Multipl sklerozlu hastalarda yorgunluk ve fiziksel aktivite düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between fatigue and physical activity level in patient with multiple sclerosis
Yazar: KADER ÇEKİM
Danışman: DOÇ. DR. ARZU GÜÇLÜ GÜNDÜZ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Çalışmamız Multipl Skleroz (MS) hastalarında yorgunluğun fiziksel aktivite düzeyine etkilerini incelemek amacıyla planlandı. Çalışmaya EDSS skoru 0.5-4.5 arasında değişen 40 MS hastası ve benzer yaş ve cinsiyetteki 30 sağlıklı gönüllü dahil edildi. Yorgunluk şiddeti; Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ) ile, yorgunluğun yaşam kalitesine etkisi; Yorgunluk Etki Ölçeği (YEÖ) ile, fiziksel aktivite düzeyi; Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) ve ActiGraph GT3X+ Akselerometre ile değerlendirildi. ActiGraph GT3X+ akselerometre ile yapılan değerlendirmede günlük fiziksel aktivite miktarı (CPD), dakikadaki fiziksel aktivite miktarı (CPM), günün periyotlarına göre fiziksel aktivite miktarı (sabah, öğleden sonra, akşam), fiziksel aktivite kategorisi (sedanter, hafif, orta, şiddetli, aşırı şiddetli), adım sayısı ve enerji tüketimi (günlük, saatlik) sonuçları analiz edildi. Çalışmanın sonucunda MS hastalarında sağlıklı kontrollere göre yorgunluk şiddetinin arttığı ve yorgunluğun yaşam kalitesini etkilediği görüldü (p<0.05). Ek olarak, MS hastalarında sağlıklı kontrollere göre fiziksel aktivite düzeyinin azaldığı ve sedanter aktivite davranışı gösterme eğilimlerinin arttığı bulundu (p<0.05). MS hastalarında, yorgunluk şiddeti ile toplam IPAQ puanı arasında ilişki bulundu (p<0.05). Yorgunluk şiddeti ile CPD, CPM (günlük, sabah, öğleden sonra ve akşam), sedanter fiziksel aktivite oranı, orta şiddetli fiziksel aktivite oranı, adım sayısı ve günlük enerji tüketimi arasında ilişki görülürken (p<0.05), hafif şiddetli fiziksel aktivite oranı, şiddetli fiziksel aktivite oranı ve saatlik enerji tüketimi arasında ilişkiye rastlanmadı (p>0.05). MS hastalarında yorgunluğun fiziksel ve psikososyal fonksiyonlarda yetersizliklere neden olarak fiziksel aktivite düzeyinde azalmaya neden olduğu tespit edildi (p<0.05). Çalışmamızın sonuçları, herhangi bir özre sahip olmayan ya da hafif ile minimal arasında özrü olan MS hastalarında yorgunluğun erken dönemden itibaren ortaya çıkarak fonksiyonel yetersizliklere ve fiziksel aktivite düzeyinde azalmaya neden olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, MS hastalarında yorgunluğun en erken dönemden itibaren değerlendirilmesi gereken önemli bir faktör olduğu düşünülmektedir. Çalışmamızdan elde edilen sonuçlar ışığında; MS hastalarının en erken dönemde yorgunluk ve fiziksel aktivite ile ilgili bilgilendirilmeleri ve fiziksel aktivitelerini arttırmaları için cesaretlendirilmeleri gerektiğini ifade etmekteyiz. Ek olarak bu sonuçların MS hastalarının fiziksel aktivite düzeylerini arttırmak ve aktif yaşam biçimini benimsetebilmek için yapılacak rehabilitasyon çalışmalarına yol göstereceğini düşünmekteyiz.

Abstract:
This study was conducted to investigate the relationship between fatigue and physical activity levels in patients with Multiple Sclerosis (MS). The study included 40 MS patients with EDSS score between 0.5-4.5 and 30 healthy volunteers of similar age and gender. Fatigue; with Fatigue Severity Scale (FSS), the effect of fatigue on quality of life; with Fatigue Impact Scale (FIS), physical activity level; with the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) and ActiGraph GT3X+ Accelerometer were evaluated. In the physical activity assessment made by ActiGraph GT3X+ accelerometer, count per day (CPD), amounts of physical activity per minute (CPM), amounts of physical activity per day period (morning, afternoon, evening), physical activity categories (sedentary, light, moderate, vigorous, very vigorous), number of steps and energy expenditure (daily, hourly) were analyzed. The result of the study, it was seen that fatigue severity was increased and fatigue affected the quality of life in MS patients according to the control group (p<0.05). Additionally, it was found that the physical activity level was decreased and the tendency of sedentary physical activity behaviors was increased in MS patients according to the control group (p<0.05). Fatigue severity was associated with total IPAQ score in patients with MS. There was found a relationship between fatigue and CPD, CPM (daily, morning, afternoon and evening), sedentary physical activity rate, moderate physical activity rate, number of steps, and daily energy expenditure (p<0.05), but no relation was found between fatigue severity and light physical activity rate, vigorous physical activity rate, and hourly energy expenditure (p>0.05). It was determined that fatigue in MS patients caused physical and psychosocial functioning deficits resulting in a decrease in physical activity level (p<0.05). The results of our study show that in patients MS with no disability or with minimal to mild disability, fatigue causes the functional deficit and decreased physical activity level by occurring from the early period. Therefore, it is thought that fatigue is an important factor to be evaluated from the earliest period in MS patients. In light of these results; we suggest that MS patients should be informed about fatigue and physical activity and encouraged to increase their physical activity from the earliest period. Additionally, we think that these results will guide rehabilitation programs to increase the physical activity levels of MS patients and to adopt an active lifestyle.