Kentsel altyapı faaliyetlerinin peyzaj tasarımı ve uygulamalarındaki önemi: Lapseki Belediyesi örneği
The importance of urban infrastructure activities in landscape design and applications: The example of Lapseki municipality
Yazar: GİZEM ERTÜRK ŞILAK
Danışman: DOÇ. DR. ALPER SAĞLIK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
İnsanların geçmişte göçebe hayatlarını bırakarak yer seçmeleri ve yerleşik hayatı tercih etmeleri zamanla köyleri, köyler kasabaları, kasabalar ise kentleri oluşturmuştur. Yerleşmeler bulundukları, kültüre, ekonomiye ve coğrafyaya göre farklılıklar içermekle birlikte; kent kavramına baktığımızda, nüfusun çoğunun ticaret, hizmet veya sanayi alanlarında çalışan, tarım ile ilgili etkinliklerin seyrek olduğu ya da olmadığı yerleşim alanlarını ifade eder. Kentleşme ise tarım dışı etkinliklerle sanayinin gelişmesine bağlı olarak nüfusun kentlerde yoğunlaşması ve kent alanlarının genişlemesi durumudur ve sürecidir. Kentleşme süreciyle, kentsel alanlar kurulur ve gelişir. 
Kentsel alan tanımı ise, yüksek nüfus yoğunluğuna ve gelişmiş çevre altyapısına sahip olan insan yerleşimleridir. Zamanla kentlerin ve kentsel alanların karmaşık yapısının, nüfusunun ve kentleşmenin artması ile çeşitli sorunlar meydana gelmiştir.  Kentsel alanlarda hızla artan nüfus ile kentsel mekanlar hızla genişlemekte ve çeşitli gereksinimler ortaya çıkmaktadır. Bu gereksinimler ise kentlerde bulunan altyapı faaliyetleri ve üstyapı faaliyetleridir. 
Kentlerin üstyapısının oluşumunda ve altyapının doğrudan etkisi oldukça fazladır. Oluşan yeni mekanların tasarımı ve uygulanabilirliliği teknik altyapı hizmetleri ile ilişkili olarak düşünülmekte ve ihtiyaçlar giderilmektedir. Bu nedenle kentler büyüdükçe ve geliştikçe altyapıya ilişkin ihtiyaçlar artmakta ve ihtiyaçların karşılanabilmesi kentte yaşayanlar için büyük bir önem taşımaktadır. Altyapı ve üstyapı faaliyetleri kentsel yaşamın kalitesinin sürdürebilirliliği açısından son derece önemli olmakla beraber çok büyük bir ihtiyaçtır. Kentte yaşam kalitesini arttırmak ve sürdürülebilirliliğin devamı için altyapı faaliyetleri geliştirilip, kentin isteği doğrultusunda ihtiyaçları karşılanmalıdır. 
Altyapı hizmetleri cazibe, nüfus ve teknolojik kapasite ile belirlenmekte olup bu sistemler kentsel gelişim üzerinde de etkinliğini zaman içerisinde göstermekle beraber, altyapı sisteminin geliştirilmesi uygun hizmeti vermeyi amaçlayan mekansal gelişmelerle mümkündür. 
Teknik altyapı hizmetleri ile yeni mekanların ve yolların açılması, park ve bahçelerin kullanılması gibi faaliyetler yapıldığı yerdeki kentsel değeri arttırır, ekonomik fonksiyonlarını değiştirir. Bu bağlamda ihtiyaç görülen teknik altyapı faaliyetleri sonucunda üstyapı alanlarının peyzaj tasarımı ve uygulamalarındaki önemi ortaya çıkmaktadır. Tüm bu iyileştirme çalışmalarının yapıldığı alanların sosyal refah düzeyi yükselmekte ve kentsel gelişme üzerindeki etkinliği de zaman içerisinde değişiklik göstermektedir. 
Demografik ve toplumsal ihtiyaçlar ile bağlantılı olarak gerek görülen tenkil altyapı hizmetlerimin karşılanması sonucu ortaya çıkan yeni üstyapı alanları toplumun ihtiyaçlarını karşılayacak ve merkez olan çekirdek kenti güçlendirecektir. Bu şekilde o bölgede yaşayan insanların yaşam kalitesi de kademeli olarak artmaya başlayacaktır. Bu araştırma, Çanakkale'nin ilçesi olan Lapseki Belediyesi imar sınırları içerinde kalan alanlarda sürdürülmüştür. Kentteki altyapı faaliyetlerinin saptanması, irdelenmesi ve değerlendirilmesine yönelik olarak yapılmaktadır. 
Altyapı faaliyetlerinin sonucunda oluşan üstyapı gereksimi ile peyzaj tasarım ve uygulamalarındaki öneminin incelenmesi çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Peyzaj mimarlığı çalışma alanları kapsamında bu alanda konuyla ilgili daha önce herhangi bir çalışmanın yapılmamış olması bu incelemenin yapılması hedeflenmiştir. Ayrıca yerel ve bölgesel anlamda yeni köprü ve ulaşım bağlantıları ile nüfus ve kentleşme artışının beklenmesi nedeni ile örnek alan olarak seçilmiştir.
