Reşadiye (Tokat) triturus karelinii (strauch, 1870) ve ommatotriton ophryticus (berthold, 1846) (amphibia: urodela) populasyonlarında yaş tayini
Age determination in reşadiye (Tokat) populations of triturus karelinii (strauch, 1870) and ommatotriton ophryticus (berthold, 1846) (amphibia: urodela)
Yazar: HÜLYA OLGUN
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN BAŞIBÜYÜK
Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology
Dizin: Ommatotriton ophryticus = Ommatotriton ophryticus ; Tokat-Reşadiye = Tokat-Reşadiye ; Triturus karelinii = Triturus karelinii ; Yaş tayini = Age determination

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de Tokat'ın Reşadiye İlçesi Çambalı Köyü sınırları içerisindeki aynı gölde yaşayan Triturus karelini ve Ommatotriton ophryticus populasyonunda yaş tayini skeletokronoloji yöntemiyle yapılmıştır. Araştırmada kullanılmak üzere alınan örneklerin (Triturus karelini: 40 ??, 26 ?? ve 5 juvenil; Ommatotriton ophryticus: 30 ??, 36 ??) vücut ölçüleri saptandıktan sonra yaş tayini için sağ ön ayaklarının en uzun parmağı kesilmiş, alınan parmak örnekleri %70'lik alkol içerisine konmuş, daha sonra donduruculu mikrotom kullanılarak parmaklardan diafizal kemikten geçen 18µm kalınlığında kesitler alınmıştır. Elde edilen kesitler Ehrlich hematoksileni kullanılarak boyanmış ve hazırlanan preparatlar mikroskop altında incelenerek yaş halkaları sayılmış ve böylece bireysel yaş tayini yapılmıştır.Parmak kemiğinden alınan enine kesitlerin ışık mikroskobu altında incelenmesi sonucunda, T. karelinii'ye ait erkek bireylerin %97.50'si (N= 39), dişi bireylerin %100'ü (N= 26) ve juvenil bireylerin de %100'ünde (N= 6), O. ophryticus'a ait erkek bireylerin %86.67'si (N= 26), dişi bireylerin %91.67'sinde (N= 33) yaş tayini yapılabilmiştir.Yapılan analiz sonucunda erkek ve dişi bireyler için minimum yaşın T. karelinii için 3, O. ophryticus için 4, maksimum yaşın ise T. karelinii için 10, O. ophryticus için 9 yıl olduğu tespit edilmiştir. Ortalama yaş, T. karelinii erkekler için 4.31±0.21 yıl, dişi bireyler için 6.69±0.44, O. ophryticus erkekleri için 5.58±0.28 yıl, dişi bireyler için 6.00±0.18 yıl olarak hesaplanmıştır. Juvenil bireyler için ortalama yaş ise 2±0.45 yıldır (Min.-Maks.: 1-3 yıl). Bu sonuçlar T. cristatus kompleksinin diğer türlerinde gözlenen yaş dağılımlarıyla benzerlik göstermektedir.Anahtar kelimeler: İskeletkronolojisi, yaş yapısı, büyüme, Triturus karelini, Ommatotriton ophryticus, Türkiye.

Abstract:
In this study, age determination of Triturus karelini and Ommatotriton ophryticus were conducted, applying the method of skeleto-chronology, in populations inhabiting the lake located at Çambalı Village of Reşadiye Town in Tokat, Turkey. After taking measurements of body, the longest flange of right forelimb were removed from the specimens (Triturus karelini: 40 ??, 26 ?? and 5 juvenil; Ommatotriton ophryticus: 30 ??, 36 ??) and put into 70% ethanol and later cross-sections with thickness of 18µm were taken passing through diaphyseal bone of the flange with help of a freeze microtome. The gained sections were then dyed using Ehrlich haematoxylin and the prepared slides investigated under light microscope. Age determination was performed by counting resting lines of each individual.As a result of investigation of cross-section of the flange under light microscope, it was possible to determine the age of 97.50% (N= 39) of male individuals and 100% (N= 26) of female and juvenile individuals of T. karelinii as well as 86.67% (N= 26) of male individuals and 91.67% (N= 33) of female individuals of O. ophryticus.The analyses revealed that the minimum age was 3 and 4 in T. karelinii and O. ophryticus respectively, whereas maximum age was 10 in T. karelinii and 9 in O. ophryticus. The mean age was estimated as 4.31±0.21 year (mean ± SE) in male and 6.69±0.44 in female of T. karelinii while it was 5.58±0.28 year in male and 6.00±0.18 in female of O. ophryticus. The mean age of juvenile individuals was calculated as 2±0.45 year (Min.-Max.: 1-3 year). These results are similar to age distributions observed in other species of T. karelinii complex.Key words: Skeleton-chronology, age structure, growth, Triturus karelini, Ommatotriton ophryticus, Turkey.