Milli Mücadele Döneminde Nazilli (1919-1922)
Nazilli during the National Struggle (1919-1922)
Yazar: FİRDEVS GÖKCE EVREN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜNVER GÜNEŞ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
I. Dünya Savaşı'nı ağır bir mağlubiyetle bitiren Osmanlı Devleti, ardından imzaladığı 30 Ekim 1918 Mondros Ateşkes Antlaşması'yla yurdu işgale hazır hale getirmişti.3 Kasım'daki ilk işgaller ve 15 Mayıs 1919'da İzmir'in işgali Türk tarihinde yeni bir süreci Milli Mücadele Dönemi'ni başlatmıştır. İşgaller karşısında sükûnet isteyen ve tahtını kaybetmek istemeyen Padişah, halkı işgal güçlerine karşı direnmeye mecbur bırakmıştır. Kısa sürede yurtta gizlilikle örgütlenme faaliyetleri başlamıştır. Nazilli de işgale uğrayan ve örgütlenmenin başladığı yerlerden biridir. Öncelikli olarak Heyet-i Milliye kurulmuş, çevre merkez ve kazalardan üyelerin de katıldığı Nazilli Kongreleri toplanmıştır. Kongrelerde mücadelenin kimlerle nasıl yapılacağı, ihtiyaçlar, iaşe temini, Kuva-yı Milliye'nin kurulması gibi önemli kararlar alınmıştır. Her kesimden insanın bulunduğu Kuva-yı Milliye'de efelerin etkisi büyüktür. Hacı Süleyman Efendi gibi önder kişilerin davetiyle dağdan inen Demirci Mehmet Efe bölgedeki en etkili isimdir. Efe, büyük bir otorite kurmuş, bozulan asayişi de sağlamaya çalışmıştır. 3 yıl boyunca Kuva-yı Milliye oyalama, yavaşlatma stratejisiyle hareket ederek Yunanlıları yormuş fakat onları bölgeden atamamıştır. Halkın çoğunluğu Yunan kuvvetlerinin eziyetlerine dayanamayıp göç etmiştir. Hilal-i Ahmer Cemiyeti, hem sağlık faaliyetlerini hem de göçmen sorunlarını çözmeye çalışmıştır. Düzenli ordunun kurulması, Batı Cephesi savaşlarındaki galibiyetler ve Büyük Taarruz'un da kazanılmasıyla Yunan kuvvetleri Megalo İdea'yı gerçekleştiremeyeceklerini anlamışlardı. 3 Haziran 1919'da Nazilli'yi işgal eden Yunan kuvvetleri, terketmek zorunda kaldıkları her yeri yaktıkları gibi 5 Eylül 1922'de Nazilli'yi de yakarak geri çekilmek zorunda kalmıştır.

Abstract:
The Ottoman Empire, which ended World War I with a heavy defeat, made the country ready for occupation with the Mudros Armistice Treaty signed on October 30, 1918. The first invasions on November 3 and the occupation of Izmir on May 15, 1919 started a new process in Turkish history, the National Struggle Period. The Sultan, who wanted calm in the face of the occupations and did not want to lose his throne, forced the people to resist against the occupation forces. In a short time, secret organizational activities started in the country. Nazilli was also one of the places that was occupied and where the organization started. First of all, Heyet-i Milliye was established and Nazilli Congresses were convened with the participation of members from the surrounding centers and accidents. In the congresses, important decisions were taken such as how and with whom the struggle would be carried out, needs, food supply, and the establishment of Kuva-yı Milliye. In the Kuva-yı Milliye, where people from all walks of life participated, the influence of the Efes was great. Demirci Mehmet Efe, who came down from the mountain upon the invitation of leaders such as Hacı Süleyman Efendi, was the most influential figure in the region. Efe established a great authority and tried to restore the deteriorating public order. For 3 years, the Kuva-yı Milliye used a strategy of stalling and slowing down, exhausting the Greeks, but could not expel them from the region. The majority of the people could not bear the persecution of the Greek forces and migrated. The Hilal-i Ahmer Society tried to solve both health activities and migrant problems. With the establishment of the regular army, the victories in the Western Front wars and the victory of the Great Offensive, the Greek forces realized that they could not realize the Megalo Idea. On June 3, 1919, the Greek forces invaded Nazilli and burned Nazilli on September 5, 1922, as they burned every place they had to leave and had to retreat.