Bazı kuşburnu (Rosa sp.) türlerinde optimal hasat zamanının ve fitokimyasal değişimlerin belirlenmesi
Determination of optimal harvesting date and phytochemical changes in some rosa species (Rosa sp.)
Yazar: ÜMİT DÖLEK
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜNEŞ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Askorbik asit = Ascorbic acid ; Meyve eti sertliği = Fruit flesh firmness

Özet:
Bu çalışma kuşburnu genotiplerinde olgunlaşma boyunca meydana gelen önemli bazı fitokimyasal değişimler ve optimal hasat zamanını belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada materyal olarak, seleksiyon yoluyla elde edilmiş ve farklı türlere (Rosa canina, R.villosa, R.dumalis, R. dumalis ssp. boissieri var. boissieri) ait olan kuşburnu genotipleri kullanılmıştır. Araştırma Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri araştırma ve uygulama alanında yürütülmüştür. Kuşburnu genotipleri meyve renk dönüşümleri esas alınarak 2010 yılında beş, 2011 yılında altı farklı dönemde hasat edilmiştir. Bu Araştırmada meyve ağırlığı, meyve eti oranı, meyve eti sertliği, çekirdek sayısı, çekirdek ağırlığı gibi bazı pomolojik özellikler ile pH, suda çözünebilir kuru madde (SÇKM), titre edilebilir asit (TEA), toplam kuru madde (TKM), toplam şeker, toplam fenolik bileşik, C vitamini, ?-tokoferol ve ß-karoten gibi bazı fitokimyasal özellikler belirlenmiştir. Meyve ağırlığı, meyve eti oranı, meyve eti sertliği, çekirdek sayısı, çekirdek ağırlığı gibi pomolojik özellikler meyve renk dönüşümüne başladığında gelişimlerini neredeyse tamamlamıştır. pH değeri düzenli olarak azalmış, TEA miktarı artmış, SÇKM, TKM ve toplam şeker içeriği olgunlaşma boyunca sürekli yükselmiştir. C vitamini ve toplam fenolik bileşik miktarı koyu turuncu-kırmızı renk (Hasat-4 veya 5) dönemine kadar hızla yükselmiş, daha sonra yavaşlamıştır. ?-tokoferol ve ß-karoten miktarı ise kırmızı dönemde (Hasat-5) en yüksek olmuştur. Sonuç olarak incelenen pomolojik ve fitokimyasal özelliklerin hepsi bir arada değerlendirildiğinde, meyvenin koyu turuncu-kırmızı rengi aldığı (beşinci) dönemin, en uygun hasat dönemi olabileceği sonucuna varılmıştır.Anahtar kelimeler: Meyve ağırlığı, Meyve eti sertliği, Suda çözünebilir kuru madde, Toplam fenolik, C vitamin, ?-tokoferol, ß-karoten

Abstract:
The aim of this study was to determine the some phytochemical changes and optimal harvesting time during ripening period of rose hips. Research was carried out in rose hip orchard established in research station of Horticultural Department of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University, Tokat, Turkey. Rose hip genotypes belonging different rose hip species (Rosa canina, R. dumalis, R. villosa and R. dumalis ssp boissieri. var. boissieri) were used as plant materials. Rose hip fruits were harvested in different times based on fruit color changing. The first harvest was performed when the fruit color transformed from green to orange and the last harvest was performed when fruit color was dark red and the flesh of fruit was partly softened. Other harvests were made between these two extremes. Harvests were performed five times in 2010 and six times in 2011. Pomological characteristics such as fruit weight, fruit flesh ratio, fruit firmness, seed weight and number, and phytochemical characteristics such as pH, soluble solid, total dry matter, total sugar, total phenolics vitamin C, ?-tocopherol and ß-carotene were determined in the research.Fruit weight, fruit flesh ratio, fruit flesh firmness, seed number and weight increased until fruit color transformation and then were nearly stable from beginning of fruit color changing to last harvest. pH was decreased as regular and titratable acidity was increased as regular during ripening. Soluble solid, total dry matter and total sugar content of fruits were increased during ripening too. Vitamin C and total phenolics were rapidly increased until the period between orange and full red color (harvest 4 and 5), hereafter slowed. ?-tocopherol and ß-carotene were the highest in full red color period (harvest 5). As a result, when all of the harvest parameters studied are evaluated and considered together, the period that fruit color transformed from dark orange to red (fifth harvest) is the most suitable fruit harvest period of rose hips.Key words: Fruit weight, Fruit flesh firmness, Soluble solid, Total phenolic, Vitamin C, ?-tocopherol, ß-carotene