Edebiyat kanonları dışında kalmış bir yazar: Abdülhak Şinasi Hisar /
Yazar: RECEP SAĞIROĞLU
Danışman: PROF. DR. CEMAL SAKALLI
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Abdülhak Şinasi Hisar, edebi hayatına II. Meşrutiyet döneminde başlamış ve Milli Mücadele Dönemi'nden Cumhuriyet Dönemi'ne kadar roman, eleştiri, şiir, hatıra ve hikâye gibi farklı türlerde eserler vermiştir. Bu üç dönemde de edebiyat dünyasında yazılarıyla etkin olan Abdülhak Şinasi Hisar'ın edebiyat tarihlerinde "geçmişe takılı kalmış bir edebi kişilik" olarak değerlendirildiği ve herhangi bir edebiyat kanonuna, örneğin milli edebiyat, cumhuriyet, memleket, modern, realist, gibi kanonlara dâhil edilmediği görülmektedir. Edebi tür bakımından Hisar'ın kurgusal yapıtlarının roman mı hikâye mi olduğu yönündeki tartışmalar, yazarın eserlerinin bir bakıma tür bakımından da "ortada" kalmasına sebep olmuştur.  
Bu çalışmada Türk edebiyatı tarihinde A. Şinasi Hisar'ın alımlanmasında belirleyici olmuş ve günümüze kadar etkisini sürdürmüş olan eleştiriler, yorumlar, değerlendirmeler, görüşler ele alınmış, alımlama tarihi açısından değerlendirilerek, bir alımlama tarihi çerçevesi oluşturulmaya çalışılmıştır. Okur odaklı ve edebiyat sosyolojisi açısından yürütülen bu çalışmanın amacı A. Şinasi Hisar'ın yazarlığına ve romancılığına ilişkin değerlendirmelerin, eleştirilerin, yorumların ne ölçüde edebi, ne ölçüde ideolojik, ne ölçüde biyografik olduğunu ortaya çıkarmak, görüşlerin ve eleştirilerin gerekçelerini bir araya getirerek Hisar'ın edebiyat tarihi kanonları içerisine neden dâhil edilemediğini, diğer bir deyişle, ortada kaldığını belirginleştirmektir. Okur odaklı olarak yürütülen alımlama tarihi, okurun okuma perspektifini, değerlendirmelerini ve eleştirilerini, okurun bilincini, zamanın ve tarihin bilinciyle uyumunu gözeterek ilerler. Anılan yaklaşımla yürütülen bu çalışmada A. Ş. Hisar'ın kurgusal yapıtları üzerine yapılan ilk olumsuz değerlendirmelerin, değerlendirme yapan edebi şahsiyetlerin, onların edebiyat kamuoyundaki ağırlıklarının, daha sonraki yıllarda ise biyografik okumaların, edebi realizm ideolojisinin ve memleket edebiyatı kanonu idealizminin A. Ş. Hisar'ın yapıtlarının alımlanışında belirleyici rol oynadığı görülmüştür.

Abstract:
Abdülhak Şinasi Hisar started his literary life in II. Monarch Period, and he continued his literary career in Independence War Period and Republic Period and also he wrote in many literary genre such as novel, critic, poetry, memory, story. And three of above mentioned these periods in literature histories mentioned about Abdülhak Şinasi Hisar such as "his literary personality is stuck in the past". And it seems that A. Şinasi Hisar evaluated without in any literary canons for example: nationalist, country, modern, realist. On the other hand there are discussions about Hisar's fictional works that are these works novel or story, and these aproaches are seems to decisive about A. Şinasi Hisar's literary position as a "neutral".
In this study focus on decisive factors about A. Şinasi Hisar's reception in Turkish literature history and it seems that above mentioned factors have been decisive until today such as critics, assesments, interpretations, views and by this study these elements evaluated in reception historical perspective. Also in accordance with reception history and its methods by this study trying to put forward form a frame for reception history. The purpose of his study is that make it clear about critics of A. Şinasi Hisar's literatural place as an author, a writer and a novelist in terms of reader oriented literary theory and literatural sociology. And also our aim make it clear that how these mentioned elements are related to literary, ideologic, personal or biographic and then this puting these decisive interpretations together for why he can't evaluated in any historical literary canons by critics. In another words why critics are evaluated his position as a neutral or without any canon. Reader oriented studies are working together with readers experience performance, perspective, evaluations and critics of readers, readers' consciousness and historical consciosness in harmony with each other these elements. This study working with above the mentioned methods concluded that decisive factors about A. Şinasi Hisar's fictional works are related with these works' first negative critics, their literary personalities, and their priority of literary public opinion and also it seems clear about Hisar's literary position that mentioned literary critics and their methods such as biographical reading, literary realism ant its ideology and idealism of nationalist literary canon.