Diz osteoartriti olan hastalarda telerehabilitasyon tabanlı egzersiz ve eğitim kombinasyonunun ağrı, fonksiyon, denge, propriyosepsiyon ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of telerehabilitation-based exercise and training combination on pain, function, balance, proprioception and quality of life in patients with KNEE osteoarthritis
Yazar: İSMET TÜMTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN BAKIRHAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Denge = Equilibrium ; Egzersiz = Exercise ; Hasta eğitimi = Patient education ; Osteoartrit = Osteoarthritis ; Osteoartrit-diz = Osteoarthritis-knee ; Postural denge = Postural balance ; Propriyosepsiyon = Proprioception ; Telerehabilitasyon = Telerehabilitation ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Diz osteoartritli (OA) hastalarda telerehabilitasyon tabanlı egzersiz ve eğitim programının etkinliği ile standart egzersiz ve eğitim programının etkinliğinin ağrı, fonksiyonellik, kas kuvveti, propriyosepsiyon, yaşam kalitesi, memnuniyet ve kullanılabilirlik üzerine olan etkilerinin karşılaştırılmasıdır. 
Yöntem: Tek kör randomize kontrollü araştırma 01.12.2021-30.04.2022 tarihleri arasında, kriterleri karşılayan 57 diz OA'lı katılımcı ile tamamlanmıştır. Katılımcılar telerehabilitasyon grubu (n=29) ve standart rehabilitasyon grubu (n=28) olmak üzere iki gruba randomize edilmiştir. Standart rehabilitasyon grubuna bir form üzerinde yer alan ev egzersizleri ve eğitim bilgileri sunulmuştur. Telerehabilitasyon grubuna ise aynı egzersiz ve eğitim bilgileri video tabanlı yöntemler ile online olarak sunulmuştur. Her iki grup tedavi öncesi ve 8 haftalık tedavi sonrası değerlendirilmiştir. Kullanılan değerlendirme yöntemleri arasında Görsel Analog Skalası (GAS), Western Ontario ve McMaster Üniversiteleri Osteoartrit İndeksi (WOMAC), Hand Held Dinamometre (HHD) ile kas kuvveti testi, Zamanlı Kalk ve Yürü Testi (ZKYT), Beş Tekrarlı Otur Kalk Testi (5TOKT), Üç Metre Geri Yürüme Testi (3MGYT), Modifiye Dört Kare Adım Testi (mDKAT), Baseline Bubble İnklinometre ile propriyosepsiyon testi, EQ-5D-5L Genel Yaşam Kalitesi Ölçeği, Teletıp Memnuniyet Anketi (TMA), Telesağlık Kullanılabilirlik Anketi (TKA) yer almaktadır. Veri analizinde SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır. Analizlerde sayı, yüzdelik, ortalama± standart sapma, ortanca hesaplamaları, One-Sample Kolmogorow-Smirnow Testi, Bağımsız Örneklem t Testi Mann-Whitney U testi, ki-kare analizi, Eşleştirilmiş t Testi ve Wilcoxon işaretli sıralar testi kullanılmıştır. Tüm analizlerde istatistiksel anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Toplam 54 hastanın yaş ortalamaları 52,59±7,04 (37 kadın, 17 erkek) olarak belirlendi. Grupların başlangıç özellikleri benzerdi. GAS skorlarında tedavi sonrası gruplar arasında telerehabilitasyon grubu lehine anlamlı iyileşmeler bulundu (p<0,05). WOMAC total ve WOMAC alt skorlarında tedavi sonrası gruplar arasında telerehabilitasyon lehine anlamlı fark bulundu (p<0,05). Sağlık ile ilgili yaşam kalitesi III sonuçlarında EQ-5D-5L tanımlayıcı sistem indeks puanında tedavi sonrası telerehabilitasyon grubu lehine gruplar arasında anlamlı iyileşme bulundu (p<0,05). EQ-5D-5L GAS skorunda ise sadece telerehabilitasyon grubunda grup içi anlamlı iyileşme bulunmuştur (p<0,05). Bu skorda tedavi sonrası gruplar arasında ise anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Performans testlerinden gruplar arasında sadece 5TOKT'de düzeltilmiş analizlerde telerehabilitasyon grubu lehine anlamlı fark vardı (p<0,05). HHD ile kas kuvveti ölçümlerinde gruplar arasında sağ ve sol ekstremite hamstring kas kuvveti değerlerinde standart rehabilitasyon grubu lehine anlamlı fark bulundu (p<0,05). Propriyosepsiyon ölçümlerinde sol ekstremite için gruplar arası telerehabilitasyon grubu lehine anlamlı fark bulundu (p<0,05). Memnuniyet kullanılabilirlik yönünden yarıdan fazla katılımcı medyan değerlerin üzerinde skor gösterdi. 
