Türk folklorunda kültürün görsel tasarımı (Fotoğraf) ve somut olmayan kültürel miras ilişkisi
Visual design of culture (Photography) and intangible cultural heritage relationship in Turkish folklore
Yazar: AYŞE UĞURELİ
Danışman: PROF. DR. ÖZKUL ÇOBANOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
İlk çağlarda insanların mağara duvarlarına, taşlara ve kayalara resimler çizerek iletişim kurduğu düşünülürse görsel kültür insanoğlunun hayatında her daim var olmuştur fakat etkisini fotoğrafın icat edildiği 19. yüzyıldan sonra arttırmıştır. Fotoğraf, icat edildiği 19. yüzyılın ilk yarısından bugüne, sanattan bilime siyasetten günlük hayata kadar hayatın hemen her alanında etkin bir şekilde kullanılmıştır. Fotoğrafın bu kullanımları, görsel kültür teknolojilerinin gelişimiyle birlikte anlam genişlemesine uğramıştır. Bilimsel olarak, eskiden yazıya eşlik eden fotoğraf artık farklı tasarımlarda daha öznel yorumlar ve zengin çağrışımlarla kullanılmaya başlamıştır. Kültürel bağlamda yükselen görsel materyal kullanımı ve bunlar üzerinden elde edilen veriler bugüne kadar görsel antropoloji ve görsel entografinin konusu iken zamanla görsel antropoloji ve etnolojinin temel prensiplerinden yararlanarak gelişen görsel folklor, folkloristiğin bir dalı olarak ortaya çıkmıştır. Görsel halkbilimi çalışmaları, dünyada çeşitli folklor akademilerinde farklı bakış açılarıyla çalışılırken Türkiye'de henüz dikkate değer çalışmalar yapılmamıştır. Bu noktadan yola çıkarak bu tezin amacı, Türkiye'de, Türk folkloru ekseninde görsel folklor disiplininin prensiplerini ortaya koymak ve Türk folkloruna görsel bir bakış açısı getirmektir. 
Tez bir giriş, dört ana bölüm ve bir sonuç bölümünden oluşmaktadır. Belirlenen hedefler doğrultusunda; giriş bölümünde fotoğrafın icadı, fotoğrafın kültürel anlamları ve geçmişten günümüze geçirdiği anlam değişmeleri ele alınmıştır. Birinci bölümde, çalışmanın metodolojisi, sınırlılıkları ve planı ele alınmıştır. İkinci bölümde, kültür bilimlerinde fotoğraf kullanımı ve görsel folklor hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde, folklor tarihinde doğrudan ya da dolaylı olarak etkili olan kurum ve yayınların görsel arşivleri incelenerek folklorik değerlendirmeler yapılmıştır. Son bölüm olan dördüncü bölümde ise günümüzde folklor çalışmalarında önemli bir etkiye sahip olan somut olmayan kültürel miras konusunda var olan görseller değerlendirilerek somut olmayan kültürel mirasın fotoğrafının nasıl çekildiği ve kullanıldığı uygulamalı olarak değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde giriş ve dört ana bölümde elde edilen veriler değerlendirilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Görsel folklor, folklor tarihi, somut olmayan kültürel miras, görsel kültür, fotoğraf.

Abstract:
Considering that in the early ages people communicated by drawing pictures on cave walls, stones and rocks, visual culture has always existed in human life, but its effect has increased after the 19th century, when photography was invented. Since the first half of the 19th century, when photography was invented, it has been used effectively in almost every aspect of life, from art to science, from politics to daily life. These uses of photography have expanded in meaning with the development of visual culture technologies. Scientifically, the photograph that used to accompany the article is now used in different designs with more subjective interpretations and rich connotations. While the increasing use of visual materials in the cultural context and the data obtained from these have been the subject of visual anthropology and visual entography, visual folklore has emerged as a branch of folkloristics, which has developed by taking advantage of the basic principles of visual anthropology and ethnology. While visual folklore studies have been studied from different perspectives in various folklore academies around the world, notable studies have not yet been carried out in Turkey. From this point of view, the aim of this thesis is to reveal the principles of visual folklore discipline in Turkey on the axis of Turkish folklore and to bring a visual perspective to Turkish folklore.
The thesis consists of an introduction, four main chapters and a conclusion. In line with the determined targets; In the introduction part, the invention of photography, the cultural meanings of photography and the changes in meaning from past to present are discussed. In the first part, the methodology, limitations and plan of the study are discussed. In the second part, information is given about the use of photography in cultural sciences and visual folklore. In the third part, folkloric evaluations were made by examining the visual archives of institutions and publications that were directly or indirectly influential in the history of folklore. In the fourth chapter, which is the last chapter, the visuals that exist on the subject of intangible cultural heritage, which has an important impact on folklore studies today, are evaluated and how the intangible cultural heritage is photographed and used is evaluated practically. In the conclusion part, the data obtained in the introduction and four main parts are evaluated.