Broyler rasyonlarına katılan fitaz enzimi ve sitrik asidin verim performansı, bazı kan ve kemik mineral düzeyleri ile tibial diskondroplazi üzerine etkisi.
The effect of dietary phytase and citric acid supplementation on broiler performance, some blood and mineral levels and tibial dyschondroplasia.
Yazar: ALİ SÖĞÜT
Danışman: PROF. DR. ŞAKİR DOĞAN TUNCER
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu araştırma, mısır+soyaya dayalı rasyonlara fitaz enzimi ve sitrik asit ilavesinin broylerlerde besi performansı, karkas randımanı, bazı kemik ve kan mineral seviyeleri, dışkı fosfor düzeyi ve tibial diskondroplazi insidensi üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada 400 adet günlük Ross 308 broyler civciv kullanılmıştır. Araştırma, her biri 80 adet civcivden oluşan 2 kontrol, 3 deneme olmak üzere 5 grup halinde yürütülmüştür. Her grup 20'şer civcivden oluşan 4 tekrar grubuna ayrılmıştır. Araştırmanın civciv döneminde (0-3 hafta) % 22 HP ve 3100 kcal/kg ME ile % 1.00 kalsiyum, % 0.67 toplam P ve % 0.45 yararlanılabilir fosfor (YP), piliç döneminde (4-6 hafta) ise % 20 HP ve 3200 kcal/kg ME ile % 1.00 kalsiyum, % 0.57 toplam fosfor ve % 0.36 YP içeren pozitif kontrol grubu (PK) rasyonları hazırlanmıştır. Negatif kontrol grubu (NK) rasyonları ise, PK grubunun tüketeceği rasyonun enerji ve protein düzeylerinin korunmasına özen gösterilerek, civciv döneminde % 0.78 kalsiyum, % 0.53 toplam P ve % 0.31 YP düzeyi, piliç döneminde ise % 0.78 kalsiyum, % 0.43 toplam P ve % 0.22 YP düzeyi olacak şekilde hazırlanmıştır. Fitaz enzimi (F), sitrik asit (SA) ve fitaz enzimi+sitrik asit (F+SA)'ten oluşan deneme grubu rasyonları ise, NK grubu rasyonlarına sırasıyla 500 U/kg fitaz enzimi, % 2 sitrik asit ve 500 U/kg fitaz enzimi+% 2 sitrik asit ilavesi yapılarak hazırlanmıştır.Rasyon YP düzeyinin azaltıldığı NK grubunda canlı ağırlık ve canlı ağırlık artışı önemli derecede (P<0.001) düşmüştür. NK grubu rasyonuna fitaz enzimi ilavesi ile oluşturulan grupta (F) söz konusu parametreler bakımından NK grubuna göre önemli derecede iyileşme sağlanmış ve bulgular PK grubu verilerine benzerlik göstermiştir. Bu çalışmada düşük düzeyde YP içeren rasyona (NK) % 2 düzeyindeki sitrik asidin tek başına ilavesinin olumlu bir katkısı olmamış, ancak aynı miktar sitrik asidin fitaz enzimi ile kombine halde katılması sinerjik bir etki meydana getirmiştir. Rasyon YP düzeyinin azaltılması civciv döneminde yem tüketimini düşürmüş (P<0.001), ancak piliç döneminde istatistiksel bir farklılık yaratmamıştır. Söz konusu NK grubuna ait rasyona sitrik asit ilavesi (SA) civciv döneminde yem tüketimine herhangi bir katkı yapmamış, fitaz enzimi (F) katılması sınırlı etki sağlamış, her iki katkı maddesinin birlikte kullanılması (F+SA) durumunda ise PK grubuna benzer sonuçlar elde edilmiştir. Yemden yararlanma oranı ve sıcak karkas randımanı değerleri bakımından en iyi sonuçlar F ve F+SA gruplarında elde edilmiştir. Bu grupların NK ve SA gruplarına göre yemi daha etkin değerlendirdiği (P<0.05), sıcak karkas randımanının ise önemli derecede yüksek (P<0.01) olduğu gözlenmiştir.F+SA grubuna ait tibia külü değerlerinin PK ve F gruplarından önem arz etmeyen derecede yüksek olduğu gözlenmiştir. Söz konusu gruba ait değerler NK ve SA gruplarına ait değerlerden istatistiksel açıdan önemli derecede (P<0.05) yüksek bulunmuştur. Tibia P düzeyi F+SA grubunda, NK grubundan önemli dereceda yüksek (P<0.05) bulunmuştur. Tibia Ca, Zn ve Mn oranları bakımından gruplar arasında ortaya çıkan farklılıkların istatistiksel önem taşımadığı (P>0.05) belirlenmiştir. Serum inorganik P düzeyi F+SA grubunda, PK ve F gruplarından rakamsal, NK ve SA gruplarından istatistiksel önem taşıyan oranda yüksek (P<0.001) bulunmuştur. Serum Ca düzeyi bakımından F+SA grubu ile NK ve F grupları arasında ortaya çıkan farklılık önem arz etmemiştir. Buna karşılık F+SA grubuna ait değerlerin PK ve SA gruplarına ait bulgulardan önemli derecede düşük olduğu saptanmıştır (P<0.01). Plazma Zn ve Mn düzeyleri bakımından gruplar arasında istatistiksel önem taşıyan bir farklılık (P>0.05) ortaya çıkmamıştır.Rasyonda YP düzeyinin azaltılması (NK) dışkı ile atılan P miktarının da azalmasında etkili olmuştur. Diğer taraftan aynı rasyona sitrik asit ilavesi (SA) ile P atılımı daha da azalmış, bu hususta rasyona katılan fitaz enziminin etkisi daha belirgin olmuştur. Negatif kontrol grubuna ait rasyonda YP düzeyinin azaltılması tibial diskondroplazi insidensinin artmasında etkili olmuş, rasyonlara sitrik asit ve fitaz enziminin tek başına veya kombine halde katılması tibial diskondroplazi olgusunun azalmasında önemli derecede etki yapmıştır (P<0.05).Sonuç olarak, YP düzeyi yaklaşık 1/3 oranında azaltılan broyler rasyonlarına sitrik asidin tek başına katılması çok sınırlı düzeyde etki göstermiştir. Bu konuda fitaz enziminin olumlu yönde etkisi saptanmıştır. Sitrik asit+fitaz enzimi kombinasyonunun incelemeye alınan parametreler üzerindeki olumlu etkisi çok daha belirgin olmuştur.Anahtar kelimeler: Broyler, Fitaz, Fosfor, Sitrik Asit

