Kadın benliğinde oluşan duygusal değişimlerin resimsel ifadesi
The Artistic interpretations of emotional changes happened in the woman personality
Yazar: MELEK ŞAHİNDOKUYUCU
Danışman: PROF. HAYATİ MİSMAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2004
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Kadın konusu, cinselliği, doğurganlığı ve estetik ölçütler için karşılaştırma öğesi olarak kullanımıyla, yüzyıllardır teorik ve sanatsal çalışma teması olarak seçilmektedir. Tarihsel süreç içinde kadın, doğurganlık özelliği nedeniyle kutsal bir varlık olarak değer görmüş, bereket tannçalığıyla idolleştirilmiştir. Plastik sanatlar içindeki ilk heykel örneğinin kahramanı da bir kadm heykelciği olan "Willendorf Venüs" üdür. (Bkz. s. 15. Res.3) Sanat tarihinin gelişim süreci içinde ise, kadm önce küçük heykellerle bereket tanrısı olarak yüceltilmiş, tek tanrılı dinlerde kutsal Meryem'i sembolize eden resim ve heykellere konu olmuştur. Kadm, Mısır sanatında papirüsler üzerinde iri gözleri ve küt saçlarıyla çizilirken, Yunan sanatında güzellik tanrıçası Afrodit olarak değer görmüştür. Rönesans'ta Rubens' in resimlerinde, doğa içinde bembeyaz vücutlanyla dişilMerinin sınırlarında, Romantizm' de David' in resimlerinde duygusal ifadelerde, Empresyonizm' de Manet'te bir lor yemeğinde "nü" olarak görülen kadm figürleri, Munch ve Schiele'nin resimlerinde sıkıntılı ruh hallerinde, Kathe Kollwitz'de anneliğinin çaresizliğinde, Frida Kahlo'da bedeninin çektiği acılan yaşayan kadm kimliğinde karşımıza çıkmaktadır. Popüler kültürle birlikte ise, televizyon ve sinemanın renkli kadm kimlikleri Andy WarhoPun afişlerinde yer edinirken, Cindy Sherman'ın fotoğraflarında biçim değiştirmişlerdir. Türk resim sanalında, Nuri İyem'in Anadolu hayatı içindeki iri gözlü kadınları ile Hale Asaf m mahzun görünümlü kadm portreleri de birçok Türk resim sanatçısının çalışmaları arasında verilebilecek örnekler olarak görülebilir. Güzellik ve bereketlilikle eş değer görülen kadm olgusu, günümüz plastik sanatlar eğitiminde, temel anatomik öğretilerin kazandırılmasında estetik yapısı nedeniyle güncelliğini koramaktadır. Sanatsal üretim bağlanımda, kadının duygusal dünyası ve kadm benliği temasından yola çıkılarak hazırlanan bu tez çalışmasında da konu, kadm figürleriyle11 ilintilidir. Kadın figürü, bu tez çalışmasında yalnızca vücut estetiği göz önüne alınarak yorumlanmamış, kadının "kendi öz benliği" ve "duygusal dünyası da resimlerin konuları içinde değerlendirilmeye çalışılmıştır. Kadınların kendi yaşamlarının, farkında oluş ya da olmayışlarının plastik bir dille kurgulandığı bu çalışmada "benlik", konusu resimlerin yorumlamşlannda önemli bir yer tutmuştur. En basit ve yalın tanımıyla; kişinin kendini tanıması, olarak açıklayabileceğimiz benlik, tez kapsamında sunulan figürsel yorumlamalara farklı bir bakış açısı getirmiştir. Çalışmalarda amaçlanan, içsel duyarlılığı ön plana alınarak biçimlendirilmiş kadın figürleridir. Konunun daha iyi özümsenebilmesi için, sanat tarihindeki kadm figürü gelişiminin de bir profili çıkarılmaya çalışılmıştır. Kadm benliği üzerine plastik yorumlamaların oluşturduğu bu çalışma, tez çalışmasını hazırlayan bireyin de bir kadm olarak kendi yaşamının sosyolojik ve psikolojik etkilerinin resimsel ifadesini yansıtmaktadır.

Abstract:
The theme of woman, with her sexuality, fecundity and a comparative element for esthetic criterions, has been chosen for centuries for the subjects of theoretical and artistic work. Throughout the history, the woman has been accepted a sacred figure for her fecundity and idolized as the goddess of fertility. The theme of the first statue in the plastic arts was 'Willendorf Venus', a woman statue. (p.l5.pic.3) In the historical development of art, the woman has been exalted as the goddess of fertility first with small statues and it was the subject of the paintings and statues that symbolized the sacred Virgin Mary in the monotheistic religions. The woman was painted with her hair and big eyes on the papyrus in the Egyptian art, and was thought as Aphrodite, the goddess of beauty in the Greek Art. The women are seen with their snow-white bodies in nature in Ruben's paintings in Renaissance, with their emotional feelings in David's paintings in Romanticism, and a nude figure at a meal in a painting by Monet in Expressionism, with their tense psychological mood in Munch and Schilele's paintings. The helplessness of a woman in Kathe Kollwitz's paintings, and the agony that a woman is suffering in a painting by Frido Kahlo are also seen. With the popular culture, the women of TV and cinema are seen in Andy Warhol's posters and Cindy Sherman's photographs. In the Turkish art, Nuri îyem's paintings there are women with big eyes in Anatolia and in Hale Asaf s paintings there are women portraits; they are the two example works of Turkish painters. With her beauty and fertility, the theme of woman is still popular in today's plastic art education and in the education of basic anatomy.IV This study, containing woman's emotional world and personality, is about woman figures. The woman figures have been examined not only with their bodies but also with their own personalities and emotions. In this study, personality has a n important part in exarnining the paintings, in which whether women are aware of their lives or not. Personality, with its simplest meaning as "a person's knowledge about himself/herself, has brought a different point of view on descriptions of figures presented in this study. The aim is to define the woman figures with their inner sensibility. In order to understand the theme, the development of woman figures in the history of art have been examined. This study, composed of plastic comments on the woman personality, reflects the socialistic and psychological effects of the artistic expressions of the woman's own life as the person who has prepared this thesis is also a woman.