Gülek-Çamalan (Tarsus) alanının stratigrafisi /
Yazar: SELİM ÖZALP
Danışman: DOÇ.DR. CENGİZ YETİŞ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1992
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Mersin-Tarsus-Gülek = Mersin-Tarsus-Gülek ; Mersin-Tarsus-Çamalan = Mersin-Tarsus-Çamalan ; Stratigrafi = Stratigraphy

Özet:
91 ÖZET FBE 90-S7 nolu proje kapsamında Ç. ü. Araştırma Fonu tarafından desteklenen bu çalışma, Ç. ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı'nda Yüksek Lisans Tezi olarak hazırlanmıştır. Çalışma alanı Tarsus (içel) ilçesinin yaklaşık 40-50 km kuzeybatısında yeralıp Gülek-Çamalan dolayında yakalaşık 155 km-'lik bir alanı kapsamaktadır. Bu inceleme sırasında 1/S5.000 ölçekli Kozan N33 el topoğrafik paftasından yararlanılmıştır. Araştırma; saha, laboratuvar ve büro çalışmaları şeklinde sürdürülmüştür. Saha çalışmaları başlıca jeolojik harita alımı, stratigrafik kesit ölçümü ve numune derlenmesi; laboratuvar- çalışmaları ise ince kesit tanıtımları, boyama yöntemi ile kalsit-dolomit ayırdı ve kırıntılı numunelerin yıkanarak tanımlanması; büro çalışmaları ise teknik çizimler ve rapor yazımı şeklinde gerçekleştirilmiştir, inceleme alanında kronostratigrafik açıdan Mesozoyik ve Senozoyik yaşlı altı kayastratigrafi birimi haritalanmıştır. üst Triyas-Krstase yaşlı, gri-kahverenkli kireçtaşı ve dolomitik kireçtaşı yapılışlı Demirkazık formasyonu çalışma alanının temelini oluşturmaktadır-. Birimin mikritik yapılışlı olması ve içerdiği Miliolidae, Thaumatoporella ve fllgae gibi fosillere göre sığ' denizel olan ortamın daha sonra üst seviyelerdeki sarımsı renkli, pelajik foramlı, çövtlü rnikritik kireçtaşları ile derinleşmiş olduğ'unu ifade etmektedir. Birimin tavan dokana'g'ını açısal uyumsuz olarak Lizer1eyen Tersiyer yaşlı Gildirli foruasyonu 0luşturmaktadır. Bölgede Kretase-0ligosen evresinde çökelen it lostratigrafi birimleri bulunmamaktadır. Senozoyik' te, Tersiyer istifi Oligosen--ftlt Miyosen yaşlı, karasal nitelikli, sarı, kırmızımsı pembe renkli, çakı İtası, kumtaşı ve çamurtaşı ardalanmasından oluşan Gildiriiformasyonu ile başlamaktadır. Mesozoyik temel üzerine açısal uyumsuz olarak gelen birimin tavan dokanağ'ı ise Kaplankaya formasyonu ile uyumludur. Kaplanakaya formasyonu sarımsı92 gri, gri kumtaşı, kumlu kireçtaşı, silttaşı ve marn yapılışlı olup sığ' deniz-plaj ortamında çökelmiştir. Birimin üzerine Alt -Orta Miyosen yaşlı resif karbonatlarından oluşan Karaisalı formasyonu yanal ve düşey geçişlidir. Karaisalı formasyonu bol mercan, fllgae, lamellibranş ve küçük boyutlu ekinid içermektedir. Bu birimin üzerine derin denizel nitelikli, yeşilimsi gri şeyi ve marnlardan oluşma, Alt-Orta Miyosen yaşlı Güvenç formasyonu yanal ve düşey geçişili olarak gelmektedir. Birimin tavan dokana'g'ı çalışma alanı sınırları içerisinde gözlenmemektedir. Tersiyer istifinin tavanını alt birimler üzerine açısal uyumsuz olarak gelen, karasal nitelikli, kırmızımsı- pembe yukarı doğru tane boyu küçülen çakıl taşlarının dönemli ardalanımından oluşan Pliyosen yaşlı Gülek çakı İtası oluşturmaktadır. Çalışma alanında Demirkazık (üst Tr i yas-Kretase ), Gildirli (01 igosen-fllt Miyosen), Kaplankaya (filt-Orta Miyosen) ve Karaisalı (ftlt-Orta Miyosen) formasyonlarından ölçülen do'çfrult u-eg'im de'g'er 1 er ine göre kontur ve gül diyagramları yapılmıştır. Buna göre Demirkazık formasyonunda KB-GD yönlü, Gildirli formasyonunda K-G yönlü, Kaplankaya formasy onunda KB-GD yönlü ve Karaisalı formasyonunda da yine KB-GD yönlü deformasyon kuvvetlerinin etkisi gözlenmektedir. Bu nedenle inceleme alanında genel olarak KD-GB uzanımmlı, eğim atimli normal faylar ile Demirkazık formasyonunda D-B uzan imli kıvrımlar gelişmiştir. Haritalanan alan içinde ekonomik degere sahip madenler ve cevherleşmeler bulunmamaktadır. Ancak Demirkazık ve Karaisalı formasyonları T. C. D. D. tarafından balast malzemesi olarak, T. C. K. tarafından ise mıcır malzemesi olarak kullanılmaktadır. Ayrıca yine Karaisalı formasyonu, toz kireç ve çimento hammaddesi olarak kullanılmaktadır. Bundan başka bazı araştırıcılar inceleme alanı ve yakın dolayında petrolün gömülü tepe ve stratigrafik kapanlarda bulunabileceğini belirtmişlerdir.

