Ortaokul 5, 6, 7, 8. sınıf fen bilimleri ders kitaplarının alana özgü beceriler bakımından incelenmesi
Examination of middle school 5th, 6th, 7th, 8th grade science textbooks in terms of domain-specific skills
Yazar: RABİA SEVİL BALCI
Danışman: PROF. DR. KEMAL OĞUZ ER
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma ortaokul 5, 6, 7, 8. sınıfta okutulmakta olan Fen Bilimleri ders
kitaplarındaki etkinliklerin alana özgü beceriler bakımından incelenmesini
amaçladığından, nitel bir durum çalışması olup veriler doküman incelemesi
yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin analizinde ilk önce 2018 yılında Talim ve Terbiye
Kurulu tarafından yayımlanan Fen Bilimleri Öğretim Programında yer alan alana özgü
becerilere ait bölümler tek tek incelenmiştir. Araştırmanın örneklemi Milli Eğitim
Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu tarafından 2023-2024 eğitim-öğretim yılından
itibaren 5, 6, 7, 8. sınıfta okutulmak üzere önerilen dört adet Fen Bilimleri ders
kitabından oluşmaktadır.
Çalışmada elde edilen bulgulara göre bütün sınıf düzeylerindeki kitaplar
bilimsel süreç becerileri yönünden incelendiğinde etkinliklerde en fazla "değişkenleri
değiştirme ve kontrol etme ile deney yapma" becerilerine yer verilirken, ölçme
becerilerine ise en az düzeyde yer verildiği görülmektedir. Bunun yanı sıra hipotez
becerisine 5, 6, 7.sınıf ders kitaplarında en fazla rastlanırken, 8.sınıf ders kitabında en
az hipotez becerisine yer verildiği tespit edilmiştir. Bütün sınıf düzeylerinde kitaplar
yaşam becerileri yönünden incelendiğinde ise etkinliklerde en fazla "analitik düşünme,
karar verme, iletişim" becerilerine yer verilirken, en az ise "takım çalışması"
becerilerine yer verildiği görülmektedir. Ayrıca bütün sınıf düzeylerindeki
etkinliklerde mühendislik ve tasarım becerilerine en fazla 12 etkinlikle 6.Sınıf Fen
Bilimleri ders kitabında yer verilirken, en az ise 2 etkinlikle 8.sınıfta yer verildiği
görülmektedir. 5, 6, 7, 8. sınıf Fen Bilimleri ders kitaplarında yer alan alana özgü
becerilerden en az mühendislik ve tasarım becerilerine yer verildiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Since this study aims to examine the science textbooks used in the 5th, 6th, 7th
and 8th grades of secondary school in terms of domain-specific skills, it is a qualitative
case study and the data were collected by document analysis method. In the analysis
of the data, firstly, the sections of the field-specific skills in the Science Curriculum
published by the Board of Education in 2018 were examined one by one. The sample
of the study consists of four Science Textbooks recommended by the Ministry of
National Education, Board of Education to be used in grades 5, 6, 7 and 8 starting from
the 2023-2024 academic year.
According to the findings obtained in the study, when the books at all grade
levels are analyzed in terms of scientific process skills, it has been seen that "changing
and controlling variables and experimentation" skills are mostly included in the
activities, while measurement skills are included at the lowest level. In addition,
hypothesis skills were most frequently encountered in the 5th, 6th and 7th grade
textbooks, while the 8th grade textbook included the least hypothesis skills. When the
books at all grade levels are analyzed in terms of life skills, it has been seen that
"analytical thinking, decision-making and communication" skills are mostly included
in the activities, while "teamwork" skills are the least included. Moreover, it was
observed that the 6th grade Science textbook included Engineering Design Skills with
the highest number of 12 activities in all grade levels, while the 8th grade Science
textbook included the least number of 2 activities. Grade 5, Grade 6, Grade 7 and
Grade 8 Science Textbooks have been found to include Engineering Design Skills the
least among the field-specific skills.