Tüketicilerin coğrafi işaretli gıda ürünlerine yönelik tutumları üzerine araştırma
Research on consumer's attitudes towards geographically indicated food products
Yazar: FİDAN JAFAROVA
Danışman: PROF. DR. SÜPHAN NASIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Coğrafi işaretler = Geographical indications ; Gıda ürünleri = Food products ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketici duyarlılığı = Consumer reshoring ; Tüketici tutumları = Consumer attitudes

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, tüketicilerin coğrafi işaretli gıda ürünlerine yönelik tutumlarını belirlemek ve bu tutumlarına göre profillendirme yaparak tüketici gruplarını ortaya koymaktır. Bu amaçla, tüketicilerin coğrafi işaretli ürünlere yönelik farkındalık düzeyleri, etiketlere yönelik tutumu, coğrafi işaretlemenin sağladığı faydalara yönelik tutumu, tüketicilerin coğrafi işaretli ürünlere yönelik daha fazla ödeme istekliliği ve satın almaya yönelik tutumu incelenmiştir. Araştırma verileri 2021 yılı Mart ve Nisan aylarında toplanmıştır ve araştırmaya 695 kişi katılmıştır. Anket yoluyla elde edilen tüm veriler SPSS 26.0 programı ile değerlendirilmiştir. Tüketicilerin coğrafi işaretlemeye yönelik tutumlarıyla ilgili tüketici profillerini ortaya çıkarmak için kümeleme analizi yapılmıştır.  Kümele analizinin sonucunda şüpheci, savunucu ve olumsuz tüketici profilleri ortaya çıkmıştır. Çoğunluğu 18-35 yaş arasında tüketicilerden oluşan şüpheciler, diğer tüketici profilleriyle kıyaslandığında coğrafi işaretli ürünlere yönelik tutumlarıyla ilgili kararlarında tam olarak emin olmayan grup olmuştur. Diğer tüketici profillerinden farklı olarak en fazla tüketici sayısı ve aynı zamanda kadın katılımcıların yüksek oranda olması savunucular grubunda görülmektedir. Savunucu tüketiciler coğrafi işaretli ürünlere yönelik çok olumlu tutum içinde olan tüketici kümesini temsil etmektedir. Son olarak, üçüncü kümeyi oluşturan olumsuz tüketiciler genç tüketici popülasyonundan oluşmaktadır. Olumsuz tüketici profili coğrafi işaretlemeye yönelik olumsuz tutum içinde olan, coğrafi işaretlemenin ekonomik destek, kültür ve gelenek, kalite ve güvenirlik açısından faydaları olduğunu düşünmeyen, aynı zamanda coğrafi işaretli ürünlere yönelik daha fazla fiyat ödeme istekliliği ve satın alma eğilimi içinde olmayan en olumsuz küme olmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to determine the attitudes of consumers towards geographicallly marked food products and to reveal consumer groups by profiling according to these attitudes. For this purpose, the awareness level of consumers towards geographical indications, their attitude towards labels and towards the benefits of geographical indications, consumers' willingness to pay more for geographical indications and their attitude towards purchasing were examined. Research data were collected in March and April 2021 and 695 people participated in the research. All data obtained through the questionnaire were evaluated with the SPSS 26.0 program. Cluster analysis was conducted to reveal consumer profiles related to consumers' attitudes towards geographical indications As a result of the cluster analysis, skeptical, defensive and negative consumer profiles emerged. Skeptics, mostly consumers between the ages of 18-35, were the group that was not entirely sure in their decisions regarding their attitudes towards geographical indications when compared to other consumer profiles. Unlike other consumer profiles, the highest number of consumers and also the high percentage of female participants are seen in the defensive group. Defensive consumers represent the cluster of consumers who have a very positive attitude towards geographical indications. Finally, the negative consumers constituting the third cluster consists of the young consumer population. Negative consumer profile has a negative attitude towards geographical indications and does not think that geographical indication has benefits in terms of economic support, culture and tradition, quality and reliability, and is not willing to pay more prices for geographical indications and is not inclined to purchase.