Pozisyonel uyku apne şiddetinin MRG bulguları ile ilişkisi
The relationship between positional sleep apnea severity and mri findings
Yazar: FATMA GİZEM DAMAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET SEZAİ TAŞBAKAN
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Obstrüktif uyku apne (OUA); uyku sırasında tekrarlayan tam (apne) veya parsiyel (hipopne) üst solunum yolu obstrüksiyonu epizodları ve sıklıkla kan oksijen satürasyonunda azalma ile karakterize bir sendromdur. Altın standart tanı yöntemi "Polisomnografi" (PSG) dir. PSG tetkiki ile hastaların saat başına düşen apne ve hipopne sayıları, Apne Hipopne Indeksi (AHI) olarak kabul edilmektedir ve bu indeks ile OUA şiddeti belirlenmektedir. Uyku sırasında hastanın yatış pozisyonu ile AHI değişkenlik göstermektedir. Sırt üstü pozisyonda, OUA şiddetinin artması pozisyonel uyku apne (POUA) olarak tanımlanmaktadır. Sırt üstü yatış pozisyonu ile OUA şiddeti belirgin şekilde artan POUA hastalarında, üst hava yollarında bu duruma neden olan değişikliklerin ya da patolojilerin değerlendirilmesinde radyolojik görüntüleme yöntemlerinden faydalanılmaktadır. Buradan yola çıkarak POUA hastalarının üst hava yolları kesit alanlarının supin ve non-supin pozisyonda değişiminin incelenmesi ve bu değişimlerin PSG parametreleri ile ilişkisinin boyun MRG bulguları ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Ulusal, tek merkezli, prospektif çalışmamıza Kasım 2021- Kasım 2022 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Uyku Laboratuvarında POUA tanısı alan 45 hasta dahil edildi. Hastalara, 20 dakika supin ve 10 dakika süreli lateral pozisyonlardaki üst hava yolu değişimlerini değerlendirmek için Ege Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı'nda kontrastsız boyun MRG çekimi yapıldı. 
Bulgular: POUA tanısı alan 45 hastanın %77,8'inin erkek cinsiyette (n=35) ve yaş ortalamasının 50,0±13,9 yıl olduğu saptanmıştır. BKI'nın ortalaması 26,4±2,8 kg/m2, boyun çevresi ortalaması 39,6±3,0 mm olarak bulunmuştur. Çalışma grubundaki hastalarda en sık görülen klinik semptom horlama (%97,8), en sık komorbidite hipertansiyon (%35,6) olarak saptanmıştır. Supin pozisyondan laterale geçildikçe ortalama hava yolu uzunluğunda (supin ortalama=76,9 mm, lateral ortalama=73,6 cm) ve retropalatal hava yolu uzunluğu AP (anterior posterior) ve ML (medio lateral) çapta (Supin ortalama=13,7 mm, Lateral ortalama=11,6 mm) anlamlı ölçüde azalma saptanmıştır. Buna karşılık yumuşak damak kalınlığında, retropalatal hava yolu AP çapta, retroglossal AP çapta ve retroglossal alanda önemli derecede artış olduğu saptanmıştır.  Cinsiyetler arasındaki ölçümlerde erkeklerde retropalatal hava yolu AP çap farkının (2,13±2,42, p=0,017), retropalatal hava yolu AP çapının değişim yüzdesinin (0,82±0,99, p=0,022) ve dil yağ alan hacminin (350,50±96,52, p=0,022) kadınlardan daha fazla olduğu görülmüştür. Supin izole gruplarda supin pre dominanta göre retropalatal hava yolu ML çap değişimleri daha fazla ve anlamlı (-3,12±5,06, p= 0,050) saptanmıştır. Supin izole gruplarda supin pre dominanta göre retropalatal hava yolu ML çap değişimleri daha fazla ve anlamlı (-3,12±5,06, p= 0,050) saptanmıştır. Supin AHI/ Non supin AHI oranının artıkça, hava yolu uzunluğunun mutlak değerinin (p=0,001) ve değişim yüzdesinin (p=0,002) azaldığı, retropalatal HY medio lateral çapının mutlak değerinin (p=0,000) ve değişim yüzdesinin (P=0,005) azaldığı saptanmıştır.
