Tip 1 diyabetli kardeşi olan ergenlerde psikolojik belirtilerin ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının incelenmesi
Examination of psychological symptoms and healthy lifestyle behaviors of adolescents having a sibling with type 1 diabetes mellitus
Yazar: SÜMEYYE EKİCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA KURUDİREK
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Ergenler = Adolescents ; Kardeşler = Brothers ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Amaç: Bu araştırma, Tip 1 diyabetli kardeşi olan ergenlerde psikolojik belirtilerin ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının incelenmesi amacıyla yapıldı. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı olarak yürütülen bu araştırma, Kasım 2020- Temmuz 2021 tarihleri arasında, Erzurum'da bir üniversite hastanesinde yapıldı. Araştırmanın evrenini, belirtilen hastanenin pediatrik endokrinoloji polikliniğine kayıtlı ve pediatrik yandallar kliniğinde tedavi gören Tip 1 diyabetli çocukların (n=170), 12-18 yaş arasında olan sağlıklı kardeşleri oluşturdu. Örneklem yöntemine gidilmeyip, Tip 1 diyabetli çocukların araştırma kriterlerine uyan ve araştırmaya katılmaya gönüllü 100 sağlıklı kardeş ile araştırma yürütüldü. Araştırma verilerinin toplanmasında, "Kişisel Bilgi Formu", "Kısa Semptom Envanteri (KSE)" ve "Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II (SYBDÖ II)" kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde; yüzdelik, ortalama, bağımsız gruplarda t testi, varyans analizi, Pearson Korelasyon analizi, Mann Whitney U analizi, Kruskall Wallis analizi, Spearman Korelasyon analizi, Kurtosisi ve Skewness kat sayıları ve Cronbach α kat sayı hesaplaması kullanıldı.
Bulgular: Araştırmaya katılan ergenlerin %57'si kız, %66'sı lise öğrencisidir. Ergenlerin %60'ı diyabete yakalanmaktan korktuğunu, %42'si kardeşinin hastalığının hayatını olumsuz etkilediğini belirtti. Ergenlerin, KSE toplam puan ortalamaları 36.09±29.71, SYBDÖ II toplam puan ortalamaları ise 137.01±21.66 olarak bulundu. KSE toplam puanı ile SYBDÖ II toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönlü ve düşük düzeyli ilişki olduğu sonucuna varıldı (p<0.05). Sonuç: Tip 1 diyabetli kardeşe sahip ergenlerde psikolojik belirtiler görülebilmekte olup, ergenlerin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının orta düzeyde olduğu bulundu. Ergenlerin ihtiyaçlarının farkında olmak, iyilik hallerini en üst düzeye çıkarmak ve sürdürmek önem arz etmektedir. Anahtar Kelimeler: Ergen, kardeş, psikolojik belirtiler, sağlıklı yaşam biçimi davranışı, Tip 1 diyabet

Abstract:
Aim: This research was conducted with the aim of examining psychological symptoms and healthy lifestyle behaviors in adolescents who have type 1 diabetic sibling. Material and Method: This study which was carried out descriptively was conducted in a university hospital located in Erzurum between November 2020 and July 2021. Research population was consisted of 12-18 aged children who were siblings of Type 1 diabetic children (n=170) taking care in pediatric endocrinology clinic and pediatric minor clinic within the mentioned university hospital. Without choosing the sampling method, research was administered through 100 healthy children who were siblings of Type 1 diabetic children matching the research profile and voluntarily accepted to participate in the research. Data gathering was carried out with "Personal Information Form", "Brief Symptom Inventory (BSI)" and "Healthy Lifestyle Behavior Scale II (HLBS II)". The obtained data was evaluated retrospectively; percentages mean, independent samples t test, variance analysis, pearson correlation analysis, Mann Whitney U analysis, Kruskall Wallis analysis, Spearman Correlation analysis, Skewness and Kurtosis coefficients and Cronbach's alpha. Results: Of the adolescent patients included in the study, 57% were female and 66% were male. 60% of adolescents were scared of catching diabetes and 42% of them mentioned that their siblings' disease affected them negatively. The mean BSI score of the patients was 36.09±29.71, the mean HLBS II score was found to be 137.01±21.66. There was a statistically meaningful, negatively correlated and low-level of relationship between total scores of BSI and HLBS II (p<0.05). Conclusion: Research findings suggest that adolescents who have Type 1 diabetic sibling may show psychological symptoms and their healthy lifestyle behaviors were in mid-level. It is important to recognize the need of adolescents, level-up their good behaviors and maintain the level as it goes. Key Words: Adolescent, healthy lifestyle behavior, psychological symptoms, sibling, Type 1 diabetic