2001 Krizi`nden sonra Türkiye'de izlenen makro ekonomik politikalar ve bu politikaların dış ticarete olan etkisi (Konya ili örneği)
The macro economic policies followed in Turkey after Crisis of 2001 and impact of these policies on foreign trade (Konya city case)
Yazar: BİLGE AFŞAR
Danışman: DOÇ. DR. ABDULKADİR BULUŞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Dış ticaret hadleri = Terms of trade ; Dış ticaret politikaları = Foreign trade policies ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Ekonomik yapı = Economic structure ; Konya = Konya ; Kriz = Crisis ; Makroekonomik politikalar = Macroeconomic policies ; Para politikaları = Monetary policies ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Ekonomide yaşanan her aksaklık ve bu aksaklığın maliyeti bir öncekinden daha ağır olmaktadır. Yaşanan her aksaklık ekonomik sistemdeki bütün dengeleri etkilemektedir. Bunda küreselleşmenin etkisi de unutulmamalıdır. Zira ekonomik sistemlerin birbiriyle bütünleşmesi ödenen faturanın maliyetini daha da arttırmaktadır.Uygulanan makro ekonomik politikaların başarılı olabilmesi ve dış ticarete olumlu etkide bulunabilmesi için iktisadi yapı iyi irdelenmeli ve anlaşılmalıdır.İşte bu çalışmada da amaç, makro ekonomik politikaların dış ticarete olan etkisini incelemektir. Ayrıca, Türkiye' de 2001 sonrası uygulanan makro ekonomik politikaların dış ticarete olan etkisini Konya İli örneğinde anket çalışması yapılarak ortaya koymaktır. Anket çalışmasında toplam olarak Konya Ticaret Odası üyesi 209 ihracatçı firmaya anket yapılmıştır. Anket yapılan firmalardan 51 tanesi 100.000 dolar altı ihracat yaparken 158 tanesi ise 100.000 dolar üstü ihracat yapan firmalardır. Anket firmalarla %79 oranında yüz yüze görüşme şeklinde gerçekleştirilmiştir. Bu anket oluşturulurken herhangi bir örnekleme yöntemi kullanılmamış mümkün olduğu kadar çok sayıda kuruluşa anket uygulanmaya çalışılmıştır. Kitleyi oluşturan kuruluşların %47' sine ulaşılmıştır. Anket sorularının oluşturulmasında çoğunlukla 5'li likert ölçeği kullanılmıştır. Anket sonuçlarını değerlendirmek için SPSS 15 paket programından yararlanılmıştır.Ankette Konya' daki firmaların dış ticaret faaliyetleri analiz edilmiş ve dış ticaret yaparken karşılaştıkları sorunlar, uygulanan makro ekonomik politikalardan nasıl ve ne derece etkilendikleri belirlenerek Konya İlinin Dış ticaret Hacminin artması için yapılması gerekenler ortaya çıkarılmıştır. Böylece Konya ilinin dış ticaret yapısı ve durumu analiz edilmiştir.Ülkemizde ihracat bilinci, 1970'lerde yaşanan petrol krizleri ve bu krizlerin Türkiye ekonomisine olumsuz yansımaları ile daha çok ortaya çıkmıştır. Bu bilinci 24 Ocak kararları desteklemiştir. Küresel şartların sürekli değiştiği ve rekabetin arttığı bu günlerde diğer tüm ekonomilerde olduğu gibi ülkemiz ekonomisi de dünya ekonomisi ile son derece iç içe bir durumdadır. Böyle bir ekonomik ortamda sürdürülebilir ve katma değeri yüksek ihracat artışı önem ifade etmektedir.