M.Ö.6-4. yüzyıllda Doğu Anadolu: Arkeolojik veriler ışığında tarihsel ve kültürel değerlendirme
Eastern Anatolia in the 6th-4th centuries b.c.: Historical and cultural assessmentin the light of the archaeological data
Yazar: HATİCE KALKAN
Danışman: PROF. DR. TOMRİS BAKIR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klasik Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Akhaemenid Dönemi = Akhaemenid Period ; Doğu Anadolu bölgesi = Eastern Anatolia region ; Doğu Anadolu bölgesi = Eastern Anatolia region ; Doğu Anadolu bölgesi = Eastern Anatolia region ; Kültür tarihi = Cultural history

Özet:
Bu çalışmanın kapsamında, Doğu Anadolu'nun M.Ö. 6-4. yüzyıllardaki durumunun , kültürel ve tarihsel perspektif içinde aydınlatılması hedeflenmiştir.Urartu Devleti'nin bölgede idari açıdan son bulmasından sonraki değişim araştırılmış, bu bağlamda ?Post-Urartu? ve ?Med? evreleri ile farklılaşan idari sürecin kültürel etkileri ve bunun Akhaimenid dönemdeki uzantısının ulaştığı görünüm incelenmiştir. Varılan sonuçlar, bölgedeki kazı ve araştırma merkezlerinin sağladığı veriler ölçüsünde değerlendirilmiştir.Bölgede Post-Urartu döneminden başlayan ve kültürel olarak saptanabilen bir değişim söz konusudur. Bu değişim ağırlıklı olarak seramik formlarında kendini göstermektedir. Bu dönemde oldukça silikleşmiş görünen yerleşim katmanları, bölgedeki siyasi bir kargaşa ortamına işaret etmektedir.Akhaimenid Dönemin ilerleyen safhaları ise kültürel açıdan zenginleşmiş bir seramik yoğunluğu ile belirginleşmektedir.Sivil mimarinin yeterli verilerle tespit edilemediği süreç içinde Post-Urartu ve Geç Akhaimenid evre arasındaki hiatus kültürel ve tarihsel nedenleri ile araştırıldığında buradaki insan popülasyonunun yerleşim geleneğindeki olası bir değişiklikten ya da daha güçlü kanıtların henüz ele geçmemiş oluşundan söz etmek gerekmektedir.Bu anlamda ulaşılan sonuçlar mevcut kültürel veriler ve bunların ele geçtiği az sayıdaki tabakalı kazı merkezlerinde ortaya çıkan durumun incelenmesi ile sağlanmıştır. Ayrıca antik kaynaklardaki bilgiler de sonuçlara uygunluğu açısından değerlendirmeye alınmıştır.

Abstract:
In the scope of this study, it is aimed to notify the case of Eastern Anatolia during the6.-4.th centuries B.C. from a historical and cultural perspective.In the context of the research of the changes after the decline of the Urartu state as an administrative force in the region, there were further examinations of the cultural impacts of the administrative process, which have been set in progress by the developments in the ?Post-Urartu? and ?Med? periods as well as the configuration which their extensions have been accomplished in the Achaemenid period . The results have been assessed due to the data provided by the excavation and research centers in the region in question.The work is concerned with a change in the region that starts in the Post-Urartu period and can be determined as cultural. This change shows itself remarkably in the ceramic forms. The considerably silicated appearance of settlement layers from this period indicates circumstances of political chaos in the area.If as for the progressing stages of the Achaemenid period, they are from a cultural point of view characterized by their concentration on ceramics.In researching the hiatus between the Post-Urartu and Late Achaemenid period together with its historical and cultural reasons, since the civil architecture of this process cannot be determined properly by the data available today, it has to be spoken of a probable change in the settlement traditions of the human population here or of a fact that has yet to be proved.The achieved results have been obtained by the available cultural data and the examination of the configurations found in the few centers of the stratified excavations.