Kent, güvenlik ve güvenli kent planlaması; Bursa örneği
City, safety and safe city planning in case of Bursa
Yazar: ELA ATAÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM GÜZEY
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Bölümü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Bursa = Bursa ; Güvenlik = Security ; Suç = Crime

Özet:
Günümüz kentlerinin ekonomik, sosyal ve teknolojik değişim ve gelişimlerine bağlı olarak her geçen gün artan kentsel suç ve toplumdaki suç korkusu, kent yaşamını önemli ölçüde tehdit etmektedir. Aslında suç, modern toplumun en önemli sonuçlarından ve sorunlarından bir tanesidir. Yaşamın modernleşmesi ile birlikte her geçen gün artan suç olaylarının engellenmesi ya da azaltılmasında, toplum kendi müdahalesini kanunlarla koymaya çalışmış ve en eski dönemlerden günümüze kadar yaşam çevresini güvenli kılmada yargı sistemleri ve polisiye hizmetler rol almıştır. Fakat son yıllarda tüm dünyada ve Türkiye'de giderek artan suç oranları, suçun insan yaşamından çıkarılmasında kanunların ya da güvenlik güçlerinin kendi başına yeterli olmadığını ortaya koymaktadır. Bu da kent güvenliğinin, kentlerin öncelikli problemlerinden biri haline gelmesine neden olmakta ve kentlerde yaygınlaşan suçun engellenmesinde ya da azaltılmasında yapılacak disiplinlerarası çalışmalar, suçun çok boyutlu tanımı nedeniyle de önem kazanmaktadır. Bu bağlamda tüm kentlerin olduğu gibi Türkiye'nin de önemli problemlerinden biri haline gelen kentsel suçun çözümünde, yargı sistemleri ve emniyet güçlerinin yanı sıra, mekanı düzenlemeye yönelik kalıcı kararlar veren kent planlama disiplininin de etkinliği tartışılmaktadır. Buradan yola çıkılarak bu tez çalışmasının amacı, suç ve mekan arasındaki ilişkinin ortaya konulması ve kentsel suçun engellenmesinde/azaltılmasında kent planlama disiplini çerçevesinde, mekana yönelik düzenlemelerin öneminin vurgulanması olarak belirlenmiştir. Bu nedenle çalışmada, suç ve kentsel mekan arasındaki ilişkiler ve bu ilişkilerin kurulmasında kullanılacak yöntem ve analizler belirlenerek, güvenli kent planlamasını sağlayacak aşamalar ortaya konmuştur. Bunun için öncelikle suç ve kentsel suç tanımları farklı disiplinlerce tanımlanmış, suçun kentlerde nasıl yaygınlaşmaya başladığı ve yaşanan süreçler incelenmiş ve kentsel mekanda suçun önlenmesine yönelik teoriler, yöntem ve yaklaşımlar değerlendirilerek güvenli kent planlaması kavramı ele alınmıştır. Elde edilen teorik bilgiler Bursa Osmangazi İlçesi'nde uygulamada sınanmış ve Emniyet Genel Müdürlüğü ve Bursa Emniyet Müdürlüğü'nden alınan suç verilerine dayalı, Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanarak yapılan niteliksel ve niceliksel suç analiz ve yöntemleri ile güvenli mekan planlamasına yönelik öneriler sunulmuştur. Tez çalışması, kentlerde güvenliğin sağlanmasında, kent plancıları, kentsel tasarımcılar, güvenlik birimleri ve sosyologlar başta olmak üzere pek çok farklı disipline de yardımcı olabilecek ve güvenlik kavramına yeni bir boyut getirebilecek niteliktedir.

Abstract:
Today, raising in urban crime rates and increasing levels of fear of crime, associated with the social, economic and techonological changes and developments of cities, threaten the urban life significantly. Substantially, crime is one of the most significant facts and problems of modern world. With modernization of urban life, all societies interfere with increasing crime incidents by enacting laws to prevent or decrease them and from ancient times to today, judgement authorities and security systems are effective in ensuring safer places. However in recent years, increasing crime rates both in worldwide and in Turkey, reveal that judgement or policing systems are not sufficient alone in order to create safer places. This causes urban safety to become one of the main problems of cities and interdisciplinary studies become essential also because of multi-dimensional terms of crime. Thus, in order to tackle with urban crime problem, which is common for all cities, urban planning discipline that orders places must be effective besides judgement and policing systems. From this point of view, the propose of this thesis is to analyze the relationships between crime incidents and place and to emphasize the importance of spatial interventions from the view of urban planning discipline in order to prevent/decrease urban crime rates in cities. Therefore in this thesis, correlations between crime and place and adequate methodology and analyses that can expose this relation are determined and stages that constitute safe city planning are also presented. For this reason, terms of crime and urban crime are described from the view of concerned disciplines and how crime becomes widespread in all cities and the processes are analyzed. The term of safe city planning is handled by evaluating theories, methods and approaches about preventing crime in urban places. In case study, therotical framework is tested in Bursa and its Osmangazi District with qualitative and quantitative crime analysis based on crime datas from General Directorate of Security and Bursa Police Deparment by using Geographic Information Systems. Findings from these analysis are compared with theoritical framework and finally suggestions are presented in creating safer urban places. This thesis would alos be helpful for various disciplines such as urban planners, urban designers, security workers and sociologist to secure safety in cities and it would open new perspectives in term of safety.