Acil serviste çalışan hemşirelerin uyku kalitesi ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of sleep quality and affecting factors of nurses working in the emergency department
Yazar: ABDULSAMET AÇAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE YILDIZ
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Acil hemşirelik = Emergency nursing ; Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Uyku, ruhsal ve bedensel sağlığımız için gerekli olan temel ihtiyaçlarımızın başında gelmektedir. Bütün meslek gruplarında vardiyalı olarak çalışmak uyku ve uyku kalitesinde düzensizlikler ortaya çıkarabilmektedir. Acil serviste vardiyalı olarak çalışan hemşirelerin de uyku ve uyku kalitesinde düzensizlikler görülebilmektedir.
 Bu çalışma, acil serviste çalışmakta olan hemşirelerin uyku kalitesi ve uyku kalitesine etki eden faktörleri değerlendirilmek amacıyla yapılmıştır.
            Araştırma Eylül 2022-Kasım 2022 tarihleri arasında, gönüllülük esasına dayanarak 111 acil servis hemşiresine kişisel bilgi formu ve Pitssburgh Uyku Kalitesi Indeksi (PUKİ) ile anket formları dağıtılarak kendilerinin doldurması istenmiştir. Verilerin analizinde; Mann Whitney U Testi, Shapiro Wilk Testi, Tukey Testi, Kruskal Wallis Testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık için p <0,05 değeri kriter kabul edilmiştir.
Araştırmaya katılan hemşirelerin yaş ortalamasının 27,78±5,16 yıl, %51,4'ünün kadın, %79,3'ünün lisans mezunu, %67,6'sının bekar, %16,2'sinin çocuk sahibi, çocuk sayısının ortalama 0,31±0,76 olduğu, %29,7'sinin yalnız yaşadığı,   %60,4'ünün ekonomik durum algısının kötü olduğu belirlendi.
 Hemşirelerin "Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi" puan ortalamaları uyku ve sağlığa ilişkin durumlarına göre incelendiğinde; nöbet çıkışından sonra uyku süreleri,   yorgunluk, uyku ilacı kullanma durumuna,   uyku kalitesini olumsuz etkileyen güçlüklerine ve genel sağlık algısına ilişkin puan ortalamalarının istatistiksel açıdan anlamlı farklılık göstermediği saptandı. Genel uyku kalitesi algısı iyi ve kötü olan hemşirelerin "Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi" puan ortalamalarının, orta ve çok iyi olan hemşirelere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu belirlendi. 

Hemşirelerin çalışma durumlarına göre, "Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi" puan ortalamaları karşılaştırıldığında; puan ortalamalarının meslekte çalışma süresine göre istatistiksel açıdan farklılık göstermediği saptandı (p> 0,05). Sadece gece çalışan hemşirelerin, "Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi" puan ortalamalarının, gece-gündüz değişen vardiya sistemi ile çalışan ve sadece gündüz çalışan hemşirelere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu belirlendi (p<0,05). Çalışılan vardiyada hemşire başına 10-12 hasta düşen hemşirelerin "Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi" puan ortalamalarının, diğer hemşirelere göre istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptandı (p<0,05). Sonuç olarak acil serviste çalışan hemşirelerin uyku kaliteleri orta ve kötü olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Acil hemşiresi, uyku kalitesi, PUKİ

Abstract:
Sleep is one of our basic needs for our mental and physical health. Working in shifts in all occupational groups can cause irregularities in sleep and sleep quality. Irregularities in sleep and sleep quality can also be seen in nurses working in shifts in the emergency department.
  This study was conducted to evaluate the sleep quality of nurses working in the emergency department and the factors affecting sleep quality.
             Between September 2022 and November 2022, 111 emergency service nurses were asked to fill in a personal information form and questionnaires with the Pitssburgh Sleep Quality Index (PUKI) on a voluntary basis. In the analysis of data; Mann Whitney U Test, Shapiro Wilk Test, Tukey Test, Kruskal Wallis Test were used. A p value of <0.05 was accepted as a criterion for statistical significance.
The mean age of the nurses participating in the study was 27.78±5.16 years, 51.4% were female, 79.3% had a bachelor's degree, 67.6% were single, and 16.2% had children. It was determined that the average number of children was 0.31±0.76, 29.7% lived alone, 94.6% had an income of 8500 TL and above, and 60.4% had a bad perception of their economic situation.
  When the mean scores of the "Pittsburgh Sleep Quality Index" of the nurses were analyzed according to their sleep and health conditions; It was determined that the mean scores of sleep durations after the seizure, fatigue at the end of the shift, use of sleeping pills after the seizure, difficulties affecting sleep quality, and general health perception did not differ statistically. It was determined that the mean scores of the "Pittsburgh Sleep Quality Index" of the nurses with good or bad general sleep quality perception were statistically significantly higher than those of the nurses with moderate and very good sleep quality.
When the mean scores of the "Pittsburgh Sleep Quality Index" were compared according to the working status of the nurses; it was found that the mean score did not differ statistically according to the duration of employment in the profession (p> 0.05). It was determined that the "Pittsburgh Sleep Quality Index" score averages of the nurses working only at night were statistically significantly higher than the nurses working with day-night shifts and working only during the day (p<0.05). It was determined that the mean scores of the "Pittsburgh Sleep Quality Index" of the nurses with 10-12 patients per nurse in the working shift were statistically significantly higher than the other nurses (p<0.05). As a result, it was determined that the sleep quality of the nurses working in the emergency room was moderate and poor.

Keywords: Emergency nurse, sleep quality, PUKI