Süheyl û Nev-bahâr Mesnevisi'nde tasvir
Nev-bahar's description of beauty in the work of Nevbahar with Süheyl
Yazar: HAKAN UÇKAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLŞAH GAYE FİDAN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
14. yüzyıl Eski Anadolu Türkçesi eserlerinden olan Süheyl ile Nevbahar mesnevisi Hoca Mes'ud ve yeğeni İzzeddin tarafından tercüme edilmiştir. Hem şairin hem de Türk edebiyatının beşeri konulu ilk eseri olması bakımından önem teşkil eder. Edebi sanatları çokça kullanan ve estetik zevki Türk edebiyatına kazandırmak için yoğun zahmetler çeken şair, sadece Türk edebiyatına değil aynı zamanda Türk diline, kültürüne de ışık tutmuş hacimli bir eser kaleme almıştır. İranlı edebiyatından çeviri yapan Hoca Mes'ud, sadece çeviri yapmamış eserin içerisinde yer alan tevhit, na'at, münacat, methi çâr yâr, hikmet ve nasihatten başka sebebi telif bölümü ve hatime bölümlerini de kaleme alınmıştır. Hikâye konusu bakımından Türk edebiyatında Leylâ ile Mecnun, Vâmuk u Azrâ hikâyesine benzemektedir. Sevgiliye kavuşmak için verilen bir mücadeleden bahseder. Bazı konularda diğer hikâyelerden ayrılır. Süheyl ü Nev-bahâr hikayesinde; sevgililerin birbirine kavuşmaları, kötülerin cezalandırılması vs. konuları bakımından farklılık gösterir. Hoca Mes'ud çeviri yapmanın ötesinde kendi sanat gücünü çok iyi kullanan bir sanatkârdır. Çok iyi bir şekilde Arapça ve Farsça bilmesine rağmen sade bir Türkçe ile yazmış ve o dile gereken önemi vermiştir. Aruz ölçüsünde bazı kusurlar olsa da ustaca kullanması bakımında dikkat çeker. Bu nedenle birçok dil bilimcinin araştırma konusu olmuştur. Hoca Mes'ud; fizik, kimya, astronomi bilgisini de eserine yansıtıp usta bir şekilde konuya edebi özellik kazandırmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Hoca Mes'ud, Süheyl ile Nev-bahâr, klasik Türk edebiyatı, mesnevi.

Abstract:
This work, which is one of the 14th century Old Anatolian Turkish works. It was written by Hoca Mes'ud and his nephew Izzeddin. It is important in terms of being the first work of both the poet and Turkish literature on humanities. The poet, whose literary arts are widely used and who takes great pains to bring aesthetic pleasure to Turkish literature, is a voluminous work that sheds light not only on Turkish literature but also on Turkish language and culture. The poet, who said that he translated from an Iranian poet, did not only translate, but also included tawhid, na'at, munacat, methi çâr yâr, wisdom and advice, the copyright section and the hatime sections were written by Hoca Mes'ud. In terms of the subject of the story, Leylâ and Mecnun are similar to the story of Vamuk u Azra in Classical Turkish literature. It talks about a struggle to get a lover. It differs from other stories in some aspects. Reunion of lovers, punishment of the wicked, etc. differ in their subjects. Beyond translation, he is an artist who uses his artistic power very well. Although he knew Arabic and Persian very well, he wrote in plain Turkish and gave due importance to that language. Although there are some flaws in the scale of aruz, it draws attention in terms of its skillful use. For this reason, it has been the subject of resource research by many linguists. He reflected his knowledge of physics, chemistry and astronomy in his work and brought a literary feature to the subject in a masterful way.
Key Words: Hoca Mes'ud, Süheyl and Nev-bahâr, Classsical Turkish literature, Mesnevi.