Otizm tanılı ve tipik gelişim gösteren çocuklara sahip ebeveynlerin deneyimleri: Çocukluk algıları ve yaşantıları
Experiences of parents of children diagnosed with autism and typically developing children: Childhood perceptions and experiences
Yazar: BELKISA UZAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİFCAN CESUR
Kırklareli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Otizmli çocuğa sahip ebeveynler ile tipik gelişim gösteren çocuğa sahip ebeveynlerin çocukluk algılarını ve bu algıların altında yatan etmenlerin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen bu araştırma; karma modelde, yakınsayan paralel desende, nicel boyutta tarama modeli ve nitel boyutta fenomenolojik desen ile yürütülmüştür. Amaçlı ve kartopu örnekleme yöntemiyle oluşturulan araştırmanın çalışma grubunu 4-6 yaş arasında tipik gelişim gösteren çocuğa sahip 20 ebeveyn ve otizm tanısı almış çocuğa sahip 20 ebeveyn olmak üzere toplam 40 ebeveyn oluşturmuştur. Araştırmanın nicel boyutunda "Çocuğa Bakışı Değerlendirme Aracı" kullanılırken nitel boyutta ise "Genel Bilgi Formu" ve araştırmacı tarafından uzman desteği alınarak geliştirilen "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır. Araştırmanın nicel bulgularında otizmli çocuğa sahip ebeveynler ile tipik gelişim gösteren çocuğa sahip ebeveynlerin çocuklukluk algılarının anlamlı olarak farklılaşmadığı (p>0.5), ebeveyn eğitim durumunun (p>.05) ve çocuk cinsiyetinin (p>.05) çocukluk algısı üzerinde etkisinin olmadığı görülürken ebeveyn yaşının çocukluk algısında anlamlı düzeyde farklılaşmaya sebep olduğu bulunmuştur (p<.05).  Araştırmanın nitel boyutunda ise ebeveynlerin çocuk sahibi olacaklarını öğrendiklerinde yaşadıkları hislerden bahsederkenki ifadelerinin oldukça benzer olduğu görülmüştür. Ancak ebeveyn olmakla ilgili duygularına ve sahip oldukları sosyal destek düzeylerine ait ifadelerinde otizimli çocuğa sahip olan ebeveynler ile tipik gelişim gösteren çocuğa sahip olan ebeveynlerin birbirinden farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir. Ayrıca çocukluk algılarına yönelik ebeveynlerden toplanan nitel ve nicel verilerinin analiz sonuçlarının birbirlerinden farklı olduğu görülmüştür.

Abstract:
This study, which was conducted to determine the perceptions of childhood of parents of children with autism and parents of typically developing children and the factors underlying these perceptions, was conducted in a mixed model, convergent parallel design, with a survey model in the quantitative dimension and a phenomenological design in the qualitative dimension. The study group of the research, which was formed by purposive and snowball sampling method, consisted of a total of 40 parents, 20 parents with typically developing children between the ages of 4-6 and 20 parents with children diagnosed with autism. In the quantitative dimension of the study, the "Assessment Tool of Beliefs About Children" was used, while in the qualitative dimension, the "General Information Form" and the "Semi-Structured Interview Form" developed by the researcher with expert support were used. In the quantitative findings of the study, it was found that the childhood perceptions of parents with children with autism and parents with children with typical development did not differ significantly (p>0.5), parental educational status (p>.05) and child gender (p>.05) had no effect on childhood perception, while parental age caused a significant difference in childhood perception (p<.05). In the qualitative dimension of the study, it was observed that the statements of the parents about the feelings they experienced when they learned that they would have a child were quite similar. However, it was determined that parents of children with autism and parents of children with typical development differed from each other in terms of their feelings about being a parent and their level of social support. In addition, the analysis results of the qualitative and quantitative data collected from the parents regarding their perceptions of childhood were found to be different from each other.