Ortaokul öğrencilerinin fiziksel aktivite, beslenme ve vücut kitle indeksleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between facility activity, nutrition and body mass indexes of secondary school students
Yazar: SAİME GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. UFUK ALPKAYA
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / Spor Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Spor = Sports
Dizin: Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Bu çalışmamın amacı 10 - 14 (X̄=11,91±0,939 ) yaş arası ortaokul öğrencilerinin 
fiziksel aktivite, beslenme ve vücut kitle indeksleri arasındaki ilişkininin
incelenmesidir. Bu araştırma 2020 – 2021 eğitim öğretim yılında İstanbul ilinde beş
okul ile gerçekleşmiştir. Araştırmaya toplam 513 ortaokul öğrencisi (304 kadın – 209 
erkek) gönüllü katılmıştır. Devlet okulunda okuyan 378 (228 kadın – 150 erkek)
öğrenci, özel okulda okuyan 134 (75 kadın – 59 erkek) öğrenci katılmıştır. 
Öğrencilerin sınıf seviyeleri, 5., 6., 7., 8. sınıf ortaokul öğrencileridir. Fiziksel aktivite 
düzeyini ölçmek için Kowalski ve ark.(2004) tarafından geliştirilen, fiziksel aktivite 
anketi kullanılmıştır. Fiziksel aktivite anketi Sert ve Temel (2014) tarafından Türk 
toplumuna uyarlanmıştır. Beslenme davranışlarının belirlenmesinde Edmundson ve 
ark. (1996) tarafından geliştirilen, Öztürk ve Erdoğan (2010) tarafından Türk 
çocuklarına uyarlanan Beslenme Davranış Ölçeği kullanılmıştır. Toplam puan -14 ile 
+14 puan arasındadır. Öğrencilerin Vücut kitle indeksleri (VKI) vücut ağırlığının, 
boyun karesine bölünerek hesaplanmıştır.
İstatistiksel analizlerde, SPSS 20.0 paket programı kullanılmıştır. Aritmetik 
ortalamalar (X̄) ve standart sapmalar (SS) belirlenmiş, cinsiyet karşılaştırmalarında 
bağımsız t– testi (Independent Sample Testi) kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki 
ilişki için Pearson korelasyon katsayısı bakılmış ve anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak 
kabul edilmiştir. Fiziksel aktivite düzeyi ortalama puanı, tüm çocukların 3,08 ± 1,03 
puanla orta aktif olduğu bulunmuştur. Cinsiyet açısından incelendiğinde, kadınların 
3,06 ± 1,02 puan ile orta aktif oldukları, erkeklerin ise 3,12 ± 1,05 puanla orta aktif 
düzeyde olduğu görülmüştür. Beslenme davranışları ise tüm çocukların 1,58 ± 4,61
puanla orta düzeyde iyiye yakın olduğu, cinsiyete göre bakıldığında, kadınların 1,65 ± 
4,93 puan ile orta düzeyde iyiye yakın olduğu, erkeklerin 1,48 ± 4,10 puanla orta
düzeyde beslenme davranışı sergiledikleri bulunmuştur. Vücut kitle indeksi ise, tüm 
çocukların 19,56 ± 3,13 değerle normal düzeyde olduğu, cinsiyete göre bakıldığında, 
kadınların 19,53 ± 3,23 değerle ile normal düzeyde olduğu, erkeklerin 19,59 ± 2,97 
değerle normal düzeyde vücut kitle indeksleri bulunmuştur. Grubumuzun fiziksel 
aktivite düzeyi, beslenme alışkanlığı ve VKI arasındaki ilişkiye baktığımızda; tüm grup fiziksel aktivite ve beslenme arasında bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Tüm 
grup fiziksel aktivite ve VKI arasında negatif bir ilişki bulunmuştur (p<0,05).
