BİST sürdürülebilirlik endeksinde yer alan firmaların ESG skorları ile finansal performansları arasındaki ilişkinin analizi
Analysis of the relationship between ESG scores and financial performance of companies included in BIST sustainability index
Yazar: ÖZKAN KARABULUT
Danışman: DOÇ. DR. TUNCAY TURAN TURABOĞLU
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Küresel iklim kriziyle birlikte ortaya çıkan gelişmeler, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği gibi kuruluşları harekete geçirmiş ve çeşitli düzenlemeler, anlaşmalar yapmalarını sağlamıştır. Bu düzenlemelerden, Paris İklim Anlaşması ve Avrupa Birliği Yeşil Mutabakatı ülkelerin karbon emisyonlarını azaltmasının önemli olduğunu vurgulamış, BM 2030 Gündemi ise sürdürülebilir kalkınmanın nelerden oluştuğunu belirlemiştir. Dünyanın daha yaşanabilir olmasının amaçlandığı bu düzenlemeler, şirketleri de etkilemeye başlamış daha sürdürülebilir, çevre dostu ürünlerin üretilmesi, sürdürülebilir enerji kaynaklarının kullanılması yönünde çabalar sarf edilmesine yol açmıştır. Tüm bu sürdürülebilirlik çabaları bir maliyet oluşturmaktadır. Bu maliyetlerin finansı ise Sürdürülebilir Finans olarak adlandırılmış ve neleri kapsadığı hakkında AB Sürdürülebilirlik Taksonomisi gibi çalışmalar yapılmıştır. Bunun yanında raporlamalarının daha verimli olması için Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu gibi kuruluşlar çeşitli düzenlemeler yapmıştır. Şirketlerin artan sürdürülebilirlik faaliyetlerinin finansal sonuçları ise hissedarlar, yatırımcılar, akademisyenler, finansal kuruluşlar gibi paydaşlar tarafından bilinmek, anlaşılmak istenmektedir. Çalışmada, 2022 yılı BİST Sürdürülebilirlik Endeksinde bulunan 64 şirketin finansal oranları ile ESG Skorları arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını öğrenmek için analizler yapılmıştır. Çalışmada, bağımsız değişken olarak; Aktif Kârlılık Oranı, Kaldıraç Oranı, Şirket Büyüklüğü, Aktiflerin Büyüme Oranı, Satışların Büyüme Oranı, Pay Senedi Getirisi, Fiyat/Kazanç Oranı, Sektör Grupları ve Sermaye Yapıları kullanılmıştır. Bağımlı değişken olarak ESG Skorları kullanmıştır. Yöntem olarak ise, Regresyon analizi kullanmıştır. Yapılan analiz sonucunda, Aktif Kârlılık Oranı ve Şirket Büyüklüğü ile ESG Skorları arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki, Pay Senedi Getirisi ile ESG Skorları arasında ise negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bu bulgulardan, şirketlerin Aktif Kârlılık Oranı ve Büyüklüğü arttıkça şirketlerin, sürdürülebilirlik faaliyetlerini artırdığı böylelikle uzun vadede kendilerini risklere karşı koruma eğiliminde oldukları ayrıca yatırımcı çekme, itibarlarını artırma, sürdürülebilir finans olanaklarından faydalanma, çevrenin korunması gibi nedenlerle de bu çabalarda bulundukları sonuçları çıkarılmaktadır. Pay Senedi Getirisi ile ESG Skorları arasındaki negatif ilişkiyi de şirketlerin kâr payı dağıtmayarak sürdürülebilirlik faaliyetlerine kaynak ayırmaları olarak açıklanmaktadır.

Abstract:
The developments that emerged with the global climate crisis have mobilized organizations such as the United Nations and the European Union and have led to various regulations and agreements. Among these regulations, the Paris Climate Agreement and the European Union Green Deal have emphasized the importance of countries reducing their carbon emissions, while the UN 2030 Agenda has determined what sustainable development consists of. These regulations, which aim to make the world more livable, have also begun to affect companies and have led to efforts to produce more sustainable, environmentally friendly products and use sustainable energy resources. All these sustainability efforts create a cost. The financing of these costs has been called Sustainable Finance, and studies such as the European Union Sustainability Taxonomy have been conducted on what it covers. In addition, organizations such as the International Sustainability Standards Board and the US Securities and Exchange Commission have made various regulations to make reportings' more efficient. The financial results of companies' increasing sustainability activities are desired to be known and understood by stakeholders such as shareholders, investors, academics, and financial institutions. In the study, analyses were conducted to determine whether there is a significant relationship between the financial ratios of 64 companies in the BIST Sustainability Index for 2022 and their ESG Scores. The study used the independent variables of the return on Assets Ratio, Leverage Ratio, Company Size, Growth Rate of Assets, Growth Rate of Sales, Return on Shares, Price/Earnings Ratio, Sector Groups, and Capital Structures. ESG Scores were used as dependent variables. Regression analysis was used as the method. As a result of the analysis, a significant and positive relationship was found between the Return on Assets Ratio and Company Size and ESG Scores. A negative significant relationship was found between Return on Shares and ESG Scores. These findings suggest that as the Return on Assets and Size of companies increase, companies increase their sustainability activities, thus tending to protect themselves against risks in the long term and that they also make these efforts for reasons such as attracting investors, increasing their reputation, benefiting from sustainable finance opportunities, and protecting the environment. The negative relationship between Return on Shares and ESG Scores is explained as companies allocating resources to sustainability activities by not distributing dividends.