Öğretmene yönelen şiddetin sosyal ve kültürel temelleri
Social and cultural basis of violence against teachers
Yazar: ŞERAFETTİN YENER
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SEVER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimin Felsefi, Sosyal ve Tarihi Temelleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Öğretmene yönelen şiddetin sosyal ve kültürel temellerini araştırmak amacıyla yapılan bu çalışmada söz konusu şiddetin failleri, sosyal ve kültürel kökenleri ve yöneldiği öğretmen profili incelenmiştir. Bu çerçevede nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın evreni Türkiye'de devlet okullarında görev yapan öğretmenlerden oluşmaktadır. Çalışma grubunu ise Türkiye'nin 7 coğrafi bölgesinden sosyoekonomik ve sosyokültürel özellikler bakımından farklılık gösteren 27 ilde ve çeşitli eğitim kademelerinde görev yapan 88 öğretmen ve dört büyük eğitim sendikası temsilcisi olmak üzere toplam 92 katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcıların 40'ı kadın, 52'si erkek olup bunların kıdem yılları 2 ila 35 yıl arasında değişmektedir. Araştırma kapsamında katılımcılarla bireysel ve odak grup görüşme formları aracılığıyla bireysel görüşmeler ve odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. 
Elde edilen verilerin analizlerinde MAXQDA2020 paket programı kullanılmıştır. Bütün veriler bütüncül bir yaklaşımla ele alınmış ve tümevarımsal veri analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre öğretmene yönelen şiddetin faillerinin veliler, öğrenciler ve meslektaşlar ve statüsünden güç devşiren bireyler olduğu tespit edilmiştir.  Bunun yanında öğretmene yönelen şiddetin sosyal, kültürel, ekonomik ve hukuki nedenlere bağlı olarak gerçekleştiği görülmüştür. Bu bulgulara ek olarak öğretmene yönelen şiddetin öğretmenlerin kendi tutum ve davranışlarından, kişisel özelliklerinden, eğitim sisteminin yapısından, öğretmen atama biçimlerinden ve yaşam tarzından dolayı kaynaklandığı sonucuna da varılmıştır. Öğretmenlere yönelen şiddet türlerinin ise çoğunlukla fiziksel şiddet, sözlü şiddet, mobbing, taciz, tehdit biçiminde olduğu görülmüştür. Araştırmanın sonuçlarından hareketle politika yapıcıların şiddeti engellemeye dönük güçlü sosyal politikalar icra etmesi gerektiği; bu kapsamda sivil toplum kuruluşlarının katılımı ile okulda bütün personelin, velilerin ve öğrencilerin şiddetin engellenmesine yönelik öfke yönetimi becerileri, çatışma çözümleme ve karakter eğitimi gibi konularda seminerler düzenlenerek bilgilendirilmeleri gerektiği bağlamında öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In this study, the perpetrators of violence against teachers, its social and cultural origins and the profile of the teachers to whom it is directed were examined in order to investigate the social and cultural foundations of violence against teachers. In this framework, case study design, one of the qualitative research methods, was used. The population of the study consists of teachers working in public schools in Turkey. The study group consisted of 93 participants, including 89 teachers and representatives of four major education unions, working at various levels of education in 27 provinces with different socioeconomic and sociocultural characteristics from 7 geographical regions of Turkey. 40 of the participants were female and 53 were male, and their seniority ranged from 2 to 35 years. Within the scope of the research, individual interviews and focus group interviews were conducted with the participants through individual and focus group interview forms.
MAXQDA2020 package program was used in the analysis of the data obtained. All data were handled with a holistic approach and evaluated by inductive data analysis method. According to the findings of the study, it was determined that the perpetrators of violence against teachers are parents, students, and colleagues.  In addition, it has been observed that violence against teachers occurs due to social, cultural, economic and legal reasons. In addition to these findings, it was also concluded that violence against teachers is caused by teachers' own attitudes and behaviors, personal characteristics, the structure of the education system, teacher assignment methods and lifestyle. The types of violence against teachers are mostly physical violence, verbal violence, mobbing, harassment and threats. Based on the results of the research, policy makers should implement strong social policies to prevent violence; in this context, with the participation of non-governmental organizations, seminars on anger management skills, conflict resolution and character education should be organized to inform all staff, parents and students about the prevention of violence.