Ortak kontrole tabi işletme birleşmelerinin yasal mevzuat ve muhasebe standartları açısından incelenmesi, farklı ülke uygulamalarıyla karşılaştırılması
Review of business combinations under common control in terms of legal legislation and accounting standards, comparison with different country practices
Yazar: SAMET BÜLBÜL
Danışman: PROF. DR. YILDIZ AYANOĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal analiz = Financial analysis ; Finansal raporlama = Financial reporting ; Finansal raporlama standartları = Financial reporting standarts ; Muhasebe standartları = Accounting standarts ; Şirket birleşmeleri = Mergers

Özet:
İşletmelerin sürdürülebilir bir büyüme yakalamak, maliyet kontrolü ile birlikte rekabette öne çıkmak, sinerji elde etmek, faaliyetlerde çeşitlilikle riski azaltmak ve vergi planlaması yapmak için birleşme ve devralmaları yoğun bir şekilde tercih ettikleri görülmektedir. İşletme birleşmeleri ile ilgili yasal mevzuat ülkemizde TTK, SerPK, TFRS ve vergi kanunları çerçevesinde düzenlenmiş olup, muhasebeleştirme işlemleri TFRS 3 İşletme Birleşmeleri standardı kapsamında yapılmaktadır. Bu kapsamda, TFRS 3, işletme birleşmelerini tanımlamış, kapsamını belirlemiş ve muhasebeleştirme ilkeleri açıklamıştır. Ancak, işletme birleşmelerinin bir türü olan ortak kontrole tabi işletme birleşmeleri, bu standardın kapsamı dışında tutulmuş ve standartta ifade edilen satın alma yönteminin dışında bırakılmıştır. Bunun yerine, IASB, TMS 8 kapsamında ve IFRS uygulamaları çerçevesinde değerlendirme yapılmasını istenmiş ve konuyu ülkelerin kendi ulusal düzenlemelerine bırakmıştır. Ülkemizdeki durumda, KGK tarafından yayınlanan ilke kararına bakıldığında, hakların birleştirilmesi yönteminin kullanılacağı ifade edilmiştir.  Farklı ülke uygulamaları incelendiğinde ise genel kabul olarak hakların birleştirilmesi yönteminin tercih edildiği ancak bazı ülkelerdeki düzenlemelerin, diğerlerinden farklı olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu farklı uygulamalar sonucu oluşan finansal tabloların birbirlerinden farklı olması, karşılaştırma imkanını zorlaştırmanın yanında yapılacak değerlendirmeleri de olumsuz etkilemektedir. Araştırma kapsamında, 7 ülkeye ait endekslerde işlem gören işletmelerin 2017 ve 2018 yıllarına ait finansal tablo ve açıklayıcı dipnotları incelenmiş, ortak kontrole tabi işletmelerinin detaylarına ulaşılmıştır. Muhasebeleştirme yöntemi, sunum esasları ve yapılan açıklamaların farklılığının finansal durumunu değerlendirmede ortaya çıkardığı problemler ifade edilmiş ve finansal analizlerde farklı sonuçlara neden olduğu tespit edilmiştir. Bu bilgilerden ve elde edilen sonuçlardan hareketle, doğru bilgilerin elde edilmesi, sağlıklı değerlendirmelerin yapılabilmesi ve uygulama birliğinin sağlanması için görüşler ve çözüm önerileri ifade edilmiştir.

Abstract:
It is observed that businesses intensively prefer mergers and acquisitions in order to achieve sustainable growth, to stand out in competition with cost control, to achieve synergy, to reduce risk with diversity in activities and to make tax planning. The legal regulations regarding business combinations are regulated in our country within the framework of TTK, SerPK, TFRS and tax laws, and the accounting transactions are made within the scope of TFRS 3 Business Combinations standard. In this context, TFRS 3 has defined the business combinations, determined their scope and explained the accounting principles. However, business combinations under common control, which are a type of business combinations, are excluded from the scope of this standard and excluded from the acquisition method expressed in the standard. Instead, the IASB was asked to make an assessment under TMS 8 and within the framework of IFRS applications and left the issue to the countries' own national regulations. In the situation in our country, it is stated that the pooling of interest method will be used when the resolution published by the KGK is considered. When the practices of different countries are examined, it is determined that the pooling of interest method is preferred as a general acceptance, but regulations in some countries are different from others. The fact that the financial statements formed as a result of these different applications are different from each other makes it difficult to compare and negatively affects the evaluations to be made. Within the scope of the research, the financial statements and additional information listed in the indices of 7 countries for 2017 and 2018 were examined, and the details of business combination under common control were reached. The problems, which are made in the evaluation of the financial situation and which are arised from the difference in the accounting method, presentation principles and the explanations have been expressed and it has been determined that these problems cause different results in the financial analysis. Based on this information and the results obtained, opinions and solution suggestions were expressed in order to obtain correct information, to make right evaluations and to ensure unity of implementation.