Kırsal alanda kadının bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) kullanımını etkileyen faktörlerin analizi: Kars ili örneği
Analysis of the factors having an effect on the use of women's information and communication technologies (ICT) in rural areas: Example of Kars province
Yazar: NESLİHAN YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DİLEK EROĞLU
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Bilgi teknolojisi = Information technology ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Kadınlar = Women ; Kars = Kars ; Kırsal bölge = Rural region ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; İletişim teknolojisi = Communication technology ; İnternet = Internet

Özet:
Günümüzde bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT),  bilgi yayımını arttırarak toplumsal yapıları etkilemekte, toplumsal gelişimi kolaylaştırmakta ve hızlandırmaktadır. Bilgi ve iletişim teknolojileri bugün toplumları etkilediği bileşenler üzerinden sosyoloji, ekonomi, hukuk, eğitim gibi birçok bilim dalının da çalışma alanı içinde yer almaktadır. Kullanıcılarına farklı ağlar oluşturma, sorun çözme, katılımcılık, hızlı bilgi transferi, yeni pazarlara ulaşma gibi birçok imkân sunan bilgi ve iletişim teknolojileri aynı zamanda ona ulaşamayan kitlelerin dezavantajlı konumlarını yeniden üretmektedir. Bugün hâlâ bilgi ve iletişim teknolojilerine erişimde yoksullar, kırsal alanda yaşayanlar ve kadınlar dezavantajlı durumdadır. Kadınların, özellikle kırsal alanda yaşayan kadınların, bilgi ve iletişim teknolojileri sahipliğinde ekonomik faktörlerin yanı sıra toplumsal cinsiyete bağlı faktörlerin ağırlıklı etkisi vardır.

Bu tezin ana varsayımı, kırsal alanda kadının bilgi ve iletişim teknolojileri (radyo, televizyon, telefon, cep telefonu, bilgisayar, internet) kullanımını etkileyen sosyoekonomik faktörlerin var olduğudur. Tezin amacı Kars ili kırsalında yaşayan kadınların bilgi ve iletişim teknolojileri kullanımını etkileyen faktörleri tespit etmektir. Araştırma evreni, kırsal alan özelliği taşıyan Kars iline bağlı iki köyden oluşmaktadır.  
Kars ili köyleri özelinde geleneklerine bağlı bir yaşam süren Karapapak (Terekeme) Türklerinin yaşadığı köyler içerisinde kırsal kadının konumunun güçlendirilmesi amacıyla proje uygulanmış olan iki köy güdümlü olarak seçilmiştir. Çalışmada nicel veri toplama tekniği olan  anket tekniği kullanılmış ve doğrudan görüşme yoluyla iki köyde hanedeki referans birey konumundaki 91 kadına ulaşılarak soru formu uygulanmıştır.
  
Sonuç olarak bu araştırmada; kırsal alanda yaşayan kadınların bilgi ve iletişim teknolojileri sahiplik durumu, kullanım durumu ve amaçları yanı sıra kadının bilgi ve iletişim teknolojileri kullanımını etkileyen sosyal, ekonomik ve kültürel unsurlar çözümlenmeye çalışılmış ve literatür taramalarıyla da desteklenerek kadınların bilgi ve iletişim teknolojileri kullanımında ağırlıklı olarak toplumsal faktörlerin belirleyici rol oynadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Today, information and communication technology (ICT) has an impact on social structures, facilitates and expedites social development by increasing information dissemination. Today, information and communication technology is included in the fields of sociology, economy, law, education etc. through its components affecting societies. ICT provides a good deal of opportunities such as creating new networks for its users, problem solving, participation, a quick information transfer, accessing new markets as well as regenerating disadvantaged positions of the masses that cannot access to this technology.  Today, the poor, people living in rural areas and women are still in a disadvantaged position in terms of accessing information and communication technology. In addition to economic factors, gender-related ones also have weighted effects on women's, especially women living in rural areas, accession to information and communication technology. 
 
The main supposal of the thesis study is the fact that there are some socio-economic factors affecting women's use of information and communication technology (radio, television, phone, mobile phone, computer, internet) in rural areas. The purpose  of the study is to determine the factors affecting women's, who are living in rural areas, use of information and communication technology. The population is composed of two villages of Kars province that have the feature of rurality.  Two villages, where the project was applied to strengthen the position of the women among the villages in which Karapapak (Terekeme) Turks live in accordance with their traditions, were especially chosen. A quantitative data collection method, questionnaire method, was preferred in the study and the answers were taken for the question forms following the direct interviews with 91 women who are the heads of their families in two villages.  

As a result, it was endeavored to determine the women's, who are living in rural areas, possession and use of information and communication technology and their purposes in using this technology in addition to analyzing social, economic and cultural factors affecting women's use of ICT. The results were supported with literature reviews and it was determined that social factors predominantly affect women's use of information and communication technology.