Bingöl yöresi bal örneklerinden fenolik bileşiklerin 
ekstraksiyonu ve bazı biyolojik aktivitelerinin araştırılması
Extraction of phenolic compounds and investigation of some biological activities from Bingol regional balancing examples
Yazar: EVSET MURAT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BÜLENT KAYA
Bingöl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bingöl ve yöresi zengin bitki çeşitliliği ve uygun iklim koşulları ile arıcılığa oldukça uygun bir bölgedir. Bölgemizde bal üretimi ticaret amaçlı olduğundan dolayı arıcılık faaliyetleri her geçen gün artmaktadır. Bu çalışmada, Bingöl ili ballarının, farklı bölgelerden alınan örneklerinin fenolik ekstrelerinin dünya çapında yapılan bal araştırmalarında bilinirliliği ve etkinliği azdır. Bu amaçla ve balın bir şifa kaynağı olarak bilinen toplumlarda balın gerçek özelliklerinin neler olabileceği ve Bingöl balının sadece besleyici özelliği dışında şifa kaynağı olarak ne kadar etkin olduğu, bal içeriğinin etkin maddeler açısından hangi vasıflara sahip olduğu bu etkin maddelerin ne derecede antioksidan ve antikanser özelliği gösterdiğinin tespit edilmesi amaçlanmış ve çalışmada kullanılan bal örnekleri Amberlite® XAD-2 kolon dolgu maddesiyle ile muamele edilerek fenolik ekstraktları elde edildi. 

Ekstrakların toplam fenol içerikleri Folin-Ciocalteu yöntemiyle, toplam flavonoid miktarları alüminyum klorür metoduyla ve toplam antioksidan aktiviteleri ise fosfomolibden yöntemi ile tayin edilmiştir. Bingöl' deki çeşitli bölgelerden toplanan 5 adet balın metanol ekstraktında toplam fenolik içerikler Kiğı (426,01), Sancak (326,17), Servi (237,70), Solhan (172,90) ve Yayladere (140,34) (µg gallik asit/g) olarak hesaplanmıştır. Toplam flavonoid içerikleri ise sırasıyla 0,1981, 0,1482, 0,0805, 0,0817, ve 0,0876 (µg kuersetin/g) olarak saptanmıştır. Toplam fenolik asit içerikleri sırasıyla 723,33 - 868,00 - 262,00 - 0,0817 ve 312,00 (µg sinapik asit/g) olarak saptanmış bu verilere göre fenolik bileşik içeriğine göre Kiğı balı öne çıkmaktadır. Bu ekstraktların antioksidan aktiviteleri olarak metal şelatlama aktivitesi ve toplam antioksidan kapasitenin belirlenmesi deneyleri yapılmıştır ve % inhibisyon olarak değerlendirilen 1000 µg/mL konsantrasyon da en fazla inhibisyon olduğu görülmüştür, buna göre bal ekstraklarının inhibisyon değerleri sırasıyla % olarak 17,17 - 2,74 - 18,76- 11,44 ve 3,74 olarak belirlenmiştir. 

Bu bal ekstraktının metal şelatlama aktivitesinin EDTA eşleniği açısından değer- lendirildiğinde 12,5 µg/mL konsantrasyonda en fazla metal şelatlama sahip olduğu görülmüş ve buna göre metal şelatlama aktiviteleri sırasıyla 2448,01 - 1334,16 - 439,61 - 1971,66 - 1432,08 µg EDTA/g olarak hesaplanmıştır. Toplam antioksidan kapasite ise sırasıyla 2275,40 - 1498,25 - 811,90 - 646,98 ve 16,34 (µg askorbik asit/g) olarak belirlenmiştir. Bu bilgilere göre Kiğı balın toplam antioksidan ve fenolik içerik  
aktivitelerinin diğer ballardan daha yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca tüm bal örneklerinin insan prostat kanser hücrelerinin (PC-3) canlılığı üzerine etkilerine de bakılmıştır. Tüm bal örneklerinin PC-3 hücre canlılığını uygulanan tüm dozlarda düşürdüğü gözlemlenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Bal, fenolik bileşikler, antioksidan aktivite, antikanser aktivite.

Abstract:
Bingöl and its region are very suitable region for beekeeping with its rich plant variety and suitable climatic conditions. Beekeeping activities are increasing day by day because honey production is aimed for trading in our region. In this study, the phenolic extracts of honey from Bingöl provinces, samples taken from different regions are less known and effective in honey researches made around the world. For this purpose and in what is known as a source of healing honey, what are the true features of honey and how effective it is as a source of healing other than the nutritive properties of Bingol honey, what qualities of honey content have in terms of active ingredients, how antioxidant and antimicrobial and anticancer properties of these active substances and the honey phenolic compounds which were to be used for antioxidant and antimicrobial activities were extracted with Amberlite XAD-2 column filler.

Total phenol contents of the extracts were determined by Folin-Ciocalteu method, total flavonoids were determined by aluminum chloride method and total antioxidant activities by phosphomolybdenum method. The total phenolic contents of methanol extracts of five honey samples collected from various regions in Bingöl were compared with the values of Kiğı (426.01), Sancak (326.17), Servi (237.70), Solhan (172.90) and Yayladere (140.34) µg gallic acid/g). Total flavonoid contents were calculated as 0.1981, 0.1482, 0.0805, 0.0817, and 0.0876 (µg quercetin/g), respectively. Total phenolic acid contents were calculated as 723.33 - 868.00 - 262.00 -0.0817 and 312.00 (µg sinapic acid/g), respectively, according to the phenolic compound contents of honey samples. The metal chelating activities and the total antioxidant capacities of these extracts were determined as the antioxidant activities and the inhibition values were found to be the maximum inhibition at the concentration of 1000 µg/mL evaluated as % inhibition, the % inhibition values of honey extracts were 17.17 - 2.74 - 18. 76 - 11.44 and 3.74.

When the metal chelating activity of this honey extract was evaluated in terms of the EDTA conjugate, the metal chelating activity was found to be the highest at 12.5 µg/mL concentration and thus the metal chelating activities were found to be 2448.01 - 1334.16 - 439.61 - 1971.66 - 1432.08 µgEDTA/g. When the total antioxidant capacity was evaluated as 2275.40 - 1498.25 – 811.90 – 646.98 and 16.34 (µg ascorbic acid/g), respectively. According to this information, the total antioxidant and phenolic content activities of Kiği honey sample were found to be higher than the other balloons. Our  
findings indicate that gallic acid, quercetin, sinapic acid, ascorbic acid are the main phenolic acids studied. We evaluated the effects of honey samples on viability of human prostate cancer cells (PC-3) and these extracts significantly reduced the viability of PC-3 cells in vitro. As a result, antioxidant and anticancer properties of honey samples from Bingöl province have been revealed.

Keywords: Honey, phenolic compounds, antioxidant activity, anticancer activity.