Şirketler Hukukunda karşılıklı iştirak
Cross shareholding in Company Law
Yazar: İSMAİL AKBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET FAHRETTİN ÖNDER
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Karşılıklı iştirak = Cross-shareholding ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code ; İştirak = Participation ; Şirketler hukuku = Company law

Özet:
Karşılıklı iştirak kavramı Türk şirketler hukukunda ilk defa yeni Türk Ticaret Kanunu (TTK) ile düzenlenmiştir.
Karşılıklı iştirak sermaye şirketleri arasında gerçekleşir. Bir diğer deyişle şirketlerin karşılıklı olarak birbirinin pay sahibi olmasına karşılıklı iştirak denir.
 Türk şirketler hukukunda karşılıklı iştirak yasaklanmamıştır. Ancak karşılıklı iştirakin bazı sakıncalar doğurması nedeniyle, bazı hallerde karşılıklı iştirak için caydırıcı kurallar konulmuştur. Zira karşılıklı iştirak ile şirketler köpük sermaye yaratarak 3.kişileri yanıltabilir ve bunun yanında karşılıklı iştirak ile şirket yönetiminde bazı zafiyetler ortaya çıkabilir. 
TTK m.197 hükmü karşılıklı iştiraki tanımlamaktadır. Buna göre karşılıklı iştirak iki sermaye şirketinin birbirlerinde en az %25 oranında pay sahibi olmasıdır. Bu şekilde ortaya çıkan karşılıklı iştirake basit karşılıklı iştirak denir. Eğer ki karşılıklı olarak %25 oranında katılımın yanında şirketler arasında hakimiyet ilişkisi de varsa o halde nitelikli karşılıklı iştirak ortaya çıkar. Nitelikli karşılıklı iştirakte bir şirket diğerine hakimse tek taraflı nitelikli karşılıklı iştirak oluşur. Her iki şirket de birbirine hakimse iki taraflı nitelikli karşılıklı iştirak oluşur.
TTK m.201 hükmü basit karşılıklı iştirake sonuç bağlamıştır. Buna göre kural olarak bilerek karşılıklı iştirak meydana getiren şirketin diğer şirkette sahip olduğu bütün pay sahipliği haklarının sadece ¼ oranı kullanılabilir. Kalan kısımdaki haklar donar. Mehaz Alman hukukundan farklı olarak %25 oranını aşan hakların donması değil, şirketin sahip olduğu bütün hakların ¼ oranında kullanılması düzenlenmiştir. Örneğin A şirketi B şirketinde %30 pay sahibidir. B şirketi bilerek A şirketinde %40 pay sahibi olduğunda ortaya yaptırımlar çıkacaktır. Bu örnekte Alman şirketler hukukuna göre B şirketi A şirketinde %25 oranında oy hakkını kullanabilir. Türk şirketler hukukunda ise B şirketi A şirketinde %10 oranında oy hakkını kullanabilir. 
Nitelikli karşılıklı iştirak ise TTK m.389 ve m.612 hükümlerinde düzenlenmiştir. Buna göre kural olarak nitelikli karşılıklı iştirak halinde olan yavru şirket ana şirkette var olan hiçbir pay sahipliği hakkını kullanamaz. Zira bir yavru şirketin ana şirketin paylarını edinmesi, şirketin kendi paylarını edinmesi ile eş tutulmuştur.
Hem basit karşılıklı iştirakte hem de nitelikli karşılıklı iştirakte ortak bazı sonuçlara da yer verilmiştir. Buna göre her iki türde de bedelsiz payları edinme hakkı kısıtlamaya tabi tutulmamıştır. Ayrıca her iki türde de kısıtlamaya tabi tutulan payların genel kurul toplantı ve karar yetersayılarından düşülmesi gerekmektedir.

Abstract:
By the new Turkish Commercial Code (TCC), the concept of cross shareholding is regulated for the first time in the Turkish company law.
Cross shareholding takes place between equity companies. In other words, the companies have mutually share of each other.
Cross shareholding isn't prohibited in the Turkish company law. However, in some cases, deterrent rules have been introduced for cross shareholding, because cross shareholding has created some disadvantages. For example, by cross shareholding companies can create fictive capital and mislead third parties. In addition,  deficiency in company's management, arise by cross shareholding.
TCC article 197 describes cross shareholding. Accordingly, the cross shareholding is that two equity companies have at least 25% share in each other. The cross shareholdingthat emerges in this way is called a simple cross shareholding. If there is a dominance relationship between the companies as well as shareholding of 25% mutually, then there is a qualified mutual participation. In qualified cross shareholding, if only one company dominates the other, unilateral qualified cross shareholding occurs. If both companies are dominated by each other, bilateral qualified cross shareholding occurs.
TCC article 201 has regulated the results of simple cross shareholding. Accordingly, only ¼ of the shareholding rights of the company, which intentionally makes the cross shareholding in the other company, can be used. Rights of remaining part can not be used. Unlike German law, it is not the use of rights that exceeds 25%, but the use of ¼ of all rights owned by the company. For example, company A has a 30% share in company B. Company B will be sanctioned when company B has intentionally 40% share in company A. In this example, according to German company law, company B may use 25% of the voting rights in company A. In the case of Turkish companies, company B may use 10% voting right in company A.
Qualified cross shareholding is regulated in articles 389 and 612 of the TCC. Accordingly, a subsidiary company can not use any right which exists in the parent company. Because, the acquisition of the shares of a parent company by the subsidiary company is the same as the acquisition of the company's own shares.
There are some common results both in simple cross-shareholding and in qualified cross-shareholding. Accordingly, the right to obtain free shares in both types can be used completely. In addition, when calculating general meeting and decision quorums, the restricted shares must be deducted from the total number of shares.