Doğu Karadeniz'in kafes balığı yetiştiriciliği yapılan kıyısal alanında TRIX indeksinin değerlendirilmesi (Yomra örneği)
A re-assessment of TRIX for trophic status assessment of the North-Eastern coastal area of Turkey (Yomra area)
Yazar: DİLEK FİDAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET TÜFEKÇİ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Su ürünlerine talebin gelecekte artacağı ve doğal stoklardan daha fazla üretim yapılamayacağı dikkate alınırsa, yetiştiricilik yoluyla yapılan üretimin düzenli olarak artırılması gerektiği açıktır. Ancak bu artış bazı çevresel etkilere neden olmakta ve ötrofikasyon riski oluşturmaktadır. Bu çalışmada, bir su ürünleri yetiştiricilik işletmesinde toplam fosfor, toplam inorganik azot, klorofil-a derişimleri ve % doymuş oksijenden sapma değerleri belirlenerek TRIX İndeksi bir tam yıl olmak üzere aylık olarak hesaplanmıştır. TRIX İndeksi, yetiştiricilik yapılan alanda su kalitesinde oluşacak değişimlerin izlenerek ötrofikasyon riskinin belirlenmesi ve ortamsal hasarın tanımlanması için kullanılmıştır. Çalışmanın amacı Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Trabzon ilinin Yomra ilçesi sınırları içindeki kafes balığı yetiştiriciliği yapılan bir kıyı alanında TRIX İndeksi temel alınarak ötrofikasyon riskinin hesaplanması ve değerlendirilmesidir. Belirlenen yedi istasyondan çalışma süresince her ay su örnekleri alınmış ve elde edilen değerler (en küçük, en büyük, ortalama) şu şekilde bulunmuştur: çözünmüş oksijen (6.254-10.640-8.830±0.057 mg/L), klorofil-a (0.001-2.630-0.601±0.028 µg/L), nitrat+nitrit azotu (NO3-+NO2-)-N (0.098-54.040- 7.264±0.426 µg/L), amonyum azotu (NH4+ -N) (0.420- 45.210- 10.909±0.508 µg/L), toplam fosfat (0.100-63.496-5.006±0.503 µg/L) ve TRİX İndeksi (0.258-4.516-2.702±0.049).TRIX İndeksi değerleri bölgede iyi bir trofik düzeyi göstermekte ve birkaç istasyon dışında hiçbir istasyonda kritik değer olan 4'ün üzerine çıkmayarak oligotrofik temiz su özelliğini kanıtlamaktadır.

Abstract:
Since the ability to meet world demand for fish from natural fish stocks has reached its peak and now is declining, it is obvious that demand for fish in future can only be provided by aquaculture and should be increased every year. But this increase is causing some environmental impacts and creates the risk of eutrophication.This study is aiming at to determine Trix index through the concentrations of total phosphorus, total inorganic nitrogen, chlorophyll-a and % saturated oxygen in a full year to be calculated monthly basis at the one of the selected cage farm operating in the eastern Black Sea coast of Turkey. The index is used eutrophication status. The purpose of this study is to determine and assessment eutrophication risk based on TRIX İndex of cage farm which is located at the coast of Yomra, in Trabzon at Eastern Black Sea. During the study, the water samples were taken periodically from seven chosen stations in every month. The measured data were given as following (minimum, maximum and average): dissolved oxygen (6.254-10.640-8.830±0.057 mg/L), chlorophyll-a (0.001-2.630-0.601±0.028 µg/L), nitrate+nitrite nitrogen (NO3-+NO2-)-N (0.098-54.040- 7.264±0.426 µg/L), ammonium nitrogen (NH4+ -N) (0.420- 45.210- 10.909±0.508 µg/L), total phoshhate (0.100-63.496-5.006±0.503 µg/L) and TRIX İndex ( 0.258-4.516-2.702±0.049). TRIX İndex value showed a good degree of throphıc level. Obtaining smaller values than 4, which ic critical value, proved that most of the stations have oligotrophıc fresh water properties.