Spondiloartritlerde nitrik oksit ve peroksinitrit düzeylerinin hastalık aktivite parametreleri ile ilişkisi
The relationship between nitric oxide and peroxynitrite levels and disease activity parameters in spondylarthritis
Yazar: ASLI TURAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET TUNCAY DURUÖZ
Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2004
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Nitrik oksit = Nitric oxide ; Peroksinitrit = Peroxynitrite ; Spondilit = Spondylitis ; Spondiloartrit = Spondylarthritis

Özet:
SpA'lı hastalarda idrar ve serum örneklerinde nitrik oksit ve serum örneklerinde peroksinitrit düzeylerinin, hastalık aktivitesi parametreleri ve klinik ve laboratuar parametrelerle ilişkisini araştırmak üzere 49'u kadın, 37'si erkek 86 SpA'lı hasta ( 35 ReA, 26 AS, 12 PsA, 10 uSpA, 3 EA) ve 60 sağlıklı kontrol olgusu incelendi. Olguların, hastalık süreleri, sabah tutukluğu süreleri, aile öyküleri, periferik eklem tutulumu ve entesit varlığı kaydedildi. Kas iskelet sistemi muayeneleri yapılarak, laboratuar tetkikleri, sakroileit varlığı not edildi. Serum ve idrar örneklerinde total nitrik oksid metabolitleri (nitrat ve nitrit toplamı) Griess metoduyla, serumda peroksinitritin göstergesi olan nitrotirozin düzeyleri enzim-immunoassay yöntemiyle ölçüldü. MEİ uygulanarak entesit şiddeti hesaplandı. ReA'li hastalara hastalık aktivite indeksi olaarak DAREA, AS'li hastalara BASDAİ uygulandı. AS'li hastalara ayrıca fonksiyonel indeks olan BASFİ uygulandı. Hastaların yaş ortalamaları 44,3±10,3 yıl idi. Hasta ve kontrol grubu arasında yaş ve cinsiyet açısından anlamlı farklılık yoktu. Hastalarda serum NO düzeyleri kontrol grubuna göre düşük olmasına rağmen idrar NO ve peroksinitrit düzeyleri kontrollere göre daha yüksek bulundu. Alt gruplardan ReA ve AS'li hastalarda idrar NO ve peroksinitrit düzeyleri kontrole göre anlamlı düzeyde yüksek saptandı. ReA hastalarında idrar NO düzeyleri CRP, ESH ve ReA hastalık aktivite indeksi olan DAREA ile ilişkili bulundu. Peroksinitrit düzeyleri de ReA'li hastalarda CRP ve DAREA ile ilişkili bulundu. Diğer SpA alt gruplarında ise serum NO, idrar NO ve peroksinitrit düzeyleri ile hastalık aktivite parametreleri arasında anlamlı ilişki tesbit edilmedi. Tüm bu bilgilerin ışığında; serum NO düzeylerinin, hastalık aktivasyonunu değerlendirmede duyarlı olmadığı, SpA alt gruplarında (ReA dışında) NO ve peroksinitrit düzeylerinin hastalık aktivitesi ile ilişkili olmadığı, ancak ReA'li hastalarda hastalık aktivitasyonunu değerlendirmede idrar NO ve peroksinitrit düzeylerinin birer marker olabileceği sonucuna varıldı.

Abstract:
86 SpA patients ( 35 ReA, 26 AS, 12 PsA, 3 EA), of whom 49 were female and 37 were male, and 60 healthy controls were evaluated in order to asses the association between the nitric oxide in urine & serum samples & peroxinitrite levels in serum samples and the disease activity parameters and the clinical & laboratuary paremeters. Disease duration, duration of morning stiffness, family history, peripheral joint involvement and presence of entesitis were recorded. Muscle skeletal system was evaluated, and laboratory analysis were recorded along with the presence of sacroiliitis. Total nitric oxide metabolites ( nitrate plus nitrite) in serum and urine samples were measured using Griess method while nitrotyrosine levels, indicator of peroxynitrite in serum, were measured by enyzme immunoassay method. Severity of entesitis was measured using MEI. BASDAI was used for AS patients while Disease Activity Index for the assessment of reactive arthritis (DAREA) was used for ReA patients. AS patients were also assessed using Bath Ankylosing Spondiylitis Functional Index (BASFI). Mean age of the patients was 44,3±10,3 years. There were no significant age and gender differences between the patient and control groups. Although serum NO levels of the patients were low compared to the control group, their urine NO and peroxynitrite levels were higher than those of controls. Among subgroups, urine NO and peroxinitrite levels of ReA and AS patients were significantly higher than the levels observed in the controls. Urine NO levels of ReA patients were found correlated with CRP, ESR and DAREA. Peroxysinitrite levels of ReA patients were found associated with CRP and DAREA too. No significant association was found between serum NO, urine NO & peroxynitrite levels and disease activity parameters in other SpA subgroups. Taken all these information together; serum NO levels were found not to be sensitive to assess the disease activity and NO and prexynitrite levels were not associated with the disease activity in SpA subgroups (except ReA); however, urine NO and peroxynitrite levels can be markers in assessing the disease activity in ReA patients.