Besin alerjisi olan çocukların klinik ve laboratuvar özellikleri
Clinical and laboratory features of children WiTH food allergy
Yazar: NAHIDA JABRAYILOVA
Danışman: DOÇ. TUĞBA ARIKOĞLU
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology
Dizin: Alerjenler = Allergens ; Alerji ve immünoloji = Allergy and immunology ; Anafilaksi = Anaphylaxis ; Besin alerjisi = Food hypersensitivity ; Egzama = Eczema ; Eozinofiller = Eosinophils ; Hipersensitivite = Hypersensitivity ; Çocuklar = Children ; Ürtiker = Urticaria ; İmmünoglobülin E = Immunoglobulin E

Özet:
Besin alerjisi tüm dünyayı etkileyen ve son yıllarda prevalansı giderek artan önemli bir sağlık sorunudur. Besin alerjisi, tüketilen besinlerdeki proteinlere karşı immünolojik mekanizmalarla oluşan ters besin reaksiyonudur. İmmün meknizmaya göre IgE aracılı, non-IgE aracılı ve mikst tip besin alerjileri olarak sınıflandırılmaktadır. Bu çalışmamızda Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Alerji-İmmunoloji Polikliniği'nde Ocak 2015 – Ocak 2021 tarihleri arasında besin alerjisi tanısı alan ve bu tanıyla takip edilen hastaların demografik, klinik ve laboratuvar özelliklerinin ayrıntılı değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmamıza 0-18 yaş arası besin allerjisi tanısı alan toplam 119 hasta dahil edilmiştir. Hastaların demografik özellikleri, başvuru semptomları, sorumlu besin allerjenleri, bireysel ve ailede atopik hastalık varlığı ve atopi ile ilgili laboratuar verileri (deri prick testi, besin ve inhalan alerjen spesifik IgE, total serum IgE ve kan mutlak eozinofil sayısı) retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Çalışmaya alınan hastaların yaş ortalaması 5,0±3,0 yıl olup 83'ü (%69,7) erkekti. Toplam 119 hastanın 59'unda (%49,5) IgE aracılı besin alerjisi, 34'ünde (%28,5) non-IgE aracılı besin alerjisi, 26'sında ise (%22) mikst tip besin alerjisi saptanmıştır. Her 3 grupta da en sık besin allerjeni inek sütü ve ikinci sırada yumurta olarak bulunmuştur. 119 hastanın 74'ünde (%52,2) inek sütü sorumlu iken bunu 49 hastada (%34,5) yumurta alerjisi takip etmekte idi. Tüm gruplarda en sık görülen semptomlar cilt semptomları (%67,2) olup bunu gastrointestinal (%60,5) ve solunum semptomları (%21,8) izlemekteydi. 8 hastada besin ilişkili anafilaksi saptandı. IgE aracılı besin allerjisi olan grupta en sık semptom ürtiker (%72,9), non-IgE aracılı besin allerjisi olan grupta en sık semptom kanlı gayta (%94,1) ve diyare (%47,1), mikst tip besin allerjisi olan grupta ise en sık semptom egzema (%65,4) olarak saptandı. Hastaların 96'sında (%80,7) tek besine karşı alerjik reaksiyon tesbit edilirken 23'ünde (%19,3) çoklu besin allerjisi saptandı. Çoklu besin allerjisi olan grupta en sık yumurta allerjisi (%73,9) saptandı ve yumurta alerjisine sıklıkla süt (%22,4), kuruyemiş (%8) ve buğday (%4) allerjisi eşlik etmekteydi. Tekli besine alerjisi olanlarda, ürtiker ve proktokolit saptanma oranı, çoklu besine alerjisi olanlarda ise eozinofilik özofajit ve atopik dermatit saptanma oranı daha yüksek bulundu (p=0,015). Ailede atopik hastalık öyküsü toplam 27 hastada (%22,6) saptandı. 20 hastada (%16,8) inhalan deri testi pozitifliği saptandı. En sık saptanan aeroallerjenler sırasıyla 19'unda (%95) akar, 10'unda (%50) çayır ve tahıl polenleri ve 7'sinde (%35) küf idi. Tekli ve çoklu besin alerjisi saptanan hastalar karşılaştırıldığında inhalan spesifik IgE (phdiotop) pozitifliği (p=0,035), serum total IgE düzeyi (p=0,026) ve mutlak eozinofil sayıları (p=0,002) çoklu besine alerjisi olanlarda daha yüksek saptandı. Çalışmamızın sonuçları bölgemizdeki çocukluk çağı besin alerjisinin klinik fenotiplerinin, sorumlu besin alerjenlerinin ve eşlik eden atopik hastalıkların belirlenmesine katkı sağlayacaktır. Çocukluk çağı besin alerjisinin klinik ve laboratuvar özelliklerinin bilinmesi hastaların doğru tanı alıp optimal tedavinin başlanmasını sağlarken uygun korunma stratejilerinin geliştirilmesine destek verecektir.

