İstanbul çevresinden elde edilen karides kabuklarından chitosan üretilmesi ve peynir suyundan laktoz izolasyonu işleminde kullanılması
Production of chitosan from shrimp shells obtained from İstanbul neighbourhood and its usage in lactose isolation process from whey
Yazar: MURAT ŞENOL
Danışman: PROF.DR. İSMAİL PEKER
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
ÖZETİSTANBUL ÇEVRESİNDEN ELDE EDİLEN KARİDESKABUKLARINDAN CHİTOSAN ÜRETİLMESİ VE PEYNİRSUYUNDAN LAKTOZ İZOLASYONU İŞLEMİNDEKULLANILMASIChitosan kitinde bulunan asetil gruplarının uzaklaştırılması ile elde edilen birglikozamin biyopolimeridir. Eşsiz özellikleri sayesinde çok çeşitli konularda oldukçageniş bir uygulama ve kullanım alanına sahiptir.Chitosan üretimi için çeşitli kitin kaynakları kullanılmakla birlikte bunlariçerisinde en verimli olanları Crustacea kabuklarıdır. Bu çalışmada İstanbul' dakiçeşitli işletmelerden elde edilen karides kabukları chitosan üretimi için kaynak olarakkullanılmıştır. Üretilen chitosandan hazırlanan jeller ise, peynir (altı) suyuiçerisindeki askıdaki katı maddeler, proteinler ve mineraller gibi yüksek saflıktalaktoz üretimini engelleyen maddelerin uzaklaştırılması amacıyla kullanılmıştır.Bilindiği gibi peynir suyu süt endüstrisinin en önemli yan ürünlerinden birisidirve büyük miktarı atık olarak değerlendirilmektedir. Besleyici maddeler açısındanoldukça zengin olan bu karışım bırakıldığı ortamlarda önemli çevre sorunlarınaneden olmaktadır. Bu çalışmanın amaçlarından bir tanesi de bu atık miktarının enazından bir kısmının laktoz veya protein gibi diğer maddelerin izolasyonu iledeğerlendirilmesini sağlamaktır.Yapılan çalışmalarda öncelikle karides kabuklarından kitin izolasyonugerçekleştirilmiştir. Bunun için kabuklardaki mineral, protein ve pigmentler kimyasalmuameleler ile uzaklaştırılmıştır. Yapılan analizler elde edilen kitinin saflığınınoldukça yüksek olduğunu göstermiştir. Kitindeki asetil gruplarının deasetilasyonişlemi ile uzaklaştırılmasıyla chitosan üretimi gerçekleştirilmiştir. Üretilenchitosanın karakteristik özellikleri gösterdiği yapılan analizler ile tespit edilmiştir.Chitosan, üretiminden sonra, peynir suyu içerisindeki kullanımı için jel halinegetirilmiştir. Chitosanın etkinliğini belirlemek için jel muamelesi öncesinde vesonrasında peynir suyu içeriğinde meydana gelen değişiklikler çeşitli yöntemlerletespit edilmiştir. Sonuçta chitosanın peynir suyu içerisindeki bulanıklıkta yaklaşık %50 oranında bir azalma meydana getirdiği belirlenmiştir. Bunun neticesinde peynirsuyundan izole edilen laktozun saflığının ise % 95 seviyesinde olduğu bulunmuştur.Bu oran ulaşılması hedeflenen değerin altında kalmasına rağmen chitosanın peynirsuyu içerisindeki etkinliğini göstermesi açısından önemlidir.Haziran 2005 Murat ŞENOL

Abstract:
ABSTRACTPRODUCTION OF CHITOSAN FROM SHRIMP SHELLSOBTAINED FROM ISTANBUL NEIGHBOURHOOD AND ITSUSAGE IN LACTOSE ISOLATION PROCESS FROM WHEYChitosan is a glucoseamine biopolymer which is obtained by removing ofacetyl groups found in chitin. Because of its unique properties, it has a wideapplication and utilization area in various fields.Although there are various chitin sources for chitosan production, Crustaceanshells are the most efficient one. In this study, shrimp shells obtained from severalenterprises in Istanbul, were used as chitin sources for chitosan production. Gelsprepared from produced chitosan were used to remove the suspended solids, proteinsand minerals which interfere pure lactose production, in whey.As it is well known, whey is one of the major by-products of dairy industry.This mixture, rich of nutrious substances, causes important environmental problemswhen it is poured around. Thus, one of the purposes of this study was to evaluate atleast a part of this waste by the isolation of lactose, proteins or the other substances.First of all chitin isolation from shrimp shells was carried out by removal ofminerals, proteins and pigments with chemical treatments. The analyses showed thatisolated chitin was highly pure. Then chitosan production was achieved by removingof the acetyl groups in chitin via deacetylation. It was determined by variousanalyses that produced chitosan had characteristic features.After production, chitosan was transformed in to gel form to use in whey. Todetermine the efficacy of chitosan, differences in whey content before and after geltreatment, were monitored with various analyses. Consequently it was determinedthat chitosan caused 50 % reduction in the turbidity of whey. Also the purity oflactose isolated from chitosan treated whey was found as 95 %. Although that waslower than the anticipated value, it was important to show the effect of chitosan inwhey.Haziran 2005 Murat ŞENOL