Mahalle parklarının planlanmasında yasal, kurumsal ve uygulamaya yönelik çerçeve: Bursa, Nilüfer ilçesi için öneriler
Legal, institutional and practical framework for planning neighborhood parks: Recommendations for Bursa, Nilufer district
Yazar: GÖZDE AYDINOĞLU
Danışman: PROF. DR. SİBEL POLAT
Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yeşil alanlar kenti fiziksel, sosyo-kültürel, ekonomik, estetik, ekolojik yönlerden 
şekillendirirken kentlinin yaşam kalitesini de doğrudan etkilemektedir. Bu kapsamda
insanlara yaşadıkları çevrede nefes alma, sahip olduğu çeşitli fonksiyonlarla rekreasyonel 
faaliyetlerini gerçekleştirme fırsatı sunan, yürüme mesafesi içinde yer alan öncelikli 
alanlardan biri mahalle parklarıdır. Mahalle parklarının bu işlevlerini 
gerçekleştirebilmeleri için, adil bir dağılımla planlanması ve fiziksel açıdan asgari 
standartları sağlaması gerekmektedir. Bununla birlikte; sanayileşme, göç, nüfus artışı, 
hızlı kentleşme gibi problemlerle ortaya çıkan planlama, yönetim ve uygulamaya yönelik 
eksiklikler, mahalle parklarının niceliksel ve niteliksel açıdan yetersiz kalmasına neden 
olmaktadır. Bu çerçevede çalışmanın amacı; planlama açısından mahalle parkı 
standartlarının ve tasarım kriterlerinin tanımlanması, Bursa'nın planlı gelişen bir ilçesi 
olan Nilüfer örneği üzerinden mahalle parklarının planlanmasını etkileyen yasal, 
kurumsal ve uygulamaya yönelik çerçevenin ve problemlerin tanımlanması, mahalle 
parklarının geliştirilmesine-arttırılmasına yönelik öneriler geliştirilmesidir. Çalışmada 
öncelikle literatür araştırması yapılmış, Nilüfer ilçesinden seçilen mahalle parkları 
üzerinde alan çalışması gerçekleştirilmiştir. Seçilen parkların mevcut kullanım biçimleri 
ile plan kararları, uydu görüntüleri, nazım imar planları ve uygulama imar planları 
üzerinden karşılaştırılmış, yerinde fiziksel tespit ile mahalle parkı tanımına ne kadar 
uydukları ölçülmüştür. Ayrıca Bursa Büyükşehir Belediyesi, Nilüfer Belediyesi, Mahalle 
Muhtarları, TMMOB Bursa Şubesinden uzmanlar ile sözlü görüşmeler yapılmış, mahalle 
parklarının planlanmasında yasal, kurumsal ve uygulamaya dair sorunlar belirlenmiştir. 
Sonuç olarak, çalışma alanlarındaki mahalle parklarının niceliksel ve niteliksel açıdan 
yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Mevzuatta mahalle parkı tanımına, kriterlerine, 
standartlarına yönelik eksikliklerin, mahalle parkı planlamasında yetkili birimler 
arasındaki koordinasyonsuzluğun, parkların uygulanmasında kurumsal kontrol 
mekanizmasının yetersizliğinin temel sorunlar olduğu görülmüştür. Bu doğrultuda
mahalle parklarının planlanmasında yasal, kurumsal ve uygulama çerçevesinin 
geliştirilmesine yönelik öneriler sunulmuştur

Abstract:
While green areas shape the city in terms of physical, socio-cultural, economic, aesthetic 
and ecological aspects, they also directly affect the quality of life of the citizens. In this 
context, neighborhood parks are one of the priority areas within walking distance that 
offer people the opportunity to breathe in the environment they live in and to perform 
recreational activities with various functions. In order for neighborhood parks to perform 
these functions, they must be planned with a fair distribution and provide minimum 
physical standards. However, deficiencies in planning, management and implementation, 
which arise with problems such as industrialization, migration, population growth, rapid 
urbanization, cause neighborhood parks to be insufficient in terms of quantity and quality. 
In this context, the aim of the study is to define neighborhood park standards and design 
criteria in terms of planning, to explain the legal, institutional and practical framework 
and problems affecting the planning of neighborhood parks through the example of 
Nilüfer Municipality of Bursa, and to develop suggestions to create more quality 
neighborhood parks. In the study, first of all, literature research was conducted, and a case 
study was carried out on the neighborhood parks selected from the Nilüfer district. The 
current usage patterns of the selected parks were compared with the plan decisions, 
satellite images, master development plans and implementation development plans, and 
their compliance with neighborhood park standards and qualities was measured with onsite physical analysis. In addition, deep interviews were held with experts from Bursa 
Metropolitan Municipality, Nilüfer Municipality, Neighborhood Headmen and The 
Union of Turkish Engineers and Architects of Bursa, and legal, institutional and practical 
problems were determined in the planning of neighborhood parks. As a result, it has been 
determined that the neighborhood parks in the case study areas are insufficient in terms 
of quantity and quality. It has been seen that the main problems are the deficiencies in the 
definition, criteria and standards of the neighborhood park in the legislation, the lack of 
coordination between the authorities in the planning of the neighborhood park, and the 
inadequacy of the institutional control mechanism in the implementation of the parks. In 
this context, suggestions were made to develop the legal, institutional and implementation 
framework for planning neighborhood parks.