İl özel idarelerinin yeniden yapılandırılması: Uygulama aşaması üzerine bir çözümleme
Restructuring of special provincial administration: a analysis on the application stage
Yazar: NAZIM KARTAL
Danışman: DOÇ. DR. TAYFUN ÇINAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Kamu yönetimi = Public administration ; Türkiye = Turkey ; Yapılandırma = Configuration ; Yeniden yapılanma = Restructuring ; Yenilik = Innovation ; İdari reform = Administrative reform ; İl özel idareleri = Provincial special administrations

Özet:
Bu doktora tez çalışmasının asıl amacı 5302 sayılı İl Özel idaresi Kanunu ve bu kanun ile oluşan yeni il özel idaresi sistemini ele almaktır.5302 sayılı Kanun'un ve oluşturduğu yeni sistemin, Tanzimat'la başlayan tarihsel süreç ve 5302 sayılı Kanun öncesinde yaşanan tartışmalardan bağımsız olarak ele alınması konunun eksik kalmasına ve iyi anlaşılmamasına neden olabilirdi. Bu nedenle konu, belli kırılma noktalarına dikkati çekerek il özel idaresinin geçirdiği tarihsel reform süreci ve bu süreçte il özel idaresi çevresinde yaşanan tartışmalar üzerine bina edilmeye çalışılmıştır.Türkiye'de il özel idaresinin tarihsel geçmişine bakıldığında bazı dönüm noktaları dikkati çeker. Bunlardan ilki Tanzimat sonrası taşra yönetiminde yapılan reformlara bağlı olarak ?yerel meclis?lerin oluşturulmasıdır. Bu gelişim Türkiye'de yerel yönetim kurumunun ve il özel idaresinin ortaya çıkışını simgelemesi açısından önemlidir. İkinci dönüm noktası 1864 Vilayet Nizamnamesi ile vilayet yönetiminde tek meclisli yapıdan iki meclisli yapıya geçilmesidir. Üçüncü önemli dönüm noktası ise 1876 Anayasası'na binaen 1913 yılında kabul edilen Vilayet Kanunu ile iki meclisli il sisteminden, iki meclisli ve iki ayrı idari yapılı il sistemine geçilmesidir.Cumhuriyet döneminde ise il özel idaresi reform sürecinde bir duraksama başlanmış ve gittikçe işlevsiz kurumlar halini almışlardır. Buna bağlı olarak da bu kurumlar eleştirilmeye ve yeniden yapılanma önerileri getirilmeye başlanmıştır. Bu çerçevede çalışmanın bir başka inceleme konusunu da il özel idarelerinin işlevsizleştirilmesi nedeniyle ortaya atılan ve köy, ilçe, il ve bölge esaslı yeniden yapılanma önerileri oluşturmaktadır. Ancak bu önerilerin hiç birisi uygulama şansı bulamamış ve il özel idaresi sorunları çözüme kavuşturulamamıştır.Gelinen noktada, Hükümet tarafından Türk yönetim yapısının yeniden yapılandırılması çalışmaları altında 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu hazırlanmış ve 22 Şubat 2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Çalışmanın son bölümünde 5302 sayılı Kanun ve getirdiği il özel idaresi sistemi önceki Kanun ile karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Bu bağlamda yeni sistem demokratiklik, özerklik ve etkinlik açısından incelenmeye tabi tutulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this doctorate thesis is in essence to deal with Law no.5302 of Special Provincial Administration and the new special provincial administration system formed by the law.Without taking into account the historical process beginning with the Tanzimat Edict and the debates experienced prior to Law No.5302, discussing the Law no.5302 and the new system could cause the subject to be incomplete and not to be fully understood. Therefore, it is tried to build the subject on the historical reform process through which the special provincial administration has passed by highlighting certain breaking points and the debates experienced within the context of special provincial administration in this process.When looked into the past of special provincial administration in Turkey, some milestones come into attention. First among them is the formation of ?local councils? through reforms made in provincial administration after the Tanzimat. This development is important since it reperesents the emergence of local administration institution and special provincial administration in Turkey. The second milestone was to pass into a two-council structure from a single council structure in the provincial administration with the 1864 Provincial Regulation. The third important milestone was to pass into a province system with two councils and two separate structures from a two-council provincial system with the Provincial Law adopted in 1913 based on 1876 Constitution.After the proclamation of the Republic, a remission in the reform process has started and increasingly they became non-functional institutions. As a consequence, these institutions began to be criticized and proposals for their restructure arose. Another study object within this context was the restructuring proposals on village, district, province and region basis as result of non-functionalization of special provincial administration. Yet none of these proposals have found an application opportunity and the problems of special provincial administration could be solved.At this point, Law no.5302 of Special Provincial Administration was prepared and came into force on 22nd February 2005 under the restructuring operations of Turkish administarive structure by Erdoğan Government. At the last part of the study, Law no.5302 and the special provincial administration system brought by it was discussed comparatively with the previous Law. In this context, the new system was examined regard to democracy, self-administration, locality and effectiveness.