Koroner anjiyografi yapılan kadınlarda koroner arter hastalığı yaygınlığı ile osteoporoz yaygınlığı arasındaki ilişki
The relation between the extensity of coronary artery disease and the severity of osteoporosis in female patient undergoing coronary angiography
Yazar: MESİH YEL
Danışman: PROF. DR. ARMAĞAN ALTUN
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Kadınlar = Women ; Kardiyoloji = Cardiology ; Kemik dansitesi = Bone density ; Koroner anjiyografi = Coronary angiography ; Koroner hastalık = Coronary disease ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Osteoporoz-postmenopozal = Osteoporosis-postmenopausal ; Osteoprotegerin = Osteoprotegerin ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Bu çalışma osteoporoz ile koroner arter hastalığı yaygınlığı arasında ilişki varlığını araştırmıştır. Çalışmaya koroner anjiyografi yapılan 88 kadın ( yaş 58.5 ± 11.2 yıl) hasta alındı. Çalışmaya alınan hastaların koroner arter hastalığı yaygınlığı; tutulan koroner arter sayısı, Syntax ve Gensini skorlamalarına göre değerlendirildi. Hastalar; normal, nonkritik koroner arter hastalığı + tek damar hastalığı, iki damar hastalığı, üç damar ve üstü damar hastalığı olarak dört gruba ayrıldı. Ayrıca kemik dansitometre analizinde T skoruna göre hastalar; normal kemik mineral yoğunluğu, osteopenik ve osteoporotik olmak üzere üç gruba ayrıldı.Univaryant analizde koroner arter tutulum sıklığı ile; yaş (p=0.0001), dört ve üstü doğum sayısı (p=0.0001), insülin direnci (p=0.0001), insülin düzeyleri (p=0.0001) ve osteoporoz (p=0.0001) arasında bağlantı mevcuttu. Multivaryant analiz sonucunda ise osteoporoz ve insülin direnci ile koroner arter hastalığı arasında bir bağlantı saptandı. Osteoporoz, koroner arter hastalığı varlığını 0.32 kat (p=0.003) ve insülin direnci 2.3 kat (p=0.007) arttırmaktaydı. İnsülin direnci ile Syntax (r=0.5, p=0.0001) ve Gensini (r=0.52, p=0.0001) skorları arasında pozitif bir ilişki vardı. Aynı zamanda osteoprotegerin düzeyi ile Syntax (r=0.22, p=0.042) ve Gensini skorları (r=0.21, p=0.046) arasında da pozitif bir ilişki saptandı. Osteopeni ve osteoporoz varlığını göstermede ise yaş ve Syntax skoru etkili bulundu. Yaş hastaların osteopeni ve osteoporoz riskini 1.12 kat (p=0.006) ve Syntax skoru ise 1.33 kat (p=0.006) arttırmakta idi.Sonuçta olarak bu çalışma halen primer bir kadın hastalığı olarak görülmeyen koroner arter hastalığı ile ileri yaş kadınların en önemli sağlık sorunlarında biri olan osteoporoz arasında anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bundan dolayı, osteoporoz tanısı konan kadınların koroner arter hastalığı konusunda daha yakından izlenmeleri ve önlenebilir koroner arter hastalığı risk faktörlerinin bu hastalarda daha radikal tedavi edilmesi gerekmektedir.Anahtar Kelimeler: Osteoporoz, kemik mineral yoğunluğu, koroner arter hastalığı, insülin direnci, osteoprotegerin

Abstract:
The relation between osteoporosis and coronary artery disease has been evaluated in this study. 88 female patients who have previously underwent coronary angiography (mean age 58.5± 11.2 years) was enrolled in this study. The extensity of coronary artery disease was assessed according to the the number of the involved coronary arteries as well as Syntax and Gensini scores. The patients were divided into 4 groups as normal, noncritical coronary artery disease or single-vessel coronary artery disease , double vessel coronary artery disease and triple or multiple vessel coronary artery disease . Moreover, the patients were also divided into 3 groups regarding the T scores of bone dansitometri analysis as normal bone mineral density, osteopenia and osteoporosis.Relation was observed in the univariate analysis between the prevalance of the coronary artery involvement with age (p<0.0001), birth rate as 4 or more (p<0.0001), plasma insulin levels (p<0.0001), homeostasis model assessment of insulin resistance and OP (p<0.0001). In the multivariate analysis, osteoporosis and insulin resistance were found to be related with coronary artery disease. Osteoporosis was observed to increase coronary artery disease prevalance with 0.32 times (p=0.003) as the insulin resistance with 2.3 times (p=0.007). A positive relation was found between insulin resistance with Syntax (r=0.5, p=0.0001) and Gensini (r=0.52, p=0.0001) scores. Likewise, positive relation was observed between osteoprotegerin levels with Syntax (r=0.22, p=0.042) and Gensini scores (r=0.21, p=0.046). Age and Syntax scores were found to be effective in determining the occurrence of osteopenia and osteoporosis. Age was observed to increase the risk of osteopenia and osteoporosis as 1.12 times (p=0.006) while Syntax score as 1.33 times (p=0.006).In conclusion, this study shows a significant relation between coronary artery disease , still not regarded as a primary female disease with osteoporosis, one of the essential health problems of the elderly females. Therefore, patients with osteoporosis should be monitored for coronary artery disease and controllable or modifiable risk factors of coronary artery disease should definitely be treated.Key Words: Osteoporosis, bone mineral density, coronary artery disease, insulin resistance, osteoprotegerin