Psikiyatri rotasyonu alan ve almayan tam zamanlı ve sözleşmeli aile hekimliği asistan hekimlerinde psikiyatrik hastaya yerleşimde öz yeterliliğin değerlendirilmesi
Evaluation of self-efficiency in placement with psychiatric patient in full-time and contracted family medicine assistant who registered and nonregi̇stered with psychiatric rotation
Yazar: GÖKNUR ERTÜRK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA REŞAT DABAK ; DR. CEYHUN DİKMEN BATMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Psikiyatri = Psychiatry ; Rotasyon = Rotation ; Tıp eğitimi = Education-medical ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Amaç:  DSÖ sağlıkla ilişkili yaşam kalitesini '' içinde yaşadıkları kültür ve değerler sistemi bağlamında, amaçları, beklentileri, standartları ve kaygıları açısından bireylerin yaşamdaki pozisyonlarının farkına varması'' olarak ifade etmektedir. Aile hekimi esas olarak yaş, cinsiyet ve rahatsızlık ayrımı yapmaksızın tıbbi bakım arayan her bireye kapsamlı ve sürekli bakım sağlamaktan sorumlu; bireylere kendi aile, toplum ve kültürleri bağlamında hizmet sunan, bunu yaparken de her zaman hastalarının bağımsız kişiliklerine saygı duyan, aile hekimliği disiplinleri çerçevesinde eğitilmiş uzman hekimlerdir. Aile hekimliği kendine özgü eğitim içeriği 2001 yılında Avrupa Konseyi'nde alınan kararla 3 yıl olarak belirlendi. Bu 3 yıllık eğitimin 18 ayı rotasyonlarda geçmekte olup rotasyonlar Aile Hekimliği'nde üniversite ve eğitim araştırma hastanelerinde sahada karşılaşılan vakalar açısından hastayı tanıma, hastaya doğru teşhis koyma ve tedavi uygulamada önemli yer edinmektedir. Bu çalışmanın amacı, İstanbul iline bağlı eğitim araştırma hastanelerinde uzmanlık eğitimi sırasında alınan 2 aylık psikiyatri rotasyonu alan ve almayan aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinde öz yeterliliğin değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntemler: İstanbul Sağlık Bilimleri Üniversiteleri' ne bağlı eğitim araştırma hastanelerinde uzmanlık eğitimi gören tüm aile hekimliği uzmanlık öğrencileri için hazırlanmış olan anket soruları yöneltilmiştir. Anket sonucu elde edilen veriler istatistiksel olarak paylaşılmıştır. Bu çalışmada evren İstanbul Sağlık Bilimleri Üniversitesi'ne bağlı eğitim araştırma hastanelerinde görev alan 1648 aile hekimliği uzmanlık öğrencisidir. Çalışmanın örneklemini ise 312 aile hekimi uzmanlık öğrencisi oluşturmaktadır. Normal dağılım Kolmogonov Smirnov testi ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza 312 aile hekimi asistanı katılmıştır. Çalışmaya katılan asistan hekimlerin %61,54'ü kadın, %75,81'i AHU idi.%43,41'i AHU olanlar için son yıl, SAHU için son iki yıl içerisindedir. Katılımcıların yaş ortalaması 30,13±4,52 olarak hesaplanmıştır. Katılımcıların yarıdan fazlası Psikiyatri rotasyonunu hem eğitim yönünden hem de eğitim süresi açısından yeterli bulmaktadır. Çalışmaya katılan asistan hekimlere göre olması gereken Psikiyatri rotasyon süresi ortalama 3,39±1,08 ay olarak saptanmıştır. Katılımcıların Aile hekimliği çekirdek eğitim müfredatı Psikiyatri rotasyonunda edinilmesi hedeflenen klinik temel yetkinlikler ile ilgili maddelerden aldıkları öz yeterlilik puan ortalamalarının değerlendirilmesi sonucunda en yüksek puan ortalamaları sırasıyla "Anksiyete bozukluğu olan hastayı tanıyabilirim.", "Depresyonu olan hastaya doğru tanı koyabilirim." ve "Anksiyete bozukluğu olan hastayı gerektiğinde sevk edebilirim." maddelerinden alındı. Katılımcıların Aile hekimliği çekirdek eğitim müfredatı Psikiyatri rotasyonunda edinilmesi hedeflenen klinik temel yetkinlikler puan ortalaması 3,48±0,80 olarak hesaplanmıştır. Çalışmaya dahil edilen asistan hekimlerin cinsiyet, uzmanlık öğrenci türü ve asistanlık süreleri ile Psikiyatri rotasyonunda hedeflenen klinik temel yetkinlik puanları değerlendirilmiştir. Uzmanlık türü SAHU olanların puanı istatistiksel anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p<0,05). Asistanlık süreleri değerlendirildiğinde tüm gruplar arasında anlamlı fark saptanırken süre arttıkça puan ortalamaları artmaktadır (p<0,01). Asistan hekimlerden Psikiyatri rotasyonunu tamamlayanların, eğitim ve eğitim süresini yeterli bulanların klinik temel yetkinlikler puanı istatistiksel anlamlı düzeyde daha yüksek saptanmıştır (p<0,05). Asistan hekimlerden SAHU olanlar, AHU olanlara kıyasla daha yüksek oranda Psikiyatri rotasyonunu eğitim olarak yeterli bulmuştur (p<0,01).
