Diabetes mellitus hastalığının etiyolojisinde GST gen ve OGG1 gen polimorfizmlerinin rolü
Role of GST gene and OGG1 gene polymorphisms in etiology of diabetesmellitus disease
Yazar: NÜVİT GÖNÜL
Danışman: PROF. DR. BENSU KARAHALİL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Glütatyon transferaz = Glutathione transferase ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction

Özet:
Diyabet hastalığı, pankreasın yeterli miktarda insülin salgılayamadığı veya vücudun üretilen insülini yeterli kullanamadığı kronik bir hastalıktır. Diyabet hastalığının etiyolojisinde serbest oksijen radikallerinin ve oksidatif DNA hasarındaki artışın diyabetin indüklenmesinde rol oynaması, buna karşın GST'ların oksidatif strese karşı çok önemli bir koruyucu mekanizma olması ve OGG1 geninin DNA onarımındaki önemi nedeniyle çalışmamızda GSTM1, GSTT1 ve GSTP1 gen polimorfizmlerinin ve OGG1 gen polimorfizmlerinin diyabetteki riski ile obezite ve hipertansiyon ile ilişkisi araştırılmıştır.Tip 2 diyabet tanısı almış hasta ve kontrol grubundaki bireylerin GSTM1 genotip sıklıkları karşılaştırıldığında GSTM1 null genotip sıklığında hasta grubunda 2-6 kez istatistiksel olarak anlamlı artış olduğu (OR: 3.841; %95GA: 2.280-6.469, p<0.001) ancak GSTT1 ve GSTP1 genotip sıklıklarında gruplar arasında istatistiki olarak anlamlılık olmadığı gözlenmiştir. OGG1 Ser326Cys polimorfizmine sahip bireylerin diyabet riski wild genotipe sahip bireylerle karşılaştırıldığında da istatistiki olarak 2-3 kat artış olduğu gözlenmiştir (OR: 1.858; %95GA: 1.099-3.141, p<0.05).Gen-gen etkileşmeleri açısından diyabet riski incelendiğinde; hasta grubunda GSTM1 null ve OGG1 varyant genotip sıklığı kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı artış göstermiştir, bu gen grubunu taşıyan bireylerde diyabet riski artmıştır. Benzer şekilde GSTM1 null+GSTT1 null+GSTP1 (H+M) taşıyan bireyler (OR: 4.118; %95GA: 1.327-12.778, p=0.009) ile GSTM1 null+OGG1 (H+M) (OR: 3.322; %95GA: 1.898-5.816, p<0.001) ve GSTT1 null+OGG1 (H+M) (OR: 2.179; %95GA: 1.083-4.386, p=0.027) taşıyan bireylerde kontrole göre diyabet olma riskinin arttığı gözlenmiştir. Tip 2 diyabetli hipertansif ve obez hastalar kontrol grubu ile karşılaştırıldığında GST gen ve OGG1 gen polimorfizmleri arasında herhangi bir anlamlı ilişki bulunamamıştır.Çalışma sonuçlarımıza göre diyabet etiyolojisinde özellikle GSTM1-GSTT1-GSTP1 ve OGG1 gen polimorfizmlerinin kombine değerlendirilmesinin diyabet gelişmesinde aday gen olarak kullanılabileceği görülmüştür.

Abstract:
Diabetes is a chronic disease where pancreas cannot secrete adequate amount of insulin or body cannot utilize produced insulin adequately. Because free oxygen species plays an important role in etiology of diabetes and increase of oxydative DNA damage plays role in iduction of diabetes but GSTs are very important protective mechanism against oxydative stress and OGG1 gene has importance in DNA repair, relation of risk of GSTM1, GSTT1 and GSTP1 gene polymorphisms and OGG1 gene polymorphisms in diabetes with obesity and hypertension in our study.When GSTM1 genotype frequencies of individuals in patients having diagnosis of type 2 diabetes and control groups were compared, it has been observed that GSTM1 null genotype frequency had 2-6 times statistically significant increase in patient group (OR: 3.841; 95%CI: 2.280-6.469, p<0.001) but there wasn?t any statistical significance between groups for frequencies of GSTT1 and GSTP1 genotypes. When diabetes risk of individuals with OGG1 Ser326Cys polymorphism was compared with individuals with wild genotype, statistically 2-3 times increase has been seen (OR: 1.858; 95%CI: 1.099-3.141, p<0.05).When diabetes risk was examined for gene-gene interactions; GSTM1 null and OGG1 variant genotype frequencies have shown statistically significant increase in patient group compared to control group, and diabetes risk has increased in individuals having these gene group. Similarly, it has been observed that diabetes risk increased in individuals carrying GSTM1 null+GSTT1 null+GSTP1 (H+M) (OR: 4.118; 95%CI: 1.327-12.778, p=0.009) and GSTM1 null+OGG1 (H+M) (OR: 3.322; 95%CI: 1.898-5.816, p<0.001) and GSTT1 null+OGG1 (H+M) (OR: 2.179; 95%CI: 1.083-4.386, p=0.027) compared to control. When patients with type 2 diabetic hypertension and obesity are compared with the control group, no significance relationship between GST gene an OGG1 gene polymorphisms have been observed.According to our study results, it has been seen that combined evaluation of especially GSTM1-GSTT1-GSTP1 and OGG1 gene polymorphisms can be used as candidate gene in etiology of diabetes, especially in development of diabetes.