Palyatif kliniğinde yatan hastalara bakım verenlerin bakım verme yükü ile öz etkililikleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between caregiver burden and self-efficacy of inpatients in palliative clinics
Yazar: HALİT KIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE POLAT
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Palyatif bakım = Palliative care

Özet:
Amaç: Palyatif kliniğinde yatan hastalara bakım verenlerin bakım verme yükü ile öz etkililikleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Bu araştırma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı olarak, Mart 2023 – Ağustos 2024 tarihleri arasında Erzurum il merkezinde yer alan Atatürk Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi'nin Dahiliye Palyatif kliniğinde yapıldı. Evreni belirtilen tarihler arasında klinikte yatan hastaların bakım verenleri oluşturdu. Örneklemini ise araştırmaya dahil edilme kriterlerini taşıyan 121 bakım veren oluşturmuştur. Veriler Tanıtıcı Form, Öz Etkililik-Yeterlilik ve Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Veriler SPSS istatistik programı ile sayı, ortalama, yüzde, standart sapma, minimum ve maksimum değerler ile t-testi, varyans analizi, Cronbach Alpha, iç tutarlılık testleri, Pearson korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Bu araştırmada katılımcıların %66.1'i kadın, %72.7'si evli ve %45.5'inin geliri giderinden az, %63.6'sının kronik hastalığı yok, %48.8'inin hastası anne/babası, %89.3'ünün başka hasta, yaşlı veya küçük çocuğa bakmadığı belirlendi. Bakım verenlerin Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği puan ortalamasında 37.84±15.12, Öz Etkililik-Yeterlilik Ölçeği puan ortalaması 79.89±20.28 olarak belirlenmiştir. Bu çalışmada bakım verenlerin Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği ile Öz Etkililik-Yeterlilik Ölçeği toplam puanları arasında orta düzeyli, negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0.05). 
Sonuç: Palyatif kliniğinde yatan hastaların bakım verenlerinde, bakım yükü ortalamaya yakın, öz etkililik-yeterlilik düzeyleri ise yüksek çıkmıştır. Öz-etkililik düzeyi arttıkça bakım yükünün düştüğü belirlenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Bakım verenler, bakım verme yükü, öz etkililik, palyatif bakım

Abstract:
Aim: It was conducted to evaluate the relationship between the caregiving burden and self-efficacy of caregivers of patients hospitalized in a palliative clinic.
Material and Method: This descriptive and correlational study was conducted in the Internal Medicine Palliative Clinic of Atatürk University Health Research and Application Center located in the city center of Erzurum between March 2023 and August 2024. The universe consisted of caregivers of patients hospitalized in the clinic between the specified dates. The sample consisted of 121 caregivers who met the criteria for inclusion in the study. Data were collected using the Descriptive Form, Self-Efficacy-Competence and Zarit Caregiver Burden Scale. Data were evaluated using SPSS statistical program using number, mean, percentage, standard deviation, minimum and maximum values, t-test, variance analysis, Cronbach Alpha, internal consistency tests, and Pearson correlation analysis.
Results: In this study, it was determined that 66.1% of the participants were female, 72.7% were married, 45.5% had less income than expenses, 63.6% did not have a chronic disease, 48.8% had a sick mother/father, and 89.3% did not care for another patient, elderly or small child. The mean score of the caregivers on the Zarit Caregiving Burden Scale was 37.84±15.12, and the mean score of the Self-Efficacy-Competence Scale was 79.89±20.28. In this study, it was determined that there was a moderate, negative and statistically significant relationship between the total scores of the caregivers on the Zarit Caregiving Burden Scale and the Self-Efficacy-Competence Scale (p<0.05).
Conclusion: In the caregivers of patients hospitalized in the palliative clinic, the care burden was close to average and the self-efficacy-sufficiency levels were high. It was determined that as the self-efficacy level increased, the care burden decreased.
Keywords: Caregivers, caregiving burden, self-efficacy, palliative care