Phlomis chimerae boiss. bitkisinin morfolojik ve ekolojik özelliklerinin karakterizasyonu ve çoğaltım tekniklerinin belirlenmesi
Characterization of morphological and ecological features of Phlomis chimerae boiss. plant and determination of propagation techniques
Yazar: MERVE AKGÜN
Danışman: DOÇ. DR. CEREN SELİM
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Phlomis chimerae yoğun uçucu ve aromatik yağ (esanslar ve eterik yağlar) içeriğinden dolayı tıbbi ve aromatik türleri içerisinde bulunduran Ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasına ait ve Antalya ilinde yayılış gösteren endemik bir türdür. Bu çalışmanın amacı; Phlomis chimerae (Lamiaceae) türünün süs bitkisi potansiyelini ve peyzajda kullanım olanaklarını ortaya koymak üzere popülasyonlar arasında morfolojik, ekolojik ve edafik özelliklerinin karakterizasyonunun gerçekleştirilmesi ve çoğaltım tekniklerinin belirlenmesidir.
Elde edilen bulgulara göre, birçok morfolojik özellik açısından popülasyonlar arasında anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Oldukça dar bir yayılış alanına sahip olan türün popülasyonları arasında ele alınan morfolojik karakterler açısından varyasyona sahip olmasının türün sahip olduğu bir avantaj ve gelecekte yürütülebilecek ıslah çalışmalarının temelini oluşturan seleksiyon çalışmalarını destekleyecek nitelikte bir rezerv olduğu düşünülmektedir. Yaprak ve çiçek özelliklerine ilişkin sonuçları bir bütün olarak ele alındığında 9 lokasyon arasında Adrasan, Ulupınar ve Olimpos popülasyonlarına ait bireylerin daha iri çiçek başağına sahip olduğu belirlenmiştir. Popülasyonlar içinde en ince yaprak tekstürüne sahip bireylerin Alacasu ve ince çiçek yapısına sahip bireylerin Düzlerçamı lokasyonunda bulunduğu anlaşılmaktadır. Özellikle UL2 ve OL5 bireyleri, diğer tüm bireylerden ele alınan morfolojik karakterler açısından ayrılmaktadır. Yetiştirme ortamının kil, fosfor ve potasyum miktarı arttıkça türün yayılış alanının genişlediği, bitki boyunun uzama eğiliminde olduğu elde edilen sonuçlar arasındadır. Tüm bu sonuçlar türün kültüre alınması/yetiştiriciliği için oldukça önemli, gerçekleştirilecek gübreleme programları için yol gösterici birer bilgi niteliğindedir. Popülasyonların sahip olduğu bu önemli çeşitlilik, ıslah çalışmalarında göz önünde bulundurulmalı, çeşitliliğin yüksek olduğu popülasyonların programlara dahil edilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Phlomis chimerae is an endemic species in the province of Antalya, belonging to the Lamiaceae family, which includes medicinal and aromatic species due to its intense essential and aromatic oil (essentials, essential oils) contents. The aim of this study; The aim of this study is to characterize the morphological, ecological, edaphic characteristics among the populations and to determine the reproduction techniques in order to reveal the ornamental plant potential and the possibilities of use in the landscape of the endemic Phlomis chimerae (Lamiaceae) species, which is naturally distributed in the flora of Antalya.
According to the findings obtained, it was determined that there were significant differences between populations in terms of many morphological features. Having such a narrow distribution area, it is considered an advantage of the species to have variation in terms of morphological characters among its populations, and it is thought to be a reserve that will support selection studies that form the basis of future breeding studies. When we consider the results regarding leaf and flower characteristics as a whole It was determined that individuals belonging to the, Adrasan, Ulupınar and Olympos populations had larger flower spikes. It is understood that the individuals with the most delicate leaf texture among the populations are located in Alacasu and the individuals with delicate flower structure in Düzlerçamı. In particular, UL2 and OL5 individuals differ from all other individuals in terms of morphological characters. It is among the results obtained that as the amount of clay, phosphorus and potassium in the growing medium increases, the species expands its distribution area and tends to lengthen the plant. All these results are very important for the cultivation/cultivation of the species, and are guiding information for the fertilization programs to be carried out. This important diversity of populations should be taken into consideration in breeding studies, it is recommended to include populations with high diversity in programs.