Hemşirelerde iş yoğunlaştırma ve mesleki yorgunluk arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of the relationship between job intensification and occupational fatigue in nurses
Yazar: SERKAN GÜNGÖR
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL SÖNMEZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Meslek sağlığı = Occupational health ; Yorgunluk = Fatigue ; İş talepleri = Job demands ; İş yükü = Workload

Özet:
Bu çalışma, hemşirelerde iş yoğunlaştırma ve mesleki yorgunluk arasındaki ilişkinin ve iş yoğunlaştırma ile hemşirelerin demografik ve çalışma özelliklerinin mesleki yorgunluk üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirildi. Araştırmanın evrenini; İstanbul'da yer alan kamu, özel ve üniversite hastanelerinde çalışan hemşireler (N=34502), örneklemini ise gelişigüzel örnekleme yöntemi kullanılarak seçilen 597 hemşire oluşturdu (n=597). Araştırmanın verileri, "Hemşire Tanıtıcı Bilgi Formu", "İş Taleplerinin Yoğunlaştırılması Ölçeği" ve "Mesleki Yorgunluk Tükenmişlik Toparlanma Ölçeği" ile toplandı. Verilerin analizleri, tanımlayıcı istatistiksel analizler, Pearson korelasyon analizi ve hiyerarşik lineer regresyon analizi ile gerçekleştirildi.
Mesleki Yorgunluk Tükenmişlik Toparlanma Ölçeği alt boyutlarından kronik yorgunluğun ortalamanın biraz üzerinde, akut yorgunluğun da ortalamanın üzerinde ancak kronik yorgunluğa göre daha yüksek olduğu, toparlanma puan ortalamasının ise ortalamanın altında olduğu saptandı. Kronik yorgunluk ile akut yorgunluk alt boyutu arasında pozitif yönde; kronik yorgunluk ve akut yorgunluk ile toparlanma alt boyutu arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı. İş Taleplerinin Yoğunlaştırılması Ölçeği'nin tüm alt boyutlar ve toplam puanının ortalamanın üzerinde olduğu saptandı. İş yoğunlaştırmanın alt boyutlar ve toplam ölçek puanının kronik yorgunluk ile pozitif, akut yorgunluk ile kariyerle ilgili artan planlama ve karar verme talepleri alt boyutu dışında pozitif, toparlanma ile bilgiyle ilgili artan öğrenme talepleri alt boyutu dışında negatif anlamlı ilişkili olduğu bulundu. Yapılan regresyon analizinde hemşirelerin yaş dışındaki demografik ve çalışma özellikleri, iş yoğunlaştırma, akut yorgunluk ve vardiyalar arası iyileşmenin kronik yorgunluğun %59,8'ini açıkladığı belirlendi. Bununla birlikte, hemşirelerin yaş dışındaki demografik ve çalışma özellikleri ile iş yoğunlaştırmanın akut yorgunluğun %11,2'sini ve vardiyalar arası iyileşmenin %12,8'ini açıkladığı saptandı. 
Kronik yorgunluğu anlamlı etkileyen değişkenlerin; iş yoğunlaştırma, akut yorgunluk, vardiyalar arası iyileşme (toparlanma) (negatif),  kurumda çalışma süresi, çalışılan kurum (üniversite) (negatif), çalıştığı birim (yoğun bakım) (negatif), toplam çalışma süresi (181-200 saat); akut yorgunluğu etkileyen değişkenlerin, iş yoğunlaştırma, çalıştığı birim (yönetim) (negatif) ve toplam çalışma süresi (201-220 saat) ve vardiyalar arası iyileşmeyi anlamlı etkileyen değişkenlerin ise iş yoğunlaştırma, vardiya süresi (12 saat ve 16 saat) (negatif), toplam çalışma süresinin (201-220 saat, 221-240 saat, 241 saat ve üzeri) (negatif) olduğu belirlendi.
Sonuç olarak, hemşirelerde iş yoğunlaştırmanın mesleki yorgunluğu anlamlı ve pozitif etkilediği belirlendi. Bu çalışma bulgularının, hem literatüre hem de kalite ve güvenliği önceleyen hemşire yöneticilere ve karar alıcılara katkı sağlayacağı öngörülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Mesleki yorgunluk, iş yoğunlaştırma, iş talepleri, yorgunluk, hemşire

Abstract:
This study was conducted to determine the relationship between job intensification and occupational fatigue in nurses and the effect of work intensification and nurses' demographic and working characteristics on occupational fatigue.
The population of the study was composed of nurses (N=34502) working in public, private and university hospitals in Istanbul, and the sample consisted of 597 nurses selected using the random sampling method (n = 597). The data of the study were collected by using the Nurse Introductory Information Form, the Intensification of Job Demans Scale, and the Occupational Fatigue Exhaustion Recovery Scale. Data analysis was performed using descriptive statistical analyzes, Pearson correlation analysis and hierarchical linear regression analysis.
It was found that chronic fatigue, which is one of the sub-dimensions of the Occupational Fatigue Exhaustion Recovery Scale, was slightly above the average, acute fatigue was higher than the average but higher than chronic fatigue, and the inter-shift recovery score was below the average. A statistically significant positive correlation was found between chronic fatigue and acute fatigue sub-dimension, and a statistically significant negative correlation was found between chronic fatigue and acute fatigue with inter-shift recovery sub-dimension. It was determined that all sub-dimensions and total scores of Intensification of Job Demands Scale were above average. Sub-dimensions and total scale score of the Intensification of Job Demands were found to have a positive significant relationship with chronic fatigue. A positive significant relationship was found with acute fatigue, except for the " Intensified career-related planning and decision-making demands" sub-dimension. It was found that there was a negative significant relationship with inter-shift recovery, except for the "Intensified knowledge-related learning demand" sub-dimension. In the regression analysis, it was determined that demographic (except age) and working characteristics of the nurses, job intensification, acute fatigue and inter-shift recovery explained 59.8% of chronic fatigue. In addition, it was determined that demographic (except age) and working characteristics of the nurses with job intensification explained 11.2% of acute fatigue and 12.8% of inter-shift recovery between shifts. It was determined that the variables that significantly affected chronic fatigue was job intensification, acute fatigue, inter-shift recovery (negative), working time in the institution, institution (university) (negative), unit (intensive care) (negative), total working time (181-200 hours), acute fatigue was job intensification, unit (management) (negative) and total working time (201-220 hours), inter-shift recovery was job intensification, shift time (12 hours and 16 hours) (negative), total working time (201-220 hours, 221-240 hours, 241 hours and above) (negative).
As a result, it was determined that job intensification in nurses significantly and positively affected occupational fatigue. It is predicted that the findings of this study will contribute to both the literature and nurse managers and decision makers who prioritize quality and safety.
Key Words: Occupational fatigue, job intensification, job demands, fatigue, nurse