Seyfüddevle hatiplerinden İbn Nübâte'nin hayatı, edebi kişiliği ve cihatla ilgili hutbelerinin edebi açıdan tahlili
Life of Ibn Nubat al-Hatibi of sayf al-dawla, his literary personality and analysis of his jihad (holy war)-related sermons
Yazar: MAHMUT CULFA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN KAHYAOĞLU
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Bilimler Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Biyografi = Biography ; Cihad = Jihad ; Hitabet = Oratory ; Hutbe = Khutbah ; İbn Nübate al-Hatibi = Ibn Nubat al-Hatibi ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmada Hamdanilerin (905-1004) Bizansla yaptığı savaşlarda insanları savaşa teşvik etmede etkili bir isim olan, "Hatibu'l Hutaba" diye isimlendirilen İbn Nübâte el-Hatibi'nin (ö. 927) hayatı, edebi kişiliği ve cihada çağrı için yaptığı hutbelerin edebi yönü ele alınmıştır. Nitekim şimdiye kadar ülkemizde ibn Nübâte el-Hatibi hakkında herhangi bir akademik çalışma yapılmamıştır. Bu durum beni böyle değerli ve akademik açıdan dikkate alınması gereken alimin hayatını, yaşadığı dönemi ve hutbelerini incelemeye, araştırmaya ve tahlil etmeye sevk etmiştir. Özellikle hatibin hutbelerinde, cihada çağrı için yaptığı hutbelerin önemi ve payı ağırlık kazanmaktadır.
Araştırmada İbn Nübâte el-Hatibi'nin hayatı ve edebi kişiliği incelenirken toplumsal olayların belirlenmesinde sosyolojik yöntem kullanılmıştır. Bu çalışmam giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, hatip İbn Nübâte'nin yaşadığı çevre ve yaşadığı dönem anlatılmıştır. Kısmen de bu dönemin siyasi ve kültürel yönlerine değinilmiştir. Ayrıca İbn Nübâte el-Hatibi'nin Hamdani devletinin güçlü liderlerinden olan Seyfüddevle ile yakın ilişkisine dikkat çekilmiştir. Hitabet kavramının tarihsel süreci incelenip, hitabet ve hutbenin İslâm tarihindeki gelişimi ve önemi etraflıca ela alınmıştır.
İkinci bölümde ise cihat kavramının ayet ve hadislerdeki karşılığı araştırılmış olup, cihadın tanımı ve İbn Nübâte el-Hatibi'nin cihada çağrı için  yaptığı hutbelerinin edebi tahlili yapılmıştır. Hutbelerin daha kolay anlaşılmasını sağlamak adına öncelikle orijinal Arapça metin verilmiştir. Daha sonra her hutbenin altına Türkçe'ye tercümesi yapılarak hutbenin edebi ve sanatsal açıdan tahlili yapılmıştır. Hutbenin çevirisi yapılırken motamot bir çeviri değil de daha çok genel anlam gözetilerek serbest bir çeviri yapılmıştır. Hatibin cihat ile ilgili hutbeleri, İslâm'da gaza ve cihat anlayışının yansıması sonucu ortaya çıkmıştır. Çalışmadan elde edilen çıkarımlar çalışmanın sonuç kısmında yer verilmiş olup, çalışma nihayete erdirilmiştir.

Anahtar kelimeler: Hitabet, Hutbe, Cihat, İbn Nübâte el-Hatibi.

Abstract:
Life of Ibn Nubat al-Hatibi (d. 927), also known as "Hatibu'l Hutaba" (The Best Preacher of the Preachers) who was an effective name in encouraging people to fight in the wars of the Hamdanis (905-1004) with Byzantium literary personality as well as his literary personality and the literary aspect of the sermons made by him for calling people to Jihad (Holy War). As a matter of fact, no academic studies have been made regarding Ibn Nubat al-Hatibi in our country until present. Particularly, the sermons he made for calling people to Jihad (Holy War) has great importance and a high ratio in the sermons he has made.
Sociological method was utilized for determination of social events in the study, while examining the life and literary personality of Ibn Nubat al-Hatibi. The environment and period in which orator Ibn Nubâte lived is narrated in the first chapter. Political and cultural aspects of this period are also mentioned in part. Furthermore, Ibn Nubat al-Hatibi's close relation with Amir Sayf al-Dawla Ibn Hamdan, one of the strong leaders of the Hamdani state, is drawn attention. Moreover, historical process of an oratory concept has been examined and the development and importance of oratory and sermons in Islamic history have been discussed in details.
Meaning of jihad in Holly Kuran's verses and hadiths are researched and the definition of the jihad and the literary analysis of the sermons given by Ibn Nubat al-Hatibi for calling people to Jihad (Holy War) are made in the second part. An original Arabic text was provided first in order to make the sermons easier to understand. Subsequently, the sermon was analyzed literally and artistically by translating them into Turkish and writing them under each sermon. A literatim translation was not made while translating the sermons but rather the general meaning was taken into consideration by making a free-style translation. The sermons of the orator regarding Jihad (Holy War) were produced as a result the reflection of the gaza (war) and jihad understanding in Islam. In the conclusion part of the study, the inferences obtained from the study are provided and the study is finally concluded.
 
Keywords: Oratory, Sermon, Jihad, Ibn Nubat al-Hatibi.