Mercimek (Lens esculanta Moench)'te farklı klor tuzlarının çimlenme ve fide gelişimine etkileri
Effects of different chlorine salts on germination and seedling growth in lentil (Lens esculanta Moench)
Yazar: RUZİYE ELKOYUNU
Danışman: DOÇ. DR. MUHARREM KAYA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, 2012-2013 yıllarında Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Tahıllar ve Yemeklik Tane Baklagiller laboratuarında (çimlendirme testleri) ve Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü laboratuarlarında (saksı denemeleri) yürütülmüştür. Laboratuar ve saksı denemeleri Tesadüf Parselleri Deneme deseninde üç faktörlü ve üç tekerrürlü olarak kurulmuştur. Denemede mercimekte (Lens esculanta Moench) farklı klor tuzlarının çimlenme ve fide gelişimi ile fide mineral içeriklerine etkileri araştırılmıştır. Denemede üç yeşil mercimek çeşidi (Ankara yeşili, Ceren ve Meyveci 2001) ve üç kırmızı mercimek çeşidi (Çiftçi, Kafkas ve Özbek) kullanılmıştır. Mercimek çeşitleri üzerine farklı klorür tuzları (CaCl2, MgCl2 ve NaCl) ve bu tuzların 0 (distile su), 5, 10 ve 20 dS/m EC dozları uygulanmıştır.

Çalışmanın sonuçlarına göre; farklı klor tuzlarının dozları artması ile çimlenme oranı, çimlenme indeksi, fide boyu, kök uzunluğu, fide yaş ağırlığı, fide kuru ağırlığı, fidedeki azot, kalsiyum, magnezyum ve potasyum içerikleri azalırken; ortalama çimlenme süresi, sodyum ve klor içerikleri artmıştır. Saksı denemesinde çimlenme oranı, kök uzunluğu ve fide yaş ağırlığı dışında ele alınan tüm özelliklerde uygulamalar arası farklılıklar ile interaksiyonlar istatistiki yönden önemli bulunmuştur. İncelenen özellikler bakımından çeşitlerin farklı tuzlara ve dozlarına tepkileri çok değişik olmuştur.

Denemeden elde edilen bulgulara göre; laboratuar denemelerinde çimlenme oranı % 83.83-99.33, çimlenme indeksi 10.76-21.02, ortalama çimlenme süresi 2.46-3.83 gün, fide boyu 3.87-5.97 cm, kök uzunlukları 2.57-5.63 cm, fide yaş ağırlığı 0.62-1.38 g, fide kuru ağırlığı 0.06-0.12 g; saksı denemelerinde ise çimlenme oranı % 95.11-100.00, çimlenme indeksi 4.46-5.86, ortalama çimlenme süresi 4.44-5.69 gün, fide boyu 18.26-27.09 cm, kök uzunlukları 10.05-15.99 cm, fide yaş ağırlığı 1.81-3.69 g, fide kuru ağırlığı 0.16-0.31 g arasında değişmiştir. Mercimek fidelerinde yapılan besin elementi içeriklerine göre fidedeki azot içeriği % 3.59-4.44, sodyum içeriği % 0.039-1.589, potasyum içeriği % 1.96-2.50, kalsiyum içeriği % 1.124-1.389, magnezyum içeriği % 0.230-0.421 ve klor içeriği ise % 1.87-2.47 arasında değişim göstermiştir.Araştırma sonuçlarımız topluca değerlendirildiğinde, üç klor tuzunda da artan tuz dozlarına paralel olarak çeşitlerde çimlenme özellikleri, fide gelişimi ve besin içerikleri yönünden olumsuz yönde etkilenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Mercimek (Lens esculanta Moench), tuz stresi, CaCl2, MgCl2, NaCl, çimlenme özellikleri, besin içerikleri

Abstract:
In this study, germination tests were carried out in Süleyman Demirel University, Faculty of Agriculture, Department of Field Crops Cereals and Grain Legumes laboratory and the pot experiments were carried out in the same university's Agricultural Biotechnology Department laboratories during 2012-2013 years. Experiments were conducted according to Completely Randomized Plots Design with three replications established as laboratory and pot experiments. Effects of different chlorine salts to lentil (Lens esculanta Moench) on germination and seedling growth with seedling mineral contents were investigated. Three cultivars of green lentil (Ankara yeşili, Ceren and Meyveci 2001) and three cultivars of red lentils (Çiftçi, Kafkas and Özbek) were used. Different chloride salts (CaCl2, MgCl2 and NaCl) and 0 (distilled water), 5, 10 and 20 dS/m EC doses of these salts were applied to varieties of lentils.

Analysis of the data; germination rate, germination index, shoot length, root length, shoot fresh, and dry weight, nitrogen, calcium, magnesium and potassium content of seedlings decreased with the increasing doses of the different salts of chlorine while the mean germination times, contents of sodium and chlorine of seedling increased. Differences between applications with interactions of all the characteristics apart from germination rate, root length and seedling fresh weight in the pot experiments were found statistically significant. According to mentioned characteristics, salt types and doses of salts responses of genotypes were different.

According to the results obtained from the laboratory experiments, germination rates 83.83-99.33%, germination indexes 10.76-21.02, mean germination times 2.46-3.83 days, seedling height 3.87-5.97 cm, root height 2.57-5.63 cm, seedling fresh weight 0.62-1.38 g, 0.06-0.12 g dry weights of seedlings were found. In pot experiments  ranged between the germination rates 95.11-100.00%, germination indexes 4.46-5.86, mean germination times of day 4.44-5.69, shoot length 18.26-27.09 cm, root length 10.05-15.99 cm, seedlings wet weights 1.81-3.69 g, dry weights of seedlings ranged from 0.16-0.31 gr. According to the nutrient contents of lentil seedlings were found as; nitrogen 3.59- 4.44%, sodium 0.039-1.589%, potassium 1.96-2.50%, calcium 1.124-1.389% magnesium 0.230-0.421% and chlorine 1.87-2.47%.When the research results were evaluated collectively, it was found that with an increase of three chlorine salt doses, in terms of germination characteristics, seedling growth and nutritional content adversely affected.
Keywords: Lentil (Lens esculanta Moench), salt stress, CaCl2, MgCl2, NaCl, germination characteristics, nutrient contents