Kocaeli Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde takip edilen çölyak hastalarında D vitamini eksikliği ve osteoporoz sıklığı
Frequency of vitamin D deficiency and osteoporosis in celiac patients followed in Kocaeli Derince Training and Research Hospital
Yazar: MUHAMMED KAYA
Danışman: DOÇ. DR. MESUT SEZİKLİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kocaeli Derince Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Gastroenteroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Diyet = Diet ; Glutenler = Glutens ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency ; Çölyak hastalığı = Celiac disease

Özet:
Amaç: Çölyak Hastalığı genetiği yatkın bireylerde diyette gluten proteininin alımıyla ortaya çıkan, ince barsaklarda inflamasyonla seyreden otoimmün bir hastalıktır. Vitamin eksiklikleri ve osteoporoz da önemli bulgularındandır. Çalışmamızda Kocaeli Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde takip edilen çölyak hastalarında vitamin D eksikliği ve osteoporoz sıklığını değerlendirmek amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmamıza kliniğimizde çölyak tanısıyla takip edilen 18-65 yaş arası 80 hasta ve kontrol grubu olarak 45 sağlıklı birey dâhil edilmiştir. Her iki grubun demografik özellikleri, antropometrik ölçümleri, hemogram, biyokimya, vitamin B12, folat, ferritin, vitamin D düzeyleri ile hasta gruba ait TTG IgA, TTG IgG ve KMD sonuçları sistemde kayıtlı verilerden elde edilmiştir. Çölyak hastaları TTG antikor pozitifliğine göre glutensiz diyete uyumlu ve uyumsuz olarak iki gruba ayrılmıştır. Diyete uyumlu ve uyumsuz çölyak hastaları ile sağlıklı kontrol grubuna ait veriler karşılaştırılarak SPSS 22 istatistik programı ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Diyete uyumlu ve uyumsuz hasta grupları ile kontrol grubu yaş cinsiyet ve sigara kullanımı açısından benzer özelliklerdedir. Diyete uyumsuz çölyak hastalarında vücut ağırlığı, karaciğer fonksiyon testleri, hemogram ve anemi parametrelerinin kötüleştiği, diyete uyum gösteren hastalarda ise sağlıklı popülasyona benzer olduğu görülmektedir. Çalışmamızda çölyaklılarda vitamin D eksikliği yüksek oranda (%73,8) saptanmış, ancak sağlıklı kontrollerden farksız bulunmuştur. Çölyak hastalarının %55,1'inde osteopeni, %17,9'unda osteoporoz saptanmıştır. Glutensiz diyete uyumlu hastalarda %8,9 olan osteoporoz oranı diyete uymayan hastalarda %30,3 olarak saptanmış ve anlamlı ölçüde artış görülmüştür.
Sonuç: Diyete uyumsuz hastalarda hemogram, biyokimya, folat ve ferritin parametreleri anlamlı ölçüde bozulmaktadır. Vitamin D eksikliği hem çölyaklılarda hem de sağlıklı popülasyonda sık görülmektedir ancak çölyak hastalığı ve diyet uyumu ile ilişkisi saptanamamıştır. Osteoporoz, çölyak hastalarında sık görülmekte olup diyete uyumsuz hastalarda anlamlı ölçüde artmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Çölyak hastalığı, Vitamin D, Osteoporoz, Glutensiz diyet

Abstract:
Objective: Celiac is an autoimmune disease that presents itself due to intake of gluten in people genetically predisposed, a typical symptom of which includes inflammation in intestines. Vitamin deficiencies and osteoporosis are also important findings. The aim in this study conducted at Kocaeli Derince Training and Research Hospital is to evaluate the frequency of vitamin D deficiency and osteoporosis in celiac patients.
Methods: 80 patients between the ages of 18 and 65 diagnosed with celiac disease as well as a healthy group of 45 people were included in this study. The demographical information, anthropometric, hemogram, biochemical, vitamin B12, vitamin D, folate and ferritin measurements were acquired from the hospital database. In addition, TTG IgA, TTG IgG, and DEXA results were obtained for the patients in the study. Patients with celiac disease were divided into two groups based on the TTG antibody test determining whether they are compatible with gluten-free diet or not. The results concerning the patients compatible and non-compatible with gluten-free diet as well as healthy control group are analyzed using the SPSS 22 program.
Results: The patients compatible with the gluten-free diet as well as those that are not and the healthy group share the same characteristic in terms of age, gender, and tobacco use. The results indicate that weight, liver functions, and hemogram and anemia parameters deteriorated for patients not compatible with the gluten-free diet, whereas the same measurements are on par with the healthy group for those that are compatible with the gluten-free diet. In this study, the vitamin D deficiency in the patient group is high (73.8%), though is not statistically different than the healthy group. 55.1% of patients have osteopenia and 17.9% have osteoporosis. Only 8.9% of patients compatible with gluten-free diet are diagnosed with osteoporosis, compared to 30.3% in non-compatible patients, which is a statistically significant difference.
Conclusion: Hemogram, folate, ferritin and biochemical measurements deteriorate significantly in patients that are not compatible with gluten-free diet. In patients with and without celiac disease, a high rate of vitamin D deficiency has been shown and no association between disease and deficiency has been found. Osteoporosis is frequently seen in patients with celiac disease and increases significantly in patients with non-compliant of gluten-free diet.

Keywords: Celiac disease, vitamin D, osteoporosis, gluten-free diet