Değen dizgelerin parametreleri arasındaki ilişkiler
The relations between the parameters of contact binaries
Yazar: DİCLE ZENGİN
Danışman: PROF.DR. CAFER İBANOĞLU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences

Özet:
ÖZET DEĞEN DİZGELERİN PARAMETRELERİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER ZENGİN, Dicle Yüksek Lisans Tezi, Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Cafer İBANOĞLU Ağustos 2004, 84 Sayfa Bu çalışmada, duyarlı sınıflaması yapılmış 39 W-türü ve 26 A-türü W UMa dizgesinin fotometrik ve tayfsal çalışmalarından elde edilen salt parametreleri derlenmiş ve bu veriler ile kütle-yapıçap, kütle-ışıtma ve HR diyagramları oluşturulmuştur. Bu verilerin normal anakol yıldızlan ile karşılaştırılması, bileşenler arasındaki kütle aktarımı da göz önüne alındığında A türü dizgelerin baş bileşenlerinin anakoldan ayrılma çizgisine (TAMS) yakın iken W-türü dizgelerin baş bileşenlerinin evrimleşmemiş anakol yıldızlan olduğunu göstermektedir. Bu çalışmanın ikinci uygulaması olarak baş bileşenin kütlesi Mp, yoldaş bileşenin kütlesi Ms, yörünge dönemi P ile dizgenin özgün yörünge açısal momentumu Jö, arasındaki ilişkiler araştmlmış ve bazı istatistik ilişkiler (J8- Mp; J8- Ms; Jö-P) elde edilmiştir. Bu ilişkiler, bileşenler arasındaki kütle aktarımının her iki yönde de olduğu ve açısal momentum kayıp oranının dizgenin evriminde oldukça etkili olduğunu göstermektedir. Değen dizgelerin açısal momentum kaybı (AMK) ile evrimleştikleri günümüzde en geçerli yaklaşımdır. Ancak, AMK astrofizikte değen dizgelerle ilişkili olarak bir çok problemi de beraberinde getirmektedir. Anahtar sözcükler; değen dizgeler, yıldız evrimi.

Abstract:
VII ABSTRACT THE RELATIONS BETWEEN THE PARAMETERS OF CONTACT BINARIES ZENGİN, Dicle Master Of Science Thesis, Dept Of Astronomy and Space Sciences Supervisor: Prof. Dr. Cafer İBANO?LU August 2004, 84 Pages In this thesis, absolute parameters (mass, radii, luminosity) of well- defined 39 W-type and 26 A-type W UMa stars are collected by using photometric and spectral studies and these data are plotted in mass-radius and mass-luminosity planes and in the HR diagram. If the luminosity transfer between the components is taken into consideration, comparison of these data with normal main sequence stars demonstrate that primary components of W- type systems are unevolved main sequence stars while those of A-type are near to terminal-age (TAMS) main sequence. As a second application of this study, the relation between mass of primary component Mp, mass of secondary component Ms, orbital period of system P and specific orbital angular momentum Jö, are investigated. Some statistical relations (Jö- Mp; Jö- Ms; Jö-P) for contact binaries are presented. These relations point that free mass transfer in both directions exists between the components and AMK rate has quite influence on evolution. Evolution with angular momentum loss (AMK) for contact binaries seems the most valid approach at present. But AMK opens up a vast range of new problems in contact binary astrophysics. Key words; contact binary, stars evolution.