Kamusal yer adları ve mekânın ideolojik kurulumu: Ankara şehri örneği (1923-2020)
Public place names and the ideological construction of the space: The case of the city of Ankara (1923-2020)
Yazar: SELİM BOZDOĞAN
Danışman: PROF. DR. SEDAT BENEK
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Coğrafya = Geography ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Kent coğrafyası = Urban geography ; Siyasi coğrafya = Political geography

Özet:
Bu çalışmanın konusunu, Ankara şehrindeki kamusal yer adları oluşturmaktadır. Kamusal yer adları sözcüğü; Ankara şehrindeki cadde, bulvar, meydan, park ve lise (okul) adlarını ifade etmektedir. Bu çalışmanın amacı ise, Türk siyasi tarihinde, iktidar değişimlerine bağlı olarak Ankara şehrindeki kamusal yer adlarında meydana gelen ideolojik dönüşümleri incelemektir. Bu inceleme, 1923-2020 yılları arasındaki tüm dönemi kapsamaktadır. Hem yerel yönetimin cadde, bulvar, meydan ve park adlandırmaları hem de merkezi yönetimin lise adlandırmaları, üç dönem halinde ve her bir dönem birbiriyle karşılaştırılarak incelenmektedir. İktidar, ad, adlandırma, ideoloji, ulusal/milli kimlik ve toplumsal hafıza arasındaki ilişkinin anlaşılması adına, adlandırmak ne anlama gelir? Kim adlandırır? Ad ile adlandırılan yer arasında nasıl bir ilişki vardır? Şehir mekânında yapılan değişiklikler ve yeniden adlandırmalar ulusal kimlik tartışmalarıyla ilgili olsa da bu değişikliklerin toplumsal hafızayla nasıl bir ilişkisi vardır? Daha geniş siyasi anlamları ve içerikleri var mıdır? Kamusal yer adları üzerindeki mücadele hangi gruplar ya da ideolojiler arasında yaşanmaktır, sorularından hareket edilmektedir. Bu sorular, elde edilen verilerle bir arada tartışılmaktadır. Elde edilen veriler, eleştirel toponimi yaklaşımından hareketle göstergebilimsel bir analize tabi tutulmuştur. Bu çalışmada üç temel bulguya ulaşılmıştır. Birincisi, 1923-1949 yılları arasındaki adlandırma pratikleri, Türk Tarih Tezi'ni veri almaktadır. İkincisi, 1950-2003 yılları arasında yapılan adlandırmalar, Türk-İslam Sentezi'ni yansıtmaktadır. Üçüncüsü ise 2004-2020 yılları arasındaki adlandırma pratikleri, Yeni-Osmanlıcılık düşüncesini şehirsel mekânda maddileştirmektedir.

Abstract:
The subject of this study is the public place names in the city of Ankara. The term "public place names" refers to the names of streets, boulevards, squares, parks, and high schools in the city of Ankara. The aim of this study is to examine the ideological transformations that have occurred in the public place names in Ankara due to changes in political power in Turkish political history. This study covers the entire period from 1923 to 2020. Both the naming of streets, boulevards, squares, and parks by the local government and the naming of high schools by the central government are examined in three periods and compared with each other within each period. In order to understand the relationship between power, naming, ideology, national/ethnic identity, and collective memory, what does "naming" mean? Who does the naming? What is the relationship between the name and the named place? While changes and renaming in the urban space are related to national identity debates, what is the relationship of these changes to collective memory? Are there broader political meanings and contents? What groups or ideologies are involved in the struggle over public place names? These questions are discussed in conjunction with the data obtained. The data obtained has been subjected to a semiotic analysis based on a critical toponymy approach. This study has three main findings. The first finding is that the naming practices between 1923 and 1949 are based on the Turkish History Thesis. The second finding is that the namings between 1950 and 2003 reflect the Turkish-Islamic Synthesis. The third finding is that the naming practices between 2004 and 2020 work to materialize the New Ottomanism ideology in the urban space.