Yeme bozukluğu hastalarında bilişsel esnekliğin ve duygu tanımanın incelenmesi
Examination of cognitive flexibility and emotion recognition in patients with eating disorders
Yazar: ÖZGE ÇELİK BÜYÜKCERAN
Danışman: DOÇ. DR. ESRA YÜRÜMEZ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Blumia nervoza = Blumia nervoza ; Duygu tanıma = Emotion recognition ; Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa

Özet:
Amaç: Çalışmamızın birincil amacı adölesan yaş grubu yeme bozukluğu hastalarında 
bilişsel esneklik ve duygu tanımanın sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırılarak 
değerlendirilmesidir. Diğer bir amacımız ise bilişsel esneklik ve duygu tanıma arasındaki 
ilişkinin incelenmesidir.
Yöntem: Çalışmamıza Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Erişkin ve Çocuk ve Ergen 
Ruh Sağlığı Anabilim Dalı Poliklinikleri'ne başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 12-
18 yaş aralığındaki Anoreksiya Nervoza (AN), Bulimiya Nervoza (BN) ya da Tıkınırcasına 
Yeme Bozukluğu (TYB) tanısı almış 46 hasta, yaş ve öğrenim yılı açısından eşlenmiş 40 
sağlıklı birey dahil edilmiştir. Katılımcıların tanılamaları Okul Çağı Çocukları için 
Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu 
(ÇDŞG-ŞY) ile yapılmış ve her hasta için sosyodemografik veri formu doldurulmuştur. 
Bilişsel Esneklik Ölçeği (BEÖ) katılımcılar tarafından doldurulmuş, Sözel Olmayan 
İpuçlarını Tanıma Becerisi- Duygu Tanıma Testi (SOİAB-DT) ve bilişsel esnekliği 
değerlendirmek için Stroop Testi ve Berg Kart Eşleme Testi (BCST) bilgisayar ortamında 
uygulanmıştır.
Bulgular: BEÖ puanları değerlendirildiğinde YB hastaları sağlıklı kontrol grubundan 
daha düşük puanlar almıştır. YB grubunda BEÖ puanı en yüksek olan grup TYB, en düşük
olan BN grubudur. Nöropsikolojik testler değerlendirildiğinde; BCST perseveratif hata 
yüzdeleri Yeme Bozukluğu (YB) hastaları ve sağlıklı kontrol grubu arasında farklı 
bulunmamıştır. Fakat Stroop Enterferans etkisi TYB grubunda; hem sağlıklı kontroller hem 
de diğer iki YB grubuna kıyasla daha yüksektir. YB grubu ve sağlıklı kontrol grubunun 
SOİAB-DT'den aldıkları puanlar arasında fark bulunmamıştır. Bununla birlikte YB alt 
grupları, sağlıklı kontrollerle kıyaslandığında; AN grubu ses tonları ve sosyal hikayelerden 
duygu tanıma alt alanlarında daha yüksek puan elde etmiştir. YB grubunun duygu tanıma 
performansı ve set değiştirme güçlüğü arasında negatif yönde bir ilişki bulunmuş; fakat bu 
ilişki yanıt inhibisyonu ve duygu tanıma arasında görülmemiştir. Sağlıklı kontrol grubunda ise 
duygu tanıma ve bilişsel esneklik arasında ilişki bulunmamıştır.
Sonuç: YB hastalarının kendilerini bilişsel esneklik alanında daha katı buldukları fakat 
nöropsikolojik testlerde set değiştirme alanında sağlıklı kontrollere göre farklılık olmadığı 
2
görülmüştür. Yalnızca TYB grubunda yanıt inhibisyonunda daha fazla zorlanma görülmüştür. 
Bu durum literatürde erişkin YB hastalarının çizdiği nörobilişsel profilden daha farklı 
görünmektedir. Beklenilenin aksine YB grubunda duygu tanıma güçlükleri bulunmamış hatta 
AN grubu tiksinme ve korku duygusunu daha iyi tanımıştır. Bu sonuçlar duygu tanıma 
güçlüklerinin ve bilişsel katılığın YB için çekirdek bir yapı olmayabileceğini 
düşündürmektedir. Tüm bu bilgiler ışığında bu konuda yapılacak ileriki çalışmalara ihtiyaç 
vardır.

Abstract:
Objective: The primary aim of our study is to evaluate cognitive flexibility and 
emotion recognition in adolescent eating disorder (ED) patients by comparing them with the 
healthy control group. Another aim is to examine the relationship between cognitive flexibility 
and emotion recognition.
Method: Forty-six patients who aged 12-18 years, diagnosed with Anorexia Nervosa
(AN), Bulimia Nervosa (BN) or Binge Eating Disorder (BED), who applied to Ankara 
University Faculty of Medicine, Adult and Child and Adolescent Psychiatry Department 
Polyclinics and agreed to participate in the study, participated in our study. Forty healthy 
individuals matched with the patients in terms of age and years of education were included. 
Diagnosis of the participants was made with the Schedule for Affective Disorders and 
Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime Version (K-SADS-PL) and a 
sociodemographic data form was filled in for each patient. The Cognitive Flexibility Scale 
(CFS) was filled in by the participants, and the test of perception of affect via Non-Verbal 
Cues (TPANC) was applied through the computer program. The Stroop Test and Berg 
Card Sorting Test (BCST) were administered via a computer program to assess cognitive 
flexibility.
Results: ED patients had lower CFS scores than the control group. The group with the 
highest CFS score was the BED group, while the BN lowest scores were belonging to the BN 
group. When neuropsychological tests are evaluated; BCST perseverative error percentages 
were not different between ED patients and control group. But Stroop Interference effect in 
BED group was higher than both controls and the other two eating disorder groups. Emotion 
recognition scores of the ED group and the control group were not different. However, when 
the eating disorder subgroups were compared with controls; AN group achieved higher scores 
in the sub-domains of emotion recognition from voice tones and social stories. A negative 
correlation was found between emotion recognition performance and difficulty in set shifting 
in the ED group; however, this relationship was not seen between response inhibition and 
emotion recognition. There was no relationship between emotion recognition and cognitive 
flexibility in the healthy control group.
Conclusions: It was found that, ED patients defined themselves to be more rigid in 
cognitive flexibility,but neuropsychological tests showed no difference in set shifting 
4
compared to healthy controls. Only the BED group had greater difficulty in response 
inhibition. This situation seems different from the neurocognitive profile drawn by adult ED 
patients in the literature. Contrary to expectations, the ED group did not have emotion 
recognition difficulties, and the AN group recognized the feeling of disgust and fear better. 
These results suggest that emotion recognition difficulties and cognitive rigidity may not be a 
core construct for ED. In the light of all this information, further studies on this subject are 
needed.