Liselerde okul türü farklılaşmasına ilişkin öğretmen görüşleri
Teachers views on the differentiation of school types in high schools
Yazar: AYCAN ÖZARSLAN BÖREKÇİ
Danışman: PROF. DR. AYHAN URAL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı /  Eğitim Yönetimi ve Denetçiliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı ortaöğretim kurumlarının farklılaşması uygulamasının ekonomik ve sosyokültürel gerekçelerinin, ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda incelenmesidir. Araştırmanın amacına uygun olarak nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu araştırma betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubu 2023-2024 eğitim öğretim yılı Ankara ili merkez ilçelerinde yer alan resmi ve özel ortaöğretim kurumlarında görev yapan 15 öğretmenden oluşmaktadır. Çalışma grubunun belirlenmesinde, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Veri analizinde, betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada, farklılaştırma uygulamasının ekonomik gerekçelendirilmesi; ekonomi ve eğitim ilişkisi, üretim ilişkileri ve işgücü piyasası, bireye meslek kazandırma, ekonomik kalkınma ve ekonomik planlama başlıkları altında, sosyokültürel gerekçelendirilmesi ise eğitimde eşitlik, toplumsal sınıf, sosyokültürel farklılıklar, akademik gelişim, ilgi, yetenek ve bireysel olanaklar başlıkları altında gruplandırılarak tartışılmıştır. Katılımcılardan elde edilen bulgular, liselerin farklılaşmasının eğitim ve ekonomi ilişkisi açısından gerekli bir uygulama olarak değerlendirildiğini göstermektedir. Ancak liselerin farklılaşmasının toplumsal tabakalaşmayı ve ayrışmayı arttırarak eğitimsel eşitsizlikleri derinleştirdiği anlaşılmaktadır. Okulların iş gücü piyasası ile uyumlanarak öğrenciyi beşerî sermaye olarak değerlendiren bakış açısının değişmesi, öğrencilerin sosyoekonomik kaynaklarından doğan eşitsizliklerin özgürleştirici, bütüncül ve insancıl bir okul sistemi ile giderilmesi yönünde önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the economic and sociocultural justifications for the differentiation of high schools in line with the views of teachers working in high schools. Qualitative research method are used for the research. The research is a descriptive study. The study group of the research consists of 15 teachers working in public and private high schools in Ankara during the 2023-2024 academic year. Criterion sampling, one of the purposeful sampling methods, is used to determine the study group. The semi-structured interview form is used to collect data. The descriptive analysis method is used in data analysis. In the research, the economic justifications of differentiation are grouped under the economy and education relationship, production relations and labor market, vocational training for the individual, economic development, and economic planning. The sociocultural justifications are grouped under equality in education, social class, sociocultural differences, academic development, interest, talent, and individual opportunities. The findings obtained from the participants show that the differentiation of high schools is considered as a necessary practice in terms of the relationship between education and economy. However, it is understood that the differentiation of high schools deepens educational inequalities by increasing social stratification and segregation. Suggestions have been made to change the perspective that considers students as human capital by aligning schools with the labor market and to eliminate inequalities arising from the socioeconomic resources of students with an emancipatory, holistic, and humane school system.