Kum ocaklarında iş güvenliği ve risk değerlendirmesi
Occupational safety and risk evaluation in sand quarries
Yazar: MAZLUM IŞIK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YAVUZ SELİM DURUTÜRK
Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Risk analizi = Risk analysis ; Risk derecelendirmesi = Risk rating ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Ülkemizde son yıllarda dere ve nehir yataklarındaki kum ocakları sayısının artışına bağlı olarak sektöre yapılan yatırımlar, üretim artışı ile birlikte geniş istihdam alanları oluşturmuş ve dolayısıyla ülke ekonomisine katkı sunmuştur. Kum-çakıl üretimlerinin artışı, üretimde çalışanların sağlığının korunması ve iş güvenliğinin sağlanması açısından karşılaşılan sorunların da artmasına sebebiyet vermiştir. 
Risk yönetiminin gerçekleştirilmesi için; işyeri içerisinde mevcut olan veya dışarıdan gelebilecek tehlikelerin ve bunların riske dönüşmesine yol açabilecek etmenlerin belirlenmesi, bu tehlikelerden meydana gelebilecek risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması amacıyla bir risk değerlendirmesi yapılmalıdır. Belirtilen hususlara binaen gerçekleştirilen bu çalışmanın amacı;  iş kazalarından çalışanları korumakla beraber daha sağlıklı bir ortamda çalışmalarını sağlamak, oluşabilecek riskleri belirlemek ve belirlenen riskleri tamamen ortadan kaldırmak veya zararlarını en aza indirebilmektir.  
Uygulama alanı olarak; Mekan İnş. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne bağlı; Sivas ili, Şarkışla ilçesi,  İğecik köyü, Kızılırmak yatağı üzerinde bulunan kum-çakıl ocağı seçilmiştir. Ocaktaki tüm faaliyetler incelenmiş, tehlike oluşturabilecek öğeler Check list yardımıyla saptanmıştır. Fine-Kinney, 3T RDKUM-ÇAKIL ve L Tipi Matris (5x5) yöntemleri kullanılarak belirlenen tehlikeler için risk skorları ayrı ayrı hesaplanmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda işletmede oluşabilecek risklerin ortadan kaldırılması veya insan sağlığına ve çevreye zarar vermeyecek seviyelere düşürülmesi için gerekli kontrol önlemleri belirlenmiştir. Risk değerlendirmesi yapıldıktan sonra elde edilen sonuçlar kıyaslanarak yöntemlerin sektöre uygunlukları tartışılmıştır.

Abstract:
The investments made in the sector in our country due to the increase in the number of sand quarries in river stream beds in recent years created expanded employment areas with the increase in production and thus contributed to the national economy. The increase in the production of sand and gravel caused the problems with regard to the protection of the health of the workers in production and providing occupational safety to increase.
In order to realize risk management; a risk analysis should be carried out in order to determine the factors which may cause the existing or external dangers and their transformation into risks, to analyze and grade the risks that may arise out of these dangers and to decide control measurements. The aim of this study which was carried out based on the aforementioned issues is to protect workers from occupational accidents as well as to make it possible for them to work in a healthier environment, to determine potential risks and to remove them or minimize their damage.
The sand-gravel quarry which is located on the bed of Kızılırmak in the village of İğecik, Şarkışla district in the province of Sivas, which is affiliated to Mekan Construction Machinery Industry and Trade Co. Ltd., Was selected as application area.  All activities in the quarry were examined and elements with potential danger were determined using a check list. Risk scores were estimated separately for determined hazards using the methods of Fine-Kinney, 3T RDSAND-GRAVEL and L Type Matrix (5x5). As a result of the evaluations, required control measurements were determined in order to remove the potential risks in the company and decrease their levels to prevent harm to human health and environment and these were presented as suggestions. The suitability of these methods were discussed by comparing tables and diagrams after risk evaluation was made.