Hipertansiyon tedavisinde kullanılan valsartan ve hidroklorotiazid aktif bileşenlerinin türev spektrometresi yardımıyla bir arada tayinleri
Determination of valsartan and hydroclorothiazide active ingredients used in the treatment of hypertension together with the help of derivative spectrometry
Yazar: AHMED MUHI ALLAW AHBABI
Danışman: PROF. DR. AHMET HAKAN AKTAŞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Yaşadığımız zamanda yaygın biçimde görülen hipertansiyon hastalığı oldukça önemli bir sorun oluşturmakta olup bu hastalığın dünya yaş ortalamasında önemli derecede düştüğü görülmektedir. Yüksek tansiyon insan hayatını tehdit eden sorunlardan biridir ve Birleşmiş Milletler'in son istatistiklerine göre yüksek tansiyonu olan kişi sayısı 1,28'dir. Tez kapsamındaki bu çalışmada hipertansiyon tedavisinde kullanılan Diostar ilacının etken maddeleri olan valsartan ve hidroklorotiazid'in bir arada miktar tayinleri için türev spektrofotometrik yöntemler önerilmiş ve önerilen bu yöntemler güçlü bir kemometrik kalibrasyon yöntemi olan kısmi en küçük kareler (PLS) kalibrasyon yöntemi ile karşılaştırılmıştır. Kullanılan her tedavinin bir hapını tarttığımız için kullanılan tedavi tartıldı ve ardından 10 tablet olan tam tedavi tabletleri tartıldı. Bir tanenin ağırlığı alınarak bu deneyde kullanılan çözücü olan metanolde eritildi ve tamamen eriyene kadar tam bir saat karıştırıldı ve ardından filtre kağıdı kullanılarak süzüldü. Bu çalışmada kullanılan hipertansiyon ilaç etken maddeleri olan valsartan ve hidroklorotiyazid etken maddelerinin tayinleri için doğrudan UV spektrofotometre ve birinci türev UV spektrofotometre yöntemleri geliştirilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla çalışılan etken maddelerin uygun çözeltileri hazırlanarak UV spektroskopisinde absorbans değerleri okunmuş ve maksimum absorbans veren dalga boyları hesaplanmış ve yukarıda önerilen yöntemlerel analizleri yapılmıştır. Karşılaştırma amacı için yapılan PLS yöntemi içinde etken maddelerden hazırlanan kalibrasyon ve validasyon setleri hazırlanıp uygun kemometrik programlarla sonuçlara gidilmeye çalışılmıştır. Valsartan ve hidroklorotiyazidin birinci türev UV-spektrofotometre çalışmaları sonucunda tablet numunesi için elde edilen sonuçlar valsartan için ortalama değer 160,60 ve standart sapma 2,01; hidroklorotiazid için ise ortalama değer 25,01 ve standart sapma 0,34 olarak hesaplanmıştır. Karşılaştırma amacı ile yapılan PLS çalışmaları sonucunda elde edilen sonuçlar valsartan için ortalama değer 159,97 ve standart sapma 0,08; hidroklorotiazid için ortalama değer 25,01 ve standart sapma 0,03 olarak hesaplanmıştır. Tablet numunesinden hazırlanan çözesltinin hesaplamaları da ayrıca yapılmıştır. Uygulanan bu yöntemler devlete ekonomik bir yük getirmediği ve mali maliyeti yüksek olmadığı için hızlı, hassas, seçici ve ekonomiktir. Hipertansiyon, atardamar duvarlarında uzun süre sabit basınç olduğunda ortaya çıkan yaygın bir hastalıktır

Abstract:
Hypertension disease, which is common in our time, is a very important problem and it is seen that this disease has decreased significantly in the world average age. In this study within the scope of the thesis, derivative spectrophotometric methods were proposed for the combined amount of valsartan and hydrochlorothiazide, the active ingredients of the drug Diostar used in the treatment of hypertension, and these proposed methods were compared with the partial least squares (PLS) calibration method, which is a powerful chemometric calibration method. In this study, direct UV spectrophotometer and first derivative UV spectrophotometer methods were tried to be developed for the determination of valsartan and hydrochlorothiazide active ingredients, which are active ingredients of hypertension drugs. For this purpose, the appropriate solutions of the active substances studied were prepared, the absorbance values were read in UV spectroscopy, the wavelengths that gave the maximum absorbance were calculated and the above-mentioned methodological analyzes were carried out. Calibration and validation sets prepared from active substances in the PLS method for comparison purposes were prepared and results were tried to be reached with appropriate chemometric programs. The results obtained for the tablet sample as a result of the first derivative UV-spectrophotometer studies of valsartan and hydrochlorothiazide, mean value 160.60 and standard deviation 2.01 for valsartan; For hydrochlorothiazide, the mean value was calculated as 25.01 and the standard deviation as 0.34. The results obtained as a result of the PLS studies performed with the comparison match, mean value 159.97 and standard deviation 0.08 for valsartan; The mean value for hydrochlorothiazide was 25.01 and the standard deviation was 0.03. Calculations of the solution prepared from the tablet sample were also made. It has been determined that the applied methods are fast, sensitive, selective and economical. Hypertension is a common disease that occurs when there is constant pressure on the arterial walls for a long time.