Plastik sanatlarda estetik eleştiri (resim örneğinde)
Esthetical critics in plastic arts (in painting)
Yazar: NAMİ EREN BEŞTEPE
Danışman: PROF. DR. SITKI M. ERİNÇ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Güzel Sanatlar Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Bacon, Francis = Bacon, Francis ; Eleştiri = Criticism ; Estetik = Aesthetics ; Günal, Neşet = Günal, Neşet ; Plastik sanatlar = Plastic arts ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Uygur, Burhan = Uygur, Burhan

Özet:
Bu araştırmada plastik sanatlarda estetik eleştirinin tanımlanması,
tanıtılması ve örneklenmesi amaçlanmıştır. Tarama modelinden yararlanılan
araştırmada, literatür taraması ile kuramsal çerçeve oluşturulmuştur. Estetik
eleştiri uygulanırken ölçüt olarak, Adorno'nun estetik kuramından
yararlanılmıştır. Bu amaçla Adorno'nun estetik kuramı irdelenerek, temel
ilkeleri belirlenmiş ve ölçüt olarak sıralanmıştır. Bu ölçüt kullanılarak, Neşet
Günal'ın, Adnan Turani'nin, Burhan Uygur'un, Francis Bacon'ın, Georg
Baselitz'in ve Robert Rauschenberg'in beşer yapıtının estetik eleştirisi
yapılmıştır. Yapıtlar genel olarak sanatçıların olgunluk dönemi ve sanatçıların
biçem anlayışlarının temel özelliklerini taşıdıkları düşünülen yapıtları
arasından seçilmiştir. Yapıtların estetik eleştirileri sonucunda elde edilen
bulgular; estetik eleştiri, eleştiriyi yapan kişinin güzellik anlayışı ya da bir
estetik kuramının temel ilkelerinin tamamı ya da bir kısmı ölçüt alınarak bir
sanatçının, bir yapıtın ya da birden fazla yapıtın değerlendirilmesi olduğunu;
estetik eleştiri ile tüm sanatçılara ve yapıtlara yaklaşılabileceğini; ele alınan
ölçütün tüm sanatçıların ve yapıtların eleştirilerinde kullanılabileceğini, ancak
her birinde aynı sonuca ulaşılamayacağını; yapıtların, ölçütle ne kadar
çakışıp çakışmadıklarına bakılarak ne kadar estetik olduklarının
belirlenebileceğini ve estetik eleştiri yapılırken, yapıtların eleştirilerinin yanı
sıra, ölçüt alınan estetik kuramının da irdelendiğini göstermiştir.

Abstract:
This study aims to define and introduce the esthetical critics in plastic
arts by means of examples. General screening model was used for this
study. The theoretical framework have been constituted based on the
resources. The esthetical theory of Adorno has been used as criteria for
esthetical k critics. The kesthetical k theory kof kAdorno khas kbeen kanalyzed kand k its
main principles have been maintained and listed as criteria. These criteria
have been used for the esthetical critics of the 5 different works of Neşet
Günal, Adnan Turani, Burhan Uygur, Francis Bacon, George Bazelitz and
Robert Rauschenberg. The works have been selected among the works of
these artists that may represent the main characteristics their masterpieces
and their formative styles.
The findings carried out that esthetical critics is multi assessment of
the all or some works of an artist based on the main principles of esthetical
theory as whole or partly and the beauty concept of critiques. It is possible to
analyze all the works of artists by esthetical critics. The criteria might be used
for criticizing the works of artists. However, one should keep in mind that it is
not possible to reach the same conclusions by using the esthetical critics. It is
possible to determine how esthetical they are and overlapped in the artworks.
In esthetical critics, the esthetical theory, which is taken as criteria is
analyzed besides the critics of works.