XIX. yüzyılın ilk yarısında Bolu eyaleti Viranşehir sancağı Tefen kazasının demografik ve iskân yapısı
Demographic and settlement structure of Bolu, Viranşehir, district of Tefen in the first half of 19th century
Yazar: GÜLER BİÇİCİ
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN KIZILTOPRAK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Tarih = History
Dizin: Demografik yapı = Demographic structure ; Mahmud II = Mahmud II ; Nüfus = Population ; Nüfus sayımı = Census ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Zonguldak-Tefen = Zonguldak-Tefen ; İskan = Settlement

Özet:
XIX. yüzyıl'da Osmanlı Devleti gerek toprak ve gerekse nüfus bakımından dünyanın en büyük devletlerinden biriydi. XVIII. yüzyıldan itibaren dünyadaki gelişmeleri takip edemeyen Osmanlı Devleti, hızla toprak kaybetmeye başlamıştır. Bu dönemde yapılmak istenen çeşitli ıslahat hareketleri de istenilen sonucu vermemiştir. Bununla beraber II. Mahmud devri, Osmanlı Devleti'nde yeni bir dönemin başlangıcı olmuştur. II. Mahmud, değişimin önünde en büyük engel olarak görülen Yeniçeri Ocağını 1826 yılında ortadan kaldırmış ve böylelikle devlet, merkezileşme ve batılılaşma faaliyetlerine hız vermeye başlamıştır. Böylesi geniş sınırlara hâkim olan Osmanlı Devleti'nin temel dinamikleri olan nüfusun, vergi verecek hane sayısını hem de yeni kurulacak olan orduya kaynak teşkil edecek asker sayısını belirlemek amacıyla ülke genelinde nüfus sayımı yapılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. II. Mahmud döneminde, 1831 tarihinde yapılan ilk genel nüfus sayımı, dönemin siyasi şartlarından dolayı ülkenin ancak bazı yerlerinde uygulanabilmiştir. Sayımı yapılan Anadolu eyaletlerinden biri de Bolu ve civarıdır. Bu sayımda sadece erkek nüfus yazımı yapıldığından, Osmanlı genel nüfusu hakkında kesin sonuçlara ulaşmak pek mümkün değildir. Son zamanlarda Osmanlı Devleti'nin sosyal ve toplumsal tarih konularıyla ilgili çalışmalarda önemli bir artış görülmektedir. Bununla beraber Başbakanlık Osmanlı Arşivinde bulunan nüfus defterlerinin, araştırmacılara açılmasıyla birlikte Osmanlı nüfusu ve yerel tarih araştırmaları da önem kazanmaya başlamıştır.



Anahtar Kelimeler: II. Mahmud, Osmanlı?da ilk Nüfus Sayımı, Tefen, Demografik Yapı, İskân.

Abstract:
In the 19th century, Ottoman Empire was one of the biggest empires in the world considering both the wide of its lands and population. Yet, as a result of not following the developments in the world, Ottoman Empire started to lose it lands fast. Reforms which were tried to be applied during this period did not give the expected results. Moreover, time of Second Mahmoud, became the start point of a new era. Second Mahmoud abolished the Janissary Corps (army that was seen as one of the biggest problems against reforms and developments.) After that empire started to accelerate activities of centralism and westernization. Having such long borders brought out the necessity of population census which also meant counting the household of taxpayers and number of soldiers who were to be part of the new army. In the time of Second Mahmoud, general population census could only be done in some parts of the empire because of political circumstances of the time. One of the places where the census held was Bolu and its neighborhood. In this population census, only men were counted causing uncertain information about the overall population of this state at that time. In the following years, an increase can be observed regarding studies about social and political life of Ottoman Empire. Together with this, thanks to the opening of Prime Ministry Ottoman Archives constituted a significant importance on the researches which are held about Ottoman population and local history researches.



Key Words: 2nd Mahmoud, First population census in Ottoman Empire, Tefen, Population, Settlement.