1939-1960 yılları arası lise tarih ders kitaplarında inkılaplar konusunun ele alınışı
Dealing with the subject of revolutions in high school history textbooks between 1939-1960
Yazar: ALAATTİN GALİP
Danışman: DOÇ. DR. TOGAY SEÇKİN BİRBUDAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution

Özet:
Mustafa Kemal Atatürk'ün 19 Mayıs 1919 tarihinde başlatmış olduğu Milli Mücadele 29 Ekim 1923 tarihinde cumhuriyetin ilan edilmesiyle sonuçlanmıştır. Cumhuriyet'in ilanın ardından Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde ülkenin gelişimini ve kalkınmasını önceleyen bir süreç başlamıştır. Bu süreçte çeşitli alanlarda bir dizi inkılap yapılmıştır. Araştırmanın amacı lise tarih ders kitaplarında yer alan inkılap konularının 1939-1950 ve 1950-1960 yılları arası ders kitaplarında nasıl ele alındığını ve benzer yahut farklılıklarının olup olmadığını tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda Türkiye Cumhuriyeti'nin 1939-1960 yılları arasında liselerde ders kitabı olarak okutulmuş olan ve ulaşılabilen lise tarih ders kitapları incelenmiştir. Nitel bir araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada, bu tarihler arasında liselerde okutulan 7 farklı ders kitabı örneklem olarak ele alınmış ve doküman analizi tekniği ile bu ders kitapları incelenmiştir. Bu kapsamda yapılan araştırma sonucunda elde edilen veriler 1939-1950 ve 1950-1960 yılları arası dönem olmak üzere iki farklı ana başlık altında ele alınmıştır. Bu iki dönemin birbirinden ayıran birkaç fark bulunmaktadır. Bu farklardan birisi; 1939-1950 yılları arası yazılan ders kitaplarında yapılan inkılaplar yazarlar tarafından övülürken, 1950-1960 yılları arası yazılan ders kitaplarında inkılaplarla alakalı övgüye yer verilmemiş olmasıdır. 1939-1950 yılları arasında yazılan ders kitaplarında inkılap konularına daha fazla ve detaylı olarak yer verilirken, 1950-1960 yılları arası ders kitaplarında inkılap konuları anlatılırken detaya girilmeden ve daha az sayfada konuların anlatılmış olması bu iki dönemi birbirinden ayıran bir diğer farktır. 1939-1950 yılları arası okutulmuş olan ders kitapları arasında Mustafa Kemal Atatürk döneminde yazılmış olup 1941 yılına kadar ders kitabı olarak okutulan Tarih IV Türkiye Cumhuriyeti ders kitabının dili ağırdır ancak daha sonra yazılan ders kitaplarında bu durumun olmadığı, ders kitaplarının daha sade ve öğrencilerin rahatlıkla anlayabileceği bir şekilde yazıldığı görülmektedir.

Abstract:
The national struggle started by Mustafa Kemal Atatürk on 19 May 1919 resulted in the declaration of the Republic on 29 October 1923. After the proclamation of the Republic, a process that prioritized the growth and development of the country began under the leadership of Mustafa Kemal Atatürk. During this period, a number of reforms were made in various fields. The aim of the research is to determine how the revolution topics in high school history textbooks were handled in the textbooks between 1939-1950 and 1950-1960 and whether there are similarities or differences. For this purpose, accessible high school history textbooks, which were taught as textbooks in high schools in the Republic of Turkey between 1939 and 1960, were examined. In the study, where a qualitative research method was used, 7 different textbooks taught in high schools between these dates were taken as samples and these textbooks were examined using the document analysis technique. In this context, the data obtained as a result of the research were discussed under two different main headings: the period between 1939-1950 and 1950-1960. There are a few differences that distinguish these two periods. One of these differences is; While the reforms made in the textbooks written between 1939-1950 were praised by the authors, there was no praise for the revolutions in the textbooks written between 1950-1960. While the textbooks written between 1939-1950 included the revolution issues in more detail, the fact that the revolution issues were explained in fewer pages and without going into detail in the textbooks between 1950-1960 is another difference that separates these two periods. Among the textbooks written between 1939 and 1950, the History IV Turkish Republic textbook, which was written during the reign of Mustafa Kemal Atatürk and taught as a textbook until 1941, has heavy language and the book looks like a personal work rather than a textbook. This is not the case in the textbooks written later. It is seen that the textbooks are written in a simpler way that students can easily understand.