Türkiye'de fon sistemi ve ekonomik etkileri (1980-2008)
Fund system in Turkey and its economic effects (1980-2008)
Yazar: ATA TOSUN
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ ELMAS
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Denetim = Control ; Ekonomik etki = Economic effect ; Fon sistemi = Fund system ; Fonlar = Funds ; Türkiye = Turkey

Özet:
Tez çalışmasında, Türkiye'de 1980-2008 yılları arasındaki fon sisteminin özellikleri ve ülke ekonomisine etkileri incelenmiştir. Bu çerçevede, fon kavramının tanım ve kapsamı üzerinde durulduktan sonra, fonların hızla yaygınlaşmasının altında yatan gerçek nedenler açıklanmaktadır. Fon kavramının netleşmesi açısından bütçeyle bağlantılarına, amaçlarına ve diğer ölçütlere (kuruluş dönemleri, kanuni dayanakları, bağlı oldukları kurumlar, kaynak ve gelirlerinin nitelikleri ve denetimlerinin özellikleri) göre ayrımı ve değerlendirmesi yapılmaktadır.Türkiye'de fonların denetiminin yetersizliğinin, fon işlem ve hesaplarının ne yönde yürütüldüğünün anlaşılmasını engellemesi nedeniyle, fon gelirlerinin bütçe içine alınması ve harcamalarının ilgili idare bütçelerine ödenek konulması hatta bazılarının sadece adlarının değiştirilmesi şeklinde yürütülen tasfiye sürecinin dışında önlemler alınması gerekmektedir.Çalışmada fonların Türkiye ekonomisi içerisindeki yeri ve etkileri ile ilgili olarak fonların bütçeye, kamu gelir-gider sistemine, toplam vergi yükü içerisindeki önemine ve istihdam maliyetlerine etkisine dair tespitler yapılmaktadır. Bu kapsamda, fonların GSMH'ya ve GSYİH'ya göre büyüklükleri, fon kaynak ve harcamalarının GSYİH'ya oranları ile fon yatırımlarının toplam kamu yatırımları içerisindeki payı gösterilmiştir. Fonların tasfiyesinde dönüm noktası olan 2000 yılından sonra, KKGD'nde yer alan fonlar için bütçeye konulan ödeneklerin GSMH'ya oranının göreceli olarak azaldığı, bunun da fon sisteminin küçültülmesinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Toplam kamu yatırımları içerisinde fon yatırımlarının ve fon yatırımlarının GSYİH'ya oranlarının da bu paralelde bir seyir izleyerek sıfırlı rakamlara düştüğü görülmüştür.Sonuç itibariyle; amaçlarına uygun olarak kullanıldıklarında ekonomiye bir fayda sağlayabilecek fonların, ekonomi içerisindeki büyüklüklerine ve üstlendikleri görevlerin kendilerini vazgeçilmez hale getirmemelerine dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, mevcut haliyle sistemde var olan olumsuzluklarından dolayı, ya tamamen fon uygulamalarından vazgeçilmesi ya da ölçüsüz, disiplinsiz ve sürekli olarak kullanılmalarının engellenmesi gerekmektedir.Fon sisteminin sağlıklı ve verimli işleyebilmesi için ayrıca, sistemle ilgili İlkeleri doğru tespit edip denetim yapmak, iyi düzenlenmiş bir bütçeleme sistemi ile desteklemek, fon kaynaklarını sosyal amaçlar ile sanayi ve dış ticaretin geliştirilmesinde kullanıp istihdam yaratarak ekonomiye olumlu yansımasını sağlamak gerekmektedir.Anahtar Sözcükler1.Bütçe2.Fon3.Denetim4.Tasfiye5.Teşvik

Abstract:
In this study, the characteristics of the fund system in Turkey between 1980 and 2008 and its economic effects on the country?s economy are analyzed. In this context, after emphasizing the description and scope of the concept of fund, the genuine reasons for the rapid expansion of the funds are explained. In order to clarify the concept of ?fund?, an evaluation and distinction are carried out according to its relation to the budget, its purposes and other criteria (its establishment periods, its legal basis, its affiliated institutions, the quality of its resources and revenues and the characteristics of its auditing).As the insufficient audit of the funds in Turkey prevents to discover in which direction the funds transactions and the funds accounts are processed, the adoption of some measures is required besides the liquidation process implemented as the inclusion of the fund revenues into the budget and the allocations of the expenditures in the related administrative budgets and even only a change in their names.Within the context of the role of funds in Turkish economy and their economic effects, this study includes certain findings about the impact of the funds on the budget, public income, expenditure system, total tax burden, and the labor costs. Within this framework, the size of funds with respect to GNP and GDP, the ratios of fund sources and expenditures to GDP, and the proportion of fund investments within the total public sector investments are demonstrated. After 2000, the turning point in the liquidation of funds, it was observed that the ratio of the budget allocations for the funds taking place in the Public Sector Balance to GNP relatively decreased, which resulted from reducing the funds system. It is also observed that ratios of fund investments to public sector investments and of fund investments to GDP followed a similar path almost zeroing out.Consequently; it is necessary to pay attention to the fact that the funds, which can positively contribute to the economy in case of their appropriate use, should not give indispensable functions to themselves regarding their size and their mission in the economy. In this regard, due to the weaknesses in the current system, it is necessary that either the application of the funds be completely abandoned or their unmeasured, undisciplined and continuous use be prevented.For the proper and efficient functioning of funds system, it is also required to audit the funds by correctly identifying the principles concerning the system, to support it with a well designed budgeting system, to provide a positive reflection on the economy by creating employment opportunities as a result of the use of fund resources for social purposes and for the development of the industry and foreign trade.Keywords1 Budget2 Funds3 Inspections4 Liquidation5 Encouragements