Kuzeydoğu Asya bölge sisteminde Kuzey ve Güney Kore: Soğuk savaş sonrası dönem (1991-2001)
North and South Koreas in the Northeast Asian regional system post-cold war era (1991-2001)
Yazar: SELÇUK ÇOLAKOĞLU
Danışman: PROF.DR. ERSİN ONULDURAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bölge sistemi = Regional system ; Doğu Asya = East Asian ; Güney Kore = South Korea ; Güç dengesi = Power balance ; Kuzey Kore = North Korea ; Kuzeydoğu Asya = Northeast Asia ; Soğuk Savaş sonrası = After the Cold War ; Uluslararası politika = International policy ; Uluslararası sistem = International system ; Uluslararası sistem teorisi = International system theory

Özet:
Bu tezin amacı, Kuzeydoğu Asya bölge sistemini ve bu sistemde yer alan Kuzey ve Güney Kore'nin Soğuk Savaş sonrası dönemdeki durumlarını incelemektir. Çalışmanın temel çıkış noktası, Soğuk Savaş döneminde bölünen Almanya, Vietnam ve Yemen birleştikleri halde, Kuzey ve Güney Kore'nin niçin hâlâ birleşemediklerini araştırmaktır. Bu konuyu tahlil edebilmek için Kuzeydoğu Asya bölge sisteminin yeterince anlaşılması ve açıklanması gerekmektedir. Çalışmada teorik çerçeve olarak Kenneth N. Waltz'un neorealist yaklaşımı kullanılmıştır. Bu teorinin ışığında çalışma sırasında doğruluğu teyit edilmiş dört temel varsayım geliştirilmiştir. Bu çalışmanın bulguları aşağıdaki gibidir; İlk olarak, Kuzeydoğu Asya alt-sisteminde yer alan devletler ulusal çıkarları doğrultusunda hareket etmektedir. Bölge sistemini belirleyen büyük güçlerin (ABD, Japonya, Çin, Rusya) çatışan çıkarları Kore birleşmesini engellemektedir. İkinci olarak, Kuzeydoğu Asya alt-sisteminde yer alan aktörler birbirlerine karşı bir dengeleme stratejisi uygulamaktadır. Kore Yarımadası bu ülkelerin dengeleme stratejilerinde önemli bir rol oynadığı için, hiçbir devlet Korelerin aniden birleşmesini istememektedir. Üçüncü olarak, Kuzeydoğu Asya'da Soğuk Savaş döneminde kurulan denge koşullan halen devam etmektedir. Bu statükonun en önemli göstergesi, Soğuk Savaş bittiğinden beri on yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen halen Korelerin birleşememiş olmasıdır. Dördüncü olarak, dünya sistemini şekillendiren beş büyük güçten dördü (AB hariç) bölgede yer aldığı için, Kuzeydoğu Asya bölge sistemi uluslararası sistemi doğrudan etkilemektedir. Ayrıca Kuzey ve Güney Kore de askeri ve iktisadi açıdan hem bölgesel hem de uluslararası güç dengesini etkileyebilecek orta ölçekli güçlerdir. Sonuç olarak Kuzeydoğu Asya alt-sistemindeki bütün devletler mevcut statükonun devamından yanadır. Bu bölgesel denge devam ettiği sürece Korelerin birleşmesi beklenmemelidir. Anahtar Kelimeler: Kuzeydoğu Asya Bölge Sistemi, Kore Birleşmesi, Neorealizm, Güç Dengesi, Büyük Güçler. 272

Abstract:
The purpose of this dissertation is to analyze the Northeast Asian regional system and the position of North and South Koreas within the system in the post- Cold War era. It also endeavors to investigate the reasons behind the failure of North and South Koreas' unification, while Germany, Vietnam and Yemen, which were divided in the Cold War era, were successfully united. In order to analyze this issue, it is necessary to understand and clarify the Northeast Asian regional system thoroughly. The theoretical framework of the study adopts the neorealist approach which was developed by Kenneth N. Waltz. In the light of the theory, four main hypotheses, which were confirmed by the main findings of the study, are developed. The main findings of the study are as follows; Firstly, the states in the Northeast Asian sub-system behave according to their national interests. Conflicting interests of the great powers (USA, Japan, China, Russia), which mainly determine the system in the region, prevent such unification. Secondly, the actors in the Northeast Asian sub-system carry out a balancing strategy against each other. While Korean Peninsula plays a vital role for the balancing strategy of those countries, none of them wants a sudden Korean unification. Thirdly, the balance which was established during the Cold War era in Northeast Asia has been continuation of the status quo. The most significant evidence of the status quo was the inability of Koreas to unify even though it has been more than a decade since the Cold War ended. Fourthly, the Northeast Asian regional system directly affects international system since four of five states (except the EU), which can shape the world order, are based in the region. Furthermore, Norm and South Koreas, too, are militarily and economically significant mid-size powers that can disturb both regional and international balance of power. As a result, all states in the Northeast Asian sub-system are in favor of the continuity of the current status quo. One cannot expect such unification as long as this regional balance remains unchanged. Keywords: Northeast Asian Regional System, Korean Unification, Neorealism, Balance of Power, Great Powers. 273