Depremzede anneler ve çocuklarının depresyon düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examining the depression levels of the mothers and their children who see an earthquake according to some variable
Yazar: AYSEL GÜVERCİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MÜGE AKBAĞ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
ÖZETBu çalışmada 1999 Marmara depremini yaşamış annelerin ve çocuklarındepresyon düzeylerinin araştırmada ele alınan bazı değişkenlere bağlı olarak farklılaşıpfarklılaşmadığını incelemek amaçlanmıştır.Bu değişkenler: Depremde bulunulan bölge, bu bölgede ikamet süresi, yaş,cinsiyet, iş ve eğitim durumu, daha önce deprem felaketinin yaşanıp yaşanmadığı, evinhasar derecesi, kendilerine ait olup olmadığı, göçük altında kalıp kalmama, psikolojikdestek alıp almama, kaybettikleri kişilere duygusal yakınlıklarını tanımlama,depremden sonra ekonomik durumlarında meydana gelen olumsuz farklılaşma,annelerin depresyon düzeyinin yüksek olma durumuna göre çocukların depresyondüzeyleri, çocukların annelerinin depremden etkilenme derecesini algılamadurumlarına göre depresyon düzeyleri, olarak kabul edilmiştir.Uygulama 2000 yılı Haziran ayında başlamış olup, uygulama yapılan kişiler 9-13yaşları arasında çocukları olan 80 depremzede anne ve 80 çocuktan oluşmaktadır. Buanne ve çocukların 40'ı Avcılar'da depremi yaşamış, Florya Büyük Şehir DinlenmeTesisleri ve Avcılar İETT Kampı'nda barınan; diğer 40'ı da Gölcük'te depremi yaşamışve o bölgede prefabrik konutlarda barınmakta olan ailelerdir. Araştırma örneklemi bubölgedeki ulaşılabilen aileler arasından belirlenmiştir.Bu araştırmada, çocuklar ve annelerdeki söz konusu etkisinin araştırıldığıdeğişkenler hakkında bilgi edinmek üzere araştırmacı tarafından hazırlanan ?AnneBilgi Formu? ve ?Çocuk Bilgi Formu? uygulanmıştır. Ayrıca depresyon düzeylerinibelirlemek amacıyla annelere, Beck Depresyon Envanteri (Beck Depression Inventory);çocuklara da aynı ölçek temel alınarak oluşturulan Çocuk Depresyon Envanteri(Children's Depression Inventory ) uygulanmıştır. Uygulama süreci afet bölgelerindeyapılacak araştırmalarda uyulması gereken etik kurallar kapsamında anne veçocuklarla birebir ortamda gerçekleştirilmiştirUygulamadan elde edilen bulgulara araştırma amaçları doğrultusunda SPSS(Statistical Package for Social Sciences) programı uygulanmış ve genel olarak şusonuçlara ulaşılmıştır.Annelerin depresyon puanlarının ortalamalarına bakıldığında depresyondüzeyleri yüksektir. Eğitim seviyesi düştükçe depresyon düzeyi de artmaktadır. Dahaönce deprem felaketi yaşamış annelerin depresyon düzeyleri daha yüksektir. Depremsonrası psikolojik destek almış annelerin depresyon düzeyleri de daha yüksektir.Depremden sonra ekonomik durumlarında olumsuz yönde çok farklılık meydanageldiğini bildiren annelerin depresyon düzeyleri yüksektir.Çocukların depresyon puanlarının ortalamalarına bakıldığında depresyondüzeyleri düşüktür. Yüksek depresyon düzeyine sahip annelerin çocuklarının depresyondüzeyleriyle, düşük depresyon düzeyine sahip annelerin çocuklarının depresyondüzeyleri arasında anlamlı bir farklılık yoktur. Ancak annelerinin depremdenetkilenme derecesini ?çok? olarak algılayan çocukların depresyon düzeyleri, annelerinindepremden etkilenme derecesini ?az? olarak algılayan çocukların depresyon düzeylerinegöre anlamlı derecede daha yüksektir. Çocuklarda yaşın artması ile depresyondüzeylerinin de anlamlı bir şekilde yükseldiği görülmektedir. Ayrıca göçük altındakalmış çocukların depresyon düzeyleri de yüksek bulunmuştur. Diğer değişkenlere göreanne ve çocuklardaki depresyon düzeyleri farklılık göstermemektedir.

Abstract:
ABSTRACTThis study aims to examine whether the depression levels of mothers and theirchildren who experienced the 1999 Marmara earthquake underwent changes dependingon some variables considered in the study or not.These variables are considered to be the area where the subjects have beenduring the earthquake, the period during which the subjects resided in the area; theages, genders, vocational and educational status of the subjects; whether the subjectpreviously experienced an earthquake or not; the degree of damage suffered by thehouse; whether the house belonged to the subjects or not; whether the subjects remainedburied under the rubble or not; whether they received psychological support or not; thesubjects? emotional relation with the lost ones; negative changes in the subjects?economic status following the earthquake; the depression levels of the children on thebasis of high depression levels observed in their mothers and the levels of depression inchildren on the basis of their perception of the earthquake?s influence on their mothers.The practice started in June 2000 and the subjects comprised of 80 mothers and80 children aged 9-13 who survived the earthquake. 40 of the said mothers and childrenexperienced the earthquake in Avcılar and took shelter in the Florya MetropolitanMunicipality Guest House and the Avcılar IETT camp while the remaining 40 have beenin Gölcük during the earthquake and took shelter in prefabricated housing erected inthe region. The random samples for the study were selected from among easilyaccessible families in the region.During the study, the ?Mother Information Form? and the ?ChildrenInformation Form? were used to obtain information about the above-mentionedvariables and their effects on the mothers and children. Furthermore, the BackDepression Inventory and the Children?s Depression Inventory were also used for themothers and children, respectively, with the purpose of determining depression levels.The methods werepracticed face to face with the mothers and children within the framework ofethical rules applicable for studies conducted in disaster areas.The SPSS (Statistical Package for Social Sciences) program was applied onfindings obtained as a result of the study and the following general results wereobtained:When the mean depression points for the mothers are considered, it becomesclear that their depression levels are high. Depression levels are inversely proportionalwith the educational level. In addition, mothers who previously experienced anotherearthquake as well as mothers who received psychological support after the earthquakealso have higher depression levels. Furthermore, the depression levels of mothers whoreport significant negative changes in economic status are also higher.The examination of the mean depression points for children reveals that theirdepression levels are low. There is no significant difference between the depression levelsof children of mothers with a higher level of depression and the depression levels ofchildren of mothers with a lower level of depression. However, the depression levels ofchildren who perceived that their mothers were ?highly? influenced by the earthquakeare significantly higher than children who perceived that their mothers were ?slightly?influenced by the earthquake. Increasing age also causes depression levels to increasesignificantly. Furthermore, the depression levels of children who remained buried underthe rubble were also found to be high. The depression levels of mothers and children donot differ on the basis of other variables.