Ortaöğretim tarih dersinde bireysel ya da grup olarak yapılan şehir tarihçiliği proje çalışmalarının öğrencilerin başarı ve tutumuna etkisi: Ankara örneği
Effect of urban historiography project studies, carried out individually or in groups on history lessons of the secondary education, on success and attitude of students: Ankara sample
Yazar: SERAP ESİNER
Danışman: PROF. DR. NECDET HAYTA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kent tarihi = Urban history ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Tarih dersi = History lesson ; Tarih öğretimi = History teaching ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Ortaöğretim'in iki farklı okul türünde Anadolu Meslek Lisesi ve Anadolu Lisesi'nde okuyan, Ankara şehir tarihi ile ilgili bir projede bireysel ya da grup olarak çalışan ve çalışmayan öğrencilerin tarih dersine olan başarısını ve tutumunu incelemektir. Bu araştırmada, Anadolu Meslek Lisesi ve Anadolu Lisesi öğrencilerinin ve Ankara'da çalışan tarih dersi öğretmenlerinin tarih dersinde sınıf dışı öğretim tekniklerine verdikleri öncelik sıralaması da belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada, ortaöğretim öğrencileriyle tarih dersi aracılığıyla, Ankara şehir tarihi, şehrin sembolü olan anıtsal yapıları, şehre özgü çeşitli konuları araştıran ve inceleyen proje çalışmaları yapılmıştır. Bu araştırmada, deneysel desen kullanılmıştır.Araştırma, araştırmacının öğretmen olarak görev yaptığı okullar olan Çankaya İMKB Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi'nde ve Dikmen Ayhan Sümer Anadolu Lisesi'nde gerçekleştirilmiştir. 2007-2008 eğitim öğretim yılında Anadolu Meslek Lisesi'ndeki öğrenciler (N= 119); 2008-2009 eğitim öğretim yılında ve 2009-2010 eğitim öğretim yılında Anadolu Lisesi'ndeki öğrenciler (N= 124) ve yine 2009-2010 eğitim öğretim yılında Ankara'da görev yapan Tarih öğretmenleri (N= 42) çalışma grubunu oluşturmuştur.Anadolu Meslek Lisesi'nde ve Anadolu Lisesi'nde araştırmaya katılan öğrencilere (N=243), 40 soruluk çoktan seçmeli ön test, son test başarı testi, 20 tutum cümlesinden oluşan ön test, son test tutum ölçeği, sınıf dışı öğretim teknikleri anketi uygulanmıştır. Ankara şehir tarihi projesi çalışan öğrenciler (N=55), proje çalışması sonrasında öz değerlendirme formu doldurmuşlardır. Ayrıca bu öğrencilerin Ankara şehir tarihi projesi çalışması yapmalarının kişisel gelişimlerine etkisi hakkında görüşleri yazılı olarak alınmıştır. Ankara'da görev yapan tarih öğretmenlerinden ulaşılabilen kadarına (N=42), derslerinde sınıf dışı öğretim tekniklerinin hangisini öncelikle kullandıklarını belirleyebilmek için, sınıf dışı öğretim teknikleri anketi kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen veriler istatistiksel işlemlerden aritmetik ortalama (x?), standart sapma (s), frekans (f), yüzde (%), tek yönlü varyans analizi, t testi kullanılarak analiz edilmiştir. Öğrenci ve öğretmenlere uygulanan anket sonuçlarından elde edilen veriler için betimleyici istatistikler, ilgili tablolarda verilmiştir. SPSS 17.0 programı ile istatistiki işlemler yapılmıştır. .05 manidarlık düzeyinde, elde edilen verilerin anlamlı olup olmadıklarına bakılmıştır.Bulgular, başarı ön testi ve son testi okul türüne, cinsiyete, proje uygulama durumuna ve sınıf değişkenine göre incelendiğinde, okul türüne göre, Anadolu Lisesi'nde okuyan öğrencilerin ön test ve son test başarı puan ortalamalarının, Anadolu Meslek Lisesi'nde okuyan öğrencilerden daha yüksek olduğu; kız ve erkek öğrenciler açısından incelendiğinde, ön test ve son test başarı puanlarının cinsiyete göre farklılık