Hacettepe Üniversitesi Sıhhiye Yerleşkesinde kardiyopulmoner arreste yönelik oluşturulan mavi kod uygulamasının süreç ve sonuçlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the process and outcome of blue code procedure developed for cardiopulmonary arrest in Hacettepe University Sihhiye campus
Yazar: ARZU TOPELİ İSKİT
Danışman: PROF. DR. BANU ÇAKIR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Epidemiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Kalp durması = Heart arrest ; Kardiyopulmoner reanimasyon = Cardiopulmonary resuscitation ; Prognoz = Prognosis ; Sağkalım = Survival ; Solunum = Respiration ; Yaşam destek sistemleri = Life support systems

Özet:
Tüm ölümlerin yaklaşık %25'i ani kardiyak arrest nedeniyle olmaktadır. Profesyonel bakım hizmeti ulaştırılabilen arrest olgularında canlandırma için uzun yıllardır uygulanan kardiyopulmoner resüsitasyon (KPR) sonucunda hastaneden taburcu olanların yüzdesi 17-32 arasında değişmektedir. Arrestlere yönelik olarak eğitilmiş acil tıp ekiplerinin bulunduğu merkezlerde sağkalımın daha iyi olduğu gösterilmiştir. Mavi kod, hastane içinde arrest gelişmiş veya çok kısa zamanda arrest gelişmesi olası kritik hastalara en kısa sürede KPR dahil standart ve etkin müdahale sunmak üzere oluşturulmuş politika ve prosedürlerden oluşan ve tüm kurum çalışanları arasında ortak bir dil oluşturmayı hedefleyen evrensel bir acil durum kodudur. Hacettepe Üniversitesi Hastanelerinde 2009 tarihinde bir pilot uygulama olarak başlatılan mavi kod sistemi, 15.3.2013 tarihinden itibaren hastane dışında kampüs içi tüm alanlarda uygulanmak üzere, yeni politika ve prosedürler ile genişletilmiştir. Bu çalışmada amaç, Hacettepe Üniversitesi Sıhhiye Yerleşkesinde 15.3.2013 tarihinde başlatılan mavi kod uygulamasının genel olarak etkinliğini belirlemek, varsa aksayan yönlerini tespit ederek uygulamaların yenilenmesine ve benzer uygulamaların diğer sağlık kampüslerinde yaygınlaştırılmasına ışık tutmaktır. Retrospektif kohort tipi araştırmada 30.4.2015 tarihine kadar mavi kod çağrısı yapılmış ve müdahale edilmiş olguların hastanede kaldıkları süre içindeki sağkalım insidansı ve ölüm ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu süre içerisinde toplam 1395 çağrı arasından 214 deneme ve tatbikat amaçlı yapılmış mavi kod çağrıları dışlandığında, 1181 mavi kod çağrısının sadece 404'ünün (%34) gerekli ve tıbbi amaçlı çağrı olduğu tespit edildi. KPR formu doldurulmuş olan toplam 238 olgu analize alındı. Bu olgular içerisinde 156'sı (%65,5) arrest nedeniyle KPR yapılmış olgulardı. Tüm olgularda cinsiyete göre dağılım benzerdi. Yaş ortalaması 42,5±27,0 (ortanca 49; min-maks 1-98) yıl idi. En sık müdahale edilen alan yataklı servisler (%76,7) idi. Ortalama olay yerine ulaşma süresi 2,3±2,4 (ortanca 2; min-maks 0-15) dakika idi. Olguların %60,9'unda komorbidite olup, en sık komorbidite kanser idi. KPR yapılan olgularda KPR süresi ortalaması 33,5±24,1 (ortanca 35; min-maks 0-135) dakika idi. Olguların %82,7'si kardiyak, diğerleri solunum arresti olmuş idi. KPR uygulanan olguların %54,5'i KPR sonunda eksitus oldu. Hastane sonucu verisine ulaşılabilen 155 olguda hastane sağkalımı %20 saptandı. En sık arrest nedeni sepsis idi. Hastanede ölen ve sağ kalan olgular karşılaştırıldığında ölen olguların hayatta kalanlara kıyasla daha yaşlı olduğu ve kanser komorbiditesinin daha çok olduğu gözlendi. Ölen olgularda en sık arrest nedeni sepsis olup, en sık arrest tipi kardiyak arrest idi. Ölen olgularda ilk elektrokardiyografi ritmi en sık asistoli veya nabızsız elektriksel aktivite olup, KPR süresi de daha uzun idi. Çoklu değişkenli analizde KPR sonrası hastanede ölüm ile ilişkili bağımsız risk faktörlerin yaş≥18 (odds oranı 11,80 (%95 güven aralığı: 2,26-61,58); p=0,003), yataklı servislerde arrest gelişmesi (odds oranı 21,43 (%95 güven aralığı: 2,40-191,11); p=0,006) ve sepsis nedeniyle arrest gelişmesi (referans solunumsal nedenler; odds oranı 7,35 (%95 güven aralığı: 1,65-32,75); p=0,009) olduğu tespit edildi. Mavi kod çağrısı yapılan ancak arrest olmayan olguların analizinde hastaneden sağ taburculuk oranının %87 olduğu, ölen olgularda sağ kalanlara göre kanser komorbiditesinin daha sık olduğu, en sık müdahale nedeninin nörolojik sorunlar olduğu tespit edildi. Ölen olgularda uyanıklık hali sağ kalanlara göre daha az ve kan basıncı değerleri daha düşük idi. Sonuç olarak, bir üniversite sağlık kampüsünde kapsamı geniş tutulmuş olan mavi kod uygulamasının ilk 2 yıllık sonucunda sağ kalımın %20 gibi bir oranda tespit edilmesi olumlu kabul edilebilecek bir sonuçtur. Çalışmanın sonuçlarının en önemli yararı, hastane dışı yerleşkeye yaygınlaştırılmış ilk mavi kod uygulaması yapılan Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri özelinde mavi kod sisteminin etkisi ve aksaklıklarının tespit edilerek, uygulamanın geliştirilmesi ve düzeltilmesine imkan sağlayacak olması ve Türkiye  geneli için  mavi kod uygulamaları için kılavuz olacak olmasıdır.

