Gazlı amortisörlerde mil-keçe arasındaki tribolojik etkileşimlerin incelenmesi
Investigation of the tribological interaction between rod and seal in gas springs
Yazar: ÇAĞATAY BERKAN YALÇIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SONER SAVAŞ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Malzeme Bilimi ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Malzeme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering ; Metalurji Mühendisliği = Metallurgical Engineering ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Aşınma = Wear ; Triboloji = Tribology

Özet:
Gazlı amortisörler, birçok uygulamada yük ve ağırlık ihtiva eden kapakları eş kuvvet ile dengelemek ve kullanım alanında hız kontrolü sağlamak, damperlemek hatta yükü kaldırmak gibi roller oynamaktadırlar. En bilinenleri; arabaların bagaj ve motor kapakları, mobilya kapakları, makina kapakları, ameliyat masaları, çeşitli endüstriyel uygulamalar, vb. 
Gazlı amortisörlerin sahip olduğu gaz basıncının ortalama %10'u kaybedilene kadar açma-kapama sayısı genellikle kullanım ömrünü belirtmektedir. Çalışma ömrünü belirleyen sızdırmazlığı sağlayan elemanlar üzerindeki tribolojik mekanizmada sürtünme ve aşınma rol oynamaktadır. Mil malzemesi ile sızdırmazlık elemanı arasındaki olaylar dizisine mil malzemesinin yüzey pürüzlülüğü, sızdırmazlık parçası olan keçe ve o-ringlerin malzeme özellikleri etkendir. Mil malzemesinin pürüzlülüğünü iyileştirmek ve aşınmaya karşı direncini arttırmak için farklı prosesler ile yüzey özelliği iyileştirilmektedir. 
Bu çalışmada aynı çaplarda ve aynı özelliklerde hazırlanmış olan gazlı amortisörlerde nitrürasyon uygulanmış C35, krom kaplanmış C45 ve krom kaplanmış SS316 olarak 3 farklı milin ve farklı özelliklerdeki keçelerin amortisör ömrüne olan etkisi tribolojik olarak araştırılmıştır. Yapılan testlerde yüzey pürüzlülükleri, sertlikleri, aşınma dirençleri, sürtünme kuvvetleri, ömür testlerindeki gaz kayıpları ölçülmüş ve yorumlanmıştır. Sonuç olarak en iyi amortisör ömrüne, düşük pürüzlülükteki mil ve PU keçe ile ulaşılmıştır.

Abstract:
Gas springs balancing the lids with load and weight with equal force and speed control/damper in the field of use. They even play roles like lifting loads. Most known; luggage and engine covers of cars, furniture covers, machine covers, surgical tables etc.
The number of opening and closing times is usually indicated by the lifetime of the gas springs until 10% of the gas pressure is lost. Friction and abrasion play a role in the tribological mechanism on the sealing elements that determines the working life. The events between the rod material and the sealing element affect the surface smoothness of the rod material. Surface properties with different processes are improved to improve the resistance of the spindle material to abrasion and resistance to abrasion.
In this study, the effect of the rod material and surface properties was investigated tribologically on the life of the gas springs. Three different rods were examined as gas springs of the same diameter and prepared with the same specifications, as nitrided C35, chromium plated C45 and chromium plated SS316. Surface imperfections, hardnesses, abrasion resistance, friction forces, gas losses in the life test were measured and interpreted in the tests made. As a result, the best gas spring life is achieved with low-roughness rod and PU seal.