Türkiye'de dış ticaret işlemlerine sağlanan teşviklerin Türkiye muhasebe standartları çerçevesinde muhasebeleştirilmesi
Accounting of incentives provided for foreign trade transactions in Turkey within the framework of Turkish accounting standards
Yazar: ŞAHİN DAŞTAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET GÖL
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de ihracat yapan işletmelere sağlanan teşviklerin
Türkiye Muhasebe Standartları (TMS 20) doğrultusunda nasıl muhasebeleştirileceği ve
mali tablolarda nasıl raporlanacağının belirlenmesidir. Teşviklerin doğru ve şeffaf bir
biçimde muhasebe kayıtlarına aktarılması, finansal tabloların gerçeği yansıtmasını
sağlar. Bu çerçevede, ihracatçı faaliyetler için sunulan teşviklerin nasıl kaydedileceği,
sermaye ve gelir öğeleri üzerinden örneklerle ele alınmış ve bu veriler ışığında
karşılaştırmalı değerlendirmeler yapılmıştır. Ülkemizdeki ihracata yönelik destekler,
2022 yılına kadar 1995 tarihli bir kararname ve Ekonomi Bakanlığı'nın genelgeleri
çerçevesinde uygulanmaktaydı. Ancak, 18 Ağustos 2022 tarihinde çıkarılan
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile "5973 Sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar"
yürürlüğe girdi. Bu kararname kapsamlı bir şekilde analiz edilerek, 2024 yılı itibarıyla
bu desteklerin rakamsal değerlerinde güncellemeler yapılmıştır.
Çalışmamızın birinci bölümünde, dış ticaret işlemlerine yönelik temel
kavramlara geniş bir perspektiften bakılmıştır. İhracat ve ithalat süreçleri, bu süreçlerde
kullanılacak belgeler, teslimat ve ödeme şekilleri, kapsamlı bir biçimde analiz
edilmiştir. İkinci bölümde ise teşvik kavramları ile ihracatta teşvik konusu ele alınmış;
devletin sağladığı veya sağlamakta olduğu teşviklerin amaçları, özellikleri ve
Türkiye'de ihracata yönelik olarak işletmelere sunulan teşvik türleri ayrıntılı bir şekilde
açıklanmıştır. Ek olarak, TMS 20 Devlet Teşviklerinin Muhasebeleştirilmesi Standardı
tanımlanmış; bu standardın amacı, kapsamı ve temel kavramları ile sermaye ve gelir
yaklaşımları üzerinde durulmuştur. Çalışmamızın üçüncü bölümü, işletmelere yönelik
ihracat teşviklerinin ve yardımlarının, TMS 20 çerçevesindeki gelir ve sermaye
yaklaşımlarına göre muhasebeleştirilmesini; bu sürecin nasıl yürütüleceğini uygulamalı
örneklerle ele alınmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to determine how incentives provided to exporting
businesses in Turkey will be accounted for in accordance with the Turkish Accounting
Standards (TMS 20) and how they will be reported in the financial statements.
Transferring incentives to accounting records in an accurate and transparent manner
ensures that financial statements reflect the truth. In this context, how incentives
provided for exporting activities will be recorded has been discussed with examples on
capital and income items and comparative evaluations have been made in the light of
this data. Export-oriented supports in our country were implemented within the
framework of a decree dated 1995 and circulars of the Ministry of Economy until 2022.
However, with the Presidential Decree issued on August 18, 2022, the "Decree No.
5973 on Export Supports" came into force. This decree was analyzed comprehensively
and updates were made to the numerical values of these supports as of 2024.
In the first part of our study, the basic concepts of foreign trade transactions
were examined from a broad perspective. Export and import processes, documents to be
used in these processes, delivery and payment methods were analyzed in a
comprehensive manner. In the second part, the concepts of incentives and the subject of
incentives in exports were discussed; the purposes and characteristics of the incentives
provided or being provided by the state and the types of incentives offered to businesses
for export in Turkey were explained in detail. In addition, the TMS 20 Accounting
Standard for State Incentives was defined; the purpose, scope and basic concepts of this
standard and the capital and income approaches were emphasized. In the third part of
our study, the accounting of export incentives and aids for businesses according to the
income and capital approaches within the framework of TMS 20; how this process is
carried out was discussed with practical examples.