Çatışma ve işbirliğinin finansal piyasalar aracılığıyla tahmini: Türkiye ve G-20 ülkeleri örneği
Forecasting conflict and cooperation through financial markets: The case of Turkey and G-20 countries
Yazar: SERCAN PEKEL
Danışman: DR. EMREHAN ZEYBEKOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Ekonomik zaman serisi = Economic time series ; Finansal piyasalar = Financial markets ; G-20 ülkeleri = G-20 countries ; Tahmin modelleri = Estimation models ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası barış = International peace ; Zaman serileri analizi = Time series analysis ; Çatışma = Conflict ; Çatışma yönetimi = Conflict management ; İşbirlikçi davranışlar = Collaborative behaviours

Özet:
Sadece devletler arasında gerçekleşen bir olgudan ziyade, uluslararası düzlemdeki tüm aktörler arasında gerçekleşen çatışma ve işbirliği, barış çalışmalarının içerisinde saptanması ve öngörülmesi hedeflenen kavramlardır. Uluslararası ilişkiler disiplininde tahmin çalışmaları da çatışma ya da işbirliğinin farklı türlerini daha iyi öngörebilmek adına sürekli olarak farklı metodolojiler ve tahmin kaynakları arayışındadır. Finans piyasaları, çok sayıda farklı fikir ve yaklaşımın biraraya geldiği bir ortam sağlayarak sahip olduğu fiyat keşif mekanizması, bilgili katılımcıları sayesinde temsil ettiği ülkedeki çatışma ve işbirliğine dair öncül bir gösterge olarak değerlendirilebilir. Bu varsayımlardan hareketle, ICEWS verisetinden öncelikle Türkiye ve daha sonrasında da politik olarak aktif olmaları ve finans piyasalarının derinliğinin yeterli olması sebebiyle çalşmaya uygun bir örneklem grubunu temsil ettiği düşünülen G20 ülkeleri için 2005-2015 yılları arasındaki zaman dilimine ait çatışma/işbirliği verisi alınmış, tahmin performansı için ARIMA ve GARCH zaman serisi modellemeleri kullanılmıştır. Örneklem-dışı zaman serisi modelleme uygulamaları ile desteklenen tahmin performans kriterlerinin yanında, ikili tahmin metodu kullanılarak ana borsa endeksi, döviz kuru ve bu enstrümanlardan türetilmiş özel değişkenlerin siyasi/sosyal gelişmeleri tahmin edebilme yetkinlikleri sınanmıştır. Sonuç olarak, finans piyasalarının çatışma ve işbirliğini tahmin etmede farklı parametreler düzeyinde anlamlı bir katkı sağladığı görülmüştür. Salt ekonomik etkenlerden arındırılmış finansal enstrüman serilerinin siyasi/sosyal olayları daha iyi tahmin edebildiği de ulaşılan bir başka sonuçtur. Tahmin başarısında ülkelerin yapısal özelliklerinin herhangi bir anlamlı farklılık yaratmadığı görülmüştür.

Abstract:
Conflict/cooperation, as a phenomenon which occurs among all actors in the international domain rather than just the states, is among the concepts to be identified and forecasted in peace studies. Forecasting studies within international relations discipline are in a continuous search for different methodologies and forecasting sources/instruments in order to better predict various kinds of conflict and cooperation. Financial markets with price discovery mechanisms, informed participants and a setting which aggregates numerous different ideas and approaches can be regarded as a priori indicator of conflict and cooperation in a specific country. In line with these assumptions, this thesis study focuses on conflict/cooperation data related to Turkey and G-20 countries—considering that the depth of their financial markets and their political activities make G-20 countries a reasonable sample for the research. The data in question is extracted from ICEWS dataset for a timeframe covering 2005-2015, and ARIMA and GARCH time-series models have been applied for forecast performance. Apart from the forecasting performance criteria supported with out-of-sample time-series modelings, binary forecasting method is applied to test the forecasting abilities of stock market index, exchange rate and custom variables derived from these instruments. To conclude, findings of the research indicate that financial markets make a significant contribution, at different levels of analysis, to the prediction of conflict and cooperation. Moreover, economically detrended financial instrument series prove to better forecast political/social events. Finally, the analyses infer that structural differences among countries do not constitute as significant factors that affect forecasting accuracy.