Ebeveynlerin çocukluk çağı ulusal bağışıklama programı rutin aşılarına yönelik tutumları ve aşı okuryazarlığının sosyodemografik özellikleriyle ilişkisi
Parental attitudes towards routine vaccines in the national childhood immunization program and the relationship of vaccine literacy with sociodemographic characteristics
Yazar: KÜBRA YAKIŞIR
Danışman: DOÇ. DR. KEZİBAN AVCI
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Bu tez çalışmasında ebeveynlerin sosyodemografik özelliklerinin, aşıya
yönelik tutumları ile aşı okuryazarlığı alt boyutları arasındaki ilişkinin
değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca bu çalışma ile ebeveynlerin aşı
tutumlarındaki çeşitliliğin ve aşı okuryazarlığı seviyelerinin işlevsel, iletişimsel ve
eleştirel boyutları üzerindeki potansiyel etkilerini açıklığa kavuşturmak
amaçlanmaktadır.
Araştırmaya Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Kulesi'ne 01.06.2024-
15.06.2024 tarihleri arasında çocuk polikliniklerine başvuran 400 ebeveyn katılım
sağlamıştır. Veriler yüz yüze anket yöntemi ile toplanmıştır. Verilerin analizinde IBM
SPSS Statistics 23 paket programı kullanılmıştır. Çalışmada yapılan analizler
sonucunda; ebeveynlerin sosyodemografik özelliklerinin aşıya ilişkin tutum ve aşı
okuryazarlığı arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir.
Ayrıca ebeveynlerin aşıya ilişkin tutum puanı orta seviyede, işlevsel sağlık
okuryazarlık alt boyut puanı ile aşıya ilişkin tutumlar ölçek ve alt boyut puanları
arasında negatif yönde ve iletişimsel sağlık okuryazarlık alt boyut puanı ile aşıya
ilişkin tutumlar ölçek ve tutum alt boyut puanları arasında pozitif yönde istatistiksel
olarak anlamlı derecede bir ilişki bulunduğu tespit edilmiştir (p< 0,05).
Sonuç olarak, genç ebeveynlerin aşı okuryazarlığı düzeylerinin daha yüksek
olduğu ve eğitim durumu, gelir ve çocuk yaşının tutum davranışları üzerinde sınırlı
etkisi olduğu görülmüştür. Sağlık profesyonelleri ve politika yapıcılar, ebeveynleri
bilinçlendirerek toplumsal bağışıklık ve salgınların önlenmesine katkı sağlayabilir.

Abstract:
This thesis aims to evaluate the relationship between parents'
sociodemographic characteristics, their attitudes towards vaccination, and the
subdimensions of vaccine literacy. Additionally, the study seeks to clarify the
potential impacts of the diversity in parental vaccine attitudes and their vaccine
literacy levels on the functional, communicative, and critical dimensions.
A total of 400 parents who visited the pediatric outpatient clinics of Ankara
Bilkent City Hospital's Children's Tower between June 1, 2024, and June 15, 2024,
participated in the study. Data were collected through face-to-face surveys, and the
IBM SPSS Statistics 23 software package was used for data analysis. The analyses
revealed statistically significant differences between parents' sociodemographic
characteristics, vaccine-related attitudes, and vaccine literacy. Furthermore, it was
found that parents' vaccine attitude scores were at a moderate level. A negative
statistically significant relationship was identified between the functional health
literacy subdimension scores and the scale and subdimension scores for vaccine
attitudes. Conversely, a positive statistically significant relationship was found
between the communicative health literacy subdimension scores and the scale and
subdimension scores for vaccine attitudes (p<0.05).
In conclusion, it was observed that younger parents had higher vaccine
literacy levels and that education level, income, and child's age had a limited impact
on attitude-related behaviors. Healthcare professionals and policymakers can
contribute to herd immunity and the prevention of outbreaks by raising parents'
awareness.