Isparta ilinde aile hekimlerinin evlilik öncesi yapılan sağlık taramaları hakkındaki tutum ve davranışlarının incelenmesi ve tarama sonuçlarının analizi
Investigation of attitudes and behaviors of family physicians about premarriage health screenings in isparta province and analysis of screening results
Yazar: ŞERİFE ÜNVER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇE İŞCAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Davranış = Behavior ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Evlilik öncesi muayeneler = Premarital examinations ; Isparta = Isparta ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Amaç:
Birinci basamak sağlık hizmeti sunucuları olan aile hekimleri; kapsamlı yaklaşımın 
birincil koruma sağlık hizmetleri içerisinde, kişileri hastalıklara yakalanmadan önce 
tespit etmek ve gereken taramaları yapmakla görevlidir. Koruyucu hizmetler içerisinde 
bulunan ve sağlıklı nesillerin devamlılığını sağlamak için yapılması gereken evlilik 
öncesi dönem taramaları da aile hekimleri tarafından yapılmaktadır.
Bu çalışma, Isparta ilinde çalışmakta olan aile hekimlerinin evlilik öncesi taramalar 
hakkında bilgi ve tutumlarının öğrenilmesi, farkındalıklarının artırılması ve Isparta 
ilindeki evlilik öncesi tetkik sonuçlarının değerlendirilip mevcut durumun ortaya 
konulması amacıyla yapılmıştır.
Yöntem:
Araştırma 2 bölümden oluşmaktadır. 1. bölüm; tanımlayıcı, anket çalışması, 2. 
bölüm ise retrospektif, analitik çalışmadır. Araştırmanın 1. bölümü Süleyman Demirel 
Üniversitesi Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı'nda 15 Şubat – 15 Mayıs 2021 tarihleri 
arasında 'Google Forms' aracılığıyla çevrimiçi e-anket olarak, kişilerin e- posta 
adreslerine gönderilerek yapıldı. Anket çalışmasına 137 aile hekimi dâhil edildi. 2. 
bölümde 2017-2020 yılları arasında Isparta il ve ilçelerindeki aile sağlığı merkezlerine 
herhangi bir sebeple başvuran kişilerin verilerinden evlilik öncesi tarama olarak 
düşündüğümüz 16.181 kişinin verileri incelendi. İstatistiksel analizler SPSS 26.0 
programı kullanılarak yapıldı. Verilerin dağılım durumu Shapiro-Wilk testi ile 
değerlendirildi. Normal dağılan verilerde ortalama ± standart sapma; normal 
dağılmayan verilerde medyan (IQR), frekans belirten ifadeler sayı ve yüzde (%) olarak 
verildi. Bağımsız gruplarda çoklu karşılaştırmalarda nonparametrik testlerden 
Kruskall-Wallis ve Mann-Whitney-U testleri; iki ve daha fazla kategorik değişken 
analizi için ki-kare, gerekli olan yerlerde Fisher Exact testi kullanıldı. Retrospektif 
analizlerde ise elde edilen değerler sayı ve yüzde (%) olarak ifade edildi. Anlamlılık 
% 95 güven aralığında; p<0,05 anlamlı kabul edildi. 
