Analitik ve holistik bilişsel stillere sahip bireylerin görsel algısal farklılıklarının bağlam etkisi açısından incelenmesi
An investigation of the context effect of visual perceptual differances of individuals with analytical and holistic cognitive styles
Yazar: DİCLE YÜNLÜEL
Danışman: DOÇ. DR. ASLI ASLAN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Analitik psikoloji = Analytical psychology ; Analitik özellikler = Analytical properties ; Bağlam = Context ; Bütüncül düşünme = Holistic thinking ; Görsel algılama = Visual perception ; Görsel dikkat = Visual attention

Özet:
Yapılan bu çalışmada görsel algı açısından analitik ve holistik (bütüncül) bilişsel stillere eğilimli olarak etiketlenen bireylerin hedefi bulmada örtük olarak verilen bağlamsal bilgiyi kullanma farklılıkları çalışılmıştır. Ayrıca bu çalışmada bilişsel stillere eğilimli bireyler arasında algısal ve dikkat yönelimlerindeki farklılıktan kaynaklı oluşabilecek performans farklılıklarının incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçla Mersin Üniversitesinde öğrenim gören 33'ü kadın 26'sı erkek olmak üzere toplam 59 katılımcı ile çalışma yürütülmüştür. Katılımcılara Bilişsel Stil Analiz Testi ve Bağlamsal İpuçlarına Dayalı Görsel Arama Testi verilmiştir. Bilişsel Stil Analiz Testine göre 20'si holistik, 39'u analitik olarak etiketlenen bireylerin bağlama dayalı görsel arama performansları incelenmiştir. Toplanan verilerin istatistiki analizi için tekrar ölçümlü varyans analizi, bağımlı örneklemli t- test, bağımsız örneklemli t- testi analizleri kullanılmıştır. Yapılan analiz sonucunda bireylerin bağlama dayalı görsel arama performansları açısından bir etkileşim etkisinin olduğu bu etkinin sabit dizilerden çok rastgele dizilerde görüldüğü bulunmuştur. Analitik ve holistik eğilimli bireylerin ise bazı sonuçlar açısından birbirinden faklı görsel arama performanslarına sahip olduğu görülmüştür. Holistik bilişsel stile eğilimli bireylerin bağlamsal ipuçlarına dayalı görsel arama yaptıkları ve bağlama duyarlılıklarının görevin zorluğunun artmasıyla birlikte görsel arama performansları açısından kendilerine avantaj sağladığı bulunmuştur. Analitik bilişsel stile eğilimli bireylerin ise bağlamsal bilgiden daha az etkilendiği, hedefe göre arama yaptığı ve görevin zorluğunun artmasıyla birlikte bağlamsal ipuçlarının sağladığı avantajdan yararlanmadıkları görülmüştür. Ayrıca analitik bilişsel stile eğilimli bireylerin görsel arama stratejisi olarak seri arama yaptıkları bulunmuştur. Bu bilişsel stillere eğilimli bireylerin görsel arama performans farklılıklarını ölçmek bireyleri kendi algısal ve dikkat yönelimlerine göre doğru şekilde ayırmak, seçmek ve bilişsel stillerine yönelik eğitim materyalleri geliştirmek için önem arz etmektedir. Bu nedenle araştırma sonuçlarının bu bilişsel stillere eğilimli bireylerin görsel arama performanslarını ölçen sınırlı sayıda araştırmanın olması sebebiyle literatüre önemli katkılarının olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, the differences in the use of contextual information implicitly in finding the target among the individuals who are tended to analytic and holistic cognitive styles in terms of visual perception were studied. Furthermore, this study aims to examine the performance differences that may occur resulting from the differences in perceptual and attentional orientation among individuals prone to cognitive styles. For this purpose, 59 participants (33 female and 26 male) studying at Mersin University were participated. Participants were given a Contextual Cueing Task and Cognitive Style Analysis Test (CSA). According to CSA Test, visual search performances of 20 individuals with holistic and 39 were analytic. For the analysis of the collected data, repeated measure variance analysis, paired sample t-test, independent sample t-test analyses were used. As a result of the analysis, individuals have an interaction effect in terms of visual search performances based on context. This effect was found in random sequences rather than fixed sequences. İndividuals were found to have different visual search performances in terms of some results in accordance with the literature. It has been observed that individuals with a holistic cognitive style tendency make visual search based on contextual clues and their sensitivity of attachment increases the difficulty of the task and gives them an advantage in terms of visual search performance. It was observed that individuals with analytical cognitive tendency were less affected by contextual information, searched according to the target and did not benefit from the advantage provided by contextual clues when the difficulty of the task increased. Besides, ıt has been found that individuals who are tended to analytic cognitive styles use serial search as a visual search strategy. It is important to measure the visual search performance differences of individuals with cognitive styles, to distinguish them correctly according to their perceptual and attention orientations, and to develop educational materials for cognitive styles. Therefore, it is thought that the results of the research may have a significant contribution to the literature due to the limited number of studies that measure the visual search performance of individuals who were tendency these cognitive styles.