2019-2020 öğretim yılında okutulan 6 ve 7. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metin ve etkinliklerin çoklu zekâ kuramı ve öğretmen görüşleri çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of texts and activities in 6th and 7th grade Turkish textbooks taught in the 2019-2020 academic year within the framework of theory of multiple intelligence and teachers' opinions
Yazar: MERT BAŞBAYRAK
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA ÖRGE YAŞAR
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Gardner, Howard = Gardner, Howard ; Ortaokullar = Secondary schools ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Çoklu Zeka Kuramı = Multiple Intelligence Theory ; Çoklu zeka = Multiple intelligence ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu araştırmanın amacı 6 ve 7. Sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan metin ve etkinliklerde zekâ türlerinin yer alma düzeyini tespit etmek ve Türkçe öğretmenlerinin ders kitaplarında zekâ türlerinin yer alma düzeyleriyle ilgili görüşlerini ortaya koymaktır.
Araştırmada ulaşılmak istenen hedeflere nitel araştırma yöntemlerinden olan görüşme ve doküman incelemesi yöntemleri ile ulaşılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Şırnak ilinin Cizre ilçesinde görev yapan 30 Türkçe öğretmeni; çalışma materyalini ise 2019-2020 eğitim öğretim yılında okutulması uygun görülen Ekoyay Yayıncılık 6. sınıf Türkçe ders kitabı, MEB Yayınları 6. sınıf Türkçe ders kitabı, Özgün Yayınları 7. sınıf Türkçe ders kitabı ve MEB Yayınları 7. sınıf Türkçe ders kitabı oluşturmaktadır.
Türkçe öğretmenlerinin görüşlerini tespit edebilmek için araştırmacı tarafından hazırlanan 4 tanesi demografik özelliklerini öğrenmeye yönelik, 8 tanesi de araştırma konusuna yönelik görüşme sorularından oluşan toplamda 12 soruluk yarı yapılandırılmış görüşme formundan yararlanılmıştır.
Veri analizi yapılırken ders kitaplarının, Çoklu Zekâ Kuramının temel ilkeleri çerçevesinde oluşturulan ölçütler doğrultusunda incelenmesine dikkat edilmiştir. Bu bağlamda etkinliklerdeki ifadeler cümle düzeyinde ele alınmış ve hangi zekâ alanını yansıttığı konusunda yargıya varılmıştır. Metinler ise cümle cümle olmaktan ziyade bütün halde incelenmiş ve hitap ettiği en baskın zekâ alanlarına göre bir değerlendirme yapılarak sonuca varılmıştır. Çıkan sonuçlar tablolara aktarılmıştır. Tablo içerisinde frekans ve yüzdeler kullanılmıştır. Öğretmenlerle yapılan görüşmeler ise içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Bu bağlamda öğretmenlerin sorulara verdikleri yanıtlar incelenmiş ve her soru için ayrı kategoriler oluşturulmuştur. Birbirine benzeyen yanıtlar gruplandırılarak oluşturulan kategorilere dahil edilmiştir. Kategoriler kapsamında öne çıkan görüşler doğrudan alıntı yoluyla aktarılmıştır.
Araştırmanın sonucunda incelenen ders kitaplarında en çok yer verilen zekâ alanının büyük bir farkla dil zekâsı olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen görüşlerine bakıldığında da en çok yer verilen zekâ alanı olarak dil zekâsı öne çıkmıştır. Bunun yanında incelemeler sonucu bedensel zekânın ders kitaplarında en çok ihmal edilen zekâ alanı olduğu görülmüştür. Fakat Türkçe öğretmenlerinin ders kitaplarında en az yer verilen zekâ alanı olarak mantık-matematik zekâsını öne çıkardıkları sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle ders kitaplarında en az yer verilen zekâ alanı konusunda ders kitabı inceleme sonuçlarıyla öğretmen görüşleri arasında bir uyumsuzluk olduğu göze çarpmaktadır.
Bu sonuçlardan hareketle ders kitaplarını hazırlarken Çoklu Zekâ Kuramındaki zekâ alanlarının daha dengeli dağıtılması ve Çoklu Zekâ Kuramı ile ilgili eğitimsel bilincin artırılması ile ilgili karar vericilere, uygulayıcılara, velilere ve araştırmacılara yönelik çeşitli öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the inclusion level of intelligence types in the texts and activities in the 6th and 7th grade Turkish textbooks and to reveal the opinions of Turkish teachers about the inclusion levels of intelligence types in the textbooks.
The objectives of the study were achieved through interview and document analysis methods, which are among qualitative research methods. The study group of the research consists of 30 Turkish teachers working in Cizre district of Şırnak province; the study material consists of 6th grade Turkish textbook by Ekoyay Publishing, 6th grade Turkish textbook by MEB Publications, 7th grade Turkish textbook by Özgün Publishing and 7th grade Turkish textbook by MEB Publications, which are deemed appropriate to be taught in the 2019-2020 academic year.
In order to determine the opinions of Turkish teachers, a semi-structured interview form consisting of 12 questions in total, 4 of which are intended to learn demographic characteristics and 8 of which are consisted of interview questions on the subject of the research, was used by the researcher.
While analyzing the data, attention has been paid to examining the textbooks in line with the criteria established within the framework of the basic principles of the Theory of Multiple Intelligences. In this context, the expressions in the activities were addressed at the sentence level and a judgment was made about which intelligence field they reflect. The texts, on the other hand, were examined as a whole rather than sentence by sentence, and a conclusion was reached by making an evaluation according to the most dominant intelligence areas they address. The results obtained have been tabulated. Frequency and percentages were used in the table. Interviews with teachers were evaluated through content analysis. In this context, the answers given by the teachers to the questions were examined and individual categories were created for each question. Similar responses were included in categories formed by grouping. The prominent opinions within the categories were cited by direct quotations.
As a result of the research, it was determined that theintelligence field that are mostly included in the textbooks examined was by far the language intelligence. Considering the opinions of teachers, language intelligence came to the fore again as the mostly included field of intelligence. In addition, as a result of the investigations, it has been seen that physical intelligence is the most neglected field of intelligence in textbooks. However, it was concluded that Turkish teachers put forward logic-mathematical intelligence as the least used intelligence field in textbooks. For this reason, it is striking that there is a discrepancy between the results of the textbook examination and the teachers' opinions on the field of intelligence, which is least included in the textbooks.
Based on these results, various suggestions have been developed for decision makers, practitioners, parents and researchers regarding a more balanced distribution of intelligence fields in the Theory of Multiple Intelligence and increasing educational awareness about the Theory of Multiple Intelligence while preparing the textbooks.