Türkçe internet sitelerinde yer alan gebelik hakkındaki metinlerin okunabilirliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of readability of texts about pregnancy on Turkish websites
Yazar: MEHMET MERT KETEN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ ERYILMAZ ; UZMAN İBRAHİM SOLAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Gebelik = Pregnancy ; Okuma = Reading ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; İnternet = Internet

Özet:
Amaç: Gelişen teknoloji ve yaygınlaşan internet ağı günümüzde bilgiye ulaşımı çok 
kolaylaştırmıştır. Buna paralel olarak insanlar sağlıklarıyla ilgili konularda karar 
alırken internetten edindikleri bilgileri sıkça kullanmaktadırlar. Bu sebeple, erişilebilir 
bilgilerin doğruluğu kadar, toplumun sağlık okuryazarlığı ve eğitim seviyesine uygun 
okunabilirlik düzeyinde olması da çok önemlidir. Okunabilirlik bir yazının okuyan 
tarafından kolaylıkla ya da güç anlaşılır olması olarak tanımlanır. Bu çalışmanın 
amacı, Türkçe internet sitelerinde yer alan gebelik hakkındaki bilgilendirme 
metinlerinin okunabilirliğinin değerlendirilmesidir. Ayrıca metinlerin içeriklerinin; 
gebelikte beslenme, gebelikte bağışıklama, gebelikte ilaç kullanımı, prenatal tarama 
testleri, normal spontan vajinal doğum ve sezeryan ile doğum, ultrason, dış gebelik, 
çoğul gebelik, preeklampsi ve eklampsi, tüp bebek tedavisi, lohusalık dönemi, anne 
sütü ve emzirme konuları hakkında bilgi içerip içermedikleri açısından incelenmesi 
amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı tipte bir araştırma olup, Eylül 2020 
tarihinde ülkemizde en sık kullanılan arama motoru olan Google'a 'Gebelik' anahtar 
kelimesi yazılarak yapılan aramada karşımıza çıkan ilk 10 sayfadaki 200 internet sitesi
değerlendirmeye alınmıştır. Dahil edilme kriterlerini sağlayan sitelerdeki
bilgilendirme metinlerinin bir yazılım programı yardımıyla cümle sayısı, cümlelerdeki 
ortalama kelime sayısı, kelimelerdeki ortalama hece sayısı, cümlelerdeki ortalama dört 
ve üzeri heceli kelime sayısı, Ateşman okunabilirlik değeri ve Bezirci-Yılmaz 
okunabilirlik değeri hesaplanmıştır. Çalışmaya alınan internet siteleri hazırlayanlara
göre 4 gruba ayrılmıştır. Hastane ve sağlık profesyonellerinin hazırladıkları siteler 
birinci grup, ulusal haber siteleri ikinci grup, Sağlık Bakanlığı ve derneklerin 
hazırladıkları siteler üçüncü grup ve bu üç gruba girmeyen siteler dördüncü grup olarak 
sınıflandırılmıştır. Metinler ayrıca içerik açısından da değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmada 78'i (%48,4) 1. grup, 41'i (%25,5) 2. grup, 12'si (%7,5) 3.grup 
ve 30'u (%18,6) 4. grup olmak üzere toplam 161 internet sitesi analiz edildi. Çalışmaya 
alınan tüm sitelerdeki metinlerin okunabilirlik seviyesi Ateşman'a göre orta güçlükte 
(53,80 [10,40-75,60]), Bezirci-Yılmaz'a göre lisans seviyesinde (14,14 [6,47-29,62])
bulundu. Çalışmaya alınan gruplar arasında Ateşman okunabilirlik değeri, 
kelimelerdeki ortalama hece sayısı ve cümlelerdeki ortalama dört ve üzeri heceli 
kelime sayısı değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edildi
(sırasıyla p=0,014 , p=0,011 , p=0,009). İçerik değerlendirmesinde 'tarama testleri', 
'ultrason' ve 'çoğul gebelik' konu başlıklarının hastane ve sağlık profesyonellerinin 
hazırladığı sitelerde anlamlı olarak daha fazla yer aldığı tespit edildi (sırasıyla p=0,003 
, p=0,013 , p=0,040).
