Ebû'l-Mu'în en-Nesefî'ye göre âhiret inancı
The hereafter belief of Abu al-Mu'in al-Nasafi
Yazar: MUHARREM ZENGİN
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN DOĞAN
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam ve İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahiret = Hereafter ; Diriliş = Resurrection ; Ebu`l-Muin en-Nesefi = Ebu`l-Muin en-Nesefi ; Kabir hayatı = The grave life ; Maturidi = Maturidi ; Nesef = Nesef ; Ölüm = Death ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kulların fiillerinin ancak Allah'ın yaratmasıyla mümkün olduğunu savunan Ebû'l-Mu'în en-Nesefî bu yaratma söz konusu olduğunda ise insanın fiillerinin sorumluluğunu da tekrar insana ait olduğunu açık bir şekilde ifade etmiştir. Ebû'l-Mu'în en-Nesefî'ye göre kaderin başlıca iki anlamı vardır. Bunlardan birincisi, nesnelerin kendilerine uygun olarak ortaya çıktıkları ölçüdür. Buradan asıl kasıt her şeyin olması gerektiği şekilde meydana gelmesiyle ilişkilidir. Söz konusu olan bu durum tabii ki belli bir ölçü, nizam ve düzen içerisinde gerçekleşmektedir. İkincisi ise, her şeyi zaman veya mekân açısından, sevap ve günah noktasında, olacakları durum üzere beyan etmektir. Bu durumda ise insanın bu işleyişler üzerindeki fiillerden kendi seçim imkânı bulunmaktadır. Özellikle de ikinci anlam üzerinde yoğunlaşan Ebû'l-Mu'în en-Nesefî'nin bu görüşü daha çok benimsenmiştir.
Ebû'l-Mu'în en-Nesefî Cebriyye ve Mu'tezîle gibi birden çok grupların kader, âhiret ile ilgili düşüncelerine katılmadığı gibi onları sert bir dille eleştirmiştir. Ne tamamen aklı ne de tamamen kaderi sorumlu tutmuştur. Âhiret görüşü de aynı bu perspektif doğrultusunda zuhur etmiştir. Ona göre Kader noktasında insanların fiillerini yaratan Allah'tır. Fakat kaza ve kader meydana geldiğinde veya ortaya çıkmadan önce kul fiilinde herhangi bir mecburiyeti yoktur. Ona göre kul fiillerini seçmekte özgürdür hiçbir zorlama söz konusu değildir. Yalnızca kulun taat ve masiyet potansiyeli bulunmaktadır. Dolayısıyla âhirete bakışı da muhtemeldir ki tercihini Allah'ın emirlerine uygun olarak fiile döken kimse âhirette ödüllendirilecekken, tam aksine seçim hakkını kötülükten yana şeytanı dost edinerek onun yolundan gitmeyi tercih edenler ise âhirette elim bir şekilde cezalandırılacaklardır.

Abstract:
Abu al-Mu'in al-Nasafi who defends that the actions of creature are possible only through the creation of Allah, has clearly indicated that when it comes to this creation, the responsibility of the actions of man again belongs to man. According to Abu al-Mu'in al-Nasafi, there are two major meaning of destiny. The first of these is the measure that the objects emerge according to them. The main intention from here is related to the occurrence of everything as it should be. This situation, of course, takes place in a certain measure, system and order. The second one is to declare everything in terms of time or place, at the point of good deeds and sins as they will be. In this case, people have the opportunity to choose their own from the actions on these processes. Especially, this view of Abu al-Mu'in al-Nasafi who focusing on the second meaning, has been adopted more.
Abu al-Mu'in al-Nasafi did not agree with the thoughts of multiple groups such as Cebriyya and Multazila about fate and the hereafter as well as criticized them harshly. He holds responsible neither completely mind nor completely fate. The vision of the hereafter also appeared in line with this perspective. According to him, it is of course Allah who creates people's actions at the point of destiny. However, there is not any obligation on people's actions when predestination and destiny take place or before they arise from. According to him, people free about choosing their actions, there is no compulsion. Only the people have the potential for devotion and mastery. Therefore, it is probable the view of the hereafter that the person who acts positively will be rewarded in the hereafter, on the contrary, those who prefer the right to choose for evil will be punished painfully in the hereafter.