En az müdahale ile uygulanan dental tedavilerin etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of effectiveness of minimal intervention dental treatment
Yazar: KENAN CANTEKİN
Danışman: PROF. DR. YÜCEL YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diş Hekimliği Bölümü / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental restorasyon = Dental restoration ; Diyet = Diet ; Diş çürükleri = Dental caries ; Pedodonti = Pedodontics ; Streptococcus mutans = Streptococcus mutans ; Tedavi = Treatment ; Tükürük = Saliva ; Tükürük salgılama = Salivation

Özet:
En az müdahale ile uygulanan dental tedavilerin etkinliğinin değerlendirilmesiDiş çürüğü insanlarda en sık görülen bakteriyel enfeksiyonlardandır. Son yıllarda, çürük dişlerin tedavisinde yeni bir yaklaşım ortaya koyan `En Az Müdahale ile Dental Tedavi (EMDT)' tanımlanmıştır. Kanıta dayalı bu diş hekimliği yaklaşımı, çürüğü bakteriyel bir hastalık olarak tanımlamanın yanı sıra, bireylerin çürük risk seviyesini belirleyerek, hastalığa karşı korunmada hastaların eğitilmesi ve yönlendirilmesi üzerine önemle durmuştur. Ayrıca, bu yöntemde çürüğe ilk müdahalede en az madde kaybının sağlanması, çürüğün remineralize edilerek iyileştirilmesi ve fluorid salımı yapabilen biyolojik özelliği iyi olan bir restoratif materyalin kullanılmasını esas almaktadır.Bu çalışmanın amacı, EMDT'nin etkinliğini değerlendirmektir. Bunun için EMDT'nin prensiplerinden olan çürük risk seviyesinin belirlenmesinde uygulanabilen Cariogram programının değişkenlerinden tükürük Streptokokus mutans (S. mutans), tükürük akış oranı (TAO), tükürük tamponlama kapasitesi (TTK), plak indeksi (Pİ), fluorid kullanımı ve beslenme alışkanlıklarını belirlemek, zamana göre değişimini incelemek ve bu faktörlerin çürük oluşumu üzerindeki etkinliğini değerlendirmektir. Ayrıca, değişkenler ölçülüp Cariogram programında değerlendirildikten sonra, programda belirlenen tanımlamalar olan şartlar (mevcut çürüğü durumu ve hastalıklar), diyet (diyet içeriği ve sıklığı), bakteri (plak miktarı ve S. mutans) ve duyarlılık'tan (TAO ve TTK) hangisinin çürük oluşumunda daha etkili olduğunu belirlemektir. Bunun yanısıra, Cariogram programı kullanılarak bireylerin tedavi öncesi ve tedavi sonrasındaki 18.aydaki çürük risk seviyesini belirleyerek, programın oral hijyen bakımı konusunda etkinliğini değerlendirmek ve minimal kaviteler açılarak uygulanan restoratif uygulamaları USPHS klinik değerlendirme kriterlerine göre değerlendirmektir.Bu çalışma, T.C. Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Ana Bilim Dalı Prof. Dr. Cengiz OKTAY Kliniği'ne başvuran yaşları 6-7 (6,47±0,29) arasında olan toplam 67 (35 erkek, 32 kız) çocukta yürütülmüştür. Çalışmaya katılan çocuklar Anabilim Dalı'na çürük tanısıyla gelen; ancak, henüz tedavisine başlanmamış, ağzında hiç restorasyon bulunmayan, herhangi bir sistemik hastalığı olmayan, son 2 hafta içinde antibiyotik kullanmamış, süt dişinde derin çürükleri bulunmayan çocuklardan seçilmiştir. Çocuklardan çürük sayısına göre 2 grup (Grup-1; dmft>5 ve Grup-2; dmft <5) oluşturulmuştur. TAO, TTK değerlerinin ölçülmesi ve S. mutans sayısının belirlenmesi amacıyla Saliva Check Buffer ve Saliva Check-Mutans (GC Co.,Tokyo, Japan) kitleri kullanılmıştır. Çalışmaya katılan çocukların çürük olan süt dişlerine minimal kaviteler açılmış ve kaviteler rezin modifiye cam ionomer siman (RMCİS) ile restore edilmiştir. Restorayonlar 6 aylık periyotlar ile 18 ay takip edilmiştir. Restoratif materyalin cinsiyete ve kavite tiplerine göre sağ kalımlarında Kaplan-Meier analizi; sağ kalım eğrileri arasındaki farklılık için ise Wilcoxon (Breslow) analizi yapılmıştır. S. mutans seviyesindeki değişiklikleri değerlendirmek için McNemar testi kullanılmıştır. TAO, TTK, diyeti çeriği, diyet sıklığı ve plak miktarında meydana gelen değişikleri değerlendirmek için Marjinal Homojenite testi kullanılmıştır. Ölçülen parametreler bakımından Grup-1 ve Grup-2 arasındaki değerlendirmede X2 ve Fisher kesinlik testinden yararlanılmıştır.18 aylık incelemede, 208 restorasyondan 21'inin (%89,9) başarısız olduğu ve Grup-1 ve Grup-2 arasındaki farklılığın istatistiksel olarak anlamsız olduğu belirlenmiştir (P>0,05). Cinsiyet ve preperasyonun tipi bakımından da farklılığın anlamlı olmadığı tespit edilmiştir (P>0,05). Grup-1 ve Grup-2 çürük artışı bakımından kıyaslandığında farklılığın anlamlı olduğu belirlenmiştir (P<0,05).Çürük artışı bakımından, S. mutans skorları 0 ve 1 olarak bulunanlar arasındaki ortaya çıkan farklılığın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görülmüştür (P>0,05). Buna karşın TAO, TTK, Diyet faktörleri ve Pİ'nin çürük artışı üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir (P<0,05). Tedaviye başlanmadan önce Grup-1 ve Grup-2'deki çocukların Cariogram programına göre çürükten korunma olasılıkları Grup-1 için %6 ve Grup-2 için %83 iken; 18 ay sonra, bu değerler Grup-1 için % 32 ve Grup-2 için %98'e ulaşmıştır. Grup-1 için, tedavi öncesi ve 18 ayın sonunda çürükten sorumlu en önemli faktörler duyarlılık [sırasıyla, %57, %12 (fluorid programı, TAO, TTK)] ve diyet (sırasıyla, %20, %35) olmuştur. Grup-2 için ise, tedavi öncesi çürük oluşumunda duyarlılık ve diyet faktörü %6'lık oranla eşit şekilde yer almaktadır. 18. ayın sonunda ise, çürükten korunma olasılığı %98'e ulaştığı için çürük oluşumuna neden olabilecek faktörlerin oranları anlam ifade etmemiştir (P>0,05).

