Selçuklu dönemi medreselerinde altın oran-estetik ilişkisi: Konya örneği
The relationship between golden ratio and aesthetics in madrasas of Seljuk period: The case of Konya
Yazar: ELİF MERVE YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MİNE ULUSOY
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Dünya yaratılırken her şey mutlak bir ölçü sistemi üzerine kurulmuştur. Asırlardır yapılan araştırmalar sonucunda insanda, doğada, günlük hayatta görülen bu ölçünün, 1,618 sayısına yani altın orana dayandığı keşfedilmiştir. Müzikten resime, heykelden grafik sanatlara kadar neredeyse her yerde görülen bu orana, mimaride de sıkça rastlamak mümkündür. Mimari dönemlerin çoğunda, özellikle kamusal yapılarda, altın oranın kullanıldığı görülmektedir. Mimarlığın temel kitaplarından Neufert, içindeki tüm donatı boyutlarında altın oranı barındırmaktadır. Ayrıca bu oran çoğu zaman estetikle de bağdaştırılmakta ve içerisinde altın oran spiralini, altın dikdörtgeni barındıran nesneler ve tasarımlar insanlarda güzel duygusunu uyandırmaktadır. İngilizce'de divine proportion yani kutsal oran olarak da adlandırılan altın orana sahip olan yapıların da insanlara daha güzel geldiği söylenmektedir. Bunun sebebi ise, yaratıcının yarattığı her şeyde altın oran bulunması nedeniyle bu sayıyı insanların içselleştirmiş olmasıdır. 
Bu tezde, mimaride estetiğin altın oranla nasıl ilişkilendirildiği açıklanmış ve yaklaşık 300 yıl hükümdarlığını sürdürmüş olan Selçuklu Devleti'ne 180 yıl başkentlik yapmış Konya'da bulunan medreselerin cephelerinde altın oran analizi yapılmıştır. Konya'da en çok bilinen ve gezilen 3 medrese tez konusuna dahil edilmiştir. Zamanla olabilecek yapı kaymaları, yıkılmaları ve oturmaları dikkate alınarak incelenen Selçuklu eserlerinin, 1,618 değerinin dikkate alınarak tasarlanmış olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
When the universe was created, everything was situated on certain measurement system. After the researches which were done for centuries, it was found that this measurement system which is seen in human, nature and daily life is based on 1,618. It means golden ratio. It is seen from music to painting, from sculpture to graphic arts, almost everywhere, and also possible to see this ratio in architecture. Most of architectural periods, especially in public buildings, golden ratio has been used. Neufert, one of the basic book in architecture, hold this number in all of the its dimensions. Besides, it is generally correlated wih aesthetic. Designs and objects designed on golden rectangle, golden spiral etc. bring about aesthetic sense in human. This number is called divine proportion in English and it can be said that designs with golden number are more attractive than others. As everything created by God is harmonius with golden section, people assimilate and like it.
In this master thesis, it is explained how associate golden ratio and architectural aesthetic and golden ratio analyzes in Seljuk period's madrasas which are in Konya where Seljuk Empire reign 300 years and was capital nearly 180 years. The most known and visited three madrasas are included in this master thesis. It is determined that golden ratio can be used in Seljuk Empire buildings and designs, conscious or unconscious.