Batı Anadolu'da Hellenistik-Roma dönemlerinde bahçe mimarisi
The garden architecture in west Anatolia at Hellenistic and Roman periods
Yazar: ZUHAL KAYNAKÇI ELİNÇ
Danışman: DOÇ.DR. TANER KORKUT
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Bahçeler = Gardens ; Mimari = Architectural

Özet:
Bahçe mimarlıgı açısından yüksek estetik degere sahip ve bitki örtüsü bakımından daoldukça zengin olan Hellenistik ve Roma Dönemi bahçeleri antik çagların önemli bahçeleriarasında yer almaktadır.Bahçe mimarlıgının resim, heykel ve mimari gibi güzel sanatlardan daha az yasayan(ephemeral) bir sanat olusu, antik uygarlıklara ait bahçelerin veya onlara ait izlerin günümüzekadar ulasmasını güçlestirmistir.Son yüzyılda yapılan arkeolojik kazılarda ortaya çıkartılan duvar resimleri vekabartmalarda resmedilmis bahçe tasvirleri ve bahçelerle ilgili mimari veriler artmayabaslamıstır. Kabartmalar ve duvar resimlerinde vurgulanan tasvirler gerçege çok yakınresmedilmislerdir. Bu anlatımlar sayesinde antik dönem bahçe mimarisi hakkında eldeettigimiz bilgiler artmıstır. Ve yine son 40 yılda arkeobotanik çalısmaların hız kazanmasıyla,arkeolojik kazılardan alınan toprak örneklere uygulanan polen ve karbon analizlerisonucunda, antik çaglara ait pek çok bitki kolaylıkla teshis edilebilir hale gelmistir.Bu tez çalısmasında, Hellenistik ve Roma Dönemleri basta olmak üzere, antik Akdenizuygarlıklarına ait kazılar sonucu ortaya çıkartılan bahçelerle ilgili önemli vazo resimleri,duvar resimleri ve kabartmalar bir katalog haline getirilip antik çag bahçe mimarlıgına ısıktutulmaya çalısılmıstır. Bilinen bu örneklerin yanında konuyla baglantılı antik çag aktarımlarıve modern literatür dikkatle incelenmis ve yorumlanmıstır. Ayrıca yapılan arkeolojik bahçearastırmaları ve kazıları sonucu çıkartılan materyaller de katalogda degerlendirilmistir. Buçalısmaların ısıgında, Helenistik ve Roma Dönemleri'ne ait Efes Yamaç Evleri'nin peristyl veatrium bahçeleri model seçilerek, antik çag bahçeleri mimari yapısını canlandırmak amacınayönelik restitüsyon denemesi yapılmıstır. Ayrıca bu bahçelerin bilgisayar ortamında üçboyutlu modelleri de hazırlanmıstır.Restitüsyon çalısmasında, Hellenistik ve Roma Dönemleri villa bahçelerinin gösterisli veestetik kaygılar tasıyan bahçeler olarak tasarlandıgı göz önüne alınmıstır. Bu dönemlere aitbahçelerin bu derece üstün olmalarının sebebi; dönemin bahçe sanatçılarının ve ziraatçılarınınbahçe teknikleri bakımından son derece ileri düzeyde olmalarıdır. Bahçe mimarisindekullanılan bitkilerin çesitliligi, bitki türlerinin o dönemlerde çok iyi tanındıgı ve onlardan eniyi sekilde faydalanıldıgını göstermektedir. Romalılar kurdukları büyük imparatorlugungücünü göstermek amacıyla yaptıkları muhtesem mimari yapıların yanında onları tamamlayanbahçelere de büyük bir önem vermislerdir. Bütün bu özellikler yapılan restitüstyonçalısmasına ısık tutmus ve bütün bu verileri içinde bulunduran bir tasarım yapılmayaçalısılmıstır

Abstract:
The gardens of Hellenistic and Roman period which, in term of gardening, had highaesthetic value and rather than rich plant diversity are considered among the most importantgardens of antiquity.Gardening, being one of the arts less lasting then any other art branches, such as paintings,sculpture and other architectures in general, (ephemeral) has always made it difficult for thegardens of ancient times and their traces to last until today.The garden paintings and related architectural data brought to light by archeologicalexcavations during the last century have been increasing. These themes of the wall picturesand reliefs, do illustrate the truth about the gardens almost perfectly. By means of thesedescriptions, we now have more information about the landscape architecture of the ancienttimes. Again, as there has been a rapid increase during the last 40 years in thearchaeobotanical studies, many of the plants of the ancient times are been described veryeasily by using pollen and carbon analyses in the soil samples taken during the excavations.The aim of this study, is to shed light on ancient landscape architecture through thecatalogue consisting of important vase and wall paintings and reliefs emerged from theexcavations of ancient Mediterranean civilizations; particularly of the ancient Greek androman civilizations. Besides these, as well as modern literature on this matter, have all beenstudied and evaluated with great attention. Additionally, the materials obtained from gardenstudies and excavations have been evaluated in this catalogue. In the light of these studies,restitution experiments have been done in order to re-create the architectural structure ofancient gardens by taking the peristyl and atrium gardens of Ephesus Slope Houses as amodel. Furthermore, by using computer systems, the three dimensional models of thesegardens are also prepared.In this restitution study it is considered that the villa gardens of Hellenistic and Romanperiod were designed in an impressive way and with aesthetic concern. The reason why thegardens of this period were so excellent is that the garden artisans and agriculture engineers ofthis period were highly skilled in terms of gardening techniques. The diversity of plants usedin landscape architecture shows that varieties of plants were known very well and they werehighly utilized. The Romans gave considerable importance to the gardens of the impressivearchitectural structures which were aimed to show the power of their great empire. All thesefeatures shed light on this restitution study and an effort is made to prepare a project whichincludes all these data.