Adana Şehir Hastanesi Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerinin dördüncül koruma hakkında bilgi düzeyi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Assessment of family medicine residents' awareness and attitudes towards quaternary prevention at adana city Hospital
Yazar: HATİCE GÜNDÜZ ERDEN
Danışman: UZMAN MERTHAN TUNAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Dördüncül koruma aşırı medikalizasyon riski altındaki kişileri korumayı, 
gereksiz müdahalelerden kaynaklanabilecek olumsuz etkileri azaltmayı ve etik açıdan 
kabul edilebilir alternatifler sunmayı hedefleyen bir dizi strateji ve eylemdir. Çalışmamız 
aile hekimliği uzmanlık eğitimi alan hekimlerin dördüncül koruma hakkında bilgi 
düzeyini saptamayı ve klinik yönetiminde dördüncül korumaya yönelik davranışları ile 
defansif tıp yaklaşımlarını değerlendirmeyi amaçlayarak tasarlanmıştır. 
Materyal ve Metot: Bu çalışma SBÜ Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi 
Aile Hekimliği Kliniği'nde kesitsel tipte bir çalışma olarak planlanmıştır. 16.02.2024
16.03.2024 tarihleri arasında katılımcılara yüz yüze ve e-form ile demografik bilgi 
soruları, dördüncül koruma farkındalık formu (DKFF) ve Defansif Tıp Uygulamaları 
Tutum Ölçeği (DTUTÖ) uygulanmış, elde edilen veriler istatistiksel paket program ile 
analiz edilmiştir. 
Bulgular: Çalışmaya katılan 104 hekim katıldı. Sözleşmeli aile hekimliği 
uzmanlığı eğitimi alan hekimlerinin DKFF ortalama puanı (158,57±10,63) tam zamanlı 
aile hekimliği uzmanlığı eğitimi alan hekimlerinin puanına (153,02±11,50) göre anlamlı 
yüksek bulundu (p<0,012). Katılımcıların %43,2'ü (n=45) mesleki kariyerlerinden 
memnun olduğunu ifade etmektedir. Kadın hekimlerin DKFF ortalama puanı 
(21,14±2,66) erkek hekimlerin ortalama puanına (20,74±2,89) göre yüksek bulundu. 
DTUTÖ alt boyutları puan ortalamaları incelendiğinde pozitif defansif tıp uygulamaları 
PDTU toplam (33,33±6,14), negatif defansif tıp uygulamaları NDTU toplam 
(19,17±4,18) saptanmıştır. 
Sonuç: Tıbbi olumlu gelişmelere rağmen dezenformasyonunda katkısıyla 
insanlar için aşırı medikalizasyon riski artmaktadır. Çalışmamızda aile hekimlerinin 
dördüncül koruma farkındalığının yüksek bulunması olumlu olarak değerlendirilse de 
defansif tutum ölçeği skorlarının da yüksek olarak bulunması hekimlerin tıbbi 
uygulamalarının sonuçları için güvende hissetmediğini de ortaya koymaktadır. Aile 
hekimleri dördüncül korumanın kilit noktasıdır. Sağlık kaynaklarının verimli kullanımı, 
bireylerin sağlığının korunması ve geliştirilmesi için artan dördüncül koruma çabalarında 
aile hekimleri daha fazla sorumluluk almalıdır. 
Anahtar Kelimeler: Dördüncül koruma, Defansif tıp, Aile Hekimliği

Abstract:
Aim: Quaternary prevention is a series of strategies and actions aimed at 
protecting individuals at risk of over-medicalization, reducing adverse effects resulting 
from unnecessary interventions, and providing ethically acceptable alternatives. Our 
study was designed to determine the level of knowledge about quaternary prevention 
among family medicine residents and to assess their behaviors towards quaternary 
prevention in clinical management and defensive medicine approaches. 
Material and Methods: This study was planned as a cross-sectional study at the 
Family Medicine Clinic of Adana City Training and Research Hospital, Turkey. Between 
02.16.2024-03.16.2024, participants were administered face-to-face and e-form 
demographic questions, a Quaternary Prevention Awareness Form, and a Defensive 
Medicine Practices Attitude Scale. The collected data were analyzed using statistical 
software. 
Results: A total of 104 physicians participated in the study. The mean Quaternary 
Prevention Awareness Form score of physicians undergoing contracted family medicine 
specialist training (158.57±10.631) was significantly higher than that of physicians 
undergoing full-time family medicine specialist training (153.02±11.502) (p<0.012). 
%43,2 (n=45) of participants expressed satisfaction with their professional careers. The 
mean QPAF score of female physicians (21.14±2.66) was higher than that of male 
physicians (20.74±2.89). When examining the mean scores of DMPAS sub-dimensions, 
positive defensive medicine practices (PDMP) total score (33.33±6.14) and negative 
defensive medicine practices (NDMP) total score (19.17±4.18) were identified. 
Conclusions: Despite positive medical advancements, the risk of 
overmedicalization for individuals is increasing due to the contribution of 
misinformation. While the high awareness of family physicians regarding quaternary 
prevention in our study is viewed positively, the high scores on the defensive attitude 
scale also indicate that physicians do not feel confident about the outcomes of their 
medical practices. Family physicians should take on more responsibility in increasing 
efforts for quaternary prevention, aiming to ensure the efficient use of healthcare 
resources while protecting and improving individuals' health. 
Keywords: Quaternary Prevention, Defensive Medicine, Family Medicine