Basında ideolojinin oluşumu ve haber üretim sürecine etkisi (örnek olay: Danıştay'ın türban kararı ve Danıştay saldırısı)
Ideology production in press and effect of news production process (Case study: Headscarf Judgment of Council of state and council of state attack)
Yazar: DURSUN ONUR
Danışman: PROF. DR. NAZİFE GÜNGÖR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
İdeoloji yaşamın her alanına yön veren bir kavramdır. İdeoloji, makro düzeyde toplumun, mikro düzeyde ise kurum, kuruluş, şirket, topluluk, sınıf, grup veya bireyin toplumsal yapıda kendisini kimlik olarak temsil etmesini sağlayan başat etmen olarak görülmektedir. Medya kuruluşlarının da toplumsal yapının bir parçası olduğu düşünüldüğünde, ideolojik yaklaşımlarda kendilerini soyutladıkları söylenememektedir. Aksine, çeşitli ilişkiler süreci içerisinde basın kuruluşları, yayın politikası adı altında ideoloji politikaları oluşturmaktadırlar.Bu çalışmada, basın kuruluşlarının oluşturmuş oldukları ideolojinin, hangi süreçler ve olgular çerçevesinde şekillendiği tespit edilmiştir. Oluşturulan ideolojinin gazetenin haber üretim sürecini ne yönde ve nasıl şekillendirdiği üzerinde durulmuştur. Dünyada ve Türkiye'de basının gelişimi ve ideoloji kavramı da açıklanmıştır. 17 Mayıs 2006 tarihinde meydana gelen Danıştay Saldırısı örnek olayı bağlamında, Anadolu'da Vakit, Cumhuriyet, Günlük Evrensel ve Yeni Şafak gazetesinin 20 günlük süreçleri incelenmiştir. İncelemede, haber metinleri, kullanılan fotoğraflar ve karikatürlerin yanı sıra sayfa tasarım analizleri yapılarak, gazetelerin ideolojik tavırları tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular değerlendirildiğinde, Türkiye'de basının, demokrasi kültürünü geliştirici yayınlar yapmadığı, tersine egemen veya alternatif söylem kalıplarına sıkışarak tek yönlü haberler ürettikleri ortaya çıkmıştır. Diğer bulgular arasında, basının tarafsızlık söylemini kendisinin işlevsizleştirdiği, gazetenin bütün elemanlarıyla ideolojik bir paket olduğu, basının toplum içerisinde zaman zaman ulus devlet yapılarını yıpratıcı yayınlar yaptığı ortaya konulmuştur. Ayrıca ekonomi ve siyasal iktidarın basını yönlendirdiği de bulgular arasındadır.

Abstract:
Ideology is a term that shapes all aspects of life. Ideology is seen as the leading factor for society in macro level and micro level for establishment, foundation, class, group, individual to represent themselves as an identity in social structure. Since media enterprises are a part of social structure, it could not be argued that they can isolate themselves in ideologic approaches. On the contrary through various relations process, they constitute ideology policies under the name of publication policy.In this research it is identified that in which circumstances and processes do the ideologies has been constituted by the media enterprises. It is emphasized that how and in which respect the constituted ideology affects the news making process of the newspaper. The term ideology and the development of press in the world and Turkey have also been explained. Anadolu?da Vakit, Cumhuriyet, Günlük Evrensel and Yeni Şafak newspapers have been analyzed for a 20 day period in the context of Council of State attack case study which happened in 17 May 2006. Ideologic approach of the papers has been identified by analyzing news texts, photographs and caricatures and page designs. When all the findings are taken into consideration it is found out that press in Turkey does not help developing democracy culture. On the contrary it is seen that they produce unilateral news depending on the dominant discourse. Other findings are as follows; press dysfunctionalize the objectiveness discourse itself, newspaper is an ideological package with all its belongings, press sometimes fray the structure of nation state through its publications. In addition it is also identified that economoy and political government orients the press.