1950 yılı Milliyet Gazetesi özelinde basın diline sözcükbilim açısından bir bakış
A lexical perspective on the language of the press in the 1950's Milliyet Newspaper
Yazar: GÖKHAN ÇİLENTİ
Danışman: DOÇ. DR. FARUK GÖKÇE
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Gazetecilik = Journalism ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Basın = Press ; Basın dili = Press language ; Basın tarihi = Press history ; Gazeteler = Newspapers ; Kelimeler = Words ; Milliyet gazetesi = Milliyet newspaper ; Sözcükbilim = Logology ; Türk basını = Turkish press

Özet:
İnsanın yeryüzünde var olduğu günden bugüne, kendisini diğer canlılardan ayıran en önemli yanı dil vasıtasıyla sürekli bildirim ve bildirişim ihtiyacı hissetmesidir. İnsanın çevresiyle sürekli bir iletişim ihtiyacı içinde olması farklı iletişim boyutlarının ortaya çıkmasına zemin hazırlamış, gerek sözlü ve gerekse yazılı iletişim formlarını; kendini, ihtiyaçlarını ve amaçlarını gerçekleştirmede araç olarak kullandığı dil vasıtasıyla ortaya koyarak iletişim ortamındaki eylemlerini yerine getirmeye çalışmıştır. Yazının, kâğıdın ve matbaanın ortaya çıkışıyla duygu, düşünce ve bilginin geleceğe taşınması gerçekleşmiş ve bu yolla kültürel devamlılık sağlanmış, uygarlıkların oluşmasına zemin hazırlanmıştır.
Konunun sosyal boyutunu ihtiva eden, amacı haber ve bilgi vermek olan, kitle iletişiminin esasını oluşturan araçlar; dergi, gazete, kitap, sinema, televizyon, radyo, internet gibi kitle iletişim araçlarıdır. Medya da bu araçlarla oluşan bilginin saklanması, depolanması ve geniş halk kitlelerine ulaştırılması amacına hizmet etmektedir. İnsanlar siyasi, ekonomik, sosyal/ toplumsal vb. konulardaki bilgiye medya vasıtasıyla erişmekte ve bunları medyanın ortaya koyduğu doğrultuda anlamlandırmaktadır.
Medyanın, basılı kitle iletişimin ayağını oluşturan araçlarından biri olan gazeteler, modern anlamda 17.yüzyılda yayınlarını ortaya çıkarmaya başlamıştır. İnsanların haberdar olma gereksinimi, ilgi ve merakı, gazetelerin yaygınlaşmasını sağlamış, gazeteler yeni anlam ve işlevlerin yüklenmesine katkı sunmuştur.
Çalışmamıza konu olan Milliyet gazetesi, yayın hayatımıza yeni anlamlar ve farklı bakış açıları kazandırmıştır. Bu çalışmamızın sonucunda, Milliyet gazetesi, 1950 yılının Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarına ait rastgele seçilmiş cümlelerde geçen yabancı kelimeler tespit edilmiş, günümüzde kullanım sahası ya daralmış ya da tamamen kullanımdan kalmış yabancı kelimeler, sözcükbilim çerçevesinde, analiz edilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Sözcükler
Yazı, kâğıt, matbaa, iletişim, medya, gazete, kelime

Abstract:
Since the day human existed on earth, the most important way that seperates himself, human feels the need for constant notification and communication. That human needs for constant communication with the enviroment leaded up to arise different communication dimensions, tried to fulfill his actions in the communication environment by revealing both verbal and written communication forms by means of the language he uses as a tool to carry out his needs and goals. With the arise of writing, paper and printing, emotion and thoughts and knowledge have been carried into future and by this way continuity of culture has been provided and it has leaded up to be formed of civilizations.
The inclusive the dimension of the issue, tools that form the basis of mass media, the purpose which is to provide news on information are the mass media tools such as magazine, newspaper, book, cinema, television, radio and internet. Media serves for the purpose of transmit of keeping, storing and delivering the information to the vast majority of public. People acces information on political, economic, social, social issues etc.through the media and they interpret in the direction  that provided by the media.
Newspapers, one of the tools that form the pressed mass media part of the media, started to publish in the 17. century in the modern sense. People's need to be informed, their needs and curiosity, generalized the newspaper and it contribute to ascribe new meaning and function. Milliyet newspaper, mentioned in our study bring in different perspective and new meanings to our broadcast life.
As a result of our study, foreign words have been fixated in randomly selected sentences belonging to May, June, July in Milliyet newspaper in 1950, and it is tried to analyze the foreing words whose usage area is narrowed or that are completely removed from use at the present time.

Keywords
Paper, printing, communication, media, newspaper, word