Acil servisten yoğun bakım ünitelerine yatışı yapılan travma dışı hipotansif hastalarda başvuru anındaki şok indeksinin ve laktat düzeyinin 28 günlük mortaliteyi öngörmedeki değeri
The value of non-trauma hypotensive patientsadmitted to intensive care units in emergencydepartment of the shock index and lactate level at the time of application in predicing 28- day mortality
Yazar: KADİR GÜZEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENOL ARDIÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma  Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Hipotansiyon = Hypotension ; Laktatlar = Lactates ; Mortalite = Mortality ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Şok = Shock

Özet:
AMAÇ: Acil servise başvuran ve yoğun bakım ünitelerine (YBÜ) yatışı yapılan hastaların; başvuru anındaki şok indeksi ve ölçülen laktat düzeylerinin, 28 günlük mortalitesini öngörmede etkisinin olup olmadığını araştırmaktır.

 MATERYAL VE METOT: Prospektif ve tek merkezli olarak yapılan bu çalışmaya; S.B.Ü. Trabzon Kanuni Eğitim Araştırma Hastanesi acil servisine, Mart 2020 ile Ocak 2021 tarihleri arasında başvuran, sistolik tansiyonu 90 mmHg altında olan 157 olgu alındı. Çalışmaya dahil edilen olgulara ait tedavi şekli ve 28 günlük mortalite durumu sorgulandı.

            BULGULAR: Çalışmamızdaki olguların 82'si (%52,2) erkek, yaş ortancası 70 (min=19; maks=108) olup; %77,7'sinde (n=122) en az bir kronik hastalık vardı. Hastalarımızın, %34,4'ü (n=54) 28 gün içinde mortalite ile sonuçlandı. Hastaların %48,4'ü (n=76) YBÜ'ye yatırıldı. Acil servise başvuran tüm hastaların analizinde; şok indeksi (Şİ), modifiye şok indeksi (MŞİ) ve laktat düzeyi yüksek olan grupta; 28 günlük mortalite MV uygulanma ve vazoaktif ilaç kullanma oranları anlamlı düzeyde yüksek saptandı (p<0,001). YBÜ'ye yatışı yapılan hastalar üzerinden analiz yapıldığında; Şİ ve MŞİ yüksek olan grupta 28 günlük mortalite yüksek saptandı (p<0,001). YBÜ hastalarında; laktat düzeyi ile mortalite arasında ilişki saptanmadı (p>0,05). YBÜ hastalarında Şİ, MŞİ ve laktat düzeyi ile MV uygulanma ve vazoaktif ilaç kullanma arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05). Şİ ve laktat düzeylerine göre gruplandırma yapıldığında; her iki parametrenin arttığı 1.grupta, her iki parametreden birinin arttığı 2. gruba ve her iki parametrenin de normal olduğu 3. gruba göre 28 günlük mortalite, MV uygulanma ve vazoaktif ilaç kullanma oranları anlamlı düzeyde yüksek saptandı (p<0,001).

            SONUÇ: Acil servise başvuran hastaların başvuru anındaki Şİ, MŞİ ve laktat düzeyi değerleri hastaların mortalite, vazoaktif ilaç kullanma, MV uygulanma risklerini tahmin etmede kullanılabilecek kolay ulaşılabilir ve hızlı sonuç alınan belirteçlerdir. Acil servisten YBÜ'lerine yatırılan kritik hastaların motalitelerini ön görmede başlangıçtaki şok indeksi ve modifiye şok indeksi değerlerinin önemli bir yeri vardır. Her ne kadar çalışmamızda etkinliği gösterilmemiş olsa da laktat değerinin de mortaliteyi öngörmede yeri olduğunu, daha çok örneklemli bir çalışmayla literatüre de uygun olarak anlamlı sonuçlar elde edileceğini düşünmekteyiz. Özelllikle her iki parametrelerin (şok indeksi ve laktat) kombinasyonun mortalite, MV uygulanma ve vazoaktif ilaç kullanma oranlarını tahmin etmedeki etkilerinin daha değerli olabileceğini düşünüyoruz. Bununla ilgili daha çok literatür çalışmasına ihtiyaç vardır.

ANAHTAR SÖZCÜKLER: Acil Servis, hipotansiyon, şok indeksi, modifiye şok indeksi, laktat, mortalite

Abstract:
OBJECTIVE: Patients admitted to the emergency department and admitted to intensive care units (ICU); To investigate whether shock index and measured lactate levels at presentation have an effect on predicting 28-day mortality.

           MATERIALS AND METHODS: This prospective and single center study; 157 cases with systolic blood pressure below 90 mmHg who admitted to S.B.Ü.  Trabzon Kanuni Training and Research Hospital emergency service between March 2020 and January 2021 were included. The treatment method and 28-day mortality status of the cases included in the study were questioned.

           RESULTS: 82 of the cases in our study (52.2%) were male, the median age was 70 (min = 19; max = 108); 77.7% (n = 122) had at least one chronic disease. 34.4% (n = 54) of our patients resulted in mortality within 28 days. 48.4% (n = 76) of the patients were admitted to the ICU. In the analysis of all patients admitted to the emergency service; in the group with shock index (SI), modified shock index (MSI) and high lactate level; 28-day mortality, MV application and vasoactive drug use rates were found to be significantly higher (p <0.001). When the analysis is made on the patients admitted to the ICU; 28-day mortality was found to be high in the group with high SI and MSI (p <0.001). In ICU patients; there was no correlation between lactate level and mortality (p> 0.05). In ICU patients, there was no significant correlation between SI, MSI and lactate level and MV administration and vasoactive drug use (p> 0.05). When grouping is made according to the SI and lactate levels; In group 1 where both parameters were increased, 28-day mortality, MV administration and vasoactive drug use were significantly higher than group 2 where one of both parameters increased and group 3 where both parameters were normal (p <0.001).

           CONCLUSION: In patients admitted to the emergency department, the levels of SI, MSI and lactate levels at the time of admission are easily accessible and fast results that can be used to predict the risks of patients' mortality, use of vasoactive drugs, and MV application. The initial shock index and modified shock index values have an important role in predicting the mortality of critically ill patients admitted to ICUs from the emergency department. Although our study has not shown its efficacy, we think that lactate value has a place in predicting mortality, and that a study with more samples will yield meaningful results in accordance with the literature. In particular, we think that the effects of the combination of both parameters (shock index and lactate) in predicting mortality, MV administration and vasoactive drug use rates may be more valuable. More literature studies are needed on this subject.

           KEY WORDS: Emergency Department, hypotension, shock index, modified shock index, lactate, mortality