hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Türk hikâyesinde yolculuk arketipi (1980-2000)
The archetype journey in Turkish story (1980-2000)
Yazar: NURULLAH BULUT
Danışman: PROF. DR. AYŞE DEMİR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebi metinler = Literary texts ; Gölge arketip = Shadow archetype ; Türk halk hikayeleri = Turkish folk stories

Özet:
Arketipçi Eleştiri, mitoloji, sosyoloji, psikoloji ve felsefe alanlarından yararlanarak edebî eserlerde kodlanmış kolektif bilinçdışını ortaya çıkarmayı amaçlar. Kolektif bilinçdışında bulunan arketipler, bireyler arasında benzer duyguları, düşünceleri ve imgeleri ortaya çıkaran evrensel davranış özellikleridir. Aynı zamanda deneyimleri kontrol etme ve yönlendirme kapasitesine sahiptirler.
Bu çalışmada, 1980-2000 yılları arasında hikâyeleri yayımlanan Murathan Mungan, Mustafa Kutlu, Cemil Kavukçu, Cihan Aktaş, Rasim Özdenören, Hasan Ali Toptaş, Erendiz Atasü, Ramazan Dikmen, Sadık Yalsızuçanlar, Selim İleri, Cemal Şakar, Hüseyin Su, Adalet Ağaoğlu, Yusuf Atılgan ve Ayşe Kulin'e ait kırk altı hikâye kitabındaki hikâyeler, Joseph Campbell'in Kahramanın Sonsuz Yolculuğu adlı eserinde belirtilen yolculuk arketipi aşamaları doğrultusunda incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda, söz konusu Türk hikâye yazarlarının, hikâyelerinde yolculuk arketipini nasıl yansıttıkları, bu arketipleri hangi yöntemlerle kullandıkları ve arketiplerin hikâyelerin anlamına nasıl etki ettiği belirlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Archetypal Criticism aims to reveal the collective unconscious encoded in literary works by utilizing mythology, sociology, psychology and philosophy. Archetypes in the collective unconscious are universal behavioral traits that elicit similar feelings, thoughts and images among individuals. They also have the capacity to control and direct experiences.
In the current study, stories of Murathan Mungan, Mustafa Kutlu, Cemil Kavukçu, Cihan Aktaş, Rasim Özdenören, Hasan Ali Toptaş, Erendiz Atasü, Ramazan Dikmen, Sadık Yalsızuçanlar, Selim İleri, Cemal Şakar, Hüseyin Su, Adalet Ağaoğlu, Yusuf Atılgan and Ayşe Kulin that were published in the forty-six story books between 1980 and 2000 were analyzed according to the stages of the journey archetype expressed in Joseph Campbell's work "The Infinite Journey of the Hero". The analysis of the results reveal how these Turkish storytellers reflect the journey archetype to the stories, how they use archetypes they reflect, and how archetypes affect the meaning of the stories.
Milletlerarası özel hukukta taşıyıcı annelik
Surrogacy in private international law
Yazar: GÜLŞAH ULUBAY
Danışman: DOÇ. DR. MUSA AYGÜL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
ÖZET
Milletlerarası Özel Hukukta Taşıyıcı Annelik
Bilimin ve teknolojinin ilerlemesiyle birlikte yeni üreme teknikleri ortaya çıkmıştır. Bunlardan birisi de hukukî ve etik açıdan tartışmalara yol açan taşıyıcı anneliktir. Taşıyıcı anneliğe ilişkin yasal düzenlemeler, her bir ülke hukukunda farklılık arz etmektedir. Ülkelerden bazıları taşıyıcı anneliği tamamen yasaklamakta, bazıları belli şartlarla izin vermekte, bazıları ise bu konuda kısmen düzenleme getirmektedir. Türk hukukunda ise taşıyıcı annelik tamamen yasaklanmıştır. Ancak yasağa rağmen taşıyıcı annelik yöntemiyle çocuk sahibi olmak isteyen kişiler, bu yöntemin yasal olduğu ülkelere giderek amaçlarına ulaşmaktadır. Bu durum ise taşıyıcı anneliğe yabancılık unsuru katmakta ve taşıyıcı anneliği milletlerarası özel hukukun ilgi alanına katmaktadır. Çalışmamızda sınır ötesi taşıyıcı annelik yöntemiyle doğan çocuğun soybağının kurulması hem kanunlar ihtilâfı hukuku hem de milletlerarası usûl hukuku bakımından incelenmiştir. Ayrıca çalışmamızda taşıyıcı annelik yöntemiyle doğan çocuğun soybağı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları çerçevesinde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Taşıyıcı Annelik, Soybağının Kurulması, Soybağına Uygulanacak Hukuk, Soybağının Kurulmasında Kamu Düzeni, Çocuğun Üstün Yararı, Yabancı Hukukta Kurulmuş Soybağının Tanınması.

