Ortaokul öğrencilerinin sosyal bilgiler dersindeki coğrafi becerileri kazanma düzeyi
Secondary school students level of acquiring geographical skills in social studies course
Yazar: NADİDE TUNCA
Danışman: PROF. DR. EYÜP ARTVİNLİ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu araştırma, ortaokul öğrencilerinin Sosyal Bilgiler dersindeki coğrafi be-cerileri kazanma düzeyini öğrencinin cinsiyeti, okul öncesi eğitim alma durumu, gelir dü-zeyi, annenin ve babanın eğitim durumu, ailenin çevre ile ilgili bir kurum/kuruluşa üye olup olmadığı, evde coğrafya ile ilgili bir materyalin olup olmadığı değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirleme amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Bu tez araştırması, nicel yaklaşımlardan biri olan ilişkisel tarama modeli-ne göre desenlemiştir. Araştırmacı tarafından coğrafi beceri düzeyi ölçme aracı geliştiril-miştir. Bunun için 4, 5, 6, 7.sınıf kazanımları incelenmiş bu kazanımlardan coğrafya ile ilgili olanlar programda yer alan ilgili coğrafi becerilerle eşleştirilmiştir. Belirlenen kaza-nımlar doğrultusunda test maddeleri yazılmış ve test maddelerin kapsam geçerliliği bakı-mından uygunluğu için uzman görüşü alınmıştır. Test maddelerinde gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra ön uygulama sonucuna göre madde analizi yapılmış; maddelerin güçlük ve ayırt edicilik indeksleri hesaplanmıştır. 
Araştırma, İstanbul ili Sultanbeyli ilçesinde bulunan iki ortaokuldaki 7.sınıf öğren-cilerinden kolay ulaşılabilir örneklemle seçilen 352 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir.
Elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 25.0 programın-da analiz edilmiştir. Analiz kapsamında sıklık tabloları, betimleyici istatistikler, levene tes-ti, t testi, shapiro wilk testi ve anova testinden yararlanılmıştır.
Bulgular: Elde edilen bulgulara göre ortaokul öğrencilerinin coğrafi becerileri ka-zanma düzeyi 44,7 olarak tespit edilmiştir. Homojenlik dağılımına bakmak için levene testi uygulanmış ve grupların homojen dağılıma sahip olduğu tespit edilmiştir. 
Cinsiyet değişkenine göre öğrencilerin %51,2'si kız, %48,8'i erkek öğrencidir. Coğrafi becerileri kazanma düzeyi ile cinsiyet değişkeni arasında anlamlı bir ilişki görül-memiştir. Okul öncesi eğitim alan öğrenci sayısı 276 iken almayan öğrenci sayısı 76'dır. Okul öncesi eğitim alan öğrencilerin coğrafi becerileri kazanma düzeyinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. 191 öğrencinin aile gelir düzeyi 8.500 tl iken 96 öğrencinin ailesi 8.500-11.500 tl arasında gelire sahiptir. 65 öğrencinin ailesi ise 11.500 tl üzeri gelir düze-yine sahiptir. Gelir düzeyi ile becerileri kazanma düzeyi arasında anlamlı bir farklılık gö-rülmemiştir. Annenin eğitim düzeyine bakıldığında 150 annenin ilkokul; 60'ının ortaokul; 134'ünün lise; 8'inin üniversite mezunu olduğu görülmüştür. Annenin eğitim düzeyi ile öğrencinin coğrafi becerileri kazanma düzeyi arasında pozitif yönlü bir ilişki görülmüştür. Katılımcıların baba eğitim düzeyi değişkenine göre 130 öğrencinin babasının ilkokul, 100'ünün ortaokul, 92'sinin lise, 30'unun ise üniversite derecesinde eğitim seviyesine sahip olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte baba eğitim seviyesinin coğrafi becerileri kazanma düzeyinde anlamlı bir farklılık oluşturduğu tespit edilmiştir. 68 öğrencinin aile-sinden bir üyenin çevre ile ilgili kurum ve kuruluşlara üye olduğu, 284 öğrencinin ailesin-de ise çevre ile ilgili bir kurum ve kuruluşa üye olmadığı tespit edilmiştir. Aileden birinin çevreyle ilgili bir kurum ve kuruluşa üye olmasının coğrafi becerileri kazanma düzeyi üze-rinde anlamlı bir farklılık oluşturduğu tespit edilmiştir. 284 öğrencinin evinde ders mater-yali bulunduğu, 68 öğrencinin ise evinde materyal bulunmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte materyal kullanma düzeyinin coğrafi becerileri kazanma düzeyi üzerindeki etkisi incelendiğinde anlamlı bir farklılığın olduğu tespit edilmiştir. 
