İnmeli hastalarda kognitif rehabilitasyonun fonksiyonel bağımsızlık, yaşam kalitesi ve toplumsal katılım üzerine etkisi
The effects of cognitive rehabilitation on functional independence, quality of life and communal involvement of stroke patients
Yazar: ÖZDEN ERKAN OĞUL
Danışman: PROF. GONCA BUMİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Bilişsel tedavi = Cognitive therapy ; Serebrovasküler bozukluklar = Cerebrovascular disorders ; Serebrovasküler dolaşım = Cerebrovascular circulation ; Toplumsal katılım = Social participation ; Uğraş tedavisi = Occupational therapy ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İnme = Stroke

Özet:
Bu çalışma inmeli hastalarda kognitif rehabilitasyonun fonksiyonel bağımsızlık, yaşam kalitesi ve toplumsal katılım üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla planlandı. İnme tanısı almış 20 kişi rastgele yöntemle 10 kişilik iki gruba ayrılmıştır. Her iki gruba nörofizyolojik tedavi uygulanmış olup I. Gruba kognitif rehabilitasyon müdahaleleri ilave edilmiştir. Hastaların kas gücü Motricity İndeksi, denge durumu Tinetti Denge Değerlendirme Skalası, duyu ve hareket fonksiyonu Fugl-Meyer Motor Değerlendirme Skalası, kognitif durumu Loewenstein Ergoterapi Kognitif Değerlendirme Skalası (LOTCA) ve Montreal Bilişsel Değerlendirme (MOBİD) Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Toplumsal katılımı değerlendirmek için; Kanada Aktivite Performans Ölçümü (COPM) ile Craig Engellilik Değerlendirme ve Bildirme Tekniği- Kısa Formu (CRAIG-SF), yaşam kalitesini değerlendirmek için; Kısa Form-36 (SF-36) ve fonksiyonel bağımsızlığı değerlendirmek için ise Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçümü (FBÖ) kullanılmıştır. Hastalar haftada 3 gün 8 hafta boyunca tedaviye alınmıştır. Kognitif rehabilitasyon grubuna(KRG), 1 saat iyileştirici ve fonksiyonel adaptif yaklaşımların çok içerikli tedavi yaklaşımları ile birleşiminden oluşan kognitif rehabilitasyon ve 1 saat Bobath temeline dayalı nörofizyolojik egzersizlerden oluşan rehabilitasyon programı uygulanmıştır. Kontrol grubuna(KG) ise sadece 1 saat nörofizyolojik egzersizlerden oluşan rehabilitasyon uygulanmıştır. KRG' da MOBİD ölçeğine göre tespit edilen bu ölçeğin toplam puanı ile yürütücü fonksiyonlar ve dikkat alanlarındaki, LOTCA ölçeğine göre ise oryantasyon, görsel algılama ve dikkat alanlarındaki gelişmeler KG' a kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). LOTCA toplam puanı ile görsel motor organizasyon alanında elde edilen gelişmelerin KG' a göre ileri derecede anlamlı olduğu görülmüştür (p<0,001). Toplumsal katılımın gruplar arası karşılaştırmasında KRG'da CRAIG-SF ölçeğinin fiziksel bağımsızlık bölümündeki, yaşam kalitesinin gruplar arası karşılaştırmasında yine KRG'da SF-36 ölçeğinin fiziksel komponent ile emosyonel rol kısıtlaması alanındaki gelişmelerin KG' e göre daha anlamlı olduğu görülmüştür (p<0,05). İnmeli hastalarda uygulanan kognitif rehabilitasyon müdahalelerinin toplumsal katılım ve yaşam kalitesi üzerine olumlu etkisi olduğu görülmüştür.

Abstract:
This study was planned to assess the effects of cognitive rehabilitation on functional independence, quality of life and communal participation of stroke patients. 20 people who have been diagnosed with having had stroke, were randomly devided to two groups, each including 10. Patients in each group were treated with neurophysiological exercises and the subjects in Group 1 recieved cognitive rehabilitation additionally. The patients' muscle strengths were evaluated based on Motricity Index, balances based on Tinetti Balance Evaluation Scale, sensation and movement functions based on Fugl-Meyer motor evaluation scale, cognitive states based on Loweinstein Occupational Therapy Cognitive Assessment (LOTCA) and Montreal Cognitive Assessment (MoCA). Canadian Occupational Performance Measure and Craig Handicap Assessment and Reporting Tecnique- Short Form were used to evaluate the communal participation, Short Form – 36 (SF – 36) was used to evaluate the quality of life and Functional Independence Measure (FIM) was used to evaluate the functional independence. All patients recieved therapy 3 days a week for 8 weeks. The group that recieved cognitive rehabilitation (CRG) were treated with 1 hour of curative and functional adaptive approaches together with highly inclusive treatment approaches as well as a combination of all and they were treated with 1 hour of  rehabilitation methods being neurophysiological exercise therapy based on Bobath Techniques. The control group (CG) received 1 hour of rehabilitation methods being neurophysiological exercise alone. CRG' s total points at MoCA and points in the areas of Executive Functions and Attention, the improvements they showed in the areas of orientation, visual reception and attention according to LOTCA were found statistically meaningful when compared to CG' s received points (p<0,05). The total points received by CRG at LOTCA and points received in the areas of visual motor organization were found to be highly meaningful when compared to the points received by the CG (p<0,001). Scores received by CRG in the area of physical independence at CRAIG-SF, and quality of life scores received in the areas of physical component and emotional role limitation at SF – 36 were found to be meaningfully higher when compared to CG' s scores (p<0,05). It was concluded that cognitive rehabilitation does have positive impact on communal participation and quality of life.