Diyabetik nefropatinin farklı evrelerinde visfatin düzeyinin metabolik parametreler ve inflamasyon ile ilişkisi
The association of visfatin levels with metabolic parameters and inflammation in diabetic nephropathy
Yazar: AYŞEGÜL SAKİN
Danışman: DOÇ. DR. SAVAŞ ÖZTÜRK ; DOÇ. DR. MELTEM GÜRSU
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Antidiyabetikler =   ; Kronik böbrek hastalığı - mineral ve kemik bozukluğu = Chronic kidney disease-mineral and bone disorder

Özet:
Diyabetin mikrovasküler komplikasyonu olan DNP, mortalite ve morbiditenin önemli nedenlerinden biridir. Aynı zamanda SDBY'nin önemli bir nedenidir. Tip-1 ve Tip-2 diyabetik hastaların %30-35'inde DNP gelişmektedir. Son yıllarda yapılan çalışmalar diyabetik nefropatinin gelişiminde proinflamatuar faktörlerin ve sitokinlerin önemli rolü olduğunu göstermektedir.
Adipositokinlerin bir ksımı adipositlerden bir kısmı ise preadiposit, lenfosit, makrofaj, endotel hücreleri, fibroblastlar gibi adipoz dokunun stromal-vasküler komponentleri tarafından sentezlenmektedir. Adipositokinlerin otokrin, parakrin ve endokrin etkiler gösterdiği bilinmektedir. Adipoz dokudaki değişiklikler adipositokinlerin düzenlenme mekanizmalarını bozarak, adipoz doku inflamasyonu, insülin direnci, kronik sistemik inflamasyon ve endotel disfonksiyonu ile birlikte pek•çok metabolik bozukluğa zemin oluşturabilmektedir. Bu nedenle son yıllarda adipositokinler önemli bir araştırma konusu haline gelmiştir.
Visfatin, yeni keşfedilmiş bir adipositokindir ve pek çok potansiyel etkisi nedeniyle son yıllarda önemli bir araştırma konusu haline gelmiştir. Visfatin obezite ve obezite ile ilişkili metabolik hastalıklardaki rolü tartışmalı adipositokinlerden biridir. Birçok •çalışmada obezite, diyabet ve kardiyovasküler hastalıklarda visfatin seviyelerinin arttığı, bazı•çalışmalarda ise azaldığı rapor edilmiştir. Visfatin seviyelerinin böbrek naklini takiben endotel fonksiyonunun düzelmesi ile ilişkili olarak azaldığı görülmüştür. Ayrıca diyabetik hastalarda visfatin düzeyinin kontrol grubuna göre yüksek olduğu, özellikle ciddi proteinürisi olan hastalarda minör proteinürisi olanlara göre daha yüksek düzeylerde olduğu gösterilmiştir.
Çalışmamızda diyabetik nefropatinin farklı evrelerinde visfatin düzeylerinin ölçülmesi, evrelere göre visfatin düzeyindeki ölçümlerin izlenmesi ve diğer parametreler ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Çalışmamız kesitsel bir çalışma olup T.C. Sağlık Bakanlığı Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları ve Nefroloji polikliniklerinde takip edilmekte olan farklı evrelerdeki diyabetik nefropatili hastalar dâhil edildi. Hastalar hesaplanan GFH, mikroalbüminüri, proteinüri değerlerine göre dört gruba ayrıldılar: Grup-1: Son üç ay içerisinde en az iki ayrı gündeki ölçümde albüminürisi 30 mg/gün'den az saptanan ve hesaplanan GFH değeri 60 ml/dk'dan yüksek olan hastalar. Grup-2: Son üç ay içerisinde en az iki ayrı gündeki ölçümde albüminürisi 30-300 mg/gün olup hesaplanan GFH'si 60 ml/dak'dan daha yüksek bulunan hastalar. Grup-3: Son üç ay içerisinde en az iki ayrı gündeki ölçümde albüminürisi 300 mg/gün'den fazla saptanan ve hesaplanan GFH'si 60 ml/dak'dan daha yüksek olan hastalar. Grup-4: Son üç ay içerisinde en az iki ayrı gündeki ölçümde albüminürisi 300 mg/gün'den fazla olup hesaplanan GFH'si 60ml/dk'dan daha düşük bulunan hastalar. Hastaların demografik, klinik ve rutin laboratuvar verilerinin yanında high sensitive C-reactive protein (hsCRP), interlökin-6 (IL-6), tümör nekroz faktörü alfa (TNF-α) ve visfatin düzeyleri
3
ölçülerek kaydedildi. İstatistiksel analizler için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 16.0 standart sürüm paket programı kullanıldı.
