İşlevsel halkbilim kuramına göre Altay destanlarında hediyeleşme
Gift giving in Altai epicsaccording to the functional  folklore theory
Yazar: RABİA KAÇMAZ
Danışman: DOÇ. DR. RECEP TEK
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı / Türk Halkbilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Halk edebiyatı = Folk literature ; Türk destanları = Turkish legends

Özet:
Türk halk anlatıları arasında önemli bir yere sahip olan ve medeniyetlerin milli
kimliklerini, toplumsal düşüncelerini yansıtan bir tür olan destan metinlerinde hediye
ve hediyeleşme örneklerine rastlanmaktadır. Hediyeleşmeler kültürlerin belleğini ve
ruhunu yansıtmaktadır. Bu tez çalışmasında Altay destanları özelinde hediye ve
hediyeleşme örnekleri incelenmiştir. Altay destanlarında hediye ve hediyeleşme
örneklerinin çok çeşitli olduğu görülmektedir. William Bascom'un oluşturmuş olduğu
"İşlevsel Halkbilimi Kuramı" yalnızca halk edebiyatı ürünlerine değil kültür
aktarıcılığını üstelenen gelenek ve göreneklere de uygulanmaktadır. "İşlevsel
Halkbilim Kuramı" bağlamında Altay destanlarında hediye ve hediyeleşme
örneklerine açıklık getirilmiştir. Altay destanlarındaki hediyeleşme örnekleri destanın
olay örgüsüne katkısı ve Türk toplumsal yaşamından izler barındırması bakımından
önemlidir. İşlevsel halkbilimi kuramına göre Altay destanlarında hediyeleşme
örnekleri, ağırlıklı olarak değerlere, toplum kurumlarına ve törelere destek işlevi
görmektedir. Bununla beraber hoşça vakit geçirme, eğlenme ve eğlendirme, eğitim ve
kültürün gelecek kuşaklara aktarılması, toplumsal ve kişisel baskılardan kurtulma
mekanizması işlevlerine örnek teşkil edecek hediye ve hediyeleşme örnekleri
mevcuttur. Bu çalışmayla Türk toplumsal yaşamında öne çıkan geleneklerden biri olan
hediye ve hediyeleşmenin, Altay destanlarındaki işlevi ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: İşlevsel Halkbilimi Kuramı, Altay Destanları, Hediye,
Hediyeleşme, Destan

Abstract:
There are examples of gifts and giving in epic texts which have a significant place
among Turkish folk narratives and reflect the national identities and social thoughts of
civilizations. Giving gifts reflects the memory and spirit of cultures. In this thesis, the
examples of gifts and giving presents in the Altai epics were examined. It is seen that
the examples of gifts and presents are very various in the Altai epics. The "Functional
Folklore Theory" created by William Bascom is applied not only to folk literature
products but also to traditions and customs that undertake cultural transmission. In the
context of "Functional Folklore Theory", the examples of gift and gift giving in the
Altai epics were clarified. Gift giving examples in Altai epics are important in terms
of the epic's contribution to the plot and the traces of Turkish social life. According to
the functional folklore theory, the examples of gift giving in the Altai epics mainly
serve to support values, social institutions and customs. Also, there are examples of
gifts and presents that will serve as an example for the functions of having a good time,
entertaining and amusing, transferring education and culture to future generations, and
getting rid of social and personal pressures. With this study, the function of gift and
gift giving, which is one of the prominent traditions in Turkish social life, in the Altai
epics has been revealed.
Keywords: Functional Folklore Theory, Altaic Epics, Gift, Gifting, Epic