Sürdürülebilir çevre performans indeks önerisi: Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye için bir uygulama
Sustainable environmental performance index proposal: An application for European Union countries and Türkiye
Yazar: NUR ASLIHAN KARAMAN
Danışman: PROF. DR. İHSAN ALP
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: Ağ performansı = Network performance ; Malmquist toplam faktör verimliliği analizi = Malmquist total factor productivity analysis ; Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment ; Çevresel performans = Environmental performance

Özet:
Tüm dünyada doğal kaynakların hızla tükeniyor olması nedeniyle son dönem çalışmalar sürdürülebilirlik ve çevresel göstergelerin izlenmesi üzerine yoğunlaşmaktadır. Bu kapsamda ülkelerin çevresel performanslarının ölçülmesi son derece önemli bir konu haline gelmiş ve performans değerlendirilmesine ilişkin çeşitli yöntemler geliştirilmiştir Literatürde ülkelerin çevre performansını ölçen birçok çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmalarda farklı girdi ve çıktı değişkenleri kullanılarak çeşitli yöntemler kullanılmış olup farklı ölçekle ölçülmüş farklı ölçü birimlerine sahip yapıların çoklu girdi/çıktı ortamında göreceli etkinliklerinin ölçülmesinde kullanılan VZA bu yöntemlerden biridir. VZA etkin olmayan KVB' lerinin girdi ve çıktı değişkenlerini nasıl değiştireceği konusunda referans değerler de oluşturmaktadır. Ancak geleneksel VZA modellerinde girdilerin çıktılara dönüşümlerine ilişkin alt süreçler ihmal edilmektedir. Çevresel performans değerlendirmesinde alt süreçlerin de önemli olması nedeniyle bu alt aşamaları da ölçen Ağ VZA modellerinden de yararlanılmıştır. Bu çalışma AB ülkelerinin çevre performans etkinliğini değerlendirmeyi ve Türkiye' nin de bu ülkeler arasındaki konumunu hesaplamayı amaçlamaktadır. Çevre Performans ölçümünde en temel değişken ekonomik büyüme ve ekonomik büyümenin sonuçlarıdır. Bu nedenle ekonomik büyüme ile çevresel baskılar arasında herhangi bir ilişki olup olmadığını ölçmek için Ayrışma Analizinden yararlanılmıştır. Aynı zamanda, birimlerin etkinlik değişimlerinin kaynağını ortaya koymak amacıyla Malmquist Toplam Faktör Verimlilik İndeksi kullanılmıştır. Bununla birlikte çevre ve ekonomi ilişkisini ortaya koyan Çevresel Kuznets Eğrisi hipotezi oluşturulmuştur. Bu doktora tezi ile çevre performansına ilişkin karşılaştırılabilir, standart sonuçlar elde edilmiştir. Benzer çalışmalar incelendiğinde değişken ağırlıklarının belirlenmesi genellikle ortalamalar üzerinden yapıldığı gözlenmekte olup kullanılan yöntemlerin farklılığı ile çalışmanın literatüre önemli bir katkısı olacaktır.

Abstract:
Due to the rapid depletion of natural resources all over the world, recent studies have focused on sustainability and monitoring of environmental indicators. In this context, measuring the environmental performance of countries has become an extremely important issue and various methods have been developed for performance evaluation. In the literature, there are many studies that measure the environmental performance of countries. In these studies, various methods have been used using different input and output variables, and DEA, which is used to measure the relative efficiency of structures with different units of measurement measured at different scales in a multiple input/output environment, is one of these methods. DEA also creates reference values on how to change the input and output variables of inefficient DMUs. However, in traditional DEA models, sub-processes related to the transformation of inputs into outputs are neglected. Since sub-processes are also important in environmental performance evaluation, Network DEA models that measure these sub-stages were also utilized. This study aims to evaluate the environmental performance efficiency of EU countries and to calculate Türkiye' s position among these countries. The most fundamental variables in the measurement of environmental performance are economic growth and the consequences of economic growth. Therefore, the Decoupling Analysis was used to measure whether there is any relationship between economic growth and environmental pressures. At the same time, the Malmquist Total Factor Productivity Index was used to reveal the source of efficiency changes of the units. At the same time, the Environmental Kuznets Curve hypothesis, which reveals the relationship between environment and economy, has been developed. With this doctoral thesis, comparable, standardized results on environmental performance have been obtained. When similar studies are examined, it is observed that the determination of variable weights is generally based on averages and this study will make an important contribution to the literature with the difference in the methods used.