Anadolu ve Britanya kültür ekolojisinde ritüelistik köy seyirlik oyunlarının karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of ritualistic folk drama in the cultural ecology of Anatolia and Britain
Yazar: YÜCEL ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. NEBİ ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı / Türk Halkbilimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
Bu tez Anadolu ve Britanya gibi farklı coğrafyalarda çoklu bağlamlarda yaratılan ritüelistik köy seyirlik oyunlarının öz/biçim açısından karşılaştırmalı analizini içermektedir. İki farklı dil ekolojisine sahip Anadolu ve Britanya kültür sahalarının ve bu sahalarda yaşayan ritüelistik köy seyirlik oyunlarının karşılaştırmalı yöntem sürecini sistematik sunmak için tez, giriş ile beraber üç farklı bölümden oluşturulmuştur. Tezin Birinci Bölümü'nde karşılaştırmalı yöntem folklor ilişkisi ele alınmıştır. Ayrıca tezin kuramsal yaklaşımları belirlenmiştir. Böylece kültürel ekoloji, ekotipleşme ve arketipsel yaklaşımlar çerçevesinde karşılaştırmalı yöntemin kuramsal alt metni oluşturulmuştur. Tezin İkinci Bölümü'nde her iki kültür sahasında yaşayan ritüelistik köy seyirlik oyunları üzerine yapılmış araştımaların tarihi ve literatürü sistematik olarak ortaya koyulmuştur. Daha sonra Anadolu ve Britanya kültür ekolojilerinin tarihsel belleği ve coğrafi konumları özetlenmiştir. Bu süreçte Anadolu ve Britanya gibi farklı coğrafi konumlarda olan toplulukların, tarihsel ve coğrafi bağlamlarındaki Kuzey Avrasya etkileşimlerine dikkat çekilmiştir. Kuzey Avrasya kültür etkileşimleri odağında her iki kültür sahasında yaşayan ritüelistik köy seyirlik oyunlarının ortak kültürel kaynakları belirlenmiştir. Belirlenen ortak kültürel kaynaklar doğrultusunda her iki kültür sahasında amaçlı örneklem yöntemi ile tespit edilen unsurlar karşılaştırmalı analiz edilmiştir. Özellikle Britanya ritüelistik köy seyirlik oyunlarında tarihsel ve coğrafi bağlamlarda oluşan Türk imgesi kültürel ekoloji ve ekotipleşme yaklaşımları açısından değerlendirilmiştir. Sonuç olarak bu tez Anadolu ve Britanya'da yaşayan dramatik ritüellerin doğa ve kültür etkileşimleriyle nasıl şekillendiğine odaklanmaktadır. Buna ek olarak farklı kültürel ekolojiye sahip toplumların tarihsel etkileşimlerinin, folklor fenomenlerini nasıl biçimlendirdiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Abstract:
This thesis encompasses a comparative analysis of ritualistic folk dramas in terms of their content/form created in multiple contexts within different geographical regions such as Anatolia and Britain. To systematically present the comparative methodological process of the Anatolian and Britain cultural areas which possess different linguistic ecologies, and the ritualistic folk dramas living within these areas, the thesis is structured into three distinct chapters in addition to an introduction. In the First Chapter, the relationship between comparative method and folklore is discussed. Furthermore, the theoretical approaches of the thesis are determined. Thus, the theoretical framework of the comparative method within the contexts of cultural ecology, ecotyping, and archetypal approaches has been established. The Second Chapter, systematically presents the history and literature of research conducted on the ritualistic folk dramas in both cultural areas. Thereafter the historical memory and geographical contexts of the Anatolian and Britain cultural ecologies are summarized. In this process, attention is drawn to the interactions with Northern Eurasia in the historical and geographical contexts of communities situated in different locations, such as Anatolia and Britain. Within the scope of Northern Eurasian cultural interactions, the common cultural sources of the ritualistic folk dramas in both cultural area have been identified.In line with these identified common cultural sources, folk drama phenomens detected using the purposive sampling method in both cultural areas have been comparatively analyzed. In particular, the Turkish image formed in the historical and geographical contexts of English ritualistic folk dramas has been evaluated in terms of cultural ecology and ecotypification approaches. In conclusion, this thesis focuses on how dramatic rituals in Anatolia and Britain have been shaped by the interactions between nature and culture. Additionally, it aims to reveal how the historical interactions of societies with different cultural ecologies have formed folklore phenomena.