Kırgızistan'da din-devlet ilişkileri
Religion-state relationship in Kyrgyzstan
Yazar: MAMETBEK MYRZABAEV
Danışman: PROF. DR. NİYAZİ AKYÜZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Din = Religion ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din politikası = Religious policy ; Din-devlet ilişkileri = Religion-state relationship ; Din-vicdan hürriyeti = Religious-conscience freedoom ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Misyonerlik faaliyetleri = Missionary activities

Özet:
Sovyet yönetimi, hukuki açıdan dinle devletin katı bir biçimde ayrılığını öngörmüş ve din politikasının temeline ateizm propagandasını yerleştirmiştir. Ancak dar kapsamlı da olsa yasal çerçevede sağlanan din özgürlüğü ile bu özgürlüğün uygulamada hayata geçirilmesi arasında belirgin bir uyumsuzluk ortaya çıkmıştır. Ateizm propagandası, idari yaptırımların eşlik ettiği ve bazen de şiddet uygulamalarına kadar varan din karşıtı faaliyetlere dönüşmüştür.SSCB'nin dağılmasının ardından Kırgızistan'da devlet, yeni bir din-devlet ilişkisi biçimini benimsemiş: -her ne kadar bu konu ne entelektüel ne de siyasi açıdan tartışılmış olsa da- kendisini laik devlet olarak tanımlamış, dindarlar ve dini kurumlara geniş özgürlük alanları tanımıştır.Ancak hak ve özgürlükler açısından sağlanan geniş imkânlar toplumdaki dini yapının büyük ölçüde değişmesine öncülük etmiştir. 1990'ların sonlarına doğru, başlangıçtaki "heyecan"ın yerini "endişe ve şüphe" almıştır. Bu bağlamda dini yapılanmadaki dış aktörlerin üstlendiği rolü devlet ve toplum güvenliği açısından tehlikeli bulan devlet, bağımsızlığın ilk yıllarında verdiği geniş özgürlük alanlarını daraltma girişimlerine başlamıştır. Bunun akabinde de, Sovyetler Birliğinden miras alınan ve devletin din alanını tek taraflı olarak düzenlemesi ve yönetmesi gerektiği varsayımına dayanan değişik kurumsal yapılar oluşturulmuştur. Din alanındaki söz konusu politika değişikliği, yeni Din Kanunu ile zirveye ulaşmıştır.Ekonomik sorunlar, devletin yanlış ve eksik yapılanması, yetişmiş eleman yetersizliği, devletin istikrarsız uluslar arası ilişkileri vb. faktörler tutarsız ve çelişkili bir din politikasının hazırlayıcıları olmuştur.Anahtar kelimeler: Din-devlet ilişkileri, din-vicdan özgürlüğü, din politikası, misyonerlik faaliyetleri, Kırgızistan.

Abstract:
Soviet rule purposed strict separation of state and religion according to the law and based atheistic propaganda on the religios policy. However, distinct incompatibility was arosen between religious freedom which was ensured in legal framework even though in a narrow circle and it's putting into practice. Atheistic propaganda were turned into antireligious activities accompanied with administrative sanctions and actions occasionally came up to violence.Whereupon the collapse of USSR, Kyrgyzstan adopted a new form of religion and state relation: defined itself as a laic state -although the matter of laity was discussed neither intellectually nor politically- and ensured wide freedom ranges for adherents and religious institutions.Nevertheless, the broad opportunities which were ensured in aspect of freedom and rights led to the enormous changes in religious structure in society.Towards the end of the 90's, in religious policy dominated "anxiety and mistrust" instead of early "enthusiasm". Therefore the state considering the role of external factors as dangerous phenomenon for the state and society, began restrict wide freedom ranges which were given in the early years of independence. Were established various administrative bodies which were inhereted from the Soviet Union and based on the assumption that the state must one-sidedly organize and manage religious sphere. This policy change on religious field had reached the summit with the new Religious Law.The factors like economic problems, erroneous and inadequate structure of state, deficiency of skilled staff, unstable international relationships of state etc. were combination of circumstances for inconsistent and contradictory religious policy.Keywords : Religion-state relationship, religious-conscience freedoom, religious policy, missionary activities, Kyrgyzstan.