Yol Bilim Kültür Araştırma Dergisi'nde sunulan Alevîlik
Alevism presented in Yol Science Culture Research Journal
Yazar: MERVE KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜMİT ERKAN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Aleviler = Alawis ; Alevilik = Alawiism ; Bektaşiler = Bektashis ; Bektaşilik = Bektashism ; Dergiler = Magazines ; Dinler tarihi = History of religions ; Mezhepler tarihi = Sect history ; Yol Bilim Kültür Araştırma dergisi = Yol Science Culture Research journal

Özet:
1999 yılında yayımlanmaya başlamış olan yol dergisi günümüzde de yayın hayatına devam etmektedir. 2019 yılı itibariyle 62. sayısına ulaşmıştır. Alevîlikle ilgili pek çok Alevî, Sünnî, akademisyen olan ve olmayan yazarlar Alevîlikle ilgili önemli bilgiler vermektedir.  Biz de onların görüşleri çerçevesinde Alevîliğin ne olduğunu ortaya koymaya çalıştık. Buna göre tarihsel süreç içerisinde Kızılbaş, Tahtacı, Babai, Çelebi ve son olarak da Alevî gibi isimlerle anıldığı, Alevîliğin bugünkü şeklini almasında pek çok farklı din ve inançtan etkilenerek bünyesinde barındırdığı görülmüştür. Alevîliğin günümüze ulaşmasını sağlayan yazılı ve sözlü kaynakların etkisi saptanmıştır. Alevîler tarihsel süreç içerisinde birçok isyan çıkarmışlardır. Alevîlerin Allah'a, Meleklere, Kur'an'a inanmada ortak bir tavır sergilemediği, ramazan orucu ibadetinde kolektif bir tutumun olmadığı görülmüştür. Abdest, namaz, kurban, cem, semah gibi ritüellerinin dikkatlice yerine getirildiği görülmüştür. Alevîlikte tek eşliliğin esas olmakla beraber bazı kimselerin çok eşliliği benimsediğine rastlanılmıştır. Kadınların toplum içinde erkeklerle aynı statüde olmasına rağmen cemlerin erkek egemen bir yapıda olgusu ile karşılaşılmıştır. Alevîlikteki kurumlardan olan cemevinin camilere karşı bir alternatif olmadığı, dedelik kurumunun ise eskiye oranla önemini kaybettiği fakat eski itibarını kazanması için çalışmaların yapıldığı görülmüştür. Musahiplik ve düşkünlük gibi kurumların ise şehirleşme dolayısı ile önemini kaybettiğine rastlanılmıştır.

Abstract:
Yol magazine, which started to be published in 1999, continues its publication life today. As of 2019, it has reached its 62nd issue. Many Alevis, Sunni and academic writers about Alevism provide important information about Alevism. We tried to reveal what Alevism is within the framework of their views. Accordingly, in the historical process, it has been seen that it has been known by names such as Kızılbaş, Tahtacı, Babai, Çelebi and finally Alevi, and it has been influenced by many different religions and beliefs in the formation of Alevism in its current form. The effect of written and oral sources that enabled Alevism to reach today has been determined. Alevis have led many rebellions in the historical process. It has been observed that Alawites do not display a common attitude in believing in Allah, Angels and the Qur'an, and that there is no collective attitude in Ramadan fasting. It has been observed that rituals such as ablution, prayer, sacrifice, cem and semah are carefully performed. Although monogamy is essential in Alevism, it has been found that some people adopt polygamy. Despite the fact that women have the same status as men in the society, it has been encountered that cem organizations are male-dominated. It has been seen that the cemevi, which is one of the institutions of Alevism, is not an alternative to mosques, and the dedelik institution has lost its importance compared to the past, but efforts have been made to regain its former reputation. It has been observed that institutions such as companionship and indulgence have lost their importance due to urbanization.