Çağdaş erdem etiği bağlamında din ve ahlak ilişkisi
Relations of religion and ethics in the context of contemporary virtue ethics
Yazar: MUHAMMED VEYSEL BİLİCİ
Danışman: PROF. DR. CAFER SADIK YARAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Bölümü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Din = Religion ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Erdem = Virtue ; Etik = Ethics

Özet:
Contemporary virtue ethics, situated against deontic and utilitarian ethical theories, isan ethical theory defended by those thinkers who holds that law based ethical theories areinsufficient to explain and justify morality thus takes the ?virtue? as the central andfundamental concept of morality instead of the concepts of ?duty? and ?utility? and in thisregard whose historical roots mainly dates back to the ancient Greek philosophy, especiallyAristotle's virtue ethics. In this regard, in order to understand contemporary virtue ethics, it isrequired to deal with both its historical roots and its criticisms directed against the deontic andutilitarian ethical theories against which it situated itself. In this ethical theory the concept of?virtue? is taken as more fundamental than the concepts of ?duty? and ?utility? and at least asequal to the concept of ?good?. Virtue can be defined as those character traits that enable oneto actualize his or her potentialities as human being.One of the most important characteristics of virtue ethics is taking human being as asocial creature and giving central role to this fact in its ethical theory. In these terms, bothwhether virtue ethics is appropriate for religious ethics or not and whether religious ethics canbe expressed in terms of virtue ethics or not are studied in this work. On the other hand, sincehuman being is a social creature, morality always exists as a social activity and in this regardthe relationship between ethics and religion in terms of contemporary virtue ethics has to betaken in distinct perspective. In this frame, taking ethics as a universal and objectivephenomenon but religion as a local and subjective phenomenon is criticized within the contextof contemporary virtue ethics. Beside these and more fundamentally, it is emphasized thatGod has a moral personality and by taking the most important premise of virtue ethics thatholds that moral criteria should and can depend on the character traits of virtuous person,God's moral personality can serve as a basis for religious ethics to exist in the form of virtueethics.

Abstract:
Çağdaş erdem etiği, deontik ve faydacı etik teorilerin karşısında yer alan ve yasamerkezli bir ahlak teorisinin ahlaki yaşantıyı temellendirme ve açıklamada yetersiz kaldığıtemel eleştirisini merkeze alarak ?görev? ve ?fayda? kavramları yerine ?erdem? kavramını,ahlakın merkezi ve temel kavramı olarak öne süren düşünürlerin savunduğu ve kökeninibüyük ölçüde antik Yunan felsefesine, özellikle de Aristoteles?in erdem etiğine yaslayan birahlak teorisidir. Dolayısıyla çağdaş erdem etiğini anlamak için onun hem tarihsel kökeninihem de kendisini karşısında konumlandırdığı deontik ve faydacı ahlak teorilerine yönelttiğieleştirileri ele almak gerekmektedir. Bu ahlak teorisinde merkezi kavram olan ?erdem?,?görev? ve ?fayda? kavramlarından daha temelde, ?iyi? kavramı ile en azından eşit düzeydeele alınmaktadır. Erdem, öznenin insana has karakteristik özellikleri yaşamasına olanaktanıyan karakter özelliği olarak tanımlanabilir.Erdem etiğinin en önemli vasıflarından biri de insanın sosyal bir varlık olarak elealınması ve ahlak teorisinde bu gerçeğe merkezi bir rol verilmesidir. Bu açıdan da hem erdemetiğinin dinsel ahlaka uygun olup olmadığı hem de dinsel ahlakın erdem etiği hüviyetindeortaya çıkıp çıkamayacağı bu çalışmada ele alınmıştır. Diğer yandan insanın sosyal varlıkolması ve ahlakın her zaman için sosyal bir etkinlik olarak ortaya çıkması erdem etiğikapsamında din-ahlak ilişkisinin farklı bir perspektifle ele alınmasını gerektirmektedir. Buçerçevede subjektif ve yerel olan din ve onun karşısında evrensel ve objektif olan ahlakanlayışı erdem etiği bağlamında kritiğe tabi tutulmuştur. Bunun yanısıra ve daha temel olarak,Tanrı?nın ahlaki kişiliğe sahip olduğu ve erdem etiğinin en önemli ilkesi olan ahlakiölçütlerin, erdemli bireylerin karakter özelliklerinden elde edilebileceği kabulüne dayalıolarak dinsel ahlakın erdem etiği çerçevesinde temellendirilebileceği vurgulanmıştır.