Rize ilindeki süt sığırı işletmelerinin üretim ve hayvan refahı yönünden değerlendirilmesi
Evaluation of dairy cattle farms in rize province in terms of production and animal welfare
Yazar: ECEM SERİM BALCI
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER SABUNCUOĞLU ÇOBAN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veterinerlik Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Hayvan refahı = Animal welfare ; Süt sığırcılığı işletmeleri = Dairy herds farms

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Rize ilindeki süt sığırı işletmelerindeki büyükbaş hayvancılığın genel durumunu ortaya koymak ve hayvanların refah yönünden değerlendirmesi yanında işletme sahiplerinin sosyo-ekonomik yapısı, yapılan hayvancılık faaliyetinin ekonomik yönünün saptanması amaçlanmış ve araştırılmıştır.
Materyal ve Metot: Çalışmada, Rize il ve ilçelerindeki Tarım ve Orman Bakanlığı'nın (HBS) Hayvan Bilgi Sistemi'ne kayıtlı toplam 60 büyükbaş hayvancılık işletmesindeki barınaklara ait fiziksel ve klimatik şartlar, barındırma ve yetiştirme şartları incelenmiş olup işletmelerden somatik hücre sayısı bakılmak üzere süt numunesi alınmıştır. Çalışmanın diğer materyalini Rize il ve ilçelerindeki 250 büyükbaş hayvancılık işletmesinde, yüz yüze olarak işletme sahipleriyle yapılan görüşmeler sonucunda anket formlarından elde edilen veriler oluşturmaktadır.
Bulgular: Ölçüm yapılan barınaklarda ortalama sıcaklık 19.2 ⁰C, nem oranı ise % 59.4 olarak ölçülmüş ve bu değerlerin ideal seviyede olduğu belirlenmiştir. İşletmelerden alınan süt örneklerinin ortalama Somatik Hücre Sayısı (SHS) (log 10) 5.12 hücre/ml olarak tespit edilmiştir. SHS ile amonyak ve karbondioksit arasında, sıcaklık ve karbondioksit arasında, nem ile logSHS arasında ve karbondioksit ile amonyak arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. İşletmecilerin çoğunlukla orta yaş aralığında, erkek, ortaokul mezunu, yirmi yılı aşkın süredir hayvancılık yaptığı, düzenli işletme kaydı tutmadıkları tespit edilmiş olup genellikle kapalı bağlı duraklı sistemdeki ahırlarda zeminin toprak, altlığın ise kuru ot olduğu belirlenmiştir. Melez ırk hayvanlardan günde iki kez alınan sütleri elle sağdıkları ve meme temizliği yaptıkları tespit edilmiştir.
Sonuç: Rize ili ve ilçelerindeki barınaklarda hayvan refahı ile ilgili önemli oranda problem tespit edilememiş, Welfare Quality® metodolojisine göre, Rize ilindeki süt sığırı işletmelerinin seviye indeksi 70 olarak belirlenmiştir. İşletmelerin kayıt tutma, hayvan yetiştirme, verimliliği arttırma, pazarlama, örgütlenme gibi konularında yetersiz kaldıkları ve bu konularda gerekli önlemler alınarak yetiştiricilerin bilinçlendirilmesi gerektiği ortaya konulmuştur.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed and investigated to reveal the general situation of cattle farming in dairy cattle farms in Rize province and to evaluate the welfare of the animals as well as to determine the socio-economic structure of the farm owners and the economic aspect of the livestock activity.
Material and Method: In this study, the physical and climatic conditions, housing and breeding conditions of the shelters of 60 cattle farming enterprises registered in the Animal Information System of the Ministry of Agriculture and Forestry (HBS) in Rize province and its districts were examined and milk samples were taken from the enterprises to measure the somatic cell count. The other material of the study consists of data obtained from the questionnaire forms as a result of face-to-face interviews with the farm owners in 250 cattle farming enterprises in Rize province and its districts.
Results: The average temperature inside the barn was measured as 19.2 ⁰C and the humidity rate as 59.4 % and it was determined that these values were at the ideal level. The average Somatic Cell Count (SHS) (log 10) of the milk samples taken from the farms was determined as 5.12 cells/ml. A significant relationship was found between SHS and ammonia and carbon dioxide, between temperature and carbon dioxide, between humidity and logSHS and between carbon dioxide and ammonia. It was determined that the farmers were mostly middle-aged, male, secondary school graduates, had been doing animal husbandry for more than twenty years, did not keep regular farm records, and it was determined that the floor was soil and the bedding was dry grass in the barns in the closed tie-stall system. It has been determined that they manually milk the milk from mixed breed animals twice a day and clean the udder.
Conclusion: No significant problems were detected regarding animal welfare in the shelters in Rize province and its districts, and according to the Welfare Quality® methodology, the level index of dairy cattle farms in Rize province was determined as 70. It was revealed that the farms were inadequate in terms of record keeping, animal breeding, increasing productivity, marketing, and organization, and that necessary measures should be taken in these areas and breeders should be made aware.