Türkiye'de yeminli mali müşavirlerin ve kamu vergi denetçilerinin vergi denetimindeki işlevlerinin kıyaslamalı olarak incelenmesi
A comparative analysis of the functions of chartered accountants and public auditors in tax auditing
Yazar: AHMET AYOTUZ
Danışman: PROF. DR. ABİTTER ÖZULUCAN
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Denetçiler = Controller ; Mali müşavirlik = Fiscal consultancy ; Vergi denetimi = Tax audit ; Yeminli mali müşavirlik = Sworned certified public accountancy

Özet:
Devlet, kamu hizmetlerini en üst düzeyde fayda sağlamak ve en düşük maliyetle (fiyatla) sürekli olarak sunulabilmek için yeterli ve düzenli finansmana ihtiyaç duymaktadır. Türkiye'de devletin en önemli finansman kaynağı vergilerdir. Türk vergi sistemindeki vergiler, genel olarak beyan esasına dayanmaktadır. Beyan esası, etkin olarak uygulandığında, vergilemede adalet ilkesini sağlayan ve ödeme gücüne göre vergi almayı öngören bir yöntemdir.
Mükelleflerce yapılan bayanların gerçekleri yansıtıp yansıtmadığı, vergi denetimine yetkili birimler tarafından yapılır. Türkiye'de vergi denetimi vergi inceleme yetkisine sahip, Maliye Bakanlığı'na bağlı, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığınca(VDK), Mükelleflerce yapılan bayanların gerçekleri yansıtıp yansıtmadığı, vergi denetimine yetkili birimler tarafından yapılır. Türk vergi sisteminde vergi denetimin temel amacı; vergi kayıp ve kaçaklarını önlemektir. Vergi sistemimizde ortaya çıkan vergi kayıp ve kaçakçılığını önlemek için, vergi mevzuatında düzenlemeler yapılarak hem vergi yönetimi hem de vergi denetimi daha etkin hale getirilebilir. Ülkemizde bu bağlamda vergi denetimini tek çatıda birleştirmek amacıyla 2011 yılında vergi denetimine yetkili birimler birleştirilerek "Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı" kurulmuştur.
Ülkemizde son yıllarda pek çok alanda değişim ve gelişim sureci içine girilmiş, özellikle mali sistem alanında gelişmiş ülke düzeyine ulaşabilmek için gerekli yasal ve yapısal değişimler gerçekleştirilmiştir. Bu çaba muhasebe ve denetim alanında da sonuçlarını göstermiş, muhasebe ve denetim mevzuatında ve uygulamalarında önemli değişimler olmuştur. 1989 yılında yürürlüğe giren meslek yasası ile oluşturulan yeminli mali müşavirlik(YMM'lik) müessesesi de tasdik yetkisi ile vergi denetimi yapmaktadır. Meslek yasası, muhtelif tarihlerde yapılan değişiklikler ve yönetmeliklerle desteklenerek, meslek mensuplarına denetim adına önemli statü kazandırmıştır.
Türkiye'de YMM'lerin ve Kamu Vergi Denetçilerinin Vergi Denetimindeki İşlevlerinin Kıyaslamalı Olarak İncelenmesi konulu tez çalışmamın birinci bölümünde, vergi denetimi ve Türkiye'de uygulanmaları hakkında, ikinci bölümünde YMM'lik mesleği hakkında, üçüncü bölümde ise YMM'lik mesleği ve Kamu Vergi Denetçilerinin vergi kaybını önlemedeki rolü karşılaştırmalı olarak incelenerek sistemin işlerliği ve etkinliği için çözüm önerileri sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Yeminli Mali Müşavir, Vergi Müfettişi, Vergi Denetimi.

Abstract:
States need adequate and regular finances to provide the highest level public services with the lowest cost. The major financing sources in Turkey are taxes. The taxes in Turkey, in general, depend on the taxpayers' statements. The principle of statement, if effectively applied, is a type of taxing which allows states to tax equitably and in accordance with solvency (ability to pay). 
Authorized units for tax audit check whether the statement of the taxpayer reflects the truth or not. The tax auditors and tax auditor assistants who are authorized by the Head of Tax Audit Board under the Ministry of Finance execute tax auditing.
	The main aim of the tax auditing system in Turkey is to prevent tax losses and leakages. Both tax management and auditing could be more effective by making new regulations to prevent tax losses and leakages. In this context, Head of Tax Audit Board was established to assemble tax auditing units in 2011.
	Turkey has been in a transformation and development process in recent years, and especially, implemented structural and legislative changes to reach the level of developed countries. These efforts have shown their effects in accountancy and auditing. Significant changes have been made in accountancy and auditing regulations. Moreover certified public accountants have been auditing based upon the professional law which came into force in 1989. They (certified public accountants) gained an important statue through the promotive changes and regulations implemented on a regular basis for this law. 
	In the first chapter of my thesis titled "A Comparative Analysis of the Function of The Certified Public Accountants and Tax Auditors in Tax Auditing in Turkey", tax auditing and the implementations of Turkey, in the second chapter Certified Public Accountancy as a profession, in the last chapter the role of The Certified Public Accountants and Tax Auditors in preventing tax leakages are studied comparatively. Also proposals for functionality and efficiency of the system are made.    
   	Key Words: Certified Public Accountant, Tax Auditor, Tax Auditing