Okul öncesi eğitimde diyaloğa dayalı okuma yöntemine göre hazırlanan Türkçe etkinliklerinin sözel dil becerilerine etkisi
The effect of Turkish language activities prepared in accordance with the technique of dialogic reading on pre-school children's verbal linguistic skills
Yazar: CANSEV KARAKUŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MERİÇ TUNCEL
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil becerileri = Language skills ; Diyalog = Dialogue ; Diyalojik iletişim = Dialogic communication ; Diyaloğa dayalı okuma = Dialogic reading ; Eğitim yöntemleri = Education methods ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Sözel kabiliyet = Verbal ability ; Türkçe = Turkish ; Türkçe metinler = Turkish texts

Özet:
Bu araştırmanın amacı; okul öncesi eğitimde diyaloğa dayalı okuma yöntemine göre hazırlanmış olan Türkçe etkinliklerinin beş-altı yaş çocukların sözel dil becerilerine etkisinin incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu 2015-2016 öğretim yılında Yalova'nın Çınarcık ilçesine bağlı sosyo-ekonomik yönden alt-orta seviye bir ilkokulun anasınıfına devam eden 23 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmada, ön-test son-test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Bunun yanı sıra uygulama sırasında gözlem, görüşme ve öğrenci ürünleri de incelenerek araştırma nitel verilerle zenginleştirilmiş ve karma bir araştırma modeli kullanılmıştır.

Araştırmanın amacı doğrultusunda çocukların sözel dil becerilerini tespit etmek için geçerliği ve güvenirliği Topbaş ve Güven (2009) tarafından sınanan Türkçe Erken Dil Gelişim Testi (TEDİL) A ve B paralel formları ön-test ve son-test olarak kullanılmıştır. TEDİL testinin yanı sıra araştırma bulguları sözel dil becerileri, alıcı dil ve ifade edici dil becerileri kontrol listeleri kullanılarak nitel verilerle desteklenmiştir. Süreç boyunca deney grubunda yer alan çocuklardaki ilerlemeyi gözlemlemek için çocukların yöntemde kullanılan sorulara verdiği yanıtlar (dil örnekleri) ve öğrenci ürünleri (hikaye oluşturma çalışmaları) incelenmiştir. Sürece gözlemci olarak katılan öğretmen ve öğretmen adaylarıyla görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada toplanan verilerin analizinde SPSS kullanılmıştır. Nitel veriler de betimsel analizle incelenmiştir.

Araştırmanın ön hazırlık aşamasında, ilgili literatür taranarak ve alan uzmanlarından destek alınarak sekiz adet resimli çocuk kitabı seçilmiştir. Seçilen kitaplar kullanılarak 21 oturumdan oluşan diyaloğa dayalı okuma yöntemine göre hazırlanan Türkçe etkinlik planları, deney grubunda 10 hafta süreyle uygulanmıştır. Etkinliklerin uygulandığı deney grubunda yer alan çocukların alıcı, ifade edici ve sözel dil becerileri puan ortalamalarında artış olmuştur. Deney grubunda yer alan çocukların ön-test ile son-test puanları arasında anlamlı ve etkili farklılık (alıcı dil p=.004, r=.822; ifade edici dil p=.002, r=.884; sözel dil p=.002, r=.885) bulunmuştur. Çalışmanın deney grubu ile kontrol grubunun sözel dil becerileri son-test puanları karşılaştırıldığında da aralarında anlamlı farklılıklar çıkmıştır.

Sonuç olarak diyaloğa dayalı okumaya göre hazırlanan Türkçe etkinliklerinin beş-altı yaş çocukların sözel dil becerilerini geliştirdiği tespit edilmiştir. Bu araştırma okul öncesinde Türkçe etkinliklerinin daha verimli gerçekleşmesini sağlamak ve diyaloğa dayalı okuma yönteminin etkililiğini incelemek adına önemlidir.  Başka araştırmalarda diyaloğa dayalı okumanın sözel dil becerileri dışında diğer değişkenlere katkısının incelenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: diyaloğa dayalı okuma, okul öncesi eğitim, sözel dil becerileri

Abstract:
The aim of this study is to analyze the effect of Turkish language activities prepared in accordance with the technique of dialogic reading on 5-6 year-old children's verbal linguistic skills. 23 students at a socio-economically low-middle class primary school in the academic year of 2015-2016 in the town of Çınarcık in Yalova comprise the experimental group of the study. Pre-test post-test controlled group experimental design was used in this study. Besides that, the study was enriched with qualitative data and a complex research method was used.

 In line with the aim of study, TEDİL early language development test (A and B paralel forms), whose validity and reliability were done by Topbas and Guven (2011), was used as pre-test and post-test. Besides TEDİL test, research findings were supported by qualitative data using the checklists of verbal linguistic skills, receptive linguistic skills, and expressive linguistic skills. Students' answers to the questions used during reading sessions (language samples) and student products (the stories created by the students) were analyzed to realize the development of the children in the experimental group. Interviews were conducted with the teachers and prospective teachers who had joined in the study as observers. SPSS was used to analyze the results of the study. Also, the qualitative data were examined by descriptive analysis.

In the preliminary preparation stage of the study, eight pictured children books were selected by scanning the related literature and getting help from the field experts. Then, a pre-school Turkish program consisting of twenty-one activities was prepared. These Turkish dialogic reading activity plans were practised with the experimental group for ten weeks. Significant developments were discovered in the verbal linguistic skills of the students in the group with whom the activities were practised. As a result, meaningful differences were realised between the control and experimental groups' scores of verbal, receptive, and expressive linguistic skills. 

As a result, it has been concluded that the Turkish activities prepared according to dialogic reading have improved the verbal linguistic skills of 5-6 year-old children. The study is considered to be important for pre-school Turkish activities to be practised more effectively and analyzing the yield of dialogic reading method. Also, the study was completed by proposing the analysis of dialogic reading's contribution to different variables other than verbal linguistic skills for furher studies.

Keywords: dialogic reading, pre-school education, verbal linguistic skills