Irak Anayasaları'nda yürütme organı
In the Iraqi Constitutions excutive power
Yazar: AYEAD KH. ABBAS
Danışman: PROF. DR. ATTİLA ÖZER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Anayasa Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Anayasa = Constitution ; Anayasa hukuku = Constitutional law ; Irak = Iraq ; Parlamenter sistem = Parliamentary system ; Yürütme organı = Executive organs

Özet:
Son yılarda görevleri ve yetkileri giderek artan yürütme organı, monist ve düalist yürütme olmak üzere başlıca iki ana tipe ayrılmakta; yürütme yetkisin meşruti bir hükümdar veya cumhurbaşkanı ile Bakanlar Kurulu arasında bölüşüldüğü düalist yürütme, parlamenter rejimin temel özelliklerinden biri olarak görülmektedir.Bu araştırma, 1925?2005 yılları arasında çıkarılan anayasalardaki Yürütme organını ele almıştır.Birinci bölümde yürütme kavramının açıklığa kavuşturulmasından sonra, tarihsel süreci üzerinde durulmaktadır. Bu süreçte hangi sistemler içinde biçimlendiği ve nasıl görev yaptığı, kuvvetler ayrılığı ilkesi ve Irak Anayasalarındaki uygulamaları ele alınmıştır.İkinci bölümde ise geçmiş Irak Anayasalarındaki yürütme organı ele alınmıştır.Irak geçmiş Anayasalarını incelediğimizde, devletin üç önemli organını tek bir kişi veya bir heyet yürütmekteydi. Bundan dolayı da milletin yönetimi, bir heyet veya tek bir kişinin eline bırakılıyordu. Üstelik bu yönetimin yanında diğer heyetler de vardı fakat bunlar aktif olmayıp ikincil görevlere sahip idiler.Önceki anayasaları inceleme sonucu, devlet başkanının devletin kurumlarını fiili kontrol etmiş olduğu ve bu kurumları hegemonyasına tabi tuttuğunu tespit etmiş bulunuyoruz. Ülkenin açıkça uyguladığı bir siyasi rejim veya sistem uygulanmamaktaydı. Devletin tüm kurumları, devlet başkanının rahmetine bırakılmıştır. Devlet başkanı yetkilerini kullanırken, devlette bulunan diğer tüm kurum ve kuruluşların rolünü pasifleştirmekle diktatörlük ilkelerini uygulamaktaydı.Üçüncü bölüm ise, işkâldan sonra 2004-2005 Irak Anayasalarındaki yürütme organı üzerinde çalışılmıştır.2004 Irak Devletin Geçici Yönetim Yasasında ise, bu anayasada bir Başkanlık Konseyi kurulmuştur. Bu konsey Başkan ve iki yardımcısından oluşur. Bu Konseye geniş yetkiler vererek Bakanlar Kurulunu üstlenmiştir.2005 Anayasası ise (Günümüzdeki Anayasa), Yürütme organının özel maddelerini ele aldığımızda, kanun koyucunun yürütme organının bazı yetkilerini sınırlamış olduğu görürüz. Yasama organına ek yetkiler vererek bakanlar kurulunun hareketini kısıtlamıştır. Bunun sonucunda millet meclisi bakanlar kurulu üzerinde hâkimiyet sağlamıştır. Millet Meclisine Bu yetkileri vererek başbakan ve bakanlar kurulunun rolünün zayıflamasına neden olmuştur.Sonuç kısmında ise Irak Anayasalarındaki Yürütme Organı ile ilgili görüşler ortaya konulmuştur.

Abstract:
In recent years, the executive body whose duties and powers have been increasing gradually has been divided into two main types as monist and dualist executives and the dualist executive body in which executive power is shared between a constitutional ruler or president and the Council of Ministers has been seen as one of the fundamental properties of parliamentary regime.This research has discussed the Executive Body within the constitutions issued between the years of 1925 and 2005.In the first part, after the clarifying of the concept of execution, its historical process has been discussed. In this period, in which systems it had been formed and how it worked, the principle of separation of powers and its applications in Iraqi constitutions have been examined.In the second part the executive body in the previous Iraqi Constitutions has been discussed.When we look at the previous Iraqi Constitutions, it has been seen that only a person or a committee conducted the three important bodies of government. Therefore, management of the nation was under the authority of a committee or a single person. In addition, there were some other committees beside this administration, but those were not active and they only had secondary duties. As a result of examination of previous constitutions, we have determined that the president had actually controlled the governmental institutions and subjected to his hegemony these institutions. There was no political regime or system that was applied explicitly by the country. All the institutions of government had been in the care of president. While the president used his powers, he had weakened the roles of all other institutions and organizations and applied the dictatorial principles.In the third part, the executive body within the 2004-2005 Iraqi Constitutions after the occupation.In the Temporary Administrative Law of the Iraqi Government in 2004, a Presidential Council was established within the context of this constitution. This council consisted of a President and two assistants. The Council of Ministers has undertaken by giving wide powers to the council.In the constitution of 2005 (Today?s Constitution), as the special articles related to executive body have been taken, it has been seen that the legislator had limited some powers of the executive body. It had given some extra powers to legislative organ and restricted the active role of the Council of Ministers. As a result, the National Assembly became dominant over the Council of Ministers. Giving these powers to the National Assembly, it caused to weaken the roles of the prime minister and the council of ministers.In the conclusion part, arguments about the Executive Body in the Iraqi Constitutions have been asserted.