Total parenteral beslenme uygulanan hastalarda katetere bağlı enfeksiyonun önlenmesinde hemşirelik bakımının etkisi
Effectiveness of nursing care on preventing the catheter-related infection in patients receiving total parenteral nutrition
Yazar: LEYLA DİNÇ
Danışman: PROF.DR. FETHİYE ERDİL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Kateterizasyon-periferik = Catheterization-peripheral ; Parenteral beslenme-total = Parenteral nutrition-total

Özet:
ÖZET Araştırma, total parenteral beslenme uygulanan hastalarda katetere bağlı enfeksiyonun önlenmesinde hemşirelik bakımının etkisini incelemek amacıyla tanımlayıcı ve karşılaştırmalı olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Eylül 1996-Eylül 1997 tarihleri arasında, Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi Genel Cerrahi kliniklerinde yatan ve TPN uygulanan 60 hasta oluşturmuştur. Bu kliniklerde çalışan hemşirelerin TPNye ilişkin eğitimden önce bakım verdikleri ve TPN uygulanan ilk 30 hasta çalışmanın kontrol grubunu, eğitimden sonra bakım verdikleri 30 hasta ise deney grubunu oluşturmuştur. Veriler, araştırmacı tarafından konuyla ilgili yayınlar incelenerek geliştirilen üç ayrı veri toplama formu ( Total parenteral beslenmeye ilişkin anket formu, hemşirelik bakımı gözlem formu, hasta izlem formu) aracılığıyla toplanmıştır. İlk 30 hastaya verilen hemşirelik bakımı gözlem formu kullanılarak, her bir hasta için toplam 4 kez gözlenmiştir. Kontrol grubunda gözlemler tamamlandıktan sonra, hemşirelerin TPN konusunda bilgi düzeylerini belirlemek üzere hemşirelerle tek tek görüşülerek total parenteral beslenme bilgi formu uygulanmıştır. Kontrol grubundaki gözlemlerden yararlanılarak ve TPN bilgi formları değerlendirilerek, hemşirelere TPN ve hemşirelik bakımı konusunda bir eğitim verilmiştir. Hemşirelere verilen eğitimden sonra, aynı gözlem formu kullanılarak, daha sonraki 30 hastaya verilen hemşirelik bakımı gözlenmiştir. Araştırma süresince hem deney hem de kontrol grubunda yer alan hastalar, TPN'nin başlandığı tarihten sonlandınldığı güne kadar, katetere bağlı enfeksiyon bulguları ve enfeksiyonu etkileyen çeşitli değişkenler açısından izlenmiş ve kateter çekilirken kültürleri alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik sayılar, Fisher kesin ki kare testi, iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, hemşirelerin TPN'ye ilişkin bilgi puan ortalamalarının iyi olduğu, eğitim öncesi uygulama puan ortalamalarının düşük, eğitim sonrası ise artmış olduğu ve iki ortalama arasındaki farkın anlamlı olduğu belirlenmiştir. Hastaların kültür sonuçlarında mikroorganizma üreme durumunun eğitim sonrası bakım verilen grupta azaldığı, kateter dış ucunda mikroorganizma üremesi bakımından eğitim öncesi ve sonrası bakım verilen hastalar arasında farkın istatistiksel açıdan anlamlı olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak hemşirelik bakımının katetere bağlı enfeksiyona yol açan risk faktörlerini azaltmada etkili olduğu belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda uygun önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Total parenteral beslenme ve hemşirelik bakımı, kateter enfeksiyonu 111

Abstract:
ABSTRACT The study was conducted as descriptive and comparative, with the purpose of investigating the effectiveness of nursing care in the prevention of catheter-related infection in patients who received total parenteral nutrition. The sample of the study consisted of 60 patients hospitalized and administered TPN in the surgical clinics of Hacettepe University Hospital between September 1996 and September 1997. The first 30 patients who received nursing care before nurses were trained about TPN composed the control group of the study, while the other 30 patients who received nursing care following the training of nurses about TPN composed the comparative group of the study. Data was collected through observation and interview techniques and by using three different forms ( a questionnaire, an observation form and a patient monitoring form) developed by the researcher basing on the literature.The nursing care practices provided for each patient were observed four times. After the observation period of the nursing care practices of 30 patients, a questionnaire was applied to nurses through interviews to determine their knowledge level about TPN. Then basing on the observations of the control group and acccording to the results of the questionnaires nurses were trained by the researcher about TPN and catheter-related infections. After the training of nurses, the nursing care practices for the second 30 patients were also observed by using the same observation form. In both of the groups, the patients were observed from the beginning of TPN until catheter removal to identify patient-related factors and signs of catheter-related infections. During catheter removal blood and catheter cultures (from the hub and intravascular segment) were performed. For the evaluation of the data collected, percentages, Fisher's exact test, difference of means test and correlation analysis were used. According to the results of the study, it was found that the knowledge mean score of nurses about TPN was adequate, but the nursing care practices mean score before training was inadequate. However the differences among the nursing care practices before and after training about TPN were statistically significant. The results of cultures of patients in the control group demonstrated high rate of microorganism proliferation but the proliferation rate in the comparative group decreased. This finding was also statistically significant. In conclusion it was determined that the nursing care was effective on reducing the risk factors in catheter-related infections. Parallel to these results appropriate suggestions proposed. Key Words: Total Parenteral Nutrition, Catheter-related infections and nursing care tv