Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda farklı beslenme tarama testlerinin karşılaştırılması ve beslenme durumu ile ilişkilendirilmesi
Comparison of different nutritional screening test and associated with the nutritional status in hemodialysis patients
Yazar: BURCU DENİZ GÜNEŞ
Danışman: DOÇ. DR. EDA KÖKSAL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Geriatri = Geriatrics ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma, hemodiyaliz tedavisi alan kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda farklı beslenme tarama testlerini karşılaştırarak hastalığa özgü malnütrisyon riskini en iyi şekilde belirleyebilmek ve beslenme durumuyla ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma Şubat-Kasım 2016 tarihleri arasında yaşları 18-65 arasında değişen, Ankara ilinde bulunan üç özel diyaliz merkezinde haftada üç gün diyalize giren 98'i erkek 96'si kadın toplam 194 yetişkin hasta üzerinde yürütülmüştür. Çalışmaya katılmayı kabul eden hastalara yüz yüze görüşme yöntemi ile genel bilgileri, sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıklarını içeren anket formu uygulanmış ve son 3 aya ait biyokimyasal parametreleri dosyalarından alınarak kaydedilmiştir. Hastaların iki günlük (bir diyaliz günü ve bir diyaliz dışı gün) besin tüketim kayıtları alınmıştır. Hastalara iştah durumunu değerlendirmek amacı ile "Basitleştirilmiş Beslenme İştah Anketi" (SNAQ); beslenme durumlarını değerlendirmek için "Subjektif Global Değerlendirme" (SGD), "Malnütrisyon İnflamasyon Skoru" (MİS), "Beslenme Risk Taraması" (NRS-2002), "Malnütrisyon Üniversal Tarama Aracı" (MUST) testleri uygulanmış ve "Geriatrik Nütrisyonel Risk İndeksi" (GNRİ) değeri hesaplanmıştır. Hastaların antropometrik ölçümleri (boy uzunluğu, vücut ağırlığı, bel çevresi, kalça çevresi, boyun çevresi) alınmış ve Bodystat Quadscan 4000 cihazı ile vücut bileşimi analizleri yapılmıştır. Araştırmaya katılan erkek hastaların yaş ortalaması 54,3±9,99 yıl, kadın hastaların 51,9±11,83 yıldır. Hastaların BKİ değeri erkeklerde ve kadınlarda sırasıyla 24,8 (5,7) kg/m2 ve 28,3 (9,3) kg/m2'dir. SGD'ye göre hastaların %70,7'si iyi beslenmiş, %21,1'i hafif-orta malnütrisyonlu, %8,2'si ağır malnütrisyonlu olarak bulunmuştur.  MUST'a göre hastaların %6,2'sinde yüksek, %12,4'ünde orta ve %81,4'ünde düşük malnütrisyon riski saptanmışken, NRS-2002'ye göre hastaların %17,0'sinde malnütrisyon riski bulunmuştur. SGD sonuçları temel alınarak yapılan ROC analizi ile MİS ve GNRİ testlerinin kesişim değerleri sırasıyla 6,5 ve 86 puan olarak belirlenmiştir. Bu kesişim değerlerinde MİS'e göre hastaların %28,9'unda, GNRİ'ye göre %45,4'ünde malnütrisyon riski saptanmıştır. Antropometrik ölçümlerden vücut ağırlığı, BKİ, bel/boy oranı ve boyun çevresi; vücut kompozisyonu analizi sonucundan yağsız kütle, FFMI, vücut hücre kütlesi ve faz açısı malnütrisyonlu bireylerde daha düşük; ECW/TBW ve rezistans değerleri daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Hastaların günlük aldıkları toplam enerji, protein ve mikro besin ögeleri malnütrisyonlu bireylerde daha düşüktür (p<0,05). Hemodiyaliz hastalarında beslenme durumunu belirlemede en güvenilir testin SGD'ye göre sırasıyla MİS, NRS-2002, MUST ve GNRİ olduğu belirlenmiştir. Bu bağlamda hemodiyaliz hastalarında SGD'nin yanı sıra MİS ve NRS-2002 kullanımı ve bu sonuçların desteklenmesi için, daha fazla çalışmanın yapılması gerekmektedir.

Abstract:
This study was conducted to determine the best specific screening test to hemodialysis patients by comparing the different nutritional screening tests and to examine the nutritional status. The study was conducted on total 194 adult patients (between the ages 18- 65) including 98 male and 96 female who receiving dialysis treatment three days a week in three special dialysis centers in Ankara between February-November 2016. The patients who accepted to be involved in the study filled out a questionnaire form including general information, health information, and nutrition habits with the face to face interview and biochemical parameters of the last 3 months were taken from the patient records. Food consumptions of the patients for two days (one dialysis day and one normal day) were recorded. "Simplified Nutritional Appetite Questionnaire" was applied to the patients in order to evaluate their appetite. "Subjective Global Assessment" (SGA), "Malnutrition Inflammation Score" (MIS), "Nutrition Risk Screening" (NRS-2002) and "Malnutrition Universal Screening Tool" (MUST) tests were applied and "Geriatric Nutritional Risk Index" (GNRI) value was calculated to assess nutritional status of the patients. Anthropometric measurements (height, body weight, waist circumference, hip circumference, neck circumference) were taken and body composition analyzes were performed with a Bodystat Quadscan 4000. The mean age of male patients participating in the study is 54,3 ± 9,99 years, and 51,9 ± 11,83 years for female patients. Body mass indexes of the male and female patients were 24,8 (5,7) kg/m2 and 28,3 (9,3) kg/m2 respectively. According to SGA, 70,7% of the patients were well-nourished, 21,1% were mildly-moderately malnourished and 8,2% were severely malnourished. Risk of malnutrition was found to be high in 6,2% of patients, moderate in 12,4% and low in 81,4% according to MUST and risk of malnutrition was found in 17,0% of patients according to NRS-2002. As a result of ROC analysis based on SGA results, cut-off values of MIS and GNRI tests were determined as 6,5 and 86 points, respectively. In these cut-off values, risk of malnutrition was found in 28,9% of patients according to MIS and 45,4% according to GNRI. Anthropometric measurements included body weight, BMI, waist/height ratio, and neck circumference; fat mass, FFMI, body cell mass and phase angle values were obtained by body composition analysis are lower in malnutrition patients but ECW / TBW and resistance values were higher in patients with malnutrition (p<0,05). The total energy, protein and micronutrients that patients receive daily were lower in malnourished patients (p<0,05). The most reliable test for determining nutritional status in hemodialysis patients was found to be MIS, NRS-2002, MUST and GNRI according to SGA, respectively. In this context, further studies are needed to support the use of MIS and NRS-2002 as well as SGA in hemodialysis patients.