Öğretim ilkeleri açısından ortaöğretim sosyoloji ders kitabının incelenmesi
Review of secondary education sochiology course book in terms of teaching principles
Yazar: YUSUF DENİZ GÖRÜCÜ
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN ÜNSAL
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, ortaöğretim sosyoloji ders kitabını öğretim ilkeleri açısından incelemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada ortaöğretim sosyoloji ders kitabında yer alan altı ünite zihinsel hazırlık, etkinlik, anahtar bilgi, tartışıyorum, hatırlatma, okul dışı etkinlik ve ölçme değerlendirme bölümlerini kapsayacak şekilde incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma materyali sosyoloji dersi öğretim programı doğrultusunda Millî Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulunca eğitim materyali olarak kabul edilen sosyoloji ders kitabıdır. Araştırma verilerinin analizinde betimsel analiz kullanılmıştır. Verilerin analizi sürecinde öncelikle ders kitabının özgünlüğü kontrol edilmiş ve ortaöğretim sosyoloji ders kitabından elde edilen verilerin hangi temalar altında işleneceği belirlenerek bir çerçeve oluşturulmuştur. Daha sonra ders kitabı, ilgili öğretim ilkesi ve yer verilebilecek öğretim ilkesi temaları altında kitap bölümü, içerik ve gerekçe başlıklarına göre analiz edilmiştir. Ardından temalara göre veriler tablolara işlenmiş ve bulgular tanımlanmıştır. Araştırmada ortaöğretim sosyoloji ders kitabının tüm ünitelerde toplamda on altı farklı öğretim ilkesine yer verildiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu ilkeler; açıklık, bilinenden bilinmeyene, bütünden parçaya, bütünlük, değerlendirme, ekonomiklik, etkin katılım, güncellik, hayatilik, hazırbulunuşluk, hedefe uygunluk, ipucu, somuttan soyuta, sosyallik, teknoloji ve yakından uzağa ilkeleri şeklinde ortaya çıkmıştır. En çok öğretim ilkesine yer verilen ünitenin on dört farklı öğretim ilkesi ile Toplum ve Kültür ünitesi olduğu görülmüştür. Ders kitabında en çok yer verilen ilkelerin altmış dört farklı yerde etkin katılım, otuz dört farklı yerde güncellik, yirmi bir farklı yerde hazırbulunuşluk, on yedi farklı yerde açıklık ve on altı farklı yerde olmak üzere hayatilik ilkesi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this research, it is aimed to examine the secondary school sociology textbook in terms of teaching principles. For this purpose, six units in the secondary school sociology textbook were examined, including mental preparation, activity, key information, I am discussing, reminder, out-of-school activity and measurement and evaluation sections. Document review, one of the qualitative research designs, was used in the research. The study material of the research is the sociology textbook, which is accepted as educational material by the Ministry of National Education, Board of Education and Discipline, in line with the sociology course curriculum. Descriptive analysis was used to analyze the research data. During the data analysis process, first the originality of the textbook was checked and a framework was created by determining under which themes the data obtained from the secondary school sociology textbook would be processed. Then, the course book was analyzed according to the titles of book chapter, content and justification under the relevant teaching principle and teaching principle themes that could be included. Then, the data were processed into tables according to themes and the findings were described. In the research, it was concluded that the secondary school sociology textbook included a total of sixteen different teaching principles in all units. These principles; It has emerged as the principles of clarity, from the known to the unknown, from the whole to the part, integrity, evaluation, economy, active participation, timeliness, vitality, readiness , suitability for the target, clue, from the concrete to the abstract, sociability, technology and from near to far. It was observed that the unit with the most teaching principles was the Society and Culture unit with fourteen different teaching principles. It has been concluded that the principles most frequently included in the textbook are the principle of active participation in sixty-four different places, timeliness in thirty-four different places, readiness in twenty-one different places , openness in seventeen different places and vitality in sixteen different places.