İzmir ili Bornova ilçesinde ilköğretim 6. Ve 7. sınıf öğrencilerinde akran zorbalığı, etkileyen ve eşlik eden faktörler
Bullying in sixth and seventh grade primary school students in Bornova region of Izmir province and its determinants and associated factors
Yazar: HİLAL TIPIRDAMAZ SİPAHİ
Danışman: PROF. DR. ALİ OSMAN KARABABA
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Okullar-halk sağlığı = Schools-public health ; Prevalans = Prevalence

Özet:
Bu çalışmada İzmir ili Bornova ilçesindeki ilköğretim altıncı ve yedinci sınıf öğrencilerinde akran zorbalığı yaygınlığının saptanması, eşlik eden faktörlerin ortaya koyulması ve Olweus öğrenciler için akran zorbalığı (OÖAZ) anketi'nin Türkçe'ye ve Türkiye'ye uyarlanarak, geçerlilik, güvenirlik analizinin yapılması amaçlandı.2008 yılı Nisan ayında sekiz ilköğretim okulunda, 405 altıncı ve yedinci sınıf öğrencisine bir ders saatinde OÖAZ anketi, çocukluk çağı depresyon ölçeği ve sosyodemografik özelliklerin sorgulandığı kişisel bilgi formu uygulandı. Araştırma için Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma Etik Kurulu ve Valilik onayı alındı. Uygulama öncesinde velilerden ve öğrencilerden bilgilendirilmiş onam formu alındı.OÖAZ anketinin Cronbach alfa değeri .81, Spearman-Brown güvenilirlik katsayısı .85 olarak bulundu.Araştırma grubu içinde akran zorbalığı yapma (zorba) sıklığı %20.3, akran zorbalığına uğrama (kurban) sıklığı %42.3, hem zorbalık yapma, hem de akran zorbalığına uğrama (zorba/kurban) sıklığı %13.8 ve katılmama (zorba veya kurban olmama) sıklığı %51.3 olarak bulundu. Erkekler kızlara göre daha sık zorba ve kurban olmaktaydı.Lojistik regresyon analizlerinin sonuçlarına göre; erkeklerin, depresif olanların daha sık akran zorbalığı yaptığı; depresif olanların, babası okula gitmeyenlerin, akran desteği olmayanların daha fazla akran zorbalığına uğradığı; depresif olanların ve babası ölen öğrencilerin daha fazla zorba/kurban olduğu; depresif olmayanların, babası herhangi seviyede okula gidenlerin, akran desteği olanların daha sık katılmayan olduğu bulundu.Sonuç olarak OÖAZ anketinin Türkiye için geçerli ve güvenilir bulunmuştur. Zorba ve kurban olma sıklığı Türkiye'de daha önce yapılmış çalışmaların sonuçlarıyla uyumlu bir şekilde yüksek olarak bulundu. Bu çalışma Türkiye örnekleminde akran zorbalığı sıklığı ve eşlik eden faktörlerin prospektif olarak araştırılması, gerekli müdahalelerin tartışılması ve politika üretme çalışmalarının yapılması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu girişimlerde akran zorbalığını geniş bir açıyla ele alabililmek amacıyla sağlık, eğitim ve psikoloji alanlarından uzmanlar ortaklaşa çalışmalıdırlar.

Abstract:
The aim of the study was to evaluate the extent of bullying in sixth and seventh grade primary school students in Izmir-Bornova and factors associated with it and to determine the reliability and validity of the revised Olweus bully victim questonnaire (OBVQ) in Turkish.The study is conducted on 405 students in sixth and seventh classes of eight schools in April 2008. The revised OBVQ, childrens? depression inventory (CDI) and a form investigating sociodemografic factors were used as survey instruments. The study was approved by Ege University Research Ethics Committee and the Governor?s office. Written informed consents were taken both from the parents and the students before the application of the questionnaires.Alpha coefficient and split half reliability scores for the OBVQ were .81 and .85, respectively.The prevalances of bullying, being bullied, bully/victim and non-involved students were 20.3%, 42.3%, 13.8% and 51.3%, respectively. Bullying and being bullied were more prevalent among boys.In logistic regression analyses being male and being depressive were significantly associated with bullying; being depressive, having an uneducated father and percived poor peer support with being bullied; being depressive and not having a father with being bully/victim; not being depressive, having an educated father and percived good peer support with being non-involved.In conclusion these findings suggest that the OBVQ is valid and the reliable for the Turkish sample. Prevalence of bullying and being a victim were high and in concordance with the previous studies performed in Turkey. Prospective evaluation of bullying and associated factors in a sample representative of Turkey, discussion of relevant interventions and studies for production of politics are necessary. These interventions should be planned by collaboration of health, education and psychology specialists.