Yatarak tedavi gören COVID-19 hastalarında hemoglobin düzeyinin hastalığın prognozu ile ilişkisi
The relationship of hemoglobin level with the prognosis of the disease in COVID-19 patients receiving inpatient treatment
Yazar: MERVE ÖNDER
Danışman: PROF. DR. BERRİN TELATAR ; PROF. DR. ALİ ÖZDEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anemi = Anemia ; COVID 19 = COVID 19 ; Hemoglobinler = Hemoglobins ; Kan sayımı = Blood cell count ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Prognoz = Prognosis ; Yatan hastalar = Inpatients

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada bir eğitim ve araştırma hastanesinde yatarak tedavi 
gören COVID-19 hastalarında hemoglobin düzeyinin hastalığın prognozu ile 
ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışma kesitsel, restrospektif olarak planlanmıştır. 
Mart 2020-Temmuz 2021 tarihleri arasında bir eğitim ve araştırma hastanesinde 
yatarak tedavi gören 263 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Veriler hastane bilgi 
yönetim sistemi üzerinden toplanmıştır. Veri toplama formu ile hastaların tanımlayıcı 
özellikleri (yaş, cinsiyet), kronik hastalıkları, hastaneye başvuru anında bakılan 
hemoglobin ve diğer laboratuvar değerleri, yatış yeri (servis, servis+YBÜ, YBÜ), 
hastaneden çıkış şekli (taburcu, dış yoğun bakıma sevk, ex) kaydedilmiştir. Hastalar 
anemisi olan ve olmayan olarak iki gruba ayrılmış, anemisi olanlar ise hafif ve 
orta/şiddetli anemi olarak gruplandırılarak değerlendirme yapılmıştır. Çalışmada veri 
analizi için SPSS 25.0 paket (Statistical PackagefortheSocialSciences, IBM Corp,
Armonk, NY, ABD) programı kullanılmıştır.
BULGULAR: Çalışmaya 115'i (%43,7) kadın 148'i (%56,3) erkek toplamda 
263 COVID-19 tanısı almış hasta dahil edildi. YBÜ ihtiyacı olan ya da ex olan hastalar 
ciddi sonuç olarak değerlendirildi. Ciddi sonucu olan 30 (%11,4), ex olan 23 (%8,7)
hasta mevcuttu. Hastalar hemoglobin değerlerine göre anemisi olan ve olmayanlar, 
anemisi olanlar ise hafif anemi ve orta/şiddetli anemi olarak gruplandırıldı. Anemisi 
olan 84 hasta mevcuttu (%31,9). Bunlardan 36'sının (%42,9) hafif, 48'inin (%57,1) 
orta/şiddetli anemisi bulunuyordu. Hemoglobin değeri tek başına değerlendirildiğinde 
ciddi sonucu olan hastalarda hemoglobin düzeyi belirgin olarak daha düşüktü 
(p=0,001). Ciddi sonucu olan hastalarda anemi görülme oranı istatistiksel olarak daha 
yüksekti (p=0,024). Anemi şiddeti ile ciddi sonuç durumu açısından ise istatistiksel 
olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,063). Hemoglobin değeri tek başına mortalite 
açısından değerlendirildiğinde mortalite ile sonuçlanan hastalarda anlamlı derecede 
düşük saptandı (p=0,016). Mortalite ile sonuçlanan hastalarda, anemi görülme durumu 
açısından anlamlı fark görülmedi (p=0,214). Aneminin şiddeti ile mortalite arasında 
ise istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmadı (p=0,182). Ciddi sonuca etki eden 
faktörlerin çok değişkenli lojistik regresyon modellemesi yapıldığında 65 yaş üzeri 
olmanın 5,731 kat ve böbrek yetmezliğinin 4,853 kat ciddi sonuç riskini artırdığı 
görüldü. Mortaliteye etki eden faktörlerin çok değişkenli lojistik regresyon analizi
yapıldığında ise benzer şekilde 65 yaş üzeri olmanın 8,013 kat ve böbrek yetmezliğinin 
5,950 kat mortalite riskini artırdığı görüldü.
