Endüstriyel bölgelerde dışsal ekonomiler ve işbirliği Türkiye ayakkabı endüstrisinde bir uygulama
External economies and cooperation in industrial districts a survey on Turkish footwear industry
Yazar: ESRA SENA TÜRKO
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞABAN MUSTAFA ERSUNGUR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ayakkabı endüstrisi = Shoe industry ; Dışsal büyüme = External growth ; Dışsallık = Externality ; Ekonomi = Economy ; Endüstri = Industry ; Endüstri bölgesi = Industrial area ; Kümeleme ekonomi = Cluster economy ; Ölçek ekonomileri = Scale economies ; İş birliği = Cooperation

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Marshall tipi endüstriyel bölge modelini, dışsal ölçek ekonomileri ve işbirliği özellikleri açısından araştırmaktır. Söz konusu bağlantıları ortaya koymak ve karşılaştırmalı olarak inceleyebilmek amacıyla araştırma, İstanbul, İzmir ve Konyada ayakkabı üreten işletmelerin yoğunlaştığı, farklı özelliklere sahip beş endüstriyel bölgede gerçekleştirilen bir saha çalışması üzerine bina edilmiştir. Çalışmada, hem Türkiye ayakkabı endüstrisi irdelenmiş hem de ele alınan endüstriyel bölgelerin yapısal özellikleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. 
Araştırmanın gerçekleştirildiği Gedikpaşa, Merter, Aymakop, Aykusan ve Aykent endüstriyel bölgelerinin, Marshall tipi endüstriyel bölge literatüründe belirtilen özelliklere ne ölçüde sahip oldukları tartışılmıştır. Endüstrinin genel yapısını ortaya koymak, değişken sayısını azaltmak amacıyla faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen açımlayıcı faktör analizi için beş faktör önerilmiştir: ürün kalitesi, büyüme, büyüklük/ölçek, performans/kârlılık ve kolektif etkinlik. Söz konusu endüstriyel bölgelerde faaliyet gösteren işletmeler içindeki homojen firma gruplarını tanımlayabilmek amacıyla kümeleme analizi gerçekleştirilmiştir. Kümeleme analizinde, faktör analizi sonucu elde edilen ilk iki faktör kullanılmış ve örneklem altı kümede gruplandırılmıştır. Kümeleme analizi sonucunda elde edilen kümelerin özelliklerini tanımlamak amacıyla Tek Yönlü Varyans Analizi gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate Marshallian industrial district model in terms of external economies and cooperation features. In order to reveal these connections and examine through a comparative way, the study is built on an exploratory survey carried out in five industrial districts where footwear production is concentrated, in İstanbul, İzmir and Konya. Turkish footwear industry is examined and the structural features of the industrial districts are put forward in the study. 
The features of industrial districts, Gedikpasa, Merter, Aymakop, Aykusan and Aykent which were the subjects of the research have been argued about their extend of possessing the features referred in the Marshallian industrial district literature. Factor analysis is carried out in order to put forward the general structure of the industry and reduce the number of variables. Five factors are offered for the exploratory factor analysis: product quality, growing, growth/scale, performance/profitability and collective efficiency. In order to define homogeneous firm groups within these industrial districts, cluster analysis is carried out. The first two factors extracted by the factor analysis are used for cluster analysis and the sample is grouped into six clusters. One Way Anova Analysis is carried out to define the features of clusters extracted by the cluster analysis.