Doğu akdeniz bölgesinde yayılış gösteren bazı Isatis (çivit otu)türlerinin boyama özelliklerinin ve boyarmadde içeriklerinin incelenmesi
Investigations of dyeing properties and dyestuff contents of some Isatis (woad) species growing as natural from east mediterrianean region
Yazar: DERYA AKAR
Danışman: DOÇ. DR. ŞENGÜL KARAMAN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada Kahramanmaraş' ta doğal olarak yayılış gösteren ve farklılokasyonlardan toplanan Isatis glauca subs. glauca Boiss ve Isatis candolleana Boissile Çukurova Üniversitesinden temin edilen Isatis tinctoria Linne bitkisinin tohumlarıKSÜ Avşar Kampüsü' nde bulunan deneme bahçesinde yetiştirilerek, morfolojiközellikleri incelenmiş ve boyama özellikleri ve taze yapraklardaki indikan içeriğiaraştırılmıştır. Doğadan toplanan I. candolleana ve I. glauca subs. glauca türlerininbazı morfolojik özellikleri karşılaştırıldığında bitki boyu bakımından I. glauca subs.glauca ' nın (59,8 cm) I. candolleana' dan (47,2 cm) daha üstün olduğu; dallanmasayısı (8,80 adet), gövde ağırlığı (32,4 gr), yaprak boyu (15,7 cm) ve yaprak eni (5,23cm) bakımından I. candolleana' dan I. glauca subs. glauca' ya göre (sırasıyla 6,00adet/22,2 gr/12,3 cm/2,63 cm) daha yüksek verimler elde edilmiştir.Kültürü yapılan Isatis spp. bitkilerine ait morfolojik veriler incelendiğinde isebitki boyu bakımından, I. tinctoria (86,9 cm) ' nın I. candolleana (48,5 cm) ve I. glaucasubs. glauca (53,0 cm)'dan daha üstün olduğu; dallanma sayısı bakımından I. glaucasubs. glauca (6,60 adet) ' nın I. tinctoria (4,30 adet) ve I. candolleana (5,60 adet) ' danüstün olduğu, Gövde ağırlığı bakımından I. candolleana (37,9 gr)' nın I. tinctoria (29,0gr) ve I. glauca subs. glauca (17,8 gr)' dan üstün olduğu saptanmıştır. Yaprak boyuve yaprak eni değerleri karşılaştırıldığında I. candolleana (sırasıyla 16,3 cm ve 6,96cm) I. tinctoria (sırasıyla 15,7 cm ve 5,23 cm) ve I. glauca subs. glauca (sırasıyla 11,4cm ve 4,53 cm) 'dan daha yüksek değerlere sahip olduğu gözlenmiştir.IIIÖZET Derya AKARFarklı boyama yöntemleri kullanılarak yapılan boyama denemelerinde I.tinctoria türünde buz mavisi renk elde edilirken, I. candolleana türünde morumsu lilave I. glauca subs. glauca türünde sarı tonlarda renkler elde edilmiştir.Yüksek basınçlı sıvı kromatografi (HPLC) ile yapılan analizlerde I. tinctoria,I. candolleana ve I. glauca subs. glauca' da ındikan varlığı saptanmıştır. Indikanmiktarı I. tinctoria (11,34 mg/ml)' da I. candolleana (4,12 mg/ml) ve I. glauca subs.glauca (0,636 mg/ml)' dan daha yüksek elde edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Isatis tinctoria, Isatis candolleana, Isatis glauca subs. glauca,Morfoloji, İndikan

Abstract:
The morphological characteristics of Isatis glauca subs. glauca Boiss. and Isatiscandolleana Boiss. which are collected from different locations in natural flora of K.Maraş and the seeds of Isatis tinctoria Linne that was obtained from ÇukurovaUniversity were investigated in this study. The seeds were grown in experimental areaof Avsar Campus in KSU and they were investigated morphological characters,indican contents with HPLC in fresh leaves and dying features. When somemorphological characteristics of I. candolleana and I. glauca subs. glauca that werecollected from Kahramanmaras flora were compared, plant height of I. glauca subs.glauca (59,8 cm) was higher than I. candolleana (47,2 cm); but number of branch andstem weight of I. candolleana (8,80 and 32,4 gr, respectively) was higher than I.glauca subs. glauca (6 and 22,2 gr, respectively). Leaves length and width of I.candolleana (15,7 cm and 5,23 cm, respectively) was higher than I. glauca subs. glauca(12,3 cm and 2,63 cm, respectively).When morphological features belonging cultivated Isatis spp. wereinvestigated, I. tinctoria? s plant height (86,9 cm) was obtained higher than I.candolleana (48,5 cm) and I. glauca subs. glauca (53,0 cm) number of branch of I.glauca subs. glauca (6,60) was higher than I. tinctoria (4,30) and I. candolleana (5,60).Stem weight of I. candolleana (37,9 gr) was higher than I. tinctoria (29,0 gr) and I.glauca subs glauca (17,8 gr). Leaves length and width of I. candolleana (16,3 cm and6,96 cm, respectively) were higher than I. tinctoria (15,7 cm and 5,23 cm, respectively)and I. glauca subs. glauca (11,4 cm and 4,53 cm, respectively).VABSTRACT Derya AKARVarious dyeing experiments were made by using different dying processes.According to these results, ice-blue, violet-lilac and yellow colors were obtained in I.tinctoria, I. candolleana and I. glauca subs. glauca, respectively.In the results of High Performance Liquid Chromatography (HPLC) analysis,indicant was found in Isatis spp. Indican content of I. tinctoria (11,34 mg/ml) washigher than I. candolleana (4,12 mg/ml) and I. glauca subs. glauca (0,636 mg/ml).Key Words: Isatis tinctoria, Isatis candolleana, Isatis gluca subs. glauca, Morphology,IndicanVI