Kliniğimiz foto(KEMO)terapi ünitesinde son 3 yılda tedavi alan hastaların retrospektif değerlendirilmesi
A retrospective study of patients who have been treated in our photo(CHEMO)therapy unit in last 3 years
Yazar: ORKHAN BAIRAMOV
Danışman: DOÇ. BURHAN ENGİN
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Dermatoloji = Dermatology

Özet:
Fototerapi, güneş ışığı içerisinde de yer alan ultraviyole B dalga boyundaki ışınların dermatolojinin pek çok alanındaki hastalıklarda kullanılan bir tedavi yöntemidir. UVA ışınlarının psoralenlerle kombinasyonunun deri hastalıklarında uygulanması ise fotokemoterapi veya başka adıyla PUVA diye isimlendirilir (PUVA- psoralen+ Ultraviyole A). Bu ışınlar iyonize olmayan elektromanyetik dalgalardır. Günümüzde sıklıkla kullanılan tedavi seçeneklerinden olup, güvenli ve kolay uygulanma gibi özellikleriyle halen aktüelliğini korumaktadır. PUVA, UVA1, Dar Band UVB (DBUVB), Geniş Band UVB (GBUVB) gibi foto(kemo)terapi çeşitlerinin kısa ve uzun süreli yan etkilerinin, diğer sistemik tedavi seçeneklerine kıyasla daha az olduğu saptanmıştır. Bundan dolayı psoriasis, vitiligo, mikozis fungoides, liken planus, morfea ve bazı diğer hastalıklarda sıklıkla tercih edilmektedir. Genelde monoterapi veya diğer tedavilerle kombine şekilde kullanılmaktadır. 308 nm excimer lazer de son zamanlarda uygulanmaya başlanan tedavi seçeneklerinden biridir.
Çalışmamızda, Ocak 2011 ve Ocak 2014 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi (İ.Ü.) Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Deri ve Zührevi Hastalıkları foto(kemo)terapi ünitesine başvuran hastaların tamamı geriye dönük retrospektif olarak tarandı. Çalışmamızda olan hastalıkların görülme sıklığı, yaş, cinsiyet gibi demografik özellikler ve uygulanan foto(kemo)terapi yöntemine göre dağılım, ortalama seans sayısı, ortalama kümülatif doz, foto(kemo)terapi etkinlik, güvenilirlik ve yan etkileri istatistiksel olarak değerlendirildi ve literatürde olan verilerle karşılaştırıldı.
Belirtilen tarihler arasında kliniğimizdeki foto(kemo)terapi ünitesine başvuran tüm hastalar çalışmaya dahil edildi. Ünitemizde tedavi gören hasta sayısı 713'tü. Hastaların 586'sı (%82.2) tedaviyi tamamlamış ve bu hastalardan 282'sinde tam yanıt (%39.6), 18'inde belirgin yanıt (%2.5), 146'sında kısmi yanıt (%20.5) gözlenmiş ve 121 hasta da (%17.0) tedaviye yanıtsız olarak değerlendirilmiştir. Bu hastaların 45'inde (%6.3) akut dönem yan etkileri gelişmiş ve 82 hasta ise (%11.5) çeşitli sebeplerden dolayı tedaviyi yarıda bırakmıştır. Sık gözlenen yan etkiler arasında eritem, yanma, kaşıntı, bulantı, kusma, kserosis, herpes simpleks reaktivasyonu sayılabilir. Çalışmamızda olan 713 hastadan 398'ini (%55.8) kadın hastalar, 315'ini ise (%44.2) erkek hastalar oluşturmaktadır. Bu hastaların 303'ü psoriasis (%42.5), 112'si mikozis fungoides (%15.7), 64'ü vitiligo (%9.0), 32'si liken planus (%4.5), 53'ü morfea (%7.4)
xi
ve 149'u diğer hastalıklardan (%20.9) oluşmaktadır. Hastaların yaşları 10 ile 93 arasında olup, ortalama yaş 43,81 olarak saptanmıştır.
Sonuç olarak, bizim çalışmamızdaki istatistiksel veriler literatürdeki verilerle karşılaştırdığında; DBUVB'nin psoriasis, mikozis fungoides, liken planus gibi hastalıklarda en az PUVA kadar etkili olduğu görülmüştür. Vitiligo tedavisinde ise DBUVB tedavisinin PUVA'dan daha etkili ve güvenilir bir tedavi seçeneği olduğu kanaatine varıldı. UVA1 fototerapisi ise özellikle morfea tanısı almış hastalarda etkili bulundu.

Abstract:
Phototherapy consists of exposure to UVB light for treatment of various dermatological disorders. Combination of UVA light with psoralen is termed as photochemotherapy or PUVA (PUVA= Psoralen+ UVA). UV light is known as non-ionised electromagnetic wave. Because of its safety and simple application method, it is a commonly preferred choice of treatment. When PUVA, UVA1, Narrow band UVB (NBUVB) and Broad Band UVB (BBUVB) phototherapy techniques are compared with the other systemic therapy options, they are found to have less side effects. Due to this reason, photoherapy and photochemotherapy are frequently used treatment options of dermatological diseases such as psoriasis, vitiligo, mycosis fungoides, lichen planus, morphea. They are commonly used as either monotheraphy or in combination with other therapy options. 308 nm excimer laser is a recent treatment option which is used in dermatology area.
All the patients who are referred to Istanbul University, Cerrahpasa Medical Faculty Department of Dermatology between January 2011 and January 2014 are included in our study. The frequency of various diseases, age and sex distribution and mean cumulative dose, number of sessions, efficacy, safety and side effects of photo(chemo)therapy treatment in different diseases are analyzed statisticaly and compared with the data in literature.
Our study consists of 713 patients who are admitted to the phototherapy unit between January 2011 and January 2014. At the end of the study, 586 (82.2%) patients completed their course of treatment. Of 586 patients, complete response was observed in 282 (39.6%) patients and 18 patients (2.5%) had significant response, whereas 146 patients (20.5%) have partial response and 21 patients (17%) did not show any response to the therapy. Acute side effects were observed in 45 patients (6.3%) and 82 patients (11.5%) were dropped off the study due to different reasons. The most common side effects which are observed during our study were erythema, burning sensation, pruritus, nausea, vomiting, xerosis and herpes simplex reactivation. According to the sex distribution, 398 (55.8%) of 713 patients were female and 315 (44.2%) were male. The diseases of the patients can be summarized as follows; 303 patients (42.5%) with psoriasis, 112 patients (15.7%) mycosis fungoides, 64 patients (9%) vitiligo, 32 patients
xiii
(4.5%) lichen planus, 53 patients (7.4%) morphea and 149 patients (20.9%) have other diseases. Age of patients are distributed between 10-93, mean age being 43,81.
As a result, statictical data of our study is compared with the data in literature and NBUVB is found as effective as PUVA for the treatment of psoriasis, mycosis fungoides, lichen planus, and more effective in case of vitiligo. UVA1 phototherapy has found to be more effective in morphea cases.