Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin kelime hazinesi üzerine bir durum tespiti: A1 – B2 örneği
An assessment of the vocabulary of students learning Turkish as a foreign language: A1 - B2 example
Yazar: MELEK GÜNDOĞDU
Danışman: DOÇ. DR. BAYRAM BAŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kelime sıklığı = Word frequency ; Kelimeler = Words ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğrenimi = Foreign language learning ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Kelime hazinesi bir dili meydana getiren tüm söz unsurlarıdır. Dilin öğrenilmesi kelime hazinesi seviyesi ile eş değerdir. Bu durum ana dili ediniminde geçerli olduğu gibi bir dilin ikinci dil olarak öğretimi için de söz konusudur. Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi sürecinde dil seviyelerinin belirleyicilerinden biri de kelime hazinesidir. Bu çalışmada Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen A1, A2, B1 ve B2 düzeyindeki öğrencilerin yazılı dillerindeki kelime hazinelerini, kelime katsayılarını kullanım sıklığı ve yaygınlık doğrultusunda tespit etmek amaçlanmıştır. Nitel araştırmalardan durum çalışması ile yapılandırılan araştırma, iç içe geçmiş tek durum türü ile desenlenmiştir. Çalışma grubunu, bir vakıf üniversitesinin TÖMER biriminde eğitim gören 20 öğrenci oluşturmaktadır. Öğrenciler A1 düzeyinden B2 düzeyine kadar devam eden Türkçe öğretimi seviyelerine dâhil olmuş bireylerdir. Her düzeyin sonundaki kur bitirme sınavının yazma bölümündeki öğrenci metinleri çalışmanın inceleme nesnesini oluşturmaktadır. Veriler doküman incelemesi ile toplanmış, "kelime, özel isim, ikileme, deyim, atasözü, kalıp söz" birimleri ile kodlanmıştır. İçerik analizi ile yapılan çözümlemelerle kategoriler oluşturulmuş, nitel veriler nicelleştirilerek kelime listelerine çevrilmiş ve bu veriler betimsel analiz ile değerlendirilmiştir. Çalışma inandırıcılık ve aktarılabilirlik ölçütleri gözetilerek gerçekleştirilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda A1 seviyesinde toplam 3754, farklı 742; A2 seviyesinde toplam 3316, farklı 662; B1 seviyesinde toplam 4464, farklı 835; B2 seviyesinde toplam 520, farklı 1000 kelime hazinesi unsuru tespit edilmiştir. Tüm seviyelerde elde edilen kelime hazinesi unsuru toplam 16554, farklı 1981 adettir. Kelime katsayısı A1 için 0.20, A2 için 0.20, B1 için 0.19, B2 için 0.20 ve tüm seviyeler açısından 0.11 olarak tespit edilmiştir. Yaygınlığı 4 olan kelime hazinesi unsurları toplam 9730, farklı 179; yaygınlığı 3 olan unsurlar toplam 2185, farklı 180; yaygınlığı 2 olan unsurlar ise toplam 1956, farklı 361 tane olarak belirlenmiştir. Sadece bir seviyede kullanılan kelime hazinesi unsularının sayısı toplam 2683, farklı 1261'dir. İlk defa kullanılan yeni kelime sayısı A2'de 375, B1'de 362, B2'de 502'dir. Kelime hazinesi gelişimi A2'de %51, B1'de %32 ve B2'de %34 düzeyindedir. Öğrencilerin ikileme, atasözü ve kalıp söz kullanımında, kelime ve deyim kullanımına oranla sınırlılık tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları hâlihazırda gerçekleştirilmiş iki farklı çalışmanın sonuçları ile benzerlik göstermiştir.

Abstract:
Vocabulary expresses all the word elements that constitute a language. Learning a language is the equivalent of vocabulary level. This situation is effective in teaching a language as a second language as well as in first language acquisition. One of the determinants of the language levels during the process of teaching Turkish as a foreign language is vocabulary. In this study, it's aimed to determine the vocabularies and vocabulary coefficients in the written languages of A1, A2, B1, and B2 students who learn Turkish as a foreign language in line with the frequency of occurrence and prevalence. Structured with a case study by qualitative research, the study was designed with an embedded single-case type. The study group consists of 20 students studying in the TOMER unit of a foundation university. Students are individuals who have been included in the levels of Turkish education from A1 level to B2 level. Student's texts in the writing section of the final exam at the end of each level constitute the study object of the research. The data were collected by document analysis and coded with units of "word, proper name, reduplication, idiom, proverb, formulaic expression."The categories were created with the analysis performed through content analysis, the qualitative data were quantificated and turned into word lists, and these data were evaluated through descriptive analysis. The study was conducted by considering credibility and transferability criteria. As a result of the analyses, a total of 3754 vocabulary elements, 742 of them being different, were identified at the A1 level; a total of 3316 vocabulary elements, 662 of them being different, at A2 level; a total of 4464 vocabulary elements, 835 of them being different, at the B1 level; and a total of 1000 vocabulary elements, 520 of them being different, were identified at the B2 level. The total number vocabulary elements obtained at all levels is 16554 and 1981 of them are different from each other. The vocabulary coefficient was determined as 0.20 for A1, 0.20 for A2, 0.19 for B1, 0.20 for B2 and 0.11 for all levels. The number of vocabulary elements with a prevalence of 4 was determined as a total of 9730, 179 of them being different; the number of elements with a prevalence of 3 was total of 2185, 180 different; and the number of elements with a prevalence of 2 was total of 1956, 361 different. The number of vocabulary elements used in only one level is 2683 in total and 1261 of them are different. The number of new words, which were used for the first time, is 375 in A2, 362 in B1, and 502 in B2. Vocabulary development is 51% in A2, 32% in B1, and 34% in B2. A limitedness was detected in students' use of reduplication, proverb, and formulaic expression compared to the use of words and idioms. The findings of the research displayed similarities with the findings of two different studies that were already conducted.