Siber sahanlıkta çocuk koruma
Child protection in the cyber territory
Yazar: ALP ASLAN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL HAMİT HANCI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kriminalistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Korunmaya muhtaç çocuklar = Children who are in need protection

Özet:
Çocukların gün geçtikçe sanal alemde daha çok zaman geçirdikleri görülmektedir. Bilgiye erişim, eğitim, çevrimiçi oyun, sosyal medya gibi mecralarda çocukların etkinliği her geçen gün daha da artmaktadır. İstatistiklere göre 18 yaşın altındaki çocuklar internet kullanıcılarının yaklaşık üçte birini oluşturmaktadır. Çocuklar, çevrimiçi oyunlarda, eğitimde ya da sosyal medya hesaplarında, gerçek veya sanal kimlik oluşturmak ve bir sanal dünya kişiliği edinmek zorunda kalmaktadırlar. Çocukların, bu sanal dünyadaki kimlikleri üzerinden yürüttükleri etkinliklerde, biyometrik kişisel veriler başta olmak üzere son derece ayrıntılı kişisel veri taleplerine cevap vermeleri beklenmektedir. Çocukların sanal alemdeki davranışları takip edilmekte ve yönlendirilmektedir. Çoğu zaman çocukların açık rızaları alınmadan onayları alınmadan toplanan bu bilgiler, sonrasında büyük veri işlemlerine malzeme olmaktadır.  Aynı zamanda çocukların kullandığı akıllı cihazlar da gittikçe artan oranda IoT ("Şeylerin İnterneti") özelliği kazanmaktadır. Bu yolar ile elde edilen büyük veriler, karmaşık işlemlere tabi tutularak, başta ticari kullanım olmak üzere çok çeşitli alanlarda kullanılmaktadır. Benzer şekillerde sanal ortamın aktif ya da pasif süjesi olan çocuk, fiziki varlığından ayrı olarak vatandaşı olduğu devletin kara, hava ve deniz sahanlıklarından oluşan fiziki ülkesinden ayrı bir ortamda, "siber sahanlık"ta başıboş kalabilmektedir. Günümüzde devletin ülke unsurunun dördüncü boyutu olarak sayılabilecek duruma gelmiş olan ve literatürde ilk defa tarafımızdan kullanılan "siber sahanlık" boyutunda varlık gösteren ve toplumumuzun gelecek nesilleri olan çocukların durumunun, Adli Bilimler bakış açısıyla incelenmesi gereği vardır. Bu çalışma ile çocukların siber sahanlıkta maruz bırakıldığı ya da maruz kaldığı eylem ve işlemlerin Adli Bilimler bakış açısıyla yeniden nitelenmesine çalışılmakta ve mevcut kavramların yetersiz kaldığı alanlarda da "çocukların sanal istismarı", "sanal çocuk işçiliği" gibi yeni kavramlar ortaya atılmaktadır. Siber sahanlıkta çocukların korunması için mevcut çocuk koruma sistemini tamamlayıcı bir model önerisi getirilmektedir. Bu amaçla Türkiye'de mevcut çocuk hakları koruma haritası gibi önceki çalışmalardan da yararlanılarak, devletimizin siber sahanlık alanında yeni bir çocuk koruma modeli önerilmektedir. 

Anahtar kelimeler: Siber Sahanlık, Çocuk Koruma, Sanal Çocuk İstismarı, Sanal Çocuk İşçiliği, Siber Güvenlik

Abstract:
Children have started to display activity on the Internet at relatively earlier ages.  Activity of children on the environments such as access to information, education, online games and social media is increasing day by day. According to the estimations, approximately one third of the worldwide Internet users are the individuals under the age of 18. Children need to create a virtual identity and define a virtual world personality that is or not in compatible with the real world while, for example, joining interactive games, educational activities and while managing the social media accounts. Children are expected to respond to quite intensive personal data inquiries including the special biometric personal data during the online activities performed through these virtual identities and their online behaviours are followed up and guided. Mostly, such data that are complied intensively without taking explicit consent of the children are subsequently subjected to large data processing. At the same time, the smart devices used by children are increasing getting the character of IoT "(Internet of Things). Large data that are derived through these ways are subjected to complicated processes and are used in very diversified fields including for the business purposes. Likewise, a child who is an active or passive subject of the virtual environment can be alone in the middle of "cyber platform" in an environment that is separate from the physical country that comprises the land, air and sea platforms of a state. Nowadays, it is essential to study in the viewpoint of Judicial Sciences on the status of children who have found themselves in the situation that can be deemed as the fourth dimension of the country factor of the state and who exist in the dimension of "cyber platform" that has been used by us in the literature for the first time and who are the next generations of our society. In this study, it is tried re-describe the acts and actions that the children have been subjected or exposed in the viewpoint of Judicial Sciences and new concepts such as "virtual abuse of children", "virtual child labour" etc. are put forward in the fields where the existing concepts do not suffice. A model is suggested as a complementary item to the existing child protection system in order to protect the children on the cyber platform. For this purpose, a new child protection model is suggested in the field of cyber platform of our state by also benefiting from the previous studies such as the existing child rights protection map in Turkey. 

Key words: Cyber Territory, Child Protection, Virtual Child Abuse, Virtual Child Labor, Cyber Security