İhracatçı işletmelerde stratejik maliyet yönetim teknikleri kullanımı ile finansal performans arasındaki ilişkinin analizi
Analysis of the relationship between the use of strategic cost management techniques and financial performance in exporter companies
Yazar: HASRET ŞİŞMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLAY İRAK
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Aktiviteye dayalı muhasebe = Activity based costing ; Finansal performans = Financial performance ; Maliyet = Cost ; Maliyet yönetimi = Cost management ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Stratejik yönetim = Strategic management ; Toplam kalite yönetimi = Total quality management ; İhracat = Export ; İhracat işletmeleri = Exporting firms

Özet:
Stratejik maliyet yönetim teknikleri, işletmelerde maliyetlerin hesaplanması, kontrol edilmesi ve yönetilmesinde etkinliği sağlamakta; yönetime güvenilir, gerçeğe yakın maliyet bilgisi sunmakta ve müşterilerin taleplerini en uygun maliyetle karşılayacak yeni ürün üretimini desteklemektedir. İşletmelerde stratejik maliyet yönetim tekniklerinin kullanımı finansal performansı etkilemektedir. Literatürde, maliyet yönetim tekniklerinin işletmelerde kullanımı ve geleneksel maliyet hesaplama yöntemlerinden farkı kapsamlı bir şekilde araştırılmıştır. Bununla birlikte güncel literatürde stratejik maliyet yönetim tekniklerinin kullanımı ile finansal performans arasındaki ilişkiyi inceleyen sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, işletmelerde stratejik maliyet yönetim tekniklerinden Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (FTM), Hedef Maliyetleme (HM) ve Toplam Kalite Yönetimi (TKY)'nin kullanım düzeyini araştırmak, bu tekniklerin kullanımının işletmelerin finansal performansı ile ilişkisini analiz etmektir. Bu kapsamda Türkiye İhracatçılar Meclisinin 2017 yılında yayımladığı Türkiye'nin İlk 1000 İhracatçı Firması raporunda yer alan Makine ve Aksamları, Otomotiv Endüstrisi, Savunma ve Havacılık Sanayi ile Gemi ve Yat sektörlerinde faaliyet gösteren 129 işletme'ye online anket yöntemi uygulanarak elde edilen veriler, istatistiki yöntemler ile analiz edilmiş ve değerlendirilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre; işletmelerde stratejik maliyet yönetimi tekniklerinin kullanımı ile finansal performans arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Stratejik Maliyet Yönetimi, Hedef Maliyetleme Yöntemi, Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yöntemi, Toplam Kalite Yönetimi, Finansal Performans

Abstract:
Strategic cost management techniques provide efficiency in calculating, controlling and managing costs in businesses; it provides reliable and realistic cost information to the management and supports the production of new products that will meet the demands of the customers at the most relevant cost. The use of strategic cost management techniques in businesses affects financial performance. In the literature, the use of cost management techniques in businesses and their difference from traditional cost calculation methods have been extensively investigated. However, there are limited studies in the current literature examining the relationship between the use of strategic cost management techniques and financial performance. The aim of this study is to investigate the level of use of strategic cost management techniques such as Activity Based Costing (ATM), Target Costing (CA) and Total Quality Management (TQM), and to analyze the relationship between the use of these techniques and the financial performance of businesses. In this context, the data obtained by using the online survey method on 129 companies operating in the Machinery and Accessories, Automotive Industry, Defense and Aviation Industry and Ship and Yacht sectors included in Turkey's Top 1000 Exporter Firms report published by the Turkish Exporters Assembly in 2017, statistical methods analyzed and evaluated. According to the findings of the study; It has been found that there is a positive relationship between the use of strategic cost management techniques and financial performance in businesses.

Keywords: Strategic Cost Management, Target Costing Method, Activity Based Costing Method, Total Quality Management, Financial Performance