Otistik çocuğa sahip bir annenin çocuğunun sözcük dağarcığını geliştirmek için kullandığı stratejilerin betimlenmesi
Describing the strategies applied by a mother with an autistic child for improving her child's vocabulary.
Yazar: TUĞBA TAŞKIN ESER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NUR AKÇİN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, tek kelimeli cümleler kurarak konuşan otistik çocuğasahip bir annenin oyun etkinlikleri sırasında çocuğunun kelime dağarcığını geliştirmekiçin kullandığı stratejilerin betimlenmesidir.Araştırmanın deseni ?tek katılımlı niteliksel vak'a çalışmasıdır?. Araştırmayakatılanlar, otistik çocuğa sahip bir anne ile onun 3 yaşındaki otistik çocuğudur.Araştırma verileri, saha notları, görüşmeler, odyo ve video teyp kayıtları aracılığı iletoplanmıştır.Doğal ev ortamında oyun etkinlikleri sırasında video teyp çekimleri yapılarakanaliz edilmiştir. Annenin çocuğu ile etkileşimleri ?oyun etkinlikleri? çerçevesindeincelenmiştir. Video teyp kayıtlarının analizinde mikro etnografik analitik tekniklerkullanılmıştır.Araştırma bulgularına göre otistik çocuğa sahip annenin çocuğu ileetkileşimleri sırasında yoğun olarak kullandığı 11 sözel strateji belirlenmiştir. Bunlar;genişletme, ekleme, kendi kendine konuşma, paralel konuşma, model olma,ödüllendirme, geri dönüt verme, soru sorma, yanıt vermesi için bekleme, seçimyapma, yönerge vermektir.Oyun etkinlikleri süreci içinde annenin kullandığı sözel olmayan stratejiler 3tanedir. Bunlar; ilgi çekici materyallerin kullanılması, ulaşamama durumu ve yetersizparçaların kullanılmasıdır. Bu stratejiler anne çocuk arasında gerçekleşen etkileşimdayalı olarak, kahvaltı yapma, su tabancası ile oyun, yazı tahtasında resim çizme,küçük yazı tahtasında resim çizme, resimli kartlara bakma, bomba oyunu, resimlikitap bakma, ve kola içme konu başlıkları altında verilmiştir.Sonuç olarak, bu araştırma bulgularına göre, otistik çocuğa sahip bir anneninçocuğu ile etkileşimlerinde sözel ve sözel olmayan etkileşim stratejilerini belli birsistem içinde uyguladığı ve bu uygulamasının otistik çocuğun etkileşimlere sözel vesözel olmayan katılımlarına katkıda bulunduğu yönünde bulgulara ulaşılmıştır.Anahtar Sözcükler: Otistik çocuklarda doğal dil yaklaşımı, çevresel ipuçlarına dayalıdil yaklaşımı, niteliksel vak'a çalışması.

Abstract:
Main goal of this research is, to describe the strategies applied by a motherwith an autistic child speaking with single word sentences, for improving her child?svocabulary during play activities.This research is based on ?single participiant characteristic case? pattern.The participants of this reearch are a mother with an autistic child and her threeyear-old autistic boy child. The database for this research had been gathered using;notes taken in-place, interviews, audio and video tape recordings.Video tape recordings were performed and analyzed, during play activities atnatural home environment. The mother?s interactons with her child were analyzed inthe aspect of ?play activities?. Video tape analysis were made by way of ethnographicanalytic techniques.According to research evidence, 11 verbal strategies were determined, whichwere frequently used by the mother with an autistic child to interact with her child.These are; expanding, adding, talking to herself, parallel speaking, modeling,rewarding, giving feedback, asking questions, waiting for the responses, makingselections and ordering.The mother applies 3 non-verbal strategies during play activities?. These are;using attractive material, state of being unable to reach and using inadequate pieces.These strategies were mentioned as subjects of having breakfast, playing with awater gun, drawing pictures on a drawing board, drawing pictures on a little drawingboard, looking at colour charts, bomb game, looking at books with pictures anddrinking coke, according to the actual interaction between the mother and the child.As a conclusion, according to the evidence of this research, there aresupportive findinds that a mother with an autistic child applies verbal and non-verbalstrategies in a systematical manner during her interactions with her child, and thatthis application contributes to the autistic child interacting and his/her verbal andnon-verbal involvement.Key words: Autistic child, natural language approach, milieu teaching, qualitativecase study.