Kronik böbrek hastalığında platelet indekslerinin değerlendirilmesi
Evaluation of platelet indices in chronic kidney disease
Yazar: MAHMUT EGEMEN ŞENEL
Danışman: DOÇ. DR. ERTUĞRUL ERKEN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Kan trombositleri = Blood platelets ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Trombosit sayısı = Platelet count

Özet:
Amaç: Kronik böbrek hastalığı (KBH) böbrek fonksiyonlarında geri dönüşümsüz azalma ile seyreden, vücutta üremik toksinlerin biriktiği bir hastalıktır. Hem trombotik hastalık riskini artırması hem de sistemik inflamasyonun eşlik ettiği bir hastalık olması nedeniyle KBH'da platelet indekslerinin incelenmesi önem arzedebilir. Tam-otomatik hematolojik analiz cihazlar ile kolaylıkla elde edilebilen platelet sayısı, plateletkrit ve platelet volüm indekslerine (MPV, PDW, P-LCR) ek olarak hematolojik parametrelerden hesaplanan hematokrite göre düzeltilmiş platelet sayısı (HDPS), MPV/platelet sayısı, MPV/lenfosit sayısı ve sistemik immün-inflamasyon indeksinin de birçok kronik hastalıkla ilişkileri gösterilmiştir. Biz çalışmamızda KBH olgularında ucuz, kolay ulaşılabilir ve ümit vaat edici belirteçler olan platelet indekslerini değerlendirdik.

Yöntem: Çalışmamız son 10 yılda kliniğimizde KBH tanısı ile takip edilmiş olan 18-90 yaş aralığında 411 olgu üzerinde yapılmıştır. Kronik inflamatuar hastalığı, malignitesi, kemoterapi öyküsü, kronik karaciğer hastalığı, otoimmün trombositopenik hastalığı ve aktif infeksiyon bulguları (beyaz kan hücresi>15,000 hc/mm3 veya CRP>50 mg/L) olanlar çalışmaya dahil edilmedi. Olgular demografik, klinik ve laboratuvar verilerine göre gruplandırılarak platelet indeksleri değerlendirildi. Çoklu lineer regresyon modelleri kullanılarak platelet indekslerine etki eden parametreler incelendi.

Bulgular: KBH olgularımızın ortalama yaşı 60,5 ortalama eGFR değerleri 40,1 + 24,8 mL/dk/1.73 m2 olarak saptandı. 47 olgu hemodiyaliz tedavi alırken, 39 olgu böbrek nakilli idi. Cinsiyet, KBH evreleri ve tedavi gruplarına göre oluşturulan gruplar arasında yapılan analizlerde birçok parametrenin platelet indekslerini etkilediği görüldü. Saptanan ilişkilerin daha net gösterilebilmesi yapılan çoklu lineer regresyon analizinde kadın cinsiyetin platelet sayısı ve volüm indekslerini pozitif yönde etkileyebildiğini gördük. Diyabetes mellitus öyküsü ise platelet volüm indeksleri için
 
önemli bir pozitif yönlü belirleyiciydi. İlerleyen KBH evresi, eGFR ve HD tedavisinin platelet sayısı, plateletkrit ve HDPS'nin negatif belirleyicileri olduğu gözlendi. Ancak bu parametrelerin platelet volüm indekslerine etkileri yoktu. HDPS'nin sadece KBH ilişkili parametreler ilişkili olması dikkat çekerken, SII indeksi ve MPV/platelet sayısının eGFR ve HD tedavisi ile ilişkisi saptanmadı (hepsi için p<0,05).

Sonuç: Elde ettiğimiz bulgular ile ileri evre KBH'da ve HD tedavisi alanlarda artmış tüketim ve yetersiz üretime bağlı platelet sayısının kısmen azalabildiği ancak platelet volüm indekslerinin bu durumdan etkilenmediği sonucuna vardık. Diğer yandan diyabetiklerde plateletlerin hem üretimin hem de tüketimin artması, platelet sayısından ziyade platelet volüm indekslerinin artışına yol açıyor gibi görünmektedir. KBH tanısı olan kadınlarda erkeklere kıyasla platelet volüm indekslerini artmış olarak saptadık. Yine de bu konuda daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç olabileceği kanısındayız.

Abstract:
Objective: Chronic kidney disease (CKD) is characterized by an irreversible decrease in kidney functions and accumulation of uremic toxins in the body. It could be important to examine platelet indices in CKD because it both increases the risk of thrombotic events and is accompanied by chronic systemic inflammation. In addition to platelet count, plateletcrit and platelet volume indices (MPV, PDW, P-LCR), and indices calculated from hematological parameters such as hematocrit-corrected platelet count (HDPS), MPV/platelet count, MPV/lymphocyte count and systemic immune-inflammation index all of which can be easily obtained with fully-automatic hematological analysis devices have been shown to be associated with many chronic diseases. In our study, we evaluated platelet indices, which are inexpensive, easily accessible and promising markers in CKD patients.
Method: Our study was conducted on 411 patients aged between 18-90 years, who were followed up in our clinic with the diagnosis of CKD in the last 10 years. Those with chronic inflammatory disease, malignancy, chemotherapy history, chronic liver disease, autoimmune thrombocytopenic disease and active infection findings (white blood cell>15.000 hc/mm3 or CRP>50 mg/L) were not included in the study. The cases were grouped according to demographic, clinical and laboratory parameters and platelet indices were evaluated. Parameters affecting platelet indices were analyzed together by using multiple linear regression models.

Results: The mean age of our CKD patients was 60.5 and the mean eGFR value was 40.1+24.8 mL/min/1.73 m2. While 47 patients were receiving hemodialysis treatment, 39 patients were kidney transplant recipients. The analyzes performed between gender, CKD stages and treatment modality groups revealed that many parameters were affected by the platelet indices.In the multiple linear regression analyzes, we found that female gender could be positive predictor for
 
platelet count and volume indices. The history of diabetes mellitus was an important positive predictor for platelet volume indices. When CKD-related parameters were examined, we observed that advanced CKD stages, decreased eGFR and HD treatment were negative predictors of platelet count, plateletcrit and HDPS, but they had no effect on platelet volume indices. While it was noteworthy that HDPS was only related to CKD-related parameters, SII index and MPV/platelet count were not associated with eGFR and HD treatment (p<0.05 for all).

Conclusion: As a result of our findings, we think that the platelet count may be decreased due to increased consumption and insufficient production response in patients with advanced CKD and those treated with HD in spite of no change in platelet volüme indices. However, the increase in both the production and consumption of platelets in diabetics seems to have increased the platelet volume indices rather than the platelet counts. Considering the increase in thrombotic events in hormone replacement therapy, the changes observed in women can be thought to be due to the effects of estrogen and progesterone.