Amerikan konsolosluk raporlarına göre Yemen ve Yemen Demiryolu Projesi
According to The American consulate reports Yemen and Yemen Railway Project
Yazar: BEGÜL KÖMÜRCÜ
Danışman: PROF. DR. SELDA KILIÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Arşiv belgeleri = Archive documents ; Demir yolları = Railways ; Demir yolu taşımacılığı = Railway transportation ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Yemen = Yemen

Özet:
Yemen, Osmanlı devleti'nin en uzak vilayeti olması nedeniyle Osmanlı devleti, yönetim açısından gereken özeni gösterememiş fakat jeopolitik önemi nedeniyle de kendi haline bırakılmamıştır. Yemen'in Kızıldeniz'de ki limanı olan Aden bölgesi İngilizler tarafından ele geçirilmiş ve bu durum Osmanlı devleti için Yemen'in kontrolünü çok daha güçleştirmiştir. Yemen'in ticari potansiyelinin oldukça yüksek olmasından dolayı Aden şehrine Amerika konsoloslar göndermiş, ticari olarak fırsatları değerlendirmeye ve burada kendi ürünlerini pazarlamaya çalışmıştır. Aden'de görev yapan Amerikan konsolosu Charles K.Moser'in Yemen'in içlerine yaptığı bir ziyaretten sonra edindiği gözlemleri ve tecrübelerini içeren raporunda, Yemen'in tarihine ışık tutması açısından çok fayda sağlayacağı söylenebilir. Yemen'in coğrafi özellikleri, yönetimsel yapısı, iktisadi vaziyeti, sosyal durumu, şehirleri, tarımsal faaliyetleri, endüstrisi, görevlilerin durumu, dini hayat gibi bir çok konu ayrıntılı bir biçimde ele alınmıştır. Ayrıca Osmanlı devleti'nin Yemen'in Hudeyde-San'a şehirleri arasında yapmayı planladığı demiryolunun sadece plan aşamasında kalmadığı çalışmaların başlandığı , aşama aşama demiryolu çalışmaları ve hatta demiryolunun ilk 30 kilometresinin yapıldığı yönündeki bilgiler bize diğer konsolosların raporlarında da aktarılmıştır. Bununla beraber Başkanlık Osmanlı Arşivinde bulunan ve daha önce neşredilmemiş bulunan Hudeyde-San'a Demiryolu ve demiryolu Garı'nın çizimleride çalışmamıza eklenmiştir.

Abstract:
Yemen, the furthest Vilayet of Ottoman Empire, did not get the necessary attention by Ottoman Empire for governance but was not left alone because of its geopolitical importance.Aden, Yemen's habour on the Red Sea, was occupied by British and controlling Yemen became more difficult for Ottomans. 
Because of Yemen's high trade potential, America had sent Consuls to Aden to evaluate the trade opportunities and they have tried to market their own products. American Consul in Aden province, Charles K.Moser who had a trip to inner part of Yemen, prepared a report on his observations and experiences which carry a great deal of importance to enlighten the history of Yemen. In this report Yemen's geographical position, administrative structure, economical situation, social status, cities, agricultural activities, industry, the officiers characteristics and the religion are handled in details. In addition in various reports of American Consuls show that the Railway Project planned between Hodeidah and San'a cities by Ottoman Empire was not only a plan in fact the work had already begun and the first 30 kilometers of the railway was concluded. The drawings of the station plans which have not been published previously have been retrieved from the Prime Ministry Ottoman Archieves are included in our work.