KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi klinik biyokimya laboratuvarında ölçüm belirsizliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of uncertainty measurement in clinical biochemistry laboratory of Farabi Hospital Faculty of Medicine of KTU
Yazar: HATİCE BOZKURT YAVUZ
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN CANER KARAHAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Biyokimya = Biochemistry ; Biyomedikal araştırmalar = Biomedical research ; Kalite kontrol = Quality control ; Laboratuvarlar = Laboratories ; Laboratuvarlar-hastane = Laboratories-hospital ; Metroloji = Metrology ; Referans değerler = Reference values ; Ölçüm hataları = Measurement errors ; Ölçümleme = Measurement

Özet:
KTÜ TIP FAKÜLTESİ FARABİ HASTANESİ KLİNİK BİYOKİMYA
LABORATUVARINDA ÖLÇÜM BELİRSİZLİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Giriş: Metroloji ölçümü yapılabilen her şeyle ilgilenen bilim dalıdır. Sağlık alanı
metrolojinin yaygın olarak kullanıldığı sahalardandır. Klinik laboratuvarlarda yapılan
ölçümler hastalıkların tanı, tedavi ve takibinde belirleyici rol oynar. Ancak bir test için
yapılan ölçümün değeri mutlak değildir. Bu değer ölçüm büyüklüğüne de bağlı olarak her
testin tekrarlayan ölçümleri arasında farklılık gösterir. Rapor edilen test değeri bile belirli
bir şüphe yani belirsizlik içerir. Bu nedenle doğru ve güvenilir test sonuçlarının elde
edilmesi için belirli metrolojik yöntemlerin uygulanması gerekir.
Amaç: Bu çalışmada K.T.Ü. Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi klinik biyokimya
laboratuvarında analiz edilen klinik kimya, hormon, biyobelirteç ve tam kan sayımı
testlerinin ölçüm belirsizliği değerlerinin iki ayrı kılavuza göre hesaplanması ve sonuçların
karşılaştırılması hedeflendi. Sonuçların CLIA, Rilibak ve BV Desirable sınırlarına göre
değerlendirilmesi ile de ölçüm belirsizliğinin bir kalite belirteci olarak kullanılması
amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya dahil edilen testlerin iç kalite kontrol verileri
laboratuvar işletim sisteminden, dış kalite kontrol verileri ise dış kalite kontrol
raporlarından elde edildi. Bu veriler hem Nordtest hem de Australasian Association of
Clinical Biochemists (AACB) kılavuzlarında verilen formüllerde yerine kondu ve ölçüm
belirsizliği değerleri hesaplandı.
Bulgular: Çalışmada değerlendirilen tüm testlerin iki ayrı kılavuza göre hesaplanan
ölçüm belirsizliği değerlerinin korelasyon gösterdiği bulunmuştur. Yapılan karşılaştırmada
dört klinik kimya parametresinin, yedi hormon ve biyobelirteç testinin, beş tam kan sayımı
testinin farklı analizör ve seviyelerde, farklı kuruluşlar tarafından belirlenen TEa
değerlerinin bir kısmının üzerine çıktığı görülmüştür.
Tartışma: Ölçüm belirsizliği klinik laboratuvarların yakın geçmişte odaklandığı bir
başlıktır ve bu konuda yapılan çalışmalar zamanla artarak devam edecektir. Yakın
gelecekte raporlamanın da bir parçası haline gelmesi beklenmektedir. Bu nedenle klinik
laboratuvarların sonuç ürettikleri testler için ölçüm belirsizliği hesaplanması
gerekmektedir.
Anahtar kelimeler: Metroloji, Ölçüm Belirsizliği, Kalite Kontrol, Nordtest, AACB

Abstract:
Introduction: Metrology is the science that deals with everything that can be
measured. The health field is one of the areas where metrology is widely used.
Measurements in clinical laboratories play a decisive role in the diagnosis, treatment and
follow-up of diseases. However, the value of the measurement for a test is not absolute.
This value differs between the repeated measurements of each test, depending on the size
of the measurement. The reported test value even includes uncertainty, ie a certain
suspicion. For this reason, specific metrological methods should be applied to obtain
accurate and reliable test results.
Purpose: In this study, it was aimed to calculate the measurement uncertainty values
of clinical chemistry, hormone, biomarker and complete blood count tests analyzed in clinical
biochemistry laboratory at KTU Medical Faculty Farabi Hospital according to two different
guidelines and compare results. It was aimed to use measurement uncertainty as a quality
indicator by evaluating the results according to CLIA, Rilibak and BV Desirable limits.
 Materials and methods: The internal quality control data of the tests included in
the study were obtained from the laboratory operating system and the external quality
control data were obtained from the external quality control reports. These data were
substituted in the equations given in the Nordtest and Australasian Association of Clinical
Biochemists (AACB) guidelines and measurement uncertainty values were calculated.
Results: All tests evaluated in the study were found to be correlated with
measurement uncertainty values calculated according to two separate guidelines. It was
seen that four clinical chemistry parameters, seven hormone and biomarker tests, five
complete blood count tests at different analyzers and levels are found above the some of
the TEa values determined by different organizations.
Discussion: The uncertainty of measurement is the focus of clinical laboratories in
the recent past, and studies on this subject is going to be increased with time. It is expected
to become a part of reporting of test results in the near future. For this reason, measurement
uncertainty should be calculated for the tests that the clinical laboratories produce results.
Key words: Metrology, Measurement Uncertainty, Quality Control, Nordtest, AACB