Yüksek yapıların kütle biçimlenme özelliklerinin irdelenmesi
Examination of high rise building according to mass forming properties
Yazar: DİLAN ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN BEGEÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Endüstri devrimi ve kentleşme sürecinin etkisi ile kent merkezlerinde yüksek yapı sayılarında hızla artış görülmüştür. Yüksek yapı biçimleri belirli bir geometrik formlu plan üzerinde yükselen ve yüksekliği ile kent merkezinde dikkat çeken yapılardır. Süreç içerisinde ekonomik büyümeler, teknolojik gelişmeler, yeni işlev ihtiyaçları, mimari akımların etkisi ve ekolojik yaklaşımların etkisiyle yüksek yapı biçimlerinde farklılaşmalar görülmüştür. Bu bağlamda çalışma yüksek yapıların kütle biçimlenme özelliklerindeki farklılıklara odaklanmaktadır.

Çalışma kapsamında yüksek yapıların kütle biçimlenme özellikleri incelenmiş ve yüksek yapı biçimleri sınıflandırılmıştır. Yüksek yapı biçimlenmesini etkileyen faktörler araştırılmış ve yüksek yapı biçimlenme özellikleriyle ilgili kavramsal çerçeve oluşturulmuş. Buna göre yüksek yapı biçimleri 5 ana gruba ayrılmıştır. Bunlar; ortogonal biçimler, piramidal biçimler, döndürülmüş biçimler, bükülmüş biçimler ve serbest biçimlerdir. Ayrıca çalışmada yüksek yapı biçimlenme özelliklerini irdelemek amacıyla CTBUH (Yüksek Binalar ve Kentsel Yerleşimler Konseyi) verilerinden yararlanılarak Avrupa ve Asya'da 2000-2021 yıllarında inşası tamamlanan en yüksek 100 yapı biçimleri karşılaştırılmalı olarak değerlendirilmiştir. 

Çalışma sonucunda, Avrupa'da, yüksek yapıların çok yüksek olmaması ve ofis ve konut kullanımı nedeniyle döndürülmüş biçimli ve serbest biçimli (ekolojik yaklaşım) yapıların Asya'ya göre daha fazla inşa edildiği tespit edilmiştir.

Abstract:
With the industrial revolution and the urbanization process, the number of high-rise buildings have increased rapidly in the city centres. Their forms rise on a specific geometric plan and draw attention in the city centres, with their height. In the process of time, differentiations have been observed in high-rise forms, caused by economic growth, technological developments, new functional needs, architectural trends, and ecological approaches. In this context, the study focuses on the differences in the mass forming properties of high-rises.

Within the scope of the thesis, the mass formation characteristics of high-rises have been examined and their forms have been classified. The factors affecting the high-rise formation have been investigated, and a conceptual framework regarding the high-rise building forming properties have been created. Accordingly, high-rise forms have been divided into 5 main groups: orthogonal forms, pyramidal forms, rotated forms, twisted forms, and free forms. In addition, in the study, the highest 100 building forms constructed between 2000-2021 in Europe and Asia have been evaluated comparatively by using CTBUH (Tallest Buildings and Urban Habitat Council) data to examine the high-rise forming properties. 

The result of this study shows that rotated-form and free-form (ecological approach) high-rises are built more in Europe than in Asia, since they are not very high in Europe and are used for offices and residences.