Bulgular:
Çalışmamıza katılan hekimlerin %25'i evlilik raporuna onay vermediği durum 
olduğunu belirtmiş olup çalışma yılının 19 yılın altında/üstünde oluşunun ve görev 
yerinin il merkezi ya da ilçe olmasının onay verme durumu ile ilişkisi saptanmamıştır 
(p=0,083; p=0,238; p=0,169; p=0,415). En çok istenen tetkiklerin VDRL (%99,3) 
hemogram (%97,8), Anti-HIV (%97,8) olduğu tespit edilip çalışma yılının evlilik 
öncesi rapor vermek için istenilen tetkikler ile ilişkisi anlamlı bulunmamışken 
(p>0,05) ilçedekilerin bulaşıcı hastalık tetkiklerini anlamlı derecede daha çok istediği 
bulundu (p<0,01). Ancak genel olarak ildeki hekimler ilçedekilere göre daha çok tetkik 
istediklerini belirttiler. Hekimlerin %97,8'i evlilik öncesi taramalarını gerekli 
görürken, "Evlilik öncesi tarama testlerinin yapılması gereklidir." sorusuna 
"Kararsızım" yanıtını sadece il merkezinde çalışanlar, "Hayır" yanıtını ise sadece 
110
ilçedeki hekimler verdi. %68,6'sı yapılan evlilik öncesi tarama tetkiklerini yeterli 
bulmaktayken "Yapılan tetkikler yeterlidir." sorusuna "Kesinlikle hayır" yanıtını 
sadece il merkezinde çalışanlar vermiş olup, diğer sorularda bu şekilde belirgin bir 
ayrım saptanmadı. %89,1'i cinsel yolla bulaşan hastalıklar için, %85,4'ü de 
kontrasepsiyon açısından gerekli danışmanlıkları verdiğini ifade ederken cinsiyet 
açısından bu soruların yanıtları incelendiğinde kadınlar ve erkekler arasında kadınların 
lehine anlamlı farklılıklar tespit edildi (p<0,01; p=0,004). Ayrıca "Hastanın 
VDRL/HIV/Hepatit testi pozitif çıkarsa hastanın eşine haber vermesi için yasal 
kuralları hatırlatırım." Sorusuna çalışma yılı 19 yıl ve üzerinde olanların anlamlı 
derecede yüksek oranda "Evet" yanıtını verdiği görüldü (p=0,022). "Hastanın 
VDRL/HIV/Hepatit testi pozitif çıkarsa hastanın eşine haber veririm". sorusunda 
ise verilen yanıtlarda görev yeri (p=0,609); çalışma yılı (p= 0,425), cinsiyete göre 
anlamlı bir fark bulunmadı (p=0,808). Hekimlerin %83,2'si ise talasemi taramasında 
fark edilen şüpheli durumlarda genetik analiz istediğini belirtti ancak cinsiyet, çalışma 
yılı ve görev yerine (p=0,227; p=0,270; p=0,526) göre anlamlı bir fark tespit edilmedi.
Kişilerin %0,2'sinde VDRL-RDR, %0,1'inde TPHA, %0,9'unda HBsAg, 
%0,03'ünde AntiHBcIgM, %0,4'ünde AntiHCV pozitifliği tespit edilmiş olup 
AntiHIV pozitifliği saptanmadı. Kişilerin %3,5'inde anemi, %2,2'sinde talasemi 
taşıyıcılığı tespit edildi.
Sonuç:
Isparta ilindeki aile hekimlerinin evlilik öncesi taramalar konusundaki genel bilgi 
düzeyleri iyi olarak çıkmış olsa da, evlilik öncesi tarama kapsamındaki istenecek 
tetkiklerin net bir şekilde düzenlenmesi ve standardizasyonun sağlanması gerektiği, 
evlilik öncesi süreçte eş adaylarına verilebilecek danışmanlık konularında hekimlere 
gerekli eğitimlerin dönemsel olarak yapılmasına ihtiyaç olduğu ayrıca verilecek 
eğitimlerin içeriğinde evlilik öncesi taramalarının hekimler açısından yasal boyutunun 
da tekrar vurgulanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Aim: 
Family physicians, who are primary health care providers; Within the primary 
prevention health services of a comprehensive approach, it is responsible for 
identifying people before they get sick and making necessary screenings. Premarital 
screening, which is included in the preventive services and is required to ensure the 
continuity of healthy generations, is also performed by family physicians.
This study was carried out in order to learn the knowledge and attitudes of 
family physicians working in Isparta province about premarital screening, to increase 
their awareness and to evaluate the current situation by evaluating the results of 
premarital examinations in Isparta province.
