Makroekonomik değişkenlerin finansal gelişme üzerindeki etkisinin incelenmesi: Türkiye özelinde bir araştırma
Examining the impact of macroeconomic variables on financial development: A research specific to Türkiye
Yazar: KÜBRA DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİT KARAHAN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası Ticaret = International Trade

Özet:
Finansal gelişmişlik düzeyi ülke ekonomileri için büyük bir öneme sahiptir. İstikrarlı bir şekilde ilerleyen ülke ekonomileri finansal gelişmişlik düzeyinde de ön sıralardadır. Ticaret hacmindeki artışlar küreselleşme ile beraberinde finansal sistemdeki gelişmişlik düzeyini arttırmaktadır. Bu sebeple finansal gelişmeyi etkileyen makroekonomik değişkenler önem kazanmaktadır. 
Bu çalışmada IMF tarafından hazırlanan finansal gelişmişlik endeksine ait 1990-2020 yılları verileri kullanılarak seçili makroekonomik değişkenler tarafından nasıl etkilendiği incelenmesi amaçlanmaktadır. Makroekonomik değişkenler olarak seçilen ekonomik büyüme oranı, doğrudan yabancı yatırımlar ve ticaret politikası belirsizlik endeksi analize dahil edilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde finansal sistem ve finansal gelişmişlik endeksi hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde ekonomik büyüme oranı, doğrudan yabancı yatırımlar ve ticaret politikası belirsizlik endeksi detaylı olarak incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise literatür incelenerek çalışmanın amacı, yöntemi ve bulguları anlatılmıştır. Analiz boyutunda değişkenlerin durağanlık sınaması Genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) Birim Kök Testi ile yapılmıştır. Finansal gelişmişlik endeksi, doğrudan yabancı yatırımlar ve ticaret politikası belirsizlik endeksi birinci farkta durağan iken ekonomik büyüme oranı seviyede durağan olduğu tespit edilmiştir. Yapısal kırılmaların tespiti için Zivot-Andrews (ZA) Yapısal Kırılması Birim Kök Testi uygulanmıştır. Farklı seviyede durağan olan değişkenler arasındaki eşbütünleşme ilişkisi Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif Model (ARDL) ile  incelenmiştir. Yapılan analizler neticesinde kısa ve uzun vadeli etkileri incelenen değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisi tespit edilmiştir. Uzun dönem ARDL katsayılarına göre ekonomik büyüme oranı pozitif yönde, ticaret politika belirsizlik endeksi ise negatif yönde etki yarattığı sonucuna ulaşılmıştır. Doğrudan yabancı yatırımların ise eşbütünleşme etkisi bulunamamıştır.

Abstract:
The level of financial development is of great importance for national economies. Stably progressing country economies are also at the forefront in the level of financial development. Increases in trade volume increase the level of development in the financial system with globalisation. For this reason, macroeconomic variables affecting financial development gain importance.
In this study, it is aimed to analyse how the financial development index prepared by the IMF is affected by selected macroeconomic variables using data for the years 1990-2020. Economic growth rate, foreign direct investments and trade policy uncertainty index selected as macroeconomic variables are included in the analysis. In the first part of the study, information about the financial system and financial development index is given. In the second part, economic growth rate, foreign direct investments and trade policy uncertainty index are analysed in detail. In the third section, the aim, methodology and findings of the study are explained by reviewing the literature. In the analysis dimension, the stationarity test of the variables was performed with the Extended Dickey-Fuller (ADF) Unit Root Test. While financial development index, foreign direct investments and trade policy uncertainty index are stationary at first difference, economic growth rate is stationary at level. Zivot-Andrews (ZA) Structural Break Unit Root Test was applied for the detection of structural breaks. The cointegration relationship between variables that are stationary at different levels is analysed with the Autoregressive Distributed Lag Model (ARDL). As a result of the analyses, cointegration relationship was found between the variables whose short and long term effects were examined. According to the long-run ARDL coefficients, it is concluded that the economic growth rate has a positive effect and the trade policy uncertainty index has a negative effect. No cointegration effect was found for foreign direct investments.