Öğretmenlerin disiplinlerarası bakış açısıyla araştırma ve sorgulamaya dayalı davranış amaçlarının incelenmesi
Examining teachers the behavioral objectives based on research and inquiry from an interdisciplinary perspective
Yazar: VİLDAN GAYE BALA ÇAĞLARCA
Danışman: PROF. DR. SİNAN ERTEN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / İlköğretim Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, planlanmış davranış teorisi kullanılarak, fen bilimleri derslerini yürüten ilkokul ve ortaokul öğretmenlerinin disiplinler arası bakış açısıyla araştırma ve sorgulama odaklı ders işleme davranış amaçlarını incelemektir. Araştırmada Planlanmış Davranış Teorisi baz alınarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Disiplinler Arası Bakış Açısıyla Araştırma ve Sorgulama Davranış Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçeğin geliştirilme aşamasında öncelikle detaylı literatür taraması yapılmış Planlanmış Davranış Teorisini baz alan açık uçlu sorular hazırlanmıştır. Öğretmenlerin verdikleri cevaplar doğrultusunda taslak ölçek hazırlanmıştır. Uzman görüşleri alınıp gerekli düzeltmeler yapılan taslak ölçeğin son haline pilot uygulama yapılmıştır. Pilot uygulama sonunda faktör analizi yapılmış ve ölçeğin boyutları ve tüm alt boyutlarının Cronbach Alpha güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır. Araştırma kapsamında 2022-2023 eğitim-öğretim yılının bahar yarıyılında Ankara'da görev yapan, fen bilimleri derslerini yürüten toplam 350 ilkokul ve ortaokul öğretmenleriyle çalışılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 23 ve AMOS 23 programları kullanılmıştır. Ölçekten elde edilen veriler yapısal eşitlik modellemesiyle analiz yapılmıştır.
Araştırma sonucunda fen bilimleri derslerini yürüten ilkokul ve ortaokul öğretmenlerinin "Davranış Amacını" açıklamada en fazla "Davranışa Yönelik Tutumun" etkili olduğu "Öznel Normun" ve "Algılanan Davranış Kontrolünün" etkisinin düşük olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada "Davranış Amacını" etkileyen üç faktörü oluşturulan inançlar da analiz edilmiştir. Disiplinler arası bakış açısıyla ders işleme amaçlarını ve sorgulama odaklı öğretim yapma davranışları için normatif inançları temsil eden kişi ve kurumlar: "İl-ilçe milli eğitim müdürlüğü", "Milli Eğitim Bakanlığı", "okul müdürleri" ve "diğer branş öğretmenleridir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the interdisciplinary perspective of primary and secondary school teachers who conduct science lessons using the Theory of Planned Behavior and their inquiry-oriented teaching behaviors. In the study, the "Scale of Inquiry and Research from an Interdisciplinary Perspective" developed by the researcher based on the Theory of Planned Behavior was used. In the development phase of the scale, firstly, a detailed literature review was made and open-ended questions based on the Theory of Planned Behavior were prepared. A draft scale was prepared in line with the answers given by the teachers. The final version of the scale was pilot tested after expert opinions were taken and necessary corrections were made. At the end of the pilot application, factor analysis was performed and Cronbach Alpha reliability coefficients of the dimensions and all sub-dimensions of the scale were calculated. The study was conducted with a total of 350 elementary and middle school teachers who teach science courses in Ankara in the spring semester of the 2022-2023 academic year. SPSS 23 and AMOS 23 programs were used to analyze the data. The data obtained from the scale were analyzed by structural equation modeling.
As a result of the research, it was determined that "Attitude Towards Behavior" was the most effective in explaining the "Behavioral Intention" of primary and secondary school teachers conducting science lessons, while the effect of "Subjective Norm" and "Perceived Behavioral Control" was low. In the study, the beliefs that constitute the three factors affecting "Behavioral Intention" were also analyzed. People and institutions representing the normative beliefs for the purposes of teaching from an interdisciplinary perspective and inquiry-oriented teaching behaviors: "provincial-district national education directorate", "Ministry of National Education", "school principals" and "other branch teachers".