Barack Obama ve Donald Trump başkanlığında ABD'nin İran'a yönelik dış politikasının karşılaştırmalı analizi
A comparative analysis of US foreign policy to Iran under Barack Obama and Donald Trump
Yazar: EMRE MÜRÜTSOY
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER KURTBAĞ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Obama, Barack = Obama, Barack ; Trump, Donald = Trump, Donald ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İran = Iran

Özet:
Günümüzde ABD ve İran devletleri arasındaki en önemli sorunlardan birini İran'ın nükleer programı oluşturmaktadır. İki ülkenin dış siyasetine yön veren bu sorun, 1979 İran İslam Devrimi'nden bu yana bu iki ülkeyi karşı karşıya getirmektedir. Obama ise İran ve ABD arasındaki düşmanlık sürecine artık son verilmesi gerektiği yönünde sinyaller vermiştir. Bu bağlamda Obama'nın iktidara gelmesi ile ABD ve İran ilişkileri arasında nasıl bir değişimin gerçekleştiği incelenmiştir. Yaklaşık iki yıl süren uluslararası işbirliği sonucunda 2015 yılında İran ve P5+1 ülkeleri arasında "Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) anlaşmasına varılmıştır. Trump ise Obama'nın İran politikasının Amerikan çıkarlarına uymadığını düşünmüş ve iktidarı boyunca İran'ı ve KOEP 'i hedef olarak göstermiştir. Anlaşmanın İran lehine tek taraflı olduğunu öne sürmüş ve daha anlaşmadan çekilmeden bazı maddeleri ihlal etmeye başlamıştır. İran'ın anlaşmadaki taahhütlerine uymaya devam etmesine rağmen 2018 yılında, onay mekanizması yüzünden kırılgan bir yapıda olan KOEP 'den çekilme kararını açıklamıştır. Obama, İran'ı nükleer program konusunda bir anlaşmaya zorlayabilmek için nükleer silahlanma yarışının tüm dünyayı etkileyecek sonuçlar doğurabileceği görüşünü öne sürerek, uzun süren bir yaptırım politikası uygulamış ve ikinci başkanlık döneminde bu hedefine ulaşabilmiştir. Trump ise yıllarca diplomasi görüşmelerinin yapıldığı ve farklı ülkelerin dâhil olduğu süreçlerin yaşandığı nükleer anlaşmadan çekilmiştir. Bu nedenle anlaşmalara taraf olan ülkelerin tepkisini almıştır. ABD'yi bir iş adamı gibi yönetmeye çalışan Trump, uzun vadeli hamleler olmadan yeni bir anlaşmaya ulaşmak istemiş fakat Obama'nın dış politikada elde ettiği başarılara ulaşamamış ve ABD'nin uluslararası alandaki güvenilirliğine zarar vermiştir.

Abstract:
Today, Iran's nuclear program is one of the most important problems between the US and Iran. This problem, which directs the foreign policy of the two countries, has brought these two countries face to face since the 1979 Iranian Islamic Revolution. Obama, on the other hand, gave signals that the hostilities between Iran and the USA should be ended. In this context, what kind of change took place between the USA and Iran relations with the coming to power of Obama has been examined. As a result of international cooperation that lasted for about two years, a "Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) agreement was reached between Iran and the P5+1 countries in 2015. Trump, on the other hand, thought that Obama's Iran policy did not comply with American interests, and throughout his rule, he showed Iran and JCPOA as targets. He claimed that the agreement was unilateral in favor of Iran and started to violate some articles before withdrawing from the agreement. Although Iran continues to comply with its commitments in the agreement, in 2018, Trump announced its decision to withdraw from the JCPOA, which is in a fragile structure due to the ratification mechanism. In order to force Iran to come to an agreement on the nuclear program, Obama put forward the view that the nuclear arms race might have consequences that would affect the whole world, and implemented a long-lasting sanction policy and achieved this goal during his second presidency. Trump, on the other hand, withdrew from the nuclear agreement, where diplomatic talks were held for years and processes involving different countries were experienced. For this reason, it received the negative reaction of the countries that are party to the agreement. Trying to manage the USA like a businessman, Trump wanted to reach a new agreement without long-term moves, but he could not achieve the successes of Obama in foreign policy and damaged the credibility of the USA in the international arena.