Kükürtlü ve demirli gübre uygulamalarının kanola (Brasicca napus oleifera sp.) bitkisinin gelişimi, verimi ve yağ içeriğine etkisi
The effect of sulphur and iron fertilizer applications on the development, yi̇eld and oi̇l content of the canola (Brasicca napus oleifera sp.)
Yazar: ALPASLAN MURAT YILMAZ
Danışman: PROF. DR. AYŞEN AKAY
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Kükürtlü gübre kullanımı özellikle yağlı tohumlu bitkilerde yağ kalitesi ve verimi üzerine olumlu etki yapmaktadır. Önemli bir tarım potansiyeline sahip olan Konya'da yetiştirilen ve daha da yetiştiriciliğinin artması beklenen kanola bitkisinin bölge kireçli topraklarında kükürtlü gübre isteğinin belirlenmesi gerekmektedir. Konya ili topraklarının kireçli olması sebebiyle, genel olarak demir bakımından noksan olması ve yağlı tohumlu bitkilerde yapılan diğer çalışmalar da dikkate alınarak yapılan çalışmamızda; farklı dozlarda uygulanan kükürtlü ve demirli gübrelerle yağ bitkisi olan kanolanın gelişimi, yağ verimi ve kalitesinin arttırılması amaçlanmıştır.
Bu çalışmada kanola bitkisine iki kükürtlü gübre (toz kükürt ve bentonitli kükürt), dört kükürt dozu (0, 50, 100 ve150 kg/da S) ve iki demir dozu (0 ve 1.5 kg/da Fe) dört tekerrürlü olarak 64 adet saksıda uygulanmıştır. Deneme Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi seralarında tesadüf parselleri faktöriyel deneme desenine göre 15 Haziran-30 Aralık 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre ortalama bitki boyu 115.75-142.00 cm ve klorofil içeriği 59.50-65.28 SPAD değeri olarak bulunmuştur. Yan dal sayısı 3.00-5.50 adet, harnup uzunluğu 5.98-7.46 cm ve yağ miktarı %25.49-32.86 arasında olup S kaynağı, S dozu ve Fe dozu interaksiyonu istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (p<0.01).  Bitki gövde ağırlığı 56.70-153.65 g, harnup sayısı 177.75-313.00 adet ve tane ağırlığı 5.65-11.69 g arasında olup S kaynağı, S dozu ve Fe dozu interaksiyonu p<0.05 düzeyinde istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Toplam tane sayısı 2521.25-4511.50 adet ve bin tane ağırlığı 2.07-2.98 g arasında olup S kaynağı, S dozu interaksiyonu istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (p<0.01). 
Araştırma verilerine göre kanolanın gelişimini ve bazı kalite parametrelerini arttırmak amacıyla demirli gübreleme ile birlikte 150 kg/da bentonitli kükürt dozunun kullanımı; Fe uygulaması yapılmadığı zaman ise 50 kg/da bentonitli kükürt veya 100 kg/da toz kükürt uygulaması önerilebilir.

Abstract:
The use of sulphur fertilizer has a positive effect on oil quality and yield, especially in oilseed plants. It is necessary to determine the sulphurous fertilizer demand of the canola plant, which is grown in Konya, which has an important agricultural potential, and whose cultivation will increase, in the calcareous soils of the region. In our study, which was carried out taking into account the fact that the soils of Konya province are generally deficient in iron and other studies on oilseed plants; it was aimed to increase of the development, oil content, and quality of canola, which is an oil plant, with sulphur and iron fertilizers applied at different doses.  
In this study, two sulphur fertilizers (sulphur powder and sulphur bentonite), four sulphur doses (0, 50, 100, and 150 kg/da sulphur) and two iron doses (0 and 1.5 kg/da Fe) were applied to the canola plant with four replications in 64 pots. The experiment was conducted in the Selcuk University Faculty of Agriculture greenhouses according to the factorial design of randomized plots between 15 June and 30 December 2019. According to the results obtained, the average plant height was 115.75-142.00 cm and the chlorophyll content was found to be 59.50-65.28 SPAD value. The number of branches, the siliquae length, and the oil content were determined as 3.00-5.50, 5.98-7.46 cm, and 25.49-32.86%, respectively, and the interaction of S source, S dose and Fe dose was found to be statistically significant (p<0.01). The plant weight, number of siliquae, and seed weight were determined as 56.70-153.65 g, 177.75-313.00, and 5.65-11.69 g, respectively, and the interaction of S source, S dose and Fe dose was statistically significant at p<0.05 level. The total number of seed and 1000-seed weight were determined as 2521.25-4511.50 and 2.07-2.98 g, respectively, and the interaction of S source and S dose was found to be statistically significant (p<0.01).
According to the research data, the use of 150 kg/da sulphur bentonite dose with iron fertilization; when iron application is not applied, 50 k g/da sulphur bentonite or 100 kg/da sulphur powder application can be recommended in order to increase the development and some quality parameters of the canola.