Pulmoner emboli olgularında sağ kalp yetmezliği gelişmesinin risk faktörleri
Risk factors of right HEART failure development in patients with pulmonary embolism
Yazar: ŞEBNEM ÖZPOYRAZ
Danışman: PROF. DR. BÜNYAMİN SERTOĞULLARINDAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Emboli = Embolism ; Emboli ve tromboz = Embolism and thrombosis ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kalp yetmezliği = Heart failure ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Amaç: Pulmoner emboli bazı hastalarda sağ kalp yetmezliğine neden olabilir. Sağ kalp  yetmezliği prognozu belirlemede önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmamızın amacı, pulmoner tromboembolili olgularda sağ kalp yetmezliği gelişmesinin risk faktörlerini araştırmaktır.
 
Gereç ve yöntem: 2 Ocak 2016 - 6 Ekim 2021 tarihleri arasında İzmir Katip Çelebi Üniversitesi'nde pulmoner emboli tanısı almış, Ekokardiyografi ve Alt Ekstremite Venöz Doppler Ultrasonografi tetkikleri tamamlanmış hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, trombüs lokalizasyonu, DVT varlığı lokalizasyonu, sağ kalp disfonksiyonu varlığı kaydedildi. Sağ kalp disfonksiyonu olan ve olmayan olgular karşılaştırıldı.

Bulgular: Çalışmaya 163 hasta dahil edildi. Sağ ventrikül etkilenmesi bulunan olgu sayısı 62 (%38) olarak saptandı. Sağ ventrikül etkilenmesi olan ve olmayan olgular arasında yaş ortalaması ve cinsiyet dağılımı farklı değildi. Olguların yaş ortalaması 61,68'di. Trombüs yerleşimi 105 olguda ana pulmoner arterde, 126 (%77,3) olguda lob arterinde, 49 (%30,1) olguda segment arterinde, 21 (%12,9) olguda ise subsegment arterinde saptandı. Trombüs 37 olguda tek akciğerde (%22,7) yerleşirken 126 (%77,3) olguda bilateral yerleşimliydi. Olguların 73'ünde (%44,8) derin ven trombozu saptandı. Derin ven trombozunun tek taraflı ya da bilateral olmasının, distal ya da proksimal olmasının sağ ventrikül disfonksiyonu üzerine bir etkisi saptanmadı. Malignite tanısı mevcut hasta sayısı 39 (%23,9), diabetes mellitus tanısı mevcut 36 hasta (%22,1), hipertansiyon tanısı mevcut 60 hasta (%36,8), kalp yetmezliği tanısı mevcut 27 hasta (%16,6), koroner arter hastalığı olan 26 hasta (%16), kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan 5 hasta (%3,1), astımı olan 10 hasta (%6,1) serebrovasküler olay geçirmiş 8 hasta (%4,9) vardı. 
Sağ ventrikül etkilenmesi olan olgularda ana pulmoner arterde trombüs saptanan ve saptanmayan olguların sıklığı farklıydı (% 82,3, %53,5,  p=0,000). Sağ ventrikül etkilenmesi olan olgularda ana pulmoner arterde trombüs varlığı sağ ventrikül etkilenmesi olmayan olgulara göre daha fazlaydı. Sağ ventrikül etkilenmesi olan olgularda bilateral trombüs olan olguların sıklığı daha fazlaydı (%87,1, %71,3 p=0,01). Sağ ventrikül etkilenmesi olan olgularda malignite varlığının daha az olduğu bulundu. (% 9,7, %32,7, p =0,001).

Sonuçlar: Çalışmamızda pulmoner emboli geçiren olgularda sağ ventrikül disfonksiyonu gelişmesi için bağımsız risk faktörleri trombüsün ana pulmoner arterde yerleşmesi ve trombüsün bilateral yerleşmesi olarak saptanmıştır. Komorbidite olarak maligniteye sahip olunmasının, sağ ventrikül disfonksiyonu gelişmesi riskini azalttığı saptanmıştır.

Abstract:
Objective: Pulmonary embolism can cause right ventricle failure. Right ventricle failure  is a significant identifier for determining prognosis. This study aims to investigate risk factors of right ventricle failure in the cases with pulmonary embolism.  

Method: This study involves a dataset that is collected from Izmir Katip Celebi University patients, from January 2nd, 2016 to October 6th, 2021, who are diagnosed pulmonary embolism and have echocardiography as well as lower extremity venous doppler ultrasonography examinations. Patients' demographic information, thrombus localization, DVT localization and existence of right ventricle dysfunction are considered as part of the conducted work. Besides, cases with and without right ventricle dysfunction are benchmarked. 

Findings: 163 patients are involved in this work. 62 patients (38%) have right ventricle dysfunction. The average age and distribution of sex is not different for cases with and without right ventricle dysfunction. The average age is 61.68.
The localization of thrombus is at the main pulmonary artery in 105 cases while 126 (77.3%), 49 (30.1%) and 21 (12.9%) cases pinpoint lobe artery, segment artery and subsegment artery, respectively. 37 cases (22.7%) have thrombus at single lung whereas 126 cases (77.3%) have bilateral localization. 73 cases (44.8%) are identified to have deep vein thrombosis. Being unilateral or bilateral and distal or proximal for deep vein thrombosis has no effect on right ventricle dysfunction. 
Cases with malignity are counted 39 (23.9%), with diabetes mellitus are counted 36 (22.1%), with hypertension are counted 60 (36.8%), with heart failure are counted 27 (16.6%), with coronary artery disease are counted 26 (16%), with chronic obstructive pulmonary disease are counted 5 (3.1%), with asthma are counted 10 (6.1%) and with cerebrovascular disease are counted 8 (4.9%).        
Among those cases that have right ventricle dysfunction, there is a difference between the frequency of cases with and without thrombus at the main pulmonary artery (82.3%, 53.5%, respectively; p=0.000). The frequency of thrombus at the main pulmonary artery in cases with right ventricle dysfunction is more than cases without right ventricle dysfunction. Cases with bilateral thrombus have a high frequency with statistical significance (87.1%, 71.35, p=0.01). Finally, the frequency of malignity is determined as lower in cases with right ventricle dysfunction (9.7%, 32.7%, p=0.001). 

Conclusion: This study identifies the localization of thrombus at the main pulmonary artery and bilateral thrombus existence as the independent risk factors for right ventricle dysfunction in the cases with pulmonary embolism. It has been found that having a malignancy as a comorbidity decreases the risk of right ventricular dysfunction development.