Beslenme-egzersiz davranışları ölçeğinin yetişkin yaş grubunda geçerlik ve güvenirlik çalışması
Validity and reliability study of the nutrition-exercise behavior scale in the adult age group
Yazar: MELİKE KANSU
Danışman: DOÇ. DR. SELMA PEKGÖR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Adolesanlar için Beslenme ve Egzersiz Davranışları Ölçeği' nin yetişkin yaş grubundaki geçerlilik ve güvenirlik analizlerinin yapılması amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Metodolojik tipte olan mevcut çalışma 15 Ağustos 2023 – 15 Ekim 2023 tarihleri arasında Konya Şehir Hastanesi çalışanları ve Konya Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran hastalarla yapılmıştır. Çalışmada 513 katılımcı dahil edilerek 16 sorudan oluşan sosyodemografik bilgi formu ve 45 sorudan oluşan Beslenme Egzersiz Davranışları Ölçeği 2-4 hafta aralıklarla 2 kez uygulanması hedeflenmiştir. Çalışmaya dahil edilen 513 katılımcıdan birinci ve ikinci formu eksiksiz dolduran 300 kişi ile çalışma tamamlanmıştır. Ölçeğin geçerlilik analizi için yapı geçerliliği kullanılmış olup açıklayıcı faktör analizi ile test edilmiştir. Güvenirlik analizinde ise iç tutarlılık için cronbach alpha güvenirlik katsayısı ve test-tekrar test yöntemi için korelasyon katsayısı kullanılmıştır.

Bulgular: Ölçeğin KMO katsayısı 0,756 ve Bartlett küresellik testi (p= 0,000) anlamlı bulundu. Orijinal ölçeğin faktör yapısı korunarak 4 faktör altında sınırlandırıldı. Açıklayıcı faktör analizi sonrası 10 madde ölçekten çıkartıldı. Nihai olarak faktör yükleri 0,307-0,837 arasında değişen 35 maddelik ve toplam varyansın %40'ını açıklayan 4 faktörlü yapı elde edildi. Nihai ölçeğin Cronbach Alpha katsayısı 0,781 olup Spearman korelasyon katsayısı ise 0,90 bulundu. Yaş ortalaması 29 olan katılımcıların sosyodemografik veri formu ile ölçek puanları arasındaki ilişki değerlendirildiğinde; toplam ölçek puan ortancası 116 olup; 30 yaş ve üzeri kişilerde, evlilerde, gelir düzeyi yüksek olanlarda, sigara içmeyenlerde, genel sağlık algısı iyi olanlarda ve beslenme ile ilgili eğitim almış ya da bilgilendirilmiş kişilerde BEDÖ toplam puanı anlamlı olarak daha yüksek tespit edildi. Çocukken obez olanlarda veya ailesinde obez kişiler olanlarda sağlıksız beslenme alt boyut puanı ise anlamlı olarak daha düşüktü.

Sonuç: Beslenme ve Egzersiz Davranışları Ölçeği'nin çalışma sonucu oluşturulmuş 35 maddelik versiyonu yetişkin popülasyonda geçerli ve güvenilir bulunmuştur. Beslenme ve fiziksel aktiviteyi birlikte değerlendiren ölçeğin yetişkinler için bu konuda yapılacak olan çeşitli çalışmalarda  kullanılabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Beslenme, fiziksel aktivite, ölçek, geçerlik, güvenirlik

Abstract:
Aim: The purpose of this study is to conduct validity and reliability analyses of the Nutrition and Exercise Behaviors Scale for Adolescents in the adult age group.
Materials and Methods: This methodological study was conducted with employees of Konya City Hospital and patients visiting the Family Medicine Clinic at Konya City Hospital. In the study, 513 participants were included, and a sociodemographic information form consisting of 16 questions and the Nutrition Exercise Behavior Scale, consisting of 45 questions, were administered twice at 2-4 week intervals. The study was completed with 300 out of the 513 participants who filled out both the first and second forms completely. For the validity analysis of the scale, construct validity was assessed using exploratory factor analysis. In the reliability analysis, the Cronbach's alpha reliability coefficient was used for internal consistency, and the correlation coefficient was used for the test-retest method.
Results: The KMO coefficient of the scale was found to be 0.756, and Bartlett's test of sphericity was significant (p=0.000). The factor structure of the original scale was maintained and limited to 4 factors. After exploratory factor analysis, 10 items were removed from the scale. Ultimately, a 35-item scale with factor loadings ranging from 0.307 to 0.837 and a 4-factor structure explaining 40% of the total variance was obtained. The Cronbach's Alpha coefficient of the final scale was 0.781, and the Spearman correlation coefficient was found to be 0.90. When the relationship between the sociodemographic data form and the scale scores of the participants, whose average age was 29, was evaluated, the median total scale score was 116. t was found that the total score of the Nutritional and Exercise Behaviors Scale (BEDÖ) was significantly higher among individuals who were 30 years or older, married, had a high income level, were non-smokers, had a good general health perception, and had received education or information about nutrition. The unhealthy eating subscale score was significantly lower in those who were obese as children or had obese family members.
Conclusion: The 35-item version of the Nutrition and Exercise Behaviors Scale, developed based on the study results, has been found to be valid and reliable in the adult population. It is believed that this scale, which evaluates nutrition and physical activity together, will be helpful in various studies conducted with adults on this topic.
Keywords: Nutrition, Physical Activity, Scale, Validity, Reliability