Sosyal aktivite programının huzurevi sakinlerinin otonomisi ve yaşama bağlılığına etkisi
The effect of social activity program on the autonomy and life engagement of nursing home residents
Yazar: AYTEN KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. OYA NURAN EMİROĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aktivite analizi = Activity analysis ; Aktivite merkezli program = Activity oriented program ; Hareket = Movement ; Hareket aktivitesi = Motion analysis ; Huzurevleri = Nursing homes ; Sosyal hayat = Social life ; Sosyalleşme = Socialization ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Yaşama gücü = Vitality

Özet:
Bu çalışma, huzurevi sakinlerine uygulanan sosyal aktivite programının yaşlının otonomisi ve yaşama bağlılığı üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla iki aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir. Birinci aşaması, Sosyal Otonomi Değerlendirme Ölçeği  ile Yaşam Bağlılığı Ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapıldığı iki metodolojik araştırmayı kapsamaktadır. Birinci aşama, 01.01.2018-28.02.2018 tarihleri arasında Emirdağ, Bolvadin ve Sandıklı Hüseyin Develi Huzurevi'nde  ikamet eden 92 huzurevi sakini ile gerçekleştirilmiştir. Her iki ölçek için Cronbach's Alpha katsayıları (0,80-0,78) kritik değerin (0,70) üzerinde bulunmuş olup, ölçeklerin Türkiye'deki 60 yaş ve üzeri yaşlı bireylerin otonomilerini ve yaşam bağlılığını ölçmede yeterli olduğu görülmüştür. Araştırmanın ikinci aşaması ise, tek gruplu öntest ve sontest deseninde yarı deneysel bir araştırmadır. Afyonkarahisar  Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi'nde kalan 36 huzurevi sakini ile tamamlanmıştır. 04.06.2018–28.09.2018 tarihleri arasında, 16 haftalık bir sosyal aktivite programı (egzersiz,müzik,resim,eğitim,dini aktivite ve grup sohbetleri) olarak uygulanmış ve programın etkisinin değerlendirilmesinde Fonksiyonel ve Sosyal Otonomi Değerlendirme  ölçekleri ile Yaşam Bağlılığı Ölçeği kullanılmıştır. Uygulama sonrasında, üç ölçeğin genel skor puanlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir (p<0,005). Fonksiyonel Otonomi Değerlendirme Ölçeği'nin alt grup puanları değerlendirildiğinde, özellikle günlük yaşam aktivite puanında anlamlı farklılık görülmüştür (p<0,005). Fonksiyonel otonomi genel skor puanı ile sosyal otonomi genel skor puanı arasında orta düzeyde pozitif yönde bir ilişki bulunmuştur (p<0,005). Sonuç olarak uygulanan sosyal aktivite programının otonomi ve yaşam bağlılığına olan olumlu etkisi nedeniyle huzurevlerinde uygulanılması ve farklı sosyo-kültürel yapıdaki huzurevlerinde, randomize kontrollü çalışmalarla değerlendirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study was carried out in two stages to evaluate the effect of social activity program applied to nursing home residents on the autonomy and life engagement of the elderly. The first stage includes two methodological studies in which the Turkish Validity and Reliability of the Social Autonomy Measurement Scale and the Life Engagement Scale were conducted. The first stage was realized with 92 residents living in Emirdağ, Bolvadin and Sandıklı Hüseyin Develi Nursing Home between 01.01.2018-28.02.2018. For both Cronbach's Alpha coefficients (0,80-0,78) were above the critical value (0,70). These two scales were found to be sufficient for 60 years and over in Turkey to measure the autonomy of elderly people and life engagement. The second stage of the research is a semi-experimental research in single group pretest and posttest designs. It was completed with 36 residents staying in Afyonkarahisar Nursing Home Elderly Care and Rehabilitation Center. Between 04.06.2018-28.09.2018,  16-week social activity program (exercise, music, painting, education, religious activity and group chats) was used and the Functional and Social Autonomy Measurement Scales and Life Engagement Scale were used to evaluate the impact of the program. After the application, it was determined that there was a statistically significant difference in the general scores of the three scales (p<0,005).When the subgroup scores of the Functional Autonomy Measurement Scale were evaluated, a significant difference was observed especially in the Daily Life Activity score (p<0,005). A moderate positive correlation was found between functional autonomy and social autonomy general score (p<0,005). As a result, applied social activity program is recommended in nursing homes to be used due to its positive effect on autonomy and life engagement and to be evaluated in randomized controlled studies in nursing homes of different socio-cultural structures.