COVID-19 pandemi süreci çevrimiçi alışverişlerde tüketicilerin dürtüsel satın alma eğilimi ve satın alma sonrası bilişsel uyumsuzluk ilişkisi üzerine bir araştırma
A research on the relationship of consumers impulsive buying tendencies and post-purchase cognitive dissonance during the COVID-19 pandemic process in online shopping
Yazar: SİMGE ANIL
Danışman: PROF. DR. EMRAH CENGİZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tedarik Zinciri Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; İşletme = Business Administration
Dizin: Anlık pazarlama = Moment marketing ; Benlik algısı = Self perception ; Bilişsel satın alma = Cognitive buying ; Bilişsel uyumsuzluk = Cognitive dissonance ; Hiyerarşik ihtiyaçlar teorisi = Hierarchical the theory of needs ; Plansız satın alma = Impulse buying ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours ; Çevrimiçi alışveriş = Online shopping

Özet:
Pandeminin beraberinde getirdiği değişiklikler, tüketim alışkanlıklarının da değişmesini zorunlu kılmıştır. Pandemi tehlikesini hafifletmek için alınan tedbirler günlük yaşamdaki alışkanlıkları sınırlandırmış, özellikle bu dönemde meydana gelen söz konusu değişim ve sağlık tehdidiyle karşı karşıya kalan tüketicilerin alışveriş davranışları yeniden şekillenmeye başlamıştır. Yaşanan pandemi döneminde tüketicinin ürüne ve hizmete ulaşabilmesi kısıtlandıkça, ihtiyaç algısı bilişsel ve duygusal olarak yeniden şekillenme sürecine girmiş böylece tüketicilerin ihtiyaç ve ihtiyaç dışı alışverişlerini etkileyerek satın alma dürtülerini tetiklemeye başlamıştır.
Bu anlamda yaşanan değişim ile birlikte çalışma kapsamında, Türkiye'de çevrimiçi alışveriş yapan 18 yaş üstü 476 katılımcıya pandemi dönemi çevrimiçi dürtüsel satın alma eğilimi ve satın alma sonrası bilişsel uyumsuzluk arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla çevrimiçi anket uygulanmıştır. Toplanan verilerin 464 adetinin kullanılabilir olduğu tespit edilmiş ve analize dâhil edilmiştir. Çalışma sonucunda tüketicilerin Covid-19 pandemi algıları ile çevrimiçi dürtüsel satın almaları arasında anlamlı bir ilişki olduğu; Covid-19 pandemi algısı ile satın alma sonrası bilişsel uyumsuzluk arasında anlamlı bir ilişki olduğu; çevrimiçi dürtüsel satın almaları ile satın alma sonrası bilişsel uyumsuzlukları arasında anlamlı bir ilişki olduğu ve araştırmanın alt boyutları arasında da anlamlı ilişkiler bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The radical changes brought by the pandemic have necessitated the emergence of new consumption habits. The measures taken to alleviate the danger of the pandemic and limited the consumption habits in daily life. Especially with the change that occurred in this period, the shopping behaviors of consumers who were faced with a health threat began to reshape. In particular, as the consumer's access to the product and service is restricted, the consumer's perception of need has been reshaped cognitively and emotionally, triggering more intense shopping impulses.
In this sense, within the scope of the study, an online questionnaire was applied to 476 participants over the age of 18 who shop online in Turkey in order to examine the relationship between online impulsive buying tendency and post-purchase cognitive dissonance in pandemic period. It was determined that 464 of the collected data were usable and included in the analysis. As a result of the study; there is a significant relationship between consumers' perceptions of the Covid-19 pandemic and their online impulsive purchases; there is a significant relationship between Covid-19 pandemic perceptions and post-purchase cognitive dissonance. It was concluded that there is a significant relationship between online impulsive buying and post-purchase cognitive dissonance, and there are significant relationships in the sub-dimensions as well.