Yaşlıya bakım veren bireylerde bakıcı yükünü azaltmada MC gill modeline temellenen hemşirelik bakımının etkinliği
Effectiveness of nursing care based on Mc gill model for decrease of burden care of elderly caregivers
Yazar: NUR ELÇİN BOYACIOĞLU
Danışman: DOÇ. FATMA YASEMİN KUTLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Hasta bakımının örgütlenmesi = Patient care management ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Bu araştırma, yaşlıya bakım veren bireylerde, Mc Gill Hemşirelik Modelini'ne temellenen hemşirelik bakımının bakıcı yüküne, öz yeterlilik ve bilişsel duygu ayarlama üzerine etkisini belirlemek amacıyla ön test son test kontrol gruplu, tekrarlayan ölçümlü araştırma deseninde gerçekleştirildi. Araştırmanın örneklemini İstanbul İli'nde yer alan bir Aile Sağlığı Merkezi hizmet bölgesinde kayıtlı olan yaşlılara bakım veren bireyler (33 deney, 33 kontrol) oluşturdu. Veriler anket formu, Zarit Bakım Yükü Ölçeği, Genel Özyeterlilik Ölçeği, Bilişsel Duygu Ayarlama Ölçeği ve Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği ile Ocak-Ağustos tarihleri arasında toplandı. Her iki gruba da ön test uygulandıktan sonra, deney grubuna 7 oturumdan oluşan hemşirelik bakımı, kontrol grubunda ise herhangi bir program uygulanmadan 4 hafta içinde sadece iki kez yüz yüze görüşme gerçekleştirildi. Oturumlar tamamlandıktan sonra, 3 ve 6. aylarda her iki grubun izlemleri yapıldı. Verilerin analizinde tanımlayıcı ve karşılaştırmalı istatistiksel kullanıldı. Eğitim öncesi deney ve kontrol grubundaki bakım verenlerin bireysel özellikleri ve ölçek puanları arasında anlamlı fark olmayıp gruplar birbirine benzerdi. Eğitim sonrası Zarit Bakım Yükü Ölçeğinin son test puanlarında (p<0.05); Genel Öz Yeterlik Ölçeğinin son test ve 3 ay izlem puanlarında deney ve kontrol grubu arasında anlamlı fark saptandı (p<0,001). Eğitim sonrası deney grubunda Olumlu Odaklanma ve Olumlu Değerlendirme alt boyutlarında son test, 3 ve 6 ay izlem puanlarında anlamlı fark saptandı. Sonuç olarak, Mc Gill Hemşirelik Modeli'ne temellenen eğitimin yaşlıya bakım veren bireylerin, bakım yüklerini azaltmada; öz yeterliliklerini ve olumlu başa çıkma stratejilerini arttırmada etkili olduğu bulundu. Bu sonuçlar doğrultusunda, yapılandırılmış bu programın psikiyatri hemşireleri tarafından kullanılmasının uygun olduğu önerildi. 
Anahtar Kelimeler: bakım veren, bakım yükü, yaşlı, Mc Gill Hemşirelik Modeli, psikiyatri hemşiresi.

Abstract:
This study was planned as a research design with randomized controlled pre test, post test, control group and repeated measurement with a view to determining the efficiency of nursing care based McGill Model of burden care, self efficacy and cognitive emotion regulation with burden among caregivers of elderly. The sample of study was carried out with 66 caregivers (experimental group=33, control group=33) who registered in Istanbul Province in the Family Health Center service area. The data were collected by means of a questionnaire form, Zarit Caregiver Burden Interview, General Self-Efficacy Scale, Cognitive Emotion Regulation Questionnaire and Katz Index of Independence in Activities of Daily Living from January to August in 2014. Nursing care consisting of seven sessions was implemented to experimental group, while it was not applied to control group. Face to face meeting was performed with control group twice within four weeks. After education, experimental and control groups were observed at 3 and 6 month follow up. Descriptive statistics and comparative statistics were used in data analysis. The results indicated no significant difference between the experimental and control groups at the baseline individual features and scores of the scales (p>0.05). There was meaningful difference, when comparing the total points of Zarit Caregiver Burden Interview (p=0.034) and General Self-Efficacy Scale pre-post tests (p=0.000) between two groups however there was no significant difference between two groups observing at 3 (only General Self-Efficacy Scale) and 6 month (p>0.05). As conclusion, based on Mc Gill Nursing Model education was an effective programme to decrease burden of care and increase self efficacy and positive coping strategies among caregivers of elderly. In the light of this study, it was suitable for use this structured program by psychiatric nurses were proposed.
Key words: caregiver, caregivers' burden, elderly, Mc Gill Nursing Model, psychiatric nurse.