Çukurova koşullarında farklı arıotu (Phacelia tanacetifolia Bentham) çeşitlerinde farklı ekim zamanlarının verim ve bazı tarımsal karakterler üzerine etkileri
The effects of different sowing times on yield and some agriculturel characters of different phacelia (Phacelia tanacetifolia Bentham) cultivars
Yazar: IŞIL DOYDUK
Danışman: PROF. DR. VEYİS TANSI
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma farklı ekim zamanlarının (10, 20 ve 30 Kasım, 10, 20 ve 30 Aralık), iki arıotu (Sağlamtimur ve Phaci) çeşidinde bazı fenolojik karakterler ve tohum verimine etkisini incelemek amacıyla; Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsünün araştırma alanında, 2011-2012 yetiştirme sezonunda yürütülmüştür. Deneme,  çeşitler ana parsel, ekim zamanları alt parsel olacak şekilde tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Çalışmada çıkış süresi (gün), ilk çiçeklenmeye kadar geçen gün süresi (gün), %50 çiçeklenmeye kadar geçen gün süresi (gün), tam çiçeklenmeye kadar geçen gün süresi (gün), bitki boyu (cm), bitkide çiçek sayısı (adet/bitki), bitkide kömeç sayısı (adet/bitki), bitkide yan dal sayısı (adet/bitki), bitki başına tohum verimi (g/bitki), 1000 tane ağırlığı (g), tohum verimi (kg/da)  karakterler incelenmiştir. Sonuç olarak, incelenen karakterler bakımından çeşitler arasında herhangi bir farklılık bulunmamasına karşın, çıkış süresi, çiçek sayısı, 1000 tane ağırlığı dışında incelenen tüm karakterler açısından ekim zamanının etkisi önemli bulunmuştur. Denemede çıkış süresinin 19.33-20.17 gün, ilk, %50, tam çiçeklenmeye kadar geçen gün sayılarının sırasıyla 107.17-148.17 gün, 112.00-153.67 gün ve 115.17-159.17 gün arasında değiştiği, bitki boyunun 75.75-90.67 cm, bitkide çiçek sayısının 258.27-327.67 adet, kömeç sayısının 9.43-16.10 adet, yan dal sayısının 6.20-9.77 adet, bitki başına ve dekara tohum verimini ise sırasıyla 3.30 gr/bitki-5.80 gr ve 28.00-41.68 kg/da ve 1000 tane ağırlığının ise 2.00-2.33 gr arasında değiştiği saptanmıştır. Araştırma sonucunda incelenen karakterler açısından erken ekimlerin avantajlı olduğu ortaya çıkmıştır. Elde edilen bulgulara göre erken dönemden başlayarak iki veya üç dönem şekilde yapılacak ekimlerle uygun bir çiçeklenme periyodu yakalanabileceği, ayrıca özellikle erken ekimlerde elde edilen tohum verimi ile de sürdürülebilir bir arıotu yetiştiriciliğinin yapılabileceği ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler: Arıotu (Phacelia tanacetifolia Bentham), çeşit, ekim zamanı, verim komponentleri

Abstract:
This study was conducted in the experimental area of East Mediterranean Agricultural Research Station in 2011-2012  growing season to investigate the effects of six different sowing times (10, 20 and 30 November, 10, 20 and 30 December) on the  some phenological and seed yield  characters of two  Phacelia tanacetifolia cultivars. Field trials were arranged in the complete randomized split-plot  design with three replications cultivars as main plot, sowing times as sub-plots. In this study the following phenological and yield characters was determined; days to emergence,  the first, %50 and full flowering time, plant height, number of flower and spike  secondary stem, 1000- seed weight, seed weight, per plant and seed yield. As a result, it was determined that effects of sowing times were significant for all characters studied except for days to emergence, number of flower and 1000- seed weight while the effect of cultivars were not significant. When considering the values obtained, days to emergence ranged from 19.33 to 20.17 days, days to the first, %50 and full flowering ranged from 107.17 to 148.17 days, 112.00 to 153.67 days and 115.17 to 159.17 days, respectively. Also, plant height ranged from 75.75 to 90.67 cm, number of flower ranged from 258.27 to 327.67 number of spike from 9.43 to 16.10, number of secondary stem 6.20 to 9.77, 1000-seed weight from 2.00 to 2.33 g, seed weight, per plant and seed yield ranged from 3.30 to 5.80 g and from 28.00 to 41.68 g, respectively.	According to the results obtained, it is appeared that, in general,  early sowings were superior to late ones in terms of characters  studied,  also that the longer flowering period were reached by various sowing times  extending from early October to late December. Also, thanks to gaining more seed yield form early sowings, it is possible to make phacelia production as more sustainable manner.

Keywords: Phacelia (Phacelia tanacetifolia Bentham), cultivar, sowing time, yield components