Tip 2 diyabetli bireylerde diyetle demir alımı ve serum demir depoları ile glisemik kontrol arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between glycemic control and dietary iron intake, serum iron storage in patients with TYPE 2 diabetes
Yazar: BUKET GÖNEN
Danışman: PROF. DR. AYLİN AYAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Demir = Iron ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Ferritin = Ferritin ; Glisemik indeks = Glycemic index

Özet:
Bu çalışma, tip 2 diyabetli bireylerde diyetle demir alımı ve serum demir depoları ile glisemik kontrol arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Bandırma Devlet Hastanesi Dahiliye polikliniğine başvuran Tip 2 Diyabet tanısı almış, yaşları 19-64 yıl arasında değişen 84 kadın ve 80 erkek olmak üzere toplam 164 gönüllü bireyin genel sağlık durumları, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümleri, biyokimyasal bulguları ve diyetle demir alımları değerlendirilmiştir. Bireyler serum ferritin düzeyine göre değerlendirilirken; ferritin düzeyi <15,63 µg/L ise kuartil (Q1), 15,63-32,28 µg/L ise Q2, 32,28-69,53 µg/L ise Q3, >69,53 ise Q4 olarak 4 gruba ayrılmış ve HbA1c <%7 olan bireyler iyi glisemik kontrol, HbA1c ≥%7 olan bireyler kötü glisemik kontrol olarak değerlendirilmiştir. Bireylerin beden kütle indeksi (BKİ) ve bel çevresi serum ferritin kuartillerine göre anlamlı farklılık göstermemiştir (p>0,05). Bireylerin serum demir düzeyi Q1'de (55,18±32,97 µg/dL) diğer kuartillere göre (Q2: 79,17±35,79 µg/dL, Q3: 79,17±35,79 µg/dL, Q4: 89,15±23,83 µg/dL) anlamlı düzeyde daha düşük bulunmuştur (p<0,05).  Bireylerin serum HbA1C ortalama değerleri en yüksek Q4'te (%8,46±1,87) bulunmuştur. Bireylerin serum ferritin düzeyleri ve HbA1c düzeyleri arasında çok düşük düzeyde pozitif yönlü ilişki bulunmuştur (r:0,166 p:0,033). Hem demir alımı ile serum ferritin (r:0,278 p:0,000) ve transferrin doygunluğu (TSAT) arasında pozitif yönlü zayıf düzeyde bir ilişki saptanmıştır (r:0,228 p:0,000). Hem demir alımı ile transferrin arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p:0,054). Toplam diyet demir alımı glisemik kontrolü iyi olanlarda 22,04±10,52 mg iken, glisemik kontrolü kötü olanlarda 18,82±9,92 mg dır (p<0,05). Bireylerin serum ferritin düzeyi ile diyetle enerji, karbonhidrat, protein ve yağ yüzdesi, posa alımları arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Ayrıca bireylerin diyetle enerji, protein, karbonhidrat ve yağ alımları HbA1c düzeyleri farklı olan gruplar arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç olarak bu çalışmada zayıf glisemik kontrol ile artmış ferritin düzeyleri arasında ilişki bulunmuştur. Ancak diyetle hem demir alımları ile glisemik kontrol arasında doğrudan bir ilişki bulunmamıştır. Tip 2 diyabetli bireylerde diyetle demir alım miktarları ve serum demiri ile ilişkili parametrelerin izlenmesinin glisemik kontrolün sağlanması açısından yararlı olacağı düşünülmektedir.


Anahtar Kelimeler: Tip2 Diyabet, Demir, serum ferritin, Hem demir, glisemik kontrol

Abstract:
This study was conducted to evaluate the relationship between dietary iron intake and serum iron stores and glycemic control in individuals with type 2 diabetes. The general health status, dietary habits, anthropometric measurements, biochemical findings and dietary iron intake of a total of 164 volunteer individuals aged between 19-64 years, who were diagnosed as Type 2 Diabetes in Bandırma State Hospital, were evaluated. Individuals that applied to this study seperated four quartiels according to their serum ferritin level; if serum ferritin level <15,63 µg/L, quartile1 (Q1), if serum ferritin level between 15,63-32,28 µg/L, quartile2 (Q2), if serum ferritin is between 32,28-69,53 µg/L, quartile3 (Q3) and if serum ferritin >69,53 quartile4 (Q4). In addition, individuals with HbA1c <7% had good glycemic control and HbA1c >7% were evaluated as poor glycemic control. There was a very low positive correlation between serum ferritin levels and HbA1c levels (r:0,166 p:0,033). There was a weak positive correlation between heme iron intake and serum ferritin (r:0,278 p:0,000), transferrin saturation (TSAT) (r:0,228 p:0,000). There was no significant relationship between heme iron intake and transferrin (p:0,054). Total dietary iron intake was 22,04±10,52 mg in patients with good glycemic control, and 18,82±9,92 mg in patients with poor glycemic control (p<0,05). There was no significant correlation between serum ferritin level and dietary energy, carbohydrate, protein and fat percentage and fiber intake (p >0,05). In addition, individuals's dietary energy, protein, carbohydrate and fat intake were evaluated. There were no significant differences in terms of dietary energy, protein, carbohydrate and fat intake between groups with different HbA1c levels (p >0,05). In conclusion, this study showed a relationship between increased glycemic control and increased ferritin levels. However, there was no direct relationship between dietary heme iron intake and glycemic control. In patients with type 2 diabetes, dietary iron intake and monitoring of parameters associated with serum iron are considered to be useful in providing glycemic control.


Key Words: Type 2 Diabetes, Iron, serum ferritin, heme iron, glycemic control