Dijital eşitsizlik ve yaşlılık: Trabzon'da yaşayan 60 yaş ve üstü sosyal medya kullanıcı deneyimleri
Digital inequality and old ages: Experiences of social media users aged 60 and over living in Trabzon
Yazar: ECE NUR GÜMRÜKÇÜOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. EMRE GÖKALP
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Deneyim = Experience ; Eşitsizlik = Inequality ; Sayısal eşitsizlik = Digital inequality ; Sosyal medya = Social media ; Trabzon = Trabzon ; Yaşlılık = Old age ; Yeni medya = New media

Özet:
Günümüzde internet ve sosyal medya hayatımızın hemen her alanına girmiş ve aynı
hızla yaygınlaşmaya devam etmektedir. Bilgi iletişim teknolojilerinin yaygınlaşma hızına
karşın dijital eşitsizlikler ise aynı hızla giderilememektedir. 2020 yılında başlayıp hızla tüm
dünyayı etkisi altına alan Covid-19 pandemi sürecinde dijitalleşme sürecinin artmasıyla dijital
eşitsizlikler de derinleşerek toplumsal eşitsizlikleri beslemektedir. Bu araştırmada 60 yaş ve
üstü bireylerin internet ve sosyal medya kullanım deneyimlerine, motivasyonel erişimi
etkileyen sosyal medya ve yaşlılık algılarına odaklanılarak dijital eşitsizliklerin ortaya
koyulması amaçlanmıştır. Nitel araştırma desenine sahip çalışmada Trabzon'da yaşayan
yaşları 61-96 arasında değişen 24 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır.
Katılımcıların dijital sermayelerini anlayabilmeye yönelik soruların yanında motivasyonel
erişimlerini etkileyebilecek konulardaki tutum ve algılarına odaklanılmıştır. Araştırma
sonucunda internet ve akıllı telefon sahipliğinin bu araçlardan aynı faydayı elde etmek
anlamına gelmediği tekrar ortaya koyulmuştur. Bununla birlikte yaş, eğitim düzeyi, teknolojik
sermaye gibi etkenlerin dijital eşitsizlik üzerinde etkisi olsa da özellikle motivasyonel erişimi
ve yeni medya kullanım becerilerini etkileyen yaşlılık algısı, dolandırılma korkusu gibi
faktörler katılımcıların dijital sermayelerini artırmaktan uzak durmasına neden olmaktadır.
Ayrıca katılımcıların gündelik hayatlarındaki alışkanlıklarını belirleyen habituslarının
çevrimiçi etkinliklerini de sınırladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Dijital Eşitsizlikler, Yaşlılık, Motivasyonel Erişim, Dijital Sermaye.
Yeni Medya.

Abstract:
Today, the internet and social media have entered almost every area of our lives and
continue to spread at the same speed. Despite the spread of information and communication
technologies, digital inequalities cannot be eliminated at the same speed. With the increase in
the digitalization process during the Covid-19 pandemic, which started in 2020 and rapidly
affected the whole world, digital inequalities also deepen and feed social inequalities. In this
research, it is aimed to reveal digital inequalities by focusing on the internet and social media
usage experiences of individuals aged 60 and over, their social media and aging perceptions
that affect motivational access. In the study with a qualitative research design, semi-structured
interviews were conducted with 24 participants aged between 61-96 living in Trabzon. In
addition to questions about understanding the participants' digital capital, the focus was on
their attitudes and perceptions on the issues that could affect their motivational access. As a
result of the research, it has been revealed again that internet and smartphone ownership does
not mean getting the same benefit from these tools. Besides, even if factors such as age,
education level, technological capital have an impact on digital inequality, factors such as the
perception of old age, fear of being defrauded, which affect motivational access and new
media use skills, cause participants to stay away from increasing their digital capital. In
addition, it was concluded that the habitus, which determines the habits of the participants in
their daily lives, also limits their online activities.
Keywords: Digital Inequalities, Aging, Motivational Access, Digital Capital. New Media.