Akciğer kanserinde günlük yaşam aktiviteleri ve yaşam kalitesinin çok boyutlu değerlendirilmesi
Multidimensional evaluation activities of daily living and quality of life in lung cancer
Yazar: HAMİDE ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. MELDA SAĞLAM ; DOÇ. DR. NACİYE VARDAR YAĞLI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kardiyopulmoner Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer neoplazmları = Lung neoplasms ; Fizyolojik kapasite = Physiological capacity ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Solunum kasları = Respiratory muscles ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Akciğer kanserli hastaların günlük yaşam aktivitelerindeki (GYA) bağımlılık oranı yapılan çalışmalarda % 13–49 olarak tanımlanmıştır. Aynı zamanda GYA'da en çok etkilenen aktiviteler, hastalar tarafından kişisel bakım, yürüme-transferler, ev işleri, alışveriş ve taşıma olarak tanımlanmıştır. Bu bağlamda akciğer kanserinde GYA değerlendirilmesi ve GYA'daki sorunların tespiti önem arz etmektedir. Yapılan literatür incelemelerinde akciğer kanserli hastalarda GYA ölçümüne dayalı veriler elde edilirken sadece ölçeklerin kullanıldığı görülmüştür. Çalışmanın amacı, akciğer kanserli hastaların GYA'larını performans tabanlı bir protokolle değerlendirmek, akciğer kanserli hastaların GYA ölçüm sonuçlarını benzer fiziksel ve demografik özelliklere sahip sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırmak ve akciğer kanserli hastaların GYA'larının nasıl etkilendiğini araştırmaktı. Çalışmaya 22 akciğer kanseri tanısı konulan, kemoterapi ve radyoterapi gibi adjuvan tedavilerini 6 ay önce tamamlamış kür olmuş hastalar ile benzer fiziksel ve demografik özelliklere sahip 22 sağlıklı birey dahil edildi. Bireylerin fiziksel ve demografik özellikleri kaydedildi. Bireylerin akciğer kapasiteleri spirometre ile, fonksiyonel kapasiteleri 6 dakika yürüme testi ile, iskelet kas kuvvetleri el dinamometresi ile ölçüldü. Bireylerin GYA değerlendirmeleri Londrina Protokolü kullanılarak değerlendirildi. Yaşam kalitesi ölçümleri için EORTC-QLQ c30 anketi kullanıldı. Çalışma sonucunda akciğer kanserli hastaların akciğer kapasiteleri, 6 DYT mesafeleri, diz ekstansörleri, omuz abdüktörleri, omuz fleksörleri, dirsek fleksörleri ve el kavrama kuvvetleri anlamlı olarak düşük bulundu (p<0,05). Akciğer kanserli hastaların GYA'da harcadıkları toplam süre sağlıklı kontrol gruba göre istatiksel olarak anlamlı bir şekilde daha fazla bulundu (p<0,05). İki grup arasında yaşam kalitesi açısından anlamlı bir fark bulunamadı (p>0,05). Bireylerin Londrina Protokolünü tamamlama süreleri ile 6DYT mesafesi arasında ilişki bulundu (p<0,05). Sonuç olarak akciğer kanserli hastaların GYA'ları etkilenmektedir. Akciğer kanserli hastalar kendileriyle benzer fiziksel özelliklere sahip bireylere göre GYA'daki aktiviteleri daha uzun sürede yapmaktadırlar. Londrina Protokolü akciğer kanserli hastalarda GYA'yı değerlendirmek için etkin ve objektif bir yöntemdir. Akciğer kanserli hastalarda GYA değerlendirilmesinin objektif olarak yapılması fizyoterapi ve rehabilitasyon programlarının belirlenmesinde yön gösterici olacaktır.

Abstract:
Activities of daily living (ADL) in patients with lung cancer have been defined with rates between 13-49%. Besides, the most affected activities in ADL are defined by patients as personal care, walking-transfers, housework, shopping and weight lifting In this context, assessment of ADL in lung cancer and identification of problems in ADL are important. In literature review, it was observed that only the scales were used to obtain data based on the evaluation of ADL in lung cancer patients. The aim of the study was to evaluate the ADL in lung cancer patients with a performance-based protocol, to compare the ADL evaluation results in lung cancer patients with healthy controls and investigate how the ADL were affected in lung cancer patients. Twenty-two patients who were diagnosed with lung cancer, who had completed adjuvant treatments such as chemotherapy and radiotherapy 6 months ago, and 22 healthy individuals with similar physical and demographic characteristics were included in the study. Physical and demographic characteristics of the subjects were recorded. Pulmonary function of the subjects was measured using spirometer, functional capacity was measured using 6 minute walk test (6MWT), skeletal muscle strength was measured using hand held dynamometer. The ADL was evaluated using Londrina protocol. EORTC-QLQ c30 questionnaire was used for quality of life. As a result of the study, lung function, 6MWT, knee extensors, shoulder abductors, shoulder flexors, elbow flexors and hand grip strength were significantly lower in patients with lung cancer (p<0.05). The total time spent in ADL was significantly longer on lung cancer patients than those of healthy controls (p<0.05). There was no significant difference in quality of life between the two groups (p>0.05). There was a correlation between the duration of completion of the Londrina protocol and the 6 MWT (p<0.05). As a result, daily living activities of lung cancer patients are affected. Patients with lung cancer perform their daily life activities in a longer period than individuals with similar physical characteristics. The Londrina protocol is an effective and objective method for assessing ADL in patients with lung cancer. Objective assessment of ADL in patients with lung cancer will guide the determination of physiotherapy and rehabilitation programs.