Böbrek taş hastalığı modelı̇nde urtica dioica bı̇tkı̇sı̇nı̇n koruyucu ve tedavı̇ edı̇cı̇ etkı̇lerı̇
Preventive and therapeutic effects of urtica dioica in kidney stone disease model
Yazar: RÜMEYSA MACİDE KAYA
Danışman: PROF. DR. GÖKSEL ŞENER
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek taşları = Kidney calculi ; Etilen glikoller = Ethylene glycols ; Kalsiyum oksalat = Calcium oxalate ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Urtica dioica L. = Urtica dioica L. ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Amaç: Bu çalışmada böbrek taşı hastalığı modelinde, Urtica dioica (UD) etanol ekstresinin taş oluşumunu önleyici ve olası tedavi edici etkilerinin araştırılması hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem: 40 adet erişkin Spraque Dawley sıçan kontrol, etilen glikol (EG), UD ile ön tedavi ve tedavi olmak üzere dört gruba ayrılmıştır (n=10). Taş hastalığı, 8 hafta süresince %0,75 EG'nin içme suyuna ilavesi ile oluşturulmuştur. Kontrol grubuna 8 hafta normal içme suyu verilmiş ve gastrik gavajla taşıyıcı uygulanmıştır. Koruyucu gruba, 8 hafta boyunca EG ile eş zamanlı UD (700 mg/kg) oral olarak uygulanmış, tedavi grubuna ise 8 hafta EG uygulanmış son 4 hafta UD (700 mg/kg) uygulaması yapılmıştır. 8 haftanın sonunda 24 saatte toplanan idrar örneklerinde kalsiyum, sitrat, oksalat ve fosfat düzeyleri bakılmış ve kanda kreatinin ve üre tayinleri yapılmıştır. Böbrek dokularında, glutatyon (GSH), malondialdehit (MDA), kaspaz-3, N-asetil-β- glukozaminidaz (NAG), 8-hidroksi-2′-deoksiguanozin (8-OHdG), tümör nekroz faktörü alfa (TNF-α) tayinleri ve histopatolojik değerlendirmeler yapılmıştır.
Bulgular: EG grubunda idrarda kalsiyum ve sitrat seviyeleri kontrole göre anlamlı olarak azalırken oksalat seviyeleri yükselmiş; kanda ise kreatinin ve üre artmıştır. UD tedavisi bu parametreleri anlamlı olarak geri çevirmiştir. EG uygulaması sonucu MDA, 8-OHdG ve TNF-α seviyeleri ve kaspaz-3 ile NAG aktivitesi artarken, UD tedavi grubunda bu değerler azalmıştır. GSH seviyeleri EG grubunda azalmış, UD ön tedavi grubunda artmıştır. Histopatolojik incelemeler sonucu UD ile tedavi edilen gruplarda iyileşmeler olduğu gözlemlenmiştir.
Sonuç: Sonuçlar, Urtica dioica'nın böbrek taşlarının hem önlenmesinde hem de tedavisinde etkili olduğunu ve bu etkinin altında yatan mekanizmanın, UD'nin antioksidan ve antiinflamatuvar etkisi olabileceğini düşündürmektedir.
Anahtar Sözcükler: Urtcia dioica, etilen glikol, inflamasyon, kalsiyum oksalat, oksidatif stres.

Abstract:
Aim: In this study, we aimed to evaluate the possible preventive and therapeutic effects of Urtica dioica (UD, single nettle) ethanol extract on the kidney stone disease. 
Materials and methods: Forty adult Sprague-Dawley rats were divided into four groups (n = 10): control, ethylene glycol (EG), UD preventive group, UD treatment group. Stone formation was induced by adding 0,75% EG to their drinking water. The control group was given normal drinking water for 8 weeks and was administered vehicle by gastric gavage. UD (700 mg/kg) was given orally for 8 weeks to the preventive group and for last 4 weeks to the treatment group, respectively. At the end of the 8 weeks, 24-hours urine was obtained, and calcium, citrate, oxalate and phosphate levels were measured. In blood samples creatinine and urea levels, in tissue samples glutathione (GSH), malondialdehyde (MDA), caspase-3, N-acetyl-β-glucosaminidase (NAG), 8-hydroxy-2-deoxyguanosine (8-OHdG), tumor necrosis factor, alpha (TNF-α) levels were measured. Histopathological analyses were also performed in tissue samples.
Findings: In 24-hour urine samples, calcium and citrate levels were decreased and oxalate levels were increased in EG group. In addition, serum levels of creatinine and urea were increased in EG group. Tissue MDA, 8-OHdG and TNF-α levels, and caspase-3 and NAG activities were elevated in EG group while GSH level was decreased in EG group. On the other hand, UD treatment reversed these changes where histological examination also showed an improvement in UD treated groups. 
Conclusion: Our results suggest that UD is effective both in prevention and treatment for kidney stones. The mechanism underlying this effect may be the antioxidant and anti-inflammatory effects of UD. 
Keywords: Urtica dioica, ethylene glycol, inflammation, calcium oxalate, oxidative stress.