Toplu konut yerleşme/ yapılaşma düzeni ve yeni şehircilik ilkeleri: Ataköy 7-8. ve 9-10. kısımlar üzerinden bir değerlendirme
Housing/ settlement form and new urbanism principles: An evaluation on the basis of 7th-8th and 9th-10th sections of Ataköy settlement
Yazar: MOHAMAD DAMLAKHI
Danışman: PROF. HALİL İBRAHİM ŞANLI
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mahalleler = Neighborhoods ; Toplu konutlar = Mass houses ; İstanbul-Ataköy = İstanbul-Ataköy ; Şehircilik = Urbanization

Özet:
20.Yüzyılın en gelişmiş kentsel düzenleme yaklaşımlarından biri olan Yeni Şehircilik Akımı, küresel şehirlerin daha yaşanabilir hale getirilmesi amacıyla ortaya çıkmıştır. Yeni Şehircilik, mahalle ölçeğinde temel günlük hizmetleri barındıran, sosyal donatıları olan, ticari merkezler içeren, farklı konut türleri ve yoğunlukları ile bölgeyi karakterize eden, sosyal entegrasyonu artıran alanlar olarak, yeterli sayıda konutun ve eğitim tesisinin yer aldığı, güçlü toplu taşıma ağına sahip, işlevsel mahalleler yaratmaya vurgu yapmaktadır. Yerleşme biçiminin temeli toplu konut yerleşme düzenine dayanan Yeni Şehircilik Hareketi, kentsel yaşantıya ve toplumsal ilişkilerin bütününe doğrudan yön vermektedir. Toplu konut yerleşimlerinin üretiminde konut birimlerinin tekil üretimlerinden ziyade bu birimlerin bir araya gelerek tasarlanması büyük önem taşımaktadır. 
Bir yandan Metropolitan alanların çevrelerinde otomobil ile ulaşıma dayalı evlerden oluşan düşük yoğunluktaki yeni gelişme ve yayılınmaya karşı, diğer yandan mevcut metropoliten alanlardaki kent merkezlerinin iyileştirilebilmesi için çeşitli ilkelerin uygulanması gerekliliğini vurgulayan Yeni Şehircilik Hareketi; Bölge (metropol alan, şehir ve kasaba), Mahalle (semt ve koridor), Yapı adası (sokak ve bina) olarak 3 farklı başlık altında kriterler belirlemiştir. Çalışma kapsamında ele alınacak olan Ataköy'ün 7-8. ve 9-10. kısımları Yeni Şehirciliğin orta ölçekli yapı birimi olan "mahalle, semt ve koridor" ölçeğine uygun bulunarak seçilmiş ve tespit edilen 10 temel ilke bağlamında değerlendirmelere tabi tutulmuştur. Bu bağlamda çalışmada, Ataköy 7-8. kısımdaki yapılaşmada yansıyan, geniş avluları eş yükseklikte yapılarla çevreliyen, bu niteliği ile "perimeter" (çeper blok) düzeni olarak adlandırılan yapılaşma düzeni ve 9-10. kısımdaki yapılaşmada yansıyan, serbest düzende, alçak ve yüksek blokların oluşturduğu "pavillion" (serbest blok) düzeni olarak adlandırılan yapılaşma incelenecek ve Yeni Şehircilik İlkeleri bağlamında karşılaştırmalı olarak değerlendirilecektir. Böylece iki farklı ve yaygın toplu konut yerleşme düzeninin özellikle diş mekân kurgusu ve kullanımı açısından Yeni Şehircilik İlkeleri bağlamında farklılıkları ortaya konmaya çalışılacaktır. 
Buradan elde edilecek sonuçların, kullanıcı memnuniyeti çalışmaları ile bütünleştirilmesi ile toplu konut yerleşme/yapılaşma düzeni ile yaşam çevresi kalitesine ilişkin önemli değerlendirmeler yapılabilecektir.
Çalışma toplamda beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemiyle, hangi sınırlar içinde yürütüleceği ifade edilmiştir. İkinci bölümde, toplu konut kavramı, toplu konut yerleşme biçimleri (Küme konutları, Çeper blokları, Pavillion blokları, Sıra blokları) tanıtılmıştır. 
