Hafif düzey zihinsel engelli tanısı almış çocukların ebeveynlerinin algılanan stres düzeyleri ve aile gereksinimleri
Parents of children diagnosed with mild intellectual disability in terms of perceived stress levels and family needs
Yazar: SABİT GÖKMENOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. DOĞA BAŞER
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Aile gereksinimleri = Family needs ; Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Baba-çocuk etkileşimi = Father-child interaction ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveynler = Parents ; Stres = Stress ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı hafif düzey zihinsel engelli tanısı almış çocukların ebeveynlerinin algıladıkları stresin ve aile gereksinimlerinin incelenmesi ve belirlenmesi, stres ile aile gereksinimleri arasındaki ilişkilerin ortaya çıkartılmasıdır. Çalışma Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Anabilim Dalı'na bağlı polikliniğe başvuran ve hafif düzey zihinsel engelli tanısı almış çocukların ebeveynleri ile yapılmıştır. Toplam 326 ebeveynin katıldığı çalışma 2020 yılında Covid-19 Pandemi sürecinin başlaması sebebiyle zaman zaman veri toplama konusunda sekteye uğramış fakat 2021 yılında yeterli verinin toplanmasıyla sonlandırılmıştır.
Bu çalışmada katılımcılara veri toplama araçları; Anket formu, Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) formu ve Aile Gereksinimlerini Belirleme Aracı (AGBA) formu verilerek kendilerinin doldurmaları istenmiştir.
Bu araştırmanın sonuçlarına göre kadın katılımcıların erkek katılımcılara göre, kız çocuğu olan katılımcıların erkek çocuğu olan katılımcılara göre, daha yoğun stres algıladıkları ve genel olarak daha fazla aile gereksinimi bildirdikleri görülmüştür. 13-19 yaş aralığında çocuğu olan katılımcıların, 3-6 yaş arasında çocuğu olanlara oranla daha yoğun stres algıladıkları, geliri 0-2826 TL arasında olan katılımcıların geliri 2827 TL ve üstü olanlara göre daha yoğun stres algıladıkları ve genel olarak daha fazla aile gereksinimi bildirdikleri belirlenmiştir. Herhangi bir işte çalışmadığını ifade eden katılımcıların çalıştığını ifade edenlere göre, daha yoğun stres algıladıkları ve genel olarak daha fazla aile gereksinimi bildirdikleri görülmüştür. Tek ebeveynli aile tipine sahip olduğunu ifade eden katılımcıların, çift ebeveynli aile tipine sahip olduğunu ifade edenlere göre daha yoğun stres algıladıkları, eşi ile akraba olduğunu ifade eden katılımcıların, akrabalık ilişkisi olmadığını ifade edenlere göre, genel olarak daha fazla aile gereksinimi bildirdiği, psikolojik destek aldığını ifade eden katılımcıların psikolojik destek almadığını ifade edenlere göre daha yoğun stres algıladıkları görülmüştür. Araştırmada katılımcıların algıladıkları stres düzeyi ile genel olarak aile gereksinimi, maddi gereksinim, bilgi, çevreye açıklama, genel destek ve toplumsal hizmet gereksinimi bildirmeleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu, stres algılama ile tüm gereksinim boyutlarının doğru orantılı olduğu bulunmuştur. Katılımcıların bilgi gereksinimi ve algılanan stres düzeyleri arasında düşük düzeyde pozitif bir ilişki bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine and determine the perceived stress and family needs of the parents of children with mild intellectual disability, and to reveal the relationship between stress and family needs. The study was conducted with the parents of children who applied to the outpatient clinic of Selçuk University Medical Faculty Hospital, Child and Adolescent Psychiatry Department and were diagnosed with mild intellectual disability. The study, in which a total of 326 parents participated, was interrupted from time to time in data collection due to the disruption caused by the Covid-19 Pandemic in 2020, but was completed in 2021 with the collection of sufficient data.
In this study, the participants were given data collection tools; a questionnaire, a Perceived Stress Scale (PSS) form, and a Family Needs Assessment Tool (FNAT) form, and they were asked to fill in themselves.
According to the results of study, it was observed that female participants compared to male participants and participants with a daughter compared to participants with a son perceived more intense stress and reported more family needs in general. It was revealed that participants with children between the ages of 13-19 perceive more intense stress than participants with children between the ages of 3-6, participants whose income is between 0-2826 TL perceive more intense stress and generally report more family needs than those whose income is 2827 TL and above. It was observed that participants who stated that they did not work at any job perceived more intense stress and reported more family needs in general, compared to participants who stated that they were working. It was also seen that participants who stated that they have a single-parent family type perceived more intense stress than those who stated that they have a double-parent family type, participants who stated that they are relatives with their spouses generally report more need family needs than participants who state that they are not relatives, the participants who stated that they received psychological support perceived more intense stress than the participants who stated that they did not receive psychological support. In the study, it was found that in general, there was a significant relationship between the level of stress perceived by the participants and their family needs, financial needs, information, making explanations to people, general support and social service needs, stress perception and all need dimensions were directly proportional. A low level of positive correlation was found between participants need for information and perceived stress levels.