Aile Hekimliği polikliniğine başvuran hastalarda sağlık okuryazarlık düzeyi ile hastalanma ve tedavi arayış davranışları arasındaki ilişki
The relationship between HEALTH literacy level and illness and treatment seeking behaviors in patients applying to family medicine outpatient clinic
Yazar: ECEM DİCLE ASAN
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL KASIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Sağlık okuryazarlığı sağlığın korunması ve sürdürülmesi 
için bireyin sağlık bilgisine ulaşma, anlama ve kullanma becerisidir. Bireylerin 
hastalanma durumu ve devamında tedavi arayışı birçok farklı türde olabilir. Acile 
başvurma, aile hekimine başvurma, ilgili polikliniğe başvurma şeklinde olabilir ya 
da tıbbi bir tedavi aramak yerine alternatif tıp veya tamamlayıcı tıp yöntemlerine 
başvurabilirler. Bireylerin bu tercihlerini etkileyen durumlar birçok faktöre bağlı 
olarak değişkenlik gösterebilir; eğitim durumu, meslek, kronik hastalık varlığı, 
sosyal güvence olup olmaması gibi faktörler sağlık hizmetinden yararlanma 
biçimini ve tedavi davranışını etkileyebilir. Bu bağlamda çalışmamızın amacı 
Ankara Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran hastalarda Sağlık 
Okuryazarlığı düzeyini ölçmek ve hastalanma ve tedavi arayış davranışı arasındaki 
ilişkiyi araştırmaktır.
Materyal ve Metod: Araştırmamız gözlemsel bir anket çalışmasıdır. 
Araştırma Ankara Şehir Hastanesi'nde Aile Hekimliği Polikliniklerine 18/01/2023 
– 17/03/2023 tarihleri arasında başvuran hastalara anket uygulama yöntemi ile 
yapılmıştır. Anket bireylerin sosyodemografik özelliklerinin, hastane başvuru 
durumlarının, kronik hastalık durumlarının ve birçok parametrenin sorgulandığı 
sorular ve TSOY-32 ölçeği kullanılarak yapılmıştır. Toplamda 375 gönüllü kişi
çalışmaya katılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya toplam 375 kişi katıldı. Katılımcıların %55,87'si bir 
üniversite mezunuydu. Katılımcıların %32,80'inin en az bir kronik hastalığı 
mevcuttu. Katılımcılar genel sağlık durumlarını en çok % 60,16 ile iyi olarak ifade 
etti. Katılımcıların Türkiye Sağlık Okuryazarlık Ölçeğinden aldığı puanların 
düzeylerine bakıldığında %43,47'ü sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığı derecesinde
görüldü. Katılımcılar Türkiye Sağlık Okuryazarlık Ölçeğinden ortalama 33,06±9,90
(Minimum: 0; Maksimum: 50) puan almışlardır. Eğitim durumu ve gelir durumu 
arttıkça, genel sağlık hali iyileştikçe sağlık okuryazarlık puanı artmıştır. Yaş 
arttıkça, kronik hastalık durumu oldukça da sağlık okuryazarlık düzeyi düşmüştür. 
Bireylerin sağlık okuryazarlık düzeyleri ile hastane başvuruları ve kendi kendilerini 
tedavi etme yöntemleri arasında ise bir ilişki saptanmamıştır. 
Sonuç: Çalışmamıza katılan bireylerin büyük bir kısmı sorunlu-sınırlı sağlık 
okuryazarlık düzeyinde saptanmıştır. Daha önce yapılan çalışmalar incelendiğinde 
de yine benzer sonuçlar elde edilmiştir. Toplumumuzda sağlık okuryazarlık düzeyi 
hala yeterli seviyede değildir ve bunun geliştirilmesi için sağlık sektörüyle beraber 
diğer alanların özellikle de eğitim sektörünün iş birliği yapması gerekmektedir. 
Hastalanma ve tedavi arayış davranışları incelendiğinde ise bireylerin ASM (Aile 
Sağlığı Merkezi) başvuruları acil başvurusundan fazla saptanmıştır. Bireylerin 
birinci basamak kullanımı yüksek bulunmuş olup bunun devamlılığı için 
çalışılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Sağlık, Sağlık Okuryazarlığı, Hastalık Davranışı, 
Sağlık Davranışı, Tedavi Arama Davranışı

Abstract:
Introduction and Objective: Health literacy is the individual's ability to 
access, understand and use health information for the protection and maintenance of 
health. There are many different types of illness and the subsequent search for 
treatment. They may seek emergency care, consult their family physician, go to the 
relevant outpatient clinic, or use alternative medicine or complementary medicine 
instead of seeking medical treatment. The situations affecting these preferences of 
individuals may vary depending on many factors; factors such as educational status, 
occupation, presence of chronic diseases, and presence or absence of social security 
may affect the way of benefiting from health services and treatment behavior. The 
aim of our study was to measure the level of Health Literacy in patients applying to 
Ankara City Hospital Family Medicine Outpatient Clinic and to investigate the 
relationship between getting sick and treatment seeking behavior.
Material and Method: Our research is an observational and cross-sectional 
survey study. The study was conducted with a questionnaire application method to 
patients who applied to the Family Medicine Outpatient Clinics in Ankara City 
Hospital between 18/01/2023- 17/03/2023. The questionnaire included questions on 
sociodemographic characteristics, hospital admission status, chronic disease status 
and many other parameters, and the TSOY-32 scale. In total, 375 volunteers 
participated in the study.
Results: 375 people participated in the study. 55.87% of respondents were 
graduates of a university. 32.80% of the participants had at least one chronic 
disease. Participants reported their general health status as good with 60.16%. 
When the levels of the participants' scores on the Turkey Health Literacy Scale 
were analyzed, 43.47% of the participants had problematic-limited health literacy.
Participants received an average score of 33.06±9.90 (Minimum: 0; Maximum: 50) 
on the Turkish Health Literacy Scale. Health literacy scores increased as educational attainment and income increased and as general health status improved. 
Health literacy level decreased with increasing age and chronic disease status. No 
relationship was found between health literacy levels of individuals and hospital 
admissions and self-treatment methods.
Conclusion: Most of the individuals who participated in our study were 
found to have problematic-limited health literacy. Similar results were obtained 
when previous studies were analyzed. The level of health literacy in our society is 
still insufficient and in order to improve it, the health sector and other fields, 
especially the education sector, need to cooperate. When the behaviors of getting 
sick and seeking treatment were examined, family physician visits were found to be 
higher than emergency visits. Participants' use of primary care was found to be high 
and efforts should be made to sustain this.
Keywords: Health, Health Literacy, Illness Behavior, Health Behavior, 
Treatment Seeking Behavior