Beden ve mekan diyalektiğinde öznenin yeri
The place of the subject in the dialectic of body and space
Yazar: DENİZ CEYHUN BAYKAN
Danışman: PROF. MÜMTAZ DEMİRKALP
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı / Heykel Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Beden = Body ; Diyalektik = Dialectic ; Diyalektik yöntem = Dialectic method ; Heykel sanatı = Sculpture art ; Mekan = Space ; Mimarlık = Architecture ; Ontoloji = Ontology ; Özne = Subject

Özet:
Mekân ve beden, mutlak tanımları itibariyle nesneldir. Nesnenin nesne ile ilişkisi salt uzam içerisinde düşünüldüğünde yalnızca Öklidyen olgularla tanımlanabilirken, bedeni aracılığıyla mekân ile etkileşime giren özne, kendisini Kartezyen bir anlayışla uzam ve bağlam arayışı içerisinde bulur. Adına, algı, deneyim veya bu rapor kapsamında 'arayış' diyebileceğimiz çoklu etkileşimin amacı, moderni ya da postmoderni yeniden çağırmak değil, beden ve mekân etkileşimindeki öznel gerçekliği aramaktır. Arayış, bedenimin karşılaştığı mekân parçaları ile olası etkileşimler doğrultusunda 'yaşam' ı doğrular. Bu rapordaki arayışlar, beden-mekân-özne üzerine bir triyalektik niteliğinde ifade edilmeye ve irdelenmeye çalışılacaktır. Bu triyalektik durum, üzerindeki karmaşanın devam ettiği, sanatın önemsediği ve filozofların yüz yıllardır akıl yürüttüğü, rahimden itibaren bedenimiz aracılığı ile deneyimlediğimiz, nesneyi özneye eviren başat yapıdır. Bu yapı, öznenin beden ve mekân etkileşimi üzerinden özgürleşme çabalarına yol gösterici olabileceği gibi, politik, siyasal ve sosyolojik manipülasyonlarla birlikte, öznenin birey olma ve birey olarak toplum etkileşimine dahil olabilme çabasına karşıt bir yapıya da dönüşebilir. Mekân, dayatma ve yönlendirmelerden uzak bir biçimde salt öznel deneyimlere bırakılmalıdır. İmlenmek istenen öznel deneyimler, 'mimari olan' ve 'sanat eseri olan' arasındaki kusursuz bir birlikteliği değil, sanat ve mimari arasındaki gerilimli etkileşimi hedefler. Çünkü bugünün eylem ve eylemsi mekân deneyimleri, her ne kadar özneyi tekdüze bir muğlaklığa sürüklüyor olsa da sanat alanı halen bu tekdüzeliğe karşı özgürleştirme olanaklarını içerisinde barındırır.        

Anahtar sözcükler: Beden, mekân, özne, sanat, mimarlık.

Abstract:
Space and body are objective in their absolute definition. While the relation of the object to the object can only be defined by Euclidean phenomena when considered solely in space, the subject, who interacts with space through his body, finds himself in search of space and context with a Cartesian understanding. The aim of this multiple interaction, which we can call perception, experience or 'search' within the scope of this report, is not to recall the modern or the postmodern, but to search for the subjective reality in the interaction of body and space. The search verifies 'life' in line with the possible interactions with the parts of space that my body encounters. The searches in this report will be expressed and analyzed as a trialectic on body-space-subject. This trialectic situation is the dominant structure that evolves the object into the subject, which we experience through our body from the womb, on which the confusion continues, which art cares about and philosophers have been reasoning for centuries. This structure can guide the subject's efforts for liberation through the interaction of body and space or it can turn into a structure that opposes the subject's efforts to become an individual and to be included in the interaction of society as an individual through political and sociological manipulations. Space should be left to purely subjective experiences, free from imposition and manipulation. The subjective experiences to be signified do not aim for a perfect unity between the 'architectural' and the 'artwork', but for a tense interaction between art and architecture. Because even though today's experiences of action and action-like space drag the subject into a monotonous ambiguity, the field of art still contains the possibilities of liberation against this monotony.        

Keywords: Body, space, subject, art, architecture.