Aliağa Çayı Havzasında (Arguvan-Malatya) kır yerleşmelerinin beşeri ve ekonomik coğrafyası
Human and economic geography of rural settlements in Aliağa Stream Basin (Arguvan-Malatya)
Yazar: FATMA APAYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK HAYLI
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Aliağa Çayı Havzası = Aliağa Stream Basin ; Beşeri coğrafya = Human geography ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Ekonomik coğrafya = Economic geography ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Kırsal yerleşmeler = Rural settlements ; Malatya-Arguvan = Malatya-Arguvan ; Nüfus = Population ; Tarım = Agriculture ; Yerleşim = Settlement

Özet:
Aliağa Çayı havzası, Doğu Anadolu Bölgesinin Yukarı Fırat Bölümünde, Malatya ili sınırları içerisinde Arguvan ilçesinde yer almaktadır. Havzanın kuzeyinde Çatalan Dağları, güneyinde Karakaya Baraj Gölü, batısında Yazıhan ve Hekimhan ilçelerine ait yerleşmeler, doğusunda ise Arapgir ilçesi yer almaktadır.
Araştırma sahasında ilk nüfus bilgilerine, Osmanlı döneminde rastlanılmıştır. Havza Cumhuriyet sonrası nüfus hareketliliği fazla olan dinamik bir yapı göstermektedir. Bu dinamik nüfus yapısını önce yüksek doğum oranları şekillendirirken, daha sonra ise göçler nüfus seyrini önemli oranlarda değiştirmiştir.
Aliağa Çayı havzasında nüfusun gelişimine bakacak olursak; ilk yerleşme bilgilerine 1560 yılında rastlanılmaktadır. Bu dönemde 4 yerleşme bulunurken, nüfus miktarının artmasına bağlı olarak yerleşmeler çoğalmış ve havzada günümüzde 14 yerleşme bulunmaktadır. 1935'den 1970 yılına kadar yüksek doğum oranlarına bağlı olarak nüfus artış gösterirken, 1970 yılından 2000'li yıllara kadar kırdan kente gerçekleşen göç hareketlerinin etkisiyle sürekli olarak bir azalma meydana gelmiştir. 2007 yılından sonra ise değişken özellikler göstermektedir.
Havzada ilk yerleşme bilgisi ve yerleşmelerin ne zaman kurulduğu ile ilgili bilgi ve bulguların tarihi milattan önceye dayanmaktadır. İsaköy, Karahüyük ve Morhamam'da elde edilen örneklerde yerleşme tarihinin ilkçağlara dayandığını göstermektedir. Havza sınırı içerisindeki yerleşmeler köy ve köy altı yerleşme birimleri ile ikamet etme süresine göre daimi ve geçici yerleşmelerden oluşmaktadır.
Kırsal yerleşme özelliği gösterdiği için, sahanın geçim kaynakları tarım ve hayvancılık faaliyetleridir. Tarım faaliyetleri arasında kuru tarım metoduyla tahıl tarımı ön plana çıkmaktadır.

Abstract:
Aliağa streambasin is located within the borders, of the province of Malatya in the uppereu phrotes of the eastern Anatolia region. North of the Basin south of the Çatal mountains, Karakaya Dam Lake in the south,.settlements in the west of the Yazıhan and Hekimhan districts,to the east is the district of Arapgir.
The first settlements in the research area were established BC. However, the first information about settlements was found in the period. The basin shows a dynamic structure with high population mobility after the republic. While this dynamic population structure firsts haped hig hbirth rates, then migrations significantly changed the course of the population structure.
If we look at the development of the population in the Aliağa stream basin. The first settlement information is found in 1560. While there were 4 settlements in thisperiod, today thereare 14 settlements due to the growth of the population. While the population increased due to the high birth rates from 1935 to 1970, there was a continous decrease due to the migratio nmovements from rura lto urban from 1970 to 2000. After 2007, it shows variable features.
The information and findings about the first settlement information in the basin and when the settlements, were established date back to before christ. The samples obtained in İsaköy, Morhamam and Karahüyük show us that settlement date goes back to ancient times. Settlements within the basin boundary consist of villages and sub village permanent and temporary settlement units.
The livelihoods of the site are agriculture and animal husbandry activities as it shows rural settlement feature. While grainagriculture is dominant among agricultural activities with dry farming method, live stock activities are mostly seen as sheep and go at farming.