1973-2001 Japon dış politikasında Orta Doğu: Enerji ekonomi-politiği
The Middle East in 1973-2001 Japanese foreign policy: Political economy of energy
Yazar: MÜRSEL DOĞRUL
Danışman: PROF. DR. MURAT ÇEMREK
Milli Savunma Üniversitesi / Atatürk Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler ve Bölgesel Çalışmalar Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Asya Pasifik bölgesi = Asia Pacific region ; Enerji güvenliği = Energy security ; Enerji politikaları = Energy policies ; Japonya = Japan ; Orta Doğu = Middle East ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Petrol krizi = Petroleum crisis ; Uluslararası politik ekonomi = International political economy ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu tez, 1973-2001 dönemi Japon Dış Politikasında Orta Doğu'nun önemini Enerji Ekonomi-Politiği perspektifinden açıklayıcı bir nitel yöntem ile örnek olay incelemesi ve zaman analizi yaparak ele almaktadır. Açıklayıcı yöntem ile Ekonomi-Politik bir çerçevesi bulunan Enerji Güvenliği başlığının Uluslararası İlişkiler güvenlik çalışmalarındaki yeri netleştirilmektedir. Barış sever (pasifist) bir ulus olarak tanımlanan Japonya'nın dönem dış politikası Orta Doğu'dan gelen enerji ihtiyacının etkisi ile dönüşmüştür. Bu dönüşüm ile gelen çok yönlülük, Kopenhag Okulu'nun eleştirel güvenlik çerçevesi ile örtüştürülmektedir. Zaman analizi ve örnek olaylar ile 1973-2001 dönemi odağında 1973 OAPEC petrol ambargosu ile başlayan 1979 İran Devrimi, İran-Irak Savaşları ve 11 Eylül Olayları ile son bulan dönemin Japonya dış siyaset serüvenine derin etkileri analiz edilmektedir. Bu dönem, günümüz Japon Dış Politikasının içerikli bir niteliğe bürünmesini sağlamış ve Japonya'nın uluslararası ilişkilerin 'geliştirici devleti' olarak literatüre girmesine katkı sunmuştur. Ancak Japon dış politikasının ana akım iki ekseni olan pasifizm veya militarizme dönüş tartışmalarının bu dönem dış politikasının 'kapsayıcı güvenlik' boyutunu açıklayamadığı görülmüştür. Çünkü, II. Dünya Savaşı sonrası, Japon milli menfaatine risk teşkil eden enerji bağımlılığının etkisi bilinenden çok daha öteye gitmiştir.  Böylece Japonya'nın Orta Doğu bölge ülkeleri ile ilişkileri en önemli müttefiki ABD ile ilişkilerini bile etkiler hale gelmiştir. Bu yeni durum Japon Dış Politikasının Enerji Ekonomi Politiği çerçevesinde üçüncü bir yolu mülahaza ederek açıklanabilmektedir.

Abstract:
This thesis deals with the importance of the Middle East in the 1973-2001 Japanese Foreign Policy from the perspective of the political economy of energy with an explanatory qualitative method, by making a case study and time analysis. The mean of energy security in international relations security studies, which requires a political economy framework, is clarified with the explanatory method. Japan's foreign policy, which is defined as a peace-loving (pacifist) nation, has been transformed by the effect of energy needs from the Middle East. The sophistication that comes with this transformation is matched with the Copenhagen School's critical security framework. The deep effects of the period that started with the 1973 OAPEC oil embargo, the 1979 Iranian Revolution, the Iran-Iraq Wars, and the September 11 Events, on the Japanese foreign policy adventure, are analyzed in the focus of the 1973-2001 period with time analysis and case studies. This period enabled today's Japanese Foreign Policy to give insights and contributed to the entitling of Japan as the 'developer state' of international relations in the literature. However, it was seen that the debates on pacifism or a return to militarism, which are the two main axes of Japanese foreign policy, could not explain the 'comprehensive security' dimension of the foreign policy of this period. Because the effect of energy dependence, which poses a risk to the Japanese national interest, went far beyond what is known after the Second World War. Thus, Japan's relations with the Middle East region countries have even affected its relations with its most important ally, the USA. This new situation can be explained by considering the third approach to Japanese Foreign Policy in the context of the political economy of energy.