Öğretmen adaylarının yaşam boyu öğrenme yeterlik algıları ve öz-yeterlik inançlarının öğretmen yetiştirme programı kapsamında incelenmesi /
Yazar: GÜLENAZ SELÇUK
Danışman: PROF. DR. Hüseyin UZUNBOYLU
Yakın Doğu Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının yaşam boyu öğrenme yaklaşımına yönelik yeterlik algıları ve öz-yeterlik inançlarını öğretmen yetiştirme programı kapsamında ele almak ve bunlar arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Araştırma genel tarama modelindedir. Araştırmanın çalışma evrenini Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesi 3 ve 4. sınıflarında öğrenim görmekte olan toplam 965 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada elde edilen veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılan "Yaşam Boyu Öğrenme Yeterlik Ölçeği" ve "Öz-yeterlik İnanç Ölçeği" ile toplanmıştır. Yaşam Boyu Öğrenme Yeterlik Ölçeği 31 madde ve Öz-yeterlik İnanç Ölçeği ise 43 maddeden oluşmaktadır. Araştırma verilerinin çözümlenmesinde frekans, yüzdelik, aritmetik ortalama, standart sapma, en düşük ve en yüksek değerler, t-testi, One Way Anova Testi, Kruskal Wallis Testi ve Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi kullanılmıştır.
Yaşam boyu öğrenme yaklaşımında cinsiyet değişkenine göre "kişisel teşebbüs ve girişimcilik yeterlik algıları" alt boyutunda kadın öğretmen adaylarının; ortalama değişkenine göre "öğrenmeyi öğrenme yeterlik algıları" boyutunda ortalaması 3,01- 3,50 olan öğretmen adaylarının ve öğretim türü değişkenine göre "iletişim yeterlik algıları", "teknoloji ve dijital yeterlik algıları" ve "genel olarak yaşam boyu öğrenme yeterlik algıları" arasında ikinci öğretimde okuyan öğretmen adaylarının lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Öz-yeterlik inancında ise cinsiyet değişkenine göre "okul aile ve toplum ilişkileri", "öğretme ve öğrenme süreci", "kişisel gelişim ve mesleki değerler" alt boyutları ve "genel olarak öz-yeterlik inançları" arasında kadın öğretmen adaylarının; öğretim türü değişkenine göre "okul aile ve toplum ilişkileri", "öğrenme sürecini izleme ve değerlendirme" ve "genel öz-yeterlik inanç" puanları arasında ikinci öğretimde okuyan öğretmen adaylarının ve akademik ortalama değişkenine göre "kişisel gelişim ve mesleki değerler", "öğrenme sürecini izleme ve değerlendirme", "öğretme öğrenme süreci" ve öz- yeterlik inanç toplam puanı arasında ortalaması 3,01-3,50 olan öğretmen adaylarının lehine anlamlı fark bulunmuştur. Öğretmen adaylarının öğretmen yetiştirme programı kapsamında yaşam boyu öğrenme yaklaşımına yönelik yeterlik algıları ile öz-yeterlik inançları arasında pozitif yönde ve yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Öğretmen Adayları, Öz-Yeterlik İnancı, Öğretmen Yetiştirme Programı, Yaşam Boyu Öğrenme

Abstract:
This study was conducted in an attempt to handle the lifelong learning competence perceptions and self- efficacy beliefs of pre-service teachers within the scope of the teacher training program and reveal the relationship between them. The study was conducted in survey model. A total of 965 pre-service teachers studying in the 3rd and the 4th grades of Celal Bayar University Faculty of Education were included in the study. The data that were acquired in the study were collected via the "lifelong learning competence scale" and the "self-sufficiency belief scale" that were developed by the researcher and tested in terms of both validity and reliability. While the lifelong learning competence scale involves 31 items, the self-sufficiency belief scale involves 43 items. The study data were analysed by using the frequency, percentage, arithmetic mean, standard deviation, lowest and highest values, t-test, One Way Anova Test, Kruskal Wallis Test and the Pearson Product-Moment Correlation Coefficient Analysis. Significant differences were found in favour of female teacher candidates in terms of gender variable under "personal attempt and entrepreneurship competence perception" sub dimension; teacher candidates who have an academic average between 3,01-3,50 in terms of academic average under "learning to learn competence perception" sub dimension and teacher candidates who receive evening education in terms of education type under "communication competence perception", "technological and digital competence perception" and "general lifelong learning competence perception" sub dimensions. On the other hand, significant differences were found in favour of female teacher candidates between "school, family and society relations", "teaching and learning process", "personal and professional values" sub dimensions and "general self-efficacy beliefs" in terms of gender variable; teacher candidates who receive evening education between "school family and society relations", "following and evaluating learning process" and "general self-efficacy belief" scores in terms of education type variable and teacher candidates who have academic average from 3,01 to 3,50 between "personal development and professional values", "following and evaluating learning process", "teaching learning process" and self-efficacy total scores in terms of academic average variable. It has been concluded that there is a positive and highly significant relationship between teacher candidates' competence perceptions regarding lifelong learning approach and self-efficacy beliefs within the scope of teacher training program.
Keywords: Life-Long Learning, Preservice Teachers, Self-Efficacy Belief, Teacher Training Program.