Abstract:
ABSTRACT
Surrogacy in Private International Law
With the advancement of science and technology, new reproductive techniques have emerged. One of these is surrogate motherhood, which causes legal and ethical debates. Legal regulations regarding surrogacy differ in each country. Some countries completely prohibit surrogacy, some allow it under certain conditions, while others partially regulate it. In Turkish law, surrogacy is completely prohibited. However, despite the ban, people who want to have a child through surrogacy go to countries where this method is legal and achieve their goals. This situation adds an element of foreignness to surrogacy and makes it a subject of private international law. In our study, the establishment of paternity of the child born through cross-border surrogacy is analyzed in terms of both conflict of laws and international procedural law. In addition, the paternity of the child born through surrogacy is also evaluated within the framework of the decisions of the European Court of Human Rights.

Keywords: Surrogacy, Establishment of Paternity, Applicable Law, Public Policy, Best Interest of the Child, Conflict of Laws, Recognition.
Bilincin zor problemi: Klasik yaklaşımlar ve Dennett'in eleştirisi
The hard problem of consciousness: Classical approaches and Dennett's critique
Yazar: PERVİN ALBAYRAK
Danışman: DOÇ. DR. MEHTAP DOĞAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu çalışma, bilince yönelik yaklaşımların karmaşık doğasını eleştirel bir şekilde analiz etmekte ve bunların güçlü yönleri ile sınırlılıklarını açıklamaktadır. Bu çalışmanın ana odağını, bilinç sorununa yönelik temel çözüm önerilerinden biri olan Daniel Dennett'in bilinç yaklaşımı oluşturmaktadır. Ayrıca klasik bilinç yaklaşımları ile Dennett'in bilinç sorununa yönelik çözüm önerileri arasında bir ilişki kurulması amaçlanmaktadır. Bilinç problemi ile kastedilen, bilincin zor problemi olarak adlandırılan öznel deneyim problemidir. Dennett'in yaklaşımı bu zor problemi açıklamayı amaçlamaktadır. Bu çalışma, Dennett'in zor probleme klasik yaklaşımlardan farklı bir bakış açısı geliştirip geliştiremediğini eleştirel bir şekilde incelemektedir.
Anahtar Kelimeler: bilinç, zor problem, Daniel Dennett, öznel deneyim.

Abstract:
This paper critically analyses the complex nature of approaches to consciousness and explains their strengths and limitations. The main focus of this study is Daniel Dennett's approach to consciousness, which is one of the main solution proposals for the problem of consciousness. In addition, it is aimed to establish a relationship between classical approaches to consciousness and Dennett's solution proposals for the problem of consciousness. What is meant by the problem of consciousness is the problem of subjective experience, which is called the difficult problem of consciousness. Dennett's approach aims to explain this difficult problem. This study critically examines whether Dennett is able to develop a perspective different from the classical approaches to the difficult problem.

Keywords: consciousness, the hard problem, Daniel Dennett, subjective experience
Lider-üye etkileşiminin iş tatmini üzerine etkisi: Vergi çalışanları üzerine bir çalışma
The effect of leader-member exchange on job satisfaction: A study on tax employees
Yazar: DERYA DUMAN
Danışman: DOÇ. DR. EMRE BURAK EKMEKÇİOĞLU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu tezin amacı, lider-üye etkileşiminin iş tatmini üzerindeki etkisini incelemektedir. Araştırma verileri kesitsel bir araştırma tasarımı kullanılarak Ankara'da vergi dairelerinde çalışan toplam 356 katılımcıdan toplanmıştır. Hipotez testi, kontrol değişkenlerinin de eklenmesiyle hiyerarşik regresyon analizi uygulanarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, lider-üye etkileşiminin vergi çalışanlarının iş tatmini üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğunu göstermiştir. Bu tez, kamu sektörü ve vergi çalışanları bağlamında lider-üye etkileşimi ve iş tatmini arasındaki etkileşimi inceleyerek mevcut literatüre önemli bir katkı sağlamaktadır. Ancak, bu çalışmada kesitsel bir araştırma tasarımı uygulandığından değişkenler arasında nedensel çıkarımlar yapılamamaktadır.

