Perakende sektöründe işgücü devri: Marmara Bölgesine yönelik bir alan araştırması
Turnover in retail sector: A field resarch in Marmara Region
Yazar: HAMİT AKÇAY
Danışman: PROF. DR. ARİF YAVUZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Marmara bölgesi = Marmara region ; Perakende satış işletmeleri = Retail enterprises ; Perakende sektörü = Retail sector ; Perakendeciler = Retailers ; İnsan kaynakları = Human resources ; İş gücü devri = Labour turnover

Özet:
Belirli bir süre periyodunda (genellikle bir ay) işten ayrılan ve aynı dönemde işe alınan kişilerle işletmelerin toplam çalışanlarının oranlanmasına işgücü devri denilmektedir. Günümüzde işletmeler ve sektörler açısından işgücü devri, ekonomik bakımdan bir performans ölçütü olarak kabul edilmektedir. İnsanın araç olarak görüldüğü üretim sürecinin bir parçası olarak kabul edildiği sistem ve anlayışların değişmesi ile birlikte işgücü devri esaslı bir sorun olarak ele alınmaya başlanmıştır. Yaptığı iş ve göreve bağlı olarak değişkenlik arz etse de, bir çalışanın işten ayrılmasının işletmeye maliyeti oldukça yüksektir. Bu nedenle son yıllarda işgücü devrini anlamaya ve azaltmaya yönelik çalışmaların sayısında artışlar söz konusudur. Öte yandan perakende sektörü, yüksek işgücü devri yaşanılan sektörlerin başında gelmektedir. Aynı zamanda sektör, en fazla istihdam sağlayan sektörlerden birisidir. Bu çalışmada perakende sektöründe işgücü devrinin sebeplerini ortaya çıkarabilmek adına sektörde yer alan çeşitli büyüklükteki işletmelerin çalışanları ile toplamda geçerli 1458 anket yapılmıştır. Anket sonuçları istatistiksel yöntemlerle incelenmiş ve işgücü devrinin maddi ve gayri maddi pek çok sebebe dayalı geliştiği görülmüştür. Ayrıca bu etmenler, çalışanların demografik özelliklerine ve kişilerin niteliklerine bağlı olarak da değişkenlik göstermektedir. Maddi unsurlar kapsamında ücret dışında ulaşım ve ortamın fiziksel şartlarının da çalışanların kararlarında oldukça belirleyici olduğu, bununla birlikte çalışma arkadaşları ile olan ilişkiler ve yönetim kültürü gibi gayri maddi unsurların da çalışanların işten ayrılmalarında önemli olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Ulaşılan bu sonuçlar doğrultusunda sorunu azaltacak çözüm önerilerine ulaşılmaya çalışılmıştır.



Anahtar Kelimeler: İşgücü devri, perakende sektörü, Marmara bölgesi, insan kaynakları

Abstract:
Turnover is the ratio between the total of "people leaving the company & recruited to company" and "the total of staff". Turnover is accepted as an important performance indicator in sectors and in companies. Turnover issue has been considered as an essential problem as the overall systems and understandings, that perceive labour as an ordinary part of production process, of human-being has been changed. Although the cost of any turnover may change due to work and duty, its cost is generally high to companies. That is way, number of studies to understand and to lessen turnover has raised recently. By this study, valid questionnaires has been conducted on 1.458 employees at various small and big companies to explore the reasons of turnover of retail sector. After the statistical analysis of results of questionaries, it has been seen that turnover has Many tangible and intangible reasons. It has also been seen that, reasons are affected by demographic and quality based variables. In addition to wage; transportation and physical working conditions are among main tangible reasons of turnover; besides relation with other staff and managerial culture are among main intangible reasons of turnover. At the end of this study, proposals of potential solutions are developed according to the figures generated from this study.



Keywords: Turnover, Retail sector, human resource management, Marmara region