İbradı ilçesinin kültürel ekolojisi
Cultural ecology of Ibradi district
Yazar: BERNA ÖZOĞUL
Danışman: PROF. DR. İHSAN BULUT
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Araştırma sahası olan İbradı ilçesi, Akdeniz Bölgesi'nde yer alan Antalya iline bağlıdır. Batı Toros Dağları'nın engebeli ve yüksek kesiminde yer almasından dolayı sahanın doğal ve beşeri coğrafi özellikleri üzerinde genel olarak yükselti koşullarının etkisinin daha önemli olduğu görülmektedir. İbradı ilçesi bu dağlık ve engebeli yapısı, ulaşım güçlüğü, ekonomik geri kalmışlık ve yakın konumundaki iki büyükşehir ile olan mesafe ve doğal izole şartlarından dolayı yüzlerce yıllık özgün yapısını ve kültürel birikimini günümüze kadar önemli ölçüde korumayı başaran yörelerden biridir. 
Bu çalışmada İbradı ilçesinde kültür-mekân etkileşimi, doğal çevrenin kültür üzerindeki etkileri, yerel sakinlerinin doğal çevre ile ilişkileri ve doğal çevreye uyumları kültürel ekoloji bakış açısı ile ele alınmıştır. Yöre sakinlerinin doğal çevreye uyum kabiliyeti, ekonomik faaliyetleri ve yaşam tarzında, geleneksel ekolojik bilgilerin ve yerel uygulamaların neler olduğunun incelenmesi amaçlanmış ve yok olmadan kayıt altına alınmaya çalışılmıştır. 
Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan kültür analizi kullanılmıştır. Veriler katılımlı gözlem, yüz yüze görüşme ve doküman analizi tekniği kullanılarak toplanmıştır. Görüşmeler ve gözlemler sonucu elde edilen veriler içerik analizi ve betimsel analiz ile çözümlenerek yorumlanmıştır. Coğrafi bilgi sistemleri teknikleri kullanılarak araştırma sahasının doğal çevre unsurları ile beşeri özelliklerinin güncel durumu ve yayılışını gösteren tematik haritalar üretilmiştir.
Bulgulara göre yöre sakinlerinin doğal çevre şartları ve topoğrafik yapıya uyumlu yerleşme şekilleri, arazi kullanımı, geleneksel kırsal meskenler, ekonomik faaliyetler ve gıda muhafaza yöntemlerinde çok çeşitli yerel coğrafi bilgi ve geleneksel ekolojik bilgi kullanımları ortaya çıkmıştır. İbradı yöresinde uzun yıllar sürdürülen bu kültürel birikim ve uygulamalar ile gelişen yerel ekolojik bilgi; popüler kültürün olumsuz etkileri, modern zaman etkileri, büyükşehirlere yaşanan göçler, ulaşımın geçmişe oranla kolaylaşması, teknolojinin gelişmesi, sanayi ürünlerini temin olanağı ile artan yaşam standardı ve turizm baskısı gibi çok yönlü iç ve dış dinamikler nedeniyle azalma eğilimi göstermiş ve unutulmaya yüz tutmuştur. 
Bu nedenle yörenin ayrıntılı incelenerek geleneksel ekolojik bilginin, yerel uygulamaların kayıt altına alınması ve modern yaşama aktarılması doğal çevrenin sürdürülebilir kullanımına katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Ibradı district, which is the research area, is connected to Antalya province located in the Mediterranean Region. Since it is located in the rugged and high part of the Western Taurus Mountains, it is seen that the effect of elevation conditions is generally more important on the natural and human geographical characteristics of the area. Ibradı district is one of the regions that has managed to preserve its original structure and cultural accumulation of hundreds of years to a great extent until today due to its mountainous and rugged structure, transportation difficulties, economic backwardness, distance to two metropolises in close proximity and natural isolation conditions.
In this study, culture-space interaction in Ibradı district, the effects of the natural environment on culture, the relations of local residents with the natural environment and their adaptation to the natural environment are discussed from the perspective of cultural ecology. It was aimed to examine the adaptability of local residents to the natural environment, economic activities and lifestyle, traditional ecological knowledge and local practices and tried to record them before they disappeared.
Cultural analysis, one of the qualitative research methods, was used in the study. Data were collected using participant observation, face-to-face interviews and document analysis techniques. The data obtained as a result of interviews and observations were analysed and interpreted by content analysis and descriptive analysis. Thematic maps showing the current status and distribution of the natural environmental elements and human characteristics of the research area were produced using geographical information systems techniques.
According to the findings, a wide range of local geographical knowledge and traditional ecological knowledge uses have emerged in settlement forms, land use, traditional rural dwellings, economic activities and food preservation methods compatible with the natural environmental conditions and topographical structure of the local residents. Local ecological knowledge, which has developed with this cultural accumulation and practices in the Ibradı region for many years, has shown a tendency to decrease due to multifaceted internal and external dynamics such as the negative effects of popular culture, modern time effects, migration to metropolises, ease of transportation compared to the past, development of technology, increasing living standards with the opportunity to supply industrial products and tourism pressure.
For this reason, recording traditional ecological knowledge and local practices by examining the region in detail and transferring them to modern life will contribute to the sustainable use of the natural environment.