Uluslararası üretim zincirinde Türkiye'nin yeri ve işgücü istihdamına etkileri
The position of Turkey in international production chain and effects on labour force employment
Yazar: SEREN SAVACI
Danışman: PROF. DR. AYŞE DİLEK SEYMEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Uluslararası üretim zinciri = International producrtion chain ; Üretim = Production ; İstihdam = Employment ; İş gücü = Manpower

Özet:
Uluslararası üretim zinciri, bu tezde, nihai mal üretimi için uluslararası yeni iş bölümüne göre coğrafi olarak parçalanmış, ardışık, üretken faaliyetler dizisi şeklinde tanımlanmaktadır. Uluslararası üretimin yaygınlaşması ve az gelişmiş ülkelerin sanayi üretimine katılması, 1970'li yıllarda kapitalizmin krizinin aşılması için bir çözüm olarak sunulmuştur. Uluslararası yeni iş bölümü, kâr oranlarının düştüğü sektörlerde üretim maliyetinin azaltılması için işgücü maliyetinin düşürülmesini üretimin uluslararasılaşmasının temel nedeni olarak kabul etmektedir. Tezde de Türkiye'nin ihracata yönelik sanayileşme politikasını benimseyerek uluslararası üretime katılmasının işgücü istihdamı üzerindeki etkileri, üretim zincirleri temelinde araştırılmıştır. Bunun için Türkiye'nin üretim ve dış ticaret yapısı girdi-çıktı analizleriyle incelenerek üretim zincirleri oluşturulacak sekiz sektör seçilmiştir. Bu sektörlerin üretim zincirleri; giyim, otomotiv, gıda, inşaat, elektrik-elektronik, kâğıt, mobilya ve lojistik başlıkları altında oluşturulmuştur. Türkiye'nin uluslararası üretim zincirlerinde hangi sektörlerde konumlandığı, her üretim zinciri için oluşturulan Türkiye tablolarıyla belirlenmiştir. Bu tablolarda, Türkiye'nin konumlandığı sektörün üretim zincirinin hangi aşamasında bulunduğu, Türkiye'nin sektör üretimini ihracata mı iç piyasaya mı yönelik olarak gerçekleştirdiği, sektöre yönelik iç talebin ne kadarının ithalat yolu ile karşılandığı (ithalat penetrasyon oranı), zincir içinde sektörün katma değer ve istihdam payı, mesleki dağılımı ve rekabet gücüne ilişkin bilgiler yer almaktadır. Türkiye'nin her üretim zincirinde konumlandığı sektörün işgücü istihdamı üzerindeki etkileri; istihdam hacmi, çalışma saatleri, katma değer, çalışan başına katma değer, saatlik ücret ve üretim değeri içinde ücretlerin payı açısından Türkiye ve AB ülkeleri karşılaştırılarak incelenmiştir. Çalışmanın bulgularına göre Türkiye; giyim, otomotiv, gıda, lojistik sektörlerinin uluslararası üretim zincirlerinde uluslararası yeni iş bölümüne uygun olarak uzmanlaşmaktadır. Türkiye, konumlandığı belirlenen sektörlerde ihracat partnerlerinden daha düşük bir işgücü maliyetiyle ve ithalat partnerlerinden daha yüksek bir işgücü maliyetiyle üretim yapmaktadır. Bu durum, Türkiye'nin işgücü maliyetinin düşüklüğü üzerinden uluslararası iş bölümündeki yerini aldığını göstermektedir.
 
Anahtar Kelimeler: uluslararası üretim zinciri, işgücü istihdamı

Abstract:
International production chain, in this thesis, is defined as a series of sequential, productive activities geographically fragmented for final goods production, based on the new international division of labour. The expansion of international production and the participation of less developed countries in industrial production was presented as a solution to overcome the crisis of capitalism in the 1970s. The international new division of labour considers the main reason for the internationalization of production as the reduction of labour costs to reduce the cost of production in sectors where profit rates are falling. In this thesis, the effects of Turkey's participation in international production by adopting export-oriented industrialization policy on labour force employment, were investigated on the basis of production chains. For this purpose, eight sectors are determined to create their international production chains, by analyzing Turkey's production and foreign trade structure with input-output tables. Production chains of these sectors created under the headings of apparel, automotive, food, construction, electric-electronics, paper, furniture and logistics. The sectors in which Turkey is positioned within international production chains are determined by establishing tables for Turkey in each production chain.  In these tables, the stage of the sector in the production chain, whether the sector is export-oriented, sector's import penetration rate, the value added and employment share of the sector in the production chain, professional distribution and competitiveness indices are included. For the labour force employment effects of Turkey's position within international production chains, labour force employment in Turkey and EU investigated with these variables: the volume of employment, working hours, total value added, value added per employee, hourly wages and the share of wages in production value. According to the findings of the study Turkey specializes in the international production chains of the apparel, automotive, food and logistics, in accordance with the new international division of labour. Among the sectors that Turkey is specialized within international production chains, it has lower labour costs than export partners and higher labour costs than import partners. This finding shows that Turkey takes place in the international division of labour by offering low labour costs.
 
Keywords: international producrtion chain, labourforce employment