Türkiye'de televizyon izleme ölçüm sistemi: İzleyicinin üretimi
Television audience measurement system in Turkey: Audience manufacture
Yazar: ŞERİFE HİRANUR ACAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN SARI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Televizyon = Television ; Televizyon izleme eğilimleri = Television watching tendencies ; Televizyon izleyicileri = Television audiences ; Televizyon kanalları = Television channels ; Televizyon yayınları = Television broadcasts ; Ölçme sistemleri = Measurement systems ; İzleyiciler = Audiences

Özet:
Tezde kamu ve özel televizyon yayıncılığı için izleme ölçüm politikalarının nasıl oluşturulduğu ve bu politikalar aracılığıyla nasıl bir izleyicinin üretildiği araştırılmıştır. Medya sektöründe hangi çıkarların etkili olduğunu ve bunun medyanın işlevini hangi yollarla ve hangi yönde etkileyebileceğini gösterecek alanlardan birisi izleme ölçüm sisteminin işleyişidir. Bu nedenle izleme ölçüm politikalarının oluşumunda hangi dinamiklerin etkili olduğu ve hangi süreçlerle geliştiği incelenmiştir.
Bu doğrultuda tezde cevabı aranan sorular şunlardır: "İzleme ölçüm sistemi ve politikası nedir?" "İzleme ölçüm sistemi nasıl bir süreç ile geliştirilmektedir?" " Hangi failler/aktörler bu süreçte nasıl müdahil olmaktadır?" "İzlenme ölçümleriyle ilgili politik tercihler ve kararlar nasıl oluşmaktadır?" "İzleme ölçüm politikaları nasıl bir TV izleyicisi oluşturmakta ya da inşa etmektedir?" "İzleme ölçüm politikalarının oluşturulma süreci ve mücadelesi, medya endüstrisinin yapısına dair neler göstermektedir?"
Bu kapsamda tez üç bölüm olacak şekilde organize edilmiştir. Birinci bölümde izleyici kavramsallaştırmasındaki değişime yer verilmiştir. İkinci bölümde televizyon izleme ölçümüne ilişkin Dünyada ve Türkiye'deki süreç, ölçümün aşamaları ile ölçümde kullanılan yöntemler açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ise ölçüm sürecinde etkili olan aktör ve tarafların süreçteki rolleri ve bu veri aracılığıyla nasıl bir izleyiciyi inşa ettiği; yasa, düzenleme, yönetmelik, resmi kayıtlar, dokümanların yanı sıra düzenleyici kuruluş ve teşebbüslerden seçilen temsilcilerle yapılan görüşme verileri aracılığıyla incelenmiş ve analiz edilmiştir.
Sonuç olarak; izleyici medya sektöründe aktör ve taraflar açısından meta olarak kavranmaktadır. Bu durum medyanın işlevini, kapitalist sistemin devamlılığını sağlamak ve sermaye sahiplerinin artı değer üretimine katkıda bulunmak haline getirmektedir.

Abstract:
In this thesis, it was investigated how audience measurement policies are created for both public and commercial tv channel and how audience produced through these policies. One of the major area to show which interests are influential in media industry and in what ways and what direction this media can affect the functioning of the audience measurement system. For this reason, which dynamics are effective in the formation of measurement policies and which processes developed were examined.
In this regard, the questions were answered in the thesis are: "What is audience measurement system and policy?" "How is the audience measurement system developed?" "How are the perpetrators involved in this process?" "How are the political preferences and decisions about the audience measurement formed?" "How does the audience measurement policies create or build a TV audience?" " What does the process and struggle of the audience measurement policies show about the structure of the media industry?"
In this context, thesis is organized as three chapter. In the first part, the change in audience conceptualization is given. In the second part, the television audience measurement process in Turkey and the World, the steps of this measurement process in Turkey and the methods used in measurement were explained. In the third part, the roles of the actors and parties/stakeholders of media industry that are effective in the measurement process and what kind of audience were built with this data was studied and analyzed through the data obtained from the interviews made with representatives selected from regulatory agencies, JIC (Joint Industry Committee) organisation, regulations and official records and documents.
As a result; The audience is comprehended as a commodity for the actor and parties in the media sector. This makes the function of the media to ensure the continuity of the capitalist system and to contribute to the production of surplus value of capital owners.