Erdal Öz'ün eserlerinde şiddet
Violence in Erdal Öz's works
Yazar: SENA ALAÇAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHDİ GENCELİ
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebi eserler = Literary works ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; Öz, Erdal = Öz, Erdal ; Şiddet = Violence

Özet:
Erdal Öz'ün Eserlerinde Şiddet adlı tezde, Erdal Öz'ün Odalarda, Yaralısın
romanlarındaki, Yorgunlar, Kanayan, Havada Kar Sesi Var, Sular Ne Güzelse, Cam 
Kırıkları adlı öykü kitaplarındaki ve Bir Gün Yine Allı Turnam adlı gezi kitabındaki 
fiziksel, psikolojik ve cinsel şiddet örnekleri tespit edilerek bilimsel çalışmalar 
aracılığıyla bu şiddet örneklerinin sebepleri açıklandı.
Dört bölümden oluşan tezin giriş bölümünde "Şiddet" ve "Erdal Öz'ün Eserlerini 
Etkileyen Sosyal ve Tarihi Olaylar" adlı iki başlık altında araştırma yapıldı. Öz'ün pek 
çok eserinde şiddet örnekleri görülmesi sebebiyle "Şiddet" adlı başlıkta şiddet kavramı 
tanımlarıyla ele alınarak şiddeti oluşturan biyolojik, psikolojik ve sosyolojik sebepler 
açıklandı. Şiddet, Öz'ün eserlerinde görülen türlerine göre fiziksel, psikolojik, cinsel, 
ekonomik ve siyasi olarak gruplara ayrılarak incelendi ve bu şiddet türlerini içeren 
örneklere yer verildi. Öz'ün eserlerinde yer alan şiddet türleri belirlendi. Erdal Öz'ün 
eserleri incelendiğinde eserlerin pek çoğunun tarihî bir dönemi yansıttığı fark edildi. 
Öz'ün eserlerini daha iyi anlayabilmek, tarihsel gerçekler ve eserler arasında bağ 
kurabilmek amacıyla "Erdal Öz'ün Eserlerini Etkileyen Sosyal ve Tarihî Olaylar" adlı 
başlıkta 1938-1980 yılları arasında Türkiye'de yaşanan sosyal ve tarihî gelişmeler tarihî
kaynaklardan yararlanılarak açıklandı. 
"Erdal Öz'ün Romanları" adlı ikinci bölüm, Odalarda ve Yaralısın başlıklarına 
ayrıldı. Odalarda adlı başlıkta, Erdal Öz'ün Odalarda romanının olay örgüsü açıklanarak
roman karakterleri tanıtıldı. Romandaki şiddet örnekleri tespit edildi ve şiddet 
örneklerinin sebepleri açıklandı. Karakterlerle Öz'ün biyografisi arasındaki benzerlikler 
ortaya konuldu. Yabancı adlı romanla Odalarda arasındaki benzerlikler tanıtıldı.
Romandaki fiziksel, psikolojik ve cinsel şiddet örnekleri özet olarak sıralandı. 
Yaralısın bölümünde Öz'ün Yaralısın romanının olay örgüsü açıklanarak roman 
karakterleri tanıtıldı. Romandaki fiziksel, psikolojik, cinsel şiddet örnekleri üzerinde 
duruldu. Romanın toplumcu gerçekçi sanat anlayışına bağlı özellikleri romandan örnekler 
verilerek açıklandı. Yaralısın adlı romanın 12 Mart dönemi romanlarından biri olması 
sebebiyle romanın daha iyi anlaşılması amacıyla 12 Mart dönemiyle ilgili araştırmalar 
yapıldı ve romanın tarihsel gerçeklerle bağlantısı tespit edildi. Öz'ün 12 Mart döneminde 
yaşadıklarını anlattığı Gülünün Solduğu Akşam ve Defterimde Kuş Sesleri adlı anı 
kitapları, Sevgi Soysal'ın 12 Mart dönemi anı kitabı olan Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu
ve yine aynı dönemi anlatan Şafak adlı romanı ile Yaralısın adlı roman arasındaki 
benzerlikler ortaya çıkarıldı. Yaralısın adlı romandaki şiddet örnekleri özet olarak 
sıralandı. 
"Erdal Öz'ün Öyküleri" adlı üçüncü bölümde Öz'ün öykü kitapları Yorgunlar, 
Kanayan, Havada Kar Sesi Var, Sular Ne Güzelse ve Cam Kırıkları adlı öykü kitapları 
sırasıyla incelendi. Öykü kitaplarında yer alan şiddet içerikli öyküler tespit edildi. 
Öykülerin olay örgüsü açıklanarak öykü karakterleri tanıtıldı. Öykülerde yer alan şiddet
türleri ve bu şiddeti oluşturan sebepler açıklandı. Öykü karakterleri ve öykülerin olay 
örgüleri ile Öz'ün biyografisi arasındaki benzerlikler ortaya konuldu. Öz'ün Gülünün 
Solduğu Akşam, Defterimde Kuş Sesleri adlı anı kitapları ve eserlerin yazıldığı dönemleri 
anlatan anı kitapları ile öyküler arasındaki benzerlikler belirlendi. Öykülerin yazıldığı 
dönem dikkate alınarak o dönemlerde meydana gelen sosyal ve tarihi olaylar incelendi, 
öykülerin gerçeklerle bağlantısı tespit edildi. Öykülerdeki şiddet örnekleri özet olarak 
sıralandı. 
"Gezi Yazısı" adlı bölümde Erdal Öz'ün gezi kitabı olan Bir Gün Yine Allı 
Turnam tanıtıldı. Öz'ün SSCB gezisini anlattığı bu kitapta yer alan fiziksel ve psikolojik 
şiddet örnekleri açıklandı. Sonuç bölümünde ise tüm eserlerin ortak özellikleri ortaya 
konuldu.

