Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik ve anlaşılabilirliği
The readability and understandability of the texts in secondary school Turkish course books
Yazar: KEVSER KÜBRA BOLAT
Danışman: DOÇ. DR. HALİT KARATAY
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Metin okuma = Text reading ; Okuma eğitimi = Reading training ; Okuma metinleri = Reading texts ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Okunabilirlik = Readability ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching

Özet:
Bu araştırmada, ilköğretim 5-8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin sözcük ve kelime uzunlukları ve metinlerdeki sözcüklerinin kullanım sıklığına göre okunabilirlik düzeyleri incelenmiştir. Bunun için Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlikleri ile ilgili uzman görüşüne başvurulmuştur. Bu metinler üzerinde çıkartmalı okunabilirlik işlemi uygulanarak okunabilirlik durumları metin türü, kelime ve cümle uzunlukları, sınıf ve cinsiyet değişkenleri açısından belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada betimsel araştırma yöntemi ve tarama tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda 5-8. sınıf öğrencilerinin öyküleyici metinleri bilgilendirici metinlere göre daha kolay okuduğu gözlemlenmiştir. Sınıf seviyelerine göre değerlendirildiğinde 6.sınıf ders kitabındaki metinlerin diğer ders kitaplarına göre daha kolay okunduğu gözlemlenmiştir. Kelime sıklığı ile okunabilirlik düzeyi arasında anlamlı bir fark tespit edilmiş, yaygın olan kelimelerden oluşan metinlerin daha rahat anlaşıldığı görülmüştür. Bir diğer bulguya göre metinlerin cümle uzunluğu 13 sözcüğü aşınca okunabilirlik puanında anlamlı düşüşler olmuş ve metinlerin okunabilirliğini en çok etkileyen değişkenin ortalama cümle uzunlukları olduğu tespit edilmiştir. Ders kitaplarına alınacak metinler, sadece uzman görüşü ile belirlenmemeli, ders kitapları için metin seçiminde güvenilirliği artıran farklı yöntemlerden de yararlanılmalıdır.



Anahtar Kelimeler: Türkçe ders kitapları, okunabilirlik, anlaşılabilirlik, okuma, metin seçimi, kelime uzunluğu, cümle uzunluğu.

Abstract:
In this research, word length of the texts in 5th-8th grade Turkish course books and readibility degree of the words according to their frequency is studied. For this, expert opinion was consulted on readibility of texts in Turkish course books. Readibility levels were tried to identified in terms of text genre, word and sentence length, grade and gender variables by applying close tests on these texts. Descriptive research method and scanning technique were used in the study. In the result of the study, it was observed that 5th-8th grade students read narrative texts more easily than informative texts. It was observed that the texts in the 6th grade course books were read easily than the other course books when they are evaluated according to the grade levels. A significant diffirence between word frequency and readibility degree was determined, and it was observed that the texts which consist of common words were understood more easily. According to another finding, as the lengths of the sentences in the texts increase over 13, there is significant decrease in readibility scores and it was determined that the variable which affects the text readibility most is the average sentence length. The texts that will be taken into course books should not be determined by mere expert opinions, different methods that increase reliability should be used in text choice for course books.



Key Words: Turkish course books, readibility, comprehensibility, reading, text choice, word length, sentence length.