Aralıklı açlık diyetinin erişkin bireylerde vücut kompozisyonu ve biyokimyasal parametreler üzerine etkisi: Prospektif gözlemsel bir çalışma
The effects of intermittent fasting on the body composition and biochemical parameters in adults: A prospective observational study
Yazar: MERVE YÜZBAŞIOĞLU
Danışman: PROF. DR. ACLAN ÖZDER
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Aralıklı açlık = Intermittent fasting ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Beslenme tedavisi = Nutrition therapy ; Biyokimyasal özellikler = Biochemical properties ; Diyet = Diet ; Obezite = Obesity ; Prospektif çalışmalar = Prospective studies ; Vücut bileşimi = Body composition ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Amaç: Obezite ve obezite ilişkili hastalıkların prevalansı tüm dünyada artmaktadır. Obez ve fazla kilolu hastaların kilo verme hedefli beslenme şekli değişikliğinin sağlık sunucuları tarafından önerilmesi ve takiplerinin yapılması gerekmektedir. Güncel kılavuzlar obezitenin beslenme tedavisinde, kalori kısıtlı üç ana üç ara öğün rejimini önermektedir. Ancak, kalori kısıtlı üç ana üç ara öğünlü beslenmede diyet uyumu ve uzun süreli kiloyu korumada çeşitli sorunlar olduğu için alternatif yaklaşımlara ihtiyaç duyulmaktadır. Zaman kısıtlı beslenme şeklinde, aralıklı açlık uygulaması obezitenin beslenme yoluyla tedavisi için bir seçenek olabilir. Zaman kısıtlı beslenmenin rutin önerilmesinden önce, bilimsel çalışmalarla kanıt düzeyinin arttırılması gerekmektedir. Birinci basamak hekimleri olarak kişilerin sağlık sistemiyle ilk temas noktası olan aile hekimleri; kişiye özel, kapsamlı, bütüncül bir bakım sağlayarak obezite ile olan mücadelede etkin bir konumda ve ön safta yer almaktadır.  Bu çalışma, aile hekimliği polikliniği şartları altında obezite ve obezite ilişkili hastalıklar ile mücadelede, uygun hastalarda kolay anlatılabilir ve uygulanabilir olan zaman kısıtlı beslenme şeklini, üç ana üç ara öğünlü beslenme şekline bir seçenek olarak sunmak amacıyla planlanmıştır.  
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız İstanbul'da bulunan bir aile sağlığı merkezine 01.11.2021-01.07.2022 tarihleri arasında başvuran, 18-65 yaş arasındaki, BKİ>25 kg/m2 olan, çalışmanın dahil olma kriterlerini karşılayan ve çalışma şartlarını kabul edip gönüllü olur formunu imzalayan katılımcılar ile tamamlanmıştır. Örneklem analizinde, 63 hasta üç ana üç ara öğünlü grupta, 63 hasta ise zaman kısıtlı beslenme grubunda olmak üzere, toplamda 126 katılımcıyla çalışılması gerektiği belirlenmiştir. 174 hasta süreçte çalışmaya dahil edilmiş, ancak çeşitli nedenlerle 37 hasta çalışmayı tamamlayamamıştır. Bu doğrultuda, çalışma 137 katılımcı ile sonuçlandırılmıştır. Katılımcıların diyet listeleri, hesaplanan günlük toplam gereken enerji miktarından 400-500 kcal eksik olacak ve benzer besin içeriğine sahip olacak şekilde hazırlanmıştır. 88 kişi 16:8 zaman kısıtlı beslenme grubuna, 86 kişiyse üç ana üç ara öğün beslenme grubuna alınmıştır. Katılımcıların yaş, cinsiyet, sigara veya alkol kullanımı, eğitim durumu ve haftalık spor süreleri sorgulanmış; antropometrik ölçümleri (kilo, boy, bel çevresi, bel/boy oranı, kalça çevresi), vücut kompozisyonu, kan basıncı ölçümleri çalışmanın öncesinde ve 8 haftalık süreç sonunda alınmıştır. Yine, çalışma öncesi ve 8 haftalık süreç sonrasında, 8 saat açlık sonrasında sabah alınan kan numunelerinde tam kan sayımı, açlık kan şekeri, ALT, AST, total kolesterol, HDL, LDL, trigliserit, HbA1c, kreatinin, TSH, ferritin ve CRP değerleri incelenmiş; katılımcıların yeme tutum test puanları ve kardiyovasküler risk skorları hesaplanmıştır. Çalışmanın sonunda, kişilerin aynı diyete devam etme istekleri ve diyete uymadıkları gün sayıları sorgulanmıştır. Grupların kendi içinde öncesi sonrası ve gruplar arasında karşılaştırma yapılmıştır. Veriler değerlendirilirken Kolmogrov Smirnov testi, Pearson Ki-kare testi, Mann Whitney U testi, Spearman Korelasyon testi ve Wilcoxon testinden faydalanılmış, P-değerinin 0,05'in altında olduğu durumlar istatistiksel anlamlı olarak kabul edilmiştir. 

