Sığır ve koyunlarda üriner sistemin normal yapısının ve hastalıklarının ultrasonografik incelenmesi
Normal and pathologic structures of the urinary systems of the sheep and cattle
Yazar: MEHMET CENGİZ HAN
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM CANPOLAT
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıklar Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
53 6. ÖZET Çalışmada, değişik yaş, ırk, ağırlık ve cinsiyette koyun ve sığırlarda üriner sistemin normal ve hastalıklı yapılarının ultrasonografik olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Üriner sistemin görüntülenmesi için transabdominal ve transrektal yöntem ile 3.5-5 MHz'lik conveks ve 5-7.5 MHz'lik linear problar kullanılarak gerçekleştirildi. Transabdominal muayenede sağ tarafta, son kosta ile lumbal vertebra bölgesi ve açlık çukurluğunun üst bölümünün kıllları traş edildi. Bölgeye jel sürülerek, prob buraya yerleştirilip transabdominal muayene yapıldı. Transrektal muayenede ise rektal prob üzerine jel sürülüp, prob avuç içinde veya rektal çubuğa takılarak, rektumdan girilip transrektal muayene gerçekleştirildi. Ultrasonografik muayeneler esnasında tesbit edilen normal ve patolojik oluşumlardan elde edilen bulgular şunlardı: Normal böbreklerin kapsulası hiperekojen, renal korteksi ekojen, medullası hipoekojen olarak görüntülendi. Böbrek boyutları koyunlarda 7.1 ile 8.9 cm uzunlukta, 3.4 ile 5.5 cm genişlikte ve 3.3 ile 4.7 cm derinlikteydi. Sığırlarda ise böbrekler 8.0 ile 10.1 cm genişlikte ve 5.1 ile 7.0 cm derinlikteydi. Saha çahşmalarında 800 koyunun 109'unda (yaklaşık %12'inde), 1000 adet sığırın ise 136 tanesinde (yaklaşık %13.6'sında) üriner sistemle ilgili hastalıklar görüldü. Buna bağlı olarak besi hayvanlarında ağırlık artışında, sütçü ırklarda süt veriminde azalma gözlendi. Koyun ve sığır olgularında böbrek kisti % 13, nefrolithiazis %7, Mdronefrizis %20, pyeolonefiitis %20, böbrek tümörü % 2, sistitis %20, İdrar kesesi tümörü %2, idrar kesesi taşlan %30, idrar kesesi dilatasyonu % 22 ve idrar kesesi yırtığına %11 oranlarında rastlanıldı. Böbrek kistleri, anekojen bir görüntü ile arka tarafında eko kuvvetlenmesi gösteren oluşumlar şeklinde izlendi. Nefrolithiazis olgularında çok salıda ve ekojenik perdelerle birbirlerinden ayrılmış kompartmanlar ile pelvis renalis çapının normalden biraz daha artmış olduğu görüldü. Hidronefrozis olgularında pelvis renaliste genişleme, kortekste incelme ile birlikte kalikslerde anekoik bir görüntü elde edildi.54 Pyelonefritis olgularında pelvis renalis çapının küçüldüğü, böbrek parenkim sınırlarının kaybolduğu ve inceldiği ve de hiperekoik bir görüntünün oluştuğu saptandı. Sistitis olgularında kese duvarının kalınlaşıp hiperekojen bir görüntü aldığı ve ayrıca kese içerisinde yüzen ekojenik mukoza parçalarının varlığı saptandı. İdrar kesesi tümörlerinde, tümörlerin miks bir ekojeniteye sahip oldukları tespit edildi. Urolithiazis olgularında idrar kesesi dibinde ekojenik kum saptandı. İdrar kesesi sallandığı zaman bu kum taneciklerinin kesesi İçinde tipik kar yağışı görünümü oluşturduğu saptandı. İdrar kesesi yırtığında karın içinde sıvı birikmesinden dolayı, karın boşluğunda anekoik görüntü tespit edildi. Sonuç olarak, bu çalışmanın bulgularının, bu konuda yapılmış diğer çalışmaların bulgularıyla parelel olduğu kanısına varıldı.

Abstract:
55 7. SUMMARY In this study, it was aimed to examine ultrasonographically the normal and pathologic structures of the urinary systems of the sheep and cattle of different ages, breeds, weights and sexes. The screening of the urinary system was carried out with transabdominal and transrectal methods utilizing 3.5-5 MHz convex and 5-7.5 MHz lineer probes. For transabdominal examination, the hairs of upper part of right flank including the last rib and lumbal regions were clipped. The regions were covered with gels, of which the prob was placed and then transabdominal examination was conducted. Transrectal examination was carried out using lumricated prob, which was either hold in palm or lodged on the rectal stick, passing through the rectum. The findings obtained from normal and pathologic structures during ultrasonographic examination are shown as follow: Normal renal capsule, cortex and medulla were observed respectively as hyperechogen, echogen and hypoechogen. The dimention of the ovine kidneys was found to be between 7.1-8.9 cm in length, 3.4-5.5 cm in width and 3.3-4.7 cm in depth. The kidneys cattle were between 8.0-10. 1 cm in width and 5. 1-7.0 cm in depth. In a survey, 109 out 800 sheep (approximately 12 %) and 136 out of 1000 cattle (approximately 13.6 %) were determined to possess urinary system disorders which was determined to cause the loss of the productivity of meat and milk in the farm animals. In these cases, renal cysts (13 %), nephrolithiasis (7 %), hydronephrosis (20 %), pyelonephritis (20 %), renal neoplasms (2 %), cystitis (20 %) and neoplasm of urinary bladder (2 %), rupture (11 %), dilatation (22 %) and uroliths (30 %) of the urinary bladder were encountered. Renal cysts were observed as having an anechogenic appearance with echo enforcement in its back side. In cases with nephrolithiasis, multiple compartments separated by echogenic boundaries and slightly more enlarged pelvis renalis than normal were determined.56 In cases with hydronephrosis, enlarged pelvis renalis and thinned cortex associated with anechogenic appearance of calix were found. In cases with pyelonephritis, reduction in the pelvis renalis diameter, thinness or disappearance of renal parenchyma boundary were determined. In cases with cystitis, it was determined that the wall of urinary bladder thinned and obtained hyperechogenic appearance and also within it freely moving mucosal particles were present. Urinary bladder tumors were found to possess mix echogenity. In urolithiasis cases, sand-like-particles at the base of the urinary bladder was determined. When the bladder was shook, these particles were observed to form snowing like pattern in the bladder. In case of ruptured urinary bladder, an anechogenic appearance due to fluid accumulation in the abdominal cavity was determined. As a result, the findings of the present study were found to conform with those of other studies carried out in this respect.