Miletupolis kökenli figürlü mezar stelleri ve adak levhaları
The Grave steles and votive reliefs from Miletupolis
Yazar: MUSTAFA ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ÖZGAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1994
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Adak levhaları = Votive reliefs ; Mezarlar = Graves ; Miletupolis = Miletupolis ; Steller = Steles

Özet:
Bu çalışma Mysia bölgesinde yer alan Miletupolis kenti ve civarından gelen veya müze kayıtlarında değişik yerlerden oldukları belirtildiği halde, Miletupolis kökenli olduklarına inandığımız mezar stellerinin ve adak levhalarının stilistik ve tipolojik açılardan incelenmesini kapsamaktadır. Böylece yıllarca göz ardı edilen ve bir anlamda Kyzikos'un gölgesi altında kalmış Müetupolis'e ait olası heykeltraşlık ekolü ortaya konabileceği gibi, özellikle mezar otellerinden hareket edilerek Hellenistik Dönem'in kronolojisine yardımcı olabilecek bir kronoloji oluşturulabilecektir. 149*u mezar steli, 28'i adak levhası olmak üzere 177 eseri kapsayan malzemenin büyük çoğunluğu Bursa Arkeoloji Müzesi ve bir bölümü yurt dışındaki müzelerde korunurken, bazdan ise kayıptır. Miletupolis, bugünkü Mustafakemalpaşa İlçesinin (Kirmasti) 5 km. kuzey batısında, yeni Îzrnir-Bursa karayolonun kenarında yer alır. Kent konum olarak antik çağ kuzeybatı Anadolu'sunun önemli merkezlerine ulaşan yol çatı üzerindedir. Çalışmanın ilk bölümünde mezar stelleri ve adak levhaları tip olarak ele alınarak, incelendi: Bunlar tek resim alanlı ve katlı steller olmak üzere iki ana gruba ayrılmaktadırlar. Tek resim alanlı stellerin yaygınlığı yanında, katlı steller büyük oranda Kuzeybatı Anadolu bölgesinde yoğunlaşmaktadırlar. Bu uygulamanın Pereler tarafından doğudan getirildiği düşünülse de, mezar sanatına aktarılmalarında Grek sanatının yaratıcılığı göz ardı edilmemelidir. 2. bölümde, şimdiye kadar Miletupolis için yapılmamış olan heykeltraşlık kronolojisi mezar stellerinin yardımıyla oluşturulmaya çalışıldı. I.Ö. 3.yüzyılın başlarında üretimlerine başlanan bu relyefler, aynı yüzyılın ortalarından başlayarak l.ö. 150'lere dek kesintiye uğrar. Daha sonra l.ö. 1. yüzyılın ilk yansı içinde bir ara üretim tekrar durursa da, t. S. 3. yüzyılın ortalarına kadar sayıca artıp-azalarak varlığını sürdürür. Figür Tipleri başlığım taşıyan 3. bölümde ise, relyeflerdeki figürler genel olarak tanıtılmaya çalışıldı, öncelik daha önce ikonografileri yapılmamış, yapılmışsa bile eksik bulduğumuz figürlere verildi. Bunlar arasından tarafımızdan adlandırılan Melissa ve Fausta tipleri de öneri şeklinde bilim alemine sunuldu. 4. bölümde Miletupolis kökenli eserler özelliklerine göre tasnif edilerek olası atölyeler saptanmaya çalışıldı. Toplam 9 tane olan atölyelerde adlandırma ise, bir karışıklığa meydan vermemek için alfabetik olarak yapıldı. Son olarak da, bilgilenmek isteyenlere en kısa yoldan yardımcı olması için, çalışmaya sonuçların tümünü bir arada gösterir tablolar eklendi. Bütün bunlar Miletupolis kentinin etki sahasını ve buluntu yerlerini gösterir bir haritayla desteklendi.

Abstract:
This research covers stylistical and typological study of the Grave Steles and Votive Reliefs coming from the city of Miletupolis, located in ancient Mysia and its surroundings and of those mentioned in the museums records as coming from various places. But we believe that they also come from Miletupolis, which has been ignored and m a way overshadowed by Kyzdkos for long years, can be introduced. It can also be possible to form a chronology based especially on grave steles, which may help the chronology of the Hellenistic Age. In this way, previous studies along the same lines will also be supported. Most of the works covered in this study are protected in Bursa Museum of Archaelogy and a number of them are protected in museums abroad while some of them are missing. Miletupolis is located 5 km. to the north-west of Mustafakemalpaşa (Kirmasti), on the new tzmir-Bursa highway. The city lies on a crossing of the roads reaching to important centers of ancient north-western Anatolia. In the first chapter of the study titled as stele types Grave Steles and Votive Reliefs have been studied together without any differentiation. These split into two main groups as single picture area steles and multistory steles. Multistory steles are of special importance as they are peculiar to the area. These steles are of eastern origin as regards to their forms. However, their transfer to the grave culture must be due to an interference from the west. In the second chapter, a sculpture chronology is formed by ordering so many grave steles among themselves, which has not been done so far in detail Tor Miletupolis. Starting about 300 B.C., the production of these reliefs ceased from the middle of the 3. Century B.C. to around B.C. 150's. Even Though it stops for a while in the first half of the 1. Century B.C., starting around middle of the 2. Century B.C., the second phase keeps on until the middle of 3. Century A.D., but the numbers ascillate from time to time. In the third chapter of the study under tke heading Figure Types, the figures on the reliefs were introduced one by one. Furthermore those figures whose iconography has not been done so far and these whose iconography has not been completed, are examined. In addition to the known types, the two new types, named as Melissa and Fausta, are introduced to the archaelogical society. In the fourth chapter, steles coming from Miletupolis were classified according to their styles and probable workshops were determined. Nine of the workshops spanning a long period were determined and to prevent any confusion these workshops are labeled with letters in alphabetical order. Finally, tables, schowing the results of the study together, are included to help those who will be interested in the study. All these are supported with a map, showing the borders of the city of Miletupolis and sites of the findings.