Türk resminde alegori
Allegory in Turkish painting
Yazar: CEMRE ECE KURTMAN
Danışman: DOÇ. DR. EVREN KARAYEL GÖKKAYA
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Alegori = Allegory ; Mitoloji = Mitology ; Resim sanatı = Painting art ; Semboller = Symbols ; Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
İlk insanın varoluşsal sorguları, olay ve olguları somutlaştırma ihtiyacı getirileri ilk inanç sistemi olan mitolojiyi doğurur. Atalarımızın bize bıraktığı alegorik ifade şekilleri olan mitolojik hikâyeler sözel ve yazınsal olarak gelecek kuşaklara aktarılma isteğiyle simgesel yazılar halinde kodlanarak alegorik resimlere dönüşmüştür. Batı'da 17. yüzyıla kadar resimlerde görülen mitolojik, dini ve moralistik konular sonraları beşeri ve toplumsal alegoriler halini almıştır. Doğu'da birbirinden etkilenen toplumlar, tarih, mit ve kültürel konuları işler. Türk resminde İslamiyet'ten sonra tasvir yasağının getirilmesiyle soyutlama ve sembolizme dayalı antropomorfik karakterler yoluyla sıklıkla alegoriye yer veren metne dayalı açıklayıcı minyatür resimleri görülür. Tanzimat ile Avrupa'ya açılan Türk ressamları pentür ile birleştirdikleri soyutlama yetenekleriyle önceleri işlenen tarihi, beşeri ve kültürel resim anlayışının dışına çıkarak dönemin toplumsal konularının alegorilerini resmetmişlerdir. Tasvir yasağının olumsuzluklarının yanı sıra olumlu olarak nitelendirilebilecek bir getirisi olan gelişen yaratıcı düş gücünü alegorik minyatürlerde  görmek mümkündür. Alegori her ne kadar geleneksel bir anlatım tekniği olsa da kültürümüzün öğretilerini ve törelerini aktardıkları bir miras gibi dönemsel değişikliklere uğrayan ve çeşitlilik gösteren teknik ve yöntemle özünde atalarımızın bizlere bıraktıkları kültürel sembollerin anlam bulduğu bir ifade şeklidir.
Anahtar Kelimeler: Alegori, Sembol, Mitoloji, Türk Resmi

Abstract:
ALLEGORY IN TURKISH PAINTING
Mythology, which is the first belief system, is born as a result of the existential interrogations of the first human and the outcomes of the need to materialize the events and facts. While the mythological stories left by our ancestors are essentially an allegorical form of expression, they are coded into symbolic writings with the desire to be passed on to future generations verbally and literary. The mythological, religious and moralistic themes seen in the paintings in the West until the 17th century later became human and social allegories. The societies influenced by each other in the East deal with history, myth and cultural issues. With the prohibition of depiction after Islam, explanatory miniature paintings based on text and mostly allegory are seen through andromorphic characters based on abstraction and symbolism. The Turkish painters, travelled to Europe with the Tanzimat era, portrayed allegories of social issues of the period with their abstraction skills combined with petur, by going beyond the previously covered historical, human and cultural understanding of painting. Alongside the negative effects of the prohibition of depiction, it is possible to see the effects of creative imagination on the paintings from allegorical miniatures can be described as positive. Although allegory is a traditional narrative technique, it is also a form of expression that undergoes periodic changes such as a legacy to which the teachings and customs of our culture are transferred, varies in technique and method. However in essence the cultural symbols left by us by our ancestors become meaningful thanks to it.
Key Words: Allegory, Symbol, Mythology, Turkish painting