Dinî tutum ve öz saygının haset ve gıptayla ilişkisi
The relation of religious attitude and self esteem with benign and malicious envy
Yazar: SALİHA ZEYNEP ERGÜN ÇALŞİMŞEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM GÜLMEZ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Dini davranışlar = Religious conducts ; Gıpta = Benign envy ; Haset = Malicious envy

Özet:
Haset ve gıpta insanlığın varoluşundan beri insana eşlik eden duygulardır. Haset hem toplum hem de çeşitli dinler tarafından kötücül bir duygu olarak görülürken gıpta toplumsal açıdan da dinî açıdan da kabul gören bir duygu olmuştur. Biri olumsuz biri de olumlu olarak görülen bu iki duygunun insan davranışlarına olan yansımaları bireyi de toplumu da farklı şekillerde etkileyebilmektedir. Dinî açıdan kabul gören bir duygu olmaması nedeniyle bireyin dinî tutumu haset duygusunu bastırmaya çalışmasına sebep olabilir. Ayrıca kişinin kendini olduğu gibi sevmesi, kabul etmesi ve kendine saygı duyması anlamına gelen öz saygı da bireyin kendisine karşı olan olumlu tutumundan ve memnuniyetinden dolayı diğer bireylere olan duygularını ve geliştirdiği tutumu da etkileyebilmektedir. Bu araştırmada, bireylerin dinî tutum ve öz saygı düzeylerinin haset ve gıpta üzerinde farklılaşmaya yol açıp açmadığı, ayrıca bazı demografik değişkenlere göre öz saygı, dinî tutum, haset ve gıptanın farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırmanın yöntemi nicel, deseni ise ilişkisel taramadır. Araştırmaya 2019 yılında farklı şehirlerde yaşayan, farklı yaşlarda ve farklı gelir düzeylerine sahip kadın ve erkeklerden oluşan 415 kişi katılmıştır. Veriler online ve yüz yüze anket tekniği ile toplanmıştır. Araştırmada, katılımcıların dinî tutum düzeylerini ölçmek amacıyla "Ok Dinî Tutum Ölçeği", öz saygı düzeylerini ölçmek amacıyla "Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği", haset ve gıpta düzeylerini ölçmek amacıyla "BeMas Haset ve Gıpta Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre haset ve gıpta arasında pozitif ve düşük ; haset ve öz saygı arasında negatif ve düşük; haset ve dinî tutum arasında negatif ve düşük; gıpta ile öz saygı arasında pozitif ve düşük anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Haset, gıpta, öz saygı ve dinî tutum bazı demografik değişkenlere göre istatiksel açıdan farklılaşmaktadır. Elde edilen verilerin detayları çalışmanın bulgular bölümünde verilmiştir.

Abstract:
Benign and malicious envy have accompanied mankind since its existence. While malicious envy is seen as a malicious feeling by both society and various religions, benign envy has been accepted by society and religions. The reflections of these emotions can affect an individual and the society in different ways. Since malicious envy is not an accepted emotion in religions, the religious attitude of an individual may cause the individual to try to suppress his sense of envy. In addition, self-esteem which means self-love, self-acceptance and self-respect can also affect individuals' emotions and attitude towards other people due to his positive attitude and satisfaction to himself. In this study, it has been investigated whether the levels of individuals' religious attitude and self-esteem cause differentiation on benign and malicious envy and if self-esteem, religious attitude, benign and malicious envy differ according to some demographic variables or not. The method of the research is quantitative, and its design is relational screening. In 2019, 415 men and women who live in different cities and are in range of different ages with different income levels as well participated in the study. The data were collected through an online and face to face questionnaire. In the research, "Ok Religious Attitude Scale" to measure the participants' religious attitude levels, "Rosenberg Self-Esteem Scale" to measure their self-esteem levels and "BeMas Benign and Malicious Envy Scale" to measure their benign and malicious envy levels were used. The results of this study finds out that: the correlation of benign and malicious envy is positive and low; the correlation of envy and self-esteem is negative and low; the correlation of malicious envy and religious attitude is negative and low; the correlation of benign envy and self-esteem is positve and low. Benign envy, malicious envy, self-esteem and religious attitude differ statistically according to some demographic variables. Details of the data are given in the findings section of this study.