Kaşıkçı Ali Rıza Efendi ve tasavvuf anlayışı
Kaşıkçı Ali Rıza Efendi and his sufism
Yazar: MEVLÜT SAMİ ERGÜL
Danışman: DOÇ. DR. ÖNCEL DEMİRDAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyografi = Biography ; Din = Religion
Dizin: Biyografi = Biography ; Halidi tarikatı = Halidi religious order ; Kaşıkçı Ali Rıza Efendi = Kaşıkçı Ali Rıza Efendi ; Mutasavvıf = Theosofistical ; Nakşibendiyye tarikatı = Nakşibendiyye religious order ; Tasavvuf = Mystic ; Tasavvufi yaşam = Mystical life

Özet:
Çalışmamız son dönem mutasavvıfı olan Kaşıkçı Ali Rıza Efendi'nin hayatını, eserlerini ve tasavvufî görüşlerini içermektedir. Kaşıkçı, 1883-1969 yılları arasında yaşamıştır. Eğitim hayatına köyünde alet ilimlerini öğrenerek başlamış daha sonra Konya'da İrfaniye Medresesi'nde medrese eğitimi almıştır. Kaşıkçılık mesleğinin yanında aynı zamanda imam-hatiplik yapmıştır. Bir İstanbul yolculuğunda, Es'ad Erbilî ile tanışmış ve ona intisab etmiştir. Daha sonra onun, Konya, Karaman ve civar köylerinden sorumlu halifesi olmuştur. Dönemin siyasi olayları onun hayatını doğrudan etkilemiş ve bunların neticesinde terk-i diyar etmek zorunda kalmıştır. Hayatının bir bölümü Medine'de geçmiştir. Kaşıkçı, el emeğiyle geçinen, toplumun derdi ile dertlenen, insanlara manevi önderlik yapan, Allah (cc) ve Peygamber (sav) aşığı, vecd ve ilham sahibi bir mutasavvıftır. 
Çalışmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde yaşamış olduğu yıllardaki siyasi ve dini zemin incelenmiştir.  Çalışmanın birinci bölümünde Kaşıkçı'nın hayatı ve eserleri incelenmiştir. İkinci bölümde ise tasavvufî görüşleri, eserlerinde yazmış olduğu ilham kaynaklı şiirlerinden elde ettiğimiz bilgiler ışığında anlatılmıştır. Bu görüşler klasik tasavvuf kaynakları, âyet ve hadislerden edinilen bilgilerle desteklenmiştir. Elde ettiğimiz bilgiler ile sonuç kısmında genel bir değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
Our study includes the life, works and mystical views of Khashoggi Ali Rıza Efendi, who is a late sufi. Kaşıkçı, lived between 1883-1969. He started his education life in his village by learning the science of language and then he received madrasa education at İrfaniye Madrasa in Konya. In addition to his profession as a spoonmaker, he also worked as an imam-hatip. On a journey to Istanbul, he met Es'ad Erbili and became involved with him. Later, he became his caliph in charge of Konya, Karaman and surrounding villages. The political events of the period directly affected his life and as a result he had to leave his homeland. Part of his life was spent in Medina. Kaşıkçı is an ecstatic and inspired Sufi who makes a living by manual labor, worries about the problems of society, leads people spiritually, is a lover of Allah (cc) and Prophet (pbuh). 
Our study consists of an introduction and two parts. In the introduction, the political and religious background of the years he lived has been examined. In the first part of the study, Kaşıkçı's life and works were examined. In the second part, his mystical views are explained in the light of the information we obtained from the inspired poems he wrote in his works. These views are supported by the information obtained from classical Sufi sources, verses and hadiths. With the information we obtained, a general evaluation was made in the conclusion part.