Çok yönlü dış politikayı anlamak: Kırım'ın ilhakından sonra Kazakistan-Rusya ilişkileri
Understanding the multi-vector foreign policy: Kazakh-Russian relations after annexation of Crimea
Yazar: ARTUR UTEBAYEV
Danışman: PROF. DR. SAADET GÜLDEN AYMAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu tez, ikinci kademe devletlerin uluslararası arenadaki davranışları üzerinedir. Uluslararası İlişkiler biliminde bu davranışlar konusunda devam eden tartışmalar ışığında eski Sovyet devletlerinin dış politika stratejilerini mercek altına almaktadır. Bunu yaparken sıklıkla kullanılan "çok yönlü dış politika" terimi Kazakistan örneğinde ele alınmaktadır. Kazak çok yönlülüğünün incelenmesi ele alan bu tezin amacı iki aşamalıdır: sistematik literatür taraması yoluyla çok yönlü politikanın özünün keşfedilmesi ve iki ampirik çalışmayı temel alarak bunun uygulanabilirliğinin analiz edilmesidir. Dönemsel anlamda bu tez, öncelikle 2014'te Kırım'ın Moskova tarafından ilhak edilmesinin ardından Kazak-Rus ilişkilerine odaklanmıştır.  

Veri toplama amacıyla literatür taraması yapılırken ProQuest veri tabanının 'Siyaset Bilimi Veritabanı' kullanılırken iki ampirik çalışmaya yönelik veriler, Kazakistan Cumhurbaşkanı ve Birleşmiş Milletler Güvenlik (BMGK) Konseyi resmî internet sitelerinden toplanmıştır. Literatür taramasının sonuçları konuyla ilgili ana temaların ekonomiyi, güvenliği ve çok yönlülüğü tanımlayan ikili ve çok taraflı ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur

Ampirik veriler Kazakistan'ın çok yönlü dış politikası çerçevesinde, Ak Orda'nın Kremlin'e karşı sınırlı çoğunluğun yanında yer almasını, bağlayıcı katılım ve yumuşak dengeleme stratejilerini içeren riskten korunma politikasıyla açıklanabileceğini göstermektedir. Tez, Kazakistan'ın Moskova'nın baskın etkisini dengelemek amacıyla diğer alanlarda Rusya ittifaklarına alternatif oluşturmaya çalıştığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Kazakistan, çok yönlü dış politika, Moskova, Kırım'ın ilhak, Büyük Güçler.

Abstract:
In light of an on-going debate in International Relations scholarship over behaviour of the secondary-tier states on the international arena, this thesis is tasked with exploring the term of multi-vector foreign policy, which is often used to explain the foreign policy strategy of the ex-Soviet states. Evidenced from the study of the Kazakh multi-vectorism, the aim of this thesis is two-fold: explore the essence of the foreign policy through systematic literature review; as well as analysing its applicability in practice based on two empirical studies. 

To specify the foreign policy area, the analysis was primarily focused on Kazakh-Russo relations following the annexation of Crimea by Moscow in 2014. To gather data, the 'Political Science Database' of the ProQuest repository was used as a source for the literature review, whereas data for two empirical studies were collected from the official websites of the President of Kazakhstan and the United Nations Security Council. The results of the literature review suggest (and confirm the results of the previous studies) the main themes being economic, security as well as bilateral and multilateral relations that define multi-vectorism.

Empirical evidence show that multi-vector foreign policy of Kazakhstan is better explained through the application of hedging policy that includes AqOrda's limited bandwagoning, binding-engagement and soft balancing strategies towards Kremlin. This thesis argues that Kazakhstan tries to strengthen the other vectors in its foreign policy strategy by forming alternatives to Russia alliances so as to balance the excessive influence of Moscow.

Keywords: Kazakhstan, multi-vector foreign policy, Moscow, annexation of Crimea, Major Powers.