Diz ve el osteoartritli hastalarda serum endotelin-1 seviyeleri ile kıkırdak morfolojisi ve klinik parametreler arasındaki ilişki; kontrol grubu ile karşılaştırmalı bir çalışma
The relationship between serum endothelin-1 levels with cartilage morphology and clinical parameters in knee and hand osteoarthritis; A comparative study with control group
Yazar: MERVE ÖRÜCÜ ATAR
Danışman: PROF. DR. YEŞİM AYTÜR
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Diz = Knee ; Diz eklemi = Knee joint ; El = Hand ; Endotelinler = Endothelins ; Kıkırdak = Cartilage ; Osteoartrit = Osteoarthritis ; Osteoartrit-diz = Osteoarthritis-knee

Özet:
Amaç: Diz ve/veya el osteoartritli (OA) hastalardaki endotelin-1 (ET-1) seviyelerinin kontrol grubu ile karşılaştırılması ve ET-1 seviyeleri ile kıkırdak morfolojisi ve klinik parametrelerin ilişkili olup olmadığının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.  
Yöntem:  Çalışma, kesitsel bir çalışma olarak tasarlandı. Çalışmaya toplam 146 kişi dahil edildi. Osteoartrit grubuna 96 hasta, kontrol grubuna 50 gönüllü katıldı. Osteoartrit alt gruplarında; diz OA grubunda 31 hasta, diz+el OA grubunda 58 hasta ve el OA grubunda 7 hasta mevcuttu. Çalışmaya katılan bireylerin bilateral diz ve el eklemlerinin radyografik ve ultrasonografik (US) değerlendirimi yapıldı. Çalışmaya katılan bireylerin kıkırdaklarının yapısal değişikliklerini değerlendirmek amacı ile US ile dizde distal femoral kıkırdak kalınlığı, elde ise metakarpofalangeal (MKF) eklem kıkırdak kalınlığı ölçüldü. Distal femoral kıkırdak kalınlığı ölçümleri medial femoral kondil, lateral femoral kondil ve interkodiler alanın orta noktalarından yapıldı. MKF eklem kıkırdak kalınlığı ölçümleri, 2. MKF ekleminden yapıldı. Hastaların ağrı ve fonksiyonel açıdan değerlendirimi VAS, WOMAC ve Duruöz el indeksi kullanılarak yapıldı. Çalışmaya katılan bireylerin serum ET-1 düzeyleri ölçümü ELISA yöntemi ile yapıldı. 
Bulgular:  Serum ET-1 düzeyi OA grubunda kontrol grubuna göre daha yüksek bulunmuştur. OA'lı hastalarda serum ET-1 düzeyi ile kıkırdak kalınlıkları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Diz OA'lı hastalarda serum ET-1 düzeyi ile diz için KL evresi ve ultrasonografik olarak femoral kondiler kıkırdak derecesi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmasa da pozitif yönde ilişki saptanmıştır. Diz OA'lı hastalarda serum ET-1 seviyesi ve klinik parametreler arasında ilişki saptanmamıştır. El OA'lı hastalarda serum ET-1 seviyesi ile KL evresi ve klinik parametreler arasında ilişki saptanmamıştır. 
Sonuç: Serum ET-1 düzeyi OA grubunda kontrol grubuna göre daha yüksektir. Diz ve/veya el OA'lı hastalarda serum ET-1 seviyesi ile radyografik şiddet, ultrasonografik bulgular ve ağrı parametreleri arasında ilişki saptanmamıştır. OA'lı hastalarda ET-1 ile kıkırdak kalınlığı ve morfolojisi ilişkisini araştıran daha fazla sayıda araştırmaya ihtiyaç vardır.
Anahtar kelimeler: Diz osteaortriti, el osteoartriti, endotelin-1, kıkırdak

Abstract:
Objective: The aim of this study was to compare levels of endothelin-1 (ET-1) between patients with knee and/or hand osteoartrhritis (OA) and control group and to investigate the correlation of ET-1 with cartilage morphology and clinical parameters. 
Methods: This was a cross-sectional study. 146 people were included in the study.  96 patients participated in OA and 50 volunteers participated in control groups. There were 31 patients in knee OA group, 58 patients in knee and hand OA group and 7 patients in hand OA group. Both knee and hand joints of the participants were examined using plain radiography and ultrasonography (US). In order to assess the structural changes of cartilage of the participants, distal femoral cartilage thickness and metacarpophalangeal cartilage (MCP) thickness measured by using US. Distal femoral cartilage thickness was measured from midpoints of the right medial condyle (RMC), right lateral condyle (RLC), right intercondylar area (RIA), left medial condyle (LMC), left intercondylar area (LIA) and left lateral condyle (LLC). MCP joint cartilage thickness was measured from 2nd MCP. Subjects were evaluated for pain and functional status by using VAS, WOMAC and Duruöz hand index.  Serum ET-1 levels were measured using enzyme-linked immunosorbent assay. 
Results: Serum ET-1 levels were higher in the patients with OA compared to the control group. Serum ET-1 levels were not correlated with cartilage thickness in the patients with OA. Although no statistical significant correlation was determined, serum ET-1 levels were positively correlated with Kellgren-Lawrence (KL) grades for knee and ultrasonographic grading of femoral condylar cartilage in the patients with knee OA. Serum ET-1 levels were not correlated with clinicalparameters in the patients with knee OA. Serum ET-1 levels were not correlated with KL grading for hand and clinical parameters in the patients with hand OA. 
Conclusion: The present study showed that the patients with OA have higher serum ET-1 compared to the control group. Serum ET-1 levels were not correlated with radiographic severity, ultrasonographic findings and pain parameters in the patients with knee and/or hand OA. Further studies are necessary to investigate the correlation between serum ET-1 levels and cartilage thickness and morphology. 
Key Words: Knee osteoarthritis, hand osteoarthritis, endothelin-1, cartilage