Dünyada merkez bankaları: ABD, AB ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankaları karşılaştırması
Central banks in the world: Comparison of USA, EU and Turkey Republic Central Banks
Yazar: ESMA DİNDAR
Danışman: DOÇ. DR. MURAT FİDAN
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Günümüz çağdaş ülkelerinde fiyat istikrarının sağlanmasına ve ekonominin belirli bir düzen içerisinde işlemesine katkı sağlayan en önemli kurumlardan biri de hiç kuşkusuz merkez bankalarıdır. Geçmişten günümüze kadar olan süreçte merkez bankaları çok önemli ilerleme kaydetmiştir. Geçmişte genel olarak savaş finansmanlarını ve ülkelerin ekonomik olarak kalkınma sürecini hızlandırma amaçlı olarak kurulan merkez bankaları, günümüzde daha fonksiyonel bir yapıya doğru evrilmiştir. Bu çalışma kapsamında, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ile Amerika Merkez Bankası (FED) ve Avrupa Merkez Bankası (AMB) arasındaki karşılaştırma incelenmiştir. Yapılan incelemenin neticesinde, TCMB ve FED karşılaştırıldığında birbirinden oldukça farklı iki merkez bankası olduğunu söylemek mümkündür. Kontrol edilen para miktarından, bankaların kendine özgü yapısına varana dek pek çok yönden birbirinden oldukça farklıdır. AMB ile TCMB karşılaştırıldığında, bilhassa para politikaları konusunda bazı benzerliklerin olduğunu söylemek mümkündür. TCMB ve AMB kıyaslamasında bağımsızlık, şeffaflık ve hesap verebilirlik en temel unsurlardır. AMB açısından temel kriter bağımsızlıktır. Şeffaflık, hesap verebilirlik ve saydamlık konusunda TCMB daha esnek bir yapıya sahip olduğu, AMB'nin ise daha kapalı bir yapıda olduğu tespit edilmiştir.Araştırmanın amacı ve problemleri de dikkate alındığında nitel araştırma yöntemlerinden biri olan kaynak tarama modelinde bir çalışma tercih edilmiştir. Araştırmanın başlığını oluşturan merkez bankaları uygulamaları ile ilgili literatürdeki veriler incelenerek, aradaki farklılıklar tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
One of the most important institutions that contribute to price stability and the functioning of the economy in a certain order in today's contemporary countries is undoubtedly central banks. Central banks have made significant progress from past to present. Central banks, which were generally established in the past to accelerate war financing and the economic development process of countries, have evolved towards a more functional structure today. Within the scope of this study, the comparison between the Central Bank of the Republic of Turkey (CBRT) and the Central Bank of America (FED) and the European Central Bank (ECB) was examined. As a result of the analysis, it is possible to say that when the CBRT and the FED are compared, they are two very different central banks. They differ greatly from each other in many ways, from the amount of money controlled to the unique structure of banks. When the ECB and the CBRT are compared, it is possible to say that there are some similarities, especially in monetary policies. Independence, transparency and accountability are the most basic elements when comparing the CBRT and the ECB. The main criterion for the ECB is independence. It has been determined that the CBRT has a more flexible structure in terms of transparency, accountability and transparency, while the ECB has a more closed structure. Considering the purpose and problems of the research, a study in the source scanning model, one of the qualitative research methods, was preferred. By examining the data in the literature regarding the practices of central banks, which constitute the title of the research, the differences were tried to be determined.