Aubrieta canescens (Boiss.) Bornm. (brassicaceae)'in yeni nesil dizileme teknolojisiyle tüm genomunun dizilenmesi (wgs) ve tür içi populasyonlarında genetik yapıların aydınlatılması
Whole genome sequencing of aubrieta canescens (Boiss.) Bornm. (brassicaceae) and discovering the genetic structures of the intraspecific populations with next generation sequencing technology
Yazar: YASİN KAYA
Danışman: PROF. DR. ALİ ASLAN DÖNMEZ
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Botanik Ana Bilim Dalı / Bitki Islahı ve Genetiği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Bu çalışmada, Aubrieta canescens (Boiss.) Bornm. türüne ait bireylerin tüm genom dizilimi çıkarılarak Aubrieta Adans. cinsi içerisinde referans genomun oluşturulması, taksonların genetik özelliklerinin aydınlatılması ve  tür içi populasyon yapılarının incelenmesi amaçlanmıştır. Aubrieta canescens subsp. canescens, Aubrieta canescens subsp. cilicica ve daha önce alt tür kategorisinde bulunan Aubrieta macrostyla'nın 4 farklı lokaliteden toplanan toplam 8 bireyi çalışmaya dahil edilmiştir. Aubrieta cinsinin birincil çeşitlenme merkezi Türkiye'dir, ikincil merkezi ise Yunanistan'dır. Çalışmaya dahil edilen taksonlar Türkiye'ye endemiktir ve arazi çalışmalarında toplanan meyveli örneklerin tohumları taze yaprak eldesi için laboratuvar ortamında çimlendirilmiştir. Taksonların tüm genom dizilimleri de novo assembly yöntemiyle haritalanmıştır. Buna göre Aubrieta canescens subsp. canescens'in genom büyüklüğü 165.06 Mb, Aubrieta canescens subsp. cilicica'nın 278.70 Mb ve A. macrostyla'nın genom büyüklüğü 156.91 Mb'dır. Her bir taksonun kodlama yapan dizilim sayısı, hareketli elementleri, polimorfizm örüntüleri ve homolog genleri ortaya çıkarılmıştır.  A. canescens subsp. canescens'in gen kodlayan dizilim sayısı 32.425, A. canescens subsp. cilicica'nın 45.274 ve A. macrostyla'nın 31.372 olarak hesaplanmıştır. Türlere ait homolog genler, Brassicaceae familyasında tüm genom dizilimi çıkarılmış bazı türlerle karşılaştırılmıştır.  Populasyon yapıları taksonların tüm genomundan elde edilen tek nükleotid polimorfizmler (SNP) ile çalışılmış, filogenetik analizler tür içinde saptanan ortak lokusların varyantları ile gerçekleştirilmiştir. Genotiplerinden elde edilen verilerle taksonların ortaya çıkış zamanı ve mutasyon oranları Bayesyen yaklaşımla hesaplanmıştır. Buna göre A. macrostyla türünün ortaya çıkış zamanı yaklaşık 1.89 - 2.45 Myö, A. canescens subsp. canescens'in 1.85 - 2.38 Myö ve A. canescens subsp. cilicica'nın 1.58 - 2.49 Myö arasındadır. Çalışma neticesinde Aubrieta canescens subsp. cilicica'nın diğer iki taksondan genetik karakterleri bakımından farklı olduğu ortaya çıkarılmış ve tür kategorisine yükseltilerek yeni bir taksonomik adlandırma yapılmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to build a reference genome in Aubrieta Adans. by whole-genome sequencing of individuals belonging to the Aubrieta canescens (Boiss.) Bornm.  species, to elucidate the genetic characteristics of taxa and to examine the intraspecific population structures. For this purpose, totally 8 individuals from 4 different localities of Aubrieta canescens subsp. canescens, Aubrieta canescens subsp. cilicica and Aubrieta macrostyla, which were previously in the subspecies category, were included in the study. The primary genetic center of the Aubrieta is Turkey, and Greece is the secondary. The taxa included in the study are endemic to Turkey and seeds of samples collected in field studies were germinated in laboratory conditions for obtaining fresh leaves. Whole-genome sequences of the taxa were mapped by de novo assembly. Accordingly, the assembled genome size of Aubrieta canescens subsp. canescens is 165.06 Mb, Aubrieta canescens subsp. cilicica is 278.70 Mb, and Aubrieta macrostyla is 156.91 Mb. The number of DNA coding sequences, transposable elements, polymorphism diversity and homologous genes of each taxa was discovered. The number of the encoded genes for A. canescens subsp. canescens is 32.425, for A. canescens subsp. cilicica is 45.274, and for A. macrostyla is 31.372. The homologous genes belonging to the taxa were compared with some species in the Brassicaceae family whose whole genome was sequenced. Population structures were studied with single nucleotide polymorphisms (SNP) obtained from the whole genome data of species, and phylogenetic constructions were performed with variants of common loci identified within the species. With the data obtained from their genotypes, the divergence time and mutation rates of the species were estimated with the Bayesian approach. Accordingly, the divergence time of the A. macrostyla species is about 1.89 - 2.45 Mya, A. canescens subsp. canescens is about 1.85 - 2.38 Mya, and A. canescens subsp. cilicica has approximately diverged 1.58 - 2.49 Mya. As a result of the study, Aubrieta canescens subsp. cilicica was found to be different from the other two taxa in terms of their genetic characteristics, and a new taxonomic nomenclature has been done by upgrading to the species category.