Tevbe sûresinin lugat ve belâgat (beyan, bedi') ilimleri açısından incelenmesi
Examining surah at-Tawba in terms of lugat and rhetoric (beyan, bedi') sciences
Yazar: AYETULLAH AYIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED ÇETKİN
Bingöl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion
Dizin: Arapça = Arabic ; Bedi sanatlar = Bedi arts ; Belagat = Eloquence ; Beyan = Statement ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tevbe suresi = Tevbe sura ; İslamiyet = Islam

Özet:
Arapça, günümüzde yaygın olan diller arasında yer almaktadır. Aynı zamanda Arapça, Kur'ân'ın dili olması hasebiyle ayrı bir öneme sahiptir. Bununla birlikte Kur'ân-ı Kerîm'de ifade edilen ilahi buyruklar, Arap dilinin anlam ve mana zenginliği sayesinde en mükemmel şekliyle bütün insanlara hitap edebilmiştir. Bu sebeple Kur'ân-ı Kerîm'in anlaşılmasında belâgat ilmine vakıf olmadan yapılan anlamlandırmalar problem arz etmekte ve yavan kalmaktadır. 
İlahî kelam olan Kur'ân'ın son derece etkileyici üslubu muhataplar üzerinde derin etkiler bırakırken; belâği inceliklere dikkat edilerek yapılan yorumlar manayı daha da zenginleştirmektedir. Bundan dolayı Tevbe sûresinin ayetleri edebî tahlile tabi tutulmuştur. Bu çalışmada, Tevbe sûresinin lugat ile ilgili bilgileri Arap dilinin temel kaynaklarından derlenerek sûrenin ifade ettiği anlam ve mana zenginliği tespit edilmeye gayret edilmiştir.
Tevbe sûresi, belâgat örneklerini barındırması açısından da zengin bir sûredir. Beyân ve bedî' sanatından pek çok örnek de sûrede mevcuttur. Bu sûrede en fazla kullanılan edebî sanatlar; Teşbih, mecâz, istiâre, kinâye, secî, tıbâk, cinâs ve telmîhtir. Bununla birlikte tahliller sonucu elde edilen bilgiler, Tevbe sûresinin daha iyi anlaşılmasını sağlamıştır.

Abstract:
Arabic is one of the most common languages today. At the same time, Arabic has a special importance because it is the language of the Qur'an. Also, the divine commands expressed in The Glorious Qur'an. Thanks to richness of meaning of Arabic language, it has been able to appeal to all people in its most perfect form. For this reason, In the understanding of the Glorious Qur'an, without the knowledge of rhetoric, interpretations pose problems and remain insipid. 
The extremely impressive style of the Glorious Qur'an, which is the divine word, is on the addressees while leaving deep impressions; comments made by paying attention to rhetorical subtleties further enriches the meaning. For this reason, the verses of the chapter of at-Tawba are subjected to literary analysis. In this study, the information about the lexicon of the chapter of at-Tawba, efforts have been made to determine the meaning and richness of meaning expressed by the surah by compiling from main sources of Arabic language.
 At-Tawba is a rich surah in terms of containing examples of rhetoric. Many examples of the art of statement and bedî' are also presented in the surah. The most literary arts used in this surah; tasbih, metaphor, metaphor, allusion, secî, pun and reference. With this, the information obtained as a result of the analyzes shows that the chapter of Tawba is provided a better understanding.