Arazi kullanım örüntüsü ve termal konfor ilişkisi: Malatya örneği
Land use pattern and thermal comfort relationship: The case of Malatya
Yazar: HATİCE MERVE TOMO
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜZİN YELİZ KAHYA
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Türkiye'de özellikle Doğu Anadolu bölgesinde birçok kentte kırsal niteliğini kaybetmemiş merkez mahalleler yer almaktadır. Söz konusu mahallelerin kırsal niteliklerini koruyarak mevsimsel süreçlere göre değişim göstermesi termal konfor değerlerini etkilemektedir. Arazi kullanım örüntüsü ve termal konfor arasındaki ilişkiyi anlamak için Malatya ili genelinde seçilen çalışma alanında kırsal niteliğini koruyan 101 merkez mahallenin yaz ve kış mevsimleri üzerinde analizler yapılmıştır. 
Uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak, termal konfor üzerinde önemli etkide bulunan arazi yüzey sıcaklığı değerleri bulunmuştur. Bulunan arazi yüzey sıcaklığı değerlerine bağlı termal konforu etkileyen değerler üzerinden termal açısından konforlu ve konforsuz mahallerin, arazi kullanım örüntüleri ile olan ilişkisini değerlendirmek amacıyla yaz ve kış mevsimi için hazırlanan normalize edilmiş bitki indeksi ile olan ilişkisi istatiksel olarak değerlendirilmiştir. Kırsal niteliğini kaybetmemiş mahallerdeki arazi kullanım örüntüsünün çeşitliliği ve mevsim geçişlerinde yaşadığı değişim arazi yüzey sıcaklık değerlerini dengede tutarak termal konfor değerlerini olumlu yönde etkilemektedir. Kent çeperlerinde yer alan kırsal niteliğini kaybetmemiş mahallelerin varlığı kentlerde yaşanan bölgesel ısınmaları azaltıcı bir etkiye sahip olduğunu örnekleyen bu çalışma, kırsal niteliğini koruyan mahallelerde termal konforu etkileyen parametrelerin kentleşmiş merkez mahallelere göre farklılık gösterebileceğini ve mekânsal planlama çalışmalarında kırsal ve kentsel niteliğine göre farklılık gösteren bu parametrelerin analizi ve değerlendirilmesinin önemine vurgu yapmaktadır.

Abstract:
In Turkey, especially in the Eastern Anatolia region, there are central neighbourhoods that have not lost their rural character in many cities. The change of these neighbourhoods according to seasonal processes by preserving their rural characteristics affects the thermal comfort values. In order to understand the relationship between land use pattern and thermal comfort, analyses were carried out on the summer and winter seasons of 101 central neighbourhoods that preserve their rural character in the selected study area in Malatya province.
Using remote sensing and geographical information systems, land surface temperature values that have a significant effect on thermal comfort were found. In order to evaluate the relationship between thermally comfortable and uncomfortable neighbourhoods and land use patterns, the relationship with the normalised vegetation index prepared for summer and winter seasons was statistically evaluated based on the values affecting thermal comfort depending on the land surface temperature values found. The diversity of the land use pattern in the rural neighbourhoods and the change in seasonal transitions positively affect the thermal comfort values by keeping the land surface temperature values in balance. This study, which exemplifies that the presence of rural neighbourhoods in the urban peripheries has a reducing effect on the regional warming experienced in the cities, emphasises that the parameters affecting thermal comfort in rural neighbourhoods may differ compared to urbanised central neighbourhoods and the importance of analysing and evaluating these parameters that differ according to rural and urban characteristics in spatial planning studies.