Zap suyu havzasındaki mevcut ve ilave hidroelektrik potansiyelin araştırılması
The investigation of existing and additional hydropower capacity of Zap river catchment area
Yazar: HANDAN TİP
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RECEP BAKIŞ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
ixZAP SUYU HAVZASINDAKİ MEVCUT VE İLAVEHİDROELEKTRİK POTANSİYELİN ARAŞTIRILMASIHANDAN TİPÖZETBu tezde, Zap Suyu Havzası hidroelektrik potansiyeli araştırılmıştır. Zap SuyuHavzası, Dicle havzasının bir alt havzası olup, 26 No'lu hidrolojik bölge olarak DSİtarafından numaralandırılmıştır. Bölgenin %96'sından fazlası dağlıktır. Yüzeysel sular,zap suyu ana kolu ve yan kolları tarafından toplanır ve 200 km'den sonra 763 mkotlarında Irak sınırına ulaşır.Zap Suyunun drenaj alanı 6780 km2 olup, Doğu Anadolu Bölgesinde yer alır.Bölgenin tam yeri, 37013'57''-38023'12'' güney enlemleri ve 43017'59''-44033'36''doğu boylamları arasındadır. Zap Suyu, Van gölünün güneyindeki yüksek alanlarayağan kar yağışlarından bolca beslenir. Zap Suyu, Van gölünün güneyini çevreleyendağların eteklerinden (2000 m) doğar. Zap Suyu, ortalama km'de 6,18 m düşer ve sonraIrak topraklarına girer.Zap havzası hidroelektrik potansiyelini belirlemek için, ilk önce, Zap Suyuna aituzun süreli akım verileri incelenmiştir. Ölçüm istasyonlarının farklı yıllara ait tarihidataların aylık akım verileri de incelenmiştir. Yapılan hesaplar sonucu, bu potansiyelinkullanılması ile 176,5 MW kurulu güç ve 1321,10 GWh elektrik enerjisiüretilebilecektir. Zap havzasının bütün hidroelektrik potansiyelini değerlendirmek için,küçük hidroelektrik potansiyel hariç, Zap nehri vadisi üzerinde 7 adet baraj inşaedilmesi gerekir. Ana akarsu üzerinde bu barajlar gerçekleştirildiği zaman, ZapSuyunun kontrolü sağlanmış olacaktır. Yani, Zap Suyu potansiyeli entegre bir projehalinde Zap Suyu havzasında gerçekleştirilmiş olur. Tahminen küçük hidroelektrikixpotansiyel miktarı, büyük barajlara ait miktarının en az %25'i kadardır. Diğer taraftan,barajların maliyetlerini azaltmak için, Ön Yüzü Beton Kaplı (CFRD) tip barajlarınplanlanması gerekir. Bu hidroelektrik potansiyelin geliştirilmesi ile Türk ekonomisineönemli bir parasal katkı sağlayacaktır.Anahtar Kelimeler: Zap Suyu, Hidroelektrik, potansiyel, Türkiye

Abstract:
xTHE INVESTIGATION OF EXISTING AND ADDITIONALHYDROPOWER CAPACITY OF ZAB RIVERCATCHMENT AREAHANDAN TİPABSTRACTIn this thesis, hydropower potential of Zab River basin has been chosen for theexamination area. Zab catchment area is a sub basin of Tigris catchment numbered 26hydrological basins by DSİ in Turkey. More than 96 % of the area is mountainous. Thesurface water is collected from Zab River and its arms and it reaches Iraq border (763 maltitude) after flowing a total of 200 km.The total drainage area of Zab basin is 6780 km2 and takes place in Southeast ofAnatolia. Its exact location is between the east longitude of 43017?59??-44033?36?? andSouth latitude of 37013?57??-38012?12??. Zab River is largely fed from snowprecipitation over the uplands of south mountains of Van Lake in Turkey. Arising fromthe surrounding of south mountains of Van lake at heights of around 2000 m near LakeVan, the Zab drops on average 6,18 meters per kilometer of length in Turkey and thencrosses into Iraq border flowing south-east.For the determination of Zab catchment hydropower potential, initially,historical data of main flow of Zab River has been investigated. Historical data havebeen analyzed on a monthly basis for different years of Gauging stations. It has beencalculated that the electricity generation using this potential is 1321.10 GWh/year with176.50 MW installed capacity. For the evaluation of all the Zab river water potential, itis require constructing seven new dams on the Valley of Zab River except smallhydropower potential. While realized these dams of the main river, the all of riverpotential will be tapped. Then Zab river potential will be turn as an integrated project inxZab basin. Additionally, it is assumed that total SHP potential of Zab catchment area isat least %25 of large hydropower potential. On the other hand, for reducing the cost ofdams, they may be constructing by CFRDs types. With the development of thispotential will add an important monetary value to the Turkish economy.Key Words: Zab River, Hydropower, Potential, Turkey