Vardiyalı çalışanlarda gündüz uykululuk durumu ve uyku kalitesinin denge, yorgunluk ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluating the effect of daytime sleepiness and sleep quality on balance, fatigue and life quality of shift workers
Yazar: SEMANUR DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLAY ARAS BAYRAM
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Denge = Equilibrium ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Vardiya sistemi = Shiftwork system ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yorgunluk = Fatigue ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Çalışmamız vardiyalı ve vardiyasız çalışan bireyleri gündüz uykululuk hali, uyku kalitesi, denge, fiziksel aktivite düzeyi, yorgunluk ve yaşam kalitesi açısından değerlendirmek; gündüz uykululuk hali ve uyku kalitesi ile denge, fiziksel aktivite düzeyi, yorgunluk ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi araştırmak amacı ile yapıldı. Çalışmaya dahil edilme kriterlerine uygun 29 vardiyalı ve 29 vardiyasız çalışan dahil edildi. Bireylerin gündüz uykululuk hali Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ), uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), denge değerlendirmesi Tandem Duruş Testi (TDT), Tek Ayak Üzerinde Duruş Testi (TAÜDT), On Adım Tandem Yürüme Testi (OATYT) ile değerlendirildi. Bireylerin fiziksel aktivite düzeyini değerlendirmek için Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi–Kısa Form (UFAA-KF), yorgunluk düzeyleri için Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ) ve yaşam kalitesi için Nottingham Sağlık Profili (NSP) kullanıldı. Vardiyalı çalışan bireylerin yorgunluk şiddeti ve gündüz uykululuk düzeyinin vardiyasız çalışan bireylerden anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu tespit edildi (p<0,05). Vardiyasız çalışan bireylerin fiziksel aktivite düzeyinin ve uyku kalitesinin vardiyalı çalışan bireylerden anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu gözlemlendi (p<0,05). Vardiyalı ve vardiyasız çalışan bireylerin arasında yaşam kaliteleri açısından bir fark gözlemlenmedi (p>0,05). Her iki grupta da gündüz uykululuk hali ve yorgunluk şiddeti ile denge düzeyleri arasında bir ilişki ortaya çıkmadı (p>0,05). Vardiyalı çalışan bireylerin gündüz uykululuk hali ile fiziksel aktivite düzeyi ve yorgunluk şiddeti arasında bir ilişki olmadığı (p>0,05), gündüz uykululuk hali arttıkça yaşam kalitelerinin azaldığı gösterildi (p<0,05). Vardiyasız çalışan bireylerin gündüz uykululuk hali arttıkça fiziksel aktivite düzeyinin ve yorgunluk şiddetinin arttığı, yaşam kalitelerinin ise azaldığı saptandı (p<0,05).


Anahtar Kelimeler: Denge, gündüz uykululuk hali, uyku kalitesi, vardiyalı çalışma, yaşam kalitesi

Abstract:
Our study was conducted with the aim of comparing shift workers and non-shift workers based on daytime sleepiness, sleep quality, balance, degree of physical activity, fatigue and life quality, and investigating the correlation between daytime sleepiness and sleep quality with balance, degree of physical activity, fatigue and life quality. 29 shift workers and 29 non-shift workers who were suitable according to the participation criteria have participated in the study. Participants' state of daytime sleepiness was evaluated via Epworth Sleepiness Scale (ESS), their sleep quality via Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), and their balance via Tandem Stance Test (TST), One Leg Stance Test (OLST) and Ten-Step Tandem Walking Test (TSTWT). International Physical Activity Questionnaire-Short Form (IPAQ-SF) was administered to evaluate participants' degree of physical activity, Fatigue Severity Scale (FSS) to evaluate their degree of fatigue and Nottingham Health Profile (NHP) to evaluate their life quality. Fatigue severity and degree of daytime sleepiness of the shift workers was identified to be significantly higher than non-shift workers (p<0,05). Degree of physical activity and sleep quality of non-shift workers was observed to be significantly higher than shift workers (p<0,05). No difference between the life quality of shift workers and non-shift workers was observed (p>0,05). For the two groups, no correlation between daytime sleepiness and fatigue severity factors and levels of balance was found (p>0,05). It was shown that there is no correlation between shift workers' daytime sleepiness and degrees of physical activity with fatigue severity (p>0,05), and that their life quality decreases as daytime sleepiness increases (p<0,05). It was determined that non-shift workers' degree of physical activity and fatigue severity increases, while life quality decreases as their daytime sleepiness increases (p<0,05).

Keywords: Balance, daytime sleepiness, sleep quality, shift work, quality of life