Sağlık okuryazarlığının obezite hastalarında tedavi arayışı davranışına etkisi
The effect of health literacy on the treatment search behavior in obesity patients
Yazar: ZEYNEP YILMAZ AK
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Diyet = Diet ; Kilo verme = Weight loss ; Obezite = Obesity ; Obezite-morbid = Obesity-morbid ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Tedavi = Treatment

Özet:
Amaç: Bu çalışmada sağlık okuryazarlığının, obez hastaların diyetisyene gitme nedenlerine etkisini ve bu hastaların kilo verme miktarlarına etkisini araştırmayı amaçladık.
Yöntem: Araştırmanın evrenini Ocak 2018-Mart 2018 döneminde Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Diyetisyen Polikliniği ve hastanemize bağlı Bağlaraltı Eğitim Aile Sağlığı Merkezine gelen 18- 65 yaş arası obez hastalar oluşturdu. Araştırmada hastaların sosyo-demografik özelliklerini sorgulayan bir anket formu ve sağlık okuryazarlık düzeyini ölçmek için Sağlık Okuryazarlığı Anketi Avrupa Birliği (SOYA-AB) anketleri kullanıldı. İstatistiksel analizler için SPSS 21.0 programı kullanıldı ve p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmamıza toplam 392 hasta dahil edilmiştir. Bu hastaların 321 tanesi kadın, 71 tanesi erkek olup yaş ortalamaları 45,18 olarak hesaplanmıştır. Genel Sağlık Okuryazarlığı (SOY) puanlarına göre refakatçilerin %33,20'si yeterli/mükemmel SOY grubundadır. Sağlık okuryazarlığı mükemmel düzeyde olanlarda, sağlık okuryazarlığı düzeyi yetersiz ve sınırlı olanlara göre kilo kaybının daha fazla olduğu belirlenmiştir (sırasıyla p=0,001 ve p<0,001).
Sonuç: Çalışma sonucunda, diyetisyene giden hastalar arasında sağlık okuryazarlığı iyi olanların kilo vermede daha başarılı oldukları görüldü. Aile Sağlığı Merkezinden seçilen kontrol grubunun sağlık okuryazarlığının diyetisyene başvuranlardan daha yüksek olduğunu gördük. Bunun nedeninin diyetisyene gidenlerin hastane içinde konsültasyon ile hekim tarafından yönlendirilmeleri ile ilgili olabileceğini düşünüyoruz. Aile hekimleri sağlık okuryazarlığı iyi olan ve kilo vermede başarılı olabilecek obez hastalarını diyetisyene yönlendirerek hem diyetisyenlerin daha efektif çalışmalarına katkı sağlayabilir hem de kilo verme potansiyeli olan hastalarının sağlıklarını kazanmalarına yarar sağlayabilirler.

Anahtar Kelimeler: Obezite, sağlık okuryazarlığı, diyetisyen, kilo verme

Abstract:
Aim: In this study, we aimed to evaluate the effects of health literacy, obese patients on the causes of dieting and the effect of these patients on weight loss.
Method: Patients between the ages of 18-65 obese patients who were registered in the Bursa Higher Education and Research Hospital Dietitian Policlinic and Bağlaraltı Education Family Health Center between January 2018 and March 2018 were included in the study. A questionnaire was used in the study for socio-demographic characteristics and the Health Literacy Survey European Union (HLS-EU) was used to measure the health literacy level. SPSS 21.0 were used for statistical analysis and p <0.05 was considered statistically significant.
Results: A total of 392 patients were included in the study. 321 of these patients were female and 71 were male, nd the mean age was calculated as 45.18. According to general HL (health literacy) scores, 33.20% of the companions are in sufficient/perfect HL group. Health literacy was found to be at an excellent level, with a lower level of health literacy and a higher weight loss than those with limited health literacy (p = 0.001 and p <0.001, respectively).
Conclusions: As a result of the study, it was seen that among the patients who went to dietitians, those who had good health literacy were more successful to lose weight compared to patients with low health literacy. We have seen that the health care literacy of the control group selected from the Family Health Center is higher than obese patients go to dietitian. We think that this may be related to the directing these patients to the dietician polyclinic by doctor. Family physicians can help dietitians to work more effectively and gain the health of their patients who have the potential to lose weight by directing obese patients to a dietitian who have good health literacy and can succeed in weight loss.

Keywords:  Obesity, health literacy, dietitian, losing weight