Türkiye ekonomisinde dışa açılma süreci ve gelir bölüşümü: 1980 - 2005
External orientation and patterns of income distribution in the Turkish economy: 1980 - 2005
Yazar: KEMAL KIZILCA
Danışman: DOÇ.DR. AHMET HAŞİM KÖSE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Kızılca, F. Kemal, Türkiye Ekonomisinde Dışa Açılma Süreci ve GelirBölüşümü: 1980-2005, Doktora Tezi, Danışman: Doç.Dr. Ahmet Haşim Köse,288 s.ÖzetBu tez, 1980 sonrası Türkiye ekonomisinde gelir bölüşümü merkezinde yazılmışüç makale ve bu makalelerde tartışılan konular üzerine genel gözlemlerinyapıldığı bir başlangıç bölümünden oluşmaktadır.lk makale, 1980 sonrası uygulanan cari işlemler hesabında liberalizasyon veihracata dayalı büyüme politikalarının, Türkiye imalat sanayiinde bölüşüm veistihdam üzerindeki etkilerini incelemektedir. Bu amaçla, ilk aşamada, imalatsanayii içinde yer alan sektörler, dış ticaret yönelimlerine göre ihracatçı,rekabetçi ve ithalatçı olmak üzere üç ana gruba ayrılmış ve her bir grup içinreel ücret ve mark-up serileri hesaplanmıştır. Ulaşılan sonuçlara göre, ihracatçısektörlerde gerek ücretler, gerekse mark-up oranları sistematik biçimde diğersektörlerin altında seyretmekte, ücret serilerinde aradaki fark zaman içindeaçılmaktadır. kinci aşamada, dinamik panel veri tahmin yöntemiyle, ithalat veihracattaki değişmelerin mark-up oranları, ücretler ve istihdam üzerindekietkileri incelenmiştir. Standart dış ticaret teorisinin öngörülerinin aksine, neücret ne de istihdam bakımından, ihracata yönelmenin emek talebini artırıcı biretkisi tespit edilememiştir. Diğer yandan, ithalat artışları, ithalatçı sektörlerdekiemek talebini azaltmaktadır. Mark-up oranları için yapılan tahminler, ilkaşamadaki bulguları doğrular niteliktedir; ihracat başarımıyla mark-up'lararasında negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur.kinci makale, Türkiye imalat sanayiindeki fiyat değişmelerini açıklamayaçalışmaktadır. Bu makalede, post-Keynesgil fiyat teorisi çerçevesinde, üretimfaktörlerinin göreli piyasa güçlerindeki değişme, diğer maliyet kalemlerindenkaynaklanan baskılar ve dış ticaret değişkenlerinin sektörel enflasyon oranlarıüzerindeki etkisi incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, sınai fiyatlarınbelirlenmesinde, maliyet baskılarının, yoğunlaşma oranlarındaki değişmelerinve geçmiş dönem fiyat artışlarının önemli etmenler olduğunu göstermektedir.Bu bölümde ayrıca, yoğunlaşmanın verimlilik artırıcı etkisiyle fiyatlarüzerindeki etkisi kıyaslanmış ve fiyatlar üzerindeki etkisinin daha büyükolduğu sonucuna ulaşılmıştır.Son makale ise, 1989 sonrasında hız kazanan uluslararası sermayehareketlerinin, GSY H'nın ticarete konu olan ve olmayan malları üretensektörler (T- ve N-sektör) arasındaki dağılımına etkisini incelemektedir. Buçerçevede ele alınan bağımlı ekonomi modeli, dış ticarete açık ve küçükekonomilerde, yabancı sermaye girişleriyle birlikte toplam harcamalar içindeN-sektörün payının artacağını öngörmektedir. Bu artış, ekonominin uzundönemli büyüme oranına sınır getirdiği gibi, kendi kendini besleyen krizlerinortaya çıkışında da önemli rol oynamaktadır. Bu bölümde yapılan tahminler,yabancı sermaye girişlerine bağlı olarak Türkiye ekonomisinde de N-sektörpayının yükseldiğini göstermektedir.

Abstract:
Kizilca, F. Kemal, External Orientation and Patterns of Income Distribution inthe Turkish Economy: 1980-2005, Dissertation, Supervisor: Assoc.Prof AhmetHaşim Köse, 188 pp.AbstractThis dissertation consists of three essays focusing on the patterns of incomedistribution in the post-1980 Turkish economy as well as a preliminary chapteroutlining some observations on the issues investigated in those essays.The first essay analyzes the effects of post-1980 current-account liberalizationand the export-led growth policies on income distribution and employment inthe Turkish manufacturing industry. First, manufacturing industry sub-sectorswere classified as exporting, competing and importing sectors based on theirorientation in foreign trade. Afterward real wage indexes and mark-up ratioswere calculated for each category. The results show that both wages and mark-ups in the exporting sectors remained systematically below manufacturingaverages for the entire period; and the wage differentials were widening in time.Additionally, using dynamic panel data estimation techniques, this chapterinvestigates the effects of changes in exports and imports on mark-up ratios,wages and employment. Contrary to the expectations of the conventional tradetheory, no labor-demand increasing effect of export performance is found. Onthe other hand, increasing imports decreases the demand for labor. Estimationsfor mark-up ratios also strikingly reveal that, there is a negative correlationbetween export performances and profitability.The second essay attempts to explain sectoral price changes in the Turkishmanufacturing industry. Using a post-Keynesian approach, the effects ofchanges in the relative market power of factors of production, costs ofintermediate goods and foreign trade variables on sectoral inflation rates areinvestigated. The results show that, cost pressures, changes in concentrationratios and lagged values of price changes are important factors in explainingindustrial inflation rates. The second chapter also compares the productivity-enhancing and price-increasing effects of concentration. Data shows that thelatter is stronger in the case of the Turkish manufacturing industry.The last essay analyzes the impacts of international capital flows, which showeda volatile pattern after the liberalization of capital account in 1989, on thedistribution of GDP between sectors producing tradable and non-tradablegoods (T- and N-sector, respectively). The dependent economy model assertsthat the share of the N-sector increases as a result of foreign capital inflows in asmall open economy. There are also studies showing that an increase in theshare of the N-sector causes a slow-down in the growth rate of the economy andstimulates self-fulfilling crises. Estimations in this last chapter indicate thatforeign capital flows to the Turkish economy increase the share of the N-sectorin total output.