COVID-19 enfeksiyonu geçirmiş kişilerde anosmi ve depresyon semptomları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between anosmia and depression symptoms in people with COVID-19 infection
Yazar: GÜLTEN GÜL GİRGİN
Danışman: PROF. DR. ELİF ORAL
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anosmi = Anosmia ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; COVID 19 = COVID 19 ; Depresyon = Depression ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae

Özet:
Anosmi, COVID-19 enfeksiyonunda sadece bir semptom değil, nöronal tutulumun da parçası olarak bildirilmektedir. Çalışmamızda literatürde yer alan koku yollarındaki disfonksiyonun depresyonla olan ilişkisinden yola çıkılarak, COVID-19 geçiren kişilerde anosmisi olan ve olmayan grupları ayırarak depresyon semptomlarını araştırmak amaçlanmıştır.
YÖNTEM
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Hastanesi pandemi polikliniğine başvuran ve COVID-19 enfeksıyonu sonrası 120 gün içerisinde çalışmaya katılmayı kabul eden 61 hasta dahil edilmiştir. Katılımcılar anosmi semptomu olan (N=30) ve olmayan (N=31)  şeklinde 2 grup halinde seçilmiştir. Katılımcılara bilgilendirilmiş onam formu imzalatılmıştır, psikiyatrik muayene yapıldıktan sonra sosyodemografik verileri, tıbbi hastalık kayıtları olgu rapor formu şeklinde dökümante edilmiştir. Klinik psikiyatrik görüşmede Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAMDÖ) kullanılarak  kayıtlar toplandı. Veriler istatistiki olarak Anosmi durumlarına göre psikiyatrik semptom ve depresyon tanıları açısından karşılaştırıldı. 
BULGULAR
Çalışmadaki anosmili grubun yaş ortalaması 34.5±9.9 iken; anosmisiz grubunun yaş ortalaması 36.8±11.9 idi (t = 0.808, p =.422). Anosmili hastaların 13'ü erkek, 17'si kadın iken; anosmisiz hastaların 14'ü erkek, 17'si kadın idi (ki kare=0,021 , p=0,886). İki grup yaş ve cinsiyet açısından dengeli olarak dağılmış idi.
HAMD skoru anosmili grupta 5,1±4,2; anosmisiz grupta 4,7±3,9 bulundu. Her iki grup arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmadı(T=-0.378, p=0.706). Depresif semptomlar açısından anosmili grupta; 15 hastada depresif duygudurum, 11 hastada anhedoni, 17 hastada anerji, 11 hastada dikkat bozukluğu, 8 hastada uyku problemi olduğu bulundu. 
Anosmisiz grupta; 18 hastada depresif duygudurum (ki kare= 0.399, p=0.527), 14 hastada anhedoni (ki kare=0.455, p=0.500), 17 hastada anerji (Ki kare= 0.21, p=0.886), 14 hastada dikkat bozukluğu (ki kare = 0.455, P=0.500), 17 hastada uyku problemi (ki kare =5.003, P=0.025) olduğu saptandı. Anosmisiz hastaların daha fazla uyku problemi bulunduğu haricinde  her iki grup arasında diğer semptomlar açısından istatistiksel anlamlı fark saptanmadı. Her iki grup arasında Kısa Süreli Depresyon, Major Depresif Epizod, Yeterli Belirtisi Olmayan Depresyon arasında istatiksel anlamlı fark saptanmadı.( Kİ KARE= 3.321, P=0.345)
SONUÇ
Çalışmamızda COVID-19 geçirmiş bireylerde anosmi semptomuyla psikiyatrik belirtiler arasında ilişki gösterilememiş olsa da, COVID-19 sonrası depresif belirtilerin normal popülasyona göre yüksek sıklığı dikkat çekmektedir. 
Mevcut kanıtlar, COVID-19'dan iyileşen kişilerde psikopatolojileri zaman kaybetmeden teşhis etmek ve hastalık yükünü azaltmak amacıyla en kısa sürede tedavi etmek için değerlendirilmesini önermektedir. Ne yazık ki, COVID-19 sonrası depresif belirtiler için farmakolojik müdahalelerin etkinliği hakkında henüz çok az çalışma mevcuttur. 
ANAHTAR KELİMELER: Anosmi, Depresyon, COVID-19, psikiyatrik etkilenme

Abstract:
OBJECTIVES:
Anosmia is reported not only as a symptom but also as a part of neuronal involvement in COVID-19 infection. In our study, we aimed to investigate the symptoms of depression by separating groups with and without anosmia in people who had COVID-19, based on the relationship between olfactory dysfunction and depression in the literature. 
 METHODS:
61 patients who applied to the pandemic outpatient clinic of Izmir Katip Çelebi University Hospital and agreed to participate in the study within 120 days after the COVID-19 infection were included. Participants were selected in 2 groups as those with (N=30) and without (N=31) symptoms of anosmia. An informed consent form was signed by the participants. After the psychiatric examination, sociodemographic data and medical disease records were documented in the form of a case report form. Records were collected using the Hamilton Depression Rating Scale (HAMDÖ) during the clinical psychiatric interview. The data were statistically compared in terms of psychiatric symptoms and depression diagnoses according to anosmia status.
       RESULTS:
The mean age of the anosmia group in the study was 34.5±9.9; The mean age of the anosmia group was 36.8±11.9 (t = 0.808, p =.422). While 13 of the patients with anosmia were male and 17 were female; 14 of the patients without anosmia were male and 17 were female (chi-square=0.021 , p=0.886). The two groups were equally distributed in terms of age and gender. The HAMD score was 5.1±4.2 in the anosmia group; found to be 4.7±3.9 in the non-anosmia group. There was no statistically significant difference between the two groups (T=-0.378, p=0.706). In terms of depressive symptoms, in the anosmia group; Depressive mood was found in 15 patients, anhedonia in 11 patients, anergy in 17 patients, attention disorder in 11 patients, and sleep problems in 8 patients. In the non-anosmia group; Depressive mood in 18 patients (chi-square= 0.399, p=0.527), anhedonia in 14 patients (chi-square=0.455, p=0.500), anergy in 17 patients (chi-square= 0.21, p=0.886), attention disorder in 14 patients (chi-square). = 0.455, P=0.500), 17 patients were found to have sleep problems (chi-square =5.003, P=0.025). Except that patients without anosmia had more sleep problems, no statistically significant difference was found between the two groups in terms of other symptoms. No statistically significant difference was found between the two groups in terms of Short-Term Depression, Major Depressive Episode, and Depression without Sufficient Symptoms. (Chi SQUARE= 3.321, P=0.345).
       CONCLUSION:
       Although there was no relationship between anosmia symptom and psychiatric symptoms in individuals with COVID-19 in our study, it is noteworthy that the higher frequency of depressive symptoms after COVID-19 compared to the normal population. Current evidence suggests that individuals recovering from COVID-19 should be evaluated to diagnose psychopathologies promptly and to treat them as soon as possible to reduce the burden of disease. Unfortunately, there are very few studies yet on the effectiveness of pharmacological interventions for depressive symptoms after COVID-19.