Bir Hanbeli fakîhi olarak Şeyh Abdülkadir Geylânî (El-Gunye eseri bağlamında)
Sheikh Abdulkadir Geylani as a fakih of Hanbali (In the context of al-Ghunya)
Yazar: ÖZGÜR ERGÜL
Danışman: DOÇ. DR. NAZIM HANZADE
Kayseri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Muhyiddin Ebû Muhammed Abdülkâdir b. Ebî Sâlih Mûsâ Cengîdost el-Geylânî veya daha da tanınan ismiyle Abdülkâdir Geylânî, Büyük Selçuklu Devleti döneminde Hicrî V-VI. yüzyılda yaşamış olup dönemin Hanbelî âlimlerinin önde gelen fakihlerindendir. Aynı zamanda dünyanın çeşitli yerlerinde mensubu bulunan Kadiriyye Tarikatının da kurucusudur. Kendisi tefsir, hadis, fıkıh ve tasavvuf gibi birçok İslâmî ilimleri dönemin ilim merkezi olan Bağdat'ta tahsîl etmiş ve birçok eseri kaleme almıştır. Kendisine ait medresesinde çeşitli bölgelerden gelen ilim tâliplerine de dersler vermiştir. Onun fıkhi görüş ve anlayışına yer vermesi bakımından en önemli eseri el-Gunye li-Tâlibî Tarîki'l-Hak'tır. Söz konusu olan bu eserini Geylânî kelam, fıkıh ve zühd olarak üç bölümde ele almaktadır. el-Gunye eserinin fıkıh hariç diğer alanlarında inceleme çalışmaları yapılmış olup, fıkıh alanı hakkında bir çalışma bulunmamaktadır. Dolayısıyla eserin fıkıh ilmi açısından tetkik edilmesi son derece elzemdir. Bu çalışmada, eserdeki ibadetlere dair furu fıkıh bağlamındaki değerlendirmelerinden Geylânî'nin fâkih kimliği ortaya konmaya çalışılmış, el-Gunye eserinin furu fıkıh yönünün akademik bir perspektifle gün yüzüne çıkarılması hedeflenmiştir.
Bu çerçevede çalışmamızda Abdülkâdir Geylânî'nin tarihî şahsiyeti, ilmî kişiliği, eserleri ve etkilerine kısaca değinilmekle birlikte el-Gunye eserindeki ilmihal niteliği taşıyan konuların incelenmesine dair bilgiler ele alınmaktadır. Eseri incelerken özellikle Geylânî'nin Hanbelî fıkıh usulüne ve Mezhep imamının içtihatlarına bağlılık düzeyi de takip edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca İbn Kudâme'nin el-Muğnî'si özelinde de kendisinden sonraki Hanbelî fıkhîna etkisi incelenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Sünnet, Hanbelîlik, Fıkıh, Geylânî, el-Gunye.

Abstract:
He, Muḥyī l-Dīn Abū Muḥammad b. Abū Sāliḥ Musa Jangi Dost al-Jīlānī or better known with his name ʿAbdul Qādir Gīlānī lived during the Great Seljuk State, Hijri VI. He was one of the leading jurists of Hanbali scholars of the period. He is also the founder of the Kadiriyye Sect, which has members in various parts of the world. He studied many Islamic sciences such as tafsir, hadith, fiqh and Islamic mysticism in Baghdad, which was the science center of the period, and write many treatises out. In the same madrasah of his own, he also gave lectures to students of Islamic knowledge from various regions. His most important work in terms of giving place to his fiqh and understanding is Al-Ghunya li-Talibi Tariq al-Haqq. Geylani discusses this work in question in three parts as kalam, fiqh and zuhd. Studies on El-Gunye's work have been done in other fields except fiqh, and there is no study on the field of fiqh. Therefore, it is extremely essential to investigate  the work in terms of fiqh disciplines.
In this thesis, Geylani's alfaki identity was tried to be revealed from his evaluations of the worships in the work in the context of furu fiqh, and it was aimed to unbury the furu fiqh aspects of al-Gunye's work with an academic perspective. In this context, in our study, the historical personality, scientific personality, works and influences of Abdulkadir Geylani are briefly mentioned, and information about the examination of the subjects that have the quality of Islamic catechism in al-Gunye's work is discussed. While examining the work, the level of adherence to the Hanbali fiqh method of Geylani and the ijtihads of the sect imam was also tried to be followed. In addition, the influence of the Hanbali fiqh after him was examined in the Al-Mughni case.
Keywords: Sunnah, Hanbalism, Fiqh, Jilani, Al-Ghunya,