Kur'ân'da Allah Teâlâ'nın mülküne nispet edilen varlıklar
The things attributable to Allah's properties in the Holly Qur'an
Yazar: AYŞE İPEK DURSUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET BAĞÇİVAN
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Söz konusu çalışmada temel olarak Kur'ân'da Allah Teâlâ'nın hükümranlığına has kılınan somut mefhûmlar ele alınmakla beraber kavram tefsirinin çalışma prensibi gereğince mülkle alakalı çeşitli konulara değinilecektir. Kur'ân'daki kavramlardan biri olan mülk, bir şeyin sahibi olmak, yönetmek, kontrol altında tutmak gibi anlamları içermektedir. Mülk, İslâmî terminolojide ise kâinat ve içindekilerle birlikte bunların hâkimiyeti bağlamında Yüce Allah'a ve cüz'î olarak insanlara has kılınmış bir kavramdır. Tarih boyunca insan toplulukları arasında önemli bir yer tutup savaşlara varabilen sıkıntılara sebep olan mülk, dinlerle beraber sosyoloji, felsefe, iktisat gibi sosyal bilimlerde de karşılık bulmuştur. Mülk kelimesi âyetlerde Allah Teâlâ'nın tüm âlem üzerindeki hâkimiyeti, olumlu-olumsuz anlamda insanların iktidarı ve mülkiyet olmak üzere üç yönüyle karşımıza çıkmaktadır. Bunlardan insanlar tarafından arzulanan mülkü Allah, dilediğine vermekte sefih olan kimselere ise mülkün verilmemesini istemektedir. Kavramın Allah Teâlâ'ya nispet edildiği âyetlerde ise genellikle ibare olarak لِلّٰهِ/ lillâhi ve له/ lehû ile geldiği görülür. Mülkle anlamsal yakınlığı olan arş, istivâ gibi sözcüklere gelince bunlar, rivâyet tefsirleri haricinde diğer müfessirlerin de çeşitli yorumlarda bulunmasıyla işârî ve dirâyete dair tefsirlerde yer almaktadır. Kur'ân'da mülk hem Mekkî hem de Medenî sûrelerde soyut ve somut kavramlarla beraber işlenmiştir. Mutlak ve sınırsız olan aidiyetin Yüce Allah'a ait olmasıyla birlikte bu konuda haddi aşanların şirke bulaştığına inanılması inanç prensiplerinden birisidir. Tefsir dışında kelâm ilminde de ihtilafta bulunulmuş gayb, şefaat, velâyet gibi soyut konuların âyetlerde Allah Teâlâ'nın zâtına has kılınmış olduğu görülmektedir. Bu durum vahyin muhataplarına ilgili meseleleri değerlendirme noktasında önemli işaretler vermektedir. Ayrıca çalışmanın ana konusu olan Kur'ân'da mescid, ganimet, doğu-batı, yer-gök gibi varlıklar da özellikle Allah Teâlâ'nın mülküne nispet edilmiş, bunlar üzerindeki mutlak tasarruf yetkisinin tevhid ilkesinin gereği olarak sadece O'na ait olduğu vurgulanmıştır. Netice itibariyle mülkün doğru anlaşılması vesilesiyle Allah Teâlâ'nın bu kavrama dair sıfatlarına daha samimi bir şekilde inanılması dünya-ahiret tasavvurunu dengeye oturtmada yardımcı olacaktır.

Abstract:
In our declaration, we will mainly discuss the concrete concepts that are specific to the sovereignty of Allah in the Quran, and we will also touch upon various expressions related to property. The word property, which is one of the concepts in the Quran, includes meanings such as owning something, managing it, keeping it under control. In Islamic terminology, it is a concept reserved for God and, in part, for humans, in the context of the universe and its contents, as well as their sovereignty. Property, which has had an important place among human societies throughout history and caused troubles that could even lead to wars, has found a response in social sciences such as sociology, philosophy and economics, as well as religions. The word "mulk" appears in the verses with three aspects: Allah''s sovereignty over the entire universe, people's power in a positive and negative sense, and property. God gives the property desired by people to whomever He wishes, but He does not want the property to be given to those who are dissolute. We see that the concept usually comes with the phrase lillahi velehu in the verses attributed to Allah. Expressions such as arsh and istiwa, which are semantically close to mulk, were also included in the dirâyet and ishari tafsir, with other commentators making various comments in addition to the narration tafsir. In the Quran, it is discussed together with abstract and concrete concepts in both Meccan and Madani surahs. One of the principles of faith is that absolute and eternal belonging belongs to Allah, and that those who exceed the limits in this regard are involved in polytheism. We see that abstract issues such as the unseen, intercession and guardianship, which have been disputed in the science of theology apart from tafsir, are made specific to the essence of Allah in the verses. This situation gives important signals to the addressees of the revelation in terms of evaluating the relevant issues. In addition, their main subject is in the Quran, entities such as mosques, spoils, east-west, earth-sky are especially attributed to Allah's property, and it is emphasized that the universal authority over them belongs only to Allah, as required by the principle of monotheism. As a result, a more sincere belief in God's attributes related to this concept through a correct understanding of mulk will help to balance the concept of this world and the afterlife.