Alt sosyo-ekonomik düzeye sahip kadınların yoksullukla baş etme stratejileri ve yaşam mücadelesi üzerine nitel bir araştırma: Ümraniye örneği
A qualitative research on strategies and struggle for life aginst poverty for low socio-economic lewel of womwn: Case of Ümraniye
Yazar: RUKİYE AKALİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULHAKİM BEKİ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Alt tabaka = Subshell ; Başa çıkma = Coping ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Kadınlar = Women ; Sosyoekonomik düzey = Socio-economic level ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Yaşam becerileri = Life skills ; Yoksulluk = Poverty ; İstanbul-Ümraniye = İstanbul-Ümraniye

Özet:
Kadın, toplumsal yaşamdaki ikincil konumu nedeniyle ve bunun sonuçları ile
birlikte birçok sorunla karşılaşmaktadır. Bu çalışmada, toplumsal cinsiyet bakış
açısıyla kadınların yoksulluk deneyimleri, yoksulluktan nasıl etkilendikleri, neden
yoksulluğa düştükleri, yoksullukla baş etme stratejileri, kendilerine sunulan
hizmetler hakkındaki farkındalık düzeyleri ve sunulan hizmetlerin yeterliliğine
ilişkin görüşlerine yer vererek yoksulluğu nasıl deneyimlediklerini anlamak
amaçlanmıştır. Kadınların yoksullukla baş ederken güçlü/güçsüz yönlerine
değinilerek yoksulluk alanında sosyal hizmet perspektifiyle yürütülen çalışmalarda
güçlendirme yaklaşımının uygulamadaki görünürlüğünü yansıtması açısından
çalışmanın önemli olduğu düşünülmektedir. Çalışma nitel araştırma yöntemi ile
yürütülmüş olup kartopu örnekleme yöntemi ile ulaşılan Ümraniye'de ikamet eden
20 yoksul kadın ile yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Çalışmada yukarıda belirtilen
konular hakkında katılımcıların deneyimlerini ve algılarını ortaya koyabilmek için
yarı-yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla derinlemesine mülakat yöntemi
tercih edilmiştir.
Çalışmanın sonucunda, kadınların yoksulluk olgusundan psiko-sosyal durumlarının
oldukça etkilendiği, eğitime erişim ve istihdama katılımda ciddi sıkıntılar
yaşadıkları, hemen hemen hepsinin çocuklarının yoksulluktan kurtulabilmesi adına
eğitimin gerekliliğine vurgu yapılmıştır. Görüşülen bireylerin çoğunda kendilerine
ait bir gelirinin bulunmadığı, önemli bir bölümünün küçük yaşlarda evlendikleri ve
bu konudaki kararda özgür olamadıkları, çoğunluğunun göç öyküsünün bulunduğu,
geleceğe ilişkin bir planlarının olmadığı ve gelecek konusunda karamsar oldukları,
yoksulluk nedeniyle sosyo-kültürel ihtiyaçların karşılanamadığı, yoksullukla baş
etme stratejileri arasında çoğunlukla kamu kurumlarından yardım almak, ev içi
üretim modelleri yanında merdiven ve ev temizliğine gitmek, tasarruf yapmak,
öğün sayısını azaltmak, komşuda veya akrabada vakit geçirmek, marketlerden,
pazarlardan, çöpten atık ürünler almak olduğu ulaşılan sonuçlardır.
Anahtar Kelimeler; yoksulluk, kadın, kadın yoksulluğu, yoksulluğun
kadınsılaşması, toplumsal cinsiyet

Abstract:
Woman faces many problems due to her secondary position in social life and their
consequences. This study was made to understand women's experiences of poverty
from a gender perspective, how they are affected by poverty, why they fall into
poverty, strategies to cope with poverty, awareness levels about the services offered
to them and the adequacy of the services provided. Study is important in terms of
reflecting the visibility of the empowerment approach in the studies conducted with
the perspective of social work in the field of poverty by addressing the strengths /
weaknesses of women in dealing with poverty. The study was conducted with
qualitative research and snowball sampling method which was proceed by face-toface interviews with 20 poor women living in Ümraniye.. In order to reveal the
experiences and perceptions of the participants about the subjects mentioned above,
in-depth interview method via semi-structured interview form was preferred.
As a result of the study, it was emphasized that the psycho-social conditions of
women was affected by poverty and they had serious problems in accessing to
education and participation in employment, and the necessity of education in order
to get their children out of poverty. Most of the interviewed individuals do not have
their own income, a significant portion of them get married at young age and cannot
be free in this decision, most of them have a history of migration, they have no plans
and they are pessimistic about the future; Among the strategies in which they cope
with poverty is mostly to get help from public institutions, domestic production
models as well as clean stairs and houses, save money, decreasing the number of
meals, spend time in neighbors or relatives houses and to get waste products from
markets, bazars, or garbage cans.
Keywords; poverty, women, women poverty, feminisation of poverty, gender