Hidronefroz tanısıyla takip edilen hastaların retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of patients followed  with the diagnosis of hydronephrosis
Yazar: OSMAN DEMİRKOL
Danışman: DOÇ. DR. BELTİNGE DEMİRCİOĞLU KILIÇ
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Hidronefroz (HN) renal pelvis ve/veya kalikslerin dilatasyonu ile karakterize,
antenatal dönemde en sık saptanan üriner sistem anomalisidir. Çalışmamızda HN
tanısı alan hastalarımızın demografik, klinik, laboratuvar/görüntüleme verileri ve
uygulanan tedavi yöntemlerinin geriye dönük inceleyerek değerlendirilmesi ve HN
evreleme sistemine göre derecelendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç e Yöntem: Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Araştırma ve Uygulama
Hastanesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefroloji polikliniğimize 1 Ocak 2018-30 Kasım
2023 tarihleri arasında 0-18 yaş aralığında olan HN tanısı alan 496 hastanın dosyası
geriye dönük olarak incelendi. Dosya kayıtlarından, hastaların cinsiyet, yaş, takip
süresi, tanısı, antenatal tanı durumu, klinik, laboratuvar ve görüntüleme özellikleri,
uygulanan cerrahi yöntemler ve hastaların son ultrasonografi sonuçları kaydedildi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen olguların 296'sı (% 59,7) erkek, 200'ü (% 40,3)
kız idi. Antenatal hidronefroz (ANHN) tanısı bilinen 251 hastanın 83'ünde tanı
2.trimesterde, 168'inde ise tanı 3.trimesterde konmuştu. ANHN tanılı hastaların
çoğunluğu tek taraflı (% 76,9) olup, sol böbrekte (% 55,4) ve erkeklerde (% 57,8)
daha sık görülmekteydi. ANHN saptanan 251 hastanın toplam 309 böbreği renal
pelvik ön-arka çap (RPD) sınıflamasına göre değerlendirildiğinde 118'inde (% 38,2)
hafif, 132'sinde (% 42,7) orta, 59'unda (% 19,1) ise ciddi derecede HN, üriner sistem
dilatasyon (UTD) sınıflamasına göre değerlendirildiğinde 141'inde (% 45,6) düşük
risk, 168'inde (% 54,4) artmış risk saptandı. Postnatal ilk başvuruda hastaların
373'ünde (% 75,2) tek taraflı, 123'ünde (% 24,8) iki taraflı HN saptandı. HN
derecesi RPD evreleme sistemine göre değerlendirildiğinde; toplam 619 böbreğin
229'u (% 37,0) hafif, 207'si (% 33,4) orta ve 183'ü (% 29,6) ağır HN olarak
yorumlandı. UTD evreleme sistemine göre ise toplam 390 böbrek
değerlendirildiğinde 207'sinin (% 53,1) düşük risk, 135'inin (% 34,6) orta risk,
48'inin de (% 12,3) ağır risk evresinde olduğu görüldü. Etyolojide en sık geçici
hidronefroz (% 41,9), ikinci ve üçüncü sıklıkta üretero pelvik bileşke darlığı (UPD)
(% 30,1) ve Vezikoüreteral reflü (VUR) (% 16,9) olduğu görüldü. Hastalarımızın
136'sının (% 27,4) İYE geçirdiği gözlendi. İYE geçiren hastaların 66'sında (% 48,5)
VUR, 54'ünde (% 39,7) UPD mevcuttu. UPD ve VUR olan hastaların İYE geçirme
oranları karşılaştırıldığında, UPD olan hastaların % 36,2'sinin, VUR olan hastaların
% 78,6'sının İYE geçirdiği, bununda istatistiki olarak anlamlı olduğu görüldü
(p=0.041). Ancak tek ya da iki taraflı HN durumunun İYE açısından risk
oluşturmadığı (p=0.112), pelvis ön-arka çapının ≥15 mm olan hastalarda ise daha
fazla İYE geliştiği saptandı (p<0,001). DTPA'da obstrüksiyon oranı % 44,8 olup, en
sık (% 44,2) sebebi UPD idi. DMSA'da skar oranı % 39,4 olup, en sık (% 65,6)
sebebi VUR idi. Takipte sadece 93 hastaya (% 18,8) cerrahi müdahale yapıldığı, son
pelvis ön-arka çapa göre 208 böbrek ünitesinin (% 33,6) HN'unun tamamen düzelmiş
olduğu görüldü. Ayrıca son kontrolde 24 hastada (% 4,8) KBH (GFR<60 ml/dk/1.73
m
2
), 32 hastada proteinüri (% 6,4), 21 hastada hipertansiyon (% 4,2) saptandı.

