Çankırı ve Çorum illeri çeltik (Oryza sativa L.) ekim alanlarındaki bitki paraziti nematod türlerinin taksonomik özellikleri, yoğunlukları ve yaygınlıkları üzerine araştırmalar
A study of taxonomic characteristics, intensities and prevalence of plant parasitic nematode species in rice plants (Oryza sativa L.) in Çankırı and Çorum districts
Yazar: SELDA EKEN KARATAŞ
Danışman: PROF.DR. METİN AKTAŞ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada Orta Anadolu Bölgesi'nde önemli çeltik ekim alanlarına sahip Çorum ve Çankırı illerinde bitki paraziti nematod türleri faunistik ve taksonomik bakımdan incelenmiştir.2005 yılında bitki paraziti nematodlarının yoğun olduğu Mayıs-Ekim aylarında toprak ve bitki örnekleri alınmıştır. Toprak örneklerden elde edilen nematodların daimi preparatları hazırlanarak türlerin ölçüm ve teşhisleri yapılmıştır. Her türün sinonimleri, tanımı, görülen varyasyonlar, yayılışı ve habitatları verilmiştir. Ayrıca alınan toprak örneklerinde su ile doymuşluk (%), toplam tuz (%), pH, kireç, bitkilere yarayışlı besin maddeleri (kg/da) ve organik madde (%) analizleri yaptırılmıştır.2006 ve 2007 yıllarında Çankırı ve Çorum illerindeki ambar ve depolardan çeltik tohum örnekleri alınıp çeltik için önemli bir zararlı olan ve tohumla taşınan Çeltik beyaz uç nematodu (Aphelenchoides besseyi Christie, 1942) açısından bakılmıştır.Çalışmanın sonucunda Aphelenchida takımının Aphelenchina alttakımına ait 2 familya, 2 alt familya ve 2 cins'e bağlı 2 tür; Tylenchida takımının Tylenchina ve Criconematina alttakımlarına bağlı 6 familya, 8 alt familya ve 10 cins'e bağlı 13 tür olmak üzere toplam 15 tür tespit edilmiştir.Tespit edilen türlerden; Filenchus vulgaris Türkiye faunası için ilk kayıt niteliğindedir.Çalışmada elde edilen Aphelenchida takımından bulunan türler Aphelenchus avenae ve Aphelenchoides besseyi olup A. besseyi'nin tohum örneklerinde bulaşıklık oranı Çankırı ilinde %7.80 ve Çorum ilinde %15.26'dir. Tylenchida takımından en yaygın türler; Pratylenchoides alkani, Pratylenchus penetrans ve Boleodorus (B) thylactus'dır.Anahtar kelimeler :Bitki paraziti nematodlar, taksonomi, çeltik, toprak, tohum, Çankırı, Çorum.

Abstract:
In this study, plant parasitic nematod species was examined in the important rice planting areas which belongs to Çorum and Çankırı districts namely faunistic and taxonomic.In 2005, during the May and October months, when plant parasite nematods are abundant, soil and plant were taken. After that, nematodes were extracted, prepared and they were measured and identified. Identification, synonyms, possible variations, distribution and habitats of each species are given as a result of both laboratory studies and literature. In addition to, the soil samples were analyzed for their pH, texture, elements, nutrition, water saturation, salinity and organic matter characterization.Rice seed samples from granary and warchowes Çankırı and Çorum provines during 2006-2007, were examined for A. besseyi, which a seed borne and is an important pest for rice.As a result of this diagnostic study, 2 species were determined of which this species from 2 family which is included in Aphelenchina sub-family from were obtained. 12kinds, which are included in 6 family, 8 subfamilies and 10 genus from belonging to in Tylenchida order, were identified. The identification of male species and analysis of seed samples were not completed.Among these species; Filenchus vulgaris is the first record for Turkish nematode fauna.A. avenae and A. besseyi are the species obtained from Aphelenchida order. The infestation rate of A. besseyi in seed samples is 7,80% in Çankırı province and 15,26% in Çorum province. The most encountered species from Tylenchida or are Pratylenchoides alkani, Pratylenchus penetrans and Filenchus filiformis.Key Words :Plant parasitic nematodes, rice, taxonomy,soil, Çankırı, Çorum.