Öğrenme güçlüğü olan ergenlerin aleksitimi düzeylerinin ve akran ilişkilerinin incelenmesi
Examination of alexithymia levels and peer relationships of adolescents with learning disabilities
Yazar: NESLİHAN ÖZGÜL ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. ENDER DURUALP
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akran ilişkileri = Peer relationships ; Aleksitimi = Alexithymia ; Ergenler = Adolescents ; Öğrenme güçlüğü = Learning difficulty

Özet:
Araştırmanın amacı, öğrenme güçlüğü olan 14-17 yaş arasındaki ergenlerin aleksitimi düzeyleri ile akran ilişkilerinin aralarındaki ilişkinin belirlenmesidir. Araştırmada ayrıca öğrenme güçlüğü olan ergenlerin aleksitimi düzeyleri ile akran ilişkileri çeşitli değişkenler açısından incelenmiş ve yaşına uygun gelişim gösteren akranlarıyla karşılaştırılmıştır. Araştırmada nicel araştırma desenlerinden ilişkisel ve betimsel tarama modellerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın örneklemini; İstanbul ilinde yaşayan öğrenme güçlüğü olan 220 ergen ile 220 yaşına uygun gelişim gösteren toplam 440 ergen oluşturmaktadır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20) ve Akran İlişkileri Ölçeği (AİÖ) kullanılmıştır.  Araştırmanın verileri Haziran 2022 ve Ocak 2023 tarihleri arasında araştırmacı tarafından yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Araştırmanın sonucunda AİÖ ve TAÖ-20 toplam puanları arasında bir ilişki bulunmamış, ancak AİÖ Çatışma alt boyutu ile TAÖ-20 ve Duyguları Tanımlamada Güçlük alt boyutu arasında negatif yönlü bir ilişki saptanmıştır.  Ayrıca öğrenme güçlüğü olan ergenler ile yaşına uygun ergenler için olası bir aleksitimiden bahsedilebileceği ancak yaşına uygun gelişim gösteren akranların anlamlı bir şekilde öğrenme güçlüğü olan ergenlerden daha çok aleksitimi belirtisi gösterdiği belirlenmiştir. Yaşına uygun gelişim gösteren ergenlerin aleksitimi düzeylerinin cinsiyete göre farklılaşma gösterirken, öğrenme güçlüğü olan ergenlerde bu farklılaşma görülmemiştir. Yaşına uygun gelişim gösteren ergenlerin akran ilişkilerinin niteliğinin öğrenme güçlüğü olan ergenlerden daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öğrenme güçlüğü olan ergenlerin Çatışma alt boyut puan ortalamasının daha yüksek olduğu görülürken; yaşına uygun gelişim gösteren ergenlerin Birliktelik, Yardım, Koruma ve Yakınlık alt boyut puan ortalamaları daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca öğrenme güçlüğü olan ergenlerin akran ilişkilerinin cinsiyet ve kardeş sayısı değişkenlerine göre farklılaştığı belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of the research is to determine the relationship between the alexithymia levels and peer relationships among adolescents aged 14-17 with learning disabilities. In the research, the alexithymia levels and peer relationships of adolescents with learning disabilities were also examined in terms of various variables and compared with their age-appropriate peers. Relational and descriptive survey models from quantitative research designs were used in the research. The sample of the research consists of a total of 440 adolescents, which are 220 adolescents with learning disabilities and 220 adolescents with age-appropriate development, residing in Istanbul province. The data for the research were collected between June 2022 and January 2023 through face-to-face interviews conducted by the researcher. The Personal Information Form, Toronto Alexithymia Scale (TAS-20), and Friendship Qualities Scale (FQS) were used to collect the research data. The results of the research indicated no significant relationship between FQS and TAS-20 total scores. However, a negative relationship was found between the Conflict subscale of FQS and the total score of TAS-20 and Difficulty Identifying Feelings subscales. Additionally, it was determined that there could be a possible presence of alexithymia for adolescents with learning disabilities, but age-appropriate peers showed significantly more alexithymia symptoms compared to adolescents with learning difficulties. While the levels of alexithymia among age-appropriate developing adolescents vary according to gender, such a differentiation was not observed in adolescents with learning disabilities. It was determined that the quality of peer relationships of age-appropriate developing adolescents is higher than that of adolescents with learning disabilities. While it was determined that adolescents with learning disabilities had higher average scores in the Conflict subscale, while age-appropriate developing adolescents had higher average scores in the Companionship, Help, Security, and Closeness subscale. Furthermore, it was determined that the peer relationships of adolescents with learning disabilities differ according to gender and number of siblings.