İstanbul Büyükçekmece - Küçükçekmece göller arası bölge'de yerleşime uygunluk
Site safety evaluation in the region between İstanbul Büyükçekmece - Küçükcekmece lakes
Yazar: ALPER GÜNDÜZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM HALİL ZARİF
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
1999 yılında yaşanan 17 Ağustos İzmit (Gölcük) ve 12 Kasım Düzce depremleri Türkiye'ninen önemli metropolü olan İstanbul'da büyük bir deprem olabileceği gerçeğini gözler önünesermiştir. İstanbul'da meydana gelecek büyük bir deprem sonucunda ortaya çıkacak can vemal kaybı yanında ekonomik ve sosyal zararları, boyutları açısından, tüm ülkeyi etkileyeceğiaçıktır. Birinci derece deprem bölgesinde yer alan İstanbul, tarihinde büyük depremlergeçirmiştir. 2000 yıllık geçmişi boyunca İstanbul, en az 14 kere, maksimum şiddeti dokuzunüzerinde olan depremler yaşamıştır. Deprem geçmişine bakıldığında, ortalama olarak her 100yılda bir İstanbul'un depreme maruz kaldığı görülmektedir. Avcılar, 17 Ağustos 1999 Gölcükdepreminin merkezinden yaklaşık 100 km. uzaklıkta olmasına rağmen İstanbul'un depremdenen fazla etkilenen ilçesi olmuştur.17 Ağustos 1999 Gölcük depreminden sonra İstanbul'un göllerarası bölgesinin zemininindinamik özelliklerinin belirlenmesi, yerbilimleri açısından önem kazanmıştır. Bu doğrultudayapı yeri seçimi ve bundan daha önemlisi depreme dayanıklı olarak projelendirilmeleriamacına yönelik olarak bölgesel zeminlerin dinamik özellikleri ve bu zeminlerin depremlersırasındaki olası davranışlarını ortaya koyacak haritaların hazırlanması gereklidir.Kuvaterner, Üst Miyosen, ve Oligosen yaşlı birimlerin yüzeylendiği göllerarası bölgeninzemin büyütme özelliğinin belirlenmesi, yerleşime uygunluk amaçlı çalışmalarda en önemliadımı oluşturmaktadır. Yerleşime uygunluk amaçlı çalışmalarda sıvılaşma ve stabilite, dikkatedilmesi gereken diğer önemli faktörlerdir. Göllerarası bölgede mevcut yapılaşmanın büyükbir kısmı tepe düzlüklerinde ve az eğimli arazide olduğundan bu çalışmada zemin büyütmesidikkate alınarak yerleşime uygunluk değerlendirmesi yapılmıştır. Bununla beraber alüvyonalanlarda sıvılaşma ve eğimin %5'den fazla olduğu alanlarda da stabilite analizi yapılmadanyerleşim değerlendirmesinin yapılması risk oluşturacaktır.Tez kapsamında Avcılar, Esenyurt, Yakuplu, Beylikdüzü (Kavaklı), Kıraç, Gürpınar,Büyükçekmece Belediye alanlarında yapılan çalışmalardan elde edilen sondaj SPT-N darbesayılarından, sismik ve mikrotremor verileri kullanılarak göllerarası bölgenin zeminbüyütmesi değerlendirilmiştir. Sondajlardan elde edilen Standart Penetrasyon darbesayısından (SPT-N) eşdeğer kayma dalgası hızı (Vs30), Imai (1978), İyisan (1994), Lee(1990) ve Ohta ve Goto (1978) tarafından türetilen ampirik bağıntılar ile elde edilmiş vesismik ölçüm sonuçları ile karşılaştırılmıştır.Standart Penetrasyon darbe sayısından hesaplanan zemin büyütme değerleri 1.35 - 3.55arasında değişim gösterirken mikrotremorlardan elde edilen zemin büyütme değerleri 1 - 6.5arasında değiştikleri görülmüş olup daha büyük değerler elde edilmiştir.Sondajlardan (SPT-N) aynı yöntemlerle elde edilen sismik hızların (Vs30) değerleri 196 - 432m/sn arasında değişirken, sismik ölçümlerden elde edilen (Vs30) değerleri 179 - 700 m/snarasında değişmektedir. Zemin hakim titreşim periyodunun (T0) sondajlardan 0.29 - 0.60,sismik ölçümlerden (T0) 0.24 - 1.20 arasında değişim gösterdikleri saptanmıştır.Çalışma alanında Bakırköy formasyonunun yüzeylendiği alanların büyük bir kısmında düşükzemin büyütmesi ve zemin hakim titreşim periyodu, özellikle alüvyonun hakim olduğualanlarda ise yüksek zemin büyütmesi ve zemin hakim titreşim periyodu değerleri eldeedilmiştir.

