Doğal taş ocaklarında çalışan operatörlerin tüm vücut titreşimine maruz kalmalarının üretilen kayacın fiziksel- mekanik özellikleri ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between exposure to whole body vibration of operators working in natural stone quarries and phsysical- mechanical properties of produced rock
Yazar: ZİŞAN MEMİŞ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ EKREM ARITAN
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Açık ocak madenciliği = Open pit mining

Özet:
Madencilik, tarihin en eski ve tehlikeli mesleklerinden biridir. Madende çalışanlar fiziksel ve psikolojik birçok risk etmenine maruz kalmaktadır. Maden çalışmalarındaki en önemli unsur çalışanların sağlık ve güvenliğidir. İş sağlığı ve güvenliği tam olarak sağlanamayan madenlerde çalışanlar iş kazaları ve meslek hastalığına maruz kalmaktadır. Maden çalışanları biyolojik ve fiziksel risk etmenlerine maruz kalmaktadır. Doğaltaş madenciliği yaygın olarak açık işletme yöntemiyle uygulanmaktadır. Açık işletme yöntemiyle çalışan bir ocakta bulunan ekskavatör operatörlerinde titreşim maruziyeti yaygın olarak görülmektedir. Ekskavatör operatörünün maruz kaldığı titreşimi; kayacın sertliği, yapısı doğrudan etkilemektedir. Operatör, kayaç sertliği arttıkça makine gücünü artırmakta ve bu doğrultuda daha fazla titreşim ortaya çıkmaktadır. Operatörler maruz kaldığı titreşim sonucunda meslek hastalıklarına yakalanma ihtimalleri oldukça fazladır. Bu araştırmada, on beş farklı ocaktan alınan numuneler kaya mekaniği testleri ile analiz edilmiştir. Her bir ocaktaki ekskavatör operatörlerinin tüm vücut titreşim maruziyetleri ölçülmüştür. Titreşim ölçüm sonuçlarıyla karakterize edilen numunelerin özellikleriyle ilişkisi incelenmiştir. Değerlendirmeler neticesinde çalışanın ve iş verenin alması gereken önlemler belirtilmiştir.

Abstract:
Mining is one of the oldest and most dangerous professions in history. Mine workers are exposed to many physical and psychological risk factors. The most important factor in mining is the health and safety of workers. In mines where occupational health and safety is not fully ensured, workers are exposed to occupational accidents and occupational diseases. Mine workers are exposed to biological and physical risk factors. Natural stone mining is widely practiced by open pit method. Vibration exposure is common among excavator operators in an open pit mine. The vibration to which the excavator operator is exposed is directly affected by the hardness and structure of the rock. As the rock hardness increases, the operator increases the machine power and more vibration occurs in this direction. Operators are very likely to get occupational diseases as a result of the vibration they are exposed to. In this study, samples taken from fifteen different quarries were analyzed by rock mechanics tests. Whole body vibration exposures of excavator operators in each quarry were measured. The relationship between the vibration measurement results and the properties of the characterized specimens was examined. As a result of the evaluations, the precautions to be taken by the employee and the employer are indicated.