İçme sütü tüketim alışkanlıkları ve marka seçiciliğinde etkili faktörlerin analizi: İzmir ili örneği
Examining the factors influencing habits of consuming drinking milk and brand preference: A case of Izmir
Yazar: ELİF MERVE KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. HARUN RAŞİT UYSAL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Süt Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
İzmir ili ölçeğinde değişik ilçelerde anket yöntemi kullanılarak farklı demografik özelliklere sahip 407 katılımcı ile gerçekleştirilen bu çalışmada; içme sütü tüketim alışkanlıkları ve marka seçiciliğinde etkili faktörler analiz edilmiştir. Verilerin analizinde Ki-kare testi, normallik testleri, Mann-Whitney U, Kruksal Wallis ve güvenilirlik testleri kullanılmıştır.  
Bulgulara göre, tüketicilerin %74,9'unun içme sütü tükettikleri, kadınların erkeklere, lisans eğitimlilerin diğerlerine kıyasla süt tüketme alışkanlıkların yüksek olduğu görülmüştür. Tüketicilerin %87,9'unun sade, %12,1'inin aromalı süt tükettikleri; %43,3'ünün pastörize sütü, %47,9'unun UHT sütü ve %8,8'inin de sokak sütünü tercih ettikleri tespit edilmiştir.  İçme sütleri yüksek oranda market ve süpermarketlerden satın alınırken, tüketicilerin %6,5'inin sokak sütçüsünden süt temin ettiği belirlenmiştir.
Süt tüketenlerin %81,9'unun içme sütü tüketmelerinde en etkili faktör "sağlık"; tüketmeyenlerin %75,5'inin de en önemli nedeni "alışkanlığım yok" faktörü olmuştur. %88,9 oranla "ürünün kalitesi ve besin değeri" içme sütü tüketim alışkanlığını ilk sırada etkileyen faktör olmuştur. Bunu "sütün tat ve lezzeti" ile "kişisel araştırma" faktörlerinin izlediği belirlenmiştir. Ancak, süt tüketenler ve tüketmeyenler sütün fiyatını önemsememiştir. Süt tüketim alışkanlığının  %61,6 oranla okul öncesi dönemde kazanıldığı anlaşılmıştır. Çalışmada, İzmir ilinde kişi başı yıllık ortalama içme sütü tüketimi 55 litre olarak hesaplanmıştır. İçme sütü alımında öncelikle son kullanma tarihine dikkat edildiği belirlenmiştir. 
Tüketicilerin %70,5'inin marka tercihlerinin olduğu, markanın; ürünün kalitesi, garanti olgusu ve firmanın saygınlığı olarak algılandığı tespit edilmiştir. Güvenilirlik (sağlık-kalite), tat ve lezzet ile tüketiciye verilen önem, marka tercihinde en çok önemsenen faktörler olarak sıralanmıştır. Kalitenin düşmesi ve firmanın ayıplı ürün üretenler arasında sayılması içme sütünde marka değiştirmede en etkili nedenler olarak belirlenmiştir. Tüketicilerin büyük çoğunluğu tercih ettikleri markadan beklentilerini yeterli bulmuşlardır.
Gerek beslenme gerekse sağlık açısından yaşamın her döneminde tüketilmesi gereken ana besin maddelerinden olan sütün, tüketim alışkanlığının arttırılması ve tüketiminin yeterli seviyeye çıkarılması için ilgili kurum ve kuruluşlar; üniversitelerle işbirliği yaparak uygun tedbirleri almalıdır.

Anahtar kelimeler: İçme Sütü, Süt Tüketimi, Marka Tercihi, Etkili Faktör.

Abstract:
This study aimed to identify the factors influencing the milk-drinking habits and brand preferences of consumers who live in various districts of Izmir. A total of 407 individuals with different demographic characteristics participated in this study. Chi-square, normality tests, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis test and validity test were used in this research. 
First of all, the findings of this study revealed that 74.9% of all participants consumed the drinking milk, and the milk-drinking habits of the female participants were higher than that of the male participants. Furthermore, the rate of milk-drinking habits of the participants having bachelor's degree was higher than that of the others. Additionally, while 87.9% of the consumers preferred the plain milk, 12.1% of them chose the flavored milk. Moreover, 46.9% of the participants preferred consuming the pasteurized milk whereas 43.3% of them preferred UHT and 8.8% of them chose raw milk, respectively. Although the majority of the consumers bought the drinking milk from markets and supermarkets, 6.5% of the participants purchased the drinking milk from local dairy farmers.
The reasons for consuming or non-consuming the drinking milk were measured through the multiple choice questions. 81.9% of the drinking milk consumers stated that they consumed milk for their health care whereas 75.53% of the participants who do not drink milk expressed that they did not like to drink milk. 81.9% of the drinking milk consumers indicated that the quality and nutrition of milk was the most important factor influencing their milk-drinking habits. Other essential factors affecting milk-drinking habits were the taste of milk and self-research. On the other hand, all participants considered the price of milk with the lowest importance. It was also found that 61.6% of the participants gained their milk-drinking habits in their early childhood years. Additionally, while participants of this study consumed approximately 55 liters of milk in a year, the expiry date was stated as criteria for buying drinking milk.  
The study indicates that 70.5% of the participants preferred a certain milk brand. According to them, the brand represents the quality of the milk, warranty, reputation of the company. The reliability (health-quality), taste of the milk and costumer care were stated as the most crucial factors for choosing a certain milk brand among other factors. It was also found that milk consumers preferred changing the brand when the quality of the current brand was lowered and the company was known as producing defective products. Moreover, participants of this research found their favorite brand satisfactory.
The relevant institutions and organizations should collaborate with the universities to take action for increasing individuals' milk-drinking habits and the level of milk consumption, because milk is required to be consumed at the each stage of the life cycle including the childhood in terms of both nutrition and health.

Keywords: Drinking milk, Milk consumption, Brand Preference, Effective Factor.