"itici ve çekici' ulaşım politikalarının tarihi kent merkezlerine etkisi"
"the impacts of 'push and pull' transportation policies on the historical city centres"
Yazar: AZRAA ALI ELTAYEB IBRAHIM
Danışman: PROF. DR. KEVSER İSMET ÜSTÜNDAĞ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
19.yüzyıla kadar, dünya genelinde kentler özellikle Avrupa'da kurulmuştur. Bu kentler aynı zamanda, yaya odaklı tarihi merkezler, kompakt yapı, dar sokaklar ve özgün binalar gibi bazı karakteristik sahip olmuşlardır. Aynı zamanda, kamusal alan kentin bel kemiği olarak kabul edilmiş ve çeşitli faaliyetlere katılmak, rahatlamak, eğlenmek hatta buluşmak için bir ortak mekan olarak görülmüştür. Bununla birlikte, 20. yüzyılda, profesyonel kent planlamacılarına ait teoriler ve ideolojilerdeki değişiklikler, tamamen özel araç odaklı kentlerin kurulmasına neden olmuştur. Bunun sonucu olarak, kamusal alanlar ya otopark alanlarına dönüştürülmüş ya da kentin ihmal edilen alanları haline getirilmişlerdir. Bügün dünya genelinde, kentler araba bağımlı ulaşım sorununu çözmeye çalışmaktadır. İstanbul da -diğer mega kentler gibi- hızlı kentleşme ile özel araç sayısının artmasıyla bu durumdan muzdarip olan bir kent haline gelmiştir. Bununla birlikte, İstanbul'un karmaşık yapısı özellikle kent merkezinde trafiği daha da zorlaştırmaktadır.
Bu çalışma, Tarihi Yarımada'nın içinde özel araç kullanımın azaltabilecek potansiyel stratejilere dikkat çekmeyi amaçlamaktadır. Çalışma aynı zamanda Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'da bulunan literatürlerin taraması ve vaka çalışmaları ile İstanbul'daki tarihi yarımadanın mevcut durumunun izlenmesi gibi nitel araştırma yöntemlerine dayandırılmıştır. Bununla birlikte, öneriler, kentin temel sorun ve potansiyelleri, mevcut yayalaştırma projelerinin analizi ve gözlemleri baz alınarak sunulmuştur.
Araştırma, yarımadada insan odaklı bir kalkınma olabileceğini, araç yoğunluğuna dayalı trafiğin azaltılabileceğini ve bunun sadece ulaşım politikalarını (İtici ve Çekici/ Push and Pull) yürürlüğe sokarak değil, aynı zamanda bu stratejiler arasında denge kurarak ve kamusal alanlara ve sokaklara yatırım yaparak mümkün olacağı sonucuna varmıştır. Ayrıca, sokağın daha canlı olabilmesi ve kentlinin bisiklet kullanımı ve yürümeye teşvik edilebilmesi için bu sokakların sadece insan ya da mal hareketleri için değil aynı zamanda bir toplanma mekanı olarak görülmesi gerekmektedir.

Abstract:
Until the 19th century, cities around the world, notably in Europe built for people. Meanwhile, they had the same characteristics such as compact structure, narrow streets and unique buildings in a historic city centre where the major priority for pedestrians. At that time, the public space was also considered a backbone of the city. It was a place for meeting, relaxing, enjoying or even participating in several activities. However, in the 20th century, the changes in the professional planners' theories and ideologies led to creating cities that entirely dominated by cars. Whereas, public spaces had transformed for car parking or neglected.
Today, cities all over the globe are trying to solve the problem of car-dependency. Istanbul likes other mega-cities that suffer unexpected rapid urbanisation and growth of the number of cars. Also, the complicated structure of Istanbul makes traffic more demanding, particularly in the city centre. Therefore, the research aims to highlight the possible strategies that could reduce cars within the Historic Peninsula.
This study also based on qualitative research methods such as literature review, case studies in Europe, Asia and North America, and observation of the current situation in the Historical Peninsula in Istanbul. Furthermore, the recommendations set up according to the problems, potentials of the city core, observation and the analysis of current pedestrianisation projects.
The research found that the Peninsula could be a human-oriented development and ease car traffic, not only by introducing transport policies (Push-pull policies) but making a balance between these strategies and investing in public spaces and streets. Also, we need to realise that the road is not only a place for people or goods' movements but also a place for a meeting.