Erzurum ve çevresinde yetişen endemik Salvia huberi hedge türünün morfolojisi, ekolojisi ve fizyolojisi üzerine araştırmalar
Morphological, ecological and physilogical studies on endemic Salvia huberi hedge genus that distributed in Erzurum and its environs
Yazar: NURTEN KADEROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF KAYA
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany

Özet:
Çalışma materyali olarak seçilen endemik Salvia huberi Hedge türü, çiçeklenme dönemi olan haziran- ağustos ayları arasında, Erzurum çevresinden toplanmıştır. Bitkilerin toplandığı yerlerden alınan toprak örneklerinin fiziksel ve kimyasal analizleri yapılmıştır. S. huberi'nin yetiştiği toprakların kumlu, hafif alkali, kireç miktarı yönünden geniş toleransa sahip olduğu, organik madde, azot ve fosfor bakımından fakir topraklarda yetiştiği belirlenmiştir. Yine türün yetiştiği topraklarda kalsiyum, sodyum ve magnezyumun fazla, potasyumun yeterli, demirin orta, manganın çok az, çinkonun az ve bakırın yeterli miktarda bulunduğu tespit edilmiştir.Salvia huberi' nin morfolojik özellikleri ``Davis 1965?1988'' tarafından verilen özellikler ile karşılaştırılmış ve bazı farklılıklar belirlenmiştir. Ayrıca birtakım morfolojik karakterler ilk kez bu çalışmada belirlenmiştir. Buna ilaveten Salvia huberi'nin esansiyel yağ içeriği analiz edilmiş ve yağ içeriğinde en fazla 1,8- cineole (%52,22), ?-pinene (%13,25) ve camphor (%13,06) olduğu tespit edilmiştir. Bu esansiyel yağ buğday, arpa, mısır, horozibiği ve kazayağı bitkilerinde allelopatik etki göstermiş, en fazla etki 10 µl' konsantrasyonda horozibiği ve kazayağı bitkilerinde görülmüştür. Ayrıca Salvia huberi' nin antioksidan özelliği araştırılarak türün tohumları karanlıkta ve laboratuar şartlarında çimlendirilmeye çalışılmıştır. Giberellik asit ve kinetin hormonları uygulanarak büyüme teşvik edilmiş ancak tohumların dormansi (uyku) hali tamamen ortadan kaldırılamamıştır. Bütün istatistiksel değerlendirmeler SPSS programında, varyans analizi ve Duncan çoklu karşılaştırma testine göre yapılmıştır

Abstract:
The kind of endemic Salvia huberi Hedge chosen as study material was picked around Erzurum in the months between june and august, when are the blooming period. The physical ans chemical analysis of soll samples taken from the places of the plant were carried out. The tolerance of Salvia huberi is high in terms of the amount of sond, mild alkali and lime. The plant is reported to grow in soils with low amounts of organic material, nitrogen and phosphorus. It is also reported to grow in soils in which calcium, sodium, magnesium abound, potassium and copper is sufficient, ferrum is of medium level mangan is so little and zinc is little.The morphological characteristics of Salvia huberi were compared to the ones persented `Davis 1965-1988? and some differences were defined. Moreover, certain morphological characters were detected for the first time in this study.The essential oil of Salvia huberi is mostly composed of 1,8-cineole (52,22%), ?-pinene (13,25%) and camphor (13,06%). The essential oil of Salvia huberi has shown allelopathical effect in wheat, corn, barley, amaranth and allgood. Most significant effect was seen in amaranth and allgood at 10 µl. Antioxidant quality of Salvia huberi was determined. The seeds of Salvia huberi were not germinated in the dark labrotory conditions. Giberellik acid and kinetin hormones encouraged the growth of the plant. However, dormancy of the seeds was not totally eliminated. All statistical assesments were carried out with SPSS program, variance analysis and Duncan?s multiple ranged tests.