İstanbul Boğazı'nda gemi kökenli risk faktörlerine dayalı optimum gemi karakteristiklerinin belirlenmesi
Determination of optimum ship characteristics based on ship origin risk factors in the strait of Istanbul
Yazar: GİZEM KODAK
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN KARA
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Denizcilik = Marine

Özet:
Asya ve Avrupa kıtalarını birbirinden ayırırken, Karadeniz ülkelerini dünyanın diğer ülkelerine bağlayan tek su yolu olması, İstanbul Boğazı'nı diğer emsalleri içerisinde eşsiz kılmaktadır. Uluslararası deniz taşımacılığının birincil rotaları üzerinde bulunan Boğaz, geçiş yapan gemi sayısı açısından Malakka Boğazı'ndan sonra dünyanın en işlek ikinci su yoludur. Bugün, gelişen gemi inşa teknolojisi sayesinde tek seferde çok daha fazla tehlikeli yük taşıma kapasitesine sahip gemiler, Boğaz'dan geçiş yapabilmektedir. Bu durum, olası bir kazada meydana gelebilecek felaketin boyutlarını da daha dramatik hale getirmektedir. İstanbul Boğazı aynı zamanda UNESCO kültür mirası olan İstanbul şehrinin de ortasından geçmekte ve meydana gelebilecek olası bir kaza hem 15,52 milyon nüfuslu İstanbul şehrini hem de Boğaz'dan geçiş yapmakta olan gemileri tehdit etmektedir. Bu noktada, bölgedeki seyir emniyetinin arttırılması ve kaza önleyici tedbirlerin geliştirilmesi hayati önem taşımaktadır. 
Bu çalışmada, İstanbul Boğazı'nda 10 yıllık periyotta meydana gelen deniz kazaları gemi kökenli risk faktörleri açısından ele alınmış ve elde edilen veriler, R – Studio program dili kullanılarak frekans analizine tabi tutulmuştur. Bu kapsamda T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ana Arama Kurtarma Koordinasyon Merkezi'nden temin edilen kaza verileri, Türk Loydu veri tabanından erişilen ve MMSI numaraları üzerinden ulaşılan gemi bilgileri ile eşleştirilmiştir. Böylelikle, çalışma kapsamında kullanılacak gemi kökenli risk faktörleri belirlenmiş ve 10 farklı kriter analizlere dahil edilmiştir. Bunlar, gemi boyu, gemi genişliği, gemi su çekimi, gemi yaşı, gemi deadweight tonajı, manevra yarıçapı, dönme noktası, L/B oranı, B/T oranı ve pervane sayısıdır. Verinin mekânsal olarak filtrelenmesi ve gemi kökenli kaza nedenlerinin sınıflandırılmasıyla veri seti oluşturma süreci tamamlanmıştır. 
Çalışmada kullanılacak kriterler için olasılığın klasik ve frekans tanımı yapılmış ve değişkenler Büyük Sayılar Yasası perspektifinde frekans analizine tabi tutulmuştur. Elde edilen sonuçlarla, İstanbul Boğazı'ndan geçiş yapacak her bir gemi tipi için gemi kökenli risk faktörlerine dayalı optimum karakteristikler ortaya konmuştur.

Abstract:
The fact that it is the only waterway connecting the Black Sea countries to other countries of the world while separating the Asian and European continents makes the Strait of Istanbul unique among its peers. Located on the primary routes of international maritime transport, the Strait is the second busiest waterway in the world after the Strait of Malacca in terms of the number of ships passing through. Today, thanks to the developing shipbuilding technology, ships capable of carrying much more dangerous cargo at once can pass through the Strait. This situation makes the dimensions of the disaster that may occur in a possible accident more dramatic. The Strait of Istanbul passes through the middle of the city of Istanbul, which is a UNESCO cultural heritage. Therefore, a possible accident threatens both the city of Istanbul with a population of 15.52 million and the ships passing through the Strait. At this point, it is of vital importance to increase the navigation safety in the region and to develop accident prevention measures.
In this study, maritime accidents that occurred in the Strait of Istanbul over a 10-year period were evaluated in terms of ship-based risk factors. The frequency analysis was performed using the R - Studio program language. In this context, the accident data obtained from the Ministry of Transport and Infrastructure Main Search and Rescue Coordination Center were matched with the ship information accessed from Türk Loydu database. Thus, ship origin risk factors to be used within the scope of the study were determined and 10 different criteria were included in the analysis. These are ship length, ship breadth, ship draught, ship age, ship DWT, turning point, turning radius, L/B ratio, B/T ratio and number of propellers. The process of creating a data set was completed by spatially filtering the data and classifying of the ship-based causes accidents.
The variables were examined with frequency analysis in the perspective of the Law of Large Numbers. With the results obtained, optimum characteristics based on ship origin risk factors have been revealed for each ship type that will pass through the Strait.