Öğrenme eğrileri: Teori ve sektörel öğrenme eğrilerinin tahmin edilmesi üzerine ampirik bir çalışma
Learning curves: Theory and an empirical study on estimating sectoral learning curves
Yazar: ZEYNEP SUNGUR
Danışman: PROF. DR. HAYDAR AKYAZI
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Öğrenme = Learning ; Öğrenme deneyimi = Learning practices ; Öğrenme düzeyi = Learning level ; Öğrenme etkisi = Learning effect ; Öğrenme hızı = Learning speed

Özet:
Üretim sürecinde yaparak öğrenme, işletmelere maliyet ve verimlilik avantajı kazandırmaktadır. Sürdürülebilir bir rekabet avantajı sağlayan yaparak öğrenmenin maliyet ve verimlilik üzerindeki etkisi öğrenme oranları üzerinden değerlendirilmektedir. Bu noktadan hareketle mevcut çalışmada ele alınan ülkelerin ekonomik gelişmişlik farklılıkları sektörlerin öğrenme düzeyleri açısından yeni bir bakış açısıyla incelenmeye çalışılmaktadır. Bu amaç doğrultusunda 2004-2020 dönemi için AB-27 ülkesi, Birleşik Krallık ve Türkiye örnekleminde tarım, sanayi ve hizmetler sektöründe öğrenmenin karşılaştırmalı bir analizi yapılmıştır. Çalışmada, Cobb-Douglas üretim fonksiyonu ile öğrenme eğrisi fonksiyonunun birleştirilmesi sonucu elde edilen modelde, kümülatif üretim ve işgücü miktarının birim işgücü maliyeti üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Araştırma sürecinde her bir ülke ve sektör için öğrenme oranları, panel veri analizi aracılığıyla tahmin edilen öğrenme esneklik katsayılarının öğrenme oranı formülasyonuna yerleştirilmesiyle hesaplanmıştır. 

Çalışmanın sonucunda tarım sektörü için öğrenme oranının en düşük (öğrenmenin en yüksek) bulunduğu ülkelerin Fransa, İtalya ve Bulgaristan; öğrenme oranının en yüksek (öğrenmenin en düşük) olduğu ülkelerin ise Çekya, Birleşik Krallık ve Yunanistan olduğu tespit edilmiştir. Sanayi sektörü için öğrenme oranının en düşük olduğu ülkelerin Almanya, Bulgaristan ve Avusturya; en yüksek olduğu ülkeler ise İspanya, Yunanistan ve Birleşik Krallık ülkeleri olmuştur. Hizmetler sektörü için de öğrenme oranının en düşük olduğu ülkeler İspanya, Fransa ve Hollanda olurken; öğrenme oranının en yüksek olduğu ülkeler ise Almanya, Slovenya ve Letonya olarak bulunmuştur. Tarım, sanayi ve hizmetler sektöründe Türkiye'nin öğrenme oranları AB ülkelerinin ortalama öğrenme oranlarından daha yüksek olarak hesaplanmıştır. Diğer bir ifade ile üç sektör için de Türkiye'deki öğrenme AB ülkeleri ortalamasından daha düşük düzeyde kalmıştır. Öğrenme-ekonomik performans etkileşiminde daha başarılı sonuçlar elde edilebilmesi için Türkiye'de eğitim sistemleri kapsamında eğitim programlarının geliştirmesi; eğitim, bilim ve teknolojiye daha fazla önem verilerek ar-ge ve inovasyon yatırımlarını arttırması önerilmektedir.

Abstract:
Learning by doing in the production process brings cost and efficiency advantages to businesses. The effect of learning by doing, which provides a sustainable competitive advantage, on cost and productivity is evaluated through learning rates. From this point of view, the economic development differences of the countries examined in this study are tried to be examined from a new perspective in terms of the learning levels of the sectors. For this purpose, a comparative analysis of learning in agriculture, industry and services sector was made in the sample of EU-27 countries, United Kingdom, and Turkey for the period 2004-2020. In the study, the effect of the cumulative production and the amount of labor on the unit labor cost was investigated in the model obtained as a result of combining the Cobb-Douglas production function and the learning curve function. During the research process, learning rates for each country and sector were calculated by inserting the learning flexibility coefficients estimated through panel data analysis into the learning rate formulation.

As a result of the study, it has been determined that the countries with the lowest learning rate (highest learning) are France, Italy and Bulgaria, while the countries with the highest learning rate (lowest learning) are Czechia, United Kingdom and Greece for the agricultural sector. The countries with the lowest learning rate (highest learning) are Germany, Bulgaria, and Austria while the countries with the highest learning rates (lowest learning) were Spain, Greece, and the United Kingdom for the industrial sector. The countries with the lowest learning rates (highest learning) are Spain, France, and the Netherlands while the countries with the highest learning rates (lowest learning) are Germany, Slovenia, and Latvia for the services sector. Turkey's learning rates in agriculture, industry and services sectors are calculated to be higher than the average learning rates in each sector of EU countries. This result shows that the level of learning for three sectors in Turkey is lower than level of learning for these sectors in EU countries. In order to achieve more successful results in the learning-economic performance interaction, it is recommended to develop education programs within the scope of education systems, and to increase R&D and innovation investments by giving more importance to education, science and technology in Turkey.