Marullarda fide döneminde yapılan uv-b ışın uygulamalarının bitki gelişimi, ürün verimi ve kalitesi üzerine etkileri
The effects of uv-b irradiation during the seedling stage 
on plant growth, crop yield and quality of lettuces
Yazar: AYŞE ONUR
Danışman: PROF. DR. ERSİN POLAT
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışmanın amacı, marullarda fide döneminde uygulanan UV-B ışınlarının hem fide hem de ürün döneminde bitki gelişimi, verimlilik ve kalite üzerine olan etkilerinin araştırılmasıdır.  Kıvırcık marul (L sativa var.crispa cv. Caipira) ve Baş marul (L.sativa var.capitata cv. Fortunas) fideleri UV-B ışınlarının kontrol, 4.8 ve 9.6 kJ/m2/gün doz uygulamasına 12 gün süreyle tabi tutulmuştur. Fide gelişim dönemini tamamlayan bitkiler topraksız tarım ortamında torf + perlit karışımından oluşan katı ortam kültüründe yetiştirilmiştir. 
	Fide ve ürün döneminde gelişmesini sürdüren bitkilerde; bitki boyu, yaprak sayısı, yaprak eni, kök boğazı çapı, kök uzunluğu, kuru madde miktarı, makro-mikro element tayini, yaprakta toplam klorofil miktarı ve renk değerlerine bakılmıştır. Ayrıca hasat edilen marullarda baş ağırlığı ve verim parametrelerine ilişkin ölçümler yapılmıştır. 	
	Fide döneminde yapılan farklı dozlardaki UV-B ışın uygulaması sonucu marul fidelerinde bitki boyu, kök uzunluğu ve klorofil miktarında azalmalar tespit edilmiştir. Ayrıca artan UV-B dozları Caipira çeşidinde bitki besin elementlerinden;  Ca, K, Zn ve Fe içeriklerini arttırırken, Cu ve P içeriklerini azaltmış buna karşın Fortunas çeşidinde ise Fe, K, Ca içeriklerini azaltmıştır. Ürün döneminde yapılan ölçümlerde ise Fortunas çeşidinde klorofil miktarının, Caipira çeşidinde ise baş ağırlık değerinin azaldığı, her iki çeşitte ise verim ve pazarlanabilir verim değerinin kontrol grubuna göre azalmasına rağmen istatistiksel olarak önemli bulunmadığı tespit edilmiştir. Buna ek olarak Caipira çeşidinde mineral maddelerden Ca, K, Mg içerikleri artarken, Zn ve Cu içeriklerinin azaldığı, Fortunas çeşidinde ise Ca, K, Zn, Cu, Fe ve Mn içeriklerinin arttığı görülmüştür.

Abstract:
The aim of the present study is to investigate the effects of supplemental UV-B irradiation applied during the seedling stage on plant growth, crop yield and quality. The seedlings of curly lettuce (L.sativa var.crispa cv. Caipira) and iceberg (L.sativa var.capitata cv. Fortunas) were exposed to different doses (4.8 and 9.6 kJ/m2/day) of supplemental UV-B for 12 days. An untreated control group was also included. Plants which completed the seedling stage development were grown in soilless culture composed of peat + soil.
 During the seedling and vegetation stages, plant height, leaf number, leaf width, root collar diameter, root length, dry matter yield, macro and micro element content, total amount of chlorophyll and color values were studied. In addition, in harvested lettuces head weight and some yield parameters were assessed. 
As a consequence of supplemental UV-B irradiation at different doses during the seedling stage, reductions in plant height, root length and chlorophyll content in the seedling stage of lettuce were detected. Additionally, increasing UV-B dosages increased the content of Ca, K, Zn and Fe while they decreased the content of Cu and P in the Caipira variety. On the other hand, in the Fortunas variety they led to decreases in the content of Fe, K and Ca. The measurements carried out during plant growth revealed a decrease in the chlorophyll content of Fortunas variety, whereas in Caipira variety head weight was found to decrease. Although there was a decline in yield and marketable yield values in both varieties compared with the control group, this was not statistically important. In addition, in Caipira variety the contents of mineral matters Ca, K and Mg increased while the contents of Zn and Cu decreased. As to Fortunas variety, the content of Ca, K, Zn, Cu, Fe and Mn increased.