Türkiye'de doğrudan yabancı yatırımların iş gücü piyasasına etkileri: Mikro veri analizi
The effects of foreign direct investment on labor market in Turkey: A micro-data analysis
Yazar: MUHAMMED AKİF KARA
Danışman: PROF. DR. FATMA BAHAR ŞANLI GÜLBAHAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Mikroanaliz = Microanalysis ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Yatırımlar = Investments ; Üretim sektörü = Production sector ; İş gücü piyasası = Labour market

Özet:
Doğrudan yabancı yatırımların İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki konjonktürün etkisi ile uluslararası ekonomide önemli bir yere sahip olmaya başlaması ve özellikle iş gücü piyasaları üzerindeki olumlu etkileri neticesinde gelişmekte olan ülkeler, yabancı yatırımcıları ülkelerine çekebilmek için teşvik edici politikalar tasarlamışlardır. Yabancı yatırımların, iş gücü piyasalarında belirlenen ücret seviyeleri başta olmak üzere istihdam ve çalışan niteliği gibi faktörlere etkisinin doğru tespit edilmesi, söz konusu politika tercihleri için önem arz etmektedir. Dünyada bu amaçla yapılan çalışmalarda çoğunlukla firma seviyesinde mikro veri kullanılırken, Türkiye için mikro veri ile yapılan çalışmalar oldukça az sayıdadır.
Bu çalışmanın amacı, imalat sektöründe faaliyet gösteren firmalar seviyesinde, 2003-2015 dönemini kapsayan en güncel mikro panel veri setini kullanarak, doğrudan yabancı yatırımların, başta ücretler olmak üzere istihdam ve çalışan niteliği ile olan ilişkisini ortaya çıkarmaktır. Elde edilen sonuçlara göre yabancı sermayenin yatırım yapacağı firmaları nitelikli seçim adı altında belirlediği tespit edilmiş ve gerek nitelikli iş gücü gerekse firma çalışan sayısının, yatırımcı tercihlerini belirleyen en temel faktörler oldukları anlaşılmıştır. Ayrıca, sabit etkiler modeli, DYY'nin iş gücü piyasası ile ilişkisini açıklamada kullanılmak üzere tercih edilerek, nitelikli seçim etkisinin ayrıştırılması için farklı değişkenlere modelde yer verilmiştir. Sonuç olarak, yabancı firmalarla yerli firmalar arasındaki pozitif ücret farkının %12,4'lük kısmının, yabancı yatırım etkisi ile oluştuğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Foreign direct investments (FDI) have become increasingly important for the global economy in the post-World War II conjuncture. As a result, developing countries, observing the positve effects of FDI on labor markets, designed policies to attract more of these foreign investments. A correct assessment of the effects of FDI on wage levels, employment and the qualifications of the employees is important for these policy choices. While most studies on this topic for other countries around the world use firm level micro data, studies using micro data for Turkey are only a handful. 
The aim of this study is to uncover the effects of foreign direct investment on wages, as well as employment and employee qualification (production-non production) using the most up-to-date micro data that covers the 2003-2015 period for firms that operate in the industrial sector. Our analysis suggest that foreign capital determines which local firms to invest based on a cherry-picking, and that both qualified work force and employee numbers are the most important factors for the investor choice. Furthermore, we prefer to use the fixed effects model to explain the relationship between FDI and the labor force, while we control for various other factors to account for the cherry-picking effect. As a result, we determine that foreign investment explains 12.4 percent of the wage difference between the foreign affiliated and domestic firms.