Gelirin yeniden dağılımında bir araç olarak sosyal güvenlik
Social security as a redistributive tool
Yazar: RABİHAN YÜKSEL ARABACI
Danışman: PROF.DR. YUSUF ALPER
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Devlet, toplumda var olan gelir eşitsizliklerini ve yoksulluğu azaltmak amacıyla, çeşitli araçlarabaşvurarak geliri yeniden dağıtmaktadır. Sosyal güvenlik sistemi, devletin gelirin yenidendağıtmak amacıyla kullandığı en önemli araçlardan biridir. Sigortalılardan toplanan sosyalgüvenlik primleri bazı grupların satın alma gücünü belli bir oranda azaltırken, ödenen ivazlar dabazı grupların satın alma gücünü belli bir oranda artırarak, geliri yeniden dağılımınısağlamaktadır.Sosyal güvenlik sistemleri, benimsedikleri ilkeler ve amaçlar bakımından birbirinden farklılıkgöstermektedir. Bu farklılıklar nedeniyle, Bismarck, Beveridge, Karma ve Hedefe Yönelik olmaküzere dört farklı sosyal güvenlik modeli sözkonusudur. Her model, gelirin yeniden dağılımıaçısından farklı sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. Bunun yanında sistemin finansman yapısı vefinansman yöntemi ile ülkenin ekonomik gelişmişlik düzeyi ve nüfus yapısı da meydana gelengelirin yeniden dağılımı üzerinde etkilidir.Türkiye, Bismarck tipi bir sosyal güvenlik modeline sahip olmakla birlikte, zaman içinde sistemeyapılan müdahaleler nedeniyle Beveridge tipi özellikler de göstermektedir. Son yıllarda sisteminödediği en düşük ve en yüksek aylıklar arasındaki farkın azalması bunun en önemli göstergesidir.Türk sistemi incelendiğinde, alt gelir grupları lehine güçlü bir yeniden dağılım gerçekleştirdiğiancak bununla birlikte kapsama aldığı tüm gruplar lehine geliri yeniden dağıttığı görülmektedir.Sisteme sıkça yapılan müdaheleler nedeniyle nesiller arası gelirin yeniden dağılımı bakımındankesin bir yorum yapmak mümkün değildir.ANAHTAR KELİMELERGelir Dağılımı, Gelirin Yeniden Dağılımı, Yoksulluk, Sosyal Güvenlik, Sosyal Sigortalar, YaşlılıkSigortası.

Abstract:
In order to redistribute the income, state, use some tools with the aim of decrease income inequalityand poverty. Social security is one of the most important tool which used by state in this purpose.While social security contributions, collecting from insurance, is reduce the purchasing power parity ofsome groups and benefits which pay by social security system to some groups, increase theirpurchasing power parity and helps income redistrubution.Bismarck, Beveridge, Mixed and Targeted systems are four main social security models and there aresome differences among them. Because of these differences, each of these models cause different typeredistribution of income. Additionally, financial structures, financial methods, countries economicdevelopment level and demographic structure of countries have some effect on redistribution.Althoug Turkey has Bismarck type social security system, there are some Beveridge type featuresbecause of interventions trough time. Benefit floors between highest and lowest benefits which arepaid from social security system are decreased in last decade and this is one of the important indicatorof this situation. When Turkish social system analysed, it is clear that, there are strong evidance aboutlow income groups have advantage from it but also, all income groups recieved positive transfers fromthis system. It is nearly imposible to explain that intergenerational redistribution of income because ofinterventions.KEY WORDSIncome Distribution, Income Redistribution, Poverty, Social Security, Social Insurance, Old AgePension.