Bursa Dümbüldek termal suyunun hidrojeolojisi
Hydrogeology of Bursa Dümbüldek thermal water
Yazar: MERVE NART
Danışman: DOÇ. DR. HULİSİ TOLGA YALÇIN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Hidrojeoloji = Hydrogeology ; Jeotermal = Geothermal ; Su kimyası = Water chemistry

Özet:
"Bursa Dümbüldek Termal Suyunun Hidrojeoloji" adlı tez inceleme alanında yer alan sıcak, mineralli ve soğuk suların hidrojeolojik ve hidrokimyasal özelliklerinin belirlenmesine yönelik çalışmalar yapmak amacıyla İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Uygulamalı Jeoloji Anabilimdalı'nda Yüksek Lisans Tezi olarak hazırlanmıştır. Çalışma alanı 1/25000 ölçekli topografik haritada Bursa İ20-b2 paftasında yer almaktadır. Saha çalışmalarında bölgenin 1/25000 ölçekli jeoloji haritası revize edilmiştir. İnceleme alanı ve çevresindeki birimler yaşlıdan gence doğru Permiyen yaşlı kireçtaşı blokların yer aldığı Triyas yaşlı Orhanlar Grovağı, Oligosen yaşlı Çataldağ Graniti, Miyosen yaşlı Göbel formasyonu ve bu formasyon ile eş yaşlı olan Mudamköy volkanitleri, Pliyosen yaşlı göl sedimentleri ile tüm bu birimleri uyumsuz olarak örten Kuvaterner yaşlı alüvyon ve yamaç molozlarıdır. İnceleme alanında yer alan jeolojik birimler hidrojeolojik özelliklerine göre pekişmemiş formasyonlar, yaygın ve zengin akiferler ile yerel ve ilişkisiz akiferler olmak üzere; pekişmiş formasyonlar ise yerel taneli, çatlaklı zayıf ve çatlaklı çok zayıf akiferler olarak sınıflandırılmıştır ve bölgenin hidrojeoloji haritası yapılmıştır. İnceleme alanında yeraltısuyu kalitesini belirlemek amacı ile bu çalışma kapsamında temsili noktalardan alınan su örneklerinin analizlerinden ve diğer sondaj kuyularının açıldıkları tarihlerde yapılan kimyasal analiz sonuçlarından yararlanılmıştır. Kimyasal analiz sonuçları kullanılarak hidrojeokimya haritası oluşturulmuştur. Sular, içilebilirlik ve kullanılabilirlik amaçlarına göre sınıflandırılmıştır. Uluslararası Hidrojeoloji Birliğine göre yapılan sınıflamada sıcak ve mineralli sular Na-Ca-HCO3, soğuk sular ise genel olarak CaHCO3 tipinde olduğu belirlenmiştir. Piper diyagramına göre sıcak su Na+K tipli bikarbonatlı su, mineralli su Na-Ca bikarbonatlı su ve soğuk sular ise Ca+Mg bikarbonatlı sular sınıfında olduğu tespit edilmiştir. Dümbüldek termal alanı için yapılan jeolojik, hidrojeolojik ve hidrojeokimyasal veriler değerlendirilerek Dümbüldek termal alanının oluşum modeli, kullanım alanları, enerji potansiyeli ve kullanımında karşılaşılan sorunlar üzerinde durulmuştur.

Abstract:
This study has been prepared as Master of Science thesis to clarify geological and hydrogeological characteristics of Bursa Dümbüldek Thermal Water in Applied Geology Engineering Department of the Institute of Science and Technology of Istanbul Technical University. The study area is in the south region of Bursa. In this study, a hydrogeological investigation has been performed for Bursa Dümbüldek Thermal Water and surrounding region. In this study, it has been investigated as detailed geological, hydrological and hydrogeological features of Dümbüldek Termal Water. During the field study, 1/25000 scaled geological map of the region has been revised. The study area and its surroundings are composed of Mesozoic and Cenozoic units. The units from older to younger are Triassic Orhanlar Greywacke including Permian Limestone blocks, Oligocene Cataldağ Granite, Miocene Göbel formation and Mudamköy volcanics contemporaneous with this formation, Pliocene lake sediments and Quaternary alluvium and slope rubbles unconformably overlying over all these units. Hydrogeochemical map was constructed by using the results of chemical analysis. According to the chemical analysis results Wilcox, USA Salinity Laboratory, Piper and Schoeller Diyagram has been used and classified. Classifications are specified according to IAH, hereunder types of hot and mineral waters are Na-Ca-HCO3 type and types of cold waters are generally CaHCO3 type. According to Piper Diagram hot waters are ranked as Na+K type bicarbonate water, mineral waters are ranked as Na-Ca type bicarbonate water and cold waters are ranked as Ca+Mg type bicarbonate water classes. According to Schoeller diyagram which was made as a result of the chemical analysis of the samples which were taken from the waters in the investigation area, waters are same origin, same aquifer and same feeding ground. This thesis dwells on the hydrogeological model of Dümbüldek thermal area, its energy potential, use of facilities and problems encountered with the use of thermal waters by evaluating the geological, hydrogeological and hydrogeochemical data obtained from Dümbüldek Thermal area.