Tip 2 diyabetli bireylerde diyetsel faktörlerin inflamatuvar belirteçler ve serum adiponektin düzeyi üzerindeki etkisi
Effect of dietary factors on inflammatory markers and serum adiponectin levels in patients with type 2 diabetes
Yazar: TUBA YALÇIN
Danışman: PROF. DR. NESLİŞAH RAKICIOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Derece: Doktora, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Adiponektin = Adiponectin ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diyet = Diet ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Serum = Serum ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Bu çalışmada, yeni tanı almış Tip 2 diyabetli bireylerde diyetsel faktörlerin, serum adiponektin ve inflamatuvar belirteçlerin düzeyi üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya, 19-64 yaş aralığındaki, hekim tarafından yeni Tip 2 diyabet tanısı almış gönüllü 46 birey (vaka grubu) ile sağlıklı 30 birey (kontrol grubu) katılmıştır. Bireylerin antropometrik ölçümlerinin yanında rutindeki serum total kolesterol, trigliserit, düşük, çok düşük ve yüksek dansiteli lipoprotein, tiroid stimulan hormon ve insülin direnci ile ilişkili biyokimyasal değerlerine (açlık kan glikozu, glikolize Hemoglobin, açlık insülin, insülin direnci) bakılmıştır. Bireylerin serum adiponektin düzeyi ile inflamasyon varlığını belirlemek amacıyla serum C-reaktif protein, Tümör nekröz faktör-α ve interlökin-6 değerlerine bakılmıştır. Besin tüketim durumunu değerlendirmek için 2 günlük bireysel besin tüketim kaydı alınmıştır. Araştırmanın sonunda; diyabetli bireylerin beden kütle indeksi, vücut yağ miktarı, yağ yüzdesi, bel çevresi, bel/kalça oranı ve bel/boy oranı değerlerinin kontrole göre yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Bununla birlikte, diyabetli bireylerde VLDL kolesterol, TG, insülin direnci ile ilişkili bulgular ve CRP düzeyi, kontrole göre anlamlı şekilde yüksek, HDL kolesterol düzeyi ise düşük bulunmuştur (p<0,05).  Diyabetli erkeklerde antropometrik ölçümler ile açlık insülin, HOMA-IR, CRP ve TNF-α arasında anlamlı pozitif ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,05). Diyabetli kadınlarda ise bel/kalça oranı ile açlık insülin ve HOMA-IR arasında, BKİ ve yağ kütlesi yüzdesi ile de CRP ve adiponektin arasında anlamlı pozitif ilişki gözlenmiştir (p<0,05). Diyabetli bireylerde adiponektin ile insülin direnci ilişkili bulunmamıştır (p>0,05). Her iki gruptaki bireylerin diyetlerinin glisemik indeks/glisemik yükü yüksektir. Diyabetik bireylerin diyetlerinin Gİ ve GY değerleri ile inflamatuvar belirteçler ve insülin direnci bileşenleri arasında anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir. Bu bireylerde inflamatuvar belirteçler, diyetin karbonhidrat yüzdesi ile pozitif ilişkili; posa içeriği ile negatif ilişkili bulunmuştur  (p<0,05). Enerji ve diğer makro besin ögeleri ile inflamatuvar belirteçler ve adiponektin arasında anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir (p>0,05). Sonuç olarak özellikle diyabet riski olan bireylerde, vücutta inflamasyon varlığını belirlemek önemlidir. Sistemik inflamasyonu etkileyen beslenme ve yaşam tarzı ile ilgili faktörlerin tanımlanması, vücuttaki oksidatif-antioksidan denge ve inflamatuvar durumu belirlemede ve diyabetik hastalardaki morbidite ve mortaliteyi azaltmada yardımcı olacaktır. Diyabetik bireylere fizyolojik durumlarına uygun yeterli, dengeli ve antioksidan bileşenler yönünden çeşitlilik sağlayarak beslenmeleri önerilmelidir.

Abstract:
The aim of this study was to determine the effect of dietary factors on serum adiponectin and inflammatory markers in newly diagnosed Type 2 diabetic subjects. This study was conducted with 46 newly diagnosed Type 2 diabetic subjects (case group) and 30 healthy volunteers who determined by the physician (control group), between ages 19-64 years old.  In addition to the anthropometric measurements, routine biochemical values (serum total cholesterol, triglyceride, HDL, LDL, VLDL, TSH) and insulin resistance components (fasting blood glucose, HbA1c, fasting insulin, HOMA-IR) were analyzed. Serum CRP, TNF-α, and IL-6 levels were measured to determine the presence of inflammation and serum adiponectin levels were also assessed. Dietary food record was taken for 2 days to assess the nutritional status of the individuals. The values of BMI, fat mass, percentage of fat mass, waist circumference, waist/hip ratio and waist/height ratio were found to be higher in diabetic individuals than controls (p<0.05).  However, diabetic subjects had lower levels of HDL cholesterol but TG, VLDL cholesterol levels and insulin resistance values were significantly higher according to the healthy volunteers (p<0.05). It was determined that there was a significant positive correlation between anthropometric measurements and fasting insulin, HOMA-IR, CRP and TNF-α values in male diabetic subjects (p<0.05). In diabetic females, there were a significant positive correlation between waist/hip ratio, and fasting insulin, HOMA-IR (p<0.05). In addition, in the same group, there was a positive correlation between BMI, percentage of fat mass and serum CRP, adiponectin. There was no relationship between adiponectin level and insulin resistance in diabetic subjects (p>0.05). It was found that the dietary GI/GL of individuals were high in both group. There was no significant relationship between the dietary GI/GY and inflammatory markers and insülin resistance components in diabetic group (p>0,05). In this group, the inflammatory markers were positively associated with % carbohydrate of the diet but were negatively associated with dietary fiber (p<0.05). Inflammatory markers and adiponectin levels were not significantly correlated with energy and other macro nutrients. As a result, it is important to determine the presence of inflammation in the body especially in individuals at risk for diabetes. Identification of nutritional and lifestyle factors that affect systemic inflammation may help to determine the oxidative-antioxidant balance and inflammatory state and also reduce morbidity and mortality in diabetic patients. It should be recommended that provide dietary diversity and adequate and balanced nutrition in terms of antioxidant compounds accordance with the physiological conditions of the individual.