Hemşirelerin meslek hastalığı ve iş kazası geçirme durumlarının iş sağlığı ve güvenliği açısından incelenmesi
Investigation of nurses' occupational disease and occupational accidents in terms of occupational health and safety
Yazar: ABDULKADİR BİNGÖLBALİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ TAŞKIN
İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Hemşirelik = Nursing ; Kazalar = Accidents
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Meslek hastalıkları = Occupational diseases ; Meslek sağlığı = Occupational health ; İş güvenliği = Work safety ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Bu araştırma, SBÜ. Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapan hemşirelerin meslek hastalıkları ve iş kazaları geçirme durumlarının iş sağlığı ve güvenliği açısından değerlendirmek amacıyla yapılmış tanımlayıcı nitelikte bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini 750 hemşire oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise, yüzde 95 güven aralığında ve yüzde 4.38 örneklem hatası ile, çalışmaya katılım göstermeyi kabul eden ve herhangi bir izin durumu olmayan 300 hemşire oluşturmuştur. Veriler, demografik bilgileri içeren 18 soruluk bir anket formu ve 45 sorudan oluşan bir iş güvenliği ölçeği ile toplanmıştır. Toplanan verilerin istatistiksel analizinde yüzde-frekans, standart sapma ile beraber parametrik testlerden Bağımsız Örneklem t testi, Tek Yönlü Varyans analizi (Oneway Anova) testi, Scheffe Post-Hoc testi ve Ki-kare testi uygulanmıştır. Uygulanan analizler için güven düzeyi yüzde 95 olarak belirlenmiş ve p<0,05 değerleri anlamlı olarak kabul edilmiştir. 
Hemşirelerin yüzde 67,3'ünün çalıştıkları kurumda iş kazası/ yaralanma, yüzde 62,7'sinin ise mesleki bir hastalık geçirdiği saptanmıştır. Hemşirelerin geçirmiş oldukları mesleki hastalıklardan yüzde 52 oranında psikososyal bozukluklar ve solunum sistemi hastalıkları ile yüzde 51,7 oranında uyku bozuklukları durumlarının yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Hemşirelerin iş kazaları geçirme oranlarında ise yüzde 66,7 ile yumuşak doku travmaları, yüzde 59,7 ile sözel şiddete maruz kalma ve yüzde 59,3 ile fiziksel şiddete maruziyet durumunun ön plan çıktığı görülmüştür. Hemşirelerin iş güvenliği ölçeğinden almış oldukları genel puan ortalamasının 2,78 (Ss=0,53) olduğu ve genel olarak iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin algı düzeylerinin düşük olduğu saptanmıştır. Evli hemşirelerin mesleki hastalık geçirme oranlarının bekarlara göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu görülmüştür. Kadın hemşirelerin iş kazası ve meslek hastalığı geçirme oranlarının erkeklere göre anlamlı olarak daha fazla olduğu saptanmıştır. Mesleğe yeni başlayan hemşirelerin (1 yıl ve altı) sağlık taraması ve kayıt sistemlerine ilişkin iş güvenliği algı düzeylerinin anlamlı olarak daha fazla olduğu görülmüştür. Araştırmada, elde edilen sonuçlar doğrultusunda hemşirelerin iş kazaları ve meslek hastalıkları geçirmelerini önlemek amacıyla gerekli önerilerde bulunulmuştur. Çalışmanıın literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This research is a descriptive study conducted in order to evaluate the occupational diseases and work accidents of nurses working in SBÜ. Van Training and Research Hospital  in terms of occupational health and safety. The population of this research consists of 750 nurses. The sample of the study includes 300 nurses with 95% confidence interval and 4.38% sample error, who agreed to participate in the study and not to be leave of absence. The data were collected by using a questionnaire with 18 questions containing demographic information and 45 questions occupational safety scale. Percentage-frequency, standard deviation along with Independent Sample T test from parametric tests, One-Way Variance analysis (Oneway Anova) test, Scheffe Post-Hoc test and Chi-square test were used in the statistical analysis of the collected data. For the applied analyzes, the confidence level was determined as 95 percent and p <0.05 values were accepted as significant. 
It was determined that 67.3 percent of the nurses had an occupational accident / injury and 62.7 percent had an occupational disease in the institution. It was determined that 52 percent of the occupational diseases experienced by nurses had high levels of psychosocial disorders and respiratory system diseases and 51.7 percent of sleep disorders. Soft tissue traumas with 66.7 percent, exposure to verbal violence with 59.7 percent, and exposure to physical violence with 59.3 percent have been prominent in the nurses' rates of having work accidents. It has been determined that the general average score nurses got from the occupational safety scale is 2.78 (Ss = 0.53) and their perception levels regarding occupational health and safety are low. Married nurses were found to have significantly higher rates of occupational disease than singles have. It was found that female nurses had significantly higher rates of occupational accidents and illnesses than males have. It was determined that the nurses who started their jobs (1 year and below) had significantly higher levels of occupational safety perception regarding health screening and recording systems. In the research, necessary suggestions were made in order to prevent nurses from having occupational accidents and occupational diseases in line with the results obtained. It is thought that the study will contribute to the literature.