Yoga ve nefes uygulamalarının yaşlı bireylerin yaşam kalitesine etkisi
The effect of yoga and breathing practices on the quality of life of elders
Yazar: BUĞÇE KAMER BAYBAŞ ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. SEVNAZ ŞAHİN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Yaşlı Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Geriatri = Geriatrics

Özet:
Giriş ve Amaç: Hem dünyada hem de ülkemizdeki yaşlı nüfusta meydana gelen artış, yaşlı sağlığı ve bunun önemli bir bileşeni olan yaşlılıkta yaşam kalitesi kavramının önemini arttırmaktadır. Yaşam kalitesi birçok değişkene bağlı olmakla birlikte önemli belirleyicilerinden biri de sağlıktır. Yaşlılık döneminde sağlığın korunması ve yaşam kalitesinin artırılmasında ise fiziksel ve zihinsel egzersizlerin önem taşıdığı bilinmektedir.  Herkes için ayrı bir anlam ifade eden ve tanımlanmasının sınırları olmayan yoga; kökeni Hindistan'a dayanan ve binlerce yıldır uygulanan, tüm dünyada fiziksel ve zihinsel sağlığı desteklemek için kullanılan köklü bir sistemdir. Son yıllarda yapılan araştırmalar, yoga pratiğinin yaşam kalitesini artırma potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Böylece yoga ve beraberinde nefes egzersizlerinin, yaşlı yetişkinlerin sağlığı üzerindeki olumlu etkileri günümüz literatüründe sayısı hızla artan bilimsel çalışmalar ışığında görünür olmaktadır. Doktora tezi kapsamında yürütülen bu çalışma ile yoga ve nefes uygulamalarının yaşlı yetişkinlerin yaşam kalitesine ve yoga öz yeterliklerine etkisini araştırmak amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Ege Üniversitesi bünyesinde 2016 yılından beri yürütülen Ege Üçüncü Yaş Üniversitesi sosyal sorumluluk projesinde öğrenci olan 60 yaş ve üzeri 25 kişi ile yürütülmüştür. Çalışmada haftada iki kez ve toplam beş hafta olmak üzere gerçekleştirilen çevrimiçi buluşmalarla, eğitmen eşliğinde sandalye yogası ve nefes uygulamaları yapılmıştır. Tek grup olan bu yarı deneysel çalışmada ön test ve son test uygulamasıyla yaşam kalitesi, yogaya inanç ve yoganın dönüştürücü etkisi gibi parametrelere bakılmıştır. Bu yöntem kapsamında kişisel bilgi formu, Yoga İnanç Ölçeği, Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği (CASP-19) ve Yoganın Dönüştürücü Etkisi Ölçeği kullanılmıştır. Tüm veriler yüz yüze, anket formu kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler SPSS Statistics for Windows 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. 
Bulgular ve Sonuç: YDEÖ ön test – son test puanlarının karşılaştırılması incelendiğinde; katılımcıların beden boyutu, nefes boyutu, zihin boyutu ve YDEÖ ön test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görülmektedir. Aynı şekilde CASP-19 ön test – son test puanlarının karşılaştırılması incelendiğinde; katılımcıların özerklik ve memnuniyet algısı boyutu, engel algısı boyutu ve yaşlılarda yaşam kalitesi ölçeği ön test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görülmektedir. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar ile çalışmamızın "Beş haftalık yoga ve nefes uygulamaları programına katılan yaşlıların yaşam kalitelerine ve beden, zihin, nefes alt boyutlarında yoga öz yeterliklerine bu pratiklerin etkisi vardır. (H1)" hipotezi kabul edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Yaşlılık; Yaşam Kalitesi; Öz Yeterlik; Yoga; Nefes

Abstract:
Introduction and Aim: The increase in the elderly population both in the world and in our country increases the importance of elderly health and the concept of quality of life in old age, which is an important component of elderly health. Although quality of life depends on many variables, one of its important determinants is health. It is known that physical and mental exercises are important in maintaining health and improving quality of life in old age. Yoga has a different meaning for everyone and has no boundaries to define. It is a long-standing system that originated in India and has been used for thousands of years to support physical and mental health all over the World. Thus, the positive effects of yoga and breathing exercises on the health of older adults become visible in the current literature in the light of the rapidly increasing number of scientific studies. Within the scope of the doctoral thesis, it is aimed to search the effects of yoga and breathing practices on the quality of life and yoga self-efficacy of older adults.
Methods: This study was conducted with 25 students aged 60 and over in the U3A Ege University social responsibility project, which has been carried out within the Ege University since 2016. In the study, chair yoga and breathing exercises conducted with the instructor via online meetings, twice a week for a total of five weeks. In this single-group, quasi-experimental study, parameters such as quality of life, belief in yoga, and the transformative effect of yoga were examined with pre-test and post-test applications. Within the scope of this method a personal information form, the Yoga Belief Scale, Quality of Life Scale in Older People (CASP-19), and the Yoga Self-Efficacy Scale were used. All data were collected face-to-face using a survey form. The data obtained in the study were analyzed using the SPSS Statistics for Windows 25.0.
Results: When the comparison of YDEÖ pre-test and post-test scores is examined; it is seen that there is a statistically significant difference between the participants' body dimension, breath dimension, mind dimension and YDEÖ pre-test and post-test scores. Similarly, when the pre-test and post-test scores of the CASP-19 were compared, it was seen that there was a statistically significant difference between the participants' autonomy and satisfaction perception dimension, obstacle perception dimension, and pre-test and post-test scores of the Quality of Life Scale in Older People. With the results obtained from this study, the hypothesis of our study, "These practices have an effect on the quality of life and yoga self-efficacy in the body, mind and breathing sub-dimensions of the elderly who participated in the five-week yoga and breathing practices program (H1)" was accepted. 
Keywords: Old Age; Quality of Life; Self-Efficacy; Yoga; Breath