Primer hiperparatiroidili hastaların operasyon sonrası takip sonuçları
Clinical follow-up of operated pati̇ents with primary hyperparathyroidism
Yazar: YASEMİN ÖCAL
Danışman: PROF. DR. ALPASLAN KEMAL TUZCU
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Endokrinoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Adenomlar = Adenoma ; Hiperparatiroidizm = Hyperparathyroidism ; Kemik dansitesi = Bone density ; Paratiroid hastalıkları = Parathyroid diseases ; Paratiroid neoplazmları = Parathyroid neoplasms ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Primer hiperparatiroidi kalsiyum yüksekliği ile birlikte parathormonun yüksek veya normal olduğu durumu ifade eder. Primer hiperparatiroidizm otonom faaliyet gösteren bez veya bezlerin yükselmiş kalsiyum düzeylerinden bağımsız olarak aşırı hormon üretmeye devam etmesi ile oluşur. Primer hiperparatiroidiyi önemli yapan durum üçüncü en sık gözlenen endokrin rahatsızlık olmasıdır. Primer hiperparatiroidinin tek küratif tedavisi cerrahidir. Bu kesitsel çalışmamızda birincil amacımız primer hiperparatiroidizm nedeniyle opere olan hastaların operasyon sonrası takiplerinde primer hiperparatirodiye bağlı oluşan kemik mineral yoğunluğu değişimlerinin olup olmadığını ve hangi kemik bölgesinde daha fazla olduğunu araştırmayı hedefledik. Sekonder amaç olarak primer hiperparatiroideye bağlı gelişen organ hasarlarına (nefrolitiazis, hipertansiyon, kreatinin yüksekliği gibi) dikkat çekmek ve post operatif labaratuar bulgularının değişimini değerlendirmektir.

Metod: Bu çalışmamızda 01/01/2012- 01/01/2018 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Endokrinoloji polikliniğine başvuran veya Endokrinoloji kliniğinde yatan 16 yaş üzerindeki Klasik pHPT (Ca ve PTH yüksek) primer hiperparatiroidisi tanısı ile opere edilen 55 hastada operasyon öncesi ve operasyon sonrası şeklinde ayırarak GFR, kemik dansitometre değeri, üriner usg değerlendirmesi (nefrolitiyazis?) ve kan tetkikleri (kreatinin, Ca, P, D vit, Parathormon), paratiroid sintigrafisi ile lokalizasyon, kemik dansitometre değerleri ve 24 saatlik idrar Ca atılımı bakılarak kür elde edilip edilmediği ve komplikasyonların durumu değerlendirildi.

Bulgular: Bu çalışmadaki vakalar Klasik pHPT (Ca ve PTH yüksek) olan hastalardı ve hastaların 7 si (% 13 ) erkek, 48'i (% 87 ) kadındı. Ortalama yaş 51, en genç hasta 24, en yaşlı hasta 79 yaşındaydı. Hastaların ortalama takip süreleri 36 ay idi. Ameliyat öncesi dönemde DEXA yapılan 55 hastaya ameliyat sonrası ortalama 36. ayda tekrar DEXA yapılarak kemik mineral yoğunluğundaki değişiklik değerlendirildi. Paratiroidektomi sonrası proksimal femur BMD değeri (p<0,013), Z skoru (p<0,036) ve T skorunda (p<0,029) ve femur boynu Z skorunda (p<0,001) anlamlı derecede artış görüldü. 50 yaşın altındaki hastalar ayrıca değerlendirildiğinde bu artış sadece femur boynu Z skorunda (p< 0,011) anlamlı idi. 50 yaşın üstündeki hastalarda ise sadece femur boynu Z skorundaki (p<0,038) artış anlamlıydı.

Sonuç: Klasik pHPT li hastalarda cerrahi tedavi sonrası DEXA ölçümleride femur proximali BMD değeri T ve Z skorlarında, femur boynunda ise Z skorlarında iyileşme görülmüştür.

Abstract:
Introduction: PHPT is defined as the state of elevated parathyroid hormone in the combination with high or normal calcium levels. Primary hyperparathyroidism occurs when the gland(s) possessing the autonomous activity produces excess hormones irrespective of high calcium levels. Primary hyperparathyroidism is the third most common endocrine disorder and therefore, it has generated significant attention within research topics. The only curative treatment of primary hyperparathyroidism is surgery. In this cross-sectional study, as a primary goal, considering to the following the postoperative period in patients operated for primary hyperparathyroidism, it is aimed to investigate whether the changes in bone mineral density (BMD) based on the primary hyperparathyroidism and to determine which bone area has more this disease-induced alteration. As the secondary goal, the aim of this study is to emphasize the organ damages (nephrolithiasis, hypertension, creatinine elevation) caused by primary hyperparathyroidism and to evaluate the change of post-operative laboratory findings. 
Method: This study included 55 patients over the age of 16 (years) who were hospitalized and operated with the diagnosis of Classic pHPT (Eleveted Ca and PTH) at Dicle University Medical Faculty Hospital Endocrinology Department or Endocrinology Policlinic between 01/01/2012- 01/01/2018. The status of the cure and the complications were examined before and after the operation by determining GFR, urinary usg evaluation (nephrolithiasis?), blood tests (creatinine, Ca, P, D vit, Parathormon), the localization with parathyroid scintigraphy, BMD and a 24-hour urinary Ca excretion values.

Results: A total of 55 patients, 7 (%13) of which were male, with a mean age of 51 (24-79) years was included. The mean follow-up was 36 months. Bone mineral density was measured in vivo at the lumbar spine , proximal femur and femoral neck by dual photon absorptiometry before surgery and mean 36 months after paratyhroidectomy in 55 patients with primary hyperparathyroidism and the changes in bone mineral density were evaluated. After parathyroidectomy, the proximal femur BMD value (p < 0,013), Z score (p < 0,036) and T score (p < 0,029) and Femur neck Z score (p < 0,001) were significantly increased. When the patients under the age of 50 were evaluated, this increase was only significant in femoral neck Z score (p <0,011) and the patients over 50 years old were evaluated, the increase in femoral neck Z score (p < 0,038) was significant.

Conclusion: In patients with classical pHPT, after parathyroiectomy DEXA measurements showed improvement in femoral proximal BMD T and scores and Z scores in femoral neck.