COVID-19 pandemisi infodemi sürecinde aşı tereddütünün dijital ortamda sağlık bilgisi edinme ve teyit davranışlarıyla ilişkisi
The relationship of vaccine hesitancy with health information and confirmation behaviors in the digital environment during the COVID-19 pandemic infodemi
Yazar: ABDURRAHMAN YAMAÇ
Danışman: DOÇ. DR. NİHAL BOSTANCI DAŞTAN
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aşı reddi = Vaccination refusal ; Aşı tereddüdü = Vaccine hesitation ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; COVID 19 = COVID 19 ; COVID 19 aşıları = COVID 19  vaccines ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; İnfodemi = Infodemia

Özet:
Bu çalışma kesitsel ve ilişki arayıcı olarak yapıldı. Araştırmanın çalışma örneklemini
bir ilçe sağlık müdürlüğüne hizmet almak için başvuran 18 yaş üstü 385 kişi
oluşturdu. Veri toplama araçları olarak araştırmacılar tarafından hazırlanan Anket
Formu, ―Pandemilerde Aşı Tereddütü Ölçeği‖, ―Dijital Ortamda Sağlık Bilgisi
Edinme ve Teyit Ölçeği‖ kullanıldı. Çalışmada elde edilen niceliksel veriler SPSS
25.0 programında değerlendirildi. Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalaması
29,37±9,02'di. Dijital Bilgi Edinme ve Teyitte Kullandıkları Sosyal Medya
Platformları Dağılımı olarak ilk üç sırada sırasıyla; Instagram (n=257), Whatsapp
(n=225) ve Youtube (n=167) olarak belirlendi. Pandemilerde Aşı Teraddüt Ölçeğini
etkileyen faktörlere bakıldığında; yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, meslek,
ekonomik durum ve yaşanılan yer bağımsız değişkenlerinden hiçbirinin ölçek puan
ortalamalarını istatistiksel olarak anlamlı fark oluşturacak düzeyde etkilemediği
(p>0,05) görüldü. Bunun yanısıra COVID-19 nedeniyle kayıp yaşayanların
Pandemilerde Aşı Tereddütü Ölçeği Risk Alt Boyutu, COVID-19 hakkında bilgi
düzeyi ortalama ve üzeri olanların fazla olanlara göre toplam puan, COVID-19
Hakkında sosyal medyadan bilgi edinmediğini belirtenlerin belirtmeyenlere göre
Pandemilerde Aşı Tereddütü Ölçeği Güven Eksikliği alt boyut ve toplam puan
ortancalarının istatistisel olarak anlamlı derecede fark oluşturduğu belirlendi
(p<0,05). Aşı Tereddüt Ölçeği puan toplamı ile Dijital Ortamda Sağlık Bilgisi
Edinme ve Teyit Ölçeğinin alt boyutları arasında istatistiksel olarak zayıf düzeyde
anlamlı negatif ilişkisinin olduğu belirlendi (p<0,05). Yapılan regresyon analiz
sonucuna göre Aşı Tereddüt Ölçeği Ölçeğindeki değişime bakıldığında Dijital Bilgi
Edinme ve Teyit Ölçeğindeki Bilgi Edinme alt boyutunun %2,6'sını, Teyit alt
boyutunun %1,3'ünü açıkladığı belirlendi (Düzenlenmiş
 =0,024).
Anahtar Kelimeler: Covid-19, pandemi, aşı tereddüt, sağlık okur yazarlığı

Abstract:
This study was conducted as a cross-sectional and correlation-seeking study.
The study sample of the research consisted of 385 people over the age of 18 who
applied to a district health directorate to receive service. The Survey Form prepared
by the researchers, the ―Vaccine Hesitancy Scale in Pandemics‖, and the ―Obtaining
and Verifying Health Information from Digital Media Scale‖ were used as data
collection tools. The quantitative data obtained in the study were evaluated in the
SPSS 25.0 program. The average age of the individuals participating in the study was
29.37±9.02. The top three distributions of social media platforms used in obtaining
digital information and verification are; Instagram (n=257), Whatsapp (n=225) and
Youtube (n=167). When looking at the factors affecting the Vaccine Hesitancy Scale
in Pandemics; It was observed that none of the independent variables of age, marital
status, education level, profession, economic status and place of residence affected
the scale score averages at a level that would create a statistically significant
difference (p>0.05). In addition, those who lost their lives due to COVID-19 have a
total score in the Vaccination Hesitancy Scale in Pandemics Risk Sub-Dimension,
those who have average or above knowledge about COVID-19 have a total score
compared to those with more information, those who stated that they did not obtain
information about COVID-19 from social media have a total score in comparison
with those who did not. Vaccine Hesitancy Scale in Pandemics have a Lack of
Confidence sub-dimension. It was determined that the dimension and total score
medians created a statistically significant difference (p <0.05). It was determined that
there was a statistically weakly significant negative relationship between the total
score of the Vaccine Hesitancy Scale and the sub-dimensions of the Obtaining and
Verifying Health Information from Digital Media Scale (p<0.05). According to the
results of the regression analysis, when looking at the change in the Vaccine
Hesitancy Scale, it was determined that the Obtaining Information sub-dimension in
the Obtaining and Verifying Health Information from Digital Media Scale explained
2.6% and the Confirmation sub-dimension explained 1.3% (Adjusted R^2=0.024).
Keywords: Covid-19, pandemic, vaccine hesitancy, health literacy.