Sanat yapıtlarında kolektif ve bireysel belleğin mekân ile ilişkisi
The relationship of collective and individual memory with space in works of art
Yazar: MERVE KAYACI
Danışman: DOÇ. DR. SENİHA ÜNAY SELÇUK
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu tezde bellek kavramının "yer" ile kurduğu ilişkisi incelenmiştir. Mekân, belleğin bir çeşit önkoşulu olarak incelenmiştir. İki kavramın birbiri ile olan ilişkisi, bellek kavramı ekseninde hatırlama ve unutma pratiklerinin mekânı etkileme biçimine değinilmiştir. Bu tezin temel motivasyonu artık mevcut olmayan bir mekânın sakininin geçmişi imgelemede kullandığı görsel kaynaklardır. Bu kapsamda belleğin ve mekânın kolektifliği ve bireyselliğine değinilmiştir. Bireysel belleğin ve kolektif belleğin mekânlarının sanatta nasıl değerlendirildiği incelenmiştir.
Modern dönemde bellek kavramını mekân aracılığı ile göstergeleştiren sanatçıların üretimlerine değinilmiştir. Bir bellek metaforu olarak kamusal alanlar anıt ve meydanlar aracılığı ile kolektif belleğe yönelik birleştirici bir misyon üstlendiği saptanmıştır. Resmi tarihe dayanaklık eden bu mekân ve formların sanat yapıtlarında kolektif belleği temsilen kullanıldığı saptanmıştır. Belleğin bir diğer alanı olarak "hane" bireysel olanın mahremiyeti ile kişisel bellek ile özdeşleşmiştir. 
Modern yaşamın arenası olarak kent ve kentsel dönüşüm projeleri mekânsal yıkımları beraberinde getirmiştir. Bu kapsamda Ankara ili Keçiören ilçesinde yer alan gecekondu mahallesinin yıkımı sonrası bu mahallenin belleği sakinlerine ait nesneler ve anlatılar aracılığı ile sanat yapıtına dönüştürülmüştür.

Anahtar Sözcükler: Bellek, Kamusal Alan, Kentsel Dönüşüm, Kolektif Bellek, Mekân

Abstract:
In this thesis, the relationship between the concept of memory and "place" is examined. The memory of the place has been set as a kind of precondition. The relationship between the two concepts on the axis of the concept of memory touched upon how the practices of remembering and forgetting affect the space. The main motivation of this thesis; is the resources that the inhabitants of a place that no longer exists use to imagine the past. In this context, the collectivity and individuality of memory and space are touched upon. It has been evaluated how individual memory and collective memory transform spaces in art. In the modern period, the works of artists who symbolized the concept of memory through space were discussed. It has been a determined that public spaces, as a metaphor for memory, assume a unifying mission towards collective memory through monuments and squares. It has been determined that these spaces and forms, which are based on official history, are used in works of art to represent collective memory. As another domain of memory, 'home' is associated with the privacy of the individual, namely with personal memory.The city as the arena of modern life and urban transformation projects have brought about spatial demolitions. In this context, after the demolition of the shantytown neighborhood located in the Keçiören district of Ankara province, The memory of this neighborhood has been transformed into an artwork through the belongings and narratives of the neighborhood residents.

Anahtar Sözcükler: Collective Memory, Memory, Public Space, Space, Urban Regeneration