Mesleki yaşam modelinin oluşturulması ve mesleki analizlerde kullanımı
Constituting the model of occupational life and its uses in occupational analysis
Yazar: HATİCE ŞEBNEM SEÇER
Danışman: PROF.DR. MUSTAFA YAŞAR TINAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
ÖZETDoktora TeziMesleki Yaşam Modelinin Oluşturulması ve Mesleki Analizlerde KullanımıH. Şebnem SEÇERDokuz Eylül ÜniversitesiSosyal Bilimleri EnstitüsüÇalışma Ekonomisi ve Endüstri lişkileri Anabilim DalıDoktora ProgramıGeniş sosyal içeriğe sahip olan meslek olgusu, birey açısından birçokkonuda belirleyici olma gücünü uzun yıllardan beri devam ettirmektedir.Mesleklerin profesyonel nitelik kazanması ise, bu belirleyiciliğe bir yandan ivmekazandırmış diğer yandan içeriğini zenginleştirmiştir. Gerçekten de profesyonelmeslekte faaliyet gösteren bir kişinin, profesyonel eğilimler kazanması, busürecin ilk aşamasını oluşturmaktadır. Bireyin de profesyonelleşmesi sayesindemesleğin etki sınırlarının daha genişlemesi mümkün olmaktadır. Mesleki yaşamdüşüncesi de bu iki temel üzerinde yükselen bir yapıya sahiptir.Hem mesleğin hem de bu mesleğe üye bireyin profesyonel nitelik taşımasıhalinde, mesleğin değerleriyle uyumlu bir yaşamın sözkonusu olacağıdüşüncesini ileri süren bu çalışmada, profesyonel meslek olgusundan hareketedilmiştir. Mesleklere ilişkin teorik yaklaşımlar ve tarihsel gelişim ayrıntılıolarak değerlendirilmiştir. Profesyonelleşmenin nedenleri ve süreciincelendikten sonra, profesyonelleşme nitelik açısından sosyolojik ve psikolojikboyutta analiz edilmiştir. Mesleki ve bireysel profesyonelliğin içeriğindekibileşenlere ve literatürden kaynaklanan çeşitli varsayımlara dayanan meslekiyaşamın, çevre koşulları ile öğeleri belirlenmiş, model, işleyişi ve etkilerikapsamında kurgulanmıştır.Teorik çerçevede oluşturulan mesleki yaşam modeli, akademisyen,doktor ve avukat olmak üzere üç profesyonel meslek grubunun oluşturduğu birörneklemde karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş, böylelikle hem mesleki yaşamdüşüncesinin geçerliliği test edilmiş, hem de meslek grupları arasındakifarklılıklar ortaya çıkartılmıştır. Diğer yandan, yapısal eşitlik modellemesindenyararlanarak oluşturulan kuramsal model çerçevesinde, modelin bütünsel biryapı olarak birbiriyle uyumlu bileşenlere sahip olduğu ve bu bileşenlerinaralarında nedensel bir ilişkinin bulunduğu, meslek ayrımı olmaksızın bütünörneklemde desteklenmiştir. Bu sayede, mesleki yaşamın geçerli bir düşünceolduğu sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: 1)Mesleki Yaşam 2)Profesyonel Meslekler 3) Profesyonelleşme4) Mesleki Profesyonellik 5) Profesyonel BireyIIIIV

Abstract:
ABSTRACTDoctorate ThesisConstituting The Model of Occupational Life and Its Uses in Occupational AnalysisH. Şebnem SEÇERDokuz Eylül UniversityInstitute Of Social SciencesDepartment of Labor Economics and Industrial RelationsDoctorate ProgramThe concept of occupation is continuning its power to be a characteristics ofindividual in many subjects for many years. Professionalization is accelerated thissituation and to get rich it. It is the first stage for individual which is active inprofession to acquire some professional tendencies. It is possible to expansion ofinfluence boundaries of occupation when the individual becomes professional. Theidea of occupational life has a structure which based on these two foundations.This study which suggest the idea that when both occupation and individualhas professional characteristics, it is possible to continue a life which is harmoniouswith the occupational values depart from the concept of profession. The theoreticalapproach about occupations and the historical development is explained withdetailed. After the investigation of causes and process of professionalization,attributes of professionalization is analyzed sociologically and psychologically. Somecomponents and surroundings of occupational life which based on some assumptionsabout components of occupational and individual professionalism is determined andoccupational life model is constituted.Occupational life model which is constituted in theoretical framework isanalyzed in a sample with three professions-academics, physician and lawyer. Inthis manner, the validity of the idea of occupational life and the differences ofprofessions is determined. Besides, a hypothesized model which utilized fromstructural equation modeling is constituted. Thanks to this model it is supported inthe entire sample (without occupational differences) that the model has harmoniouscomponents and this components has causal relationships. The conclusion is the ideaof occupational life has validity for this sample.Key Words: 1) 2) 3)Occupational Life Professions Professionalization4) Professionalism 5) ProfessionalIV