Okul yöneticilerinin mesleki kimlik algıları
Professional identity perceptions of school administrators
Yazar: AYŞE BÜŞRA ÇELTEK
Danışman: PROF. DR. TUNCER BÜLBÜL
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Kimlik = Identity ; Kimlik algısı = Identity perception ; Mesleki kimlik = Professional identity ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul yönetimi = School administration ; Yöneticiler = Managers

Özet:
Bu araştırmanın amacı Türk Eğitim Sisteminin en önemli yapı taşlarından biri olan okul yöneticilerinin mesleki kimlik algılarını ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan olgubilim yaklaşımıyla desenlenmiştir. Araştırmanın verileri 2017-2018 Eğitim-Öğretim yılı Edirne ili Merkez ilçede devlet okullarında çalışan 9'u müdür, 16'sı müdür yardımcısı olmak üzere toplam 25 okul yöneticisinden elde edilmiştir. Okul yöneticilerinin 11'i kadın, 14'ü erkektir. Araştırmada okul yöneticilerinin mesleki kimlik algıları; güven kazanma, özerklik kazanma, kimlik krizi, kimlik krizinin çözümlenmesi, bütünlük duygusu ve mesleki kimliğin kendilik yapılanmasıyla bütünleştirilmesi olmak üzere altı alt evrede değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Görüşme yapılan okul yöneticileri; mesleki kimlik algılarının oluşmasında zaman, buna bağlı olarak edinilen tecrübe, doğuştan var olan problem çözme becerisi, topluluğa hâkim olabilme, hızlı ve etkili karar verebilme yeteneği gibi kişilik özellikleri, iyi bir gözlem ve iletişim kabiliyeti, empati kurabilme, sabırlı ve sakin olabilme, planlı ve sistematik olma, demokrat ve hoşgörülü olma, çalışkan ve düzenli olma gibi faktörlerin etkili olduğunu belirtmişlerdir. Görüşme yapılan okul yöneticileri, deneyimli yöneticileri ve yöneticilik tecrübesi bulunan aile bireylerini rol model olarak benimsediklerini, onların tecrübe ve fikirlerinden yararlandıklarını ifade etmişlerdir. Ebeveynleri tarafından destek ve yardım gören bireylerin mesleki kimlik algılarının oluşmasında olumlu etkiler görülmüştür. Kadın yöneticiler anne olmanın getirdiği şefkat ve duyarlılığın okul yönetimindeki yararından bahsederken, erkek yöneticiler ise yönetici olarak kabul edilmelerinde ataerkil toplumumuzun yapısının etkisine dikkat çekmişlerdir. Yöneticilerin çoğunluğu eğitim yönetiminde lisansüstü eğitim almanın önemi ve değerinden bahsedip, okul yöneticisi olmak için gerek lisans gerek lisansüstü eğitimin zaruri olduğunu belirtmişlerdir. Görüşmelerden elde edilen bulgular ışığında okul yöneticilerinin mesleki kimlik algılarının oluşmasında; tecrübenin, kişilik özelliklerinin, rol modellerin, cinsiyetin, ebeveynlerin ve eğitimin etkili olduğu anlaşılmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the perception of professional identity of school administrators, one of the most important building blocks of Turkish Education System. In this research, qualitative research method was used, and phenomenology model was chosen as a research design. The data of the study 2017-2018 academic year was obtained from a total of 25 school administrators, 9 of whom were principals and 16 were deputy principals, who worked in public schools in the central district of Edirne. 11 of the school administrators are female and 14 are male. Professional identity perceptions of school administrators were evaluated in six sub-dimensions: gaining trust, gaining autonomy, identity crisis, resolution of identity crisis, sense of integrity, and integration of professional identity with self-structuring. The data obtained was analyzed by descriptive analysis. According to the results of the analysis, it was seen that the factors such as time, the experience gained, the inherent ability to solve the problems, the ability to dominate the community, personality traits such as the ability to decide quickly and effectively, a good observation and communication ability, the ability to build empathy, being patient and being calm, being planned and systematic, being democratic and tolerant, being hardworking and organized were effective in the formation of the perceptions of professional identity of the interviewed school administrators. The interviewed school administrators stated that they adopted their experienced managers and family members with management experience as role models, and they benefited from their experience and ideas. Positive effects were observed in the formation of professional identity perceptions of individuals who received support and assistance by their parents. While the female administrators mentioned about the benefits of the compassion and sensitivity brought by being a mother, the male administrators pointed to the effect of the structure of the patriarchal society on their acceptance as managers. The majority of the administrators mentioned the importance and value of receiving graduate education in education management, and stated that both undergraduate and graduate education are essential for being a school administrator. In the light of the findings of the interviews, it was seen that experience, personality traits, role models, gender, parents, and education was effective in the formation of professional identity perceptions of school administrators.