Bitkisel kökenli sarımsak ile soğan uçucu yağlarının ve bazı aktif bileşenlerinin kırma un biti (Tribolium confusum du Val.)'nin gelişme dönemlerine karşı fumigant etkisi
Fumigant toxicity of garlic and onion essential oils and their active components against life stages of confused flour beetle, Tribolium confusum du Val
Yazar: NİGAR GÖZEK
Danışman: DOÇ.DR. ALİ ARDA IŞIKBER
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, önemli bir depo zararlısı olan Kırma Un Biti (Tribolium confusum Duv.)'nin tüm gelişme dönemlerine karşı sarımsak, soğan bitkilerinden elde edilen uçucu yağların, bazı aktif bileşenlerinin (diallyl sulfid, diallyl disulfid ve dipropyl disulfid) ve bunların karışımlarının (sarımsak+soğan uçucu yağ ve diallyl sulfid+diallyl disulfid) fumigant etkisi araştırılmıştır. Bu çalışma sonucunda sarımsak ve soğan uçucu yağının, bazı bileşenlerinin ve karışımlarının T. confusum'un gelişme dönemlerine karşı farklı derecelerde fumigant toksisite gösterdikleri belirlenmiştir. Yumurta ve ergin dönemi için LC90 değerine göre uçucu yağların büyükten küçüğe doğru sırasıyla toksisite sıralaması; diallyl sulfide > diallyl disulfid > diallyl sulfide+diallyl disulfid > sarımsak uçucu yağ > sarımsak+soğan uçucu yağ > dipropyl disulfid > soğan uçucu yağ ve diallyl sulfid+diallyl disulfid > diallyl disulfid > sarımsak uçucu yağ > dipropyl disulfid > soğan uçucu > sarımsak+soğan uçucu yağ ? diallyl sulfid olarak tespit edilmiştir. Biyolojik testler, sarımsak ila soğan uçucu yağına ve bunların bileşenlerine karşı en dayanıklı dönemin ergin ve larva, en hassas dönemin de yumurta ve pupa olduğunu ortaya koymuştur. Sarımsak uçucu yağının, bileşenlerinin ve bileşenlerin karışımının letal konsantrasyonunun belirlenmesi amacıyla yapılan denemeler sonucunda, yumurtaların %90'ının ölümü için 1 ?L/L'den daha düşük uygulama dozunun gerekli olduğu belirlenmiştir. Sarımsak uçucu yağı ve bileşenleri için pupa döneminin yumurtadan sonra öldürmesi en kolay dönem olduğu saptanmıştır. Pupaların %90'ının ölümü için sarımsak uçucu yağına ve bileşenlerine 6 ?L/L'den daha düşük uygulama dozunun gerekli olduğu görülmüştür. Sarımsak uçucu yağına ve bileşiği diallyl disulfid'e, erginlerin %90'nın ölümü için ise 20 ?L/L'den daha düşük uygulama dozunun gerekli olduğu belirlenmiştir. Bunun yanında larvaların %90'ının ölümü için sarımsak uçucu yağına ve bileşenlerine, 6.44 ila 22.31 ?L/L arasında değişen uygulama dozunun gerekli olduğu belirlenmiştir. Ancak, soğan uçucu yağının hemen hemen tüm uygulama dozlarında ve sarımsak uçucu yağının ve bileşenlerinin düşük uygulama dozlarında bir kısım larvalar pupa olsa bile ergin çıkışlarının gerçekleşmediği görülmüştür. Ergin dönemi dışında sarımsak+soğan uçucu yağların ve diallyl sulfid+diallyl disulfid karışımının farklı uygulama dozlarının T. confusum'un tüm gelişme dönemleri üzerindeki sinerjistik etkisinin söz konusu olmadığı görülmüştür. Bu çalışmada elde edilen toksisite değerleri; özellikle sarımsak uçucu yağının ve bileşenlerinin depolanmış ürün zararlılarına karşı ileride alternatif bir biyo-fumigant olarak kullanılabileceğini göstermektedir.Anahtar kelimeler: Sarımsak, soğan, uçucu yağ, diallyl sulfid, dially disulfid, dipropyl disulfid, fumigant toksisite, Tribolium confusum

Abstract:
This study was carried out to determine fumigant toxicity of garlic and onion essential oils, their active compounds (diallyl sulphide, diallyl disulphide, dipropyl disulfide) and their mixtures (garlic+onion essential oils and diallyl sulphide+diallyl disulphide) against life stages of Tribolium confusum duVal. At different dosages garlic and onion essential oils, their active components and mixtures had different fumigant toxicity against life stages of T. confusum. On the basis of LC90 values, toxicity of vapour of treatments to eggs and adults of T. confusum in descending order was: diallyl sulphide > diallyl disulphide > diallyl sulphide+diallyl disulphide > garlic essential oil > garlic+onion essential oil > dipropyl disulphide > onion essential oil and diallyl sulphide+diallyl disulphide > diallyl disulphide > garlic essential oil > dipropyl disulphide > onion essential oil > garlic+onion essential oil ? diallyl sulphide, respectively. Bioassay tests indicated that the adults and larvae were the most tolerant stages while the eggs and pupae were the most susceptible stages to treatments of garlic and onion essential oils, their active compounds and mixtures. According to the results of bioassay tests, garlic essential oils, their active compounds and mixture required less than 1 ?L/L to kill 90% of the eggs. Garlic essential oil and their active compounds required less than 6 ?L/L to kill 90% of the pupae. Thus, just after the egg stage, the pupa was the most susceptible stage to kill for the treatments of garlic and their active components. Garlic essential oil and its active compound, diallyl disulphide, required less than 20 ?L/L to kill 90% of the adults. On the other hand, garlic essential oil and its active compounds required the dosages ranging from 6.44 to 23.31 ?L/L to kill 90% of the larvae. At all and low application doses of onion and garlic essential oil respectively, some of the larvae became pupa however, no adult emergence was observed. Mixture of garlic and onion essential oil and diallyl sulphide+allyl disulphide did not result in the synergistic effect on all life stages of T. confusum except the adult stage. Toxicity tests indicate that garlic essential oil and their active components can be used as possible alternative bio-fumigants in controlling stored product insects. Key words: Garlic, onion, essential oil, diallyl sulfide, diallyl disulfide, dipropyl disulfide, fumigant toxicity, Tribolium confusum