Konya kanalizasyon sistemine kaçak deşarjların biyofilm 
toplayıcı ahtapot kullanılarak izlenmesi
Monitoring of illegal discharges to konya sewer system by 
using bi̇yofi̇m collector octopus
Yazar: ÜMRAN ÇİÇEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FATMA BEDÜK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Hızlı endüstriyel gelişme ve kentleşme sonucu birçok ülkede önemli çevre sorunları ortaya çıkmaktadır.
Ormanlar, tatlı su kaynakları, denizler ve canlı yaşamı için önemli olan kaynaklar endüstrileşme ve
kentleşmeden olumsuz etkilenmektedir. Bazen bu kaynakların olumlu kullanım imkanları tamamen sona
ermektedir. Endüstriyel deşarjlardan kaynaklanan bu etkilerin önlenebilmesi için endüstriyel kuruluşların
atıksularını arıtarak yönetmeliklerle belirlenen değerlerin altına düşürmesi istenmektedir. Deşarj limitleri alıcı
ortam veya kanalizasyon sistemine deşarj edilme durumuna göre değişmektedir. Bazı endüstriyel kuruluşlar
arıtma sistemlerinin kurulması için gereken yatırımları yapmaktan kaçınmakta veya kurulan arıtma tesisleri
gerektiği şekilde işletilmemektedir. Bu durumda cezai yaptırımlar uygulanmaktadır. Endüstriyel kuruluşlar bu
yaptırımlar karşısında kaçak deşarj yapma yoluna gidebilmektedir. Kaçak deşarjların tespit edilmesi bu noktada
önem arz etmektedir.
Konya Kenti sanayi kuruluşlarında atıksu arıtma tesisi yaygın olmayıp kuruluşlar atıksularını
kanalizasyon sistemine deşarj edebilmektedir. Bu deşarjlar, Konya Atıksu Arıtma Tesisi'nde ani yük artışlarına
neden olmakta ve arıtma çamurunda birikebilmektedir. Kaçak deşarjların tespiti mümkün olmadığından
kuruluşlar üzerinde bir baskı oluşmamaktadır. Bu çalışmada uygulanılan izleme sistemi kaçak deşarjların
tespitini sağlamaktadır. Almanya Braunschweig ve Bielefeld'de uzun yıllardır uygulanan bu izleme sistemi
model alınarak hazırlanan bu çalışma, Türkiye'de ilk defa Konya'da uygulanmıştır. Kaçak deşarj sorunu ülkenin
her yerinde karşılaşılan bir problem olup Konya'daki bu uygulama diğer şehirler için de örnek teşkil edecektir.
Bu çalışmada Konya kanalizasyon sistemine sanayi kuruluşları tarafından gerçekleştirilen kaçak
deşarjların tespiti sağlanmıştır. Bu amaçla kanalizasyon sistemindeki kritik noktalara yerleştirilen biyofilm
toplayıcılar (ahtapot) aylık periyotlarla izlenerek data oluşturulmuştur. Kanalizasyon sistemindeki atıksu
karakteristiğinin değişimini yansıtan bu data kaçak deşarjlarla oluşan sapmaların tespitine olanak sağlamıştır.
Elde edilen sonuçlar, izleme yapılan tüm noktalarda Almanya Braunschweig ve Bielefeld'de belirlenmiş referans
değerlerin üzerinde deşarj olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle 3. izleme noktasında Cr, Zn, Ni; 6. izleme
noktasında Cu, Zn, 10. izleme noktasında Cu deşarjının yüksek seviyede olduğu belirlenmiştir. 3. izleme
noktasında bir galvanez tesisi ve subap fabrikasından ve 6. izleme noktasında bir galvanez tesisinden ağır metal
içeriği yüksek deşarj yapıldığı tespit edilmiştir.
Bu tezde elde edilen bulgular sonucunda yöntemin farklı ülkelerde uygulanabilirliğinin
değerlendirileceği uluslararası bir proje hazırlanmış ve Excellence Center for Development Cooperation-
Sustainable Water Management-Germany (EXCEED) tarafından "Joint Research Proposals-2016" desteği alan
iki projeden biri olmuştur.
Anahtar kelimeler: Biyofilm toplayıcı, endüstriyel atıksu, kaçak deşarj, kanalizasyon, Konya

Abstract:
Many serious environmental problems appear in many countries as a result of rapid industrial
development and urbanization. Forests, spring waters, seas and sources critical for living beings are all
negatively affected by industrialization and urbanization. Possible usage of these sources sometimes find an end.
So as to prevent these negative effects caused by industrial discharges, industries are forced to treat their
wastewaters to meet regulated parameters. Limit values vary according to receiving discharge body. Some of the
industrial establishments either avoid to make an investment for wastewater treatment or do not operate
established treatment plant. This events require punishments. Industries sometimes prefer to make indirect
discharges so as to avoid payments. Thus, determination of illegal discharges have a necessity.
Wastewater treatment plants are not common in individual industries in Konya. These industries make
illegal discharges to sewerage system. These discharges cause peak loads in Konya Wastewater Treatment Plant
and can accumulate in sludge. There is no pressure on these industries, because it is not possible to determine
illegal discharges. This method, which has been adopted from Braunschweig and Bielefeld, is applied to Konya
city for the first time in Turkey. İllegal dischages are common in whole country and this study in Konya can be a
good model for the other cities.
In this study, illegal discharges to Konya sewer system are determined. For this purpose, monthly data
is gained by positioning biyofim collectors to critical points in sewer system. These data gives the variation of
wastewater characteristics which help to determine peak loads caused by illegal discharges. Conducted results in
all monitoring points demonstrated that discharges exceed the reference values gained in Braunschweig and
Bielefeld, Germany. Especially Cr, Zn, Ni in 3rd monitoring point; Cu, Zn in 6th monitoring point; Cu in 10th
monitoring point were in high level.
Determinations of this thesis were used to prepare an international project about the applicability of the
method in different countries and deserved to be one of the two projects supported by Excellence Center for
Development Cooperation-Sustainable Water Management-Germany (EXCEED)
Keywords: Biyofim collector, industrial wastewater, illegal discharge, sewerage, Konya.