Tek tanrılı dinler bağlamında erkeklerin kadınlar üzerinde hakim olması sorunu
The problem of men's domination over women in the context of monotheistic religions
Yazar: NURGÜL KARTAL
Danışman: PROF. DR. CENGİZ BATUK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın ve Aile Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Din = Religion ; Dinler tarihi = History of religions ; Hristiyanlık = Christianity ; Kadınlık = Femininity ; Otorite = Authority ; Yahudilik = Judaism ; İslamiyet = Islam

Özet:
Erkeklerin özne kabul edildiği kadınların nesne konumuna indirgendiği ve kadınların kendilerine yüklenen edilgen rollerle koşulsuz itaate mecbur bırakıldığı şeklindeki görüşler günümüzde daha çok tartışılır olmuştur. İnsanların zihinlerine kazınan kolektif bilinç vasıtasıyla asırlar boyunca varlığını sürdüren erkeğin kadın üzerinde otorite olması kadının da ona boyun eğmesi şeklindeki ön kabullerin sebepleri de tartışmaların bir başka boyutunu oluşturmuştur. Erkek hâkim anlayışın fikirlerini desteklemek amacıyla ilahi metinleri referans gösterip söz konusu metinleri yine kendilerinin yorumladığı bu iç içe geçmişliğin ve kuvvetli birlikteliğin neticesinde kadının konumunun belirlendiği gibi söylemler bu duruma sebep olarak öne sürülen görüşlerdendir. Bu tespitler aynı zamanda tezin çıkış noktasını teşkil etmektedir.
Bu çalışma, tek tanrılı dinlerden olan Yahudilik, Hristiyanlık ve İslamiyet'te erkeklerin kadınlar üzerindeki hâkimiyetini kutsal kitaplar çerçevesinde incelemeyi ve söz konusu hâkimiyeti belirlemeyi amaçlamaktadır. Kadın erkek ilişkilerinin kesiştiği ve erkek hâkimiyetin daha yoğun hissedildiği yaratılış anlatıları, ilk günah söylemleri, evlilik, aile, boşanma, miras, şahitlik ve ibadet gibi konular ele alınırken; bu hâkimiyetin dinî öğretilerle nasıl ve kimler aracılığıyla ilişkilendirildiğine dair örnekler sunulmakta ve toplumsal etkileri tartışılmaktadır. 
Çalışmada erkeklerin kadınlardan üstün olduğu bunun neticesinde kadınlar üzerinde otorite olmaları gerektiği görüşünün üç dinde de kendine yer bulduğu sonucuna ulaşılırken en katı tutumun Yahudilikte olduğu gözlemlenmiştir. Evlilik, aile ve boşanma konularında diğer dinlerde erkek hâkimiyeti daha baskın iken İslam'ın bu konularda kadına söz hakkı tanıdığı görülmüştür. Kadınların din görevlisi olamaması ayrıca kadının ibadeti ile ilgili kısıtlamaların olması tek tanrılı dinlerin ortak paydada buluştuğu konulardan olmuştur. Kadının şahitliğinin genel manada kabul edilmemesi ve miras taksiminde geri plana atılması -küçük farklılık göstermekle beraber- söz konusu dinlerin hepsinde birbirine oldukça benzer sonuçlar verirken bu konular ayrıca erkek hâkimiyetinin belirgin hissedildiği alanlardan olmuştur. 
Tek tanrılı dinlerin erkek ve kadın arasındaki güç dinamiklerini yapılandırdığı, bu yapılandırmada din adamlarının payı olduğu, dinî metinlerdeki erkek egemen görüşlerin sosyal ve kültürel normlarla şekillendiği ve bunun kadınların konumuna etki ettiği tespit edilmiştir.

Abstract:
The views that men are accepted as subjects, women are reduced to the position of objects and women are forced to unconditional obedience with the passive roles imposed on them have become more debated today. The reasons for the presuppositions that men have authority over women and that women should submit to them, which have persisted for centuries through the collective consciousness engraved in people's minds, have constituted another dimension of the discussions. In order to support the ideas of the male dominant understanding, discourses such as that the position of women is determined as a result of this intertwined and strong unity, which is interpreted by masculine people by referring to divine texts and interpreting the texts in question, are among the views put forward as a reason for this situation. These determinations also constitute the starting point of this thesis.
This study aims to examine the dominance of men over women in the monotheistic religions of Judaism, Christianity and Islam within the framework of the holy books and to determine in which areas this dominance is realised. While discussing issues such as creation narratives, discourses on original sin, marriage, family, divorce, inheritance, witnessing and worship, where male dominance is felt more intensely and where relations between men and women intersect; examples of how and through whom this dominance is associated with religious teachings are presented and their social effects are discussed. 
In the study, it was concluded that the view that men are superior to women and as a result, they should have authority over women has found its place in all three religions, while the strictest attitude was observed in Judaism. While male dominance is more dominant in other religions in marriage, family and divorce issues, it has been observed that Islam gives women the right to have a say in these issues. The fact that women cannot be religious officials and that there are restrictions on women's worship are among the common denominators of monotheistic religions. The fact that women's testimony is not accepted in general terms and that they are left behind in the division of inheritance give quite similar results in all religions, while these issues have also been among the areas where male dominance is clearly felt.
It has been determined that monotheistic religions structure the power dynamics between men and women, that clergymen have a share in this structuring, that male-dominated views in religious texts are shaped by social and cultural norms, and that this affects the position of women.