"İdeoloji - vatandaşlık ilişkisi bağlamında 1923 - 1950 Türkiye'sinde sosyal bilgiler kapsamındaki ders kitaplarının incelenmesi"
"Examination of social sciences coursebooks among the years 1923 - 1950 in Turkey in the context of ideology -citizenship relationship"
Yazar: FATİH KAYAALP
Danışman: DOÇ. DR. TUNCAY CEYLAN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kemalizm = Kemalism ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Vatandaşlık = Citizenship ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Bu araştırmada, ideoloji-vatandaşlık ilişkisinden hareketle erken cumhuriyet dönemini şekillendiren ideolojinin ders kitapları üzerindeki etkisi incelenmiştir. Bu amaç için 1923-1950 yılları arasında sosyal bilgiler dersi olarak okutulan, Tarih, Malumat-ı Medeniye, Malumat-ı Vataniye, Yurt bilgisi, Vatandaşlık bilgisi, gibi derslerin ders kitapları üzerine bir araştırma yapılmıştır.Yaptığımız araştırmada, nitel araştırma yöntemi ve bu yönteme bağlı olan tarihsel araştırma modeli kullanılmıştır. Çalışmamızın amacına uygun olarak ders kitaplarının seçiminde olasılıksız örneklem içerisinde yer alan kota örneklemi kullanılmıştır. Veri olarak değerlendirdiğimiz erken cumhuriyet dönemine ait on farklı Sosyal Bilgiler ders kitabının doküman incelemesi yapılıp betimsel analiz tekniği ile analiz edilip sonuçlara ulaşılmıştır. 
Yaptığımız araştırma sonucunda, erken cumhuriyet dönemine hakîm olan resmi ideoloji Kemalizm kendi vatandaşını inşa etmek için eğitimden faydalanmıştır. Eğitim sisteminin en önemli materyallerinden biri olan ders kitapları, Kemalist ideolojinin vatandaşlık tasavvuruna göre şekil almıştır. Kemalist ideolojinin; erken cumhuriyet dönemi sosyal bilgiler ders kitapları üzerinden pasif, derin düşman algısına sahip, Türklük kimliği etrafında toplanmış, Osmanlı Devletini dışlayan, ordu-millet ülküsüne inanmış, solidarist (dayanışmacı), vatan ve bayrak sevgisini taşıyan, medeni yaşamasını öğrenen, sağlıklı ve gürbüz olması istenen, devletine karşı sadık ve fedakâr vatandaş yetiştirmek istediği görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: İdeoloji, Kemalizm, Sosyal bilgiler, Ders Kitabı

Abstract:
In this study, it is examined the repercussion of ideology by benefiting ideology-citizenship relationship with the help of coursebooks that affected early republican period so much. For this purpose, it is made an examination on social sciences coursebooks among the years 1923-1950 which are called as history, information of civilization, information of your native country, information of homeland, information of citizenship in those years.It is used historical method which is in the qualitative research method and extension of scanning model at our study. Ten different social sciences coursebooks which belong to early republican period are analyzed with documents examination technique. It is used quota sampling that is in the improbability sampling when choosing coursebooks with the direction of appropriateness of our study's purpose. At the result of our study, it is found that official ideology Kemalizm that dominated early republican period used the education to build their own citizen. Coursebooks as one of the most important materials of education system were designed according to Kemalist ideology's citizenship conception. Kemalist ideology wanted to grow up citizens who are passive, militant, obedient, having perception of deep enemy, centered around Turkish identity, excluding the Ottoman Empire, having faith the army-nation ideal, solidaristic, devoted to Atatürk with the faith of one leader, carrying to country and flag love, learning to live in a civilized way, loyal and devoted to their country, with the help of social sciences coursebooks in early republican period.

Key Words: Ideology, Kemalizm, Social sciences, Coursebook