Üroloji servisinde yatan hastalarda 6 yıllık antimikrobiyal direnç trendi ve kullanılan antibakteriyel ilaç trendi ile karşılaştırılması
6-year antimicrobial resistance trends and comparison with the trends of antibacterial drugs used in patients in the urology inpatient service
Yazar: MUHAMMET ÇİÇEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET TAHRA
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi / Üroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Üroloji = Urology
Dizin: Antibiyotikler = Antibiotics ; Yatan hastalar = Inpatients ; Çapraz enfeksiyon = Cross infection ; Üriner sistem enfeksiyonları = Urinary tract infections ; Üroloji = Urology ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaçlara direnç-bakteriyel = Drug resistance-bacterial ; İlaçlara direnç-mikrobiyal = Drug resistance-microbial

Özet:
Amaç: Üriner sistem enfeksiyonları (ÜSE) üroloji pratiğinde sık karşılaşılan hastalıkların başında yer almaktadır. Patojen mikroorganizmalarda gözlenen artmış antibakteriyel direnç sağlık sistemi için stratejik bir problem oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı üriner sistem patojenlerinde yıllara göre değişen antibiyotik direnç oranlarını ortaya koyarak direnç gelişimi ile kullanılan toplam yıllık antibakteriyel ilaç miktarlarının değişimi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Antimikrobiyal ilaç direnç oranlarının hastaya ait değişkenler ile ilişkisinin belirlenmesi (kateter varlığı, anatomik ve fonksiyonel bozukluklar, hastanede yatış ve üreme sayısı, daha önce kullanılan antibakteriyel ilaç varlığı vb.) bu çalışmanın ikincil amacıdır.
Yöntem: Ocak 2015 ile Aralık 2020 tarihleri arasında üroloji kliniğinde yatarak antibiyotik tedavisi almış olan ve idrar veya kan kültüründe bakteri üremesi gösterilen, 18 yaş üstü hastalar çalışmaya dahil edildi. Hasta dosyaları veri kayıt sistemi kullanılarak retrospektif olarak incelendi. Hastalara ait demografik değişkenler, kateter veya yabancı cisim varlığı, üriner sistemde anatomik ya da fonksiyonel bozukluk varlığı, taş hastalığı, hastanede yatış süresi, önceki kültürlerde olan üreme ve geçmiş antibiyotik kullanımı bilgileri, antibiyogramda yer alan direnç bilgisi kaydedildi. Hastane eczanesi veri kayıt sisteminden Üroloji Kliniğinde yıllık kullanılan antibiyotik miktarları her ilaç için taranarak yıllık olarak kaydedildi.  Elde edilen ilaç direncine ilişkin trendler ile antibiyotik kullanım trendi karşılaştırıldı.
Bulgular: İdrar kültüründe en sık izole edilen etken E. coli ikinci en sık etken Enterococcus suşları olurken, kan kültüründe ise en sık E. coli, ikinci en sık etken Klebsiella suşlarıydı. Gram pozitif etkenlerde ampisilin direnci ve gram negatif etkenlerde meropenem direnci ilgili yılın ilaç sarfiyatı ve ilacı kullanan hasta sayısı ile paralellik göstermekteydi.  
Meropenem direnci ortalama %5,9 olarak hesaplandı. Meropenem direnç trendi ile toplam ilaç sarfiyatı artış eğilimindeydi. Gram negatif etkenlerde genişlemiş spektrumlu beta-laktamaz (ESBL) ve çoklu ilaç direnci (MDR) pozitifliği için önceki antibiyotik kullanımı risk faktörü olarak bulundu. (p=0,006 ve p=0,002). Taş hastalığı yokluğu ESBL+ üreme için tek değişkenli analizde anlamlı bir risk faktörü olarak görülse de çok değişkenli analizde anlamlı bulunmadı. MDR pozitifliği için taş hastalığı yokluğu anlamlı bir risk faktörü olarak bulundu (p=0,025). Gram pozitif etkenlerde sigara kullanmış olmak (p=0,027), üriner sistem fonksiyonel bozukluğu (p=0,03), son bir yılda internasyon öyküsü (p=0,021) ve son bir yılda antibiyotik kullanımı (p=0,033) ampisilin direnci için risk faktörleriydi. Taş hastalığı yokluğu ampisilin direnci için risk faktörü olarak bulundu (p=0,024). Ancak çok değişkenli analizde bu faktörlerin hiçbirisinin ampisilin direncine anlamlı etkisi olmadığı görüldü.  
