Çok sıralı tesis düzenleme problemleri ve çözüm yaklaşımları
Multi row facility layout problems and solution approaches
Yazar: ESRA DUYGU DURMAZ
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Esnek üretim sistemleri = Flexible manufacturing systems ; Çok ürünlü üretim = Multi-product production ; Çok ürünlü üretim sistemi = Multi product production system ; İteratif yöntemler = Iterative methods

Özet:
Bu çalışmada, esnek imalat sistemlerinde sıklıkla kullanılan tesis düzenleme problemlerinden iki sıralı tesis düzenleme problemi incelenmiştir. Özellikle, üretim ortamında farklı akış sıralarına sahip çok sayıda ürün olmasının iki sıralı tesis düzenleme yerleşimi üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Öncelikle ürünlerin rotaları boyunca geri yönlü hareketlerini engelleyen bir matematiksel model geliştirilmiştir. Geliştirilen ikinci modelde, problem gerçek hayata daha uygun hale getirilerek geri yönlü akışlara izin verilmiş, ancak ürünlerin geri yönlü hareketleri bir ceza maliyeti ile toplam taşıma maliyetine yansıtılmıştır. Sonrasında, makinelerin depolar arasında yerleştirildiği farklı bir model ile de ürünlerin hammadde deposundan bitmiş ürün deposuna doğru hareket etmeleri sağlanmıştır. Geri yönlü akışlara izin verilen matematiksel modellerin büyük boyutlu örnekleri için mat-sezgisel algoritmalar geliştirilerek rassal olarak üretilen test problemleri üzerinde performansları değerlendirilmiştir. Son olarak özel bir iki sıralı tesis düzenleme problemi olan koridor atama problemi ele alınmıştır. Problemin çözümü için bir metasezgisel algoritma geliştirilmiş, literatürde yer alan test problemleri çözülerek bu 82 problemden 34 tanesinde bilinen en iyi sonuçlar iyileştirilmiştir.

Abstract:
In this study, the double row layout problem, which is one of the facility layout problems frequently used in the flexible manufacturing systems, is examined. In particular, the effects of having a large number of products with different flow lines in the production environment on the double row layout are investigated. First of all, a mathematical model has been developed that prevents the backward movements of the products along their routes. In the second proposed model, to make problem more realistic, backward flows are permitted, but a penalty cost is added to the total transportation cost to account for the products' backward travels. In addition, with a different model in which the machines are placed between the warehouses, the products are enabled to move from the raw material warehouse to the finished product warehouse. Matheuristic algorithms are developed for the large-scale examples of mathematical models that allow backward flows, and their performance is evaluated on the randomly generated test problems. Finally, the corridor allocation problem, which is a special double row facility layout problem, is discussed. A metaheuristic algorithm is developed to solve the problem, and the best known results in 34 of 82 problems are improved by solving the test problems in the literature.