Kilis ilinin beşeri ve ekonomik coğrafyası
Human and economic geography of Kilis province
Yazar: DİYAR KARADEMİR
Danışman: PROF. DR. MESUT DOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Ekonomik coğrafya = Economic geography ; Göçler = Migrations ; Kent coğrafyası = Urban geography ; Kentleşme = Urbanization ; Kilis = Kilis ; Nüfus = Population ; Yerleşim = Settlement

Özet:
Güneydoğu Anadolu Bölgesinin batısında yer alan ve 1412 km2'lik alan kaplayan Kilis ilinin, doğal çevre şartları dikkate alınarak beşeri ve ekonomik özellikleri ele alınmıştır. Çalışma alanı 4 şehir, 137 köy ve köylere bağlı 61 mahalleden oluşmaktadır. Mekânı şekillendiren fiziki ve beşeri coğrafya özellikleri dağılış ve nedensellik ilkelerine göre ele alınmıştır. Bu bağlamda Kilis ilinin yerleşme tarihi, nüfus özellikleri ve hareketleri, yerleşmelerin şekilleri, ziraat faaliyetleri, sanayi, ticaret, turizm, ulaşım, sağlık ve eğitim faaliyetlerinin geçirdiği süreçler incelenerek geleceğe yönelik önerilerde bulunulmuştur. 
Yerleşme tarihi olarak önemli bir geçmişe sahip olan çalışma alanımız önemli tarım arazilerinin varlığı, iklim koşullarının uygunluğu, su kaynakları, Akdeniz ve Suriye'ye yakın bir alanda olması nedeniyle birçok uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Ayrıca Anadolu'dan Halep'e uzanan tarihi öneme sahip ticaret yolunun uğrak noktalarından biri olması da, Kilis'i önemli kılan faktörlerdendir. 2011 yılında Suriye'de başlayan iç savaş günümüze kadar devam etmiş ve Suriye sınırında yer alan tüm iller gibi Kilis de bu durumdan etkilenmiştir. Nüfusunun %85'i kadar Suriyeli mültecinin bulunduğu Kilis ilinde, mültecilerin çalışma sahasına dağılışları ve etkileri irdelenerek göçün etkileri ile ilgili çeşitli önerilerde bulunulmuştur. 
Çalışma alanımızda temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Bu iki sektörde yerel kaynaklı bir takım sorunların çözülmesi durumunda zeytin, üzüm, antep fısıtığı ve buğday gibi ürünlerde üretim miktarı artacaktır. 2000 yılından sonra tarıma dayalı sanayi gelişmeye başlamış ancak var olan potansiyelin çok gerisindedir. Kültür ve inanç turizmi açısından önemli eserlere sahip olan Kilis, turizm altyapısının geliştirilmesi ve iyi bir tanıtımla GAP kapsamında önemli bir turizm merkezi haline getirilebilir.

Abstract:
Human and economic characteristics of Kilis, which is located in the west part of southeastern Anatolia Region and covers 1412 km2 have been investigated considering its natural conditions. The study area consists of 4 cities, 137 villages and 6 neighborhoods connected to the villages. The physical and human characteristics that shape the area are handled according to principles of causality and distribution. In this context, the tourism, transportation, health and education activities have been axamined and suggestions have been made for the future.
Our study area, which has an important history, has been home to many civilizations due to its important agricultural lands, suitable climate conditions, water resourcers and being close to close to mediterreneans and Syria. Besides, Its one of the stopovers of the historical trade road from Anatolia to Aleppo, which makes Kilis more important. The civil war that began in Syria in 2011 has continued to this time and Kilis like all the other provinces on the Syrian border has been affected from this war. In Kilis province which has Syrian refugees as its total population of 85%, the distrubution and effects of the refugees to the work area have been examined and various suggestions have been made regarding the situation of the refugees.
In our study area, agriculture and farming are main sources of livehood. If a number of locally sourced problems are solved in these two sectors, production will increase in products such as olives, grapes, pistachios and wheat. After 2000, agriculture based industry has started to develop but it is for behind its real potential. Kilis which has important works in terms of culture and faith tourism, can be an important tourism center withing the scope of GAP with the development of tourism infrostructure and instruction.