Yenidoğan yoğun bakımda mortaliteyi etkileyen faktörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of factors affecting mortality in newborn intensive care
Yazar: UFUK ÇELEBİ
Danışman: DOÇ. DR. İLYAS YOLBAŞ
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebekler = Infant ; Mortalite = Mortality ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri-neonatal = Intensive care units-neonatal

Özet:
Giriş ve Amaç: Gerek yeni tedavi gerekse de ileri düzey malzemelere sahip 3. Basamak yenidoğan yoğun bakım ünitelerinin sayıca artması nedeniyle yenidoğan bebeklerin ölüm oranları gittikçe azalmaktadır. Buna rağmen yenidoğanlarda ölüm oranları istenilen düzeylerde değildir. Yenidoğanlarda ölüm oranlarını etkileyen birçok faktör vardır. Bu çalışmada bu risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Retrospektif olarak planlanan bu çalışmada Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD, Neonatoloji kliniğinde 1 Ocak 2018 ve 31 Aralık 2019 tarihleri arasında yatan ve dosyalarına ulaşılan olgular incelenerek bu hastalarda mortaliteye neden olan risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlandı.
Bulgular: Çalışmada yer alan 157 (11 tanesi ex duhul) olgunun %51,6'sının erkek, %48,4'ünün kız olduğu, %80,3'ünün Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde doğduğu ve %19,7'sinin de dış merkez hastanelerden sevk edildiği görüldü. Olguların %24,2'sinin normal doğum, %75,2'sinin sezaryen, %0,6'sının Vakum/Forseps olarak dünyaya geldikleri saptandı. Olguların %63,7'sinin <27 hafta ve altında, %16,2'sinin 28-32 hafta arasında, %13,4'ünün 33-38 hafta arasında, %7'sinin de 39-42 hafta arasında doğdukları görüldü. %64,3'ünün <1000 gr ve altında, %14'ünün 1001-1500 gr arasında %3,8'inin 1501-2000 gr arasında, %6,4'ünün 2001-2500 gr arasında ve %11,5'inin de >2500 gr ve üstünde olduğu saptandı. Olguların %83,4'ünün tekiz, %16,6'sının çoğul olarak doğdukları saptandı. Olguların mevsimlere göre doğumları incelendiğinde; %21'inin ilkbahar, %27,4'ünün yaz, %24,2'sinin ilkbahar ve %25,4'ünün de kış mevsimlerrinde doğdukları saptandı. Olguların yatış sürelerine göre incelenmesinde; ortalama 17,557±34,762 (min. 0 ila max. 215) gün yatış yaptıkları görüldü. Anne yaşlarının ortalama 28,922±6,821 (min. 16 ila max. 46) yıl olduğu saptandı. Olguların %22,3'ünde resüsitasyon, %43,2'sinde kranial ultrasonografi, %84,1'inde mekanik ventilasyon, %1,9'unda bilgisayarlı tomografi ve %0,6'sında da manyetik rezonans uygulandığı saptandı. Ölen olguların cinsiyete, doğum yerlerine, doğum şekillerine, hipoksik iskemik ensefalopati, gestasyon yaşlarına, respiratuvar distres sendromu, sepsis, hidrops fetalis, oligohidramnios, mekonyum aspirasyon sendromu, surfaktan ile doğum ağırlıkları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmiştir. Olguların tanılarına göre dağılımları incelendiğinde; %6,3'ünde hipoksik iskemik ensefalopati, %36,9'unda konjenital kalp hastalığı, %7'sinde üriner sistem anomali, %0,6'sında meningomyelosel, %5,1'inde konvülziyon, %83,4'ünde respiratuvar distres sendromu, %88,5 sepsis, %5,1'inde intraventriküler kanama,  %41,4 sarılık, %3,8'inde hidropsfetalis, %2,5'inde diyabetik anne bebeği, %15,9'unda preeklampsi, %5,1'inde polihidroamniyoz, %30,6'sında oligohidramnios, %3,2'sinde de mekonyum aspirasyon sendromu olduğu saptandı. Olguların uygulanan tedavilere göre dağılımları incelendiğinde; %49'unda taze donmuş plazma, %49,5'inde eritrosit süspansiyonu, %20,4'ünde trombosit süspansiyonu, %40,8'inde fototerapi, %77,7'sinde surfaktan, %5,1'inde exchange, %1,9'unda intravenöz immünglobulin, %97,5'inde ampisilin, %47,8'inde amikasin, %5,1'inde sefotaksim, %78,3'ünde gentamisin, %48,4'ünda meropenem, %43,9'unda teikoplanin tedavilerinin uygulandığı saptandı.
