Sporcuların besin seçimlerinin beden imajı ve yeme davranışına göre değerlendirilmesi
Evaluation of athletes' food choices in scope of their body image and eating behavior
Yazar: DİLEM TUĞAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PELİN BİLGİÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Toplum Beslenmesi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Beden imajı = Body image ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Sporcular özel beslenme gereksinmeleri olan tüketici grubu şeklinde tanımlanmaktadır. Bu çalışmanın amacı; cinsiyete göre sporcuların besin seçimi davranışlarındaki farklılıkları, beden imajı takıntısı ve/veya bozulmuş yeme davranışı olan sporcuların besin seçiminde dikkat ettikleri faktörleri belirlemektir. Çalışmaya yaşları 16-25 yıl arasında değişen, 98 kadın ve 126 erkek olmak üzere toplamda 224 profesyonel sporcu katılmıştır. Çalışmada farklı spor branşlarından sporcular yer almaktadır. Sporcuların %48,7'si sıklet sporcularından ve %51,3'ü diğer spor branşlarında yarışan sporculardan oluşmaktadır. Sporcuların genel özellikleri, beslenme alışkanlıkları, yeme davranışları, beden algıları ve besin seçimi davranışları yüz yüze uygulanan anket yardımıyla öğrenilmiştir. Sporcuların yeme davranışları "Yeme Tutum Testi (EAT-40)", beden imajları "Beden Şekli Anketi (BSQ)" ve besin seçimi davranışları "Besin Seçim Anketi (FCQ)" ile değerlendirilmiştir. Sporcuların besin seçiminde dikkat ettikleri faktörlerin başında; sağlık, vücut ağırlığı kontrolü ve duyusal özellikler gelmektedir. Kadın sporcular besin seçiminde en çok sağlık ve vücut ağırlığı kontrolüne dikkat ederken, erkek sporcular en çok duyusal özellik ve sağlık faktörüne dikkat etmektedir. Sporcuların yaş gruplarına göre, besin seçim kararında bulunurken dikkat ettikleri faktörler arasında anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür (p>0,05). Sıklet sporcularının besin seçiminde dikkat ettikleri faktörlerin başındaysa sağlık, vücut ağırlığı kontrolü ve duyusal özellikler gelmektedir. Sporcular arasında bozulmuş yeme davranışı ve beden imajı bozukluğu görülme sıklığına bakıldığındaysa; kadın sporcular arasında bozulmuş yeme davranışı ve beden imajı bozukluğu görülme sıklığı, erkek sporculara göre yüksek çıkmıştır (p<0,05). Beden imajı takıntısı ve/veya bozulmuş yeme davranışı olan sporcular besin seçerken vücut ağırlığı kontrolü faktörüne daha fazla dikkat etmektedirler. Türk sporcularının besin seçiminde dikkat ettikleri faktörlerin daha iyi anlaşılabilmesi için farklı spor branşlarındaki sporcularla da araştırma yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Besin seçimi, yeme davranışı, beden imajı.

Abstract:
Athletes are defined as a group of consumers with special dietary needs. The aim of this study is to determine; the factors that athletes generally pay attention to, the differences in athletes' food choice behavior in terms of gender, and body image (dissatisfaction) and/or determining the factor on food choices of athletes that have an eating disorder. Two hundred twenty four professional athletes between the ages of 16-25 became a part of this study. Athletes from different sports branches are involved in the study. The 48,7% of them are from weight-class athletes and 51.3% of them are athletes competing in other sports branches. Athletes general behavior, eating habits, perception towards their body and their attitudes towards food choice is mastered by face to face questionnaire. Their eating behaviors "Eating Attitude Test (EAT-40)", body images "Body Shape Questionnaire (BSQ)", and food choice attitude "Food Choice Questionnaire (FCQ)" identified with the questionnaires mentioned above. Some of the major factors that athletes take into consideration their food choices are; health, body weight control, and sensorial attributes. While women tend to mostly pay more attention to their health and body weight control when choosing food, but men, on the other hand, pays more attention to sensorial attributes and health factors. It is seen that there is no significant difference between the factors that they pay attention to when choosing food according to the age difference of athletes (p<0,05). The major factors that weight-class athletes make on food choices come with; health, body weight control, and sensorial attributes. When it is observed between Athletes food eating behavior disorder and body image disorder; these two disorders are frequently seen among women athletes than males (p<0,05). It is also seen that when choosing food, athletes with the dissatisfaction of body image and/or eating disorder behavior, tends to pay more attention to body weight control factor. In order to better understand the factors in Turkish athletes food selection, it is necessary to do research with athletes in different sports branches.

Anahtar Kelimeler: Besin seçimi, yeme davranışı, beden imajı.