Beslenme tedavisi alan ve almayan preobez ve obez bireylerin akdeniz diyet uyumu ve diyet kalite indeksleri ve antropometrik ölçümlerinin karşılaştırılması
A comparison of the mediterranean diet compliance and diet quality indexs and anthropometric measurements of preobesi and obesian individuals with and without nutritional treatment
Yazar: ESRA NUR AKÇUR
Danışman: DR. ASLI GİZEM ÇAPAR
Nuh Naci Yazgan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Antropometri = Anthropometry ; Antropometrik parametreler = Antropometric parameters ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme tedavisi = Nutrition therapy ; Diyet kalitesi = Diet quality ; Nevşehir-Ürgüp = Nevşehir-Ürgüp ; Obezite = Obesity ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition

Özet:
Bu çalışma Nevşehir'in Ürgüp ilçesinde yaşayan daha önce beslenme tedavisi almış ve almamış yetişkin bireylerin Akdeniz diyet uyumu ve diyet kalite indeksleri ile antropometrik ölçümlerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Çalışma Nevşehir-Ürgüp Devlet Hastanesi'ne başvuran 18-65 yaş arası daha önce beslenme tedavisi almış (n=70) ve almamış(n=70) 140 yetişkin üzerinde yapılmıştır. Çalışmada preobez ve obez bireylerin Akdeniz Diyetine uyumları ve diyet kaliteleri daha önce beslenme tedavisi alıp almama durumlarına göre değerlendirilmiştir. Bireyler, Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS) toplam puanları, diyet kalitelerinin besin ögesi yeterlilik oranları (NAR) ve ortalama yeterlilik oranları (MAR) bakımından değerlendirilmiştir. Vücut ağırlığı, beden kütle indeksi(BKİ), bel çevresi ile Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği toplam puanı arasındaki ilişki belirlenmiştir. Bireylerin Akdeniz Diyeti'ne Bağlılık Ölçeği'nden aldıkları toplam puan ile besin ögesi yeterlilik oranı (NAR) ve ortalama yeterlilik oranı (MAR) arasında bir ilişki belirlenmiştir. Katılımcıların antropometrik ölçümleri beslenme tedavisi alan ve almayan gruplara göre karşılaştırıldığında vücut yağ yüzdesi bakımından ise beslenme tedavisi almayan grup ortalaması (35,34±6,84) beslenme tedavisi alan grup ortalamasından (37,61±6,06) istatistiksel açıdan anlamlı olarak düşük bulunmuştur. Ayrıca bel-kalça oranı sınıflamasına göre kronik hastalık açısından riskli grup oranı beslenme tedavisi almayan grupta %55,71 iken beslenme tedavisi alan grupta %34,29 olarak hesaplanmıştır ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. MEDAS puanları bakımından karşılaştırıldığında beslenme tedavi alan grup ortalaması (7,75±2,2) beslenme tedavisi almayan grup ortalamasından (5,04±2,32) istatistiksel açıdan anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Ayrıca MEDAS sınıflarına ilişkin dağılımlarda istatistiksel olarak açıdan anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Beslenme tedavisi almayan grubun %80'i Akdeniz Diyeti yetersiz uyum kategorisinde iken beslenme tedavisi alan grupta bu oran %32,86'dır. MAR besin ögesi yeterlilik oranı puanları bakımından karşılaştırıldığında beslenme tedavi alan grup ortalaması (89,25±25,62) beslenme tedavisi almayan grup ortalamasından (95,79±22,7) istatistiksel açıdan anlamlı olarak düşük bulunmuştur. Çalışma sonucunda bireylerin BKİ sınıflamasına ve beslenme tedavisi alıp almama durumlarına göre MEDAS puanları, vücut bileşenleri ve MAR skorları arasında anlamlı korelasyonlar bulunmuştur. Preobez ve obez bireylerin beslenme tedavisi alma durumları incelenip, Akdeniz Diyeti'ne uyumluluğunun arttırılması ile vücut bileşenlerinin ve antropometrik ölçümlerinin ideal aralığa düşmesi ve diyet kalitelerinin iyileştirilmesi sağlanabilir.
Anahtar Kelimeler: Akdeniz Diyeti, Diyet Kalitesi, Obezite, Beslenme Tedavisi

Abstract:
The aim of this study was to compare the Mediterranean diet compliance and diet quality indexes and anthropometric measurements of adult individuals living in Ürgüp, Nevşehir, who have received or not received nutritional therapy. The study was conducted on 140 adults between the ages of 18-65 who applied to Nevşehir- Ürgüp State Hospital (n=70) and did not receive nutrition therapy (n=70). In the study, compliance with the Mediterranean Diet and diet quality of preobese and obese individuals were evaluated according to whether they had received nutritional therapy before or not. Individuals were evaluated in terms of Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS) total scores, nutrient adequacy ratios (NAR) of their diet quality, and average adequacy ratios (MAR). The relationship between body weight, body mass index (BMI), waist circumference and Mediterranean Diet Adherence Scale total score was determined. A relationship was determined between the total score of individuals from the Mediterranean Diet Adherence Scale and the nutrient adequacy ratio (NAR) and average adequacy ratio (MAR). When the anthropometric measurements of the participants were compared according to the groups that received and did not receive nutritional therapy, the mean of the group that did not receive nutritional therapy (35.34-6.84) in terms of body fat percentage was found to be statistically significantly lower than the mean of the group that received nutritional therapy (37.61-6.06). In addition, according to the waist- hip ratio classification, the rate of the risk group in terms of chronic disease was 55.71% in the group that did not receive nutrition therapy, while it was calculated as 34.29% in the group that received nutrition therapy, and this difference was found to be statistically significant. When the MEDAS scores were compared, the mean of the group receiving nutritional therapy (7.75+2.2) was found to be statistically significantly higher than the mean of the group not receiving nutritional therapy (5.04 2.32). In addition, the distribution of MEDAS classes was found to be statistically significantly higher. While 80% of the group that did not receive nutritional therapy was in the category of inadequate adherence to the Mediterranean diet, this rate was 32.86% in the group that received nutritional therapy.When the MAR nutrient adequacy ratio scores were compared, the mean of the group that received nutritional therapy (89.25-25.62) was found to be statistically significantly lower than the mean of the group that did not receive nutritional therapy (95.79-22.7). As a result of the study, significant correlations were found between MEDAS scores, body components and MAR scores according to BMI classification and whether or not they received nutritional therapy. By examining the nutritional treatment status of preobese and obese individuals and increasing their compliance with the Mediterranean Diet, it can be ensured that body components and anthropometric measurements fall into the ideal range and their diet quality can be improved. 
Keywords: Mediterranean Diet, Diet Quality, Obesity, Nutritional Therapy