Okul öncesi dönem çocuklarının zihin kuramı becerileri ile kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relations between preschool children's theory of mind skills and anxiety
Yazar: BÜŞRA YÜCEL
Danışman: PROF. DR. ÜMİT DENİZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Okul öncesi dönem tüm gelişim alanlarında çocukların en üst düzeye erişebilecekleri, birçok gelişimsel deneyim ve becerilerin kazanıldığı dönemdir. Zihin kuramı becerileri de okul öncesi dönemde gelişmeye başlayan becerilerdendir. Kaygı ve zihin kuramı becerileri arasında iki uçlu bir etkileşim bulunmaktadır. Bu nedenle bu araştırmada okul öncesi dönem çocuklarının zihin kuramı becerileri ile kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmaya, 2022-2023 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde, Düzce ili Gümüşova, Cumayeri, Gölyaka ve Merkez ilçelerinden, katılmaya gönüllü 138 çocuk ve ebeveyni katılmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında "Demografik Bilgi Formu", çocukların kaygı düzeylerini belirlemek amacıyla "Okul Öncesi Çocuklar İçin Yeniden Düzenlenen Kaygı Ölçeği" ve zihin kuramı becerilerini belirlemek amacıyla ise "Zihin Kuramı Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin normal dağılıma uygunluğunu belirlemek amacıyla Skewness (çarpıklık) ve Kurtosis (basıklık) testleri, Histogram ve Q-Q Plot grafikleri kullanılmıştır. İki bağımsız grup karşılaştırması için Bağımsız Gruplar İçin T Testi, ikiden fazla bağımsız grup olması durumunda da Tek Yönlü Varyans Analizi kullanılmıştır. Veri setinde yer alan bazı değişkenlere ait gözlem değerlerinin 30'un altında olduğu ve normallik varsayımının sağlanmadığı görülmüştür. Bu değişkenlere ait analizler, parametrik olmayan Mann Whitney U Testi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çocukların Zihin Kuramı ölçeğinden aldıkları puan ortalamalarının çocukların cinsiyetine, annelerin yaşına, babaların çalışma durumuna, aylık gelir düzeyine ve çocuk sayısına göre farklılaşmadığı belirlenmiştir.  Çocukların yaşına, anaokuluna devam etme sürelerine, babaların öğrenim düzeyi ve yaşına göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Çocukların, kaygı ölçeğinden aldıkları puanların yaşları, okul öncesi eğitime devam etme süreleri, babalarının yaşı, ebeveynlerinin medeni durumu, annelerinin öğrenim düzeyi, anne ve babalarının çalışma durumu ve çocuk sayısına göre farklılaşmadığı saptanmıştır. Çocukların cinsiyeti, annelerin yaşı, babaların öğrenim düzeyi, ebeveynlerin gelir düzeyine göre ise farklılaştığı tespit edilmiştir. Zihin kuramının kendi isteği olmayan, bilgi erişimi, içerik yanlış inanç, kendi inancı olmayan, açık yanlış inanç ve dış görünüş-gerçekte hissedilen olumsuz duygu alt boyutlarına doğru ya da yanlış yanıt veren çocukların kaygı ölçeği alt boyutları olan sosyal kaygı, genellenmiş kaygı, belirgin korkular ve ayrılık kaygısı ve toplam puanlarının farklılık göstermediği saptanmıştır (p>0,05).

Abstract:
The preschool period is a time in which children can reach the highest level in all developmental areas and gain various experiences and skills. Theory of mind skills are also among the skills that begin to develop in the preschool period. There is a reciprocal interaction between anxiety and theory of mind skills. Therefore, this study aims to examine the relations between theory of mind skills and anxiety of preschool children. This research uses the relational scanning model. 138 children and their parents, whom volunteered to participate in the research, from Gümüşova, Cumayeri, Gölyaka and Central districts of Düzce province partaken in the research during the spring semester of the 2022-2023 academic year. "Demographic Information Form" was used in collecting the research data, "Revised Anxiety Scale for Preschool Children" was used to determine children's anxiety levels, and "Theory of Mind Scale" was used to determine the theory of mind skills. Skewness and Kurtosis tests, Histogram and Q-Q Plot graphics were used to determine the suitability of the data for normal distribution. Independent Sample T Test was used for comparison of two independent groups, and One Way ANOVA Test was used in case of more than two independent groups. It was seen that the observation values of some variables in the data set were below 30 and the assumption of normality was not met. In the analyzes of these variables were carried out using the Mann Whitney U Test, which is a non-parametric test. While the average scores of children on the Theory of Mind scale do not differ according to the gender of the child, the age of the mother, the working status of the father, monthly income level and the number of children; It has been determined that the results vary depending on the age of the children, the education level of the father, the age of the father, and the duration of the child's kindergarten attendance.  The scores that children received from the anxiety scale did not differ according to the ages of the children, the age of the father, the marital status of the parent, the educational status of the mother, the working status of the mother and father, the number of children and the duration of the child's attendance at kindergarten; it has been observed that it differ according to gender, mothers' ages, fathers' educational status and parents' income level. Children who respond correctly or incorrectly to the sub-dimensions of Theory of Mind in which are; diverse desires, knowledge access, contents false belief, diverse beliefs, explicit false belief and real-apperent emotion have no relations to social anxiety, generalized anxiety, and spesific fears, which are the sub-dimensions of the anxiety scale and separation anxiety as the total scores did not differ (p>0.05).