Sonuç: Diz OA'lı hastalarda video tabanlı telerehabilitasyon programı standart rehabilitasyon programından ağrı, WOMAC Osteoartrit İndeksi, yaşam kalitesi ve propriyosepsiyon değerleri açısından daha üstündür. Performans testleri ve kuadriseps femoris kas kuvveti açısından ise standart rehabilitasyon video tabanlı telerehabilitasyondan daha üstün değildir. Ek olarak telerehabilitasyon grubunun telerehabilitasyon programına olan memnuniyeti ve kullanılabilirliği olumludur. 
Anahtar kelimeler: Diz osteoartriti; Gonartroz; Telesağlık; Teletıp; Video egzersiz; Propriyosepsiyon

Abstract:
Purpose: The aim of the present study was to demonstrate the effect of case management-based telerehabilitation and education on pain, function, performance, strength, proprioception and psychosocial parameters in patients with knee osteoarthritis (OA). 
Methods: A single-blind randomized controlled trial was completed between 01.12.2021 and 30.04.2022 with 57 participants with knee OA who met the inclusion criteria. Participants were randomized into two groups, the telerehabilitation group (n=29) and the standard rehabilitation group (n=28). Home exercises and education information on a form were presented to the standard rehabilitation group. The same exercise and education information was presented to the telerehabilitation group online with video-based methods. Both groups were evaluated before treatment and after 8 weeks of treatment. Among the evaluation methods used, Visual Analogue Scale (VAS), Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis Index (WOMAC), Hand Held Dynamometer (HHD) muscle strength test, Timed Up and Go Test (TUG), Five Times Sit to Stand Test (5TSTS), 3-Meter Backward Walk Test (3MBWT), Modified Four-Square Step Test (mFSST), Proprioception test with Baseline Bubble Inclinometer, EQ-5D-5L General Quality of Life Scale, Telemedicine Satisfaction Questionnaire (TSQ) and Telehealth Usability Questionnaire (TUQ). SPSS 25.0 package program was used in data analysis. Number, percentile, mean±standard deviation, median calculations, One-Sample Kolmogorow-Smirnow Test, Independent Sample t Test, Mann-Whitney U test, chi-square analysis, Paired t Test and Wilcoxon signed rank test were used in the analyzes. Statistical significance was evaluated at the p<0.05 level in all analyzes. 
Results: The mean age of 54 patients in total was 52.59±7.04 (37 female, 17 male). The baseline characteristics of the groups were similar. Significant improvements in VAS scores, WOMAC total, WOMAC sub-scores and EQ-5D-5L descriptive system index score were found between the groups in favor of the telerehabilitation group (p<0.05). In the EQ-5D-5L VAS score, there was a significant improvement within the V group only in the telerehabilitation group (p<0.05). There was no significant difference between the groups in this score (p>0.05). Among the performance tests, there was a significant difference between the groups in favor of the telerehabilitation group only in the 5TSTS-adjusted analyzes (p<0.05). A significant difference was found between the groups in HHD and muscle strength measurements in favor of the standard rehabilitation group in the right and left extremity hamstring muscle strength values (p<0.05). In proprioception measurements, a significant difference was found between the groups in favor of the telerehabilitation group for the left extremity (p<0.05). In terms of satisfaction usability, more than half of the participants scored above the median values. 
Conclusion: In patients with knee OA, the video-based telerehabilitation program is superior to the standard rehabilitation program in terms of pain, WOMAC Osteoarthritis Index, quality of life, and proprioception. In terms of performance tests and quadriceps femoris muscle strength, standard rehabilitation is not superior to video-based telerehabilitation. In addition, the satisfaction and usability of the telerehabilitation group to the telerehabilitation program is positive. 
Keywords: Knee osteoarthritis; Gonarthrosis; Telehealth; Telemedicine; Video exercise; Proprioception