Aşılama öncesi çeliklere yapılan bazı uygulamaların aşı başarısı, asma fidanı randıman ve kalitesine etkisi
The effects of some applications to base portion of rootstock cuttings at prior to grafting on grafting success, final take and grapevine sapling quality
Yazar: GÖZDE ÖNCEL DEVECİ
Danışman: PROF. DR. RÜSTEM CANGİ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Amerikan asması = American grapevine ; Bitki aşılama =

Özet:
Bu araştırmada, aşılama öncesi çeliklerin basal kısmında yaralama ve gözleri köreltmenin aşı başarısı, fidan  randımanı ve kalitesi üzerine etkisi araştırılmıştır. Araştırmada  beş farklı uygulama denenmiştir. Bu uygulamalar, U-1  (Çeliklerin bazal kısmı boğum altından kesildi, bazalda bulunan göz haricindeki diğer gözler köreltildi), U-2 ( çeliklerin bazal kısmı boğum altından kesilmedi, bazalda bulunan göz haricindeki diğer gözler köreltildi), U-3 (çeliklerin bazal kısmı boğum altından kesildi,  çelik üzerindeki tüm gözler bırakıldı), U-4 (çeliklerin bazal kısmı boğum altından kesildi, çelik üzerindeki tüm gözler köreltildi) ve U-5 (çeliklerin bazal kısmı boğum altından kesildi,  dört tarafından bıçakla çizildikten sonra, çekiçle hafifçe ezildi, bazalda bulunan göz haricindeki diğer gözler köreltildi).  Royal çeşidine ait kalemler 5 BB,1613 Couderc ve 140 Ruggeri  anaçlarına omega aşı makinesi ile aşılandı. Aşılı çelikler serada  plastik torba içerinde yetiştirildi. Aşılı çeliklerin kallus gelişim ve köklenme performansları, fidan randımanı, birinci boy fidan randımanı, sürgün ve köklerde yaş ve kuru ağırlık değerleri belirlenmiştir.  Çeliklerin bazal kısmında gözün varlığı ve bazal kısımda yeniden kesim yapmak aşı başarısını olumlu yönde etkiledi. 140 Ru anacında bazal kısımda yeniden kesim yapmak kallus ve kök gelişimine olumlu etki yapmıştır. Aşı başarısı %71(140 Ru, U-3)  ile % 100 /1613 C, U-3) arasında değişmiştir. Toplam fidan randımanı % 25 (140 Ru, U-3) ile % 90 (5BB, U-3); birinci boy fidan randımanı ise % 2,5 (140 Ru, U-2) ile % 37 (1613C, U-2,3,4) arasında değişmiştir.  Anaçların bazal kısmında gözün varlığı fidan randımanı ve fidan kalite parametrelerini olumlu yönde etkilemiştir. Özellikle, yapılan uygulamalar 1613 C anacında daha etkili olmuştur. Sonuç olarak,  anaçların bazal kısmında gözün mevcudiyeti aşı başarısını, fidan randımanını, sürgün ve kök kalitesini pozitif yönde etkilemiştir. 140 Ru anacında bazal kısımda tekrar kesim yapmak aşı başarısını ve fidan randımanını pozitif yönde etkilemiştir. 5 BB ve 1613C anaçlarında işçilik maliyetlerini azaltmak açısından çeliklerin bazal kısmında kesim yapılmasına gerek olmadığı belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: bazal, yaralama, göz köreltme, yeniden kesim, 1613 C, 140 Ru

Abstract:
In this study,  the effects of wounding and disbudding on the base of dormant rootstock cuttings prior to the grafting on the grafting success,  final take and grapevine sapling quality were investigated. The five different treatments that were applied on rootstocks of 5BB, 1613C and 140 Ru were tested.    These treatments were called as T-1 at which the base of the rootstock was cut and two distal buds from the base were disbud;  T-2 at which the base of the rootstock was not cut but two distal buds were disbud; T-3 at which only  the base of the rootstock cut; T-4 at which the base of the rootstock was cut and three buds were disbud and  T-5 at which the base of the rootstock was crashed with a hammer and two distal buds were disbud. Scions of Royal cultivars were grafted by omega grafting machine on rootstock cutting. Grafted cuttings were planted and grown in plastic pot in a greenhouse.  The callusing development and rooting performance of grafted cuttings, the final take of the first grade of the sapling and sapling itself,   final take of potted grafted saplings, fresh and dry matter weight of shoot and root were evaluated.  The existence of bud on base of rootstock and re-cutting of the base affected graft success positively.  Re-cutting of 140 Ru rootstock of the base positively affected callusing and root development.   Graft success ratios ranged from 71 % (140 Ru, T-3) to 100 % (1613C, T-2). Total final take ratios varied from 25 % (140 Ru, T-3) to 90% (5BB, T-3) and   the final take of the first grade from 2,5 %  (140 Ru, T-2) to 37 % (1613C, T-2,3,4). The existence of bud on the base portion of rootstock had a positive effect on final take and sapling quality parameters. In particular, treatments were more effective on 1613 C rootstock. As a result, existence of bud on the base of rootstock positively affected the graft success, shoot and root quality. Re-cutting of the base of the 140 Ru had a positive effect on graft success and final take ratios. In order to reduce the labor costs, there is no need to cut the base portion of 1613 C and 5 BB rootstocks
Keywords : basal, wounding, disbudding, re-cut, 1613 C, 140 Ru