Okul müdürlerinin etik liderlik davranışlarının öğretmenlerin mesleki bağlılıklarına etkisi
The effect of ethical leadership behavior in school principals on the occupational commitment of teachers
Yazar: DUYGU YAYIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÖZGENEL
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etik liderlik = Ethical leadership ; Liderlik = Leadership ; Mesleki bağlılık = Occupational commitment ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı okul müdürlerinin etik liderlik davranışlarının öğretmenlerin mesleki bağlılıklarına etkisini incelemektir.  Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2019-2020 Eğitim-Öğretim yılında Pendik ilçesinde ilkokul, ortaokul ve lisede çalışan öğretmenler oluşturmaktadır. Örneklem ise bu genel evren içinden tesadüfi örnekleme yöntemiyle araştırmaya gönüllü katılan 393 kişiden oluşmaktadır. Veri toplamak amacıyla kişisel bilgi formu ve ölçekler soruları kullanılmıştır. Çalışmada öğretmenlerin etik liderlik algılarını belirlemek amacıyla Brown vd. (2005) tarafından geliştirilen; Yılmaz (2005) tarafından Türkçeye uyarlanan "Etik Liderlik Ölçeği", öğretmenlerin mesleki bağlılıklarını belirlemek amacıyla da Meyer vd. (1993) tarafından geliştirilen; Tak ve Çiftçioğlu (2009) tarafından Türkçeye uyarlanan "Mesleki Bağlılık Ölçeği" kullanılmıştır. Öncelikli olarak toplanan anketler düzenlenmiş anketlerin kontrolü yapılmış sonra veriler SPSS programına girilmiştir. Verilerin frekansı alınarak kontrol edilmiştir. Gruplardaki dağılımlar kontrol edilmiş ve anlamlı birleştirmelerle bazı gruplar birleştirilmiştir. Demografik bilgilerin frekans ve yüzde değerleri çıkarılmış betimsel olarak yorumlaması yapılmıştır. Ölçek puanlarının aritmetik ortalama ve standart sapmaları hesaplanmıştır. Demografik değişkenler ile anlamlı bir farklılık oluşturup oluşturmadığı t testi ve Anova testi ile sınanmıştır. Ölçek puanları arasındaki ilişki için korelasyon analizi le birbirlerine etkisini belirlemek için ise regresyon analiz yapılmıştır. Manidarlıklar minimum p<,05 düzeyinde sınanmıştır. Araştırma sonucunda okul müdürleri ile öğretmenlerin mesleki bağlılıkları arasında orta düzeyde ve pozitif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Okul müdürlerinin etik liderlik davranışları öğretmenlerin mesleki bağlılıklarını %16,6 düzeyinde yordadığı belirlenmiştir. "Etik Liderlik Ölçeği" ile "Mesleki Bağlılık Ölçeği" arasındaki ilişkiyi belirlemek için yapılan pearson korelasyon analizi sonucunda pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Erkek öğretmenlerin kadın öğretmenlere göre okul müdürlerini daha yüksek etik lider olarak algıladıkları tespit edilmiştir. 38 yaş ve üzeri grubun okul müdürlerinin etik liderlik özelliklerini daha olumlu değerlendirmişlerdir. 21 yıl ve üzeri kıdeme sahip olanların okul müdürlerinin etik liderlik davranışlarını daha olumlu değerlendirmişlerdir. İlkokulda çalışan öğretmenlerin ortaokulda ve lisede çalışanlara kıyasla okul müdürlerini daha yüksek etik lider olarak algıladıkları tespit edilmiştir. Öğretmenlerin cinsiyetlerine göre mesleki bağlılık ölçeği puanlarında gruplar arasında normatif bağlılık alt boyutunda erkekler lehine anlamlı bir farklılık görülürken toplam ölçek ve diğer alt boyutlarda anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Normatif bağlılıkta erkekler daha kadınlara kıyasla daha yüksek mesleki bağlılık puanına sahiptir. Öğretmenlerin yaşlarına, kıdemlerine ve çalıştıkları okullara göre mesleki bağlılık ölçeği puanlarında gruplar arasında toplam ölçek ile hiçbir alt boyutta anlamlı bir farklılık görülmemiştir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effect of ethical leadership behavior on school teachers' occupational commitment. Relational survey model was used. The population of the study consists of teachers working in primary and secondary schools in Pendik district in 2019-2020 academic year. The sample consisted of 393 volunteers who participated in this research by random sampling method. Personal information form and scales questions were used to collect data. In this study, Brown et al. (2005); Yılmaz (2005) adapted the Turkish "Ethical Leadership Scale" to determine the teachers' perception of school happiness Meyer et al. (1993); and Occupational Commitment Scale adapted to Turkish by Tak and Çiftçioğlu (2009) was used. Priority surveys were conducted, the questionnaires were checked and the data were entered into the SPSS program. The frequency of the data was checked by taking. Distributions in the groups were controlled and some groups were combined with meaningful combinations. The frequency and percentage values of the demographic information were extracted and interpreted as descriptive. Arithmetic mean and standard deviations of the scale scores were calculated. T test and Anova test were used to determine whether there was a significant difference between demographic variables. Correlation analysis was used for the relationship between the scale scores and regression analysis was performed to determine the effect of each other. The significance was tested at the minimum p<.05 level. As a result of the research, it was seen that the Ethical Leadership Scale scores predicted the teachers' Professional Commitment scores and it was found to be a meaningful relationship. Pearson correlation analysis was conducted to determine the relationship between Ethical Leadership Scale and Occupational Commitment Scale. It was found that male teachers perceived school principals as higher ethical leaders than female teachers. They evaluated the ethical leadership characteristics of school principals of the age group 38 and above more positively. They have evaluated the ethical leadership characteristics of school principals more than 21 years of seniority more positively. It was found that teachers working in primary schools perceived school principals as higher ethical leaders than those working in secondary schools. While there was a significant difference between the groups in the normative commitment sub-dimension in favor of men, there was no significant difference in the Toplam scale and other sub-dimensions. In normative commitment, men have a higher professional commitment score than women. There was no significant difference between the groups in terms of the total scale and professional subscale scores according to their age, seniority and the schools in which they work.