İznik gölü su kalitesinin fitoplanlankton indisleri kullanılarak belirlenmesi
Determination of water quality  using the phytoplankton indices  in lake İznik
Yazar: AYÇA OĞUZ ÇAM
Danışman: PROF. DR. MERİÇ ALBAY
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Sucul ekosistemin birincil üreticileri olan fitoplanktonun dağılımı, çeşitliliği ve gelişimi ortamdaki fiziko-kimyasal değişimlerden hızlı bir şekilde etkilenebilmektedir. Fitoplankton tür çeşitliliği ve yoğunluğu suyun trofik seviyesi hakkında bilgi vermektedir. Fitoplankton grubu Avrupa Birliği (AB) Su Çerçeve Direktifi (SÇD)'ne göre yüzey suların ekolojik durumunun değerlendirilmesi için önerilen 5 gruptan biri olarak kabul edilmiştir. Bu yüzden özellikle göl ve içme suyu rezervuarlarında fitoplankton tür kompozisyonu ve biyomas değerlerinin takip edilmesi büyük önem arz etmektedir.
Bu amaçla İznik Gölü fitoplanktonu Ocak 2013 - Aralık 2014 tarihleri arasında incelenerek gölün trofik seviyesi hakkında bilgi edinilmesi amaçlanmıştır. Gölde bir istasyon göl ortası ve üçü kıyı istasyonu olmak üzere seçilen toplam 4 istasyondan aylık örneklemeler gerçekleştirilerek fitoplankton teşhis ve sayımları yapılmıştır. Fitoplankton analizleri ile eş zamanlı olarak su kalitesi ölçümleri de gerçekleştirilmiştir.  Sıcaklık, Çözünmüş Oksijen, pH, İletkenlik, Toplam Çözünmüş Katı Madde, Seki Diski derinliği ölçümleri örnekleme anında; Nitrit+Nitrat Azotu (NO2-N+NO3-N), orto-fosfat (o-PO4-P), Toplam Fosfor, klorofil-a (kl-a) ve Silika (SiO2) analizleri ise laboratuvarda gerçekleşirilmiştir. Fitoplankton grupları ve fiziko-kimyasal parametreler arasındaki ilişkinin Spearman Rank Korelasyon analizi ile açıklanması amaçlanmıştır. 
İznik Gölü Fitoplanktonunu; Bacillariophyta, Chlorophyta, Cyanophyta, Chrysophyta, Dinophyta ve Euglenophyta gruplarına ait toplam 90 tür oluşturmuştur. Göreceli olarak yüksek çeşitliliğe rağmen iki yıllık araştırma süresince sadece Cyanophyta ve Bacillariophyta gruplarına ait 6 tür farklı zamanlarda aşırı artışlar göstermiştir.
Elde edilen sonuçlarda, Shannon Çeşitlilik İndeksi analiz sonuçlarına göre ciddi ölçüde kirlenmiş sular kategorisine giren İznik Gölü'nün Carlson Trofik İndeksi ve Yüzey Suyu Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği'ne göre mezotrofiden ötrofiye geçiş aşamasında olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte gölde tespit edilen fitoplankton fonksiyonel grupların genel olarak mezo-ötrofik suları temsil ettiği görülmüştür. Sonuç olarak; gölün barındırdığı fitoplankton türlerinin ekolojik istekleri, değerlendirilen indeks sonuçları ile uyumluluk göstermiş ve bazı fiziko-kimyasal parametreler ile pozitif korelasyon göstermiştir.

Abstract:
Phytoplankton are primary producers of aquatic ecosystem andthe composition, abundance and structureof the phytoplankton community can be quickly affected by the physico-chemical changes. The diversity and density of the phytoplankton provide information about the trophic level of the natural water. The phytoplankton has been accepted as one of the five biological elements to be used in the assessment of the ecological status of surface waters according to the EU Water Framework Directive. Therefore, monitoring of phytoplankton biomass and composition is very important,  particularly in lakes and drinking water reservoirs.
Aim of this study was to examine İznik Lake phytoplankton community and obtain information about trophic level of the lake. For this purpose, between January 2013 to December 2014, water samples were collected from the surface water at 4 stations, one pelagic and four litoral regions, at regular monthly intervals. Phytoplankton identification and cell counting and water quality measurements were carried out. The Temperature, Dissolved Oxygen, pH, Conductivity, Total Dissolved Solid, Secchii Disk were measured in situ. Nitrite-Nitrate (NO2-N+NO3-N), Ortho-phosphate(o-PO4-P), Total phosphorus, Chlorophyll a (kl-a) and Silicate (SiO2) analyses were performed in the laboratory. The relationship between phytoplankton groups and physicochemical parameters was explained by Spearman Rank Correlation Test. 
The phytoplankton of İznik Lake consisted of total of 90 taxa belonging to Bacillariophyta, Chlorophyta, Cyanophyta, Chrysophyta, Dinophyta and Euglenophyta. Despite the relatively high diversity, only 6 species of Cyanophyta and Bacillariophyta reached high numbers at seasonally.
According to Shannon Diversity Index analysis results, Iznık Lake can be classified on contaminated water category. However, according to Carlson Trophic Index and Surface Water Quality Management Regulation, the lake was in the mesotrophic to eutrophic transition stage. It was found that phytoplankton functional groups identified in the lake generally represent meso-eutrophic waters. The ecological requirements of the phytoplankton species which were found in the lake showed a positive correlation with some physicochemical parameters.