2005 ve 2018 yılı sosyal bilgiler dersi öğretim programları ve ders kitaplarının tarih içerikleri bağlamında karşılaştırılması
Comparison of the social studies course curriculum and textbooks in the context of the history content of 2005 and 2018
Yazar: AYŞE KAYA
Danışman: PROF. DR. YILMAZ GEÇİT
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Beceri = Skill ; Ders kitapları = Textbooks ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Tarih = History ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu araştırmayla 2005 ve 2018 yılı sosyal bilgiler dersi öğretim programlarında bulunan amaç, öğrenme alanı ve kazanım öğelerinin tarih disipliniyle bağlantısı tespit edilmek istenmiştir. Bu amaçla her iki program ve ders kitaplarının benzerlik ve farklılıklarını ortaya çıkarmak için nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde ise betimsel analiz yöntemi esas alınmıştır. Araştırma sonucunda; amaç sayısının 2005 yılına göre küçük değişiklerle 2018 programında yerini aldığı, her iki programda da tarihe kazandırılmak istenen amaç sayısının aynı olduğu, 2018 yılı kazanımlarının 2005 programına göre daha sade bir yapıda olduğu ve tarih disiplinine kazandırılması hedeflenen kazanım sayısının da azaltılmaya gidildiği tespit edilmiştir. Programın bir diğer öğesi olan becerilere ilişkin sonuçlarda ise 2018 yılında beceri sayısının 2005 yılı programına göre artırıldığı görülmüştür. Tarih disiplinine kazandırılması hedeflenen beceri sayısının da 2018 yılında artırıldığı tespit edilmiştir. Tarih ile bağlantısı olan becerilerin kazanımlara yansımasına ilişkin sonuçlarında ise; 2005 yılı ders kitaplarında 4. ve 7. sınıf düzeyinde en fazla empati becerisine, 5. sınıf düzeyinde en fazla değişim ve sürekliliği algılama becerisine, 6. sınıf düzeyinde ise en fazla kanıt kullanma becerisine yer verilmiştir. 2018 yılı ders kitaplarında ise;  4. 6. ve 7. sınıf düzeyinde en fazla empati becerisine, 5. sınıf düzeyinde ise en fazla değişim ve sürekliliği algılama becerisi ve araştırma becerisine yer verilmiştir. Genel olarak bakıldığında kazanım ve beceri öğelerinin sosyal bilgiler ders kitaplarında rasgele yer verilmesi, bu dağılımın öğrencilerin gelişim evrelerine aldırış edilmeden yapıldığını göstermektedir. Bu nedenle erken dönemlerde kazandırılması hassas olan becerilere az yer verilmesi, ya da hiç yer verilmemesi becerilerin dağılımının bireylerin gelişim özelliklerine göre yapılmadığını kanıtlamıştır. Bu bağlamda sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer alan kazanımların ve becerilerin geliştirilmesini sağlayacak şekilde ders kitapları yeniden hazırlanmalıdır. Öğretim programında az yer bulan ve hiç yer bulmayan beceriler yeniden düzenlenmelidir.

Abstract:
With this research, it was aimed to determine the connection between the purpose, learning area and acquisition items in the social studies curriculum of 2005 and 2018 with the discipline of history. For this purpose, document analysis method, one of the qualitative research methods, was used to reveal the similarities and differences of both programs and textbooks. In the analysis of the data, the descriptive analysis method was taken as the basis. As a result of the research, it has been determined that the number of aims has been replaced in the 2018 program with small changes compared to 2005, the number of aims to be achieved in history in both programs is the same, the achievements of 2018 are in a simpler structure compared to the 2005 program, and the number of achievements intended to be achieved in the discipline of history has also been reduced. In the results related to skills, which are another element of the program, it was seen that the number of skills increased in 2018 compared to the 2005 program. It has been determined that the number of skills aimed to be acquired in the discipline of history has been increased in 2018. In the results of the reflection of the skills related to history to the achievements; in 2005 textbooks, 4. and 7. the most empathy skills at the grade level, 5. ability to perceive maximum change and continuity at the grade level, 6. at the grade level, the ability to use the most evidence is included. In 2018 textbooks; At the 4th, 6th and 7th grades, empathy skills were the most used, and at the 5th grade level, the ability to perceive change and continuity and research skills were used the most. In general, the random placement of acquisition and skill items in social studies textbooks shows that this distribution is made regardless of the developmental stages of the students. Therefore, the fact that little or no place is given to skills that are sensitive to be acquired at an early stage has proven that the distribution of skills is not made according to the developmental characteristics of individuals. In this context, textbooks should be prepared again in a way that will enable the development of the acquisitions and skills in the social studies curriculum. Skills that find little or no place in the curriculum should be reorganized.