Kaynaştırma ortamlarında eğitim gören özelgereksinimli öğrencilere fen bilgisi öğretimindesorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımınınetkililiğinin incelenmesi
Investigation of the inquiry-based learning approach oneffectiveness of science teaching to mainstreamed studentswith special needs
Yazar: ZEYNEP BAHAP KUDRET
Danışman: PROF. DR. AYŞE GÖNÜL AKÇAMETE
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Özel gereksinimli öğrencilere fen bilgisi öğretiminde uygun öğretimsel
strateji, yöntem ve teknikleri kullanmanın büyük önemi vardır. Fen bilgisi
öğretimi için kullanılabilecek pek çok öğretim yöntemi olmakla birlikte,
öğretim, yöntem ve tekniklerde çeşitli uyarlamalardan da yararlanılabilir.
Fen bilgisi öğretiminde yapılandırmacı yaklaşım kuramını temel alan
yaklaşımların, özel gereksinimli öğrencilerin bilgiyi yapılandırmalarında ve
kalıcı öğrenmelerinde etkili olduğu görülmektedir. Bu kuramı temel alan
yaklaşımlar arasında yer alan, sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımı etkili
bir şekilde kullanılarak zihin engelli öğrencilerin fen bilgisi becerilerini
kazanmaları sağlanabilir. Sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımı, 20.
yüzyılın başlarından itibaren eğitim alan yazınında ve uygulamalarında yer
alan bir eğitim yaklaşımıdır. Bilimsel geçerliğe sahip bilgiye ulaşmada yol
gösteren sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımının kullanılmasının
öğrencilerin merak eden, araştıran ve bilgiyi keşfeden bireyler olarak
yetişmelerini, eğitimin kalitesini yükseltmede olumlu katkılar sağlayacağı
belirtilmektedir. Sorgulamaya dayalı öğrenmenin amacı, öğrencilerin bilgi edinme sürecini ve problem çözme becerilerini kullanarak yaşamın içinde yer
alan bilgileri araştırıp bu bilgileri genelleyebilecek beceri ve tutumlar
geliştirmelerini sağlamaktır.
Alan yazına bakıldığında, sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımının
hafif derecede zihin engellilere fen bilgisi öğretiminde etkili olduğu açıkça
görülmektedir. Türkiye'deki alan yazın incelendiğinde ise bu yaklaşımın genel
eğitim programlarında yer alan birçok ders için etkililiğinin araştırıldığı
çalışmalar olmakla beraber, özel gereksinimli öğrencilere fen bilgisi
öğretiminde bu yaklaşımın kullanıldığı herhangi bir araştırma bulunmadığı
görülmüştür. Sonuç olarak, hafif derecede zihin engelli öğrencilerin fen bilgisi
kavramlarıyla ilgili becerileri öğrenmelerinde sorgulamaya dayalı yaklaşımın
etkili olup olmadığını araştırılması bir gereklilik olarak görülmektedir.
Bu gereklilikten yola çıkarak, sorgulamaya dayalı öğrenme
yaklaşımının hafif derecede zihin engelli öğrencilerin "ağır" ve "yoğun"
kavramlarıyla ilgili becerilerinin geliştirilmesinde etkililiğinin incelenmesi bu
çalışmanın problemini oluşturmaktadır.
Bu araştırmada, tek denekli araştırma desenlerinden yoklama evreli
çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Denekler, genel eğitim sınıflarında eğitim
gören hafif derecede zihin engelli üç öğrenciden oluşmuştur. Araştırma
üzerinde çalışılacak beceriyi belirlemek amacıyla gözlem, görüşme ve
değerlendirme araçlarından yararlanılmıştır.
Araştırma bulguları; deneklere fen bilgisi kavramları ile ilgili becerilerin
öğretiminde sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımının etkili olduğunu ve
deneklerin edindikleri becerileri izleme oturumları sonunda da koruduklarını
gösterir niteliktedir.
Sosyal geçerlik bulgularında, tüm deneklerin anneleri, genel olarak
sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımı hakkında olumlu görüş bildirmişlerdir.
Annelerin soru formuna verdikleri yanıtlar analiz edildiğinde, sorgulamaya
dayalı öğrenme yaklaşımıyla fen bilgisi becerilerinin öğretimine ilişkin yapılan
bu araştırmanın sosyal olarak geçerli olduğu söylenebilir.

Abstract:
It is important to use the appropriate teaching strategies, methods, and
techniques in teaching science to students with special needs. Even though
there are many teaching methods for science education, various adaptations
in instruction, methods, and techniques can be utilized.
It is seen that in science education the approaches which are based
on constructivism are effective in helping students with special needs to
construct information and for permanent learning. Among the approaches
that are based on this theory inquiry based learning approach can be used
effectively to teach science skills to students with mental retardation. Inquiry
based education has taken its place in education literature and
implementations since the beginning of the 20th century. It is stated that using
the inquiry based learning approach which leads to scientifically valid
information acquisition provides positive contributions in educating children to
be individuals who are curious and inquire and discover information and in
enhancing the quality of education. The purpose of the inquiry based learning
is that the student inquires the information from inside life using the
information obtaining processes and problem solving skills and develops
skills and attitudes to transfer this information. In the literature, it can be clearly seen that the inquiry based learning
approach is effective in teaching science to students with mild mental
retardation. Despite the fact that there are some studies to investigate the
effectiveness of this approach in many different courses in general education
classrooms in Turkey; there are no studies that investigate its effectiveness
for students with mental retardation in science teaching. Consequently, it is
needed to investigate the effectiveness of the inquiry based approach in
teaching skills that are related to science concepts to students with mild
mental retardation.
Due to this necessity the problem of this study is to investigate the
effectiveness of inquiry based learning approach in developing skills related
to "heavy" and "dense" concepts of students with mild mental retardation.
In this study a multiple probe design across behaviors, replicated
across students was used. The subjects were three mildly mental retarded
students who attended to general education classrooms. In order to
determine the skills to teach observation, interview and assessment
techniques were used.
The findings of this study showed that the inquiry based learning
approach was effective in teaching the skills related to the science concepts
to all the subjects and it was seen that the students maintained their skills
that they had learnt at the end of the maintenance sessions.
As social validity findings, all the students' mothers indicated positive
thoughts about the inquiry based learning approach. After analyzing the
answers of the mothers in the question form, it can be said that this study in
which inquiry based learning approach was used in teaching science skills
was socially valid.