Pigmentlerin keşfi, isimlendirme ve kılavuz kitaplar üstünden rengin tarihsel yolculuğu
Historical journey of the color through discovery of pigments, naming and guidebooks
Yazar: GİZEM HIZ ALTINTAŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET FEYZİ KORUR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Adlandırma = Naming ; Pigmentler = Pigments ; Projeler = Projects ; Rehber kitaplar = Guide book ; Renk adları = Color names ; Renkler = Colors

Özet:
Bir rengin içeriğinde bulundurduğu malzemeyi bilmek, kimyasını tanımak üretilecek sanat veya tasarım işlerinin kalitesini arttırıp, üretilen işi uzun yıllar dayanıklı kılmak adına önem taşımaktadır. Elde edilen boyanın tarihini bilmek ise gelecekte yapılması hayal edilen veya planlanan yeni keşiflerin yoluna ışık tutmaktadır. Renk konusu tarih boyunca kültürel, öznel, nesnel ve kavramsal düşünce yapılarıyla şekillenmiş ve bu sebepten renkleri tanımlama ve sınıflandırma ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Buna neden ihtiyaç duyulduğu sorusundan yola çıkarak bu tez araştırması kapsamında, boya olarak kullanılmak üzere rengin tarihte ilk olarak ne zaman keşfedildiği, isimlerinin nereden geldiği, renk konusunda tarihe yön veren ilk kılavuz kitapların ne amaçla yapıldığı ve günümüze kadar ne türlü değişimlere uğradığı konusu aktarılmaktadır. 

Bir renk isminin veya bir renge atfedilen anlamın nereden geldiğini çözümleyebilmek adına öncelikle boyanın tarihsel gelişimini ve rengin elde edildiği malzemeyi bilmek gerekmektedir. Bu nedenle tezin birinci bölümü, pigmentlerin ilk ne zaman keşfedildiği ve boya kullanım örneklerine ilk nerede rastlandığı konusundan başlayarak rengin günümüze kadar süren gelişmeleri hakkında bilgiler içermektedir.

Bir çok alanda önemli bir yeri olan pigment ve boya renkleri isimlerinin nereden geldiği, hangi bağlamlarda isimlendirildiği, neye göre sınıflandırıldıkları ve neden sınıflandırılmaya ihtiyaç duyulduğu konusuna ise ikinci bölümde değinilmiştir. Bu bölüm, aynı zamanda renklere yüklenen anlamların nereden geldiği konusuna da açıklık getirmektedir. Çünkü, renk üstüne yapılan her tür isimlendirme, içerisinde köklü bir tarihi barınmakta ve rengin geçmişi hakkında ipucu vermektedir. 

Üçüncü bölümde, ilk iki bölümde bahsi geçen kimyager, fizikçi, jeolog, mineralog, teorisyen, sanatçıların araştırmaları ve çalışmaları ışığında günümüze yön veren kılavuz niteliğindeki kitaplara yer verilmiştir. Renklerin teorik ve pratik olarak sistematik dizimi üstünden yapılan sınıflandırmalar doğrultusunda, batı kaynaklarında yer alan ve tarihte ilkler olarak önemli yer edinen sekiz farklı renk kitabı, eski ve güncel örnekler yer verilerek incelenmiştir.

Son olarak dördüncü bölümde ise tez konusu ile bağlantılı olarak 2018 yılından bu yana renk konusunu odağına alan işler yer almaktadır. Bu işlerin bir kısmı yüksek lisans dersleri kapsamında üretilmiş ve sergilenmiş olup, bir kısmı da tez araştırması sürecinde bağımsız bir üretim anlayışıyla gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
It is crucial that knowing the material that a color contains and knowing its chemistry in order to increase the quality of the art or design works to be produced and to make the artwork durable for many years. Besides, knowing the history of the paint shed light on the path of new discoveries that are dreamed or planned to be made in the future. The subject of color has been shaped by cultural, subjective, objective and conceptual mindsets throughout history, thus, the need to define and classify colors has emerged. Within the scope of this thesis research, the following questions are intended to be explained: The subject of when color was first discovered in history to be used as a dye, where its names came from, what purpose the first color guidebooks were made and what kind of changes they have undergone until today.

In order to analyze where the name or the meaning attributed to a color comes from, it is necessary to know the historical development of the color and the material from which the color is obtained. Therefore, the first part of the dissertation includes information about the developments of color, starting from the first discovery of pigments and the examples of usages of dye were first encountered.

In the second chapter, background of names that pigments and paint colors have, in which contexts they are named, how they are classified and why they need to be classified are discussed. This section also clarifies origins of meanings attributed to colors as, all kinds of naming on color contains a deep-rooted history and gives a clue about the history of color.

In the third chapter, guidebooks that shape our day in the light of the researches and studies of chemists, physicists, geologists, mineralogists, theorists and artists are included. Eight different color books –which take an important place as the "initials" in history–, were examined on the axis of classifications made for the systematic sequence of colors, both theoretically and practically, with their old and current examples.

Finally, color-specific works produced since 2018 are included in the fourth chapter to be considered as relevant outcomes of the topic. Some of these works were produced and exhibited within the scope of graduate projects, and some of them were carried out with an independent artistic approach during the thesis research process.