İş süreçleri olgunluğu için bir öz-değerlendirme aracının geliştirilmesi
Development of a self-assessment tool for business process maturity
Yazar: FADİME İLİSULU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYÇA TARHAN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control

Özet:
İş süreçleri, kurumların iş hedeflerine ulaşmasında ve kaliteli ürünler sunmasında önemli bir rol oynamaktadır. İş süreci olgunluk değerlendirme, henüz yaygın bilinmemekle birlikte, son yıllarda yayınlanan çalışmalar konunun ilgi çekmeye başladığını göstermektedir. Farkındalığın ve uygulamaların artmasında olgunluk modellerine ve değerlendirme yöntemlerine ilişkin bilgi kadar, bu bilginin paylaşımını ve değerlendirmeyi destekleyecek araçların varlığı da önemlidir. İş süreçlerinin olgunluğunun sağlanmasında referans alınmak üzere geliştirilen modeller, bilgi alanları ve pratikleri gereğince tanımlamalarına rağmen yeterli kılavuzluk sağlamamaktadır. Süreçlerin olgunluğunun değerlendirilmesi için kullanılan değerlendirme yöntemleri, kurumların kendileri tarafından kolaylıkla uygulanabilecek bir öz-değerlendirme için soyut kalmaktadır. Bu noktada, süreç olgunluk değerlendirmesini destekleyecek ve kurumların kendileri tarafından pratik olarak kullanabileceği bir öz-değerlendirme aracına ihtiyaç vardır.
Bu tez kapsamında, iş süreçleri yönetiminde karşılaşılan problemler ve mevcut iş süreci olgunluk modelleri göz önüne alınarak, bir öz-değerlendirme aracının geliştirilmesi amaçlanmıştır. İş süreci olgunluğu için ortaya atılmış modeller ve değerlendirme yöntemleri detaylı olarak incelenmiştir. Elde edilen veriler gözetilerek, iş süreci değerlendirme için gerekli özellikler belirlenmiştir. Sonraki aşamada, bilimsel literatürde geliştirilmiş değerlendirme araçları belirlediğimiz kriterlere göre incelenmiş, araçlar bu kriterler temel alınarak karşılaştırılmıştır. Literatürdeki değer-lendirme araçlarının güçlü ve zayıf yönleri tespit edilerek, geliştireceğimiz araçta olması gereken temel özellikler çıkarılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre değerlen-diricinin kendisi tarafından ve pratik olarak kullanılabileceği bir öz-değerlendirme aracı geliştirilmiştir. Geliştirilen aracın kullanımı iki kurumda pilot çalışmalar yaparak sınanmış ve gerekli güncellemeler yapılmıştır. Pilot çalışmaların sonuçları aracın iş süreci değerlendirmede kullanımı için teşvik edicidir.
İş süreci olgunluğunun değerlendirilmesi için geliştirilen bu aracın, literatürde yapılmış yeterli çalışma olmaması sebebiyle bu alanda yapılacak çalışmalara temel oluşturması beklenmektedir. Aracın Türkçeleştirilerek farklı iş alanlarında pilot çalışmaların tekrarlanması, ihtiyaç duyulması durumunda iyileştirmeler yapılması ve işlevselliğin arttırılması gelecekte yapılması planlanan çalışmalar arasındadır.

Abstract:
Business processes play an important role in achieving the business goals of organization and delivering quality products. Business process maturity assessment hasn't known widely yet, but studies published in recent years indicate that the issue has drawn attention. For increasing awareness and implementation, as well as information on the maturity models and assessment methods, the existence of tools to support this information sharing and evaluation is also important. The models referenced in the provision of business process maturity define knowledge areas and practices as required, but it doesn't identify the current situation and provide sufficient guidance to mature their business processes. Assessment methods used to evaluate the maturity of the processes remain abstract for a self-assessment that can be implemented easily by organization. At this point, a self-assessment tool that can be used practically by organization is required to provide process maturity.
In this thesis, it is aimed to develop a self-assessment tool considering the problems encountered in the management of business processes and the current business process maturity models. Models proposed for business process maturity and assessment methods were examined in detail. According to the obtained data, it was defined necessary characteristics for business process assessment. In the next step, assessment tools in the scientific literature were analyzed according to criteria we have set and the tools were compared on the base of these criteria. The strengths and weaknesses of the assessment tools in literature were identified and then the main features of the tool to be developed were determined. According to the results, a self-assessment tool that can be used practically by assessors has been developed. Use of the developed tool was tested by case studies in two organization and made necessary updates. The results of pilot studies are incentive for the use of the tool to evaluate business processes.
Due to lack of adequate studies in the literature, this tool developed for assessment of business process maturity is expected to basis for future studies in this area. The development of Turkish version of the tool and the repetition of pilot studies in various business areas, improvements made if required and improving the functionality are among the works planned for the future.