Modern merkez bankacılığına iki örnek: FED ve Avrupa Merkez Bankası
Two example for the modern central banking: The FED And The European Central Bank
Yazar: MİTAT KARADAĞ
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜN YAY
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Tarihi günümüzden yaklaşık olarak iki yüz elli yıl öncesine kadar giden merkez bankacılığı olgusu son elli yıl içerisinde çok büyük bir değişim ve gelişim göstermiştir. Bu değişim kapitalist dünyanın yaşadığı ilk büyük hayal kırıklığından, Büyük Bunalım'dan ve sonrasında yaşanan pek çok iktisadi şoktan dersler çıkarılarak bir gelişime dönüşmüştür. Amerika'da bankacılık alanında yaşanan ve iktisadi yaşamın kanıksanmış bir niteliği haline gelmiş iflaslara bir çözüm olarak kurulan Amerikan Merkez Bankası, FED başlangıçtaki amaçlarına zamanla yenilerini eklemiştir. ?Bankaların bankası? zamanla finansal sistemin istikrarına yoğunlaşmıştır. FED, Federal Rezerv Yasasıyla kendisine verilen ekonomik büyüme, maksimum istihdam ve uzun dönem ılımlı faiz oranları gibi temel hedeflere ancak fiyat istikrarının temin edilmiş olmasıyla ulaşabileceğinin farkındadır. FED kendisine verilen bu hedeflere ulaşmak için kullandığı araçlarda zamanla büyük bir değişim geçirmiştir. FED'in ilk yıllarında en önemli para politikası aracı olan kanuni karşılıklar politikası, önemini kaybederken FED'in deneyimlerinin bir ürünü olarak ortaya çıkan açık piyasa işlemleri bugün en önemli para politikası aracı olmuştur.FED'in deneyimleri Atlantik'in doğu yakasında, birleşik Avrupa'nın ve onun ortak para politikasının en önemli kurumsal yapısı olan Avrupa Merkez Bankası'nın (AMB'nin) oluşumunda bir referans kaynağı olmuştur. AMB, FED'in geçmişte yaşadığı acı deneyimleri yaşamama kararlılığındadır. AMB, FED'den farklı olarak tek bir iktisadi amaca yoğunlaşmıştır: Fiyat istikrarını sağlamak. Her iki merkez bankasının deneyimleri ve yapılanmaları, diğer merkez bankalarına tek bir mesaj vermektedir: Fiyat istikrarı merkez bankalarının birincil önceliğini oluşturmaktadır. Fiyat istikrarı amacına ulaşmanın yolu, daha bağımsız, daha şeffaf, daha hesap verebilir bir merkez bankasından geçmektedir. Avrupa Birliği adaylık sürecindeki Türkiye Merkez Bankası, TCMB bu süreçte sorumlu bir kuruluş olarak, özellikle son yıllarda yaptığı reformlarla bu mesajı almış gözüküyor. Bu tez modern merkez bankacılığının öncü iki kuruluşu FED ve AMB'yi kökenleri açısından, yapısal yönden, para politikası amaçları ve stratejileri açısından incelerken söz konusu merkez bankalarını, merkez bankası bağımsızlığı, şeffaflığı ve hesap verebilirliği açısından mukayeseli bir analize tabi tutmaktadır.Anahtar Kelimeler: Merkez Bankası, FED, Avrupa Merkez Bankası, TCMB, Para Politikası, Döviz Kuru Politikası, Avrupa Bütünleşmesi.

Abstract:
The history of which reaches to two hundred and fifty years ago from today, the concept of ?The Central Bank? has greatly changed and developed within the last fifty years. This change has transformed into a development by taking lessons from the Great Depression, a major disappointment that capitalist world experienced, and by many following economical shocks. The FED (Federal Reserve System) in the US, founded as a solution for the bankruptcies lived and accepted as a characteristic of economical life in banking sector, has added new objectives to its beginning ones as time passed. The ?bank of the banks? has focused on the stabilization of the financial system in time. The FED has noticed that the main targets given by Federal Reserve Act such as maximum sustainable output growth, maximum employment and moderate long-term interest rates could only be reached by assuring the Price Stability. In order to achieve these targets given to itself, the FED has altered its tools to a great degree by time. ?The Open Market Operations?, come on the screen as a result of FED?s experiences, has become the most important monetary policy tool, while the policy of Reserves Requirement, the most important monetary policy tool of FED in the early years, has lost its importance.The experiences of the FED has been a source reference in the constitution of the European Central Bank (ECB), the most important institutional structure of a more unified Europe and its monetary policies, on the other shore of Atlantic. The ECB draw a better way by getting lessons from the FED?s painful experiences. Therefore, the ECB is focused on just one economical purpose different from the FED: to ensure the price stability. The structures and the experiences of both central banks give just one message to other central banks: the first priority of the central banks is to ensure the price stability. However, to ensure this objective the central banks must be more independent, more transparent and more accountable on the financial records. The Central Bank of Turkey (CBRT), on its way to become a Member of European Union, seems to get this message especially with the recent reforms on this process as a responsible institution. This thesis analysis the FED and the ECB for the independency, transparency and accountability of the central banks in a comparative way, while investigating both banks from the aspect of their origins, structures, monetary policy tools and strategies.Keywords: Central Bank, FED, European Central Bank, CBRT, Monetary Policy, Exchange Rates Policy, EU Integration.