Çocuk Yoğun Bakım ünitesinde yatan hastalarda ilaç etkileşimlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of drug interactions in patients hospitalized in Pediatric Intensive Care Unit
Yazar: HAZAL HELİN DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN BAYRAKTAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Çocuk Yoğun Bakım Ünitesinde (ÇYBÜ)
çoklu ilaç kullanımı olan 1 ay-18 yaş arası hastalarda karşılaşılan ilaç-ilaç
etkileşimlerinin (İİE) sıklığını, olası klinik etkilerini saptamak ve bu İİE'nin
hastaların yaş, cinsiyet ve kronik hastalıklarına göre sıklığını Micromedex® ve
UpToDate® veri tabanları ile karşılaştırarak hastaların mortalitesi ve morbiditesi
üzerine etkilerini ortaya koymaktır.
Materyal ve Metod: Bu çalışmaya İstanbul Sultangazi Haseki Eğitim ve
Araştırma Hastanesi ÇYBÜ'de 01/05/2023-01/09/2023 tarihleri arasında yatan ve
çoklu ilaç kullanan hastalar alındı. İİE'ni değerlendirmek için UpToDate® ve
Micromedex® veri tabanları kullanıldı. İstatistiksel analiz için SPSS 15.0 for
Windows programı kullanıldı.
Bulgular: ÇYBÜ'de yatan 78 hastada kullanılmış olan 268 ilaç çifti
değerlendirildi. Kronik hastalığı olanlarda Micromedex® ve UpToDate® İİE
saptanma oranları, kronik hastalığı olmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı
yüksek saptandı (p<0,001 p=0,001). İlaç sayılarında veri tabanları arasında İİE
saptanma oranlarında istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (her ikisi için p<0,001).
İlaç sayısı yüksek olanlarda Micromedex® ve UpToDate® İİE saptanma oranları
yüksekti. Hastaların %24,4 oranında Micromedex® ve UpToDate® ortak İİE
saptandı. UpToDate® İİE oranı, Micromedex®'e göre istatistiksel olarak anlamlı
yüksek saptandı (p=0,021). Sonuçlar arasında uyum önemliydi (Kappa değeri
0,703).
Sonuç: Micromedex® %25,6 hastada İİE saptarken, UpToDate® %35,9 İİE
saptadı. Hastaların %24,4 oranında Micromedex® ve UpToDate® ortak ilaç
geçimsizliği saptandı. Hastaların %1,3'ünde sadece Micromedex®, %11,5'inde
sadece UpToDate® ile İİE saptandı. İİE saptanan grupta UpToDate® İİE oranı
Micromedex®'e göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek saptandı. Ünitemizde
kullanılan Flukanozol+Fenobarbital, Flukanozol+Fenitoin gibi bazı ilaç
kombinasyonlarında QTc uzaması, fenitoin toksisitesi gibi hayatı tehdit eden olası
etkiler saptandı. Kronik hastalığı olanlarda İİE'nin daha fazla olduğu saptandı.
Özellikle ÇYBÜ gibi özellikli ve çoklu ilaç kullanılan servislerde ilaç kullanımında
Micromedex® ve UpToDate® veritabanları kliniklerde bulunmalı, kullanılan
ilaçlar klinik eczacı ve klinik farmakolog tarafından kontrol edilmeli, başta
hekimler olmak üzere sağlık çalışanlarının İİE üzerine olan farkındalığı
arttırılmalıdır.

Anahtar kelimeler: Çocuk yoğun bakım ünitesi, İlaç-ilaç etkileşim,
morbidite, mortalite, polifarmasi

Abstract:
Aim: The aim of this study was to determine the frequency and possible
clinical effects of drug-drug interactions (DDIs) encountered in patients aged
between 1 month and 18 years with multiple drug use in the Pediatric Intensive
Care Unit (PICU) and to compare the frequency of these DDIs according to age,
gender and chronic diseases of the patients with Micromedex® and UpToDate®
databases and to reveal their effects on mortality and morbidity of the patients.
Material and method: Patients who were hospitalized in the PICU of
Istanbul Sultangazi Haseki Training and Research Hospital between 01/05/2023-
01/09/2023 and were on multiple medications were included in this study.
UpToDate® and Micromedex® databases were used to evaluate DDIs. SPSS 15.0
for Windows program was used for statistical analysis.
Results: We evaluated 268 drug pairs used in 78 patients hospitalized in the
PICU. Micromedex® and UpToDate® DDIs detection rates were statistically
significantly higher in patients with chronic diseases compared to those without
(p<0.001 p=0.001). There was a statistically significant difference between the
databases in the number of drugs (p<0.001 for both). Micromedex® and
UpToDate® DDIs detection rates were higher in patients with higher drug counts.
Micromedex® and UpToDate® were detected in 24.4% of the patients.
UpToDate® DDIs rate was statistically significantly higher than Micromedex®
(p=0,021). Agreement between the results was significant (Kappa value 0.703).
Conclusion: Micromedex® detected DDIs in 25.6% of patients, while
UpToDate® detected DDIs in 35.9%. Micromedex® and UpToDate® DDIs was
detected in 24.4% of patients. DDIs was detected only with Micromedex® in 1.3%
of patients and only with UpToDate® in 11.5% of patients. UpToDate® DDIs rate
was statistically significantly higher than Micromedex® in the DDIs group.
Possible life-threatening effects such as QTc prolongation and phenytoin toxicity
were detected in some drug combinations used in our unit such as
Flucanozol+Phenobarbital, Flucanozol+Phenytoin. DDIs was found to be more
common in patients with chronic diseases. Micromedex® and UpToDate®
databases should be available in clinics, the drugs used should be controlled by
clinical pharmacists and clinical pharmacologists, and the awareness of healthcare
professionals, especially physicians, on DDIs should be increased, especially in
specialty and multi-drug services such as PICU.

Key Words: Drug-drug interactions, morbidity, mortality, pediatric intensive
care ünit, polypharmacy