Şiblî Nu'mânî'nin tarihçiliği ve eğitimci yönü
Shibli Nomani's historian and educator
Yazar: HALİME ZEHRA İNAL
Danışman: DOÇ. DR. BAHATTİN TURGUT
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Hindistan'ın saygın, Müslüman âlim ve tarihçilerinden olan Şiblî Nu'mânî (1857-1914), İngiliz sömürgesi altında ezilen Hintli Müslümanları bilinçlendirmek, topyekûn İslam diriliş ateşini yakmak için çalışmıştır. Tarihçiliğinin yanı sıra Kelam, Edebiyat alanlarında da çalışmaları bulunmaktadır. Entelektüel yetenekleri ve akademik becerisiyle hocası Sir Seyyid Ahmed Han'ın dikkatini çekmiştir. Aligarh Üniversitesinde birlikte görev yapmışlardır. Şiblî ve Sir Seyyid, eğitim anlayışları ve özellikle Osmanlı Devleti'ne bakış açıları noktasında ayrılığa düşmüştür. Nihayetinde Şiblî, görevinden istifa ederek Aligarh'tan ayrılmıştır. Hayalini kurduğu eğitim sistemini hayata geçirmek için çeşitli kurumlarda görev almıştır. Vefatından kısa bir süre önce de Dârulmusannifîn'i kurarak örnek bir eğitim kurumunun temellerini atmıştır. Bu süreçte kaleme aldığı İslam Kahramanları serisi Şiblî'nin tarihçilik anlayışını göz önüne sermektedir. O öncelikle Hz. Ömer'in, Ebu Hanife'nin, Gazzâlî'nin, Halife Me'mûn'un ve Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin biyografilerini kaleme almıştır. Daha sonra zihinleri modernist kültür kodlarıyla yıkanmış Müslüman gençlere yegâne örneğin Hz. Muhammed (s.a.v.) olduğunu düşünerek Sîretü'n-Nebî kitabını yazmıştır. Çalışmamızın en önemli kaynaklarından biri olan söz konusu eser; İslam dinini oluşturan ana unsurları, kavramları, hadiseleri ilmî ve dinî çizgileri aşmadan mantıkî bir düzlemde sunmuştur.

Abstract:
Shibli Nomani (1857-1914), one of the most respected Muslim scholars and historians of India, worked to raise the consciousness of Indian Muslims oppressed under British colonial rule and to light the fire of Islamic revival. In addition to his work as a historian, he also worked in the fields of Kalam and Literature. He attracted the attention of his teacher Sir Syed Ahmad Khan with his intellectual abilities and academic skills. They served together at Aligarh University. Shibli and Sir Syed differed in their understanding of education and especially their perspective on the Ottoman Empire. Eventually, Shibli resigned from his post and left Aligarh. He worked in various institutions to realize the education system he had dreamed of. Shortly before his death, he founded Darulmusannefin and laid the foundations of an exemplary educational institution. The Heroes of Islam series he wrote during this period reveals Shibli's understanding of historiography. After writing biographies of Life of Omar the Great the (Al-Farooq), Imam Abu Hanifah: Life and Work, al-Ghazali, al-Mamoon and Mawlana Jelaleddin Rumi, he wrote the book Seerat-un-Nabi, thinking that the Prophet Muhammad (PBUH) was the only example for Muslim youth whose minds were washed with modernist cultural codes. This work, which is one of the most important sources of our study, presented the main elements, concepts and events that make up the religion of Islam in a logical plane without crossing the scientific and religious lines.