Glütensiz diyet tüketen yetişkin çölyak hastalarının beslenme durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional status of adult celiac patients consuming A gluten-free diet
Yazar: SEMRA DÜRÜS METİN
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSREV HATEMİ
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Diyet = Diet ; Glutenler = Glutens ; Çölyak hastalığı = Celiac disease

Özet:
Bu çalışmanın amacı glütensiz diyet tüketen çölyak hastalarının beslenme durumlarını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya 19-62 yaş arasında çölyak tanısı almış, 34 kadın, 26 erkek olmak üzere 60 çölyak hastası katılmıştır. Bireylerin genel özellikleri, beslenme ve fiziksel aktivite durumlarını belirlemek için online anket yöntemi uygulanmıştır. Beslenme durumlarının değerlendirebilmek için 3 günlük besin tüketim kaydı ve geriye dönük besin tüketim sıklığı kaydı alınmıştır. Çalışmaya katılan kadın hastaların yaş ortalaması 32,47±11,01 dir. Erkek hastaların ise ortalaması 37,46 ±10,88'dir. Erkek hastalarda beden kitle indeks ortalama 23,4±2,14, kadın hastalarda 24,33±5,55 dir. Tüm hastaların %53,ü yüksekokul mezunudur. Katılımcılar %33,4'ü 21-30 yaş arası çölyak hastalığı tanısı almıştır ve %68,3'ünün ise ailesinde çölyak hastası birey yoktur. Hastaların %70,0'ı glütensiz diyete her zaman uymaktadır.  Diyete uyum ile cinsiyet arasında anlamlı bir farklılık yoktur. Ana öğün tüketim değerlendirmesi kadın ve erkek hastalar arasında anlamlı bulunmuştur (p= 0,017). Hastaların %41,7'si öğün atlamaktadırlar. Kadın hastaların ortalama aldıkları enerji 1725,86±314,64 kcal, erkek hastaların aldıkları ortalama enerji 2373,26±359,21 kcal'dir. Kadın ve erkek hastaların aldıkları günlük protein miktarı sırasıyla 56,22±16,56 gr, 70,84±21,81 kcal bulunmuştur. Kadın ve erkek hastalar arasında enerji ve protein alımları istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur(p<0,005). Hastaların beyanlarına göre, günlük alması gereken vitamin ve minerallerden B6 vitamini, folat, D vitamini, kalsiyum ve demir ve magnezyum alımları düşük bulunmuştur.

Sonuç olarak çölyak hastalarının yaşam boyu glütensiz diyete uyum göstermeleri gerektiği için uzman bir diyetisyen tarafından beslenme eğitimi verilmelidir. Hastaların glütensiz diyete uyumları önem taşımaktadır.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate the nutritional status of celiac patients who consume a gluten-free diet. Sixty celiac patients, 34 women and 26 men, who were diagnosed with celiac between the ages of 19-62, participated in the study. An online survey method was applied to determine the general characteristics, nutrition and physical activity status of individuals. In order to evaluate the nutritional status, 3-day food consumption record and retrospective food consumption frequency record were taken. The mean age of the female patients participating in the study was 32.47±11.01. The mean of male patients was 37.46 ±10.88. The mean body mass index was 23.4±2.14 in male patients and 24.33±5.55 in female patients. 53% of all patients are college graduates. 33.4% of the participants were diagnosed with celiac disease between the ages of 21-30, and 68.3% of them did not have a family member with celiac disease. 70.0% of the patients always follow the gluten-free diet. There is no significant difference between adherence to diet and gender. The main meal consumption evaluation was found to be significant between male and female patients (p= 0.017). 41.7% of patients skip meals. The average energy received by female patients was 1725.86±314.64 kcal, and the average energy received by male patients was 2373.26±359.21 kcal. The daily protein intake of female and male patients was 56.22±16.56 g and 70.84±21.81 kcal, respectively. Energy and protein intakes were statistically significant between male and female patients (p<0.005). According to the statements of the patients, their daily intake of vitamin B6, folate, vitamin D, calcium and iron and magnesium were found to be low.

As a result, nutrition education should be given by a specialist dietitian, as celiac patients must comply with a lifelong gluten-free diet. It is important for patients to comply with a gluten-free diet.