BM barışı koruma misyonlarında polisin rolü ve Türkiye: BM Kosova misyonu örneği
The role of UN police in peacekeeping missions and Turkey: The case of The UN mission in Kosovo
Yazar: MURAT IŞIKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SEDAT LAÇİNER
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Uluslararası Güvenlik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Temel amacı uluslararası barış ve güvenliğin sağlanması olarak belirlenen Birleşmiş Milletler, bu uğurda ihtiyaç duyduğu yapısal ve hukuksal araçlardan mahrum olması nedeniyle uyuşmazlıkların çözümünde kalıcı ve istikrarlı uygulamalar geliştirememiştir. Bunun yerine duruma ve şartlara göre değişen geçici (ad hoc) çözümler bulunmuş ve barış operasyonları da bu şekilde ortaya çıkmıştır. BM Anlaşması'nda öngörülmemesine karşın BM'nin en başarılı uygulamaları haline gelen barış operasyonlarının kuralları deneme yanılma yöntemi ile elde edilmiştir. Küresel gelişmelerden doğrudan etkilenerek değişen şart ve koşullar çerçevesinde dönüşüm geçiren barış operasyonları başlangıçtaki askeri mantık ve kimliğinden sıyrılarak sivil faaliyetlerin odak noktası olduğu bir yapıya kavuşmuştur. Bu dönüşüm neticesinde sivil inisiyatifin hakim olduğu organizasyonların doğasına uygun olarak operasyonların güvenliğe ilişkin faaliyetleri polis birimleri tarafından yürütülmeye başlanmıştır.Günümüz BM barış operasyonlarının hedefi uyuşmazlık ve çatışma sonrasında barışın ve taraflar arasında güven duygusunun yeniden tesisi için gerekli sosyal, ekonomik ve siyasal faaliyetlerin gerçekleştirilmesidir. Bu faaliyetlerin hayata geçirilmesi ise ancak ceza adalet sistemi ve onun vazgeçilmez bir parçası olan polis birimlerinin işlevsel ve etkin olmasına bağlıdır. BM Polisi özellikle son 15 yıllık dönemde personel sayısı ve görev alanı açısından büyük ölçekli bir genişleme yaşamıştır. 1999 yılında kurulan BM Kosova Misyonu (UNMIK) BM Polisi'nin fiili kolluk yetkileri ile görev aldığı ilk ve görev alan polis sayısı açısından en büyük barış operasyonu olması açısından yaşanan bu genişlemeye örnek teşkil etmektedir.Türkiye'nin barış operasyonlarında polis görevlendirmesi çok uzak geçmişe dayanmamasına rağmen bu alanda pek çok BM üyesi ülke arasından sıyrılarak nitelik ve nicelik açısından lider ülkelerden biri haline gelmiştir.BM barış operasyonlarında polis faaliyetlerinin rolünü ve bunun Türkiye'ye yansımalarını inceleme çabasında olan bu tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde BM çerçevesinde uluslararası barış ve güvenliğin sağlanması ve bunun aracı olan barışçıl ve zorlayıcı yollar ile bu alanda ortaya çıkan uygulamalar olan barış operasyonları açıklanmıştır. Barış operasyonlarının kapsamı, ilkeleri, hukuki durumu, tarihsel seyri ve küresel gelişmeler karşısında geçirdiği dönüşüm ile polis faaliyetlerinin barış operasyonlarına katkısı ve bu konuda ortaya çıkan sorunlar ise ikinci bölümün konusudur. Üçüncü bölümde polis faaliyetleri BM Kosova Misyonu örneğinde yaşanan olaylar ve gerçekleştirilen gözlemler ile incelenmeye çalışılmış, Türkiye'nin BM barış operasyonlarıyla etkileşimi polis görevlendirmesi özelinde ele alınmıştır.Sonuç olarak, genel anlamda katkısının kabul edilmesine rağmen polis faaliyetlerinin barış operasyonlarının başarısındaki kilit rolü yeterince fark edilememiş ve kısıtlı reform çalışmaları haricinde var olan sorunlara kapsamlı çözümler getirilememiştir. BM'ye üye ülkelerin barış operasyonlarında polislerin oynadığı rolün önemini kavramaları halinde mevcut yapısal ve zihinsel sorunlar daha kolay çözülecektir. Bu açıdan Türkiye'nin operasyonlarda polis görevlendirerek günümüze kadar çizdiği tablo BM polisinin geliştirilmesinde öncülük edecek kapasiteye sahip olduğunu göstermektedir. Tecrübesini ileriye dönük uygulama ve politikalarına yansıtması halinde dünya barışına paha biçilmez katkıları olacağı gibi aktif dış politika hedefine de büyük destek sağlayacaktır.

Abstract:
The main goal of the United Nations is determined to ensure international peace and security but due to lack of structural and legal tools could not developed permanent and stable practices to solve the disputes. Rather, according to changing situations and circumstances, temporary solutions have been implemented and the peace operations in this way have emerged. Despite not being envisaged in the Charter of the UN, peace operations became the UN's most successful practices whose rules has arisen by trial and error method. Direct impact of global developments on peace operations triggered transformation and militarist approach which has been dominated in initial period left the scene to a civilian logic. As a result of this transformation, appropriate to the nature civilian organizations, security activities have been started to be carried out by police units.The aim of today's UN peace operations is to maintain reconciliation and trust between the parties in post-conflict environment. Social, economic and political activities are carried out for this purpose. Implementation of these activities directly connected to effectiveness and functionality of the criminal justice system and it is an indispensable part of the police units. UN police has been experiencing large-scale expansion in terms of number of employees and mandate in the last 15 years period. UN Interim Administration Mission in Kosovo (UNMIK) which was founded in 1999 is an example to this expansion as being first UN Police Mission with executive policing powers and being biggest UN Police Mission with enormous number of police officers.Despite Turkey does not have long-term experience based on police assignment has become one of the leading countries in terms of quality and quantity of police officers.This thesis which has three main chapters, aims to examine the role of police activities in UN peace operations and it?s reflection on Turkey. Legal aspects of maintaining international peace and security in the UN framework, the peaceful and coercive practices to solve disputes and peace operations as a pacific tool are provided in the first chapter. The scope of peace operations, principles, legal status, historical developments and the impact globalization, contribution of police activities and emerging issues in this matter is the subject of the second chapter. The third chapter covers observations of police activities in the in the case of UN Mission in Kosovo and Turkey's interaction with UN peace operations.In conclusion, the contribution to be accepted in general, the key role of police activities in peace operations has not been noticed adequately. Except limited reform efforts, solutions to existing problems could not be comprehensive. If Member States will realize the importance of the role of police in peace operations, the current structural and mental problems will be solved more easily. Turkey's experience in operations proves that it has the capacity to lead the development of UN police. If Turkey will convey this experience to it?s future activities it will be invaluable contribution to peace and also will provide great support to it?s foreign policy goals.