Göçmen lise öğrencilerinin kariyer kararı verme öz yeterliklerinin incelenmesi
Examining career decision-making selfefficacy of immigrant high school students
Yazar: AYŞE ARSLAN
Danışman: PROF. DR. DİLEK YELDA KAĞNICI
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı 2011'den itibaren Suriye'deki savaş sebebi ile Türkiye'ye göçmek zorunda kalan Suriyeli öğrencilerde algılanan sosyal desteğin, kültürleşme stratejilerinin ve umut düzeylerinin kariyer karar verme öz yeterliğini yordama gücüne bakmaktır. Araştırmanın evreni 2022-2023 eğitim öğretim yılı güz döneminde İzmir'in Bayraklı, Buca, Bornova, Karabağlar, Konak ve Karşıyaka ilçelerinde bulunan 31 lisede eğitim gören Suriyeli öğrencilerden oluşmaktadır. Araştırmaya katılan 295 Suriyeli göçmen lise öğrencilerine "Kişisel Bilgi Formu", "Kariyer Karar Verme Öz Yeterli Ölçeği- Kısa Form", "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği", "Sürekli Umut Ölçeği" ve "Kültürleşme Stratejileri ve Tutumları Ölçeği" uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 26 paket programından yararlanılarak tek yönlü varyans, Pearson korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizi teknikleri ile analiz edilmiştir. 
Analiz sonuçları algılanan sosyal destek, umut ve kültürleşme stratejileri değişkenlerinin birlikte kariyer karar verme öz yeterliğinin anlamlı yordayıcıları olduğunu göstermektedir. Ayrıca çalışmada algılanan sosyal desteğin alt boyutlarının (aileden algılanan sosyal destek, akrandan algılanan sosyal destek ve özel insandan algılanan sosyal destek), umudun alt boyutlarının (alternatif yollar düşüncesi ve eyleyici düşünceler) ve kültürleşme stratejilerinin alt boyutlarının (Türkiye geleneklerini benimseme ve memleket geleneklerini sürdürme) kariyer karar verme öz yeterliği ile ilişkisi incelenmiştir. Araştırma sonucunda kariyer karar verme öz yeterliği ile algılanan sosyal desteğin alt boyutları arasında düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu ancak algılanan sosyal desteğin alt boyutlarının kariyer karar verme öz yeterliğini yordamadıkları bulgularına erişilmiştir. Umudun alt boyutlarıyla kariyer karar verme öz yeterlilik arasında ise orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu ve umudun alt boyutlarının kariyer karar verme öz yeterliğini yordadığı görülmüştür. Son olarak kariyer karar verme öz yeterlilik ile kültürleşme stratejilerinin alt boyutu olan Türkiye geleneklerini benimseme arasında orta düzeyde memleket geleneklerini sürdürme arasında düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu fakat memleket geleneklerini sürdürmenin kariyer karar verme öz yeterliğini yordamazken Türkiye geleneklerini benimsemenin kariyer karar verme öz yeterliğini yordadığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Sın olarak bu araştırma modelinin kariyer karar verme öz yeterliğine ait toplam varyansın %31'ini açıkladığı görülmüştür. Araştırmada ulaşılan sonuçlar alanyazın kapsamında tartışılmış, yorumlanmış ve ulaşılan sonuçlara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This research aims to investigate the influence of perceived social support, acculturation strategies, and hope levels on career decision-making self-efficacy in Syrian students who immigrated to Turkey due to the war in Syria in 2011. The study includes Syrian students studying in 31 high schools in Bayraklı, Buca, Bornova, Karabağlar, Konak, and Karşıyaka districts of Izmir province in the fall semester of the 2022-2023 academic year. The research utilized the "Personal Information Form", "Career Decision Making Self-Efficacy Scale- Short Form", "Multidimensional Perceived Social Support Scale", "Continuous Hope Scale" and "Acculturation Strategies and Attitudes Scale" to survey 295 Syrian immigrant high school students. The data was analyzed using one-way analysis of variance, Pearson correlation analysis, and multiple linear regression analysis techniques using the SPSS 26 package program.
The results of the analysis showed that perceived social support, hope, and acculturation strategies variables are significant predictors of career decision-making self-efficacy. The study also examined the sub-dimensions of perceived social support, hope, and acculturation strategies. According to the study, the sub-dimensions of perceived social support (perceived social support from family, peers, and special people), hope (thought of alternative ways and active thoughts), and acculturation strategies (adopting Turkish traditions and maintaining the traditions of the country) were found to have a relationship with career decision-making self-efficacy.
The research found a low-level significant relationship between career decision-making self-efficacy and the sub-dimensions of perceived social support, but the sub-dimensions of perceived social support did not predict career decision-making self-efficacy. A moderately significant relationship between the sub-dimensions of hope and career decision-making self-efficacy was also observed, and the sub-dimensions of hope predicted career decision-making self-efficacy. Finally, there was a low-level significant relationship between career decision-making self-efficacy adopting Turkish traditions, and maintaining hometown traditions at a medium level. However, while maintaining hometown traditions did not predict career decision-making self-efficacy, adopting Turkish traditions predicted career decision-making self-efficacy. The research model explained 31% of the total variance of career decision-making self-efficacy. The results obtained in the research were discussed and interpreted within the scope of the literature, and suggestions were made for the obtained results.