Gestayonel diyabeti olan veya olmayan gebe kadınların beslenme durumlarının ve kardiyometabolik risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional status and cardiometabolic risk factors of pregnant women with or without gestational diabetes
Yazar: BEYDANUR AĞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜLYA YILMAZ
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışmanın amacı, gestasyonel diyabeti olan veya olmayan gebe kadınların kardiyometabolik risk faktörlerini ve beslenme durumlarını değerlendirmektir. Çalışmaya, Gaziantep Cengiz Gökçek Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi'ne başvuran 18-50 yaş aralığında 3. Trimester zamanındaki bireyler dahil edilmiştir (50 gestasyonel gebe, 50 sağlıklı gebe). Araştırmaya katılan bireylerin genel özellikleri ve beslenme alışkanlıkları bir soru kağıdı ile sorgulanmıştır. Gebelerin antropometrik ölçümleri ve kan basıncı ölçümleri alınmıştır. Bireylerden birbirini izleyen 3 gün/24 saatlik besin tüketim kayıtları alınarak beslenme durumları değerlendirilmiş ve Sağlıklı Yeme İndeksi-2015 puanları hesaplanmıştır. Bununla birlikte fiziksel aktivite durumlarını belirlemek amacıyla Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) kısa formu uygulanmıştır. Rutinde belirlenen bazı kan bulguları (açlık glukoz, insülin, HbA1c, kolesterol, HDL, LDL ve trigliserit, HOMA-IR) hasta dosyasından kaydedilmiştir. Bireylerin gebelik öncesi Beden Kütle İndeksi sınıfları bakımından araştırma grupları arasında istatistiksel olarak bir farklılık saptanmamıştır (p>0.05). Gebelik öncesi ve şu anki ağırlıkları arasındaki ağırlık değişimleri istatistiksel açıdan anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). Bireylerin total kolesterol, LDL kolesterol ve sistolik-diastolik kan basıncı değerleri dışında glukoz, insülin, HbA1c, HDL kolesterol, trigliserit seviyeleri bakımından Gestasyonel Diabetes Mellitüs (GDM) ve kontrol grubu arasında anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p<0.05). Enerji ve besin öğesi alımları incelendiğinde enerji, protein, yağ, tekli doymamış yağ asidi ve kolesterol alımının daha fazla olduğu bulunmuştur. A vitamini, tiamin, riboflavin, B6 vitamini, B12 vitamini, demir, çinko, kalsiyum, fosfor, potasyum ve magnezyum alımlarının GDM grubunda kontrol grubundan daha fazla olduğu ve gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu saptanmıştır (p<0.05). Toplam Sağlıklı Yeme İndeksi-2015 (HEI-2015) puanları değerlendirildiğinde GDM grubunun, kontrol grubuna göre daha yüksek HEI-2015 puanı olduğu ancak bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görülmüştür (p>0.05). Gebelik döneminde annenin beslenmesi hem kendi sağlığı hem de bebeğin sağlığı açısından önemlidir. Annenin beslenme alışkanlıkları sağlık sorunları ilişkili olduğu ve metabolik değişikliklerin anne ve bebeğin sağlığını etkileyebileceği ifade edilmektedir. Multidisipliner bir yaklaşımla; gebe, diyetisyen, hemşire, doktor sıkı iş birliği önem arz etmektedir.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate the cardiometabolic risk factors and nutritional status of pregnant women with or without gestational diabetes. Individuals aged between 18-50 years and in their third trimester who applied to Gaziantep Cengiz Gökçek Maternity and Children's Diseases Hospital were included in the study (50 gestational pregnant women, 50 healthy pregnant women). General characteristics and nutritional habits of the individuals participating in the study were questioned with a questionnaire. Anthropometric measurements and blood pressure measurements were taken from the pregnant women. Nutritional status was evaluated by obtaining consecutive 3-day/24-hour food consumption records from the individuals and Healthy Eating Index-2015 scores were calculated. In addition, the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) short form was applied to determine physical activity status. Some blood findings determined routinely (fasting glucose, insulin, HbA1c, cholesterol, HDL, LDL and triglyceride, HOMA-IR) were recorded from the patient file. No statistically significant difference was found between the study groups in terms of pre-pregnancy Body Mass Index classes of the individuals (p>0.05). Weight changes between pre-pregnancy and current weights were not found to be statistically significant (p>0.05). A significant difference was found between the Gestational Diabetes Mellitus (GDM) and control groups in terms of glucose, insulin, HbA1c, HDL cholesterol, triglyceride levels, except for total cholesterol, LDL cholesterol and systolic-diastolic blood pressure values of the individuals (p<0.05). When energy and nutrient intakes were examined, it was found that energy, protein, fat, monounsaturated fatty acid and cholesterol intake were higher. It was found that vitamin A, thiamine, riboflavin, vitamin B6, vitamin B12, iron, zinc, calcium, phosphorus, potassium and magnesium intakes were higher in the GDM group than the control group and there was a statistically significant difference between the groups (p<0.05). When the Total Healthy Eating Index-2015 (HEI-2015) scores were evaluated, it was seen that the GDM group had a higher HEI-2015 score than the control group, but this difference was not statistically significant (p>0.05). The mother's nutrition during pregnancy is important for both her own health and the baby's health. It is stated that the mother's nutritional habits are related to health problems and metabolic changes can affect the health of the mother and the baby. A multidisciplinary approach; close cooperation between the pregnant woman, dietician, nurse, doctor is important