32 gebelik haftasından önce doğan prematüre bebeklerde nörogelişimsel sorunlar ve etki eden faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of neurodevelopmental problems and affecting factors in premature babies born before 32 weeks of gestation
Yazar: CANSEL DAMAR KISAKÜREK
Danışman: DOÇ. DR. NURAN ÜSTÜN
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Son yıllarda yaşanan perinatal ve neonatal tıbbi bakımdaki ilerlemeler 32 gebelik
haftasından önce doğan bebeklerin sağkalım oranlarını belirgin olarak artırmıştır. Bununla
birlikte bu bebekler uzun dönemde nörogelişimsel sorunlar açısından daha yüksek risk
altındadır. Günümüzde yenidoğan yoğun bakım ünitelerinin başarı ölçütünün bebeklerin
nörogelişimsel sonuçları olduğu kabul edilmektedir. Prematüre bebekler motor gerilik,
serebral palsi, bilişsel bozukluklar, düşük zeka testi skorları, işitme- görme sorunları gibi
duyusal problemler, dil gelişim sorunları, akademik başarıda düşüklük, psikolojik ve
fonksiyonel bir çok nörogelişimsel sorunla karşı karşıya kalmaktadır.
Prenatal, natal ve postnatal komorbiditeler, sosyoekonomik ve demografik faktörler,
erken preterm bebeklerde nörogelişimi etkileyen majör risk faktörleri olarak gösterilmiştir.
Nörogelişimsel plastisitenin yaşamın erken döneminde yüksek olduğu gösterilmiştir. Bu
nedenle nörogelişimsel sorunlara neden olabilecek sorunların engellenmesi, erken tanınması
ve uygun rehabilitasyon programlarının uygulanması sekel oranını düşürmektedir.
Çalışmamızda 32 gebelik haftasından önce doğan prematüre bebeklerde nörolojik
gelişimi değerlendirmek ve bu amaçla altın standart kabul edilen Bayley Bebekler ve
Çocuklar için Gelişimsel Değerlendirme Ölçeği- III kullanmak, erken tanı imkanı sağlayarak
ihtiyaç duyan çocuklara özel eğitim ve rehabilitasyon alanlarında destek için yönlendirmek,
nörogelişimsel prognozu etkileyen risk faktörlerini ortaya koymak amaçlanmıştır.
Bu çalışma Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Neonatoloji Kliniği
Riskli Bebek İzlem Birimi'nde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya Ekim 2019 ile Ağustos 2022
tarihleri arasında doğan ve İstanbul Medeniyet Üniversitesi Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir
Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde izlenen gestasyon haftası ≤ 32 hafta,
düzeltilmiş yaşı 12 ile 42 ay arasında olan 81 prematüre bebek alındı.
Olgular ile ilgili maternal faktörler, doğum bilgileri, yenidoğan dönemindeki
morbidite verileri hastanemiz elektronik kayıt sisteminden, hasta dosyalarından ve
ailelelerinden alındı. Olguların genel fizik muayene, nörolojik muayene, işitme ve görme
değerlendirmesi yapıldı. Tüm olgulara Bayley Bebekler ve Çocuklar için Gelişimsel
Değerlendirme Ölçeği kullanılarak nörogelişimsel değerlendirme yapıldı. Herhangi bir
alanda kompozit Bayley- III skorunun < 85 olması hafif gelişimsel gecikme, < 70 olması ise
anlamlı gelişimsel gecikme olarak tanımlandı.
Çalışmaya 37 (%45,7) kız, 44 (%54,3) erkek toplam 81 bebek alındı. Çalışma
grubunun ortalama gebelik haftası 29,0 (minimum 24,2 - maksimum 31,6) haftaydı.
Nörogelişimsel değerlendirme esnasında ortalama düzeltilmiş yaşları 22,0 (minimum 12-
maksimum 40,0) haftaydı.
Bilişsel gerilik için risk faktörleri düşük anne eğitim düzeyi (p:0,021),
koryoamniyonit (p:0,045), uzamış noninvaziv mekanik ventilasyon süresi (p:0,042),
periventriküler lökomalazi (p:0,020), konvülziyon (p:0,030), erken sepsis (p:0,007),
nekrotizan enterokolit cerrahisi (p:0,030), eritrosit süspansiyonu transfüzyonu (p:0,021),
bronkopulmoner displazi (p:0,031), yüksek remifentanil dozu (p:0,037) olarak saptandı. Dil
gelişiminde gerilik risk faktörleri erken sepsis (p:0,002), nekrotizan enterokolit cerrahisi
(p:0,012) olarak saptandı. Motor gerilik risk faktörleri preeklampsi (p:0,07), sürfaktan
tedavisi (p:0,017), respiratuvar distres sendromu (p:0,030), invaziv mekanik ventilasyon
tedavisi (p:0,008), uzamış noninvaziv mekanik ventilasyon süresi (p:0,004), uzamış oksijen
destek tedavisi süresi (p:0,010), periventriküler lökomalazi (p:0,031), patent duktus
arteriyozus (p:0,001), patent duktus arteriyozus medikal tedavisi (p:0,023), bronkopulmoner
displazi (p:0,003), prematüre retinopatisi (p:0,036), hastane yatış süresi (p:0,013) olarak
saptandı. Ayrıca motor geriliği olanlarda vücut ağırlığı (p:0,016), boy (p:0,026) ve baş
çevresi (p:0,049) normal motor gelişimi olanlardan anlamlı olarak daha düşük idi.
