Çocuklar için Felsefe (P4C) uygulamalarının ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin yaratıcı ve eleştirel düşünme eğilimleri üzerine etkisi
Philosophy for Children (P4C) practices secondary school 5th grade students effects on creative and critical thinking dispositions
Yazar: SONGÜL SEDEF EROYMAK
Danışman: PROF. DR. HÜLYA YAZICI
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu araştırmada Çocuklar İçin Felsefe (P4C) uygulamalarının ortaokul beşinci sınıf öğrencilerin eleştirel ve yaratıcı düşünme eğilimleri üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada bilimsel araştırma yöntemlerinden karma yöntem, araştırma desenlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunu ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel boyutunda ise öğrenci gözlemleri ve araştırmacının sürece dair tuttuğu notlardan oluşturulan gözlem günlükleri yer almaktadır. Deneysel uygulamalar ortaokul beşinci sınıf düzeyinde öğrenim görmekte olan 40'ı deney, 40'ı kontrol grubunda olmak üzere 80 ortaokul beşinci sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. Nitel verilerin toplandığı katılımcı grubunu ise deney grubunu oluşturan ortaokul beşinci sınıf öğrencileri arasından amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile seçilmiş 16 öğrenciden oluşmuştur. Araştırmada deney grubunda bulunan öğrencilerle 8 hafta süren Çocuklar İçin Felsefe (P4C) uygulamaları yapılmış, aynı süreçte kontrol grubu öğrencileriyle herhangi bir uygulama sürecine gidilmemiş, öğrenciler Türkçe Öğretim Programı çerçevesinde ortaokul beşinci sınıf müfredatına devam etmişlerdir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği ile Yaratıcı Düşünme Eğilimi Ölçeği deney ve kontrol grubuna ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Araştırmanın nitel verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Araştırmanın nicel verilerinin çözümlenmesinde Jamovi analiz programı kullanılmış, ölçek uygulamaları sonucunda her iki gruptan da elde edilen verilerin analizinde Tekrarlı Ölçümler için Varyans Analizi (Repeated Measures ANOVA) uygulanmıştır. Ölçeklerin alt boyutlarının gruplar arasında anlamlı farklılık gösterip göstermediğini saptamak için bağımsız örneklem t-testi kullanılmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi yapılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın nicel sonuçlarına göre gruplar arası anlamlı bir farklılık gözlemlenmezken, grup içi değerlendirmelerde anlamlı bir fark elde edilmiştir. Nicel verilerin ardından toplanan nitel veriler de analiz edilerek yorumlama yapıldığında, Çocuklar İçin Felsefe (P4C) Uygulamalarının çocukların yaratıcı ve eleştirel düşünme eğilimlerini pozitif yönde geliştirdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Çocuklar İçin Felsefe, Eleştirel Düşünme, P4C, Türkçe Eğitimi, Yaratıcı Düşünme

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the effect of Philosophy for Children (P4C) practices on the critical and creative thinking tendencies of fifth grade middle school students. Mixed method, one of the scientific research methods, and exploratory sequential design, one of the research designs, were used in the study. The quantitative dimension of the research is a quasi-experimental design with pre-test, post-test control group, and the qualitative dimension is a case study. The experimental applications were carried out with 80 middle school fifth grade students, 40 in the experimental group and 40 in the control group. The participant group, in which qualitative data were collected, consisted of 16 students selected by criterion sampling method, one of the purposeful sampling methods, from among the fifth grade middle school students in the experimental group. In the study, 8-week Philosophy for Children (P4C) applications were carried out with the students in the experimental group, while no application process was carried out with the control group students in the same process, and the students continued their fifth grade curriculum within the framework of the Turkish Language Teaching Program.  In the study, Critical Thinking Disposition Scale and Creative Thinking Disposition Scale were applied to the experimental and control groups as pre-test and post-test as data collection tools. The qualitative data of the study were collected with a semi-structured interview form. Jamovi analysis program was used to analyze the quantitative data of the study, and Repeated Measures Analysis of Variance (Repeated Measures ANOVA) was applied to analyze the data obtained from both groups as a result of the scale applications. Independent sample t-test was used to determine whether the sub-dimensions of the scales showed significant differences between the groups. Qualitative data were analyzed using content analysis. According to the quantitative results of the study, while no significant difference was observed between the groups, a significant difference was obtained in the intra-group evaluations, and when the qualitative data were included in the process, it was concluded that Philosophy for Children (P4C) Practices positively improved children's creative and critical thinking tendencies.

Key Words: Creative Thinking, Critical Thinking, P4C Philosophy for Children, Turkish Teaching