Prososyal davranış eğitiminin okul öncesi dönem çocuklarının prososyallik düzeylerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of prosocial behavior education on the prosociality levels of pre-school children
Yazar: SEVDA YILMAZ ÜNAL
Danışman: PROF. DR. ÜMİT DENİZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırma, prososyal davranış eğitiminin okul öncesi dönem çocuklarının prososyallik
düzeylerine etkisinin incelendiği ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel türdedir.
Araştırma, Ankara ili Etimesgut ilçesinde bulunan ve 50-72 ay çocukların devam ettiği iki
farklı anaokulunda eğitim almakta olan deney grubunda 15, kontrol grubunda 15 çocuk
olmak üzere toplam 30 çocuk ve babalarının katılımı ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı
olarak "Çocuk Prososyallik Ölçeği" (ÇPÖ), "Yetişkin Prososyallik Ölçeği Baba Formu"
(YPÖ), çalışma grubunun aile özelliklerini belirleyebilmek amacıyla araştırmacı tarafından
geliştirilen "Demografik Bilgi Toplama Formu", çocukların prososyal davranışlarını içeren
hikâyeler aracılığı ile babaların prososyal davranışlar konusundaki görüşleri ve tepkilerini
belirlemek amacı ile araştırmacı tarafından geliştirilen "Prososyal Davranışlarla İlgili Baba
Görüşme Formu" ve prososyal davranışları içeren tamamlanmamış hikâyeler aracılığı ile
çocukların sergileyeceği prososyal davranışı ifade etmesine yönelik araştırmacı tarafından
geliştirilen "Prososyal Davranışlarla İlgili Çocuk Görüşme Formu" kullanılmıştır.
Araştırmacı tarafından geliştirilen "Prososyal Davranış Eğitimi Etkinlikleri" deney
grubundaki çocuklara sekiz haftada toplam 24 etkinlik olarak uygulanmıştır. Kontrol
grubundaki çocuklara araştırma verileri toplanana kadar prososyal davranış becerilerini
geliştirmeye yönelik herhangi bir etkinlik uygulanmamış, normal eğitim öğretim
faaliyetlerine devam etmişlerdir. Araştırma sonucunda deney grubundaki çocukların çocuk
prososyallik ölçeği ön test-son test puanları incelendiğinde öğretmen formu ön test-son test
puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu, baba formu ön test-son test
puanları arasında ise anlamlı farklılık olmadığı saptanmıştır. Deney grubundaki çocukların
prososyal davranışlarla ilgili çocuk görüşme formu ön test-son test frekanslarına
bakıldığında, deney grubundaki çocukların prososyal davranışı yansıtan cevaplarının
frekansında artış olduğu belirlenmiştir. Kontrol grubundaki çocukların prososyal
davranışlarla ilgili çocuk görüşme formu ön test-son test puanlarına göre çocukların
prososyal davranışı yansıtan cevaplarının frekansında artış olmadığı görülmüştür. Kontrol
grubundaki çocukların çocuk prososyallik ölçeği öğretmen ve baba formu ön test-son test
puan ortalamaları arasında anlamlı farklılık bulunmadığı tespit edilmiştir. Deney ve kontrol
grubundaki çocukların çocuk prososyallik ölçeği öğretmen formu son test puanları arasında
deney grubu lehine anlamlı farklılık saptanmıştır. Deney ve kontrol grubundaki çocukların
çocuk prososyallik ölçeği baba formu son test puanları arasında anlamlı farklılık
bulunmadığı saptanmıştır. Prososyal davranışlarla ilgili çocuk görüşme formu deney grubu
son test frekanslarının kontrol grubuna göre yüksek olduğu tespit edilmiştir. Deney
grubundaki çocukların babalarının yetişkin prososyallik ölçeği ile çocuk prososyallik ölçeği
öğretmen formu ve baba formu ön test puanları arasında anlamlı farklılık bulunduğu
anlaşılmıştır. Deney grubundaki çocukların babalarının yetişkin prososyallik ölçeği ile
çocuk prososyallik ölçeği öğretmen formu ve baba formu son test puanlarında artış olduğu
saptanmıştır.

Abstract:
This study aimed to examine the effect of prosocial behavior training on the prosociality
levels of preschool children and the study was quasi-experimental with pretest-posttest
control group. The study was conducted with the participation of a total of 30 children (15
in the experimental group and 15 in the control group) and their fathers in two different
kindergartens in Etimesgut district of Ankara province, where 50-72 months old children
attend. "Child Prosociality Scale" (CPS), 'Adult Prosociality Scale Father Form' (APF) and
'Demographic Information Collection Form' developed by the researcher to determine the
family characteristics of the study group were used as data collection tools, The "Father
Interview Form on Prosocial Behaviors" developed by the researcher was used to determine
the fathers' opinions and reactions on prosocial behaviors through stories containing
children's prosocial behaviors, and the "Child Interview Form on Prosocial Behaviors"
developed by the researcher to express the prosocial behavior to be exhibited by children
through incomplete stories containing prosocial behaviors. "Prosocial Behavior Training
Activities" developed by the researcher were applied to the children in the experimental
group as 24 activities in eight weeks. Children in the control group were not applied any
activity to develop prosocial behavior skills until the research data were collected, and they
continued their normal education activities. As a result of the research, when the pre-test-
post-test scores of the children in the experimental group were examined, it was found that
there was a statistically significant difference between the pre-test-post-test scores of the
teacher form, while there was no significant difference between the pre-test-post-test scores
of the father form. When the pre-test-post-test frequencies of the child interview form related
to prosocial behaviors of the children in the experimental group were examined, it was
determined that there was an increase in the frequency of the answers reflecting prosocial
behavior of the children in the experimental group. According to the pre-test-post-test scores
of the children in the control group on the child interview form related to prosocial behaviors,
it was observed that there was no increase in the frequency of children's responses reflecting
prosocial behavior. It was determined that there was no significant difference between the
pre-test and post-test mean scores of the children in the control group on the child
prosociality scale teacher and father form. There was a significant difference in favor of the
experimental group between the post-test scores of the children in the experimental and
control groups in the teacher form of the child prosociality scale. It was determined that there
was no significant difference between the post-test scores of the children in the experimental
and control groups on the child prosociality scale father form. It was determined that the
post-test frequencies of the child interview form related to prosocial behaviors were higher
in the experimental group than in the control group. There was a significant difference
between the pre-test scores of the fathers of the children in the experimental group on the
adult prosociality scale and the child prosociality scale teacher form and father form. It was
determined that there was an increase in the post-test scores of the fathers of the children in
the experimental group in the adult prosociality scale and child prosociality scale teacher
form and father form.