Rusya'nın Türkistan'ı işgal döneminde demiryolu çalışmaları /
Yazar: ABDULKERİM BUĞRA DURSUN
Danışman: PROF. DR. CİHAT AYDOĞMUŞOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Rusya, topraklarını genişletme politikasının bir sonucu olarak doğuya doğru ilerlemeye başlamıştı. Altın Orda'nın yıkılmasının ardından ortaya çıkan Kazan, Astrahan gibi küçük hanlıkları da ele geçiren Rusya, Orta Asya'yı tehdit etmeye başlamıştı. Bu ilerlemenin bir sonucu olarak Türkistan Hanlıkları da Rusların hedefinde olmuş, Kazak topraklarının ele geçirilmesinden sonra Ruslar bu hanlık topraklarının işgaline yönelmişti. Türkistan, Rusya için önemli bir konumda olup, birçok önemli kaynağa ev sahipliği yapmaktaydı. Rusya, Sanayi Devrimi ile geç tanışmış, bu nedenle Batılı güçlerle mücadelesinde geriye düşmeye başlamıştı. Bu açığı kapatmak için sanayileşmeye önem veren Rusya, hammadde ihtiyacını da işgaline devam ettiği bu Türkistan topraklarından çıkartacaktı.
Sanayi Devrimi ile ortaya çıkan demiryolları Avrupa, Amerika ve sömürgelerde kullanılmaya başlanmış, hammadde ve insanların hızlıca taşınması bu şekilde gerçekleştirilmeye çalışılmıştı. Demiryolları, Rusya'da da yayılmaya başlanmıştı. Ülkenin batısındaki önemli şehirler birbirine bağlanmaya başlamış, demiryolu ağı doğuya doğru uzanmaya başlamıştı. Rusya, Türkistan'daki emperyalist politikalarının bir aracı olarak demiryolunu bölgede kullanmaya başlamıştır. Türkistan'da demiryolunun ilk uygulaması; Rusya'nın bölgeyi işgalinin son safhasında gerçekleşmiştir. Ayrıca Orta Asya'daki nüfuz mücadelesi kapsamında İngiltere'ye karşı bir önlem olarak demiryolu öne çıkmıştır. Trans-Hazar Demiryolu olarak da adlandırılan bu demiryolu, Rusya'nın askeri, idari ve ekonomik amaçları doğrultusunda Türkistan'ın içlerine doğru ilerlemeye başlamıştır.

Abstract:
As a result of its policy of expanding its territory, Russia started to move eastward. Russia, which captured small khanates such as Kazan, Astrakhan which emerged after the collapse of the Golden Horde, began to threaten Central Asia. As a result of this progress, Turkestan Khanates were also targeted by the Russians, and after the capture of the Kazakh lands, the occupation of the lands of these khanates began. Turkestan was in an important position for Russia and possessed many important resources. Russia was a late comer to the Industrial Revolution and therefore began to fall behind in its struggle with the Western powers. Russia, which attached importance to industrialization in order to close this gap, was going to extract its raw material needs from these Turkestan lands, which it continued to occupy.
The railroads that emerged with the Industrial Revolution which began to be used in Europe, America and the colonies, the rapid transportation of raw materials and people was carried out in this way. Railroads began to spread in Russia as well. Important cities in the west of the country began to be connected to each other and the railroad network began to extend eastward. Russia started to use the railroad as an instrument of its imperialist policies in Turkestan. The first application of the railway in Turkestan took place in the last phase of Russia's occupation of the region. In addition, the railroad came to the fore as a measure against Britain within the scope of the struggle for influence in Central Asia. This railroad, also called the Trans-Caspian Railway, started to move towards the interior of Turkestan across with Russia's military, administrative and economic objectives.