Abstract:
The study was carried out to determine the effect of phytase and citric acid supplementation to the broiler diets based on corn and soybean meal, on performance, carcass yields, some bone and blood minerals, fecal phosphorus and tibial dyschondroplasia levels. In the study, 400 Ross 308 broiler day-old chicks were assigned two controls (positive and negative control) and three experimental groups with 80 chicks in each group. Each of the groups was separated into four replicate groups of 20 chicks. The chicks in the positive control (PC) group were fed a diet with 22 % CP, 3100 kcal/kg ME, % 1.00 calcium, 0.67 % total phosphorus and 0.45 % available phosphorus (AP) during the starter period (0-3 weeks), and with 20 % CP, 3200 kcal/kg ME, % 1.00 calcium, 0.57 % total phosphorus and 0.36 % AP during the grower period (4-6 weeks). Negative control group (NC) diets were prepared as the same CP and ME value with the PC diet. The chicks in the NC were fed the diet with % 0.78 calcium, 0.53 % total phosphorus and 0.31 % AP during the starter period and, with % 0.78 calcium, 0.43 % total phosphorus and 0.22 % AP during the grower period. The treatment groups phytase (P), citric acid (CA) and phytase+citric acid (P+CA) were prepared with 500 U/kg diet phytase, 2 % citric acid and 500 U/kg diet phytase+2 % citric acid to the NC diet, respectively.Low dietary AP significantly caused to reduce in body weight and weight gain in the NC group (P<0.001). In the phytase group formed by phytase enzyme addition to the NC group, live weight and weight gain were similar to the PC group and significantly higher than those of the NC group. In this experiment, citric acid supplementation at the level of 2 % to the diet with low level AP had no positive effect on body weight and weight gain, but addition of the same level of citric acid combined with phytase enzyme had synergetic effect on these parameters. In the NC group, feed consumption during the starter period was decreased (P<0.001) but, there is no statistical difference during the grower period. Citric acid supplementation had no positive effect on feed consumption during the starter period while phytase enzyme supplementation slightly increased feed consumption. Feed consumption in P+CA group was increased and similar to the PC group. Feed conversion ratio (P<0.05) and hot carcass yields (P<0.01) values were improved by phytase (P), 2 % citric acid and 500 U/kg diet phytase+2 % citric acid (P+CA) addition. It may be considered that these groups (P and P+CA) used the feed more effectively than the NC and CA groups.It is observed that tibia ash values in the P+CA group was higher numerically than the PC and P groups (P>0.05) and statistically than the NC and CA groups (P<0.05). Tibia P level in the P+CA group was higher (P<0.05) than that of the NC group. There were no difference with regard to tibia Ca, Zn and Mn ratios among the groups. Serum inorganic P level in P+CA group was higher numerically than those of the PC and P groups and higher statistically (P<0.001) than these of the NC and CA groups. Differences on serum Ca level among the P+CA, NC and P groups were not important. On the other hand serum Ca level in the P+CA group was lower (P<0.01) than those of the PC and CA groups. In regard to the plasma Zn and Mn levels, there were no statistically differences among the groups.Decreased available P levels in the diets resulted in the reduction of excreted P amounts in faeces. On the other hand, addition of citric acid to the diets caused more reduction of P excretion. This effect was more pronounced by phytase enzyme addition. Tibial dyschondroplasia incidence was increased with the reduction of AP levels in diet of negative control group. However, tibial dyschondroplasia incidence was significantly decreased with the addition of citric acid and phytase alone or in combination (P<0.05).As a result, the addition of citric acid to the broiler diet with AP levels reduced by approximately 1/3 showed a very limited effect. In contrast, phytase enzyme addition had a positive effect. However, citric acid+ phytase enzyme combinations had more pronounced positive effects with respect to the examined parameters.Key Words: Broiler, Citric Acid, Phosphorus, Phytase,