Beyin tümörü tanısıyla kraniospinal radyoterapi uygulanmış çocuklarda sağlık durumu değerlendirilmesi
Health status evaluation of children with brain tumors who were treated by craniospinal irradiation health status evaluation of patients who received craniospinal radiation for childhood brain tumors
Yazar: ADEM ŞENGÜL
Danışman: PROF. DR. YAVUZ ANACAK
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Onkoloji = Oncology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Beyin neoplazmları = Brain neoplasms ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Endokrinoloji = Endocrinology ; Medulloblastom = Medulloblastoma ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Çocuklar = Children ; İşitme = Hearing

Özet:
Amaç: Çocukluk çağında kranyospinal radyoterapi uygulanmış medulloblastom tanılı olgularda gözlenen gelişimsel, endokrinolojik, nörokognitif ve odyolojik geç dönem yan etki profillerini ortaya koymak.Materyal ve Method: Çocukluk çağı medulloblastomu tanısıyla kranyospinal radyoterapi uygulanan 28 hasta bu çalışmaya dahil edildi. 7 olgunun kranyospinal dozu 23,4 - 24 Gy, 21 olgunun ise 35,2 - 36 Gy arasındaydı. Toplam tümör yatağı dozu 53,2 ? 59,4 arasındaydı. Dosyalarından tedavi dönemindeki boy, kilo ve BMİ değerleri not edildi. Hastalar çağırıldı ve boy, kilo, BMİ, oturma boyu ve baş çevresi ölçüldü. Puberte muayenesi ve işitme testi yapıldı. Kognitif fonksiyonları Raven Standart Progresif Matrisleri (RSPM) ile değerlendirildi. FT3, FT4 ve TSH seviyeleri değerlendirildi.Bulgular: Tedavi öncesi boy standart deviasyon skoru (SDS) ortalaması 0,1±1,3 iken tedavi sonrasında -1,8±1,4 olmuştu. Tedavi sonrası boy SDS'nun anlamlı şekilde azaldığı saptandı. Olguların ağırlık SDS değerleri de tedavi sonrası bir miktar düşmüş bulundu. Boyda saptanan ciddi, kiloda ise minimal düşüş nedeniyle BMİ SDS tedavi sonrasında istatistiksel olarak anlamlı artış gösterdi. Kranyospinal alana yüksek doz radyoterapi uygulananların oturma boyu düşük doz uygulanan gruba göre daha kısa bulundu. Ortalama baş çevresi SDS -1,6±1,3 bulundu. Olguların % 7'sinde pubertede gecikme vardı. % 58'inde hipotiroidi saptandı. İşitme testi uygulana olguların % 79'unda herhangi bir kulakta herhangi bir seviyede işitme kaybı vardı. Olguların % 39'unda 3. ? 4. derece ototoksisite saptandı. Tedavi yaşı 7'den küçük olanların işitme kaybının daha fazla olduğu bulundu (p=0,043). RPSM testi sağlıklı Türk bireylerin ortalaması 50 persantil iken çalışmamızda 32±26 persantil saptandı.Sonuç: Medulloblastom tanılı olgularda uygulanan tedavilere bağlı olarak ciddi yan etkiler meydana gelmektedir. Bu nedenle olgular tedavi sonrası radyasyon onkoloğu, pediatrik onkolog, endokrinolog ve psikiyatristinden oluşan bir ekip tarafından takip edilmelidirler. Kranyospinal dozun azaltılması ile bu yan etkiler belli bir oranda sınırlanabilecektir.Anahtar Kelimeler: Medulloblastom, kranyospinal, gelişim, kognitif, endokrin, işitme.

Abstract:
BACKGROUND: To determine the growth, endocrinologic, neurocogtive and odiologic late term side effects profiles in survivors of pediatric medulloblastoma patients treated by craniospinal irradiation.METHODS: 28 survivors of pediatric medulloblastoma patients treated by craniospinal irradiation were participated in this study. Craniospinal radiation dose of 7 patients was between 23,4 and 24 Gy and the rest received between 35,2 and 36 Gy. Total tumor bed dose was between 53,2 and 59,4 Gy. Height, weight and body mass index (BMI) at the time of treatment were noted from archive records. Patients were invited to the clinic and last values of height, weight, BMI, sitting weight and head circumference were calculated. Puberty examination was performed and odiologic tests were applied. Cognitive functions were evaluated by Raven?s Standard Progressive Matrices (RSPM). Free (F) T3, T4 and thyroid stimulating hormone (TSH) values were assessed from blood.RESULTS: The mean standard deviation score (SDS) of height at the time of treatment was 0,1±1,3 while it was -1,8 ± 1,4 after treatment. At the last evaluation, mean height SDS was significantly less then normal population at the same age. Patients also had a little decrease in weight. SDS of BMI was significantly lower after treatment because of the serious decrease in height and little decrease in weight. Sitting height of the patients who received high dose of craniospinal irradiation was significantly lower than the low-dose group. Mean head circumference was -1,6 ± 1,3. 7 % of patients had delayed puberty. Hypothyroidism was found in % 58. From the patients who went through odiologic tests, % 79 had any degree of loss of hearing at any ear. % 39 had grade 3 or 4 ototoxicity. Patients age less than 7 had higher risk of ototoxicity (p=0,043). The mean percentile of RSPM test results was 32 ± 26 while it was 50 percentil for Turkish poopulation.CONCLUSION: Serious adverse effects occur because of the treatment in survivors of pediatric medulloblastoma. Patients should be evaluated by a team including radiaiton oncologist, pediatric oncologist, endocrinologist and psychiatrist regularly after treatment. Reduction of craniospinal radiation dose can limit these side effects.