Samsun ekolojik koşullarında kışlık ve yazlık ekim zamanlarının kişniş (Coriandrum sativum L.) bitkisinin önemli tarımsal özellikleri ile kalite kriterlerine etkisinin belirlenmesi
Determination the effects of summer and winter sowing times on some important agricultural and quality characteristics of coriander (Coriandrum sativum L.) in Samsun ecological condition
Yazar: ÇİĞDEM YURUM
Danışman: PROF. DR. KUDRET KEVSEROĞLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışma, Samsun ilinde Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü deneme arazisinde 2010 yılında yürütülmüştür. Denemede kışlık (20 Ekim, 8 Kasım, 21 Kasım) ve yazlık ( 12 Mayıs) ekim zamanlarının, 4 farklı kişniş çeşidinde önemli tarımsal özellikleri ile kalite kriterlerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmış ve çeşit olarak Gamze, Erbaa, Kudret-k ve Pel-mus çeşitleri kullanılmıştır. Araştırma, tesadüf bloklarında bölünmüş parsel deneme desenine göre, 4 tekrarlamalı olarak gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmanın sonuçlarına göre, çıkış süresi yazlık ekimde 14-18 gün, kışlık ekimde 16-20 günde, ilk çiçeklenme süresi yazlık ekimde 51-57 gün, kışlık ekimde 141-145 günde, optimum çiçeklenme süresi yazlık ekimde 61-67 gün, kışlık ekimde 153-157 günde, vejetasyon süresi ise yazlık ekimde 94-100 gün, kışlık ekimde 210-217 günde tamamlanmıştır. Bitki boyu 56.37-82.71 cm, sap çap kalınlığı 1.74-2.77 mm, dal sayısı 3.75-7.47 adet/bitki, sayvan (şemsiye) sayısı 9.77-14.07 adet/bitki, sayvanda meyve sayısı 36.27-37.73 adet/bitki, meyve verimi 74.96-109.6 kg/da, bin meyve ağırlığı 7.16-8.82 g, ham yağ oranı %15.47-17.80, ham yağ verimi 12.25-16.95 kg/da, uçucu yağ oranı %0.30-0.50, uçucu yağ verimi 0.23-0.55 l/da arasında değişim göstermiştir.Yapılan çalışmada, meyve verimi, uçucu yağ oranı ve uçucu yağ verimi bakımından en yüksek değerler 12 Mayıs ekiminden elde edilmiştir. Meyve verimi değerlerine bakıldığında, en yüksek değer Gamze, Kudret-k ve Erbaa çeşidinden, uçucu yağ oranı en yüksek Pel-mus çeşidi, uçucu yağ verimi ise Gamze, Erbaa ve Pel-mus çeşidinde en üst seviyede olduğu tespit edilmiştir. Samsun şartlarında, 12 Mayıs ekimi uçucu yağ oranı, meyve verimi ve uçucu yağ verimi bakımından tavsiye edilmektedir. Zaten daha erken ekimler de verim yüksek olsa bile Karadeniz şartlarında Nisan yağmurlarından ve toprağın yapısından kaynaklanan sorunlardan dolayı ekim mümkün olmamaktadır. Meyve verimi bakımından çeşitler dikkate alındığında Pel-mus hariç diğer çeşitler arasında istatistiksel anlamda farklılık bulunmamaktadır ve bölge için tavsiye edilebilir.Uçucu yağ oranı bakımından, Pel-mus çeşidi ilk sırada yer almasına rağmen meyve verimi bakımından son sıralarda yer almaktadır. Bu hususları dikkate alarak uçucu yağ verimi ele alındığında Pel-mus, Erbaa ve Gamze yüksek değerler vermektedir ve tavsiye edilir.Anahtar Kelimeler: Kişniş, Coriandrum sativum L., meyve verimi, uçucu yağ oranı, uçucu yağ verimi

Abstract:
This study was conducted in Samsun (Black Sea Agricultural Research Insititute) in 2010. The aim of this study was to determine the effects of summer (12 May 2010) and winter (20 October, 8 November and 21 December 2010) sowing times on important agricultural and quality characteristics of four coriander (Coriandrum sativum L.) cultivars. Gamze, Erbaa, Kudret-k, Pel-mus cultivars were used as a plant material. The study was established according to the randomised block experimental split-split plot design with four replications.According to the results research of this, emergence times were found 14-18 day in summer sowing and 16-20 day in winter sowing. First flowering period was 51-57 day in summer sowing and 141-145 day in winter sowing. Optimum flowering period was 61-67 day in summer sowing and 153-157 day in winter sowing. The vegetation period was 94-100 day in summer sowing and 210-217 day in winter sowing. Plant height was 56.37-82.71 cm, stem diameter was 1.74-2.77 mm, number of branche was 3.75-7.47 per plant, number of umbrella was 9.77-14.07 per plant, number of fruit in umbrella was 36.27-37.73 per plant, fruit yield was 74.96-109.6 kg/da, 1000 fruit weight was 7.16-8.82 g, raw fat percentage was 15.47-17.80, raw fat yield was 12.25-16.95 kg/da, volatile oil percentage was 0.30-0.50, volatile oil yield was 0.23-0.55 l/da.According to results, the highest value of fruit yield, volatile oil percentage and volatile oil yield was determined in summer sowing (12 May 2010). The heighest fruit yield was found from Gamze, Kudret-k and Erbaa cultivars. The highest volatile oil percentage was found from Pel-mus cultivar and the highest volatile oil yield was found from Gamze, Erbaa and Pel-mus cultivars.The highest degree of fruit yield, volatile oil percentage and volatile oil yield was obtained from 12 May sowing. The results showed that the optimum fruit yield was obtained from Gamze, Kudret-k and Erbaa cultivars. The highest volatile oil percentage was obtained from Pel-mus cultivar. From other side the highest volatile oil yield was obtained from Gamze, Erbaa and Pel-mus cultivars.This research was showed, that the 12 May. sowing is suitable beside volatile oil percentage fruit yield and volatile oil yield in Samsun condition. The results were showed that there are different between cultivars beside fruit yield except Pel-mus cultivar.The results also showed that the Pel-mus cultivar is the first class beside volatile oil percentage but it is last class beside fruit yield. Pel-mus, Erbaa and Gamze cultivars are gave the highest volatile oil yield and we can advice them in Samsun condition.Keywords: Coriander, Coriandrum sativum L., fruit yield, essential oil rate, essential oil yield.