Taksan bazlı tedavi alan kanser hastalarında oluşan periferal nöropatinin yönetiminde hastalar tarafından uygulanan girişimlerin etkinliği
Efficiency of the ınterventions practiced by patients ın the management of peripheral neuropathy occurring ın cancer patients administered with taxan-based treatment
Yazar: ÜNAL ÖNSÜZ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLBEYAZ CAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Nöroloji = Neurology ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Nöropatiler = Neuropathies ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışma, taksan bazlı tedavi alan kanser hastalarında oluşan periferal nöropatinin yönetiminde hastalar tarafından uygulanan girişimlerin etkinliğini saptamak amacıyla planlandı. Araştırmaya Mayıs 2009-Ocak  2011 tarihleri arasında İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü Ayaktan Kemoterapi Ünitesinde akciğer, meme ve jinekolojik kanser tanısı ile taksan bazlı tedavi uygulanan, grad ≥1 periferal nöropatisi olan, çalışmaya katılmayı kabul eden hastalar alındı. Çalışma verileri, hasta tanılama formu, CTCAE v3.0 nöropati toksisite kriterleri, EORTC-QLQ C30 ve EORTC-QLQ CIPN20 Yaşam Kalitesi  Ölçekleri kullanılarak tek görüşmede elde edildi. Bu çalışmada EORTC-QLQ CIPN20'nin Türkçe geçerlik-güvenirlilik çalışması yapıldı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Mann-Whitney U testi ve Speanman Korelasyon Analizi kullanıldı. 
Çalışmaya yaş ortalaması 57.91±1.07 olan, %81'i kadın, %67'si ev hanımı, %81'i evli 100 hasta katıldı. Buyuk bir kısmı paklitaksel tedavisi (%89) alan hastaların, %36'sı metastatik, %50'sinin ECOG Performans Skoru ≥2'di. Hastaların %61'inde sürekli olan periferal nöropati şikayeti %79'unda grad ≥2'di. Hastaların %40'ı bu sorunla başetmek için herhangi bir girişim uygulamaz iken, %60'ının başetmek için masaj (%19), yürüyüş (%19), B vitamini (%19), ilaç (%11) kullandığı saptandı. Bu yaklaşımları kullanan hastaların %84,2'si masajın, %47,4'ü yürüyüşün, %47.4'ü B vitamininin,  %54,5'u ilaç kullanımının periferal nöropatinin yönetiminde etkili girişimler olduğunu bildirdi. Girişimleri uygulayan ve uygulamayan grubun periferal nöropatiye ilişkin yaşam kalitesi puanları arasında fark yoktu. 
Sonuç olarak, hastalarımızın yaklaşık üçte ikisi tedaviye bağlı oluşan periferal nöropatinin yönetiminde masaj, yürüyüş, B vitamini ve ilaç gibi farklı yaklaşımları kullanımından yararlandığını bildirmiş olsa da bu yaklaşımların etkinliğine ilişkin karar vermek için bu girişimlerin bire bir, benzer hasta populasyonunda, etkinliğinin değerlendirildiği iyi planlanmış randomize kontrollü çalışmaların yapılmasına ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Kanser, Kemoterapi, Periferal Nöropati,  Non-farmakolojik Girişimler, Yaşam Kalitesi

Abstract:
This study which is of descriptive nature has been planned to determine the efficiency of the interventions practiced by patients in the management of peripheral neuropathy occurring in cancer patients administered with taxan-based treatment. Patients at the Outpatient Chemotherapy Unit at the I.U. Oncology Institute between the dates of May 2009-January 2011, diagnosed with lung, breast and gynecologic cancers receiving taxan-based treatment with grad ≥1 peripheral neuropathy who have accepted to participate were included in the study. The data of the study were obtained in a single interview by using patient identification form, CTCAE v3.0, neuropathy toxicity criteria, EORTC-QLQ C30 and EORTC-QLQ CIPN20 Quality of Life criteria. In this study the validity and reliability study in Turkish of EORTC-QLQ CIPN20 was performed. Descriptive statistics, Mann-Whitney U test and Speanman Correlation Analysis have been used in the evaluation of data.
100 patients with an average age of 57.91±1.07 consisting of women by 81%, housewives by 67%, married by 81% have participated to the study. The majority of the patients were receiving paclitaxel treatment (89%), 36% were metastatic, 50% had ECOG performance score of ≥2. Peripheral neuropathy complaints were continuous in 61% of the patients and were grade ≥2 in 79% of them. While any intervention to cope with this problem was not performed by 40 % of the patients, 60% of the patients were using massage (19%), walking (19%), Vitamin B (19%), medicine (11%) to cope with it. From the patients using these interventions, 84,2% declared  massage, 47,4% vitamin B, 54,5% use of medicine  to be  efficient interventions in the management of peripheral neuropathy. There was no difference in the quality of life scores related to peripheral neuropathy between the group applying the intervention and the group that did not.
Consequently, although approximately  two thirds of our patients have indicated that they have benefited from the use of various approaches such as massage, walking, vitamin B and medicines there is need to conduct well planned  randomized controlled studies  where the efficiency of such interventions are evaluated on a one to one basis in similar patient populations.

Key Words: Chemotherapy, Cancer, Peripheral Neuropathy, Quality of Life,  Non-Pharmacological Interventions