Bir yetişkin eğitimi kurumu olarak İŞKUR
İŞKUR as an adult education institution
Yazar: AYSU ÖZÜSTÜN KIRAL
Danışman: PROF. DR. AHMET YILDIZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hayat Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Mesleki eğitim = Vocational education ; Mesleki kurslar = Vocational courses ; Yaşam boyu öğrenme = Lifelong learning ; Yetişkin eğitimi = Adult education ; Yetişkinler = Adults ; İş gücü eğitimi = Labour force training

Özet:
İŞKUR'un düzenlediği eğitim programlarını bir yetişkin eğitimi kurumuna dönüşümü bağlamında inceleyen bu çalışmada, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması benimsenmiş; nitel araştırma teknikleri olarak söylem analizi, doküman analizi ve görüşmeler için betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırmada politika belgelerinde İŞKUR'un bir yetişkin eğitimi kurumuna dönüşümünü inşa eden düzenleyici söylemler analiz edilmiş; bu dönüşümü sağlayan kurumsal düzenlemeler ve işleyişleri yönetici görüşleriyle birlikte ele alınmış; İŞKUR'un düzenlediği mesleki eğitim kurslarının yapısı incelenmiştir. Son olarak İŞKUR yöneticileri, mesleki eğitim kurslarının eğitmenleri ve kursiyerlerinden oluşan 22 yetişkin ile kursların planlanmasına, kurs sürecine ve değerlendirmeyi ve istihdamı odağa alan kurs sonrası sürece dair görüş ve deneyimlerine ilişkin görüşmeler gerçekleştirilmiştir. 
       Araştırma sonuçlarına göre politika belgeleri İŞKUR'un işgücü ve istihdam piyasaları ile eğitim arasındaki ilişkiyi neoliberal düzlemde yeniden kuran, işsizliğin çözümünde mesleki yetişkin eğitimini önceleyen aktif işgücü programlarını esas alan bir kurum olması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca İŞKUR'un düzenlediği eğitim programlarının işgücü piyasasının ihtiyaçlarına ve taleplerine göre düzenlenmesi, bireylerin istihdam edilebilirliğini artırması ve işgücünü esnek hale getirmesi de sıklıkla vurgulanan söylemlerdir. İŞKUR'un yeniden yapılandırılmasıyla uygulanan kurumsal düzenleme ve işleyişlerin, İŞKUR'un bir yetişkin eğitimi kurumuna dönüşümünün zeminini hazırladığı görülmüştür. İŞKUR'un mesleki eğitim kurslarının yapısı, hem yıllara göre kurs ve kursiyer sayısının arttığını, hem de aktif işgücü programlarının hedeflediği dezavantajlı gruplardan olan kadınlara mesleki beceri kazandırmak için kurumun eğitim hizmetlerinin ulaştırılmasında başarılı olduğunu göstermiştir. 
       Katılımcı görüş ve deneyimlerine göre, mesleki eğitim kurslarının planlanması sürecinde işgücü piyasasındaki işverenlerin kurs açma talepleri doğrultusunda, MEB, Halk Eğitimi Merkezleri ve İŞKUR'un işbirliği gerekmektedir. Bu doğrultuda düzenlenen istihdam garantili kurslarda ağırlıklı olarak iş bulmak ve sertifika almak amacıyla katılım sağlanmaktadır. Kursların istihdama etkisine ilişkin görüşlere göre kursiyerden kaynaklı problemler çözümlenebilir nitelikte olmasına rağmen işveren kaynaklı problemler mesleki eğitim kurslarının kalıcı istihdam sağlamasının önündeki en büyük engellerdendir. Bununla paralel olarak, istihdam garantili kursu tamamladıktan sonra işe kabul edilen kursiyerler, istihdam yükümlülüğünü tamamlayan işverenin kendilerini işten çıkarma olasılığından endişe duymakta, işe kabul edilmeyenleri ise belirsiz bir süreç beklemektedir. Öte yandan istihdam garantisiz mesleki eğitim kurslarında boş zaman değerlendirmek ve günlük ücretten faydalanmak amacıyla katılan kursiyerler, bu kursları geçici de olsa günlük kazanç sağlayarak sosyalleştikleri bir etkinlik merkezi olarak görmektedir. Ancak istihdam garantisiz mesleki eğitim kurslarına haneye ek gelir sağlama amacıyla kurslara katılan kursiyerler, toplumsal cinsiyet rolleri nedeniyle işgücü piyasasına dahil olamasalar da evde ürettikleri ürünleri satarak gelir elde etmekte ve bu yolla kısmen ekonomik bağımsızlık kazanmaktadırlar.

Abstract:
In this study, which examines the training programs organized by İŞKUR in the context of its transformation into an adult education institution, the case study was adopted as one of the qualitative research designs, and discourse analysis, document analysis, and interviews were used as qualitative research techniques. In the study, the regulatory discourses that construct the transformation of İŞKUR into an adult education institution in policy documents have been analyzed; the institutional arrangements and their functioning that enabled this transformation have been discussed together with the views of managers; and the structure of vocational training courses organized by İŞKUR has been examined. Then interviews were conducted with 22 adults, including İŞKUR managers, trainers and trainees of vocational training courses, on their views and experiences regarding the planning of courses, the course process, and the post-course process that focuses on evaluation and employment.
       According to the research results; policy documents emphasize that İŞKUR should be an institution that re-establishes the relationship between labour and employment markets and education on a neoliberal level, and that it should be an institution based on active labour force programs that prioritize vocational adult education in the solution of unemployment. In addition, the prominent discourses are that the training programs organized by İŞKUR should be tailored to the needs/demands of the labour market, increase the employability of individuals and make the labour force flexible. It has been observed that the institutional arrangements and operations implemented with the restructuring of İŞKUR have paved the way for the transformation of İŞKUR into an adult education institution. The structure of İŞKUR's vocational training courses has shown that the number of courses and trainees has increased over the years and that the institution has been successful in delivering training services to provide vocational skills to women, one of the disadvantaged groups targeted by active labour force programs.
       According to the participant views and experiences, in the planning process of vocational training courses, cooperation between the Ministry of National Education, Public Education Centers and İŞKUR is required in line with the demands of employers in the labour market to open courses. In employment-guaranteed courses organized in this direction, participation is mainly for the purpose of finding a job and obtaining a certificate. According to the opinions on the impact of the courses on employment, although trainee-related problems are solvable, employer-related problems are the biggest obstacles to the permanent employment of vocational training courses. In parallel with this, trainees who are accepted to work after completing the employment-guaranteed course are concerned about the possibility of dismissal by the employer who has completed the employment obligation, while an uncertain process awaits those who are not accepted. On the other hand, trainees who participate vocational training courses without employment guarantee to make use of their free time and benefit from daily wages see these courses as activity centers where they socialize by earning daily income, though temporarily. However, trainees who participate vocational training courses without employment guarantee to provide additional income to the household, although they cannot participate in the labour market due to their gender roles, earn income by selling the products they produce at home and thus gain partial economic independence.