Virginia Satir Modeli odaklı aile danışmanlığının özel gereksinimli çocuğa sahip ailelerin aile işlevselliğine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of Virginia Satir Model focused family consultancy on family functionality of families with special neededchildren
Yazar: HALİDE MERVE ÇELİKBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET BEDEL
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile = Family ; Aile danışmanlığı = Family counseling ; Aile işlevleri = Family functions ; Ölçekler = Scales ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Bu araştırmanın amacı, özel gereksinimli çocuğa sahip olan ailelere uygulanan
aile danışmanlığı programının ailelerin aile işlevselliklerine etkisinin olup olmadığını
incelemektir. Araştırmaya katılan aileleri tanıyabilmek adına Kişisel Bilgi Formu (KBF)
sonrasında aile işlevselliklerini dair veri toplayabilmek için ise Aile Değerlendirme
Ölçeği (ADÖ) uygulanmıştır. Bu araştırmada yarı deneme modeli içerisinde yer alan
eşitlenmemiş kontrol gruplu model kullanılmıştır.
Araştırma 2019-2020 eğitim öğretim yıllarında İstanbul ili Kadıköy ilçesinde
bulunan bir rehabilitasyon merkezinde eğitim görmekte olan özel gereksinimli çocuğa
sahip 16 aile ile yapılmıştır. Araştırmanın deney grubunu oluşturan sekiz aileye, haftada
bir kez, bir buçuk saat süren, toplamda sekiz oturumdan oluşan Aile Danışmanlığı
Programı uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir uygulama yapılmamıştır.
Deney ve kontrol grubu puanları arasındaki farkın anlamlılığı için Mann Whitney
U testi, deney ve kontrol grubunun ön test ve son testleri arasında anlam farklılığı için
Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır.
Elde edilen verileri incelediğimizde ön test uygulaması sonucunda, iki çalışma
grubu arasında anlamlı bir fark olmadığı sonucu elde edilmiştir. Deney grubuna
uygulanan aile programı eğitimi sonrasında ise deney ve kontrol grubunun aile
işlevselliklerine yönelik yine aynı zaman diliminde son test uygulaması yapılmıştır.
Verilerin analizlerinin ışığında deney grubunun öntest-sontest sonuçlarına göre roller ve
davranış kontrolü altboyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık elde edilmiştir.
Bunun yanı sıra kontrol grubuna uygulanan öntest-sontest sonuçlarına göre ise hiçbir altboyutta istatistiksel olarak anlamlılık elde edilmemiştir. İki gruba da uygulanan ön test-
son test fark puanlarına yönelik yapılan Mann Whitney U testi sonucunda ise çalışma gruplarının hiçbir altboyutunda (Problem çözme, iletişim, roller, duygusal tepki verme,
gereken ilgiyi gösterme, gereken ilgiyi gösterme, davranış kontrolü, genel işlevler)
anlamlı düzeyde fark sonucu tespit edilmemiştir.

Anahtar Sözcükler: Aile İşlevselliği, Özel Gereksinimli Çocuğa Sahip Aile, Aile Danışmanlığı.

Abstract:
The aim of this study is to examine whether the family counseling program
applied to families with children with special needs has a positive effect on family
functionality.
Firstly, The Personal Information Form(PIF) was applied to the parents
participating in the study in order to identify the participants, and the Family Assessment
Scale (FAD) to collect data on family funcionality end intra-family communication skills.
The research is a semi-experimental study based on pre-test and post-test models with
experimental and control groups.
The research was conducted with 16 parents with children with special needs who
were studying in a rehabilitation center in Kadıköy district of Istanbul province during
the 2019-2020 academic year. The Family Counselling Program, consisting of 8 sessions,
was applied to 8 parents who makeup the experimental group of the study. The control
group didn't receive any application.
For the significance of the difference between experimental and control group
scores, the Mann Whitney U test and the Wilcoxon Signed-Ranks Test were used to test
whether there was a significant difference between the pretest and posttests of the
experimental and control groups.
In the analysis of the data obtained, as a result of the family program education,
the family functionality of the experimental and control groups and the pre-test-post-test difference scores of the family communication were analyzed in any sub-dimension
(problem solving, communication, roles, emotional response, showing the necessary
attention, showing, behavior control, general functions) could not be detected as a result
of significant difference. When the hypotheses related to the control group are examined,
it is seen that the mean pre-test-post-test mean scores of all sub-dimensions do not differ
significantly.

Keywords: Family Functioning, Family with Children with Special Needs, Family Counseling.