Koroner endarterektomi ile birlikte uygulanan koroner arter bypass cerrahisinin mortalite ve morbidite üzerine etkisi, erken ve geç dönem sonuçları /
Yazar: ÖZGÜR YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. MEHMET KAAN KIRALİ
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğt. Ve Arş. Hastanesi / Kalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2007
Konu: Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi = Thoracic and Cardiovascular Surgery

Özet:
Koroner endarterektomi myokardiyal iskeminin tedavisinde kullanılan ilk
yöntemlerden birisidir. Kırk yıldan uzun süredir kan akımının, ileri derecede hasta
koroner arterlerde, devamlılığını sağlamak amacıyla uygulanmaktadır. Koroner
endarterektomi uygulanan hastaların, kısa dönem operasyon sonuçları hakkında bir çok
çalışma mevcuttur. Koroner arter bypass cerrahisinin asıl amacı hastalıklı damarlara
komplet revaskularizasyon yapmayı başarabilmektir. İnkomplet revaskularizasyon,
yüksek mortalite ile ilişkilidir.
 Çalışmamızın amacı, koroner arter bypass cerrahisi ile birlikte uygulanan
koroner endarterektominin, erken ve uzun dönem sonuçlarını, ko-morbid faktörlerin
etkilerini, koroner endarterektominin morbidite ve mortalite üzerine etkilerini ve kontrol
koroner anjiografi sonuçlarını analiz etmektir
 Çalışma grubumuzda hepsine koroner arter bypass cerrahisi ile birlikte koroner
endarterektomi uygulanan 576 hasta dahil edilmiştir. Çalışma grubumuzun 48'ni atan
kalpte koroner arter bypass cerrahisi uygulanan hastalar oluşturmaktadır Toplam 576
hasta ile yapılan çalışmada hastaların %77.3' ünü erkekler oluşturmaktadır. Hastaların
yaş ortalaması 59.15±10.06 (28-82) yıldır.Yaygın damar hastalığı bulunan, ve başka bir
yöntemle revaskularizasyonu sağlanamayan hasta grubumuzun, 267' sinin LAD
sistemine, 25'nin D1, 112'sinin Cx sistemine, 210 hastanın RCA sistemine, toplam
614 koroner artere endarterektomi uygulandı
 Yapılan istatistiksel değerlendirme sonrası, ileri yaş (p<0.01), RCA sistemine
KE uygulanması (p<0.01), uzamış KKT ve TPZ süreleri (p<0.01), perioperatif MI
varlığı (p<0.01), postoperatif ventriküler aritmi gelişimi (p<0.01), postoperatif geçici
atrial fibrilsayon gelişimi (p<0.01), inotropik destek kullanımı (p<0.01), İABP
desteği (p<0.01), hastanın kanama revizyonuna alınması (p<0.01), geç dönem böbrek
yetmezliği gelişimi (p<0.05) ile erken mortalite arsında istatistiksel olarak anlamlı ilişki
bulunmaktadır. Hasta grubumuzda, hipertansiyon varlığı (p<0.01), arteriotominin 2cm
ve üzerinde olma oranı (p<0.05) ve mediastinit gelişmesi (p<0.01) ile geç mortalite
arasında istatistiki olarak anlamlı ilşki bulunmuştur. 
4
 Çalışma grubumuzda, 100 hastaya operasyondan ortalama 20.6 ± 20.2ay
sonrasında kontrol koroner anjiyografisi yapıldı. Toplam açıklık oranı %66.3 olarak
bulunmuştur. Sol İMA'in açıklık oranı %81.4 açık olarak saptanmıştır. LAD'ye
kullanılan safen ven greftinin açıklık oranı %50 olarak bulunmuştur. Koroner
endarterektomi ile birlikte bypass yapılan safen ven grefti açıklık oranı %50.9 olarak
bulunmuştur. En başarılı revaskülarizasyonların LAD'ye yapıldığı ve %78.3 nün açık
olduğu saptanmıştır. LAD'ye yapılan kontrol anjio sonucu açık olan olguların
hiçbirinde konjestif kalp yetmezliği görülmezken; LAD'ye yapılan kontrol anjio sonucu
tıkalı olan olguların % 23.1'inde konjestif kalp yetmezliği görülmektedir (p<0.01).
