Psikolojik esneklik odaklı zihinsel antrenman programının kritik maç anlarında tenis oyuncularının mücadele ve tehdit algısına etkisi
The effects of psychological flexibility focused mental training program on players' challenge and threat states during critical moments of tennis matches
Yazar: ÖZGE KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. HASAN BİROL ÇOTUK
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Egzersiz ve Spor Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports

Özet:
Amaç: Araştırmanın ilk amacı, Sporda Psikolojik Esneklik Ölçeği'nin (SPEÖ) geçerlik ve güvenirlik analizini yapmak ve Türk diline uyarlamaktır. İkinci amacı ise, Psikolojik Esneklik Odaklı 6 haftalık zihinsel antrenman programının, tenis oyuncularının psikolojik esneklik becerisini geliştirmek, mücadele algısını arttırmak ve maçın kritik anlarındaki psiko-fizyolojik değerlendirmesini yapmaktır. 

Gereç ve Yöntem: Bu tezde iki çalışma yürütülmüştür. Birinci çalışma olan ölçek geçerlik ve güvenirlik analizinin örneklemini, 150 sporcu-öğrenci oluşturmaktadır. Verilerin analizinde, geçerlik için DFA, güvenirlik için cronbach alfa katsayısına, Ortalama Açıklanan Varyans(OVA) ve Birleşik Güvenirlik (BG) değerlerine bakılmıştır. Sporda Psikolojik Esneklik Ölçeği (SPEÖ) ile birlikte ölçüt geçerliği için Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği (DASS-21) ve Sporda Bilinçli Fakındalık Ölçeği (SBFÖ) kullanılmıştır. İkinci çalışmadaki uygulamanın örneklemini, 15 tenis oyuncusu oluşturmaktadır. Uygulama öncesi ve sonrasında kullanılan ölçme araçları,SPEÖ, Sporda Mücadele ve Tehdit Ölçeği (SMTÖ) ve ölçümlerde kalp hızı değişkenliği için Polar® H10 bant ve s810i saat kullanılmıştır. Psikolojik testlerin analizinde, eş örneklem t-testi kullanılmıştır. Maç videoları izlenirken uygulanan psikofizyolojik ölçümlerin analizindeki tekrarlayan ölçümlerde ANOVA testi kullanılmıştır.

Bulgular: SPEÖ analizinde, Cronbach alfa 0,80'nin, OAV 0,50'nin ve BG ise 0,70'in üzerinde bulunmuştur. Uygulama sürecinin analizinde, SPEÖ'nin ön-test ve son-test sonucu arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). SMTÖ'nün ön-test ve son-test sonucunda ise anlamlı bir fark bulunamamıştır. Deney grubunun ön test analizinde kritik anlar izlenirken kalp hızı değişkenliğinin RMSSD parametresinde anlamlı düşüş görülmüştür (p=0.041). Deney grubunun son testinde ve Yöntem Karşılaştırma grubunun (YKG) değerlerinde bir fark bulunamamıştır.
Sonuç: Zihinsel antrenman uygulamasının tenis oyuncularının psikolojik esneklik becerilerini geliştirdiği, mücadele algılarında değişim yaratmadığı ve psikofizyolojik uyarılmalarını düşürdüğü bulunmuştur.
Anahtar kelimeler: Sporda Psikolojik Esneklik, RMSSD, RR Süresi, KHD

Abstract:
Objective: The first aim of the study is developing Turkish version of ''Psychological Flexibility Sport Scale'' (PFSS) and testing its validity and reliability in Turkish athletes. The second purpose of the research is to improve the level of pscyhological flexibility and challenge states of tennis players by using ACT and CBT techniques in 6 week mental training programme and to evaluate players' psycho-physiological state during critical moments of their tennis match. 

Material and Methods: In the first study, the sample size for evaluation of the validity and reliability of PFSS consisted of 150 athletes- students. Depression, Anxiety and Stress Scale (DASS-21), The Mindfulness Inventory for Sport, The Psychological Flexibility Sport Scale (PFSS) were administered. For Confirmatory Factor Analysis, Cronbach alpha, AVE and CR values was evaluated. In the second study,15 tennis players attended to the mental training programme. PFSS, Challenge and Threat in Sport Scale and Polar® H10 band ve s810i watch for heart rate variability analysis were used. One sample t-test was used in analyzing the change in the psychometric scales and RMANOVA was used fort he analysis of the psycho-physiological states during watching the match videos.

Results: As a result of the PFSS analysis, Cronbach's alpha was above 0,080, AVE was above 0,50 and CR was above 0,70. After the mental training programme, there was a significant diffferences between pretest and posttest psychometric scale indices. The heart rate variability parameter RMSSD was significantly decreased in the pretest analyses of the experimental group (p=0,041). However, no differences were found in the post-test of experimental group and comparison group.
Conclusion: The mental training programme improved the psychological flexibility of tennis players and decreased psycho-physiological arousal. There was no change in the challenge state of the players.
Keywords: The Psychological Flexibility in Sport, RMSSD, RR Interval, HRV