Psikotik belirtiler gösteren ve psikotik belirtiler göstermeyen iki uçlu bozukluk hastalarında sosyal biliş yetilerinin işlevsellik düzeyine etkisi
The effect of social cognition on daily functioning in bipolar patients with or without psychotic symptoms
Yazar: SERAP KAYA
Danışman: DOÇ. DR. CANA AKSOY POYRAZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Psikotik bozukluklar = Psychotic disorders ; Sosyal biliş = Social cognition ; Zihin kuramı = Theory of mind

Özet:
Amaçlar: İki uçlu bozukluk hastalarında (İUB) sosyal biliş yetilerini araştıran çalışmaların sayısı giderek artmaktadır. İUB tip I hastalarının yarısından fazlasında atak dönemlerinde psikotik belirtiler bulunmaktadır. Bu araştırmada, İUB hastalarını atak dönemlerinde psikotik belirtiler gösterip göstermemeleri bağlamında ikiye ayırarak, zihin kuramı (ZK) yetileri ve işlevsellik düzeylerinin hem kendi aralarında hem de sağlıklı bireylerle karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemi İÜC-Cerrahpaşa Tıp Fakültesi ve Esenyurt Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'nde takip edilen İUB tanısı konulmuş hastalardan oluşmaktadır. DSM-5 tanı ölçütlerine göre iki uçlu bozukluk tip I tanısı konulmuş psikotik belirtili ataklar geçirmiş (İUBP+) olan 31 hasta ile psikotik belirtisiz atakları (İUBP-) olan 19 hasta ve sağlıklı bireyleri içeren 33 kişilik kontrol grubundan oluşmaktadır. Duygudurumun değerlendirilmesi Young Mani Derecelendirme Ölçeği (YMDÖ) ve Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDDÖ), işlevselliğin değerlendirilmesi Global Değerlendirme Ölçeği (GAF) ve Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği (FAST), zihin kuramı yetileri değerlendirilmesi ima testi (hinting), pot kırma testi (Faux Pas) ve gözlerden zihin okuma testi (Gözler Testi) kullanılarak yürütülmüştür.
Bulgular: Zihin kuramı yetilerini değerlendirilen bütün testlerde, İUBP+ hastaları sağlıklı bireylere göre daha başarısızdı (p<0,017). İUBP+ ile İUBP- hastaları arasında ZK testlerinde istatistiksel farklılık saptanmadı. İşlevselliğin genel olarak değerlendirilmesinde, her iki hasta grubunun sağlıklı bireylere kıyasla işlevselliğin daha bozuk, en belirgin etkilenmenin ise özerklik ve kişilerarası ilişkiler alanlarında olduğu bulundu. İki uçlu hastalarda ima testinde gösterilen başarı ile birçok işlevsellik alanın daha iyi oluşu arasında bağıntı bulundu.
Sonuç: İUBP+ hastaların zihin kuramı yetilerinde sağlıklı bireylere kıyasla olumsuz etkilenmeler olduğu görülmüştür. İUBP+ hastalarında görülen işlevsel bozulmaların bir kısmı ZK yetilerindeki bozulmadan etkileniyor. Klinik değişkenler ve eşik altı belirtilerde farklılık göstermeyen ötimik olan iki uçlu hastaların iyilik dönemlerinde işlevsellik bozulmaları devam etmektedir. ZK yetilerinin iyileştirilmesi amacıyla özellikle İUBP+ hastalarını hedefleyen programlar geliştirilebilir.

Abstract:
Aim: The number of studies investigating social cognitive functions in patients with bipolar disorder (BD) is increasing. More than half of BD patients have psychotic sypmtoms during acute BD episodes. In this study, it is aimed to compare the Theory of Mind (ToM) abilities and functionality levels among BD patients and healthy individuals, we also divided BD patients into two groups according to whether they did show psychotic symptoms or not during acute BD episodes.
Material and Method: The research sample consists of BD patients that are in follow-up by IUC-Cerrahpasa Medicine Faculty and Esenyurt Community Mental Health Center. According to DSM-5 criteria, 31 euthymic bipolar patients with psychosis (BDP+), 19 euthymic bipolar disorder without psychosis (BDP-) patients who were diagnosed with bipolar disorder I and 33 healthy individuals as control group were included in the sample. The research was carried out by using Young Mania Rating Scale and Hamilton Depression Rating Scale for evaluation of mood, Global Assessment of Functioning (GAF) and Functioning Assessment Short Test (FAST) for evaluation of functioning, hinting test, Faux Pas test and Reading the Mind in the Eyes Test for evaluation of ToM abilities.
Results: In all tests that are evaluating ToM abilities, BDP+ patients were less successful than healthy individuals (p<0,017). There was no statistical difference in ToM tests between BDP+ and BDP- patients. In general evaluation of functionality, it was found that functionality was more impaired in both patient groups compared to healthy individuals; the most affected areas were autonomy and interpersonal relations. Higher levels of hinting test scores were correlated with higher levels of functionality.
Conclusion: It was observed that BDP+ patients have more ToM impairments in comparison with the control group. Some of the functional impairments seen in BDP+ patients was found to be affected by the impairment of ToM abilities. Clinical variables and subthreshold symptoms and functioning impairments did not differ between bipolar patients groups in the remission period. In order to improve ToM abilities, programs can be developed specifically targeting BDP+ patients.