Bulgular: Çalışmamız 21 erkek 116 kadın olmak üzere ve 69'u zaman kısıtlı beslenme grubunda, 68'i üç ana üç ara öğün grubunda olmak üzere 137 katılımcı ile sonuçlandırılmıştır. İki gruptaki dağılıma bakıldığında cinsiyet, yaş, boy, sigara kullanımı, alkol kullanımı ve diyete uyulmayan gün sayısı bakımından istatistiksel fark bulunmamaktaydı (p>0,05). Eğitim durumu açısından ise, lisans ve lisans üstü katılımcıların oranı, aralıklı açlık grubunda istatistiksel olarak anlamlı derecede fazlaydı (p=0,012). Zaman kısıtlı beslenme grubunun iki aylık diyet öncesindeki değerleri, sonrasındaki değerlerle karşılaştırıldığında kilo, BKİ, bel çevresi, kalça çevresi, bel/boy oranı (WHtR), bel* çevresi, bel/boy oranı (WHtR)*, sistolik tansiyon değerleri, HbA1c, HDL, ALT, AST, vücut yağ oranı, obezite derecesi ve metabolik yaşın istatistiksel anlamlı olarak düştüğü; CRP, vücut kas oranı ve vücut sıvı oranının istatistiksel olarak anlamlı olarak arttığı gözlenmiştir (p<0,05). Üç ana üç ara öğünlü beslenen grupta ise kilo, BKİ, bel çevresi, kalça çevresi, bel/boy oranı (WHtR), bel çevresi*, bel/boy oranı (WHtR)*, sistolik tansiyon değerleri, diyastolik tansiyon değerleri, HbA1c, HDL, LDL, total kolesterol, CRP, ALT, kardiyovasküler risk skoru, vücut yağ oranı, obezite derecesi ve metabolik yaşın azaldığı; ferritin, vücut kas oranı ve vücut sıvı oranının arttığı saptanmıştır (p<0,05). Gruplar arasında elde edilen parametreler karşılaştırıldığında, zaman kısıtlı beslenen grupta üç ana üç ara öğün beslenen gruba göre kilo kaybının, BKİ'nde düşmenin, bel/boy oranındaki (WHtR)* azalmanın, obezite derecesinde azalmanın istatistiksel daha fazla olduğu bulunmuştur (p<0,05). Üç ana üç ara öğün grubunda ise, zaman kısıtlı beslenme grubuna göre LDL değerindeki azalmanın fazlalığı istatistiksel anlam kazanmıştır (p<0,05). Aynı diyet şekline devam etmek isteyen katılımcı sayısı da zaman kısıtlı beslenen grupta istatistiksel anlamlı olarak fazladır (p<0,001). 
Sonuç: Çalışmamızın sonuçları önceki literatür bilgilerini destekler nitelikte olup zaman kısıtlı beslenmenin kilo kaybı, yağ oranında azalma, sistolik tansiyonda düşme sağladığı ve metabolik parametreler bakımından olumlu etkilerinin olduğu saptanmıştır. Kilo kaybı bakımından üç ana üç ara öğünlü beslenme şekline göre daha avantajlı olduğunun ortaya konulması önemlidir. HDL, LDL, total kolesterol ve trigliserit değerlerine etkileri bakımından literatürde rastlanan çalışmalardan farklı olarak HDL değerini iki grupta düşürmüştür, ancak iki grup arasında bu düşüş bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmemiştir. LDL değerini düşürme açısından ise, üç ana üç ara öğünlü beslenme grubu istatistiksel anlamlı olarak daha başarılı bulunmuştur. Sonuç olarak, her iki diyet yaklaşımının da olumlu sonuçlar sağladığı saptanmış; zaman kısıtlı beslenme şeklinin, üç ana üç ara öğünlü beslenme şekline, kilo verme tedavisinde iyi bir alternatif olduğu gözlenmiştir. Obezitenin beslenmeyle tedavisinde zaman kısıtlı beslenme yöntemi, yapılacak olan daha uzun süreli ve randomize kontrollü çalışmalarla desteklenerek rutin önerilebilir hale gelebilir.

Abstract:
Objective: The prevalence of obesity and obesity-related diseases is increasing all over the world. Diet changes for weight loss of obese and overweight patients should be planned out and followed up by health care providers. Current guidelines recommend calorie-restricted three meals and three snacks regimen for the dietary treatment of obesity. However, as there are various problems related to diet compliance and long-term weight maintenance in calorie-restricted three meals and three snacks diets, alternative approaches are needed. Time-restricted eating variant of intermittent fasting can prove to be an option for the dietary treatment of obesity. Before time-restricted eating can be routinely recommended to patients, more empirical evidence through scientific studies is required. Family physicians, the first point of contact with the healthcare system of patients as primary care physicians, are actively at the forefront of the fight against obesity by providing personalized, comprehensive and holistic care. This study was planned to present time-limited eating, which is easily explained and applicable to suitable patients in the fight against obesity and obesity-related diseases within the environment of family medicine, as an alternative treatment to three meals and three snacks diet.
