Birinci Dünya Savaşı'ndan Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna Bolu ve çevresi ve iz bırakanları
From the First World War to the establishment of the Republic of Turkey Bolu and its vicinity and outstanding persons
Yazar: EROL EVCİN
Danışman: PROF. DR. AZMİ SÜSLÜ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Bolu = Bolu ; Dünya Savaşı I = World War I ; Milli Mücadele = National Struggle ; Milli Mücadele Dönemi = National Struggle Period ; Savaş = War

Özet:
Anadolu'nun kuzeybatısında yer alan Bolu bölgesi, Osmanlı Devleti'nin payitahtı olan İstanbul'u, TBMM'nin açıldığı Ankara'yı, Karadeniz sahillerini ve İtilâf Devletleri'nin sömürgelerine giden yolları kontrol altında bulundurma imkânı, zengin kömür ve orman kaynaklarına sahip oluşu gibi jeostratejik özellikleri nedeniyle Batılı Devletlerin ve Rusya'nın emperyalist hedefleri arasında yer almıştır. Söz konusu devletler, Birinci Dünya Savaşı yıllarında İtilâf bayrağı altında bölgeyi ele geçirmek amacıyla hem deniz hem de hava kuvvetleri vasıtasıyla Karadeniz üzerinden Bolu ve çevresindeki kıyılara çeşitli saldırılarda bulunmuşlar, bu süreç Mondros Mütarekesi'nin akabinde Ereğli ve Zonguldak gibi önemli mevkilerin işgaliyle sonuçlanmıştır. Bunun yanı sıra İtilâf Devletleri bir yandan Adapazarı ve Bilecik bölgesinde, diğer yandan Eskişehir demir yolu ve istasyonu civarında başlattıkları işgal hareketleri ile Bolu bölgesini kıskaca almışlar ve bölgedeki işgal hareketlerini Bolu üzerinden Ankara'ya taşımak emelinde olmuşlardır.İşgal hareketlerine geçit vermeyen Mustafa Kemal Paşa'nın liderliğindeki Milli Mücadele hareketini içerden çökertmek amacında olan İtilâf Devletleri, İstanbul Hükûmeti ile Sarayın desteğini alarak Bolu ve çevresinde birtakım ayaklanmaların çıkmasına sebebiyet vermişlerdir. Bölgedeki ayaklanmaların TBMM'nin açıldığı dönemde ortaya çıkması ve sınırlarına dayandığı Ankara üzerinde büyük bir tehdit oluşturması nedeniyle Anadolu'da çıkan diğer ayaklanmalar içinde ayrı bir önemi vardır.Milli Mücadele yıllarında Bolu ahalisinin çalışmalarıyla bölgede Müdafaa-ı Hukûk teşkilatlanmasına gidilmiş, kurulan cemiyetler vasıtasıyla düzenlenen miting ve ihtifallerle işgaller protesto edilmiş, Kuvâ-yı Milliyye ve ardından düzenli ordu maddi ve manevi olarak desteklenmiştir. Meclis-i Meb'ûsân'ın İtilâf kuvvetlerince basılmasıyla birçok vatanperverin Anadolu'ya geçişini sağlayan bölge üzerinden aynı zamanda Batı Cephesi'ne önemli miktarda asker, cephane ve mühimmât sevk edilmiştir.Tezimizde, Bolu ve çevresinde yaptığı çalışmalarla yurdunu her türlü yabancı işgale karşı korumak ve kollamak için kendisini mücadeleye adayan; bölgedeki ayaklanmaların bastırılmasında, asayiş ve sükûnetin sağlanmasında, bölgenin temsil edilmesinde ve gelişmesinde önemli roller üstlenmek suretiyle iz bırakmış isimler de ele alınmıştır.

Abstract:
Bolu Area on the northwest of Anatolia took place in imperialist targets of Western Countries and Russia geo-strategically characteristics such as central position controlling Istanbul, capital city of Ottoman Government, Ankara, where the Grand National Assembly of Turkey was opened, Black Sea Coasts and the ways of Allied Powers to their colonies and rich coal and forest sources. During World War I, to capture the area, mentioned powers attacked on Bolu and coasts around it through Black Sea with the way of naval and air forces, this process came to end with the capture of important sites such as Ereğli and Zonguldak pursuant to Montreux Convention. In addition, with the occupant movements in the area of Adapazarı and Bilecik and around Eskişehir railroad and station, Allied Powers grabbed Bolu Area and aimed at bringing occupant movements from Bolu to Ankara.Allied Powers that aimed at destroying the National Struggle under the leadership of Mustafa Kemal Paşa who disallowed occupant movements took the support of Istanbul Government and the Palace and caused some rebels in and around Bolu. The occurrence of rebels in area during the opening of Grand National Assembly of Turkey and their big threat on Ankara has the different importance between other rebels in Anatolia.In National Struggle years, Countrywide Resistant Organization was started, the occupancies were protested with meetings of organized communities, National Forces and then Regular Army were supported. Many patriots left for Anatolia through this area after attack of Allied Powers on Board of Deputies, in addition, substantially soldier, ammo and munitions were dispatched to Western Frontage through this area.In this thesis, prominent names in protection of country against all kinds of foreign occupancies with their activities in and around Bolu, and playing important roles for suppressing the riots, maintaining the order and safety, representing and developing the area have been discussed.