Fen bilgisi öğretmenlerinin teknolojik pedagojik alan bilgisini etkileyen bağlamsal faktörlere yönelik bir model önerisi
A model proposal for contextual factors influencing technological pedagogical content knowledge of science teachers
Yazar: TAİBE KULAKSIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİDE KARACA
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağlam = Context ; Bağlamsal faktörler = Contextual factors ; Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Teknoloji entegrasyonu = Technology integration ; Teknolojik pedagojik alan bilgisi = technological pedagogical content knowledge ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı, fen bilgisi öğretmenlerinin Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisini (TPAB) etkileyen faktörlere yönelik bir model önerisi sunmak ve bu modeli test etmektir. Keşfedici sıralı karma desen kullanılan bu araştırma üç aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada nitel araştırma yöntemi kullanılarak 12 fen bilgisi öğretmeni ve 7 eğitim teknolojileri uzmanı ile görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerin içerik analizi sonucunda fen bilgisi öğretmenlerinin TPAB'larını etkileyen yaygın bağlamsal faktörler tespit edilmiştir. Bu faktörler öğrenci etkisi, öğretmenlerin inanç ve tutumları, teknolojik altyapı, yönetim desteği, teknik destek, meslektaş etkileşimi, zaman eksikliği, mesleki gelişim ve eğitim teknolojileri deneyimidir. Araştırmanın ikinci aşamasında hipotez model geliştirilmiştir. Bu kapsamda nitel aşamada elde edilen yaygın bağlamsal faktörler arası ilişkiler analiz edilmiş ve alanyazın taraması yapılmıştır. Çalışmanın üçüncü aşamasında, nitel araştırma bulgularına dayalı olarak belirlenen yaygın bağlamsal faktörleri ortaya koymak için bir ölçek geliştirilmiştir. Bu doğrultuda madde havuzu oluşturulmuş, bilişsel görüşmeler yapılmış ve uzman görüşleri alınmıştır. Pilot uygulama için 152 fen bilgisi öğretmeninden elde edilen verilerle Açımlayıcı Faktör Analizi yapılmıştır. Sonuç olarak 7 boyut ve 37 maddeden oluşan geçerli ve güvenilir sonuçlar veren Bağlamsal Faktörler Ölçeği geliştirilmiştir. Bu aşamada ayrıca açımlayıcı faktör analizi sonuçlarına göre ortaya çıkan faktör yapısına dayalı olarak hipotez model güncellenmiştir. Son olarak TPAB-Uygulama Ölçeği ile birlikte araştırma kapsamında geliştirilen Bağlamsal Faktörler Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu aracılığıyla özel okul veya devlet okulunda görev alan 348 fen bilgisi öğretmeninden veriler toplanmıştır. Hipotez model, yol analizi yöntemiyle test edilmiştir. 
Sonuç olarak yaygın bağlamsal faktörlerin modeldeki doğrudan, dolaylı ve toplam etkileri hesaplanmıştır. TPAB'a ilişkin açıklanan varyans %45 olarak bulunmuş olup analiz sonuçlarına göre fen bilgisi öğretmenlerinin TPAB'ı üzerinde en çok mesleki gelişim faktörünün etkili olduğu görülmektedir. Ardından öğretmenlerin TPAB'ını en çok etkileyen faktörlerin sırasıyla öğretmenlerin inanç ve tutumları, yönetim desteği, öğrenci etkisi, teknolojik altyapı ve destek, meslektaş etkileşimi, eğitim teknolojileri deneyimi ve zaman eksikliği olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla TPAB'ın çok sayıda faktörden etkilendiği ve faktörler arası ilişkilerin karmaşık olduğu söylenebilir. Araştırma sonuçları, okullardaki teknoloji entegrasyon süreçlerinin iyileştirilmesi için hem okul müdürlerine hem de öğretmenlere rehberlik sağlayacak bir model sunmaktadır. Ayrıca model, karar vericilere bağlamsal faktörlerin öğretmenlerin TPAB'ı üzerindeki etkisine dayalı olarak öğretmen yetiştirme stratejilerini belirlemede yardımcı olabilir. Son olarak çalışmanın sonuçlarına göre araştırmacılara ve uygulayıcılara yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to propose and test a model including the factors influencing the science teachers' Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK). Using exploratory sequential mixed design, this study consists of three phases. In the first phase, interviews were undertaken with 12 science teachers and 7 educational technology experts using qualitative research method. As a result of the content analysis of the interviews, common contextual factors influencing the science teachers' TPACK were determined. These factors were student influence, teachers' beliefs and attitudes, technological infrastructure, administrative support, technical support, colleague interaction, lack of time, professional development, and educational technology experience. In the second phase of the research, a hypothesis model was developed. In this context, the relationships between common contextual factors revealed in the qualitative phase were analyzed and a literature review was conducted. In the third phase of the study, a scale was developed to measure common contextual factors determined based on qualitative research findings. In this regard, an item pool was generated, cognitive interviews were conducted and expert opinions were received. For the pilot implementation, Explanatory Factor Analysis was performed based on the data obtained from 152 science teachers. As a result, Contextual Factors Scale, which provides valid and reliable results, consisting of 7 dimensions and 37 item was developed. Furthermore, the hypothesis model was updated according to factor structure gained from exploratoty factor analysis results. Finally, data were collected from 348 science teachers working in private or public schools through the Contextual Factors Scale and Personal Information Form developed within the scope of the study along with the TPACK-Practical Scale. The hypothesis model was tested by path analysis method.
As a result, direct, indirect and total effects of common contextual factors in the model were calculated. According to the results of the analysis, the variance explained regarding TPACK was 45% and the professional development factor was found to have the most influence on the TPACK of science teachers. Furthermore, the current study showed that the other factors that mostly influence teachers' TPACK included teachers' beliefs and attitudes, administrative support, student influence, technological infrastructure and support, colleague interaction, educational technology experience and lack of time. Therefore, it can be suggested that TPACK was influenced by many factors and the relationships between factors were complex. The results of the study offer a model that provides guidance to both school principals and teachers to improve technology integration process in schools. In addition, the model can help decision-makers to determine teacher training strategies based on the influence of contextual factors on teachers' TPACK. Finally, some suggestions for practitioners and researchers were put forward based on the results of the study.