Batı anadolu ve Güneydoğu Avrupa kentleşme modellerinin karşılaştırması
Comparing different models of urbanization in Western Anatolia and Southeast Europe
Yazar: NİHAN NAİBOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZDOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Tarih Öncesi Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Balkanlar = Balkans ; Batı Anadolu = West Anatolia ; Ege adaları = Aegean islands ; Güneydoğu Avrupa = Southeast Europe ; Karşılıklı ticaret sistemi = Counter trade system ; Kent mimarisi = Urban architecture ; Kentleşme = Urbanization ; Kentleşme süreci = Urbanization process ; Prehistorya = Prehistory ; Sosyal sınıf = Social class

Özet:
"Batı Anadolu ve Güneydoğu Avrupa Kentleşme Modellerinin Karşılaştırması" başlıklı tez çalışmasının amacı, Batı Anadolu, Ege adaları, Trakya ve Batı Balkanlar'ı kapsayan coğrafyada, M.Ö. 3. binyıl süresince gelişen bölgeler arası ticaret ağlarının hangi bölgelerde kentleşmeye yol açtığını sorgulamaktır. 
M.Ö. 3. binyılın en belirgin özelliği, Mezopotamya ve Levant merkezli uzak mesafe ticaret ağlarıdır. Söz konusu ağların, Batı Anadolu ve Ege'de yol açtığı en büyük değişim, toplumsal hiyerarşinin tanımlanması olmuştur. Kültürler arası iletişimin sonucunda, toplumsal sınıflaşmayı vurgulamada yeni yöntemlerin oluştuğu görülür. M.Ö. 3. binyılın ikinci yarısı, Batı Anadolu ve Ege'de toplumsal hiyerarşinin yerleşim düzenlerine yansıdığı ilk dönemdir. Anıtsal mimari, uzman zanaatkârlar, idarî uygulamalar ve bölgeler arası alışverişi yapılan çok çeşitli mallar, dönemin önemli yeniliklerindendir. 
Bölgeler arası iletişimin toplumsal ve maddi etkileri, kuzeybatıya gidildikçe zayıflamış ve Trakya Ovası'nda son bulmuştur. Güneyde Kıta Yunanistan'dan kuzeyde Karpatlar'a ve Tuna havzasına kadar uzanan Batı Balkanlar, yöresel çeşitliliğe rağmen, kendi içinde bir kültür birliği geliştirmiştir. Batı Balkan yerleşimlerinde herhangi bir toplumsal sınıflaşma görülemese de, bölgenin dolaylı yollardan Ege ve Anadolu kültürlerinden etkilendiğini gösterebilecek bazı bulgular vardır.



Anahtar Kelimeler: M.Ö. 3. binyıl, Batı Anadolu, Ege adaları, Balkanlar, kentleşme,toplumsal sınıflaşma, ticaret ağları

Abstract:
The present study "Comparing Different Models of Urbanization in Western Anatolia and Southeast Europe" deals with the interregional networks in Western Anatolia, the Aegean, Thrace and Western Balkans during the 3rd millennium BC and aims to find out in which regions those networks caused an urbanization process.
The 3rd millennium BC is characterized by a systematic long-distance trade network with the main centers in Mesopotamia and Levant. One of the most crucial effects of this network in Western Anatolia and the Aegean can be seen in the re-definition of the social hierarchy in those regions. The circulation of ideas and products has influenced the way how the social asymmetries were expressed between the different classes of society. During the second half of the 3rd millennium BC a higher social class differentiated itself for the first time in those regions from the rest of the society through the medium of settlement planning. Monumental architecture, specialized craftsmanship, administrative practices and a wide range of trading implements are some of the major innovations of this period. 
Both the social and the material effects of this network weaken in the northwest direction, to finally vanish to the west of the Thracian Plain. There again appears a quite different cultural zone, stretching from northern Greece in the south to the Carpathian Basin and the Danube in the north. Despite the fact that there is no sign of a social differentiation through housing in Western Balkans, one can observe some innovations which emphasize an indirect cultural connection between the Western Balkans and the Aegeo-Anatolian region.

Keywords: 3rd millennium BC, Western Anatolia, Aegean islands, the Balkans,urbanization, social differentiation, trade networks