Okul dışı öğrenme ortamlarının fen eğitimindeki etkililiğine yönelik bir meta-analiz çalışması
A meta-analysis study on the effectiveness of out of school learning environments in science education
Yazar: ÜMRAN EROL IŞIKLI
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA CANSIZ
Artvin Çoruh Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen başarısı = Science achievement ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Meta analizi = Meta analysis ; Motivasyon = Motivation ; Okul dışı etkinlikler = Extracurricular activities ; Okul dışı öğrenme = Out-of-school learning ; Tutumlar = Attitudes ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Öğrenme ortamı = Learning environment

Özet:
Bu araştırma okul dışı öğrenme ortamlarında gerçekleştirilen öğretim etkinliklerinin fen başarısı, fen bilimlerine yönelik tutum ve motivasyon üzerindeki etkisini değerlendirmek için yapılmıştır. Okul dışı öğrenme ortamlarının başarı, tutum ve motivasyon üzerindeki etkililiğine yönelik yapılan çalışmaların bulgularının genellenebilir olup olmadığını belirlemeye yönelik meta-analiz yöntemi kullanılmıştır. Meta-analiz kapsamında bağımlı değişkenleri etkileyebileceği düşünülen konu alanı, sınıf düzeyi, deney grubu uygulayıcısı, gidilen ortam sayısı, grup büyüklüğü ve uygulama süresi ara değişken olarak belirlenmiştir.
Bu araştırma kapsamlı bir literatür taraması ile elde edilen 50 çalışmayla yürütülmüştür. Ulaşılan çalışmalardan bazılarında birden çok bağımsız değişkenin araştırıldığı görülmüştür. Bu çalışmalardan 45 tanesinde fen bilimleri başarısı araştırılmış olup, 56 etki büyüklüğü Hedges g'ye göre hesaplanmıştır. Bazı çalışmada birden çok deney grubu olduğundan ve bu gruplarda farklı uygulamalar yapıldığından, hesaplanan etki büyüklüğü sayısı çalışma sayısının üzerinde bulunmuştur. Literatür taramasıyla elde edilen 50 çalışmadan 12 tanesi, okul dışı öğrenme ortamlarının fen bilimlerine yönelik tutuma etkisini araştırmış ve bu çalışmalardan 14 etki büyüklüğü değeri yine Hedges g'ye göre hesaplanmıştır. Okul dışı öğrenme ortamlarının fen eğitimi üzerindeki etkisini araştıran ve bağımlı değişkeni motivasyon olan çalışma sayısının 5 olduğu görülmüş, ilgili literatürdeki kaynaklara dayanarak bu sayının meta analiz yapmak için yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır. Bu meta-analiz IBM SPSS (28. sürüm) programı kullanılarak yapılmış olup ön analizler sonucunda çalışmada rastgele etkiler modeli kullanılmıştır. Yapılan meta-analiz sonucunda okul dışı öğrenme ortamlarının fen bilimleri başarısı üzerindeki etkisinin büyük düzeyde, fen bilimlerine yönelik tutum üzerindeki etkisinin ise orta düzeyde olduğu görülmüştür. Ayrıca bulgular, uygulama süresi ve sınıf düzeyinin okul dışı öğrenme ortamlarında fen bilimleri başarısını etkileyen fakat fen bilimlerine yönelik tutumu etkilemeyen ara değişkenler olduğunu göstermiştir. Konu alanı, deney grubu uygulayıcısı, gidilen ortam sayısı, grup büyüklüğü ara değişkenlerinin fen bilimleri başarısı ile fen bilimlerine yönelik tutum üzerinde etki göstermediği ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The purpose of this study was to evaluate the effect of out-of-school learning on science achievement, attitude toward science, and motivation. A meta-analysis was utilized to combine the results of studies that had been conducted for the above-mentioned purpose. Moreover, the effects of six moderating variables –discipline, class level, implementer, number of places visited, group size, and duration of implementation - which have the potential to moderate the direction and magnitude of the relation between the independent and dependent variables were assessed during the follow-up analyses.
This research was conducted with 50 studies obtained through a comprehensive literature review. In some of the studies, multiple dependent variables were investigated. Science achievement was investigated in 45 of these studies, and 56 effect sizes were calculated based on Hedges g. Twelve of 50 studies investigated the effect of out-of-school learning on attitudes toward science, and 14 of the effect sizes were calculated. The number of studies investigating the effects of out-of-school learning on motivation was just five therefore we decided not to conduct a meta-analysis for this variable.  The findings indicated that the effect of out-of-school learning on science achievement was high, while the attitude towards science was moderate. In addition, the findings showed that discipline and class level moderate the effect of out-of-school learning on science achievement.