Ailesel akdeniz ateşi tanılı adolesanların diyet inflamatuar indeksi ve total antioksidan kapasitelerinin karşılaştırılması
Comparison of diet inflammatory index and total antioxidant capacity of adolescents with family mediterranean fever
Yazar: NİLÜFER ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. HABİBE ŞAHİN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Antioksidan kapasite = Antioxidant capacity ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Diyet = Diet ; Ergenler = Adolescents ; Sistemik inflamatuar yanıt indeksi = Systemic inflammatory response index

Özet:
Bu araştırma, Ailesel Akdeniz Ateşi (FMF) tanılı adolesanların Diyet İnflamatuar İndeksi (Dİİ) ve total antioksidan kapasitelerini (TAK) karşılaştırmak amacıyla vaka kontrollü bir araştırma olarak planlanıp yürütülmüştür. Araştırmaya 10-19 yaş arası toplam 180 (135 FMF'li, 45 sağlıklı) çocuk dahil edilmiştir. Veriler; adolesanların demografik özellikleri, sağlık bilgileri ve beslenme alışkanlıklarına yönelik soruları, antropometrik ölçümleri ve üç günlük besin tüketim kaydını içeren bir form aracılığı ile araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Ayrıca rutin tahliller ve çalışmaya özel belirlenen biyobelirteçler için kan örnekleri alınmış ve biyokimyasal analizler yapılmıştır. Araştırmaya katılan adolesanların yaş ortalaması 14.03±2.56 yıl olup, çalışma ve kontrol grubu arasında istatistiksel bir fark bulunmamaktadır. FMF'li ve sağlıklı adolesanların yaklaşık yarısının (%46.1) beden kütle indeksi (BKİ) Z skoru sınıflamasına göre normal aralıkta olduğu ve gruplar arasında antropometrik ölçümleri bakımından anlamlı bir fark olmadığı (p>0.05) bulunmuştur. Dİİ puanları FMF'li adolesanlarda ortalama 2.12±0.78 iken sağlıklı adolesanlarda 2.33±1.06'dır (p<0.05). FMF'li adolesanların CRP, total oksidan kapasite (TOK), oksidatif stres indeksi (OSİ) değerlerinin sağlıklı adolesanlardan daha yüksek; TNF-α ve IL-6'nın ise daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0.05). FMF'li çocukların Dİİ puanı ile AST, ALT ve TNF-α arasında istatistiksel olarak pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu (p<0.05) tespit edilmiştir. Sağlıklı adolesanların FMF'lilere göre enerji, protein, doymuş yağ asitleri (DYA), kısa ve orta zincirli yağ asitleri (MCT) alımları daha fazla iken; A, D vitamini, retinol, niasin ve çinko alımları daha düşük bulunmuştur (p<0.05). FMF'li adolesanların; toplam yağ, A, B12 vitamini ve β-karoten alımları arttıkça TAK değerleri artmıştır (p<0.05). Sağlıklı adolesanların; TAK değerlerinin trans yağ asitleri alımı ile negatif yönlü; folat, C vitamini alımı ile pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). FMF'li adolesanların B2, B6, B12 vitamini alımı ile arilesteraz (ARES) arasında; protein, riboflavin, magnezyum, çinko alımları ile OSİ arasında pozitif yönlü korelasyon bulunmuştur (p<0.05). Sonuç olarak; FMF'li adolesanların Dİİ'leri sağlıklı adolesanlara göre düşük, TOK ve OSİ değerleri ise yüksek bulunmuştur. FMF'li adolesanların normal büyüme ve gelişmelerinin devam etmesi, hastalığın semptomlarının ve komplikasyonlarının önlenmesi için antiinflamatuar besinleri içeren bir diyet tüketmeleri faydalı olabilir. Ancak FMF hastalarında antiinflamatuar etkiyi daha net görmek için daha geniş katılımlı gruplarda, kontrollü diyet müdahale çalışmaları yapılmalıdır. 
Anahtar kelimeler: Adolesan; Ailesel Akdeniz Ateşi; Antioksidan Kapasite; Diyet İnflamatuar İndeksi; Oksidatif Stres

Abstract:
This study was planned and conducted as a case-controlled study to compare the Dietary Inflammatory Index (DII) and total antioxidant capacities (TAC) of adolescents diagnosed with Familial Mediterranean Fever (FMF). A total of 180 (135 with FMF, 45 healthy) adolescents between the ages of 10-19 were included in the study. Data; it was collected by the researcher by face-to-face interview method, through a form containing questions about demographic characteristics, health information and nutritional habits of adolescents, anthropometric measurements and three-day food consumption record. In addition, blood samples were taken for routine analyzes and biomarkers determined specifically for the study, and biochemical analyzes were performed. The mean age of the children participating in the study was 14.03±2.56 years, and there was no statistical difference between the study and control groups. It was found that about half (46.1%) of FMF and healthy adolescents were in the normal range according to the body mass index (BMI) Z score classification, and there was no significant difference between the groups in terms of anthropometric measurements (p>0.05).While the mean DII scores were 2.12±0.78 in adolescents with FMF, it was 2.33±1.06 in healthy adolescents (p<0.05). Adolescents with FMF had higher CRP, total oxidant capacities (TOC), oxidative stress index (OSI) values than healthy children; TNF-α and IL-6 were found to be lower (p<0.05). It was determined that there was a statistically significant positive correlation between DII scores of adolescents with FMF and AST, ALT and TNF-α (p<0.05). While healthy adolescents have higher intakes of energy, protein, saturated fatty acids (SFA), short and medium chain fatty acids (MCT) than those with FMF; A, vitamin D, retinol, niacin and zinc intakes were found to be lower (p<0.05). Adolescents with FMF; TAK values increased as total fat, vitamin A, B12 and β-carotene intakes increased (p<0.05). Healthy adolescents; TAK values and trans fatty acids intake are negative; a significant positive correlation was found with folate and vitamin C intake (p<0.05). Between the intake of vitamins B2, B6, B12 and arylesterase (ARES) in adolescents with FMF; a positive correlation was found between protein, riboflavin, magnesium, zinc intakes and OSI (p<0.05). In conclusion; DII of adolescents with FMF were lower than healthy adolescents, and TOC and OSI values were found to be higher. It may be beneficial for children with FMF to consume a diet containing anti-inflammatory foods to maintain normal growth and development and to prevent symptoms and complications of the disease. However, in order to see the anti-inflammatory effect more clearly in FMF patients, controlled diet intervention studies should be conducted in larger groups.
Key words: Adolescents; Antioxidant Capacity; Dietary Inflammatory Index; Familial Mediterranean Fever; Oxidative Stress