Olaya ilişkin potansiyellerin saklanmış bilginin tespitinde kullanımı: Kelime, nesne ve yüz tanımanın karşılaştırılması
Detecting concealed information by using event related potentials: Comparing text, object and face detection
Yazar: FURKAN EREN
Danışman: PROF. DR. ETHEM GELİR
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Reaksiyon zamanı = Reaction time ; Testler = Tests ; Uyarılmış potansiyeller = Evoked potentials ; Uyarılmış potansiyeller-görsel = Evoked potentials-visual ; Yüz tanıma = Face recognition

Özet:
Olaya ilişkin potansiyellerin saklanmış bilginin tespitinde kullanımı: Kelime, nesne ve yüz tanımanın karşılaştırılması, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Fizyoloji Uzmanlık Tezi, Ankara 2014. Bu çalışmada kişi için bir anlam ifade eden saklanmış bilginin, kelime, nesne ve yüz görsellerinden hangisinde daha belirgin olaya ilişkin potansiyeller oluşturduğu araştırıldı. Bu amaçla 18-30 yaş aralığında 20 gönüllü denekten elde edilen potansiyeller ve davranışsal veriler (reaksiyon zamanı ve düğmeye doğru basma oranı) karşılaştırıldı. Denekler kelime, nesne ve yüz görsellerinin bulunduğu, üç-uyarı-protokolüyle hazırlanmış testlere katıldılar. Her bir test modülünde 6 farklı görsel vardı ve bunlardan biri denek için anlamlı (prob) görsel, biri hedef görsel ve diğerleri de bir anlam ifade etmeyen (standart) görsellerdi. Testte deneklere hedef görseli gördüğünde bir düğmeye, diğer görsellerde diğer düğmeye basma görevi verildi. Eşzamanlı alınan elektroensefalografi kayıtlarından olaya ilişkin potansiyeller elde edildi, düğmeye basma görevindeki reaksiyon zamanları ve doğru basma oranları kaydedildi. P300 olaya ilişkin potansiyel amplitüdlerini karşılaştırabilmek için her bir deneğin olaya ilişkin potansiyellerinin grup ortalamaları alındı. Yüz, nesne ve kelime modülündeki her bir prob ve hedef görselinin ortalama P300 amplitüdleri standart görsellerin ortalama P300 amplitüdlerine nazaran anlamlı olarak yüksek bulundu. Ancak bu artışlar standardize edilip karşılaştırıldığında, modüller arasında anlamlı bir fark yoktu. P300 latansları (gecikme) karşılaştırıldığında ise hiç bir modülde anlamlı bir fark bulunamadı. Ortalama reaksiyon zamanları, bütün modüllerde hedef görsellerin reaksiyon zamanı standart görsellerinkine göre anlamlı olarak daha uzundu. Ancak prob görsellerine ait reaksiyon zamanları, standart görsellerinkine göre uzun olmakla birlikte fark anlamlı bulunmadı. Düğmeye doğru basma oranları değerlendirildiğinde modüller arasında anlamlı bir fark yoktu. Bulgularımıza göre P300 amplitüdleri, hedef ve prob görsellerinkiyle standart görsellerinki kıyaslandığında anlamlı olarak artmıştı. Bu sonuçlar kelime, nesne ve yüz modüllerinde gözlemlendi. Ancak, kişi için anlamlı olan bilgilerin Saklanmış Bilgi Testi görselleriyle tespit edilmesinde yüzler, kelimeler veya nesneler arasında herhangi birinin sonuca götürmede üstün olmadığını gözlemlendi.
Benzer çalışmalarda, aynı yöntemlerin, çok küçük değişiklikler yapılarak, kopyalanmasıyla farklı sonuçlar elde edilmiştir. Çoğu seferinde elde edilen sonuçların farklı oluşu, basit değişikliklerin deneklerin motivasyonlarını etkilemesinden veya kültürel özelliklerin farklılık göstermesinden kaynaklanıyor olabilir.

Anahtar Kelimeler: Saklanmış bilgi testi, olaya ilişkin potansiyeller, reaksiyon zamanı

Abstract:
Detecting concealed information by using event related potentials: Comparing text, object and face detection, Hacettepe University Medical Faculty, Physiology Thesis, Ankara 2014. The purpose of this study was to investigate which type of visual concealed information, in the form of text, object and face pictures, would cause distinctive event related potentials. We compared electrophysiological and behavioral data (reaction time and correct button press ratios) of twenty volunteer subjects aged 18-30 years. The subjects attended three-stimulus-protocol which was consisted of text, object and face pictures. Each test was comprised of six different pictures, one of them was meaningful (prob), one of them was target and the others were nonsense (standard) for subject. The subjects were instructed to press a button when they saw target picture and press another button when they saw other pictures. We calculated reaction times and correct button press ratios during button press task. Event related potentials were recorded simultaneously during the button press task. Each subject's event related potential was averaged to compare P300-based event related potential amplitudes. We found a significant increase between prob and target picture's mean P300s amplitudes compared to standard pictures' mean P300s amplitudes in text, object and face picture categories. However, these values were not significant between categories after these values were standardized and then compared. We could not find significant difference between categories in P300 latencies. When mean reaction times are compared, there is significant difference in target pictures reaction times compared to standard pictures reaction times. However, no significance is found in prob reaction times compared to standards' reaction times, even though probs' reaction times have gotten longer. There is not a significant difference in correct button press ratios. According to our results, there is no significant difference among face, text and object categories in detection of meaningful information visuals by concealed information test. Previous studies revealed different results although all of them used the same methods with small alterations. The reason of having different results might be due to simple changes in methods. These subtle changes may affect subject's motivation, or other factors such as cultural and personality differences may be the culprit.

Keywords: Concealed information test, event related potentials, reaction time!