Mersin körfezinden yakalanan balon balığı'nın (Lagocephalus sceleratus) mevsime ve cinsiyete bağlı olarak besin kompozisyonu ve tetrodotoksin (TTX) düzeylerindeki değişimlerin incelenme
The investigation of changes in sexual and seasonal variation in proximate composition and tetrodotoxin (TTX) levels in puffer fish (Lagocephalus sceleratus) caught from Mersin gulf
Yazar: ALİ RIZA KÖŞKER
Danışman: PROF. DR. FATİH ÖZOĞUL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu çalışmada Mersin Körfezi'nde Aralık 2012-Kasım 2013 döneminde avlanan Lagocephalus sceleratus türü balon balıklarının kas dokularındaki ham protein, lipit, nem, ham kül ve yağ asiti içerikleri ile gonad, karaciğer ve kas dokularındaki tetrodotoksin (TTX) düzeylerinin mevsime eşeye bağlı değişimleri araştırılmıştır. Çalışmada kullanılan balon balıkları mevsimsel olarak Mersin Körfezi'nden dip trolü, pareketa ve olta avcılığıyla yakalanmıştır. Besinsel kompozisyon analizleri sonucunda erkek bireyler için ortalama protein, lipit, nem ve ham kül oranları sırasıyla %20.44, %0.65, %76.98, %1.43; dişi bireyler için ise %20.58, %0.87, %77.12, %1,4 olarak bulunmuştur. Yapılan yağ asidi analizleri sonucunda, balon balığı kas dokusunda 21 farklı yağ asidi tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, erkek ve dişi bireylerde dört mevsim boyunca yüksek oranlarda tespit edilen yağ asitlerinin palmitik asit (C16:0), stearik asit (C18:0), oleik asit (C18:1ω9), vasenik asit (C18:1 ω 7), linoleik asit (C18:2 ω 6), araşidonik asit (C20:4ω6), dokosadienoik asit (C22:2 cis), eikosapentaenoik asit (EPA, 20:5ω3) ve dekosaheksaenoik asit (DHA, 22:6ω3) olduğu tespit edilmiştir. Toksin analizleri sonucunda, dişi balıklarda en yüksek TTX düzeyi kış mevsiminde gonadlarda tespit edilmiştir. Ardından sırasıyla sonbahar, yaz ve kış mevsimleri gelmiştir. Erkek gonadlarında 10 MU/g düzeyinden yüksek TTX tespiti sadece sonbahar mevsiminde gözlenmiştir. Karaciğer dokusu analizlerinde ise kış ve yaz mevsiminde yakalanan dişi bireylerde 10 MU/g'dan daha yüksek düzeylerde TTX miktarı tespit edilmiştir. Kas dokusu örnekleri verilen farelerde TTX zehirlenmesi semptomları gözlenmişse de ölüm gerçekleşmemiş ve TTX oranı 5MU/g'dan düşük olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, changes of sexual and seasonal variation in proximate composition and fatty acid profile of puffer fish (Lagocephalus sceleratus) caught from Mersin Gulf during the period of December 2012 and November 2013 were investigated. Changes in the levels of tetrodotoxin (TTX) of gonads, liver and muscle depending on season and sex were also investigated. The samples used seasonally were caught by bottom trawl, longline and fishing line. Nutritional composition analysis showed that the average protein, lipid, moisture and ash content for males were 20.44%, 0.65%, 76.98%, 1.43% and for female individuals were 20.58%, 0.87%, 77.12%, 1.4%, respectively. In terms of fatty acid analysis, 21 different fatty acids have been identified in the muscle of puffer fish. During all four seasons, fatty acids were found as palmitic acid (C16:0), stearic acid (C18:0), oleic acid (C18:1ω9), vassenic acid (C18:1 ω 7), linoleic acid (C18:2 ω 6), arachidonic acid (C20:4ω6), docosadienoic acid (C22:2 cis), eicosapentaenoic acid (EPA, 20:5ω3) and docosahexaenoic acid (DHA, 22:6ω3). The highest TTX levels in female fish were detected in their gonads in the winter season following by fall season. In the male gonads, TTX levels were higher than 10 MU/g only in the autumn season. TTX levels were higher than 10 MU/g in liver of winter and summer female individuals. Although muscle extract of puffer fish that is injected to mice has shown poisoning symptoms of TTX, death of mice was not observed and TTX level was less than 5 MU/g.