Acil servise maksillofasiyal travma ile başvuran hastalarda maksillofasiyal travma skorlamalarının diğer sistem travmalarını öngörmedeki rolü
The role of maxillofacial trauma scorings in prediction of other system trauma in patients attending the emergency department with maxillofacial trauma
Yazar: ELİF KAMIŞ BOZTEPE
Danışman: DOÇ. DR. BEDRİYE MÜGE SÖNMEZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Maksillofasiyal yaralanmalar = Maxillofacial injuries ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yüz yaralanmaları = Facial injuries ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Maksillofasiyal travma Türkiye ve dünyada ciddi morbidite ve mortalite nedenlerinden biri olup,acil servislere sık başvuru nedenleri arasındadır. Özellikle gelişmiş ülkelerde hızla artan maksillofasiyal travmalar,  disfonksiyon ve fasiyal deformiteler gibi komplikasyonlara yol açmaktadır. Bu çalışmada; FISS ve MFISS'ın maksillofasiyal travma nedeniyle acil servise başvuran hastalardaki morbidite ve mortalitenin önlenebilirliğini, prognostik değerliliğini belirlemeyi amaçladık. 
Materyal ve Metod: Çalışmamızda; 01.08.2020-01.08.2021 tarihleri arasında Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniğine maksillofasiyal travma nedeniyle başvuran 18 yaş üstü hastalar prospektif olarak incelenmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastaların demografik özellikleri, yaralandığı anatomik bölgeler , yaralanma mekanizması, ve sonlanımı incelendi. Ayrıca her hasta için FISS ve MFISS skorları hesaplandı. Bu skorlara göre travmanın ciddiyeti, hastanede yatış süresi ve diğer sistem travmaları ile birlikteliği incelendi.	Bulgular: Çalışmaya toplam 124 hasta dahil edildi. Bu hastaların %75.8'i erkekti. Hastaların yaş ortalaması 41,5 idi. En sık travma nedeni trafik kazaları idi(%54.8). En sık sırasıyla kafa travması (%53.3) ve sonrasında ortopedik yaralanma (%50,8) ardından toraks travması (%46) gözlendi. FISS; kraniyal fraktür, pnömosefali, SAK, yoğun bakıma yatışını öngörmede ve mortalitede (p değerleri sırasıyla <0.001, <0.001, 0.008, 0.004 ve <0.001); MFISS skoru ise SAK ve mortalitede ( p değerleri sırasıyla 0.027, <0.001) istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Çalışmamızda bu iki skorlama sisteminin birbirine üstünlüğü saptanamadı ve iki skorlama sisteminin birlikte kullanımının travmanın ciddiyetini belirlemede daha öngörücü olduğu saptandı. Hastaların %87,1'i hastaneye bunların %46'sı ise yoğun bakıma  yatırıldı.
Sonuç:Maksillofasiyal travmalar basit travmalar gibi görülse de acil servislerde eşlik eden diğer travmalar nedeniyle mortalite artmaktadır. Maksillofasiyal travma kaynaklı ölümlerin, uygun resüsitasyon, erken cerrahi müdahaleler, girişimsel işlemler sayesinde önlenebileceğini düşünmekteyiz. Maksillofasiyal travma hastalarında, hastalık şiddetinin sınıflandırılması için skorlamalar kullanarak eşlik eden diğer travmaları, morbidite ve mortaliteleri öngörebiliriz. Böylelikle hastaların takibi ve olası klinik değişkenlikleri öngörülerek bu hastaların acil servisteki yönetimleri hızlandırılabilir

Abstract:
Aim: Maxillofacial trauma is one of the serious causes of application to emergency department which is seen together with morbidity and mortality both in Turkey and around the world. Maxillofacial traumas are important public health problems which lead to complications like disfunction and facial deformities especially in developed countries. In this study, we tried to predict other system traumas of patients who applied to the emergency department with diagnosis of maxillofacial trauma by using FISS and MFISS. We aimed to predict the morbidity and mortality and prognostic valuableness by using the scoring systems FISS and MFISS.
Material and Method: In our study; patients over the age of 18 who were admitted to Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training Research Hospital Emergency Department between 01.08.2020-01.08.2021 due to maxillofacial trauma were prospectively examined. The patients' demographic features, injury mechanism, anatomical areas which patients were injured, and outcome were examined. Also for every patient FISS and MFISS scores were calculated. According to these scores, the severity of trauma, duration of hospitalization and accompanying systemic traumas were determined.
Results: A total of 124  patients were included in the study and that of 75.8% were men. The average age of the patients was 41,5. The most frequent type of traumas were traffic accidents(54.8%). The most frequent type were skull traumas (53.3%), next were orthopedic injuries (50.8%) and next were thorax injuries (46%). FISS, in cranial fracture, pneumocephaly, subarachnoid haemorrhage, hospitalization intensive care unit and mortality (p values respectively  <0.001, <0.001, 0.008, 0.004 ve <0.001) and MFISS, in subarachnoid haemorrhage and mortality ( p values respectively  0.027, <0.001) was statistically significant. Therefore neither of the scoring systems dominated; using both FISS and MFISS was more dependable for evaluating the severity of MFT. %87,1 of patients were hospitalized, %46 of which were accepted  under intensive care unit.
Conclusion: Maxillofacial traumas may be supposed as simple traumas, but in emergency services because of the other system traumas; in which are accompanying to MFT increases the mortality. We concluded that deaths relying on maxillofacial trauma, especially can be prevented by paying more attention to appropriate resuscitation, early surgical interventions, interventional procedures. In MFT patients, we can predict accompanying trauma, morbidity and mortality for evaluation of the severity of trauma. All in all medical aid and clinical fluctuations can be manuplated in emergency department.