Türkçe ve Arapça nezaket ifadeleri: Karşılaştırmalı bir inceleme
Turkish and Arabic politeness expressions: A comparative review
Yazar: KAMİL KARASU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET HAKKI SUÇİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı / Arap Dili Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Edimbilim = Pragmatics ; Karşılaştırmalı dil bilim = Comparative linquistics ; Kibarlık = Politeness ; Türkiye Türkçesi = Türkiye Turkish ; Türkçe = Turkish ; Üslup = Stylistic ; İfade edici dil = Expressive language

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkiye Türkçesi birinci dil konuşanlar ile Ürdün Arapçası birinci dil konuşanlar arasında güç, sosyal mesafe ve dayatma derecesi değişkenlerine bağlı olarak iki dili konuşanlar arasındaki doğrudanlık-dolaylılık stratejilerinin kullanımlarını ve nezaket eğilimlerini incelemektir. Araştırma, genelde edimbilim kavramına ve bu kavramın nezaket yönüne ışık tutmaya; özelde ise Türkçe (TT) ve Arapça (ÜA) konuşanlar isteklerde bulunurken konuşmacılar arasında önemli farklılıklar var mıdır; güç, sosyal mesafe ve dayatma derecesi iki dili konuşanların isteklerindeki doğrudanlık-dolaylılık düzeyini nasıl etkilemektedir; konuşanların ifadelerinde kültürün etkisi var mıdır? gibi sorulara cevap vermeye çalışmaktadır. Araştırmada nitel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Türkçe ve Arapça evreninden seçilen, birinci dil olarak Türkiye Türkçesi konuşan 50 ve Ürdün Arapçası konuşan 49 lisans düzeyindeki öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri Türkiye'de ve Ürdün'de bir Söylem Tamamlama Testi ile gerçekleştirilen anket vasıtasıyla elde edilmiştir. Veriler Sosyal Bilimler için İstatistiksel Paket (SPSS) kullanılarak analiz edilmiştir.
	Araştırma, Türkiye Türkçesi birinci dil konuşanların geleneksel dolaylı stratejileri daha fazla kullanırken, Ürdün Arapçası birinci dil konuşanların doğrudan stratejileri daha fazla kullandığını ortaya çıkarmıştır. Güç, mesafe ve dayatma derecesi değişkenleri ÜA konuşanlarda daha etkili iken, TT konuşanlarda daha sınırlı bir etki yapmıştır. Buna karşın her iki dili konuşanların da muhataplarına kibar bir üslupla yaklaştıkları ve nezaket ifadelerini sıklıkla kullandıkları görülmüştür.

Abstract:
The purpose of this research is examining politeness tendencies and usage of directness-indirectness strategies depending on power, social distance and degree of imposition variables, among people who speak Turkey Turkish as first and people speak Jordanian Arabic first. Research tries to enlighten pragmatics notion and politeness aspect of this concept in general; in particular, research tries to answer questions like: are there important differences between speakers while requesting in Turkish (TT) or Arabic (JA); how power, social distance and degree of imposition affect the level of directness-indirectness in speakers' requests; does culture have any affect in speakers' expressions?
	Qualitative research model is used in research. Sample of the research is comprised by undergraduate level, 50 first Turkey Turkish speaker and 49 first Jordanian Arabic speaker students who are selected from universe of Turkish and Arabic. Research data was obtained via a questionnaire performed with a Discourse Completion Test in Turkey and Jordan. Data was analysed by using a Statistical Package for Social Sciences (SPSS).
	Research revealed that Turkey Turkish first language speakers use conventional indirect strategies and Jordanian Arabic first language speakers use direct strategies more. While power, distance and degree of imposition variables are more effective in JA speakers, they created limited affect in TT speakers. On the other hand, it was seen that both language speakers approach to their addressee with a polite fashion and they often use politeness expressions.