Sınıf öğretmenlerinin çevre eğitimine yönelik farkındalıkları
Awareness on envi̇ronmental educati̇on of classroom teachers
Yazar: ESRA KARAKOÇAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NURAY KURTDEDE FİDAN
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Çevre = Environment ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Çevresel farkındalık = Environmental awareness ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin çevre eğitimine yönelik farkındalıklarını belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada karma yöntem kullanılmış olup, nicel veriler Özlü (2012) tarafından geliştirilen "Çevre Eğitimi Öz-Yeterlik Ölçeği" ve Ören, Kıyıcı, Erdoğmuş ve Sevinç (2010) tarafından geliştirilen "Çevre Bilincine Sahip Öğretmen Nitelikleri Ölçeği" kullanılmış, nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Nicel veriler için araştırmanın örneklemini 2015-2016 eğitim öğretim yılı güz döneminde Afyonkarahisar ili merkez ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ilköğretim okullarında görev yapan 184 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Nitel veriler için araştırmanın çalışma grubunu ise, Afyonkarahisar ili merkez ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ilköğretim okullarında görev yapan, ölçek uygulanan öğretmenler arasından gönüllü olan 19 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Elde edilen nicel veriler SPSS-20 paket programıyla, nitel veriler ise içerik analiz tekniği kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, sınıf öğretmenlerinin çevre eğitimi öz-yeterliklerinin yüksek olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. 
Sınıf öğretmenlerinin alan bilgisi, öğretim stratejileri ve çevre eğitimi öz-yeterlik toplam puanlarında cinsiyet, çalışılan kurum, öğrenim durumu ve çalışılan yerleşim birimi açısından anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Sınıf öğretmenlerinin kıdemlerine göre çevre eğitimi öz-yeterlik puanları arasında anlamlı bir farklılık vardır. Öğretmenlerin kıdemleri arttıkça çevre eğitimi öz-yeterlik puanlarının arttığı görülmektedir. Sınıf öğretmenlerinin çevre bilincine sahip öğretmen nitelikleri düzeylerinin de yüksek olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin öğrenim durumlarına ve kıdemlerine göre çevre bilincine sahip öğretmen nitelikleri ölçeği puanları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Fakat sınıf öğretmenlerinin çalıştığı kurumlara ve yerleşim birimine göre çevre bilincine sahip öğretmen nitelikleri ölçeği puanları arasında anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür. 
Nitel verilerden elde edilen sonuçlarda ise, sınıf öğretmenlerinin çevre eğitimini literatürde yer alan çevre eğitimin bileşenleri olan bilgi, bilinçlilik, tutum ve aktif katılım boyutlarında tanımladıkları ama daha çok bilgi ve bilinç düzeyine vurgu yaptıkları sonuçlarına ulaşılmıştır. Sınıf öğretmenleri ilkokul döneminde çocuklara çevre eğitimi vermenin önemli olduğunu ve sınıf öğretmenlerinin çevre eğitiminde önemli görevleri olduğunu bildirmişlerdir. Sınıf öğretmenlerinin çevre eğitiminde en çok soru cevap tekniğinden yararlandıkları belirlenmiştir. Ayrıca sınıf öğretmenlerinin çevre eğitimine yönelik en fazla yararlandığı kaynağın fotoğraflar, gazeteler, kitap dergi ve broşürler olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların çevre eğitiminde öğretmenden, eğitim sisteminden ve okuldan, programlardan kaynaklanan çeşitli engellerle karşılaştıkları belirlenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Çevre, çevre eğitimi, çevre eğitimi öz-yeterlik, sınıf öğretmeni.

Abstract:
The aim of this study is to determine the awareness of classroom teachers about environmental education. For this purpose a hybrid method has been used in the research, quantitative datas were gathered according to "Environmental Education Self-Efficacy Scale" developed by Özlü (2012) and "Environmental Qualification Teacher Qualification Scale" developed by Ören, Kıyıcı, Erdoğmuş ve Sevinç (2010), qualitative datas were gathered by using semi-structured interview technique. The sample of the research consists of 184 classroom teachers working in the official primary schools affiliated to the Ministry of National Education in the districts of Afyonkarahisar province in the fall semester of 2015-2016 academic year. The study group of thesis consists 19 volunteer teachers working in the official primary schools affiliated to the Ministry of National Education in the province of Afyonkarahisar districts. Quantitative datas were analyzed using SPSS-20 packet program and qualitative datas were analyzed using content analysis technique. As a result of the research, classroom teachers has adequate self-efficacy of environmental education. 
It was determined that there was no significant difference in the total scores of classroom teachers field information, teaching strategies and environmental education in terms of gender, institution studied, education status and the working accommodation unit. But there is significant difference between environmental education self-efficacy scores according to seniority of classroom teachers. When the seniority of teachers increases, environmental education self-efficacy scores increases too. Also it has been found that classroom teachers has high level of teacher qualifications with environmental awareness. There is no significant difference between teacher qualification scale scores with environmental consciousness according to the education status and seniority of classroom teachers. However, there was a significant difference in teacher qualification scale with environmental awareness scores  according to classroom teachers institutions and settlement unit. 
In the results of qualitative datas, it was found that classroom teachers describe environmental education as information, consciousness, attitude and active participation, which are components of environmental education in the literature, but they emphasize more knowledge and consciousness level. Classroom teachers reported that it is important to give environmental education to children in primary school age and classroom teachers has important roles in environmental education. It has been determined that classroom teachers benefit most from the question and answer technique in environmental education. In addition, it was determined that classroom teachers benefit most from photographs, newspapers, books magazines and brochures in environmental education. It was determined that participants meet varius obstacles which are arisen by teachers, education, system, school and the programs about the environmental education.

Key Words: Environment, environmental education, environmental education self-efficacy, classroom teacher.