1970'ler Türkiye sinemasında modernizm bağlamında işçi filmlerinde anlatı
Narration in worker films in the context of modernism in 1970s Turkish cinema
Yazar: EZGİ DİREN KARA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ KARADOĞAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Anlatı = Narrative ; Bağımsız sinema = Independent cinema ; Film = Film ; Modernizm = Modernism ; Sanat sineması = Art cinema ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema ; İşçi sınıfı = Working class

Özet:
Bu araştırmada, Georg Lukács, Bertolt Brecht, Walter Benjamin ve Theodor W. Adorno arasında Marksizm ve Modernizm çerçevesinde gerçekleşen tartışmalardan yola çıkılarak ve anlatı kuramın öykü, olay örgüsü, zaman, mekân, karakterler ve bakış açısı gibi unsurlarından da yararlanılarak 1970'li yıllarda Türkiye Sineması'nda verilen kimi işçi filmi örnekleri üzerinden, geleneksel sinema kalıplarının dışına çıkılabilen, içeriği kadar biçimsel yapısı ve üretim ilişkileri de bağımsız, alternatif ve devrimci bir sinema pratiği ortaya çıkarılmış mıdır? İşte bu soru cevaplanmaya çalışılacaktır. Bu soruya cevap aranırken de sinema tarihinde kırılma yaratan kimi dönemler, Sovyet Avangart Sineması, İtalyan Yeni Gerçekçiliği, Fransız Yeni Dalgası ve Üçüncü Sinema geleneği üzerinde durulacak ve bu dönemlerden alınacak referanslar aracılığıyla 1970'lerin en önemli işçi filmleri arasında sayılan Maden (Yavuz Özkan, 1978), Diyet (Lütfi Akad, 1974), Endişe (Şerif Gören & Yılmaz Güney, 1974) ve Otobüs (Tunç Okan, 1974) filmleri çözümlenmeye çalışılacaktır. Bu filmler, Türkiye Sinemasının 1970'li yıllarda geçirdiği içerik ve biçimin dönüşümünün aktarılmasında en uygun filmler olarak örneklem için seçilmiştir ve yapılan çözümlemeler aracılığıyla araştırmanın işçi filmleriyle ilgili literatüre katkı sağlaması hedeflenmektedir.

Abstract:
In this research, the question if an alternative and revolutionary cinematic practice, which can go beyond traditional cinema patterns and whose formal structure and production relations are independent as well as its content, emerged during the 1970s will be tried to be answered based on the discussions between Georg Lukács, Bertolt Brecht, Walter Benjamin and Theodor W. Adorno within the framework of Marxism, and Modernism, using the elements of narrative theory such as story, plot, time, place, characters, and point of view and through some examples of labor films given in Turkish Cinema. In the search of an answer to this question, some periods that caused a break in the history of cinema such as Soviet avant-garde cinema, Italian Neorealism, French New Wave and Third Cinema tradition will be emphasized and by means of the references from these periods, movies such as Maden (Yavuz Özkan, 1978), Diyet (Lütfi Akad, 1974), Endişe (Şerif Gören & Yılmaz Güney, 1974) and Otobüs (Tunç Okan, 1974), which are considered among the most important labor movies of the 1970s, will be analyzed. These films were selected for sampling as the most appropriate films to convey the content and format transformation of Turkish Cinema in the 1970s, and thanks to these analyzes, it is aimed that the research will contribute to literature on worker films.