Abstract:
SUMMARY This study has been prepared as a MSc. thesis in Çukurova University, Natural Science Institute, Geological Engineering Department and supported by the Çukurova University, Research Foundation (FBE 90-27). The study area is approximately 155 km-* around the Gül ek-Çamalan area, 40-50 km northwest of the Tarsus (içel). In this st udy, 1 /£5. 000 scale of Kozan N33 cl topographic sheet was used. This research carried out by field, laboratory and office studies. Field studies comprise geological mapping, measurement of strat i graphic sections and sample collections-, laboratory studies include thin section definitions, staining processes, and official studies comprise technical drawings, and preparations of final repoY^t. In the study area, six 1 ithostrat i graph ic units are mapped from Mesozoic to Cenozoic. U p p e r T r i a s s i e - C r e t a c e o u s a g e d, g r a y - b r o w n c o 1 o u r e d limestone and do lorn it i zed limestone character of Demirkazık formation, forms the base of the study area» Miliolidae, T h a m a t o ph o r e 1 1 a and Olgea rich, m i critic basal level are deposited in a shallow marine environment. The uppermost section of the unit comprise yellow colored, pelagic foram s rich, m i eri tic chert y limestone, which indicate gradually deepening of the environment. Demirkazık formation discordantly overlain by the Tertiary Gildirli formation. There is no deposition in the investigated area between Cretaceous and Oligocene. Tertiary succession begins with yellow, reddish pink terrestrial, Oligocene - Lower Miocene aged conglomerate, sandstone and mudstone alternation (Gildirli formation). This unit overlies the Mesozoic basement with an angular unconformity at the base and concordant ly overlain by the Kaplankaya formation at the top. Yellowish gray-gray Lower- Middle Miocene aged Kaplankaya formation consists mainly of sandstone, sandy limestone, siltstone, marl, and are deposited in a shallow marine-beach94 environment. Lower-Middle Miocene aged reef characters of Karaisalı formation contains coral, Rlgea, lamel 1 ibranch ia, f oraminif era and echinids and has a lateral and vertical contact relation with the Kaplankaya formation at the base. Lowei - Middle Miocene aged deep marine character of yellowish gray shale and marls of the Güvenç formation has a very distinct lateral and vertical contact relation with the Karaisalı formation. In the study area, upper contact of the Güvenç formation are not crops out. Pliocene aged, reddish pink, terrestrial coarse conglomerate of the Gülek conglomerate, overlay the older units with an angular unconform it y. Contour and rose diagrams has been prepared for Demirkazık (Upper Tr iass ic-Cret aceous ), Gildirli (01 igocene-Lower Miocene), Kaplankaya (Lower-Middle Miocene) and Karaisalı (Lower-Middle Miocene) formations, in the study area,, according to measured strikes and dips of bedding. Through these diagrams, in the Demirkazık formation NW-SE direction, Gildirli formation N-S direction, Kaplankaya formation NW-SE direction and Karaisalı formation NW-SE direction influence of deformation forces have been observed. Therefore, in the mapped area, NE-SW direction the normal faults and, in Demirkazık formation, E--W direction folds stretch out. Economically valuable mines are not observed in the study area, except some stone quarries for preparing excavated aggregate and ballast material for alternative routes of E-5 highway and railway systems and powder lime producing fact ory.