4-6 yaş grubu çocuklarda zihin kuramı gelişiminin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examination of the theory of mind development in 4-6 years of children in terms of various variables
Yazar: FEYZA ERSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDAN DOĞAN
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Zihin kuramı = Theory of mind ; Çocuk gelişimi = Child development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırmanın temelini 4-6 yaş grubu çocuklarda zihin kuramı gelişiminin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi oluşturmaktadır. Bu temel çerçevesinde zihin kuramı gelişiminin çocukların yaşı, cinsiyeti, okul öncesi eğitim alma süresi, kardeş sayısı, doğum sırası, aile tipi, bakımıyla ilgilenen kişi, anne ve babasına ait yaş, eğitim seviyesi ve çalışma durumları bakımından farklılık olup olmadığı araştırılmıştır. Bu araştırma için nicel araştırma yöntemlerinden genel tarama modeli kullanılmış ve araştırma 2021-2022 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Maltepe, Üsküdar ve Sultanbeyli İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerine bağlı okul öncesi eğitim kurumlarında eğitim alan, 4-6 yaş grubu normal gelişim gösteren 207 çocuk ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak; çocukların ebeveynleri tarafından doldurulmuş olan kişisel bilgi formu, çocukların öğretmenleri tarafından doldurulan öğretmen formu, Zihin Kuramı Ölçeği kullanılmıştır.
Veri analizi kısmında ilk olarak normallik dağılımları incelenmiş ve verilerin normal dağılım göstermediği tespit edilmiştir. Bu nedenle analizler nonparametrik testler ile gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak; 4-6 yaş grubu çocuklarda zihin kuramı gelişiminin çocuğun yaşı, cinsiyeti, okulöncesi eğitim alma süresi, kardeş sayısı, çocuğun doğum sırası, çocuğun aile yapısı ve çocuğun bakımıyla ilgilenen kişi bakımından farklılık olmadığı görülmüştür. Ancak çocuğun oyun tercihine göre zekâ oyunu ve evcilik oyunu kategorilerinde bu oyunları oynayanlar lehine bilgi erişimi görevinde, annenin yaşına göre açık yanlış inanç görevinde yaşı 45 ve üstü olanlar lehine, babanın eğitim durumuna göre bilgi erişimi görevinde üniversite mezunları lehine ve babanın çalışma durumu kategorisinde ise kendi inancı olmayan görevinde çalışmayanlar lehine anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir.
Araştırmanın son bölümünde elde edilmiş olan sonuçlar tek tek belirtilmiş ve öneriler başlığı altında araştırmacılara, eğitimcilere ve ailelere önerilerde bulunulmuştur. Bu araştırma sonucunda ortaya konmuş olan verilerin öğretmenlere, ailelere, bu alanda çalışma yapacak olan araştırmacılara, yapılacak olan benzer çalışmalara ve diğer uzmanlara kaynak veri sağlaması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Gelişim, okul öncesi dönem, zihin kuramı

Abstract:
The basis of the research is to examine the development of theory of mind in children aged 4-6 in terms of various variables. Within this framework, it has been investigated whether there is a difference in theory of mind development in terms of children's age, gender, duration of pre-school education, number of siblings, birth order, family type, caregiver, parents' age, education level and working status. For this research, the general survey model, one of the quantitative research methods, was used and the research was carried out with 207 children in the 4-6 age group with normal development, who were educated in the pre-school education institutions affiliated to the Maltepe, Üsküdar and Sultanbeyli District Directorates of National Education in Istanbul in the 2021-2022 academic year. As a data collection tool in the research; The personal information form filled in by the children's parents, the teacher form filled in by the children's teachers, and the Theory of Mind Scale were used.
In the data analysis part, firstly, the normality distributions were examined and it was determined that the data did not show a normal distribution. For this reason, analyzes were performed with nonparametric tests. In conclusion; It has been observed that the development of theory of mind in children aged 4-6 years does not differ in terms of the child's age, gender, duration of preschool education, the number of siblings, the child's birth order, the child's family structure and the person who takes care of the child. However, it has been determined that there is a significant difference in the information access task in favor of those who play these games in the categories of intelligence games and house games according to the child's game preference., in the open false belief task in favor of those aged 45 and over, according to the age of the mother,  in the task of accessing information in favor of university graduates, according to the educational status of the father, and in the task of not having their own belief according to the category of father's working status, in favor of those who did not work 
In the last part of the study, the results obtained were stated one by one and suggestions were made to researchers, educators and families under the heading of suggestions. It is aimed that the data revealed as a result of this research will provide source data to teachers, families, researchers who will work in this field, similar studies to be conducted and other experts.

Keywords: Development, preschool period, theory of mind