Örgütsel yetenekler ile işletme performansı arasındaki ilişkide ürün yeniliğinin etkisini belirlemeye yönelik bir araştırma
A research to determine the impact organizational capabilities and business performance relations between product innovation's facility variable effetcs
Yazar: ALİ SAİD KABAKCI
Danışman: PROF. DR. MEHMET SELAMİ YILDIZ
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Rekabetin yoğun bir şekilde yaşandığı günümüz iş dünyasında, işletmelerin en
temel sorunlarından birisi; rekabet avantajı elde ederek işletmenin devamlılığını
sağlamaktır. Böyle bir ortamda işletmelerin performansını artırması; yenilik
faaliyetlerini merkeze alarak, sahip oldukları yetenekleri ve kaynakları, etkin ve
verimli kullanmalarına bağlıdır. Bu tez çalışmasının temel amacı; örgütsel yetenekler
ile işletme performansı arasındaki ilişkide ürün yeniliğinin aracılık etkisinin olup
olmadığını ortaya koymaktır. Araştırma; teori ve uygulama olmak üzere iki temel
kısımdan oluşmaktadır. Öncelikle araştırmanın temel değişkenleri olan; örgütsel
yetenekler, işletme performansı ve yenilik kavramları detaylı bir biçimde incelenmiş,
ardından bağımsız ve ara değişkenin, bağımlı değişken üzerindeki toplam, doğrudan
ve dolaylı etkilerini test etmek amacıyla hipotezler oluşturulmuştur.
Araştırma evrenini Doğu Marmara Kalkınma Ajansı (MARKA) bölgesinde
bulunan Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova illerindeki Organize Sanayi
Bölgelerinde faaliyet gösteren işletmelerin orta veya üst düzey bir yöneticisi
oluşturmaktadır. Nicel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada veriler, e-posta
ve online anket yoluyla elde edilmiştir. Değerlendirmeye alınan ve verilerin analizinde
kullanılan toplam anket sayısı 312'dir. Elde edilen verilerin aracılık etki analizi
Yapısal Eşitlik Modellemesi ve SPSS AMOS paket programı Bootstrap tekniği ile
yapılmıştır.
Araştırma sonucunda, "örgütsel yetenekler ile işletme performansı arasındaki
ilişkide ürün yeniliğinin aracı değişken etkisi vardır" savı; analiz edilen alt boyutların
tamamında doğrulanamamıştır. Örgütsel yeteneklerden; üretim yeteneği, öğrenme
yeteneği, lojistik yeteneği ve ortaklık kurma yeteneği boyutlarının işletme
performansının, finansal performans boyutu ile aralarındaki ilişkide ürün yeniliğinin
aracı değişken etkisi olmadığı görülmüştür. Benzer şekilde ürün yeniliğinin, üretim
yeteneği ve öğrenme yeteneği boyutlarıyla müşteri performansı boyutu arasında da
aracılık etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Analiz kapsamındaki diğer boyutlar
arasındaki ilişkide ise ürün yeniliğinin aracılık etkisinin olduğu görülmüştür. Son
olarak da elde edilen bulgular çerçevesinde, yöneticilere ve araştırmacılara yönelik bir
takım öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Örgütsel Yetenekler, İşletme Performansı, Ürün Yeniliği,
İşletme, Yapısal Eşitlik Modellemesi.

Abstract:
In today's business world where competition is intense, one of the most
fundamental problems of businesses is to ensure the continuity of the business by
gaining competitive advantage. In such an environment, increasing the performance
of businesses depends on the effective and efficient use of their capabilities and
resources by focusing on innovation activities. The main purpose of this dissertation
is to reveal whether there is a mediating effect of product innovation in the relationship
between organizational capabilities and business performance. The research consists
of two main parts: theory and practice. Firstly, the concepts of organizational
capabilities, business performance and innovation, which are the main variables of the
research, were examined in detail, and then hypotheses were formulated to test the
total, direct and indirect effects of the independent and mediating variables on the
dependent variable.
The research population consists of a middle or senior level manager of the
enterprises operating in the Organized Industrial Zone in Kocaeli, Sakarya, Düzce,
Bolu and Yalova provinces in the East Marmara Development Agency (MARKA)
region. In this study where quantitative research method was used, data were obtained
via e-mail and online survey. The total number of questionnaires evaluated and used
in data analysis is 312. The mediation effect analysis of the obtained data was
conducted with Structural Equation Modeling and SPSS AMOS package program
Bootstrap technique.
As a result of the research, the assertion that "product innovation has a
mediating variable effect in the relationship between organizational capabilities and
business performance" could not be confirmed in all sub-dimensions analyzed. Among
the organizational capabilities; production capability, learning capability, logistics
capability and partnership-building capability dimensions of organizational
performance did not have a mediating variable effect of product innovation in the
relationship between them and the financial performance dimension of business
performance. Similarly, it has been determined that product innovation does not have
a mediating effect between the production capability and learning capability
dimensions and the customer performance dimension. In the relationship between the
other dimensions within the scope of the analysis, product innovation was found to
have a mediating effect. Finally, within the framework of the findings, some
suggestions for managers and researchers are presented.
Keywords: Organizational Capabilities, Business Performance, Product
Innovation, Business, Structural Equation Modeling