Cengiz Han dönemi ve sonrasında Moğollarda göçebe yaşam ve ekonomik yapı
Nomadic life and economic structure in the Mongolians during and after the Chinggis Khan era
Yazar: GÖKHAN KURT
Danışman: DOÇ. DR. BAHATTİN KELEŞ
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Atlı göçebe kültürünü hayat tarzı olarak seçen Moğollar, küçük kabileler hâlinde ve göçebe şeklinde Mançurya'dan, Altaylara, Altaylardan Gobi Çölüne kadar uzanan bir alanda yaşarlardı. Avcılık ve yağmacılıkla geçinirler, hayvancılıkla uğraşırlardı. Yiyeceklerini daha çok hayvani gıdalardan sağlarlardı. Çok az bir sayıda da olsa İnsan eti yiyenleri dahi vardı. Koyun, sığır, deve, at, merkep, katır, domuz yetiştirirlerdi. 1206 yılında Cengiz Han önderliğinde birliklerini sağlayan Moğollar Orta Asya, Anadolu, Avrupa'nın siyasi tarihinde oldukça etkili bir rol oynayacakları dönemi başlatmışlar, büyük fetihler yapmışlar, birçok büyük devleti tarih sayfalarından silmişlerdir. Cengiz Han ve ardıllarıyla birlikte toplum olma yoluna giden ve devletleşen Moğollar zamanla hayvancılık, ziraat, imar ve ticaret alanında büyük bir gelişme göstererek iktisadi, sosyal ve kültürel olarak da tarihin akışına yön vermişlerdir.
Çalışmamızda böylesine önemli bir tarihe sahip olan Moğollar'ın siyasal tarihinden kadarbüyük bir öneme sahip olan sosyal, kültürel ve ticari yapısı ele alınmıştır. Tezin giriş bölümünde kültür kavramı, Moğollar toplum yapısı ve yaşadıkları coğrafya ele alınmış, birinci bölümde ise göçebe toplumlar ve yaşayışları, ikinci bölümde de Moğol coğrafyasının özellikleri, hayvancılık, hayvanlardan sorumlu memurlar, hayvancılığın inanç ve yaşam boyutuna yansıması, at kültürü, avcılık, hayvan deri ve yünlerinden elde edilen giyim-kuşamlar, süs eşyaları ve çadırlar, üçüncü bölümde ise mutfak eşyaları, hayvansal yiyecekler, bitkisel yiyecekler, hayvansal içecekler, bitkisel içecekler, dördüncü bölümde de ticaret, sanayi, ziraat, vergi, toprak yönetimi, ticaret yolları ve ulaşım, istila ve yağma gibi konular ele alınmıştır.

Abstract:
The Mongols, whom we can define as savages, lived in small tribes as nomads over an area stretching from Manchuria to the Altai, from the Altai to the Gobi Desert. They lived off hunting and looting and raised livestock. Their food was of animal origin. There were also some of them who ate human flesh. They raised sheep, cattle, camels, horses, donkeys, mules and pigs. The Mongols, who united under the leadership of Cengiz Han in 1206, started the period in which they would play a very effective role in the political history of Central Asia, Anatolia and Europe, made great conquests and erased many great states from the pages of history. The Mongols, who aspired to become a society and became a state with Cengiz Han and his successors, progressed in the fields of stockbreeding, agriculture, zoning and commerce in time and gave direction to the flow of history economically, socially and culturally.
In our study, rather than the political history of the Mongols, who have such an important history, their social, cultural and commercial structure is re-examined. The topics covered within the sections of the thesis are as follows: concept of culture, structure of the Mongolian society and the territory they occupied in the introduction section; nomadic societies and their lifestyles in the first section; properties of the Mongolian territory, stockbreeding, servants responsible for the livestock, reflections of stockbreeding on life and faith, horse breeding, hunting, garments, accessories and tents made of animal skin and wool in the second section;  kitchenware, animal origin foods, plant-based foods, animal origin drinks, plant-based drinks in the third section; commerce, industry, tax, land management, trade routes and transportation, invasion and looting and so forth in the fourth section.