Mandibular premolar bölge KIBT görüntüleri üzerinde lineer ve alan ölçüm yöntemlerinin yaş tayini için uygulanabilirliğinin araştırılması
Investigation of applicability of linear and area measurement methods for age estimation on mandibular premolar region at CBCT images
Yazar: MEHMET BARBAROS ÖZEL
Danışman: PROF. DR. RANA NALÇACI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Adli tıp = Forensic medicine ; Alveolar kemik = Alveolar bone ; Alveolar kemik kaybı = Alveolar bone loss ; Dental pulpa = Dental pulp ; Dentin = Dentin ; Diş ile yaş belirlenmesi = Age determination by teeth ; Dişler = Teeth ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Mandibula = Mandible ; Yaş tayini = Age determination

Özet:
Adli tıp, antropolojik bilimler ve hukuk alanlarında kimlik tespiti ve yaş tahmini çok önemli bir yer teşkil etmekte ve bu alanlardaki araştırmalar ile teknikler sürekli gelişim göstermektedir. Irk, konjenital sendromlar, endokrin sistem bozuklukları, beslenme bozuklukları, sistemik hastalıklar, doğumsal bozukluklar, çevresel ve coğrafî faktörler gibi birçok değişkenden etkilenmekle beraber diş ve kemik gelişiminin değerlendirilmesi, yaş tahmininde en sık kullanılan yöntemler arasındadır.  Vücudun diğer organlarıyla karşılaştırıldığında çevresel, genetik ve beslenme gibi gelişimde etkili olan faktörlerden daha az etkilendiği için dişleri kullanan yaş tahmin yöntemleri, diğer tüm metotlara göre daha doğru sonuçlar vermektedir. Bu tez çalışmasında yaşları 20-82 arasında değişen 200 kadın ve 189 erkek bireye ait Mandibular premolar dişlerin konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) görüntülemeleri kullanılarak sagittal kesit görüntüleri üzeride G. Gustafson (1950) kriterlerinden atrizyon, sekonder dentin oluşumu ve periodontal kayıp skorlamaları; koronal kesit görüntüleri üzerinde bukkal kemik kaybının lineer ölçümleri ve aksiyal kesit görüntüleri üzerinde pulpa/dentin alan oranları elde edilmiştir. Bu üç ayrı yaş tahmin yöntemi sonuçları ile elde edilen regresyon modellerinin Türk popülasyonunda cinsiyet ve yaş tahmini için kullanılabilir olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamızda KIBT görüntüleri üzerinde incelediğimiz Mandibular premolar dişlerin her grubu için tüm parametrelerimiz ile yaş arasında istatistiksel bakımdan anlamlı korelasyon olduğu, sağ ve sol dişlerin arasında istatistiksel olarak fark bulunmadığı, ayrıca erkeklerde daha yüksek seviyede cinsiyetin bağımsız değişkenler üzerinde etkisinin varlığı gözlemlenmektedir. Sonuçlarımıza göre üç ayrı yöntem ile elde edilen modellerden açıklama gücünün Gustafson kriterlerini kullanarak en yüksek orana sahip olduğu, bunu bukkal kemik kaybının izlediği ve Pulpa/Dentin alan oranının en düşük oranda seyrettiği sonucu çıkarılmaktadır. 

Anahtar kelimeler: Bukkal alveolar kemik kaybı, Dental yaş tahmini, Gustafson kriterleri, KIBT, Pulpa/Dentin alan oranı.

Abstract:
Identification and age estimation are very important in the fields of forensic medicine, anthropological sciences and law, therefore, research and techniques in these fields are constantly evolving. The evaluation of tooth and bone development is among the most commonly used methods in age estimation, although it is affected by many variables such as race, congenital syndromes, endocrine system disorders, nutritional disorders, systemic diseases, congenital disorders, environmental and geographical factors. Age estimation methods using teeth give more accurate results than all other methods, compared to other organs of the body, since they are less affected by factors that affect development such as environmental, genetic and nutrition. Cone beam computed tomography (CBCT) imaging of mandibular premolar teeth of 200 female and 189 male individuals aged 20-82 years was used in this thesis. Attrition, secondary dentin formation and periodontal loss scores were obtained according to G. Gustafson (1950) criteria on sagittal images. Linear measurements of buccal bone loss were made on coronal images. The pulp/dentin area ratios were obtained using axial images. It is aimed to determine whether the regression models obtained with the results of these three different age estimation methods can be used for sex and age estimation in the Turkish population. In our study, a statistically significant correlation was found between all our parameters regarding age for each group of mandibular premolar teeth that we examined on CBCT images. Although there was no statistical difference between right and left teeth, it was observed that male gender had a higher effect on independent variables. According to our results, it could be concluded that, the explanatory power of the models obtained among three different methods; attrition, secondary dentin formation and periodontal loss scores obtained according to Gustafson criteria has the highest rate, followed by buccal bone loss and the Pulp/Dentin area ratio respectively.

Key words: Buccal alveolar bone loss, Dental age estimation, Gustafson criteria, CBCT, Pulp/Dentine area ratio.