Şanlıurfa ilinde bazı süt sığırı işletmelerinde kullanılan toplam karışım yemlerde aflatoksin B1 ile sütte aflatoksin M1 düzeylerindeki değişimin yıl boyunca incelenmesi
The investigation of aflatoxin B1 in total mixed ration and aflatoxin M1 levels in milk used in some dairy farms in Sanliurfa
Yazar: MEHMET SAVRUNLU
Danışman: PROF. DR. NİHAT DENEK
Harran Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Aflatoksin M1 = Aflatoxin M1 ; Aflatoksinler = Aflatoxins ; Hayvan yemleri = Animal feeds ; Hayvancılık işletmeleri = Livestock enterprises ; Mevsimsel değişim = Seasonal variation ; Mikotoksin B1 = Mikotoksin B1 ; Süt inekleri = Dairy cows ; Süt sığırcılığı işletmeleri = Dairy herds farms ; Süt sığırları = Dairy cattles ; Şanlıurfa = Şanlıurfa

Özet:
Bu çalışma, Şanlıurfa ilinde bazı süt sığırı işletmelerinde kullanılan toplam karışım yemlerde aflatoksin B1 (AFB1) ile sütte aflatoksin M1 (AFM1) düzeylerindeki değişimin yıl boyunca incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla, Şanlıurfa ilini temsil edecek şekilde beş adet işletme seçilmiştir. Çalışma kapsamında yem ve süt örnekleri Ekim 2019-Ağustos 2020 tarihleri arasında 2 aylık periyotlarla alınmıştır. İşletmelerden elde edilen 120 adet toplam karışım rasyon örneğinde AFB1 yönünden yapılan analizlerde %39.17'sinde (47 adet) AFB1 varlığına rastlandığı, AFB1 bakımından numunelerin %3.33'nün (4 adet) ise Ülkemiz ve Avrupa Birliği yasal sınır değerini (5 µg/kg) aştığı tespit edilmiştir. Toplam karışım yem örneklerinin %60.83'ünde (73 adet) ise AFB1'e rastlanmamıştır. Çalışma kapsamında değerlendirilen 120 adet çiğ süt örneğinin %91.67'sinde (110 adet) AFM1 tespit edilmiş, AFM1 bakımından numunelerin %20.83'nün (25 adet) Ülkemiz ve Avrupa Birliği yasal sınır değerini (50 ng/L) aştığı tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında incelenen süt örneklerin %8.33'ünde (10 adet) ise AFM1 varlığına rastlanmamıştır. Bu çalışmada değerlendirilen toplam karışım yem örneklerinden elde edilen AFB1 değerleri kıyaslandığında Şubat ayında tespit edilen değer (6.55 µg/kg, KM) diğer aylardan yüksek bulunmuştur (P<0.001). Bu çalışmada değerlendirilen süt örneklerinden elde edilen AFM1 değerleri bakımından, Ekim (67.60 ng/L), Aralık (61.45 ng/L) ve Şubat (61.30 ng/L) aylarında tespit edilen AFM1 değerleri, Nisan (26.60 ng/L), Haziran (26.15 ng/L) ve Ağustos (16.50 ng/L) aylarına kıyasla daha yüksek bulunmuştur (P<0.001). Sonuç olarak AFB1 varlığı bakımından en yüksek riskinin Şubat ayı olduğu, AFM1 varlığı bakımından ise en yüksek riskin Ekim, Aralık ve Şubat ayları olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out to determine the changes of aflatoxin B1 (AFB1) and aflatoxin M1 (AFM1) levels in total mixed rations and milk in some dairy farms in Şanlıurfa throughout the year. For this purpose, five dairy farms in Şanlıurfa province were selected. Total mixed ration and milk samples were taken at 2-month periods between October 2019 and August 2020. In the AFB1 analysis of a total of 120 total mixed ration samples, AFB1 were determined in 39.17% (47 samples), while 3.33% (4 samples) of AFB1 positive samples were found to higher than the legal limit value (5 µg/kg) of Turkey and the European Union. AFB1 were not determined in 60.83% (73 pieces) of the total mixed feed samples. In the AFM1 analysis of 120 milk samples, AFM1 was determined as 91.67% (110 samples), while 20.83% (25 samples) of AFM1 positive samples were found to higher than the legal limit value (50 ng/L) of Turkey and the European Union.AFM1 were not determined in 8.33% (10 samples) of milk samples. The AFB1 value for the total mixed ration samples was found higher in February (6.55 µg/kg, KM) than the other months (P<0.001). AFM1 values in October (67.60 ng/L), December (61.45 ng/L), and February (61.30 ng/L) were found higher than April (26.60 ng/L), June (26.15 ng/L), and August (16.50 ng/L) (P<0.001).As a result, in this study it was concluded that the highest risk for the AFB1 is in February, and the highest risk for the AFM1 is in October, December and February.