Aile hekimliği polikliniğine başvuran bireylerin erişkin aşıları hakkındaki farkındalıklarının, mevcut erişkin aşılanma durumlarının tespiti ve değerlendirilmesi
The determination and evaluation of the awareness levels about adult immunization and status of being vaccinated of the individuals applied to the family medicine clinics
Yazar: MEHMET KORAY BOLATKALE
Danışman: PROF. DR. RUHUŞEN KUTLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Farkındalık = Awareness ; Toplum sağlık merkezleri = Community health centers ; İmmünite = Immunity

Özet:
AİLE HEKİMLİĞİ POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN BİREYLERİN ERİŞKİN AŞILARI HAKKINDAKİ FARKINDALIKLARININ, MEVCUT ERİŞKİN AŞILANMA DURUMLARININ TESPİTİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ
Amaç: Bu çalışmada, aile hekimliği polikliniğine başvuran bireylerin erişkin aşıları hakkındaki farkındalıklarının, mevcut erişkin aşılanma durumlarının tespiti ve değerlendirilmesi amaçlandı.	
Gereç ve yöntem: Bu kesitsel tanımlayıcı tipteki çalışmada, 01 Temmuz 2015-30 Kasım 2015 tarihleri arasında Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine herhangi bir nedenle başvuran 18 yaş ve üstü hasta ile hasta yakınlarının erişkin aşıları hakkındaki farkındalıklarının, mevcut erişkin aşılanma durumlarının tespiti ve değerlendirilmesi amacıyla çalışmaya katılmayı kabul eden bireylere yapılandırılmış anket formları doldurtulmuştur. Bireylere demografik özellikler, erişkin aşıları hakkındaki farkındalık durumlarını ve bu aşılarla aşılanma durumlarını içeren sorular yöneltilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza katılan bireylerin %52.0'si (n=209) erkek ve %48.0'i  (n=193)  kadın idi. Katılımcıların %36.3'ü (n=146) erişkin aşıları hakkında bilgisi olduğunu belirtti. Bunların %49.3'ü (n=72) doktoru aracılığıyla, %41.1'i (n=60) TV, gazete ve radyodan  %23.3'ü (n=34) internetten, %5.5'i (n=8) yakınlarından ve komşusundan erişkin aşıları hakkında bilgi edindiğini belirtti. Katılımcıların %10.4'ü (n=42) pnömokok, %35.1'i (n=141) influenza, %59.0'ı (n=237) tetanoz, %28.1'i (n=113) hepatit B, %13.4'ü (n=54) hepatit A aşısı yaptırmıştır. Medeni duruma göre en son aşı yapılma sürelerine bakıldığında evli olanların son beş yıl içersinde aşı yaptırma oranı anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Cinsiyete göre en son aşı yapılma sürelerine bakıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Eğitim durumuna bakıldığında lise ve üstü eğitimli olanların son 5 yıl içersinde aşı yapılma oranları anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Aylık gelir ile en son aşı yapılma süreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.
Çalışmaya katılanların aylık gelir düzeylerine göre aşı yaptırma durumları incelendiği zaman pnömokok aşısı ve hepatit A aşısı ile katılanların aylık gelir düzeyi arasında anlamlı ilişki bulunmazken (p>0.05); grip aşısı (p=0.001), tetanoz aşısı (p=0.012) ve hepatit B (p=0.008) aşısı ile katılanların aylık gelir düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki vardır. Aylık geliri düşük olanlarda aşılanma oranı daha az idi. Katılanların eğitimi ile aşı yapma durumu incelendiği zaman pnömokok aşısı, grip aşısı ve hepatit A aşısı ile katılanların eğitimi arasında ilişki bulunamazken (p>0.05); tetanoz aşısı (p=0.007) ve hepatit B (p=0.003) aşısı ile katılanların eğitimleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki vardı. Eğitim düzeyi düşük olanlarda aşılanma oranı daha az idi. Katılanların çalışma durumu ile pnömokok, grip, tetanoz, hepatit A ve hepatit B aşıları yaptırma durumları arasında istatistiksel olarak bir ilişki bulunmamıştır.
Sonuç: Bulgular, bireylerin erişkin bağışıklaması hakkında yeterince bilgi sahibi olmadığını göstermektedir. Birçok birey aşıların insan sağlığı üzerindeki olumlu etkilerinin farkında değildir. Bu nedenle de erişkinlerin büyük bir kısmı tavsiye edilen şekilde aşılanmamaktadır. Bunun için de bireylerin erişkin aşıları ile bilgilendirilmesi sağlanmalı ve aile hekimleri erişkin aşılamasına daha fazla özen göstermelidirler.
Anahtar Kelimeler: Erişkin bağışıklama, birinci basamak sağlık hizmetleri, aşılama, farkındalık, aile hekimliği.

Abstract:
Aim: In this study, determination and evaluation of the awareness levels about adult immunization and status of being vaccinated of the individuals applied to the family medicine clinics is aimed.
Materials and Methods: In this cross-sectional descriptive study, questionnare forms aiming to determinate and evaluate the awareness levels about adult immunization and status of being vaccinated adulthood vaccines are filled by the volunteer individuals older than 18 years who applied to the Konya Education and Research Hospital Family Medicine Clinics for any reason between 01 July 2015-30 November 2015. Questions about demographic characteristics, status of awareness about adult immunization and being vaccinated with vaccines are included in the questionnare.
Findings: 52.0 percent of study participants (n=209) was men, the remaining 48.0 percent of them (n=193) was women. 36.3 percent (n=146) of the participants stated having knowledge about adult immunization. 49.3 percent of this group (n=72) stated they had knowledge by doctors, 41.1 percent (n=60) by television, newspapers and radios, 23.3 percent (n=34) by internet, 5.5 percent (n=8) by relatives and neighbors. Among the participants, 10.4 percent (n=42) had pneumococcal vaccine, 35.1 percent (n=141) had influenza vaccine, 59.0 percent (n=237) had tetanus vaccine, 28.1 percent (n=113) had hepatitis B vaccine, 13.4 (n=54) percent had hepatitis A. When the last vaccination period according to the marital status is examined, the rate of being vaccinated among maried persons within the last five years is significantly high. There was no statistically significant difference in the duration of last vaccination according to the gender. According to the education level, the rate of vaccination within the last 5 years of high school and above educated people was found to be significantly higher. No statistically significant relationship was found between monthly income and the last vaccination period. 
When the individuals' status of being vaccinated according to the monthly income is evaluated, while there was no significant relationship between pneumococcal and hepatitis A vaccine and montly income level (p>0,05); there was a statistically significant relationship between influenza (p=0.001), tetanus (p=0.012) and hepatitis B (p=0.008) vaccines and monthly income level. Vaccination rates were lower in those with low monthly incomes. When the participants' educational level and vaccination status were examined, while there was no correlation between pneumococcal, influenza and hepatitis A vaccines and education of participants (p>0,05); there was a statistically significant correlation between tetanus (p=0.007) and hepatitis B (p=0.003) vaccines and educational level. Vaccination rate was lower when the education level was low. There was no statistical correlation between the employment status and being pneumococcal, influenza, tetanus, hepatitis A and hepatitis B vaccines.	
Conclusion: Findings show that individuals do not have adequate information about adult immunization. Many individuals are unaware of the positive effects of vaccinations on human health. For this reason, most of the adults are not vaccinated as recommended. Therefore it should be ensured that individuals are informed about adult immunization and family physicians should pay more attention to the adult immunization. 
Keywords: Adult immunization, primary health care, vaccination, awareness, family medicine.