İdiopatik subjektif tinnitus tanili hastalarda serum melatonin düzeyinin ve uyku kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of serum melatonin levels and sleep quality in patients diagnosed with idiopathic subjective tinnitus
Yazar: BASRİ CANGÜL
Danışman: DOÇ. DR. NESİBE GÜL YÜKSEL ASLIER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Amaç: İdiopatik subjektif tinnitusun etyolojisi ve dolayısıyla tedavi yaklaşımları henüz tam olarak aydınlatılamamıştır. Ancak yaşam kalitesini, duygu durumunu ve uyku kalitesini etkilemesi sebebiyle uyku bozuklukları olan ilişkisi ve tedavisinde melatonin hormonunun yeri araştırma konusudur. Çalışmamızda unilateral idiopatik subjektif tinnitus tanılı hastalarda, tinnitusun klinik özellikleri ve yaşam kalitesi etkileri ile, serum melatonin düzeyi ve uyku kalitesi arasındaki ilişkiyi ortaya koymayı amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma ulusal, tek merkezli, bir açık kontrolsüz klinik araştırma olarak tasarlanmıştır. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi (EAH) Kulak Burun Boğaz Kliniği'ne 1 Ocak 2022- 1 Ocak 2023 tarihleri arasında kulakta çınlama şikayetiyle KBB polikliniğe başvuran ve unilateral subjektif idiopatik tinnitus tanısı alan hastalardan 83'ü çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların demografik ve klinik özellikleri not edildi. Hastaların tam kan sayımı, serum vitamin B12 ve serum melatonin tetkikleri yapıldı. Hastalara 250-8000 Hz aralığında saf ses odyometrisi ve tinnitusun frekans ve şiddetine yönelik tinnitus eşleştirme odyometrisi uygulandı. Hastalara tinnitus ilişkili yaşam kalitesine yönelik Görsel Analog Ölçeği (GAÖ) ve Tinnitus Engellilik Ölçeği (TEÖ), duygu durumlarına yönelik Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve uyku kalitesine yönelik Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) anketleri uygulandı. Tüm örnekleme ait değişkenler arasındaki ilişkileri çok değişkenli bir şekilde göstermek için küme analizi kullanıldı. Küme analizine göre elde edilen kümeler arasındaki farklılıklar ve benzerlikler analiz edildikten sonra, küme içinde yer alan olgulara ait değişkenlerin birbirleri ile olan ilişki düzeylerini incelemek amacıyla korelasyon analizi uygulandı.
Bulgular: Çalışmaya yaş aralığı 18 ile 73 arasında değişen ve yaş ortalaması 49,02 olan 46'sı (%55,4) erkek, 37'si (%44,6) kadın 83 olgu dahil edildi. Hiyerarşik küme analizi sonucunda iki ayrı set küme elde edildi. Yaşın daha ileri, eğitim seviyesinin daha düşük, tinnitus şiddetinin, frekansının, ipsilateral ve kontralateral kulak havayolu saf ses ortalamasının daha yüksek olduğu, tinnitus sıklık ve süresinin daha fazla olduğu kümede; serum melatonin seviyeleri, GAÖ, TEÖ, BDÖ ve PUKİ skorları da istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek görüldü. Yaş grubunun daha ileri yaş bireylerden oluştuğu Küme-2'de, kötü uyku kalitesi ile depresyon arasında daha kuvvetli korelasyon izlendi. Daha genç olguların bulunduğu Küme-1'de ise tinnitus şiddeti ile serum melatonin değerleri arasındaki ters yöndeki korelasyon katsayısı daha yüksek saptandı.
Sonuç: Bu tez çalışmasında tinnitusun şiddeti arttıkça, hastanın yaşam ve uyku kalitesinin giderek kötüleştiği ve serum melatonin seviyelerinin de düştüğü gösterilmiştir. Bu çalışmada elde edilen bulgular, medikal tedavide melatoninin kullanılacağı hasta grubunun belirlenmesi ile ilgili çalışmalara yol göstermekte ve ayrıca, tinnitus tedavisinde hastanın duygu durumu yönünden ve uyku bozukluğu yönünden de değerlendirilmesinin önemini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Melatonin, tinnitus, tinnitus engellilik ölçeği, uyku ilişkili yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: The etiology of idiopathic subjective tinnitus and therefore treatment approaches have not been fully elucidated yet. However, since it affects the quality of life, mood and quality of sleep; the relationship with sleep disorders and the role of melatonin in the treatment are the subject of research. In our study, we aimed to reveal the relationship between the clinical features and quality of life effects of tinnitus with serum melatonin levels and quality of sleep in patients with unilateral idiopathic subjective tinnitus. 
Materials and Methods: This study was designed as a national, single-center, open uncontrolled clinical trial. Eighty three of the patients diagnosed with unilateral subjective idiopathic tinnitus, who applied to the Otorhinolaryngology Clinic of the Bursa Yüksek İhtisas Training and Research Hospital, University of Health Sciences, between January 1, 2022 and January 1, 2023, with the complaint of tinnitus in the ear, and diagnosed with unilateral subjective idiopathic tinnitus were included in the study. Demographic and clinical characteristics of the patients were noted. Complete blood count (CBC), serum vitamin B12 and serum melatonin workup of the patients were performed. Pure tone audiometry in the range of 250-8000 Hz and tinnitus matching audiometry for the frequency and severity of tinnitus were applied to the patients. Visual Analogue Scale (VAS) and Tinnitus Handicap Inventory (THI) for tinnitus-related quality of life, Beck Depression Inventory (BDI) for mood and Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) questionnaires for sleep quality were applied to the patients. Cluster analysis was used to show the relationships among the variables of the whole sample in a multivariate manner. After analyzing the differences and similarities between the clusters obtained according to the cluster analysis, correlation analysis was applied to examine the relationship levels of the variables belonging to the cases in the cluster with each other. 
Results: A total of 83 cases, 46 (55.4%) male, 37 (44.6%) female, with an age range of 18 to 73 years and a mean age of 49.02 were included in this study. Two separate sets of clusters were organized as a result of hierarchical cluster analysis. In the cluster where the age is higher, the education level is lower, the tinnitus severity, frequency, ipsilateral and contralateral ear airway pure tone averages were higher, and the frequency and duration of tinnitus were higher; VAS, THI, BDI and PSQI scores were also found to be statistically significantly higher. A stronger correlation was observed between poor sleep quality and depression in Cluster-2, where the age group consisted of older individuals. On the other hand, in Cluster-1 with younger cases, the correlation coefficient between tinnitus severity and serum melatonin values was found to be higher.
Conclusion: In this thesis study, it was shown that, as the severity of tinnitus increased, the patient's quality of life and sleep gradually worsened and serum melatonin levels decreased. The findings obtained in this study guide the studies on the determination of the patient group in which melatonin to be used in medical treatment, and also emphasize the importance of evaluating the patient in terms of mood and sleep disturbance in the management of tinnitus.
Key Words: Melatonin, tinnitus, tinnitus handicap inventory, sleep-related quality of life