Colchicum variegatum L. üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognostical investigations on colchicum variegatum L.
Yazar: BÜŞRA KULAKSIZ PİŞKİN
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞLAYAN GÜRER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Alkaloidler = Alkaloids ; Colchicum = Colchicum ; Colchicum variegatum L = Colchicum variegatum L ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Kolşisin = Colchicine ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Sitotoksisite = Cytotoxicity ; Tropolon = Tropolone

Özet:
Colchicum türleri içerdikleri tropolon alkaloitlerinden dolayı çalışma konusu olmaya devam etmektedir. Colchicum alkaloiti olan kolşisin günümüzde halen Colchicum autumnale L. türünden izole edilmektedir. Ülkemizde 50'den fazla Colchicum türü olmasına rağmen C. autumnale L. yetişmediğinden diğer türlerin kolşisin açısından kaynak olup olamayacağı araştırılmıştır. Bu nedenle tez konusu olarak daha önce üzerinde çalışma yapılmayan bir tür olan Colchicum variegatum L. seçilmiştir. Çalışmada C. variegatum L. türünün toprak üstü ve toprak altı kısımlarından elde edilen nötral-fenolik ekstrelerinden alkaloit izolasyonu, total alkaloit miktarı, kolşisin miktarı ve sitotoksik aktivitesi değerlendirilmiştir. Alkaloitlerin izolasyonunda sütun kromatografisi ve preparatif İTK yöntemleri kullanılmıştır. İzole edilen saf maddelerin yapıları İTK, UV, NMR ve MS yöntemleriyle aydınlatılmıştır. Yapıları aydınlatılan alkaloitler, toprak üstü nötral-fenolik ekstreden kolşisin, kolşifolin; toprak altı nötral-fenolik ekstreden kolşisin, 2-demetilkolşisin, kolşifolin olarak tespit edilmiştir. LC-HRMS analiz yöntemiyle C. variegatum L. türünde bilinen 8 fenolik asit ve 14 flavonoit bileşiğinin varlığı tespit edilmiştir. Sitotoksik aktivite sonuçlarına göre BKP-TA64 ve BKP-TA2/BKP-H2 alkaloitleri PC3 ve HEK293 hücre hattında kolşisine göre daha düşük; MCF7 hücre hattında kolşisine göre yüksek aktivite göstermiştir. Toprak altı A ekstresinde ise tüm hücre hatlarında en düşük aktivite saptanmıştır. Total alkaloit miktarı toprak üstü metanol ekstresinde % 3,224; toprak altı metanol ekstresinde % 4,916 olarak belirlenmiştir. YBSK yöntemi ile yapılan kolşisin miktar tayini sonucunda ise toprak üstü metanol ekstresindeki kolşisin miktarı kantitatif olarak (a/a) % 0,02; toprak altı metanol ekstresindeki kolşisin miktarı ise % 0,83 olarak tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Colchicum variegatum L., Kolşisin, Tropolon alkaloitleri, Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografisi, Sitotoksik aktivite.

Abstract:
Colchicum species, continue to be the subject of study due to the tropolone alkaloids they contain. Colchicine which is Colchicum alkaloid is still isolated from the species Colchicum autumnale L. does not grow. For this reason, the species Colchicum variegatum L. has not been studied yet was chosen as the subject of the thesis. In the study, alkaloid isolation from neutral-phenolic extracts obtained from herba and tubers of C. variegatum L., total alkaloid amont, colchicine amount and cytotoxic activity were evaluated. The alkaloids whose structures were elucidated, colchicine and colchifoline, from the neutral-phenolic extract of herba; colchicine, 2-demethylcolchicine, colchifoline were determined from the neutral-phenolic extract of the tuber. The presence of 8 phenolic acids and 14 flavonoid compounds previously known were determined in the C. variegatum L. LC-HRMS. BKP-TA64 and BKP-TA2/BKP-H2 alkaloids showed lower cytotoxic activity in PC3 and HEK293 cell lines than colchicine, and showed higher activity in MCF7 cell line than colchicine. The lowest cytotoxic activity was detected in the A extract of the tuber in all cell lines. Total alkaloid amount has determined as 3.224 % in the methanol extract of herba and 4.916 % in the methanol extract of tuber. As a result of the colchicine amount determination made by HPLC, the amount of colchicine in the methanol extract of the herba was quantitatively (w/w) 0.02 %, and the amount of colchicine in the methanol extract of tuber was determined as 0.83 %.

Key Words: Colchicum variegatum L., Colchicine, Tropolone Alkaloids, High Performance Liquid Chromatography, Cytotoxic Activity