Sağlık harcaması ve göstergeleri açısından OECD ülkelerinin etkinliklerinin karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of OECD countries' activities in terms of health expenditures and indicators
Yazar: YUSUF BAKTIR
Danışman: PROF. DR. HAYDAR SUR
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Aktivite analizi = Activity analysis ; Etkinlik = Efficiency ; Etkinlik analizi = Efficiency analysis ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Sağlık göstergeleri = Health indicators ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis

Özet:
Sağlık, ülkelerin gelişmişlik düzeyine toplumsal bir doğrudan ve dolaylı olarak beşeri sermaye etkisiyle ekonomik olarak etki eden bir faktördür. Ülkeler sağlık sistemlerinin performanslarını arttırmak adına sürekli arayış içindedirler. Sağlık sistemlerinin performansı iyileştirmek adına karşılaştıkları en önemli sorun sağlık harcamalarına ayrılan kaynağın kısıtılı olmasıdır. Ülkeler bu noktada sağlık harcamalarının etkinliğini sorgulamak ve artırmak için çaba göstermektedirler.
Çalışmanın amacı OECD (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü) ülkelerinin sağlık sistemlerinin etkinliğini sağlık harcamaları ve sağlık göstergeleri üzerinden analizini gerçekleştirmekdir. Bu göstergeler ulusal ve uluslararası literatür de geçerli olan ve tüm dünyaca ülkelerin sağlık sistemlerinin değerlendirilmesinde kullanılan değişkenlerdir. 2009, 2014 ve 2019 yılları verileri ile 30 OECD ülkesinin son 10 yıllık etkinlikleri Veri Zarflama Analizi (VZA) ile hesaplanmıştır. Etkin olmayan ülkeler için ise referans ülkeler ve etkin olabilmek adına yapılabilecek iyileştirmeler verilmiştir.
Çalışma sonucunda 30 ülkeden 17 tanesinin baz alınan üç yılda da etkin çıktığı, 9 ülkenin etkinliklerinin değişiklik gösterdiği ve 4 ülkenin ise tamamen etkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca Japonya (13), Fransa (12), Türkiye (11) ve Meksika (10) ülkelerinin referans olma noktasında öne çıktıkları görülmektedir. Bu açıdan etkin olmayan ülkelerin etkinliğe ulaşabilmek adına kendi sistemlerini geliştirmekle birlikte, sağlık harcamalarını gözden geçirmeleri ve referans olan ülkelerin deneyimlerinden yararlanmaları önerilmektedir.

Abstract:
Health is a factor that affects the development level of countries economically with a social direct and indirect human capital effect. Countries are constantly in search of improving the performance of their health systems. The most important problem faced by health systems in order to improve performance is the limited resources allocated to health expenditures. At this point, countries are making efforts to question and increase the effectiveness of health expenditures.
The aim of the study is to analyze the efficiency of the health systems of OECD (Organization for Economic Cooperation and Development) countries through health expenditures and health indicators. These indicators are the variables that are valid in the national and international literature and are used in the evaluation of the health systems of all countries around the world. Data for the years 2009, 2014 and 2019 and the last 10 years' activities of 30 OECD countries were calculated by Data Envelopment Analysis (DEA). For inactive countries, reference countries and improvements that can be made to be effective are given.
As a result of the study, it was concluded that 17 of the 30 countries were effective in the three years taken as the basis, the activities of 9 countries varied and 4 countries were not completely effective. In addition, it is seen that the countries of Japan (13), France (12), Turkey (11) and Mexico (10) come to the fore at the point of reference. In this respect, it is recommended that inefficient countries develop their own systems in order to achieve effectiveness, but also review their health expenditures and benefit from the experiences of reference countries.