Kamu yatırımları finansmanı ve altyapı yatırımlarının finansmanında altyapı yatırım ortaklıklarının kullanılması ve değerlendirilmesi
An evaluation of using infrastructure investment trusts for financing public investments and infrastructure investments
Yazar: ERDOĞAN IRMAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZEKİ YANIK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Alt yapı = Infrastructure ; Alt yapı yatırımları = Infrastructure investments ; Finansman = Financing ; Kamu yatırımları = Public investments ; Yatırım ortaklıkları = Investment trusts

Özet:
Ülkeler ekonomik, kültürel, sosyal, alanlarda biri birlerini çok kısa zamanda etkilemektedirler. Bundan 30-35 yıl önce bırakınız uzak ülkeleri, komşu ülkeler bile turist olarak bin bir zorlukla ziyaret edilebiliyordu. Zamanımızda birçok ülke ve o ülkede yaşayan insanlar oturdukları evden internet aracılığı ile haberleşebiliyor. Bu tür iletişimler, basın yoluyla haberleşme, ekonomik ve sosyal olaylar (küreselleşme) ülkemizi de etkilemektedir.Bütün dünyayı saran küresel kriz her ülkeyi ekonomik yönden negatif olarak etkilemiştir. Bazı ülke ekonomileri az kayıplara, bazı ülkeler ise hissedilir bir şekilde ağır kayıplara uğramıştır.Ülkemiz; ekonomik krizden önce altyapı yatırımlarına bütçeden pay ayırmakta sıkıntıya düşmüş iken, son yıllarda hazırlanan bütçelerde yatırımlara ancak % 3-4 `ü nispetinde kaynak ayrılabilmektedir. Hükümetler altyapı yatırımlarına finansman temin etmek için sürekli alternatif kaynaklar aramaktadırlar.Günümüze kadar altyapı yatırımları için bütçe kaynakları dışında; Hazine bonoları, tahviller, dış krediler ve gelir ortaklığı senetleri gibi alternatif kaynaklar kullanılmıştır. Birçok ülkede altyapıların finansmanında yoğun olarak kullanılan, Kamu - Özel Sektör İşbirliği modelleri de ülkemizde uygulanmaya başlanmıştır.Ülkemiz ve gelişmekte olan ülkelerde yaşanan hızlı nüfus artışı, kentleşme, küreselleşme ve sanayileşmeye paralel olarak, hem merkezi yönetimler hem de yerel yönetimlerce sağlanan altyapı hizmetleri ve yatırımlarında son yıllarda önemli miktarda artışlar meydana gelmiştir. Başlıca enerji, haberleşme, ulaştırma ve su-kanalizasyon sektörlerine ait tesisler ve hizmetler büyük rakamlarla ifade edilen finansman kaynakların gerektirmektedir.Kamu ? Özel Sektör İşbirliği modelleri ile altyapı yatırımlarının yapılmasına başlanırken, bu konuda yapılan sözleşmelerde karşılaşılan problemleri aşmak için yeni yasalar ve yönetmelikler çıkarılmıştır. Yabancı yatırımcıları teşvik etmek için tahkim yasası ile birlikte bazı yasalara da birkaç madde şeklinde mevzuat eklemeleri yapılarak, yabancı yatırımcı şirketler altyapı yatırımlarını yapmaları için teşvik edilmişlerdir.Sermaye Piyasası Kurul'unca 2008 yılında hazırlanarak taslak haline getirilen tebliğ ile Altyapı Yatırım Ortaklıklarının kuruluşu, yönetimi, hisse senedi ve tahvil çıkarma yöntemleri ile denetimlerine ait konulara açıklık getirilmeye çalışılmış, ancak bu güne kadar tebliğ taslak halinden öteye de geçememiştir.Bu tebliğ ile kurulacak ortaklıkların hisselerinin bir kısmını (%49) yeni yatırımcılara veya halka satılmasına imkân vereceği, sermaye piyasasının tabana yayılması ile birincil ve ikincil piyasa oluşturulması amaçlanmıştır. Böylece sermaye piyasası tabana yayılarak güçlenecektir.Altyapı yatırım ortaklıkları ile merkezi hükümet ve yerel yönetimlerce kurulacak ortaklıkları teşvik etmek amacıyla bazı şartların seviyesi aşağı çekilmiş, ayrıca bu ortaklıkların ne miktarda hisse senedi ve tahvil çıkaracaklarına dair Bakanlar Kurulu Kararı 2009 yılında yayınlanmıştır.Altyapı Yatırım Ortaklıklarının yapılandırılabilmesi için hazırlanan taslak tebliğin asıl tebliğ olarak yayınlanması yatırımcılarda oluşan tereddütleri giderebilecektir. Sermaye Piyasası Kurulu'nca Altyapı Yatırım Ortaklıklarının kuruluş ve işleyişine dair taslak tebliğ; gözden geçirilmek veya esas olarak yayınlanmak için mi kaldırılmış, bu konuda Web Sitesinde Haziran 2010 ayı itibariyle bir açıklama yapılmamıştır.Kamu ? Özel Sektör İşbirliği uygulamaları ile altyapıların proje, plan, şartnameler, ihale, sözleşme, uygulama ve işletilmesi konularında sahiplenmeyi ve ihtisaslaşmayı sağlaması bakımından mutlaka bir kurumun kurulması gerekli bulunmaktadır.

