Kahramanmaraş depremleri sonrası haber üretim süreçlerinin haberciler açısından değerlendirilmesi: Afet haberciliği üzerine nitel bir araştırma
Evaluation of news production processes in terms of journalists after Kahramanmaraş earthquakes: A qualitative research on disaster journalism
Yazar: PINAR TORLAK
Danışman: DOÇ. DR. HACER AKER
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
Son yıllarda teknolojik yeniliklerin sağladığı kolaylık ile televizyon haberciliği, olay yerini an be an canlı aktarma, havadan görüntüleme gibi teknik olanaklara kavuşmuştur. Ancak tüm bu teknolojik imkanlara rağmen doğal afetlerin yaşandığı ortamlarda, kriz anını haberci olarak yöneterek, ekranlar aracılığıyla haber almayı bekleyen kitleye aktarmak kritik öneme sahiptir. Çalışmanın temel amacı, insanların haber alma konusunda daha fazla bilgiye ihtiyaç duyduğu doğal afet ve kriz dönemlerinde televizyon haberciliğinin pratiklerini değerlendirmektir. Bu anlamda kriz anlarında habercilerin deneyimlerinin ortaya çıkarılması ve bu doğrultuda afetlere hazırlık konusunda eksiklikler ile habercilik açısından alınması gereken önlemlerin ortaya konulması çalışmanın temel amaçlarıdır. Çalışmada kriz haberciliği, afet dönemlerinde habercilik gibi olgular, literatür taraması yöntemiyle aktarılmıştır. Çalışmanın metodolojik kısmında ise nitel araştırma desenine dayalı olarak 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrasında afet yayınlarında habercilik yapan katılımcıların görüşlerine başvurulmuştur. Çalışma, afet durumlarında görev yapan habercilerin deneyimlerinin ele alınması bakımından alan yazındaki diğer çalışmalardan farklılaşmaktadır. Bu kapsamda yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak, ulusal televizyon kanallarının İstanbul ve Ankara'daki haber merkezleri ekiplerinden Kahramanmaraş depremleri kapsamında afet bölgesinde, afet yayınlarında görev yapan kameraman, muhabir ve spikerlerden veri elde edilmiştir. Elde edilen veriler, kameraman, muhabir ve spikerler açısından kategorilendirilerek temalar üzerinden değerlendirilmiştir. Afet bölgesinde fiziki ve teknik zorlukların habercilerin çalışma koşullarını etkilediği ve haber üretim süreçlerine olumsuz yansıdığı tespit edilmiştir. Afet bölgesinde haberciler açısından fiziki ve teknik zorlukları en aza indirmenin çalışma koşullarını kolaylaştıracağı dolayısıyla da iş verimini artırabileceği sonucuna ulaşılmaktadır. Bunun için bölgeye giderken yapılan hazırlık (beslenme, barınma, giyinme) ve orada teknik olarak uygun cihazlarla çalışmak önem arz etmektedir.  Medya kurumlarının yayın politikası, reyting kaygısı, bilerek ya da istemsizce de olsa duygu kontrolünün sağlanamaması ve habercilik refleksi gibi nedenler ile meslek etik kurallarının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. Afet haberciliği alanında uzmanlaşma ihtiyacı, medya kurumlarının afet durumlarına hazırlık bakımından kendini yenilemesi, habercilerin psikolojik olarak desteklenmesi gibi konular afet dönemlerinde habercilik ve habercilerin geleceği açısından üzerinde durulması önerilen hususlardır.

Abstract:
In recent years, with the convenience provided by technological innovations, television journalism has gained technical opportunities such as live transmission of the crime scene moment by moment and aerial imaging. However, despite all these technological opportunities, in environments where natural disasters occur, it is critical to manage the moment of crisis as a messenger and convey it to the audience waiting to receive news through screens. The main purpose of the study is to evaluate the practices of television journalism in times of natural disasters and crises when people need more information about receiving news. In this sense, the main objectives of the study are to reveal the experiences of reporters in times of crisis and, accordingly, to reveal the deficiencies in disaster preparedness and the precautions that should be taken in terms of journalism. In the study, phenomena such as crisis journalism and reporting during disaster periods were conveyed by the literature review method. In the methodological part of the study, based on the qualitative research design, the opinions of the participants who were reporting in disaster broadcasts after the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes were consulted. The study differs from other studies in the literature in terms of addressing the experiences of reporters working in disaster situations. In this context, by using in-depth interview technique, data was obtained from the news center teams of national television channels in Istanbul and Ankara, cameramen, reporters and announcers working in disaster broadcasts in the disaster area within the scope of the Kahramanmaraş earthquakes. The data obtained was categorized in terms of cameramen, reporters and announcers and evaluated through themes. It has been determined that physical and technical difficulties in the disaster area affect the working conditions of journalists and have a negative impact on news production processes. It is concluded that minimizing physical and technical difficulties for reporters in the disaster area will facilitate working conditions and therefore increase work efficiency. For this reason, it is important to prepare for going to the region (feeding, sheltering, dressing) and working there with technically appropriate equipment. It has been concluded that the rules of professional ethics have been violated due to reasons such as the broadcasting policy of media institutions, rating concerns, failure to control emotions, whether knowingly or unintentionally, and journalistic reflexes. Issues such as the need for specialization in the field of disaster journalism, the renewal of media institutions in terms of preparedness for disaster situations, and the psychological support of reporters are recommended issues to be focused on in terms of the future of journalism and reporters during disaster periods.