Franchise sözleşmesinin sona ermesi
Termination of franchise contract
Yazar: SİNEM KOLDAŞ
Danışman: PROF. DR. ERKAN KÜÇÜKGÜNGÖR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Teknolojik gelişmelerin üretimin artmasını sağlamasıyla piyasalarda ortaya çıkan rekabet sonucu üreticiler, bu ürün ve hizmetleri geniş tüketici kitlelerine ulaştırmayı hedeflemiştir. Küreselleşmenin ve artan reklam faaliyetlerinin etkisi ile tüketiciler de tanınmış mal ve hizmetlerin bulundukları her yerde kendilerine sunulmasını talep etmeye başlamıştır. Eski model sürüm yöntemleri üreticilerin hedefleri ve tüketicilerin talepleri için yetersiz kalmaya başlayınca yeni sürüm yöntemlerine ihtiyaç duyulmuş, franchising sistemi bu sebeple ortaya çıkmıştır. Franchising, mal ve hizmetlerin sürümünün sürekli ve düzenli şekilde gerçekleştiği; üretim, pazarlama ve dağıtım süreçlerinin tamamını kapsayan, dikey entegrasyona dayalı, modern bir sürüm yöntemidir. 

Franchise alan olarak adlandırılan girişimci, franchise sözleşmesi ile hukuken franchise verenin daha önceden başarısı kanıtlanmış sistemine dahil olur. Franchise alanın sisteme dahil olmasıyla franchise veren, belirli bir bedel karşılığında sahibi olduğu marka, ticaret unvanı, know-how gibi gayri maddi hakların kullanım yetkisini belirli bir bedel karşılığında franchise alana verir. Franchise alan ise franchise verenin talimatları çerçevesinde ancak kendi ad ve hesabına franchise verene ait mal veya hizmetlerin sürümünü yapmayı üstlenir. 

Franchise sözleşmesi kanunda kendisine ait bir düzenleme bulunmayan ve bu nedenle Türk Borçlar Hukuku kapsamında isimsiz sözleşmeler grubuna dahil edilmiş bir sözleşme türüdür. Kendisine ait spesifik bir kanuni düzenleme bulunmadığından franchise sözleşmelerine öğretide yer alan görüşler ve Yargıtay kararları uyarınca niteliğine uygun düştüğü ölçüde acentelik, vekalet, hizmet, tek satıcılık, lisans, know-how, adi ortaklık gibi kendisinden izler taşıdığı sözleşmelere dair hükümler kıyasen uygulanır.

Bu çalışmada günümüzde çok fazla tercih edilen bir sürüm yöntemine ait bir sözleşme olan franchise sözleşmesinin benzer diğer sözleşmelerden farkı ortaya konularak bünyesinde yer alan farklı nitelikteki sözleşmelere dair unsurlara dikkat çekilmeye çalışılmış, böylece isimsiz bu sözleşmenin ne zaman ve ne şekilde sona ereceğinin ve sona erdikten sonra sözleşmenin tarafları bakımından ortaya çıkan sonuçların ne olacağının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Abstract:
With technological developments increasing manufacture, as a result of the competition in the markets, manufacturers aim to deliver these products and services to large consumer audiences. With the impact of globalization and increasing advertising activities, consumers have also begun to demand that well-known goods and services be offered to them wherever they are. When old model release methods became insufficient for manufacturers' goals and consumers' demands, new release methods were needed and the franchising system emerged for this reason. Franchising is a modern distribution method based on vertical integration, in which the release of goods and services occurs continuously and regularly and covers the entire manufacturing, marketing and distribution processes.

The entrepreneur, called the franchisee, is legally included in the franchisor's previously proven system with the franchise agreement. With the inclusion of the Franchisee in the system, the Franchiser grants the Franchisee the authority to use the intangible rights it owns, such as the brand, trade name, and know-how, in exchange for a certain fee. The Franchisee undertakes to place the Franchiser's goods or services on the market, solely on its own behalf and account, within the framework of the Franchiser's instructions.

Franchise agreement is a type of contract that does not have its own regulation in the law and therefore is included in the group of anonymous contracts within the scope of Turkish Code of Obligations. Since there is no specific legal regulation of its own, the provisions regarding franchise agreements, such as agency, power of attorney, service, sole dealer, license, know-how, ordinary partnership, etc., are applied by analogy to the extent that they are appropriate to their nature, in accordance with the opinions in the doctrine and the decisions of the Supreme Court. 

In this study, the difference of the Franchise contract, which is a contract belonging to a widely preferred release method today, from other similar contracts has been revealed and the elements of the different contracts included in it have been tried to draw attention. Thus, it is aimed to evaluate when and in what way this anonymous contract will end and what the consequences will be for the parties to the contract after its termination.