Human papilloma virüs ve aşısı eğitimi ve farkındalık mesajlarının kadınların bilgi, sağlık inanç ve tarama davranışları üzerine etkisi /
Yazar: GÜLŞAH ÖZEL
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY YILMAZ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Bu çalışma; Human Papilloma Virüs ve aşısı eğitimi ve farkındalık mesajlarının kadınların bilgi, sağlık inanç ve tarama davranışları üzerine etkisini belirlemek amacıyla, Mart 2022-Eylül 2022 tarihleri arasında, randomize kontrollü çalışma modeli ile yapıldı. Örnekleme Çankırı ili Kurşunlu ilçesinde bulunan iki Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı ve çalışma kriterlerine uyan, rastgele seçilen, 64 müdahale 64 kontrol olmak üzere 128 kadın dahil edildi. Veriler çalışmaya katılmayı kabul eden kadınlardan Tanıtıcı Bilgi Formu, Human Papillomavirüs (HPV) Enfeksiyonu Bilgi Skalası ve Human Papilloma Virüsü ve Aşısına Yönelik Sağlık İnanç Modeli Ölçeği aracılığı ile toplandı. 
Araştırmada yer alan kadınların yaş ortalaması müdahale grubunda 45.3910.34, kontrol grubunda 45.6110.59 bulundu. HPVAY-SİMÖ son test alt boyut puan ortalamaları açısından müdahale ve kontrol grupları arasında anlamlı fark saptandı (p<0.05). Ölçeğin tüm alt boyut puan ortalamalarının müdahale grubunda son testte ön teste göre arttığı (p<0.05), kontrol grubunda ise ön test ve son test arasında fark olmadığı belirlendi (p>0.05). Human Papilloma Virüs (HPV) Enfeksiyonu Bilgi Skalası puan ortalamaları açısından müdahale ve kontrol grubu arasında son testte gruplar arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark saptandı (p<0.05). Ölçeğin puan ortalamalarının müdahale grubunda son testte ön testte göre daha yüksek olduğu (p<0.05), kontrol grubunda ise ön test ve son test arasında anlamlı fark olmadığı (p>0.05) bulundu. Serviks kanseri ve pap smear testi bilgisinin müdahale ve kontrol grubunda ön teste göre son testte arttığı belirlendi (p<0.05). Pap smear yaptırma ile ilgili ön test ve son test arasında müdahale grubunda bir değişiklik olmazken (p>0.05), kontrol grubunda pap smear yaptırma oranının yükseldiği bulundu (p<0.05).
Sonuç olarak Human Papilloma Virüs ve aşısı eğitimi ve farkındalık mesajları kadınların konu ile ilgili bilgi düzeylerini ve sağlık inançlarını arttırdı, fakat tarama davranışları üzerinde değişiklik oluşturmadı.

Abstract:
This research was conducted with a randomized controlled study model between March 2022 and September 2022 in order to determine the effects of Human Papilloma Virus and vaccine education and awareness messages on women's knowledge, health beliefs and screening behaviours. The sample included 128 randomly selected women, 64 interventions and 64 controls, who registered to two Family Health Centers in the Kurşunlu district of Çankırı province and met the study criteria. Data were collected from women who agreed to participate in the study, using the Descriptive Information Form, the Human Papilloma Virus Knowledge Scale, and the Health Belief Model Scale for Human Papilloma Virus and Its Vaccination.
The mean age of the women in the study was 45.39±10.34 in the intervention group and 45.61±10.59 in the control group. There was a significant difference between the intervention and control groups in terms of posttest sub-dimension mean scores of the Health Belief Model Scale for Human Papilloma Virus and Its Vaccination (p<0.05). It was determined that the mean scores of all sub-dimensions of the scale increased in the intervention group in the posttest compared to the pretest (p<0.05), while there was no difference between the pretest and posttest in the control group (p>0.05). There was a statistically significant difference between the intervention and control groups in terms of the Human Papilloma Virus Knowledge Scale mean scores in the posttest (p<0.05). It was found that the mean score of the scale was higher in the intervention group in the posttest than in the pretest (p<0.05), while there was no significant difference between the pretest and posttest in the control group (p>0.05). It was determined that the knowledge of cervical cancer and pap smear test increased in the intervention and control groups in the posttest compared to the pretest (p<0.05). While there was no difference in the intervention group between the pretest and posttest regarding pap smear (p>0.05), it was found that the rate of having pap smears increased in the control group (p<0.05). 
As a result, Human Papilloma Virus and vaccine education and awareness messages increased women's knowledge levels and health beliefs, but did not change their screening behaviours.