Türkiye'de yetişen Leonurus L. türleri üzerine farmasötik botanik yönden araştırmalar
Pharmaceutical botany investigations on Leonurus L. species growing in Turkey
Yazar: NAGEHAN SALTAN
Danışman: PROF. DR. YAVUZ BÜLENT KÖSE
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Farmasötik botanik = Pharmaceutical botany ; Lamiaceae = Lamiaceae ; Leonurus L. = Leonurus L. ; Morfoloji = Morphology

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de yetişen Leonurus L. cinsine ait türlerin morfolojik ve anatomik karakterleri ayrıntılı olarak belirlenmiş, morfolojik ölçümler SPSS programı kullanılarak kümeleme analizi ve ayırma analizi teknikleri ile değerlendirilmiştir. Bu amaçla, çalışılan taksonlar çiçeklenme zamanlarında farklı lokalitelerden toplanmıştır. Gövde, kaliks ve nutletlerin mikromorfolojik özellikleri ve polenlerin yüzey ornamentasyonları SEM kullanılarak ilk kez tanımlanmıştır. Leonurus türlerinin toprak üstü kısımlarından farklı çözücülerle hazırlanan ekstrelerin DPPH˙ ve ABTS˙+ yöntemleri ile antioksidan etkileri karşılaştırılarak, toplam fenolik madde miktarları Folin-Ciocaltaeu yöntemi ile gallik asit eşdeğeri cinsinden belirlenmiş ve sonuçlar ilişkilendirilmiştir. En yüksek değerin (170 mg GAE/g) tespit edildiği Bursa'dan toplanan L. cardiaca taksonunda, antioksidan etkinin de en yüksek olduğu görülmüştür. Antimikrobiyal duyarlılık testleri ile antibakteriyal ve antifungal etkiler, 12 patojen mikroorganizmaya karşı ortaya konmuştur. Ekstrelerin A549, MCF7 ve C6 hücreleri üzerindeki sitotoksik etkileri MTT yöntemi kullanılarak incelenmiş ve C6 hücre hattı üzerinde oldukça etkili oldukları belirlenmiştir. Elde edilen biyolojik etkilerin değerlendirilmesi açısından, her bir ekstrenin kimyasal bileşimleri YPSK-KS/KS ile analiz edilmiş, ana bileşenler (genkvanin, verbaskozit) belirlenmiştir. Ek olarak, tez konusunu oluşturan türlerin, DNA dizi analizleri için ITS primerleri kullanılmış, bu gen bölgeleri sekanslanarak GenBank verileri ile karşılaştırılmış ve türler arasındaki filogenetik ilişkiler değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre ITS primerleri ile türler düzeyinde başarılı bir ayırım yapılmıştır.

Abstract:
In this study, morphological and anatomical characters of species belonging to the genus Leonurus L. growing in Turkey were determined in detail, and the morphological measurements were evaluated by cluster analysis and discriminant analysis techniques using SPSS program. For this purpose, the studied taxa were collected from different localities at flowering times. Micromorphological features of stem, calyx and nutlets and surface ornamentations of pollens were described for the first time using SEM. By comparing the antioxidant effects of the extracts prepared with different solvents from the aerial parts of Leonurus species with DPPH˙ and ABTS˙+ assays, the total phenolic substance amounts were determined in gallic acid equivalent by Folin-Ciocaltaeu method and the results were associated. It was observed that the antioxidant effect was the highest in the L. cardiaca taxon collected from Bursa, where the highest value (170 mg GAE /g) was detected. Antibacterial and antifungal effects have been demonstrated against 12 pathogenic microorganisms with antimicrobial susceptibility tests. The cytotoxic effects of the extracts on A549, MCF 7 and C6 cells were examined using the MTT method and it was determined that they were highly effective on the C6 cell line. In terms of evaluating the biological effects obtained, the chemical composition of each extract was analyzed by HPLC-MS/MS, and the main components (genkwanin, verbascoside) were determined. In addition, ITS primers were used for DNA sequence analysis of the species that constitute the thesis subject, these gene regions were sequenced and compared with the GenBank data, and the phylogenetic relationships between the species were evaluated. According to the results, a successful distinction was made at the level of species with ITS primers.