Dârülfünûn İlahiyat Fakültesi'nin müderrisleri ve ders notları (1900-1933)
Darülfünun Faculty of theology professors and teaching notes (1900-1933)
Yazar: ŞEYMA CEYLAN
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN SARIKAYA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çalışmamızda Dârülfünûn İlahiyat Fakültesi'nin faaliyette olduğu 1900-1933 yıllarını kapsayan tarihçesi, müderrisleri ve ders notları ele alınmıştır. Kurumun faaliyette olduğu yılların 1900-1908, 1908-1914 ve 1924-1933 dönemlerine ayrılması nedeniyle tarihçe, müderris biyografileri ve Temel İslam Bilimleri, İslam Tarihi ve Sanatları ve Felsefe ve Din Bilimleri anabilim dallarına ait ders notları tarihsel bir sıra takip edilerek tespit ve analiz yöntemleriyle karşılaştırmalı bir şekilde ele alınmıştır.
1 Eylül 1900'de Ulûm-ı 'Âliye-i Dîniyye Şubesi olarak eğitim öğretime başlayan kurumun idârî ve akademik açıdan teşkilatlandığı 1900-1908 yılları klasik din eğitiminin uygulandığı medreseden Dârülfünûn'a geçiş dönemi şeklinde nitelendirilebilir. Akabinde devam eden 1908-1914 dönemi İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin ve reformist bakış açısının hâkim olduğu II. Meşrûtiyet dönemidir. Bunun yanında Dil, Felsefe ve Din Bilimleri derslerinin ders programına ilk defa bu dönemde eklendiği görülmektedir. Cumhuriyet İlahiyat'ı ise 1924 Tevhîd-i Tedrîsât Kanunu ile medreselerin kapatılmasının ardından tekrar açılan İlahiyat Fakültesi'nin medreseden Dârülfünûn'a geçiş dönemini tekrar yaşadığı, tevarüs ettiği miras ile Cumhuriyet inkılapları arasında kaldığı bir dönemdir. Bu dönem kurumun tüm şubeleriyle ilga edildiği 1933 yılı itibariyle sona ermektedir. Bununla birlikte İlahiyat Fakültesi'nin öğretim üyeleri tayinleri belirli şartlar gözetilerek ihtisas alanlarına ve ders okutacağı sınıf düzeyine göre gerçekleştirilmiştir, Görev süreleri boyunca okuttukları derslere dair notlar gerek kendi telifleri gerekse talebelerin tuttuğu notlar vesilesiyle ders kitabı haline getirilmiştir. Bu noktada amacımız müderrislerin hayat hikâyelerini gün yüzüne çıkarmak, telif ve takrir edilen ders notlarını muhteva, usul, kaynakça ve ilmî değeri bakımından değerlendirmektir. Dolayısıyla çalışmamız Dârülfünûn İlahiyat Fakültesi'nin tarihçesi, müderrisleri ve ders notlarının işlendiği üç bölümden oluşmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Dârülfünûn, İlahiyat Fakültesi, Ulûm-ı 'Âliye-i Dîniyye Şubesi, Muallim, Müderris, Ders Notları, Talebe Rehberi.

Abstract:
This study was argued the history, professors, and teaching notes of Darülfünün Faculty of Theology covering the years 1900-1933.  Due to the division of the years of activity of the institution into the periods of 1900-1908, 1908-1914, 1924-1933, the History, Biographies of Professors, Fundamental Islamic Sciences, History of Islam, Arts and Philosophy, and Religious Sciences are discussed.  It is followed that the comparison, analysis, and detection with the teaching notes of the branches in historical order. 1st September 1900, Ulum-i Aliye-i Diniyye (The First University of Teology) institution started educating and teaching in terms of administrative and academic organized between 1900-1908 it can be qualified as a transition from a classic religious education system to Darülfünün. Subsequently, II. Constitutionalism (Meşrutiyet) was the period between 1908-1914 that ruled the Association of Union and Progress (İttihat ve Terakki Cemiyeti) and the reformist perspective. In addition, language, philosophy, and religious sciences were added for the first time in this period. After the shutting down of the madrasas by the 1924 decision of the Law of Unification of Education (Tevhid-i Tedrisat Kanunu), Theology of Republic was the period that stayed between reopened Faculty of Theology's transition from madrasas to Darülfünün and the legacy of Revolutions of Republic. This period has been ended in 1933 because of the abolition of branches of the institution. At this point, the aim is to find out the life stories of professors, evaluate the copyrights, and revised the content of teaching notes, procedures, references, and scientific values. Therefore, the study consisted of three parts: the history of Darülfünün Faculty of Theology, professors, and teaching notes.



KEYWORDS: Darülfünün, Faculty of Theology, Ulum-ı Aliye-i Diniyye (The First University of Teology) Teacher, Professor, Teaching Notes, Guide of Students.