Bazı Türk kömürlerinde mineral madde miktarının belirlenmesi
Determination of mineral matter content in some Turkish coals
Yazar: ŞENAY KADIKÖYLÜ
Danışman: DOÇ. DR. SUPHİ ORAL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Kömürlerin üretimini, hazırlanmasını ve kullanımını etkileyen en önemlietkenlerden birisi de mineral madde içerikleridir. Yüksek lisans tezi olarak hazırlananbu çalısmada, Zonguldak taskömürü ile Çayırhan, Elbistan, Ermenek, Orhaneli,Soma, Tufanbeyli ve Tunçbilek linyitlerinin mineral madde miktarları incelenerek,darbe dayanımları ile mineral madde miktarları ve kompozisyonları arasındakiiliskiler arastırılmıstır.Bu çalısmada, kullanılan kömür örneklerinin özütleme (liç) teknigi ile suda veHCl asitte çözülebilen mineral madde miktarları incelenmistir. Özütleme (liç)yönteminden sonra geriye kalan numunelerden, 370°C'de Düsük Sıcaklık Külü eldeedilmistir. Ayrıca orijinal kömür numunelerinin X-ısını Flüoresans Spektrometre(XRF) yöntemi ile yarı kantitatif element analizleri yapılmıstır. Kömür örneklerinindarbe dayanımını belirlemek için, her bir örnege Düzeltilmis Darbe Dayanımdeneyleri yapılmıs ve bulunan indeks degerleri ile kömür örneklerinin mineral maddemiktarları arasındaki iliskiler arastırılmıstır. Kömür örneklerinin havada kuru bazda(hkb) nem içerikleri %10-25; kül içerikleri %7-41; uçucu madde içerikleri %11-52 vesabit karbon içerikleri %11-62 arasında degismektedir. Kömür örneklerinin darbedayanım indisi ise %37-71 arasında degismektedir. Kömür örneklerinin X-ısınıdifraksiyon (XRD) analizinde, baslıca kuvars, kristobalit, illit, kaolinit,montmorillonit, klorit, pirit, kalsit, dolomit, aragonit, siderit, jips ve hematitmineralleri tespit edilmistir.Anahtar Kelimeler: Kömür, Mineral Madde, Düsük Sıcaklık Külü, Özütleme, Darbedayanımı

Abstract:
Mineral matter content is one of the most important factor affected toproduction, prepare and use of coals. In this study, have been investigated relationsbetween mineral matter contents and compositions with impact strengths, explored tomineral matter contents of Çayırhan, Elbistan, Ermenek, Orhaneli, Soma, Tufanbeyliand Tunçbilek lignites with Zonguldak bituminous coal.Selective leaching methods were carried out. Then low-temperature ashes(LTA) at 370º C were received. Raw coal samples were also made up determinationof element using X-ray fluorescence spectrometer (XRF) methods. Each sample havebeen made up impact strength experiments in order to determine to impact strength ofcoal samples and investigated relation between mineral matter contents of coalsamples with impact strengths presented. Coal samples were changed betweenmoisture contents 10-25%; ash contents 7-41%; volatile matter contents 11-52% andfixed carbon contents 11-62% on air dry basis. Impact strength index have beenchanged between 37-71% of coal samples. X-ray diffraction (XRD) analyses showedthat quartz, cristobalite, illite, kaolinite, montmorillonite, chlorite, pyrite, calcite,dolomite, aragonite, siderite, gypsum and hematite minerals are principal minerals inthe studied coal samples.Key Words: Coal, Mineral Matter, Low temperature ash, Leaching, Impactstrength