19. yüzyıldan 2000'lere modern tiyatro insanlarının sahneleme, mekân ve sahne tasarımı bağlamında incelenmesi
Examination of modern theater people from the 19th century to the 2000s in the context of staging, space and stage design
Yazar: TÜRKÜLER TOPAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERBİL GÖKTAŞ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı / Dramatik Sanatlar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Mekan = Space ; Mekan tasarımı = Space design ; Mekan tasarımı = Space design ; Modern tiyatro = Modern theatre ; Modern tiyatro = Modern theatre ; Sahne tasarımı = Stage design ; Sahneye koyma = Staging ; Tiyatro = Theatre

Özet:
Shakespeare'in tanımıyla tiyatro; insanı, insana insanca anlatma sanatıdır. Bu ifadeden anlıyoruz ki tiyatronun sahnelenebilmesi için en az bir oyuncu ve hikâyeyi seyretmek üzere en az bir seyirci olması gerekir. Bunun yanında ifadede geçmeyen ama seyirci ve oyuncu etkileşiminin belli bir sınır içinde olmasını sağlayan, onları çevreleyen bir uzamın olması gerekir. Öyleyse tiyatro; temelde mekân, oyuncu ve seyirci ekseninde gerçekleşir.
Milattan önce Atina'da Dionysos Şenlikleri'nde ortaya çıkan tiyatronun özünde kutlama ve hikâye anlatma ihtiyacı vardır. Yüzyıllar sonra hala insanoğlunun bu anlatma, kendi iç dünyasını dışa vurma ihtiyacı devam etmekte yalnız bunu ifade etme biçimi sürekli olarak değişmektedir. Tiyatronun bu devingen hali onu canlı kılar. Yüzyıllar öncesinden başlayan bu hikâye anlatma ihtiyacı ve seyirci oyuncu ilişkisi tiyatro sanatı kapsamında günümüze ulaşana kadar birçok şekil değiştirmekte 20. yüzyıla ulaştığındaysa seyirci ve oyuncu birlikteliğinin yanına atmosfer yaratmakta en etkili sahne elemanı olan dekor, kostüm, ışık tasarımı eklenmektedir. Bu tezin amacı, 20. yüzyıl ile birlikte birbirinden bağımsız olarak düşünülemeyen sahne tasarımı, mekân tasarımı ve sahnelemenin modern tiyatro insanlarının çalışmaları üzerinden birbirine olan etkisini incelemektir.
Çalışmada yönetmenin tiyatro sahnesinde yer almaya başladığı 19. yüzyıl sonundan 2000'lere modern tiyatro insanlarından, Saxe-Meiningen Dükü, A. Antoine, O. Brahm, K. Stanislavski, R. Wagner, A. Appia, L. Poe, E.G. Craig, A. Jarry, M. Reinhardt, V. Meyerhold, J. Copeau, W. Gropius, O. Schlemmer, E. Piscator, A. Artaud, J. Beck ve J. Malina, P. Brook, J. Grotowski, E. Barba, A. Mnouchkine, R. Schechner, A. Kaprow, R. Wilson, P. Stein, T. Ostermeier ve 21. yüzyıl alternatif grupları; tiyatro felsefeleri, sahneleme teknikleri, tiyatro mekânları ve oyunlarının sahne tasarımları bağlamında kronolojik sırayla, literatür taraması yapılarak incelenmiştir. Kaynak olarak tiyatro insanlarının basılı eserlerinden, tiyatroların web sitelerinden, sahne tasarımı araştırmalarında videolardan, çizim ve fotoğraflardan yararlanılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Modern Tiyatro, Sahneleme, Mekân Tasarımı, Sahne Tasarımı, Tiyatro Akımları

Abstract:
Theater as described by Shakespeare; is the art of narrating people to people humanly. We understand from this statement that for the theater to be staged, there must be at least one actor and at least one audience to watch the story. Also, there must be a space that does not appear in this statement, but that ensures that the audience and actor interaction is within a certain limit and that surrounds them. Therefore, theater takes place basically on the axis of space, actor, and audience.
The theater, which was born in the Dionysos Festivals in Athens BC, essentially needs celebration and telling stories at its heart. Centuries later, the need for expression and the acting out of people's inner world continues; however, the way of its expression is constantly changing. This dynamic state of the theater makes it alive. 
The 20th century has been reached a variety of staging occurs; set, costume, and lighting design -the most effective stage elements to create an atmosphere- are added to the combination of the audience and the actor. The aim of this thesis is -through the work of contemporary theater people- to examine the effect of stage design, space design, and staging, which cannot be considered independently of each other as of the 20th century.    
In this current study, from the end of the 19th century to the 2000s, such contemporary theatre people as, Duke of Saxe-Meiningen, A. Antoine, O. Brahm, K. Stanislavski, R. Wagner, A. Appia, L. Poe, E.G. Craig, A. Jarry, M. Reinhardt, V. Meyerhold, J. Copeau, W. Gropius, O. Schlemmer, E. Piscator, A. Artaud, J. Beck and J. Malina, P. Brook, J. Grotowski, E. Barba, A. Mnouchkine, R. Schechner, A. Kaprow, R. Wilson, P. Stein, T. Ostermeier and, 21th century alternative groups were examined in the context of their stage philosophies, staging techniques, theater venues and stage designs of their plays. It has been analyzed in chronological order by searching the literature. As the resources, printed works of theater people, websites of theaters, videos in drawing design research, drawings, and photographs were used.

Keywords: Modern Theater, Staging, Interior Design, Stage Design, Theater Movements