Türkiye basınında II. Dünya Savaşı ve Yunanistan'ın işgali
The Second World War and the occupation of Greece in the Turkish press
Yazar: HAKAN ÖSNA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ŞEHİTOĞLU
Muş Alparslan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
İkinci Dünya Savaşı 20. yüzyılın en kanlı, şiddetli ve yıkıcı etkisinin her alanda hissedildiği topyekûn bir savaştır. Bu savaşın başlamasının önemli etkenlerinden biri, Nazi Almanyası ve dostları İtalya ile Japonya'nın yayılmacı tutumları olmuştur. Bu tutum hem kendilerinin hem de birçok ülkenin kaderini etkilemiştir. Yunanistan da bu kaderi paylaşanlardan biridir çünkü İtalya ve Almanya tarafından işgal edilmiştir. Yunanistan'ın işgaliyle birlikte Ege ve Akdeniz gibi kritik iki noktanın Türkiye'yi açık hedef haline getireceği gerçeği, sınırlı imkânlarla bütünleşince, endişe ve tedirginlik derinden hissedilmeye başlamıştır. Bu kritik dönemde Türkiye, güttüğü politikayla jeopolitik konumunun sağladığı manevra imkânını en iyi şekilde değerlendirerek çok yönlü, duruma göre değişen diplomasi ortaya koymuş ve savaşın dışında kalmayı başarmıştır. Bununla birlikte bu süreçte ekonomik, sosyal ve siyasal sıkıntıları da derinden hissetmiştir. Bu kritik dönem, basın tarafından yakından takip edilmiştir. Bu bağlamda 28 Ekim 1940'ta İtalya'nın işgal girişimiyle birlikte Türkiye basınında İtalya'ya karşı sert bir tutum sergilenirken Yunanistan'ın yanında olunduğu, Elen milletine övgü dolu yazılarla kamuoyu desteği verilmiştir. Ancak 6 Nisan 1941'de Almanya'nın işgal girişimiyle Yunanistan'a destek devam ederken İtalya'ya karşı sergilenen sert tutum yerini dikkatli ve temkinli bir tavra bıraktığı görülmüştür. Bununla birlikte, basının dönem iktidarının ve savaşan güçlerin propaganda aracı olarak kullanıldığı gerçeği; hükümeti yanlı bir politikadan uzak tutmuş, savaşan güçlerin tepkisini çekmemek için de basına baskı uygulanmıştır. Ayrıca savaşan güçlerin de kendi lehlerinde yayın yapılması için bu yönde algı oluşturmaya çalıştığı görülmüştür. Bu doğrultuda hazırlanan tez çalışması, dönemin Akşam, Cumhuriyet, Tan, Tasvir-i Efkâr, Ulus, Vatan, Yeni Sabah gibi gazeteleri kaynak alınarak bu sürece odaklanmaktadır. Dolayısıyla referans alınan gazeteler içerik analizi tekniği ile analiz edilerek yorumlayıcı bir yaklaşımla anlamlandırılmaktadır. Kısacası, bu tezin amacı, komşusu Yunanistan'ın işgali ile yanı başına kadar gelen tehlike ve tehdidin, savaşan güçlerin baskısı altında tarafsız kalmaya çalışan ve propaganda faaliyetlerine maruz kalan Türkiye'nin ulusal basınında, Ege'deki durumun nasıl ve hangi görüşler etrafında kamuoyuna yansıdığını görmektir.

Anahtar Kelimeler: II. Dünya Savaşı, Yunanistan, Yunanistan'ın İşgali, Türkiye Basını.

Abstract:
The Second World War is a comprehensive conflict that marks the bloodiest, most violent, and devastating impact of the 20th century, felt in every aspect. One significant factor in the onset of this war was the expansionist attitudes of Nazi Germany and its allies, Italy and Japan. This attitude influenced the destinies of both the aggressors and many other nations. Greece was one of those sharing this fate as it was occupied by Italy and Germany. The fact that the occupation of Greece would make Turkey a vulnerable target, especially in critical locations like the Aegean and the Mediterranean, became a source of deep concern and unease when combined with limited resources. During this critical period, Turkey, by wisely utilizing the maneuverability provided by its geopolitical position, implemented a versatile diplomacy that adapted to the evolving situation, managing to stay out of the war. However, economic, social, and political challenges were deeply felt during this process. The press closely monitored this critical period. In this context, when Italy attempted to invade on October 28, 1940, the Turkish press displayed a strong stance against Italy, supporting Greece with praise-filled articles in the public opinion. Yet, as Germany made its invasion attempt on April 6, 1941, support for Greece continued, but the harsh stance against Italy gave way to a more cautious and measured approach. Moreover, the reality that the press served as a propaganda tool for the ruling government and the warring powers kept the government away from a biased policy and led to press censorship to avoid drawing the ire of the warring powers. It was also observed that the warring powers tried to create a perception in favor of their cause by attempting to have publications in their favor. In this regard, this thesis focuses on this process by utilizing newspapers such as Akşam, Cumhuriyet, Tan, Tasvir-i Efkâr, Ulus, Vatan, Yeni Sabah as sources. Therefore, the analyzed content of the referenced newspapers is interpreted through content analysis technique with an explanatory approach. In short, the aim of this thesis is to understand how the threat and danger, brought to Turkey's doorstep by the occupation of its neighbor Greece, and the pressure from the warring powers, reflected in the national press of Turkey, which tried to remain neutral under the shadow of propaganda activities, regarding the situation in the Aegean and the various perspectives surrounding it.

Key Words: World War II, Greece, The Occupation of Greece, Turkish Press.