Rol çatışması ve rol belirsizliği ile değişime direnme düzeylerine ilişkin öğretmen görüşleri
Teachers' percepti̇ons about role confli̇ct and role ambi̇gui̇ty wi̇th resi̇stance to change levels
Yazar: AYTEN KÖKTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ŞENAY SEZGİN NARTGÜN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değişime direnç = Resistance to change ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Rol belirsizliği = Role ambiguity ; Rol çatışması = Role conflict ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, değişime direnme ile rol çatışması ve rol belirsizliğine ilişkin ortaokul öğretmenlerinin görüşlerini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda değişime direnme ile rol çatışması ve rol belirsizliğine yönelik öğretmen görüşleri belirlenmiş, öğretmenlerin kişisel özelliklerinin bu görüşler üzerinde etkisi olup olmadığı tespit edilmiş ve değişime direnme ile rol çatışması ve rol belirsizliğine ilişkin öğretmen görüşleri arasındaki ilişki incelenmiştir.
İlişkisel tarama modeli ile yürütülmüş olan bu araştırmanın çalışma evrenini 2014-2015 eğitim öğretim yılında Bursa ili Nilüfer ve Osmangazi ilçelerindeki ortaokullarda görev yapmakta olan 2471 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi, tesadüfi örneklem alma yöntemi ile belirlenmiştir. Ortaokullarda görev yapmakta olan 535 öğretmen ile yürütülmüş olan çalışmanın verileri ise kişisel bilgi formu, değişime direnme ölçeği ile rol çatışması ve rol belirsizliği ölçeği ile toplanarak SPSS 20 paket programı ile çözümlenmiştir. Verilerin analizinde ise aritmetik ortalama, standart sapma, Mann Whitney-U, Kruskal Wallis ve Spearman rho korelasyon analizlerinden yararlanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre değişime direnme davranışlarına yönelik öğretmen görüşlerinin, düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. Değişime direnme ölçeğinin alt boyutlarına ilişkin puanlar incelendiğinde ise en yüksek puanın 'bilişsel katılık' boyutunda, en düşük puanın ise 'rutini arama' boyutunda olduğu tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin, rol belirsizliği ve rol çatışmasına ilişkin görüşlerinin ise oldukça düşük olduğu belirlenmiştir.
Öğretmenlerin rol çatışması, rol belirsizliği, değişime direnme ve değişime direnme ölçeğinin alt boyutlarına ilişkin görüşleri kişisel değişkenlere göre incelenmiştir. Öğretmenlerin rol çatışması ve rol belirsizliği ile değişime direnme ölçeğinin alt boyutlarına ilişkin görüşlerinde kişisel değişkenlere göre anlamlı farklılıklar gözlemlenmiştir. 
Öğretmenlerin rol çatışması düzeyleri ile değişime direnme düzeylerine ilişkin görüşleri arasında pozitif yönde, çok düşük düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Öğretmenlerin rol belirsizliği düzeyleri ile değişime direnme düzeylerine ilişkin görüşleri arasında negatif yönde, çok düşük düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler:  Rol Çatışması, Rol Belirsizliği, Değişime Direnme

Abstract:
The purpose of this study is to determine secondary school teachers' perceptions on attitude of resist to organizational change, role conflict and role ambiguity. Accordingly, teachers' perceptions on resistance to organizational change, role conflict and role ambiguity were identified. Afterwards whether teachers' personal traits have an effect on their perceptions was investigated, and then the relationship between teachers' perceptions on resistance to organizational change, role conflict and role ambiguity was investigated.
The study population of the research consists of 2471 secondary school teachers working in Nilüfer and Osmangazi district of Bursa in 2014-2015 educational year. For sampling, random sampling method was utilized and accrodingly, the research was carried out with 535 secondary school teachers. "Personal information form", "Resist to Change Scale", "Role Conflict and Role Ambiguity Survey" were used to collect research data. The data was analyzed with SPSS 20 software, and mean, standard deviation, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, and Spearman Rho correlation tests were executed to be able to analyze the data.
Acording to results of the research, teachers' perceptions on resistance to organizational change is at low level. On examining the points regarding dimensions of the scale, it is seen that point of 'cognitive rigidity' dimension is the highest, and the point of 'Routine Seeking' is the lowest. Teachers' perceptions on role conflict and role ambiguity is also investigated and it is seen that their perceptions are at quite low level.
Teachers' perceptions on role conflict, role ambiguity, resistance to organizational change and the dimensions of the resista to change scale are also investigated according to theachers' personal traits. According to theachers' personal traits, statistically significant difference was observed between teachers' perceptions on role conflict, role ambiguity, resist to organizational change and the dimensions of the resist to change scale. 
It is asceratined that there is a meaningful, statistically significant and low-positive level relationship between teachers' perceptions on role conflict and resistance to change. It is asceratined that there is a meaningful, statistically significant and low-nagative level relationship between teachers' perceptions on role ambiguity and resistance to change.

Key Words:  Role Conflict, Role Ambiguity, Resistance to Change