Reşat Nuri Güntekin'in eserlerinde dini ve ahlaki değerler ve bunların din eğitimi açısından incelenmesi
Religious and moral values in the works of Reşat Nuri Güntekin and their investigation in terms of religious education
Yazar: SEYİD KEMERKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VELİ ÖZTÜRK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahlaki değerler = Moral values ; Değerler = Values ; Din eğitimi = Religious education ; Din görevlileri = Religious officials ; Dini değerler = Religious values ; Güntekin, Reşat Nuri = Güntekin, Reşat Nuri ; Hikaye = Story ; Roman = Novel ; Tiyatro oyunları = Theater plays

Özet:
Din Eğitimi Bilimi ilahiyat, eğitim bilimleri ve din bilimleriyle yakın ilişki halindedir. Ancak din eğitimi bilimi sadece bu alanlarla ilişkili değildir. Din eğitiminin objesi insandır. Öyleyse o, insanla ilişkili olan her disiplinle işbirliği yapmaktadır/yapmalıdır. Edebiyat da insan ürünüdür ve objesi insan olan geniş bir alandır. 
Çalışmamızın amacı Cumhuriyet döneminde dine yönelik atılan adımların edebi sahadaki izdüşümlerini Reşat Nuri Güntekin'in eserleri çerçevesinde ortaya koymaktır.  Cumhuriyet dönemi yazarlarından olan Reşat Nuri Güntekin'in eserleri dönemi anlamak ve yorumlamak için büyük bir projeksiyon imkanı sağlamaktadır. Bu çalışma Reşat Nuri Güntekin'in roman, hikaye, oyun ve diğer eserlerindeki yeni ve eski tip eğitimcileri,  eğitim metotlarını, din görevlilerini ve yöntemlerini,  dindar karakterleri tahlil edip yorumlayarak yazarımızın bakışının, dönemin zihniyetinin, bu zihniyetin beslendiği fikirlerin neler olduğuna ayna tutmaktadır.
Yazarlar ve oluşturdukları eserler dönemin zihniyet ve havasını taşırlar.  Cumhuriyet döneminde yapılan reformların menbaı Meşrutiyet dönemidir. Meşrutiyet yılları cumhuriyetin habercisi olmuştur. Dönemin aydınlarının fikir ve istekleri modern Türkiye'de yankı bulmuştur.  Dönemin fikir akımlarından İslamcılık uzun yıllar içine kapanırken özellikle Batıcılık ve Türkçülük fikirleri modern Türkiye'nin oturduğu zemin olmuştur. Dinin ilerlemeye mani olup olmadığı meselesi özellikle bu döneme damga vurmuş; lehte ve aleyhte pek çok şey yazılıp çizilmiştir. 
Çalışmamızın birinci bölümünde dönemin din eğitimi ve kültür politikalarını genel olarak ele aldık. İkinci bölümde dönemin edebiyatını ve yazarın hayatını inceledik. Üçüncü bölümde yazarın eserlerindeki yeni ve eski tip öğretmenleri, bunların eğitimde kullandıkları yöntemleri, medreseye ve softalara bakışı tahlil ettik. Dördünü bölümde yazarın eserlerindeki din görevlilerini ve yöntemlerini ele aldık. Beşinci bölümde dinden uzaklaşan ve olumsuz yansıtılmayan tipleri inceledik.  

Anahtar Kavramlar: Reşat Nuri Güntekin, Cumhuriyet Dönemi, Din Algısı, Roman, Hikaye, Tiyatro, Din Eğitimi, Yeni ve Eski Tip Öğretmen,  Din Görevlileri, Yaygın Din Eğitimcileri.

Abstract:
The Science of Religious Education is in close relationship with theology, educational sciences and religious sciences. However, the science of religious education is not only related to these fields. The object of religious education is human. So he/she cooperates/should cooperate with every discipline related to human. Literature is also a human product and is a large field whose object is human.
The aim of our study is to reveal the reflections of the steps taken towards religion in the Republican period in the literary field within the framework of the works of Reşat Nuri Güntekin. The works of Reşat Nuri Güntekin, one of the writers of the Republic period, provide a great projection opportunity to understand and interpret the period. This study analyzes and interprets new and old type educators, education methods, religious officials and methods, religious characters in Reşat Nuri Güntekin's novels, stories, plays and other works, and mirrors what our author's point of view, the mentality of the period, and the ideas nourished by this mentality were.
The authors and the works they created carry the mentality and atmosphere of the period. The source of the reforms made in the Republican period is the Constitutional Monarchy period. The years of the Constitutional Monarchy became the harbinger of the republic. The ideas and wishes of the intellectuals of the period were echoed in modern Turkey. While Islamism, one of the currents of thought of the period, was closed for many years, especially the ideas of Westernism and Turkism became the ground on which modern in particular; Much has been written for and against.
In the first part of our study, we discussed the religious education and cultural policies of the period in general. In the second part, we examined the literature of the period and the life of the author. In the third chapter, we analyzed the new and old type teachers in the author's works, the methods they used in education, and the view of the madrasah and the sects. In the fourth chapter, we discussed the religious officials and methods in the author's works. In the fifth chapter, we examined the types who distanced themselves from religion and were not reflected negatively.

Key Concepts: Reşat Nuri Güntekin, Republic Period, Perception of Religion, Novel, Story, Theatre, Religious Education, New and Old Type Teachers, Religious Officials, Non-formal Religious Educators