Günümüz Doğu Avrupa sanatında hakikat ve ütopya tartışmaları
Discussions of truth and utopia in contemporary Eastern European art
Yazar: EZGİ YAKIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BORGA KANTÜRK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
1990'lar, alternatif toplumsal ve siyasal inşaların çöktüğü ve küresel bağlamda neoliberal ekonominin varlık gösterdiği bir değişim süreci başlatır. Bu süreç, sadece somut olarak bir değişim göstergesi değildir. Aynı zamanda bu süreç düşünsel olarak da modern dünyanın argümanlarının çürütüldüğü ve eleştirel bir bakışın çeşitlendiği bir dönemi kapsar. Bu sebeple 'hakikat' modern bilincin tarif ettiği biçimiyle akılcı, bilimsel ve evrensel olma iddiasından uzaklaşmaya başlar. Hakikat yerini yoruma dayalı, inanç ve kanaatlerin ön planda olduğu ve duygusal temelden beslenen öznel hakikatlere bırakır. 
Hayal edilen bir toplumsal düzen tasarısı olan ütopya, yeni ve ideal bir toplulukla şekillenen bir yaşam inşası içerir. Geçmişin felsefi ve edebi yorumları, siyasi ve toplumsal inşaları, sanatsal yenilikleri ve icraları hakikat ve ütopyanın günümüzdeki tartışmalarını oluştururlar. Tarihsel sürecin yüklediği anlamlar birbiriyle ilişkili şekilde felsefi, siyasi ve sanatsal bağlamlarıyla hakikat ve ütopyaya olumlu ve olumsuz yeni tanımlamalar getirmiştir. 
Bu çalışma reel ütopyaya dayalı bir rejimi (sosyalist rejim) yaşayan ve sonrasında bu ütopyanın toplumsal ve bireysel çöküşünü deneyimleyen Doğu Avrupa sanatçılarının, kendi hakikat biçimlerini sanatsal üretimlerine nasıl yansıttıklarını araştırmak amacıyla hazırlanmıştır. Tez içerisinde Doğu Avrupalı sanatçıların sanatsal pratiklerinin yanı sıra bölge üzerine çalışan sanat tarihçilerinin, araştırmacıların ve küratörlerinin yaklaşımları bu doğrultuda ele alınacaktır. Hakikat ve ütopya kavramlarını, sanatçı örnekleri eşliğinde günümüz dünyası aciliyetleri olan ekonomik, siyasal ve ekolojik krizleri de gündemine alacak şekilde incelemek ve yorumlamak hedeflenmiştir.

Abstract:
The 1990s initiated a process of change which alternative social and political constructions collapsed, and neoliberal economy emerged on global context. This process is not just a concrete change process. At the same time this process also covers a period in which the arguments of the modern world are refuted, and a critical perspective diversified. For his reason, 'truth', as defined by modern consciousness, begins to move away from its claim to be rational, scientific and universal. 'Truth' gives way to subjective truths that are based on interpretation, where beliefs and opinions come to the fore and that are nourished by an emotional basis. 
Utopia, which is an imagined social order project, is a life construction shaped by a new and ideal community, philosophical and literary interpretations, political and social constructions, artistic innovations and performances of the past, constitute today's discussions of truth and utopia. The meanings of the historical process have brought new positive and negative definitions to truth and utopia in their interrelated philosophical, political and artistic contexts. 
This work aimed to investigate how Eastern European artists, who lived in a regime based on real utopia (socialist regime) and experienced its societal and individual collapse, reflected their own forms of truth in their artistic practices. In this thesis, the artistic practices of Eastern European artists as well as the approaches of the art historians, researchers and curators working on this region will be discussed accordingly. It is aimed to examine and interpret the imagination possibilities that can relate to the truth and utopia approaching through the emergencies of the age (economical, political and ecological crises) in today's conditions, with examples of the artist.