Türkiye'nin kitlesel göç yönetim kapasitesinin mukayesesi: 1988, 1990, 1991 Irak, 1989 Bulgaristan, 2011 Suriye kaynaklı kitlesel göç hareketleri
Comparison of Turkey's mass migration management capacity: Mass migration movements from 1988-1991 Iraq, 1989 Bulgaria & 2011- Syria
Yazar: EYUP ÇALIŞIR
Danışman: PROF. DR. MEHMET KARAKAŞ ; DOÇ. DR. ALİ ZAFER SAĞIROĞLU
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
18. yüzyılın son çeyreğinde başlayıp Cumhuriyet döneminde devam eden Türk soyundan gelen, Türk kültürüne bağlı ve yakın kişilerin Anadolu'ya yönelik toplu göç akınlarından sonra Türkiye, 20. yüzyılın son çeyreğinden itibaren Ortadoğu, Yakın Doğu, SSCB, Orta Asya ve Afrika'da başlayan siyasi/ekonomik istikrarsızlıklar, siyasi/sosyo-kültürel/dini/ etnik baskı/şiddet, insan hakları ihlalleri, iç karışıklık/çatışmalar ve savaşlar nedeniyle 'yabancıların' da düzenli/düzensiz ve bireysel/kitlesel göç hareketlerine tanıklık etmeye başlamıştır. Gerek Osmanlı İmparatorluğu mirası gerekse jeopolitik konumundan dolayı göç rotası üzerinde bulunması nedeniyle Türkiye'ye yönelik artarak devam eden kitlesel göç akınlarının, stratejik bir yaklaşım ve bütüncül bir anlayışla yönetilebilmesi için göç yönetimi kapasitesinin geliştirilmesi oldukça önemlidir. Bu meyanda çalışma; Türkiye tarihinde deneyimlenmiş en büyük üç kitlesel göç hareketinin yönetim uygulamalarını mukayese ederek bu uygulamaların olumlu/olumsuz ve benzeşen/farklılaşan yönleri ile göç yönetim kapasitelerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Elde edilen bulgu ve tespitlerden hareketle de Türkiye'nin kitlesel göç yönetimi kapasitesinin geliştirilmesi yönünde önerilerde bulunmaktadır. Bu kapsamda çalışma; Irak, Bulgaristan ve Suriye kaynaklı kitlesel göç/sığınma hareketlerini, öncelikli olarak göç yönetim süreçlerini betimleyen, akabinde de farklılıkları üzerinden mukayesesini yapan nitel bir çalışmadır. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden çoklu durum yaklaşımı kullanılmıştır. Veri toplama yönteminde ise doküman analizi tercih edilmiş olup bu kapsamda öncelikli olarak birincil kaynaklar, yüz yüze derinlemesine mülakatlar, mahallinde yapılan inceleme / gözlemler ve literatür taraması yapılarak ikincil kaynaklar kullanılmıştır.

Abstract:
After the mass migration flows to Anatolia of people of Turkish descent, loyal to and close to Turkish culture, which started in the last quarter of the 18th century and continued during the Republic period, Turkey has It has begun to witness regular and irregular and individual and mass migration movements of 'foreigners' due to political and economic instabilities, political, socio-cultural, religious, ethnic pressure and violence, human rights violations, civil unrest, conflicts and wars. It is very important to develop migration management capacity in order to manage the increasing mass migration flows towards Turkey with a strategic approach and a holistic understanding, both due to the legacy of the Ottoman Empire and its geopolitical location, as it is located on the migration route. Working in this regard; By comparing the management practices of the three largest mass migration movements experienced in the history of Turkey, it aims to reveal the positive / negative and similar / differentiating aspects of these practices and their migration management capacities. Based on the findings and determinations obtained, suggestions are made to improve Turkey's mass migration management capacity. In this context, the study; It is a qualitative study that primarily describes the mass migration/asylum movements originating from Iraq, Bulgaria and Syria within the framework of migration management processes, and then compares them through their differences. In the study, multiple case approach, one of the qualitative research methods, was used. Document analysis was preferred in the data collection method, and in this context, primary sources, face-to-face in-depth interviews and on-site investigations/observations were used, and then by reviewing literature secondary sources were used.