İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin hikâye yazma süreçlerinin betimlenmesi
Describing the story writing processes of fourth grade primary school students
Yazar: HİLAL YARAR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YILDIZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin hikâye yazma süreçlerinin betimlenmesini amaçlayan bu araştırma durum çalışması desenine uygun olacak şekilde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunun belirlenmesi amacıyla 2024–2025 eğitim öğretim yılında Bayburt ili Merkez ilçesi devlet okullarında öğrenim gören dördüncü sınıf öğrencilerine hikâyeler yazdırılmıştır. Yazılan hikâyelerin hikâye değerlendirme formu ile değerlendirilmesi sonucunda en yüksek puanlara sahip beş öğrenci iyi yazar, en düşük puanlara sahip beş öğrenci zayıf yazar olarak nitelendirilerek toplamda on yazar öğrenci çalışma grubu için amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile seçilmiştir. Her öğrenci ile bireysel olarak planlanan görüşmelerde öğrencilere sesli düşünme yöntemini kullanarak hikâyeler yazdırılmıştır. Öğrenciler hikâye yazarken akıllarına gelen her düşünceyi sesli olarak araştırmacı ile paylaşmıştır. Sesli olarak paylaşılan bu düşünceler süreç içerisinde ses kayıt cihazı ile kaydedilmiştir. Ayrıca yazma sürecinde araştırmacı tarafından geliştirilen hikâye yazma süreci sözel ve sözel olmayan davranışlar gözlem formu kullanılmış, yazarların hikâye yazarken gösterdikleri davranışlar ve yansıttıkları duygu durumları forma kaydedilmiştir. Uygulama bittikten sonra araştırmacı ses dosyalarını dinleyerek, öğrencilerin düşüncelerini yazıya aktarmış ve sesli düşünme protokollerini oluşturmuştur. Sesli düşünme protokolleri ve öğrencilerin yazdıkları hikayeler incelenmiş, Hayes ve Flower bilişsel yazma modeline göre yazma süreçleri betimlenmiştir. Verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi temel alınarak MAXQDA 2020 paket programı kullanılmıştır. Araştırma sonucunda yazarların yazma süreçlerinin Hayes ve Flower'ın bilişsel yazma modeliyle önemli ölçüde uyumlu olduğu, yazma sürecinin doğrusal değil geriye dönüşlerle gerçekleştiği, yazarların süreç içerisinde en çok planlama/ düşünce üretme/ düzenleme ve yazıya aktarma/ metinleştirme birimine başvururken; en az sözbilimsel sorun ve gözden geçirme birimlerine başvurdukları, bu birimlere başvurma durumlarının iyi ve zayıf yazarlarda değişiklikler gösterdiği belirlenmiştir. İyi ve zayıf yazarların yazma sürecinde çeşitli planlamalar yaptıkları, düşünceler ürettikleri ancak bu planlamaları ve ürettikleri düşünceleri yazıya aktarma noktasında zorluk yaşadıkları görülmüştür. Yani yazma sürecinin bilişsel boyutunda üretilen fikirlerin yazıya aktarma biriminde tamamen ya da kısmen kaybolduğu tespit edilmiştir. Bu eksikliklerin iyi yazarlara nazaran zayıf yazarlarda daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Diğer yandan yazarların süreç içerisindeki sözel ve sözel olmayan davranışlarının gözlemlenmesi için oluşturulan formlar incelendiğinde iyi ve zayıf yazarların farklı duygu durumlarını yansıtarak benzer davranışlar gösterdikleri tespit edilmiştir. İyi yazarların yazma sürecinde düşünceli, heyecanlı, keyifli göründüğü; zayıf yazarların ise düşünceli, kaygılı, keyifsiz ve aceleci oldukları araştırmacı tarafından gözlem formuna kaydedilmiştir. Araştırma sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde yazma faaliyetlerinin ürün değil süreç temelli değerlendirilmesi gerektiği, yazarların yazma sürecinde sahip olduğu düşüncelerin, gösterdikleri davranışların ve yansıttıkları duygu durumlarının da oluşturdukları metin kadar önemli olduğu ve göz önüne alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada kullanılan sesli düşünme yönteminin biçimlendirici değerlendirme amacıyla kullanılabileceği düşünülmektedir. Ayrıca bu yöntem, zayıf yazar olarak nitelendirilebilecek öğrencilerin sesli düşünme yöntemiyle planlanan faaliyetlerinde yazma sürecinin hangi noktalarında zorlandıklarının tanılanmasında ve değerlendirilmesinde kolaylık sağlayacaktır.

Abstract:
This research, which aims to describe the story writing processes of fourth grade primary school students, was conducted in accordance with the case study design. In order to determine the study group of the research, stories were written by fourth grade students studying in public schools in the central district of Bayburt province in the 2024-2025 academic year. As a result of the evaluation of the written stories with the story evaluation form, five students with the highest scores were characterized as good writers and five students with the lowest scores were characterized as poor writers, and a total of ten writer students were selected for the study group by criterion sampling from purposeful sampling methods. In the interviews planned individually with each student, students were asked to write stories using the think-aloud method. The students shared every thought that came to their minds while writing a story with the researcher. These thoughts shared aloud were recorded with a voice recorder during the process. In addition, the verbal and non-verbal behaviors observation form developed by the researcher was used during the writing process, and the behaviors and emotional states reflected by the writers while writing the stories were recorded on the form. After the end of the application, the researcher listened to the audio files, transcribed the students' thoughts and created think-aloud protocols. Thinking aloud protocols and the stories written by the students were analyzed and writing processes were described according to Hayes and Flower cognitive writing model. MAXQDA 2020 package program was used to analyze the data based on the descriptive analysis method. As a result of the research, it was determined that the writing processes of the writers were significantly compatible with Hayes and Flower's cognitive writing model, the writing process was not linear but with flashbacks, the writers used planning/thought generation/editing and transcribing/textualization units the most in the process, while they used rhetorical problem and revision units the least, and the situations of applying to these units varied in good and poor writers. It was observed that good and poor writers made various plans and produced thoughts during the writing process, but they had difficulty in transferring these plans and thoughts they produced to writing. In other words, it was determined that the ideas produced in the cognitive dimension of the writing process were completely or partially lost in the writing transfer unit. It was concluded that these deficiencies were more common in poor writers than in good writers. On the other hand, when the forms created to observe the verbal and non-verbal behaviors of the writers in the process were examined, it was determined that good and weak writers showed similar behaviors by reflecting different emotional states. It was recorded in the observation form by the researcher that good writers appeared thoughtful, excited, and pleasant during the writing process, while poor writers appeared thoughtful, anxious, depressed, and in a hurry. When the results of the research are evaluated in general, it is concluded that writing activities should be evaluated on the basis of process rather than product, and that the thoughts that writers have, the behaviors they show and the emotional states they reflect during the writing process are as important as the text they create and should be taken into consideration. It is thought that the think-aloud method used in the study can be used for formative assessment purposes. In addition, this method will facilitate the identification and evaluation of the points in the writing process at which students who can be characterized as weak writers have difficulties in their activities planned with the think-aloud method.