Psikiyatri yataklı servisinde çalışan hemşirelerin iş stresi ile depresyon, duygusal tükenme, ikincil travmatik stres ve eşduyum yorgunluğu arasındaki ilişki
The relationship between work stress and depression, emotional explosion, secondary traumatic stress and essential fatigence of nurses working in psychiatric service
Yazar: YUNUS BAĞRIYANIK
Danışman: PROF. DR. NAZMİYE YILDIRIM
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Depresyon = Depression ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Stres = Stress ; Tükenmişlik = Burnout ; Yorgunluk = Fatigue ; İş stresi = Job stress

Özet:
Bu araştırmanın amacı, psikiyatri servisinde çalışan hemşirelerin iş stresi, depresyon, duygusal tükenme, ikincil travmatik stres, merhamet/eşduyum yorgunluğu düzeyini, sıklığını, etkileyen faktörleri belirlemek ve iş stresinin diğer psikolojik sonuçlarla ilişkisini incelemektir. 
Tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı araştırmanın evrenini, İstanbul ili Avrupa yakasında hizmet veren Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'nde psikiyatri servislerinde çalışan 210 hemşire oluşturmuştur. Örneklem, evren belli olduğu durumda örneklem hesaplama formülüne göre belirlenmiş ve çalışma 167 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri, tanıtıcı bilgi formu, İşe Bağlı Gerginlik Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Ölçeği, İkincil Travmatik Stres Ölçeği, Çalışma Yaşam Kalitesi Ölçeği ile elde edilmiştir.Verilerin değerlendirilmesinde, sayı-yüzdelik hesaplamaları, Kruskal-Wallis, ManWhitney U, One Way Anova ve Korelasyon analizleri kullanılmıştır.
Araştırmaya katılan hemşirelerin yaşları 20 ile 62 yıl arasında değişmekte olup, ortalama yaş 35,50  9,4'tür. Çoğu (%70,1) kadın, evli (%53,3) ve (%56,3) lisans mezunudur. Hemşirelerin %71,3'ünün mesleğini isteyerek seçtiği, ortalama 13,0410,11 (1-40) yıldır hemşire olarak çalıştıkları ve psikiyatri alanındaki hizmet sürelerinin 9,13  8,56 (1-36) yıl olduğu saptanmıştır. Çoğunun (%67,7) hemşire olmaktan ve daha fazlasının (%84,4) psikiyatri alanında çalışmaktan memnun olduğu belirlenmiştir. Hemşireler son bir ayda iş stresi düzeyi puan ortalamasının 6,672,01 (1-10) olduğunu ve %56,9'u etkili problem çözme yöntemleri kullandığını bildirmiştir. Yine de %26,3'ünün işinden ayrılmayı sıklıkla düşündüğü ama ayrılma niyetinin olmadığı, %7,8'inin yakın zamanda muhtemelen işinden ayrılacağı bulunmuştur. 
Katılımcıların İşe Bağlı Gerginlik Ölçeği toplam puanı ortalaması 39,49 ±5,02 olarak bulunmuştur. Beck Depresyon Ölçeği toplam puanı ortalaması 8,04±6,41 olarak saptanmıştır. Maslach Tükenmişlik Ölçeği ile değerlendirilen Duygusal Tükenme Alt Boyut toplam puanı ortalaması 13,56±7,82 olarak saptanmıştır. İkincil Travmatik Stres Ölçeği toplam puanı ortalaması 31,59±10,22 saptanmıştır. Çalışanlar için Yaşam Kalitesi Ölçeği ile değerlendirilen Merhamet/Eşduyum Yorgunluğu Alt Ölçeği toplam puanı ortalaması 14,15±9,26 olarak bulunmuştur. Ayrıca, %10'unun depresyon puanının 17 ve üzerinde olduğu, %56'sının orta-yüksek düzeyde duygusal tükenme ve %35'inin yüksek düzeyde merhamet/eşduyum yorgunluğu yaşadığı saptanmıştır.  
Katılımcıların son bir ayda iş stresi, işe bağlı gerginlik, depresyon, duygusal tükenme, ikincil travmatik stres ve merhamet/eşduyum yorgunluğu arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0,001). Mesleği isteyerek seçen, hemşire ve psikiyatri servisinde çalışmaktan memnun olan, etkili baş etme yöntemi kullanan katılımcıların son bir ayda iş stresi ve depresyon düzeyinin daha düşük olduğu bulunmuştur (p<0,05). İşe bağlı gerginlik düzeyini bu değişkenlere ek olarak meslekte sorun yaşanan alanların da etkilediği saptanmıştır (p<0,05). Duygusal tükenme ve ikincil travmatik stres düzeyinin kadınlarda, mesleğini istemeyerek seçenlerde, hemşire olmaktan ve psikiyatride çalışmaktan memnun olmayanlarda, yöneticiler ve tedavi ekibiyle sorun yaşayanlarda, etkisiz baş etme yöntemlerini kullananlarda yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Merhamet/eşduyum yorgunluğu düzeyinin de kadınlarda, hemşire olmaktan memnun olmayanlarda, yöneticiler ve hemşire meslektaşlarla sorun yaşayanlarda, psikiyatrik tedavi gören ve yardım almayı düşünenlerde daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Katılımcıların psikolojik durumunda diğer demografik ve mesleki özelliklerinin ise istatistiksel açıdan anlamlı fark yaratmadığı saptanmıştır (p>0,05). 