Sonuç: Türkçe internet sitelerinde yer alan gebelik hakkında hazırlanmış bilgilendirme 
metinlerinin okunabilirliği halkımızın eğitim seviyesinin üzerindedir. Mevcut 
metinlerin okunabilirlik ve içerik yönünden toplumun genelinin sağlık okuryazarlık 
seviyesi dikkate alınarak revizyonu ve yeni metinlerin bu doğrultuda hazırlanmasının
toplum sağlığına katkıda bulunacağını düşünüyoruz.
Anahtar kelimeler: Gebelik, okunabilirlik, internet, sağlık okuryazarlığı

Abstract:
Aim: Developing technology and widespread internet network has made access to 
information much easier today. Parallel to this, people frequently use the information 
they obtain from the internet while making decisions on issues related to their health.
For this reason, the readability level appropriate to the health literacy and education 
level of the society of the accessible information is as important as the accuracy. 
Readability is defined that a text is being easy or difficulty to understand by the reader.
The aim of this study is to evaluate the readability of informative texts about pregnancy 
on Turkish websites. In addition, it was aimed to examine the contents of the texts in 
terms of whether they contain information about the following topics; nutrition during 
pregnancy, immunization during pregnancy, drug use during pregnancy, prenatal 
screening tests, normal spontaneous vaginal delivery and delivery by cesarean, 
ultrasound, ectopic pregnancy, multiple pregnancy, preeclampsia and eclampsia, in 
vitro fertilization treatment, puerperium and breastfeeding.
Materials and Method: This study is a descriptive research, and in September 2020, 
the most frequently used search engine in our country, Google, by typing the keyword 
'Pregnancy' into the search, 200 websites in the first 10 pages were evaluated. The 
following values of the information texts on the websites that meet the inclusion 
criteria were calculated with the help of a software program; The number of sentences, 
the average number of words in sentences, the average number of syllables in the 
words, the average number of words with four or more syllables in the sentences, the 
Ateşman readability value and the Bezirci-Yılmaz readability value. The web sites 
included in the study were divided into 4 groups according to the people who prepared 
them. The sites prepared by the hospital and health professionals were classified as the 
first group, the national news sites as the second group, the sites prepared by the 
Ministry of Health and associations as the third group and the sites that did not fall into
these three groups were classified as the fourth group. The texts were also evaluated 
in terms of content.
Results: Of the 161 websites analyzed in the study, 78 (%48,4) were in the 1st group, 
41 (%25,5) were in the 2nd group, 12 (%7,5) were in the 3rd group and 30 (%18,6)
were in the 4th group. The readability level of the texts in all sites included in the study 
is medium difficulty (53.80 [10.40-75,60]) according to Ateşman, and undergraduate 
level according to Bezirci-Yılmaz (14,14 [6,47-29,62]). A statistically significant 
difference was found between the groups included in the study in terms of Ateşman 
readability value, the average number of syllables in words, and the average number 
of words with four or more syllables in sentences (respectively p=0,014 , p=0,011 , 
p=0,009). In the content evaluation, it was determined that the topics of 'screening 
tests', 'ultrasound' and 'multiple pregnancy' were found statistically significantly more 
on the websites prepared by hospitals and health professionals (respectively p=0,003 , 
p=0,013 , p=0,040).
Conclusion: The readability of the information texts about pregnancy on Turkish 
websites is above the education level of our people. It has been concluded that the 
revision of the existing texts, taking into account the health literacy level of the general 
public in terms of readability and content, and the development of new texts in this 
direction will contribute to public health.
Key words: Pregnancy, readability, internet, health literacy