Ekonomik etkili gümrük rejimi olan dahilde işleme rejiminin 2002 yılı sonrası Türkiye ekonomisi üzerine etkileri
The effects of inward processing regime, a customs regime with economic impact, on Türkiye's economy after 2002
Yazar: MUHAMMET GÜLER
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL CEM AY
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonomi Finans Ana Bilim Dalı / Ekonomi ve Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışmanın amacı ekonomik etkili gümrük rejimlerinden biri olan dahilde işleme rejimini  ve bu rejimin Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu çalışmada ilk olarak ekonomik etkili gümrük rejimleri ile dahilde işleme rejiminin (DİR) mevcut durumu ve gelişimi hakkında genel bir tanımlama yapılmıştır. Ardından, küresel ekonomide önemli bir konuma sahip olan Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve Türkiye'nin etkin bir ihracat teşvik sistemiyle Türkiye ekonomisine olan etkileri, ihracata dayalı büyüme açısından analiz edilmiştir. AB ülkelerinin geniş pazarlarına erişim ve AB'nin ticaret politikalarının Türkiye'nin dış ticaret hacmi üzerindeki etkileri üzerinde durulmuştur. Ayrıca, Türkiye'nin ihracat teşviklerinin uluslararası rekabet gücüne katkıları ve bu teşviklerin ekonomik büyüme üzerindeki uzun vadeli etkileri de değerlendirilmiştir. Bu analiz, Türkiye'nin ihracata dayalı büyüme stratejilerinin etkinliğini anlamak için önemli bir perspektif sunmaktadır.
Giriş bölümünde yapılan bu tanımlama ve analizlerden sonra örnekleme konu olan bu rejimin Türkiye ekonomisi ve dış ticareti üzerine olan etkileri incelenerek ikinci bölüm tamamlanmıştır. Üçüncü ve dördüncü bölümde, DİR'in şu an ki konjonktürel etkisi üzerine durulmuş, diğer taraftan çalışmanın asıl hedefi olan rejimin Türkiye dış ticaretine ve ekonomisindeki etkilerinin çeşitli istatistiki veriler, grafikler, şekiller ve tablolar yardımıyla analiz edilmeye çalışacaktır. DİR'in Türkiye ekonomisi örneğinin verilmesi, Türkiye'de sanayici ve üreticilerin ham madde girdi maliyetlerini düşürdüğü gözlemlenerek Türkiye ekonomisine avantaj yaratacak etkileri saptanmıştır. Ancak DİR'in avantaj yaratacak etkilerinin yanı sıra ekonomiye dezavantaj yaratacak etkileri de saptanmıştır. İthalata bağımlılık ve ham madde üretiminden kaçınma bunlardan bazılardır.
Çalışmanın sonuç ve öneriler kısmında, Dahilde İşleme Rejiminin Türkiye dış ticaretine ve dolayısıyla Türkiye ekonomisine olan pozitif etkilerinin maksimum seviyeye çıkarılması için politika yapıcıların rejimin amacına uygun işlemesine yönelik çeşitli çalışmalar yapılması önerilmektedir. Bu bağlamda, yaşanan değişimlerin, DİR ile yapılan dış ticaretin rakamsal büyüklükleri, sektörel dağılımları ve son dönemdeki ticari faaliyet alanları dikkate alınarak detaylı bir inceleme yapılması gerekmektedir. 
Sonuç olarak, Dahilde İşleme Rejiminin Türkiye'nin dış ticaretinde önemli bir rol oynadığı ve ekonomik büyümeye katkı sağladığı göz önünde bulundurularak, rejimin etkinliğinin artırılması ve güncellenmesi için sürekli olarak çalışmaların yapılması gerekmektedir. Bu sayede Türkiye'nin dış ticaret potansiyelinden maksimum düzeyde faydalanması ve ekonomik kalkınmasının desteklenmesi mümkün olacaktır. 
Dahilde İşleme Rejiminin yeniden değerlendirilmesi ve iyileştirilmesi, ulusal ekonominin rekabet gücünü artırarak ihracata dayalı büyümenin sürdürülebilirliğini sağlayabilir. Bu bağlamda, gümrük rejimlerinin modern ekonomiye uygun şekilde adapte edilmesi ve sürekli olarak revize edilmesi gerekmektedir. Ayrıca, iş dünyasının ve ekonominin dinamik yapısına göre gümrük politikalarının esneklik kazandırılması ve yenilikçi çözümlerle desteklenmesi de önem taşımaktadır. Bu yaklaşımlar, Türkiye'nin uluslararası ticaretteki konumunu güçlendirerek ekonomik büyüme potansiyelini maksimize etmesine yardımcı olabilir.
Anahtar Kelimeler: Dahilde İşleme Rejimi, Gümrük, Ekonomi, Dış ticaret, Türkiye Ekonomisi, İhracat, Teşvik, Ekonomik Etkili Gümrük Rejimi

Abstract:
In this thesis, firstly, a general description of the current status and development of economically effective customs regimes and inward  processing regime (IPR) is made. Then, in terms of export-led growth, European Union (EU) countries, which have  gained  an important place in the global economy, and  the effects of an effective export incentive system by Turkey on the Turkish economy were analyzed. Access to the vast markets of EU countries and the effects of EU trade policies on Turkey's foreign trade volume have been emphasised. Moreover, the contribution of Turkey's export incentives to international competitiveness and their long-term effects on economic growth are also assessed. This analysis provides an important perspective for understanding the effectiveness of Turkey's export-led growth strategies.
After these definitions and analyses in the introduction, the second chapter is completed by analyzing  the effects of this regime on the Turkish economy and foreign trade. In the third and fourth chapters, the current cyclical impact of the IPR is focused on, on the other hand, the main objective of the study will be to analyze the effects of the regime on Turkey's foreign trade and economy with the help of various statistical data graphs, figures and tables. Giving the example of the Turkish economy, the effects of IPR on the Turkish economy have been determined by observing  that it reduces the raw material  input costs of industrialists and producers in Turkey. However, in addition to the advantageous effects of IPR, the disadvantageous effects of IPR on the economy have also been identified. Import  dependency and avoidance of raw material production are some of them. 
In the conclusion and recommendations section of the study, it is suggested that policy makers should carry out various studies to ensure that the regime works in accordance with its purpose in order to maximise the positive effects of the Inward Processing Regime on Turkey's foreign trade and thus on the Turkish economy. In this context, it is necessary to make a detailed examination of the changes experienced, taking into account the numerical size of foreign trade with IPR, sectoral distribution and the fields of commercial activity in the recent period. 
In conclusion, considering that the Inward Processing Regime plays an important role in Turkey's foreign trade and contributes to economic growth, studies should be carried out continuously to increase the effectiveness of the regime and to update it. In this way, it will be possible to utilise Turkey's foreign trade potential at the maximum level and support its economic development.
The re-evaluation and improvement of the Inward Processing Regime can increase the competitiveness of the national economy and ensure the sustainability of export-led growth. In this context, customs regimes need to be adapted and continuously revised in line with the modern economy. In addition, it is also important that customs policies are made flexible and supported with innovative solutions according to the dynamic structure of the business world and the economy. These approaches can help Turkey to maximise its economic growth potential by strengthening its position in international trade.
Key words: Inward Processing Regime, Customs, Ekonomy, Foreign Trade,Turkish Economy, Export, Incentive, Customs Regime  with Economic Effect