Kocaeli körfezinde denizyolu yolcu taşımacılığının AHP ve ANP yöntemleri kullanılarak değerlendirilmesi
The evaluation of maritime passenger transport in Kocaeli gulf by using AHP and ANP methods
Yazar: ZAFER AYDIN
Danışman: PROF. DR. GÜLER ALKAN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Denizcilik = Marine

Özet:
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Kocaeli Körfezinde 11 ayrı noktadan tarifeli seferlerle denizyolundan yolcu taşımacılığı hizmetini deniz otobüsü, yolcu motoru ve şehir hatları vapuru kullanarak vermektedir. Gemi tiplerinin farklı, gemi tipinin farklı olmasına bağlı olarak personel rejiminin farklı olması, yakıt maliyeti, personel maliyeti, bakım tutum onarım maliyetlerinin yüksek olması, yolcu sayısının az olması buna karşı sefer sıklığının fazla olması nedeniyle deniz ulaşım hizmetinin yürütülmesi için harcanan kaynak miktarının  yüksek olmasına sebep olmaktadır.
Çalışmada; Kocaeli Körfezi idari sınırları bir bütün olarak ele alınmış, özel olarak Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen denizyolu yolcu taşımacılığı incelenmiştir. Kocaeli Körfezinde faaliyet gösteren diğer denizyolundan yolcu taşıyan firmalar hakkında bilgiler verilmiştir. 
Toplu taşımacılık faaliyetlerini icra etmek ve ettirmek görevi kanunla belediyelere verilmiştir. Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin kanunla kendisine verilmiş bir görev olan denizyolu yolcu taşımacılığı hizmetinin, toplu taşımacılık faaliyetinin bir bileşeni olarak değerlendirilerek,  Kocaeli Körfezinde denizyolu yolcu taşımacılığını etkileyen faktörleri tespit etmek, bu faktörlerin ışığında mevcut deniz ulaşım sistemini bir bütün halinde ele alarak, Kocaeli Körfezinde deniz ulaşım hizmetinin sürdürülebilir bir maliyetle yapılmasının sağlaması amaçlanmıştır. Çalışma bu amaca en uygun alternatif veya seçeneğin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. 
Kocaeli Körfezinde denizyolundan en uygun taşımacılık alternatifinin belirlenmesi için denizyolu yolcu taşımacılığını etkileyen bir çok kriter ve bu kriterleri etkileyen alt kriterlerin incelenmesi gerekmektedir. Bu nedenle en uygun alternatifin belirlenmesi için Analitik Hiyerarşi Süreci yönteminin kullanılmasının uygun olduğu değerlendirilmiştir. Belediye gibi kamu kurum ve kuruluşlarında iç ve dış etkilerin yoğun olduğu göz önüne alınırsa tez çalışmasında temel kavramının "etki" olduğu Analitik Hiyerarşi Sürecinin kullanılmasının faydalı olacağı düşünülmüştür. Çalışmada SWOT analizinin kullanılmasının nedeni ise literatürde bir çok makalede SWOT analizi temelinde Analitik Hiyerarşi ve Analitik Ağ Süreci yöntemlerinin kullanılmasıdır. Çalışmada bulanık mantık yönteminin kullanılmasının sebebi bulanık mantığın kullanıcının deneyimlerinden yararlanılabilmesine imkan sağlamasıdır. Bu bilimsel yöntemler kullanılarak elde edilen sonuçlar karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Kocaeli Körfezinde denizyolu yolcu taşımacılığı işinin ekonomik, sürdürülebilir ve devamlı olabilmesi için  karma filonun yerine kiralık yolcu motorlarının kullanıldığı hizmetin idare tarafından verildiği sistemin uygun olacağı değerlendirilmiştir. 
Çalışmada Kocaeli Körfezinde denizyolundan en uygun taşımacılık alternatifinin belirlenmesi amacıyla kurulan model kapsamında incelenen kriter ve alt kriterler körfez tipi yerleşim yerlerinde yapılacak olan yolcu taşımacılığında özellikle denizyolu yolcu taşımacılığı işine yeni başlayacak olan firma ve kuruluşlar için bilimsel kaynak olması ve veri sunması hedeflenmiştir.

Abstract:
Kocaeli  Metropolitan Municipality gives service  for passenger transport by using sea buses, engine and ferries from 11 different locations at scheduled time. There are many reasons behind the high operational cost for execution of maritime transport services; different ship types, difference in personnel regime depending on this, high maintenance and repair  cost of ships, fuel costs, staff costs, low number of passenger although high frequency of service.
In this study; Kocaeli Gulf of administrative boundaries taken into consideration as a whole, particularly the maritime transport of passengers carried by the Kocaeli Metropolitan Municipality was analyzed. Information about  other companies operating in Kocaeli Gulf for   passenger transport  has been presented.
By municipal law no 5216, the task of carrying out mass transport services or having it done to third parties is given to Metropolitan municipality. Kocaeli Metropolitan Municipality, evaluating maritime passenger transport services as a component of public transport operations given by the Law 5216 is intended to provide maritime passenger transport services in a sustainable cost in Kocaeli Gulf by identifying factors affecting the maritime passenger transport in Kocaeli Gulf in the light of consideration of the existing marine transportation system as a whole. The study is conducted to determine the most appropriate alternative or option for this purpose.
Many factors and related  sub-criteria affecting these factors that affect maritime passenger transport, should be examined to determine optimal transport alternative from sea in the Gulf of Kocaeli. Therefore, it is considered to be appropriate to use the Analytic Hierarchy Process method for identifying the most suitable alternative. By considering that  the public institutions  such as municipalities are under the impose of  internal and external influences,  the use of the Analytic Hierarchy Process where many of the basic concepts considered "effect" is considered helpful in this study.
The reason behind the use of SWOT analysis in this study is the use of the Analytic Hierarchy Process method and Analytic Network Method on the basis of a SWOT analysis in many articles in the literature. The reason for the use of fuzzy logic in this study that fuzzy logic method can provide a  possibility  of utilization of user experiences. Scientific results obtained by using this method are compared and evaluated. It is evaluated that to give an economic, sustainable and appropriate maritime passenger transport in Kocaeli Gulf, the leased passenger motor should be used instead of the mixed fleet and the service should be directly supplied by municipality administration.
This study is targeted   to be a  scientific resource  for new starter  business companies and organizations to maritime passenger transport, and provide data  by  using the model developed for  determining  the most suitable transport alternative to the sea in Kocaeli Gulf  by analyzing many factors and related  sub-criteria affecting these factors that affect bay-type settlements maritime passenger transport.