Erzincan ili evde sağlık hizmeti alan hastaların yakınlarının siberkondri düzeyi ve sağlık anksiyetesi arasındaki ilişki
The relationship between cyberchondria level and health anxiety of relatives of patients receiving home health services in Erzincan province
Yazar: MERVE ÖZÇİNAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERSAN GÜRSOY
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı evde sağlık hizmeti alan hastaların yakınlarında siberkondri 
düzeyini saptamak ve sağlık anksiyetesi ile arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Çalışmamızın 
hedefi hem bu ilişkiyi belirlemek hem de siberkondri ve sağlık anksiyetesi üzerinde etkili olan 
faktörleri belirleyip aralarında değişime uğrayabilecek olanları tespit ederek sağlık 
hizmetlerinin sunumu ve yönetimi açısından gelecekte yapılacak olan yeniliklere ve 
çalışmalara ışık tutmaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel ve tanımlayıcı niteliktedir. Araştırmanın evreni 
Erzincan Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri Birimi'ne 
kayıtlı hastaların arasından 15.05.2023-15.07.2023 tarihleri arasında muayene talep edilip 
evde ziyareti gerçekleştirilen hastaların yakınlarından oluşmaktadır. Çalışmaya 18-65 yaş 
arası gönüllü bireylerden bir evde sağlık hastasının bakımından primer sorumlu olan, bilişsel 
düzeyi soruları cevaplayabilecek yeterlilikte ve internet kullanıcısı olan, sağlık çalışanı veya 
emeklisi olmayan bireyler dahil edilmiştir. Katılımcılara literatür taranarak hazırlanmış 19 
soruluk bir anket formu, 2021 yılında Söyler ve arkadaşları tarafından Türkçe geçerlik 
güvenirliği yapılan 'Siberkondri Ciddiyeti Ölçeği', 2013 yılında Aydemir ve arkadaşları 
tarafından Türkçe güvenilirlik ve geçerlilik çalışması yapılan Sağlık Anksiyetesi Envanteri 
uygulanmıştır. Bu çalışma gönüllü olan hasta yakınları ile yüz yüze görüşülerek 
yürütülmüştür. Veri toplamadan önce katılımcılara çalışma hakkında bilgi verilmiş ve sözlü 
ve yazılı onamları alınmıştır. Çalışmamızın örneklem büyüklüğü 235 kişi olarak hesaplanmış 
olup toplam 240 katılımcı çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmanın her aşamasında Helsinki 
deklarasyonunun ilkelerine uyulmuştur.
Bulgular: Katılımcıların %64,2'si kadın (n=154), %35,8'i erkeklerden (n=86) oluşuyordu. 
Katılımcıların %77,9'u evli (n=187), %41,7'si ev hanımı (n=100), %1,7'si (n=4) okuma 
yazma bilmiyordu. Bakım görevini üstlenen katılımcıların %57,1'i hastanın kızı-oğlu 
grubundan (n=137) idi. Katılımcıların %37,1'nin kronik bir rahatsızlığı (n=89) olup %7,9'u 
(n=19) psikiyatrik bir ilaç kullanmaktaydı. Katılımcıların gün içerisinde kendine ayırdıkları 
vakit ortalaması 2,03±1,63 saat, günlük olarak internette vakit geçirme süre ortalaması 
1,5±1,42 saat, günlük olarak internette sağlık araştırmalarına ayrılan süre ortalaması 
0,48±0,68 saat idi. Katılımcılardan bakım alan hastanın yanına bir haftada gelinen gün sayısı 
ortalaması 6,01±1,59 idi. Bakım alan hastaya günlük ayrılan süre ortalaması 8,48±4,93 saat, 
hastaların bakımıyla ilgilenilen toplam süre ortalaması 60,40±60,55 ay idi. Katılımcılardan 
hastalarının bakım zorluğunu en düşük 1 puan, en yüksek 10 puan olacak şekilde 
değerlendirilmesi istendiğinde bakım zorluğu puan ortalaması 7,85±2,09 idi. Katılımcıların 
bakıcı desteği alma durumlarına bakıldığında %20'sinin hiç destek almadığı saptanmıştı.
