Oğuz Atay'ın roman ve öykülerinde psikolojik tipler
Psychological tips in Oğuz Atay's novels and stories
Yazar: MEHMET GENELİ
Danışman: DOÇ. DR. ŞAMİL YEŞİLYURT
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Atay, Oğuz = Atay, Oğuz ; Jung, Carl Gustav = Jung, Carl Gustav ; Psikolojik tipler = Psychological types ; Roman = Novel ; Tipler = Characters ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Analitik psikolojinin kurucusu Carl Gustav Jung'un psikoloji araştırmaları klasik psikoloji ekollerinden farklı olarak bilinç ve bilinçdışının etkisiyle farklı tutumların görüldüğü kişilik tiplerini içerir. Jung çalışmasında sekiz farklı kişilik tipi belirler. Analitik psikoloji çalışmaları kapsamında edebiyat ve sanat eserlerinin incelemesini yapar. Edebî eserler kurguları açısından olay ve kişi eksenli oluşları ve toplumun bilinç düzeylerini yansıtmaları sebebiyle bireysel ve toplumsal ölçekte sanatçının psişik deneyimlerini içeren kültürel göstergelerdir.
Türk edebiyatında Oğuz Atay, gerek kendine has üslubu gerek dili kullanmadaki ustalığı ile bireysel ve toplumsal deneyimlerini sanatçı duyarlılığı ile ortaya koyar. İki bölümden oluşan bu çalışma roman ve öykü yazımında yeni bir yöne eğilimin sembol ifadesi olan Oğuz Atay'ın roman ve öykülerinde yer alan kişiler dünyasının analitik psikoloji kuramından hareketle psikolojik tipler açısından incelenmesini içerir. Çalışmanın içeriğine göre giriş bölümünde edebiyat ve psikoloji arasındaki bağlamsal içerik değerlendirilmiş, birinci bölümde incelemeye esas teşkil edecek olan analitik psikoloji için kavramsal bir çerçeve oluşturularak öncelikle çalışmaları psikanalizin oluşumunda önemli yer tutan James G. Frazer'ın görüşlerine ve daha sonra derinlik psikolojisi alanında çalışma yapmış olan araştırmacıların kuramlarına yer verilmiş, ikinci bölümde ise roman ve öykü kişilerinin psikolojik tiplere göre incelemesi yapılmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler sonuç bölümünde detaylı bir şekilde sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Carl Gustav Jung, Oğuz Atay, psikolojik tipler

Abstract:
Psychology researched by Carl Gustav Jung, founder of analytical psychology different attitudes due to the influence of consciousness and unconsciousness, different from psychology personality types. Jung determines eight different personality types in his study. He makes the review of literature and works of art within the scope of analytical psychology studies. In terms of literary works fiction, they are event and person-oriented and due to the fact that they reflect the level of consciousness, the artist's cultural indicators that include their spiritual experiences.
In Turkish literature, Oguz Atay is a man who can use both his own style and language with his mystery, he reveals his individual and social experiences with an artist sensitivity. This two-part study tends to take a new direction in novel and story writing The world of people in the novels and stories of Oguz Atay, which is the symbol expression examination in terms of psychological types based on analytical psychology theory contains. According to the content of the study, in the introduction section, contextual content evaluated, will be the basis for review in the first part by creating a conceptual framework for analytical psychology, primarily their work the views of James G. Frazer, who was important in the formation of psychoanalyze, and more then to the theories of researchers who have done studies in the field of depth psychology in the second part, according to the psychological types of novels and story people has been examined. The data obtained from the study is detailed in the result section presented in the following way.

Keywords: Carl Gustav Jung, Oguz Atay, psychological types