 Kıyı kenti olan araştırma alanı birçok olanak ve gelişim imkanına sahip olmasına karşın, nüfus, kentleşme noktasında düzenli veri temini ve analiz açısından yetersiz kalmaktadır. Altyapı faaliyetleri ve üstyapı faaliyetlerinin beraber projelendirilmemesi ve uygulanmaması alanda sürekli gözlem ve etüt sorunlarını üretmektedir. 
Araştırmanın ana materyalini Lapseki ilçesi sınırlarında yapılan altyapı ve üstyapı faaliyetleri oluşturmaktadır. İzlenecek yöntem ise, Lapseki Belediyesi yayınları ile alanda yapılan gözlemler, elde edilen verilerin analizi, çekilen fotoğraflar ile alınan raporlar, yapılan görüşmeler ana materyaller olarak kullanılmıştır. Araştırma alanında yapılan altyapı faaliyetlerinin yükselen bir yerleşimin yükselen demografi yapısına etkileri, kentleşmeye olan yansımaları, yanlış yerleşimlerin sorunları, altyapı faaliyetlerinin peyzaj tasarımını oluşturan üstyapı faaliyetlerine yansımaları ile ilgili öneriler getirilmiştir. Teknik altyapı faaliyetlerinin incelenmesi yönünde pek çok araştırma bulunmasına rağmen; Lapseki ilçesine yönelik kentsel altyapı faaliyetleri peyzaj tasarımı ve uygulamalarındaki kapsamda herhangi bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu sebeple bu çalışmanın peyzaj mimarlığında yapılan tasarım ve uygulamalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In the past, people's choosing a settled life by leaving their nomadic life resulted in the formation of villages; villages turned into towns and towns into cities in time. Although the settlements have differences according to culture, economy and geography, when we look at the concept of city, we see that it refers to settlements in which the majority of the population is engaged in trade, industry or service, with little or no agricultural activity. Urbanization is the situation and process in which population is concentrated in cities and expands in urban areas, depending on the development of the industry with non-agricultural activities. With the process of urbanization, urban areas are established and developed. 
Definition of urban area is the human settlements that have high population density and developed environment infrastructure. Over time, various problems rose with increasing complex structure of cities and urban areas, population and urbanization.  With rapid increase of population in urban areas, urban spaces are rapidly expanding and various needs arise. These requirements are infrastructure activities and superstructure activities in cities.
 Infrastructure has a highly direct effect on the formation of the superstructure of the cities. Design and applicability of new spaces formed are considered to be related to technical infrastructure services and the needs are being met. For this reason, as cities grow and develop, the needs for infrastructure are increasing and the ability to meet the needs is of great importance for those living in the city. Infrastructure and superstructure activities are extremely important and a great need in terms of the sustainability of the quality of urban life. To increase the quality of life in the city and to continue the sustainability, infrastructure activities should be developed and the needs of the city must be met as it requires. 
Although infrastructure services are determined by attraction, population and technological capacity these systems and they show their effectiveness over time in urban development, the development of the infrastructure system is possible with spatial improvements aimed at providing the most appropriate service qualitatively and quantitatively. 
Opening new spaces and roads with technical infrastructure services and  activities such as the use of park gardens increase the urban value of the place where they are built, change its economic functions. As a result of the technical infrastructural activities required in this context, the importance of landscape design and applications of superstructure spaces arises The level of social welfare of the areas where all these improvement works are done increases and their efficiency on urban development also changes over time.
 New superstructure areas emerging as a result of meeting the necessary infrastructure services in connection with demographic and social needs will meet the needs of the community and strengthen the core city that is central. In this way, the quality of life of the people living in that area will start to increase gradually. This research is carried out in the areas within the borders of the Lapseki Municipality, a district of Çanakkale. It is designed for the identification, analysis and evaluation of infrastructure activities in the city. 
The superstructure requirement resulting from infrastructure activities and examination of its importance in landscape design and applications constitute the aim of study. It is aimed to carry out this study since no work has been done on this area before within the context of landscape architecture work. Also in local and regional sense, it has been chosen as the sample area due to the expectation of an increase in population and urbanization along with new bridges and transport connections. 
Although the research area of coastal cities has many possibilities and opportunities for development, it is inadequate in terms of population and urbanization in terms of regular data and analysis. The fact that infrastructure activities and superstructure activities are not planned and implemented together results in continuous observation and study problems. 
The main material of the study consists of the infrastructure and superstructure activities carried out at the borders of Lapseki district. In the method to be followed, observations made in the field with Lapseki Municipality publications, analysis of obtained data, taken photos and reports received, interviews made have been used as main materials. Suggestions have been made regarding the influence of the infrastructure activities carried out in the research area on the rising demographic structure of the rising settlement, its reflections on urbanization, the problems of the wrong settlements, reflection of infrastructure activities on the superstructure activities that make up the landscape design. Despite the fact that there are many studies examining technical infrastructure activities, there have been no studies in the context of urban infrastructure activities, landscape design and applications for the Lapseki district. For this reason, it is thought that this study will contribute to the design and applications carried out in landscape architecture.