Diyarbakır ili pamuk üretim alanlarında görülen bitki koruma sorunlarının çözümünde çiftçilerin bilgi düzeylerinin belirlenmesi
Determining the knowledge level of farmers in solution of plant protection problems in cotton production areas in Diyarbakir province
Yazar: MEHMET GÜLMEZ
Danışman: DOÇ. DR. ÇETİN MUTLU
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Bitki koruma = Plant protection ; Diyarbakır = Diyarbakır ; Kimyasal mücadele = Chemical control ; Pamuk = Cotton ; Üreticiler = Producers

Özet:
Diyarbakır ili Türkiye'nin en önemli lif pamuk üretim alanları içerisinde ilk sıralarda gelmektedir. Pamuk Türkiye için önemli ihraç ürünlerinden biri olmasının yanı sıra Diyarbakır ilinin bulunduğu Güneydoğu Bölgesinin de en önemli geçim kaynaklarından biridir. Sulu tarım sisteminin önemli bitkilerinden biri olan pamuk tarımında sürdürülebilirliğin sağlanmasında kimyasal kullanımında bilinçli davranışa sahip üretici en önemli etkenlerden biridir. Pamuk tarımında kullanılan kimyasalların içerisinde hastalık, zararlı ve yabancı ot mücadelesinde kullanılan tarım ilaçları önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışma ile Diyarbakır ilinde pamuk tarımı ile uğraşan üreticilerin tarımsal mücadele davranışları ve bu davranışların oluşmasında etkili faktörler araştırılmıştır. Bu kapsamda Diyarbakır ilinde önemli pamuk tarımı yapılan bölgeler Gayeli Örnekleme Yöntemi ile seçilmiştir. Bu kapsamda Bismil, Çınar ve Yenişehir ilçelerindeki pamuk tarımı ile uğraşan üreticiler çalışmanın ana popülasyonunu oluşturmuştur. 2020 yılı Çiftçi Kayıt Sistemine göre her ilçede faaliyet gösteren pamuk üreticilerinin %10'u seçilmiş olup toplam 264 üretici ile yüz yüze anket soru formları doldurulmuştur. Çalışma sonucunda, pamukta görülen en önemli hastalığın fide kök çürüklüğü olduğu olduğu, bunu takiben zararlılardan özelikle yeşilkurt, dikenlikurt ve bitki tahtakurularının en çok karşılaşılan zararlılar olduğu kayıt edilmiştir. Üreticilerin %60'nın tarım ilaçlarını almış olduğu ilaç bayisinin tavsiyesine göre kullandığını belirtirken, %83.7'sinin ilaçların tavsiye edilen doza uygun kullandığını beyan etmiştir. Ayrıca üreticilerin %46'sının tarım ilaçlarını kullandıktan sonra boş ambalajları toplayıp çevreye attığı belirlenmiştir.  Sonuç olarak, özellikle Diyarbakır ili ve pamuk üretimi yapılan bölge illerinde üreticileri tarım ilaçları konusunda bilinçlendirmeye yönelik çalışmaların arttırılması ve kimyasal mücadeleye alternatif etkili yöntemler konusunda bilgilendirilmesinin gerekli olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Cotton is an important fiber crop in Turkey and Diyarbakır is ranked first in terms of cotton production areas in the country. Cotton crop, in addition to being one of the important export products, is an important source of livelihood for the inhabitants of Diyarbakır province located in the southeastern Anatolia region of Turkey. Cotton is an important crop in irrigated agriculture and a producer with a conscious behavior towards the use of chemicals is one of the most important factors ensuring sustainable cotton production. Pesticides used to control diseases, pests and weeds occupy an important place among the chemicals used in cotton production. This study determined the behaviors of producers engaged in cotton farming towards agricultural practices in Diyarbakır province. Furthermore, the factors affecting these behaviors were investigated. Purposeful Sampling Method was used to select the most important cotton production regions in the province. The cotton producers in Bismil, Çınar and Yenişehir districts formed the main population of the current study. According to Farmer Registration System in 2020, 10% of the total cotton producers were selected in each district, and face-to-face survey questionnaires were filled from 264 producers. As a result of the study, it was determined that the most important disease of cotton is the seedling root rot disease, followed by the pests especially cotton bollworm, spiny cotton bollworm and lygus bugs are the most common pests. While it was determined that 60% of the producers used the pesticides according to the recommendations of the pesticide dealer from which they bought them, 83.7% of them declared that they used the pesticides in accordance with the recommended dosage. In addition, it has been determined that 46% of the producers throw the empty packages into the environment after using pesticides. It was concluded that it is necessary to increase the awareness of the producers about pesticides in cotton production in and to inform the producers about effective alternative pest management methods especially in Diyarbakır province as well as in other cotton production provinces in the region