Abstract:
Sudden cardiac arrest constitutes 25% of all causes of death. Hospital discharge rate after cardiopulmonary resuscitation (CPR) which is applied for reanimation of arrest cases to whom professional healthcare service is provided, for prolonged years, ranges between 17-32%.  Survival has been shown to be better in centers where educated emergency medical teams are present. Blue code, whose goal is to establish a common language among healthcare staff is a universal emergency code which is formed from policies and procedures for the purpose of applying standardized and effective interventions including CPR to victims of arrest or critically-ill cases with possible arrest risk. Starting from 15.3.2013, blue code system which was established as a pilot practice in Hacettepe University Hospitals in 2009, was expanded with new policies and procedures in all areas of the campus, beyond the hospitals. The aim of this study is to determine the effectiveness of a blue code system established in Hacettepe University Sihhiye Campus in 15.3.2013, to determine failing parts of it if present so as to provide insight for renewal of applications and for dissemination of similar applications to other health campuses. In this retrospective cohort study, the goal was to determine hospital survival incidence and factors related with mortality in cases who received intervention after blue code calls till 30.4.2015. After excluding 214 trial and practice calls from 1395 total calls, 404 (34%) calls among 1181 were considered to be necessary calls for medical reasons. From 238 analyzed cases whose CPR forms were filled, 156 (65.5%) received CPR. Gender distribution was similar in all cases. Mean (±standard deviation) age was 42.5±27.0 (median 49; min-max 1-98) years. Interventions were done mostly in in-patient wards (76.7%). Mean access time to the scene was 2.3±2.4 (median 2; min-max 0-15) minutes. Comorbidities were present in 60.9% of cases, the most frequent comorbidity being cancer. Mean CPR duration in cases who received CPR was 33.5±24.1 (median 35; min-max 0-135) minutes. Cardiac arrest constituted 82.7% of arrest cases, the others being respiratory arrest cases. Among cases who received CPR, 54.5% died at the end of CPR. Hospital survival rate was 20% in 155 cases whose hospital outcome status could have been found. The most frequent cause of arrest was sepsis. When cases who died in the hospital and who survived were compared, cases who died were older and had more underlying cancer. Sepsis was the most frequent underlying reason of arrest and cardiac arrest was the most frequent type of arrest in cases who died than in survived cases. In cases who died, asystole or pulseless electrical activity as the baseline electrocardiographic rhythm was more frequent, as well as more prolonged duration of CPR. In multi-variate analysis, independent factors determining hospital mortality after CPR were found to be age≥18 (odds ratio 11.80 (95% confidence interval: 2.26-61.58); p=0.003), arrest occurring in hospital wards (odds ratio 21.43 (95% confidence interval: 2.40-191.11); p=0.006) and sepsis as the cause of arrest (reference respiratory causes; odds ratio 7.35 (95% confidence interval: 1.65-32.75); p=0.009). Analysis of blue code calls who were not arrest cases revealed hospital discharge rate of 87% and cases who died had more underlying cancer and received intervention due to neurological reasons than survived cases. Less awareness in consciousness was observed in cases who died and their blood pressure was lower than survived cases. In conclusion, finding of a 20% survival rate in the first 2 years analysis of an extended blue code system established in a university health campus can be considered to be a positive result. The most important benefit of the study results, being the first blue code system expanded with new policies and procedures in all areas of the campus, beyond the hospitals is to determine the effect of the blue code system specific to Hacettepe University Hospitals, to provide an opportunity for determining failing parts so as to improve the system and to fix it and to serve as a guideline for blue code interventions in general in Turkey.