Ekotasarım kapsamında toprak yapım sistemleri ve yönetmeliklerin irdelenmesi
Examination of earth construction systems and regulations within the scope of eco-design
Yazar: ZEHRA GÜLŞAH KOÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DİLEK EKŞİ AKBULUT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Ekoloji = Ecology

Özet:
Artan yapılaşmanın neden olduğu kaynak tüketimi, kaynakları yenilenme hızından önce tüketmekte ve küresel ölçekte çevre sorunlarına neden olmaktadır. Bu kapsamda, dünya çapında Ekolojik Tasarım gibi kaynak ve enerji verimliliğini esas alan çevreci üretim teknikleri önem kazanmaktadır. Ekolojik tasarımda enerji ve kaynak kullanımı gibi önemli kriterler bulunmaktadır. Toprak malzeme, kolay ulaşılabilirliğinin yanı sıra kaynak ve enerji verimliliği sağlayan ekonomik ve doğal bir malzeme olması nedeniyle ekolojik tasarımda tercih edilmektedir. Türkiye'de kentsel dönüşüm faaliyetleri ile artış göstereceği düşünülen hafriyat toprağının yapı üretiminde yeniden değerlendirilmesinde, toprak malzeme ile modern yapı üretim teknikleri hem toprak atığın azaltılması hem de daha çevreci yapı üretim tekniklerinin benimsenmesi açısından önem kazanmaktadır. 
Çalışmanın birinci bölümünde; literatür özeti, çalışmanın amacı ve hipotez ile ilgili bilgi verilmiştir. 
Çalışmanın ikinci bölümünde; sanayileşmenin kentsel nüfus artışı üzerindeki etkileri irdelenmiş, yapılaşmanın arazi kullanımı değişikliği, doğal kaynak tüketimi ve ekosistemlere olan etkileri incelenmiştir. Artan yapılaşmanın çevre üzerindeki baskısını azaltmakta ise yapı üretiminde Ekotasarımın irdelenmesi ve değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. İnşaat faaliyetlerinin artması sonucu yapısal atık miktarında da artış görülmektedir. Bu kapsamda, organik atıkların (hafriyat toprağı) dolgu malzemesi, katı atık sahaları için günlük örtü gibi çeşitli şekillerde değerlendirildiği görülmektedir. Çalışmada; Avrupa Birliği Ülkeleri, Amerika, Türkiye ve çalışma kapsamındaki diğer ülkelerde inşaat faaliyetleri ile oluşan hafriyat toprağı miktarı ve bu alanda yapılan düzenlemeler incelenmiştir. Türkiye'de kentsel dönüşüm faaliyetleri ile oluşacak olan hafriyat toprağı miktarının belirlenmesinde İstanbul ili verilerinden yararlanılmıştır. 
Çalışmanın üçüncü bölümünde; oluşan hafriyat toprağının yapı üretiminde değerlendirilmesinde toprak gerecin yapısı, bileşenleri, sınıfı ve toprağın yapı üretimine uygunluğu incelenmiştir. Böylece toprak yapısına uygun olarak en uygun toprak yapı üretim tekniği belirlenebilmektedir. Dolayısıyla toprak yapısına bağlı olarak farklı tekniklerle (sıkıştırılmış toprak, yerinde dökme toprak vb.) üretilmiş toprak yapılar mevcuttur. Çalışmada; bu toprak yapı üretim teknikleri ile üretilmiş tarihi ve modern yapılara ait örnekler verilmiştir. 
Çalışmanın dördüncü bölümde; farklı ülkelere ait toprak yapı yönetmelikleri incelenmiştir. Bu kapsamda, Türkiye gibi deprem kuşağı üzerinde olması ve toprak yapı üretiminde gelişmiş yönetmeliklere sahip olması nedeniyle Yeni Zelanda, yapı üretiminde farklı üretim teknikleri uygulaması nedeniyle Amerika, değişken bir iklime ve çevreci bir anlayışa sahip olması nedeniyle de İngiltere toprak yapı yönetmelikleri incelenen ülkelerdir. Çalışma kapsamındaki ülkelerin toprak yapı yönetmelikleri incelenerek Türkiye'de toprak yapı üretiminde yararlanılan yönetmelik (Deprem Yönetmeliği) ve standartlarla (TS 2514, TS 25215) karşılaştırılmıştır. Böylece diğer ülkelerle karşılaştırıldığında Türkiye'de toprak yapı üretiminde uygulanan yönetmelik ve standartların güçlü ve zayıf kaldığı alanlar belirlenmeye çalışılmış; toprak yapılara ait standart ve yönetmeliklerin hazırlanmasında olması gereken kriterlerin belirlenmesi ve Toprak Yapı Üretimine Ait İşleyiş Şemasının hazırlanması amaçlanmıştır.
Çalışmanın beşinci bölümünde; Türkiye'de yeni hazırlanacak toprak yapı yönetmelik ve standartlarında olması gereken kriterlere ait genel bir değerlendirme yapılmış ve önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Increasing construction activities consumes natural resources before their renewal and causes global environmental problems. Therefore, more environmentally friendly materials and construction techniques are being considered worldwide. In this context, ecological design (eco-design) gains importance. Uses of energy and chosen materials have primary importance in ecological design. Earth as a natural material is preferred in ecological design due to being an affordable material which is easily accessible, resourceful and energy efficient. It is thought that the amount of excavation soil will increase with the urban renewal activities in Turkey. For this reason, it is important to use excavation soil for producing modern earth buildings, which can both decrease the amount of excavation soil and increase the adaptation of ecological construction techniques.
In the first chapter; the literature summary, purpose of the study and hypothesis are defined. 
In the second chapter; increased population by industrialization and its effects on urbanization and the effect of over-urbanization on land use, ecosystem and resource consumption are examined. It is stated that Eco-design in building production should be examined and evaluated in order to reduce the pressure on the environment of increasing construction activities. In the result of increasing construction activities, structural wastes also increased. In this context, it is seen that organic wastes (excavation soil) are evaluated various forms. In this study, the effects of increasing construction on waste generation as well as demolition waste and respective numbers in EU Countries, USA and Turkey are examined and current regulations are presented. Istanbul province data is used in this study, in order to determine the excavation soil amount obtained from the increasing renewal activities in Turkey.
In the third chapter; reusing excavation soil in construction, soil structure, components and classifications and the suitability of soil for the construction are examined. The most suitable earth building construction technique is suggested with gathered data. Therefore, there are earth structures produced by different techniques depending on the soil structure. In this study; examples of modern buildings produced with these earth construction techniques are given. 
In the fourth chapter; earth building standards and regulations are examined. In this context, New Zealand earth construction regulations have been examined since it is on earthquake zone like Turkey and has advanced regulations on earth construction production. Due to the application of different construction techniques in the production of buildings, US earth construction regulation has been examined. Due to its variable climate and environmentalist understanding, UK earth construction regulations have been examined.  In this context, earth construction documents from USA, UK and New Zealand are examined and compared with the standards and regulations in Turkey. As a result, strong and weak areas of the earth regulations and standards applied in Turkey in the construction of earth buildings are determined. Furthermore, we aimed to show important elements that ought to be in earth construction standards and regulations. Thus, it is aimed to determine the criteria that should be in the preparation of the standards and regulations of earth constructions and also to prepare the operation diagram of earth construction production.
In the fifth chapter, a general evaluations and recommendations have been made regarding to strengthening of the earth construction regulations and standards in Turkey or the criteria that should be in the newly prepared regulations and standards.