COVID-19 pandemi sürecinde multipl skleroz hastalarının fiziksel aktivite, yorgunluk, sağlık kaygısı ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Assessment of physical activity, fatigue, health anxiety and quality of life of patients with multiple sclerosis during the COVID-19 pandemic
Yazar: ESRA YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLAY YÜREKDELER ŞAHİN
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık anksiyetesi = Health anxiety ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Multipl skleroz (MS) sıklıkla genç erişkin popülasyonu etkileyen merkezi sinir sisteminin (MSS) kronik, otoimmün, demiyelinizan hastalığıdır. MS birbirinden farklı oldukça ciddi semptomlara neden olabilmektedir.  Bu araştırmanın amacı COVID-19 pandemisi döneminde MS'li bireylerde yorgunluğun, yaşam kalitesinin, sağlık kaygısının ve fiziksel aktivite düzeyinin değerlendirilmesidir.
 Araştırmaya yaş ortalamaları 39,74±10,01 yıl olan MS tanılı 202 kadın ve 63 erkek gönüllü birey dahil edildi. Veriler, hastalardan telefonla görüşme yöntemiyle ve internet ortamında hazırlanmış olan anket ve ölçeklerin doldurulması yoluyla toplandı. MS'li bireylerin sosyodemografik bilgileri, klinik verileri ve COVID-19 pandemisinden etkilenme durumları MS Hastası Değerlendirme Formu'na kaydedildikten sonra yorgunluğu değerlendirmek için Yorgunluk Etki Ölçeği (YEÖ) ve Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ), sağlık kaygısını değerlendirmek için Sağlık Anksiyetesi Ölçeği (SAÖ), yaşam kalitesini değerlendirmek için Multipl Skleroz Yaşam Kalitesi Anketi-54 (MSYKA-54) ve fiziksel aktivite seviyesini değerlendirmek için de Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-Kısa Formu (UAFAA-KF) kullanıldı.
Bu araştırmada COVID-19 pandemisi döneminde MS'li bireylerin yorgunluk (YŞÖ=4,79±1,45 ve YEÖ=56,34±42,16) ve sağlık kaygısı düzeylerinin (SAÖ=38,81±10,43) yüksek; fiziksel aktivite (UAFAA-KF=1452,69±2410,82) ve yaşam kalitesi düzeylerinin düşük (MSYKA-54'ün bileşik fiziksel sağlık skoru=58,05±22,97 ve bileşik mental sağlık skoru=54,90±21,91) olduğu saptandı. Sağlık kaygısı düzeyi yüksek olan bireylerde yorgunluk düzeyinin daha yüksek (p=0,000), yaşam kalitesi düzeyinin daha düşük (p=0,000) olduğu bulundu. Bununla birlikte sağlık kaygı düzeyinin yüksekliğinin fiziksel aktivite düzeyi ile ilişkili olmadığı (p=0,115) belirlendi. COVID-19 geçirip bundan olumsuz etkilenen bireylerde yorgunluğun daha yüksek ve yaşam kalitesinin daha düşük olduğu bulundu (p<0,05).
Sonuç olarak COVID-19 pandemisi gibi sosyal izolasyon gerektiren ve fiziksel aktivitede kısıtlılığa neden olabilen durumların MS semptomlarında kötüleşmeye neden olabilmektedir. Bu nedenle MS'li bireylerin bu gibi durumlarda yeniden değerlendirilmesinin ve gerekli durumlarda telerehabilitasyon gibi sosyal izolasyon kurallarına uygun olan fizyoterapi ve rehabilitasyon yöntemlerinin hayata geçirilmesinin önemli olabileceği düşünülmüştür.
Anahtar Sözcükler: Multipl skleroz; Pandemi; Yaşam kalitesi; Yorgunluk; Fiziksel Aktivite

Abstract:
Multiple sclerosis (MS) is a chronic, autoimmune, demyelinating disease of the central nervous system (CNS) that often affects the young adult population. MS can cause very serious symptoms that differ from each other. The aim of this study is to evaluate fatigue, quality of life, health anxiety and physical activity level in people with MS during the COVID-19 pandemic.
202 female and 63 male volunteer with MS diagnosis with a mean age of 39.74±10.01 were included in the study. Data were collected from patients by telephone interview method and filling in questionnaires and scales prepared on the internet. After recording the sociodemographic information, clinical data, and exposure to the COVID-19 pandemic of individuals with MS in the MS Patient Evaluation Form; fatigue was evaluated with the Fatigue Impact Scale (FIS) and Fatigue Severity Scale (FSS), health anxiety was evaluated with the Health Anxiety Scale (HAS), quality of life was evaluated with the Multiple Sclerosis Quality of Life Questionnaire-54 (MSQOL-54), physical activity was evaluated with the International Physical Activity Questionnaire-Short Form (IPAQ-SF).
In this study, during the COVID-19 pandemic period, people with MS had high levels of fatigue (FSS=4.79±1.45 and FIS=56.34±42.16) and health anxiety (HAS=38.81±10.43); low level of physical activity (IPAQ-SF=1452.69±2410.82) and quality of life (MSQOL-54 composite physical health score=58.05±22.97 and composite mental health score=54.90±21.91).
It was found that the fatigue level was higher (p=0.000) and the quality of life level was lower (p=0.000) in the individuals with high health anxiety level. However, it was determined that the high level of health anxiety was not associated with the level of physical activity (p=0.115). It was found that fatigue was higher and quality of life was lower in individuals who had COVID-19 and were adversely affected (p<0.05).
As a result, conditions that require social isolation and limit physical activity, such as the COVID-19 pandemic, may worsen MS symptoms. For this reason, it was thought that it would be important to re-evaluate individuals with MS in such cases and to implement physiotherapy and rehabilitation methods, such as telerehabilitation, when necessary, in accordance with social isolation rules.
Keywords: Multiple sclerosis; Pandemic; Quality of life; Fatigue; Physical Activity