Parasal aktarım kanalları üzerine ampirik çalışmalar
Empirical studies on monetary transfer channels
Yazar: İRFAN ERSİN
Danışman: PROF. DR. ETEM HAKAN ERGEÇ
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Merkez Bankası = Central Bank ; Para politikaları = Monetary policies ; Para politikası araçları = Monetary policy toolls ; Parasal aktarım = Monetary transmission ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Nihai hedefleri arasında fiyat ve finansal istikrar olan merkez bankaları, bu hedeflere yönelik para politikalarını belirlerken parasal aktarım kanallarının işlerliğini dikkate alırlar. Bu sebeple bu kanallar, para politikalarının dizaynında önemli bir yere sahiptir. İktisat literatüründe parasal aktarım kanallarının nasıl işlediğine ilişkin geniş bir yazın bulunmaktadır. Para politikalarının reel üretim ve fiyatlar üzerinde hangi parasal aktarım kanalları yoluyla etki ettiği tartışılagelmekte olan bir konudur. Ayrıca parasal aktarım kanalları, incelenen ekonominin yapısal durumuna ve incelenen döneme göre de farklılık göstermektedir. Dünya genelinde yaşanan 2008 küresel ekonomik krizinin para politikası üzerindeki etkisi, benzer bir şekilde Türkiye ekonomisi için para politikası araçlarına da yansımış, bu nedenle parasal aktarım kanallarının finansal istikrarı da gözeten para politikası uygulamalarında nasıl işlerlik sağladığı merak edilen konular arasında yer almıştır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de 2010 yılı sonrası finansal istikrarı da dikkate alan para politikalarının, reel üretim ve fiyatlar genel düzeyi üzerinde hangi aktarım kanallarıyla işlerlik sağladığını ortaya koymaktır. Ayrıca parasal aktarım kanallarının para politikaları ve reel üretim arasında asimetrik ilişkiye sahip olup olmadığı, parasal aktarım kanallarının kısa, orta ve uzun dönem için işlerliklerinin incelenmesi de amaçlar arasında yer almaktadır. Bu kapsamda 2011-2020 arası dönem aylık verilerle ele alınmış ve çalışmada 3 ampirik uygulama gerçekleştirilmiştir. Birinci ampirik uygulamada Hacker ve Hatemi-J (2006) nedensellik testi, ikinci ampirik uygulamada Hatemi-J (2012) asimetrik nedensellik testi ve üçüncü ampirik uygulamada da Breitung ve Canderon (2006) Frekans alanı nedensellik testi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, tüketici kredi faiz oranı değişkeninin para politikası ve fiyatlar genel düzeyi arasında asimetrik bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Buna ek olarak, kredi kanalının orta ve uzun dönemde reel üretim ve fiyatlar genel düzeyi için işlerlik sağladığı, döviz kanalının da orta ve uzun dönemde fiyatlar genel düzeyi için işlerlik sağladığı tespit edilmiştir. Hisse senedi ve beklenti kanallarının ise Türkiye'de seçilen dönem arasında işler olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca ulaşılan sonuçlardan hareketle tercih edilen tüm değişkenlerin fiyatlar ve reel üretimde önemli bir değişken olduğu da gözlemlenmiştir. Bu sonuçlarla TCMB'nin para politikalarını belirlerken kredi ve döviz kanallarının işlerliğini göz önünde bulundurmalarının önemli olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Central banks, whose ultimate goals are price and financial stability, take into account the functionality of monetary transmission channels when determining their monetary policies toward these goals. For this reason, these channels have an important place in the design of monetary policies. There is a large literature on how monetary transmission channels work in the economics literature.It is still debated via which monetary transmission channels monetary policies affect real production and prices. In addition, monetary transmission channels differ according to the structural state of the economy and the analyzed period. The impact of the 2008 global economic crisis on monetary policy was similarly reflected in monetary policy instruments in the Turkish economy. For this reason, it has been among the topics of interest how monetary transmission channels operate with monetary policy practices that observe financial stability. The aim of this study is to reveal through which transmission channels the monetary policies, which also take into account the financial stability after 2010, operate on the general level of real production and prices. In addition, examining whether there is an asymmetrical relationship between monetary policies of monetary transmission channels and real production and the operability of money transmission channels in the short, medium and long term are among the aims of the study. In this context, the period between 2011-2020 was handled with monthly data and 3 empirical applications were carried out in the study. Hacker and Hatemi-J (2006) causality test was used in the first empirical application, the Hatemi-J (2012) asymmetric causality test was used in the second empirical application, and the Breitung and Canderon (2006) frequency domain causality test was used in the third empirical application. According to the results of the analysis, it has been determined that the consumer loan interest rate variable has an asymmetric effect between monetary policy and the general level of prices. The results of the analysis show that the consumer loan interest rate variable has an asymmetric effect between monetary policy and the general level of prices. In addition, it has been determined that the credit channel is operational for the real production and general price level in the medium and long term, and the foreign exchange channel is also functional for the general price level in the medium and long term. It has been understood that stock and expectation channels are not working in the selected period in Turkey. Besides, it has been observed that all preferred variables are important variables in prices and real production. With these results, it is thought that it is important for the CBRT to consider the operability of credit and foreign exchange channels while determining their monetary policies.