göstermediği ancak kız öğrencilerin ön test ve son test puan ortalamalarının erkek öğrencilerden daha yüksek olduğu; proje uygulayan ve uygulamayan öğrencilerin ön test başarı puanları arasında farklılık olduğu; son test başarı puanları arasında farklılık olmadığı ve proje uygulamayan öğrencilerin ön test ve son test puan ortalamalarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sınıf değişkenine göre başarı testinin değerlendirilmesinde ise, ön test başarı testi puanları sınıflara göre farklılık göstermiştir. Araştırmada, proje uygulayan öğrencilerin proje konularından aldıkları ön test puan ortalamaları ile son test puan ortalamaları arasında anlamlı fark ortaya çıkmıştır. Proje çalışan öğrencilerin son test başarı puan ortalamaları, ön test puan ortalamalarından daha yüksektir.Araştırmada öğrencilerin tarih dersine yönelik tutumunu belirleyebilmek için, ön test ve son test olarak okul türüne, cinsiyete, proje uygulama durumuna ve sınıf değişkenine göre bir tutum ölçeği uygulanmıştır. Okul türüne göre değerlendirildiğinde, Anadolu Meslek Lisesi'nde okuyan öğrencilerin daha yüksek ön test tutum puanları olduğu görülmüştür. Son test puan ortalamalarının okul türüne göre farklılık göstermediği, son test puan ortalamaları bakımından Anadolu Meslek Lisesi öğrencilerinin daha yüksek tutum puan ortalamasına sahip olduğu belirlenmiştir. Erkek öğrencilerin ön test tutum puan ortalaması kız öğrencilerinkinden daha yüksek çıkmıştır. Son test tutum puanları ise, cinsiyete göre farklılık göstermemiş ancak erkek öğrencilerin daha yüksek son test puan ortalamalarına sahip oldukları sonucu ortaya çıkmıştır. Proje uygulamayan öğrencilerin daha yüksek ön test tutum puan ortalamalarına sahip olduğu; son test tutum puan ortalamalarının proje uygulama durumuna göre farklılık göstermediği, puan ortalamaları bakımından incelendiğinde ise proje uygulamayanların daha yüksek son test puan ortalamasına sahip olduğu görülmüştür. Sınıf değişkenine göre öğrenci tutumlarıyla ilgili sonuçların değerlendirilmesinde sınıflar arasında ön test ve son test öğrenci tutum puanları arasında farklılık görülmemiştir. Ayrıca tarih dersi tutum ölçeğinin ön test ve son test puanları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı ancak puan ortalamaları bakımından son test puan ortalamalarının, ön test puan ortalamasından daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Proje çalışan öğrenciler proje çalışmasından sonra öz değerlendirme formunu doldurarak, proje süreçlerini değerlendirmişlerdir. Hem bireysel ve hem de grup projesi çalışan öğrenciler, yaptıkları çalışmaları oldukça yüksek oranlarda olumlu olarak değerlendirmişlerdir.Öğrencilere sınıf dışı öğretim tekniklerinden proje, ödev, sergi, görüşme ve gezi sorulmuş ve öğrenci öncelik sıralamaları okul türü, cinsiyet, proje çalışma durumuna göre incelenmiştir. Araştırmada, ankete katılan tarih öğretmenlerinin, sınıf dışı öğretim tekniklerinden sırasıyla ödevi, projeyi ve geziyi daha fazla tercih ettikleri ortaya çıkmıştır. Araştırmadaki bazı tarih öğretmenlerinin sınıf dışı öğretim tekniklerinden proje, sergi, görüşme, hatta geziye derslerinde isteseler bile çeşitli nedenlerden hiç yer veremedikleri sonucu çıkmıştır.Bu bulgular ışığında ortaöğretimde şehir tarihi öğretimine ve yapılabilecek başka bilimsel araştırmalara dair öneriler sunulmuştur. Bu araştırma, tarih öğretimi ile öğrencilere Ankara şehir tarihini anlatmanın mümkün olduğunu göstermeye çalışmıştır.Anahtar Kelimeler: Şehir tarihi, Ankara şehir tarihi, tarih öğretimi, proje çalışması, başarı, tutum, sınıf dışı öğretim teknikleri.

