İklim odaklı yeşil altyapı gelişim modeli: Ankara kenti örneği
Climate oriented green infrastructure development model: Case of Ankara city
Yazar: YEKTA KÖSE
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRAN ŞAHİN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN MÜFTÜOĞLU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Gelişen kentsel alanlarda iklim değişikliği etkilerini anlamak ve peyzaj planlama kararlarına bilgi sağlamak için yüzey akış potansiyeli ve taşkın riski değerlendirilmeye alınmıştır. Geçirimli yüzeylerin yeterli olmadığı kentsel alanlardaki yağmursuyu, doğal sistemlerde olduğu gibi yüzey emilimi ile yer altı sularına karışmak yerine geçirimsiz alanlardan doğal döngünün dışına çıkarak yüzey akışa geçmektedir. Yağışın beklenmedik ve çok miktarda olduğu zamanlarda ise doğal su yolları ve drenaj sisteminde biriken su, doğal süreçle biriken su kapasitesinin üzerine çıkmaktadır ve su yollarına fazla yük olan bu su, doğru yönetilemediği takdirde taşkına sebep olmaktadır. Yüzey akış ile su kaybını ve taşkın kaynaklı zararı, en aza indirgeyebilmek için kentsel alanlardaki su döngüsünün kentleşme öncesi koşullara olabildiğince yaklaştırılması gerekmektedir. 

Araştırma alanı, Ankara Çayı Havzası'dır. Havzanın yüzey akış potansiyeli belirlenmiş, taşkın risk analizi yapılmış ve hidrolojik modellemesi oluşturulmuştur. Elde edilen araştırma bulguları, Ankara ili imar planı kararları üzerinde değerlendirilerek riski yüksek alanlar için suyu durdurma, suyu yavaşlatma ve suyu toplama/depolama alanları önerilmiştir. Yeşil altyapı sistemleri ile çözüm oluşturulması amacıyla kent içerisinde mevcut yeşil alanlarla bağlantılı ve araştırma bulguları doğrultusunda potansiyel yeşil alanlar belirlenmiştir. 

Kentlerde her geçen gün önemi artan su yönetimi ve Mekânsal Planlama Yönetmeliği'nde yer alan afet ve sakınım planlamaları kapsamında özellikle kentlerdeki su döngüsünün iyileştirilmesi, yüzey akış ve taşkın riskinin yüksek olduğu yerlerde peyzaj planlama ile farklı analiz ve yöntemler aracılığıyla çözüm bulunması üzerine odaklanılmıştır. Dirençli ve sürdürülebilir kentler oluşturmada akarsu havzalarının ve yeşil altyapı sisteminin önemi anlaşılmıştır.

Abstract:
Surface runoff potential and flood risk were evaluated to understand the effects of climate change in developing urban areas and to inform landscape planning decisions. Rainwater in urban areas where permeable surfaces are not sufficient, instead of mixing with groundwater by surface absorption as in natural systems, goes out of the natural cycle from impermeable areas and passes into surface flow. When rainfall is unexpected and abundant, the water accumulated in the natural waterways and drainage system exceeds the water capacity accumulated through the natural process, and this water, which puts an excessive burden on the waterways, causes floods if it is not managed correctly. In order to minimize water loss through surface runoff and flood-related damage, the water cycle in urban areas must be brought as close as possible to pre-urbanization conditions. 

The research area is the Ankara Stream Basin. The surface flow potential of the basin was determined, flood risk analysis was performed and hydrological modeling was created. The obtained research findings were evaluated on the development plan decisions of Ankara province and water stopping, water slowing down and water collection/storage areas were suggested for high risk areas. In order to create a solution with green infrastructure systems, potential green areas were determined in line with the research findings and in connection with the existing green areas in the city. 

Within the scope of water management, which becomes increasingly important in cities, and disaster and prevention planning included in the Spatial Planning Regulation, the focus is on improving the water cycle in cities, finding solutions through landscape planning and different analysis and methods in places where surface flow and flood risk is high. The importance of river basins and green infrastructure systems in creating resilient and sustainable cities is understood.