Cedrus atlantica yıllık halkalarında bazı ağır metal konsantrasyonlarının yaş aralığı ve yöne bağlı değişimi
Investigation of direction dependent change of some heavy metals in annual rings of Cedrus atlantica
Yazar: DUYGU SEDA SAVAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ŞEVİK
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Günümüzün en önemli sorunlarından birisi olan çevre kirliliği bileşenleri içerisinde hava kirliliği ve özellikle, sanayi faaliyetleri ile birlikte salınımı artan ağır metal kirliliği büyük önem taşımaktadır. Ağır metaller doğada kolay kolay bozulmaz ve yok olmazlar. Canlı bünyelerinde biyobirikme eğilimindedirler ve bazıları düşük konsantrasyonlarda bile toksik veya kanserojen etkiye sahiptir. Bundan dolayı havadaki ağır metal konsantrasyonlarının takibi ve değişiminin izlenmesi büyük önem taşımaktadır. 
Atmosferdeki ağır metal konsantrasyonlarının süreç içerisindeki değişiminin izlenmesinde en etkili yöntemlerden birisi, ağaçların yıllık halkalarının biyomonitor olarak kullanılmasıdır. Bu çalışmada da Kastamonu ilinde 2019 yılı sonunda kesilen Cedrus atlantica ağacının yıllık halkalarında, trafik yoğunluğu ile en çok ilişkilendirilen ağır metallerden bazılarının konsantrasyonlarının yıl bazında değişimi belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışma kapsamında ayrıca kabuk ve iç kabuktaki ağır metal konsantrasyonu odunlardaki ağır metal konsantrasyonu ile de karşılaştırılmış ve ağır metal konsantrasyonlarının yöne bağlı değişimi de değerlendirilmiştir. 
Çalışma sonucunda genel olarak birçok ağır metalde en yüksek değerler dış kabukta elde edilirken, metallerin odun içerisinde transferinin sınırlı olduğu, bazı ağır metal konsantrasyonunlarının özellikle odunlarda yöne bağlı olarak önemli ölçüde değiştiği, bu değişimin trafik yoğunluğu ile ilişkili olduğu, bundan dolayı da Cedrus atlantica yıllık halkalarının bazı ağır metal konsantrasyonunlarının geçmişten günümüze değişiminin izlenmesinde çok uygun biyomonitorler olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Among the environmental pollution components, which is one of the most important problems of today, air pollution and especially heavy metal pollution, whose emission increases with industrial activities, is of great importance. Heavy metals do not deteriorate and disappear easily in nature. They tend to bioaccumulate in living organisms and some of them have toxic or carcinogenic effects even at low concentrations. Therefore, it is of great importance to monitor the heavy metal concentrations in the air and to monitor their changes. One of the most effective methods for monitoring the change of heavy metal concentrations in the atmosphere during the process is the use of annual rings of trees as biomonitors. In this study, in the annual rings of the Cedrus atlantica tree cut in Kastamonu province at the end of 2019, the variation of the concentrations of some of the heavy metals most associated with traffic density was tried to be determined. Within the scope of the study, the heavy metal concentration in the bark and inner bark was also compared with the heavy metal concentration in the wood and the directional variation of heavy metal concentrations was also evaluated. As a result of the study, while the highest values in many heavy metals are generally obtained in the outer bark, the transfer of metals in the wood is limited, some heavy metal concentrations change significantly depending on the direction, especially in the wood, this change is related to the traffic density, so Cedrus atlantica annual rings have been found to be very suitable biomonitors for monitoring the change in some heavy metal concentrations from past to present.