Van Müzesi'ndeki Urartu bilezikleri
Urartian Bracelets in Van Museum
Yazar: VEDAT TİMUR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HANİFİ BİBER
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Bilezikler = Bracelets ; Kuyumculuk = Jewellery ; Takılar = Jewellerys ; Urartu Devleti = Urartian State ; Urartular Dönemi = Urartians Period ; Van Müzesi = Van Museum

Özet:
Urartuların sahip oldukları bölgede maden kullanma geleneği Kalkolitik Çağ'a kadar uzanmaktadır. Bakır ve tuncun uzun süreli kullanımından sonra Erken Demir Çağ'da yoğun olarak demir kullanılmıştır. Ancak Urartu'nun krallık devrinin başlaması ile büyük çoğunluğu bronz üretimi olan dev bir metal endüstrisi ön plana çıkmıştır. Bronz'un kullanıldığı malzemelerin başında ise takılar gelmektedir. Bu takılar arasında bilezikler başta gelmektedir. Bilezikler bronz'un yanında altın, gümüş ve bakır madeninden genellikle döküm veya dövme tekniklerinde yapılmıştır. Çoğu mezar buluntusu olarak ele geçen Urartu bilezikleri çok çeşitli figür ve bezemelerle süslüdür. Bununla birlikte bileziklerin form ve kesitleri de farklıklılar göstermektedir. Tasvirli sanat eserleri ve arkeolojik araştırmalar Urartu toplumunda bileziklerin yoğun bir şekilde kullanıldığını kanıtlamaktadır. Urartu mezar bulgularına göre ejder başlı bileziklerin erkekler yılanbaşlı bileziklerin ise kadınlar tarafından kullanıldığı yönünde görüşler bulunmaktadır.Çok sayıda Urartu eserini barındıran Van Müzesi'nde bulunan Urartu bileziklerinin gerek işleme gerekse de form bakımından çok çeşitli özelliklere sahip oldukları görülmüştür. Bileziklerin büyük çoğunluğu satın alma yolu ile müzeye kazandırılmıştır. Bilezik kesitleri genellikle yuvarlak formdadır. Bunun yanında yassı ve dikdörtgene yakın köşeleri yuvarlatılmış olanlarda mevcuttur. Bu bilezikler içinde Aslan, Ejder, Yılan ve Koç başı figürlü uçlara sahip bilezikler büyük çoğunluğu oluşturur. Yine uçları sivri, küt, yassı, üst üste bindirilmiş ve kelepçeli diye değişik tip bilezikler Urartu takı işleme sanatının yaratıcılığını gözler önüne sermektedir. Bunların yanında incelenen örneklerde gövdeleri boğumlu ve uçları kapalı halka şeklinde olan tiplerde vardır. Bilezikler üzerindeki bezemeler kazıma tekniği ile yapılmıştır. Örneği az olsa da, aslan başlı örnekte olduğu gibi bazı bileziklerde telkari, granülasyon ve kazıma tekniklerini bir arada görmek mümkündür.Çalışmamızın konusu olan ?Van Müzesi'ndeki Urartu Bilezikleri?, Urartu toplumunun kullandığı bilezik tipolojisinin ne denli zengin olduğu konusunda da önemli bilgiler sunmaktadır.

Abstract:
The Urartians? tradition of using mine in the region they own goes back to the Early Iron Age cultures. With the beginning of the kingdom period of Urartian iron density production in this period gave place to a huge metal production great majority of which was bronze production. Of the most important materials made of the produced bronze jewellery comes first. Of those ornaments bracelets are the leading as intensity. Besides bronze, bracelets were made of gold, silver and copper mine with the technics of casting or molten. Urartian bracelet most of which have been obtained as grave foundling are ornamented with numerious figure and patterns. Moreover form and fraction of the bracelets differ from each other. Descriptive art works and archaeological researches prove that in Urartian society bracelets were being used intensively. According to the Urartian grave foundlings dragon headed bracelets were being used by men and those snake headed were being used by women.It has been observed that Urartian bracelets in Van Museum sheltering a large number of Urartian Works have a various of features in both embroider and in terms of form. A great number of the braceletes have been brought to the museum by purchasing. Bracelet fractions are generally in round form. Besides these there are flat anda akin to rectangular, rounded corner bracelets. Among these bracelets Lion, Dragon, Snake, Ram, headed figured with edges bracelets constitute the most majority. Again a varied type bracelets whose edges are sharp, blunt, flat, overlapped and handcuffed reveal the creativity of Urartian ornament handiwork art. In addition to them among examples that examined there are bracelet types whose shaft are joint and edges are like closed ring. The patterns on the bracelets were made by engraving method. On some bracelets like Gold Lion headed it is possible to see filigree, granulation, and engraving technics together. The Urartians bracelets in Van Museum provide significant information about the bracelets types the Urartian society used.