Doğal vejetasyondan toplanarak değerlendirilmesi yapılmış yonca genotiplerinde üstün klon hatlarının belirlenmesi
Determination of outstanding clon lines characterized in alfalfa genotypes collected on natural vegetation
Yazar: YUSUF SARITAŞ
Danışman: PROF. DR. SUZAN ALTINOK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Karakterizasyon = Characterization ; Yonca = Alfalfa

Özet:
Bu çalışma, daha önce birçok özellik yönünden üstün oldukları belirlenen 51 yonca genotipi ile oluşturulan klon hatlarının Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme tarlasına 2016 yılı ilkbaharında her bir genotip bir sırada olacak şekilde 80x80 cm şeklinde dikilmesi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın amacı, 2017 yılı boyunca klon hatlarında yapılan gözlem ve ölçümler ile ot verimlerinin belirlenmesi sonucu en üstün genotiplerden elde edilen yonca klon hatlarını ve ne şekilde değerlendirilebileceğini bulmaktır. Araştırma sonuçlarına göre; 7 (Kızılcahamam 1), 9 (Gölbaşı 1), 17 (Akyurt 1) ve 33 (Kalecik 3) nolu genotipler erkenci, 39 (Kızılcahamam 3), 40 (Şereflikoçhisar 2) ve 42 (Çankaya 1) nolu genotipler geçci olarak gözlenmiştir. Genotiplerin doğal bitki boyları 11.80-67.77 cm arasında değiştiği ve en uzun doğal bitki boyuna 33 (Kalecik 3) nolu genotip sahip olurken en kısa doğal bitki boyuna 50 (Güdül 1) nolu genotip sahip olmuştur. Genotiplerin ana sap uzunlukları ise 49.97-85.77 cm arasında değiştiği ve en uzun ana sap uzunluğu 33 (Kalecik 3) nolu genotip sahip olurken en kısa ana sap uzunluğuna 39 (Kızılcahamam 3) nolu genotip sahip olmuştur. Bitki başına yeşil ot verimleri en fazla 2177.77 g/bitki ile 33 (Kalecik 3) nolu genotipden elde edilirken, diğer genotiplerin bitki başına yeşil ot verimleri ise 272.73-1936.40 g/bitki arasında olmuştur. Bitki başına kuru ot verimleri en fazla 545.90 g/bitki ile yine 33 (Kalecik 3) nolu genotipden elde edilmiş, diğer genotiplerin bitki başına kuru ot verimleri ise 67.40-520.77 g/bitki arasında olmuştur. 7 (Kızılcahamam 1), 8 (Kalecik 1), 17 (Akyurt 1), 27 (Güdül 1), 33 (Kalecik 3), 47 (Elmadağ 3) ve 49 (Ayaş 1), 12 (Elmadağ 2), 14 (Keçiören 3), 16 (Akyurt 2), 23 (Gölbaşı 2), 30 (Şereflikoçhisar 1), 31 (Elmadağ 2), 32 (Polatlı 1), 35 (Evren 3), 36 (Mamak 1), 44 (Beypazarı 1) ve 48 (Haymana 1) nolu genotipler dik ve yarı dik olarak gelişme göstermiş olup, en fazla doğal bitki boyu ve ana sap uzunluğuna sahip, yaprakları büyük, en fazla bitki başına yeşil ot ve kuru ot değerlerine ulaşan klon hatlarını oluşturmuştur. Bu klon hatlarındaki  genotipler ot tipi yonca ıslah çalışmalarında değerlendirilebilecektir. Bunun yanında; yatık gelişen 5 (Kazan 2), 19 (Kızılcahamam 2), 34 (Bala 1), 37 (Çamlıdere 2), 39 (Kızılcahamam 3), 40 (Şereflikoçhisar 2), 42 (Çankaya 1) ve 50 (Güdül 1) nolu klon hatları ile yarı yatık gelişen 21 (Çamlıdere 1), 22 (Kızılcahamam 1), 41 (Haymana 2), 43 (Kazan 2) ve 51 (Çamlıdere 1) nolu rizomlu klon hatlarını oluşturan genotiplerin önümüzdeki yıllarda mera tipi veya otlatma tipi yonca ıslah projelerinde materyal olarak kullanılabileceği öngörülmektedir.

Abstract:
This study was carried out by cloning sewing each genotype to 80x80 cm in a row lines of 51 clover genotypes which were determined to be superior in terms of many features before, in the field of Ankara University Faculty of Agriculture, Field Crops Department. The aim of the study is to find alfalfa lines obtained from the best genotypes by observing and measuring the clone lines during 2017 and determining the herb yields and how they can be evaluated. According to the results of the research; 7 (Kızılcahamam 1), 9 (Gölbaşı 1), 17 (Akyurt 1) and 33 (Kalecik 3) genotypes were early, 39 (Kızılcahamam 3), 40 (Şereflikoçhisar 2) and 42 (Çankaya 1) genotypes were observed late. The natural plant lengths of the genotypes ranged between 11.80-67.77 cm and the longest natural plant length was the genotype no 33 (Kalecik 3) and the shortest natural plant length was the genotype no 50 (Güdül 1). The main stem lengths of the genotypes ranged between 49.97-85.77 cm and the longest stem length was the genotype no 33 (Kalecik 3) and the have been shortest stem length the genotype no 39 (Kızılcahamam 3). Green herb yields per plant have been obtained from genotypes no 33 (Kalecik 3) with a maximum of 2177.77 g/plant, while other genotypes green herb yields per plant have been between 272.73-1936.40 g/plant. Dry herb yields per plant have been obtained from the genotype no 33 (Kalecik 3) with a maximum of 545.90 g/plant, while other genotypes dry herb yields per plant were between 67.40-520.77 g/plant. 7 (Kızılcahamam 1), 8 (Kalecik 1), 17 (Akyurt 1), 27 (Güdül 1), 33 (Kalecik 3), 47 (Elmadağ 3) and 49 (Ayaş 1), 12 (Elmadağ 2), 14 (Keciören 3), 16 (Akyurt 2), 23 (Gölbaşı 2), 30 (Şereflikochisar 1), 31 (Elmadağ 2), 32 (Polatlı 1), 35 (Universe 3), 36 (Mamak 1), 44 (Beypazarı 1) and 48 (Haymana 1) genotypes have developed erect and semi-erect and have clone lines with the highest natural plant length and main stem length, the leaves are large, the maximum green herb and dry herb per plant are reached. Genotypes in these clone lines can be evaluated in grass type alfalfa breeding studies. Besides; prostrate developing 5 (Kazan 2), 19 (Kizilcahamam 2), 34 (Bala 1), 37 (Camlidere 2), 39 (Kizilcahamam 3), 40 (Sereflikochisar 2), 42 (Cankaya 1) and 50 (Gudul 1) number clones lines that develop semi-prostrate 21 (Çamlıdere 1), 22 (Kızılcahamam 1), 41 (Haymana 2), 43 (Kazan 2) and 51 (Çamlıdere 1) rhizome clone lines forming genotypes in the coming years of pasture type or grazing type alfalfa breeding It can be used as material in projects.