Çevresel Kuznets Eğrisinin ekolojik ayak izi üzerinden araştırılması: OECD ülkelerine yönelik panel veri analizi
Investigation of Environmental Kuznets Curve for ecological footprint: A panel data analysis for OECD countries
Yazar: FATİH AKIN
Danışman: PROF. DR. ALİ ŞEN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekolojik ayak izi = Ecological footprint ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Enerji tüketimi = Energy consumption ; Finansal gelişme = Financial development ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Çevresel Kuznets Eğrisi = Environmental Kuznets Curve

Özet:
Son yıllarda ulusların en büyük endişelerinden biri küresel ısınma ve özellikle bu olgunun dünya üzerinde ve dolaylı olarak yaşam kalitesi üzerinde ürettiği olumsuz etkiler olmuştur. Sanayi devriminin başlamasıyla birlikte küresel düzeyde hem ekonomik hem de sosyal olarak çevreye de yansıyan önemli değişimler yaşanmaktadır. Çevre kirliliği, iklim değişikliği ve küresel ısınma sorunları 1970'lerden itibaren küresel düzeyde en çok sorgulanan konuların başında gelmektedir. 1970'lerden sonra artan sanayileşme, kentleşme, gelir artışı, teknolojik gelişme, finansal gelişme ve nüfus artış hızının artması çevresel sorunları da beraberinde getirdiği için ülkeler, kalkınma politikaları hazırlamalarında bu faktörleri göz önünde bulundurmuştur. Bu çalışmada, 1980-2014 dönemi için 29 OECD ülkesinde ekonomik büyüme, finansal gelişme, enerji tüketimi ve çevresel kirlilik göstergesi olarak kullanılan Ekolojik Ayak İzi ile Çevresel Kuznets Eğrisi hipotezinin geçerli olup olmadığı panel veri yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada bulunan ampirik sonuçlara bakıldığında ilk olarak, değişkenler ve panelin geneli için yapılan yatay kesit bağımlılık ve heterojenlik tespit edilmiştir. Bu durumda ikinci kuşak testlerin kullanılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Yatay kesit bağımlılığı içeren ve heterojen olduğu tespit edilen modelin durağanlık analizi için Reese & Westerlund tarafından ortaya konulan ikinci kuşak testlerinden PANICCA (2016) Panel birim kök testi kullanılmıştır. Uzun dönemde değişkenler arasında eşbütünleşme olup olmadığının test edilmesi amacıyla ikinci kuşak uzun dönem panel eşbütünleşme testlerinden Gengenbach, Urbain ve Westerlund (2016) Panel Eşbütünleşme testi uygulanıp eşbütünleşik ilişkinin var olduğu tespit edilmiştir. Son olarak eşbütünleşik bir ilişki içinde olduğu tespit edilen değişkenlere ait parametre tahmini için CCE ve AMG tahmincileri kullanılmıştır. Panelin geneli için AMG ve CCE tahminci sonuçlarına göre, ÇKE hipotezi 29 OECD ülkesinde geçersiz olduğu tespit edilmiştir. Bununla beraber bireysel olarak ülkelere bakıldığında, Lüksemburg ve Yunanistan'da ÇKE hipotezinin geçerli olduğu bulunmuştur. Ayrıca enerji tüketimi ve finansal gelişmedeki artış, 29 OECD ülkesinin çoğunda ekolojik ayak izini artırmaktadır.

Abstract:
In recent years, one of the biggest concerns of nations has been global warming and especially the negative effects of this phenomenon on the world and indirectly on the quality of life. With the beginning of the industrial revolution, there have been significant changes at the global level, both economically and socially, which are also reflected in the environment. Environmental pollution, climate change and global warming have been among the most questioned issues at the global level since the 1970s. Since industrialization, urbanization, income growth, technological development, financial development and the increase in population growth rate after the 1970s have brought environmental problems, countries have taken these factors into consideration in their development policies. In this study, the Ecological Footprint, which is used as an indicator of economic growth, financial development, energy consumption and environmental pollution in 29 OECD countries for the period 1980-2014, and whether the Environmental Kuznets Curve hypothesis is valid or not is analyzed using panel data method. When the empirical results of the study are analyzed, first of all, cross-sectional dependence and heterogeneity were detected for the variables and the panel as a whole. In this case, it is concluded that second generation tests should be used. For the stationarity analysis of the model with horizontal cross-section dependence and heterogeneity, PANICCA (2016) Panel unit root test, one of the second-generation tests proposed by Reese & Westerlund, was used. In order to test whether there is cointegration between the variables in the long run, Gengenbach, Urbain and Westerlund (2016) Panel Cointegration test, one of the second generation long-run panel cointegration tests, was applied and it was determined that there is a cointegrated relationship. Finally, CCE and AMG estimators are used to estimate the parameters of the variables that are found to have a cointegrated relationship. The results of the AMG and CCE estimators for the overall panel indicate that the EKC hypothesis is invalid in 29 OECD countries. However, when individual countries are analyzed, Luxembourg and Greece are found to be valid for the EKC hypothesis. Moreover, the increase in energy consumption and financial development increases the ecological footprint in most of the 29 OECD countries.