Sonuç: Yenidoğanlarda gestasyon yaşı düştükçe mortalite oranının arttığı görülmekte olup, mortalite oranları ve sebeplerinin ülke verilerine benzediği ve olguların büyük bölümünün prematürite, konjenital anomaliler, enfeksiyon ve ilişkili sorunlara bağlı olduğu görülmektedir. Bu nedenle önlenebilir ölüm nedenlerini saptamak ve oranlarını azaltmak için gebelik takip programlarının yaygınlaştırılması, yeterli antenatal bakımın sağlanması, doğum ve doğum sonrası bakımın uygun koşulları taşıyan merkezlerde verilmesinin önemli ve gerekli olduğu düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Yenidoğan, Yoğun bakım, Mortalite, Prematurite

Abstract:
Introduction and Objective: The rates of neonatal mortality are gradually decreasing thanks to the increase in the number of tertiary neonatal intensive care units with both new treatment modalities and advanced materials. Despite this, rates of neonatal mortality are not at the desired levels. There are many factors that affect neonatal mortality rates. This study aims to determine these risk factors.
Material and Method: In this retrospective research, the cases with accessible records, hospitalized in Dicle University Faculty of Medicine Hospital, Pediatrics Department, Neonatalogy Clinic between January 1st, 2018 and December 31st 2019, were investigated to reveal the risk factors that cause mortality in these cases.
Results: Of the 157 (11 doa) cases included in the study, 51.6% was male, 48.4% was female, 80.3% was referred from Dicle University Faculty of Medicine and 19.7% from different hospitals. Of the cases, 24.2% was normal birth, 75.2% was cesarean, and 0.6% was vacuum/forceps delivery. Of the cases, 63.7% was born <27 weeks and below, 16.2% was born between 28-32 weeks, 13.4% was born between 33-38 weeks, and 7% was born between 39-42 weeks. Of the cases, 64.3% was found to be <1000 gr and below, 14% was between 1001-1500 gr, 3.8% was between 1501-2000 gr, 6.4% was between 2001-2500 gr, and 11.5% was >2500 gr and above. Of the cases, 83.4% was singleton, and 16.6% was multiple birth. Considering the distribution of cases by seasons, 21% was born in spring, 27.4% in summer, 24.2% in autumn, and 25.4% in winter. Looking at the duration of hospital stay of the cases, the average was 17.557±34.762 (min. 0 - max. 215 days). The average maternal age was found to be 28.922±6.821 (min. 16 - max. 46 years). Resuscitation was performed in 22.3% of cases, cranial ultrasound in 43.2%, mechanical ventilation in 84.1%, computarized tomography in 1.9%, and magnetic resonance imaging in 0.6%. In deceased cases, statistically significant differences were found in terms of gender, place of birth, mode of delivery, hypoxic ischemic encephalopathy, gestational age, respiratory distress syndrome, sepsis, hydrops fetalis, oligohydramnios, meconium aspiration syndrome, surfactant, and birth weights. Looking at the distributions of the diagnosis of cases, 6.3% had hypoxic-ischemic encephalopathy, 36.9% had congenital heart disease, 7% had urinary tract anomalies, 0.6% had meningomyelocele, 5.1% had convulsion, 83.4% had respiratory distress syndrome, 88.5% had sepsis, 5.1% had intraventricular hemorrhage, 41.4% had jaundice, 3.8% had hydrops fetalis, 2.5% was diabetic mother infant, 15.9% had preeclampsia, 5.1% had polyhydramnios, 30.6% had oligohydramnios, and 3.2% had meconium aspiration syndrome. Considering the distribution of cases according to the type of treatment applied, 49% underwent fresh frozen plasma, 49.5% erythrocyte suspension, 20.4% platelet suspension, 40.8% phototherapy, 77.7% surfactant, 5,1% exchange, 1.9% intravenous immunoglobulin, 97.5% ampicillin, 47.8% amikacin, 5.1% cefotaxime, 78.3% gentamicin, 48.4% meropenem, 43.9% teicoplanin treatment.
Conclusion: It is observed that the mortality rate increases as the gestational age decreases in newborns, and mortality rates and causes are similar to country data, and the majority of cases is observed to be due to prematurity, congenital anomalies, infection and related problems. Therefore, it is of importance and necessary to generalize pregnancy follow-up programs, to provide adequate antenatal care, and to provide delivery and postpartum care in centers with appropriate conditions to determine the causes of preventable mortality and to reduce neonatal mortality rates.
Keywords: Neonatal, Intensive Care, Mortality, prematurity