Türkiye için birincil enerji kaynaklarının büyüme üzerine etkileri
The impact of primary energy sources on growth for Turkey
Yazar: HÜSEYİN ATAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN GÜLER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Büyüme = Growth ; Doğal gaz = Natural gas ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Enerji = Energy ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Enerji tüketimi = Energy consumption ; Kömür = Coal ; Petrol = Petroleum ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Büyüme ve enerji tüketimi ilişkisi İktisat ve Ekonometri alanlarında birçok araştırmaya konu olmuştur. Bu konuda yapılan araştırmaların kökeni 1970'li yıllara kadar uzanmaktadır. Halen güncelliğini korumakta olan bu çalışma alanı ile ilgili son yıllarda ülkemizde de farklı yöntemler izlenerek araştırmalar yapılmaktadır. Geçmiş yıllarda daha çok toplam enerji tüketimi veri alınırken günümüzde elektrik ve yenilenebilir enerji tüketimi ile enerji kaynağı bazında büyüme ilişkisi ele alınmaya başlamıştır. Bu çalışmada Türkiye'nin birincil enerji kaynaklarından petrol, doğal gaz ve kömür tüketimi ile büyüme ilişkisi ele alınmış olup bu yönüyle özgün bir çalışma olması umulmaktadır.  
	Araştırmada 1990-2016 dönemi verileri kullanılarak ekonometrik analizler gerçekleştirilmiştir. VAR, eşbütünleşme analizi ve diğer ekonometrik yöntemler kullanılarak petrol, doğal gaz ve kömür tüketiminin büyümeyi etkileyip etkilemediği incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde büyümeye, enerji kavramına ve enerji tüketimi ile büyüme arasındaki ilişkiyi inceleyen araştırmalara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde kullanılan yöntemler teorik olarak açıklanıp, dördüncü bölümde uygulama sonuçları paylaşılmıştır. 
	Bulgularımız Türkiye'de petrol, doğal gaz ve kömür tüketimi ile büyüme arasında uzun dönemde eşbütünleşik bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Eşbütünleşik ilişki olmasına rağmen değişkenler arasında nedensellik yoktur. Kısa dönemde de Hata Düzeltme Mekanizması petrol ve kömür tüketimi için çalışmaktadır. 

Anahtar kelimeler: Büyüme, birincil enerji kaynakları, petrol, doğal gaz, kömür

Abstract:
The relationship between growth and energy consumption has been the subject of many researches in economics and econometrics. The origins of the research done in this regard extend back to the 1970s. In recent years, researches have been carried out in our country by following different methods. In the past years, total energy consumption has been taken into account, and now electricity and renewable energy consumption and energy resource-based growth relationship are being considered. In this study, Turkey's primary energy sources oil, gas and coal consumption is discussed in relation with the growth is expected to be an original work in this respect.
In our study, econometric analyzes are carried out using 1990-2016 period. Using VAR forecast, cointegration analysis and other econometric methods, it is examined whether oil, natural gas and coal consumption effect growth. In the second part of the study, the concept of energy, growth, and the relationship between energy consumption and growth are examined. The methods used in the study are explained theoretically in the third section and the results are presented in the fourth section.
 	Our findings show that between oil, natural gas, coal consumption and growth for Turkey. There is a cointegrated relationship in the long term. Despite the cointegrated relationship, there is no causality between variables. In the short term, the error correction mechanism works for oil and coal consumption.

Keywords: Growth, primary energy sources, oil, natural gas, coal