Konaklama işletmeleri için yetkinlik ölçüm aracı: Çok safhalı tekli karma yöntem araştırması
Development of competency scale for hospitality industry: Single multiphase mixed method research
Yazar: DEMET CEYLAN
Danışman: PROF. DR. BEYKAN ÇİZEL
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Konaklama işletmelerinde insan kaynağının kıymet olarak değerlendirilmesi, hizmet üretiminin yapı taşı insanın yetkinliğinin geliştirilmesi, sektörün gelişimi, hizmet mükemmelliğinin sağlanması, misafir deneyimlerinin çeşitlendirilmesi, misafir memnuniyeti ile oluşan misafir sadakati ve dolayısıyla finansal karlılığın sağlanması açısından çok önemlidir. Yetkinlikleri belirlemek, yetkin adayları cezbetmek, işe almak, tutundurmak ve geliştirmek insan kaynakları departmanını insan kıymetleri yönetimi anlayışına yönelik yönetim departmanına dönüştürmenin en temel uygulamalarından biridir.
Küreselleşen bilgi erişimi ve hızla artan turizm hareketliliğinin misafir beklentilerine etkisi ile yetkin insan kaynağı ikame edilmesi ve taklit edilmesi güç rekabet avantajına dönüşmektedir. 1970'li yıllarda iş hayatında kullanılmaya başlanan yetkinlik kavramı (McClelland, 1973) günümüze kadar pek çok araştırmaya konu olmuş olsa da konaklama işletmelerine özgü yetkinlik araştırmalarının eksikliği alan yazın taramasında görülmektedir. 
Konaklama işletmelerinde aranan yetkinliklerin neler olduğu kavramsal tanımına netlik kazandırılması ve ölçüm aracının geliştirilmesi amacıyla yapılan bu çalışma sonucunda, konaklama işletmelerinde beklenen, istenen, aranan yetkinliklerin tanımlanması ve tasnif edilmesinin yanı sıra yetkinlikleri alt boyutları ile ölçebilen bir ölçüm aracı geliştirilmiş ve ampirik olarak test edilmiştir. Ölçek geliştirme sürecinde DeVellis (2017) ölçek geliştirme süreci takip edilerek geliştirilirken yakınsak paralel desen tamamen entegre varyant karma araştırma yöntemi sayesinde kalitatif ve kantitatif yöntemlerin birlikte kullanılması (Creswell ve Plano Clark, 2017) ile sektör uzmanlarının görüşü ölçek geliştirme sürecine dahil edilerek konaklama sektöründe karşılığı bulunan, geçerliliği ve güvenilirliği test edilmiş ölçüm aracını geliştirmek ve yüksek çözünürlüklü yorumlama kapasitesine erişmek mümkün olmuştur.
Birinci aşama olan ölçek geliştirme sürecinin tamamlanmasının ardından yöneylem araştırması olan DEMATEL tekniği kullanılarak araştırmanın ikinci aşamasında konaklama işletmelerine aranan yetkinliklerin alt boyutlarının birbiri ile ilişkinin yönü ve şiddeti araştırılmıştır. Birinci aşamasında ölçek geliştirme süreci ve ikinci aşamasında DEMATEL tekniği ile birinci aşamadan bağımsız ama birinci aşamanın bulgularından faydalanarak ve ilave veri toplayarak ikinci aşamanın tamamlandığı tekli çok aşamalı karma desen araştırma tekniği bildiğimiz kadarıyla sosyal bilimler araştırmaları alanında ilk kez kullanılmıştır.

Abstract:
The main contributor of business success in the hospitality and tourism sector is the capacity to attract, retain and develop competent employees. Current business environment recognizes assessment of available and future competencies as a basic Human Resources function to survive and thrive in the competitive market.
Tourism and hospitality industry is focused on guest satisfaction which is directly linked to the competence of the human resources who is an inseparable contributor of production and execution of services. Effectively defining, measuring, managing and developing competencies is essential to maintain competitiveness of hospitality industry and yet there is a lack of clarity in the conceptual framework of sector specific competencies for tourism and hospitality.
This research aims to develop and validate measurement tool for competencies required in the context of Tourism Hotel Management by using single multi-stage mixed method study. The first phase of the research utilizes convergent parallel design fully integrated variant followed by operations research in the second stage. The first phase targets developing and validating measurement tool providing the highest resolution of measurement and interpretation capacity by using qualitative and quantitative methods in parallel. The second stage of the research uses DEMATEL technique to understand the hierarchy of the competency dimensions and also measure the degree and direction of the hierarchical relations.  
The measurement tool as the product of this research provides clarity for definition and classification of competencies required for the hospitality sector. The measurement tool developed not only serves as recruitment and selection tool for hospitality companies but also produces a competency heat map for strategic human resources planning and management. The heatmap presents weak and strong points for succession planning, training and education requirements of existing human resources and sets the benchmarks for future recruitments.