Östrojen-progesteron kompleksi ile uyarılmış ovaryumda vitamin d ve ulipristal asetat etkisi
Effect of vitamin d and ulipristal acetate in the ovarium stimulated by estrogen-progesterone complex
Yazar: DAMLA GÜL FINDIK
Danışman: PROF. DR. GÜLNUR TAKE KAPLANOĞLU
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Foliküler faz = Follicular phase ; Progesteron = Progesterone ; Progesteron = Progesterone ; Ulipristal asetat = Ulipristal acetate ; Vitamin D = Vitamin D ; Östrojenler = Estrogens

Özet:
Follikülogenez overde meydana gelen, çeşitli büyüme faktörlerinin ve sinyal moleküllerinin yer aldığı kompleks bir süreçtir. Ovulasyonun kontrolünde rol oynayan hormonlardan biri progesterondur. Son çalışmalar, progesteronun ovulasyonu ve primer follikül gelişimini uyardığını göstermektedir. Yüksek progesteron konsantrasyonu ovulasyonu ve sekonder follikül gelişimini baskılar. Bu bilgiler ışığında, progesteron reseptör modülatörü olarak Ulipristal asetatın (UPA) follikülogenezde rolü olduğu sonucuna varılabilir. UPA'nın follikülogenez üzerindeki etkisi ile ilgili sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Vitamin D3 (VitD3), folliküler gelişim de dahil olmak üzere over fonksiyonlarında önemli bir rol oynadığı gösterilen başka bir faktördür. VitD3 suplementasyonu preantral follikül sağkalımını, antral follikül büyümesini ve sağkalımı arttırır. VitD3'ün overde progesteron ve östradiol sentezini uyararak steroidogenezi de düzenlediği gösterilmiştir. Folliküler gelişim mekanizmalarının araştırılması, dişi reprodüktif yaşama ilişkin daha kapsamlı veri elde edilmesine ve reprodüktif yaşlanmaya karşı yeni terapötik yaklaşımların gelişmesine olanak sağlayacaktır. Bu açıdan uterin fibroid tedavisinde antifibroid etkiler için son yıllarda birlikte kullanımı artan UPA ve VitD3'ün follikülogenezdeki etki mekanizmasının anlaşılması önemlidir. Çalışmamızda UPA ve VitD3'ün follikülogenez üzerine etkilerini rat modelinde kullanılan histokimyasal yöntemlerle araştırdık. Çalışmada 47 dişi Wistar-albino rat rastgele yedi gruba ayrıldı: kontrol grubu, 3 hafta oral VitD3 (300 ng/gün) uygulama grubu, 5 hafta oral UPA (3 mg/kg/gün) uygulama grubu, her 2 günde bir 5 hafta oral DES (1,35 mg/kg/gün) ve IM progesteron (1mg/kg) uygulama grubu, DES ve progesteron uygulaması sonrası 3 hafta oral VitD3 (300 ng/gün) tedavi grubu, 5 hafta oral UPA (3 mg/kg/gün) tedavi grubu, VitD3+UPA tedavi grubu. UPA grubunda normal evredeki folliküller atretik hale geldi ve hemorajik kistik yapıları gözlemlendi. Yüksek östrojen-progesteron uygulama grubunda antral folliküllerin granüloza hücre katmanlarının polikistik over sendromu gibi göreceli olarak ince olduğu belirlendi. UPA ve VitD3 + UPA tedavi gruplarında da duvarları incelmiş dev folliküller görüldü. Yüksek östrojen-progesteron uygulanan grupta, östrojenin neden olduğu LH pikindeki artış ve ovulasyon nedeniyle birçok korpus luteum tespit edilmiştir. Progesteronun negatif inhibisyonu nedeniyle henüz olgunlaşmadan önce korpus luteum dejenerasyonu da gözlemlendi. Korpus luteumun yapısı VitD3 tedavi grubunda normaldi. UPA'nın progesteron negatif feedback mekanizmasını engellediğini ve UPA tedavi grubunda korpus luteumların büyüdüğünü gösterdik. UPA ve VitD3 aşırı vasküler dilatasyon ve konjesyona neden olmuştur. Sonuç olarak, yüksek östrojen-progesteron durumunda follikülogenez açısından en iyi sonuçları VitD3 ve VitD3+UPA tedavi gruplarının verdiği gözlemlendi.

Abstract:
Folliculogenesis is a complex process that occurs in the ovaries, with various growth factors and signal molecules take part. One of the hormones involved in the control of ovulation is progesterone. Recent studies show that progesterone stimulates ovulation and primary follicle development. High progesterone concentration suppresses ovulation and secondary follicle development. In the light of this information, it can be deduced that Ulipristal acetate (UPA) as a progesterone receptor modulator has a role in folliculogenesis. There are limited studies about the effect of UPA on folliculogenesis. Vitamin D3 is another factor that has been shown to play an important role in ovarian functions including follicular development. VitD3 supplementation increases preantral follicle survival, antral follicle growth, and survival. It has been shown that VitD3 also regulates steroidogenesis by stimulating progesterone and estradiol synthesis in the ovary. Research on follicular development mechanisms will provide more comprehensive data on female reproductive life and the development of new therapeutic approaches against reproductive aging. In this respect, it is important to understand the effect mechanism in folliculogenesis of UPA and VitD3, which are increasingly used together in recent years for antifibroid effects in uterine fibroid treatment. In our study, we investigated the effects of UPA and VitD3 on folliculogenesis by used histochemical methods in a rat model. In study 48 female Wistar-albino rats randomly divided into seven groups: control group, 3 weeks oral VitD3 (300 ng/day) administration group, 5 weeks oral UPA (3 mg/kg/day) administration group, every 2 days for 5 weeks oral DES (1,35 mg/kg/day) and IM progesterone (1mg/kg) administration group, after DES and progesterone administration 3 weeks oral VitD3 (300 ng/day) treatment group, 5 weeks oral UPA (3 mg/kg/day) treatment group, VitD3+UPA treatment group. Follicles in normal stages have become atretic and hemorrhagic cystic structures were observed in the UPA group. In the high estrogen–progesterone administration group, the granulosa cell layers of antral follicles were determined to be relatively thin like the polycystic ovary syndrome. Giant follicles with thinning walls were also observed in the UPA and VitD3+UPA treatment groups. In the high estrogen–progesterone applied group, many corpus luteums were detected due to an increase at LH peak and ovulation caused by estrogen. Corpus luteum degeneration was also observed before maturation because of negative inhibition of progesterone. The structure of the corpus luteum was normal in the VitD3 treatment group. We demonstrated that; UPA prevented progesterone negative feedback, and corpus luteums were observed to be enlarged in the UPA treatment group. UPA and VitD3 cause excessive vascular dilatation and congestion. As a result, it was observed that VitD3 and VitD3+UPA treatment groups gave the best results in terms of folliculogenesis in the condition of high estrogen–progesterone.