Konya Sille'deki tarihi eserler
Konya historical works in Sille
Yazar: ŞENGÜL KOLAY
Danışman: PROF. DR. ALİ BORAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Konya-Sille = Konya-Sille ; Köprüler = Bridges ; Su yapıları = Water structures ; Tarihi eserler = Historic buildings

Özet:
"Kültür Vadisi" olarak vurgulanan Sille, tarihi eskiçağlara kadar uzanan, farklı kültürlerin bir arada yaşadığı, zengin kültürel mirası ile ön plana çıkan bir yerleşim yeridir. Araştırmada Selçuklu İlçesi'ne bağlı Sille Mahallesi sınırları içerisinde yer alan Türk dönemine ait dini yapılar, su yapıları, sivil mimarlık yapıları, askeri yapılar ve mezar taşları incelenmiştir. Roma ve Bizans dönemlerinde önemli bir konuma sahip olan Sille'nin Kutsal Hac yolları üzerinde olduğu bilinmektedir. Selçukluların Konya'yı fethi ile beraber özellikle stratejik bir konuma sahip olan Gevale Kalesi ve yakınındaki Sille yerleşimi, önemli sosyo-politik olaylara sahne olurken aynı zamanda sosyo-kültürel gelişmeler de yaşanmıştır. Bu gelişmelerle beraber Türk döneminde Sille ve çevresinde önemli vakıf arazilerinin bulunmasının yanı sıra inşa faaliyetleri de yoğunlaşmıştır. Sille'de Osmanlı dönemine ait günümüze ulaşan önemli kültürel eserlerin yanı sıra günümüze ulaşamayan eserlerde yer almaktadır. Günümüze ulaşan farklı türdeki tarihi eserler geçmiş dönemlerde onarım görürken, bir bölümünün ise günümüzde restorasyonu yapılarak yaşayan kültür devam ettirilmeye çalışılmaktadır. Konya – Sille'deki Tarihi Eserler adlı çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümü olan "Giriş" bölümü altında Konunun Tanımı, Önemi ve Sınırları, Araştırmada İzlenen Metot ve Yöntem, Konuyla İlgili Yapılan Araştırmalar ve Kaynaklar, Sille Adı İle İlgili Bilgiler ile Sille'nin Coğrafi Durumu ve Tarihçesi başlıkları altında ele alınmıştır. İkinci bölümde "Katalog" başlığı altında Sille Mahallesi sınırları içerisinde yer alan eserler, Günümüzde Mevcut Olan Eserler ve Günümüzde Mevcut Olmayan veya Kalıntıları Olan Eserler olmak üzere iki bölüme ayrılmıştır. Günümüzde Mevcut Olan Eserler bölümü içerisinde "yedi cami, bir kale, on altı sivil mimari yapısı, bir cephanelik, su yapılarından ise iki hamam, bir köprü, iki su kemeri, bir çamaşırhane, yirmi dört çeşme, mezarlıklar ve hazirelerde ise beş mezarlık ile bir hazire içerisinde toplamda altmış üç mezar taşı" incelenmiştir. Bu bölümlerde toplanmış olan eserler toplamda elli beş yapı ve altmış üç mezar taşı kendi grupları içerisinde ilk olarak kronoloji dikkate alınarak, aynı tarihte yapılanlar ise alfabetik olarak sıralanmıştır. Katalogdaki eserler bulunduğu yer, tescil durumları, mülkiyet durumları, tarihçesi ve kitabeleri ile yapının incelenmesi alt başlıkları altında mimari ve süsleme özellikleri ayrıntılı olarak tanımlanmıştır. Eserlerin kitabeleri tarafımızca okunarak destek alınmıştır. 

Ayrıca eserlerin bazılarının ölçümleri tarafımızca alınarak, çizimlerde destek alınmış ve tarafımızca düzenlenmiştir. Günümüzde Mevcut Olmayan veya Kalıntıları Olan Eserler bölümünde ise "camiler, mescitler, tekke ve zaviyeler, medreseler, köprüler, çeşmeler, çamaşırhaneler, mektepler, rüştiyeler, kütüphaneler, hanlar ve kervansaraylar, redif kışlaları, hükümet konağı, sokak ve mahalleler, evler, mahalle odaları, çarşı, pazar ve dükkânlar ile su yolları" ele alınmıştır. Üçüncü bölüm olan "Değerlendirme ve Karşılaştırma" bölümünde "Plan ve Mekân Anlayışı, Malzeme ve Teknik, Strüktürel Elemanlar, Yapı Elemanları, Süsleme, Yazı, Baniler ve Sanatçılar" başlıkları altında katalogdaki eserler mimari ve üslup özelliklerine göre değerlendirilmiştir. Eserlerin tipolojileri yapılarak, alt başlıklara göre yerel ve Anadolu'daki benzer örneklerle karşılaştırmalara gidilmiştir. "Sonuç" bölümünde ise çalışma kapsamında incelenen eserlerin sanat ve mimarlık tarihi açısından önemleri vurgulanarak, Sille'nin Türk dönemindeki mimari gelişimi hakkında çıkarımlarımız değerlendirilmiştir.

Abstract:
Emphasized as a "Cultural Valley", Sille is a settlement that dates back to ancient times, a place where different cultures have lived together, and a site which stands out with its rich cultural heritage. In the study, religious buildings, water structures, civil architecture structures, educational buildings, military structures and grave stones in Sille neighborhood of Selcuklu District were investigated. Sille, which has an important position in Roman and Byzantine periods, is known to be on the holy pilgrimage roads. Gevale Castle and the nearby Sille settlement, which had a particularly strategic position with the conquest of the Seljuks in Konya, witnessed both important socio-political events and socio-cultural developments. Along with these developments, besides the existence of important foundation lands, construction activities have also intensified in Sille and the places nearby during the Turkish period. In addition to the important cultural monuments that have survived to the present in the Ottoman period in Sille, there are works that have not survived. Different types of historical artifacts which survived were repaired in the past, while the restoration of some sections continue today in order to keep the history alive. 
Konya - Historical Works in Sille is composed of four sections. In the first part of the study, "Introduction" section, the definition, importance and limits of the subject, the method and methodology followed in the research, the research and resources on the subject and the geographical status and history of Sille are discussed. In the second chapter named catalogue, the works within the boundaries of the Sille neighborhood are divided into two sections: Works that are Available Today and Works that do not exist or Works with Remnants. In the First section, seven mosques, one castle, sixteen houses, one armory, two baths from water structures, one bridge, two aqueduct, one laundry, twenty-four  fountains, cemeteries and five cemeteries and one cemetery Sixty-three gravestones were investigated. In the Works that do not exist or have ruins today, mosques, masjid, dervish lodges, madrasas, bridges, fountains, laundries, colleges, libraries, khans and caravanserais, neighborhoods, houses, neighborhood chambers, bazaars, markets and shops and waterways are discussed. The locations of the artifacts in the catalog, their registration status, ownership status, history and inscriptions and examination of the structures are presented in detail. In the third section, Evaluation section, the general characteristics of the works, the design and space perception, materials and technical features, architectural elements, structural elements, cover systems, decoration and inscription are evaluated within the headings. In the Conclusion section, the implications of the works were examined within the scope of the study by emphasising the importance of works in terms of art and architectural history and our inferences about the architectural development of Sille in Turkish period were evaluated.