Özgül öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin okuduğunu anlama başarısında etkili olan stratejinin kısa deneysel analiz ile belirlenmesi
Determining the strategy that is effective in the reading comprehension success of students with specific learning difficulties with a brief experimental analyzes
Yazar: AYŞEGÜL ÇOBAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA ATBAŞI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okuma stratejileri = Reading strategies ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Özel eğitim = Special education ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability ; Öğrenme güçlüğü = Learning difficulty

Özet:
Bu araştırmanın amacı; kısa deneysel analiz (KDA) yoluyla öğrenme güçlüğüne sahip
öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerinde, okuduğunu anlama stratejilerinden okuma öncesi, okuma
sırası, okuma sonrası ve birleştirilmiş okuma stratejilerden en etkili olanı belirlemek ve genişletilmiş
analiz (GA) yoluyla da kısa deneysel analiz sonuçlarını kontrol etmektir.
Çalışmaya İzmir ilinden, 4. sınıfa giden ve öğrenme güçlüğü tanısı almış 2 erkek 1 kız toplam 3
öğrenci katılmıştır. Araştırmada tek denekli deneysel desenlerden kısa çoklu uygulama deseni ve
dönüşümlü sağaltımlar deseni kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan metinler 4. Sınıf ders kitapları ve
dergilerinden alınmıştır. Araştırmada 22 bilgilendirici metin kullanılmıştır. Metinler Fen Bilimleri
konularından oluşmuştur.
Araştırmanın bağımlı değişkeni öğrencilerin okuduğu metinlere göre cevaplaması beklenen
sorulara verdikleri doğru cevap sayısıdır. Araştırmanın bağımsız değişkeni uygulanan okuduğunu anlama
stratejileridir. Okuma öncesinde tahmin etme, okuma sırasında not alma, okuma sonrasında özetleme
stratejileri ve tüm stratejilerin uygulandığı birleştirilmiş teknik kullanılmıştır. Öğrencilerin okuduğunu
anlama performansları metni anlama sorularının değerlendirilmesi ile gerçekleştirilmiştir.
Araştırmada veriler 2 aşamada toplanmıştır. İlk kısımda kısa deneysel analiz yöntemiyle
öğrencinin okuduğunu anlamasında en etkili olan iki sağaltım belirlenmiş, ikinci kısımda ise genişletilmiş
analiz yöntemiyle kısa deneysel analiz sonucu test edilmiştir. Kısa deneysel analiz yöntemiyle okuma
öncesinde tahmin etme, okuma sırasında not alma, okuma sonrasında özetleme ve birleştirilmiş teknik
uygulanmıştır. Araştırmanın sonuçları grafiklerin görsel analiz şeklinde yorumlanmasıyla yapılmıştır.
KDA sürecinde yapılan sağaltım oturumlarında verilerin düzeyi karşılaştırılmıştır. Oturumlarda ortaya
çıkan verilerin birbirlerine göre durumu değerlendirilerek eğimi yüksek verinin olduğu sağaltımın etkili
olduğuna karar verilmiştir. Yapılan kısa deneysel analiz sonucu en etkili olduğu belirlenen iki teknik tüm
öğrenciler için okuma sırası not alma ve birleştirilmiş teknik olarak bulunmuştur. GA sürecinde ise
uygulanan iki sağaltımın veri yollarının düzeyi ve eğimine bakılmıştır. Tüm öğrenciler için en etkili
teknik birleştirilmiş teknik olarak bulunmuştur. Sosyal geçerlilik bulgularına baktığımızda ise araştırmaya
katılan öğrencilerin ebeveynlerinin okuduğunu anlama stratejilerinin uygulanması hakkında görüşlerinin
olumlu olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin sosyal geçerlilik verilerine baktığımız zaman ise okuduğunu
anlama stratejilerinin uygulanması hakkında görüşlerinin olumlu olduğu, aynı zamanda KDA sürecinin
ileride uygulanmasına yönelik olumlu görüşler belirttikleri görülmüştür.

Abstract:
This study aimed to determine which reading comprehension strategy was most effective: prereading, during-reading, post-reading or combined reading using brief experimental analysis (BEA) and
to verify the BEA results by extended analysis (EA).
A total of three learning disabled fourth-grade students, one female and two males, from İzmir,
Turkey, participated in the study. The study used the brief multi-element design and alternating treatment
design, two single-subject experimental designs. The 22 informative texts used by the study were taken
from fourth-grade textbooks and journals. The texts comprised Science topics.
The study's dependent variable was the number of the students' correct answers to the questions
about the texts. The study's independent variables were the reading comprehension strategies. Prediction
before reading, note-taking during reading, summarization after reading and the combined technique
using all these strategies were used. The students' reading comprehension performance was evaluated
using their answers to the reading comprehension questions.
The study data were collected in two stages. First, the two most effective treatments in students'
reading comprehension were determined using BEA. Then, the BEA results were verified using EA.
Prediction before reading, note-taking during reading, summarization after reading and the combined
technique were subjected to BEA. The study results were interpreted through the visual analysis of
graphs. The levels of the data were compared in the BEA sessions to determine the effectiveness of the
strategies. The BEA results determined that the during-reading and combined reading comprehension
strategies were the most effective for all the participants. During the EA, the levels and slopes of the data
for the two reading comprehension strategies were examined, and the combined technique was found to
be most effective for all the participants. The social validity findings for the parents and teachers
indicated that they both had positive views of the reading comprehension strategies. The teachers also had
positive views about implementing BEA in the future.