Kıvırcık koyunlarından kaliteli kesim kuzuları elde etmek amacıyla Alman siyah başlı etçi koyunu genotiplerinden yararlanma olanakları
The Possibilities of using German blackheaded mutton genotypes to get high quality lambs from kıvırcık ewes
Yazar: BÜLENT EKİZ
Danışman: PROF.DR. AHMET ALTINEL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
BOLUM 7. ÖZET İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi 'nde yürütülen bu araştırmada, Kıvırcık Koyunlar Alman Siyah Başlı Etçi Koyunu (ASB) genotipi taşıyan F2 koçlarla (ASB x Kıvırcık ve ASB x Merinos) birleştirilmiş ve elde edilen kuzuların büyüme, yaşama gücü, besi performansı, kesim ve karkas özellikleri birbirleriyle ve kontrol grubunda bulunan saf Kıvırcık kuzular ile karşılaştırılmışım Araştırma için gerekli veriler, süt emme döneminde 59' ar baş (ASB x Kıvırcık) x Kıvırcık ve (ASB x Merinos) x Kıvırcık kuzu ile 60 baş saf Kıvırcık kuzudan; sütten kesimden sonraki besi döneminde 31' er baş (ASB x Kıvırcık) x Kıvırcık ve (ASB x Merinos) x Kıvırcık kuzu ile 32 baş saf Kıvırcık kuzudan; kesim ve karkas özellikleri için ise 7 baş (ASB x Merinos) x Kıvırcık kuzu ile 8'er baş (ASB x Kıvırcık) x Kıvırcık ve saf Kıvırcık kuzudan elde edilmiştir. Süt emme döneminde kuzuların büyümelerine etki eden faktörler "En Küçük Kareler Metodu" ile incelenmiş, besi ve karkas özelliklerinin karşılaştırılmasında ise "Varyans Analizi" uygulanmıştır. Araştırmada, (ASB x Kıvırcık) x Kıvırcık, (ASB x Merinos) x Kıvırcık ve saf Kıvırcık kuzularda ortalama doğum ağırlığı sırasıyla 4.082 kg, 4.324 kg ve 3.846 kg; sütten kesim ağırlığı ise sırasıyla 19.325 kg. 19.381 kg ve 17.582 kg olarak elde edilmiştir. Doğum ağırlığı için bütün genotip grupları arasındaki farklar, sütten kesim ağırlığı için ise melez kuzularla saf Kıvırcıklar arasındaki farklar istatistiki açıdan önemli bulunmuştur. Kuzuların büyüme hızını etkileyen faktörler olarak genotip, doğum tipi, cinsiyet ve ana yaşının etkileri incelenmiş ve ana yaşı dışındaki faktörlerin büyüme hızı üzerindeki etkileri önemli bulunmuştur. 68(ASB x Kıvırcık) x Kıvırcık, (ASB x Merinos) x Kıvırcık ve saf Kıvırcık kuzuların sütten kesimdeki yaşama gücü değerleri sırasıyla % 88.13, % 91.53 ve % 90.00 olarak bulunmuştur. 56 günlük entansif besi sonunda (ASB x Kıvırcık) x Kıvırcık, (ASB x Merinos) x Kıvırcık ve Kıvırcık kuzular sırasıyla 12.58 kg, 12.19 kg ve 10.82 kg canlı ağırlık kazancı elde etmişler, beside günlük canlı ağırlık kazancı ise sırasıyla 224.68 g, 217.71 g ve 193.25 g olarak gerçekleşmiştir. Bu iki özellik açısından melez kuzularla saf Kıvırcıklar arasındaki farklılık istatistiki açıdan önemli bulunmuştur. Besi süresince günlük kesif yem tüketimi (ASB x Kıvırcık) x Kıvırcık kuzularda 1041.35 g, (ASB x Merinos) x Kıvırcık kuzularda 1036.08 g ve Kıvırcık kuzularda 1030.94 g olarak belirlenirken, 1 kg canlı ağırlık artışı için tüketilen kesif yem miktarları sırasıyla 4.63 kg, 4.76 kg ve 5.33 kg olarak hesaplanmıştır. 56 günlük besi sonunda kesime gönderilen (ASB x Kıvırcık) x Kıvırcık, (ASB x Merinos) x Kıvırcık ve Kıvırcık kuzuların kesim öncesi canlı ağırlıkları sırasıyla 36.21 kg, 34.32 kg ve 30.73 kg; soğuk karkas ağırlıkları sırasıyla 17.43 kg, 15.50 kg ve 13.98 kg; soğuk karkas randımanları sırasıyla % 48.10, % 45.14 ve % 45. 47; karkasta but oranları ise sırasıyla % 34.80, % 33.16 ve % 33.75 olarak belirlenmiştir. Bu araştırmada elde edilen bulgular, kuzu üretimi için uygun iklim ve mer'a koşullarına sahip olan Marmara Bölgesi' nde, Kıvırcık koyunlarından kullanma melezlemezi yoluyla hızlı büyüyen, kaliteli kesim kuzuları elde edilmesinde baba hattı olarak Alman Siyah Başlı Etçi Koyunu genotipi taşıyan F2 koçların kullanılabileceğini ortaya koymaktadır. 69

