Üniversitelerde iç kontrol sisteminin ve bileşenlerin gelişim sürecinin değerlendirmesi: Mardin Artuklu Üniversitesi örneği
Evaluation of the development process of internal control system and components in universities: The example of Mardi̇n Artuklu University
Yazar: MEHMET ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. CEMİL İNAN
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
İç kontrol; süreç ve akışları içerisine konulan, bireylerden etkilenen, üniversitelerin hedeflerine
ulaşmak için kullandıkları aynı zamanda belli ölçüde güvenirliliğinin sağlanması için bir araçtır.
Bir üniversitenin güvenirliliğinde, kurumsallaşmasında, eğitim ve öğretimde, kural ve mevzuata
uygunluğunda, birimlerin verimliliği ve etkinliği iç kontrol sisteminin varlığı ya da işlerliği
yardımcı olmaktadır. Bu araştırma devlet üniversitelerinden biri olan Mardin Artuklu
Üniversitesinin İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığının İMİD'de iç kontrol varlığnın
araştırılması amacı ile yapılmaktadır. Kuramsal çerçevede iç kontrol sisteminin örgütler için
önemine ağırlık verilmiş, buna ek olarak güvenilir ve aktif bir iç kontrol mekanizmasının bir
İMİD'de nasıl kurulacağı ve geliştirileceği tanıtıldıktan sonra araştırmanın problemi ve alt
problemleri belirlenmiştir. ''Nitel Araştırma Yöntemlerinden'' kaynak tarama yöntemi (Mardin
Artuklu Üniversitesinin de aralarında bulunan 129 devlet üniversitelerin wep sayfaları
incelenerek) veri toplamak amacı ile kullanılmıştır. Bulgular; toplanan betimsel veriler tablolara
işlenerek oluşturuldu. Yapılan değerlendirmelerden; Mardin Artuklu Üniversitesinin İMİD'de iç
kontrol sitemin kurulu olup olmadığı, genel toplamına bakıldığında 129 adet üniversitenin 66
altında iç kontrol sistemini kurulduğu. İMİD'de bağlı personelin, hizmet alanını incelendiğinde;
çoğu personelin bu birimde risk var diye çalışmak istemediği. İMİD'in muhsebe alanıyla ilgili
calısmaları irdelendiğinde; İMİD'in eliyle yürütülen çoğu işlemlerin uzman kişiler tarafından
yapılmadığı tespit edilmiştir. İMİD'lerin iç kontrol siteminin kurulmasında önemli bir yeri olan
iç denetim bulgusundan; yeni kurulan Mardin Artuklu Üniversitesinin iç denetçisi olamdığıdan
iç denetimin yapılamadığı. İç kontrol sistemlerinin neleri yapamadığı konusunda ise; kurumlar
ve işletmeler belirlediği hedeflere ulaşmak için her türlü özveri ve gayreti sarf ettiği ama iç
kontrol sisteminin mevzuata bağlı olması sebebiyle hedeflere ulaşılamdığı, tespit edilmiştir.
Sonuç olarak yeni kurulan ve aralarında Mardin artuklu Üniversitesininde aldığı çoğunda bu
sitemin oturmadığı söylenebilir.

Anahtar Kelimeler: İç Kontrol, İç Denetçi, Devlet Üniversitesi, İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı

Abstract:
Internal control; It is a tool that is included in processes and flows, is affected by individuals, is
used by universities to achieve their goals, and is also a tool to ensure a certain degree of
reliability. The existence or functionality of the internal control system helps a university's
reliability, institutionalization, education and training, compliance with rules and regulations,
and the efficiency and effectiveness of its units. This research is carried out by the
Administrative and Financial Affairs Department of Mardin Artuklu University, one of the state
universities, with the aim of investigating the existence of internal control in İMİD. In the
theoretical framework, emphasis was placed on the importance of the internal control system for
organizations, and in addition, after introducing how to establish and develop a reliable and
active internal control mechanism in an IMID, the problem and sub-problems of the research
were determined. The source scanning method from "Qualitative Research Methods" (by
examining the web pages of 129 state universities, including Mardin Artuklu University) was
used to collect data. Results; The collected descriptive data were created by processing them
into tables. From the evaluations made; Whether Mardin Artuklu University has an internal
control system in İMİD or not, considering the general total, it can be seen that 66 of 129
universities have established an internal control system. When the service area of the personnel
affiliated with İMİD is examined; Most staff do not want to work in this unit because there is
risk. When İMİD's studies on accounting are examined; It has been determined that most of the
transactions carried out by İMİD are not carried out by experts. From the internal audit finding,
which has an important place in the establishment of the internal control system of IMIDs;
Internal audit could not be carried out because the newly established Mardin Artuklu University
did not have an internal auditor. Regarding what internal control systems cannot do; It has been
determined that institutions and businesses make every effort and dedication to achieve the
goals they set, but the goals cannot be achieved due to the internal control system being subject
to legislation. As a result, it can be said that this system does not work in most of the newly
established universities, including Mardin Artuklu University.
Key Words: Internal Control, State University, Department of Administrative and Financial Affairs