Türk bankacılık sektörü kredi riski yönetiminde öncü göstergelerin belirlenmesi: Sektörel risk derecelendirmesi
Determination of leading indicators in credit risk management in the Turkish banking sector: Sectoral risk rating
Yazar: ESRA MEMDUHA YAŞAR
Danışman: PROF. DR. SERDAR KILIÇKAPLAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonometri = Econometrics
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Faktör analizi = Factor analysis ; Kredi riski = Credit risk ; Krediler = Credits ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Risk = Risk ; Risk yönetimi = Risk management ; Takipteki krediler = Non-performing loans ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector

Özet:
Bankaların aslî işlevi olarak tanımlanabilecek kredilendirme faaliyeti bankacılık sektörü ile sanayi sektörü arasındaki temel köprüyü oluşturmaktadır. Ekonomideki sınırlı tasarrufların yatırım ve üretime kanalize edilmesinde kredi kullandırımı büyük önem taşımaktadır. Türk bankacılık sektörünün gelişimi incelendiğinde; 2001 Finansal Krizi'nde büyük zarar gören sektörün, yeniden yapılandırma sürecini oldukça verimli geçirdiği ve son on altı yıllık dönemde gerek risk yönetimi ve iç denetim sistemlerinin tesisiyle kurumsal yapısını, gerek uluslararası düzenlemelere uyum göstererek finansal yapısını oldukça sağlam temellere oturtmayı başardığı gözlenmiştir. Ancak 2018 yılı ve sonrasında takipteki krediler oranındaki artış kredilerin son dönemlerde çok da verimli kullandırılmadığına işaret etmiştir. Bankaların hem sermaye yeterlilik rasyosunun bir bileşeni olarak kredi riskinin hesaplanmasında hem de TFRS 9 uygulaması kapsamında karşılık tutarının hesaplanmasında mevzuatın getirdiği zorunluluklar haricinde içsel model kullanmaları, etkin ve kapsamlı bir kredi riski yönetimi sağlayabilmeleri açısından oldukça yararlı olacağı değerlendirilmiştir. Bu bağlamda kredilerin optimal kullandırımına ve yönetimine katkı sağlaması için Türk bankacılık sektörünün kredilendirme faaliyetine odaklanılmıştır. Bu tezin amacı, sanayi sektörlerin mevcut dönem finansal rasyolarından hareketle sektörel risk derecelendirmesi yapmak ve bir sonraki dönem için öncü göstergeler belirlemeye çalışmaktır. Çok değişkenli analiz tekniklerinden faktör analizi yöntemiyle, sektörlerin finansal rasyoları üzerinden sektörel risk derecelendirmesi yapılmıştır. Kredi riski gerçekleştiğinde sonuçlar banka bilançolarında takipteki krediler büyüklüğüne yansıdığından, sektörel takipteki krediler rasyoları sektörel risk derecelendirmesi sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır. Böylece sektörel risk derecelendirmesinin tutarlı sonuçlar üretip üretmediği kontrol edilmiştir. 2016-2019 döneminde her yıl için sektörler takipteki krediler rasyosuna göre sıralandığında en iyi performans gösteren Finansal Aracılık, Kimya ve Motorlu Araçlar sektörleri, analiz sonuçlarına göre de ilk sıralarda yer almıştır. Sektörel risk derecelendirmesinde Enerji ve İnşaat sektörlerinin yıllar itibariyle sıralamada son sıralara doğru kaymalarıyla her iki sektörün artan takipteki krediler rasyolarının tutarlı olduğu görülmüştür. Ayrıca BDDK'nın 17 Eylül 2019 tarihli, söz konusu iki sektöre ilişkin 46 milyar TL tutarındaki kredinin aslında takip hesaplarında izlenmesi gerektiği yönündeki açıklaması da analiz sonuçlarını teyit eder niteliktedir. 2013-2019 dönemine ait veri setiyle ayrıca panel veri analizi yapılmıştır.  Hem faktör analizi hem de panel veri analizi sonucunda anlamlı bulunan; Ekonomik Rantabilite, Aktif Kârlılığı, Özkaynak Rasyosu'nun birer öncü gösterge olarak değerlendirilebileceği saptanmıştır.

Abstract:
The lending activity, which can be defined as the primary function of banks, constitutes the main bridge between the banking sector and the industry sector. Loan allocation is of great importance in transferring limited savings in the economy to investment and production. In the analysis of the Turkish banking sector; It was observed that the sector, which suffered great losses in the 2001 Financial Crisis, has undergone a very efficient restructuring process and has managed to put its financial structure on a very sound basis by complying with the establishment of risk management and internal audit systems, and its compliance with international regulations. However, the increase in the ratio of non-performing loans in 2018 and after has indicated that the loans have not been used very efficiently in recent years. It has been evaluated that banks will be very useful in terms of providing an effective and comprehensive credit risk management, both in calculating credit risk as a component of the capital adequacy ratio and in calculating the provision amount within the scope of IFRS 9 application, in order to provide an effective and comprehensive credit risk management. The thesis focused on the lending activity of the Turkish banking sector. The aim of this thesis is to make sectoral risk rating based on the current financial ratios of the industry sectors and try to determine leading indicators for the next period. In sectoral risk rating, which can be used as part of the internal model, was used the factor analysis method.  The results were compared with the sectors ranked according to sectoral ratios. The results were compared with the sectors ranked by sectoral NPL ratios, so it was checked whether the sectoral risk rating produced consistent results. In 2016-2019, when the sectors were ranked according to the non-performing loans ratio, the Financial Intermediation, Chemical and Motor Vehicles sectors, which showed the best performance, took also the best place according to the analysis results. In the sectoral risk rating, it has been observed that the increasing NPL ratios of both sectors are consistent, with the Energy and Construction sectors slipping towards the bottom in the ranking by years. In addition, the BRSA's announcement dated September 17, 2019 indicates that the loan amounting to TL 46 billion for the two sectors in question should actually be followed in the non-performing loans accounts. This announcement confirms the results of the analysis. In order to determine the leading indicators, panel data analysis was applied to the data set for 2013-2019. As a result of both analyzes, it was determined that Economic Profitability, Return on Assets, Equity Ratio can be evaluated as a leading indicator.