Urmiye Gölü İran kuzey batısındaki Kehriz Ovası'nın yer altı sularının hidrojeokimyasal ve bazı kirlilik parametrelerinin incelenmesi
Investigation of hydrogeochemical and some pollution parameters of Kahriz Plain underground waters in north west of Iran Urmia Lake
Yazar: LEYLA MOSAYYEBI
Danışman: PROF. DR. NAİL ÜNSAL ; DOÇ. DR. ESFANDYAR ABBAS NOVINPOUR
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu Çalışma, İran ve Urmiye Gölü kuzey batısındaki Kehriz Ovasında seçilen inceleme alanındaki yeraltı sularının hidrojeokimyasal özellikleri ve bazı kirlilik parametrelerinin incelemesini kapsamaktadır. Çalışmada, belirlenen inceleme alanından alınan toplam 22 yeraltı su numunesi Temmuz 2016 ve Kasım 2016 dönemlerinde pH, EC, TDS, katyon, anyon, nitrit ve nitrat miktarı analiz edilmiştir. Saha çalışmasında sorunlu olarak tespit edilen yeraltı suları ise, Temmuz 2016 döneminde ağır metal açısından incelenmiştir. Analiz sonuçları grafiksel, noktasal ve alansal olarak değerlendirilmiştir. Her iyonun ise kuyulara göre artış yönü grafik ve haritalar ile belirlenerek, batıdan doğuya artış gösterdiği izlenmiştir. Her yeraltı suyundaki iyon miktarı dairesel grafik analizi ile yüzde olarak iki dönemde karşılaştırılmıştır. Ayrıca Yarı logaritmik Schoeller ve Piper diyagramları ile su tipleri belirlenmiştir. Yeraltı sularındaki tuzluluk miktarı Urmiye gölüne yakınlaştıkça artış göstermektedir. Bu nedenle yeraltı suları sulama suyu uygunluk analizi ile değerlendirilerek, SAR değerlerine göre alanındaki yeraltı sularının %23'ü sulama için uygun değildir. Suların %14'ü ise kontrollü şekilde kullanılması gerektiği tespit edilmiştir. ABD Tuzluluk Laboratuvarı Diyagramı analizine göre ise inceleme alanındaki yeraltı sularının tuzluluk tehlikesi en az orta tuzludur. Ayrıca %68'i yüksek ve çok yüksek tuzlu olup, tarım için uygun olmadığı tespit edilmiştir. Son dönemlerde Urmiye Gölünün su seviyesinin azalması ve en önemlisi bölgede kontrolsüz şekilde yeraltı suyu kullanımının artması ile, yeraltı sularındaki tuzluluk oranını artmıştır. Bu nedenle ilk olarak yeraltı su kaynaklarının kontrolsüz şekilde ve aşırı pompaj yapılmasının durdurulması gerekmektedir. Bu için ise bölge halkı bilinçlendirilmeli, sıkı denetim, cezalandırma vb. yöntemler ile pratik çözümlerin üretilmesi gerekmektedir. İkincisi ovanın sürdürülebilir su yönetimi ve sürekli denetimi yapılarak tuzlu ve tatlı su dengesi sağlanmalıdır. Üçüncü olarak, tarım için kullanılan suların, sulama yönteminin devlet desteği ile, vahşi sulamadan damlama sulamaya geçilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study concerned with hydrogeochemical parameters and some pollution of Kahriz Plain selected area underground water in North West of Iran and Urmia Lake. The total amount of 22 underground water samples taken from the study area were analyzed in terms of pH, EC, TDS, cations, anions, nitrite and nitrate in July 2016 and November 2016 periods. The underground water identified as problematic in the field work were examined for heavy metals in July 2016. The analysis results were examined graphically, spatial and areal. Each ion was observed to increase from west to east by determining the direction of increase according to wells by graphics and maps. Amount of ions in underground water was compared in two periods as a percentage by Pie analysis. Also semi-logarithmic Schoeller and Piper diagrams were used to determine the water types. Underground water salinity was increased as approaching to Urmia Lake. For this reason, underground water is assessed by suitability analysis of irrigation water, and 23% of the underground water in terms of SAR values is not suitable for irrigation. It has been determined that 14% of the water should be used in a controlled manner. According to the US Salinity Laboratory Diagram analysis, the underground water of the study area minimum is moderately salty. It was also found that 68% was high and very salty and not suitable for agriculture. Recently, the water level of the Urmia Lake has been decreased and most importantly, the uncontrolled use of water has increased the salinity of underground water. For this reason, firstly, uncontrolled and excessive pumping of underground water resources must be stopped. Thus, region people must be conscious and strictly supervised and, punished (if necessary) etc. practical solutions should also be produced. Secondly, sustainable water management and continuous checking of the plain should provide salt and freshwater balance. Thirdly, it is suggested that the water used for agriculture states support of irrigation method, from wild water to drip irrigation.