Material and Methods:
The research consists of 2 parts. Section 1; descriptive, survey study, and the 
second part is a retrospective, analytical study. The first part of the study was 
conducted at Süleyman Demirel University, Department of Family Medicine, between 
February 15 and May 15, 2021 as an online e-survey via 'Google Forms' and sent to 
the e-mail addresses of the individuals. 137 family physicians were included in the 
survey study. In the second part, the data of 16,181 people, who we consider as 
premarital screening, were analyzed from the data of people who applied to family 
health centers in Isparta provinces and districts for any reason between 2017-2020. 
Statistical analyzes were performed using the SPSS 26.0 program. The distribution of 
the data was evaluated with the Shapiro-Wilk test. Mean ± standard deviation for 
normally distributed data; In non-normally distributed data, median (IQR), expressions 
indicating frequency were given as numbers and percentages (%). Kruskall-Wallis and 
Mann-Whitney-U tests from nonparametric tests in multiple comparisons in 
independent groups; Chi-square was used for the analysis of two or more categorical 
variables, and Fisher's Exact test was used where necessary. Values obtained in 
retrospective analyzes were expressed as numbers and percentages (%). Significance 
at the 95% confidence interval; p<0.05 was considered significant.
Results:
25% of the physicians who participated in our study stated that they did not 
approve of the marriage report, and there was no relationship between the working 
year being below/over 19 years and the place of employment being a city center or a 
district (p=0.083; p=0.238; p=0.169). ; p=0.415). While it was determined that the 
most requested examinations were VDRL (99.3%), hemogram (97.8%), and Anti-HIV 
(97.8%), the relationship between the study year and the tests requested for premarital 
reporting was not significant (p>0.05). ) were found to want infectious disease tests 
significantly more in the district (p<0.01). However, in general, physicians in the 
112
province stated that they wanted more examinations than those in the district. While 
97.8% of physicians consider premarital screening necessary, "Premarital screening 
tests are necessary." The answer to the question "I am undecided" was only given to 
those working in the city center and the answer "No" was only physicians in the 
district. While 68.6% found the premarital screening tests to be sufficient, "The 
examinations are sufficient." Only those working in the city center gave the answer 
"Absolutely no" to the question, and no such clear distinction was found in the other 
questions. While 89.1% of them stated that they provided necessary counseling for 
sexually transmitted diseases and 85.4% of them gave necessary counseling in terms 
of contraception, when the answers to these questions were examined in terms of 
gender, significant differences were found between women and men in favor of 
women (p<0.01; p =0.004). Also, "I remind the legal rules for the patient to notify 
his/her spouse if the patient's VDRL/HIV/Hepatitis test is positive." It was observed 
that those with a working year of 19 years or more answered the question "Yes" at a 
significantly higher rate (p=0.022). "If the patient's VDRL/HIV/Hepatitis test is 
positive, I will inform the patient's spouse". the place of duty in the answers given in 
the question (p=0.609); There was no significant difference according to the working 
year (p= 0.425) and gender (p=0.808). 83.2% of the physicians stated that they wanted 
genetic analysis in suspicious cases detected in thalassemia screening, but no 
significant difference was found according to gender, working year and position 
(p=0.227; p=0.270; p=0.526).
VDRL-RDR was found in 0.2% of the individuals, TPHA in 0.1%, HBsAg in 0.9%, 
AntiHBcIgM in 0.03%, AntiHCV in 0.4%, and AntiHIV positivity was not detected. 
Anemia was found in 3.5% of the individuals, and thalassemia carrier was found in 
2.2%.
Conclusion:
Although the general knowledge level of the family physicians in the province of 
Isparta on premarital screenings is good, it will be stated that the examinations required 
within the scope of premarital screening should be clearly arranged and standardized, 
and the necessary trainings should be periodically given to the physicians on the 
counseling issues that can be given to the spouse candidates in the premarital period. 
It was concluded that the legal dimension of premarital screening should be 
emphasized again for physicians in the content of the trainings.