Postmenopozal kadınlarda cinsel sağlık eğitiminin cinsel mitler, cinsel sıkıntı ve cinsel yaşam kalitesi üzerine etkisi: randomize kontrollü çalışma
The effect of sexual health education on sexual myths, sexual distress and quality of sexual life in postmenopausal women: a randomized controlled study
Yazar: SERAP KIRICI
Danışman: PROF. DR. EMEL EGE
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Doğum, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Cinsel eğitim = Sexual education ; Cinsel mit = Sexual myth ; Cinsel sağlık = Sexual health ; Cinsel yaşam = Sexual life ; Cinsellik = Sexuality ; Kadınlar = Women ; Postmenopoz = Postmenopause ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu araştırma, postmenopozal dönemdeki kadınlarda cinsel sağlık eğitiminin cinsel mitler, cinsel sıkıntı ve cinsel yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla paralel grup ön test, son test randomize kontrollü deneysel çalışma olarak yapılmıştır.
Araştırma, Karaman il merkezinde bulunan Karaman Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 1 Nisan-7 Ağustos 2022 tarihleri arasında araştırma kriterlerine uyan 124 postmenopozal kadın (girişim grubu: 62, kontrol grubu: 62) ile yürütülmüştür. Araştırmaya dâhil edilen kadınlar randomizasyon yöntemi ile girişim ve kontrol grubuna atanmıştır. Girişim grubunda yer alan postmenopozal kadınlara haftada bir defa olmak üzere toplam dört oturum Cinsel Sağlık Eğitimi verilmiştir. Kontrol grubunda yer alan postmenopozal kadınlara ise herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Girişim ve kontrol grubunda yer alan kadınlar, Cinsel Sağlık Eğitiminden sekiz hafta sonra tekrar değerlendirilmiştir. Verilerin toplanmasında, Kişisel Bilgi Formu, Cinsel Mitler Ölçeği (CMÖ), Kadın Cinsel Sıkıntı Ölçeği (KCSÖ), Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kadın (CYKÖ-K) kullanılmıştır. Verilerin analizinde sayı, ortalama, yüzde, standart sapma, ki-kare testi, karma desenli ANOVA testi ve bağımsız gruplarda t testi kullanılmıştır. 
Girişim ve kontrol grubunda yer alan kadınların sosyo-demografik, obstetrik, menopoz ve cinsel yaşama ilişkin özellikler açısından benzer özelliklere sahip olduğu ve gruplar arasında istatistiksel açıdan fark olmadığı saptanmıştır (p>0,05). Girişim ve kontrol grubunda yer alan kadınların eğitim öncesi CMÖ toplam puan ortalamalarının (sırasıyla 80,19±11,39; 80,02±10,41) benzer olduğu (p>0,05), eğitim sonrası girişim grubunda yer alan kadınların CMÖ toplam puan ortalamalarının kontrol grubuna göre (sırasıyla 47,94±5,82; 76,82±10,09) anlamlı olarak daha düşük olduğu (p<0,05) belirlenmiştir. Girişim ve kontrol grubunda yer alan kadınların eğitim öncesi KCSÖ puan ortalamaları (sırasıyla 13,06±4,23; 13,13±4,28) benzerken (p>0,05), girişim grubunda yer alan kadınların eğitim sonrası KCSÖ puan ortalamasının kontrol grubuna göre (sırasıyla 5,15±2,08; 13,58±4,15) anlamlı olarak daha düşük olduğu (p<0,001) belirlenmiştir. Girişim ve kontrol grubunda yer alan kadınların eğitim öncesi CYKÖ-K puan ortalamaları (sırasıyla 56,61±31,04; 56,77±30,77) benzerken (p>0,05), girişim grubunda yer alan kadınların eğitim sonrası CYKÖ-K puan ortalamasının kontrol grubuna göre (sırasıyla 75,81±23,37; 57,26±30,47) anlamlı olarak daha yüksek olduğu (p<0,001) belirlenmiştir. 
Araştırmada Cinsel Sağlık Eğitiminin cinsel mitleri, cinsel sıkıntıyı azaltmada ve cinsel yaşam kalitesini artırmada etkili olduğu saptanmıştır. Postmenopozal dönemde cinsel mitler ve cinsel sıkıntıyı yönetmenin cinsel yaşama olumlu yansıdığı ve cinsel yaşam kalitesini yükselttiği belirlenmiştir. Postmenopozal kadınların cinsel mitlerini, cinsel sıkıntılarını azaltmak ve cinsel yaşam kalitelerini arttırmak amacıyla planlanan müdahalelere, Cinsel Sağlık Eğitiminin entegre edilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This research was conducted as a parallel group pre-test, post-test randomized controlled experimental study to determine the effect of sexual health education on sexual myths, sexual distress and sexual quality of life in postmenopausal women.
The research was conducted with 124 postmenopausal women (intervention group: 62, control group: 62) who met the research criteria at Karaman Training and Research Hospital located in the city center of Karaman between 1 April and 7 August 2022. The women included in the study were assigned to the intervention and control groups by randomization method. A total of four sessions of Sexual Health Education were given to postmenopausal women in the intervention group once a week. No interference was made to postmenopausal women in the control group. Women in the intervention and control groups were re-evaluated eight weeks after the Sexual Health Education. Personal Information Form, Sexual Myths Scale (SMS), Female Sexual Distress Scale (FSDS), Sexual Quality of Life Scale-Female (SQL-F) were used to collect data. Number, mean, percentage, standard deviation, chi-square test, mixed pattern ANOVA tests were used in the analysis of the data, and t test was used for independent groups in the analysis of the data.
It was determined that the women in the intervention and control groups had similar characteristics in terms of socio-demographic, obstetric, menopause and sexual life characteristics and there was no statistical difference between the groups (p>0.05). It was designated that the SMS total score averages of the women (80.19±11.39; 80.02±10.41, respectively) in the intervention and control groups before the training were similar (p>0.05), and the SMS total score averages of the women in the intervention group after the training were significantly lower (p<0.05) than the control group (47.94±5.82; 76.82±10.09, respectively). While the mean FSDS scores of the women (13.06±4.23; 13.13±4.28, respectively) in the intervention and control groups before the training were similar (p>0.05), the mean FSDS scores of the women (5.15±2.08; 13.58±4.15, respectively) in the intervention group after the training were significantly lower (p<0.001) than the control group. It was established that while the mean SQL-F scores of the women (56.61±31.04; 56.77±30.77, respectively) in the intervention and control groups before the training were similar (p>0.05), the mean SQL-F scores of the women (75.81±23.37; 57.26±30.47, respectively) in the intervention group after the training were significantly higher (p<0.001) than the control group.  
The study found that Sexual Health Education is effective in reducing sexual myths, sexual distress and improving the quality of sexual life. It has been determined that managing sexual myths and sexual distress in the postmenopausal period has a positive impact on sexual life and increases the quality of sexual life. It is recommended that Sexual Health Education be integrated into the interventions planned to reduce the sexual myths and sexual distress of postmenopausal women, and to increase their quality of sexual life.