İslam Ülkeleri İstatistik, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezi'nin (SESRIC) İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) üyesi ülkelerde sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin sağlanmasına yönelik faaliyetlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of activities of the Statistical, Economic and Social Research and Training Centre for Islamic Countries (SESRIC) for achieving sustainable development goals in member countries of the Organisation of Islamic Cooperation (OIC)
Yazar: ABDULLAH ÖZBAY
Danışman: DOÇ. DR. ABDULKADİR DEVELİ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Politika Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Kalkınma = Development ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; İslam Ülkeleri İstatistik, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezi = SESRIC ; İslam ülkeleri = Islamic countries ; İslam İşbirliği Teşkilatı = Organisation of Islamic Cooperation

Özet:
İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT), 22–25 Eylül 1969'da Rabat'ta ilk kez düzenlenen İslam Zirve Konferansında alınan bir kararla önce İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) adıyla kurulmuştur. Örgütün kurulmasında, 21 Ağustos 1969 tarihinde İsrail'in işgal altında tuttuğu Kudüs'teki Al-Aksa Mescidi'ni yakması etkili olmuştur. Örgütün ismi, 2011 Haziran ayında Astana'da düzenlenen 38. Dışişleri Bakanları Konseyi'nde İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) olarak değiştirilmiştir. 57 üyeli Teşkilat, İslam Dünyasının hak ve çıkarlarını korumayı, Üye Devletler arasında iş birliği ve dayanışmayı güçlendirmeyi amaç edinmiştir. Zamanla ekonomik işbirliği ve ekonomik kalkınma konuları İİT şemsiyesi altındaki iş birliğinin ayrılmaz bir parçası olmuştur.
Bu çalışmada İslam İşbirliği Teşkilatı'nın İslam Ülkeleri İstatistik, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezi'nin (SESRIC) üye ülkelerde sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin sağlanmasına yönelik faaliyetleri, özelde bu amaçla yayınladığı raporlar ve önerileri değerlendirilmiştir. SESRIC raporları, üye ülkelere ilişkin birçok veriyi doğrudan elde edemediği için Birleşmiş Milletler ve Dünya Bankası verilerini kullanmıştır. Hem İslam İşbirliği Üyesi ülkeler arasında mukayese ve değerlendirmeler yapılmış hem de üye ülkelerin dünya genel tablosu ile karşılaştırması ve değerlendirilmesi yoluna gidilmiştir. 
Çalışma sonucunda üye ülkeler arasında bütçe ve kalkınma hedeflerini sağlama noktasında önemli farklılıkların olduğu tespit edilmiştir. SESRIC raporları, ulaştığı sonuçlardan hareketle üye ülkelerin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine 2030 yılına kadar nasıl ulaşabileceğine dair önerilerde de bulunmuştur. Raporlarda bazen mevcut kalkınma hızıyla bazı hedeflere 2030'a kadar ulaşılamayacağı da belirtilmiştir. Ancak SESRIC'in üye ülkelere finans desteği sağlama ve yaptırımda bulunma yetkisi ve gücü bulunmadığı için önerilerin işlevselliği garanti edilememektedir. Ayrıca bu raporlardaki değerlendirme ve önerilerin nasıl karşılık bulduğuna dair geri dönüşler de alınamamaktadır. Bu durum, SESRIC'ın İslam İşbirliği Teşkilatı içindeki konumunun zayıflığı kadar Teşkilat yönetimi ve birimler arası koordinasyona dair de olumsuz bir fikir vermektedir.

Abstract:
The Organization of Islamic Cooperation (OIC) was first established as the Organization of the Islamic Conference (OIC), with a decision taken at the Islamic Summit Conference held for the first time in Rabat on 22-25 September 1969. The burning of Al-Aqsa Mosque in Jerusalem, which was occupied by Israel on 21 August 1969, was effective in the establishment of the organization. The name of the organization was changed to the Organization of Islamic Cooperation (OIC) at the 38th Council of Foreign Ministers held in Astana in June 2011. The 57-member Organization aims to protect the rights and interests of the Islamic World and to strengthen cooperation and solidarity among the Member States. Over time, economic cooperation and development issues have become an inseparable part of cooperation under OIC.
In this study, the activities of the Statistical, Economic and Social Research and Training Centre for Islamic Countries (SESRIC), a unit of the Organization of Islamic Cooperation, which aims to achieve sustainable development goals in member countries, and specially the reports and recommendations published for this purpose, were evaluated. As SESRIC reports could not directly obtain much data on member states, they used the United Nations and the World Bank data. Comparisons and evaluations were both made between OIC member countries and between member countries and the general world table.
As the result of the study, it has been determined that there are significant differences between the member countries in terms of meeting the budget and the development goals. SESRIC reports, based on the results they have reached, have also made suggestions on how member countries can achieve sustainable development goals by 2030. Sometimes, reports have also stated that with the current pace of development, some targets will not be achieved until 2030. However, since the SESRIC does not have the authority and power to provide financial support and impose sanctions on member countries, the functionality of the proposals cannot be guaranteed. In addition, there is no feedback on how the evaluations and suggestions in these reports were met. This situation gives a negative idea about the coordination between the Organization management and units as well as the weakness of SESRIC's position within the Organization of Islamic Cooperation.