Koronavirüs hastalarında kekik yağı ile yapılan aromaterapinin hastalık semptomları, yaşam bulguları ve hemodinamik parametreler üzerine etkisi
The effect of aromatherapy with thyme oil on coronavirus disease symptoms, vital signs and hemodynamic parameters on patients
Yazar: UĞUR ÖNER
Danışman: DOÇ. DR. ZELİHA CENGİZ
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aromaterapi = Aromatherapy ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; COVID 19 = COVID 19 ; Hemodinamikler = Hemodynamics ; Kekik yağı = Thyme oil ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Yaşam istatistikleri = Vital statistics

Özet:
Amaç: Bu araştırma koronavirüs hastalarında kekik yağı ile yapılan aromaterapinin hastalık semptomları, yaşam bulguları ve hemodinamik parametreler üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla yapıldı.
Materyal ve Metot: Deneysel tasarımdaki araştırma ön test-son test randomize kontrollü olarak gerçekleştirildi. 31 Ocak 2022-31 Temmuz 2022 tarihleri arasında Batman Eğitim ve Araştırma Hastanesi COVID-19 servisinde yatan (deney grubu=70, kontrol grubu=70) 140 hasta örnekleme dahil edildi. Verilerin toplanmasında 'Demografik Özellikler Formu', 'COVID-19 Semptom Formu', 'Hemodinamik Parametreler ve Yaşam Bulguları İzlem Formu' kullanıldı. İlk ölçümlerden sonra deney grubundaki hastalara 5 gün boyunca günde 3 defa kekik yağı koklatıldı. 5. gün sonunda semptomlar ve hemodinamik parametreler ölçüldü. Yaşam bulguları 5 gün boyunca günde 3 defa tekrarlı olarak ölçüldü. Kontrol grubu deney grubu ile eş zamanlı olarak takip edilmiş olup herhangi bir girişim uygulanmamıştır.
Bulgular: Kekik yağının COVID-19 semptomlarından nefes darlığı, baş dönmesi, sekresyon, diyare, halsizlik, iştah kaybı, öksürük, baş ağrısı ve kas eklem ağrısı semptomları üzerinde etkili olduğu (p<0.05), bulantı-kusma, burun akıntısı ve tat-koku duyusu kaybı semptomlarında iyileşme olmasına rağmen istatistiksel olarak anlamlı olmadığı (p>0.05) saptandı. Yaşam bulgularından vücut sıcaklığını, nabız hızını ve solunum sayısını anlamlı olarak düşürdüğü (p<0.05), SPO2'yi arttırdığı (p<0.05), sistolik ve diyastolik kan basıncını ise istatistiksel olarak etkilemediği (p>0.05) belirlendi. Hemodinamik parametrelerden pH'ın düzenlenmesinde anlamlı etkisi olduğu (p<0.05), CO2'yi anlamlı olarak düşürdüğü (p<0.05) ve O2 sayısını anlamlı olarak yükselttiği belirlendi (p<0.05).
Sonuç: Koronavirüs hastalarında kekik yağı ile yapılan aromaterapinin semptomların azalmasında, yaşam bulgularının ve hemodinamik parametrelerinin düzenlenmesinde etkili olduğu bulundu. Buna göre kekik yağının COVID-19 hastalarında nonfarmakolojik tedavi yöntemi olarak kullanılması önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Aromaterapi, COVID-19, COVID-19 semptomları, Hemodinamik parametreler, Kekik yağı, Koronavirüs, Yaşam bulguları

Abstract:
Aim: This study was conducted to determine the effect of aromatherapy with thyme oil on disease symptoms, vital signs and hemodynamic parameters in coronavirus patients.
Material and Method: The research pretest – posttest in the experimental design was carried out in a randomized controlled manner. Between 31 January 2022 and 31 July 2022, 140 patients hospitalized in the Covid-19 ward of Batman Training and Research Hospital ( experimental group= 70, control group=70 ) were included in the sample. In the collection of the data 'Demographic Characteristics Form', 'Covid-19 Symptom Forme' 'Hemodynamic Parameters and vital signs follow up Form'. From the first measurements the Patients in the experimental group were given thyme oil 3 times a day for 5 days. At the end of day 5, sypmtoms and hemodynamic parameters were measured as the final test. Vital signs were measuerd and recorded repeatedly 3 times a day for 5 days. The control group was followed up simultaneously with the experimental group, there is no intervention was performed.
Results: It was determined that thyme oil was effective on the symptoms of shortness of breath, dizzines, secretion, diarrhea, weakness, loss of appetite, cough, headache and muscle joint pain (p<0.05) which were found to be statistically significant (p>0.05) despite improvment in the symptoms of neusea-vomiting, runny nose and loss of taste and smell. From the vital signs, it was determined that it significantly reduced body temperature, pulse rate and respiratory rate (p<0.05) , increased sPO2 (p<0.05), and did not statistically affect systolic and diastolic blood pressure (p>0.05). It was determined that it had a significantly reduced CO2 (p<0.05) and significantly increased the number of O2 (p<0.05).
Conclusion: Aromatherapy with oregano oil in Coronavirus Patients was found to be effetive in reducing symptoms, regulating vital signs and hemodynamatic parameters. Accordingly, it may be recommended to use oregano oil as a nonpharmacological treatment method in Covid-19 patients.
Keywords: Aromatherapy, COVID-19, COVID-19 sypmtoms, Hemodynamic Parameters, Thyme oil, Coronavirus, Vital signs,.