Beslenme ve VKI arasında da bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Kadın ve erkek olarak 
ayrı ayrı bakıldığında, kadınlarda, fiziksel aktivite ve VKI arasında negatif yönde ilişki 
bulunmuştur (p<0,05). Kadınlar da fiziksel aktivite ve beslenme arasında bir ilişki 
bulunmamıştır ve beslenme ve VKI arasında da bir ilişki bulunamamıştır (p>0,05). 
Erkeklerde ise, fiziksel aktivite, beslenme alışkanlığı ve VKI arasında bir ilişkiye 
rastlanmamıştır (p>0,05).
Dolayısıyla hipotezlerimizde belirttiğimiz sorulara cevap ararken beslenme düzeyi iyi 
olanların vücut kitle indeksi iyi çıkacak veya fiziksel aktivite düzeyleri iyi olanların 
vücut kitle indeksi iyi olacak düşünceleri farklılık göstermiştir. Bunda örnek grubumuz 
özelliklerinin etkisi olmuş olabilir ve ayrıca sonuçlarımızın böyle çıkması pandemi 
sürecinde okul, aktivite, beslenme, sosyal ilişkiler gibi davranışların farklılık 
göstermesinin bir sonucu olabilir.

Abstract:
The aim of this study is to educate middle school students between the ages of 10 - 14 
(X̄=11,91±0,39), nutrition and body mass genders. This research is about five schools 
in Istanbul in the 2020-2021 academic year. A total of 513 secondary school students 
(304 women – 209 men) voluntarily participated in the study. 378 (228 female – 150 
male) students studying in public schools and 134 (75 – 59 male) students studying in 
private schools participated. The education grade levels are 5th, 6th, 7th, 8th grade 
middle school. To get acquainted with the courses by Kowalski, et al. The physical 
activity questionnaire (Physical Activity Questionnaire for Older Children) was 
adapted for Turkish use by Sert and Temel (2014). Edmundson et al. (1996), using 
Turkish-emphasized nutrition education by Öztürk and Erdoğan (2010). Total score 
from -14 to +14 points. Students Body mass index (BMI) was calculated by dividing 
the body weight by the square of the height. SPSS 20.0 package program was used for 
statistical analysis. Arithmetic means (X̄) and standard deviations (SD) were 
determined and used in their experiments (independent t-test comparisons). The 
Pearson correlation coefficient was checked for the relationship between the variables 
and the significance level was accepted as p<0,05, The mean score of physical activity 
level was found to be moderately active with a score of 3,08 ± 1,03 for all children. 
When examined in terms of gender, it was seen that women were moderately active 
with a score of 3,06 ± 1,02, while men were moderately active with a score of 3,12 ± 
1,05. On the other hand, all children's eating behaviors were moderately good with a 
score of 1,58 ± 4,61, in terms of gender, women were close to moderately good with a 
score of 1,65 ± 4,93, and men were at a moderate level with a score of 1,48 ± 4,10,
were found to exhibit feeding behavior. On the other hand, body mass index was found 
to be normal with 19,56 ± 3,13 in all children, in terms of gender, females were at a 
normal level with 19,53 ± 3,23, and males had a normal body mass with 19,59 ± 2,97,
indexes were found. When we look at the relationship between the physical activity 
level, nutritional habits and body mass index of our group; no relationship was found 
between physical activity and nutrition in the whole group (p>0,05). A negative 
correlation was found between physical activity and body mass index in the whole 
group (p<0,05). No relationship was found between nutrition and body mass index 
(p>0,05). When analyzed separately as men and women, a negative correlation was 
found between physical activity and body mass index in women (p<0,05). No 
relationship was found between physical activity and nutrition in women, and no 
relationship was found between nutrition and body mass index (p>0,05). In men, no 
relationship was found between physical activity, eating habits and body mass index 
(p>0,05). Therefore, while seeking answers to the questions we stated in our 
hypotheses, the thoughts of those with a good nutritional level will have a good body 
mass index, or those with a good physical activity level will have a good body mass 
index. The characteristics of our sample group may have had an impact on this, and 
our results may also be the result of the differences in behaviors such as school, 
activity, nutrition and social relations during the pandemic process.