Sigara maruziyetinin uyku kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of cigarette exposure on sleep quality
Yazar: DAMLA ÜNAL
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÇELİK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Sigara dumanı kirliliği = Tobacco smoke pollution ; Sigara içme = Smoking ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Sigara; birçok hastalık için risk faktörü olduğu bilinmesine rağmen, hem ülkemizde hem de dünyada yaygın olarak kullanılmaktadır. Sigara sadece kullanan kişiyi etkilemekle kalmazken pasif sigara dumanına maruz kalan kişilerde de önemli sağlık sorunlarına yol açmaktadır. Bu sağlık sorunları arasında uyku problemleri de sayılmaktadır. Çalışmamızda sigara dumanına maruziyetin uyku kalitesine etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine 01.07.2020-31.08.2020 tarihleri arasında herhangi bir nedenle başvuran, çalışmaya katılmayı kabul eden 18-65 yaş arası gönüllü hastalar dahil edildi. Hastaların sosyodemografik özelliklerini, kronik hastalıklarını, alkol ve sigara kullanım durumunu, spor yapma, kahve ya da çay tüketimi ve vardiyalı çalışma sıklığını, evde, işyerinde, sosyal ortamlarda, toplu taşımada ve özel aracında sigara dumanı maruziyetinin olup olmadığını ve sıklığını içeren sorulardan oluşan anket formu, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi, Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ölçeği katılımcılara yüz yüze görüşme esnasında uygulandı.
Bulgular: Çalışmaya anketleri tam olarak dolduran toplam 427 kişi katıldı. Katılımcıların 209'u (%48,9) kadın, 218'i (%51,1) erkekti. Çalışmaya katılan katılımcılardan 226'sı (%52,9) sigara içmekte olup 59'unun (%26,1) nikotin bağımlılık düzeyi çok yüksek olarak bulundu. Sigara içmeyen 201 katılımcının 89'u (%44,3) işyerinde, 123'ü (%61,2) sosyal ortamlarda, 118'i (%58,7) toplu taşımada üçüncü el pasif sigara dumanına maruz kalıyordu. Evde ise 17'si (%8,5) ikinci el ve 52'si (%25,9) üçüncü el pasif sigara dumanına maruz kalıyordu. Çalışmaya katılanların PUKİ ölçeği sonucuna göre 273'ü (%63,9) iyi uyku kalitesine sahip iken 154'ü (%36,1) kötü uyku kalitesine sahip olarak saptandı. Uyku kalitesi ile sigara kullanımı, işyerinde sigara dumanı maruziyeti, Beck depresyon düzeyi, eğitim durumu, gelir algısı, kronik hastalık varlığı ve spor yapma durumu değerlendirildiğinde gruplar arasında anlamlı fark vardı (p<0,05). Cinsiyet, medeni durum, VKİ, meslek durumu, çocuk varlığı, alkol, çay veya kahve kullanmı incelendiğinde uyku kalitesi açısından gruplar arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p>0,05). PUKİ ortalama değerleri incelendiğinde ise; evde ve işyerinde sigara dumanı maruziyeti arttıkça PUKİ ortalaması anlamlı olarak artmaktaydı (p˂0,05).
Sonuç: Aktif sigara içenlerin içmeyenlere göre, pasif sigara dumanı maruziyeti olanların olmayanlara göre uyku kalitesi daha kötü olarak saptandı. Sigara uyku kalitesi ve diğer sağlık problemleri için değiştirilebilir bir risk faktörü olup, sigara içmenin ve pasif sigara dumanı maruziyetin önlenmesi aile hekimliği uygulamalarında koruyucu hekimlik adına önemli yer tutmaktadır.
Anahtar Kelimeler: 	Sigara içiciliği, Pasif Sigara Dumanı Maruziyeti, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi, Uyku Kalitesi

Abstract:
Aim: Smoking although it is known that it is a risk factor for many diseases, it is widely used both in our country and in the world. Smoking not only affects the user, but also causes serious health problems for those exposed to passive cigarette smoke. Sleep problems are among these health problems. In our study, we aimed to evaluate the effect of exposure to cigarette smoke on sleep quality.
Materials and Methods: Volunteer patients aged 18-65 who applied to Ankara Training and Research Hospital Family Medicine outpatient clinics between 01.07.2020 - 31.08.2020 for any reason and agreed to participate in the study were included. A questionnaire consisting of the sociodemographic characteristics of the patients, chronic diseases, alcohol and smoking status, exercise, coffee or tea consumption and frequency of working in shifts, whether there is cigarette smoke exposure at home, in the workplace, in social settings, in public transportation and in private vehicle and its frequency. The Fagerström Nicotine Dependence Test, Beck Depression Scale and Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) were administered to the participants during the face-to-face interview.
Results: A total of 427 people who completed the questionnaires completely participated in the study. 209 (48.9%) of the participants were female, 218 (51.1%) were male. Of the participants participating in the study, 226 (52.9%) were smoking and 59 (26.1%) of them had a very high nicotine addiction level. Of the 201 non-smokers, 89 (44.3%) were exposed to third-hand passive cigarette smoke at work, 123 (61.2%) in social settings and 118 (58.7%) in public transportation. At home, 17 (8.5%) were exposed to second-hand and 52 (2.9%) third-hand smoke.  According to the results of the PSQI scale of the study participants, 273 (63.9%) of them were found to have good sleep quality, while 154 (36.1%) were found to have poor sleep quality. There was a significant difference between the groups when the quality of sleep and smoking, exposure to cigarette smoke in the workplace, Beck depression level, education level, income perception, presence of chronic illness and exercise status were evaluated (p<0.05). When examining gender, marital status, BMI, occupational status, presence of children, alcohol, tea or coffee use, no significant relationship was found between the groups from the sleep quality tool (p>0.05). When the average values of PSQI are examined; As cigarette smoke exposure increased at home and in the workplace, the mean PSQI increased significantly (p˂0.05).
Conclusion: Sleep quality of active smokers was found to be worse than non-smokers, and those with passive cigarette smoke exposure compared to non-smokers. Smoking is a modifiable risk factor for sleep quality and other health problems, and prevention of smoking and exposure to passive cigarette smoke occupies an important place in family medicine practices in the name of preventive medicine.
Keywords: 	Smoking, Passive Smoke Exposure, Pittsburgh Sleep Quality Index, Sleep Quality