Sonuçlar: Katılımcıların Siberkondri Ciddiyeti Ölçeği'nden alınan toplam puan ortalaması 
22,36±11,63 olarak bulunmuştur. Katılımcıların Sağlık Anksiyetesi Ölçeği'nden aldıkları 
puanların ortalaması 17,69±11,54 olarak bulunmuştur. Katılımcılardan genç ve orta yaş 
grubunda olanların, kadınların, bekarların, bakım verdikleri hastalardan üniversite ve üstü 
eğitim düzeyine sahip olanların siberkondri düzeyinin diğerlerine göre daha yüksek olduğu 
görülmüştür. Katılımcılardan gün içinde kendine daha çok vakit ayıranların, günlük olarak 
internette daha fazla vakit geçirenlerin ve günlük olarak internetten yapılan sağlık 
araştırmalarına daha çok vakit ayıranların diğerlerine göre siberkondri düzeyinin daha yüksek 
olduğu görülmüştür. Katılımcılardan ileri yaş grubunda olanların, hastalarının bakım zorluğu 
derecesi daha yüksek olanların, günlük olarak internetten yapılan sağlık araştırmalarına daha 
çok vakit ayıranların sağlık anksiyetesi düzeyinin daha yüksek olduğu görülmüştür.
Katılımcıların siberkondri düzeyleri ve sağlık anksiyetesi düzeyleri arasında pozitif, anlamlı 
ve zayıf bir ilişki olduğu görülmüştür.

Abstract:
Purpose: The aim of our study was to determine the level of cyberchondria in the relatives of 
patients receiving home health services and to determine the relationship between it and 
health anxiety. The aim of our study is to determine this relationship and to shed light on 
future innovations and studies in terms of the delivery and management of health services by 
identifying the factors that affect cyberchondria and health anxiety and identifying those that 
may change between them.
Materials and Methods: Our study was cross-sectional and descriptive. The universe of the 
study consists of the relatives of the patients who were examined and visited at home between 
15.05.2023 and 15.07.2023 among the patients registered in the Home Health Services Unit 
of Erzincan Mengücek Gazi Training and Research Hospital. Volunteers between the ages of 
18-65 who are primarily responsible for the care of a home health patient, whose cognitive 
level is capable of answering questions, who are internet users, and who are not health 
workers or retirees were included in the study. A questionnaire form consisting of 19 
questions prepared by scanning the literature, the 'Cyberchondria Severity Scale', whose 
validity reliability was made in Turkish by Söyler et al. in 2021, and the Health Anxiety 
Inventory, which was studied in Turkish reliability and validity by Aydemir et al. in 2013, 
were applied to the participants. This study was carried out by face-to-face interviews with the 
relatives of the patients who volunteered. Before data collection, participants were informed 
about the study and their verbal and written consents were obtained. The sample size of our 
study was calculated as 235 people and a total of 240 participants were included in the study. 
At every stage of the work, the principles of the Declaration of Helsinki were followed.
xii
Results: 64.2% of the participants were female (n=154) and 35.8% were male (n=86). Of the 
participants, 77.9% were married (n=187), 41.7% were housewives (n=100), and 1.7% (n=4) 
were illiterate. 57.1% of the participants who undertook the duty of care were from the 
daughter-son group of the patient (n=137). Of the participants, 37.1% had a chronic disease 
(n=89) and 7.9% (n=19) were using a psychiatric drug. The average time allocated by the 
participants during the day was 2.03±1.63 hours, the average time spent on the internet on a 
daily basis was 1.5±1.42 hours, and the average time allocated to health research on the 
internet on a daily basis was 0.48±0.68 hours. The average number of days in a week was 
6.01±1.59. The mean daily time allocated to the patient receiving care was 8.48±4.93 hours, 
and the mean time taken care of the patients was 60.40±60.55 months. When the participants 
were asked to rate the difficulty of care of their patients as the lowest 1 point and the highest 
10 points, the mean difficulty of care score was 7.85±2.09. When the status of the participants 
receiving caregiver support was examined, it was determined that 20% of them did not 
receive any support at all.
Conclusıons: The mean total score of the participants from the Cyberchondria Severity Scale 
was found to be 22.36±11.63. The mean score of the participants from the Health Anxiety 
Scale was found to be 17.69±11.54. It was observed that the cyberchondria level of the 
participants in the young and middle age group, women, singles, and those who had 
university and higher education level among the patients they cared for was higher than the 
others. It was observed that the level of cyberchondria was higher than the others, who spent 
more time on the internet on a daily basis, and who spent more time on the internet on a daily 
basis. It was observed that the level of health anxiety was higher among the participants, those 
who were in the older age group, those who had a higher degree of care for their patients, and 
those who spent more time on health research on the internet on a daily basis.
It was observed that there was a positive, significant and weak relationship between the 
cyberchondria levels and health anxiety levels of the participants.