Manisa Müzesi'nden tapınak betimli roma dönemi sikkeleri
Coins of roman period describing temples in the archeological Museum of Manisa
Yazar: GÜLŞEN KUTBAY
Danışman: PROF. DR. BİNNUR GÜRLER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Homonoia sikkeleri = Homonoia coins

Özet:
Manisa Müzesi'ndeki tapınak betimli Roma Dönemi sikkeleri toplam 57 adet olup, bunların büyük kısmı Lydia, bir kısmı da İonia, Mysia ve Pamphylia bölgesine ait İmparatorluk dönemine tarihlenen sikkelerdir.  M.S. 2-3 yüzyıllarda basılmışlardır.
Sikkelerin bir kısmı (ön yüzünde İmparator ve İmparatoriçe betimleri bulunanlar) merkez darphane basımıdır. Bunun yanı sıra otonom (bağımsız),  pseudo-otonom (sözde bağımsız) şehir sikkeleri ve dönemin kentler arası ticari ilişkilerini kanıtlar nitelikte "Homonoia/Concordia"  (genel bağlamda Homonoia sikkelerinin basım amacı siyasi ya da ticari ilişkilerden kaynaklanmaktadır) olarak adlandırılan uyum, birlik anlamı taşıyan örnekler de bulunmaktadır.
Roma Dönemi altın, gümüş ve bronz sikkelerinin ön yüzlerinde genellikle İmparator ve İmparatoriçelerin profilden betimleri yer alır. Aynı zamanda sikkelerin ön yüzlerinde senatör büstleri ve dönemin önde gelen bazı magistratlarının betimleri de görülür. 
Sikkelerin arka yüzlerinde devletin siyasi, ekonomik ve toplumsal yönlerini belirleyen çeşitli figür ve yazılar yer alır. Örneğin, elimizdeki sikkelerin arka yüzlerinde yer alan tapınak betimleri dönemin mimari özelliklerini neredeyse bire bir yansıtmaktadır. Bunun yanı sıra sikke üzerindeki yazılar da sikkenin kullanıldığı dönemden, ait olduğu kente kadar birçok bilgi içerir.
İmparatorluk Dönemi sikkelerinin en önemli özelliklerinden biri ön yüzde betimlenmiş olan kişilerin fizyonomilerinin aslına uygun olmasıdır. Bu da sikkenin tarihlenmesi ve tanımlanabilmesi açısından önem arz etmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Sikke, Tapınak, İmparator, İmparatoriçe, Homonoia/Concordia, Roma Dönemi, Manisa Müzesi, Lydia Bölgesi, İonia Bölgesi.

Abstract:
Coins of Roman period describing temples in the Archeological Museum of Manisa are 57 pieces in total and most of them belong to Lydia and some of them to Ionia, Mysia and Pamphylia dating back to Imperial period. These coins were produced in the 2nd and the 3rd centuries A.D. 
Some of the coins (the ones with the portrayals of emperor and empress) were produced in the central mint. On the other hand, there are also coins of autonomous (independent) and pseudo-autonomous (so-called independent) cities and some examples called "Homonoia/Concordia" (the reason of the production of Homonoia coins is generally political and commercial affairs) meaning harmony and solidarity which proves the commercial affairs between the cities during that period. 
There are portrayals of Emperors and Empresses in profile on the front faces of gold, silver and bronze coins. Also, the descriptions of senator busts and senior magistrates of that period can be seen on the front faces of coins. 
On the back face of the coins, there are various figures and writings describing political, economic and social aspects of the state. For example, temple descriptions on the back face of the coins that we have depict the architectural features of that time almost in the same aspect. Also, the writings on these coins include a large amount of information on the period that the coin was used in and the city it belongs to.
The most important characteristic of the coins of Imperial Period is that the physiognomy portrayals of the people on the front face are faithful to their originals. This is important to date and identify coins.  
Keywords: Coin, Temple, Emperor, Empress, Homonoia/Concordia, Roman Period, Archeological Museum of Manisa, Lydia Region, Ionia Region.