Gelişimsel dil bozukluğu olan ve olmayan çocukların erken okuryazarlık becerilerinin ve ev erken okuryazarlık ortamlarının incelenmesi
Examining the early literacy skills and home early literacy environments of children with and without developmental language disorder
Yazar: MUSHAP AKGÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAZİYE SEÇKİN YILMAZ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Dil becerileri = Language skills ; Dil bozuklukları = Language disorders ; Erken okuryazarlık becerileri = Early literacy skills ; Gelişim bozuklukları = Developmental disabilities ; Okuma becerileri = Reading skills ; Okuma-yazma = Reading-writing ; Yazma becerisi = Writing skills ; Çocuklar = Children

Özet:
Gelişimsel dil bozukluğu (GDB) bilinen bir nedeni olmaksızın dil becerilerinde yaşanan, bireyin günlük yaşamda iletişim kurmasını ve öğrenmesini engelleyen, kalıcı ve kendiliğinden kapanmayacak derecedeki güçlükleri ifade eden nöro-gelişimsel bir bozukluktur. GDB olan çocuklar okuryazarlık becerilerini kazanma ve geliştirme bakımından risk grubunda bulunmaktadırlar. Bu çalışmada Türkçe konuşan ve GDB olan çocukların okuma başarısı için ön koşul olan erken okuryazarlık becerilerinin ve ev okuryazarlık ortamlarının tipik gelişim gösteren (TGG) akranlarınınkiler ile karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 48-72 aylık 20 GDB olan ve onlarla yaş ve cinsiyete göre eşleştirilmiş 20 TGG çocuk katılmıştır. Verilerin toplanmasında Erken Okuryazarlık Testi ve Ev Erken Okuryazarlık Ortamı Ölçeği kullanılmıştır. Sonuçlar GDB olan çocukların dil becerilerine ek olarak sesbilgisel farkındalık, harf bilgisi, sözcük bilgisi ve dinlediğini anlamayı içeren erken okuryazarlık becerilerinin tamamında da TGG akranlarından düşük performans gösterdiklerini ve GDB olan çocukların ev okuryazarlık ortamlarının da akranların da göre daha yetersiz olduğunu göstermiştir. Ayrıca her iki grupta da dil, erken okuryazarlık ve ev erken okuryazarlık ortamı arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bulgular alanyazın ışığında tartışılmış, uygulamaya ve ileri araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Developmental language disorder (DLD) is a neurodevelopmental disorder that is experienced in language skills without a known cause, prevents individuals from communicating and learning in daily life, and states permanent difficulties that cannot be cured by themselves. Children with DLD are in the risk group in terms of gaining and improving their literacy skills. In this study, it was aimed to examine the early literacy skills and home literacy environments of Turkish speaking children with DLD, which are prerequisites for success in reading, in comparison with those of their typically developing (TD) peers. 20 children with DLD who are 48-72 months old and 20 TD children who are matched to the first group according to age and gender participated in the study. To collect the data, the Test of Early Literacy  and the Home Early Literacy Environment Questionnaire were used. The findings revealed that the children with DLD displayed poor performance in all of the early literacy skills that includes phonological awareness, letter knowledge, vocabulary, and listening comprehension in comparison with their TD peers, in addition to the language skills, and that the home literacy environments of the children with DLD were less sufficient in comparison with those of their peers. In addition, significant relations were found among language, early literacy, and home early literacy environment in both groups. The findings were discussed in the light of the literature and suggestions for implementations and further research were given.