Birinci Dünya Savaşı'nda İngilizlere esir düşen Türk askerleri
Prisoners of Turkish soldiers in the hands of the British during the First World War
Yazar: VEDAT TÜFEKÇİ
Danışman: PROF. DR. ALİ FUAT ÖRENÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Dünya Savaşı I = World War I ; Hindistan = India ; Malta = Malta ; Mısır = Egypt ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Savaş esirleri = Prisoners of war ; Tutsak = Captive ; Türkler = Turks ; İngiltere = England

Özet:
Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı öncesi Tarblusgarb (1911) ve Balkan Savaşları (1912-13) ağır atmosferinden çıkmış ve ekonomisi çökmüş durumdaydı. Balkan Savaşı'nın ülkeye verdiği siyasi, sosyal ve ekonomik yıkımı atlatamayan Osmanlı, bir oldubitti ile kendisini yeni bir büyük savaşın içerisinde bulmuştu. I. Dünya Savaşı (1914-1918) boyunca pek çok cephede verilen şehit, yaralı ve kayıplar dışında 200.000'den fazla Türk esirinin varlığı bilinmektedir. Osmanlı'nın savaşta en çok esir verdiği ülke ise İngiltere'dir. I. Dünya Savaşı sürecinde vatanlarını savunmak için cepheden cepheye koşan bu askerlerin pek çoğu gözü yaşlı annelerini ve babalarını, çocuklarını, yeni evlendikleri eşlerini, nişanlılarını geride bırakmıştı. Bir kısmı ise mallarını, dükkanlarını satmak veya başkasına devretmek zorunda kaldılar. Bu askerler hayatlarının önemli bir bölümünü İngiliz esareti altında geçirdiler.

Birinci Dünya Savaşı sırasında İngilizlere esir düşen Türk askerleri, uzun süre kalacakları kamplara sevklerinde, kamp hayatlarında, kamplardan memleketlerine dönüşlerinde ve savaş sonrası yaşamlarında büyük acılar çekmişlerdi. Çalışmamız, İngilizlerin kamplarda esirlere davranışları uluslararası hukuka aykırı olduğunu ortaya koymakadır. Ayrıca kamp şartları insan onuruna yakışmayacak durumdadır. Pek çoğu cepheden yaralı ve hasta gelen esirlerin sıkıntıları kamplarda devam etmiştir. Bazıları ise bu kamplarda hayatlarını kaybetmiştir. Kamplarda çekilen bu sıkıntılar, esirlerin ruhsal durumlarında telafisi mümkün olmayan yaralar açmıştır. Tüm bu olumsuzluklara rağmen esirler kamplarda yeni bir hayat kurmayı başarmış; sosyal, kültürel ve dini alanda pek çok faaliyet gerçekleştirmişlerdir. Şanslı olup esaret sonrası evlerine dönebilen askerler için sorunlar bitmeyecektir. Kampı aratmayacak yeni sorunlar evlerinde de kendilerini beklemektedir. Kimisi geride bıraktığı anne ve babasının vefat haberini öğrenecek, kimisi eşlerini ve çocuklarını bıraktıkları yerde bulamayacaktır.

Anahtar Kelimeler: Türk, esirler, esir kampları, Ermeni doktorlar, Birinci Dünya Savaşı, Osmanlı Devleti, İngiltere, Mısır, Hindistan, Burma, Kıbrıs, Malta, Selanik, Man Adası

Abstract:
The Ottoman State had just come out of a war before World War I and its economy collapsed. The Ottoman Empire, unable to survive the political, social and economic destruction of the Balkan War, found itself in a new war. It is known that he gave more than 200.000 prisoners in many front except dead, wounded and mis-sing soldiers. Many of these soldiers, who went from front to front to defend their homeland, left behind their tearful mothers and fathers, their children, their newlyweds, their fiancées and their jobs. Some of them sell their goods and shops or transfer them in to some else. During the war, the most captured country is England.

During the First World War, soldiers who were captured by the British suffe-red during the transport to camps where they would stay for a long time, in their camp life, on their repatriation from camps to their home town and in their lives after the war. The British attitude to wars prisoners in the camps was contrary to internati-onal law. In addition, the conditions of the camp where the prisoners lived are unworthy of human dignity. The problems of the prisoners, many of whom were wo-unded and sick from the front, continued in the camps. Some of them lost their lives in these camps. These problems in the camps have caused irreparable wounds in the mental state of the prisoners. Despite all these problems, the prisoners managed to establish a new life in the camps and carried out many activities in social, cultural and religious fields. For the lucky soldiers who can return home after captivity, the prob-lems will not end. The new problems like in the camp are waiting for them in their homes. Some of them have got the news of the death of their parents left behind. some of them could not find their wives and children where they left.

Key Words: Turkish, prisonera, England, camp, The Ottoman Empire, World War I, Egypt, India, Burma, Cyprus, Malta, Thessaloniki, Isle of Man