Türk dış politikasında insani diplomasi: Suriye krizi ve göç
Humanitarian diplomaci in Turkish foreign policy: Syrian crisis and migration
Yazar: ABDÜSSAMET KAHRAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM ALİ İREN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Küreselleşme sonucunda uluslararası ilişkiler dalında birçok kavramın anlamı genişlemiş ve derinlik kazanmıştır. Bu kavramlardan öne çıkan konu ise "diplomasi" konusudur. TDK'ye göre diplomasi, uluslararası ilişkileri düzenleyen anlaşmalar ve yabancı ülkelerde ülkeyi temsil etme işi olarak tanımlanmaktadır. Klasik anlamda diplomasi, bir ülkenin resmi temsilcileri aracılığıyla yürütülen dış ilişkiler olarak özetlenebilse de, günümüzde artık klasik anlamda diplomasinin ülkenin dış siyasi hedeflerine ulaşmasında yeterli olmadığı görülmektedir. Bu amaçla ülkeler kendi ufukları ve imkanları dahilinde farklı diplomatik yöntemler kullanmaya başlamışlardır. Diplomasinin derinleşmesi ve yaygınlaşması açısından bakıldığında 21. yüzyılda öne çıkan kavramlardan biri de "insani diplomasi"dir. İnsani diplomasi kavramı, uluslararası ilişkiler literatüründe 1900'lü yılların başından itibaren kullanılmasına rağmen, bu kavramın tanımı konusunda bir fikir birliğinin bulunmamaktadır. Hatta Uluslararası İlişkiler Enstitüsü'nün yaptığı bir araştırmaya göre, Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Federasyonu'nun 2010-2011 yılları arasında 89 farklı insani diplomasi tanımı bulunmaktadır. Bu kapsamda yapılan tanımlamaların çoğu, insani diplomasi kavramını yalnızca doğal afet veya insani kriz durumlarında gerçekleştirilen faaliyet olarak değerlendirmektedir. İnsani diplomasiyi sistematik olarak inceleyen ilk kitap 2007'de Larry Minear ve Hazel Smith tarafından düzenlenmiştir. Minear ve Smith insani diplomasiyi, operasyonları yürütmek için siyasi ve askeri yetkililerle temasa geçen insani yardım kuruluşlarıyla ilişkilendirmiştir. Bu nedenle ikili, insani diplomasinin, herhangi bir kriz bölgesindeki yardım faaliyetlerini destekleyen kariyer diplomatlarının aksine, insani yardım kuruluşları ve personeli tarafından gerçekleştirilen eylemlerle ilgili olduğunu belirtmiştir.
2010 yılında Arap Baharı olarak başlayan ve diktatöryel rejime karşı çıktığı iddia edilen ayaklanmaların arka planında emperyalist ülkelerin Ortadoğu'yu tekrardan inşa etme çabasının bir tezahürüdür. Bununla ilintili olarak Suriye'de ortaya çıkan iç savaşın etkileri sınır komşusu olan Türkiye'yi de büyük ölçüde etkilemiştir. İç savaş sonucu milyonlarca Suriye vatandaşı Türkiye'ye sığınmacı olarak veya Türkiye'yi Avrupa ülkelerine göç etmek amacıyla transit ülke olarak kullanmak istemişlerdir. İç savaş esnasında Türkiye Suriye vatandaşlarına karşı açık kapı politikası uygulamıştır. Suriyeliler geçici bir süre sığınmak maksadıyla gelmiş oldukları Türkiye'de, Esad rejiminin iktidarda kalması ve dikta rejimini devam ettirmesi nedeniyle yıllardır ülkelerine dönememişlerdir.
Bu araştırmada, Türk dış politikasında insani diplomasinin önemi ve insani diplomasinin Suriye krizi ve göç olguları üzerindeki etkisi, konuyla ilgili literatür taranarak cevap verilmeye çalışılmıştır. İnsani diplomasi son yıllarda dış politikada işlevselliği en çok olan diplomasi faaliyetidir. Bu noktada yakın tarihimizde ortaya çıkan Suriye krizi, insani diplomasi faaliyetleri özelinde incelenmiş, gerek Suriyeli sığınmacıların gerekse Türkiye'nin insani diplomasi faaliyetine bakış açısı değerlendirilmiştir.

Abstract:
As a result of globalization, the meaning of many concepts in the field of international relations has expanded and gained depth. The issue that stands out among these concepts is the issue of "diplomacy". According to TDK, diplomacy is defined as agreements regulating international relations and representing the country in foreign countries. Although diplomacy in the classical sense can be summarized as foreign relations carried out through the official representatives of a country, today it is seen that diplomacy in the classical sense is no longer sufficient to achieve the country's foreign political goals. For this purpose, countries have started to use different diplomatic methods within their own horizons and possibilities. In terms of the deepening and expansion of diplomacy, one of the prominent concepts in the 21st century is "humanitarian diplomacy". Although the concept of humanitarian diplomacy has been used in international relations literature since the early 1900s, there is no consensus on the definition of this concept. In fact, according to a research conducted by the Institute of International Relations, the International Federation of Red Cross and Red Crescent had 89 different definitions of humanitarian diplomacy between 2010 and 2011. Most of the definitions made in this context evaluate the concept of humanitarian diplomacy as an activity carried out only in cases of natural disaster or humanitarian crisis. The first book to systematically examine humanitarian diplomacy was edited by Larry Minear and Hazel Smith in 2007. Minear and Smith associated humanitarian diplomacy with humanitarian organizations engaging with political and military authorities to conduct operations. Therefore, the duo stated that humanitarian diplomacy concerns actions taken by humanitarian organizations and their staff, as opposed to career diplomats who support relief activities in any crisis zone.
It is a manifestation of the imperialist countries' efforts to rebuild the Middle East against the background of the uprisings that started as the Arab Spring in 2010 and claimed to be against the dictatorial regime. Related to this, the effects of the civil war that broke out in Syria have also greatly affected its border neighbor, Turkey. As a result of the civil war, millions of Syrian citizens wanted to come to Turkey as refugees or use Turkey as a transit country to migrate to European countries. During the civil war, Türkiye implemented an open door policy towards Syrian citizens. Syrians have come to Turkey for temporary shelter and have not been able to return to their country for years because the Assad regime remains in power and continues its dictatorial regime.
In our research, we tried to answer the importance of humanitarian diplomacy in Turkish foreign policy and, the impact of humanitarian diplomacy on the Syrian crisis and migration phenomena by scanning the literature on the subject. Humanitarian diplomacy is the most functional diplomatic activity in foreign policy in recent years. At this point, the Syrian crisis that emerged in our recent history was examined specifically in terms of humanitarian diplomacy activities, and the perspective of both Syrian refugees and Turkey on humanitarian diplomacy activities was evaluated.