Trakya'da yapılan son araştırmalar ışığında Balkanlar'da İlk Neolitik Çağ'dan Orta Neolitik Çağ'a geçiş sorunu
Defining the transition from the Early to Middle Neolithic Age in the Balkans in the Light of recent researches in Thrace
Yazar: EYLEM ÖZDOĞAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZDOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Prehistorya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Balkanlar = Balkans ; M.Ö. 6000 = B. C. 6000 ; Neolitik Dönem = Neolithic Period ; Prehistorya = Prehistory

Özet:
?Trakya'da Yapılan Son Araştırmalar Işığında Balkanlar'da İlk Neolitik Çağ'dan Orta Neolitik Çağ'a Geçiş Sorunu?? başlıklı tez çalışmasının amacı, Anadolu-Balkan kültür bölgesinde MÖ 6. binyılın ortalarında yaşanan değişim sürecinin yeni veriler ışığında değerlendirilerek yorumlanmasıdır. Ele alınan bölgedeki tarihöncesi kültürlerin tanımı ve bileşenleri kadar, bunların zaman içinde geçirdikleri değişim ve çevre kültürler ile olan etkileşimi, üzerinde durulan ana soruları oluşturmaktadır. Bu çalışmanın kapsamı içine giren her bir bölge daha önce bir çok araştırıcı tarafından ele alınmıştır; ancak burada farklı kültür bölgeleri birlikte ve geçiş sorunu kapsamında değerlendirilmektedir. Bu bağlamda geçiş süreci ile ilgili sorunların çözümü kadar, yeniden tanımlanması ve tartışmaya açılması da çalışma açısından büyük önem taşımaktadır.Anadolu Platosu'ndan Orta Tuna Havzası'na kadar uzanan geniş bir coğrafyada yaşanan değişim sorunun anlaşılabilmesi için geçiş sürecini, öncesi ve sonrasıyla birlikte ele almak gerekmektedir. Konu edinilen bölgenin ve zaman aralığının kapsamı, anahtar bölge seçimini zorunlu kılmış ve Doğu Balkanlar anahtar bölge olarak seçilmiştir. Kuzey Yunanistan, Makedonya, Bulgaristan ve Türkiye gibi farklı ülkelerin sınırları içerisinde kalan bölgede, MÖ 7. binyılın sonlarından MÖ 6. binyılın üçüncü çeyreğine kadar uzanan bir zaman dilimine tarihlenen yerleşimler tek tek tanıtılmakta ve kültürü oluşturan bileşkeler saptanmaya çalışılmaktadır. Bölgenin kendi içindeki değişim dinamiğini saptamaya yönelik bu çalışma tamamlandıktan sonra, Anadolu ile karşılaştırılmaktadır. Değerlendirmelerimiz sonucunda iki dönem arasındaki farklılıklaşmanın birden bire ortaya çıkmadığı, bazı ögelerin süreç içinde değiştiği ve bunun çevre bölgelerle, özellikle de Anadolu Platosu ile paralelik gösterdiği anlaşılmaktadır.

Abstract:
This thesis, titled ?Defining the Transition from the Early to Middle Neolithic Age in the Balkans in the Light of Recent Researches in Thrace?, intends to look into the process of cultural change experienced in the Anatolian-Balkan cultural sphere by the middle of the 6th millennium BC and also to present a reassessment of the era in view of the new data that became available during the last decades. Among the issues considered within the scope this work, primary importance has been given to defining cultural entities within the regions concerned; it was thus anticipated to define the mode of transformation, testing various hypothesis, and to evince whether there was a break in the sequence. Likewise, by taking a supra-regional stand, interaction among different sections of the region will also be questioned. Every region that has been concerned here has previously been discussed by a number of researchers; however, here we have tried to develop a supra-regional perspective to provide a comparative basis and to discern the interaction among them. This approach nevertheless, provided us an overview, especially in matters relevant to the problems of cultural transmission. Accordingly, through this present study, even if eventual solutions could not be extrapolated, it became possible to redefine the problems and to stimulate a new discussion.As the present study covers an exceedingly large area, extending from the Central Anatolian plateau to the western fringes of the Balkans, it became necessary to select a key area as the basis of the comparative analysis. In this respect, Eastern Balkans has been considered as the key region. In taking this decision, besides the central geographic positioning of this region, the extent of available data has been considered. In order to follow the cultural process in detail, the settlements dated to the middle of the 6th millennium BC.have been analyzed in detail and then, so as to define parameters of change, has been compared with the happenings that took place from the end of the 7th millennium BC to the third quarter of the 6th millennium BC. Within the Eastern Balkans, micro-cultural regions have been defined and within each region, firstly the material assemblage of key-sites have been analyzed and then, accordingly regional assessments have been made. The regional analysis has been used as the basis in defining supra-regional parameters in guiding which elements to look in comparing with other regions. During the following stage of our work, cultural assemblages were re-assessed according to the changes in time, making it possible to view cultural transformation. Thus, cultural elements have been classified not only by regions, but also according to cultural sequences. This enabled developing criteria to compare neighboring regions in Greece, western Balkans and in Anatolia.In an overall assessment, it became clear that principle elements of the cultural assessments were shared in an extensively large area and, more significantly, that the so-called transitional era was actually a gradual change and not a radical break down of cultural composition as previously considered. Thus, we can conclude that the differences between the two periods did not occur suddenly and that change was a slow process which could be followed in almost every region including the Anatolia plateau.