Kronik Lenfositik Lösemi tanılı hastaların takibinde otoimmün hastalıkların görülme sıklığı ve otoimmün belirteçlerin pozitiflik oranın araştırılması
Investigation of the frequency of autoimmune diseases and the positiveness rate of autoimmune markers in the follow-up of patients diagnosed with Chronic Lymphocytic Leukemia
Yazar: EMRAH KAÇAR
Danışman: PROF. DR. CENGİZ DEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Kronik lenfositik lösemi sıklıkla bağışıklık sistemindeki bozukluklarla 
ilişkilidir. Kronik lenfositik lösemi ile otoimmün sitopeniler arasındaki ilişki yapılan 
çalışmalarda ortaya konulmuştur. Otoimmün hemolitik anemi ve immün trombositopeni en 
sık görülen otoimmün hematolojik hastalıklardır. Sorumlu mekanizmalar arasında, özellikle 
lösemik hücrelerin poliklonal otoantikorların üretimini düzenlemedeki rolü önemlidir.
Çalışmamızın amacı merkezimizde takipli Kronik lenfositik lösemi tanılı hastalarda en sık 
görülen otoimmün hastalıkların belirlenmesi ve kronik lenfositik lösemili hastalarda 
otoimmün belirteçlerin pozitiflik durumunun araştırılması olarak belirlendi.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli bir çalışma olarak planlandı. Çalışmamıza 
Sağlık Bilimler Üniversitesi Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hematoloji
Kliniğinde takipli KLL tanılı hastalar dahil edildi. Hastaların poliklinik dosyaları ve hastane 
otomasyon sistemindeki verileri incelendi.
Bulgular: Çalışmamıza 121 hasta dahil edildi. Hastaların 52 (%43)` si kadın ve 69 (%57)`u 
erkekti. Hastalarımızın yaş ortalaması 67.9 (41-93) olarak belirlendi. Hastaların 25`inde 
(%20,6) otoimmün hastalık gözlendi. Hematolojik ve non-hematolojik otoimmün hastalık 
diye gruplandırma yapıldığında. Bunların sekizi otoimmün hemolitik anemi (OİHA) ve dört 
hastada immün trombositopenik purpura (İTP) vardı. İTP`li hastaların birinde romatoid artrit 
ve aynı zamanda bir hastada hashimato tiroiditi vardı. Non-hematolojik otoimmün hastalık
olarak dört hastada romatoid artrit, beş hastada hashimato tiroiditi, iki hastada sjögren 
sendromu , bir hastada gut artriti ve bir hastada lökositoklastik vaskülit saptandı.
Hasta gurubumuzda otoimmün belirteçlerden 12 hastada ANA, bir hastada ENA(SS-B)
panel, bir hastada c ANCA, üç hastada Anti-TPO, yedi hastada RF, üç hastada Ant-CCP, 14 
hastada direkt coombs, 10 hastada indirekt coombs ve bir hastada karaciğer-İFA(LKM-1)
pozitif görüldü.
Otoimmün olayların hastalık evresi ile olan ilişkisine bakıldığında; Hematolojik otoimmün 
hastalıkların %83,3`u ve non-hematolojik otoimmün hastalıkların %46,1`i ileri hastalık 
evresindeydi. iki gurup arasında hastalık evresi açısından fark anlamlıydı risk skorlamasında 
anlamlı fark vardı (P:0,003). Çalışmamızda 33 (%27,2) hastada Otoimmün serolojik marker
pozitifti ve bu hastaların %54,5`i ileri hastalık evresindeydi.
Sonuç: Sonuç olarak hastalarımızın %20.6`sinda otoimmün hastalık görüldü bunların %48`i
hematolojik %52`si non hematolojikti. Hematolojik otoimmün hastalık ileri evre hastalarda 
görülürken non hematolojik hastalıklar daha çok erken evre hastalarda görüldü. Hasta 
gurubumuzun %27.2 kadarın dada otoimmün serolojik marker pozitifliği görüldü. Bu
serolojik marker tespit edilen hasta gurubunda non-hematolojik otoimmün hastalık tespit 
edilen gurup gibi erken evre hastalıkta görülme eğilimi gösterdi. Hematolojik otoimmün 
hastalıklardan İTP de OIHA`a nazaran daha erken evre hastalıkta görülme eğilimindeydi.
KLL gurubunda otoimmün hastalık olarak en sık görülen otoimmün hemolitik anemi (OIHA)
idi. OIHA ileri hastalık evresi ve çoklu tedavi alan hastalarda daha sık idi. Ancak immün 
trombositopenik purpura (İTP) görülen hastaların özelikleri non-hematolojik hastalık gelişen 
guruptan farklı değildi. Ek olarak hematolojik olmayan otoimmün hastalıklar da tanımlandı. 
Romatoid artrit ve hashimato tiroiditi en sık hematolojik olmayan otoimmün hastalıklardı.
Hematolojik otoimmün hastalıklar daha ileri hastalık evresinde görülmesine karşın
hematolojik olmayan otoimmün hastalıklar ve serolojik belirteçler çoğunlukla hastalığın erken 
evrelerinde görüldü.

