Riskli bebeklerde telerehabilitasyon tabanlı aile merkezli hedef odaklı fizyoterapi yaklaşımının etkinliği ve ailesel faktörlerin fizyoterapideki rolü
Effectiveness of telerehabilitation-based family-centered goal-directed physiotherapy approach in high risk of infants
Yazar: AYÇA EVKAYA ACAR
Danışman: DOÇ. DR. ESRA PEHLİVAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Riskli bebekler için telerehabilitasyon tabanlı aile merkezli hedef odaklı fizyoterapi yaklaşımının etkinliğini ve ailesel faktörler üzerine etkisini araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Düzeltilmiş yaş 0-12 aylık 26 riskli bebek ve ailelerini dahil ettiğimiz çalışmamızda randomize 2 grup oluşturularak 12 hafta boyunca Telerehabilitasyon grubuna (TG) fizyoterapist eşliğinde gerçek-zamanlı video-konferans yöntemiyle haftada 1-gün ve anne tarafından haftada 2-gün egzersiz yapılırken; Klinik Gözlem grubuna (KG) ayda 1-kez egzersiz eğitim verilen anne tarafından haftada 3-gün egzersiz uygulandı. Egzersizler bebeğin nörogelişimsel seviyesine göre belirlendi ve seanslar 30-45 dakika sürdü. Tedavilerin etkinliği Hammersmith Yenidoğan Nörolojik Muayene (HYNM), Bayley Bebek ve Çocuk Gelişimi Değerlendirme Ölçeği-III (Bayley-III) ve Hedefe Ulaşma Ölçeği (HUÖ) ile değerlendirildi. Ailelere ise Bilinçli Farkındalık Ölçeği, Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği (DASS-21), Ebeveyn Özyeterlik Ölçeği (EÖYÖ), Eş Destek Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Anne-Bebek Bağlanması Ölçeği uygulandı.
Bulgular: Tedavi öncesi demografik veriler, nörogelişimsel değerlendirmeler ve anketler açısından gruplar-arası anlamlı fark yoktu (p>0,05). Tedavi sonrasında TG'de Bayley-III-bilişsel, Bayley-III-dil, Bayley-III-motor, HYNM ve HUÖ değerlendirmelerinde anlamlı gelişme görüldü (p<0,05). KG'de ise HYNM ve Bayley-III-dil değerlendirmelerinde anlamlı gelişme görülürken (p<0,05); Bayley-III-bilişsel, Bayley-III-motor ve HUÖ değerlendirmelerinde anlamlı gelişme görülmedi (p<0,05). Tedavi sonrasında TG lehine Bayley-III-bilişsel, Bayley-III-motor, HYNM ve HUÖ değerlendirmelerinde fark bulunurken (p<0,05); Bayley-III-dil açısından fark yoktu (p<0,05). Anketlerde TG'de tedavi sonrası DASS-21 tüm değerlerinde ve EÖYÖ'de anlamlı iyileşme gözlendi (p<0,05).
Sonuç: Telerehabilitasyon tabanlı aile merkezli hedef odaklı fizyoterapi bebeğin bilişsel, motor ve nörolojik gelişimi açısından KG'ye göre daha etkili bulundu. Telerehabilitasyon çeşitli nedenlerle sık klinik ziyaret sağlayamayacak aileler ve bebekleri için erken müdahale sürecinde avantaj sağlayabilir.

Abstract:
Aim: To examine the effectiveness of telerehabilitation-based family-centered goal-directed physiotherapy approach and its effect on familial factors for high-risk of infants.
Materials and Methods: In our study, in which we included 26 high-risk infants with corrected-ages 0-12 months and their families, 2 randomized groups were formed and during 12 weeks, in telerehabilitation group (TG), exercise performed once-a-week with physiotherapist with real-time videoconferencing, exercise was performed twice-a-week by mother. In clinic observation group (CO), exercise was performed three-per-week by mother, who was given exercise training in clinic once-a-month. The exercises were determined according to the baby's neurodevelopmental level and the sessions lasted 30-45 minutes. The efficacy of treatments was evaluated with Hammersmith Infant Neurological Examination, Bayley Scales of Infant and Toddler Development-III (Bayley-III) and Goal Attainment Scale (GAS). Mindful Attention Awareness Scale, Depression, Anxiety and Stress Scale (DASS-21), Parental Self-Efficacy Scale (PSES), Spouse Support Scale, Multidimensional Perceived Social Support Scale, Mother-Infant Attachment Scale were administered to the families.
Results: There was no significant difference between the groups in terms of pre-treatment demographic datas, neurodevelopmental evaluations, and questionnaires (p>0.05). After treatment, significant improvement was observed in Bayley-III-cognitive, Bayley-III-language, Bayley-III-motor, HINE, and GAS in TG (p>0.05). In CO, significant improvement was observed in HINE and Bayley-III-language evaluations (p<0.05); no significant improvement was observed in Bayley-III-cognitive, Bayley-III-motor and GAS evaluations (p<0.05). After the treatment, there was a significant difference in the evaluations of Bayley-III-cognitive, Bayley-III-motor, HINE, and GAS in favor of TG (p<0.05); there was no difference in Bayley-III-language (p<0.05). According to the questionnaires, significant improvement was observed in all DASS-21 values and in PSES after treatment in TG (p<0.05).
Conclusion: Telerehabilitation-based family-centered goal-oriented physiotherapy was found to be more effective than CO in terms of the baby's cognitive, motor and neurological development. Telerehabilitation may provide an advantage in the early intervention process for families and their babies who cannot make frequent clinic visits for various reasons.