Yoğun bakımda elektrolit düzeyleri ve efektlerin                        elektronik klinik karar destek algoritmalarıyla kantitatif değerlendirilmesi; retrospektif gözlemsel çalışma
Quantitative evaluation of electrolyte levels and effects with electronic clinical decision support algorithms in intensive care unit;A retrospective observational study
Yazar: FURKAN TONTU
Danışman: DOÇ. DR. ZAFER ÇUKUROVA ; DR. SİNAN AŞAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Kan gaz analizi = Blood gas analysis ; Karar destek sistemleri = Decision support systems ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Su-elektrolit dengesi = Water-electrolyte balance ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Yoğun bakım hastalarında elektrolit, asit-baz bozukluklarının tanı ve tedavisi kritik öneme sahiptir. Asit-baz bozukluğunun tespitinde kullanılan üç yöntem mevcut olup, bunların birbirlerine üstünlükleri süregelen bir tartışmadır. Fiziko-kimyasal yaklaşım diğer iki yaklaşımdan daha kapsamlıdır. Bu yaklaşımın, fizyolojik veya BE yaklaşımı ile görülemeyen kombine asit-baz bozukluklarının ayrıntılı tanısında diğer yöntemlerden üstün olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmanın birincil çıktısı elektrolitlerin mutlak değerleri ile yazılım yardımlı hesaplanan efektlerin yoğun bakım mortalitesi, 28 günlük  mortalite üzerine etkisini; ikincil çıktısı ventilatörsüz gün sayısı ile ventilatöre bağlı gün sayısı üzerine etkilerini araştırmaktır.
Gereç ve Yöntemler: 
Bakırköy Dr.Sadi Konuk Eğitim Araştırma Hastanesi Anestezi ve Reanimasyon Kliniği Genel Yoğun Bakım Ünitesinde 01.01.2013-31.12.2019 tarihleri arasında yatan 'ImdSoft-Metavision/QlinICU Clinical Decision Support Software (Kanada)' kayıtlı olan 9038 hastanın verileri arasından Na⁺, Cl⁻, K⁺, Mg⁺2, laktat, pH, albumin değerleri ile önceden software tanımlanmış olan SID (Strong İon Difference), Sodyum Effect(Free Water Effect), Klor Effect, NaCl Effect, Albumin Effect, APACHE II ve SOFA skorları kaydedilen 2000 hastanın verileri çalışmaya dahil edilmiştir. Dahil etme kriteri, yoğun bakım ünitemize yatan 17 yaşından büyük dahili, cerrahi yoğun bakım ihtiyacı olan tüm hastalar iken; hariç tutma kriteri 48 saatten az yatışı olan hastalardır. Yukarda tanımlanan parametrelerin ilk 48 saatte bakılan günlük ortalama değerleri veri havuzundan SQL sorguları ile çekilmiştir.
Hastalar öncelikle APACHE-II inter quantile range (IQR) değerlerine göre 4 gruba ayrılmıştır. Her APACHE-II  grubu kendi içinde NaCl effect değerlerine göre 6 gruba  ayrılarak toplamda 24 grup oluşturulmuştur. Grupların elektrolit düzeyleri ve efektleri; yoğun bakım mortalitesi, 28 günlük mortalite, ventilatörsüz gün sayısı ile ventilatöre bağlı gün sayısı açısından logistic ve cox regresyon analizleri  ile değerlendirilmiştir.
Bulgular:
Survival ve nonsurvival hastaların, yoğun bakımdaki ilk 48 saat pH ve BE ortalama değerleri arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Ancak survival ve nonsurvival hastaların ilk 48 saat mutlak sodyum ve klorür değerleri, efektleri (sodyum klorür efekt) ve Cl⁻/Na⁺ oranı arasında herhangi bir fark bulunmamıştır. BE, pH, elektrolitlerin mutlak değerleri ve efekt düzeyleri, yoğun bakımda kalma süresi ve mekanik ventilasyonda kalma süreleri açısından değerlendirilmiş ve klinik açıdan anlamlı pozitif veya negatif korelasyon saptanmamıştır.
Sonuç:
Sodyum ve klorürün ilk 48 saat mutlak değerleri ile Cl⁻/Na⁺ oranın 28 günlük yoğun bakım mortalitesi, mekanik ventilasyonda kalma süresi ile mekanik ventilatörsüz gün sayısı üzerinde herhangi bir etkileri görülmemiştir.
Ancak sodyum klorür efektin -15'ten daha negatif olan değerlerinin istatistiksel olarak 28 günlük yoğun bakım mortalitesini artırdığı görülmüştür (p=0,047). Bu etkinin daha net anlaşılması için daha yüksek hasta sayısı ile oluşturulan hasta gruplarında çalışılması önerilmektedir.

Abstract:
Introduction:
The diagnosis and treatment of electrolyte and acid-base imbalances in intensive care patients has critical importance. There are three methods that are used in the diagnosis of acid-base imbalances, and their advantages over the other has been a topic of debate for some time. The physico-chemical approach is more comprehensive compared to the other two approaches. This approach is thought to be superior in the differential diagnosis of mixed acid-base imbalances, which cannot be seen in the physiological or base excess approach. The primary outcome of this study is to evaluate the impact of absolute value of electrolytes and software assisted effects on intensive care mortality and 28 days mortality; and the secondary outcome is to evaluate their impact on ventilator free days and mechanical ventilated days.
Methods:
Out of 9038 who were admitted to Bakirkoy Dr.Sadi Konuk Research and Training Hospital Anesthesiology and Reanimation Clinic Intensive Care Unit between 01.01.2013-31.12.2019 that were registered to 'ImdSoft-Metavision/QlinICU Clinical Decision Support Software (Canada)', 2000 patients who have their Na⁺, Cl⁻, K⁺, Mg⁺2, lactate, pH , albumin values and their SID (Strong Ion Difference), Sodium Effect (Free Water Effect), Chloride Effect, NaCl Effect, Albumin Effect, APACHE II and SOFA scores recorded are included in this study. The inclusion criteria consist of all patients above the age of 17 who were admitted to our intensive care unit for medical and surgical intensive care indications, and the exclusion criteria consists of those who were admitted for 48 hours or less. The average values for first 48 hours of the aforementioned parameters were pulled from our data pool using SQL inquiries.
First, the patients were seperated into 4 groups based on their APACHE-II inter quantile range values. Each APACHE-II group were divided further into 6 groups using their NaCl effect values, making a total of 24 groups. The electrolyte levels and effects were evaluated using the logistics regression and cox regression analysis of intensive care mortality, 28 days mortality, ventilator free days and mechanical ventilated days.
Results:
There was a significant difference in first 48 hours pH and first 48 hours base excess values between survival and nonsurvival patients. However, there was no significant difference between their first 48 hours absolute Na+ and Cl- values, Na+ and Cl- effect values and their Cl⁻/Na⁺ ratio. The base excess, pH, the absolute value and effects pf electrolytes were evaluated for their impact on duration of stay in intensive care unit and time spent on mechanical ventilation and there was no meaningful positive or negative correlation determined.
Conclusion:
There was no impact of first 48 hours absolute Na+ and Cl- values and Cl⁻/Na⁺ ratio on 28 days intensive care unit mortality, mechanical ventilated days and ventilator free days. However, values of sodium chloride effect that are more negative than -15 were seen to increase 28 days intensive care unit mortality with a significant statistical difference (p=0,047). It is recommended to expand this study to groups with higher patient numbers to better understand the correlation.