Atatürk Dönemi yurt dışı eğitimi (1923 – 1938)
Education abroad during the Atatürk's period (1923 – 1938)
Yazar: AYŞEN İÇKE
Danışman: PROF. DR. AZMİ SÜSLÜ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Atatürk Dönemi = Atatürk Period ; Atatürk, Mustafa Kemal = Atatürk, Mustafa Kemal ; Eğitim tarihi = Educational history ; Modernleşme = Modernization ; Yurt dışı eğitimi = Abroad education

Özet:
Ülkeler arası bilgi, tecrübe ve kültür paylaşımının önemli vasıtalarından olan yurt dışı eğitimi uygulaması, 19. yüzyıl modernleşme hareketlerine paralel olarak dünyada yoğunluk kazanmaya başlamış ve özellikle, bu yüzyıldan itibaren, modernleşme çabası içine giren devletlerin ihtiyaç duydukları alanlarda yetişmiş insan gücünün temini için başvurdukları en etkili yöntemlerden biri hâline gelmiştir. Bu bağlamda, Osmanlı Devleti, Rusya, Japonya ve Çin gibi devletler tarafından yoğun olarak kullanılan yurt dışı eğitimi uygulaması, 20. yüzyılın başlarında, sosyal,  siyasal, ekonomik ve kültürel yönleriyle bir bütün olarak gerçekleştirilen Atatürk'ün modernleşme programı çerçevesinde de yoğun olarak kullanılmış ve Cumhuriyetin ilk yıllarında çeşitli bilim dallarında öğrenim için çok sayıda öğrenci yurt dışına  gönderilmiştir.
Bu çalışmada, "Atatürk Dönemi Yurt Dışı Eğitimi" konu edinilmiş olup, 1923 – 1938 yılları arası yurt dışı eğitimi uygulamasının çeşitli boyutlarıyla ortaya konulup, aydınlatılması amaçlanmıştır. 
Çalışmamızda ilk olarak, modernleşme ve modernleşme hareketlerinin bir gereği olarak uygulanan yurt dışı eğitimi çeşitli ülkelerden örnekleriyle incelenmiş,  ikinci olarak, Millî Mücadele'nin zaferle sonuçlandırılmasının ardından, Cumhuriyetin ilânıyla gerçekleştirilmeye başlanılan, Atatürk'ün modernleşme programı ve bu program çerçevesinde gerçekleştirilen yurt dışı eğitimi uygulaması belgelerin ışığı altında aydınlatılmaya çalışılmıştır. 
Üçüncü olarak, Atatürk döneminde resmî kurum ve kuruluşlar tarafından öğrenim için burslu olarak yurt dışına gönderilen öğrenciler, gönderiliş tarihleri bakımından, başlıca; Cumhuriyetin kuruluş yıllarını içeren 1923 – 1930 yılları arası ve devletçi ekonomi modelinin uygulandığı, aynı zamanda  kültürel kalkınmanın hız kazandığı 1931 – 1938 yılları arası dönem olmak üzere, iki ana tarihi döneme dayanarak hazırladığımız tablolar vasıtasıyla çeşitli açılardan irdelenip, analiz edilmeye çalışılmıştır.  
Son olarak, Atatürk dönemi yurt dışı eğitimin sonuçlarını değerlendirdiğimiz dördüncü bölümde, yine tablolar vasıtasıyla, yurt dışı eğitimi öğrencileri çeşitli açılardan incelenip, değerlendirilmiş; buna göre, öğrencilerin büyük bir kısmının yurt dışındaki öğrenimlerinde başarılı oldukları ve öğrenimlerini tamamlayarak ülkeye döndükleri tespit edilmiştir. Ayrıca, bu yurt dışı eğitimi tahsillilerinin ülkeye döndükten sonra, kendilerine verilen görevleri kabul edip, çeşitli resmî kurum ve kuruluşlarda ülke kalkınması için önemli hizmetlerde bulundukları, birçok kurum ve kuruluşun inşasında etkin rol oynadıkları ve özellikle bilim alanında öncü rol üstlendikleri tespit edilmiştir.




Anahtar Kelimeler: Atatürk, Modernleşme, Türk İnkılâbı, Yurt Dışı Eğitimi.

Abstract:
The overseas education programme which is one of the important mediums for sharing knowledge, experience and culture among countries, gained popularity in parallel to the modernisation movement of the 19th century and after this century in particular, it became one of the most effective ways of providing trained labor force for the governments which were in the process of modernisation. In this manner, the overseas education programme which was used extensively by governments such as the Ottoman Empire, Russia, China and Japan, was also used during Atatürk's presidency as a part of the modernisation process which was applied in social, political, economic and cultural terms and many students were sent abroad for education during the first years of the new republic.
The subject of this study was chosen as "The Overseas Education Programme" and the aim is to enlighten the overseas education programmes between 1923 and 1938.
Firstly in our study, the overseas education programme is analysed with examples from different countries as a result of modernisation and the modernisation movement; secondly, after the victory of the War of Independence, Atatürk's modernisation programme which started with the announcement of the new republic and the overseas education programme is explained with documents.
Thirdly, students who were sent abroad with scholarships from governmental institutes during Atatürk's presidency were analysed through tables we prepared according to the two historical periods which are (1) between 1923 and 1930, the period in which the republic was formed and (2) between 1931 and 1938, the period in which the statist economy model was used and cultural development accelerated.
Lastly, in the fourth part where we evaluated the results of the overseas education programme, again through tables, the overseas education students are analysed and as a result, it was noted that most of these students completed their education successfully and returned to the country. In addition to that, after returning, the overseas education students accepted the jobs and tasks given to them and added up a lot to the development of the country, played important roles during the formation of many institutes and especially, they were the pioneers of the scientific area.



Keywords: Atatürk, Modernisation, Turkish Revolution, Overseas Education.