Kıta Avrupası'nda tasavvuf tarihi yazımı
Historiography of sufism in continental Europe
Yazar: SEVDENUR CEBECİ
Danışman: PROF. DR. SEMİH CEYHAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Tarih = History

Özet:
Bu tez Kıta Avrupası'nda İngiltere, Fransa ve Almanya'da kaleme alınmış akademik nitelikteki genel tasavvuf tarihi ve tasavvufa giriş çalışmalarını tarihyazımı açısından değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Tez öncelikle ilk oryantalist çalışmalardan başlayarak 20. Yüzyılın son yarısına kadar uzanan dönemde yapılan tasavvuf incelemelerine dair bir literatür değerlendirmesini içermektedir. 20. yüzyılda tasavvuf tarihi çalışmaları ile öne çıkan oryantalist figürler ve eserleri ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Bu bağlamda tasavvuf tarihi yazımında ele alınan ana meseleler, üzerinde durulan problemler ve temel temalar ortaya konulmuştur. Araştırmacıların tasavvuf tarihindeki söz konusu meseleler hakkındaki görüşleri, iddialarını ortaya koyarken nasıl bir yöntem benimsedikleri, kullanmayı tercih ettikleri kaynaklar, tarihselleştirme metot ve biçimleri üzerinden bir araştırma üretilmesi amaçlanmaktadır. Araştırmaya konu olan metinler genel tasavvuf tarihi metinleri olmakla birlikte yazarların yöntem ve yaklaşımlarını daha iyi analiz edebilmek için gerekli yerlerde farklı çalışmalarından yararlanılmıştır. Araştırmacıların tasavvuf tarihyazımı meseleleri konusunda benzerlik ve farklılıkları ele alınarak mukayeseli bir değerlendirme yapılmıştır. Tez sonucunda Kıta Avrupası'nda İngiltere, Fransa ve Almanya'da yapılan akademik tasavvuf araştırmaları historiyografik açıdan betimleyici bir analize tâbi tutulmuş ve önde gelen araştırmacıların belirgin tarihçilik eğilim ve yaklaşımlarının altı çizilerek tahlil edilmiştir.

Abstract:
This thesis aims to evaluate general history of Sufism and introduction to Sufism studies written in an academic manner in England, France and Germany in Continental Europe from a historiographical perspective. The thesis primarily includes a literature review of Sufi studies from the first orientalist studies to the last half of the 20th century. Orientalist figures and their works, who came to the fore with studies on the history of Sufism in the 20th century, were examined in detail. In this context, the main issues, problems and basic themes discussed in the historiography of Sufism are revealed. It is aimed to produce a research based on the researchers' views on the issues in question in the history of Sufism, the method they adopted when presenting their claims, the sources they preferred to use, and the methods and forms of historicization. Although the texts subject to the research are general history of Sufism texts, different works of the authors were used where necessary in order to better analyze the methods and approaches of the authors. A comparative evaluation was made by discussing the similarities and differences of the researchers on the issues of Sufism historiography. As a result of the thesis, academic Sufism studies conducted in Continental Europe in England, France and Germany were subjected to a histographically descriptive analysis and analyzed by underlining the prominent historiographical tendencies and approaches of leading researchers.