Ergenlerin spor yapma durumlarına göre iyi oluş ile psikolojik esneklik düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between well-being and psychological flexibility levels of adolescents according to their sports participation
Yazar: ABDULLAH ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ŞINGIR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports

Özet:
Bu araştırmada spor yapan ve yapmayan ergenlerde iyi oluşun yordanmasında psikolojik esnekliğin etkisi incelenmiştir. Ayrıca ergenlerde iyi oluş ve psikolojik esneklik ile cinsiyet, yaş, okul türü, spor yapma durumu ve spor yapma süresi arasındaki ilişkiler de araştırılmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu Ankara ili Çankaya ve Yenimahalle ilçelerinde bulunan farklı türdeki üç okulda (Spor Lisesi, Anadolu Lisesi ve Mesleki Teknik Anadolu Lisesi) öğrenim görmekte olan toplam 503 öğrenciden oluşmaktadır. Katılımcılar uygun örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Verilerin toplanmasında "Ergenler İçin Beş Boyutlu İyi Oluş Modeli: EPOCH Ölçeği", "Çok Boyutlu Psikolojik Esneklik Envanteri" ve araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız gruplar t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Ki-kare testi ve regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; cinsiyete göre farklılaşma olduğu tespit edilmiştir. Erkeklerin kızlardan anlamlı olarak daha yüksek iyi oluş ve psikolojik esneklik düzeylerine sahip olduğu bulunmuştur. Yaşa göre iyi oluş ve psikolojik esneklik düzeylerinde anlamlı olarak farklılaşma olmadığı tespit edilmiştir. Okul türüne göre anlamlı olarak farklılaşma olduğu tespit edilmiştir. Spor Lisesi'nde öğrenim görenlerin, Anadolu Lisesi'nde ve Mesleki Teknik Anadolu Lisesi'nde öğrenim görenlere göre daha yüksek iyi oluş ve psikolojik esneklik düzeylerine sahip olduğu bulunmuştur. Spor yapma durumuna göre farklılaşma olduğu tespit edilmiştir. Spor yapan ergenlerin iyi oluş ve psikolojik esneklik düzeylerinin spor yapmayan ergenlerden anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur. Spor yapan ergenler arasında spor yapma süresine göre anlamlı olarak farklılaşma olduğu tespit edilmiştir. 1 yıldan az süreyle spor yapanların, 1 yıl ve daha fazla süre spor yapanlara göre daha düşük iyi oluş ve psikolojik esneklik düzeyine sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak psikolojik esnekliğin iyi oluşu pozitif yönde ve anlamlı olarak yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları, ilgili literatür çerçevesinde tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In this study, the effect of psychological flexibility on the prediction of well-being in adolescents who do and do not play sports was examined. In addition, the relationships between well-being and psychological flexibility in adolescents and gender, age, school type, sporting status and sporting duration were also investigated. Relational survey model was used in the study. The study group of the research consists of a total of 503 students studying in three different types of schools (Sports High School, Anatolian High School and Vocational Technical Anatolian High School) in Çankaya and Yenimahalle districts of Ankara province. Participants were determined by convenience sampling method. The data were collected using the "Five Dimensional Well-Being Model for Adolescents: EPOCH Scale", "Multidimensional Psychological Flexibility Inventory" and "Personal Information Form" prepared by the researcher were used. Descriptive statistics, independent groups t test, one-way analysis of variance (ANOVA), Chi-square test and regression analysis were used to analyze the data. As a result of the research; it was determined that there was a differentiation according to gender. Boys were found to have significantly higher levels of well-being and psychological flexibility than girls. There was no significant difference in well-being and psychological flexibility levels according to age. It was found that there was a significant difference according to school type. It was found that those studying at Sports High School had higher levels of well-being and psychological flexibility than those studying at Anatolian High School and Vocational Technical Anatolian High School. It was determined that there was a differentiation according to the status of doing sports. It was found that well-being and psychological flexibility levels of adolescents who play sports are significantly higher than adolescents who do not play sports. It was found that there was a significant difference among adolescents who played sports according to the duration of playing sports. It was concluded that those who played sports for less than 1 year had lower levels of well-being and psychological flexibility than those who played sports for 1 year or more. Finally, it was concluded that psychological flexibility predicts well-being positively and significantly. The results of the study were discussed within the framework of the relevant literature and recommendations were presented.