Siyanürle liç yöntemiyle cevherden altın kazanımı, çevresel sorunlar ve Türkiye örnekleri (Türkiye açısından altın üretimi)
Obtaining gold from one cyanide leaching method, enviromental problems and examples of Turkey (gold production in view Turkey)
Yazar: CEMALETTİN KÜÇÜK
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN KUŞKONMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Metalurji Mühendisliği = Metallurgical Engineering

Özet:
Yirmi yılı aşkın bir zamandır Türkiye gündeminde değişik zamanlarda tartışılan siyanürleme yöntemiyle altın üretimi, mühendisliğin çalışma alanı olan, ekonomik, sosyal, siyasal ve teknik boyutlarıyla ele alınması ve sonuçlarının ortaya çıkarılmasını gerekli kılmıştır. Altın üretimi yöntemi olarak dünyada yüzyıllık bir uygulaması olan ve çeşitli sorunları da beraberinde getiren siyanürleme yöntemi Türkiye'de birebir uygulaması başlayana kadar, teknik boyutları üzerinde çeşitli tartışmalara yanılsamalar eklenerek, Türkiye'nin içinde bulunduğu ekonomik siyasal süreçlerde kullanılarak, yaşanmış ve yaşanabilecek olumsuz ağır sonuçlar göz ardı ettirilebilmekteydi.Yapılan bu çalışmayla dünyanın çeşitli bölgelerinde çevresel, sağlık, ekonomik ve buna bağlı olarak siyasal sonuçlarıyla, olumsuz ağır sonuçlar yaratan siyanürleme yöntemiyle altın üretimi incelenmiştir. Türkiye açısından uygulanmaya başlayınca dünya örneklerini önümüze koyarak, değerlendirilmesi yapılmıştır.Türkiye'de çok çeşitli bölgelerde gündeme gelen altın üretimi, 1985 yılında Gümüşköy- Kütahya'da kurulu bulunan siyanürleme yöntemi kullanılarak gümüş üretimi yapan Gümüşköy Gümüş Tesisleri örneğiyle başlamıştır. Sonrasında uzun tartışmalara neden olan, Ovacık-Bergama-İzmir de yasadışı yollarla üretime geçen Ovacık altın işletmesinin 2001 yılında üretime geçmesi ve sonrasında çok çeşitli çevresel sorunların varlığı gözlemlenmiştir. Son olarak Kışladağ-Eşme-Uşak'da kurulan Kışladağ altın işletmesi 2006 yılında daha demene aşamasında bir çok çevresel ve sağlık sorunu yaratarak üretime başlamıştır.Bu üç kuruluşla ilgili olarak, kuruluş ve çalışma aşamasında incelenmiş olup, önemli ölçüde çevresel sorunların ortaya çıktığı, insan sağlığının yitirildiği, geri dönülmez ekonomik kayıpların ortaya çıktığı belirlenmiştir.Bunların yanında, büyük ekonomik döngüde insan ve çevre sağlığı hiçe sayılırken, siyasal iktidarların hukuksal alanı, büyük ekonomik güçlerden yana düzenlediği, yargı kararlarını uygulamadığı ortaya konulmaktadır. Doğal kaynakların yok edilecek şekilde belirli merkezlere yönlendirildiği bu çalışmayla gözlemlenmiştir. Şimdi birkaç yerde daha üretime hazırlanan benzer uygulamalarda da aynı sonuçların yaşanacağı kaçınılmazdır. Aynı şekilde diğer maden işletmeleri için de çoğu tespit geçerli olmaktadır.Genel olarak bakıldığında Türkiye açısından siyanürleme yöntemiyle altın üretimi sorunlarla başlamış, sorunlarla sürmektedir. İleride ağır sonuçların ortaya çıkacağı beklenmekte olduğundan bu konuda ekonomik, sosyal ve teknik alanda önemli çalışmaların siyasal alana taşınması kaçınılmazdır.Anahtar Kelimeler: Siyanürleme, liç, akut, toksikokinetik

Abstract:
Gold production through cyanidation, a process discussed in Turkey for more than 20 years, is although a subject area of engineering, needs to be considered with its economic, social, political and technical aspects. Cyanidation has been implemented worldwide for a century as a process for gold production and was accompanied with many problems, and until its application in Turkey began, it was only a subject being discussed with its technical dimensions, together with some illusions, used in the economic and political processes encountered by Turkey, and any serious conclusions, experienced or to be experienced were disregarded.In this study we have studied gold production with cyanide process, which have caused severe negative outcomes in various areas of the world with its environmental, health, economic and political results. And as regards its usage in Turkey, its evaluation has been made considering the examples worldwide.Use of cyanidation in gold production, an issue talked about in various areas within Turkey, has commenced in 1985 with Gümüşköy Silver Enterprises established in Gümüşköy-Kütahya, which produces silver with cyanide process. It was followed by the long discussed Ovacık Gold Enterprises, which in 2001 started production with illegal methods in Ovacık-Bergama-Izmir, and many environmental problems were observed thereafter. Finally, Kışladağ Gold Enterprises, established in Kışladağ-Eşme-Uşak, started production in 2006, which even in the test phase caused many environmental and health problems.These three enterprises were examined both in the establishment and operation phases, and it was determined that considerable environmental problems have occurred, health problems were experienced, and unrecoverable economic losses were suffered.Furthermore, it was observed that while the health of the people and the environment were disregarded in this great economic cycle, political authorities have regulated the laws in favour of the economic powers, and have not implemented the court rulings. In this study it was also observed that natural resources were directed to certain centres in a manner destroying the natural resources. It is unavoidable that the same results will occur with the similar applications which get prepared for production. Besides, many of the findings are also valid for other mining enterprises.In general, it may be put forward that gold production with cyanidation in Turkey has started with problems and continues with problems. Considering that severe results will occur in the future, the important economic, social and technical studies in this subject should also be considered in the political area.Key Words: Cyanidation, leach, acute, toxicokinetic