"Reşadiye'de Alevîlik ve Alevîler"
"Alevism and Alevis in Reşadiye"
Yazar: KADİR YÜCEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞABAN BANAZ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Temiz bir fıtrat üzere dünyaya gelen insan, genetik faktörleri, farklı sosyo-kültürel ortamda yetişmeleri gibi etkenlerden dolayı davranış, düşünce, karakter ve kişilik yönünden farklı gelişmektedir. İnsanda zuhur eden bu farklı gelişimler sonucunda, Hz. Peygamber'in vefatından sonra ortaya çıkan hâdiselere karşı kişiler farklı yaklaşımlar sergilemiş, buna bağlı olarak da tek bir anlayışı benimseme yerine gruplaşma, mezhepleşme gibi düşünce grupları ortaya çıkmıştır.
Çalışmamızda, bu gerekçeler sonucunda ortaya çıkarak zamanla itikadi boyut kazanan, her dönem tartışmaların odağında olan ve kendine has bir yapısı bulunan Alevîlik konusu ele alınmıştır. Ülkemizin sosyal ve kültürel unsurlarından biri olan Alevîlik, gizemli yapısı ve kendine özgü düşünce sisteminden dolayı farklı yaklaşımlara ve tepkilere maruz kalmaktadır. Bireysel yaşam tarzı ve modernleşme gibi bazı etkenlerden dolayı milli ve manevi değerlerin dokusunun kaybolduğu çağımızda, Alevîliğin anlaşılması, olumsuz tepki ve ithamların önüne geçilmesi ve gelecek nesillere doğru bir şekilde aktarılması amaç edinilmiştir.
Alevîliğin klasik kaynakları referans alınarak dede ve talipler başta olmak üzere bölgede yaşayanlarla mülakatlar yapılmış, inanç, ibadet, kültür ve ahlaki ilkelerine dair düşüncelerine ulaşılmış ve bu ulaşılan bilgiler klasik kaynaklar eşliğinde bilimsel değerlendirilmesi yapılmıştır. Reşadiye Alevîliğinin tarihi boyutu, inanç ve ibadetleri, kurumsal ve demografik yapısı, coğrafî dağılımı, örf ve âdetleri, Anadolu Alevîliği bağlamında ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tokat, Reşadiye, Alevîlik, Bektaşîlik, Kızılbaşlık

Abstract:
People who are born with a clean nature have different genetic factors, growing
up in a different socio-cultural environment, etc. It develops differently in terms of
behavior, thought, character and personality due to factors. As a result of these different
developments in humans, Hz. People showed different approaches to the events that
occurred after the death of the Prophet, and as a result, groups of thought such as grouping and sectarianization emerged instead of adopting a single understanding.
In our study, the issue of Alevism, which emerged as a result of these reasons and
gained a religious dimension over time, has been at the center of discussions in every
period and has a unique structure, has been discussed. It is observed that Alevism, one of
the social and cultural elements of our country, is exposed to different approaches and
reactions due to its mysterious structure and unique thought system. In our age when the
texture of national and spiritual values is lost due to some factors such as individual
lifestyle and modernization, the aim is to understand Alevism, to prevent negative
reactions and accusations, and to convey it to future generations in an authentic and
correct way.
Using the classical sources of Alevism as a reference, interviews were conducted
with the people living in the region, especially the dedes and disciples, their thoughts on
faith, worship, culture and moral principles were obtained, and this information was
scientifically evaluated in the light of classical sources. The historical dimension, beliefs and worship, institutional and demographic structure, geographical distribution, customs and traditions of Reşadiye Alevism have been tried to be revealed in the context of
Anatolian Alevism.

Key Words: Tokat, Reşadiye Alevi, Bektashi, Kızılbash