Laparoskopik cerrahi anestezisinde propofol-ketamin ile propofol-remifentanil infüzyonunun optik sinir kılıf çapı ve serebral oksijenasyona etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of propofol-ketamine and propofol-remifentanil infusion on optic nerve sheath diameter and cerebral oxygenation in laparoscopic surgery anesthesia
Yazar: YAĞMUR TUĞCAN
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA HATİPOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Amaç: Laparoskopik cerrahi günümüzde giderek artan sıklıkta uygulanan bir
tekniktir. Ancak bu cerrahi sırasında özellikle trendelenburg pozisyonunda, serebral
venöz resirkülasyonda azalma ve serebral venöz basınçta artış meydana gelerek
intrakraniyal basıncın (İKB) yükselmesine neden olabilir. İntraoperatif periyodda
kullanılan anestezik ajanların İKB üzerinde etkileri vardır. Çalışmanın birincil amacı
propofol-ketamin infüzyonu verilen grup ile propofol-remifentanil infüzyonu verilen
grupta optik sinir kılıf çapı ve serebral oksijenasyona etkilerinin karşılaştırılması, ikincil
olarak ise hemodinamik parametrelere etkisinin belirlenmesi amaçlandı.
Materyal ve Metod: Çalışmamız 'Düşük Riskli Bilimsel Çalışma' ve 'Yöntem
Karşılaştıma Klinik Araştırması'dır. Prospektif olarak genel anestezi altında elektif
laparoskopik cerrahi uygulanan ASA 1 ve 2 skora sahip, 18-65 yaş arası olan 40 gönüllü
katılımcı katıldı. Çalışmaya kabul edilen hastalar bilgisayarla randomize edildi ve 2
gruba (Grup P ve Grup KP) ayrıldı. Grup P (n=20)'ye propofol-remifentanil infüzyonu,
Grup KP'ye (n=20) propofol-ketamin infüzyonu verildi. Her 2 grupta da sistolik kan
basıncı (SKB), diyastolik kan basıncı (DKB), ortalama arter basıncı (OAB), kalp atım
hızı (KAH), SPO2, ETCO2, NIRS ve optik sinir kılıf çapı (OSKÇ) verileri indüksiyon
öncesi bazal değer, entübasyon öncesi, entübasyon sonrası, indüksiyondan 10 dk sonra,
trendelenburg sonrası 10.dk, 30.dk, 60.dk, 120.dk'sında ve nötral pozisyona alındıktan
10 dk sonra kaydedildi.
Bulgular: Gruplar arasında VKİ değerleri dışındaki parametrelerde anlamlı bir
farklılık yoktu. (p>0,05). Hastaların optik sinir kılıf çapı (OSKÇ) değerlerinin zamana
bağlı bulguları gruplar arasında benzer olduğu tespit edildi (p>0,05). Operasyon
sırasında hastaların OSKÇ ortalama değerlerinin ise gruplar arasındaki zamana bağlı
değişiminin istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık göstermediği saptandı (p<0,05).
Grup KP'de olan hastaların, Grup P'de olan hastalara göre Entübasyon öncesiL
,
Entübasyon sonrasıL
, PP ve trend sonrası 10dkL
, PP ve trend sonrası 120dkL
, Nötral
10dk sonrasıL
, Entübasyon öncesiR, Entübasyon sonrasıR, PP ve trend sonrası 10dkR, PP
ve trend sonrası 120dkR ve Nötral 10dk sonrasıR değerlerinin daha yüksek olması
istatistiksel açıdan anlamlı bulundu (p<0,05). Grup KP grubunda yer alan hastaların,
Grup P'de yer alan hastalara göre PP ve Trend sonrası 10dk ve Nötral 10dk sonrası
ortalama SKB değerlerinin daha yüksek (sırasıyla p=0,023; p=0,021); İndüksiyon
sonrası 10 dk SKB değerlerinin ise düşük olması istatistiksel açıdan anlamlı bulundu
(p=0,012). Grup KP grubunda yer alan hastaların, Grup P'de yer alan hastalara göre PP
ve Trend sonrası 10dk, PP ve Trend sonrası 30dk ve PP ve Trend sonrası 60dk DKB
değerlerinin daha yüksek (sırasıyla p<0,001; p<0,001; p=0,008); İndüksiyon öncesi
DKB değerlerinin ise düşük olması istatistiksel açıdan anlamlı olduğu tespit edildi
(p<0,001).Operasyon sırasında hastaların OAB, KAH ve EtCO2 ortalama değerlerinin
zamana bağlı değişimlerinin Grup KP'de yer alan hastalarda, Grup P'de yer alan
hastalara göre daha az olduğu saptanmıştır. Grup KP'de propofol (mg) ihtiyacının Grup
P'ye göre anlamlı derecede daha az olduğu saptandı.