Anahtar kelimeler: Kronik lenfositik lösemi, otoimmün hastalıklar, otoimmün serolojik belirteçler.

Abstract:
Introduction and aim: Chronic lymphocytic leukemia is often associated with disorders in 
the immune system. The relationship between chronic lymphocytic leukemia and autoimmune 
cytopenias has been demonstrated in studies. especially autoimmune hemolytic anemia and 
immune thrombocytopenia are the most common diseases. Among the responsible 
mechanisms, the role of leukemic cells in regulating the production of polyclonal 
autoantibodies is particularly important.
Our study aimed to determine the most common autoimmune diseases in patients 
diagnosed with chronic lymphocytic leukemia and to investigate the positivity of autoimmune 
markers in patients with chronic lymphocytic leukemia.
Materials and Methods: Our study was planned as a single-center study. Patients diagnosed 
with CLL who were followed up in the Hematology Clinic of Health Sciences University 
Gazi Yaşargil Training and Research Hospital were included in our study. The patients' 
outpatient clinic files and data in the hospital automation system were examined.
Results: 121 patients were included in our study. 52 (43%) of the patients were female and 69 
(47%) were male. The average age of the patients included in the study was 67.9 (41-93) 
years. Autoimmune disease was observed in 25 (20.6%) of the patients. In our study group, 
autoimmune hemolytic anemia (AIHA) was observed in eight patients and immune 
thrombocytopenic purpura (ITP) was observed in four patients. In the ITP patient group, one 
patient had rheumatoid arthritis and one patient had Hashimoto's thyroiditis. As nonhematological autoimmune disease, rheumatoid arthritis was detected in four patients, 
Hashimoto's thyroiditis in five patients, Sjögren's syndrome in two patients, gouty arthritis in 
one patient and leukocytoclastic vasculitis in one patient.
In our study group, ANA was positive in 12 patients, ENA(SS-B) panel was positive in one 
patient, c ANCA was positive in one patient, Anti-TPO was positive in three patients, RF was 
positive in seven patients, Ant-CCP was positive in three patients, direct coombs was positive 
in 14 patients, indirect coombs was positive in 10 patients, and liver-IFA was positive in one 
patient.
When looking at the relationship between autoimmune events and the disease stage; 83.3% 
of hematological autoimmune diseases and 46.1% of non-hematological autoimmune diseases 
were in the advanced disease stage. There was a significant difference between the two groups 
in terms of disease stage and a significant difference in risk scoring (P:0.003). In our study, 
autoimmune serological marker was positive in 33 (27.2%) patients and 54.5% of these 
patients were at an advanced disease stage.
Conclusion: As a result, autoimmune disease was observed in 20.6% of our patients, 48% of 
which were hematological and 52% were non-hematological. While hematological 
autoimmune disease was seen in advanced stage patients, non-hematological diseases were 
seen more in early stage patients. Autoimmune serological marker positivity was observed in 
27.2% of our patient group. In the group of patients in whom this serological marker was 
detected, it tended to be seen in early-stage disease, as in the group in which nonhematological autoimmune disease was detected. Among hematological autoimmune 
diseases, ITP also tended to occur in earlier stage disease compared to AIHA. The most 
common autoimmune disease in the CLL group was autoimmune hemolytic anemia (OIHA). 
AIHA was more common in patients with advanced disease stages and multiple treatments. 
However, the characteristics of patients with immune thrombocytopenic purpura (ITP) were 
not different from the group that developed non-hematological disease. Additionally, nonhematological autoimmune diseases were also identified. Rheumatoid arthritis and 
Hashimoto's thyroiditis were the most common non-hematological autoimmune diseases. 
Although hematological autoimmune diseases were seen in more advanced disease stages, 
non-hematological autoimmune diseases and serological markers were mostly seen in the 
early stages of the disease.

Keywords: Chronic lymphocytic leukemia, autoimmune diseases, autoimmune serological markers.