Tek böbrekli çocuk hastalarda böbrek fonksiyonları ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of kidney functions and related factors in children with solitary functioning kidney
Yazar: RABİA GÜNDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. ELİF ÇOMAK
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Akut böbrek hasarı = Acute kidney injury ; Antikolesteremik ajanlar = Anticholesteremic agents ; Böbrek = Kidney ; Böbrek fonksiyon testleri = Kidney function tests ; Glomerüler filtrasyon hızı = Glomerular filtration rate

Özet:
Fonksiyon gören tek böbrekli çocuk hastalar artmış hipertansiyon ve albüminüri nedeni ile ileri yaşamlarında kronik böbrek hasarı açısından risk altındadırlar. Bu araştırmanın amacı fonksiyon gören tek böbrek nedeni ile takipli çocuk hastaların böbrek fonksiyonları ve ilişkili risk faktörlerinin değerlendirilmesi, bu çocuklarda klinik özelliklerin, proteinüri ve hipertansiyon sıklığının incelenmesi, etyolojik nedenlerine göre sınıflanan hasta gruplarının ilişkili komplikasyonların görülme sıklığı açısından değerlendirilmesidir.
Çocuk Nefroloji Polikliniğimizde fonksiyon gören tek böbrek nedeni ile izlemi olan hastalar araştırmaya dahil edildi. Hastaların tıbbi kayıtlarından BUN, serum kreatinin, sistatin C, GFH, sistatin C ve kreatinin temelli GFH ve 6 aylık, 1 yaş, 3 yaş, 5 yaşındaki serum kreatinin, sistatin C, GFH düzeyleri değerlendirildi. Hastalar etyolojik nedenlerine göre doğumsal (primer) ve edinilmiş (sekonder) nedenli fonksiyon gören tek böbrek grupları olmak üzere 2 alt grupta incelendi. Araştırmaya dahil edilen hastalar toplamda dört gruba ayrıldı. Primer fonksiyon gören tek böbrek grubu tek taraflı renal agenezi (URA) ve multikistik displastik böbrek (MKDB) hastalarından oluşmakta idi. Sekonder fonksiyon gören tek böbrek grubuna ise ek anomali nedeni ile nonfonksiyonel tek böbrek (12), ek ürolojik anomali - travma nedeni ile nefrektomili tek böbrek (20) hastaları dahil edildi.
Çalışmaya dahil edilen 206 hastanın 125'i (%60,7) erkek, 81'i (%39,3) kız; hastaların ortalama yaşı 9,36±5,27 yıl, izlem süresi 56,14±46,52 ay idi.
20 hastada GFH <60 ml/dk/1.73 m2 (%11,5), 25 hastada geniş GFH <60 ml/dk/1.73 m2 (%14,4), 32 hastada (%15,5) hipertansiyon, 22 hastada (%11,5) hiperfiltrasyon, 22 hastada (%10,7) proteinüri, 49 hastada (%23,8) renoprotektif ilaç kullanımı ve 143 hastada (%69,8) kompansantrik hipertrofi, %32,5'inde anemi saptandı.
GFH <60 ml/dk/1.73 m2 olan 20 hasta idi, FTB grupları arasındaki fark anlamlı değildi (p=0,344, p=0,561). Renoprotektif ilaç kullanımı ve kompansatuar hipertrofi görülme sıklığının sekonder FTB grubunda daha fazla olduğu görüldü (p<0,05).
Tek taraflı renal agenezisi olan hastalar ile Multikistik displastik böbrek hastaları karşılaştırıldığında GFH ve genişletilmiş GFH değerleri arasında istatistiksel olarak farklılık saptanmadı (p>0,05). Renal agenezisi olan hastalarda Multikistik displastik böbreği olan hastalara göre hipertansiyon görülme yüzdesi daha yüksekti (p=0,011).
Renal agenezi hastalarının %33,3'ünde ve multikistik displastik böbrek hastalarının %35,7'sinde vezikoüreteral reflü gözlenmiştir. Üreteropelvik darlık renal agenezi hastalarının %16,7'sinde ve MKDB hastalarının ise %28,6'sında tespit edilmiştir. Renal agenezi ve MKDB hastalarının 6 aylıkken, 1 yaş, 3 yaş, 5 yaşındaki tüm zamanlarda kreatinin, GFH ve sistatin C ölçümleri karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir (p>0,05).
Renal hasar olan hastalarda ek ürolojik anomali varlığı, prematürite, İYE öyküsü, hiperürisemi görülme yüzdesinin ve doğum ağırlığı <2500 gr olma yüzdesinin olmayanlara göre istatistiksel olarak daha yüksek olduğu görüldü (p<0,05).
Tek değişkenli analizde erkek cinsiyet, primer FTB grubu olma, ek ürolojik anomali varlığı prematüre doğum, İYE öyküsü, hiperürisemi varlığı, doğum ağırlığı <2500 gr olması renal hasar oluşumu ile ilişkili bulunmuştur. Ancak çok değişkenli analizde sadece hiperürisemi ve prematüritenin [OR: 3,026 GA: 1,103-8,303] renal hasar ile ilişkili olduğu görülmüştür.
Araştırmada yer alan hastaların ilk beş yıldaki böbrek fonksiyonlarının seyri değerlendirildiğinde 6. ay, 1. yıl ve 5. yıl kreatinin, sistatin c ve GFH değerlerinde istatistiksel olarak anlamalı bir azalma olduğu gözlenmiştir (p<0,001). Hastalar etyolojik nedenlere göre ayrılarak böbrek fonksiyonlarının seyri tekrar değerlendirildiğinde tek taraflı renal agenezi ve multikistik displastik hastalarının kreatinin, GFH ve sistatin C değerlerinde anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (tüm p>0.05).
Fonksiyon gören tek böbreği olan çocuklarda renal hasar görülme sıklığı yüksektir. Bu hastaların böbrek fonksiyonları erken dönemden başlayarak yıllar içinde bozulmaktadır. Bu çocukların izleminde böbrek koruyucu önlemler alınmalı, yüksek riskli hastalar erişkin dönemde belirlenmelidir.

