Çok kriterli karar verme yöntemleri kullanılarak firmaların tesis yeri seçimi: Mersin Serbest Bölge örneği
Facility location selection using multi-criteria decision making methods: Mersin Free Zone example
Yazar: SİMGE DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. AYHAN DEMİRCİ
Toros Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Dünya ticaretinin küreselleşmesi ile üretim ve tüketim merkezlerinin konumları farklılaşmaya başlamıştır. Firmalar ticaretini geliştirmek, sürdürülebilirliğini sağlamak ve kâr oranlarını arttırmak amacıyla bu değişikliğe ayak uydurmuştur. Serbest bölgelerde üretim ve tüketim için yeni -ticaret- merkezlerinden birisi olmuştur. Geçmişi ilk çağlara kadar uzanan serbest bölgeler, günümüzde ihracat dayalı ekonomik büyümeyi hedef edinmiş olanlar ülkeler için önemli bir ticaret merkezidir.
Bu çalışmanın amacı Mersin Serbest Bölgesi'nde depo kiralamak isteyen firmaların tesis yeri seçimini çok kriterli karar verme yöntemleri kullanarak yapmaktır. Mersin Serbest Bölgesi'nde depo kiralamak isteyen firmaların tesis yeri seçiminde önem verdiği kriterler 20 tane uzman görüşü alınarak anket sonuçlarına göre belirlenmiştir. Bu kriterler CRITIC ve WASPAS yöntemleri kullanılarak 7 alternatif arasından Mersin Serbest Bölgesi'nde tesis yeri seçimi için en uygun alternatife karar verilmiştir.
Çalışmanın ilk bölümünde serbest bölge tanımı, dış ticaretteki yeri ve önemi ile Türkiye'deki serbest bölgeler hakkında bilgiler paylaşılmıştır.
Çalışmanın ikinci bölümünde ilk kurulan serbest bölgelerden birisi olan Mersin Serbest Bölgesi incelenecek olup ekonomik anlamda Türkiye'ye katkısından bahsedilmiştir.
Çalışmanın üçüncü bölümünde karar verme ve çok kriterli karar verme yöntemlerinden bahsedilmiştir. Farklı çok kriterli karar verme teknikleri hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmada kullanılan CRITIC ve WASPAS yöntemleri hakkında detaylı bilgi verilmiştir.
Çalışmanın dördüncü bölümünde analiz ve literatür değerlendirmesine yer verilmiştir. Çalışma sürecinde kullanılan kaynaklardan örnekler verilmiştir. Aynı zamanda CRITIC ve WASPAS yöntemleri kullanılarak bir sonuca varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Serbest Bölge, Mersin Serbest Bölgesi, Çok Kriterli Karar Verme, CRITIC, WASPAS

Abstract:
With the globalization of world trade, the locations of production and consumption centers have begun to differ. Firms have kept up with this change in order to improve their trade, ensure its sustainability and increase their profit rates. It has become one of the new trade centers for production and consumption in free zones. Free zones, whose history goes back to the first ages, are an important trade center for countries that aim at export-based economic growth today.
The aim of this study is to choose the facility location of the companies that want to rent warehouses in Mersin Free Zone by using multi-criteria decision making methods. The criteria that the companies that want to rent warehouses in Mersin Free Zone give importance in the selection of the facility location were determined according to the results of the survey by taking the opinions of 20 experts. Using these criteria CRITIC and WASPAS methods, the most suitable alternative was decided among 7 alternatives for plant location selection in Mersin Free Zone.In the first part of the study, the definition of free zone, its place and importance in foreign trade and information about free zones in Turkey was shared.
In the second part of the study, Mersin Free Zone, one of the first established free zones, will be examined and its economic contribution to Turkey is mentioned.
In the third part of the study, decision making and multi-criteria decision making methods are mentioned. Information about different multi-criteria decision making techniques is given. Detailed information is given about the CRITIC and WASPAS methods used in the study.
In the fourth part of the study, analysis and literature review are included. Examples are given from the sources used in the study process. At the same time, a conclusion was reached using the CRITIC and WASPAS methods.

Keywords: Free Zone, Mesin Free Zone, Multi-Criteria Decision Making Methods, CRITIC, WASPAS