Dönüşümsel öğrenme modeline dayalı çevre eğitiminin biyoloji öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik algılarına etkisi
The effect of transformative learning model based environmental education on pre-service biology teachers' perceptions of the environmental problems
Yazar: OSMAN ÇİMEN
Danışman: PROF. DR. MEHMET YILMAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Biyoloji dersi = Biology lesson ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Biyoloji öğretimi = Biology teaching ; Dönüştürücü öğrenme = Transformative learning ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Çevre sorunları = Environmental problems ; Çevresel davranışlar = Environmental behaviours ; Öğrenci algısı = Students perceptions ; Öğretim modelleri = Instructional models

Özet:
Bu araştırmanın amacı dönüşümsel öğrenme modeline dayalı çevre eğitiminin biyoloji öğretmen adaylarının çevre sorunları bilgisi, çevre sorunlarına yönelik tutum, çevreye yönelik inanç ve çevreye duyarlı davranışlarına etkisini belirlemektir. Araştırma modeli nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntem olarak tasarlanmıştır. Çalışmanın nicel boyutu deneysel yöntem olarak, nitel boyutunda ise durum çalışması olarak belirlenmiştir. Araştırma pilot ve asıl uygulama olmak üzere iki basamakta gerçekleştirilmiştir. Pilot uygulama 2011-2012 eğitim öğretim yılı güz döneminde 14 hafta süre ile Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalında öğrenim gören 28 biyoloji öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Asıl uygulama ise 2011-2012 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Gazi Üniversitesi Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalında öğrenim gören 28 biyoloji öğretmen adayı ile 14 hafta sürede gerçekleştirilmiştir.Araştırmada nicel verilerin toplanmasında çevre sorunları bilgisi testi, çevre sorunları tutum ölçeği, çevreye duyarlı davranış ölçeği ve çevreye yönelik inanç ölçeği; nitel verilerin toplanmasında etkinlik değerlendirme formları, öğrenci günlükleri, çevre biyografileri ve yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Nicel veriler SPSS 18 paket programı ile Mann Whitney U testi, Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ve Eta Kare kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel veriler ise içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiş, frekans ve yüzde olarak ifade edilmiş, tematik kodların oluşturulmasında N vivo 10 programı kullanılmıştır.Araştırma sonunda dönüşümsel öğrenme modelinin uygulandığı deney grubunun çevre sorunları bilgisi, çevre sorunlarına yönelik tutum, çevreye yönelik inanç ve iiiçevreye duyarlı davranış düzeylerinin, geleneksel yöntemin uygulandığı kontrol grubuna göre anlamlı olarak farklılaştığı belirlenmiştir. Uygulamalar sonunda yapılan görüşmeler deney grubunun çevre sorunlarına yönelik bilgi, tutum, çevreye yönelikinanç ve çevreye duyarlı davranışlarında olumlu değişiklikler meydana geldiğini ortaya koymaktadır. Araştırmada elde edilen bulgular ışığında önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Dönüşümsel öğrenme, çevre eğitimi, çevreye yöneliktutumu, çevre sorunları bilgisi, çevreye duyarlı davranış

Abstract:
The aim of the present study is to identify the effects of transformative learning model based environment education on pre-service biology teachers' perceptions of environment. The research model was designed as a mixed method comprising quantitative and qualitative methods. The quantitative dimension was examined through an experimental method whereas the qualitative dimension was examined through a case study. The research was carried out in two stages: piloting and the main study. The piloting was performed with the participation of 28 pre-service biology teachers in Fall 2011 for 14 weeks at Gazi University, Gazi Faculty of Education, Biology Education Department. The main study was carried out with the participation of 28 pre-service biology teachers in Spring 2012 for 14 weeks at Gazi University, Biology Education Department.Attitudes to Environmental Problems Questionnaire, Environmental Problems Knowledge Test, Environmentally Friendly Behavior Test and Environmental Beliefs Scale were used in the collection of quantitative data, whereas Activity Evaluation Forms, Student Diaries, Environment Biographies and Semi-Structured Interview Form were used in the collection of qualitative data. Quantitative data were analyzed by means of descriptive statistics, Mann-Whitney U test, Wilcoxon Signed Ranks test and Eta square on SPSS 18. As for the qualitative data, they were analyzed by means of content analysis and expressed as frequency and percentage; NVivo 9 was used in the formation of thematic codes.At the end of the study, it was found out that the experimental group to which transformative learning model was applied differed significantly from the control group to which the traditional method was applied in terms of levels of environmental v problems attitude levels, environmental problems knowledge levels, environmental belief levels and environmentally friendly behavior levels. The interviews carried out at the end of the practices revealed that there were differences in the experimental group's knowledge, attitudes, beliefs and behaviors related to the environment. Suggestions were made in light of the findings obtained from the study.Key Words: Transformative learning, environmental education, environmental attitude, knowledge of environmental problems, environmentally-sensitive behavior