Davranışsal iktisat çerçevesinde sahiplenme etkisinin nesne ile geçirilen süre bağlamında deneysel olarak incelenmesi
An experimental examination of the endowment effect in the context of time spent with an object within the behavioral economics framework
Yazar: MUHAMMED İKBAL TEPELER
Danışman: PROF. DR. YUSUF AKAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Mikro iktisat teorisi = Micro economy theory ; Mikroekonomi = Microeconomy ; Sosyal psikoloji = Social psychology

Özet:
Bu tez çalışmasında, davranışsal iktisadın temel yapı taşlarından beklenti teorisindeki psikolojik önyargılardan biri olan sahiplenme etkisi kapsamında, sahip olunan nesne ile geçirilen sürenin sahiplenme etkisini artırıp artırmadığının araştırılması amaçlanmaktadır. Bu amaçla, hem geçirilen sürenin etkisi hem de cinsiyet, risk sevme durumu, bölüm, gelir seviyesi ve kişisel eşyaya verilen önem değişkenlerine göre sahiplenme etkileri ölçülmüştür. Çalışmada; sadece anlık, anlık ve 10 gün sonra, sadece 10 gün sonra sahiplenme etkisinin ölçüldüğü üç farklı senaryo bulunmaktadır. Bu kapsamda, Atatürk Üniversitesi kampüsündeki 300 öğrenciye saha deneyi yapılarak WTA-WTP değerleme paradigması yöntemi kullanılmıştır.
Çalışma sonucunda, bütün senaryolarda sahiplenme etkisinin varlığı görülmektedir. Öte yandan nesne ile geçirilen 10 günün sonunda sahiplenme etkisinin anlamlı bir şekilde yüksek çıktığı görülmektedir. Ayrıca, sadece 10 gün sonra sahiplenme etkisinin ölçüldüğü senaryo en yüksek sahiplenme etkisinin görüldüğü senaryo olmuştur. Burada, katılımcıların referans fiyatlarından etkilendiği sonucuna ulaşabiliriz. Bunun yanında, değişkenler bağlamında sahiplenme etkisi incelendiğinde, bütün senaryolarda kadınların erkeklere göre daha fazla sahiplenme etkisi gösterdiğini, risk sevme durumuna bakıldığında anlık sahiplenme durumunda risk sevenlerin daha fazla sahiplenme etkisi gösterirken 10 gün sonra ölçülen durumlarda riskten kaçan katılımcıların daha fazla sahiplenme etkisi gösterdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Kişisel eşyalarına çok önem veren katılımcılar da 10 gün sonraki ölçülen sahiplenme etkisi değerleri kişisel eşyalarına önem veren katılımcılara göre daha fazladır. Öğrencilerin bölümlerine göre incelendiğinde, bütün senaryolarda fen bölümlerindeki öğrencilerde sahiplenme etkisi en az değerde görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Sahiplenme etkisi, WTA-WTP, Beklenti Teorisi, Kayıptan Kaçınma

Abstract:
In this thesis study, the aim is to investigate the endowment effect within the scope of the psychological biases in the fundamental of behavioral economics, particularly in the context of the endowment effect, with a focus on whether the time spent with the owned object increases the endowment effect. To achieve this goal, the effects of both the time spent and variables such as gender, risk propensity, department, income level, and the importance attached to personal belongings on the endowment effect were measured. The study includes three different scenarios in which the endowment effect was measured: immediate, immediate and 10 days later, and only 10 days later. In this context, a field experiment was conducted on 300 students at Atatürk University campus using the WTA-WTP valuation paradigm method.
The results of the study indicate the presence of the endowment effect in all scenarios. Furthermore, it is observed that the endowment effect is significantly higher after 10 days of possession of the object. Additionally, the scenario where the endowment effect was measured only 10 days later yielded the highest endowment effect. This suggests that participants are influenced by their reference prices. In addition, when examining the endowment effect in terms of variables, it is found that women exhibit a higher endowment effect than men in all scenarios. Regarding risk propensity, it is observed that in the immediate endowment scenario, those who are risk-averse exhibit a higher endowment effect, whereas in the scenarios measured after 10 days, participants who are risk-averse show a higher endowment effect. Participants who attach great importance to their personal belongings also exhibit higher endowment effect values after 10 days compared to participants who do not attach as much importance to their personal belongings. When students are examined by their departments, it is observed that students in the science departments exhibit the lowest endowment effect values in all scenarios.

Keywords: Endowment Effect, WTA-WTP, Prospect Theory, Risk Aversion