Kentsel tarım pratiklerinin dayanıklılık yaklaşımı bağlamında değerlendirilmesi: Mezitli kent içi tarım uygulaması
Evaluation of urban agriculture practices in the context of resilience approach: The practice of Mezitli intra-urban agriculture
Yazar: MELİKE SELİN EKENLER
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA LEVENT
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Medya, Kültür ve Kent Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentsel tarım = Urban agriculture ; Sosyal dayanıklılık = Social resilience

Özet:
Kentsel tarımın tarihsel gelişim evrelerine bakıldığında, çeşitli kriz zamanlarında ortaya çıkan bir baş etme stratejisi olduğu görülmektedir. Savaşlar, uluslararası çatışmalar, ambargolar, kentsel, toplumsal ve ekonomik krizler, afetler ve pandemi gibi süreçlerdeki kırılgan gıda tedarik ağları nedeniyle kentte üretim alternatifleri olarak kentsel tarım yaygınlaşmaktadır. Gerek hükümet programlarıyla gerekse de topluluk tabanlı pratiklerle uygulanan kentsel tarım toplumsal, ekonomik, çevresel ve kurumsal boyutlarda çok yönlü katkılar sunmaktadır. Genel olarak kriz zamanlarından sonra sönümlenen veya farklı süreçlere evrilen kentsel tarım uygulamalarının sıklığı ve önemi kapıda bekleyen krizler bağlamında giderek artmaktadır. Dolayısıyla çoklu krizler ortamında kentsel tarımın katkılarını, yeniden üretilme imkanlarını ve ilgili aktörlerin ve toplulukların bu uygulamaları idame süreçlerini çözümlemeye ihtiyaç duyulmaktadır. Bu araştırmanın amacı, kentsel tarım uygulamalarını dayanıklılık yaklaşımı bağlamında yerel bir model üzerinden değerlendirmektir. Çalışma kapsamında kentsel tarım uygulamalarının, dayanıklılık yaklaşımının tariflediği alt süreçleri ve ilkeleriyle tartışılması hedeflenmektedir. Çalışmanın kavramsal değerlendirme süzgecinde yer alan dayanıklılık yaklaşımı, kentsel tarımın çok boyutlu yapısını incelemek için işlevsel bir kavramsal çerçeve sunmaktadır. Dayanıklılık merceğinden bakarak, yerel dinamiklerin, sosyal sermaye ağlarının, yönetişim ve öğrenme süreçlerinin analizi ile kentsel tarım uygulamalarına yönelik etkileri ve katkıları görünür kılınmaktadır. Çalışmanın amacı doğrultusunda birincil ve ikincil kaynaklardan literatür taraması yapılmıştır. Araştırmanın saha çalışmasında ise nitel araştırma yöntemi kullanılmış, Mezitli kent içi tarım uygulamasını hayata geçiren ve idamesine katkıda bulunan aktörler ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Üreticiler, kooperatif, yerel yönetim ve türeticiler olmak üzere dört gruba yönelik olarak düzenlenmiş araştırma soruları, kavramsal çerçevede değerlendirilen ilkeler etrafında geliştirilmiştir. Bu bağlamda çalışmanın saha bulgularına ulaşmak için, 30 kişiyle farklı sezonlarda  görüşmeler gerçekleştirilmiş ve saha notlarından yararlanılmıştır. Bulguların değerlendirilme bölümünde ise öncelikle uygulamanın bulunduğu kentsel bağlamın ve yerel dinamiklerin paylaşılması, ardından Mezitli kent içi tarım uygulama sürecinin "uyarlanma kapasitesi", "uygulayıcı topluluk", "sosyal sermaye ağları", "yönetişim" ve "hazırlıklılık" başlıklarında tartışılması sağlanmıştır.

Abstract:
Throughout its historical development, urban agriculture has emerged as a coping strategy in times of various crises. Due to fragile food supply networks in processes such as wars, international conflicts, embargoes, urban, social and economic crises, disasters and pandemics, urban agriculture is becoming widespread as effective alternatives in the city. Urban agriculture, implemented through both government programs and community-based practices, offers multifaceted contributions in social, economic, environmental and institutional dimensions. The frequency and importance of urban agriculture practices, which generally fade or evolve into different processes after times of crisis, are increasing in the context of upcoming crises. Therefore, there is a need to analyze the contributions of urban agriculture in multiple crises, the possibilities for its reproduction, and the processes by which relevant actors and communities sustain these practices. The aim of this research is to evaluate urban agriculture practices in the context of the resilience approach through a local model. The study aims to discuss urban agriculture practices with the sub-processes and principles described by the resilience approach. The resilience approach provides a functional conceptual framework to examine the multidimensional structure of urban agriculture. Through the lens of resilience, the analysis of local dynamics, social capital networks, governance, learning processes, and their impacts and contributions to urban agriculture practices are made visible. In line with the purpose of the study, a literature review was conducted from primary and secondary sources. In the fieldwork of the study, a qualitative research method was used and in-depth interviews were conducted with the actors who implemented the practice of Mezitli intra-urban agriculture and contributed to its maintenance. The research questions, which were organized for four groups: producers, cooperatives, local administration and producers, were developed around the principles evaluated in the conceptual framework. In this context, 30 people were interviewed in different seasons and field notes were used to reach the field findings of the study. In the evaluation section of the findings, firstly, the urban context and local dynamics where the implementation is located are shared, and then the Mezitli intra-urban agriculture implementation process is discussed under the headings of "adaptive capacity", "dynamics of the community of practice", "social capital networks", "governance" and "preparedness".