Hafif kognitif bozukluğu olan yaşlı sürücülere yönelik iki farklı ergoterapi müdahalesinin sürüş becerileri üzerine etkisi-randomize kontrollü çalışma
Effect of two different occupational therapy interventions on elderly drivers with mild cognitive impairment on driving skills-randomized controlled study
Yazar: BERKAN TORPİL
Danışman: PROF. DR. MİNE UYANIK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı / Ergoterapi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Geriatri = Geriatrics
Dizin: Beceri eğitimi = Skill training ; Benzetim = Simulation ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Sürücü eğitimi = Driver education ; Sürücüler = Drivers ; Uğraş tedavisi = Occupational therapy ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Torpil, B., Hafif Kognitif Bozukluğu Olan Yaşlı Sürücülere Yönelik İki Farklı Ergoterapi Müdahalesinin Sürüş Becerileri Üzerine Etkisi-Randomize Kontrollü Çalışma. Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ergoterapi Programı, Doktora Tez, Ankara, 2020.  Bu çalışma, Hafif Kognitif Bozukluğu (HKB) olan yaşlı sürücülerde sürücü simülasyon müdahalesiyle bilişsel rehabilitasyon müdahalesinin sürüş becerileri üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla planlandı. Çalışmamız, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Ergoterapi Bölümü Eğitim ve Araştırma Ünitelerine başvuran 34 HKB tanılı yaşlı sürücü dâhil edildi. 34 katılımcı basit rastgele randomizasyon tekniğiyle iki gruba ayrıldı. Katılımcıların yaş, cinsiyet, eğitim durumu, ehliyet yılı, kaza durumu/sayısı/cinsi, araç kullanma durumu ve haftada kaç kere kullandığı ile ilgili sosyodemografik bilgileri alındıktan sonra LOTCA-G, İz Sürme Testi (İST) A-B, Labirent Testi, Sıralı Adım Vurma Testi (SAVT), Sürücü Becerileri Ölçeği (SBÖ), Sürücü Davranışları Ölçeği (SDÖ) ve simülasyon üzerinde literatürden faydalanılarak oluşturulan bir kontrol listesi ile sürüş becerileri değerlendirildi. Değerlendirme sonrası her iki gruba da 12 hafta haftada 2 gün 45 dakikalık seanslardan oluşan müdahale programı uygulandı. İki grupta da Temel Trafik Eğitimi verildikten sonra simülasyon müdahale grubunda simülasyon üzerinde sürüş becerileri çalışıldı, bilişsel rehabilitasyon müdahale grubunda ise LOTCA-G'nin alt başlıklarına göre belirlenen bilişsel müdahale programı uygulandı. İlk değerlendirmede iki grup arasında istatistiksel olarak herhangi bir fark bulunmadı (p>0,05). Müdahaleler sonrasında her iki grupta da sürüş becerilerinin anlamlı bir şekilde geliştiği belirlendi (p<0,05). LOTCA-G'de oryantasyon, görsel-uzaysal algı, dikkat konsantrasyon ve İST A-B, Labirent testi, SAVT ve SDÖ'nün Sıradan İhlaller maddesinde herhangi bir fark bulunmamıştır (p>0,05). LOTCA-G'de diğer parametrelerde bilişsel rehabilitasyon, SBÖ ve SDÖ'de diğer parametrelerde simülasyon müdahalesinin daha etkili olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Bu iki müdahalenin sürücü becerileri üzerinde olumlu etkilerinin olduğu belirlenmiş olup her iki müdahalenin de HBB'li yaşlılarda sürücü rehabilitasyonunda kullanılabileceği bulunmuştur.

Abstract:
Torpil, B., The Effectiveness of Two Different Occupational Therapy Interventions for Elderly Drivers with Mild Cognitive Impairment on Driving Skills-A Randomized Controlled Study. Hacettepe University, Graduate School of Health Sciences, Occupational Therapy Program, PhD Thesis, Ankara, 2020. This study was planned to examine the effectiveness of cognitive rehabilitation intervention with driving simulation intervention on driving skills in elderly drivers with Mild Cognitive Impairment (MCI). In our study, 34 elderly drivers with a diagnosis of MCI who applied to Hacettepe University Health Sciences Faculty Occupational Therapy Department Education and Research Units were included. 34 participants were divided into two groups with the simple randomization technique. After obtaining sociodemographic information about age, gender, educational status, driver's license year, accident status/number/type, driving status/how many times a week, LOTCA-G, Trail Making A-B, Maze Test, Alternating Foot Tap Test (AFTT) Driving skills were evaluated using the Driving Skills Inventory (DSI), Driving Behavior Scale (DBS) and a checklist created by using the literature on the simulation. After the evaluation, an intervention program consisting of 45-minute sessions, 2 days a week for 12 weeks was applied to both groups. After the Basic Traffic Training was given to both groups, driving skills were studied on the simulation in the simulation intervention group, and the cognitive intervention program determined according to the subtitles of LOTCA-G was applied in the cognitive rehabilitation intervention group. In the first evaluation, no statistically significant difference was found between the two groups (p> 0.05). After the interventions, it was determined that driving skills improved statistically significantly in both groups (p <0.05). LOTCA-G (orientation, visual-spatial perception, attention concentration), Trail Making Test A-B, Maze Test, AFTT and Ordinary Violations of DBS did not find any difference (p> 0.05). It was determined that cognitive rehabilitation (p <0.05) in other parameters in LOTCA-G, and simulation intervention in other parameters in DSI and DBS was more effective (p <0.05). It has been determined that these two interventions have positive effects on driver skills, and it has been determined that both interventions can be used in driver rehabilitation in the elderly with MCI.