Doğu Karadeniz propolis örneklerinin Herpes Simpleks Virüs Tip 1 üzerine antiviral etkilerinin değerlendirilmesi
Determination of antiviral effects of some Eastern Black Sea propolis samples against Herpes Simplex Virus Type 1
Yazar: MERVE CORA
Danışman: PROF. DR. NEŞE KAKLIKKAYA
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Antiviral ajanlar = Antiviral agents ; Doğu Karadeniz bölgesi = Eastern Black Sea region ; Fenolik bileşikler = Phenolic compounds ; Herpes simplex = Herpes simplex ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction ; Propolis = Propolis

Özet:
Propolis arıların bitkilerden topladıkları materyalleri kendi tükürüklerindeki enzimler ile karıştırırak oluşturdukları reçinemsi bir maddedir. İnsanlar yüzyıllardan beri propolisi geleneksel tedavi yöntemlerinde hastalıkları iyileştirmek ya da hastalık belirtilerini hafifletmek amacıyla kullanmaktadır. 
Herpes Simpleks Virüs Tip 1 (HSV-1) oldukça bulaşıcı, dünyada yaygın ve endemik olan bir virüstür. Çoğu HSV-1 enfeksiyonu çocukluk döneminde kazanılır ve ömür boyu kalıcıdır. HSV-1 enfeksiyonunun tedavisinde kullanılan ilaçlar tekrarlayan enfeksiyonda yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle virüs için yeni ilaç ve aşı geliştirme çalışmaları devam etmektedir.
Bu çalışmada Doğu Karadeniz Bölgesinden elde edilen üç farklı propolis örneğinin (Pazar, Ardahan ve Uzungöl propolisleri) HSV-1 üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Propolislerin etanol ve su ekstraktları hazırlanarak toplam fenolik madde miktarları belirlenmiş, fenolik bileşenleri Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi (HPLC) ile analiz edilmiştir. Pazar, Ardahan ve Uzungöl propolislerinin etanol ekstraklarındaki toplam fenolik madde miktarı sırasıyla 44.188, 124.682, 166.908 mg gallik asit eşdeğeri (GAE)/g propolis, su ekstraklarındaki toplam fenolik madde miktarı sırasıyla 5.868, 6.078, 20.474 mg GAE/g liyofilize örnek olarak hesaplanmıştır. HPLC analizinde tespit edilen bileşenlerin en fazla Ardahan propolisinn etanol ekstraktında mevcut olduğu görülmüştür. 
Ekstraktların Afrikan yeşil maymun böbrek hücreleri (VERO) hücrelerine sitotoksik olmayan konsantrasyonları belirlenerek antiviral aktivite testlerinde bu konsantrasyonlar kullanılmıştır.  Ekstraktların antiviral etkileri 3-(4,5-Dimethyl-2-thiazolyl)-2,5-diphenyl-2H-tetrazolium bromide (MTT), gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR) ve plak azalma testi ile araştırılmıştır. MTT testinde Ardahan ve Uzungöl propolislerinin etanol ekstraktlarının 50 µg/mL'deki etkileri, RT-PCR testinde tüm propolislerin etanol ekstraktlarının 100 µg/mL'deki etkileri, plak azalma testinde Ardahan propolisinin etanol ekstraktının 50 ve 100 µg/mL'deki etkisi ile Uzungöl propolisinin etanol ekstraktının 100 µg/mL'deki etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Propolislerin su ekstraktlarının HSV-1 üzerine etkisi görülmemiştir. Elde edilen sonuçlar Ardahan ve Uzungöl propolislerinin HSV-1 tedavisinde kullanılabilecek birer aday olduklarını ortaya koymuştur.

Abstract:
Propolis is a resinous substance in which the materials that the bees gather from the plants mix with the enzymes in their own saliva. In traditional medicine people have been using propolis for centuries to treat diseases or alleviate symptoms.
HSV-1 is a highly contagious, widespread and endemic virus in the world. Most HSV-1 infections are acquired during childhood and are persistent for life. Medications used in the treatment of HSV-1 infection are insufficient for recurrent infections. Therefore it continues to develop new drugs and vaccines to treat the HSV-1 infections.
In this study, it was aimed to investigate the effect of three different propolis samples obtained from Eastern Black Sea Region (Pazar, Ardahan and Uzungöl propolis) on HSV-1. Ethanol and water extracts of propolis were prepared and the total amount of phenolic substances was determined. The phenolic components were analyzed by HPLC. The total amount of phenolic substances in the ethanol extracts of Pazar, Ardahan and Uzungöl propolis extracts was calculated as 44,188, 124,682, 166,908 mg GAE/g propolis, total phenolic substance amounts in water extracts were 5.868, 6.078, 20.474 mg GAE/g lyophilized samples, respectively. The components found in HPLC analysis were found to be present the most in Ardahan propolis ethanol extract.
Non-cytotoxic concentrations of extracts were determined in VERO cells and these concentrations were used in antiviral activity assays. The antiviral effects of the extracts were investigated by MTT, RT-PCR and plaque reduction test. The effects of ethanol extract of Ardahan and Uzungöl propolis at 50 μg/mL in MTT, the effects of ethanol extract of all propolis at 100 μg/mL in RT-PCR, the effects of ethanol extract of Ardahan propolis at 50 and 100 μg/L and ethanol extract of Uzungöl propolis at 100 μg/mL in plaque reduction assay were found statistically significant (p <0.05). The effect of water extracts on HSV-1 was not observed. The results show that Ardahan and Uzungöl propolis are candidates for HSV-1 treatment.