Üstbiliş stratejileri öğretiminin dinlediğini anlama becerisine ve dinlemeye yönelik tutuma etkisi
Effects of teaching metacognition strategies to listening comprehension skills and attitude toward listening
Yazar: MEHMET KATRANCI
Danışman: PROF. DR. BUKET AKKOYUNLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dinleme = Listening ; Dinleme becerisi = Listening skill ; Dinleme-anlama = Listening-understanding ; Tutumlar = Attitudes ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Üstbiliş = Metacognitive ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu araştırmada üstbiliş stratejileri öğretiminin, ilköğretim beşinci sınıf öğrencilerinin dinlediklerini anlama becerileri ve dinlemeye yönelik tutumları üzerindeki etkisi ile bu sürece yönelik öğrenci ve öğretmen görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Kırıkkale ili merkezinde bulunan iki ilköğretim okulunun beşinci sınıflarında öğrenim görmekte olan toplam 65 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada, verilerin toplanması, analizi ve yorumlanmasında nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karışık yöntem (mixed method) kullanılmıştır. Araştırma sürecinde, deney grubunda, dinleme metinlerinden yararlanarak etkinlikler yoluyla üstbiliş stratejileri öğretimi gerçekleştirilmiştir. Kontrol grubunda ise Türkçe Öğretim Programı'na göre dinleme çalışmaları yapılmıştır. Araştırmanın uygulama süreci haftada iki ders saati olmak üzere toplam 12 haftada gerçekleştirilmiştir. Deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin dinlediklerini anlama düzeyleri, dinlemeye yönelik üstbilişsel farkındalıkları ve dinlemeye ilişkin tutumları, uygulama sürecinin başında ve sonunda araştırma kapsamında geliştirilen ölçekler yardımıyla belirlenmiştir. Ayrıca uygulama süreci sonunda deney grubu öğretmeni ve öğrencilerinin uygulamalara ilişkin görüşleri alınmıştır. Araştırmada elde edilen nicel verilerin analizinde SPSS paket programından yararlanılmıştır. Araştırma sonunda, deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin dinlediğini anlama, üstbilişsel dinlediğini anlama farkındalığı ve dinlemeye yönelik tutum erişileri arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda ise deney grubu öğretmeni ve öğrencilerinin üstbilişsel dinleme etkinliklerine yönelik görüşlerinin olumlu olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar ışığında, öğrencilerin dinleme becerilerinin ve dinlemeye ilişkin tutumlarının olumlu yönde geliştirilmesine ve yapılacak yeni araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Sözcükler: Üstbiliş, dinleme becerisi, dinlediğini anlama, dinlemeye yönelik tutum

Abstract:
The purpose of this research is determining the effect of teaching metacognition strategies to the fifth grade students according to their listening comprehension skills and students? attitudes toward listening, and also determining the views of both teacher and students for the process. The study group of the research consists of 65 fifth grade students at two elementary schools in the province of Kırıkkale. In the study, mixed method which both quantitative and qualitative research methods are used together for collecting, analysing and interpreting data. During the research process, in the experimental group, teaching metacognition strategies was carried out through the usage of listening texts activities. In the control group, listening activities were carried out according to Turkish Teaching Curriculum. Implementation process of the study was carried out for a total of 12 weeks, for two hours per week. Both control and experimental group students? listening comprehension levels, their metacognitive awareness levels toward listening and attitudes toward listening were determined with the scale developed for the study both at the beginning and at the end of the implementation process. Besides, at the end of the implementation process, experimental group teacher and students? views were taken. The quantitative data of the study were analysed with SPSS programme. According to the findings of the research, for control and experimental group students? listening comprehension,their metacognitive awareness levels toward listening and their attitudes toward listening were found as significant difference in favor of experiment group. In the qualitative dimension of the study, the views of the experimental group teacher and students were found positive for metacognitive listening activities. Based on these results, recommendations were provided for positive development of students? listening skills and attitudes toward listening and also for further researches.Key Words: Metacognition, listening skills, listening comprehension,attitude toward listening.