Prehistorik dönemlerde Anadolu'da tuzun sosyal ve ekonomik açıdan önemi
The social and economic importance of salt in Anatolia in prehistoric periods
Yazar: HÜSEYİN FERHAT
Danışman: PROF. DR. HALUK SAĞLAMTİMUR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Arkeoloji = Archeology ; Arkeometri = Archaeometry

Özet:
Daha sonra doldTuz sadece insanlar ve hayvanların fizyolojik aktivitelerini yerine getirebilmesi için beslenmelerinde yaşamsal açıdan ihtiyaç duydukları temel bir nesne değil aynı zamanda; insanın kendi yaratıcılık ve keşfetme becerisini de kullanarak yerleşik hayata geçmesinde, kalıcı ve istikrarlı köyler kurmasında ve devamında günümüz modern uygarlığa ulaşmasında stratejik önemde rol oynayan bir nesnedir.
Avrupa, Çin, Amerika, Mezopotamya  gibi dünyanın çeşitli coğrafyalarında tuz üzerine gerçekleştirilen bilimsel arkeolojik kazılar, etnoarkeolojik çalışmalar; insan topluluklarının Paleolitik dönemlerden itibaren tuzu tanıdıklarını buna rağmen tuz üretmek, beslenmelerine ayrıca tuz ilave etmek ve bu dönemlerde birçok nesnenin takasını yaptıkları halde, tuzun ticaretini yapmak gibi davranışlar sergilemediklerini; insanların tuz ihtiyacının beslenme tarzı ile yakından ilişkili olduğunu ve bilinçli, planlı tuz edimlerinin avcı toplayıcılıktan  yerleşik hayata geçişle birlikte başladığını ve bu aşamadan sonra insanların hem kendi hem de evcilleştirmek üzere tutsak ettikleri hayvanların  tuz  ihtiyacını tedarik etmenin zorunlu görevleri olduğunu göstermiştir. Böylece tuz kaynaklarına sahip olan topluluklar ilk olarak yerleşimin; insan ve hayvan beslenmesi, gıdaları korumak ve daha farklı işlevler için günlük tuz ihtiyaçlarını gidermek, sonrasında ise kaynaklardan yoksun topluluklara satmak için bulundukları coğrafyalara ve sahip oldukları tuz kaynaklarının deniz, tuzlu su, kaya tuzu gibi niteliklerine kapasitelerine göre yapay veya doğal yollardan buharlaştırarak tuz üretmişlerdir. Tuz kaynaklarına sahip olan ve tuz üreten topluluklar güç, zenginlik ve prestij kazanarak sosyal ekonomik ve siyasal olarak bir avantaj elde etmişlerdir. Kaynaklardan yoksun olanlar ise ihtiyacı olan tuzu satın almak zorunda kalmıştır.
Tuz ile ilgili tüm süreçlerin Anadolu'nun ilk yerleşimcilerince nasıl gerçekleştirildiği arkeolojik ve etno arkeolojik verilerle aydınlatmak ilgiye değer olsagerek.

Abstract:
.Salt is not only a basic object that humans and animals need in their nutrition in order to fulfil their physiological activities, but also an object that plays a strategic role in humans' transition to a settled life by using their own creativity and discovery skills, establishing permanent and stable villages and subsequently reaching today's modern civilization.
Scientific archaeological excavations and ethnoarchaeological studies on salt in various geographies of the world such as Europe, China, America and Mesopotamia showed that human communities knew salt since the Palaeolithic period, yet they did not exhibit behaviours such as producing salt, adding salt to their diet and trading many objects during these periods, but they did not trade salt; that people's salt needs were closely related to their diet and that conscious, planned salt actions began with the transition from hunter-gatherer to settled life and that after this stage, it was the obligatory duty of humans to provide salt for both themselves and the animals they captured to domesticate. Thus, communities with salt resources first produced salt by evaporating it artificially or naturally, depending on the geography they were located in and the characteristics and capacities of their salt resources, such as sea, salt water, rock salt, etc., to meet the daily salt needs of the settlement for human and animal nutrition, food preservation, and other functions, and then to sell it to communities without resources. Communities that had salt resources and produce salt took advantage in social, economic and political life by gaining power, wealth and prestige. Those who lacked resources had to buy the salt they needed. 
It must be interesting to shed light on how all salt-related processes were carried out by the first settlers of Anatolia with archaeological and ethno-archaeological data.