Tefsirde mananın tayini -Taberî ve Râzî mukayesesi-
Determination (Tayin) of meaning in tafsir -comparison Tabari and Razi-
Yazar: AKİLE TEKİN
Danışman: PROF. DR. ŞEVKET KOTAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İlahi vahiy, manası ve lafzıyla Hz. Peygamber'e indirilmiştir. Sahabe, Kur'ân'ın manasını, Hz. Peygamber'in örnekliğiyle kavramıştır. Nüzul sonrası mana, lafızdan anlaşılan ve rivayetlerle aktarılan bir mahiyettedir. Araştırmanın problemi, aktarılan bu mananın, tefsirde Taberî tarafından nesnel ve tek olarak tespit edildiği, Râzî ile çoğaltıldığı iddiasıdır. Birinci bölümde, Taberî'nin tespit ettiği iddia edilen mana araştırılmıştır. Bu sebeple mananın mahiyeti ve tayini, hicri ilk üç asırdan anlaşılmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte Taberî'nin eseriyle muhteva ve usul yönünden mukayese edilmiştir. İkinci bölümde, mananın Taberî ve Râzî'nin tefsirlerindeki mahiyeti incelenmiştir. Üçüncü bölümde, Taberî ve Râzî'nin mana tayini, araştırma problemindeki iddialar kapsamında ele alınmıştır. Taberî ve Râzî'nin, nesnel ve tek doğru mana amacının ve perspektifinin olmadığı, tefsirlerinden somut verilerle ortaya konmuştur. Çoğaltılan mana iddiası ise tefsirde ilk üç asrın mana yaklaşımına Taberî'nin ziyadeleri ve Râzî'nin Taberî'ye ziyadeleri olmak üzere değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, nüzul itibariyle mahiyeti bakımından mananın teklik içermediği ortaya çıkmıştır. Taberî'nin tefsirden ve tercihlerinden amacının, nesnellik ve teklik olmadığı, verilerle ispatlanmaya çalışılmıştır. Râzî'nin, Taberî'ye ziyadelerinin, manayı çoğaltma değil; döneminde mevcut manayı, Taberî'den de yararlanarak aktarma ve genişletme kapsamında olduğu görülmüştür.

Abstract:
The divine revelation, in its meaning and vocabulary, it was sent the Prophet. Companions, the meaning of the Quran, understood it through the example of the Prophet. The meaning after revelation is of anature that is understood from our words and conveyed by narrations. The problem of this research is the claim that Tabari determined this transmitted meaning as objective and unique in tafsir and reproduced by Razi. In the first part, the meaning allegedly detected by Tabari was investigated. For this reason, the nature and tayin of meaning have been tried to be understood from the first three centuries of the Hijri. However, it has been compared with Tabari's work in terms of content and method. In the second part, the nature of meaning in the tafsir of Tabari and Razi is examined. In the third part, determination (tayin) of the meaning of Tabari and Razi is discussed within the scope of the claims in the research problem. It has been revealed with concrete data from the exegesis that Tabari and Razi do not have a final, objective and only correct meaning purpose, and perspective. The claim of multipled meaning has been evaluated in tafsir as Tabari's additions to the meaning approach of the first three centuries and Razi's additions to Tabari. As a result, it has been revealed that the meaning is not unique in terms of its nature as of revelation. It has been proven with data that Tabari's aim in his interpretation and preferences is not objectivity and uniqueness. Razi's comments to Tabari are not to increase the meaning; ıt has been stated that it was within the scope of transferring and expanding the existing meaning during the period by making use of Tabari.