Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve ağır duygudurum düzensizliği olan çocuk ve ergenlerin nöropsikolojik performanslarının karşılaştırılması
Comparison of neuropsychological performances of children and adolescents with attention deficit hyperactivity disorder and severe mood dysregulation
Yazar: PINAR URAN
Danışman: DOÇ. DR. BİRİM GÜNAY KILIÇ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Affektif bozukluklar = Affective disorders ; Affektif bozukluklar-psikotik = Affective disorders-psychotic ; Demografi = Demography ; Dikkat = Attention ; Ergenler = Adolescents ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Nöropsikolojik testler = Neuropsychological tests ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş ve amaç: Bu araştırmada Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Bileşik Tip (DEHB) ve Ağır Duygudurum Düzensizliği (ADD) olan çocuk ve ergenlerin nöropsikolojik test performanslarında, demografik özelliklerinde, ek psikiyatrik tanılarında ve davranış örüntülerindeki benzerlik ve farklılıkların ortaya konulması amaçlanmıştır.Yöntem: Araştırma grubu Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'na ardışık başvuran 7-18 yaş aralığında, prematür doğum öyküsü, doğum komplikasyonu, kafa travması, nörolojik hastalığı, kronik hastalığı, düzeltilmemiş görme ya da işitme kusuru, Özgül Öğrenme Bozukluğu, psikotrop ilaç alım öyküsü, mental retardasyonu (IQ<80) bulunmayan araştırma ölçütlerini karşılayan 89 DEHB bileşik tip tanısı konulan, 24 ADD tanısı konulan ve 21 sağlıklı kontrol olmak üzere 134 çocuk ve ergenden oluşmaktadır. Kontrol grubunu, daha önce herhangi bir psikiyatrik başvurusu ve psikotrop ilaç kullanımı olmayan araştırmanın dışlama ölçütlerini karşılayan, okul başarısının sınıf ortalaması düzeyinde olduğu ifade edilen, araştırma grubundaki çocuk ve ergenlerin, araştırmaya katılmak isteyen arkadaşları arasından 21 sağlıklı gönüllü oluşturmaktadır. Araştırma grubuna zeka testi (WISC-R), araştırma ve kontrol grubundaki çocuk ve ergenlere; Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli Türkçe Uyarlaması (ÇDŞG-ŞY), Çocuk ve Gençler için Duygulanım Bozukluğu ve Şizofreni Ölçeği-Şimdi ve Yaşam boyu Versiyonu Ağır Duygudurum Düzensizliği Modülü Türkçe Uyarlaması uygulanarak tanı grupları belirlenmiş, Yenilenmiş Conners Anne-Baba (YCABDÖ-UF) ve Öğretmen Uzun Formu (YCÖDÖ-UF) ile davranış örüntüleri karşılaştırılmış, İz Sürme Testi, Stroop Testi TBAG Formu ve Kelime Akıcılığı ve Kategori Adlandırma Testleri ile nöropsikolojik performansları karşılaştırılmıştır.Sonuçlar: ADD tanısı konulan çocuk ve ergenlerin yarısının boşanmış ailelerden oluştuğu, %62.5 gibi yüksek oranda DEHB eş tanısı konulduğu, çoğunun yaşam boyu 2 ya da daha fazla eş tanıya sahip olduğu, KOKGB'nin yerini yaş ilerledikçe Unipolar Depresyon ve Anksiyete Bozukluğu aldığı görülmektedir. ADD tanılı çocuk ve ergenlerin %92 olan eş tanı oranının zamanla azalmadığı ve ailelerinde yakın akrabalarında psikiyatrik eş tanı olup olmamasından etkilenmediği anlaşılmaktadır. Özellikle annelerin doldurdukları YCABDÖ-UF'de ?Karşı gelme?, ?hiperaktivite?, ?sosyal problemler?, ?DEHB İndeksi?, ?huzursuzluk-impulsivite?, ?duygusal değişkenlik? ve ?huzursuzluk-impulsivite? ve ?duygusal değişkenlik? alt ölçek puanlarının toplamından oluşan ?Global İndeks Toplam? alt ölçeklerinde; ADD grubu ortalama puanları DEHB grubu ortalama puanlarından anlamlı şekilde yüksek çıkmıştır. İz Sürme Testi B Bölümü süre ve hata puanlarında ve Stroop Testi TBAG Formu Bölüm 5 süre ve hata puanlarında, DEHB grubunun performansı ADD ve kontrol grubundan düşüktür. Sözel akıcılığın değerlendirildiği Kelime Akıcılığı Testi'nde DEHB ve ADD grupları kontrollerden daha kötü ama birbirleriyle benzer performans sergilerken, Kategori Adlandırma Testleri'nde gruplar arasında performans farkı bulunmamıştır.Tartışma: Çalışmamızda, daha çok ?soğuk? yönetici işlevleri ölçen nöropsikolojik testler kullanılmış olup, karmaşık dikkat, planlama, set değiştirme, tepki ketlemenin değerlendirildiği İz Sürme Testi'nde, DEHB grubunun performansı ADD ve kontrol gruplarından anlamlı şekilde düşük bulunurken, orbitofrontal korteksin işlevleriyle ilişkili olan karmaşık dikkat ve tepki ketlemenin ölçüldüğü Stroop Testi TBAG Formu'nda DEHB grubu kısmen diğer gruplardan daha kötü performans sergilemiştir. Sözel akıcılık testlerinde DEHB grubu ile ADD grubu performansları benzerlik göstermiştir. Hiperaktif, dürtüsel ve motivasyonel, ödülle ilişkili süreçlerde bozukluklara sahip olduğu düşünülen bu klinik gruplardaki (DEHB, ADD, BB) çocuk ve ergenlerin birbirlerinden ve sağlıklı kontrollerden daha net sınırlarla ayrılabilmesini sağlamak için ?soğuk? yönetici işlev bozuklukları ile dengelenmiş duygusal bileşenleri olan ?sıcak? yönetici işlev bozukluklarının beraberce ölçüldüğü daha geniş örneklemli çalışmaların yapılmasının gerektiği anlaşılmaktadır. Benzer semptomatolojileri olan ve sıkça binişiklik gösteren bu kategorik tanıların, etyolojilerinin, ailesel yüklülüklerinin, genetik özelliklerinin, psikopatolojilerinin, nörokognitif profillerinin yeni yapılacak olan çalışmalarla aydınlatılması, bu bozuklukların tanı ve tedavisinde gelişmelere imkan sağlayacaktır.?

