Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanan yerel fasulye genotiplerinin morfolojik karakterizasyonu
Morphological characterization of local bean genotypes collected from different regions of Turkey
Yazar: MEHMET ZAHİT YEKEN
Danışman: PROF. DR. VAHDETTİN ÇİFTÇİ
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'nin 13 farklı ilinden (Bingöl, Bitlis, Tokat, Samsun, Elazığ, Hakkari, Van, Malatya, Muş, Sivas, Tunceli, Niğde, Bolu) toplanmış, 236 adet yerel fasulye (Phaseolus vulgaris L.) genotipi ile Türkiye'de ticari olarak yetiştirilen 4 adet fasulye çeşidinden (Önceler-98, Göynük-98, Karacaşehir-90, Göksun) oluşan, toplam 240 adet yerel fasulye genotip ve çeşit materyal olarak kullanılmıştır. Araştırma, 2015 yılında Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Ziraat ve Doğa Bilimleri Fakültesi, Araştırma ve Uygulama Alanı'nda gerçekleştirilmiştir. Araştırma ile ilgili tarla denemesi, 2 m uzunluğundaki sıralara, sıra arası 60 cm ve sıra üzeri 10 cm olacak şekilde, eldeki tohum miktarına göre her bir popülasyondan tek sıra halinde dört kontrol çeşitli ve dört tekrarlamalı Augmented deneme desenine (Her blokta 59 yerel genotip ve 4 kontrol çeşit olmak üzere toplam 63 genotip) göre kurulmuştur. Araştırma sonucunda genotiplerin çiçeklenme gün sayısı 45-70 gün, bakla bağlama gün sayısı 53-74 gün, olgunlaşma süresi 90-159 gün, bitkide dal sayısı 2-12 adet/bitki, bitkide bakla sayısı 6,67-73 adet/bitki, bakla uzunluğu 7,5-23,29 cm, bitki boyu 25,25 - 390 cm, biyolojik verim 16,67-538  g/bitki, baklada tane sayısı 2,10-13,38 adet/bakla, bitkide tohum sayısı 13-377 adet/bitki, tohum boyu 7,96-21,36 mm, tohum eni 5,06-14,63 mm, bitki başına tane verimi 3,47-215,27 gr/bitki, 1000 tane ağırlığı 105-1583 g değerleri arasında olduğu saptanmıştır.  
Elde edilen veriler göz önüne alındığında; ulusal yerel fasulye genotiplerinde genetik varyasyonun geniş olduğu ve ileride yapılacak ıslah çalışmalarında bu sonuçların ıslahçılara pratik olarak fayda sağlayacağı belirlenmiştir.

Abstract:
236 common bean (Phaseolus vulgaris L.) landraces collected from 13 different provinces (Bingöl, Bitlis, Tokat, Samsun, Elazığ, Hakkari, Van, Malatya, Muş, Sivas, Tunceli, Niğde, Bolu) of Turkey and 4 control cultivars (Önceler-98, Göynük 98, Karacaşehir 90, Göksun) were used as genetic materials in this study. The field trial was carried out in experimental fields of Faculty of Agriculture and Natural Sciences of Abant Izzet Baysal University during the 2015 growing season. The landraces and control cultivars were tested with 60 cm inter-row and 10 cm intra-row spaces in Augmented Design. Days to flowering (45-70 days), days to pod setting (53-74 days), days to maturity (90-159 days), number of branches per plant (2-12), number of pods per plant (6,67-73), pod length (7,5-23,29 cm), plant height (25,25-390 cm), biological yield (16,67-538 g/plant), number of grains per pod (2,10-13,38), number of grains per plant (13-377), grain length (7,96-12,36 mm), grain width (5,06-14,63 mm), grain yield per plant (3,47-215,27 g), 1000 grain weight (105-1583 g) were determined as agro-morphological parameters of common bean genotypes in this study. 
According to obtained data, it can be said that the Turkish common bean landraces have shown a large genetic variation and the morphological data of these landraces can be helpful pratically for common bean breeding programs.