Van ilinde hastane personelinin ve toplumun erişkin aşıları hakkındaki farkındalıklarının ve mevcut aşılanma durumlarının tespiti ve değerlendirilmesi
Knowledge and attitude of hospital staff and community regarding adult vaccination in city of Van
Yazar: TUBA KURT AYDİN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN AVNİ ŞAHİN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Hastaneler = Hospitals ; Personel = Personnel ; Toplum = Society ; Van = Van ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Erişkin aşılama, koruyucu sağlık hizmetlerinin yaşamsal öneme sahip bir parçasıdır. Aşılama çalışmalarında gerekli altyapının sağlanmasının yanında bir o kadar önemli olan bir konu da hastane personelinin ve toplumun yeterli şekilde bilgilendirilip, erişkin aşılamanın gerekliliğine inandırılmasıdır. Araştırmanın amacı Van ilinde hastane personelinin ve toplumun erişkin aşılaması hakkındaki bilgi düzeylerini belirlemek, erişkin dönemdeki aşılanma durumlarını saptamak, erişkinlerin ve hastane personelinin aşılanma oranlarını ve erişkin bağışıklaması konusunda farkındalığı artırmak ve ileride oluşturulacak eğitim materyallerine kaynak sağlamaktır. Çalışma; Ocak 2016-Nisan 2016 tarihleri arasında Van ilinde bulunan Dursun Odabaş Tıp Merkezi, Van Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Gevaş Devlet Hastanesi'nde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini bu hastanelerde görev yapmakta olan hastane personeli ve bu hastanelere başvuran 18 yaş ve üzeri hasta ve hasta yakınları oluşturmaktadır. Çalışma 483'ü hastane personeli, 320'si hastane personeli olmayan kişilerden oluşan toplam 803 birey üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma, görüşme ve anket tekniğine dayalı kesitsel tanımlayıcı bir çalışmadır. Veri toplama aracı olarak, literatür taramalarından elde edilen bilgilere dayanarak araştırmacı tarafından 34 sorudan oluşturulan anket formu kullanılmıştır. Çalışmanın istatistiksel analizleri SPSS 22.0 istatistik programı kullanılarak yapıldı. İstatistik anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Sürekli değişkenler bakımından grup ortalamalarını karşılaştırmada tek yönlü varyans analizi yapılmıştır. Gruplar ile kategorik değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemede Pearson Ki-kare ve Olabilirlik Oran testi yapılmıştır. Çalışmaya katılan hastane personelinin yaş ortalaması 31,65 ± 8,1 (19-56), hastane personeli olmayan kişilerin yaş ortalaması 39 ± 14,32 (18-82) olarak bulunmuştur. Çalışmaya katılan hastane personelinin %48,2 (n=233)'si kadın iken hastane personeli olmayan kişilerde kadınların oranı %51,2 (n=164) olarak bulunmuştur. Hastane personeli olan ve hastane personeli olmayan katılımcılarda erişkin dönemde hangi aşıların uygulanabildiğini bilme oranları sırasıyla grip aşısında %97,1-%69,7; pnömokok aşısında %19,7-%10,0; Td aşısında %96,3-%79,1; KKK aşısında %9,7-%3,8; hepatit A aşısında %24,4-%1,9; hepatit B aşısında %94,8-%35,9; kuduz aşısında %85,7-%70,3; meningokok aşısında %8,9-%3,1; zona aşısında %3,7-%0,3; HPV aşısında %34,2-%7,5; suçiçeği aşısında %2,7-%1,6; boğmaca aşısında %1,2-%0,0 olarak tespit edilmiştir. Suçiçeği aşısı dışındaki aşılarda her iki grup arasındaki fark istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Hastane personeli olan ve hastane personeli olmayan katılımcılarda erişkin dönemde aşı yaptırma oranları sırasıyla grip aşısında %38,7-%14,7; pnömokok aşısında %2,1-%0,9; tetanoz aşısında %64,6-%52,5; KKK aşısında %0,6-%0,0; kızamık aşısında %0,2-%0,3; hepatit A aşısında %1,0-%0,0; hepatit B aşısında %68,1-%8,1; kuduz aşısında %1,4-%3,4; meningokok aşısında %0,6-%0,3; zona aşısında %0,0-%0,0; HPV aşısında %0,0-%0,0; suçiçeği aşısında %0,2-%0,3; boğmaca aşısında %0,0-%0,0 olarak tespit edilmiştir. Grip, tetanoz, hepatit A ve hepatit B aşılarını yaptırma oranlarında iki grup arasında anlamlı fark tespit edilmiştir (p<0,05). Hastane personelinde kadınlarda hepatit B aşısı yaptırma oranı, erkeklerde grip aşısı yaptırma oranları anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Hastane personeli olmayan kişilerde grip aşısı yaptırma oranı erkeklerde anlamlı bir şekilde yüksek görülmüştür.Hastane personelinde yaşlara göre aşı yaptırma oranlarına baktığımızda grip aşısı 40-49 yaş aralığında, pnömokok aşısı 50-59 yaş aralığında, tetanoz aşısı 50-59 yaş aralığında anlamlı bir şekilde yüksek bulunmuştur. Hastane personeli olmayan kişilerde pnömokok aşısı 65 yaş üzerinde, tetanoz aşısı 30-39 yaş aralığında anlamlı bir şekilde yüksek saptanmıştır. Hastane personeli olanlarda grip aşısı yaptırma oranı ilkokul mezunlarında, hepatit B aşısı yaptırma oranı üniversite mezunlarında anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Hastane personeli olmayan kişilerde grip aşısı yaptırma oranı lise mezunlarında, hepatit B aşısı yaptırma oranı üniversite mezunlarında anlamlı olarak yüksek saptanmıştır. Hastane personeli meslek grupları içerisinde HES grubunda hepatit B aşısını, HB grubunda grip aşısını yaptırma oranı istatiksel olarak anlamlı bir şekilde yüksek bulunmuştur. Araştırmamızda erişkin aşıları hakkında bilgi kaynaklarına baktığımızda hastane personel olanların en çok okul, doktorlar ve televizyondan öğrendiğini, hastane personeli olmayan kişiler ise en yüksek oranlarda doktorlar ve televizyondan bilgi aldıkları belirlenmiştir. Erişkin aşı ücretlerinin kimin tarafından karşılandığı sorusuna hastane personelinin ve hastane personeli olmayan kişilerin çoğunluğu 'Tüm erişkin aşıları devlet tarafından karşılanıyor' cevabını vermişlerdir. Hastane personeli ve hastane personeli olmayan kişilerde en fazla pnömokok aşısı yaptırma nedeni 'Risk faktörlerim olduğu için doktorum önerdi' olarak bulunmuştur. Hastane personelinde ve hastane personeli olmayan kişilerde en sık tetanoz aşısı yaptırma nedeni delici-kesici alet yaralanması olarak saptanmıştır. Hastane personelinde ve hastane personeli olmayan kişilerde en sık HPV aşısı yaptırmama nedeni 'Daha önce bu aşıyı hiç duymamıştım' olarak tespit edilmiştir. Bulgular gerek hastane personelinin gerekse toplumun erişkin aşılaması hakkında yeterince bilgi sahibi olmadığını ve aşılanma oranlarının düşük olduğunu göstermektedir. Özellikle hastane personeline hizmet içi eğitim verilmesi ve aşılanma durumlarının gerekirse serolojik olarak saptanarak eksik aşılarının tamamlanması gerekmektedir. Özel grupların aşılanmaları genel aşılamaya öncülük edebileceğinden öncelikle aşılamaya bu gruplardan başlanılması gerektiği düşünülmektedir. Toplumun ve hastane çalışanlarının erişkin aşıları hakkında bilgilendirilmesi açısından özellikle doktorların ve medyanın erişkin aşılamanın önemine dikkat çekmesi gerekmektedir. Tüm erişkinlerin aşı kartlarının olması, böylece aşılanma durumlarının ve aşı rapellerinin ne zaman yapılması gerektiği bilinmesi, gereksiz aşı yapılmasının önüne geçilmesi sağlanacaktır.
