Sosyal bilgiler öğretim programı ve ders kitaplarının barış eğitimi kapsamında değerlendirilmesi
Evaluation of social studies curriculum and textbooks within the scope of peace education
Yazar: HASİBE OTAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPASLAN ÖZTÜRKCİ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Barış = Peace ; Barış eğitimi = Peace education ; Ders kitapları = Textbooks ; Kitaplar = Books ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education

Özet:
Bu araştırmada 2018 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı ve 4, 5, 6, 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitapları, UNESCO tarafından 1996 yılında birçok ülkede uygulanan pilot uygulamalar sonucunda ortaya çıkan Barış Eğitimi Müfredat Çerçevesi kapsamında incelenmiştir. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Doküman incelemesi ile elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz tercih edilmiştir. İlgili dokümanlardan elde edilen veriler araştırmacı tarafından okunarak bilgisayar destekli nitel veri analizi tekniği olan MAXQDA Nitel Analiz Programı aracılığıyla kodlama ve sınıflandırması yapılmıştır. Sonrasında SBDÖP ve Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yer alan barış eğitimine ilişkin bulgular tablolaştırılmıştır. Ders kitapları için oluşturulan tablolarda ders kitabının okutulduğu sınıf seviyesi ve sayfa numarası belirtilerek verilerin teyit edilebilirliği sağlanmaya çalışılmıştır. SBDÖP'ye ilişkin tablolaştırılacak bulgularda da görseller ve sayfa numaraları verilerek teyit edilebilirliğin mümkün hale getirilmesi sağlanmıştır. Çalışma sonunda SBDÖP'nin çerçeve müfredata uygun nitelikte olduğu ancak içeriksel olarak birtakım eksikliklerinin bulunduğu ortaya çıkmıştır. Kodlamalar sonucunda incelenen çerçeveye en uygun nitelikte olan ders kitaplarının DK-4 ve DK-7 olduğu sonucuna ulaşılmıştır. DK-6 ve DK-7'de en sık tekrar eden boyutunun Temel Öğrenme Temaları boyutu, kültürel çeşitlilik alt boyutu ve Rehber İlkeler boyutunun demokrasi alt boyutunda olduğu ve ilgili kitapların bu boyutlar bağlamında benzerlik gösterdiği elde edilen diğer bir sonuçtur.  Barış eğitimi müfredat çerçevesine göre incelenen ders kitapları arasında DK-5 kodlu ders kitabının ilgili çerçeveye en az uygunluk gösteren ders kitabı olduğu sonucuna varılmıştır. Öğretim programının incelenen çerçeveye genel kapsamda uygun olduğu ancak bazı alt başlıklara yönelik eksiklikleri ve yetersizliği olduğu bulunmuştur. Çalışma sonucunda araştırmacılara birtakım öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In this study, the 2018 Social Studies Syllabus and Social Studies textbooks of the 4th,5th,6th, and 7th grades were examined within the scope of the Peace Education Curriculum Framework emerging as a result of the pilot applications implemented by UNESCO in many countries in 1996. The study was carried out with the technique of document analysis which is one of the qualitative research methods. Descriptive analysis was preferred in the analysis of the data obtained through document analysis. The data obtained from the related documents were read by the researcher; subsequently, coding and classification were made through MAXQDA Qualitative Analysis Program as the computer-assisted qualitative data analysis technique. Later on, findings were tabulated regarding the Peace Education partaking in Social Studies textbooks and SSCC. In the tables formed for the textbooks, the confirmability of the data was tried to be ensured by indicating the class level and page numbers in which the textbooks were taught.  In the findings to be tabulated regarding the SSCC, visuals and page numbers were ensured to make confirmability possible. At the end of the study, SSCC was found to be appropriate for the framework curriculum yet it was revealed that there are some deficiencies in terms of the context. As a result of the coding, it was concluded that the textbooks most suitable for the examined framework were TB-4 and TB-7. Another conclusion obtained is that the most recurring dimension in TB-6 and TB-7 is the Basic Learning Themes dimension, the Cultural Diversity Dimension, and the Counseling Principles Dimension in the Democracy sub-dimension and the related books showed similarities in the context of these abovementioned dimensions. The conclusion was reached that among the textbooks examined, the TB-5 coded textbook was the least compatible one with the related framework according to the peace education curriculum. The curriculum has been found to be generally appropriate for the examined framework; however, several sub-titles have deficiencies and inadequacies. As a result of the study, certain suggestions have been proposed to the researchers.