Alkol bağımlılığında benlik tanımlayıcı anıların karakteristik özellikleri
Characteristics of self-defining memories in alcohol dependence
Yazar: MERVE VATANSEVER
Danışman: PROF. DR. İNCİ İLHAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Alkol bağımlılığı = Alcohol dependents ; Alkol içme = Alcohol drinking ; Alkolizm = Alcoholism ; Bellek = Memory ; Benlik kavramı = Self concept ; Benlik tanımlayıcı anı = Self-defining memory ; Otobiyografik bellek = Autobiographical memory

Özet:
Alkol bağımlılığı, süreç içinde yaşanan kayıplarla birlikte geriye dönük anılar üzerine işlevsel olmayan biçimde çarpıtmaların gözlenebildiği bir durumdur. Benlik bilgisine ulaşmak için otobiyografik belleğin bir parçası olan benlik tanımlayıcı anılar üzerinde çalışılması bu anlamda büyük önem kazanmaktadır. Bu araştırmanın amacı alkol bağımlılığında benlik tanımlayıcı anıların karakteristik özelliklerini karşılaştırmalı olarak incelemektir. Araştırmanın bir diğer amacı otobiyografik bellek işlevleri, benlik saygısı ve depresif belirtiler açısından alkol bağımlılığı olan ve olmayan bireyler arasındaki farkları ortaya koymak ve bu değişkenler arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırmanın örneklemi 65 katılımcıdan oluşmaktadır. Alkol bağımlılığı olan 5 erkek katılımcı araştırmayı yarıda bırakmıştır. Böylelikle, alkol bağımlılığı olan grup, Ankara Üniversitesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'nın Alkol Bağımlılığı Birimi'nden alkol bağımlılığı tanısı konmuş 30 erkek hastadan oluşmaktadır. Karşılaştırma grubu ise cinsiyet, yaş ve eğitim düzeyi açısından araştırma grubuna eşleştirilmiş 30 erkek katılımcıdan oluşmaktadır. Her iki gruba Demografik Bilgi Formu, Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MOBİD) uygulanmış, ardından Benlik Tanımlayıcı Anı görevine göre üç anı, ek olarak yakın çevrenin anlattığı bir anı yazmaları istenmiştir. Karşılaştırma grubuna, alkol kullanım sorunu olabilecek kişileri ayırt edebilmek için KESİ Anketi verilmiştir. Daha sonra her iki gruba Beck Depresyon Envanteri (BDE), Yale-Brown Obsesif Kompulsif İçme Ölçeği (YBOKİÖ-araştırma grubu için), Otobiyografik Bellek İşlevleri Ölçeği (OBİÖ) ve Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ) uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre alkol bağımlılığı olan erkeklerin benlik tanımlayıcı anıları daha genel, olumsuz duygudurumu daha yüksek, olumsuz duygu yoğunluğu fazla, ilişki ve alkol içerikli anıları daha fazla, başarı içeren anıları daha az ve ilişkisel benlik temsilleri daha fazladır. Alkol bağımlılığı olan erkeklerin olmayanlara göre depresif belirti düzeyleri yüksek, benlik saygısı ve duygudurum düzenlemeleri daha düşüktür. Her iki grupta benlik saygısı arttıkça depresif belirti düzeyi azalmaktadır. Sadece ikinci anılarında olumsuz duygudurum ve ilişkisel benlik temsili içeren anılara sahip alkol bağımlılığı olan erkeklerin benlik saygısı puanları düşüktür. Olumsuz duyguların yoğunluğu, duygu düzenlemede güçlükler, benlik saygısında azalma gibi benlikle ilgili boyutlar, alkol bağımlılığında karşılaşılan ve tedaviyi zorlaştırabilen durumlardır. Alkol bağımlılığında benlik kavramının kişinin önem atfettiği diğer kişiler üzerinden tanımlanması, kişilerarası ilişkileri ve bu ilişkilere dayanan duygudurumu önemli hale getirmektedir. Duygudurum düzenleme becerilerinin önemi, kişilerarası ilişkilerde yaşanan çatışma ve zorluklar, geçmişteki olumsuz olayların genel olarak hatırlanması, alkol bağımlılığı müdahale programları ve tedavi süreçleri açısından ele alınması ve üzerinde çalışılması gereken alanlar olarak dikkat çekmektedir.

Abstract:
Alcohol dependence is a condition in which non-functional distortions can be observed in retrospective memories as well as losses in the process. It is important to study self-defining memories as part of autobiographical memory in reaching self-knowledge. The aim of the study is to examine the characteristics of self-defining memories in alcohol dependence comparatively. Another aim of the study is to reveal the differences between individuals with and without alcohol dependence in terms of autobiographical memory functions, self-esteem, and depressive symptoms and to examine the relationships between these variables. The sample of the study consists of 65 participants. Five male participants with alcohol dependence dropped out of the study. Thus, the alcohol-dependent group consists of 30 male patients diagnosed with alcohol dependence from the Alcohol Addiction Unit of the Department of Mental Health and Diseases of Ankara University. The comparison group consists of 30 male participants matched to the research group in terms of gender, age, and education level. Demographic Information Form and the Montreal Cognitive Assessment Scale (MOCA) were applied to both groups, and then they were asked to write three memories according to the Self-Defining Memory task, plus one memory told by their immediate circle. CAGE Questionnaire was used to distinguish people who may have alcohol use problems in the comparison group. Afterward, Beck Depression Inventory (BDI), Yale-Brown Obsessive Compulsive Drinking Scale (YBOCS-hd-for the research group), Autobiographical Memory Functions Scale, and Rosenberg Self-Esteem Scale (RBSS) were applied to both groups. According to the results of the research, men with alcohol dependence have more general self-defining memories, higher negative mood, more negative emotional intensity, more memories of relationships and alcohol content, fewer memories of success, and more relational self-representations. Men with alcohol dependence reported that they felt more guilty than the comparison group in the memories told by the immediate circle. Men with alcohol dependence have higher levels of depressive symptoms, and lower self-esteem and emotion regulation. As self-esteem increases in both groups, the level of depressive symptoms decreases. Men with alcohol dependence, who only have memories of negative emotion and relational self-representation in their second memories, have low self-esteem scores. Self-related dimensions such as the intensity of negative emotions, difficulties in emotion regulation, and decreased self-esteem are the conditions encountered in alcohol dependence that can complicate the treatment. In alcohol dependence, the definition of self-concept through significant others makes interpersonal relationships and the emotions based on these relationships important. The importance of emotion regulation skills, conflicts and difficulties in interpersonal relationships, general recall of negative events in the past, alcohol addiction intervention programs, and treatment processes draw attention as areas that need to be addressed and studied.