Günümüzde Milli Eğitim Bakanlığı ders kitaplarında Müslüman mezheplerinin ele alınması üzerine bir inceleme
An investigation on the handling of Muslim sects in the textbooks of the Ministry of National Education today
Yazar: ÖMER YILDIZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET SAFFET SARIKAYA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Din eğitimi = Religious education ; Din kültürü ve ahlak bilgisi dersi = Religious culture and moral knowledge lesson ; Mezhepler = Sects ; Mezhepler tarihi = Sect history ; İslamiyet = Islam

Özet:
Türkiye'de Cumhuriyet'in başlangıcından günümüze din eğitimi; yenilikçi, milli ve laik devlet karakterinde ve değişen hükümet politikaları etkisinde şekillenmiştir. Mezkûr tarihi arka plan ve günümüz zemininde din eğitiminin ve Müslüman mezhepler konusunun müfredat programlarında ve ders kitaplarında ele alınışının incelenmesi konunun bağlam kapsamını; İslam Mezhepler Tarihi ve öğretim programlarının metodolojik ilkeleri bağlamında günümüzde Milli Eğitim Bakanlığı 2022 ders kitaplarında Müslüman mezheplerinin nasıl ele alındığı çalışmanın öz kapsamını ifade etmektedir. Sadece örgün ilkokul, ortaokul, lise okulları araştırmanın evrenini oluşturmuş, yaygın eğitim, açık öğretim kurumları ve İmam-Hatip okulları vb. her biri kendi alanında ayrı derinlikte bir çalışmayı gerektirdiğinden araştırmanın sınırları dışında kalmıştır. 
Tarihsel yöntem, nitel araştırma, doküman inceleme, içerik analizi ve ilişkisel çözümleme metotlarıyla elde edilen veriler neticesinde; 2000 yılı öncesi öğretim programlarının çeşitli sebeplerle çok boyutlu Müslüman mezhepler konusunu ele alabilecek bir akademik yetkinliğe ulaşamadığı, 2000 yılı sonrasında ise yenilikçi din eğitimi anlayışı etkisinde İslam Düşüncesinde Yorumlar ünitesinin programlara dâhil olduğu tespit edilmiştir. Ünitenin ele alınışında ise İslam Mezhepler Tarihinin metodolojik ilkelerinin merkeze alındığı ayrıca eğitimsel (yapılandırmacı, öğrenen merkezli, işbirlikçi vb.) ve dinbilimsel (mezheplerüstü, kök değerler merkezli, dinler açılımlı vb.) yaklaşımlarla amaçların belirlendiği anlaşılmıştır. Ancak, pratikte ders kitaplarında bu ilkeler ve amaçlarla örtüşen verilere ulaşılsa da çok sayıda eksiklikler de tespit edilmiştir. Bir giriş, iki ana bölümde detaylıca ele alınan bu hususları alanında yeni ve özgün tespitlerle analiz eden çalışma, sonuç kısmında tavsiye niteliğinde değerlendirmelerle, din eğitiminin ve İslam Mezhepler Tarihi bilim dalının gelişimine katkı sunmayı, mezkûr eksikliklerin giderilmesi için Din Öğretimi Genel Müdürlüğüne ve Talim Terbiye Kuruluna bu hataları iletmeyi amaç edinmiştir.

Abstract:
Religious education in Turkey from the beginning of the Republic to the present; It has been shaped in the character of an innovative, national and secular state and under the influence of changing government policies. Examining the handling of religious education and Muslim sects in curricula and textbooks on the aforementioned historical background and today's ground covers the context of the subject; In the context of the History of Islamic Sects and the methodological principles of the curriculum, how Muslim sects are handled in the 2022 textbooks of the Ministry of National Education today expresses the core scope of the study. Only formal primary, secondary and high schools constituted the universe of the research, non-formal education, open education institutions and Imam-Hatip schools etc. each of them required a separate study in their own field, so it remained outside the limits of the research.
As a result of the data obtained by the historical method, qualitative research, document review, content analysis and relational analysis methods; It has been determined that the curricula before 2000 could not reach an academic competence that could deal with the multidimensional Muslim sects issue for various reasons, and after the year 2000, the Interpretations in Islamic Thought unit was included in the programs under the influence of the innovative religious education approach. In the handling of the unit, it was understood that the methodological principles of the History of Islamic Sects were centered, and the objectives were determined with educational (constructivist, learner-centered, collaborative, etc.) and theological (supra-sectarian, root-value-centered, religion-oriented, etc.) approaches. However, in practice, although the data that coincides with these principles and purposes are reached in the textbooks, many deficiencies have also been identified. The study, which analyzes these issues, which are discussed in detail in one introduction, in two main sections, with new and original determinations in its field, contributes to the development of religious education and the History of Islamic Sects with advisory evaluations in the conclusion, to the General Directorate of Religious Education and the Board of Education and Training to eliminate the aforementioned deficiencies. It aims to report these errors.