Brakiterapide hava boşluğunun doz dağılımına etkisinin dozimetrik yöntemlerle değerlendirilmesi
Dosimetric evaluati̇on of air cavity effect on dose distribution in brachytherapy
Yazar: MEHMET BAHADIR ÇELİK
Danışman: ÖĞR. GÖR. NEZAHAT OLACAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı / Sağlık Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Onkoloji = Oncology

Özet:
Brakiterapi uygulamaları için kullanılan veriler, homojen ortam yoğunluğu şartlarında elde edilir. Ancak insan vücudu inhomojen bir yapıya sahip olduğundan hastaya uygulanan radyasyon; kas, kemik, yağ, akciğer ve hava tabakaları gibi ortamlardan geçerken homojen bir ortama göre daha farklı davranış sergiler ve bu durum hasta doz dağılımlarında problem olabilir. 
Çalışmanın amacı, Gafkromik EBT3 (Evidence-Based Therapy, Training and Testing) filmler kullanılarak vücut içerisinde bulunan hava boşluklarının doz dağılımına etkisini özel olarak tasarlanmış bir düzenek üzerinden ve farklı hacimde içi hava dolu aparatlar kullanılarak değerlendirmektir.
Bu çalışmada, 20x30 cm boyutlarında her bir kap içersine ayrı ayrı 13, 18 ve 22mm çaplarında içi boş (hava) polipropilenden yapılmış silindirik aparatlar strafor köpükler içersine uygun yuvalarla sabitlenerek hazırlanmıştır. Aparatların dış yüzeylerinden 1cm lateral uzaklığa aparatlara paralel olarak iridyum-192 (Ir-192) brakiterapi kaynağının geçeceği 2mm çapında katater yerleştirilmiştir. Daha sonra her bir aparat için üçer film ışınlanarak, farklı hacime sahip hava boşluklarının doz dağılımı üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir.
Her bir hava boşluğu için doku eşdeğeri ortam ile farklı mesafelerde yüzde doz değerleri alındı. Farklı aparatlar için ışınlanan üçer filmden alınan yüzde doz değerlerinin farkının ortalaması 13, 18 ve 22 mm çap uzunlukları için sırasıyla; %1,69, %2,97 ve %2,22 olarak ölçülmüştür.
Sonuç olarak, brakiterapi uygulamalarında tedavi alanı içerisinde bulunan hava boşluğunun büyüklüğüne bağlı olarak doku ortamına göre benzer mesafelerde yüzde doz değerlerinde artış görülmüştür. Dozun hassas bir şekilde tahmin edilebilmesi için hava boşluklarının doza etkisinin göz önünde bulundurulması önerilmektedir.

Abstract:
The data which are used for Brachytherapy are obtained at homogenous density conditions. Nevertheless, when radiation that is applied to patient pass through such as medium like lipid, bone, muscle, lung and air layer in the human body, it behaves differently according to homogeneous condition because of inhomogeneous structure of human body.
The aim of this project is to evaluate the effect of air cavity that are inside of human body to dose distribution from special designed mechanism with different volume type air filled apparatus by using gafchoromic EBT3 films.
In this  study ,empty (without air) cylindrical apparatus which are made of polypropylene are prepared with fixing proper junctions and adding inside polystyrene foam so  as to in each case which size of 20x30 cm and divided 13,18 and 22 mm portions separately. A catheter which has 2mm diameter is located far 1 cm laterally from exterior surface of apparatus parallelly for using the source of Ir-192 Brachytherapy. Afterwards 3 films are irradiated for each apparatus to evaluate the effect of air cavity that have different volume to dose distribution.
For each air cavity, means of different volume for 13, 18 and 22mm diameters are measured respectively 1,69, 2,97 and 2,22 by calculating differences between tissue equivalent medium and percentage dose values with different distance.
As a result, percentage dose value shows increase depend on volume of air cavity which are located treatment areas with similar distance according to tissue medium in Brachytherapy applications. Considering the effect of air cavity that have different volume to dose distribution is recommended to sensitive dose estimation.