Savunma biçimleri ve mutluluk arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracı rolünün yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmesi
Examining the mediating role of psychological resilience in the relationship between defense mechanisms and happiness using structural equation modeling
Yazar: ÖZGE TATAR
Danışman: PROF. DR. GÜLŞAH SEYDAOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics

Özet:
Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) çok sayıda analizi aynı anda gerçekleştirebilen, gözlenebilen değişkenlerin yanı sıra gizil değişkenlerin de modele dahil edildiği, birden çok bağımlı ve bağımsız değişkenin bulunduğu kompleks araştırma modellerinde araştırmacıya oldukça avantaj sağlayan çok değişkenli istatistik bir yöntemdir.  Bu araştırmanın amacı ergenlerin savunma mekanizmaları ile mutluluk düzeyleri arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlıklarının aracı rolünün YEM ile incelenmesidir. Araştırmada lisede öğrenim gören 15 ve 18 yaşları arasında 392 öğrenciden toplanmış bir veri seti kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak geliştirilen Kişisel Bilgi Formu, Savunma Biçimleri Testi (SBT-40), Oxford Mutluluk Ölçeği-Kısa Formu (OMÖ-K) ve Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği Kısa Formu (KPSÖ) kullanılmıştır. Çalışmanın veri analizinde AMOS 20 ve Hayes Process Macro v.4.2 kullanılmıştır. Araştırmada YEM'in ilk basamağı olan ölçüm modeli test edildikten sonra ampirik modele bağlı olarak 3 yapısal model kurulmuştur. İlk modelde olgun savunma biçimleri (OSB) ile mutluluk arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracı etkisine bakılmış ve OSB'nin mutluluk üzerinde olumlu bir etkisi olduğu, psikolojik sağlamlığın da bu etkiyi arttırdığı görülmüştür. İkinci modelde nevrotik savunma biçimleri (NSB) ile mutluluk arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracı etkisine bakılmış ve NSB'nin mutluluk üzerindeki azaltıcı etkisi olduğu görülmüş, psikolojik sağlamlığın ise bu olumsuz etkiyi azalttığı belirlenmiştir. Son modelde immatür savunma biçimleri (ISB) ile mutluluk arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracı etkisine bakılmış ve NSB'ye benzer olarak ISB'nin de mutluluk üzerinde negatif bir etkisinin olduğu, psikolojik sağlamlığın ise bu negatif etkiyi azalttığı belirlenmiştir. Sağlık alanında bir araştırmada kullanılan çok sayıdaki ölçekler arasındaki nedensel ve yapısal ilişkinin belirlenmesinde, ikili analizler yerine bu ölçekler arasındaki çoklu ilişkiyi modellemede kullanılan ikinci nesil istatistik analiz yöntemi yapısal eşitlik modellemesinin (YEM), gözlemlenen ve gizil değişkenlerin ilişkilerini, aracılık etkisini ortaya koyan daha açıklayıcı bir araç olduğu izlenmektedir.

Abstract:
Structural Equation Modeling (SEM) is a multivariate statistical method that allows researchers to perform multiple analyses simultaneously. It includes both observed variables and latent variables in complex research models with multiple dependent and independent variables. The aim of this study is to examine the mediating role of psychological resilience in the relationship between adolescents' defense mechanisms and their level of happiness using SEM. In the study, a data set collected from 392 high school students between the ages of 15 and 18 was used. The data collection tools used in the study are the Personal Information Form, Defense Style Test (DST-40), Oxford Happiness Scale-Short Form (OHSS), and Brief Psychological Resilience Scale-Short Form (BPRS-SF). AMOS 20 and Hayes Process Macro v.4.2 were used for data analysis. After testing the measurement model, which is the first step of SEM, three structural models were constructed based on the empirical model. In the first model, the mediating effect of psychological resilience on the relationship between mature defense mechanisms (MDM) and happiness was examined, and it was found that MDM has a positive effect on happiness, and psychological resilience enhances this effect. In the second model, the mediating effect of psychological resilience on the relationship between neurotic defense mechanisms (NDM) and happiness was examined, revealing that NDM has a diminishing effect on happiness, while psychological resilience mitigates this negative effect. In the final model, the mediating effect of psychological resilience on the relationship between immature defense mechanisms (IDM) and happiness was examined, demonstrating that IDM has a negative effect on happiness, whereas psychological resilience reduces this negative effect. These results show that the second generation statistical analysis method, structural equation modeling (SEM), which is used to determine the causal and structural relationship between a large number of scales used in a research in the field of health. And to model the multiple relationships between these scales instead of pairwise analyses, reveals the relationships of observed and latent variables, and the mediation effect, shows that it is a more explanatory tool.