Bankacılık sisteminde iç kontrol işlemleri ve iç kontrol fonksiyonunun bileşenleri üzerine bir uygulama
An application on internal control operations and the components of the internal control function in the banking system
Yazar: ALİ İŞİDOĞRU
Danışman: DOÇ. DR. MURAT AKKAYA
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Ve Denetim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Bankacılık = Banking ; Bankacılık sistemi = Banking system ; Bankalar = Banks ; COSO tabanlı denetim tekniği = COSO-based process control technique ; İç denetim sistemi = Internal control system ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit

Özet:
Ekonomik ve teknolojik gelişmeler ışığında daha da belirginleşen küreselleşmenin, çoğu sektörü önemli düzeyde etkilediği bilinmektedir. Bu sektörlerden biri de bankacılık olmuştur. Olumlu etkilerinin yanı sıra olumsuz etkilerini de beraberinde getiren küreselleşmenin, uluslararası alana yayılması ile çeşitlenen ve karmaşıklaşan fon kaynaklarının kontrolü daha da önem arz etmeye başlamıştır. Özellikle yirminci yüzyılın üçüncü çeyreğinde ABD'de görülen iç kontrol yetersizliğinden kaynaklı iflaslar, bankacılık sektöründe, iç kontrolü daha sıkı tutmaları noktasında bir uyarıcı niteliğinde olmuştur.
Finansal raporlamalarda meydana gelen eksik ve hataların kontrolü noktasında beş organizasyonun ortak hareketiyle kurulan COSO'nun (Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway), 1992 yılında yayımlanan raporunda üç ana konu olarak; kurumların etkinlik ve verimliliği, raporlama sisteminde güvenilirliği ve yasalara-mevzuatlara uygunluk amaçlanmaktadır. 2013 yılında yayımlanan COSO raporunda da benzer temellere dayandırılmasına ek olarak kapsamı genişletilmiştir. COSO'ya göre iç kontrol sistemi beş ana bileşenden oluşmaktadır: Kontrol ortamı, risk değerlendirme, kontrol eylemleri, bilgi ve iletişim ve izleme. Bu bileşenlerin aktif ve uyumlu hareket etmesi sonucunda iç kontrolün verimli ve etkin bir şekilde gerçekleştiğini söylemek mümkün olabilmektedir.
Çalışma kapsamında; COSO'nun iç kontrol bileşenlerinin bankacılık sektöründeki verimliliğe etkisini analiz etmek amacıyla anket çalışması yapılmıştır. Demografik bilgiler dışında yirmi altı sorudan oluşan bu anket, kartopu örneklem yöntemi ile gönderilen 144 örneklem tarafından yanıtlanmıştır. İstanbul'da faaliyet gösteren banka çalışanları ile gerçekleştirilen bu çalışmada COSO'nun beş kriterinin de verimlilik üzerindeki etkileri ayrı ayrı incelenmek adına kapsamlı sorular sorulmuştur. Elde edilen veriler doğrultusunda; İstanbul'da faaliyet gösteren bankalarda, beş iç kontrol bileşeninin de verimli çalıştığı görülmüştür.

Abstract:
It is known that globalization, which becomes more evident in the light of economic and technological developments, significantly affects many sectors. One of these sectors has been banking. The control of funding sources, which have diversified and become more complex with the spread of globalization, which has both positive and negative effects, has become more important. Especially in the third quarter of the twentieth century, bankruptcies arising from insufficient internal control in the USA have been a stimulus for the banking sector to keep internal control more tight.
In the report published in 1992 by COSO (Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway), which was established with the joint action of five organizations at the point of controlling deficiencies and errors in financial reporting, three main subjects; The effectiveness and efficiency of institutions, reliability in the reporting system and compliance with laws and regulations are aimed. In addition to being based on similar foundations in the COSO report published in 2013, its scope was expanded. According to COSO, the internal control system consists of five main components: Control environment, risk assessment, control actions, information and communication and monitoring. It is possible to say that internal control takes place efficiently and effectively as a result of the active and harmonious action of these components.
Scope of work; A survey was conducted to analyze the effect of COSO's internal control components on the efficiency in the banking sector. This questionnaire, which consists of 26 questions apart from demographic information, was answered by 144 samples sent with the snowball sampling method. In this study carried out with bank employees operating in Istanbul, comprehensive questions were asked in order to examine the effects of all five criteria of COSO on productivity separately. In line with the data obtained; It has been observed that all five internal control components work efficiently in banks operating in Istanbul.