Engelli çocukların sağlık hizmetinden yararlanması ve ebeveynlerin memnuniyetini etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Utilization of health care for children with disabilities and evaluation of factors determining parental satisfaction
Yazar: YASİN KARATAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN YILDIZ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Engellilik = Disability ; Hasta memnuniyeti = Patient satisfaction ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Tükenmişlik = Burnout ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlık Kurulu'na başvurmuş ağır engelli raporu almış kişilerin sağlık hizmetinden yararlanma durumunu oluşturulan sosyodemografik veri formu ile taramak ve bu kişilere bakım veren bireylerin bakım yükünü, yaşam kalitesini, beklentilerini ve ihtiyaçlarını tespit ederek kişilerin memnuniyetini belirleyen faktörleri ortaya koymaktır.
Yöntem: Ocak 2016- Ocak 2019 tarihleri arasında Rize Eğitim ve Araştırma Hastanesine başvurmuş 18 yaşın altındaki ağır engelli raporu almış 50 kişiye bakım veren kişilere araştırmacılar tarafından oluşturulmuş sosyodemografik veri formu, Zarit Bakım Yükü Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Ölçeği, Aile Yaşam Kalitesi Ölçeği uygulandı.
Bulgular: Ağır engelli olan çocukların çoğunluğu erkek, 6-10 yaş aralığında olduğu saptandı. Engellilik tanısının en sık (% 70.8) ilk sene içinde konulduğu, fiziksel engellilik türünün en sık (% 37.5) görüldüğü belirlendi. Bakım veren kişilerin çoğunluğunun orta yaş kadın olduğu görüldü. Engelli birey cinsiyetinin kız olması, bakım verenin cinsiyetinin kadın olmasının duygusal tükenmişliği arttırdığı saptandı (p=0.01, p=0.02). Engelli bireyin yaşının büyük olması ile yaşam kalitesi arasında anlamlı farklılık olduğu görüldü (p=0.01). Bakım veren aile bireyinin başka bir işte çalışmaması, ailenin aylık gelirinin artması, evde bakım hizmeti alması ve ailenin köyde yaşaması ile bakım verenin kişisel başarısının arttığı tespit edildi (p=0.02, p=0.04, p=0.02,
p=0.03) Engellilik türü ile klinik ölçekler arasında anlamlı bir farklılık saptanmadı. Bakım
verme yükü ile tükenmişlik yaşama ve yaşam kalitesi arasında anlamlı farklılık olduğu görüldü (p=0.02, p=0.03). Evde bakım hizmeti alan kişilerin % 72.9'nun hizmetten memnun kalmadığı saptandı. Bakım veren kişilerin en çok şikâyetçi olduğu kısmının hizmet hakkında bilgi sahibi olmadıkları, uygun evde bakım planlarının oluşturulmadığı, evde bakım hizmeti ücretlendirmesinin yetersizliği ve hastane ev ulaşımında sevk zorluğu olduğu görüldü.
Sonuç: Engelli çocukların sağlık hizmetinden yararlanması ve ebeveynlerin memnuniyetinin
belirleyen faktörlerin tespiti amacıyla yapılan çalışmada hasta memnuniyetinde sosyodemografik verilerin önemli olduğu, verilerin bir kısmının bakım verme sürecinde bakım verme yükünü, yaşam kalitesini ve tükenmişliği çeşitli derecelerde etkilediği belirlendi.

Abstract:
Objective: The purpose of this study was to determine the health burden of the individuals who applied to the Health Board of Recep Tayyip Erdoğan University Faculty of Medicine Education and Research Hospital and to determine the health burden, quality of life, expectations, needs and satisfied factors of the caregivers. 
Method: Sociodemographic data form, which were prepared by the researchers, Zarit Care Burden Scale, Maslach Burnout Scale, Family Quality of Life Scale were administered to 50 caregivers who were gives care for severely diasabled people under 18 years of age who were admitted to Rize Training and Research Hospital between January 2016 and January 2019.
Results: Most of the children with severe disabilities were male, 6-10 years of age. It was determined that disability was diagnosed most frequently (70.8%) in the first year of life and the type of physical disability was most common (37.5%). Most of the caregivers were middle-aged women. It was found that the gender of the disabled individual was a girl and that the gender of the caregiver was a woman increased emotional burnout (p=0.01, p=0.02). There was a significant difference between the age of the disabled individual and the quality of life (p = 0.01). It was found that the personal success of the caregiver increased with the fact that the caregiving family
member did not work in another job, the monthly income of the family increased,
received home care services and the family lived in the village (p=0.02, p=0.04, p=0.02, p=0.03). There was no significant difference between disability type and clinical scales. There was a significant difference between caregiving burden and burnout living or quality of life (p = 0.02, p = 0.03). It was found that 72.9% of people  receiving home care service were not satisfied with the service. It was seen that the most complaining part of the caregivers did not have information about the service, proper home care plans were not established, home care charges were insufficient
and the transportation of the hospital to the house was difficult.
Conclusion: This study, that we aimed to determine the healtcare for the children
with disabilities and determining the satisfied factors of the parents, was vanishes
that sociodemographic data were important in patient satisfaction and some of the
data affected care burden, quality of life and burnout in various degrees during
caregiving process.