Sivil toplum ve Türkiye'de insan hakları konusunda faaliyet gösteren sivil toplum örgütleri
Civil society and non-governmental organizations operating on human rights in Turkey
Yazar: ESRA AKYÜZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ELA
Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Sivil toplum = Civil society ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Sosyal hareketler = Social movements ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Dünya'da 1980 sonrası dönemde özellikle Doğu Avrupa Blok'unun çökerek sosyalist rejimlerin ortadan kalkıp, demokrasiye geçiş aşamaları sivil toplum alanının oluşmasına zemin hazırlamıştır. Bu dönemde Türkiye'de de gündem oluşturmaya başlayan sivil toplum kavramı, tarihsel süreç içerisinde birçok değişim ve dönüşüm yaşayarak mevcut yapısını oluşturmuştur. Türkiye'de 1946 yılında çok partili hayata geçişle yeni yeni oluşmaya başlayan demokrasi ortamı birçok engelle karşı karşıya kalarak yoluna devam etmiş ve demokrasinin kendini var etme çabaları aynı zamanda sivil alanın da kendini tanımlaması için ortam oluşturmuştur. Demokrasinin gelişimi ile paralel ilerleyen sivil toplum kavramı, demokrasinin yaşanan siyasal olaylar ve zihniyete göre şekil aldığı Türkiye'de birçok engelle karşılaşarak var olmaya çalışmıştır.
1980'li yıllarda Türkiye'de insan hakları, liberalizm, sivil toplum ve demokrasi kavramları önemli bir yer edinmiştir. Özellikle İkinci Dünya Savaşı sonunda Dünya'da büyük bir etki uyandıran insan hakları ihlalleri gerek devletlerin ve ulusal-uluslararası kuruluşların gerek ise sivil toplum örgütlerin gündeminde yer alarak önemli bir etki alanı oluşturmuştur. Bu çalışmada sivil toplum ve insan hakları kavramı birbiriyle ilişkilendirilerek kendi mevcut yapısı içinde anlatılmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda Sivil toplumun tarihsel gelişimi, Türkiye perspektifinde değerlendirilmiştir. Bununla birlikte insan hakları konusunda Türkiye'de faaliyet gösteren alanında etkin ve önemli sivil toplum örgütleri ele alınıp, insan haklarının önemine dikkat çekilerek hak ihlalleri konusunda sivil toplum örgütlerinin gerekliliğini ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmada bütün hak ihlalci unsurlara karşı çalışmalar yürüten sivil toplum örgütlerinin Türkiye'nin mevcut demokratik şartlar içinde faaliyetlerde bulunarak, seslerini ulusal ve uluslararası platformlarda duyurma çabası anlatılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Sivil toplum, insan hakları, Türkiye'de insan hakları konusunda faaliyet gösteren sivil toplum örgütleri

Abstract:
In the post-1980 period in the world, especially with the collapse of the Eastern Bloc and the disappearance of socialist regimes, the stages of transition to democracy paved the way for the formation of civil society.  The concept of civil society, which came to the fore in Turkey in this period, has created its current structure by experiencing many changes and transformations in the historical process. With the transition to the multi-party system in 1946 in Turkey, the democratic atmosphere that had just begun to form continued on its way by facing many obstacles.  Efforts of democracy to create itself have also created an atmosphere for the self-definition of the civil sphere. The concept of civil society, which progresses in parallel with the development of democracy, has tried to exist by encountering many obstacles in Turkey, where democracy has been shaped according to the political events and mentality.
In the 1980s, the concepts of human rights, liberalism, civil society, and democracy gained an important place in Turkey. Human rights violations, which had a great impact on the world, especially at the end of the Second World War, became an important area of influence by taking place on the agenda of both states, national and international organizations and non-governmental organizations. In this study, the concept of civil society and human rights has been tried to be explained by associating them with each other. The historical development of civil society has been evaluated in the perspective of Turkey. In addition, non-governmental organizations operating in the field of human rights in Turkey were discussed. By drawing attention to the importance of human rights, the necessity of non-governmental organizations on rights violations has been tried to be revealed. The study describes the efforts of non-governmental organizations working against violations of rights to make their voices heard on national and international platforms by carrying out activities within the current democratic conditions of Turkey.

Keywords: civil society, human rights, non-governmental organizations operating on human rights in Turkey.