Hastane afet ve acil durum planının eğitim ve tatbikatlarla uygulanabilirliğinin belirlenmesi: Antalya ili örneği
Determing the applicability of hospital disaster and emergency plan with education and exercises: The case of Antalya province
Yazar: MUSTAFA ENEZ SARIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİL CENGİZ
Gümüşhane Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Acil durum planlaması = Emergency planning ; Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Antalya = Antalya ; Doğal afetler = Natural disasters ; Eğitim = Education ; Hastane planlaması = Hospital planning ; Hastaneler = Hospitals

Özet:
Günlük yaşamda en ufak aksamaların bile büyük sıkıntı yarattığı sağlık hizmetlerine, Acil ve Afet dönemlerinde daha çok ihtiyaç duyulur. Hastaneler bu dönemlerde rutin işlerini aksatmadan devam ettirerek artan talebi ve ihtiyacı da karşılamak zorunda kalmaktadır. (Sağlık Bakanlığı, 2016: 18). 
Hastane Afet ve Acil Durum Planı (HAP)'nın resmi yönetmeliği 20 Mart 2015 yılında çıkmıştır. HAP'lar afet anını, öncesini ve sonrasını kapsamakla birlikte hastanelerin güvenli hale getirilmesini, ilk 72 saat hizmeti aksatmadan ve dışarıdan yardım gelmeyecek şekilde hazırlanmalarını hedefler.
Bu çalışmanın amacı; Antalya ilindeki hastanelerin HAP hazırlık seviyelerinin tespit edilmesi, bilgi düzeylerinin belirlenmesi ve farkındalığın arttırılmasıdır. Antalya ilindeki kamu, özel ve üniversite hastanelerinin HAP kapsamındaki tatbikatlar ve eğitimler incelenerek, HAP Uygulayıcı Eğitimi alan 222 personele tarafımızdan oluşturulan anket uygulanmıştır. Ankette demografik soruların yanı sıra, hap bilgi düzeylerini ölçen 25 soruluk bir test ve eğitim, hazırlık ve tatbikatları içeren 34 soruluk (5li likert) bir anket düzenlenmiştir. Veriler spss 16 veri programı ile analiz edilmiştir. 
Çalışmanın sonucunda araştırmaya katılan personelin tamamının hap eğitimi almış olmasına karşın 6 kişi hap eğitimi almadığını söylemektedir. Katılımcıların %95,5'i HAP eğitimini gerekli bulmuşken, %91,5'lik kısımda HAP'la ilgili daha fazla eğitimin verilmesi gerektiğini savunmaktadır. Eğitimlere katılanlar arasından 65 kişinin HAP hazırlama komisyonu üyesi olmadığı, 24 kişinin ise HAP'ta herhangi bir görevinin olmadığı görülmektedir.
Temel bilgi düzeyi ortalaması %77, hastanelerinin güvenliğini yeterli bulmayanların oranı da %51,3'dür. Masa başı tatbikatlarına katılanlar %94,1, saha tatbikatlarına katılanlar ise %81,5'dir. Hastanelerinde UMKE ekibinin oluşturulduğunu ifade edenlerin oranı %62,2'dir. Bu veriler ışığında eğitim ve tatbikatların düzenli aralıklarla yapılması ve hastanelerin afet farkındalığının arttırılması gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler : Afet, Eğitim, Hastane Afet ve Acil Durum Planı, Tatbikat

Abstract:
Health services, which create great hardship even the slightest disruptions in daily life, are needed more during Emergency and Disaster periods. Hospitals have to meet the increasing demand and need during these periods without interrupting their routine work. ( Ministry of Health, 2016: 18).
The official regulation of the Hospital Disaster and Emergency Plan (HAP) was issued on 20 March 2015.Hospital Disaster and Emergency Plan (HDEP) aims to make hospitals safe and to prepare  the first 72 hours without interrupting the service and outside help as well as disaster preparedness, disaster response, disaster recovery.
The aim of this study is to determine the HDEP preparation levels of the hospitals in Antalya, to determine health personel knowledge levels and to raise awareness. Public, Private and University hospital's exercises and trainings within the scope of the disaster plan were examined and conducted survey to 222 personnel who received HDEP Practitioner Training in Antalya city. In addition to demographic questions, a 25-question test measuring HDEP knowledge levels and a 34-question (5-likert) questionnaire including training, preparation and drill were conducted. The data were analyzed with spss 16 data program.
As a result of the study, although all of the personnel who participated in the study had received Hospital Disaster and Emergency Plan training, 6 people stated that they did not receive the training. While 95.5% of the participants thought that HDEP training was necessary, 91.5% of the participants stated that more training should be given about HDEP. Among the 65 people who participated in the training, were not members of the HDEP preparation committee and 24 people did not have any duties in the HDEP.
Average of basic knowledge level is 77% , the rate of those who do not find the safety of hospitals adequate is also 51.3% , the rate of the participants in the desk based drill is 94.1%,  the rate of the participants field exercise drill is 81.5%. The rate of those who stated that national medical rescue team was established in hospitals is 62.2%. In the light of these data, training and exercises should be done regularly and disaster awareness of hospital personnels should be increased.

Keywords: Disaster, Education, Drill, Hospital Disaster And Emergency Plan.