İstanbul'un görselliğinde görüntü-kavram yorumu olarak köprü
Bridge as an image-notion interpretation in the visuality of Istanbul
Yazar: GİZEM KAYA
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA UZ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Görüntülerin sesi, metni hareketi de içine aldığı bir zamanı yaŞıyoruz.Bu değişim, metinleri görüntüselleştirdiği gibi görüntüleri de kavramlaştırmaktadır.
içerisinde yaşadığımız yüzyılda hem algılarımız hem de bize sunulan pek çok olay görüntüler üzerinden tariflenir.Yüzyılımızın olayları çığır açan birkaç önemli fotoğrafla fragmanlaştırılabilir.
Kavramlar,nesnelerin veya olayların ortak özelliklerini kapsayan ve onları bir ortak ad altında toplayan genel tanımlardır. Gündelik hayatta görselliğin etkin bir rol alması,kavramları yalnızca kelimelerin ifadeleri olmaktan kurtarır.
Tez; yeni bir tanım olarak sunduğu "görüntü-kavram" ile görsellere farklı bir bakış, okuma şekli getirir. "Görüntü-kavram"lar, görüntüleri okuma ve anlamlandırmaya yönelik filtrelerdir.
Düşünce imge ile başlar imaja, forma, duyguya dönüşür. Modern hayat kendini görüntüler, gösteriler üzerinden sunar, tarifler. Dünya nüfusunun büyük çoğunluğu kentlerde yaşamaktadır. şehir statüsüne bürünen kırsal alanların sayısı da gün geçtikçe artmaktadır. Dünyanın görüntüsü gün geçtikçe değişmektedir. Hava fotoğrafları bu değişimin birer fragmanlarıdır. Post-fordist dönem kentleri birer metaya dönüştürmüştür. Görsellik bu metanın temel aracı,bazen de bir tür makyajıdır.
Tez; kente ve kent görselliğine görüntü-kavram tanımıyla yeni bir bakma biçimi önerir. Bu yüzyılın iki kaçınılmaz öğesinin "görüntü-kavram"larla yeni bir algılanma,anlamlandırma Ģeklidir.
Ġstanbul, panoramik topoğrafyası ve birbirine bakıĢ sunan iki kıyısı ile kendini bakıĢa sunan, izleten bir kenttir. Silüetinin tarihsel geçmiĢi incelendiğinde, bu görselliğin ve topoğrafik formların yapılarla da pekiĢtirilmesi, belirginleĢtirilmesi çabası okunur. Yeterli görsel kaydın üretilmemesi, üretilenlerin korunmama çabası, görselliğin sansürlerle birlikte yeni ifade yolları araması bu coğrafyadaki görsellik okumalarını çok daha ilgi çekici kılmaktadır.
Tezin amacı; Ġstanbul görselliğine görüntü-kavram tanımıyla bir algılama yolculuğuna çıkarmaktır. Bu yolculuk kentin görselliğinde ve görüntüsel değiĢiminde en belirleyici kentsel öğenin köprü olduğu sonucuna varır. Köprü, Ġstanbul‟un görüntü-kavramıdır. Ġstanbul‟un bir nakarat gibi tekrarlanan kıtalararası köprü, uygarlıklararası köprü,medeniyetler arası köprü, anadolu- avrupa, doğu- batı, geleneksel – modernin birleştirici köprüsü …. gibi popülist söylemlerini kendisinde toplar. Buna ek olarak; Boğaz köprülerinin inĢası kenti kıyı kenti olmaktan kopartıp, yerel bir ölçekten metropoliten ölçeğe taşımıştır. ivmelenerek artan kent nüfusu geniş otoyollar,yüksek yoğunluklu yapılar,istanbul‟un çeperindeki beş kenti kendine katması gibi, kentin görünümünü her geçen gün değiştiren etkiler yaratmaktadır.
Tez metodolojisinde; görüntülerin bazı teknik ve artistik özelliklerini kullanır. Nasıl ki yapıları anlamak için form, strüktür,malzeme, inşa edildiği dönem gibi belli elementleri sorunsallaştırıyorsak, görüntülerin de anlamlarını ve retoriğini anlayabilmemiz için belli elementlerini kullanmamız gerekir.Bu teknik ve artistik yapıtaşları "görüntü-kavramı" sistematize ederek, bir bakma aracına dönüşmesini sağlamaktadır. Bu metodoloji görsel ürünlerin belli başlıklar altında gruplanabilmesini için de önemlidir. Aksi taktirde her görsel ürün, simgelediği anın donmuş birer yansımaları olarak kalacaktır. Meseleyi anlamsal ve deneysel kılan öğe "görüntü-kavram"dır. Örneğin fon, görsel bir üründe konuyu ve odağı belirgin kılmak için kullanılır. Köprü de istanbul görselliğinde olayların mekan, anlam ve konumlarının alt metinlerini vermesi amacıyla fon olarak kullanılmaktadır. Piksel dijital görüntülerin yapıtaĢıdır. Tezdeki bu bölümde hava fotoğraflarında yapılar görüntünün pikselleri gibi yorumlanıp kent için büyüklük, ölçek sorgulamasına gidilmiştir. Blur ; görüntünün soyutlanıp geriye ya anlamın yada duygunun kalmasıdır.Bu bölüm köprünün görüntüyle direkt ilişkisinden ayrıştırıp kavramın anlamsal,duygusal tanımlarına, yorumlarına odaklanır.Çünkü köprü yalnızca görüntüsel anlamlar taşımaz,kavramsal olarak da bu kentin önemli bir parçasıdır.Galata, Haliç, Unkapanı, Boğaz köprüleri inşa edilmeden önce de su istanbul için bir bağ- köprü işlevi taşımakta idi. inşa edilmiş bu köprüler bu görüntü-kavramın maddeselleşmiş yansımalarıdır.
