Alkol kullanım bozukluğu olan bireylerde beş faktörlü kişilik özellikleri ile algılanan sosyal desteğin, bağımlılık şiddeti ve tedavi motivasyonuna olan etkisinin incelenmesi.
Examining the effect of  five-factor personality traits and perceived social support on addiction severity and treatment motivation in individuals with alcohol use disorder.
Yazar: ZEHRA ŞİRİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAL TAŞTEKİN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Bağımlılık Danışmanlığı ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Bağımlılık Danışmanlığı ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism

Özet:
Alkol kullanım bozukluğu (AKB) ve buna bağlı olarak gelişen fiziksel ve psikolojik rahatsızlıkların giderek artmasıyla birlikte, alkol kullanımı toplum sağlığını olumsuz etkileyen bir problem haline gelmiştir. Bu çalışmanın amacı, AKB olan bireylerde kişilik özelliklerinin nasıl dağıldığını ve özelliklerin tedavi motivasyonu ve bağımlılık şiddeti üzerindeki etkilerini gözlemleyerek bireyselleştirilmiş ve daha etkili tedavi sistemlerini oluşmasına destek olmaktır. Aynı zamanda algılanan sosyal desteğin, tedavi motivasyonu ve bağımlılık şiddeti üzerindeki etkilerini görerek, sosyal destek sistemlerinin önemini vurgulamak ve  destek programlarının geliştirilmesinde katkıda bulunulmasını sağlamayı hedeflemektedir. 
Araştırmanın örneklemi, NP İstanbul Beyin Hastanesi'nde yatılı tedavi gören ve AKB teşhisi almış 70 kişiden oluşmuştur. Toplam 70 hastanın 58'i erkek 12'si kadındır. Araştırmada, Sosyodemografik Bilgi Formu, Beş Faktörlü Kişilik Envanteri, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Tedavi Motivasyon Anketi (TMA) ve Bağımlılık Profil İndeksi Klinik Formu (Bapi-k) kullanılarak veri toplama süreci tamamlanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara ulaşmak için SPSS 25.0 programı kullanılmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre, Beş faktörlü kişilik özelliklerinden, dışa dönüklük ve nevrotiklik boyutlarının bağımlılık şiddeti düzeyi üzerindeki etkisinin anlamlı olduğu belirlenmiştir. Gelişime açıklık boyutunun tedavi motivasyon düzeyi üzerindeki etkisinin anlamlı olduğu belirlenmiştir. Algılanan sosyal desteğin alt boyutlarından 'özel bir insan' boyutunun tedavi motivasyonları üzerindeki etkisinin anlamlı olduğu belirlenmiştir. Arkadaş boyutunun bağımlılık şiddeti üzerindeki etkisinin anlamlı olduğu belirlenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Alkol Kullanım Bozukluğu, Beş Faktör Kişilik Özellikleri, Algılanan Sosyal Destek, Tedavi Motivasyonu, Bağımlılık Şiddeti

Abstract:
With the increasing prevalence of alcohol use disorder (AUD) and its related physical and psychological impacts, AUD has become a significant public health issue. This study aims to develop personalized and effective treatment systems by examining the distribution of personality traits in individuals with AUD and their effects on treatment motivation and addiction severity. It also aims to highlight the importance of social support systems and contribute to the development of support programs by analyzing the effects of perceived social support on treatment motivation and addiction severity.
The sample consisted of 70 individuals receiving inpatient treatment at NP İstanbul Brain Hospital, diagnosed with AUD (58 males, 12 females). Data was collected using the Sociodemographic Information Form, Five-Factor Personality Inventory, Multidimensional Perceived Social Support Scale, Treatment Motivation Questionnaire, and Addiction Profile Index Clinical Form. SPSS 25.0 was used for data analysis.
Results indicated significant effects of the five-factor personality traits, particularly extraversion and neuroticism, on addiction severity. The openness dimension had a significant effect on treatment motivation. The 'special person' dimension of perceived social support significantly influenced treatment motivation, while the 'friend' dimension significantly affected addiction severity.

Keywords: Alcohol Use Disorder, Five-Factor Personality Traits, Perceived Social Support, Treatment Motivation, Addiction Severity