Kronik idiyopatik ürtikerli hastalarda hipotalamo-hipofizer-adrenal aksın değerlendirilmesi
Assesment of the hypothalamo-pituitary-adrenal axis in patients with chronic idiopathic urticaria
Yazar: EFŞAN YONTAR
Danışman: PROF. DR. MURAT BORLU
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahili Tıp Bilimleri Bölümü / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Dermatoloji = Dermatology ; Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Dihidroepiandrostenedion = Dihidroepiandrostenedion ; Hidrokortizon = Hydrocortisone ; Hipofiz adrenal sistemi = Pituitary adrenal system ; Hipotalamus = Hypothalamus ; Ürtiker = Urticaria

Özet:
Amaç: Bu çalışmada amaç kronik idiyopatik ürtikerli (KİÜ) hastalarda, hipotalamo-hipofizer-adrenal aksın (HHA) kortizol ve DHEA-S hormon seviyelerinin ölçümleri ile değerlendirilmesi olup şu iki soruya cevap aranmıştır; Birincisi KİÜ' de hormonal değişiklik etiyolojide rol oynamakta mıdır? İkincisi ise etiyolojik bir faktör olan psikososyal stresin etkisini gösterebilecek bir hormonal gösterge var mıdır?Materyal ve Metot: Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Deri ve Zührevi Hastalıkları Kliniği' ne 2011-2012 yılları arasında başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 18 yaş üzeri ve 65 yaş altı hastalar (toplam 21) ve 20 sağlıklı gönüllü birey dahil edildi. Hasta grubu ve kontrol grubundaki bireylere, HHA aksı değerlendirmek amacıyla adrenokortikotropik hormon (ACTH) stimülasyon testi uygulanarak; kortizol ve dihidroepiandrosteron sülfat (DHEA-S) hormonlarının 0, 30, 60, 90 ve 120. dakikalardaki ölçümleri yapıldı.Bulgular: Serum kortizol değerlerinin başlangıç ve 30, 60, 90, 120. dakikalardaki değerlerinde hasta ve kontrol grubu arasında anlamlı fark yoktu. Hem hasta grubunda hem de kontrol grubunda serum kortizolünün 30. ve 60. dakika değerlerinin 0, 90, 120. dakikalarındaki değerlerinden yüksek olduğu gözlendi. DHEA-S değerlerinin ise hasta grubunda, tüm test zamanlarında kontrol grubundan anlamlı olarak düşük olduğu gözlendi. Hasta grubunun 120. dakikadaki DHEA-S değerinin, testin diğer zamanlarındaki DHEA-S değerlerinden düşük olduğu gözlenirken, kontrol grubunun değerlerinde zamanlar arasında fark gözlenmedi. Kadın ve erkek hastalar arasında ise, test zamanları içerisinde, kortizol ve DHEA-S değerlerinde anlamlı farklılık saptanmadı.Sonuç: DHEA-S' ın strese bağlı olarak düştüğünün bilinmesi ve KİÜ' li hastalarda düşük tespit edilmesi, stres ve ürtiker arasındaki ilişkinin bir göstergesi olarak kabul edilebilir.Anahtar kelimeler: Kronik idiyopatik ürtiker, hipotalamo-hipofizer-adrenal aks, kortizol, DHEA-S.

Abstract:
Objective: The aim of this study was to investigate the hypothalamo-pituitary-adrenal axis (HHA) with the measurements of serum cortisol and dehydroepiandrosterone sulfate (DHEA-S) levels in patients with chronic idiopathic urticaria (CIU). We aimed to find and answer for each following questions. First is the hormonal imbalances as an etiologic factor in the pathogenesis of CIU. And second, is there any hormonal marker shows the effect of psychosocial stress which is the well known etiologic factor of CIU.Materials and Methods: A total of 21 patients who were admitted to Dermatology and Venerology outpatient Clinic of Erciyes University Medical School between 2011-2012 were enrolled the study and 20 healthy volunteer as control subjects participated to study. ACTH stimulation tests were performed both on patients and controls to evaluate the HHA axis. Serum cortisol and DHEA-S levels were checked 0, 30, 60, 90, 120th minutes after ACTH injection.Results: There was no statistically significant difference in the cortisol levels of any time intervals in patients when compared to controls. In both group the cortisol levels of 30th and 60th minutes were higher than the levels of other intervals. The DHEA-S levels of the patients were lower than the controls in all intervals. While the DHEA-S levels of 120th minute were lower than the other intervals in patient group. There was no differences between DHEA-S levels of intervals in controls. There was no statistically significant difference in DHEA-S and cortisol levels in respect to gender.Conclusions: The lower levels of DHEA-S and the decreasing of DHEA-S after stress in patients with CIU is noteworthy to show the relationship between the stress and chronic urticaria.Keywords: Chronic idiopathic urticaria, hypothalamo-pituitary-adrenal axis, cortisol, DHEA-S.