Maturidi'de Allah-alem ilişkisi
Allah-world relationship in Maturidi
Yazar: OSMAN GÜVEN
Danışman: PROF.DR. HALİFE KESKİN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışma büyük kelâm bilgini EbÃ» MansÃ»r el-Mâturidû'nin ulÃ»hiyyet anlayışınıbelirlemeye ve diğer kelâmcılarla kıyaslayarak kendine özgü yönlerini ortaya çıkarmayaçalışmaktadır.Esasen İslam dininin uluhiyyet anlayışı Kur'ân'da açıklanmış; Allah'ın varlığı, birliği,sahip olduğu sıfatları hakkında yeterince açıklama yapılmıştır. Ne var ki, gerek din dilindenkaynaklanan anlama sorunları, gerekse sosyo-kültürel koşullar ile yabancı din ve felsefûakımların etkisiyle bazı tartışmalar ortaya çıkmıştır. Bu tartışmaların bir kısmı kelamcılarınkendi aralarında geçerken bir kısmı da yabancı din ve kültürlerle yapılmış; Kur'ân ve sünnetmerkezli Allah inancının savunulması ihtiyacı doğmuştur. Böyle bir ortamda 10. yüzyıldayaşayan EbÃ» MansÃ»r el-Mâturidû de İslam inanç esaslarını belirlemeye, ispat etmeye vesavunmaya çalışan bir din ve kelâm bilgini olarak karşımıza çıkmaktadır.Mâturidû, uluhiyyet anlayışını kendi bilgi sistemi doğrultusunda şekillendirmekte; aklı,duyuları ve nakli esas almaktadır. Düşünüre göre duyular bize şüphe duymayacağımız bazıbilgiler verdiği gibi, gerek mütevatir gerekse âhad olsun haber de bize bir takım zorunlubilgiler verir. Akla gelince, duyu ve haber yoluyla elde ettiğimiz bilgilerin doğruluğunuancak onun aracılığıyla kontrol edebiliriz. Buradan hareketle Mâturidû Allah'ın varlığınıkozmolojik ve teleolojik delillerle ispatlar. Ayrıntılı bir sıfat tasnifine gitmeksizin Allah'ınşanına yaraşır biçimde pek çok sıfatı kabul eder ve bunların hepsinin ezelû, Allah'ın zatıylakâim sıfatlar olduğunu söyler.Düşünür, uluhiyyet anlayışında tenzihe verdiği büyük önem sebebiyle teşbihû /tecsimûyapıdaki mezhep ve fırkalardan; mâna sıfatları Allah'a vermemeleri nedeniyle Mu'tezile'den,tekvûnin ve fiilû sıfatların hâdis oluşunu kabul etmeleri nedeniyle de Eş'ariler'den ayrılır.Anahtar Kelimeler: Allah, Tanrı, İsbât-ı Vâcib, İlâhû Sıfatlar, Kur'ân, Kelâm, Mâturidû

Abstract:
This study aims to design the divinity imagination of the great scholar Abu Mansur al-Maturidi and compares him with other theologians for the purpose of bringing to light hisoriginal opinions.Essentially, Islam?s divinity imagination has been desinged by the Holly Koran, also ithas been declared the existence of Allah, His oneness and attributes enough. However, somediscussions have arisen from the meaning problems of the religious language, socio-culturalenvironments foreign religions and philosophical schools. Some of these discussions havebeen made among theologians and some of them with foreign religions and cultures. So, it hasbeen needed to defend the faith of Allah which is centrally Koran and Sunnah. In thisenvironment, we meet Abu Mansur al-Maturidi who has lived in 10th century. He tries todesign the fundamentals of Islamic faith, also prove and defend them.Maturidi has shaped the divinity imagination by direction of his epistemology, so, hehas based it on the intellect, senses and information. According to scolar, the senses give ussome certainly knowledge and the information which is alone or widespread too. As forintellect, we can control our sensorial and informative knowledge by it. Here by Maturidiproofs the existence of Allah with cosmological and theological arguments. He doesn?tclassify the detailed divine attributes but accepts them befitting Allah?s dignity. As well, hesays that he accepts the divine attributes are ancient and extant with Allah.The scolar separates from anthropomorphists because of their bodily and similitudebelieving. He also separates from Mu?tezilah because of their isolationist attitudes. Finally,he different thinks Ash?ariyah about creativity and acting attributes. According to Maturidi allattributes are ancient and extant with Allah.Keywords: Allah, God, Proof of God, Divine Attributes, Koran, Kalam, Maturidi