Ortaöğretim öğrencilerinin açık öğretim lisesine geçiş 
nedenlerine ilişkin öğrenci, okul yöneticisi, öğretmen ve 
veli görüşleri
Opinions of the students, principals, teachers and parents 
about factors leading to high school students' enrooling 
to open high school
Yazar: EDA ÇUHADAR ÖNCÜ
Danışman: DOÇ. DR. ŞAKİR ÇINKIR
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Açıköğretim lisesi = Open education high school ; Açıköğretim sistemi = Open education systems ; Okul seçimi = School choice ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaöğretim öğrencileri = Secondary education students ; Tercih = Preference ; Venler = Veins ; Öğrenme tercihi = Learnering preference ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma İzmir ilinin altı ilçesinde (Bayraklı, Bornova, Buca, Çiğli,
Karşıyaka, Konak) Açık Öğretim Lisesine kayıtlı öğrenciler, aynı ilçelerde resmi
ortaöğretim liselerinde kayıtlı öğrenciler ve görev yapmakta olan okul yöneticileri ile
öğretmenler ve öğrencisi Açık Öğretim Lisesine kayıtlı velilerin, ortaöğretim
öğrencilerinin Açık Öğretim Lisesine geçiş nedenlerine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi
amaçlanmıştır. Araştırmada ayrıca, katılımcıların açık Öğretim Lisesinin avantajları ve
dezavantajlarına ilişkin görüşleri ile Açık Öğretim Lisesi ve örgün ortaöğretim kurumu
öğrencilerinin görüşleri ile anne- baba eğitim düzeyi ve aile geliri ilişkisi sınanmıştır.
Araştırma, hem nicel hem de nitel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı karma
yöntemin yakınsayan paralel desen ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel
boyutundaki hedef evreni, İzmir ilinin altı ilçesinde Açık Öğretim Lisesine kayıtlı olan
toplam 22.913 ve kamu ortaöğretim kurumlarında kayıtlı olan toplam 25756 öğrenci
oluşturmaktadır. Örneklem seçiminde tabakalı örnekleme tekniğinden yararlanılmış ve
294 Açık Öğretim Lisesi öğrencisi ile 295 örgün ortaöğretim kurumu öğrencisi
araştırmaya dahil edilmiştir.
Araştırmanın nicel verileri araştırmacı tarafından geliştirilen "Açık Öğretim
Lisesine Geçişleri Etkileyen Faktörler Üzerine Öğrenci Görüşleri Anketi" ile
toplanmıştır. Araştırmanın nicel verilerinin analizinde SPSS Paket Programı
kullanılmıştır. Verilerin analizinde yüzde, frekenas, aritmetik ortamala ve standart sapma
gibi betimsel istatistik tekniklere başvurulmuştur. Katılımcıların görüşlerinin cinsiyet ve
sınıf tekrarı değişkenlerine göre karşılaştırılmasında t-testi; anne baba eğitim durumu,
aylık gelir değişkenlerine göre karşılaştırılmasında ise tek yönlü varyans analizinden
yararlanılmıştır.
Araştırmanın nitel kısmında ise, İzmir ilinin araştırmaya dahil edilen altı
ilçesinde Açık Öğretim Lisesine kayıtlı 20 öğrenci; kamu okullarında görev yapmakta
olan 20 yönetici ve öğretmen ve öğrencisi Açık Öğretim Lisesine kayıtlı 17 veli ile
görüşülmüştür. Araştırmanın nitel boyutunda, görüşme formlarından elde edilen veriler
araştırmacı tarafından analiz edilerek raporlandırılmıştır.
Araştırmada ulaşılan sonuçlara dayanarak, ortaöğretim öğrencileri daha çok
dokuzuncu sınıfta Açık Öğretim Lisesine geçiş yapmaktadır. Bu geçiş isteğe bağlı
olmaktan çok, öğrencilerin devamsızlık ya da akademik başarısızlıkla sınıf tekrarına iki
kez kalmalarından ötürü zorunlu bir geçiş olmaktadır. Araştırma sonuçları Açık Öğretim
Lisesine geçen öğrencilerin çoğunun Meslek Lisesi ve İmam Hatip Lisesine kayıtlı erkek
öğrenciler olduğunu işaret etmektedir. Öğrencilerin, ayrıca okuldaki müfredatı yüklü
bulmak, ödev, proje gibi ders gerekliliklerinden sıkılmak, okulda disiplin problemi
yaşamak gibi diğer eğitimsel faktörler de Açık Öğretim Lisesine geçtikleri görülmüştür.
Araştırma, diğerleri kadar belirgin olmasa da başka bir eğitimsel faktör de, öğrencilerin
12. sınıfta üniversite sınavına daha rahat hazırlanmak için Açık Öğretim Liselerine geçiş
yaptıkları şeklindeki sonuçtur. Araştırma bu eğitimsel nedenler dışında, parçalanmış aile
ve ekonomik sıkıntılar çekmenin de öğrencilerin Açık Öğretim Lisesine geçişlerini
etkileyen ailesel faktörler olduğunu göstermektedir.
