Sınıf öğretmenlerinin Türkçe dersinde üstbilişsel okuma stratejilerini kullandırma düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of classroom teachers' levels of using metacognitive reading strategies in the Turkish lesson
Yazar: CANAN TURAN İLGİN
Danışman: PROF. DR. İLHAMİ BULUT
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okuma stratejileri = Reading strategies ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğrenciler = Students ; Öğrenme stilleri = Learning styles ; Üstbilişsel izleme = Metacognitive monitoring

Özet:
Üstbilişsel okuma; okuma öncesi, okuma esnası ve okuma sonrasında belirli stratejilerin kullanılmasına dayanır. İlkokulda okumanın öğrenilmesinin ardından çeşitli üstbilişsel stratejiler öğrenciler tarafından kullanılmaya başlanır. Sınıf öğretmenleri, öğrencilerine Türkçe dersinde çeşitli okuma metinleri okutarak öğrencilerinin okuma öncesi, okuma sırası ve okuma sonrası stratejilerini harekete geçirir. Bu araştırmada, 4. sınıf öğretmenlerinin Türkçe dersinde öğrencilerine üstbilişsel okuma stratejilerini kullandırma düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2021-2022 Eğitim Öğretim Yılında Diyarbakır ili merkeze bağlı ilkokulların 4. sınıflarında görev yapan 299 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada, Özen ve Durkan (2016) tarafından geliştirilen Üstbilişsel Okuma Stratejileri Kullandırma Ölçeği (ÜOSKÖ) kullanılmıştır. ÜOSKÖ'den elde edilen veriler SPSS 24.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada, sınıf öğretmenlerinin 4. sınıf Türkçe dersinde üstbilişsel okuma stratejilerini "çoğunlukla uyguladıkları" ortaya çıkmıştır. Ayrıca araştırmada sınıf öğretmenlerinin üstbilişsel okuma stratejilerinden en çok "okuma sonrası", daha sonra ise "okumaya hazırlık" stratejilerini kullandıkları belirlenmiştir. Sınıf öğretmenlerinin en az kullandığı okuma stratejisinin ise, okuduğunu değerlendirme stratejileri olduğu tespit edilmiştir. Sınıf öğretmenlerinin öğrencilerden okuyacakları metinden ne öğrenmek istediklerini yazma, okuma esnasında okudukları bölüme ilişkin grafik düzenleyicileri (tablo, çizelge, venn şeması, metne ilişkin görseller, hikâye haritaları vb.) kullanma, metne ait yan fikirleri bulma, öğrencilerden öğrenme günlüğü tutmalarını isteme yönündeki uygulamaları az kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin en fazla kullandığı uygulamaların ise, öğrencilere metnin başlığını okuduktan sonra metin hakkında ne düşündüklerini sorma, öğrencilerden okuma boyunca sebep-sonuç ilişkileri kurmalarını isteme, metne yönelik hazırlanmış soruları cevaplamalarını isteme, okuduklarının bilgilerine ne katkı sağladığını değerlendirmelerini isteme olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Metacognitive reading; It is based on the use of certain strategies before, during, and after reading. After learning to read in primary school, various metacognitive strategies are used by students. Classroom teachers activate their students' pre-reading, reading and post-reading strategies by having their students read various reading texts in Turkish lessons. In this study, it was aimed to examine the level of 4th grade teachers' use of metacognitive reading strategies in Turkish lessons. In the research, scanning model was used. The sample of the research consists of 299 classroom teachers working in the 4th grade of primary schools in the city center of Diyarbakır in the 2021-2022 academic year. In the study, the Metacognitive Reading Strategies Usage Scale (ÜOSK) developed by Özen and Durkan (2016) was used. The data obtained from the UPSC were analyzed using the SPSS 24.0 package program. In the research, it was revealed that primary school teachers "mostly applied" metacognitive reading strategies in the 4th grade Turkish lesson. In addition, it was determined in the study that primary school teachers mostly use "post-reading" and then "reading preparation" strategies among metacognitive reading strategies. It has been determined that the least used reading strategy by the classroom teachers is the reading assessment strategies. Classroom teachers have few practices in writing what they want to learn from the text they will read, using graphic organizers (tables, charts, venn diagrams, visuals related to the text, story maps, etc.) related to the chapter they are reading, finding side ideas about the text, asking students to keep a learning diary. concluded that they were used. It was concluded that the practices most frequently used by classroom teachers were asking students what they thought about the text after reading the title of the text, asking students to establish cause-effect relationships throughout the reading, asking them to answer the questions prepared for the text, and asking them to evaluate what they read contributed to their knowledge.Keywords: Reading comprehension strategies, reading strategies, Turkish lesson, metacognition, metacognitive reading strategies.