Uluslararası deniz hukuku uyarınca otonom deniz araçları statüsünün incelenmesi ve denizde silahlı çatışma hukuku kapsamında otonom deniz silah sistemlerinin kullanımının değerlendirilmesi
Examination of the status of maritime autonomous vehicles under the international law of the sea and evaluation of the use of maritime autonomous weapons systems under the law of armed conflict at sea
Yazar: ASYA KEZBAN AYRANCI
Danışman: DOÇ. DR. BLEDA RIZA KURTDARCAN
Milli Savunma Üniversitesi / Atatürk Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Harp ve Silahlı Çatışma Hukuku Ana Bilim Dalı / Harp ve Silahlı Çatışma Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Deniz hukuku = Law of the sea ; Otonom araçlar = Autonomous vehicles ; Otonom gemiler = Autonomous ships ; Otonom silah sistemleri = Autonomous weapon systems ; Otonom sistemler = Autonomous systems ; Silahlar = Guns ; Silahlı çatışma = Armed conflicts ; Silahlı çatışmalar hukuku = Law of Armed Conflicts ; Uluslararası deniz hukuku mahkemesi = International tribunal for the law of the sea ; Uluslararası hukuk = International law

Özet:
Günümüzde önemli askerî güce sahip devletlerin envanterlerine insansız deniz araçlarını (İDA) ekledikleri ve kullandıkları görülmektedir. ODA'lar, barış ve harp döneminde bağlı oldukları devletlere farklı kullanım imkanları tanımaktadır. Buna karşılık uluslararası deniz hukuku sözleşmelerinin gemi üzerine kurulması, ODA'nın hukuki statüsünü ve bu statüden doğan hak ve yükümlülüklerini tartışmaya açmaktadır. Bu bağlamda, ODA'lar otonominin son seviyesini temsil etmelerinden dolayı hukuki statüsündeki belirsizlik akademi araştırmaları zorunlu kılmaktadır. 
Bu tezin amacı uluslararası deniz hukuku minvalinde ODA'ların statüsünü incelemek ve denizde silahlı çatışma hukuku uyarınca ODSS'nin yasallığı ve de facto kullanımını analiz etmektir ancak uluslararası hukukta "gemi" kavramının ortak bir tanımı bulunmamaktadır. Bu nedenle devletlerin iç hukuktaki "gemi" tanımları ODA'ların "gemi" olarak tanımlanıp tanımlanmaması için önem arz etmektedir zira bir aracın "gemi" olarak nitelendirilmesi devletlerin ulusal hukuklarına bırakılmıştır. ODA'ların insansız olması nedeniyle "gemi" statüsünde değerlendirilmesine engel olacak bir düzenleme bulunmamaktadır ancak bir ODA'nın "savaş gemisi" olarak tanımlanması pozitif hukuk uyarınca da mümkün değildir. Büyük askerî güçlerse OSS'lerin yasaklanmasına karşı çıkmakta fakat hukuki belirsizlik çözülmediği sürece otonom silah sistemlerinin hedeflemedeki son kararı yapay bir sisteme devretmeyeceklerini paylaşmışlardır. Dolayısıyla ODA'ların statüsünü saptamak için uluslararası deniz hukuku sözleşmelerinin yanı sıra iç hukuklar da incelenmelidir. Çalışmamız neticesinde ODA'nın gerçekleştirmesi istenilen görevler uyarınca ODA'nın "gemi", "cihaz", "ekipman" statüsünde değerlendirilmesi mümkünken "savaş gemisi" olarak nitelendirilmesi için XX. yüzyılda düzenlenen uluslararası kuralların ODA'ların optimal kullanımı için günümüz teknolojileri dikkate alınarak güncellenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Denizde silahlı çatışma hukukunun bazı ilkelerinin ODSS'ler için programlanmasının zor olacağı ancak gelişmekte olan bir teknoloji olması sebebiyle söz konusu ilkeler doğrultusunda görev icra etmesinin mümkün olabileceği düşünülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Otonom Deniz Aracı (ODA), Otonom Deniz Silah Sistemi (ODSS), otonomi, gemi, savaş gemisi.

Abstract:
Nowadays, it is seen that states with significant military power, add unmanned naval vehicles (UMV) to their inventories and use them. Autonomous Maritime Vehicles provide different usage opportunities to the states they are affiliated with in times of peace and war. Conversely, the establishment of international maritime law conventions on the ship opens the legal status of the Autonomous Maritime Vehicles and their rights and obligations arising from this status to discussion. In this context, since Autonomous Maritime Vehicles represent the last level of autonomy, the uncertainty in their legal status necessitates academic research.

The purpose of this thesis is to examine the status of AMV in terms of international maritime law and to analyze the legitimacy and de facto use of Autonomous Maritime Weapons Systems by the law of armed conflict at sea, nonetheless, there is no common definition of the concept of "ship" in international law. Therefore, the definitions of "ship" in the domestic law of the states are important for the definition of Autonomous Maritime Vehicles as a "ship" since the definition of a vehicle as a "ship" is left to the national laws of the states. Since Autonomous Maritime Vehicles are unmanned, there is no regulation to prevent them from being evaluated as "ships", but it is not possible to define an Autonomous Maritime Vehicle as a "warship" by positive law. On the other hand, the major military powers oppose the banning of Autonomous Weapons Systems but shared that they will not delegate the final decision in targeting an artificial system unless the legal uncertainty is resolved. Therefore, to determine the status of Autonomous Maritime Vehicles, domestic laws should be examined as well as international maritime law conventions. As a result of our study, it is possible to evaluate AMV in the status of "ship", "device", and "equipment" by the tasks required to be carried out by them. However, to qualify them as "warships" it is necessary to update the international rules drawn up in the XX. Century by considering today's technologies, for the optimal use of Autonomous Maritime Vehicles. It is thought that some principles of the law of armed conflict at sea will be difficult to program for Autonomous Maritime Weapon Systems, but since it is a developing technology, it may be possible to perform duties in line with these principles.

Keywords: Autonomous Maritime Vehicles (AMV), Autonomous Maritime Weapon Systems (AMWS), autonomy, ship, warship.