Tedarik zinciri entegrasyonu ve dijitalleşmenin performansa etkisinde alıcı-tedarikçi risk yönetiminin aracı rolü
The mediating role of buyer-supplier risk management in impact of supply chain integration and digitalization on performance
Yazar: ALPARSLAN OĞUZ
Danışman: PROF. DR. SELÇUK PERÇİN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Alıcılar = Buyers ; Bütünleşme = Integration ; Endüstri 4.0 = Industrial 4.0 ; Performans = Performance ; Risk yönetimi = Risk management ; Sayısallaştırma = Digitization ; Tedarik zinciri = Supply chain ; Tedarik zinciri yönetimi = Supply chain management ; Tedarikçiler = Suppliers ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization

Özet:
Günümüzde işletme performansı, işletmelerin varlığını sürdürmesi ve büyümesi noktasında hayati öneme sahiptir. Son yıllarda küreselleşme ve gelişen teknoloji işletmeler üzerinde büyük değişimler meydana getirmiştir. İşletmeler bu dönemde, rekabet avantajı sağlaması ve verimliliğini artırması için tedarik zinciri paydaşları ile ilişkilerini geliştirmeye ve yeni teknolojileri kullanmaya önem vermişlerdir. İşletmelerin ilişki ağılarının genişlemesi ve kullandığı teknolojiler birçok riski de beraberinde getirmektedir. Oluşan bu yeni iklimin işletme performansı üzerindeki etkilerinin bilinmesi önem arz etmektedir. 

Çalışmanın amacı, tedarik zinciri entegrasyonu ve dijitalleşmenin performansa etkisinde tedarik zinciri risk yönetiminin aracı rolünü belirlemektir. Bunun için yapısal bir model oluşturulmuştur. Yapısal modelde yer alan ilişkiler, Gaziantep Organize Sanayi Bölgelerinde faaliyet gösteren 246 üretim işletmesinden elde edilen veriler ile analiz edilmiştir. Modelde yer alan ilişkilerin belirlenmesinde Yapısal Eşitlik Modeli kullanılmıştır. Analiz sonucunda, alıcı-tedarikçi entegrasyonu, dijitalleşme ve alıcı-tedarikçi risk yönetimi faktörlerinin işletme performansı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, alıcı-tedarikçi entegrasyonu ve dijitalleşmenin, alıcı-tedarikçi risk yönetimi üzerinde anlamlı etkisi olduğu belirlenmiştir. Çalışmada, aracı etkilerde araştırılmıştır. Buna göre, alıcı-tedarikçi entegrasyonu ve dijitalleşmenin işletme performansına etkisinde alıcı-tedarikçi risk yönetiminin kısmi aracılık etkisinin bulunduğu belirlenmiştir. Sonuçlar, yapısal modeli desteklemektedir. Elde edilen sonuçların literatüre, işletmelere ve yöneticileri çeşitli katkılar sağlayabileceği ifade edilebilir.

Bu çalışmada oluşturulan yapısal modelde, alıcı-tedarikçi entegrasyonu ve dijitalleşmenin işletme performansı üzerine etkisinde alıcı-tedarikçi risk yönetiminin aracı rolünün belirlenmesi amaçlanmaktadır. İşletme performanslarını geliştirmek isteyen yönetici ve üretim işletmeleri çalışma bulgularından yararlanabilir.

Abstract:
Business performance has recently been vital for the survival and growth of businesses. In recent years, globalization and developing technology have caused remarkable changes on businesses. In this period, businesses have regarded developing relations with their supply chain stakeholders and using new technologies in order to gain competitive advantage and increase their efficiency. The expansion of business networks and technologies they use have created many risks. It is important to know the effects of this new climate upon business performance. 

The aim of the study is to determine the mediating role of supply chain risk management in the impact of supply chain integration and digitalization on performance. For this, a structural model was created. The relationships in the structural model were analyzed with the data obtained from 246 production enterprises operating in Gaziantep Organized Industrial Zones. The Structural Equation Model method was used to determine the relationships in the model. As a result of the analysis, it was determined that buyer-supplier integration, digitalization and buyer-supplier risk management factors have a significant effect on business performance. In addition, it has been determined that buyer-supplier integration and digitalization have a significant effect on buyer-supplier risk management. In the study, mediator effects were investigated. Accordingly, it has been determined that buyer-supplier risk management has a partial mediation effect on the effect of buyer-supplier integration and digitalization on business performance. The results support the structural model. It can be stated that the results obtained can make various contributions to the literature, businesses and managers.

In the structural model created in this study, it is aimed to determine the intermediary role of buyer-supplier risk management in the effect of buyer-supplier integration and digitalization on business performance. Managers and production businesses intending to improve their business performance can benefit from the findings of this study.