Farklı anaçlar üzerine aşılamanın kırkağaç kavunlarında (Cucumis melo var. inodorus) bitki gelişimi, meyve ve tohum özelliklerine etkisi
The Effect of Grafting onto Different Rootstocks on Plant Growth, Fruit, and Seed Characteristics in Kırkağaç Melons (Cucumis melo var. inodorus)
Yazar: PINAR ADIGÜZEL
Danışman: PROF. DR. İLKNUR SOLMAZ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Sebze Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Aşılama, kabakgiller familyasında yer alan kavunda gün geçtikçe artan vejetatif bir çoğaltma tekniğidir. Bu çalışma iki yıl boyunca (2021 ve 2022) Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü Araştırma ve Uygulama seralarında yürütülmüştür. Kavunlarda aşılamanın çiçek, bitki, meyve ve tohum özellikleri üzerine etkilerinin araştırıldığı bu çalışmada ana ebeveyn DA5 ve baba ebeveyn SR31 hatları, farklı Cucurbita hibrit anaçları (C. maxima × C. moschata grubundan Nun9075 ile Maximus); kavun anacı (Cucumis melo L., Sphinx) ve kendi kökleri üzerine aşılanmıştır. Kontrol olarak aşısız ana ve baba hatlar kullanılmıştır. Aşılı ve aşısız ana hatlar ile aşılı ve aşısız baba hatlar melezlenerek hibrit tohumlar elde edilmiştir. Araştırma sonucunda, bitkisel parametrelerde Nun9075 anacının kullanıldığı kombinasyonlar ve aşısız DA5 hattı en yüksek değerleri almıştır. Meyve parametrelerinde Nun9075 anacının kullanıldığı kombinasyonlar ve aşısız DA5 hattı meyve bağlama oranı; Maximus anacının kombinasyonları ve DA5 hattı meyve verimi, ağırlığı, yüksekliği, çapı, çekirdek evi yüksekliği ve çapı; DA5/DA5 kombinasyonu meyve et ve kabuk kalınlığı ile SÇKM bakımından üstün bulunmuş, Sphinx anacının kullanıldığı kombinasyonlar ve aşısız SR31 hattı ise en düşük değerleri almıştır. Ortalama tohum veriminde SR31/SR31 kombinasyonu (14.11 g/meyve) ve Maximus anacının kombinasyonları (15.27 g/meyve) verimi arttırmış, Sphinx anacının kullanıldığı kombinasyonlar en düşük (7.54 g/meyve) tohum verimine sahip olmuştur. Tohum çimlenme oranı ana ebeveynin aşısız olduğu melez kombinasyonlarında en yüksek, baba ebeveynin Maximus anacına aşılandığı kombinasyonlarda en düşük  (%41.39) olarak hesaplanmıştır. Tohum çimlenme süresi ve çimlenme hız analizlerine göre Maximus anacının kullanıldığı kombinasyonlar en hızlı (2.67 gün), Nun9075 ve Sphinx (5.31 gün) anacının kullanıldığı kombinasyonlar en yavaş sürede çimlenmiştir. Tohum çıkış oranı her iki yılda da Nun9075 anacının bulunduğu anaç/kalem kombinasyonlarında en yüksek (%77.58) Maximus anacının bulunduğu anaç/kalem kombinasyonlarında ise en düşük (%53.62, 2021; %68.85, 2022) değerleri almıştır. Tohum çimlenme hızı ve çıkışı en yüksek Maximus anacının kullanıldığı kombinasyonlarda bulunmuştur.  Çiçek parametrelerinde Maximus anacının pozitif etkileri tespit edilmiştir.

Abstract:
Grafting is a vegetative propagation technique that is increasingly popular in the Cucurbitaceae family, including melons. This study was carried out for two years (2021 and 2022) in the Research and Application greenhouses of Cukurova University, Faculty of Agriculture,  Department  of Horticulture. The aim of the study was to investigate the effects of grafting on flower, fruit, and seed characteristics by grafting Kırkağaç melon plants onto different varieties of cucurbit rootstocks for hybrid varieties production. DA5 and SR31 scions, as well as self-grafted DA5, self-grafted SR31, Nun9075, Maximus, and Sphinx rootstocks were used. Ungrafted DA5 and SR31 were used as the control groups. According to the study results, in terms of analyzed plant parameters, Nun9075 combination and ungrafted DA5 line generally showed superior results. Nun9075 rootstock combiation and ungrafted DA5 scion had the highest fruit set; combination of Maximus rootstocks and ungrafted DA5 scion had the highest fruit yield, weight, height, diameter, seed cavity height, and diameter, while DA5/DA5 combination had the highest (8.07%) fruit flesh, rind thickness, and TSS values, but in combination of Sphinx rootstock and ungrafted SR31 scion yielded the lowest results. In terms of average seed yield SR31/SR31 combination (14.11 g/fruit) and combination of Maximus rootstock (15.27 g/fruit) increased seed yield, while Sphinx combination had the lowest number of full seeds.In combinations, where control plants were used as the female had the highest seed germination rates were observed. However in combinations where Maximus rootstock was used as the male, the seed germination rates where the lowest (41.39%), Maximus rootstock combination showed a fast germination. The highest seed emergence rate was observed in combinations where Nun9075 rootstock (77.58%) was used, while the lowest was obtained in combinations where Maximus rootstock (53.62% in 2021; 68.85% in 2022) was used. Maximus is among genotypes with very early seed germination.. Regarding flower parameters, Maximus rootstock combinations were found to be the most effective in terms of healthy pollen grain rate.