Türkiye'de Fen Bilimleri öğretim programı çalışmalarının karşılaştırılması (2000-2020)
Comparison of Science curriculum studies in Türkiye (2000-2020)
Yazar: YUNUS EMRE ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ELA AYŞE KÖKSAL
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
21. yüzyılda bilim ve teknolojide meydana gelen gelişmeler tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de öğretim programlarının güncellenmesini gerektirmiştir. Bu araştırmada, Türkiye'de 2000- 2020 yılları arasında uygulanan 2000 Fen Bilgisi Dersi Öğretim Programı, 2005 Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı, 2013 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı ve 2018 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının karşılaştırılmasının yapılması amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmış olup veriler 2000-2018 yılları arasında yürürlükte olan fen öğretim programlarından elde edilmiştir. 2000, 2005, 2013 ve 2018 yıllarında kabul edilip yürürlüğe konulan fen dersi öğretim programları tarihi tarama yöntemine göre analiz edilerek incelenmiştir. Araştırmada 2000, 2005, 2013 ve 2018 yıllarında uygulanan fen dersi öğretim programları; içerik, amaç, kazanım, öğrenme-öğretme durumları ve ölçme/değerlendirme durumları bakımından incelenmiştir.  
İçerik bakımından 2000 fen bilgisi dersi öğretim programının 4-8. sınıfları, 2005 fen ve teknoloji dersi öğretim programının 4-8. sınıfları, 2013 ve 2018 fen bilimleri dersi öğretim programlarının 3-8. sınıfları kapsadığı görülmektedir. 2000 fen bilgisi dersi öğretim programında 4-7. sınıf düzeyinde dört; 8. sınıf düzeyinde beş ünite yer almaktadır. 2005 fen ve teknoloji dersi öğretim programında 4 ve 5. sınıf düzeyinde yedi; 6 ve 8. sınıflarda sekiz ve 7. sınıfta yedi ünite bulunmaktadır. 2013 fen bilimleri dersi öğretim programında 3-5. sınıflarda yedi; 6 ve 8. sınıfta sekiz; 7. sınıfta yedi ünite vardır. 2018 fen bilimleri dersi öğretim programında ise tüm sınıflarda yedişer ünite bulunmaktadır. Ünite isimleri değişmekle birlikte içeriğinin aynı kaldığı söylenebilir. 
Amaçlar göz önüne alındığında 2000 fen bilgisi dersi öğretim programı problem çözümünde bilimsel yöntem kullanılmasını, çeşitli düşünme becerilerinin önemini; fen ve teknolojiye yönelik ilgiyi, bilimin doğasını, doğa korumayı, sağlıklı yaşamı, bilimsel bilgi edinmeyi içermektedir. 2005 fen ve teknoloji dersi öğretim programı bilimsel bilgi edinmeyi, Fen- Teknoloji- Toplum- Çevre (FTTÇ) ilişkisini anlamayı, bilimsel yöntemi, kariyer bilincini, problem çözmeyi, etik değerleri, ekonomik verimliliği hedeflemektedir. 2013 fen bilimleri dersi öğretim programı bilimsel bilgiyi, problem çözümünde bilimsel yöntem kullanılmasını, FTTÇ'yi, sürdürülebilir kalkınma ve kariyer bilincini, bilimin doğasını; doğa olaylarına merakı, bilimsel çalışmalarda güvenlik tedbiri almayı ve sosyobilimsel konuları içermektedir. 2018 fen bilimleri dersi öğretim programında bilimsel bilgi, Fen ve Mühendislik Uygulamaları, problem çözümünde bilimsel yöntem kullanılmasını, FTTÇ'yi ve sürdürülebilir kalkınma bilincini, kariyer bilinci ve girişimcilik becerilerini, bilimin doğasını, doğal olaylara ilgi ve merakı, güvenli çalışma bilincini, sosyobilimsel konuları, değer ve bilimsel etiği içermektedir. 2000'den itibaren programlara ulusal ve uluslararası durum belirleme çalışmaları ve gelişen bilgi ve iletişim teknolojileri nedeniyle fen okuryazarlığı yanında teknoloji okuryazarlığı da dahil edilmiştir. 
Ölçme ve değerlendirme açısından 2000 fen bilgisi dersi öğretim programında gözleme dayalı, öz ve grup değerlendirmeyi; 2005 fen ve teknoloji dersi öğretim programı alternatif ölçme ve değerlendirme yaklaşımlarını; 2013 fen bilimleri dersi öğretim programında öz ve akran değerlendirme ile tamamlayıcı ölçmeyi görmekteyiz. 2013 ve 2018 programlarında süreç değerlendirme önemsenmektedir. Bu boyutta 2018 programının zenginliği göze çarpmaktadır. 
