Türkiye'de yoksulluğu önlemenin etkili bir yolu: Zekât kurumu
An effective way of preventing poverty in Turkey: Zakat institution
Yazar: HÜSEYİN CEVAHİR
Danışman: PROF. DR. OSMAN DEMİR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion ; Ekonomi = Economics
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Yoksulluk = Poverty ; Zekat = Alms ; İslamiyet = Islam

Özet:
Zekât, nisap miktarı gelire ve servete sahip olan Müslümanların dinen zorunlu olarak ödemeleri gereken mali bir yükümlülüktür. Ayette (Tevbe, 60) kendilerine zekât ödenmesi gereken sekiz sınıf içinde ilk başta yoksullar ve miskinlerin yer alması zekâtın yoksulluğu azaltıcı etkisinin açık kanıtıdır. Ancak zekâtın toplanması ve dağıtılmasını kolaylaştıran aracı bir kurum olmazsa, mükelleflerin zekâtlarını hesaplamaları ve gerçek yoksulu bulmaları hiç kolay olmaz. Ayrıca doğrudan ödeme zenginle yoksul arasında onur kırıcı bağımlılık ilişkisine yol açabilir. Zekâtı hesaplama, yoksulları tespit etme ve zekâtı dağıtma işinde uzmanlaşmış zekât kurumu olması halinde, zekât gelirleri artabilir, gerçek yoksullar daha sağlıklı tespit edilebilir ve böylece yoksulluk azaltılabilir. Zekât kurumu olması halinde, kurum zekâtı dağıtırken görevini yerine getiriyor olacağı ve ödemeler zekât havuzundan yapılacağı için onur kırıcı bağımlılık ilişkisi oluşmaz. Çalışmada zekâtın yoksulluğu azaltıcı etkisi, Türkiye örneğinde en zengin %20'nin, %40'ın ve %60'ın zekât vermesi halinde yoksullukta meydana gelecek azalma hesaplandı. Ayrıca potansiyel mükelleflerin zekât kurumu kurulması hakkındaki görüşlerini tespit etmek amacıyla, Sivas Organize Sanayi Bölgesi'nde faaliyet gösteren firmalara yönelik anket uygulandı. Ankete verilen cevaplardan firma yetkililerinin zekât kurumu kurulmasına kuvvetli bir destek vermedikleri tespit edildi. Buradan hareketle öncelikle toplumu zekât konusunda bilinçlendirmeye ihtiyaç olduğu sonucuna varıldı.

Abstract:
Zakat is a financial obligation that Muslims with nisab amount of income and wealth have to pay by religious necessity.  In the verse (Tevbe, 60) the fact that the poor and the needy are among the eight classes of people to whom zakat should be paid is obvious evidence of the poverty-reducing effect of zakat. However, if there is no intermediary institution that facilitates the collection and distribution of zakat, it is not that easy for zakat-payers to calculate their zakat and find the real poor. Besides, direct payment can lead to a relationship of degrading dependence between the rich and the poor. In the case of a zakat institution, which is specialized in calculating zakat, identifying the poor and distributing it, zakat incomes could increase, the real people in need could be identified more healthily, and thus poverty could be alleviated. In the case of a zakat institution, a derogatory dependency relationship does not occur as the institution will fulfill its duties while distributing zakat and payments will be made from the zakat pool. In this study, as the poverty reduction effect of zakat, in Turkey case if 20%, 40% and 60% of Turkey's richest people donated, reduction in the poverty was calculated. Beside this, a survey was carried out for companies operating in Sivas Organized Industrial Zone in order to determine the views of potential zakat-payers on the establishment of zakat institution. From the answers given to the survey, it was found out that company officials did not strongly support the establishment of the zakat institution. From this point of view, it was concluded that there is a need to raise public awareness on zakat.