Kültürel iletişimde sergilerin rolü: Osmanlı-Avrupa ilişkileriyle ile ilgili İstanbul'da özel müzelerde yapılan sergiler
The role of exhibitions on cultural communication: the exhibitions on Ottoman-Europe relations held in private museums in İstanbul
Yazar: ŞULE İNCİ AŞAR
Danışman: DOÇ. DR. AYGÜL AĞIR
İstanbul Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Müzecilik = Museology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Avrupa = European ; Kültür = Culture ; Kültürel ilişkiler = Cultural relations ; Müzeler = Museums ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sergi mekanları = Exhibition spaces ; Sergiler = Exhibitions ; Sosyal iletişim = Social communication ; İletişim = Communication ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Kuruluş döneminden beri Osmanlı Devleti'nin Avrupalı toplumlarla ilişkileri başta siyasi olaylar olmak üzere hep sürmüştür. Bu ilişkiler doğrultusunda Osmanlı sanatının çeşitli dönemlerinde Batı etkilerini görürüz. Özellikle Osmanlı Devleti'nin Batılılaşma Dönemi'ni olan 18. ve 19. yüzyıllarda Avrupa Sanatı'nın Osmanlı Sanatı'nı yönlendirici bir rol oynadığı gerçektir. Aynı bağlamda, Osmanlıların Avrupa kültüründe ve sanatında bıraktığı izler ise sanıldığından çok daha fazladır. Bu etkiler sadece söz konusu yüzyıllarla kalmamış, günümüzde de etkisi sürmektedir.Avrupalılar 1453 yılındaki İstanbul'un fethiyle Türkler'den hem korkmuş hem de merak etmişlerdir. Avrupalıların Türkleri daha yakından tanımalarında 16. yüzyıldan sonra Avrupa'ya gönderilen Türk elçilerinin büyük payı olmuştur. II.Viyana bozgunu (1683) ve sonrasında Karlofça Antlaşması (1699) Osmanlı Devleti'nin batıda büyük çapta toprak kaybettiği ilk antlaşmadır. Bu yenilgiden sonra Avrupa'nın teknik üstünlüğünü kabul eden Osmanlılar, Avrupa ülkelerine daha uzun süreli elçi heyetleri göndermeye başlamışlar ve elçilerden siyasal görevlerinin yanı sıra teknoloji, bilim ve kültür alanlarında Avrupalılardan bilgi sağlamalarını istemişlerdir.Bu girişimler Türklerin Avrupa'da daha iyi tanınmasını sağlamıştır. Edebiyat, müzik ve çeşitli sanat alanlarında Türk temaları Osmanlı-Avrupa yakınlaşmasından sonra yaygınlaşmıştır. Türk kıyafetleriyle portre yaptırmak, balolarda Türk kıyafetleri giymek moda olmuştur. Mimari bezemeye, mobilya ve porselen eşyaya kadar giren Türk modasına ?Turquerie? adı verilmiştir. 19. yüzyılda ise Osmanlı'nın git gide gücünü kaybettiği dönem olmuştur. Türklerden Avrupa'da eskisi gibi korkulmamakta ancak onlara duyulan merak devam etmektedir. Bu merak Cumuriyet'in ilanıyla eski etkisini kaybetse de günümüzde tekrar canlanmıştır.Son yıllarda Türkler'e yoğun bir ilgi gözlemlenmektedir. Bu duruma; Londra'da düzenlenen `Türkler' sergisi, Paris'te düzenlenen ?Türk Mevsimi? ve son olarak İstanbul'un 2010 yılın üç kültür başkentinden biri seçilmesi örnek verilebilir. Avrupa'da olduğu gibi ülkemizde de özellikle son yıllarda bu konuyla ilgili çeşitli sergiler yapılmaktadır. Bu sergilerde dikkati çeken nokta Osmanlı-Avrupa ilişkilerinin son dönemde artmasıyla bu konuda yapılan sergilerin sayısının da artmasıdır.Özel müzelerin seçilmesinin temel nedeni daha kapsamlı sergiler yapmalarıdır. Serginin konusu kapsamında seçilen müzeler ver sergiler şunlardır;OSMANLI BANKASI SERGİLERİ?Doğu'yu Tüketmek (15 Kasım 2007 - 2 Mart 2008)?1908 İhtilaline Doğru Osmanlıların Paris'i? sergisi (14 Ekim-31 Aralık 2008)PERA MÜZESİ SERGİLERİ?Doğu'nun Cazibesi (26 Eylül 2008 - 11 Ocak 2009)?Victoria ve Albert Müzesi'nden Dünya Seramiğinin Başyapıtları (15 Mayıs ? 19 Temmuz 2009)SAKIP SABANCI MÜZESİ SERGİLERİ?Medicilerden Savoylara Floransa Saraylarında Osmanlı Görkemi (21.12.2003 - 18.04.2004)?Osmanlı Sarayında Avrupa Porselenleri (24.05.2005 - 28.08.2005)?17. yüzyıl Avrupa'sında Türk İmajı (13.07.2005 - 09.10.2005)?Lizbon Calouste Gulbenkian Müzesi'nden Başyapıtlarla Doğu'dan Batı'ya Kitap Sanatı ve Osmanlı Dünyası'ndan Anılar (14.04.2006 - 28.05.2006)?Tanrı'ya Adanmış Halılar, Transilvanya Kiliselerinde Anadolu Halıları, 1500-1750 (19.04.2007 - 19.08.2007)?Louvre Koleksiyonlarından Başyapıtlarla İslam Sanatının Üç Başkenti : İstanbul, Isfahan, Delhi (19.02.2008 - 01.06.2008)?Batı'ya Yolculuk - Türk Resminin 70 Yıllık Serüveni (1860-1930) (16.04.2009 - 02.08.200)?Osmanlı Döneminde Venedik ve İstanbul; Nam-ı Diğer Aşk (19.11.2009 - 20.03.2010)Bu tez çalışmasında iki toplum arasındaki ilişki, İstanbul'daki özel müzeler tarafından düzenlenen sergiler açısından incelenecektir.

