COVİD-19 pandemi servisinde yatan hastaların endotelyal aktivasyon ve stress indeksi (EASİX) ile prognozunun değerlendirilmesi
Evaluation of prognosis of patients hospitalized in COVİD-19 pandemic service with endothelial activation and stress index (EESİX)
Yazar: MERVE UÇAR
Danışman: PROF. DR. CEYLA KONCA DEĞERTEKİN
Ufuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş: COVID-19'un ciddi seyrinin ve komplikasyonlarının temel patofizyolojik faktörü endotel disfonksiyonu gibi görünmektedir. Bu nedenlerden dolayı endotel disfonksiyonu ve laboratuvar belirteçleri arasındaki ilişkiyi gösteren EASİX indeksinin (Endotel Aktivasyon ve Stres İndeksi) kullanması gündeme gelmiştir. Bu çalışmanın amacı Covid PCR pozitif hastaların başvuru anındaki EASİX indeksinin hastalığının seyrini önceden öngörüp öngöremeyeceğini tespit etmektir. EASİX indeksi kreatin, LDH ve platelet sayısı ile hesaplanan bir parametredir.
Yöntem: Bu çalışma Ufuk Üniversitesi Doktor Rıdvan Ege Hastanesi Pandemi Servisinde 11 Mart 2020-1 Kasım 2022 tarihleri arasında yatan ve Sars-CoV-2 PCR pozitif hastalarda retrospektif olarak yapılmış ve 300 hastanın verileri incelenmiştir. Hastalarda endikasyon dahilinde istenen parametrelerle EASİX indeksi ile prognozunun (yoğunbakım veya servis yatışı, eve sağlıklı taburculuk, eve kısa süreli oksijen tedavisi ile taburculuk ve exitus) karşılaştırılması yapılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 66.5±15.9'dur. Hastaların %55,3'ü erkektir. Hastaların %98.7'sinin servise yatışı, %25.3'ünün ise yoğun bakım yatışı olmuştur ve %21'i exitus olmuştur. Hastaların %34'ünün EASİX skoru 1'in altında, %41'i 1-1.99 arasında ve %25'i 2 ve üstündedir. EASİX ≥2 olan grupta hastalarda ex oranı EASİX <1 ve EASİX 1-1.99 olan gruptan anlamlı olarak daha yüksektir, EASİX <1, EASİX 1-1.99 ve EASİX ≥2 olan gruplarda ex oranları sırarısıyla %3.9, %15.4, %53.3'tür. EX olan grupta EASİX değeri taburcu olan gruptan anlamlı olarak daha yüksektir. EASİX ≥2 olan grupta yoğun bakım yatış oranı EASİX <1 ve EASİX 1-1.99 olan gruptan anlamlı olarak daha yüksektir. EASİX 1-1.99 olan grupta yoğun bakım yatış oranı EASİX <1 olan gruptan anlamlı olarak daha yüksektir. EASİX ≥2 olan grupta yoğun bakıma yatış oranı %56 iken EASİX 1-1.99 olan grupta %22 EASİX <1 olan grupta %6.9'dur.  Ex olan grupta Nötrofil Lenfosit oranı (NLR), Corads değeri taburcu olan gruptan anlamlı olarak daha yüksektir. Ex olan grupta lenfosit, geliş satürasyon değeri taburcu olan gruptan anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur. 
Sonuç: COVID-19 hastalığında EASİX skoru ile hastalık şiddeti ve ölüm arasında ilişki olduğu bulunmuştur, skorun artmasının ciddi hastalık ve ölüm oranlarının artması ile ilişkilidir.

Abstract:
Introduction: Endothelial dysfunction appears to be the main pathophysiologic factor of the severe prognosis and complications of COVID-19. For these reasons, the usage of the EASIX index (Endothelial Activation and Stress Index), which indicates the relationship between endothelial dysfunction and laboratory markers, has been brought to the spotlight. This study aimed to determine whether the EASIX index at baseline can predict the course of the disease in Covid PCR positive patients. EASIX index is a parameter calculated from creatine, LDH and platelet count.
Method: This study was made retrospectively hospitalized in the Pandemic Service of Ufuk University Dr. Rıdvan Ege Hospital between March 11, 2020 and November 1, 2022 in Sars-CoV-2 PCR positive patients and  300 patients were analyzed. A comparison was made between the EASIX index and the prognosis (intensive care unit or clinic hospitalization, healthy discharge home, discharge home with short-term oxygen therapy, and exitus) with the parameters requested within the indication.
Results: The mean age of the patients included in the study was 66.5±15.9 years. 55.3% of the patients were male. 98.7% of the patients were hospitalized in the clinic, 25.3% were hospitalized in the intensive care unit, and 21% were died. %34 of all patients' EASIX score was below 1, 41% of patients' EASIX score was between 1-1.99, 25% of patients' EASIX score was 2 and above. In the group with EASIX ≥2, the fatality rate was significantly higher than in the group with EASIX <1 and EASIX 1-1.99. In the EASIX <1, EASIX 1-1.99 and EASIX ≥2 groups, the mortality rates were 3.9%, 15.4% and 53.3%, respectively. The EASIX score was significantly higher in the Exitus group than in the discharged group. The rate of intensive care hospitalization was significantly higher in the group with EASIX ≥2 than in the group with EASIX <1 and EASIX 1-1.99. The intensive care hospitalization rate in the group with EASIX 1-1.99 is significantly higher than the group with EASIX <1. The rate of intensive care unit admission was 56% in the group with EASIX ≥2, it was 22% in the group with EASIX 1-1.99 and 6.9% in the group with EASIX <1. Neutrophil to lymphocyte ratio (NLR) and Corads score were significantly higher in the exitus group than in the discharged group. Lymphocyte count and admission saturation level was found to be significantly lower in the exitus group than in the discharged group.
Conclusion: The EASIX score was found to be associated with disease severity and mortality in COVID-19 disease, and an increase in the score was associated with increased rates of severe disease and mortality.
Key words: COVID-19, EASIX score, mortality, ICU