Neşredilmiş yazıtlar ışığında Hellenistik Dönem'de Pergamon kenti Tanrı ve kültleri
Gods and cults of the city of Pergamon during the Hellenic Period with reference to published ınscriptions
Yazar: HÜSEYİN ÜRETEN
Danışman: PROF. DR. ÖMER ÇAPAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Tarih = History
Dizin: Attalos Krallığı = Attalos Kingdom ; Helenistik Dönem = Hellenistic Period ; Kült = Cult ; Pergamon = Pergamon ; Pergamon Krallığı = Kingdom of Pergamon ; Tanrılar = Gods

Özet:
Pergamon kenti din tarihindeki dinsel düşünce ve tapınımlarla ilgili uygulamaların Attalosların dış politika girişimlerinden ayrılmaz bir bütün halinde geliştiği bir gerçektir. Kent devleti çatısı altında toplanmış olan vatandaş grubunun ve bu grubun üyesi olan insanın varlığım koruma ya da ayakta kalabilme beklentileri doğrultusunda gelişen endişeleri ve mücadeleleri, kaderci bir anlayış ve düşünce tarzı ile birlikte gelişen dinsel sistem içerisinde her zaman kutsal güçlere sığınma gereksinimini de beraberinde getirmiştir. Ekonomik kaynaklara bağlı olarak gelişen kentsel yapılanma ile sosyal ve siyasi koşulların belirlediği yaşamsal modeldeki ayrılıklar tanrılara kent dinsel yaşamında değişken roller yüklemiştir. Bunun sonucunda Pergamon kenti yerli tanrılarını yabancı tanrılarla birleştirmek ve hatta yeni bir takım tapınımlar benimsemek suretiyle yavaş yavaş kendi pantheonunu oluşturmuştur. Pergamon kentindeki antikçağ kutsal yerlerinin çok sayıda olması ve kentin her yerinde dağılmış durumda bulunması bu bölgede bir çok tanrı ve o tanrıya ait özel kurallar ve törenleri bulunan belli bir dinsel tapınımın yani kültün varlığını göstermektedir. Bunun doğal sonucu olarak da Pergamon'da din olgusunun çok yaygın olduğu saptanmıştır. Nitekim evlerde, küçük kutsal yerlerde, pazar yeri binalarında, gymnasionlarda ve kamuya açık başka yerlerde tanrılara ve tanrısal güçlere tapınılmış ve bu kutsal mekanların her birinin kendine özel adak yerleri ve günleri, bayramları, dini tören alayları şekillenmiştir. 187

Abstract:
It is known that religious thought and practices of worshipping in the religious history of Pergamon and the development of foreign political affairs of the Attalos were strictly related with each other. It was necessary to protect and contribute to the survival of those who lived within the borders of the same state and of those who were considered to be fellow citizens. And people who shared common value judgements and who were equally anxious to survive had to develop a fatalist way of thinking in order to take refuge behind some heavenly being. Urban construction developing through the resorces of the economy and differing ways of living determined by political conditions attributed changeable roles to gods in the religious life of the city. As a result of this, the city of Pergamon formed her own pantheon gradually by assuming new methods of worshiping and by uniting the local deities with some external ones. The fact that there were many sacred areas scattered all around the city reveals that there were many deities and there were a large number of rules for religious practice or rituals, that is there was a particular cult in this part of the ancient world. It has been, thus, determined that religious awareness was prevalent in Pergamon. Deities and heavenly beings were worshipped within houses, at sacred places, at market places, gymnasions and other places open to public and every single one of these places had its own days for sacrifice and form of ritual. 188