Görsel okuryazarlık odaklı tasarım çalışmaları üzerine bir eylem araştırması
An action research on visual literacy focused visual design studies
Yazar: SERA ÖZENGİN
Danışman: PROF. NECLA COŞKUN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Görsel iletişim = Visual communication ; Görsel okuryazarlık = Visual literacy ; Görsel tasarım = Visual design ; Resim sanatı = Painting art ; Tasarım = Design ; Tasarım değişkenleri = Design variables ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Görsel imajların hızlıca aktığı yeni dünyayı anlamak ve anlamlandırmak için pek çok yeni okuryazarlık türü ortaya çıkmıştır. Hem medyanın hem sanatın görsel imajları hızlıca üretmekte ve tüketmekte olduğu bu yenidünya düzeninde görsel okuryazarlığın, görsellerin içlerine gizlenmiş; tüketim alışkanlıklarını, politik görüşleri, inançları hedef alan alt mesajları anlamak için gerekli eleştirel bakış açısı kazanmada önemli bir yeri bulunmaktadır. Görseller içerisinde gizlenen kurguları, aldatmacaları ve kurmacaları anlamak için gerekli eleştirel bakışı öğrencilere kazandırmak için görsel okuryazarlık okullarda bir ders olarak yerini almalıdır.

Bu araştırma görsel sanatlar alanındaki öğretmen adaylarının görsel kültür sorgulamalarını ve görsel iletişim becerilerini içeren ve eleştirel bakış açılarını yansıtan sanatsal tasarımlar ortaya çıkarmaları için gereken görsel okuryazarlık becerisini kazanmaları için çağdaş sanat yaklaşımlarından nasıl yararlanılabileceğini değerlendiren bir eylem araştırmasıdır. Öğrenci tasarımları kültürel göndermeler ve toplumsal sorunlar üzerine değerlendirmeler içermektedir. Eylem planının düzenlenmesinde eleştirel teori, sanat eleştirisi yöntemleri, yapılandırmacı yaklaşım, disiplinlerarası yaklaşım ve işbirlikçi öğrenmeden yararlanılmıştır. Öğrenciler popüler kültüre ve popüler kültürle beraber gelen tüketim kültürüne göndermeler yapmış ve çağdaş sanat eserlerine estetik sorgulamalarda bulunmuşlardır. Araştırmada elde edilen veri analizleri sonucunda "Görsel Okuryazarlık Bilinci", "Tasarımı Görsel Okuryazarlıkla İlişkilendirme" ve "Eleştiri Yoluyla Görsel Okuryazarlığın Keşfi" ana temaları ortaya çıkmıştır. Araştırma sonucunda çağdaş sanat yaklaşımlarının bir yöntem olarak kullanılmasının, öğretmen adaylarına görsel okuryazarlık bilincinin ve eleştirel bakış açısının kazandırılmasında yardımcı olduğu bulgularına ulaşılmıştır.

Abstract:
There are many new types of literacy have emerged to understand and give the meaning of the new world in which the visual images flow rapidly. Visual literacy has an important place in acquiring necessary critical perspective to understand the sub-messages that are hidden inside the images, targeting consumption habits, political views and beliefs in the new order of the world in that both media and art are rapidly producing and consuming visual images. Visual literacy should take its place as a course in schools in order to provide to the students necessary critical view to understand the fictions of the reality, deceptions and visionary fictions hidden in images.

This research is an action research that evaluates how contemporary art approaches can be utilized in order for teacher candidates in the field of visual arts to acquire the visual literacy skills required to create artistic designs that include visual culture inquiries and visual communication skills and reflect their critical perspectives. Designs of students include reviews on cultural references and social problems. Critical theory, art criticism methods, constructivist approach, interdisciplinary and collaborative learning are utilized on organizing the action plan. The students have referred to popular culture and the consumption culture that comes with popular culture, and have made aesthetic inquiries to contemporary art works. As a result of the data analysis acquired in the research, the main themes of "Visual Literacy Awareness", "Associating Design with Visual Literacy" and "Discovering Visual Literacy Through Criticism" are emerged. As a result of the research, it has been found that the use of contemporary art approaches as a method helps teacher candidates achieving visual literacy awareness and critical perspective.