Ayrıştırma analizi ile ülkelerin enerji ve çevre performans değerlendirmesi
Energy and environmental performance evaluation of countries by decomposition analysis
Yazar: SEHER BODUR
Danışman: PROF. DR. İHSAN ALP
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İstatistik = Statistics

Özet:
Küresel ısınma, sosyal ve ekonomik kalkınma üzerindeki olumsuz etkisi nedeniyle dünyada büyük endişe yaratmaktadır. Ayrışma analizi ekonomik büyüme ve çevre konuları arasındaki ilişkiyi araştırmak için önemli bir araçtır. Bu bağlamda, 1990'dan 2018 yılına kadar, Organization for Economic Co-operation and Development (OECD)'a üye olan ülkeler, dünyayı en çok kirleten ülkeler, Türkiye, Çin, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Hindistan'ın ekonomisi ve CO2 emisyonları arasındaki karşılıklı bağımlılığın kapsamlı bir şekilde anlaşılması, gelişmekte olan ülkeler için de referans sağlaması amaçlanmaktadır. Aynı zamanda bu ülkelerin 2019-2025 yılları için ayrıştırma ve ayrışma durumlarının ileriye dönük tahminleri yapılmıştır. İlk olarak, OECD ülkeleri, dünyayı en çok kirleten ülkeler, Türkiye, Çin, ABD ve Hindistan'ın enerjiyle ilgili CO2 emisyonlarının itici güçleri, Logaritmik Ortalamalı Divisia Endeks-II (LODE-II) yöntemi kullanılarak belirlendi. İkinci olarak aynı ülkelerin ekonomik büyüme ile CO2 emisyonları arasındaki ayrışma durumunu araştırmak için LODE-II yönteminin sonuçları Tapio ayrışma yöntemine entegre edilmiş ve ayrışma çabası endeksi hesaplanmıştır. LODE-II ayrıştırma yönteminin sonucuna göre, kişi başına düşen milli gelir CO2 emisyonlarının artışında önemli rol oynarken, enerji yoğunluğu ise CO2 emisyonlarının azalışında önemli rol oynamaktadır. Birleştirilmiş Tapio yönteminin sonucuna göre de, ülkelerin ayrışma durumu belirlenmiş ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Global warming is a major concern in the world because of its negative impact on social and economic development. Decoupling analysis is an important tool to investigate the relationship between economic growth and environmental issues. In this context, a comprehensive understanding of the interdependence between the economy and CO2 emissions of Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) member countries, most polluting countries in the world, Turkey, China, United States and India is intended to provide a reference for developing countries from 1990 to 2018. At the same time, prospective estimates of decomposition and decoupling status of these countries have been made for the period of 2019-2025. First, the driving forces of energy-related CO2 emissions in OECD countries, most polluting countries in the world, Turkey, China, United States and India are determined using the Logarithmic Mean Divisia Index (LMDI-II) method. Secondly, the results of the LMDI-II method are integrated into the Tapio decoupling method in the same countries to explore the decoupling status between economic growth and CO2 emissions and decoupling effort index has been calculated. According to the results of LMDI-II decomposition method, while per capita Gross Domestic Product (GDP) plays a major role in increasing CO2 emissions, energy intensity plays a major role in decreasing CO2 emissions. According to the result of the combined Tapio method, the decoupling status of the countries is determined and recommendations are presented.