Büyük Menderes Havzası'nda efsanelerde geçen coğrafi ögelerin analizi: Afyon, Uşak, Denizli ve Aydın ili örnekleri
Analysis of geographical elements in legens in the Büyük Menderes Basin: Afyon, Uşak, Denizli and Aydn province examples
Yazar: ZEHRA DÜNDAR
Danışman: PROF. DR. SULTAN BAYSAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Coğrafya = Geography ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Afyonkarahisar = Afyonkarahisar ; Büyük Menderes havzası = Great Menderes basin ; Coğrafi bilgi = Geographical knowledge ; Coğrafi olaylar = Geographic events ; Coğrafya = Geography ; Coğrafya eğitimi = Geography education ; Denizli = Denizli ; Efsaneler = Mythologies ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Uşak = Uşak

Özet:
Efsaneler genellikle inançlarla ilgili hususlarda ortaya çıkmış, hemen hemen her şey üzerine söylenmiş; kâinattaki varlıkların ve hadiselerin oluş şekillerini, gerçek olsun ya da olmasın, bir sebebe bağlayarak açıklamaya çalışan halk edebiyatı ürünleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada Büyük Menderes Havzası'nda ortaya çıkan efsanelerde geçen coğrafi ögeler analiz edilmiştir. Araştırma sahası Büyük Menderes Havzası'nın Afyon, Uşak, Denizli ve Aydın illeri ile sınırlandırılmıştır ve havza yukarı, orta ve aşağı çığır olarak ele alınmıştır. Ulaşılan efsaneler nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında Büyük Menderes Havzası'nda ortaya çıkan 50 efsane incelenmiştir. Bunlardan yukarı çığırda 17 efsane, orta çığırda 23 efsane ve aşağı çığırda ise 10 efsane incelenmiştir. İncelenen efsanelerden yukarı çığırda incelenen efsanelerde kullanılan toplam kelime sayısı 2179'dur ve bu kelimelerden 260'ı coğrafi ögedir; oransal olarak ise %11,93'ünün coğrafi ögelerden oluştuğu tespit edilmiştir. Orta çığırda incelenen efsanelerde kullanılan toplam kelime sayısı 2209'dur ve bu kelimelerden 304'ü coğrafi ögedir; oransal olarak ise  %13,76'sının coğrafi ögelerden oluştuğu tespit edilmiştir. Aşağı çığırda incelenen efsanelerde kullanılan toplam kelime sayısı 2739'dur ve bu kelimelerin 184'ü coğrafi ögedir; oransal olarak ise  %6,71'inin coğrafi ögelerden oluştuğu tespit edilmiştir. Tüm çığırlar toplamında ise bu oran %10,50 olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
Legends often emerged on the issues of faith, have been said almost everything; it emerges as the folk literature products which try to explain the forms of existence and events in the universe by linking them to a reason, whether real or not. In this study, the geographical elements in the legends in the Büyük Menderes Basin were analyzed. The research area is limited to Afyon, Uşak, Denizli and Aydın provinces of the Büyük Menderes Basin. The basin is considered as the high, middle and down ground. The reached legends were analyzed with document analysis method which is one of the qualitative research methods. Within the scope of the research, 50 legends that emerged in Büyük Menderes Basin were examined. Of them 17 legends in the upper ground, 23 legends in the middle ground and 10 legends in the lower ground were examined. The total number of words used in the legends examined in the upper ground of the studied legends is 2179 and 260 of these words are geographical elements; in proportionally, 11.93% was found to be composed of geographical elements. The total number of words used in the legends studied in the middle ground is 2209, and 304 of these words are geographical elements; in proportionally, 13.76% was found to be composed of geographic elements. The total number of words used in the legends studied in the down ground is 2739, and 184 of these words are geographical elements; in proportionally, 6.71% was found to be composed of geographic elements. This rate was defined as 10.50% for all grounds.