Donepezil yüklü nanopartiküler ilaç taşıyıcı sistemlerin hazırlanması ve in vitro değerlendirilmesi
Preparation and in vitro evaluation of donepezil loaded nanoparticular drug delivery systems
Yazar: SEVDA ŞAHAN
Danışman: PROF. DR. YILMAZ ÇAPAN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Nanoteknoloji ve Nanotıp Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Günümüzde dünya çapında yaklaşık 46 milyon demanslı bulunmaktadır. Hastalığın nedeni bilinmemektedir ve günümüzde dejeneratif prosesi durduracak ya da yavaşlatacak bir tedavi yöntemi yoktur.1 Ancak kullanılan semptomatik tedavi yaklaşımları ile temel olarak hastanın yaşam kalitesini arttırmak, hastalığın bilişsel fonksiyonlarını iyileştirmek, duygusal ve mental değişiklikleri kontrol altında tutmak amaçlanmaktadır.2 Donepezil, Alzheimer Hastalığı tedavisinde kullanılan reversibl bir kolinesteraz inhibitörüdür. Kolinerjik sistem öğrenme, hafıza ve Alzheimer Hastalığı' nda kolinerjik disfonksiyondan kaynaklanan şiddetli hafıza bozukluklarında önemli bir rol oynamaktadır.3 Geleneksel taşıma mekanizmalarındaki yetersizlik nedeniyle ilaç moleküllerinin kan beyin bariyerini geçebilmesi için kan beyin bariyerinin osmotik olarak açılması ya da ilaç taşıyıcı sistemlerin geliştirilmesi gibi yeni stratejilere ihtiyaç duyulmaktadır. Kan beyin bariyerini atlatan girişimsel teknikler arasında ilaç taşıyıcı nanoboyutlu sistemlerin kullanımı ve intranazal yol bulunmaktadır.1 Polimerik nanopartiküller nanometrik boyutlarıyla ilaçları in vitro ve in vivo bozunmadan korurlar, ilacı kontrollü bir şekilde salabilirler ve ilaç hedeflendirme olasılığı sunarlar. 4
Bu çalışmada, Donepezil etken maddesi yüklü PLGA nanopartikülleri çözücü buharlaştırma tekniği ile hazırlanmıştır. Nanopartikül hazırlanması için birden fazla teknik denenmiş ve bu tekniklerin nanopartikülleri hazırlamadaki etkinlikleri gözlemlenmiştir. Donepezil etken maddesi yüklü PLGA nanopartiküllerini hazırlamak için belirlenen optimum teknikte partikül boyutunu etkileyen parametreler incelenmiştir. Hazırlanan nanopartiküllerin karakterizasyonu için HPLC, FTIR, partikül boyutu ölçümleri gerçekleştirilmiş, partikül hazırlama verimi, enkapsülasyon etkinliği ve yüklenme oranları hesaplanmıştır. Ayrıca Donepezil etken maddesinin HPLC metodu ile tayin edilebilmesi için analitik metot geliştirilmiş ve doğruluğu kanıtlanmıştır.

Abstract:
There are about 46 million dementia worldwide today. The cause of disease is unknown and there is currently no treatment to stop or slow the degenerative process.1  However, there are some symptomatic treatment approaches to partially improve the cognitive functions of Alzheimer' s Disease, to control emotional and psycologycal changes, and to improve the quality of life of patients with clinical practice. 2 Donepezil is a reversible cholinesterase inhibitor used in the treatment of Alzheimer' s Disease. The cholinergic system plays an important role in learning, memory, and severe memory impairment due to cholinergic dysfunctions in Alzheimer' s Disease. 3 New strategies are needed, such as osmotically opening the blood brain barrier or devoloping drug delivery systems, in order for drug molecule to bypass the blood brain barrier because of the inadequacy of traditional transport mechanisms. Interventional techniques that bypass blood brain barrier include the use of drug carrying nanoparticle systems and intranasal pathway.1 Polymeric nanoparticles protect nanoparticles in vitro and in vivo degradation, release drugs in a controlled manner, and offer the possibility of drug targeting.4
In this study, PLGA nanoparticles loaded with Donepezil agent were prepared by solvent evaporation technique. Several techniques have been tried for preparation of nanoparticles and the activity of these techniques in preparing nanoparticles has been observed. Parameters affecting the particle size were investigated and reported in the optimal technique for preparing Donepezil active substance loaded PLGA nanoparticles. For the characterization of the prepared nanoparticles, HPLC, FTIR, particle size measurements were performed, particle preparation efficiency, encapsulation efficiency and loading rates were calculated. Furthermore, the analytical method has been developed and its validity proved to be able to determine the Donepezil drug substance by the HPLC method.