v

Son ç: Hidronefroz, hayatın sonuna kadar sağlığı etkileyebilecek önemli bir
genitoüriner sistem anomalisidir. Hidronefrozlu hastaların tanılarının erken konup,
takip ve tedavilerinin uygun şekilde yapılması, gelişebilecek morbiditeleri
azaltmak/önlemek açısından önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Antenatal hidronefroz, çocuk, hidronefroz, renal pelvik çap,
üriner sistem dilatasyonu

Abstract:
Objective: Hydronephrosis (HN) is the most frequently detected urinary system
anomaly in the antenatal period, characterized by dilatation of the renal pelvis and/or
calyces. In our study, we aimed to evaluate the demographic, clinical,
laboratory/imaging data and treatment methods of our patients diagnosed with HN by
retrospectively examining them and grading them according to the HN staging
system.
Materials and methods: The files of 496 patients diagnosed with HN between the
ages of 0-18 at Gaziantep University Şahinbey Research and Practice Hospital
Faculty of Medicine Pediatric Nephrology clinic between January 1, 2018 and
November 30, 2023 were retrospectively examined. The patients' gender, age,
follow-up period, diagnosis, antenatal diagnosis status, clinical, laboratory and
imaging features, surgical methods applied and the patients' last ultrasonography
results were recorded from the file records.
Results: Of the cases included in the study, 296 (59,7 %) were boys and 200 (40,3
%) were girls. Of the 251 patients with a known diagnosis of antenatal
hydronephrosis (ANHN), the diagnosis was made in the 2nd trimester in 83 patients
and in the 3rd trimester in 168 patients. The majority of patients diagnosed with
ANHN were unilateral (76,9 %), and were more common in the left kidney (55,4 %)
and in men (57,8 %). When a total of 309 kidneys of 251 patients with ANHN were
evaluated according to the renal pelvic anteroposterior diameter (RPD) classification,
118 (38,2 %) had mild, 132 (42,7 %) had moderate, and 59 (19,1 %) had severe HN.
When evaluated according to system dilatation (UTD) classification, low risk was
detected in 141 (45,6 %) and increased risk was detected in 168 (54,4 %). At the first
postnatal admission, unilateral HN was detected in 373 (75,2 %) of the patients and
bilateral HN was detected in 123 (24,8 %). When the degree of HN is evaluated
according to the RPD staging system; Of the total 619 kidneys, 229 (37,0 %) were
interpreted as mild, 207 (33,4 %) as moderate and 183 (29,6 %) as severe HN.
According to the UTD staging system, when a total of 390 kidneys were evaluated, it
was seen that 207 (53,1 %) were in the low risk stage, 135 (34,6 %) were in the
medium risk stage, and 48 (12,3 %) were in the severe risk stage. The most common
etiology was transient hydronephrosis (41,9 %), the second and third most common
were ureteropelvic junction stenosis (UPD) (30,1 %) and Vesicoureteral reflux
(VUR) (16,9 %). It was observed that 136 (27,4 %) of our patients had UTI. Of the
patients with UTI, 66 (48,5 %) had VUR and 54 (39,7 %) had UPD. When the UPD
rates of patients with UPD and VUR were compared, it was seen that 36,2 % of the
patients with UPD and 78,6 % of the patients with VUR had UTI, and this was
statistically significant (p = 0.041). However, it was determined that unilateral or
bilateral HN did not pose a risk for UTI (p=0.112), and UTI was more common in
patients with pelvic anteroposterior diameter ≥15 mm (p<0.001). The obstruction
rate in DTPA was 44,8 %, and the most common cause (44,2 %) was UPD. The scar
rate in DMSA was 39,4 %, and the most common cause (65,6 %) was VUR. During
the observation, it was seen that only 93 patients (18,8 %) underwent surgical
intervention, and the HN of 208 kidney units (33,6 %) was completely resolved

vii

according to the final pelvic anteroposterior diameter. In addition, at the last follow-
up, CKD (GFR<60 ml/min/1.73 m2) was detected in 24 patients (4,8 %), proteinuria

in 32 patients (6,4 %), and hypertension in 21 patients (4,2 %).
Conclusions: Hydronephrosis is a significant genitourinary system anomaly that can
affect health for a lifetime. It is important that patients with hydronephrosis are
diagnosed early and followed up and treated appropriately to reduce/prevent possible
morbidities.
Keywords: Antenatal hydronephrosis, child, hydronephrosis, renal pelvic diameter,
urinary system dilatation