Prolaktinoma tanılı hastaların beyin 3 boyutlu yüksek rezolüsyonlu T1 ağırlıklı görüntülerden elde edilen hacim ve morfometrik parametreler ile değerlendirilmesi ve yapısal değişikliklerin nörokognitif testler ile ilişkisinin incelenmesi
Evaluation of patients diagnosis with prolactinomas with volume and morphometric parameters obtained from 3D high-resolution T1 weighted brain images and examination of the relationship of structural changes with neurocognitival tests
Yazar: AHMET ÖZ
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR ARSLAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, prolaktinoma tanılı hastaların beyin korteks yüzey morfometrik özelliklerini değerlendirmek ve sağlıklı kontroller ile karşılaştırarak bu hastalığın beyin kortikal yapısı üzerinde oluşturduğu etkileri ortaya koymaktır.
Gereç ve Yöntem: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji polikliniğinde takip ve tedavi edilen 45 prolaktinoma tanılı hasta ile 51 sağlıklı kontrol birey çalışmamıza dahil edilmiştir. Çalışmaya gruplar arasında yaş ve cinsiyet açısından benzer özellik gösteren katılımcılar dahil edilmiştir. Beyin korteks yüzey morfometrik özellikleri ROI analizi ve verteks-wise analiz modeli kullanılarak değerlendirilmiştir. Kortikal kalınlık, sulkal derinlik, fraktal boyutsallık ve girifikasyon gibi yüzeyel kortikal morfometri parametreleri prolaktinoma tanılı hastalar ve sağlıklı kontroller arasında karşılaştırılmıştır.

Bulgular: Prolaktinoma tanılı hastalarda sağ lingual girus, sağ cuneus, sağ parahippokampal girus, sağ entorhinal girus, sağ lateral orbitofrontal korteks, sağ insula, sol cuneus, sol insula ve sol entorhinal girus'un kortikal kalınlıklarında sağlıklı kontrollere göre istatiksel olarak anlamlı azalmalar tespit edilmiştir. Ayrıca, prolaktinoma tanılı hastalarda sağ insula ve sol pars orbitalis'in sulkal derinliklerinde ve sağ supramarginal girus'un girifikasyon indeksinde sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı düzeyde azalma saptanmıştır. Verteks-wise analiz modeli, altı kortikal kümenin (sol insular korteks, sağ lateral oksipital girus, sağ lateral ve medial orbitofrontal korteks, sağ insular korteks ve sağ superior temporal girus) kortikal kalınlıklarında anlamlı azalmalar ortaya koymuştur.

Sonuç: Prolaktinoma tanılı hastalarda özellikle insulada hem kortikal kalınlıkta hem de sulkal derinlikte sağlıklı kontrollere göre istatiksel olarak anlamlı azalma mevcuttur. Ayrıca, sulkal derinlik ile kabergolin dozu arasında ve kortikal kalınlık ile harf akıcılık test skorları arasında pozitif bir korelasyon saptanmıştır. Bu sonuçların mevcut literatüre önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir

Abstract:
Aim: The aim of this study is to evaluate the morphometric characteristics of the brain cortex surface in patients diagnosed with prolactinoma and to compare these findings with healthy controls, in order to identify the effects of this disease on cortical brain structures.
Materials and Methods: This study included 45 patients diagnosed with prolactinoma who were under follow-up and treatment at Istanbul University-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Faculty of Medicine Hospital, Department of Internal Medicine, Endocrinology Clinic, along with 51 healthy control individuals. Participants with similar age and gender characteristics were included across the groups. The study assessed brain cortex surface morphometric characteristics using ROI analysis and vertex-wise analysis models. Surface cortical morphometric parameters such as cortical thickness, sulcal depth, fractal dimensionality, and gyrification were compared between patients diagnosed with prolactinoma and healthy controls. 

Results: ROI analysis revealed significant reductions in cortical thickness in the right lingual gyrus, right cuneus, right parahippocampal gyrus, right entorhinal gyrus, right lateral orbitofrontal cortex, right insula, left cuneus, left insula, and left entorhinal gyrus in patients with prolactinoma compared to healthy controls. Additionally, significant reductions in sulcal depth in the right insula and left pars orbitalis, as well as in the gyrification index of the right supramarginal gyrus, were observed in prolactinoma patients compared to healthy controls. Vertex-wise analysis identified six cortical clusters (left insular cortex, right lateral occipital gyrus, right lateral and medial orbitofrontal cortex, right insular cortex, and right superior temporal gyrus) with significant reductions in cortical thickness in prolactinoma patients.
Conclusion:  One of the most notable findings of our study is the significant reduction in cortical thickness and sulcal depth in the insula of prolactinoma patients compared to healthy controls, as identified in both ROI-based and vertex-wise analyses. Moreover, a positive correlation was observed between sulcal depth and cabergoline dose, as well as between cortical thickness and letter fluency test scores. These findings are expected to contribute significantly to the existing literatüre