Bazı echinops türlerinin anti-elastaz ve anti-kollajenaz enzim aktivitelerinin belirlenmesi
Determination of anti-elastase and anti-collagenase enzyme activities of some echinops species
Yazar: ŞİRİN KARDAŞ
Danışman: PROF. DR. CEM VURAL ; DOÇ. DR. HANDAN ŞAPCI SELAMOĞLU
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Botanik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Asteraceae (Compositae/Papatyagiller) familyası dünyada yaklaĢık olarak 1000 cins ve
50.000' den fazla türü bulunmaktadır. Türkiye'de ise 138 cins ve 1156'dan fazla türle
temsil edilmektedir. Echinops cinsi ülkemizde 28 takson ile temsil edilmektedir ve
geniĢ bir yayılıĢa sahiptir. Bu çalıĢmada, ülkemizde doğal yayılıĢ gösteren Echinops
dumanii, Echinops mersinensis, Echinops orientalis ve Echinops spinosissimus subsp.
bithynicus taksonlarının antienzim aktiviteleri belirlenmeye çalıĢılmıĢtır. Echinops
dumanii ve Echinops mersinensis endemik taksonlar olup, çalıĢmamızda taksonlara ait
örneklerin kök, gövde-yaprak ve çiçek kısımları ile su ve metanol çözücüleri
kullanılarak ekstraksiyonları elde edilmiĢtir. Takson örneklerine ait ekstrelerin
antienzim aktivitelerinin belirlenmesinde elastaz ve kollajenaz testi yöntemi
kullanılmıĢtır. Elde edilen bulgular sulu ekstrelerde verimlilik oranlarının yüksek
olduğunu göstermiĢtir. Metanol ekstrelerinden elde edilen bulgularda anlamlı sonuçlar
belirlenmiĢtir. Yaptığımız çalıĢmada taksonlara ait örneklerin ekstre içeriğinde bulunan
moleküllerin belirlenmesi ve elde ettiğimiz sonuçları desteklemesi için GS-MS analizi
de yapılmıĢtır. GS-MS analizi sonucunda taksonlarda elastaz ve kollajenaz etkileri ile
beraber anti-inflamatuar, antifungal, antiseptik, sitotoksik, bakterisidal, antivirüs,
antidiyabetik, antikanser, anksiyolitik ve terapötik etkilerinin olduğu belirlenmiĢtir.
Sonuç olarak, Echinops dumanii, Echinops mersinensis, Echinops orientalis ve
Echinops spinosissimus subsp. bithynicus taksonlarına ait ekstraktların antienzim
aktivitesi bakımından değerlendirildiğinde bitki ekstrelerinin elastaz ve kollajenaz
üzerinde yüksek inhibitör etkilerine sahip oldukları belirlenmiĢtir.
Anahtar Kelimeler: Asteraceae, Echinops, Elastaz, Kollajenaz, Antienzim, GS-MS

Abstract:
The Asteraceae (Compositae/Daisy) family comprises approximately 1,000 genera and
over 50,000 species worldwide. In Turkey, it is represented by 138 genera and more
than 1,156 species. The Echinops genus is widely distributed in the country, with 28
taxa identified. This study aimed to determine the antienzyme activities of Echinops
dumanii, Echinops mersinensis, Echinops orientalis, and Echinops spinosissimus subsp.
bithynicus, which are naturally distributed in Turkey. Echinops dumanii and Echinops
mersinensis are endemic taxa, and their roots, stems-leaves, and flower parts were
extracted using water and methanol solvents. Elastase and collagenase test methods
were employed to investigate the antienzyme activities of the extracts. The results
indicated higher yields in aqueous extracts, while significant findings were observed in
methanol extracts. To identify the molecules present in the extracts and support our
results, GC-MS analysis was performed. The analysis revealed that the taxa exhibited
elastase and collagenase effects, along with anti-inflammatory, antifungal, antiseptic,
cytotoxic, bactericidal, antiviral, antidiabetic, anticancer, anxiolytic, and therapeutic
effects. In conclusion, extracts from Echinops dumanii, Echinops mersinensis, Echinops
orientalis, and Echinops spinosissimus subsp. bithynicus demonstrated high inhibitory
effects on elastase and collagenase, indicating their potential as natural inhibitors for
these enzymes
Keywords: Asteraceae, Echinops, Elastase, Collagenase, Antienzyme, GC-MS