Abstract:
The purpose of this thesis is to examine the effect of leader-member exchange on job satisfaction. Research data were collected from a total of 356 participants working in tax offices in Ankara using a cross-sectional research design. Hypothesis testing was carried out by applying hierarchical regression analysis with the addition of control variables. The results showed that leader-member exchange has a significant and positive effect on tax employees' job satisfaction. This thesis makes an important contribution to the existing literature by examining the interaction between leader-member interaction and job satisfaction in the context of public sector and tax employees. However, since a cross-sectional research design is applied in this study, causal inferences cannot be made between variables.
Heidegger'in varlık sorusu ve Kant metafiziğini eleştirisi
Heidegger's question of being and qritique of Kant's metaphysics
Yazar: HATİCE KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. HALİL RAHMAN AÇAR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu tezde Heidegger'in varlık sorusu çerçevesinde metafizik gelenek ve Kant metafiziğini eleştirisi incelenir. Heidegger'in söylemi, varlığın nasıl anlamlı bir bütünlük olarak açımlanıp insan deneyiminin konusu olduğunu açık kılmayı amaçlar. Ona göre, varlık insanın zamansal varoluşunda açımlanır, ancak metafizik gelenekte varoluşun zamansallığı göz ardı edilmiş ve unutulmuştur. Varlığın zamansallık olarak anlaşılmasına en çok Kant yaklaşmış ancak o da nesnelliğin olanağı için zamansal varoluş anlayışından geri çekilmiştir. 
Bu araştırmanın ilk bölümünde öncelikle varlık sorusu bağlamında metafizik gelenek eleştirisi Dasein, fenomenoloji ve aletheia kavramları üzerinden yapılır. İkinci bölümde Heidegger'in Kant'ın Saf Aklın Eleştirisi'ndeki incelemesinin temel ontoloji olarak değerlendirilebileceği iddiası incelenir. Çalışmanın üçüncü bölümünde metafizik özne tasarımlarına karşı Heidegger'in Dasein anlayışı, dünya-içinde-varolma ve zamansallık bakımından açımlanır. Son bölümde Heidegger'in Kant yorumu değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, bu çalışmada Heidegger'in Kant yorumu ve metafiziğe ilişkin değerlendirmeleri ile sahih varoluşun ancak varlığın zamansal kavranışında olanaklı olacağı gösterilmektedir.

Abstract:
In this thesis the Western metaphysical tradition and Kant's metaphysics are examined within the framework of Heidegger's question of Being. His philosophical discourse aims to explore how being exists as content integrity and becomes the inspection subject of human experience. According to Heidegger, being reveals through the temporal existence of human beings. At the same time he claims that within the metaphysical tradition, the temporality of existence has been neglected and overlooked. Kant comes to near the understanding of existence as temporality, but he ultimately withdraws from fully embracing temporal existence to maintain the possibility of objectivity. 
In the first chapter of this study, at first within the context of the question of Being criticisms of metaphysical tradition are made through the concepts of Dasein, phenomenology and aletheia. In the second chapter, Heidegger's reading of Kant's Critique of Pure Reason and his assertion that it to be considered as fundamental ontology are investigated. The third chapter of this search is devoted to Heidegger's notion of Dasein as opposed to metaphysical subject is explicated in terms of being-in-the-world and temporality. In the last chapter, Heidegger's interpretation of Kant is evaluated. After all is said and done, this study demonstrates that authentic existence is only possible within the temporal apprehension of being as Heidegger expounded his evaluations upon metaphysics and in his interpretation of Kant.
Ceza normlarının yer bakımından uygulanması
Territorial application of criminal law norms
Yazar: ATACAN BOZYEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER ÇELEN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Ceza normlarının uygulanması ve buna ilişkin sınırlar ceza hukuku dogmatiği içerisinde geçmiş yüzyılda belirlenen kapsam içerisinde değerlendirilmektedir. Buna karşın meydana gelen teknik ve sosyal gelişmeler konunun güncel tartışmalarda yeniden ele alınmasını gerekli kılmaktadır. Bu sebeple ceza normunun sınırları ve ceza normunun uygulanma sistematiğinin öncelikle ele alınmalıdır. Nitekim devletin egemenliğinin bir yansıması olan ceza normlarının yer bakımından uygulama konusu ulusal hukuk uluslararası hukuk ve uluslararası ceza hukukunun kesişim alanını teşkil eder.

