Dijital ortam risklerine karşı öğrencilere mahremiyet bilinci kazandırılmasında sınıf öğretmenlerinin rolü
The role of primary school teachers in raising students' awareness of privacy against the risks of digital media
Yazar: İSMAİL DURMAZ
Danışman: PROF. DR. NİDA BAYINDIR
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dijital öğretmenlik = Digital teacher ; Çevrimiçi mahremiyet = Online privacy

Özet:
Amaç: Bu araştırmada dijital ortam risklerine karşı mahremiyet bilincinin kazandırılmasında sınıf öğretmenlerinin rolünü belirlemek amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu araştırmada karma araştırma deseni kullanılmış olup araştırmanın nicel verileri Bilecik il merkezinde okullarda görev yapan 126 sınıf öğretmenine uygulanan "Dijital Mahremiyet Farkındalık Anketi" ile nitel veriler ise katılımcılar arasından dijital mahremiyet sorunu yaşama durumu ölçüt alınarak belirlenen 18 kişiyle yarı yapılandırılmış görüşme yapılarak toplanmıştır.
Bulgular: Araştırmada Dijital Mahremiyet Farkındalık Anketi ile toplanan nicel verilerle yapılan analizlerde sınıf öğretmenlerinin dijital mahremiyet farkındalıklarına ilişkin yaş, öğrenim durumu, medeni durum, mesleki kıdem, dijital mahremiyete ilişkin eğitim alma durumu değişkenlerine göre anlamlı farklar bulunmuştur. Buna göre yaşı genç öğretmenler ileri yaş öğretmenlere göre, öğrenim durumu lisansüstü olan öğretmenler öğrenim durumu lisans ve önlisans olanlara göre, bekâr öğretmenler evli öğretmenlere göre, mesleki kıdemi düşük öğretmenler daha kıdemli öğretmenlere göre ve dijital mahremiyete ilişkin eğitim alan öğretmenler almayan öğretmenlere göre dijital mahremiyet farkındalıkları daha yüksek bulunmuştur. Araştırmada 126 sınıf öğretmeni arasından dijital mahremiyete ilişkin sorun yaşayan 18 öğretmen ile yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiştir. Elde edilen nitel verilerin sonucunda aşağıdaki bulgular ortaya çıkmıştır. Buna göre; öğretmenlerin öğrencilere yönelik dijital risklere ilişkin görüşleri doğrultusunda sosyal riskler, dijital mahremiyet ve güvenlik riskleri, eğitim ve davranış riskleri, sağlık riskleri ve duygusal riskler temaları ortaya çıkmıştır. Çocuklara yönelik dijital mahremiyet ihlalleri, çocukların kişisel bilgilerinin ve fotoğraflarının paylaşılması ve dijital zorbalık olarak ifade edilmiştir. Dijital mahremiyetin anlamına ilişkin ise kimlik bilgilerinin gizliliğine ilişkin görüşler ön plana çıkmıştır. Öğretmenler ayrıca dijital mahremiyet eğitiminin amacını çocuklara dijital bilinç ve farkındalık kazandırılarak onların dijital risklere karşı korunması şeklinde belirtmiştir. Öğretmenler dijital mahremiyete ilişkin ebeveyn ve rehber öğretmenler ile işbirliği yaptıklarını belirtmişlerdir. Ayrıca öğretmenlerin %78'i dijital mahremiyet eğitimi ile ilgili olarak ders içerikleriyle ilişkilendirme ve yaşantılar yoluyla sistematik olmayan eğitimler verdiklerini, bu eğitimi alanında uzman kişilerden alarak öğrencilerine vermek istediklerini ifade etmiştir. Almak istedikleri eğitim içeriğini dijital ortamın tanıtılması, mahremiyet kavramının anlaşılması, öğrenci ve ailelere dijital yetkinliklerin kazandırılması, dijital risklere karşı farkındalığın oluşturulması ve uygulamalı bir eğitim programı oluşturulması olarak belirtmişlerdir.