Sonuç: Üroloji yatan hasta grubunda ÜSE uygun ve etkin bir antimikrobiyal yönetim gerektirmektedir. İlaç kullanımına ilişkin dönemsel değişiklikler antimikrobiyal direnç gelişimine etki etmektedir. Yaş, anatomik ya da fonksiyonel bozukluk varlığı ve önceki internasyon ve girişim öyküsü gibi değişkenlerin farklı direnç paternleri üzerine anlamlı etkileri gösterilmiştir. Uygun antimikrobiyal yönetim için cerrahi profilaksi, ampirik tedavi seçimi gibi klinisyenlerin aldığı kararlar akılcı yönetim ilkeleri uyarınca gözden geçirilmelidir.

Abstract:
Objective: Urinary tract infections (UTI) are among the most common diseases in urology practice. Increasing antibacterial resistance in uropathogens is a strategic problem for the healthcare system. The aim of this study is to evaluate the relationship between the development of antibiotic resistance and the change in the total annual amount of antibacterial drugs used for urinary tract pathogens by revealing the antibiotic resistance rates that change over the years. To determine the relationship between antimicrobial drug resistance rates and patient-related variables (presence of indwelling catheter, anatomical and functional anomalies, number of hospitalizations and culture positivity, existence of previously used antibacterial drug, etc.) is the secondary aim.
Methods: Patients over the age of 18, who had positive urine or blood culture test and received antibiotic treatment in the urology inpatient clinic between January 2015 and December 2020 were included in the study. Patients charts were reviewed retrospectively by hospital record system. Patient demographics, presence of indwelling catheter or foreign body, presence anatomical or functional anomalies in the urinary system and urolithiasis, length of hospital stay, history of culture positivity, previous antibiotic usage and the resistance in cumulative antibiogram were recorded. The amount of antibiotics usage for each drug in the Urology Clinic reviewed with the hospital pharmacy data recording system was scanned and recorded annually. The trends in drug resistance were compared with the trend of antibiotic use.
Results: E. coli was the most common and the Enterococci second  common isolated pathogens in urine culture (33,9% vs. 21,7%), E. coli was the most common and the Klebsiella spp. were the second most common pathogens in blood culture (4%1 vs. 16,7%). Ampicillin resistance in gram-positive agents and meropenem resistance in gram-negative agents were similar in  
the trends with the drug consumption of the relevant year and the number of patients with drug consumption. The mean Meropenem resistance was 5.9%. Total drug consumption tended to increase with the meropenem resistance trend. History of antibiotic usage was found to be a risk factor for Extended-Spectrum Beta-Lactamase (ESBL) and Multi-drug resistance (MDR) positivity in Gram-negative agents. (p=0.006 vs. p=0.002). Absence of the stone disease was found a significant risk factor for ESBL positivity in univariate analysis, while in multivariate analysis it was not found significant. Absence of the stone disease was found to be a significant risk factor for MDR positivity (p=0.025). Among Gram-positive agents, smoking status (p=0.027), functional problems in urinary system (p=0.03), history of hospitalization in the last year (p=0.021) and history of antibiotic use in the last year (p=0.033) were significant risk factors for ampicillin resistance. Absence of the stone disease was a risk factor for ampicillin resistance (p=0.024). However, none of these factors shows statistically significance in terms of ampicillin resistance in multivariate analysis.
Conclusion: UTI in the urology inpatient clinic requires appropriate and effective antimicrobial management. Periodic changes in drug consumption affects the development of antimicrobial resistance. Significant effects of variables such as age, presence of anatomical or functional anomalies, hospitalization and intervention history on different resistance patterns have been demonstrated. Decisions made by clinicians such as surgical prophylaxis and empirical treatment selection for appropriate antimicrobial management should be reviewed in accordance with principles of rational management