Mürdümük (Lathyrus sativus L.) popülasyon ve çeşitlerinin Yozgat ekolojisinde morfolojik ve agronomik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of morphological and agronomical characteristics of grass pea (Lathyrus sativus L.) population and varieties in Yozgat ecology
Yazar: UĞUR KÜÇÜKKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEDİNE DOĞRUSÖZ
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Lathyrus = Lathyrus ; Mürdümük = Grass pea ; Protein oranı = Protein ratio ; Tohum verimi = Seed yield

Özet:
Bu çalışma, Türkiye orijinli beş popülasyon ve dört tescilli çeşitten (İptaş, Eren, Karadağ ve Gap Mavisi), oluşan toplam dokuz Mürdümük (Lathyrus sativus L.) genotipinin morfolojik ve agronomik özelliklerin belirlenmesi amacıyla 2021 yılında Yozgat ekolojik şartlarında yürütülmüştür. Deneme, tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü kurulmuş olup hasat, tohum olgunluğu döneminde yapılmıştır. Dokuz adet mürdümük genotipinde %50 çiçeklenme süresi, olgunlaşma süresi, ana sap sayısı, ana sap uzunluğu, ana sap kalınlığı, bakla boyu, bakla eni, bitkideki bakla sayısı, bakladaki tane sayısı, 1000 tane ağırlığı, tohum verimi, biyolojik verim, hasat indeksi ve protein oranı tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; mürdümük genotiplerinin %50 çiçeklenme süresi 211.00-205.33 gün arasında, olgunlaşma süresi 263.33-269.00 gün arasında, ana sap sayısı 4.00-5.67 adet arasında, ana sap uzunluğu 58.00-95.67 cm arasında, ana sap kalınlığı 1.67-2.07 mm arasında, bakla boyu 3.23-3.67 cm arasında, bakla eni 10.33-11.93 mm arasında, bitkideki bakla sayısı 16.63-24.87 adet arasında, bakladaki tane sayısı 2.97-4.00 adet arasında, 1000 tane ağırlığı 129.23-162.17 g arasında, tohum verimi 174.80-234.90 kg/da arasında, biyolojik verim 392.40-642.10 kg/da arasında, hasat indeksi %35.73-46.57 arasında ve protein oranı %27.71-28.88 arasında değişiklik göstermiştir. İncelenen özellikler bakımından mürdümük çeşit ve popülasyonları arasında önemli farklılıklar belirlenmiştir. Bitkideki bakla sayısı, hasat indeksi ve protein oranı bakımından popülasyonlar; çiçeklenme ve olgunlaşma gün süresi, ana sap uzunluğu, bakla eni, 1000 tane ağırlığı, tohum verimi ve biyolojik verim özellikleri bakımından ise çeşitler ön plana çıkmıştır.

Abstract:
This study was carried out in Yozgat ecological conditions in order to determine the morphological and agronomical properties of nine Grass pea (Lathyrus sativus L.) which four registered cultivars (İptaş, Eren, Karadağ and Gap Mavisi) and five local populations from Turkey at 2021. The experiment was established according to the randomized blocks design with three replications. 50% flowering period, maturation time, main stem number, main stem length, main stem thickness, pod length, pod width, number of pods per plant, number of seed per pod, thousand-seed weight, seed yield, biological yield, harvest index and protein ratio were determined. According to the results obtained; 50% flowering period between 211.00-205.33 days, maturation period between 263.33-269.00 days, number of main stems between 4.00-5.67, main stem length between 95.67-58.00 cm, main stem thickness between 1.67-2.07 mm, pod length between 3.67-3.23 cm, pod width between 10.33-11.93 mm, number of pods per plant between 16.63-24.87, number of seeds per pod between 2.97-4.00, thousand-seed weight between 129.23-162.17 g, seed yield between 174.80-234.90 kg/da, biological yield between 392.40 642.10 kg/da, harvest index between 35.73-46.57% and protein ratio show an alteration between 27.71-28.88%. Significant differences were determined between grass pea cultivars and populations in terms of the investigated characteristics. Number of pods per plant, harvest index and protein ratio characteristics were found to be high at populations; flowering and maturation period, main stem length, pod width, thousand-seed weight, seed yield and biological yield characteristics were found to be high at cultivars.