Antep fıstığında pestisit kalıntılarının belirlenmesi
Determination of pesticide residues in pistachio
Yazar: SAİT ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN YAKAR
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Bu çalışmanın amacı Antep fıstığında pestisit kalıntılarını belirlemek ve Türk Gıda Kodeksi'ne göre değerlendirmektir. Taze, kurutulmuş, kavrulmuş ve iç olarak tüketime sunulan toplam 70 adet numune Gaziantep ve Şanlıurfa illerimizden temin edilmiş ve 264 pestisit kalıntısı bakımından analiz edilmiştir. Analizlerde, QuEChERS ekstraksiyon yöntemi ve Likit Kromatoğrafi-Tandem Kütle Spektrometri (LC-MS/MS) tekniği kullanılmıştır. Yapılan analizlerde 20 adet taze Antep fıstığı numunesinin yaklaşık % 5'inin herhangi bir kalıntı içermediği, %5'inin maksimum kalıntı limitinin (MRL) altında, ve %90'ının ise MRL'yi aşan düzeylerde kalıntı içerdiği tespit edilmiştir. Kurutulmuş Antep fıstığı numunelerinin tamamının pestisit kalıntısı içerdiği, bunlardan ise %10'unun MRL'nin altında, %90'ının ise MRL'yi aşan seviyelerde olduğu saptanmıştır.  Kavrulmuş Antep fıstığı numunelerin %25'inin herhangi bir kalıntı içermediği, %40'ının MRL'nin altında, %35'inin ise MRL'yi aşan seviyelerde kalıntı içerdiği görülmüştür. İç Antep fıstığı numunelerinde ise %10'unun herhangi bir kalıntı içermediği, %40'ının limitlerin altında, %50'inin ise limitlerin üzerinde kalıntı içerdiği tespit edilmiştir. Taze ve kurutulmuş Antep fıstığı numunelerin oldukça yüksek bir kısmının limitlerin üzerinde kalıntı içerdiği görülmüştür. Kavrulmuş ve iç Antep fıstığı numunelerinde ise kalıntı sayısı ve miktarlarında önemli azalmalar görülmüş olsa da bazı kalıntıların limitleri aştığı tespit edilmiştir. Bu durum tüketiciler açısından potansiyel sağlık riskini azaltmak için bazı önlemlerin alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. 

ANAHTAR KELİMELER: Pestisit kalıntısı, Antep fıstığı, QuEChERS, LC-MS/MS

Abstract:
The aim of this study is to determine the pesticide residues in pistachios and to evaluate them according to the Turkish Food Codex. A total of 70 samples, which are fresh, dried, roasted and offered for domestic consumption, were obtained from Gaziantep and Şanlıurfa provinces and analyzed in terms of 264 pesticide residues. QuEChERS extraction method and Liquid Chromatography-Tandem Mass Spectrometry (LC-MS/MS) technique were used in the analyses. In the analyzes made, it was determined that approximately 5% of 20 fresh pistachio samples did not contain any residue, 5% contained residues below the maximum residue limit (MRL), and 90% contained residues at levels exceeding the MRL. It was determined that all of the dried pistachio samples contained pesticide residues, of which 10% were below the MRL and 90% were above the MRL. It was observed that 25% of the roasted pistachio samples did not contain any residue, 40% contained residues below MRL and 35% above MRL. In the pistachio stuffed samples, it was determined that 10% did not contain any residue, 40% contained residues below the limits and 50% above the limits. It was observed that a very high part of the fresh and dried pistachio samples contained residues above the limits. Although significant decreases were observed in the number and amount of residues in roasted and stuffed pistachio samples, it was determined that some residues exceeded the limits. This situation reveals that some measures should be taken to reduce the potential health risk for consumers.

KEY WORDS: Pesticide residue, Pistachio, QuEChERS, LC-MS/MS