Gelişmekte olan ülkelerde doğrudan yabancı yatırımın belirleyicileri
Determinants of foreign direct investment in developing countries
Yazar: SELİN AYAZ
Danışman: PROF. DR. ÖMER YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Dünya, özellikle son otuz yıldır hızlanan küreselleşme süreciyle birlikte liberal düşünce ve politikalar akımı içine girmiştir. Bu özgürlükçü akımlar; sosyal, siyasi ve iktisadi her alanda vazgeçilmez bir unsur olmuş ve ekonomik serbestlik ülkelerin refah seviyelerini artırabilmelerinin temel şartı olarak görülmeye başlanmıştır. Ekonomik serbestliğin de en temel göstergesi doğrudan yabancı yatırımlarda görülen ılımlı uygulamalar ve artışlardır. Özellikle az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin gelişmelerinin önündeki en büyük engel olarak görülen yatırımları finanse edecek tasarrufların azlığı ve uluslararası kredi kuruluşlarından kredi sağlamanın zorlukları bu ülkeleri günden güne daha çok doğrudan yabancı yatırım sağlama çabasına itmektedir. Dolayısıyla bu çalışmada, doğrudan yabancı yatırımları etkileyen faktörler, 2005-2015 döneminde Arnavutluk, Arjantin, Azerbaycan, Beliz, Bosna-Hersek, Botsvana, Brezilya, Bulgaristan, Çin, Dominik Cumhuriyeti, Güney Afrika, Jamaika, Kolombiya, Lübnan, Makedonya, Malezya, Meksika, Moritus, Namibya, Panama, Paraguay, Peru, Romanya, Rusya, Sırbistan, Tayland, Türkiye ve Ürdün gibi üst-orta gelir grubunda yer alan ve veri seti bağlamında uygun olan 28 gelişmekte olan ülke baz alınarak panel veri analizleriyle araştırılmıştır.
Panel veri analizi bulgularına göre; faiz oranındaki artışlar DYY'leri negatif yönde etkilemektedir. Ülkelerdeki sabit sermaye yatırımlarının artışı, kişi başına gelirin artması ve hesap verebilirlik ve ifade hürriyeti gibi yapısal değişkenlerdeki olumlu artışlar ise DYY'leri pozitif etkilemektedir.

Abstract:
The world has entered into the currents of liberal thought and politics, especially with the accelerating globalization process in the last thirty years. These liberal movements have become indispensable elements in social, political and economic fields, consequently economic liberalization has begun to be seen as a fundamental condition for countries to be able to increase their welfare levels. The most basic indicator of economic liberalization is the moderate practices and increase seen in foreign direct investments. Particularly in underdeveloped and developing countries, lack of savings to finance investments and difficulties in providing credit from international credit institutions seen as the biggest obstacle to their development, pushing these countries for more foreign direct investments. Therefore, in this study, determinants of foreign direct investments examined in the period between 2005–2015 Albania, Argentina, Azerbaijan, Belize, Bosnia and Herzegovina, Botswana, Brazil, Bulgaria, China, Colombia, Dominican Republic, Jamaica, Jordan, Lebanon, Macedonia, Malaysia, Mauritius, Mexico, Namibia, Panama, Paraguay, Peru, Romania, Russia, Serbia, South Africa, Thailand and Turkey analyzed by panel data analysis on the basis of 28 developing countries eligible in the context of the data set in the upper-middle income group.
According to panel data analysis findings; interest rate increase affect foreign direct investment negatively. Increase in fixed capital investments, increase in per capita income in countries and positive increase in structural variables such as accountability and freedom of expression have a positive impact on foreign direct investments.