Çok kriterli karar destek modeli ve gelir yaklaşımıyla sipariş teslim tarihi belirleme
Order delivery date determination with multicriteria decision support model and revenue approach
Yazar: CEMAL AKTÜRK
Danışman: PROF. DR. SEVİNÇ GÜLSEÇEN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Enformatik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control ; Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bilgisayar destekli karar verme = Computer aided decision making ; Bilgisayar yazılımları = Computer softwares ; Uygulama yazılımı = Application software ; Yönetim bilişim sistemleri = Management information systems ; Çok amaçlı karar verme = Multiobjective decision making ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Siparişe göre üretim yapan firmalar, artan rekabet koşulları altında müşterilerini ve pazar paylarını korumak ve arttırmak için her geçen gün daha fazla çaba sarfetmektedir. Bu firmalarda; siparişleri müşterilerin istediği tarihlerden önce üretmek kapasitede yığılmalara neden olacağı gibi müşterilerin talep ettiği tarihlerden daha geç bir tarihte üretmek de siparişin hatta müşterinin kaybına sebep olabilmektedir. Dolayısıyla firmaların müşteri önceliklerini dikkate alırken kendi amaçlarını da dengede tutacağı teslim tarihi politikaları kullanmaları hem firmaların amaçları hem de müşteri memnuniyeti açısından oldukça zaruridir. Yapılan tez çalışması ile siparişe göre üretim yapan firmaların satış ve pazarlama birimi yöneticileri için bir karar destek modeli önerilmektedir. Önerilen model ile siparişler yedi farklı yöntemle belirli bir kapasite için sıralanmaktadır. Ayrıca her bir yöntem için, sıralı siparişlerden ilgili kapasite için elde edilebilecek toplam sipariş tutarları ve sıralanan her siparişin teslim tarihi hesaplanarak yöneticilere maksimum sipariş gelirine ulaşmak için karar desteği verilmektedir. Geliştirilen uygulama yazılımı üç farklı veri seti için çeşitli senaryolarda çalıştırıldığında en iyi performansı gösteren sıralama yöntemleri Moora referans noktası ve doğrusal fonksiyon2 olmuştur. Buna karşın fcfs ve edd en başarısız yöntemler olmuştur. Yapılan çalışmada, yöneticilerin kullanabilecekleri bir uygulama yazılımı geliştirilerek genelde teorik formül çalışmalarından oluşan teslim tarihi literatürüne yenilikçi bir bakış açısı kazandırılmıştır.

Abstract:
Firms that manufacture according to orders are making more efforts every day to maintain and increase their customers and market share under increasing competition. In these companies, producing orders before the dates requested by the customers may result in overburdening capacities or producing them later than requested may also lead to the loss of the order or even the customer. Therefore, it is quite necessary for the companies to use the delivery date policies which will keep their own goals balanced while considering the customer priorities, both in terms of company goals and customer satisfaction. This thesis proposes a decision support model to the sales and marketing unit managers of the companies that produce according to the order. With the model in question, orders are sorted for a specific capacity in seven different ways. In addition, for each method, decision support is provided to the managers to reach maximum order income by calculating the total order amounts that can be obtained for the respective capacity from the sequenced orders and the delivery date of each order. When the application software is run in various scenarios for three different data sets, the best performing sorting methods have been Moora reference point and linear function2. On the other hand, FCFS and EDD are the least effective methods. In this study, an application software was developed for managers to provide an innovative perspective on the delivery date literature, which usually consists of theoretical formulas.