Diyabetik ketoasidoz tanılı çocuklarda elektrokardiyografik bulguların değerlendirilmesi
Evaluation of electrocardiographic findings in children with diabetic ketoacidosis
Yazar: OĞUZ EĞİL
Danışman: DOÇ. DR. FATİH ŞAP
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aritmi-kardiyak = Arrhythmia-cardiac ; Diabetik ketoasidoz = Diabetic ketoacidosis ; Ekokardiyografi = Echocardiography ; Elektrokardiyografi = Electrocardiography ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Çocuklarda diyabetik ketoasidoz (DKA) tablosunun oluşturduğu metabolik
bozuklukların (hiperglisemi, ketonemi, metabolik asidoz, elektrolit düzensizlikleri vs.)
elektrokardiyografi (EKG) üzerine olan etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışma Aralık 2018 – Mart 2020 tarihleri arasında yapıldı ve DKA tanılı 39
çocuk ile yaş ve cinsiyet olarak uyumlu 40 sağlıklı çocuk dâhil edildi. Hasta grubundan
birincisi DKA anında, ikincisi DKA düzeldikten 3-7 gün sonra ve üçüncüsü taburculuktan
yaklaşık 1-2 hafta sonra olmak üzere toplamda üç ve kontrol grubundan ise bir adet EKG
kaydı alındı. Tüm olguların demografik özellikleri incelendi, elektrokardiyografik olarak P
dispersiyonu (Pd), QT dispersiyonu (QTd), QTc dispersiyonu (QTcd) ve Tp-e intervali ile
Tp-e/QT ve Tp-e/QTc oranları değerlendirildi.
Bulgular: Hasta grubunun yaş ortalaması 10,50±4,12 yıl ve kontrol grubunun ise
10,47±4,11 yıl idi. Hasta grubunun %59,0'u kız (n=23) ve %41,0'i erkek (n=16), ve
kontrol grubunun %60,0'ı kız (n=24) ve %40,0'ı (n=16) erkek idi. Hasta ve kontrol
grupları arasında cinsiyet ve yaş bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu
(p>0,05). Hasta grubunda Pd, QTd ve QTcd değerleri açısından birinci EKG ile ikinci ve
üçüncü EKG'leri arasında istatistiksel olarak anlamlı artış saptandı (p<0,05). Ayrıca birinci
ile üçüncü EKG karşılaştırıldığında bu parametrelere ilave olarak Tp-e ve Tp-e/QT'de
anlamlı artış eklendi. Diyabetik ketoasidoz tedavisi öncesinde çekilen birinci EKG'lerde
kontrol grubuna göre anlamlı olarak artmış Pd, QTd, QTcd, Tp-e ve Tp-e/QT değerlerinin
olması dikkat çekmekteydi (p<0,05).
Sonuç: Bu çalışmada DKA'lı çocuklarda kardiyak aritmi riski belirteçlerinin arttığı tespit
edildi. Bu nedenle, klinisyenler DKA tedavisi sırasında yeni aritmilerin gelişme olasılığı
konusunda dikkatli olmalıdır. Ancak büyük serilerle uzun dönemli çalışmalara ihtiyaç
vardır.

Abstract:
Objective: We aimed to study the effects of metabolic disorders (hyperglycemia,
ketonemia, metabolic acidosis, electrolyte irregularities, etc.) on electrocardiography
(ECG) as a result of the diabetic ketoacidosis in children.
Method: This study was performed between December 2018 and March 2020 and
included 39 children with diabetic ketoacidosis (DKA) and age and gender matched 40
healthy children. Three ECGs were obtained from the patient group; first at the moment of
DKA, second after the DKA recovered (3-7 days later), and third approximately 1-2 weeks
later after discharge from hospital. Demographic characteristics of all cases were
examined, and also P dispersion (Pd), QT dispersion (QTd), QTc dispersion (QTcd), Tp-e
intervals, and the ratios of Tp-e/QT and Tp-e/QTc were measured electrocardiographically.
Results: The mean age of the patient group was 10.50±4.12 years and of the control group
was 10.47±4.11 years. Of the cases: 59.0% were female (n=23) and 41.0% were male
(n=16) in patient group, and 60.0% were female (n=24) and 40.0% were male (n=16) in
control group. There was no statistically significant difference between the patient and
control groups in terms of gender and age (p>0.05). There was a statistically significant
increase in Pd, QTd and QTcd in first ECGs compared to second and third ECGs (p<0.05).
Also, when the first and third ECGs are compared, a significant increase in Tp-e and Tpe/QT was added in addition to these parameters. It was noteworthy that there was a
significant increase in the values of Pd, QTd, QTcd, Tp-e and Tp-e/QT in the first ECGs,
obtained before DKA treatment, compared to control group ECGs (p<0.05).
Conclusion: In this study, cardiac arrhythmia risk markers were detected to be increased in
children with DKA. Therefore, clinicians should be careful about the possibility of
development of new arrhythmias during DKA treatment. However long term studies with
large series are required