Tip 1 diyabetes mellituslu çocuklarda endotel disfonksiyonu ve arteriyel elastikiyet özelliklerinin araştırılması
Investigation of endothelial dysfunction and arterial elasticity features in children with type 1 diabetes mellitus
Yazar: MURAT ÇİFTEL
Danışman: PROF. DR. HALİL ERTUĞ
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2012
Konu: Kardiyoloji = Cardiology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Diastol = Diastole ; Endotelinler = Endothelins ; Karotis intima media = Carotid intima media ; Çocuklar = Children

Özet:
Tip 1 diyabetes mellitus sık görülen bir hastalık olup önemli morbidite ve mortalite nedenidir. Sıklığı giderek artmaktadır. Erken ve geç dönem komplikasyonları vardır. Geç dönem komplikasyonları nefropati, retinopati, nöropati ve koroner arter hastalığıdır. Bu komplikasyonların oluşumunda endotel disfonksiyonu ve arteriyel elastikiyet özelliğinin bozulması önemli rol oynar. Bu nedenle pratik uygulamada endotel disfonksiyonunu ve bozulmuş arteriyel elastikiyetin ortaya çıkarılması diyabetik komplikasyonların önlenmesi açısından son derecede önemlidir.Bu çalışma Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Pediatrik Kardiyoloji ve Pediatrik Endokrinoloji Polikliniğinde izlenen 42 tip 1 diyabetes mellituslu hasta ve 42 sağlıklı kontrol grubunda yapılmıştır. En az 5 yıldır tip 1 DM tanısı ile izlenen, 7-18 yaş aralığında olan diyabetik komplikasyonları (nöropati, nefropati, retinopati, koroner arter hastalığı) saptanmayan hastalar çalışmaya alındı. Bu çalışmada tip 1 DM'li hastalarda endotel disfonksiyonu, arteriyel sertlik, karotis intima media kalınlığı, kardiyak sistolik ve diyastolik fonksiyonları araştırıldı.Yaş ortalaması diyabetik grupta 13,21±2.64 yıl iken, kontrol grubunda 13,70±2.80 yıl olarak bulundu. Diyabetik grupta ortalama hastalık süresi 6.95±1.79, ortalama HbA1c değeri 9.00 ±1.40 olarak bulundu. Diyabetik hastalarda aortik strain ve aortik distensibilite değerleri azalmış olarak bulundu (p<0,001). Brakiyal arter bazal çapı, brakiyal arter 1.dakika çapı değerleri açısından anlamlı bir farklılık saptanmadı (p>0.05). Diyabetik hastalarda FMD azalmış (p<0,001), KİMK artmış olarak saptandı (p<0.05).Doku doppler incelemesinde diyabetik grupta sol ventrikül lateral E' dalgası hızı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak önemli derecede azalmış (p=0,009), İVRT ve MPİ önemli derecede artmış (p<0,001) olarak bulundu. Diyabetik grupta sol ventrikül septum E' dalgası hızı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak önemli derecede azalmış (p<0,001), İVRT önemli derecede artmış (p<0,001) olarak saptandı. Diyabetik grupta sağ ventrikül lateral duvar E' zirve dalgası kontrol grubuna göre istatistiksel olarak önemli derecede azalmış (p<0,001) İVRT ve MPİ önemli derecede artmış (p<0,001) olarak saptandı.Korelasyon incelemesinde DM süresi ile KİMK (r=0,585 p<0,001) ve İVCT (ms) (r=0,356 p=0,02) arasında pozitif, DM süresi ile aortik strain (r=-0,483 p=0,001) ve aortik distensibilite (r=-0,358 p=0,02) arasında negatif korelasyon bulundu. FMD(%) ile aortik strain (r=0,496 p<0,001), aortik distensibilite (r=0,523 p<0,001) arasında pozitif korelasyon bulunurken, FMD (%) ile İVRT (ms) (r=-0,347 p=0,001) ve MPİ (r=-0,264 p=0,015) arasında negatif korelasyon saptandı. Strain ile KİMK (r=-0,323 p=0,003), İVRT (ms) (r=-0,483 p<0,001) ve MPİ (r=-0,535 p<0,001) arasında negatif korelasyon bulunurken, Strain ile aortik distensibilite (r=0,954 p<0,001) arasında pozitif korelasyon bulundu.Sonuç olarak çalışmamızda diyabetik komplikasyonları henüz oluşmamış tip 1 diyabetik hastalarda endotel disfonksiyonu ve arteriyel elastikiyet özelliklerinde (KİMK, arteriyel sertlik ve diyastolik disfonksiyon) bozulma saptandı. Diyabetik komplikasyonları henüz oluşmamış, sistolik fonksiyonları korunmuş tip 1 DM'li hastalarda endotel disfonksiyonu ve arteriyel elastikiyet özelliklerinde bozulma gelecekte oluşabilecek komplikasyonlar ve ateroskleroz için öngörü belirtecidir. Yoğun diyabet tedavisi ve glisemik kontrolde iyileşme ile endotel fonksiyonu ve arteriyel elastikiyetin korunması ve/veya endotel disfonksiyonunun erken dönemde tedavisi ile diyabetik hastalarda oluşabilecek komplikasyonlar engellenebilir.

