Lise öğrencilerindeki fizik algısının metaforlar yoluyla incelenmesi
Investigation of high school students' perceptions about the physics through metaphors
Yazar: KAZIM KARBAN
Danışman: PROF. DR. REFİK DİLBER
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fizik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Algı = Perception ; Fizik dersi = Physics lesson ; Fizik eğitimi = Physics education ; Fizik öğretimi = Physics teaching ; Lise öğrencileri = High schools students ; Metafor = Metaphor ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Öğrenci algısı = Students perceptions

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim öğrencilerindeki fizik algısının metaforlar yardımıyla incelenmesidir. Ayrıca Fizik için oluşturulan bu metaforların okul türüne ve coğrafi bölgelere göre değişimine bakılmıştır.

Yöntem: Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, altı farklı coğrafi bölgede bulunan; meslek, anadolu ve fen lisesi olmak üzere 3 farklı okul türünde 11.sınıfta okuyan toplamda 349 kişilik öğrenci oluşturmaktadır. Katılımcılardan  '' Fiziği ………… benzetiyorum. Çünkü …………… '' formatındaki iki cümle ve tek sorudan oluşan formu doldurmaları ve son iki döneme ait fizik not ortalamalarını yazmaları istenmiştir. Ayrıca katılımcılar arasından seçilen 9 öğrenciyle birebir görüşme yapılmıştır.

Bulgular: Araştırmaya dahil edilen veriler benzetme yönlerine göre 8 farklı kategoride toplandı. Okul türleri ve coğrafi bölgeler içerisinde en çok katılımcının yer aldığı kategori Zor-karışık olurken, en az katılımcının yer aldığı kategori Gereksiz-Saçma-Nedensiz olmuştur. Öğrencilerle yapılan görüşmelerde fizik için çok uğraş gerektiren zor bir ders ifadesi belirtilmiştir. Ayrıca fiziği yapabilenlerin sevdiği ama yapamayanların fiziğe karşıda olumsuz tutum besledikleri görülmüştür. Öğrencilere ait not ortalamalarına bakıldığında en yüksek not ortalamasının fiziği basit ve sade bir ders olarak görenlere ait olduğu görülmüştür. En düşük not ortalamaları fiziği sevimsiz, korkutucu ve kötü bir ders olarak görenlerle fiziği zor ve karışık bir ders olarak görenlere ait olduğu görülmüştür.

Sonuç: Bulgulara göre, fizik dersi genel olarak zor ve karışık bir ders olarak algılanmaktadır. Bu durum genellikle günlük hayatta karşılaşılan ama herkesin yapamadığı durumlar üzerinden anlatılmıştır. Öğrencilerle yapılan görüşmelerde fizikte başarılı olanların dersi daha çok sevdiği,  başarısız olanların ise sevmediği görülmüştür. Fizik dersi için öğrencilerin genel düşüncesi, bu dersin günlük hayatın oldukça içerisinde yer aldığı ve bu nedenle bu ders öğretilirken çeşitli uygulamalarla daha çok desteklenmesi yönündedir.

Anahtar Kelimeler: fizik, lise, öğrenci, metafor, algı

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to investigate the perception of physics in secondary school students through metaphors. In addition, the change in the metaphors used to describe physics with respect to school type and geographical regions is also examined.

Method: Phenomenology, which is a qualitative research design, is adopted in this study. The study group consists of 349 eleventh-grade students that attend to Vocational, Anatolian or Science high school in six different regions. The participants are invited to fulfil a single-question survey in the form 'I think physics look like …………., because …………' together with their grades in physics course in the last two semesters. Besides the survey, nine of the participants are interviewed individually.

Results: The data used in the study are categorized in eight groups with respect to their accommodation. The categories 'Difficult-Complicated' and 'Unnecessary-Ridiculous-Irrational' contain the highest and the least number of participants, respectively. The individual interviews revealed that the students perceive physics as a challenging and difficult course. It is also seen that there is a direct relation between the interest and success in physics. The survey revealed that the students who view physics as an easy and simple course had the highest grades, while the ones who see physics as an unlikeable, frightening, bad, difficult or complicated course had the lowest grades.

Conclusion: The results show that the physics is generally viewed as a difficult and complicated course. This is expressed by the students in terms of situations seen in every-day life while difficult to achieve. It is seen in the interviews that students who succeed physics also like it and vice versa. Students indicate that physics take part in every-day life and therefore, teaching activity should be supported more with practical studies for such a course.

Keywords: Physics, high-school, student, metaphor, perception