Sıfır Atık Yönetimi Sisteminin atık yönetimi sürecine etkileri: Balıkesir ili örneği
Effects of Zero Waste Management System on waste management process: The example of Balıkesir province
Yazar: BETÜL TÜFEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERSOY KUTLUK
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Başlangıcı 2000 yılı olarak kabul edilen sıfır atık anlayışı, atık yönetiminde en yeni
inovasyon dalgası olarak karşımıza çıkmaktadır. Hükümetler bu anlayış doğrultusunda
politika üretmekte ve uygulamaya koymaktadır. Günümüzde yüksek geri dönüşüm ve
düşük atık depolama oranları ile uygulama başarısını ispat eden ve atık yönetiminde
örnek teşkil eden ülkeler mevcuttur. Türkiye'de sıfır atık politikası kapsamındaki
uygulamalar 2017 yılında başlatılan ve 2019 yılında Sıfır Atık Yönetmeliği ile yasal
mevzuata kavuşan Sıfır Atık Projesi ile başlamıştır. Yönetmelikte belirlenen hedefler
doğrultusunda tüm Türkiye'de kamu kurumları başta olmak üzere sıfır atık yönetimi
sistemine hızlı bir şekilde geçiş yaşanmaktadır. Atık yönetimi faaliyetlerinde etkin rol
oynayan yerel idarelerde ilgili sisteme geçişin sürece etkileri üzerinde çalışılabilecek bir
konudur. Bu bağlamda sıfır atık yönetimi sisteminin atık yönetimi süreci üzerindeki
etkilerinin belirlenmesi araştırmanın problemi olarak seçilmiştir. Araştırma, Türkiye'de
sıfır atık politikasının uygulama sürecine ışık tutmaktadır. Nitel araştırma yönteminin
kullanıldığı bu tezde, araştırma deseni olarak örnek olay seçilmiş ve araştırma
derinlemesine inceleme gerektirdiğinden Balıkesir ili ile sınırlandırılmıştır. Veriler yarı
yapılandırılmış görüşme tekniği ile elde edilmiştir. Görüşmeler sonucu elde edilen
veriler MAXQDA 2022 (demo sürümü) programı yardımıyla analiz edilmiştir. Sonuç
olarak sıfır atık yönetimi sisteminin atık yönetimi sürecinde maliyeti artırdığı ve
belediyelerin uygulamada finansal kaynak yetersizliği yaşadığı, atığın değerlenmesi
sonucu sahada kayıt dışı toplayıcıların arttığı ve bu toplayıcıların belediyeler için bir
sorun teşkil ettiği, belediyelerin sorumluluklarında artışa neden olduğu, eğitim
çalışmaları ve medyanın insanların bilinç ve farkındalık düzeyini arttırdığı fakat halkın
bilinç düzeyinin -özellikle atıkların kaynağında ayrıştırılması noktasında- istenilen
seviyede olmadığı, bunun da sistemden verim alınmasının önünde önemli bir engel
olduğu tespit edilmiştir. Son olarak yapılan araştırma sonucunda, Türkiye'de sıfır atık
politikası hedefleri doğrultusunda merkezde alınan kararların yerel düzeyde etkin
şekilde uygulanamadığı gözlemlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Atık, Atık Yönetimi, Sıfır Atık, Sıfır Atık Yönetimi Sistemi, Balıkesir İli

Abstract:
Zero waste understanding, the beginning of which is considered to be the year 2000, is
the newest wave of innovation in waste management. Governments produce and
implement policies in accordance with this understanding. Currently, there are countries
that have proven their implementation success with high recycling and low waste
storage rates and these countries are exemplary in waste management. In line with its
zero waste policy, Turkey has taken action with the Zero Waste Project, which was
launched in 2017 and became legal through the Zero Waste Regulation in 2019. In
accordance with the objectives set out within the scope of the regulation, there is a rapid
transition to a zero waste management system, especially for public institutions in all of
Turkey. The effects of the transition to a zero waste management system on the process
in local administrations that play an active role in waste management activities are
curious. In this context, the determination of the effects of zero waste management
system on the waste management process has been determined as the problem of the
research. In the study, the implementation process of the zero waste policy in Turkey
was analyzed. In this thesis, where a qualitative research method is used, a case study
was selected as a research pattern and the research was limited to Balıkesir province
because it required in-depth study. The data was obtained by semi-structured interview
method. The collected data was analyzed with the help of MAXQDA 2022 (demo
version) program. The application and process of the Zero Waste Management Waste
Management System lead to an increases in cost for the municipalities suffering from a
lack of financial resources. As a result of this, the amount waste on fields appreciated
which poses a problem for municipalities. This in turn increased the number of
informal collectors, the increase in the responsibility of municipalities, educational
studies, and media to increase the level of people's consciousness and awareness. The
awareness level of people -particularly about the separation of waste at source- has been
determined as insufficient, which is a significant obstacle to obtaining efficiency from
the system. Finally, as a result of the research conducted, it was observed that the
decisions taken at the center in accordance with the goals of the zero waste policy in Turkey could not be implemented effectively at the local level and there was a problem of policy integration.

Keywords: Waste, Waste Management, Zero Waste, Zero Waste Management System, Balıkesir Province