Abstract:
Introduction: In this research, we aimed to investigate the similarities and differences in neuropsychological test performances, demographic features, psychiatric co-morbidities and behavioural patterns of children and adolescents with ADHD Combined type and SMD.Method: Research group is composed of 134 children and adolescents (89 with ADHD Combined type, 24 with SMD and 21 healthy controls) age 7 to 18 years who consecutively applied to Ankara University School of Medicine Child and Adolescent Psychiatry Department, met the research criterias and who did not have a premature birth history, birth complication, head trauma, neurologic illness, chronic illness, uncorrected vision or hearing defect, specific learning difficulties, psychotropic drug history and mental retardation (IQ?80). Control group was composed of 21 healthy volunteers whose academic success is known as on the average level, who met research exclusion criterias, did not have a psychiatric application and a psychotropic drug usage, among the friends of the children and adolescents in the research groups, willing to participate in the research. Wecshler Inteligence Scale for Children-Revised (WISC-R) was applied to research groups and the groups were are identified by using K-SADS-PL (Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School Aged Children- Present and Lifetime version) and K-SADS-SMDM (Severe Mood Dysregulation Module). Behavioural patterns were compared by Conners Parent Rating Scale-revised long form (CPRS-R:L) and Conners Teacher Rating Scale-revised long form (CTRS-R:L). Neuropsychological performances were compared by Trail Making Test, Stroop Test, Controlled Oral Word Association Test and Category Naming Tests.Results: It is observed that %50 of the children and adolescents with SMD were the children of divorced parents. Most of the Children with SMD had two or more lifelong psychiatric diagnosis and %62.5 of them had diagnosis of ADHD at the same time. Opposiotional Defiant Disorder turned into Unipolar Depression and Anxiety Disorders as the age grows up. In SMD group, it was understood that the children?s %92 rate of the psychiatric co-morbidities did not decrease in time and these children and adolescents? co-morbidities? rate was not affected by whether their relatives? having psychiatric diagnosis or not. In ?oppositional?, ?hyperactivity?, ?social problems?, ?ADHD Index?, ?restless-impulsive?, ?emotional lability? and ?Conners Global Index? subscales of CPRS-R: L, especially filled by mothers, SMD group?s average scores were significantly higher than that of ADHD group. In Trail Making Test Section B and Stroop Test Section 5, ADHD group?s performances in time and error scores were lower when compared to SMD and control groups. In the Controlled Oral Word Association Test in which verbal fluency was evaluated, both ADHD and SMD groups showed worse performance than the control group, whereas showing similar performance with each other. There was not observed any performance differences between the groups in the Category Naming Test.Conclusion: In our study, most of the neuropsychological tests were used to evaluate the ?cool? executive functions. In Trail Making Test, where joint attention, planning, set shifting, response inhibition was evaluated, the performance of ADHD group was significantly found lower than SMD and the control groups. ADHD group showed partially worse performance than the other groups in Stroop Test where joint attention and response inhibition associated with the orbitofrontal cortex functions were evaluated. In Verbal Fluency Tests, ADHD group?s performance and SMD group?s performance were found similar to each other. It is emerged that there is a need for researches which ?cold? and relatively ?hot? executive functions are involved in a balanced manner, where healthy controls will be compared to children and adolescents with SMD, ADHD and Bipolar Disorder in a large clinical sample. These researches will provide us to diminish these hyperactive, impulsive children known as having impairments in motivational and reward-related processes, from each other more clearly. The illumination of etiologies, familial aggregation, genetic features, pathophysiology and neurocognitive profiles of these similar and frequently overlapped categoric diagnosis by new researches, will enable to improve the diagnosis and treatment of these disorders.