Lise öğrencilerinde psikolojik sağlamlık ve umut düzeylerinin sınav kaygısı ile ilişkisi
The relationship between psychological resilience, hope levels and test anxiety in high school students
Yazar: OĞUZHAN ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTEN EREN ARTAN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışma Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Lise öğrencileri = High schools students ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Sınav kaygısı = Test anxiety ; Umut = Hope

Özet:
Bu çalışmada lise öğrencilerinin psikolojik sağlamlık ve umut düzeylerinin sınav kaygısı ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada aynı zamanda psikolojik sağlamlık, umut ve sınav kaygı düzeylerinin demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediği de incelenmiştir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. 2022-2023 yılında Muğla ili Milas ilçesinde eğitim gören lise kademesindeki 694 öğrenci araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmada veriler Westside Sınav Kaygısı Ölçeği, Sürekli Umut Ölçeği, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Kişisel Bilgilendirme Formu ile toplanmıştır. Elde edilen verileri analiz etmede bağımsız gruplar için t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), post hoc testlerinden Tukey HSD, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda lise öğrencilerinin sınav kaygısı düzeyi; cinsiyet, sınıf düzeyi, lise türü ve algılanan ebeveyn tutumuna göre farklılaştığı bulunmuştur. Ayrıca öğrencilerin psikolojik sağlamlık ve umut düzeyi cinsiyet, sınıf düzeyi ve algılanan ebeveyn tutumlarına göre farklılaştığı bulgusunun yanı sıra öğrencilerin akademik destek alma durumuna göre öğrencilerin sınav kaygısı, psikolojik sağlamlığı ve umut düzeyleri değişim göstermemiştir. Sınav kaygısı ile psikolojik sağlamlık düzeyi arasında orta düzeyde negatif, umut ile ise düşük negatif ilişki bulunmuştur. Öğrencilerin psikolojik sağlamlık ve umut düzeyi arasında da orta düzeyde pozitif korelasyon tespit edilmiştir. Çoklu regresyon sonucuna göre sınav kaygısı, psikolojik sağlamlık, umut, cinsiyet, algılanan ebeveyn tutumu ve lise türü değişkenleri tarafından %18 açıklanmaktadır. Sınav kaygısını yordayan en önemli değişken psikolojik sağlamlık olurken, sırasıyla ilgili değişkenler okul türü, ebeveyn tutumu, cinsiyet ve ardından da umut düzeyi sınav kaygısını anlamlı olarak yordamıştır.  Elde edilen bulgular literatür ışığında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

ANAHTAR KELİMELER: Lise, Sınav kaygısı, Psikolojik sağlamlık, Umut

Abstract:
The aim of this study was to examine the relationship between high school students' levels of psychological resilience, hope, and exam anxiety. Additionally, the research investigated whether there were differences in psychological resilience, hope, and exam anxiety levels based on demographic variables. A correlational survey model was employed in the study, with a sample consisting of 694 high school students from the Milas district of Muğla province during the academic year 2022-2023. Data were collected using the Westside Test Anxiety Scale, the Continuous Hope Scale, the Short Psychological Resilience Scale, and a Personal Information Form. Independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Tukey HSD post hoc tests, Pearson correlation coefficient, and multiple regression analysis were utilized to analyze the data. The research findings revealed that the level of exam anxiety among high school students differed based on gender, grade level, type of high school, and perceived parental attitude. Moreover, students' levels of psychological resilience and hope varied according to gender, grade level, and perceived parental attitudes. However, there was no significant difference in exam anxiety, psychological resilience, and hope levels based on students' academic support status. Moderate negative correlations were found between exam anxiety and psychological resilience, while a low negative correlation was observed between exam anxiety and hope. Furthermore, a moderate positive correlation was identified between students' psychological resilience and hope levels. According to multiple regression results, exam anxiety, psychological resilience, hope, gender, perceived parental attitude, and type of high school accounted for 18% of the variance. Psychological resilience emerged as the most significant predictor of exam anxiety, followed by school type, parental attitude, gender, and hope level. The findings obtained have been discussed in the light of the literature, and recommendations have been provided.

KEYWORDS: High school, Test anxiety, Psychological resilience, Hope