Öz anlayış, anksiyete ve psikolojik esnekliğin yordayıcıları olarak bağlanma stilleri
Attachment styles as predictors of self-compassion, anxiety and psychological flexibility
Yazar: GULNARA SADIKHOVA
Danışman: PROF. DR. MEHMET ENGİN DENİZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı bağlanma stillerinin (güvenli, kaçınan, kaygılı) öz-anlayış, anksiyete ve psikolojik esneklik üzerindeki yordayıcı rollerini incelemektir. Ayrıca, araştırmada cinsiyet, kardeş sayısı ve sosyoekonomik düzey açısından değerlendirildiğinde öz-anlayış, anksiyete ve psikolojik esneklik düzeylerinin farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırmada 158 kadın ve 150 erkek olmak üzere toplam 308 üniversite öğrencisi gönüllü katılmıştır. Araştırma Türkiye içinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri "Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği", "Öz-Anlayış Ölçeği", "Beck Anksiyete Envanteri", Psikolojik Esnekliği ölçmek için ''Kabul-Eylem Formu II'' ve "Kişisel Bilgi Formu" ile toplanmıştır. Araştırma neticesinde ulaşılan veriler analiz edildiğinde betimsel istatistikler, Pearson Korelasyon katsayıları, Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi, T - testi ve Varyans Analizi kullanılmıştır. Regresyon analizi sonuçlarına göre güvenli bağlanma pozitif olarak kaygılı bağlanmanın ise negatif olarak öz-anlayışı anlamlı şekilde yordadığı, kaçınan bağlanmanın öz-anlayışı anlamlı bir yordayıcısı olmadığı ve bu değişkenlerin öz-anlayışa ilişkin toplam varyansın %50'ni açıkladığı bulunmuştur. Güvenli bağlanma ve kaygılı bağlanmanın anksiyeteyi pozitif yönde ve anlamlı olarak yordadığı, kaçınan bağlanmanın anksiyetinin anlamlı bir yordayıcısı olmadığı ve bu değişkenlerin anksiyeteye ilişkin toplam varyansın %49'unu açıkladığı bulunmuştur. Ek olarak, güvenli bağlanma, kaçınan bağlanma ve kaygılı bağlanmanın psikolojik esnekliği negatif yönde ve anlamlı şekilde yordadığı görülmüştür. Bundan başka, bu değişkenlerin psikolojik esnekliğe ilişkin toplam varyansın %61'ini açıkladığı bulunmuştur. Karşılaştırma testlerine ait sonuçlar öz anlayışın cinsiyete ve kardeş sayısına göre farklılaşmadığını göstermiştir. Öz-anlayışın sosyo-ekonomik düzeye göre incelenmesinde sosyo-ekonomik düzeyi yüksek olan katılımcıların sosyo-ekonomik düzeyi düşük olan katılımcılara kıyasla öz-anlayış düzeyleri daha yüksek olduğu görülmüştür. Kadınların anksiyete düzeylerinin erkeklerle kıyasta daha yüksek olduğu görülmüştür. Üç ve üstü kardeşi olan bireylerin anksiyete düzeylerinin ailede tek çocuk olan ve iki kardeş olan bireylere göre daha yüksek olduğuna, sosyal ve ekonomik düzeye göre ise anksiyete düzeylerinin farklılaşmadığına rastlanmıştır. Son olarak, psikolojik esnekliğin cinsiyete ve kardeş sayısına göre farklılaşmadığı, sosyal ve ekonomik düzeyi düşük olan öğrencilerin psikolojik esneklik düzeyinin sosyal ve ekonomik düzeyi orta olan öğrencilere göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Öz-Anlayış, Anksiyete, Psikolojik Esneklik, Bağlanma Stilleri.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the predictive roles of attachment styles (secure, avoidant, anxious) on self-compassion, anxiety, and psychological flexibility. Additionally, the study investigates whether levels of self-compassion, anxiety, and psychological flexibility differ based on gender, number of siblings, and socioeconomic status. A total of 308 university students participated voluntarily in the study, comprising 158 women and 150 men. The research was conducted in Turkey. Data for the study were collected using the "Three-Dimensional Attachment Styles Scale," the "Self-Compassion Scale," the "Beck Anxiety Inventory," the "Acceptance and Action Questionnaire-II" to measure psychological flexibility, and the "Personal Information Form." Descriptive statistics, Pearson correlation coefficients, multiple linear regression analysis, t-tests, and variance analysis were used to analyze the data obtained from the study. According to the results of the regression analysis, secure attachment positively and significantly predicted selfcompassion, while anxious attachment negatively and significantly predicted selfcompassion. It was determined that avoidant attachment had no significant effect on self-compassion. These variables explained 50% of the total variance in selfcompassion. Secure attachment and anxious attachment positively and significantly predicted anxiety, whereas avoidant attachment was not a significant predictor of anxiety. These variables explained 49% of the total variance in anxiety. Additionally, secure attachment, avoidant attachment, and anxious attachment were found to negatively and significantly predict psychological flexibility. These variables explained 61% of the total variance in psychological flexibility. The results of the comparison tests showed that self-compassion did not differ based on gender or number of siblings. In examining self-compassion based on socioeconomic status, it was found that students with higher social and economic status had higher levels of self-compassion compared to those with lower social and economic status. Women's anxiety levels were found to be higher compared to men. It was found that individuals with three or more siblings had higher anxiety levels compared to those who were only children or had two siblings, while anxiety levels did not differ based on social and economic status. Finally, psychological flexibility did not differ according to gender or number of siblings, but students with low socio-economic levels had higher psychological flexibility than those with medium socio-economic levels.
Keywords: Self-Compassion, Anxiety, Psychological Flexibility, Attachment Styles.