Doğa ve insan sağlığı ile uyumlu doğal boyalı kumaş geliştirme
Developing of natural dyed fabric friendly with natura and human health
Yazar: GÜLCAN ACAR
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFATUTAK
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Doğal boyalar = Natural dyes ; Renk haslığı = Color fastness ; Renk verimi = Color yield ; Yünlü kumaşlar = Wool fabrics

Özet:
Tekstil ürünlerinde nihai ürünün satışa sunulabilmesi için gerekli ve son işlem tekstil materyalinin renklendirilmesidir. Tekstil materyalleri lif, iplik, yüzey ve bitmiş ürün olarak renklendirilebilir. Tüketici gözünde satın alma kriteri olarak kalitenin yanı sıra renginin de önemli bir katkısı vardır. Dünyada müşteriler tarafından satın alma kriterleri her geçen gün değiştiğinden tekstil üreticileri de müşteri kitlesine ve talebine göre ürünlerini geliştirmek zorundadırlar.Günümüz şartlarında sürekli olarak sentetik doğal karşılaştırılması yapılmaktadır. Sentetik kökenli ürünlerin çevre ve insan sağlığı üzerinde olumsuz etkilerinin ortaya çıkması ile insanlar kullandıkları ürünlerde doğallığa önem vermeye başlamışlardır. Tekstil ürünleri doğrudan insan vücudu ile temas halinde olduğu için doğallık kavramı bu alanda da önemlidir. Bu çalışmada doğal olan yün lifinin doğal boyalarla renklendirilmesi hedeflenmiştir.Yün lifinin renklendirilmesinde nar kabuğu, palamut kapağı (pelit), fındık kabuğu gibi atık bitki ürünlerinin yanı sıra nane, kekik, kına, doğal indigo gibi bitkiler de kullanılmıştır. Boyama işleminden önce kumaşlar demir sülfat, bakır sülfat ve şap mordanlarıyla mordanlanmıştır. Bitkilerle boyama işleminden sonra renkli kumaşların K/S renk verimlerine bakılmış; kumaşlara ışık, yıkama ve sürtme haslığı testleri yapılarak boyalı kumaşın renk kalitesi ölçülerek sonuçlar değerlendirilmiştir.

Abstract:
Colorization of textile materials is the last process on fabric form in order to put on the market for the ultimate product. Textile materials can be colored in different forms such as fiber, yarn, fabric and clothing. According to customer, there is remarkable contribution of color of textile materials as well as quality in terms of purchase. Textile manufacturers need to develop their products according to the demands of customers and customer base since purchasing criteria change by customers around the world day by day.Natural and synthetic are always compared in today?s conditions. With the emergence of adverse effects of synthetic-based products on human health and environment, people started to give attention to the naturalness of the products they use. Because of textile products to be directly in contact with the human body, the concept of naturalness is important in this area. In this study, coloration of wool fibers was aimed with natural dyes.Natural plants such as mint, thyme, henna, natural indigo as well as the waste plant products such as pomegranate peel, acorn cap, nut shell are also used for wool fiber coloring. Before dyeing process, fabrics were mordanted with iron sulfate, copper sulfate and aluminum sulfate. After dyeing with plants, K / S color yields of colored fabrics were investigated, color quality tests as light, washing and rubbing fastness of dyed fabrics were performed and the results were evaluated.