Açık hava eğlence mekanlarından kaynaklanan gürültünün incelenmesi ve değerlendirilmesi
Research and review of noise from outdoor entertainment venues
Yazar: ALİ RIZA VURAL
Danışman: PROF. DR. NEŞE AKDAĞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Eğlence mekanlarında insan yoğunluluğunun fazla olması ve insan kontrolünün tam anlamıyla sağlanamaması nedeniyle çevre kirliliği oluşmaktadır. Atık maddelerden oluşan çevre kirliliği insanlarda kısa dönemli görsel ve kokusal rahatsızlık yaratırken, insan seslerinden ve elektronik aygıtların bilinçsiz kullanımı sonucu oluşan gürültü kirliliği kullanıcıyı anlık olarak etkilemezken orta ve uzun vadede olumsuz yönde etkilemektedir. Kullanıcılardan hariç olarak bu performanslara katılmayan çevre sakinleri üzerinde de anlık ve süreli rahatsızlık etkileri gözlemlenmektedir.  
Gürültü fiziksel olarak düzensiz karmaşık ses, fizyolojik olarak ise rahatsız edici, istenmeyen ses olarak tanımlanır. Gürültü, fizyolojik ve psikolojik zararlarının yanı sıra insan performansını da etkilemektedir. Fizyolojik etkileri arasında yüz ve vücut kaslarında gerilmeler, görevi vücudun çeşitli organlarını harekete geçirmek olan hormonların düzensiz olarak salgılanması, bunun sonucunda vücut sistemlerinin (dolaşım sistemi, üreme sistemi, vb. gibi) olumsuz olarak etkilenmesi sayılabilir. Gürültüye uzun süre maruz kalma durumunda ise, kulakta geri dönüşü olmayan akustik tramvaya yol açabilir. Psikolojik olarak ise kişiye bağlı olmak üzere çeşitli sinir bozuklukları, hezeyan, depresyon, saldırganlık, korku, tedirginlik ve yorgunluk etkileri görülebilir. Bu fizyolojik, psikolojik etkiler ve ayrıca yarattığı iletişim ve konsantrasyon bozukluğu kişi performansını direkt olarak etkiler, uzun vadede kişinin özgüvenini azaltabilir.
Bu olumsuz etkilerin ortadan kaldırılmasını veya azaltılmasını hedefleyen gürültü denetiminde teorik olarak üç ana yöntem mevcuttur. Bu yöntemler gürültünün kaynakta, kaynak ile alıcı arasında, alıcıda denetimidir. Öteki gürültü tiplerinde olduğu gibi, eğlence mekanlarından yayılan gürültünün denetiminde de öncelikle kaynakta denetim sağlanmaya çalışılmalıdır. 
Bu çalışmada, eğlence mekanlarından yayılan gürültünün çevrede neden olduğu olumsuz etkilenmeleri ortaya koymak ve denetimine yönelik önlemleri örnekler üzerinde açıklamak amaçlanmıştır. Bu amaçla, İstanbul'da yer alan ve çevreyi olumsuz etkilediği gözlemlerle saptanan eğlence mekanlarından seçilen örneğin bulunduğu bölgede ilgili standartlara uygun olarak gürültü düzeyi ölçmeleri gerçekleştirilmiş,  bölgeye ait gürültü haritaları oluşturulmuş ve haritalardan elde edilen sonuçlar Türkiye'de yürürlükte bulunan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği'ndeki (ÇGDYY) sınır düzeyler açısından kontrol edilmiştir. Kabul edilebilir düzeylerin aşıldığı bölgeler için denetime yönelik çözüm önerileri sunulmuş ve değerlendirilmiştir.

Abstract:
In entertainment venues; due to crowdedness and lack of control, environmental pollution occurs. Waste materials of environmental pollution visually and olfactory discomforts people in short term while unconscious use of electronic devices and human voices affects people negatively in medium and long term. People other than the ones participating these performances are affected instantly and long term. Noise is physically defined as unsteady complex sound and physiologically defined as disturbing and unwanted sound. Noise, in addition to physiological and psychological damages affects human performance directly. The physiological effects include; face and body muscle stresses, irregular secretion of body hormones and various negative effects of body systems (circulatory, reproductive system, etc.). In case of long term exposure to noise can cause irreversible acoustic trauma. Depending on the person psychological effects are nervous disorders, delirium, depression, aggression, fear, anxiety and exhaustion. These physiological & psychological effects and communication & concentration failures affects self performance which can reduce self-confidence in long term.
Theoretically three main methods are available in noise control which targets elimination or reduction of these adverse effects. These methods are controlling the noise in the source, between the source and the recipient, in the recipient. As with other types of noise, noise control of the entertainment venues must also be controlled in the source. 
In this study we intend to define negative responses of entertainment venue noises. To this end, noise maps have been prepared including entertainment venues located in Istanbul which are determined as affecting the environment negatively. Data obtained from these maps have been compared with the values of the Turkey "Environmental Noise Assessment and Control" regulations. 
Solutions to control for exceeding the acceptable limits are presented and evaluated.