İlk dil edinimi: Çocuk dili ve gelişimi
Bidestxistina zi̇manê yekem: Zimanê zarokan û pêşketina wî
Yazar: DİLBER EKİNCİ
Danışman: DOÇ. DR. HAYREDDİN KIZIL
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kürt Dili ve Kültürü Bilim Dalı / Kürt Dili ve Kültürü Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Dil edinimi = Language acquisition ; Dil gelişimi = Language development ; Eğitim = Education ; Kürtçe = Kurdish ; Çocuk dili = Child language

Özet:
Bu çalışmada, çocuklar ilk dil edinimini nasıl elde ettikleri konusu ele alınmıştır. Kürt dili bölümü Türkiye'deki üniversitelerde yeni bir bölüm olduğu için bu alandaki çalışmalar yetersizdi. Bundan dolayı bu çalışmada dil ediniminin süreçleri, çocuk dilinin gelişimi ve dil bilimci ve psikologların görüşleri okuyucular için izah edilmiştir. Çalışma sürecinde, çocuklar oyun oynarken veya herhangi bir etkinlik içerisindeyken gözlemlendi ve çocukların çevreleriyle etkileşimi değerlendirilmiştir. Çocukların konuşma esnasında yaptıkları hatalar ve yetişkinlerin bu hatalara tepkileri analiz edilmiştir. Bunun sonucunda çocukların çoğunlukla büküm üzerinde hatalar yaptıkları ve bunun da çocukların etrafındaki insanların konuşma esnasında bu şekilde hatalar yaptıklarından kaynaklandığı görüldü. Ancak büküm sorununun olmadığı bölgelerde de çocukların yine bu şekilde hatalar yaptıkları gözlemlenmiştir. Çocukların bükümlü cümleleri daha geç edindikleri görülmüştür. Örnek olarak "Ez xwarim" cümlesi en sık karşılaşılan cümlelerden olmuştur. "Ez xwarim" yerine çocukların "min xwar" demesi gerekmektedir. Bükümlü cümlelerin edinimi çocuklar için biraz karmaşık olduğu fark edilmiştir. Çocukların, yeni bir şey öğrendiklerinde beyinlerinde biraz karışıklık meydana geldiği görülmüştür. Bununla beraber konuşma esnasında aşırı genelleme ve anlam daralması yaptıkları kaydedilmiştir. Tüm bu çalışma sonucunda ilk dil edinimi için kritik bir zamanın olduğu anlaşılmıştır ve bu zaman aşılmamalıdır aksi takdirde dil edinimi ergenlikten sonra zorlaşmaktadır.  
Anahtar kelimeler: Anadil, Dil Edinimi, Kritik Dönem, Dil Edinimi Süreçleri.

Abstract:
In this work, I wanted to present how a child acquire a language. Since the department of Kurdish is a new department in the universities of Turkey, there was unsufficient work about this subject, so l explained to the readers of this work the process of language acquisition, stages and development of language acquisition and opinions of the linguist and psychologists about acquisiton of language. For this work children were observed and their interaction with the environment was evaluated. When the children spoke, we analyzed that what kind of mistakes they made and how adults reacted to these mistakes. It was seen that children mostly made mistakes on the sentences of ergative and this is probably because people around the children make the same mistakes. However, the areas of where there isn't problem about ergative in spoken language, children made mistakes on ergative sentences again. It was understood that children acquire ergative sentences later. Acquisition of ergative was a bit complex for children. When children learn something new,  a complication took place in their brains. They made overgeneralization and underextension for the new knowledge they came across. It was understood that there is a critical period for language acquisition. It is important for language acquisition and language acquisition must be completed in this period, otherwise,  after puberty language acquisition is difficult
Key words: First Language, Acquisition, Critical Period, Stages of Language Acquisition.