İnciraltı-Çakalburnu (İzmir) sulak alanının hidrojeolojik ve hidrojeokimyasal incelenmesi
Hydrogeological and hydrogeochemical investigation of Inciralti – Çakalburnu (İzmir) wetland
Yazar: EMRE ŞANLI
Danışman: DOÇ. DR. ADİLE MELİS SOMAY ALTAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Jeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışma İnciraltı kentsel sulak alanının hidrojeolojik ve hidrojeokimyasal incelenmesini içermekle birlikte, sulak alanların kalite açısından sürdürülebilir şekilde korunabilmesi gerekliliklerinin üzerinde durmayı amaçlamıştır.

Çalışılan alanın temelinde Paleozoyik yaşlı şist ve mermerlerden oluşan Menderes metamorfikleri ve bu metamorfiklerin üzerine bindirme fayı ile gelen Bornova karmaşığı bulunmaktadır. Bornova karmaşığının üstü Kuvaterner yaşlı yamaç molozu ve alüvyon birimi ile uyumsuz olarak örtülmüştür. 

Hidrolojik inceleme yapıldığında İzmir ili genelinde, Thornthwaite yöntemine göre toplam yıllık ortalama yağış miktarının %52 kadarı buharlaşma-terleme yoluyla %36 kadarı ise yüzeysel akış yoluyla kaybolmaktadır. Geriye kalan %12 kadarı da süzülme yoluyla yeraltı suyunun yeniden beslenmesine katkıda bulunur.  

Kasım 2022'de 14 farklı noktadan kuyu suyu, 3 farklı noktadan lagünle temaslı dere suyu ve 2 farklı noktadan lagün suyu olmak üzere 19 farklı noktadan örnekleme yapılmıştır. Fransız sertlik sınıflandırmasına göre, suların çoğunluğu 'sert' ve 'çok sert' sınıfına girmektedir. Back (1966)'e göre, yüzey sularının tamamı 'Sodyum-Klor' su tipindeyken, yeraltı suları çoğunlukla 'Karışık' su tipindedir.

Suların hidrojeokimyasal özelliklerini belirlemek için ABD Tuzluluk, Wilcox, Schoeller ve Piper Diyagramları kullanılmıştır. Sular, ABD Tuzluluk Diyagramı'na göre çoğunlukla sulamaya uygun değildir. Wilcox diyagramına göre kuyu sularının genellikle 'iyi- kullanılabilir' sınıfta oldukları belirlenmiştir. 

Laboratuvarda yapılan analiz sonuçları içme suyu standartlarına göre incelendiğinde bor, brom, sodyum, klor, sülfat ve nitrat içerikleri sınır değerler üzerindedir. Ağır metal analiz sonuçlarına bakıldığında, yeraltı sularında ve dere sularında sınır değerlerin aşılmadığı görülürken, dalyandan alınan sularda alüminyum, arsenik, mangan ve uranyum içeriklerinin limitleri aştığı tespit edilmiştir.

Çalışma alanından örneklenen suların istatiksel açıdan değerlendirilmesi amacıyla Kolerasyon Analizi, Temel Bileşen Analizi ve Hiyerarşik Kümeleme Analizi uygulanmıştır.

Abstract:
This study includes hydrogeological and hydrogeochemical investigation of Inciralti urban wetland and aims to emphasize the requirements for sustainable conservation of wetlands in terms of quality.

Study area is underlain by Paleozoic Menderes metamorphics consisting of Paleozoic aged schists and marbles and Bornova Complex overlying these metamorphics with thrust fault. Top of Bornova Complex is covered incongruously with quaternary aged slope rubble and alluvial unit. 

When hydrological examination is carried out throughout Izmir province, according to Thornthwaite method, up to 52% of the total annual average precipitation is lost through evaporation-transpiration, and up to 36% is lost through surface runoff. The remaining 12% contributes to groundwater recharge through filtration.

In November 2022, sampling was made from 19 different points. According to the French hardness classification, most of the waters are classified as 'hard' and 'very hard'. According to Back (1966), all surface waters are of the 'Sodium-Chlorine' water type, while groundwater is mostly of the 'Mixed' water type.

US Salinity, Wilcox, Schoeller and Piper Diagrams were used to determine the hydrogeochemical properties of the waters. 

The results of the analysis, when examined according to standards for drinking water, boron, bromine, sodium, chloride, sulfate, and nitrate content is above the limits. When the heavy metal analysis results are examined, the aluminum, arsenic, manganese and uranium contents of the waters taken from the lagoon exceed the limit values.

Correlation Analysis, Principal Component Analysis and Hierarchical Clustering Analysis were applied in order to statistically evaluate the waters sampled from the working field.