Dihidro-benzotiyazolo-furopirimidin ve dihidrofuro-tiyazolo-pirimidin bileşiklerinin sentezi ve enzim inhibisyonlarının incelenmesi
Synthesis of dihydro-benzothiazolo-furopyrimidine and dihydrofuro-thiazolo-pyrimidine compounds and investigation of enzyme inhibitions
Yazar: ASLI USTALAR İNAL
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET YILMAZ
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Tiyazol, benzotiyazol, primidobenzotiyazol ve tiyazoloprimidin halkaları biyoaktif
heterosiklik bileşiklerdir ve pürin bazlarına benzerliği nedeniyle çok geniş biyolojik
aktivite göstermektedir. Bu özelliklerinden dolayı pek çok ilacın yapısında yer alır.
Dihidrofuranlar doğal ürünlerin yapısında bulunur ve literatürde bulunan pek çok
dihidrofuran türevi çeşitli biyolojik aktivitelere sahiptir. Bu tez çalışmasında
benzotiyazol veya tiyazol, primidin ve dihidrofuran heterosiklik gruplarını bir arada
içeren bir bileşik sınıfı sentezlendi ve elde edilen bileşiklerin enzim inhibisyonları
incelendi.
Bu çalışmada, öncelikle benzotiyazol (1a-h) ve tiyazol (1i-l) türevlerinin çeşitli
malonatlarla (2a-d) reaksiyonları sonucunda benzotiyazolo-pirimidin (3a-k) ve
tiyazolo-pirimidin (3l-r) bileşikleri sentezlendi ve bu bileşiklerin cAMP PDE'ye
karşı inhibisyonları incelendi. Daha sonra elde edilen bu benzotiyazolo-pirimidin
(3a-c, e, f) ve tiyazolo-pirimidin (3l-n) bileşiklerinin mangan(III) asetat aracılığıyla
alkenlere (4a-j) radikalik katılma reaksiyonları sonucunda dihidro-benzotiyazolofuropirimidin
(5a-m) ve dihidrofuro-tiyazolo-pirimidin bileşikleri (6a-o) elde edildi
ve bu bileşiklerin AchE'ye karşı inhibisyon etkileri incelendi.
Günümüze kadar dihidro-benzotiyazolo-furopirimidin (5a-m) ve dihidrofurotiyazolo-
pirimidin (6a-o) bileşiklerinin enzim inhibisyonları üzerine herhangi bir
araştırma yapılmamıştır. Bu nedenle bu bileşiklerinin enzim inhibisyonu
göstermesinin literatüre ve ilaç sektörüne önemli katkılar sağlayacağı
düşünülmektedir.

Abstract:
It is known that bioactive heterocyclic compounds such as thiazole, benzothiazole,
pyrimidobenzothiazole and thiazolopyrimidine show wide range of biological
activity and many drugs consisting of these groups are commercial available because
of their similarity to purine bases. Dihydrofuran group exist in many natural
compounds and dihydrofuran derivatives which synthesized in literature have a lot of
biological activities. In this work, enzyme inhibition of a novel class of compounds
having heterocyclic groups of thiazole (or benzothiazole), pyrimidine, dihydrofuran
will be investigated.
In this work, benzothiazolo-pyrimidine (3a-k) and thiazolo-pyrimidine (3l-r)
compounds synthesized from the reactions between benzothiazole (1a-h) or thiazole
(1i-l) derivatives and various malonates (2a-d) and their inhibition effects against
cAMP PDE were investigated. Radical addition reactions between the resulting
benzothiazolo-pyrimidin (3a-c, e, f) and thiazolo-pyrimidine (3l-n) compounds with
alkenes (4a-j) give dihydro-benzothiazolo-furopyrimidine (5a-m) and dihydrofurothiazolo-
pyrimidine (6a-o) compounds using manganese(III) acetate. The inhibition
effects of these compounds (5a-m, 6a-o) against AchE were studied.
Enzyme inhibition of dihydro-benzothiazolo-furopyrimidine (5a-m) and dihydrofurothiazolo-
pyrimidine (6a-o) compounds has not been investigated to date. Therefore,
enzyme inhibition of these compounds contribute to literature and pharmaceutical
industry.