Kolorektal kanser tanısı olan bireylerin ve bakım verenlerinin  ameliyat sonrası hastanedeki deneyimleri: Kalitatif bir çalışma
Experiences of newly stoma opened individuals and caregivers in the hospital: A qualitative study
Yazar: EDA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. NESLİHAN GÜNÜŞEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Cerrahi stomalar = Surgical stomas ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing

Özet:
Bu çalışmanın amacı; yeni stoma açılan birey ve bakım verenlerinin ameliyat
sonrası hastanedeki deneyimlerinin açıklaştırılmasıdır.
Araştırma tanımlayıcı kalitatif tiptedir. Çalışma Türkiye'nin İzmir ilinde
gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi amaçlı örnekleme ile seçilen stoma
cerrahisi geçirerek genel cerrahi kliniğinde yatarak tedavi gören 10 stomalı birey ve
10 bakım veren oluşturmuştur. Derinlemesine görüşmeler tematik analiz yöntemi ile
analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda dört tema ortaya çıkmıştır. Stoma ile tanışma temasının
altında stomalı bireylerin ve bakım verenlerin, kaygı, belirsizlik, ölüm korkusu,
çaresizlik ve üzüntü ile ilgili ifadeleri ve deneyimleri yer almaktadır. Stoma ile yaşam
teması altında bireylerin ve bakım verenlerin stoma ile yeni bir yaşama başladıkları ve
stomanın yaşamları üzerindeki etkisi yer almaktadır. Stomanın bireylerin ve bakım
verenlerinin yaşamlarında "iş, aile ve sosyal hayat", "ruh sağlığı" ve "fiziksel
güçlükler" meydana getirdiği görülmüştür. Bireylerin ve bakım verenlerin çalışma
hayatının kısıtlanacağını düşünmesi, aile içindeki rollerde değişim meydana geldiği,
toplumdan uzaklaştıklarını düşünmeleri, beden imajında bozulma yaşadıkları,
yorgunluk ve hareket kısıtlılığı çektikleri bulunmuştur. Bakım verenlerin bireye karşı
ne tepki vereceğini bilmemesi nedeniyle iletişimlerinin olumsuz yönde etkilendiği
bulunmuştur. Baş etme temasının altında bireylerin ve bakım verenlerin maneviyata
yönelerek dua ettikleri, sevdikleri uğraşılarla ilgilendikleri, sosyal destek ve diğer
stomalı bireylerin varlığının onlara güç verdiği, stomanın varlığının kabulü ile sürecin
kolaylaştığı belirlenmiştir. Stomalı bireylerin ve bakım verenlerin hemen hepsinin bu
süreçte aile ve akrabaları tarafından sosyal destek aldığı görülmüştür. Gereksinimler
teması altında bireylerin ve bakım verenlerin ameliyat süreci hakkında bilgi
gereksinimi yaşadıkları, sağlık çalışanlarından ve toplumdan anlayış bekledikleri, iş
kayıpları ve ameliyat maaliyeti nedeniyle maddi gereksinimleri olduğu bulunmuştur.
Ayrıca bazı bakım verenlerin uzun ve zor olan bakım sürecinde kendilerine zaman
ayırma ihtiyaçları olduğu belirlenmiştir.
Stoma ameliyatı sürecinde oluşan yeni normalde, hemşireler birey ve bakım
verenleri duygusal yaşantılarını ifade etmeleri için cesaretlendirmeli, değişen rollerini,
ilişkilerini, gereksinimlerini, beden imajındaki bozulmaları fark etmeli ve baş
edebilmeleri için bütüncül bakımı esas olarak alarak psikososyal destek sağlamaları
gerekmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to clarify the postoperative hospital experiences of
individuals and their caregivers who have a new stoma.
This descriptive qualitative study was conducted in Izmir, Turkey. The sample
of the study consisted of 10 individuals with stoma and 10 caregivers who underwent
stoma surgery and received inpatient treatment in the general surgery clinic, selected
by purposive sampling. In- depth interviews were analysed by thematic analysis
method.
Four themes emerged as a result of research. Under the theme of meeting the
stoma, there are expressions and experiences of individuals with stoma and their
caregivers regarding anxiety, uncertainty, fear of death, helplessness and sadness.
Under the theme of life with a stoma, individuals and caregivers start a new life with
a stoma and the impact of the stoma on their lives. It has been observed that stoma
causes "work, family and social life", "mental health" and "physical difficulties" in the
lives of individuals and their caregivers. It has been found that individuals and
caregivers think that their working life will be limited, there is a change in roles within
the family, they think that they are estranged from society, they experience
deterioration in body image, and they suffer from fatigue and limitation of movement.
It has been found that because caregivers do not know how to react to the individual,
their communication is negatively affected. Under the theme of coping, it was
determined that individuals and caregivers turned to spirituality and prayed, were
interested in the activities they loved, social support and the presence of other
individuals with stoma gave them strength, and the process became easier with the
acceptance of the existence of the stoma. It has been observed that almost all
individuals with stoma and their caregivers receive social support from their families
and relatives during this process. Under the theme of needs, it was found that
individuals and caregivers need information about the surgery process, expect
understanding from healthcare professionals and society, and have financial needs due
to job losses and surgery costs. It has also been determined that some caregivers need
to spare time for themselves during the long and difficult care process.
In the new normal that occurs during the stoma surgery process, nurses should
encourage individuals and caregivers to express their emotional experiences,
recognize their changing roles, relationships, needs, and deterioration in body image,
and provide psychosocial support based on holistic care to cope.