Dijital bağımlılık ile dijital risk alma, doğru kullanım, bilişsel esneklik ve duygu düzenleme ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship between digital addiction and digital risk-taking, correct usage, cognitive flexibility and emotion regulation
Yazar: BETÜL AYDIN
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN SADİ SEFEROĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Risk = Risk ; Risk alma davranışı = Risk taking behavior ; Sayısal bağımlılık = Digital addiction ; Sayısal risk = Digital risk ; Sayısal vatandaşlık = Digital citizenship ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Dijital bağımlılık özellikle ergenlerde ve üniversite öğrencilerinde, önceki nesillere oranla artan bir ivmeyle kendini göstermektedir. Öğrenciler dijital deneyimleri boyunca çok sayıda riskle karşı karşıya kalmaktadır. Dijital riskler ile dijital bağımlılık arasındaki ilişkide çeşitli psikolojik ve bilişsel değişkenlerin rolünün anlaşılması önemlidir. Bu çalışmanın amacı üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılık ile dijital risk alma, doğru kullanım, bilişsel esneklik ve duygu düzenleme becerileri arasındaki çoklu ilişkileri, dolaylı etkileri ve aracı rolleri incelemektir. İlişkisel tarama yöntemi kullanılan bu araştırmanın veri toplama süreci 44 farklı yükseköğretim kurumu ile 2022 öğretim yılının güz döneminde üç aşamalı olarak yürütülmüştür. Veri toplama sürecinin ilk aşamasına 304; ikinci aşamasına 342; üçüncü aşamasına ise 1564 farklı üniversite öğrencisi gönüllü katılım göstermiştir. Araştırmanın veri toplama sürecinde "Kişisel Bilgi Formu", "Dijital Bağımlılık Ölçeği", "Dijital Risk Alma Ölçeği", "Dijital Vatandaşlık Ölçeği (Doğru Kullanım Boyutu)", "Bilişsel Esneklik Ölçeği" ve Duygu Düzenleme Ölçeği" kullanılmıştır. Öğrencilerin dijital risk alma düzeylerini belirlemek amacıyla kullanılan "Dijital Risk Alma Ölçeği" bu araştırma kapsamında geliştirilmiş olup ölçeğe ilişkin geçerlik ve güvenirlik analizi bulguları sunulmuştur. Veriler Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) yöntemleri ile analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında alanyazın eşliğinde öngörülen bir hipotez çoklu aracılık modeli test edilmiştir. Gerçekleştirilen çoklu aracılık modeli analizi sonucunda dijital risk alma ile dijital bağımlılık arası ilişkide, bilişsel esneklik ve duygu düzenleme değişkenlerinin aracı rol üstlendiği; doğru kullanım değişkenine ilişkin aracılık testlerinin ise anlamlı sonuç vermediği belirlenmiştir. Bu araştırma sonucunda, dijital riskler ve dijital bağımlılığa yönelik geliştirilecek öğretim tasarımı süreçlerinde, psikolojik ve bilişsel değişkenlerin sürece dahil edilmesine yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Digital addiction is showing itself with increasing momentum compared to previous generations. Individuals encounter many risk factors throughout their digital experiences. In order to avoid the undesirable consequences of these risks, it is important to understand the role of various psychological and cognitive variables in the relationship between digital risks and digital addiction. The aim of this study is to examine the relationships, indirect effects and mediator roles between the digital addiction level of university students and their digital risk taking, correct use, cognitive flexibility and emotion regulation skills. Correlational research method was used in this study. The data was carried out with 44 different university in 3 stages in the 2022 academic year. 304 in the first stage; 342 in the second stage; In the third stage, it was obtained with the voluntary participation of 1564 students. "Personal Form", "Digital Addiction Scale", "Digital Risk-Taking Scale", "Digital Citizenship Scale", "Cognitive Flexibility Scale" and "Emotion Regulation Scale" were used in the data collection process of the research. The "Digital Risk-Taking Scale" was developed within the scope of the study. The data was analyzed using Exploratory Factor Analysis (EFA), Confirmatory Factor Analysis (CFA) and Structural Equation Modeling (SEM). As a result of the study, it was determined that in the relationship between digital risk taking and digital addiction, cognitive flexibility and emotion regulation variables played a mediating role, while the mediation test for correct usage variable did not yield significant results. Recommendations addressing digital risks and addiction have been proposed.