Ankara Beytepe Asker Hastanesi'ne periyodik muayene amacıyla başvuran 20-50 yaş arası askeri personelde koroner risk etmenleri ve metabolik sendrom sıklığı
Frequency of coronary risk factors and metabolic syndrome in military personnel between 20 and 50 years old applied to Ankara Beytepe Military Hospital for periodic physical examination
Yazar: CEM BARÇIN
Danışman: PROF. DR. MELTEM ÇÖL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Kardiyoloji = Cardiology

Özet:
Koroner kalp hastalıkları dünyanın birçok ülkesinde kronik hastalıklar içinde en sık görüleni olup, 21. yüzyıl içinde dünya çapında ölümlerin en sık sebebi olacağı ön görülmektedir. Hastalığın yaygın olması sebebiyle olguların küçük bir oranının dahi önlenmesi birçok ölümü ve sağlık harcamalarını azaltacaktır. Koruyucu önlemlerin alınabilmesi için, öncelikle koroner risk etmenlerinin sıklığını bilmek gerekmektedir. Ayrıca klasik risk etmenlerinin yanında kardiyovasküler riski öngörme konusuna daha başarılı olan hatta hastalığın patogenezinde rol oynadığı düşünülen belirteçler de mevcuttur. Metabolik sendrom abdominal obezite, dislipidemi, açlık kan şekeri ve kan basıncı yükselmesi gibi birtakım metabolik anormalliklerin birlikte bulunması veya kümeleşmesi ile karakterize bir hastalıktır. Bu hastalığın temelinde insülin direncinin rol oynadığı ileri sürülmektedir. Bu hastalıkta KAH ve diabetes mellitus gelişme olasılığının artışı söz konusudur.Bu retrospektif tanımlayıcı çalışmada rutin periyodik muayene amacıyla bir askeri hastaneye başvuran 20-50 yaş arasındaki erkek askeri personelde koroner risk etmenleri ve metabolik sendrom sıklığının araştırılması hedeflenmiştir. Bilinen KAH olan bireyler ile verilen anket veya antropometrik ölçümlerinde eksiklikler olan bireyler çalışma dışı bırakılmıştır. Metabolik sendrom tanısı 5 ölçütten 3'ünün birlikte olması ile konulmuştur. Bu ölçütler 1)bel çevresi >102 cm 2) trigliserid ?150 mg/dl 3)açlık glukozu ? 110 mg/dl 4) HDL-k < 40 mg/dl ve 5) arteriyal kan basıncı ? 130/85 mm Hg olması veya hastanın antihipertansif ilaç kullanıyor olması. Ayrıca bireylerin Framingham risk puanlamasıyla gelecek 10 yıl içinde ciddi kardiyovasküler olay geçirme olasılıkları da hesaplanmıştır.Çalışmaya alınan 820 bireyin yaş ortalaması 35,3 ± 6,9 idi. Bu bireyler içinde 123(%15) kişide metabolik sendrom saptandı. Metabolik sendrom ölçütlerinin sırasıyla tüm bireyler ve metabolik sendromlu hastalarda görülme oranları şu şekildeydi: Trigliserid yüksekliği (%40,0 ve % 91,1), hipertansiyon (%36,6 ve % 83,7), abdominal obezite (%17,8 ve % 61,8), HDL-k düşüklüğü (%23,2 ve %63,4) ve glukoz yüksekliği (%8,7 ve %30,1). Metabolik sendrom ölçütlerinden 1, 2, 3, 4, be 5 ölçüte sahip olan bireylerin oranı sırasıyla %30.5, %23.2, %11.0, %3.5 ve %0.5 olarak saptandı. 20-50 yaş arasındaki bireyler 3 gruba ayrıldığında yaş artıkça metabolik sendrom sıklığı da artıyordu (20-29 yaşta % 7,0; 30-39 yaşta % 14,9; 40-50 yaşta %21,8; p< 0.001)Yine haftalık yapılan düzenli egzersiz miktarının artması ile metabolik sendrom sıklığının azaldığı görüldü ( hiç egzersiz yapmayanlarda %21,5; haftalık egzersiz süresi <60 dk olanlarda %15,5; 60-120 dakika olanlarda % 10,9 ve > 120 dk. yapanlarda %9,4 p=0,001). Sigara miktarı arttıkça metabolik sendrom sıklığında bir değişme olmamakla beraber, fazla sigara içenlerde HDL-k düzeyleri daha yüksek bulundu. Framingham risk puanlamasına göre bireylerin sadece % 5,4'ü yüksek riskli grupta idi. Bununla birlikte Framingham değerlendirmesine göre düşük risk grubuna giren bireylerin %7,2'si ve orta risk grubuna giren bireylerin %20,5'inde metabolik sendrom saptandı. Metabolik sendrom olan bireylerde BK (6,7±1,7'ye karşılık 7,3±1,8 x103/mm3; p< 0.001) ve ESH (5,3±4,3'e karşılık 7,8±7,5 mm/saat) yüksek olarak bulundu.Sonuç olarak incelenen grupta metabolik sendrom sıklığı Türkiye genelinde benzer yaştaki erkek popülasyonuyla karşılaştırıldığında daha düşük bulunmuştur. Bunun bir potansiyel sebebi askeri personelin düzenli egzersiz yapma eğiliminin muhtemelen daha fazla olmasıdır. Bununla birlikte 19-25 yaş arası askeri öğrencilerle karşılaştırıldığında 20-29 yaş grubunda bile bel çevresi ve trigliserid düzeylerindeki belirgin artış, yaşam şekli değişiminin olumsuz etkilerini yansıtmaktadır. Bir diğer sonuç Framingham risk puanlamasıyla düşük risk grubu olan bireylerde bile metabolik saptanabilmesidir. Aterosklerozda önemli rol onayan inflamatuvar belirteçlerin metabolik sendromda artmış olması sebebiyle metabolik sendromun varlığının özellikle Framingham skoruna göre düşük risk grubunda olan hastalarda ileriye dönük olayları daha iyi gösterebileceği spekülasyonu yapılabilir. Bu belirteçlerin değeri ve metabolik sendrom varlığını önem kohort çalışmalarıyla ortaya konabilecektir.

