Bireylerin toplumsal faktörlerinin kültürel eğilimlerine ve liderlik tercihlerine etkisi: Örgüt kültürü algısının düzenleyici rolü
The effect of individuals' social factors on their cultural orientations and leadership preferences: The moderating role of organizational culture perception
Yazar: EDİBE ARIĞTEKİN
Danışman: PROF. DR. TÜLAY İLHAN NAS
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu araştırma, çalışan bireylerin toplumsal faktörlerini ailesi, yakın çevresi ve eğitim çevresi bağlamında ele alarak bireylerin kültürel çevrelerinin bireycilik ve kolektivist (toplulukçuluk) kültürel eğilim düzeylerine ve liderlik tercihlerine etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, araştırmada örgüt kültürünün liderlik tercihleri üzerindeki etkileri irdelenmektedir.
Bu araştırmanın örneklemini İstanbul'da bulunan Organize Sanayi Bölgelerindeki küçük, orta ve büyük ölçekli üretim şirketleri oluşturmaktadır. Bu araştırmada soru kâğıdı yöntemi kullanılarak 242 çalışan bireye ulaşılmıştır. Bu araştırma kapsamında geliştirilen hipotezleri test etmek için Smart PLS SEM analizinden yararlanılmıştır. 
Analiz bulguları genel olarak değerlendirildiğinde, bireylerin toplumsal faktörlerinin bireycilik ve kolektivist kültürel eğilimini ve örgütlerdeki lider tercihini doğrudan etkileyeceği sonucuna ulaşılmıştır. Toplumsal faktörlerin "yetkecilik" alt boyutunun bireylerde kolektivist kültürel eğilime ve paternalist lider tercihine doğrudan etkisi olduğu, toplumsal faktörlerin demokratiklik alt boyutunun ise bireylerde hem bireyci hem de kolektivist kültürel eğilime ve demokratik lider tercihine doğrudan etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra, paternalist lider tercihini de kolektivizm kültürel eğilimin etkileyebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca modelde örgüt kültürünün toplumsal faktörler ve bireycilik ve kolektivizm kültürel eğilimlere etkisi olmadığı ancak liderlik tercihi üzerinde etkisi bulunduğu bulgular arasında yer almıştır.

Anahtar Kelimeler: Paternalist Liderlik, Demokratik Liderlik, Hizmetkar Liderlik, Bireycilik ve Kolektivizm, Toplumsal Kültür, Örgüt Kültürü

Abstract:
This study aims to examine the effects of individuals' cultural environments on individualism and collectivist (collectivist) cultural tendency levels and leadership preferences by considering the social factors of working individuals in the context of their family, close environment and educational environment. In addition, the effects of organizational culture on leadership preferences are examined in the research.
The sample of this study consists of small, medium, and large-scale production companies in Organized Industrial Zones in Istanbul. Question papers were collected from 242 working individuals in this sample. Smart PLS SEM analysis was used to test the hypotheses developed within the scope of this study. 
When the analysis findings are evaluated in general, it is concluded that the social factors of individuals will directly affect the individualism and collectivist cultural tendency and the choice of leader in organizations. It has been concluded that the "authoritarianism" sub-dimension of social factors has a direct effect on the collectivist cultural tendency and paternalist leader preference in individuals, while the democracy sub-dimension of social factors has a direct effect on both individualist and collectivist cultural tendency and democratic leader preference in individuals. In addition, it has been concluded that the cultural tendency of collectivism may also affect the paternalist leader preference. In addition, in the model, organizational culture has no effect on social factors and individualism and collectivism cultural tendencies, but it influences leadership preference. 

Keywords: Paternalist Leadership, Democratic Leadership, Servant Leadership, Individualism and Collectivism, Social Culture, Organizational Culture