Bebeklikte yapılan demir profilaksisinin demir eksikliği gelişimini önleme ve psikomotor gelişim üzerine etkisi
The effects of iron supplementation in infancy on prevention of iron deficiency and psychomotor development
Yazar: ÇİĞDEM SEHER KASAPKARA
Danışman: DOÇ. DR. FİGEN ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahili Tıp Bilimleri Bölümü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Sosyal Pediatri Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bebeklikte yapılan demir profilaksisinin demir eksikliği gelişimini önleme ve psikomotor gelişim üzerine etkisiPek çok gelişmekte olan ülkede olduğu gibi Türkiye'de de demir eksikliği anemisi (DEA) çok sayıda çocuğu etkilemektedir. Türkiye'den yapılan bazı çalışmalarda anemi sıklığının %48 ve 75 arasında değiştiği bildirilmiştir. Bu çalışmanın amacı bebeklerde anemi için risk faktörlerini incelemek, zamanında doğan bebeklerin 12. ayda demir durumunu değerlendirmek, demir desteğinin demir eksikliği (DE) ve DEA'sinin gelişimini önleme ve gelişimsel test skorları üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışmaya Ocak- Aralık 2005 tarihleri arasında zamanında doğmuş, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi sağlam çocuk polikliniğinde 1 yaşına kadar düzenli takipleri yapılan, herhangi bir kronik hastalığı olmayan 400 bebek alındı. 400 vakanın cinsiyetlerinin dağılımı 213 erkek (%53,3), 187 kız (%46,7) idi. Bu vakaların hepsine 4. aylarından itibaren 1mg/kg/gün dozunda demir desteği önerilmişti. Bu vakaların 1 yaş kontrolünde yapılan DE anketi ile ailelerin sosyoekonomik ve demografik özellikleri, süt çocuğunun beslenme alışkanlıkları, önerilen demir profilaksisini kullanıp kullanmadığı saptandı. Kontrollerde bebeklerin antropometrik ölçümleri, ayrıntılı fizik muayeneleri ve zamanı geldikçe aşıları yapıldı. Demir durumunu değerlendirmek için tam kan sayımı, ferritin değerleri ölçüldü. 10,5 gr/dl altında Hb, 70 fentolitre(fl) altında MCV, 15 ng/ml ve altında ferritin, 14.5% üzerinde RDW, %33 altında Htc değerlerinden en az ikisine sahip olanlar DEA; yalnız serum ferritin düzeyi 15 ng/ml'nin altında olanlar DE alarak değerlendirildi. Verilerin analizi SPSS for Windows 11,5 istatistik paket programında yapıldı. İstatistiksel karşılaştırmada sürekli değişkenler için t testi ve varyans analizi, kesikli değişkenler için ki-kare testi kullanıldı. Demir düzeyleri hakkında bilgisi olmayan bölüm psikoloğu tarafından Bayley II Bebekler İçin Gelişim Ölçeği (BBGÖ) tüm bebeklere yapıldı. BAYLEY II sonuçları Kolmogrow-Smirnov testi kullanılarak analiz edildi. Çalışmaya dahil edilen bebeklerin ortalama Hb değeri 12.1 ±1.1 (6.1-15), ortalama ferritin değeri 26.3±32.7 (1-480) olarak bulundu. Çalışma grubunda anemi prevelansının %7, DE prevelansının %36,8 olduğu görüldü. DE gelişimini etkileyen faktörler arasında annelerin doğum aralıklarının sık olması, inek sütüne 1 yaştan önce başlanması, önerilen demir profilaksisine uyumsuzluk, erkek cinsiyet, ailenin gelir düzeyinin ve bebeğe bakan kişinin eğitim seviyesinin düşük olması gösterildi. Onikinci aydaki demir durumu üzerinde çok belirgin bir olumsuz etkisi olan inek sütünün erken başlanması en önemli diyetsel faktör olarak gösterildi. Demir eksikliği olan bebeklerde BBGÖ II ile zihinsel ve motor test puanlarının daha düşük olduğu bulundu. Sonuç olarak DEA'nin ülkemizde bebek ve çocuklarda çok yaygın olması ve bilişsel işlevleri olumsuz yönde etkilemesi nedeni ile, DEA'nin önlenmesi için uygun beslenme önerileri ile (ilk 6 ay sadece anne sütü verilmesi, ilk 1 yaşta inek sütü başlanmaması, anne sütü verilemiyorsa demirle zenginleştirilmiş formulalarla beslenmesi) birlikte gerekli demir desteğinin 4. ayda başlayarak 2 yaşa kadar devam edilmesi ve DE taramasının 9-12 aylar arasında yapılması gerekmektedir.Anahtar Kelimeler: Demir eksikliği, demir profilaksisi, Bayley Bebekler İçin Gelişim Ölçeği II

Abstract:
The effects of iron supplementation in infancy on prevention of iron deficiency and psychomotor developmentIn Turkey, as well as in other developing nations, iron deficiency anemia (IDA) affects a significant number of children. In some studies from Turkey, anemia prevalence was found to range between 48-75%. The aim of the present study was to investigate risk factors for anemia in infants, evaluate the iron status of full term babies at 12 months of age, the effects of iron supplementation on prevention of ID- IDA and infant developmental test performance. Four hundred healthy term infants who were born between June and December 2005 and regularly followed up at Gazi University Hospital well baby clinics until 12 months of age, were considered for enrollment in the study. Of these infants, 213 (53.3 %) were boys and 187 (46.7%) were girls. Iron supplementation in a dose of 1mg/kg/day was given to all of these patients. Participant families were asked to complete a questionnaire with items on socioeconomic and demographic factors, information on feeding practices, and adherence to the use of iron supplementation. Complete physical examination was perfomed, anthropometric measures were obtained and routine immunizations were applied. Iron status of the infants was determined by complete blood count and ferritin. Those infants having 2 or more of the following abnormal measures were considered to have IDA: hemoglobin level <10,5 g/dl, serum ferritin ?15 ng/ml, MCV<70 fl, RDW>14,5, Htc<%33. Infants only with serum ferritin ?15 ng/ml were considered to be the non-anemic iron deficient group. All data were analysed using the statistical package SPSS for Windows 11,5. Categorical variables were analysed by chi-square (?2 ) test. In the analysis of other continuous variables, student?s t-test was used. The Bayley Scales of Infant Development (BSID) II was administered by a tester unaware of the child?s hematological status. The Kolmogrow-Smirnov test was used to analyse outcomes of BSID II. The infants included in the study had a mean Hb value of 12.1 ±1.1 (6.1-15) and a mean ferritin value of 26.3±32.7 (1-480). The prevalence of IDA was 7% and that of ID was 36.8% in the study group. This study indicates that the main determinants of anemia in infants are increased number of deliveries, low adherence to iron supplementation, male gender, low family income and low education status of the care-giver. The most important dietary factor was early introduction of cows? milk, a factor which had a clear negative influence on iron status at 12 months of age. Iron deficiency in infancy was associated with lower scores on BSID ?II. The prevalence of IDA is high in infants and young children in our country and since it negatively influences the psychomotor development, measures to prevent ID such as exclusive breast-feeding in the first 6 months, avoiding cows? milk before 1 year of life, starting iron supplementation at 4-6 months of age in breast-fed infants, and using iron -fortified formula when not breastfeeding together with continuing iron supplementation until 24 months of age and screening for iron deficiency at 9 to 12 months of age should be advised.Keywords: Iron deficiency, iron supplementation, Bayley Scales of Infant Development II