Proton pompası inhibitörü ilaçlarının ilaç etkileşimlerinin belirlenmesi ve eczacıların bu ilaçların kullanımı ile ilgili bilgi düzeyi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Determination of proton pump inhibitors drug interactions and evaluation of knowledge and attitudes of pharmacists on use of these drugs
Yazar: BEYZA NUR BAYUK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SONGÜL TEZCAN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı / Klinik Eczacılık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Eczacılar = Pharmacists ; Proton pompası inhibitörleri = Proton pump inhibitors ; Tutumlar = Attitudes ; İlaç etkileşimleri = Drug interactions ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Amaç: Proton pompası inhibitörleri (PPİ); günümüzde kullanımı giderek artan gastrointestinal ilaç gruplarından biridir. Çalışmamızda retrospektif olarak reçete incelemesi yapılarak PPI ilaçların olası etkileşimlerinin belirlenmesi ve serbest eczacıların PPI kullanımı ile ilgili tutumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel nitelikte olup, 1 Ocak 2021-31 Mart 2021 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışmamızın, retrospektif kesitsel nitelikteki bölümü için, İstanbul'da bir serbest eczanede reçete incelemesi şeklinde yapılmış ve ilaç etkileşimleri Medscape ve Lexicomp veri tabanları kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışmamızın prospektif nitelikteki bölümü için, araştırmacılar tarafından hazırlanmış olan anket çevrimiçi olarak, İstanbul'daki serbest eczacılara uygulanmıştır. Anketin birinci bölümünde eczacının bilgi düzeyini değerlendiren 19 soru; ikinci bölümünde ise eczacıların tutumlarını değerlendiren çoktan seçmeli 8 soru bulunmaktadır.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 114 reçetedeki hastaların yaş ortalaması 55,1±14,8 olup, ortalama PPİ kullanım süresi 5 ay olarak tespit edilmiştir. Reçetelerdeki toplam etkileşim sayısı Medscape veri tabanında 248, Lexicomp veritabanında ise 295 adet olarak tespit edilmiş olup, istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Çalışmamıza katılan 164 eczacıdan %75'i kadın olup, yaş ortalaması 30,8±0,8 olarak bulunmuştur. En sık yazılan PPİ ilaçlarının pantoprazol ve lansoprazol olduğu tespit edilmiştir (sırasıyla %45;
%43). Eczacıların anketin ilk bölümündeki sorulara verdikleri toplam doğru cevap sayısı ortalama 12,6 (n=19)'dır. Eczacıların %42,7'si (n=70) PPI kullanımı ile ilgili hastalara "bazen" danışmanlık yaptığını belirtmiştir. Eczacıların yarısından fazlasının, PPI-ilaç etkileşimini kontrol ettiği ve hastaların komorbid hastalıklarını sorguladığı tespit edilmiştir (sırasıyla
%66; %75).
Sonuç: Çalışmamızda 3 aylık dönemdeki PPİ içeren reçetelerdeki ilaç etkileşim sayısı yüksek bulunmuştur. Ayrıca, serbest eczacıların PPI kullanımı ile ilgili bilgi düzeyleri düşük bulunmuştur. Eczacıların PPI kullanımı ile ilgili tutumlarına ait veriler, eczacıların akılcı ilaç kullanımına olan desteklerini göstermektedir. Sürekli meslekiçi eğitim kurslarının bilgilerin güncellenmesine faydalı olacağını düşünmekteyiz.

Abstract:
Objective: Proton pump inhibitors (PPI) are the most prescribed gastrointestinal medicines. In our study, it was aimed to determine the possible interactions of PPI drugs and to evaluate the attitudes of community pharmacists regarding the use of PPI.
Material and Methods: Our study is cross-sectional and was conducted between January 1, 2021 and March 31, 2021. For the retrospective cross-sectional part of our study, a prescription review was conducted in a community pharmacy in Istanbul and drug interactions were evaluated using the Medscape and Lexicomp databases. For the prospective part of our study, the questionnaire prepared by the researchers was applied online to community pharmacists in Istanbul. The first part of the questionnaire consists a total of 19 questions regarding to evaluate the knowledge of the pharmacist. The second part consists 8 multiple-choice questions to evaluate the attitudes of pharmacists.
Results: A total of 114 prescriptions were reviewed. The mean age of the patients was 55,1±14,8, and the mean duration of PPI use was 5 months. The total number of interactions in the prescriptions was determined as 248 in the Medscape database and 295 in the Lexicomp database (p<0.05). Of the 164 pharmacists 75% were women and the mean age was 30,8±0,8. It was determined that the most frequently prescribed PPI drugs were pantoprazole and lansoprazole (45%; 43%, respectively). In the first part of the questionnaire, the mean correct answers was 12.6 (n=19). Fourty-three percent of pharmacists stated that they "sometimes" consult patients about PPI use. It was found that more than half of the pharmacists controlled the PPI-drug interaction and questioned the patients' comorbid diseases (66%; 75%, respectively).
Conclusion: In our study, the number of drug interactions in prescriptions containing PPIs in the 3-month period was found to be high. In addition, the knowledge of community pharmacists about the use of PPIs was found to be low. We think that continuing   professional training courses will be beneficial to update the information.