Türkiye'de havalimanı terminal özelleştirmeleri kamu özel işbirliği uygulamalarında kritik başarı faktörleri analizi
Analysis of critical success factors of analysis of critical success factors of public-private partnership model at Turkey airports' terminals
Yazar: MEHMET ATIN
Danışman: PROF. DR. BEKİR SAMİ OĞUZTÜRK ; PROF. DR. FERHAN KUYUCAK ŞENGÜR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; Sivil Havacılık = Civil Aviation
Dizin: Hava alanları = Airports ; Kamu-özel iş birliği = Public-private partnership ; Kamu-özel sektör ortaklığı = Public-private partnership ; Kritik başarı faktörleri = Critical success factors ; Sivil havacılık = Civil aviation ; Sivil havacılık işletmeleri = Civil aviation companies ; Özelleştirme = Privatization

Özet:
Kamu hizmetlerinin altyapıya dayalı ihtiyaçları sürekli artmaktadır. Bu ihtiyaçların karşılanmasında kamu kaynaklarının yetersizliği yanında etkin ve verimli işletimin istenen düzeyde sağlanamadığı açıktır. Son yıllarda kamu hizmetlerinin bir bölümünün özel sektör iş birliği ile hayata geçirilmesi yaygınlaşan bir yöntem olarak karşımıza çıkmaktadır. Diğer yandan IMF, Dünya Bankası gibi uluslararası finansman kuruluşların kredi kullanımlarında özelleştirmeyi şart koşması bu süreci hızlandırmıştır. Devletin tamamen kontrolü kaybetmek istemediği, bütçe kısıtını aşmak istediği altyapı tesislerinde tam özelleştirme ile kamu yönetimi arasında bir model olan Kamu Özel İşbirliği (KÖİ) modeli havalimanı özelleştirmelerinde en çok kullanılan model olmuştur. 
Bu çalışmanın amacı ülkemizde havalimanı terminallerinde yoğun olarak kullanılan KÖİ modelini incelemek ve KÖİ projesinin ana paydaşları olan kamu, özel ve akademik çevrelerin KÖİ'ye yaklaşımlarını ve Kritik Başarı Faktörlerini ortaya koymaktır. 
Araştırma kapsamında KÖİ modelinin avantajları, dezavantajları, dünyadaki uygulamaları tüm yönleri ile incelenmiştir. KÖİ modeli ile birlikte havalimanı ekonomisi, Kamu Özel İşbirliği uygulamalarında Kritik Başarı Faktörlerinin belirleme süreci ve önceki çalışmalar değerlendirilmiştir.
Kritik Başarı Faktörü (KBF) olarak belirlenen 20 madde sektör paydaşları tarafından likert ölçeği modeline göre hazırlanmış anket çalışması yoluyla değerlendirilmesi sağlanarak ilgililerin bakış açısına göre sıralama elde edilmiş ve grupların KÖİ'ye bakış açıları arasındaki ilişkiler karşılaştırmalı olarak ortaya koyulmuştur.
Araştırma sonucu, Türkiye havalimanları terminal özelleştirmelerinde "Kritik Başarı Faktörleri" kullanılarak proje başarısında ve paydaş memnuniyetinde artış sağlanabileceği ortaya koyulmuştur. Çalışmada "Projenin teknik ve finansal uygunluğu", "Etkin ve verimli işletim" KBF'nin proje başarısına en çok etki eden etkenler olduğu ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada ortaya konan KBF'ler havalimanı performans ölçümünde kullanılacak Anahtar Performans Göstergeleri (APG) için zemin oluşturması amacıyla kullanılabilecektir.

Abstract:
Infrastructure-based needs of public services are constantly increasing. In meeting these needs, it is clear that, public resources are insufficient; moreover, effective and efficient operation could not be achieved at the desired level. The implementation of a part of public services with the cooperation of the private sector and meeting the needs emerge as a common method in recent years. The PPP model, which is a model between full privatization and public administration in infrastructure facilities where the state does not want to lose control completely and wants to overcome the budget constraint, has been the most used model in airport privatizations.
The aim of this study is to examine the PPP model, which is used extensively in airport terminals in our country, and to put forth the approaches in public, private and academic environment to PPP model, and also to determine the critical success factors of the PPP Project.
In this study, 20 items, determined as Critical Success Factor (CSF), evaluated with Likert method by the stakeholders of the sector.
The study has brought out that project success and stakeholder satisfaction can be assured using Critical Success Factors of airport terminal PPPs in Turkey.  According to the study, "Technical and Financial Suitability of the Project", and "Efficient and Productive Operation" are the most influential factors among critical success factors of the project. Set forth in this study, CSFs can be used to create a basis for Key Performance Indicators (KPI) to be used in the airport performance measurement.