Tarihi yapılarda pasif yangın önlemlerinin artırılmasına yönelik bir yöntem önerisi
A method proposal for increasing passive fire preventions in historical buildings
Yazar: GAMZE FAHRİYE PEHLİVAN ERAYBAT
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMİN BAŞAR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kültürel miras = Cultural heritage ; Tarihi yapılar = Historic structures ; Yangın = Fire

Özet:
Bu çalışmada, tarihî yapıların yangın felaketinden korunmasına yönelik pasif yangın önlemlerinin, restorasyon ve koruma ilkeleri ışığında irdelenmesi amaçlanmaktadır. Bu sayede, tarihî yapıların yangından korunmasına yönelik bir metodoloji geliştirilmiştir. Elde edilen bu bilgilerle hem toplumsal farkındalık hem de sektörel katkı sağlama amacı güdülmüştür. Literatür taraması ve deneysel çalışmaların bir arada yürütüldüğü tezde, restorasyon ve koruma ilkeleri süzgecinden geçen bazı basit tedbirler sayesinde tarihî yapılarda yangın çıkma riskinin düşürülebileceği sonucuna varılmıştır.
Çalışmanın giriş bölümünde, çalışmanın amacı, önemi, kapsamı, materyal ve yöntemi açıklanmıştır. Sonraki bölümde, yangınla ilgili temel kavramlara, tarihî yapılarda yangın çıkma sebeplerine ve yanan tarihî yapılardan örneklere yer verilmiştir. Yangından sonra yapıların durumu anlatılmış ve tarihî yapıları yangından korunmanın önemi ele alınmıştır. 
Çalışmanın gelişme bölümünde, geçmişten günümüze aktif ve pasif yangın önlemleri irdelendikten sonra tarihî yapılarda uygulanabilecek pasif önlemler; malzeme, yapı elemanları, tesisat, mekânsal planlama, çevre düzenlemesi ve yerleşim ölçeğinde incelenmiş ve bunların tarihî yapıya olan etkileri araştırılmıştır. Bunlara ek olarak az maliyetli olmasına rağmen çok etkili olan idari önlemler olarak kabul edilen organizasyonel ve yönetimsel pasif koruma önlemleri sıralanmıştır. Daha sonra diğer pasif önlemlerle birlikte yasa ve yönetmeliklerin getirdiği sınırlama ve düzenlemeler anlatılmıştır. Tüm bu önlemleri analiz edebilmek için uluslararası düzeydeki koruma ilke ve tüzükleri yorumlanarak konuyla ilgili "koruma ilkeleri" geliştirilmiştir. Bir yöntem önerisi olarak sunulan pasif yangın önlemlerinin ilgili koruma ilkeleri ışığında değerlendirilmesi yapılmıştır. Sonuç olarak elde edilen veriler, hem bilim dünyası hem de sektör için kılavuz niteliği taşıyan tavsiyeler haline getirilmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine passive fire preventions for protecting historical buildings from fire disaster in the light of restoration and preservation principles. Thus, a methodology was developed about protecting historical buildings from fire.  Through this information that was obtained, it was proceeded in a way that both social awareness and sectorial contribution were enabled. In the dissertation where literature review and experimental studies were carried out together, it resulted that the risk of fire in historical buildings can be reduced with simple measures in accordance with restoration and preservation principles.  
In the introduction part of the study, the aim to be reached with this study, the importance, scope, material and the method of the study were explained. In the subsequent part, main concepts related to fire, causes of fire in historical buildings, the importance of protecting historical buildings from fire were dealt with by explaining the state of historical buildings after fire and examples from burnt historical buildings. 
In the development part of the study, after examining active and passive fire measures from past until today, passive measures on the scale of materials, construction elements, installation, spatial planning, layout planning and settlement and the effects of these on historical buildings were examined. In addition to these, organizational and administrative passive protection measures accepted as managerial measures that are very effective although they cost little were lined up. Then, restrictions and regulations that laws and regulations bring were explained in addition to other passive measures. In order to be able to analyse all these measures, "preservation principles" related to the subject were developed with the interpretation of principles and regulations at international level. As a method proposal, the assessment of all these passive measures was made in the light of related preservation principles. As a result, obtained data have become suggestions carrying quality of guide for both science world and the sector.