VHS-Betamax rekabet vakasının mactor yaklaşımı ile modellenmesi
Modeling VHS-Betamax competition case with mactor approach
Yazar: REMZİYE NUR TARLAKAZAN HAMZA
Danışman: PROF. DR. SEÇKİN POLAT
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mühendislik Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Rekabet = Competition ; Rekabet analizi = Competition analysis ; Rekabet stratejileri = Competition strategies

Özet:
Teknoloji odaklı endüstrilerde rakip teknoloji üreten firmaların teknolojik üstünlük sağlamak için sürdürdüğü rekabet standart savaşları başka bir deyişle baskın tasarım yarışı şeklinde karşımıza çıkmakta olup, endüstrilerde eş veya benzer ürün veya hizmet sunan firmalar arasında her zaman var olan bir konudur. Standart savaşı sonucunda bir teknolojinin endüstri standardı olarak kabul edilmesi firmanın uzun vadeli rekabetçi konumu ve başarısı için kritik bir belirleyici olup, bu süreçte firmaların etkin rekabet stratejileri geliştirmeleri önem teşkil etmektedir. Günümüzde, dinamikleri hızla değişen teknoloji odaklı endüstrilerde, teknoloji kurucu firmaların teknolojilerinin endüstri standardı olarak kabul edilmesi için takip etmeleri gereken stratejilerin merkezine rekabetçi bakış açısının konulması gerekmekte olup, standart savaşı sürecindeki rekabetçi yaklaşımların analizinin sistematik ve analitik bir yolla yapılması firmaların etkin rekabetçi strateji geliştirmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Bu çalışma kapsamında, standart savaşlarının en bilinen örneklerinden, ev video kaydedici formatı geliştiren Japon tüketici elektroniği firmaları Sony ve JVC'ye ait, teknolojik alt yapısı benzer ancak birbiri ile uyumsuz iki farklı ev video kaydedici formatı olan  VHS ve Betamax rekabet vakasının rekabet modellemesi, Michel Godet tarafından geliştirilen, bir endüstride varlık sürdüren aktörlerin arasındaki ilişkiyi, aktörlerin birbirlerine olan etkilerini, aktörler arasındaki güç ilişkilerini, aktörlerin birliktelik kurduğu ya da çatıştığı stratejik konuların belirlenmesinde kullanılan matematiksel bir model olan MACTOR (İttifaklar ve Çatışmalar Matrisi: Taktikler, hedefler ve Öneriler) yaklaşımı kullanılarak yapılmıştır. 
Bu kapsamda, 1960-1977 yılları arasında VHS-Betamax arasındaki rekabete yön veren yedi aktör, ev video kaydedici endüstrisinin oluşmasına öncülük eden Japon tüketici elektroniği şirketleri Sony, JVC, Matsushita, video kaydedicilerin ilk çalışmalarını yaparak video kaydedici teknolojisinin doğmasına öncülük eden Amerikan elektronik şirketleri RCA ve Ampex, ev video kaydedici endüstrisi üzerindeki denetleyici ve düzenleyici ile Japonya Uluslararası Ticaret ve Sanayi Bakanlığı (MITI) ve ev video kaydedicilerinin ortaya çıkması ile film endüstrisinin büyük bir tehdit altında kaldığını düşünerek bu rekabetten doğan sonuçlardan etkilenen film stüdyoları olarak belirlenmiştir. Belirlenen yedi aktör ile yapılan literatür çalışması sonucunda aktörlerin iş birliği yapacağı ya da çatışacağı beş tane stratejik çatışma alanı belirlenmiş ve belirlenen stratejik konulara ilişkin toplam on bir tane aktör hedefi belirlenerek Mactor analizinin sistematik adımları uygulanmış ve LIPSOR yazılımı aracılığı oluşturulan yakınsaklık ve ıraksaklık matrisleri ve etki ve bağımlılık matrisleri aracılığı ile VHS ve Betamax formatları arasındaki rekabet modellenmiştir ve sonuçlar analiz edilmiştir. Model, aktörlerin