Kutu ambalaj sektörü için müşteri siparişi çizelgeleme problemi: Bir işletme uygulaması
Customer order scheduling problem for the box packaging industry: An application
Yazar: BÜŞRA CEYDA ÖNEMLİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CEREN TUNCER ŞAKAR
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Günümüzde işletmeler, artan rekabet ortamıyla karşı karşıya kalmaktadır. Her geçen gün müşteri ihtiyaçları ve beklentileri yükselmektedir. Müşteriler hizmet ve ürün kalitesi yüksek işletmelerden uygun fiyatlı ürün tedarik etmek istemektedirler. Birbiriyle çelişen bu amaçlara ulaşmak için işletmeler etkinliklerini daha iyi planlamaya ve daha iyi kontrol etmeye zorlanmaktadır. İşletmelerin ürettikleri ürün tek tip ya da müşteriden gelen talebe göre değişken olabilmektedir. Siparişe dayalı üretim yapılan işletmelerde rekabetçi olmak için yakın termin tarihli siparişler alınmaktadır. Bu durum siparişleri alma, yönetme ve zamanında üretip teslim etme konularında ilgili süreçlerin etkin bir şekilde yönetilebilmesini gerektirmektedir. Müşteri siparişlerinin yönetiminde üretim kapasitesi, üretim ve stok yönetimi ve bunların birbiri ile uyumlu çalışması çok önemlidir.
Bu tez çalışmasında siparişe dayalı üretim yapan bir kutu ambalaj üretim işletmesi için müşteri siparişlerini çizelgeleme problemi ele alınmıştır. Yapılan çalışma ile etkin bir çizelgeleme yapılarak karar vericiye destek olan bir algoritma oluşturulması hedeflenmiştir. Bu algoritmada siparişlerin günlere atanması ve gün içinde sıralanmasının yapılması iki aşamalı olarak çözülmüş ve her aşamada tam sayılı programlama modelleri kullanılmıştır. İlk aşamada oluşturulan model siparişlerdeki ağırlıklı gecikmeyi enküçüklemekte, aynı zamanda makine kapasitelerini verimli kullanmayı amaçlamaktadır. Burada gecikmeyi hesaplarken kullanılan ağırlıklar müşterilerin işletme için sahip olduğu öneme göre bilgi ve tecrübesi yüksek uzman kişilerin görüşleriyle Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. İkinci modelde ise art arda üretilen ürünlerdeki kalıp değişimi ve gönderildikleri lokasyon değişimi enküçüklenmeye çalışılmakta, aynı zamanda uzakta olan müşterilerin siparişlerine öncelik verilmektedir. Değişen önceliklere göre farklı etkin çözümler elde etmek için genişletilmiş epsilon kısıt yöntemi kullanılmıştır. 
Kutu ambalaj işletmesinde gerçekleştirilen gerçek uygulamada, önerilen algoritmanın sonuçları fabrikanın mevcut yöntem sonuçlarıyla kıyaslanmıştır. Elde edilen sonuçlar, önerilen algoritmanın performansının üstün olduğunu göstermektedir. 

Anahtar Kelimeler: Çizelgeleme, müşteri siparişleri çizelgeleme, tam sayılı programlama, AHP, epsilon kısıt yöntemi.

Abstract:
Today, companies face increasingly competetitive situations. Every single day, customer needs and expectation levels are rising. Customers wish to buy high quality goods with appropriate prices from suppliers that have satisfactory customer service. To reach these requests that conflict each other, companies have been pushed towards planning and controlling their activities better. Goods which are produced by companies can be of a single type or various types according to customer requests. For companies that have order-based production, accepting close deadlines for orders is important to compete with others. This is the reason why processes related to taking orders, managing orders and producing them according to delivery dates must be managed effectively. While managing customer orders, production capacity, production and inventory systems, and harmony of between them are very important. 
In this thesis, scheduling of customer orders for a box packaging production company that produces order-based products is taken into consideration. This study aims to create an algorithm to support the decision maker by making efficient schedules. In this algorithm, assigning the orders to days and sequencing the orders during the days have been solved in two stages, and in each stage integer programming models have been used. The model created in the first stage minimizes the weighted tardiness of the orders, and at the same time aims to use the machine capacities efficiently. Here, the weights used in calculating the tardiness are determined by the Analytical Hierarchy Process (AHP) method, based on the knowledge and experience of experts. In the second model, the change in the mold and the destination location of the products produced successively are minimized and the orders of the customers that are distant from the company are given priority. Augmented epsilon constraint method was used to obtain different efficient solutions in alternative priorities. 
In the real life application carried out in the box packaging production company, the results of the proposed algorithm are compared with the current application results of the factory. The results show that the proposed algorithm has superior performance.

Keywords: Scheduling, customer order scheduling, integer programming, AHP, epsilon constraint method