Pirinadan elde edilmiş kompost ve vermikompostun marul bitkisinin mineral beslenmesine ve gelişimine etkisi
The effect of vermicompost obtained from pomace on the growth of lettuce and plant nutrient uptake
Yazar: MUVAHHİD KILIÇARSLAN
Danışman: PROF. DR. ALİ COŞKAN
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kompost = Compost ; Marul = Lettuce ; Pirina = Olive pomace ; Vermikompost = Vermicompost

Özet:
İçerdiği fenolik bileşikler ve alıcı ortamlarda oluşturduğu yüksek kimyasal oksijen ihtiyacı nedeniyle çevreye olumsuz etkileri olabilecek pirina olarak adlandırılan zeytinyağı üretim atığının tarımsal amaçla kullanımına yönelik olarak bir saksı denemesi yürütülmüştür. Bu amaçla %50 pirina, %45 hayvan gübresi ve %5 dolomit karıştırılmış, karışımdan 2 adet birer kg tartılmış, birine 150 adet Eisenia fetida aşılanmış (vermikompost), diğeri olduğu gibi bırakılmış (kompost) ve her ikisi 69 gün süreyle laboratuvar koşullarında inkübe edilmiştir. Sürenin sonunda elde edilen vermikompost ve kompost, 0, 1000, 2000 ve 3000 kg da-1 dozlarında toprağa karıştırılmış, saksılara yerleştirilen topraklar üzerinde marul bitkisi yetiştirilmiştir.
Deneme sonuçları, karışımdaki fenolik madde miktarının azaltılmasında solucanların daha etkili olduğunu gösterse de bu etkinin istatistiki olarak etkili olmadığı belirlenmiştir. Ancak, bu substratlardaki fenolik bileşiklerin marul bitkisine geçişi incelendiğinde kompostun %45 daha fazla fenolik madde geçişine neden olduğu, vermikompostun bu geçişi azalttığı belirlenmiştir. Marul verimi yönünden vermikompost ve kompost arasında fark bulunmamıştır (p<0.05). Bitkide belirlenen fosfor konsantrasyonu kompost uygulamasında daha yüksek bulunurken Zn ve Mn konsantrasyonu vermikompost uygulamasında daha yüksek olmuştur. Hasat sonrasında toprakta kalan besin elementleri incelendiğinde, özellikle 4000 kg da-1 dozunda kontrolden oldukça yüksek düzeylerde besin elementi kaldığı belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde, denemede belirlenen karışım oranları kullanılarak elde edilecek vermikompostun 1000 ve 2000 kg da-1 dozunun marul yetiştiriciliğinde kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The byproduct of the manufacture of olive oil, called pomace, may harm the environment because of the phenolic chemicals it contains and the significant increase in chemical oxygen demand it causes in the receiving environment. A pot experiment was carried out to evaluate pomace use possibilities for agricultural purposes. For this purpose, 50% pomace, 45% animal manure and 5% dolomite were mixed, the mixture were weighed one kg each, one was inoculated with 150 Eisenia fetida (vermicompost), the other was left as it was (compost) and both were incubated under laboratory conditions for 69 days. The vermicompost and compost obtained at the end of the period were incorporated to the soil at doses of 0, 10, 20 and 30 t ha-1 and lettuce plants were grown on the soils placed in pots.
Although the results of the experiment showed that the earthworms were more effective in reducing the phenolic matter content of the initial mixture, this effect was not statistically significant. However, the acquisition of phenolic compounds from substrates to lettuce plants was 45% higher in compost application which indicates vermicompost reduced the transition of phenolic compounds to the plant. There was no difference between vermicompost and compost in lettuce yield (p<0.05). Phosphorus concentration in the plant was higher in the compost treatment, while Zn and Mn concentrations were higher in the vermicompost. When the nutrients remaining in the soil after harvesting were evaluated, it was determined that nutrient levels were considerably higher than the control, especially at 40 t ha-1 dose. Based on the overall results it was concluded that the 10 and 20 t ha-1 doses of vermicompost may be used on lettuce cultivation.