İlişkisel Çerçeve Kuramı bağlamında okul öncesi dönemde ilişkisel çerçeve eğitiminin zekâ üzerindeki etkileri
The effects of Relational Frame Theory based preschool education protocol on intelligence
Yazar: CİHAN ZÜLEYHA AYDIN ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. KAASIM FATİH YAVUZ
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
İlişkisel Çerçeve Kuramı (İÇK), insanların dili ve sembolik uyaranları kullanarak kavramları, düşünceleri, nesneleri ve olayları birbirleriyle ilişkilendirme sürecini açıklayan bir kuramdır. Kuramın temel bileşeni olan ilişkisel çerçevelerin, bireyin bilişsel performansı üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu düşünülmektedir. Bu araştırma kapsamında ilişkisel çerçevelerin gelişiminin en belirgin olduğu erken çocukluk dönemi için bir ilişkisel çerçeveleme eğitim protokolü geliştirilmiş ve bu eğitimin katılımcıların zekâ puanları üzerindeki etkisi incelenmiştir. Katılımcıların eğitim programındaki performansları ile zekâ puanları arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. İÇK temelli ilişkisel çerçeveleme eğitimi verilen deney grubundaki katılımcıların zekâ puanlarında önemli bir artış gözlemlenmiştir. Ve aynı zamanda istatistiki olarak belirgin olmasa da gruplar arasında zekâ puanları arasında bir fark izlenmiştir. Bu protokolün IQ üzerindeki etkisinin göstergesi niteliğindeki bu bulguların güçlenmesi için benzer çalışmaların daha büyük örneklem gruplarıyla tekrarlanması gerektiği düşünülmektedir. Gruplar arasındaki zekâ farklılıklarının istatistiksel olarak anlamlı olmaması dışında, tüm bulgular araştırma hipotezleriyle tutarlıdır ve bu çalışma, erken çocukluk döneminde ilişkisel çerçeveleme eğitiminin çocukların zekâ puanlarını önemli ölçüde artırdığını kanıtlamaktadır.

Anahtar Sözcükler: erken çocukluk, ilişkisel çerçeveler, ilişkisel çerçeve kuramı, erken müdahale programı, zekâ.

Abstract:
Relational Framework Theory (RFT) is a theory about the cognitive processes of associating concepts, thoughts, objects, and events with each other using language and symbolic structures. Relational frameworks which are the core component of the theory, are thought to have a significant impact on an individual's cognitive performance. Within the scope of this research, a Relational Framework Training Protocol was developed for the early childhood period, where the development of relational frames is most evident, and the effect of this training on the intelligence scores of the participants was examined. A positive correlation was found between the performance of the participants in the training program and their IQ scores. A significant change was observed in the intelligence scores of the participants in the experimental group who were given RFT-based relational frame training, as well as a difference between the groups, although it was not statistically significant. In order to find a statistically significant different between groups based on their IQ scores the test need to be replicated with greater population. Except that the differences in intelligence between the groups was not statistically significant, all findings were consistent with the research hypotheses, and this study proved that relational framework education in early childhood significantly increased children's intelligence scores.

Key Words: early childhood, early intervention program, relational frames, Relational Frames Theory, intelligent.