Çocuk sağlığı Hastalıkları Anabilim dalı araştırma görevlisi doktorlarının özel durumlarda aşılama uygulamaları ile ilgili bilgi düzeylerinin ve farkındalıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge level and awareness of research doctors in the department of children's health diseases about practices of vaccination in special cases
Yazar: ÖZGE GÜZELMANSUR
Danışman: PROF. DR. SEVGİ BAŞKAN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi = Knowledge ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Doktorlar = Physicians ; Farkındalık = Awareness ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuk sağlığı = Child health ; Çocuklar = Children ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Amaç: Çocuk sağlığı izleminde, çoğunlukla hastalıkların tanımı ve tedavisi üzerine yoğunlaşılmakta, birincil korunmaya daha az zaman ve kaynak ayrılmaktadır. Hastalıklardan korunma; birincil koruma yöntemlerinin yanı sıra, özel risk etmeni taşıyan bireylere yönelik ikincil koruma yöntemlerini de içermektedir. Özel durumlar; hastalık ya da kullanılan tedaviler nedeniyle sağlıklı çocuklardan farklı aşılama gereksinimi doğurabilecek durumları ifade etmektedir. Bu çalışmada, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde çalışan çocuk sağlığı ve hastalıkları araştırma görevlilerinin, çocuk sağlığı izleminde, özel durumlarda aşılama uygulamalarına ilişkin bilgi düzeyi ve farkındalıklarının araştırılması ve bu veriler doğrultusunda gereksinimlere yanıt verebilecek çözüm yollarının tespit edilmesi amaçlanmıştır.
Gereç-yöntem: Araştırmaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları araştırma görevlisi 130 hekim katılmıştır. Hekimlere, sosyodemografik özelliklerini ve rutin durumlar ile özel durumlarda aşı uygulamaları konusundaki bilgi düzeyi, görüş ve yaklaşımlarını belirlemeye yönelik 54 sorudan oluşan anket uygulanmıştır. Sosyal Pediatri Bilim Dalından 1 Ekim 2018-1 Ekim 2019 tarihleri arasında istenilen konsültasyonlar toplanmıştır. Konsültasyonlar öncelikle Sosyal Pediatride çalışmakta olan araştırma görevlisi tarafından, ardından sorumlu öğretim üyesi tarafından değerlendirilmiş, böylece araştırma görevlilerinin ne kadar doğru karar verebildikleri saptanmaya çalışılmıştır. Verilerin analizinde SPSS paket programı kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan 130 hekimin %21,5'i erkek, %78,5'i kadın olup, grubun yaş ortalaması 28'dir ve %18,50'si çocuk sahibidir. Hekimlerin %52'si, Ankara'daki Tıp Fakültelerinden mezun olmuş, %74'ü pratisyen hekim olarak görev yapmıştır. Araştırmaya katılan hekimlerin, %30,7'si 1.yılını, %20,7'si 2.yılını, %21,5'i 3.yılını, %19,2'si 4.yılını tamamlamış ve %30,7'si Sosyal Pediatri rotasyonu yapmış; %70'i aşı ile ilgili eğitim veya seminere katılmıştır. Araştırma görevlisi olarak çalışma süresi fazla olan, pratisyen hekim olarak görev yapmış olan ve Sosyal Pediatri rotasyonu yapmış olan hekimlerin, aşı kontrendikasyonları ile ilgili soruları daha yüksek oranda doğru bildikleri görülmüştür. Hekimlere yöneltilen rutin ve özel aşıların pratik uygulamaları ile ilgili 18 puanlık soru üzerinden Sosyal Pediatri rotasyonu yapan ve aşı ile ilgili eğitime katılan hekimlerin daha yüksek puanlar aldıkları görülmüştür (p=0,005 ve p=0,032). Hekimlere yöneltilen özel klinik durumlarda aşı uygulamaları ile ilgili 24 puanlık soru üzerinden; araştırma görevlisi olarak çalışma süresi fazla olan, Sosyal Pediatri rotasyonu yapmış olan ve aşı ile ilgili eğitime katılmış olan hekimlerin daha yüksek puanlar aldıkları görülmüştür (p=0,025, p=0,015 ve p=0,048). Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalından 01/10/2018-01/10/2019 tarihleri arasında bağışıklama ile ilgili olarak 405 adet konsültasyon istenmiştir. En sık konsültasyon isteyen bölümler; Genel Poliklinik (%22) ve Hematoloji Bilim Dalı (%20) olarak görülmüştür. Konsültasyonların danışım nedenleri incelendiğinde; Anti-HBs negatifliği olan çocuğun aşılanması ilk sırada (%21) ve doku ve organ nakli olan çocuğun aşılanması ikinci sırada (%18) yer almaktadır. Sosyal Pediatri Bilim Dalı'ndan istenilen konsültasyonlarda araştırma görevlilerinin değerlendirmelerinin, sorumlu öğretim üyesi değerlendirmesiyle en fazla tutarlı olma oranı, 'Travma sonrası tetanoz aşılanması'(%100), 'İmmün yetmezliği olmayan çocuğun rutin aşılanması'(%91) ve 'Sağlıklı çocukta rutin aşı şemasında gecikme'(%81) konularında görülmekteyken; en düşük tutarlı olma oranı, 'Diyaliz yapılan hastanın aşılanması'(%20), 'Doku veya organ nakli yapılan hastanın aşılanması'(%25) ve 'İVİG alan hastanın aşılanması'(%25) konularında görülmektedir.
