Osmanlı Demokrat Fırkası
Ottoman Democratic Party
Yazar: MESUDE SEZER ÖZDİLLİ
Danışman: DOÇ. DR. HASAN MERT
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Tarih = History
Dizin: Basın = Press ; Demokrasi = Democracy ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Fırka = Sect ; Meşrutiyet II = Constitutional Monarcy II ; Muhalefet = Opposition ; Osmanlı Demokrat Fırkası = Ottoman Democratic Party ; İttihat ve Terakki = Union and Progress Society

Özet:
23 Temmuz 1908'de İttihâd Terakki'nin Manastır'da başlattığı kısmî halk hareketi sonucunda Meşrûtiyetin ikinci kez ilanıyla birlikte Osmanlı ülkesinde çok kısa bir sürede sosyalistlerden liberallere, muhafazakarlardan azınlıklara kadar çok sayıda cemiyet ve fırka kurulmuştur. II. Meşrûtiyetin ilanından sonra en kuvvetli cemiyet olarak İttihâd ve Terakki Cemiyeti doğrudan olmasa da hükumeti eline almış, diğer fırka veya cemiyetler ise muhalefet pozisyonunu almışlardır.Osmanlı Demokrat Fırkası resmen 24 Kânûn-ı sânî 1325 (6 Şubat 1910)'te kurulmuştur. Fırka çiftçi, işçi, amele, sanayici bütün halkın hukukunu, eşitlik, adalet, özgürlük çerçevesinde korumak amacıyla; kişi hak ve özgürlükleri, ittihâd-ı anâsır, azınlık hakları, çok partililik, demokratik seçim sistemi ilkeleriyle; liberal ancak aynı zamanda sosyal fikirleriyle, batılı anlamda Meşrûtiyetin savunucusu olarak ortaya çıkmıştır. Halka ulaşabilmek ve kamuoyu oluşturabilmek için basın yayın faaliyetlerinde bulunmuş, çok sayıda da gazete çıkarmıştır.Osmanlı Demokrat Fırkası'nın siyasî hayatı çok kısa sürmüştür. En önemlisi de bu iki buçuk yıllık siyasî hayatında hiçbir seçim görmemiştir. Bu durum bir parti için büyük bir talihsizliktir. Ancak bunun partinin örgütlenme başarısızlığından kaynaklandığı düşüncesinde değiliz. Zira Fırka Rumeli'de ve Anadolu'da pek çok kulüp açmayı başarmıştır. Ancak Fırka'nın İttihâd-ı anâsırcı, liberal ve aynı zamanda sosyal yönü olan Demokrat fikirleri ve hem siyasî hem de etnik olarak azınlık haklarını savunması onun muhalefetin oylarına talip olmasına ve ciddî bir oy potansiyelini taşımasına sebep olabilirdi. Bu durum İttihâd Terakki'nin dikkatinden kaçmamıştır. İttihâd Terakki'nin Fırka kurucularına, kulüplerine ve gazetelerine yaptığı baskılar sonucu Fırka önce 30 Kânûn-ı sânî 1326'da kendini feshetmek zorunda kalmış, daha sonra tekrar faaliyetlerine başlasa da bu sefer 22 Teşrîn-i sânî 1327'de Hürriyet ve İtilâf Fırkası çatısı altında birleşen muhalefete katılarak siyasî varlığına son vermiştir.

Abstract:
At July 23, 1908 in the Ottoman state, many associations and sects have been established by socialists, liberals, conservatives and minorities at a very short time with the proclamation of Constitution for the second time as a result of the partial popular initiated by İttihâd Terakki (Union and Progress Party) in Monastir. İttihâd Terakki was not direct hand of the government after the declaration of Constitution as the most powerful society. Other sects or associations took the position of the opposition.The Ottoman Democratic Party was established at 24 Kânûn-ı sânî 1325 (February 6, 1910). Party has emerged to protect law of farmers, workers, industrialists, the whole population under the equality, justice, freedom; defending the principles of individual rights and freedoms, ittihâd-ı anâsır (combination of all ethnic elements), minority rights, multi-party democracy, democratic electoral system; with liberal and social ideas, as the defender of constitutional monarchy in the Western sense. Party conducted the press and publication activities for to reach the public and to create public opinion, also published the newspaper a large number.Political life of the Ottoman Democratic Party continued a very short. Most importantly, it can attend any election in this two and a half year-long political life. This is a great misfortune for a party. However, we're not thinking originated from the failure of the party organization. Because, Ottoman Democratic Party has managed to open many clubs in Rumelia and Anatolia. But its defending of the "combination of all ethnic elements", the liberal, social and democratic ideas and the rights of both a political and ethnic minorities, could lead to take the votes of the opposition and to carry the potential a vote seriously. This situation has not escaped the attention of İttihâd Terakki. Ottoman Democratic Party before was forced to dissolve itself at 30 Kânûn-ı sânî 1326 (February 12, 1911), then even though the activities again, this time was joined to the opposition united under the umbrella of the "Hürriyet ve İtilâf Fırkası" (Freedom and Agreement Party) at 22 Teşrîn-i sânî 1327 (December 5, 1911), as a result of the pressure to Party's clubs and newspapers by İttihâd Terakki. Thus its political life is ended.