Acil servisten yoğun bakıma yatan 65 yaş üstü hastalarda laktat düzeyinin mortalite ile ilişkisinin sofa skoru ve quick sofa skoru ile karşılaştırılması
Comparing efficiencies of lactate levels with sofa and quick sofa scores for their associations with mortality in patients over 65 years-of-age that hospitalized to intensive care unit from emergency department
Yazar: ARİF AKSU
Danışman: UZMAN MÜGE GÜLEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Geriatri = Geriatrics ; Laktatlar = Lactates ; Mortalite = Mortality ; SOFA skorlama sistemi = SOFA scoring system ; Yaşlılar = Aged ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Ölçekler = Scales

Özet:
ÖZET
Acil Servisten Yoğun Bakıma Yatan 65 Yaş Üstü Hastalarda Laktat Düzeyinin Mortalite ile İlişkisinin SOFA Skoru ve Quick SOFA Skoru İle Karşılaştırılması
	Amaç: Bu çalışmadaki amacımız acil servisten yoğun bakıma yatışı yapılan 65 yaş üstü geriatrik hastalarda acil servise başvurdukları anda tespit edilen laktat değerleri, SOFA ve quick SOFA skorlarının beraber değerlendirildiğinde mortaliteyi ön görmede prognostik değeri olup olmadığını güncel literatür eşliğinde tartışmaktır.

	Gereç ve Yöntem: Çalışmada 01 Mayıs 2016 ile 30 Nisan 2017 tarihleri arasında Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Erişkin Acil Tıp Kliniğine başvuran; 65 yaş ve üzeri, acil servisten yoğun bakıma yatış verilen 799 hasta incelendi. Hastalar yaşları, cinsiyetleri, başvuru şikayetleri, şikayetin başlaması ile başvuru arasında geçen süre, eşlik eden hastalıkları, başvuru esnasındaki SOFA skoru, başvuru esnasındaki qSOFA skoru, başvuru esnasındaki laktat değeri, acil serviste koyulan yatış tanıları, yattıkları yoğun bakımlar, yatış süresi ve sonlanım durumları açısından değerlendirildi. Elde edilen verilerin istatistiksel değerlendirmeleri için SPSS v.21 kullanıldı.

	Bulgular: Çalışmaya 799 hasta dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların % 52.8'i (n=422) erkek, %47.3'si (n=377) kadındı. En çok yatış yapılan klinik %34.7 (n=277) ile koroner yoğun bakım idi. Taburcu edilen hastaların sırası ile laktat, SOFA ve qSOFA ortalamaları 1.8, 2.4, 0.5 idi. Eksitus olan hastaların sırası ile laktat, SOFA ve qSOFA ortalamaları 3.9, 4.7, 1.3 idi. Çalışma grubunun ortalama yatış süresi 5.2±8,7 gün olarak hesaplandı. Laktat, SOFA ve qSOFA değerleri yükseldikçe yatış sürelerinin uzadığı tespit edildi. Çalışma grubumuzda laktat için ROC analizi ile belirlenen eşik değer 2.3 mMol/L idi. SOFA-Laktat2,3'ün sadece SOFA skoruna göre mortaliteyi öngörüyücülüğü daha anlamlı idi (p<0,001). qSOFA-Laktat2,3'ün sadece qSOFA skoruna göre mortaliteyi öngörücülüğü daha anlamlı idi (p<0,001). 

	Sonuç: Acil servisten yoğun bakıma yatışı yapılan 65 yaş üstü hastaların mortalite risklerinin değerlendirilmesinde laktat seviyelerinin, SOFA-Laktat2,3 ve qSOFA-Laktat2,3 skorlarının kullanımının katkı sağlayacağı düşünülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Acil servis, geriatrik hasta, laktat, qSOFA, SOFA

Abstract:
ABSTRACT
Comparing Efficiencies of Lactate Levels with SOFA and Quick SOFA Scores for Their Associations with Mortality in Patients Over 65 Years-of-Age that Hospitalized to Intensive Care Unit from Emergency Department
	Aim: The aim of this study was is to discuss whether lactate level, SOFA score, qSOFA score on admission predicting mortality and prognostic value in geriatric patients over 65 years admitted to intensive care unit from the emergency department under the the current literature.

	Material and Method: A total of 799 patients over 65 years-of-age that admitted to Adana Numune Education and Research Hospital Adult Emergency Department, and hospitalized to intensive care unit (ICU) of our hospital between May 1st, 2016 and April 30th, 2017 were included in this study. Study parameters were patients' age, gender, complaint of admission, period between onset of complaint and admission, comorbidities, SOFA and qSOFA scores at admission, lactate level at admission, diagnoses for hospitalization, department of hospitalization, duration of hospitalization, and outcome of prognosis. SPSS 21 software was used for the statistical analyses.

	Results: Data of 799 patients were analyzed, 52.8% (n=422) were male and 47.3% (n=377) were female. Most frequently hospitalized clinic was coronary ICU (34.7%, n=277). Lactate, SOFA and qSOFA of discharged patients were 3.9, 4.7 and 1.3, respectively. Mean duration of hospitalization was 5.2±8.7 days. Hospitalization was prolonged with increased lactate, SOFA and qSOFA levels. Cut-off value for lactat was 2.3 mMol/L in our ROC analyses. Predictive value of SOFA-Lactate2,3  for mortality was significantly higher than SOFA score (p<0.001). Also, predictive value of qSOFA-Lactate2,3  for mortality was significantly higher than qSOFA score (p<0.001).

	Conclusion: Usage of lactate level, SOFA-Lactate2,3 and qSOFA-Lactate2,3 scores in geriatric patients over 65 years admitted to intensive care unit in the evalution of the risk of mortality were thought to contribute.

Keywords: Emergency department, geriatric patients, lactate, qSOFA, SOFA