Evli kadınların çalışma durumlarının toplumsal cinsiyet algıları ve aile planlaması yöntemi kullanımları üzerine etkisi
The effect of married women's working status on gender perceptions and family planning
Yazar: KEVSER YAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR ÖNAL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Aile Planlaması = Family Planning

Özet:
Bu çalışma, evli kadınların çalışma durumlarına göre aile planlaması yöntem
kullanımları, toplumsal cinsiyet algısının aile planlaması yöntem kullanımına etkisini
incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada Isparta ili Şarkikaraağaç ilçesinde ikamet
eden 188 çalışan ve 188 çalışmayan olmak üzere toplam 376 evli kadına yüz yüze
anket uygulanmıştır. Veri toplamada kullanılan anket formu üç bölümden
oluşmaktadır; sosyodemografik değişkenler, aile planlaması tutum ve davranışları
ölçmeye yönelik sorular ve toplumsal cinsiyet ölçeği sorularıdır. Araştırmada nicel
araştırma yöntemleri kullanılmış olup kesitsel tipte bir araştırmadır. Bulgular
kadınların yarısına yakınının hiçbir aile planlaması yöntemi kullanmadığını
göstermiştir. Aile planlaması yöntemlerini kullanma durumunun yaş, evlilik süresi ve
çocuk sayısı ile ilişkisi olduğu ancak diğer demografik değişkenlerle ilişkisi olmadığı,
kadının çalışma durumuna göre de farklılaşmadığı bulunmuştur. Kadınların en sık
kullandıkları aile planlaması yöntemlerinin sırasıyla geri çekme, kondom, rahim içi
araç, hap ve tüplerin bağlanması olduğu ve bu durum açısından çalışan kadınlarla
çalışmayanlar arasında anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Geçmişte
kullanılan aile planlaması yöntemlerini terk etmenin öncelikli nedenlerinin sırasıyla;
güvenilir olmaması, ilaç alımının zor olması, kanama yapması, kullanımın zor olması
ve yan etkileri olması olduğu bulunmuştur. Aile planlaması yöntemleriyle ilgili
araçlara erişimde çoğunlukla bir zorluk yaşanmadığı ve araçlara erişimin büyük oranda
ücretli olduğu saptanmıştır. Kadınların yarısından biraz azının acil durum kontraseptif
yöntemleri hakkında bilgi sahibi olduğu ve bunların çalışan kadınlar olduğu
saptanmıştır. Kadınların toplumsal cinsiyet tutum düzeylerinin yüksek olduğu ve
kadınların toplumsal cinsiyet yaklaşımlarının pozitif yönlü olduğu bulunmuştur.
Kadınların toplumsal cinsiyet algılarının aile planlaması kullanma durumuna göre
farklılaşmadığı bulunmuştur. Diğer taraftan, çalışan kadınların toplumsal cinsiyet
algılarının çalışmayanlardan, kendi eğitim düzeyi ve eşlerinin eğitim düzeyi yüksek
olanların eğitim düzeyleri ve eşlerinin eğitim düzeyleri düşük olanlardan, beyaz yakalı
çalışanların çiftçilerden ve ev hanımlarından, ilçede ikamet edenlerin kasabada ve
köyde ikamet edenlerden ve çekirdek aile sahibi olanların geniş aile sahibi olanlardan
toplumsal cinsiyet algılarının daha yüksek olduğu ortaya çıkartılmıştır. Çocuk
sayısının toplumsal cinsiyet algısını negatif yönlü etkilediği, eğitim düzeyinin ise
pozitif yönlü etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study was conducted to examine married women's use of family planning
methods according to their working status and the effect of gender perception on
family planning method use. In the study, a face-to-face survey was applied to a total
of 376 married women, 188 working and 188 non-working, residing in the
Şarkikaraağaç district of Isparta province. The survey form used in data collection
consists of three parts; sociodemographic variables, questions to measure family
planning attitudes and behaviors, and gender scale questions. Quantitative research
methods were used in the research and it is a cross-sectional type research. Findings
showed that nearly half of women do not use any family planning method. It was found
that the use of family planning methods was related to age, duration of marriage and
number of children, but it was not related to other demographic variables and did not
differ according to the woman's employment status. It has been determined that the
family planning methods most frequently used by women are withdrawal, condom,
intrauterin device, pill and tubing, respectively, and there is no significant difference
between working women and non-working women in this regard. The primary reasons
for abandoning family planning methods used in the past are; It has been found that it
is unreliable, difficult to take, causes bleeding, is difficult to use, and has side effects.
It has been determined that there is generally no difficulty in accessing tools related to
family planning methods and access to tools is mostly paid. It was determined that
slightly less than half of the women had knowledge about emergency contraceptive
method and that these were working women. It was found that women's gender attitude
levels were high and women's gender approaches were positive. It was found that
women's gender perceptions did not differ according to their family planning use
status. On the other hand, the gender perceptions of working women differ from those
who do not work, those who have higher education levels and the education level of
their spouses differ from those who have lower education levels, white-collar workers
differ from farmers and housewives, those who live in the district differ from those
who live in towns and villages, and those who have a nuclear family differ from those
who live in towns and villages. It was revealed that those who have a family have
higher gender perceptions. It was concluded that the number of children affects gender
perception negatively, while the level of education affects it positively.
Key Words: Family Planning, Gender, Working Women, Pregnancy, Protection.