Milliyetçilik kuramları ve İbni Haldun
Theories of nationalism and Ibn Khaldun
Yazar: FİGEN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKINCI
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: İbn Haldun = İbn Haldun

Özet:
İbni Haldun, altı yüzyıl önce yazdığı "Mukaddime" eseri ile Umran İlmi, adını taşıyan yeni bir bilim dalını keşfetmiştir. Bu eser, dönemin koşulları içerisinde, tüm zamanlara hitap eden, kavramlarla donatılmıştır. Eserin merkezinde yer alan ve belki de en önemli kavram "Asabiye"dir. İbni Haldun'a göre asabiye, kesin bir tanımı olmayan; ancak toplumun her kademesine nüfuz eden, toplumu bir arada tutan sosyal bağlar ve dayanışmayı ifade eden bir kavramdır. İbni Haldun, aristokrat bir aileden gelmesine rağmen karmaşık kişiliği ve merakı sayesinde zaman zaman çölde yaşayan kabileler arasında da yaşamıştır. Bu süreçte, çöl topluluklarında "Asabiye"nin özellikle kuvvetli olduğunu gözlemlemiştir. İbni Haldun'a göre, bu güçlü asabiye, çöl kabilelerinin kuzeydeki yeşil yerleşkeler olan hadari umranları istila etmelerine olanak tanımıştır. Bu çalışma, günümüz ulus-devletlerinin temellerinin etnisiteler ve milliyetçilik ideolojisi üzerine kurulu olduğunu ele alırken, bu temellerin kabile topluluklarında görülen dayanışma ve cemaat duygusuyla benzerlikler taşıdığını ortaya koymaktadır. Etnisitelerin siyasallaşarak millet haline gelmesiyle bu bağların zayıflaması, tıpkı bedevetlerin hadareti istila etmesi sonucu asabiyetin zayıflamasına benzer bir süreçtir. Çalışmanın amacı, 19.yüzyılda Batı Avrupa'da ortaya çıkan ulus-devlet oluşum süreci ve dinamiklerini, 14. yüzyılda İbni Haldun'un analizlerine konu olan bedevet (çöl toplulukları) ve hadaret (yerleşik devletler) oluşumları ile karşılaştırmalı olarak incelemektir. Bu karşılaştırma, topluluklar arası asabiyet dinamiklerinin tarih boyunca nasıl evrildiğini ve modern ulus-devletlerin yapı taşlarını daha iyi anlamamızı sağlayacaktır. Bu çalışmanın birinci bölümünü teşkil eden, Milliyetçilik ve Milliyetçilik Kuramları bölümünün oluşturulmasında eleştirel literatür taraması yapılmıştır. İbni Haldun ve onun Milliyetçilik Kuramları ile bağlantısının kurulduğu iki ve üçüncü bölümlerde ise nitel araştırma tekniklerinden analiz yöntemi ikincil veri araştırması tekniğine dayalı olarak yapılmıştır. Böylelikle ilgili teknikler çerçevesinde Haldun'un tezleri üzerinde durulup bir taraftan batı kaynaklı literatürün haricinde de benzer konuların çalışıldığı ve batıyı etkilemiş olabileceği iddiası tartışılarak diğer taraftan ise Haldun'un Asabiye Teorisi ile Milliyetçilik Kuramları arasında ki benzerlikler ortaya konulmaya çalışılacaktır.

Abstract:
Ibn Khaldun, with his work "Muqaddimah" written six centuries ago, introduced a new branch of science he called the Science of Human Social Organization. This work, embedded with profound concepts that address all eras, was developed within the context of its time. Central to the text, and perhaps its most significant concept, is "Asabiyyah." According to Ibn Khaldun, Asabiyyah, though lacking a strict definition, refers to the social bonds and solidarity that penetrate every stratum of society and keep it united. Despite his aristocratic background, Ibn Khaldun's complex personality and curiosity led him to live among tribes in the desert at times. During these periods, he noted that Asabiyyah was particularly strong within desert communities. According to Ibn Khaldun, this robust Asabiyyah enabled the desert tribes to invade the northern, verdant settlements known as hadari umran. This study demonstrates that the foundations of modern nation-states are built on ethnicities and the ideology of nationalism, which bear similarities to the solidarity and communal feelings observed in tribal communities. The politicization of ethnicities into nations and the subsequent weakening of these bonds mirror the process where the weakening of Asabiyyah followed the Bedouins' invasion of the settled states. This study aims to conduct a comparative analysis of the formation process and dynamics of nation-states in 19th-century Western Europe with the formations of bedouin (desert communities) and hadarat (settled states) that Ibn Khaldun analyzed in the 14th century. This comparison will help us understand how the dynamics of Asabiyyah among communities have evolved throughout history and the building blocks of modern nation-states. A critical literature review was conducted in the creation of the Nationalism and Theories of Nationalism section, which constitutes the first part of this study. In the second and third chapters, where the connection with Ibn Khaldun and his Theories of Nationalism is established, the analysis method, one of the qualitative research techniques, was made based on the secondary data research technique. Thus, within the framework of relevant techniques, Haldun's theses will be emphasized, and on the one hand, the claim that similar subjects have been studied outside the western literature and may have influenced the West will be discussed, and on the other hand, the similarities between Khaldun's Asabiyyah Theory and Nationalism Theories will be tried to be revealed.