Üst düzey sporcuların akılcı ilaç kullanımı konusunda bilgi düzeylerinin belirlenmesi
Determining the level of knowledge about rational drug use of HİGH level athletes
Yazar: EMİNE ÖZ
Danışman: DOÇ. DR. OLCAY KIROĞLU
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Besin destekleri = Dietary supplements ; Bilgi = Knowledge ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Sporda doping = Doping in sport ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Amaç: Üst düzey sporcular, toplum tarafından sağlıklı bireyler olarak tanınmalarına rağmen, sıklıkla ilaçlar ve ergojenik maddeler kullanmaktadırlar. Bu maddelerin akılcı olmayan kullanımı sonucu sağlık problemleri, doping ihlalleri gibi istenmeyen durumlar ortaya çıkmaktadır. Çalışmamızın amacı sporcuların akılcı ilaç kullanım bilgi düzeylerinin belirlenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma Adana ili ve çevre illerinde, 14-20 yaş aralığındaki çeşitli spor branşlarında faaliyet gösteren 439 üst düzey sporcuda kesitsel yöntemle gerçekleştirilmiştir. Veriler anket yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. 
Bulgular: Sporcuların % 67'si erkek, % 33'ü kadın olduğu gözlenmiş ve yaş ortalaması 16,1 olarak saptanmıştır. Sporcuların eğitim durumları incelendiğinde, % 61'i lise, % 24,6'sı ortaokul, % 14,4 üniversite düzeyinde olduğu saptanmıştır. Sporcuların spora başlama yaş ortalaması 9,6, spor yaptığı yıl ortalaması 6,4, ve ortalama haftada 5,2 gün ve haftada 14,1 saat spor yaptıkları saptanmıştır. Sporcuların % 74,5'i akılcı ilaç kullanımı kavramı hakkında bilgi sahibi olmadığını beyan etmiştir. Sporcuların rahatsızlandıklarında en sık başvurduğu yöntem %87,3 hekime başvurmaktır, ancak sıklıkla antrenör ve sağlık personelinden de sağlık tavsiyesi alındığı gözlenmiştir. Bitkisel tedavi yöntemleri ya da evde bulunan ilaçlarla kendi kendini tedavi etme durumunun da sık olduğu gözlenmiştir. Sporcuların % 81,5'i her zaman hekimin uygun gördüğü dozda, % 83,4'ü her zaman önerilen doz aralığında ilaç kullanılması gerektiğini beyan etmiştir. Sporcuların % 47,8'i ağrı kesicilerin, % 68,8'i antibiyotiklerin hekim tavsiyesi olmadan kullanılmaması gerektiğini savunmaktadır. Katılımcıların % 23'ü her zaman önerilen süreden önce tedaviyi bıraktığını belirtmiştir. 
Sonuç: Çalışmaya katılan sporcuların anket sorularına verdiği cevaplar incelendiğinde akılcı ilaç kullanımı konusundaki bilgi düzeylerinin yeterli olmadığı gözlenmiştir. Sporcularda akılcı ilaç kullanımının eğitimlerle yaygınlaştırılmasının sporcu sağlığı açısından önemli olduğu düşünülmektedir. 

Anahtar Sözcükler: Akılcı ilaç kullanımı, Üst düzey sporcu, Gıda takviyesi, Doping, Anket

Abstract:
Objective: Although high-level athletes are recognized as healthy individuals by the society, they frequently use drugs and ergogenic substances. As a result of the irrational use of these substances, undesirable situations such as health problems and doping violations occur. The aim of our study is to determine the rational drug use knowledge of athletes. 
Materials and Methods: The research was carried out with a cross-sectional method on 439 high-level athletes between the ages of 14-20, active in various sports branches in Adana province and surrounding provinces. The data was obtained using the survey method.
Results: It was observed that 67% of the athletes were male and 33% were female and the average age was found to be 16.1. When the educational status of the athletes was examined, it was found that 61% of them were at high school, 24.6% secondary school and 14.4% university level. The average age for starting sports is 9.6, the average year of doing sports is 6.4, and training on average 5.2 days a week and 14.1 hours a week. 74.5% of the athletes stated that they do not have knowledge about the concept of rational drug use. The most common method used by athletes when they are ill is to consult a physician with 87.3%, but it has been observed that health advice is often obtained from trainers and health personnel. It has been observed that self-medication with herbal remedies or home remedies is also common. 81.5% of the athletes declared that the drug should always be used in the dose deemed appropriate by the physician, and 83.4% always in the recommended dose range. 47.8% of the athletes argue that painkillers and 68.8% antibiotics should not be used without a doctor's recommendation. 23% of the participants stated that they always stop the treatment before the recommended time.
Conclusion: When the answers given to the questionnaire questions of the athletes participating in the study were examined, it was observed that their level of knowledge on rational drug use was not sufficient. It is thought that the rational use of drugs in athletes should be widespread through educations for the health of athletes.

Keywords: 	Rational drug use, High level athlete, Nutrition supplement, Doping, Questionnaire