Kuraklık stresine maruz bırakılan kayacık (Ostrya carpinifolia Scop.) fidanlarında morfolojik, fizyolojik ve biyokimyasal değişimlerin araştırılması
Investigating seasonal changes of morphological, physiological and biochemical content in european hophornbeam seedlings exposed to drought stress
Yazar: ÇİĞDEM YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEMSETTİN KULAÇ
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Kuraklık ve kuraklığın oluşturduğu stres bitkilerde morfolojik, fizyolojik ve biyokimyasal birçok değişikliğe neden olmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'de doğal yayılış gösteren kayacığın bazı popülasyonlarından (Antalya-Finike, Erzurum-İspir, Düzce-Yığılca, Adana-Saimbeyli, Antalya-Akseki, Sinop-Duvarsöküğü ve Kastamonu-Şehdağ) elde edilen tohumlardan yetiştirilen 1+0 yaşındaki fidanlara 3 farklı su stresi uygulanmış (haftada 2 kez sulanan, haftada 1 kez sulanan, 2 haftada bir kez sulanan) ve bazı morfolojik, fizyolojik ve biyokimyasal parametreler mevsimsel (Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında 5 kez ölçülmüştür) olarak incelenerek kuraklığa karşı daha dayanıklı popülasyonlar belirlenmeye çalışılmıştır. Su stresi uygulanmış ve her ay tekrarlanan ölçümlerde, 3 farklı sulama rejiminden ve 7 farklı popülasyonun her birinden rastgele seçilen 3'er adet fidanda ölçüm yapılmış ve her ölçüm için 63 fidan kullanılmıştır. Çalışmada morfolojik (fidan boyu, çapı ve toplam biyokütle), fizyolojik (su potansiyeli ve stoma iletkenliği), biyokimyasal (toplam çözülebilir şeker, prolin) parametreler ölçülmüştür. Morfolojik sonuçlar incelendiğinde popülasyonlar arasında Adana-Saimbeyli ve Antalya-Finike popülasyonlarının diğer popülasyonlara göre boy uzamasının en az olduğu görülmüştür. Su stresinin toplam biyokütleye etkisi izlendiğinde ölçümlerde en az ölçülen popülasyonlar iki haftada bir sulanan grupta diğer sulama gruplarına göre Adana-Saimbeyli ve Antalya-Finike popülasyonlarında en yüksek görülmüştür. Çalışmadaki su potansiyelleri ölçüldüğünde iki haftada bir sulanan grupta bitki su geriliminin en yüksek Adana-Saimbeyli ve Antalya-Akseki popülasyonlarında ölçülmüştür. Su stresi uygulanan gruplarda ise en yüksek çözülebilir şeker ve prolin miktarları iki haftada bir sulama yapılan grupta ve tüm aylarda en yüksek ölçülmüştür. Klorofil konsantrasyon indeksi ölçümlerinde en düşük ay Ağustos ayı olup, kuzey lokasyonlu popülasyonlarda yüksek değerler ölçülürken, güney lokasyonlu popülasyonlarda düşük değerler ölçülmüştür. Sulamaya bağlı olarak stomalardaki iletkenliğin ise iki haftada bir sulanan grupta en az olduğu görülmüştür. Stoma iletkenliğinin en düşük olduğu grup ise Antalya-Akseki popülasyonudur. Çalışmadan çıkan sonuca göre kuzey lokasyonlu popülasyonların daha çabuk strese girdiği, güney lokasyonlu popülasyonların daha dayanıklı olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Drought stress caused by drought causes many changes in plants as morphological, physiological and biochemical. In this study, three different water stresses (irrigation twice in a week, once in a week, 1 time in two weeks) was applied to 1+0 year old seedlings grown from seeds which were obtained from some O. carpinifolia Scop.  populations naturally occurring in Turkey (Antalya Finike, Erzurum- İspir, Düzce-Yığılca, Adana-Saimbeyli, Antalya-Akseki Sinop-Duvarsöküğü and Kastamonu-Şehdağ). In addition, changes in the content of proline related to the populations were examined seasonally (5 times in each June, July, August, September and October) to determine more durable populations against drought. In the repeated measurements (once a month), 63 seedlings were used for each treatment by using 3 randomly selected seedlings from 3 different irrigation regimes and 7 different populations. In this study morphological (sapling length, diameter of seedlings, and total biomass), physiological (water potential and stoma conductivity), biochemical (total soluble sugar and proline) parameters measured. When the morphological result was examined, it was observed that between populations watering twice a week, the populations of Adana-Saimbeyli and Antalya-Finike's growth is less than in other populations. When the effects of water stress on total biomass were observed, the least measured populations were highest in the Adana-Saimbeyli and Antalya-Finike populations in the irrigated group compared to other irrigated groups. When the water potentials were measured, the highest plant water tension was measured Adana-Saimbeyli and Antalya-Akseki populations in the irrigated group every two weeks. According to results of the study, it was determined that the populations with northern locality were stressed more quickly and the populations with southern locality were more resistant.