Çocuklar için UPPS-P dürtüsel davranış ölçeği (Ç-UPPS-P)'nin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Validity and reliability of the turkish version of UPPS-P impulsive behavior scale for children (UPPS-P-C)
Yazar: UĞUR TEKEOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ESRA ÇÖP
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Dürtüsellik = Impulsivity ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Dürtüsellik, birçok psikiyatrik hastalık ve psikopatolojik kişilik modelinin içine girmiştir. Bunlardan biri olan UPPS-P dürtüsellik modeli, beş dürtüsel kişilik özelliğini içeren çok boyutlu bir modeldir. Bu çalışmada çeşitli araştırma ve yayınlarda sıkça kullanılan Çocuklar için UPPS-P Dürtüsel Davranış Ölçeği (Ç-UPPS-P)'nin psikometrik özelliklerini analiz ederek Türkçe geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi ve Ç-UPPS-P alt ölçekleri ile Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) arasında ilişki olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmanın klinik örneklemini Ankara Şehir Hastanesi Çocuk Psikiyatrisi Kliniği'ne başvuran en az 1 ay tedavi almamış DEHB tanılı 10-14 yaş arası 50 çocuk ve ergen oluşturmuştur. Toplum örneklemi ise Sinop merkezdeki ortaokul 5.-8. sınıf öğrencisi olan 10-14 yaş grubu 525 çocuk ve ergenden oluşmuştur. Çalışmada Ç-UPPS-P ve Güçler Güçlükler Anketi (GGA)- ebeveyn formu kullanılmıştır. Çalışmanın geçerlik analizinde faktör geçerliği, ayırt edici geçerlik ve eşzamanlı geçerlik; güvenirlik analizinde ise iç tutarlılığı ve test-tekrar test güvenirliği yapılmıştır.
Bulgular: Faktör analizinde beş faktörlü modelin veriyi daha iyi açıkladığı görülmüştür. Faktör yükleri ve faktörler arasındaki kovaryans parametreleri istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Ölçeğin alt ölçekleri arasındaki ilişkiler incelendiğinde, tüm ilişkiler istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Ç-UPPS-P alt ölçeklerinden DEHB'li çocukları ayırt etme gücü en yüksek olan tasarlama eksikliği sonrasında sebatsızlık olmuştur. Ç-UPPS-P toplam puanı ile GGA-Ebeveyn formu toplam güçlük puanı arasında pozitif yönlü orta dereceli bir ilişki tespit edilmiştir. Heyecan arayışı alt ölçeği hariç tüm Ç-UPPS-P puanlarının klinik örneklemde daha yüksek olduğu görülmüştür. Ç-UPPS-P ölçeği toplam puanının erkeklerde kızlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu, ders başarısı daha yüksek olan çocuklarda ise daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Cronbach α katsayısı Ç-UPPS-P ölçeği için 0.894 olarak bulunmuştur. Test ve tekrar testin toplam ve alt ölçekleri arasındaki korelasyona bakıldığında sırasıyla Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı (SKK)=0.782 ve SKK=0.771-0.897 bulunmuştur. SKK değerlerinin %95 güven aralıklarının oldukça geniş olduğu görülmüştür. 
Sonuçlar: Bulgularımız, Ç-UPPS-P'nin Türkçe formunun iyi bir geçerlik ve güvenirliği olduğunu ve dürtüsellikle ilgili özellikleri taramada başarılı olduğunu, ayrıca bazı alt ölçekleri için (tasarlama eksikliği ve sebatsızlık) DEHB'li ve normal gelişen çocuklar arasında iyi bir ayırt edici geçerliğe sahip olduğunu desteklemektedir. Genel bir dürtüsellik ölçüsü yerine dürtüselliğin beş faktöre ayrıldığı bir yaklaşım daha tutarlı gözükmektedir. 
Anahtar Sözcükler: UPPS-P, Dürtüsellik, Geçerlik, Güvenirlik

Abstract:
Objective: Impulsivity is embedded in many psychiatric disease and psychopathological personality models. One of these, the UPPS-P impulsivity model, is a multidimensional model that includes five impulsive personality traits. In this study, we analyzed the psychometric properties of the UPPS-P Impulsive Behavior Scale for Children (UPPS-P-C), which is frequently used in various research and publications. In this study we aimed to examine the Turkish validity and reliability and to investigate whether there is a relationship between the UPPS-P-C subscales and Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD).
Method: The clinical sample of the study consisted of 50 children which are aged 10-14 with ADHD who applied to the Ankara City Hospital Child Psychiatry Clinic and did not receive treatment for at least 1 month. The community sample consisted of 525 children and adolescents aged 10-14, who were 5th-8th grade students in the middle school in the center of Sinop. UPPS-P-C and Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ) – parent form were used in the study. Factor validity, discriminant validity and concurrent validity in the validity analysis of the study; in reliability analysis, internal consistency and test-retest reliability were performed. 
Results: Factor analysis showed that the five-factor model better explained the data. The covariance parameters between factor loads and factors were found to be statistically significant. When the relationships between the subscales of the scale were examined, all relationships were found to be statistically significant. There were lack of premeditation and lack of perseverance that had the highest ability to distinguish children with ADHD from the UPPS-P-C subscales. A positive moderate correlation was found between the total score of UPPS-P-C and the total difficulty score of the SDQ-Parent form. All UPPS-P-C scores were found to be higher in the clinical sample, except for the sensation seeking subscale. It was determined that the total score of the UPPS-P-C scale was significantly higher in boys than in girls, and it was lower in children with higher academic success. The Cronbach α coefficient was found to be 0.894 for the UPPS-P-C scale. When the correlation between the total and subscales of the test and retest was examined, the Intraclass Correlation Coefficient (ICC) was 0.782 and 0.771-0.897, respectively. It was observed that the 95% confidence intervals of the ICC values were quite wide.
Conclusions: Our findings show that the Turkish version of the UPPS-P-C has good validity and reliability and is successful in screening for features related to impulsivity, and has good discriminant validity between children with ADHD and normally developing children for some of its subscales (lack of premeditation and lack of perseverance). Instead of a general measure of impulsivity, an approach that divides impulsivity into five factors seems more consistent.
Key words: UPPS-P, Impulsivity, Validity, Reliability