Kentsel dönüşümün ideolojisi: Gazete haberleri üzerine bir inceleme
Ideology of urban transformation: Analysis of newspapers
Yazar: İLKİN CANKURT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DUYGUN ERİM
Yaşar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Gazeteler = Newspapers ; Haberler = News ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Sosyokültürel etki = Socio-cultural impact ; Sosyokültürel faktörler = Socio-cultural factors ; Yazılı basın = Written press ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Özellikle 1950 yılından günümüze kırsal alandan kent merkezlerine yakın veya kent sınırlarına yerleşen toplulukların oluşturduğu yerleşim yerlerini yenilemek ve de geliştirmek amacıyla uygulanan kentsel dönüşüm uygulamaları, 2003 yılından itibaren Türkiye'nin ekonomik büyüme oranına etki etmesi ile birlikte hız kazanmıştır. Kentsel toprağa yapılan kamusal ve özel yatırımlar, topraktaki rant miktarının artması ile sonuçlanmaktadır. Ayrıca kentsel dönüşüm ile birlikte mülkiyet transferi gerçekleşmektedir.
Bu tezin amacı Türkiye'deki kentsel dönüşüm pratiklerinin gazete haberlerinde temsil ediliş biçimine bakarak ideolojinin işleyişini incelemektir. 2012-2017 arası dönemde Türkiye'de en yüksek tiraja sahip üç gazetenin; Hürriyet, Sabah ve Sözcü gazetelerinin, kentsel dönüşüm hakkında yayımladığı haberler, içerik analizi yöntemi ile incelenmektedir.
Analiz sonucunda, araştırma kapsamında incelenen üç gazetenin de haber anlatısını kurarken egemen sınıfın ve siyasal seçkinlerin söylemlerini kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Haber içeriklerinde inşa edilen kentsel dönüşüm gerçekliği, ekonomik, hukuksal ve politik açıdan incelendiğinde, "fırsat", "avantaj", "gelir" ve "kâr" artışı olarak sunulmaktadır. Sosyal ve kültürel açıdan incelendiğinde ise haber içeriklerinde kentsel dönüşüm gerçekliği, "yeşil alanların artışı", "suç oranlarının azalması" ve "can ve mal kayıplarının önlenmesi" olarak inşa edilmektedir. Ancak, kentsel dönüşümün temel amacı kentsel toprakta rant artışı ve mülkiyet transferini sağlamaktır. Kentsel toprakta rant artışı nedeniyle topraktaki değerin artışı gazete haberlerinde vurgulanmasına rağmen, toprağın değerindeki artışın sosyal sınıflar arasında bölüşümü çarpıtılarak veya gizlenerek sunulmaktadır.

Anahtar sözcükler: kentsel dönüşüm, kentin ekonomi politiği, kentsel toprak, rant, ideoloji

Abstract:
Urban transformation, a phenomenon carried out in order to renovate and develop residential areas that are habited by communities which settle in those areas close to city centers or at the peripheries of the cities. It has been especially gaining impetus after 1950s. Substantially, this stems from the fact that urban transformation implementations have a positive impact on the economic growth rate of Turkey since 2003. However, public and private investments on urban land culminate in the increment of rent on the land itself. Furthermore, property transfer takes place together with the urban transformation. 
Having these in mind, the aim of this study is to analyze how ideology operates in newspaper news by examining the representation of urban transformation implementations in Turkey. Within this framework, top three newspapers which have the highest circulations (Hürriyet, Sabah, and Sözcü respectively) in Turkey between 2012-2017 are examined with content analysis. 
Research results put forth that all three newspapers base on the discourses of the ruling class and the political elites as they construct the news about urban transformation implementations in Turkey. The constructed notion of urban transformation in newspaper news, on the one hand, is presented as 'opportunity', 'advantage', and 'revenue and profit growth' through the category of economic, legal and political. On the other hand, the content of the news related to urban transformation is constructed with discourses of 'increase in green-field', 'decrease in crime rate', 'prevention of loss of live and property' through the category of social and cultural. However, the fundamental goals of urban transformation are to    
 
yield rent increment in urban land and property transfer. Despite the fact that the increase in the value of the land due to rent increment in urban land is emphasized in the news, distribution of that increase among social classes is presented either indemonstrably or secretly.

Keywords: urban transformation, political economy of city, urban land, rent, ideology