Kardiyak hastalıklarda egzersiz için çok boyutlu sonuç beklentileri skalası (Multidimensional Outcome Expectations for Exercise Scale-MOEES)'nın türkçeye uyarlanması, geçerlilik ve güvenirlilik çalışması
Adaptation of the Multidimensional Outcome Expectations for Exercise Scale (MOEES) to turkish for use in cardiac diseases: A validity and reliability study
Yazar: YUSUF ZİYA ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İREM HÜZMELİ
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Sonuç beklentileri; fiziksel, sosyal ve öz değerlendirme bileşenlerini içinde barındıran çok boyutlu bir yapıdır ve yetişkin bireylerin egzersiz davranışları üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Bu çalışma "Egzersiz için Çok Boyutlu Sonuç Beklentileri Ölçeği (MOEES)" nin Türkçe versiyonunun oluşturulup geçerlilik ve güvenirliliğini sağlamak amacıyla yapıldı. Çalışma Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi'nde 150 katılımcı ile gerçekleştirildi. Standart çeviri prosedürü kullanılarak İngilizce'den Türkçe'ye çevrilen ölçeğin anlaşılabilirliği, 15 sağlık profesyoneli tarafından test edildi. Olguların demografik bilgileri kaydedildikten sonra 15 gün ara ile iki kere MOEES, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (UFAA) ve Kalp İçin Tampa Kinezyofobi Derecelendirmesi Ölçeği uygulandı. Kullanılan ölçeklerden elde edilen puanların normal dağılıma uygunluğu Shapiro Wilk testi ile incelendi. Ölçekler arası ilişkiyi saptamak için Spearman korelasyon analizi kullanıldı. Araştırma kapsamında, MOEES ölçeğinin faktör yapısının anlaşılabilmesi için açıklayıcı faktör analizi (AFA) uygulandı. Çalışmanın doğrulama kısmında ise doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulandı. MOEES ölçeğinin alt boyutları için test tekrar test yöntemi kullanılarak sınıf içi güvenirlik katsayıları (ICC) verildi. Sonuçlar incelendiğinde, Cronbach's Alpha değeri tüm ölçek için 0,919 çıkarak ölçeğin mükemmel iç tutarlılık gösterdiği görüldü. Ölçeğin ICC değerleri üç alt boyutu için de 0,85-0,94 aralığında bulundu ve yüksek güvenirlilik seviyesinde olduğu tespit edildi. DFA'ya ilişkin uyum iyiliği kriterleri incelendiğinde X2/sd değerinin mükemmel uyum gösterdiği diğer kriterlerin ise hepsinin kabul edilebilir uyum aralığında olduğu görüldü. Gizli değişkenler arasındaki ilişkiler incelendiğinde bütün alt boyutlar arasında pozitif güçlü bir ilişkinin olduğu bulundu. MOEES'nin geçerliliği incelenirken UFAA ve Tampa ölçekleriyle karşılaştırıldı ve aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu görüldü.  Sonuç olarak; MOEES'nin Türkçe versiyonu, kardiyak hastalık tanısına sahip bireylerde, kliniklerde ve bilimsel çalışmalarda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçektir. Bu ölçeğin kullanımının egzersiz faaliyetlerine katılımın arttırılmasının önünü açma konusunda etkili olacağı düşünülmektedir. Gelecekteki çalışmaların bu anketin diğer hastalıklardaki Türkçe geçerlilik ve güvenirliliğini incelemesi önerilir.

Abstract:
Outcome expectations are a multidimensional structure that encompasses physical, social, and self-assessment components and they have a significant impact on adults' exercise behaviors.  This study was conducted to create the Turkish version of the 'Multidimensional Outcome Expectations for Exercise Scale (MOEES) and to ensure its validity and reliability. The study was carried out with 150 participants at Hatay Mustafa Kemal University Health Application and Research Hospital. The comprehensibility of the scale translated from English to Turkish using standard translation procedures was tested by 15 healthcare professionals. After recording the demographic information of the cases, the MOEES, International Physical Activity Questionnaire (IPAQ), and Tampa Scale for Kinesiophobia for the Heart were administered twice with a 15-day interval. The normal distribution suitability of the scores obtained from the used scales was examined with the Shapiro-Wilk test. Spearman correlation analysis was used to determine the relationship between the scales. In the scope of the research, exploratory factor analysis (EFA) was conducted to understand the factor structure of the MOEES scale. In the validation part of the study, confirmatory factor analysis (CFA) was applied. Intra-class correlation coefficients (ICC) were provided for the sub-dimensions of the MOEES scale using the test-retest method. When the results were examined, the Cronbach's Alpha value was found to be 0.919 for the entire scale, indicating that the scale demonstrated excellent internal consistency. The ICC values for the three sub-dimensions of the scale were found to be in the range of 0.85-0.94, indicating a high level of reliability. When examining the goodness-of-fit criteria for DFA, it was observed that the X2/df value showed excellent fit, and all other criteria were within the acceptable fit range. When examining the relationships between latent variables, a strong positive relationship was found between all subdimensions. While examining the validity of the MOEES, it was compared with the IPAQ and Tampa scales, and a statistically significant relationship was found between them. In conclusion, the Turkish version of the MOEES is a valid and reliable scale that can be used in clinics and scientific studies with individuals diagnosed with cardiac disease. The use of this scale is thought to be effective in paving the way for increasing participation in exercise activities. It is recommended that future studies examine the Turkish validity and reliability of this questionnaire for other diseases.