Vakıflar Genel Müdürlüğü Ankara Kültür ve Tescil Dairesi Başkanlığı arşivine ait yazma eserlerin korunmasına yönelik biyodeterasyon tespiti
Determination of biodeteration for the conservation of manuscripts for the general directorate of foundations of Ankara Culture and Registration Department
Yazar: AYBUKE SULTAN KOCA YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ AKIN AKYOL ; PROF. DR. HİKMET KATIRCIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arşiv = Archive ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Arşiv belgeleri = Archive documents ; Biyodeterasyon = Biodeteration ; Koruma müdahalesi = Conservation interference ; Koruma sistemleri = Protection systems ; Koruma tedbirleri = Protection measures ; Kültür varlıkları = Cultural properties ; Yazma eserler = Manuscripts

Özet:
İnsanlık Tarihinin büyük bir kısmı, kağıt destekli belgeler veya sanat eserleri şeklinde kayıtlıdır. Bu kayıtlar biyodeterojenler nedeniyle bozulmaya uğramaktadır. Kemirgenler, böcekler gibi makro-biyodeterojenler tam olarak ortadan kaldırılabilirken; fungus, bakteri gibi mikro-biyodeterojenler üzerinde çalışmalar halen devam etmektedir. araştırma kapsamında elde edilen mikroflora sonuçlarının moleküler çalışmalara ve konservasyon çalışmalarına katkı sağlaması amaçlanmıştır.
Vakıflar Genel Müdürlüğü Ankara Kültür ve Tescil Daire Başkanlığı'nda muhafaza edilen Safranbolu koleksiyonu durum taramasından geçirildikten sonra Mushaf-ı Şerifler'den 3 adet eser çalışma kapsamına alınmıştır. Ayrıca arşiv odası mikroflorası, kompakt raylı ray sistemi mikroflorası tespit edilerek eser mikroflorası ile karşılaştırılma yapılması amaçlanmıştır. Ayrıca kullanılan çeşitli besiyerleri ile tanımlama çalışmaları desteklenmiştir.
Çalışma kapsamında arşiv odasının çeşitli bölgelerine (pencere önlerine, kapı ağzına, dolap üstüne, dolap içine ve eserin alındığı rafa) 1'er adet Nutrient agar (NA) ve Potato dextrose agar (PDA) petri kabı yerleştirilmiş 45 dakika süreyle havadan spor toplanmıştır. Kompakt raylı raf sisteminde depolanan eserlerin temas yüzeylerinden (diğer eserlerin dış kapakları ile bulunduğu rafın alt ve üst yüzeyi) eküvyon yöntemi ile örnekler alınmıştır. Eserler çok fasiküllü olduğu için eserin 3 farklı sayfası ile cildinden de örnek alınmıştır. Eküvyon yöntemi ile alınan tüm örnekler serum fizyolojik çözeltisi içinde laboratuara getirilmiştir.
Petri kapları direkt inkübasyona bırakılırken kompakt raylı raf sistemi içinden eküvyon çubuklar ile alınan örnekler NA ve PDA'ya aktarılmıştır. Eküvyon çubuklar ile alınan örneklerdeki mikroorganizmalar uzun süredir dormanside olması nedeniyle zenginleştirme besiyeri olan Nutrient broth (NB) ve Yeast extract peptone dextrose (YEPD) broth besiyerlerine aktarılmıştır. 48 saatlik aktifleşme sonrası NB'den alınan örnekler tanımlama için NA, Eosin methylene blue (EMB), Pseudonomas agar F base besiyerine aktarılırken; YEPD broth'dan alınanlar ise PDA'ya aktarılmıştır. Çalışmanın ilerleyen kısımlarında koloni morfolojileri dikkate alınarak tek koloni ekimi gerçekleştirilmiştir. Bakteri kolonilerinden preparatlar hazırlanmış; gram boyaması yapılarak ışık mikroskobunda incelenmiştir. Fungus görülen izolatlardan da ayrıca preparatlar hazırlanmış ve ışık mikroskobunda incelenmiştir.
Araştırma sonucunda toplamda tüm izolatların makroskobik olarak koloni morfolojilerinin incelenmesi sonucunda toplamda 38 farklı bakteri kolonisine rastlanılmıştır. Bunun yanı sıra 11 izollatta fungus kolonileri tespit edilmiştir.
Çalışmamız kapsamında Mucor sp., Penicillum sp., Aspergillus sp., Rhizopus sp., Trichoderma sp. cinsi küfler ile Bacillus sp, Pseudonomas sp. Micrococcus sp. ve Escherichia sp. cinsi bakteriler izole edilmiştir.

Abstract:
Most of the history of mankind is recorded in the form of paper-backed documents or works of art. These records are subject to degradation due to biodet- erogenes. Macro-biodeterogens such as rodents and insects can be completely eliminated; Studies on micro-biodeterogens such as fungus and bacteria are still ongoing. Microflora results obtained within the scope of our study are aimed to contribute to molecular studies and conservation studies.

After the Safranbolu collection, which was kept at the Ankara Directorate of Culture and Registration Department of the General Directorate of Foundations, under the condition screening, 3 pieces of Mushaf-i Sharif were included in the study. In addition, archive room microflora and compact rail shelf system microflora were determined and compared with trace microflora. In addition, identification studies were supported with various media used.
Within the scope of the study, 1 Nutrient agar (NA) and Potato dextrose agar (PDA) petri dish were placed in various regions of the archive room (in front of windows, doorway, on the cabinet, inside the cabinet and on the shelf where the artifact was taken). Samples were taken from the contact surfaces of the artifacts stored in the compact rail shelf system (the outer covers of the other artifacts and the upper and lower surfaces of the shelf) by the swab method. Because the works are very fasciculated, 3 different pages of the work were sampled from the skin. All samples taken by swabs were brought to the laboratory in saline solution.
While the petri dishes were allowed to incubate directly, samples taken with swabs from compact rail shelf system were transferred to NA and PDA. The microorganisms in the samples taken with swabs were transferred to the enrichment medium Nutrient broth (NB) and Yeast extract peptone dextrose (YEPD) broths because of long-term dormancy. After 48 hours of activation, samples taken from NB were transferred to NA, eosin methylene blue (EMB), Pseudonomas agar F base medium for identification; Those taken from YEPD broth were transferred to PDA. In the following sections, single colony cultivation was carried out considering the colony morphology. Preparations from bacterial colonies were prepared; gram stained and examined under light microscope. Preparations were also prepared from the fungus isolates and examined under light microscope.
As a result of the study, colony morphology of all isolates were found macroscopically and 38 different bacterial colonies were observed. In addition, fungi colonies were detected in 11 isolates.
In our study, Mucor sp., Penicillum sp., Aspergillus sp., Rhizopus sp., Trichoderma sp. genus molds with Bacillus sp, Pseudonomas sp. Micrococcus sp. and Escherichia sp. genus bacteria are isolated.