Osmanlı Devleti'nde Rumeli ipekçiliği
Rumelian sericulture in the Ottoman Empire
Yazar: DOĞANCAN KÖSEOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. HÜSNÜ YÜCEKAYA
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
İpekçilik faaliyetleri dokuma iş kolunda ve koza üretimi hususunda Osmanlı ekonomisi için önemli bir gelir kaynağıdır. Osmanlı dokumacılığı ipekçilik faaliyetleri çerçevesinde değerlendirildiğinde; XIV. yüzyıldan XVII. yüzyıla kadar ipekli dokumacılığın önde olduğu görülürken, XVII. yüzyıldan sonra ise ağırlıklı olarak ham ipek üretiminin çıkmıştır. Osmanlı Devleti'nin XVI. yüzyılın ortalarında yerleşmeye başladığı Rumeli coğrafyası, hem ticaret yolları güzergâhı üzerinde bulunması hem de sahip olduğu iklim koşulları ile ham ipek üretimi ve ipek ticareti konusunda önemli merkezlerden biri haline gelmesine imkân sağlamıştır.  Osmanlı Devleti başlangıçtan itibaren ipek konusunda daha çok dokumacılık sektöründe yoğunlaşsa da zaman içerisinde hem dünya genelinde ham kozaya olan talebin artması hem de İran ile yaşanan siyasi çekişmelerin sonucunda yaşanan ipek ambargoları ham ipek üretimini yükseltmiştir. Osmanlı Devleti ürettiği bu ham ipek ile uzun yıllar dünya pazarlarında söz sahibi olmuştur. İpek üretiminde Anadolu'da Bursa, Amasya, Tokat gibi şehirler ön plana çıkarken Rumeli bölgesinde ise Selanik, Edirne, Tırhala ve bunları besleyen Mora şehri ön plana çıkmıştır. XIX. yüzyılda üretilen ipek miktarı Osmanlı Devleti için yeterli miktarda iken, 1857 yılında Fransa'da ortaya çıkan ve 1860 yılında Osmanlı sınırları içerisinde yayılım gösteren ipekböceği hastalıkları Osmanlı ham ipek üretimini düşürmüştür. Bu durum, ipekçilikten önemli oranda vergi geliri elde eden ve zaten ciddi oranda ekonomisi bozulmuş olan Osmanlı Devleti'nde olumsuz bir etki yaratmıştır. 1881 yılında kurulan Düyûn-ı Umûmiye İdaresi'nin verdiği teşvikler ile gerileyen üretim artırılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Sericulture activities are an important source of income for the Ottoman economy in weaving and cocoon production.  when ottoman weaving is evaluted in point of sericulture activities ; while silk weaving was dominant from the fourteenth century to seventeenth century , after seventeeth century bast silk production mainly has increased the geography of  Rumeli where the Ottoman Empire began to settle in the middle of sixteeth century has contributed to become one of the important centres concerning bast silk production and silk trade,both with its location on the trade routes and its climate conditions. Altough the Ottoman Empire focused mostly on silk in the weaving sector from the beginning it increased bast silk production in time due to the increase in thedemand for raw cocoon  throughout the world and the silk embargoes as a result of the political conflicts with Iran . Thanks tothis bast silk produced by Ottoman Empire it has had a say in the world markets for many years. While cities for instance Bursa, Amasya and Tokat in, Anatolia stand out in silk production, the cities of salanica, Edirne, Tirhala and the city of Mora stand out in Rumeli Religion. While the amount of silk produced in the nineteenth century was sufficient for Ottoman Empire silkwarm diseases that emerged in France in 1857 and spread within Ottoman borders in 1860 decreased the production of Ottoman bast silk. This situation had a negative effect on Ottoman Empire, which received significant tax revenue from sericulture and whose ecenomy was already seriously deterioroted . Thanks to the incentives given by the Düyün-ı Umümiye Administration, which was established in 1881, decreasing production was tried to be increased