Yerel yönetimlerde Bilgi Edinme Hakkı Kanunu uygulamalarının belge yönetimine etkileri: İstanbul'daki belediyeler üzerine bir inceleme
Influence of 'Right to Information Act' enforcement on document management by local governments: A study on Istanbul municipalities
Yazar: SONAY GÖÇMEN
Danışman: PROF. DR. NİYAZİ ÇİÇEK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Arşivcilik = Record keeping ; Belediyeler = Municipalities ; Belge yönetimi = Document management ; Bilgi Edinme Hakkı Kanunu = Law on Right of Information Acquirement ; Bilgi edinme hakkı = Obtain information rights ; Yerel yönetimler = Local administrations ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Türkiye'deki kamu idarelerinde bilgiye erişimin yasal dayanağı olan 2003 yılında kabul edilen Bilgi Edinme Hakkı Kanunu, kamu yönetimi, halkla ilişkiler, hukuk gibi sahalarda birçok çalışmayla incelenmiş olmasına rağmen bilgi ve belge yönetimi alanında yeteri kadar ele alınmamıştır. Oysa bilgi edinme hizmeti verebilmek için kurumların belge ve dosyalama düzeni ile arşiv hizmetleriyle ilgili birçok yükümlülüğü bulunmaktadır. Tezde, Kanun'un belediyelerin belge yönetimi ve arşiv uygulamalarına olan etkisi incelenmiştir.
Yüksek lisans tezi olarak bu çalışmada konu, İstanbul'daki belediyelerle sınırlandırılmıştır. Bütün içerisinden bir kesit alarak mevcudu görmek ve genelleme yapabilmek hedeflenmiştir. Çalışmanın amacı, Kanun'un İstanbul'daki belediyelerin belge yönetimi ve arşiv uygulamalarına olan etkilerini ortaya çıkarmaktır. Kanun'un belge yönetimiyle ilgili idarelere yükümlülükler getirmesi nedeniyle hipotez, "Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nun belge yönetimi hizmetlerine olumlu etkileri olmuştur" şeklinde belirlenmiştir. Olumlu etkileri ortaya çıkarıp hipotezi doğrulamak amacıyla saha çalışması yapılmıştır. Çalışmaya İstanbul'daki Büyükşehir ve otuz sekiz ilçe belediyesi dâhil edilmiştir. Yetkililerle yüz yüze ve uzaktan gerçekleştirilen görüşmelerle, aynı zamanda kurumlara yapılan ziyaretlerle bilgiler derlenmiş, önceden hazırlanan anket doldurulmuştur.
Elde edilen bulgular, Kanun'a dayalı uygulamaların belediyelerde bilgi ve belge yönetimi personelini, dijitalleştirme hizmetlerini, elektronik belge yönetim sistemlerini, dosya planlarını ve saklama sürelerini etkilediğini göstermiştir. Bu etkilerin, belediyelerde belge yönetimi ve arşiv hizmetlerinde olumlu gelişmeler, personel farkındalığının artması ve dijitalleştirme hizmetlerinin yaygınlaşması şeklinde olduğu görülmüştür. Tüm bu olumlu etkiler sebebiyle tezde belirlenen hipotezin doğrulandığını söylemek mümkündür.

Abstract:
Came into effect in 2003, Right to Information Act provides for access to information in public authorities in Turkey. Although it was subject to tents of studies in various disciplines such as public management, public relations, and law, it has not been extensively studied yet as a topic in the field of information and document management. In fact, institutions take on many obligations related with document and filing system as well as archiving in order to deliver information services. This thesis, therefore, examines the influence of the said law on document management and archive management practices at municipalities.
Given the limitations of a master's thesis, this study covers Istanbul municipalities only. It was intended to reveal current situation and draw generalizations based on selected cases. For this law envisages some document management practices on the part of the related authorities, the hypothesis was "Right to Information Act has had a positive influence on document management services." A field study was conducted so as to find out positive influences, if any, and thus to test the hypothesis. Metropolitan Municipality of Istanbul Province and thirty-eight district/metropolitan sub-provincial municipalities were included in the study. The data was collected through face to face and remote interviews by and visits to the related authorities, besides questionnaires.
Findings of the research show that enforcement of the law impacted information and document management staff, digitization services, electronical document management systems, filings systems and retention periods at municipalities. It was found that the said impact includes positive developments in municipal document management and archival services, raising of personnel awareness, and extending of digitization. It could be argued that the said positive influences justify the hypothesis of this study.