Ebû Saîd Muhammed-i Hâdimî'nin Nakşibendî Risâlesi ve şerhleri tahkik ve tahlili
Abu Saîd Muhammad Hâdimî's Risala of Naqshibandiyyah, its interpretations, verification and introduction
Yazar: MUSTAFA KOCABEY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NECDET YILMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Ebu Said Muhammed Hadimi = Ebu Said Muhammed Hadimi ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nakşibendiyye tarikatı = Nakşibendiyye religious order ; Risale = Pamphlet ; İslamiyet = Islam ; Şerh = Commentary

Özet:
Tasavvufun müesseseleşmiş hâli olan tarikatler hicrî VI. asırdan itibâren İslâm coğrafyasında etkin faaliyet göstermişlerdir. Bu tarîkatler içerisinde yetiştirdiği şahsiyetler ve İslâm toplumlarına tesirleri itibariyle Nakşibendî yolu önemli bir yere sahiptir. Bu tarîkatin meşâyihine, âdâb ve erkânına dair pek çok eser telif edilmiştir. XVIII. asır Osmanlı ulemâsından Şeyh Ebû Saîd Muhammed-i Hâdimî'nin Risâletü'n-Nakşibendiyye adlı küçük çalışması da bunlardandır. Bu çalışmada Şeyh Ebû Saîd Muhammed-i Hâdimî'nin Risâletü'n-Nakşibendiyye adlı risâlesi, Kösec Ahmed-i Trabzonî şerhiyle birlikte takdim ve tahkik edilmiştir. Çalışmamızın birinci bölümünde İstanbul'a huzur derslerine çağrılarak ilmî kudreti tasdik olunan müellifin hayatı ve eserleri anlatılmıştır. İkinci bölümde mezkûr eserin şârihi Kösec Ahmed-i Trabzonî'nin hayatı ve eserleri anlatılmıştır. Üçüncü bölümde ise her iki eserin tahlillerine yer verilmiştir. Dördüncü bölümde nüsha karşılaştırmaları yapılmış, âyet ve hadisler tahriç edilerek, gerekli yerlerde ek bilgiler dipnotlarda belirtilmek suretiyle her iki eserin tahkiki yapılmıştır. Böylelikle söz konusu iki eser günümüz Tasavvuf ve Nakşibendîlik araştırmaları için daha faydalanılabilir hâle getirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ebû Sâid Muhammed-i Hâdimî; Risâletü'nNakşibendîyye, Kösec Ahmed-i Trabzonî; Nakşibendîlik

Abstract:
The tariqas, which are the institutionalized form of tasawwuf, have been active in the world of Islam from the sixth century after hijrah. The tariqa of Naqshibandiyyah is especially notable with the individuals it has brought up and their influence on Islamic societies. To this day, many works were written about its shaykhs, its manners and its methods. The Risala al-Naqshibandiyyah by Shaykh Abu Saîd Muhammad Hâdimî, one of the 18th century Ottoman scholars, is one of them.

In this study, the Risala al-Naqshibandiyyah is presented, translated and verified along with the interpretation by Kösec Ahmed-i Trabzonî. The life and the works of the author, whose scholarly competence was confirmed by being summoned to lectures held in the sultan's audience, are mentioned in the first section. The second section tells about the life and the works of the interpreter of the aforementioned work, Kösec Ahmed-i Trabzonî. The introductions and translations of the Saîd works are included in the third section. Both works are verified in the fourth section, by making copy comparisons, adding citations of ayahs and hadiths and giving additional information in the footnotes where necessary. Thus both works are rendered more accesible for the purposes of research on today's Tasawwuf and Naqshibandiyyah.

Keywords: Abu Saîd Muhammad Hâdimî, Risala al-Naqshibandiyyah, Köseç Ahmed-i Trabzonî, Naqshibandiyyah