Sonuç ve Öneriler: Ortaokul öğrencilerinin Sosyal Bilgiler dersindeki coğrafi be-cerileri kazanma düzeyini ortaya çıkarmayı amaçlayan bu araştırmanın sonuçlarına göre ortaokul öğrencilerinin coğrafi becerileri kazanma düzeyi 44,7 olarak tespit edilmiştir. Bu sonucun düşük seviyede olduğu söylenebilir. Öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersindeki coğ-rafi becerileri kazanma düzeyinin okul öncesi eğitim alma durumu ile anne ve babanın eğitim durumu arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunmaktadır. Ailenin çevre ile ilgili bir kurum veya kuruluşa üye olma durumunun öğrencinin coğrafi becerileri kazanma düzeyi-ni olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir.  Ailenin gelir düzeyi ile öğrencinin beceri ka-zanma düzeyi arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Öğrencinin evinde coğrafya ile ilgili bir materyale sahip olmasının ise öğrencilerin coğrafi becerileri kazanma düzeyini artırdığı görülmüştür. Öğrenci başarısını artırmak için ailelerin çevre eğitimi konusunda bilgilendirilmesi sağlanabilir. Öğrencilerin evinde coğrafyayla ilgili materyal kullanımının artırılması desteklenebilir.

Abstract:
Purpose: This research investigates the level of secondary school students' acqui-sition of geographical skills in the social studies course based on the student's gender, pre-school education, income level, mother's and father's educational status, whether they are members of an institution/organization related to the environment, whether they have ge-ography-related material at home or not. It was carried out to determine whether it differs according to the variables it is not used in.
Method: This thesis research was designed according to the relational scanning model. A geographic skill level measurement tool was developed by the researcher. For this purpose, 4th, 5th, 6th and 7th grade achievements were examined and those related to geography were matched with the relevant geographical skills. Test items were written in line with the determined outcomes, and expert opinion was taken to ensure that the test items were appropriate in terms of content validity. After the necessary corrections were made to the test items, a preliminary application was made, and item analysis was carried out; Difficulty and discrimination indexes of the items were calculated.
The research was carried out with 352 students selected from easily accessible samples from 7th grade students in two secondary schools in Sultanbeyli district of Istan-bul.
The data obtained was analyzed in the SPSS (Statistical Package for Social Sci-ences) 25.0 program. Frequency tables, descriptive statistics, Levene test, t test, Shapiro Wilk test and Anova test were used within the scope of the analysis.
Results: According to the findings, the level of geographical skills acquisition of secondary school students was determined as 44.7. Levene test was applied to check the homogeneity distribution and it was seen that the groups had a homogeneous distribution.
According to the gender variable, 51.2% of the students are female and 48.8% are male. No significant relationship was observed between the level of acquiring geograph-ical skills and the gender variable. While the number of students receiving pre-school edu-cation is 276, the number of students not receiving pre-school education is 76. The skill acquisition level of students receiving pre-school education was found to be higher. While the income level of 191 students is 8,500 TL, the income level of 96 students is between 8,500-11,500 TL. 65 students have an income level of over 11,500 TL. There was no significant difference between income level and skill acquisition level. When we look at the mother's education level, 150 mothers are primary school; 60 of them are secondary school; 134 of them are high school; It was observed that 8 of them were university grad-uates. A positive relationship was observed between the mother's education level and the student's skill acquisition level. According to the participants' father education level varia-ble, it was determined that the fathers of 130 students had primary school education, 100 had secondary school education, 92 had high school education, and 30 had university education. However, it was determined that there was a significant difference between the father's education level and the level of acquiring geographical skills. It was determined that some of the families of 68 students were members of environmentally related institu-tions and organizations, while 284 students were not members of any environmentally related institutions and organizations. It has been determined that whether a family mem-ber is a member of an environmentally related institution or organization creates a signifi-cant difference in the level of acquiring geographical skills. It was concluded that 284 stu-dents used materials at home and 68 students did not use materials at home. However, when the effect of the level of material uses on the level of acquiring geographical skills was examined, it was determined that there was a significant difference.
Conclusion and Suggestions: According to the results of this research, which aims to reveal the level of geographical skills acquisition of secondary school students in the social studies course, the level of geographical skills acquisition of secondary school students was determined as 44.7. There is a positive relationship between the level of stu-dents' acquisition of geographical skills in the social studies course, their pre-school edu-cation, and the educational status of their parents. It has been determined that the family's membership in an environmentally related institution or organization positively affects the student's level of skill acquisition. There was no significant difference between the fami-ly's income level and the student's skill acquisition level. It has been observed that having geography-related material at home increases the level of students' acquisition of geo-graphical skills. Importance should be given to family and student education, as environ-mental awareness of students' parents and increasing the level of education and the use of materials in lessons affect student success.