Yetişkin bireylerin diyet örüntüsünün koroner kalp hastalığı risk faktörleri üzerindeki etkisi
The effect of dietary pattern of adult individuals on coronary heart disease risk factors
Yazar: SÜMEYYE GÜZEL
Danışman: DOÇ. DR. ALEV KESER
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Diyet = Diet ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Koroner arter hastalığı = Coronary artery disease ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales

Özet:
Yetişkin bireylerin diyet örüntüsünün koroner kalp hastalığı risk faktörleri üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapılan bu araştırma, yetişkinlerin Framingham Risk Skoru (FRS) değerlerine göre gelecek 10 yıl içinde kardiyovasküler olay yaşama riskinin belirlenmesi, bu risk ile antropometrik ölçümler, biyokimyasal bulgular, kan basınçları ve beslenme örüntüleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırmaya Isparta Merkez Binbirevler Aile Sağlığı Merkezi'ne gelen 30-64 yaş arası, gönüllü 238 birey dahil edilmiştir. Araştırmada bireylere ait genel bilgiler, antropometrik ölçümler, biyokimyasal bulgular, kan basınçları, beslenme alışkanlıkları, 24 saatlik hatırlatma yöntemiyle alınan bir günlük besin tüketim kaydı sonucunda elde edilen beslenme örüntüleri değerlendirilmiştir. Verilerin istatistiksel analizinde p<0,05 olması anlamlı kabul edilmiştir. Katılımcıların %67,3'ü kadın, %32,7'si erkek olup yaş ortalamaları 48,5±9,80 yıldır. Erkeklerin ortalama FRS değerleri 9,7±6,87 iken kadınların 1,8±2,10'dur. Koroner kalp hastalığı açısından erkeklerin %55,1'i düşük, %35,9'u orta, %9,0'u yüksek, kadınların ise tümü düşük riske sahiptir. Bireylerin %58,4'ü bel çevresi, %66,4'ü bel/kalça oranı, %88,7'si bel/boy oranı, %56,3'ü TK, %44,1'i LDL-K, %47,9'u TG, %21,8'i SKB, %13,9'u DKB açısından KVH riski altındadır. Koroner kalp hastalığı riski açısından farklı gruplarda bulunan tüm bireylerin vücut ağırlığı, boy uzunluğu, bel ve kalça çevreleri, bel/kalça ve bel/boy oranları, vücut kas kütlesi, tüm antropometrik ölçümleri ve SKB düzeyleri arasında farklılık bulunmaktadır (p<0,05). Bu bireylerin yaşları, antropometrik ölçümleri, tüm biyokimyasal bulguları, SKB ve DKB değerleri ile FRS arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki saptanmıştır (p<0,05). Bireylerin karbonhidrat (%), protein (%), toplam yağ (%), doymuş yağ (%), TDYA (%), ÇDYA (%) ve posa alımları NCEP-ATP III kılavuzundaki KKH riskinin önlenmesi için belirlenen referans değerlerden anlamlı düzeyde farklıdır (p<0,05). Koroner kalp hastalığı açısından farklı risk gruplarında bulunan tüm bireylerin enerji, karbonhidrat (g) ve sodyum alım miktarları arasında; enerji, omega-3 yağ asidi, tiamin, riboflavin, niasin, C vitamini ve demir alım düzeyleri arasında anlamlı farklılık bulunmaktadır (p<0,05). Bu bireylerin enerji, karbonhidrat (g, %), protein (g), toplam yağ (%), TDYA (g), ÇDYA (%), riboflavin, sodyum ve çinko alımları FRS değerleri ile istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişkilidir. Sonuç olarak bireylerin beslenme örüntülerinin gelecek 10 yıl içindeki kardiyovasküler olay yaşama riski üzerinde oldukça önemli bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Bu bağlamda, yaşam dönemlerinin tümünde sağlıklı yaşam biçiminin benimsenmesine yönelik etkili, uygulanabilir ve sürdürülebilir girişimler önemli bir gerekliliktir.
Anahtar Sözcükler: Beslenme alışkanlığı, beslenme örüntüsü, Framingham Risk Skoru, kardiyovasküler hastalıklar

Abstract:
This study was conducted to assess the effect of dietary patterns of adult individuals on coronary heart disease risk factors, to determine the risk of cardiovascular events over the next 10 years according to Framingham Risk Score (FRS) values of adults,  to assess the relationship between the risk and anthropometric measurements, biochemical findings, blood pressures and nutritional patterns. 238 volunteers from 30 to 64 years old who come to the Isparta Centre Binbirevler Family Health Center were included. In the study, general information about the individuals, anthropometric measurements, biochemical findings, blood pressures, nutritional habits and nutritional patterns which obtained from the result of a 24-hour recall method of daily food consumption were evaluated. Statistical analysis of the data revealed that p<0,05 was considered significant. 67,3% of participant were female, 32,7% were male and their mean age is 48,5±9,80 years. The mean FRS values of males were %9,7±6,87 while the females were %1,8±2,10. In terms of coronary heart disease risk, 55,1% of men had low, 35,9% had middle, 9,0% had high, and all of the women had low risk. 58,4% of the individuals had CVD risk in terms of waist circumference, 66,4% waist/hip ratio, 88,7% waist/height ratio, 56,3% TC, 44,1% LDL-K, 47,9% TG, 21,8% SBP and 13,9% DBP. There was a significant difference between the body weight, height, waist circumference, waist/hip and waist /height ratios, body muscle mass, all anthropometric measurements and SBP levels in all groups in terms of risk of coronary heart disease (p<0,05). A statistically significant relationship was found between the age, anthropometric measurements, all biochemical findings, SBP, DBP values of these individuals and FRS (p<0,05). Individuals' carbohydrate (%), protein (%), total fat (%), saturated fat (%), MUFA (%), PUFA (%) and dietary fiber intakes differ significantly from the reference values for prevention of CHD in the NCEP-ATP III guideline (p<0,05). There was a significant difference in the energy, carbohydrate (g) and sodium amount of consumption and energy, omega-3 fatty acid, thiamine, riboflavin, niacin, vitamin C and iron intake levels of all individuals at different risk groups for coronary heart disease (p<0,05). The intake of energy, carbohydrate (g,%), protein (g), total fat (%), MUFA (g), PUFA (%), riboflavin, sodium and zinc were correlated statistically with FRS values of these individuals. As a result, it has been determined that the nutritional patterns of individuals have a significant effect on the risk of cardiovascular events in the next 10 years. In this context, throughout the life cycle effective, feasible and sustainable initiatives towards the adoption of healthy lifestyles are an important requirement.
Key Words: Nutritional habit, nutritional pattern, Framingham Risk Score, cardiovascular diseases