Türk resim sanatında biçim kavramı ve Mübin Orhon'un resimlerinde soyutlama anlayışı
The concept of from in Turkish art and abstraction concept in Mübin Orhon's paintings
Yazar: GÜNAY BAKIRCILAR
Danışman: DOÇ. DR. PELİN AVŞAR KARABAŞ
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Biçim = Form ; Orhon, Mübin = Orhon, Mübin ; Resim sanatı = Painting art ; Ressamlar = Painters ; Sanat eserleri = Artistic works ; Soyut resim = Abstract painting ; Soyutlama = Abstraction ; Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
Resim sanatının ilerleme sürecinde 19. yüzyılda meydana gelen toplumsal ve psikolojik sorunlar, sanatçılarda yeni bir biçim dili oluşturmaya yönelmiştir. Avrupa Resim Sanatı'nda 1910'lardan sonra soyut anlatımda, Kübizm'in önderliğinde, Geometrik soyutlama, Dadaizm, De Stijl, Süprematizm gibi çeşitli akım başlıkları altında toplanabilen soyut yaklaşımlar gelişmiştir. Avrupa'nın yanı sıra Türkiye'de Türk Resim Sanatı'ndaki ilerleme süreci Cumhuriyet Dönemi ile belirginleşen Batı resim anlayışının etkileri oldukça görülmekle birlikte soyutlama alanında gelişmeler 1940'lı yıllardan sonra ortaya çıkmıştır. Çağdaş Türk Resmi'nde yer alan soyutlama sınıflandırılması; Geometrik Soyutlamacılar, Geometrik Non–Figüratifler, Lirik Soyutlamacılar, Lirik Non- Figüratifler'dir. Biçimci anlayış kapsamında eserler üreten Türk ressamlar arasında Adnan Çoker, Ferruh Başağa, Zeki Faik İzer, Devrim Erbil, Abidin Dino, Bedri Rahmi Eyüboğlu ve Mübin Orhon olarak bilinmektedir. Türk Resim Sanatına soyut kavramını çok iyi bir şekilde aktaran sanatçılardan biri olan Mübin Orhon'un gerek Paris sanat ortamında yaşadığı tecrübeler gerekse ruhsal ve psikolojik resim analizleri Çağdaş Türk Resmini önemli bir yere getirmiştir. Lirik non-figüratif soyutlama anlayışı bağlamında Mübin Orhon'un ve sanat hayatı içerisinde bulunduğu eserlerinde retrospektif açıdan dönemleri;  Geometrik Soyut Dönem, Lekesel Soyut Dönem, Şiirsel Soyut Dönem ve Monokrom Dönem olarak sıralanabilir.  Sanatçı resimlerinde, tema olarak kullandığı yalınlık ve genellikle iki karşıt lekenin değerlerinden oluşan resimler üretmiştir.  Orhon'un sanatının en belirgin dönemi olan Monokrom Dönemi'nde sadece renk ve ışığın ön planda olduğu aynı zamanda Mevlana'ya uzanan mistik bir içerik arayışında biçimsel değerleri derin bir duyuş özüne kavuşturması günümüz sanatında yeni bir ifade biçimi olarak ilham kaynağı niteliğindedir.

Anahtar Kelimeler: Biçim, Türk Resim Sanatı, Soyut Sanat, Mübin Orhon

Abstract:
In the development progress of pictorial art, the social and psychological problems  which occured in the 19th century led artists to create a new concept of form. After 1910, in the pictorial art of Europe, with the lead of Cubizm there have been different approaches in the abstract expression  that can be categorized under headlines like Geometrical Abstraction, Dadaism, De Stijl and Suprematism. After 1940's, it can be seen rather the understanding of Western Painting  became more apparent in the Republic Period and had impressions on the progress of abstraction in Turkish Painting as well as in Europe. Categorization of Abstraction in Modern Turkish Painting is like; Geometrical Abstraction, Geometrical Non-Figuratives, Lyrical Abstraction and Lyrical Non-Figuratives. Adnan Çoker, Ferruh Başağa, Zeki Faik İzer, Devrim Erbil, Abidin Dino, Bedri Rahmi Eyüboğlu and Mübin Orhon are rather known artists who produce works with understanding of Formalism. The experiences of Mübin Orhon's, who transmitted the Concept of Abstraction to the Turkish Painting very successfuly, in the artistic environment in Paris and his spiritual and psychological painting analysis have brought Turkish Painting to a special place. In the context of the understanding of Lyrical Non-Figurative Abstarction, Mübin Orhon and his paintings can be listed in a retrospective periods like; Geometrical Abstraction Period, Staining Absctract Period, Poetic Abtraction Period and Monochrome Period. Artist produced works consist of the values of two opposite  stain and simplicity which he also used as a theme in his paintings. In Orhon's art, Monochrome Period, which is only colour and light takes a place in foreground, is the most distinct period and a source of inspiration as a new way of expression because in the mystic searche of content that affected by Mevlana , it leads the formal values to a deeply sensational essence.

Keywords: Format, Turkish Painting Art, Abstract Art, Mübin Orhon