Yürütücü işlevler ve duygu düzenlemede esneklik arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between emotion regulation flexibility and executive functions
Yazar: ORHAN İLHAN
Danışman: DOÇ. DR. DERYA DURUSU EMEK SAVAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Duygu düzenleme, kişilerin duygusal deneyimleri, ifadeleri ve fizyolojik
tepkileri yönetmek, etkilemek ve değiştirmek için kullandıkları süreçlerden
oluşur. Duygu düzenlemenin amacı, duyguların esnek ve işlevsel olarak
yönetilerek amaca yönelik davranışlara yarar sağlamasıdır. Duygu düzenleme
esnekliği, kişilerin içinde bulundukları duruma uygun düzenleme süreçlerini ve
stratejilerini dinamik bir şekilde kullanma becerisini ifade etmektedir. Yürütücü
işlevler ise bireylerin çeşitli durumlarda amaca yönelik davranışlarda
bulunmalarını sağlayan belirli bilişsel işlevleri tanımlamaktadır. Bu işlevler
temel olarak inhibisyon, çalışma belleği ve bilişsel esneklikten oluşmaktadır.
Duygu düzenleme ve yürütücü işlevler arasındaki kavramsal ve işlevsel
örtüşmeler literatürde gösterilmiştir. Son yıllarda, duygu düzenleme işlevinin
durumsal faktörlerden etkilendiği ve yürütücü işlevler ile ilişkili olduğu
gösterilmiştir. Bu bulguları açıklayan kuram, Pruessner ve diğerleri (2020)
oluşturduğu modeldir. Bu modelde duygu düzenleme esnekliği ile yürütücü
işlevler arasındaki ilişki açıklanmıştır. Fakat bu model henüz test edilmemiştir.
Bu tezin amacı, duygu düzenleme esnekliği ile yürütücü işlevler arasındaki
ilişkinin incelenmesidir. Yürütücü işlev bileşenleri ile duygu düzenleme
süreçlerinin çeşitli boyutları incelenerek bu iki işlev arasındaki ilişki
araştırılmıştır. Çalışmada 153 katılımcı yer almıştır. Çalışma korelasyon ve
regresyon analizlerinden oluşmuştur. Yürütücü işlev bileşenleri farklı testler ile
ölçülmüştür: çalışma belleği için Sayı Menzili Testi, inhibisyon becerisi için
Stroop Testi, bilişsel esneklik için ise Wisconsin Kart Eşleme Testi kullanılmıştır.
Duygu düzenleme esnekliğinin ölçülmesi için Duygu Düzenlemede Güçlükler
Ölçeği, Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği ve Davranışsal Duygu Düzenleme Ölçeği
kullanılmıştır. Bulgular, duygu düzenleme stratejilerinin kullanımı arasında
belirli örüntüleri ortaya çıkarmıştır. Ayrıca, duygu düzenlemede yaşanılan
güçlükler ile duygu düzenleme stratejilerinin kullanımı arasındaki ilişki
hakkında bulgular elde edilmiştir. Yürütücü işlevler ile duygu düzenleme
esnekliği ilişkisi de araştırılmıştır. Bulgular, yürütücü işlevler ile duygu
düzenleme süreçlerinin belirli alanlarının ilişkili olduğunu göstermiştir fakat,
beklenen belirli ilişkiler ise anlamsız çıkmıştır. Elde edilen bulgular, güncel
literatür üzerinden tartışılmış ve açıklanmıştır. Çalışmanın sınırlılıkları
tartışılmış, gelecek çalışmalar için öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Duygu Düzenleme, Duygu Düzenlemede Esneklik, Yürütücü
İşlevler.

Abstract:
Emotional regulation is defined as the processes individuals use to manage,
influence, and modify their emotional experiences, expressions, and physiological
responses. The purpose of emotion regulation is to enable emotions to be flexibly
and functionally managed, leading to goal-directed behaviors. Emotion
regulation flexibility refers to individuals' ability to dynamically employ
regulation processes and strategies that are appropriate for their specific
situation. Executive functions, on the other hand, define specific cognitive
functions that allow individuals to engage in goal-directed behaviors across
various situations. These functions primarily consist of inhibition, working
memory, and cognitive flexibility. Conceptual and functional overlaps between
emotion regulation and executive functions have been demonstrated in the
literature. Recent findings indicate that emotion regulation processes are
influenced by situational factors and are associated with executive functions. A
model proposed by Pruessner et al. (2020) explains these findings, elucidating the
relationship between emotion regulation flexibility and executive functions.
However, this model has not yet been tested. The aim of this thesis is to investigate
the relationship between emotion regulation flexibility and executive functions.
The study examined the various dimensions of executive functioning components
along with emotion regulation processes to explore the association between these
two functions. A total of 153 participants were included in the study, and it
involved correlational and regression analyses. The components of executive
functioning were measured using different tests: Digit Span Test for working
memory, Stroop Test for inhibition ability, and the Wisconsin Card Sorting Test
for cognitive flexibility. Emotion regulation flexibility was assessed using the
Difficulties in Emotion Regulation Scale, the Cognitive Emotion Regulation Scale,
and the Behavioral Emotion Regulation Scale. The findings revealed specific
patterns in the use of emotion regulation strategies. Additionally, relationships
between difficulties in emotion regulation and the use of emotion regulation
strategies were identified. The study also investigated the association between
executive functions and emotion regulation flexibility. The results indicated that
certain aspects of executive functions were related to emotion regulation
processes, but some expected relationships appeared to be nonsignificant. The
obtained findings were discussed and explained in the context of the current
literature. The limitations of the study were also discussed, and recommendations
for future research were provided.
Keywords: Emotion Regulation, Emotion Regulation Flexibility, Executive
Functions.