İnsan mandibula ve kanallarının morfometrik olarak multidedektör bilgisayarlı tomografi ile incelenmesi
Evaluation of morphometry of the human mandible and its canals with Multi-Detector Computed Tomography
Yazar: FİLİZ DİREK
Danışman: PROF. DR. İSMİHAN İLKNUR UYSAL ; DOÇ. DR. ALİ SAMİ KIVRAK
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Foramen mentale = Foramen mentale ; Mandibula = Mandible ; Morfometri = Morphometry ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed ; Yaş faktörleri = Age factors

Özet:
Mandibulanın morfolojisi, yeni bir yöntem olan MDBT ile değerlendirildi. Mandibular operasyon ve travma hikâyesi bulunmayan 100 yetişkin hastanın (yaş aralığı; 15-74 yaş) dental BT görüntüleri değerlendirmeye alındı. Aksiyel, sagittal ve koronal görüntülerde mandibulanın belirli noktalarının uzunluk, yükseklik, genişlik ve açıları ölçüldü, kanallarının sayı, boyut ve yerleşimi belirlendi, varyasyonlar değerlendirildi. Ölçümler yaş grupları ve cinsiyete göre karşılaştırıldı.

Foramen mentale'nin yatay çapı ve mandibula kenarlarına (ön, arka, alt, üst) olan uzaklıklarının ölçümünde cinsiyetler ve yaş grupları arasında çoğu parametrede istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulundu. Foramen mentale'nin dişlere göre lokalizasyonunda cinsiyet, lateralizasyon ve yaş grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. İncelenen vakaların %1'inde aksesuar for. mentale tespit edildi. Mandibulanın uzunluk ölçümlerinde erkeklere ait parametreler kadınlardan yüksek bulundu. Symphysis mandibulae yüksekliğinde yaş grupları arasında anlamlı bir farklılık bulunurken diğer uzunluk ölçümlerinde anlamlı bir farklılık bulunmadı. Gonial açı kadınlarda anlamlı olarak yüksek bulunurken, proc. condylaris1-gnathion-proc. condylaris2 açısının 60+ yaş grubunda anlamlı derecede yüksek olduğu saptandı. Proc. condylaris-inc. mandibulae-proc. coronoideus açısında her iki tarafta da cinsiyet ve yaş grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmedi. Foramen mandibulae'nın yerleşimi ile ilgili ölçümlerde çoğu parametrede cinsiyetler ve yaş grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulundu. Lingula mandibulae yüksekliği ölçümündeki cinsiyetler arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu, yaş grupları arasında ise anlamlı bir farklılık bulunmadığı tespit edildi. Canalis mandibulae uzunluğunun erkek ve kadınlarda birbirine yakın olduğu bulundu, cinsiyet, yaş grupları ve taraflar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmedi. Lingual vasküler kanal 100 vakanın her birinde en az bir adet olmak üzere toplam 144 adet LVK gözlendi. LVK'ların % 77,78'si medianda, % 22,22'si lateralde bulundu. Median lingual vasküler kanal uzunluğu erkek ve kadınlarda birbirine yakın olduğu, corpus mandibulae üst ve alt kenarına uzaklığının erkeklerde kadınlardan fazla olduğu tespit edildi. 

Mandibulanın morfometrik bulguları ve varyasyonlarının bilinmesi, bölge ile ilgili girişimler sırasında meydana gelebilecek komplikasyonların önlenmesi açısından oldukça önemlidir. Sunulan bu çalışmada elde edilen bulgular klinisyenlere kılavuz teşkil ederek yapılan hataları en aza indirme imkanı sunacaktır.

Abstract:
Mandible morphology was assessed with the new method MDCT. The dental CT images of 100 adult patients (age range; 15-74 years) not have mandibular operation and trauma, were evaluated according to age groups. Axial, sagittal, and coronal images of particular points of the mandible length, height, width and angle were measured, the number of channels, size, and location were determined, variations were evaluated. The findings of these measurements were compared according to age group and gender. 

In measurement of horizontal diameter of for. mentale and distances from edges of mandibula (front, back, bottom, and top) of its, it has been found statistically significant differences among the genders and age groups in most of the parameters. However on localization of for. mentale's to theeth was determined among the genders, lateralisation, and different and age groups no significant differences has been found. In 1% of the inspected case, accessories for. mentale was determined. In mandibula's lenght measurements males parameters were found higher than the females. The meaningful differences were determined in height of symphysis mandibulae among different age group. Nevertheless it was not significance in other lenght measurements of mandibulae. Gonial angle in women,  proc. condylaris1-gnathion-proc. condylaris2 angle in 60+ age groups was founded to be high. It has not been found significance on both sides in proc. condylaris-inc. mandibulae-proc coronoideus angle in terms of gender and age groups. In measurements about localization of for. mandibulae were found significant on most parameters among genders and age groups. The height of lingula mandibulae were found significantly different between genders, but it was not significant among age groups. The lenght of canalis mandibulae was found close the each other in males and females, on the other hand any different was determined among gender, age groups and parts. In each of 100 cases lingual vascular channel at least 1 LVK  total  144 LVK was observed. 77,78 % of LVK was found in the median, 22,22 % was found in the lateral. While the lenght of median lingual vascular channel was close between each other in males and females, the distance to corpus mandibulae's top and bottom edges of its were longer in males than the females.
Being aware of the morphometric evidences and variations of mandibula is very important in the case of preventing the complications which can occur during attemps to the area. The findings in this study  can be used as a guide for clinicans in order to reduce to mistakes.