Faiz oranını etkileyen makroekonomik faktörler: Türkiye için ampirik bir analiz
Macroeconomic factors which affect interest rates: An empirical analysis for Turkey
Yazar: DİLEK DURGUT
Danışman: DOÇ. DR. NURETTİN ÖZTÜRK
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Faiz = Interest ; Faiz oranları = Interest rates ; Makroekonomik faktörler = Macroeconomic factors

Özet:
Faiz oranlarının belirlenmesine ilişkin literatürde var olan ilk görüş Klasik Faiz Teorisi olup faizi tasarruf arzı ile yatırım talebinin belirlediğini varsayar. Tasarruf arzı ile faiz oranı arasında pozitif bir ilişki varken yatırım talebi ile faiz arasında negatif bir ilişki vardır. Faiz oranlarının belirlenmesine ilişkin ikinci görüş Keynesyen Likidite Tercihi Teorisi'dir. Keynes'e göre faiz reel para arzı ile reel para talebi tarafından belirlenir. Para arzı arttığında faiz oranları düşerken para talebi arttığında faiz oranları yükselmektedir.Literatürde faiz oranlarının belirlenmesine ilişkin daha modern bir yaklaşım Neo-Klasik Ödünç Verilebilir Fonlar Teorisi'dir. Bu teori faizi ödünç verilebilir fon arzı ve fon talebinin belirlediğini varsayar. Faiz oranlarının belirlenmesine ilişkin başka bir teori ise Neo-Keynesyen Hicks-Hansen Faiz Oranları Teorisi'dir. Bu teoriye göre faiz oranları hem reel hem de parasal süreçler tarafından belirlenir. Başlangıçta faiz oranı para piyasasında belirlenmekte, belirlenen bu faiz mal piyasalarını da dengeye getirmekte, daha sonra para ve mal piyasasındaki her bir değişme faiz oranları üzerinde etkili olmaktadır. Hem Klasik hem de Keynesyen faiz teorilerinin toplamı gibi değerlendirilebilecek olan Neo-Keynesyen Hicks-Hansen Faiz Oranları Teorisi'ne göre faiz oranı, para ve mal piyasalarının durumuna göre değişkenlik göstermektedir.Bu çalışmada reel para arzı, kamu iç borç stoku, fiyatlar genel düzeyi, reel döviz kuru ve LIBOR oranlarının Türkiye'deki faiz oranları üzerindeki etkileri 2004:1-2010:2 dönemi için araştırılmaktadır. Belirtilen makroekonomik faktörlerin Türkiye'deki faiz oranları üzerindeki etkilerini belirlemek üzere ADF Birim Kök Testi ve Johansen Eşbütünleşme Testi yapılmıştır. Çalışmanın bulgularına göre; faiz oranı ile reel para arzı, kamu iç borç stoku, fiyatlar genel düzeyi, reel döviz kuru ve Libor oranları arasında %5 anlamlılık düzeyinde uzun dönemli bir ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
According to the Classical interest theory, the first theory on that subject, interest rate is determined by the supply of savings and investment demand. While there is a positive relationship between supply of savings and the interest rate, there is a negative relationship between investment demand and the interest rate. The second view on the determination of interest rates is Keynesian liquidity preference theory. For Keynes, interest rates are determined by real money supply and real money demand. An increase in money supply causes a fall in interest rates, and an increase in money demand causes a rise in interest rates.A more modern approach to the determination of interest rates is provided by Neo-classical loanable funds theory. In this theory the supply of and demand for funds determine the interest rate. Neo-Keynesian Hicks-Hansen interest rate theory is another theory of interest rate determination and it focuses on real and monetary processes. According to this theory, interest rates are determined in money markets initially. Then, this rate balances goods market. Any change in these two markets can affect the interest rate. This theory can be seen as a combination of Classical and Keynesian interest rate theories since it takes both money and goods markets into consideration.In this study, the effects of real money supply, the volume of domestic government debt, price level, real exchange rate and LIBOR on interest rates in Turkey were examined using the data covering the period from 2004:1 to 2010:2. In the analysis, ADF Unit root test and cointegration test were used, and it was shown that there was a significant long-term relationship between interest rates and real money supply, the volume of domestic government debt, price level, real exchange rate and LIBOR on 5% level.