Hemşirelikte etik eğitimi ve örnek bir müfredat geliştirme
Ethics education in nursing and a model for curriculum
Yazar: SEYHAN DEMİR KARABULUT
Danışman: PROF. DR. NEYYİRE YASEMİN YALIM ; PROF. DR. SERAP ŞAHİNOĞLU KUŞ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Biyoetik = Bioethics ; Etik = Ethics ; Etik-hemşirelik = Ethics-nursing ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik eğitimi = Education-nursing ; Hemşirelik eğitimi = Education-nursing ; Program geliştirme = Program development ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Hemşirelik, insanların sağlığını geliştirme ve hastanın bakımını sağlama isteği ile ortaya çıkmış ve bir toplum hizmeti olarak uzun yıllar varlığını korumuştur. İnsanların bakım alma ile ilgili tercihleri, birbirleriyle yarışan talepleri, değerleri ve kısıtlı kaynaklar düşünüldüğünde "en iyiyi" elde etmek ve uygulamak için hemşireler zor seçimlerle karşı karşıya kalabilmektedirler. Bu durumda hemşirelik etiği, hemşirelik uygulaması için kılavuz görevi görmektedir. Bu nedenle hemşirelik etiğinin eğitimi, hemşirelik öğrencileri için büyük önem arz etmektedir. Hemşirelikte etik eğitimi ile hemşirelerin etik sorunların farkında olması ve bu sorunlar karşısında bir tutum geliştirecek bilgi ve beceriye sahip olması beklenmektedir. Bu durum ancak hemşireliğe özel olarak hazırlanmış, kapsamı/içeriği dikkatle düşünülmüş ve planlanmış bir etik eğitimi ile mümkündür. 
Bu tez, mevcut hemşirelik lisans programlarında yer alan etik dersinin, eğitimcilerin görüş ve önerileri doğrultusunda analizinin yapılarak ülkemizde hemşirelikte etik eğitimine kılavuz niteliğinde olacak örnek bir müfredat geliştirmek ve öneride bulunmak amacıyla iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşaması, eğitimcilerin görüş ve önerilerinin yer aldığı ihtiyaç analizi bölümü olması nedeniyle betimsel tipte niceliksel bir araştırmadır. İkinci aşaması ise hemşirelikte etik eğitimine yönelik müfredat geliştirme aşaması olmasından kaynaklı metodolojik bir çalışmadır. 
Araştırmanın evrenini, Türkiye sınırları içerisindeki hemşirelik lisans programlarının bulunduğu üniversitelerin hemşirelik bölümü eğitimcileri oluşturmuş ve bu bağlamda 1000 eğitimciye elektronik posta aracılığıyla elektronik anket linki gönderilmiştir. Uygulama 200 katılımcı ile tamamlanmıştır. Verilerin analizinde frekans ve yüzdesel dağılımlar Ki-Kare, Fisher's Exact testi ve Pearson Ki-Kare testi kullanılmıştır. 
Araştırmanın ihtiyaç analizi bölümünde; katılımcıların tanıtıcı özelliklerine, hemşirelik lisans programlarında yer alan etik eğitimine ve hemşirelik etiği eğitiminde müfredat geliştirmeye yönelik niceliksel bulgular elde edilmiştir. Araştırmanın metodolojik çalışma bölümü; ihtiyaç analizi, ilgili alanyazın ve hemşirelerin sıklıkla karşılaştıkları etik sorunlar dikkate alınarak "sorun merkezli" olarak tasarlanmıştır. Bu bağlamda hazırlanan "Hemşirelikte Etik/Hemşirelik Etiği" dersinin genel hedefleri, içeriği, ders sonunda ulaşılması beklenen kazanımları, öğrenme-öğretme yöntemleri, ölçme ve değerlendirme araçları çalışma kapsamında ayrıntılı bir şekilde sunulmuştur. 
Çalışmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda, önerilerin müfredata yansıtılmasıyla birlikte etik dersinin ayrı bir ders olmasının yanısıra diğer hemşirelik alanı konularına da entegre edilmesinin ve klinik uygulamalarda etik eğitimine devam edilmesinin gerekliliği gibi hemşirelikte etik eğitiminin geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülen önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Nursing started as a practice aiming to improve human health and provide for patient care and has maintained its existence for many years as a community service. When people's wide-ranging preferences regarding how to receive care, their competing demands, values and limited resources are considered nurses can face tough choices in terms of achieving and implementing "the best". In this situation, nursing ethics acts as a guide for nursing practice. For this reason the education of nursing ethics is of major importance for nursing students. With ethics education in nursing it is expected that nurses become informed about ethical problems and have the knowledge and skills to develop an approach to these problems. This is only possible with a planned ethics education that is prepared specifically for nursing and has a carefully thought-out scope/content.
This thesis has been completed in two stages in order to develop a model curriculum which can act as a guide for ethics education in nursing in our country and to make recommendations, by conducting an analysis of the ethics class in current nursing undergraduate programs in accordance with educators' opinions and suggestions. In the first stage is a descriptive quantitative research for it contains the needs analysis section where educators' opinions and suggestions are located. The second stage is a methodological study because it is the stage where a development of a curriculum model for ethics education in nursing takes place. 
The population of the research consists of educators from nursing departments of universities with nursing undergraduate programs in Turkey and in this context electronic survey links have been sent to 1000 educators via electronic mail. The survey has been completed with 200 participants. In the data analysis, frequency and percentile distributions, chi-square, Fisher's Exact test and Pearson chi-square tests have been utilized. 
In the needs analysis section of the research, quantitative data have been gathered on descriptive qualities of the participants, ethics education in nursing undergraduate programs and curriculum design in nursing ethics education. The methodological section of the research has been designed as "problem centered" by taking into consideration the relevant literature and ethical problems often confronted by nurses. In this context, the general goals, content, expected educational attainments, methods of learning-teaching and evaluation tools of the model "Ethics in Nursing/Nursing Ethics" class have been provided in detail within the framework of the study. 
In line with the results of the study, it is recommended that in addition to ethics be taught as a separate class with curriculum being modified in the light of the suggestions, ethics be integrated with other issues in nursing and that ethics education be continued in clinical applications. It is believed that these recommendations will contribute to the development of ethics in nursing education.