Kreşlerde uygulanan menüler ve çocukların beslenme durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of child-care centers' menus and nutritional status of children
Yazar: NAZİFE KALFA ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. MEVLÜDE KIZIL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Toplu Beslenme Sistemleri Ana Bilim Dalı / Toplu Beslenme Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anaokulları = Kindergartens ; Anketler = Questionnaires ; Anneler = Mothers ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Çocuk beslenmesi = Child nutrition

Özet:
Kreşlerde uygulanan menülerin çocukların beslenme durumuna etkilerinin olduğu bildirilmesine karşın konuyla ilgili çalışmalar literatürde oldukça sınırlıdır. Bu çalışmada, özel kreşlerde uygulanan menülerin 2-5 yaş çocukların enerji ve besin ögesi gereksinmelerini karşılama durumu, kreşlerde uygulanan menülerin çocukların beslenme durumu ve diyet kalitesi üzerine etkisini incelemek amaçlanmaktadır. Anne (n=100) ve çocukların (n=100) sosyodemografik özellikleri, antropometrik ölçümleri, üç günlük besin tüketim kaydı ve Çocuk Besleme Anketi (CFQ) gönüllü anneler ile yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanan anket ile elde edilmiştir.  Ayrıca anne ve çocukların diyet kalitelerini belirlemek amacıyla Sağlıklı Yeme İndeksi (HEI)-2010 ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen verilere göre, CFQ ölçeğinde yer alan "Algılanan Sorumluluk" alt faktörünün şişman çocuklarda ve Beden Kütle İndeksi (BKİ) 25 kg/m2'nin üzerinde olan annelerde daha fazla olduğu saptanmıştır (sırasıyla F=2,158, p<0,05; F=3,501, p<0,05). "Kısıtlama alt faktörü" ile annelerin BKİ (kg/m2)'leri arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (F= 0,030, p<0,05). Kreş menüleri değerlendirildiğinde; menülerin ortalama enerji dağılımına göre karbonhidrattan gelen enerjinin düşük (%37), proteinten gelen enerjinin ideal (%14,16) ve yağdan gelen enerji (%48,84) miktarının ise yüksek olduğu bulunmuştur. Kreş menülerinin enerji ve besin ögeleri ile çocukların vücut ağırlığı, boy uzunluğu, yaşa göre boy uzunluğu, yaşa göre BKİ, üst orta kol çevresi (ÜOKÇ) ve baş çevresi ölçümleri arasında anlamlı pozitif ilişki bulunmuştur (p<0,05, p<0,01). Alınan üç günlük besin tüketim kaydına göre anne ve çocukların sağlıklı yeme indeksi-HEİ skorları karşılaştırılmış ve anne ile çocukların beslenme kalitesi arasında anlamlı pozitif bir ilişki olduğu saptanmıştır (p=0.00). Sonuç olarak, kreşlerde uygulanan menülerin enerji ve besin ögeleri içerikleri ve annelerin besin kalitesinin çocukların gelişimleri ve beslenme kalitesi üzerinde etkisi olduğu saptanmıştır.

Abstract:
In spite of the fact that menus provided in kindergartens have impacts on the nutritional status of children, there is a paucity of literature on this subject. The aim of this study is to determine whether the private child-care center menus meet energy and nutrient requirements for 2-5 years old children and to examine the effect of child care menus on nutritional status and diet quality of these children. The sociodemographic data, anthropometric measurements, three-day food records, and Child Feeding Questionnaire of the mothers (n=100) and their children (n=100) were collected through surveys conducted during the face to face interviews with the mothers. Healthy Eating Index (HEI)-2010 is also used to determine diet quality of the mother and the child. By utilizing CFQ scale, it was detected that scores of the sub-factor "Perceived Responsibility" were higher among overweight children and mothers with BMI over 25 kg/m2. (Respectively F=2,158, p<0,05; F=3,501, p<0,05). A meaningful correlation between the sub-factor ''Restriction'' and BMI (kg/ m2) of the mother was observed (F= 0,030, p<0,05). When the child care center menus were evaluated; it had been discovered that according to average energy distribution, the amount of energy supplied by carbohydrates was low (37%) while the amount of energy supplied by protein was close to the optimum (14,16%), and the amount of energy supplied by fat was high (48,84%). Positive correlations varying in degrees were examined between the energy content and nutrients of the menus and body weight, height, height by age, BMI by age, upper middle arm circumference and head circumference measurement of the children (p<0,05, p<0,01). According to a three day food record, the scores of healthy eating index HEI of the mothers and the children were compared, and a positive significant correlation was established between diet quality of the mothers and the children (p=0.00). Consequently, it was observed that the energy content and nutrients of the menus offered in child care centers along with diet quality of the mother have an impact on child development and nutrition.