Kök aile ile ilişkiler ve evlilik uyumu arasındaki ilişkide reddedilme duyarlılığının aracı rolü
The mediating role of rejection sensitivity in the relationship between relations with the family of origins and marriage adjustment
Yazar: SELEN ERDOĞAN TOKSOY
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM TOLAN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Mevcut tez çalışmasında, 20-50 yaş arası en az 1 yıldır evli bireylerde kök aile ile ilişkiler ve evlilik uyumu arasındaki ilişkide reddedilme duyarlılığının aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemi Türkiye'de 22-50 yaş arası en az 1 yıldır evli olan 223'ü (%54.9) kadın, 183'ü (%45.1) erkek olmak üzere 406 katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırma, değişkenler arasındaki ilişkilerin aracılık analizi ile incelendiği ilişkisel modelde tasarlanmış nicel bir çalışmadır. Veri toplama aşamasından önce katılımcılara Bilgilendirilmiş Onam Formu verilerek onayları alınmış ve ardından Demografik Bilgi Formu, Çift Uyum Ölçeği, Kök Aile ile İlişkiler Envanteri ve Yetişkin Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği sunulmuştur. Veriler hem yüz yüze hem çevrimiçi platformlar aracılığı ile toplanmıştır. Veri toplama aşamasının ardından verilerin test edilmesi amacıyla betimsel istatistik analizleri, Pearson korelasyon analizi, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (One-Way ANOVA) IBM SPSS 29.0.2.0 kullanılarak uygulanmış ve son olarak Hayes PROCESS Macro (Model 4) ile aracılık analizi yapılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular ışığında kök aile ile ilişkilerin evlilik uyumu ile pozitif yönde; reddedilme duyarlılığı ile negatif yönde ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Evlilik uyumunun reddedilme duyarlılığı ile negatif yönde ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Aracılık analizi sonuçlarına göre kök aile ile ilişkilerin evlilik uyumu ile ilişkisinde reddedilme duyarlılığının aracılık rolü olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular ilgili alanyazın kapsamında tartışılmış, çalışmanın sınırlılıkları belirtilmiş ve gelecekte yapılacak çalışmalar ve alanda çalışan uzmanlar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this thesis is to examine the mediating role of rejection sensitivity between the relations of family origin and dyadic adjustment of individuals aged 20-50 who have been married for at least 1 year. The sample of the research consists of 406 participants, 223 women (54.9%) and 183 men (45.1%) between the ages of 22-50, who have been married at least 1 year in Turkıye. The research is a quantitative study designed in a relational screening model in which the relationships between variables are examined through mediation analysis. Before the data collection process, the participants were given an Informed Consist Form and their approval was obtained, and then the participants completed the Demographic Information Form, Dyadic Adjustment Scale, The Scale of Relations with Family of Origin and Adult Rejection Sensitivity Questionnaire. Data were collected face-to-face and online platforms. Following the data collection process, descriptive statistical analysis, correlation analysis, independent sample t-test and one-way anaylsis of variance (ANOVA) were carried out using IBM SPSS 29.0.2.0. Finaly, mediating analysis was tested utilizing Hayes PROCESS Macro (Model 4). In the light of the findings, the relations with family of origin was positively correlated with the dyadic adjustment; it was also found to be negatively correlated with the rejection sensitivity. It was concluded that rejection sensitivity was negatively correlated with the dyadic adjustment.  Finally the mediating role of the rejection sensitivity were found to be significant in the relationship between the relations of family origin and dyadic adjustment. The findings were discussed within the scope of the literature. The limitations of the study are stated and future studies and recommendations for the mental health specialists were presented.