Toplu konutlarda rüzgar ve gürültü açısından konforlu açık alan tasarımına yönelik bir yaklaşım
An approach for comfortable open space design of mass-housing settlements in terms of wind and noise
Yazar: FATİH KİRAZ
Danışman: PROF. DR. GÜLAY ZORER GEDİK ; PROF. DR. NEŞE YÜGRÜK  AKDAĞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği ve Malzemesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışma, rüzgar ve gürültünün toplu konut alanlarında ortak bir sorun olarak çakıştığı durumlara çözüm olacak yaklaşımın belirlenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Bu amaçla, öncelikle yaklaşım önerisi getirilmiş, ardından yaklaşımın uygulaması yapılmıştır. Seçilen arazi üzerinde 25 farklı yerleşim senaryosu oluşturulmuştur. Hesaplamalarda kullanılmak üzere 4 farklı kat adedi belirlenmiştir. İklimsel veriler olarak Antalya iline ait 30 yıllık rüzgar ölçümleri kullanılmıştır. Rüzgarın mekanik ve ısıl etkilerine bağlı olarak uluslararası alanda konfor kriterleri araştırılmıştır. Yapılan araştırmada rüzgar konfor kriterlerinin ülkeden ülkeye değiştiği görülmüştür. Bu nedenle ülkemiz iklim şartlarına en yakın ülke standardı olan Hollanda standartları kullanılmıştır. Gürültü konfor standartları araştırılarak, açık alanda kabul edilebilir gürültü düzeyi olan 55 dBA konfor sınır değeri olarak kullanılmıştır. Gürültü denetimine ilişkin hesaplamalar, 4 farklı karayolu gürültü düzeyinde (55, 65, 75, 85 dBA)yapılmıştır. Rüzgar simülasyonları "Urbawind" yazılımında gerçekleştirilmiştir. Gürültü simülasyonları için "Soundplan" yazılımı kullanılmıştır.
Günümüze kadar yapılan çalışmalarda; ortak açık kullanım alanlarında, rüzgâr ve gürültü konforuna ilişkin ortak bir çalışma ve konfor sınır değeri belirlemesi bulunmamaktadır. Çalışmada iki farklı yaklaşım üzerinden hesaplamalar yapılarak ortak açık kullanım alanı konfor sınır değeri oluşturulmuştur. Rüzgar ve gürültü denetimine ilişkin yapılan
simülasyon sonuçları analiz edilerek konfor harita ve grafikleri oluşturulmuştur. Her iki etken için oluşturulan haritalar çakıştırılarak ortak konforlu alanlar belirlenmiştir. Ortak açık alan konfor sınır değerini sağlamayan yerleşim alternatifleri için engel önerileri geliştirilmiştir. Engelli yerleşim alternatifleri için rüzgar ve gürültü simülasyonları tekrarlanmıştır. Konforlu alan analizleri yapılarak genel değerlendirme sonuçları oluşturulmuştur.
Yapılan tüm çalışmaların sonucunda tasarımcılara rehberlik edeceği düşünülen, rüzgar ve gürültü denetimi açısından konforlu açık alan tasarımı için yaklaşım önerisi geliştirilmiştir. Yaklaşım önerisinde yer alan işlem basamakları ve tez çalışmasında elde edilen sonuçlar kullanılarak, yeni oluşturulacak ve uygulanmış toplu konut alanlarında konforlu açık mekanlar oluşturulabilecektir.

Anahtar Kelimeler: Toplu konut, rüzgar, gürültü, açık alan, urbawind, soundplan

Abstract:
This thesis aims to develop and suggest an approach to solve the problems caused by the case of wind and noise factors that are overlapped in mass-housing areas. For this aim, the suggestion for the approach of the thesis was formed initially, then the approach was applied on the case area. 25 different settlement scenarios were defined and 4 different storey heights were determined for the case area. The wind measures of Antalya city that were recorded in last 30 years were used as climatic data. The international comfort criteria related to the mechanic and thermal effects of wind was investigated. The research showed that the comfort criteria for the wind were differentiated country by country. Therefore, the standards of Netherland that shows the most similar climatic character to the Turkey was used in the thesis. After the investigation of noise comfort standards, 55 dBA that is the acceptable noise level was used as the limit of comfort level. The calculation related to the noise control was realized according to the 4 different noise levels of traffic roads (55, 65, 75 and 85 dBA). The "Urbawind" software for the wind simulations and the "Soundplan" software for the noise simulations were used in the research.
Within the researches that have been realized so far, there has not been any joint study and any determination for a mutual limit value for the wind and noise comfort in common open spaces. A limit value for the comfort level of common open spaces was
2
determined according to the calculation of two different approaches. Having analyzed the wind and noise simulation results, the comfort maps and graphics were prepared. By superposing the maps of two different factors, the common comfortable zones were determined. For the settlement alternatives that did not present the comfort level of common open space, suitable barrier proposals were developed. The wind and noise simulations were repeated for the settlement alternatives that have barriers. The results of comfortable area analyses were evaluated at final phase.
In conclusion, an approach that might be thought as a guide for designers was proposed to control the wind and noise in design process to create comfortable open area. By using the methods and results of this study, it might be possible to create comfortable open spaces in new and already built mass-housing areas.

Keywords: Mass-Housing, Wind, Noise, open space, urbawind, soundplan