CBS ortamında kentsel donatı alanlarının yer seçimi ve erişilebilirlik: Kayseri Sağlık Tesisi alanlarının analizi
An analysis of location choice of urban service areas by using GIS: Kayseri Health Facility case
Yazar: ERTUĞRUL YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU KAMACI KARAHAN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Ülkemizde kentsel donatı alanları yer seçimi kararı verilirken sadece kişi başına düşen birim alan (m2 yada ha cinsinden) standart olarak tanımlanmıştır. Bu durum yapılan yatırımların mekândaki izdüşümleri hakkında herhangi bir bağlayıcılık teşkil etmemektedir. Yatırımın erişilebilirliğinin sorgulanmadığı bu tür bir standardizasyon yaklaşımı bir anlamda kent planlama disiplininde Coğrafi Bilgi Sistemlerine dayalı Sosyo-mekânsal analiz yöntemlerinin kullanılmasının gerekliliğinin bir diğer göstergesidir. Geleneksel planlama yaklaşımlarından farklı olarak stratejik planlama yaklaşımında yer alan seçicilik özelliği, belli bir kentsel kullanımın tek başına da değerlendirilerek plan strateji ve politikalarının oluşturulmasına olanak sağlamaktadır. Bu çıkış noktasından hareketle,  stratejik planlamanın seçicilik özelliği üzerinden yola çıkan bu çalışmada Kayseri ili özelinde yapılan sağlık tesisi yatırımlarının yer seçim kararlarının mekânsal erişilebilirliklerini Coğrafi Bilgi Sistemleri teknolojileri kullanılarak test etmeyi amaçlamaktadır. Kayseri ili özelinde gerçekleştirilen araştırma, hem sayısal hem de mekânsal veriyi birlikte kullanmıştır. İstatistiki veri tabanları TÜİK, Kayseri Valiliği ve Sağlık Bakanlığı üzerinden oluşturulmuş, yerleşim alan lekelerinin oluşturulması için CORINE Arazi Örtüsü Verisi kullanılmıştır. Yol ağ şemaları, düğüm ve bağlantı noktaları Google Earth (2018) görüntüsü üzerinden çizilmiştir. Network (Ağ) ve Buffer (Tampon) analiz yöntemleri kullanılarak yapılan Sosyo-mekânsal analizlerin temel sonuçları ise kısaca şöyledir: Periferi alanda erişim değerleri düşük seyrederken, literatüre de uygun olarak kent merkezinde erişim değerleri yüksek seviyededir. Şehir hastanesi hem kent için hem de kentin hinterlandı için uygun bir konumda yer almaktadır. İlçeler özelinde bakıldığında ise hizmet verme düzeyi için Develi ilçesi iyi bir örnektir. Kullanılan Sosyo mekânsal analiz yöntemlerine dair çalışmanın vardığı bir diğer sonuç ise kent planlama disiplininde kentsel donatı analizinde Network (Ağ) analizinin Buffer (Tampon) analizine oranla daha uygun bir yöntem olduğudur. Son olarak kent planlama disiplini için Coğrafi Bilgi Sistemlerinin kullanışlı bir araç görevi gördüğü bir kez daha görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Stratejik Planlama, CBS, Network analizi, Sağlık Yatırımları, Erişilebilirlik

Abstract:
In Turkey, only the unit area per capita (in m2 or ha) is defined as the standard area of urban outfit. This situation does not constitute any binding of the investments in the living space. Such a standardization approach in which the accessibility of the investment is not questioned is another indication of the necessity of using socio-spatial analysis methods based on Geographical Information Systems in urban planning discipline. Unlike traditional planning approaches, the selectivity feature in the strategic planning approach enables the creation of plan strategies and policies by evaluating a single urban use alone. This study aims to test the spatial accessibility of the health facility investments made in the province of Kayseri by using Geographical Information Systems technologies. The research conducted in the province of Kayseri used both numerical and spatial data together. The statistical database was created by TUIK, Kayseri Governorship and Ministry of Health, and CORINE Land Cover Data was used to create settlement area stains. Path network schemas, nodes, and ports are plotted through Google Earth (2018) image. The main results of the socio-spatial analyzes using the Network and Buffer analysis methods are briefly as follows: Peripheral access values are low while access values are high in the city center in accordance with the literature. The city hospital is conveniently located for both the city and the hinterland of the city. In the case of districts, Develi district is a good example of the level of service. Another conclusion of the study on socio-spatial analysis methods is that Network analysis is a more suitable method in urban equipment analysis than Buffer (Buffer) analysis. Finally, it has been seen once again that Geographical Information Systems serve as a useful tool for urban planning discipline.
Key Words: Strategic Planning, GIS, Network Analysis, Health Development, Accessibility