Kadınlarda kaygı düzeyi ve benlik saygısı arasındaki ilişkinin sosyal hizmet ihtiyacı ile değerlendirilmesi: Bir sağlıklı hayat merkezi örneği
Assessment with social work need of the relationship between anxiety level and self-esteem in women: A sample of healthy life center
Yazar: ALİ TAHTACI
Danışman: PROF. DR. EMİNE ÖZMETE
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Benlik = Ego ; Benlik saygısı = Self esteem ; Kadınlar = Women ; Kaygı = Anxiety ; Kaygı düzeyi = Anxiety level ; Sosyal hizmetler = Social services

Özet:
Sağlığın en önemli bileşenlerinden olan ruh sağlığı, kişisel düzeyde bireylerin iyi oluşu yanında, toplumsal refah içinde vazgeçilmez bir alanı ifade eder. Bununla birlikte, genel sağlık uygulamaları içerisinde ruh sağlığı henüz istenilen düzeye ulaşabilmiş değildir. Ulusal ve uluslararası düzeyde yürütülen epidemiyolojik çalışmaların ortaya koyduğu üzere, yaygın ruhsal bozuklukları ifade eden duygudurum bozuklukları ve kaygı (anksiyete) bozuklukları oranlarında kadınlar, genel toplum ortalamasından oldukça daha yüksek prevalans oranları göstermektedir. Türkçede iç sıkıntısı, kaygı, bunaltı gibi sözcüklerle ifade edilen kaygı, fiziksel ve ruhsal bir bütünlüğü ifade eden insan organizmasında değişik nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan gerilimlerin yol açtığı acı verici duygusal bir deneyim olarak tanımlanmakta ve bireyin sağlığını ve yaşantısını olumsuz etkilemektedir. Kaygı (Anksiyete) bozuklukları, başta depresyon olmak üzere diğer ruhsal rahatsızlıklar ile güçlü komorbidite ilişkileri sergilemekte ve var olan tabloyu daha ağır hale getirebilmektedir. Nedenleri, işleyişi ve sonuçları üzerine çok sayıda araştırma yürütülen kaygının benlik saygısı ile olan ilişki ve etkileşimleri de araştırmacılarca çalışılmakta, aralarındaki bağ anlaşılmak istenilmektedir. Bireyin kendisini değerlendirmesinden doğan memnuniyet derecesi olarak ifade edilen benlik saygısının, ruhsal rahatsızlıklara zemin hazırlayan bir kırılganlık faktörü olduğu çeşitli araştımacılar tarafından ortaya konulmuştur. Bununla birlikte ulusal ve uluslararası düzeyde literatür incelendiğinde kaygı ve benlik saygısı arasındaki ilişkiyi konu edinen çalışma sayısının sınırlı olduğu, bu ilişkiyi kadınlar bağlamında ele alan çalışma sayısının ise çok daha sınırlı olduğu görülmüştür. Bu çalışmada, Konya İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı olarak faaliyet göstermekte olan Karatay 01 No.'lu Nakipoğlu Sağlıklı Hayat Merkezi Psikososyal Danışmanlık Birimleri'ne başvuran 18-65 yaş arası kadınlarda kaygı düzeyi ve benlik saygısı arasındaki ilişkinin sosyal hizmet ihtiyacı ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu araştırmada yöntem olarak nicel araştırma yöntemlerinden olan "ilişkisel tarama modeli" kullanılmıştır. Araştırma da aydınlatılmış onam formuna ek olarak Sosyo-Demografik Bilgi Formu, Coopersmith Benlik Saygısı Envanteri, Beck Kaygı (Anksiyete) Ölçeği ve Kadınların Sosyal Hizmet İhtiyacının Belirlenmesine Dair Form olmak üzere dört farklı veri toplama aracı kullanılmıştır. Form ve envanterler araştırmanın örneklemini oluşturan 168 kadına uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler "SPSS (Statistical PackageforSocialSciences) for Windows 25.0" programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda kadınların; çalışma durumu, gelir durumu, gelir memnuniyet durumu, sigara kullanımı, geçmişte fiziksel aile içi şiddete maruz kalma durumu, geçmişte ekonomik aile içi şiddete maruz kalma durumu, halen psikolojik aile içi şiddete maruz kalma durumu ile kaygı envanteri puan sıra ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmuştur. Araştırma sonucunda kadınların; yaşları, medeni durumları, çocuk sayısı, meslekleri, gelir memnuniyet durumu, sigara kullanımı, geçmişte fiziksel aile içi şiddete maruz kalmaları, geçmişte psikolojik aile içi şiddete maruz kalmaları, geçmişte ekonomik aile içi şiddete maruz kalmaları, halen psikolojik aile içi şiddete maruz kalmaları ile benlik saygısı ölçeği puan ortalamaları arasında istatistiksel yönden anlamlı fark olduğu bulunmuştur. Araştırmada kullanılan kaygı (anksiyete) ölçeği ve benlik saygısı envanterinin yüksek derecede güvenilir olduğu belirlenmiştir. Araştırmada kullanılan envanter ortalama değerlerinin, kaygı envanteri için, 20,82±12,97; benlik saygısı envanteri için 54,49±22,54 olduğu bulunmuştur. Araştırmaya katılan kadınların kaygı düzeyleri ile benlik saygısı düzeyleri arasındaki ilişki değerlendirilmiş olup; kaygı ile benlik saygısı arasında istatistiksel yönden anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki (r=-0,419, p<0,05) bulunmuştur. Araştırmaya katılan kadınların ilk üç sırada gelen sosyal hizmet ihtiyacının oransal olarak sırası ile bireysel psikolojik