Fındıkta aşılama ile çeşit değiştirme sonrası bitki gelişimi ve verime başlama özelliklerinin belirlenmesi
Determination of plant development and starting to yield characteristics in hazelnut after cultivar change by grafting
Yazar: ASLI GÜL
Danışman: PROF. DR. ÜMİT SERDAR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Fındık = Hazelnut

Özet:
Fındıkta bahçe tesisi daha önce farklı ürünlerin yetiştirildiği alanların fındığa dönüştürülmesi, yaşlı bahçelerin yenilenmesi ve çeşit değiştirme amacıyla yapılmaktadır. Çoğu meyve türünde çeşit değiştirme işlemi aşıyla gerçekleştirilirken, fındıkta bu amaçla aşılama değil, bahçe yenilemesi yapılmaktadır. Fakat bahçe yenilemede fidanların verime başlaması için uzun süreye ihtiyaç duyulmaktadır. Fındıkta çeşit değiştirmede uygun aşı zaman ve yöntemlerinin belirlenmesi amacıyla Samsun'un Salıpazarı ilçesinde 2021-2022 yıllarında bir çalışma yürütülmüştür. Çalışma sonucunda, fındıkta çeşit değiştirme için aşılama işleminin yarma veya dilcikli aşı yöntemleri ile Nisan başından başlanarak Mayıs ortasına kadar yapılması tavsiye edilmiştir. Bu çalışmanın devamı olarak çeşit değiştirme yapılan bahçelerde aşı sürgünlerinin büyüme ve verime başlama zamanlarının belirlenmesine ihtiyaç duyulmuştur. Bu çalışmada fındıkta aşılama ile çeşit değiştirme uygulamasında aşılamadan sonraki yıllarda (birinci ve ikinci yıl) büyüme ve verime başlama özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma daha önce aşılama ile çeşit değiştirilen bahçede 2022-2023 yıllarında yürütülmüştür. Çalışmada 'Palaz' çeşidi üzerine yarma ve dilcikli aşı yöntemleri ile aşılanan 'Çakıldak' ve 'Yomrali' çeşitleri  materyal olarak kullanılmıştır. Çalışma sonucunda aşı sürgünü gelişimi ve verime başlama bakımından yarma ve dilcikli aşı yöntemleri arasında farklılık bulunmamıştır. Bununla birlikte 'Yomrali' çeşidi 'Çakıldak' çeşidine göre daha kuvvetli gelişime sahip olmuş ve aşılamadan sonraki 1. yılda meyve vermeye başlamıştır. 'Çakıldak' çeşidi ise aşılamadan sonraki 2. yılda meyve vermeye başlamıştır. Çalışma sonucunda fındıkta çeşit değiştirme için yeni dikime gerek olmadığı, bu işlemin aşılamayla yapılabileceği ortaya konulmuştur. Bununla birlikte çeşidi değiştirilen ocakların eski taç büyüklüğüne ulaşma süresi ve verim değişimlerinin belirlenmesine ihtiyaç bulunmaktadır

Abstract:
The establishment of hazelnut orchard is carried out for the purpose of converting areas where different crops were previously grown into hazelnuts, renewing old orchards and changing cultivars. While in most fruit species the cultivar is changed by grafting, for this purpose in hazelnuts, orchard renewal is done, not grafting. However, in orchard renewal, a long time is needed for the plant to start fruit bearing. A study was conducted in 2021-2022 in Salipazarı district of Samsun in order to determine the appropriate grafting times and methods for changing cultivars in hazelnuts. As a result of the study, it was recommended that the grafting process for cultivar change should be carried out by wedge or tongue grafting methods, starting from the beginning of April until mid-May. As a continuation of this study, it was necessary to determine the growth and yield start times of graft shoots in orchards where cultivar change was made. In this study, it was aimed to determine the growth and yield characteristics of hazelnuts in the years after grafting (first and second years) in the application of cultivar change by grafting. The study was carried out in 2022-2023 in the orchard where the cultivar was previously changed by grafting. In the study, 'Çakıldak' and 'Yomrali' cultivars grafted on the 'Palaz' variety by wedge and tongue grafting methods were used as material. As a result of the study, no difference was found between the wedge and tongue grafting methods in terms of graft shoot development and yield characteristics. However, 'Yomrali' cultivar had stronger development than 'Çakıldak' cultivar and started to bear fruit in the first year after grafting. 'Çakıldak' variety started to bear fruit in the second year after grafting. As a result of the study, it was revealed that there is no need for new planting to change hazelnut cultivar, and this process can be done by grafting. However, there is a need to determine the time it takes to reach the real  crown size and the yield changes of the ocaks whose cultivars have been changed.