Farklı dut türlerinin (Morus spp.) doku kültürü yöntemiyle çoğaltılmasında bazı bitki büyüme düzenleyici dozlarının etkileri
The effects of some plant growth regulator's doses in propagation of the different mulberey species in tissue culture
Yazar: ÖZLEM KARABULUT
Danışman: DOÇ. DR. HÜDAİ YILMAZ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Doku kültürü = Tissue culture ; Doz = Dose ; Dut = Mulberry ; Hormonlar = Hormones

Özet:
Van ili Edremit ilçesinden alınan beyaz dut (Morus alba L.), kara dut (Morus nigra L.) ve kırmızı dut (Morus rubra L.) türlerinin sürgün ucu ve nodal explantları alınarak, Kinetin (2.0, 5.0, 7.5, 9.0 ppm), 2,4-D (0.05, 0.1, 0.2, 0.5 ppm), BAP (0.5, 1.0, 2.0, 4.0 ppm), NAA (0.1, 0.2, 0.5, 1.0 ppm) hormon ilaveli MS ortamına dikimleri yapılmış; gelişen explant sayısı (GES), gelişen sürgün sayısı (GSS), toplam enfeksiyon sayısı (TES), Toplam sağlıklı explant (TSE) ve explant başına gelişen ortalama sürgün sayıları (EBGOSS) araştırılmıştır.Elde edilen verilere göre beyaz dut da en iyi GES ve GSS, 6.67 adet ile 0.05 ppm dozundaki 2,4-D hormonunda belirlenmiştir. Kara dut da ise en iyi sonuçlar BAP hormonunda GES'te 4 ppm dozunda 10 adet iken GSS' de 0.5 ppm dozunda 19.67 adet elde edilmiştir. Kırmızı duta bakıldığında en GES değeri, 1.0 ve 4.0 ppm dozlarındaki BAP hormonunda 9.67 adet olarak bulunurken; en iyi GSS değeri 0.05 ve 0.2 ppm dozundaki 2,4-D hormonunda 11.67 adet olarak belirlenmiştir. TES ve TSE değerlerine bakıldığında en hassas türün kara dut, en dayanıklı türün ise kırmızı dut olduğu belirlenmiştir.Araştırmanın sonucunda, doku kültürü ortamında çalışılan üç dut türü arasında BAP hormonunda çoğaltılan kara dutun diğerlerine göre daha iyi gelişim gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar kelimeler: Doku kültürü, Doz, Dut, Hormon, Sürgün gelişimi.

Abstract:
The shoot tips and nodal explants of white mulberry (Morus alba L.), black mulberry (Morus nigra L.), and red mulberry (Morus rubra L.) which were taken from the Edremit district of Van province, were planted on the hormone added MS environment with kinetin (2.0, 5.0, 7.5, 9.0 ppm), 2,4-D (0.05, 0.1, 0.2, 0.5 ppm), BAP (0.5, 1.0, 2.0, 4.0 ppm), and NAA (0.1, 0.2, 0.5, 1.0 ppm); the number of developing explant (NDE), the number of developing shoots (NDS), total number of infection (TNI), total number of healty explant (TNHE), and average shoot number developed per explant (ASNDE) were investigated.According to the obtained data, the best NDE and NDS in white mulberry were obtained as 6.67 from 0.05 ppm dose of 2,4-D. The best NDE and NDS in black mulberry were obtained as 10.0 from 4 ppm dose of BAP and 19.67 from 0.5ppm dose of BAP, respectively. The best NDE and NDS in red mulberry were obtained as 9.67 from 1 and 4 ppm doses of BAP and 11.67 from 0.05 and 0.2 ppm doses of 2,4-D, respectively. For TNI and TNHE, it was determined that the most susceptible species was black mulberry, while the most resistant species was red mulberry.At the end of the research, it was concluded that the black mulberry which was propagated in BAP had the best development than the others.Key words: Tissue culture, Dose, Mulberry, Hormone, Shoot development.