Anksiyete ve defresif bozukluklarda anksiyete duyarlılığı ve bilişsel esnekliğin semptom şiddetine etkisi
The effect of anxiety sensitivity and cognitive flexibility on symptom severity in anxiety and depressive disorders
Yazar: NUR ÇELİK
Danışman: PROF. DR. DERYA TANRIVERDİ
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, anksiyete ve depresif bozukluk tanılı hastaların anksiyete duyarlılığı ve bilişsel esnekliklerinin semptom şiddetine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bir Eğitim ve Araştırma Hastanesi psikiyatri polikliniğine başvuran anksiyete ve depresif bozukluk tanılı hastalar araştırmanın evrenini, örneklemini 115 anksiyete bozukluğu ve 115 depresif bozukluk tanılı toplam 230 hasta oluşturmuştur. Çalışmanın verileri, Kişisel Bilgi Formu, Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Anksiyete Duyarlılığı İndeksi-3 (ADİ-3) ve Bilişsel Esneklik Envanteri (BEE) ile toplanmıştır. Araştırmada, anksiyete bozukluğu tanılı hastaların puan ortalamaları BAÖ için 33.30±10.73, BEE için 53.89±14.25, ADİ-3 için 42.03±12.94'tür. Depresif bozukluk tanılı hastaların puan ortalaması BDÖ için 31.04±14.41, BEE için 56.13±14.50, ADİ-3 için 42.85±16.23 olarak belirlendi. Hastaların semptom şiddetlerinin yüksek, bilişsel esnekliklerinin orta düzeyde ve anksiyete duyarlılıklarının fazla olduğu görülmüştür. Araştırmada, ADİ-3 toplam ve BEE toplam ve alt boyutları ile hastalık tanısı değişkeni arasında anlamlı bir farklılığa ulaşılmadı (p>0.05).  Sadece anksiyete bozukluğu tanılı hastaların ADİ-3 ölçeği Fiziksel Belirtiler, Depresif bozukluk tanılı hastaların ise Sosyal Belirtiler alt boyutu puan ortalamasının daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Çalışmada BAÖ ile BEE arasında negatif yönde ve orta düzeyde, ADİ-3 arasında pozitif yönde ilişki saptanmıştır (p<0.001). Hastaların BDE ile BEE ortalamaları arasında negatif, ADİ-3 arasında pozitif yönde ilişki olduğu bulundu (p<0.001). Hastaların anksiyete duyarlılığı arttıkça ve bilişsel esneklikleri azaldıkça semptom şiddetinin arttığı saptanmıştır. Yapılan çoklu doğrusal regresyon analizine göre, bilişsel esneklik ile anksiyete duyarlılığının BAÖ puanlarındaki değişimin %27.9'unu ve anksiyete duyarlılığının BDÖ puanlarındaki değişimin %27.2'sini yordadığı tespit edilmiştir.
Bu hastaların semptom yönetiminde, bilişsel esneklik düzeylerini arttırmaya ve anksiyete duyarlılıklarını azaltmaya yönelik psikiyatrik yaklaşımların geliştirilmesi önerilir.


 Anahtar Kelimeler: Anksiyete, Anksiyete Duyarlılığı, Depresyon, Bilişsel Esneklik, Psikiyatri Hemşireliği.

Abstract:
This study aimed to determine the effect of anxiety sensitivity and cognitive flexibility on symptom severity in patients diagnosed with anxiety and depressive disorders. The population and sample of the study consisted of 115 patients with anxiety disorder and 230 patients with depressive disorder, who applied to the psychiatry outpatient clinic of a Training and Research Hospital. The data of the study were collected using a Personal Information Form, Beck Depression Inventory (BDI), Beck Anxiety Inventory (BAI), Anxiety Sensitivity Index-3 (ASI-3), and Cognitive Flexibility Inventory (CFI). In the study, the mean scores of patients diagnosed with anxiety disorder were 33.30±10.73 for BAI, 53.89±14.25 for CFI, and 42.03±12.94 for ASI-3. The mean score of patients diagnosed with depressive disorder was 31.04±14.41 for BDI, 56.13±14.50 for CFI, and 42.85±16.23 for ASI-3. It was observed that the symptom severity of the patients was high, their cognitive flexibility was moderate, and their anxiety sensitivity was high. In the study, no significant difference was found between the ASI-3 total and BEE total and sub-dimensions, and the disease diagnosis variable (p>0.05). It was determined that patients with only anxiety disorder had a higher mean score in the ASI-3 scale Physical Symptoms, and patients with depressive disorder had a higher mean score in the Social Symptoms sub-dimension (p<0.05). In the study, a negative and moderate correlation was found between BAI and BAI, and a positive correlation between ASI-3 (p<0.001). It was found that there was a negative correlation between the mean BDI and BEE of the patients, and a positive correlation between ASI-3 (p<0.001). It was determined that the severity of symptoms increased as the anxiety sensitivity of the patients increased and their cognitive flexibility decreased. According to the multiple linear regression analysis, it was determined that cognitive flexibility and anxiety sensitivity predicted 27.9% of the change in BAS Inventory scores and anxiety sensitivity predicted 27.2% of the change in BDS.
In symptom management of these patients, it is recommended to develop psychiatric approaches to increase their cognitive flexibility and reduce their anxiety sensitivity.

Keywords: Anxiety, Anxiety Sensitivity, Depression, Cognitive Flexibility,
Psychiatric Nursing.