İstanbul Yeniköy Zoğrafyon Rum Kız İlkokulu Restorasyon Projesi
Restoration Project of Istanbul Yenikoy Zografyon Greek Primary School for Girls
Yazar: CAN SÖZBİR
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ MAZLUM
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışmada İstanbul'un Sarıyer ilçesine bağlı Yeniköy semtinde yer alanZoğrafyon Rum Kız İlkokulu konu alınmıştır. Yapının günümüzdeki durumununbelgelenmesine yönelik gerekli çalışmalar yapılmış; okulun ilk yapıldığı dönemdekidurumu eski harita, fotoğraf, yazılı kaynaklar, yerinde yapılan incelemeler ve kişiselgörüşmelerle saptanarak tarihsel gelişim süreci incelenmiştir. Okulun korunupgelecek nesillere aktarılarak faaliyetini sürdürmesi için onarım ve yenidenişlevlendirme kararı alınmıştır.Mimarı Konstantinos Dimadis olan okul, dönemin ünlü Rum bankeri HristakiZoğrafos tarafından 1872 yılında Yeniköy Aya Nikola Kilisesi'nin karşısındakitepecikte yaptırılmıştır. Cephe düzeninde Neo-Bizans üslubunun etkin olduğu okul,1954 yılında Mimar Vasil Vingas tarafından kapsamlı bir biçimde restore edilmiştir.Yapı günümüzde işlevini yitirmiş olup, yardıma muhtaç iki Rum aile tarafındanyaşama birimi olarak kullanılmaktadır.Çalışmanın birinci bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı ve çeşitli aşamalardakullanılan yöntemler anlatılmıştır. İkinci bölümde Zoğrafyon Rum Kız İlkokulu'nunbulunduğu Yeniköy semtinin konumu ve bölgenin 16. yüzyıldan itibaren tarihsel,sosyal ve ekonomik gelişimi ile birlikte geçmişte Yeniköy'de bulunan diğer RumOkulları ele alınmıştır. Üçüncü bölümde okulun tarihçesi ile mimarı hakkındabilgiler verilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde yapının konumu ve çevreselözellikleri belirtildikten sonra tüm mekânları, cepheleri, strüktür ve malzemeözellikleri, yapı elemanları ile yapıdaki bozulmalar ve nedenleri detaylı bir şekildeanlatılmıştır. Beşinci bölümde restitüsyon çalışması konu alınmıştır. Restitüsyonçalışmasında okulun zaman içinde geçirdiği değişim üç farklı dönem ile ayırtedilmiş, kişisel gözlemler, kullanıcılarına ait bilgiler ile çeşitli harita ve belgelerdoğrultusunda vaziyet planı, plan ve cephe restitüsyon projeleri hazırlanmıştır.Altıncı bölümde yapının aktif kullanımı ile ilgili olarak, döneminin ünlü birmimarına ait olan bu yapıyı geleceğe aktarmak amacıyla öneriler geliştirilmiştir.Yapının ihtiyaç duyduğu onarıma ilişkin müdahaleler tespit edilmiş, bunlara dayalıolarak müdahale analizleri ile birlikte bir restorasyon önerisi hazırlanmıştır. Sonuçbölümünde ise yapılan çalışmanın tüm sonuçları değerlendirilmiştir.

Abstract:
In this thesis, Zoğrafyon Greek Primary School for Girls, located in Yeniköy quarterof İstanbul - Sarıyer is studied. Research is carried out in order to document thecurrent situation of the building; the original situation of the building is determinedby the contribution of old maps, photographs, written sources, observations on-siteand personal interviews, and its historic development is investigated.The school, designed by architect Konstantinos Dimadis was financed by the famousGreek banker Hristaki Zoğrafos in 1872 on a small hill across the Aya NikolaChurch. The school with a Neo-Byzantine façade, was restored in 1954 by thearchitect Vasil Vingas. The building has lost its original function and being used forthe accommodation of two poor Greek families.In the first section of the study, the aim, the scope and the methods used in severalphases have been described. In the second section, the geographical location and thehistoric, social and economic development of Yeniköy since the 16th century aredescribed together with the other Greek Schools formerly situated in Yeniköy. In thethird section, short history of the school and information on its architect is given. Inthe fourth section of the thesis, after making a definition about its location and itssurroundings, all spaces, façades, structural elements and materials have beendescribed with their deterioration and the reasons. In the fifth section, reconstitutionof the building is studied. In this work, the changes of the building through the yearshave been differentiated by three different time periods. In accordance with thepersonal observations, informations gathered from the users, and several maps anddocuments, the reconstitution project including the site plan, plans and façades hasbeen prepared. In the sixth section, concerning the active usage of the building,proposals are made to convey this building to the coming generation. The requiredinterventions for its proper restoration has been ascertained. Depending on this, arestoration proposal together with the intervention analysis has been prepared. In theconclusion part, all the results of the study were evaluated.