Aladağ-yatağan-kızılören (konya güneybatısı) arasındaki bölgede yer alan volkanik kayaçların maden potansiyelinin araştırılması
Investigation on the ore potential of volcanic rocks in the region among the aladağ-yatağan-kizilören towns (southwest konya-turkey)
Yazar: EVREN SOLGUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİCAN ÖZTÜRK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Kıymetli madenler = Precious metals ; Maden jeolojisi = Mine geology ; Volkanik kayaçlar = Volcanic rocks

Özet:
Araştırma bölgesi, Konya ili Selçuklu ve Beyşehir ilçeleri arasında yer alan Aladağ-Yatağan-Kızılören kasabalarını kapsayan yaklaşık 80 km2 genişliğinde bir alandır.
İnceleme alanında Geç Permiyen-Geç Triyas'tan Güncel Holosen'e kadar değişen farklı yaşlarda kayaç türlerinden oluşan birimler yüzeylemektedir. En altta şeyl, çamurtaşı, kumtaşı, konglomera ve kireçtaşı ardalanmalı Geç Permiyen-Geç Triyas yaşlı Aladağ formasyonu, laminalı kireçtaşı ve dolomitik kireçtaşından oluşan Geç Permiyen-Erken Jura yaşlı Kızılören formasyonu bulunmaktadır. Bu birimler üzerine açılı uyumsuzlukla Geç Miyosen- Pliyosen yaşlı gölsel kireçtaşı, marn, kumtaşı ve çamurtaşından oluşan Ulumuhsine formasyonu ile alttaki birimleri keserek yüzeyleyen andezit ve dasitten yapılı Erenlerdağı volkanitleri (Sulutas-Küçükmuhsine) gelmektedir. Bu birimlerin üzerinde de açılı uyumsuzlukla gelen Alüvyon bulunmaktadır. 
 Bölgeden derlenen 24 adet kayaç ve 11 adet plaser (dere sedimanı) numunesinin ana oksit, iz ve nadir toprak element analizleri yapılmıştır. İnceleme alanındaki volkanik kayaçlara ait bileşenlerin basit korelasyon analizindeki ilişkilere dayanarak bu bileşenler arasında belirgin kümelenmelerin tespit edilmesi amacıyla ortak korelasyon katsayıları kullanılarak cluster (küme) analizleri yapılmış ve bu analize ait sonuçlar dendrogramda gösterilmiştir Koefitik korelasyon katsayılarına göre hazırlanan cluster (dendogram) analiz diyagramında kayaçlarda; "hidrotermal", "Co-Ni-Cr, "Au","Hf-Zr" ve "oksit grubu"   şeklinde 5 grup; plaserlerde ise; "hidrotermal" ,"Ti-F-Zr","Zn-Hg", "oksit", "Ni-Cr", "Au-Co-Mn" grubu  şeklinde 6 grup ayırt edilmiştir.
Plaser numunelerinden tane preparatı kesitler yapılmıştır. Cevher örneklerinin petrografik incelemeleri sonucunda manyetit, hematit ve bakır mineralleri tespit edilmiştir.
 İnceleme alanındaki kayaç ve plaser numunelerinin kimyasal analizleri (başlıca oksitler, eser elementler ve nadir toprak elementleri) ve istatiksel yorumları yapılmıştır. Ortalama SiO2 (% 58.01), Al2O3 (% 16.62), Fe2O3 (% 7.01), TiO2 (% 0.95), Cr2O3 (% 0.006), S (938 ppm), Au (0.002 ppm), Pd (0.002 ppm), Cu (17.75 ppm) plaser numunelerinden ve SiO2 (% 62.13), Al2O3 (14.99) Fe2O3 (% 6.22), TiO2 (% 0.54), S (1941.67 ppm), Au (0.02 ppm), ve Cu (61.32 ppm), kayaç örnekleri analiz edilmiştir.
Kayaçlarda yapılan jeokimyasal çalışmalara göre, ortalama ∑NTE = 196.41, ΣANTE (La-Nd) = 175.78, ∑ONTE (Sm-Ho) = 16.01 ve ∑DNTE (Er-Lu) = 4.62, plaserler ∑NTE = 229.57, ΣANTE (La-Nd) = 204.97, ∑ONTE (Sm-Ho) = 18.59 ve ∑DNTE (Er-Lu) = 6.01 analiz edilmiştir.
İnceleme bölgesine ait kayaç ve plaserlerin kondrit, ilksel manto, MORB, NASC, PAAS, üst kabuk ve bazalt değerlerine göre normalize edildikten sonra çizilen NTE değerleri diyagramında Aladağ-Yatağan-Kızılören bölgesindeki NTE (kayaç-plaser) konsantrasyonlarının kondrit ve ilksel manto değerlerinden fazla olduğu ve ∑ANTE (La-Nd), değerlerine göre de zenginleştiği tespit edilmiştir.