Abstract:
SUMMARY The Possibilities of Using German Blackheaded Mutton Genotypes to Get High Quality Lambs From Kıvırcık Ewes In this study which was carried out at University of Istanbul Faculty of Veterinary Medicine, Kıvırcık ewes mated to F2 rams which has German Blackheaded Mutton (GBM) genotype (GBM x Kıvırcık and GBM x Merino). Lambs which were obtained this crossbreeding were compared to each other and Kıvırcık lambs according to growth, survival rate, fattening performance and carcass characteristics. The data were obtained from 59 (GBM x Kıvırcık) x Kıvırcık, 59 (GBM x Merino) x Kıvırcık and 60 Kıvırcık lambs in suckling period, from 31 (GBM x Kıvırcık) x Kıvırcık. 31 (GBM x Merino) x Kıvırcık and 32 Kıvırcık lambs in fattening period after weaning and 8 (GBM x Kıvırcık) x Kıvırcık, 7 (GBM x Merino) x Kıvırcık and 8 Kıvırcık lambs on the slaughter and carcass characters. Factors effecting on growth of lambs in suckling period were examined by using "The Method of Least Squares", and " The Analysis of Variance" was used to compare the fattening and carcass characteristics. In this study, birth weight of (GBM x Kıvırcık) x Kıvırcık, (GBM x Merino) x Kıvırcık and Kıvırcık lambs were found as 4.082 kg. 4.324 kg and 3.846 kg respectively and weaning weight were determined as 19.325 kg. 19.381 kg and 17.582 kg respectively. Differences among birth weight of all genotype groups, and the differences between weaning weight of cross genotypes and Kıvırcık were found to be important statistically. The factors effecting growth rate of lambs such as genotype, sex. birth type and mother's age were investigated and the effects of the factors on growth rate, except mother's age. were found to be significant statistically. 70Pre-weaning survival rate of (GBM x Kıvırcık) x Kıvırcık, (GBM x Merino) x Kıvırcık and Kıvırcık lambs were found % 88.13, % 91.53 and % 90.00 respectively. At the end of lamb fattening programme for 56 days, (GBM x Kıvırcık) x Kıvırcık, (GBM x Merino) x Kıvırcık and Kıvırcık lambs were 12.58 kg, 12.19 kg and 10.82 kg respectively, and the means of the daily live weight gain during that period were found as 224.68 g, 217.71 g and 193.25 g. Differences between cross groups and Kıvırcık lambs for this two fattening characteristics were found to be important statistically. During the fattening period the average daily consumption of the concentrates for (GBM x Kıvırcık) x Kıvırcık, (GBM x Merino) x Kıvırcık and Kıvırcık lambs were determined as 1041.35 g, 1036.08 g and 1030.94 g respectively, and the amounts of the concentrates consumed per kg of live weight gain in the same period were calculated as 4.63 kg, 4.76 kg and 5.33 kg respectively. Live weight before slaughter were 36.21 kg, 34.32 kg and 30.71 kg, cold carcass weight were 17.43 kg. 15.50 kg and 13.98 kg, dressing percentage were % 48.10, % 45.14 and % 45.47, percentage of leg in the carcass were % 34.80, % 33.16 and % 33.75 respectively for (GBM x Kıvırcık) x Kıvırcık, (GBM x Merino) x Kıvırcık and Kıvırcık lambs which were slaughter at the end of fattening programme for a period of 56 days. The results of this study indicate that in Marmara Region where has suitable climate and pasture for lamb production. F2 rams which has German Blackheaded genotype can be used in order to get lamb growing faster and giving good carcass quality by using commercial crossbreeding method. 71