Blazhko etkisi gösteren bazı RR lyrae türü yıldızların frekans analizi
The frequency analysis of some RR lyrae type stars with Blazhko effect
Yazar: LALE ÇELİK ŞENAVCI
Danışman: PROF. DR. FEHMİ EKMEKÇİ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences
Dizin: Frekans analizi = Frequency analysis

Özet:
Kepler teleskobu aslında ötegezegen araştırmaları için tasarlanmış olsa da bu görev aracılığıyla alınan veriler sayesinde yıldız astrofiziğine ilişkin yeni bulgular elde edilmektedir. Bu bağlamda, Kepler verileri kullanılarak yapılan çalışmalar Astrosismoloji araştırmalarına önemli bir katkı sağlamış, özellikle RR Lyrae türü bünyesel değişen yıldızlarda görülen Blazhko etkisinin detaylı incelenmesine olanak sağlamıştır. Bu tez çalışmasında, Kepler Teleskobu K1 görevi görüş alanında yer alan yaklaşık 40 adet RR Lyrae yıldızından biri olan V450 Lyr yıldızının Kepler verileri kullanılarak detaylı frekans analizi gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma kapsamında öncelikle, bazı aletsel etkiler nedeniyle meydana gelen sezonlar arası seviye farkları, C ve IDL programlama dilleri ile geliştirilen bir kod kullanılarak düzeltildi. Bu aşamadan sonra, toplamda 17 sezonluk ve yaklaşık olarak 4 yılı kapsayan kesintisiz veriler kullanılarak V450 Lyr yıldızına ilişkin  Q1'den Q17'ye kadar uzun poz süreli (Long Cadence) toplu sezon ve ayrı ayrı sezonlar ile birlikte 7. sezonda elde edilen kısa poz süreli (Short Cadence) verilerin frekans analizleri gerçekleştirildi. Ek olarak mevcut verilerin maksimum zamanları belirlenerek yıldızın dönem (O-C) analizi de yapıldı. Uzun ve kısa poz süreli verilerden elde edilen f0 frekansına karşılık dönem ~ 0.505 gün olup hem birbirleriyle hem de literatür ile uyum içerisindedir. Uzun ve kısa poz süreli verilere ek olarak O-C analizlerinden elde edilen fB Blazhko dönemi ise ~ 125 gün olup yine literatür ile uyumludur. Yıldızın klasik olmayan bir RRd türü olduğunu gösteren f2 ikinci üst tona (second overtone) karşılık dönem ~ 0.301 gün olup, O-C ve kısa poz süreli verilere uygulanan frekans analizlerinden elde edilmiştir. Ayrıca ikinci modülasyon göstergesi olan fs (secondary modulation)'ye karşılık dönem ~ 80 gün olarak elde edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma kapsamında edilen bulguların literatür bilgileri ile uyum içerisinde olduğu tespit edilmiş ve V450 Lyr yıldızının uzun dönemli bir Blazhko yıldızı olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte, V450 Lyr yıldızının literatürdeki türünün (RRab) yapılan detaylı analizler sonucunda klasik olmayan bir RRd türü olarak değiştiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Though the Kepler Telescope is designed for exoplanet research, the data received by this mission allows us to obtain new findings concerning stellar astrophysics. In this context, the studies based on the Kepler data provide significant amount of contribution to asteroseismology, especially on the investigation of the Blazhko Effect observed in RR Lyrae type stars. In this thesis study the frequency analysis of V450 Lyr, one of which the ~ 40 RR Lyrae stars in the Kepler Field of K1 mission, was performed using precise Kepler data. Within the context of this study, the level differences due to some instrumental effects are primarily corrected with the help of the codes written in C and IDL programming languages. After this stage, 17 quarters of long cadence data covering ~ 4 years are used individually and totally for the detailed frequency analysis together with the short cadence data obtained at the quarter 7. In addition, an O-C analysis of  V450 Lyr was also performed using the maxima times determined from the current data. The fundamental mode f0 obtained via both long and short cadences as ~ 0.505 d-1 is very well in accordance with each other as well as the related studies from the literature. The Blazhko period fB determined from the O-C analysis as ~ 125 d in addition to that is obtained by the frequency analysis of both long / short cadences is also in accordance with the literature. The second overtone f2, which reveals V450 Lyr is a non-classical RRd type star, is obtained only from the O-C analysis and frequency analysis as ~ 0.301 d-1 in addition to the secondary modulation fs as ~80 d-1. In conclusion, the results obtained in this study show that V450 Lyr is a long – term Blazhko star that is also in agreement with the results from the literature. Besides, detailed analysis also yield strong evidences that V450 Lyr is a non-classical RRd type star unlike the identified type of the star as RRab, in the literature.