Basın-yayın yoluyla kişilik haklarının ihlâli: Ortaya çıkan sorunlar ve korunma yolları
Violation of personal rights through the press: Emerging problems and ways of protection
Yazar: SEVİNÇ KIRGIL
Danışman: PROF. DR. AHMET ÇİFTCİ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law ; Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Basın hürriyeti =   ; Hukuki kişilik = Legal personality ; Kişi = Person ; Kişilik = Personality ; Kişilik hakkı = Personality right

Özet:
Günümüzde temel hak ve hürriyetlerin anlam bulduğu yönetim biçimi demokrasidir. Tek tek her biri özel ve anlamlı olan bu hak ve hürriyetler, demokrasi ile yönetilip hukuku ilke edinen ülkelerde gerek uluslararası gerekse de ulusal hukukî düzenlemelerle korunmakta ve yaşatılmaktadır. Ne var ki, bu hak ve hürriyetler kimi durumlarda başka hak ve hürriyetlerle çatışmakta; çatışan bu hak ve hürriyetlerden biri diğerine daha üstün gelmek durumundadır. Zira, mevcut hukuk düzeni her iki değeri birlikte koruyamamakta; denge tesis edilememektedir. Bu çalışmada, çatışan 2 değer olan kişilik hakları ile basın-yayın hürriyeti ele alınmakta ve hak yitimine sebebiyet vermeksizin denge tesisinin mümkün olup olmadığı tartışılmaktadır.
Basın-yayın, bu yönetim biçimlerinde özel önem atfedilen bir faaliyet alanını oluşturmaktadır. Bu faaliyeti mümkün kılan ise ilgili hak ve hürriyetlerin (ifade hürriyeti ve basın-yayın hürriyeti) anayasal ve yasal düzlemde korunuyor ve kullanılabiliyor oluşudur. Bununla birlikte, teknolojideki hızlı gelişimin kitle iletişim araçlarını çeşitlendirmesi ve bu araçlara kitlelerin erişiminin kolaylaşması bu araçların önemini her geçen gün daha da arttırmaktadır. Basın-yayın faaliyetinin her yeni teknolojiye kısa sürede entegrasyonunun sağlanması ile de basın-yayın her geçen gün daha fazla oranda bir araçtan bir güç konumuna gelmektedir. Zaman zaman bu gücün, maksadını aşar şekilde yorumlanarak kullanıldığı ve hak yitimlerine sebebiyet verildiği de görülmektedir. Bu durum, internet teknolojisi gibi denetiminin diğerlerine nazaran daha zor olduğu kitle iletişim araçlarında sıklıkla gözlemlenmektedir. Bu farkındalıktan yola çıkılarak çalışmada, konu çeşitli araçlar bakımından (yazılı basın, radyo ve TV, sinema ve elektronik ortam) ayrı ayrı ele alınmaktadır. Her tek durumun kendi içerisinde incelenmesi gereken bu tip ihlâllerde ezbere yargılardan ve genellemelerden kaçınılmalıdır. Bu bakımdan çeşitli örnek olaylar ve mahkeme kararları birlikte değerlendirilerek ihlâllere etki eden hususlar tespit edilmeye çalışılmaktadır. 
Her ne kadar konuya ilişkin mahkeme kararlarında basın-yayının demokratik ülke için önemine atıf yapılarak ifade hürriyeti öne çıkarılsa da basın-yayında hürriyet kullanımı sonsuz ve sınırsız değildir; olmamalıdır da. Anayasada ilgili hürriyetler, hangi şartlarda sınırlandırılabileceği ile birlikte düzenlenmektedir ve fakat buna rağmen belirtilen ilkelerin göz ardı edilmeye çalışılarak sonsuz ve sınırsız hürriyet fikrinin dikte edildiği gözlemlenmektedir. Bu bağlamda kavramlara atfedilen anlamların ve yanlış kanaatlerin hak ihlâllerine de etki ettiği düşünülerek çalışmada kavramsal özlere de dikkat çekilmektedir. Basın mesleğinin icrası bakımından meslek etiği ilkelerine dikkat çekilen çalışmada hürriyet fikrinin sorumluluk duygusundan azade olamayacağı düşüncesi ön plana çıkarılmaktadır. 
Basın-yayın, hür ve fakat hür olduğu kadar da sorumlu olduğu zaman gerçek anlamına kavuşabilecektir. Ancak ve ancak, böyle bir basın-yayın, demokrasinin yerleşmesine ve gelişimine, ülkenin kalkınmasına ve daha iyi yönetilmesine; kısacası katılımcı demokrasiye katkı sağlayacaktır. Bu ilkenin tam anlamıyla uygulanması zor olmakla birlikte, ideal bu oldukça, basın-yayından beklentiler büyük oranda gerçekleşecektir.

Abstract:
Nowadays, the form of government where fundamental rights and freedoms find meaning is democracy. These rights and freedoms, each of which is special and meaningful, are protected and maintained by both international and national legal regulations in countries which are governed by democracy and which adopt the law as a principle. However, in some cases these rights and freedoms clash with other rights and freedoms; one of these conflicting rights and freedoms must prevail over the other. Because the current legal system cannot protect both values all at once; the balance cannot be established. In this study, two conflicting values "Personal Rights" and "Freedom of Press" are being examined and whether it is possible to establish the balance without causing loss of rights is being discussed.
The Press constitutes an area of activity to which special importance is attributed in these forms of government. What makes this activity possible is that the relevant rights and freedoms (freedom of expression and freedom of press) being protected and used at the constitutional and the legal level. Besides, the rapid development of technology leading to the diversification of mass media tools and the ease of access to these tools by the masses increase the importance of these tools day by day. With the achievement of integration of press activities with every new technology in a short time, the press is becoming more and more of a power than a tool day by day. From time to time, it is seen that this power is interpreted and used in a way that exceeds its purpose and causes loss of rights. This situation is frequently observed in mass media, such as internet technology, which is more difficult to monitor than others. Based on this awareness, in the study, the subject is examined separately in terms of various media (print media, radio and TV, cinema and electronic media). In these types of violations, where each individual situation must be examined on its own, prejudgments and generalizations must be avoided. In this regard, various case studies and court decisions are evaluated together and the issues affecting the violations are tried to be determined.
Although freedom of expression is emphasized in court decisions that are related to the topic by referring to the importance of the press for a democratic country, the use of freedom in the press is not infinite and unlimited; nor should it be. In the Constitution, the relevant freedoms are regulated together with the conditions under which they can be limited; but despite this, it is observed that the idea of infinite and unlimited freedom is being dictated by trying to ignore the stated principles. In this context, considering that the meanings and misconceptions attributed to the concepts affect violations of rights as well, attention is also drawn to conceptual essences in the study. In the study, where attention is drawn to the principles of professional ethics in terms of the practice of the press profession, the view that "The idea of freedom cannot be free from the sense of responsibility." is brought to the fore.
The press will be able to achieve its true meaning only when it is free but also as much responsible. Only, such a press would contribute to the establishment and development of democracy, the development and better governance of the country; in short, to the participatory democracy. Although it is difficult to fully implement this principle, as long as this is the ideal, expectations from the press will be realized to a large extent.