Sonuç: Çalışmaya katılan aile hekimi asistan hekimlerimizin yarısından fazlası Psikiyatri rotasyonunu eğitim ve süre açısından yeterli görmektedirler. Toplumda depresyon, anksiyete bozukluğu gibi sık görülen, hem kişinin hem toplumun yaşamını etkileyen bu bozuklukların tedavisinin doğru şekilde yapılması önemlidir. TUKMOS' un Psikiyatri rotasyonu için belirledikleri çekirdek müfredat yeterli olup, eğitim kalitesinin daha da iyileştirilmesi açısından önerilere dikkat edilmesi gerekmektedir.
Anahtar Sözcükler: Aile hekimliği, Psikiyatri rotasyonu, Öz yeterlilik, AHU, SAHU

Abstract:
Purpose: WHO defines health-related quality of life as 'the awareness of individuals' positions in life in terms of their goals, expectations, standards and concerns in the context of the culture and value system in which they live'. Family physicians are mainly responsible for providing comprehensive and continous medical care for the individuals who are seeking medical care without discriminating gender age and disease; family physicians are specialists who are trained within the framework of the discipline of family practice and they provide service to individuals within their own family, society and cultural context and while doing so, they shall always respect the independent personality of the patient.  The specific educational content of family practice was determined as 3 years with the decision taken in the Council of Europe in 2001. 18 months of this 3-year training are spent in rotations, and rotations take an important place in Family Practice in terms of getting to know the patient, making the correct diagnosis to the patient and applying treatment in terms of cases encountered in the field at universities and educational and research hospitals. Our aim in this study is to evaluate the self-efficacy of the 2-month psychiatry rotation we received during our specialty training in training and research hospitals in Istanbul province; family practice specialty students who received and did not receive the rotation.
Materials and methods: The survey questions prepared for all family practice specialty students who are undergoing specialty training at educational and research hospitals affiliated with Istanbul Health Sciences Universities will be asked. The data obtained as a result of the survey will be shared statistically. It was calculated with 312 participants according to the sample sizes calculated from 1648 family practice specialists working in training and research hospitals affiliated to Istanbul University of Health Sciences. The Kolmogorov-Smirnov test was used to evaluate the normal distribution.
Findings: 312 family physician assistants participated in our study. Of the assistant physicians participating in the study, 61.54% were female and 75.81% were FPS.43.41% of them were in the last year for those with FPS, and in the last two years for CFPS. The average age of the participants was calculated as 30.13±4.52. More than half of the participants found the psychiatric rotation sufficient both in terms of training and in terms of training time. According to the assistant physicians participating in the study, the average psychiatric rotation period was found to be 3.39±1.08 months. After the evaluation of the average score of the participants for the articles related to clinical core competencies aimed to be acquired in the psychiatry rotation of the Family practice core education curriculum, the highest points were scored for the articles, in order, "I can differentiate the patients with anxiety disorder.", "I can make the correct diagnosis to the patient with depression." and "I can refer the patient with anxiety disorder if necessary.". The average score of the participants for the clinical core competencies aimed to be acquired in the Psychiatry rotation of the Family practice core education curriculum was calculated as 3.48±0.80. The gender, specialty student type and duration of residency of the assistant physicians included in the study, and the clinical basic competence scores targeted in the psychiatry rotation were evaluated. The score of those who had a specialty type of CFPS was found to be statistically significantly higher (p<0.05). When the duration of the assistantship was evaluated, a significant difference was found between all groups, the average score increased as the duration increased (p<0.01). The clinical basic competencies score of the assistant physicians who completed the psychiatry rotation and found the education and training period sufficient was found to be statistically significantly higher (p<0.05). Among the assistant physicians, those who had CFPS found a higher rate of psychiatric rotation sufficient as education compared to those who had FPS (p<0.01).
Result: More than half of our family physician assistants participating in the study consider psychiatry rotation sufficient in terms of training and duration. It is important that the treatment of these disorders, which are common in society, such as depression and anxiety disorders, affecting the life of both the person and society, is carried out correctly. The core curriculum determined by TUKMOS for psychiatry rotation is sufficient, and the recommendations should be paid attention to in terms of further improving the quality of education.
Keywords: Family Practice (FP), Psychiatry rotation, Self-efficacy, Family Practice Specialist (FPS), Contracted Family Practice Specialist (CFPS)