Premenopozal ve postmenopozal kadınlarda beslenme durumu ile frax kırık risk analizi ilişkisinin değerlendirilmesi
Determination of relationship between frax fracture ri̇sk and di̇etary habi̇ts i̇n premenopausal and postmenopausal women
Yazar: GÖNÜL TUĞÇE BULMUŞ
Danışman: DOÇ. DR. EDA KÖKSAL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Kadınlar = Women ; Kırıklar-kemik = Fractures-bone ; Menopoz = Menopause ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Osteoporoz-postmenopozal = Osteoporosis-postmenopausal ; Postmenopoz = Postmenopause ; Risk analizi = Risk analysis

Özet:
Premenopozal ve postmenopozal kadınlarda beslenme durumu ile FRAX (Fracture Risk Assessment Tool) kırık risk analizi ilişkisinin değerlendirilmesi amacıyla planlanan bu çalışma T.C. Milli Eğitim Bakanlığı, Ankara İli merkez yerleşkesinde görev yapmakta olan 40-60 yaş arası 300 kadın ile yürütülmüştür. Beden kütle indeksi (BKI) sınıflamasında bireylerin %35,0'i hafif kilolu ve %11,0'i şişman grubundadır ve premenopozal ve postmenopozal kadınlar arasında şişmanlık prevelansı açısından anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). FRAX kırık risk analizine göre major osteoporotik kalça kırığı riski yüzdesi ortalama %4,8±2,65; kalça kırığı riski yüzdesi ortalaması ise %0,6±0,60 bulunmuştur.  Major osteoporotik kırık riski gruplandırmasına göre bireylerin%96,0'sı düşük risk ve %4,0'ü orta risk grubunda; kalça kırığı riski gruplandırmasına göre ise %91,0'i düşük, %7,0'si orta, %2,0'si yüksek risk grubundadır. Major osteoporotik kırık riski ve kalça kırığı riski açısından pre ve postmenopozal kadınlar arasındaki fark anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Pre ve post menopoz kadınların besin tüketim sıklığı ile belirlenen kalsiyum ve K vitamini alımları arasında istatistiksel olarak fark saptanmamıştır (p>0,05). Ancak bireyler fiziksel aktivite yapma durumlarına göre değerlendirildiğinde fiziksel aktivite yapan bireylerin günlük kalsiyum alımlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Bunun yanında pre ve postmenopozal kadınların enerji ve besin öğeleri ile PRAL (potential renal acid load) değeri için gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Major osteoporotik kırık riski ile BKI (r:-0,276; p:0,005), enerji (r:-0,186, p:0,054) ve E vitamin alımı (r:-0,292; p:0,003) ile süt (r:-0,200; p:0,046) ve ayran tüketimi (r:-0,197; p:0,049) arasında negatif; besin tüketim sıklığı K vitamini alımı (r:0,312; p:0,002) arasında pozitif ilişki olduğu belirlenmiştir. Kalça kırığı riski ile yaş (r:0,195; p:0,052) ve besin tüketim sıklığı K vitamini alımı (r:0,246; p:0,014) arasında pozitif; BKI (r:-0,307; p:0,002), E vitamini (-0,252; p:0,012) ve süt tüketimi (r:-0,201; p:0,045) arasında negatif ilişki bulunmuştur. Sonuç olarak kemik sağlığının korunmasında düzenli fiziksel aktivite ve beslenme alışkanlıkları önemli rol oynamaktadır ve kemik mineral yoğunluğuna etki eden besin öğelerinin diyetle yeterli ve dengeli alımı desteklenmelidir.
Anahtar Kelimeler:Premenopoz, postmenopoz, osteoporoz, FRAX, beslenme 	durumu

Abstract:
This study was conducted in order to determination of relationship between FRAX fracture risk and dietary habits in premenopausal and postmenopausal women at the age of between 40-60 years. The sample was selected from Ministry of Education in Ankara. 300 women participated this study. According to BMI classification, 35,0% women were in slightly overweight and 11,0% in overweight and there was no difference between pre- and postmenapousal women (p>0,05). According to FRAX fracture risk measurement; the mean major osteoporotic fracture risk was 4,8±2,65%; hip fracture risk was 0,6±0,60%. According to  major osteoporotic fracture risk classification 96,0% were in low risk and 4,0% in moderate risk; for hip fracture risk classification 91,0% were in low risk, 7,0% in modarete risk and 2,0% in  high risk. Difference of major osteoporotic fracture risk and hip fracture risk were significiant statistically between pre and postmenopausal women (p<0.05). Difference of dietary calcium and vitamin K intake which estimated with food frequency questionnaire between pre and postmenopausal women was not statistically significiant (p>0,05). On the other hand according to physical activity assessment higher calcium intake determined in physically active individuals (p<0,05). And also there was no significant difference energy intake and nutrients and dietary PRAL intake between pre and postmenopausal women (p>0,05). There was a negatif correlation between major osteoporotik fracture risk and BMI (r:-0,276; p:0,005), energy (r:-0,186, p:0,054) and vitamin E (r:-0,292; p:0,003) intake, milk (r:-0,200; p:0,046) and ayran (r:-0,197; p:0,049) comsumption; and also it was found that there was a positive correlation between intake of vitamin K (r:0,312; p:0,002) with major osteoporotic risk. Therewithal there was a positive correlation between hip fracture and age (r:0,195; p:0,052) and intake of vitamin K (r:0,246; p:0,014); and there was a negative correlation between BMI (r:-0,307; p:0,002), intake of vitamin E (r:-0,252; p:0,012) and milk consumption (r:-0,201; p:0,045) with hip fracture risk. As a result, physical activity and healthy eating habits play an important role in protection of bone health accordingly adequate dieatary intake which impacts bone mineral dansity and regular physical activity should be supported.
Key Words: Premenopause, postmenopause, osteoporosis, FRAX, nutrition