Eğitimde fırsat eşitliği bağlamında okullar arası başarı farklılıkları: Seçilmiş bazı başarılı ülkeler ve Türkiye
Performance gaps between schools in the context of equal opportunities in education: Some selected successful countries and Turkey
Yazar: SUNA ÖZDEN
Danışman: PROF. DR. İLKNUR MAYA
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmada, eğitimde fırsat eşitliği bağlamında okullar arası başarı farklılıklarının ortaya konularak bu kapsamdaki çözüm önerilerinin ele alınması amaçlanmaktadır. Araştırma nitel boyutta yer almaktadır. Bu doğrultuda, araştırmanın ilk bölümünde Türkiye'nin eğitimde fırsat eşitliği bağlamında başarı profili yansıtılarak, son dönemde bu kapsamda gerçekleştirilen politikalar ele alınmaktadır. İkinci bölümde doküman incelemesine başvurularak Türkiye'de LGS (2021) ve PISA (2018) kapsamında başarı farklılıkları yansıtılmaktadır. Başarı farklılıklarına ek olarak, seçilmiş bazı başarılı ülkeler ve Türkiye'nin eğitimde fırsat eşitliği durumu ele alınmaktadır. Araştırmanın üçüncü bölümünde, başarı farklılıklarına çözüm önerisi olarak seçilmiş bazı başarılı ülkelerdeki eğitimde fırsat eşitliği bağlamındaki akademik destek uygulamaları ortaya koyulmaktadır. Okul müdürleri, müdür yardımcıları ve öğretmenler ile görüşmeler gerçekleştirilerek, eğitimde fırsat eşitliği bağlamında başarı farklılıklarını azaltmaya yönelik çözüm önerileri zenginleştirilmiştir. Elde edilen veriler, betimsel analiz tekniği kullanılarak belirli başlıklar altında analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda, gerçekleştirilen analizlere dayalı olarak başarı farklılıkları ve çözüm önerileri ortaya konulmuştur. Sonuçlar ışığında, Türkiye'de okullar arası başarı farklılıklarının önemli oranda yer aldığı, seçilmiş bazı başarılı ülkelere göre başarı düzeylerinde daha fazla farklılaşmalar olduğu görülmektedir. Seçilmiş bazı başarılı ülkelerdeki akademik destek uygulamaları daha çok okul tabanlı ve sistemli uygulamalar olarak yer almaktadır. Görüşme sonuçları doğrultusunda, başarı farklılıklarının azaltılmasına yönelik daha çok müfredat, dezavantajlı okullara kaynak sağlanmasına, öğretmenlere nitelikli bir hizmet içi eğitimlerin düzenlenmesine, aile iş birliğinin güçlendirilmesine, rehberlik hizmetinin her okulda aktif olmasına, velilerin okul ile bağlarının güçlendirilmesine, iyi bir sınav sistemi planlamasının gerekliliğine yönelik öneriler yer almaktadır.

Abstract:
The aim of the research is to reveal the performance gaps between schools in the context of equality of opportunity in education and to discuss potential solutions in this context. The research is in a qualitative dimension. Accordingly, in the first part of the research, Turkey's success profile in the context of equal opportunity in education is reflected and the recent policies implemented in this context are discussed. In the second part, performance gaps in Turkey within the scope of LGS (2021) and PISA (2018) are reflected through document analysis. In addition to performance gaps, equality of opportunity in education between some selected successful countries and Turkey's is discussed. In the third part of the research, academic support practices in the context of equal opportunity in education in some successful countries selected are revealed as a solution to performance gaps. Interviews with school principals, deputy principals, and teachers have enriched the proposed solutions aimed at reducing performance gaps within the framework of equal opportunities in education. The data obtained was analyzed under certain headings using the descriptive analysis technique.
As a result of the research, performance gaps and proposed solutions based on the conducted analyses have been revealed. In the light of the results, it can be seen that there are significant perfromance gaps between schools in Turkey compared to some selected successful countries. Academic support practices in some selected successful countries are mostly school-based and systematic practices. In line with the interview results, recommendations include a focus on curriculum development to reduce performance gaps, allocation of resources to disadvantaged schools, organization of high-quality in-service training for teachers, strengthening family cooperation, ensuring active guidance services in every school, enhancing parental ties with the school, and emphasizing the necessity of planning a good examination system.