Di-n-hekzil fitalat ve disiklohekzil fitalat'a prenatal maruziyetin erkek sıçanların üreme sisteminin gelişimi üzerindeki etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of prenatal di-n-hexyl phthalate and dicyclohexyl phthalate exposure on the development of the reproductive tract of male rats
Yazar: MÜFİDE AYDOĞAN AHBAB
Danışman: PROF. DR. NURHAYAT BARLAS
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology

Özet:
Prenatal dönemde di-n-hekzil fitalat (DHP) ve disiklohekzil fitalatın (DCHP) erkek üreme sisteminin gelişimi üzerindeki etkilerinin araştırılması bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu nedenle Wistar soy gebe sıçanlara 0 (mısır yağı), 20, 100 ve 500 mg/kg/gün dozlarında DHP ve DCHP, gebeliğin 6-19. günleri arasında gavaj olarak uygulanmış ve etkiler prenatal (doğum öncesi 20. gün), puberte öncesi (doğum sonrası 20. gün), pubertal (doğum sonrası 32. gün) ve ergin (3 aylık) olmak üzere farklı gelişim aşamalarında morfolojik, hormonal, histopatolojik ve sperm kalitesi yönünden incelenmiştir.Rezorbsiyonlu döl sayısı, rezorbsiyon yüzdesinde artış görülürken, anogenital aralık ve vücut ağırlığına oranı azalmıştır. Prenatal testosteron (T) ve MIS/AMH (Mülleri inhibe eden madde) düşük doz DCHP grubu dışındaki uygulama gruplarında azalırken inhibin B seviyesi artmıştır. Puberte öncesi erkek sıçanların T seviyesi yüksek doz DHP ve orta doz DCHP uygulama gruplarında, MIS/AMH seviyeleri düşük ve yüksek DHP ve DCHP uygulama gruplarında artmıştır. Pubertal dönemdeki erkek sıçanların T seviyesi düşük ve yüksek doz DHP ve DCHP uygulama gruplarında azalmıştır. Ergin sıçanlarda inhibin B seviyeleri orta ve yüksek doz DCHP uygulama gruplarında azaldığı gözlenmiştir. Tüm gelişim dönemlerindeki hayvanlara ait üreme organlarında atrofik ve bozulmuş tübül, atılan spermatojenik hücre, apoptotik hücrelerin, yapışık seminifer tübüller, Sertoli hücre vakuolizasyonu, prostat dokusunda atrofik tübüllerin ve prostatik intraepitelyal neoplazi gözlenmiştir. Prenatal testis kesitlerinde 3ß-HSD ve MIS/AMH ifadesinde doza bağlı olarak azalma, Leydig hücrelerinde kümelenme tespit edilmiştir. Doğum sonrası dönemlerdeki sıçanların testislerinde MIS/AMH ifadesinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Sperm sayısında fark gözlenmezken, anormal sperm yüzdelerinin arttığı tespit edilmiştir. Uygulama gruplarında seminifer ve epididimal tübül çapları azalmıştır.Yapılan bu çalışmada DHP ve DCHP erkek üreme sisteminin gelişiminde hem Leydig hücreleri üzerinde steroidojenik enzim inhibitörü olarak antiandrojenik hem de Sertoli hücreleri üzerinde östrojenik etki göstermiş olabilir. Anogenital aralık, rezorbsiyonlu döl sayısı ve rezorbsiyon yüzdesine bakıldığında DCHP'nin emriyotoksik etkisinin DHP'den daha güçlü olduğu söylenebilir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effects of di-n-hexyl phthalate (DHP) and dicyclohexyl phthalate (DCHP) on the development of male reproductive tract in utero. Pregnant Wistar rats were exposed to DHP and DCHP at doses of 0, 20, 100 and 500 mg/kg/day, by gavage, on gestational days (GD) 6-19, and the effects of these phthalates on morphology, hormonal, histopathologic changes and sperm quality were observed at different developmental stages as prenatal (GD 20), prepubertal (postnatal day (PD) 20), pubertal (PD 32) and adult (PD 90) stages.Litters with resorption and percentage of resorbtion were increased and anogenital distance (AGD) and the ratio of AGD to body weight were decreased. Prenatal testosterone (T) and MIS/AMH (Mullerian Inhibiting Substance) levels of male pups in treatment groups except for low dose DCHP treatment group were decreased where inhibin B levels was elevated. T levels of prepubertal male rats were diminished at high dose of DHP and middle dose of DCHP treatment groups and MIS/AMH levels were elevated in high dose DHP and DCHP treatment groups. T levels of pubertal male rats was decreased in low and high doses of DHP and DCHP groups. Inhibin B levels of adult male rats were diminished in middle and high doses of DCHP treatment groups. Atrophic and amorph tubules, spermatogenic cell debris, apoptotic cells, adherent tubules, Sertoli cell vacuolisation, prostatic atrophic tubules and prostatic intraepithelial neoplasia were observed in the reproductive organs of treated animals at all developmental stages. The immunoexpressions of 3ß-HSD and MIS/AMH in prenatal testes sections were decreased in a dose-dependent manner and Leydig cell aggregations were observed in prenatal testes of treated rats. In testes of treated male rats at postnatal stages, there was an increase in immunoexpression of MIS/AMH. Although no changes in sperm head count were observed, the percentage of abnormal sperms were increased. The diameters of seminiferous and epididimal tubules in treatment groups were significantly decreased.In this study, DHP and DCHP may affect on the development of male reproductive tract not only as an antiandrogen acting steroidogenic enzyme inhibitor in Leydig cells, but also as a weak estrogenic chemical in Sertoli cells. AGD, litters with resorption and resorption percentages may also reveal that embryotoxicity of DCHP is more potent than DHP.