Psoriasis hastalığında erken dönem uyumsuz şemalar duygu düzenleme stresle baş etme yaşam kalitesi ve psikolojik belirtiler
Early maladaptive schemas emotion regulation coping with stress quality of life and psychological symptoms in Psoriasis disease
Yazar: AYŞE KAYNAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BENGİ PİRİM DÜŞGÖR
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Hastalar = Patients ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Psoriyazis = Psoriasis ; Stres = Stress ; Stresle başetme = Coping with stress

Özet:
Bu araştırmanın amacı, psoriasis hastalarında Erken Dönem Uyumsuz Şemalar, psikolojik belirtiler, yaşam kalitesi, hastalığın şiddeti, işlev kaybı, stresle baş etme tarzları ve duygu düzenleme güçlüğünü incelemektir. Araştırmanın katılımcıları araştırmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden ve katılma kriterlerini karşılayan 25- 45 yaş 100 psoriasis hastası ve kontrol grubunda ise deri hastalığı olmayan 107 kişi olmak üzere toplam 207 kişiden oluşmaktadır. Yapılan analizler sonucunda Erken Dönem Uyumsuz Şemalardan Duygusal Yoksunluk, Onay Arayıcılık, Karamsarlık, Kendini Feda, Cezalandırıcılık ve Yüksek Standartlar şemalarının kontrol grubuna göre psoriasis tanılı grupta bulunan katılımcılar lehine istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaştığı saptanmıştır. Duygu düzenleme güçlüklerinden açıklık ve kabul etmeme alanlarının kontrol grubuna göre tanılı grupta bulunanlar lehine istatiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaştığı saptanmıştır. Stresle baş etme tarzlarından sosyal destek aramaya başvurma ve problem odaklı baş etmenin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde kontrol grubunda olan katılımcılar lehine farklılaştığı belirlenmiştir. Karamsarlık ve cezalandırıcılık şemalarının psikolojik belirtilerde genel semptomu anlamlı yordadığı, duygu düzenleme güçlüğü dürtü alt boyutu ile stresle duygu odaklı baş etmenin de genel semptomların anlamlı yordayıcısı olduğu saptanmıştır. Erken Dönem Uyumsuz Şemaların duygu düzenleme güçlüğü, stresle duygu odaklı baş etme ve psoriasis işlev kaybı üzerinde; stresle duygu odaklı baş etmenin ise psoriasis yaşam kalitesinde bozulmada ve psoriasis alan şiddeti üzerinde anlamlı yordayıcılık etkisinin olduğu görülmüştür. Erken Dönem Uyumsuz Şemalar ile psoriasis tanılı hastalarda yaşam kalitesindeki bozulma arasındaki ilişkide, Erken Dönem Uyumsuz Şemalar ile psoriasis alan şiddeti arasındaki ilişkide duygu odaklı stresle baş etme tarzının tam aracılık etkisinin olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Psoriasis, Erken Dönem Uyumsuz Şemalar, Stresle Baş Etme, Duygu Düzenleme Güçlüğü, Yaşam Kalitesi, İşlev Kaybı.

Abstract:
The aim of this study is to examine Early Maladaptive Schemas, psychological symptoms, quality of life, severity of the disease, loss of function, stress coping styles and emotion regulation difficulties in psoriasis patients. The participants of the study consisted of 207 people aged 25 to 45, 100 psoriasis patients and 107 people as controls without skin disease, who voluntarily agreed to participate in the study and met the criteria for participation. As a result of the analyses, it was found that Emotional Withdrawal, Approval Seeking, Pessimism, Self-Sacrifice, Punishment and High Standards schemes from Early maladaptive Schemas differed statistically and significantly in favor of the participants in the psoriasis diagnosed group compared to the control group. It was found that the areas of openness and non-acceptance of emotion regulation difficulties differed statistically and significantly in favor of those in the diagnosed group compared to the control group. It was determined that the styles of coping with stress, resorting to seeking social support, and problem-oriented coping differed statistically significantly in favor of participants who were in the control group. It has been found that pessimism and punishment schemes significantly predict the overall symptom in psychological symptoms, and emotion-oriented coping with stress with the impulse sub-dimension of emotion regulation difficulty is also a significant predictor of overall symptoms. It has been observed that Early Maladaptive Schemes have a significant predictive effect on emotion regulation difficulties, emotion-oriented coping with stress, and psoriasis function loss; emotion-oriented coping with stress has a significant predictive effect on psoriasis quality of life and psoriasis area severity. The deterioration in the life quality of patients with psoriasis with Early Maladaptive Schemas, in the relationship between Early Maladaptive Schemas with psoriasis area severity, the emotion-focused coping with stress was found to have a full mediating effect.

Key Words: Psoriasis, Early Maladaptive Schemas, Coping with Stress, Emotion Regulation Difficulties, Quality of Life, Loss of Function.