Sonuç: POUA olan hastalarda supin pozisyondan lateral pozisyona geçildiğinde üst hava yolu anatomik yapılarında özellikle retropalatal ve retroglossal bölgelerde önemli ölçüm farklılıkları olduğu görülmüştür. POUA tanısında obstrüksiyonun yerinin, nedeninin ve derecesinin tespit edilmesinde, tedavi yöntemlerinin belirlenmesinde ve izleminde MRG ile üst hava yolunun değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: AHI, Manyetik Rezonans Görüntüleme, Obstrüksiyon, Polisomnografi, Pozisyonel uyku apne, Tanı, Üst hava yolu

Abstract:
Background and Aims: Obstructive sleep apnea (OSA); It is a syndrome characterized by recurrent episodes of complete (apnea) or partial (hypopnea) upper airway obstruction during sleep and often a decrease in blood oxygen saturation. The gold standard diagnostic method is "Polysomnography" (PSG). The apnea and hypopnea numbers per hour of the patients with PSG are considered as the Apnea-Hypopnea Index (AHI) and the severity of OSA is determined by this index. AHI varies with the patient's lying position during sleep. An increase in the severity of OSA in the supine position is defined as positional sleep apnea (POSA). Radiologic imaging methods are used to evaluate the changes or pathologies in the upper airways that cause this condition in POSA patients whose OSA severity increases significantly with the supine position. Based on this, it was aimed to examine the changes in the upper airway cross-sectional areas of POSA patients in the supine and non-supine positions and to evaluate the relationship between these changes and PSG parameters with neck MRI findings.
 Material and Methods: In our national, single-center, prospective study, 45 patients diagnosed with POUA in the Ege University Medical Faculty Chest Diseases Sleep Laboratory between November 2021 and November 2022 were included. In order to evaluate the upper airway changes in the 20-minute supine and 10-minute lateral positions, uncontrasted neck MRI was performed at the Department of Radiology at Ege University.
Results: It was determined that 77.8% of the 45 patients diagnosed with POSA were male (n=35) and the mean age was 50.0±13.9 years. The mean BMI was 26.4±2.8 kg/m2 and the mean neck circumference was 39.6±3.0 cm. The most common clinical symptom in the study group was snoring (97.8%), and the most common comorbidity was hypertension (35.6%). Mean airway length (supine mean=76.9 mm, lateral mean=73.6 mm) and retropalatal airway length in AP (anterior posterior) and ML (medio lateral) diameter (supine mean=13.7 mm, lateral mean=11.6 mm) from supine position to lateral significant reduction was found. On the other hand, it was determined that there was a significant increase in soft palate thickness, retropalatal airway AP diameter, retroglossal AP diameter and retroglossal area. In the measurements between the sexes, the difference in the diameter of the retropalatal airway AP (2.13±2.42, p=0.017), the percentage change of the retropalatal airway AP diameter (0.82±0.99, p=0.022) and the tongue fat area volume ( 350.50±96.52, p=0.022) was found to be higher than women. Retropalatal airway ML (medio lateral) diameter changes were found to be more and significant (-3.12±5.06, p= 0.050) in the supine isolated groups compared to the supine predominant group. Retropalatal airway ML diameter changes were found to be more and significant (-3.12±5.06, p= 0.050) in the supine isolated groups compared to the supine predominant group. As the supine AHI/Non supine AHI ratio increased, the absolute value (p=0.001) and percent change (p=0.002) of the airway length decreased, and the absolute value (p=0.000) and percent change (P=0.005) of the retropalatal HY ML diameter decreased. 
Conclusions: It has been observed that there are significant measurement differences in the anatomical structures of the upper airway in patients with POUA when switching from the supine position to the lateral position. In the diagnosis of POSA, evaluation of the upper airway with MRI is of great importance in determining the location, cause and degree of obstruction, determining treatment methods and monitoring.
Key words: AHI, Magnetic Resonance Imaging, Obstruction, Polysomnography, Positional sleep apnea, Diagnosis, Upper airway