Farabi' nin mutluluk anlayışı
The understanding of happiness of Al-Farabi
Yazar: MEHMET KASIM ÖZGEN
Danışman: PROF.DR. HASAN ŞAHİN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
Tezin konusu Farabi'nin Mutluluk Anlayışıdır. Farabi mutluluğu hayatın, varoluş amacıolarak görmektedir. Farabi'ye göre insanlar mutlu olmak için varolmuşlardır.Hayatın amacı olan mutluluk probleminden Farabi'nin ne aldığı ve mutluluk kavramınınasıl temellendirdiğini araştırmak tezin amacıdır. Mutluluk, her zaman kendindendolayı seçilen bir amaçtır. Asla birbaşka şeyin aracı olarak seçilmez. Mutluluk başka birşey için araç olarak seçilmeyen bir şey olduğundan dolayı en yüksek amaçtır. nsanseçim gücüne sahiptir ve seçmek için önünde birçok amaçlar vardır. Kimi amaçları,başka amaçların aracı olarak seçeriz. Dolayısıyla bu amaçlar mutluluğa kıyasla yetkinamaçlar değildirler. Ancak mutluluğun ötesinde seçebileceğimiz birbaşka amaç dahayoktur. Bu nedenle mutluluk insanın önünde duran tek yetkin bir amaçtır.Aynı zamanda mutluluk kendine yeter bir iyidir. Mutluluğa götüren her şey iyidir,mutluluğa engel olan ise kötüdür. Mutluluğu kazanma yolunda iyilik bize yol işaretlerigörevini üstlenir. Ne kadar iyiliğe sahip olursak, o kadar mutlu oluruz. Mutluluğun özüinsanın iyi olmasıdır. Mutluluk hakkı insanın doğuştan getirdiği bir haktır. nsan buhakkını kullanırken kesin olarak özgürlüğe ihtiyacı vardır. Özgür kişi, mutluluğa aitilkeleri seçme özgürlüğüne sahiptir, ancak mutsuzluğa ait ilkeleri seçme özgürlüğünesahip değildir. Çünkü Farabi'ye göre insan, insan olmama konusunda özgür değildir.Bir başka deyişle insan, iyi insan olmaya, kendi Tanrısal özünü gerçekleştirmeyemahkÃ»mdur.Mutlu olmak, iyi insan olmak, iyi yaşamak demektir. yi yaşamak, akla göre yaşamak,erdemli bir yaşam sürüdürebilmek demektir. Bu türden bir yaşamı sürdüren insan,ölümsüz insandır. Ölüm sonrası da en yüksek mutluluğu yaşıyacaktır.Farabi'nin mutluluk kavramından anladığıyla, bugün bizim anladığımız arasında birhayli fark vardır. Farabi'ye göre mutluluk tesadüfen veya gelişigüzel zevklerle eldeedilen bir şey değildir. Mutluluk ciddi ve sürekli bir çaba ister. Mutluluk, insanınişlevini en iyi şekilde yerine getirmesine bağlı bir şeydir. Nasıl ki bir marangoz, iyi birsediri yapmakla, hem kendi işlevini hem de kendi mutluluğunu kazanmayı garanti altınaalıyorsa; aynı şekilde, bilgisini kullanan bir insanın da sahip olduğu koşullarıylahayatını en iyi hayat yapması gerekir.

Abstract:
The subject matter of this thesis is how Farabi defines `happiness?. According to Farabi`happiness? is the purpose of existing of the life. He thinks that the human being wascreated to be happy. The aim of this thesis is to investigate what Farabi understandsfrom the issue of happiness which is the aim of the life and how he bases his claim ofthe concept of happiness. `Happiness? is always an aim chosen because of it. It is neverchosen as a mean of another thing. Happiness is the greatest aim because it cannot bechosen as the mean of another thing. The human being has the ability of selecting andthere are numerous aims in front him. Some aims are chosen as the means of others.Therefore, compared to happiness, these aims are not matured aims. However, there isnot another aim to be chosen beyond happiness. So, happiness is the only matured aimfor the human being.In other words, happiness is a `good? which is sufficient for itself. Anything that takesthe human being to happiness is good; on the other hand, anything that deprives him ofhappiness is bad. Goodness is a guide for the human being to gain happiness. The moregoodness we have, the happier we are. The core of the happiness is in the good humanbeing. The right of happiness is given to the human by birth. The human beingdefinitely needs freedom to use this right. A free human being has the right of choosingthe principles of happiness; however, he has no right to choose the principles ofunhappiness because, according to Farabi, the human being is not free not to be ahuman. In other words, the human being has to be a good human and realise his hollyexistence.Being happy means being a good human and living well. Living well means livinglogically and leading a virtuous life. The human being leading this kind of life isimmortal. After death he will experience the greatest happiness.There is a big difference between the happiness Farabi defines and the happiness wedefine now. According to Farabi happiness is not a thing gained by accident or byordinary tastes. Happiness requires a real and continuous effort. Happiness is a thingbased on the human being functioning perfectly. A carpenter guaranties his functioningand happiness making a good sofa; likewise, in his conditions, a human being using hisknowledge must make his life the best.