Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalında 2016-2021 yılları arasında izlenmekte olan tüberkülozlu çocuk olgularda tedavi yan etkilerinin incelenmesi
Investigation of treatment side effects in pediatric tuberculosis cases being followed between 2016-2021 in Uludağ University, Department of pediatric infectious diseases
Yazar: FATMA BETÜL SEYMEN
Danışman: PROF. DR. SOLMAZ ÇELEBİ
Bursa Uludağ Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bursa = Bursa ; Tedavi = Treatment ; Toksisite = Toxicity ; Tüberküloz = Tuberculosis ; Çocuklar = Children ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
Uludağ Üniversitesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalında 2016-
2021 yılları arasında tüberküloz (TB) tanısı ile tedavi alan 94 hasta retrospektif 
olarak incelenmiştir. Hastaların %52'si akciğer tüberkülozu olup; %6,4'ünde 
ise birden fazla tutulum bölgesi mevcuttur. En sık görülen akciğer dışı TB, %14 
hastada gözlenen TB lenfadenittir. Tüberküloz temas öyküsü %38,3 olarak 
saptanmıştır. Temas ile akciğer tutulumu arasında anlamlı bir ilişki 
bulunmuştur (p<0,001). Hastaların %77,8 'inde tüberkülin deri testi (TDT) 
pozitif sonuçlanmıştır. Temas ile profilaksi arasındaki ilişki anlamlı 
bulunmuştur (p=0,005).En sık başvuru yakınması %18,18 ile öksürük olup bunu %16,53 ile ateş
yüksekliği, %11,57 ile halsizlik izlemektedir. Hastaların %26'sının fizik 
muayenesi normal saptanmıştır. Akciğer grafisinde en sık (%41,3) saptanan 
bulgu infiltrasyon iken en az (%3,8) saptanan bulgu kavitedir. Toraks BT'de en 
sık saptanan bulgu %27,01 lenfadenopati olup, bunu infiltrasyon, buzlu cam 
ve tomurcuklu dal görünümü izlemektedir. Hastalarda %18'inde ARB pozitif, 
%23,4'ünde PCR pozitif ve %20,21'inde kültür pozitif saptanmıştır. 
Tedavi süresi akciğer TB'de ortalama 9,6 ay ve akciğer dışı TB' de ise 
ortalama 10,3 aydır. Hastaların %46'sında yan etki görülmüştür. En sık görülen 
yan etki %22,34 ile hepatotoksisitedir. Hepatotoksisite ve ürik asit yüksekliği 
ortalama 15 gün, GİS (gastrointestinal) yan etkiler ise 11 gün sürmüştür. 
Tedavi değişikliği yapılanların %71,4'ünde birden fazla yan etki olup 
istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0,001). Hastaların %38,6'sında yan etki tekrar 
etmiştir. Yan etki sonrası sekel görülmemiştir. Hastaların %84'ünde tam 
iyileşme görülmüş, TB bağlı ölüm görülmemiştir.
Çocukluk çağı TB sıklığında azalma görülmesine rağmen dünyada ve 
ülkemizde çok önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam etmektedir. TB 
hastalığı ile ilgili toplum bilincinin oluşturulması hastalık ile mücadelede çok
önemlidir.

Abstract:
Ninety-four patients who received treatment with the diagnosis of 
tuberculosis (TB) in Uludağ University Pediatric Infectious Diseases 
Department between 2016-2021 were retrospectively analyzed. 52% of the 
patients had pulmonary tuberculosis; On the other hand, 6.4% have more than 
one involvement site. The most common extrapulmonary TB is TB 
lymphadenitis, observed in 14% of patients. The history of tuberculosis contact 
was found to be 38.3%. A significant relationship was found between contact 
and lung involvement (p<0.001). Tuberculin skin test (TST) was positive in 
77.8% of the patients. The relationship between contact and prophylaxis was 
significant (p=0.005).
The most common complaint was cough (18.18%) followed by fever
(16.53%) and weakness (11.57%). 26% of the patients had normal physical 
examination at the time of diagnosis. The most common (41.3%) finding on 
chest X-ray is infiltration, while the least (3.8%) finding is cavity. The most 
common finding on thorax CT is lymphadenopathy in 27.01%, followed by 
infiltration, ground glass, and bud branch appearance. ARB positive in 18%, 
PCR positive in 23.4% and culture positive in 20.21% of patients were 
determined.
The mean duration of treatment is 9.6 months in pulmonary TB and 10.3 
months in extrapulmonary TB. Side effects were observed in 46% of the 
patients. The most common side effect is hepatotoxicity with 22.34%. 
Hepatotoxicity and uric acid elevation lasted an average of 15 days, and GIS 
(gastrointestinal) side effects lasted 11 days. There was more than one side 
effect in 71.4% of the patients who had a change in treatment, which was 
statistically significant (p<0.001). Side effects recurred in 38.6% of the patients. 
No sequelae were observed after side effects. Recovery was observed in 84% 
of the patients, and no TB-related death was observed.
Despite the decrease in the incidence of childhood TB, it continues to 
be a very important public health problem in the world and in our country. 
Creating public awareness about TB disease is very important in the fight 
against the disease. 
Key words: Tuberculosis, child, side effects, hepatotoxicity.