Karşılıklı bağımlılık teorisi üzerinden Türkiye-Rusya ilişkileri
Turkish –Russian relations in the context of interdepency theory
Yazar: OĞUZ EMRE ÖZKURT
Danışman: DOÇ. DR. SEYİT ALİ AVCU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Ekonomik ilişkiler = Economic relations ; Karşılıklı bağımlılık = Interdependence ; Rusya = Russia ; Siyasi ilişkiler = Political relations ; Türk-Rus ilişkileri = Turkish-Russian relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Son yirmi yılda Türkiye ve Rusya arasında politik-ekonomik ilişkilerde belirgin gelişmeler yaşandı.  Bu  tezin  amacı  iki  ülke  arasında  yaşanan  bu  gelişmeleri  teorik  bir  çerçeveye oturtmaktır. Özellikle Rus uçağının Türkiye tarafından düşürülmesinin ardından meyve-sebze ihracatı, turizm, inşaat gibi alanlarda Türkiye'ye ambargo uygulayan Rusya neden doğal gaz kesintisine gitmemiştir ve Rus büyükelçisinin öldürülmesi neden krize sebep olmamıştır gibi sorulara cevap aranmıştır. İki ülke arasında yaşanan olayları açıklayabilmek için  dört neden-sonuç ilişkisi kurulmuştur. Neden-sonuç ilişkilerinin ortaya konabilmesi adına her ilişki için bağımlı  ve  bağımsız  değişkenler  belirlenmiştir.  Bu neden  sonuç  ilişkileri;  Rus  uçağının düşürülmesi  ve sonuçları,  Rus  büyükelçisinin  öldürülmesi  ve sonuçları,  15 Temmuz  darbe girişimi sonrasında Türkiye ve Rusya'nın yakınlaşması ve Suriye konusunda farklı bloklarda yer alan Türkiye ve Rusya'nın 2016 yılından sonra işbirliğine gitmesidir. Bu sorulara cevap aranırken  karşılıklı  bağımlılık  kuramı  test  edilmiş  ve  iki  ülke arasında  ne  düzeyde  bir karşılıklı bağımlılık olduğu ölçülmeye çalışılmıştır. Uluslararası İlişkilerin ana teorilerinden olan liberal  paradigmanın  bir  kuramı  olan 'Karşılıklı  Bağımlılık  Kuramı',  realist paradigmanın  aksine  ülkeler  arasındaki  ilişkileri  sadece  güç  bağlamında  açıklamayıp, devletler  üstü  ve  devletler  altı  aktörlerin  de  etkili  olduğu  politik,  ekonomik,  ve  toplumsal ilişkilerin oluşturduğu karmaşık bir ilişkiler bütünü olarak açıklar. Keohane ve Nye'ın 1977 yılında  ortaya  koyduğu  Karşılıklı  Bağımlılık  teorisi,  ekonomik  ve  toplumsal  ilişkilerin diplomatik  kararlara  olan  etkilerini  temel  aldığı  için,  Türkiye-Rusya  ilişkilerini açıklayabilmek  için  uygun  bir  bakış  açısı  sunmaktadır.  Teori,    maliyet,  hassasiyet  ve kırılganlık gibi kavramlar ile bir tarafın  yaptığı olumsuz hareketin iki taraf için de negatif sonuçlar doğurması durumunda karşılıklı bağımlılık olduğunu savunur. Bu çalışmanın tezi, Rusya  savaş  uçağının  düşürülmesinden  sonra  turizm,  vizesiz  seyahat,  tarım  ürünleri  gibi alanlarda  alternatifi  olduğu  için  ambargo  uygularken,  maliyetin  yüksek  olmasından  dolayı enerji  alanında  ambargoya  gitmemiş,  doğalgaz  akışını  kesmemiştir.  Karşılıklı  bağımlılığın yüksek  olmasından  dolayı  ve  uluslararası  konjonktürün  de  etkisiyle  bir  yıl  içinde  ilişkiler iyileşme yoluna gitmiştir. Bu çalışma nitel bir çalışma olup süreç izleme (process tracing) gibi nitel araştırma metotları kullanılmıştır. Bu tez teori test eden örnek olay çalışmasıdır ancak karşılıklı bağımlılığın olup olmadığı tespitinin yapılabilmesi için bu örnek olay içinde dört olay karşılaştırılarak ele alındığı için karşılaştırma yöntemi de kullanılmıştır.

Abstract:
Over the last twenty years, a significant progress has been made in the political and economic relations  between  Turkey  and  Russia.  The  objective  of  this  thesis  is  to  explain  these developments between the two countries in a theoretical framework. This work, specifically, focuses on two inquiries. The former query is on the preference of Russia in laying ambargo on  the  fields  such  as  fresh  fruit  and  vegetable  import,  tourism,  and  construction  while  not cutting  the  supply  of  natural  gas  to  Turkey  after  the  Russian  fighter  jet  was  shot  down  by Turkey.  The  latter  query  is  on  the  assassination  of  the  Russian  ambassador  in  Turkey  not resulting  in  a  crisis  between  Russia  and  Turkey.  In  order  to  analyze  the  developments between   two   countries,   four   causal   mechanisms   are   established.   These   four   causal relationships  are  as  follows:  the  shootingdown  of  Russian  fighter  jet  by  Turkey  and  its consequences, the assassination of the Russian ambassador in Turkey and its results, Turkey-Russia  rapprochement  after  15  July  2016  Turkish  coup  d'état  attempt,  and  the  strategic cooperation  of  Turkey-Russia  on  Syria  after  2016.  While  conducting  the  investigations,  the complex  interdependence  theory  is  tested.  In  addition,  the  scale  of  interdependence  between these  two  countries  is  evaluated.  On  the  contrary  to  the  realist  paradigm,  'The  Complex InterdependenceTheory', which is introduced by Keohane and Nye in 1977 and one of the main  theories  of  liberal  paradigm  in  International  Relations,  explains  the  relations  among countries  not  only  on  the  base  of  power,  but  also  with  the  supra-state  and  sub-state  agents. According to this theory, the relations among countries is a complex structure constituted of political,  economic  and  social  relations.  Since  the  complex  interdependence  theory  is  based on  the  effects  of  socio-economic  relations  on  the  diplomatic  decision-making  process,  it provides  a  suitable  perspective  to  analyze  Turkey-Russia  relations.  By  employing  concepts such  as  cost,  sensitivity  and  vulnerability,  the  complex  interdependence  theory  hypothesizes that  the  negative  action  of  one  actor  has  damaging  consequences  for  both  actors.  The  main thesis of this study is that after Russian fighter jet shot down by Turkey, Russia implemented sanctions  on  the  fields  such  as  tourism,  visa-free  passage,  and  agricultural  products  because Russia had alternatives in these areas; however, Russia could not lay embargo on the field of energy,  since  the  cost  was  too  high  for  both  country.  Due  to  high  interdependence  between Turkey-Russia  and  the  international  political  environment,  the  relations  between  Turkey  and Russia  improved  within  a  year.  This  work  is  a  qualitative  study  and  qualitative  research methods  such  as  process  tracing  are  utilized.  This  study  is  theory-testing  sample  case  study. Furthermore,  the  comparison  method  is  used  for  whether  there  is  interdependence  via comparing four different events within sample case.