Üstkavramsal faaliyetlerle zenginleştirilmiş kavramsal değişim metinlerinin fen bilgisi öğretmen adaylarının "ısı ve sıcaklık" konusundaki kavramsal anlamalarına etkisi
The effect of conceptual change texts enriched with metaconceptual processes on preservice science teachers' conceptual understanding about heat and temperature
Yazar: PINAR AKGÜL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NEJLA YÜRÜK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Bölümü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Eğitim = Education ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Isı = Heat ; Kavram algılama = Concept to perceive ; Kavramsal değişim = Conceptual change ; Sıcaklık = Temperature ; Öğretmenler = Teachers ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Bu çalışmanın amacı, düz ve çürütücü metinlerle karşılaştırıldığında üstkavramsal faaliyetlerle zenginleştirilmiş kavramsal değişim metinlerinin Fen Bilgisi öğretmen adaylarının ısı ve sıcaklık konusundaki kavramsal anlamaları üzerine olan etkisini ve bu etkinin kalıcılığını incelemektir. Bunun yanında Fen Bilgisi öğretmen adaylarının okudukları metinlere karşı tutumları karşılaştırılmış, üstkavramsal faaliyetlerle zenginleştirilmiş kavramsal değişim metinlerinin okunması sırasında aktif hale gelen üstkavramsal faaliyetler tespit edilmiştir.Bu çalışmada ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen ve örnek olay incelemesinin kullanıldığı çoklu metot kullanılmıştır. Çalışmaya 2008-2009 eğitim öğretim yılında Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim Dalı'nda 3. sınıfta öğrenim gören toplam 105 öğretmen adayı katılmıştır. Rast gele atanarak oluşturulan üç gruptan birincisine düz metinler, ikincisine çürütücü metinler ve üçüncüsüne ise üstkavramsal faaliyetlerle zenginleştirilmiş kavramsal değişim metinleri okutulmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak ısı ve sıcaklık kavramları testi ve okutulan metinlere karşı tutum ölçeği kullanılmış; örnek olay incelemesi için seçilen öğretmen adayları ile yarı yapılandırılmış görüşme yapılmış üstkavramsal faaliyetlerle zenginleştirilmiş kavramsal değişim metinlerini okuyan öğretmen adayları metin okuma süreçlerinin video kaydı alınmıştır.Araştırma sonuçlarına göre, düz metinleri, çürütücü metinleri ve üstkavramsal faaliyetlerle zenginleştirilmiş kavramsal değişim metinlerini okuyan öğretmen adaylarının okuma süreci sonrasındaki ısı ve sıcaklık konularıyla ilgili kavramsal anlamaları arasında üstkavramsal faaliyetlerle zenginleştirilmiş kavramsal değişim metinlerini okumuş olan grup lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Ayrıca araştırma sonuçlarına göre düz metinleri okuyan öğretmen adayları ile üstkavramsal faaliyetlerle zenginleştirilmiş kavramsal değişim metinlerini okuyan öğretmen adaylarının okudukları metinlere karşı tutum ölçeğinden aldıkları puanların ortalamaları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre ısı ve sıcaklık konusunda Fen Bilgisi öğretmen adaylarında metinleri okuma süreci öncesinde tespit edilen alternatif kavramların giderilmesinde üstkavramsal faaliyetlerle zenginleştirilmiş kavramsal değişim metinlerinin daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanında üstkavramsal faaliyetlerle zenginleştirilmiş kavramsal değişim metinleri okunurken farklı üstkavramsal faaliyetlerin aktif hale geldiği tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study was to compare the effect of expository texts, refutational texts and conceptual change texts enriched with metaconceptual processes on preservice science teachers? conceptual understanding about heat and temperature and also examine the durability of this effect. In addition, preservice science teachers? attitudes towards the texts that were read was compared and the metaconceptual processes which were activated as preservice teachers read conceptual change texts enriched with metaconceptual processes were identifiedA multi-method research design that incorporated quasi-experimental and case study designs was employed. The sample of this study consisted of 105 third grade pre-service science teachers who are enrolled at Gazi University in the Department of Elementary Science Education in 2008-2009 academic years. Preservice teachers were randomly assigned to three groups: First group read expository texts, the second group read refutational texts and the third group read conceptual change texts enriched with metaconceptual processes. Heat and temperature concepts test and attitude scale towards the texts were used; semi-structured interviews were conducted and students who read conceptual change texts enriched with metaconceptual processes were video recorded to collect data in this research.The results of this study indicate that there was a statistically significant difference among the pre-service teachers who read expository texts, refutaional texts and conceptual change texts enriched with metaconceptual processes in terms of their conceptual understanding about heat and temperature in favor of the last group. In addition, the result of this study indicate that there was a statistically significant difference among the pre-service science teachers who read expository texts and conceptual change texts enriched with metaconceptual processes in terms of attitude scale scores in favor of the last group. The results also show that conceptual change texts enriched with metaconceptual processes were more effective at changing preservice teachers? alternative conceptions identified before their reading of the texts. Moreover, various types of metaconceptual processes were identified which were activated as preservice teachers read conceptual change texts enriched with metaconceptual processes.