Tâvûs b. Keysân ve tefsir ilmindeki yeri
Tâvûs b. Keysân and his place in tafsir
Yazar: FATMA TOPÇU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET BAĞÇİVAN
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Tâbiûnun önde gelen şahsiyetlerinden ve İslâm düşünce tarihinde mühim bir yeri olan Tâvûs b. Keysân (ö. 106/725), Yemen'de dünyaya gelmiş büyük bir âlimdir. O, İslâmî ilimlerin birçok alanında eğitim almış, özellikle tefsir, hadis, fıkıh ve kıraat gibi disiplinlerde adından söz ettirmiş ve görüşlerine başvurulmuştur. Müfessir, Mekke ve Medine'ye seyahatler yapmak suretiyle pek çok sahâbenin ilim halkasına katılarak onlardan ders almıştır. O, özellikle Mekke'de, Abdullah b. Abbas'ın (r.a.) yanında uzun süre kalarak başta tefsir olmak üzere birçok alanda ondan ilim tahsil etmiştir. Bu nedenle rivâyetlerinin çoğu Abdullah b. Abbas'a (r.a.) dayanmaktadır. İlmî yönden çok yönlü yetişen ve tabiûn nezdinde tefsir alanında en bilgili kişi olarak tanınan Tâvûs'un kendine ait müstakil bir eseri bulunmamaktadır.  Onun görüşleri daha çok Kütüb-i Sitte gibi hadis kitaplarından, tefsirlerden, yine ulûmü'l-Kur'ân ve tabakât eserlerinden öğrenilmektedir. Bu çalışmanın yapılmasının en önemli saiki Mekke Ekolü'nün önemli müfessirlerinden sayılan ve Abdullah b. Abbas'ın (r.a.) en önemli öğrencilerinden biri olan Tâvûs'un tefsire dair görüşlerini anlatan müstakil bir çalışmanın olmamasıdır. Bu meyanda araştırmanın amacı Hz. Peygamber'in (s.a.v.) eğitiminden geçen ve vahyin indiği dönemi bizzat gözlemleyen sahâbenin ve özellikle de İbn Abbas'ın (r.a.) ilmî mirasını koruyup bugüne aktarılmasına katkı sunan Tâvûs b. Keysân'ın tefsir metodolojisini inceleyerek, tefsir geleneğine olan etkisini ortaya koymaya çalışmaktır.

Abstract:
Tavus b Keysan (d. 106/725), a prominent figure among the leading personalities of the Tabi'un and holding significant importance in the history of Islamic thought, was born in Yemen. He is recognised as a distinguished scholar. He received education in various fields of Islamic sciences, particularly renowned for his contributions to disciplines such as interpretation (tasfir), hadith, Islamic jurisprudence (fiqh) and Qur'anic recitation (kiraat). As a commentator, he gained prominence by undertaking journeys to Mecca and Medina, participating in the scholarly circles of numerous companions, and benefiting from their teachings. Especially in Mecca, he spent a considerable amount of time alongside Abdullah b. Abbas (may Allah be pleased with him), acquiring knowledge from him in various fields, particularly in interpretation. Hence, the majority of his narrations trace back to Abdullah b. Abbas (may Allah be pleased with him). Tavus, who received versatile scholarly training and was recognised among the Tabi'un as the most knowledgeable person in the field of interpretation, did not have an independent work of his own. His viewpoints are predominantly derived from hadith collections such as Kutub al-Sittah, interpretations, as well as works on the sciences of the Qur'an and biographical dictionaries. The most significant motivation behind conducting this study is the absence of an independent work discussing the interpretation views of Tavus, who is considered one of the prominent commentators of the Meccan School and one of the most important students of Abdullah b. Abbas (may Allah be pleased with him). In this context, the aim of the research is to examine the methodology of interpretation of Tavus b. Keysan, who not only passed through the teachings of the Prophet Muhammad (peace be upon him) but also directly observed the periof of revelation, thereby contributing to the preservation and transmission of the scholarly legacy of the companions, particularly Ibn Abbas (may Allah be pleased with him), to the present day. The objective is to elucidate his impact on the tradition of interpretation by analysing his approach.