Optimal portföy seçiminde Black - Litterman Modeli: Borsa İstanbul üzerine bir uygulama
Black - Litterman Model in optimal portfolio selection: An application on Istanbul Stock Exchange corporation
Yazar: SEDA SÜER
Danışman: PROF. DR. ÖCAL USTA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Black-Litterman modeli = Black-Litterman model ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Portföy = Portfolio ; Portföy seçimi = Portfolio selection ; Portföy yatırımları = Portfolio investments ; Yatırımcı davranışı = Investors behavior ; Yatırımcılar = Investors

Özet:
Her yatırımcı fonlarını farklı varlıklar arasında ve portföylerinde nasıl optimal dağılacağı sorunuyla karşı karşıya kalmaktadır. Çünkü her yatırımcı getiriyi maksimize ederken riski minimize etmek istemektedir. Böylece, matematiksel modeller geliştirilmiş ve varlık dağılımı sorununa açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Bu modellerden, en önemlisi Markowitz Ortalama-Varyans Modeli'dir. Ancak, Markowitz Ortalama-Varyans Modeli sadece teorik bir çözüm olduğu için ağır eleştirilere konu olmuştur. Çünkü, uygulamada Markowitz Ortalama-Varyans Modeli, girdi-hassasiyeti ve tahmin hatası ile aşırı yoğunlaşmış portföylerin oluşturulmasına sebep olmaktadır. 
Fischer Black ve Robert Litterman tarafından geliştirilen Black-Litterman Optimizasyon Modeli, bu sorunların üstesinden gelen bir optimal portföy seçim yöntemidir. Black-Litterman Modeli'nin en önemli özelliği yatırımcı beklentilerinin optimizasyon denklemine dahil edilmesidir. Optimal portföy seçim sürecinde Black-Litterman Modeli ile yatırımcıların bir veya birden fazla varlığın beklenen getirileri hakkındaki subjektif beklentileri ile piyasa denge getirilerini birleştirilerek, yeni beklenen getirilerin hesaplanması sağlanmaktadır. Sonuç olarak, Black-Litterman Modeli kullanılarak getirilerin bu yeni vektörü ile yeni ağırlıklara sahip optimal portföylere ulaşılmaktadır. 
Bu çalışmada, 01 Ocak 2004 ile 30 Haziran 2013 tarihleri arasında Borsa İstanbul Anonim Şirketi (BİST) Ulusal 100 endeksinde devamlılık gösteren 39 şirkete Black-Litterman Modeli uygulanarak optimal portföy seçimi gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Black-Litterman Modeli ile taktik varlık dağılımı kararları olan yatırımcı beklentilerinin optimal portföy seçimi sürecine yansıtılmasına açıklık getirmektir. Yatırımcı beklentilerini denge getiri vektörüyle birleştirerek yeni birleştirilmiş getiri vektörü elde edilmektedir. Daha sonra, yeni varlık ağırlıkları nihai getirilerin ağırlık vektör denklemi kullanılarak hesaplanmıştır. Son olarak, uygulamanın sonuçları ile ilgili açıklamalar ve ileride yapılacak çalışmalar için önerilere yer verilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: 
Optimal Portföy Seçimi, Yatırımcı Beklentileri,  Black-Litterman Modeli

Abstract:
Each investors face the problem of how to optimally allocate capital in portfolios and between different asset. Because every investor wants to minimize the risk while maximizing return. From that, mathematical models have been developed and tried to clarify the question of asset allocation. The most important model is Markowitz's Mean-Variance Model. However, Markowitz's Mean-Variance Model have been subject to heavy criticism for being a theoretical solution. Because, in practice, Markowitz's Mean-Variance Model, with input-sensitivity and estimation error cause to highly-concentrated portfolios. 
The Black-Litterman Optimization Model, developed by Fischer Black and Robert Litterman, is an optimal portfolio construction method that overcomes these problems. The most important feature of Black-Litterman Model is that the expectations of the investor can be brought in the formulation of optimization. In the process of optimal portfolio selection Black-Litterman Model combine the subjective expectations of an investor regarding the expected returns of one or more assets with the market equilibrium vector of expected returns to compute a new, mixed estimate of expected returns. Consequently, Black-Litterman Model with this resulting new vector of returns leads to optimal portfolios with sensible portfolio weights. 
In this study,  optimal portfolio selection was performed by applying the Black-Litterman Model for the period between 01 January 2004 to 30 June 2013 on Istanbul Stock Exchange Corporation (BIST) National 100 Index of 39 companies showing the continuity. The purpose of this study is to clarify reflecting investor expectations which are the tactical asset allocation decisions with the Black-Litterman Model to the optimal portfolio selection process. New combined return vector is obtained by combining investor expectaions with equilibrium return vector. Then, the new portfolio weights were determined in accordance with the posterior returns. Finally, descriptions regarding the results of the application and recommendations for future studies are given.

Keywords: 
Optimal Portfolio Selection, Investor Expectations, Black-Litterman Approach