Pakistan'da dul kadınlar ve sosyal dışlanma: Khyber Pakhtunkhwa örneğinde kırsal-kentsel bir karşılaştırma
Widows and social exclusion in Pakistan: A comparison of Khyber Pakhtunkhwa rural-urban areas
Yazar: MUHAMMAD SULIMAN
Danışman: PROF. DR. REŞAT AÇIKGÖZ ; DOÇ. DR. ASAD ULLAH
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışma, sosyal dışlanma ve dulluk hakkındadır. Bu bağlamda Pakistan'ın Khyber Pakhtunkhwa eyaletinin kırsal ve kentsel bölgelerinde yaşayan dul kadınların sosyal dışlanma durumları araştırılmıştır. Araştırmada karma yöntemli keşifsel sıralı bir tasarım kullanılmıştır. Çalışmanın ilk nitel aşamasında, iki ilçenin (Peshawar ve Malakand) kırsal ve kentsel bölgelerinden 20 dul kadın katılımcı ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Çalışmanın ikinci nicel aşamasında, ilk nitel aşamanın analizi sırasında oluşturulan temalara dayalı olarak tasarlanan nicel veri toplama için 343 kapalı uçlu anket dağıtılmıştır. Toplanan nitel veriler tematik analiz prosedürü kullanılarak analiz edilmiş ve temalar geliştirilmiş, kodlanmış, gözden geçirilmiş ve son olarak raporlanmıştır. Nicel veriler, çalışmanın tek değişkenli bölümünde frekanslar, yüzdeler ve oranlar kullanılarak analiz edilmiştir. İki değişkenli kısımda, değişkenler arasındaki ilişki için çapraz tablolama formatında Ki-kare ve Kendall'ın Tau-b istatistikleri kullanılmıştır. Çok değişkenli düzeyde ise, analiz öncesinde tüm bağımsız ve bağımlı değişkenlerin indekslendiği ikili lojistik regresyon kullanılmıştır. Her iki aşamanın bulguları, Khyber Pakhtunkhwa'nın kırsal ve kentsel bölgelerinde yaşayan dul kadınların, sınırlı mali destek, kaynaklara ve hizmetlere erişim eksikliği, istihdam fırsatları, sağlık hizmetleri ve yeterli barınma gibi birçok sosyal dışlanma sorunuyla karşı karşıya olduğunu ortaya koymuştur. Çalışma aynı zamanda dul kadınlar için projeler ve programlar, gelir sağlama planları, toplum savunuculuğu, haklarını korumak için hukuki yardım ve toplumdaki hizmetlere ve kaynaklara kapsayıcı ve iyileştirilmiş erişim kurulmasını önermektedir. Bu çalışma, Pakistan'da sosyal dışlanma ve sosyal bilim disiplinlerinin diğer alanlarına ilişkin mevcut karma yöntem literatürüne katkıda bulunmaktadır.

Anahtar kelimeler: Sosyal dışlanma, dulluk, dul kadınlar, yoksunluk, sosyal içerme, Khyber Pakhtunkhwa.

Abstract:
This study investigates the social exclusion among widows in both rural and urban areas of the Khyber Pakhtunkhwa province, Pakistan. It particularly focuses on investigating the experiences of widows through the context of social exclusion. To accomplish this, a mixed-method exploratory sequential design was employed in the research process. The first qualitative phase of the study utilized in-depth interviews with 20 widows' respondents from two districts (i.e., Peshawar and Malakand) rural and urban areas. In the second quantitative phase of the study, 343 close ended questionnaires, which was designed based on the themes generated during the analysis of the first qualitative phase were distributed for quantitative data collection. The collected qualitative data was analyzed using thematic analysis procedure and themes were generated, recoded, refined, and finally reported. The quantitative data was analyzed using frequencies, percentages, and proportion, in the univariate section of the study. In the bivariate section Chi-square and Kendall's Tau-b statistics were utilized in a cross-tabulation format for the association between variables. Binary logistic regression was used at multivariate analysis level, in which all the independent and dependent variables were indexed prior to the analysis. The findings of both phases revealed that widows residing in rural and urban areas of Khyber Pakhtunkhwa face multifaceted problems in terms of social exclusion, including limited financial support, lack of access to resources, services, employment opportunities, healthcare, and suitable housing. The study also recommends the establishment of projects and programs for widows, income generating schemes, advocacy at community level, legal assistance in their rights protection, inclusive and improved access to services and resources of society. This study contributes to the existing mixed method literature on the social exclusion and other areas of social science disciplines in Pakistan.

Keywords: Social exclusion, widowhood, widows, deprivation, social inclusion, Khyber Pakhtunkhwa