Bazı önemli akvaryum bitkilerinin in vitro mikroüretimi
In vitro micropropagation of some important aquarium plants
Yazar: ESRA ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN ATAR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Akvaryum bitkileri = Aquarium plants

Özet:
Akvaryum bitkileri Hemianthus callitrichoides, Riccia fluitans, Ceratophyllum demersum, Bacopa monnieri, Heteranthera zosterifolia ve Alternanthera reineckii türlerinin in vitro mikroüretimi için 12 farklı temel besin ortamı, 6 farklı sakkaroz ve 7 farklı agar oranı ile 7 farklı 6-benzilaminopurin (BAP) ve α-naftalenasetik asit (NAA) kombinasyonu test edilmiştir. Bu uygulamalar her bitki türünde farklı etki yapmış ve tüm türler için 4 hafta gibi kısa bir süre içerisinde yüksek oranlarda in vitro mikroüretim sağlanabilmiştir. Sürgün oluşumu ve köklenme oranı birlikte dikkate alındığında, H. callitrichoides ve H. zosterifolia için MS No:3B, R. fluitans için SH+MSvit, A. reineckii için SH+B5Vit, C. demersum için SH ve B. monnieri için Orchimax temel besin ortamlarının en yüksek oranda mikroüretim sağladığı gözlenmiştir. Farklı seker uygulamalarında ise en yüksek oranda mikroüretim sonuçları H. callitrichoides, R. fluitans, B. monnieri ve H. zosterifolia türlerinde 20 g/L, A. reineckii'de 30 g/L ve C. demersum'da 50 g/L sakkaroz ilave edilen besin ortamlarından elde edilmiştir. Ayrıca, C. demersum agar içermeyen sıvı, H. callitrichoides ve R. fluitans 1 g/L, H. zosterifolia 2 g/L, A. reineckii 4 g/L ve B. monnieri ise 5 g/L agar içeren besin ortamında en yüksek oranda mikroüretim sağlamıştır.  Besin ortamlarına BAP ve NAA ilave edilmesi, üzerinde çalışılan türlerde in vitro mikroüretimi olumsuz yönde etkilemiştir. Bu tez çalışması sonucunda besin ortamlarının pahalı bileşiklerinden olan büyüme düzenleyicilere ihtiyaç duyulmadan ve agar miktarını da çok düşük oranlarda kullanarak tüm türlerde yüksek oranlarda mikroüretim gerçekleştirilmiştir. In vitro üretilen bitkiler de %100 oranında akvaryumlara adaptasyon sağlamıştır.

Abstract:
For in vitro micropropagation of aquarium plants Hemianthus callitrichoides, Riccia fluitans, Ceratophyllum demersum, Bacopa monnieri, Heteranthera zosterifolia and Alternanthera reineckii, 12 different basal nutrient media, 6 different sucrose and 7 different agar ratios and 7 different combinations of 6-Benzylaminopurine (BAP) and α-naphthalene acetic acid (NAA) were tested. These applications had a different effect on each plant species and high rates of in vitro micropropagation could be achieved in a short period of 4 weeks for all species. When shoot formation and rooting rate are considered together, it was observed that nutrient media MS No: 3B for H. callitrichoides and H. zosterifolia, SH+MSvit for R. fluitans, SH+B5Vit for A. reineckii, SH for C. demersum and Orchimax basal medium for B. monnieri provided the highest rate of micropropagation. In different sugar applications, the highest rate of micropropagation results were obtained from 20 g/L in H. callitrichoides, R. fluitans, B. monnieri and H. zosterifolia species, 30 g/L in A. reineckii and 50 g/L sucrose in C. demersum. In addition, liquid medium without agar in C. demersum, 1 g/L agar in H. callitrichoides and R. fluitans, 2 g/L agar in H. zosterifolia, 4 g/L agar in A. reineckii and 5 g/L in B. monnieri in the nutrient media produced the highest micropropagation. The addition of BAP and NAA to the nutrient media adversely affected in vitro micropropagation in the studied species. As a result of this thesis, high rates of micropropagation were achieved in all species, without the need for growth regulators, which are expensive compounds of nutrient media, and using agar at very low rates. In vitro micropropagated plants were transferred to the aquariums with 100% adaptation rate.