Ergenlerde iç grup dış grup ayrımının dayandığı kalıp yargıların sosyal alan kuramı bağlamında incelenmesi
The study of stereotypes related to the distinction of ingroup outgroup in adolescents in terms of social domain theory
Yazar: MERCAN ATALAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKLEM TEKDEMİR YURTDAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Dış grup yanlılığı = Outgroup bias ; Ergenler = Adolescents ; Kalıp yargılar = Stereotypes ; Olumlu sosyal davranış = Prosocial behavior ; Sosyal kuram = Social theory ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; İç grup yanlılığı = In-group bias

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sosyal alan ihlallerinin olduğu bağlamlarda farklı düzeydeki ahlaki muhakeme ve olumlu sosyal davranış eğilimi etkisindeki ergenlerin, dış gruplara yönelik kalıpyargıları açıklarken sosyal alanları değerlendirmelerindeki (ahlaki, sosyal uzlaşımsal ve kişisel alan) farklılıkları incelemektir. Araştırma, bu amacı gerçekleştirmek için iki çalışmadan (karma desen) oluşmaktadır. İlk çalışma, iki aşamayı içermektedir. Birinci aşamada, 10-15 yaş aralığında 18 çocuk ile yapılan odak grup görüşmeleri ile çocukların sosyal gruplara, arkadaşlarına yönelik toplumsal davranışlarının türleri, ahlaki ve sosyal uzlaşımsal alan ayrımına göre tespit edilmiştir. Tespit edilen davranış türleri, sosyal alan ihlal hikayeleri içeren muhakeme ölçeğinin oluşturulmasında kullanılmıştır. İlk çalışmanın ikinci aşamasında ise, çalışma grubu 2017-2018 eğitim yılında dört farklı okul türünde öğrenim gören yaşları 11 ile 15 yaş arasında değişen toplam 300 ergen oluşturmuştur. Olasılıklı olmayan örnekleme türlerinden (Ort. = 13,9; SS = 1.11) "gelişigüzel örnekleme" kullanılmıştır. Katılımcılar, Sosyodemografik Formu, Sosyal Alan İhlal Hikayeleri Muhakeme Ölçeğini, Olumlu Sosyal Davranış Eğilim Ölçeğini cevaplamışlardır. İkinci çalışmada, ölçek uygulaması sonrasında amaçlı örnekleme yöntemi ile ahlaki ihlal alanındaki muhakemeleri (düşük, orta ve yüksek) ve olumlu sosyal davranış eğilimleri düzeylerinin farklılaştığı ergenlerle odak grup görüşmeleri yapılmıştır. Odak grup görüşmeleri ve açık uçlu soruların analizi sonucunda; 1) İç gruba yönelik olumlu kalıpyargılar, 2) Dış grupla ilişkilerde tehdit algısı, 3) Kalıpyargı ve önyargıların sosyal uzlaşım ihlalleri vurgulanarak belirginleşmesi 4) Dış grup ilişkilerinde kültürel farklılık, 5) Kalıpyargı ve önyargıların, ahlaki ihlaller vurgulanarak belirginleştirilmesi 6) Temas sonrası dış grup ilişkilerinde bireysel değişim temaları ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the stereotypes of adolescents who have different levels of moral reasoning and prosocial behavior tendencies in the context of social groups, in relation to the differences in social domains (moral, social conventions and personal choices). Two studies were carried out to achieve this goal. The first study includes two stages. In the first stage, the focus group interviews were made with 18 children between the ages of 10 and 15 and the characteristics of their social behavior towards towards social groups, their friends, and moral and social mediation were determined in accordance with definitions of moral versus social conventional domains. In the second phase of the first study, the sample consisted of 300 adolescents aged between 11 and 15 years in four different school types and the data was collected during the 2017-2018 school year. Random sampling was used for non-probabilistic sampling types (M = 13.9, SS = 1.11). The participants responded to Sociodemographic Form, Social Domain Transgression Stories Reasoning Scale and Positive Social Behavior Tendency Scale. In the second study, based on levels of reasoning in the field of moral transgressions (low, medium and high) and positive social behavior scores, a purposeful sampling methodology was used to choose the adolescents to be included in focus group interviews. The analysis of focus group interviews and open-ended questions were as follows: 1) Positive stereotypes for in-group 2) Threat perceived from out groups 3) Emphasis of stereotypes/prejudices within the explanations of social conventions transgressions 4) Cultural relations with out groups 5) Emphasis of stereotypes/prejudices within the explanations of moral transgressions 6) Relations with out groups after contact.