Alçı bağlayıcılı hazır sıva ile toprak karışımının hasarlı kerpiç yapılarda onarım harcı olarak kullanılabilmesi için deneysel araştırma
An experimental mortar research by mixing gypsum based material with soil in order to repair damaged adobe structures
Yazar: UMUT ALMAÇ
Danışman: DOÇ. DR. BİLGE IŞIK
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Dış cepheler = External fronts ; Harç = Mortar ; Hasar = Damage ; Kerpiç yapılar = Adobe structures ; Onarım = Repair

Özet:
ALÇI BAGLAYICILI HAZIR SIVAYLA TOPRAK KARIŞIMININ HASARLI KERPİÇ YAPILARDA ONARIM HARCI OLARAK KULLANILABİLMESİ İÇİN DENEYSEL ARAŞTIRMA ÖZET Ülkemiz mimari kültüründe kerpiç yapıların önemi büyüktür. Büyük şehirler dışında her yerde görebildiğimiz kerpiç yapılar, ülkemizin ciddi bir kerpiç yapı stoğuna sahip olduğunu göstermektedir. Mevcut stoğa ek olarak, bu yapı kültürünün ilk ve önemli örnekleri de ülkemizde bulunmaktadır. Son yıllarda inşaat sektöründe endüstriyel yapı malzemelerine olan eğilim, kerpiç yapı mimari kültürünün unutulmasına yol açmaktadır. Bölgelerin yapısal özelliklerini, kimliklerini ve kültür miraslarını yansıtan bu mimari eserlerin korunmaları gerekmektedir. Çalışma altı ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, kerpiç yapı duvar dış yüzeylerinde kullanılabilecek onarım harcı araştırmasının amacı, kapsamı ve yöntemi anlatılmaktadır. ikinci bölümde, ülkemizde varolan kerpiç yapı mimari kültürü ve varlıkları, yapı malzemesi olarak kerpicin özellikleri ve bu malzemenin yapılarda görülen kullanış biçimleri, kerpiç yapılar konu başlığı altında incelenmiştir. Üçüncü bölümde, kerpiç yapı dış kabuklarında meydana gelen hasarların nedenleri, bu hasarların oluşma biçimleri ve mekanizmaları, yapıyı oluşan bu hasarlardan koruma amacıyla yapılabilecek çalışmalar ve aşınmadan dolayı oluşan hasarlar için kullanılabilecek onarım şekilleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde, kerpiç yapı dış kabuğunda kullanılmak üzere toprak ve alçı bazlı malzemelerden oluşan bir onarım harcı araştırması yapılmıştır. Bu amaçla, alçı bağlayıcılı ve makine ile de uygulanabilen hazır sıva türü seçilip,içine,dış ortamda kerpiç duvara uygulanabilecek şekilde farklı oranlarda toprak katılarak yeni bir onarım malzemesi elde edilmek istenmiştir. Ha malzemelerin, bu malzemelerin farklı oranlarda karıştırılmasıyla oluşturulan taze harçlar ve bunların kalıplanıp kurutulmasıyla elde edilen prizma numunelerin mekanik ve fiziksel özellikleri laboratuar ortamında incelenmiştir. Sonuç kısmında ise onarım harcında kullanılacak en uygun karışım oranı tespit edilmiştir. Beşinci bölümde, daha önceki bölümde önerilen karışım oranına sahip harcın, İ.T.Ü. Maslak Kampusu' nde bulunan alçı katkılı kerpiç araştırma yapısı dış kabuğunda meydana gelen aşınma hasarlarının onarımı için yerinde uygulaması yapılmıştır. Altıncı bölümde, araştırma ve uygulama aşamalarındaki sonuçlar derlenmiş ve öneriler açıklanmıştır. Önerilen harem aşınma hasarlarının onarımlarındaki uygulanabilirliği görülmüş, bir sonraki aşama olarak farklı malzemelerin kullanılabileceği ve oluşturulan harcın püskürtme makinesiyle uygulanabileceği düşünülmüştür. vııı

Abstract:
AN EXPERIMENTAL MORTAR RESEARCH BY MIXING GYPSUM BASED MATERIAL WITH SOIL IN ORDER TO REPAIR DAMAGED ADOBE STRUCTURES SUMMARY The importance of adobe buildings is considerable from the point of our architectural culture. The presence of adobe buildings in almost every settlement except big cities indicates a significant built stock. In addition to this stock, we also see the prototypes of this architecture in the country. Nowadays the tendency of industrial construction materials causes adobe architecture and its values to be forgotten. The work of this art, reflecting the characteristics, identity and heritage of regions, has to be conserved. This study is based on six main parts. The aim, scope and method of the experimental mortar research by mixing gypsum based ready plaster with soil in order to repair damaged adobe building exterior walls are mentioned in the first section. In the second section, adobe architecture, the properties of adobe as a construction material and the types of adobe construction techniques has mentioned under the title of adobe structures. The third section is mainly based on, the reasons and the outcomes of damages, the protection tips and repairs in adobe building exterior wall surfaces. In the laboratory, experimental mortar research has carried by mixing gypsum based ready plaster with soil in order to repair damaged adobe building exterior walls. The raw materials than fresh mortars that are composed of different ratios of raw materials and finally prismatic samples, which are the products of moulded fresh mortars, are examined in terms of mechanical and physical properties. In the conclusion of fourth section, the adequate mix ratio of the mortar is determined in order to use in the field. In the fifth section, the mortar which has the mix ratio, suggested in the previous section, is applied in order to repair erosion damages of gypsum stabilized adobe building in the Campus of İ.T.Ü. in Maslak. In the last section, conclusions and suggestions are gathered. The mortar, which is carried out, is determined adequate for the repairs of adobe building walls. It seems possible to use different materials and techniques for the application such as rendering pumps for the further studies in this subject. IX