Ülkemizde ekonomik büyüme ithalatı dolayısıyla da dış ticaret açığını arttırabilmektedir. İhracat, ithalat ile aynı düzeyde artmadığında dış ticaret açığında büyüme meydana gelmektedir. Ekonomi küçülme eğilimine girdiğinde ise ithalat düşmektedir.1923 yılında 50 milyon dolar seviyelerinde olan ihracat 2008 yılında 130 milyar dolar sınırını aşarak Cumhuriyet tarihinin dış ticaret rekorunu kırmıştır. 2009 yılında ise küresel krizin etkisiyle düşüş göstererek ortalama 102 milyar dolar olmuştur. İhracat ve ithalattaki artış dış ticaretin milli gelir içindeki payını da artmıştır.Konya özelinde baktığımız zaman ise ilimizin dış ticaretinin gün geçtikçe arttığı görülmektedir. Türkiye yapısına uygun olarak geçmişte tarım ve tarım ürünleri ağırlıklı ihracat yapısına sahip olan Konya bugün itibariyle ihracat potansiyelini yükseltmiş bir il görünümündedir.Geçmişte özellikle 1896 yılında tren hattının Konya' ya kadar ulaşması ile birlikte ihracatta dünya ve Türkiye ile kopukluk giderilebilmiştir.Şu anda Konya sanayisinin başlıca ihracat kalemleri arasında; makine alet ve parçaları, otomotiv yan sanayi, plastik ve mamulleri, demir-çelik ürünleri, kağıt ve karton ürünleri yer almaktadır.Konya işletmeleri ihracata dayalı bir büyümeyi hedef olarak almıştır. Konya dış ticaretinde önemli sorunlardan birisi önce de bahsettiğimiz gibi Mersin, İzmir, İstanbul gibi ihracatın yoğun olarak yapıldığı liman şehirlerine ihraç ürünlerinin götürülmesinde sadece karayolunun kullanılabiliyor olmasıdır. Bu limanların kullanılmasının nedeni de Konya'nın serbest bölge olmamasıdır.Anket çalışmamızda ortaya çıkmıştır ki; Konya' nın dış ticarette karşılaştığı sorunlar Türkiye genelindeki sorunlarla örtüşmekle birlikte son krizden gerek dış ticaret gerekse başka alanlarda Konya ili öz sermaye yapısı ile nispeten daha az etkilenmiş görünmektedir.2008 yılına kadar Konya, sürekli olarak ihracatını arttıran bir il durumunda iken küresel krizin de etkisiyle 2009 yılında ihracat miktarında bir düşüş görülmüştür. Anket çalışmasında ortaya çıkan sonuçlar da bu durumu doğrulamaktadır. Dünya genelindeki talep yetersizliği ve durgunluğa paralel olarak firmalar sıkıntı yaşamaktadırlar. Ancak, yine anket sonucumuza göre firmaların yurtdışı Pazar ağırlığı AB ülkelerinden Rusya-Doğu Bloku ve Ortadoğu ülkelerine kaymış durumdadır. Bu da Konya ihracatının AB krizinden maksimum seviyede olumsuz etkilenmesini engellemiştir. Yani Rusya ve Ortadoğu pazarı Konya için önem ifade etmektedir. Pazarın çeşitlenmiş olması ve AB bağımlığında nispeten kurtulmuş olmak Konya İhracatının geleceği açısından son derece önem ifade etmektedir.6 bölüm halinde hazırlanan bu çalışmanın ilk iki bölümde 24 Ocak kararlarından bu güne kadar uygulanan makro ekonomik politikalar ve bu politikaların dış ticarete olan etkisi incelenmiştir. Üçüncü bölümde makro ekonomik politikalar ve dış ticaret ilişkisi ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ilimizin sosyo-ekonomik yapısı geniş ve ayrıntılı bir şekilde ele alınmaya çalışılmış, beşinci bölümde ise Türkiye' nin ve Konya' nın dış ticaret yapısı incelenmiştir. Altıncı ve son bölümde ise Konya ilinin dış ticaret yapısını ortaya çıkaran anket çalışması, sonuçları ve yorum kısmı yer almaktadır.

