Türkçe ve Almancada renk ve sayı deyimlerinin karşılaştırmalı çözümlemesi
A comparative analysis of color and number idioms in Turkish and German
Yazar: ELİF DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET HALİT ATLİ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Alman Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature ; Dilbilim = Linguistics
Dizin: Almanca = German ; Deyimler = Idioms ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Renk deyimleri = Color statements ; Renkler = Colors ; Sayılar = Numbers ; Türkçe = Turkish

Özet:
Bu çalışma, Türkçe ve Almancada renk ve sayı kavramlarını içeren deyimlerle sınırlandırılmış olup bunlar karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Böyle bir çalışma yapmanın birden fazla nedeni vardır: Birincisi, bu kavramların toplumun örf, adet ve geleneklerinde etkin rol oynadığından konuşulduğu toplumu yansıtmasıdır. İkincisi bu kavramların her iki toplumda da anlamsal ve kültürel farklılık göstermesidir. Diğer bir neden ise yabancı dil öğrenenler için olduğu gibi ana dili konuşucularının da bilmesi gereken temel kelimeler/söz öbekleri olmasıdır. Kısacası, bu iki kavramın her iki toplumda nasıl yorumlandığı bu çalışmada incelenmiştir.
Çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde deyimlerin dilbilimdeki yeri, tarihçesi, tanımı, kullanımı, özellikleri yanı sıra karıştırılma ihtimali yüksek diğer kavramlarla mukayesesine yer verilmiştir. İkinci bölümde, çalışmanın sınırlılıklarını oluşturan renk ve sayı kelimelerinin Türk ve Alman kültüründeki önemine değinilmiştir. Üçüncü bölümde, içinde renk ve sayı bulunan Türkçe ve Almanca deyimlerin literatür taraması yapılarak anlamlarıyla birlikte tasnif edilmiştir. Çalışmanın temelini oluşturan son bölümde ise bir önceki bölümde tasnif edilen deyimlerin anlamsal sınıflandırılması yapılmıştır. Sınıflandırmanın ardından Türkçe ve Almanca bu deyimler arasındaki benzerlik-farklılık-yakınlık, anlamsal ve kültürel açıdan yekdiğeri ile karşılaştırılmıştır.
Karşılaştırma sonucunda elde edilen veriler her iki toplumda da anlamsal ve kültürel açıdan değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda bazı benzerlikler bulunmuş olsa da temelde önemli farklılıkların olduğu saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Deyim, Renk, Sayı, Kültür

Abstract:
In this study, the idioms containing the concepts of color and number of the Turkish and German societies have been dealt with comparatively. The study has been limited to the idioms including the concepts of color and number. The reason is that these concepts play an effective role in the establishment of the society and so, reflect the society. The other reason is that these concepts differ semantically and culturally in both societies. Another reason is that concepts are basic words that foreign language learners and native speakers should know. How these concepts are interpreted in both communities has also been studied.
This study consists of four parts. The first part includes the place of idiom in linguistics, the history of idioms, their definitions, their usage and properties, and the explanation of other concepts with which they are confused. The second part explains the importance of the Turkish and German culture of color and number words, which form the study's limitations. In the third part, the literature review of Turkish and German idioms containing colors and numbers is examined and classified with their meanings. In the last part, which forms the basis of the study, these idioms are categorized semantically. Similarities, affinities and differences between these Turkish and German idioms are compared with each other in terms of semantics and culture.
The obtained idioms were evaluated in terms of semantics and culture in both cultures. The similarities and differences between idioms containing these concepts in both languages are explained by giving examples. As a result, it has been observed, that these idioms, which were analyzed, have more differences in addition to expressing a similar meaning in both cultures.
Keywords: Idiom, Color, Number, Cultur