Çocuk onkoloji polikliniğine başvuran 6-16 yaş arası hastalar ile bakım verenlerinin uyku bozuklukları ve kalitesinin değerlendirilmesi
The evaluation of sleep disorders in 6-16 years aged patients and quality of sleep in their caregivers that applying to pediatric oncology polyclinic
Yazar: ESRA GÖZDE AYDIN
Danışman: PROF. DR. FARUK GÜÇLÜ PINARLI
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Kanser tanısı, kemoterapi, radyoterapi ve cerrahi tedaviler kısa ve
uzun dönemde uyku bozukluğuna neden olmaktadır. Pediatrik kanser hastalarında
ve tedavisini tamamlayanlarda gündüz uyku hali, uykusuzluk, uykuya başlama
süresinin uzaması ve kötü uyku kalitesi gibi uykuyla ilgili problemler sık görülür.
Remisyona giren hastalar arasında en yaygın şikayet ise uyku bozukluklarıdır.
Kanserli hastalara bakım verenlerde de bozulmuş uyku kalitesi ve uyku
bozuklukları tek başına veya diğer semptomlara ek olarak ortaya çıkabilir.
Yapacağımız bu çalışmada Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Onkoloji Bilim
Dalı tarafından takip edilen hastaların uyku bozuklukları ve bakım verenlerinin
uyku kalitesi açısından araştırılması hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk
Onkoloji Bilim Dalında lenfoma, solid tümörler, Langerhans hücreli histiyositoz,
nörofibromatozis, lenfadenopati, hemanjiyom tanıları ile takipli olan ve 2 Ocak
2023- 25 Mayıs 2023 tarihleri arasında polikliniğimize başvuran 6-16 yaş arası 210
hasta ile 210 bakım veren dahil edilmiştir. Araştırmaya gönüllü olarak katılmayı
kabul eden ailelerden izin ve onamları alındıktan sonra hastalar Çocuklar İçin Uyku
Bozukluğu Ölçeği; bakım verenler için de Pittsburg Uyku Kalite İndeksi
uygulanmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan çocukların yaş ortalaması 11,2±3,4, ortancası 11,7
(1,5-16,0)'dir. Hastaların %49'u kız, %51'i erkek cinsiyettedir. Hastaların
%13,8'ini KT/RT tedavisi devam edenler, %33,3'ünü KT/RT tedavisi
tamamlananlar, %14,8'ini sadece cerrahi geçirenler, %38,1'ini hiç tedavi
117
almayanlar oluşturmaktadır. ÇUBÖ puan ortalaması 40,8±8,1'dir. Bakım
verenlerin yaş ortalaması 40,6±6,3; %66,2'si kadın, %33,8'i erkektir; Pittsburgh
Uyku Kalite İndeksi toplam puan ortalaması 5,02±3,56'dır.Hastaların Çocuklar İçin Uyku Bozukluğu
Ölçeği puanı ile bakım verenlerine uygulanan Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi
toplam puanı arasında orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki
saptanmıştır (r=0,433, p <0,001).
Sonuç: Kanser tanısı ile takipli hastalar hem tedavi sürecinde hem de
iyileşme dönemi sonrasında uyku bozuklukları açısından risk altındadır.
Kemoterapi veya radyoterapi alma öyküsü olan hastaların özellikle uyku başlatma
ve sürdürme sorunları, uyku-uyanıklık geçiş bozukluğu ve aşırı uykululuk
bozukluğu yaşadığı saptanmıştır. Ayrıca bakım verenlerin uyku kalitesinin
bakmakla yükümlü oldukları hastaların uyku sorunları ile ilişkili olduğu
bulunmuştur.
Anahtar Kelimeler: Bakım veren, çocuklar için uyku bozukluğu ölçeği, kanser,
uyku kalitesi, uyku bozuklukları

Abstract:
Introduction and Aim: Cancer diagnosis, chemotherapy, radiotherapy and
surgical treatments may cause sleep disorder in short and long term. Sleep-related
problems such as daytime sleepiness, insomnia, prolonged sleep start time and poor
sleep quality are common in pediatric cancer patients and those who have
completed their treatment. The most common complaint among patients entering
remission is sleep disorders. Impaired sleep quality and sleep disorders can also
occur alone or in addition to other symptoms in those who care for patients with
cancer. In this study, it was aimed to investigate the sleep disorders of the patients
and sleep quality of their caregivers that followed by Gazi University Faculty of
Medicine Department of Pediatric Oncology.
Materials and Methods: 210 patients between the ages of 6-16 and 210 caregivers
who were followed up with the diagnoses of lymphoma, solid tumors, Langerhans
cell histyocytosis, neurofibromatosis, lymphadenopathy, hemangioma and who
applied to our outpatient clinic between January 2, 2023 and May 25, 2023. After
obtaining permissions and consents from families who agreed to participate in the
research voluntarily, for patients, Sleep Disorder Scale for Children; for caregivers,
Pittsburg Sleep Quality Index were applied.
Results: The mean age of the children participating in the study was 11.2±3.4 and
the median was 11.7 (1.5-16.0). 49% of the patients are girls and 51% are male.
13.8% of the patients are those who continue to treat CT/RT, 33.3% are those who
have completed CT/RT treatment, 14.8% are those who have undergone surgery
only, 38.1% are those who have never received treatment. The mean SDSC score
119
is 40.8±8.1 and the median is 40.0 (27.0-72.0). The average age of caregivers is
40.6±6.3; 66.2% is female and 33.8% is male; Pittsburgh Sleep Quality Index total
score average is 5.02±3.56. A moderate statistically significant relationship was found between the
patients' Sleep Disorder Scale for Children score and the Pittsburgh Sleep Quality
Index total score applied to caregivers (r=0,433, p <0,001).
Conclusion: Patients with follow-up with the diagnosis of cancer are at risk in
terms of sleep disorders both during the treatment process and after the recovery
period. It has been determined that patients with a history of receiving
chemotherapy or radiotherapy especially had sleep initiation and maintenance
problems, sleep-wake transition disorder and excessive sleepiness disorder. In
addition, it has been found that the sleep quality of caregivers is related to the sleep
problems of the patients.
Keywords: Cancer, caregiver, disorders of sleep, sleep disturbance scale for
children, sleep quality