Avrupa komşuluk politikası bağlamında Gürcistan - Rusya ilişkileri
Georgia -Russia relations within the context of European neighborhood policy
Yazar: SEÇİL ÖRAZ BEŞİKÇİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET NAZMİ ÜSTE
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı / Avrupa Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışmanın amacı Gürcistan'ın Avrupa Birliği ile kurumsal ilişkisinin başlaması olarak tabir edebileceğimiz Gürcistan'ın Avrupa Komşuluk Politikasına dâhil edilmesinden sonraki süreçte, Gürcistan- Rusya ilişkilerinin seyrini bireysel analiz düzeyi üzerinden incelemektir. Gürcistan, bağımsızlığını kazandığı tarihten itibaren bölgedeki en Batı yanlısı ülke olmuş ve dış politika tercihini AB ve NATO'ya üyelik olarak belirlemiş bir ülkedir. Bu kapsamda AB ile ikili ilişkileri 1996 yılında başlamış, 2004 yılında Avrupa Komşuluk Politkasına, 2009 yılında ise Doğu Ortaklığı'na dahil edilmiştir. 2014 yılında imzalanan Ortaklık Anlaşması ve Derin ve Kapsamlı Serbest Ticaret Bölgesi Anlaşması'nın ardından, 2017 yılında Vize Muafiyeti Anlaşmasına dahil edilmeye de uygun görülmüştür. Günümüzde Gürcistan, halkının yüzde 89'u AB yanlısı politikaları desteklerken, son yıllarda dış politika yörüngesini Rusya'ya doğru kaydırmaya başlamıştır. Buna paralel olarak, Mart 2022'de Moldova ve Ukrayna ile birlikte yaptığı AB adaylık başvurusu da beklemeye alınmıştır. Bu durum, bağımsızlığından itibaren dış politika tercihini AB'den yana kullanan Gürcistan için bir kırılmaya işaret etmektedir. 
Tez çalışmasında bu kırılmanın nedeni veya nedenleri 1990'lı yılların sonunda bir dış politika analiz yöntemi olarak öne çıkan neoklasik realizm yaklaşımının varsayımları ve yine neoklasik realist literatüre önemli bir katkı sunan Stephen Walt'ın tehdit dengesi analizi üzerinden sorgulanmıştır. Neoklasik realizmin liderlik ve stratejik kültür ara değişkenleri üzerinden, tehdit algısı yaratan ülkeye karşı tercih edilebilecek dış politika tercihlerinin dengeleme veya yetersiz dengeleme olduğu tespiti yapılmıştır.  Bu bağlamda tehdit olarak algıladığı Rusya karşısında Gürcistan'ın AB ile dengeleme politikasını mı yoksa Rusya'nın peşine takılma politikasını mı tercih ettiği sorusu yanıtlanmıştır. Bu değerlendirme ise bireysel analiz düzeyi üzerinden yapıldığı için liderlerin, siyasi elitlerin ve oligarkların dengeleme ve peşine takılma arasında gidip gelen politika tercihlerine etkisi analiz edilmiştir. Sonuç olarak Gürcistan gibi demokrasinin konsolide edilemediği otoriter rejimlerde lider ve etrafındaki siyasi elitlerin ülkenin dış politika tercihlerini belirlemede çok etkin rol oynadığı, aynı sistemik baskılara karşı her liderin farklı bir dış politika konumu belirlediği veya aynı sistematik baskılara karşı aynı liderin farklı dönemlerde farklı dış politika konumları belirleyebildiği çıkarımı yapılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to analyze the course of Georgia-Russia relations at the individual level after the inclusion of Georgia in the European Neighborhood Policy, which can be described as the beginning of Georgia's institutional relationship with the European Union. Since its independence, Georgia has been the most pro-Western country in the region and has chosen its foreign policy as membership to the EU and NATO. In this context, its bilateral relations with the EU started in 1996, and it was included in the European Neighborhood Policy in 2004 and the Eastern Partnership in 2009. Following the Association Agreement signed in 2014 and the Deep and Comprehensive Free Trade Area Agreement, it was also deemed eligible to be included in the Visa Liberalization Agreement in 2017. Today, while 89 percent of its people support for pro-EU policies, Georgia has started to shift its foreign policy trajectory towards Russia in recent years. Parallel to this, Georgia's application for the EU candidacy, which Georgia applied with Moldova and Ukraine in March 2022, was put on hold. This situation marks a break for Georgia, which has been using its foreign policy preference in favor of the EU since its independence.
In the thesis, the reason(s) for this break were questioned through the assumptions of the neoclassical realism approach, which came to the fore as a foreign policy analysis method in the late 1990s, and the balance of threat analysis of Stephen M. Walt, who also made an important contribution to the neoclassical realist literature. It has been determined that the foreign policy preferences that can be preferred against the country that creates the threat perception are balancing or underbalancing, through the leadership and strategic culture intervening variables of neoclassical realism. In this context, the question of whether Georgia prefers the balancing policy with the EU against Russia or the policy of bandwagoning with Russia, which it perceives as a threat, has been answered. Since this analyze is made on the level of individual analysis, the effect of leaders, political elites and oligarchs on policy choices that go back and forth between balancing and bandwagoning has been analyzed. In conclusion, it has been concluded that in authoritarian regimes such as Georgia where democracy cannot be consolidated, the leader and the political elites around play a very active role in determining the foreign policy preferences of the country, and each leader determines a different foreign policy position against the same systemic pressures or the same leader can determine different foreign policy positions in different periods against the same systematic pressures..