Pulmoner emboli tanılı hastaların sosyodemografik,klinik, laboratuar ve görüntüleme özelliklerinin geriye dönük olarak incelenmesi
Retrospective analysis of sociodemographic, clinical, laboratory and imaging features of patients with pulmonary embolism
Yazar: ORHAN ŞAHİN
Danışman: DR. VERMİ DEĞERLİ
Sağlık Bakanlığı / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid

Özet:
Çalışmamızda toraks BT anjiyografilerinde pulmoner arterlerinde trombüs saptanmış 122 olgunun genel özellikleri geriye dönük incelenmiş olup PE tanısında anamnez, klinik, laboratuvar ve radyolojik bulgular ile noninvaziv tanı yöntemlerinin önemi ve elde edilen verilerin birlikte değerlendirilmeleri gerektiğini göstermek amaçlandı.
Çalışmamızda olguların 54'ü (%44,3) kadın, 68'i (%55,7) erkek olup 87'si (%71,3) 65 yaş ve üzeri,35'i (%27,7) 65 yaş altı yaş gruptaydı. Olguların %34,4'ünde HT, %16,4'ünde KOAH, %8,2'inde DM, %4,9'unda KAH olduğu saptandı.%14,8'lik kısmında ise önceden tanı almış ek hastalık saptanmadı. İleri yaş %26,2 ile en sık risk faktörü iken bunu %21,3'le cerrahi girişimin izlediği görüldü. Olguların %23,8'inde ise herhangi bir risk faktörü saptanmadı. Olguların başvuru şikayetlerinin ilk sırasında %51,6 ile nefes darlığı ikinci sırada %13,1 ile göğüs ağrısı olduğu bulundu. Fizik muayene ve vital bulgular açısından olguların 40'ında (%32,8) solunum sesleri normaldi. Sistolik kan basıncı 14 (%11,5) olguda ise 100mmHg'ın altında saptandı. Olguların 60'ında (%49,2) nabız >100/dk olarak bulundu. SpO2 ;5'inde (%4,1) >%97 iken 6 (%4,9) hastada ise %<85 olarak bulundu. Olgulardan 63'ünün (%51,6) akciğer grafisi normal, 21'inde (%17,2) plevral effüzyon, 11'inde (%9) fibroatelektatik değişiklikler saptandı. D-dimer düzeyi çalışılmış olanlardan 65 yaş ve üzeri 69 hastanın D-dimer ortalaması 3199,6'ydı. 65 yaş altı 32 hastanın ise 4211.9'du. Yaş grupları ve D-dimer ortalamaları karşılaştırıldı, istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. Olguların çekilen toraks BT anjiyografilerininde 122 hastanın 58'inde (%47,5) ana pulmoner arter düzeyinde,43'ünde (%35,2) segmental arter düzeyinde ve 21'inde (%17.2) subsegmental arter düzeyinde trombüs varlığı saptandı. Trombüs yerleşimi 65 yaş ve üzeri olguların 45'inde (%51,7) ana pulmoner, 26'sında (%29,9) segmental ve 16'sında (%18,4) subsegmental arter düzeyindedi. 65 yaş altı olguların 13'ünde (%37,1) ana pulmoner,17'sinde (%48,6) segmental ve 5'inde (%14,3) subsegmental arter yerleşimliydi. Trombüs yerleşim yerine göre D-dimer ortalamaları karşılaştırıldı ve istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu. Bu fark segmental arter düzeyinde trombüsü olan gruptan kaynaklandı. Trombüs yerleşim yeri ana pulmoner arter olan hastaların troponin ortalaması 0,26,Segmental dalda trombüsü olan hastaların troponin ortalaması 0,24,Subsegmental düzeyde trombüs yerleşimi olan hastaların troponin ortalaması 0,09 bulundu. Bu olgular trombüs yerleşim yerleri ve troponin değerlerine göre karşılaştırıldı ve istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. Hastaların AKG incelemerinde ortalama pO2 basıncı 59,2 ve ortalama pCO2 basıncı 32,9 olarak bulundu. Olguların 55'inin (%45,1) EKG leri sinüs ritminde olup 42'sinde (%34,4) ST-T değişiklikleri 23'ünde (18,9) atriyal fibrilasyon ve 2'sinde (1,6) S1Q3T3 paterni saptandı. Venöz doppler USG yapılan olguların 15'inde (%48,4) alt ekstremite derin venlerinde trombüs varlığı saptandığı 16'sında (%51,6) trombüsün olmadığı görüldü. Yaş gruplarına göre trombüs varlığına bakıldığında bu 31 olgunun 17'si (%54,8) 65 yaş ve üzeri, 14'ü(%45,2) 65 yaş altı hastalardı. Yaş gruplarına göre trombüs varlığı açısından fark olup olmadığı karşılaştırıldı, istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. EKO'su yapılan 32 olgunun 16'sında (%50) sağ kalp yapılarında dilatasyon olduğu saptandı. Hastaların hiçbirinde sağ atrium içi trombüs varlığı saptanmadı. Ortalama EF değeri ise %56,5 olarak saptandı. 
