İş sağlığı ve güvenliğinde alçak gerilim ark patlaması risklerinin  azaltılması yöntemlerinin modellenmesi
Modeling methods of reduction of low voltage arc flash risks in occupational health and safety
Yazar: SERDAR PAKER
Danışman: PROF. DR. İSMAİL EKMEKCİ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering ; Enerji = Energy ; Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Bu çalışmada, önemli elektrik kaynaklı iş kazalarından biri olan ark patlaması sonucu oluşan maruziyet özenerjisi ve ark etki mesafesinin belirlenmesi ile insan vücuduna maruziyetleri konusu incelenmiştir. Elektrik tehlikeleri iş güvenliğinin önemli bir parçasıdır. Endüstriyel tesislerde iş güvenliği uzmanları tarafından oluşturulan kontrol listelerinde sadece elektrik çarpması tehlikesine odaklanılmaktadır. Oysa kısa devre arkının neden olduğu maruziyet özenerjisinden kaynaklanan yanma yaralanması riskilerine karşı önlemlerin kontrolü de önemlidir. Bu çalışmada, ark patlaması risk analizi ve kontrol listelerine ark patlaması tehlikelerine karşı alınan önlemler eklenmiştir. İş güvenliği profesyonelleri, buldukları uygunsuzlukları önem sırasına göre önceliklendirmeli düzeltici faaliyetlerin planlanması bu ağırlıklara göre oluşturulmalıdır. Önceliklendirmede 23 uzman muayene mühendisinin görüşleri alınarak Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ve Bulanık AHP yöntemleri ile genişletilmiş elektrik tesisatı muayenesindeki adımların ağırlıkları önceliklendirilmiştir. Böylece sahadaki elektrik tesisatının denetimi için nicel bir yöntem oluşturulmuştur. Elektrik tesisatı denetimi için kontrol listesindeki uygunsuzluklar major (büyük) ve minor (küçük) olarak sınıflandırılmış, ağırlıklarının toplamına göre nicel bir değerlendirme puanı oluşturulmuştur. Böylece genelleştirilmiş, karşılaştırılabilir bir elektrik tesisatı muayene kontrol listesi oluşturulmuştur.

Abstract:
In this study, exposure to the human body was investigated by determining the instant energy and arc effect distance resulting from arc flash, which is one of the important electrical work accidents. Electrical hazards are an important part of occupational safety. The checklists created by occupational safety experts in industrial facilities focus only on the hazard of electric shock. However, it is also important to control the precautions against the risk of burn injury caused by the instand energy caused by the short-circuit arc. In this study, precautions against arc explosion hazards have been added to arc explosion risk analysis and checklists. Occupational safety professionals should prioritize the nonconformities they find in order of importance, and corrective actions should be planned according to these weights. In prioritization, the weights of the steps in the extended electrical installation inspection were prioritized with the Analytical Hierarchy Process (AHP) and Fuzzy AHP methods by taking the opinions of 23 expert inspection engineers. Thus, a quantitative method has been established for the inspection of the electrical installation in the field. For the electrical installation inspection, the nonconformities in the checklist were classified as major and minor, and a quantitative evaluation score was created according to the sum of their weights. Thus, a generalized, comparable electrical installation inspection checklist was created.