Abstract:
The objective of this study is to examine success and attitude of students, working and not working individually or in groups in a project related to urban history of Ankara, receiving education in two different kinds of schools, which are Anatolian Vocational High School and Anatolian High School. Within the scope of this research, effort has been made to determine the priority order, attached to teaching techniques, used out of the classroom, by students of Anatolian Vocational High School and Anatolian High School, and history lesson teachers, working in Ankara. In the research, with students of secondary education, through history lesson, project studies have been conducted on Ankara city history, monumental structures, which are the symbol of the city, and various subjects related to the city. In this research, an experimental design has been used.The research has been conducted in Çankaya İMKB Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi and Dikmen Ayhan Sümer Anadolu Lisesi, where the researcher officiates as a teacher. The study group comprised of students, receiving education in Anatolian Vocational High School in 2007-2008 education term (N= 119); students in Anatolian High School in 2008-2009 education term and 2009-2010 education term (N= 124) and history teachers, officiating in Ankara in 2009-2010 education term (N= 42).Students, participating in the research in Anatolian Vocational High School and Anatolian High School (N=243) have been applied a preliminary multiple choice test of 40 questions, a final test success test, a preliminary test, comprising of 20 attitude sentences, a final test attitude scale, a survey of teaching techniques, applied out of the classroom. Students, studying in Ankara city history project (N=55), filled in self-evaluation form subsequent to the project study. Furthermore opinions of the said students on effect of conducting a urban history project of Ankara on their individual development, were received in writing. On a specific number of history teachers, officiating in Ankara (N=42), a survey of teaching techniques, used out of the classroom for the purpose of determination of the one, used primarily in their courses, has been applied.The data, obtained in the research, have been analyzed through use of arithmetic mean (x?), standard deviation (s), frequency (f), percentage (%), single direction variance analysis, t test among statistical processes. Descriptive statistics for the data, obtained from the survey results, applied on students and teachers, have been given in the relevant tables. Statistical processes have been conducted with regard to SPSS 17.0 programme. At a significance level of .05, it has been examined whether the obtained data were significant or not.When the findings are examined according to preliminary success test and final test school type, gender, project implementation status, and classroom variance, It has been found out that according to school type, preliminary test and final test success point averages of students, receiving education in Anatolian High School, are higher than those of students, receiving education in Anatolian Vocational High School; whereas when examined in terms of girls and boys, preliminary test and final test success points do not vary according to gender; however preliminary test and final test point averages of girls are higher than boys; there are differences between preliminary test success points of students, applying and not applying the project; there is a not a difference between the final test success points, and preliminary test and final test point averages of students, not applying the project, are higher. Whereas in evaluation of the success test according to classroom variance, preliminary test success test points have differed according to classes. In the research a significant difference has been found out between the preliminary test point averages and final test point averages, obtained from the project subject matters. Final test success point averages of students, working in the project, are higher than preliminary test point averages.In the research in order to determine attitudes of students as to the history class, an attitude scale has been applied according to school type, gender, project implementation status, and class variance as preliminary and final test. When evaluated according to school type, it is evident that students, receiving education in Anatolian Vocational High School, have obtained higher preliminary test attitude points. It has been determined that final point averages have not differentiated according to school type, Anatolian Vocational High School students have obtained a higher point average in terms of final test point averages. It has been found out that preliminary test attitude point average of boys is higher than that of girls. Whereas the final test attitude points have not differentiated according to gender; however it has been determined that boys have obtained a higher final test point average. It is evident that students, not implementing project, have obtained a higher preliminary test attitude point averages; their final test attitude point averages have not differentiated according to project implementation status; whereas when examined in terms of point averages, it is evident that those, not implementing projects, have obtained a higher final test point average. In evaluation of results related to student attitudes according to classroom variance, no difference has been obtained between preliminary test and final test student attitude points. Furthermore it has been understood that there is not a significant difference between preliminary test and final test points of attitude scale of history class; however that in terms of point averages, final test point averages are higher than that of preliminary test point average. Students, working in the project, filled in a self-evaluation form subsequent to the project study; and have evaluated project processes. Students, having worked both individually and in groups, have evaluated the studies, they have created, as positive to a higher extent.Project, homework, exhibition, discussion, and touring, which are the teaching techniques out of the classroom, have been asked to students, and student priority rankings have been examined according to school type, project study type. In the research, it has been found out that history teachers, participating in the survey, prefer homework, project and touring, which are among teaching techniques out of the classroom, to a high extent, given in order. The result has been found that some history teachers in the research, do not give place to project, exhibition, discussion, even touring, which are among teaching techniques out of the classroom, even if they wanted. In the light of these findings, suggestions have been put forward with regard to city history teaching in the secondary education and other scientific researches, which can be conducted. This research has tried to indicate that through history teaching, it is possible to tell Ankara urban history.Key words: Urban history, Ankara urban history, history teaching, project study, success, attitude, teaching techniques, used out of the classroom.