Neden Kıbrıs?: Sır Samuel Whıte Baker, Sır Henry Rıder Haggard veWıllıam Hurrell Mallock'un seyahatnamelerinde Kıbrıs adası
Why Cyprus?: The Island of Cyprus in the travel writings of Sir Samuel White Baker, Sir Henry Rider Haggard and William Hurrell Mallock
Yazar: EFTAL ABACIOĞLU
Danışman: PROF. DR. ARDA ARIKAN
Akdeniz Üniversitesi / Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü / Akdeniz Yeni ve Yakınçağ Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History ; İngiliz Dili ve Edebiyatı = English Language and Literature
Dizin: Baker, Sir Samuel White = Baker, Sir Samuel White ; Haggard, Henry Rider = Haggard, Henry Rider ; Kıbrıs = Cyprus ; Mallock, William Hurrell = Mallock, William Hurrell ; Oryantalizm = Orientalism ; Seyahatname = Seyahatname ; Seyyahlar = Travellers ; Yakın Çağ = Modern Times ; İngiliz edebiyatı = English literature ; İngiltere = England

Özet:
Çağlar boyu pek çok medeniyete ev sahipliği yapan Kıbrıs, Doğu Akdeniz'de stratejik
bir nokta olarak İngilizler için önem teşkil etmiştir. XIX. yüzyılın erken dönemlerinde ada
henüz Osmanlı idaresindeyken 1878 yılında yapılan Kıbrıs Konvensiyonu ile adanın idaresi
fiilen İngilizlere geçmiştir. Bu yüzyılda, Yakın ve Uzak Doğu'daki sömürgelerinin
güvenliğini sağlamak ve onlara giden yolları kontrolleri altında tutmak isteyen İngilizler
nezdinde Kıbrıs hem askeri bir üs (Fr. place d'armes) hem de bir kömür ikmal deposu olarak
değerli kılınmıştır. Bunun yanında bu tez çalışmasında ortaya konulduğu üzere İngilizler,
Kıbrıs'a dair ticari, arkeolojik, toplumsal ve siyasi beklentiler de beslemiştir. Bu tez çalışması
kapsamında Kıbrıs'a seyahat eden İngiliz seyyahların seyahatnameleri üzerinden Kıbrıs
adasındaki İngiliz yönetiminin erken dönemleri incelenmiştir. Çalışmada, beşerî tarihin
önemli kaynaklarından olan seyahatnameler aracılığıyla Kıbrıs'ın coğrafi, tarihi, beşerî ve
kültürel özellikleri incelenmiştir. İncelenen seyahatnamelere tutulan mercek yardımıyla
İngilizlerin Kıbrıs'a yönelik besledikleri gayeleri ve "Neden Kıbrıs?" sorusunun cevabının
ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Yapılan seyahatname incelemelerinde Edward W. Said'in
Oryantalizm çerçevesindeki görüşleri temel alınmış ve incelenen seyahatnamelerin
içeriklerinde Kıbrıs'a ve Kıbrıslılara yönelik tutumların ortaya konulması hedeflenmiştir. Bu
tez çalışmasında çoklu ve karşılaştırmalı okuma tekniklerinin beraberinde belge analizi
yöntemi kullanılmıştır. Sonuç olarak Sir S. W. Baker'ın Cyprus as I Saw It in 1879 (1879),
W. H. Mallock'un In an Enchanted Island (1892) ve Sir H. R. Haggard'ın A Winter
Pilgrimage (1908) seyahatnamelerindeki asıl amaçlarının adadaki İngiliz hakimiyetini
meşrulaştırmak olduğu anlaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kıbrıs, Seyahatname, Oryantalizm, İngiliz seyyahlar

Abstract:
Cyprus, which has hosted many civilisations throughout the ages, has been an
important strategical point in the Levant for the British. Even though the island's sovereignty
were belonged to the Ottoman Empire in the early XIXth century, the de facto administration
of the British began in 1878 after the Cyprus Convention. During this century, Cyprus stood
as a valuable possession for the British being both a place d'armes and a coal depot since the
British had desires for ensuring the security of their colonies in the Near and Far East and
controlling the roads leading to the colonies. Additionally, this thesis argues that the British
had commercial, archaeological, social and political expectations about Cyprus.Within the
scope of this thesis, the early periods of the British administration in the island of Cyprus
were examined through the travel writings of the British travellers who travelled to Cyprus
during this period. Geographical, historical, social and cultural characteristics of Cyprus were
analysed through the travel writings which are significant sources contributing to the social
history. This thesis aimed to reveal the British administration's intentions about Cyprus to
discover the answer to the question "Why Cyprus?" by putting these travel writings into
account. The analysis of the travel writings were based on the Orientalism theory by Edward
W. Said and within the framework of Said's remarks, this thesis aimed to acknowledge the
attitudes towards Cyprus and Cypriots in the context of the analysed travel writings. Along
with the multiple and comparative reading techniques, the document analysis method used to
analyse the travel writings. Accordingly, it is found out that the main purposes of Sir S. W.
Baker's Cyprus as I Saw It in 1879 (1879), W. H. Mallock's In an Enchanted Island (1892)
and Sir H. R. Haggard's A Winter Pilgrimage (1908) were to justify the British sovereignty
on the island.
Key Words: Cyprus, travel writings, Orientalism, British travellers