Okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin ilgi köşelerinde serbest oyun etkinlikleri ile ilgili görüş ve uygulamalarının incelenmesi
An analysis of preschool teachers? ideas and practies about free play activities on the activity center
Yazar: ŞULE ERŞAN
Danışman: PROF. DR. FATMA ALİSİNANOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Boş zamanları değerlendirme = Leisure activities ; Eğitim = Education ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Oyunlar = Games ; Rehberlik = Guidance ; Serbest oyun = Free play ; Serbest zaman eğitimi = Leisure education ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Çocukluk döneminin doğal aktivitesi ve öğrenme alanı olan oyun çocuğun gelişiminde ve eğitiminde önemli bir yere sahiptir. Bu nedenle nitelikli bir okul öncesi eğitim kurumunda oyundan planlı ve sistemli olarak yararlanılması gerekmektedir. Oyunun niteliğini arttırmak ve çocuklarda öğrenmeyi sürekli geliştirebilmek için öğretmenin, oyun ortamları ile ilgili planlama ve düzenleme yapmak, rehberlik yapmak, katılımcı ve gözlemci olmak, gibi sorumlulukları vardır. Araştırma okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin ilgi köşelerinde serbest oyun etkinlikleri ile ilgili görüş ve ygulamalarının incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, tarama modelindedir. Veri elde etmede nitel araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış görüşme ve yapılandırılmış gözlem teknikleri birlikte kullanılmış olup, verilerin analizinde nitel yöntemlerden içerik analizi ve nicel yöntemlerden frekans dağılımı kullanılmıştır. Ankara ili merkez ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bağımsız anaokullarında kadrolu olarak görev yapan lisans mezunu 40 öğretmen araştırmanın çalışma gurubunu oluşturmuştur. Bu öğretmenlere ilgi köşelerinde serbest oyun etkinlikleri ile ilgili (planlama, ortam hazırlama, etkinlik süreci ve değerlendirmeye yönelik ) 20 sorudan oluşan görüşme formu uygulanmıştır. Daha sonra guruptan seçilen 2 öğretmen farklı zamanlarda 3 kez, 40 dakika sınıflarında serbest oyunetkinlikleri uygulamaları sırasında gözlem formu kullanılarak gözlenmiştir. Araştırmada gözlem ve görüşme teknikleri kullanılarak toplanan verilerin analizi sonucunda zaman zaman birbiriyle çelişir görünen, zaman zaman ise birbirini destekleyen çeşitli sonuçlara ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda öğretmenlerin serbest zaman etkinliklerini sabah ilk etkinlik olarak planladıkları ve bu etkinliğe yaklaşık bir saat zaman ayırdıkları görülmüştür. Ancak serbest zaman etkinliği öğretmenler tarafından sadece çocukların serbestçe oynayacağı amaçsız bir etkinlik olarak görülmektedir. İlgi köşelerinde oyununsosyal beceri gelişimine katkısı önemsenirken bilişsel süreçlere katkısı çok fazla dikkate alınmamaktadır. Okul öncesi eğitim programında önerildiği için sınıflarda yer verilen ilgi köşeleri çocukların gelişim ve eğitimlerine destek sağlayacak şekilde etkin ve aktif olarak kullanılmamakta, köşelerin düzenlenmesinde, çocukların ilgi ve ihtiyaçları, plandaki amaç ve kazanımlar göz önünde bulundurulmamaktadır. Sanat köşesi dışında tüm köşelere yer verilen sınıflarda müzik, fen-matematik ve kitap köşeleri materyal yetersizliği, öğretmen müdahelesi, materyallerin ulaşılır olmaması gibi nedenlerle çocukların ilgisini çekmemektedir. Ayrıca öğretmenlerin ilgi köşelerinde oyun sırasında çocuklara yeterli rehberlik yapamadıkları, çocuklarla etkileşim içinde olmadıkları ve gözlem yapmadıkları saptanmıştır. İlgi köşelerinde oynanan oyunların önemi hakkında teorik bilgiye sahip olan öğretmenlerin, bu bilgileri uygulamaya aktaramadıkları veçocuk merkezli eğitim yaklaşım yerine öğretmen merkezli eğitim yaklaşımı ileuygulamaları sürdürdükleri belirlenmiştir. Bu bulgulara dayalı olarak, okul öncesi öğretmenlerine, kurum yöneticilerine, akademisyenlere ve araştırmacılara yönelik öneriler sunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Eğitim, Serbest Oyun, İlgi Köşeleri, Serbest Zaman Etkinlikleri.

Abstract:
Play which is the learning area and the natural activity of chıldhood. That is why, a qualified preschool education centers should benefit from playing in a planned and systematic way. To increase quality of play and to enhance the learning of children permanantly, teacher has principal responsibilities an children play. These responsibitities can be described as planning and organizing, guiding, participating and observing. The aim of the reserach is to investigate ıdeas and practies of preschool teacher on free-play activities. The study is in a model of searching, while goining data, semi structured interview and structured observation techniques which are qualitative research methods, are used. In analyzing data, content analyze and in digitaling data frequency distribution is used. In this study, examined group is composed of 40 bachelers degree preschool tearchers who work in public preschools education center. The preschools are placed in the central counties of Ankara. 20 questions (about planning, process of education, organizing and evaluating) are asked to the teachers in an interview form. After that, 2 of the teachers are chosen and observed in their freeplay activity sessions for 40 minutes in 3 different times, by also using observation forms. In the study, analysis of, data which is, obtained by using observation and interview techniques, shows some contradictive and also some supportim results. As a result of the finding, it is seen that teachers plan the free-play activity as a first activity in the morning and they spent about 1 hour for this. However free-play activity is thought as a activity that children play freely, and has no purpose. In learning centers, contribution of play on improvement of social skills are noticed meanwhile it?scontribution on cognitive processes are not considered enough. Learning centers are existed in classes just because of it is suggested in preschool education programme, and they are not used officient enough to support progressing and education of children. Organisation of these places are not focused on interest and need of children, and also goins and aim of programme is not considered. All learning centers are placed in classes except art center Children do not take interest on music, science and book centers, because of material insufficiency, teacher ınterference and material inaccessibility. In addıtion to them, it is determined that in activity centers teacher do not quide children enough, do not interact with them, and do not observe them. It is also determined that teachers who have theorical information about importence of free played in activity centers, can not transfer these information into application, hence, instead of children based education approach, they continue teacher based education. Depending on these findings, some suggestions are presented to preschool teachers, directors, academician and resarchers.Key Words: Preschool Education, Free Play, Activity Center