Pamuklu kumaşlarda çeşitli bitkisel atıkların antimikrobiyal etkisi ile bazı yükseltgen maddelerin dezenfeksiyon etkisinin araştırılması
Investigation of antimicrobial effect of various plant wastes on cotton fabrics and disinfection effect of some oxidizing substances
Yazar: FAZLIHAN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED İBRAHİM BAHTİYARİ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Pamuklu tekstil mamullerinin günümüzde oldukça fazla oranda kullanımı söz konusudur. Bu nedenle kullanım özellikleri açısından bu kumaşlara ilişkin tüketici beklentileri de artmaktadır. Kullanım konforu açısından antibakteriyel özellik de bunlardan bir tanesidir. Ayrıca zaman ve enerjiden tasarruf etmekde tüketiciler için önemli bir parametredir. Bu yüzden de tekstil materyallerinin mümkün olduğunca antibakteriyel olmaları ve bakteri bulaşmış tekstil ürünlerinin ise kısa sürede ve düşük maliyetli bir şekilde dezenfekte edilmesi istenilen bir durumdur.
Yapılan tez çalışmasının temel amacı; farklı bitkisel kaynaklar kullanılarak pamuklu kumaşlara antibakteriyel özellik kazandırılması ve bakteri bulaştırılmış kumaş numunelerinin dezenfeksiyon işlemlerinin araştırılmasıdır. Böylece doğal yollardan pamuklu kumaşlar için antibakteriyel ajanların elde edilmesi ve bakteri bulaşmış pamuklu kumaş numunelerinin kısa sürelerde dezenfekte edilmesi hedeflenmiştir.
Çalışmada; pamuklu kumaş numuneleri çeşitli ön denemeleri yapılan bitkisel boyarmadde kaynakları arasından proses artığı olarak seçilmiş çay telefi, tütün yaprağı telefi, gilaburu yaprağı ve zeytin yaprağı ile iki farklı sıcaklıkta boyanmıştır. Bu boyama işlemleri neticesinde 4 farklı bitkisel kaynak kullanımı ile antibakteriyel etkiler elde edilmiştir. Bu kısım çalışmanın birinci adımını oluşturmaktadır. İkinci adımda ise bakteri bulaştırılmış pamuklu kumaş numunelerinin dezenfeksiyon işlemleri gerçekleştirilmiştir. Dezenfeksiyon işlemlerinde ise dezenfektan olarak; ozon gazı, UV–C, hidrojen peroksit, hidrojen peroksit+ultrason kombinasyonunun kullanılabilirliği incelenmiş ve bir çok işlemde başarılı dezenfeksiyon sonuçları elde edilmiştir. Yapılan bu iki adımlı çalışmada sonuç olarak; kimyasal antibakteriyel ajanlar yerine doğal kaynakların kullanılabileceği ve aynı zamanda çalışma kapsamında kullanılan farklı teknolojilerle birlikte pamuklu kumaşlar için dezenfeksiyon etkisinin sağlanabileceği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler:	Pamuk, bitkisel kaynak, antibakteriyel ajan, ozon, UV–C, ultrason, dezenfektan.

Abstract:
The use of cotton textile products today is quite high. Therefore, in terms of usage properties, consumer expectations of this type of fabric are also increasing. Antibacterial property is one of them in terms of usage comfort. In addition, saving time and energy is an important parameter for consumers. Therefore, it is desirable that the textile materials to be as antibacterial as possible and disinfected bacterially contaminated textile products in a short time and in a cost-effective manner.
The main purpose of this thesis is to give antibacterial properties to cotton fabrics by using different plant sources and to investigate the disinfection process of bacteria infected fabric samples. Thus, it is aimed to obtain antibacterial agents for cotton fabrics naturally and to disinfect bacterial contaminated cotton fabric samples in short times.
In this study; cotton fabric samples were dyed at two different temperatures with tea waste, tobacco leaf waste, viburnum opulus leaf and olive leaf which were selected as process residues from plant dye sources which were pre-tested. As a result of these dyeing processes, antibacterial effects were obtained by using 4 different plant sources. This part constitutes the first step of the study. In the second step, disinfection of bacteria contaminated cotton fabric samples was performed. In disinfection processes as disinfectant; the usability of ozone gas, UV–C, hydrogen peroxide, hydrogen peroxide+ultrasound combination was investigated and successful disinfection results were obtained in many processes. As a result of this two step study; It has been determined that instead of chemical antibacterial agents, natural resources can be used and at the same time disinfection effect can be provided for cotton fabrics with different technologies used in the study.
Keywords: 	Cotton, plant source, antibacterial agent, ozone, UV–C, ultrasound, disinfectant.