'İstanbul Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabı' örneğinde yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kültür aktarımı sürecine çözümleyici ve değerlendirici bir bakış
An analysis and evaluational overview of the culture transmission process in teaching Turkish as a foreign language in the example of the 'Turkish Textbook For Foreigners in Istanbul'
Yazar: FERİDE KAVAK
Danışman: PROF. DR. MESUT GÜN ; DOÇ. DR. DİLEK ÜNVEREN
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil-kültür = Language-culture ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğrenimi = Foreign language learning ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Yabancı uyruklu öğrenciler = Foreign domestic students

Özet:
Bu tez çalışması, yabancılara Türkçe öğretiminde kültür aktarımının önemini ve bu sürecin nasıl gerçekleştiğini "İstanbul Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabı" serisi üzerinden çözümlemeyi amaçlamaktadır. Dil, kültürün temel unsurlarından biri olup, aynı zamanda kültür aktarımında da merkezî bir rol oynamaktadır. Yabancı dil öğrenme sürecinde bireyler, dilin kelime ve dil bilgisi kurallarının yanı sıra kültürel ögeleri de edinirler. Bu bağlamda, kültür ve dil ayrılmaz bir bütünü oluşturur. Alanda, özellikle 'İstanbul yabancılar için Türkçe' öğretim setinde, ders kitaplarındaki metinlerde yer alan kültürel ögeler ve bu ögelerin nasıl aktarıldığı konusunda bir boşluk vardır. Bu boşluğun giderilmesi için böyle bir çalışmaya ihtiyaç duyulmuştur. Buradan hareketle bu çalışma, 'İstanbul Yabancılar İçin Türkçe' ders kitaplarındaki kültürel ögeleri tespit ederek metinleri içerik açısından incelemeyi, dilimizin zenginliğiyle birlikte kültür aktarımının nasıl gerçekleştiğini ve kültürel unsurların nasıl aktarıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmanın yöntemi ve veri toplama süreci kapsamlı bir şekilde açıklanmıştır. Nitel araştırma yöntemi kullanılarak doküman incelemesi yapılmış ve "İstanbul Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabı" serisinde yer alan A1, A2, B1, B2 ve C1 seviyesindeki ders kitapları belirlenen, temel-yaşam-deneyim, konu alanları, metin türleri ve görsel ögeler ölçütleri doğrultusunda incelenmiştir. Bu süreçte kişisel duyguların ifadesi ve kullanılan görsel unsurların kültürel algıyı nasıl şekillendirdiği incelenerek ölçütler geliştirilmiştir. Bu araştırmanın evreni bütün yabancılara Türkçe öğretimi kitaplarıdır, ancak kapsamlı içeriği, güncel yöntem ve teknikleri ile kültürel unsurları etkili bir şekilde aktarma potansiyeli gibi nedenlerden ötürü 'İstanbul Yabancılara Türkçe Öğretim Seti' örneklem olarak seçilmiştir. Bu çalışma, "İstanbul Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabı" serisiyle Türkçe öğretiminde kültür aktarımının önemini incelemekte; ders kitaplarının kültürel unsurları etkili sunduğunu ancak bu unsurların yeterince çeşitlilik sağlamadığını göstermektedir. Öğrencilerin kültürel bağ kurmalarını kolaylaştıracak içeriklerin sınırlı olduğu, kültürlerarası karşılaştırmaların zenginleştirilmesi gerektiği belirtilmektedir. Ayrıca, "İstanbul Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabı" serisinde Türk kültürünün dengeli sunulması ve küresel dinamiklerin vurgulanması önerilmektedir.

Abstract:
This thesis examines the importance of cultural transmission in teaching Turkish to foreigners, focusing on how this process occurs through the "Turkish Textbook for Foreigners in Istanbul" series. Language, as a core element of culture, plays a central role in transferring cultural values. When learning a foreign language, individuals not only acquire vocabulary and grammar but also cultural elements. Thus, language and culture are inseparable. A gap exists in the field regarding the cultural elements in the "Turkish Teaching Set for Foreigners in Istanbul" and how they are conveyed. This study seeks to fill that gap by identifying the cultural components in the textbooks, analyzing the content, and exploring how cultural transmission is integrated with language learning. The research employs a qualitative methodology, specifically document analysis, to examine textbooks from levels A1 to C1 in the "Turkish Textbook for Foreigners in Istanbul" series. The analysis is based on criteria such as life experiences, subject areas, text types, and visual elements. During this process, the study also evaluates how personal expression and visual components influence cultural perception. While the broader universe of the study includes all Turkish teaching books for foreigners, the "Turkish Teaching Set for Foreigners in Istanbul" was selected for its comprehensive content, modern methods, and potential for effective cultural transmission. The findings reveal that while the textbooks present cultural elements effectively, they lack sufficient diversity. The content that facilitates cultural connection for students is limited, and there is a need for greater intercultural comparisons. The study suggests that Turkish culture should be presented in a balanced manner and that global dynamics should be emphasized to enrich the cultural learning experienc.