Farklı yetiştirici koşullarında norduz koyunlarının kırkım sonu canlı ağırlığı ve kirli yapağı verimi
Live weight after shearing and greasy fleece yield of norduz ewes in different breeding conditions
Yazar: BÜLENT VEZİROĞLU
Danışman: PROF. DR. TURGUT AYGÜN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışmasında, farklı yetiştirici koşullarındaki Norduz koyunlarının kırkım sonu canlı ağırlığı, kirli yapağı verimi ve randıman özelliği incelenmiştir. Hayvan materyalini, Van ili Gürpınar ilçesine bağlı Dolaylı, Geçerli, Geziyurt, Oğuldamı ve Taşınacak mahallelerinde yetiştirilen farklı Norduz koyun sürülerinden 52'şer baş olmak üzere toplam 260 baş koyun oluşturmuştur. 
Norduz koyunlarında kırkım işlemi, Haziran ayı sonu ile Temmuz ayı başında kırkım makası kullanılarak yapılmıştır. Her koyuna ait kirli yapağı gömleği 10 g'a duyarlı elektronik dijital el tartısı ile tartılmıştır. Kırkım sonu canlı ağırlığı ise 100 g'a duyarlı elektronik dijital baskül ile tartılarak hayvanların kırkım sonu canlı ağırlığı belirlenmiştir. Daha sonra, analize yetecek miktarda ve örnek alma tekniğine uygun bir şekilde her sürüden 12'şer baş koyunun sağ omuz son kaburga bölgesinden yapağı numuneleri alınarak Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölüm laboratuvarında randıman tayini yapılmıştır. Elde edilen verilere ilişkin istatistik analizler için SAS Paket Programı kullanılmıştır.
Norduz koyunlarında kirli yapağı verimi üzerine yaşın etkisi Dolaylı, Geçerli, Geziyurt, Oğuldamı ve Taşınacak mahallelerinde önemsiz (p>0.05),  kırkım sonu canlı ağırlığın etkisi ise önemli (p<0.01) bulunmuştur. Tüm işletmeler genel olarak değerlendirildiğinde, kirli yapağı verimi üzerine etkisi incelenen varyasyon kaynaklarından kırkım yaşı ve işletmenin etkisi istatistik olarak önemsiz (p>0.05),  kırkım sonu canlı ağırlığın etkisi istatistik olarak önemli (p<0.01) bulunmuştur. 
Dolaylı, Geçerli, Geziyurt, Oğuldamı ve Taşınacak mahallelerinde yetiştirilen Norduz koyunun kirli yapağı verimine ilişkin En-Küçük Kareler ortalamaları sırasıyla 2.01±0.01, 2.08±0.01, 1.94±0.01, 2.11±0.01 ve 2.11±0.01 kg olarak bulunmuştur. Tüm işletmeler genel olarak değerlendirildiğinde ise Norduz koyunlarında kirli yapağı verimine ilişkin En-Küçük Kareler ortalaması 2.05±0.004 kg olarak bulunmuştur.
Norduz koyunlarında kırkım sonu canlı ağırlığı üzerine yaşın etkisi Dolaylı, Geçerli, Geziyurt, Oğuldamı ve Taşınacak işletmelerinde önemli (p<0.01) bulunmuştur. Norduz koyunlarında ortalama kırkım sonu canlı ağırlığı Dolaylı, Geçerli, Geziyurt, Oğuldamı ve Taşınacak mahallelerinde sırasıyla;  53.21±0.25,  54.30±0.24, 51.25±0.36, 55.08±0.29 ve 54.93±0.30 kg bulunmuş, tüm işletmelerin genel ortalaması ise 53.76±0.13 kg olarak belirlenmiştir. 
Araştırmanın yapıldığı Dolaylı, Geçerli, Geziyurt, Oğuldamı ve Taşınacak işletmelerindeki Norduz koyunun yapağı randıman değerleri sırasıyla; %64.25±0.44, %67.76±0.39, %63.50±0.54, %66.68±0.51 ve %64.06±0.36; tüm işletmelerin genel ortalama randıman değeri ise %65.25±0.20 olarak bulunmuştur.

Abstract:
In this thesis study, the live weight after shearing, the greasy fleece yield and the clean fleece percentage of Norduz ewes in different conditions were investigated. The animal material consisted of a total of 260 head of Norduz ewes including 52 head ewes in different flocks that bred in the villages of Dolaylı, Geçerli, Geziyurt, Oğuldamı, and Taşınacak neighbourhoods of Gürpınar in Van province.  
Norduz ewes were sheared using shearing scissors at the end of June and beginning of July. Each of sheep greasy fleece was weighed using electronic digital hand weighing scales with 10 g sensitivity. After shearing of ewes, live weight was determined using electronic digital weighing scale with 100 g sensitivity. Fleece samples were taken as sufficient quantity for analysis, according to the sampling technique, from area of the last rib on the right shoulder of 12 head of ewes in each flock. Then analysis of clean fleece percentage was performed in the laboratory at the Yüzüncü Yıl University, Agricultural Faculty, and Department of Animal Science. SAS package program was used for the statistical analysis of the data obtained.
For the Norduz ewes, the effect of shearing age on greasy fleece yield was not significant (p>0.05) but the effect of shearing age on live weight was significant (p<0.01) in Dolaylı, Geçerli, Geziyurt, Oğuldamı, and Taşınacak neighbourhoods. When all the farms were generally evaluated, the effect of shearing age and running farm from sources of variation examined the effect on greasy fleece yield was found insignificant (p>0.05), the effect of live weight after shearing is significant statistically (p<0.01).  
Least-squares means for greasy fleece yield of Norduz ewes raised in Dolaylı, Geçerli, Geziyurt, Oğuldamı, and Taşınacak neighbourhoods were 2.01±0.01, 2.08±0.01, 1.94±0.01, 2.11±0.01 and 2.11±0.01 kg. When all the farms were generally evaluated, least-squares mean for greasy fleece yield of Norduz ewes was 2.05±0.04 kg. 
The effect of shearing age on live weight in the farms of Dolaylı, Geçerli, Geziyurt, Oğuldamı and Taşınacak  was significant (p<0.01). For Norduz ewes, in average, live weight after shearing in Dolaylı, Geçerli, Geziyurt, Oğuldamı ve Taşınacak neighbourhoods were found as 53.21±0.25, 54.30±0.24, 51.25±0.36, 55.08±0.29, and 54.93±0.30 kg while all the farms' average was found as      53.76±0.13 kg.
Averages for clean fleece pevcantage of Norduz ewes in Dolaylı, Geçerli, Geziyurt, Oğuldamı, and Taşınacak neighbourhoods were found as 64.25±0.44%, 67.76±0.39%, 63.50±0.54%, 66.68±0.51%, and 64.06±0.36%, respectively. Average for clean fleece percentage was fourd as 65.25±0.20% in all the farms.