Hastalarda ayrıca strabismus %2.5, kırma kusuru %6.2, görme kaybı %2.5, işitme
sorunları %6.2, nörolojik muayenede patoloji %29.6, serebral palsi %11.1 oranında saptandı.
32 gebelik haftasından önce doğan prematüre bebeklerde uzun dönem nörogelişimsel
sorunlar yaygın ve önemli bir sağlık sorunudur. Bu sorunlar bilişsel, motor, dil gelişimi,
işitme, görme gibi birçok alanda görülebilmektedir. Prematüre bebeklerin erken dönem
komplikasyonları nörogelişimsel sorunlara etki etmektedir. Bu risklerin tespiti ve iyi
yönetilmesi nörogelişimsel prognozun iyileştirilmesine katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Advances in perinatal and neonatal medical care in recent years have markedly increased the
survival rates of babies born before 32 weeks of gestation. However, these babies are at
higher risk for long-term neurodevelopmental problems. Today, it is accepted that the
measure of success of neonatal intensive care units is the neurodevelopmental results of
babies. Premature babies have motor retardation, cerebral palsy, cognitive disorders, low
intelligence test scores, hearing and vision problems.
They face many neurodevelopmental problems such as sensory problems, language
development problems, low academic achievement, psychological and functional problems.
Prenatal, natal and postnatal comorbidities, socioeconomic and demographic factors have
been shown as major risk factors affecting neurodevelopment in early preterm infants.
Neurodevelopmental plasticity has been shown to be high during early life. Therefore,
problems that may cause neurodevelopmental problems. Prevention, early diagnosis and
implementation of appropriate rehabilitation programs reduce the rate of sequelae.
In our study, we aimed to evaluate neurological development in premature infants born
before 32 weeks of gestation and to use the Bayley Developmental Assessment Scale for
Infants and Children- III, which is accepted as the gold standard for this purpose, to provide
early diagnosis, to direct children in need for support in special education and rehabilitation
areas, and to reveal the risk factors affecting neurodevelopmental prognosis.
This study was carried out at the Risky Baby Monitoring Unit of Süleyman Yalçın City
Hospital Neonatology Clinic. The study included 81 premature babies with a gestational age
of ≤ 32 weeks and a corrected age between 12 and 42 months, who were born between October 2019 and August 2022 and were followed up in the Neonatal Intensive Care Unit of Istanbul Medeniyet University Prof Dr Süleyman Yalçın City Hospital.
Maternal factors, birth information, and morbidity data in the neonatal period regarding the
cases were obtained from our hospital's electronic record system, patient files, and families.
General physical examination, neurological examination, hearing and vision evaluation were
performed on the cases. All cases underwent neurodevelopmental evaluation using the
Bayley Developmental Assessment Scale for Infants and Children. A composite Bayley-III
score of < 85 in any domain was defined as mild developmental delay, and a score of < 70
was defined as significant developmental delay.
A total of 81 babies, 37 (45.7%) girls and 44 (54.3%) boys, were included in the study. The
average gestational age of the study group was 29.0 weeks (minimum 24.2 - maximum 31.6).
Their mean corrected age at the time of neurodevelopmental evaluation was 22.0 (minimum
12-maximum 40.0) weeks.
Risk factors for cognitive retardation were detected as low maternal education level
(p:0.021), chorioamnionitis (p:0.045), prolonged noninvasive mechanical ventilation
duration (p:0.042), periventricular leukomalacia (p:0.020), convulsion (p:0.030), early
sepsis. (p:0.007), necrotizing enterocolitis surgery (p:0.030), erythrocyte suspension
transfusion (p:0.021), bronchopulmonary dysplasia (p:0.031), high remifentanil dose
(p:0.037). Risk factors for delay in language development were detected as early sepsis
(p:0.002) and necrotizing enterocolitis surgery (p:0.012). Motor retardation risk factors were
detected as preeclampsia (p:0.07), surfactant treatment (p:0.017), respiratory distress
syndrome (p:0.030), invasive mechanical ventilation therapy (p:0.008), prolonged
noninvasive mechanical ventilation duration (p:0.004), prolonged duration of oxygen
support therapy (p:0.010), periventricular leukomalacia (p:0.031), patent ductus arteriosus
(p:0.001), patent ductus arteriosus medical treatment (p:0.023), bronchopulmonary dysplasia
(p:0.003), retinopathy of prematurity (p:0.036) and hospital stay (p:0.013).Additionally,
body weight (p: 0.016), height (p: 0.026) and head circumference (p: 0.049) in those with
motor retardation were significantly lower than those with normal motor development.
In patients, strabismus was also detected as 2.5%, refractive error as 6.2%, vision loss as
2.5%, hearing problems as 6.2%, pathology in neurological examination as 29.6%, and
cerebral palsy as 11.1%.