Romatoid artrit tedaviisnde kullanılan bazı ilaçların ters faz sıvı kromatografi yöntemiyle iyonlaşma sabitlerinin tayini
Determination of ionization constant of some drugs used to treatment of rheumatoid artritis disease with reversed phase liquid chromatography method
Yazar: HÜLYA YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. EBRU ÇUBUK DEMİRALAY
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Romatoid artrit, vücudun eklemlerine zarar veren kronik bir eklem hastalığıdır. Hastalığın erken tanınması ve tedavi edilmesi kemik ve kıkırdak hasarını önleyebilir. Romatoid artrit tedavisinde, DMARD olarak adlandırılan hastalık modifiye edici antiromatizmal ilaçlar kullanılır. Bu bileşiklerle ilgili literatürde sınırlı sayıda çalışma vardır. Bu bileşiklerin tayinleri için analitik metotlarda bir gelişme veya bu bileşiklerin özellikleri ile ilgili bir bilgi büyük katkı sağlayacaktır. Ayrıca, bu ilaçların asit-baz dengeleri ile ilgili bilgi, bu grup ilaçların yer aldığı fizyolojik mekanizmaları anlamayı sağladığı ve kolaylaştırdığı için farmakolojik öneme sahiptir. Bu tez çalışmasında DMARD grubu ilaçların (metotreksat, azatiyopürin, sülfasalazin ve leflunomid) pKa değerleri, ters faz sıvı kromatografik metot (RPLC) kullanılarak asetonitril-su ikili karışımlarının farklı yüzdelerinde tayin edilmiştir. Ayrıca bu bileşiklerin sudaki pKa değerleri, farklı organik modifiyer-su karışımlarında tayin edilen pKa değerleri kullanılarak Yasuda- Shedlovsky eşitliğinden ve organik modifiyerin mol kesri ve bileşiklerin pKa değerleri arasındaki lineer eşitlikten hesaplanmıştır. Çalışılan bileşiklerin ayrımı için kromatografik koşullar, kapasite faktörleri ile mobil faz pH sı arasındaki ilişki kullanılarak optimize edilmiştir. Geliştirilen metot, farmosötik dozaj formlarından ve insan idrar numunesinden bu ilaçların tayini için uygulanmıştır. Doğrusal kalibrasyon fonksiyonu, en küçük kareler yöntemi uygulanarak kantitatif tayin için hesaplanmıştır. Elde edilen analitik sonuçlar istatiktiksel olarak değerlendirilmiştir. Bu metot, cevabın lineerliği, uyarlılığı ve doğruluğu parametreleri üzerinden valide edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: DMARD, RPLC, pKa, Yasuda-Shedlovsky eşitliği, metot validasyonu

Abstract:
Rheumatoid arthritis is a chronic joint disease that damages the joints of the body. The early recognition and treatment of the disease might prevent bone and cartilage injury. In the treatment of rheumatoid arthritis is used which called DMARD disease modifying antirheumatic drugs. Only a limited number of studies of these compounds are found in the literature. Any advance in the development of analytical methods for their determination or in the knowledge of the properties of these compounds provides a great contribution. Additionally, the knowledge of acid-base equilibria of these drugs has a great pharmacological importance, since it makes easy studying and understanding of the physiological mechanism in which these group drugs are involved. In this thesis, pKa values of DMARD group compounds (methotrexat, azothioprine, sülfasalazine and leflunomide) using reversed phase liquid chromatographic method (RPLC) have been determined in different percentages of acetonitrile-water binary mixtures. The aqueous pKa values of these compounds have been also calculated from the pKa values determined in several organic modifier-water mixtures by means of the Yasuda- Shedlovsky equation and linear relationship between the mole fraction of organic modifier and the mobile phase pKa values. The chromatographic conditions for the separation of studied compounds have been optimized by using relationships between the capacity factors and pH of the mobile phase. The developed method has been applied to the determination of these drugs in their pharmaceutical dosage forms and in human urine samples. The linear regression line has been calculated applying the linear regression model based on the least square method for quantitative determination. The obtained analytical results have been evaluated statistically. This method has been validated in terms of their linearity of response, reproducibilty and accuracy.

 
Keywords: DMARD, RPLC, pKa, Yasuda- Shedlovsky equation, method validation