Abstract:
Food allergy is an important health problem affecting the whole World, and its prevalence has been increasing in recent years. It is an adverse food reaction caused by immunological mechanisms against the proteins in the consumed food. Depending on the immune mechanisms, it can be classified as IgE-mediated, non-IgE-mediated and mixed type food allergies. The aim of this study was to investigate the demographic, clinical, and laboratory characteristics of patients diagnosed and followed up with food allergy in the Department of Pediatric Allergy and Immunology, Mersin University, between January 2015 and January 2021. A total of 119 patients aged 0-18 years with a diagnosis of food allergy were included. The demographic characteristics of the patients, symptoms at presentation, responsible food allergens, presence of individual and family atopic disease, and laboratory data related to atopy (skin prick test, food and inhalant allergen-specific IgE, serum total IgE, and blood absolute eosinophil count) were evaluated. The mean age of the patients included in the study was 5.0±3.0 years, and 83 of them (69.7%) were male. Of the 119 patients, 59 (49.5%) had IgE-mediated food allergy, 34 (28.5%) had non-IgE-mediated food allergy, and 26 (22%) had mixed-type food allergy. In all three groups, the most common food allergen was cow's milk and the second most common one was egg. Cow's milk was responsible in 74 (52.2%) of the 119 patients, followed by egg allergy in 49 (34.5%) patients. The most common symptoms in all groups were skin symptoms (67.2%), followed by gastrointestinal (60.5%) and respiratory symptoms (21,8%). Food-related anaphylaxis was detected in 8 patients. Urticaria (72.9%) was the most common symptom in the IgE-mediated food allergy group, bloody stools (94.1%) and diarrhea (47.1%) were the most common symptoms in the non-IgE-mediated food allergy group and eczema (65.4%) in the mixed-type food allergy group. Allergic reactions to a single food were detected in 96 (80.7%) patients, whereas allergy to multiple foods was detected in 23 (19.3%) patients. Egg allergy (73.9%) was the most common in the multiple food allergy group, and egg allergy was often accompanied by cow's milk (22.4%), nuts (8%), and wheat (4%) allergy. The rate of urticaria and proctocolitis was found to be higher in those with a single food allergy, while the rate of eosinophilic esophagitis and atopic dermatitis was higher in those with multiple food allergies (p=0.015). A positive family history of atopic disease was found in 27 patients (22.6%). A positive skin test with aeroallergens was found in 20 (16.8%) patients. The most frequently detected aeroallergens in skin tests were mites in 19 (95%), grass and cereal pollens in 10 (50%), and molds in 7 (35%) patients, respectively. When patients with single and multiple food allergies were compared, inhalant specific IgE (phdiotop) positivity (p=0.035), serum total IgE levels (p=0.026) and absolute eosinophil count (p=0.002) were found to be higher in patients with multiple food allergies. The results of our study will contribute to the determination of the clinical phenotypes of childhood food allergy, responsible food allergens and accompanying atopic diseases in our region. Understanding the clinical and laboratory features of food allergy in children will support the development of appropriate prevention strategies while ensuring correct diagnosis and initiation of optimal treatment.