SONUÇ: Yatarak tedavi gören COVID-19 hastalarında hemoglobin düzeyi, 
hem ciddi sonuçlanan hem de mortal seyreden grupta anlamlı derecede düşük 
saptanmıştır. Ciddi sonucu olan grupta anemi görülme oranı anlamlı derecede 
yüksekken mortalite ile sonuçlanan grupta anlamlılık görülmemiştir. Anemi şiddeti ile 
ciddi sonuç ve mortalite arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir fark 
saptanmamıştır.
ANAHTAR KELİMELER: Anemi, Covid-19 virüs, Hemoglobin, Prognoz, 
Tam kan sayımı

Abstract:
OBJECTIVE: In this study, it was aimed to evaluate the relationship between 
hemoglobin level and the prognosis of the disease in COVID-19 patients receiving 
inpatient treatment in a training and research hospital.
MATERIALS AND METHODS: The study was planned as cross-sectional 
and retrospective. 263 patients who were hospitalized in a training and research 
hospital between March 2020 and July 2021 were included in the study. Data were 
collected through the hospital information management system. With the data 
collection form, the descriptive characteristics of the patients (age, gender), chronic 
diseases, hemoglobin and other laboratory values checked at the time of admission to 
the hospital, hospitalization location (service, service + ICU, ICU), method of 
discharge from the hospital (discharge, referral to the external intensive care unit, ex ) 
was recorded. The patients were divided into two groups as with and without anemia, 
and those with anemia were grouped as mild and moderate/severe anemia. SPSS 25.0 
package (Statistical Package for the Social Sciences, IBM Corp, Armonk, NY, USA) 
program was used for data analysis in the study.
RESULTS: A total of 263 patients diagnosed with COVID-19, 115 (43.7%) 
female and 148 (56.3%) male, were included in the study. Patients who needed ICU 
or died were evaluated as serious outcome. There were 30 (11.4%) patients with 
serious outcome and 23 (8.7) patients with ex. The patients were grouped according to 
their hemoglobin values as those with or without anemia, and those with anemia as 
mild anemia and moderate/severe anemia. There were 84 patients with anemia 
(31.9%). Of these, 36 (42.9%) had mild anemia and 48 (57.1%) had moderate/severe 
anemia. When the hemoglobin value was evaluated alone, the hemoglobin level was 
significantly lower in patients with severe results (p=0.001). The incidence of anemia
was statistically higher in patients with severe outcome (p=0.024). No statistically 
significant difference was found in terms of anemia severity and severe outcome 
(p=0.063). When the hemoglobin value was evaluated in terms of mortality alone, it 
was found to be significantly lower in patients who resulted in mortality (p=0.016).
There was no significant difference in the incidence of anemia in patients who resulted 
in mortality (p=0.214). There was no statistically significant correlation between the 
severity of anemia and mortality (p=0.182). When the multivariate logistic regression 
modeling of the factors affecting the serious outcome was performed, it was seen that 
being over 65 years of age increased the risk of serious outcome by 5,731 times and
kidney failure by 4,853 times. When the multivariate logistic regression analysis of the 
factors affecting mortality was performed, it was seen that being over 65 years old 
increased the risk of mortality 8,013 times and kidney failure increased the risk of 
mortality 5,950 times.
CONCLUSION: Hemoglobin levels in inpatient COVID-19 patients were 
found to be significantly lower in both the severe and mortal group. While the 
incidence of anemia was significantly higher in the group with severe outcome, it was 
not significant in the group with mortality. There was no statistically significant 
difference between the severity of anemia and serious outcome and mortality.
KEYWORDS: Anemia, Covid-19 virus, Hemoglobin, Prognosis, Complete
blood count