Resimde görsel algılama /
Yazar: HATİCE NEVİN GÜVEN
Danışman: PROF. FİKRİ CANTÜRK
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Sanatta Yeterlik, 1996
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Görsel algılama = Visual perception ; Resimler = Pictures

Özet:
ÖZET "Resimde Görsel Algılama Olgusu" adı altında gelişen bu araştırmada "Algı ve Algılama", "Uzay - Mekan Algısı", "Görsel Düzende Yüzeyin Algılanmasına Etki Eden Temel Özellikler", "Çocukta Görsel Algılama ve Gelişimi" tanımlan; bu kavramların belli ilkelere bağlılıkları, beyinde algının ve yanılsamanın oluşumu, algılamanın duyularla bağıntısı yöntemleri ele alınmıştır. Algı, öznenin kendi dışında olanı alması demektir. Dış dünyanın duyumlarla gelen imgesinin bilinçte gerçekleşen tasarımıdır. İnsan, duyu organları ve duyum mekanizması ile sürekli uyanlar alır. Uyanların yorumlanması yani algılanması karmaşık bir olgudur. Duyu organlarımız doğadaki fiziksel değişimleri beynimize iletir. Ancak belli değerde olanlarına duyarlık gösterir. Fiziksel ve kimyasal duyumların zihinde algılamaya nasıl dönüştüğü tam olarak çözülememiştir. Algılama etkin bir süreçtir. Görsel, işitsel, kokusal, tatsal ve dokunsal bildirim alımı daha sonra atma, eleme, ekleme, dönüştürme ve yorumlama yoluyla bildirimler işlenir. Bu da uzun bir süreçtir. Önceden kazanılan duyum deneyimleri de algılamayı etkin kılar. Algılananlar arasında çağrışımlar kurulur, yorumlanır. Algılanamayanlar, nesnelerle birlikte algı merkezi ile ilgilidir. Algı merkezi beyindir. Ve belli bir disiplin içerir. İzlenim disiplini, algılanan nesnelere bağlı olarak "gruplama", "kontur belirleme", "bütünleştirme" ve "zeminden ayırma" şeklinde ortaya çıkar. İç ve dış etmenlerle algı merkezine ulaşan sinyaller, belli disiplinleri uyanı*. Bu disiplinlere "Biçim Psikolojisi" denir. Algılamada biçim psikolojisi ile ilgili davranışlar, uzayın örgütsel kalıp ve ölçülerine göre yapılaşan şuurlara bağlıdır. Bir nesnenin benzerlerinden ayrı olması ön plana çıkmasını sağlar. Dikkati oluşturan etmenler; ölçü, şiddet, uyumsuzluk, yineleme ve devinimdir. Doğa ve evren düzenlidir. Düzenli olanlar net algılanır. Doğruluk ve netlik arttıkça ve seçici oldukça estetik görüş de artar. Biçim algılaması, gelişmiş bir gözün görüntü alma yeteneği ile gerçekleşir. Bir nesneye bir süre bakıp onu gözümüzün önünden silmek ve sonra akıldakalanları çizmeye çalışmak bir görme biçimidir. Bu yöntem çevremize dikkatli bakmamızı sağlar ve zamanla bu da alışkanlık olur. Görsel sanatlara karşı duyarlı olmak ender olarak doğuştan gelen yetilerimizdendir. Bu duyarlılık, bakmak değil, önce görmenin öğrenilmesi ile gelişir. İstersek gözümüz ve zihnimiz birlikte çalışır. Görsel alışkanlığımızın artmasıyla görsel biçimlerden duyulan zevk de artar. Görmeyi öğrenirsek sanatçının estetik deneyiminin kaynağını oluşturan fikir ve görsel biçim kaynaşmasını daha iyi anlarız. Görme duyumuz bir nesneyi kendi doğrultusunda seçemezse, başka ayrımlarla algılar, bu algılama bazen doğru, bazen yanlış bir imgelem ürünüdür. Optik yanılmalar fizyolojik ve psikolojiktir. Işık, renk, boyut, açı ve uzaklıkla da ilgilidir. Derinlik etkisinde, birbiri ile ilişkili öğelerin kıyaslanmasında, göz ve beyin yanılma durumundadır. İnsan algılamasında imgelem değişik zamanlarda elde edilir. İnsanın benzeyenleri aymnak için uzun bir süreye gereksinimi vardır. Dış dünya ile izdüşümsel düzeyde ilişkiler içindeki imgenin algı mekanizmasında duyulması için alıcının nesneye yönelip onu saptaması ve nesneden gelen parlaklık ya da ışınlara göre tepkide bulunması gerekir. Biçimialgıladığımızda, bilinçli ya da bilinçsiz olarak onun bir şeyi temsil ettiğini ve bir içeriğin formu olduğunu kabul ederiz. Şekil iki açıdan kavram oluşturur: 1. Her şekli, şekil türü olarak gördüğümüz için, 2. Her şeklin, her eşyanın formu olarak görünmesinden dolayı. Fiziksel nesne ile algılanan nesne arasında ayrım yoktur, akıl nesnenin ta kendisini görür. İnsan tam algılayamadığı zaman algısının eksik yönünü imgelemi ile tamamlamaya çalışır. Mite'lerin oluş nedenidir bu. Ortaçağın içsel gerçekçiliği, deneyimler ve incelemeler sonucu Rönesans' ta yerini biçimlemede görsel gerçekçiliğe bırakır. Bir nesnenin çizgilerle çalışılması, nesneyi daha iyi tanımamızı sağlar. Nesneyi ayrıntıları ile algılamak çok az görülen bir durumdur. Nesneyi, biçimi belirleyen kenar çizgileri ile bütün