Adölesanların risk alma davranışları ve risk alan adölesanlarda değişim modeline göre hemşirelik uygulamasının madde kullanımına etkisi
Risk-taking behaviours of adolescents and the effect of nursing practice on substance abuse in accordance with model of change in adolescents
Yazar: SELEN ÖZAKAR
Danışman: PROF. SUZAN YILDIZ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Bölümü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Eğitimi = Health Education ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Davranış = Behavior ; Ergenler = Adolescents ; Hemşirelik = Nursing ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Narkotikler = Narcotics ; Risk = Risk ; Ölçekler = Scales ; Özbakım = Self-care

Özet:
Adölesanlar madde kullanımı yönünden toplumda en fazla risk altında olan yaş grubudur. Adölesanların yaşamlarında sorun oluşturan davranışları değiştirmelerinde Değişim Modeli?nin yararlı olacağı bildirilmektedir. Mesleki eğitim merkezindeki adölesanların çalışmaları ve diğer adölesanlara göre daha fazla riskli çevrede olmaları düşüncesinden hareket edilerek planlanan bu çalışma; adölesanların riskli davranışlarının ve Değişim Modeli?ne göre hemşirelik uygulamasının madde kullanımına etkisinin belirlenmesi amacıyla kesitsel ve deneysel olarak planlandı. Araştırmanın evrenini, 2011-2012 eğitim yılında Çorum Şehit Öğretmen Fatih Tekin Mesleki Eğitim Merkezi?nde öğrenim gören 16-18 yaş grubu adölesanlar, örneklemi ise Ergenlerde Risk Alma Ölçeği (ERAÖ)?nin madde kullanımı ile ilgili risk alma alt ölçeği sonuçları doğrultusunda riskli davranışları olan 63 adölesan oluşturdu. Değişim modeli kapsamında adölesanlara toplam sekiz oturum yapıldı. Oturumların sonunda adölesanların %60,3?ünün sigarayı azalttığı, %23,8?inin sigarayı bıraktığı görüldü. İlk oturumda Öz Yeterlilik Ölçeği (ÖÖ) ortalamalarının son oturumdaki ÖÖ ortalamalarına göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olduğu belirlendi (p<0,05). ERAÖ toplam puan ortalamalarının son oturumda ilk oturuma göre daha düşük olduğu, ilk ve son oturumlarda ERAÖ kapsamında madde kullanımı ile ilgili risk alma değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık (p=0,001) olduğu belirlendi. Değişim aşamasına göre adölesanların başlangıçta %76,2?sinin düşünme öncesi, %23,8?inin düşünme aşamasında oldukları, oturumlar ilerledikçe adölesanların değişim aşamaları arasında yer değiştirdikleri, uyuşturucu ve uçucu madde kullanan adölesanların ise tamamının düşünme aşamasında oldukları belirlendi.

Abstract:
It was reported that Modal of Change will be helpful to change the behaviours of adolescents posing risk in their lives. This study was planned cross-sectionally and experimentally to determine the risk-taking behaviours of adolescents and the effect of nursing practice on substance abuse according to Modal of Change by taking into adolescents? working in the centre for vocational training and being in risk environments more compared to other adolescents. The target population of the study comprised of 16-18 age adolescents trained in Corum Centre for Vocational Training in 2011-2012 academic term, and 63 adolescents who had risk-taking behaviours in line with the results of sub-scale of  Risk-Taking Scale in Adolescents (RTSA) in terms of substance abuse consisted the sample. 8 sessions were held with adolescents within the scope of Modal of Change. At the end of these sessions, that 60.3% of the adolescents decreased smoking, 23.8% of them quitted smoking were observed. RTSA total scores were found lower in the last session compared to the first one and there was a significant difference in RTSA in terms of substance abuse in the first and last sessions (p=0,001). According to phase of change, it was observed that in the beginning 76.2% of them were in the process of pro-thinking to change, 23.8% of them were in the process of thinking, and as the sessions progressed, adolescents replaced the phases of change and finally all of the adolescents using substance and volatile substance were in the process of thinking.