Postpartum depresyon belirtilerinin şema terapi perspektifinden incelenmesi
Investigation of postpartum depression symptoms from the schema therapy perspective
Yazar: SEDA AKDAN AKGÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SADIGA OSMANLI SHIROLU
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Depresif belirtiler = Depressive symptoms ; Depresyon = Depression ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Şema terapi modeli = Schema therapy model

Özet:
Bu çalışmada, postpartum depresyon (PPD) ile erken dönem uyumsuz şemaların, algılanan ebeveynlik stillerinin ve çocukluk çağı travmalarının arasındaki ilişkilerin incelenmesi ve PPD için bir yordama modelinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Çalışma 18-43 yaş aralığındaki 238 kadın ile gerçekleştirilmiştir. Kişisel bilgi formu, Young Şema Ölçeği-Kısa Form 3 (YŞÖ-KF3), Young Ebeveynlik Ölçeği (YEBÖ), Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EDDÖ) ve Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (ÇÇTÖ) aracılığıyla veri toplanmıştır. Bu çalışmada PPD yaygınlık oranı %50 olarak bulunmuştur. İlişkileri incelemek amacıyla Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Sonuçlar, tüm erken dönem uyumsuz şemaların, tüm şema alanlarının, tüm çocukluk çağı travmalarının ve babanın aşırı koruyucu/evhamlı ebeveynlik stili dışındaki tüm ebeveynlik stillerinin PPD puanları ile istatistiksel olarak anlamlı ilişkilere sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, PPD ile erken dönem olumsuz yaşantılar (çocukluk çağı travmaları ve algılanan ebeveynlik stilleri) arasındaki ilişkilerde şema alanlarının aracı etkilerini incelenmek amacıyla paralel çoklu aracılık analizi uygulanmıştır. Analiz sonuçları, kopukluk/reddedilme ve aşırı uyarılma/baskılama şema alanlarının aracı etkilerinin olduğunu göstermektedir. Ek olarak, bağımsız örneklemler t-testi ve tek yönlü ANOVA kullanılarak, bazı demografik, psikososyal, gebelikle ve bebekle ilişkili değişkenler PPD puanları açısından incelenmiştir. Annede psikiyatrik bozukluk öyküsü/tanısı olup olmamasına, istenilen/planlı gebelik olup olmamasına, annelerin bebeklerin cinsiyetinden memnun olup olmamasına, eşlerinin desteklerinden ve geniş ailelelerinin desteklerinden memnun olup olmamasına göre PPD puan ortalamalarının istatisiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaştığı saptanmıştır. Yordama modeli geliştirilmesi amacıyla hiyerarşik regresyon analizi uygulanmıştır ve bu katılımcı değişkenleri de modele dahil edilmiştir. Analiz sonucunda, açıklayıcılık oranı en yüksek olan modele anlamlı katkı yapan değişkenlerin sırasıyla kopukluk/ reddedilme şema alanı puanı, aşırı uyarılma/baskılama şema alanı puanı ve eş desteğinden memnun olup olmama olduğu belirlenmiştir. Modelin açıklama gücü %51.1 olarak saptanmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the relationships between postpartum depression (PPD) and early maladaptive schemas, perceived parenting styles, childhood traumas, and to develop a predictive model for PPD. The study was carried out with 238 women aged 18-43 years. Personal information form, Young Schema Questionnaire-Short Form 3 (YSQ-S3), Young Parenting Inventory (YPI), Edinburgh Postnatal Depression Scale (EPDS), Childhood Trauma Questionnaire (CTQ) were used as data collection tools. In this study, the prevalence rate of PPD was found to be 50%. Pearson correlation analysis conducted to examine the relationships. The results show that all early maladaptive schemas, all schema domains, all childhood traumas, and all parenting styles except the father's overprotective/anxious parenting style have statistically significant associations with PPD. Furthermore, parallel multiple mediation analysis applied to examine the mediating effects of schema domains in the relationships between PPD and early negative experiences (childhood traumas and perceived parenting styles). The results show that the schema domains of disconnection/rejection and overvigilance/ inhibition have mediator effects. In addition, some demographic, psychosocial, pregnancy and infant-related variables were analyzed for PPD scores using independent samples t-test and one-way ANOVA. It was found that the mean of PPD scores differed statistically according to whether the mothers had a history/diagnosis of psychiatric disorder, whether they had a desired/planned pregnancy, whether they were satisfied with the gender of their babies, and whether they were satisfied with the support of their spouses and extended families. These participant variables also included in the hierarchical regression analysis applied to develop the prediction model. As a result of the analysis, the variables that contributed significantly to the model with the highest explanatory rate were the disconnection/rejection schema domain score, the overvigilance/inhibition schema domain score, and the satisfaction/unsatisfaction with the spousal support. The explanatory power of the model was determined as 51.1%.