Öğrenme yaklaşımları yönünden 2000 fen bilgisi dersi öğretim programının öğrenci merkezli, 2005 fen ve teknoloji dersi öğretim programının yapılandırmacı; 2013 ve 2018 fen bilimleri dersi öğretim programlarının araştırma ve sorgulamaya dayalı olduğu görülmektedir. 2018 fen bilimleri dersi öğretim programı ayrıca disiplinler arasıdır. 
Fen dersi öğretim programları karşılaştırıldığında müfredatın çeşitli aralıklarla düzenli olarak güncellendiğini söylemek mümkündür. Programlar, tüm program boyutları düşünülerek hazırlandığından okullarımızda daha etkili bir fen öğretimi yapılmasını sağlayacaktır. Öğretim ve değerlendirme boyutlarındaki uyum bakımından son programlarda bu iki boyut dengelenmiştir. Ancak, 2000 fen bilgisi dersi öğretim programı öğrenci merkezli olmasına rağmen ölçme ve değerlendirme bakımından yetersiz kalmıştır.  
Son iki programa disiplinler arası, araştırma sorgulama ve performansa dayalı ölçme-değerlendirme yaklaşımlarının ve özellikle son programa STEM eğitimi ve Avrupa Yeterlikler Çerçevesini odak alan Türkiye Yeterlikler Çerçevesi eklenmesi nedeniyle Türkiye'deki program çalışmaları "program geliştirme" olarak ifade edilebilir.

Abstract:
The developments in science and technology in the 21st century necessitated updating the curriculum in Türkiye as well as in the rest of the world. In this research, it is aimed to compare the 2000 Science Curriculum, 2005 Science and Technology Curriculum, 2013 Science Curriculum and 2018 Science Curriculum implemented in Türkiye between the years 2000-2020. The document analysis method, one of the qualitative research methods, was used in the research and the data were obtained from the science education programs that were in effect between 2000-2018. The science curricula that were accepted and put into effect in 2000, 2005, 2013 and 2018 were analyzed and examined according to the historical survey method. In the research, the science course curricula applied in 2000, 2005, 2013 and 2018; were examined in terms of content, purpose, achievement, learning-teaching situations and measurement/evaluation situations.
In terms of content, 2000 science lesson curriculum and 2005 science and technology lesson curriculum contains grades 4-8, 2013 and 2018 science curricula contains grades 3-8. 4th-7th grade levels in the 2000 science curriculum have four units; there are five units at the 8th grade level. There are seven units at the 4th and 5th grades are found in the 2005 science and technology curriculum; there are eight units in grades 6 and 8, and seven units in grade 7. 2013 science curriculum has seven units at grades 3-5, eigth units at grades 6 and 8; there are seven units in 7th grade. In the 2018 science curriculum, there are seven units in all classes. Although the unit names have changed, it can be said that the content remains the same.
Considering the objectives, the 2000 science curriculum includes the use of scientific method in problem solving, the importance of various thinking skills; It includes interest in science and technology, the nature of science, nature conservation, healthy living, and scientific knowledge. The 2005 science and technology curriculum aims to acquire scientific knowledge, understand the relationship between STSE (Science-Technology-Society-Environment), scientific method, career awareness, problem solving, ethical values, and economic efficiency. 2013 science curriculum includes scientific knowledge, the use of scientific method in problem solving, STSE, sustainable development and career awareness, the nature of science; It includes curiosity about natural events, taking safety precautions in scientific studies and socioscientific issues. In the 2018 science course curriculum, scientific knowledge, Science and Engineering Applications, the use of scientific method in problem solving, STSE and sustainable development awareness, career awareness and entrepreneurship skills, nature of science, interest and curiosity in natural events, awareness of safe working, socioscientific issues, values and scientific ethics. Since 2000, technology literacy has been included in the programs besides science literacy due to national and international assesment studies and developing information and communication technologies.
In terms of measurement and evaluation, observation-based, self and group evaluation are placed in the 2000 science curriculum; The 2005 science and technology curriculum includes alternative assessment and evaluation approaches; In the 2013 science course curriculum, we see self- and peer-assessment and complementary measurement. Process evaluation is given importance in 2013 and 2018 programs. In this dimension, the richness of the 2018 program stands out.
In terms of learning approaches, the 2000 science curriculum is student-centered, the 2005 science and technology curriculum is constructivist; It is seen that 2013 and 2018 science course curricula are based on research and inquiry. The 2018 science course curriculum is also interdisciplinary.
When the science curriculum is compared, it is possible to say that the curriculum is regularly updated at various intervals. Since the programs are prepared with all program dimensions in mind, they will provide a more effective science teaching in our schools.
In terms of harmony in teaching and assessment dimensions, these two dimensions have been balanced in recent programs. However, although the 2000 science course curriculum was student-centered, it was insufficient in terms of measurement and evaluation.
Curriculum studies in Türkiye can be expressed as "program development" due to the addition of interdisciplinary, research-inquiry and performance-based assessment-evaluation approaches to the last two programs, and especially the Turk Qualifications Framework, which focuses on STEM education and the European Qualifications Framework in the last program.