Ayvalık zeytin çeşidinde kimyasal mutasyon uygulanarak elde edilen mutant hatların moleküler karakterizasyonu
Molecular characterisation of mutant lines of Ayvalık olive cultivar obtained by chemical mutation
Yazar: ALİ TEKİN
Danışman: DOÇ. DR. ZİYA DUMLUPINAR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Bu çalışma, Etil Metan Sülfonat (EMS)'ın üç farklı dozunun (15, 20 ve 25 mM EMS) Ayvalık zeytin çeşidi (Olea europaea L.) üzerinde mutajen etkisinin belirlenmesi, varyasyon oluşturulması ve moleküler markör teknolojileri kullanılarak elde edilen bireylerin Ayvalık zeytin çeşidinden genetik olarak farklılığını tespit etmek amacıyla yürütülmüştür.
Çalışmada 23 mutant hat 32 SSR markörü kullanılarak taranmış ve toplamda 138 adet allel tespit edilmiş olup primer başına düşen allel sayısı 2-9 arasında değişmiştir. Araştırmada kullanılan markörlerin tamamı zeytin mutant hatlarında polimorfik bantlar vermiştir. Polimorfizm bilgi içeriği (PIC) değerinin 0.4 ile 0.98 arasında değişiklik gösterdiği tespit edilmiştir.  Verilerimize dayanarak Ayvalık zeytin çeşidi ve mutant hatları arasındaki genetik benzerlik oranı % 21 ile % 93 arasında bulunmuştur. Ayvalık zeytin çeşidi ile mutant hatlar arasındaki ortalama genetik benzerlik oranının % 57 olarak hesaplanmıştır. Ayvalık zeytin çeşidine genetik olarak en yakın mutantların 15mM_12, 15mM_11 ve 25mM_3 (sırasıyla, % 79, 63 ve 55) numaralı hatlar olduğu tespit edilmiştir. Ayvalık zeytin çeşidine genetik olarak en uzak mutatlar ise ikinci grupta yer alan 20mM_5, 15mM_4, 15mM_15, 20mM_2 ve 20mM_4  (sırasıyla, % 5.5, 5.6, 8.2, 9.4 ve 9.4) olmuştur.
Kimyasal mutajen ajanlarından EMS bu çalışmada Ayvalık çeşidinde genetik tabanı genişletmek için başarılı bir şekilde kullanılmıştır. Ayvalık zeytin çeşidinin EMS ile kimyasal mutasyonu sonucu elde edilen mutant hatlar tarımsal ve kalite özellikleri bakımından da değerlendirilip öne çıkan hatlar tescil ettirilebilir.

Abstract:
This research was performed with the aim to detect the mutagenic effect of three different doses (15, 20 and 25 mM) of Ethyl Methane Sulphonate on the Ayvalık olive variety (Olea europaea L.), to detect the variation and to identify whether individuals are genetically different from Ayvalık olive variety using molecular marker technologies.
In this study, 23 mutant lines were screened using 32 SSR markers and a total of 138 alleles were detected and the number of alleles per primer ranged from 2 to 9. In the research, it was found that all primers were polymorphic for olive mutant lines. The polymorphism information content (PIC) value changed between 0.4-0.98. Based on our data, the genetic similarity between Ayvalık olive variety and mutant lines was found between 21% and 93%. The average genetic similarity rate between Ayvalık olive variety and mutant lines was calculated as 57%. The mutant lines 15mM_12, 15mM_11 and 25mM_3 were found similar to Ayvalık cultivars at the rate of 79, 63 and 55%, respectively. Whereas, 15mM_12, 15mM_11 and 25mM_3 mutant lines were found distant to Ayvalık cultivar at the rate of 5.5, 5.6, 8.2, 9.4 and 9.4 % genetic similarity, respectively).
Ethyl Methane Sulphonate was successfully used in this study to extend the genetic diversity of the Ayvalık olive variety. Lines with high genetic variability obtained from the chemical mutation of Ayvalık olive variety with EMS might be screened for agricultural and quality traits and hopeful lines might be registered.