Üstün yetenekli çocukların anneleriyle olan ilişkileri ve başarı güdüleri
Maternal relationships and motivation for success in gifted children
Yazar: KÜBRA ARSLAN
Danışman: PROF. DR. FİLİZ YURTAL
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-çocuk iletişimi = Mother-child communication ; Ana-çocuk ilişkisi = Mother child relations ; Başarı = Success ; Başarı güdüsü = Achievement motivation ; Kabul düzeyi = Acceptance level ; Çocuklar = Children ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu araştırmanın amacı, üstün yetenekli çocukların ve annelerinin, anne-çocuk ilişkilerinde, kabul-red ve kontrol algıları, çocukların başarı güdüsü ve çocukların anne kabul-red ve kontrol algıları ile başarı güdüleri arasındaki ilişkileri incelemektir.
Araştırmanın evrenini, 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Adana ve Mersin İli Bilim ve Sanat Merkezlerine devam eden 5. ve 6. sınıf öğrencileri ve anneleri oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini 103'ü kız, 126'sı erkek olmak üzere, toplam 229 öğrenci ve 179 anne oluşturmuştur.
Araştırmada veri toplama aracı olarak; Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği/Kontrol-Anne Kısa Form, Çocuk/Ergen Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği/Kontrol-Anne Versiyon Kısa Form, Eğitimde Motivasyon Ölçeği, Anne ve Öğrenci Bilgi Toplama Formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler Mann-Witney U testi, Kruskal-Wallis H testi ve Pearson Korelasyon analizi ile değerlendirilip, anlamlılık derecesi p<.05 olarak alınmıştır.
Araştırmanın sonucunda, annelerin çocuklarına yönelik davranışlarını yüksek düzeyde kabul, düşük düzeyde red ve orta düzeyde kontrol edici olarak algıladıkları bulunmuştur. Annelerin kabul-red ve kontrol algı düzeylerinin, sınıf, cinsiyet, anne yaşı, doğum sırası ve annenin çocuk sayısı, değişkenlerine göre farklılık göstermediği; anne eğitim durumu, çalışma durumu ve ailenin gelir durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar gösterdiği bulunmuştur. Çocukların annelerini yüksek düzeyde kabul, düşük düzeyde red ve orta düzeyde kontrol edici olarak algıladıkları bulunmuştur. Çocukların kabul-red ve kontrol algı düzeylerinin, sınıf, anne yaşı, doğum sırası ve annenin çocuk sayısı değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermediği; cinsiyet, anne eğitim durumu, çalışma durumu, ailenin gelir durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar gösterdiği bulunmuştur. Annelerin ve çocukların algıladıkları ebeveyn kabul-red ve kontrol düzeyleri arasında anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Çocukların özdeşleşmiş dışsal motivasyon ve içsel motivasyon düzeylerinin yüksek olduğu, motivasyonsuzluk ve içe yansıtılmış dışsal motivasyon düzeylerinin düşük olduğu belirlenmiştir. Çocukların motivasyon düzeylerinin, anne eğitim durumu, çalışma durumu ve doğum sırasına göre anlamlı farklılık göstermediği; sınıf, cinsiyet, anne yaşı, ailenin gelir durumu ve annenin çocuk sayısı değişkenlerine göre ise anlamlı farklılıklar gösterdiği bulunmuştur. Çocukların anne kabul-red algıları ve motivasyonları arasında zayıf, anlamlı düzeyde ilişkilerin olduğu; anne kontrol algıları ve motivasyonları arasında orta düzeyde, anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Üstün yetenek, anne-çocuk ilişkisi, kabul-red, kontrol, motivasyon

Abstract:
The aim of this study is to analyze acceptance-rejection and control perceptions of the gifted children and their mothers in the mother-child relationship between them, children's motivation for success, the relation between the children's maternal acceptance-rejection and control perceptions and their motivation for success.
The target population of this study is the 5th and 6th graders who were attending Science and Art Centers in Adana and Mersin during the 2014-2015 academic year and their mothers. The sample of this study consists of a total of 229 students (103 female and 126 male) and 179 mothers. 
As data collection tools, Parent Parental Acceptance-Rejection Questionnaire/Control-Mother Short Form, Child Parental Acceptance-Rejection Questionnaire/Control-Mother Version Short Form, Echelle de Motivation en Education, and Mother and Student Data Collection Form are used in this study. The obtained data have been evaluated through Mann-Witney U Test, Kruskal-Wallis H Test, and Pearson Correlation Analysis. The significance level is taken as p<.05. 
As a result of this study, it is found that the mothers perceive their attitudes towards their children as accepting at a high level, as rejecting at a low level, and as controlling at a medium-level. Another result is that the levels of acceptance-rejection and control perception of the mothers do not vary by grade, gender, the age of mother, birth order and the number of children the mother has. On the other hand, it varies by the mother's level of education, employment status and the income status of family, significantly. It is also found that the children perceive their mothers' attitudes as accepting at a high level, as rejecting at a low level, and as controlling at a medium-level. The levels of acceptance-rejection and control perception of the children do not vary by grade, the age of mother, birth order and the number of children the mother has. On the other hand, it varies by gender, the mother's level of education, employment status and the income status of family, significantly. It is found what the mothers perceive from parental acceptance-rejection and control level and what the children perceive are significantly different. The results indicate that children's internalized extrinsic motivation and intrinsic motivation levels are high, while the lack of motivation and introjected extrinsic motivation levels are low. Children's level of motivation does not vary by the mother's education level, employment status, and the birth order; however, it varies by grade, gender, the age of mother, the income status of family, and the number of children the mother has, significantly. As another result, it is stated that there is a poor and significant relation between children's perception of maternal acceptance-rejection and their motivation, while there is a moderate and significant relation between maternal control perception and their motivation.
Key Words: Giftedness, mother-child relationship, acceptance-rejection, control, motivation