21. yüzyılda insan haklarına yönelik yeni bir tehdit: Yapay zeka
A new threat to human rights in 21st century: Artificial intelligence
Yazar: ALARA DOĞANKAYA
Danışman: PROF. DR. HARUN TEPE
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan Hakları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: 21. yüzyıl = 21. century ; Derin öğrenme = Deep learning ; Makine öğrenmesi = Machine learning ; Makine öğrenmesi yöntemleri = Machine learning methods ; Yapay sinir ağları = Artificial neural networks ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; İnsan hakları = Human rights ; İnsan-yapay zeka etkileşimi = Human-artificial intelligence interaction

Özet:
Bu çalışmada günümüzde yapay zekanın insan haklarını nasıl etkilediği işlenmektedir. Yapay zekanın tarihteki teknolojik gelişmelerden farkı ortaya konarak önemi vurgulanmaktadır. İnsanlık yaşanan teknolojik gelişmelerden tarih boyunca etkilenmiştir. Bu etki ekonomik, sosyal, siyasal boyutlarda görülmektedir. Teknolojik gelişmelerin insan haklarına etkisi de yadsınamaz bir gerçektir. Yapay zekanın üstel gelişim özelliği, yapay zeka bilgisinin eksikliği, yapay zekanın gelişiminin sınırlandırılmaması yapay zekayı farklı kılan özellikleridir.

Çalışmanın devamında yapay zekanın tarihi, içeriği, geleceği ve nerelerde kullanıldığı üzerinde durularak, böylece günümüzdeki temel sorunlardan biri olan bilgi eksikliği giderilmeye çalışılmaktadır.  Yapay zeka insanların hayatın her alanında kullandığı bir teknoloji halini almıştır. Yapay zekanın gelişimi ise insanlar sayesinde olmaktadır. İkinci bölümde yapay zekanın hayatın her alanında etkili oluşu vurgulanırken gelişimi de gözler önüne serilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmanın gerçekleştirilmesi süresinde dahi yapay zeka alanında kimi önemli gelişmeler yaşanmıştır. Bu durum da yapay zekanın insanlık tarihindeki önemini göstermektedir. 

Yapay zekanın insan haklarına etkilerinin anlaşılabilmesi için insan hakları kavramı üzerinde durularak günümüzde insan haklarının önemini koruduğu, hala üstüne düşünülmesi ve korunması için çabalanması gerekilen bir alan olduğu vurgulanmaktadır. İnsan Hakları Sözleşmelerinden bahsedilerek yapay zekanın ihlal edebileceği haklara değinilecektir. Burada yapay zekanın insan haklarının çiğnenmesine yol açacak etkilerini önlemeye yönelik düzenlemelerin yeterli olmayışı gösterilmeye çalışılmıştır.

Çalışmanın sonunda yapay zeka hakkında bilgi eksikliğinin giderilmesi; yapay zeka eğitimine öncelik verilmesi gerekliliği; yapay zekanın insan hakların ihlallerine yol açabilecek sonuçlarını önleyecek, gerekirse çalışmaları durduracak olan yaptırımların devletler tarafından ve de uluslararası seviyede devreye sokulması gerekliliği ortaya konmaktadır. İnsan yapay zekanın üreticisi ve kullanıcısı olarak her zaman merkezde kalmalı ve yapay zeka bir araç olarak kullanılmalıdır. İnsanın değerini yitirmesine sebep olacak onur kırıcı etkileri olacak girişimler önlenmeli, yapay zeka insan hayatını iyileştiren bir destek mekanizması olmalıdır görüşü savunulmaktadır.

Abstract:
This study will explore how artificial intelligence causes human rights violations in today's world. The uniqueness of artificial intelligence compared to technological advancements in history will be emphasized to highlight its significance. Throughout history, humanity has been influenced by technological advancements, which can be observed in economic, social, and political dimensions. The impact of technological advancements on human rights is also an undeniable reality. The exponential development feature of artificial intelligence, the incompleteness of artificial intelligence knowledge, and the unrestrained progress of artificial intelligence are its distinguishing characteristics.
The subsequent sections of the study will delve into the history, content, future, and areas of application of artificial intelligence to address the current issue of information deficiency. Artificial intelligence has become a technology utilized in all aspects of human life. Its development is made possible by humans. While emphasizing the pervasive presence of artificial intelligence in all spheres of life in the second section, its progress will also be highlighted. Even during the course of this study, significant developments have taken place in the field of artificial intelligence. This fact demonstrates the importance of artificial intelligence in the history of humanity.
In order to comprehend the impact of artificial intelligence on human rights, the concept of human rights will be contextualized, emphasizing the continued importance of human rights in today's world, and the necessity to contemplate and strive for them. The discussion will touch upon the rights that artificial intelligence can violate by referring to some main human rights conventions. The insufficient regulatory measures to prevent the impact of artificial intelligence on human rights will be emphasized.
At the conclusion of the study, the importance of addressing the lack of knowledge about artificial intelligence, prioritizing artificial intelligence education, and the necessity for governments and the international community to implement sanctions that can prevent or halt the impact of artificial intelligence on human rights will be highlighted. Humans should always remain at the center as the creators and users of artificial intelligence, which should be used as a tool. Initiatives that would undermine human dignity and result in degrading effects should be prevented, and artificial intelligence should serve as a supportive mechanism that enhances human life.