Hipertansiyon hastalarında tedavi başarısını etkileyen faktörler
Factors affecting treatment success in hypertensive patients
Yazar: SEVDE KORKMAZ
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF ÇETİN DOĞANER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Hipertansiyon = Hypertension ; Kan basıncı = Blood pressure ; Kan basıncı ölçülmesi = Blood pressure determination ; Tedavi = Treatment ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Amaç: Hipertansiyon (HT), ülkemizde ve tüm dünyada prevalansı yüksek kronik bir hastalık olup toplum için önemli bir sağlık sorunudur. HT gerek yaygınlığı, morbidite, mortalite oranları, gerekse tedavi maliyeti nedeniyle önem arz etmektedir. Hipertansiyonun kontrol altına alınması ve tedavisinde ilk basamak, yaşam tarzı değişiklikleridir. Çalışmamızdaki amacımız, HT'li hastaların yaşam tarzı değişiklikleri ve tedavilerine uyumlarını belirlemek, yaşam tarzı değişikliğine ve ilaç tedavisine uyanlarla uymayanların kan basıncı kontrolünü karşılaştırmak, yaşam tarzı değişikliği ve tedavi uyumunun kronik bir hastalık olan HT hastalarında kan basıncını kontrol altına almanın önemini vurgulamaktır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Kliniğinde yatan ve polikliniğine başvuran 18 yaş üzeri HT tanılı hastalarda yapılan tanımlayıcı gözlemsel bir anket çalışmasıdır. Araştırmacılar tarafından hazırlanan anket formunda, çalışmaya katılmayı kabul eden katılımcıların sosyodemografik özellikleri ve hipertansiyon ile ilgili hastalık özelliklerini sorgulayan 39 adet anket sorusu içermektedir. 
Ayrıca 13 soruluk ilaç tedavisine bağlılık/uyum öz-etkililik kısa form isimli ilaç uyum ölçeği, 7 soruluk GAD-7 isimli anksiyete ölçeği, 9 soruluk PHQ-9 isimli depresyon ölçeği katılımcılara uygulanacaktır. Anket formu ve uygulanan ölçeklerden elde edilen bilgiler katılımcıların hipertansiyon parametreleri ile karşılaştırılarak tedavi başarısına etkileri değerlendirilecektir. Veriler SPSS programı ile uygun testlerle analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların ortalama yaşları 59.60±5,2 (min:30, max:84). Katılımcıların 182 (%60,67)'si kadın ve 118 (%39,33)'si erkektir. Katılımcıların kan basıncı (KB) kontrolü incelendiğinde 150 (%50)'sinin  tansiyonunun kontrol altında olmadığı, 150 (%50)'sinin kan basıncının (KB) kontrol altında olduğu saptanmıştır. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD)'nin Hipertansiyon 2019 kılavuzuna bakılarak KB kontrol sınırı sistolik KB 140 mmHg ve üzeri ve/veya diastolik KB 90 mmHg ve üzeri olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların %85'inde ilaç uyumu olduğu saptanmıştır. Hastaların ilaç tedavisine uyum öz etkinlik ölçeği kısa formu puanları ile medeni durumları (p=0,002), öğrenim durumları (p=0,028), meslekleri (p=0,007), aylık gelir düzeyi (p<0,001) arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır. Aynı zamanda hastaların ilaç uyumu arttıkça KB kontrolünün de arttığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Hastaların yaşam tarzı değişkenleri incelendiğinde 232 (%77,33)'sinin  Akdeniz tarzı beslendiği, 253 (%84,33)'ünün yemeğin tadına bakmadan tuz eklediği, 199 (%67,00)'unun düzenli olarak yürüyüş yaptığı saptanmıştır. Hastaların 238 (%79,33)'inin hipertansiyon dışında ek hastalık olduğu saptanmıştır. En sık kronik hastalıklar sırasıyla 140 (%46,67) kişi ile diyabet, 100 (%33,33) kişi ile kolesterol, 94 (%31,33) kişi ile kardiyovasküler hastalıkları olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Yaşam tarzı değişikliği, tedavi uyumu ve KB kontrolü HT gibi kronik hastalıklarda son derece önemlidir. HT hastalığının yönetiminde, komplikasyonların önlenmesinde yaşam tarzı değişiklikleri ve tedaviye uyumun arttırılması kan basıncı kontrolünü arttırmaktadır. Hastaların yaşam tarzı değişiklikleri ve tedaviye uyumun arttırılması, KB'yi kontrol altına almak için aile hekimliğinin bütüncül yaklaşımı çerçevesinde alınacak tedbirler önemlidir. 

