İletişim iklimi ve işyeri yalnızlığı ilişkisinde temel psikolojik ihtiyaçların aracılık rolü
The mediating effect of basic psychological needs on the relationship between communication climate and workplace loneliness
Yazar: FATİH AKDENİZ
Danışman: PROF. DR. ERHAN EROĞLU
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Tasarımı ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Örgütsel iletişim = Organizational communication ; İletişim iklimi = Communication climate

Özet:
Bu araştırmanın amacı, örgüt içerisinde örgüt kültürü başta olmak üzere birçok değişkenle etkileşim halinde olan örgütsel iletişim ikliminin çalışanların işyerinde yaşadığı yalnızlık durumlarıyla olan ilişkisine temel psikolojik ihtiyaçların ne ölçüde ve ne yönde etki ettiğini belirlemektir. Araştırmada, nicel paradigma kapsamında, betimsel araştırma modeli, ilişkisel model ve karşılaştırmalı modeli içeren karma bir yaklaşım kullanılmıştır. Araştırmanın uygulaması bir devlet ve bir vakıf üniversitesinde yapılmıştır. Veri toplama sürecinde; Demografik Bilgi Formu, İletişim İklimi Envanteri, Temel Psikolojik İhtiyaçların Tatmini Ölçeği ve İşyeri Yalnızlığı Ölçeği kullanılmıştır. Çalışma kapsamında toplam 255 öğretim elemanından elde edilen veriler analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda oluşturulan model bir devlet ve bir vakıf üniversitesi için ayrı ayrı olmak üzere ve kıdemli ve kıdemsiz akademisyen örneklemleri için ayrı ayrı olmak üzere test edilmiştir. Buna göre hem devlet hem de vakıf üniversitesinde destekleyici iletişim ikliminin temel ihtiyaç tatminini artırarak duygusal yoksunluğu ve sosyal izolasyonu azalttığı, savunmacı iletişim ikliminin ise hem devlet hem de vakıf üniversitesinde duygusal yoksunluğu ve sosyal izolasyonu artırdığı tespit edilmiştir. Kıdemli akademisyen örnekleminde destekleyici ve savunmacı iletişim iklimi ile duygusal yoksunluk ve sosyal izolasyon arasındaki dolaylı etkinin anlamsız olduğu görülmüştür. Kıdemsiz akademisyen örnekleminde ise destekleyici iletişim ikliminin temel ihtiyaç tatminini artırarak duygusal yoksunluğu ve sosyal izolasyonu azalttığı, savunmacı iletişim ikliminin ise duygusal yoksunluğu ve sosyal izolasyonu artırdığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to determine to what extent and in what direction the basic psychological needs interact in the relationship between organizational communication climate, which is in interaction with many variables, especially organizational culture, and loneliness experienced by employees in the workplace. A mixed approach including descriptive research model, relational model and comparative model was used within the scope of quantitative paradigm. The application of the research was carried out in a state and a foundation university. In the data collection process; Demographic Information Form, Communication Climate Inventory, Basic Psychological Need Satisfaction at Work Scale and Loneliness at Work Scale were used. The data obtained from a sum of 255 individuals were analyzed within the study.
The model constructed in view of the research was tested separately for the state and the foundation university, and separately for samples of senior and junior academicians. It has been determined that supportive communication climate in both state and foundation universities reduces emotional deprivation and social isolation by increasing basic needs satisfaction, while defensive communication climate increases emotional deprivation and social isolation in both state and foundation universities. In the sample of senior academics, the indirect effect between supportive and defensive communication climate and emotional deprivation and social isolation was found to be insignificant. In the sample of junior academicians, on the other hand, it has been determined that supportive communication climate increases basic needs satisfaction and reduces emotional deprivation and social isolation, while defensive communication climate increases emotional deprivation and social isolation.