Şanlıurfa il merkezindeki erişkin bireylerde kızamık seroprevalansı ve ilişkili faktörler
Measles seroprevalence and associated factors in adults in Şanliurfa city center
Yazar: AHMET GÜNDÜZALP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU BEYAZGÜL
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Amaç: Şanlıurfa il merkezindeki erişkin bireylerde kızamık seroprevalansının belirlenmesi ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.
Gereç Yöntem: Araştırma kesitsel tiptedir. Araştırma, Mart 2023- Nisan 2023 tarihleri arasında Şanlıurfa il merkezindeki Aile Sağlığı Merkezleri (ASM)'nde yürütülmüştür. Çalışmanın evrenini Şanlıurfa il merkezindeki Aile Sağlığı Merkezleri'ne (ASM) başvuran 18 yaş üstü bireyler oluşturmuştur. Çalışmanın yapılacağı ASM'lerin belirlenmesi için 30 küme örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışmada her kümeye alınacak kişi sayısı 7 ve toplam örneklem büyüklüğü 210 olarak belirlenmiştir. Şanlurfa'daki 3 merkez ilçedeki kentsel ve kırsal yerleşim yerlerindeki toplam 80 ASM'den birim sayısına orantılı bir şekilde rastgele olarak 30 ASM seçilmiştir. Seçilen her bir ASM ayrı bir kümeyi temsil etmektedir. Veri toplanması aşamasında, Sosyodemografik Özellikler Bilgi Formu kullanılmıştır. Daha sonra katılımcılardan araştırmacı tarafından kan alınmış ve her gün alınan serum örnekleri daha önceden anlaşılmış olan özel bir hastanede soğuk zincir şartlarına uygun bir şekilde muhafaza edilmiştir. Serum örnekleri daha sonrasında özel hastane tarafından özel bir laboratuvara test edilmesi amacıyla gönderilmiştir. Serum örneklerinde spesifik IgG kızamık antikorlarının varlığı, enzim bağlantılı immünosorbent testi (ELISA) testi kullanılarak belirlenmiştir.
Bulgular: Araştırmaya 210 yetişkin dahil edilmiştir. Katılımcıların %51'i kadındır. Araştırmaya katılan bireylerin ortanca yaşı 33.5 yıl, sahip oldukları ortanca çocuk sayısı 4'dür. Hane başına düşen kişi sayısının ortancası 5, oda başına düşen kişi sayısının ortancası 2'dir. Katılımcıların % 36.7'si Haliliye'de, %23.3'ü Karaköprü'de, %40.0'ı Eyyübiye'de ikamet etmektedir. Araştırmaya katılan bireylerin %47.6'sı ilkokul ve altı öğrenim düzeyindedir. Katılımcıların %59.0'ı herhangi bir işte çalışmamaktadır ve %77.6'sı alt sosyal sınıftadır. Katılımcıların % 40.4'ünün gelir düzeyi yetersiz ya da çok yetersiz, %38.1'inin ise orta düzeydedir. Katılımcıların %25.2'sinin herhangi bir sosyal güvencesi bulunmamaktadır. Katılımcıların %86.2'si evli, %78.1'inin çocuğu vardır. Katılımcıların %76.7'si çekirdek aile, %22.9'u ise geniş yapısına sahiptir. Araştırmaya dahil edilen
VIII
bireylerin %17.6'sı mevsimlik tarım işçisi olarak çalışmaktadır. Araştırmaya katılan yetişkin bireylerin kızamık seropozitifiliği %87.6, kızamık seronegatifliği %8.6 olarak saptanmıştır. Katılımcıların %3.8'inde kızamık IgG antikor değeri sınır düzeyde çıkmıştır. Katılımcılar 5'li yaş gruplarına göre kızamık seropozitiflik düzeyine bakıldığında, 18-25 yaş aralığında kızamık seropozitiflik düzeyinin en düşük düzeyde olup %67.35 olduğu saptanırken, 3'lü yaş gruplarına göre bakıldığında, 18-21 yaş aralığında kızamık seropozitiflik düzeyinin en düşük düzeyde olup %52.63 olduğu saptanmıştır. Oluşturulan lojistik regresyon modelinde, yetişkinlerde kızamık seropozitifliği durumunu; 33 yaş ve altında olmak 10 kat azaltmaktadır.
