Cumhuriyet Döneminde Türkiye'de demir çelik sanayii
Iron and steel idustry in Turkey in Republic Era
Yazar: AYHAN DUMAN
Danışman: PROF. DR. AHMET TABAKOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Dünyadaki demir çelik üretim miktarı özellikle 2. Dünya Savaşından sonra büyük bir artış göstermiştir. Savaş sonrasında şehirleri tahrip olan ülkelerin, bu şehirleri yeniden imar etme çalışmalarında demir çelik ürünlerine duydukları şiddetli ihtiyacı karşılamak amacıyla demir çelik üretimi bu dönemden itibaren hızla artmıştır. Dünya genelinde 1950'den itibaren başlayan üretim artış hızını Türkiye ancak 1980'lerde yakalayabilmiştir.Türk demir çelik sektöründe 1980'den sonra yapılan önemli yatırımlarla, üretim miktarı büyük oranda artmış ve artık sektörde ihracat yapılmaya başlanmıştır. 2007 üretim değerleriyle Türk demir çelik sektörü, 25,8 milyon ton ham çelik üretimi ile dünyanın 11. büyük çelik üreticisidir. Türkiye ayrıca 2007 yılında en hızlı büyüyen ülkeler sıralamasında Çin'in ardından ikinci sırada bulunmaktadır.Üretim miktarı bakımından dünya sıralamasında belirli bir yer edinmiş olan Türk demir çelik sanayii, üretilen ürün çeşidi bakımından dünyadaki yapılaşmaya uygun olmayan bir durumdadır. Üretim tüketim dengesi gözetilmeden verilen hatalı teşvikler sonucu dünyadakinin tersine önemli bir yapısal sorun ortaya çıkmıştır. Gelişmiş demir çelik üreticisi ülkelerde toplam üretimin ağırlığı yassı ürünlerde iken, Türkiye'de bu ağırlık uzun ürünler lehine gerçekleşmektedir. Üretim yapısında oluşan bu dengesizlik nedeniyle yurtiçi ihtiyacın oldukça üzerinde uzun ürün üretilirken, yassı ürün üretimi ihtiyacı karşılamada yetersiz kalmaktadır. Bu durum, hammadde ve teknoloji konusunda dışa bağımlı olan sektörün pazarlama konusunda da dışa bağımlı olmasına yol açmıştır.Üretimdeki dengesizliğin yanında Türk demir çelik sektörü; ulaşım, hammadde ve enerji alanında da sorunlar yaşamaktadır. Yetersiz ulaşım koşulları sektörün verimliliğini önemli ölçüde etkilemektedir. Hammadde yetersizliği nedeniyle hammadde tedarikinde büyük oranda dışa bağımlı kalınmaktadır. Türkiye'de enerji fiyatlarının gelişmiş ülkelere göre yüksek olması da, sektördeki mamul maliyetlerini olumsuz yönde etkilemektedir.Bu çalışma ile demir çelik sanayiinin dünyadaki genel durumu, Türkiye'deki tarihsel gelişimi, Türk demir çelik sanayiinin yapısı, gelişme seyri anlatılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The amount of iron and steel production, in the world, extremely increased after the World War II. After the war, iron and steel production increased quickly in order to provide the severe needs of the countries of which cities were destroyed, to reconsruct them. Turkey was able to reach the production increase speed, which started in 1950 through the world, just in 1980s.In Turkish iron and steel sector, the production amount was increased with a great rate, by considerable investments done after 1980. Turkish iron and steel sector is the 11th big producer of the world with a 25.8 million ton raw steel production in 2007. Besides, Turkey is the second fast growing country, following China, in 2007.Turkish iron and steel industry, which has had a precise level on account of the production amount, has an improper position according to product variety formation in the world. As a result of inaccurate incentives, given without considering the balance between production and consumption, a structural issue arised contrarily to the world. While the massive production is on flatiron in developed countries, it is on long products in Turkey. Because of the unbalance in production structure, long products have been manufactured redundantly; however, flatiron production has been inefficient to supply the needs. This situation made a way for the sector, which is dependent on raw material and technology, being dependent in marketing, too.As well as the unbalance in production, Turkish iron and steel sector has had problems in transportation, raw material and energy. Inefficient transportation conditions have been significantly affecting the productivity of the sector. We have been dependent on procuration because of inefficiency in raw materials. Considering developed countries, higher prices of energy in Turkey have been unfavorably affecting the production costs in the sector.With this study, it was tried to report the general situation of iron and steel industry in the world, historical progress in Turkey, the structure of Turkish iron and steel industry and its formative progress.