Hisse senetleri Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerde kaldıraç döngüselliğinin incelenmesi
Investigation of leverage procyclical in Borsa Istanbul companies
Yazar: TUBA KONAK
Danışman: PROF. DR. HATİCE DÜZAKIN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa = Stock exchange ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Hisse senetleri = Stocks ; Kaldıraç oranları = The leverage ratios ; Kaldıraçlı işlemler = Leveraged transactions ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Sermaye yapısı = Capital structure

Özet:
Genel piyasa koşulları şirketlerin sermaye yapılarını etkileyen önemli bir faktördür. Genel ekonomik durum iyiyse şirketler daha fazla yabancı kaynak elde edebilir. Böylece kaldıraç oranları da artar. Diğer yandan piyasa koşullarının kötüye gittiği dönemlerde yabancı kaynak bulmak zorlaşır. Şirketler daha kısıtlı oranda yabancı kaynak elde eder ve daha fazla özsermaye kullanımına yönelir. Semaye yapısı içerisinde özsermayenin artışıyla birlikte kaldıraç oranı düşer. Dolayısıyla kaldıraç oranı ve piyasanın döngüsel olduğu söylenebilir. Araştırmanın amacı 2006-2020 yılları arasında hisse senetleri Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin kaldıraç yapılarının döngüsel olup olmadığının analiz edilmesidir. Araştırmayı kapsayan yılların belirlenmesinin nedeni 31.12.2005 tarihinde Türkiye Muhasebe Standartları Kurulunun Çalışmalarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin (b) bendine dayanılarak muhasebe standartlarının değişmesidir. Araştırmada banka ve banka dışı şirketlerin toplam varlıkları ile finansal kaldıraç oranları hesaplanarak sermaye yapısı kararlarına etkisi incelenmiştir. Araştırmaya 2006-2020 yılları arasında hisse senetleri Borsa İstanbul'da işlem gören ve verilerine eksiksiz ulaşılabilen 159 şirket dahil edilmiştir. Bu şirketlerin 8'ini bankalar ve 151'ini banka dışı şirketler oluşturmaktadır.  Araştırma sonucuna göre bankaların kaldıraç oranlarının döngüselliği tespit edilmiştir. Ancak banka dışı şirketlerde döngüsellik belirlenememiştir. Buna göre banka dışı şirketlerin toplam varlıklarının artış veya azalışı sırasında kaldıraçlarında değişim olmamıştır.

Abstract:
General market conditions are an important factor affecting the capital structures of companies. Companies obtain more foreign resources if the general economic situation is expanding. Thus, leverage ratios also increase. On the other hand, it becomes difficult to find foreign resources when market conditions is contracting. Companies obtain more limited foreign resources and tend to use more equity. Leverage ratio decreases with the increase of equity capital within the capital structure. Therefore, it can be said that the leverage ratio and the market are procyclical.  The aim of the research is to analyze whether procyclical the leverage structures of companies whose are traded in Borsa Istanbul between 2006-2020. The reason for the determination of the years covering the research is change in accounting standards, based on paragraph (b) of the 9th article of the Regulation on the Procedures and Principles Regarding the Operations of the Turkish Accounting Standards Board on 31.12.2005. In the research, the total assets and financial leverage ratios of banks and non-bank companies were calculated and their effects on capital structure decisions were examined.159 companies whose are traded in Borsa Istanbul between 2006-2020 and whose data could be accessed completely were included in the research. These companies, 8 are banks and 151 are non-bank companies.  According to the result of the research, the procyclical of the leverage ratios of banks has been determined. However, procyclical could not be determined in non-bank companies. Accordingly, there was no change in the leverage of non-bank companies during the increase or decrease in total asset.