Greyfurt kabuk ekstraktının arı sağlığı ve nosema enfeksiyonu üzerine etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of grapefruit peel extract on bee health and nosema infection
Yazar: MUHAMMET MÜKERREM KAYA
Danışman: DOÇ. DR. HİDAYET TUTUN ; DOÇ. DR. NİLÜFER VURAL
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi ve Fitoterapi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu çalışmanın amacı greyfurt kabuk ekstraktının arı sağlığı üzerine etkileri ve anti-nosemal aktivitesinin araştırılmasıdır. Bu çalışmada kurutulmuş greyfurt kabukları yanıt yüzey yöntemi kullanılarak klasik ve mikrodalga destekli ekstraksiyon yöntemleri ile en yüksek verimle optimize edilmiştir. Her iki ekstraksiyon için optimum şartlar belirlenmiştir ve optimizasyon için Central Composite Design (Merkezi Kompozit tasarım) kullanılmıştır. Optimizasyon ile en yüksek oranda Toplam fenolik madde (TPC), Toplam Antiradikal aktivite (TAA-DPPH) ve Toplam flavanoid madde (TFC) içeriği elde edilmiştir. Klasik çözücü ekstraksiyonu için çözücü oranı %74,336, çözücü/katı oranı 20 ml/g, süre 20 saat ve sıcaklık 50 Cº'dir. Mikrodalga destekli ekstraksiyon için çözücü oranı %65, çözücü/katı oranı 30 ml/g, süre 5 dakika ve mikrodalga gücü 525 W olduğu belirlendi. Optimum ekstraktlarda Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi (HPLC) ile polifenolik madde içerikleri belirlendi. Optimum ekstraktların bal arıları üzerine etkileri akut ve kronik toksisite çalışmalarıyla belirlendi. Ekstraktların bağırsak sağlığı üzerine etkileri histopatolojik inceleme ile değerlendirildi. Optimal ekstraktların (%1) antinosemal aktivitesi değerlendirildi. Akut ve kronik toksisite çalışmalarıda ekstraktların şeker şurubuna eklenmesinin histopatolojik incelemelerde bağırsak sağlığı üzerine olumsuz etkiler olmadığı belirlendi ve gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmadı. Kronik toksisite çalışmalarında optimize edilen ekstraktlarla 10 günlük beslemenin yaşam süreleri arasında anlamlı bir farklılık oluşturmadığı belirlendi. Yaşam Testi çalışmalarında ise her iki ekstrakt için yaşam süreleri anlamlı farklılık gösterdi. Klasik ekstraktın %1 oranında şeker şurubuna eklenerek beslenmesi sonu bal arıları kontrol grubuna göre daha uzun yaşam süresi gösterdi. Optimal ekstraktlar kontrol grubuna kıyasla nosema sporlarını azaltıcı aktivite gösterdi ancak bu farklılık istatistiksel olarak anlamlı değildi. Sonuç olarak greyfurt kabuğu ekstraktlarının nosema enfeksiyonuna karşı kullabilmesi ileri çalışmalar yapılması gerekmektedir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effects of grapefruit peel extract on bee health and its anti-nosemal activity. In this study, dried grapefruit peels were optimized by classical and microwave-assisted extraction methods using the response surface method with the highest yield. The optimum conditions for both extractions were determined, and Central Composite Design was used for optimization. The highest content of total phenolics (TPC), total antiradical activity (TAA-DPPH), and total flavonoids (TFC) were obtained by optimization. For classical solvent extraction, the solvent ratio was 74.336%, the solvent/solids ratio was 20 ml/g, time was 20 hours, and temperature was 50 °C. For microwave-assisted extraction, the solvent ratio was 65%, the solvent/solid ratio was 30 ml/g, the time was 5 min, and the microwave power was 525 W. The polyphenolic substance contents of the optimum extracts were determined by high performance liquid chromatography (HPLC). The effects of optimum extracts on honey bees were determined by acute and chronic toxicity studies. The effects of the extracts on intestinal health were evaluated by histopathological examination. Antinosemal activity of the optimum extracts (1%) was evaluated. In acute and chronic toxicity studies, it was determined that the addition of the extracts to sugar syrup had no adverse effects on intestinal health in histopathological examinations, and there was no statistically significant difference between the groups. In chronic toxicity studies, it was determined that 10-day feeding with the optimized extracts did not cause a significant difference between the life spans. In the survival test studies, the survival times for both extracts were significantly different. At the end of the feeding of 1% of the classical extract to sugar syrup, honey bees showed a longer life span than the control group. Optimal extracts showed nosema spore-reducing activity compared to the control group, but this difference was not statistically significant. In conclusion, the use of grapefruit peel extracts against nosema infection requires further studies.