Nâkâm Divanı: İnceleme-tenkitli metin
Nâkâm Divani: Textual analysis-critisize text
Yazar: ASLI MERT
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN AKKAYA
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Gazeller = Ghazals ; Manzumeler = Poems ; İsmail Nakam = İsmail Nakam ; Şiir = Poem

Özet:
Eski Türk edebiyatının hemen hemen son eserlerinin verildiğini söyleyebileceğimiz XIX. asırda yetişmiş bir şair olan İsmail Nâkâm, hakkında yalnızca Tuhfe-i Nâilî'de bilgi bulunan, son dönem Osmanlı divan şairlerindendir. Ancak bu kaynakta da hayatı ve eserleri hakkında teferruatlı bir bilgiye rastlanmamakta, divanının tek bir nüshasına işaret edilmektedir. Araştırmalarımız sonucunda şairin Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesi, İstanbul Fatih Millet Kütüphanesi ve Konya Müzesi Kütüphanesi'nde bulunan üç ayrı nüshasına ulaşılmıştır. Çalışmamız sırasında daha önce varlığından haberdar olunmamış iki yeni nüsha ile birlikte, üç nüshanın istinsah tarihleri dikkate alınarak tenkitli metni ortaya konmuştur. Nâkâm hakkında çok kısa bilgiler veren tek kaynakta her ne kadar eserlerine ve şairliğine dair bir malumat bulunmasa da İsmail Nâkâm'ın divanında pek çok nazım şeklinin yer aldığını, ortaya çıkan yeni nüshaların da varlığıyla oldukça hacimli bir divana sahip olduğunu söylemek mümkündür. Klasik Türk edebiyatının belli başlı nazım şekillerden neredeyse tamamına örnek teşkil edebilecek kadar pek çok manzumeye divanında yer veren şair, doğduğu yörenin dil özelliklerini bu manzumelere yansıtmıştır. Gerek gazellerinde, gerek kullandığı diğer nazım şekillerinde dînî tema ve mazmunlara sıkça başvuran şair, bu özelliğine mesned teşkil edecek ifadelere başvurmaktadır. İsmail Nâkâm, kendine mahsus oluşturduğu şiir dilini; manzumeler üzerinde yaptığı kelime oyunlarından, taklidi seslere dayalı ikilemelere ve Arapça-Farsça redifli gazellere varıncaya kadar tatbik etmiş son dönem Osmanlı divan şairlerinden birisidir.Anahtar Sözcükler: Nâkâm, manzume, gazel, divan.

Abstract:
İsmail Nâkâm, grown up in XIX. century in which almost last pieces of Old-time Turkish Literaure are composed, is one of the last period Ottoman divan poets and we can find information about him only in Tuhfe-i Nâilî. However, in this source there is not detailed information about his life and opus and this source indicates only one copy of his divan. Three different copies of poet studies are found after our researches in Yapı Kredi Sermet Çifter Research Library, İstanbul Fatih Millet Library and Konya Museum Library. In our studies including two new copies which have not been previously found, three copies are presented considering the dates they are copied. Despite the only book which gives little information about Nâkâm including none data about his poems and opus, it is possible to say; there are lots of poetry forms in the Divan of İsmail Nâkâm and he has a large divan according to the occurence of new copies. İsmail Nâkâm, who has poems in his divan which can be examples for almost all of the major poetic forms of Classic Turkish Literature, reflected the characteristics of literature of the area he was borned to his poems. Frequently using religion and cliches in both his gazals and the other forms of poetry he performs expressions that can be a basis. İsmail Nâkâm, who performs his peculiar poetry form from word games of poems and mimics of reduplications to Arabic-Persian rhymed gazals, is one of the last period of Ottoman divan poets.Keywords: Nâkâm, poetry, gazal, divan.