Monoamin oksidaz enzim inhibitörleri olarak tiyazol halkası içeren yeni bileşiklerin sentez ve biyolojik etki çalışmaları
Synthesis and biological effects studies of new compounds containing thiazole ring as monoamine oxidase enzyme inhibitors
Yazar: NARMIN KHALILOVA
Danışman: PROF. DR. YUSUF ÖZKAY ; DOÇ. DR. BEGÜM NURPELİN SAĞLIK
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Asetilkolinesteraz = Acetylcholinesterase ; Docking = Docking ; Monoamin oksidaz = Monoamine oxidases ; Tiyazoller = Thiazoles

Özet:
Alzheimer hastalığı genellikle yaşlı popülasyonda görülen, davranışsal semptomlar ile bilişsel ve fiziksel işlev kaybı ile karakterize ilerleyici, nedeni bilinmeyen ölümcül bir demans türüdür. Her geçen yıl Alzheimer hastalığı daha da artmaktadır. Hastalığın etiolojisi tam olarak bilinmediği için tedavi genellikle semptomları hafifletmek, ileri evreye geçmenin karşısına almak yönünde sürdürülüyor. Çeşitli AChE ve MAO inhibitörleri AH'nın semptomatik tedavisinde kullanılmaktadırlar.
Bu çalışmada; tiyazol-hidrazon türevi 10 bileşik sentezlenmiştir. Elde edilen bileşiklerin 1H-NMR, Mass spektroskopik yöntemleri ile analizleri yapılmıştır. Sentezi gerçekleştirilen bileşiklerin kolinesteraz ve monoaminoksidaz (MAO) enzimleri üzerinde olan inhibisyon etkisi araştırılmıştır. Sentezi gerçekleştirilen bileşiklerin hiçbirinde butirilkolinesteraz (BChE) enzimine karşı önemli bir aktivite tespit edilmemiştir. Fakat 3b, 3e, 3i ve 3j kodlu bileşikler; AChE, MAO-A ve MAO-B enzimleri üzerinde kayda değer etki göstermişlerdir.
Tez kapsamında moleküler modelleme çalışmalarıyla AChE, MAO-A ve MAO-B enzim aktif yörelerinin yapısı aydınlatılmış, aktif bileşiklere docking çalışmaları yapılmış ve enzim aktif bölgesi ile bağlanma noktaları tespit edilmiştir. AChE, MAO-A ve MAO-B enzim aktif bölgeleri ile en güçlü etkileşimin 3b kodlu bileşik ile gözlendiği ortaya konmuştur.

Abstract:
Alzheimer's disease is a progressive, fatal form of dementia of unknown cause, usually seen in the elderly population, characterized by behavioral symptoms and loss of cognitive and physical function. Alzheimer's disease is increasing every year. Since the etiology of the disease is not fully known, the treatment is usually continued to alleviate the symptoms and to counteract the progression to the advanced stage. Various AChE and MAO inhibitors are used in the symptomatic treatment of AD.
In this study; 10 thiazole-hydrazone derivative compounds were synthesized. The obtained compounds were analyzed by 1H-NMR, Mass spectroscopic methods. Inhibitory effects of synthesized compounds on cholinesterase and monoaminoxidase (MAO) enzymes were investigated. No significant activity was detected against the butyrylcholinesterase (BChE) enzyme in any of the synthesized compounds. But 3b, 3e, 3i and 3j coded compounds; They showed remarkable effects on AChE, MAO-A and MAO-B enzymes.
Within the scope of the thesis, the structure of AChE, MAO-A and MAO-B enzyme active sites was clarified with molecular modeling studies, docking studies were performed on active compounds, and enzyme active site and binding points were determined. It was revealed that the strongest interaction with AChE, MAO-A and MAO-B enzyme active sites was observed with the 3b coded compound.