Dindarlık ve kişilik arasındaki ilişki, Allport ve Fromm'un karşılaştırmalı analizi
The relationship between religiosity and personality, a comparative analysis of Allport and Fromm
Yazar: SEMRA KARAKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ASIM YAPICI
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Din = Religion ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Din psikolojisi = Psychology of religion ; Dindarlık = Religiousness ; Dini davranışlar = Religious conducts ; Dini kimlik = Religious identity ; Kişilik tiplemeleri = Personality types ; Kişilik özellikleri = Personality traits

Özet:
Dindarlık ve kişilik kavramları hem Türkiye'de hem de Batı dünyasında çeşitli bakış açılarıyla analiz edilmiş ve bu konuda çok sayıda kuramsal ve uygulamalı araştırma yapılmıştır. Bu araştırmaları yürüten bilim adamları kişisel ya da meslekî bakış açılarına göre farklı kişilik ve dindarlık tanımları ile dindarlık ve kişilik tipolojileri ortaya koymuşlardır. Bu nedenle iki kavram arasındaki ilişkinin ele alınmasında tek bir yaklaşım söz konusu değildir. Kişilik ve dindarlık kavramlarının analizi ve bu iki olgunun birbirleriyle olan ilişkilerinin ortaya konmasında, hem hareket noktaları hem de ulaştıkları sonuçları itibariyle farklı anlayışlara sahip olan Allport ve Fromm'un yaklaşımlarının açıklanması yararlı olacaktır. Nitekim ülkemizde, Allport ve Fromm'un görüşlerini dikkate alan karşılaştırmalı bir çalışma bulunmamaktadır. Allport, kişiliğin dindarlık üzerinde etkili olduğunu savunurken; Fromm, dindarlığın kişilik üzerinde etkili olduğunu vurgulamaktadır. Bu tez çalışmasında ise, dindarlık ve kişilik ilişkisi Allport ve Fromm'un bu düşünceleri esas alınarak irdelenmiştir. Hem kişiliğin dindarlık üzerinde hem de dindarlığın kişilik üzerinde etkili olduğu, ancak iki kavram arasındaki ilişkide dinin daha büyük bir etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Religiosity and personality are analyzed from different perspectives and, several theoretical and applied researches are conducted both in Turkey and the West. Scientists who carry out these researches introduce different definitions and typologies of religiosity and personality according to their personal and professional views. So, there is not only one approach when considering the relationship between these two concepts. For the analysis of religiosity and personality, and the relationship between them, it will be useful to explain the approaches of Allport and Fromm that have different understanding in terms of their starting points and the results that they get. As a matter of fact, in Turkey, there is no study considering the views of Allport and Fromm comparatively. While Allport advocates that personality affects the religiosity, Fromm emphasizes that religiosity affects the personality. In this study, the relationship between personality and religiosity is examined in the context of Allport?s and Fromm?s ideas. As a result, personality and religiosity affect each other, but the effect of religiosity on personality is higher than the effect of personality on religiosity.