Bir tıp fakültesi hastanesi diyabet polikliniğine başvuran tip 2 diabetes mellitus'lu bireylerde depresyon semptomları ve özbakım aktiviteleri
Depression symptoms and self-care activities in individuals with type 2 diabetes mellitus attending to a diabetes outpatient clinic at a medical faculty hospital
Yazar: İKLİM GÜRCAN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. HALİM İŞSEVER
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Depresyon = Depression ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Özbakım = Self-care

Özet:
Diyabet sık görülen kronik hastalıklardan olması ve yaygınlığının hızla artıyor olması nedeni ile halk sağlığı açısından önemli bir hastalıktır. Diyabet bakımında hedeflere ulaşmak, sağlık davranışlarında değişim ve tedavi rejimine bağlılık ile mümkündür. Diyabetli bireylerde depresyon görülme riski diyabet olmayan kontrollerine göre daha fazladır. Depresyon diyabetli hastalarda yaşam kalitesini ve sağlık sonuçlarını etkilemektedir. Bu araştırmada; diyabet hastalarında klinik olarak anlamlı düzeyde depresyon semptom sıklığını bulmak, depresyon semptomları ile ilişkili sosyodemografik, sosyoekonomik, klinik, psikososyal ve davranışsal faktörleri saptamak amaçlanmıştır.
Kesitsel tipte bir araştırma olan çalışma; 01.12.2016 ile 01.03.2017 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi diyabet polikliniğinde Tip 2 DM tanısı ile takip edilen, 18 yaş üstü 300 diyabetli ile yürütülmüştür.Veriler yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Hazırlanan anket formu ile sosyo-demografik, sosyo-ekonomik, klinik, psikososyal değişkenler ve öz bakım davranışları sorgulanmıştır. Depresif belirtiler Beck Depresyon Envanteri (BDE) ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler için SPSS Statistics 21.0 paket programı kullanılmıştır.
Hastaların %26,3'ünde herhangi bir düzeyde depresyon belirtisi olduğu saptanmıştır. Klinik olarak anlamlı düzeyde depresyon semptomu görülme sıklığı ise %14,7'dir. Tek değişkenli analizler sonucu; kadın cinsiyet, düşük gelir, düşük eğitim düzeyi, poliklinik hizmetlerini sık kullanma, hipoglisemi belirtisi yaşama, nöropati varlığı, retinopati varlığı, obezite varlığı, çoklu ilaç kullanımı, geçmişte ruh sağlığı sorunları yaşama, genel sağlık algısının kötü olması, organ hasarı endişesi ve hipoglisemi belirtisi endişesi, diyabetle ilişkili sosyal desteğin olmaması, diyabet ilişkili sıkıntı yaşama, diyete uyumsuzluk, aşırı yeme davranışının olması, ara öğün yeme davranışının olmaması, öğünleri zamanında yeme davranışının olmaması, ev dışında diyete bağlılığın olmaması, egzersiz yapmama, oral antidiyabetik ve insülin tedavi uyumsuzluğu klinik olarak anlamlı düzeyde depresyon belirtisi (BDE≥17) ile ilişkili bulunmuştur.
Diyabet hastalarında diyabet eğitimi eşliğinde koruyucu ruh sağlığı hizmetleri birinci basamak sağlık hizmetlerine entegre edilerek, hastalarda depresyon ile diyabet stresinin taranması, tedavisi ve takibinin sürdürülmesi hedeflenmelidir.
Anahtar kelimeler: Diabetes Mellitus, Depresyon, Özbakım Davranışları

Abstract:
Diabetes is an important disease in terms of public health, due to the fact that it is one of the common chronic diseases and its prevalence is increasing rapidly. Achieving goals in diabetes care is possible through changes in health behaviors and commitment to the treatment regimen. The risk of depression in diabetic individuals is higher than in non-diabetic controls. Depression affects quality of life and health outcomes in patients with diabetes. In this study, its aimed to determine clinically significant levels of depression symptom frequency in diabetic patients, and sociodemographic, socioeconomic, clinical, psychosocial and behavioral factors associated with depression symptoms.
This cross-sectional study was conducted with 300 adult (>18 years) diabetic patients (Type 2 DM) who were followed up in Istanbul University Istanbul Medical Faculty diabetes clinic between 01.12.2016 and 01.03.2017. The data were collected by face-to-face interview technique. Socio-demographic, socio-economic, clinical, psychosocial variables and self-care behaviors were questioned with the prepared questionnaire. Depressive symptoms were assessed with Beck Depression Inventory (BDI). SPSS Statistics 21.0 package program was used for statistical analysis.
26.3% of the patients were found to have symptoms of depression at any level. The clinically significant level of depression symptoms was 14.7%. Univariate analysis results revealed that female gender, low income, low educational level, frequent use of outpatient services, symptoms of hypoglycaemia, presence of neuropathy, presence of retinopathy, obesity, use of multiple drugs, history of mental health problems, poor general health perception, worry about organ damage and hypoglycemia, lack of social support related to diabetes, diabetes-related distress, dietary incompatibility, non-exercise, incompatibility of insulin treatment were associated with a clinically significant level of depression symptoms (BDI ≥ 17) in diabetic patients.
In diabetic patients, preventive mental health services should be integrated into the primary health care services in the coexistence of diabetes education, aiming at screening, treatment and follow-up of depression in patients with diabetes mellitus.
Key words: Diabetes Mellitus, Depression, Self-care behaviors