Postpartum olgularda venöz tromboemboli profilaksi amacıyla uygulanan düşük moleküler ağırlıklı heparinin maliyet etkililik analizi
Cost effectiveness analysis of low molecular weight heparin administered for venous tromboembolism prophylaxis in postpartum cases
Yazar: GÜLSÜM ŞEYMA KOCA
Danışman: DOÇ. DR. PINAR YALÇIN BALÇIK ; PROF. DR. YUSUF ÇELİK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Ekonomik değerlendirme = Economic evaluation ; Heparin = Heparin ; Maliyet = Cost ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Maliyet-etkinlik analizi = Cost-effectiveness analysis ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Venöz tromboz = Venous thrombosis

Özet:
Gebelikte pıhtılaşma sisteminde ortaya çıkan değişimler, tromboembolik olay (DVT veya PTE) riskini artırmaktadır ve doğum sonrası dönemde kadınlarda venöz tromboza yatkınlık artmaktadır. Koruyucu önlem olarak erken mobilizasyon, destekleyici çoraplar ve dehidratasyondan kaçınmak bu riski azaltmak için kullanılan önlemlerdir. Ancak bu önlemler özellikle ek risk faktörleri olan olgularda yeterli olmamaktadır. Bu nedenle halen kullanılmakta olan hem uluslararası kuruluşlar tarafından önerilen kılavuzlar hem de Sağlık Bakanlığı Riskli Gebelikler Yönetim Rehberinde önerilen risk değerlendirme ve skorlama sistemine göre orta veya yüksek risk grubunda saptanan postpartum kadınlarda annenin mortalite ve morbiditesini azaltmak amacıyla risk skoruna göre genellikle 10 günden başlanarak 42 güne kadar çıkabilen sürede düşük moleküler ağırlıklı heparin (DMAH) kullanımı önerilmektedir. Bu da ortalama 300-350 bin civarında acil sezaryen endikasyonu ile doğumu gerçekleşen hastaya DMAH uygulanması demektir ve bu uygulama önemli bir maliyete neden olmaktadır. Dolayısıyla, bu tez çalışması kapsamında postpartum olgularda profilaksi amacıyla uygulanan DMAH'ın maliyet etkililiğinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırmaya postpartum döneminde olan toplam 701 olgu dahil edilmiştir. Araştırmanın maliyet verileri, hastane otomasyon programı aracılığıyla hastalara ait faturalardan alınmıştır. Hastaların dolaylı maliyetleri, görüşmelerde hastalardan alınmıştır. Araştırma da analizler doğrudan giderler dikkate alınarak geri ödeme kurumu perspektifi ile yapılmıştır ve ayrıca hastalara ait dolaylı giderler de dahil edilerek daha geniş bir perspektif ile değerlendirilmiştir. Maliyet etkililik (ME) analizlerinin gerçekleştirilmesinde karar ağacı modeline dayalı bir analiz yöntemi uygulanmıştır. Araştırmada DMAH profilaksisi kullanan ve kullanmayan grupta 6 haftalık süre içerisinde VTE komplikasyonu gelişme durumu değerlendirilmiştir. Modelerde etkililik, olasılık ve maliyet girdileri araştırma kapsamında elde edilen verilerden elde edilmiştir. Ancak, araştırma sürecince VTE şüphesi veya tanısı olan herhangi bir hastaya rastlanmadığı için bu hastalara ait verilerde ikincil veriler kullanılması yoluna gidilmiştir. Dolayısı ile bu hastalara ilişkin olasılık ve etkililik,
 
maliyet verileri literatürden alınmıştır. ME sonuçları değerlendirildiğinde; DMAH profilaksisi seçeneklerine göre kurulan ekonomik modelde, DMAH profilaksisi alınmamasına ilişkin tedavi seçeneğinin, DMAH profilaksisi alma seçeneğine göre daha baskın bir strateji olduğu söylenebilir. VTE risk değerlendirme puanlarına göre kurulan ekonomik model de düşük risk grubunda yer alan hastalar için uygulanan yöntemin baskın bir strateji olduğu düşünülse bile yüksek risk grubunda DMAH kullanımı gerekli kıldığından dolayı mevcut protokolün devam ettirilmesinin gerekli olduğu söylenebilir. Dolayısı ile bu tez çalışmasından elde edilen sonuçların, DMAH'ın etkililiği ve ekonomik sonuçlarına ilişkin çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Sözcükler

Düşük Moleküler Ağırlıklı Heparin, Ekonomik Değerlendirme, Maliyet Etkililik, Postpartum Hasta, Venöz Troembolizm.

Abstract:
Changes in the coagulation system during pregnancy increase the risk of thromboembolic events (DVT or PTE), and the susceptibility to venous thrombosis increases in women in the postpartum period. Early mobilization as a preventive measure, supportive stockings, and avoiding dehydration are the measures used to reduce this risk. However, these measures are not sufficient, especially in cases with additional risk factors. For this reason, to reduce the mortality and morbidity of the mother in postpartum women who are identified in the middle or high-risk group according to the risk assessment and scoring system recommended in both the guidelines recommended by international organizations and the Risky Pregnancy Management Guidelines of the Ministry of Health, which are still in use, it usually starts from the use of low molecular weight heparin (LMWH) is recommended for the 10 days to 42 days according to the risk score. This means the application of LMWH to an average of 300-350 thousand patients who were delivered with an emergency cesarean section indication, and this practice causes a significant cost. Therefore, within the scope of this thesis, it was aimed to investigate the cost-effectiveness of LMWH applied for prophylaxis in postpartum cases. A total of 701 cases in the postpartum period were included in the study. The cost data of the study were obtained from the invoices of the patients through the hospital automation program. The indirect costs of the patients were obtained from the patients in the interviews. In the research, the analyzes were made from the perspective of the reimbursement institution, taking into account the direct expenses, and also included the indirect expenses of the patients and evaluated with a broader perspective. An analysis method based on the decision tree model was applied in the cost-effectiveness (CE) analysis. In the study, the development of VTE complications within a 6-week period was evaluated in the group that used and did not use LMWH prophylaxis. The effectiveness, probability, and cost inputs in the models were obtained from the data obtained within the scope of the research. However, since no patient with suspected or diagnosed VTE was encountered during the research, secondary data were used in the data of these patients. Therefore, the probability and effectiveness, cost data for these patients were taken from the literature.
 
When CE results are evaluated; In the economic model based on LMWH prophylaxis options, it can be said that the treatment option not to receive LMWH prophylaxis is a more dominant strategy than the option to receive LMWH prophylaxis. In the economic model established according to the VTE risk assessment scores, it can be said that the current protocol should be continued because it necessitates the use of LMWH in the high-risk group, even if the method applied for the patients in the low-risk group is considered to be a dominant strategy. Therefore, it is thought that the results obtained from this thesis study will contribute to the studies on the effectiveness and economic results of LMWH.
Keywords

Low Molecular Weight Heparin, Economic Evaluation, Cost Effectiveness, Postpartum Patient, Venous Throembolism.