Psikoloji mezunlarının akıl hastalığı olan bireylere karşı tutumlarının incelenmesi
The investigation of attitudes of psychology graduates towards mentally disabled individuals
Yazar: ABDURRAHİM ÖZÜŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE ÇEBİ
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Akıl hastası kişiler = Mentally ill persons ; Davranışsal tutum = Behavioural attitude ; Mental bozukluklar = Mental disorders ; Psikoloji eğitimi = Psychology education ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçekler = Scales

Özet:
Akıl hastalığı olan bireylerin dünya nüfusuna oranı %13 iken, Türkiye'de ise 1998 yılı Türkiye Ruh Sağlığı Profili Raporu'na göre %17,2 oranındadır.  Akıl hastalığı olan bireylere yönelik tutumlar incelendiğinde, bu tutumların olumsuz, dışlayıcı ve damgalayıcı olduğu görülmektedir. Akıl hastalığı olan bireylere yönelik bu olumsuz ve dışlayıcı tutumların sona ermesinin, bu bireylerin toplum içinde yer edinebilmelerinin, kendilerine yetebilme becerilerinin gelişebilmesinin, zorluklarla ve hastalıkla baş edebilmelerinin önündeki en büyük engel bu olumsuz tutumlardır. Akıl hastalarına yönelik bu olumsuz tutamların değişmesi gerekmektedir. Bu nedenle akıl hastalığına ve hasatlarına yönelik yapılan tutum araştırmaları önem kazanmaktadır.
Yapılan bu çalışmada psikoloji lisans bölümünden ve diğer lisans bölümlerinden mezun olan bireylerin akıl hastalarına yönelik tutumları çeşitli değişkenler çerçevesinde incelenmiştir. Araştırmaya Türkiye'de yaşayan, lisans bölümü mezunu olan 252 kişi katılmıştır. Katılımcılardan psikoloji bölümü mezunu olanların sayısı 62, diğer bölümlerden mezun olan bireylerin sayısı ise 190'dır. Araştırmada verilerin toplanması için sosyodemografik bilgi formu ve "Uzun süreli ilişki" ve "Kısa süreli ilişki" olmak üzere iki faktörlü "Akıl Hastalarına Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. 
Çalışmada ölçekten elde edilen verilerin demografik değişkenler ile olan ilişkisine yönelik Mann-Whitney U Testi, Wilcoxon ve Kruskal Wallis analizleri yapılmıştır.  Her değişken ayrıca kısa süreli ilişki ve uzun süreli ilişki faktörleri kapsamında da analiz edilmiştir. Psikoloji lisans bölümünden mezun olan bireylerin kısa süreli ilişki ve uzun süreli ilişki faktör analizi de hesaplanmıştır. 
Araştırmada elde edilen sonuçlara bakıldığında katılımcıların akıl hastalarına yönelik tutumları genel olarak olumsuz olmakla birlikte, kısa süreli ilişkilere kıyasla uzun süreli ilişkiler gerektiren durumlara karşı tutumları daha olumludur. Araştırmada Yaş, eğitim durumu, çalışma durumu, medeni durum, yaşanılan yer birimi ve ekonomik durum değişkenleri ile akıl hastalarına yönelik tutum arasında anlamlı bir ilişki bulunmamışken, Psikiyatrik veya nörolojik tedavi gören kişilere yakınlık derecesi, cinsiyet, mezun olunan lisans bölümü ve akıl hastalığı olan bir tanıdığın olması değişkenleri ile akıl hastalarına yönelik tutumlar arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur.

Abstract:
The ratio of individuals with mental illness to the world population is 13%, while it is 17.2% in Turkey according to Mental Health Profile Report of 1998. When attitudes towards mentally ill individuals are examined, these attitudes are negative, exclusionary, and stigmatizing. Those attitudes are the major obstacle to the end of these negative and exclusionary attitudes towards individuals with mental illness, their ability of socialize, their ability to develop themselves and to cope with difficulties and illness. These negative attitudes towards mentally ill people need to change. Therefore, attitude research on mental illness and patients gains importance.  
In this study, attitudes of people with a bachelor's degree in psychology and in other departments toward people with mental illness were investigated within various variables. Participants of the study were 252 people with bachelor's degree living in Turkey. The number of people with a bachelor's in psychology was 62, and the number of people with a bachelor in other departments was 190. For data collection, sociodemographic information form and "Attitudes toward People with Mental Disorders Scale" with two factors as long-term relationship and short-term relationship was used.
The relationship between attitudes toward people with mental illness and demographic variables were determined with Mann-Whitney U Test, Wilcoxon and Kruskal Wallis. Each variable was also analyzed with two factors, namely short-term relationship, and long-term relationship. In addition, factor analysis of short-term relationship and long-term relationship for participants with bachelor's in psychology was estimated.
Results of the study show that the attitudes of the participants towards mentally ill people are generally negative, but their attitudes are more affirmative at long-term relationships compared to short-term relationships. No significant relationship was found between attitudes towards mentally ill people, and participants' age, education status, employment status, marital status, residential place, and economic status. However, a significant relationship between attitudes towards mentally ill people and  participants' gender,  the degree of closeness to people who take psychiatric or neurological treatment, undergraduate degree (psychology or other), and being familiar with someone who has a mental illness was found.