İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin sorumluluk değerine yönelik geliştirdikleri metaforların incelenmesi
Examination of the metaphors about the responsibility value developed by elementary the school fourth grade students
Yazar: SEVCAN GÜNEY
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN YILMAZ
Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Metafor = Metaphor ; Metaforik algı = Metaphorical image ; Sorumluluk = Responsibility ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin sorumluluk değerine ilişkin geliştirdikleri metaforları, bu metaforların hangi kavram kategorileri altında toplandığı, metaforların cinsiyete göre dağılımını ve oluşan metaforların sorumluluk tanımı ile uyumluluğunu belirlemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2015-2016 eğitim öğretim yılında Burdur ili Bucak ilçesi merkez ve köy ilkokullarından toplam dört okuldan 251 öğrenci oluşturmaktadır. Bazı verilerin okunamaması ya da eksik veri nedeniyle 114'ü kız, 111'i erkek toplam 225 öğrencinin oluşturduğu metaforlar üzerinden inceleme yapılmıştır. Öğrencilerin sorumluluk değerine yönelik geliştirdikleri metaforların çözümlenmesi içerik analizi yöntemi ile yapılmıştır. Elde edilen veriler, elektronik ortama aktarılması ve ayıklanması, metaforların belirlenmesi ve kavram kategorilerinin geliştirilmesi, geçerlilik çalışmaları ve nicel veri analizi aşamaları ile incelenmiştir. Daha sonra elde edilen bulgular tablolar ile yorumlanmıştır. 225 öğrencinin oluşturduğu 67 metafor frekansları açısından ağaç(28), öğrenci(14), kitap(10), insan(10), anne-baba(10), anne(9), öğretmen(8) şeklinde sıralanmaktadır. 68 metafor incelenerek dokuz kavramsal kategori oluşturulmuştur. Oluşturulan bu kavramsal kategoriler şu şekildedir; insan olarak sorumluluk(68), doğa olarak sorumluluk(49), eylem olarak sorumluluk(29), eşya olarak sorumluluk(27), hayvan olarak sorumluluk(26), din olarak sorumluluk(10), mekan olarak sorumluluk(8), organ olarak sorumluluk(6), zaman olarak sorumluluk(2). Öğrencilerin oluşturdukları metaforlar cinsiyetlerine göre incelendiğinde kız öğrenciler birinci sırada ağaç(13), ikinci sırada öğrenci(10) ve üçüncü sırada anne(7) metaforlarını oluştururlarken erkek öğrenciler birinci sırada ağaç(15), ikinci sırada kitap(6), anne-baba(6) ve üçüncü sırada insan(5) metaforlarını oluşturmuşlardır. Araştırmada oluşturulan kavramsal kategoriler cinsiyete göre incelendiğinde kız öğrencilerin birinci sırada insan olarak sorumluluk(41), ikinci sırada doğa olarak sorumluluk(21) ve üçüncü sırada eylem olarak sorumluluk(14) kategorilerinde yoğunlaştığı ve erkek öğrencilerin birinci sırada doğa olarak sorumluluk(28), ikinci sırada insan olarak sorumluluk(27) ve üçüncü sırada hayvan olarak sorumluluk(18) kategorilerinde yoğunlaştıkları görülmektedir. 225 öğrencinin oluşturduğu metaforlar sorumluluk tanımına göre incelendiğinde 69 öğrencinin oluşturduğu metaforların uyumsuz olduğu belirlenmiştir. Öğretmenler bu araştırmadan elde edilen bilgilerle öğrencilerin sorumluluk değerine yükledikleri anlamlarla ilgili genel bilgi sahibi olabilirler. Öğretmenlere bu tarz metafor uygulamaları eğitimi verilerek derslerde kullanmaları sağlanabilir. Bu tarz çalışmaların sayısı ve çalışma grubu sayısı arttırılarak değerler eğitimi ile ilgili daha geniş bilgi toplanabilir ve uygulanabilir.

Anahtar Kelimeler: Değer, değerler eğitimi, metafor, sorumluluk Sayfa Adedi:84
Danışman: Doç. Dr. Osman YILMAZ

Abstract:
ABSTRACT
The aim of this research; is to determine the metaphors about the responsibility value developed by elementary school fourth grade students, which concept of categories these metaphors are grouped under, the distribution of the metaphors according to the gender and the harmony between these metaphors and the definition of the responsibility. Among to qualitative research methods. Phenomenology is used in this research. The research study group is comprised of 251 students at central and village schools in Bucak county of Burdur. Due to the unread or uncompleted some data, the research is made on the metaphor created by 114 female and 111 male students(total of 225).Resolution of the metaphors about the responsibility value developed by students is done by using the content analysis method. Deselection and transferring the acquired data into electronic media, determination of metaphors and developing the category concept are observed by validity studies and the stages of quantitative data analysis. Then acquired findings are commented in accordance whit the tables. In terms as frequencies, 67 metaphors form by 225 students are listed in the form of tree (28), student (14), book (10), human (10), mother-father(10), mother(9), teacher(8).This created conceptual categories are as follows; responsibility as human (68), responsibility as nature(49), responsibility for action(29), responsibility as animals(26), responsibility for religion (10), responsibility as a place(8), responsibility as the organ(6), responsibility as the time(2). As the metaphors formed by students are observed according to the gender, it seems that; while female students have formed the metaphors in the first row of trees(13), the second row of student(10) and the third of mother(7), male students have formed them firstly tree (15), secondly book (6), mother-father(6) and finally human(5). Observing the conceptual categories according to the gender, female students have focused on firstly responsibility as the human(41),secondly responsibility as the nature (21) and finally responsibility as action(14) and male students have focused on firstly responsibility for the nature(28), secondly responsibility for a human(27) and finally responsibility for an animal(18). It has been determined that the metaphors formed by 69 students are incompatible when the metaphors formed by 225 students are observed according to the definition of responsibility. Teachers may have general information about the meanings of the value of responsibility while the information obtained from the students in this study. By giving this kind of metaphor studies training courses to the teachers, it can be provided for use. More detailed information about values education can be collected and can be applied by increasing the number of study groups and this kind of work.