Endüstriyel kenevir (Cannabis sativa L.)'de yabancı ot mücadelesi üzerine araştırmalar
Researches on weed control in industrial hemp (Cannabis sativa L.)
Yazar: KÜBRA KALE
Danışman: PROF. DR. DOĞAN IŞIK
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kenevir = Hemp ; Kimyasal mücadele = Chemical control ; Lif özellikleri = Fiber properties

Özet:
Endüstriyel kenevir (Cannabis sativa L.), sapından elde edilen lifleri, tohumu ve tohumundan elde edilen yağı için yetiştirilen çok amaçlı bir bitkidir. Bu çalışma el çapası ve farklı herbisit uygulamalarının endüstriyel kenevir bitkisine fitokosisitesini, yabancı otlara ve lif verimine etkilerini araştırmak amacıyla 2021 yılında Yozgat'da ön çalışma ve 2022-2023 yıllarında Kayseri'de laboratuvar, saksı ve tarla denemeleri şeklinde şeklinde yürütülmüştür. 
Denemeler tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Yozgat çalışmasında çıkış öncesi herbisit uygulamasından sonraki 28.günde yabancı ot kuru ağırlığında kontrole göre en fazla azalma %72.81 ile pendimethalin uygulamasından, çıkış öncesi herbisit uygulamasından sonraki 28.günde yabancı ot kuru ağırlığında kontrole göre en fazla azalma %81.46 ile iki çapalı parsellerden elde edilmiştir. 
Kayseri ili deneme alanında yoğun olarak Amaranthus retroflexus, Chenopodium album, Lactuca serriola, Portulaca oleracea, Tribulus terrestris, Xanthium strumarium veCynodon dactylon tespit edilmiştir.
Kayseri'de ekim öncesi ve çıkış öncesi herbisit uygulamasında 56. günde yabancı ot kuru ağırlığında kontrole göre en fazla azalma 2022 yılında % 83.69, 2023 yılında %80.47 ile pyroxasulfone uygulamasından elde edilmiştir. Çıkış sonrası herbisit uygulamasında 56. günde yabancı ot kuru ağırlığında kontrole göre en fazla azalma 2022 yılında % 63.95, 2023 yılında %63 ile iki çapa uygulanan parsellerden elde edilmiştir.
Çalışmalarda en yüksek lif verimleri 2021 yılında erkek bitkide (161.19kg/da) yabancı otsuz parsellerden ve dişi bitkide (268.66 kg/da) pyroxasulfone uygulamasından, 2022 yılında erkek bitkide (462.04 kg/da) ve dişi bitkide (486.07 kg/da) yabancı otsuz parsellerden, 2023 yılında erkek bitkide (488.12 kg/da) ve dişi bitkide (621.54 kg/da) yabancı otsuz parsellerden elde edilmiştir. Genel olarak lif verimine etki yönünden yabancı otsuz kontrol parselleri ile pendimethalin, pyroxasulfone, iki çapa uygulamaları arasında istatistiksel olarak farklılık bulunmamaktadır.
Endüstriyel kenevirde en yüksek fitotoksisite oranı %78.03 ile bentazone uygulamasından elde edilmiştir. Endüstriyel kenevirde gözle görünür miktarda fitotoksisiteye sebep olması nedeniyle kullanımı uygun bulunmamıştır.

Anahtar Kelimeler: Endüstriyel Kenevir, Fitotoksisite, Herbisit, Yabancı ot

Abstract:
Industrial hemp (Cannabis sativa L.) is a multi-purpose plant grown for its fibers obtained from its stem, its seeds and the oil obtained from its seeds. This study was conducted as a preliminary study in Yozgat in 2021 and laboratory, pot and field trials in Kayseri in 2022-2023, in order to investigate the phytotoxicity of hand hoe and different herbicide applications on industrial hemp plants and their effects on weeds and fiber yield.
The experiments were carried out with four replications according to the randomized block trial design. In the Yozgat study, the highest reduction in weed dry weight compared to the control on the 28th day after pre-emergence herbicide application was obtained from pendimethalin application with 72.81%, and the highest decrease in weed dry weight on the 28th day after pre-emergence herbicide application compared to the control was obtained from two-hoe plots with 81.46%.
In the Kayseri province trial area, Amaranthus retroflexus, Chenopodium album, Lactuca serriola, Portulaca oleracea, Tribulus terrestris, Xanthium strumarium and Cynodon dactylon were detected intensively.
In Kayseri, in the pre-planting and pre-emergence herbicide application, the highest reduction in weed dry weight on the 56th day compared to the control was obtained from the pyroxasulfone application with 83.69% in 2022 and 80.47% in 2023. In post-emergence herbicide application, the highest reduction in weed dry weight on the 56th day compared to the control was obtained from the parcels where two hoeing was applied, with 63.95% in 2022 and 63% in 2023.
In the studies, the highest fiber yields were obtained from weed-free plots in the male plant (161.19 kg/da) and pyroxasulfone application in the female plant (268.66 kg/da) in 2021, and from weed-free plots in the male plant (462.04 kg/da) and female plants (486.07 kg/da) in 2022. In 2023, male plants (488.12 kg/da) and female plants (621.54 kg/da) were obtained from weed-free plots. In general, there is no statistical difference between weed-free control plots and pendimethalin, pyroxasulfone and two hoe applications in terms of their effect on fiber yield.
The highest phytotoxicity rate in industrial hemp was obtained from bentazone application with 78.03%. It has not been found suitable for use in industrial hemp because it causes visible phytotoxicity.

Keywords: Herbicide, Industrial Hemp, Phytotoxicity, Weed