Bitkisel ve mikrobiyal kökenli preparatların kültür mantarı [Agaricus bisporus (Lange) Imbach]'nda yaş kabarcık (Mycogone perniciosa) ve kuru kabarcık (Verticillium fungicola) hastalık etmenlerine etkilerinin ın vıvo ve ın vıtro koşullarında değerlendirilmesi
Bitkisel ve mikrobiyal kökenli preparatlarin kültür mantari [Agaricus bisporus (Lange) imbach]'nda yaş kabarcik (Mycogone perniciosa) ve kuru kabarcik (Verticillium fungicola) hastalik etmenlerine etkilerinin in vivo ve in vitro koşullarinda değerlendirilmesi
Yazar: GAMZE KURT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MÜRSEL ÇATAL
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, ülkemiz kültür mantarı üretiminde önemli bir yere sahip olan Antalya ili Korkuteli ilçesinde mantar yetiştiriciliği yapılan alanlarda son zamanlarda önemli kayıplara yol açan yaş kabarcık (Mycogone perniciosa) ve kuru kabarcık (Verticillium fungicola) hastalıklarına karşı fungisitlere alternatif mücadele materyalleri kullanılması olanakları araştırılmıştır. Bu amaçla, mikrobiyal kaynaklı preparatlardan; Bacillius subtilis, Trichoderma harzianum ve bitkisel kaynaklı preparatlardan; Neemazal ve kekik yağının söz konusu hastalıklara karşı etkinlikleri test edilmiştir.
Bu çalışmada, kullanılan mikrobiyal ve bitkisel kaynaklı preparatların kültür mantarlarında görülen bu iki önemli hastalık üzerine etkilerini belirlemek amacıyla in vivo ve in vitro koşullarında farklı dozları (1.00, 1.50 ve 2.00 ml/L) kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen sonuçlara göre;
Mevcut tüm uygulama ve dozları dikkate alındığında, kültür mantarı yaş kabarcık hastalık etmeni M. perniciosa'ya karşı in vivo koşullarıda uygulanan bitkisel kaynaklı preparatlardan Neemazal ve kekik yağı arasında, Neemazal'ın kullanılabilir en etkili preparatve en uygun dozunun ise 1.50 ml/L oldugu belirlenmiştir. Yaş kabarcık hastalığına karşı uygulanan mikrobiyal kaynaklı preparatlardan Bacillius subtilis ve Trichoderma harzianum arasında en etkili preparatın Bacillius subtilis olduğu belirlenmiştir. Bu preparatın en etkili dozunun da 1.50 ml/L olduğu tespit edilmiştir.
Kuru kabarcık hastalık etmeni V. fungicola'ya karşı uygulanan bitkisel preparatlardan en etkili olarak Neemazal mikrobiyal kaynaklı preparatlardan ise T. harzianum olduğu saptanmıştır. Trichoderma harzianum'un 1.50 ml/L dozun en etkili doz olduğu belirlenmiştir. Neemazal preparatının 2.00 ml/L lik dozunun da hastalığın kontrolünü aynı derecede sağladığı tespit edilmiştir.
Çalışmada kullanılan bitkisel ve mikrobiyal kaynaklı preparatların laboratuvar koşullarında da denemesi yapılmıştır. Yapılan denemelerde, bitkisel kaynaklı preparatlardan etkili maddeleri sırasıyla Azadrichta indica ve Origanum spp.'olan Neemazal ve kekik yağının in vitro koşullarında 1.00, 1.50 ve 2.00ml/L dozlarında söz konusu hastalık etmenlerine karşı etkili olduğu görülmüştür. Mikrobiyal kökenli B. subtilis ve T. harzianum preparatlarının 1.00, 1.50 ve 2.00 ml/L uygulama dozlarında in vitro koşullarında etkili olduğu saptanmıştır.
Bu çalışmanın sonuçları bitki ve mikrobiyal kökenli materyallerin kültür mantarlarında önemli kayıplara yol açan kuru kabarcık ve yaş kabarcık hastalıklarını önlemede hâlihazırda yaygın olarak kullanılan fungisit Prokloraz Manganez kadar etkili olduğunu göstermiştir. Bu çalışma çevre ve insan sağlığı bakımından daha güvenli olan bu materyallerin mantardaki bu hastalıkların kontrolünde etkili bir şekilde kullanılabileceği ve fungisitlerin yerini alabilme potansiyeline sahip olduğunu göstermiştir.

Abstract:
In this study, the usage of disease control products alternative to fungicides were investigated against the wet bubble (Mycogone perniciosa) and the dry bubble (Verticillium fungicola) diseases of common button mushroom Agaricus bisporus. Recently, the diseases has been causing serious losses in mushroom production in the mushroom growing areas of the Antalya-Korkuteli district which has a significant place in  mushroom production in the country. For this purpose, the effectiveness of plant extracts Neemazal and Origanum spp., and microbial agents Bacillius subtilis and Trichoderma harzianum were tested against the wet bubble and dry bubble diseases of mushroom under in vitro and in vivo conditions.
In this study, 1.00, 1.50 ve 2.00 ml/L doses were used to determine the effectiveness of plant extracts and microbial materials aganist the two important diseases of mushroom under both in vitro and in vivo conditions. According to the results from the study; when taking all applications and doses into consideration, it was concluded that plant extract Neemazal was found to be the most effective material aganist the wet bubble disease M. perniciosaunder in vivo conditions.The most effective dose of Neemazal was determined to be 1.50 ml/L. Among microbial materials, Bacillius subtilis was found to be the most effective one against the disease. This material was also effective at 1.50 ml/L doses. 
Neemazal was also the most effective plant extract material against the dry bubble disease V. fungicola. The dose of 2.00 ml/L was the most effective against the disease. Among microbial materials, T. harzianum was determined to be the most effective material at 1.50 ml/L doses against the wet bubble. 
In the study, plant extracts and microbial materials were also tested aganist the wet and dry bubble diseases of button mushroom under in vitro conditions. All the plant extracts and microbial materials tested were determined to be effective aganist both wet bubble and dry bubble causal agents at the concentration of 1.00, 1.50 ve 2.00 ml/L.
The results of this study clearly indicated that both plant extracts and microbial materials were as effective as commonly used fungicide Prochloraz Manganese in mushroom production to control wet and dry bubble diseases. The study shows that these materials can be effectively used to control these disease and have potential to replace the fungicides in the future.