Tip 2 diyabetli hastaların beslenmesinde total antioksidan kapasitesinin kan parametreleri ve antropometrik ölçümler ile ilişkisi
The relationship of total antioxidant capacity with blood parameters and anthropometric measurements in nutrition of patients with type 2 diabetes
Yazar: RUKEN DÜZCE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU ATEŞ ÖZCAN
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Antropometri = Anthropometry ; Beslenme = Nutrition ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Kan parametreleri = Blood parameters

Özet:
Diyabetin de içerisinde bulunduğu birçok metabolik hastalığın patogenezinde reaktif oksijen türevlerinin, hücrenin DNA, protein ve lipid yapısına zarar vererek normal hücre fonksiyonlarını bozması rol oynamaktadır. Antioksidan etki gösteren besinlerin, reaktif oksijen türevlerinin zararlı etkilerini minimize ederek, vücut yapı taşlarını oksidatif hasara karşı koruduğu bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı tip 2 diyabet hastalarının beslenmesinde aldığı antioksidan kapasitenin antropometrik ölçümler ve biyokimyasal parametreler ile ilişkisini incelemektir. 

Çalışma 73'ü kadın, 62'si erkek, toplam 135 tip 2 diyabet hastası ile tamamlanmıştır. Çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden katılımcılardan yedi günlük besin tüketim kaydı alınmıştır. Bu kayıtlar kullanılarak diyetle alınan ortalama günlük enerji ve besin ögesi miktarları, diyetin toplam antioksidan kapasitesi hesaplanmıştır. Diyetin toplam antioksidan kapasitesi dört farklı yöntemle (Oksijen radikalinin absorbe etme kapasitesi (ORAC), demir iyonunu indirgeyici aktivite (FRAP), total radikal yakalama antioksidan potansiyeli (TRAP) ve trolox eşdeğer antioksidan kapasite (TEAC)) analiz edilmiştir. 

Kadınların %52,1'i antioksidan kapasite açısından çok iyi (ORAC değeri çok iyi >20000) beslenirken bu oranın erkeklerde %37,1 olduğu tespit edilmiştir. Antropometrik ölçümler incelendiğinde, diyetin antioksidan kapasitesi arttıkça, katılımcıların Beden Kütle İndeksi (BKİ), bel çevresi, kalça çevresinde azalma görülmüştür (p>0,05). Hastaların vücut ağırlığı ile diyetin antioksidan kapasitesi arasında negatif korelasyon saptanmıştır (p<0,05). Katılımcılarda diyetin antioksidan  
kapasitesi arttıkça HbA1c değerinde, trigliserid düzeyinde, total kolesterol, LDL, ALT düzeylerinde düşüş gözlenmiştir (p>0,05).

Sonuç olarak, diyet kalitesinin antioksidan kapasite bakımından artırılması, besin ögesi alımlarının iyileştirilmesi ve antioksidan sistemin etkinliğinin artırılması için diyabet hastalarının antioksidanlardan zengin besinleri tüketmeleri teşvik edilmelidir.

Anahtar kelimeler: Total Antioksidan kapasite, Antioksidan aktivite, Tip 2 diyabet

Abstract:
Reactive oxygen derivatives play a role in the pathogenesis of many metabolic diseases, including diabetes, by damaging the DNA, protein and lipid structure of the cell and disrupting normal cell functions. It is known that antioxidant-acting nutrients play a role in the protection of body building blocks against oxidative damage by minimizing the harmful effects of reactive oxygen derivatives. The aim of this study is to examine the relationship of antioxidants taken with anthropometric measurements and biochemical parameters in the nutrition of type 2 diabetes patients.

The study was completed with a total of 135 type 2 diabetes patients, 73 women and 62 men. The seven-day food consumption record of the participants who agreed to participate in the study was taken. Using these records, the average dietary daily energy and nutrient intake and the total antioxidant capacity of the diet were calculated. The total antioxidant capacity of the diet was analyzed by four different methods (Oxygen radical absorption capacity (ORAC), iron ion reducing activity (FRAP), total radical capture antioxidant potential (TRAP) and trolox equivalent antioxidant capacity (TEAC)).

While 52.1% of women were fed very well in terms of antioxidant capacity (ORAC value was very good > 20000), this rate was found to be 37.1% in men. Considering the anthropometric measurements, as the antioxidant capacity of the diet increased, the participants' BMI, waist circumference and hip circumference decreased (p>0.05). A negative correlation was found between the body weight of the patients and the antioxidant capacity of the diet (p<0.05). As the antioxidant capacity of the diet increased, HbA1c, triglyceride, total cholesterol, LDL, ALT levels decreased (p>0.05).

In conclusion; diet quality with antioxidant capacity and nutrient intake should be improved, the effectiveness of the antioxidant system must be increased, and it is necessary to encourage diabetic patients to consume foods rich in antioxidants.

Keywords: Antioxidant capacity, Antioxidant activity, Type 2 diabetes