Gelibolulu Sürûrî ve Divanı
Sürûri of Gallipoli and His Divan
Yazar: NİYAZİ ÜNVER
Danışman: PROF. DR. AHMET MERMER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Sururi = Sururi ; Şiir = Poem

Özet:
Gelibolulu Sürûri ve Divanı adlı bu tez çalışmasının iki temel amacı vardır: Biri, kütüphanelerde tek nüshası bulunan Sürûrî Divanı'nın metnini oluşturmak; ikincisi ise oluşturulan bu metinden hareketle şairin edebiyat tarihi içerisindeki yerini belirlemektir.Sürûrî XVI. yüzyıl şairlerinden olup, çeşitli medreselerde müderrislik ve devlet görevleri yanında Kanuni Sultan Süleyman'ın oğlu Şehzade Mustafa'ya hocalık yapmıştır. Değişik konularda eserlerin yanında bir de Türkçe divan tertip etmiştir. Sürûrî divanının yarısından fazlası nazirelerden oluşmakta ve bir nazire mecmuası özelliği göstermektedir.Bu çalışma bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır:Giriş kısmında; kısaca 16. asırda edebî duruma değinilmiştir.Çalışmanın birinci bölümünde; şairin hayatı hakkında bilgi bulunan kaynaklar taranarak ailesi, eğitimi, görevleri, tarikatı, ölümü ve kişisel özellikleri hakkında bilgi verilmiştir. Yine bu bölümde, şairin tespit edilen eserleri hakkında bilgi verilmiş ve bulunduğu kütüphaneler belirtilmiş, edebî kişiliği ve nazireciliği üzerinde durulmuştur. Nazireleri tespit edilerek hangi şaire ne kadar nazire söylediği çıkartılmış ve nazire söylediği şairlerin şiirleri ile karşılaştırılmıştır.İkinci bölümde; Sürûrî Divanı'nda yer alan şiirler genel olarak şekil ve muhteva özellikleri başlığı altında incelenmiştir. Bunun sonuçunda Divan'da bulunan 585 şiirden 32'si Farsça olmak üzere 502 gazel (266'sı nazire), 3 kaside, 1 murabba, 16 kıt'a, 19 matla ve 44 müfred olduğu görülmüştür.Üçüncü bölümde ise Sürûrî Divanı'nın bilinen tek nüshası esas alınarak yapılan çevriyazılı metin verilmiştir.Anahtar Sözcükler:1.Türk Dili ve Edebiyatı,2.Divan edebiyatı,3.Eski Türk Edebiyatı,4.Sürûrî,5.Gelibolu

Abstract:
This dissertation, entitled ?Sürûri of Gallipoli and His Divan,? aims at achieving two goals. First, to establish a critical text edition of Sürûrî?s Divan based on the only extant manuscript that is available to us. Second, to contextualize the author?s achievement/place within the Ottoman literary tradition based on this text.Sürûrî is a 16th century Ottoman poet, who worked as a tutor/teacher at various madrasas, undertook several goverment positions, and tutored the Sultan Süleyman the Magnificient?s son Mustafa. In addition to his other works, he composed a divan in Turkish. More than half of his divan is composed of nazires, and therefore carries the characteristics of a ?nazire mecmuasi?This study consist of an introductory chapter and three other chapters.The introduction briefly discusses literary setting of the 16th century in the Ottoman EmpireIn the first chapter, a detailed biographical information of the poet/author, concerning his family, educational, and religious background as well as information on his duties/posts, his death and character is provided. Furthermore, general information about the works that can be identified and ascribed to him as well as the of the list of the libraries that have these manuscripts are povided. His literary character/persona and style as a nazire composer is discused in detail. The poets to whom he has written/dedicated nazires are listed and the nazire poems in question are analyzed in comparison.In the second chater, the general characteristics of the poems contained in the Divan are analyzed with respect to their form and content. As a result, it can be indicated that among the 585 poems, there are 502 gazels (266 of them are written as a nazire), 3 qasida, 1 murabba, 15 qita, 44 mufred poems.In the third chapter, a transcribed version of the only extant manuscript of Suriri?s divan is given.Keywords:1. Turkish Language and Literature2. Divan Literature3. Old Turkish Literature4. Surûrî5. Gallipoli