Yabancı dil olarak Türkçe öğrenicilerinin Türk edebiyatı klasiklerindeki toplumsal cinsiyet söylemlerine dair farkındalıklarının incelenmesi üzerine nitel bir araştırma
A qualitative exploration of Turkish as a foreign language learners' awareness regarding gender discourse in Turkish literature classics
Yazar: ALEYNA GÖKMEN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE İREM ÇOMOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Dil Olarak Türkçe Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil eğitimi = Language education ; Edebi eserler = Literary works ; Farkındalık = Awareness ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; İnformal eğitim = Informal education

Özet:
Günümüz toplumlarında hayat boyu öğrenmenin ayrılmaz bir parçası olduğu düşünülen informal eğitim, çoğu zaman formal eğitimin tamamlayıcısı olarak karşımıza çıkmaktadır. Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi söz konusu olduğunda ise formal eğitimde öğrenilen teorik bilgilerin hayata aktarılması veya ek öğrenmelerin gerçekleştirilmesi gibi konularda görev almaktadır. Fakat alanda yapılan literatür taraması sonuçlarına göre çalışmaların eğitimin daha çok formal boyutuyla sınırlı kaldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle ilgili çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde informal eğitimin rolü ve sağladığı faydaları vurgulamayı hedeflemiştir. Bunun için öncelikle amaçsal örnekleme yöntemiyle 10 adet Türk edebiyatı klasiği seçilmiştir. Ardından seçilen eserler içerik analizi yöntemi ile incelenmiş ve eserlerde yer alan toplumsal cinsiyet içeren ifadeler tespit edilerek kategorilendirilmiştir. Son olarak öğrenicilerin seçilen eserlerde yer alan cinsiyetçi söylemlere dair farkındalık sahibi olup olmadıklarını tespit edebilmek amacıyla amaçsal örnekleme yöntemiyle seçilen beş Türkçe öğrenicisi ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bulgular informal eğitimden destek alan öğrenicilerin belirlenen eserlerdeki toplumsal cinsiyet söylemlerine dair farkındalıklarının yüksek olduğunu ve dil becerilerini kullanmada yetkin olduklarını göstermiştir. Bu nedenle dil öğreticilerinin gerek kültür aktarımı gerek öğrenicilerin dil becerilerinin gelişimi için doğru yönlendirmeler yaparak öğrenicileri informal eğitim ile kaynaştırmaları büyük önem arz etmektedir. Son olarak çalışmadan elde edilen tüm bu verilerin alanda gerçekleştirilecek olası çalışmalara ışık tutması hedeflenmektedir.

Abstract:
Informal education which is an essential component of life-long learning is generally considered as a complementary part of formal education. In the field of teaching Turkish as a foreign language, informal education helps transfer theoretical knowledge into practice and provides supplementary learning activities. However, the current literature in the field is specifically more focused on the formal dimension of education. Therefore, the current study aims to highlight the role and advantages of informal education in the field of teaching Turkish as a foreign language. To that end, 10 novels from classical Turkish literature were purposefully selected and analyzed in terms of gender discourses using content analysis. In addition to content analysis, semi-structured interviews were conducted with five purposefully selected learners of Turkish as a foreign language to understand their awareness of gender discourse in the selected works. The findings indicated that the learners engaged in informal learning were highly aware of gender discourses in the selected works and proficient in Turkish. Hence, it is essential that foreign language teachers integrate informal learning activities into their teaching practices to increase learners' cultural awareness and improve their language skills. Implications of the study for the field of teaching Turkish as a foreign language are also included.