Web sitelerinin dijital pazarlama agismdan uygunluk parametreleri: Konaklama 1 iletmeleri üzerine bir uygulama
Санариптик маркетинг шарттарында веб-сайттардын жарактуулук параметрлери: Мейманкана бизнесин изилдөө
Yazar: AYDAY §AKIR KIZI
Danışman: DOÇ. DR. GÜNTEKİN ŞİMŞEK
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Elektronik pazarlama = Electronic marketing ; Elektronik ticaret = Electronic commerce ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Oteller = Hotels ; Sayısal pazarlama = Digital marketing ; Web siteleri = Web sites

Özet:
Firmaların karlılıklarını koruyarak faaliyetlerine devam edebilmeleri açısından rekabetçi ortamda öne çıkabilmeleri gerekmektedir. Üretilecek ürünlerin belirlenmesinden satış sonrası müşteri ilişkilerinin geliştirilmesine kadar olan süreci kapsayan pazarlama, firmaların rekabet güçlerindeki en önemli stratejik unsurudur. Bu durum konaklama işletmeleri için de geçerlidir. Pazarlama stratejilerinin en önemli araçlarından biri olan firma web siteleri verimli kullanıldığı taktirde pazarlama faaliyetlerinin verimini arttırmaktadır.
Bu çalışmada Kırgızistan'daki konaklama işletmelerinin web sitelerinin dijital pazarlama açısından uygunluğunu incelemek hedeflenmiştir. Bu amaç çerçevesinde geliştirilen uygunluk ölçeği seçilen konaklama işletmelerinin web sitelerinin uygunluğunu değerlendirmek için kullanılmıştır. 23 kriterden oluşan ölçek Kırgızistan'da yer alan 3,4 ve 5 yıldızlı 44 konaklama işletmesinin web sitelerine uygulanmıştır. Araştırma kapsamında yer alan bu 44 işletmenin web sitelerinde aranan kriterlerden birçoğunun bulunmadığı görülmüştür. İşletmelerin web sitelerinde bulunan özellik sayısından bulunmayan özelliklerin sayısı çıkartılarak oluşturulan puanlama tablosunda işletmelerin ortalama puanı %50 çıkmıştır. Yani web sitelerinin dijital pazarlamaya uygunluğu açısından aranan özelliklerin yaklaşık yarısının bulunduğu tespit edilmiştir. Çalışmada işletmelerin web sitelerinde hangi özelliklerin ne sıklıkta bulunduğu, hangi özelliklerin daha az görüldüğü gibi bilgiler işletmelerin kategorileri ve tasarım şekline göre de incelenmiştir. Kırgızistan'da faaliyet gösteren konaklama işletmelerinin eksiklerinin belirlenerek geliştirilmesi işletme, tüketici ve ülke turizmi bakımından olumlu sonuçlar yaratacaktır. Uygulanan bu ölçek sayesinde hem Kırgızistan'daki konaklama işletmelerinin web sitelerinin dijital pazarlama açısından uygunlukları ölçülerek genel durumları hakkında görüş oluşacak, hem de gelecek çalışmalarda geliştirilecek ölçeklere referans olacaktır.
Konaklama işletmelerinin web sitelerini dijital pazarlamaya daha uygun hale getirmeleri tüketiciler için daha güvenilir ve öngörülebilir bir konaklama imkanı yaratmaya, işletmeler için ise daha düşük maliyetlerle daha verimli pazarlama uygulamalarını hayata geçirmeye, ülke için ise turizm gelirlerini arttırmaya ve imajı geliştirmeye yardımcı olacaktır.
Gelecekte konu ile ilgili yapılacak çalışmalarda konaklama işletmelerinin web sitelerini dijital pazarlamaya uygunluğunu değerlendiren kriterler yeniden ele alınarak geliştirilebilir. Kullanılan kriterler farklı boyutlara (kurumsal kimlik yaratma, doğrudan satış, satış sonrası destek gibi) ayrılabilir. Ayrıca kullanılacak kriterler arasında farklı bir ağırlıklandırmaya başvurularak dijital pazarlama üzerinde etkisi daha çok olan kriterlerin puanlamada önemi arttırılırken, etkisi daha az olan kriterlerin puanlamada önemi düşürülebilir. Bu sayede web sitelerinin dijital pazarlamaya uygunluğu açısından daha detaylı bir yaklaşım geliştirmek mümkün olacaktır. Gelecekte yapılacak çalışmalar konaklama işletmelerinin sahip oldukları ve olmadıkları zaman içerisinde gözlemleyerek (ön test-son test) işletmelerin web sitelerindeki değişimi inceleyebilir. Ayrıca benzer kriterler farklı sektörden işletmelerin web sitelerinde de uygulanarak sektörler arasında web sitelerinin dijital pazarlama özellikleri araştırılabilir.
