Kandilli sit alanının sayısal ortamda değerlendirilmesi
The evaluation of Kandilli historic site on the digital media
Yazar: ESRA EKŞİ
Danışman: DOÇ. DR. KUTGÜN EYÜPGİLLER
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
KANDİLLİ SIT ALANININ SAYISAL ORTAMDA DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET İstanbul Boğazı'nın Anadolu yakasında küçük bir boğaz köyü olarak gelişimini tamamlayan Kandilli gerek fiziksel gerekse sosyo-kültürel özellikleriyle dikkat çekmektedir. Kandilli'nin, 18. yüzyıla kadar Osmanlı padişahlarının uğrak yeri olan Kandilli Bahçesi dışında yerleşme yeri oOlmadığı görülmektedir. Bu hasbahçenin 16. yüzyıldan beri var olduğu bilinmektedir. IV. Murat devrinde bahçeye bir saray yaptırılmıştır. Bu saray IV. Mehmet zamanında onarım görmüş, III. Ahmet döneminde ise Kandilli'ye yeni binalar inşa edilmiştir. Kandilli, 18. yüzyılda, I. Mahmut dönemiyle iskana açılmış ve hızla bir köy görünümüne bürünmüştür. Kendine de bir sahil sarayı yaptıran padişah, bölgede köşkleri bulunan diğer devlet erkamyla birlikte bir inşaat faaliyeti başlatmış ve semyte cami, çeşme, hayrat ve bir de Pazar kayığı iskelesi yaptırmıştır. 18. yüzyılın ikinci yarısında, çoğunluğu Müslüman, bir bölümü ise Rum ve Ermeni Hristiyan olan köy halkı dışında, Kandilli'ye yerleşenler, Osmanlı Devlet bürolo-asisinin en üst mevkilerinde bulunan sadrazam, kethüda vb. kişilerdir. Boğaziçi'nin Anadolu yakasında en seçkin ve nüfuzlular semti denebilecek Kandilli'nin bu özelliği, sonraki yüzyıllarda yalılar büyük çapta el değiştirmiş de olsa, sürmüştür. 19. yüzyılın ortalarında Şirket-i Hayriye'nin kurulması ve Boğaziçi'ne vapur işlemeye başlamasından sonra, o zamana kadar sadece Pazar kayıklanyla sağlanan ulaşım bir ölçüde kolaylaşmıştır. Kandilli 19. yüzyılın ortalarında, ingiliz ve Fransızlar başta olmak üzere İstanbul'da yaşayan zengin veya saraya yakın yabancıların, batılı aydınların Boğaziçi'nde tercih ettikleri bir semt haline gelmiştir. Semtte özellikle Sıraevler Sokağı'nda dikkate değer sivil mimarlık örnekleri bulunmaktadır. Geçtiğimiz yıllarda yanarak hasar gören ve bugünlerde restorasyonu devam etmekte olan Adile Sultan Sarayı'nın bahçe kapısı da bu sokak üzerinde bulunmaktadır. Kandilli genelinde devam eden restorasyon çalışmalarının koruma prensipleri açısından değerlendirilmesi de çalışmanın başka bir yönüdür. Boğaziçi İmar Müdürlüğü Arşivi'nde on beş yapı dosyası üzerinde yapılan inceleme ile Kandilli sakinlerinin ve müellif mimarların, korumaya bakışı değerlendirilmiş, restorasyon xıvuygulamalarının çoğunda yeniden yapım tekniği kullanıldığı saptanmıştır. Betonarme iskelet sistemin, yeniden yapımlarda en çok kullanılan sistem olduğu belirlenmiştir. Yeniden yapımlar sırasında, geleneksel sivil mimarlık örneği yapıların detaylarında kayıplar olduğu, pencere boyutları, kat yükseklikleri, ahşap kaplama boyutları gibi noktalarda değişiklikler yapıldığı saptanmıştır. Tarihi çevre koruma, gelişmiş ülkelerde üzerinde önemle durulan bir disiplindir. Teknolojinin hızla gelişmesi, bilgisayar sistemlerinin çalışma hayatına girmesi, bu disiplinde de sayısal ortama yönelişi beraberinde getirmiştir. Coğrafi Bilgi Sistemi (GIS), konumsal veri toplama, saklama, tekrar kullanma, analiz etme ve görüntüleme özelliklerine sahip bir sayısal çalışma ortamıdır. Bu sistem sit koruma projelerinde de uygulanma alam bulmuştur. Autocad Map programı da GIS pensipleriyle çalışan bir yazılımdır. Kandilli Sit Alam için yapılan çalışmada, bölgede bulunan geleneksel sivil mimarlık örnekleri bir envanter çalışmasıyla belgelenmiş ve anıt fişleri Access programında sayısal ortama geçirilmiştir. Bu aşamada Kandilli Sit Alanın'nın özelliklerine yönelik analiz paftalarında doğrudan kullanılabilecek bazı ek sorgular, klasik anıt fişi üzerine işlenmiştir. Ayrıca, yeni yapılar için de farklı fişler hazırlanmıştır. XV

Abstract:
THE EVALUATION OF KANDİLLİ HISTORIC SITE ON THE DIGITAL MEDIA SUMMARY Kandilli is a village on the Anatolian side of the Bosphorus that is important with it's physical and cultural properties. In Kandilli there had been no housing until 18 century apart from the "Kandilli Hasbahçesi" of the Ottoman Empire. It is known that this "Hasbahçe" had been existing since the 16th century. Specially, during 4th Murat reign a palace was built in the "Hasbahçe". This palace was repaired during 4th Mahmut' s reign. Also new buildings was built in Kandilli during 3rd Ahmet's reign. In 18th century during the 1st Mahmut' s reign Kandilli was opened to new housing and a village was established. During this period, with the order of the Ottoman Sultan, a shore palace was constructed in Kandilli. Also with the participation of the other officers who live in Kandilli, a mosque, a fountain and a pier for the empire boat was built. In the second period of the 18th century village population was mostly Muslims, Greeks, Armenian Christians and important governors of the Ottoman Empire like grand viziers. This characteristics of the region lasted in the following centuries even most owners of the waterfront residence had been changed. In the middle of the 19th century transportation became easier with the eatablishment of the "Şirket-i Hayriye" and the boat tours of the enterprise. This ended with the increase of the Kandilli society. Through the end of the 19th century, specially English and French people who had closer relations with the Ottoman palace choose Kandilli as a residence. In the region, especially on Siraevler Street, there are valuable civil architectural examples. Adile Sultan Palace that was burnt and being restored recently is also on this street. People living in Kandilli mostly having high income, help the conservation pf the historical site. There are a lot of restoration projects of historic buildings have been and being applied in the region. This site conservation research includes both determination and discussion of the appropriateness of the restoration projects to the concerned laws and regulations. In this phase, fifteen files were investigated in the archives of the Bosphorus Public Works Directorate. It's found that in most XVIrestorations, reconstruction is the method is being used. Also, reinforced concrete systems are frequently used in reconstructions. Conservation and evaluation of historical places is a civilization symbol for every nation. With the development of the technology and computers having part in every work area, also evoluations started on the digital media for historical sites. GIS is a digital working area that collects, saves and reuses, positional data. Autocad Map is a programme that works with the principles of GIS. With the work being carried on the Kandilli historical site, every traditional architectural value has been observed and archived on the inventory cards. The information on the inventory cards has been converted into digital media on the Access software. On this phase, inventory cards were changed according the characteristics of the Kandilli site. xvn