Bazı bitki türlerinin diyabetik yaralarda iyileşme ve oksidatif parametreler üzerine etkilerinin araştırılması
The investigation of effects of some plant species on healing and oxidative parameters in diabetic wounds
Yazar: KAAN KALTALIOĞLU
Danışman: PROF. DR. ŞULE COŞKUN CEVHER
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Biyoloji = Biology ; Fizyoloji = Physiology

Özet:
İyileşmeyen veya geç iyileşen yaralar diyabetik hastalarda yaşam kalitesini düşüren ve sağlık harcamalarını arttıran önemli faktörlerden biridir. Bu çalışmada etnobotanik araştırmalarda tıbbi açıdan etkin olduğu bildirilen Potentilla erecta ve Tragopogon dshimilensis ekstraktlarının diyabetik ratlardaki yara iyileşmesi ve oksidatif parametreler üzerine etkilerini araştırmak amaçlanmıştır. Deneylerde kullanılan 48 adet Wistar rat 4 genel gruba ayrıldı: kontrol (diyabetsiz, NDM), kontrol (diyabetli, STZ-DM), P. erecta ekstraktı uygulanan grup, T. dshimilensis ekstraktı uygulanan grup. Diyabet modelinin oluşturulması için streptozotosin (STZ) enjeksiyonu gerçekleştirildi. Hayvanların dorsal kısmında eksizyonel tam kalınlıkta cilt yaraları 8 mm punch biyopsi aleti ile anestezi altında oluşturuldu. Tedavi gruplarında metanol çözücüsü ile hazırlanan P. erecta veya T. dshimilensis ekstraktları günlük doz 50 mg/kg olacak şekilde yara bölgesine topikal olarak uygulandı. Kontrol gruplarında ise herhangi bir tedavi uygulanmadı. 3 ve 7. günlerde ratların yara dokuları alınarak analizler gerçekleştirildi. İyileşme sürecinin değerlendirilmesi için; kollajen düzeylerinin tayini ve de yara kontraksiyonlarının ölçümü yapıldı. Oksidatif olayları incelemek amacıyla ise; yine alınan yara dokularındaki nitrik oksit (NOx), tiyobarbitürik-asit reaktif maddeleri (TBARs) ve glutatyon (GSH) düzeyleri spektrofotometrik olarak belirlendi. P. erecta ve T. dshimilensis ekstraktlarının yara kontraksiyonlarını kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede arttırdığı görülmüştür. P. erecta ve T. dshimilensis uygulanan ratlarda istatiksel olarak NOx, GSH ve kollajen düzeylerinde anlamlı bir artış, TBARs düzeylerinde ise anlamlı bir düşüş görülmüştür. Ayrıca yapılan in vitro çalışmalar neticesinde P. erecta ve T. dshimilensis ekstraktlarının fenolik bileşikleri ve antioksidan ve antimikrobiyal aktiviteleri belirlenmiştir. Elde edilen veriler göz önüne alındığında P. erecta ve T. dshimilensis bitkilerinin diyabetik ratlarda etnobotanik çalışmaları destekler nitelikte yara iyileşmesini geliştirdiği, hızlandırdığı ve oksidatif olayları etkilediği, ilk kez, söylenebilir.

Abstract:
In diabetic patients, impaired wound healing or non-healing wounds are one of the important factors that decrease the quality of life and increase healthcare costs. In this study, it was aimed to investigate the effects of Potentilla erecta and Tragopogon dshimilensis (ethobotanically selected) extracts on wound healing and oxidative parameters in diabetic rats. The study was performed on 48 Wistar rats, which were divided into four main groups: control (non-diabetic, NDM), control (diabetic, STZ-DM), P. erecta and T. dshimilensis. Diabetes was induced in rats by using streptozotocin (STZ). After anesthesia, full-thickness dorsal wounds were created using a biopsy punch (8 mm). The wounds were topically treated with 50 mg/kg P. erecta or T. dshimilensis methanolic extract in the treatment groups, once a day during the experimental period. No treatment was applied to the control groups. The wound tissues were collected on the 3rd and 7th days and were analyzed. The wound contraction and collagen levels in wound tissue were determined for the evaluation of the healing process. The nitric oxide (NOx), thiobarbituric-acid reactive substances (TBARs), glutathione (GSH) levels in wound tissue were spectrophotometrically determined for the evaluation of the oxidative events. Our results demonstrated that P. erecta and T. dshimilensis extracts significantly increased wound contractions compared to the control group. P. erecta treated and T. dshimilensis treated rats showed a statistical increase in the levels of NOx, GSH, and also collagen and a statistical decrease in the levels of TBARs. Additionally, the in vitro phenolic compounds, antioxidant and antimicrobial activities of extracts of P. erecta and T. dshimilensis were determined. Our results, for the first time, may indicate that P. erecta and T. dshimilensis improves and accelerates wound healing and alters oxidative events in diabetic rats, and these obtained findings support the ethnobotanical studies.