0-2 yaş arası çocuklarda demir profilaksi kullanım durumu
The use of iron prophylaxis in infants aged 0-2 years
Yazar: KÜBRA ÜSTÜNTEPE AVCI
Danışman: DOÇ. DR. SEMA AYLAN GELEN
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş: Dünyada en sık görülen anemi demir eksikliği anemisidir. Ülkemizde Sağlık Bakanlığı'nın önerisi ile 2004 yılından itibaren tüm çocuklara; pretermlerde 2. Ayda, termlerde 4. Ayda olmak üzere demir profilaksisi başlanmaktadır. İnfantlar için özel bu profilaksi programlarına rağmen demir eksikliği anemisi ülkemizde hala önemli bir sağlık sorunudur.
  Amaç:Bu çalışmanın amacı 0-2 yaş arası çocuklarda demir profilaksi kullanım sıklığını, profilaksiye uyumu ve profilaksinin yan etkilerini değerlendirmektir.
  Yöntem:  Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Hematoloji Polikliniği ve  Genel Pediatri Poliklinikleri'nde Temmuz 2023 - Ekim 2023 tarihleri arasında başvuran, 0-2 yaş arası 250 çocuğun anne ve babasına 30 sorudan oluşan anket uygulandı. Demir profilaksi kullanım süresi ve bırakılma nedenleri ile profilaktik demirin yan etkileri, çocuğun doğum haftası, anne ve baba yaşı, anne ve baba öğrenim durumu, ailenin kaçıncı çocuğu olduğu, ailenin geliri, annenin gebelikte ve doğum sonrası süreçte demir kullanım durumu arasındaki ilişki değerlendirildi. Demir profilaksisi kullanım durumu, bırakmışsa profilaksiyi bırakma nedeni sorgulandı.
 Bulgular: İki yüz elli çocuk çalışmaya alındı. Çocukların %20.8'i hiç demir profilaksisi kullanmamıştı. Profilaksi kullananların %25'inde yan etki görülmüştü ve en sık görülen yan etki dışkıda renk değişikliğiydi. Profilaksiyi önerenlerin %56,8'i aile hekimi, %43,2'si çocuk doktoruydu. Profilaksiyi öneren aile hekimlerinin %66'sının profilaksi ile ilgili aileye bilgi verirken yeterli süre ayırmadığı belirtildi. Çalışmamızdaki çocukların %30'unda anemi gelişmişti. Düzenli kullanım ve anemi arasında istatistik olarak anlamlı  ilişki bulundu (p<0,01). Çocuklar yaş gruplarına göre 0-12 ay ve 12-24 ay olarak gruplandığında 12-24 aylık grupta anemi sıklığının daha fazla olduğu görüldü. Çocukların %30'unda demir profilaksi ihmal nedeniyle bırakılırken, %44'ünde profilaksiyi doktorun sonlandırdığı belirtilmişti.
Sonuç: Yüksek sosyoekonomik düzeye sahip ailelerin çocuklarında demir eksikliği anemisi bir sağlık problemi olmaya devam etmektedir. DE ve DEA gelişmeden önlem almak ve çocuklarda zeka üzerinde kalıcı etkiler oluşmadan aileleri beslenme ve demir profilaksisi konusunda bilgilendirmek gerekir.

Abstract:
Introduction: İron deficiency is the most common cause of anemia in the World. In our country, since 2004, iron prophylaxis is been started to all children in the 2nd month for preterms, in the 4th month for terms on upon the recommendation of the Ministry of Health. Despite all these special supplemental programs for infants, iron deficiency anemia is still an important health problem in our country.
     Purpose: The aim of this current study is to determine the frequency of use of iron prophlaxis in infants between 0-2 years , and to assess its compliance and side effects.
     Method: Thirty questions were asked to the parents of 250 children, aged 0-2 years ,who applied to Kocaeli University Faculty of Medicine, Pediatric Hematology Polyclinic and General Pediatrics Polyclinics between July 2023 and October 2023. The relationship between the duration of iron prophylaxis use and the reasons for stopping it, the side effects of prophylactic iron, the week of birth of the child, the age of the mother and father, the education level of the mother and father, the number of children in the family, the income of the family, and the mother's iron use during pregnancy and the postpartum period were evaluated. The use of iron prophylaxis and, if so, the reason for discontinuing prophylaxis were questioned.
     Results: Two hundred fifty children were included in the study. Iron support was not given  to 20,8% of the children.  Side effects were observed in 255 of infants using prophylaxis, and the most common side effect was pigmentation in feces. Of those who recommended prophylaxis, 56,8 % were primary care physicians and 43,2% were pediatricians. It was stated that 66% of primary care physicians, who recommended prophylaxis, didn't spare enough time to inform the family about prophylaxis. In our study, 30% of infants were found to be iron deficiency anemia. Regular use of prophylaxis was corelated with anemia (p<0.01). When children were grouped according to age groups as 0-12 months and 12-24 months, it was seen that the frequency of anemia was higher in the 12-24 month group. While 30 % of the infants stopped receiving iron supplement due to negligence, 44% of them were informed that iron supplement had been stopped by the doctors.      Conclusion: Iron deficiency anemia continues  to be a health problem in the children of families with high socioeconomic status. It is necessary to take precautions before iron deficiency and IDA develop and to inform families about nutrition and iron prophylaxis before permanent effects on children's intelligence ocur.