Zorunlu askerlik hizmetine karşı vicdani ret
Conscientious objection to compulsory military service
Yazar: DİLAN MIZRAK
Danışman: PROF. DR. MİTHAT SANCAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Kişinin, vicdanının talimatlarına uygun hareket etmesi gerektiği, hatta vazgeçilmez haklardan olması nedeniyle doğal olanın bu olduğu anlayışı pek çok kişi tarafından kabul edilebilecek bir husustur. Ancak mesele, devletçe öngörülen bir yükümlülüğü vicdani kanaatlere aykırı bulmak olduğunda bu bakışaçısı oldukça farklılaşmaktadır. Savaşların sonucu olarak kurulması kaçınılmaz olan modern devlet kendini koruyabilmek, güvenliğini sağlayabilmek amacıyla ordu ve zorunlu askerlik sistemini tesis etmek gerekliliğini duymuştur. Dolayısıyla; devletçe tesis edilen zorunlu askerlik hizmeti yükümlülüğünü vicdani gerekçelerle reddetmek iki çarpışan değerin; güvenlik ve özgürlüğün azami surette karşı karşıya geldiği alanlardan biridir. Bu nedenledir ki, bugün hâlâ vicdani ret pek çok devletin iç hukukunda ve uluslararası alanda tam bir korumaya sahip değildir. Uluslararası bağlayıcılığı olan hiçbir sözleşme açıkça bir vicdani ret hakkına yer vermemekte, böyle bir hakkın düşünce, din ve vicdan özgürlüğüne ilişkin maddelerin kapsamında düşünülüp düşünülemeyeceği sorusuna yanıt vermesi beklenen uluslararası yargı yetkisini haiz organlar meseleyi devletlerin iç hukukuna bırakma yolunu tercih etmektedir. Vicdani reddi tanıyan devletler de, bu tanımayı; belli saikler, kanaatlerin kapsamına ilişkin belli biçimler ve netice itibariyle belli talepler ile sınırlı tutmaktadır. Bu noktada Türkiye'nin izlediği politikaya bakıldığı vakit, zorunlu askerliğin devam ettiği, hatta ordu ve askerliğe ilişkin konuların `hassas' sayıldığı ve vicdani ret konusunda da katı bir tutum sergilendiği görülmektedir. Mevzuat incelendiğinde, vicdani redde açıkça izin veren herhangi bir hüküm bulunmadığı görülmekle birlikte, Anayasa'nın ?vatan hizmeti? başlıklı 72. maddesinin bu konuda tartışma zemini yarattığı söylenebilir.

Abstract:
The fact that, a human being should act according to the convictions of his/her conscience; furthermore, because of constituting one of the indispensable rights, this act should be thought natural is accepted by most of the people. But when the subject is to think that, an obligation enforced by state is contrary to conscientious beliefs, aforementioned point of view radically changes. Modern state, inevitably founded as a result of wars, regarded the necessity of establishing army and compulsory military service for the purpose of protecting itself. Consequently, refusing the obligation to compulsory military service because of profound convictions is one of the fields bringing two clashing values face to face to a great degree: These are liberty and security. It is therefore, today conscientious objection still has no absolute legal recognition in domestic laws or international area. Any of the internationally binding conventions explicitly refers to a right to conscientious objection to compulsory military service and again, the international bodies vested with judicial power which are expected to answer the question whether the right to conscientious objection to military service can be involved in freedom of thought, conscience and religion prefer to let the subject decided in domestic law of each state. The states recognizing the right to conscientious objection limit the acknowledgement for particular motives, particular forms relevant to the scope of convictions and as a result for particular applications. At this point, if the political path fallowed by Turkey is examined, it shall be realised that the compulsory military service still remains; furthermore, issues relating to military service and army are accepted `sensitive? and a strict manner is exposed when the subject is conscientious objection.