Hanefilerin kurbanın vücûbiyetiyle ilgili delilleri ve bu delillerin İslâm Hukuk usûlü açısından değerlendirilmesi
The proofs of Hanefi's on sacrifice's necessity and evaluation of these proofs in scope of İslam Law.
Yazar: YUNUS DEMİRCAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SAHİP BEROJE
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu araştırmamızı bir bütün olarak ele aldığımız zaman kurban ibadetinin Hz. Âdem'den beri süre gelen bir ibadet olduğunu görürüz. Nitekim Hz. Âdem'in oğulları olan Habil ve Kabil'in kurbanları hakkında yüce kitabımız Kur'an-ı Kerim'de bir takım bilgilere ulaşmak mümkündür. Bundan dolayı kurban ibadetinin Hz. Âdem'den bu yana ilahi kaynaklı bir ibadet olduğunun su götürmez bir gerçeği yansıttığını ifade etmemiz gerekmektedir.Ancak ilk insanlardan bu yana varlığını sürdüren kurban ibadeti Hz. İbrahim'in oğlunu Allah'a kurban etmek istemesi ve İslam dininin Kur'an-ı Kerim ve Hz. Muhammed (s.a.v.) vasıtasıyla insanlara Allah katındaki tek din olarak tebliğ edilmesinden sonra yeni bir ivme kazanmıştır. İslam fakihleri de kurban ibadetinin İslam'ın bölünmez bir parçası olduğu hususunda ittifak etmişlerdir. Sadece kurbanın hükmünün vacip mi yoksa sünnet mi olduğu hususunda ihtilafa düşmüşlerdir. Burada Hanefilerin başını çektiği bir grup İslam fakihi mükellefiyet şartlarını taşıyan herkese kurbanın vacip olduğunu ileri sürerlerken bu iddialarını Kur'an ve Sünnetten delillerle desteklemeye çalışmışlardır. Cumhur olarak adlandırdığımız İslam fakihlerinin çoğunluğu ise kurbanla ilgili ileri sürülen delillerin kurbanın vücubiyetine delalet etmediğini dolayısıyla kurban ibadetinin vacip değil sünnet olduğunu ancak; terk edilmemesi gereken bir sünnet olduğunu ileri sürmüşlerdir.Biz bu çalışmamızın birinci bölümünde kurbana tarihsel açıdan yaklaşarak İslâm öncesi kurban ibâdetini ele aldık. Çalışmamızın ikinci bölümünde ise, Hazreti Âdem'den buyana varlığını sürdüren kurban ibâdetinin İslâm'ın Cenab-ı Hakk tarafından tek din olarak gönderilişinden sonra nasıl bir sürece girdiğini ve İslâm literatüründeki yerini inceledik. Çalışmamızın üçüncü bölümünde ise, Hanefi mezhebinde kurban mükellefiyetini değindik. Çalışmamızın dördüncü ve son bölümünde ise, Hanefiler'de farz-vâcip ayrımı ve Hanefiler'in kurbanın vücûbiyetiyle ilgili delillerini ele aldık ve bu delillerin değerlendirilmesiyle çalışmamızı bitirdik.Bu çalışma neticesinde şunu da ifade etmeliyiz ki, Hanefiler'in ve Cumhur'un Kur'an ve sünnetten getirdikleri deliller dikkatli bir şekilde incelendiği zaman her iki tarafın fakihlerinin de sağlam deliller ışığında hareket ettiklerini ve vacip-sünnet ayrımında sadece lafzî bir ayrıma gittiklerini görmekteyiz. Netice itibariyle Hanefi fakihlerin ileri sürdükleri deliller ışığında kurbanın vücubiyetine hükmetmeleri Cumhurun görüşüne muhalefet etmemektedir. Dolayısıyla kurbanın vacip olduğu görüşü isabetli bir görüştür denilebilir.

Abstract:
This research has revealed that sacrificing is a kind of worship which dates back to Hz. Adem. There is some information in the Holy Koran about the sacrifices of Habil and Kabil, the sons of Hz. Adem. Therefore it is absolutely true that sacrificing is a divine worship that has been practiced since the time of Hz. Adem.However, sacrificing, which had been practiced since man was created, has been accelerated when Hz. İbrahim wanted to sacrifice his son for the God and when Islam religion was announced to people through the Holy Koran and Hz. Muhammed (s.a.v.) as the only religion acknowledged by the God. Islam scribes has reached consensus about the fact that sacrificing is an integral part of Islam. There is a conflict only as to the question of whether the sacrificing is a Sunna or an Islamic necessity. At that point, a group of Islam scribes consisting mostly of the Hanefi sect said that everyone who meets the requirements should make sacrifice and supported their thesis by evidence from the Holy Koran and the Sunna. Most of the Islam scribes that we call the community said that the evidences about sacrificing do not prove it as a religious necessity and therefore sacrificing is not a necessity but a sunna, however, a sunna that should not be avoided.In the first part of this five part study, we worked on the historical dimension of sacrificing. The second part is about the place of sacrificing in the Islamic literature. The third part discusses the distinction between religious obligation and necessity in the Hanefi sect, the fourth is about the duty of sacrificing in the Hanefi sect and the fifth part addresses and discusses the evidences about the sacrificing obligation in the Hanefi sect.In conclusion, we must say that when we carefully examine the evidences from the Holy Koran and the sunna put forward by the Hanefi sect and the Community, we see that the scribes of both sides work on sound evidences and there is only an oral distinction between religious obligation and necessity. As a result, the fact that the Hanefi sect has decided upon sacrificing being a religious necessity under the light of evidences is not contrary to the view of the Community. Therefore, it is true that sacrificing is a religious necessity.