İslâhiye ve çevresinin Eskiçağ tarihi
Islahiye and the surrounding area in Ancient history
Yazar: İBRAHİM ÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. ALPASLAN CEYLAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Coğrafya = Geography ; Tarih = History
Dizin: Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Eski Çağ = Old Age ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Gaziantep-İslahiye = Gaziantep-İslahiye ; Hititler = Hittites ; Höyükler = Tumuluses ; Mezopotamya = Mesopotamia ; Tarih = History ; Tarihi coğrafya = Historical geography

Özet:
Medeniyetlerin oluşum ve gelişim sürecinde insanoğlu, içinde yaşayacağı coğrafyayı seçerken yeryüzü şekillerini, iklim şartlarını ve önemli yol güzergâhlarını göz önünde bulundurarak tercihini yapmıştır. Bu sebepledir ki Akdeniz Medeniyetleri ve Mezopotamya Medeniyetlerinin yayılmasında Anadolu'nun coğrafi şartları önemli rol oynamıştır. Araştırma sahamızı oluşturan ve Mezopotamya ile Anadolu arasında kilit bir konumda yer alan İslahiye Bölgesi, bu bakımdan Mezopotamya kültürlerinin Anadolu'ya yayılmasında bir köprü vazifesi görmüştür. Şüphesiz bu kültürel yayılmada İslahiye'nin önemli yol ve kavşakların kesişme noktasında olması ayrı bir önem taşımıştır. Bu anlamda çalışma sahamız, İslahiye Ovası'nda yüzlerce tarihi yerleşim merkezine sahip iken, yine araştırma sahamızın önemli noktalarından birini oluşturan Amanos'lar, Mezopotamya ve Anadolu Yaylası'nı birbirine bağlayan birçok geçite sahiptir. Bundan dolayı araştırmamızı yaparken Güney Anadolu'nun dağınık kültürel yapısı ile Mezopotamya kültürlerinin oldukça farklı ve geniş bir alanda yayılmasını hesaba katarak çalışmamızı, İslahiye çevresi ile sınırlandırmayı uygun bulduk.İslahiye ve çevresinde Alkım ve Duru, Tilmen Höyük başta olmak üzere, Gedikli Karahöyük, Kırışkal, Yesemek Heykel Atölyesi vb. yerlerde kazı çalışmaları ve geniş çaplı yüzey araştırmaları yapmışlardır. Biz de şimdiye kadar bölgede yapılan kazı ve yüzey araştırmaları ışığında birçok gözlemler yaptık. Araştırma bölgemizde kazısı yapılan çok sayıda merkezle beraber, yaklaşık olarak, 49 höyük, 5 kale, 2 anıtsal kaya mezarı, 1 heykel atölyesi, 2 geçit 2 mimari kalıntı ve 2 adet mağara yerleşmesinde incelemelerde bulunduk.Bölgenin Kuzey Suriye ile Anadolu arasında bir geçiş noktası olması sebebiyle yaptığım bu tez çalışmasının ilerde yapılacak tarihi ve arkeolojik çalışmalar için faydalı olabileceği düşüncesindeyim.

Abstract:
While Mankind in the process of formation and development of civilizations, choose geography where to live, Mankind has preferred as taking into consideration in the earth forms, climate conditions because geographical conditions of Anatolia in the spread of the Mediterranean civilizations of Anatolia and Mesopotamia civilizations played an important role. Islahiye region where our research area and an important position between Mesopotamia and Southern Anatolia served as a bridge at the spread of the Mesopotamian cultures to Anatolia. Surely being intersection point of important roads and junctions at cultural spread of Islahiye had a place in. In this sense, while our study area, Islahiye Plain has hundreds of historic residential center, the Amanos which was one of the important points of our study area has many gates which interconnect with Mesopotamia and Anatolia Plain. Therefore, while we do our study by adding spread cultural structure of South Anatolia, quite different and wide region of Mesopotamia cultures, we decided to limit with Islahiye surroundings.Alkım and Duru in Islahiye and its around; places in which firstly Tilmen Höyük then Gedikli Karahöyük, Kırışkal, Yesemek Heykel Atölyesi etc. conducted excavations and large scale surveys researches. We have observed a lot up to now thanks to excavations and surveys researches. We have researched in approximately 49 mounds, 5 castle, 2 monumental rock tomb, 1 sculpture workshop, 2 architectural remains 2 gates and the settlement of 2 caves.Since the region is a transit point between North Syria and Anatolia, I believe that the thesis which I did may be beneficial for the historical and archaeological studies which will be done in the future.