Türkiye mimarlık işletmelerinde bilgi yönetimi olgunluğu metodolojisi önerisi
A proposal for knowledge management maturity model in architecture firms of Turkey
Yazar: ÖMER FARUK BAYRAKTARLI
Danışman: DOÇ. DR. ABDURRAHMAN YAĞMUR TOPRAKLI
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Bilgi = Information ; Bilgi yönetimi = Information management ; Mimarlık = Architecture ; Olgunluk modeli = Maturity model ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Bilgi, organizasyonel devamlılığı sağlamak adına yönetilmesi gereken önemli kaynaklardan biridir. Bilginin doğru kullanımı ve yönetimi organizasyonların hafızasının oluşmasını, gelişmesini ve korunmasını sağlar. Literatürde bilgi, örtük bilgi ve açık bilgi olarak tanımlanmaktadır. Organizasyonlar içerisinde örtük halde bulunan bilginin açık hale getirilmesi ile bilgi, daha kolay kaydedilebilir ve aktarılabilir olma özelliklerini kazanmaktadır. Türkçe' de bilgi kelimesi, veri (data), enformasyon (information) ve biliş (knowledge) kavramlarına karşılık olarak kullanılsa da bu çalışmada bilgi, biliş olarak ele alınmıştır. Bilgi (biliş) yönetimi, organizasyonların devamlılık sağlamak adına kullandıkları temel bir uygulamadır ve bu yöntem bilginin toplanması, aktarılması, güvenli bir şekilde kaydedilmesi ve yönetilmesi için kullanılır. Kişisel kullanımda daha az sorunla karşılaşılan bilgi yönetiminin icrası, organizasyonlar söz konusu olduğunda daha karmaşık hale gelmektedir. Bilgi yönetiminin icra edilme seviyesinin her organizasyonda farklı seviyelerde olduğu literatürde vurgulanmakta, organizasyonların bulunduğu düzey bilgi yönetimi olgunluğu olarak tanımlanmaktadır. Mimarlık hizmeti, bilgi yoğun bir endüstri olarak tanımlanmaktadır. Bu nedenle bilginin yönetilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı mimarlık firmalarının bilgi yönetimi seviyesinin literatürden çıkarılan kriterlere göre oluşturulan "olgunluk kriterleri tablosu" ile değerlendirilmesidir. Bu amaçla Ankara'da mimarlık hizmeti veren 15 firma ile görüşülmüş ve firmaların olgunluk düzeyi 1 ile 5 arasında likert ölçeği ile değerlendirilmiştir. Firmaların olgunluk düzeyinin ortalama 2,13 olduğu görülmüştür. Bu olgunluk düzeyleri ile firmaların karakteristik özellikleri arasında Pearson korelasyon analizi ile 0,01 düzeyinde anlamlılık aranmıştır. Firmaların yaşı, büyüklüğü, kamu veya özel sektörde hizmet vermesi, avan veya uygulama projesi alanında proje üretmesi ile firmanın olgunluk düzeyi arasında pozitif yönlü, yüksek düzeyde (r>0,6) istatistiksel olarak anlamlı ilişki gözlenmiştir. Firmanın personel devir oranı ile olgunluk düzeyi arasında ise çok yüksek düzeyde (r>0,7) negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ilişki gözlenmiştir. Sonuçların çoğunun mimarlık firmalarının organizasyon yapısı ve kaynak/zaman yetersizliği ile alakalı olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Knowledge is one of the important resources that must be managed to ensure organizational sustainability. The correct use and management of knowledge enable organizations to form, develop and preserve their memory. In the literature, knowledge is defined as tacit knowledge and explicit knowledge. The knowledge that contains as a tacit form in organizations, gains the characteristics of easily transferable and even documentable by turning into explicit form. Although the word "bilgi" in Turkish is used to refer to the concepts of data, information, and knowledge, in this study, "bilgi" is defined and used as knowledge. Knowledge management is a basic practice that organizations use to ensure continuity, and this method is used to collect, transfer, safely store, and manage knowledge. The execution of knowledge management is faced with fewer problems in personal use, becomes more complex when it comes to organizations. It is emphasized in the literature that the level of implementation of knowledge management is at different levels in each organization, and the level of organizations is defined as knowledge management maturity. The architectural industry is defined as a knowledge-intensive one. Therefore, the management of knowledge is of great importance. This study aims to evaluate the knowledge management level of architectural firms with the "maturity criteria table" which was extracted from the literature. For this purpose, 15 architecture firms in Ankara were interviewed and the maturity level of the firms was evaluated with a Likert scale between 1 and 5. It has been observed that the average maturity level of the firms is 2,13. A significance level of 0,01 was sought between these maturity levels and the characteristics of the firms by Pearson correlation analysis. Positive, highly (r>0,6) statistically significant relationships were observed between the maturity level and the age and size of the companies, serving in the public or private sector, producing projects at the preliminary or application project stage. A very high (r>0,7) level of negative statistically significant correlation was observed between the firm's personnel turnover rate and maturity level. It can be considered that most of the results are related to the organizational structure of the architectural firms and the lack of resources/time in Ankara, Turkey.