Doğal afetlerin seçmen davranışı üzerindeki etkisi: 2023 cumhurbaşkanlığı ve genel seçimleri Adıyaman örneği
The Effect of natural disasters on voter behavior: 2023 presidential and general elections: The Case of Adiyaman
Yazar: NESLİHAN GÜNGÖREN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR YILDIRIM
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Adıyaman = Adıyaman ; Afetler = Disasters

Özet:
Serbest seçimler yoluyla iktidarın belirlenmesi demokrasinin en temel unsurlarından biridir. Genel oy ilkesinin dünyaya daha çok yayılmasıyla, belli bir yaşın üstündeki hemen herkes seçmen olmuş ve seçimlerde yarışan partilerin 'ikna etmesi' gereken insan sayısı birçok ülkede on milyonlarla ifade edilir olmuştur. Bu da beraberinde seçmenlerin davranışlarını nelerin etkilediği ile ilgili araştırmaları getirmiştir. Çalışmamız da seçmen davranışı literatürüne, büyük bir afetten hemen sonra yapılan seçimlerdeki seçmen tercihlerini inceleyerek katkı sunmayı amaçlamıştır. 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremlerde en çok zarar gören yerleşim birimlerinden biri de Adıyaman Merkez ilçesi olmuştur. Çalışmamız, yaşanan büyük yıkımın Adıyaman Merkez ilçede ikamet eden seçmenlerin Mayıs 2023 Genel Seçimleri ve Cumhurbaşkanlığı Seçimlerindeki tercihlerini etkileyip etkilemediği sorusu üzerinden doğal afetle gelen yıkımın seçmen davranışını ne ölçüde etkilediğini incelemiştir. Çalışma, Mayıs 2023 seçimlerinde Adıyaman Merkez ilçesindeki kayıtlı seçmenler arasından Basit Rastgele Örnekleme yöntemi ile seçilen 411 katılımcıyla anket tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın bulguları, AK Parti'nin yeniden inşa ile ilgili vaatleri büyük oranda inandırıcı bulunmamış olduğu halde en çok da evi tamamen yıkılan grubun iktidara oy verdiğini göstermiştir. Ev hanımları ve özel sektör çalışanları depremden en çok etkilenen kesim olarak öne çıkarken bu kesimde de iktidar lehine oy kullanma yüksek çıkmıştır. Bulgular, muhalefetin vaatlerinin daha da az inandırıcı bulunduğunu ve seçmenin rasyonel tercih kuramı ile uyumlu hareket ettiğini göstermiştir. Seçmen, iki rakip tarafın da yeniden inşaya dair vaatlerini inandırıcı bulmamış ve değişimin getireceği belirsizlik ve risklerden kaçınarak, önceki seçimlerdeki tutumuyla uyumlu olarak da, yine iktidar partisine ve adayına oy vermiştir. Mayıs 2023 seçimleri ile ilgili saha çalışmaları tamamlandıktan sonra yapılan Mart 2024 Yerel Seçimlerinde, Adıyaman'da 2023 seçimlerinden çok farklı bir tablo ortaya çıkınca, tezimizin kapsamı içinde bulunmadığı halde, yerel seçimlerle ilgili 38 kişilik mini bir anket de çalışmaya eklenmiştir. Bu rakamın iki seçim arasında birebir karşılaştırma yapmaya imkân vermediğinin farkındayız. Lakin vakit darlığı nedeniyle 2023 ile aynı ölçekte bir çalışma gerçekleştirilememiş ve yerel seçimleri tamamen dışarıda bırakmak ile mini bir anketle sınırlı bir değerlendirmeyi teze eklemek arasındaki tercih ikinciden yana kullanılmıştır. Bulgular, yerel seçimlerde 2023 AK Parti seçmeninden önemli oranda, HDP seçmeninden de belli bir oranda CHP'ye yönelme olduğunu göstermiştir. Bu yönelme özellikle, depremle gündelik hayatı en çok alt-üst olmuş kesim olan ev hanımları arasında diğer tüm gruplardan yüksek seyretmiştir. İktidar seçmeninin önemli bir kısmı aradan geçen 10 ayda depremin etkilerini daha çok hissetmeye başlamış ve oyunun yönünü değiştirmişken, HDP seçmeni de kazanabileceğini düşündüğü muhalefet adayına yönelmiştir.

Abstract:
The election of administrative authorities through free elections is one of the most fundamental elements of democracy. With the broader spread of the principle of universal suffrage around the world, almost everyone over a certain age has become a voter, and the number of individuals that political parties must 'persuade' in elections has reached tens of millions in many countries. This has led to studies about the factors that affect voter behavior. This study aims to contribute to the existing literature on voter behavior by examining voter preferences in elections held immediately after a major disaster. One of the regions most damaged by the earthquakes that occurred on February 6, 2023 in Turkey, was the central district of Adiyaman province. Our study investigates whether the extensive destruction experienced in the central district of Adiyaman did affected the voting preferences of its residents in the May 2023 General Elections and the Presidential Election. The study was conducted using survey technique with 411 participants selected through simple random sampling method among registered voters in Adıyaman central district during the May 2023 elections. The findings of the study indicate that although the AK Party's promises regarding the reconstruction of city were largely deemed unconvincing, it was the group whose homes were completely destroyed that predominantly voted for the ruling party. The results also demonstrate that the opposition's promises were perceived as even less credible, and voters acted in accordance with rational choice theory. Despite finding the reconstruction promises of both competing parties unconvincing, voters avoided the uncertainty and presumably risks associated with change and, consistent with their previous voting patterns, again supported the ruling party and its candidate. After completing the fieldwork for the May 2023 elections, due to the very different outcome of the 2024 elections compared to 2023, a mini-survey of 38 people regarding the March 2024 Local Elections in Adiyaman added to the study although it was not within the scope of our study. We acknowledge that this figure does not allow a direct comparison between the two elections. However, due to time constraints, it was not feasible to conduct a study on the same scale as in 2023, and the choice between completely excluding local elections and adding a limited assessment with a mini survey to the thesis was made in favor of the latter. The findings suggest a significant shift towards CHP from both AK Party and HDP voters in the local elections. This shift was particularly high among housewives, whose daily lives were most severely affected by the earthquake, compared to other demographic groups. While a substantial portion of the ruling party's voters began to feel the effects of the earthquake more acutely after 10 months, leading them to alter their voting behavior, HDP voters similarly turned towards to the opposition candidate, whom they perceived as having a better chance of winning.