Bazı çemen (Trigonella foenum-graecum L.) genotiplerinin tarımsal performanslarının belirlenmesi
Determination of agricultural performance of some fenugreek (Trigonella foenum-graecum L.) genotypes
Yazar: GÜLCAN GEÇER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAZİYE DÖKÜLEN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Endüstri Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada Tokat ekolojik koşullarında farklı çemen genotiplerinin performanslarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma 2023 yılı yetiştirme döneminde Tokat-Kazova ekolojik şartlarında Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Denemede iki adet yurt dışından 13 adet Türkiye'nin çeşitli yerlerinden olmak üzere 15 çemen popülasyonu ve iki standart çeşit olmak üzere toplamda 17 adet çemen genotipi kullanılmıştır. Araştırmada çıkış süresi, çiçeklenme süresi, bitki boyu, bitkide dal sayısı, ilk bakla yüksekliği, bakla uzunluğu, bitki başına bakla sayısı, bakla başına tohum sayısı, bin tohum ağırlığı, dekara tohum verimi, biyolojik verim, hasat indeksi, sabit yağ oranı ve sabit yağ verimine ait bulgular değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre bitki boyuna ait değerler 49.9-76.4 cm, dal sayıları 1.8-3.2 adet/bitki, ilk bakla yüksekliği 20.4-45.8 cm, bitki başına bakla sayısı 6.9-12.1 adet ve bakla başına tohum sayısı değerleri 6.6-9.7 adet arasında bulunmuştur. En yüksek dekara tohum verimi (213.4 kg/da), biyolojik verim (799.0 kg/da) ve dekara yağ verimi (%13) ile Kireçli popülasyonunda belirlenmiştir. En yüksek sabit yağ oranı ise %7.4 ile Kastamonu popülasyonundan elde edilmiştir. Çalışma sonucunda; tohum ve yağ verimi bakımından Kireçli popülasyonu başta olmak üzere Çiftçi, Gürarslan, Özvatan, Kahyalı ve Mecitözü genotipleri ön plana çıkan genotipler olmuştur.
Anahtar Kelimeler: Çemen, Trigonella foenum-graecum L., verim, kalite, yağ oranı

Abstract:
This study aims to determine the performance of different fenugreek genotypes under the ecological conditions of Tokat. The research was conducted in the 2023 growing season in Tokat-Kazova under ecological conditions using a Randomized Block Design with three replications. The experiment included a total of 17 fenugreek genotypes, comprising 15 populations two from abroad and 13 from various regions of Turkey and two standard varieties. The study evaluated findings related to emergence time, flowering time, plant height, number of branches per plant, height of the first pod, pod length, number of pods per plant, number of seeds per pod, thousand seed weight, seed yield per decare, biological yield, harvest index, fixed oil content, and fixed oil yield. According to the results, plant height values ranged from 49.9 to 76.4 cm, the number of branches per plant ranged from 1.8 to 3.2 pieces/plant, the height of the first pod ranged from 20.4 to 45.8 cm, the number of pods per plant ranged from 6.9 to 12.1 pieces, and the number of seeds per pod ranged from 6.6 to 9.7 pieces. The highest seed yield per decare (213.4 kg/da), biological yield (799.0 kg/da) and oil yield per decare (13%) were found in the Kireçli population. The highest fixed oil ratio was obtained from the Kastamonu population, with a value of 7.4%. As a result of the study, the Kireçli population, followed by the Çiftçi, Gürarslan, Özvatan, Kahyalı, and Mecitözü genotypes, emerged as the most prominent genotypes in terms of seed and oil yield.

Keywords: Fenugreek, Trigonella foenum-graecum L., yield, quality, oil ratio