Reel döviz kuru, yabancı sermaye ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği
The relations among real exchange rate, foreign capital and economic growth: The case of Turkey
Yazar: OKTAY KIZILKAYA
Danışman: DOÇ. DR. AHMET AY
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Döviz kuru = Exchange rate ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Reel döviz kuru = Real exchange rates ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Bu çalışmada Türkiye ekonomisinde reel döviz kuru, doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve ekonomik büyüme arasındaki etkiler çeyrek dönemlik veriler (1989Q1-2011Q1) yardımıyla araştırılmıştır. Bu değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkinin varlığı, ticari açıklık, enflasyon oranı, istihdam düzeyi gibi çeşitli kontrol değişkenlerin kullanılmasıyla belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla serilerin farklı düzeyde durağanlığına imkan tanıyarak kısa ve uzun dönem katsayı tahmini yapan sınır testi ve ARDL yöntemlerinden faydalanılmış ve elde edilen sonuçların doğruluğu Granger Nedensellik tekniğiyle de sınanmıştır.Ekonomik büyüme ile doğrudan yabancı yatırımlar ve reel döviz kuru arasındaki kısa ve uzun dönemli etkileşim ile nedensellik ilişkilerinin belirlenmesi amacıyla, ekonomik büyüme verilerinin bağımlı değişken olduğu ilk model tahmin edilmiştir. Reel döviz kuru ile doğrudan yabancı yatırımlar arasındaki kısa ve uzun dönemli etkileşim ile nedensellik ilişkilerinin belirlenmesi amacıyla da, reel döviz kurunun bağımlı değişken olduğu ikinci model ve doğrudan yabancı sermaye yatırımların bağımlı değişken olduğu üçüncü model tahmin edilmiştir.Sınır testi ve ARDL yönteminden elde edilen bulgular, birinci modelde doğrudan yabancı yatırımlar, ticari dışa açıklık, toplam işgücü ve enflasyon oranının ekonomik büyümeyi pozitif yönde etkilediği, reel döviz kurunun ise ekonomik büyüme oranını negatif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Doğrudan yabancı yatırımların reel döviz kuru üzerindeki etkisine bakıldığı ikinci modelde, hesaplanan hiçbir F istatistiğinin Pesaran vd.(2001) üst kritik değerlerini aşmadığı ve bu nedenle de reel döviz kuru ve doğrudan yabancı yatırım arasında uzun dönemli ilişki olduğuna yönelik kesin bir çıkarım yapmanın mümkün olmadığı görülmektedir. Üçüncü modelde ise, ticari dışa açıklık ve enflasyon oranı değişkenlerinin doğrudan yabancı yatırımları pozitif yönde; reel döviz kurunun ise doğrudan yabancı yatırımları negatif yönde etkileyen değişkenler olduğu bulgusu elde edilmiştir. Bu sonuçlar literatürde yapılan pek çok çalışmayı destekler niteliktedir.Granger nedensellik testi ile değişkenler arası nedensellik ilişkileri incelendiğinde ise tahmin edilen birinci modelde doğrudan yabancı yatırımlar ile ekonomik büyüme arasında uzun dönemde olduğu gibi kısa dönemde de pozitif yönlü bir ilişkinin olduğu, reel döviz kurunun ise ekonomik büyümeyi kısa dönemde negatif etkilediği görülmüştür. Üçüncü modelde ise, reel döviz kuru ve doğrudan yabancı yatırımlar arası kısa dönemli ilişkiler incelendiğinde, uzun dönemli bulguları destekler nitelikte negatif yönlü bir ilişkinin olduğu görülmektedir.

Abstract:
In this study, the relations among real exchange rate, foreign direct investments and economic growth were investigated by using quarterly data covering the period 1989Q1-2011Q1 in the Turkish economy. The existence of long-term relations among these variables were tried to be determined via control variables, such as trade openness, inflation rate, and employment level. For this purpose, the bound testing approach and ARDL method that enable different levels of stationary of variables and predict short-term and long-term coefficients were employed, and the trueness of the results were examined by Granger causality test.In order to determine the short-term and long-term interactions and causal relations among economic growth, foreign direct investments and real exchange rate, the first model in which economic growth was the dependent variable was estimated. To determine the short-term and long-term interactions and causal relations between real exchange rate and foreign direct investments, the second model in which real exchange rate was the dependent variable and the third model in which foreign direct investments was the dependent variable were estimated, respectively.The findings that were obtained from the bound testing and ARDL method showed that foreign direct investments, trade openness, total employment, and inflation rate affected economic growth positively, and real exchange rate affected economic growth negatively in the first model. When we watched the effect of foreign direct investments on real exchange rate in the second model, we saw that a certain implication was not possible about the long-term relation between real exchange rate and foreign direct investments as none of the F statistics climbed over the Pesaran et al. (2001) upper bound critical values. In the third model, the findings indicated that trade openness and inflation rate affected foreign direct investments positively, and real exchange rate affected foreign direct investments negatively. These results support plenty of studies in literature.When we investigated the causal relations among variables by employing Granger causality test in the first model, we saw that there were positive relations between foreign direct investments and economic growth in both short and long terms, and we determined real exchange rate affected economic growth negatively in short term. When the short-term relations between real exchange rate and foreign direct investments were examined in the third model, we determined a negative-side relation that supported long-term findings.