Sigarayı bırakanların sosyodemografik özellikleri ile sigarayı bırakmada etkili faktörler ve bırakma yöntemleri
Who quit smoking, quit smoking in sociodemographic characteristics with effective factors and drop methods
Yazar: MÜSLÜM ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN AVNİ ŞAHİN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Sigara dumanı kirliliği = Tobacco smoke pollution ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı tütün kullanımını bırakmayı başarmış kişilerin; sosyodemografik özellikleri ve tütün kullanımını bırakmalarında etkili olduğu düşünülen faktörlerin irdelenmesidir.Gereç-Yöntem; En az bir yıl sigara içmiş olan ve en az 6 aydır sigara kullanmayan bireyler araştırma örneklenmesine dahil edilmiştir. Bu çerçevede anket soruları sigarayı bıraktığını ifade eden rastgele olarak belirlenen 110 kişiye uygulanmış ve 103 kullanılabilir anket formu elde edilmiştir.Bulgular: Örneklemin yaş ortalaması 40,4'tü. Katılımcıların 22'si kadın, 81'i erkekti. Katılımcıların %16'sı eğitimsiz, %85'i eğitimliydi ve %55'i il merkezinde yaşamaktaydı. Bu çalışmada katılımcıların % 80'i asgari ücret üzeri aylık gelire sahipti. Katılımcıların %79'unda birlikte yaşayanlar arasında en az biri tütün kullanmaktaydı. Örneklem grubunun tütünü kullanımını ilk deneme yaşı ortalaması 16,4; tütün kullanmaya başlama yaşı ortalaması 18,3 bulundu. Tütün dışı madde kullanımı % 18'inde mevcuttu. Örneklem grubun %52'si 11-20 adet, %20'si 21-30 adet, %18'i 10 ya da daha az, %10'un ise 30 adetten fazla günlük sigara tükettiği görülmektedir. Tütün kullanımını bırakmadan önce Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi skoru %41'inde çok düşük düzeyde, %26'sında düşük düzeyde, %5'inde ise çok yüksek düzeyde bağımlılık görüldü. Tütün kullanmaya başlama faktörleri arasında %52'sinde arkadaş etkisinin, %45'inde özentinin, %41'inde merakın etkili olduğu görülmektedir. Örneklem grubunun % 61'i 2 kez ve daha az, % 24'ü 3-4 kez tütün bırakmayı denemiş veya bırakma girişiminde bulunmuştu. Bırakmada etkili faktörler arasında sigaranın sağlığa zararlı olması (%63), sağlık sorunu (%23), doktor tavsiyesi (%12), ekonomik nedenler (%15) olduğunu görmekteyiz. En sık kullanılan bırakma yöntemleri aniden bırakma, azaltarak bırakma ve nikotin replasmanı olduğu anlaşılmaktadır. Örneklem grubun %63'ü 0-30 günde, %21'i 31-90 günde, %16'sı 91 gün ve daha uzun sürede tütün kullanımını bırakabildiği görülmektedir.Sonuç: tütünle tanışmanın erken yaşlarda başladığı görülmektedir. Tütünle mücadelede bu durum göz önüne alınıp tütün kontrolü için genç yaştaki nüfus öncelikle hedef alınmalıdır. Bırakmada sadece nikotinin farmakolojik etkisinin olmadığını, bireylerin güçlü iradesinin de etkili oluğunu görmekteyiz. Bu araştırmanın sigarayla mücadelede sigarayı bırakmak isteyenlere, bu mücadelede aktif rol alacak olan hekimlere ve diğer kişilere yardımcı olacağını ümit etmekteyiz.

Abstract:
Aim: The aim of this study was to evaluate sociodemographic characteristics of persons who managed to stop using tobacco and the factors thought to be effective in tobacco use cessation.Material and Methods: Including criteria were using tobacco for at least one year and to have stopped using tobacco for at least six months. A questionnaire was completed by 110 persons randomly chosen, who declared to have stopped tobacco use and 103 were eligible.Results: Participants consisted of 22 females and 81 males with an average age of 40.4 years. Of these, 16% were uneducated, 85% were educated, 55% lived in a city center and had an income of above the base wage rate. First ages of tobacco try and regular use were 16.4 and 18.3 years, respectively. Substance use other than tobacco was present in 18%. Daily cigarette consumption was 11-20 pieces in 52%, 21-30 pieces in 20%, less than 10 pieces in 18% and more than 30 pieces in 10%. Fagerström Nicotine Dependence Test scores were very low in 41%, low in 26% and very high in 5% in participants before tobacco use cessation. Reasons for starting tobacco use were stated as friends? influence in 52%, desire to imitate in 45% and curiosity in 41%. More than one attempt to quit smoking was present in 61% with two attempts and in 24% with 3-4 attempts. Effective factors in tobacco use cessation were declared as harm to health in 63%, health conditions in 23%, physician advice in 12% and economical status in 15%. The most commonly used cessation methods were sudden cessation, stepwise cessation and use of nicotine replacement. Durations of tobacco use cessation were 0-30 days in 63%, 31-90 days in 21% and 91 days or longer in 16%.Conclusions: Tobacco use starts in early ages. Programs dealing with tobacco control should target young population. Nicotine replacement is not the solely factor in cessation of tobacco use, a strong will of individuals is also effective. We hope that the results of this study will help persons who think of quitting smoking and physicians and policymakers actively dealing with tobacco control.