Karaciğer hastalığı yaşam kalitesi ölçeği 1.0'ın türk toplumu için geçerlik ve güvenirliği
Reliability and validity of the liver disease quality of life instrument 1.0 for turkish society
Yazar: BELGİN SARPER
Danışman: Y.DOÇ.DR. ASİYE DURMAZ AKYOL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Kronik karaciğer hastalığı, tüm dünyanın mücadele ettiği Hepatit B, C, D gibi viralhepatitler, alkole bağlı siroz, primer biliyer siroz, otoimmun hepatit ve başka birçokhastalıktan kaynaklanan, dünya çapında önemli ölçüde mortalite ve morbiditeye yol açanmajör nedenlerden biridir. Kronik karaciğer hastalığının etiyolojisinde yer alan hastalıklarınhemen hemen hepsinin prognozu karaciğer sirozu ile sonuçlanmaktadır. Son aşamada ise tektedavi şansı olarak kabul edilen karaciğer nakli yer almaktadır.Bu çalışma, ?Karaciğer Hastalığı Yaşam Kalitesi Ölçeği 1.0?ın Türk toplumu içingeçerlik ve güvenirliğini belirlemek amacıyla planlanan tanımlayıcı ve metodolojik biraraştırmadır. Araştırma Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama HastanesiGastroenteroloji Bilim Dalı Hepatoloji polikliniğinde, Ağustos 2005 ? Eylül 2006 tarihleriarasında yürütülmüştür. Araştırma kapsamına, okuma-yazması olan, 18 yaş ve üstü,araştırmaya gönüllü ve bilişsel fonksiyonları yerinde olan kronik karaciğer hastaları dahiledilmiştir. Araştırma verileri anket formu yardımı ile 170 kişilik örneklem grubundan eldeedilmiştir. KHYKÖ 1.0, 75 soru ve soruların gruplandırılmaları ile oluşan 12 madde ve 3 altboyuttan oluşan bir ölçektir. Kronik karaciğer hastalıklarının mortalitesini değerlendirmekiçin klinik ortamda sık olarak kullanılan Child Pugh sınıflaması, ölçeğin hipotez sınamasınıtest etmek için kullanılmıştır. Katılımcılar anketler yüz yüze görüşme yöntemi ileuygulandıktan 6 hafta sonra güvenirliğini test etmek için ?KHYKÖ 1.0? hastalara yenidenuygulanmıştır. Ancak hastaların şehir dışından da kontrole gelmeleri nedeni ile ikincigörüşmelerin bir kısmı yüz yüze, bir kısmı telefon ve mail aracılığı ile yapılmıştır. Verilerinanalizinde SPSS for Windows 13.0 paket programı kullanılmıştır.Araştırmadaki örneklem grubunun yaş ortalaması 45,85 ± 11,34'tür. Araştırmakapsamına alınan hastaların %58.2'si erkek, %41.8'i kadındır. Deney grubunun %89.4'üevlidir. Gerekli izinler alındıktan sonra ?KHYKÖ 1.0?, İngilizce'den Türkçe'ye ?çeviri-tekrarçeviri yöntemi? kullanılarak çevrilmiştir. ?KHYKÖ 1.0?ın geçerliliği çoklu uzman görüşünedayalı içerik geçerliliği ile sınanmıştır. ?KHYKÖ 1.0?ın iç tutarlılık Cronbach Alpha katsayısı0.80 olarak iyi düzeydedir. Ölçeğin test-retest güvenirliği r=0.94 p<0.01 olarak bulunmuştur.KMO değeri(0.89) ölçek maddeleri arasındaki korelasyonun çok iyi olduğunu göstermiştir.Barlet testi sonucu (X2=713.54; p<0.01) ileri düzeyde anlamlı bulunmuştur. Faktör analiziçalışmaları sonucunda ölçeğin üç faktör grubunun olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin hipotezsınaması için Child Pugh sınıflaması kullanılmış ve ölçek puan ortalamaları arasında negatifyönde zayıf ilişki saptanmıştır (r= ?0.26, p<0.01). Araştırma sonucunda ?Karaciğer HastalığıYaşam Kalitesi Ölçeği 1.0?ın Türk toplumu için ileri düzeyde geçerli ve güvenilir bir ölçekolduğu belirlenmiştir.Anahtar Sözcükler: Yaşam kalitesi, kronik karaciğer hastalığı, geçerlik, güvenirlik.

Abstract:
Chronic liver disease is took root from viral hepatitises like Hepatitis B, C, and D,alcohol cirrhosis, primary biliary cirrhosis, autoimmune hepatitis and very different diseases;and it is a major reason which causes considerable mortalities and morbidities in the world.The prognosis of the most diseases which hold a place in the etiology of the chronic liverdisease mostly results in a liver cirrhosis. In the last stage there is a liver transplantation whichis accepted as the single treatment chance.This study is a descriptive and methodical thesis which aims to determine the reliabilityand validity of the ?Liver Disease Quality of Life Instrument 1.0? for Turkish Society. Thestudy took place at Hepatology Polyclinic in Gastroenterology Clinic at Ege University Shoolof Medicine Hospital between August-Semptember 2006. The chronic liver patients who areover 18 ages and voluntary, have literacy and congnitive functions are included into thisstudy. The data are collected from 170 sample persons via questionary. ?Liver DiseasaeQuality of Life İnstrument 1.0? is a complex because of its structure and scoring. ?CLDQL1.0? consist of 75 subquestions; these questions are combined to struct 17 main questions.According to the content of 17 questions, 12 instrument items are formed. If it is analysed thefactor structure of the instrument, it seems that consists of 3 levels, which are ?Physicalmultiple experts. The internal concistency Cronbach Alfa Coefficient of LDQOL 1.0 havegood level and it is 0.80. The test-retest reliability of instrument was found as r=0,94 p<0.01.The value of Kaiser-Meyer-Olkin(KMO) was 0.89 and it showed a good correlation betweenthe items of instrument. The result of Barlet test(X2=713.54; p<0.01) was found verymeaningful.After the study of factor analysis it was found that the instrument have threefactor groups. Child Pugh classification was used to test hipothesis of instrument and betweenthe mean points of instrument was found a negative relation (r= ?0.26, p<0.01). At the end ofstudy ?Liver Disease Quality of Life Instrument 1.0? was found that it is very reliable andvalid instrument for Turkish Society.Key words: Quality of Life, Chronic Liver Disease, Reliability, ValidityHealth?, ?Mental Health?, ?Social/Cognitive Health?.Child Pugh Classification which is usedin clinics to evaluate the mortality of chronic liver diseases was used to test the hipothesis ofinstrument.Questionaries were applied to the participants face to face and after 6 weeks LDQOL1.0 was applied again to test the reliability. Because of some reasons the second questionarieswere applied via face-to-face, e-mails and phone contacts. In analysis of data SPSS forWindows 13.0 was used.Mean age of the participants was 45,85 ± 11,34. The participant patients % 58,2 weremale, % 41,8 were female, %89,4 were married. After taking the required permissionsLDQOL 1.0 was translated from English to Turkish by using ?test retest method?. Thereliability of LDQOL 1.0 was tested via content reliability which depends on the opinion of