Hastane eczacılarında psikolojik yıldırmaya (mobbing'e) maruziyetin, örgüt bağlılığı ve işten ayrılma niyeti üzerine etkileri: İzmir ili kamu ve üniversite hastaneleri örneği
The effects of exposure to mobbing on organizational commitment and intention to leave of employment in hospital pharmacists: an example of public and university hospitals in İzmir province
Yazar: ELİF GİZEM KARACA
Danışman: PROF. DR. SEVGİ ŞAR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Eczacılar = Pharmacists ; Eczacılık = Pharmacy ; Eczaneler = Pharmacies ; Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-devlet = Hospitals-public ; Mobbing = Mobbing ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; İzmir = Izmir ; İşten ayrılma niyeti = Turnover intention ; İşten ayrılma niyeti = Turnover intention

Özet:
Mobbing, günümüzde pek çok sektörü yakından ilgilendiren önemli bir konu ve küresel bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak sağlık kurumları gibi çıktıları doğrudan insan sağlığı ve hayatını etkileyen emek yoğun örgütler açısından durum daha büyük önem arz etmektedir. Nitekim, mobbinge maruz kalan çalışanlarda ortaya çıkan psikolojik, psikosomatik ve sosyal yaralanmalar, emek yoğun teknolojiye sahip sağlık sektöründe, etkin ve kaliteli bir sağlık hizmetinin sunulmasını etkilemektedir. Bu bağlamda, bu tez çalışmasında sağlık hizmetlerinin sunumu sırasında oldukça önemli bir role sahip olan hastane eczacılarının mobbing davranışlarına maruziyet düzeyleri belirlenmiş ve mobbinge maruziyetin, örgütsel bağlılık ve işten ayrılma niyeti üzerine etkileri incelenmiştir. Bu amaçla; Einarsen ve Raknes tarafından geliştirilen ve daha sonra Einarsen ve Hoel tarafından revize edilen, "İşyeri Zorbalığı Ölçeği", Allen ve Meyer tarafından geliştirilen "Üç Boyutlu Örgütsel Bağlılık Ölçeği", Mobley ve arkadaşlarının çalışmasını temel alarak Netemeyer ve arkadaşları tarafından hazırlanan "İşten Ayrılma Niyeti Ölçeği" kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak kullanılan anket formu, İzmir il sınırları içerisindeki kamu yataklı tedavi kurumları ve üniversite hastanelerinde çalışan hastane eczacılarına yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. 116 katılımcıdan elde edilen veriler, frekans ve yüzde dağılım gibi tanımlayıcı istatistiksel metotlar ve Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis Varyans Analizi, Spearman Sıra Korelasyonu kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda hastane eczacılarının %20,7'sinin mobbinge maruz kaldığı ve en sık maruz kalınan mobbing davranışının "üstesinden gelemeyeceği kadar aşırı iş yükü altında bırakılmak" olduğu, örgütsel bağlılık puanlarının ortalamasının 53,15 (min:18, max:76) olduğu, % 27,6'sının sıklıkla işinden ayrılmayı düşündüğü, %19'unun da sürekli olarak daha iyi bir iş arayışında olduğu saptanmıştır. Öte yandan hastane eczacılarında mobbinge maruziyetin örgütsel bağlılığın, duygusal bağlılık ve devam bağlılığı boyutlarını olumsuz yönde etkilediği, işten ayrılma niyetini ise artırdığı belirlenmiştir.

Abstract:
Today, mobbing appeared as an important issue and a global problem that concerns many sectors. However, the situation has greater importance for the labor-intensive organizations, as in health institutions, whose outputs directly affect human health and life. İndeed, psychological, psychosomatic and social injuries that occur in employees exposed to mobbing affect the provision of an effective and high-quality health service in the health sector which labor-intensive technology. In this context, mobbing exposures of hospital pharmacists, who act a quite important role in the provision of health services, was determined and the effects of exposure to mobbing on organizational commitment and intention to leave employment were examined in this thesis. For this purpose; "Workplace Bullying Scale" developed by Einarsen and Raknes and then revised by Einarsen and Hoel, "Three Dimensional Organizational Commitment Scale" developed by Allen and Meyer and "Intention to Leave Scale" prepared by Netemeyer et al.  according to study of  Mobley et al., were used. Questionnaire form used as data collection tool was applied to hospital pharmacies working in public inpatient treatment hospitals and university hospitals in İzmir province by face to face interview method. Data obtained from 116 participants were analyzed using descriptive statistical methods such as frequency and percentage distribution, Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis Analysis of Variance, Spearman Rank Correlation. As a result of the study, it was found that 20.7% of hospital pharmacists were exposed to mobbing and the most frequently exposed mobbing behavior was "being exposed to an unmanageable workload", the average of organizational commitment scores was 53.15 (min: 18, max: 76), 27.6% of them thought about to quit their job frequently and 19% were constantly looking for a better job. On the other hand, it was determined that exposure to mobbing in hospital pharmacists have negatively affected emotional commitment and continuance commitment dimensions of the organizational commitment, and increased the intention to leave the work.