Karotis ve vertebrobaziler sistemde  arter darlığı veya plak tespit edilmiş olan hastalarda oksidan-antioksidan durumlarının araştırılması
Oxıdant-antıoxıdant status ın patıents that have carotıs and vertebrobasıller artery stenosıs or plaque ın doppler USG
Yazar: TURGAY ABAY
Danışman: PROF. DR. MÜNİFE NEYAL
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Arterioskleroz = Arteriosclerosis ; Arterler = Arteries ; Arteryel oklüzif hastalıklar = Arterial occlusive diseases ; Karotis arterleri = Carotid arteries ; Oksidanlar = Oxidants ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Vertebrobaziler yetmezlik = Vertebrobasilar insufficiency ; İskemi = Ischemia

Özet:
İnme; beyin kan akımının bozulması sonucunda fokal serebral fonksiyon kaybına ait belirti ve bulguların ortaya çıkması ile karakterize klinik bir sendromdur. İnme etyopatogenezi ile birçok etken ilişkilendirilmiştir. Sinir sisteminin kanlanmasında en önemli yere sahip olan karotis ve vertebral arterlerde aterosklerotik plak veya darlık bulunması inme, transiyent iskemik atak (TİA) gibi hastalıkların  etyopatogenezinde önemli yer tutarak bu hastalıkların oluşma  riskini  artırmaktadır. Karotis ve vertebral arterlerde aterosklerotik plak veya darlık oluşmasına aracılık eden en önemli faktörlerden birinin oksidatif stres olduğu düşünülmektedir.
Bu çalışmada karotis ve vertebral arterlerde aterosklerotik plak veya darlık tespit edilmiş olan hastalarda oksidan-antioksidan durumlarının araştırılması ve risk faktörlerinin benzer olup olmadığı araştırılmak amacıyla planlandı.
Çalışmaya Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı polikliniğine başvuran, son 1 ay içerisinde inme geçirmemiş ancak herhangi bir nedenle yapılmış olan Doppler ultrasonografide karotis ve vertebral arterlerde aterosklerotik plak veya darlık tespit edilmiş 68 hasta, karotis arterlerinde sadece intimal kalınlaşma olan 12 hasta ve 60 kontrol olgusu dahil edildi. Hasta grubu ile kontrol grubu serebrovasküler hastalık açısından bilinen bazı risk faktörlerinin varlığı ve plazma total antioksidan status (TAS), total oksidan status (TOS) düzeyleri ve oksidatif stres indeksi (OSİ) açısından karşılaştırıldı. 		   		
Sonuçlarda kontrol grubunda TAS değerleri istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0,003). TOS ve OSİ değeri hasta grubunda daha yüksek bulundu ancak istatistiksel olarak anlamlı değildi. (sırasıyla p=0,371 ve p=0,251). 
Hasta ve kontrol grupları özgeçmişlerinde bildirilen diyabetes mellitus (DM), koroner arter hastalığı (KAH), hipertansiyon (HT) açısından karşılaştırıldı. KAH ve HT açısından istatistiksel olarak anlamlı fark görüldü. (Sırasıyla p=0,004, p=0,015 ) DM açısından ise  anlamlı farkın olmadığı görüldü (p=0,062).
Hasta grubu ve kontrol grubunun bazı kan paremetreleri açısından karşılaştırılmasında BUN (p=0.001), kreatin (p=0,005), ve ESR (p=0,006), açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı .
İnme geçiren hastalarda geçirmeyenlere göre TAS, TOS değerleri ve OSİ açısından yapılan karşılaştırmada, anlamlı farklılık izlenmedi.
İnme geçiren hastalarda geçirmeyenlere göre modifiye Rankin skalası değeri anlamlı sayılabilecek şekilde yüksek bulundu (p=0,054 ) ancak Bartel indeksi açısından benzer bir sonuca erişilemedi.(p=0,254)
Sonuç olarak, HT, KAH gibi iskemik SVO açısından önemli risk faktörlerine ekstrakraniyal büyük arter hastalığı bulunan kişilerde de sık görülebilir. Bu nedenle Doppler USG'de ekstrakraniyal büyük arter hastalığı tespit edilen hastalarda risk faktörü olabilecek sistemik hastalıkların gözden geçirilmesi gelişme riski yüksek olan iskemik inmeden korunmada önemli olabilir. Bu çalışmada bulunan BUN, kreatin ve ESR yüksekliklerinin önemli göstergeler olup olmadıklarının değerlendirilmesi için uygun çalışma modelleriyle yapılacak araştırmalar yararlı olabilir. Ekstrakraniyal büyük arter hastalığı tespit edilen kişilerde oksidan-antioksidan dengesinin oksidan tarafa doğru bozulduğu söylenebilir.

Abstract:
Stroke is caused by the failure of the blood supply of the brain areas that results in the loss of brain function and focal cerebral signs and symptoms Pathophysiology of stroke is multifactorial. The presence of atherosclerotic changes in the carotid and/or vertebral arteries, as well  having stroke or transient ischemic attack (TIA) previously is important in increasing the risk of cerebrovascular disease. Oxidative stress is thought to be one of the most important factors in the formation of atherosclerotic changes in the arterial system. 
Sixty-eight cases with atherosclerotic plaque or stenosis of carotid and vertebral arteries, 12 cases with bilateral intimal thickening in the carotid arteries, and 60 control cases with normal Doppler USG findings were enrolled into the present study. The associated systemic diseases, that were previously identified as risk factors for ischemic cerebrovascular diseases were asked and the oxidant-antioxidant status of all cases were assessed. 
Mean plasma TAS level was significant higher in the patient group (p=0.003), however mean plasma TOS level and OSI didn't show any significant differences (p=0.371 and p=0.251, respectively).	
Personal medical histories revealed that patient group had greater risk for having coronary artery disease (CAD) (p=0,004) and hypertension (HT) (p=0,015), The risk for having diabetes mellitus tended to be higher in the patient group but we couldn't reveal a significant difference between patient and control cases (p = 0.062). 
Additionally according to our results patient group had significantly higher blood urea nitrogen (BUN) (p = 0.001), kreatine (p=0.005), and erythrocyte sedimentation rate (ESR) (p=0.006) levels.
In conclusion, a) it should be kept in mind that atherosclerotic changes in the carotid and vertebral arteries may be associated with CAD and HT and; b) elevated ESR, plasma BUN, and kreatine levels should be confirmed in further studies; and c) oxidative stress may have a role in the atherosclerotic changes in the carotid and vertebral arteries. However, whether it is the cause or the consequence is not clear yet.