Kazanımlara yönelik dereceli puanlama anahtarlarının geliştirilmesi, kullanılması ve değerlendirmede objektifliğe katkısı
Development and use of scoring rubrics and its contrubition to objectivity in evaluation
Yazar: SÜMEYYE AYDIN GÜRLER
Danışman: PROF. DR. OKTAY BAYKARA
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dereceli puanlama anahtarı = Rubric ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Öğrenci başarısı = Student achievement

Özet:
Bu araştırmada, "Kuvvet ve Hareket" ve "Maddenin Tanecikli Yapısı ve Özellikleri" ünitelerini öğrencilerin ne derece anladıklarının değerlendirilmesinde Dereceli Puanlama Anahtarlarının (DPA) geliştirilmesi, kullanılması ve değerlendirmede objektifliğe katkısının araştırılması amaçlanmıştır. Bu araştırmaya Gaziantep ili Karkamış ilçesi Elifoğlu köyü Elifoğlu Ortaokulunda 2013-2014 eğitim öğretim yılında öğrenim gören 25 altıncı sınıf öğrencisi ve aynı okulda 2014-2015 eğitim öğretim yılında öğrenim gören 25 yedinci sınıf öğrencisi katılmıştır.
Bu araştırmada öncelikle "Kuvvet ve Hareket" ve "Maddenin Tanecikli Yapısı ve Özellikleri" ünitelerini bir önceki sene işlemiş olan yedinci sınıf öğrencilerine kendilerine zor gelen kazanımların belirlenmesi anketi uygulanmıştır. Anket sonucuna göre her iki üniteye ait 11'er olmak üzere toplam 22 kazanım belirlenmiştir. Her kazanıma ait üç soru ve toplamda 66 soru çeşitli ders ve çalışma kitaplarından çoktan seçmeli olarak hazırlanmıştır. Bu sorular yedinci sınıf öğrencilerine uygulanmış ve madde analizi yapılmıştır. Madde analizi bulgularına göre, sorunlu bazı maddeler ya atıldı ya da gözden geçirildi. Sonunda, "Kuvvet ve Hareket" ünitesine ait 20 soru, "Maddenin Tanecikli Yapısı ve Özellikleri" ünitesine ait 22 soru testin son hali için kullanılmıştır. "Kuvvet ve Hareket" ve "Maddenin Tanecikli Yapısı ve Özellikleri" ünitelerine ait testlerin KR-20 değerleri sırasıyla 0,92 ve 0,80 olarak bulunmuştur. Daha sonra bu sorular DPA oluşturulmadan önce ön test şeklinde, DPA oluşturulduktan sonra da DPA ile birlikte son test şeklinde uygulanmıştır. Ön ve son test puanları araştırmacı tarafından DPA'ya göre değerlendirilmiştir. Benzer şekilde rastgele seçilen üç öğrenci tarafından, kura yoluyla seçilen üç öğrencinin ön ve son testleri DPA'ya göre değerlendirilmiştir. Değerlendirme işlemleri bittikten sonra, ön ve son test sorularının DPA'ya göre değerlendirme sürecinde yaşananlar ve puanlama süreci ile ilgili gönüllü yedi öğrenciyle ortalama 10-15 dakika süren yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Ayrıca DPA oluşturma sürecine katılan üç öğrenciyle de ortalama 5-6 dakika süren yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. 2014-2015 eğitim öğretim yılında yedinci sınıf olan bu öğrencilerden seçecekleri herhangi bir konunun bir kazanımına ait bir DPA oluşturulmaları istenmiştir. Nicel veriler SPSS 15.0 hazır paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları 0.05 anlamlılık düzeyine göre yorumlanmıştır.
Araştırmanın sonuçlarına göre öğrencilerin her iki üniteye ait soruları çözerken DPA kullanmalarının başarılarını önemli oranda artırdığı bulunmuştur. DPA'nın değerlendirmede objektifliğe katkı sağladığı söylenebilir. Cinsiyet türünün ise öğrencilerin aldıkları puanların ortalamasında bir etken olmadığı görülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre de bazı önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: 
Dereceli puanlama anahtarı, Kuvvet, Hareket, Madde

Abstract:
In this study, it is aimed that scoring rubrics are developed and used in evaluating the understanding of students  about "Force and Motion" and "Granular Structure and Properties of Matter," and its contribution to the evaluation. 25 6th-grade students who were studying in 2013-2014 academic year in Elifoğlu Middle School in Elifoğlu village in Karkamış, a district of Gaziantep Province, and 25 7th-grade students who were studying in 2014-2015 academic year at the same school were participated in this study.
In this research, a survey was firstly administered to 7th-grade students who had studied the "Force and Motion" and "Granular Structure and Properties of Matter" units in the previous year to find out which objectives they found difficult to be able to acquire. According to the results of the survey, 22 objectives (11 objectives for each unit) were determined. Provided that three questions are used for assessing each objective, 66 questions were prepared in multiple-choice from utilizing a variety of textbooks and workbooks. The test was administered to the 7th-grade students and item analysis was carried out. According to results of the item analysis, some problematic items were either eliminated or revised. At the end, 20 questions belonging to the "Force and Motion" unit and 22 questions belonging to the "Granular Structure and Properties of Matter" unit were used for the final version of the test. The results of KR-20 of the tests belonging to both "Force and Motion" and "Granular Structure and Properties of Matter" units were 0.92 and 0.80, respectively. Afterward, the test was administered as pre-test without scoring rubric and as a post-test with scoring rubric. Pre and post test scores were evaluated according to scoring rubric by the researcher. Pre and post-tests of three students who were randomly selected were evaluated according to the scoring rubric by other three students who were randomly selected too. After the evaluation process, semi-structured interviews (average 10-15 minutes) were carried out with voluntary seven students about evaluation and scoring process. Also, semi-structured interviews (5-6 minutes) were carried out with three students who participating in the process of developing the scoring rubric. In addition, the students who were 7th grade in 2014-2105 academic year were asked for developing a new scoring rubric related to an objective in any topic in the subject area. Quantitative data were analyzed using the SPSS 15.0 software package. Research findings were interpreted according to 0.05 significance level.
According to the results of the research, use of scoring rubrics by students while solving the questions belonging to both units increased substantially their achievement and the scoring rubrics provided objectivity in evaluation.  Finally, it was observed that gender was not a factor on average scores of students. Also, according to the results, some suggestions were made.

Keywords: 
Scoring rubric, Force, Motion, Matter.