Sonuç: Bu araştırma Şanlıurfa il merkezindeki erişkin nüfusta kızamık seropozitifliğinin %87.6 olduğunu göstermiştir. Bu düzey, her ne kadar salgın oluşma ihtimalini engelleyebilecek bir düzey olsa da kızamık eliminasyon hedeflerine ulaşmak için yetersiz kalmaktadır. Bu da özellikle ilk etapta bizim çalışmamızda en duyarlı yaş grubu olan 18-21, daha sonrasında 22-25 yaş aralığındaki bireylere catch-up aşılama yöntemi ile ekstra doz kızamık aşısı uygulanmasının yeniden değerlendirilmesinin gerekli olabileceğini düşündürmektedir. Kızamığın eliminasyonu hedeflenen ülkemizde tüm toplumun kızamık hakkında yeterli düzeyde bilgilendirilmesi gerekmektedir. Bu durum salgınların önüne geçilmesi açısından da önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Kızamık, seroprevalans, bağışıklama, aşılama, yetişkin

Abstract:
Objective: It is aimed to determine measles seroprevalence in adult individuals in Şanlıurfa city center and to evaluate related factors.
Method: The research is of cross-sectional type. The research was carried out in Family Health Centers (FHC) in Şanlıurfa city center between March 2023 and April 2023. The population of the study consisted of individuals over the age of 18 who applied to the Family Health Centers (FHC) in the city center of Şanlıurfa. 30 cluster sampling method was used to determine the FHCs where the study would be conducted. In this study, the number of people to be included in each cluster was determined as 7 and the total sample size was 210. 30 FHCs were randomly selected from a total of 80 FHCs in urban and rural settlements in 3 central districts in Şanlurfa, proportional to the number of units. Each selected ASM represents a separate cluster. Sociodemographic Characteristics Information Form was used during data collection. Afterwards, blood was taken from the participants by the researcher and serum samples taken every day were kept in a private hospital in accordance with cold chain conditions. Serum samples were then sent by the private hospital to a private laboratory for testing. The presence of specific IgG measles antibodies in serum samples was determined using the enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) assay.
Results: 210 adults were included in the study. 51% of the participants are women. The median age of the individuals participating in the research is 33.5 years, and the median number of children they have is 4. The median number of people per household is 5, and the median number of people per room is 2. 36.7% of the participants reside in Haliliye, 23.3% in Karaköprü and 40.0% in Eyyübiye. 47.6% of the individuals participating in the research are at primary school or below. 59.0% of the participants do not work in any job and 77.6% are in the lower social class. The income level of 40.4% of the participants is insufficient or very insufficient, and 38.1% of them are at medium level. 25.2% of the participants do not have any social security. 86.2% of the participants are married and 78.1% have children. 76.7% of the participants have a nuclear family and 22.9% have an extended structure. 17.6% of the individuals included in the study work as seasonal agricultural workers. The
X
measles seropositivity of the adults participating in the study was 87.6%, and the measles seronegativity was 8.6%. Measles IgG antibody level was at the borderline level in 3.8% of the participants. When the measles seropositivity level of the participants is examined according to the age groups of 5, it was determined that the measles seropositivity level was at the lowest level in the age group of 18-25 and was 67.35%. It was found to be 52.63. In the created logistic regression model, measles seropositivity status in adults; Being 33 years or younger reduces it 10 times.
Conclusion: This study showed that measles seropositivity in the adult population in Şanlıurfa city center was 87.6%. Although this level is a level that can prevent the possibility of an epidemic, it is insufficient to reach the measles elimination targets. This suggests that it may be necessary to re-evaluate the administration of extra-dose measles vaccine with the catch-up vaccination method to individuals aged 18-21, which was the most susceptible age group in our study, and then 22-25 years of age in our study. In our country, where the elimination of measles is targeted, the entire society should be adequately informed about measles. This is also important in terms of preventing epidemics.
Keywords: Measles, seroprevalence, immunization. vaccination, adult