Türkiye'de iktisat tarihi çalışmalarının gelişimi
Development of studies in economic history in Turkey
Yazar: RIDVAN TURHAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RECEP ERTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ekonomi = Economics ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Barkan, Ömer Lütfi = Barkan, Ömer Lütfi ; Ekonomi tarihi = Economic history ; Ekonomik hayat = Economic life ; Sosyoloji = Sociology ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'de iktisat tarihi çalışmalarının gelişimi incelenmektedir. Türkiye'de iktisat tarihi çalışmalarının gelişimini ele alan sınırlı sayıdaki çalışmada ortaya koyulan çerçeve çeşitli açılardan önemli belirsizlikler barındırmaktadır. Bu belirsizlik ilk olarak ülkemizde iktisat tarihinin başlangıcı noktasında ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada Türkiye'ye iktisat tarihinin gelişi konusundaki verili çerçeve reddedilmekte ve ülkemize iktisat tarihinin gelişi yeni Türkiye'nin kendini yenileşme ve var ediş süreci içinde temellendirme arayışlarının bir sonucu olarak değerlendirilmektedir.Ancak bu arayış içerisinde ortaya çıkan çalışmalar yeni Türkiye'nin iktisadi sorunlarını kavramaya ve çözmeye yetmemiş, bu nedenle ülkemizde iktisat tarihi bir kürsü olarak bilim örgütlenmesi içerisinde yer alır almaz, Türk toplumunun iktisadi gelişim ve değişimini ortaya koyabilmek için verili çerçevenin dışına çıkma çabasında olmuştur. Bu noktada Osmanlı ile ilgili detaylı metinler ortaya koyan isim bilindiği gibi Ömer Lütfi Barkan olmuştur. Ancak onun çalışmaları daha sonra disiplin içerisinde söz konusu kavrayış çabası temelinde değerlendirilmemiş, giderek daha ayrıntılı, mikro çalışmalara yönelinmiştir. Böylece iktisat tarihimizi açıklamak için kapsayıcı bir teorik çerçeve ortaya konulmamıştır. Batı'dan aktarılan paradigmalar çerçevesinde yapılan çalışmalar ise bu paradigmaların kendi bağlamı düşünülmediği için Türkiye'nin iktisadi gelişim ve değişimini açıklayabilmek bir yana iktisat tarihi çalışmalarındaki dağınıklık ve belirsizliğin sürmesine katkı yapmıştır.Ülkemizde 1970'lerin sonundan itibaren yapılan iktisat tarihi çalışmaları mikro ve makro düzeyde olmak üzere ikili bir görüntü ortaya koymuştur. Bu dönemde Osmanlı iktisat tarihinin belirli dönemlerine yönelik kimi modeller üretilmesine rağmen makro çalışmalar Türkiye'nin iktisat tarihini açıklayacak kuramları geliştirememiştir. Bu çalışmada iktisat tarihi disiplinin oluşumu ve eğer var ise gelişimi değerlendirilerek Türk iktisadi yaşamının tarihi seyrinin nasıl kavranabileceği sorusuna cevap aranmaktadır.

Abstract:
In this study, development of studies in economic history in Turkey is analyzed. The frame which is produced by these limited studies in this area has some important ambiguities in various aspects. This ambiguity firstly arises about the beginning point of economic history in our country. In this study, the existing frame of genesis of economic history in Turkey is disapproved and development of economic history in our country is evaluated as a result of establishing young Turkey in the reform process.However, these studies were not adequate for analyzing and solving the economic problems of young republic. For this reason as economic history was established as a separate chair in the university system, it tried to be out of existing frame in order to display development and change of Turkish society. At this point, the first name, as it is known, carried detailed texts about Ottoman economic life was Ömer Lütfi Barkan. But later in the literature of economic history, his studies was not recognized in the perspective mentioned above and gradually was tended to more detailed and micro studies. So a comprehensive theoretical outline was not introduced. The studies done in the paradigms transferred from West could not understand and analyze the economic development and change in the Turkish society and increased the ambiguity mentioned above since they neglected the social contexts of those paradigms.Studies in economic history in our country have represented a dualistic perspective in the micro and macro levels since late 1970s. In this period, even though some models have been produced regarding Ottoman economic history?s specific periods, macro studies could not develop theoretical frames to explain economic history of Turkey. In this study by evaluating the formation of the discipline of economic history and its development, if there is a development, an answer is searched for the question of how historical progress of Turkish economic life can be comprehended.