İlkokul öğrencilerinin sosyal bilgiler dersinde bilim merkezleri yoluyla çevresel farkındalıklarının geliştirilmesi
Developing the environmental awareness of primary school students through science centers in social studies course
Yazar: YASEMİN ŞENTÜRKOĞLU DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. NİHAL YILDIZ
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Sosyal Bilgiler dersinde yer alan bilim merkezleri aracılığıyla ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin çevre bilincini geliştirmektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Karaman il merkezindeki bir ilkokulda öğrenim gören 31'i kontrol grubunda, 30'u deney grubunda olmak üzere toplam 61 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Yıldız Yılmaz ve Mentiş Taş (2017) tarafından geliştirilen "İlkokul Çevre Bilinci Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçek; Doğadaki yaşam, dönüştürülebilir enerji kaynakları ve kullanımları, çevresel sorumluluk ve canlıların devamlılığı alt boyutlarından oluşmaktadır. Ayrıca öğrencinin cinsiyeti, doğum yılı, kardeş sayısı gibi bilgilerin istendiği kişisel bilgi formu kullanıldı. Araştırmada Sosyal Bilgiler dersi öğretim programında yer alan İnsanlar, Yerler ve Çevreler ünitesi kazanımları, çevre bilincini artıracak etkinlikleri içeren deney grubu öğrencilerine Konya Bilim Merkezi'nde uygulanmıştır. Kontrol grubunda ise aynı ünitenin kazanımları müfredata uygun olarak sınıfta işlenmiştir. Verilerin analizinde verilerin normal dağılım gösterdiği belirlenmiş ve parametrik testler kullanılmıştır. Betimsel istatistiklerin belirlenmesi ve grup içi ve gruplar arası ön test-son test farklılıklarını belirlemek amacıyla bağımsız gruplar t-testi ve bağımlı gruplar t-testi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda araştırmaya katılan deney ve kontrol grubu öğrencilerinin ön test puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmaya katılan deney ve kontrol grubu öğrencilerinin "Dönüştürülebilir Enerji Kaynakları ve Kullanımları" alt boyutu ve toplam test puanları dışında son test ortalama puanlarında anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Deney grubu öğrencilerinin ön test-son test puanları karşılaştırıldığında "doğadaki yaşam" alt boyutu dışında alt boyutlar ile toplam test puanları arasında anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Kontrol grubu öğrencilerinin ön test-son test puanları karşılaştırıldığında tüm alt boyutlar ile test toplam puanları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to improve the environmental awareness of primary school 4th grade students through science centres in Social Studies course. Quasi-experimental design with pre-test post-test control group, which is one of the quantitative research methods, was used in the study. The research was carried out with a total of 61 students, 31 in the control group and 30 in the experimental group, studying in a primary school in the centre of Karaman province in the 2022-2023 academic year. The "Primary School Environmental Awareness Scale" developed by Yıldız Yılmaz and Mentiş Taş (2017) was used as a data collection tool in the study. The scale consists of the sub-dimensions of life in nature, transformable energy sources and their use, environmental responsibility and continuity of living things. In addition, a personal information form was used, in which information such as the student's gender, year of birth, and number of siblings were requested. In the study, the acquisitions of the People, Places and Environments unit in the Social Studies course curriculum were applied to the experimental group students at Konya Science Centre, including activities to increase environmental awareness. In the control group, the acquisitions of the same unit were taught in the classroom in accordance with the curriculum. In the analysis of the data, it was determined that the data showed normal distribution and parametric tests were used. 
 Independent groups t-test and dependent groups t-test were applied to determine the descriptive statistics and to determine the pre-test and post-test differences within and between groups. As a result of the research, it was determined that there was no significant difference between the pre-test mean scores of the experimental and control group students participating in the research. In addition, it was determined that there was no significant difference in the post-test mean scores of the experimental and control group students participating in the study, except for the "Transformable Energy Sources and Uses" sub-dimension and total test scores. When the pre-test-post-test scores of the experimental group students were compared, it was determined that there was a significant difference between the sub-dimensions and total test scores except for the "life in nature" sub-dimension. When the pre-test-post-test scores of the control group students were compared, it was concluded that there was no significant difference between all sub-dimensions and total test scores.