REACT stratejisine dayalı öğretim etkinliklerinin 4. sınıf sosyal bilgiler dersindeki etkisinin incelenmesi: Bir karma yöntem araştırması
Examining the effect of teaching activities based on REACT strategy in 4th grade social studies course: A mixed method research
Yazar: HAMİDE YAVUZARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. CEVAT EKER
Bartın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, REACT stratejisine uygun olarak geliştirilen öğretim etkinliklerinin, dördüncü sınıfta öğrenim gören öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersindeki akademik motivasyonlarına, üstbilişsel farkındalıklarına ve problem çözme algılarına etkisini incelemek, bu stratejiye yönelik öğrenme yaşantılarını ve görüşlerini belirlemektir. Araştırmada, karma araştırma yöntemlerinden eş zamanlı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ön test – son test kontrol gruplu deneysel desen, nitel boyutunda durum çalışması kullanılmıştır. Araştırma, 2022 – 2023 öğretim yılında Zonguldak ilindeki bir ilkokulun iki farklı dördüncü sınıf şubesinde öğrenim gören toplam 42 öğrenci ile yürütülmüştür. Bu şubelerden biri deney, diğeri kontrol grubunu oluşturmaktadır. 10 haftalık uygulama süresince, deney grubunda REACT stratejisine dayalı öğretim etkinlikleri, kontrol grubunda öğretim programında öngörülen öğretim uygulamaları kullanılmıştır. 

Araştırmadaki nicel veriler, "Dördüncü Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Akademik Motivasyon Ölçeği", "Çocuklar için Üst Bilişsel Farkındalık Ölçeği (ÜBFÖ-Ç) A Formu" ve "Çocuklar için Problem Çözme Envanteri" yoluyla toplanmıştır. Çalışma grubundan elde edilen nicel veriler, parametrik testler kullanılarak analiz edilmiştir. Grupların puan ortalamalarının karşılaştırılmasında bağımlı ve bağımsız gruplar için t testinden yararlanılmıştır. Deney grubundan elde edilen nitel veriler ise gözlem ve görüşme yoluyla toplanmıştır. Yapılandırılmamış türde ve katılımcı olmayan gözlem kullanılarak elde edilen veriler, tematik analiz kullanılarak analiz edilmiştir. Ölçüt örnekleme ile belirlenen sekiz öğrenciyle gerçekleştirilen odak grup görüşmesinden elde edilen verilerin analizinde, içerik analizi kullanılmıştır.

Araştırmadaki nicel bulgulara göre, hem deney hem de kontrol grubunun akademik motivasyon, üst bilişsel farkındalık ve problem çözme algılarına yönelik uygulama öncesi puan ortalamaları ile uygulama sonrası puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca; deney grubu ile kontrol grubunun, uygulama sonrası üst bilişsel farkındalık ve problem çözme algısına yönelik puan ortalamaları arasında, anlamlı bir farklılık olmadığı saptanmıştır. Uygulama sonrası akademik motivasyon puan ortalamalarının ise deney grubu lehine anlamlı düzeyde farklılaştığı belirlenmiştir. Araştırma bulguları; Sosyal Bilgiler dersinde REACT stratejisine göre gerçekleştirilen öğretimin, öğrencilerin akademik motivasyon, üstbilişsel farkındalık ve problem çözme algı düzeylerinin kalıcılığını sağladığını, akademik motivasyon düzeylerinin kalıcılığını sağlamada öğretim programında öngörülen öğretim uygulamalarına göre yüksek düzeyde etkili olduğunu göstermektedir. Araştırmadaki gözlem bulgularına göre; ilişkilendirme sürecinin ilgi gösterme, bağlantı kurma, kavram bilgisini gösterme, gerekçelendirme yapmaya; deneyimleme sürecinin deneyim yaşama, bilgiyi yapılandırma, öz kontrol ve etkinliklerden zevk almaya; uygulama sürecinin, gerçek yaşam durumlarını ve kavramları kullanmaya; iş birliği sürecinin ürünlerin niteliği ve performans düzeyine; transfer etme sürecinin ise Sosyal Bilgilerden günlük yaşama, günlük yaşamdan Sosyal Bilgilere ve disiplinlerarası transfer etmeye yönelik öğrenme yaşantılarını gösterdiği belirlenmiştir. Görüşme bulgularına göre; REACT stratejine dayalı öğretimin, öğrencilerin hatırlama, kavrama, uygulama, değerlendirme, kalıcı öğrenme yönünden bilişsel gelişimlerini ve problem çözme becerisine güven, tutum, öğrenme isteği, akran ilişkileri yönünden duyuşsal ve sosyal gelişimlerini desteklediği saptanmıştır.

Abstract:
This study aims to examine the effects of teaching activities developed in accordance with the REACT strategy on the academic motivation, metacognitive awareness and perceived problem-solving of fourth-grade students in Social Studies class and to determine their learning experiences and opinions regarding this strategy. The study used concurrent mixed method design. In the quantitative dimension of the study, pre-test post-test experimental design with control group and a case study in the quantitative dimension of the research were used. 42 pupils in two different fourth-grade branches of a primary school in Zonguldak province participated in the study during the 2022–2023 school year.  During the 10-week implementation period, teaching activities based on the REACT strategy were used in the experimental group, and teaching practices envisaged in the curriculum were used in the control group.

The quantitative data in the study were collected through "The Academic Motivation Scale for the Social Studies Course in the Fourth Grade", "The Metacognitive Awareness Inventory for Children Form A" and "Problem Solving Inventory for Children". The quantitative data obtained from the study group were analyzed using parametric tests. T-test was used for dependent and independent groups in comparing mean scores of the groups. The qualitative data obtained from the experimental group were collected through observation and interview. The data obtained using unstructured and non-participant observation were analyzed using thematic analysis. The data from the focus group interviews with the eight students selected using criterion sampling were analyzed using content analysis.

Quantitative findings show that there was no significant difference between the pre-test and post-test mean scores of both the experimental and control groups regarding academic motivation, metacognitive awareness and perceived problem solving. Besides, it was determined that there was no significant difference between the post-test mean scores of the experimental and control groups regarding metacognitive awareness and perceived problem solving. It was determined that the post-test mean scores of academic motivation differed significantly in favor of the experimental group. The research findings show that the teaching carried out according to the REACT strategy in the Social Studies course ensures the retention of the students' academic motivation, metacognitive awareness and perceived problem solving levels, and is highly effective in ensuring the retention of academic motivation levels compared to the teaching practices envisaged in the curriculum. The research's observational findings show some learning experiences. Accordingly, it was determined that the relating process shows interest, establishes connections, demonstrates conceptual knowledge, makes justifications; the experiencing process shows experiencing, structuring knowledge, self-control, enjoying activities; the applying process shows using real-life situations and concepts; the cooperating process shows the quality of products, performance level; the transferring process shows transferring from Social Studies to daily life, from daily life to Social Studies, and interdisciplinary transfers. Interview findings show that the teaching based on the REACT strategy supports the cognitive development of the students in terms of remembering, understanding, applying, evaluating, and permanent learning, their affective and social development in terms of confidence in problem solving skills, attitude, desire to learn, and peer relationships.