olarak algılarız. mHacim, bir örgütlenmenin sınırlanmasıdır. Görme ile algılama gücü hacim etkisini yakalar. Denge, sanatta herşeyi aynı düzeye getirerek eşitleme anlamına gelir. Görsel anlatımda öğelerin dengeli bütünlüğü, uyumsuzluk, benzerlik, yöntem ve uygunluk ilişkileri ile sağlanır. Uyum, bir ya da daha çok yönden benzer öğelerin birleşmesidir. Denge üzerinde ağırlık ve yönün etkisi önemlidir. Ağırlık dinamiktir, uzamsal derinlik ağırlığı etkiler. Görsel alan derinliği ne kadar geriye uzanırsa, derinliğin taşıdığı ağırlık da o kadar artar. Ağırlık derinliğe göre artar. Basit ve düzenli biçimler ağır görünür. Yönün var olması için, uzay ve madde yani evren olması gerekir. Yüzeyler, nesne ve plan olduğu zaman yön de olur. Yön nesnelerin uzaysal konumlarını belirler. Yön insana özgü bir doğrultu özelliğidir. İnsan uzayla ilgili düşüncelerini nesneler aracılığıile geliştirir. Uzay, devinim algılamaları ile tüm deneyimlerin, araşürmaların sonucunu almamızı sağlar. Amaçsız devinimler insanda görsel katışıklık yaratır. Bir insanın bir şeyi betimleme biçimiyle aynı insanın o şeyi görme ve tasarımlama biçimi özdeş değildir. Çocuk annesini betimlerken kullandığı çizgiler içinde görmez ve tasarımlamaz. Olgular nasıl yorumlanırsa yorumlansın, betimlemeler şematizmden izlenimciliğe uzanır. Kant, "uzam görme biçimidir" der. Renk uyarımları yoruma bağlı olarak dışarı, uzama doğru yansıtılır. Çocuktaki görsel algının başlangıcı çocuk resmi ya da çizgisidir. Çocukların ilk dönem resimlerindeki basit şekiller ve renkler yaşı ilerledikçe, zihinsel gelişimiyle paralel olarak daha kapsamlı olmaya başlar. Algılama edimi; organların gelişip olgunlaşması ve uyaranların yorumlanması sırasında deneyimlerin artması ile öğrenilir. Çocuklar, resimleri ile kendilerini yansıtırlar. Olaylar karşısında duygu ve düşüncelerini dile getirir. Sanat, çocuk için bir "düşünme dili"dir. IV

Abstract:
ABSTRACT That study was conducted on the basis of "The Visual Perception Fact in Painting". It includes the definitions of Perception and perceiving", "The Perception of Space and Place", "The Basic Factors Influencing the Surface Perception in Visual Order", "Visual Perception and Development in Child". It also includes the methods of the relationship between the above concepts and certain principles, the development of perception and misreceiving in brain and the connection between perception and the senses. Perception means a subject's getting the one beyond its self. It is the planning of image coming along with the senses from the outer world within the conscious. Human beings constantly receive stimuli with their sense organs and sensation mechanisms. The interpretation, i.e. perception of the stimuli is a complicated fact. Our sense organs transmit the physical changes in nature to our brain. It only responds the ones with a certain value. How physical and chemical sensations are transformed into perception within the brain is not completely understood. Perception is an effective process. Visual, auditory, smelling and touching stimuli are received, and then they are processed through amitting, selecting, adding, transforming and interpreting. This is a long process. The prior sensational experiences also become effective in perception. Assosiations are established among the ones perceived and they are interpretted. Those which can not be perceived one related to the perception center together with the objects. Brain is the perception center, and it includes a certain discipline. The impression discipline is formed as "grouping", "contour determination", "integration" and "removing from the background". The signals reaching the perception center through inner and outer factors stimulate certain this disciplines. Those disciplines are called "Form Psychology". The behaviours related to the form psychology in perception are dependent upon the borders constructed according to organizational models and measures of space. An object's being distinctive from its counterparts makes it prior. The factors constituing attention are measure, violance, misfitness, redundancy and movement. Nature and universe are ordered. They are regularly perceived clearly. Aestheticview increases as thruth and clearity increase and as one becomes selective. Form perception realized as an improved eye has the ability to receive the images. Constantly