Abstract:
The relations between the Ottoman Government and European society had always been continued especially on political issues since the Ottoman Empire was founded. In accordance with these relations we can observe the occidental inspirations on Ottoman art from time to time. Especially in the reformation period of the Ottoman Empire, through 18 and 19th centuries, the influences of Western art had played a leading role on Turkish art. Correspondingly, the traces of Ottomans on European culture are considerable. These inspirational relations not only took place in the mentioned period but also have still effects on both sides today.Europeans? wonder of getting to know Turks better started with the conquest of Istanbul and later in the 16th century the visits of Turkish diplomatic representatives to European countries strengthened the relationships. In the 18th century after the Vienna defeat, the Ottoman-Europe relations developed as the Ottomans accepted the technical superiority of Europe and sent more delegates there not only for political reasons but also for technological, scientific and cultural missions.These attempts made Turks more well-known in Europe. Starting from this period Turkish theme had commonly used in European literature, music and other types of arts. Having portraits painted in Turkish costumes and attending balls with dresses from Turkey had come into fashion. Ornamental works in architecture, furniture and porcelain ware were called "Turquerie". In 19th century the Ottoman Empire started to lose its dominance and fearfulness but it was still an object of curiosity. This curiosity faded away with the proclamation of Turkish Republic but it?s been revived for the last few years.In the last years we can observe a great interest in Turkey in connection with the EU candidacy process. ?Turks? exhibition held in London, ?Turkish Season? held in Paris and Istanbul being the European Capital of Culture in 2010 can be examples for this interest. Various exhibitions on this subject have been held both in Europe and in our country. The interesting point is that the number of exhibitions held about Ottoman-European relations increased parallelly with our relations get closer. The reason of observing private museums in this thesis is that they organize more comprehensive exhibitions. The following museums and exhibitions are selected:OTTOMAN BANK MUSEUM?Consuming the Orient" (November 15, 2007-March 2, 2008)?The Ottomans in Paris (14 October-31 December 2008)PERA MUSEUM?Masterpieces of World Ceramics from the Victoria and Albert Museum (15 May ? 19 July 2009)?The Lure of the East (26 September 2008-11 January 2009)SAKIP SABANCI MUSEUM?From the Medicis to the Savoias Ottoman Splendour in Florentine Collections21.12.2003 - 18.04.2004)?European Porcelain at the Ottoman Palace (24.05.2005 - 28.08.2005)?The Image of Turks in Europe in the 17th Century (13.07.2005 - 09.10.2005)?The Art of the Book from East to West and Memories of the Ottoman World Masterpieces of the Calouste Gulbenkian Museum, Lisbon (14.04.2006 - 28.05.2006)?In Praise of God - Anatolian Rugs in Transylvanian Churches, 1500-1750 (19.04.2007 - 19.08.200)?Istanbul, Isfahan, Delhi Three Capitals of Islamic Art Masterpieces from the Louvre Collection (19.02.2008 - 01.06.2008)?Travel To The West - 70 Years of Turkish Painting (1860-1930) (16.04.2009 - 02.08.2009)?Venice and Istanbul during the Ottoman Period; Love, by any other name (19.11.2009 - 20.03.2010)In this thesis the relations of both societies will be observed through the exhibitions organized by private museums in Istanbul.