Baymirza Hayit'in hayatı ve faaliyetleri
Baymirza Hayit's life and activities
Yazar: GANİMET KARACADAĞ BAYKAN
Danışman: PROF. DR. SEBAHATTİN ŞİMŞİR
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyografi = Biography ; Tarih = History
Dizin: Biyografi = Biography ; Hayit, Bayramirza = Hayit, Bayramirza ; Rusya = Russia ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Tarihçilik = Historiography ; Türk tarihi = Turkish history ; Türkistan = Turkistan

Özet:
Baymirza Hayit'in hayatı dünya savaşlarının ortasında cereyan etmiştir.
Şimdiki Özbekistan sınırları içerisinde bulunan Yarkorgan köyünde dünyaya
gelmiştir. Çarlık Rusya'nın yıkılması ve yeni düzenin temini konusunda Sovyet
Rusya'nın baskıları ve Türklere yaptıkları zulümler içerisinde çocukluğunu
geçirmiştir. Istıraplı hayatının ilk döneminde bunlar olurken, devamında da kendisini
refah bir hayat beklememekteydi. Eğitimini Sovyetlerin baskısı altında devam
ettirmiştir. Ancak ailesi ve eğitim hayatında karşısına çıkan yüce mücahitlerin de
etkileriyle, Türk milli mefkûrelerini bilerek yetişmiştir.
Hayit, Sovyet Rusya'da öğretilmeyen ya da öğrenilmesi istenmeyen Türk
illeri ile ilgili eğitimi kendisi araştırıp öğrenmiştir. II. Dünya savaşı başladığında,
sürgüne gönderilmekten kurtulmak için savaşa katılmış ve öncelikle Sovyet ordusu
içerisinde yer alıp, Almanlara karşı savaşmıştır. Almanların güçlü saldırıları
sonucunda esir düşmüştür. Sonrasında, Mustafa Çokay ile tanışmış ve Türkistan için
savaşmaya karar vermiştir. Doğu lejyonları adı altında kurulan Türkistan lejyonlarına
katılmış ve burada birçok mücahitle beraber, Sovyetlere karşı savaş vermiştir.
II. Dünya savaşı sonucunda, birçok arkadaşından daha şanslı olan Hayit
Sovyetlere teslim edilmeden kurtulabilmiştir. Almanya'da yaşamaya başlamış,
burada evlenmiş ve hayatının geri kalanını Almanya'da devam ettirmiştir.
Mücadeleci ruhundan dolayı Türkistan için savaşına yazarak devam etmiştir. Yaptığı
araştırmalar, yazdığı kitaplar hep bu doğrultuda olmuştur. Eşinin de desteği ile
yazmaya devam etmiş, Çarlık Rusya'dan başlayarak, Sovyetler Birliğinde Türklere karĢı yapılanların hepsini, dünyaya duyurmak için gayret göstermiştir. Hariçte
Türkler için faaliyette bulunmuş ve yayınlar oluşturmuştur.
Ömrü vefa etmiş ve yıllardır beklediği SSCB'nin dağılmasına şahit
olabilmiştir. 89 yıllık ömrünün sonunda, arkasında birçok kitap, makale ve dergi
bırakmıştır. Tüm ömrünü Türkistan'ın haklı davası için harcamıştır.

Anahtar Kelimeler: Türkistan, Baymirza Hayit, Milli Türkistan, Rusya

Abstract:
Baymirza Hayit lived in the middle of the world wars. He was born in villige of
Yarkorgan which is in Uzbekistan nowadays. His childhood was in pressure of
Soviet Rusia to ensure the new order and persecution to Turks becouse of the
callopse of Tsarist Russia. He was born in suffer, but also his future life would not
change. He get his education under pressure of Soviet Rusia. But he grew up
knowing Turkish national ideals thanks to his family and mujahideen who he met in
his education life. Hayit, learn thing by himself what Soviet Rusia didn't teach -or
didn't want to teach- in school about Turkish provinces. When II. World War has
began, he join to army in Soviets side and fight with Germans to avoid exile. Due to
stong attack of Germans, he became captive. Then, he met with Mustafa Çokay and
decide to fight for Turkistan. He join to Turkistan legion wich named as an 'East
Legion'. Hayit and lots of mujahideen were fight with Soviets Hayit was luckier then
his friends when II.Wolrd War was end he could survive befor surrender to the
Soviets. He carried on his after life in Germany and get married in there. Because of
his combative spirit he continued fighting for Turkistan by writing. Researchs all he
made and books all he wrote were for this. Starting from the Tsarist Russia after then
Soviets, he wrote everything what they do to Turks. He tried let to world know
everything. Also he made activity and wrote for Turkey too. Finally he able to saw
USSR fell apart what he has been waiting for years. After 89 year in his life, he left
us lots of books, articils and journals. He spend all of his life to defend Turkistan's
right case.

Keywords: Turkistan, Baymirza Hayit, National Turkistan, Russia