Ketojenik diyet tedavisi uygulanan epilepsili pediatrik hastaların idrar, kan ve nefes keton ölçümlerinin karşılaştırılması
Comparision of urine, blood and breath ketone measurements of pediatric patients with epilepsy on ketogenic diet therapy
Yazar: HAYRİYE YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. MÜVEDDET EMEL ALPHAN
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu araştırma, ketojenik diyet tedavisi alan pediatrik epilepsili hastalara uygulanan tıbbi beslenme tedavisinin etkinliğini kan, idrar ve nefes parametrelerini ölçerek değerlendirmek ve birbirleri arasındaki korelasyonu görmek amacıyla gerçekleştirilmiş deneysel müdahale çalışmasıdır.
Araştırma 01/04/2022-28/12/2022 tarihleri arasında İstanbul İli Pendik İlçesi'nde Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ketojenik Diyet Polikliniği'ne gelen %66,7'i erkek ve %33,3'si kız olmak üzere toplam 9 pediatrik epilepsili hasta ile yürütülmüştür. Katılımcıların yaş ortalamaları 8,00±2,83 yıldır.
Hastalara ve ebeveynlerine gönüllü onam formu doldurulduktan sonra genel bilgiler formu ve hasta değerlendirme anketi uygulanmış, antropometrik ve biyokimyasal ölçümlere dayanılarak tıbbi beslenme tedavisi planlanmıştır. Ayrıca hastalardan her gün olacak şekilde kan, idrar ve nefes test sonuçları ile açlık kan glukozu bulguları alınarak bu veriler arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. 
Katılımcıların 30 günlük ölçümleri sonucunda hesaplanan ortalama Beta-hidroksibütirik asit (BHBA) değeri 3,30±0,35 mmol/L, idrardaki asetoasetik asit (AcAcA) seviyesi 33,39±8,01 mmol/L, nefesten ölçülen aseton seviyesi 0,23±0,02 mmol/L ve Açlık Kan Şekeri ortalaması (AKŞ) 84,02±3,21 mg/dL olup, haftalar ilerledikçe ortalamaların arttığı ve bu artışın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur. 
 Ketojenik diyet uygulanan süre boyunca idrar AcAcA ve aseton seviyeleri arasında pozitif yönde kuvvetli düzeyde ve anlamlı bir korelasyon saptandı (r=0,701; p<0,05). Buna göre ketojenik diyet uygulandığı sürece idrardaki keton seviyesi arttıkça nefesteki aseton seviyesi de artmaktadır.
Sonuç olarak; ketojenik diyet tedavisi alan hastalarda diyetin uygulanırlığını değerlendirmek için kan, idrar ve nefeste keton değerlerinin ölçülmesi ve non-invaziv bir yöntem olan nefeste aseton değerlerinin izlemde kullanılabilirliği bu çalışmada ortaya konmuştur. İdrar ve nefes keton ölçümleri birbirleri yerine kullanılabilecek alternatif seçenekler olup, kan keton ölçümlerini destekleyici yöntemler olarak kullanılabilir. Uygun biyobelirteçlerle ketozun izlenmesi konusunda daha geniş kapsamlı araştırmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Ketojenik Diyet Tedavisi, Epilepsi, Keton, Aseton, Asetoasetik Asit, Beta- Hidroksibütirik Asit, Açlık Kan Glukozu

Abstract:
This research is an experimental intervention study conducted to evaluate the effectiveness of medical nutrition therapy applied to pediatric epilepsy patients receiving ketogenic diet treatment by measuring blood, urine and breathing parameters and to see the correlation between each other.
The research included 66.7% males and 33.3% females who came to Marmara University Pendik Training and Research Hospital Ketogenic Diet Polyclinic in Pendik District of Istanbul Province between 01/04/2022-28/12/2022. It was conducted with a total of 9 pediatric epilepsy patients. The mean age of the participants is 8±2.83 years. After filling out the voluntary consent form, a general information form and a patient assessment questionnaire were applied to the patients and their parents, and medical nutrition treatment was planned based on anthropometric and biochemical measurements. In addition, blood, urine and breath test results and fasting blood glucose findings were taken from the patients every day and the relationship between these data was evaluated.
 
The mean Beta-hydroxybutyric acid (BHBA) value calculated as a result of the 30-day measurements of the participants is 3.30±0.35 mmol/L, the mean acetoacetic acid (AcAcA) level in the urine is 33.39±8.01 mmol/L, the mean acetone level measured in the breath is 0.23± 0.02 mmol/L and mean fasting blood glucose (FBG) was 84.02±3.21 mg/dL. According to the results of variance analysis of the participating children; BHBA level (F=50.82; p<0.05), urine ketone level (F=30.1; p<0.05) and breath acetone level (F=56.81; p<0.05) It was found that the averages increased as the weeks progressed and this increase was statistically significantly for all parameters (p<0.05). 
A strong and significant positive correlation was detected between AcAcA and acetone levels during the period of ketogenic diet (r=0.701; p<0.05). Accordingly, as long as the ketogenic diet is followed, as the ketone level in the urine increases, the acetone level in the breath also increases.
In conclusion; In order to evaluate the applicability of the diet in patients receiving ketogenic diet treatment, measuring ketone body values in blood, urine and breath and using breath acetone values, which is a non-invasive method, in monitoring are of great importance in diet management. Urine and breath ketone measurements are alternative options that can be used interchangeably and can be used as supportive methods for blood ketone measurements. More extensive research is needed on monitoring ketosis with appropriate biomarkers.

Keywords: Ketogenic Diet Threatment, Epilepsy, Ketone, Acetone, Asetoasetic Acid, Beta- Hydroxybutyric Acid, Fasting Blood Glucose