Yoğun bakım hastalarında bireysel ağız bakım sıklığı değerlendirmesine göre yapılan ağız bakımının mukozit ve oral mukozaya etkisi
The effect of oral care on mucositis and oral mucosa according to individual oral care frequency assessment
Yazar: YAŞAR ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP CİVAN YÜKSEL ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜLKÜ ÖZDEMİR
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Dahiliye Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağız sağlığı = Oral health ; Hemşirelik = Nursing ; Mukozit =   ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Yoğun bakım = Intensive care

Özet:
YOĞUN BAKIM HASTALARINDA BİREYSEL AĞIZ BAKIM SIKLIĞI DEĞERLENDİRMESİNE GÖRE YAPILAN AĞIZ BAKIMININ MUKOZİT VE ORAL MUKOZAYA ETKİSİ

Yaşar ŞAHİN
Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı
Yüksek Lisans Tezi, Ağustos 2024
Danışmanlar: Doç. Dr. Ülkü ÖZDEMİR
Dr. Öğr. Üyesi Recep Civan YÜKSEL

ÖZET
Bu çalışma, yoğun bakım hastalarında standart sıklıkta yapılan rutin ağız bakımı uygulaması yerine, bireysel ağız bakım sıklığı değerlendirmesine göre yapılan ağız bakımının mukozit ve oral mukoza bütünlüğü üzerine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Gözlemsel ilaç çalışması olarak tasarlanan araştırma, 27.05.2023-07.12.2023 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi' nin Dahiliye Yoğun Bakım Ünitelerinde toplamda 41 yoğun bakım hastası ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veriler Hasta Bilgi Formu, Yoğun Bakım Ağız Bakımı Sıklığı Değerlendirme Ölçeği, Dünya Sağlık Örgütü Mukozit Değerlendirme Formu, Ağız Değerlendirme Rehberi ve Hasta İzlem Formu kullanılarak toplanmıştır. Veriler histogram, Q-Q grafikleri ve Shapiro-wilk, Levene testi, t testi, tek yönlü varyans analizi, eşleştirilmiş t (paired t test) testi, varyans analizi, Pearson χ2 analizi ve Fisher kesin χ2 testi, Bonferroni, Tukey ve Tamhane testleri ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonucuna göre 5.gün, 6.gün, 7.gün, 8.gün, 9.gün, 10.gün ve 11.gün mukozit değişkenleri ve mukozit evreleri müdahale ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık oluşturmaktadır (p<0.05). Müdahale ve kontrol grubundaki hastaların Ağız Değerlendirme Rehberi ölçümlerinin zamana bağlı değişiminde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0.05). Yoğun bakım ünitesinde kalış süresi uzadıkça mukozit varlığı ve mukozit evreleri görülme sıklığında artış olduğu, ağız bakım sıklığı ihtiyacının arttığı saptanmıştır. Çalışma sonuçlarına göre yoğun bakımdaki hastalara standart sıklıkta ağız bakımı vermek yerine bireysel ağız bakım sıklığı değerlendirmesi sonrası verilecek ağız bakımının hem mukozit gelişimini kontrol altına almada hem de oral mukoza sağlığını korumada yardımcı olacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler:  Yoğun Bakım Ünitesi; Ağız Bakımı; Mukozit; Oral Mukoza; Hemşirelik.

Abstract:
THE EFFECT OF ORAL CARE ON MUCOSITIS AND ORAL MUCOSA ACCORDING TO INDIVIDUAL ORAL CARE FREQUENCY ASSESSMENT

Yaşar ŞAHİN
Institute of Health Sciences, Department of Nursing
Master's thesis, August 2024
Advisor: Assoc. Dr. Ülkü ÖZDEMİR
Asst. Prof. Recep Civan YÜKSEL
ABSTRACT
This study was conducted to investigate the effect of individual oral care based on the evaluation of oral care frequency on mucositis and oral mucosal integrity in intensive care patients, instead of routine oral care practices performed at standard intervals. The observational drug study, designed research, was conducted with a total of 41 intensive care patients in the Internal Medicine Intensive Care Units of Erciyes University Health Practice and Research Center between May 27, 2023, and December 7, 2023. The data in the study were collected using the Patient Information Form, Intensive Care Oral Care Frequency Assessment Scale, World Health Organization Mucositis Assessment Form, Oral Assessment Guide and Patient Follow-up Form. The data were evaluated using histogram, Q-Q plots, Shapiro-Wilk test, Levene test, t test, one-way analysis of variance, paired t test, analysis of variance, Pearson χ2 analysis, and Fisher exact χ2 test, as well as Bonferroni, Tukey, and Tamhane tests. Days 5, 6, 7, 8, 9, 10, and 11 show statistically significant differences in mucositis variables and stages between the intervention and control groups (p<0.05). A statistically significant difference was found in the change over time in the Oral Assessment Guide measurements of patients in the intervention and control groups (p<0.05). It was determined that as the duration of stay in the intensive care unit increased, the presence of mucositis and the number of mucositis stages increased, and the need for oral care frequency increased. According to the results of the study, it is thought that oral care given to patients in intensive care after an individual oral care frequency assessment, instead of standard oral care, will help both control the development of mucositis and protect the health of the oral mucosa.

Key Words: Intensive care unit; Oral care; Mucositis; Oral mucosa; Nursing.