Kızıldere (Denizli)ve Ömerbeyli (Aydın) jeotermal alanında gelişen hidrotermal alterasyon minerallerinin incelenmesi
Investigation of hydrothermal alteration minerals at Kızildere (Denizli) and Ömerbeyli (Aydın) geothermal region
Yazar: ZEYNEP ÖZLEM OZAN
Danışman: PROF. DR. ABİDİN TEMEL
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Hidrotermal alterasyon = Hydrothermal alteration ; Jeokimya = Geochemistry ; Mineraloji = Mineralogy

Özet:
Bu çalışmada, Kızıldere (Denizli) ve Ömerbeyli (Aydın) jeotermal alanında gelişenhidrotermal alterasyon minerallerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Kızıldere(Denizli) ve Ömerbeyli (Aydın) jeotermal alanlarında MTA Genel Müdürlüğü tarafındanönceki yıllarda gerçekleştirilen jeotermal enerji arama sondajlarından toplam 337 adetörnek alınmıştır. Alınan karot örnekleri üzerinde, X-ışını difraktometri-tüm kayaç ve kilfraksiyonu çözümlemeleri ile jeokimyasal analizler gerçekleştirilmiştir. Yapılan XRD- tümkayaç analiz sonuçlarına göre, her iki jeotermal sahada, kuvars, kalsit, dolomit, mika,feldispat; kil fraksiyonunda ise illit, kaolinit, simektit ve klorit mineralleri saptanmıştır.Minerallerin dağılımına bakıldığında, Denizli-Kızıldere Jeotermal sahasında dolomit,Aydın?Ömerbeyli Jeotermal Sahasında ise mika ve feldispat mineralleri egemendir.Aydın-Ömerbeyli sahasında OB-7 kuyusunda mermer rezervuarında, mika+kilminerallerinin toplam miktarının % 53'e ulaşması ve bu sahadaki hidrotermal akışkanların,Na ve K bakımından zengin olması nedeniyle, illit'lerin söz konusu bu akışkanlardanitibaren neoformasyon ile oluştuğu görüşünü desteklemektedir. İnceleme alanındaki kloritmineralleri, mikaşist, kloritşist gibi metamorfik kayaçlardan itibaren detritik olarak oluşmuşolabilir. Simektit ve kaolinit mineralleri ise metamorfik kayaçlardaki feldispatlarınhidrotermal alterasyonu sonucu oluşabileceği ileri sürülebilir. Jeokimyasal analiz verileri,Denizli-Kızıldere sahasında, Neojen yaşlı breşik rezervuarda, Hg, Paleozoyik yaşlıMermer-Şist geçişinde bulunan rezervuarda; SiO2, Al2O3, Na2O, TiO2, Ba, Ga, Nb, Ta, W,Pr, Zn gibi elementler, Paleozoyik yaşlı mermer rezervuarda ise CaO, MnO, Cr2O3, Co, Ni,Cu, Cd gibi element içerikleri, diğer elementlere göre daha yüksek değerler sunmaktadır.Ömerbeyli jeotermal sahasında Paleozoyik yaşlı Mermer-Şist geçişinde bulunanrezervuarda, Kızıldere sahasının aksine; SiO2, P2O5, Ba, Co, S ile Dy, Ho, Er, Tm, Yb veLu gibi elementlerde, Kızıldere'den daha yüksek değerler saptanırken, Paleozoyik yaşlımermer rezervuarda ise Kızıldere'ye benzer olarak MnO, Ta, U, Mo, Cd, Au, Nb, Hg veCu gibi element içeriklerinde yüksek değerler gözlenmektedir. Analizi yapılan bütünörneklerde, hafif nadir toprak elementlerin, ağır nadir toprak elementlere göre zenginleştiğigözlenmektedir. Ayrıca kil içeriği yüksek olan örneklerin nadir toprak element içeriklerinindaha yüksek olduğu belirlenmiştir.Anahtar kelimeler: Kızıldere, Ömerbeyli, hidrotermal alterasyon, mineraloji, jeokimya

Abstract:
In this study, investigation of hydrothermal alteration minerals in the geothermal areas ofKızıldere (Denizli) and Ömerbeyli (Aydın) was aimed. 337 core sample were taken fromgeothermal exploration drills made by MTA in that areas. XRD-whole rock analyses andXRD-clay friction analyses carried on that core samples to obtain geochemical results.Based on XRD-whole rock analyses; calcite, dolomite, quartz, mica, feldspar mineralsfound in samples while the XRD-clay friction analyses shows that samples includesmectite, illite, chlorite, kaolinite presented in both geothermal areas. If the mineraldistrubition is examined, it can be seen that dolomite is dominated mineral in Denizli-Kızıldere geothermal region and feldspar and mica are dominated minerals in AydınÖmerbeyligeothermal region. At OB7 hole drilled in marble reservoir at Aydın-Ömerbeyligeothermal region, total amount of mica+clay minerals reach up to % 53 and there arehydrothermal fluids rich of Na and K in this area, this fact supports the idea of occurrenceof illite minerals in this region are neoformation from these Na-K rich fluids. Chloriteminerals in the study area may be formed as detrition of metamorphic rocks like micaschist or chlorite schist. The occurrence of smectite and kaolinite minerals can beexplained by hydrothermal alteration of feldspars in metamorphic rocks.Geochemical analysis datas show that; Hg has high value in Neogene aged brecciatedreservoir at Denizli-Kızıldere area while such elements SiO2, Al2O3, Na2O, TiO2, Ba, Ga,Nb, Ta, W, Pr, Zn are in different groups have high value in Paleozoic aged Marble-shistcontact reservoir; and in Paleozoic aged marble reservoir, CaO, MnO, Cr2O3, Co, Ni, Cu,Cd have high values. At the reservoir located in Paleozoic aged marble-schist contact atthe Ömerbeyli geothermal area, in opposition of Kızıldere geothermal area, SiO2, P2O5,Ba, Co, S and Dy, Ho, Er, Tm, Yb, Lu elements have high values. But at the Paleozoicaged marble reservoir, like Kızıldere area, high values of elements are MnO, Ta, U, Mo,Cd, Au, Nb, Hg ve Cu observed. Additionally, it is determined that high clay content andhigh rare soil element values coexist in samples.Keywords: Kızıldere, Ömerbeyli, hydrothermal alteration, mineralogy, geochemistry