Amasra'da Bedesten olarak bilinen Antik Roma yapısının belgelenmesi
Documentation of the Ancient Roman building known as Bedesten in Amasra
Yazar: DOĞUŞCAN GÜN
Danışman: DOÇ. DR. AMMAR İBRAHİMGİL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Çalışma konusu Batı Karadeniz'in Bartın ili Amasra ilçesi sınırlarında bulunan kentin güney kesiminde konumlanan Bedesten isimli bazilika planlı yapıdır. Yapı Antik Roma Dönemine ait mükemmel bir tuğla işçiliğini ortaya koyarken büyük kesme taş bloklarla inşa edilmiş özgün bir opus reticulatum-mixtum yapısıdır. Sürdürülebilirliği sağlanamamış ve henüz gün yüzüne çıkarılamamış bir antik kent dokusunun bulunduğu Bedesten mevkii ve aynı adlı yapı, günümüzde ruhunu ve işlevini kaybetmiş durumdadır. Amasra sahip olduğu doğal güzelliklerin yanı sıra sayıca fazla ve farklı dönemlere işaret eden eşsiz bir mimari çeşitliliği ve kültürel mirası bünyesinde barındırmaktadır. Bu denli özgün bir yapının bu denli zengin bir coğrafyada atıl durumda bırakılması Amasra için bir potansiyel kaybına yol açmaktadır. Çalışmadaki asıl amaç, dönemin teknolojisinin getirileri ve profesyonel ekiplerin yardımıyla yapının özgün durumuna ve ruhuna tekrar sahip olabilmesi için yapının mevcut durumunu analiz ederek gerekli değerlendirmeler sonucu yapıyı belgelemektir. İmparator Traianus Dönemi'ne tarihlenen Bedesten isimli Antik Roma yapısı, günümüz teknolojileri kullanılarak bilgisayar ortamına aktarılmıştır, yapının mimarisi irdelenmiş ve ait olduğu dönem üzerinden değerlendirilmiştir. Daha önce bu kadar detaylı bir çalışmanın konusu olamayan bu büyük ölçekli yapının rölöve projesi çizilerek hasar ve malzeme analizleri yapılmıştır ve güncel durumu sistematik bir biçimde tablolara işlenmiştir. Yapının geçirdiği süreçte ortaya çıkan problemler neredeyse tek bir tuğla özeline kadar detaylandırılarak projelendirilmiştir. Sadece boyutlarından bile döneminde kentin nirengi noktalarından biri olduğunu açıkça belli eden yapının, kültürel sürekliliğin sağlanabilmesi için tam anlamıyla anlaşılması ve yaşadığı sürecin ortaya çıkarılması büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
The subject of the study is the basilica-planned building named Bedesten, located in the southern part of the city in Amasra district of Bartın province in the Western Black Sea region. The building is a unique opus reticulatum-mixtum structure built with large cut stone blocks, while it reveals an excellent brickwork of the Ancient Roman period. The Bedesten area and the building with the same name, where there is an ancient city texture that has not been sustained and has not yet been unearthed, have lost their spirit and function today. In addition to its natural beauties, Amasra has a unique architectural diversity and cultural heritage, which are numerous and point to different periods. Leaving such a unique structure idle in such a rich geography leads to a loss of potential for Amasra. The main purpose of the study is to document the building as a result of the necessary evaluations by analysing the current state of the building in order to restore the building to its original condition and spirit with the help of the technology of the period and professional teams. The ancient Roman building named Bedesten, which dates back to the Emperor Traianus Period, has been computerised using today's technologies, the architecture of the building has been analysed and evaluated in terms of the period to which it belongs. The survey project of this large-scale building, which has not been the subject of such a detailed study before, has been drawn, damage and material analyses have been made and its current condition has been systematically tabulated. The problems that emerged in the structure over time were projected by detailing almost down to a single brick. It is of great importance to fully understand the building, which clearly shows that it was one of the triangulation points of the city in its period even from its dimensions alone, in order to ensure cultural continuity, and to reveal the process in which it lived.