Bir bilgi kaynağı olarak sezgi ve sezgi türlerinin eğitimde değerlendirilmesi
Intuition as a source of information and evaluation of the types of intuition in education
Yazar: GANİME AKGÜN
Danışman: PROF. DR. ZÜBEYİR SALTUKLU
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Felsefe Grubu Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Bilgi kaynakları = Information sources ; Eğitim = Education ; Eğitim felsefesi = Education philosophy ; Sezgi = Intuition ; Sezgicilik = Intuitionism ; Sezgisel = Intuitive ; Sezgisel düşünme = Intuitive thinking

Özet:
Amaç: Bu çalışmada eğitim ve öğretim ortamlarında bilgi kaynağı olarak sezgi ve sezgi türlerinin; öğrenci, öğretmen ve ders müfredat ve kazanımlar açısından kullanılıp kullanılmadığını görebilmek amacıyla değerlendirilmesi yapılmıştır.
Yöntem: Araştırmada nitel bir araştırma modeli olan durum çalışması kullanılmıştır. Sezgi ve sezgi türlerinin eğitim de değerlendirmesini yapabilmek için katılımcılara; resim yorumlatma, film izletme, matematiksel problem çözme, edebiyat ve tarih üzerine kitap okuma ile ilgili problem çözmeye dayalı sorulardan oluşan örnek etkinlikler uygun örneklem ile seçilen katılımcılara uygulanmıştır. Sezgiyle ilgili öğretmen görüşlerini alabilmek için öğretmenlere soru formu oluşturularak görüşleri alınmıştır. Milli Eğitim Bakanlığının yayınlamış olduğu ortaöğretim dersi müfredat ve kazanımlarında sezgi kavramı doküman incelemesi yoluyla yapılmıştır. Uygulamalar esnasında yapılan gözlemler, görüşmeler ile toplanan veriler ve dokümanlar derinlemesine analiz edilmiştir.
Bulgular: Uygulanan etkinliklerin değerlendirmeleri sonucunda öğrencilerin bilgi birikimlerine bağlı olarak var olan sezgilerini, sezgi türleri açısından ortaya koymuş oldukları görülmüştür. Öğrenciler aklî muhakeme yapmışlar ve zihinlerinde bulunan kurucu bilgi öğelerini sezgi yolu ile açığa çıkarmışlardır. Öğrencilerin matematiksel sezgilerini kullandıkları görülmektedir. Hızlı tahminler yapmışlar sezgisel düşünmüşlerdir. Sezginin akıl yürütmelere hareket noktası verdiği, düşünceye temel teşkil ettiği söylenebilir. Bazı öğrencilerin sezgilerinin geliştiğini ve bu doğrultuda sayısal problemleri başarı ile çözdüğü de görülmektedir. Okutulan "yorgun savaşçı" kitabı sayesinde zihinlerinde sezginin ihtiyaç duyduğu kuluçka döneminin oluştuğu görülmüştür. Öğretmenlerin görüşlerinin değerlendirilmesiyle; eğitim sürecinde sezginin bir bilgi kaynağı konusunda bilgilerinin olmadığı ve böyle bir konunun kendilerine verilmediğini ve genelde sezgi çeşitleri hakkında bir bilgi sahibi olmadıklarını söyleyebiliriz. Milli Eğitim Bakanlığının 2009-2020 yılları arası yayınlamış olduğu ortaöğretim dersi müfredat ve kazanımlarında sezgi kavramının çok az derslerde kullanılmış olduğu bulgularına ulaşılmıştır.
Sonuç: Eğitim ve öğretim ortamlarında bilgi kaynağı olarak sezgi ve sezgi türlerinin; öğrenci, öğretmen ve ders müfredat ve kazanımlar açısından kullanılıp kullanılmadığı değerlendirilmesinin sonucunda öğrencilerin sezgilerini kullandığı görülmüştür. MEB müfredat ve kazanımlarında sezgi kavramının çok az yer aldığı görülmüştür. Öğretmenlerin, okulların ve müfredat geliştiricilerin, öğrencilerin sezgisel yetenekleriyle daha iyi bağlantı kurabilecek öğretim uygulamalarını geliştirmeleri gerektiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: sezgi, sezgi türleri, sezgisel öğrenme, sezgi-beyin ilişkisi

Abstract:
Purpose: In this study it has been evaluated whether intuition and intuition types are used as a source of knowledge in education and training settings. It terms of student, teacher, course curriculum and achievements.  Method: The case study, which is a qualitative research model was used in this study. In order to evaluate the effects of intuition and intuition types in training sample activities consisting of problem solving questions such as picture interpretation, watching a movie, solving mathematical problems, reading books on literatüre and histori were applied to the participonts selected with an appropriate sample. To get teachers opinions about intuition a questionnaire was created and their opinions were received. The concept of intuition in MEB (Ministry of National Education) secondary education textbooks and achievements was made through document review. interviews made during the apps, the data and documents collected through the observations have been analyzed thoroughly. Findings: As a result of the evaluations of the activities it was seen that students exhibired their intuitions depending on there accumulation of knowledge in terms of intuition types. Students made infererces and they revealed the elements of found knowledge through intuition. It is seen they use their mathematical intuition. They made quick predictions and thought intuitively. It can be said that intuition gives the a starting point to ratiocination and constitutes the basis for thoughts. It is seen that some students' intuition has developed and accordingly they have successfully solved numerical problems. As a resultof making them read the book " the tired warrior" it is seen that the incubation period that intuition needs in their minds has occured. By evaluating teachers' opinions we can say that they do not have any knowledge they intuition is an information source and such on issue isn't given to them and they generally do not have any knowledge about intuition types. In the secondary education curriculum and acquisitions we can see that the concept of intuition is rarely used in lessons. Result: As a result of the evaluation of whether the intuition and intuition types are wed by teachers, students and in terms of curriculum and achievements,  it is seen that the students uses their intuition. It has been observed that the concept of intuition has little place in the curriculum and achievements of the MEB (Ministry of National Education). It has been  concluded that teachers, schools and curriculum developers should develop teaching practices that can establish better connect with the students' intuitive abilities.

Keywords: intuition, types of intuition, intuitive learning, intuition-brain relationship