Toplumsal cinsiyete dayalı mekânsal ayrışmanın kadın perspektifinden bir örneği olarak köy çeşmeleri: Bir sözlü tarih çalışması
Village fountains as an example of gender-based spatial segregation from a female perspective: An oral history study
Yazar: NEFİZE NAL
Danışman: PROF. DR. FATMA BELGİN ÖZAYDINLI
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı / Kadın Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kentsel mekan = Urban space ; Kırsal kadınlar = Rural womens ; Sosyo-mekansal ayrışma = Socio-spatial segregation ; Sosyo-mekansal etkileşim = Socio-spatial Interaction ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Bu çalışmanın amacı, şehirlerimize ve köylerimize su tesisatları gelmeden önce yüzyıllarca kültürümüzün çok önemli bir parçası olan çeşmenin başında kadınların yaşantılarını, o günleri bizzat yaşamış kadınlar ile görüşerek açığa çıkarmak ve bu yaşantıları toplumsal cinsiyet ve mekân ilişkisi bağlamında incelemektir. Araştırmanın yöntemi, nitel araştırma yöntemlerinden, özellikle yazılı belgelerin yetersiz kaldığı durumlarda kullanılabilen ve bugüne kadar kendisine söz hakkı verilmemiş kişilere söz hakkı verilmesine imkân veren sözlü tarih (oral history) yöntemidir. Veri toplama aracı ise, sözlü tarih araştırmalarında sıklıkla kullanılan mülakat tekniğidir. Çalışma grubunu Erikli Köyü'nde 1950 yılı ve sonrasında doğmuş ve yaşamış, 80'li yıllara kadar köy hayatını, su tesisatları olmadığı için de çeşme kültürünü bizzat deneyimlemiş 16 kadın oluşturmaktadır. Amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile belirlenen 16 kadın ile, görüşmeler öncesi hazırlanan mülakat kılavuzu rehberliğinde yüz yüze, gerektiğinde birkaç kez görüşülmüş ve elde edilen verilere içerik analizi uygulanmıştır. Görüşmelerden elde edilen vurgulardan kodlar, kodlardan kategoriler, kategorilerden de temalar elde edilmiştir. Buna göre çeşmenin köy yaşantısında çok önemli bir mekân olduğu, özellikle genç kadınların hayatında çok büyük bir yeri olduğu görülmüştür. Su taşıma işinin oldukça zor bir iş olduğu, süreklilik arz ettiği, kadınların bu ihtiyacı aksatmadan karşılamak için ne gerekirse yaptığı ve bu ihtiyacı karşıladığı da görülmüştür. Bununla birlikte çeşmeden su taşıma işinin toplumsal cinsiyet rolleri kapsamında tamamen kadınlara ait olduğu, çeşmenin genç kadınların her gün bir araya gelerek sosyalleştiği bir mekân olduğu ve çeşmenin su temini dışında yeni işlevler de kazandığı, çeşmeyi kadınların bu denli yoğun kullanımının mekânın üretimi teorisi kapsamında ele alınabileceği görülmüştür. Çeşme kültürünün Türkiye'nin birçok bölgesinde yaşanmış ortak bir kültür olduğunu düşünüldüğünde, birçok farklı boyuttan bu yaşantıları açığa çıkararak günümüzle ilişkilendiren çalışmaların artmasının yararlı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the lives of women at the fountain, which has been a very important part of our culture for centuries before water installations came to our cities and villages, by interviewing women who lived those days personally, and to examine these lives in the context of gender and space relations. The research method is one of the qualitative research methods, the oral history method, which can be used especially in cases where written documents are insufficient and allows people who have not been granted the right to have a say to date to be given the right to speak. The data collection tool is an interview technique that is often used in oral history research. The working group consists of 16 women who were born and lived in Erikli Village in 1950 and after, experienced village life personally until the 80s, and fountain culture because there were no water installations. With 16 women determined by criterion sampling, one of the purposeful sampling methods, face-to-face interviews were conducted several times when necessary under the guidance of the interview manual prepared before the interviews, and content analysis was applied to the data obtained. Codes were obtained from the accents obtained from the interviews, categories from the codes, themes from the categories. Accordingly, it has been seen that the fountain is a very important place in village life, especially in the life of young women, it has a very big place. It has also been seen that the water transportation business is a very difficult job, it is continuous, women do whatever it takes to meet this need without interruption and meet this need. Dec Jul. However, it has been seen that the water transportation business from the fountain belongs entirely to women within the scope of gender roles, the fountain is a place where young women get together and socialize every day, and the fountain has gained new functions besides water supply, and such intensive use of the fountain by women can be considered within the scope of the production theory of space. Considering that the fountain culture is a common culture that has been experienced in many regions of Turkey, it is thought that it would be useful to increase the studies that relate these experiences to the present by revealing these experiences from many different dimensions.