Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi açısından önleyici gözaltı
Preventive detention under European Convention on Human Rights
Yazar: MURAT CEYHAN
Danışman: DOÇ. DR. BURAK GEMALMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi = European Convontion on Human Rights ; Gözaltına alma = Detention ; Kişi özgürlüğü = Person freedom ; Önleyici müdahale = Preventive intervention

Özet:
Bu çalışmada Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında benimsenen prensipler doğrultusunda "önleyici gözaltı" kurumu incelenmektedir. Ülkemizde son yıllarda artan "önleyici gözaltı" tartışmalarının ardından ilgili özgürlük tedbirinin irdelenmesi gerekmiştir. Kurum öncelikle genel olarak tanıtılmış, devamında ise öne çıkan temel özellikleri anlatılmıştır. Konulara göre farklı ülkelerdeki mevcut rejimler paylaşılarak ilgili özgürlük tedbirinin uygulama sahası belirginleştirilmiştir. AİHS açısından özellikle 5. maddedeki özgürlük ve güvenlik hakkı ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin önleyici özgürlük tedbirlerine yaklaşımı ele alınmıştır. Mahkemenin konumuza yönelik tüm güncel içtihadı derlenmiş, Sözleşmenin 5/1(c) ve 5/1(b) hükümleri başta olmak üzere uygulanabilir tüm 5. madde istisnaları göz önünde bulundurulmuştur. Ayrıca kararlara yansıdığı ölçüde "önleyici gözaltı" tedbirinin Sözleşmedeki diğer temel hak ve özgürlükler açısından da değerlendirmesi yapılmıştır. Mahkemenin, niteliği itibariyle keyfiyete fazlasıyla açık olan önleyici gözaltı rejimini her Sözleşme hükmü açısından sıkı bir denetime tabi tuttuğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla tüm bu yaklaşımlar ışığında çalışmamızda son olarak Türkiye'deki mevcut hukuki rejim paylaşılmıştır. Sonuçta da ortaya konan "önleyici gözaltı" prensipleri doğrultusunda kurumun uygulanabilirliği konusunda nihai bir sonuca varmaya çalışılmıştır.



Anahtar Sözcükler: önleyici, gözaltı, yakalama, alıkoyma, Avrupa İnsan HaklarıSözleşmesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, insan hakları, kişi hürriyeti, Türkiye,karşılaştırmalı hukuk, uygulamalar

Abstract:
In this study, "preventive detention" is being examined through the principles embedded in the European Convention on Human Rights. After increasing debates over "preventive detention" in our country, it was necessary to evaluate the relevant measure. The establishment is foremost generally introduced, and afterwards its major characteristics are explained. The relevant measure's application field is manifested relying on different regimes implemented in different countries. European Court of Human Rights' approach to preventive liberty measures are taken into account particularly with right to liberty and security under article 5 of the ECHR. The Court's current applicable case-law is compiled and, first the Convention's Article 5/1(c) and 5/1(b) and then the other permissible grounds of Article 5 has been observed. In addition, depending on the judgments regarding "preventive detention", other fundamental rights and freedoms in the Convention has been assessed. Because of its character vulnerable to arbitrariness, preventive detention regime seems to be strictly reviewed under every Convention provision. Therefore relying on these approaches, in the last part of our study Turkey 's current law regime has been shared. In conclusion, within the principles put forward about the "preventive detention" we have tried to come up with an ultimate conclusion regarding its applicability.



Keywords: preventive, detention, custody, deprivation of liberty, EuropeanConvention on Human Rights, European Court of Human Rights, human rights,liberty, security, Turkey, practice, comparative law