looking at an object and then erasing its image and trying to draw what you remember is a way of seeing. This method makes us more carefully look at our environment and as time passes this becomes a habit. To be sensitive towards visual arts is rarely one of our abilities coming along with birth. That sensitivity develops by learning not looking but seeing first. Our eye and brain work together if we wish so. As our visual habits increase, the pleasure you get from visual forms increases as well.Provided we learn how to "see " we can have a better understanding of idea and visual form integration which are the basis of an artist's aesthetic experience. If our visual sense does not select an object in its own direction, it receives it through other distinctions. That perception is a product of imagination that is sometimes correct sometimes wrong. Optic misreceivings are physiologic and psychologic. They are also related to light, color, dimension, angle and distance. The eye and brain misreceive under the effect of depth and in the comparison of the related factors. The imagination in human perception is obtained at different times human beings need a long time to differentiate the similar things. For an image within the relations between outer world and the reflectional plain to be perceived in the perception mechanism the receiver needs to direct at the object to determine it and to respond according to the brightness or beams coming from the object. When we perceive a form, we either consciously or subconsciously, accept it to represent something and it is the form of a content. The form creates concepts in two ways: 1- because we see each form as a formkind, 2- because every form is seen as a form of a thing. There is no difference between the physical object and the perceived object, the mind sees the object as it is. The human being sometimes cannot perceive the time perception and. he tries to compensate this gap with his imagination. That is the reason of the existince of myths. During renaissance the inner reality of the Middle age was replaced by visual reality in formation as a result of experiences and studies. VITo draw an object helps us to understand it better. Perceiving the object with the frames determining forms. Volume is the restriction of an organization. The power of seeing and perceiving captures the effect of the volume. Balance means making everything in art equal at the same level. The balanced completeness of the elemets in visual expression is provided by misfitness, similarity, method and convenience relations. Harmony is the combination of the elements that resemble each other in one or many ways. The effect of weight and direction is important for balance. Weight is dynamic; extensional depth affects weight. The more visual field depth moves behind the more is the weight that the depth carries. Depth increases according to weight. Simple and ordered forms are seen heavy. In order to have diretion, there should be space and substance i.e.universe. Direction exists if there are surfaces, object and plan. Direction determines the spatial status of the objects. It is a vector characteristic belonging to human beings. The human being improves his space- related thoughts through objects. Space, with its movement perceptions, makes us get the results of all experiences and researche. Aimless movements create visual confusion in man. The way one describes something is not identical to how the same person sees and represents that thing. The child, while describing his / her mother, does not see and represent within the lines he uses. No matter how the facts are interpreted, descriptions range from schematism to impressionism. Kant says thaf'extention is a way of seeing". Color stimuli are reflected outside ; towards the extension depending on interpretation. The begining of visual perception in child is the child drawing or lines. The simple forms and colors in the early drawings of a child becomes more detailed as he grows older parallel to his mental development. Acquiring perception is possible as the experiences increase during the development of the organs and during the interpretation of the stimuli. Children reflect themselves with their drawings. They express their feelings and opinions for some events. Art is a "thinking language " for a child. VU