Kronik hastalığı olan bireylerin diyetlerinin Diyet İnflamatuar İndeksi'nin araştırılması
Investigation of the Dietary Inflammatory Index of the diets of individuals with chronic diseases
Yazar: ÇAĞAN DAĞDEVİREN
Danışman: PROF. DR. SUPHİYE MİNE YURTTAGÜL
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Diyet inflamatuvar indeksi = Dietary inflammatory index ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition

Özet:
Bu çalışma, kronik hastalığa sahip (obezite, Tip-2 Diyabet, hipertansiyon, hiperlipidemi, kardiyovasküler hastalıklar) bireylerin diyetlerinin inflamatuar indeksinin araştırılması amacıyla 27 erkek ve 23 kadın yetişkin birey üzerinde yapılmıştır. Bireylerden yüz yüze görüşülerek soru kağıdı ile veriler toplanmış, antropometrik ölçümleri ve besin tüketim kayıtları alınmıştır. Elde edilen veriler SPSS 22 programında analiz edilmiş ve istatistiksel anlamda önemlilik düzeyi p<0.05 olarak belirlenmiştir. Bireylerin Bel/Boy oranına göre erkek bireylerin %55.6'sı ve kadın bireylerin %78.3'ü çok yüksek risk grubundadır. Erkek bireylerin %59.3'ü günde 3 ana öğün tüketirken, kadın bireylerde bu oran %34.7'dir. Bireylerin diyetleri inflamatuar indeks skoruna göre 3 quartile ayrılmıştır. Birinci quartil (Q1) inflamasyon önleyici diyeti, ikinci quartil (Q2) inflamasyon üzerine etkisi olmayan diyeti, üçüncü quartil ise (Q3) inflamasyon artırıcı etkili diyeti temsil etmektedir. Erkek bireylerin %40.7'sinin diyeti inflamasyon önleyici (Q1), %40.7'sinin diyeti inflamasyon üzerine etkisi olmayan (Q2) ve %18.6'sının diyeti inflamasyon artırıcı (Q3) bulunmuştur. Kadın bireylerde ise %8.7'sinin diyeti inflamasyon önleyici (Q1), %56.5'inin diyeti inflamasyon üzerine etkisi olmayan (Q2) ve %34.8'inin diyetinin inflamasyon artırıcı (Q3) olduğu saptanmıştır. Anti-inflamatuar etki gösteren E vitamini, tiamin, niasin, B6 vitamini, folat, C vitamini, magnezyum, çinko, kafein, lif ve yeşil-siyah çay alım ortalamaları inflamasyon artırıcı (Q3) diyet tüketen bireylerde, inflamasyon üzerine etkisi olmayan (Q2) ve inflamasyon önleyici (Q1) diyet tüketenlere göre daha düşüktür(p<0,05). İnflamasyon önleyici (Q1) diyet tüketen bireylerin tekli doymamış, çoklu doymamış ve omega-3 yağ asidi tüketim ortalamaları diğer bireylere göre daha yüksektir(p<0,05). Bu besin ögelerinin tüketimi diyet inflamatuar skorunu düşürücü anti-inflamatuar etki göstermektedir. Bireylerin trigliserit, total kolesterol, LDL, HDL, CRP ortalama değerleri ile Dİİ quartilleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Bireylerin Açlık Kan Şekeri (AKŞ) ile Dİİ skorları arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.05) ve bireyin Dİİ skoru yükseldikçe AKŞ değeri de yükselmektedir. Besin ve besin öğelerinin vücuttaki inflamatuar süreç üzerine doğrudan etkisi bulunmakta olup, fiziksel aktivite ile beraber anti-inflamatuar etkili bir diyet kronik hastalık riskinin düşürülmesi açısından önemlidir.

Abstract:
This study was conducted on 27 adult males and 23 adult females with chronic conditions (obesity, Type 2 Diabetes, hypertension, hyperlipidemia, cardiovascular diseases) to investigate the inflammatory index of their diets. Data were collected through face-to-face interviews using a questionnaire, and anthropometric measurements and dietary records were obtained. The collected data were analyzed using SPSS 22, with a predetermined level of statistical significance set at p < 0.05. According to the Waist-to-Hip Ratio (WHR), 55.6% of male participants and 78.3% of female participants were in the very high-risk group. While 59.3% of male participants consumed three main meals per day, only 34.7% of female participants followed the same pattern. The diets of individuals were classified into three quartiles based on the inflammatory index score: the first quartile (Q1) represented an anti-inflammatory diet, the second quartile (Q2) represented a diet with no effect on inflammation, and the third quartile (Q3) represented a pro-inflammatory diet. For male participants, 40.7% had an anti-inflammatory diet (Q1), 40.7% had a diet with no effect on inflammation (Q2), and 18.6% had a pro-inflammatory diet (Q3). Among female participants, 8.7% had an anti-inflammatory diet (Q1), 56.5% had a diet with no effect on inflammation (Q2), and 34.8% had a pro-inflammatory diet (Q3). The average intake of E vitamin, thiamine, niacin, B6 vitamin, folate, C vitamin, magnesium, zinc, caffeine, fiber, and green-black tea, which have anti-inflammatory effects, was lower in individuals consuming a pro-inflammatory diet (Q3) compared to those with no effect on inflammation (Q2) and those with an anti-inflammatory diet (Q1) (p < 0.05). Individuals with an anti-inflammatory diet (Q1) had higher average consumption of monounsaturated, polyunsaturated, and omega-3 fatty acids compared to others (p < 0.05). The consumption of these nutrients showed an anti-inflammatory effect, reducing the dietary inflammatory score.There was no significant relationship between individuals' average values of triglycerides, total cholesterol, LDL, HDL, CRP, and the quartiles of the Dietary Inflammatory Index (DII) (p > 0.05). However, a significant relationship was found between individuals' Fasting Blood Sugar (FBS) and DII scores (p < 0.05), indicating that as the DII score increased, FBS values also increased. The direct impact of nutrients and food components on the inflammatory process in the body, along with physical activity, is crucial for reducing the risk of chronic diseases.