BRICS ülkelerinin ihracat rekabet güçlerinin belirlenmesi ve Türkiye ile bir karşılaştırma
Determination of BRICS countries export competitiveness and a comparison with Turkey
Yazar: MAHSUN YALÇIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAZIM SARIÇOBAN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: BRICS = BRICS ; BRICS-T = BRICS-T ; Endüstri içi ticaret = Intra-industry trade ; Karşılaştırmalı üstünlükler = Comparative advantages ; Rekabet = Competition ; Rekabet gücü = Competitive power ; Ticari açıklar = Trade deficities ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, BRICS ülkelerinin ve Türkiye'nin ihracat rekabet güçlerini, Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük Katsayılarını kullanarak belirlemek, BRICS ülkeleri ile Türkiye'nin ihracat rekabet güçlerini karşılaştırmaktır. Ayrıca hem BRICS ülkelerinin hem de Türkiye'nin ihracat rekabet güçlerinin küresel çapta değerlendirilerek Türkiye'nin ihracat ve ithalat politikalarında bir yol haritası önermek de bu çalışmanın amaçları arasındadır.
Bu çalışmada, ülkelerin ihracat rekabet güçlerini belirlemek için söz konusu ülkelerin 1999-2018 yıllarını kapsayan 20 yıllık ihracat-ithalat verileri (ABD doları cinsinden) kullanılmış ve çeşitli Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük (RCA) indeksleri ile analiz edilmiştir.
Üç bölümden oluşan tezin birinci bölümünde, rekabet ve rekabet gücü kavramları teorik bağlamda ele alınmış ve ihracat rekabet gücünün ölçümünde kullanılan indekslere yer verilmiştir. Sonrasında ise konuyla ilgili literatür taraması yapılmıştır.
Tezin ikinci bölümünde, BRICS ülkelerinin ortak özellikleri, kuruluş amaçları ve hedefleri, tarihsel gelişimleri ve BRICS zirveleri ele alınmıştır. Daha sonra ise bu ülkelerin sosyokültürel ve makroekonomik göstergeleri Türkiye verileriyle karşılaştırmalı bir şekilde incelenmiştir.
Tezin son bölümü olan üçüncü bölümde ise analiz sonuçlarına yer verilmiştir. Ticaret Açıklık (Bağımlılık) İndeksi sonuçlarına göre; 2018 yılı GSYH içindeki dış ticaret payı en yüksek olan ülkelerin Türkiye ve Güney Afrika olduğu tespit edilmiştir. İhracat Benzerlik İndeksine göre; 2018 yılında Türkiye ile en fazla ihracat benzerliği gösteren ülkelerin %49 ile Hindistan ve Çin olduğu belirlenmiştir. Teknoloji sınıflandırmasına göre; Brezilya'nın hammadde yoğun ve sermaye yoğun, Rusya'nın hammadde yoğun, Hindistan'ın hammadde yoğun ve emek yoğun, Çin'in emek yoğun ve kolay taklit, Güney Afrika'nın hammadde yoğun ve sermaye yoğun, Türkiye'nin ise emek yoğun ve sermaye yoğun malların ihracatında karşılaştırmalı rekabet gücü elde ettiği tespit edilmiştir. Vollrath İndeksi sonuçlarına bakıldığında; Brezilya'nın 73, Rusya'nın 43, Hindistan'ın 88, Çin'in 99, Güney Afrika'nın 76 ve Türkiye'nin ise 93 mal grubunda küresel ölçekte rekabet avantajı elde ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Net İhracat İndeksi sonuçlarına göre; Brezilya'nın 102, Rusya'nın 71, Hindistan'ın 121, Çin'in 142, Güney Afrika'nın 90, Türkiye'nin ise 93 ürün grubunda rekabet avantajı elde ettiği belirlenmiştir. Endüstri İçi Ticaret İndeksi 20 yıllık aritmetik ortalama sonuçları göz önünde bulundurulduğunda ise en yüksek endüstri içi ticaret değerine sahip ürün kodunun Brezilya için 516, Rusya için 278, Hindistan ve Çin için 629, Güney Afrika için 679 ve Türkiye için ise 664 olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca çalışmanın en son kısmında, Standart Uluslararası Ticaret Sınıflandırması (SITC), Spearman Korelasyon Katsayısı kullanılarak analiz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: İhracat Rekabet Gücü, Karşılaştırmalı Üstünlük, Vollrath İndeksi, Teknoloji Sınıflandırması, RCA, BRICS, Spearman Korelasyon.

Abstract:
The purpose of this thesis statement is determining exportation competitiveness of BRICS countries and Turkey by using the index of Revealed Comparative Advantages (RCA) and comparing exportation competitiveness with BRICS countries and Turkey. Besides, suggesting a road map to the policies of Turkey's export and import by evaluating both the competitiveness of BRICS countries and Turkey globally is also among the objectives of this study.
In this study, 20-years export-import data regarding countries (in US dollars) including 1999-2018 has been used to determine their competitiveness and has been analyzed with various index of Revealed Comparative Advantages (RCA).
In the first part of the thesis which consists of three parts, competition and competitiveness contexts have discussed and featured index which are used for estimating export competitiveness. Afterwards, a relevant literature review has been made on the subject.
In the second part, common traits of BRICS countries, founding purposes and their aims, historical developments and BRICS summits have featured. Afterwards, macroeconomic and sociocultural indicators of these countries has been comparatively analyzed with Turkey's data. 
In the third part which is the last part of the thesis analyses results have featured. According to results of Trade Openness Index; it has been determined that Turkey and South Africa are the countries which have the highest foreign trade volume in GDP in the year of 2018. According to Export Similarity Index (ESI); it has been determined that India and China are the countries that show the highest similarity with Turkey at the rate of 49%. According to technology classification; it has been determined that Brazil's raw material-intensive and capital-intensive, Russia's raw material-intensive, India's raw material-intensive and labor-intensive, China's labor-intensive and easy to imitate, South Africa's raw material-intensive, capital-intensive and Turkey's  labor-intensive, capital-intensive exportation commodities obtained comparative competitiveness. Considering the results of Vollrath Index; it has been concluded that Brazil in 73, Russia in 43, India in 88, China in 99, South Africa in 76, and Turkey in 93 product classes obtained comparative competitive advantage on a global scale. According to the results of Net Export Index; It has been determined that Brazil has 102, Russia has 71, India has 121, China has 142, South Africa has 90 and Turkey has 93 product classes obtained competitive advantage. Considering the results of 20-year arithmetic average in Intra Industry Trade Index; It has been concluded that the product code which have the highest intra-industry trade value are 516 for Brazil, 278 for Russia, 629 for India and China,679 for South Africa and 664 for Turkey. Besides, at the end of the study, Standard International Trade Classification (SITC) has been analyzed by using Spearman Correlation Coefficient.
Keywords: Export Competitiveness, Comparative Advantage, Vollrath Index, Technology Classification, RCA, BRICS, Spearman Correlation.