Abstract:
Countries affect each other in economic, cultural and social areas very quickly. 30-35 years ago, not only distant countries even neighbouring countries were visiting each other with a heavy difficulty. Now, many countries and the people living those can communicate through Internet from their houses. Those communication means, communication with the press and economic and social events (globalization) affect our country, too.The global crisis surrounding whole world has negatively imposed all countries in terms of economy. Some countries? economies have been incurred partially, while some countries have been incurred severe losses that could be sensed deeply.As our country before economic crisis underwent for allocating a reserve from the budget for infrastructural investment, in the setting budgets only 3-4% rate could be allocated for the investment. The governments have been searched for alternative resources financing infrastructural investments.Till today, apart from budget resource alternative resources like treasury bills, bonds, foreign credit and revenue partnership certificates have been used for infrastructural investments. Public-Private Sector Cooperation Models using intensively for financing infrastructural investments in many countries have been also applied in our country.In parallel with the population growth, urbanization, globalization and industrialisation in our country and the other developing countries, in recent years there has been substantially increase in the infrastructure services and investments providing by both central administrations and local administrations. Large amounts of financial resources are required for facilities and services chiefly regarding energy, communication, transportation and water- sewerage sectors.As infrastructural investments have been started with Public-Private Sector Cooperation Models, new law and directives have been enacted in order to overcome the problems facing in the contracts for those issues. In order to promote foreign investors together with arbitration law making a number of legislative arrangements to some law foreign investors firms have been promoted for making infrastructural investmentsWith the communiqué prepared by Capital Market Boards of Turkey in 2008 and made draft, it has been tired to clarify for the matters for the establishment, management and issuing share and loan of Infrastructure Investment Partnerships and their audits, however up to now the communiqué has been unable to go beyond being draft.It is allowed that the some shares of partnership (49%) established with this communiqué would be sold to new investors or public offering. With this it is aimed that primary and secondary market would be formed by spreading over the base of capital market. Thus, the capital market would be strengthened by spreading over the grassroots.The level of the certain conditions has been gone down in order to promote infrastructure investment partnership and the partnership which would be established by central government and local administrations. Moreover, Cabinet decree regarding how many shares and loans would be issued by those partnerships published in 2009.The promulgation of draft communiqué prepared for restructuring the Infrastructure Investment Partnerships as authentic communiqué could be eliminated the uncertainties that investors face with. Capital Markets Board of Turkey has discontinued broadcasting the draft notification about infrastructure investment partnerships establishments and operations maybe to overview or fundamentally change, but there has not been an explanation about the issue at the web site as of the date of June 2010.With regard to Public-Private Sector Cooperation applications and the appropriation and specialization in project, planning, specifications, tender, contract, application and operating of the infrastructures, the establishment of an Authority is absolutely needed.