Kadıoğlu'nun manzum Kısas-ı Enbiyâsı (181b-309b) (İnceleme-metin)
Kadıoglu's Kısas-ı Anbiya (181b-309b) (Review-text)
Yazar: MERVE AYAR
Danışman: PROF. DR. NİHAT ÖZTOPRAK
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
İslamiyet'in kabulünden sonra halkın eğitilmesi ve bilgilendirilmesi amacıyla 
dini ve tasavvufi konularda eserler verilmeye başlanmıştır. Birçok konu ve düşünce 
Arap ve Fars edebiyatlarından tercümelerle edebiyatımıza kazandırılmaya 
çalışılmıştır. Kur'ân'dan tercümeler, hadis tercümeleri, tasavvuf hakkında birçok 
konu hakkında öğretici eserler kaleme alınmıştır. Bu öğretici eserlerden birisi de 
peygamber kıssalarıdır. Bu kıssalar içerisinde peygamberlerin yaşantıları, mucizeleri 
ve ibret alınacak anlatıları içermektedir. Şairler de peygamberler hakkında 
duydukları ve Kur'ân ve diğer kutsal kitaplardan da öğrendiklerini de baz alarak 
eserlerini oluşturmuşlardır. Şairin üslubu ve bilgisine göre yazmış olduğu esere 
zenginlik katmıştır. Başlangıçta peygamber kıssaları Sa'lebí ve Kisâí'den yapılan 
tercümelerle edebiyatımıza kazandırılmıştır. Daha sonra ise şair konuları kendi 
muhayyilesinden geçirerek kıssaları üslubuna göre kaleme almıştır.
Kısas-ı Enbiyâ türü genellikle mensur eserler şeklinde kaleme alınmış olsa da 
manzum eserler de bulunmaktadır. Manzum eserler içerisinde Hindi Mahmûd'un 
1579 yılında yazmış olduğu Kısas-ı Enbiyâ eseri Türk edebiyatında ilk manzum eser 
olma özelliğini taşımaktadır. Fakat elimizdeki nüsha Kadıoğlu mahlasına sahip olan 
fakat tezkirelerde tespit edemediğimiz bu şahsın kullanmış olduğu dil özellikleri 
sebebiyle 14. veya 15. yüzyıllar içerisinde kaleme alındığı tahmin edilmektedir. 
Manzum olarak ele alınmış olan bu eser konu ve dil özellikleri açısından 
edebiyatımızda önemli bir yere sahiptir.

Abstract:
After the acceptance of Islam, works on religious and Sufi subjects began to 
be published in order to educate and inform the public. Many topics and ideas have 
been tried to be brought to our literature through translations from Arabic and 
Persian literature. Instructive works have been written on translations from the 
Quran, hadith translations and many subjects about Sufism. One of these instructive 
works is the stories of the prophets. These stories include the lives of the prophets, 
their miracles and exemplary narratives. Poets also created their works based on what 
they heard about the prophets and what they learned from the Quran and other holy 
books. He added richness to the work he wrote according to the poet's style and 
knowledge. Initially, the stories of the prophets were introduced into our literature 
through translations from Sa'lebí and Kisâí. Later, the poet wrote the stories 
according to his style by passing the subjects through his own imagination.
Although the Kısas-ı Enbiyâ genre is generally written in prose works, there 
are also poetic works. Among the poetic works, Kısas-ı Enbiyâ, written by Hindi 
Mahmûd in 1579, has the distinction of being the first poetic work in Turkish 
literature. However, it is estimated that the copy we have was written in the 14th or 
15th centuries due to the language features used by this person, who had the 
pseudonym Kadıoglu but we could not identify in the biographies. This work, written 
in verse, has an important place in our literature in terms of subject and language 
features.