Sugözü kumsalları (Ceyhan-Adana) ve Kazanlı kumsalında (Kazanlı-Mersin) yuvalayan yeşil deniz kaplumbağalarında (Chelonia mydas) eşey sıcaklık ilişkisi ve yavrularda cinsiyetin histolojik olarak incelenmesi
Sex-temperature relation and histological investigation of sex on hatchlings of green sea turtle (Chelonia mydas) nesting in Sugözü (Ceyhan-Adana) and Kazanli (Kazanli-Mersin) beaches
Yazar: ONUR CANDAN
Danışman: PROF. DR. DÜRDANE KOLANKAYA
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology
Dizin: Deniz kaplumbağası = Sea turtles

Özet:
Bu çalışmada, Adana Ceyhan ilçesindeki Sugözü kumsalları ve Mersin Kazanlı beldesindeki Kazanlı kumsalı çalışma alanı olarak seçilmiştir.Chelonia mydas yavrularının cinsiyetlerinin belirlenmesinde, her iki çalışma alanında çalışma süresini içerisindeki yuvalama sezonlarına ait hava sıcaklığı verileri alınmış, kumsal sıcaklığı profili belirlemek amacıyla 50 cm derinliğe sıcaklık veri kaydedici (SVK) yerleştirilmiş, kumsal kumu tane boyu analizi yapılmış, yuva içine SVK yerleştirilmiş, toplanan ölü yavru ve embriyo örneklerine ait gonadlar histolojik olarak incelenmiştir.Hava sıcaklığı değerleri 2008 yuvalama sezonunda Kazanlı kumsalında 28,4 °C, Sugözü kumsallarında ise 27,9 °C; 2009 yuvalama sezonunda Kazanlı kumsalı 27,3 °C, Sugözü kumsalları ise 27,0 °C olarak belirlenmiştir.Kumsal sıcaklığı değerleri 2008 yuvalama sezonunda Kazanlı kumsalında 30,1 °C, Sugözü kumsallarında ise 29,9 °C; 2009 yuvalama sezonunda Kazanlı kumsalında 29,5 °C, Sugözü kumsallarında ise 29,6 °C olduğu saptanmıştır.Kumsal kumu tane boyu analiz sonuçlarına göre kumsalların ağırlıklı olarak 0,50 ? 0,125 mm tane boyuna sahip olan ince kumdan oluştuğu saptanmış, kum tane boyu arttıkça sıcaklığın arttığı sonucuna ulaşılmıştır.Yuva içi sıcaklık değerleri 2008 yuvalama sezonunda ölçülen yuva sıcaklığı ortalamaları 30,07 °C; 2009 yuvalama sezonunda ise 30,32 °C olarak ölçülmüştür. Kuluçka süresi ile kuluçka sıcaklığı arasındaki ilişki (1 ºC artış için 4,5 gün kısalma) ortaya konmuştur.Bu çalışmada, Sağlıklı olarak incelenen 301 adet gonad örneklerinden 189 tanesi ovaryum (%62,8) ve 112 tanesi testis (%37,2) olarak değerlendirilmiştir. Alınan sonuçlar; Chelonia mydas için Akdeniz'de önemli iki yuvalama alanı olan Kazanlı ve Sugözü kumsallarının dişi ağırlıklı yavru rezervine sahip olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte populasyona katılan erkek oranının % 12-15 seviyesinde olabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, the beaches which were located in border of Adana ? Ceyhan called as Sugözü Beaches and Mersin ? Kazanlı called as Kazanlı Beach has been selected for research area.To determine the hatchling sex ratio of Chelonia mydas for both study sites and period, air temperature data was obtained, to determine the beach temperature profile data loggers were fixed in 50 cm depth, grain size was analyzed, Temperature data loggers were fixed in nests, gonad specimen, sampled from death hatchlings and embrios were examinate histologically.Air temperature was determined 28.4 °C on Kazanlı Beach, 27.9 °C on Sugözü Beaches in 2008 nesting season; 27.3 °C on Kazanlı Beach, 27.0 °C on Sugözü Beaches in 2009 nesting season.Sand temperature of Kazanlı Beach was 30.1 °C, 29.9 °C as for Sugözü Beaches in nesting season 2008, as for nesting season 2009 sand temperature of Kazanlı Beach was 29.5 °C, 29.6 °C as for Sugözü Beaches.Beaches were determined as fine grain size sand with mostly consist of 0.50 ? 0.125 mm grain and evaluating of the relation between sand temperature and grain size resulted as beach sand temperature rises with grain size growth.Mean clutch temperature was measured 30.07 °C in nesting season of 2008 and 30.32 °C in nesting season of 2009 by the result of temperature data loggers fixed in nests. Clutch time shortening results from high temperature (4.5 days decrease for 1 °C increase).In this study, gonad samples evaluated as 189 ovary (%62.8) and 112 testicle (%37.2) in 301 clearly inspected gonad sample. It was obvious that Kazanlı and Sugözü Beaches, two important nesting sites for Chelonia mydas in Mediterranean, hatchlings? reserve highly biased to female. Thus, the attendance ratio of males to the population determined as aproximately %12-15.