Değişen kırsal toplumda dindarlık ve tarikat: Batı Anadolu'da Menzil
Religiousness and sect in a changing rural society: The Menzil in Western Anatolia
Yazar: BİLAL GEÇİT
Danışman: PROF. DR. CELALEDDİN ÇELİK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Batı Anadolu = West Anatolia ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dindarlık = Religiousness ; Dini gruplar = Religious groups ; Kırsal bölge = Rural region ; Kırsal yerleşmeler = Rural settlements ; Sosyal değişme = Social change ; Tarikatlar = Religious orders

Özet:
Bu araştırmada kırsal toplum özelliklerini bünyesinde barındıran Demirci ilçesi örneğinde yaşanan değişime paralel olarak Menzil Nakşiliğine bağlı müritlerin inanç ve anlam dünyalarında, ritüellerinde, müritler arası ilişki tarzlarında ve etkileşimlerinde meydana gelen değişimler ve farklılaşmalar incelenmiştir. Bu bağlamda çalışmamızın başlıca ilgi alanlarını; Menzil örneğinde kırsal toplum ve tarikat ilişkisi, tarikatın kurumsal yapısı, ritüelleri, tarikata mensubiyetin dindarlığa etkisi, mensupların dünyevi alan tasavvuru; dine, diğer tarikatlara ve tarikat dışı yollara bakışı, gruba içeriden ya da dışarıdan yapılan eleştiriler oluşturmaktadır. Çalışmamızda nitel yöntem kullanılmış ve eylemlerin arkasındaki asıl anlamlara ulaşabilmek için etnografik desen benimsenmiştir. Araştırmamızda temel veri kaynağı, yapılan katılımlı gözlemlerdir. Doğal ortamda yapılan bu gözlemler, müritlerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerle desteklenmiştir. Bu tekniklere ilave olarak kitap, makale, tez gibi yazılı kaynaklardan ve görsel materyallerden de faydalanılmıştır. Sonuç olarak, kırsal toplumun özelliklerini taşıyan Demirci'de yaşanan değişimler, o bölge insanlarının din anlayışlarında ve dindarlık formlarında birtakım farklılaşmalara sebep olmuştur. Yaşanan değişim süreci tarikatın yapısını, grup mensuplarının dini ve dünyevi alan tasavvurunu, ilişki biçimlerini, etkileşimlerini ve söylemlerini etkilemiştir. Bu bağlamda Menzil Tarikatı ilçede geleneksel anlam kodlarının bir kısmını korurken yaşanan değişim süreci bu değer ve normların önemli bir kısmını dönüştürmüştür. 
Anahtar kelimeler: Toplumsal Değişme, Kırsal Toplum, Dindarlık, Tarikat, Dini Grup.

Abstract:
In this study, the changes and differentiations in the world of belief and meaning, rituals, relationship styles and interactions of the followers of the Menzil Nakshilik, in parallel with the change in the example of Demirci district, which includes the characteristics of rural society, were examined. In this context, the main areas of interest of our study are; In the example of Menzil, the relationship between rural society and sect, the institutional structure of the sect, its rituals, the effect of being a member of the sect on religiousness, the wordly space of the members; their view of religion, other sects and non-sectarian ways constitutes criticism of the group from inside or outside. In our study, qualitative method was used and ethnographic design was adopted in order to reach the real meanings behind the actions. The main data source in our research is participatory observations. These observations made in the natural environment were supported by semi-structured interviews with the disciples. In addition to these techniques, written sources such as books, articles, theses and visual materials were also used. As a result, the changes experienced in Demirci, which has the characteristics of rural society, have caused some differentiations in the religious understanding and forms of piety of the people of that region. The process of change has affected the structure of the sect, the religious and wordly conception of the members of the group, their relationship styles, interactions and discourses. In this context, while the Menzil Sect preserved some of the traditional meaning codes in the district, the process of change has transformed a significant part of these values and norms.   
Keywords: Social Change, Rural Society, Religiousness, Sect, Religious Group.