Diyet antioksidan kapasitesi ve diyet inflamatuar indeksinin menopoz semptomlarıyla ilişkisi
The relationship of diet antioxidant capacity and diet inflammatory index with menopaus symptoms
Yazar: NAİLE HİLAL AYDOĞDU
Danışman: PROF. DR. HİLAL YILDIRAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Dünya üzerinde yaşam süresinin uzamasına bağlı olarak menopozda geçirilen sürenin artışı ile postmenopozal semptomlar bir halk sağlığı sorunu haline gelmiştir. Bu çalışma menopoz semptomlarının en sık yaşandığı erken postmenopozal dönemde Diyet Toplam Antioksidan Kapasite (DTAK) ve Diyet İnflamatuar İndeksi (Dİİ)'nin menopoz semptomları ile ilişkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya Erzurum ilinde yaşayan 46-61 yaş aralığındaki erken postmenopozal dönemde olan 60 kadın birey dahil edilmiştir. Çalışma kapsamında bireylere sosyo-demografik özelliklerini, genel sağlık bilgilerini, genel beslenme alışkanlıklarını, fiziksel aktivite durumlarını ve Menopoz Semptomları Değerlendirme Ölçeği (MSDÖ) ile Kısa Form-36 Yaşam Kalitesi Ölçeğini içeren bir anket uygulanmış ve bireylerin antropometrik ölçümleri ile vücut bileşimleri alınmıştır. Daha sonra tüm bireylerden üç günlük besin tüketim kayıtları alınarak Dİİ, günlük enerji ve besin ögesi alımları; besin tüketim sıklığı anketi ile de DTAK hesaplanmıştır. Bireylerin yaş ortalaması 53,0 ± 4,0 yıl olup son adet döngüsü üzerinden geçen zaman ortalaması ise 2,5 ± 1,2 yıldır. Üç alt boyutu bulunan (somatik, psikolojik, ürogenital) MSDÖ'den alınan puanların ortalaması 17,1 ± 7,5 olarak bulunmuştur. BKİ'ye göre bireylerin %61,7'si şişman, bel çevresine göre %86,7'si yüksek riskli, bel/kalça oranına göre %70,0'i ve bel/boy oranına göre %96,7'si riskli grupta yer almaktadır. Bireylerin çoğunluğu (%48,3) hafif fiziksel aktivite durumuna sahip olan bireylerdir. Araştırmaya katılan bireylerin Dİİ ortalamaları -2,64 ± 3,05; DTAK ortalamaları ise 11,98±3,59 olarak bulunmuştur. MSDÖ toplam ve somatik alt boyut puanları diyet karbonhidrat ve çözünür posa alımı ile anlamlı olarak artarken; MSDÖ toplam puanı ile yağ alımı arasında negatif yönde korelasyon bulunmuştur. Psikolojik alt boyut karbonhidrat alımı ile pozitif yönde; yağ, çoklu doymamış yağ ve selenyum alımı ile negatif yönde korelasyon göstermiştir. (p<0,05) Ürogenital alt boyut ise enerji ve besin öğeleri ile anlamlı bir korelasyon göstermemiştir. (p>0,05) Dİİ ve MSDÖ toplam skor ve alt boyut çeyreklikleri karşılaştırılmış ancak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Dİİ ve MSDÖ toplam ve alt boyut puanları arasındaki korelasyona bakılmış ve somatik alt boyut ile psikolojik alt boyut puanları ile Dİİ arasında aynı yönlü ancak anlamlı olmayan bir ilişki bulunmuştur. Ürogenital alt boyut puanları ile MSDÖ toplam puanı ise Dİİ ile negatif ve istatistiksel olarak önemsiz bir ilişki içinde bulunmuştur. (p>0,05) MSDÖ ve DTAK ilişkisine bakıldığında MSDÖ toplam skoru ve ürogenital alt boyut puan ortalamaları en düşük 4. çeyreklikte; psikolojik alt boyut puanı 4.çeyreklikte 1.çeyrekliğe göre daha düşük bulunmuştur ancak aradaki fark istatistiksel olarak anlam bulunmamıştır. (p>0,05)  DTAK ve MSDÖ arasındaki korelasyonda ise psikolojik ve ürogenital semptomların DTAK ile negatif bir ilişki içinde olduğu görülmüş ancak bu fark anlamlı bulunmamıştır. Sonuç olarak premenopozal dönemde yeterli ve dengeli beslenme ile postmenopozal dönem semptomları üzerinde olumlu etkiler yaratılabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Postmenopausal symptoms have become a public health problem due to the increase in life expectancy in the world and the increase in the time spent in menopause. This study was conducted to determine the relationship between Dietary Total Antioxidant Capacity (DTAC) and Dietary Inflammatory Index (DII) and menopausal symptoms in the early postmenopausal period when menopausal symptoms are most common. Sixty female individuals in the early postmenopausal period between the ages of 46-61 living in Erzurum province were included in the study. Within the scope of the study, a questionnaire including socio-demographic characteristics, general health information, general nutritional habits, physical activity status and Menopause Rating Scale (MRS) and Short Form-36 Quality of Life Scale were applied to the individuals and anthropometric measurements of the individuals were taken. Then, DII, daily energy and nutrient intakes were calculated using three-day food consumption records from all individuals; DTAC was calculated using the food consumption frequency questionnaire. The mean age of the individuals was 53.0 ± 4.0 years and the mean time since the last menstrual cycle was 2.5±1.2 years. The average of the scores obtained from the MRS was found to be 17.1±7.5. According to BMI, 61.7% of individuals are obese, and according to waist circumference, 86.7% are in the high-risk group; 70.0% according to waist/hip ratio and 96.7% according to waist/height ratio are in the risky group. The majority of individuals (48.3%) are individuals with mild physical activity. The mean DII of the individuals participating in the study was -2.64±3.05; the mean DTAC was found to be 11.98±3.59. While MRS total and somatic scores increased significantly with dietary carbohydrate and soluble fiber intake; a negative correlation was found between MRS total score and fat intake. While the psychological sub-dimension was positively correlated with carbohydrate intake, fat intake was negatively correlated with polyunsaturated fat intake and selenium intake. (p<0.05) The urogenital sub-dimension did not show a significant correlation with energy and nutrients. (p>0.05) DII and MRS score quartiles were compared, but no significant correlation was found (p>0.05). The correlation between DII and MRS scores was examined, and a positive but insignificant relationship was found between the somatic and psychological scores and DII. Urogenital scores and MRS total score were found to have a negative and statistically insignificant relationship with DII. (p>0.05) Considering the relationship between MRS and DTAC, the mean MRS total score and urogenital score were found in the 4th quartile; the psychological score was found to be lower in the 4th quartile than in the 1st quartile, but the difference was statistically insignificant. In the correlation between DTAC and MRS, it was seen that psychological and urogenital symptoms were in a negative relationship with DTAC, but this difference was not significant. As a result, it is thought that adequate and balanced nutrition in the premenopausal period can have positive effects on the symptoms of the postmenopausal period.