1990 sonrası Alman dış politikasında ve kamuoyunda Türkiye: Politikada ve algıda devamlılık ve değişim
Türkiye in German foreign policy and public opinion after 1990's: Continuity and change in politics and perception
Yazar: ŞEBNEM ORMAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA NAİL ALKAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Zaman zaman ciddi dalgalanmalar yaşansa da Türkiye-Almanya İlişkileri bugüne kadar kesintisiz sürdürülmüştür. 19. yüzyılın sonlarında askeri ittifak boyutuna taşınan ikili ilişkiler, 20. yüzyılda imzalanan "Türk İşgücü Anlaşması" ertesinde Türk işçilerin Almanya'ya yerleşmesiyle stratejik ve ekonomik hususlara ek olarak insani bir boyut da kazanmıştır. Ancak özellikle işçi mübadelesi ve Türkiye'nin AB üyelik süreci ile derinleşen ilişkiler, 1990'lardan sonra belirli sıkıntılarla karşılaşmaya başlamıştır. Özellikle PKK Sorunu ve Ermeni Meselesi gibi kendini tekrar eden tarihsel anlaşmazlıkların yanı sıra Gezi Olayları ve 15 Temmuz Darbe Girişimi ile birlikte bu anlaşmazlıkların, Türkiye'nin "Batı değerlerine" uymaması ya da Avrupa medeniyetine ait olmamasından kaynaklandığına dair bir algı, sadece Almanya'da değil Avrupa'nın genelinde kendini daha net göstermeye başlamıştır. Fakat bu algının kökenleri nedir ve Alman kamuoyundaki bu algı Almanya'nın Türkiye ile olan ilişkilerini ne kadar etkilemektedir? İki ülke arasında gerçekten dış politikada uçurum yaratacak kadar büyük bir "medeniyetler çatışması" mevcut mudur? Bu soruları merkezine alan bu tez, 2013-2019 yılları arasında Almanya'da "Türk" ve Türkiye'ye dair kamuoyu algısının ve tezahürlerinin basında ve politikada izini sürerek, bu algının Almanya'nın dış politikası üzerindeki etkilerini incelemiştir. Bu bağlamda tezin temel argümanı, Alman kamuoyunda "medeniyetler çatışması" üzerinde yoğunlaşan olumsuz "Türk" ve Türkiye algısının ve tezahürünün, dönemsel ve konjonktürel olarak Alman dış politikasını etkilediği ve dünyada özellikle Suriye İç Savaşı ve Rusya-Ukrayna Savaşı sonrası değişen konjonktürle birlikte Türkiye-Almanya ilişkilerinin değerler etrafındaki mevcut anlaşmazlığı bir kenara bırakarak tarihsel müttefiklik ve oryantalizm perspektifine geri döneceğidir. Bunu göstermek için iki bölümden oluşan çalışma, ilk bölümde tarihsel kırılma noktaları üzerinden Alman basınında ve politikada, "Türk" ve Türkiye algısının tarihsel ve fikirsel kökenlerini ele alacaktır. İkinci bölümde ise 2013-2019 yılları arasında Türkiye ve Almanya arasında ilişkileri geren olaylar üzerinden Almanya'daki algının politika ile paralelliği ve tezatlığı ortaya konacaktır.

Abstract:
Türkiye-Germany relations have been carried out uninterrupted until today despite facing troubles from time to time. The relationships upgraded to military alliance at the beginning of the 19th century gained a humanitarian dimension in addition to strategic and economic affairs after Turkish labourers migrated to Germany with the signature of "Recruitment Agreement" within the 20th century. However, the relationships which deepened after labour exchange and through the process of Türkiye's EU membership started to face problems after 1990's. In addition to the repeating historical problems such as PKK and Armenian Problems, with Gezi Events and 15 of July Coup Attempt, a perception about these disagreements steaming from Türkiye's inharmony with Western values or not belonging to the Western civilization started to reveal itself more clearly. Yet, what is the origin of this perception? and how much does this perception in German public affect Türkiye-Germany relations? Is there really that big of a clash of civilizations between two countries to create a giant gap between foreign policies?   Putting these questions into its centre, this thesis examines the effects of this perception over Germany's foreign policy to Türkiye while tracing the negative perception and images of "Türk" and Türkiye in German public opinion and media between 2013 and 2019. Within this context, the main argument of this thesis is that the negative perception and image within German public with regards to "Türk" and Türkiye concentrating on the clash of civilizations arguments affect German foreign policy periodically and in line with the conjuncture. Hence, with the changing conjuncture due to Syrian War and Ukraine-Russia War, the relationship between Germany-Türkiye will go to back to its historical and oriental alliance perspectives leaving the disagreements around the values to aside.  In order to prove this argument, comprising of two main chapters, this study will discuss the historical and theoretical origins of the perception of "Türk" and Türkiye within German public and politics via historical turning points in the first chapter. In the next one, via the events which created tension among Germany and Türkiye between 2013 and 2019, the parallels and contrast between the perception and politics in Germany will be analysed.