Pamuk unlubiti, Phenacoccus solenopsis tinsley (Hemiptera: Pseudococcidae) ile parazitoiti Aenasius arizonensis Girault (Hymenoptera: Encyrtidae)'in bazı biyolojik özellikleri üzerinde araştırmalar
The study about some biological parameters of cotton mealybug, Phenacoccus solenopsis tinsley (Hemiptera: Pseudococcidae) and its parasitoid Aenasius arizonensis Girault (Hymenoptera: Encyrtidae)
Yazar: DOĞANCAN KAHYA
Danışman: PROF. DR. MEHMET RİFAT ULUSOY
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışması 2017-2019 yılları arasında laboratuvar ve doğa koşullarında yürütülmüştür. Bu çalışmada öncelikle Phenacoccus solenopsis Tinsley (Hemiptera: Pseudococcidae)'in Doğu Akdeniz Bölgesi'nde dağılımı ve doğal düşmanları araştırılmış ve parazitoiti Aenasius arizonensis Girault (Hymenoptera: Encyrtidae)'in laboratuvar koşullarında konukçu-tercih denemeleri, farklı sıcaklıklarda gelişme süresi, sayısal-işlevsel tepkisi ve yaşam çizelgesi araştırılmıştır. Ayrıca, Adana ve Mersin illerinde 2017 ve 2018 yıllarında parazitoit salım çalışmaları yapılmıştır. 
Phenacoccus solenopsis'in Adana, Mersin, Osmaniye ve Hatay'da sebze ve süs bitkilerinde yayıılımı ile birlikte parazitoit ve predatörleri tespit edilmiştir. A.arizonensis laboratuvar çalışmaları sonucunda, bu parazitoitin unlubitin en çok 3. dönem nimf ve ergin dişi dönemini parazitlediği (%70-72) saptanmıştır. A. arizonensis için en uygun sıcaklığın 25 oC olduğu ve bu sıcaklıkta 16 günde pupadan çıkş yaptığı, ovipozisyon süresinin 26 gün, ergin dişi ömrünün 31 gün, erkek bireyin ise 18 gün olduğu belirlenmiştir. A. arizonensis'in yaşam çizelgesini oluşturmak için kalıtsal üreme yeteneği (rm) 0.135 gün-1, Doğal Artış Oranı (λ) 1.144 gün-1, Net Üreme Gücü (R0) 41.25 döl/birey, Ortalama Döl Süresi (T) 27.57 gün ve Toplam Üreme Oranı (GRR) 60.90 döl/birey olarak saptanmıştır. 2017 ve 2018 yılında yapılan salım çalışmaları sonucunda bu parazitoitin parazitleme oranının %80-82 seviyelerine çıktığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bu parazitoitin P.solenopsis'in biyolojik mücadelesinde etkili olarak kullanılabilecek bir parazitoit olduğu kanısına varılmıştır.

Abstract:
This study has been conducted under laboratory and field conditions between 2017-2019. Firstly the distribution of Phenacoccus solenopsis Tinsley (Hemiptera: Pseudococcidae) with parasitoids and predators was determined in the Eastern Mediterranean Region. Host-stage preference, the developmental period at different temperatures, the numerical-functional response of its parasitoid, Aenasius arizonensis Girault (Hymenoptera: Encyrtidae) were determined and life table of this parasitoid has occurred. Besides, the release studies of A.arizonensis have been done in Adana and Mersin during this study.
Phenacoccus solenopsis, its parasitoids and predators were detected in Adana, Mersin, Osmaniye and Hatay. According to the results of laboratory studies, 3rd nymphal stage and adult stage (%70-72) were preferred by A. arizonensis. The most suitable temperature for the development of this parasitoid is 25 oC and adults emerged from the pupal stage about 16 days. Oviposition period is 26 days, the longevity of female and male adult is 31, 18 days at 25 oC respectively. The life table parameters were also calculated at 25 oC (R0=41.25 nymphs/female, rm=0.135 d-1, λ=1.144 d-1, GRR=60,90 nymphs/female). The release studies showed that the parasitism rate of A. arizonensis reached to 80-82 % during this study. Consequently, A. arizonensis could be used as an effective biological control agent against P. solenopsis.