Şer'iyye sicillerine göre Kastamonu (1699-1716)
Kastamonu according to the sharia registers (1699-1716)
Yazar: ALİ MADEN
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL KUNDAKÇI
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Kadı = Kadi ; Kastamonu = Kastamonu ; Mahkemeler = Law courts

Özet:
Bu araştırmada, Kastamonu Kazâsı'nın 1699-1716 yılları arasındaki idarî, sosyal ve ekonomik yapısı ile kültürel hayatı incelenmiş, günlük hayatta meydana gelen olaylar çeşitli örnekler ile açıklanmış ve mahkemenin bu olaylar ile ilgili karar verirken izlediği yollar tespit edilmeye çalışılmıştır. Tezin hazırlanmasında şehir tarihleri açısından büyük bir öneme sahip ve tarihin ana kaynaklarından biri olan şer'iyye sicilleri kullanılmış, ihtiyaç duyulduğu yerlerde diğer kaynaklara da başvurulmuştur. Giriş bölümünde, çalışma boyunca kullanılan şer'iyye sicil defterleri ile konuyla ilgili diğer kaynaklar hakkında bilgilendirmeler yapılmış ve şehrin tarihçesine kısaca değinilmiştir. İdari yapının incelendiği bölümde, kaynaklara yansıdığı kadarıyla Kastamonu'nun kazâları ve bağlı birimleri, nahiyeleri ve bağlı birimleri, mahalleleri, köyleri ve divanlarının isimlerine ulaşılmıştır. Bu birimler incelenirken rastlanan ve şehrin tarihi, kültürü, coğrafyası ile ilgili çeşitli bilgiler içeren unsurlara da bu bölümde yer verilmiştir. Şehirdeki en üst yönetici konumundaki sancak beyinden başlayarak mahalle imamlarına kadar şehrin idarî yapısındaki görevliler ile ilgili bilgiler yine bu başlık içerisinde ele alınmıştır. Sosyal yapı incelenirken söz konusu dönemdeki toplumsal yaşantı üzerinde durulmuş, aile kavramı içerisinde kadın ve çocukların durumu incelenmiştir. Toplumda kullanılan ünvan ve lakaplardan söz konusu dönemdeki mesleklere, insanların evlerinde kullandıkları eşyalardan şahsi giyim eşyalarına, kadınların süs eşyalarından ziynet eşyalarına, çeşitli silah ve âletlerin isimlerine kadar kayıtlardan elde edilen birçok veri paylaşılmış ve çeşitli kıyaslamalar yapılmıştır. Sosyal yapı ve kültürel hayat bölümünde toplumun vazgeçilmez bir unsuru olan şehre ait vakıflar ile cami, mescid, tekke, zâviye, hamam gibi vakıf kurumları ve vakıf görevlilerine dair bilgilere de yer verilmiştir. Ticaret hayatının canlı olduğu şehirdeki han, bedesten, çarşı ve pazar gibi ticari yapılar incelenerek ve söz konusu dönemdeki çeşitli fiyat tespitlerine bakılarak söz konusu dönemin ekonomik hayatına ilişkin veriler elde edilmiştir. Son bölümde, ayrı ayrı başlıklar altında halkın gündelik hayatında meydana gelen olaylar, çeşitli örnekler çerçevesinde değerlendirilmiş ve mahkemenin çalışma prensipleri ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca şehrin idarî teşkilatına mensup kişilerin karıştığı olaylar da ayrı bir başlık altında, ehl-i örf ve ehl-i şer olarak iki grupta incelenmiştir.

Abstract:
In this study, the administrative, social and economic structure and cultural life of Kastamonu between the years 1699-1716 were analysed, the events that took place in daily life were explained with various examples, and the methods followed by the court in deciding on these events were tried to be determined. In the preparation of the thesis, shar'iyye registers, which have a great importance in terms of city histories and are one of the main sources of history, have been used, and other sources have been consulted where necessary. In the introductory chapter, information was given about the sher'iyye registry books used throughout the study and other sources related to the subject, and the history of the city was briefly mentioned. In the section where the administrative structure is examined, the names of Kastamonu's kazas and their affiliated units, nahiyas and their affiliated units, neighbourhoods, villages and divans are found as far as they are reflected in the sources. Elements encountered while analysing these units and containing various information about the history, culture and geography of the city are also included in this section. Information about the officials in the administrative structure of the city, starting from the sanjak bey, who was the top administrator in the city, to the neighbourhood imams, is also discussed under this heading. While analysing the social structure, the social life in the period in question is emphasised and the situation of women and children within the concept of family is examined. From the titles and nicknames used in the society to the professions in the period in question, from the items people used in their homes to their personal clothing, from women's ornaments to jewellery, from the names of various weapons and tools, many data obtained from the records are shared and various comparisons are made. In the section on social structure and cultural life, information on the foundations of the city, which is an indispensable element of society, and foundation institutions such as mosques, masjids, tekkes, lodges, lodges, baths, and foundation officials are also included. By analysing the commercial structures such as inns, bedesten, bazaars and markets in the city where commercial life was lively and by looking at various price determinations in the period in question, data on the economic life of the period in question have been obtained. In the last section, under separate headings, the events occurring in the daily life of the people are evaluated within the framework of various examples and the working principles of the court are revealed. In addition, the incidents involving the members of the administrative organisation of the city are examined under a separate heading under two groups: Ahl-i custom and Ahl-i shar'.