Avrupa dijital tek pazarında kişisel verilerin korunması
Protection of personal data in European digital single market
Yazar: İPEK ÇİMEN BULUT
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ALPER ARISOY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı / Avrupa Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Kişisel veri = Personal data ; Sayısal tek pazar stratejisi = Digital single market strategy ; Sayısallaştırma = Digitization ; Tek pazar = Single market ; Veri güvenliği = Data security

Özet:
Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeler ve artan internet kullanımının sonucu, dijital teknolojiler, hayatımızın ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasi alanlarına erişerek, bunları değiştirip, adeta yeniden düzenlemiştir. İnsan hayatının çeşitli alanlarında gerçekleşen bu geridönülemez nitelikteki gelişmeler neticesinde, bankacılık işlemlerinden, sağlık hizmetlerine, sosyal medya kullanımından, ticaret işlemlerine kadar pek çok işlem, dijital ağlar üzerinden kolaylıkla yapılabilir hale gelmiştir. Özellikle e-ticaret alanında gerçekleşen gelişmeler, dijital pazarların dünya ekonomisindeki payını gün geçtikçe artırmaktadır. Ancak ortaya çıkan küresel çaplı dijital pazarlar ve diğer her türlü çevirimiçi işlem, insanların hayatlarını kolaylaştırarak, zaman ve paradan tasarruf edilebilmesi gibi yararlar sağlarken, aynı zamanda da veri güvenliğine ilişkin bir takım tehditleri de beraberinde getirmiştir. Nitekim, çok çeşitlenerek yaygınlaşan dijital işlemler sırasında kayıt altına alınan kişisel verilerin sayı ve çeşitliliği ile veri hareketliliğinin artması, bu verilere üçüncü kişiler tarafından erişilerek, verilerin farklı amaçlarla çeşitli şekillerde işlenebilme kapasitelerini de artırmıştır. Bu durum, veri süjesinin, temel hak ve özgürlükler bağlamında korunan kişisel verileri üzerindeki kontrolünü zorlaştırarak, bir takım temel hak ihlalleri ve dolayısıyla da maddi-manevi kayıplara sebep olabilmektedir. Bu olumsuzluklara rağmen, Avrupa Birliği'nin dijital dünyadan, özellikle de ortaya çıkan dijital ekonomiden alabileceği payı bir kenara bırakamayacağı açıktır. Zira dijital dünyada var olamayan devlet, kurum ve kuruluşların gelecekte ekonomik varlıklarını parlak bir şekilde devam ettirebilmeleri olası gözükmemektedir. Tüm bunların bilinciyle, kişisel verilerin daha iyi nasıl korunması gerektiği hususu, 2000'li yıllardan itibaren Avrupa Birliği'nin gündeminden neredeyse hiç düşmemiştir.  
Avrupa Birliği, hem Birlik'in manevi köklerinin dayandığı temel hak ve özgürlükleri gelişen teknolojiler karşısında güncel ve Birlik genelinde uyumlu yasalar kapsamında koruyabilmek, hem de Avrupa dijital tek pazarının oluşumunu tamamlayarak, her geçen gün gelişerek toplam ticaret içindeki payını artıran dijital ekonomiden hak ettiği payı alıp, küresel rakipleri karşısında rekabet avantajını yitirmemek amacı ile kişisel verilerin korunmasına ilişkin çeşitli yasal düzenlemeler yapmaktadır. 2018 yılında yürürlüğe giren Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü de bu yolda atılmış önemli bir adımdır. Bu çalışmada, dijital devrim sonucu ortaya çıkan yeni dünya düzeninde kişisel verilerin korunmasının önemi ve bu bağlamda yapılan yasal düzenlemelerin Avrupa dijital tek pazarının oluşumuna katkıları incelenmeye çalışılacaktır. 

 
Anahtar Kelimeler: Kişisel verilerin korunması, Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü, pandemi, Lizbon Stratejisi, Avrupa 2020 Stratejisi, dijital ekonomi, Dijital Gündem, dijital pazar, Avrupa dijital tek pazarı, küreselleşme.

Abstract:
As a result of developments in information and communication technologies and the increasing use of internet, digital technologies have reached, changed and rearrenged our economic, social, cultural and political areas of our lives. Because of these irreversible developments that occured in various areas of human life, many transaction, such as banking to health services, social media usage, commercial transactions, have become possible through digital networks. Developments especially in e-commerce increase the share of digital markets in the world economy day after day. However, emerging global digital markets and all kind of online transactions have benefits like easing people's lives by saving time and Money, but also have brought treats to the data security. Thus, the increase in the number and diversity of personal data and data mobility recorded during the digital transactions, also increased the capacity of these data to be accessed and processed by third parties in different ways and purposes. This could make it difficult for the data subject to control its personal data that protected in the context of fundamental Rights and freedoms, and as a result might cause Fundamental Rights violations as well as material and moral losses. Despite these adversities, European Union could not set aside the share that it could get from the digital world, especially from the emerging digital economy.  The governments, institutions and organizations that could not exists in the digital World, would also not be able to survive economically in the future. By the conscious of these, the idea of better protection of personal data has not fallen from the European Union's agenda since the 2000's.
With the aim of protecting the Fundamental Rights and freedoms, which the moral roots of the European Union are based on, against the developing technologies, within the current and harmonized Union laws; and also with the aim of gaining the share that it deserves from the digital economy, which increases its own share in total trade day by day; and maintaining its competitive advantage over its competitors; and completing the establishment of the European digital single market, European Union makes various legal arrangements regarding personal data protection. The European Union General Data Protection Regulation that came into force in 2018, is an important step forward in this direction. The importance of the personal data protection in the new world order that results from the digital revolution and the contribution of the legal arrangements regarding data protection to the establishment of the European digital single market would be examined in this study.

Keywords: Personal data protection, European Union General Data Protection Regulation, pandemic, Lisbon Strategy, Europe 2020 Strategy, digital economy, Digital Agenda, digital market, European digital single market, globalization.