Rutin hemodiyaliz uygulanan hastalarda mevsimsellik ve diyet alımına bağlı sıvı elektrolit ve asit baz değişikliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of fluid electrolyte and acid-base changes due to seasonality and dietary intake in patients undergoing routine hemodialysis
Yazar: AYŞE ERÇİN KUNDAĞ
Danışman: PROF. DR. AHMET UĞUR YALÇIN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Nefroloji = Nephrology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Son dönem böbrek hastalığı (SDBH) olan bireylerde ilerleyici renal fonksiyon kaybı çoklu elektrolit düzensizliklerine sebep olur. Mevsimsel değişikliklerin insan fizyolojisine geniş bir etkisi vardır ve diyet davranışını belirlemektedir. Toplumda yaygın olarak kutlanan özel günlerde de diyet değişikliklerinin olduğu bilinmektedir. Mevsimlere bağlı fizyolojik değişiklikler ve diyet alımında farklılıklar SDBH'lı bireylerde asit-baz ve elektrolit dengesini etkileyebilmektedir. Çalışmamızda Eskişehir'deki dört farklı hemodiyaliz ünitesinde haftada üç gün rutin hemodiyaliz alan hastaların 2021 yılına ait bir yıllık verileri retrospektif olarak değerlendirildi. 168 hastaya ait toplam 35 parametre (hematolojik, biyokimyasal ve klinik parametreler) ele alındı. Parametreler ile aylar, mevsimler ve özel günler (dini bayramlar ve yılbaşı) arasındaki ilişki uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edildi. Diyaliz giriş potasyumu en yüksek temmuzda (5,342 ± 0,054 mEq/L) idi. Diyaliz giriş potasyum değeri 5,5 mEq/L ve üzerinde olan hastalar en yüksek sayı ve oranda temmuz ayında (n=68, %40,5) saptandı. Fosfor değerinin ocak ayında (4,875 ± 0,087 mg/dL) en yüksek olduğu görüldü. Fosfor değerinin 5,5 mEq/L ve üzerinde olduğu hastalar en yüksek sayı ve oranda şubatta (n=51, %30,4) idi. En az kilo artışı ağustosta (2,08 ± 0,083 kg) saptandı. Bikarbonat değerleri arasında mevsimsel fark izlenmedi (p>0,05). SDBH'lı bireylerde elektrolit ve asit baz düzensizliklerinin yaşamsal etkileri olabilmektedir. Bu nedenle farklı mevsim dönemleri ile bayramlar ve yılbaşı gibi özel günlerde hastaların potasyum ve fosfor düşürücü medikal tedavi seçeneklerini gözden geçirmek gerekmektedir.

Abstract:
Progressive loss of renal function in individuals with end-stage renal disease (ESRD) causes multiple electrolyte disorders. Seasonal changes have a wide impact on human physiology and determine dietary behavior. It is known that there are dietary changes on special days that are widely celebrated in society. Physiological changes due to seasons and differences in dietary intake may affect acid-base and electrolyte balance in individuals with ESRD. In our study, the one-year data of patients who received routine hemodialysis three days a week in four distinct hemodialysis units in Eskişehir for 2021 were evaluated retrospectively. A total of 35 parameters (hematological, biochemical and clinical parameters) of 168 patients were evaluated. The relationship between parameters and months, seasons and special days (religious holidays and New Year's Day) was analyzed with appropriate statistical methods. Dialysis entry potassium was highest in July (5,342 ± 0,054 mEq/L). Patients with dialysis entry potassium values of 5,5 mEq/L and above were found in the highest number and rate in July (n=68, 40.5%). It was observed that the phosphorus values were highest in January (4,875 ± 0,087 mg/dL). Patients with a phosphorus level of 5.5 mEq/L and above had the highest number and rate in February (n=51, 30.4%). The least weight gain was detected in August (2,08 ± 0,083 kg). No seasonal difference was observed between bicarbonate values (p>0.05). Electrolyte and acid-base disorders can have vital effects in individuals with ESRD. For this reason, it is necessary to review the potassium and phosphorus-lowering medical treatment options of patients in different seasons and on special days such as holidays and New Year's Day.