Milli Mücadele Döneminde Düyun-ı Umumiye
Ottoman public debt in the Period of National Struggle
Yazar: AHMET GENÇAL
Danışman: DOÇ. DR. ÖKKEŞ KÜRŞAD KARACAGİL
Yeditepe Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Duyun-u Umumiye = Public Debtor ; Milli Mücadele = National Struggle ; Milli Mücadele Dönemi = National Struggle Period

Özet:
16. yüzyılın sonlarından itibaren bütçe açıkları vermekle başlayan Osmanlı Devleti maliyesindeki sorunlar diğer alanlarda görülen bozulmalarla beraber giderek ağırlaştı. Bütçe açıklarına 19. yüzyılla birlikte giderek büyüyen dış ticaret açıkları da eklendi. Böyle bir mali ortamda devletin acil ihtiyaçlarının karşılanması noktasında önce iç borçlanmalar, sonrasında ise dış borçlanmalar gündeme geldi. Ancak söz konusu borçlanmalar uzun vadede gelir getirici alanlarda harcanmadığı için Osmanlı maliyesi açısından ciddi bir kısır döngü yarattı. Özellikle Kırım Savaşı sonrasında başlayan dış borçlanma süreci 21 yıl sonra devletin iflası ile sonuçlanınca uzun süren görüşmelerin ardından Osmanlı Devleti egemenliğin en önemli göstergelerinden biri olan vergi toplama işinin önemli bir kısmını yabancılara devretmek zorunda kaldı. Düyun-ı Umumiye İdaresi adı verilen bu kurum organizasyon yapısı, çalışma usulleri, personel yönetimi gibi pek çok alanda Osmanlı Devleti için orijinal sayılabilecek bir yapı olarak ortaya çıktı. Bu kurumun ortaya çıkışından sonra da Osmanlı Devleti'nin borçlanmaya devam etmesi Düyun-ı Umumiye İdaresinin etkinlik alanını genişletmesi sonucunu doğurdu. I. Dünya Savaşı yıllarına kadar klasik işleyişini sürdüren Düyun-ı Umumiye, I. Dünya Savaşı ve Milli Mücadele yıllarında fiili yapısal değişimleri yaşasa da Türk Milli Mücadelesi'nin başarılı oluşunun ardından tasfiye sürecine girdi. Ekonomik bağımsızlığın siyasal bağımsızlığın ön koşullarından biri olduğunun en önemli tarihsel kanıtlarından olan Düyun-ı Umumiye İdaresi, Türk mali tarihinin en dikkat çekici kurumlarından biri olarak kayıtlara geçti. Bu çalışma söz konusu idarenin ortaya çıkışını ve 1923 yılına kadar olan tarihsel gelişimini açıklamayı amaçlamaktadır.

Abstract:
The issues in Ottoman Empire finance that started at the end of the 16. century by having deficits in the budget,  became heavier with the  deteriorations in other fields. In addition to budget deficits, foreign trade deficits are added with the 19. century. In such a financial environment, firstly domestic borrowings, then external borrowings came up to supply the needs of the empire. But this borrowings caused a serious vicious circle for Ottoman finance since not to spend in income generating fields. Especially the external borrowing process that started after Crimean War ended up with empire's bankrupt and after long negotiations, Ottoman Empire was obliged to transfer a good part of tax collection operation to foreigners, which is one of the most important indicator of sovereignty. This institution called as Ottoman Public Debt, showed up as a structure which can be accepted as original for Ottoman Empire with organizational structure, working principles and personnel management. Continuance of Ottoman Empire's borrowing even after this institution's appearance, brought about Ottoman Public Debt's impact area's enlargement. The Ottoman Public Debt which sustained its standard operations till First World War years, got into liquidation after achievement of Turkish national struggle, despite actual structural changes in First World War and National Struggle years. The Ottoman Public Debt which is one of the most important historical evidence that shows economic independence is one of the prior condition of political freedom, recorded as one of the most remarkable foundation. This study purposes to explain the appearance of related administration and historical development till 1923.