Kıyı otellerinde çalışanların İslami iş etiği ve dini hassasiyet düzeylerinin, duygusal bağlılık ve işten ayrılma niyetlerine etkisi
The effect of Islamic work ethics and religious sensitivity levels of employees in shore hotels on emotional commitment and intentions to leave work
Yazar: EMRAH TAŞARER
Danışman: PROF. DR. OĞUZ TÜRKAY
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dini tutumlar = Religious attitudes ; Duygusal bağlılık = Affective commitment ; Etik = Ethics ; Kıyı turizmi = Coastal tourism ; Otel personeli = Hotel personel ; Oteller = Hotels ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; İslamiyet = Islam ; İş ahlakı = Business ethic ; İşten ayrılma niyeti = Turnover intention

Özet:
Bütün hizmet endüstrilerinde olduğu gibi, insan turizm endüstrisi için de üretimin temelini oluşturur. Çünkü hizmet fikrinin oluşması, başlaması, sürdürülmesi ve hatta sonlanması için insan olmazsa olmazdır. Dolayısıyla beşeri faktörün bu denli ehemmiyetli olduğu turizm endüstrisinde, hizmetin kalitesi, verimliliği ve devamı için insan unsurunun durumu çok kritik olmaktadır. Bu çalışmada da aynı perspektiften bakılarak, turizm çalışanlarının duygusal bağlılık ve işten ayrılma niyetlerinin, İslami iş etiği ve dini hassasiyet düzeyi sosyolojik etmenleri etkisinde incelenmesi amaçlanmıştır. 

Literatürde yer alan hemen bütün çalışmalarda, İslami iş etiğinin çalışanların iş ve örgütlerine karşı duygu ve bağlılıkları üzerinde olumlu etkisinin olduğu, bununla beraber işten ayrılma niyetleri üzerinde ise olumlu bir etkisinin olmadığını ortaya koymaktadır. Bu araştırmada da aynı yönde olarak, kıyı otelleri çalışanlarının İslami iş etiğine sahip olmalarının duygusal bağlılıklarına olumlu etki edeceği ve işten ayrılma niyetlerine ise olumsuz etki edeceği H1 ve H2 hipotezleri oluşturulmuştur. 

Dini tutum ve hassasiyet olgusu ise, İslam dininin var olan bazı emir ve yasaklarının, özellikle kıyı turizminin barındırdığı bazı olgular ile çelişmesi ihtimali sebebiyle, bu araştırmanın konusuna dahil olmuştur. Dini hassasiyet ve tutuma sahip kıyı otelleri çalışanlarının, bu hassasiyetleri sebebiyle iş yaşamlarında bir takım çelişkiler yaşama potansiyelleri ve bunun neden olacağı muhtemel manevi rahatsızlıkların bir sonucu olarak, duygusal bağlılıklarının bundan olumsuz etkileneceği ve beraberinde işten ayrılma niyetlerinin ise olumlu etkileneceği varsayımı ile, araştırmada bu yönde H3 ve H4 hipotezleri oluşturulmuştur. 

Çalışma için bu kapsamda, Antalya bölgesi 5 yıldızlı otellerinden 351 çalışan örnekleme alınmıştır. Katılımcılara İslami iş etiği, dini hassasiyet düzeyi, duygusal bağlılık ve işten ayrılma niyetlerini ölçen sorular yöneltilmiştir. Uygulanan bir takım tanımlayıcı ve açıklayıcı istatistikler neticesinde, ortaya atılan dört hipotezden ikisi kısmen kabul ve ikisi kısmen ret edilmiştir. Kısmen kabul ve kısmen ret edilmelerin sebebi, bağımsız değişkenlerin boyutları arasında, bağımlı değişken üzerinde etki farklarının olmasıdır. 

Sonuç olarak kıyı otelleri çalışanlarının İslami iş etiğine sahip olmalarının H1 ve H2 hipotezlerine benzer olarak, duygusal bağlılıklarını kısmen olumlu yönde ve işten ayrılma niyetlerini kısmen olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Bunun yanında kıyı otelleri çalışanlarının dini hassasiyet düzeylerinin ise H3 ve H4 araştırma hipotezlerinin aksine olarak, duygusal bağlılıklarını kısmen olumlu ve işten ayrılma niyetlerini kısmen olumsuz etkilediği tespit edilmiştir.

Abstract:
As in all service industries, people form the basis of production for the tourism industry. Because human is indispensable for the creation, initiation, maintenance and even termination of the service idea. Therefore, in the tourism industry, where the human factor is so important, the condition of the human element is very critical for the quality, efficiency and continuity of the service. In this study, from the same perspective, it is aimed to examine the organizational commitment and intentions to leave work of tourism employees under the influence of sociological factors of Islamic work ethics and religious sensitivity level. Almost all studies in the literature reveal that Islamic work ethics has a positive effect on the feelings and commitment of employees towards their work and organization, with this it does not have an increasing effect on their intention to leave work. In the same direction, in this research, H1 and H2 hypotheses have been formed, which will have a positive effect on the emotional commitment of the employees of coastal hotels and have a negative effect on their intention to leave. The phenomenon of religious attitude and sensitivity has been included in the subject of this research due to the possibility that some of the existing orders and prohibitions of the Islamic religion may conflict with some of the facts of coastal tourism. With the assumption that coastal hotel employees with religious sensitivities and attitudes have the potential to experience some conflicts in their work life due to these sensitivities and as a result of the possible moral discomfort that this will cause, their emotional commitment will be negatively affected and their intentions to leave work will be positively affected. H3 and H4 hypotheses were established in this direction in the research. In this context, 351 employees from 5-star hotels in the Antalya region were sampled for the study. Participants were asked questions measuring Islamic work ethics, religious sensitivity, emotional commitment, and intention to leave. As a result of some descriptive and explanatory statistics, two of the four hypotheses put forward were partially accepted and two were partially rejected. The reason for partial acceptance and partial rejection is that there are differences in effect between the dimensions of the independent variables on the dependent variable. As a result, it has been determined that the Islamic business ethics perceptions of tourism employees affect their emotional commitment partially positively and their intention to leave work partially negatively, similar to the H1 and H2 hypotheses. In addition, it has been determined that the religious sensitivity levels of tourism employees, in contrast to the H3 and H4 research hypotheses, affect their emotional commitment partly positively and partly negatively on their intentions to leave.