Kamu yönetiminde idari kapasite Türkiye'den bulgular
Administrative capacity in public administration findings from Turkey
Yazar: ELMAS YELKESEN
Danışman: PROF. DR. BARIŞ ÖVGÜN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Devlet idaresi = State administration ; Kamu yönetimi = Public administration ; Türk kamu yönetimi = Turkish public administration ; Uluslararası örgütler = International organizations ; İdari kapasite = Administrative capacity ; İdari reform = Administrative reform

Özet:
Bu tezin amacı idari kapasite kavramının ilk ortaya çıktığından itibaren geçirdiği evrimi
göstermektir. Bu amaca ulaşmak için metin analizi ve politika transferi yöntemine
başvurulmaktadır. Tezde kavramın anlaşılması için politika transferinin unsuru olan
oyuncular aracılığıyla bir araştırma yapılmaktadır. Üç bölüm olarak kurgulanan tezin ilk
bölümünde kavramsal çerçeve, ikinci bölümde uluslararası örgütler ve üçüncü bölümde
ise Türkiye örneği üzerinden idari kapasite kavramı incelenmektedir. Kavramsal
boyutları-bürokratik özerklik, bürokratik kapasite, devletin yönetim biçimi, idari reform
ve kaynak yönetimi olarak- çıkarılan idari kapasite kavramı, literatürde kapasite
geliştirme, politika kapasitesi ve devlet kapasitesi gibi farklı ancak iç içe geçmiş
kavramlarla bir arada kullanılmaktadır. Kavram teorik gelişim sürecinde üç farklı anlama
karşılık gelmektedir. Bunlar sırasıyla, idari faaliyet; kamu politikası belirleyici ve
uygulayıcı olma ve performans ölçütü olmadır. İdari kapasite, BM bünyesinde «teknik ve
idari yardım» ile başlayarak yerini «sürdürülebilir kalkınma amaçları için kapasite
geliştirme» ye bırakmaktadır. Dünya Bankası ve IMF kavramı kırılgan ve çatışma sonrası
devletler için geçerli olacak şekilde devlet inşası odağında kullanmaktadır. AB üyelik
koşulu olarak sunduğu idari kapasite kavramında farklı ülke grupları için farklı pozisyon
almakta, üyelik sonrası süreç için de kavramın geçerli olduğunu vurgulamaktadır. OECD,
AB ile ortak politikalar izlemektedir. Türkiye'de kavram, AB'ye adaylık sürecinde bir
reform gerekliliği olarak idari kapasitenin güçlendirilmesi üzerinden kurgulandı.
Kavramın kamu yönetimine yansıması üç süreçle gerçekleşmektedir. Bunlar, idarenin
geliştirilmesi, AB'ye üyelik koşulu ve BM etkisiyle sürdürülebilir kalkınma amaçlarının
gerçekleştirilmesidir. Sonuç olarak neoliberal politikalar doğrultusunda değişen devleti
niteleyen idari kapasite kavramının kaynağı, az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için
bir müdahale aracı olarak kullanan uluslararası örgütlerdir. Türkiye 2000 sonrası reform
sürecini uluslararası örgütler-özellikle AB'ye uyum- ile meşrulaştırmaktadır. Türkiye'de
idari kapasite kavramının günümüz kamu yönetimine yansıması bir yön değişimini
vurgulamaktadır. Bu yansıma idari kapasiteden çok kurumsal kapasitenin öne çıktığı,
sürdürülebilir kalkınma amaçlarına yönelişi ifade etmektedir. Türkiye açısından AB
adaylık sürecinde idari kapasitenin en çok üzerinde durulan boyutu kaynak yönetimiyken,
2016 sonrası süreçte BM'nin etkisi ve sürdürülebilir kalkınma amaçları için kurumsal
düzeyde kapasite geliştirmeye dönüşmektedir.

Abstract:
The functions, position, and field of activity of the state are redefined as the public
administration evolves in tandem with global changes. This process should be assessed
as a situation to which the state is exposed. However, as discussed in the thesis, the
concept has been identified as an intervention tool, particularly by international
organizations. Administrative capacity is a term that different people, states, and
international organizations use for different purposes at different times. In this context,
the meanings of the concept that we encounter at different times correspond to different
international organizations. In post-World War II national development policies, and after
1987 sustainable development policies the United Nations (UN), and administrative
capacity policies, as the implementer of the mentality developed after 1990, were
primarily carried out with the European Union (EU). The World Bank and IMF apply the
concept to fragile and post-conflict states in a state-building context. This thesis
investigates this foundation through the lens of new public management- a theoretical
reflection of the new right ideology on public administration theory- and document
analysis. According to this claim, policy transfer is the technique that makes it possible
to use the concept as a tool for intervention. The EU takes different positions for different
country groups on the concept of administrative capacity, which it offers as a condition
for membership, and emphasizes that the concept is also valid for the post-membership
process. OECD follows common policies with the EU. In Turkey, the concept was built
on strengthening administrative capacity as a reform requirement in the EU candidacy
process. Three processes are used to reflect the concept of public administration. These
are administration improvement, EU membership conditions, and the achievement of
sustainable development goals with the help of the UN. As a result, the source of the
concept of administrative capacity, which characterizes the state that has changed in
accordance with neoliberal policies, is international organizations that use it as an
intervention tool for underdeveloped and developing countries. Turkey legitimizes the
post-2000 reform process with international organizations, particularly with the EU. The
reflection of the concept of administrative capacity in today's Turkish public
administration emphasizes a shift in direction. This reflection expresses the orientation
toward sustainable development goals, in which institutional capacity takes precedence
over administrative capacity. While resource management is the most emphasized
dimension of administrative capacity in Turkey's EU candidacy process, it turns into
institutional capacity building for the impact of the UN and sustainable development
goals in the post-2016 period.