Bir üniversite hastanesinde diabetes mellitus tanısı koymak için kullanılan laboratuvar tanı yöntemlerinin maliyet analizleri
The cost analysis of the diagnostic laboratory tests of diabetes mellitus in an university hospital
Yazar: EMİNE FÜSUN CİVİL
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA N. İLHAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Laboratuvarlar-hastane = Laboratories-hospital ; Maliyet = Cost ; Testler = Tests ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential

Özet:
Günümüz sağlık politikaları uygulamasında kişilerin hastalıklarının tanısı için belirlenmiş bütçeler vardır, bu nedenle sağlık ekonomisi açısından önemli bir konu toplumda sık görülen, sık sakat bırakan, sık öldüren hastalıklarda uygun hastalık yönetimi planını yapmaktır. Diyabetin prevalansı ve artış hızı göz önünde bulundurulduğunda tanısının konulması için uygulanan tanı stratejilerinin  maliyetleri de günümüzde büyük önem kazanmıştır. Bu çalışmanın amacı bir üniversite hastanesinde DM tanısı koymak için kullanılan tanı testi yöntemlerinin maliyet analizlerinin yapılmasıdır. 
Çalışma kesitsel tipte bir araştırma olup metodolojik bileşeni bulunmaktadır. Araştırmanın katılımcılarını, GÜSAUH genel dahiliye  polikliniğine  1 Aralık 2012 ? 28 Şubat 2013 tarihleri arasında, tanısı konulmuş diyabet hastalığı olmayıp herhangi bir nedenle polikliniğe başvuran, kişi için kan glikoz düzeyini belirten laboratuvar testlerinden herhangi birinin istemi yapılmış olan, araştırmaya katılmayı kabul eden 18 yaş ve üstü kişiler oluşturmaktadır. Araştırmanın ulaşım yüzdesi %67,09?dur. Tanımlayıcı bulgulardan kategorik değişkenler sayı ve yüzde, sürekli değişkenler ise ortalama ± standard sapma  ve ortanca (en büyük, en küçük değer) ile sunulmuştur. Diyabet tanısı alma durumuna göre verilerin karşılaştırılmasında Ki-kare Önemlilik ve Mann-Whitney U Testi uygulanmıştır. HbA1c testi için kesim noktasının tespiti ROC analizi ile yapılmıştır. Tüm analizlerde p<0,05 istatistiksel anlamlılık düzeyi olarak kabul edilmiştir. Ağırlıklı maliyetlerin hesaplanması için ise Karar Ağacı analizi uygulanmıştır.
Araştırma kapsamında 520 kişiye ulaşılmıştır. DM prevalansı %16,3 ve pre-diyabet prevalansı ise %15,0 olarak bulunmuştur.Çalışma süresince, DM araştırması için kullanılan 806 testin toplam maliyeti 4162,2 TL, kişi başı ortalama maliyeti 7,98 TL ve DM tanısı başına ortalama maliyeti ise 48,96 TL olarak hesaplanmıştır. Karar Ağacı analizi ile elde edilen ağırlık maliyetler incelendiğinde;  DM tanısı için APG ve HbA1c testlerinin beraber istendiği ve DM değil tanısı için ise APG testinin uygulandığı stratejilerinin en maliyet-etkin tanı stratejileri olduğu anlaşılmıştır. HbA1c değerlerinden %6,25 noktasının HbA1c için kesim noktası olarak daha uygun olduğu düşünülmüştür.
Ulusal ve uluslararası kılavuzlarda önerilen tanı stratejilerinin maliyetleri, hastanemiz polikliniklerinde uygulanan stratejilere göre daha ucuzdur. Hatta uygulanan pek çok strateji çok daha pahalı bulunmuştur. Bu nedenle poliklinikte sorumlu olan hekimlere yönelik tanı kılavuzlarının hazırlanıp, sürekli başvurabilecekleri bir yerde bulundurulmasının ya da en azından çalışmamızda da en maliyet-etkin bulunan stratejilerin takip edilmesinin sağlanması gerektiği düşünülmüştür. Araştırmanın bir hastanede yürütülmüş olması bulguları genelleştirilmesini kısıtlamaktadır. Bu nedenle DM tanı stratejileri ve maliyetlerini inceleyen çok merkezli çalışmalar yapılması maliyetler ve kaynakların etkin kullanımıyla ilgili yol gösterici olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Diabetes mellitus, tanı testleri, maliyet.

Abstract:
One of the important issues of the health economics is to make management plan of the most frequent, debilitiating and fatal diseases; because of the budget practices  in diagnosis of the diseases. Considering the prevalance and the incidence rates of diabetes, the cost of the diagnostic strategy used in diagnosis became very important. The aim of this study is to analyze the cost of the diagnostic laboratory tests of DM in an university hospital.
This cross-sectional study has a metodological component. The participants of the study is consist of people who was older than 18 years old, had not been diagnosed as DM and admitted to the GUSUAH internal medicine outpatient clinics with any reason and gone under a laboratory test determining blood glucose level between 1 December 2012 and 28 February 2013. The coverage level of the study was 67,09 %. The categorical variables were represented as number and percentage, the contunious variables were shown as mean±standard deviation and meadian ( minimum, maximum). The Chi-square and Mann-Whitney U tests were used in comparison of the data according to the status of the DM diagnosis. The ROC curve was used to determine the cut-off points of HbA1c. p<0,05 was accepted as statistical significance level. The Decision Tree analysis was used to calculate the weighted costs.
520 people were reached in this study. The prevalance of DM was 16,3 % and the pre-DM was 15,0 %. During the study period the total cost of the used test was 4162,2 TL, the average per person cost was 7,98 TL and the average per diagnosis cost was 48,96 TL. According to the weighted costs, the strategy in which the FPG and HbA1c was ordered together was the most cost-effective strategy in diagnosis of DM and the strategy in which only FPG was ordered was the most cost-effective strategy in diagnosis of ?not DM?. The value 6,25% was found to be more appropriate as cut-off point of HbA1c. 
The cost of diagnostic strategies offered in national and international guidelines are cheaper than strategies used in our hospital. Also, most of the strategies used were found to be more expensive. For this reason, diagnostic guidelines must be prepared for the responsible physicians in clinics and must be kept at where physicians can reach anytime or at least the most cost-effective strategies found in this study should be offered. Being carried out in one hospital restricts results to be universalized. Multi-centre studies analyzing diagnostic strategies of DM and the costs will lead costs and sources to be used effectively.

Key words: Diabetes mellitus, diagnostic tests, cost.