Anahtar Kelimeler: tarih, hapishane, işkence, insanlık vb.

Abstract:
Violence in Erdal Öz's Works In the thesis titled, the examples of physical, 
psychological and sexual violence in Erdal Öz's novels in Odalarda, Yaralısın, story 
books in Yorgunlar, Kanayan, Havada Kar Sesi Var, Sular Ne Güzelse, Cam Kırıkları, 
and the travel book Bir Gün Yine Allı Turnam were determined and the reasons for these 
examples of violence were explained through scientific studies. 
In the introductory part of the thesis, which consists of four parts, research was 
conducted under two headings: "Violence" and "Social and Historical Events Affecting 
the Works of Erdal Öz. Since examples of violence are seen in many of Öz's works, the 
concept of violence is discussed under the title "Violence" with definitions and the 
biological, psychological and sociological reasons that constitute violence are explained. 
Violence in Öz's works was analyzed by dividing them into physical, psychological,
sexual, economic and political groups according to their types and examples of these 
types of violence were included. The types of violence in Öz's works were determined.
In order to better understand Öz's works and correlate historical facts with works, under 
the title "Social and Historical Events Affecting Erdal Öz's Works", the social and 
historical developments in Turkey between 1938- 1980 were explained by using historical 
sources. 
The second chapter, titled "Erdal Öz's Novels", was divided into Odalarda and 
Yaralısın. In the title Odalarda, the plot of Erdal Öz's novel Odalarda, was explained 
and the characters of the novel were introduced. The examples of violence in the novel 
were determined and the reasons for the violence examples explained. The similarities 
between the characters and Öz's biography were revealed. The similarities between the 
novel named Yabancı and Odalarda were introduced. Examples of physical, 
psychological and sexual violence in the novel were listed as a summary.
In the Yaralısın section, the plot of Öz's novel Yaralısın is explained and the 
characters of the novel are introduced. The examples of physical, psychological and 
sexual violence in the novel were emphasized. The features of the novel related to the 
socialist realist understanding of art were explained by giving examples from the novel.
Since the novel Yaralısın is one of the novels of the 12 March period, researches were 
made about the 12 March period in order to better understand the novel, and the 
connection of the novel with the historical facts was determined. The similarities between 
Öz's memoirs called Gülünün Solduğu Akşam and Defterimde Kuş Sesleri, in which Öz 
tells his experiences during the 12 March period, Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu the 
memoir book of Sevgi Soysal, and the novel Şafak, which also tells about the same period, 
and the novel Yaralısın were revealed. The examples of violence in the novel Yaralısın
were listed as a summary.
In the third chapter, titled "Erdal Öz's Stories", Öz's story books Yorgunlar, 
Kanayan, Havada Kar Sesi Var, Sular Ne Güzelse and Cam Kırıkları were examined 
respectively. Violent stories included in story books were identified. The plot of the 
stories was explained and the story characters were introduced. The types of violence in
the stories and the reasons for this violence were explained. The similarities between the 
story characters and the plots of the stories and Öz's biography were revealed. The 
similarities between the memoirs called Gülünün Solduğu Akşam, Defterimde Kuş Sesleri 
and the memoirs describing the periods in which the works were written, and the stories 
were determined. Considering the period in which the stories were written, the social and 
historical events that took place at that time were examined, and the connection of the 
stories with the facts was determined. The examples of violence in the stories were listed 
in the summary.
In the section called "Travel Article", Erdal Öz's travel book, Bir Gün Yine Allı 
Turnam was introduced. Examples of physical and psychological violence in this book, 
in which Öz talks about his trip to the USSR, were explained. In the conclusion part, the 
common features of all the works were revealed.

Keywords in English: history, prison, torture, humanity etc.