Okul sosyal iklimi ile geleneksel ve sanal zorbalık arasındaki ilişkiler: Genellenmiş akran algısının aracı rolü
The relations between school social climate and traditional / cyber bullying: Mediator role of generalized peer perception
Yazar: YUSUF BAYAR
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA UÇANOK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Bölümü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Gelişim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Akran ilişkileri = Peer relationships ; Akran zorbalığı = Peer victimization ; Okul iklimi = School climate ; Siber zorbalık = Cyberbullying ; Zorbalık = Bullying

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, okul sosyal iklimi ile ergenlerin hem fiziksel ortamda hem de sanal ortamda maruz kaldıkları veya uyguladıkları zorbalık olaylarının ilişkisini ve bu ilişkide akranlara dair algıların aracı bir rolünün olup olmadığını incelemektir. Bunun yanı sıra zorbalık statüleri arasında okul iklimini ve akranlarını algılama bakımından bir farklılaşma olup olmadığını saptamaktır.Bu araştırma İstanbul, Ankara, Mersin, İskenderun, Gaziantep ve Malatya'da ilköğretim ikinci kademe (6, 7 ve 8. sınıf) ve liseye (9, 10, 11 ve 12. sınıf) devam etmekte olan ergenlerle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi, 595'i (% 48.1) erkek, 643'ü (% 51.9) kız olmak üzere toplam 1238 kişiden oluşmaktadır ve yaş ortalaması 14.87'dir (S= 2.06). Araştırmada ergenlere uygulanan ölçek formunda demografik bilgilere ait sorular, cep telefonu, bilgisayar ve internet kullanım özelliklerini belirlemeye yönelik sorular, Genellenmiş Akran Algısı Ölçeği, Geleneksel Akran Zorbalığı Ölçeği, Sanal Zorbalık Ölçeği ve Okul Sosyal İklimi Ölçeği kullanılmıştır.Araştırma sonuçları zorbalık statüleri arasında okul iklimini ve akranlarını algılama bakımından bir farklılaşma olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, okul sosyal iklimini, fiziksel ortamda zorbalığa karışmayan ergenlerin zorbalığa dahil olan ergenlere göre daha olumlu olarak algıladığını, zorbalığa dahil olmayan ve zorba statüsündeki ergenlerin de içindeki bulundukları akran grubuna ilişkin algılarının daha olumlu olduğunu göstermektedir. Buna karşın sanal ortamda akran zorbalığına karışmayan ergenlerin hem okul iklimi hem de akran algısının daha olumlu olduğu ve sanal ortamda akran zorbalığına hedef olan ergenlerin ise zorba ve zorba-kurban statüsündeki ergenlerden okul iklimi ve akran algısı bakımından farklılaşmadığı görülmektedir. Ayrıca okul iklimi ile fiziksel zorbalığa maruz kalma ve uygulama arasındaki ilişkiye akran algısının kısmen aracılık ettiği görülmektedir. Okul iklimi ile sanal zorbalığa maruz kalma arasındaki ilişkiye de akran algısının kısmen aracılık ettiği, okul iklimi ile sanal zorbalık uygulama arasındaki ilişkide böyle bir rolünün olmadığı görülmektedir.

Abstract:
The main purpose of the present study is to examine the relations between the social school climate and traditional / cyber bullying and to examine whether the perceptions about the peers have a mediator role in this relationship. Besides, it is aimed to determine whether there are any differentiation between the bullying status in terms of perceiving the school social climate and peers.This study has been carried out with the students in second level of primary schools (6th, 7th and 8th classes) and in high schools (9th, 10th, 11th and 12th classes) in İstanbul, Ankara, Mersin, İskenderun, Gaziantep and Malatya. The sample of the study consists of 1238 student, 595 of them (% 48.1) male and 643 (% 51.9) of them female. The average age of the students is 14.87 (ss=2.06). In this study, a scale form was used which included questions about mobile phone, computer and internet using features of adolescents, Generalized Perception of Peers, Traditional Bullying Inventory, Cyber Bullying Inventory and School Social Climate Scale.The results show that there are significant differences about perceiving the school climate and peers in bullying status. The findings show that the adolescents not involved in traditional bullying perceive the school social climate more positively than adolescents who reported traditional bullying, and the perceptions of the bullies and adolescents not involved in traditional bullying related to their peer group were more positive. On the contrary, it has been found that both school climate and peer perception of the adolescents not involved in cyberbullying are more positive and that there are no significant differences about social climate and peer perception between cyber victim, cyber bully and cyber bully-victim status.Moreover, it has been seen that the peer perception partially mediates the relationship between school climate and being a traditional bully or a victim. However, it has been also seen that peer perception partially mediates the relationship between school climate and being a cyber victim, but peer perception has no significant role in the relation between school climate and being a cyber bully.