Uyuşturucu madde ticareti ve kullanımı suçundan hüküm giyenlerin bazı değişkenlere bağlı olarak profillerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the profiles of those convicted of drug trafficking and use depending on some variables
Yazar: ELİF TEKELİ
Danışman: PROF. DR. EBRU GÖKMEŞE
Hitit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism

Özet:
Uyuşturucu ve uyarıcı maddeler geçmişten günümüze hızlı artan oranla insan sağlığını tehdit
eder hale gelmiştir. Uyuşturucu maddenin Dünya Sağlık Örgütü'nde yer alan tanımlanmasında
"kişi üzerinde bırakmış olduğu etki esas alınarak, önüne geçilmez gereksinim veya arzu yahut
kullandığı miktarı arttırma eğilimi, ruhsal ve fiziksel etki yaratan maddeler" şeklinde yer
almaktadır. Dünya Sağlık Örgütü Uzmanlar Komitesi bağımlılık türlerinde 10 başlık altında
gruplama yapmıştır. Bunlar; "alkol, kafein, esrar, halüsinojenler, inhalandlar, opiyatlar, sedatifhipnotikler, stimulanlar, nikotin ve diğer yeni üretilenler" şeklinde gruplara ayrılmıştır. Bu
çalışmada uyuşturucu ve uyarıcı maddelerin suç tanımı içinde yer aldıkları şekilde hem
kullanım hem de ticaret konusunda ayrı yasal düzenlemeleri ve bu suçlardan hüküm giyenlerin
eğitim durumu bakımından benzerlikleri olup olmadığı, yaş, cinsiyet ve bazı profil özellikleri
araştırılmıştır. Türkiye İstatistik Kurumu tarafından hazırlanan veriler kaynak verilerimizdir.
Çorum ili yetkili Ağır Ceza Mahkemeleri çevresinde yargılanmış ve hüküm giymiş mahkumlar
konu alınarak araştırmamızın konusunu oluşturmaktadır. Uyuşturucu ve uyarıcı maddelerin
kullanımı veya ticareti suçunun kıyas edilmesi ve bu suçlardan hüküm giyen sanıkların hangi
suçtan ceza aldıkları, suça konu madde türleri, bağımlılık süreleri, eğitim durumları, meslek,
yaş, cinsiyet ve medeni durumları araştırılarak Adli Bilimler açısından değerlendirilmiştir.
Çalışma sonucunda elde edilen profil özelliklerine göre ortaya konulan veriler; suç
tanımlamasının yapılmasında ve uyuşturucu maddeleri hangi amaçla failin uhdesinde
bulundurduğuna ilişkin ihtilafların çözümüne katkı sağlayacağı, sanığın makul sürede
yargılanarak adil yargılanma hakkının korunması ile mahkemelerin maddi gerçeği araştırma
ilkesini uygulamasına pozitif katkı sağlayabilmek adına yararlı bulgular ortaya çıkardığı
kanaatindeyiz.
Anahtar Kavramlar: Adli Bilimler, Bağımlılık, Uyuşturucu Madde Kullanma Suçu, Uyuşturucu
Madde İmal ve Ticareti Suçu.

Abstract:
Narcotic and stimulant substances have become a rapidly increasing threat to human health
from past to present. The definition of narcotic drugs in the World Health Organization includes
"substances that create an irrepressible need or desire or a tendency to increase the amount
used, psychological and physical effects, based on the effect they have on the person." The
World Health Organization Expert Committee has grouped addiction types under 10 headings.
These; They are divided into groups as "alcohol, caffeine, marijuana, hallucinogens, inhalants,
opiates, sedative-hypnotics, stimulants, nicotine and other newly produced products." In this
study, separate legal regulations regarding the use and trade of drugs and stimulants, as
included in the crime definition, and whether there are similarities in terms of education level,
age, gender and some profile characteristics of those convicted of these crimes were
investigated. The data prepared by the Turkish Statistical Institute is our source data. The
subject of our research is the prisoners who were tried and convicted in the High Criminal
Courts authorized in Çorum province. Comparison of the crime of use or trafficking of narcotic
and stimulant substances and the crime for which the defendants convicted of these crimes
were punished, the types of substances subject to the crime, duration of addiction, educational
status, profession, age, gender and marital status were investigated and evaluated in terms of
Forensic Sciences. Data presented according to the profile characteristics obtained as a result
of the study; We believe that it will contribute to the definition of crime and the resolution of
disputes regarding the purpose for which the perpetrator possesses drugs, and that it produces
useful findings in order to protect the defendant's right to a fair trial by being tried within a
reasonable time and to make a positive contribution to the implementation of the principle of
investigating the material truth by the courts.
Key Concepts: Forensic Sciences, Addiction, Drug Abuse Crime, Drug Production and
Trafficking Crime