Prematüre bebeği olan çiftlerin erken doğum sonrası yaşadıkları depresyon-anksiyete-stres ve travma sonrası büyümenin ilişki dinamikleri açısından incelenmesi
An investigation of depression-anxiety-stress and trauma after growth experienced by couples post premature birth in terms of their relationship dynamics
Yazar: İLKNUR OKAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM YAVUZ GÜLER
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uygulamalı Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Doğum-prematür = Labor-premature ; Duygusal bağlılık = Affective commitment ; Evli çiftler = Married couples ; Evlilik ilişkisi = Marital relationship ; Stres = Stress ; Travma sonrası büyüme = Post-traumatic growth ; İlişki doyumu = Relationship satisfaction

Özet:
Prematüre doğum pek çok anne-baba için travmatik bir yaşantıdır. Bu tez çalışması, prematüre bebeği olan çiftlerin erken doğum sonrası yaşadıkları depresyon-anksiyete-stres ve travma sonrası büyümeyi ilişki dinamikleri açısından incelemektedir. Araştırmanın örneklemini, çalışmanın amacı doğrultusunda dahil etme kriterleri göz önüne alınarak 159'u kadın (%76.1) ve 50'si erkek (%23.9) olmak üzere toplam 209 prematüre bebek sahibi olmuş birey oluşturmaktadır. Katılımcılar sırasıyla ilişki doyumu, evlilik uyumu, duygusal bağlılık, travma sonrası büyümeyi  ölçmek için tasarlanan ve sonradan Türk toplumuna uyarlanan İlişki Doyumu Ölçeği, Evlilikte Uyum Ölçeği, Duygusal Bağlılık Ölçeği, Travma Sonrası Büyüme Envanteri, Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği'ni ve Sosyo-Demografik Formu öz-bildirim olarak cevaplamıştır. Verilerin yorumlanması için değişkenler arası ilişkiler Pearson Korelasyon Katsayısı ile incelenmiş, sonrasında aracılık modelleri Process makrosu kullanılarak regresyon temelli bootstrapping tekniği ile analiz edilmiştir.
Prematüre bebeği olan çiftlerin erken doğum sonrası yaşadıkları ilişki doyumları ile evlilik uyumu, duygusal bağlılık ve travma sonrası büyüme pozitif yönde anlamlı ilişkili bulunmuştur. Diğer yandan, ilişki doyumu ile depresyon, anksiyete ve stresin ise negatif yönde ilişkili olduğu görülmüştür.
Evlilik uyumları ve duygusal bağlılığın pozitif yönde anlamlı ilişkili olduğu, ancak evlilik uyumunun travma sonrası büyüme, depresyon, anksiyete ve stres ile anlamlı ilişkisinin olmadığı görülmüştür.
Prematüre bebeği olan çiftlerin erken doğum sonrası yaşadıkları duygusal bağlılık ve travma sonrası büyümenin pozitif yönde anlamlı ilişkili olduğu bulunmuştur. Duygusal bağlılığın depresyon ve stres ile negatif yönde anlamlı ilişkili olduğu gösterilmiştir. Duygusal bağlılık ile anksiyete ise anlamı ilişkili görülememiştir. 
Prematüre bebeği olan çiftlerin erken doğum sonrası yaşadıkları travma sonrası büyümenin depresyonla negatif yönde anlamlı ilişkili olduğu görülürken, anksiyete ve stresle anlamlı ilişkiler görülmemiştir.
Aracılık eden değişkenler incelendiğinde ilişki doyumu ile travma sonrası büyüme arasında depresyon ve anksiyetenin tam aracı bir role sahip olduğu,  ancak stresin anlamlı bir aracılık yapmadığı bulunmuştur. Evlilik uyumu ile travma sonrası büyüme arasında ise depresyon, anksiyete ve stresin aracılık rollerinin olmadığı gösterilmiştir. Duygusal bağlılık ve travma sonrası büyüme arasında depresyonun kısmi aracılık rolü olduğu ancak anksiyete ve stresin anlamlı bir aracılık yapmadığı görülmüştür.
Bulgular doğrultusunda sonuçlar yorumlanmış, prematüre bebek sahibi olan çiftlerin erken doğum sonrasında ilişki dinamikleri ve ruh sağlıklarının desteklenmesi konusunda yapılacak olan çalışmalar için öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: prematüre doğum, travma sonrası büyüme, depresyon, ilişki dinamikleri

Abstract:
Premature birth is a traumatic experience for many parents. The present study investigated the depression-anxiety-stress and post-traumatic growth (PTG) experienced by couples after the premature birth of their babies, in terms of their relationship dynamics. The study was conducted on 209 individuals (159 females [76.1%] and 50 males [23.9%]) that had premature babies, defined to be born in or before 32 weeks of gestation in this study, and fit the various criteria in accordance with the purpose of the study. The participants completed six different published self-report inventories, designed to measure relationship satisfaction, marital adjustment, emotional dependency, post-traumatic growth, depression-anxiety-stress and sociodemographic status, respectively, and modified later for adaptation to the Turkish society: Relationship Assessment Scale, Marital Satisfaction Scale, Emotional Dependency Scale, Posttraumatic Growth Inventory, Depression-Anxiety-Stress Scale and Sociodemographic Form. For the interpretation of the data, intervariable relationships were analyzed using the Pearson correlation coefficient and the mediation models were analyzed by the regression-based bootstrapping technique using PROCESS Macro.
Marital adjustment, emotional dependency and post-traumatic growth were found to be positively correlated with relationship satisfaction in a significant way. On the other hand, relationship satisfaction was shown to have an effect in lowering depression, anxiety and stress.
It was also found that marital adjustment and emotional dependency are positively correlated but marital adjustment does not contribute significantly to posttraumatic growth, depression, anxiety or stress.
Emotional dependency of couples was shown to have a positive effect on the post-traumatic growth of the couples after premature birth. Emotional dependency was also shown to have an impact in reducing depression and stress but it doesn't have a significant relationship to anxiety.
While post-traumatic growth experienced by couples after preterm labor was found to be negatively correlated with depression, no significant relationship was determined for its relationship with anxiety or stress.
When the mediating variables were examined, it was found that depression and anxiety had a full mediator role between relationship satisfaction and post-traumatic growth, but stress did not. Depression, anxiety and stress have been shown to have no mediating role between marital adjustment and posttraumatic growth. It was determined that depression had a partial mediator role between emotional attachment and post-traumatic growth, but anxiety and stress did not.
The findings were interpreted and suggestions for further studies on supporting the relationship dynamics and mental health of couples after the experience of a preterm birth were offered in line with these results.

Keywords: premature birth, post-traumatic growth, depression, relationship dynamics