Kronik inflamatuar demiyelinizan polinöropati tanılı hastalarda nöropsikiyatrik bulguların değerlendirilmesi ve yaşam kalitesine etkisi
Evaluation of neuropsychiatric symptoms in chronic inflammatory demyelining polyneuropathy patients and its effect on quality of life
Yazar: KADRİYE İREM CARUS MUSAOĞLU
Danışman: PROF. DR. EREN GÖZKE
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Giriş ve Amaç: Kronik inflamatuar demiyelinizan polinöropati (CIDP), periferik sinirleri ve sinir köklerini etkileyen, proksimal ve distal kasların tekrarlayan-düzelen veya ilerleyici simetrik zayıflığı ve duysal bozukluklar ile karakterize edilen, edinilmiş, immün aracılı bir nöropatidir. Fiziksel ve işlevsel kısıtlamalara yol açan ilerleyici bir seyir izleyebilen kronik bir durum olduğundan hastaların nöropsikiyatrik özelliklerine ve yaşam kalitesine etkisinin değerlendirilmesi, hastalığın gelişimi ve prognozunun anlaşılmasına katkıda bulunabilir. Bu çalışmanın amacı, CIDP'li hastaların yaşam kalitesini, uyku kalitesini, depresyon, anksiyete kognitif bozukluklarını değerlendirmek, bu bulguların hastalık parametreleriyle ve birbirleri arasında bir korelasyon olup olmadığını analiz etmektir. 
Yöntem: Yirmi altı CIDP hastası ve 26 sağlıklı gönüllüye standardize minimental test (sMMT); Montreal bilişsel değerlendirmesi (MoCA); rakam sembolü değiştirme/sembol kopyalama testi (DSST); kısa formlu sağlık araştırması – 36 (SF-36), yorgunluk şiddeti ölçeği (FSS); Beck Depresyon Ölçeği (BDI); Beck Anksiyete Ölçeği (BAI), Pittsburgh Uyku Kalitesi Indeksi (PUKI), uygulanmıştır. Hastaların nörolojik fonksiyonu ve hastalığın yarattığı engelliliği değerlendirmek için INCAT (Inflammatory Neuropathy Cause and Treatment Disability Score) ve I-RODS (Inflammatory Rasch-built Overall Disability Score) puanları hesaplanmıştır. Bu ölçekler ve alt parametreleri hastaların INCAT ve I-RODS skorlarıyla, hastalık süreleriyle ve SF-36 ile karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Hastaların %69.2'si kadın, %30.8'i erkektir, yaş ortalaması 47.92 saptanmıştır. Sosyodemografik özelliklerde ve eğitim durumlarında hasta ve kontrol grubu arasında benzer dağılım bulunmaktadır. Hastalar ve sağlıklı gönüllülerde sMMT ve MoCA'da gruplar arasında istatistiksel fark izlenmemiştir; DSST'de hastaların daha yavaş olma eğilimini gözlemlenmiştir. INCAT ve I-RODS skorlarıyla kognitif testlerin skorlarında korrelasyon tespit edilmemiştir. SF-36 yaşam kalitesi toplam skoru ve tüm alt parametrelerinin hasta grubunda istatistiksel olarak anlamlı ölçüde daha düşük olduğu izlenmiştir (p<0.001). Hastalığa bağlı engellilik ile özellikle sosyal işlevselliğin azaldığı görülmüştür. Depresyon ve anksiyete düzeyleri hasta grubunda daha yüksek olduğu gibi yaşam kalitesiyle negatif yönlü güçlü bir ilişki tespit edilmiştir. Hastalık engelliliği ile anksiyetenin arttığı, depresyonun ilişkisinin olmadığı izlenmiştir. Yorgunluk düzeyleri hasta grubunda fazla; yaşam kalitesiyle arasında güçlü bir negatif korelasyon, engellilik skorlarıyla pozitif korrelasyon tespit edilmiştir. Uyku kalitesi ve tüm alt parametreleri CIDP hastalarında anlamlı derecede düşük saptanmış, PUKİ toplam skoru ve gündüz işlev bozukluğu ile yaşam kalitesi arasında orta düzeyde negatif yönlü ilişki tespit edilmiştir. I-RODS engellilik skoru ile PUKİ arasında zayıf korrelasyon saptanmıştır. Hastalık süreleriyle herhangi bir parametre arasında ilişki izlenmemiştir. 