Materials and Methods: This study was carried with participants who applied to one of the family health center between the dates of 01.11.2021 and 01.07.2022, aged 18 to 65, with a BMI>25 kg/m2, and who met the criteria for being part of the study, after accepted the terms thereof and voluntarily signed the informed consent form. The sample analysis required that 126 patients participate in the study, of which 63 would be in the three meals and three snacks group, and 63 in the time-restricted eating group. 174 patients were included in the study, but 37 patients could not complete it for various reasons. The study was concluded with the participation of 137 patients. Diet lists with a 400-500 kcal calorie deficit in relation to their calculated total energy expenditure with similar nutritional compositions were prepared. 88 patients were included in the 16:8 time-restricted eating group, and 86 were included in the three meals and three snacks diet group. Participants' age, gender, smoking habits, alcohol use, education level and weekly sportive activity were inquired after; and their anthropometric measurements (weight, height, waist circumference, waist/height ratio, hip circumference), body composition, blood pressure were taken before the start of the study and at the end of the 8-week period. Again, their complete blood count, pre-prandial blood glucose, ALT, AST, total cholesterol, HDL, LDL, triglyceride, HbA1c, creatinine, TSH, ferritin and CRP values were examined in blood samples taken in the morning after 8 hours of fasting before the study and after the 8-week period. Likewise, the eating attitude test scores and cardiovascular risk scores of the participants were calculated. At the end of the study, the desire of the people to continue the same diet and the number of days they did not follow it were asked. Before-and-after comparisons were made within the groups themselves and between the groups. While analyzing the data, Kolmogrov Smirnov test, Pearson Chi-squared test, Mann Whitney U test, Spearman Correlation test and Wilcoxon test were used, and only cases with a P-value below 0.05 were considered statistically significant.
Results: Our study was concluded with 137 participants, 21 men and 116 women, of which 69 were in the time-restricted eating group, and 68 in the three meals and three snacks groups. There was no statistical difference as to how the gender, age, height, smoking, alcohol use, and the number of days where the diet was not followed were distributed between groups (p>0.05). In terms of education level, the ratio of undergraduate and graduate participants was statistically significantly higher in the intermittent fasting group (p=0.012). We have observed that the weight, BMI, waist circumference, hip circumference, waist-to-height ratio (WHtR), systolic blood pressure values, HbA1c, HDL, ALT, AST, body fat percentage, degree of obesity and metabolic age of the time-restricted eating group decreased statistically significantly when compared to the values before the two-month diet; and their CRP, body muscle percentage and body fluid levels increased statistically significantly (p<0.05). In the group that followed the three meals and three snacks diet, weight, BMI, waist circumference, hip circumference, waist/height ratio (WHtR), waist circumference*, waist/height ratio (WHtR)*, systolic blood pressure values, diastolic blood pressure values, HbA1c, HDL , LDL, total cholesterol, CRP, ALT, cardiovascular risk score, body fat percentage, degree of obesity and metabolic age decreased; while ferritin, body muscle percentage and body fluid levels were found to increase (p<0.05). When the parameters obtained between the groups were compared, it was observed that weight loss, decrease in BMI, decrease in waist/height ratio (WHtR)* ratio, and decrease in obesity degree were statistically higher in the time-restricted eating group compared to the group that ate three main meals and three snacks (p<0, 05). In the three main and three snack groups, the high decrease in LDL value gained statistical significance compared to the time-restricted eating group (p<0.05). The number of participants who wish to continue following the same dietary regimen was also statistically significantly higher in the time-restricted eating group (p<0.001).
Conclusion: The results of our study support the previous literature and we have confirmed that time-restricted eating promotes weight loss, decrease in fat percentage, decrease in systolic blood pressure and has positive effects on metabolic parameters. It is significant that time-restricted eating is more advantageous than the three meals and three snacks diet for weight loss. Diverging from previous studies, we have observed a decrease in HDL levels in both groups when we examined the effects on HDL, LDL, total cholesterol and triglyceride values, but there was no statistically significant difference in this decrease between the two groups. In terms of reducing the LDL value, the three meals and three snacks diet group was statistically significantly more successful. In conclusion, both dietary approaches were found to be yielding positive results, and it has been observed that time-restricted eating is a good alternative to the three meals and three snacks diet in weight loss treatment. Time-restricted eating method can become a routine recommendation in the dietary treatment of obesity after being supported by longer-term and randomized controlled studies.