Okul yöneticileri ve öğretmenler de öğrencilerin sınıf tekrarına kalmaları veya
okul terki yaptıkları için Açık Öğretim Lisesine geçtiklerini düşünmektedirler. Yönetici
ve öğretmenler, ailenin ekonomik sıkıntı çekmesinin öğrencileri Açık Öğretim Lisesine
geçmeye yönelttiğini ifade etmişlerdir. Ayrıca yönetici ve öğretmenler de, 12. Sınıf
öğrencilerinin üniversite sınavlarına daha rahat hazırlanabilmek için Açık Öğretim
Lisesine geçtiğinin farkındadırlar.
Veliler de, tıpkı yönetici ve öğretmenler gibi, öğrencilerin devamsızlık ve
akademik başarısızlıkla sınıf tekrarına kaldıktan sonra Açık Öğreitm Lisesine geçtiklerini
belirtmişlerdir. Veliler, öğrencilerin ayrıca ekonomik sıkıntılar ve ailesel promler
yüzünden de Açık Öğretim Lisesine geçtikleri görüşündedirler.
Tüm katılımcılar, Açık Öğretim Lisesinin, devam zorunluluğu olmamasından
ötürü hem çalışıp hem okumaya elvişli olması, örgün eğitim yaşı geçenlere eğitim ve lise
vi
diploması alma imkanı sağlaması açısından avantajlı bulmaktadır. Ayrıca yine tüm
katılımcılar, Açık Öğretim Lisesinde yüz yüze eğitimin olmamasını bir dezavantaj olarak
değerlendirmişlerdir.
Araştırma sonuçlarına göre, Açık Öğretim Lisesi öğrencileri fırsat verilse
yeniden örgün eğitime geçmek istememektedir. Ayrıca bu öğrenciler genel anlamda Açık
Öğretim Lisesini dezavantajlı bulmaktadır. Örgün ortaöğretim kurumu öğrencilerinin ise
anne ve babalarının eğitim düzeyleri yükseldikçe, öğrencilerin Açık Öğretim Lisesine
geçme nedenlerine hak verdikleri ve yine aile gelir ile anne-baba eğitim düzeyi yüksek
olan öğrencilerin Açık Öğretim Lisesini daha avantajlı buldukları görülmektedir.

Abstract:
The purpose of this study was to determine the opinions of Open High School
students, public high school students, the principals and teachers and parents having
students who have enrolled to Open High School. Besides, the participants were asked to
give opinions about advatages and disadvantages of Open High School and the
relationship between the opinions of Open High School students and public high school
students and their parents' educational background and income was tested.
The study was conducted with both quantitative and qualitative methods in which
they were shaped with convergent parallel design. In the quantitative phase of the study,
target population consisted 22.913 Open High School students and 25.756 public high
school students in six districts of Izmir. In sampling, stratified technique was used for
statistical data collection and 294 Open High School students and 295 high school
students were included in sampling.
Quantitative data were gathered with "Students Survey on the Factors Causing
the Enrollment in Open High School" which was devepoled by the reseracher. The data
were anaylzed by SPSS program. The descriptive statistical techniques such as
percentage, frequency, arithmetical mean and standard deviation were used to make data
analysis. T- test was used to determine whether students' opinions differ according to the
gender and grade retention. Furthermore, One-way ANOVA and Scheffe were used to
determine the relationship between the students' opinions and their parents' educational
background and income. As a cut of significance level, .05 was used.
viii
In the qualitative phase of the study, 20 Open High School students, 20 public
school principals and 17 parents in six districts of Izmir were interviewed. The qualitative
data were analyzed by the reseracher.
According to the results achieved by the research, secondary school students
enroll in Open High School mostly at ninth grade, which is not actually a wish, but a
obligation because of the grade retention caused by absenteesim or academic failure. The
results points that the students who enroll Open High School are generally male and from
Vocational High Schools and Imam Hatip High Schools. Results also note that students
enroll Open High School because of some educational factors such as intensive
curriculum, getting bored with homework, projects and the other schoolworks and having
some discipline problems at school. Being not as significant as the other educational
factors, enrolling to Open High School for getting ready for the university admission tests
better is another result of the research. Moreover, the results point some family factors
like poor income or economic trouble and fragmented family as the reasons for enrolling
to Open High School.
Both principals and teachers think that the students enroll to Open High School
because they have a grade retention and/or dropout. The principals and teachers note that
poor family income and having economic problems also canalise the students to Open
High School. Besides, they are aware that senior students enroll to Open High School
because of the university admission tests. Similar to principals and teachers, the parents
mention about grade retention and dropout as the reason of enrolling to Open High
School. They also suppose that economic problems and other family issues are the other
reasons.
All the participants talk about not having compulsory attendance, providing both
study and work, making it possible to have a high school education and diploma for the
over-age out of school people as the advantages of Open High School. As the
disadvantage of Open High School, all of them mention about lacking of face-to-face
education.
According to the results, Open High School students don't want to enroll to formal
education if they have the chance to. Moreover, the students evaluate Open High School
more disadvantageous than the formal education and there is an inversely proportional
relationalship between their mothers' educational level and finding enrolling Open High
School meaningful. Furthermore, the higher the income and parental educational level
the formal education students have, the more advantageous they think Open High School
is.