Ortaöğretim öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeyleri ile beden eğitimi ve spora yönelik eğilimlerinin karşılaştırılması
Comparison of secondary school students' digital addiction levels and their tendencies' towards physical education and sports
Yazar: DÖNDÜ UĞURLU
Danışman: PROF. DR. EBRU ÇETİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Araştırmada ortaöğretim düzeyindeki öğrencilerin dijital bağımlılık düzeyleri ile beden eğitimi ve spora yönelik eğilimlerinin karşılaştırılarak incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma genel tarama modellerinden ilişkisel tarama modeline uygun olarak desenlenmiştir. Araştırmaya ortaöğretim 9, 10, 11. sınıflarda eğitim gören 733 (kız:332, erkek:401; yaş:14-17 aralığı) gönüllü öğrenci katılmıştır. Araştırmanın verileri 5 farklı türdeki liselerden (meslek lisesi, imam-hatip lisesi, anadolu lisesi, fen lisesi ve spor lisesi) toplanmıştır. Araştırmada katılımcılara dijital bağımlılık ölçeği(DBÖ), fiziksel aktivite anketi(IPAQ), fiziksel uygunluk ölçümleri(1000m koş-yürü testi, sağ ve sol el kavrama testi, otur-uzan eriş testi), bazı antropometrik ölçümler(vücut ağırlığı, boy, vücut yağ yüzdesi, VKI), yapılmıştır. Kişisel bilgi formu(yaş, cinsiyet, okul türü, okulundaki haftalık beden eğitimi ders saati, lisanslı olup olmama durumu) doldurtulmuştur. Araştırmanın analizi yapılırken demografik bilgiler bölümünde min, max, ortalama, frekans yüzdelikler alınmıştır. Verilerin analizinde t-testi ve tukey testi kullanılmıştır. Bulgularda ise, cinsiyet, okul türü, haftalık beden eğitimi ders saati,  lisanslı ve lisanssız olma durumlarına göre hem fiziksel uygunluk düzeyleri anlamlı farklılık görülmüştür. Fiziksel aktivite düzeyi skorlarına göre şiddetli aktivitede düzeyinde erkekler lehine, haftalık beden eğitimi ders saati ve okul türü, lisanslı olup olmama değişkenlerinde anlamlı farklılık saptanmıştır. Dijital bağımlılık ölçeği skorlarına göre öğrencilerin cinsiyet ve lisanslı ya da lisanssız olma durumları açısından anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Okul türleri bakımından dijital bağımlılık ölçeğinin bütün alt boyutlarında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Haftalık beden eğitimi ders saati skorlarına göre dijital bağımlılık ölçeğinin "oyun bağımlılığı" alt boyutunda anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Sonuç olarak öğrencilerin fiziksel uygunluk düzeylerine göre kız öğrencilerin erkek öğrencilerden daha esnek, erkek öğrencilerin ise sağ ve sol el kuvvet ve kardiyorespiratuar dayanıklılık olarak kız öğrencilerden daha iyi oldukları, spor lisesi öğrencilerinin fiziksel uygunluk skorlarının diğer liselerden daha yüksek olduğu, meslek lisesi ve anadolu lisesi öğrencilerinin fiziksel uygunluk skorlarının düşük olduğu sonucuna varılmıştır. Haftalık beden eğitimi ders saati fazla olan öğrenciler, haftalık ders saati az olan öğrencilere göre, lisanslı öğrencilerin lisanssız öğrencilere göre fiziksel uygunluk düzeylerinin yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Fiziksel aktivite düzeyleri sonuçlarına göre kız öğrencilerin erkek öğrencilerden daha aktif oldukları, spor lisesi ve fen lisesi öğrencilerinin diğer lise öğrencilerine göre daha aktif oldukları, anadolu lisesi, meslek lisesi ve imam hatip lisesi öğrencilerinin skorlarının düşük olduğu, lisanslı öğrencilerin lisanssız öğrencilere göre daha aktif oldukları, bu grupların aynı zamanda oturma aktivitelerinin ise düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Haftalık beden eğitimi ders saati fazla olan öğrencilerin oturma aktivitesinin yüksek olduğu sonucuna varılmıştır. Haftalık beden eğitimi ders saatine göre fiziksel aktivite düzeyleri en düşük olan öğrencilerin ise 1 saat ve 2 saat dersi olan öğrenciler olduğu görülmüştür. Dijital bağımlılık düzeyleri sonuçlarına göre kız öğrencilerle erkek öğrenciler arasında, lisanslı öğrencilerle lisanslı olmayan öğrenciler arasında bir fark olmadığı, fen lisesi öğrencilerinin dijital bağımlılığın bütün alt boyutlarında yüksek skorlarda olduğu, spor lisesinin ise en düşük skorlarda olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In the study, it was aimed to examine the digital addiction levels of secondary school students and their tendencies towards physical education and sports. The research was designed in accordance with the relational screening model, one of the general screening models. A total of 733 (female: 332, male: 401; age: 14–17 years) volunteer students studying in the 9th, 10th, and 11th grades of secondary education participated in the study. The data were collected from five different types of high schools (vocational high school, imam-hatip high school, Anatolian high school, science high school, and sports high school). In the study, a digital addiction scale (DAS), a physical activity questionnaire (IPOQ), physical fitness measurements (1000 m run-walk test, right and left hand grip test, sit-stand reach test), and some anthropometric measurements (body weight, height, body fat percentage, BMI) were performed. A personal information form (age, gender, school type, weekly physical education class hours, whether licensed or not) was filled out. While analyzing the research, min, max, average, and frequency percentages were taken in the demographic information section. T-test and a Tukey test were used to analyze the data. In the findings, significant differences were found in both physical fitness levels and physical activity levels according to gender, school type, weekly physical education class hours, licensed and unlicensed status. According to the digital addiction scale scores, no significant difference was found in terms of gender or being licensed or unlicensed. A significant difference was found in all sub-dimensions of the digital addiction scale in terms of school types. A significant difference was found in the "game addiction" sub-dimension of the digital addiction scale according to weekly physical education class hour scores. As a result, according to the physical fitness levels of the students, it was concluded that female students were more flexible than male students, male students were better than female students in terms of right and left hand strength and cardiorespiratory endurance, sports high school students had higher physical fitness scores than other high schools, vocational high school students had lower physical fitness scores, and Anatolian high school students had lower physical fitness scores. It was concluded that students with more weekly physical education class hours had higher physical fitness levels than students with fewer weekly class hours, and licensed students had higher physical fitness levels than unlicensed students. According to the results of physical activity levels, it was concluded that female students were more active than male students, sports high school and science high school students were more active than other high school students, licensed students were more active than unlicensed students, and these groups also had low sitting activities.  It was concluded that students with more weekly physical education class hours had higher levels of sitting activity. It was observed that Imam-Hatip high school students had the lowest physical activity level. According to the results of digital addiction levels, it was concluded that there was no difference between female students and male students, licensed students and non-licensed students, science high school students had high scores in all sub-dimensions of digital addiction, and sports high school students had the lowest scores.