İlköğretim sınıf tasarımında algıya bağlı parametrelerin değerlendirilmesi ve tasarıma yönelik öneriler
Assessment of the perception-linked parameters in primary school classroom design and the recommendations on their design
Yazar: HATİCE DERYA ARSLAN
Danışman: PROF. DR. KERİM ÇINAR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture ; Psikoloji = Psychology ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Mekan tasarımı = Space design ; Ortam tasarımı = Medium design ; Sınıf = Classroom ; Sınıf ortamı = Classroom environment ; Tasarım ilkeleri = Design principles

Özet:
İlköğretim öğrencisinin isteyerek gideceği olumlu öğrenmeye uygun sınıf mekânının ortam ve tasarım faktörü bileşenlerini tanımlamak amacıyla yapılan tez çalışmasında, Konya İli'nde farklı bölgelerden seçilen ilköğretim okullarındaki öğrenciler (2. ve 7. sınıf), sınıf öğretmeni ve mimar adayları ile bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Araştırmada önceden belirlenen sınıf mekânı görselleri üzerinden değerlendirmeler anket aracılığı ile alınmıştır. Uygulanan anketlerden alınan veriler SPSS 15.00 programı yardımıyla değerlendirilerek ilköğretim sınıf mekânına dair yorumların yapılabileceği Lens-Modeller kurgulanmıştır. Kurgulanan Lens-Modeller yardımıyla kullanıcıların ve tasarımcıların sınıf mekânına ilişkin tercih farklılıkları ve ortaklıkları belirlenmiştir. Değerlendirmelerde anlamlı sonuç alınan ilköğretim 2. sınıf öğrencileri için isteyerek gidecekleri olumlu öğrenmeye uygun sınıf mekânının ortam ve tasarım faktörü bileşenleri, kullanıcı görüşleri doğrultusunda tasarımda kullanıma yönelik tanımlanmıştır.Bulgulanan sonuçlar ile kullanıcıların (öğretmen ve öğrenci) sınıf mekânı algılamalarının ortam ve tasarım faktörleri açısından farklılaştığı tespit edilmiştir. Öğrenci algıladığı üzerinden beğeni ve aidiyeti destekleyecek düzenlemeleri önemsemekte, öğretmen ise öğrenmeyi sağlayacak fiziksel koşulları öğrenci ve sınıf yönetimine bağlı olarak tanımlamaktadır. Mekânın öğrenci üzerinde bıraktığı olumlu psikolojik etkiyi sağlayacak fiziksel bileşenler, algıya dayalı olarak belirlenebilmektedir. Tasarımcı özellikle öğrenme motivasyonunu arttıracak fiziksel mekâna ilişkin düzenlemelerin ne olması gerektiğini kullanıcıların mekândan beklentileri, amaçları, yaşları ve mekânın işlevi üzerinden sorgulamalıdır. Dolayısıyla kullanıcı istekleri göz önüne alınarak düzenlenen nitelikli sınıf mekânlarında öğrenme motivasyonu artacak ve öğrenme daha kolay ve kalıcı gerçekleşecektir.

Abstract:
In the thesis study which aims at defining the atmosphere and the design components of the classroom environment which is suitable for positive learning and to which primary school students eagerly go, a study was conducted with the students (2nd and 7th grade) and the classroom teachers selected from the primary schools in different regions in Konya Province and with prospective architectures. In the study, the results of the assessment of the classroom environment images determined before were collected by means of a questionnaire. The data obtained from the questionnaires administered were evaluated using the SPSS 15.00 software, and the Lens-Models by which the comments on primary school classroom environment can be made were fictionalized. Using the fictionalized Lens-Models, the differences and common points related to the preferences of users and designers about classroom environment were determined. The environment and design components of a classroom which is suitable for positive learning and to which the second grade primary school students, whose results are found to be positive in the assessments made, eagerly go were defined for use-oriented design in line with the users? ideas.Thanks to the results discovered, it was detected that the classroom environment perceptions of users (teachers and students) vary in terms of environment and design factors. Students attach importance to the arrangements which support their tastes and senses of belonging, while teachers define the physical conditions which enable learning based on student and classroom management. The physical components which enable the environment to have a positive psychological effect on students can be determined based on perception. The designer should question how the spatial arrangements of a physical environment that increase the learning motivation should be through the expectations, purposes, ages of users and the function of the place. Therefore, the learning motivation will increase in qualified classroom environments arranged considering users? demands and learning will be easier and more long-lasting.