Bilgisayarlı tomografi muayenelerinde fetus dozları
Fetus doses from CT examination
Yazar: YASEMİN BEKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. NURİ TENEKECİ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Onkoloji Ana Bilim Dalı / Tıbbi Radyofizik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology ; Onkoloji = Oncology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Fetüs = Fetus ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyasyon etkileri = Radiation effects ; Radyoloji = Radiology ; Radyometri = Radiometry ; Termolüminesans = Thermoluminescence ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Çeşitli sebeplerden dolayı gebe kadınlara Bilgisayarlı Tomografi çekimi yapılması sonucu fetus iyonizan radyasyona maruz kalabilir. Endişeleri gidermek ve gebeliğin gereksiz yere sonlandırılmasını önlemek için fetusun aldığı dozların hesaplanması gereklidir. Bunun için Bilgisayarlı Tomografi muayenelerinde fetus dozları ölçülmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır.Bu çalışmada baş-boyun, toraks, abdomen, pelvis ve lumber vertebra BT çekimleri için fetusun aldığı dozlar rando fantomda, TLD kullanılarak ölçülmüştür. Ölçümler dört farklı model, marka ve özellikteki cihazda tekrarlanmıştır (Shimadzu Japan SCT-7800TC, Toshiba Aquilion 64 MDCT, Siemens Somatom Sensation 16 CT, GE Hi Speed Nx i 2 CT).Çalışmamızda yapılan ölçümler sonucunda baş-boyun tomografisi için fetus dozu 0 - 0,062 mGy, ortanca doz 0,01 mGy, toraks tomografisi için fetus dozu 0,0355 - 0,7 mGy, ortanca doz 0,1 mGy, abdomen tomografisi için fetus dozu 0,915 ? 7,6 mGy, ortanca doz 1,65 mGy, pelvis tomografisi için fetus dozu 5,6 - 18 mGy, ortanca doz 10,3 mGy, lumber vertebra tomografisi için fetus dozu 0,55 ? 55,4 mGy, ortanca doz 7,5 mGy olarak bulunmuştur.Sonuç olarak uterus çekim alanı içinde ise fetus dozu fazla, alan dışında ise düşük ölçülmektedir. Dozun doğru tahmini için çekim şartları, cihazın marka ve modeli, X ışını tüpünün teknik özellikleri, uterusun yeri, taranan anatomik bölge, kesit aralığı ve hastanın kalınlığı bilinmelidir. Her kliniğin kullandığı antomik bölgelere ve organlara göre standart bir BT çekim protokolü olmalıdır. Böylece değişik çekim şartlarından ileri gelen doz farklılıkları elimine edilebilir.Anahtar Kelimeler : Radyoloji , radyasyon, fetus dozu, BT, TLD

Abstract:
Fetus may be exposed to ionizing radiation in consequence of scaning pregnant women to Computed Tomography due to various reasons. In order to eliminate the concerns and to prevent the pregnancy from being ended unnecessarily, the doses that the fetus received must be calculated. For this reason, the requirement of detectation of the fetus doses appears in CT examination.In this study, for CT of head-neck, torax, abdomen, pelvis and lumber vertebra, the doses that the fetus received were measured by using rando phantom and TLD. The measurements were repeated by using four different models CT (Shimadzu Japan SCT-7800TC, Toshiba Aquilion64MDCT, Siemens Sensation16CT, GE HiSpeed Nxi2CT).In consequence of the measurements made in our study, fetus dose was founded as; for head-neck CT 0-0.062mGy, middle dose 0.01mGy; for torax CT 0.0355-0.7mGy, middle dose 0.1mGy, for abdomen CT 0.915?7.6mGy, middle dose 1.65mGy, for pelvis CT 5.6-18mGy, middle dose 10.3mGy, for lumber vertebra CT 0.55-55.4mGy, middle dose 7.5mGy.Conclusion, fetus dose is measured high when uterus is included in the taking area and it is measured low when it is not included. The taking conditions required for accurate dose estimation; the type of machine, X ray technique factors, the depth of the conceptus, the anatomic area scanned, section interval and the size of the patient must be known. Each clinic must have a standard CT scan protocol for the areas and organs, on which they make application. By this way, the dose differences arising from different taking conditions can be eliminated.Key Words: Radiology, radiation, fetus dose, CT, TLD