Anahtar Kelimeler: Konaklama İşletmeleri, Dijital Pazarlama, Web Sitesi.

Abstract:
Мекемелер өз ишмердүүлүгүн жана кирешелүүлүгүн сактоо менен улантуу үчүн, атаандаштык шартында өзгөчөлөнүп турушу керек. Өндүрүлө турган продукцияны аныктоодон баштап, кардарларды сатуудан кийинки карым-катнашты өнүктүрүүгө чейинки процессти камтыган маркетинг компаниялардын атаандаштык күчүнүн эң маанилүү стратегиялык фактору болуп саналат. Бул мейманкана ишканаларына да тиешелүү. Маркетинг стратегиясынын маанилүү куралдарынын бири болгон компаниянын веб-сайттары, эгерде алар натыйжалуу колдонулса, маркетинг иш-аракеттеринин натыйжалуулугун жогорулатат. Бул изилдөөдө санариптик маркетинг боюнча Кыргызстандагы мейманканалардын веб-сайттарынын шайкештигин текшерүүгө багытталган. Ушул максатта иштелип чыккан ылайыктуулук шкаласы тандалган мейманкана ишканаларынын ылайыктуулугун баалоо үчүн колдонулган.
23 критерийден турган шкала Кыргызстандагы 3, 4 жана 5 жылдыздуу 44 турак жай ишканасынын веб-сайттарын изилдөө максатында колдонулган. Изилдөөнүн алкагында ушул 44 ишкананын веб-сайттарында изделген критерийлердин көпчүлүгү табылбай жаткандыгы байкалган. Ишканалардын веб-сайттарындагы бар критерийлердин санынан жок болгон критерийлердин санын алып салуу менен түзүлгөн упайлардын таблицасында, ишканалардын орточо упайы %50 түзөт. Башкача айтканда, веб-сайттардын санариптик маркетингге ылайыктуулугу жагынан изделген критерийлерге жооп берген сайттардын жарымынан жакыны аныкталды. Изилдөөнүн жүрүшүндө ишканалардын веб-сайттарында кайсы өзгөчөлүктөр табылгандыгы жана канчалык көп кездешкени, кайсы өзгөчөлүктөрү азыраак кездешкени сыяктуу маалыматтар ишканалардын категорияларына жараша текшерилди. Кыргызстанда иштеп жаткан турак жай ишканаларынын кемчиликтерин аныктоо жана өркүндөтүү ишкердик, керектөө жана айылдык туризм жаатында оң натыйжаларды берет. Колдонулган ушул шкаланын жардамы менен, Кыргызстандагы жатаканалардын веб-сайттарынын санариптик маркетинг шартында ылайыктуулугу өлчөнөт жана алардын жалпы абалы жөнүндө пикир калыптанат жана келечекте иштелип чыгуучу изилдөөлөргө шилтеме болот.
Веб-сайттарын санариптик маркетингге ылайыктуу болуусу, керектөөчүлөр үчүн ишенимдүү жана божомолдонгон турак жайларды түзүүгө, бизнес үчүн арзан чыгымдар менен натыйжалуу маркетинг тажрыйбасын киргизүүгө, туризмден түшкөн кирешени көбөйтүүгө жана өлкөнүн имиджин жакшыртууга жардам берет.
Бул тема боюнча келечектеги изилдөөлөрдө, турак жай ишканаларынын веб-сайттардын санарип маркетингине ылайыктуулугун баалаган критерийлер кайрадан каралып, иштелип чыгышы мүмкүн. Колдонулган критерийлерди ар кандай өлчөмдөргө бөлүүгө болот (мисалы, корпоративдик идентификацияны түзүү, түз сатуу, сатуудан кийинки колдоо). Мындан тышкары, колдонула турган критерийлердин арасынан башкача салмакты колдонуу менен, санариптик маркетингге көбүрөөк таасир эткен критерийлердин маанилүүлүгүн балл топтоодо жогорулатууга болот, ал эми упай топтоодо таасири азыраак болгон критерийлердин маанисин төмөндөтүүгө болот. Ушундай жол менен, веб-сайттардын санариптик маркетингге ылайыктуулугу жагынан дагы деталдуу ыкманы иштеп чыгууга болот. Келечектеги изилдөөлөр турак жай ишканаларынын веб-сайттарындагы өзгөрүүлөрдү, алардын болгон жана болбогон убактысын байкоо менен изилдей алат (тесттен мурунку тесттен кийин). Мындан тышкары, окшош критерийлерди ар кайсы тармактардагы ишканалардын веб-сайттарында колдонуу менен, тармактар арасындагы веб-сайттардын санариптик маркетинг өзгөчөлүктөрү изилдениши мүмкүн.
Ачкыч сөздөр: Мейманкана, Санариптик Маркетинг, Веб-сайт,