Özel yetenekli öğrencilerin erişilerinin, eleştirel düşünme becerilerinin ve değerlerinin farklılaştırılmış fen bilimleri programı aracılığıyla geliştirilmesi: Bir eylem araştırması
Improving the achievement, critical thinking skills and values of gifted students through a differentiated science program: An action research
Yazar: ÖZGE CEYLAN
Danışman: PROF. DR. ÜNSAL UMDU TOPSAKAL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Eylem araştırması = Action research ; Farklılaştırılmış öğretim = Differentiated instruction ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Ölçekler = Scales ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu eylem araştırmasının temel amacı özel yetenekli öğrencilerin erişilerinin, eleştirel düşünme becerilerinin ve değerlerinin entegre müfredat modeli temelinde farklılaştırılmış fen bilimleri dersi öğretim programı aracılığıyla geliştirmektir. Ayrıca eylem araştırması sürecinde karşılaşılan güçlüklerin ortaya çıkartılması amaçlanmıştır.
Araştırma 2020-2021 eğitim öğretim yılında İstanbul'da bir BİLSEM'de 12 özel yetenekli yedinci sınıf öğrencisi ile bağışıklık sistemi konusunda gerçekleştirilmiştir. COVID-19 salgını nedeniyle çevrimiçi ortamında dersler işlenmiş ve veriler toplanmıştır. Bu eylem araştırmasının iki eylem döngüsü vardır. İlk eylem döngüsünde farklılaştırılmış fen programı hazırlanmıştır ve ikinci döngüde program uygulanmıştır. Araştırmada veri çeşitlemesi yapmak amacıyla nitel ve nicel veri toplama araçları kullanılmıştır. Nitel veri toplama araçları olarak yansıtıcı öğrenci günlükleri, araştırmacı öğretmen günlüğü, gözlemci öğretmen günlüğü ve odak grup görüşmesi kayıtlarıdır. Nicel veri toplama araçları olarak ise erişi testi, Cornell Eleştirel Düşünme Testi Düzey- X (CEDT-X), İş birliği Süreci Ölçeği, Sorumluluk Değeri Ölçeği, Bilimsellik Ölçeği, sistem rubriği ve değer kontrol listeleridir. 
Araştırmadan elde edilen nitel veriler tematik analiz ile analiz edilmiştir. Nicel veriler ise SPSS programı kullanılarak betimsel istatistik ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Toplamı Testi kullanılarak analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre öğrencilerin erişilerinde diğer bir ifadeyle programın üç boyutu olan sistem teması, problem çözme süreci ve içerik bilgilerinde olumlu yönde değişim olmuştur. Yine öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerindeki gelişim ortaya konmuştur. Öğrencilerin işbirlikli çalışma, sorumluluk ve bilimsellik değerlerinde gelişme gösterdiği bulunmuştur. Ayrıca öğrencilerin araştırma sürecine yönelik görüşleri programı sevdikleri, yararlı buldukları ve gelişim gösterdikleri yönünde olmuştur. Araştırmacı öğretmen ve gözlemci öğretmen ise genellikle uzaktan eğitim ortamı ve teknik sebeplerle sorun yaşadıklarını ifade etmişlerdir.

Abstract:
This action research aims to develop gifted students' achievements, critical thinking skills, and values through a differentiated science curriculum based on the integrated curriculum model. Also, students' views on the action research process and the difficulties faced by the teacher were revealed in the study.
The research was carried out on the immune system with 12 gifted seventh grade students at a BİLSEM in Istanbul in the 2020-2021 academic year. Due to the COVID-19 epidemic, lessons were taught and data were collected in the distance online education environment. This action research has two action cycles. The differentiated science program was prepared in the first action cycle and the program applied in the second cycle. In the research, qualitative and quantitative data collection tools were used to make data diversification. As qualitative data collection tools, they are reflective student diaries, researcher teacher diary, observer teacher diary and focus group interview records. Quantitative data collection tools are the achievement test, Cornell Critical Thinking Test Level-X (CEDT-X), Cooperation Process Scale, Responsibility Scale, Scientificity Scale, system rubric, and value checklists.
The qualitative data obtained from the research were analyzed by thematic analysis. Quantitative data were analyzed using the Wilcoxon Signed Ranks Test using the SPSS program.
According to the findings obtained as a result of the research, there was a positive change in the students' achievements, in other words, in the three dimensions of the program: system theme, problem-solving process and content information. Again, the development of students' critical thinking skills was revealed. It was found that the students showed improvement in the values of collaborative work, responsibility and being scientific. In addition, the students' views on the research process were that they liked the program, found it useful and showed improvement. On the other hand, the researcher and observer teacher stated that they generally had problems due to the distance education environment and technical reasons.