Abstract:
17 August Izmit (Gölcük) and 12 November Düzce earthquakes happened in 1999, broughtout that there can be a big earthquake in Istanbul, which is the most important metropol ofTurkey. As a result of a big earthquake in Istanbul, this will effect the whole country becauseof the economical and social damages besides the loss of life and the goods. Throughout the2000 years of Istanbul?s history, there were minimum 14 earthquakes with maximumintensities over IX. When we look at the history of the earthquakes, Istanbul is exposed to anearthquake approximately every 100 years. Although Avcılar is 100 km. far away fromGölcük earthquake center, it was the most affected town in the 17 August 1999 Gölcükearthquake.After the 17 August 1999 Gölcük earthquake, determination of the soil dynamic propertiesbetween Büyükçekmece and Küçükçekmece lakes become very important in geology. Toexamine this place, it?s necessary that maps that show selection of areas for construction andmore important than that, maps geared towards the aims of projections of stability inearthquakes for local soil dynamic properties and their probable behaviour during theearthquakes should be prepared.The most important thing in the aim of works of land-use is; the determination of the soilamplification properties of the place between Büyükçekmece and Küçükçekmece lakes facedwith Quarternary, Upper Miocene and Oligocene units. Liquefaction and slope stability arethe other important methods in works of land-use. As a majority of current structuring in theplace between the Büyükçekmece and Küçükçekmece lakes in on the plain area and onminor-slope areas, soil amplification has been taken into consideration evaluatingappropriateness for properness of localization. In accordance with this, liquefaction in alluvialareas and in areas where there is more than %5 slope considering localization evaluationwithout stability analysis displays risks.In the content of this thesis, the soil amplification between Büyükçekmece andKüçükçekmece lakes are evaluated using the number of blows obtained from StandardPenetration Tests (SPT-N), seismic and microtremor datas which were gained by the workswhich were made in the areas of Avcılar, Esenyurt, Yakuplu, Beylikdüzü (Kavaklı), Kıraç,Gürpınar and Büyükçekmece municipalitys. The shear wave velocities (VS30) from thenumber of blows obtained from Standard Penetration Tests (SPT-N) of boreholes arecompared with Imai (1978), İyisan (1994), Lee(1990) and Ohta and Goto (1978) emphiricaland seismic measurement results.The soil amplification datas calculated from the number of blows obtained from StandardPenetration Tests differ between 1.35 - 3.55 but the numbers of blows obtained from StandardPenetration Tests calculated from the microtremors differ between 1 - 6.5 and as we can seethe datas received, are bigger.Shear wave velocities (VS30) measurements differ between 196-432 m/sn, seismicmeasurements (VS30) values differ between 179 - 700 m/sn which are calculated by the samemethods of the boreholes (SPT-N). Site characteristic period (T0) differs between 0.24 - 1.20of seismic measurements and 0.29 - 0.60 from the boreholes.In the working areas, high amplification and site characteristic period is gained in especiallyalluvial areas but in the big part of the faced areas of Bakırköy formation there is less soilamplification and site characteristic period.