Rekabet Hukukunda teşebbüsler ve teşebbüslerin hakim durumunun tespiti
The undertakings in Competition Law and the determination of dominant position
Yazar: NAZMİ OCAK
Danışman: PROF. DR. AYŞE NUR BERZEK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Acenteler = Agents ; Girişim = Interference ; Hakim durum = Dominand position ; Ortak girişimler = Joint ventures ; Rekabet Kurulu = Competetition Board ; Rekabet hukuku = Competence law ; Şirket toplulukları = Multicorporate enterprises

Özet:
Rekabet hukuku düzenlemeleri vak'a hukuku (case law) sisteminde rekabet otoriteleri ve yargı içtihatlarıyla uygulanagelmiştir. Türk Rekabet Hukuku mevzuatı ABD ve mehaz Avrupa Birliği'ne göre oldukça yenidir. Rekabetin Korunması Hakkında 4054 sayılı Kanun 1994'te yürürlüğe girmesine rağmen Rekabet Kurulu 1997'de göreve başlayabilmiştir. 
Sermaye Piyasası düzenlemelerinde olduğu gibi, rekabet hukukunda da Kurul'a uygulamada ortaya çıkan rekabet ihlallerinin çözümü konusunda geniş yetki tanınmıştır. Kurul bu yetkisini bir taraftan Tebliğ, Klavuz gibi ikincil mevzuat düzenlemeleri yaparak, diğer taraftan re'sen, şikayet ya da başvuru üzerine önaraştırma, soruşturma ve muafiyet tanıma gibi önüne gelen olayda mehaz AB hukuku ile uyumlu kararlar almak suretiyle kullanmaktadır.
Rekabet Kurulu'nun rekabet hukukunun süjesi "teşebbüs" ile ilgili uygulamaları işleyen bir rekabet düzeninin tesisi açısından özel önem arzetmektedir. Meslek odaları, birlikler, kamu teşebbüsleri ve münhasır yetkiyi haiz kuruluşlarla ilgili zaman zaman Kurul'un çekingen davrandığı, kamu hizmeti nitelendirmesiyle rekabet ihlaline yol açan bazı uygulamaları Kanun'un kapsamı dışında mütalaa ettiği görülmektedir. Diğer taraftan, olası kanun çatışmasını önlemek amacıyla Ticaret Kanunu'nun şirketler topluluğuna ve acenteliğe ilişkin maddelerine "rekabet düzenlemelerine ilişkin hükümlerin saklı olduğu" ibaresi eklenmelidir.
Hakim durumun tespiti açısından, Türkiye'deki bir alıcının aynı veya benzer şartlarla yurtdışındaki teşebbüslere yönelme imkanına sahip olduğu durumda coğrafi Pazar, ülke sınırlarını aşmakta ve ikame edilebilirlik ölçüsünde genişlemektedir.
Kanun'da sadece satıcıların hakim durumu düzenlenmiş olup, alıcıların da hakim durumda olabileceği göz ardı edilmiştir. Birlikte hakimlik kavramı Kanun'da açıkça tanımlanmalı ve kaynak metinde yer almayan "başkalarıyla yapacağı anlaşmalar" veya "birlikte davranış" ifadeleri Kanun metninden çıkartılmalıdır.

Anahtar Kelimeler: 
"Rekabet", "Teşebbüs", "Teşebbüs Birlikleri", "Acente", "Ortak Girişim", "Şirketler Topluluğu/Konzern", "Kamu Teşebbüsleri", "Hakim Durum".

Abstract:
The competition law regulations in the case law system, have been applied by competition authorities and courts decisions. Turkish Competition Law is quite new as compared to USA and EU Competition Law. Although Turkish Competition Code No. 4054 has been implemented in 1994, the competition authority has went into operation in 1997.
In Turkish Competition Law, Competition Authority widely interferes when competition rules are infringed as Capital Market Law regulations. Authority interferes infringements by taking decisions in line with the referenced EU law upon exemptions and preliminary researchs or investigations by ex officio, complaint or upon application in the light of published guidelines, notices.
The Competition Authority decisions concerned with undertaking as a subject of competition law, are very important on be half of functioning of a competitive system. In the case of public undertaking and other unions, enterprise as infringers, The Competition Authority acts sensitively and mostly exempts from sanctions. On the other hand, in the face of risk such as a possiblity of conflict between Turkish Commercial Code No. 6102 and Turkish Competition Code No. 4054, to prevent this possiblity the provisions of the agency and group of companies (Konzern) in Turkish Commercial Code No. 6102, "competition regulations are reserved" should be added.
While it is regulated only the sellers may be in a dominant position in the Turkish Competition Code No. 4054, conversely has been ignored purchasers may be in a dominant position; also "collective dominance" concept should be clearly defined and wordings such as "…aggrements with others…" and "…act together…" which are not included in TFEU, should be removed from the Art. 6 of Turkish Competition Code No. 4054.

Keywords: 
"Competition", "Undertaking", " Undertaking Association", "Agent", "Joint Venture", "Group of Companies / Konzern", "Public Undertaking", "Dominant Position".