stratejik hedeflere olan bakış açıları, stratejik hedeflerin mobilizasyon gücü, aktörler arası yakınsaklık ve ıraksaklık ilişkileri, aktörler arası doğrudan ve dolaylı etkiler, aktörlerin rekabet gücü ve mobilizasyon dereceleri kapsamında oluşturulmuş olup sonuçlar bu çerçevede değerlendirilmiştir. Modele göre, tüm aktör çiftleri arasında en güçlü yakınsaklık ilişkisine sahip iki aktör JVC ve Matsushita olarak belirlenmiş, Sony'nin ise modele göre, diğer aktörlerle en fazla zıt çıkara sahip olan aktör olduğu görülmüştür. Buna ek olarak aktörler birbirlerine olan etkileri ve bağımlılıkları Mactor matrisler aracılığı ile modellenmiş ve JVC'nin diğer aktörleri doğrudan ve dolaylı olarak en çok etkileyen aktör konumunda olduğu ve diğer aktörlere en az derecede bağımlı olduğu sonucuna varılmıştır. Buna ek olarak, doğrudan ve dolaylı olarak diğer aktörlere en çok bağımlı olan aktör Sony olarak belirlenmiş, aktörlerin rekabet gücü hiyerarşisinde, güç açısından en etkin pozisyonda olan aktör JVC olup, JVC'ı Matsushita, Sony ve RCA'nın izlediği görülmüştür. 
Çalışmanın sonucunda, modelleme kapsamında elde edilen sonuçların literatür ile uyumluluğu araştırılmış, modelin ön plana çıkardığı sonuçların VHS ve Betamax arasındaki rekabeti inceleyen çalışmalarla uyumlu sonuçlar elde edildiği görülmüş olup, Mactor yaklaşımının genel bir stratejik modelleme aracı olmasına ek olarak, spesifik bir rekabet vakasının doğrudan rekabet eden aktörleri arasındaki ilişkiyi analiz eden bir rekabet modelleme aracı olarak kullanılabileceği gerçek bir rekabet vakası üzerinden gösterilmiştir.

Abstract:
The phenomenon of competition, which appears in the form of standard wars to gain technological superiority in technology driven industries, is an issue that always exists between companies that offer similar products or services in industries. Nowadays, even if the stories such as competition between Zoom and Skype in cloud-based video conferencing software industry, Android and iOS operating systems in smart phone industry, Windows and Mac operating systems in personal computer industry are the last examples of standard wars, the competition during 1970s between two rivalry technologies Betamax and VHS in home video recording industry is one of the best well-known examples of competition and battle for technology dominance. While Betamax format developed by Sony was introduced in 1975, JVC which is a small consumer electronics company compared to Sony introduced rivalry video cassette recorder format named VHS in 1976 and those similar but incompatible formats battled for dominance for around a decade with VHS eventually emerging as an industry standard. 
The emerging of a technology as an industry standard is an important determinant for the long-term competitive position and success of the company. Furthermore, it is important for companies to develop effective competitive strategies in this process. In technology-driven industries whose dynamics are changing rapidly, a competitive perspective should be placed at the center of the strategies that companies should follow in order for their technology to be accepted as the industry standard, and it is thought that the analysis of competitive approaches in the standard war process in a systematic and analytical way will contribute to the development of effective competitive strategy by the companies.
