Târîhu'l-Antâkî'nin ilk bölümünün tahlil, tenkid ve değerlendirmesi
Analysis, criticism and assessment of the first chapter of "Târîhu'l-Antâkî"
Yazar: BELMA DÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. CÜNEYT KANAT
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Abbasiler Dönemi = Abbasid Periods ; Fatimiler = Fatimies ; Hamdaniler = Hamdanies ; Orta Çağ = Middle Ages ; Said el-Antaki = Said el-Antaki ; Tarihul-Antaki = Tarihul-Antaki ; Tarihçilik = Historiography ; Türk tarihi = Turkish history

Özet:
Bu tez çalışması Mısırlı Hıristiyan tabip Yahya b. Saîd el-Antâkî (980-1066) tarafından İskenderiye Melkit Patriği Saîd b. Bıtrîk'in Nazmü'l-Cevher adlı eserine zeyl olarak yazılan Târîhu'l-Antâkî'nin ilk bölümünün tahlil, tenkid ve değerlendirmesini içermektedir. Ömer Abdusselam Tedmuri tarafından tahkik edilen bu eser iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm; Abbâsî halifesi er-Râzî-Billâh ile başlayıp Fâtımî halifesi el-Hâkim-Biemrillâh'ın ortadan kaybolmasıyla sona ermektedir. Bilindiği üzere X ve XI. yüzyıllar ortaçağ tarihi açısından önemli siyasi, dini ve sosyal gelişmelerin ve değişimlerin yaşandığı dönemlerdir. Bizans İmparatorluğu, peş peşe iktidara gelen muktedir imparatorlarla Balkanlar'da ve Suriye'de siyasi nüfuzunu genişletirken, eski ihtişamını yitiren Abbâsî Halifeliği ise Şiî Büveyhi Hanedanlığı'nın kontrolüne girmiş, İsmâilî dâîlerinden Ebû Abdullah eş-Şiî'nin propaganda faaliyetleri neticesinde 909 tarihinde Tunus merkezli Ağlebî Hanedanlığı yıkılarak yerine Fâtımîler Devleti kurulmuştur. 
Başta Fâtımîler olmak üzere Bizans, Abbâsîler, İhşîdîler ve Hamdânîler ve Büveyhiler hakkında kayıtlar içeren Târîhu'l-Antâkî, özellikle Mısır, Kudüs ve Antakya'da yaşayan Hıristiyanlar ve kiliseler hakkında vermiş olduğu malumatlarla ön plana çıkan ve önem arz eden bir eserdir. Tezimin amacı da Arapçayla yazılmış olan bu eseri diğer kaynaklarla karşılaştırarak onun ortaçağ tarihindeki önemini ortaya koymak ve eserin ilk bölümünü Türkçeye tercüme ederek ortaçağ tarihi alanında yapılan çalışmalara katkı sağlayabilmektir. 
Anahtar Kelimeler: Fâtımî, Bizans, Hamdânî, Büveyhi, Abbâsî, Kilise.

Abstract:
This thesis study includes analysis, criticism and assessment of the first chapter of Târîhu'l-Antâkî written by Egyptian Christian physician Yahya Ibn Saîd al-Antâkî (980-1066) as an insertion to the work titled Nazm al-Djawhar written by Melkite patriarch of Alexandria Saîd b. Bıtrîk. The work we have which is examined by Omar Abdussalam Tadmuri consists of two chapters. The first chapter starts with Abbasid Caliphate Ar-Radi and ends with disappearance of Fatimid Caliphate Al-Hakim bi-Amr Allah. As known, X-XI centuries are periods of important political, religious and social developments and changes for the history of Middle Ages. While Byzantine Empire expanded its political influence in the Balkans and Syria with powerful emperors who come into power consecutively, Abbasid Caliphate who lost its former glory came under the control of Shia Buyid Dynasty and Fatimid State was established after the collapse of Aglabi Dynasty in 909 which was based in Tunisia, as a result of propaganda activities of Abu Abd Allah al-Shi'i who is a dai of Ismailis. 
 Târîhu'l-Antâkî which includes records about Byzantine, Abbasids, Ikhshidid, Hamdanids, Buwayhids and in particular about Fatimids is a work which has importance and comes into prominence with the information it provides especially about churches and Christians living in Egypt, Jerusalem and Antioch. The aim of my thesis is to reveal importance of this work which is written in Arabic in the history of Middle Ages by comparing it to other sources and to contribute to the studies conducted in the field of history of Middle Ages by translating the first chapter of the work into Turkish.  
Keywords: Fatimid, Byzantine, Hamdanid, Buwayhid, Abbasid, Church.