Madde kullanım suçundan dolayı denetimli serbestlik kararı verilen hükümlülerin bağımlılık profil özelliklerinin bazı değişkenler açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the addiction profile properties of the convicts who have been sentenced probation verdict due to substance use offense
Yazar: MEHMET KARAKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. SUNAY FIRAT
Çukurova Üniversitesi / Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Hukuk = Law

Özet:
Madde bağımlılığı hem bireyin hem de toplumun düzenini bozan bir durum olduğu için yasalar kapsamınca suç olarak değerlendirilmektedir. Ceza Hukuku çerçevesinde madde kullanımına özendirme ve ticaretini yapma suçlarının cezaları belirlenmiştir. 5237 sayılı TCK'nın 191. Maddesinin birinci fıkrası madde bağımlılığı olan ve madde bulunduran kişilerin 2 ile 5 yıl arasında cezalandırılacağını belirtse de denetimli serbestliğin kanunlaştırılmasıyla birlikte bu kişilerin öncelikle topluma kazandırılması göz önüne alınarak 5402 Sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu çerçevesinde kararlar verilmektedir.
Bu çalışma TCK'nın 191. Maddesine göre madde kullanım suçundan dolayı haklarında "tedavi ve denetimli serbestlik tedbir" kararı verilerek Adana Denetimli Serbestlik Müdürlüğüne gönderilen 811 hükümlünün bazı değişkenler açısından bağımlılık profil özelliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Bu nedenle; hükümlülere sosyodemografik verilerini ve suç öykülerini belirlemek amacıyla "Kişisel Bilgi Formu" ve bağımlılık durumlarını ve klinik özelliklerini belirlemek amacıyla "Bağımlılık Profil İndeksi Klinik Formu (BAPİ-K)" uygulanmıştır. Veriler Samba programlarının uygulandığı sınıflarda program başlamadan önce veya sonra uygun zamanlarda yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. 
Çalışmamızın bulgularına göre, madde kullanım suçundan dolayı haklarında "tedavi ve denetimli serbestlik tedbir" kararı verilen hükümlülerin bağımlılık profil özelliklerinin cinsiyete (p<0,05), medeni duruma (p<0,05), geçim algısı durumlarına (p<0,05), yaşadıkları merkez ilçeye (p<0,05), madde etkisi altında bir suça yönelme durumuna (p<0,05), madde kullanımına sebep olan etmenlere (p<0,05), hükümlülerin klinik durumu ise cinsiyete (p<0,05), medeni duruma (p<0,05), ailede sabıka birey bulunup bulunmasına (p<0,05), daha önce bir suçtan dolayı ceza alma durumuna (p<0,05), göre değişikliği gösterdiği saptanmıştır. 
Bu araştırmanın sonucuna göre, çalışmamızda madde kullanım suçundan dolayı haklarında "tedavi ve denetimli serbestlik tedbir" kararı verilen hükümlülerin profil özelliklerinin cinsiyete, medeni duruma, madde etkisi altında suça yönelme durumuna, madde kullanımına sebep olan etmene ve ailesinde sabıkalı birey olup olmasına bağlı olarak değişkenlik gösterdiği saptanmıştır. 
Sonuç olarak çalışmanın sonunda, bireylerin bağımlılık profil özellikleri bilinirse aynı suçu tekrar işlememesi veya bu suçun hiç ortaya çıkmaması adına alınabilecek önlemler hakkında öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Uyuşturucu Madde, Suç, Denetimli Serbestlik, Yükümlü, Bağımlılık

Abstract:
Because substance abuse is a condition that disrupts the order of both the individual and the society, it is considered a crime under the law. Penalties for incitement to drug use and trafficking were determined within the framework of Criminal Law. Although the first paragraph of Article 191 of the TPC No. 5237 states that persons with substance abuse and possession of substances will be punished between 2 and 5 years, with the enactment of probation, decisions were taken within the framework of the Law on Probation Services No. 5402, taking into account the inclusion of such persons in the community first.  
This study was conducted in order to determine the dependency profile characteristics of 811 convicts sent to Adana Probation Directorate with a decision of "treatment and probation measure" given due to substance use charges according to Article 191 of the TPC, in terms of some variables.
Therefore, "Personal Information Form" was used to determine their sociodemographic data and crime stories, and "Addiction Profile Index  (API) Clinical Form" was used to determine their dependency status and clinical characteristics. The data were collected by face-to-face interviewing at appropriate times before or after the start of the program in the classes where Samba programs were implemented. 
According to the findings of our study, the addiction profile characteristics of the convicts who were given treatment and probation measures due to substance use offense were determined to vary according to gender (p<0.05), marital status (p0.05), livelihood perception status (p0.05), the central district where they live (p0.05), status of inclination towards crime under the influence of substance (p0.05) and factors causing substance use (p0.05), whereas the clinical status of the convicts was determined to vary according to gender (p0.05), marital status (p0.05), presence of a convicted individual/s in the family (p0.05), and status of receiving a penalty for an offense committed previously (p0.05). 
According to the results of this study, our study showed that the profile characteristics of the convicts who were given "treatment and probation measures" due to substance use charges vary depending on gender, marital status, status of inclination towards crime under the influence of substance, factors causing substance use, and the presence of a convicted individual/s in the family. 
As a result, at the end of the study, recommendations were made about measures that can be taken to prevent these individuals from committing the same crime again or for these crimes to be never committed if their addiction dependency profile characteristics were known.

Keywords: Drug Substance, Crime, Probation, Dependent, Dependence