Sambucus nigra L. (kara mürver) bitkisinin çiçek ve meyvelerinden standardize ekstrelerin hazırlanması ve biyolojik etkilerinin araştırılması
Preparation of standardized extracts from flowers and fruits of Sambucus nigra L. (black elderberry) and investigation of biological effects
Yazar: ŞEYMA ULUSOY
Danışman: PROF. DR. MURAT KARTAL
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi ve Doğal Ürünler Kimyası Ana Bilim Dalı / Farmakognozi ve Doğal Ürünler Kimyası Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Obezite = Obesity ; Sambucus nigra L. = Sambucus nigra L. ; Sitotoksisite = Cytotoxicity

Özet:
Bu çalışmada T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü ile çalışılarak, Türkiye'de doğal olarak yetişen Sambucus nigra L. bitkisinin 121 farklı bölgeden alınan örnekleri toplam antosiyanin içeriği bakımından değerlendirilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda, yerli ve antosiyanince zengin bir S. nigra kültür çeşidi geliştirilecektir. 
Tez kapsamında, Balıkesir Büyükşehir Belediyesi Çiftçi Eğitim Merkezi'nde (BAÇEM) kültüre alınan S. nigra bitkilerinin çiçek, meyve ve yapraklarından toplanmıştır. Bu bitkisel materyallerden meyve %96 etanol ekstresi, çiçek %70 etanol ekstresi, yaprak %70 etanol ekstresi hazırlanmış ve bu ekstrelerin A549, MCF-7 ve U-118 MG hücre hatlarındaki sitotoksisitesi çalışılmış, ekstrelerin bu hücre hatlarında önemli sitotoksisite sergilemediği tespit edilmiştir. 
Kara mürver ekstrelerindeki rutin ve izokersitrin flavonoitlerini PDA dedektörlü HPLC cihazında kantitatif olarak tayin edebilmek için metot geliştirilmiştir. Geliştirilen metot doğruluk, kesinlik, seçicilik, tayin sınır, gözlenebilme limiti, doğrusallık, uygulama aralığı ve sağlamlık açısından USP kriterlerine göre valide edilmiştir. 
BAÇEM'den toplanan S. nigra çiçek, meyve ve yapraklarından standardize %50 etanol ekstreleri ve %100 su ekstreleri elde edilmiş ve her birinin spesifikasyonu oluşturulmuştur. Spesifikasyonlarda kimyasal içerik bakımından fenolik madde miktarı, flavonoit madde miktarı, rutin miktarı ve izokersitrin miktarına yer verilmiştir. Elde edilen standardize ekstrelerin her biri, yüksek yağlı diyetle indüklenmiş obeziteye sahip erkek Wistar albino sıçan gruplarının diyetlerine dahil edilerek test edilmiştir. Obezitede etkili parametreler olan HDL, LDL, trigliserit, adinopektin, leptin, T3, T4, TNF-α, IL-1β, kan glukozu seviyesi, serum insülin seviyesi, lipaz enzim inhibisyonu ve serum lipaz seviyesi değişimleri 7 hafta boyunca takip edilmiştir. In vivo olarak test edilen ekstrelerin obezite parametrelerinde kayda değer değişiklikler meydana getirmediği saptanmıştır. 
Ek olarak, kara mürver, ekinezya ekstreleri ile C vitamini ve çinko içeren, bağışıklık güçlendirmek için, soğuk algınlığına karşı kullanılacak damla formunda bir formülasyon hazırlanmıştır. Formülasyonun L-askorbik asit, toplam fenolik madde, toplam flavonoit madde ve toplam antosiyanin madde miktarlarının stabilitesi başlangıçtan itibaren 3 ay boyunca 3 farklı ortamda takip edilmiştir.

Abstract:
In this study, working with the Republic of Türkiye Ministry of Agriculture and Forestry Aegean Agricultural Research Institute samples of the Sambucus nigra L. plant, which grows naturally in Türkiye, taken from 121 different regions were evaluated in terms of total anthocyanin content. In line with these results, a native and anthocyanin-rich S. nigra cultivar will be developed.
Within the scope of the dissertation, flowers, fruits and leaves of S. nigra plants cultivated at Balıkesir Metropolitan Municipality Farmer Training Center (BAÇEM) were collected. Fruit 96% ethanol extract, flower 70% ethanol extract, leaf 70% ethanol extract were prepared from these plant materials, and the cytotoxicity of these extracts on A549, MCF-7 and U-118 MG cell lines was studied, and it was determined that the extracts did not exhibit significant cytotoxicity in these cell lines.
A method was developed to quantitatively determine the rutin and isoquercitrin flavonoids in black elderberry extracts on an HPLC device equipped with a PDA detector. The developed method has been validated according to USP criteria in terms of accuracy, precision, selectivity, detection limit, detection limit, linearity, application range and robustness.
Standardized 50% ethanol extracts and 100% water extracts were obtained from S. nigra flowers, fruits and leaves collected from BAÇEM, and the specifications of each were created. In terms of chemical content, the specifications include the amount of phenolic substance, the amount of flavonoid substance, the amount of rutin and isoquercitrin. Each of the resulting standardized extracts was tested by inclusion in the diets of groups of male Wistar albino rats with high-fat diet-induced obesity. Changes in HDL, LDL, triglyceride, adiponectin, leptin, T3, T4, TNF-α, IL-1β, blood glucose level, serum insulin level, lipase enzyme inhibition and serum lipase level, which are effective parameters in obesity, were monitored for 7 weeks. It was determined that the extracts tested in vivo did not cause significant changes in obesity parameters.
In addition, a formulation in the form of drops containing black elderberry and echinacea extracts, vitamin C and zinc has been prepared to strengthen immunity and be used against common cold. The stability of the L-ascorbic acid, total phenolic substance, total flavonoid substance and total anthocyanin substance amounts of the formulation was monitored in 3 different environments for 3 months from the beginning.