Bölgesel güvenlik kompleksi ve hibrit savaş ilişkisi: İran'ın Suriye politikasının Türkiye ve Suudi Arabistan'a yansıması
Relationship between regional security complex and hybrid war: A reflection of syria policy of İran to Turkey and Saudi Arabia
Yazar: MEHMET ALİ YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA NAİL ALKAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bölgesel Güvenlik Kompleksi Teorisi = Regional Security Complex Theory ; Bölgesel faktörler = Regional factors ; Bölgesel politikalar = Regional policies ; Güvenlik politikaları = Security policies ; Hibrit savaş = Hybrid warfare ; Suriye = Syria ; Suudi Arabistan = Saudi Arabia ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İran = Iran

Özet:
Bölgesel Güvenlik Kompleksleri Teorisi, Soğuk Savaş sonrası geçerliliği tartışılan Neo-realizm'e alternatif yaklaşımlar ortaya koymak için geliştirilmiş teorilerden biridir. Kendine has varsayımları bulunan bu teori günümüz dünyasında meta analizlerin yerine yerel koşullar altında şekillenen güvenlik odaklı analiz yaklaşımının daha işlevsel sonuçlar üreteceğini savunmaktadır. 1990'larda sonra güvenlik odaklı analiz anlayışında görülen bu değişimin bir benzeri de savaş olgusunda yaşanmıştır. Başat unsuru savaş alanında paramiliter örgütlerin kullanılması olan Hibrit Savaş konsepti son yıllarda ortaya çıkan çatışmalarda artan sıklıkla başvurulan bir savaş türü olarak karşımıza çıkmıştır. Hem güvenlik analizlerinde hem savaş yönteminde görülen bu yeni yaklaşımlar da birbirleri ile etkileşim halindedir. Ortadoğu coğrafyası tarihsel, kültürel, sosyal ve daha birçok açıdan birbiri ile uzlaşma ve çatışma içerisinde olan ülkelerin yer aldığı bir bölgedir. Bu bölge ülkelerinden birisi olan İran, hibrit savaş konseptinde yer alan paramiliter yapılar açısından dünyanın önde gelen ülkelerinden birsi durumundadır. İran içerisinde bulunduğu bölgede bu paramiliter yapıları ısrarlı bir şekilde kullanmaya ve büyütmeye başlamıştır. İran'ın benimsediği bu hibrit savaş unsuru ise bölge ülkelerinin tehdit/güvenlik dengesini bozmaktadır. Son yıllarda Ortadoğu bölgesinde yaşanan en büyük sorun hiç şüphesiz Suriye krizi olmuştur. İran'ın bu krizdeki hibrit savaş stratejisi de Türkiye ve Suudi Arabistan olumsuz etkilerle yansıyarak üç ülke arasında bir bölgesel güvenlik kompleksine neden olmuştur.

Abstract:
Regional Security Complexes Theory is one of the theories developed to present alternative approaches to Neo-realism, whose validity was discussed after the Cold War. This theory, which has its own assumptions, argues that the security-oriented analysis approach shaped under local conditions will produce more functional results instead of meta-analysis in today's world. After the 1990s, a similar change in the understanding of security-oriented analysis was experienced in the phenomenon of war. The concept of Hybrid War, whose dominant element is the use of paramilitary organizations in the field of war, has emerged as a type of war that is increasingly used in conflicts that have emerged in recent years. These new approaches seen in both security analysis and warfare also interact with each other. The geography of the Middle East is a region where countries that are in reconciliation and conflict with each other in historical, cultural, social and many other aspects. Iran, one of the countries in this region, is one of the leading countries in the world in terms of paramilitary structures in the hybrid war concept. In the region where Iran is located, these paramilar structures have started to use and enlarge persistently. This hybrid war element adopted by Iran disrupts the threat/security balance of the countries in the region. The biggest problem in the Middle East region in recent years has undoubtedly been the Syrian crisis. Iran's hybrid war strategy in this crisis was also reflected in Turkey and Saudi Arabia with negative effects, causing a regional security complex between the three countries.