Eğitimde hakkaniyet: Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi örneği
Equity in education: The case of Vocational and Technical Anatolian High School
Yazar: FATMANUR PEKHAMARAT ÇAĞMAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YAVUZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Hukuk = Law
Dizin: Çocuk hakları = Children's rights

Özet:
Temel insan haklarından biri de eğitim hakkıdır. Ulusal ve uluslararası yasal metinlerde eğitim hakkından sıklıkla bahsedilmektedir. Ancak üst yasal metinlerde geçen eğitim hakkı kavramının neleri kapsadığı, içeriğinin ne olduğu, nasıl anlaşılması gerektiği konusunda eksiklikler bulunmaktadır. Bu eksikliklerin en büyük sebebi ise eğitim hukuku alanına yeterince önem verilmemesi ve eğitim hukuku alanında yapılan çalışmaların oldukça az sayıda olmasıdır.
Birleşmiş Milletler Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi'nin eğitim hakkını düzenleyen 13. maddesine yönelik komite tarafından yayımlanan 13 Numaralı Genel Yorum çerçevesinde yer alan devletin yükümlülüklerinden yola çıkarak, Konya ilindeki Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi öğrencilerinin yaşam hikayeleri doğrultusunda eğitimde adaletin tam anlamıyla uygulanıp uygulanmadığını ortaya koymak araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Konya ilinde eğitim vermekte olan toplam beş Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiş 19 katılımcı araştırmada yer almaktadır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yüz yüze yapılan görüşmeler sonucu elde edilen veriler içerik analizi tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. Öğrencilerin yarı yapılandırılmış görüşme formu sorularına vermiş oldukları cevaplardan yola çıkarak çözümlenen veriler; mevcudiyet, erişilebilirlik, kabul edilebilirlik ve uyarlanabilirlik olmak üzere dört başlık üzerinden değerlendirilmiştir.
Araştırma bulgularına göre Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi öğrencilerinin eğitim hakkına ulaşmada zorluklar yaşadığı, eşit nitelikli eğitim fırsatını yakalayamadıkları, sosyoekonomik ve sosyokültürel yönden dezavantajlı konumdan geldikleri ve okudukları lisede bu dezavantajlı konumun daha çok belirginleştiği sonucuna ulaşılmıştır. Ülkelerin kalkınmasında ve sanayileşmesinde büyük öneme sahip olan Mesleki ve Teknik Anadolu Liseleri'nin kuruluş amacına hizmet etmeleri için çocukların eğitim hakkından tam olarak ve eşit fırsatlarda faydalanması ve bütüncül, kapsayıcı tedbirler alarak eğitimde adaletin sağlanması gerekmektedir.

Abstract:
One of the basic human rights is the right to education. The right to education is frequently mentioned in national and international legal texts. However, there are deficiencies in what the concept of the right to education covers,  what its content is, and how it should be understood in the upper legal texts. The biggest reason for these shortcomings is that the field of education law is not given enough importance and the studies in the field of education law are very few.
Based on the obligations of the state within the framework of the General Comment No. 13 published by the committee on the 13th article of the United Nations Convention on Economic, Social and Cultural Rights regulating the right to education, it is determined whether justice is fully implemented in education in line with the life stories of the Vocational and Technical Anatolian High School students in Konya. It is the aim of the research to reveal A total of five Vocational and Technical Anatolian High Schools providing education in Konya constitute the universe of the research. 19 participants determined by using the maximum variation sampling method are included in the study. The data obtained as a result of face-to-face interviews using a semi-structured interview form were analyzed using content analysis technique. The data analyzed based on the answers given by the students to the semi-structured interview form questions, were evaluated on four themes:  availability, accessibility, acceptability and adaptability.
According to the research findings, it has been concluded that the Vocational and Technical Anatolian High School students have difficulties in reaching the right to education, they cannot catch the opportunity of equal quality education, they come from a disadvantaged position in socioeconomic and sociocultural terms, and this disadvantaged position becomes more evident in the high school they attend. In order for the Vocational and Technical Anatolian High Schools, which are of great importance in the development and industrialization of countries, to serve their founding purpose, it is necessary for children to fully and equally benefit from the right to education and to ensure justice in education by taking holistic and inclusive measures.