Orta Anadolu arısı (Apis mellifera anatoliaca) ırkında genetik varyasyonun morfolojik yöntemler kullanılarak belirlenmesi
Determination of genetic variation using morphological methods in the Middle Anatolian honey bee (Apis mellifera anatoliaca)
Yazar: MELİHCAN KABADÜZ
Danışman: DOÇ. DR. AZİZ GÜL
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Arılar = Bees ; Bal arısı = Honey bee ; Morfolojik özellikler = Morphological properties ; İç Anadolu bölgesi = Central Anatolia region

Özet:
Bu çalışmada, Orta Anadolu'da bulunan Kırşehir ilinden 24, Konya ilinde 8, Çorum ilinden 14 ve Yozgat ilinden 14 örnek olmak üzere toplam 60 adet koloniden arı örnekleri alınarak morfometrik ölçümler yapılmıştır. Herbir kolonin alınan arı örneklerinde 11'er adet işçi arıda 41 adet karakterin morfolojik karakterizasyonu yapılmıştır. Bu çalışmada toplamda morfolojik olarak 27.060 biyometrik ölçüm alınmıştır. Tüm arı örnekleri dışarıdan ana arı alınmayan ve gezginci arıcılık yapılmayan arılıklardan alınmıştır.  
Toplanan örneklerden morfolojik ölçümler sonucunda elde edilen veriler Duncan çoklu karşılaştırma testi ile karşılaştırıldığında kıl uzunluğu, dil uzunluğu, femur uzunluğu, metatarsus uzunluğu, metatarsal indeks, arka bacak uzunluğu, vücut büyüklüğü, mum aynası uzunluğu, mum aynaları arası mesafe, altıncı sternit uzunluğu, kanat genişliği, E9, D7, G12, B4 kanat damar açıları, üçüncü tergit rengi, dördüncü tergit rengi, scutellum renk ve altıncı sternum indeksi arasındaki fark iller bazında önemli (P<0.01), dördüncü tergum (keçe bant) genişliği, dördüncü tergum (parlak zemin) genişliği, tomentum indeks, metatarsus genişliği,  üçüncü tergit genişliği, dördüncü tergit genişliği, mum aynası genişliği, kübital b kanat damar uzunluğu, ikinci tergit rengi, kübital indeks, A4 kanat damar açıları, K19, N23 ve O26 kanat damar açıları önemsiz (P>0.05), tibia uzunluğu, üçüncü sternit genişliği, altıncı sternit genişliği, kanat uzunluğu, kübital a kanat damar uzunluğu, J10, J16 ve L13 kanat damar açıları arasındaki farklılıklar ise iller bazında %5'de önemli (P<0.05), %1'de önemsiz (P>0.01) bulunmuştur. 
Çalışmada ayrıca arı örneklerinin morfolojik yapı yönünden koordinat sisteminde Canonical Discriminant haritalama bulundukları yerleri de belirlenmiştir. Sonuç olarak Orta Anadolu bal örneklerinde yapılan ölçümlerde iller arasında büyük oranda benzerlik olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, morphometric measurements were made by taking bee samples from a total of 60 colonies, 24 from Kırşehir province, 8 samples from Konya province, 14 samples from Çorum province and 14 samples from Yozgat province in Central Anatolia. Morphological characterization of 41 characters in 11 worker bees was performed in bee samples taken from each colony. A total of 27.060 morphological biometric measurements were taken in this study. All bee samples were taken from apiaries where no queen bee was taken from outside and no migratory beekeeping was done.
When the data obtained as a result of morphological measurements from the collected samples were compared with Duncan multiple comparison test, hair length, tongue length, femur length, metatarsal length, metatarsal index, hind leg length, body size, wax mirror length, distance between wax mirrors, sixth sternite length, wing width, E9, D7, G12, B4 wing vein angles, the difference between third tergite color, fourth tergite color, scutellum color and sixth sternum index is significant (P<0.01) on the basis of provinces, fourth tergum (felt band) width, fourth tergum (bright) ground) width, tomentum index, metatarsus width, third tergite width, fourth tergite width, candle mirror width, cubital b wing vein length, second tergite color, cubital index, A4 wing vein angles, K19, N23 and O26 wing vein angles ( P>0.05), tibia length, third sternite width, sixth sternite width, wing length, cubital a wing vein length, J10, J16 and L13 wing vein a On the other hand, the differences between the provinces were significant in 5% (P<0.05) and insignificant in 1% (P>0.01).
In the study, the locations where the bee samples were found in the coordinate system in terms of morphological structure were also determined by Canonical Discriminant mapping. As a result, it has been determined that there is a great similarity between the provinces in the measurements made in the Central Anatolian honey samples