Tarihi kentsel peyzaj kavramı çerçevesinde iklim değişikliği olgusunun yerel politika belgelerinde irdelenmesi: Eskişehir örneği
Examining the phenomenon of climate change in local policy documents within the framework of the historic urban landscape concept: The case of Eskişehir
Yazar: ZEHRA BETÜL KANLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AÇALYA ALPAN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ EVRİM KOÇ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kentsel koruma = Urban conservation ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
UNESCO'nun 2011 yılında yayınladığı Tarihi Kentsel Peyzaja İlişkin Tavsiye Kararı, kenti doğal ve beşerî öğeleri, yapılı çevresi ve kültürel pratikleri ile bir bütün olarak tanımlamakta ve kentlerde çeşitli tehditlere işaret etmektedir. Bu tehditlerin başında iklim değişikliği gelmekte olup çözüm için küresel boyutta farklı ölçeklerde çeşitli politika ve stratejilerin önerildiği, ancak önerilerin genelden özele dönüşemediği görülmektedir. Kent ölçeğindeki politika ve stratejiler, her kentin yerel bağlamının kendine özgü olması nedeniyle genel çözüm önerilerinin ötesine geçebilmelidir. Bu çerçevede tez, Eskişehir örneği üzerinden genel çözümlerin yanında yerel bağlamı ele alan çözümlerin nasıl geliştirilebileceğini irdelemeyi amaçlamaktadır. Amaç doğrultusunda tezde öncelikle tarihi kentsel peyzaj anlayışı üzerinden 'yerel bağlam' tanımlaması yapılmış, bu tanımlamanın iklim değişikliği ile ilişkisi ilgili uluslararası ve ulusal kurum ve kuruluşların yayınları ve bilimsel yazın üzerinden irdelenmiştir.  Ardından, Eskişehir Büyükşehir ve merkez ilçe belediyeleri Tepebaşı ve Odunpazarı Belediyeleri'nin 2006-2029 yılları arasındaki stratejik planları, faaliyet ve performans raporları ile iklim eylem planları,  yerel yönetim politika ve stratejilerinin yerel bağlamı ne düzeyde içerdiğini saptamak amacıyla çözümlenmiştir. Çalışmanın yıl aralığının belirlenmesinde, Eskişehir'deki ilk stratejik plan çıkış tarihi olan 2006 yılı referans alınmış,  veriler nitel veri analiz çeşitlerinden belge analizi ve özetleyici içerik analizi ile incelenmiştir. Analiz sonucunda Eskişehir kenti özelinde başlarda yerel bağlamı içeren bir planlama sürecinin hâkim olduğu gözlemlenirken yıllar içerisinde iklim olaylarının artmasının da etkisiyle güncelde küresel politikalardan doğrudan beslenen daha genel bir planlama sürecinin yürütüldüğü bulgusuna ulaşılmıştır. Alanyazın araştırmaları ve çalışmanın bulguları arasında ilişki kurularak, Eskişehir için tarihi kentsel peyzajın dört aracı üzerinden öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The UNESCO Recommendation on the Historic Urban Landscape (2011) defines cities as holistic entities integrating natural and human components, the built environment, and cultural practices, while highlighting key threats to urban areas, with climate change being the most critical. Although global policies and strategies addressing climate change have been proposed, they often fail to translate into solutions tailored to local contexts. Recognizing the uniqueness of each urban context, this thesis explores how solutions embracing the local context can complement general approaches, focusing on the case of Eskişehir. The study begins by defining the concept of "local context" through the lens of the historic urban landscape and examines its connection to climate change using publications by international and national organizations and relevant scientific literature. It then analyzes the strategic plans, activity and performance reports, and climate action plans of Eskişehir Metropolitan Municipality and the central district municipalities of Tepebaşı and Odunpazarı between 2006 and 2029. The year 2006 was chosen as the starting point, marking the introduction of strategic planning in Eskişehir. Qualitative methods, including document analysis and summative content analysis, were applied to examine the data. The findings indicate that while earlier planning processes in Eskişehir focused on local context, recent approaches have shifted towards generalized strategies influenced by global policies, partly due to the rising frequency of climate events. Based on the literature review and study results, recommendations tailored to Eskişehir's local context were developed through the four tools of the historic urban landscape approach.