Psikiyatri yataklı servislerde çalışan, araştırmaya katılan hemşirelerin ortanın üzerinde iş stresi, ikincil travmatik stres ve yüksek düzeyde işe bağlı gerginlik yaşadığı anlaşılmıştır. On hemşirenin birinde müdahale edilmesi gereken depresyon varlığı, yarıdan çoğunda orta-yüksek düzeyde duygusal tükenme ve üçte birinde yüksek düzeyde merhamet/eşduyum yorgunluğu görüldüğü ortaya çıkmıştır.  Tüm bu psikolojik sonuçların iş stresiyle ilişkili olduğu ve kadınların, mesleğini istemeyerek seçenlerin, hemşire olmaktan ve psikiyatri kliniğinde çalışmaktan memnun olmayanların, etkisiz baş etme yöntemlerini kullananların riskli grupta olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the level of work stress, depression, emotional exhaustion, secondary traumatic stress, compassion fatigue level, frequency, affecting factors and the relationship between job stress and other psychological outcomes.
Descriptive, cross-sectional and relationship-seeking research universe, 
Bakırkoy Prof. Dr. Mazhar Osman, serving on the European side of Istanbul, has composed 210 nurses working in psychiatric wards at the Psychiatric Hospital.The sample was determined according to the sample calculation formula when the universe was determined and the study was conducted with 167 participants.
The research data were obtained by semi-structured interview form, Work-Related Strain Inventory, Beck Depression Inventory, Maslach Burnout Inventory, Secondary Traumatic Stress Scale, and Professional Quality of Life Scale.Number-percentage calculations, Kruskal-Wallis, ManWhitney U, One Way Anova and Correlation analyzes were used to evaluate the data. 
The ages of the nurses participating in the study ranged from 20 to 62 years, with an average age of 35.50  9.4. Most (%70.1) women were married, (%53.3) and (%56.3) were graduate.  It was found that %71.3 of the nurses willingly chose their profession, and they worked as a nurse for 13.0410.11 (1-40) years, and their service period in the psychiatry field was 9.13  8.56 (1-36) years.  Most of them (%67.7) were satisfied to be nurses and more (%84.4) were satisfied to work in the field of psychiatry. 
Nurses reported that the mean score of job stress level in the last month was 6.672.01 (1-10) and %56.9 reported using effective problem solving methods. 
Nevertheless, it was found that %26.3 often thought of quitting, but had no intention of quitting, and %7.8 would likely quit soon.
The average score of the participants Work-Related Strain Inventory was 39.49 ± 5.02. The mean score of Beck Depression Inventory was 8.04 ± 6.41. The mean total score of Emotional Exhaustion sub-dimension assessed by Maslach Burnout Inventory was 13.56±7.82. Secondary Traumatic Stress Scale total score average was 31.59±10.22. The average total score of Compassion Fatigue sub-scale evaluated by Professional Quality of Life Scale 14.15±9.26. Furthermore, 10% had a depression score of 17 or higher, 56% had moderate to high level of emotional exhaustion and 35% had high compassion fatigue.
A statistically significant correlation was found between the participants' work stress, commitment to work strain, depression, emotional exhaustion, secondary traumatic stress and compassion fatigue in the last month (p<0.001). It was found that participants who willingly chose the profession, who were pleased to work in the nursing and psychiatric wards and who used effective coping methods had lower levels of job stress and depression in the last month (p<0.05). In addition to these variables, it was determined that work-related strain level was affected by occupational problems (p<0.05). The level of emotional exhaustion and secondary traumatic stress was found to be higher in women, inadvertently choosing their profession, not satisfied with being a nurse and working in psychiatry, having problems with managers and treatment team, and using ineffective coping methods (p<0.05). The level of compassion fatigue was found to be higher in women, those who were not satisfied with being a nurse, who had problems with managers and nursing colleagues, and who were receiving psychiatric treatment and who were thinking of getting help (p <0.05). The other demographic and occupational characteristics of the participants were not statistically significant (p> 0.05).
It was understood that nurses working in psychiatric inpatient services experienced little bit high work stress, secondary traumatic stress and high work-related strain. One out of ten nurses had depression that required intervention, moderate-high emotional exhaustion in more than half, and high level of compassion fatigue in one third. It was determined that all these psychological results were related to work stress and women, those who unwillingly chose their profession, who were not satisfied with being a nurse and working in a psychiatric clinic, and those using ineffective coping methods were in the risk group.