İstanbul'da yaz aylarında sıcaklığa bağlı aşırı ölümlerin modellenmesi ve gelecek projeksiyonları
Modeling and future projections of heat-related excess mortality in İstanbul during the summer months
Yazar: ABDULKERİM UYGUR
Danışman: PROF. DR. GÜNAY CAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Amaç: İstanbul'un 2013-2019 yılları arası günlük hava sıcaklığı ve ölüm gözlem verisi ile maruziyet-yanıt ilişkisini ortaya koyacak bir model geliştirilmesi ve oluşturulan model ile 2020-2100 yılları arası dönemde farklı iklim senaryolarına bağlı olarak olası aşırı ölüm sayılarını tahmin etmektir.
Gereç ve Yöntem: 2013-2019 yılları arası günlük meteorolojik gözlem verisi ve ölüm verisi kullanılarak yapılan ekolojik tipteki çalışmada gecikmesi dağıtılmış doğrusal olmayan model (DLNM) ile sıcaklık-ölüm ilişkisi kuruldu. Küresel iklim modelinin farklı iklim senaryolarına ait çıktıları 2013-2100 yılları arası sıcaklık serisi projeksiyonları gözlem verisiyle kalibre edildi. Farklı iklim, nüfus ve adaptasyon senaryolarına göre aşırı ölüm projeksiyonları gerçekleştirildi.
Bulgular: Uç sıcaklık değerinde (99. persantil) 0-7 gün arası kümülatif rölatif riski 1,16 (%95 GA 1,1-1,22) bulundu. Kadınlarda ve 65 yaş üstü hastalarda risk daha yüksek saptandı. Gözlem döneminde yüksek sıcaklığa bağlı atfedilebilir ölüm oranı %1,75 (%95 GA 0,97-2,51), ölüm sayısı 2175 (%95 GA 1211-3123) olarak hesaplandı. Yaşlılarda atfedilebilir oran 2,04 (%95 GA 1,15-2,9) idi ve hesaplanan atfedilebilir ölümlerin %71,4'ü yaşlıydı. 2090-2099 dönemde RCP4.5 senaryosu için %6,4 (%95 aGA 4,53-8,24), RCP8.5 senaryosu için %17,98 aşırı ölüm öngörüldü. Adaptasyon varsayıldığı senaryoda oranlar 4,85 (%95 aGA 2,87-6,69) ve 8,77 (%95 aGA 2,87-13,66)'ye geriledi. Farklı nüfus, iklim ve adaptasyon senaryolarına göre 2090-2099 dönemi tahmin edilen aşırı ölüm sayıları 7.735 ile 163.926 arasında değişti.
Sonuç: Çalışma İstanbul'da çeşitli iklim senaryoları altında yüksek sıcaklıkların ölümler üzerindeki öngörülen etkileri ortaya koymaktadır. İklim değişikliği ile ilişkili riskleri hafifletmek için halk sağlığı stratejilerine ve emisyon azaltım politikalarına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Aim: The goal is to develop a model that reveals the exposure-response relationship using daily temperature and death observation data for Istanbul from 2013 to 2019, and to estimate possible excess mortality for the period from 2020 to 2100 under different climate scenarios with the developed model.
Materials and Method: Using daily meteorological and death data from 2013 to 2019, an ecological study was conducted with a distributed lag non-linear model (DLNM) to establish the temperature-mortality relationship. Climate model outputs were calibrated with observation data for temperature projections from 2013 to 2100. Excess mortality projections were made for different climate, population, and adaptation scenarios.
Results: The cumulative relative risk for 0-7 days at the 99th percentile temperature was 1.16 (95% CI 1.1-1.22). The risk was higher in women and those over 65. The attributable mortality rate due to high temperatures during the observation period was 1.75% (95% CI 0.97-2.51), with 2,175 deaths (95% CI 1,211-3,123). In the elderly, the attributable rate was 2.04% (95% CI 1.15-2.9), with 71.4% of attributable deaths being elderly. For 2090-2099, excess mortality was predicted at 6.4% (95% CI 4.53-8.24) for the RCP4.5 scenario and 17.98% for RCP8.5. With adaptation, rates dropped to 4.85% (95% CI 2.87-6.69) and 8.77% (95% CI 2.87-13.66). Estimated excess deaths for 2090-2099 ranged from 7,735 to 163,926.
Conclusion: The study projects the impact of high temperatures on mortality in Istanbul under various climate scenarios. Public health strategies and emission reduction policies are needed to mitigate climate change risks.