Bilgi verici danışmanlığın kanser hastalarının ailelerinin sosyal destek becerileri üzerine etkisi
The effects of the informational counseling on the social support skills of cancer patients families
Yazar: BERRİN EYLEN
Danışman: PROF. DR. UĞUR ÖNER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilgi verici danışmanlık = Informational counseling ; Danışmanlık = Consulting ; Hastalar = Patients ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Sosyal Destek Hasta Formu = Social Support Patient Form ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışmada, bilgi verici grupla danışma uygulamasının kanser hastalarının ailelerinin sosyal destek becerileri ve hastaların sosyal destek algılan üzerindeki etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma Bursa ili, Ali Osman Sönmez Onkoloji Hastanesi, Uludağ Üniversitesi Uygulama ve Eğitim Hastanesi Onkoloji ve Radyoterapi Bölümlerinde yatan ve ayaktan tedavi gören kanser hastalan ve bu hastaların yakınlan ile yapılmıştır. Denekler belirli ölçütlere göre araştırmacı tararından görüşme yöntemi kullanılarak seçilmiş ve tesadüfi örnekleme yoluyla deney ve kontrol gruplan oluşturulmuştur. Araştırmada hasta yakınlanndan oluşan bir deney ve bir kontrol grubu ile, bu hasta yakınlannın hastalarından oluşan bir deney ve bir kontrol grubu olmak üzere toplam dört grup bulunmaktadır. Her grup 20 kişiden oluşmuş ve araştırmaya toplam 80 kişi katılmıştır. Çalışmada araştırmacı tarafından geliştirilen ve geçerlik ve güvenirlik çalışmalan yapılan sosyal destek hasta formu (SDHF) ile sosyal destek aile formu (SDAF) kullarıilmıştır. Kanser hastası yakınlanndan oluşan deney grubuna 8 hafta süreyle, haftada 90 dakika olmak üzere sosyal destek becerilerini geliştirmek üzere hazırlanan bilgi 149Hasta yakınlarına uygulanan bu programın hastaların ailelerinden aldıklarını düşündükleri sosyal destek içeriğinde bir farklılık yaratıp yaratmadığını belirlemek amacıyla da hasta yakınlarının hastalarından deney ve kontrol grupları oluşturulmuştur. Her iki gruba da hasta yakınlarına uygulanan bilgilendirici danışma programı öncesi ve sonrasında SDHF verilmiştir. Uygulama sonrası hasta yakınlarının sosyal destek becerilerinde, hastaların da sosyal destek algılarında bir değişiklik olup olmadığım belirlemek üzere Split-plot desenine uygun 2X2 faktörlü (iki grup, iki ölçüm) tekrar ölçümlü desen kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS paket programı kullanılmıştır. Analiz için tekrar ölçümlü varyans analizi modeli kullanılmış ve.05 düzeyinde anlamlı çıkan sonuçlar için farkın hangi gruplardan kaynaklandığını bulmak amacıyla Tukey testi kullanılmıştır. Bilgi verici grupla danışma uygulaması sonucunda hasta yakınlarının sosyal destek becerisinde anlamlı düzeyde bir artış ortaya çıkmıştır. Aynı biçimde, hastaların sosyal destek algılan da anlamlı düzeyde artmıştır. Buna karşın, gerek hastalardan gerek hasta yakınlarından oluşan ve uygulama çalışmasının yapılmadığı kontrol gruplarında anlamlı bir farklılık çıkmamıştır. Bulgular ilgili yazm çerçevesinde tartışılmış ve kanser hastalarına daha uygun destek sunmak ve yaşam kalitelerini artırmak açısından önerilerde bulunulmuşur.

Abstract:
In the present study, the aim was to identity the effects of counseling on the socila support skills of the cancer patients' families and on the cancer patients' social support perception. Study was realised working on the hospitalized cancer patients and outpatients and their family members. The subjects were from Ali Osman Sönmez Oncology Hospital and Uludağ University Education and Practice Hospital's Oncology and Radiotherapy Clinics in Bursa. Subjects were choosen by using some specified criterias and randomly assigned to experimental and control groups. There were two experimental and two control groups. Each of them consisted of 20 subjects. Group counseling for training social support investigated to the experimental group that consisted of the family members of the cancer patients. In order to measure the effects of investigtion, social support family scale (SSFS) was used as pre and post tests. This scale was developed by the invetigator. The reliability and validity of this scale was computed using by SPSS 7.5 for windows and the results found to be satisfactory. One of the aims of this research was to find out an answer the question that; does the skill development counseling lead to an increase in the perception of the patients about the social support supplied by their families? In order to measure the perception of patients social support patient scale (SSPS) was used as pre and post tests. This scale was also prepared by the researcher and the reliability and validity measurements were found to be satisfactory. The group counseling that was investigated to the patient family experimental group had been realised 8 week, 90 minutes per session. To analyse the data, in 167split-plot design, 2x2 factors repeated measure ANOVA model used. The results that was found to be significant at.05 statistically significance level, Tukey tests applied. The results showed that, intervention lead to increase in the scores of SSFS and SSPS. This means that, as a result of the group counseling intervention, patients' family members' social support skills and the patients' social support perceptions increased. The intervention was found to be effective on increasing social support skills of family members of cancer patients. This brings an increase in the perceptions of the patients about social support that is supplied them by their family members. In the light of the literature, the results were discussed and some suggestions were made.