Liselerde görev yapan yöneticilere ve öğretmenlere göre öğretim liderliğinin önündeki engeller ve çözüm önerileri
Obstacles to instructional leadership and solution suggestions according to adminitrators and teachers working in high schools
Yazar: BEDİA KIRKULAK
Danışman: PROF. DR. OSMAN FERDA BEYTEKİN
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı 2023-2024 eğitim-öğretim yılında İzmir il sınırları içerisinde bulunan Konak, Karabağlar ve Buca merkez ilçelerindeki hem sınavla (proje okulları) hem sınavsız öğrenci kabul eden Anadolu Liselerinde görev yapan yöneticilerin ve öğretmenlerin görüşlerine göre öğretim liderliğinin önündeki engelleri ve çözüm önerilerini ortaya koymaktır.  Bu araştırma hem nicel hem nitel desene dayalı tekniklerin bir arada sentezlendiği karma yöntem ile yapılmıştır. Karma çalışma yöntemi kapsamlı ve çok yönlü perspektif sunduğu için doğruya yakın sonuçlar verdiği düşünülmektedir. Yürütülen nicel ve nitel çalışmalar araştırmada eşit önceliğe sahiptir. Bu bağlamda karma yöntem araştırma deseni olarak yakınsayan paralel prototip modeli benimsenmiştir. Bu modelin kullanılmasındaki amaç konunun daha eksiksiz daha anlaşılır kılınmaya çalışılmasıdır. Bu noktada tezin konusu olan eğitim liderliğinin önündeki engellerin ve çözüm yollarının hem öğretmenlerin hem yöneticilerin gözünden aktarılmaya çalışılması probleme bütünsel ve çok yönlü bakılmasına olanak tanımaktadır. Çalışma evreninde 35 okul, 1.721 öğretmen, 34 müdür, 4 müdür başyardımcısı ve 57 müdür yardımcısı olduğu tespit edilmiştir. Ancak, evrenin tamamına ulaşmak mümkün olmadığı için örneklem alınmıştır. Araştırmada olasılık temeli seçkisiz kümeleme örnekleme yöntemi kullanılmıştır. LGS sınav puanına göre öğrenci alan proje niteliğindeki Anadolu liseleri ve sınavsız öğrenci alan Anadolu Liseleri dışında kalan diğer kamu okulları; Mesleki ve Teknik Anadolu Liseleri, Fen Liseleri, Spor Liseleri, Güzel Sanatlar Liseleri, Sosyal Bilimler Liseleri, İmam Hatip Liseleri ve Çok Programlı Liseleri araştırmaya dahil edilmemişlerdir. Araştırmanın verileri "Kişisel Bilgi Formu", "Öğretimsel Liderlik Görüşme Formu" ve Şişman'ın (2004) "Kurum Müdürlerinin Öğretimsel Liderlik Davranışı Ölçeği" olmak üzere üç aşamada toplanmıştır. Elde edilen nicel veriler SPSS 29 paket program kullanılarak analiz edilirken nitel veriler MAXQDA yazılım programıyla kodlanarak kategorize edilmiştir.
