Tarih kitaplarında öteki algısı:Türkiye ve İngiltere örneği
Perception of the other in history books: Turkey and the U.K. example
Yazar: DENİZ ÖZBEYLİ
Danışman: PROF. DR. BAYRAM BAYRAKDAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Algı = Perception ; Kitaplar = Books ; Tarih eğitimi = History education ; Tarih kitapları = History books ; Türk-İngiliz ilişkileri = Turkish English relations ; Türkiye = Turkey ; Ötekilik = Otherness ; Ülke imajı = Country image ; İmaj = Image ; İngiltere = England

Özet:
Tezimde dünyanın önemli iki ülkesi Türkiye ve İngiltere'nin çağlar boyu birbirlerini nasıl algıladığını ve bu sürecin tarih kitaplarına nasıl yansıdığını inceledim. Saptamalarıma göre, bu algı, İngiltere'nin iki ayrı devirde Türkiye'ye göndermiş olduğu şu iki temsilcinin kimliklerinde ve geliş biçimlerinde anlamlı bir şekilde görülmektedir:  
İlki, 1580'lerde, Osmanlı'nın görkemli döneminde, İstanbul'da ilk ikamet eden elçi olarak kabul gördüğü için İngiltere'nin onurlanmasını sağlamış olan ilk İngiliz elçisi, tüccar William Harborne'dur. İkincisi ise, 340 yıl sonra, 1910'larda, onur kırıcı bir şekilde İstanbul'da bulunan işgalci İngilizlerin Yüksek Komiseri Sir Horace George Montagu Rumbold'dur. 
	 Doğu ve Türkler Batı için her zaman 'öteki' olmuştur. İspanyolların yükselişine karşı İngiltere için, bir kurtarıcı güç olarak görülmesi nedeniyle de Osmanlı, Batı için 'önemli öteki' (significant other) olmuştur. 
Tezimde algının önemini gösteren bazı örnekler verdim. Tarih bilincinin oluşturulması için, tarih kitapları kadar, tarihsel unsurları içeren masal, hikâye, roman, bilgisayar oyunu, sinema endüstrisinin ürünlerinin kullanılmasının önemini belirttim. İlaveten, tarih dersi müfredatına günlük hayat ve mimari karşılaştırma örneklerinin koyulması da gereklidir. Örneğin, İngiltere'de estetik tarihi binalar iyi korunmuş olarak günlük hayatın içinde kullanılırken, muhteşem ve zengin geçmişinin aksine günümüz Türkiye'sinde çirkin ve zevksiz bir yapılaşmanın içerisindeyiz. Oysa İngiliz ve Avrupalı seyyahlar, edebiyatçılar geçmişte Türklerin görkemli binalarından, mimarisinden, günlük hayatın zenginliğinden bahsetmişlerdir. 
Üretkenlik kadar, üretilen bilgi, veri ve eserin etkin olarak dünyaya sunulması da önemlidir. Bu tezin yazarı olarak, yabancı dil, teknoloji ve tarih bilgisinin birbirinden ayrılmaması gerektiğini ve dijital dünyanın avantajlarının kullanılmasının şart olduğunu belirmek isterim. Annales ekolünde de ifade edildiği gibi, tarih öğretimini, birçok başka kültür ve bilim alanıyla ilişkili olarak, disiplinlerarası bir çalışma olarak ele almalıyız. 


Anahtar Kelimeler: Türkiye-İngiltere İlişkileri, Algı, Öteki Algısı, Doğu-Batı İlişkileri, Tarih Dersi Öğretimi, İngiltere'nin Doğu İmajı, Türkiye'nin İngiltere İmajı.

Abstract:
In my thesis, I've studied how Turkey and the U.K., two important countries of the world have perceived each other through ages and how it has been reflected in history books. How both countries perceive each other can be seen meaningfully in the identities of the two representatives sent to Turkey in two different periods in history: 
The first was merchant William Harborne, who came to Istanbul in its glorious days and brought honor to his Queen Elizabeth I after having been received as the first English residing Ambassador to Turkey. The latter was Sir Horace George Montagu Rumbold who, 340 years after abovementioned date, was sent as the British Higher Commisioner to Istanbul during discreditable British occupation in 1910s. 
Turks and the East have always been "the other" for the West. Since once having been seen as the protector element for English people against the rise of Spain, Turks were regarded as the "significant other". 
In my thesis I've given some examples depicting the importance of perception. I've underlined the importance of the use of tales, stories, novels, computer games and the products of film industry including historical features in order to raise historical consciousness. In addition, we should include the examples of daily life and architectural comparison in History curricula since in today's Turkey, contrary to its glorious and rich past, we are amidst ugly and tasteless constructions whereas historical buildings with aesthetic values are well preserved and used in daily life in the U.K.. In fact, some English and European travelers, literary men mentioned about magnificient buildings and rich daily life in past Turkey. 
Efficient presentation of all data, knowledge and products to the world is as important as being prolific. As the author of this thesis, I want to state that foreign language, technology and history are inseperable components and it is a must to use the advantages of the digital world. As stated by the Annales historians, we should take history teaching as an interdisciplinary study connected to various cultural and scientific fields.


Keywords: Turkey and the U.K. Relations, Perception, Perception of the Other, East-West Relations, Teaching History Lesson, England's Image of the East, Turkey's Image of England.