"Ebü'l-Ferec İbnü'l-Cevzî'nin Saydü'l-Hâtır adlı eseri bağlamında tasavvuf anlayışı"
Ab al-Ferej Ibn al-Jawziy's understanding of sufism in context of his book Saydul Hatır
Yazar: FATMA KUDAT
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT AKOT
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nefs = Soul ; Tasavvuf = Mystic ; Tasavvuf felsefesi = Philosophy of mysticism ; İbnü`l-Cevzi = İbnü`l-Cevzi ; İslamiyet = Islam

Özet:
Nefsi tezkiye etme ve kalbi sahibine bağlama şeklinde Müslüman'ın hayatında yer edinen önemli hasletler vardır. Kâmil insan ve erdem toplumu inşa amacıyla ihya edilen bu hasletler süreç içinde zühd, tasavvuf ve tasavvufî ekoller şeklinde İslami hayatın bir parçası olmaya başladı. Tedvin döneminden itibaren diğer disiplinlerde olduğu gibi tanım ve sınırlarının tahdidi konusunda te'lifat ortaya çıktı. Pratik hayatta da buna paralel olarak farklı tezahür ve uygulamalar meydana geldi. Buna bağlı olarak bazen ifrat bazen tefrit denilebilecek aşırılıklar ve aksaklıklar yaşandı. Emevi döneminde başlayıp, Abbasi döneminde ise artan bir şekilde dünyalığın ön plana çıktığı, felsefi ve fikrî çekişmelerin hararetle sürdüğü hicri beşinci ve altıncı asırlarda, tasavvufî hayatın da bu çalkantılı ortamdan etkilenmesi kaçınılmazdı. Hicri ikinci asırda Hasan el-Basrî (ö. 110/ 728), İmam-ı Azam (ö. 150/ 767), İmam Şafii (ö. 204/ 819) gibi zatların yaklaşımlarının örnek alınması suretiyle ifrat ve tefritin önüne geçilip öze dönüş çabaları yoğunluk kazanmıştır. Bu amaçla, eserleriyle öne çıkan zatlardan biri de hicri altıncı asırda yaşayan Ebü'l-Ferec Abdurrahman İbnü'l-Cevzî (ö. 597 / 1201)'dir. Sadece bu çalışma ile tasavvuf anlayışı tam olarak anlaşılamayan İbnü'l-Cevzî'nin görüşlerini, kendine has ifadeleriyle gün yüzüne çıkarmak adına önem arzetmektedir. Bu alanda bazı eserler kaleme alan İbnü'l-Cevzî, özellikle içinden geldiği gibi kaleme aldığı "Gönül Avı", "Anılar ve Hatırat" veya "Günlükler" şeklinde tercüme edilen Saydü'l-Hâtır eseri öne çıkmıştır. Bu çalışmada Ebü'l-Ferec İbnü'l-Cevzî'nin tasavvufa yaklaşımını Saydü'l-Hâtır adlı eseri bağlamında ele alınmaya çalışılacaktır. 
Anahtar Kelimeler: İbnü'l-Cevzî, Saydü'l-Hâtır, Eleştiri, Tasavvuf, Anlayış

Abstract:
There are important traits that have taken place in the life of a Muslim in the form of self-discipline and attachment of the heart to its owner. These qualities, which were revived for the purpose of building a perfect human and virtue society, began to be a part of Islamic life in the form of zuhd, sufism and mystical schools. As in other disciplines since the time of the ruling, the definition and limitation of the limit has emerged. In parallel to this, different manifestations and practices occurred in practical life. As a result, there were extremes and disruptions that could sometimes be called as ifrat and tefrit. Hijri In the fifth and sixth centuries, during the Umayyad period and during the Abbasid period, the earthly world came to the forefront, and philosophical and intellectual conflicts continued, the sufi life was inevitably affected by this turbulent environment. Hijri In the second century Hasan al-Basrî (d. 110/728), Imam-i Azam (d. 150/767), Imam Shafii (d. 204/819) by taking the example of the approaches of ifrat and tefrit efforts to avoid the return to essence density. For this purpose, one of the people who came to prominence with his works is Ab Al-Ferej Abdurrahman Ibn Al-Jawziy (d. 597/ 1201) who lived in Hijri 6th month. In this area, Ibn Al-Jawziy, who received a lot of artifacts, came to the forefront, which could be called "Heartbeat" - "Anılar" or "Diaries". In this study, Ab Al-Ferej Abdurrahman Ibn Al-Jawziy's approach to Sufism will be discussed in the context of his work Saydü'l-Hâtır. 
Keywords. Ibnul cevzi, Saydul Hatır, Sufism, Criticism, Understanding