istanbul için köprü hem maddesel hem de görüntüsel hem de anlamsal karşılıkları olan bir kavramdır. Kent görselliğinde değiĢim eĢikleri ile köprüler arasında görselliğe de yansıyan bir sonuç çıktığı için görüntü-kavram olarak köprü ele alınmıĢtır.Kentler her geçen gün değiĢiyor. Bu da kentin görüntüsel arkeolojisinin ne kadar zengin olabileceğinin bir kanıtı. Her katman bu katmanların her birinin korelatif ilişkisi yeni bir söz söyleyebilecek güçte.
Bu çalışma benim açımdan "görselliğe bakışımı dönüştüren üzerine derinlikli düşünmemi sağlayan bir süreci başlattı ve benim için burada son bulmayacak.Çalışmanın görsellik ve kent üzerine çalışmalar yapacak araştırmacıların da projelerine katkı sağlamasını umut ediyorum.

Abstract:
We live in a time when the images include voice, text and motion. This change visualizes the text as well as it conceptualizes the images.
In the century we live in, both our perceptions and many events offered us are identified over the images. The incidents of our century can be fragmented by some important groundbreaking photograph.
The concepts are general descriptions including common features of the objects and events and gathering them under a common name. In daily life, that the visuality plays an important role keeps the concepts from only being the descriptions of the words.
The thesis brings a different perspective and reading type to the visuals with "image-notion" offered as a different description. "Image-notions" are the filters for reading and understanding the images.
Thought begnis with imagination and then it turns into the image, form and emotion. Modern life displays itself, it offers over the demostrations and identifies. Vast majority of world population lives in the cities. The number of rural areas assuming the status of the city is increasing day by day. The image of the world is changing day by day. Air photographs are a fragment of this change. The cities of post-fordist era changed into a meta. VĠsuality is the basic tool of this meta; it is a kind of make-up.
Thesis offers a new way of looking at the city and city visuality with the definition of "image-notion". Two essential elements of this century is a new form of perception with "image-notions".
Ġstanbul is a city offering itself to be viewed and watched with its panaromic topography and two shores offering a view to each other. The historical background of the silhouette is examined, the sttruggle of being reinforced and highlighted of this visuality and topographic forms with the structures is read. The sttruggle of not being produced of sufficient visual record and not being protected of the ones produced, and that the visuality is looking for new description ways with censorship make the visuality reads in this geography more attractive..
The aim of the thesis is to set out on a visuality of Ġstanbul with the description of image-notion. During this journey, it is concluded that the most decisive visual elementin the visuality and visual change of the city is the bridge. The bridge is the image-notion of Ġstanbul. Ġstanbul gathers all the popularist statement such as a bridge between the the continents, a bridge between the civilizations, a bridge between cultures, the unifying bridge of Anatolian and Europe, east and west, traditional and modern, etc. …. In addition to this, the construction of Bosphorus bridge detracted the city from being a coastal city and moved it from a local sclae to metropolitan scale. The city population increased by accelerating creates the effects changing the image of the city day by day such as wide highways, high-density structures, adding five cities around Ġstanbul to itself.
In the methodology of the thesis, some technical and artistic features of the images are used. As we problematize the elements such as form structure, material and period in order to understand the structures, we should also use certain elements in order to understand the meaning and rhetorics of the images. These technical and artistic building blocks systematize "image-notion" and ensure them to turn into a visualization tool. This methodology is also important for being grouped of the visual products under certain headings. Otherwise, each visual product will remain as a frozen illusions of the moment that it symbolise. The element that makes the matter as semantic and experimental is "image-notion". For example, the ground is used to make the subject and focus in a visual product apparent.
Bridge is also used as a ground in the visuality of Ġstanbul in order that it gives place, meaning and locations of the sub-texts of the events. Pixel is the building blocks of digital images. In this part of the thesis, the structures in the air photographs were interpreted as the pixels of the image and it is made size and scale inquiry for the city. Blur is the being abstracted of the image and left either meaning or emotion.
This part resolve the bridge from the direct relationship with image and it focuses on semantic and emotional descriptions and interpretations of the concept because bridge has not only the visual meanings but it is the important part of this city conceptually. Before Galata, the Golden Horn, Unkapanı, Bosphorus Bridge were constructed, water had also a function of linking bridge for Ġstanbul. These bridges constructed, are the materialised reflection of this image-notion.