Sosyal medyada yer alan manipülatif haber ve paylaşımların Z kuşağı üzerindeki etkileri
Effects of manipulative news in social media on the Z generation
Yazar: ERSEL KİRAZ
Danışman: PROF. DR. SİBEL ONURSOY
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Basın ve Yayın Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Algı yönetimi = Perception management ; Bilişsel çelişki yöntemi = Cognitive conflict instruction ; Haber paylaşımı = News sharing ; Haberler = News ; Manipülasyon = Manipulation ; Manipülatif = Manipulatives ; Sayısal habercilik = Digital journalism ; Sosyal medya = Social media ; Yalan haberler = False News ; Z kuşağı = Generation Z

Özet:
2000'li yılların ortalarında hayatımıza giren sosyal medya ve uzantıları ile birlikte kitle iletişimi farklı bir noktaya taşınmış, bu yeni sosyal alan yararlı olduğu kadar zararlı yönleriyle de tartışılmaya başlanmıştır. Kitle iletişim araçlarındaki bu hızlı değişim izler ve okur kitlenin tek bir kaynağa bağlı kalmadan enformasyona ulaşım açısından birçok yeni medya elemanını kullanabilme özgürlüğünü beraberinde getirmiştir. Yeni medya siyasi ya da coğrafi sınırları olmayan, milyonları aşan katılımcısı ve sosyal gruplarıyla yeni bir kamusal alanın kapılarını herkes için aralamıştır. Bu yeni kamusal alan, kitle iletişiminin saniyelere indiği bir çağın habercisi olurken, tek tık ile milyonlarca kişinin görebileceği bir paylaşımın etkilerinin neler olabileceği sorularını da beraberinde getirmektedir. Çalışma, bu anlamda bu alana ışık tutacak bilgileri barındırmanın yanı sıra özellikle kuşaklar arasında var olan ve gittikçe derinleşen dijital fetişizmi anlamlandırmaya çalışmaktadır. Gerçek dışı enformasyonun viral hale gelerek geçmişte olmadığı kadar etkili olabilmesi, pasiften aktife dönen izler kitle için oldukça olumsuz sonuçlar ortaya çıkarabilmektedir. Kullanıcıların çok basitçe ve az bir tecrübeyle oluşturabildikleri paylaşımlar manipülasyona açık hale gelerek en büyük enformasyon kaynağı sosyal medya olan Z kuşağı için özellikle araştırılması gereken bir alan haline gelmiştir. Araştırma ana yönleriyle Z kuşağının yalan içerikler karşısında vermiş oldukları tepkilere ya da tepkisizliklere odaklanarak kuşak üyelerinin bu içerikler karşısında aldıkları aktif ve pasif pozisyonları analiz etmektedir. Sosyal medya içerisinde yer almış yalan enformasyonların Z kuşağı üzerindeki etkilerini ortaya çıkarılmasının hedeflendiği çalışmanın ana omurgasını etki ve alımlama çalışmaları oluşturmaktadır.

Abstract:
With the new media that entered our lives in the mid-2000s, mass communication has moved to a different dimension, and studies have started to show that this new social space is as harmful as it is beneficial. This rapid change has brought the freedom of the audience and the readership to use many new media elements in terms of access to information without being dependent on a single source. The new media has opened the door to a new public space for everyone, with its participants and social groups exceeding millions, without political or geographical borders. While this new public sphere is the harbinger of an age in which mass communication is reduced to seconds, it brings along the questions of what the effects of a sharing that can be seen by millions of people with a single click. The deepening of the negative situations caused by fake news in today's societies makes it important to examine this field. In this sense, the thesis tries to make sense of the digital fetishism, which exists especially among generations and is getting deeper, as well as containing information that will shed light on this field.. The shares that users can create very simply and with little experience have become open to manipulation and have become a particularly need to be researched for the Z generation, the biggest source of information on social media. In this sense, the thesis mainly focuses on the reactions or unresponsiveness of the generation Z to fake contents, and analyzes the active and passive positions of the generation members against these contents. The study, which aims to reveal the effects of fake information in social media on the Z generation, focused on the impact and reception studies as the main backbone.