Araştırmada Öğretim Liderliği Davranışları Ölçeğini yanıtlayan 252 öğretmenden elde edilen nicel veriler ile örneklem okullarındaki 40 yönetici ile yapılan derinlemesine mülakatlarda ortaya çıkan nitel veriler birbirlerini desteklemektedir. ANOVA testi sonucunda öğretmenlerin kıdemleri baz alındığında (1) Okul amaçlarının belirlenmesi ve paylaşılması, eğitim-öğretim programı ve öğretim sürecinin yönetilmesi, öğretim süreci ve öğrencilerin değerlendirilmesi, öğretmenlerin desteklenmesi ve geliştirilmesi, düzenli öğretme-öğrenme çevresi ve iklimi oluşturulmasına ilişkin boyutlarda istatistiki farklılıklar bulunmamıştır. Bu noktadan hareketle okul yöneticilerinin öğretim liderliği davranışlarını yerine getirdikleri sonucuna varılmıştır. (2) Araştırmanın öğretimsel liderliğin önündeki engellere ilişkin bulgularına göre; Sınavla ve sınavsız öğrenci kabul eden Anadolu Liselerinde görev yapan yöneticilerin karşılaştıkları öğretimsel liderlik engelleri yanlış eğitim politikaları başta olmak üzere, yozlaşma, öğrencilerin hazırbulunuşluluk seviyelerindeki düşüklük, velilerle aynı perspektifte olamama, eğitime ayrılan kısıtlı bütçe ve CİMER'e yapılan gereksiz şikayetler şeklinde beş ana başlıkta toplanmıştır. (3) Aynı zamanda Anadolu Liselerindeki okul yöneticilerinin öğretimsel liderliğin önündeki engellere dair sundukları çözüm önerileri; istikrarlı eğitim politikası, toplumsal ve bireysel değerlerin önemsenmesi, MEB bütçesin arttırılması ve CİMER'e yapılan şikayetlerin azaltılması şeklindedir. Araştırmanın sonuç ve öneriler kısmında araştırmanın bulguları yorumlanarak hem uygulayıcılara hem araştırmacılara yönelik bazı öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Engeller, Liderlik, Öğretimsel liderlik, Öneriler

Abstract:
The aim of this research, which was put forward within the framework of a master's degree, is to determine the obstacles to educational leadership according to the opinions of administrators and teachers working in Anatolian High Schools that accept students both with and without examination (project schools) in the central districts of Konak, Karabağlar and Buca within the borders of Izmir province in the 2023-2024 academic year. to reveal the obstacles and solution suggestions.  This research was conducted with a mixed method in which both quantitative and qualitative pattern-based techniques were synthesized together. It is thought that the mixed study method gives close to accurate results because it offers a comprehensive and versatile perspective. Conducted quantitative and qualitative studies have equal priority in research. In this context, the convergent parallel prototype model was adopted as a mixed method research design. The purpose of using this model is to try to make the subject completer and more understandable. At this point, trying to convey the obstacles and solutions to educational leadership, which is the subject of the thesis, from the eyes of both teachers and administrators, allows a holistic and multifaceted look at the problem. It was determined that there were 35 schools, 1,721 teachers, 34 principals, 4 deputy principals and 57 assistant principals in the study population. However, since it was not possible to reach the entire universe, a sample was taken. Probability-based random cluster sampling method was used in the research. Other public schools other than project Anatolian high schools that accept students according to LGS exam scores and Anatolian high schools that accept students without examination; Vocational and Technical Anatolian High Schools, Science High Schools, Sports High Schools, Fine Arts High Schools, Social Sciences High Schools, Imam Hatip High Schools and Multi-Program High Schools were not included in the research. The data of the research were collected in three stages: "Personal Information Form", "Instructional Leadership Interview Form" and Şişman's (2004) "Instructional Leadership Behavior Scale of Institutional Principals". While the obtained quantitative data were analyzed using the SPSS 29 package program, the qualitative data were coded and categorized with the MAXQDA software program.

In the study, the quantitative data obtained from 252 teachers who responded to the Instructional Leadership Behavior Scale and the qualitative data obtained from in-depth interviews conducted with 40 administrators in the sample schools support each other. As a result of the ANOVA test, when the seniority of the teachers is taken into consideration, (1) no statistical differences were found in the dimensions related to determining and sharing school goals, managing the education-teaching program and teaching process, evaluating the education process and students, supporting and developing teachers, and creating a regular teaching-learning environment and climate. Based on this point, it was concluded that the school administrators fulfilled the instructional leadership behaviors. (2) According to the findings of the study regarding the obstacles to instructional leadership; the instructional leadership obstacles encountered by the administrators working in Anatolian High Schools that accept students with or without exams are grouped under five main headings as wrong education policies, corruption, low levels of student readiness, not being on the same perspective with the parents, limited budget allocated to education, and unnecessary complaints made to CİMER. (3) At the same time, the solution suggestions offered by the school administrators in Anatolian High Schools regarding the obstacles to instructional leadership are stable education policy, importance of social and individual values, increasing the MEB budget and reducing the complaints made to CİMER. In the results and suggestions section of the research, the findings of the research are interpreted and some suggestions are presented for both practitioners and researchers.
Keywords: Instructional leadership, Leadership, Obstacles, Suggestions