Within the scope of this study, the competition model of VHS and Betamax standard war will be analyzed by using MACTOR (Matrix of Alliances and Conflicts: Tactics, Objectives and Recommendations) approach. Mactor approach is a mathematical model developed by Michel Godet in order to analyze actor's moves, the relationship between the actors, the effects of the actors on each other, the power relations between the actors, the strategic issues where the actors have convergent or divergent objectives in an industry. The seven stages of Mactor approach can be listed as identifying actors (1), constructing actor's strategy table (2),  identifying the strategic issues and associated objectives (3), positioning each actor on each strategic objectives (4), ranking the objectives for each actor (5), evaluating the range of possible convergences and divergences between actors (6), evaluating the relationship of power belongs each actor (7). T were applied to home video cassette recording industry under the condition between 1960 and 1976 in order to simulate competition between VHS and Betamax formats by using Mactor matrixes produced by LIPSOR software. 
In order to proceed Mactor stages, seven actors were identified that shaped the rivalry between VHS-Betamax between 1960 and 1977. Those actors are Japanese consumer electronics companies Sony, JVC and Matsushita, which pioneered the formation of the home video recorder industry, American electronics companies Ampex and RCA, which pioneered the emergence of video recorder technology by developing the first examples of video recorders, the Japanese Ministry of International Trade and Industry (MITI) which had a regulation and control power in the home video recorder industry and, the film studios which were considering the film industry to be under great threat with the emergence of home video recorders. Because of the literature review on seven actors within the scope of home video recording industry, five strategic issues were determined in which the actors would cooperate or conflict. Those strategic issues were determined as product differentiation, mass production and distribution problems, emerging dominant design, development of home video recording market and, controlling complementary assets. After the determination of strategic issues, eleven strategic objectives are determined related to strategic issues and the input matrixes which are valued position matrix (2MAO) and matrix of means of direct action (MDI) were created on the basis of literature review. 
There existed eleven output matrixes, which calculated from valued position matrix (2MAO) and matrix of means of direct action (MDI). The output matrixes were investigated in three parts which are the output matrixes (1MAO, 1CAA, 1DAA, 2CAA, 2DAA) from valued position matrix (2MAO), the output matrixes (MDII, NS) from matrix of means of direct action (MDI), and outputs matrixes (3MAO, 3CAA, 3DAA) from both valued position matrix (2MAO) and matrix of means of direct action (MDI). The output matrixes, which generated from valued position matrix (2MAO), were visualized for each pair of actors the number of objectives, which they were in convergence or divergence. According to the model, the two actors with the strongest convergence relationship among all actor pairs were determined as JVC and Matsushita, while Sony was found to have the most conflicted interests with other actors. By following the steps proposed by Mactor approach, the direct and indirect influences between the actors were examined through the MDII and NS matrices, and the actors were evaluated according to their effects and dependencies. According to this evaluation, while Matsushita is the actor who directly and indirectly affects other actors the most, it is seen that he is least dependent on other actors. The actor who is most directly or indirectly dependent on other actors is Sony. Another result produced from the MDII matrix was the determination of the competitiveness coefficients of the actors. The competitive power hierarchy of the actors was determined as JVC, Matsushita, Sony, RCA, Ampex and film studios. 
The third-degree matrices (3MAO, 3CAA and 3DAA), which allow the data in the 2MAO and MDI matrix to be evaluated as a whole, have enabled the general framework of the VHS and Betamax competition to emerge by reflecting the effect of the power levels of the actors on the determined strategic goals. It has been seen that the targets belong to the strategic issue of product differentiation. It has been concluded that the strategies that will direct the competition between the VHS and Betamax formats after 1977 should primarily be the strategies created by the actors related to product differentiation. The strategic objectives of increasing recording time, decreasing the price, having a wide distribution network through OEM agreements and licensing have been revealed in the Mactor modeling as the most competitive areas. After 1977, it was concluded that the actors should determine their future strategies within the scope of these strategic issues.
It was investigated whether the results obtained within the scope of the study were compatible with the literature and it was seen that the results highlighted by the model were compatible with studies examining the competition between VHS and Betamax.
In addition to being a strategic modeling tool, the Mactor approach has been demonstrated through a real competition case, which can be used as a competitive modeling tool that analyzes the relationship between the directly competing actors of a specific competitive case.