Karaçam (Sivrihisar, Eskişehir) ve çevresindeki demir, nikel zenginleşmelerinin mineralojisi, petrografisi ve jeokimyası
Mineralogy, petrography and geochemistry of iron, nichel enrichments in karaçam (Sivrihisar,Eskişehir) and its surroundings
Yazar: BURAK SERİN
Danışman: PROF. DR. TANER ÜNLÜ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Eskişehir ili, İç Anadolu Bölgesi'nin kuzeybatı tarafında bulunmaktadır. Kuzeyine doğru Karadeniz, kuzeybatısına doğru Marmara, batı ve güneybatı tarafında ise Ege Bölgesi ile sınırdaştır. Türkiye'deki tektonik birliklerden Pontid ve Anatolidler Eskişehir İli sınırları içerisinde komşudur. Eskişehir Fayı'nın kuzeyinde Pontidler, güneyinde ise Anatolid-Torid Bloku mevcuttur. Çalışma alanımızın bulunduğu Tavşanlı Zonu, Anatolid-Torid Bloku'nun kuzeyinde ve Kretase'de yüksek basınç-düşük sıcaklık ortamında metamorfizmaya uğramış kısmını meydana getirir. Çalışma alanımızı Tavşanlı zonuna özgü Orhaneli grubu kayaçları oluşturmaktadır. Mesozoyik yaşlı ofiyolitli melanj ve ofiyolitler Orhaneli grubunun üzerine tektonik dokanakla gelmektedir. Tez çalışmasına konu edilecek olan demir, nikel zenginleşmeleri ofiyolitlerin üzerinde bir örtü biçiminde bulunmaktadır. Ofiyolitler büyük çoğunlukla peridotitlerden, daha az bir kısmı ise piroksenit, gabro ve diyabaz dayklarından meydana gelmektedir. Bölgede peridotitlerin serpantinleşmesi sonucu açık yeşil -yeşil renkli serpantinitler meydana gelmiştir. Serpantinitlerin üstlerinde ise kırmızı, bordo ve kahve renklerde ve 1-50 m aralığında kalınlıkta demir ve nikel elementlerince zengin kısımlar bulunmaktadır. Bu zon sahada 50 km²'lik bir bölgede yayılım göstermektedir. Önceki çalışmalarda cevherleşmelerin lateritik bir oluşum olduğundan bahsedilmekte, ancak cevher oluşumlarının kökenine yönelik herhangi bir araştırmanın yapılmamış olduğu gözlenmektedir. Bu araştırmayla cevherleşme alanlarındaki kayaçların birbirleriyle olan ilişkileri incelenmiş ve bu ilişkilerin cevherleşmeye olan etkileri ve katkıları ortaya koyulmuştur. Özellikle cevher parajenezleri, cevher minerallerinin hakim yapı dokuları ile kayaçların ve cevherin jeokimyasal özellikleri araştırmanın ana konularıdır. Elde edilen veriler ile bölgedeki cevher zenginleşmelerinin tipi ve kökeni belirlenmiştir.

Abstract:
Eskişehir province is located to the northwest of the Central Anatolia Region. It is adjacent to the Black Sea at the North, to the Marmara in the Northwest and it is adjacent to the Aegean Region to the West and Southwest. In Northwest Anatolia Region, including Eskişehir province, Turkey's tectonic units Pontids and Anatolides are bordering this area. Pontides are located to the north of the Eskişehir Fault and Anatolides are located to the south. Tavşanlı Zone, where our study area is located, formed by metamorphism in the Cretaceous period at the northern end of the Anatolid-Torid Block under high pressure and low temperature conditions. Our study area consists of Orhaneli group rocks related to the Tavşanlı zone. Mesozoic aged ophiolite melange and ophiolites overlie the Orhaneli group with tectonic contact. The iron and nickel enrichments, which will be the subject of the thesis, are overlying these ophiolites. The ophiolites are mostly composed of peridotites and a lesser part of pyroxenite, gabbro and diabase dykes. As a result of the serpentinization of the peridotites in the region, light green-green colored serpentinites were formed. In the upper parts of these serpentinites, red, burgundy and brown colored iron and nickel rich formations are formed and their thicknesses are 1-50 meters. This zone is spread over an area of 50 km². The previous studies, mineralizations are mentioned as a lateritic formation, however, it has been observed that no research has been conducted on the origin of these ore formations. In this study, the relations of the rocks in the mineralization areas are examined and their effects and contributions to the mineralization are revealed. Especially ore paragenesis, dominant structural texture of ore minerals and geochemical properties of mineral deposits are the main subjects of the research. The type and origin of the ore enrichments in the region were determined with the data obtained.