Acil servise trafik kazası ile başvuran tüm vücut tomografisi çekilen hasta sonlanımlarının retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of outcomes for patients with whole-body CT scans admitted to the emergency department due to traffic accidents
Yazar: YÜCEL BAĞLI
Danışman: PROF. DR. MÜGE GÜNALP ENEYLİ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Giriş: Araştırmamız, acil servise yüksek enerjili trafik kazası sonucu başvuran ve tüm
vücut bilgisayarlı tomografisi (TVBT) çekilen hastaların retrospektif olarak incelendiği bir
kohort çalışmasıdır. Çalışmamızın amacı; major travma hastalarının Yaralanma Şiddet Skoru
(Injury Severity Score, ISS) ile belirlenmesi ve ISS ile belirlenen bu hastalarda major
travmayı ön görmekte kullanılan diğer parametreler olan; kan gazı değerlerinin, Travma
Skorlama Sistemlerinin (Revize Travma Skoru, Risk Değerlendirme Metodoloji Komitesi
Skoru, Hastane Yatış İndeksi, Glasgow Koma Skoru) ve Durum Ciddiyet Belirleme
Skorlarının (Ulusal Erken Uyarı Skoru, Şok İndeksi) klinik sonlanımı öngörmedeki
etkinliğinin değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Etik kurul onayını takiben; 1 Eylül 2018 ile 31 Ağustos 2023
tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisine trafik kazası sonrası
başvuran yüksek enerjili travma olarak değerlendirilen ve tüm vücut bilgisayarlı tomografi
(TVBT) çekilen 18 yaş ve üzeri hastalar çalışmaya dahil edildi. Ateşli silahlı yaralanmalar,
penetran yaralanmalar, avicenna bilgi sisteminde verisetine ulaşılamayan hastalar çalışma dışı
bırakıldı.
Hastanemizde yüksek enerjili travma hastalarının değerlendirilmesi için Tüm Vücut
Bilgisayarlı Tomografi (TVBT) protokolü uygulanmaktadır. Bu protokol kapsamında,
kranium ve servikal omurga için kontrastsız; toraks, abdomen ve pelvis bölgeleri için ise
intravenöz kontrast madde verilerek detaylı tarama gerçekleştirilir. Yaralanmanın şiddetini
değerlendirmek üzere, Kısaltılmış Yaralanma Ölçeği (AIS) 2015 sözlüğü kullanılarak Injury
Severity Score (ISS) hesaplanmıştır. Revize Travma Skoru (RTS), Klinik Risk Değerlendirme
Metodoloji Skoru (CRAMS), Hastane Öncesi İndeks ve Ulusal Erken Uyarı Skoru (NEWS)
gibi hayati parametreler kaydedilen vital bulgular temel alınarak hesaplanmıştır.
Tanımlayıcı istatistik olarak ortalama ± standart sapma, ortanca ile çeyrekler arası
dağılım genişliği ve sıklık ile yüzde kullanılmıştır. Kategorik değişkenler arasındaki fark
Kikare testi ile incelenmiştir. Sonuç değişkenini (ISS) etkileyen faktörlerin belirlenmesi için
çoklu lojistik regresyon analiz uygulanmıştır. İlişki katsayısı olarak Odds oranı ve %95 güven
aralığı kullanılmıştır. p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.

14
Bulgular: Acilservise trafik kazası ile başvuran 3519 hastanın geriye dönük taranması
sonrasında yüksek enerjili trafik kazası olarak değerlendirilen, TVBT çekilmiş 1313 hasta
çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların %94,4'si İSS ≤ 16 ve minör travma
(n=1259) iken, %5,53'ü İSS ≥ 16 (n=54) ve majör travma olarak saptandı.
Çalşmamızda yaralanma şiddet skoru ile cinsiyet, ateş ve etanol dışında tüm değişkenler
arasında anlamlı ilişki bulundu (p<0,05).
Sonuç: Acil servise trafik kazası ile gelen TVBT çekilen ve İSS skoru ≥ 16 olan majör
travma hastalarını öngörmede RTS, CRAMS, NEWS, Şok İndeksi ve kan gazı
parametrelerinin (Ph, Hco3, Laktat, Baz açığı) anlamlı ilişkisi olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Yüksek Enerjili Travma, Tüm Vücut Tomografisi, Travma
Skorlama Sistemleri

Abstract:
Retrospective Evaluation of Outcomes in Patients Undergoing Whole Body
Computed Tomography Following Traffic Accidents at the Emergency Department
Introduction: Our research is a cohort study retrospectively examining patients who
presented to the emergency department following high-energy traffic accidents and underwent
whole body computed tomography (WBCT). The purpose of our study is to determine major
trauma patients using the Injury Severity Score (ISS) and to evaluate the efficacy of other
parameters such as blood gas values, Trauma Scoring Systems (Revised Trauma Score,
Clinical Risk Assessment Methodology Score, Pre-Hospital Index, Glasgow Coma Score),
and Condition Severity Determination Scores (National Early Warning Score, Shock Index)
in predicting clinical outcomes in patients identified by ISS.
Materials and Methods: Following ethical committee approval, patients aged 18 and
over who presented to the Emergency Department of Ankara University Faculty of Medicine
following a traffic accident and were assessed as having high-energy trauma and underwent
WBCT between September 1, 2018, and August 31, 2023, were included in the study.
Patients with firearm injuries, penetrating injuries, or those whose data could not be accessed
in the Avicenna information system were excluded from the study.
Our hospital employs a Whole Body Computed Tomography (WBCT) protocol for
assessing high-energy trauma patients. This protocol involves non-contrast imaging of the
cranium and cervical spine and intravenous contrast-enhanced detailed scanning of the thorax,
abdomen, and pelvis. The Injury Severity Score (ISS) was calculated using the 2015
Anatomical Injury Scale (AIS) dictionary. Vital parameters such as Revised Trauma Score
(RTS), Clinical Risk Assessment Methodology Score (CRAMS), Pre-Hospital Index, and
National Early Warning Score (NEWS) were calculated based on recorded vital signs.
Descriptive statistics such as mean ± standard deviation, median and interquartile range,
and frequency with percentage were used. Differences between categorical variables were
analyzed using the Chi-square test. Multiple logistic regression analysis was employed to
determine factors influencing the outcome variable (ISS). The relationship coefficient was
expressed as Odds ratio and 95% confidence interval. A p-value of <0.05 was considered
statistically significant.

16
Results: After retrospectively scanning 3519 patients who presented to the emergency
department following a traffic accident, 1313 patients assessed as high-energy trauma and
undergoing WBCT were included in the study. Of the included patients, 94.4% had an ISS ≤
16 and were considered minor trauma (n=1259), while 5.53% had an ISS ≥ 16 (n=54) and
were identified as major trauma.
Our study found a significant relationship (p<0.05) between injury severity score and all
variables except gender, fever, and ethanol.
Conclusion: A significant association was found between RTS, CRAMS, NEWS,
Shock Index, and blood gas parameters (pH, HCO3, Lactate, Base deficit) in predicting
patients with a major trauma score (ISS ≥ 16) who underwent WBCT at the emergency
department following a traffic accident.