Tecvîd ilminin temel kaynakları bağlamında harflerin mahreç ve sıfatları
Makhaarij and adjektives of letters in the context of basic sources of tajweed science
Yazar: MUSTAFA KEMAL ÖNDER
Danışman: PROF. DR. İSHAK ÖZGEL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Dil bilgisi-sıfat = Grammar-adjective ; Harfler = Letters ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tecvid = Tecvid

Özet:
Tecvîd ilmi, Kur'ân kelimelerinin ferdî ve terkîbi bağlamdaki lafzî özelliklerini araştırıp inceyen bir ilim dalıdır. Bu çerçevede çalışmanın konusu, tecvîd ilminin temelini oluşturan "Harflerin Mahreç ve Sıfatları" olarak kararlaştırılmıştır. 
Bu duruma bağlı olarak öncelikle çalışmanın konusu, önemi, metodu ve çerçevesi belirlenmiştir. Ardından tecvîd ilminin doğuş süreci ve temel kavramları olan "tecvîd" ve "lahn" konusunda bilgi verilmiştir. Sonra harflerin oluştuğu doğal ses yolu hakkında gerekli gerekli bilgiler aktarılmıştır. Devamında Kur'ân kelimelerinin temel unsuru olan aslî ve ferî harfler konusunda açıklamalar yapılmıştır. 
Bu bilgilerden sonra çalışmanın konusu olan "Harflerin Mahreç ve Sıfatları" konusu ele alınmıştır. Günümüz itibariyle kabul gören on yedi mahreç bölgesi incelenmiştir. Ardından harflerin sıfatları konusu, ferdî/zâtî ve terkîbî şeklinde iki ayrı başlık altında incelenmiştir. Ferdî/zâtî sıfatlar konusunda bugüne ulaşan elli iki sıfat tespit edilerek açıklanmıştır. Terkîbî sıfat başlığı altında ise on dokuz sıfata değinilmiştir. Bu sıfatların bir kısmı kendi içlerinde kısımlara ayrılmıştır. 
Çalışmada; bu ilim dalının ortaya çıktığı dönemden bugüne tarihi süreç takip edilerek, bu ilim dalına ait veriler derlenmiş, aidiyetleri tespit edilmiş, yeniden tasnifi yapılmış, sorun alanları belirlenmiş ve çözüm önerileri getirilmiştir.

Abstract:
The science of Tajweed is a branch of science that explores the linguistic features of the words of the Qur'an in the context of fardee and tarkeebee. In this context, the subject of the research has been decided as "Makhraj (Origin) and Adjectives of Letters" which form the basis of the science of tajweed. 
	Depending on this situation, firstly the subject, importance, method and frame of the study were determined. Then, the process of the birth of the science of tajweed and basic concepts of "Tajweed" and "Lahn" were given information. Then the necessary explanations were made about the natural sound path where the letters were formed. Afterwards, explanations are made about the basic and individual letters which are the basic elements of the words of the Qur'an.	
	After this information, the main subject of the study "Makhraj (origin) and Adjectives of Letters" was examined. Seventeen outlets (makhaarij) of accepted letters today have been examined. Afterwards, the adjectives of the letters were examined under two separate headings: fardee (individual) and tarkeebee. Fifty-two adjectives that have reached the present day regarding fardee (individual) adjectives have been identified and explained. Nineteen adjectives are mentioned under the title of tarkeebee. Some of these adjectives are divided into parts within themselves.	
	Study; by following the historical process since the emergence of this branch of science, the data of this branch was compiled, their belonging was determined, re-classified, problem areas were identified and solution suggestions were made.