Sonuç: Çalışmamız ile elde ettiğimiz verilere göre propofol-ketemin grubunun
propofol-remifentanil grubuna göre kafa içi basıncını arttırmadığını söyleyebiliriz.
Propofol-ketamin grubunun NIRS değerlerinin propofol-remifentanil grubuna göre daha
yüksek olduğunu da elde ettiğimiz veriler doğrultusunda tespit ettik. Propofol-ketamin
grubundaki hastaların hemodinamik verilerini incelediğimizde propofol-remifentanil
grubundaki hastalara kıyasla daha stabil bir hemodinami sağladığı sonucuna ulaştık.
Anahtar kelimeler: Laparoskopik cerrahi, trendelenburg pozisyonu, intrakraniyal
basınç, serebral oksijenasyon, ketamin

Abstract:
Objective: Laparoscopic surgery is a technique that is increasingly used today.
However, during this surgery, especially in the Trendelenburg position, a decrease in
cerebral venous recirculation and an increase in cerebral venous pressure can occur,
leading to an increase in intracranial pressure (ICP). Anesthetic agents used in the
intraoperative period have effects on ICP. The primary aim of this study was to compare
the effects of propofol-ketamine infusion and propofol-remifentanil infusion on optic
nerve sheath diameter (ONSD) and cerebral oxygenation, and the secondary aim was to
determine the effect on hemodynamic parameters.
Material and Method: This study is a 'Low Risk Scientific Study' and a 'Method
Comparison Clinical Research'. Forty volunteer participants aged 18-65 with ASA 1 and
2 scores who underwent elective laparoscopic surgery under general anesthesia were
prospectively included. Patients admitted to the study were randomized by computer
and divided into 2 groups (Group P and Group KP). Group P (n=20) received propofolremifentanil infusion and Group KP (n=20) received propofol-ketamine infusion. In
both groups, systolic blood pressure (SBP), diastolic blood pressure (DBP), mean
arterial pressure (MAP), heart rate (HR), SPO2, ETCO2, NIRS and ONSD data were
recorded as baseline value before induction, before intubation, after intubation, 10
minutes after induction, 10th, 30th, 60th and 120th minutes after Trendelenburg and 10
minutes after being placed in the neutral position.
Results: There was no significant difference between the groups in terms of
parameters other than BMI values. (p>0.05). It was determined that the time-dependent
findings of the patients' ONSD values were similar between the groups (p>0.05). It was
found that the statistical analysis of the time-dependent changes in the mean ONSD
values of the patients during the operation did not show a statistically significant
difference between the groups (p<0.05). It was found that the values of Group KP
patients were statistically significantly higher than those of Group P patients in
Entubation PreL, Entubation PostL, PP and Trend Post 10dkL, PP and Trend Post
120dkL, Neutral 10dk PostL, Entubation PreR, Entubation PostR, PP and Trend Post
10dkR, PP and Trend Post 120dkR and Neutral 10dk PostR (p<0.05). The mean SBP
values of the patients in Group KP were found to be higher than those in Group P at PP
and Trend Post 10dk and Neutral 10dk Post (p=0.023; p=0.021, respectively); and the
SBP value at 10 minutes after induction was found to be statistically significantly lower
(p=0.012). It was found that the DBP values of the patients in Group KP were higher
than those in Group P at PP and Trend Post 10dk, PP and Trend Post 30dk and PP and
Trend Post 60dk (p<0.001; p<0.001; p=0.008, respectively); and the DBP value before
induction was lower (p<0.001). It was found that the time-dependent changes in the
mean OAB, HR and EtCO2 values of the patients during the operation were less in
XII
patients in Group KP than in patients in Group P. It was found that the propofol (mg)
requirement in Group KP was significantly lower than in Group P.
Conclusion: According to the data we obtained with our study, we can say that
the propofol-ketamine group does not increase intracranial pressure compared to the
propofol-remifentanil group. We also found that the NIRS values of the propofolketamine group were higher than those of the propofol-remifentanil group. When we
examined the hemodynamic data of the patients in the propofol-ketamine group, we
concluded that it provided a more stable hemodynamic compared to the patients in the
propofol-remifentanil group.
Keywords: Laparoscopic surgery, Trendelenburg position, intracranial pressure,
cerebral oxygenation, ketamine