Anahtar Kelimeler: Erişkin Aşılama, hastane personeli, toplum

Abstract:
Adult vaccination is a vital part of preventive health service. In Vaccination work, in addition to ensuring the necessary infrastructure, an issue which has same importance is the informing the hospital staff and the community adequately and convincing them about the necessity of adult immunization. The aim of this research is to determine the level of knowledge about adult vacination of hospital staff and the community in City of Van, to determine the vaccination status in adulthood, to increase awareness about the adult vaccination and also to provide the resources for education materials which will be created in the future. This study is completed at Dursun Odabaş Medical Center, Van Regional Training and Research Hospital, Gevas State Hospital which are located at Van Province, between the dates January 2016 and April 2016 . The population of the research is composed of the hospital staff who work in those hospitals, 18 years and older patients and relatives of patients who admitted to these hospitals . The study is realized with the participation of 803 individuals of which 483 are hospital staff and 320 are non-hospital staff. The research is a cross-sectional, descriptive study which is based on interviews and questionnaire techniques. As a data collector, a questionnaire which is composed of 34 questions based on the information obtained from litearature review formed by researcher is applied . SPSS 22.0 for Windows which is a software program is used for analyzing data. Pearson Chi-square and Likelihood Ratio tests are used to the compare groups. The mean age of hospital staff participated in the research is 31,65 ± 8,1 (19-56), the mean age of participants who are not hospital staff is 39 ± 14,32 (18-82). The ratio of women participants who are hospital staff is 48.2% and ratio of women participants who are not hospital staff is 51.2%.Total rate of knowledge about vaccines that are applied through adulthood of both hospital staff and participants who are not hospital staff is in flu vaccine as 97,1%-69,7%; in pneumococcal vaccine 19.7%-10.0%; in Td vaccine 96.3%-79.1%; in MMR vaccine 9.7%-3.8%; in hepatitis A vaccine 24.4%-1.9%; in hepatitis B vaccine 94.8%-35.9%; in rabies vaccine 85.7%-70.3%; in meningoccal vaccine 8.9%-3.1%; in shingles vaccine 3.7%-0.3%; in HPV vaccine 34.2%-7.5%; in varicella vaccine 2.7%-1.6%; in pertussis vaccine 1.2%-0.0%. Except for varicella vaccine, statistically significant difference between the two groups is found (p<0,05).In hospital staff and non-hospital staff individuals vaccination rates through adulthood is in flu vaccine as 38.7%-14.7%; in pneumococcal vaccine 2.1%-0.9%; in tetanus vaccine 64.6%-52.5%; in MMR vaccine 0.6%-0.0%; in measles vaccine 0.2%-0.3%; in hepatitis A vaccine 1.0%-0.0%; in hepatitis B vaccine 68.1%-8.1%; in rabies vaccine 1.4%-3.4%; in meningoccal vaccine 0.6%-0.3%; in shingles vaccine 0.0%-0.0%; in HPV vaccine 0.0%-0.0%; in varicella vaccine 0.2%-0.3%; in pertussis vaccine 0.0%-0.0%. Vaccination rates of flu, tetanus, hepatitis A and hepatitis B vaccines statistically significant difference between the two groups is identified (p<0,05).In hospital staff, it is found that; rate of participants receiving hepatitis B vaccine among women and rate of participants receiving flu vaccine among men were significantly high. In non-hospital staff individuals rate of receiving flu vaccine among men was seen significantly high .When we search for the vaccination rates according to ages; in the 40-49 age group influenza vaccine, in the 50-59 age group pneumococcal vaccine, in the 50-59 age group tetanus vaccine were found significantly high. In non-hospital staff individuals who are aged over 65 pneumococcal vaccine, in the 30-39 age group tetanus vaccine is detected significantly high.In hospital staff, influenza vaccination rate in primary school graduates, hepatitis B vaccination rate in university graduates is found significantly high. In non-hospital staff individuals' influenza vaccination rate of high school graduates and hepatitis B vaccination rate of university graduates is detected significantly high.In occupational groups of hospital staff; hepatitis B vaccination rate of nurse, midwife, medical officer group and influenza vaccination rate of caregiver, cleaning staff group is found significantly high.When we search for the knowledge sources about adult vaccianation; most of the hospital staffs individuals acquired the information from school, doctors and television; whereas most of the non-hospital staff individuals acquired the information from doctors and television. For the question 'who covers the fee of adult vaccine', most of the hospital staff and non-hospital staff individuals answered 'All the adult vaccine's fee covered by the state'. Both of hospital staff and participants who are not hospital staff; most of the reason for appling in pneumococcal vaccine 'My doctor suggest me since I have risk factors' is found. In the hospital staff and participants who are not hospital staff; most of the reason for appling in tetanus vaccine as sharp object injury is detected. In the hospital staff and participants who are not hospital staff; most of the reason for not appling in HPV vaccination 'I didn't hear this vaccine before' as is determined.The results shows that; either hospital staf or community don't have enough knowledge about adult vaccination and the rates of adult vaccination are low in both groups. Especially to the hospital staff it is required to provide training for adult vaccination and if necessary their vaccination status should be serologically detected and absent vaccines should be completed. Because of special groups vaccination coud lead general vaccination; principally begining vaccination from these groups is thought. To inform community and hospital staff about adult vaccination; especially doctors and the media must point out adult vaccination importance. All the adults should have a vaccination card, thereby their vaccination status and the time for booster vaccination could be known, unnecessary vaccination could be precluded.
Keywords: Adult Vaccination, Hospital Staff, Community