Kentsel dönüşüm ve değişen iletişim biçimleri: Trabzon üzerine bir araştırma
Urban transformation and changing forms of communication: A field research on Trabzon
Yazar: EMRAH ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. BURCU SÜMER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Kentsel mekan = Urban space ; Kişiler arası iletişim = Interpersonal communication

Özet:
Bu araştırmada, kentsel dönüşüm alanları sakinlerinin bu süreci nasıl deneyimledikleri mekânı kullanma pratikleri aracılığıyla incelenmektedir. Bu araştırmanın sahası tarihsel olarak kendine özgü kentleşme ve kentsel dönüşüm süreçleri olan Trabzon kentidir. Bu tezde mekân kullanım pratikleri iletişim biçimlerinin ve gündelik hayat deneyimlerinin üretildiği mahalle, sokak, konut gibi yerler üzerinden araştırılmaktadır. Toplumsal ilişkilerin mekânı bir ortak yaşam alanı olarak kurulmakta ve iletişim aracılığıyla şekillenmektedir. Mekânın toplumsalı etkileyen ve ondan etkilenen ilişkiselliği, sosyal ve ekonomik olana içkinliği sürekli tartışmanın parçası kılınmıştır. İletişimin sıradan gündelik olanı içermesinden politik olanı katmanlaştırmasına kadar toplumsal hayatın karar verici ve yorumlayıcı anlarının önemli bir unsuru olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Dolayısıyla, iletişimin toplumsal yönü, mekânsal ve gündelik olanla çerçevelenmiş bir şekilde ele alınmaktadır. İletişim, maddi hayatın mekânı da kapsayan boyutlarında var olur, buradan toplumsala aktarılır ve çeşitli ekonomik ve ideolojik süreçlerin de etkisiyle şekillenir, yeniden üretilir. İletişimin bu yönü onun hem kapsayıcılığına hem de sınırlarına gönderme yapmaktadır. İnsanların anlatılarındaki kırılma ve süreklilikler kentsel dönüşüm öncesi ve sonrası şeklinde kurgulanarak, bu anlatının boyutlarını oluşturan toplumsal ve bireysel etkiler ve unsurlar araştırılmıştır. Böylece Trabzon'daki dönüşüm alanları sakinlerinin anlatılarındaki ve anlam dünyalarındaki çelişkiler tespit edilerek bunun altında yatan maddi, iletişimsel ve gündelik olanla ilgili bağlamlar açığa çıkarılmıştır. Çalışma insanların kentsel dönüşümü talep ettikleri tarihsel anın maddi temellerini ortaya çıkarmakta ve bu süreçten sonra anlatılara sızan kaybedilen yaşam alanlarına dair aidiyet ve bağlılık gibi duyguların iletişim ve gündelik hayat pratikleri ile ilgili olduğunu tartışmakta ve çelişkili mekânsal deneyim kavramına ulaşmaktadır.

Abstract:
In this study, how the residents of urban transformation areas experience this process is examined through the practices of using the space. The field of this study is the city of Trabzon, which has historically unique urbanization and urban transformation processes. In this thesis, space usage practices are analyzed through places such as neighborhoods, streets, and residences where communication styles and daily life experiences are produced. The space of social relations is established as a common living space and is shaped through communication. The relationality of space which affects and is affected by the social, and its immanence to the social and economic, is made an integral part of the discussion. It is tried to reveal that communication, from its competence to cover the mundane and the everyday to its capacity to stratify the political, is an important element of the decision-making and interpretive moments of social life.  Therefore, the social aspect of communication is discussed with reference to the spatial and the everyday. Communication exists in the dimensions of material life, including space, is transferred from there to the social, and is shaped and reproduced under the influence of various economic and ideological processes. This aspect of communication refers to both its inclusivity and its limits. The social and individual effects and elements that make up the dimensions of this narrative are investigated by constructing the breaks and continuities in the narratives of people as before and after the urban transformation. Thus, the contradictions in the narratives and semantic worlds of the residents of the transformation areas in Trabzon are identified and the underlying material, communicative and everyday contexts are revealed. The study demonstrates the material foundations of the historical moment that people demand for urban transformation and discusses that feelings such as belonging and attachment to the lost living spaces that leak into the narratives after this process are related to communication and daily life practices, and reaches the concept of contradictory spatial experience.