Uluslararası boyutuyla işkence suçu
The crime of torture and its international dimension
Yazar: RİFAT MURAT ÖNOK
Danışman: PROF. DR. DURMUŞ TEZCAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Hukuk = Law

Özet:
İşkence, insanlık tarihi boyunca gerek politik baskı aracı gerekse sanıkları sorgulama ve cezalandırma yöntemi olarak kullanılmıştır.

Günümüzde, işkence yasağı bütün uygar devletlerce kabul edilen, bir çok uluslararası belgede yer almış ve emredici norm (jus cogens) niteliği kabul edilen, mutlak ve dokunulmaz bir haktır. Ancak bugün dahi, dünyanın bir çok yerinde işkence uygulandığı bilinmektedir. Çalışmamızda, işkence yasağını uygulamaya yönelik uluslararası ve ulusal araçları ele aldık.

	Çalışmamızın ilk bölümünde işkence kavramını, bu yönteme başvurma gerekçelerini, işkencenin lehine ve aleyhinde öne sürülen argümanları ele aldıktan sonra;  uluslararası belgelerde konuya ilişkin olarak getirilen soyut normları ve bunları uygulamaya yönelik denetim mekanizmalarını inceledik.

	Çalışmamızın ikinci bölümünde ise, Avrupa Konseyi üyesi devletler ve bu arada Türkiye açısından insan haklar konusunda temel ölçütleri belirleyen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi çerçevesinde işkence yasağını irdeledik. Bu kapsamda, yasağın niteliği ve maddede yer alan kavramları inceledikten sonra, çeşitli ihlâl kategorilerini ayrıntılı bir biçimde ortaya koymaya çalıştık.

	Nihayet, çalışmanın son bölümünde karşılaştırmalı ceza hukukundaki görünümü aktardıktan sonra, ulusal ceza hukukumuzda yer verilen işkence suç tipini tüm unsurlarıyla değerlendirdik. Bu çerçevede, 1 Haziran 2005'te yürürlüğe giren Yeni Türk Ceza Kanunu'nu esas almakla birlikte, 765 sayılı eski Türk Ceza Kanunu'nu da inceledik. Vardığımız sonuçta, YTCK'da yer verilen suç tipinin eksikliklerine ve bunların doğuracağı olası olumsuz neticeleri gidermeye yönelik önerilerimize yer verdik.

Abstract:
Torture has been used throughout the history of mankind as both a means of political pressure and a method for interrogating and punishing suspects. 

Today, the prohibition on torture is an absolute and inviolable right  enshrined in many international documents and is recognised as a peremptory (jus cogens) norm by civilised nations. However, even today it is known that torture is applied around the world. In this study, international and national instruments aiming at implementing the prohibition have been dealed with.

	In the first part of the study, after approaching the concept of torture, the reasons for resorting to it, the arguments developed in favour of and against it; the abstract norms embodied in international instruments and control mechanisms aimed at implementing these norms have been analysed.

	In the second part of the study, the prohibition on torture has been analysed in the framework of the European Convention on Human Rights which may be said to determine the basic standards in the field of human rights from the point of view of states member to the Council of Europe, and therefore Turkey. Within this scope, the several categories of violation have been set forth in detail.

	Finally, in the last part of the study, after explaining the aspect of the subject in comparative criminal law, the crime of torture laid down in national criminal law has been evaluated through all of its elements. Within this framework, although the new Turkish Penal Code which entered into force on June 1st, 2005 has been taken into account primarily, the prior Penal Code no. 765 has been analysed as well. In the conclusion, the shortcomings of the new crime laid down in the Code and the suggestions tended to eliminate potential adverse consequences have been exposed.