Mücevherde Osmanlı ve günümüz karşılaştırmaları
The comparison of Ottoman and contemporary styles in jewellery
Yazar: ARDA HAKKI TEZCİ
Danışman: PROF. DR. CEVAT DEMİR
Altınbaş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Plastik Sanatlar Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Kuyumculuk = Jewellery ; Mücevher = Jewel ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Takı tasarımı = Jewellery design ; Takılar = Jewellerys

Özet:
Takı, insanlığın var oluşunu izleyen bir süreçle başlar. Önceleri güç, korunma ve şans gibi unsurlar kazanmak için kullanılmıştır. İlerleyen dönemlerde ise insanların doğası gereği güzel görünmek ve farklı olmak için takı kullandığı görülmektedir. Parlak ve ihtişamlı gözüken her şey insanoğlunun dikkatini çekmiştir. Bunun sonucunda doğadan elde ettiği değerli taşları işleyerek takının üzerine bezemiş ve mücevheri oluşturmuştur. Kültür, toplumun temel yapı taşlarından biridir. Her toplumun kendine has kültürü vardır. Tıpkı her gelişmiş topluluğun kendine özgü mücevher kültürü olduğu gibi bizim de kendimize ait değerli mücevher kültürümüz vardır. Kendisinden önce gelen Antik Yunan, Roma, Bizans, Selçuklu'nun takı ve mücevher tasarımına yaptıkları katkıları bünyesinde birleştirerek kendi mücevher üslubunu oluşturan Osmanlı İmparatorluğu, bu toprakların mücevher kültürünün önemli aktörlerinden birisi olmuştur. Günümüzde mücevher sektörünün içerisinde bulunan insanlardan mücevher kültürü hakkında bilgilere ulaşabiliriz. Ancak geçmişimizde var olan mücevher sektörüne öncülük etmiş devletlerden birisi olan Osmanlı İmparatorluğu'nun mücevher kültürünü öğrenmekte güçlük çekilmektedir. Yazılı kaynağın az olduğu ve o dönemi anlatacak ustaların da giderek azaldığı dönemlerde yazılı kaynağa ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada, Osmanlı ile günümüz mücevheri karşılaştırmalar yapılarak dönemler arasındaki mücevher üslubu ve üretimi farklılıkları incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı, mücevher üretiminde ve kullanımında, geçmişimizin bir parçası olan Osmanlı İmparatorluğu'nun mücevherle olan ilişkisini incelemek ve günümüz üretimleriyle karşılaştırmaktır. Günümüz mücevher kültürüne ait unutulmaya yüz tutmuş yaklaşımı geri kazanmaktır. Bu birikimlerin günümüze katkısını aktarmaktır.  Çalışmanın ilk bölümünde; mücevherle ilgili genel bilgiler incelenmiştir. Alanla uğraşı içinde olanlara katkı üretmek temel alınmıştır. İkinci bölümde, Osmanlı'nın mücevher çeşitliliği ve kullanım alanları ele alınmıştır. Tarih, teknik, kültür ve toplum bilimi bağlamında Osmanlı ve günümüz mücevher kültürünün karşılaştırması ele alınarak önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Jewelry begins with a process that follows the existence of mankind. The use of jewellery has its origins in the very beginnings of human life on the earth. Everything that seems bright and glorious has caught the attention of mankind. As a result, he processed the gemstones obtained from nature and created the jewel on the jewelry. Culture is one of the basic building blocks of society. Every society has its own culture. Just as every developed community has its own unique jewelry culture, we have our own precious jewelry culture. The Ottoman Empire, which created its own jewelry style by combining the contributions of ancient Greek, Roman, Byzantine and Seljuk to jewelry and jewelry design that preceded it, became one of the important actors of the jewelry culture of these lands. Today, we can get information about jewelry culture from people in the jewelry industry. However, it is difficult to learn about the jewelry culture of the Ottoman Empire, one of the states that pioneered the jewelry sector in our past. Written resources are needed in times when written resources are scarce and the masters who will tell about that period are gradually decreasing. In this study, comparisons between Ottoman and modern jewelry were made and differences in jewelry style and production between the periods were examined.The purpose of this study is to examine the relationship of the Ottoman Empire, which is part of our past,with jewelry production and compare it with today's productions in the production and use of jewelry. It is to restore the forgotten approach of today's jewelry   culture. It is to convey the contribution of these accumulations to the present day.In the first part of the research; general information about the jewellery is examined. It is based on contributing to those who are engaged in the field.In the second chapter, the variety of jewellery and uses of the Ottoman Empire are discussed.  In the context of history, technique, culture and social science, suggestions were made by comparing Ottoman and contemporary jewelry culture.