Geleneksel ve modern konut planlarının  lindenmayer sistemler ile analizine yönelik model önerisi: Diyarbakır örneği
Model proposal for the analysis of traditional and modern housing plans with lindenmayer systems: Diyarbakır example
Yazar: MİZGİN GÖKÇE SALIK
Danışman: PROF. DR. FATMA DEMET AYKAL
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Doğaya yönelim içeren mimari tasarımlar tasarımcıyı rastlantısallıktan uzaklaştırdığı gibi doğaya karşı olan sorumluluğun fark edilmesini sağlamaktadır. Aynı zamanda doğa ile uyumlu tasarımlar, doğaya yönelik kazanımlar elde edilmesini sağlamakta ve yapı sektörünün çevreye verdiği zararı azaltmaktadır. Bu doğrultuda ekoloji ile uyum içerisinde olan Diyarbakır geleneksel evlerinin; yapısal analizleri sonucunda elde edilen verilerin günümüz konutlarına örnek teşkil etmesi açısından temel ilkelerinin referans alınması gerektiği düşünülmektedir. Günümüzde yaşanan teknolojik gelişmeler birçok avantaj sağlamakla beraber doğadan kopuk yapılaşmaların artmasına da sebep olmuştur. Doğa ile uyum göstermeyen yapıların artması günümüzde çevresel anlamda birçok problemin ortaya çıkmasına sebebiyet vermiştir. Bu açıdan hazırlanan çalışmada, Diyarbakır geleneksel evlerinin; yapısal analizleri sonucunda elde edilen ilkeler ile günümüz modern konut üretimi için model önerisinde bulunulması gerektiği vurgulanmıştır.
Hazırlanan çalışmada; hesaplamalı bilimlerin katkısı ile oluşan üretken tasarım yaklaşımı incelenmiştir. Bu noktada, üretken bir algoritma olan Lindenmayer Sistemleri'nin mimari tasarım sürecindeki kullanımı ve sürdürülebilirlik ile ilişkisi ele alınmıştır. Doğa-insan etkileşiminin mimarlıktaki yansıma biçimleri olan binalar Lindenmayer Sistemler özelinde değerlendirilmiştir. Üretken sistemlerden Lindenmayer sistemler kullanılarak sürdürebilirlik esaslı doğa ile daha uyumlu gelişim gösteren alternatif tasarımların ortaya çıkması sağlanabilecektir.  Çalışmada, geleneksel Diyarbakır evleri ve modern konutlar ile yapılacak çözümlemelere dayanarak bir model önerisi hazırlanmıştır. Bu çözümlemede; incelenen plan tipolojileri Lindenmayer programı ile yapı yönlendirme parametresi esas alınarak yeniden kodlanmıştır. Elde edilen veriler aracılığıyla Diyarbakır şehri iklimi ve geleneksel mimarisi ile uyum gösteren ideal konut tipolojileri üretilmiştir. Üretimi yapılan ideal tipolojiler kullanılarak farklı kullanıcılara hitap edebilecek kat planları hazırlanmıştır. Farklı kat planları sistematik olarak biraraya getirilerek bir yapı modeli önerilmiştir.

Abstract:
Architectural designs that include an orientation towards nature distract the designer from randomness and make him realize his responsibility towards nature. At the same time, designs in harmony with nature provide gains for nature and reduce the damage caused by the building sector to the environment. In this direction, it is thought that the basic principles of Diyarbakır traditional houses, which are in harmony with ecology, should be taken as a reference in terms of the data obtained as a result of structural analysis to set an example for today's residences. Although today's technological developments have provided many advantages, they have also led to an increase in structures disconnected from nature. The increase in structures that do not harmonize with nature has led to the emergence of many environmental problems today. In this study, it is emphasized that the principles obtained as a result of the structural analysis of Diyarbakır traditional houses should be proposed as a model for today's contemporary housing production.
In this study; the generative design approach, which is formed with the contribution of computational sciences, is examined. At this point, the use of Lindenmayer Systems, a generative algorithm, in the architectural design process and its relationship with sustainability are discussed. Buildings, which are the reflections of nature-human interaction in architecture, are evaluated in terms of Lindenmayer Systems. By using Lindenmayer systems, which are among the productive systems, it will be possible to create alternative designs that develop more harmoniously with nature based on sustainability.  In the study, a model proposal was prepared based on the analysis of traditional Diyarbakır houses and contemporary residences. In this analysis; the examined plan typologies were recoded with the Lindenmayer program based on the building orientation parameter. Through the data obtained, ideal housing typologies that are compatible with the climate and traditional architecture of Diyarbakır city were produced. Floor plans that can appeal to different users were prepared using the ideal typologies produced. A building model was proposed by systematically combining different floor plans.