Soyutlama ve kaligrafi /
Yazar: DENİZ GÖKDUMAN
Danışman: ÖĞR. GÖR. FERHAN GÖZGÜ ÇELİK
İstanbul Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Resim sanatı = Painting art ; Türk resim sanatı = Turkish painting art ; Yazı sanatı = Calligraphy

Özet:
ÖZET Yazının kökenine ilişkin farklı görüşler öne sürülse de yazı bir simgeler sistemi olan dili, bir başka simgeler sistemiyle görselleştirmektir. Düşüncelerin sözsel ve görsel biçimde yalıtılmaları yazının temel öğelerinden biri olsa da yazı yalnızca dilin yani konuşmanın "yazılması", sözün "görselleştirilmesi'' olarak görülmemelidir. Yazının ortaya çıkışı sadece sözle ifade edilen düşüncelerin yansıtılmasından ibaret değildir; çünkü belli bir sisteme bağlı simgeler yardımıyla bilgi ve bildirimlerin biriktirilmesi, 5000 yıl kadar önce Girit, Mısır, Mezopotamya ve İndus Irmağı dolaylarında başlamıştır. İ.Ö. 8000 dolaylarında ise çiftçiler alacak- verecek kayıtlarını tutmak için kilden yapılmış küçük nesneler kullanmışlardır. Bu nesnelerin saklanıldığı mahfazaların üstünde ise t.ö. 3100 yıllarına dayanan işaretler vardır. Mahfazanın içindeki nesneyi simgeleyen karakterlerden oluşan bu işaretler logografik yazının ilk biçimidir. Daha sonraki evrelerinde çivi yazıya dönüşecek olan yazıyı, Mezopotamya'da İ.Ö. 4000 dolaylarında yerleşmiş olan Sümerler bulur. Hemen hemen aynı dönemde ise Mısır'da gelişmiş, çok güzel bir yazı biçimi kullanılmaktadır. Bu yazı ilk kez taşlara kazınan hiyerogliflerden oluşmaktaydı. Yazılı tarihleri yaklaşık İ.Ö. 1600'de başlayan Fenikeliler, Mısır'dan öğrendikleri yazıyı daha da genişletip İ.Ö. 1200'lü yıllarda harf yazısı hâline getirerek 22 harften oluşan alfabeyi bulmuşlar ve yazı sistemlerinin ticaret imparatorlukları aracılığıyla Akdeniz bölgesine yayarlar. İ.Ö. 1000-800 yılları arasında, o sıralar kendilerine ait bir yazıları bulunmayan Yunanlılar da Fenike alfabesini Yunan diline uyarlayarak Yunan alfabesini yaratırlar. Aynı şekilde Araplar ve İbraniler de Fenikelilerden etkilenirler. Arap yazı sistemi aslen Fenike yazışma bağlanan bitişik Nebati yazısının bir devamıdır, İslâm dinini kabul eden bütün kavimler bu dini benimser. İslâm inancında resim yapmanın yasak olması, sanatçı ruhlu Müslümanların biçimsel güzellikler yaratma yönündeki bütün geleneklerini hat sanatının hizmetine vermelerini sağlar. vıUzakdoğu uygarlıklarında ise Çin yazı sistemi İ.Ö. 2000'in başlarında gelişmeye başlar. Çin kültürü öteki Uzakdoğu toplumlarını hiç de azımsanmayacak ölçüde etkilemiştir. Budacılıkla birlikte Çin yazısı Japonya'yı da etkiler. İlk örnekler İ.S. 700'lü yıllarda Budacı metinlerin taklit edilmesiyle ortaya çıkar. Güzel yazı yazmaya bütün uygarlıklarda önem verilir. Ancak son yüzyıllarda güzel yazı yazma sanatı önemini yitirmiştir. Ayrıca güzel yazı ile resim arasındaki ilişki de kesilir. Ta ki 20. yy.a varıncaya kadar. 20. yy.ın ikinci çeyreğinde çıkan II. Dünya Savaşından sonra o dönemin modern sanatçıları savaştan çok etkilenirler. Süregelen bölgesel ve kitlesel yıkım tehdidi karşısında duydukları endişeden dolayı Batı'nın kirlenmiş modern kültürünü reddedip, Doğu sanatına yönelirler. Çünkü Doğu sanatı özgür felsefelerini yansıtan bir spontone oluşu (kendiliğindenliği) içerir. Doğu sanatının kendine özgü üslubuyla Batılı sanatçının bakış açısı birleşmiş ve kaligrafi Batı sanatım da etkilemiştir. Ben de resimlerimde, bir taraftan doğulu kaynaklara bağlı kalırken diğer taraftan, kullandığım özel çizgiler ve renk renk yüzeylerle, kaligrafinin klasik kalıplarının dışına çıkmaya, nazire geleneğinde olduğu gibi temelde kurallara bağlı kalırken, anlatımda yani biçimde, harekette ve renk seçiminde özgün bir dil kullanarak evrensel bir bütünlüğe ulaşmaya çalıştım. vu

Abstract:
SUMMARY Although there are different ideas about the origin of writing, is the visualization of the language, which is a system of signs, by another system of signs. One of the main elements of writing is the reflection of ideas by verbal and visual form, however, writing mustn't be thought as the "writing" of speech and 'Visualization" of words. Origin of language isn't related to the reflection of ideas by only verbal expressions, because the collection of information and communication are connected with a specific system, which started in Creete, Egypt, Mezopotamia and in the region of Indus River about five thousand years ago. In 8000 BC same small objects made by clay were found, they had been used for keeping the registration of trade. There were some signs from 3100 BC on the safes in which these objects were being kept. These signs, which represented the object in the safe, are the first examples of logografic writing. The writing, which wouM turn into cuneiform script in the later period was invented by Sumerians, who settled around Mezopotamia in 4000 BC. A very beautiful and developed form of writing was being used in Egypt almost at the same time this writing was called hieroglyphics and they were the first drawings on the stones. Phoenicians, whose written history started about 1600 BC, invented the alphabet which consisted 22 letters, by improving and turning the hieroglyphics, which they learned from Egyptians, into letter writing. They spreaded it to the mediterranean region, by the help of their commercial empire. Between 1000-800 BC Greeks who didn't have their own writing at that times, invented the Greek alphabet by adapting hieroglyphics to Greek language. Also Arabs and Hebrew were affected by the Phoenicians. In feet Arabic writing system is the constancy of Nebati writing which is related to Phoenician writing. The tribes who accepted Islamic religion, took up this language seriously. Drawing pictures was vuiforbidden by the Islam so Muslims-who had sense of art, used their ability of creating formal beauties for the art of calligraphy. In the Far east civilizations Chinese writing system started to develop in 2000 BC. Chinese culture affected the other societies of far is very much. With Budhizm, Chinese writing affected Japan too. The first examples came out by imitating the Budhist texts in 700 AD. Fire writing was important in all civilizations. But the art of fire writing last it's importance in the last centuries. And also the relationship between fire writing and art was cut out until the twentieth century. After the second world war modern artist of that time were affected by the war very much. They refused the corrupted modern culture of west and inclined to the art of east because of the worries about continuous regional and moss destruction threat. Because oriental art reflected their free philosophy spontaneously. The individual style of East Art and the western artist point of view united and they affected the art of West I have adhered to East sources on the other hand I didn't obey classical form of calligraphy by using same special lines and colourful surfaces. I have adhered to the rules by using imitation how ever I have tried to reach a universal unity, by using an original language in the form, movement and the choice of colour. IX