17. yüzyıl şairlerinden Fevzî Dîvânı
Fevzi Divanı, the poet of the 17th century
Yazar: YUNUS KAPLAN
Danışman: PROF. DR. TURGUT KARACAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada, 17. yüzyıl divan şairi Fevzî'nin yaşamı ve bilinen tek yapıtı olan Divan'ı konu alınmıştır.Fevzî'nin yaşadığı yüzyılın siyasî, sosyal ve edebî durumunu özetleyen girişten sonra çalışmamızı oluşturan bölümlere geçtik. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Fevzî'nin yaşamı, edebî kişiliği, dünya ve yaşam görüşü ile yapıtları ele alınmıştır. İkinci bölümde, Fevzî'nin şiirleri biçim ve içerik olarak çeşitli yönlerden incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Divan'ın üç yazma nüshasının karşılaştırılmasıyla elde edilen tenkitli metne, bilinmeyen sözcüklerin anlamını içeren sözlüğe ve Divan'da geçen özel adlar ve yer adları dizinine yer verilmiştir.Hakkındaki bilgiler karıştırıldığı için tezkireciler tarafından aynı mahlasa sahip iki farklı şair gibi düşünülen Fevzî, İstanbulludur. 1638 yılında doğmuş, çeşitli devlet görevlerinde bulunarak kimi seferlere de katılmıştır. 1679 yılında hac için gittiği Mekke'de ölmüştür. Devrinin şairlerinden Şehrî, Fehîm ve Nef'î'nin şiirlerine tahmis; Vecdî, Nâilî gibi şairlere de nazireler yazan Fevzî, divan edebiyatının genel özelliklerini şiirlerine yansıtmıştır. Yaşadığı döneme ait sosyal yaşam ve siyasî gelişmeler hakkında da bilgiler veren Fevzî, kimi zaman Sebk-i Hindî üslûbunun özelliklerini taşıyan beyit ve şiirler de yazmıştır.Divan edebiyatı şiir geleneğine bağlı kalan Fevzî, zaman zaman yenilik arayışlarına da girerek bunları şiirlerine yansıtmıştır.Anahtar Sözcükler: 17. yüzyıl, Divan Edebiyatı, Fevzî, Divan, İnceleme.

Abstract:
In this study, the subject was taken as Divan, which is the life of Fevzi, the poet of divan, and only work of his.After the introduction in which we summarized the political, social and literary century that Fevzi lived, we passed to the parts that form our study. Our study consists of three parts. In the first part, the life, literary personality, world and life views and works are discussed. In the second part, poets of Fevzi had been analysed in details as form and contents the conclusion. In the third part, critical text that was acquried by comparing three writing drafts, a dictionary that consists of unknown words and an index of private words and place words that take place in Divan were mentioned.Fevzi, that is thought as two different poets that have same pen-names because of the ambiguity of the knowledge about him, is from İstanbul. He was born in 1638 and took on different works and went on some journeys. He died in Mekke in 1679 when he went to make the pilgrimage. Fevzî, that made verses up to five lines for the poets Şehri, Fehim and Nefi, and wrote imitative poems for Vecdi and Naili, reflected the general characteristics of classical Turkish literature to his poems. Fevzi, that gave knowledge about social life and political events related to his period, some times wrote verses and poets that had the characteristics of Sebk-i Hindi Uslub.Fevzi, that depends on the custom of classical Turkish literature poet, sometimes looked for novelty searching and reflected this to his poems.Key Words: 17th century, Classical Turkish Literature, Fevzi, Divan, Survey.