Başlangıçtan ilk Tunç çağı sonuna kadar Anadolu'da pişirme geleneği
The tradition of cooking in Anatolia from beginning to the end of the early Bronze age
Yazar: MEHMET YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÖKSEL SAZCI
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Ekmek fırınları = Bakery ovens ; Fırınlar = Furnaces ; Höyükler = Tumuluses ; Pişirme = Cooking ; Yemek pişirme = Cooking ; İlkel fırınlar = Primitive ovens

Özet:
Anadolu'da görünmeye başlayan ateşin yakma izlerini ve buna bağlı olarak başlangıçtan itibaren yemek pişirme geleneğinin gelişimini izleyen çalışmada, Anadolu'nun pişirme geleneği olgusu anlatılmıştır. Tezin konusu ise `'Başlangıçtan İlk Tunç Çağı Sonuna Kadar Anadolu'da Pişirme Geleneği'' olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda yapılan çalışmalar sonucunda Anadolu'da pişirme geleneğinin oluşması ve gelişmesi değerlendirilmiştir. Ayrıca bu doğrultuda yapılan incelemede ateş yapıları olarak gösterilen ocak, fırın, kubbeli fırın ve tandır gibi yapılar da detaylı olarak araştırılmıştır. Buna bağlı olarak ateşin dünyada ki ilk izlerinin görüldüğü yerleşmeler ve ateşin gelişim tarihçesi de belirtilmiştir.Bu tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde dünyada ateşin ilk izlerinin görüldüğü yerleşmeler veya mağaralara değinilmiş ve bunun yanında hominidlerin gelişimi, ateşi kullanma süreci, ocak ve fırın yapılarını geliştirmeleri yazılmıştır. Bu konuların yanında Anadolu'da ateş yapılarının ilk izlerinin görüldüğü yerler ve ateşin kullanılmaya Paleolitik Dönem'den itibaren başlandığı da belirtilmiştir. Yazının ikinci bölümünde Anadolu'da görülmeye başlayan ocak, fırın, kubbeli fırın ve tandır yapılarının oluşum teknikleri, bu yapıların biçim ve özellikleri incelenmiştir. Ayrıca Anadolu üzerinde yer alan yerleşmelerde ki karakteristik ateş yapılarının da nitelikleri değerlendirilmiştir. Son olarak üçüncü bölümde ise bu ateş yapılarının Anadolu yerleşmeleri üzerinde ki dağılımı ve bölgelere göre ayrımı haritalar üzerinde gruplandırılarak ayrılmıştır. Ocak, fırın, kubbeli fırın ve tandır yapılarının Anadolu yerleşmeleri üzerinde ki dağılımı gösterilmiş ve bu yapıların özellikleri, kullanım amaçları, konumlarına göre dağılımı detaylı olarak üçüncü bölümde anlatılmıştır. Bu çalışma sonucunda Anadolu'da ateşin kullanımı, ateş yapılarının ortaya çıkışı ve pişirme geleneği İlk dönemlerden İlk Tunç Çağı sonuna kadar olan süreçte gelişimi detaylı olarak değerlendirilmiştir. Çok fazla sayıda yerli ve yabancı kaynak taraması yapılarak, çalışma konusu daha detaylı olarak anlatılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın sonunda Anadolu'da ki ortaya çıkan ateş yapıları ve pişirme geleneği konuları açısından önemli veriler ve bilgiler ortaya çıkmıştır.

Abstract:
In this study, the cooking tradition and the burning of fire traces in Anatolia are explained. Correspondingly, from the beginning the development of the cooking tradition in Anatolia is explained. The thesis subject is ?The Tradition of Cooking in Anatolia from beginning to the end of the Early Bronze Age?. The occurance of cooking traditions and its developments in Anatolia are explained in this context. In addition, the structures are researched in detail which shows the hearth, the furnace, the cupola furnace and the floor furnace as fire structures. Correspondingly, the settlements where the first traces of fire have been seen in the world and the development of history of fire are defined.The main topics are specified in three parts in this thesis study. In the first part, the settlements where the first traces of fire were seen in the world is explained. Also the caves where the first traces of fire in the world were seen are explained. In addition to this, the developments of hominids, the duration of fire use, the progress of hearth and furnace structures created by ancient people are explained. Besides this, the settlements where the first traces of fire structures were seen and fire which was used as from in the Paleolithic Age in Anatolia are specified. In the second part of the text, the development of techniques of the hearth, the furnace, the cupola furnace and the floor furnace which were seen in Anatolia and the shape and the qualifications of this structures are studied. In addition, the qualification of characteristic fire structures which are situated in the settlements in Anatolia are evaluated. In conclusion, in the third part of the research, distribution on the settlements in Anatolia of this fire structures and its differentiation on the map are seperated as groups. The distribution of the hearths, the furnaces, the cupola furnaces and the floor furnaces on Anatolia settlements are shown and the properties and intended purposes of this structures are explained in detail in the third part. As a result of this research, the fire use, occuring this fire structures and cooking tradition in Anatolia are evaluated in detail from beginning to the end of the Early Bronze Age. A great deal of local and foreign literatures were used and the research subject is explained in more detail. At the end of the research, the important data and information emerged about the subject of the fire structures and cooking traditions which were existed in Anatolia.