Aladağ-Yatağan-Kızılören bölgesindeki formasyonlara ait volkanik kayaçları oluşturan magmanın tektonik ortamlarını yorumlayabilmek için Th/Yb ve Nb/Yb değerleri değişim diyagramları verilmiştir. Dalma-batma zonlarında dalan levhadan ayrılan eriyiklerle taşınan elementlerin manto kaynağında zenginleşmeye neden olması Th/Yb oranının artmasına sebep olmaktadır. Bu diyagrama göre volkanik kayaçların yitim zonu üzerinde oluştuğu görülmektedir. Aladağ-Yatağan-Kızılören volkanitlerine ait kayaçlar okyanus ortası sırtı bazalta (N-MORB) göre normalize edilmiş alana ya da okyanus adası bazaltlarına ait alana karşılık gelmemektedir. 
İnceleme alanında metalik maden, endüstriyel hammaddeler ve doğal yapı malzemeleri bakımından önemli bir potansiyelin olduğu ve bu konularda daha detaylı çalışmaların yapılmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The research area is an area of approximately 80 km2 which covers the Aladağ-Yatağan-Kızılören towns between Konya and Selçuk districts.
In the study area, units consisting of rock types ranging from Late Permian-Late Triassic to Current Holocene are exposed. Late Permian-Late Triassic Aladağ formation with shale, mudstone, sandstone, conglomerate and limestone intercalation at the bottom; Late Permian-Early Jurassic Kızılören formation consisting of laminated limestone and dolomitic limestone. The Ulumuhsine formation consisting of Late Miocene-Pliocene lacustrine limestones, marls, sandstones and mudstones with angular unconformity over these units and the Erenlerdagı volcanites (Sulutas-Küçükmuhsine), which are formed by andesite and dacite, are exposed by cutting the lower units. Alluvium is also unconformably overlain by these units.
The main oxides, trace and rare earth element analyzes of 24 rocks and 11 placers (stream sediment) samples were from the area. In order to determine the specific clusters between the components of the volcanic rocks in the study area based on the relationships between these components, clustering analyzes were performed by using the common correlation coefficients and the results of this analysis were shown in the dendrogram. In the cluster (dendogram) analysis diagram prepared according to the coefitic correlation coefficients; 5 groups as group "hydrothermal", "Co-Ni-Cr", "Au", "Hf-Zr Ni" and "oxide group"; in placers; 6 groups were defined as "hydrothermal", "Ti-F-Zr", "Zn-Hg, "oxide", "Ni-Cr" and "Au-Co-Mn" groups.
Samples of placer samples were prepared in sections. As a result of petrographic investigations of ore samples, magnetite, hematite and copper minerals were determined.Chemical analyzes of rock and placer samples in the study area (mainly oxides, trace elements and rare earth elements) and statistical interpretations were made SiO2 (58.01%), Al2O3 (16.62 %) Fe2O3 (7.01 %), TiO2 (0.95 %), Cr2O3 (0.006 %), S (938 ppm), Au (0.002 ppm), Pd (0.002 ppm), Cu ( From placer samples and SiO2 (62.13%), Al2O3 (14.99) Fe2O3 (6.22%), TiO2 (0.54%), S (1941.67 ppm), Au (0.02 ppm), and Cu (61.32 ppm), analysis of rock samples. 
According to the geochemical studies on rocks, ortalama ∑REE = 196.41, ΣHREE (La-Nd) = 175.78, ∑AREE (Sm-Ho) = 16.01 ve ∑LREE (Er-Lu) = 4.62, on placers ∑REE = 229.57, ΣHREE (La-Nd) = 204.97, ∑AREE (Sm-Ho) = 18.59 ve ∑LREE (Er-Lu) = 6.01 were analyzed.
After the rocks and placers of the study area were normalized according to the chondrite, primitive mantle, MORB, NASC, PAAS, upper crust and basalt values, the diagram of REE (rock-placer) concentrations in Aladağ-Yatağan-Kızılören region was more than the chondrite and primary mantle values. MAREE (La-Nd) has been found to be enriched according to their values.
In order to interpret the tectonic environments of the magma forming the volcanic rocks of the formations in the Aladağ-Yatağan-Kızılören region, Th / Yb and Nb / Yb values change diagrams are given. The subduction of the plunging zone in the subduction zone leads to enrichment of the mantle source and the increase in the Th / Yb ratio. According to this diagram, it is seen that volcanic rocks are formed on the subduction zone. The rocks belonging to the Aladağ-Yatağan-Kızılören volcanics do not correspond to the area normalized to the middle of the ocean basalt (N-MORB) or to the area of the ocean island basalts.
In the study area, it is considered that there is an important potential in terms of metallic minerals, industrial raw materials and natural building materials and it would be appropriate to carry out more detailed studies on these subjects.