Müslüman kelamında elçi ve vekil kavramları
The concepties envoy and deputy in the muslim of the theology
Yazar: HARUN ÇAĞLAYAN
Danışman: PROF. DR. AHMET AKBULUT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Din = Religion
Dizin: Elçi = Envoy ; Peygamberlik = Prophethood ; Vekil = Assignee

Özet:
Elçi ve Vekil kavramlarının değerlendirilmesi, bir yönüyle Müslüman geleneğinin Sünnet'e bakış açısının yeniden ele alınması iken, diğer yönüyle de Elçi veya Vekil anlaşılmalarının odağındaki peygamber ve onun şahsında peygamberliğin, Tanrı ve nisanlar nazarındaki konumunun irdelenmesi demektir. Bu çalışmada, Elçi ve Vekil kavramlarının siyasi, hukuki ve ilmi anlaşılma biçimlerinin islami literatürdeki kullanım tarzlarının değerlendirilmesi ve bu iki kavram arasında var olan ilişkinin ortak ve farklı yünleri incelenerek konu hakkında bir takım çıkarımlara ulaşmak hedeflenmektedir. Peygamberliğin konumu ve mahiyeti etrafında sürdürülen tartışmalarda öne çıkan, dinin doğru bir biçimde anlaşılmasının, anlatılmasının ve uygulanmasının sağlanabilmesi için öncelikli olarak yapılması gereken, peygamberlerin elçilik ve vekalet kapsamında tanrısal özle arasındaki ilişkinin ne olduğunun ortaya konulmasıdır. Peygamberlerin elçi olarak kabulü, insanlığın elçiye takılmaksızın, gelen mesaj üzerinde düşünmeye ve yorumlayarak özgün çıkarımlarda bulunmaya sevk eder. Peygamberlerin vekil olarak kabulü ise, gelen mesajın doğmalaştırılarak, özgün düşünceden uzaklaşamaya sebep olmaktadır. Sünnet, Kur'an'ın yaşamsal bir açılımı olmakla birlikte, yegane açılım biçimi değildir. Sünnet için, Kur'an'ın yaşamsal açılım metodolojisi diyebiliriz. Nitekim elçilerin yapmaya çalıştıkları da buydu. Yani medeniyetlerin olgunlaşma sürecine bir katkı olarak gelen vahyin, anlaşılma sürecinde insanlığa yol göstermekti. Ancak bu süreç maalesef tersine işledi ve sonraları elçiler, vahyin anlaşılmasında merkezi yapı taşları olmaktan uzaklaştırılıp, vahyin kendisi gibi algılanmaya başlandılar. Oysa yapılması gereken, vahyin anlaşılmasında ve uygulanmasında elçileri örnek olarak kabul etmekti Sünnet'in, Kur'an'ın anlaşılmasında sadece bir örnek veya en önemli örnek olarak kabul edilmesi ile vahyin yerine geçirilmesi arasında çok ciddi bir nitelik farkının olduğu bilinmektedir. Zira birinci durumda, Sünnet olup bitmiş bir süreç değil, devama kendini vahye göre yenileyen ve zamanın ihtiyaçlarına göre kendini yenileyen bir açılım metodolojisi iken; ikinci durumda, vahyin bilakis kendisi olmaktadır. Elçilik kavramında ara vasıta olarak kullanılan birim sadece bir araçtır. İlişkinin sebep ve sonucu üzerinde her hangi bir etkisinden bahsetmek mümkün değildir. Vekil de bir ara birim iken, aynı zamanda ilişkinin sebep ve sonuçlan üzerinde taraflardan biri gibi davranmasına bağlı olarak yan yarıya etkin konumdadır. Vekilin taraflar arasındaki ilişki de bir tarafın yerine geçiyor olması, bir yerde temsil ettiği asıl gibi davranma ve karar verebilme yetkisine sahip olduğunun da bir göstergesidir. Yani Elçilik kavramında ara birim olmak, asıl adına elçiliğin silinerek yok olması iken; Vekillik kavramında ara birim olmak, tam aksine vekil adına asılın silinerek yok olması sonuçlarını doğurur. Şu halde Elçilik kurumunun ilişki biçiminde hiçbir etkinliği ve sorumluluğu yok iken, Vekillik durumunda her türlü yetkinliğin ve sorumluluğun varlığından söz etmek durumundayız. Bu durumda sebebin ve sonucun kendisi olan Vekillik ile, sebebin ve sonucun hiçbir yerinde olmayan Elçilik kavramının bir ilişki biçimi olarak ne denli farklılık arz edeceği açıktır. Şu halde elçiler, Allah adına hükümler koymaya yetkili kişiler değil, Allah'tan aldıktan hükümleri insanlara bir şeyler eksiltip katmadan olduğu gibi aktaran kutsal bir vazifeyle yükümlü değerli insanlardır.

Abstract:
The exemine of the concepts Envoy and Deputy is both again take point of view for muslim tradition to The Sunnah ( The Sunnah is sayings and doings of the Prophet Muhammad, which form a hasis for much of Islamic Law ) and the prophethood which, is focus to give meaning of Envoy or Deputy, is investigating in mentality for god and person. In this study, intented to explanation political, legal, scientifical interpret style of the concepties Envoy and Deputy in using form of the islamic books and articles. And again aimed to statement and to have an idea about a point partner between two concepts. There is a important matter in argument about location and content of the prophethood. For the religion knowing, transfering, putting into pratice with a correct manner must do as before all else, to disclosure prophet's ammbassador and ministry. Even if to appropriate as Envoy for prophet, humanity guide to finding original opinion and way of thinking on arriving messages without to sink into fanaticism ; to appropriate as Envoy for prophet, cause decline broad minded. The Sunnah is a pratical expansion of the Qur'an. However it is not a unique expansion. The Sunnah may be called, pratical progress for methodology of the Qur'an. Ambassadorship was straining it. Namely they to make way for to give a meaning to islamic process. As a matter a fact the messages of the god channel communities to improvement and goodness. Unfortunately after prophet or envoy this process started to go wrong. Prophethood is removed their essential mission to very distant and it is accepted as inspration divine. But this is to fall into error. Envoy must be a example in religion's comprehension and transfering to life. The Sunnah is only a example or a important example in adopt of the Qur'an, It is not in situation a of the inspration. Because the Sunnah isn't come to an end a process, it is always renew according to verse of the Qur'an. Renovate of the Sunnah is a declination methodology in respect of requirements of age. Envoy is only a tool that using as mediator unit in concept Embassy. There is not effect of the envoy in cause result of relation. Also Deputy is a mediator unit but it effects in cause result of relation. Because Deputy behave as origin position. It can make a decision in place of origin. Namely to be mediator unit in concept Embassy, envoy is absent that wipe for origin; but to be mediator unit in concept Deputy, origin absent that wipe for agent. +So there isn't embassy association's responsibility in style. In addition to this deputy association have all authority and responsibility. Then There is a important and clear difference as a form relation Deputy that to be itself of cause and result between Envoy that absent for cause and result. In that case, Envoy is not a person who is competent with The God's authority, is esteemed person that communicates to society without decrease and increase anything from reaching messages. a.v.,^»^^g%