Anahtar Kelimeler: Fonksiyon Gören Tek Böbrek, GFH, Renal Hasar, Sistatin C

Abstract:
Children with a Solitary Functioning Kidney (SFK) have an increased risk of developing hypertension, albuminuria and chronic kidney disease in later life. The aim of this study is to evaluate kidney function and related risk factors of pediatric patients due to single kidney function, examination of clinical features, frequency of proteinuria and hypertension in these children, It is the evaluation of patient groups classified according to their etiological causes in terms of incidence of related complications.
Patients who were followed up due to the SFK in our Child Nephrology outpatient clinic were included in the study. From the medical records of patients BUN, serum creatinine, cystatin C, GFR, extended GFR and serum creatinine, cystatin C, GFR levels were evaluated at 6 months, 1 year, 3 years, 5 years. Patients were analyzed in 2 subgroups as single kidney groups that function as congenital (primary) and acquired (secondary) for etiological reasons. The patients included in our study were divided into four groups in total. The primary renal function group consisted of unilateral renal agenesis (URA) and multicystic dysplastic kidney (MKDB) patients. The only kidney group with secondary function was included non-functional single kidney (12) due to additional anomaly, and single kidney (20) patients with nephrectomy due to additional urological anomaly - trauma.
206 patients included in the study, 125 (60.7%) were boys and 81 (39.3%) were girls. The mean age of the patients was 9.36±5.27 years, and the follow-up period was 56.14±46.52 months.
20 patients GFH <60 ml/min / 1.73 m2 (11.5%), 25 patients GFH <60 ml/min / 1.73 m2 (14.4%), 32 patients (15.5%) hypertension, 22 patients (11,5%) hyperfiltration, proteinuria in 22 patients (10.7%), use of renoprotective drugs in 49 patients (23.8%), and compensatory hypertrophy in 143 patients (69.8%) and anemia in 32.5% were detected.
There were 20 patients with GFR < 60 ml/min /1.73 m2, the difference between SFK groups was not significant (p=0,344, p=0,561). Renoprotective drug use and frequency of compensatory hypertrophy were higher in the secondary SFK group (p<0,05).
When patients with unilateral renal agenesis and multicystic dysplastic kidney patients were not statistically different between GFR and extended GFR values (p> 0.05). Hypertension was higher in patients with renal agenesis compared to patients with multicystic dysplastic kidney (p= 0.011).
Vesicoureteral reflux was observed in 33.3% of unilateral renal agenesis patients and 35.7% of multicystic dysplastic kidney patients. Ureteropelvic stenosis was detected in 16.7% of unilateral renal agenesis patients and 28.6% of multicystic dysplastic kidney patients. When unilateral renal agenesis and multicystic dysplastic kidney patients were 6 months old, 1 years, 3 years old, 5 years old, there was no statistically significant difference when creatinine, GFR and cystatin C measurements were compared (p> 0.05).
In patients with renal damage, the incidence of additional urological anomaly, prematurity, UTI history, hyperuricemia, and birth weight <2500 g were found to be statistically higher than those without (p <0.05).
In univariate analysis, male gender, primary SFK group, presence of additional urological anomaly, premature birth, UTI history, presence of hyperuricemia, birth weight < 2500 g were found to be associated with renal damage formation. However, in multivariate analysis, only hyperuricemia and prematurity [OR: 3,026 GA: 1,103-8,303] were associated with renal injury.
When the prognosis of kidney function in the first five years of the patients included in the study was evaluated, a statistically significant decrease was observed in creatinine, cystatin c and GFR values in the 6th month, 1st year and 5th year (p< 0.001). When patients were separated according to etiological reasons and the course of renal function was reevaluated, there was no significant difference in creatinine, GFR and cystatin C values of patients with unilateral renal agenesis and multicystic dysplastic kidney (all p > 0.05).
The frequency of renal injury is high in children with a solitary functioning kidney. Kidney functions of these patients start to deteriorate over the years starting from the early period. Kidney protective measures should be taken in the follow-up of these children, and high-risk patients should be identified in adulthood.

Key Words: Solitary Functioning Kidney, GFR, Renal Injury, Cystatin C