Bazı rumex türlerinin kimyasal içeriklerinin ve biyolojik aktivitelerinin belirlenmesi
Determination of chemical contents and biological activities of some rumex species
Yazar: SERVET DURANAY
Danışman: PROF. DR. TUĞBA YILMAZ ÖZDEN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı / Biyokimya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Polygonaceae familyasına ait olan "labada, kuzukulağı, ebemekşisi, ekşikulak" gibi isimlerle bilinen Rumex türleri Türkiye'de yaygın olarak bulunmaktadır. Rumex cinsine ait bitkiler yenilebilir olmalarının yanında dünyanın birçok yerinde halk arasında çeşitli hastalıkların tedavisi için de kullanılmaktadır Bu çalışmada kullanılan Rumex crispus ve Rumex obtusifolius bitkilerinin toprak üstü ve kök kısımlarından etanol ekstresi hazırlandı. LC-MS/MS analizi kullanılarak fotokimyasal içeriği belirlendi, total fenolik ve flavonoid miktar tayinleri yapıldı. Ekstrelerin antioksidan özellikleri serbest radikal giderme ve Demir indirgeme yöntemleri kullanılarak ölçüldü. Tüm ekstrelerin iyi birer antioksidan özelliğe sahip olduğu, en yüksek aktiviteye R. crispus toprak üstü ekstresinin (EC50=5,9 µg/mL) sahip olduğu görüldü. Ekstrelerin antidiyabetik aktivitelerini belirlemek için α-glukozidaz ve α-amilaz üzerine inhibitör etkileri incelendi.  R. crispus toprak üstü ekstresinin  α-glukozidaz enzimini (IC50=8,2 µg/mL) ve α-amilaz enzimini (IC50=99 µg/mL) diğer ekstrelere oranla daha iyi inhibe ettiği görüldü. Ekstrelerin asetilkolinesteraz ve butirilkolinesteraz inhibe edici aktiviteleri incelenerek antikolinesteraz aktivitelerine bakıldı. En yüksek inhibe edici aktivite R. crispus toprak üstü ekstresinde (AChE, IC50=760 µg /mL; BChE, IC50=47 µg/mL) görüldü. Ekstrelerin antikanser aktiviteleri tiyoredoksin redüktaz, aromataz ve MDA-MB-321 hücre hattı üzerindeki sitotoksik çalışmalar ile ölçüldü. En yüksek TrxR inhibe edici aktivite R. crispus toprak üstü ekstresinde (IC50=2,2 µg/mL) bulunurken, aromataz inhibe edici aktivite R. obtusifolius toprak üstü ekstresinde  (IC50=12 µg/mL) bulundu. Ekstrelerin MDA-MB-321 hücre hattı üzerinde sitotoksik etkisi olduğu görüldü. R. obtusifolius toprak üstü ekstresinin (IC50=39 µg/mL) diğer ekstrelerden daha iyi sitotoksik etki gösterdiği görüldü. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda R. crispus ve R. obtusifolius bitkilerinin antioksidan, antidiyabetik, antikolinesteraz ve antikanser aktiviteye sahip olduğu görülmüştür.

Abstract:
Species of the genus Rumex, commonly known in Turkey by names such as "labada, kuzukulağı, ebemekşisi, ekşikulak" belong to the Polygonaceae family and are widely distributed across the country. In addition to being edible, plants of the Rumex genus are used in traditional medicine for treating various ailments in many parts of the world. In this study, ethanol extracts were prepared from the aerial parts and roots of Rumex crispus and Rumex obtusifolius. The phytochemical content was determined using LC-MS/MS analysis, and total phenolic and flavonoid contents were quantified. The antioxidant properties of the extracts were measured using the 2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH) radical scavenging assay and the Ferric Reducing Antioxidant Power (FRAP) method. All extracts exhibited good antioxidant properties, with the highest activity observed in the aerial part extract of R. crispus (IC50 = 5.9 µg/mL). To assess the antidiabetic activities of the extracts, their inhibitory effects on the enzymes α-glucosidase and α-amylase were evaluated. The aerial part extract of R. crispus was found to inhibit α-glucosidase (IC50 = 8.2 µg/mL) and α-amylase (IC50 = 99 µg/mL) more effectively than the other extracts. The anticholinesterase activities of the extracts were investigated by examining their inhibitory effects on acetylcholinesterase and butyrylcholinesterase. The highest inhibitory activity was observed in the aerial part extract of R. crispus (AChE, IC50 = 760 µg/mL; BChE, IC50 = 47 µg/mL). The anticancer activities of the extracts were measured through cytotoxic studies on thioredoxin reductase, aromatase, and the MDA-MB-231 cell line. The highest TrxR inhibitory activity was found in the aerial part extract of R. crispus (IC50 = 2.2 µg/mL), while the highest aromatase inhibitory activity was found in the aerial part extract of R. obtusifolius (IC50 = 12 µg/mL). The extracts were also found to have cytotoxic effects on the MDA-MB-231 cell line, with the aerial part extract of R. obtusifolius exhibiting the strongest cytotoxic effect (IC50 = 39 µg/mL). The results showed that R. crispus and R. obtusifolius plants have antioxidant, antidiabetic, anticholinesterase and anticancer activities.