Kronik Hepatit B enfeksiyonlu hastalarda umutsuzluk düzeyi ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between hopelessness level and quality of life in patients with chronic Hepatitis B infection
Yazar: TUĞBA TARCAN GERÇEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLCAN KENDİRKIRAN
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Kronik Hepatit B enfeksiyonu hem dünyada hem de Türkiye'de yaygın olarak görülen önemli bir sağlık sorunudur. Kronik hastalıklar uzun ve düzenli tedavi gerektiren, hastayı ve yakın çevresini ekonomik, fiziksel ve ruhsal yönden zorluklarla karşılaştıran hastalıklardır. Bu çalışma, Erzurum Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran hastalar ile gerçekleştirildi. Çalışma, 25.10.2022-30.06.2023 tarihleri arasını kapsamakta olup çalışmanın verileri etik kurul ve kurum izinleri takiben 05.12.2022-15.02.2023 tarihleri arasında hafta içi dönemi kapsayan zaman diliminde yüz yüze anket yoluyla toplandı. Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran 181 hastanın katılımı ile veri toplama süreci tamamlanmıştır. Araştırmanın verileri, Hasta Tanıtım Formu (EK-1), Beck Umutsuzluk Ölçeği (EK-2), Hepatit B Yaşam Kalitesi Ölçeği (EK-3) ile toplandı. İstatistiksel analizler SPSS (IBM SPSS Statistics 27) adlı paket program kullanılarak yapılmıştır. Bulguların yorumlanmasında frekans tabloları ve tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. Parametrik olmayan yöntemlere uygun şekilde, iki bağımsız grubun ölçüm değerleriyle karşılaştırılmasında "Mann-Whitney U" test (Z-tablo değeri), bağımsız üç veya daha fazla grubun ölçüm değerleriyle karşılaştırılmasında "Kruskal-Wallis H"  test (χ2-tablo değeri) yöntemi kullanılmıştır. Üç veya daha fazla grup için anlamlı fark çıkan değişkenlerin ikili karşılaştırmaları için Bonferroni düzeltmesi uygulanmıştır. Normal dağılıma sahip olmayan iki nicel değişkenin ilişkilerinin incelenmesinde "Spearman" korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Hepatit B Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam puanları ve alt boyutları ile Beck Umutsuzluk Ölçeği toplam puanı arasında negatif yönde anlamlı sonuç elde edildi (r=-0,498; p<0,001). Bu çalışmada 30 yaş altı bireylerde HBYKÖ toplam puanınıni cinsiyete göre baktığımızda ise kadınlarda savunmasızlık alt boyutunun anlamlı derecede yüksek çıktığı görülmektedir. Çalışmanın sonucunda ise Kronik Hepatit B enfeksiyonlu bireylerin hastalık süreciyle başa çıkabilmelerinde ve hastalık ile ilgili olarak uyum temininde psikolojik problemlerinde oluşmasıyla değişik sorunlarla karşı karşıya kalabildiğini görmekteyiz.

Abstract:
Chronic hepatitis B infection is an important health problem that is common both in the world and in Turkey. Chronic diseases are diseases that require long and regular treatment and compare the patient and his/her immediate environment with economic, physical and mental difficulties. This study was carried out with patients who applied to Erzurum Atatürk University Research Hospital Infectious Diseases Polyclinic. The study covers the period between 25.10.2022 and 30.06.2023, and the data of the study were collected through a face-to-face survey during the weekday period between 05.12.2022 and 15.02.2023, following the ethics committee and institutional permissions. The data collection process was completed with the participation of 181 patients who applied to Atatürk University Research Hospital Infectious Diseases Polyclinic. The data of the study were collected with the Patient Description Form (Appendix-1), Beck Hopelessness Scale (Appendix 2), and Hepatitis B Quality of Life Scale (Appendix 3). Statistical analyzes were performed using a package program called SPSS (IBM SPSS Statistics 27). Frequency tables and descriptive statistics were used to interpret the findings. In accordance with non-parametric methods, the "Mann-Whitney U" test (Z-table value) was used to compare the measurement values of two independent groups, and the "Kruskal-Wallis H" test (χ2-table value) method was used to compare the measurement values of three or more independent groups. Bonferroni correction was applied for pairwise comparisons of variables with significant differences for three or more groups. "Spearman" correlation coefficient was used to examine the relationships of two quantitative variables that do not have a normal distribution. Negatively significant results were obtained between the Hepatitis B Quality of Life Scale total scores and sub-dimensions and the Beck Hopelessness Scale total score (r=-0.498; p<0.001). In this study, when we look at the total score of HBYLC in individuals under the age of 30 by gender, it is seen that the vulnerability sub-dimension is significantly higher in women. As a result of the study, we see that individuals with Chronic Hepatitis B infection may face different problems in coping with the disease process and in the adaptation to the disease due to the occurrence of psychological problems.