Polivinil klorür, bisfenol-A ve nikelin tatlı su midyesi (Unio delicatus Lea, 1863) üzerine tekli ve karışım halindeki toksik etkilerinin araştırılması
Investigation of toxic effects of polyvinly chloride, bisphenol-A and nickel in single and mixture forms on freshwater mussel (Unio delicatus Lea, 1863)
Yazar: ELİF PAÇAL
Danışman: PROF. DR. FİGEN ERKOÇ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu çalışmada çevresel kirleticiler polivinil klorür (PVC), nikel (Ni) ve bisfenol-A (BPA)'nın tatlı su midyesi (Unio delicatus Lea, 1863) üzerindeki subletal etkileri tekli ve karışım halindeki kombinasyonlarla incelenmiştir. Subletal deney öncesi Ni ve BPA'nın akut toksisitesi belirlenmiştir. 72. saatlik ortalama öldürücü konsantrasyon (LC50) değerleri Ni için 4,86 mg/L, BPA için 12,12 mg/L tespit edilmiştir. Subletal uygulama konsantrasyonları LC50/10 uygulama konsantrasyonu (1,212 mg/L BPA; 0,486 mg/L N; 200 partikül/L PVC), LC50/50 subletal uygulama konsantrasyonu (0,242 mg/L BPA; 0,097 mg/L Ni; 40 partikül/L PVC) olarak belirlenmiştir. Bu çevresel kirleticilerin toksik etkileri fizyolojik, biyokimyasal ve immünolojik açıdan değerlendirilmiştir. Çevresel kirleticilerin midyelerde morfometrik parametre ölçümlerinde ve kondisyon indeksi ölçümlerinde her iki uygulama konsantrasyonunda istatistik düzeyde anlamlı fark olmadığı tespit edilmiştir (p>0,05). Toplam hemosit sayısına ilişkin bulgularda yüksek konsantrasyonda (1,212 mg/L BPA; 0,486 mg/L Ni; 200 partikül/L PVC) tekli ve karışım uygulamalarında düşük konsantrasyona (0,242 mg/L BPA + 0,097 mg/L Ni + 40 partikül/L PVC) oranla anlamlı fark olduğu tespit edilmiştir (p<0,001; p<0,01). Çevresel kirleticilerin etkileri, toplam protein miktar tayini, malondialdehit (MDA), glutatyon (GSH), gelişmiş oksidasyon protein ürünleri (AOPP), süperoksit dismutaz (SOD), glutatyon peroksidaz (GPx), total antioksidan (TAS), total oksidan (TOS), glutatyon-s-transferaz (GST) biomarkırları kullanılarak incelenmiştir. Araştırma sonuçları BPA, Ni, PVC'nin subletal dozlarda tekli ve karışım uygulamalarının tatlı su midyesi (Unio delicatus) üzerinde fizyolojik açıdan önemli bir etkisinin olmadığını ancak immünolojik ve biyokimyasal belirteçlerde önemli toksik etkiler oluşturduğunu göstermiştir.

Abstract:
In this study, the sublethal effects of environmental pollutants PVC, Ni and BPA on the freshwater mussel (Unio delicatus) were examined in single and mixed combinations. The acute toxicity of Ni and BPA was determined before the sublethal experiment. The 72 hour average lethal concentration (LC50) values were determined as 4,86 mg/L for Ni and 12,12 mg/L for BPA. Sublethal application concentrations: LC50/10 application concentration (1,212 mg/L BPA; 0,486 mg/L Ni; 200 particles/L PVC), LC50/50 sublethal application concentration (0,242 mg/L BPA; 0,097 mg/L Ni; 40 particles/L PVC). The toxic effects of these environmental pollutants were evaluated through physiological, biochemical and immunological biomarkers. There were no statistically significant differences in morphometric measurements and condition index measurements of environmental pollutants in mussels at both application concentrations (p>0,05). In the findings related to total hemocyte count, it was determined that there was a significant difference in the high concentration (1,212 mg/L BPA, 0,486 mg/L Ni, 200 particles/L PVC) single and mixture treatments compared to the low concentration (0,242 mg/L, 0,097 mg/L Ni, 40 particles/L PVC) (p<0,001, p<0,01). Effects of environmental pollutants were examined using total protein quantification, malondialdehyde (MDA), glutathione (GSH), advanced oxidation protein products (AOPP), superoxide dismutase (SOD), glutathione peroxidase (GPx), total antioxidant (TAS), total oxidant (TOS), glutathione-S-transferase (GST) biomarkers. The result of the study showed that sublethal concentrations of BPA, Ni, PVC in single and mixed applications had no significant physiological effects on freshwater mussels (Unio delicatus), but had significant toxic effects on immunological and biochemical markers.