Okul öncesi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının incelenmesi
Investigation of pre-school teacher's awareness of sustainable development
Yazar: MEMDUH SEFA TÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT DEMİRAL
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Farkındalık = Awareness ; Kalkınma = Development ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı okul öncesi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının incelenmesidir. Bu çalışmada hem nicel hem de nitel araştırma desenlerinin birlikte ele alındığı karma yöntem kullanılmıştır. Çalışmanın deseni ise karma yöntem desenlerinden biri olan açımlayıcı sıralı desendir. Çalışmanın nicel boyutu tarama yöntemi ile, nitel kısmı ise durum çalışması desenlerinden biri olan bütüncül çoklu durum deseni üzerine inşa edilmiştir. Mevcut çalışmaya Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Temel Eğitim Bölümü, Okul Öncesi Eğitimi Anabilim dalında, 2020-2021 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde öğrenimini sürdüren 204 öğretmen adayı katılmıştır. Pandemi süreci nedeniyle kolayda örnekleme yöntemi tercih edilerek seçilen 204 okul öncesi öğretmen adayı arasından araştırmanın amacına uygun olarak sürdürülebilir kalkınma farkındalığı düşük düzeyde (f=4 öğretmen adayı) ve yüksek düzeyde (f=4 öğretmen adayı) katılımcılar amaçlı örneklem yöntemi ile seçilerek görüşmeler yapılmıştır. Çalışmanın nicel verileri Türkiye genelinde kapanma sürecinin yaşanması nedeniyle Google forms üzerinden elektronik olarak hazırlanan iki ölçek ile toplanmıştır. Veriler iletişim uygulaması olan Whatsapp kullanılarak katılımcılara eş zamanlı olarak gönderilen Kişisel Bilgi Formu ve Sürdürülebilir Kalkınma Farkındalık Ölçeği ile toplanmıştır. Nitel veriler, Zoom programı üzerinden online görüşmeler yapılarak gerçekleştirilmiştir. Verilerin analiz sürecinde; nicel veriler analiz edilirken SPSS 22 paket programı kullanılmıştır. Bu program kullanılarak bir değişkene ilişkin analizler yapılırken frekans (f), yüzde (%), aritmetik ortalama (x̄), standart sapma (SD) değerleri hesaplanmış ve tek faktörlü gruplar arası desenler için ilişkisiz t-testi, iki faktörlü gruplar arası desenler için ANOVA modeli tercih edilmiştir. Nitel verilerin analizi ise, içerik analizi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel bulgularına göre, araştırmaya katılan okul öncesi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıkları yüksek düzeydedir. Öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıkları çevreye duyarlılık, baba eğitim düzeyi ve çevre ile ilgili bir sivil toplum kuruluşuna (STK) üye olma değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği, buna karşın cinsiyet, sınıf düzeyi, anne eğitim düzeyi, ailenin gelir düzeyi değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Öğretmen adayları ile yapılan görüşmelerde elde edilen bulgulara göre, öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının yüksek olmasında çevreye karşı duyarlılık başta olmak üzere tasarruf, eğitim, yakın çevrenin etkisi, din, cinsiyet eşitliği, iletişim ve bu konuya yönelik kavramsal bilgi düzeyinin, sorumluluk, empati ve okul öncesi eğitimin öneminin farkında olma gibi faktörlerin etkili olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucuna göre öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının yüksek düzeyde olmasında başat boyut çevredir. Ancak bunun yanında toplum ve ekonomi boyutu, bilgi ve kişilik özelliklerinin de etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öneri olarak, sürdürülebilir kalkınma farkındalığını artırmak için tek bir boyut yeterli değildir. Her üç boyut (çevre, ekonomi, toplum) göz önünde bulundurularak lisans döneminde öğretmen yetiştirme eğitiminin uygulamaya dayalı ve deneyim sağlayıcı olması önerilmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Okul öncesi eğitimi, Öğretmen adayları, Sürdürülebilir kalkınma farkındalığı

Abstract:
The primary aim of the study is to examine the sustainable development awareness of pre-service preschool teachers. In this study, a mixed method was used. An exploratory sequential design was employed. The quantitative aspect of the study was built on survey method, and the qualitative aspect was built on the holistic multiple case design. The research was carried out on 204 pre-service teachers studying at a state university in the Central Anatolia Region in the spring term of the 2020-2021 academic year. Due to the pandemic process, among 204 pre-service preschool teachers who were selected following a convenience sampling method, participants with low level (f=4 pre-service teachers) and high level (f=4 pre-service teachers) of sustainable development awareness were selected following a purposeful sampling method and interviews were conducted. Quantitative data of the study were collected with two tools prepared electronically via Google forms due to the closure process in Turkey. A Personal Information Form (PIF) and Sustainable Development Awareness Scale (SDAS) which were sent simultaneously to the participants using the Whatsapp application were employed as data collection tools. Qualitative data were obtained through online interviews via Zoom program. In the analysis process of the data; SPSS 22 package program was used for quantitative data. While performing the analyzes in this program, frequency (f), percent (%), arithmetic mean (x̄), standard deviation (SD) values were calculated and independent samples t-test was preferred for one-factor intergroup designs and ANOVA model was preferred for two-factor intergroup designs. The analysis of qualitative data was carried out with the content analysis method. According to the quantitative findings of the research, the pre-service preschool teachers participating in the research have a high level of awareness of sustainable development. It was determined that the sustainable development awareness of pre-service teachers differed significantly according to the variables of environmental awareness, father's education level and being a member of environmental non-governmental organization (ENGO), however, there was no significant difference according to the variables of gender, class level, mother's education level, and family income. According to the findings obtained from the interviews with the pre-service teachers, it has been determined that factors such as environmental awareness, saving, education, the effect of the immediate environment, religion, gender equality, communication and conceptual knowledge level on the subject, responsibility, empathy and awareness of the importance of pre-school education are effective in the high level of sustainable development awareness of pre-service teachers. According to the results of the research, one of the most significant dimensions in the high level of sustainable development awareness of pre-service teachers is the environment. As a suggestion, it was concluded that the society and economic dimension and knowledge personality traits were effective. Also, one dimension is not enough to raise awareness of sustainable development. Considering all three dimensions, it is recommended that teacher training education in the undergraduate period should be based on practice and provide experience in the undergraduate period.

Keywords: Pre-school education, Pre-service teachers, Sustainable development awareness.