Yalnızlık yaşayan yaşlı kadınlara integratif hemşirelik ilkeleri ve omaha sistemi doğrultusunda yapılan girişimlerin fiziksel, ruhsal, sosyal ve spiritüel sağlıklarına etkisi
The effects of interventions according to integrative nursing principles and  omaha system on physical, mental, social and spiritual health of elderly women feeling loneliness
Yazar: AYŞEGÜL ILGAZ
Danışman: PROF. DR. SEBAHAT GÖZÜM
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Geriatri = Geriatrics ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Kadınlar = Women ; Omaha Hemşirelik Bilgi Sistemi = The Omaha Nursing Information System ; Omaha sistemi = Omaha system ; Yalnızlık = Loneliness ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Amaç: İki aşamadan oluşan araştırmanın birinci bölümünün amacı, bir Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı yaşlı kadınların yalnızlık prevelansı ve etkileyen faktörleri belirlemektir. İkinci bölümün amacı, yalnızlık düzeyi yüksek olan yaşlı kadınlara İntegratif Hemşirelik İlkeleri ve Omaha Sistemi doğrultusunda yapılan girişimlerin yaşlıların fiziksel, ruhsal, sosyal ve spiritüel sağlıklarına etkisinin değerlendirilmesidir.
Yöntem: Birinci aşama tanımlayıcı (296 yaşlı kadın), ikinci aşama randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. İkinci aşama girişim grubunda 27, kontrol grubunda 28 yaşlı kadın ile çalışma tamamlanmıştır. Birinci aşamada yaşlı kadınların yalnızlık düzeyi Yaşlılar için Yalnızlık Ölçeği ile belirlenmiştir. İkinci aşamada fiziksel aktivite seviyesi, sağlık durumu, sosyal destek, sosyal dahil olma, iyilik durumu algıları ve spiritualite seviyesi başlangıçta ve 12 hafta sonra ölçülmüştür. İkinci aşamada, yalnızlık düzeyi yüksek olan kadınlar randomizasyonla girişim ve kontrol grubuna atandıktan sonra yaşlı kadınlara 12 hafta boyunca İntegratif Hemşirelik İlkeleri ve Omaha Sistemi doğrultusunda bireysel ve grup girişimlerini içeren INOSEL programı uygulanmıştır.
Bulgular: Birinci aşamada, yaşlı kadınların %25'inin "çok yalnızlık hissediyor" ve %8.8'inin çok yoğun yalnızlık hissediyor" düzeyinde olduğu bulunmuştur. İkinci aşamada, INOSEL programı sonunda girişim grubunda yalnızlık düzeyinin azaldığı, fiziksel aktivite seviyesinin, sağlık durumu, sosyal destek, sosyal dahil olma ve iyilik durumu algısının, spiritualite seviyesinin arttığı belirlenmiştir. Omaha Sistemi'ne göre en sık görülen sağlık problemleri; sosyal etkileşim, kişilerarası ilişkiler, fiziksel aktivite, dolaşım ve bağırsak fonksiyonudur. Yaşlı kadınlara %50 sağlık eğitimi, rehberlik ve danışmanlık, %27.2 sürveyans, %19.4 vaka yönetimi ve %3.5 tedavi ve işlem kategorilerinde girişim uygulanmıştır.  
Sonuç: İntegratif Hemşirelik İlkeleri ve Omaha Sistemi doğrultusunda planlanan girişimler yaşlı kadınların fiziksel, ruhsal, sosyal ve spirituel sağlıklarını olumlu yönde etkilemiştir.


Anahtar Kelimeler: yalnızlık, yaşlı kadın, İntegratif Hemşirelik, Omaha Sistemi

Abstract:
Objective: The aim of the first part of the study, which consists of two phases, is to determine the prevalence and the factors affecting the loneliness of elderly women registered to a Family Health Center. The aim of the second part is to evaluate the effects of the interventions carried out according to the Integrative Nursing Principles and Omaha System on the physical, spiritual, social and spiritual health of the elderly.
Method: The first stage is a descriptive (296 elderly women), second-stage randomized controlled experimental study. The study was completed with 27 women intervention and 28 in the control group in the second stage. In the first stage, the loneliness of elderly women was determined by the Loneliness Scale for Elderly. In the second stage, the level of physical activity, perception of health status, social support, social inclusion, well-being and level of spirituality were measured at baseline and after 12 weeks. In the second stage, women with high levels of loneliness were assigned to the intervention and control group by randomization. INOSEL program including individual and group interventions according to the Integrative Nursing Principles and Omaha System was applied for 12 weeks.
Results: In the first stage, it was found that 25% of elderly women felt very lonely and 8.8% felt very intense loneliness. At the end of the INOSEL program, it was determined that loneliness level decreased, the level of physical activity, perception of health status, social support, social inclusion, well-being and level of spirituality increased in the intervention group. The most common health problems according to the Omaha System; social interaction, interpersonal relations, physical activity, circulation and intestinal function.  Interventions categories were 50% health education, guidance and counseling, 27.2% surveillance, 19.4% case management, 3.5% treatment and procedures categories.
Conclusion: The interventions planned in line with the Integrative Nursing Principles and Omaha System have positively affected the physical, spiritual, social and spiritual health of elderly women.


Key words: loneliness, elderly woman, Integrative Nursing, Omaha System