Yoğun kent dokusu içinde kamusal boşluk ihtiyacının bir örnek üzerinde değerlendirilmesi: Milli reasürans kompleksi
Evaluation of the need for public space in the dense urban texture about an example: Milli reasurans complex
Yazar: CANSU GÜNDOĞDU ER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PELİN KOTAS
İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kamusallık = Publicity ; Kent dokusu = Urban texture ; Pasajlar = Passages ; Reasürans = Reinsurance

Özet:
Avrupa'da 18. yüzyılın sonlarından itibaren başlayan kente göç hareketleri, zamanla daha da hızlanarak kentsel nüfusun kontrolsüz bir biçimde büyümesine sebep olmuştur. Kentlerin ve nüfusun kontrolsüz bir biçimde büyümesi sebebiyle plansız yapılaşma, konut sorunu, alt yapının oluşamaması, sağlık sorunları, kentin fiziksel kalitesinin bozulması gibi sorunlar meydana gelmiştir. Sağlık sorunlarının artmasıyla birlikte salgın hastalıkların hızla yayılması, alt yapısı olmayan kent bölgelerinin düzensiz bir mekân kurgusuyla oluşmasına sebep olmuştur.
Türkiye'de 1960'lı yılların sonrasında siyasal, ekonomik ve sosyokültürel değişimler yaşanmıştır. Böylelikle Anadolu'dan büyük kentlere göç ile birlikte kentlerdeki nüfus artmaya başlamıştır. Türkiye, plansız kentleşme sorunuyla yüzleşmiştir. Plansız kentleşme ile birlikte ortaya çıkan konut sorunu, kentte doluluk-boşluk dengesinin bozulmasına ve kamusal boşlukların azalmasına sebep olmuştur.
Yoğun yapılaşma sebebiyle doluluk-boşluk dengesinin sağlanamadığı, yaşayan ya da günlük kullanan nüfusun her geçen gün arttığı Nişantaşı semtinde bulunan Milli Reasürans Kompleksi, yoğun kent dokusunun yapısal düzeni ve kimliği göz önünde bulundurularak tasarlanmış ve fonksiyonelliği amaç edinmiş bir yapılar bütünlüğüdür. Kompleksin mimari özelliklerinin fiziki ve tarihi açıdan çevresiyle ilişki kurma şekli ve kamusal mekân olarak düzenlenen pasaj kurgusu, tasarım ilkelerini belirleyen bir ölçüt olmuştur. Tarihten referans alınarak tasarlanan Milli Reasürans Kompleksi, Türkiye'de modern mimarinin ve bakış açısının gelişmesine önemli katkılar sunmuştur.
1992 yılında Ulusal Mimarlık Ödülleri Mimari Proje Dalı Başarı Ödülünü, 1994 yılında Ulusal Mimarlık Ödülleri Yapı Dalı Başarı Ödüllerini kazanmış bir yapı olmasına rağmen, hakkında yeteri kadar kaynak bulunmamaktadır. Eleştirmenler ya da araştırmacılar tarafından Milli Reasürans Kompleksi üzerine yapılmış çalışmaların genelinde, tasarlanan geri çekilme hareketinden kaynaklanan fiziksel boşluktan bahsedilerek yapıya genellikle aynı noktadan bakılmıştır. Bu sebeple bu yapının kamusal boşluk ihtiyacı ve kamusal mekân olarak pasaj kurgusu yönünden incelenmesi ve literatüre katkı sağlaması istenmektedir.
Bu çalışma altı bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde; çalışmanın amacı, kapsamı, hipotezi ve kullanılan yöntem anlatılmıştır. İkinci bölümde; yoğun kent ve kamusal boşluk gibi kavramlar irdelenmiştir. Üçüncü bölümde; kamusal mekân olarak pasajların, tarihi ve mimari özellikleri incelenip, dünyadan ve Türkiye'den pasaj örneklerine yer verilmiştir. Dördüncü bölümde; Milli Reasürans Kompleksi'nin bulunduğu Nişantaşı semtine odaklanılmış, bu semtin tarihi ve mimari özelliklerinin yanı sıra semtteki pasajlar incelenmiştir. Beşinci bölümde; çalışma kapsamında incelenen yapının konumuna, tarihi ve mimari özellikleri ile birlikte pasaj olarak mekânsal analizine yer verilmiştir. Altıncı bölümde; çalışma sürecinde ulaşılan sonuçlar irdelenmiştir.

Abstract:
The movement of migration to the city, which began in Europe from the end of the 18th century, has accelerated over time, causing the urban population to grow uncontrollably. Due to the uncontrolled growth of cities and population, problems such as unplanned construction, housing problem, lack of infrastructure, health problems, deterioration of the physical quality of the city have occurred. With the increase of health problems, the rapid spread of epidemic diseases has caused urban areas without infrastructure to form with an irregular space setup.
After the 1960s, political, economic and sociocultural changes took place in Turkey. Thus, with the migration from Anatolia to the big cities, the population in the cities began to increase. Turkey has faced the problem of unplanned urbanization. The housing problem that emerged with unplanned urbanization caused the occupancy-gap balance to deteriorate in the city and the reduction of public spaces.
The Milli Reasurans Complex in Nisantasi District, where the occupancy-gap balance cannot be achieved due to intensive construction and the population of living or daily-using individuals is increasing day by day, is a structure integrity designed with the structural order and identity of the dense urban fabric in mind and aimed at functionality. The way the architectural features of the complex relate to its surroundings in terms of physical and historical aspects, and the passage setup designed as a public space, have been a decisive criteria in the structure. Designed with reference to history, the Milli Reasurans Complex has made important contributions to the development of modern architecture and perspective in Turkey.
Although it is a building that won the National Architecture Awards Architectural Project Branch Achievement Award in 1992 and the National Architecture Awards Building Branch Achievement Awards in 1994, there are not enough resources for it. Throughout the studies carried out by critics or researchers on the Milli Reasurans Complex, the structure was often viewed from the same point, mentioning the physical gap caused by the designed retreat movement. For this reason, it is desirable to examine this structure in terms of the need for public space and passage fiction as a public space and to contribute to the literature.
This study consists of six parts: in the first part; the purpose, scope, hypothesis and method used of the study are explained. In the second part; concepts such as dense city and public space are examined. In the third part; As a public space, the historical and architectural features of the passages are examined and passage examples from the world and Turkey are included. In the fourth chapter; The focus was on Nisantasi District, where the Milli Reasurans Complex is located, the historical and architectural features of this neighborhood, as well as the passages in the neighborhood were examined. In chapter five; Spatial analysis as a passage is included along with the location, historical and architectural features of the structure examined within the scope of the study. Chapter six; the results reached are included.