BİST teknoloji şirketleri için risk analizi ve riske maruz değer üzerine bir inceleme
Risk analysis and a review on value at risk for BİST technology companies
Yazar: MESLİNA TURAN
Danışman: PROF. DR. GÖKTUĞ CENK AKKAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Benzetim = Simulation ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Hisse senedi değeri = Stock valuation ; Monte Carlo benzetimi = Monte Carlo simulation ; Risk = Risk ; Risk analizi = Risk analysis ; Riske maruz değer = Value at risk ; Teknoloji endeksi = Technology index ; Teknoloji sektörü = Technology sector

Özet:
Küreselleşmenin sonucunda sermaye hareketlerinin serbestleşmesi, sermayenin sürekli olarak kâr arayışını hızlandırmıştır. Sermayenin önündeki engellerin kaldırılması ile sermaye daha fazla kâr elde edebileceği yatırım fırsatlarını kovalamaya başlamıştır. Bu durum, finansal piyasalarda işlem gören hisse senetlerinin volatilitesinin yükselmesine neden olmaktadır. Özellikle küçük yatırımcı için bu durum riskin artışı anlamına gelmektedir. Bu nedenle de riskin ölçülmesi ihtiyacı doğmuştur. Bu ihtiyacın bir ürünü olarak riske maruz değer yaklaşımı ortaya atılmıştır. Riske maruz değer, oluşabilecek en kötü senaryoda yaşanabilecek en büyük kaybı ifade etmektedir. Riske maruz değer (VaR), bir firma, portföy veya pozisyon içindeki finansal risk seviyesini belirli bir zaman çerçevesi içinde ölçen ve nicelleştiren bir istatistiktir. Bu ölçü, en yaygın olarak yatırım ve ticari bankalar tarafından kurumsal portföylerindeki potansiyel kayıpların kapsamını ve oluşma oranını belirlemek için kullanılmaktadır. Bu çalışmada Borsa İstanbul'da işlem gören teknoloji şirketlerinin hisse senedi fiyatlarının Monte Carlo Simülasyonu, varyans-kovaryans yöntemi ve tarihsel simülasyon yöntemiyle tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda her birinde üçer teknoloji şirketi bulunan iki ayrı varsayımsal portföy oluşturulmuş ve riske maruz değerleri hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda NETAŞ, ESCOM ve PLASTIKKART'tan oluşan Portföy A'nın riske maruz değeri %99 güven düzeyinde 10 günlük elde tutma süresi sonucunda monte carlo simülasyonuna göre -6.165,40 TL, varyans-kovaryans yöntemine -6.144,27 TL, tarihsel simülasyon yöntemine göre -9.218,81 TL hesaplanmıştır. KAREL, ASELSAN ve ALCATEL'den oluşan Portföy B'nin riske maruz değeri ise %99 güven düzeyinde 10 günlük elde tutma süresi sonunda Monte Carlo Simülasyonuna göre -5.020,03 TL, varyans-kovaryans yöntemine göre -4.956,67 TL, tarihsel simülasyon yöntemine göre -6.015,93 TL olarak hesaplanmıştır. Portföy A'nın marjinal riske maruz değeri -6.132,07 TL, Portföy B'nin -4.946,82 TL olarak hesaplanmıştır. Portföy A'ya ilişkin marjinal riske maruz değerde riski arttıran firmanın ESCOM olduğu, Portföy B'ye ilişkin marjinal riske maruz değerde riski arttıran firmanın ALCATEL olduğu tespit edilmiştir. Her üç simülasyon yöntemine göre Portföy A ve Portföy B'nin karşılaştırılması yapılmıştır. Marjinal riske maruz değerler göz önüne alındığında her üç yöntemin sonuçları karşılaştırıldığında Portföy A'nın daha riskli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Risk, riske maruz değer, Simülasyon, Monte Carlo Simülasyonu.

Abstract:
Liberalization of capital movements as a result of globalization has accelerated capital's continuous search for profit. With the removal of the obstacles to capital, capital began to pursue investment opportunities where it could generate more profits. This situation causes the volatility of stocks traded in financial markets to increase. Especially for small investors, this means an increase in risk. Therefore, the need to measure risk has arisen. Value at risk approach has been introduced as a product of this need. Value at risk represents the biggest loss that can occur in the worst-case scenario.  Value at risk (VaR) is a statistic that measures and quantifies the level of financial risk within a firm, portfolio or position over a specific time frame. This metric is most commonly used by investment and commercial banks to determine the extent and occurrence ratio of potential losses in their institutional portfolios. In this study, it is aimed to estimate the stock prices of technology companies traded in Borsa Istanbul using Monte Carlo Simulation, variance-covariance method and historical simulation method.  As a result of the research, the value at risk of Portfolio A, consisting of NETAŞ, ESCOM and PLASTIKKART, was calculated as -6,165.40 TL according to the monte carlo simulation, -6,144.27 TL according to the variance-covariance method, and -9,218,81 TL according to the historical simulation method. The value at risk of Portfolio B consisting of KAREL, ASELSAN and ALCATEL is -5,020.03 TL according to Monte Carlo Simulation, -4.956.67 TL according to the variance-covariance method, at the end of the 10-day holding period at 99% confidence level, according to the historical simulation method. It was calculated as -6,015,93 TL according to The marginal value at risk for Portfolio A was calculated as -6,132.07 TL, and Portfolio B as -4,946.82 TL. It has been determined that ESCOM is the firm that increases the risk in the marginal value-at-risk for Portfolio A, and ALCATEL is the firm that increases the risk in the marginal value-at-risk for Portfolio B. When the results of all three methods are compared considering the values exposed to marginal risk, it is concluded that Portfolio A is more risky.

Keywords: Risk, Value at Risk, Simulation, Monte Carlo Simulation.