Fizik problemlerini çözme performansının teşhise yönelik değerlendirilmesinde bir model geliştirilmesi
Developig a model for the diagnostic assessment of physics problem solving performance
Yazar: ŞEVKET GÜNDÜZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ ÇORLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Fizik Bölümü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fizik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akıl yürütme = Reasoning ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Problem çözme = Problem solving

Özet:
Tez çalışmasının genel amacı; fizik dersi bağlamında öğrencilerin problem çözme davranışlarının analiz edilebilmesini, bireysel ve toplu olarak problem çözme performansının ölçülüp teşhise yönelik değerlendirilebilmesini kolaylaştıracak yeni bir model geliştirmektir. Bu amacı gerçekleştirmek üzere öncelikle problem çözme süreçlerinin nasıl analiz edilebileceği konusunda nitel çalışmalar yapılmış, bu süreçlerde en etkili faktör olan akıl yürütmelerin tanımlanıp grafiksel olarak temsil edilmesine yönelik yeni yöntemler geliştirilmiştir. Bu yöntemler ?akıl yürütme haritaları? adı altında açıklanmıştır. Bu haritalar problem çözme performansında ne, nasıl değerlendirilecek sorularına daha kolay cevap bulunmasına yardımcı olmuştur.Problem çözmede performans olarak öğrencinin ortaya koyduğu davranışlar çözümde nihai sonucun ve ulaşılabilecek tüm ara sonuçların üretilmesi olarak kabul edilmiştir. Performans değerlendirmesi ile ilgili önerilen yöntemler bu sayıltı üzerine kurulmuştur. Bu çalışmada ara sonuçların her biri bir yargı olarak kabul edilmiş ve bu yargıların her birinin ölçülmesiyle problem çözme performansının ölçülebileceği savı ispatlanmaya çalışılmıştır. Bu yöntemle yapılan ölçümler sonucun ölçülmesi yanında ara süreçlerin de ölçülmesine imkan tanımakta, sonuca ulaşamayan öğrencilerin neden başarısız olduklarını belirlemeye yardımcı olmaktadır.Bu çalışmada büyük grupların problem çözme performansı çoktan seçmeli testlerle nasıl ölçülebilir sorusuna da cevap aranmıştır. Yukarıda bahsedilen yöntemlere ilave olarak çözümde üretilen her bir ara yargıyı ölçen çoktan seçmeli test maddelerinden oluşan test geliştirilmiştir. Bu testin önce pilot uygulaması yapılmış, gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra ikinci deneme sürümü hazırlanmış, yatılı devlet okulu, genel, anadolu, özel ve fen liseleri ile devlet üniversitesinde okuyan bir grup öğrenciye uygulanmıştır. Uygulama verilerinden geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış ve üçüncü deneme sürümü hazırlanmıştır. Amaç standart bir test hazırlamak olmayıp, teşhis amaçlı bir testin hazırlanmasına yönelik yöntemler geliştirmek olduğu için tezde test hazırlama ve değerlendirme süreçleri üzerinde ayrıntılı olarak durulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this thesis is to develop a new model that will facilitate analysis of students problem solving behaviours and diagnostic assessment of individual and group problem solving performances in the context of physics. In doing so, some qualitative studies have been conducted as to how to analyse problem solving processes, and new methods have been developed relating to graphical representation of reasoning, the most effective farctor in these processes, respectively. These methods have been described as ?reasoning maps?, which have helped answering questions of what and how to assess problem solving performance.In problem solving, students? performances have been considered as the production of final solution and all the possible partial solutions leading to it. The methods related with performance assessment have been constructed on this assumption. This study regards the results obtained at each step of solution as one single judgement and tries to improve the hypothesis that measuring of each of these judgement will contribute to assessment of problem solving performance. The measurements obtained via these methods, in addition to assesing the final result, enable us to assess the processes leading to the result and to account for the students who fail to find the solution.This study also makes an attempt to answer the question of how to assess the problem solving performances of larger groups with multiple choice tests. In addition to aforamentioned methods we have developed a distinct multiple choice test to measure the judgements produced at each step (reasoning process) of solution process. Having applied in pilot study and revised acoordingly, a second version of the test has been prepared and given to group of students studying at boarding and day schools, anatolian high schools, private schools, science schools and a state university. Based on the findings the reliabity and validity analysis have been carried out, which helped prepare the third trial version. Since the aim of the study is to develop methods facilitating the preparation of the diagnostic tests, rather than creating a standardized test, we have focused thoroughly on the processes of test preparation and evaluation.