OKB tanısı almış bireylerde temel inançlar, bilişsel çarpıtmalar ve denetim odağı ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between core beliefs, cognitive distortions and locus of control in individuals diagnosed with OCD
Yazar: DUYGU YAKIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EZEL AVCI
Doğuş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel çarpıtma = Cognitive distortion ; Denetim odağı = Locus of control ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Ölçekler = Scales ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bu araştırmanın amacı OKB tanısı almış bireylerde temel inançlar, bilişsel
çarpıtmalar ve denetim odağı ilişkisinin incelenmesidir. Çalışma İzmir Bozyaka Eğitim
Araştırma Hastanesi psikiyatri polikliniği ve OKB destek gruplarından, 18-65 yaş arası ve
çalışmaya katılım şartlarını karşılayan OKB tanısı almış klinik katılımcı ile
gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın hastaneden veri toplama kısmı yüz yüze şekilde
gerçekleşmiştir. Çalışmada demografik veri formu, Rotter Denetim Odağı Ölçeği,
Düşünce Özellikleri Ölçeği, Temel İnançlar Ölçeği ve Yale-Brown Obsesyon
Kompulsiyon Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmaya 49 kadın ve 30 erkek olmak üzere toplam
79 kişi katılmıştır.
Elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows
25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan korelasyon analizi sonuçlarına göre;
OKB şiddeti ile temel inançlar arasında pozitif anlamlı ilişki bulunmuştur. OKB şiddeti
ile bilişsel çarpıtma türleri arasında pozitif anlamlı ilişki görülmüştür. OKB şiddeti ile
denetim odağı arasında anlamlı bir ilişki görülememiştir. Bilişsel çarpıtma türleri ile
denetim odağı ilişkisinde zihin okuma, etiketleme, aşırı genelleme, -meli –malı ifadeleri
ve olumluyu küçülme veya yok sayma bilişsel çarpıtmaları ile dış denetim odağı arasında
pozitif anlamlı ilişki görülmüştür. Temel inançlar ile dış denetim odağı arasında pozitif
anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Elde edilen veriler literatür ve araştırmalar
çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between basic beliefs,
cognitive distortions and locus of control in individuals diagnosed with OCD. The study
was carried out with participants diagnosed with OCD from the psychiatry out patient
clinic of Izmir Bozyaka Training and Research Hospital and OCD support groups,
between the ages of 18-65 and meeting the conditions of participation in the study. The
data collection part of the study from the hospital was done face to face. Demographic
data form, Rotter locus of control scale, thought traits scale, core beliefs scale, and yalebrown obsession-compulsion scale were used in the study. A total of 79 people, 49 women
and 30 men, participated in the study.
The obtained data were analyzed using SPSS (Statistical Package for Social
Sciences) for Windows 25.0 program. According to the results of the correlation analysis;
A positive significant correlation was found between the severity of OCD and the core
belief scale score. There was a positive significant relationship between OCD severity and
cognitive distortion types. There was no significant relationship between OCD severity
and locus of control. In the relationship between cognitive distortion types and locus of
control, a positive significant relationship was found between cognitive distortions of
mind reading, labeling, overgeneralization, should-have statements, shrinking or ignoring
the positive, and external locus of control. It was observed that there was a positive
significant relationship between the core belief scale score and the external locus of
control. The data obtained were discussed within the framework of literature and research.