Abstract:
Coronary heart diseases have emerged as the dominant chronic disease in many parts of the world and will soon become the number one killer worldwide in the 21st century. Considering the high prevalence of the disease, preventing even a small proportion of the cases would save lives and decrease medical expenses. In order to take preventive measures we should know the prevalence of the coronary risk factors. In addition to the conventional coronary risk factors there are new markers that may predict coronary heart disease or even play a role in the pathogenesis of it. Metabolic syndrome is a cluster of metabolic abnormalities such as abdominal obesity, dyslipidemia, elevated fasting glucose and blood pressure. Insulin resistance is suggested to play a key role in the pathogenesis of metabolic syndrome and it was shown that coronary heart disease and diabetes mellitus are more frequently seen in this syndrome.In this retrospective descriptive study we aimed to evaluate the prevalence of the coronary risk factors as well as the metabolic syndrome in male military personnel between 20 and 50 years old who applied to a military hospital for routine periodic physical examination during the second half of 2005 and during 2006.The patients with previous coronary artery disease and the ones with incomplete data were excluded. Metabolic syndrome was diagnosed if the patient had any of at least 3 of 5 criteria: 1)waist circumference >102 cm; 2) fasting blood glucose ? 110 mg/dl 3)triglyceride ?150 mg/dl 4) HDL-c < 40 mg/dl and 5)arterial blood pressure ? 130/85 mm Hg or use of an antihypertensive drug. In addition the risk for hard cardiovascular events in upcoming ten years was calculated via Framingham risk score for each person.A total of 820 personnel were included (age 35,3 ± 6,9). Metabolic syndrome was diagnosed in 123 people (15%). The frequencies of each metabolic syndrome component in the whole group and metabolic syndrome group were as follows respectively. Hypertriglyceridemia (40,0 % and 91,1 %), hypertension (36,6 % and 83,7 %), abdominal obesity (17,8 % and 61,8%), low HDL-c (23,2 % and 63,4 %) and hyperglycemia (8,7 % and 30,1%). The proportion of individuals having 1, 2, 3, 4, and 5 criteria were 30.5 %, 23.2 %, 11.0 %, 3.5 % and 0.5%, respectively. Proportion of people with metabolic syndrome was increasing with age (7,0% in age 20-29 ; 14,9 % in age 30-39; 21,8% in age 40-50; p< 0.001) as well as with the decreasing amount of physical exercise (21,5% if no exercise; 15,5% if exercise <60 min/week; 10,9% if exercise between 60-120 min/week; and 9,4% if exercise > 120 min/week; p< 0.001). Although HDL-c decreased with the increasing number of cigarettes, the number of patients with metabolic syndrome showed no change with the changing amount of cigarettes. According the Framingham risk score only 5,4% of the study group was in high risk. On the other hand 7,2% of individuals with low risk and 20,5% of the intermediate risk group had metabolic syndrome. In addition patients with metabolic syndrome had higher levels of white blood cell (6,7±1,7 vs. 7,3±1,8 x103/mm3; p< 0.001) and erythrocyte sedimentation rate (5,3±4,3 vs. 7,8±7,5 mm/hour).As a result, the prevalence of metabolic syndrome in the military personnel was less than the sex and age adjusted general population in Turkey. The tendency of military personnel for exercise may have a role in this result. On the other hand when compared to students of 19-25 years attending military school, triglyceride levels and the waist circumference were dramatically higher even in the 20-29 year-old group. This may indicate how unfavorable life style may affect the parameters. Another important point is the presence of metabolic syndrome even in low risk population with Framingham score. Because of its correlation with inflammatory markers, the presence of metabolic syndrome may be a better risk predictor especially in low risk individuals according to Framingham score. The importance of these markers and the metabolic syndrome will be understood better with cohort studies.