Fen eğitiminde bilim hikayeleri ve bilim iletişiminin rolü: 6. sınıf öğrencileri ve ebeveynlerinin bilimin doğası anlayışlarının incelenmesi
The role of science stories and science communication in science education: Examining 6th grade students and their parents' understanding of the nature of science
Yazar: ONUR CAN İLKYAZ
Danışman: DOÇ. DR. METİN ŞARDAĞ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim iletişimi = Science communication ; Bilimin doğası = Nature of science ; Bilimsel hikayeler = Science stories ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Hikaye = Story ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı 6. sınıf öğrencilerinin bilimsel hikâyeler ile gördükleri bilimin doğası alt boyutlarını bilim iletişimi bağlamında ebeveynleri ile paylaşmalarının hem kendilerinin hem de ebeveynlerinin bilimin doğası anlayışları üzerine etkisini incelemektir. Araştırma karma yöntemlerden açımlayıcı sıralı desende tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemini 2021-2022 eğitim öğretim yılında, Van ilinde öğrenim gören 6. sınıf öğrenci ve o öğrencilerin ebeveynleri oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel aşamasına katılan 40 öğrenci ve 40 ebeveynin bilimin doğası algılarını belirlemek için Bilimin Doğası Görüşler Anketi (VOSTS-TR)'nden yararlanılmıştır. Nitel aşamadaki veriler ise nicel yöntemler ile ulaşılan bulgular sonucunda 6 öğrenci ve 6 ebeveyn ile bilimin doğası ve bilim iletişimine ilişkin gerçekleştirilen görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Ayrıca nitel aşamada VOSTS-TR anketine verdikleri yanıtlara göre seçilen öğrencilerin çalışma kâğıtlarına verdikleri yazılı cevaplarda bir diğer veri toplama aracıdır. Nicel analiz sonucunda bilimin doğası alt boyutlarının odak noktasını oluşturduğu bilimsel hikâyeler ile gerçekleştirilen etkinliklerin hem öğrenciler hem de ebeveynlerin bilimin doğası algı ve inanışları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı derecede etkili olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda ise öğrencilerin bilimin doğası unsurlarını bilim iletişimi kapsamında ebeveynleri ile paylaşmaları sürecini, ebeveynlerin iş yükünden kaynaklı ebeveyn ile geçirilen zaman, ebeveynlerin bilim diline hâkim olması, yapılan paylaşımların çeşitliliği, ailenin ekonomik durumu, kardeş sayısı gibi bazı değişkenlere göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Bunun yanında bilim iletişimi sürecinde öğrencilerin kendilerini bilimin doğası alt boyutlarında yazarak ifade etme becerileri ile anlatarak ifade etme becerileri arasında yüksek düzeyli bir bağlantı olduğu tespit edilmiştir. Bulgular ilgili alan yazın çerçevesinde tartışılmış ve elde edilen bulgular doğrultusunda araştırmacılara ve Milli Eğitim Bakanlığına önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar sözcükler: bilimin doğası, bilim iletişimi, bilimsel hikâyeler, ebeveyn katılımı.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of 6th grade students' sharing the NOS sub-dimensions that they have seen through scientific stories with their parents in the context of science communication on both their own and their parents' understanding of NOS. The research was designed in exploratory sequential design from mixed methods. The sample of the study consists of 6th grade students studying in Van province in the 2021-2022 academic year and their parents. To determine the NOS perceptions of 40 students and 40 parents who participated in the quantitative phase of the study, the Views on the Nature of Science Questionnaire (VOSTS-TR) was used. The data in the qualitative stage were obtained through interviews with 6 students and 6 parents about the nature of science and science communication as a result of the findings obtained through quantitative methods. In addition, another data collection tool was the written answers given by the students to the worksheets, which were selected according to their answers to the VOSTS-TR questionnaire in the qualitative phase. As a result of the quantitative analysis, it was determined that the activities carried out with scientific stories focusing on NOS sub-dimensions were statistically significantly effective on both students' and parents' NOS perceptions and beliefs. In the qualitative dimension of the research, it was determined that the process of students' sharing the elements of the nature of science with their parents within the scope of science communication differed according to some variables such as the time spent with the parents due to the workload of the parents, the parents' command of the language of science, the diversity of the sharing, the economic status of the family, and the number of siblings. In addition, in the process of science communication, it was determined that there was a high-level connection between students' ability to express themselves in the sub-dimensions of the nature of science by writing and their ability to express themselves by telling. The findings were discussed within the framework of the relevant literature and recommendations were made to researchers and the Ministry of National Education in line with the findings obtained.
Keywords: nature of science, science communication, science stories, parental involvement.