Dismenore yaşayan kadınlarda farklı egzersiz türlerinin menstrüel ağrıya etkisinin beyin hemodinamikleri açısından incelenmesi
Investigation of the effect of different exercise types on menstrual pain in women with dysmenorrhea in terms of cerebral hemodynamics
Yazar: BUKET ŞERAN
Danışman: PROF. DR. NECİP FAZIL KİSHALI ; DOÇ. DR. GAMZE NUR CİMİLLİ ŞENOCAK
Atatürk Üniversitesi / Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology ; Spor = Sports

Özet:
Amaç: Dismenore, kadınların yaşam kalitesini olumsuz etkileyen yaygın bir sağlık sorunudur. 
Geleneksel tedavi yöntemleri farmakolojik yaklaşımlara dayansa da yan etki riskleri nedeniyle 
alternatif çözümler önem kazanmaktadır. Egzersiz, doğal ve yan etkisiz bir yöntem olarak 
dismenore semptomlarının yönetiminde etkili bir alternatif sunmaktadır. Bu çalışmada, 
dismenore yaşayan kadınlarda farklı egzersiz türlerinin menstrüel ağrı üzerindeki etkileri beyin 
hemodinamikleri açısından değerlendirilmiştir.
Yöntem: Katılımcılar 12 hafta boyunca düzenli olarak gruplarında bulunan egzersizleri 
yapmışlardır. Egzersiz programlarının başlangıcında ve tamamlanmasının ardından, 
katılımcıların menstrüel ağrı düzeyleri Görsel Analog Skala (VAS) ve Menstrüasyon Semptom 
Ölçeği (MSÖ) kullanılarak değerlendirilmiştir. Pilot çalışma sonuçlarına dayanarak, kadınların 
en ağrılı menstrüasyon günlerinde beyin hemodinamik yanıtlarını incelemek amacıyla 
fonksiyonel yakın kızılötesi spektroskopi (fNIRS) ölçümleri gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Ön test ve son test sonuçları, her iki grupta da VAS ve MSÖ açısından anlamlı 
iyileşmeler olduğunu göstermiştir (p<0,05). Ayrıca, egzersiz programının ardından her iki 
grupta da prefrontal korteksin işlevsel aktivitesinde anlamlı bir düşüş kaydedilmiştir (p<0,05), 
Özellikle kuvvet egzersizleri uygulayan grupta ağrı düzeylerinde belirgin bir azalma 
gözlenmiştir. Bu da egzersizlerin beyin hemodinamikleri üzerinde ağrıyı iyileştirici bir etki 
sağladığını göstermektedir.
Sonuç: Bu çalışma, germe ve kuvvet egzersizlerinin dismenore yaşayan kadınlardaki menstrüel 
ağrı ve semptomlar üzerinde anlamlı iyileşmeler sağladığını ortaya koymuştur. Hem VAS hem 
de menstrüasyon semptom ölçeği sonuçları, her iki grupta da belirgin bir iyileşme gösterirken, 
egzersizlerin ağrı şiddetini azaltırken prefrontal korteksin işlevsel aktivitesini olumlu yönde 
etkilediği gözlemlenmiştir. Bu bulgular, egzersizlerin dismenore tedavisinde farmakolojik 
olmayan etkili bir müdahale olarak değerlendirilebileceğini ve bu tür egzersizlerin, 
farmakolojik tedavilere alternatif veya destekleyici bir seçenek olarak dismenore yaşayan 
kadınlara önerilebileceğini göstermektedir.

Abstract:
Purpose: Dysmenorrhoea is a common health problem that negatively affects the quality of life 
of women. Although traditional treatment methods are based on pharmacological approaches, 
alternative solutions are gaining importance due to the risks of side effects. As a natural and 
side-effect-free method, exercise offers an adequate alternative to managing dysmenorrhoea 
symptoms. In this study, the effects of different exercise types on menstrual pain in women 
with dysmenorrhoea were evaluated in terms of cerebral haemodynamics.
Method: Participants performed the exercises in their groups regularly for 12 weeks. At the 
beginning and after the completion of the exercise programmes, participants' menstrual pain 
levels were assessed using the Visual Analogue Scale (VAS) and the Menstrual Symptom Scale 
(MSS). Based on the results of the pilot study, functional near-infrared spectroscopy (fNIRS) 
measurements were performed to examine the brain haemodynamic responses of women during 
the most painful menstrual days.
Findings: The pre-test and post-test results showed that both groups showed significant 
improvements in VAS and MSI (p<0.05). In addition, a substantial decrease in the functional 
activity of the prefrontal cortex was recorded in both groups after the exercise programme 
(p<0.05), and a significant reduction in pain levels was observed mainly in the group that 
performed strength exercises. This suggests that the exercises have a pain-amicating effect on 
cerebral haemodynamics.
Result: This study demonstrated that stretching and strength exercises significantly improved 
menstrual pain and symptoms in women with dysmenorrhoea. While both VAS and menstrual 
symptom scale results showed a significant improvement in both groups, the exercises 
positively affected the functional activity of the prefrontal cortex while reducing pain intensity. 
These findings suggest that exercise can be an effective non-pharmacological intervention in 
treating dysmenorrhoea. Such exercises can be recommended to women with dysmenorrhoea 
as an alternative or supportive option to pharmacological treatments.