Öğretmen liderliği ile iş yaşam kalitesi arasındaki ilişkide mesleki öz-yeterliğin aracılık rolü
The mediating role of professional self-efficiency in the relationship between teacher leadership and quality of work life
Yazar: TEMEL GÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. İSA YILDIRIM
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu araştırmada, resmi okullarda (temel eğitim ve ortaöğretim kurumları) görevli öğretmenlerin algılarına göre öğretmen liderliği ile iş yaşam kalitesi arasındaki ilişkide mesleki öz yeterliğin aracılık rolünün ortaya çıkarılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel yöntemle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın amacı doğrultunda ileri sürülen hipotezleri sınamak amacıyla iki farklı istatistik paket programdan yararlanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde betimsel istatistikler, Pearson Monmentler Çarpımı Korelasyon Analizi ve Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılmıştır. Araştırma, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Erzurum ili merkez ilçelerinde (Aziziye, Palandöken, Yakutiye) bulunan resmi okullarda görev yapan 592 öğretmenden elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri; "Öğretmen Liderliği Ölçeği", "Öğretmen Öz-Yeterlik Ölçeği" ve "İş Yaşam Kalitesi Ölçeği" olmak üzere üç farklı veri toplama aracı ile elde edilmiştir. 
Bulgular: Araştırmada ileri sürülen dört hipotezin tamamı kabul edilmiştir. Araştırma bulgularına göre öğretmenlerin sergilemiş oldukları öğretmen liderlik davranışlarının mesleki öz yeterliği ve iş yaşam kalitesini pozitif yönde etkilediği anlaşılmıştır. Başka bir şekilde ifade edilirse, öğretmen liderliğinin artması hem mesleki öz yeterliği hem de iş yaşam kalitesini artıracağı sonucu ortaya çıkmıştır. Yine öğretmenlerin mesleki öz yeterliklerinin iş yaşam kalitesini pozitif yönde etkilediği, mesleki öz yeterliğin artmasının iş yaşam kalitesini artırdığı sonucu ortaya çıkmıştır. Araştırmanın son bulgusu ise; öğretmen liderliğinin iş yaşam kalitesini mesleki öz yeterliğin aracılığı ile dolaylı olarak pozitif yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Başka bir ifade ile öğretmen liderliği ile iş yaşam kalitesi arasındaki ilişkide mesleki öz yeterliğin aracılık rolünün olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Sonuçlar: Öğretmen liderliğinin mesleki öz yeterlik aracılığı ile iş yaşam kalitesini dolaylı olarak etkilediği anlaşılmıştır. Bu sonuç mesleki öz yeterliğin öğretmen liderliği ile iş yaşam kalitesi arasındaki ilişkide aracılık rolünün olduğunu ortaya çıkarmıştır.
Anahtar Kelimeler: liderlik, öğretmen liderliği, mesleki öz yeterlik, iş yaşam kalitesi, pozitif psikoloji, sosyal öğrenme kuramı

Abstract:
Amaç: Bu araştırmada, resmi okullarda (temel eğitim ve ortaöğretim kurumları) görevli öğretmenlerin algılarına göre öğretmen liderliği ile iş yaşam kalitesi arasındaki ilişkide mesleki öz yeterliğin aracılık rolünün ortaya çıkarılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel yöntemle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın amacı doğrultunda ileri sürülen hipotezleri sınamak amacıyla iki farklı istatistik paket programdan yararlanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde betimsel istatistikler, Pearson Monmentler Çarpımı Korelasyon Analizi ve Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılmıştır. Araştırma, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Erzurum ili merkez ilçelerinde (Aziziye, Palandöken, Yakutiye) bulunan resmi okullarda görev yapan 592 öğretmenden elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri; "Öğretmen Liderliği Ölçeği", "Öğretmen Öz-Yeterlik Ölçeği" ve "İş Yaşam Kalitesi Ölçeği" olmak üzere üç farklı veri toplama aracı ile elde edilmiştir. 
Bulgular: Araştırmada ileri sürülen dört hipotezin tamamı kabul edilmiştir. Araştırma bulgularına göre öğretmenlerin sergilemiş oldukları öğretmen liderlik davranışlarının mesleki öz yeterliği ve iş yaşam kalitesini pozitif yönde etkilediği anlaşılmıştır. Başka bir şekilde ifade edilirse, öğretmen liderliğinin artması hem mesleki öz yeterliği hem de iş yaşam kalitesini artıracağı sonucu ortaya çıkmıştır. Yine öğretmenlerin mesleki öz yeterliklerinin iş yaşam kalitesini pozitif yönde etkilediği, mesleki öz yeterliğin artmasının iş yaşam kalitesini artırdığı sonucu ortaya çıkmıştır. Araştırmanın son bulgusu ise; öğretmen liderliğinin iş yaşam kalitesini mesleki öz yeterliğin aracılığı ile dolaylı olarak pozitif yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Başka bir ifade ile öğretmen liderliği ile iş yaşam kalitesi arasındaki ilişkide mesleki öz yeterliğin aracılık rolünün olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Sonuçlar: Öğretmen liderliğinin mesleki öz yeterlik aracılığı ile iş yaşam kalitesini dolaylı olarak etkilediği anlaşılmıştır. Bu sonuç mesleki öz yeterliğin öğretmen liderliği ile iş yaşam kalitesi arasındaki ilişkide aracılık rolünün olduğunu ortaya çıkarmıştır.
Anahtar Kelimeler: liderlik, öğretmen liderliği, mesleki öz yeterlik, iş yaşam kalitesi, pozitif psikoloji, sosyal öğrenme kuramı