İşitme yetersizliği olan öğrencilerin yazılı dil becerilerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
A comparative investigation of written language skills of students with hearing impairment
Yazar: SİMGE CEPDİBİ
Danışman: PROF. DR. BERRİN BAYDIK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil becerileri = Language skills ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Yazılı anlatım = Written expression ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İşitme engelli çocuklar = Hearing impaired children ; İşitme engelliler = Hearing impaired

Özet:
Bu çalışmada, işitme yetersizliği olan ortaokul öğrencileriyle okuma düzeylerine göre eşleştirilen işiten ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatım becerileri ile yazılı ürünlerinde hikâye elementlerini kullanma düzeyi ve dile ilişkin biçimbirim bilgisi ile sözcük dağarcığı becerilerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca çalışmada, işitme yetersizliği olan ve işiten öğrencilerin yazılı ürünlerindeki biçimbirim hataları ve hata tipleri incelenmiştir. Bu amaçla çalışmada 13 işitme yetersizliği olan öğrenci ile 13 işiten öğrencinin toplamda 26 yazılı ürünü incelenmiştir. İşitme yetersizliği olan ve olmayan öğrencilerin okuduğunu anlama düzeyleri Formel Olmayan Okuma Envanterinde yer alan öyküleyici bir metin ve metne ait okuduğunu anlama soruları kullanılarak belirlenmiştir. Öğrenciler yazdıkları metni yazısız resimli kitabın ilk sayfasındaki olayı inceleyerek oluşturmuşlardır. Ortaya koydukları yazılı ürünlerin mekanik özellikleri "Yazılı Anlatım Değerlendirme Formu" ile, yazılı ürünlerinde hikâye elementlerini kullanma düzeyi ise "Hikâye Elementleri Değerlendirme Ölçeği" ile değerlendirilmiştir. Ayrıca, öğrencilerin yazılı ürünlerinin Farklı Sözcük Sayısı (FSÖZS) değerleri hesaplanmıştır. Araştırmada öğrencilerin yazılı ürünlerinde yaptıkları biçimbirim hatalarıyla biçimbirim hata tipleri de tespit edilmiştir.
Yapılan analizler sonucunda, işitme yetersizliği olan öğrencilerin yazılı ürünlerinden hesaplanan Farklı Sözcük Sayısı değerlerinin işiten öğrencilerinkinden düşük olduğu saptanmıştır. İşitme yetersizliği olan öğrencilerin hem yazılı anlatım toplam puanı hem de hikâye elementlerini yazılı ürünlerinde kullanma düzeyinin işiten öğrencilere göre daha düşük olduğu görülmüştür. İşitme yetersizliği olan öğrencilerin yazılı anlatım becerileri karşılaştırıldığında, işitme yetersizliği olan öğrencilerin yazılı ürünlerinde başlık kullanmadığı ya da yazdığı metinle ilişkisiz başlıklar kullandığı, yazılı ürünlerindeki cümlelerin genellikle yarım bırakıldığı ve cümlelerinin çok sayıda anlatım bozukluğu içerdiği tespit edilmiştir. Ayrıca, işitme yetersizliği olan öğrencilerin yazılı ürünlerinde bağlantı unsurlarını kullanmadıkları ve/veya hatalı kullandıkları tespit edilmiştir. Araştırmanın bir diğer bulgusu olarak, işitme yetersizliği olan öğrencilerin yazılı ürünlerinde hikâye elementlerini işiten öğrencilere kıyasla daha az kullandığı görülmüştür. İşitme yetersizliği olan öğrencilerin yazılı ürünlerinde işitenlere kıyasla daha fazla biçimbirim hataları yaptıkları tespit edilmiştir. İşitme yetersizliği olan öğrencilerin en fazla hatalı kullandıkları bağımlı biçimbirim türlerinin sırasıyla; iyelik, durum ve kip eki olduğu tespit edilmiştir. İşitme yetersizliği olan öğrencilerin yazılı ürünlerindeki bağlama uygun olarak kullanılması gereken biçimbirimleri çoğunlukla kullanmayarak yazılı ürünlerinde en fazla "biçimbirim atma" hatasını yaptıkları görülmüştür.

Abstract:
In this study, it was aimed to comparatively examine the written expression skills, the level of using story elements, and vocabulary skills of the middle school students with hearing impairment and 4th-grade students with normal hearing who were matched according to their reading comprehension level. For this purpose, a total of 26 written products of 13 hearing impaired students and 13 hearing students were examined. Reading comprehension levels of students with and without hearing impairment were determined by using a narrative text and reading comprehension questions in the Informal Reading Inventory. The students created the text they wrote by examining the event on the first page of the book with no text. The mechanical properties of the written products they wrote were evaluated with the "Written Narration Evaluation Form" and the level of using the story elements in their written products was evaluated with the "Story Elements Evaluation Scale". Number of Different Words (NDW) values of students' written products were calculated. Also, morphological errors and the morphological error types of the students were determined.
As a result of the analysis, it was determined that the values of the Number of Different Words (NDW) calculated from the written products of the hearing impaired students were lower than those of the students with normal hearing. It was found that students with hearing impairment had a lower level of both written expression and the use of story elements in their written products compared to students with normal hearing. 
When the written expression skills of the hearing impaired students were compared to that of the hearing group, it was found that the students with hearing impairment did not use titles in their written products, or they used titles unrelated to the text they wrote, the sentences in their written products were often unfinished and their sentences contained many expression disorders. In addition, it was seen that students with hearing impairment did not use story elements in their written products and/or misuse them. It was determined that students with hearing impairment made more morphological errors in their written products than students with normal hearing. The types of dependent morphemes that students with hearing impairment use incorrectly most frequently are; possessive, case, and tense suffix. It was observed that students with hearing impairment mostly did not use the morphemes that should be used in accordance with the context in their written products and made "omitting" mistake mostly in their written products.