Türkiye'de belediyelerin finansman sorunları ve çözüm önerileri: Seçilmiş bazı belediye örnekleri
Financial problems of municipalities in Türkiye and solution proposals: Case studies of selected municipalities
Yazar: DENİZ DÖNMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSEL ARIKBOĞA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Belediyeler, belde halkının yerel nitelikli ortak ihtiyaçlarını karşılayan karar organları halk tarafından seçilerek oluşturulan idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişileridir.
Belediye sınırları içinde yerel nitelikli kamusal hizmet sunan belediyelerin görevleri esas itibarıyla, beldelerini geliştirmek ve belde halkının yerel ortak ihtiyaçlarını karşılamaktır. Bu kapsamda, belediyelere imar, su, kanalizasyon ve ulaşım gibi temel altyapı hizmetlerinden; kültür, sanat ve sosyal yardıma kadar uzanan çok sayıda yerel ortak ihtiyaçları karşılama görevi verilmiştir.
Mevcut görevlerinin yanında belediyelerin görev ve sorumluluklarının günden güne çeşitlendiği ve artmaya devam ettiği, dolayısıyla halkın beklentilerinin de bir o kadar artmakta olduğu göz önüne alındığında bu durumun bu idarelerin kamusal hizmet yükünün ve harcamalarının artmasına neden olduğu bilinmektedir.
Bu bakımdan, belediyelere üstlendikleri görevleri yerine getirebilmek için vergi, harç, harcamalara katılma payları ve çeşitli kaynaklardan yüzü aşkın gelir kaynağı sağlanmasına karşın, bu idarelerin çoğu hizmetleri yerine getirmekte zorlandığı görülmektedir.
Bu çalışmada elde edilen bulgular, belediye gelirlerinin özellikle öz gelirler açısından yetersiz kaldığını, merkezi yönetimden aktarılan payların bütçe üzerindeki belirleyici etkisinin devam ettiğini ve giderlerin hızla arttığını göstermektedir. Hizmet alanlarının genişlemesi, altyapı yatırımları ve sosyal harcamalar bütçe üzerindeki baskıyı artırırken, sermaye giderleri ve mal-hizmet alımları mali dengenin bozulmasında önemli rol oynamaktadır. Ayrıca, ekonomik dalgalanmalar ve artan maliyetler belediyelerin borçlanma ihtiyacını artırmıştır. Bu doğrultuda, belediyelerin bütçe açıklarını kontrol altına alabilmesi için gelir artırıcı politikalar ve daha etkin gider yönetimi stratejileri geliştirmesi gerekmektedir.
Bu kapsamda, öncelikle belediyelerin gelir kaynakları ayrıntılı bir şekilde incelenmiş, ardından bu idarelerin giderleri ele alınmıştır. Bu bağlamda, mevcut gelir kaynaklarının belediyelerin giderlerini karşılamada neden yetersiz kaldığı analiz edilmiş ve gelirlerin artırılmasına yönelik çözüm önerileri geliştirilmiştir.

Abstract:
Municipalities that meet the local common needs of the town residents are public legal entities with administrative and financial autonomy and whose decision-making bodies are elected by the people.
The duties of municipalities that provide local public services within the municipal borders are essentially to develop their towns and to meet the local common needs of the town people. In this context, municipalities are given the task of meeting a large number of local common needs ranging from basic infrastructure services such as zoning, water, sewerage and transportation to culture, art and social assistance.
Considering that the duties and responsibilities of municipalities, in addition to their current duties, diversify and continue to increase day by day, and therefore the expectations of the public are also increasing, it is known that this situation causes the public service burden and expenditures of these administrations to increase.
In this regard, although municipalities are provided with taxes, fees, participation in expenditures and more than a hundred sources of income from various sources in order to fulfill the tasks they undertake, it is observed that these administrations have difficulty performing most of the services.
The findings of this study indicate that municipal revenues, particularly own-source revenues, remain insufficient, while the transfers from the central government continue to play a decisive role in budgetary balance. As service areas expand, infrastructure investments and social expenditures increase the fiscal burden, whereas capital expenditures and procurement of goods and services play a significant role in the deterioration of financial stability. Furthermore, economic fluctuations and rising costs have intensified municipalities' need for borrowing. In this regard, municipalities must develop revenue-enhancing policies and implement more effective expenditure management strategies to control budget deficits.
Within this scope, the revenue sources of municipalities were examined in detail, followed by an analysis of their expenditures. In this context, the reasons why the existing revenue sources are insufficient to cover municipal expenditures were analyzed, and proposals for increasing revenues were developed.