Târih-i Kâşgar(21a-40b)
Târih-i Kâşgar(21a-40b)
Yazar: BAŞAK ADİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEMİRE GULCALI
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anonim Tarih-i Kaşgar = Anonim Tarih-i Kaşgar ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Metin = Text ; Metin dil bilim = Text linguistics ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türkiye Türkçesi = Türkiye Turkish

Özet:
Yüksek lisans tezi olarak ele aldığımız Tarih-i Kaşgar adlı eser Çağatay Türkçesi
ile yazılır. Eser 1b'den başlayıp 105a'da bitirilir. Çalıştığım kısım ise metnin 21a-40b
arasıdır. Bu kısımda Çinggiz Han'ın hikayesi; aldığı topraklar; başkent ve Çinggiz
Han'ın aldığı memleketlerin tamamını oğulları arasında paylaştırması; illere kimleri
atadığına dair bilgiler yer almaktadır. Çinggiz Han'ın oğullarına ettiği vasiyetine de yer
verilmektedir. Çinggiz Han'ın oğullarından Ögetey, Coçi, Toluy, Çağatay Han ile ilgili
bilgi ve olaylara, kızları-damatları hakkındaki bilgilere de yer verilmektedir. Ayrıca
İslam Gazan Han hakkındaki olaylar anlatılmaktadır. Son olarak Tuğluk Temür Han
hakkındaki rivayetler, ecdadı ile ilgili bilgiler ve Hazreti Mevlana Erşadeddin'in elinde
Müslüman olduğuna dair bilgiler aktarılmaktadır.
Tarih-i Kaşgar metninin yazı çevirisini yaparken Taşkent'te bulunan ve
Akimuşkin'in C 576 koduyla inceleyip Rusça değerlendirmesini yaptığı tıpkıbasımı
esas aldık.
Çalışmamız giriş, eserin tanıtımı, metnin dil özellikleri açısından incelenmesi,
metnin yazıçevirimi, Türkiye Türkçesine aktarımı ve çalıştığım kısımda geçen
kelimelerin dizininden oluşmaktadır. Açıklamalar kısmında eserde tam karşılığı
bulunmayan kelimelerin anlamları ile yer ve kişi adlarının yazımındaki farklılıklar ele
alınır. Ekler kısmında da metnin tıpkıbasımına yer verilir.

Abstract:
His master's thesis, Tarih-i Kaşgar, is written in Chagatai Turkish. The work
starts at 1b and ends at 105a. The part I work on is between 21a-40b. In this section, the
story of Genghis Khan; soils; the capital and Genghis Khan divided all of the countries
that he received among his sons; information about who has assigned to provinces. The
will of Genghis Khan is given to his sons. Information and events about Genghis Khan's
sons Ogetey, Coçi, Toluy and Chagatai Khan and information about their daughtersgrooms
are also included. In addition, Islam Gazan Khan describes the events. Finally,
the narrations about Tuğluk Temür Khan, information about his ancestors and the
information that he is a Muslim in the hands of Hazrat Mevlana Erşadeddin are
conveyed.
When translating the text of Tarih-i Kashgar, we used the same edition in
Tashkent where Akimushkin examined it with the code C 576 and evaluated it in
Russian.
Our study entry, presentation of the work, to be examined in terms of the
language features of the text, text me text translation, Turkey, Turkish part and I try to
transfer the index is composed of the words. In the explanations part, the meanings of
the words that are not found exactly in the work and the differences in the spelling of
place and person names are discussed. The text of the text is given in the appendix.