Model kavramı ve Karl R.Popper'ın platon eleştirisi /
Yazar: İSMAİL H. DEMİRDÖVEN
Danışman: PROF.DR. IOANNA KUÇURADİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1991
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Model teorisi = Model theory ; Platon = Platon ; Popper, Karl Raimund = Popper, Karl Raimund

Özet:
11 ÖZET Bu çalışma, Karl R. Popper 'm Platon 'u değerlendirmesine farklı model kavramları açısından bir bakış olarak görülebilir. Çalışmanın birinci bölümünde model teriminin çeşitli bilim dallarında kullanılışı ele alınarak, modellerin kullanıldıkları bilim dallarına ve onlara yüklenen işlevlere göre özellikleri gösterilmektedir. Bu farklı özellikler, modelleri iki ana gruba ayırmayı ve açıklama modelleri ile toplum modelleri ayrımını yapmayı gerekli kılmaktadır. Toplum modellerinin de kendi içlerindeki farklılık, varlık modaliteleri sorunu bakımından temel lend ir ilmeye çalışılmaktadır. Bu ayrımlar gözönünde bulundurulduğunda, Popper 'm sözünü ettiği historisizmin bir açıklama modeli olduğu; Platon' un Politeia'sının ise bir toplum modeli, hem de varlık modal itesi bakımından özellik gösteren bir "toplum modeli" olduğu ortaya çıkmaktadır. ikinci bölümde, K.R. Popper' m bilim ve toplumbilim görüşü ser imlenmektedir. Bundan sonra, Popper' in toplumbilim ve Platon eleştirisini mümkün kılan bir açıklama modeli olarak historisizmin özellikleri üzerinde durulmakta ve onun Popper 'm "kapalı toplum" dediği toplum tipiyle bağlantıları gösterilmektedir. Aynı şekilde,Ill Popper' in historisizme bir alternatif olarak getirdiği "rasyonalizm" in "açık toplum"la ilgisi üzerinde durulmaktadır. üçüncü bölümde, Popper' in eleştirisinde Platon'da varsaydığı historisizmin, Platon'da bulunmadığı noktasından hareket edilmekte; ve Popper' in Platon'u historisist olarak görmesini ve ona "metodolojik özcülük", "utopyacılık", "totaliterlik" v.b. atfetmesini mümkün kılanın, Platon 'un idealar görüşünün onun metinlerine dayanarak haklı çıkarılamayacak yorumu olduğu gösterilmektedir. Bunun yanında Platon 'a toplumbilimci bir yaklaşımın da, onu doğru anlamada yardımcı olamayacağına işaret edilmektedir. Bu çalışmanın başında yapılan model ayrımlarına dayanarak bakıldığında Politeia'nın "kapalı toplum" özelliği taşımadığı, "ütopya" sayıl am ıyacağı, Platon" un yaptığının da "utopyacılık" olamıyacagı ve "totaliter" nitelemesinin Platon 'un "adalet" kavramı için kullanılamayacağı; Politeia'nın bir toplumsal ilişkiler imkânını ya da adaletli bir toplumun -Kant' ın ifadesiyle- "imkânının koşullarını" gösteren felsefî bir görüş olduğu sonucu çıkarılmaktadır.

Abstract:
IV SUMMARY This dissertation can be viewed as a study of Karl R. Popper' s critique of Plato from the point of view of different concepts of "model". The first chapter is devoted to the use of the term "model" in various sciences and its characteristics in relation to the sciences it serves. These different characteristics require a distinction to be made between explanatory models and models of society. We claim that explanatory models as well as models of society show variation within themselves, and we try to found the variations within the models of society from the viewpoint of the problem of modalities of being. When we take into consideration this distinctions it becomes clear that the historicism of which Popper speaks is an explanatory model and that Plato's Politeia, considered from the viewpoint of the modalities of being, is a model of society, and even a sui generis one. In chapter two, K.R. Popper's views on science and Sociology are presented. Then follows an examination of the particularities of historicism as an explanatory model, which makes possible Popper's critique of sociology, and of Plato, as well as an examination and of its connections with the society-type Popper calls "closedV society". Likewise, as an alternative to historicism, "rationalism" and its relationship to the "open society" are discussed. In chapter three, we claim that the historicism imputed to Plato, in Popper's critique, cannot be found in Plato and that what Popper sees in him as "historicism", and therefore, finds himself justified in attributing to Plato "methodological essentialism", "utopianism" and "totalitarianism", is an interpretation of Plato's view of "ideas" which cannot be justified by the reading of Plato's texts. In addition we believe that a sociological approach to Plato will not help comprehend Plato appropriately. We come to the conclusion that, from the viewpoint of the distinctions made between models in the first part of this dissertation, the Politeia bears no "closed society" characteristics, that it cannot be considered as a "Utopia", or that what Plato does, cannot be called "utopianism", that Plato's conception of justice cannot be qualified as "totalitarian" and that the above-mentioned work is a philosophical view of a possibility of establishing social relations, as of the "conditions of possibility", in Kant's terms, of a just society.