Türkiye'de çocuklara mahsus ilk büyük mizah gazetesi: Afacan
First grand humor newspaper for kids in Turkey: Afacan
Yazar: TUĞBA TOPRAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU DAVULCU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Afacan = Afacan ; Gazeteler = Newspapers ; Mizah = Humour ; Mizah gazetesi = Mizah newspaper ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk gazeteleri = Children's newspapers

Özet:
"Türkiye'de Çocuklara Mahsus İlk Büyük Mizah Gazetesi: Afacan" isimli tez çalışması cumhuriyet dönemi mizah basınının değerlendirmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Cumhuriyet dönemi sosyal, kültürel, ekonomik, siyasi alanlarda büyük değişimlerin ve gelişimlerin yaşandığı bir dönemdir. Bu dönem geçmişle gelecek arasındaki köprüyü yeniden inşa eder. Bu inşa sürecinde Yeni Türk Devleti'nin yapısı belirlenir ve bu yapıya özgü kurumlar oluşturulur. Cumhuriyet dönemini geçmişle bağımsız olarak değerlendirmek mümkün değildir. Osmanlı Devleti'nden kalan miras üzerine kurulu olan Yeni Türk Devleti ve tüm organlarında yaşanan inkılap hareketlerini bir anda gerçekleştirmemiştir. İnkılap dönemi uzun soluklu ve sürekli kendini yenileyen bir süreçtir. Geçmişte ki mirasa sahip çıkan Yeni Türk Devleti çağın gereklerine uygun yeni kurum kuruluşlarla toplumunun her kesimine hitap etmeyi amaçlamıştır. Bu dönemde özellikle yazılı basın Cumhuriyet kültürünün yayılması ve gelişmesi açısından mihenk taşıdır. Cumhuriyet kültürü toplumun her kesimine hitap eden her kesimde yankı bulan bir kültürdür. Bu dönemde Atatürk ilke ve inkılaplarının gelişmesi ve yerleşmesi açısından basından yararlanmak olumlu sonuçlar doğuracaktır. Gelişmekte olan her ülke gibi Yeni Türk Devleti'nde devletin tüm organlarında çağın gerekliliklerini yakalamaya çalışmıştır. Batılı olmak, modern olma fikrinden yola çıkarak çağdaş bir Türkiye için verilen bu inkılap mücadelesi etkisini siyasi, sosyal, eğitim, ekonomik, kültürel, toplumsal alanlarda göstermiştir. Gerçekleştirilen inkılaplar sadece tek bir alanı kapsayan inkılaplar olmamıştır. İnkılaplar hem siyasi, hem sosyal, hem toplumsal hayatı etkileyen çok yönlü bir yapıya sahiptir. Yapılan inkılaplar yeni inkılapları doğurmuş bu döngü içinde kendine geniş bir yayılma alanı elde etmiştir. 
Atatürk ilkeleri ışığında gerçekleştirilen inkılapları ve cumhuriyeti topluma ve yeni bir nesil yetiştirme çabaları açısından çocuklara anlatmak ve benimsetmek de bu dönemin önemli problemlerindendir. Bu problemi aşmak için ise basın kullanılmıştır. Bu bağlamda tez çalışmasına konu olan Afacan gazetesi cumhuriyet döneminde çıkan ve mizah içeriklerini barındıran bir gazete olarak büyük önem ve değer taşımaktadır. Afacan gazetesi cumhuriyet döneminde çıkan çok sesli bir gazetedir. Gazetenin İstanbul ve taşra da yoğun bir okuyucu kitlesi vardır. Cumhuriyet kültürünün çocuklara nasıl yansıtıldığının görülmesi bakımından gazetenin incelenmesi önemlidir. 
Bu çalışma 3 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde literatür taraması yapılarak inkılaplar ve Cumhuriyetin tesisi konusunda bilgi verildikten sonra, ikinci bölümde yine literatür taraması ve buna ek olarak doküman analiz gerçekleştirilmiş ve Çocuk edebiyatından bahsedilerek ve Afacan gazetesi biçimsel, idari, teknik özellikleri itibariyle anlatılmıştır. Üçüncü bölümde ise, gazete içerik olarak değerlendirilmiş, ardından da gazetedeki inkılaplar ve Cumhuriyetin tesisi konulu yazı türleri niteliksel olarak analize tabi tutulmuştur. Böylece gazete ayrıntılı bir biçimde tahlil edilerek betimlenmiş ve inkılaplar ve Cumhuriyetin çocuklara nasıl sunulduğu aktarılarak yeni bir nesil yetiştirme çabaları bakımından gazetenin önemi ortaya konulmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Afacan gazetesi, İnkılaplar ve Cumhuriyetin Tesisi, Mizah Basını, Çocuk Edebiyatı.

Abstract:
"First Grand Humor Newspaper For Kids In Turkey: Afacan" named thesis carries great importance to evaluate humor press in republic period. Republic period is a term that social, cultural, financial, political changes and developments happened. This period constructs the link between the past and the future. In this construction period, New Turkish Government determines and institutions constitutes. It is not possible to evaluate Republic period without the past. New Turkish Government's revolution which built on the heritage of Ottoman Empire couldn't actualize in a short period. Revolution is a self-renewing and long term period. New Turkish Government which protects the heritage of past, aimed to address to every segment of society with modern institutions. In this period, especially printed media is a milestone to spread and develop Republic culture. Republic culture is a culture that address and effect every segment of society. Benefit from media to develop and settle of Atatürk's principle and revolutions will result positively in this period. As all developing countries, New Turkish Government tried to reach modern necessities for all state organs. This revolution process for a modern Turkey that consist of being western and modern, showed its effects on political, education, finance, cultural, social areas. Actualized revolutions were not just include one area. These revolutions' structure was multiple that effect policy and social life. Actualized revolutions cause new revolutions and have its own wide places in this cycle.
Teaching and adapting revolutions that based of Atatürk's principles and republic to society and new generations was the important problem of this period. Media was used to overcome this problem. In this context, thesis subject Afacan Newspaper that published in republic period and contains humor carries grand importance and value. Afacan newspaper was a multi-voiced newspaper that published in republic period. The newspaper has an intense audience from Istanbul and villages. It is important to examine the newspaper to see how republic culture told to children.
This study consist of 3 sections. In first section, literature search has made and informed about Republic's establishment, in second section, literature search and document analysis has made, and told about Children's Literature and stylistic, executive, technical features of Afacan Newspaper. In third section, the newspaper evaluated with its contents, then article types about Republic's establishment and newspaper revolutions qualitatively analyzed. Thus newspaper described in detail, and newspaper's value revealed in point of raising new generations about revolutions and how Republic offered to next generation.                                         
Keywords: Afacan gazetesi, İnkılaplar ve Cumhuriyetin Tesisi, Mizah Basını, Çocuk Edebiyatı.