Farklı besi ortamlarının soğan (Allium cepa L.) ıslah materyallerinde ginogenesis uyartımına etkileri
Effects of different nutrient media on the gynogenesis induction in onion (Allium cepa L.) breeding materials
Yazar: SEMİH ALAN
Danışman: PROF. DR. NESLİHAN YEŞİM YALÇIN MENDİ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tezde, Türkiye'nin değişik bölgelerinden toplanmış beş farklı soğan genotipinin (Pamukkale Üniversitesinde üretilmiş olan üç adet ıslah hattı, bir adet açık tozlanan yerli ve bir adet açık tozlanan yabancı çeşit) ginogenesis uyartımına verdikleri tepkiler gözlemlenmiştir. Beş farklı soğan genotipine ait 29010 açmamış çiçek tomurcuğu BDS ve MS temelli farklı sükroz konsantrasyonu (30 g/l ve 100 g/l) ve bitki büyüme düzenleyicileri (2 mg/l BAP ve 2 mg/l 2,4-D) içeren altı farklı besi ortamına ekilmiştir. Ekilen tomurcukların yaklaşık yarısı 21 gün sonra 30 g/l şeker içeren hormonsuz besi ortamına alt kültüre alınmıştır. Tomurcukların ekilmesinden ve alt kültüre alınmasından yaklaşık iki ay sonra ginogenik tepkiler gözlenmeye başlanmıştır. Yapılan gözlemlerde alt kültüre alınan tomurcuklardan elde edilen ginogenik bitkilerin daha sağlıklı ve güçlü geliştiği görülmüştür. Farklı soğan genotiplerinin ginogenesis oranları karşılaştırıldığında, DELFOS (%0,98) genotipinin en yüksek oranda olduğu ve MBDS-1 besi yerinden MBDS-2 besi yerine alt kültüre alınmasıyla elde edildiği görülmüştür. Elde edilen ginogenik bitkilerin 76 tanesi flow sitometri ile analiz edilmiştir. Toplamda test edilen ginogenik bitkilerin 48 (%63,10) tanesi haploid, 18 (%23,70) tanesi diploid ve 10 (%13,10) tanesi miksoploid olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Allium, Ginogenesis, Doku kültürü, Haploid

Abstract:
In this thesis, gynogenic responses of five onion genotypes (three breeding lines produced at Pamukkale University, one open pollinated domestic line and one open pollinated variety) collected from different regions of Turkey were observed. In this thesis, five onion genotypes with superior quality features collected from different regions of turkey were observed for their gynogenic responses. 29010 surface sterilized unopened flower buds of onion genotypes were cultured in BDS and MS based six different medium containing different sucrose concentration (30 g/l and 100 g/l) and plant growth regulators (2 mg/l BAP and 2 mg/l 2,4-D). Approximately half of the buds were subcultured after 21 days. The subculture medium contains 30 g/l of sugar, without plant growth regulators. Approximately two months after bud cultivation and subculture, gynogenic responses started to be observed. It was observed that the gynogenic plants obtained from the subcultured buds developed healthier and stronger. When the response rates of different onion genotypes to ginogenesis were compared, it was showed that DELFOS (0.98%) genotype was the highest and obtained from subculturing MBDS-1 medium to MBDS-2 medium. 76 of the obtained gynogenic plants were analyzed by flow cytometry. In total, 48 (63.10%) of them were haploid; 18 (23.70%) of them were diploid, and 10 (13.10%) of them were mixoploid.

Key words: Allium, Gynogenesis, Tissue culture, Haploid