Bir devlet adamı olarak Gazneli veziri Ahmed B. Abdüssamed
As a statesman vizier of Ghaznavid Ahmad Abd Al-Samad
Yazar: ELİF ŞEKER
Danışman: PROF. DR. CİHAN PİYADEOĞLU
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Ahmed b. Abdüssamed = Ahmad Abd al-Samad ; Biyografi = Biography ; Devlet adamı = Statesman ; Gazneliler = Ghaznavids ; Vezirlik = Vizierata

Özet:
Hâce Ahmed b. Abdüssamed Şîrâzî, Gazneli Devleti'nde vezirlik yapmış yetenekli bir devlet adamıdır. Babası Ebû Tâhir, Horasan Sipehsâlârı Hüsâmüddevle Taş'ın dîvânında bulunmuş, bu sayede oğlunun iyi bir eğitim alarak devlet idaresinde görev almasını sağlamıştır. Abdüssamed, vezirlik görevinden önce Hârizm bölgesinin yöneticisi olan Altuntaş ve onun oğlu Hârûn'a kethüdâlık yapmıştır. Kethüdâlığı döneminde özellikle Kâid Melencûk hadisesinde ve Debûsî savaşında aldığı kararlar ve başarılı faaliyetleri göze girmesini sağlamış, Vezir Ahmed b. Meymendî'nin ölümünden sonra boşalan Gazneli vezaretine getirilmiştir.
Sultan Mesʻûd, onun kararlarına ve tavsiyelerine uymamış, bu da pek çok noktada devleti zor duruma sokmuştur. Vezirlik öncesi hayatı hakkında fazla malumat bulunmayan Abdüssamed, vezarete getirildikten sonra kaynaklarda daha fazla yer bulmuştur. Özellikle vezaret dönemi Selçukluların Horasan'a gelmelerinden sonra onlara karşı başlatılan politikanın belirleyicisi olmuştur. Bununla birlikte hizmet ettiği Mesʻûd ile fikir ayrılığına düşmesi sebebi ile görevini icra etmesi sıkıntılı hale gelmiştir. Tezimizin amacı Ahmed b. Abdüssamed'in sadece biyografisini vermekten ziyade görevini ifa etme biçimi, Mesʻûd ile arasında oluşan itilafları ve bütün bunların sonuçları hakkında çıkarımlar yaparak hakkında dağınık bilgi bulunan Ahmed b. Abdüssamed'i daha tanınır hale getirmektir.

Abstract:
Khwaja Abū Nasr Ahmad Abd al-Samad Shīrāzī was a talented statesman who a vizier in the State of Ghaznavids. His father, Abū Tāhir, was found in the court of Sipehsālār Husām al-Dawla Tash in Khurasan, thus ensuring that his son got a good education and took office in the state administration. Before his vizier, Abd al-Samad acted as a chamberlain (kethüdâ) for Altuntash who the ruler of the Khwārizm region was and his son Hārūn. Decisions he has made and successful activities during the period of his chamberlain, especially in the event of Kāid Melenjūk and in the war of Debūsī, made him popular and thus brought to the position of vizirate of Ghaznavid State after the death of Vizier Ahmad b. Meymendī.
Ghaznawid Masʻūd did not comply with his decisions and recommendations, and this situation put the state in a difficult situation at many points. Though there is less knowledge about Abd al-Samad before his being a vizier, the sources mention him much more after this appointment. The policy initiated against the Seljuks after their arrival to Khurasan has been determined in the period of his vizierate. However, due to his disagreement with Ghaznawid Masʻūd, whom he served, it became difficult for him to perform his duty. The aim of our thesis is to make Ahmad Abd al-Samad, about whom we have dispersed knowledge, more recognizable by making from how he conducted his duty, his disagreements with Ghaznawid Masʻūd and the consequences of all these, rather than giving only his biography.