2021 yılı Türkiye orman yangınlarına maruz kalmış kadınların afete hazırlık düzeylerinin incelenmesi: Manavgat ve Çandır örneği
Analysing the disaster preparedness levels of women exposed to 2021 forest fires in Turkey: Manavgat and Çandır samples
Yazar: ELÇİN ÇEVİKBAŞ
Danışman: PROF. DR. GÜRKAN ERSOY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı / Afet Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Kadın yaşamın başlangıcı ve toplumu oluşturan ailenin ana yapıtaşıdır. Ülkenin sürdürülebilir geleceği için de kadın önemli bir aktördür. Fakat kadınlar yaşamları boyunca çeşitli dezavantajlılıklarla karşı karşıya kalmakta ve bu durum onları olumsuz etkileyebilmektedir. Türkiye'de 28 Temmuz 2021 Manavgat bölgesinde başlayan ve çeşitli bölgelere dağılan orman yangınlarına maruz kalan kadınların kadına yönelik dezavantajlılıkları bire bir yaşadıkları düşünülmektedir.
Çalışmamızdaki amacımız 2021 yılı Manavgat ve Çandır'da orman yangınlarına maruz kalmış kadınların afetlere hazırlık düzeylerini inceleyerek, eğer varsa kadınların dezavantajlılıklarının minimum seviyeye indirilmesi gerektiğini ve aileleri dolayısıyla toplumu afetlere hazırlamak için kadınların afetlere karşı hazırlıklı olması gerektiğini vurgulamaktır. Çalışmamız nicel bir çalışma olup evrenimiz; Manavgat ve Çandır'da yaşayan toplam 17.871 kadından oluşmaktadır. Örneklem büyüklüğü hesaplanmış ve bu evrende 394 kadına ulaşılmıştır. Kullandığımız ankette kadınların sosyodemografik özellikleri, afet ile ilgili genel bilgi soruları ve İnal (2015) tarafından geliştirilen Sağlık İnanç Modeli'ne Dayalı Acil Durumlara/Afetlere Bireysel Hazırlık Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verileri 2023 Şubat ve Mart aylarında yüz yüze görüşmeler ile anket formu üzerinden toplanmıştır. Analiz edilen verilerin iki yönlü p değerinin <0.05 olduğu durumlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Kadınların %74.4'ü afetlere karşı hazırlıklı olmadıklarını belirtmişlerdir. Kadınların verdiği cevaplar sonucunda ölçek alt boyutu olan algılanan yarar, algılanan engeller, eyleme geçiriciler, algılanan ciddiyet skorlarında anlamlı farklar saptanmıştır. Sonuç olarak kadınların afetlere karşı yeterince hazırlıklı olmadıkları gözlenmiştir. Yeterince hazırlıklı olabilmeleri için karşılaştıkları çeşitli dezavantajlılıklar azaltılmalıdır. Dezavantajlılıkların azaltılmasında AFAD'ın önemli sorumluluklarının olduğu özellikle kadınlara eğitim verilmesi konusunda diğer STK'lar iş birliğini artırması gerektiği düşünülmektedir. Bu dezavantajlılıkların azalması ile kadınlar kendilerini ve ailelerini afetlere karşı hazırlıklı olmaya teşvik edebileceklerdir.

Anahtar Kelimeler: Afetlere Hazırlık, Afet Eğitimi, Kadın, Orman Yangını

Abstract:
Women are the beginning of life and the main building block of the family that forms society. Women are also an important actor for the sustainable future of the country. However, women face various disadvantages throughout their lives and this situation can affect them negatively. It is thought that women who were exposed to forest fires that started on July 28, 2021 in Manavgat region and spread to various regions in Turkey experienced the disadvantages of women one-on-one.
Our aim in our study is to examine the level of disaster preparedness of women exposed to forest fires in Manavgat and Çandır in 2021 and to emphasize that women's disadvantages, if any, should be minimized and that women should be prepared for disasters in order to prepare families and thus society for disasters. Our study is a quantitative study and our population consists of 17,871 women living in Manavgat and Çandır. The sample size was calculated and 394 women were reached in this universe. In the questionnaire we used, women's sociodemographic characteristics, general information questions about disasters and the Scale of Individual Preparedness for Emergencies/Disasters Based on the Health Belief Model developed by İnal (2015) were used. The research data were collected through face-to-face interviews and questionnaire form in February and March 2023. The analyzed data were considered statistically significant when the two-way p value was <0.05.
74.4% of the women stated that they were not prepared for disasters. As a result of the answers given by the women, significant differences were found in the perceived benefit, perceived barriers, mobilizers, and perceived seriousness scores. As a result, it was observed that women were not sufficiently prepared for disasters. In order for them to be adequately prepared, various disadvantages they face should be reduced. It is thought that AFAD has important responsibilities in reducing disadvantages and should increase its cooperation with other NGO's especially in providing training to women. By reducing these disadvantages, women will be able to encourage themselves and their families to be prepared for disasters.

Keywords: Disaster Preparedness, Disaster Education, Women, Forest Fire