Sonuç: CIDP hastalarında kognitif bozukluk izlenmemiştir. CIDP hastaları sağlıklı popülasyona göre daha düşük yaşam kalitesi, uyku kalitesi, daha yüksel depresyon, anksiyete ve yorgunluğa sahiptir. Hastalığın yarattığı özürlülükle anksiyete ve yorgunluk doğru orantılı olarak artmakta, yaşam kalitesi ve uyku kalitesi azalmaktadır, bu azalma en çok sosyal işlevsellikte göze çarpmaktadır. Hastaların yaşam kalitesini etkileyen parametreler depresyon, anksiyete, yorgunluk ve uyku kalitesidir. CIDP hastalarının bu yönlerden de tedavi edilmesi yaşam kalitesini arttırabilir ve prognozunu etkileyebilir.

Abstract:
Introduction and Purpose: Chronic inflammatory demyelinating polyneuropathy (CIDP) is an acquired, immune-mediated neuropathy that affects peripheral nerves and nerve roots and is characterized by relapsing-remitting or progressive symmetric weakness of proximal and distal muscles and sensory symptoms. Since it is a chronic condition that can follow a progressive course leading to physical and functional limitations, evaluation of its impact on patients' neuropsychiatric characteristics and quality of life can contribute to the understanding of the development and prognosis of the disease. The aim is to evaluate the quality of life, sleep quality, depression, anxiety and cognitive disorders of patients with CIDP and to analyze whether there is a correlation between these findings and the disease parameters and each other.
Materials and Methods: Standardized minimental test (MMSE) was performed on 26 CIDP patients and 26 healthy volunteers; Montreal Cognitive Assessment (MoCA); Digit Symbol Substitution/Symbol Copying Test (DSST); Fatigue Severity Scale (FSS); Beck Depression Inventory (BDI); Beck Anxiety Inventory (BAI), Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Short-Form Health Survey – 36 (SF-36) were administered. INCAT (Inflammatory Neuropathy Cause and Treatment Disability Score) and I-RODS (Inflammatory Rasch-built Overall Disability Score) scores were calculated to evaluate the patients' neurological function and the disability caused by the disease. These scales and their subparameters were compared with the patients' INCAT and I-RODS disability scores and disease duration.
Results: Considering the sociodemographic characteristics, 69.2% of the patients were female and 30.8% were male, and the average age was 47.92. No statistical difference was observed between groups in MMSE and MoCA in CIDP patients and healthy volunteers; a tendency for patients to be slower on the DSST was observed. No correlation was detected between INCAT and I-RODS scores and cognitive test scores. SF-36 quality of life total score and all its subparameters were observed to be statistically significantly lower in the patient group. It has been observed that especially social functionality decreases with disease-related disability. Depression and anxiety levels were higher in the patient group, and a strong negative relationship with quality of life was detected. It was observed that BAI scores increased with disease disability, but there was no relationship between BDI scores. Fatigue levels are high in the patient group; A strong negative correlation with quality of life and a positive correlation with disability scores were detected. Sleep quality and all its subparameters were found to be significantly lower in CIDP patients, and a moderate negative relationship was found between the PSQI total score and daytime dysfunction and quality of life. A weak correlation was found between the I-RODS disability score and PSQI. No relationship was observed between disease duration and any parameters.
Conclusion: No cognitive impairment was observed in CIDP patients. CIDP patients have lower quality of life, sleep quality, and higher levels of depression, anxiety, and fatigue than the healthy population. Anxiety and fatigue increase in direct proportion to the disability caused by the disease, and quality of life and sleep quality decrease; rhis decrease is most noticeable in social functionality. Parameters that affect patients' quality of life are depression, anxiety, fatigue and sleep quality. Treating CIDP patients in these aspects may improve their quality of life and affect their prognosis.