Küçük konutlarda antropometrik verilere dayalı mekân-donatı-eylem ilişkisi
Space-equipment-action relationship based on anthropometric data in small houses
Yazar: HATİCE ÇINAR
Danışman: PROF. DR. KERİM ÇINAR
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Veri tabanı tasarımı = Database design

Özet:
Bu tez çalışmasında küçük konut kullanıcılarının yaşadığı konutlar ile olan mekânsal uyumu ve yaşam biçimlerine uygunluğu araştırılmıştır. Çalışmanın amacı, küçük konut kullanıcısının konut içi davranışları ile iç mekân sabit donatıları arasındaki ilişkinin varlığını ve niteliğini araştırmayı hedeflemektedir. Tez kapsamında alan çalışması, sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik faktörler sosyal boyutu; fiziksel faktörler ise mekânsal boyutu kapsayacak biçimde çift yönlü bir yaklaşım sürecinde anket ve antropometrik analiz yöntemi ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın amaçları doğrultusunda oluşturulan hipotezlerin doğruluğunu ölçmek için Konya ili Selçuklu bölgesinde benzer mekânsal özelliğe sahip küçük konutlarda yaşayan 259 adet kullanıcı ile yüz yüze anket çalışması uygulanmış olup, elde edilen veriler SPSS programında analiz edilmiştir. Ortaya çıkan bulguların mekân tasarımcılarına küçük konutların tasarımın aşamasında dikkate alınacak önemli ölçütler belirlenerek kullanıcı memnuniyetini artıracak, iç mekân ve donatılarının da daha verimli tasarım oluşturmalarında yol gösterici olması amaçlanmaktadır. Çalışma sonucunda; küçük konut kullanıcılarının demografik özelliklerinin tercih ettikleri daire tiplerini etkilediği ve küçük konut tercihinde kullanıcıların konutun konumuna önem verdikleri tespit edilmiştir. Küçük konutta kullanıcıların sabit donatılarında yenileme ya da ekleme yapmadıkları ayrıca mobilya türü, sayısı ve çeşitliliğinde de farklılıkların olmadığı belirlenmiştir. Konut iç mekân sabit donatılarının depolama kapasiteleri konut büyüklüğü arttıkça memnuniyetin de arttığı verilerden elde edilmiştir. Küçük konut kullanıcılarının iç mekân sabit donatı elemanlarına (giriş, mutfak, yatak odası ve banyo dolapları) ait özelliklerinden genel olarak kullanışlı, sağlam ve ergonomik olarak değerlendirildiği belirgin bir şekilde görülmektedir. Ayrıca kullanıcıların mutfak dolaplarını estetik olarak değerlendirmeleri dikkat çekicidir. Konut iç mekân sabit donatı elemanlarında yeterli depolama alanları ve uygun/erişebilir yüzeylerin olması küçük konut kullanıcılarının memnuniyetlerini olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca her bir konutun sabit donatısının boyutları, Türk insan antropometrisine göre farklı erişim şekillerinin (postürlerinin) ölçü verileri dikkate alınarak tasarlandığı ortaya konmuştur.

Abstract:
In this thesis study, the spatial harmony with the places where the small house users live and their suitability for their lifestyles are reviewed. The study aims at investigating the existence and quality of the relationship between the indoor behaviours of the small house user and the indoor fixed equipment. Within the scope of the thesis, while the socio-cultural and socio-economic factors were evaluated in a way to cover the social dimension, the physical factors were evaluated through the spatial dimension by the questionnaire and anthropometric analysis method in a two-way approach process. To measure the accuracy of the hypotheses created for the research, a face-to-face survey was carried out with 259 users living in small houses with similar spatial characteristics in the Selçuklu region of Konya province, and the collected data were analysed in the SPSS program. The resulting findings will increase user satisfaction by ascertaining major criteria to be taken into account, during the design phase of small houses, and guide them to create more efficient designs for interior spaces and equipment. As a result of the study, it has been discovered that the demographic characteristics of small house users influence the types of flats they prefer, and the users care for the location of the house when they decide on a small house. It has also been determined that the users do not renew or add to their fixed equipment in the small house, and there is no difference in the type, number, and variety of furniture. Collected data points out that the storage capacity of the residential indoor fixed equipment raises as the size of the house increases. It is obviously seen that small residential users generally evaluate the features of indoor fixed equipment as useful, robust and ergonomic (entrance, kitchen, bedroom and bathroom cabinets). It is also remarkable that users appraise kitchen cabinets aesthetically. Additionally, the presence of sufficient storage areas and suitable/accessible surfaces in the residential interior fixed reinforcement elements positively affects the satisfaction of the small house users. It has also been unveiled that the dimensions of the fixed equipment of each house are designed by taking into account the measurement data of different access patterns (postures) according to Turkish human anthropometry.