Aile hekimliği polikliniğine başvuran 18-65 yaş aralığındaki kadınların meme kanseri taraması hakkında bilgi düzeyleri, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the level of knowledge, attitudes and behaviors of women between the ages of 18-65 applying to the family medicine outpatient clinic about breast cancer screening
Yazar: GÜLŞEN BULUT
Danışman: DOÇ. DR. HABİBE İNCİ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU KORKUT
Sağlık Bakanlığı / Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Küresel Kanser Gözlem Verisi (Global Cancer Observatory GLOBOCAN) 2020 verilerine göre meme kanseri ilk kez akciğer kanserini geçerek en sık teşhis edilen kanser olmuştur. Ülkemizde son 25 yıl içerisinde meme kanseri vaka sayısı 2,5 kat artmıştır. Erken tanı, meme kanseri tedavisinde oldukça önemlidir ve mortaliteyi azalttığı bilinmektedir. Çalışmamızın amacı sağlık hizmeti verdiğimiz toplumda 18-65 yaş arasındaki kadınlarda meme kanseri tarama yöntemleri hakkındaki bilgi düzeyini ölçmek, tarama yöntemleri kullanma durumlarını  incelemektir.

Gereç ve Yöntem :  Kesitsel özellikteki bu çalışmaya 01.12.2023-31.01.2024 tarihleri arasında Karabük Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği ve Karabük Merkez' de yer alan Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran 18-65 yaş arası kadın bireyler dahil edilmiştir. Katılımcılara 3 bölümden oluşan anket formu yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Anket formunun birinci bölümü sosyodemografik özellikleri, ikinci bölümü meme kanseri tarama yöntemleri hakkında bilgi, üçüncü bölüm ise meme kanseri tarama yöntemleri hakkındaki davranış durumlarını tespit eden sorulardan oluşmaktadır. Analizler IBM SPSS versiyon 22.0 (IBM Corporation, Armonk, NY, USA) ile yapılarak, istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.

Bulgular : Çalışmaya katılan 303 kadının yaş ortalaması 50,24±7,01 yıldır. Kadınların %31,7 si üniversite mezunu, % 53,5'i  ev hanımıdır. Katılımcıların %75,2'si  Kendi Kendine Meme Muayenesi (KKMM) yaptığını, %61,7'si mamografi çektirdiğini belirtti. Kadınların %32,9'unun nasıl KKMM yapıldığını bilmediği, %21,1'inin düzenli mamografi çektirmeyi  faydalı görmediği tespit edildi. Katılımcıların % 75,7'si  meme kanseri belirtisini "2 haftadan uzun süren ele gelen sertlik" olarak doğru cevapladı. KKMM sıklığı konusunda, katılımcılardan <40 yaş olanların % 72,8'inin (p=0,020), üniversite mezunu olanların %69,8'inin (p=0,008), bekar olanların %81,3'ünün (p=0,017); "ayda 1 kez" cevabıyla doğru yanıt verdiği, doğru yanıt verenlerin yanlış yanıt verenlere göre oranının daha yüksek düzeylerde olduğu görülmüştür. Mamografi çektirme oranının, herhangi bir işte çalışmayan katılımcılarda çalışanlara göre daha yüksek düzeylerde olduğu belirlenmiştir (p=0,006). Meme kanserine ilişkin bilgisi olanların, bilgisi olmayanlara göre daha yüksek oranda mamografi çektirdiği (p=0,021) ve KKMM yaptığı belirlenmiştir (p=0,001). 

Sonuç : Bu çalışmada kadınların meme kanseri erken tanı yöntemleri hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının etkin ve yeterli düzeyde olmadığı bulunmuştur. Meme kanseri bilgisi yeterli olan kadınlarda, erken tanı yöntemlerine katılımın daha yüksek oranda olduğu görülmüştür. Kadınların, meme kanseri erken tanısına yönelik taramanın önemi hakkında bilgilendirilmesinin toplum sağlığı açısından yararlı olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Sözcükler	:	Meme kanseri, Erken tanı, Tarama, Bilgi düzeyi, Davranış 
Bilim Kodu	:	1004

Abstract:
Introduction and objective : According to the Global Cancer Surveillance Data (GLOBOCAN) 2020 data, breast cancer surpassed lung cancer for the first time and became the most frequently diagnosed cancer. In our country, the number of breast cancer cases has increased 2.5 times in the last 25 years. Early diagnosis is very important in breast cancer treatment and is known to reduce mortality. The aim of our study is to measure the level of knowledge about breast cancer screening methods in women aged 18-65 years in the community where we provide health services and to examine the use of screening methods 

Materials and Method : In this cross-sectional study, women aged 18-65 years who applied to Karabük University Training and Research Hospital Family Medicine Outpatient Clinic and Family Health Centres in Karabük Centre between 01.12.2023-31.01.2024 were included. The questionnaire form consisting of 3 sections was applied to the participants by face-to-face interview technique. The first part of the questionnaire consisted of questions about sociodemographic characteristics, the second part consisted of questions about information about breast cancer screening methods, and the third part consisted of questions about behavioural status about breast cancer screening methods. Analyses were performed with IBM SPSS version 22.0 (IBM Corporation, Armonk, NY, USA) and the statistical significance level was accepted as p<0.05

Findings : The mean age of 303 women who participated in the study was 50.24±7.01 years. 31.7% of the women were university graduates and 53.5% were housewives. 75.2% of the participants stated that they performed breast self-examination (BSE) and 61.7% stated that they had mammography. It was determined that 32.9% of the women did not know how to perform breast self-examination and 21.1% did not find regular mammography useful. 75.7% of the participants correctly answered the symptom of breast cancer as "palpable hardness lasting more than 2 weeks". Regarding the frequency of BSE, 72.8% (p=0.020) of the participants aged <40 years, 69.8% (p=0.008) of the participants with a university degree, and 81.3% (p=0.017) of the participants who were single answered correctly with  "once a month", and the rate of correct answers was higher than the rate of incorrect answers. It was determined that the rate of mammography was higher in participants who were not employed than in those who were employed (p=0.006). It was determined that those who had information about breast cancer had mammography (p=0.021) and performed BSE (p=0.001)  at a higher rate than those who did not have information  

Conclusion : In this study, it was found that women's knowledge, attitudes and behaviours about breast cancer early diagnosis methods were not effective and sufficient. It was observed that women with adequate breast cancer knowledge had a higher rate of participation in early diagnosis methods. It is thought that informing women about the importance of screening for early diagnosis of breast cancer will be beneficial for public health

Keywords	: Breast cancer, Early diagnosis, Screening, Knowledge level, Behavior
Science Code 	: 1004