Abstract:
ABSTRACTEvaluation of effectiveness of minimal intervention dental treatmentDental caries is one of the most frequent bacterial infection in human. In last years, new method called " minimal intervention dental treatment (MIDT)" has been described. This dentistry approach based on a proof, emphasises the importance of training and guiding the patients by determining the level of dental caries in addition to describing the dental caries as a bacterial infection. Besides, in this method, providing less material lost in the first intervention to dental caries, curing decay by remineralization of the tooth and using restorative dental material capable of secreting fluorid are taken as a basis.The aim of this study is to evaluate the effectiveness of MIDT. In this puspose, salivary streptococcus mutans (S. mutans), salivary flow rate (SFR), salivary buffering capacity (SBC), plaque index (PI), and use of fluorid which are all the variables of Cariogram programme applicable for determining caries level which is one of the principles of MIDT are determined, their changes in time are examined and the effectiveness of these factors on caries formation is examined. Besides, which one of the descriptions which are conditions (existing decay situtation and diseases), diet (diet ingredients and frequency), bacteria (amount of plaque and S. mutans) and suspectively (SFR and SBC) is more effective on caries formation is determined. In addition, by determining the caries risk level 18 months before and after treatment by the help of Cariogram programme, effectivenes of the program on oral hygienic care is determined and restorative applications performed by opening minimal cavities are evaluated according to USPHS clinic evaluation criteria.This study was conducted with 67 children (35 males, 32 females) applied to Republic of Turkey Atatürk University Faculty of Dentistry Department of Pedodontics, Dr. Cengiz OKTAY Cilinics, with the age of 6-7 (6,47±0,29). Children included to the study were chosen from the children who came to the department with caries diagnosis but not started to treatment, having no restoration, no systemic disease, no use of antibiotics in the last month and no deep caries in baby teeth. According to number of decay, children were grouped into 2 (Group-1; dmft>5, Group-2; dmft<5). In the purpose of measuring SFR and SBC and determining number of S. mutans, Saliva Check Buffer and Saliva Check-Mutans kits (GC Co.,Tokyo, Japan) were used.First minimal cavities were opened in the primary teeth of children included to the study and then resin modified glass ionomer cement (RMGIC) was used to restore. Restorations were monitored for 18 months with 6 months intervals. Kaplan Meier analysis and Wilcoxon (Breslow) analysis were conducted for survival of restrorative material according to gender and cavity type and for differences between survival curves, respectively. McNemar Test was used to evaluate S. mutans level. SFR, SCC, diet engredients, diet frequency and changes in the amount of plaque were evaluated by Marginal Homogeneity Test. X2 and Fisher Exact Tests were used to determine differences between parameters measured in study and control groups.In 18 months monitoring, 21 (89,9%) out of 208 restoration were failed and difference between Group-1 and Group-2 was not statistically significant (p>0.05). Difference according to gender and preparation type was detemined as not statistically significant (p>0.05). The difference between groups 1 and 2 was statistically significant when examined according to decay increase.According to decay increase, differences between the ones with S. mutans scores 0-1, were statistically insignificant (p>0.05). In spite of that, SFR, SBC diet factors and PI were determined as effective on decay increase. While according to Cariogram programme, the decay protection probabilities were 6% for group 1 and 83% for Group-2 before the treatment; 18 months after the treatment, these values were increased to 32% for Group-1 and 98% for Group-2. The most important factors responsible for decay before the treatment and 18 months after the treatment were suspectively [57%, 12%, respectively (fluorid programme, SFR, SBC)] and diet (20%, 35%, respectively). For group 2, in decay formation before treatment, suspectively and diet were equal with a ratio of 6%. 18 months after treatment, decay protection probability reached 98%, the factors that could cause a decay did not have a meaning.