Vergi hukukunda serbest bölgeler
Free zones in tax law
Yazar: AYŞE YİĞİT ŞAKAR
Danışman: PROF.DR. BİLLUR SERAP YALTI
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Giris Bölümünde serbest bölge kavramı ortaya konmus, serbest bölgelerin türleribelirlenmis ve yakın kavramlardan ayırt edilmesi üzerinde durulmustur.Birinci Bölümde, serbest bölgelerin dünyadaki ve Türkiye'deki tarihsel gelisimsüreci, Avrupa Birligi'ne giris süreciyle birlikte anlatılmıstır. Çesitli hukuk sistemleri baslıgıaltında, uluslararası hukuk, ulusüstü hukuk ve ulusal hukuklar açısından serbest bölgelerincelenmistir.kinci Bölümde, serbest bölgelerin hukuksal temelleri ve sınırları belirlenmeyeçalısılmıstır. Bir devletin kendi ülkesinde serbest bölge kurması iç egemenliginin bir sonucuoldugundan, böyle gümrüksüz bölgeler olusturması egemenliginden vazgeçtigi anlamınagelmemektedir. Devletler egemenliklerinin bir sonucu olarak serbest bölgeler kurma yetkisinesahiptirler. Fakat, bu yetki, uluslararası hukukun genel ilkeleriyle sınırlandırılmıstır. Bu sınır,serbest bölge kuran devletin, dolaysız vergi avantajları yoluyla, baska bir ülkenin vergigelirlerini azaltarak haksız vergi rekabetine yol açmamasıdır. OECD ve AB haksız vergirekabetine yol açan dolaysız vergi tesviklerinin kaldırılması yönünde bir mücadeleyürütmektedir.Serbest bölgelerin anayasal açıdan temelleri ve sınırları, anayasanın hukuk devletiilkesi ve yasama yetkisinin devredilmezligi ilkesi açısından, devletin görevleri açısından vevergi ödevi baglamında vergilendirmede esitlik ilkesi, verginin yasallıgı ilkesi ve vergide maligüçle orantılılık ilkesi bakımından degerlendirilmistir.Üçüncü Bölümde, serbest bölgelerin idari ve ticari düzeni incelenmistir. Serbestbölgelerde idari düzen baslıgı altında, serbest bölgelerin yönetim yapısı, bölgelerin kurulusuve bölgelerde çalısma esasları; serbest bölgelerde ticari düzen baslıgı altında ise bölgelerdedıs ticaret, gümrük ve kambiyo rejimleri anlatılmıstır.Dördüncü Bölümde, serbest bölge faaliyetlerinin, gelirden alınan vergiler açısından,harcamalardan alınan vergiler açısından ve servetten alınan vergiler açısından nasılvergilendirildigi incelenmistir. Ayrıca serbest bölgelerde usul uygulamaları da bu bölümdeincelenmistir.Sonuç Bölümünde ise, serbest bölgelerin vergi hukuku bakımından gelecegidegerlendirilerek önerilere yer verilmistir. Serbest bölgelerin Türkiye ekonomisine veistihdama önemli katkıları olmaktadır. Kaldırılan vergisel tesvikler nedeniyle yatırımlar basaülkelere kayabilir. O nedenle bu bölgeler tesvik edilmeli ve etkin hale getirilmelidir.

Abstract:
In the introduction of the thesis, the concept of free zone is elaborated and thedistinction with the similar concepts is emphasized.In the first Chapter, the historical development of the free zone both in the world andin Turkey along with the process of accession to the EU is analyzed. The free zones areevaluated from the perspectives of various legal systems and international, supranational,national laws.In the second Chapter, the legal foundation and limitations of free zones areilluminated. It is purely an internal affair of a state to establish a free zone in its ownterritory and to establish such duty-free place does not mean that the state gives up itssovereignty. States have the authority to establish free zone due to their sovereignty. Yet thisauthority is limited by the general principles of international law. This limitation is thathaving established a free zone, a state should not cause to harmful tax competition byreducing the tax revenues of another state via direct tax exemptions. Both OECD and EUstruggle to eliminate direct tax exemptions, which result in harmful tax competition.The foundation and limitations of free zones is analyzed in terms of constitution, theprinciple of non-transfer of sovereignty, obligations of the state, in the context of taxobligations the principles of equal taxing, the principle of legitimacy of tax and theproportionality of financial power in taxing.In the third Chapter, free zones are evaluated regarding administrative andcommercial order. In the section, titled the Administrative Order, the managerial structure inthe free zones, the establishments of zones and the principles of working in the zones arediscussed while in the section, titled the Commercial Order in the zones, the regimes offoreign trade, and custom and exchange are examined.In the fourth Chapter, activities of the free zones are evaluated from the angle oftaxing revenues, taxing expenditures and taxing form the wealth. In addition, some practicesand example are analyzed in this chapter.In the Conclusion, free zones are evaluated in terms of tax law and some suggestionsare made for the future. Free zones contribute significantly to employment in Turkey. Theelimination of tax exemptions and promotions may result in relocation of investment indifferent countries. For this reasons, these zones have to be promoted and activated.