Doğu ve Orta Toroslar devoniyen istifinin stratigrafik, mikropaleontolojik (bentik foraminifer) ve sedimantolojik özellikleri
Stratigraphic, micropaleontologic (benthic foraminifera) and sedimentologic features of the devovian deposits in the Eastern and Central Taurides
Yazar: RECEP ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. ATİKE NAZİK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışma ile Doğu ve Orta Toroslar'da mostra veren Devoniyen yaşlı çökellerde kalkerli bentik foraminifer toplulukları tanımlanmış, foraminifer sistematiği oluşturulmuş ve foraminifer biyostratigrafisi kurulmuştur. Bunlara ek olarak mikrofasiyes, çökel döngüler ve sekans stratigrafisine yönelik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Halevikdere, Kocadere ve Eceli temel stratigrafik kesitler ve bunlar üzerinde ölçülen detay kesitler boyunca alınan örnekler üzerinde yapılan analizlerde foraminiferlerden 15 familyaya ait toplam 30 cins ve 46 tür tanımlanmıştır. Kalkerli bentik foraminiferler Emsiyen (Alt Devoniyen)-Frasniyen (Üst Devoniyen) stratigrafik aralığında çökelen kireçtaşlarında yaygın olarak bulunmaktadır. Emsiyen-Jivesiyen aralığında tek localı parathuramminid foraminiferler yaygın iken, Frasniyen katını çok localı nanicellid ve tikhinellid gibi formlar karakterize etmektedir. Tanımlanan foraminiferlerin stratigrafik dağılımlarına göre, 6 adet biyozon tanımlanmıştır. Bunlar, alltan üste doğru, Ivdelina elongata, Tubeporina gloriosa, Parathurammina bykovae, Nanicella ovata, Paratikhinella cannula ve Tikhinella fringa zonlarıdır. Bu zonlar, Tacikistan, Rusya, Fransa ve Çek Cumhuriyeti ve Türkiye'de daha önce tanımlanan biyozonlar ile karşılaştırılmıştır. Detay kesitlerde ölçülen istifin sedimantolojik ve paleontolojik özelliklerine göre uzak şelf- yakın şelf, resifal, lagün ve kıyı ortamlarında gelişmiş toplam 25 adet mikrofasiyes tipi tanımlanmıştır.Mikrofasiyes tiplerine göre toplam 62 adet üste doğru sığlaşma gösteren çökel döngü tespit edilmiştir. Bu döngüler, temsil ettiği çökel ortamlara göre A-tip, B-tip, C-tip, D-tip ve E-tip olmak üzere 5 kategoriye ayrılmıştır. Mikrofasiyes tipleri, metre-ölçekli çökel döngüler (parasekans) ve çökelme yönü (depositional trend) kullanılarak deniz seviyesi değişimleri ve sekanslar belirlenmiş, ve sekans stratigrafi yorumu yapılmıştır.

Abstract:
Bu çalışma ile Doğu ve Orta Toroslar'da mostra veren Devoniyen yaşlı çökellerde kalkerli bentik foraminifer toplulukları tanımlanmış, foraminifer sistematiği oluşturulmuş ve foraminifer biyostratigrafisi kurulmuştur. Bunlara ek olarak mikrofasiyes, çökel döngüler ve sekans stratigrafisine yönelik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Halevikdere, Kocadere ve Eceli temel stratigrafik kesitler ve bunlar üzerinde ölçülen detay kesitler boyunca alınan örnekler üzerinde yapılan analizlerde foraminiferlerden 15 familyaya ait toplam 30 cins ve 46 tür tanımlanmıştır. Kalkerli bentik foraminiferler Emsiyen (Alt Devoniyen)-Frasniyen (Üst Devoniyen) stratigrafik aralığında çökelen kireçtaşlarında yaygın olarak bulunmaktadır. Emsiyen-Jivesiyen aralığında tek localı parathuramminid foraminiferler yaygın iken, Frasniyen katını çok localı nanicellid ve tikhinellid gibi formlar karakterize etmektedir. Tanımlanan foraminiferlerin stratigrafik dağılımlarına göre, 6 adet biyozon tanımlanmıştır. Bunlar, alltan üste doğru, Ivdelina elongata, Tubeporina gloriosa, Parathurammina bykovae, Nanicella ovata, Paratikhinella cannula ve Tikhinella fringa zonlarıdır. Bu zonlar, Tacikistan, Rusya, Fransa ve Çek Cumhuriyeti ve Türkiye'de daha önce tanımlanan biyozonlar ile karşılaştırılmıştır. Detay kesitlerde ölçülen istifin sedimantolojik ve paleontolojik özelliklerine göre uzak şelf- yakın şelf, resifal, lagün ve kıyı ortamlarında gelişmiş toplam 25 adet mikrofasiyes tipi tanımlanmıştır.Mikrofasiyes tiplerine göre toplam 62 adet üste doğru sığlaşma gösteren çökel döngü tespit edilmiştir. Bu döngüler, temsil ettiği çökel ortamlara göre A-tip, B-tip, C-tip, D-tip ve E-tip olmak üzere 5 kategoriye ayrılmıştır. Mikrofasiyes tipleri, metre-ölçekli çökel döngüler (parasekans) ve çökelme yönü (depositional trend) kullanılarak deniz seviyesi değişimleri ve sekanslar belirlenmiş, ve sekans stratigrafi yorumu yapılmıştır.