Aminofosfin temelli dinükleer Ru(II)  komplekslerin sentezi ve transfer hidrojenasyon reaksiyonlarındaki katalitik etkinliğinin incelenmesi
Synthesis of aminophosphine-based dinuclear Ru(II) complexes and investigation of the catalytic efficiency in transfer hydrogenation reactions
Yazar: ZUHAL TANRIVERDİ GERGİN
Danışman: PROF. DR. FEYYAZ DURAP
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Anorganik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Aminofosfinler = Aminophosphines

Özet:
Son yıllarda, aminofosfinler, fosfinler, fosfitler ve fosfinitler gibi fosfor ihtiva eden ligandlar ve bu ligandlara ait geçiş metal kompleksleri yoğun bir biçimde incelenmektedir. Bu yapılar, basit P-N, P-C ve P-O bağ oluşumu yoluyla farklı yapılarda değişikliklere izin veren ligandlar olarak öne çıkmaktadır. Fosfin klorür ve aminlerin reaksiyonu, RNHPR2 veya RN(PR2)2 şeklindeki ligandları genellikle büyük bir verimle üretilmektedir. Aminofosfin sentezi için reaksiyon koşulları, klorofosfin ve organik girdilerin yapısına endekslidir. Elektronik sebeplerden kaynaklı Ph2PCl, kloroalkilfosfinlere kıyasla nükleofile karşı daha reaktiftir. Bu çalışmada, N,N'-(difenilfosfino)etilendiamin ligandı, ticari olarak satın alınan etilendiaminin Ph2PCl ile inert atmosferdeki reaksiyonundan sentezlenmiştir. Bu yeni aminofosfin ligandın Ru (II) metali kompleksleri, sırasıyla [Ru(η6-p-simen)Cl2]2 ve [Ru(η6-benzen)Cl2]2 bileşikleri ile reaksiyonlarıyla kompleksleri sentezlenmiştir. Sentezlenen yeni Ru(II) komplekslerinin yapıları, NMR, IR, kütle spektroskopisi yöntemleri ve element analizi ile aydınlatılmıştır. Yeni Ru(II) komplekslerinin katalitik özellikleri ketonların transfer hidrojenasyon reaksiyonlarında test edilmiştir ve kantitatif dönüşüm elde edilmiştir. Elde edilen  bulgular, aminofosfin ligandları içeren Ru (II) komplekslerinin ketonların transfer hidrojenasyonunda oldukça etkin katalizörler olduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract:
The chemistry of phosporus containing ligands such as aminophosphines, phosphines, phospites, has been intensively investigated in over the past years. These substances are notable as potential ligands, enabling different structural alterations by forming straightforward P-N, P-C, and P-O bonds. The use of aminophosphine ligands in coordination chemistry is also increasing due to their high transition . In high yields, the reaction of phosphine chloride and amine often produces target ligands such as RNHPR2 or RN(PR2)2. The nature of chlorophospine and organic input determines the reaction conditions for aminophospine synthesis. PH2PCI is more reactive to nucleophiles than chloroalkyphosphine due to electronic reasons.This research involved the synthesis of N,N'-(diphenylphosphino)ethylenediamine am ligand by reacting ethylenediamine with Ph2PCl, which is readily available commercially. The ligand's coordination behavior and catalytic characteristics were analyzed through reactions involving [Ru(η6-p-cymene)Cl2]2 and [Ru(η6-benzene)Cl2]2 complexes. The new Ru(II) complexes were characterized through the use of different transition metals to create complex compounds with varying coordination numbers, as well as through spectroscopic techniques like NMR, IR, and elemental analysis. In the last stage,  Ru(II) complexes were assessed as catalysts in transfer hydrogenation reactions of ketones.