Erken ve geç başlangıçlı inflamatuar bağırsak hastalıklarının hastalık seyri, tedavi yanıtı ve prognoz açısından karşılaştırılması
Comparison of early and late-onset inflammatory bowel diseases in terms of disease course, treatment response and prognosis
Yazar: LATİF KARAHAN
Danışman: PROF. DR. FİLİZ AKYÜZ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Crohn hastalığı = Crohn disease ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Kolit-ülseratif = Colitis-ulcerative ; Prognoz = Prognosis ; Tedavi = Treatment ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases ; İntestinal hastalıklar = Intestinal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: İnflamatuar Bağırsak Hastalıklarında (İBH) geç yaşta başlama oranı yıllar içerisinde artış göstermektedir. Erken yaşta başlayanlara göre bu yaş grubunda hastalığın seyri ve tedavi yanıtı belirsizliğini korumaktadır. Bu çalışmada İstanbul Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Polikliniğinden takip edilen İBH tanılı geç ve erken başlangıçlı hastaların hastalık seyri, tedavi yanıtı ve prognozunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır.  
 Materyal ve Metod: Bu çalışmada İstanbul Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Polikliniğinde İBH tanılı 6 aydan uzun süre takipli 1060 hasta dosyası retrospektif tarandı. Geç başlangıçlı (≥60 yıl) 39 hasta çalışmaya alındı. Kontrol grubu olarak geç başlangıçlı hasta grubu ile benzer demografik bulguları olan erken başlangıçlı 50 hasta dahil edildi. Erken ve geç başlangıçlı toplam 89 hasta alındı. Erken ve geç başlangıçlı iki grubun, hastalık tipi, demografik verileri, aldığı tedaviler, tedavi ilişkili yan etki ve toksisiteleri, mortalite oranları, ekstraintestinal ve hepatobiliyer tutulum varlığı, komplikasyon gelişimi, hastalık aktivitesi, endoskopik ve klinik remisyon varlığı karşılaştırıldı.
 Bulgular: Hastaların tanı anındaki ortalama yaşı 49.2±17.5 yıl ve 53'ü (%59.6) erkek idi. Geç başlangıçlı hastaların tanı anındaki ortalama yaşı 66.3±5.5 yıl, erken başlangıçlı hastaların tanı anındaki ortalama yaşı 35.8±10.7 yıl idi. Geç başlangıçlı 39 hastanın 25'i (%64.1) ÜK, 14'ü (%35.9) CH; erken başlangıçlı 50 hastanın 28'i (%56.0) ÜK, 22'si (%44.0) CH idi. Hastaların ortalama takip süresi 91.3±47.4 ay, geç başlangıçlı hastaların ortalama takip süresi 75.1±53.1 ay, erken başlangıçlı hastaların ortalama takip süresi 103.9±38.5 ay idi.  Her iki grupta klinik (%94 vs %86.8) ve endoskopik remisyon oranları (%49 vs %33.3) ve AZT toksisitesi (%28 vs %20.5) benzerdi (p>0.05). Geç başlangıçlı hasta grubunda mortalite (%33.3 vs %2) ve geç başlangıçlı ÜK'de komplikasyon oranı (%32 vs %7.1) erken başlangıçlı hastalara göre daha fazla idi (p<0.05).  Malignite gelişimi geç başlangıçlı hasta grubunda erken başlangıçlı hastalara göre daha fazla olmakla birlikte istatistiksel anlamlı değildi (%15.4 vs. %6, p>0.05).

Sonuç: Geç başlangıçlı hastalar, hastalık seyri ve ilaç yan etkileri açısından erken başlangıçlı hastalar ile benzerdir. Geç başlangıçlı hastalarda mortalite sıklığı daha fazladır. Malignite gelişim oranı ileri yaş grubunda fazladır. Bu nedenle bu hasta grubunda malignite takibi önemlidir.
 
Anahtar Kelimeler: İnflamatuar Bağırsak Hastalığı, Ülseratif Kolit, Crohn, Geç başlangıç, Prognoz

Abstract:
Introduction and Aim: The rate of onset at a late age in Inflammatory Bowel Diseases (IBD) has increased over the years. Compared to those who started at an early age, the course of the disease and treatment response remain uncertain in this age group. In this study, it was aimed to evaluate the disease course, treatment response and prognosis of late and early-onset patients with IBD who were followed up in the Istanbul Medical Faculty Gastroenterology Outpatient Clinic.
Material and Method: In this study, the files of 1060 patients diagnosed with IBD and followed for more than 6 months in the Gastroenterology Polyclinic of Istanbul Medical Faculty were retrospectively scanned. Thirty-nine patients with late onset (≥60 years) were included in the study. As the control group, 50 early-onset patients with similar demographic findings with the late-onset patient group were included. A total of 89 patients with early and late onset were recruited. Disease type, demographic data, treatments, treatment-related side effects and toxicities, mortality rates, presence of extraintestinal and hepatobiliary involvement, complication development, disease activity, endoscopic and clinical remission were compared between the early and late-onset groups.
Results: The mean age of the patients at the time of diagnosis was 49.2±17.5 years, and 53 (59.6%) were male. The mean age of late-onset patients at diagnosis was 66.3±5.5 years, and the mean age of early-onset patients at diagnosis was 35.8±10.7 years. Twenty-five (64.1%) of 39 late-onset patients were UC, 14 (35.9%) CD; Of 50 early-onset patients, 28 (56.0%) were UC and 22 (44.0%) CD. The mean follow-up period of the patients was 91.3±47.4 months, the mean follow-up time of the late-onset patients was 75.1±53.1 months, and the mean follow-up period of the early-onset patients was 103.9±38.5 months. Clinical (94% vs. 86.8%) and endoscopic remission rates (49% vs. 33.3%) and AZT toxicity (28% vs 20.5%) were similar in both groups (p>0.05). Mortality (33.3% vs. 2%) and complication rates in late-onset UC were higher in the late-onset patient group (32% vs. 7.1%) than in the early-onset patients (p<0.05). Although the development of malignancy was higher in the late-onset patient group than in the early-onset patients, it was not statistically significant (15.4% vs. 6%, p>0.05).
Conclusion: Late-onset patients are similar to early-onset patients in terms of disease course and drug side effects. The mortality rate is higher in late-onset patients. The rate of development of malignancy is higher in the advanced age group. Therefore, malignancy follow-up is important in this patient group.

Keywords: Inflammatory Bowel Disease, Ulcerative Colitis, Crohn's disease, late-onset, early onset, prognosis