Raylı sistemlerde tekerlek düzleşmesinin tespiti
Detection of wheel flattening in rail systems
Yazar: ABDURRAHİM ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. YENER TAŞKIN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Makine Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering
Dizin: Raylar = Rails ; Raylı sistemler = Railway systems ; Sensörler = Sensors ; Tekerlekler = Wheels ; Tekerlekli taşıtlar = Wheeled vehicles

Özet:
Raylı sistemlerde, "Tekerlek Düzleşmesi" ifadesi, "Apleti" terimi ile ifade edilir. Tekerlek düzleşmesi: tren tekerleklerinin dairesel profil yapısını kaybederek yuvarlanma yüzeyinde düzleşmelerin meydana gelmesi olayıdır. Tekerlek düzleşmesi; hattın nemlilik durumundan, rayda veya tekerleklerde bulunan yağ miktarının fazla olmasından, ani frenleme ile yüksek hızlarda trenin durdurulmasından, Tren üzerinde bulunan hız sensörlerinin arızalanması durumlarından kaynaklı frenlemede tekerleklerin ray üzerinde kaymasından kaynaklı meydana gelmektedir. Tekerlek düzleşmesi, tekerleklerde dairesel profil kaybının yaşanmasından dolayı, titreşim/ses oluşturarak seyir konforunu etkiler ve ray profilinin bozulmasına sebep olur. Bulunan yeni bir yöntemle, tekerlek düzleşmesi tespiti yapılarak apleti tespitinin daha hızlı ve hassas yapılması amaçlanmıştır.
Giriş bölümünde raylı sistemlerde bu çalışmaya neden ihtiyaç duyulduğu, çalışmanın diğer yöntemlerden avantajları, çalışmanın amacı ve kapsamı hakkında bilgi verilecektir.
Yöntem bölümünde raylı sistemlerde tekerlek-hat etkileşimi arasındaki bağlantı incelenecektir. Kullanılmakta olan tespit yöntemleri detaylı olarak anlatılarak aralarındaki avantaj ve dezavantajlar belirtilecektir. 
Bulgular kısmında ise ray profili, bağlantı durumunu ve tekerlek yüzey durumunu gözlemlemek adına yapılan testler anlatılmaktadır. Tekerlek ve ray arasındaki titreşim değişikliğine göre tekerlekteki düzleşmenin (apleti) nasıl tespit edilebileceği gösterilecektir. Yeni geliştirilen tespit yöntemi ile apleti tespitinin daha hızlı ve hassas yapılması amaçlanmıştır.
Çalışmanın sonuç kısmında bulgular değerlendirilerek ortaya konan sonuçların raylı sistemler açısından yararları ve çalışmanın ilerleyen evreleri için öneriler sunulacaktır.

Abstract:
In rail systems, the expression "Wheel Flattening" is denoted by the term "Apleti". Wheel flattening: It is the occurrence of flattening on the rolling surface by losing the circular profile structure of the train wheels. wheel flattening; It is caused by the humidity of the line, the excess amount of oil on the rail or the wheels, the stopping of the train at high speeds with sudden braking, the failure of the speed sensors on the train, and the slipping of the wheels on the rail during braking. Wheel flattening, due to the loss of circular profile in the wheels, creates vibration/sound, affects the ride comfort and causes the rail profile to deteriorate. With a new method, it is aimed to make wheel flattening detection faster and more sensitive.
In the introduction, information will be given about why this study is needed in rail systems, the advantages of the study over other methods, the purpose and scope of the study.
In the method section, the connection between wheel-track interaction in rail systems will be examined. The detection methods used will be explained in detail and the advantages and disadvantages between them will be stated.
In the findings section, the tests performed to observe the rail profile, connection condition and wheel surface condition are explained. It will be shown how the flattening (applet) of the wheel can be detected according to the vibration change between the wheel and the rail. With the newly developed fixation method, it is aimed to make applet fixation faster and more sensitive.
In the conclusion part of the study, the findings will be evaluated and the benefits of the results in terms of rail systems and suggestions for the further stages of the study will be presented.