İşitme engelli çocukların dil gelişimi için interaktif eğitim materyali tasarımı
For the language development of hearing-improved children interactive educational material design
Yazar: MUSTAFA KİBARKAYA
Danışman: PROF. DR. MEHMET KOŞTUMOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Grafik Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu tez çalışması, işitme engelli çocukların dil ve algı gelişimindeki eksikliklerini gidermek için, görsel eğitim yöntemleri ve mobil teknolojilerden yararlanmanın öğrenmeye katkısını sorgulamaktadır. Yapılan araştırmada, işitme engelli bireyler için oluşturulan sözlük ve eğitim kitaplarının görsel iletişim açısından göz ardı edildiği saptanmıştır. İşaret dilinde çok önemli bir yere sahip olan dudak, mimik ve beden hareketlerinden yoksun olarak, tek kare fotoğrafla öğretmeye çalışan bir yöntem yetersizdir. İşaret dili eğitim sorunlarının çözümüne yönelik; görsel iletişim ve görsel algı kuramları doğrultusunda oluşturulan Mobil Görsel Sözlük tasarımının, iki boyutlu pdf sözlük ve kitaplardan daha yararlı olacağı öngörülmektedir.
Çalışmanın ilk bölümünde mağara çizimlerinin zamanla nasıl sembollere ve ses kümelerine dönüştüğünü gösteren alfabenin evrimi ve görsel iletişimin tarihsel arka planı analiz edilmiştir. Retorik, Göstergebilim ve Görsel algı kuramlarının işaret diliyle olan ilişkisi sorgulanmıştır. İkinci bölümde, işitme engelliler için uygulanmış ve uygulanmakta olan eğitim yöntemleri incelenerek alan bilgisi oluşturulmuş ve temel sorunlar saptanmıştır. 
Elde edilen verilerle, Alfabedeki her bir harf için bir kavram, tipografik dışavurum yöntemiyle tasarlanmış ve etkileşimli mobil sözlükte kullanılmak üzere animasyon haline getirilmiştir. Ayrıca sözcüğün, işaret dilindeki kullanımı canlı modelin dudak, mimik ve beden hareketleriyle videoya alınarak, mobil uygulama için hazırlanmıştır. Türkçe İşaret Dili (TİD) parmak alfabesi sayısal font tasarımı yapılarak, bilgisayar ve bilişim ortamındaki işaret dili font eksikliğimiz giderilmiştir. Son olarak, mobil ve bilişim teknolojilerine uyumlu, çoklu ortam öğeleriyle zenginleştirilmiş, Türkçe İşaret Dilini ve sözcük dağarcığını geliştirmeyi amaçlayan bir Görsel İletişim Sözlüğü tasarlanmıştır. TİDGİS adı verilen etkileşimli mobil sözlük uygulaması, bilişim ortamlarında ve android sistemde test edilmiştir.
Anahtar Sözcükler: İşitme Engelli, Görsel İletişim, Eğitim, Mobil Sözlük, Grafik Tasarım

Abstract:
This thesis study questions the contribution of using visual education methods and mobile technologies to learning in order to eliminate the deficiencies in language and perception development of hearing impaired children. In the research, it was determined that the dictionaries and educational books created for hearing impaired individuals were ignored in terms of visual communication. A method that tries to describe with a single-frame photograph, devoid of lips, facial expressions and body movements, which have a very important place in sign language, is insufficient. To solve these problems; It is predicted that the Mobile Visual Dictionary design, created in line with visual communication and visual perception theories, will be much more useful than two-dimensional pdf dictionaries and books.
In the first part of this study, the evolution of the alphabet and the historical adventure of visual communication, how cave drawings turn into symbols and sound sets over time are analyzed. The relationship between rhetoric, semiotics and visual perception theories with sign language has been questioned. In the second part, the education methods being applied for the hearing impaired were examined, the knowledge of the field was formed and the main problems were determined.
With the data obtained, a concept for each letter in the Alphabet was designed with the Kinetic Typography method. The word was prepared for mobile application by videotaping the live model's lips, facial expressions and body movements. Turkish Sign Language (TİD) finger alphabet font design was made and our sign language font deficiency in computer and informatics environment was eliminated. Finally, Visual Communication Dictionary named TIDGIS enriched with multimedia elements has been designed and tested in informatics environments and android system.
Keywords: Deaf, Visual Communication, Education, Mobile Dictionary, Graphic Design