Bireysel psikoloji temelli sosyal ilgi geliştirme psiko-eğitim programının ergenlerde sosyal ilgiye etkisi
The effect of individual psychology based social interest development psycho-education program on social interest in adolescents
Yazar: ÜMRE KAYNAK
Danışman: PROF. DR. ŞERİFE IŞIK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Toplumsal ilgi = Social interest ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; İlgi = Interest

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı Bireysel Psikoloji Temelli Sosyal İlgi Geliştirme Psiko-Eğitim Programının ergenlerde sosyal ilgiye etkisini araştırmaktır. Bu araştırmanın çalışma modeli ön-test son-test izleme testi ölçümlü ve kontrol gruplu deneysel model olarak tasarlanmıştır. Bu araştırmanın bağımsız değişkeni deney grubuna ön-test ile son-test arasında uygulanan psiko-eğitim programı iken, bağımlı değişkeni katılımcıların sosyal ilgi düzeyleridir. Bu çalışmanın diğer amacı ise ergenlerin sosyal ilgi düzeylerini belirlemede kullanabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırmanın ölçek geliştirme kısmında Ankara'da farklı liselerde öğrenim gören toplam 810 ortaöğretim öğrencisi ile çalışılmıştır. Ergenler İçin Sosyal İlgi Ölçeğinin yapı geçerliğini belirlemek için Açımlayıcı Faktör Analizi ve ortaya çıkan modelin yapı geçerliğini değerlendirmek için farklı bir çalışma grubu üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi yapılmıştır. Bir ölçüte dayalı geçerlik kapsamında Açımlayıcı Faktör Analizinde Çocuklar İçin Depresyon Ölçeği; Doğrulayıcı Faktör Analizinde KA-Sİ Empatik Eğilim Ölçeği-Ergen Formu uygulanmıştır. Bu çalışma sonucunda ergenlerin sosyal ilgi düzeylerini ölçmek amacıyla 21 maddelik ve "Aidiyet, Duyarlı Olma, Başa Çıkma ve Yardım Etme" olmak üzere dört alt boyuttan oluşan ölçme aracı elde edilmiştir. Araştırmanın temel amacı kapsamında deney (16 öğrenci) ve kontrol (16 öğrenci) olmak üzere iki farklı grupta 32 öğrenci ile çalışılmıştır. Araştırmada veriler Kişisel Bilgi Formları, Ergenler İçin Sosyal İlgi Ölçeği ile elde edilmiştir. Araştırma kapsamında deney grubundaki öğrencilere 10 oturumluk Bireysel Psikoloji Temelli Sosyal İlgi Geliştirme Psiko-eğitim Programı uygulanmış, kontrol grubuna deney süreci ve izleme testi uygulaması tamamlanana kadar herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Bu süreçler tamamlandıktan sonra kontrol grubuna beş oturumluk kısaltılmış Bireysel Psikoloji Temelli Sosyal İlgi Geliştirme Psiko-eğitim Programı uygulanmıştır. Araştırma sürecinde deney ve kontrol gruplarına deneysel işlemden önce ön-test, deneysel işlemden sonra son-test ve deney ve kontrol grubuna deneysel işlemin bitimini izleyen 12. haftada izleme testi ölçümleri yapılmıştır. Deney grubundaki katılımcıların ebeveynlerine ön-test ve son-test olarak Ebeveyn Gözlem Formu uygulanmıştır. Verilerin analizi sürecinde grupların ön-test, son-test ve izleme ölçümleri arasındaki farkı belirlemek için "Friedman Mertebeler Testi", "Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi", "Mann Whitney U" kullanılmış ve veriler SPSS 25 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bu çalışma sonucunda, uygulanan Bireysel Psikoloji Temelli Sosyal İlgi Geliştirme Psiko-eğitim Programının deney grubundaki öğrencilerin toplam sosyal ilgi, aidiyet, duyarlı olma ve yardım etme düzeylerinde artış sağladığı ancak başa çıkma düzeyinde anlamlı farklılık sağlamadığı bulguları elde edilmiştir. Ayrıca deney grubundaki öğrencilerin toplam sosyal ilgi ve aidiyet son-test puanları ile kontrol grubundaki öğrencilerin son-test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda Ergenler İçin Sosyal İlgi Ölçeğinin ergenlerin sosyal ilgi düzeylerini belirlemede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu ve Bireysel Psikoloji Temelli Sosyal İlgi Geliştirme Psiko-eğitim programının öğrencilerin toplam sosyal ilgi düzeylerini geliştirmede etkili bir program olduğu söylenebilir. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular alanyazın temelli tartışılmış, uygulayıcılara, araştırmacılara ve politika geliştiricilere öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this research is to investigate the effect of the Individual Psychology Based Social Interest Development Psycho-Education Program on social interest in adolescents. For this purpose, a 2x3 experimental design consisting of three measurement points (pre-test, post-test, and follow-up) and two groups, (experimental and control) was utilized. The second aim of this study is to develop a valid and reliable measurement tool to measure social interest in adolescents. A total of 810 adolescents participated in the scale development process. Exploratory Factor Analysis was performed to determine the construct validity of the Social Interest Scale for Adolescents and Confirmatory Factor Analysis was performed on a different study group to evaluate the construct validity of the resulting model. As a result of this study, to measure the social interest levels of adolescents, a measurement tool consisting of 21 items and four sub-dimensions, namely "Belonging, Sensitivity, Coping, and Helping", was obtained. Within the scope of the main purpose of the research, 32 students in two different groups, experiment (16 students), and control (16 students). In the study, data were obtained by Personal Information Forms, Social Interest Scale for Adolescents. Depression Scale for Children was applied in Exploratory Factor Analysis and; Adolescent KA-Sİ Empathic Tendency Scale was applied in Confirmatory Factor Analysis within the scope of a criterion-based validity. Within the scope of the research, 10-session Individual Psychology Based Social Interest Development Psycho-education program was applied to the students in the experimental group, and no intervention was performed until the experiment process and follow-up test application was completed in the control group. During the research process, pre-test before the experimental process, post-test after the experimental process, and follow-up test measurements were utilized at the 12th week following the end of the experimental process. The Parent Observation Form was applied to the parents of the participants in the experimental group as pre-test and post-test. In data analysis, the "Friedman's Test" "Wilcoxon Signed Ranks Test", "Mann Whitney U" were used to determine the difference between the pre-test, post-test, and follow-up measurements of the groups, and the data were analyzed using the SPSS 25 program. As a result of this study, it was obtained that the Individual Psychology Based Social Interest Development Psycho-education Program applied in the experimental group increased the total social interest, belonging, sensitivity, and helping levels, but no significant difference was found in coping level. Also, it was found that there was a significant difference between the experimental group and the control group about the total social interest and belonging post-test scores of the students. In line with these results. It can be said that the Social Interest Scale for Adolescents is a valid and reliable measurement tool in determining the social interest levels of adolescents and that the Individual Psychology Based Social Interest Development Psycho-educational program is an effective program for developing the total social interest levels of students. Results obtained from the study were discussed in the context of the relevant literature and suggestions were presented to practitioners, researchers, and policymakers.