İmam Mâturîdî'nin Te'vîlât'ul- Kur'ân'ında büyük günah kavramı
The concept of major sin in Imam Māturīdīs Te'vīlātu'l-Qur'an
Yazar: NEVFEL SOYLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE TEBER
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmada İslam düşünce tarihinde ilk dönemden başlayarak İslam alimlerinin
ilgilendiği konulardan biri olan büyük günah/kebîre meselesine, İmam Mâtürîdî'nin
Te'vîlâtü'l- Kur'ân isimli tefsirinde bakışı ele alınmıştır. İmam Mâtürîdî'nin Te'vîlâtü'l-
Kur'ân'ında Büyük Günah Meselesine Bakışı başlıklı çalışma giriş, iki bölüm ve sonuçtan
oluşmaktadır. Giriş bölümünde; araştırmanın konusu ve amacı, önem ve yöntemi belirtilmiş,
İmam Mâtürîdî ve eserleri hakkında kısa bilgi verilmiştir. Birinci bölümde; günahın ne olduğu
tespit edilerek Kur'ân-ı Kerîm'de nasıl geçtiği, günah anlamında hangi kelimelerin
kullanıldığı belirlenip hakkında bilgi verilmiştir. Hz. Peygamber (sav.) ve halifeler döneminde
büyük günah kapsamına giren bazı olaylar örnek olarak alınmıştır. İslam toplumunda iç
çatışmalara ve hatta ciddi bölünmelere neden olan, büyük günah meselesinin ortaya çıkışının
tarihi süreci verildikten sonra büyük günahın nasıl tanımlandığı ve sınıflandırıldığı tespit
edilmiştir. Bu bölümde İslam mezheplerinin büyük günah meselesine yaklaşımları ve büyük
günah işleyen kişinin dünya ve ahiretteki durumuyla ilgili görüşleri de ele alınmıştır.
Çalışmanın ikinci bölümünde; Mâtürîdî'nin Te'vîlat'ında büyük günah meselesine bakışı
üzerinde durulmuştur. Onun büyük günah meselesine yaklaşımı ve buna bağlı olarak lemem,
iman, irca, inkâr gibi kavramları ele alış biçimi irdelenmiştir. Bunun yanında insanı günaha
sevk eden etkenleri tespiti ve insanın fıtratı ile ilgili yorumları, cehennemin ebedîliği ve
büyük günah işleyenin/ mürtekib-i kebîrenin cehennemdeki durumu hakkındaki görüşleri
irdelenerek onun bu konularda izlediği yol ve yöntem belirlenmiştir. Bu konularda seçtiği
yorumların gerekçeleri incelenerek, tefsir ve tevilini yaparken ortaya koyduğu usulün
tutarlılığı değerlendirilmiştir. Büyük günahın bağışlanması ile ilgili olarak Mâtürîdî'nin
Te'vîlât'ında üzerinde durduğu tövbenin ne olduğu, insanın affı konusu, günahların tövbeli-
tövbesiz bağışlanması, kabul edilmeyecek tövbe, tövbenin kabul şartları, tövbenin gerekliliği
gibi meseleler belirlenerek, onun bu konudaki düşünceleri tespit edilmiştir. Sonuç bölümünde
ise çalışma sürecinde elde edilen bulgular değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kebîre, Büyük Günah, Te'vîlât, Mâtürîdî, Tövbe.

Abstract:
In this study, Imam Māturīdī's view on the issue of great sin/kabir, which is one of the
issues that Islamic scholars have been interested in, starting from the first period in the history
of Islamic thought, in his commentary named Ta'wîlâtu'l-Qur'ân is discussed. The study titled
Imam Māturīdī's View on the Issue of Major Sin in the Ta'wīlātu'l-Qur'ān consists of an
introduction, two chapters and a conclusion. In the introduction section, the subject and
purpose, importance and method of the research are stated, and brief information is given
about Imam Māturīdī and his works. During the period of the Prophet and the caliphs, some
events that were included in the scope of major sins were taken as examples. After giving the
historical process of the emergence of the major sin issue, which caused internal conflicts and
even serious divisions in the Islamic society, it was determined how the major sin was defined
and classified. In this section, the approaches of the Islamic sects to the issue of major sin and
the views of the person who committed a major sin in this world and in the hereafter are also
discussed. In the second part of the study, In Māturīdī's Ta'wīlāt, his view on the issue of great
sin is emphasized. His approach to the issue of great sin and, accordingly, the way he handled
concepts such as lamam, faith, irca, and denial were examined. In addition, by examining the
factors that lead people to sin, his interpretations about the nature of man, the eternity of hell
and the situation of the grave sinner/murteb-i kabir in hell, his path and method in these
matters were determined. By examining the reasons for the interpretations, he chose on these
issues, the consistency of the method he put forward in his tafsir and interpretation was
evaluated. Regarding the forgiveness of great sin, issues such as repentance, which Māturīdī
emphasizes in his Ta'vīlāt, the subject of forgiveness of man, the forgiveness of sins with
repentance and repentance, the repentance that will not be accepted, the acceptance conditions
of repentance, the necessity of repentance have been determined and his thoughts on this
subject have been determined. In the conclusion part, the findings obtained during the study
were evaluated.
Keywords: Kabir, Great sin, Ta'wīlāt, Māturīdī, Repentance.