Artuklular'ın siyasi, sosyo-ekonomik ve kültürel yapısı
Political, socio-economic and cultural structure of Artuqids
Yazar: HÜSEYİN ERKAN BEDİRHANOĞLU
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN ADALIOĞLU
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Artuklular = Artuklular ; Kültür = Culture ; Kültürel yapı = Cultural structure ; Mardin = Mardin ; Mimari yapı = Architectural structure ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; Türk devletleri = Turkish states

Özet:
El-Cezire adı verilen bölgede üç yüzyıldan fazla, üç ayrı beylik halinde varlık gösteren Artuklular, bahse konu coğrafyanın bitmek bilmeyen siyasi karmaşasına rağmen barış ve refah dolu bir yönetim inşa etmiştir. İzledikleri uzlaşmacı ve denge siyasetini önceleyen politikalar sayesinde, idareleri altındaki halkların barış içinde yaşayarak bu coğrafyanın iktisadi, kültürel ve sanatsal üretime ciddi katkıda bulunmasını sağlamış ve arkalarında izleri kolay kolay silinmeyecek bir miras bırakmalarına vesile olmuşlardır. 
Ağır vergilerin kaldırılması, ticari yolların, pazar ve panayırların güvenliğinin sağlanarak konaklama imkânlarının arttırılması, şehirlerin imar ve inşası, uluslararası ticaretin ve yerli üreticinin teşvik edilmesi gibi tedbirlerle halkın ekonomik refahının artmasına yönelik atılımlar, ekonominin canlanmasına ve bölgenin bir ticari merkez olarak önem kazanmasına zemin hazırlamıştır.
Artukluların ürettikleri mimari ve sanatsal eserlerde, Bizans İmparatorluğu ve diğer Anadolu uygarlıklarından yoğun bir biçimde esinlendikleri, Büyük Selçuklu kültür havzasını güneydoğu ve doğu Anadolu topraklarına taşıdıkları gözlemlenmiştir. Tüm bu etkileşimlere karşın, ortaya koydukları eserler incelendiğinde, Artukluların sanatsal ve mimari üretimde kendine özgü bir üslup geliştirmeyi başararak kendi klasizmini de oluşturabilmeyi başardıkları kuşku götürmeyen bir şekilde söylenebilmektedir.

Abstract:
By ruling more than three centuries over the region called as Jazeera, Artuqids established three emirates and constructed a peaceful and prosperous administration despite the unending political turmoil of the mentioned geography. By embracing a policy prioritizing political compromise and balance, they ensured peoples of the region live in peace and thus made them contribute considerably to the economical, cultural and artistic production of these territories, and led them to leave an unerasable heritage. 
Leaps toward increasing economic prosperity of people such as abolition of heavy taxes, increase in the number of accommodation facilities through maintaining the order and safety of trade routes, bazaars and fairs, construction and improvement of cities, reinforcements for international trade and domestic production precipitated a regional economic revival and provided a basis for the region to gain importance as a commercial center.       
It can be observed through the architectural and artistic works that Artuqids intensively inspired from Byzantine and other Anatolian civilizations and transferred Great Seljukid cultural basin to eastern and southeastern Anatolian soil. Notwithstanding these interactions it can be undoubtedly said that Artuqids accomplished to form a classicism of their own by managing to develop an idiosyncratic style in their artistic and architectural production.