Okul öncesi eğitimde çocukların müzik kavramına ilişkin metaforik algıları
Metaphorical perceptions of children in preschool education about the concept of music
Yazar: İREM SUDE YILMAZ
Danışman: PROF. DR. EBRU TEMİZ
ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ / Müzik ve Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music
Dizin: Müzik eğitimi = Music education ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Çocuk katılımı = Child participation

Özet:
Bu araştırmanın amacı, okul öncesi eğitimde çocukların müzik kavramına ilişkin algılarını metaforlar aracılığı ile belirlemektir. Bu amaçla araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim (fenomenoloji) deseni tercih edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 öğretim yılı güz döneminde Ankara ili Polatlı ilçesinde faaliyet gösteren 15 okul öncesi eğitim kurumunda öğrenimine devam eden 60-72 aylık dönemdeki 335 çocuk oluşturmaktadır.
Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Veri toplama aracının çalışma grubuna uygulanması araştırmacı tarafından bizzat gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilerin analizi, belirlenen yöntem çerçevesinde nitel veri analiz tekniklerinden içerik analizi kullanılarak; verilerin kodlama ve ayıklama aşaması, kategori (tema) oluşturma aşaması, geçerlik ve güvenirliği sağlama aşaması ve araştırmanın raporlaştırma aşaması olmak üzere dört aşamada çözümlenmiştir. Araştırmanın geçerlik ve güvenirliğini sağlamak amacıyla uzman görüşüne başvurulmuş, araştırmanın güvenirliği Miles ve Huberman (1994) formülü kullanılarak %95 olarak hesaplanmıştır.
Araştırma bulguları ışığında çalışma grubunda yer alan çocukların "müzik" kavramına ilişkin algılarına yönelik 125 metafor oluşturdukları sonucuna ulaşılmıştır. Çocukların müzik kavramının müzik kavramına ilişkin algılarının en fazla temsil edildiği metaforlar; "dans/dans etmek" (63), "şarkı" (56), "şarkı söylemek" (18), "gitar/gitar çalmak" (17) ve "piyano/piyano çalmak" (11) şeklinde belirlenmiştir. Belirlenen metaforlar gerekçeleri ile birlikte değerlendirilerek 24 farklı kod oluşturulmuş, ilgili kodlar 9 farklı kavramsal kategoriye ayrılmıştır. Elde edilen kavramsal kategoriler sırası ile; şarkı söyleme/dinleme/sevme yönüyle müzik (125), bedensel/kinestetik (devinişsel) yönüyle müzik (60), enstrüman sevgisi/enstrüman çalma yönüyle müzik (39) ve kelime ilişkilendirme/kavramsal çağrışım ifadesi olarak müzik (27), eğlence aracı olarak müzik (26), etkinlik aracı olarak müzik (25), teknolojik yönüyle müzik (19), sosyal etkileşim yönüyle müzik (19) ve psikolojik/ duygusal etki olarak müzik (19)'dir.
Çocukların "müzik" kavramına ilişkin algılarını genel olarak olumlu metaforlar oluşturarak ifade ettikleri görülmüştür. Müzik kavramına ilişkin algılar sadece çalışma grubunda yer alan 2 çocuk tarafından rahatsız edici ses olarak anlamlandırılmış yani olumsuz metafor ile ifade edilmiştir. Bu bağlamda çocukların "müzik" kavramı hakkında olumlu düşüncelere sahip olduğu ve müziği sevdikleri sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Metafor, Okul öncesi eğitim, Okul öncesi müzik eğitimi, Müzik ve metafor, Şarkı

Abstract:
The aim of this study is to determine children's perceptions of the concept of music in preschool education through metaphors. For this purpose, phenomenology design, one of the qualitative research methods, was preferred in the study.The study group of the research consisted of 335 children aged 60-72 months attending 15 preschool education institutions operating in Polatlı district of Ankara province in the autumn term of the 2022-2023 academic year. 
The data of the study were collected with a semi-structured interview form. The application of the data collection tool to the study group was carried out by the researcher personally. The analysis of the data obtained was analysed in four stages: The coding and sorting stage of the data, the stage of creating categories (themes), the stage of ensuring validity and reliability, and the reporting stage of the research by using content analysis, one of the qualitative data analysis techniques, within the framework of the determined method. In order to ensure the validity and reliability of the research, expert opinion was consulted and the reliability of the research was calculated as 95% using Miles and Huberman (1994) formula.In the light of the research findings, it was concluded that the children in the study group created 125 metaphors about their perceptions of the concept of "music". 
The metaphors in which children's perceptions of the concept of music were represented the most were "dance/dancing" (63), "song" (56), "singing" (18), "playing guitar/guitar" (17) and "piano/piano playing" (11). The determined metaphors were evaluated together with their justifications and 24 different codes were created, and the related codes were divided into 9 different conceptual categories. 
The conceptual categories obtained are listed as this order; music as singing/listening/loving (125), music as physical/kinesthetic (kinesthetic) (60), music as instrument love/instrument playing (39), music as word association/conceptual association expression (27), music as entertainment tool (26), music as activity tool (25), music as technological aspect (19), music as social interaction aspect (19) and music as psychological/emotional effect (19).
It was observed that children expressed their perceptions about the concept of "music" by creating positive metaphors in general. Only 2 children in the study group expressed their perceptions about the concept of music as a disturbing sound, that is, with negative metaphors. In this context, it was concluded that children had positive thoughts about the concept of "music" and that they liked music.

Keywords: Metaphor, Preschool education, Preschool music education, Music and metaphor, Song