Ev merkezli bilişsel gelişim destek programının 18-24 aylık bebeklerin bilişsel gelişimlerine ve adaptif davranışlarına etkisinin incelenmesi
The examination of the effects of home-based cognitive development support program on the cognitive development of 18-24 months and their adaptive behaviors
Yazar: SİBEL ATLİ
Danışman: PROF. DR. GÜLEN BARAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sağlık Eğitimi = Health Education ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebekler = Infant ; Bilişsel gelişim = Cognitive development ; Çocuk gelişimi = Child development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Ev Merkezli Bilişsel Gelişim Destek Programının 18-24 Aylık Bebeklerin Bilişsel Gelişimlerine ve Adaptif Davranışlarına Etkisinin İncelenmesi
18-24 aylık bebeklere verilen Ev Merkezli Bilişsel Gelişim Destek Programının bebeklerin bilişsel gelişimlerine ve adaptif davranışlarına etkisinin olup olmadığının belirlenmesinin amaçlandığı araştırmada karma araştırma yöntemlerinden iç içe desen kullanılmıştır. Araştırmaya 15 bebek deney ve 15 bebek kontrol olmak üzere 30 bebek dahil edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda bebeklerin bilişsel gelişimlerini değerlendirmek için bu araştırma kapsamında Türkçe'ye uyarlaması yapılan Küçük Çocuklar İçin Bilişsel Değerlendirme Aracı ve adaptif davranışları değerlendirmek için Adaptif Davranış Değerlendirme Sistemi 3 (ADDS 3)'den elde edilen bulgular, nitel boyutunu ise annelerle yapılan görüşmeler ve programın uygulandığı süreçte elde edilen etkinlik gözlemleri bulgularından oluşmaktadır. Araştırmanın amacı doğrultusunda 18-24 aylık bebeklere haftada iki gün olmak üzere 12 hafta boyunca ev ziyaretleri yoluyla bilişsel gelişim destek programı uygulanmıştır. Programın etkililiğini değerlendirmek amacıyla öntest-sontest ve kalıcılık testleri karşılaştırılmıştır. Ayıca etkinlik gözlemleri ve anne görüşleri doğrultusunda da program değerlendirilmiştir. Araştırmanın nicel sonuçlarına göre Ev Merkezli Bilişsel Gelişim Destek Programı deney grubundaki bebeklerin hem bilişsel, hem de adaptif davranışları ve adaptif davranışların iletişim, toplum içerisindeki davranışlar, okul öncesi işlevler, ev yaşantısı, sağlık ve emniyet, öz bakım, öz yönetim, sosyal yaşam ve motor beceriler boyutları üzerinde anlamlı bir farklılık ortaya koymuştur. Araştırmanın nitel gözlem bulguları da programın bebeklerin bilişsel gelişimlerini desteklediğini, ayrıca anne görüşleri programın hem bebekler açısından, hem de ebeveynler açısından, bilişsel gelişim, gelişim farkındalığı ve genel gelişim açısından önemli katkılar sunduğunu ortaya koymuştur. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda anne babalara, alanda çalışan uzmanlara, politikacılara ve kurumlara öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Adaptif Davranış, Aile Programları, Bebeklik dönemi, Bilişsel Gelişim, Erken müdahale, Gelişimsel Destek

Abstract:
The Examination of the Effects of Home-Based Cognitive Development Support Program on the Cognitive Development of 18-24 Months and Their Adaptive Behaviors
In this study, in which it was aimed to determine whether the Home-Centered Cognitive Development Support Program given to 18-24 month-old babies has an effect on cognitive development and adaptive behaviours, embedded design from mixed research methods was used. In this study, 30 infants, 15 of them as experimental group and 15 of them as control group, were included. In order to evaluate the cognitive development of the infants in the quantitative dimension of the research, the Cognitive Assessment Tool for Young Children adapted to Turkish within the scope of this study and Adaptive Behaviour Assessment System 3 (ADDS 3) were used. On the other hand, the qualitative dimension consists of interviews with mothers and findings of activity observations obtained during the process of the program. For the purpose of the study, a cognitive development support program was implemented through home visits for 12 weeks and two days a week to babies aged 18-24 months. In order to evaluate the effectiveness of the program, pre-test- post-test and retention tests were compared. In addition, the program was evaluated in accordance with the observations of activities and mother opinions. The qualitative observation findings of the study also show that the program supports the cognitive development of infants, and also the mother's views show that the program offers significant contributions to cognitive development, developmental awareness and overall development both in terms of infants and parents. Based on the findings of the research, suggestions were given to parents, experts in the field, politicians and institutions.

Key Words: Adaptive Behaviour, Cognitive Development, Developmental Support, Early Intervention, Family Programs, Infancy