El-Kaide'nin bir uluslararası terör örgütü olarak kimliksel dönüşümü
The transformation of Al-Qaeda's identity as an international terrorist organization
Yazar: HİLAL ATLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZDEN SELCEN ÖZMELEK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Devlet dışı aktörler = Non-state actors ; El Kaide = El Kaide ; Kimlik = Identity ; Kimlik dönüşümü = Identity transformation ; Konstrüktivizm = Constructivism ; Terör örgütleri = Terror organizations ; Terörizm = Terrorism

Özet:
Bu çalışma, uluslararası sistemde ana akım teorilerin savunduğu devlet merkezli yaklaşımların, günümüzde hem uluslararası güvenlik alanında hem de güç dengesi yaklaşımlarında yetersiz kaldığını vurgulamaktadır. Bu yüzden çalışmada, sistemi çok merkezli kabul eden bütünsel konstrüktivizmden yararlanılmıştır. Teori, uluslararası sistemde devletlerin yanı sıra terör örgütlerinin kimliksel varlığını kabul etmektedir. Bu sebeple çalışma, El-Kaide'nin son 30 yılda küreselleşme ve modernleşme aşamalarını tamamladığına dikkat çekmekte ve devlet-dışı silahlı bir organizasyonun sistemde analiz edilebilmesi için çok merkezli yaklaşımların benimsenmesi gerektiğini savunmaktadır. Devletler, diğer devletlerden gelebilecek tehlikelerle karşılaştırıldığında devlet-dışı organizasyonların tehdit düzeyini önemsememe eğilimindedirler. Ancak, El-Kaide'nin 2001 saldırıları ile başat güce meydan okuması sonucunda, sistemdeki devlet-dışı silahlı aktörlerin varlığı görünür kılınmıştır. 11 Eylül saldırılarında 2753 kişinin öldürülmesi sonucunda transnasyonel örgütlerin, ulus-devlet sınırları içinde bulunan geleneksel terör örgütlerinden farklı olarak daha saldırgan ve uzlaşılmaz bir yapıda olduğu öngörülmüştür.  
El-Kaide, ontolojisini Batı'ya düşman söylemlerle inşa etmiştir. Bu çalışmada, örgütün Müslüman nüfuslu bölgelerde etkin olmasının altında yatan sebebinin kimliksel bir dönüşümle ilgili olup olmadığı incelenmektedir. Araştırma kapsamında, UCDP/PRIO Data setlerindeki Merkez El-Kaide ve bağlantılı gruplarının (Al-Shabaab, AQAP, AQIM ve JNIM) verileri analiz edilmiştir. Veriler ışığında, örgütün haritadaki görüntüsüne erişilmiş ve böylelikle, örgütün operasyon bölgeleri ve güç kapasitesi hakkındaki bilgilerin tespit edilmesi sağlanmıştır.

Abstract:
This study emphasizes that the state-centered approaches advocated by mainstream theories in the international system are inadequate in international security and balance of power approaches. Therefore, holistic constructivism, which accepts the system as polycentric, was used in the study. The theory accepts the identity existence of terrorist organizations as well as states in the international system. For this reason, the study draws attention to the fact that Al-Qaeda has completed the stages of globalization and modernization in the last 30 years and argues that multi-center approaches should be adopted to analyze a non-state armed group in the system. States tend to underestimate the threat level of non-state groups compared to threats from other states. However, due to Al-Qaeda's challenge to the dominant power with the 2001 attacks, the presence of non-state armed actors in the system became visible. As a result of the killing of 2753 people in the September 11 attacks, it was predicted that transnational organizations had a more aggressive and intransigent structure, unlike traditional terrorist organizations within the borders of the nation-state.
Al-Qaeda has built its ontology with discourses hostile to the West. In this study, it is examined whether the underlying reason for the organization's effectiveness in Muslim-populated areas is related to an identity transformation. Within the scope of the research, the data of the Central Al-Qaeda and related groups (Al-Shabaab, AQAP, AQIM, and JNIM) in the UCDP/PRIO Datasets were analyzed. In light of the data, the organization's image on the map was accessed; thus, the information about the organization's operational regions and power capacity were determined.