Osmanlı müelliflerinin eserlerinde mezhebî konuların incelenmesi (XVI. yüzyıl Taşköprizâde İsameddin Ahmed bin Mustafa Efendi örneği)
Examination of sectical topics in the works of Ottoman authorities (XVI. century Taşköprizade Isameddin Ahmed bin Mustafa Efendi example)
Yazar: DJAVIT RAMADANOSKI
Danışman: PROF. DR. YUSUF BENLİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Mezhepler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Mezhepler = Sects ; Mezhepler tarihi = Sect history ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Taşköprülüzade Ahmed Efendi = Taşköprülüzade Ahmed Efendi ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
XVI. yüzyıl Osmanlı Devleti'nin yükseliş dönemidir. Bu yüzyılda zirvede
olunan ilim alanında da çok sayıda seçkin ilim adamları yetişmiş ve önemli eserler
bırakmışlardır. Osmanlı'nın yükseliş devrinde Kelâm ilminde şerh ve haşiye
çalışmalarının ağırlıkta olduğu görülse de özgün eserler de verilmiştir. Özellikle bu
yüzyılda ilmiye sınıfı içerinde tedris ve telif gibi faaliyetleriyle tanınan Taşköprizâde
İsameddin Ahmed Efendi de İslâmî ilimlerin her dalında temâyüz eden bir şahsiyet
olarak dikkat çekmektedir. Taşköprizâde Ahmed Efendi felsefe, kelâm, mezhep ve
tasavvufu şahsında birleştirerek klasik bir âlim tipini temsil etmiştir. Bu müellifin
Hanefî-Matüridî ekolünü benimsediği ve hem devlet kademeleri hem de toplum
nezdinde vazife ve eserleriyle Sünnî İslâm anlayışının yerleşmesi için yoğun çaba
harcadığı hissedilmektedir. Döneminin ilmî birikimini yansıtan çok sayıda eser telif
ettiği ve bu eserlerin de kendisinden sonra asırlardır tesirini sürdürdüğü bilinmektedir.
Ayrıca günümüzde de muhtelif bilim alanlarında bilimsel çalışmalara konu edildikleri
görülmektedir. Bu araştırma da Taşköprizâde Ahmed Efendi eserlerinde mezhebî
meseleleri tespit etmek ve konuyla ilgili bazı örnekler üzerinden İslam Mezhepler Tarihi
açısından analizler yapmayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı, Taşköprizâde, Mezhep, İslam, Tarih

Abstract:
XVI. century is the rise of the Ottoman Empire. In the field of science, which
was at its peak in this century, many distinguished scholars were trained and left
important works. Although it is seen that the annotation and annotation studies were
predominant in the science of Kalam during the rise of the Ottoman Empire, original
works were also given. Especially in this century, TaĢköprizade Ġsameddin Ahmed
Efendi, who was known for his activities such as teaching and copyright in the ilmiye
class, draws attention as a prominent figure in every branch of Islamic sciences.
TaĢköprizade Ahmed Efendi represented a classical scholar type by combining
philosophy, theology, sect and mysticism in his person. It is felt that this author adopted
the Hanafi-Maturidi school and made great efforts to establish the Sunni Islamic
understanding with his duties and works both at the state levels and before the society.
It is known that he wrote many works reflecting the scientific accumulation of his
period and that these works continued their influence for centuries after him. In
addition, it is seen that they are the subject of scientific studies in various fields of
science today. This research aimed to identify sectarian issues in the works of
TaĢköprizâde Ahmed Efendi and to analyze some examples related to the subject in
terms of the History of Islamic Sects.

Keywords: Ottoman, TaĢköprizade, Sect, Islam, History