Arap gramerinde kapalılık olgusu
The phenomenon of ambiguity in Arabic grammar
Yazar: İSMAİL AKÇAY
Danışman: PROF. DR. FARUK ÇİFTÇİ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Anlam = Meaning ; Arapça = Arabic ; Bağlam = Context ; Biçimbilim = Morphology ; Dil bilgisi = Grammar ; Kapalılık = Closeness ; Muğlaklık = Ambiguity ; Söz dizim = Syntax ; İrab = Syntactic component

Özet:
Dil beşer aklının oluşturduğu bir sistemdir. İnsanlar arasında açık ve anlaşılır iletişim sağlamayı ve bilgi aktarmayı hedefler. Dil sisteminin temeli olan gramer kuralları, konuşulanı ve yazılanı berrak bir biçimde muhataba aktarmada büyük öneme sahiptir. Her dil gibi Arapçada da yazılı veya sözlü mesajın karşı tarafa iletilmesinde anlamın açık ve anlaşılır olmasına çalışılır. Bu da gramer-anlam ilişkisinin uyumuna bağlıdır. Bundan dolayı Arap gramerinde kelime bilgisi (sarf) ve cümle bilgisi (nahiv) kuralları oluşturulurken anlamın açık ve anlaşılır olması önemsenmiştir. Arapçada bazı durumlarda nahiv ve sarf kurallarının uygulanmadığı görülür. Kuralın terkedilmesi bazen isteğe bağlıdır bazen zorunlu olur. İsteğe bağlı uygulamaların arkasında ifade serbestliği, kelime veya cümle vurgusu vardır. Kuralın zorunlu olarak terkedilmesinin arka planında ise kuralın uygulanmasıyla kelime veya cümlenin yapısının değişmesi ve istenilen anlamı ifede etmemesi vardır. Arapçada her iki durumda anlama yansıyacak kapalılığa engel olmak için bazı tedbirler alınır: İ'rȃb alametleri harekeler kullanılır, cümledeki ögesel sıralama (fiil+fail+mef 'ȗl)  kuralı dikkate alınır ve edatlara anlamlar yüklenerek kelimelerin ve cümlelerin anlam sınırları belirlenir. Cümlenin iç bağlamındaki kelimelerin sarf yapılarına bakılarak anlamsal değerler oluşturulur. Cümlenin dış bağlamına bakılarak anlamı belirlenir. Kelimenin anlamında ortaya çıkması muhtemel kapalılığın ortadan kaldırılması için bazen kelimenin tamamı değiştirilir. Bazen ona harf eklenir. Bazen de yeni kelimeler türetilir. Türetildiği kök dikkate alınır ve mastarına bakılır. Kural uygulandığında kelimenin yapısı ve anlamı değişecek ise kural terkedilir. Kelime istenilen anlamı yansıtacak şekilde yapılır.

Anahtar Kelimeler: Kapalılık, anlam, i'râb, bağlam, nahiv, sarf, olgu

Abstract:
Language is a system of five minds. It aims to provide clear and understandable communication and transfer information between people. Grammar rules, which are the basis of grammar, are of great importance in transmitting what is spoken and written clearly to the addressee. As in any language, in Arabic, in the transmission of the written or verbal message to the other party, clear and understandable written work is done. This is according to the harmony of the grammar-meaning relationship. Therefore, the rules of morphology and syntax are very important in Arabic. 
In Arabic, in some cases, it is seen that the rules of morphology and syntax are not applied. Abandoning the rule is sometime optional and sometime mandatory. There is freedom of expressions, word or sentence stress behind optional applications. Against the mandatory abandonment of the rule, the structure of sentence chances with the application of rule and does not express the desired meaning. 
In Arabic, in some cases, some precautions are taken to prevent ambiguity, which will be meaningful: The declensions are used, the rule of verbal order (verb + subject + object) in the sentence is taken into consideration and the meaning limits of the words and sentences are determined by loading the meanings into the prepositions. Semantic values are created by looking at the consumable structures of the words in the inner context of the sentences. The meaning of the sentence is determined by looking at its external context. Sometimes the whole word is changed to eliminate the possible ambiguity. Sometimes letters are added to it. Sometimes new words are derived. The root and its gauge is taken into consideration. If the structure and meaning of the word change when the rule is applied, the rule is abandoned to reflect the desired meaning.

Keywords: Ambiguity, meaning, declension, context, syntax, morphology, phenomenon