131 nolu Şer'iye Sicil Defterine göre Gaziantep'in kültürel, sosyal ve ekonomik durumu
The political, economic and cultural situation of Gaziantep according to Gaziantep court records (Şer'iye Sicilleri) numbered 131
Yazar: AYŞE GÜDELOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. OSMAN AYDINLI
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Arşiv = Archive ; Tarih = History

Özet:
Bu araştırma 131 numaralı Gaziantep Şer'iye Sicilinin transkripsiyonunu ve o dönem Gaziantep'in siyasi, sosyal, iktisadi ve kültürel değerlendirmesinin yapıldığı bir çalışmadır. Şer'iye Sicilleri Osmanlı tarihi için zengin bir veri tabanı oluşturmaktadır. Çünkü Osmanlı idari yapısında kadıların geniş yetki ve sorumlulukları vardır. Bu durum, incelediğimiz sicilde de karşılaştığımız gibi asayiş, vergi tahsili, esnaf davaları, insanlar arası her türlü anlaşmazlıklar, miras, evlilik, vakıf gibi çeşitli konu başlıklarını içeren belgelerin Şer'iye sicillerine kaydedilmesini gerektirmiştir. Çalıştığımız sicilin belgeleri çoğunlukla 1781, 1782 yıllarına aittir. Ağırlıklı belge türü ise terekedir. Bu terekeler üzerinden, 18. yüzyıl Antep toplumunun kişisel zenginlikleri, ev şekilleri ve döşemeleri, kılık-kıyafet ve mutfak kültürleri gibi gündelik hayat bilgilerine ulaştık. Gerek vakfetme gerekse bir vakıfta hizmet alma isteği ile mahkemeye yapılan başvuruların yoğunluğundan vakıfların Antep halkı için önemini tespit ettik. Özellikle sicilin sonlarında yer alan vergi tahsiline ilişkin buyrulduları inceleyerek Antep'in vergi yükünü anlamaya çalıştık. Çalışmadan faydalanmayı kolaylaştırmak için, belgelerin sayfa, tür, hicri-miladi takvim ve özetlerini tablo şeklinde gösterdik.


Anahtar kelimeler: kadı, veraset, hüccet, seyyid, vakıf, vergi

Abstract:
In this thesis, we have scrutinized the transcripsion and political, economic and cultural dimensions of Gaziantep Court Records (Şer'iye Sicilleri) numbered 131. The Records are very important and constitute a highly rich database for Ottoman history; because in the Ottoman administrative structure, the 'kadi' had very large responsibility and authority. Hence, the social actions of people such as marriage, divorce, conflicts, unagreements, heritage issues, tax collection were required to be recorded in these Court Records. In this study, the records are mostly from 1781 and 1782, and the documents are mostly belonged to estate records (tereke). These records made it possible to examine the daily lives of Antep people including their private properties, the structures of the houses, clothing, and kitchen cultures at that period. It was very northworthy to deduce from the frequency of the quests for lawsuits for devotion (vakfetme) and devotion services that they had very large importance in Antep people's lives. Especially, we have tried to reach the burden of tax by examining the 'buyuruldu' of tax collection placed at the end of the records. Finally, we have classified the datas of date-kind-page numbers and summaries of the records as tables to made the research easy to read for the readers.


Key concepts: 'kadi', heredity, bill, 'seyyid', 'vaqf', tax