Lise öğrencilerinde sosyal kaygı ile beş faktör kişilik özellikleri, başa çıkma ve mizah tarzlarının incelenmesi
Examining social anxiety, the big five personality traits, coping strategies, and humor styles among high school students
Yazar: SEDA SEZER
Danışman: DOÇ. DR. BİNAZ BOZKUR
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, lise öğrencilerinde sosyal kaygının beş faktör kişilik özellikleri, başa çıkma stratejileri ve mizah tarzlarıyla olan ilişkisini incelemektir. Araştırma betimsel v enicel bir araştırmadır. Araştırmanın çalışma grubunu, 222 kadın ve 190 erkek olmak üzere toplam 412 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler, "Kişisel Bilgi Formu", "Ergenler İçin Sosyal Kaygı Ölçeği", "Beş Faktör Kişilik Envanteri", "Mizah Yaşantıları Ölçeği" ve "Ergenler İçin Başa Çıkma Ölçeği" kullanılarak toplanmış ve SPSS-25 paket programı ile PROCESS Macrosu kullanılarak analiz edilmiştir. Korelasyon, hiyerarşik regresyon ve aracılık analizleri kullanılmıştır. Bulgulara göre, sosyal kaygı dışadönüklük ve sorumlulukla negatif; nevrotiklikle pozitif ilişkilidir. Sosyal kaygı ile kişiliğin açıklık ve uyumluluk boyutları arasında ise anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. Sosyal kaygı, katılımcı, saldırgan ve kendini geliştirici mizah tarzlarıyla negatif, kendini yıkıcı mizahla ise pozitif ilişkiler göstermiştir. Olumsuz ve kaçınan başa çıkma stratejileri sosyal kaygıyla pozitif, aktif başa çıkma ise negatif ilişkilidir.  Hiyerarşik regresyon analizine göre, dışadönüklük, nevrotiklik, sorumluluk ve uyumluluk sosyal kaygıyı yordarken, açıklık anlamlı bir yordayıcı olmamıştır. Kaçınan ve olumsuz başa çıkma stratejileri sosyal kaygıda önemli bir rol oynarken, aktif başa çıkma yordayıcı değildir. Geliştirici, saldırgan ve kendini yıkıcı mizah sosyal kaygıyı anlamlı şekilde yordarken, katılımcı mizah yordayıcı değildir. Kişilik boyutları, başa çıkma stratejileri ve mizah tarzları, sosyal kaygının %45.4'ünü açıklamaktadır. Başa çıkma stratejileri ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide, katılımcı ve geliştirici mizahın aktif başa çıkma ve sosyal kaygı ilişkisine aracılık ettiği, yıkıcı mizahın ise kaçınan başa çıkma ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide aracılık ettiği belirlenmiştir. Bu bulgular, sosyal kaygının kişilik özellikleri, mizah tarzları ve başa çıkma stratejileriyle karmaşık bir ilişki içinde olduğunu göstermektedir. Eğitimciler ve danışmanlar, sosyal kaygısı yüksek öğrencilerde olumlu başa çıkma stratejilerini teşvik etmeli ve yıkıcı mizah gibi sosyal kaygıyı artırabilecek davranışları azaltmaya yönelik çalışmalara odaklanmalıdır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between social anxiety and five factor personality traits, coping strategies, and humor styles in high school students. The research is a descriptive and quantitative research. The study group consists of 412 high school students, 222 female and 190 male. Data were collected using "Personal Information Form", "Social Anxiety Scale for Adolescents", "Five Factor Personality Inventory", "Humor Experiences Scale" and "Coping Scale for Adolescents" and analyzed using SPSS-25 package program and PROCESS Macro. Correlation, hierarchical regression and mediation analyses were used. The findings indicate that social anxiety is negatively correlated with extraversion and conscientiousness and positively correlated with neuroticism. No significant correlation was identified between social anxiety and the openness and agreeableness dimensions of personality. The findings indicated a negative correlation between social anxiety and affiliative, aggressive, and self-enhancing humor styles, while a positive correlation was observed between social anxiety and self-defeating humor. The results indicated a positive correlation between negative and avoidant coping strategies and social anxiety, whereas active coping strategies were negatively correlated. The results of the hierarchical regression analysis indicated that, while extraversion, neuroticism, conscientiousness and agreeableness were significant predictors of social anxiety, openness was not a significant predictor. While avoidant and negative coping strategies were found to play an important role in social anxiety, active coping was not identified as a significant predictor. While enhancing, aggressive and self-defeating humour were found to significantly predict social anxiety, affiliative humour was not identified as a predictor. The results demonstrated that personality dimensions, coping strategies and humour styles collectively explained 45.4% of social anxiety. According to the mediation analyses, it was determined that affiliative and enhancing humor mediated the relationship between active coping and social anxiety, while destructive humor had a mediating role in the relationship between avoidant coping and social anxiety. The results demonstrate that social anxiety is associated with a multifaceted interplay between personality traits, humor styles, and coping strategies. It would be beneficial for educators and counsellors to encourage the utilisation of constructive coping strategies amongst students who exhibit high levels of social anxiety. Additionally, it would be advantageous to direct attention towards the minimisation of behaviours that may exacerbate social anxiety, such as the use of self-defeating humour.