Türk dünyasında üç yaylı çalgı: Kılkobız, kamança ve kabak kemane üzerinde bir inceleme
A study on three bowed traditional musical instruments in Turkish world: Kilkobiz, kamança and kabak kemane
Yazar: ÖZGÜR ÇELİK
Danışman: PROF. DR. METİN EKİCİ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dünyası Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Müzik = Music
Dizin: Kemane = Violin bow ; Kemençe = Kemancha ; Kılbokız = Kılbokız ; Müzik aletleri = Musical instruments ; Türkler = Turks ; Yaylı çalgılar = String instruments

Özet:
?Türk Dünyasında Üç Yaylı Çalgı: Kılkobız, Kamança ve Kabak Kemane Üzerinde Bir İnceleme? adını taşıyan çalışmamız; Kazakistan, Azerbaycan ve Türkiye'de kullanılan bu üç çalgıyla ilgili yapılan araştırmalar ve eserlerin Türkçeye çevrilmesi, diğer Türk topluluklarındaki yaylı çalgı kültürünün tespit edilmesi, karşılıklı görüşme yöntemiyle bu üç yaylı çalgının ortaya çıkışı, yapımları ve icraları hakkında bilgilerin toplanması ve son olarak da üç yaylı çalgının karşılaştırma yapılarak ortaya çıkan sonuçların incelenmesi ve değerlendirilmesi aşamalarından oluşmuştur. Çalışmamız; ?Önsöz?, ?Giriş?, üç bölüm, ?Sonuç? ve ?Bibliyografya?dan oluşmaktadır.Giriş bölümünde yaylı çalgıların ortaya nasıl çıktığı, yaylı çalgıların ok ile olan bağlantısı, Türk yaylı çalgılarından ıklığın tarihçesi ve diğer Türk boylarındaki yaylı çalgıların ıklığ ile benzer özellikleri üzerinde durulmuştur. ?Kılkobız? adlı Birinci Bölüm'de çalgının şekil ve yapısal özellikleri tanıtılmıştır. Bu bölümde, Kılkobızın yapımı anlatılmış, yapımında kullanılan malzemelerin kamança ve kabak kemanenin yapımında kullanılan malzemelerle olan benzerlikleri ve farklılıklarının nedenleri üzerinde durulmuştur. Kazakistan'da kullanılan kılkobızın icrasının anlatıldığı bölümde, çalgının kamança ve kabak kemanenin icrası ile olan benzerlikleri ortaya konulmuştur. Daha sonra kılkobız ile çalınan örnek eserlerin notaları verilerek bu bölüm tamamlanmıştır.?Kamança? adlı İkinci Bölüm'de ise çalgının yapısal özelikleri hakkında bilgiler verilmiş ve kamançanın yapımı açıklanmıştır. Çalgının icrasının anlatıldığı bölümde, kamançanın, icra bağlamında kılkobız ve kabak kemane ile olan benzerlikleri üzerinde durulmuştur. Son olarak, Azerbaycan'da kamança ve diğer çalgılarla çalınan eserlerden bazı örnekler verilmiştir.?Kabak Kemane? adını taşıyan Üçüncü Bölüm'de çalgı hakkında genel bilgi verildikten sonra, şekil ve yapısal özellikleri tanıtılarak yapımı anlatılmıştır. Kabak kemanenin Türkiye'de kullanım sahalarının tanıtıldığı bölümde, çalgının icra anlamındaki gelişim ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu bölüm, son olarak kabak kemane ile çalınan örnek eserlerin notalarıyla son bulmuştur.Türk Dünyası'nda kullanılan bu üç yaylı çalgının incelendiği birinci, ikinci ve üçüncü bölümlerde yaptığımız tespitler, elde ettiğimiz bulgular ?Sonuç? kısmında toplu olarak değerlendirilmiştir.Çalışmanın sonunda, kullandığımız kaynakların yazarların soyadına göre sıralandığı ?Bibliyografya? yer almaktadır.

Abstract:
Our study titled ?A study on Three Bowed Traditional Musical Instruments in Turkish World: Kılkobız, Kamança and Kabak Kemane? is consisted of the parts, which are translation of researches and the musical works related to these instruments played in Kazakhstan, Azerbaijan and Turkey into Turkish, stating the culture of stringed musical instruments in other Turkish communities, gathering information about these instruments? origin, production process and performance through interviews, and finally, the examination and evaluation of the results related to comparison of three instruments. Our study includes ?preface?, ?introduction?, ?three parts? and ?conclusion.?The introduction part elaborates the origination of the stringed musical instruments, the relation of these instruments with arrow, the history of ?ıklığ?, one of Turkish stringed musical instruments, and the similarities of the other stringed musical instruments in other Turkish tribes with ?ıklığ.? The shape and the structural features of the instrument in the first chapter called ?Kılkobız? are introduced. In this part, the production process of kılkobız is mentioned; the reasons behind the similarities and differences between the materials used in the production of kılkobız, kamança and kabak kemane are stated. The part, in which the performance of kılkobız played in Kazakhstan is explained, includes the similarities between kılkobız, kamanca, and kabak kemane?s performances. Then, this part has been completed by giving examples of the musical work notes.The second part called ?Kamança? gives information about the instrument?s structural features and explains the instrument?s production process. The part, in which the instrument?s performance is explained, emphasizes the similarities between kamanca, kılkobız and kabak kemane in terms of performance. Lastly, some examples of the musical work performed with kamança and the other instruments in Azerbaijan are presented in this part.The third part ?Kabak Kemane? gives general information about the instrument and explains the production process by introducing the shape and the structural features. In this part, not only kabak kemane?s performance areas in Turkey are mentioned but also the development of the instrument in terms of performance is stated. This part closes with the notes of some musical work performed with kabak kemane.The data we explored in the first, second and the third chapters which examine the three stringed musical instruments in detail are evaluated as a whole in the Result part. At the end of the study, there is bibliography part which lists the authors of the resources used in the study according to their surnames.