Boğaziçi sit alanındaki arazi kullanımının zamansal değerlendirmesi
Determining the change detection of land use for the protected zone of Bosphorus
Yazar: EMRE VURAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÇİĞDEM GÖKSEL
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Fotogrametri Ana Bilim Dalı / Geomatik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Uydu görüntüleri = Satellite images

Özet:
1950 yılından sonra kentleşmede yaşanan hızlı artış İstanbul'u da etkisi altına almıştır. Bu etki sonucu İstanbul'un tarihi ve doğal güzelliklerini barındıran Boğaziçi alanında plansız yapılan kentleşmeyi önlemek amaçlanmıştır. Bu amaca bağlı olarak Boğaziçi, sit alanı ilan edilmiş ve Boğaziçi İmar Müdürlüğü kurularak bu bölgenin tek merkezden ve bütüncül olarak yönetilmesi sağlanmıştır. Ancak politik görüşlerdeki tutarsızlıklar ve politik çıkar kaygısı ile alınan kararlar Boğaziçi'ni korumaya yönelik olmamasından dolayı özellikle Boğaziçi'nde bulunan yeşil alanlar hızlı yok olmaya başlamıştır.Herhangi bir çalışma bölgesine ait eski ve yeni verilerin birbirleriyle entegrasyonu sağlanarak arazi kullanım ve arazi örtüsü değişimlerinin zamansal olarak saptanması mümkündür. Eski veriler olarak genellikle çalışmanın amacına göre belirlenen ölçeklerde haritalar kullanılmaktadır. Teknolojinin hızla geliştiği günümüzde güncel veri olarak ise uydu görüntüleri akla gelen ilk altlık olmaktadır. Özellikle yüksek çözünürlüklü uydu verisi sayesinde büyük alanlarda detaylı olarak istenilen bilgiye ulaşmak mümkündür.Bu çalışmada Boğaziçi sit alanında yer alan arazi örtüsünün zamana bağlı olarak değişiminin saptanması amaçlanmıştır. Bu saptama için Landsat TM 1984, Landsat ETM 2005 ve IKONOS 2005 görüntüleri ile Sarıyer ilçesinin büyük bir bölümünü kapsayan 1960 yılının 1/5000 ölçekli 2 adet paftası kullanılmıştır. Bu paftalar Sarıyer merkez, Tarabya ve Çamlıtepe mahallelerinin büyük bir bölümünü; Kazım Karabekir, P.T.T Evleri, Maden, Kocataş, Büyükdere, Çayırbaşı, Cumhuriyet ve Kireçburnu mahallelerinin tümünü kapsamaktadır. Değişimin belirlenmesi iki aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir. Birinci olarak bölge tümden ele alınarak uydu görüntülerinin kontrolsüz sınıflandırılma işlemi yapılıp 20 yıllık dönemde yerleşim ve yeşil alan alanlarının değişimleri saptanmıştır. İkinci olarak ise paftaların alanı içinde bulunan tüm konut alanlarının sayısallaştırılması yapılmıştır. Aynı alandaki konut alanlarının sayısallaştırılması da yapılarak 45 yıllık dönemde konut alanı değişimi saptanmıştır.Tezin 1. bölümünde giriş ve çalışmanın amacı hakkında bilgi verilmiş, 2. bölümde ise elektromagnetik enerji ve spektral özellikler konusuna değinilmiştir. Ayrıca 3. bölümde dijital görüntü ve görüntü işleme hakkında bilgi verilirken 4. bölümde uydu sistemleri hakkında kısa bilgi verilmiştir. 5. bölümde uygulamaya, 6. bölümde ise sonuçlar ve bu sonuçlar bağlamında yapılan öneriler anlatılmıştır.

Abstract:
Istanbul was affected badly by rapid urbanization in the year 1950. The Bosphorus zone, which has a historical and geographical importance for İstanbul, was announced as a protected zone because of the unplanned urbanization. In addition, Boğaziçi İmar Müdürlüğü was founded and takes the control of the Bosphorus zone. However, green areas decreased drastically in Bosphorus zone to mend one?s fences.In this study, the change detection of land use/coverage in the forescene and backscene zone of Bosphorus was determined. For this purpose Landsat TM 1984, Landsat ETM 2005 and IKONOS 2005 satellite images were used. Moreover the map of Sarıyer district produced in 1960 was also used for change detection determination. The study was done in two stages. In the first stage the change detection was determined for whole area by the help of unsupervised classification. The classification process was done with all three images. In the second stage, by the help of on-screen digitizing, the urban areas were determined in both map and IKONOS 2005 image. After the process, the digitized areas from image and map were compared. Both stages showed that the green areas are decreasing where the urban areas increasing rapidly in the zone of Bosphorus.In the first part the purpose of the study was overviewed. In the second part the properties of electromagnetic spectrum was examined. The digital image and the digital image processing techniques were expressed in the third part. In the fourth part, information of satellite systems was explicated. The application, results and conclusions were expressed in the fifth and sixth part.