Karayolu eşya taşıma sorumluluk sigortalarında riziko ve menfaat
Risk and benefit in carrying liability insurances for carriage of goods by road
Yazar: HAKAN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. İSMAİL KAYAR
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hukuk = Law ; Sigortacılık = Insurance
Dizin: Eşya taşıma = Goods transportation ; Kanunlar 6102 sayılı = Laws 6102 numbered ; Karayolu taşımacılığı = Highway transportation ; Menfaat = Interest ; Risk = Risk ; Sigorta = Insurance ; Sigorta hukuku = Insurance law ; Sorumluluk sigortası = Liability insurance ; Taşıma sorumluluğu = Carrier's responsibility ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code

Özet:
Karayoluyla yapılan eşya taşımalarında taşıyıcının sorumluluğu, kural olarak, taşıma ulusal boyutta yapılıyorsa, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na, uluslararası boyutta yapılıyorsa, CMR Konvansiyonu'na tabidir. Kanunda ve Konvansiyon'da taşıyıcıya yüklenen sorumlulukların başlıcaları, zıya, hasar ve teslimde gecikme nedeniyle sorumluluk halleridir. Hem ulusal hem de uluslararası mevzuatta, taşıyıcının sorumluluğunun yanında sorumluluktan kurtulma sebepleri de hükme bağlanmıştır. Taşıyıcı, sorumluluktan kurtulamadığı durumlarda, sebep olduğu zararı tazminle yükümlü olur. 
Günümüzde taşıma ve teslim işlerinin ticaret hukukundaki önemi artmıştır. Bu nedenle 6762 sayılı TTK'ya nazaran 6102 sayılı TTK'da taşıma işleri daha ayrıntılı olarak hükme bağlanmış ve bu konuya ilişkin olarak çoğunlukla farklı ve yeni düzenlemeler getirildiğinden tezimizde, karayolu eşya taşıma sorumluluk sigortalarında riziko ve menfaat, hem 6102 sayılı TTK hem CMR Konvansiyonu hükümlerine göre incelenmiştir.  
Tezimizin birinci bölümünde riziko ve menfaat kavramları açıklanmıştır.
Sorumluluk sigortası, hızla gelişen sigorta hukuku uygulaması artarak devam eden bir sigorta dalıdır. Bir sorumluluk sigortası türü olan taşıyıcı mali sorumluluk sigortası, sorumluluk hukukunun gelişmesine ve yaygınlaşmasına önemli katkılar sağlamıştır. Bu nedenle tezimizin ikinci bölümünde sorumluluk kavramı, sorumluluk sigortaları ve sorumluluk sigortalarında riziko konuları değerlendirilmiştir. 
Üçüncü bölümde tezimizin temeli olan taşıyıcı mali sorumluluk sigortası genel olarak açıklandıktan sonra, bu sigortada riziko teşkil eden zıya, hasar ve gecikme halleri ele alınmıştır.  
Dördüncü bölümde, orijinal adı "Convention Relative au Contrat de Transport International de Merchandises par Route" olan ve CMR olarak kısaltılan, Türkçe karşılığı "Karayolu ile Uluslararası Eşya Taşınmasına İlişkin Konvansiyon" kapsamında taşıyıcının sorumluluğunu teminat altına alınan CMR Sigortası incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Öncelikle Karayolu ile Uluslararası Eşya Taşınmasına İlişkin Konvansiyon'un (Convention on the Contract for the İnternational Carriage of Goods by Road-CMR) doğuşu, kapsamı ve Türk Hukukundaki yeri açıklanmıştır. Akabinde bu sigorta ilişkisinin tarafları ve sigortalanabilen menfaatin niteliği üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda; CMR Sigortasının Sigorta Hukuku içindeki yeri, Türk Ticaret Kanunu kapsamında Sorumluluk sigortası ve taşıyıcının mali sorumluluk sigortası ile birlikte değerlendirilmiştir. 
Beşinci ve son bölüm ise "sigorta ettirenin rizikoyla ilgili görevleri" konusuna ayrılmıştır. 
Tezimiz sonuç bölümü ile tamamlanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: CMR, Taşıyıcı, Karayolu, Zıya, Hasar, Gecikme, Sorumluluk.

Abstract:
The liability of the carrier in the transportation of Goods by land at national level is subject to the Turkish Commercial Code (TCC) No. 6102, whereas at international level it is subjeckt to CMR as a rule. Some of the loaded carrier liabilities in both TCC and CMR are liabilities due to loss, damage or delay.  As well as the liability of the carrier, the reasons for getting rid of the responsibility are also attiributed to the provision both in national and international legislation. In the cases when the carrier cannot get rid of the liability, he is obliged to compensate the damage caused.  
Nowadays, the importance of transportation and delivery issues has increased in the Turkish Commercial Law. This report was an attempt to examine the liability of the carrier in the transportation of Goods by land according to both the provisions of the TCC and the provisions of CMR due to the fact that there is both regulation of transportation issues in more detail and the introduction of mostly different and new regulations in the TCC No.6102, as compared to the TCC No.6762. 
In this thesis, risk and benefit was disclosed in first chapter. 
Liability insurance is a branch of insurance law gradually blooming in practise in recent years. Carrier's responsibility insurance is a sort of liability insurance that significantly contributes to the development of insurance law. Therefore, in the second section, liability, liability insurance and risk in liability insurance were evaluated. 
In the third section, after giving a brief explanation of the carrier's responsibility insurance which is the foundation of our thesis; loss, damage and delay which is risk in carrier's responsibility insurance were evaluated.
The fourth section, CMR Insurance guaranteeing the responsibility of the carrier under the regulations of the CMR i.e. Convention on the Agreement on International Carriage of Goods by road which's original name is "Convention Relative au Contrat de Transport International de Marchandises par Route" was examined.  Firstly we focused on the rise, the content and the place of the International Convention on the Carriage of Goods (CMR) by road in the Turkish Law. Then, we focused on the parties to the relationship and the quality of the commodities which can be insured. The place of CMR Insurance in Insurance Law, under the regulations of the Turkish Commercial Law, were evaluated with the insurance liability and the carrier's responsibility insurance.  
The fifth and final chapter in the thesis, tasks of insured about risk was examined.
At last; our thesis finalized with the conclusion part.
Key Words: CMR, Carrier, By Land (Road), Loss, Damage, Delay, Liability.