and energy. This study examines the impact of economic complexity, globalisation with its economic, political, and socio-cultural dimensions, and renewable and non-renewable energy consumption on the ecological footprint in the sample of Fragile Five countries between 1980-2018. Econometric estimations were handled in four different models constructed with the KOF globalisation index and its sub-dimensions. In the analysis, Cross-sectionally Augmented Autoregressive Distributed Lag model (CS-ARDL) was used to determine the long and short-term effects of the variables on the ecological footprint, considering the heterogeneity and horizontal cross-section dependence among the series. Error correction coefficients were found to be negative and significant in all four models included in the analysis. This implies that short and long term coefficients converge to each other. According to the estimation results, KOF globalisation index and economic and social dimensions of globalisation increase environmental quality in the long term. However, the short and long term effects of economic complexity differ. In addition, the causality relationship between the series and the direction of this causality were tried to be determined by the Kónya panel causality test. Although it varies on a country basis, the existence of a causality relationship towards ecological footprint in the variables included in the analysis was determined. According to these results, governments and/or policy makers in Fragile Five countries should promote a more environmentally friendly production process and technologies in exports to minimise environmental degradation.

Keywords: Ecological Footprint, Economic Complexity, Globalization, CSARDL, Kónya Panel Causality