Lomber disk hernisi ameliyatı olan hastalar için geliştirilen hasta güvenliği öğretim planının hastaların günlük yaşam aktiviteleri ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
Effectiveness of patient safety education plan developed for patients with lumbar disc herniation surgery on daily living activities and life quality of patients
Yazar: MERAL YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. NURHAN BAYRAKTAR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta eğitimi = Patient education ; Hasta güvenliği = Patient safety ; Sinir cerrahisi = Neurosurgery ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşam olayları = Life events ; İntervertebral disk = Intervertebral disc ; İntervertebral disk deplasmanı = Intervertebral disc displacement

Özet:
Araştırma; lomber disk hernisi ameliyatı olan hastalar için geliştirilen hasta güvenliği öğretim planının, hastaların günlük yaşam aktiviteleri ve yaşam kalitesi üzerine etkisini belirlemek amacı ile yarı-deneysel olarak yapılmıştır. Araştırma kapsamına; Ankara Üniversitesi İbn-i Sina Hastanesi Nöroşirürji Kliniğine Lomber Disk Hernisi ameliyatı olmak için başvuran ve örnekleme dahil olma kriterlerine uyan 30 kontrol, 30 deney grubu olmak üzere toplam 60 hasta alınmıştır. Verilerin toplanmasında; araştırmacı tarafından literatüre dayalı olarak geliştirilen ?Hasta Tanıtım Formu?, ?Bilgi Düzeyi Belirleme Formu?, ?Günlük Yaşam Aktiviteleri Formu? ve ?Short Form-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği? kullanılmıştır. Hasta güvenliğine ilişkin öğretimde araştırmacı tarafından literatüre dayalı olarak geliştirilen ?Lomber Disk Hernisi Ameliyatı Olan Hastalar İçin Hasta Güvenliği Öğretim Planı? uygulanmış, plan kapsamında ?Lomber Disk Hernisi Ameliyatı Olan Hastalar İçin Hasta Güvenliği Öğretim Kitapçığı? kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarındaki hastalarla kliniğe kabul edildikleri gün yüz yüze görüşerek ?Hasta Tanıtım Formu?, ?Bilgi Düzeyi Belirleme Formu?, ?Günlük Yaşam Aktiviteleri Formu? ve ?SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği? doldurulmuştur. Formlar doldurulduktan sonra deney grubuna dahil edilen hastalara kliniğe yattıkları gün, bireysel olarak ?Lomber Disk Hernisi Ameliyatı Olan Hastalar İçin Hasta Güvenliği Öğretim Kitapçığı? doğrultusunda ?Lomber Disk Hernisi Ameliyatı Olan Hastalar İçin Hasta Güvenliği Öğretim Planı? uygulanmıştır. Formların doldurulması ortalama 30 dakika, öğretimin uygulanması ise ortalama 45 dakika sürmüştür. Kontrol grubundaki hastalar klinikte uygulanan rutin hemşirelik bakımını almışlardır. Her iki gruptaki hastalarla taburculuktan 8 hafta sonra kontrole geldiklerinde, yüz yüze görüşme yöntemiyle araştırmacı tarafından ?Bilgi Düzeyi Belirleme Formu?, ?Günlük Yaşam Aktiviteleri Formu? ve ?SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği? tekrar doldurulmuştur. Verilerin değerlendirilmesinde yüzde hesaplamaları, Pearson ki-kare, Kolmogrov-Smirnov, Mann-Whitney U, Kruskal Wallis ve Wilcoxon Signed Ranks testleri kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; deney ve kontrol grubundaki hastaların tanıtıcı özelliklerinin benzer olduğu, deney grubundaki hastaların ikinci değerlendirmedeki bilgi puan ortancalarının ve günlük yaşam aktiviteleri puan ortancalarının kontrol grubundakilere göre daha yüksek olduğu ve bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Kontrol ve deney grubu hastalarının ikinci değerlendirmedeki yaşam kalitesi puan ortancaları arasındaki fark, yaşam kalitesi alt boyutlarının hepsinde istatistiksel açıdan anlamsız bulunmuştur (p>0,05). Deney grubundaki hastaların ikinci değerlendirmedeki fiziksel fonksiyon, ağrı ve emosyonel rol alt boyutlarındaki yaşam kalitesi puan ortancalarının birinci değerlendirmeye göre daha yüksek olduğu ve bu farkın istatistiksel açıdan anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0,05). Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda, lomber disk hernisi ameliyatı olan hastalara ?Lomber Disk Hernisi Ameliyatı Olan Hastalar İçin Hasta Güvenliği Öğretim Kitapçığı? doğrultusunda ?Lomber Disk Hernisi Ameliyatı Olan Hastalar İçin Hasta Güvenliği Öğretim Planı? uygulanması önerilmiştir.

Abstract:
This study was performed as semi-experimentally to determine the effectiveness of patient safety teaching plan developed for patient with lumbar disc herniation surgery on patients' activities of daily living and life quality. The study included 60 patients (30 controls, 30 experimental) who applied for lumbar disc hernia surgery to Ankara University İbn-i Sina Hospital Neurosurgery Clinic and meet the criteria to be included in the sample. ?Patient Description Form?, ?Knowledge Level Determination Form?, ?Activities of Daily Living Form? and ?Short Form-36 Quality of Life Scale? used in the data collection. ?Patient Safety Education Plan for Patients with Lumbar Disc Herniation Surgery? that developed by the researcher based on literature applied for the patients? safety, ?Patient Safety Teaching Booklet for Patient with Lumbar Disc Hernia Surgery? was used in the content of the plan. ?Patient Description Form?, ?Knowledge Level Determination Form?, ?Activities of Daily Living Form? and ?Short Form36 Quality of Life Scale? were completed by face to face interviews with patients in experimental and control groups on the day that were admitted to the clinic. ?Patient Safety Education Plan for Patients with Lumbar Disc Herniation Surgery? was applied individually to patients in the experimental group on the day that were admitted to the clinic according to ?Patient Safety Teaching Booklet for Patient with Lumbar Disc Hernia Surgery? after completed the forms. Completion of forms took an average 30 minutes and teaching took an average 45 minutes. Patients in control groups received routine nursing care applied in clinic. ?Knowledge Level Determination Form?, ?Activities of Daily Living Form? and ?Short Form36 Quality of Life Scale? were again completed with patients in both groups? face to face interviews by the researcher when they come to control after 8 week from discharge. Percentage values, Pearson Chi-Square, Kolmogrov-Smirnov Test, Mann-Whitney U Test, Kruskal Wallis Test and Wilcoxon Signed Ranks Test were used to evaluate the data. According to the results of the study, the patients in experimental and control groups have similar characteristics, information score medians and activities of daily living score medians of patients in experimental group higher than the control groups in second evaluation and this difference was statistically significant (p<0,05). Difference between quality of life score medians of patients in experimental and control groups all dimensions of quality of life were statistically insignificant (p>0,05) in second evaluation. The physical function, pain and emotional role dimensions of quality of life scores medians in second evaluation of the patients in the experimental group were higher than scores medians in the first evaluation, and this difference was statistically significant (p<0,05). According to the study results, using the ?Patient Safety Education Plan for Patients with Lumbar Disc Herniation Surgery? to patient with lumbar disc herniation surgery according to ?Patient Safety Teaching Booklet for Patient with Lumbar Disc Hernia Surgery? is recommended.