Otellerdeki kronizm algısının işgören motivasyonuna etkisi
Effect of cronyism perception in hotels on motivation
Yazar: ÖMER SARAÇ
Danışman: PROF. DR. ORHAN BATMAN
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kayırma = Favoritism ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Kronizm = Cronyism ; Motivasyon = Motivation ; Otel işletmeciliği = Hotel business ; Otel personeli = Hotel personel ; Oteller = Hotels ; Çalışanlar = Workers ; İnsan kaynakları yönetimi = Human resources management

Özet:
Hizmet işletmeciliğinin gelişmesi, motivasyon kavramının önemini arttırmıştır. Motivasyon, emek yoğun hizmet sunan otel işletmelerinde de ziyadesiyle önemlidir. Bu bağlamda insan kaynakları yönetimi işgören motivasyonunu arttırmak üzere çeşitli girişimlerde bulunmaktadır. Buna karşın motivasyonu olumsuz etkileyen birtakım insan kaynakları yönetimi (İKY) uygulamalarına rastlamak mümkündür. Bu uygulamalardan biri de kronizmdir. Kronizm, örgütlerde eşit ve adaletsiz gerçekleştirilen işe alma, işlem, terfi ve ücret uygulamalarıdır. 
Kronizm uygulamaları, otellerin yerleşim yeri, yıldız sayısı ve sahiplik durumu gibi yapısal özelliklerine göre farklılık göstermektedir. Bu farklılıkların belirlenmesi, nedenlerinin araştırılması ve çözüm önerilerinin geliştirilmesi ise işgören motivasyonunun sağlanmasında oldukça önemli bir yere sahiptir. Buna karşın alanyazında kronizm-motivasyon ilişkisinin bu çerçevede ölçülmeye çalışıldığı çalışmaların yok denecek kadar az olduğu görülmüştür. Bu araştırmanın sahip olduğu bu özelliğin literatürün genişlemesine katkıda bulunacağı, uygulamalı alanda da departman amirleri ve otel yöneticilerine önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu doğrultuda otel işletmeleri üzerine yapılan bu araştırmanın temel amacı kronizim algısının motivasyona olan etkisinin ölçülmesidir. Çalışma evreni olarak İstanbul ve Antalya'daki farklı özelliklere sahip oteller belirlenmiştir. Veriler bu otellerdeki işgörenlerden anket tekniği ile yöneticilerden ise görüşme formu ile toplanmıştır. Toplamda 993 anket ve 26 görüşme formuna ulaşılmıştır. İşgörenlerden elde edilen verilerin analizinde "yüzde", "frekans" ve "ortalama" testleri kullanılmıştır. Ölçeklerin boyutlandırılması için "faktör analizi", bağımsız iki grup için "t-testi", bağımsız üç grup için "ANOVA", bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkenle etkileşiminin ölçülmesinde "çoklu regresyon analizi" ve modelde yer almayan değişkenlerin etkisinin ölçülmesinde ise "kukla değişken analizi" tercih edilmiştir. Yöneticiler ile yapılan derinlemesine görüşmelerden elde edilen veriler ise içerik analizi ile çözümlenmiştir. 
Araştırmanın sonuçlarına göre kronizm algısı; işlem, (işe alma ve terfi) ve ücret olmak üzere üç boyut altında toplanmıştır. Motivasyon algısı ise içsel ve dışsal motivasyon olmak üzere iki grup altında toplanmıştır. Bu boyutlar ile otellerin yapısal özellikleri arasında birtakım anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Kronizmin motivasyona %25,4 oranında etkisi olduğu; ancak bu etkinin otellerin yapısal özelliklerine göre istatistiksel anlamlı bir farklılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Otel İşletmeleri, İnsan Kaynakları Yönetimi, Kayırmacılık, Kronizm, Motivasyon, İstanbul, Antalya

Abstract:
The development of service management has increased the importance of the concept of motivation. Motivation is also very important in hotels that offer labor-intensive services. In this context, human resources management makes various initiatives to increase employee motivation. However, it is possible to come across some human resource management (HRM) applications that negatively affect motivation. One of these applications is cronyism. Cronyism is the applications of hiring, processing, promotion and salary, which are performed unequally and unfairly in organizations.
Cronyism applications differ according to the structural features of the hotels such as location, number of stars and ownership status. Identifying these differences, investigating their causes and developing solution suggestions have an important role in ensuring employee motivation. Accordingly, it has been observed that there are almost no studies in which the cronyism-motivation relationship has been tried to be measured within this framework. It is thought that this feature of this research will contribute to the expansion of the literature and will make an important contribution to the department managers and hotel managers in the applied field. Accordingly, the main purpose of this research on hotels is to measure the effect of cronyism perception on motivation. As the working population, hotels with different properties in Istanbul and Antalya have been identified. The data were collected from the employees in these hotels using the questionnaire technique and from the managers with the interview form. A total of 993 questionnaires and 26 interview forms were reached. "Percentage", "frequency" and "average" tests were used in the analysis of the data obtained from the employees. "Factor analysis" for the dimensioning of the scales, "t-test" for two independent groups, "ANOVA" for three independent groups, "multiple regression analysis" to measure the interaction of independent variables with the dependent variable, and "dummy variable analysis" to measure the effect of variables not included in the model preferred. Data obtained from in-depth interviews with managers were analyzed by content analysis.
According to the results of the research, the perception of cronyism is grouped under three dimensions which are processing, (hiring and promotion) and salary. The perception of motivation is gathered under two groups as internal and external motivation. A number of significant differences were identified between these dimensions and the structural features of the hotels. Cronyism has a 25.4% impact on motivation; however, it was concluded that this effect did not differ statistically according to the structural features of the hotels.

Keywords: Hotels, Human Resources Management, Favoritism, Cronyism, Motivation, İstanbul, Antalya