İbn Âşûr ve Tabâtabâî'nin bazı tefsir problemleri ile ilgili görüşlerinin mukayesesi
Comparison of Ibn Ashur and Tabatabai's opinions on some tafsir problems
Yazar: MANSUR YAYLA
Danışman: PROF. DR. MUSA BİLGİZ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tabatabai, Muhammed Hüseyn = Tabatabai, Muhammed Hüseyn ; Tahir bin Aşur = Tahir bin Aşur ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'ân, bir taraftan insanoğluna değer verildiğini, kendi haline bırakılmadığını göstermek bir taraftan da ona hayat ile hakikati doğru tanımasını sağlamak üzere inmiştir. Yüce Allah, kelâmını, manevi âlemden maddi âleme gönderirken, muhataplarının onu anlayabileceği bir şekilde açık bir üslup ve hikmet dolu derin manalarla donatmıştır. Nitekim indiği günden bugüne kadar Kur'ân'ın birçok hikmeti keşfedilmiş ve keşfedilmeye devam etmektedir. Bu durum, Kur'ân ayetlerinin tefsir ve yorumu ile ilgili çabaları arttırmanın yanı sıra görüş farklılıklarının ortaya çıkmasına da neden olmuştur.
Tefsir problemleri, müfessirlerin ayetlere getirdikleri farklı yorumların neticesinde ortaya çıkmıştır. Ayetler üzerindeki görüş farklılıkları ise tefsirin oluşumunda belirleyici bir etkiye sahip olan zaruri dil bilgileri ile makasıd ilimlerinden kaynaklanmaktadır. Bu bakımdan fıkıh, kelam, hadis, tasavvuf gibi önemli ilimlerde temayüz etmiş âlimlerin, birçok ayeti, ilgi alanının etkisinde kalarak tefsir etmiş olması tefsir problemlerinin artmasına yol açmıştır.
Çağdaş döneme kadar tefsir problemleri üzerinde müstakil ilmî çalışmalar yapıldığı tespit edilememiştir. Özellikle konulu tefsir ile ilgili çalışmaların başlamış olması beraberinde tefsir problemleri üzerinde araştırmaları da getirmiştir. İbn Âşûr ile Tabâtabâî de tefsir problemleri üzerinde kafa yoran ve teliflerde bulunan çağdaş dönemde yaşamış en önemli müfessirlerdendirler.
Hem İbn Âşûr hem de Tabâtabâî, kendilerine özgü bakış açılarıyla İslâm ilimleri camiasına çok şey katmışlardır. Her ikisi de birçok meselede fikrî açılımlar ortaya koymuşlardır. Tefsir problemlerine yaklaşımları ilmî merakı uyandıran ve araştırmaya davet eden bir yapı arz etse de her ikisinin üzerinde durup tahlil ettikleri tefsir problemlerini bir çalışmanın sınırlı boyutlarına sığdırmak oldukça zordur. Bundan hareketle her iki müellifin, mut'a nikâhı, nüzul-î İsâ, nesih ve muhkem-müteşâbih gibi alanları temsil eden konular üzerindeki görüşlerini karşılaştırmakla iktifa edildi.
Mut'a nikâhı, Şîa inancında olumlu bir değer yüklenmesi, Sünnî düşüncede ise meşrû bir muamele olarak görülmemesi bakımından önemli bir problem haline gelmiştir. Nüzûl-i İsâ ise modern dönemle birlikte en çok tartışılan meselelerin başında gelmektedir. İbn Âşûr ile Tabâtabâî mut'a nikâhı konusunda kısmen mutabık nüzûl-i İsâ konusunda ise farklı düşünmektedirler. Her iki konu birinci bölümde ele alınıp değerlendirildi.
Nesih ve muhkem-müteşâbih konuları da tefsir problemi olarak üzerinde ihtilaf edilen meselelerdendir. Neshin Kur'ân'da var olup olmadığı, müteşâbihin bilinip bilinemeyeceği tartışması İbn Âşûr ile Tabâtabâî tarafından da gündeme getirilmiştir. İkinci bölümde ele aldığımız mezkûr iki konu hakkında hem İbn Âşûr hem de Tabâtabâî tarafından özgün görüşlerle yorumlanmıştır.

Abstract:
The Qur'an was descended not only to show that human beings are precious and not left alone but also to enable them to recognize life and truth correctly. Almighty Allah, while sending his kalam from the spiritual world to the material world, provided a clear wording and deep meanings full of wisdom so that his interlocutors can understand him. Thus, many wisdoms of the Qur'an have been discovered since it was descended and continue to be discovered. This situation both increased the efforts for the commentary and interpretation of the verses of the Qur'an and led to reveal differences of opinion.

Commentary problems have arisen as a result of different interpretations brought by the authors. Differences of opinion on the verses are due to the essential language knowledge and makasid sciences which have a decisive effect on the formation of the commentary. In this regard, commentary problems have increased due to the fact that the scholars who succeeded at significant sciences such as fiqh, kalam, hadith, mysticism commented many verses being impressed by their area of interests.

It has not been determined that independent scientific studies were conducted on the commentary problems until the modern period. In particular, the studies on the commentary with a subject began to bring about research on commentary problems. . Ibn Ashur and Tabatabai are also among the most important commentators who lived in the contemporary period and pondered on the problems of commentary.

Both Ibn Ashur and Tabatabai added much to the Islamic sciences community with their unique perspectives. Both put forward intellectual developments on many issues. Although their approaches to commentary problems have a structure that arouses scientific curiosity and invites for research, it is quite difficult to fit the problems of commentary which both emphasized and commented to the limited dimensions of a study. From this point of view, it was contented to compare the views of both authors on the subjects representing the fields such as muta marriage, descending of Jesus, abrogation and muhkam-mutashabih.

Muta marriage has become an important problem since it is considered as a positive value in the Shi'a belief and is not seen as a legitimate treatment in Sunni thought. Descending of Jesus is one of the most debated issues in the modern period. Ibn Ashur and Tabatabai think differently about descending of Jesus and partially agree on muta marriage. Both subjects were discussed and evaluated in the first chapter.
The issues of Abrogation and muhkam-mutashabih are also disputed as a commentary problem. The discussion of whether the abrogation existed in the Qur'an and whether or not the mutashabih could be known was brought up by Ibn Ashur and Tabatabai. In the second chapter, both Ibn Ashur and Tabatabai interpreted two issues mentioned with their original views.