Psikiyatristlerin silah ruhsatı raporu süreci ile bu süreçteki rollerine ilişkin etik değerlendirme ve görüşleri
Ethical evaluation and opinions of psychiatrists on the gun license report process and their roles in the process
Yazar: ABDULLAH YILDIZ
Danışman: PROF. DR. BERNA ARDA
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Etik değerler = Ethical values ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikiyatrik değerlendirme = Psychiatric analysis ; Psikiyatrist = Psychiatrists ; Ruhsat = Licence ; Sağlık raporu = Medical report ; Silahlar = Guns

Özet:
Türkiye'deki pek çok psikiyatrist, güncel pratiğinde silah ruhsatlandırmayla ilgili olarak sağlık kurulu raporu değerlendirmesinde görev almaktadır. Psikiyatristlerin bu görev sırasında çeşitli zorluklar yaşadıklarına ya da yaşıyor olabileceklerine ilişkin ipuçları vardır. Psikiyatristlerin bu süreçteki deneyimlerini konu edinmiş ulaşabildiğimiz bir çalışma ise yoktur.  Ayrıca silah ruhsatlandırma sürecinde hekimlerin ve psikiyatristlerin ülkemizdekine benzer biçimde görev aldıkları başka bir ülke örneği yoktur. Bu bağlamda psikiyatristlerin silah ruhsatlandırma sürecine ilişkin deneyimleri, bu süreçteki rollerine ilişkin görüşleri ve bunların etik boyutunun anlaşılması önemli bir konu olarak görülmüştür.

Psikiyatristlerin bu süreçteki yaşantısal deneyim ve görüşlerine derinlemesine ulaşılması planlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak nitel bir araştırma yönteminin kullanılması uygun bulunmuştur. Bu bağlamda aktif olarak silah ruhsatı raporu değerlendirme sürecine katılan 19 psikiyatrist ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler sonrasında elde edilen veri tematik analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Ortaya çok boyutlu bir tematik çerçeve çıkmıştır. 

Psikiyatristlerin deneyimleri açısından ruhsatlandırma süreci ve bunun sağlık sistemiyle ilişkisi belirsiz ve gevşek bir izlenim vermektedir. Bu durum bireysel silahlanma gibi bir sorun açısından dikkate değerdir ve psikiyatristler açısından zorlayıcıdır. Psikiyatristler için silah ruhsatı raporu sürecinde görev almak mesleki, ahlaki ve duygusal olarak son derece zorlayıcı bir deneyime neden olmaktadır. Silah ruhsatı raporu değerlendirme sürecinde psikiyatrinin doğasından kaynaklanan epistemolojik sorunlar bu süreçte hem kurumsal psikiyatri için hem de bireysel olarak psikiyatristler için zorlayıcıdır. Bu sorunlar sağlık sisteminin yoğun iş yükü içinde daha da belirgin hale gelmektedir. Psikiyatristler bu süreçte sorunlarla başa çıkmak için çeşitli işlevsel ve işlevsel olmayan stratejilere başvurmaktadırlar. Ancak geleceğe yönelik olarak yapısal ve genel çözüm beklentileri ve önerileri vardır. Psikiyatristlerin pratiğe yönelik çözüm önerilerinden önce bireysel silahlanmanın azaltılması gerektiğini güçlü bir biçimde vurguladıkları görülmüştür.

Psikiyatristlerin deneyimlerinden yola çıkıldığında, mevcut haliyle silah ruhsatı raporu değerlendirme sürecinin etik ve bilimsel açıdan sorunlar içerdiği söylenebilir. Özellikle gündelik pratiğin baskı ve beklentisi karşısında mesleki özerkliğin ve etik ilkelerin sürdürülmesi oldukça zor görünmektedir. Bu bağlamda psikiyatristlerin beklentileriyle de uyumlu kapsamlı politikalar geliştirilmesi önemli görünmektedir.

Abstract:
Many psychiatrists in Turkey participate in the evaluation of health board reports regarding gun licensing in their daily practice. There are indications that psychiatrists have experienced or may be experiencing various difficulties during this task, and to the best of our knowledge, there is no study on the experiences of psychiatrists in this process. In addition, there is no other country where physicians and psychiatrists take part in the gun licensing process in a way similar to that our country. In this context, the experience of psychiatrists regarding the gun licensing process, their views on their roles in this process, and understanding the ethical dimension are considered important issues.

Obtaining details of the experiences and views of psychiatrists in this process in depth may be useful. For this purpose, using a qualitative research method was deemed appropriate. In this context, semi-structured in-depth interviews of 19 psychiatrists who actively participated in the gun license report evaluation process were conducted. The data obtained after the interviews were analyzed using a thematic analysis method. 
A multidimensional thematic framework has emerged.

In terms of psychiatrists' experience, the licensing process and its relationship to the health system provides an uncertain and unsettled impression. This situation is remarkable in terms of an issue such as individual armament and is challenging for psychiatrists. Taking part in the gun license report process for psychiatrists is an extremely challenging experience professionally, morally, and emotionally. Epistemological problems arising from the nature of psychiatry in the gun license report evaluation process are challenging for both psychiatry specialty and clinical psychiatrists. These problems become more evident in the heavy workload of the health system. Psychiatrists resort to a variety of functional and dysfunctional strategies to deal with problems in this process. However, there are structural and general solution expectations and suggestions for the future. It was observed that psychiatrists strongly emphasized reducing individual armament before suggesting practical solutions.

Based on the experiences of psychiatrists, it can be said that the gun license report evaluation process in its current form involves ethical and scientific problems. It appears very difficult to maintain professional autonomy and ethical principles, especially in the face of the pressure and expectation of daily practice. In this context, it may be important to develop comprehensive policies that are in line with the expectations of psychiatrists.