Yoğun bakım ünitelerinde Tıbbi araçlara bağlı gelişen basınç ülserleri görülme oranının belirlenmesi
Determination of the rate of Medical device related pressure ulcers in intensive care units
Yazar: SEVAL HANÖNÜ
Danışman: PROF. DR. AYİŞE KARADAĞ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Basınç = Pressure ; Hastaneler = Hospitals ; Yaralar-delici olmayan = Wounds-nonpenetrating ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Ülser = Ulcer

Özet:
Basınç ülserleri, sadece kemik çıkıntılarının olduğu bölgelerde gelişmemektedir. Son yıllarda, basınç ülserlerinin basınç altında kalan herhangi bir doku üzerinde oluşabildiği ve tıbbi araçların da basınç ülserlerine neden olabileceği konusu gündeme gelmiştir. Tıbbi araçlara bağlı basınç ülserleri, özellikle Yoğun Bakım Üniteleri'nde yatan hastalarda kullanılan çok sayıdaki tıbbi araca bağlı olarak gelişmektedir. Bu araştırma, Gazi Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi'ndeki beş yetişkin Yoğun Bakım Ünitesi'nde, tıbbi araçlara bağlı gelişen basınç ülserleri oranının belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan etik kurul onayı ve Gazi Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi başhekimliği aracılığı ile araştırma kapsamına alınan yoğun bakım üniteleri anabilim dalı başkanlıklarından yazılı izin alınmıştır. Veriler, 15.11.2013 ve 25.01.2014 tarihleri arasında toplanmıştır. Verilerin toplanmasında, hastalara ilişkin tanıtıcı özellikler formu, tıbbi araçlara bağlı basınç ülseri tanılama formu, braden risk değerlendirme ölçeği ve basınç ülseri evrelendirme formu kullanılmıştır. Araştırmaya dâhil edilen hastalar, yoğun bakım ünitesine yattıktan sonra ilk 24 saat içinde değerlendirilmiş ve sonrasında 48 saatlik aralıklarla altı kez gözlemlenmiştir. Elde edilen verilerin değerlendirmesinde, sayı ve yüzdelik hesapları, Mann-Whitney U Testi ve ki-kare testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, basınç ülseri gelişen hasta oranı %15,43 (27/175 hasta), tıbbi araçlara bağlı basınç ülseri gelişen hasta oranı ise %40,00 (70/175 hasta) olarak belirlenmiştir. Tıbbi araçlara bağlı basınç ülseri gelişmesinde, yüksek risk grubunda yer alma (%58,57), ileri yaş (67,49±16,15) ve mekanik ventilatöre bağlı olma (%55,71) etkili olan risk faktörleri olarak belirlenmiştir (p<0,05). Sonuç olarak, tıbbi araçlara bağlı basınç ülserlerinin önlenmesine yönelik politika ve prosedürlerin geliştirilmesi gerektiği önerilmektedir.

Abstract:
Pressure ulcers do not only develop in areas with bony prominences. In recent years, there has been discussion on pressure ulcers developing on any tissue under pressure and medical devices causing pressure ulcers. Medical device related pressure ulcers develop due to many medical devices used on patients in intensive care units. This study was conducted as a descriptive study in order to determine the rate of medical device related pressure ulcers developing in five adult Intensive Care Units at the Gazi University Health Research and Application Center. Approval was received from the Gazi University Faculty of Medicine Committee of Ethics on Non-invasive Clinic Research. Written permission was obtained from the heads of the ICUs included in the study through the Medical Director of the Gazi University Health Research and Application Center. The data was collected between 15.11.2013 and 25.01.2014. Demographic information form, medical device related pressure ulcer diagnostic form, pressure ulcer staging form and braden pressure ulcer risk assessment scale were used in data collection. Patients included in the study were evacuated in the first 24 hours after being admitted to the intensive care unit and observed six times in intervals of 48 hours. Number and frequency calculations, the Mann-Whitney U Test, and t- test were utilized in the evaluation of obtained data. As a result of the study the rate of patients developing pressure ulcers was determined to be 15,43% (27/175 patients) and the rate of patients developing medical device related   pressure ulcers was determined to be  40,00% (70/175 patients). Being in the high risk group (58.57%), advanced age (67,49±16,15) and being connected to a mechanical ventilator (55,71%) were determined to be risk factors effective in the development of medical device related pressure ulcers  (p<0,05).  Consequenlty, to prevent the medical device related pressure ulcers, developing policies and procedures are recommended.