Toprak tuzluluğu ile farklı olgunluk dönemlerinde hasadın patlıcan tohumlarında canlılığa etkileri
The effects of harvest in different maturity periods with soil salinity on the viability of eggplant seeds
Yazar: MUSTAFA TÜRKHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EREN ÖZDEN
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Katalaz = Catalase ; Peroksidaz = Peroxidase ; Prolin = Proline ; Solanum melongena = Solanum melongena ; Tohumlar = Seeds ; Tuz stresi = Salt stress

Özet:
Tohum çimlenmesi, çıkışı ve tohum kalitesi üzerinde tohumun olgunluğunun önemli bir yeri vardır. Bundan dolayı tohumların hasadı maksimum kaliteye sahip olduklarında yapılmalıdır. Tohumluk hasadının yapılacağı bitkinin gücü, yetiştirildiği alanın iklim koşulları, yetiştiriciliğinin yapılacağı toprağın özellikleri ve bunların varyasyonu maksimum kaliteye sahip tohum oluşumu üzerine etkilidir. Küresel ısınmayla beraber gelen yüksek sıcaklıklar, mevsim dışı yağışlar, kuraklıklar, yeraltı sularının çekilmesi ve yüzey buharlaşma oranlarının artmasıyla tuzluluk problemleri eskisinden çok daha fazla tarımsal üretimin önünde engeller oluşturmaya başlamıştır. Bu tez çalışmasında farklı tuzluluk sınıflarında topraklarda yetiştirilen patlıcan bitkilerinden çiçeklenmeden sonraki farklı zamanlarda tohumluk meyve hasadı yapılarak doğru toprakta canlılığı yüksek tohumlar veren olgun meyvelerin hasat edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada 7 farklı tuzluluk sınıfında toprak koşullarında (T1, T2; iki normal, T3, T4, T5: üç tuzlu ve T6, T7; iki tuzlu-alkali) Kemer-27 açık tozlanan patlıcan çeşidi tesadüf blokları deneme desenine göre yetiştirilmiştir. Çiçeklenme döneminde işaretlemeler yapılarak çiçeklenmeden sonraki 6 farklı zamanda (50, 55, 60, 65, 70 ve 75. günler) meyveler hasat edilmiştir. Meyvelerden tohumlar basit yıkama usulüyle ayrıldıktan sonra yüzey kurutma işlemine tabi tutulmuş ve son nemleri %9'da dengelenmiştir. Tohumlarda tesadüf parsellerinde faktöriyel deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak toplam ve normal çimlenme oranları ile katalaz, peroksidaz ve polifenol oksidaz andioksidan enzim aktiviteleri, prolin amino asidi miktarları belirlenmiştir. Toplam çimlenme oranlarının %98 ile %9 arasında, Normal çimlenmenin de %95 ile %0 arasında değiştikleri, en yüksek toplam ve normal çimlenme oranının T7 alanından alınan tohumlarda çiçeklenmeden sonraki 50. günde gerçekleştiği belirlenmiştir. Toplam ve normal çimlenme üzerine farklı tuzluluk sınıflarındaki topraklarda yetiştiricilik, farklı çiçeklenmeden sonraki günlerde hasat ve her ikisinin interaksiyonunun etkisi önemli bulunmuştur. Toplam ve normal çimlenme oranlarının normal topraklardan alınan tohumlarda çiçeklenmeden sonraki 60-65. günlerde, tuzlu topraklardan alınan tohumlarda 55-70. günlerde, tuzlu-alkali topraklardan alınan tohumlarda ise 50-55. günlerde en yüksek oranlara çıktıkları hesaplanmıştır. Katalaz, Peroksidaz, Polifenol oksidaz enzim aktivitelerinin ve Prolin amino asidi miktarının genel olarak tuz şiddetinin arttığı alanlardan alınan tohumlarda daha yüksek bulunduğu, toplam ve normal çimlenmenin guruplara göre en yüksek olduğu hasat zamanında da en yüksek değerlere ulaştığı gözlenmiştir. Araştırma bulguları esas alınarak ileride farklı türlerde, değişik stres koşulları altında tohumluk bitki yetiştirilerek birçok fizyolojik parametrenin incelenmesine yol gösterebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Seed maturity has an important role on seed germination, emergence and seed quality.
Therefore, the seeds should be harvested when they are of maximum quality. The vigour of the
plant where the seed harvest will be made, the climatic conditions of the area where it is grown,
the characteristics of the soil where it will be grown and their variation are effective on the
formation of seeds with maximum quality. With global warming, high temperatures, out-ofseason precipitation, droughts, the withdrawal of groundwater and the increase in surface
evaporation rates, salinity problems have started to create obstacles in front of agricultural
production much more than before. In this thesis, it is aimed to harvest the ripe fruits that give
high viability seeds in the right soil by harvesting the seed fruit at different times after flowering
from eggplant plants grown in soils of different salinity classes. In the study, Kemer-27 openpollinated eggplant cultivar was grown in 7 different salinity class soil conditions (T1, T2; two
normal, T3, T4, T5: three salty and T6, T7; two salty-alkaline) eggplant cultivars according to
randomized blocks experimental design. Fruits were harvested at 6 different times (50, 55, 60,
65, 70 and 75 days) after anthesis by making markings during the flowering period. After the
seeds were separated from the fruits by a simple washing method, they were subjected to
surface drying and their final moisture was stabilized at 9%. Total and normal germination rates,
catalase, peroxidase and polyphenol oxidase andioxidant enzyme activities, and proline amino
acid amounts were determined in three replications according to randomized plots factorial
experimental design in seeds. The effects of cultivation in soils of different salinity classes,
harvesting on different days after anthesis and interaction of both were found to be significant
on total and normal germination. Total and normal germination rates in seeds taken from normal
soils 60-65 after anthesis. days 55-70 in seeds taken from saline soils. days, 50-55 in seeds taken
from salty-alkaline soils. It has been calculated that the highest rates are reached in the days. It
was observed that the enzyme activities of Catalase, Peroxidase, Polyphenol oxidase and the
amount of Proline amino acid were generally higher in the seeds taken from the areas where the
salt intensity increased, and reached the highest values at the harvest time when the total and
normal germination was the highest compared to the groups. Based on the research findings, it
is thought that it will lead to the examination of many physiological parameters by growing seed
plants in different species under different stress conditions in the future.