Yeşil ulaşım türleri için sokak denetim aracı geliştirilmesi ve tasarım önerileri
Development for a street auditing tool and design proposals for green transportation modes
Yazar: MELEK ATAR DURAN
Danışman: DOÇ. DR. HİLMİ EVREN ERDİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kent içi ulaşımın büyük bir kısmı şehirlerin iş, alışveriş, eğlence ve eğitim gibi dört temel yolculuk türü talebini karşılamak için tasarlanmış karayolları tarafından sağlanmaktadır. Ancak, bu karayollarının motorlu taşıt trafiğini öncelikli olarak göz önünde bulundurarak tasarlanmış olmaları, diğer ulaşım türlerinin haklarını kısıtlamakta ve bu da karayollarında ulaşımdan kaynaklanan karbon emisyonlarının artmasına neden olmaktadır. İklim değişikliği ve çevresel sorunların giderek daha fazla önem kazandığı günümüzde, kentlerin sürdürülebilirliği ve insan sağlığı için yeşil ulaşım türlerine geçişin önemi artmaktadır. Bu bağlamda, mevcut kentsel mekânların yeni bir tasarım anlayışıyla ele alınması gerekliliği de ortaya çıkmaktadır.
Modern kentleşme yaklaşımları, ulaşım ihtiyacını karşılamada daha çevreci ve sağlıklı yeşil ulaşım modlarının kullanımını teşvik etmektedir. Ancak, mevcut kent dokusu içinde bu tür ulaşım modlarının payını artırmak zorlu bir süreç olduğundan sokak enkesitlerinde yapılacak müdahaleler çözüm önerisi olarak ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmayla geliştirilen denetim aracı; kent içi ulaşım yollarını kademelerine göre değerlendirerek yeşil ulaşım türlerinin sokaklardaki entegrasyonunu hedeflemekte ve mevcut sokak dokusunda hangi bileşenlerde değişiklik yapılması gerektiğini, hangi yeşil ulaşım modlarının öncelikli olarak artırılması gerektiğini belirlemektedir. Bu değerlendirmeler, kentsel tasarım ölçeğinde karbon emisyonlarını azaltmak için stratejik müdahalelerin uygulanmasını mümkün kılmayı hedeflemektedir.
Denetim aracı ayrıca, bu müdahalelerin gerçekleştirilmesinde kullanılabilecek tasarım araçlarını belirleyerek uygulama sürecine yönelik rehberlik de sunmaktadır. Bu kapsamda araç, kentsel tasarım ölçeğinde etkili bir şekilde yeşil ulaşım modlarının entegrasyonunu sağlayarak; karayollarında ulaşımdan kaynaklanan karbon emisyonlarının azaltılmasına yönelik somut çözümler geliştirmeyi amaçlamaktadır. Böylece hem çevresel sürdürülebilirliğe katkıda bulunulacak hem de şehir içi ulaşımın daha sağlıklı ve erişilebilir hale gelmesi sağlanacaktır.

Abstract:
A major portion of urban transportation is provided by roadways, which are designed to meet the demand for four fundamental types of travel: work, shopping, entertainment, and education. However, these roadways are primarily designed with motor vehicle traffic in mind, limiting the rights of other modes of transportation and leading to an increase in carbon emissions from road traffic. In today's world, where climate change and environmental issues are becoming increasingly important, the transition to green transportation modes is gaining importance for the sustainability of cities and human health. In this context, the need to reconsider existing urban spaces with a new design approach emerges.
Modern urbanization approaches encourage the use of more environmentally, friendly and healthy green transportation modes to meet transportation needs. However, increasing the share of such transportation modes within the existing urban fabric is a challenging process, and interventions at the street cross-section level stand out as a proposed solution. The audit tool developed through this study aims to integrate green transportation modes into streets by evaluating urban roads according to their hierarchical levels, identifying which components of the existing street fabric need to be altered, and determining which green transportation modes should be prioritized. These evaluations aim to facilitate the implementation of strategic interventions to reduce carbon emissions at the urban design scale.
The audit tool also provides guidance on the implementation process by identifying design tools that can be used to realize these interventions. In this context, the tool aims to effectively integrate green transportation modes at the urban design scale, developing concrete solutions to reduce carbon emissions from road transport. In this way, both environmental sustainability will be promoted, and urban transportation will become healthier and more accessible.