Abstract:
The application of criminal norms and the boundaries thereof are evaluated within the framework established in the past century within the dogmatics of criminal law. However, contemporary technical and social developments necessitate a reevaluation of this subject in current debates. Therefore, it is imperative to initially address the limits of criminal norms and the systematic application thereof. Indeed, the application of criminal norms in terms of jurisdiction constitutes the intersection of national law, international law, and international criminal law, reflecting the sovereignty of the state.
Nasîruddîn Tûsî'nin Ahlâk-ı Nâsırî eserinde tedbîr-i müdün
siyâset-i müdün kavramı / The concept of tadbīr-ī mudun/siyāset-ī mudun in Naṣīr al-Dīn Ṭūsī's Aḫlāq-ī Nāṣirī
Yazar: EMİNE FİDAN ÇALIŞKAN
Danışman: PROF. DR. NURİ ADIGÜZEL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Nasîruddîn Tûsî, 13. yüzyıl İslam düşüncesinin önemli temsilcilerinden biridir. O kelam, felsefe ve ahlak gibi pek çok alanda eser vermiştir. Ahlak konusunda en çok bilinen kitabı Ahlâkı Nâsırî'dir. Bu kitap birey, aile ve şehir yönetimi şeklinde üç ana başlıktan oluşur. Tûsî'nin siyaset felsefesini ve yönetim anlayışını "tedbîr-i müdün" yani 'şehir yönetimi' başlığı altında ele almıştır. Araştırmada Tûsî'nin siyaset düşüncesi "tedbîr" kavramı üzerinden anlaşılmaya çalışılmıştır. Tûsî'nin yönetim ve idarecilik anlayışı, insan merkezli bir yapıya sahiptir. Filozof, toplumsal rol ve görevlerin dağılımı konusunda insan doğasını ve fıtri yeteneklerini oldukça önemsemiştir. Toplum ve devletlerin yönetimi konusunda ahlak ve erdem merkezli bir anlayışı benimsemiş ve yöneticilerin ahlaki özelliklere sahip olmasını yönetici olabilmenin şartı olarak kabul etmiştir. Tûsî, siyaset anlayışında 'adalet', 'sevgi', 'kamusal fayda' ve 'toplumsal huzur' gibi kavramlara büyük önem vermiştir.

Abstract:
Naṣīrt al-Dīn al-Ṭūsī is one of the prominent representatives of 13th century Islamic thought. He produced works in many fields such as theology, philosophy, and ethics. His most well-known book on ethics is Aḫlāq-i Nāṣīrī. This book consists of three main sections: Individual, family, and city administration. Al-Ṭūsī's political philosophy and understanding of governance can be found under the heading of "tadbīr al-mudun" namely 'administration of the cities'. In this study, his political thought is attempted to be understood through the concept of "tadbīr" 'administration'. Al-Ṭūsī's understanding of management and administration is human-centered. The philosopher al-Ṭūsī attached great importance to human nature and inherent talents in the distribution of social roles and duties. He adopted a moral and virtuous-centered approach to the governance of societies and states, and considered having moral qualities a prerequisite for being a ruler. In his political philosophy, al-Tūsī placed great emphasis on concepts such as 'justice', 'love', 'public benefit', and 'social peace'.
Ticari işletmenin bir malvarlığı unsuru olarak maden hakları ve bu hakların hukuki işlemlere konu olması
Mineral rights as an asset of commercial enterprise and their legal transactionality
Yazar: LİVANUR ÇEBİ DİKDOĞMUŞ
Danışman: PROF. DR. CAFER EMİNOĞLU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Maden hakları, ticari işletmenin malvarlığı unsurları arasında yer almaktadır. Bunun sonucu olarak, ticari işletme ile birlikte ve ticari işletmeden ayrı olarak hukuki işlemlere konu olabilmektedir. 
Çalışmamızda ilk olarak ticari işletme kavramı ve malvarlığı unsurları ayrı ayrı ele alınmıştır. Bu bağlamda maden ve maden hakkı kavramı, Türk hukuku açısından inceleme konusu yapılmıştır. Anayasa m.168 hükmü gereğince Türk hukukunda madenlerin mülkiyeti açısından kamu mülkiyeti sistemi benimsenmiştir. Madenlerin kamu malı olması nedeniyle maden haklarının kurulması ve kazanılması, birtakım kısıtlamalara ve yasaklamalara tabi tutulmuştur. 
Madencilik faaliyetlerinin günümüz şartlarında ticari işletmelere ekonomik bir değer katması, maden haklarının ticari işletme ile birlikte hukuki işlemlere çoğunlukla konu olmasını sağlamıştır.  Ancak her ne kadar ticari işletme ile birlikte hukuki işlemlere dahil olsa da maden haklarının kendine özgü maddi ve şekli kuralları bulunmaktadır. Bu çalışma ile amaçlanan maden haklarının hukuki işlemlere konu olması halinde uygulanacak hukuk kurallarının tespiti öğreti ve yargı kararları ekseninde değerlendirilecektir. 
Anahtar Kelimeler: Ticari işletme, malvarlığı, maden hakları, maden ruhsatı.