Abstract:
Type 1 diabetes mellitus is a common disease with significant morbidity and mortality. The frequency is increasing. There are early and late complications. Late complications are nephropathy, retinopathy, neuropathy and coronary artery disease. Endothelial dysfunction and the impairment of arterial elasticity may play an important role in these complications. Therefore, in practice, the detection of endothelial dysfunction and impaired arterial elasticity is extremely important in terms of prevention of diabetic complications.This study was conducted in Akdeniz University Medical Faculty Hospital, Department of Pediatric Cardiology and Department of Pediatric Endocrinology. The patient group consisted of 42 patients with type 1 diabetes mellitus and a control group 42 healthy individuals. Patients, who were diagnosed with Type 1 diabetes for at least five years, with an age range between 7 and 18 years and without any diabetic complications (neuropathy, nephropathy, retinopathy, and coronary artery disease), were included in the study. In this study, endothelial dysfunction, arterial stiffness, carotid intima-media thickness, cardiac systolic and diastolic functions were investigated on patients with type 1 diabetes.In the patient group, the mean age was 13.21±2.64 years, while the control group had a mean age of 13.70±2.80 years. In the diabetic group, the mean disease duration was 6.95±1.79 years, and the mean HbA1c value was found to be 9.00±1:40. In diabetic patients, the aortic strain and the aortic distensibility were decreased (p<0.001). There was no statistically significant difference in terms of the baseline brachial artery diameter and the brachial artery diameter in the first minute (p>0.05). In the diabetic patients FMD was decreased (p<0.001), whereas CIMT was higher (p<0.05).In the diabetic group, the Doppler examination revealed a statistically significantly decreased lateral left ventricular E' wave velocity, compared to the control group (p=0.009) and the IVRT and the MPI were increased significantly (p<0.001). As compared to the control group, in the diabetic group, the left ventricular septum E' wave velocity was statistically significantly decreased (p<0.001) and the IVRT was significantly increased (p<0.001). In the diabetic group, the E-wave peak at the lateral wall of the right ventricular was statistically significantly decreased compared to the control group (p<0.001), the IVRT and the MPI were increased significantly (p<0.001).There was a positive correlation between the duration of DM and CIMT examination (r=0.585, p<0.001) and IVCT (ms) (r=0.356, p=0.02); and a negative correlation between the duration of DM and aortic strain (r=-0.483, p=0.001) and aortic distensibility (r =-0.358, p=0.02). A positive correlation was found between the FMD (%) and aortic strain (r=0.496 p<0.001) and aortic distensibility (r=0.523 p<0.001); whereas there was a negative correlation between FMD (%) and IVRT (ms) (r=-0.347, p=0.001) and MPI (r=-0.264, p=0.015). Strain was negatively correlated with CIMT (r=-0.323, p=0.003) and IVRT (ms) (r=-0.483 p<0.001) and MPI (r=-0.535 p<0.001); and positively correlated with aortic distensibility (r=0.954 p<0.001).In conclusion, in diabetic patients, who have not yet developed diabetic complications, an impairment of the endothelial dysfunction and the arterial elasticity (CIMT, arterial stiffness and diastolic dysfunction) was determined. The deterioration of the endothelial dysfunction and the arterial elasticity is a predictive marker for atherosclerosis and for possible complications, in type 1 diabetic patients, who have not yet developed diabetic complications and have preserved systolic functions. With an intensive treatment of diabetes and the improvement of glycemic control, the protection of endothelial function and arterial elasticity, and / or the early treatment of the endothelial dysfunction, the possible diabetic complications can be prevented.