Seyirci ve film deneyimine yeni bir bakış: Nörofenomenolojik yöntem
A new view at the audience and film experience: The neurophenomenological method
Yazar: IŞKIN ÖZBULDUK KILIÇ
Danışman: PROF. DR. AYDAN ÖZSOY
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Film = Film ; Nörofenomenoloji = Neurophenomenological ; Seyirciler = Audiences ; Sinema = Cinema ; Sinema seyircileri = Cinema audiences

Özet:
Film seyirciliği, çok boyutlu bir deneyimi içermektedir. Film çalışmalarının başlangıcından itibaren bu deneyimi anlamak için girişimler olmuş, kuramlar geliştirmiştir. Bugün gelinen noktada yeni yaklaşımlar ve yönelimler yanında pek çok yaklaşımın kesiştiği melez yaklaşımlar da gelişmiştir. Bu yaklaşımlar içerisinde nörobilim yeni bir kesişim noktası olarak açığa çıkmaktadır. Bugün artık, kaçınılmaz bir biçimde nörobilim çağı yaşanmaktadır. Bu nedenle seyirci çalışmalarında nörobilimsel bir yöneliminin olması beklenen bir gelişmedir. Ancak böylesi bir yönelim indirgemeci bir yaklaşımın gelişmesine dair riskler içermektedir. Bu çalışma, bu riskleri bertaraf etmeyi ve seyirciye dair bütünlüklü bir yaklaşım geliştirmeyi hedefler. Çalışma, 1990'larda zihin-beden sorununu çözümlemek üzere açığa çıkan ve felsefi bir yöntem olarak sunulan nörofenomenoloji yönteminin film çalışmalarına aktarılması hususunda bir girişim gerçekleştirmeyi amaçlamaktadır. Bu sayede, nörofenomenolojik film deneyiminin soruşturulmasının imkânlarını tartışmaya açmayı ve film seyircisinin, film izleme deneyimini anlamak ve açığa çıkarmak için yeni bir yöntem önermeyi hedeflemektedir. Bunu gerçekleştirmek için öncelikle var olan literatür hem film fenomenolojisi hem de nörobilim ve sinema bağlamında incelenmiş ve derlenmiş, ardından da her iki kuramın kesişiminde yer alan bedenlenmiş bilinç, empati yaklaşımlarımla ontolojisi çerçevelenen nörofenomenoloji yaklaşımının film çalışmalarına nasıl aktarılabileceği ve seyirci araştırmalarında nasıl uygulanılabileceğine dair bir inceleme gerçekleştirilmiştir. Bu inceleme gerçekleştirilirken film deneyiminde nörofenomenolojik olarak değerlendirilebilecek üç temel hat belirlenmiştir. Bu üç temel hat, duygusal empati, kinestetik empati ve zihinsel uyumlaşma şeklinde sıralanmıştır. Bu yaklaşımlar film örneğiyle açığa çıkarılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The movie audience includes a multidimensional experience. From the beginning of film studies, attempts have been made to understand this experience and theories have been developed. At the point reached today, in addition to new approaches and orientations, hybrid approaches where many approaches intersect have also developed. Among these approaches, neuroscience emerges as a new intersection point. Today, we are inevitably living in the age of neuroscience. For this reason, it is an expected development to have a neuroscientific orientation in audience studies. However, such an orientation involves risks for the development of a reductionist approach. This study aims to eliminate these risks and develop a holistic approach to the audience. The study aims to make an attempt to transfer the neurophenomenology method, which was introduced as a philosophical method to solve the mind-body problem in the 1990s, to film studies. In this way, it aims to discuss the possibilities of investigating the neurophenomenological film experience and propose a new method to understand and reveal the film viewing experience of the film audience. In order to achieve this, first of all, the existing literature was examined and compiled in the context of both film phenomenology, neuroscience and cinema, and then an examination was carried out on how the neurophenomenology approach, whose ontology is framed by my approaches to embodied consciousness, empathy, which is at the intersection of both theories, can be transferred to film studies and how it can be applied in audience research. While carrying out this review, three basic lines that can be evaluated neurophenomenologically in the film experience were determined. These three basic lines are listed as emotional empathy, kinesthetic empathy and mental attunement. These approaches were tried to be revealed with the examples of film.