Abstract:
Any disruption in the economy and the cost of these failures are more severe than the previous. Experienced any disruption in the economic system affects the whole balance. The effect of globalization shouldn?t be forgotten. Integration of the economic systems increases the cost of paid invoices.Applied macro economic policies can be successful and have a positive effect on foreign trade if the economic structure can be understood better and should be examined.The purpose of study is to examine the effects of macro economic policies on foreign trade and to reveal the effects of Turkey's macro economic policies implemented after the 2001 foreign trade in the case of Konya by doing a survey. The survey is applied to 209 exporting companies which are members of the Konya Chamber of Commerce. 51 of the surveyed companies export under $ 100,000 while 158 companies export over $ 100,000. In the survey face-to-face interviews were carried out with the firms at the rate of 79%. In the survey, a sampling method is not created; questionnaires were applied to as many organizations as possible. 47% of mass organizations were reached. Mostly, 5-Likert scale was used in the creation of questionnaire. SPSS 15 package program was used to evaluate the results of the survey.In the survey, by determining foreign trade activities of firms in Konya have been analyzed and the problems they encounter during foreign trade, how and what degree they are affected by applied macro economic policies, what should be done to increase Konya's foreign trade volume were uncovered. Thus, foreign trade structure and the status of the province of Konya were analyzed.Export awareness in our country has emerged more with the oil crisis in 1970s and negative repercussions of this crisis to Turkey's economy. January 24 decisions supported this awareness. The constantly changing global conditions and increased competition in the economy these days, all our national economy as well as highly intertwined with the world economy is in a situation. In such an environment, sustainable economic growth and high value-added exports is important to express.In our country, economic growth can increase imports consequently the foreign trade deficit. When exports do not increase at the same level with imports, growth in the trade deficit occurs. When the economy enters a tendency to decrease, imports fall.In 1923 the export of 50 million dollars exceeded 130 billion dollars in 2008 and breaks the record of Republic's history. With the effects of the global crisis in 2009, it dropped to the average 102 billion dollars. The increase in exports and imports has also increased share of foreign trade in national income.When we look at the province of Konya, it can be seen that the foreign trade of our province is growing. Accordingly Turkey?s structure, Konya, has the structure of mainly agriculture and agricultural products export in the past, as of today has the appearance of a province which have increased the export potential.In the past, especially in 1896, with the railway lines reaching to Konya, interruption expenses between Turkey and the world in exports..Currently, the main export items of Konya?s industry includes machine tools and parts, automotive parts, plastics and articles thereof, iron and steel products, paper and paperboard products.City targets growth based on exports. One of important problems in Konya?s international trade is as we have mentioned before, usage of only roads in leading export goods to the port cities which has intensive exports such as Mersin, Izmir, and Istanbul. The reason in usage of these ports is lack of the City's free zone.Questionnaire in our study revealed that the problems City faced in foreign trade overlaps in the issues Turkey, but it seems relatively less affected by the last crisis in foreign trade as well as in other areas of Konya equity capital structure.While Konya was a city has constantly increasing exports until 2008, with the impact of the global crisis in 2009 showed a decrease in export volume. Emerged from the survey results have confirmed this fact. Correspondingly to the shortage of demands in the world and stagnation, firms are experiencing distress. However, again according to our survey, abroad markets of firms have shifted from EU countries to Russian-Eastern Bloc countries and the Middle East. This has prevented Konya exports from the maximum level of negative effects of EU crisis. Russia and the Middle East market are important for Konya. Market diversification and being relatively independent from EU have extremely important means for the future Konya Exports.In the first two chapters among six, macro economic policies applied from January 24 decisions to this day and the impact of policies on foreign trade is examined. In the third section of the macro economic policy and foreign trade relations were discussed. In the fourth section the socio-economic structure of our city has been studied in detail while in the fifth section foreign trade structure of Turkey and the Konya is investigated. In the sixth and final chapter, the survey, results and the comments section which reveals the structure of foreign trade of the province of Konya is located.