Farklı lokalitelerden toplanan Salvia multicaulis Vahl. ve Mentha longifolia (L.) L.subsp. Typhoides(briq.) harley türlerinin etanol çözücüsü ile hazırlanan ekstrelerinin antidiyabetik özelliklelerinin belirlenmesi
Determination of antidiabetic properties of extracts prepared in ethanol solvent of Salvia multicaulis Vahl. and Mentha longifolia (L.) L. subsp Typhoides (Briq.) Harley species collected from different localities
Yazar: EMİR HASAN OSMANOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET HÜSEYİN ALKAN ; PROF. DR. ABDULSELAM ERTAŞ
Dicle Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Amaç: Bitkiler insanoğlunun varoluşundan bu yana hastalıklardan korunma ve tedavi dâhil çeşitli amaçlarla kullanılmıştır. Son yıllarda ise içeriğinde standardize edilmiş tıbbi bitki ekstrelerinin bulunduğu fitoterapötikler ile tıbbi amaçla kullanılan uçucu yağların formüle edildiği aromaterapötikler de tüm dünyada ve ülkemizde talep görmekte olduğundan tıbbi ve aromatik bitkilerin önemi giderek artmaktadır. Günümüzde bu triterpenoitler aynı zamanda potansiyel farmasötik bileşikler olarak kabul edilmektedir ve saflaştırılmış bileşiklerin veya bu tritepenoitlerle zenginleştirilmiş bitki ekstrelerinin hem insan hem de hayvan model sistemleri üzerinde antidiyabetik özellik gösterdikleri bilinmektedir. Bu yüzden literatürde ursolik ve olealonik asitler açısından zengin oldukları bilinen Salvia multicaulis Vahl. ve Mentha longifolia (L.) L. subsp. typhoides (Briq.) Harley türlerininfarklı lokalitelerden toplanan örneklerin antidiyabet potansiyellerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Salvia multicaulis Vahl. ve Mentha longifolia (L.) L. subsp. typhoides (Briq.) Harley türlerinin etanolekstreleri hazırlanmıştır. Hazırlanan etanol ekstrelerinin α-amilaz ve α-glukozidaz yöntemleri ile antidiyabetik özellikleri tespit edilmiştir.
Bulgular: Salvia türlerinin hazırlanan tüm etanol ekstrelerinin akarboza kıyasla genel olarak α-glukozidaz enzim aktivitesinin α-amilaz enzim aktivitesinden yüksekolduğu tespit edilmiştir. Salvia ve Mentha ekstreleri içerisinde α-glukozidaz için sırasıyla en yüksek % inhibisyon: 98,49±1,10 ve 84,54±1,34 tespit edilirken, α-amilaz için ise sırasıyla en yüksek % inhibisyon: 26,72±0,45 ve 25,41±0,39 olarak belirlenmiştir. Ayrıca iki türün İTK sonuçlarına göre yaprak etanol ekstrelerinin ursolik ve oleanolik asitler bakımından daha zengin olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Ursolik ve olealonik asitler bakımından zengin oldukları bilinen bu iki türün özellikle α-glukozidaz enzim aktiviteleri nedeniyle ilaç sanayinde kullanılma potansiyelleri olduğu söylenebilir.

Abstract:
Aim: Since the dawn of humanity, plants have been used for various purposes, including disease prevention and treatment. In recent years, the importance of medicinal and aromatic plants has increased. This is due to the high demand for phytotherapeutics containing standardised medicinal plant extracts and aromatherapeutics formulated with essential oils for medicinal purposes, both globally and in our country. Today, triterpenoids are also considered potential pharmaceutical compounds. Purified compounds or plant extracts enriched with these triterpenoids have been shown to exhibit antidiabetic properties in both human and animal model systems. The aim of this study was to determine the antidiabetic potential of Salvia multicaulis Vahl. and Mentha longifolia (L.) L. subsp. typhoides (Briq.) Harley. These species are known to be rich in ursolic and olealonic acids, as reported in the literature, and were collected from different localities.
Material and Method: Ethanol extracts of Salvia multicaulis Vahl and Mentha longifolia (L.) L. subsp. typhoides (Briq.) Harley were prepared and their antidiabetic properties were determined using α-amylase and α-glucosidase methods.
Results: The study found that the prepared ethanol extracts of Salvia species had higher activity of the α-glucosidase enzyme compared to the α-amylase enzyme, in comparison to acarbose. The highest percentage of inhibition for α-glucosidase was observed in Salvia and Mentha extracts, with values of 98.49±1.10 and 84.54±1.34, respectively. For α-amylase, the values were 26.72±0.45 and 25.41±0.39, respectively. According to the results of the CTC, the leaf ethanol extracts of the two species were found to be richer in ursolic and oleanolic acids.
Conclusion: These two species, which are known to be rich in ursolic and olealonic acids, have the potential to be used in the pharmaceutical industry, particularly due to their α-glucosidase enzyme activities.