Ahmet Davutoğlu'nun Stratejik Derinlik doktrini ile AKP'nin 2002-2009 yılları arasındaki dış politikasının karşılaştırılması
Comparison of Ahmet Davutoglu's Strategic Depth doctrine and foreign policy of AKP government between the years 2002-2009
Yazar: CEMALETTİN KANAŞ
Danışman: DOÇ. DR. BURAK SAMİH GÜLBOY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Adalet ve Kalkınma Partisi = Adalet ve Kalkınma Party ; Bölgesel strateji = Regional strategy ; Davutoğlu, Ahmet = Davutoğlu, Ahmet ; Hegemonya = Hegemony ; Stratejik derinlik = Strategic depth ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Soğuk Savaş dönemindeki dünya siyasetine hakim olan iki kutuplu yapının dağılmasının ardından dünya önce tek, daha sonra ise çok kutuplu bir yapıya doğru evrildi. Bu yeni dönemin şartlarında Soğuk Savaş yıllarının aksine, sistemin süper güç ve büyük güçler dışındaki devletlere biçtiği görev ve buna bağlı olarak da bu devletlerin etkisi artmış oldu. Soğuk Savaş döneminde Batı bloku ile birlikte hareket eden Türkiye de bu yeni dönemde hareket alanının genişlediğini gördü. Türk dış politikası 90'lı yıllarda yer yer aşırı hayalci hedefler ortaya koyarken, bazen de eski dönemin alışkanlıkları siyasette etkin oldu. Kısa süreli koalisyon hükumetleri ve ekonomik çalkantılar da tutarlı ve iddialı bir dış politikanın önünde engel oluşturdu.
Ahmet Davutoğlu, 2002 yılından bu yana AKP hükumetlerinin dış politikasının belirlenmesinde en önemli kişi olarak kabul edildi. Onun bu konumunda Türk dış politikasının geçmişinin ve geleceğinin ele alındığı "Stratejik Derinlik: Türkiye'nin Uluslararası Konumu" isimli kitabın etkili olduğu açıktır. Kitabın yayımlanmasından kısa süre sonra başbakanın başdanışmanı görevine getirilmesi ve görev süresi boyunca bu kitapta ortaya konan dış politika doktrinini pratiğe geçirme iddiasını koruması bu görüşü destekler niteliktedir.
Bu tez çalışması, Davutoğlu'nun Stratejik Derinlik'te ortaya koyduğu ve dış politika doktrini ile danışmanlık görevine getirildiği 2002 yılından dışişleri bakanı olduğu 2009 yılına kadar geçen dönemdeki Türk dış politikasının karşılaştırılmasını amaçlamaktadır. Bu karşılaştırma çabasında hem teorinin hem de pratiğin emperyal, hegemonyal ve liderlik stratejilerinden hangisini takip ettiğine bakılmıştır. Ayrıca İslamcılık, Osmanlıcılık ve Türkçülük siyaseti üzerinden de aynı karşılaştırma metodu uygulanmıştır. Netice olarak, teoride ve pratikte aynı ideolojik ve stratejik yaklaşıma rastlanılmıştır.



Anahtar Kelimeler: Üç Tarz-ı Siyaset, Türkiye, Yusuf Akçura, Ahmet Davutoğlu,
stratejik derinlik, AKP, dış politika, bölge, bölgesellik, güç, yumuşak güç, bölgesel
güç, hegemonya, liderlik, imparatorluk

Abstract:
After the bipolar system of Cold War era dispersed, world politics has first experienced unipolar system, then a multipolar one. Under the conditions of this new era –contrary to the Cold War years- the role that the system casted to the states other than the most powerful ones has increased. Turkey, that had chosen to cooperate with the West as of then, saw that its elbowroom has expanded in this era. In the 90's, Turkish foreign policy, shuttled between unrealistic dreamy goals and static behavioral habits of the old era. Short-term coalition governments and shaky economy were some of the internal reasons preventing Turkey from building an assertive and consistent foreign policy.
Ahmet Davutoglu is widely considered as the intellectual architect of Turkish foreign policy from 2002 to present. His seminal book, "Strategic Depth: Turkey's International Position", was clearly the main reason why he was brought to this office. Soon after his book was published, he was inducted to the post of chief adviser of the prime minister of Turkey, Recep Tayyip Erdogan. And during his duty, he often expressed that what he was doing was trying to put his theory into practice.
This study aims to compare the strategic depth doctrine and Turkish foreign policy through the years 2002-2009, the time span that Davutoglu was the chief adviser to Erdogan. In this comparison attempt, I tried to analyze both the theory and the practice through the strategy forms of imperialism, hegemony and leadership. I tried to follow a similar process through Islamism, Ottomanism and Turkism, three famous ways of policy that emerged to prevent the collapse of the Ottoman Empire. At the end, I got through to the idea that, both the foreign policy theory and practice of Davutoglu lays on the same ideological and strategic base.



Keywords: Turkey, strategic depth, foreign policy, Ahmet Davutoglu, AKP, region,
regionalism, power, regional power, soft power, hegemony, empire, leadership.