Uluslararası hukuk bağlamında refakatsiz çocukların yasadışı çalıştırılması sorunu
The problem of illegal employment of unaccompanied children in the context of international law
Yazar: ABDÜSSAMET ÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. EZELİ AZARKAN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Dünyada meydana gelen savaşlar, iç çatışmalar, iklim değişiklikleri ve 
ekonomik yoksulluk gibi faktörler, günümüzde 'göç' ve 'göçmen' krizini 
derinleştirerek uluslararası hukukun en önemli sorunları arasında yer almasına neden 
olmuştur. Çatışmalar, evlerin ve şehirlerin tahrip edilmesi, artan güvensizlik ortamı ve 
temel insan haklarının ihlali gibi nedenler, insanları daha güvenli ülkelere kaçmaya 
zorlamıştır. Bu koşullardan en fazla etkilenen, temel hakları dahi göz ardı edilen kesim 
ise ''refakatsiz çocuklardır''.
Refakatsiz çocuklar, hukuki ve sosyal koruma mekanizmalarından yoksun 
olmaları nedeniyle oldukça savunmasız konumdadır. Bu çocuklar, ailelerinin veya 
yasal vasilerinin desteğinden mahrum kaldıkları için fiziksel, psikolojik ve sosyal 
risklerle karşı karşıya kalırlar. Uluslararası hukuk, refakatsiz çocukların korunmasına 
özel önem atfeder. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi gibi uluslararası 
belgeler, bu çocukların temel haklarını güvence altına alarak, onları istismar, insan 
kaçakçılığı, zorla çalıştırılma ve diğer yasa dışı faaliyetlerden korumayı 
hedeflemektedir. Ancak, uygulamada yaşanan eksiklikler, refakatsiz çocukların suça 
sürüklenme riskini artırmaktadır. Kötü niyetli ya da kendi menfaatlerini düşünen 
yetişkinlerce çocuklar istismar edilerek çeşitli sektörlerde yasadışı olarak 
kullanılmaktadır. Özellikle yasa dışı işlerde çalıştırılma, bu çocukların suça bulaşma 
olasılığını yükseltmekte ve onları hem bireysel hem de toplumsal düzeyde ciddi 
tehlikelerle karşı karşıya bırakmaktadır. Bu nedenle, refakatsiz çocukların korunması 
ve refahı için uluslararası anlamda etkili yasal düzenlemeler ve sosyal politikalar 
büyük önem taşımaktadır.
Bu çalışmada, özellikle refakatsiz çocukların silahlı çatışmalar, organize 
suçlar, seks turizmi, göçmen kaçakçılığı ve uluslararası insan ticareti gibi yasa dışı 
işlerde çalıştırılmasına dikkat çekilmiş; bu çocukların çalışma hayatına meşru bir 
şekilde entegrasyonları konusunda devletler tarafından yapılan çalışmalara yer 
verilerek, bilinç düzeyinin artırılması ve refakatsiz çocukların hukuk kuralları ve örnek 
düzenlemelerle daha etkin korunması amaçlanmıştır.

Abstract:
Wars, internal conflicts, climate change, and economic poverty are factors that have 
deepened the 'migration' and 'migrant' crisis, making it one of the most significant 
issues in international law today. Conflicts, the destruction of homes and cities, an 
increasing sense of insecurity, and violations of fundamental human rights have forced 
people to flee to safer countries. The most affected group in these circumstances, 
whose basic rights are often overlooked, are "unaccompanied children."
Unaccompanied children are in an extremely vulnerable position due to the lack of 
legal and social protection mechanisms. As they are deprived of the support of their 
families or legal guardians, they face physical, psychological, and social risks. 
International law places special emphasis on the protection of unaccompanied 
children. International instruments, such as the United Nations Convention on the 
Rights of the Child, aim to safeguard the fundamental rights of these children and 
protect them from exploitation, human trafficking, forced labor, and other illegal 
activities. However, shortcomings in practice increase the risk of these children being 
drawn into criminal activities. They are often exploited by malicious or self-serving 
adults and are used unlawfully in various sectors. The likelihood of these children 
becoming involved in illegal work, particularly in clandestine industries, heightens 
their exposure to significant dangers on both an individual and societal level. 
Therefore, effective international legal regulations and social policies are of critical 
importance to ensure the protection and well-being of unaccompanied children.
This study specifically highlights the employment of unaccompanied children in 
illegal activities such as armed conflicts, organized crime, sex tourism, migrant 
smuggling, and international human trafficking. It also focuses on efforts by states to 
legally integrate these children into the workforce, with the aim of raising awareness 
and ensuring their more effective protection through legal rules and exemplary 
regulations.