danışmanlık, aile danışmanlığı ve ekonomik yardım olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda ruh sağlığı hizmet sunum sistemlerinin geliştirilmesi başta olmak üzere, genel toplum ruh sağlığını iyileştirmeye dönük makro, mezzo ve mikro düzeyde çeşitli öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Mental health, which is one of the most important components of health, expresses an indispensable area in social welfare besides the well-being of individuals at personal level. However, mental health has not yet reached the desired level within general health practices. As demonstrated by epidemiological studies conducted at national and international levels, women exhibit significantly higher prevalence rates than the general population average in the rates of mood disorders and anxiety disorders that represent common mental disorders. Anxiety expressed in words such as "iç sıkıntısı", "kaygı", "bunaltı" in Turkish and anxiety is defined as a painful emotional experience caused by tensions caused by different causes in the human organism, which is a physical and mental integrity, and negatively affects the health and life of the individual. Anxiety disorders exhibit strong comorbidity relationships with other mental disorders, especially depression, and can make the existing table more severe. A lot of research on the causes, functioning and results of the anxiety and the relationships and interactions with the self-esteem are also studied by the researchers, and the link between them is desired to be understood. It has been demonstrated by various researchers that self-esteem, expressed as the degree of satisfaction arising from the individual's self-assessment, is a fragility factor that underpins mental illnesses. However, when the literature is examined at national and international level, it is seen that the number of studies on the relationship between anxiety and self-esteem is limited, and the number of studies dealing with this relationship in the context of women is much more limited. In this work, it is aimed to evaluate the relationship between anxiety level and self-esteem in women aged 18-65 years who applied to Karatay Nakipoglu No. 01 Healthy Life Center Psychosocial Counseling Units operating under Konya Provincial Health Directorate with social work needs. In this research, the "relational screening model", which is one of the quantitative research methods, was used as a method. In addition to the informed consent form, four different data collection tools were used in the study, namely the Socio-Demographic Information Form, the Coopersmith Self-Esteem Inventory, the Beck Anxiety Inventory, and the Form for Determining Women's Social Work Needs. Forms and inventories were applied to 168 women who constituted the sample of the study. The data obtained in the research were analyzed using the "SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0" program.
As a result of the research, it was found that there was a statistically significant difference between women's working status, income status, income satisfaction status, smoking, past exposure to physical domestic violence, past exposure to economic domestic violence, status of current exposure to psychological domestic violence with anxiety inventory score averages. As a result of the research, it was found that there was a statistically significant difference between women's age, marital status, number of children, occupation, income satisfaction status, smoking, exposure to physical domestic violence in the past, exposure to psychological domestic violence in the past, exposure to economic domestic violence in the past and being exposed to status of current psychological domestic violence with the mean scores of the self-esteem scale. It was determined that the anxiety inventory and self-esteem inventory used in the research were highly reliable. It was found that the average inventory values used in the study were 20.82±12.97 for the anxiety inventory and 54.49±22.54 for the self-esteem inventory. The relationship between the anxiety levels of the women participating in the study and their self-esteem levels was evaluated; and a statistically significant and negative relationship was found between anxiety and self-esteem  (r=-0.419, p<0.05). It has been determined that the leading top three social work needs of the women participating in the research are individual psychological counseling, family counseling and economic aid, respectively. In line with these results, various suggestions have been developed at macro, mezzo and micro levels to improve the mental health of the general community population, especially the development of mental health service delivery systems.