Anahtar kelimeler: Hipertansiyon, tedavi uyumu, kan basıncı kontrolü

Abstract:
Objective: Hypertension (HT) is a chronic disease with high prevalence in Turkey and all over the world and is an important health problem for the society. HT is important because of its prevalence, morbidity, mortality rates and treatment costs. The first step in controlling and treating hypertension is lifestyle changes. Our aim in our study is to determine the adaptation of patients with HT to lifestyle changes and treatments, to compare the blood pressure control of those who do not comply with lifestyle changes and drug treatment, and to emphasize the importance of lifestyle change and compliance with treatment in patients with HT, which is a chronic disease, to control blood pressure. 
Materials and Methods: Our study is a descriptive observational questionnaire study conducted in patients with a diagnosis of Hypertension over the age of 18 who were hospitalized in the Internal Medicine Clinic of Health Sciences University Gülhane Training and Research Hospital and applied to the Polyclinic. The questionnaire form prepared by the researchers includes 39 questionnaire questions questioning the socio-demographic characteristics and disease characteristics related to hypertension of the participants who agreed to participate in the study. In addition, a 13-question drug adherence / compliance self-efficacy short form drug compliance scale, a 7-question GAD-7 anxiety scale, and a 9-question depression scale named PHQ-9 will be applied to the participants. The information obtained from the questionnaire form and the applied scales will be compared with the hypertension parameters of the participants and their effects on treatment success will be evaluated. The data were analyzed with the SPSS program with appropriate tests.
Results: The average age of the patients included in the study was 59.60 ± 5.2 (min: 30, max: 84). 182 of the participants were female (60.67%) and 118 were male. (39.33%) When the blood pressure (BP) control of the participants was examined, it was found that the blood pressure of 150 (50%) was not under control, and the blood pressure (BP) of 150 (50%) was under control.
Turkey of Endocrinology and Metabolism Society of Hypertension 2019 by looking at the manual KB control limit and above 140 mm Hg systolic blood pressure and / or diastolic BP of 90 or more was acceptable. It was found that 85% of the participants had drug compliance. A statistically significant difference was found between the short form scores of the self-efficacy scale of the patients' compliance with medication treatment and their marital status (p = 0.002), educational status (p = 0.028), occupation (p = 0.007), and monthly income level (p <0.001). When the lifestyle variables of the patients were examined, 232 (77.33%) were fed Mediterranean style, 253 (84.33%) added salt without tasting the food, 199 (67.00%) was found to be walking regularly. It was found that 238 (79.33%) of the patients had additional diseases other than hypertension. The most common chronic diseases were diabetes with 140 (46.67%) people, cholesterol with 100 (33.33%), and cardiovascular diseases with 94 (31.33%) people, respectively.
Conclusions: Lifestyle modification, treatment compliance and blood pressure control are extremely important in chronic diseases such as HT. Increasing compliance with lifestyle changes and treatment in the management of hypertension disease and preventing its complications increases blood pressure control. Measures to be taken within the framework of the holistic approach of family medicine are important in order to increase compliance with lifestyle changes and treatment of hypertension patients and to control blood pressure.
Key words: Hypertension, medication compliance, blood pressure control