Kolaylaştırıcı okul bürokrasisi kurma ve sürdürülebilirliği
Establishing and sustainability on enabling school bureaucracy
Yazar: GÜLAY ÖNGEL
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN TABANCALI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bürokrasi = Bureaucracy ; Bürokratik örgüt = Bureaucratic organization ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okullar = Schools ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Yöneticiler = Managers

Özet:
Okulların bürokratik yapılarının niteliği üzerinde örgütsel güven, bilinçli farkındalık ve okul yöneticilerinin liderlik rollerinin etkilerinin ve bu niteliğin okul boyutu ve okulun bulunduğu bölgenin sosyo-ekonomik düzey değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediğinin nicel boyut üzerinden araştırıldığı bu çalışma, karma yönteme göre ve açıklayıcı desene uygun olarak tasarlanmıştır. Nicel kısımda ulaşılan sonuçlara göre bürokratik yapının yüksek düzeyde kolaylaştırıcı olduğu okullar arasından gönüllülük esasına göre seçilen okul yöneticileriyle, bu yapıları oluşturma ve sürdürmeye yönelik deneyimlerine ve uygulama pratiklerine ilişkin veriler elde etmek amacıyla araştırmanın nitel boyutuna devam edilmiştir. Veri toplama araçları: okulların bürokratik yapılarının niteliğinin engelleyici ya da kolaylaştırıcı olup olmadığını belirlemek için geliştirilen kolaylaştırıcı okul yapısı ölçeği ve örgütsel güven, bilinçli farkındalık ve liderlik rolleri ölçekleridir. Bu ölçekler 2017-2018 eğitim-öğretim yılında sosyo-ekonomik düzeye göre belirlenen Arnavutköy, Büyükçekmece ve Beşiktaş ilçelerinde okul boyutu değişkeni baz alınarak seçilen okullara uygulanmıştır. Veriler aritmetik ortalama, regresyon ve post-hoc analizi olarak Scheffe testi uygulanarak değerlendirilmiştir. Sonuçlara göre, bilinçli farkındalığın alt boyutları olan müdürün (ß=0,672) ve okulun (ß=0,239) farkındalığı; örgütsel güvenin alt boyutları olan müdüre güven (ß=0,747) ve meslektaşlara güven (ß=0,161) ; okul yöneticilerinin liderlik rolleri ölçeğinin alt boyutları olan dönüşümsel liderlik (ß=0,419) ve öğretimsel liderlik (ß=0,250) okul yapılarını kolaylaştırıcı yönde etki etmektedir. Okulların kolaylaştırıcı bürokrasi puanları boyut değişkenine göre anlamlı farklılık göstermiştir (F=20,438; p=0<0.05); küçük boyutlu okulların kolaylaştırıcı bürokrasi puanları orta ve büyük boyutlu okullara göre yüksek olarak hesaplanmıştır (p<0.05). Ayrıca okulların kolaylaştırıcı bürokrasi puanları ilçe değişkenine göre anlamlı farklılık göstermiştir (F=6,016; p=0.003<0.05). Arnavutköy ilçesinin kolaylaştırıcı bürokrasi puanlarının Beşiktaş ve Büyükçekmece ilçelerine kıyasla yüksek olduğu görülmüştür (p<0.05). Araştırmanın nitel kısmında kolaylaştırıcı okul yapılarının oluşturucu unsurlarının nasıl yaratılacağı, sürdürüleceği ve uygulama örneklerine ilişkin yönetici görüşleri incelenmiştir. Katılımcıların çoğu okulların bürokratik yapılarının kolaylaştırıcı nitelik kazanmasında yöneticilerin davranışlarına bağlı olarak ortaya çıkan yönetsel etkililik ve okuldaki bütün paydaşların bir araya gelmesiyle oluşan beşeri ve örgütsel yapı unsurlarının önemli olduğunu vurgulamışlardır.

Abstract:
The aim of the study find out the effects of the organizational trust, mindfulness and
the leadership roles of school principals on the quality of the bureaucratic structures of
schools and whether this quality differs according to variables of the size of the school
and the socio-economic level of the region. The study is designed in accordance with
the mixed method. Based on the results obtained in the quantitative section, the
qualitative dimension of the research has been shaped in order to obtain data on
enabling bureaucratic structure, and on the experiences and implementation practices
for establishing and maintaining these structures at the schools. Mean scores of the
enabling school structure scale was developed to determine whether the quality of
bureaucratic structures of the schools are enabling or hindering, along with the
organizational trust, mindfulness and the leadership role scales. These scales were
applied on the basis of the school size variable to schools of Arnavutköy,
Büyükçekmece and Beşiktaş district determined and selected according to the socioeconomical levels in the academic year of 2017-2018. The data was evaluated by using
the Scheffe test as an arithmetic mean, regression and post-hoc analysis. According to
the results, the mindfulness of the principal (ß=0,672) and the school (ß=0,239) as the
sub-dimensions of the mindfulness; reliance on the principal (ß=0,747) and the
colleagues (ß=0,161) as the sub-dimensions of the organizational trust; and
thetransformational leadership (ß=0.419) and the instructional leadership (ß=0.250) as
the subdimensions of the leadership roles of school administrators scale have an
enabling effect on the school structures. The enabling bureaucracy scores of the
schools have a significant difference according to size variable (F=20,438; p=0<0.05);vi
enabling bureaucracy scores of the small scale schools were calculated to be higher
when compared to that of the to medium and large size schools (p<0.05). In addition,
the enabling bureaucracy scores of the schools have a significant difference according
to district variable (F=6,016; p=0.003<0.05). Enabling bureaucracy scores of the
school principals in Arnavutköy were higher compared to principals in Beşiktaş and
Büyükçekmece (p<0.05). In the qualitative section of the study, the comments of the
principals with regard to how to create and sustain the constituent elements of enabling
school structures and the application examples were examined. Most of the
participants emphasized the importance of human and organizational structure, which
is formed with the consolidation of all the stakeholders in the school and the
administrative effectiveness established in connection with the behaviors of
administrators, in the acquisition of enabling quality by the bureaucratic structures of
most schools.