Ortaöğretim kurumlarında örgütsel öğrenmeyi destekleyici ve engelleyici faktörler
Factors supporting and inhibiting organizational learning in secondary education institutions
Yazar: FATİH ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. NECATİ CEMALOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Öğrenen organizasyonlar = Learning organizations ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim kurumlarında örgütsel öğrenme sürecini destekleyici ve engelleyici faktörleri belirlemek ve okullarda örgütsel öğrenmenin daha fazla nasıl geliştirileceğine ilişkin çözüm önerileri geliştirmektir. Araştırma nitel olarak tasarlanmış ve araştırmada olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırma kapsamında Ankara ili, Çankaya ilçesinde karışık amaçlı örnekleme ile seçilen 4 okulda, 4 okul yöneticisi ve 12 öğretmen olmak üzere toplam 16 kişiyle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler betimsel analiz ve içerik analizi teknikleriyle çözümlenmiştir. Araştırmada, örgütsel öğrenmeyi destekleyici ve engelleyici faktörler "okul içi, okul dışı ve bireysel faktörler" ana temalarında ele alınmaktadır. Okul içi faktörler "örgütsel-yapısal ve okul kültürü"; okul dışı faktörler "üst yönetim birimleri ve çevresel faktörler" alt temalarında ele alınmaktadır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre "okul yönetiminin öğretmenlerden gelen görüş ve önerilere açık olması ve destekleyici bir rol üstlenmesi, okul çalışanları için uygun öğrenme ortamları oluşturması ve karar verme sürecinde ilgili paydaşları sürece dâhil etmesi; okul çalışanlarının bilgi, beceri ve deneyimlerini birbirileri ile paylaşmaları,  işbirliği yapmaları ve okulda tespit ettikleri aksayan yönleri birbirleriyle paylaşmaları" okul içi destekleyici faktörler olarak sıklıkla belirtilirken, "okul yönetiminin öğretmenlerin ihtiyaçlarına karşılık vermemesi, öğretmenlerin paylaşımda bulunacak yeterli zamanlarının olmaması ve okulun sahip olduğu fiziki ve teknik kapasiteyi eksik kullanması; okulda bir öğrenme kültürünün olmaması, öğretmenlerin paylaşımda bulunmak için bir araya gelmede isteksiz davranmaları ve zümreler arası etkileşimin zayıf olması" ise engelleyici faktörler olarak sıklıkla belirtilmiştir. Örgütsel öğrenme sürecini destekleyen okul dışı faktörler sıklıkla "üst yönetim birimlerinin öğretmenlerin kişisel ve mesleki gelişimlerine yönelik etkinlikler düzenlemesi, okulun başarılarını görüp takdir etmesi ve okul yönetiminin okulu geliştirmeye yönelik taleplerine onay vermesi ve okula maddi destek sağlaması; okulun üniversitelerle işbirliği içerisinde olması ve üniversitelerden eğitim desteği alması, okulun güvenli bir çevrede bulunması, okul-aile birliğinin okulun eksiklerini tamamlamaya çalışması ve okula maddi destek sağlaması" olarak belirtilirken, engelleyici faktörler ise "sınav sisteminden dolayı öğrencilerin daha çok sınava odaklı çalışmalar yapmak istemeleri ve uygulamalı eğitimlere gereken ilgiyi göstermemeleri, okula ayrılan bütçenin okul geliştirme çalışmaları için yeterli olmaması, mevcut eğitim sisteminde öğretmenin kendini geliştirme ihtiyacı hissetmemesi; toplumda okula verilen değerin azalması, ailelerin çocuklarının sadece akademik başarılarıyla ilgilenmeleri ve okulda diğer yaşam becerileri kazanmaları konusunda fazla beklentilerinin olmaması ve velinin öğretmene hak ettiği değer göstermemesi ve öğretmene güvenmemesi" olarak belirtilmiştir. Örgütsel öğrenme sürecini destekleyen bireysel faktörler sıklıkla "öğretmenin öğrenmeye açık olması, sınıfta yaşadığı sorunları öğretmen arkadaşlarıyla paylaşması ve yardım istemesi ve öğrenmeye zaman ayırması" olarak belirtilirken, engelleyici faktörler ise sıklıkla "öğretmenin mesleğini gelir kaygısıyla yapması, öğrenmeye karşı ilgisiz olması ve okul dışında yaşadığı sorunları okula yansıtması" olarak belirtilmiştir. Sonuç olarak "okulda demokratik bir kurum kültürü oluşturma, okul çalışanlarının birbiriyle iyi iletişim kurması, okul çalışanlarının kendilerini mesleki yönden geliştirmeleri, öğretmenin mesleğini sevmesi ve okulda karşılıklı güven ortamı oluşturma" örgütsel öğrenme sürecinin geliştirilmesinde önemli faktörler olarak görülmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the factors that support and inhibit organizational learning process and propose solutions to improve organizational learning in secondary school institutions. This study was designed as a qualitative research and phenomenological research techniques were used. Research was performed with mixed purposive sampling method in Çankaya district of Ankara in 4 Anatolian high schools. Interviews were conducted with a total of 16 people, 4 of them were school administrators and 12 of them were teachers. The data collected were analyzed by using descriptive analysis and content analysis techniques. The factors that support or hinder organizational learning are addressed in the context of three main themes including in-school, out of school and individual factors. In-school factors discussed in "organizational-structural and school culture" sub-themes and out of school factors discussed in "the senior management units and environmental factors" sub-themes. According to the results obtained from the research, "school administrators to be open to comments and suggestions from teachers and to take a supportive role, to create appropriate learning environments for school staff, and to involve relevant stakeholders in the decision making process; school staff to share their knowledge, skills and experiences with each other, to collaborate, and to share identified problems in school with each other" are frequently expressed supporting factors in the context of the organizational-structural and school culture. "School administrators not to respond to the needs of teachers, lack of sufficient time for teachers to share with each other, and insufficient use of physical and technical capacity of the school; lack of a culture of learning in school, teacher unwillingness to come together to share with each other, and weak interaction between groups" are frequently expressed inhibiting factors in the context of the organizational-structural and school culture. "The senior management unit to organize activities for personal and professional development of teachers, to see and appreciate the achievements of schools, and to approve school demands for school improvement and to provide financial support; to collaborate with universities and to receive educational support from universities, to have a safe school environment, and parent-teacher association to complete shortcomings of the school and to provide financial support to school" are frequently expressed supporting factors in the context of the senior management units and environmental factors. "Due to the exam system students to want to do the exam-oriented studies and not to show necessary interest in applied education, lack of the budget allocated to school for school improvement works, and teacher not to need for self-improvement in the existing education system; decrease in the value given to schools in the society, parents only dealing with their children's academic achievement and low expectations for gaining other life skills in school, parents not to give teachers the value they deserve and not to rely on teachers" are frequently expressed inhibiting factors in the context of the senior management units and environmental factors. "Teachers to be open to learning, to share the problems experienced in the classroom with colleagues, and to take time to learning" are frequently expressed supporting factors in the context of the individual factors. "Teacher to do his job with the concern of income, to be far out to learning, and to reflect the problems lived outside of school to school" are frequently expressed inhibiting factors in the context of the individual factors. Consequently, "creating a democratic organizational culture in school, school staff to communicate well with each other, and to develop themselves from professional aspects, teachers to love teaching profession, and to create an atmosphere of mutual trust in school" are frequently expressed supporting factors which enhance organizational learning in school.