Prekanseröz servikal lezyon tanısı alan hastaların roy uyum modeline göre uyum durumlarının incelenmesi
Investigation of the patients diagnoised with precancerous cervical lesion, modes of adaptation in view of roy adaptation model
Yazar: NİGAR ÇELİK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYNUR SARUHAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Hastalar = Patients ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Nitel araştırma = Qualitative research ; Prekanseröz durumlar = Precancerous conditions ; Uterin servikal neoplazmlar = Uterine cervical neoplasms ; Uyum = Adaptation

Özet:
Amaç: Prekanseröz servikal lezyon tanısı alan hastalar ve eşlerinin Roy Uyum Modeli ile uyumlu/uyumsuz davranışların incelenmesidir.
Yöntem: Araştırma, niteliksel araştırma olarak yürütülmüştür. Araştırmanın kavramsal çerçevesini Roy Uyum Modeli oluşturmuştur. Veriler "Birey Tanılama Formu" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılarak "derinlemesine görüşme" yöntemiyle toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini, prekanseröz servikal lezyonlu hastalar (n: 23) ve eşleri (n:5) oluşturmuştur. Veriler "içerik analizi" ile değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Araştırma kapsamına alınan hastalar ve eşleri, roy uyum modelinin dört alanında da, uyumlu/uyumsuz davranışlar deneyimlemiştir. Prekanseröz servikal lezyonlu hastalar ve eşlerin Roy Uyum Modeli'ne göre Uyum grubunda; fizyolojik uyum alanı ile ilgili temalar "Kendini İyi Hissetme", "Önlem Alma", benlik kavramı alanı ile ilgili temalar; "Umut", "Kaderci Yaklaşım", rol fonksiyonu uyum alanı ile ilgili temalar; "Primer Rolleri Sürdürme", karşılıklı bağlılık uyum alanı ile ilgili temalar "Sosyal Destek Alma", Uyumsuzluk grubunda; fizyolojik uyum alanı ile ilgili "Zorlanma", benlik kavramı alanı ile ilgili temalar; "Kanser Algısı", "Korku", "Kendini Yargılama", "Cinsellik Algısı", rol fonksiyonu uyum alanı ile ilgili temalar; "Primer Rolleri sürdürememe", "Annelik Rolünde Bozulma", karşılıklı bağlılık uyum alanı ile ilgili temalar ise; "Eş İlişkilerinde Problem Yaşama", "Sosyal Destek Yetersizliği", "Sosyal İzolasyon", "Bilgi Gereksinimi", "Kadınlara Öneriler" olarak belirlenmiştir.
Sonuç: Araştırmada Roy uyum modeline göre hastaların deneyimleri açıklanarak tanı sonrası uyum süreci ile ilgili önemli veriler elde edilmesini sağlamıştır. Prekanseröz servikal lezyon tanı ve tedavi sürecinde hastaların yanı sıra tüm aile bireylerinin özellikle eşlerin etkilendikleri ifade edilmiştir. Bu doğrultuda hastalara ve eşlerine tanı aşamasından itibaren sağlık profesyonellerinin bilgi ve destek sağlaması, bakım ve danışmanlık hizmetlerinin verilmesi hastalar ve eşlerinin birçok olumsuz deneyimlemelerini, uyumsuz davranışlarını önleyebilir ve bu sürecin daha olumlu bir şekilde yönetilmesini kolaylaştırabilir. 
Anahtar Sözcükler: Prekanseröz Servikal Lezyon, Hemşirelik, Roy Uyum Modeli, Nitel Araştırma.

Abstract:
Objective: The objective was to examine the adaptive or ineffective behaviours of the patients diagnoised with precancerous cervical lesion and their spouses with Roy Adaptation Model.
Method: The research was conducted qualitatively. The conceptual framework of the research consisted of Roy Adaptation Model. The data were collected by means of "in-depth interview" method by  "Individual Identification Form" and "Semi-Structured Interview Form" studies. The research sample consisted of the patients with precancerous cervical lesion (n:23) and their spouses (n:5). The data were evaluated with "a content analysis".
Findings: The patients and their spouses, involved in the scope of the research, experienced adaptive or ineffective behaviours in four modes of Roy Adaptation Model. In adaptive group, the themes related to patients' with precancerous cervical lesion and their spouses' physiologic- physical mode in Roy Adaptation Model are" Feeling About Self", "Taking Precautions". The themes related to self concept mode are "Hope", "Determinist Approach". The themes related to role function mode is "Continue Primary Roles". The theme related to interdependence mode is " Getting Social Support". In non-adaptive group, the theme related to physiologic- physical mode is "Uneasiness". The themes related to self concept mode are "Perception of cancer", "Fear", "Self-Determination" and "Perception of Sex". The themes related to role function mode are "Not Being Able To Continue Primary Roles" and "Deterioration of Motherhood ".The The themes related to interdependence mode are "Having Issues with Their Spouses", "Insufficiency of Social Support", "Social Isolation", "The Need for Information" and "Suggestions for Women".
  Result:  After a diagnosis, the important data about the adaptation process were obtained from the explanations of the patients' experiences. It was stated that at precancerous cervical lesion diagnosis and treatment process, besides the patients all the family members especially their spouses were affected. In this regard, health professionals should provide patients with information and support, care and counselling services as well. Thus the patients' and spouse's negative experiences, maladaptive behaviours can be prevented. 
Key Words: Precancerous Cervical Lesion, Nursing, Roy Adaptation Model, Qualitative Research