 Çalışma grubumuzda perioperatif myokardiyal enfarktüs oranı %14.1 olarak
saptanmıştır Erken mortalite oranı (30 günden önce veya taburcu olmadan kaybedilen
hasta grubu) %10.2, geç mortalite oranı ise %2.3 olarak saptandı. Hasta grubumuzda, 10
yıllık takip sonucu sağkalım oranı %87.5 olarak saptnmıştır.
 Yaygın damar hastalığı bulunan seçilmiş hastalarda, koroner endarterektomi
komplet revaskülarizasyon amacıyla uygulanabilir. Güncel kalp cerrahisi şartlarında
koroner endarterektomi operasyonlarında, postoperatif mortalite, uzun dönem sağkalım
sonuçları ve yüksek greft açıklık oranlarına yönelik tatmin edici sonuçlar elde
edilmektedir

Abstract:
Coronary endarterectomy was one of the earliest forms of therapy used to
treat myocardial ischemia. It has been used for more than 40 years to improve blood
flow to severely diseased coronary arteries. There is abundant information available
about short-term operative outcomes of coronary artery endarterectomy. The main
object of the coronary artery bypass surgery is to perform complete revascularization.
Incomplete revascularization has high correlation with high mortality rate.
The purpose of this study is to analyze the short and long term outcome, comorbid
factors, implications on morbidity and mortality of coronary endarterectomy
performed with coronary artery bypass surgery, control coronary angiographic results
and the factors affecting the patency graft rate.
576 patients were included in our study. All of the patients had coronary
endarterectomy performed with CABG. In 48 of the patients CABG were performed
by the beating heart technique. 77% of the patients were male. Average age of the
patients was 59,15 ± 10,06 years (min28-max82). All of the patients had diffuse
vascular disease and could not sustain revascularization with conventional bypass
technique. 614 coronary artery endarterectomies were performed. In 267 of them the
endarterecomy was performed to the LAD, in 25 to D1 , in 112 to Cx and in 210 to
RCA.
Older age (p<0.01), coronary endarterectomy to RCA system (p<0.01),
prolonged cross-clamp time and cardiopulmonary bypass time (p<0.01), perioperative
myocardial infarction (p<0.01), development of postoperative temporary arterial
fibrillation (p<0.01), positive inotropic support (p<0.01), intraaortic balloon pump
support (p<0.01), reoperation for bleeding (p<0.01), development of late term renal
failure (p<0.05) were all found to be highly significantly related to early mortality. The
length of the arteriotomy ( 2cm) and development of mediastinitis were found to be
related to late mortality.
In our study group, we performed angiographic control in 100 patients
at a mean 20.6 ± 20.2 months of follow-up. We observed that, the patency rate of the
total anastomosis were 66.3%. The best patency rate was 81.4 % and it was observed
6
for LIMA to LAD anastomosis. Saphenous vein grafts for LAD had also 50% patency
and the total patency rate of the saphenous vein was %50.9. We observed that, we
performed the best revascularization to the LAD with a 78.3% patency. 23.1% of the
patients whose LIMA-LAD anastomosis were occluded, had congestive heart failure
while there was no congestive failure in the patients with patent anastomosis (p<0.01).
In our study group, the perioperatif myocardial infarction rate was 14.1%. The
early mortality rate was 10.2% and the late mortality rate was 2.3%. Actuarial 10 years
survial rate was 87.5%.
In selected patients with diffuse coronary artery disease, coronary
endarterectomy can be used as a tool for complete myocardial revascularization.In
current cardiac surgical practice, coronary endarterectomy displays satisfactory rates of
postoperative morbidity and long term results with high graft patency.