COVID-19 pandemi sürecinin hastane öncesi acil sağlık hizmeti alan hipoglisemi hastaları üzerine etkisinin retrospektif değerlendirmesi
Retrospective evaluation of the effect of the COVID-19 pandemic process on hypoglycemia patients receiving pre-hospital emergency health services
Yazar: HATİCE YÜCEL
Danışman: DOÇ. DR. ALİ EKŞİ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Afet Tıbbı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid

Özet:
Amaç: COVID-19 Pandemi sürecinin HÖASH alan hipoglisemi olguları üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Gereç ve Yöntem: Retrospektif kesitsel olarak planlanan çalışmanın evrenini, Manisa 112 Acil Sağlık Hizmetlerinde hipoglisemi tanısı ile hizmet alan hastalar oluşturmuştur (n= 5.196). COVID-19 Pandemisinin başladığı 2020 yılı pandemi yılı olarak kabul edilmiş, 2020 yılından önceki 2018-2019 ve 2020 yılından sonraki 2021-2022 yıllarının verileri değerlendirilmiştir. Veri analizinda SPSS 21.0 programı kullanılmış, tanımlayıcı istatistik olarak ortalama, standart sapma ve yüzde verilmiştir. Kategorik değişkenler arasındaki karşılaştırmalar için ki-kare analizi kullanılmıştır. İki parametreden oluşan değişkenlerde farklılık olup olmadığını belirlemek için bağımsız örneklem t testi, ikiden fazla parametreden oluşan değişkenler için tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Sonuçlar %95 güven aralığında, anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirilmiştir. Bulgular: Yıllara göre hipoglisemi vaka sayısı %23,0 ile  (n= 1.197) en fazla olduğu yıl 2022, en az olduğu yıl ise %18,1 ile (n= 940) 2020'dır. Beş yıllık süreçte hipoglisemi olgularının %10,2'sine (n= 532) doktorlu, %89,8'ne (n= 4.664) ise paramedikli ekipler tarafından hizmet verilmiştir. Hipoglisemi vakalarının %53,2'si (n= 2.763) kadınlardan, %46,8'i (n= 2.433) erkeklerden oluşmaktadır. 2018-2022 yılları arasında HÖASH alan hipoglisemi hastalarının %74,8'inin (n= 3.884) hastaneye nakledildiği, %21,8'inde (n= 1.135) olay yerinde müdahalede bulunulup bırakıldığı, bunlarında % 6,2'sinin (n= 322) 48 ssat içerisinde yeniden ambulans talebinde bulunduğu görülmüştür. Sonuç: Hipoglisemi olguları COVID-19 pandemi döneminde azalırken, olay yerinde müdahale edilip bırakılan hasta sayısında artış olmuş, bununla birlikte olay yerinde müdahale edilip bırakılan hastalarda 48 saat içinde yeniden ambulans talebinde bulunma oranı, pandemi döneminde düşmüştür. Bu durum hipoglisemi olguları özelinde hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde olay yerinde tedavi edilip bırakılan olguların etkin bir şekilde yönetilebildiğini göstermektedir.

Abstract:
Objective: We aimed to evaluate the impact of the COVID-19 pandemic process on hypoglycaemia cases receiving PHEMS. Materials and Methods: The population of the retrospective cross-sectional study consisted of patients receiving services with a diagnosis of hypoglycaemia in Manisa 112 Emergency Health Services (n= 5.196). The year 2020, when the COVID-19 pandemic started, was accepted as the pandemic year, and the data of 2018-2019 before 2020 and 2021-2022 after 2020 were evaluated. SPSS 21.0 software was used for data analysis, and mean, standard deviation and percentage were given as descriptive statistics. Chi-square analysis was used for comparisons between categorical variables. Independent sample t test was used to determine whether there was a difference in variables consisting of two parameters, and one-way analysis of variance was used for variables consisting of more than two parameters. The results were evaluated at 95% (p<0.05) level. Findings: According to the years, the number of hypoglycaemia cases was the highest in 2022 with 23.0% (n= 1.197) and the lowest in 2020 with 18.1% (n= 940). In the five-year period, 10.2% (n= 532) of hypoglycaemia cases were served by physician teams and 89.8% (n= 4.664) by paramedic teams. Of the hypoglycaemia cases, 53.2% (n= 2.763) were female and 46.8% (n= 2.433) were male. It was observed that 74.8% (n= 3.884) of the hypoglycaemia patients who received HÖASH between 2018-2022 were transported to hospital, 21.8% (n= 1.135) were intervened at the scene and left, and 6.2% (n= 322) of them requested an ambulance again within 48 hours. Conclusion: While hypoglycaemia cases decreased during the COVID-19 pandemic period, there was an increase in the number of patients treated and left at the scene, however, the rate of requesting an ambulance again within 48 hours in patients treated and left at the scene decreased during the pandemic period. This situation shows that cases of hypoglycaemia can be effectively managed in pre-hospital emergency health services in cases of hypoglycaemia.