Yetiştirici koşullarındaki türk saanen keçilerinde süt verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of milk production and quality traits of turkish saanen goats under field conditions
Yazar: MEHMET BARIŞ CİNOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYNUR KONYALI
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma yarı entansif yetiştirici koşullarında Türk Saanen keçilerinin süt verim özellikleri ile süt kompozisyonunun belirlenmesi, aynı işletmede yıllar bazında veya farklı yıllarda farklı işletmelerde laktasyon süreleri, laktasyon süt verimleri ve bileşenlerinin ortaya konması amacıyla yapılmıştır. Çalışma, T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından finanse edilen "Çanakkale İli Halk Elinde Türk Saanen Keçisinin Islahı Projesi" kapsamında yer alan seçilmiş toplam 9 işletmede 1093 baş Türk Saanen ırkı keçi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Laktasyon süreleri ve laktasyon süt verimlerine dair bilgiler değerlendirilerek analizler yapılmıştır. Günlük ortalama süt verimine ait en küçük kareler ortalaması işletmeler ortalaması 2,15 L olarak saptanmıştır. İşletme-Yıl, hayvanın yaşı, doğum tipi ve kontrol günü (her bir işletme-yıl için) istatistiksel olarak önemli etkiye sahiptir (Pişletme-Yıl=<0,0001, PYaş=<0,0001, PDoğum Tipi=<0,0012 ve PKontrol(İşletme-Yıl)=<0,0001,). Yaş ve doğum tipi arttıkça ortalama günlük süt verimi artmaktadır. Laktasyon süt verimine ilişkin işletmelerdeki en küçük kareler ortalama değeri 411,49 L olarak tespit edilmiştir. İşletme-Yıl, hayvanın yaşı ve doğum tipi laktasyon verimi üzerinde önemli bir farklılık oluşturmaktadır (Pişletme-Yıl=<0,0001, PYaş=<0,0001, PDoğum Tipi=<0,0199). Laktasyon süresi ise 187,22 gün olarak belirlenmiştir. Laktasyon süresi bakımından işletme-yıllar, yaşlar ve doğum tipi arasındaki farklılık istatistiksel olarak önemlidir (Pişletme-Yıl=<0,0001, PYaş=<0,0006, PDoğum Tipi=<0,0108). Gerek laktasyon verimi gerekse laktasyon süresi yaşla beraber artmakta, ancak çoğuz doğum oranı arttıkça laktasyon süresinde kısalma olduğu gözlenmektedir. Sütteki kuru madde oranı %8,36 ile %9,35 arasında değişirken süt yağı oranı en düşük %3,63, en yüksek %4,80 arasında tespit edilmiştir. İşletmelerdeki süt verim ve bileşenleri arasındaki farklılıklar istatistiksel olarak da önemlidir.
Ülkemiz koşullarında yetiştiricilerimizin kayıt tutma isteksizliği ve bilinçsizliği, özellikle süt verimi ve bileşenlerine ilişkin yapılabilecek ıslah çalışması açısından olumsuz bir etmen gibi görünmektedir. Bu bağlamda ek desteklemeler yapılabileceği gibi, kaliteye göre destekleme yapılması da teşvik edici olacaktır. Ayrıca, yetiştirici bilincinin artırılması, süt verim denetimlerinin doğru bir şekilde yapılması, uygun çevre koşullarının oluşturulması ve hayvanın özellikleri göz önünde bulundurularak daha pratik ve ekonomik yöntemlerin geliştirilmesi, toplanan verim kayıtlarının güvenilirliğini artıracaktır. 

Anahtar sözcükler: Laktasyon, Süt Verim, Süt Kompozisyonu, Türk Saanen

Abstract:
This study aimed at determining milk yield and composition of Turkish Saanen goats with specific emphasis on lactation period, lactation milk yield and composition on yearly basis or on different farms under semi-intensive husbandry conditions. The study was carried out with 1093 Turkish Saanen goats from 9 farms selected within the framework of "Territorial Turkish Saanen Goat Breeding under Field conditions in Çanakkale", which was supported by the Ministry of Agriculture and Forestry. Data on lactation period and milk yield of the goats were analyzed. Least square mean of the farms-year in daily milk yield was determined as 2.15 L. Farm-year, animal age, birth type and control day (for each farm-year) were found significant (PFarm-Year=<0.0001, PAge=<0.0001, PBirth Type=<0.0012 and PControl(Farm-Year)=<0.0001). As age and birth type increased, milk yield raised. Least square mean of the farms-year in terms of lactation milk yield was 411.49 L. Farm-year, animal age and birth type had significant effects on lactation yield (PFarm-Year =<0.0001, PAge=<0.0001, PBirth Type=<0.0199). Lactation period was determined as 187.22 days. In terms of lactation period, differences between farm-years, ages and birth type were significant (PFarm-Year=<0.0001, PAge=<0.0006, PBirth Type=<0.0108). Both lactation yield and lactation period increased with age. However, lactation period became shorter in contrast to increase in the ratio of multiple births. Solids not fats of milk changed from 8.36% to 9.35% and milk fat followed a similar pattern of a range between 3.63% and 4.80%. There are significant differences in the milk yield and compositions of the farms in the present study. 
Lack of courage and conciseness in the record keeping of the farmers under field conditions of our country is regarded as one of the threatening factors in the breeding studies on milk yield and composition. In this regard, subsidies and financial support based on milk quality can be encouraging. Moreover, accurate implementation of milk controls under field conditions as well as developments of more practical and economic methods with respect to environmental conditions, farmer's awareness and characteristics of animals will improve the reliability of yield records in the future.

Keywords: Milk Yield, Lactation Period, Lactation Milk Yield, Milk Control