Bir yerdekiler: "Mahallenin Delisi" kavramı ve esnafın söylemsel pratikleri üzerine etnografik bir araştırma
Bir yerdekiler: the concept of "Mahallenin Delisi" and an ethnographic research on artisan's discourse and practices
Yazar: NİLGÜN SONKAN GÜNDÜZ
Danışman: PROF. DR. ASLI YAZICI YAKIN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Akıl = Reason ; Delilik = Madness ; Esnaflar = Artisans ; Mahalleler = Neighborhoods ; Söylem = Discourse

Özet:
Bu tez çalışması esnaf ve "deli" ilişkisini konu almaktadır. Alan çalışması boyunca akıl kriteri bağlamında esnafın "normal" ya da "akıllı" olanı temsil ettiği kabul edilmiş ve esnafın deli/delilik söylemi çerçevesindeki tutumu ve söylemsel pratikleri gözlemlenmiştir. Kavramsal kuramsal tartışmanın ana başlıkları olan "akıl", "beden", "sokak, sahipli ya da sahipsiz olma", "gündelik hayat ve oyun", "sosyal kontrol" kavramları esnafın söylemi ve alan deneyimleri üzerinden tartışmaya açılmıştır. Öte yandan tezin sorunsalını ve kavramsal kuramsal çerçevesini oluşturan birçok kavram, hikayesi alandaki delilerle benzerlik gösteren kurgusal kahraman Chauncey Gardiner'in hikayesi bağlamında okunmuş, "Bir Yerdekiler" kavramı bu karaktere ve hikayesine atıfla bir metafor olarak kullanılmıştır. Alan çalışması bölümü ise, isimler, ilişkiler ve anlamlar üzerine kuruludur: Saha gözlemleri neticesinde esnafın "deli" yerine başka kelimeler kullandığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, esnafın kendi mahallesinde ya da muhitinde "deli" olduğunu düşündüğü kişilerle, her biri farklı bir ilişki kategorisi oluşturan belirli bir örüntü içeren motivasyonla hareket ettiği, davranış ve tutumlar sergilediği, deliye anlamlar yüklediği görülmüştür. Esnafın, deli, delilik, akıl, normal gibi kavramları anlamlandırma biçimleri, "davranış/pratik" ve "anlam" bazlı bu ilişki kategorileri üzerinden anlatılmıştır. Öte yandan esnafın deliye atfettiği anlamlar bağlamında, kader, uğur, şans, kutsallık, masumiyet, saflık, zararsızlık, vicdan gibi kavramlar esnafın söylemi çerçevesinde çözümlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
This thesis is about relationship between artisans and "the mad". During the field survey, it is accepted that artisans represent the "normal" or "reasonable" within the context of reason, and observed artisans' attitude and behaviours within the scope of their "the mad"/madness discourse. "Reason", "body", "street, being possessed or abeyance", "everyday life and game", "social control" concepts, major topics of conceptual discussion, are brought into question over artisans' discourse and field experiences. In other respects, most of the concepts forming the conceptual theoretical framework and problematic of this thesis were studied in the context of the story of Chauncey Gardiner who is a fictional protagonist bearing a resemblance to the mad met in the field research. So the term "Bir Yerdekiler", as a metaphor, was used with reference to this character and his story. As for field research section, it is based on names, relationships and meanings: As a result of field observations it was observed that artisans are using other words instead of "the mad". Also it was witnessed that artisans display, enact and exhibit attitudes, each makes up new relationship categories and forms a particular behavioural pattern, towards people whom they think "the mad" and live their life in their own periphery or neighbourhood. How artisans interpret notions as insane, madness, mind, normal, on a behaviour/practice and meaning basis are depicted through these categories. On the other hand, in the context of artisan's attribute values to these individuals through concepts as talisman, fortune, blessedness, innocence, gullibility, inoffensiveness, and conscience was tried to analyze in the scope of discourse of the artisans.