Sosyal bilgiler dersi harita okuma ve yorumlama becerisinin öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre incelenmesi
The research of map reading and interpretation skill according to teachers and students views
Yazar: AHMET CAN ABBAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ABDULLAH BALCIOĞULLARI
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders programları = Curriculum ; Harita okuryazarlığı = Map literacy ; Haritalama = Mapping ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Yorumlama = Interpretation ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Coğrafyanın dağılış ilkesini gösteren, bilgiyi anlamlandıran ve günlük hayatın her safhasında kullanılan haritaların nasıl okunacağı ve yorumlanacağı hem eğitim hem de iş hayatı için oldukça önemlidir. Renkleri anlama, sembolleri bilme, mesafe ölçme, konum belirleme ve yön bulma gibi alt basamaklara ayrılan harita okuma ve yorumlama becerisi ülkemizde ortaokul Sosyal Bilgiler dersi kazanımları arasındadır. Bu çalışmanın amacı harita okuma ve yorumlama becerilerine yönelik Sosyal Bilgiler öğretmenleri ile 5. 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin görüşlerini belirlemektir. 
	Bu amacı gerçekleştirmek için Adana İli, Pozantı ve Seyhan İlçelerinden 100 öğretmen ve 100 öğrenci ile anket uygulaması yapılmış ardından 20 öğretmen ile görüşme ve 20 öğrenci ile odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada kullanılan anketler, görüşme ve odak grup görüşmesi soruları araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Bu araştırma görüşme ve anketin yapıldığı karma bir araştırma olarak adlandırılabilir. Araştırmada elde edilen nitel bilgilerin çözümlenmesinde içerik analizi; araştırmadan elde edilen nicel bilgilerin çözümlenmesinde ise betimsel istatistik tekniklerinden frekans, yüzde, aritmetik ortalama değerleri kullanılmıştır. Nicel veriler SPSS 21.0 programından yararlanılarak bilgisayar ortamında çözümlenmiştir.  
	Öğretmen adaylarına lisans yıllarında harita ile ilgili bilgisayar uygulamaları konusunda eğitim verilmesi gerektiği (=4,80) ve öğretmenlerin harita kullandığında öğrencilerin konuları daha iyi anladığı (=4,90) belirlenmiştir. Ayrıca derslerde harita okuma ve yorumlama becerisini geliştirmek için Google-earth gibi dijital platformlardan yararlanan öğretmenlerin ortalamasının =1,65 ve ders kitaplarında; harita üzerinden yön bulma, mesafe algılama ve taslak çizim etkinliklerine yer verilmiştir diyen öğretmenlerin ortalamasının =2,55 olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen görüşmelerine göre ders kitaplarındaki haritaların ve duvar haritalarının renklerin solgun ve boyutlarının küçük olmasından dolayı eğlenceli ve dikkat çekici olmadıkları (n=14) buna ek olarak konuya uygun haritaların ve duvar haritalarını saklayacak etkileşimli Sosyal Bilgiler laboratuarlarının yetersiz olduğu (n=13) tespit edilmiştir.
	Öğrencilere göre sosyal bilgiler dersleri için haritalar önemlidir (=4,90) öğrenciler harita, üzerindeki renklerin anlamlarını bilmektedirler (=4,19) ancak taslak harita çizme konusunda problem yaşadıkları belirlenmiştir (=3,21). Öğrencilerin ders, iş, tatil gibi hayatımızın her alanında haritaların önemini bildikleri ve haritalardan az da olsa telefondan, navigasyon cihazlarından, dijital platformlar ile akıllı tahtadan eğlenceli bir şekilde yararlandıkları bulunmuştur.
	Ülkemizdeki öğretim programları okul öncesinden ortaöğretime kadar harita okuma ve yorumlama becerisi yönünden zenginleştirilmelidir. Ortaokul 5, 6 ve 7. Sınıf Sosyal Bilgiler ders kitapları haritalarının kartografik tasarımları öğrencilerin seviyelerine uygun olarak yeniden gözden geçirilmelidir. Okulların fiziki şartları akıllı tahtalar, yansıtım cihazları ve kabartma haritalar yönünden iyileştirilmelidir. Haritalara yönelik dijital uygulamalar, ders kitapları ile paralel e-içerikler ve etkileşimli oyunlar ile dilsiz haritalar hazırlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Sosyal bilgiler dersi, harita, harita okuma ve yorumlama becerisi.

Abstract:
How to read and interpret map which shows the principles of distribution of geography, which makes the information meaningful, which is used every stage of life, are very important for both education and business life. Map reading and interpreting skill which is divided into subgroups such as finding locations, understanding colors, knowing symbols, measuring distance, positioning and orientation is among the achievements of our country's middle school's social studies lessons. The purposes of this study are to define what the social studies teachers, 5th, 6th and 7th grade students think about map reading and interpreting skills.
	In order to accomplish this aim, surveys were carried out with 100 social science teachers and 100 students from 5, 6, and 7.th grade after that interviews were made with 20 teachers and 20 students From Pozantı and Seyhan district in Adana. Questionnaires, interviews and focus group interview questions used in this research were developed by the researcher. This research can be called as a mixed research in which the interviews and the surveys made. Content analysis is used in analysis of the qualitative information obtained in the research. Frequency, percentage and arithmetic mean values from descriptive statistical techniques were used in analyzing the quantitative information obtained from the research. In computer programs, quantitative data were analyzed using the SPSS 21.0
	It was determined that Teacher candidates should be educated about computer applications related to maps in their undergraduate years (=4,80) and students understood the subjects better when teachers used maps (=4,90). In addition,	it was found out that the average of teachers using digital platforms such as Google-earth to improve the ability to read and interpret maps in lessons was =1,65 and that the average of the teachers who say that finding direction, detecting distance and drafting activities were found in textbooks was =2,55. As a result of the research, it has been found that the maps in the textbooks and the wall maps are not fascinating due to the pale colors and small size (n=14), as well as interactive social studies laboratories are inadequate to hide the relevant maps and wall maps (n=13).
	According to the students, maps are important for social studies courses (=4,90), students know the meanings of the colors on the map (=4,19) but they have problems in drawing draft maps (=3,21). It has been found that students are aware of the importance of maps in all areas of our lives, such as courses, work, holidays, and at least they enjoy the maps from navigation devices, digital platforms and smart boards.
	From pre-school to college, teaching programs in our country should be enriched by map reading and interpreting skill. Cartographic designs of the maps used in 5th, 6th, and 7th grade social studies textbook, must be reviewed in accordance with the level of students. Physical conditions of schools should be improved in terms of smart boards, projection devices and relief maps. Digital applications for maps, e-content for textbooks, interactive games and maps should be prepared.

Key Words: Social studies, map, map reading and interpreting skills.