Yaratıcı düşünmenin desteklendiği yapılandırmacı yaklaşıma uygun öğretimin 11. sınıf öğrencilerinin kimyasal tepkimelerde enerji konusundaki kavramalarına ve çizimlerine etkisi
The effect of teaching in accordance with the constructivist approach in which creative thinking is supported on 11th grade students' conceptions and drawings on energy in chemical reactions
Yazar: MELİKE ATAÇ
Danışman: DOÇ. DR. HAKKI KADAYIFÇI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kimya = Chemistry
Dizin: Enerji = Energy ; Kimya eğitimi = Chemistry education ; Kimyasal tepkimeler = Chemical reactions ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Yapılandırmacı öğrenme = Constructivist learning ; Yaratıcılık = Creativity ; Çizim = Drawing

Özet:
Bu çalışmanın amacı yaratıcı düşünmenin desteklendiği yapılandırmacı yaklaşıma uygun öğretimin 11. sınıf öğrencilerin kimyasal tepkimelerde enerji konusundaki kavramalarına ve ilgili konudaki imgelerini yansıttıkları çizimlerinin doğruluğuna ve ayrıntılığına etkisini incelemektir. Araştırma tasarımı olarak son test kontrol gruplu yarı deneysel desen tercih edilmiştir. 2021 yılında Ankara ilindeki bir devlet lisesinde gerçekleştirilen araştırmanın katılımcılarını biri deney diğeri kontrol grubu olarak rastgele seçilen iki sınıfta öğrenim gören öğrenciler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem grubu uygun örnekleme yöntemi kullanılarak seçilmiştir. Deney grubunda dersler yapılandırmacı yaklaşıma dayanan öğrencilerin aktif öğrenmesini teşvik edici yöntemlerden biri olan 5E öğretim modeli ile işlenmiş; öğretim modelinin aşamalarında yaratıcı düşünme etkinliklerine yer verilmiştir. Kontrol grubunda ise dersler genel olarak öğretmen merkezli geleneksel öğretim yaklaşımıyla işlenmiş; öğretimin hedefleri, ders materyallerinin seçimi, dersin işleyişi tamamen öğretmenin kontrolünde gerçekleştirilmiştir. İç geçerliği artırmak amacıyla iki grupta da dersler araştırmacıdan farklı olan dersin öğretmeni tarafından gerçekleştirilmiştir. Öğretim pandeminin seyri nedeniyle uzaktan çevrimiçi olarak gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından geliştirilen; kimyasal tepkimelerde enerji ön bilgi testi, kimyasal tepkimelerde enerji kavram testi, kimyasal tepkimelerde enerji çizim ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca uygulama sonrasında bazı katılımcıların görüşleri alınmıştır. Araştırmanın sonucunda değerlendirilen verilere göre öğretim öncesinde katılımcıların, konuyla ilgili önbilgilerin yaklaşık üçte ikisine sahip olduğu belirlenmiştir. Uzaktan gerçekleştirilen öğretimde öğrencilerin kamera ve ses açarak derse katılımlarının düşük olduğu görülmüştür. Uygulama sonrasında katılımcıların kavrama düzeylerinin yüksek olmadığı ve katılımcıların ortalama olarak kavram testindeki soruların yarısından azını doğru olarak yanıtladıkları tespit edilmiştir. Katılımcıların özellikle sistem-çevre, oluşum ısısı, molar ısı, iç enerjideki değişim, entalpi değişiminin yönü, Hess yasası uygulamaları konularında zorluklar yaşadıkları belirlenmiştir. Yaratıcı düşünmenin desteklendiği yapılandırmacı yaklaşımla gerçekleştirilen öğretimin, geleneksel öğretime göre katılımcıların konuyu kavramalarında daha etkili olduğu görülmüştür. Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin çizimlerinin doğruluğu ve ayrıntılığı arasında anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. Ancak katılımcıların çizimlerin doğruluk ve ayrıntılılık puanları arasında yüksek düzeyde korelasyon bulunmuştur. Çalışmada yaratıcı düşünmenin desteklendiği yapılandırmacı yaklaşıma uygun öğretim, geleneksel öğretime göre öğrencilerin kimyasal tepkimelerde enerji konusunu kavramalarında daha etkili olurken onların çizimlerinin doğruluğu ve ayrıntılığına etkisi olmadığı belirlenmiştir. Bu araştırmadan elde edilen bulgulara göre öğrenci görüşleri incelendiğinde; geleneksel öğretimin öğrencilerin fikirlerinde daha az değişikliğe neden olduğu, öğrenilenlerin ne işe yaradığının belirsizliği motivasyonlarını düşürdüğü; yaratıcı düşünmenin desteklendiği yapılandırmacı yaklaşımla daha iyi anlamamanın sağlandığı ve özellikle günlük hayattan örneklerin anlaşılmayı kolaylaştırdığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of teaching in accordance with the constructivist approach in which creative thinking is supported, on 11th-grade students' conceptions of energy in chemical reactions and the accuracy and detail of their drawings reflecting their images on the related subject. As the research design, a quasi-experimental design with a post-test control group was preferred. In 2021, the participants of the study, which was conducted in a public high school in Ankara, were students studying in two classes randomly selected as one experimental group and one control group. The sample group of the study was selected using the convenience sampling method. In the experimental group, the lessons were taught with the 5E teaching model, which is one of the methods that encourage active learning of students based on the constructivist approach; creative thinking activities were included in the stages of the teaching model. In the control group, the lessons were generally taught with a teacher-centered direct instruction based on the behavioral learning approach and traditional teaching approach; the objectives of the teaching, the selection of the course materials, and the operation of the course were completely under the control of the teacher. In order to increase internal validity, the lessons in both groups were conducted by the teacher of the lesson, who was different from the researcher. Due to the course of the pandemic, the teaching was carried out remotely online. Developed by researchers as data collection tools; energy preliminary test in chemical reactions, energy concept test in chemical reactions, and energy drawing scale in chemical reactions were used. In addition, opinions of some participants were obtained after the application. According to the data evaluated at the end of the research, it was determined that the participants had about two-thirds of their prior knowledge of the subject before the teaching. In distance education, it was observed that students' participation in the lesson through turning on the camera and sound was low. After the application, it was determined that the comprehension levels of the participants were not high, and the participants answered less than half of the questions in the concept test correctly on average. It was determined that the participants had difficulties, especially in the system environment, heat of formation, molar heat, change in internal energy, direction of enthalpy change, and Hess's law applications. It has been seen that teaching carried out with the constructivist approach, in which creative thinking is supported, is more effective in the participants' understanding of the subject compared to traditional teaching. It was determined that there was no significant difference between the accuracy and detail of the drawings of the experimental and control groups. However, a high level of correlation was found between the accuracy and detail scores of the participants' drawings. In the study, it was determined that while teaching in accordance with the constructivist approach, where creative thinking is supported, is more effective in students' understanding of energy in chemical reactions than traditional teaching, it has no effect on the accuracy and detail of their drawings. According to the findings obtained from this study, when the students' opinions were analyzed, it was concluded that traditional teaching caused less change in students' ideas, and the uncertainty of what they learned decreased their motivation; the constructivist approach, in which creative thinking is supported, provides a better understanding and especially examples from daily life facilitate understanding.