Sivas-İmranlı yöresi mezar yapılarının plastik unsurları ve çağdaş sanat uygulamalarına yansıması
Plastic elements on the tombs in the Sivas-Imranli region and their reflection on contemporary art practices
Yazar: YASEMİN TAŞKIN
Danışman: PROF. DR. ALAYBEY KAROĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Aleviler = Alawis ; Eski Türkler = Old Turks ; Koçgiri Aşireti = Koçgiri Tribe ; Mezar taşları = Tambstones ; Mezarlar = Graves ; Motifler = Motifs ; Resimler = Pictures ; Semboller = Symbols ; Sivas-İmranlı = Sivas-İmranlı ; Türk kültürü = Turkish culture

Özet:
"Sivas İmranlı Yöresi Mezar Yapılarının Plastik Unsurları ve Çağdaş Sanat Uygulamalarına Yansıması" adlı bu çalışmada İmranlı yöresinde bulunan bölgeye özgü mezar yapıları ve üzerlerindeki plastik ögeler incelenmiştir. Ölüm ve mezar kavramları üzerinde durularak Anadolu'daki geçmiş uygarlıklara ait mezar yapıları ve Türklerin bu topraklara getirdiği eski inanışlarına dayalı bu kültür açıklanmıştır. Bu bağlamda, İmranlı yöresinde yaşayan Alevi inancına sahip Koçgiri aşiretinin mezar yapıları ve bunların üzerlerinde bulunan motifler, resimler ve semboller eski Türk kültüründeki ölüm ve mezar ritüelleri açısından incelenmiştir. Çalışma genel tarama modeline göre yapılmıştır. Alana ilişkin literatür tarama, alan araştırması, video ve fotoğraf çekim araçları kullanılarak derinleştirilmiştir. Röportaj ve görüşme tekniklerinden yararlanılarak literatür tarama desteklenmiştir. Bu yönüyle çalışma nitel araştırma yöntem ve araçları ile gerçekleştirilmiştir.  Elde edilen verilerde bu bölgedeki mezar yapılarının Koçgiri aşiretinin yaşadığı diğer bölgelerdeki mezar yapılarıyla benzerlikler taşımasının yanı sıra bölgedeki geçmiş kültürlerin etkisiyle kendine özgü biçimlerin de oluştuğu görülmüştür. Sanat tarihimizde buna benzer özgün plastik değerler çağdaş sanata kaynak oluşturmuştur. Bu yolda çalışan, yani geleneksel unsurları sanat çalışmalarında ele alarak çağdaş Türk resim sanatında başarı sağlamış pek çok sanatçı bulunmaktadır. Bu çalışmada Bedri Rahmi Eyüboğlu, Abidin Elderoğlu, Erol Akyavaş, Nuri Abaç, Jale Yılmabaşar, Süleyman Saim Tekcan, Hüsamettin Koçan, Can Göknil, Rauf Tuncer ve Murat Morova adlı sanatçıların sanat anlayışları ve eserleri incelenmiştir. Yapılan bu araştırmalar ışığında 16 adet kişisel çağdaş uygulama yapılmıştır. Bu uygulamalarda zengin bir plastik içerik ve çeşitliliğe sahip olan İmranlı yöresi mezarlarına ait resim, sembol ve simgelerin içlerinden hayat ağacı, kuş, güneş kursu, çarkıfelek ve yaşam tohumu motifleri ele alınmıştır. Tespit edilen bu sanatsal ve kültürel değer olan mezar yapılarının da diğer kültürel elemanlar gibi çağdaş sanat ürünlerine kaynak oluşturabileceği ortaya konulmuştur.

Abstract:
In this study titled "Plastic Elements on the Tombs in the Sivas-Imranli Region and their Reflection on Contemporary Art Practices", the tombs in the Imranli region and their plastic elements were examined. Tombs of the past civilizations in Anatolia were described by focusing on the concepts of death and tomb, along with this culture, which was based on ancient beliefs and introduced to this land by the Turks. In this context, the tombs of the Koçgiri tribe, who lived in the Imranli region and practiced the Alawism faith, and the motifs, paintings, and symbols on these tombs were examined in terms of death and tomb rituals in ancient Turkish culture. The study was carried out according to the general screening model. The literature on the field has been deepened by using field research, video and photo shooting tools. Literature review was supported by using interview and interview techniques. In this respect, the study was carried out with qualitative research methods and tools.The data obtained presents that the tombs in this region showed similarities with the tombs in other regions where the Koçgiri tribe lived, and unique forms were created under the influence of past cultures in the region. In our art history, similar unique plastic values had been a resource for contemporary art. There are many artists who worked in this field, becoming successful in contemporary Turkish painting art by addressing traditional elements in art works. In this study, the art concepts and works of Bedri Rahmi Eyüboğlu, Abidin Elderoğlu, Erol Akyavaş, Nuri Abaç, Jale Yılmabaşar, Süleyman Saim Tekcan, Hüsamettin Koçan, Can Göknil, Rauf Tuncer, and Murat Morova were examined. In the light of this research, 16 personal contemporary practices were performed. The tree of life, bird, sun disk, passionflower, and life seed motifs were selected among the pictures, symbols, and tombs in Imranli, which had a rich plastic content and diversity, and such elements were discussed in these practices. It was revealed that these tombs, which were artistic and cultural values, could also constitute a source for the products of contemporary art similar to the other cultural elements.