Çanakkale şer'iyye sicilerinde aile (1839-1867)
Family in Çanakkale sharia registries (1839-1867)
Yazar: ESRA BİNTAŞ
Danışman: PROF. DR. ŞERİF KORKMAZ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Çanakkale = Çanakkale ; Şeriye sicilleri = Court registers

Özet:
Şer'iyye sicilleri Osmanlı Devleti'nin toplumsal tarihinin aydınlatılmasında önemli bir yere sahip olan kaynakların başında gelmektedir. Şer'iyye sicilleri kâdılar tarafından tutulan mahkeme tutanaklarıdır.  Kâdı bulunduğu kazanın hâkimi, mülki amiri ve halkın her konuda müracaat ettiği en üst yetkilisiydi. Bu nedenle kâdının görev mahallinde tuttuğu siciller,  o bölgenin iktisadi ve toplumsal hayatını yansıtan önemli belgelerdir. Bu belgelere dayanarak toplum yapısını anlamak için öncelikle o toplumun aile kurumunu incelememiz gerekmektedir. Şer'iyye sicilleri içerisinde bulunan Tereke Defterlerindeki kayıtlar sayesinde de kişilerin sosyal ve ekonomik yapıları hakkında detaylı bilgiler öğrenebilmekteyiz. Bu bilgiler ışığında ortaya çıkan bulgularla dönemin aile yapısı, nüfus durumu, genel birikim yapısı ve miktarları, sosyal statüleri, unvan ve meslek grupları gibi konular hakkında birinci elden veriler elde edilmektedir. Bu çalışmada Şer'iyye sicilleri vasıtasıyla tipik bir Osmanlı-Anadolu kenti olan Çanakkale aile yapısı incelenmiştir. Bu doğrultuda çalışmanın temel çıkış noktası: 152, 153, 1122, 1123 ve 1124 numaralı Çanakkale Şer'iyye sicilleridir. Sosyal tarihçiliğin özgün kaynakları olan bu belgeler doğrultusunda mikro düzeyde Çanakkale ailesi, makro düzeyde Osmanlı ailesinin yapısına bakılmıştır. Çalışmada ailenin temel oluşma evreleri olan evlenme, boşanma gibi konular ile ailenin sosyo-ekonomik yapısı sicillerden elde edilen bulgular neticesinde incelenmiş ve değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Abstract:
Sharia registries are well-known resources which have important place in reveallingthe social history of Ottoman Empire. Shaira registries were the court records which were writen by kadi ( Muslim Judge)  The kadi was the judge of his district , the civil authority, and he was the top official person  whom people respect and appeal; therefore, the registries which were writen by the kadi were important documents which reflect the economic and social life of his region. By taking care of these documents, ın order to understand the structure of society, primarily we should examine the family institution in community. By the means of recordings in estate books which are in the sharia registries, we are learning detailed information about social and economic structure of individuals. By the help of emerging findings which appear under the light of  that knowledge we are getting the first-hand datum about family structure of the period, popullation status, general wealth structure and amount, social status, titles, and accupational groups. İn this study by the means of sharia registries, the typical structure of family of Otoman-Anatolian province Çanakkale was examined. Considering this view, the basic starting  point of this study can be found in number 152, 153, 1122, 1123, and 1124  Çanakkale sharia registries. İn accordance with the documents which are original resources of social historiography, in micro level Çanakkale family and in macro level the Ottoman family structure were examined.The findings were detected and evaluated as a results of  studies on basic formation stages of family with the supporting subjects which are marriage, divorce and socio-economic fields.