Farklı kabak (Cucurbita maxima X C. moschata ve Lagenaria siceraria) genotiplerinin yüksek pH koşullarına karşı toleransı ve kavuna anaçlık potansiyellerinin belirlenmesi
Determination of high ph tolerans and rootstock potential of different gourd genottypes (Cucurbita maxima X C. moschata and Lagenaria siceraria) for melon
Yazar: ALİM AYDIN
Danışman: PROF. DR. HALİT YETİŞİR ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH ULAŞ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 2017 yılında Seyrani Ziraat Fakültesi laboratuvar ve iklimlendirme odalarında tesadüf parselleri deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Bu çalışmanın birinci aşamasında önemli abiyotik stres koşullarından birisi olan yüksek pH'ya karşı kavuna anaç olarak kullanılabilen 21 farklı Lagenaria siceraria ve Cucurbita maxima x C. moschata melezleri ticari kabak anacı su kültürü ortamında yüksek pH (9) ve nötr pH koşullarında test edilmiştir. Bitkisel gelişim ve bitki besin elementleri analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler soncunda öne çıkan iki adet ticari melez kabak anacı (Kardoso ve Nun9075) üzerine  tipi (Çıtırex F1) ve Kırkağaç Altınbaş tipi (PI-169303 standart çeşit) kavun çeşitleri eğimli kesik aşı yöntemi ile aşılanmıştır. Aşılanan bitkiler su kültürü ortamında yüksek pH (9) stresine maruz bırakılmıştır. Alkali stresine maruz bırakılan bitkilerde yaş-kuru ağırlık, bitki boyu, yan dal sayısı, yaprak alanı, kök uzunluğu, fotosentez, SPAD, iyon sızıntısı, karotenoid analizi, lipid peroksidasyonu, toplam P-3, K+, Na+-, Ca++, Mg++ Fe+3, Cu++ Mn++ ve Zn++ birikimleri ile prolin oranları ölçülmüştür.
Araştırmada elde edilen sonuçlara göre alkali koşullarında Kardoso ve Nun9075 genotiplerinin incelenen birçok parametre bakımdan yüksek pH koşullarında kullanılan diğer genotiplerden ve kavundan daha tolerant olduğu sonucuna varılmıştır. Kardoso ve Nun9075 genotipleri üzerine aşılanan kavun bitkileri kontrol bitkilerine göre daha yüksek performans göstermiştir. Cucurbita melez anaçlarının yüksek pH koşullarında kavunda kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Alkali stresi, Kavun, Anaç, Aşılama

Abstract:
This study was carried in the laboratories and controlled growth chambers of Erciyes University's Seyrani Faculty of Agriculture in 2017 in a completely randomised design with 3 replications. At the first phase of the study, 21 different hybrids of Lagenaria siceraria and Cucurbita maxima x C. moschata commercial gourd rootstock, which could be used as rootstock to melon against high pH, one of the important abiotic stress conditions, were tested under high pH (9 EC) condition in hydroponic culture. Analysis of plant development and nutritional parameters were conducted. From the analysis, two high performing commercial gourd rootstocks varieties (Kardoso and Nun9075) were selected as rootstock and grafted with the galia type (Çıtırex F1) and Kırkağaç Altınbaş type (PI-169303 open pollinated variety) melon varieties by splice grafting method. The grafted plants were grown under high pH stress condition (9 EC) in solution culture medium. Fresh and dry weights, plant height, branch number, leaf area, root length, photosynthesis, SPAD, ion leackage, carotenoid content, lipid peroxidation, total P-3, K+, Na+, Ca++, Mg++, Fe+3, Cu++, Mn++ and Zn++ accumulations together with proline ratios were measured.
According to the results, Kardoso and Nun9075 rootstocks cultivars were found to be more tolerant to high pH conditions than melon as well as the other rootstock genotypes used. The melon plants grafted on Kardoso and Nun9075 genotypes performed better than the control (non-grafted) plants under high pH conditions. It was concluded that Cucurbita hybrid rootstocks can be used in melon production under high pH conditions.

Keywords: Alkaline stress, Melon, Roostock, Grafting