Okul öncesi çocuklarına yönelik etkileşimli elektronik kitaplar için tasarım kurallarının belirlenmesi
Interactive electronics book design for preschool children: defining design principles
Yazar: FİGEN DEMİREL UZUN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN ÇAKIR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar destekli eğitim = Computer assisted education ; Elektronik kitap = Electronic book ; Etkileşimli elektronik kitap = Interactive electronic book ; Kitaplar = Books ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Tasarım = Design

Özet:
Bu çalışmanın amacı okul öncesi çocukları için geliştirilen etkileşimli e-kitap uygulamasının tasarımında dikkat edilmesi gereken tasarım kurallarını belirlemektir. Biçimlendirici araştırma deseni kullanılan çalışmada veriler 35 uzman, 34 anaokuluna kayıtlı çocuk ve farklı okullarda aktif görev yapan 18 okul öncesi öğretmeni olmak üzere toplam 87 katılımcıdan 114 görüş alınarak nitel bir çalışma yürütülmüştür. Araştırma, biçimsel araştırma yönteminin bir çeşidi olan uygulama esnasında veri toplama süreci takip edilerek yapılmıştır. Çalışmada veriler öğretmen ve çocuklardan görüşme, gözlem, uygulama esnasında sesli düşünme yoluyla uzmanlardan ise görüşme ve etkileşimli e-kitap iç/dış yapı özellikleri değerlendirme formu ile değerlendirme yoluyla toplanmıştır. Çalışma altı aşamadan oluşmakta olup veriler süreç içerisinde toplanmıştır. Alanyazın ve uzman görüşleri sonucu oluşturulan ve güvenirliği sağlanan Etkileşimli e-Kitap Tasarım Kuralları formu ve Etkileşimli e-Kitap İç/Dış Yapı Özellikleri Değerlendirme Formu dikkate alınarak etkileşimli e-kitap uygulaması tasarlanmış ve geliştirilmiştir. Uzman görüşleri alınarak geliştirilen etkileşimli e-kitap, iki kez çocuk ve öğretmenler tarafından değerlendirme döngüsüne tabi tutulmuştur. İteratif bir süreç izlenen bu çalışmada veriler gözlem formu, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve uygulama esnasında sesli düşünme notları ile toplanmıştır. Veriler genel olarak etkileşimli e-kitap uygulamasının ekran, metin, ses, görsel ve etkileşim tasarımı açısından hem öğretmenlerin hem de çocukların görüşlerinin alınması, davranışlarının izlenerek not edilmesi ve sesli düşünme verilerinin kaydedilmesi şeklinde var olan kodlara göre toplanmıştır. Uygulamalar esnasında katılımcıların memnuniyet ve memnuniyetsizlik duyduğu yerler not edilip analizler yapılarak hazırlanan prototip güncellenmiştir. Tekrarlamalı sürecin takip edildiği çalışmada bir uygulamadan elde edilen çıktılar bir sonraki uygulama için girdi özelliği taşımaktadır. Hedef grup ile iki kez tekrar edilen çalışmadan sonra genel olarak katılımcı memnuniyeti sağlanmış ve geliştirmelere son verilmiştir. Çalışma sonunda bulgulara dayalı olarak ortaya konulan okul öncesi çocukları için geliştirilen etkileşimli e-kitap uygulamasının tasarımında dikkat edilmesi gereken tasarım kuralları ekran, metin, ses, görsel ve etkileşim tasarımı olmak üzere beş başlık altında toplanmıştır. Her bir başlık altında belirlenen kurallar dikkate alındığında çocuklar için daha kullanılabilir tasarımların oluşturulacağı düşünülmektedir. Bu sebeple oluşturulan tasarım kurallarının uygulama tasarımcı ve geliştiricilerine yol gösterici olması beklenmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the design rules that should be considered in design and development of interactive e-book application for preschool children regarding to examine the views and suggestion of children and teachers. A formative research framework with qualitative approach applied for the research. Participants are 35 experts, 34 preschool children from a private school and 18 preschool teachers working actively form different schools, which is totally 87 participants with 114 participants' opinions for the study. The research was conducted in vivo naturalistic case procedure, a type of formative research. In this study, data were collected from teachers and children through interviews, observation, thinking aloud during the application. In addition, data were collected from experts through interviews and interactive e-book internal / external structure characteristics evaluation form. The study consists of six stages and data were collected during the research process. The interactive e-book application has been designed and developed by taking into consideration the Interactive E-book Design Rules form and the Interactive e-Book Internal / External Structure Characteristics Evaluation Form which have been established as a result of the literature and expert opinions. Developed Interactive e-book has been subjected to evaluation cycle twice by children and teachers. An iterative process followed and data were collected through observation and semi-structured interview forms from teachers and children. Data were collected both teacher and children in terms of defined codes as interface, text, sound, visual and interaction design in terms of taking the views of both teachers and children, noting their behavior and recording the voice thinking data. The prototype was updated according to the analysis of participants' feedback and noted important points where participants are satisfaction or dissatisfaction. Iterative process was followed in this study and the outputs of applications were the input of next application. After the second application, the participants' satisfaction was ensured and developments of application were ended. At the end of the study, obtained design rules that should be considered in design and development of interactive e-book application for preschool children divided into five titles such as screen design, typographic design, sound design, visual design and interaction design. Considering the rules set under each tittle, it is thought that more usable designs can be created for children. For this reason, the defined design rules are expected to guide for designers and developers to prepare more suitable interactive e-books.