Sonuç ve Öneriler: Elde edilen nicel ve nitel veriler doğrultusunda sınıf öğretmenlerinin dijital mahremiyete ilişkin farkındalıklarının bulunduğu ancak sınıflarında dijital mahremiyete yönelik sistemli bir öğretim gerçekleştirmedikleri tespit edilmiştir. Sınıf öğretmenlerinin konuya ilişkin farkındalıklarını geliştirebilmek adına dijital mahremiyet eğitimini alanında uzman kişilerden almak istedikleri belirlenmiştir. Bunun haricinde öğretmenler sınıfta dijital mahremiyet eğitimi verilmesi gerektiğini düşünmekte ve bu eğitimin verimli olacağını belirttikleri içerik, yer, mekân ve zamanda verilmesi gerektiğini düşünmektedirler. Araştırma sonuçlarına dayalı olarak; dijital mahremiyet konusunda öğretmenlerin eğitilmesi, sınıflarında dijital mahremiyet öğretimlerini gerçekleştirebilmeleri için yasal düzenlemelerin yapılması ve eğitim programlarına dijital mahremiyet becerilerini içeren kazanımların konması önerilmektedir.

Abstract:
Purpose: This research aims to determine the role of primary school teachers in raising privacy awareness against digital media risks.
Method: A mixed research design has been used in this research. The quantitative data of the research has been collected by the "Digital Privacy Awareness Questionnaire" applied to 126 primary teachers working in schools in Bilecik city center. As for the qualitative data, it has been collected by semi-structured interviews with 18 participants, who are determined by taking the status of experiencing digital privacy problems as a criterion.
Findings:In the analyses made with the quantitative data collected with the Digital Privacy Awareness Questionnaire, significant differences have been found regarding the digital privacy awareness of primary school teachers according to the variables of age, education level, marital status, professional seniority, and training on digital privacy.Accordingly, it has been determined that younger teachers, postgraduate-educated teachers, single teachers, inexperienced teachers, and teachers who received training on digital privacy have higher digital privacy awareness than older teachers, bachelor's degree-educated teachers, married teachers, experienced teachers and teachers who didn't receive training on digital privacy awareness. In the study, semi-structured interviews have been conducted with 18 teachers who have problems with digital privacy among 126 primary school teachers. As a result of the qualitative data obtained, the following findings emerged. Accordingly, in line with teachers' views on digital risks for students, themes of social risks, digital privacy and security risks, educational and behavioral risks, health risks, and emotional risks emerged. Digital privacy violations against children are expressed as the sharing of children's personal information and photographs and digital bullying.Regarding the meaning of digital privacy, views on the confidentiality of identity information have come to the fore. Teachers also stated that the purpose of digital privacy education is to protect children against digital risks by providing them with digital awareness and consciousness, teachers stated that they cooperated with parents and guidance counselors regarding digital privacy. In addition, 78% of the teachers stated that they provide non-systematic training regarding digital privacy education through association with course content and experiences, and that they want to give this training to their students by receiving it from experts in the field. They stated that the content of the training they would like to receive as introducing the digital media, understanding the concept of privacy, providing digital competencies to students and families, creating awareness against digital risks and creating an applied training programme.
Results and Suggestions: In line with the quantitative and qualitative data obtained, it has been determined that primary school teachers have awareness of digital privacy, but they do not carry out systematic teaching on digital privacy in their classrooms. It has been detected that primary school teachers want to receive digital privacy education from experts in the field in an order to improve their awareness of the subject. Apart from this, teachers think that digital privacy training should be given in the classroom and this training should be given in a content, place and time that will be efficient. Based on the results of the research, it is recommended that teachers should be trained on digital privacy, and legal regulations should be made to enable them to teach digital privacy in their classrooms, along with outcomes including digital privacy skills that should be included in the education programmes.