Yöneticilerde gelecek odaklılık eğilimi ve kurumsal performans üzerine etkisi
Future orientation of managers and impact on organizational performance
Yazar: SALİH AKYÜREK
Danışman: PROF. DR. BİROL BUMİN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Gelecek odaklılık = Future orientation ; Performans = Performance ; Stratejik yönetim = Strategic management ; Yöneticiler = Managers ; Örgütsel performans = Organizational performance

Özet:
Bu çalışmada, stratejik yöneticilerin bireysel gelecek odaklılık eğiliminin, kurumsal gelecek odaklılık davranışı ve kurumsal performans üzerinde etkisi araştırılmıştır. Çalışmanın odağı olarak ele alınan ?gelecek odaklılık? kavramı, Hofstede vd.'nin (1990) kültür çalışmalarına beşinci boyut olarak eklediği Konfüçyüs'çü dinamizm ve daha sonra Hofstede ve Soeters'ın (2002) ?uzun vadeli veya kısa vadeli eğilim? olarak adlandırdıkları kavrama karşılık gelmektedir.Hambrick ve Mason (1984), örgütlerin üst kademelerinde stratejik seçimlerin üst kademe yöneticilerin karakteristikleriyle ilişkili olduğunu, bunun da sonuçta örgüt performansını etkilediğini kurgulamıştır. Aynı doğrultuda, Hambrick (1989), stratejik liderliğin örgüt performansını etkilediğini, stratejik liderin karakteristiklerinin de (yaş, eğitim, sosyo-ekonomik yetişim, bilgi-beceri-yetenekler, kişilik, değerler ve bilişsel stiller) liderlik tarzını etkilediğini savlamaktadır.Çalışma için, 2007 sonu itibariyle, Türkiye'nin en büyük 500 şirketi arasından, hisseleri İMKB'de işlem gören 341 şirkete anket göndermek suretiyle veri toplanmıştır. Toplam 48 şirketten 212 yönetici cevap vermiştir. Bu yöneticilerin 188'i ?stratejik liderler? (Hambrick, 1989) diye nitelenebilecek üst yöneticilerdir. Öte yandan, şirketlerin mali performansı ve yatırımlar ve yedek ayırma oranları gibi gelecek odaklı davranışları hakkında olgusal veriler de, şirketlerin 2004-2007 yılları arasındaki bilançolarından derlenmiştir.Genel olarak yöneticilerin, orta düzeyde bireysel gelecek odaklılık, iyimserlik ve içsel kontrol odaklılık, orta-yüksek düzeyde proaktif kişilik sergilediği görülmüştür. Belirsizlikten kaçınma ise, yazındaki daha önceki bulgularla paralel olarak (Hofstede, 1980), Türk yöneticilerde ölçek ortasının üzerinde bulunmuştur. Yönetim kademesi arttıkça, proaktif kişiliğin ve içsel kontrol odaklılığın arttığı görülmüştür. Yöneticilerin proaktif kişilik ve iyimserlik özellikleri arttıkça, bireysel gelecek odaklılık eğilimlerinin de arttığı görülmüştür. Ayrıca, yöneticilerin görev yaptıkları yönetim kademesi ile bireysel gelecek odaklılık eğilimleri arasında pozitif ve anlamlı ilişki vardır.Bu çalışmada, geleceğe yönelik kurumsal faaliyetler ve yöneticilerin ?bireysel gelecek odaklılık? eğilimlerinin kurumsal performansı olumlu ve güçlü biçimde etkilediği bulgulanmıştır.Anahtar Sözcükler1. Stratejik yönetim2. Stratejik yönetici3. Gelecek odaklılık4. Kurumsal performans

Abstract:
This study investigates the impact of individual future orientation of strategic managers on corporate future oriented behavior and corporate performance. The concept of ?future orientation? as the focus of this study refers to Confucian dynamism as incorporated by Hofstede et al (1990) as the fifth dimension in culture studies, later termed ?long term versus short term orientation? by Hofstede and Soeters (2002).Hambrick and Mason (1984) proposed that strategic choices at the upper echelons of organizations were related to characteristics of upper echelon managers, which consequently would impact organizational performance. In similar line, Hambrick (1989) proposed that strategic leadership would influence organizational performance, and characteristics of strategic leaders such as age, educational background, socio-economic background, knowledge, skill and abilities, personality, values and cognitive styles would influence their leadership styles.The non-factual part of the data for this study were collected by mailing a survey questionnaire to 341 corporations listed in Istanbul Stock Exchange (IMKB) from among top 500 Turkish companies as of the end of 2007. A total of 212 managers from 48 corporations responded, where 188 of such managers were senior managers who would qualify ?strategic managers? in Hambrick?s (1989) naming. On the other hand, the factual data on corporate financial performance and corporate future oriented behavior indicators such as making investments and setting aside reserves were collected from the disclosed 2004-2007 balance sheets of the companies.Managers were generally found to display moderate levels of individual future orientation, optimism and internal locus of control, moderate-to-high levels of proactive personality. Uncertainty avoidance was observed in Turkish managers above the international mean affirming the earlier findings (Hofstede, 1980). Levels of proactive personality and internal locus of control went up by the rise in the management echelons. As proactive personality and optimism in managers went up in managers, their future orientation also went up. Further, there seemed to exist a significant positive relation between the management echelons and individual future orientation of managers.It was found in this study that future oriented corporate activities and ?individual future orientation? of manages influenced corporate performance strongly and positively.Key words1. Strategic management2. Strategic manager3. Future orientation4. Corporate performance.