Türkiye'de düşünceyi ifade ve basın özgürlüğü sorunları üzerine bir inceleme (1980-1995 dönemi düşünceyi ifade ve basın özgürlüğü sorunları -suçlar, cezalar ve suçlular-)
A research on the problems of freedom of expressing thoughts and the freedom of press in Turkey (Problems of freedom of expressing thoughts and the freedom of press between 1980-1995 -crimes, penalties, gvilties-)
Yazar: KEMAL AVCI
Danışman: DOÇ.DR. NİLGÜN GÜRKAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Basın özgürlüğü = Press freedom ; Düşünce özgürlüğü = Freedom of thought ; Türkiye = Turkey ; Özgürlük = Freedom

Özet:
Düşünceyi ifade ve basın özgürlüğü üzerine yaptığımız bu çalışmada önce "düşünce" kavramı irdelendi. Tam bir tanımı yapılmamış olan düşünce ve ifade özgürlüğünün otoriteler tarafından ciddiye alınmış tanımları bir araya getirilmeye çalışıldı. Düşünce özgürlüğünün kavramsal çerçevesi çizildi. Demokrasinin gelişimiyle birlikte. düşünceyi ifade özgürlüğünün anlam bulduğu tarihsel liberal perspektif üzerinde duruldu. Konunun evrensel yansımaları bir araya getirilmeye çalışıldı. Basın özgürlüğüne zemin hazırlayan düşünce ve ifade özgürlüğü incelemesinden sonra basın özgürlüğü üzerinde duruldu. Basın kuramları incelendi. Basının toplumsal sorumlulukları gündeme getirildi. Basın etiği işlendi. Basının demokratik toplumlardaki işlevleri araştırıldı. Çalışmamızın ikinci bölümünde Türkiye'de düşünceyi ifade ve basın özgürlüğü konuları işlendi. Konunun evrensel uygulamaları ile Türkiye yansımaları arasındaki uçurumlar tespit edildi. Düşünceyi ifade ve basın özgürlüğünün önündeki yasal ve yasal olmayan yollarla yapılan engeller gündeme getirildi. Türkiye'de düşünmenin özgürce olduğu fakat düşünülen şeyin ifadesinin konunun özünü zedeleyecek derecede sınırlamalara maruz kaldığından dolayı temel bir sorun olarak görüldü. Türkiye'de 1980 ve 1995 yılları baz alınarak yapılan bu çalışmada, düşünceyi ifade ve basın özgürlüğü sorunları ile bu konulardan dolayı düşünce ve basın suçları üzerinde duruldu. Önce konunun anayasal düzenlemeleri üzerinde duruldu. Türkiye'nin anayasal geleneğinde düşünceyi ifade ve basın özgürlüğü konuları açısından iyimser bir yaklaşımın olmadığı gözlendi. Bu gelenek uygulamalarda da yerini bularak düşünceyi ifade ve basın özgürlüğü alanını daralttı. Böylesi uygulamalar değişik yönetimlerin işbaşına gelmesiyle değişmedi. Bu da Türkiye'nin düşünceyi ifade ve basın özgürlüğü açısından bir sistem sorunu olduğunu ortaya koymaktadır. İncelediğimiz 1980 yılından sonra askeri ve sivil yönetimlerin idaresinde kalan Türkiye'de düşünceyi ifade ve basın özgürlüğü sorunları artarak devam etmiştir. Bu konuda iyimserlikle söyleyebileceğimiz TCK'nun 141,142 ve 163. maddelerinin kaldırılması dışında herhangi bir olumlu çalışma yapılmamıştır. Bilakis düşüncenin ve basın özgürlüğünün önüne daha ağır engeller konulmuştur. Türkiye'de düşünceyi ifade ve basın özgürlüğünün yasal engellerinin yanında basındaki tekelleşmeler de ayrıca bir engel teşkil etmektedir.

Abstract:
In this study which we carried out on expression of thought and freedom of press, first of all the concept of thought was examined. The definitions of thought and freedom of expression, which were not fully defined previously and which were not taken seriously by the authorities, were tried to bring together. The conceptual frame of freedom of thought was drawn. It was emphasized on historical liberal perspective in which the freedom of expressing thought found its meaning with the development of democracy. It was tried to bring ' together the universal reflections of the issue. After the examination of freedom of thought and expression which prepared the way for freedom of press, consideration was given to the freedom of press. Press theories 'were examined. The social responsibilities of press were brought on the agenda. Press ethic was examined. In democratic societies the functions of press were researched. In the second part of our study, the issues of expressing of thought and freedom of press in Turkey were investigated thoroughly. The precipices between the universal implementations of the issue and its reflections in Turkey were determined. The obstacles made legally and illegally in front of the expression of thought and freedom of press, were brought on the agenda. It was deemed that, thinking is freely made in Turkey, but the expression of the thing thought, is the ma i n problem as it is subjected to restrictions in a way to damage the essence of the subject. in this study carried out by taking years 1980 and 1995 as basis, the problems of expression of f thought and freedom of press in Turkey, and because of these consideration was given on the thought and press crimes. First of ali it was emphasized on the constitutional arrangements of the issue. it was observed that there was not an optimistic approach as regards to expression of thought and freedom of press in the constitutional tradition of. Turkey. This tradition found its place in the implementations and made the fields of expression of thought and freedom of press narrower. These implementations did not change with the ruling of various managements. This ir.pl ie s that Turkey has a s vs t em problem as reçards to expression of thought and freedom of press. After 1980, in Turkey that was ruled by military and civilian manaçements, press continued increasingly. Sxcept the revccation of Articles 141, 142 and 163 of the Turkish Criminal Code, on which we can speak optimistically, there has not been any positive study. On the ccntrary, heavier barriers have been iınposed in frcnt of thought and freedom of press. Along with the legal barriers of expression of thought and freedom of press in Turkey, the monopolies in press, constitute cbstacles.