Farklı ayçiçeği hatlarının canavar otu türlerine (Orobanche spp.) ve bazı herbisitlere karşı dayanıklılık reaksiyonlarının araştırılması
Research on resistance of different sunflower lines against broomrape (Orobanche spp.) species and some herbicides
Yazar: YILMAZ YAŞAR
Danışman: PROF. DR. SİBEL UYGUR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Canavar otu = Broomrape ; Dayanıklılık = Durability ; Herbisitler = Herbicides ; Islah = Improvement

Özet:
Ayçiçeği yetiştiriciliğinde sorun olan yabancı otlar içerisinde özellikle tam parazit Canavar Otu türleri ana zararlıdır. Sürdürülebilir ayçiçeği yetiştiriciliğinde, Canavar Otu türlerine ve herbisitlere dayanıklı ayçiçeği çeşitlerinin yetiştirilmesi oldukça önemlidir. Hibrit ayçiçeği çeşitleri içerisinde, sadece imazamox ve tribenuron methyl aktif maddeli herbisitlere dayanıklı çeşitler bulunmaktadır. Bu herbisitlerin hassas ayçiçeği çeşitlerinde kullanılması, bitkilerin ölümüne neden olmaktadır. 
Bu çalışma, 2019-2020 yılları arasında Canavar Otuna ve imazamox ile tribenuron methyl aktif maddeli herbisitlere genetik olarak dayanıklı restorer (baba) ayçiçeği hatlarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Çalışma, Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü sera ve tarla deneme alanlarında yürütülmüştür. Sera koşullarında, ileri generasyon kademesine sahip 30 restorer ayçiçeği hattının Canavar Otuna, sera ve tarla koşullarında 1300 restorer ayçiçeği hattının Canavar Otuna ve imazamox ile tribenuron methyl aktif maddeli herbisitlere dayanıklılık durumları belirlenmiştir. 
Yapılan çalışmada, ayçiçeği üretim alanlarından toplanan Canavar Otu tohumlarının bakla, mercimek ve domates bitkilerinde zarar yapmadığı, 30 restorer ayçiçeği hattı içerisinde 3 hattın Canavar Otuna dayanıklı olduğu tespit edilmiştir. 
Ayrıca sera ve tarla koşullarında denemeye alınan 1300 adet restorer ayçiçeği hattından, 261 hattın Canavar Otuna, 434 hattın imazamox, 269 hattın tribenuron methyl aktif maddeli herbisitlere dayanıklı olduğu ortaya konmuştur.

Abstract:
Among the weeds, holo parasite broomrape species are the main pests in sunflower cultivation, In sustainable sunflower cultivation, it is very important to grow broomrape species and herbicide-resistant sunflower varieties. Among the hybrid sunflower varieties, there are varieties that are resistant only to herbicides with the active ingredient imazamox and tribenuron methyl. The use of these herbicides on susceptible sunflower varieties causes the death of the plants.
This study was carried out to determine the restorer sunflower lines genetically resistant to Broomrape and herbicides with to broomrape and imazamox and tribenuron methyl between 2019-2020.
The study was carried out in the greenhouse and experimental research area of the Eastern Mediterranean Agricultural Research Institute thirty restorer (male) sunflower lines which have advanced generation stage were tested against to resistance of Broomrape in greenhouse conditions.  Add 1300 restorer (male) sunflower lines were also tested for determining resistant to Broomrape and some herbicides with active ingredients imazamox and tribenuron methyl under greenhouse and field conditions
The results show that broomrape seeds collected from sunflower production areas did not infect the faba bean, lentil and tomato plants, and 3 lines within 30 restorer sunflower lines were found to be resistant to Broomrape. Among 1300 restorer sunflower lines, it was determined that 261 lines were resistant to Broomrape, 434 lines were resistant to imazamox while 269 lines were resistant to tribenuron methyl.