Çalışmaya dâhil edilen toplam 141 hastanın 83'ü (%58.8) kadın, 58'i (%41.2) erkekti. Tüm hastaların yaş ortalaması 55.3±8.2 yıl bulundu. Gruplar arasında yaş (p=0.051) ve cinsiyet (p=0.730) açısından fark saptanmadı. DM süresi tüm çalışma grubunda 10.7±7.9 yıl olup gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0.036). Bu farkın Grup-1 ile Grup-4 arasında olduğu saptandı (p=0.01)
Grup-1'de mikroalbuminüri 10.1±9.8 mg/gün, Grup-2'de 89.4±68.2 mg/gün, 525.1±280.7 mg/gün, 1034±1893 mg/gün saptandı ve mikroalbüminüri düzeyleri arasında istatistiksel anlamlı fark vardı (p<0.001). Mikroalbüminüri düzeyleri grup 1 ve grup 2 arasında ve grup 3 ve grup 4 arasında hariç diğer tüm gruplarda istatistiksel anlamlı düzeydeydi.
Gruplar arasında hsCRP, Visfatin ve IL-6 düzeyleri açısından fark saptanmadı. TNF-α düzeyleri açısından ise istatistiksel olarak anlamlılık derecesinde fark saptandı. İkili gruplar arası yapılan analizde bu farkın Grup-2 ve Grup-4 arasındaki farktan kaynaklandığı tespit edildi (p=0.023)
Gruplar bir bütün olarak değerlendirilerek korelasyon analizi yapıldığında visfatin düzeyi diğer parametreler arasında herhangi bir korelasyon saptanmazken, hsCRP ile IL-6 arasında pozitif korelasyon (r=0.555; p<0.001), hsCRP ile lökosit arasında pozitif korelasyon (r=0.433; p<0.001), transferin satürasyonu ile negatif korelasyon (r=-0.291; p=0.002) saptandı.
Korelasyon analizi gruplar ayrı ayrı değerlendirilerek tekrarlandığında Grup-3'te Visfatin ile IL-6 düzeyleri arasında çok ileri pozitif korelasyon saptandı (r=0.926; p<0.001) ve mikroalbuminüri ile pozitif korele (r=0.560; p=0.01) idi. Grup 1 ve 4'de IL-6 ile hsCRP arasında(r=0.559; p=0.002 ve r=0.777; p<0.001) pozitif korelasyon, kreatinin ile negatif korelasyon(r=-0.377; p=0.04) mevcuttu.
Sonuç olarak; Visfatinin diyabetik nefropatili hastalardaki rolü konusunda net veriler şimdiye kadar elde edilememiştir. Obezite, glukoz metabolizma bozuklukları, böbrek disfonksiyonu, Proteinüri ve inflamasyon ile ilişkili farklı sonuçlar mevcuttur. Çalışmamızda diyabetik hastalarda aşikar nefropatisi (makroalbuminürik hastalar) mevcut olanlarda inflamasyonun önemli bir belirteci olan IL-6 ile yakın ilişkilidir. Diğer parametreler ile ilişkisi saptanmamıştır. Visfatin düzeyi açısından gruplar arasında fark saptanmamış olması proteinürinin visfatin düzeyleri üzerine direk etkisinin olmadığını düşündürmektedir.

Abstract:
To investigate the visfatin levels at the stages of diabetic nephropathy(DNP), changes in visfatin levels according to stages of DNP, and the association of visfatin levels with other anti-inflammatory parameters including high sensitivity C-reactive protein (hsCRP), interleukin-6 (IL-6), and tumor necrosis factor alpha(TNFα).
Patients were divided into 4 groups based on the glomerular filtration rate (GFR) and albuminuria as follows; Group I: albuminuria<30 mg per day and GFR>60ml/min, Group II:albuminuria 30 to 300 mg per day and GFR>60ml/min, Group III:albuminuria>300mg per day and GFR>60ml/min, and Group IV:albuminuria>300 mg per day and GFR<60 ml/min.
Of the 141 patients included in the study, 83(58.8%) were female. The mean age of patients was 55.3±8.2 years. Microalbuminuria was found to be 10.1±9.8 mg per day in group I, 89.4±68.2 mg per day in group II, 525.1±280.7 mg per day in group III, and 1034±1893 mg per day in group IV (p<0.001). When the correlation analysis was repeated separately in each group, there was a positive correlation between Visfatin and IL-6 levels in only group III (r=0.926; p<0.001). When the patients in group III and IV were combined in a single group and considered as macro-albuminuric, multivariate analysis showed that visfatin had a positive correlation with IL-6 (r=0.380, p=0.006)
In this study, we could not determine any association between visfatin levels and other anti-inflammatory markers (IL-6, TNFα, and hsCRP). However, we found a close relationship between visfatin levels and IL-6 which is one of the most important markers of inflammation in diabetic patients with overt nephropathy, namely macro-albuminuric patients.