Yükseköğretimde program yetkinliği, liderliği, esnekliği ve çevikliği: Bir yapısal eşitlik modellemesi
Curriculum competence, leadership, flexibility and agility in higher education: A structural equation modeling
Yazar: ASİL DERİN KILIÇ
Danışman: PROF. DR. ADNAN KÜÇÜKOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Yükseköğretim = Higher education ; Yükseköğretim programları = Higher education programming

Özet:
Amaç: İçinde bulunduğumuz postmodern dünyada geleceği şimdide yakalama sorumluluğunu üstlenen günümüz yeni nesil yükseköğretim kurumlarında değişime yanıt vermenin ötesinde değişimi yönlendiren bir anlayış çerçevesinde gerçek dünyayla bütünleşmiş esnek ve çevik programlara ihtiyaç duyulduğu gerçeğinden hareketle bu araştırma kapsamında program yetkinliği, liderliği, esnekliği ve çevikliği değişkenleri arasındaki kavramsal ilişkinin yapısal eşitlik modellemesiyle incelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmanın amacı doğrultusunda ilişkisel tarama modeli ışığında gerçekleştirilen bu araştırmada iki araştırma grubu belirlenmiş olup amaçsal örnekleme yöntemine başvurularak kariyerlerinin herhangi bir döneminde idari görev üstlenen öğretim elemanlarına ulaşılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu"nun yanı sıra araştırma kapsamında geliştirilen "Program Yetkinliği Ölçeği", "Program Liderliği Ölçeği", "Program Esnekliği Ölçeği" ve "Program Çevikliği Ölçeği" kullanılmıştır. İki aşama takip edilerek gerçekleştirilen bu araştırmanın ilk aşamasında açımlayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi ve Rasch analizinden yararlanılarak araştırmaya konu olan her bir değişkene ilişkin geçerli ve güvenilir ölçme araçlarının geliştirilmesi hedeflenirken; ikinci aşamasında ise iki aracı değişkenli seri aracılık analizinden yararlanılarak belirlenen altı hipotezin sınanması hedeflenmiştir. 
Bulgular: Araştırmadan edilen bulgular incelendiğinde, birinci araştırma grubundan elde edilen verilerin analizi sonucunda temel tek boyutlu bir yapıya sahip olduğu belirlenen ölçeklerin geçerlik ve güvenirlik değerlerinin yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. Öte yandan ikinci araştırma grubundan elde edilen verilerin analizi sonucunda ise araştırmada belirlenen altı hipotezin kabul edildiği görülmekle birlikte temel bir bulgu olarak program yetkinliği ile program çevikliği arasındaki ilişkide program liderliği ve program esnekliğinin seri aracılık etkisi olduğu saptanmıştır. 
Sonuçlar: Sonuç olarak araştırmadan elde edilen bulguları analitik ve bütüncül bir yaklaşımla incelemek gerekirse; program yetkinliği ile program çevikliği arasındaki ilişkide program liderliği ve program esnekliğinin seri aracılık etkisi olduğu görülürken, bu bilgi ışığında yetkin ve lider öğretim elemanlarının kılavuzluğunda esnek ve çevik programların hazırlanmasının sürdürülebilir kalite ve inovasyon bağlamında yeni nesil yükseköğretim kurumlarının geliştirilmesine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: yükseköğretim, program, yetkinlik, liderlik, esneklik, çeviklik, yapısal eşitlik modellemesi

Abstract:
Purpose: Based on the fact that flexible and agile curriculum integrated with the real world is needed within the framework of an apprehension that leads to the change beyond responds to the change in today's new generation higher education institutions, which undertake the responsibility of catching the future in the postmodern world, in this research, it was aimed to examine the conceptual relationship between curriculum competence, leadership, flexibility and agility variables with structural equation modeling.
Method: In line with the purpose of the research, which was carried out in the light of the correlational survey model, two research groups were determined and faculty members who undertook administrative duties at any time in their careers were reached by applying the purposive sampling method. In addition to the "Personal Information Form" as a data collection tool, the "Curriculum Competence Scale", "Curriculum Leadership Scale", "Curriculum Flexibility Scale" and "Curriculum Agility Scale" developed within the scope of the research were used in this research. In the first stage of this research, which was carried out by following two stages, it was aimed to develop valid and reliable measurement tools for each variable by using exploratory factor analysis, confirmatory factor analysis and Rasch analysis. In the second stage, it was aimed to test six hypotheses by using serial mediation analysis with two mediator variables.
Findings: When the findings of the research were examined, as a result of the analysis of the data obtained from the first research group, it was determined that the scales, which were determined to have a basic one-dimensional structure, have higher validity and reliability values. On the other hand, as a result of the analysis of the data obtained from the second research group, it was seen that the six hypotheses determined in the research were accepted, and as a main finding, it was determined that curriculum leadership and curriculum flexibility had been a serial mediation effect on the relationship between curriculum competence and curriculum agility.
Conclusions: Finally, when the findings obtained from the research were examined with an analytical and holistic approach; it was seen that curriculum leadership and curriculum flexibility had been a serial mediation effect on the relationship between curriculum competence and curriculum agility. In light of this knowledge, it was thought that the development of the flexible and agile curriculum under the guidance of competent and leader lecturers could contribute to the development of new generation higher education institutions in the context of sustainable quality and innovation.
Keywords: higher education, curriculum, competence, leadership, flexibility, agility, structural equation modeling