Sonuç olarak PE'li hastaların acil servise en sık başvuru nedenleri nefes darlığı ve göğüs ağrısı olup, ileri yaşlarda PE daha fazla görülmektedir. Bu nedenle nefes darlığı ve/veya göğüs ağrısı ile gelen özellikle de ileri yaşta ve ek hastalığı olan hastalarda mutlaka PE'den şüphelenilmelidir. Pulmoner embolinin sıklıkla ana pulmoner arterlerde yerleşmesi erken tanı ve tedavinin son derece onemli olduğunu ve bu sayede mortalitenin azaltılabileceğini gostermekte olup PE tanısında; klinik, laboratuar ve radyolojik bulguların birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

Abstract:
In our study, the general characteristics of 122 cases with thrombus in the pulmonary arteries on CT angiography of thoracic were reviewed retrospectively. We intended to indicate the importance of anamnesis, clinical, laboratory, radiological findings,  noninvasive diagnostic methods and the data was should be evaluated together at the diagnosis of pulmonary embolism.
In our study;54 (44,3%) cases were female, 68 (55,7%) cases were male and 87 (71,3%) cases 65 years and over,35 (27,7%) cases were under 65 years of age. 34.4% HT,16.4% COPD,8,2% DM and 4,9% CHD were found to be additional disases in our patients. Additional disease was not detected in 14,8% of the cases. Advanced age was 26.2% and was the most frequent risk factor,followed by surgical intervention with 21,3%.Of cases 23,8% was not detected any risk factors. Dypsnea found it to be first complaint with 51,6% and chest pain was second with 13,1%.40 (32,8%) of the cases' respiratory sounds were normal in terms of physical examination and vital signs. Systolic blood pressure was detected in 14 (11,5%)patients under 100mmhg. In 60 (%49,2) of cases pulse rate was found as >100/min.SpO2 was found as >97% in 5 (4,1%) of cases and as <85% in 6 (4,9%) of cases.63 of cases (51,6%) chest X-ray normal, 21(17.2%) pleural effusion  and 11 (9%) fibroatelectasia are revealed.D-dimer avarage was 3199,6 in aged 65 and over of D-dimer level have been studied 69 patients. D-dimer avarage was 4211.9 of 32 patients under age 65. Age groups and D-dimer averages compared. There was no statistically significant difference. Thrombus was detected in the main pulmonary artery of 58 (47,5%) cases,in the segmental pulmonary artery of 43 (35,2%) cases and in the subsegmental pulmonary arter of 21 (17,2%) cases at the thoracic CT angiography of 122 cases. The placement of thrombus of the cases 65 years and over were 45 (51,7%) main pulmonary, 26 (29.9%) segmental and 16 (18,4%) subsegmental artery. The placement of the thrombus in patients under 65 years of age were 13(37,1%) main, 17(48,6%) segmental, 5 (14,3%) sugsegmental pulmonary arteries. According to the location of thrombus, D-dimer averages were compared and there was a statistically significant difference. This difference was originated from the group with thrombus in segmental pulmonary artery. The troponin avarege was 0,26 in patients with thrombus in main pulmonary artery. It was 0,24 in patients with thrombus in segmental pulmonary artery and 0,09 in patients with trombus in subsegmental pulmonary artery. According to the location of thrombus, troponin averages were compared and there was no statistically significant difference. pO2 avarage was found as 59,2 and pCO2  avarage was found as 32,9 at analysis of cases' arterial blood gases studies. In cases' ECG;55 (45,1%) of the cases' sinus rhythm and 42 (34,4%) of the cases' ST-T changes, 23 (18,9%) of the cases' atrial fibrillation and 2 (1,6%) of the cases' pattern of S1Q3T3 revealed. Thrombus revealed in the deep veins of the lower extremities of 15 (48,4%) in the cases of performed venous doppler USG. There were not any thrombus in the deep veins of the lower extremities of 16 (51,6%) in the cases of performed venous doppler USG.17 (54,8%) in those cases were  65 years and over. 14 (45,2%) in those cases were under 65 years. According to age groups,the presence of thrombus was compared and there was no statistically significant difference.Dilatation was found in the right parts of the heart of 16 (50%) in the cases of performed ECO. The presence of thrombus in the right atrium was not detected in none of the patients. The average EF value was detected as 56,5%.
As a result;dyspnea and chest pain are the most frequent symptom of the cases with PE and PE is more common in older ages. For that reason, in the patients with complaint of dyspnea and/or chest pain who are at elder ages and have accompanying diseases, PE should be considered. PE is generally localized in the main pulmonary arteries, which emphasizes crucial importance of early diagnosis and treatment in reduction of mortality.The evaluation of clinical, laboratory and radiological findings together in PE diagnosis is important.