Türkiye'de çocuk tiyatrosu tarihinde AÇOK çalışmaları
AÇOK studies in the history of chidren's theatre in türkiye
Yazar: EMEL BALA
Danışman: DOÇ. DR. BANU AYTEN AKIN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
AÇOK, yani Anadolu Çocuk Oyunları Kolu, 1973'te Muhsin Ertuğrul ve Haldun Taner'in desteğiyle, üç tiyatrocu tarafından yarı-profesyonel olarak kurulmuş özel bir tiyatrodur. Türk Tiyatrosu tarihinde, temelleri 1935'te atılmış olan çocuk tiyatrosu alanında AÇOK, özel tiyatro statüsüyle, uzun süreli çalışmalar yapan az sayıda gruptan biridir. AÇOK 1976'da Almanya'da uluslararası çocuk tiyatrosu festivaline katılmış, Türk Tiyatrosu'nun nitelikli çocuk tiyatrosu uygulamalarını uluslararası mecraya taşımıştır. 
	Bu çalışmanın amacı; 1973'ten 1992'ye kadar düzenli perde açmış bu tarihten  2017 tarihine kadar, 44 yıl boyunca sahne için üretim yapmış AÇOK'un kurumsal olarak yaptığı çalışmaları, oyunları, çocuk tiyatrosuna getirdiği yenilikleri araştırmak ve derlemektir. Bu araştırma için nitel araştırma yöntemlerinden biri olan ve kişilerin belleğine dayalı anlatıları kaydederek özel tarihlerini oluşturmayı sağlayan 'sözlü tarih' yöntemi kullanılmıştır. AÇOK'u var eden ve tiyatroyu devam ettiren iki kurucu üyeye; Ümit Denizer ve Turgut Denizer'e ulaşılmıştır. Yapılan görüşmelerde AÇOK grubunun çalışmalarına, oyun bilgilerine, günlüklerine, fotoğraflarına ve estetik bakış açılarına dair bilgiler toplanmış, bu dokümanlar ve veriler tasnif ve analiz yoluyla değerlendirilmiştir.  
Bu analiz göstermiştir ki; çocuk tiyatrosu adına AÇOK'un çok değerli ve zamanının ötesinde girişimleri olmuştur. Tüm bu çabasına karşın bugün için çocuk tiyatrosu uygulamaları Türk Tiyatrosu içinde henüz bir gelenek ve bir çalışma disiplini oluşturamamıştır. AÇOK gibi grupların çalışmaları da zamanın tozlu raflarında kalmıştır.
Çocuk tiyatrosunun geçmişini iyi bilmek, analiz etmek, başarı sağlamış grupların çalışmalarını incelemek bugünün çocuk tiyatrosunun daha sağlam temellere oturmasına yardım edecektir.  İşte bu nedenle geleneksel olanla yenilikçi olanı sentezlemeyi başarmış, uzun yıllar çocuk oyunları oynamış bir grup olan AÇOK örneği, bu alanda çalışmak isteyenler için kılavuzluk yapacaktır.

Abstract:
AÇOK, or Anatolian Children's Playwrights' Theater, is a private, semi-professional theater founded in 1973 by three actors with the support of Muhsin Ertuğrul and Haldun Taner. In the history of Turkish Theater, AÇOK is one of the few groups in the field of children's theater, the foundations of which were laid in 1935, that has been working for a long time with the status of a private theater. In 1976, AÇOK participated in an international children's theater festival in Germany and carried the qualified children's theater practices of Turkish Theater to the international arena.
	The aim of this study is to investigate and compile the institutional activities, plays, and innovations brought to children's theater by AÇOK, which opened its curtains regularly from 1973 to 1992 and produced for the stage for 44 years until 2017. For this research, the 'oral history' method, which is one of the qualitative research methods and enables people to create their personal histories by recording narratives based on their memories, was used. Two founding members, Ümit Denizer and Turgut Denizer, who brought AÇOK into existence and continued the theater, were interviewed. During the interviews, information about the AÇOK group's work, play information, diaries, photographs and aesthetic perspectives were collected, and these documents and data were evaluated through classification and analysis.
This analysis demonstrates that AÇOK has made valuable and timeless initiatives in the name of children's theater. Despite all these efforts, children's theater practices have not yet established a tradition and a working discipline in Turkish Theater. The works of groups like AÇOK have remained on the dusty shelves of time.
Knowing and evaluating the history of children's theater, as well as examining the work of successful organizations, will assist to solidify today's children's theater. As a result, the example of AOK, a group that has succeeded in synthesizing the traditional and the modern and has performed children's plays for many years, will serve as a reference for others seeking to work in this field.