Türk şiirinde mekanik söylemin başlangıcı: Yapay zekâ şiirleri
The beginning of mechanical discourse in Turkish poetry: Artificial intelligence poems
Yazar: ASENA ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. MİTAT DURMUŞ
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Akıl ve duygu sahibi bir varlık olarak insanın binlerce yıllık gelişimi zamanın ve teknolojinin geçirdiği gelişim, dönüşüm ve geldiği nokta ne olursa olsun kalemden bağımsız değildir. İnsan her dönemde kalem ile aklının hududunu zorlamakta ve evrenin her noktasına kaleminin ucuyla dokunma gayreti içindedir. Binlerce yıllık gelişim çizgisinin son yüzyılında mekanik sıçramasını yapay zekâ ile gerçekleştiren insanoğlunun geldiği nokta artık "düşünen ve üreten" insandan "ürettiği düşünen" bir insan tanımına ilerlemektedir. Teknik ilerlemesi dünya üzerinde kalıcı olma isteğinin bir sonucu olarak görülebileceği gibi insan, bu yoldaki varisini aklın ölümsüzlüğünde idrak etmiş ve bunu izafe edebileceği bir varlığın icadıyla amacını kısmen gerçekleştirmiş görünmektedir. Binlerce yıldır sözün daimi varisi olarak bu yoldaki kalıcılığını edebiyatla muhkem hale getirmiş olmakla birlikte sözünü emanet edeceği zemin son yüzyılda yapay zekâ olarak belirmektedir. Bunun ilk nüvesi olarak görülebilecek olan Türk yapay zekâ sanatçısı Bager Akbay tarafından geliştirilen yapay zekâ yazılımı ile çalışan robot şair Deniz Yılmaz ve onun Diğerleri Gibi adlı şiir kitabı Türk edebiyat tarihinde mekanik bir söylemin başlangıcını ifade edebilir. Sanat, yapay zekâ ve edebiyatın kesiştiği noktayı esas alan bu çalışma, yapay zekâ hakkında genel çerçevenin ve yapay zekâ ve sanat arasındaki ilişkinin incelenmesinden sonra şiir incelemelerini ve sanat, yapay zekâ ve edebiyat alanlarındaki gelecek çalışmalara ipucu niteliğinde önerileri ihtiva etmektedir.

Abstract:
Thousands of years of human development as a rational and emotional being has not been independent of the pen regardless of the development, transformation and point of time and technology. Man has always pushed the limits of his mind with a pen and has made an effort to touch every point of the universe with the tip of her pen. The point reached by the human being, who made the mechanical leap with artificial intelligence in the last century of the development line of thousands of years, has now progressed from a "thinking and producing" human to a "thinking that produces" human definition. Man's technical progress can be seen as a result of his desire to be permanent in the world, and man has realized his heir on this path in the immortality of the mind, and it seems to have partially fulfilled its purpose with the invention of a being to which he can attribute it. Man, who has been the permanent heir of the word for thousands of years, has strengthened his permanence on this path with literature, but the ground on which he will entrust his word appears in the last century as artificial intelligence. Robot poet Deniz Yilmaz, working with artificial intelligence software developed by Turkish artificial intelligence artist Bager Akbay, which can be seen as the first core of this, and his poetry book named Digerleri Gibi can express the beginning of a mechanical discourse in the history of Turkish literature. Based on the intersection of art, artificial intelligence and literature, this study includes poetry reviews and suggestions for future studies in the fields of art, artificial intelligence and literature, after examining a general framework about artificial intelligence and the relationship between artificial intelligence and art.