Abstract:
Mineral rights are among the assets of a commercial enterprise. As a result, it may be subject to legal transactions  both together with and apart from the commercial enterprise.
In our study, the concept of a commercial enterprise and its assets are separately analyzed. In this context, the concept of minerals and mineral rights is examined from the perspective of Turkish law. Pursuant to Article 168 of the Constitution, the public ownership system is adopted regarding the ownership of minerals in Turkish law. Due to the fact that minerals are public property, the establishment and acquisition of mineral rights are subject to certain restrictions and prohibitions.
The economic value that mining activities bring to commercial enterprises in today's conditions has ensured that mineral rights are often the subject of legal transactions in conjunction with a commercial enterprise. However, despite being included in legal transactions along with a commercial enterprise, mineral rights have their own specific material and formal rules. This study aims to evaluate the determination of legal rules that will be applied when mineral rights are the subject of legal transactions, based on existing literature and judicial decisions. 
Keywords: Commercial enterprise, assets, mineral rights, mining license
Avrupa patent sisteminde bilgisayar uygulamalı buluşların patentlenebilirliği
Patentability of computer applied inventions in the European patent system
Yazar: MAHMUT ESAD ÖZEK
Danışman: PROF. DR. HAYRİ BOZGEYİK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Avrupa Patent Sisteminde Bilgisayar Uygulamalı Buluşların Patentlenebilirliği başlıklı bu çalışma Ankara Yıldırım Beyazıt Ünversistesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim Dalı Doktora Programı kapsamında bir doktora tezi olarak hazırlanmıştır. 
Türkiye Cumhuriyeti Devleti 05.10.1973 tarihinde kabul edilen Avrupa Patentlerinin Verilmesi ile İlgili Antlaşma'ya taraftır. Bu bağlamda, Avrupa Patentlerinin Verilmesi ile İlgili Antlaşma'nın uygulayıcısı olan Avrupa Patent Ofisi içtihat ve uygulamaları Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından dikkate alınmaktadır. Avrupa patent sisteminde, bilgisayar programı içeren bir buluşun patentlenebilmesi için ilk koşul, istemin teknik karakter içermesidir. Teknik bir karaktere sahip olmak ve dolayısıyla patentlenebilirlik dışında bırakılmamak için, bir bilgisayar programı bilgisayarda çalıştırıldığında ileri bir teknik etki göstermelidir. Bu tez, Avrupa Patent Ofisi tarafından bilgisayar uygulamalı buluşlarda teknik karakterin değerlendirilmesi sırasında aranılan şartları ve kullanılan ölçütlerü incelenmektedir. Bu doğrultuda çalışmada patent hukuku teorisi, patent hukuku ile ilgili tarihsel gelişmelere yer verilmiş ve Avrupa Patent Ofisi kararları incelenmiştir.

Abstract:
The present study titled 'Patentability of Computer Applied Inventions in the European Patent System' was prepared as a Ph. D. Dissertation under the Ph. D. Programme of Ankara Yıldırım Beyazıt University, Graduate School of Social Sciences, Department of Private Law. 
The Republic of Turkey is a contracting state to the Convention on the Grant of European Patents adopted on 05.10.1973. In this respect, the case law and practices of the European Patent Office, which is the implementer of the Convention on the Grant of European Patents, are taken into account by the Turkish Patent and Trademark Office. In the European patent system, the first condition for patenting an invention including a computer programme is that the claim has a technical character. This dissertation examines the requirements and criteria used by the European Patent Office in the assessment of the technical character of computer-implemented inventions. In this respect, the theory of patent law, historical developments related to patent law and the decisions of the European Patent Office are discussed.