Algılanan kıtlık ve sembolik değerin satın alma niyeti üzerindeki etkisi
The effect of perceived scarcity and symbolic value on purchase intention
Yazar: ZEYNEP SEVGİ BALIK
Danışman: PROF. DR. MEHMET İSMAİL YAĞCI
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Benzersiz olma ihtiyacı = Need for uniqueness ; Kıtlık = Famine ; Satın alma = Purchasing ; Satın alma niyeti = Purchase intention ; Sembolik değerler = Symbolic values ; Tüketici davranışı = Consumer behavior

Özet:
Tüketiciler ürünleri sadece fonksiyonel ihtiyaçlarını karşılamak için değil aynı zamanda
taşıdıkları sembolik değerler için de satın almaktadırlar. Ürünlerin taşıdığı bu sembolik değer
bireylerin gittikçe aynılaşan dünyada benliklerini dışarıya yansıtmak için kullandıkları bir araç
olarak nitelendirilebilir. Firmalar da tüketicilerin bu ihtiyaçlarını görerek taleplerine cevap
verecek ürünleri piyasaya süremeye çalışmaktadırlar.
Her yeni iPhone cep telefonu için günler öncesinden kuyruğa girenler, Beyonce'un tek
bir platformdan yeni albüm satışını yaparak kendi satış rekorunu kırması gibi örnekler,
tüketicilerin yeni ürünlere artık daha hızlı adapte olup olmadığı sorusunu akla getirmektedir.
Ürünlere yönelik tek bir platformdan erişim ya da yüksek talep nedeni ile hızla tükeneceği gibi,
ürüne ulaşımı zorlaştıran durumlar tüketicilerde kıtlık algısı yaratabilmektedir. Piyasaya yeni
çıkan bir ürüne yönelik kıtlık algısının ürüne yönelik satın alma niyetini etkileyip etkilemediği
bu araştırma çerçevesinde ele alınmıştır.
Bu bağlamda tüketicileri bu duruma iten nedenler araştırma konusu yapılmıştır. Çalışma
sonucunda kıtlık algısının ürünün sembolik değerini olumlu yönde etkilerken, sembolik değerin
alt boyutu olan kendini ifade değerini prestij değerine göre daha çok etkilediği gözlemlenmiştir.
Bunlara ek olarak kıtlık algısının benzersizlik ihtiyacı üzerinde herhangi bir etkisi saptanmamış,
ilk olma arzusunu ise hem doğrudan hem de dolaylı (sembolik değer aracılığı ile) olarak olumlu
yönde etkilemektedir. Kıtlık algısı, sembolik değer, ilk olma arzusu ve benzersizlik ihtiyacı
değişkenlerinin bir bütün olarak da satın alma niyetini olumlu yönde etkilediği araştırma
sonucunda elde edilen bulgular arasındadır.

Abstract:
Consumers buy products not only to meet their functional needs, but also the symbolic
meanings they have. This symbolic value of products can be described as a tool that individuals
use to reflect their selves outside in an increasingly cohesive world. From firms perspective,
they notice those needs and, try and improve themselves to produce products that meet
consumer needs.
For every new iPhone, queued days before, such as Beyonce breaking their own sales
record by selling new albums from a single platform, raises the question of whether consumers
are now adapting to new products faster. It can create a perception of scarcity in conditions
Such as access to products from a single platform or rapid depletion due to high demand that
make it difficult to reach the product. Whether the perception of scarcity for a new product on
the market affects its purchase intent for the product is aimed to be addressed within the
framework of this research.
In this context, the reasons that push consumers to this situation have been investigated.
As a result of the study, the perception of scarcity positively affects the symbolic value of the
product. However, the perception of scarcity affects the self-expression value more than the
prestige value. In addition, the perception of scarcity did not have any effect on the need for
uniqueness, but it was observed that it affected the desire to be the first, both directly and
indirectly (through symbolic value). The findings obtained as a result of the research that the
variables of perception of scarcity, symbolic value, desire to be first and need for uniqueness
affect the purchasing intent as a whole.