Ordu Giresun ve Trabzon illerinde fındıkta meyve ve çotanak hastalıklarına neden olan fungal etmenlerin ve çeşit reaksiyonlarının belirlenmesi
Determination of fungi that cause cluster and fruit diseases on hazelnut in Ordu Giresun and Trabzon provinces and reactions of cultivars to these diseases
Yazar: ARZU SEZER
Danışman: PROF. DR. F. SARA DOLAR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Corylus avellana = Corylus avellana ; Nekroz = Necrosis

Özet:
Bu çalışma ülkemizin önemli fındık üretici konumunda olan Ordu, Giresun ve Trabzon'da fındık çotanaklarındaki fungal hastalık etmenlerinin tespiti amacıyla 2008-2011 yıllarında yürütülmüştür. Çalışma kapsamında 2008 yılı Temmuz-Ağustos aylarında 1.555,5 da alanda survey yapılarak 70.800 çotanak hastalık açısından incelenmiş ve çotanakların % 18,15'inin bulaşık olduğu tespit edilmiştir. Bölgedeki fındıklarda gözlenen en yaygın belirti şekli yanıklıktır. Yapılan izolasyon çalışmalarında elde edilen 1.268 izolatın teşhisleri sonucunda 17 fungus cinsi tespit edilmiştir. En yüksek oranda izole edilen Botrytis cinsi olmuştur. Bunu sırasıyla Fusarium spp., Cladosporium spp., Phomopsis spp., Trichothecium spp., Alternaria spp., Colletotrichum spp. ve Pestalotiopsis spp. takip etmiştir. Koparılmış yaprak, koparılmış zuruf, kesik sürgün ve fındık içi kullanılarak yapılan patojenisite testleri sonucunda Botrytis, Alternaria, Colletotrichum, Fusarium, Fusicoccum, Trichothecium ve Pestalotiopsis cinsine ait izolatlar değişik oranlarda hastalık şiddetine neden olmuşlardır. Patojen olan bu cinslere dahil olan türlerin yapılan teşhisler sonucunda Alternaria alternata, Botrytis cinerea, Trichothecium roseum, Colletotrichum gloeosporioides, Colletotrichum acutatum, Colletotrichum fioriniae, Fusarium subglutinans, Fusarium sambucinum olduğu görülmüştür. Patojen olan 10 fungusa karşı Tombul, Foşa, Mincane, Palaz, Çakıldak ve Sivri fındık çeşitlerinin gösterdikleri reaksiyona bakılmış ve en hassas çeşidin Tombul olduğu, Foşa ve Palaz çeşitlerinin hassasiyet açısından Tombul çeşidini takip ettiği tespit edilmiştir. Colletotrichum acutatum, C. fioriniae, Fusarium subglutinans ve F. sambucinum fındıkta dünya için yeni hastalık etmenleri olarak bu çalışma sonucunda kaydedilmiştir.

Abstract:
Current study was conducted to determine the fungal diseases in the Turkish hazelnut growing areas of Ordu, Giresun and Trabzon provinces in 2008-2011. Surveys were carried out on 70800 fruit clusters corresponding a field of 1555.5 da in July-August in 2008 and resulted with an infection rate of 18.15%. The most predominant symptom was found as blight. Seventeen fungi was isolated from 1268 samples. Botrytis was the most common, followed by Fusarium spp., Cladosporium spp., Phomopsis spp., Trichothecium spp., Alternaria spp., Colletotrichum spp. and Pestalotiopsis spp. respectively. The pathogenicity tests using fruits, detached leaf and shoots revealed various rates of disease severity for the isolates in the genera of Botrytis, Alternaria, Colletotrichum, Fusarium, Fusicoccum, Trichothecium and Pestalotiopsis. Species from these genera were identified as Alternaria alternata, Botrytis cinerea, Trichothecium roseum, Colletotrichum gloeosporioides, Colletotrichum acutatum, Colletotrichum fioriniae, Fusarium subglutinans and Fusarium sambucinum. Susceptibility of the hazelnut cultivars Tombul, Foşa, Mincane, Palaz, Çakıldak and Sivri were evaluated against 10 pathogenic fungi. Tombul was found as the most susceptible cultivar, followed by Foşa and Palaz. Colletotrichum acutatum, C. fioriniae, Fusarium subglutinans and F. sambucinum were new records from hazelnut in worldwide.