Gastronomi turizmi kapsamında Didim Vegan Festivali etkilerinin incelenmesi: Katılımcıların algıları üzerine bir araştırma
Examining the effects of Didim Vegan Festival in the scope of gastronomy tourism: A study on the perceptions of the participants
Yazar: BERAT SANCAK
Danışman: PROF. DR. MELİKE YILMAZER
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Turizm = Tourism
Dizin: Aydın-Didim = Aydın-Didim ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Festivaller = Festivals ; Gastronomi = Gastronomy ; Gastronomi eğitimi = Gastronomy education ; Mutfak turizmi = Culinary tourism ; Turizm = Tourism ; Vegan = Vegan ; Vejetaryen = Vegetarian ; Yemek kültürü = Food culture

Özet:
Bu çalışmanın amacı, veganların yeme alışkanlıklarına hitap eden ve yemek festivallerinden biri olan Didim Vegan Festivali'nin sosyo-kültürel, ekonomik ve çevresel etkilerini, yaş aralığı, cinsiyet, yerel halk ya da vegan turist olma ve festival boyunca yöresel yemek ya da vegan yiyecek tadıp tatmama değişkenlerine göre katılımcıların algıları bakımından araştırmaktır. Bu araştırma kapsamında sunulan öneriler ile festivalin desteklenmesi de amaçlanmıştır. Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış, 5'li likert ölçeği uygulanmış ve veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler istatistik paket programları (IBM SPSS 26 ve IBM AMOS 22) ile analiz edilmiştir. Araştırmaya 398 kişi katılmıştır. Araştırmanın birinci ve ikinci bölümünü gastronomi turizmi, yemek festivalleri, beslenme akımları, vegan ve vejetaryen beslenme konularını kapsayan teorik kısım, üçüncü bölümünü ise uygulama alanı oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında elde edilen verilere yüzde, frekans, ortalama ve standart sapma, doğrulayıcı faktör analizi, güvenirlilik testi, T-testi, Levene testi, Kruskal Wallis ve Welch's T-test uygulanmıştır.
Analizler sonucunda, festivale katılan katılımcıların yerel halk ya da vegan turist olma değişkenine göre festivale ilişkin algıları arasında sosyo-kültürel ve ekonomik etki alt boyutlarında anlamlı fark olmadığı (p>0.05), çevresel etki alt boyutunda ise anlamlı bir fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır (p<0.05). Buna göre vegan turistlerin yerli halka kıyasla festivale ilişkin algılarının daha olumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcıların, cinsiyet değişkenine göre sosyo-kültürel, ekonomik ve çevresel etki alt boyutlarında festivale ilişkin algılarının anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı; yaş değişkenine göre ise sosyo-kültürel, ekonomik ve çevresel etki alt boyutlarında festivale ilişkin algılarının anlamlı şekilde farklılaştığı sonuçlarına ulaşılmıştır (p<0.05). Buna göre 25 yaş ve altı yaş grubunun diğer yaş gruplarına göre festivale ilişkin algılarının daha olumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcıların yöresel yemek ya da vegan yiyecek tadıp tatmama durumlarına göre, sosyo-kültürel ve çevresel etki alt boyutunda festivale ilişkin algılarının anlamlı şekilde farklılaştığı (p<0.05) görülmüştür. Buna göre, festivalde yöresel yemek ya da vegan yiyecek tatmış olanların festivale ilişkin algılarının daha olumlu olduğu; ekonomik etki alt boyutunda ise algının anlamlı şekilde farklılaşmadığı (p>0.05) sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca, festivale katılan katılımcıların yüzde 23,9'unun vegan turist, yüzde 76,1'nin yerel halk olduğu ortaya konmuştur. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda festivale ilişkin öneriler şu şekildedir: Didim Vegan Festivali daha geniş vegan kitlelere ve her yaş grubuna hitap etmelidir. Didim'in veganlığa uygun yöresel yemekleri ve tarihi yapısı ön plana çıkartılmalıdır. Didim'in yerel halkı vegan beslenme konusunda bilinçlendirilmelidir. Bu bilimsel çalışma ile festivale katkı sağlanmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the socio-cultural, economic and environmental effects of Didim Vegan Festival from the festival participants' perspective, according to the variables of age groups, genders, being local people or vegan tourists, and whether they tasted local or vegan food during the festival. In addition, it is aimed to contribute to the the festival with the suggestions presented within the study. Quantitative research method was used in the study, a 5-point Likert scale was applied and a questionnaire form was used as a data collection tool. The obtained data were analyzed with statistical package programs (IBM SPSS 26 and IBM AMOS 22). 398 people participated in the research. The first and second parts of the research are theoretical sections that cover the issues of gastronomy tourism, food festivals, nutrition trends, vegan and vegetarian nutrition, and the third part is the application area. Percentage, frequency, mean and standard deviation, confirmatory factor analysis, reliability test, T-test, Levene test, Kruskal Wallis and Welch's T-test were applied to the data obtained within the scope of the research.
As a result of the analyses, according to the variable of being local people or vegan tourists the participants' perceptions about the festival did not differ significantly at the socio-cultural or economic impacts sub-dimensions (p>0.05), but differed significantly at the environmental impact sub-dimension (p<0.05). Accordingly, it has been concluded that the perceptions of vegan tourists about the festival are more positive compared to the locals. Considering the gender variables of the participants, it was found that the perceptions of participants about the festival did not differ in any way at the socio-cultural, economic and environmental impact sub-dimensions (p>0.05). According to the age variable, it was concluded that the perceptions about the festival differed significantly at the socio-cultural, economic and environmental impact sub-dimensions (p<0.05). Accordingly, it was concluded that the 25-year-old and younger age group had more positive perceptions of the festival compared to other age groups. According to the variable of whether the participants tasted local food or vegan food during the festival, their perceptions at the socio-cultural and environmental impacts sub-dimensions differed significantly (p<0.05). Accordingly, those who tasted local food or vegan food had more positive perceptions about the festival. In addition, it was determined that 23.9 percent of the participants in the festival were vegan tourists and 76.1 percent were local people. The suggestions that emerged according to the results of our study are as follows: Didim Vegan Festival should appeal to wider vegan masses and all age groups. The local dishes suitable for veganism and historical structure of Didim should be brought to the fore. The local people of Didim should be made aware of vegan nutrition. This scientific study contributed to the festival.