Endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları polikliniğinde 2010-2021 yılları arasında primer hiperaldosteronizm tanısı alan hastaların retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of patients diagnosed with primary hyperaldosteronism in the endocrinology and metabolic diseases polyclinic between 2010-2021
Yazar: MUSTAFA ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KOÇAK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Endokrin bezler = Endocrine glands ; Endokrin sistem hastalıkları = Endocrine system diseases ; Endokrinoloji = Endocrinology ; Hiperaldosteronizm = Hyperaldosteronism ; Metabolik hastalıklar = Metabolic diseases ; Metabolizma = Metabolism ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Amaç: Bu çalışmada primer hiperaldosteronizm (PH) hastalarının demografik özellikleri, klinik ve laboratuvar verileri ve tedavi seçeneklerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, 2010-2021 yılları arasında, Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Polikliniğinde değerlendirilen ve PH tanısı alan 42 hasta dahil edilmiştir. Hastaların demografik özellikleri, tanı anındaki laboratuvar verileri ve klinik özellikleri, seçilen tanı ve tedavi yöntemleri retrospektif olarak incelenmiştir.
Bulgular: Çalışmamızdaki hastaların %66.7'si kadın, %33.3'ü erkekti. Hastaların tanı anındaki yaş ortalaması 50±11.2 yıl olarak tespit edildi. Hastaların tanı anında %21.9'unda diyabetes mellitus (DM), 2.4'ünde koroner arter hastalığı (KAH), %2.4'ünde atrial fibrilasyon (AF), %2.4'ünde serebro vasküler olay (SVO) mevcuttu. Tanı anındaki ortalama plazma aldosteron konsantrasyonu (PAK) 40.7±25 ng/dL, ortalama plazma renin aktivitesi (PRA) 0.6±0.7 ng/ml/h, ortalama aldosteron/renin oranı (ARO) 172.9±212.5 olarak görülmüştür. Hastaların ortalama potasyum düzeyi 3.6±0.7 mEq/L olarak tespit edilmiştir. Radyolojik değerlendirilme sonucunda hastaların %61.9'unda sürrenal adenom, %14.2'sinde sürrenal hiperplazi, %4.7'sinde bilateral diffüz kalınlaşma, %2.3'ünde myelolipom tespit edilirken; %19'unda sürrenal lezyon saptanmamıştır. Sürrenal adenom saptanan hastaların %76'sı kadın, sürrenal hiperplazi saptanan hastaların ise %1'i kadın olarak görülmüştür. Hastaların %40.4'üne cerrahi uygulanmış olup, bu hastaların %94.1'ünde adenom %5.8'i hiperplazi mevcuttu.
Sonuç: Çalışmamızda primer hiperaldosteronizm hastalarının %61.9'unda sürrenal adenom, %14.2'sinde sürrenal hiperplazi, %4.7'sinde bilateral diffüz kalınlaşma, %2.3'ünde myelolipom tespit edilirken; %19'unda sürrenal lezyon saptanmamıştır. Hastalarda tanı anında %21.9 oranında DM, %2.4 oranında KAH, %2.4 oranında AF ve %2.4 oranında SVO mevcuttu. Bu bulgular literatür ile benzer bulunmuştur. Hastalığın erken tanısı ile oluşabilecek komorbiditelerin azaltılması ve olası uç organ hasarlarının engellenmesi önem oluşturmaktadır. Özellikle primer hiperaldosteronizm tarama endikasyonu oluşturan vakaları klinik pratiğimizde gözden kaçırmamamız gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Adrenal hiperplazi, Adrenal kitle ve hipertansiyon, Aldosteron üreten adenom, Primer hiperaldosteronizm, Sekonder hipertansiyon

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to retrospectively evaluate the demographic characteristics, clinical and laboratory data, and treatment options of patients with primary hyperaldosteronism (PH).
Materials and Methods: The study included 42 patients diagnosed with PH and evaluated in the Endocrinology and Metabolism Diseases Polyclinic of Karadeniz Technical University Faculty of Medicine between 2010-2021. Demographic characteristics of the patients, laboratory data and clinical characteristics at the time of diagnosis, and selected diagnosis and treatment methods were reviewed retrospectively.
Findings: In our study, 66.7% of the patients were female and 33.3% were male. The mean age of the patients at the time of diagnosis was 50±11.2 years. At the time of diagnosis, 21.9% of the patients had diabetes mellitus (DM), 2.4% had coronary artery disease (CAD), 2.4% had atrial fibrillation (AF), 2.4% had cerebrovascular accident (CVA). Mean plasma aldosterone concentration (PAC) at the time of diagnosis was 40.7±25 ng/dL, mean plasma renin activity (PRA) was 0.6±0.7 ng/ml/h, and mean aldosterone/renin ratio (ARO) was 172.9±212.5. The mean potassium level of the patients was 3.6±0.7 mEq/L. As a result of the radiological evaluation, 61.9% of the patients had adrenal adenoma, 14.2% had adrenal hyperplasia, 4.7% had bilateral diffuse thickening, and 2.3% had myelolipoma; no adrenal lesion was detected in 19%. 76% of patients with adrenal adenoma were women, and 1% of patients with adrenal hyperplasia were women. Surgery was performed in 40.4% of the patients, and 94.1% of these patients had adenoma and 5.8% had hyperplasia.

Results: In our study, 61.9% of primary hyperaldosteronism patients had adrenal adenoma, 14.2% had adrenal hyperplasia, 4.7% had bilateral diffuse thickening, and 2.3% had myelolipoma; no adrenal lesion was detected in 19%. At the time of diagnosis, 21.9% of the patients had DM, 2.4% CAD, 2.4% AF and 2.4% CVA. These findings were found to be similar to the literature. It is important to reduce the comorbidities that may occur with the early diagnosis of the disease and to prevent possible end organ damage. In our clinical practice, we should not overlook the cases that constitute a primary hyperaldosteronism screening indication.

Keywords: Adrenal hyperplasia, Adrenal mass and hypertension, Aldosterone-producing adenoma, Primary hyperaldosteronism, Seconder hypertension