Kente etik perspektiften bir bakış: Yeni Kentsel Gündem'in değerlendirilmesi
Evaluating the city from an ethical perspective: An assessment of the New Urban Agenda
Yazar: DENİZ YILDIZ ŞİRİN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE GÜNSELİ DEMİRKOL
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsan ve doğa ilişkisinde kritik bir rol oynayan, etki alanı sebebiyle tarih, sosyoloji,
ekonomi, mimarlık gibi pek çok disiplinin araştırma alanı olan kentleri, sürekli değişim
ve dönüşüm halinde olmalarından hareketle toplumun bir yansıması olarak düşünmek
mümkündür. Günümüzde, kentleşmenin artışı ile toplumsal sorunlar arasında bir
paralellik olduğu görülmektedir. Küresel nüfusun yarıdan fazlasının kentlerde yaşadığı
bilinmekte, bu oranın hızlı bir biçimde artacağı öngörülmektedir. Söz konusu nüfus artışı,
kentlerde toplumsal, politik, ekonomik, çevresel ve mekânsal sorunlara neden olmaktadır.
Bu sorunlar karşısında dayanıklılığını sağlayamayan ve var olan nüfus karşısında yeterlik
gösteremeyen kentlerin, herhangi bir önlem alınmadığı takdirde, sürdürülebilirliğini
sağlayamayacağı endişe yaratmaktadır. Bu tez çalışması, kentlerin dayanıklılığının
korunması, sürdürülebilirliğinin sağlanması, sosyo-ekonomik eşitsizliklerin ortadan
kaldırılması ve kentsel refahın tüm bireyler için sağlanabilmesi adına güncel bir yaklaşım
olan, kentte "iyi yaşam" ve "doğru yaşam"ın ne olduğuna ilişkin bir sorgulama sunan
kent etiği kavramının önemine işaret etmektedir. Çalışma kapsamında kent etiği
kavramına yönelik bütüncül bir yaklaşım geliştirmek üzere, yedi araştırmacının/araştırma
grubunun yaklaşımları belirlenen dört soru ekseninde tartışılmıştır. Tartışma neticesinde
tekrar eden bazı kavramlara ulaşılmış ve bu kavramların toplumsal, ekonomik, politik,
çevresel ve planlama temaları altında gruplandırılmasıyla kent etiğine ilişkin temel
ilkelerin belirlenmesi sağlanmıştır. Kent etiğinin somutlaştırılmasına katkı sunmak
amacıyla kentlere odaklanan güncel bir çalışma olan Yeni Kentsel Gündem deklarasyonu
belirlenen ilkeler çerçevesinde incelenmiştir. Kent etiğine dolaylı olarak katkı sunduğu
anlaşılan deklarasyonun uygulanmasının ve yerelleştirilmesinin, kent etiği yaklaşımı
önceliklendirildiğinde, kolaylaşacağına ulaşılmıştır. Sonuç olarak bu çalışma, kent etiği
kavramının kentlerin sürdürülebilirliği konusunda eleştirel bir yaklaşım sunduğunu kabul
ederken, her kentin taşıdığı potansiyelin ve sahip olduğu sorunların farklı olabileceğini
göz önünde bulundurarak, kent etiğine ilişkin belirlenen ilkelerin kentlerin
değerlendirilmesine yönelik yalnızca referans sağlayacağını, ilkelerin değişip
gelişebileceğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
It is possible to think of cities, which play a critical role in the relationship between
human and nature and are the field of research for many disciplines such as history,
sociology, economics and architecture due to their sphere of influence, as a reflection of
society, as they are in a state of constant change and transformation. Today, there is a
parallelism between the increase in urbanization and social problems. It is known that
more than half of the global population lives in cities, and this rate is expected to increase
rapidly. This population growth causes various social, political, economic, environmental
and spatial problems in cities. If no measures are taken, the sustainability of cities that
cannot ensure their resilience in the face of these problems and cannot show sufficiency
against the existing population has become a worrying issue. This thesis points to the
importance of the concept of urban ethics, which is a contemporary approach to protecting
the resilience of cities, ensuring their sustainability, eliminating socio-economic
inequalities and ensuring urban welfare for all individuals, questioning cities from an
ethical point of view and questioning what "good life" and "right life" are. Within the
scope of the study, in order to develop a holistic approach to the concept of urban ethics,
the approaches of seven researchers/research groups were discussed on the axis of four
questions. As a result of the evaluation, some concepts were found repetitive, and the
basic principles of urban ethics were determined by grouping these concepts under social,
economic, political, environmental and planning themes. In order to concretize urban
ethics, The New Urban Agenda declaration, a recent study focusing on cities, was
analyzed within the framework of the principles determined. It has been concluded that
the implementation and localization of the declaration, which is understood to indirectly
contribute to urban ethics, will be facilitated when the urban ethics approach is prioritized.
In conclusion, while recognizing that the concept of urban ethics offers a critical approach
to the sustainability of cities, this study reveals that the principles of urban ethics will
only provide a reference for the evaluation of cities, and that the principles can change
and evolve, taking into account that the potential and problems of each city may be
different.