Evlilikte empati ile evlilik doyumu ve affetme arasındaki ilişkide evlilik farkındalığının rolü: Karma bir araştırma
The role of marital awareness in the relationship between empathy in marriage and mari̇tal satisfaction and forgiveness: A mixed study
Yazar: YAHYA ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. AHMET ŞİRİN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağışlama = Forgiveness ; Empati = Empathy ; Evli çiftler = Married couples ; Evlilik = Marriage ; Evlilik doyumu = Marital satisfaction ; Farkındalık = Awareness ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Evli bireylerin farkındalık ve empati ile ilgili algılarını ortaya çıkarmak ve evlilikte farkındalık ile evlilikte empatinin affetme ve evlilik doyumu ile ilişkisini açıklamak amacıyla tasarlanan bu araştırma üç aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada evli bireylerde evlilik farkındalığı ve evlilikte empatinin nasıl algılandığı incelenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında nitel araştırma sonuçlarından yararlanılarak evlilik farkındalığı ölçeği ve evlilikte empati ölçeği geliştirilmiştir. Araştırmanın son aşamasında ise evlilik farkındalığı, evlilikte empati, evlilik doyumu ve affetme arasındaki ilişkiler bir yapısal model ile test edilmiştir.
Araştırma nitel araştırma, ölçek geliştirme ve yapısal model olmak üzere üç bölümden oluşan bir karma yöntem araştırmasıdır. Araştırmanın ilk iki aşaması keşfedici sıralı desen olarak tasarlanmıştır. İlk olarak evli bireylerin evlilik farkındalığı ve evlilikte empatiye dair deneyim ve algıları nitel araştırma yoluyla ortaya çıkarılmıştır. Daha sonra nitel araştırmanın sonuçlarından yola çıkılarak Evlilik Farkındalığı Ölçeği (EFÖ) ve Evlilikte Empati Ölçeği (EEÖ) geliştirilmiştir. Üçüncü aşamada ise geliştirilen ölçekler yardımıyla bir yapısal model tasarlanmıştır.
Araştırmanın nitel kısmında fenomenolojik araştırma yönteminden yararlanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak (N=20) evli bireylerle evlilikte farkındalık ve empatiye dair görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler MAXQDA 12 programından da yararlanılarak içerik analizi yapılarak sunulmuştur. Araştırmanın ölçek geliştirme aşamasında evlilik farkındalığı ölçeği ve evlilikte empati ölçeğinin geliştirilmesi için üç farklı örneklem grubundan veriler toplanmıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi için (N=351), Doğrulayıcı Faktör Analizi için (N=242), ölçüt geçerliği için (N=45) kişilik veri gruplarıyla analizler yapılmıştır. Analizlerde SPSS 22 ve AMOS 20 programları kullanılmıştır. Araştırmanın üçüncü ve son aşamasında evli bireylerde affetme, evlilik doyumu, evlilik farkındalığı ve evlilikte empati düzeyleri arasındaki ilişkiler incelenerek yapısal bir model test edilmiştir. Bu ilişkisel çalışma bölümünde (N=596) kişilik bir örneklem grubundan veri toplanmıştır. AMOS 20 programı yardımıyla yapısal eşitlik modeli (YEM) analizi yapılmıştır.
Araştırma kapsamında elde edilen sonuçlar sırasıyla şöyle özetlenebilir: Fenomenolojik araştırma sonuçlarında katılımcıların evlilik farkındalığına dair deneyim ve algıları beş ana tema kapsamında ele alınmıştır. Bu temalar ilgi, anlayış, paylaşma, sorumluluk ve dayanışmadır. Evlilikte empatiye dair katılımcı görüşleri ise üç tema etrafında şekillenmiştir. Bu temalar doğru iletişim, duyguları anlama ve birbirini anlamadır. Bu sonuçlardan yola çıkılarak evlilik farkındalığı ölçeği (EFÖ) ve evlilikte empati ölçeği (EEÖ) için madde havuzu oluşturulmuştur. Hazırlanan maddelerle yapılan uygulama ve analizler sonucunda her iki ölçeğin geçerli ve güvenilir ölçekler olduğu sonucuna varılmıştır. İlişkisel çalışma bölümünde evli bireylerin evlilik farkındalığı, evlilikte empati düzeyi, affetme puanları ve evlilik doyumlarının cinsiyet, evlilik süresi, gelir düzeyi ve eğitim düzeyi değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediği incelenmiş ve elde edilen bulgular tablolaştırılmıştır. Yapılan yapısal eşitlik modeli sonuçlarına göre evlilikte empatinin affetme ve evlilik doyumunu yordadığı ve evlilik farkındalığının bu ilişkide tam aracı rol üstlendiği gözlenmiştir.

Abstract:
The present study, carried out to reveal the perceptions of married individuals about awareness and empathy and to explain the relationship between awareness in marriage and empathy in marriage with forgiveness and marital satisfaction, consists of three stages. In the first stage, marriage awareness and how empathy is perceived in married individuals were examined. In the second stage, the marital awareness scale and marital empathy scale were developed by using qualitative research results. In the last stage, the relationships between marital awareness, empathy in marriage, marital satisfaction and forgiveness were tested with a structural model.
The present study is a mixed-method study consisting of three parts: Qualitative research, scale development and structural model. The first two stages of the study are designed as an exploratory sequential design. Firstly, the marital awareness of married individuals and their experiences and perceptions of empathy in marriage were revealed through the qualitative method. Then, based on the results of the qualitative research, Marriage Awareness Scale (MAS) and Empathy in the Marriage Scale (EMS) were developed. In the third stage, a structural model was designed by using developed scales (MAS and EMS).
The phenomenological research method was used in the qualitative part of the study. Using a semi-structured interview form (N = 20), interviews were conducted with married individuals on awareness and empathy in marriage. The obtained data were examined by content analysis using the MAXQDA 12 program. In the scale development phase of the study, data were collected from three different samples to develop the MAS and the EMS. Exploratory Factor Analysis (EFA) 351, Confirmatory Factor Analysis (CFA) 242 and criterion validity were carried out on 45 participants. SPSS 22 and AMOS 20 programs were used in the analyzes. In the third and last stage of the study, a structural model was tested by examining the relationships between forgiveness, marital satisfaction, marital awareness and empathy in marriage levels in married individuals. The analyzes at this stage were carried out on 596 participants. The structural Equation Model (SEM) analysis was carried out through the AMOS 20 program.
The obtained results can be summarized as follows: Phenomenological research results show that participants' experiences and perceptions of marital awareness are handled under five main themes. These themes are care, understanding, sharing, responsibility and solidarity. Participant views on empathy in marriage formed around three themes. These themes are correct communication, understanding emotions and understanding each other. Based on these results, an item pool was created for the MAS and EMS. As a result of a series of analyzes (EFA, CFA, criterion validity and reliability analysis), it was seen that MAS and EMS are valid and reliable scales. In the correlational study phase, marital awareness, empathy in marriage, forgiveness and marital satisfaction scores of married individuals were examined in terms of gender, years of marriage, income level and education level. The results obtained are presented in tables. According to the results of the structural equation model, it was observed that empathy in marriage predicts forgiveness and marital satisfaction, and marriage awareness has a fully mediating role in this relationship.