Kurşuna maruz kalan bireylerde lenfosit DNA hasarının belirlenmesi
DNA damage evaluation using comet assay in workers occupationally exposed to lead
Yazar: İLKNUR YAVUZ
Danışman: PROF. DR. TÜLİN SÖYLEMEZOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: DNA = DNA ; DNA hasarı = DNA damage ; Kurşun = Lead ; Lenfositler = Lymphocytes ; Mesleki maruziyet = Occupational exposure ; Sigara içme = Smoking

Özet:
Mesleki olarak kurşuna maruziyet bir çok sağlık sorununa neden olabilir. Kurşun bir çok enzimin aktivitesini engelleyebilir ve oksidatif strese neden olabilir, DNA tek zincir kırıklarının, çift zincir kırıklarının ve DNA-protein çapraz bağlarının sıklığını artırabileceği gibi mikronüklei ve kromozomal aberasyon oluşumuna ve DNA hasarına neden olabilir. Genetik hasardaki artış ise insanda kanser oluşumuna neden olmaktadır.
Bu çalışmada, kurşuna mesleki olarak maruz kalmış bireylerde lenfosit DNA hasarı ve kan kurşun düzeyleri arasındaki bağlantı araştırılmıştır. Bu bağlantıyı değerlendirebilmek için kurşuna maruz kalmış 61 işçinin lenfositlerindeki DNA
hasarı izlenmiştir. DNA hasar düzeyleri üç komet parametresi (TI, TM ve DNAt)?ne göre değerlendirilmiştir. Kan kurşun düzeyleri ile TI, TM ve DNAt parametreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif ilişki bulunmuştur (p<0.01).
Sigara kullanımının DNA hasarında bağımsız bir etkisinin olduğu
belirlenmiştir. DNA hasarı parametreleri açısından sigara kullanan ve kullanmayan bireyler arasında anlamlı bir fark gözlenmiştir (p<0.05). Ayrıca, sigara kullanan ve kullanmayan bireylerin kurşun ve DNA hasarı düzeyleri karşılaştırıldığında, sigara kullanan bireylerdeki kurşun ve DNA hasarı düzeyinin sigara kullanmayan bireylere göre anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.05). Komet yöntemi ile yaptığımız değerlendirmeye göre elde ettiğimiz sonuçlar kurşuna maruziyetin periferal lenfositlerde tek zincir kırıkları oluşturarak genotoksik etkiye neden olduğunu göstermiştir.

Abstract:
Occupational exposure to lead can cause many health problems. Lead can inhibit activity of many enzymes, cause oxidative stress, and increase the frequency of DNA single strand breaks, DNA double strand breaks and DNA-protein cross links. Lead can lead to micronuclei and chromosomal aberrations and cause DNA damage. İncreased genetic damage causes cancer in humans. The aim of this study was to investigate the association between DNA damage and blood lead levels in individuals occupationally exposed to lead. To evaluate this association, 61 workers exposed to lead were monitored in terms of DNA damage in blood lymphocytes. The levels of DNA damage were measured according to three comet assay parameters, including tail intensity (TI), tail moment
(TM) and DNA tail (DNAt). A statistically significant positive correlation was found between the lead levels and TI, TM and DNAt (p<0.01). Smoking had independent effects on DNA damage. Statistically significant difference was observed between smokers and non-smokers in regards to DNA damage parameters (p<0.05). In addition, when the lead and DNA damage levels of
smokers and non-smokers were compared, the lead and DNA damage levels in smokers were found to be significantly higher than the levels observed in nonsmoking workers (p<0.05).
Our results show that exposure to lead induces genotoxic effects in peripheral lymphocytes by forming single DNA breakages, as measured by comet assays.