BİST'te yer alan imalat sektörü firmalarının sermaye yapılarının belirleyicileri
Determinants of the capital structures of manifacturing sector companies in BIST
Yazar: FEDAİ UZUN
Danışman: PROF. DR. MEHMET METE DOĞANAY
Çankaya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Sermaye yapısı = Capital structure

Özet:
Sermaye yapısını etkileyen faktörlerle ilgili olarak çok sayıda literatür çalışması yapılmıştır. Bu tezin konusu da günümüzde sermaye yapısının hangi faktörlerden etkilendiklerini ortaya koymaktır. Literatürde daha önceki çalışmaların büyük bir kısmı sermaye yapısını etkilen firmaya özgü faktörleri ele almışlardır. Bu çalışmada, Borsa İstanbul'da (BIST) işlem gören 60 imalat sektörü firmasının 2011-2022 döneminde hangi sermaye yapısı teorisini/teorilerini takip ettikleri, firmaya özgü faktörlerin yanı sıra makroekonomik faktörler de dahil edilerek panel veri analizi yöntemi ile incelenmiştir. Çalışma kapsamında bağımlı değişken olarak toplam kaldıraç oranı ve açıklayıcı değişken olarak ise; büyüklük, varlık yapısı, karlılık, likidite, borç dışı vergi kalkanı (BDVK), halka açıklık oranı, piyasa değeri/defter değeri (PD/DD), gayrisafi yurt içi hasıla (GSYİH) büyüme oranı ve faiz oranı kullanılmıştır. Statik dengeli panel veri analizi kullanılarak yapılan testler sonucunda rassal etkiler modeli ve Arellano, Froot & Roger Robust (Cluster) tahmincisinin kullanılması uygun görülmüştür. 
Çalışmanın sonuçlarına göre, kurulan modelimizde firma büyüklüğü ve halka açıklık oranı değişkenleri ile kaldıraç oranı arasında pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Firma büyüklüğü değişkeni dengeleme teorisini, halka açıklık oranı ise finansman hiyerarşisi teorisini destekler niteliktedir. Karlılık, likidite oranı ve GSYİH büyüme oranı değişkenleri ile kaldıraç oranı arasında negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiş olup, bu ilişki finansman hiyerarşisi teorisine uygun bulunmuştur. Diğer yandan, varlık yapısı, BDVK, PD/DD oranı ve faiz oranı değişkenleri ile kaldıraç oranı arasında pozitif bir ilişki bulunmasına rağmen istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Elde edilen bulgular, BİST'de yer alan imalat sektörü firmalarının sermaye yapılarını belirlerken genellikle finansman hiyerarşisi teorisine göre hareket ettiklerini göstermektedir. Sonuçlar, imalat sektöründeki firmaların değerlendirilmesine önemli ölçüde katkı sağlamakta ve yöneticilerin optimal düzeyde bir sermaye yapısına nasıl ulaşabileceklerini göstermekte olup, literatürde daha önce yapılan çalışmalarla da uyumlu bulunmuştur.

Abstract:
Numerous literature studies have been conducted on the factors affecting the capital structure. The subject of this thesis is also to reveal which factors affect the capital structure today. Most of the previous studies in the literature have addressed the firm-specific factors that affect the capital structure. In this study, which capital structure theory(s) followed by 60 manufacturing sector companies traded in Borsa Istanbul (BIST) in the period of 2011-2022, were examined by panel data analysis method, including macroeconomic factors as well as firm-specific factors, In the scope of the study, the total leverage ratio as the dependent variable and size, asset structure, profitability, liquidity, non-debt tax shield (NDTS), free float ratio, market value/book value (MV/BV), gross domestic product (GDP) growth rate and interest rate are used as the explanatory variables. As a result of the tests performed using static balanced panel data analysis, it was deemed appropriate to use the random effects model and Arellano, Froot & Roger Robust (Cluster) estimator.
According to the results of the study, a positive and statistically significant relationship was found between the firm size, free float ratio variables and the leverage ratio in our established model. The firm size variable supports the trade-off theory. Free float ratio variable supports pecking order theory. A negative and statistically significant relationship was found between the profitability, liquidity ratio, GDP growth rate variables and the leverage ratio, and these relationships were found to be compatible with the pecking order theory. On the other hand, although there are positive relationships between asset structure, NDTS, MV/BV ratio, interest rate variables and leverage ratio, it was not statistically significant. The findings show that the manufacturing sector firms in the BIST generally act according to the pecking order theory when determining their capital structures. The results contribute significantly to the evaluation of firms in the manufacturing sector and show how managers can achieve an optimal capital structure, and are consistent with previous studies in literatüre.