Sonuç: Çalışmamızda, çocuk hekimlerine, rutin ve özel durumlarda aşı programına uyumun arttırılması için eğitim verilmesi gerektiği sonucu çıkmaktadır. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları araştırma görevlilerine, eğitim süresi başlangıcında, rutin ve özel durumlarda aşı uygulamaları ile ilgili eğitim verilmesi ve bu eğitimin belirli aralıklarla tekrarlanması, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları araştırma görevlilerinin, Sosyal Pediatri rotasyonuna, eğitim süresinin ilk yıllarında dahil edilmesi, hekimlere yönelik hazırlanan yönlendirici kılavuzların yayınlanması ve yaygınlaştırılması ve hekimler ve ebeveynler için, hatırlatıcı kısa mesaj uygulamasının kullanılması gibi müdahaleler çocuk sağlığı izleminde rutin ve özel durumlarda aşı programına uyumu arttırabilecek müdahaleler olarak görülmektedir.

Abstract:
Objective: Child health monitoring mostly focuses on the definition and treatment of diseases, and less time and resources are allocated to primary prevention. Protection from diseases; in addition to primary protection methods, it also includes secondary protection methods for individuals with special risk factors. Exceptions refer to situations that may cause different vaccination needs than healthy children due to illness or the treatments used. In this study, it was aimed to investigate the level of knowledge and awareness of pediatric health and diseases research assistants working at Ankara University Faculty of Medicine, regarding child health monitoring, vaccination practices in special cases, and to determine the solutions that can respond to the needs in line with these data.
Methods: 130 physicians from Ankara University Faculty of Medicine, Pediatric Health and Diseases research assistants participated in the study. A questionnaire consisting of 54 questions was applied to the physicians to determine their socio-demographic characteristics and the level of knowledge, opinions and approaches about routine and vaccination applications in special situations. The requested consultations from the Social Pediatrics Department were collected between October 1, 2018 and October 1, 2019. The consultations were first evaluated by the research assistant working in social pediatrics, then by the responsible Department member, so it was tried to determine how accurate the research assistants could make. SPSS package program was used in the analysis of the data.
Results: Of the 130 physicians participating in the study, 21.5% are men and 78.5% are women, the average age of the group is 28 and 18.50% have children. 52% of the physicians graduated from Medical Faculties in Ankara, 74% of them worked as general practitioners. Of the physicians participating in the study, 30.7% completed their 1st year, 20.7% their 2nd year, 21.5% their 3rd year, 19.2% their 4th year and 30.7% had social pediatric rotation; 70% of them attended training or seminars on vaccines. It was observed that physicians who worked longer as research assistants, who worked as a general practitioner and who had social pediatric rotation knew the questions about vaccine contraindications more accurately. It was observed that physicians who performed social pediatrics rotation and participated in training on vaccination, based on the 18-point question about the practical applications of routine and special vaccines directed to physicians, got higher scores (p = 0.005 and p = 0.032). Based on a 24-point question about vaccination applications in special clinical situations directed to physicians; it was observed that physicians who worked longer as research assistants, performed social pediatrics rotation, and participated in vaccine-related training got higher scores (p = 0.025, p = 0.015 and p = 0.048). 405 consultations regarding immunization were requested from Ankara University Faculty of Medicine, Department of Social Pediatrics between 01/10/2018 and 01/10/2019. The departments that most frequently require consultation; General Polyclinic (22%) and Hematology Department (20%). When the reasons for consultation are examined; vaccination of a child with anti-HBs negativity is in the first place (21%), and vaccination of a child with tissue and organ transplantation is in the second place (18%). In consultations requested from the Social Pediatrics Department, the rate of the research assistants' evaluations being the most consistent with the evaluation of the responsible Department member, 'post-traumatic tetanus vaccination (100%), 'routine vaccination of non-immunocompromised child (91%) and 'routine vaccination scheme in healthy child delay (81%)' issues while it is seen; the lowest consistency rate is seen in 'vaccination of the patient undergoing dialysis' (20%), 'vaccination of the patient who underwent tissue or organ transplantation' (25%) and 'vaccination of the patient receiving IVIG' (25%).
Conclusion: In our study, it is concluded that education should be given to pediatricians in order to increase compliance with the vaccination program in routine and special situations. Interventions such as providing training to pediatric health and disease research assistants about vaccination practices at the beginning of the education period, in routine and special situations, and repeating this training periodically, including pediatric research assistants in the rotation of social pediatrics in the first years of their education, guidance prepared for physicians, the publication and dissemination of guidelines and the use of reminder text messages for physicians and parents are seen as interventions that can increase compliance with the vaccination program in routine and special situations in child health monitoring.