Üçüncü bölümde, tezde çalışma alanı olarak ele alınan Ataköy ve Ataköy'ün 7-8. ve 9-10. kısımları tanıtılarak, her iki kısımda da bulunan toplu konutların biçimleri ve oluşturduğu açık mekanlar, sokak düzenleri/ tipleri ve yaya yollarının canlılığı, bölgede bulunan ticari alanların faaliyetleri, eğitim tesisleri ve sosyal donatıların yerleşme biçimleri ortaya konulmuştur. Dördüncü bölümde Yeni Şehircilik kavramı, içerdiği üç ana ilkeyi oluşturan faktörler incelenmiş, Mahalle, Semt ve Koridor 'un içerdiği 10 ilke ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Çalışmanın beşinci ve son bölümü alan çalışması bölümünden oluşmaktadır. Çalışma kapsamında seçilen Ataköy 7-8. ve 9-10. kısımlar Yeni Şehircilik İlkeleri bağlamında ayrıntılı bir şekilde incelenmiş ve değerlendirilmiştir. 
Sonuç ve değerlendirme bölümünde, Ataköy'ün 7-8. ve 9-10. kısımları ve özellikle toplu konut yerleşimleri, Yeni Şehircilik ilkeleri bağlamında ele alınmış ve her iki kısımın olumlu, olumsuz yönleri ortaya konmuştur. Ayrıca bu projenin gelecekte geliştirilecek projelere nasıl örnekler teşkil edebileceği üzerine değerlendirmeler yapılmıştır.
Anahtar kelimler: Yeni Şehircilik, Toplu konut, Mahalle, Ataköy 7-8.Kısım, Ataköy 9-10. Kısım

Abstract:
The New Urbanism Movement, one of the most advanced urban planning approaches of the 20th century, emerged to make global cities more liveable. New Urbanism's main aim is a functional area with a strong public transportation network, with enough residences and educational facilities, which emphasizes creating neighborhoods containing essential daily services, have social facilities, contain commercial centers, and characterizing the region with different housing types and densities as well as increases social integration. The New Urbanism movement, which is based on the mass housing settlement system, affects urban life and the whole social relations. In the production of mass housing settlements, it is of immense importance that these units are designed together rather than the individual production of the housing units.
The New Urbanism movement emphasizes the necessity of applying various principles in order to improve the existing urban centers in metropolitan areas; It has determined its criteria under three different headings as region (Metropolitan area, city, and town), Neighborhood (neighborhood and corridor), Building Island (Street and Building). The 7-8th and 9-10th sections of Ataköy, which will be discussed within the scope of the study, were selected according to the neighborhood, district, and corridor scale, which is the medium-sized building unit of New Urbanism and were evaluated in the context of its ten basic principles. In this context, in this study, the structuring order, which is reflected in the structuring in Ataköy 7-8th section, which surrounds expansive courtyards with equidistant structures, and which is called the "perimeter block" order with this feature, and which is reflected in the structuring in 9-10th section, which is in free order, formed by low and high blocks. The construction called "pavilion block" layout will be examined and evaluated comparatively in the context of New Urbanism Principles. Thus, it will be tried to reveal the differences between two different and widespread mass housing settlement patterns in the context of New Urbanism Principles, especially in terms of exterior space form and use.
By integrating the results to be obtained from this with the user satisfaction studies, important evaluations can be made regarding the mass housing settlement/housing form and the quality of the living environment.
The study consists of five chapters in total. In the first part, the aim, scope, and method of the study and within which limits it will be carried out are stated. In the second chapter, the concept of mass housing, and housing settlement types (cluster houses, perimeter blocks, Pavillion blocks, row houses) are introduced.
In the third chapter, Ataköy Project, and main specific Ataköy's 7-8th and 9-10th sections, which are considered as study areas in the thesis, will be introduced, the forms of the mass housing in both parts and the open spaces they create, in the street layouts/types and the liveliness of the pedestrian roads, the commercial areas in the region. activities, educational facilities, and settlement patterns of social facilities have been revealed.
In the fourth chapter, the concept of New Urbanism, the factors that make up the three main principles it contains, are examined, and the ten principles that the neighborhood scale elements are discussed in detail.
The fifth and last chapter of the study consists of the field study part. Ataköy's 7-8th and 9-10th sections were examined and evaluated in detail in the context of the New Urbanism Principles.
In the conclusion and evaluation chapter, Ataköy's 7-8th and 9-10th sections and especially mass housing settlements are discussed in the context of New Urbanism principles and the positive and negative aspects of both parts are revealed. In addition, evaluations were made on how this project could set an example for the projects to be developed in the future.
Keywords: New Urbanism, Housing settlement, Neighborhood, Ataköy 7-8th, 9-10th sections