Ortaokul matematik kitaplarındaki geometri sorularının PISA matematik yeterliliklerine göre incelenmesi
Analysing of geometry questions in secondary school mathematics books in terms of PISA mathematics proficiency
Yazar: NAGİHAN ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN AKSU
Giresun Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics
Dizin: Kitaplar = Books ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sorular = Questions ; Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı = Programme for International Student Assesment ; Yeterlilik = Sufficiency

Özet:
Gelişen ve değişen dünya şartları, eğitim alanına da yenilik getirmiş, bu doğrultuda ülkelerin kullanmış oldukları eğitim programlarını güncellemelerine, bu programları geliştirmesine ve uluslararası belirli becerilerin ölçüldüğü sınav uygulamalarını oluşturmalarına ve katılmalarına sebebiyet vermiştir. Uluslararası sınavlardan biri olan PISA uygulaması da öğrencilerin matematik, fen ve okuryazarlık performanslarını ölçmektedir. Türkiye'nin PISA uygulamasındaki düşük başarısı, akademisyenlere eğitimle ilgili araştırma yapma ve bu düşük başarı nedenini bulma ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmanın amacı, 2020-2021 eğitim-öğretim yılına göre hazırlanmış, Talim ve Terbiye Kurulu tarafından kabul edilip ortaokullarda okutulan 7 ve 8. sınıfa ait matematik ve matematik uygulamaları ders kitaplarındaki geometri ve ölçme öğrenme alanına ait soruların, PISA matematik yeterlik düzeylerine göre incelemektir. Bu çalışma ile matematik kitaplarındaki geometri sorularının matematik yeterlik düzeylerini ne ölçüde içerdiği incelenmiştir. Kitapların incelenmesi sürecinde sorular PISA matematik yeterlik ölçeği ile analiz edilmiştir. 

Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman inceleme tekniği kullanılmıştır. Her biri MEB yayını olan 7 ve 8. sınıf matematik ders kitapları ve matematik uygulamaları ders kitabı olmak üzere toplam dört kitap belirlenmiş ve 347 adet geometri ve ölçme öğrenme alanına ait soru analiz edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre 7 ve 8. sınıf matematik dersi kitabında 3. düzey, 7 ve 8. sınıf matematik uygulamaları ders kitabında ise 4. düzey soruların daha çok bulunduğu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra araştırmada, matematik kitaplarında 2. düzey, matematik uygulamaları kitaplarında 3. düzey yeterlikte soruların sayısı da oldukça fazla olduğu sonucuna varılmıştır. İncelenen kitaplarda 1, 5 ve 6. düzeyde soruların yeterince bulunmadığı ise araştırmanın bir diğer sonucudur. Bu kapsamda, ders kitaplarında bulunan soruların öğretim programının amaçlarına uygun olarak üst düzey ve alt düzey sorulara orantılı bir biçimde kitaplarda yer verilmesi faydalı olabilir. 

Anahtar kelimeler: Matematik okuryazarlığı, PISA yeterlik düzeyleri, matematik dersi kitapları, geometri.

Abstract:
In today's world, conditions that are currently subject to a number of developments and changes require innovations of any kind in the field of education, and thus countries are forced to update their education programs used and their aims expected from the program. The conditions above-mentioned also require countries to develop their programs creating some applications that measure certain international skills. The PISA application, which is one of the international examinations, also measures students' level and proficiency of mathematics, science and their literacy performances. Turkey's low success in the PISA application has initiated academic circles to launch studies on education to find the reason for this apparent failure. The aim of this study is to study the questions in terms of PISA mathematics proficiency levels in the field of geometry and measurement learning in mathematics textbooks and mathematics-based applications prepared for 7th and 8th grade students in parallel with the 2020-2021 academic year expectations accepted by the Board of Education and taught in secondary schools. During the examination of the books, the questions were analyzed with the PISA mathematics proficiency scale. 

In the research, the document analysis technique, which is one of the qualitative research methods, was used. A total of four books, each of which is a MEB publication, 7th and 8th grade mathematics textbooks and mathematics applications textbook and analyze 347 geometry questions. The results obtained indicated that there existed 3rd level questions in 7th and 8th grade mathematics textbook and 4th level questions in 7th and 8th grade mathematics application-textbook. In addition, the research results also showed that the number of 2nd level proficiency questions in mathematics books and 3rd level proficiency questions in mathematics applications books is quite high. One other result of the research is that there are not enough questions at 1st, 5th and 6th levels in the books examined. In this context, it may be beneficial to include the questions in the textbooks in proportion to the high-level and low-level questions in accordance with the objectives of the curriculum. 

Keywords: Mathematical literacy, PISA proficiency levels, mathematics textbooks,  geometry.