Demir ve vitamin b12 eksikliğinin periferik kandaki kök hücrelerin koloni oluşturma kapasiteleri üzerine etkisi
The effect of iron and vitamin b12 deficiency on colony forming unit capacity of stem cells in peripheral blood
Yazar: MERVE MAZE AYDEMİR
Danışman: PROF. DR. NAMIK YAŞAR ÖZBEK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Hematolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Hematoloji = Hematology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency

Özet:
Demir eksikliği ve vitamin B12 eksikliği çocukluk yaş grubunda en sık görülen hastalıklardandır. DNA, RNA ve protein sentezi gibi pek çok reaksiyonda yer alan demir ve karbon metabolizmasının merkezinde bulunan vitamin B12'nin eksikliklerinde vücutta pek çok sistem etkilenmektedir. Ancak, kök hücreler üzerindeki etkileri henüz netlik kazanmamıştır.
Günümüzde artan sıklıkta uygulanan ve CFU-Assay adı verilen bir yöntemle, hematopoetik kök hücreler, periferik kandan çoğaltılmakta, proliferasyon ve diferansiyasyon özellikleri değerlendirilmektedir. Bu tezde, klinikte sık görülen demir ve vitamin B12 eksikliklerinin hematopoetik kök hücreler üzerindeki etkilerini görebilmek amacıyla periferik kandan CFU-Assay çalışması yapılmıştır. Prospektif, çift kör olarak tasarlanan çalışmamızayaşları6ay-18 yaş arasında değişen 102 çocuk dahil edilmiştir. Tam kan sayımı, serum ferritin, vitamin B12 değerlendirilmiş, eş zamanlı olarak da EDTA'lı tüpe 4 cc periferik kan örneği alınmıştır. Çocuklar demir eksikliği, demir eksikliği anemisi, vitamin B12 eksikliği, demir ve vitamin B12 eksikliği ve kontrol grubu olmak üzere beş kategoride değerlendirilmiştir. Periferik kanlardan elde edilen hematopoetik kök hücreler (HKH) uygun koşullarda yarı-katı agar besiyerine ekildikten 14 gün sonra değerlendirilmiştir. Burst forming unit-eritroid (BFU-E), colony forming unit-granülosit, makrofaj (CFU-GM) ve colony forming unit granülosit-eritrosit-monosit-megakaryosit (CFU-GEMM) sayıları belirlenmiştir. İstatistiki analizler sonucunda beş grup arasında da CFU-Assay sonuçları açısından anlamlı farklılık saptanmamıştır.
Çalışmamızın sonuçları, acil durumlarda, HKHN öncesinde vericilerde sık rastladığımız B12 ve demir eksikliğini tedavi etmeden kök hücre örneği toplanabileceğini düşündürmektedir. Daha fazla hastanın yer alacağı ve in vivo sonuçları da içeren çalışmalar planlanarak daha doğru sonuçlara ulaşabileceği kanaatindeyiz.

Abstract:
Iron and vitamin B12 deficiencies are two most common diseases in the childhood group. Deficiency of the iron, which figuresin many reactions such as DNA, RNA and protein synthesis, and vitamin B12, which states in the center of carbon metabolism, affect many systems in the body. But, their effects on stem cells are not clear.
Hematopoietic stem cells,reproduced from the peripheral bloodby means of CFU-Assay which is increasingly used nowadays, are evaluatedfor their proliferation and differentiationcharacteristics. In this thesis, in order to determine the effects of iron and vitamin B12 deficiencieson the hematopoetic stem cells, CFU-Assay was studied from the peripheral blood. One-hundred two childrenaged6 months to 18 years, are included in our study which is designed as prospective, double-blind study. Complete blood count, serum ferritin and vitamin B12 levels were evaluated simultaneously from 4 cc peripheral blood sample that was drawn into a tube with EDTA. Children were evaluated in 5 categories; those with iron deficiency; iron deficiency anemia; vitamin B12 deficiency; iron and vitaminB12 deficiency; controls. The hematopoietic stem cells obtained from peripheral blood was cultured under proper conditions in semi solid agar and were evaluated after 14 days. Burst forming unit-erythroid (BFU-E), colony forming unit-granulocyte,macrophage (CFU-GM) and colony forming unit granulocyte-erythrocyte-monocyte-megakaryocyte (CFU-GEMM) numbers were determined.As a result of statistical analysis, no significant difference was detected between five groups in terms of CFU-Assays.
The results of our study suggest that, in emergent situations, stem cell samples can be collected before treatment with B12 or iron which are common deficiencies in donors of hematopoietic stem cell transplantation. We conclude that we could reach more accurate results by designing a study which contains more patients and includes in-vivo results.