Tüketicilerin akıllı ev aletleri satın alma kararının teknoloji kabul modeli boyutlarıyla incelenmesi: Akıllı yemek makinesi örneği
Examination of consumers' smart home appliance purchase decision through the technology acceptance model dimensions: Smart cooking machine example
Yazar: ALİ MURAT ARIKUŞU
Danışman: PROF. DR. HALİT TARGAN ÜNAL
Doğuş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems ; İşletme = Business Administration
Dizin: Nesnelerin interneti = Internet of things ; Teknoloji kabul ve kullanım modeli = Acceptance and use of technology model

Özet:
Bu araştırma, teknoloji kabul modeli literatürünü genişletmek ve akıllı ev aletlerinin, özellikle yemek yapımına yardımcı olanların tüketici davranışları üzerindeki etkisini tanımlamak amacıyla yürütülmüştür. Özellikle "akıllı yemek makinesi" gibi akıllı ev aletlerinin kabulü, literatürde yeterince ele alınmamış bir konu olup, bu araştırma bu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Araştırmada, doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak, modelin ölçüm boyutlarının geçerliliği ve güvenirliği test edilmiştir.
Araştırmanın bulguları, akıllı ev aletlerinin nispeten yeni bir teknoloji olması nedeniyle genel kabul edilmiş normların henüz oluşmadığını göstermiştir. Tüketicilerin bu teknolojiyle ilgili deneyimleri sınırlı olduğundan, bireysel deneyimler ve kullanıcı geri bildirimleri ön plana çıkmaktadır. Bu bulgular, tüketicilerin IoT teknolojisini benimseme kararlarında sosyal çevrelerinden ziyade kişisel inançlarına ve algılarına daha fazla önem verdiklerini düşündürmektedir.
Araştırmada ayrıca algılanan kullanım kolaylığının ve marka güveninin önemi vurgulanmıştır. Kullanım kolaylığı ve algılanan fayda, tüketicilerin teknolojiyi kabul etme eğilimlerini belirleyen temel faktörler olarak ortaya çıkmıştır. Marka güveni ise, tüketicilerin bir markaya olan güveninin, markanın ürünlerini kullanma niyetlerini ve algılanan faydayı olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Bu bulgular, tüketicilerin akıllı ev aletleri hakkındaki algılarını ve satın alma kararlarını etkilemede marka güveninin önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.
Değiştirme maliyeti konusunda ise, çeşitli faktörlerin etkisi ve bu etkilerin farklı sektörlerde ve ürün kategorilerinde değişebileceği belirtilmiştir. Araştırma, değiştirme maliyetinin akıllı ev aletleri bağlamındaki etkisini değerlendirirken, tüketicilerin mevcut ev aletlerinden akıllı olanlara geçiş yapma konusundaki tereddütlerini ve bu geçişin potansiyel zorluklarını ele almıştır
Elektrikli ev aletleri üretiminin planlanması önündeki en önemli zorluk, tüketici davranışlarındaki değişikliklerdir. Akıllı ev aletleri segmentinde nesnelerin interneti teknolojisinin etkin faydası, teknolojinin kullanıcısının tutumu tarafından belirlenmektedir. Ev aletleri değişim maliyetlerinden, algılanan faydaya kadar birçok değişken, tüketici davranışlarını etkilemekte ve ekonomik kararlar alınmasında etkili olabilmektedir.
Literatürde Teknoloji Kabul Modeli birçok alanda teknolojinin kabulünü ortaya koymak için kullanılmıştır. Ancak, modelin yemek yapmaya yardımcı akıllı aletleri tüketicilerin kabul edip etmediklerini, hangi şartlarda ettiklerinin belirlenmesi amacıyla yapılan çalışmalar neredeyse yoktur. Halbuki yemek yeme ihtiyacından kaynaklı olarak, insanların yaşantılarının büyük bölümü yemek yapma eylemiyle geçirilmekte, bundan vazgeçilerek hazır gıda ve endüstriyel yiyeceklere yöneldikçe sağlık problemleriyle karşılaşılmaktadır. Bu sebeple toplumumuzun büyük kısmını ilgilendiren bu konuda, tüketicilerin akıllı ev aletlerine yönelik tutumları, "akıllı yemek makinesi" örneğinde anlaşılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
This research was conducted to expand the literature on the technology acceptance model and to identify the impact of smart home appliances, especially those aiding in cooking, on consumer behavior. The adoption of smart home appliances like "smart cooking devices" is a subject not sufficiently addressed in the literature, and this study aims to fill this gap. The study tested the validity and reliability of the model's measurement dimensions using confirmatory factor analysis and structural equation modeling.
The findings indicate that, given the relatively new nature of smart home appliances, widely accepted norms have not yet formed. With consumers' experiences with this technology being limited, individual experiences and user feedback come to the forefront. These findings suggest that consumers place more importance on their personal beliefs and perceptions than their social circles when deciding to adopt IoT technology.
The study also highlights the importance of perceived ease of use and brand trust. Ease of use and perceived benefits have emerged as the primary factors determining consumers' tendencies to accept technology. Brand trust shows that consumers' trust in a brand positively affects their intentions to use the brand's products and the perceived benefits. These findings reveal the significant role of brand trust in influencing consumers' perceptions and purchase decisions regarding smart home appliances.
Regarding switching costs, the study mentions the effect of various factors and how these effects may vary across different sectors and product categories. The research addresses consumers' hesitations and potential challenges in transitioning from traditional to smart home appliances when evaluating the impact of switching costs in the context of smart home appliances.
The most significant challenge in planning the production of electrical home appliances is changes in consumer behavior. In the smart home appliances segment, the effective benefit of the Internet of Things technology is determined by the user's attitude. Various variables, from switching costs to perceived benefits, influence consumer behavior and can be critical in making economic decisions.
The Technology Acceptance Model has been used in many areas to demonstrate the adoption of technology. However, studies determining whether consumers accept smart appliances aiding in cooking and under what conditions are almost non-existent. Given the need to eat, people spend a significant portion of their lives cooking, and turning to ready-made food and industrial eats has led to health problems. Therefore, this study has attempted to understand consumers' attitudes towards smart home appliances, with a focus on the "smart cooking device" example.