Şeylerin interneti ve tekno-ütopyan tahayyüller: Şeylerin interneti reklamlarının göstergebilimsel analizi
Internet of things and techno-utopian imagery: The semiological analysis of advertisements on the internet of things field
Yazar: SEMİHA ERYOL
Danışman: PROF. DR. FERRUH MUTLU BİNARK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Bu tez, Şeylerin İnterneti (Internet of Things - IoT) ekosisteminin, akıllı teknolojilerin günlük yaşamın her alanına nüfuz etme iddiasıyla şekillenen geniş ve karmaşık bir ağ olarak inşasını ve etkilerini iletişim bilimleri perspektifinden ele almaktadır. Çalışma, IoT teknolojileriyle ilişkilendirilen ütopyacı tahayyüller ve teknolojik gelişmelerin toplumsal yaşamın yeniden düzenlenmesinde nasıl bir rol oynayabileceğini reklamlar üzerinden irdelemekte; bu bağlamda, hâkim ideolojinin ve endüstrinin teknolojik gelişmeleri nasıl çerçevelediğini ve toplumsal yaşamın yeniden düzenlenmesine yönelik vaatlerinin ne olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmanın odak noktasını oluşturan temel soru; IoT teknolojilerine ilişkin reklamlar aracılığıyla gösterilen yeni yaşama biçimlerinin "kimin ütopyası?" olduğu sorusudur. Çalışmanın kalbini IoT reklamlarının göstergebilimsel analizi ve bu analizlerin geleceğe yönelik tekno-ütopya anlatıları olarak okunup okunamayacağının değerlendirilmesi oluşturmaktadır. Bu reklamlar aracılığıyla, akıllı şehirler, akıllı evler, giyilebilir teknolojiler, sanal asistanlar ve Metaverse'de çalışma gibi konular ele alınarak, IoT ekosisteminin yaşamımıza nasıl entegre olduğu, olması beklendiği ve bu entegrasyonun sosyal, kültürel, politik ve etik boyutlardaki etkilerinin neler olabileceği irdelenmiştir. Çalışmanın bir diğer önemli katkısı, iletişim ve anlamlandırma süreçlerinin artık sadece insanlar veya kitle iletişim araçları arasında gerçekleşmediğine dair gözlemidir. IoT ekosistemi içerisinde, anlamlar yalnızca bireyler tarafından değil, aynı zamanda ağa bağlı sensörler, veritabanları ve algoritmalar tarafından da üretilmekte ve bu, anlamın nasıl ve kim için inşa edildiği sorusunu ortaya çıkarmaktadır. Temsil ve güç dinamiklerini anlamak bu bağlamda kritik bir öneme sahiptir. Bu tespitler, IoT teknolojilerinin sosyal, kültürel ve etik etkilerini anlamlandırmanın yanı sıra, bu teknolojilerin aktörler tarafından nasıl temsil edildiğine dair derinlemesine bir analize de zemin hazırlamaktadır.

Abstract:
This dissertation addresses the construction and implications of the Internet of Things (IoT) ecosystem, a broad and complex network reshaping itself through the claim of ubiquitous smart technologies in every aspect of daily life, from a communication studies perspective. The study examines the utopian imaginaries associated with IoT technologies and how technological advances can play a role in reorganizing social life through advertising. In this context, the work aims to reveal how the dominant ideology and industry frame technological developments and what promises they hold for the restructuring of social life. The central question of the research is "Whose utopia?" in relation to the new ways of life depicted in IoT technology advertisements. At the heart of the study is a semiotic analysis of IoT advertisements and an assessment of whether these analyses can be interpreted as narratives of techno-utopian futures. These advertisements address topics such as smart cities, smart homes, wearable technologies, virtual assistants, and working in the metaverse, exploring how the IoT ecosystem is integrated into our lives, how it is expected to be integrated, and what the social, cultural, political, and ethical implications of this integration might be. Another important contribution of the study is the observation that the processes of communication and meaning-making no longer occur solely between people or through mass media tools. Within the IoT ecosystem, meanings are also produced by networked sensors, databases, and algorithms, raising questions about how and for whom these meanings are constructed. Understanding the dynamics of representation and power is crucial in this context. These findings not only facilitate an understanding of the social, cultural, and ethical implications of IoT technologies but also lay the groundwork for an in-depth analysis of how these technologies are represented by different actors.