Örgütsel yaşamda sessizlik olgusu: Akademik örgütlerde biçimsel gruplardaki sessizlik üzerine nitel bir araştırma
Silence phenomenon in organizational life: Qualitative research on silence within the formal groups in academic organizations
Yazar: NURAY AKAR
Danışman: PROF. DR. AYFER FERDA ERDEM
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences ; İşletme = Business Administration
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Sessizlik = Silence ; Siyasal davranış = Political behavior ; Örgütsel davranış = Organizational behavior ; Örgütsel iletişim = Organizational communication ; Örgütsel sessizlik = Organizational silence ; Öğretim üyeleri = Instructors

Özet:
Bu çalışma, akademik örgütlerde biçimsel gruplardaki sessizlik davranışının öncüllerinin ve anlamlarının açığa çıkarılmasını amaçlamaktadır. Bu doğrultuda nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim yaklaşımı benimsenerek, söz konusu spesifik bağlamda sessizliği tecrübe etmiş 36 öğretim üyesinin (profesör, doçent ve yardımcı doçent) katılımıyla derin ve geniş kapsamlı bir inceleme gerçekleştirilmiştir. Bu noktada temel veri geliştirme aracı olarak yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakat tekniğine başvurulmuştur. Ayrıca veri zenginliği sağlayabilmek adına verilerin çeşitlendirilmesi yoluna gidilerek gözlem, ön görüşme ve doküman incelemesi gibi veri toplama araçları da kullanılmıştır.
Elde edilen bulgular akademik örgütlerde biçimsel gruplardaki sessizliğin psikolojik (risk algısı, etkili olmayacağı inancı ve kendini gizleme niyeti), sosyo-kültürel (sosyal öğrenme ve toplum kültürü), bireysel (taktik sergileme eğilimi, örgütsel pozisyon ve deneyim düzeyi), durumsal (toplantının atmosferine ve gündemine ilişkin özellikler), yönetsel (yönetim anlayışı, kararların dayatılması, ekipçilik anlayışı ve oybirliği beklentisi), örgütsel bağlama (bireyler arası ilişki, grup ve güç dinamikleri) ve sisteme ilişkin (yükseköğretim sistemi) faktörlere bağlı olarak geliştiğini ortaya koymuştur. Diğer taraftan araştırma verilerinin içine gömülü olan anlamlar kazılarak tümevarımsal değerlendirmelerde bulunulmuş ve akademik örgütlerde biçimsel gruplardaki sessizliğin politik bir davranış biçimini yansıttığı sonucuna varılmıştır.
Bu çerçevede söz konusu çalışma, spesifik bağlamına özgü güçlü tespitleriyle örgütsel yaşamdaki sessizlik olgusuna yönelik özgün tanımlamalar ve farklı anlayışlar geliştirmiştir. Bu anlamda daha sonraki çalışmalara rehberlik edebilecek önemli ipuçları sağlamakta, ayrıca konuya ilişkin araştırılmayı bekleyen birtakım yeni sorulara da ışık tutmaktadır.



Anahtar Kelimeler: Sessizlik, politik davranış, nitel yöntem, olgubilim araştırması, akademik örgütler, biçimsel gruplar, Türkiye.

Abstract:
This study aims to reveal the antecedents and meanings of silence behavior within the formal groups in academic organizations. To this end, a deep and comprehensive investigation was performed on 36 academic staff (professor, associate professor and assistant professor), who had experienced silence in the mentioned context, by using the phenomenological approach as a qualitative method. At this point, semi-structured in-depth interview technique was used as a tool to generate the basic data. Furthermore, other data collection tools such as observations, pre-interviews and document analysis were also used to triangulate and enrich the data.
The findings revealed that silence within the formal groups in academic organizations was caused due to psychological factors (risk perception, belief of futility and intention to disguise oneself), socio-cultural factors (social learning and national culture), individual factors (tactical execution tendency, organizational position and experience level), situational factors (atmosphere and agenda of the meeting), managerial factors (management style, imposition of decisions, mentality of setting up one's own cadre in management and expectation of unanimity), factors attributed to the organizational context (interpersonal relations, group and power dynamics), and the system (system of higher education). On the other hand, inductive assessments were made by digging the grounded meanings of the research data, and it was concluded that silence reflects a form of political behavior within the formal groups in academic organizations.
Within this framework, this study puts forth original definitions and different understandings related to the silence phenomenon in organizational life with its notable findings specific to the context. In this sense, it gives important clues to guide further research and sheds light upon some new research questions that need to be studied in this field.


Keywords: Silence, political behavior, qualitative method, phenomenological research, academic organizations, formal groups, Turkey.