Cumhuriyet Arşivi belgelerine göre Demokrat Parti Dönemi Türk-Arap ilişkileri (1950-1960)
Turkish-Arab relations under Democratic Party government in respect of Turkish State Archives Documents (1950-1960)
Yazar: YAVUZ KANAY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BEKİR GÜNAY
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyasi Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bağdat Paktı = Baghdad Pact ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Orta Doğu = Middle East ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Arap ilişkileri = Turkish-Arab relations ; Türk-Orta Doğu ilişkileri = Turkish-Middle East relations

Özet:
II. Dünya Savaşı sonrası beliren Rus tehdidi Türkiye'yi İngiltere ve özellikle de Amerika'nın desteğini aramaya zorlamıştır. Bu amaç doğrultusunda demokratik düzene geçmek artık zaruri bir hal almıştır. 7 Ocak 1946'da Demokrat Parti'nin kurulması ile Türkiye'nin iç politikasında köklü bir değişiklik yaşanmıştır. Mayıs 1950 seçimlerinde iktidara gelen Demokrat Parti ile artık dış politikada zorlu bir döneme girilmiştir. Kore Savaşı'na katılma kararı ve Atlantik Paktı'na üyelik için içerisinde bulunulan yoğun diplomatik çabalar sonucunda Demokrat Parti ilk diplomatik başarısını Kuzey Atlantik İttifakına (NATO) üye olarak kazanmıştır.Üyeliğin bedeli olarak İngiltere, kendi çıkarları doğrultusunda Türkiye'nin Orta Doğu'da bir ittifaka dahil olmasını istemektedir. İngiltere'nin başarısız politikaları zamanla yerini Amerika'nın Kuzey Kuşağı Stratejisi'ne bırakacaktır. Amerika'nın ön ayak olduğu Bağdat Paktı ile beraber Türkiye 1923'ten beri sırt çevirmiş olduğu Orta Doğu ülkelerine karşı tutumunu değiştirmiştir. Türkiye Arap ülkelerini Pakta dahil etmek için mücadele vermeye başlamıştır. Fakat Arap ülkeleri Batılı ülkelerin ön ayak olduğu bir ittifaka dahil olma niyetinde değildir. Bu arada Batılı güçler ve Rusya arasındaki anlaşmazlık bölgede bazı krizler yaşanmasına sebep olmuştur. Önce Süveyş krizi, ardından Suriye buhranı ile zaten kötü olan Türk Arap ilişkilerini kopma noktasına gelmiştir.Ülkenin içerisinde bulunduğu ekonomik durum ve iç politikaya dair kaygılar dış politikada belirleyici unsurlar halini almıştır. Amerika'nın askeri ve ekonomik yardımına ihtiyaç duyan Türkiye'nin Arap ülkeleri ile ilişkileri bu sayede Batılı güçlerin yönlendirmesi ile belirlenmiştir. Diğer taraftan Türkiye Mısır ile bölgede liderlik mücadelesine girmiştir. Fakat Türkiye Irak hariç hiçbir Arap ülkesini Pakta dahil edememiştir. Irak'ın da Pakttan ayrılması ile beraber Türkiye sonuç olarak sadece Arap ülkelerinin nefretini kazanmıştır.

Abstract:
The emergence of the Russian threat following World War II, Turkey was forced to look for the support from England and especially America. Democratic arrangements became a necessity after these attempts. With the establishment of the Democratic Party in January 7, 1946, there appeared a radical change in the domestic policy of Turkey. Following the rulership of the Democratic Party on May 1950 elections, foreign policy in Turkey entered a hard period. The decision to join the Korean War, diplomatic efforts to be a member in Atlantic Pact and after all these attempts the first success of the Democratic Party came out as the membership of the North Atlantic Treaty Organization (NATO).In exchange for this membership, England, regarding her benefit, forced Turkey to take a part in a treaty in the Middle East. However in the course of time, unsuccessful policies of England gave to yield America?s North Zone Strategies.With the Baghdad Pact that was initiated by America, Turkey changed her policies towards the Middle East countries, which had been disregarded since 1923. Turkey started to persuade Arab countries to be into this pact; however Arab countries would have preferred to be away from such a pact which was initiated by a Western country. Meanwhile the conflict between Western forces and Russia had started to result in some crisis in the region. First the Suez crisis followed by the Syrian depression, Turkey-Arab relations were shaken a lot with a risk of coming to an end.The economic depression the country in and the uneasiness regarding the domestic policies became determining factors for the foreign policy of Turkey. In the need of military and economic support of America, Turkey determined her relations with the Arab countries considering the Western forces directions. Meanwhile, Turkey started a leadership war with Egypt in the area. However, Turkey could not become successful in including any Arab countries except for Iraq into that pact. Following the detachment of Iraq from the pact, Turkey just achieved the hatred of Arab countries as a result.