Merkez bankalarının kripto paralar üzerine açıklamalarına yönelik nitel bir çalışma
A qualitative study on the explanations of central banks on cryptocurrency
Yazar: UFUK KOŞAN
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA DERYA
Kilis 7 Aralık Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
İnsanlık tarihinin başlangıcından bu yana para kavramı şekilsel olarak farklı görünümlere bürünmüştür. İnsanlar ilk olarak gereksinim duydukları ürünleri ihtiyaçlarını gidermek amacıyla diğerleriyle takas etmiş ve bu şekilde gereksinimlerini karşılamışlardır. Zaman içinde yapılan bu işlemleri kolaylaştırmak amacıyla genel kabul görmüş bir değişim aracına ihtiyaç duyulmuş olup insanlar üzerine değer atfettikleri ve erişilmesi zor olan gümüş, altın vb. kıymetli metalardan üretilmiş nesneleri ve kâğıt parayı kullanmışlardır. Akabinde internet kullanımını yaygınlaşması ile birlikte dijital para ve kripto para kavramının geliştiği görülmektedir. 

Bu çalışmada kripto paraların ortaya çıkışı, teknolojik altyapısı, bu piyasada en çok işlem hacmine sahip olan Bitcoin ve beş diğer kripto para ele alınmıştır. Kripto varlıkların popülaritesinde meydana gelen artış sonucu mevcut ekonomik sistemin yöneticisi pozisyonunda bulunan kurum ve kişilerin kripto para birimlerine ilişkin yaptıkları açıklamaların uluslararası kamuoyu tarafından dikkatle takip edildiği görülmektedir. Merkez bankalarının kripto paralar üzerine yaptıkları açıklamaların ne yönde geliştiğinin tespiti çalısmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Bu nedenle Merkez Bankalarının kurumsal olarak ya da yönetici pozisyonundaki kişilerin kripto paralara yönelik yaptıkları açıklamalar internet siteleri taranarak elde edilmiş ve bu açıklamalar nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Açıklamaların yer aldığı web siteleri açıklamalarda baskın temanın ortaya çıkarılmasına yönelik olarak MAXQDA 2020 programı üzerinden nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizine tabi tutulmuştur. Bu yöntem kullanılarak araştırma kapsamında belirlenip kodlanan kavramların kullanım sıklığı tespit edilmiştir. Analiz sonuçları incelendiğinde Merkezi Otoriteler Açısından Değerlendirme kapsamı altındaki kavramların %37,083 ile en sık kullanılan kavramların yer aldığı grup olduğu ve bu kapsam altında en sık kullanılan kavramın 136 tekrar ile "Düzenleme" kavramı olduğu tespit edilmiştir. Merkez bankalarının açıklamalarında düzenleme kavramının baskın tema olarak ön plana çıktığı, merkez bankalarının düzenleyici bir bakış açısı çerçevesinde kripto paraları ele aldıkları görülmüştür. Düzenleme kavramından sonra ön plana çıkan kavram olarak "Merkez Bankası Dijital Para Birimi" kavramımın geldiği tespit edilmiştir. Analiz sonuçları kapsamında merkez bankalarının kripto paralara yönelik açıklamalarının gelişimi değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Bitcoin, Kripto Para, Dijital para

Abstract:
Since the beginning of human history, the concept of money has taken on different formal appearances. People first exchanged the products they needed with others in order to meet their needs, and in this way they met their needs. In order to facilitate these transactions over time, a generally accepted means of exchange was needed, and silver, gold, etc., on which people attribute value and are difficult to access. They used objects made of precious commodities and paper money. Subsequently, with the widespread use of the internet, it is seen that the concept of digital money and crypto money has developed.

In this study, the emergence of cryptocurrencies, their technological infrastructure, Bitcoin and five other cryptocurrencies with the highest transaction volume in this market are discussed. As a result of the increase in the popularity of crypto assets, it is seen that the statements made by institutions and individuals who are in the position of managing the current economic system regarding crypto currencies are carefully followed by the international public. The focus of the study is to determine the direction of the statements made by central banks on cryptocurrencies. For this reason, the statements made by the Central Banks institutionally or by people in managerial positions regarding cryptocurrencies were obtained by scanning the websites and these statements were analyzed using the content analysis method, one of the qualitative research methods. The websites containing the explanations were subjected to content analysis, one of the qualitative research methods, through the MAXQDA 2020 program in order to reveal the dominant theme in the explanations. Using this method, the frequency of use of the concepts identified and coded within the scope of the research was determined. When the analysis results were examined, it was determined that the concepts under the scope of Evaluation in Terms of Central Authorities were the most frequently used concepts with 37.083 percent, and the most frequently used concept within this scope was the concept of "Regulation" with 136 repetitions. It has been observed that the concept of regulation comes to the fore as the dominant theme in the statements of central banks, and that central banks deal with cryptocurrencies within the framework of a regulatory perspective. It has been determined that the concept of "Central Bank Digital Currency" comes to the fore after the concept of regulation. Within the scope of the analysis results, the development of central banks statements regarding cryptocurrencies was evaluated.

Keywords: Bitcoin, Cryptocurrency, Digital money