İslam hukukunda gayrimenkul rehni ve ipotekle mukayesesi
Comparison with real estate pledge and mortgage in Islamic law
Yazar: MUSTAFA LEKESİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET MUHAMMET PEŞE
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Gayrimenkuller = Real estates ; Rehin = Pledge ; Rehin akti = Pignus ; İpotek = Mortgage ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Her alanda temel hak ve özgürlükleri gözeten İslam hukuku, rehin akdi vasıtasıyla alacakları güvence altına almış ve bu doğrultuda düzenlemeler getirmiştir. Ticari hayatın canlı olduğu her yerde ihtiyaç duyulan bir teminat yöntemi olan rehin akdi, özellikle iktisadi yatırım araçlarının gelişmesiyle sıkça başvurulan bir yöntem olarak önümüze çıkmaktadır. Rehin akdi, gayrimenkullerin rehinini ifade eden ipotek işlemiyle birbirine yakın işlemlerdir. Ancak ipotek işlemi kökü itibariyle İslam hukukundan değildir ve beşeri hukuk sisteminde yer almaktadır. Bu durum bazı sorunları beraberinde getirmektedir. Söz gelimi İslam hukukundaki rehin akdinden farklı olarak ipotekte kabz için tescilin yeterli görülmesi birçok farklı hükmün açığa çıkmasına neden olmaktadır.
Çalışmada rehin akdi ve ipotek işlemi genel anlamda incelenmiş, rehin akdinin en önemli unsurlarından olan kabz meselesi mezheplerin bakış açıları ve amaçları doğrultusunda işlenmiştir. Konunun temel özelliklerinden olan kabz meselesi ve rehin olarak verilen malın kullanımına dair hükümler ve ihtilaflar bütüncül bir bakışla ele alınmıştır. Bunların yanında rehin akdine benzeyen satış türleri de ele alınmış, söz konusu akit ve işlemlerle rehin arasındaki ilişki incelenmiştir. Fıkhın dinamik yapısının ayrılmaz unsuru olan örf ve teamüller de değerlendirilerek kabz işlemiyle hedeflenen teminat gayesini tescil işleminin sağladığı gözlemlenmiştir. Öyle ki, tescil işlemi vasıtasıyla teminat altına alınmış mal borçluya daha rahat ödeme imkânı sağlayacağı öngörülmekle beraber rehin alan tarafa yüklenen tazmin sorumluluğu ve külfeti böylece en az seviyede tutulmuş olur. Rehin verilmiş malda mülkiyeti giderici tasarrufta bulunmak rehin akdini tamamen iptal ederken ipotek işleminde tescil dolayısıyla rehin verilen malın başka birinin mülkiyetinde bulunması teminat vasfını gidermemektedir. İpotek işleminin resmi bir takım şekil ve şartlar etrafında kurulması alacaklının teminat gayesini daha fazla güçlendirici nitelik taşımaktadır. İpotek işlemi her ne kadar şekil ve bazı şartlar bakımından karşılıksız fazlalıklara ve meşru olmayan bazı uygulamalara müsait olsa da rehin akdi ve kabz işlemiyle amaçlanan hedeflerde birleştiği gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Rehin, Akit, Merhun, Rahin, Gayrimenkul, Tahliye, İpotek, Kabz, Tescil, Rehin Ve İpotek Mukayesesi.

Abstract:
Islam has laid down the universal fundamental rights and freedoms for humanity in every field by Islamic law. the receivables has secured in Islamic law through pledge contracts and it has been maintained  regulations by Islamic law for pledge. Pledge contract, which is a collateral method needed wherever commercial life is lively, emerges as a method that is frequently used especially with the development of financial instruments of investment Pledge agreements are transactions that are close to each other with the mortgage transactions, which express the pledge of real estate. However, the mortgage transaction is not from Islamic law and it is included in the human law system. This situation brings up some problems. For example, unlike the pledge contract in Islamic law, the fact that the registration is sufficient for the acceptance of the mortgage and that causes many different provisions to be revealed.
In this study, the pledge agreement and mortgage transaction were examined in general, and the issue of qabz, which is one of the most important elements of the pledge agreement, was handled in line with the perspectives and purposes of the sects. The main features of this subject are the issue of possession, and the provisions and disputes regarding the use of the pledged property and they handled with a holistic view. In addition to these, the types of sales similar to the pledge agreement are discussed here and the relationship between the verbal agreements and transactions and the pledge also examined. By evaluating the customs and practices, which are the inseparable elements of the dynamic structure of fiqh (Islamic jurisprudence), it has been observed that the registration process provides the guarantee aimed with the qabz process. In fact, it is foreseen that the property which is secured through the registration process will provide the debtor with a more comfortable payment opportunity, while the indemnification responsiItburden imposed on the pledges part are thus kept at a minimum level. While making a disposition to eliminate the ownership of the pledged property completely cancels the pledge agreement, the fact that the pledged property is owned by another person due to sin the mortgage transaction does not eliminate the quality ofthe guarantee Establishing the mortgage transaction around a formal set of terms and conditions  strengthens further the creditor's collateral purpose. Although the mortgage transaction is suitable for unrequited surpluses and some illegitimate applications in terms of form and some conditions, it has been observed that it converges on the objectives aimed with the pledge contract and appropriation transaction.

Keywords: Pledge, Contract, Pledged Property, Pledgor, Real Estate, Discharging, Mortgage, Qabz, Registration, Pledge And Mortgage Comparison.