Psikolojik sermaye, örgütsel vatandaşlık davranışı ve sapma davranışı: İlişkisel bir perspektif
Psychological capital, organizational citizenship behaviour and deviance behaviour: A relational perspective
Yazar: IŞIL ÖNAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM YAŞAR UĞURLU
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Psikolojik sermaye = Psychological capital ; Sapmış davranış = Deviant behaviour ; TR 1 Bölgesi = TR 1 Region ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior

Özet:
Bu çalışmanın amacı psikolojik sermayenin örgütsel vatandaşlık davranışı ve sapma davranışı üzerindeki etkisini araştırmaktır. Psikolojik sermaye "umut, iyimserlik, öz yeterlilik ve dayanıklılık" olmak üzere dört boyuttan oluşmaktadır. Bu araştırmada örgütsel vatandaşlık davranışı ve sapma davranışı bireye yönelik ve örgüte yönelik olmak üzere iki boyutta ele alınmıştır. Bu bağlamda psikolojik sermaye ile örgütsel vatandaşlık davranışı ve sapma davranışı arasındaki ilişkiyi incelemek için TRC1 Bölgesinde yer alan Gaziantep, Adıyaman ve Kilis illerindeki Sanayi ve Ticaret Odalarına kayıtlı üretim sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin beyaz yakalı çalışanlarına ve onların yöneticilerine anket yapılmıştır.  Araştırmada iki aşamalı yöntem uygulanmış, başka bir ifade ile iki farklı anket kullanılmıştır. Bu çerçevede, yöneticiler astları olan beyaz yakalı çalışanların bireye ve örgüte yönelik vatandaşlık ile sapma davranışlarını değerlendirirken; astlar ise kendi psikolojik sermaye düzeylerini belirlemiştir. Toplamda 284 beyaz yakalı çalışan ile 102 yönetici araştırmaya katılmıştır. Anket yöntemi ile toplanan veriler çeşitli istatistiki yöntemlerle analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre psikolojik sermaye boyutlarından iyimserlik, dayanıklılık, umut ve öz yeterliliğin bireye yönelik vatandaşlık davranışına pozitif yönde etki ettiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte iyimserlik, dayanıklılık ve umudun örgüte yönelik vatandaşlık davranışına pozitif yönde etki ettiği saptanırken; öz yeterlilik ile örgüte yönelik vatandaşlık davranışı arasında istatistiki açıdan anlamlı bir ilişkiye rastlanılmamıştır. Son olarak, dayanıklılık, umut ve öz yeterliliğin bireye ve örgüte yönelik sapma davranışını negatif yönde etkilediği tespit edilirken; iyimserlik ile bireye ve örgüte yönelik sapma davranışı arasında istatistiki açıdan anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effectof psychological capital on organizational citizenship behavior and deviation behavior. Psychological capital consists of four dimensions: hope, optimism, self-efficacy and resiliance. In this study, organizational citizenship behavior and deviation behavior are handled in two dimensions as individual and organizational context. So, white-collar employees of the firms operating in the manufacturing sector which are located in the TRC1 region, Gaziantep, Adıyaman and Kilis provinces were surveyed in order to examine the relationship between psychological capital and organizational citizenship behavior and deviation behavior. In this study, two-stage method was applied, in other words two different questionnaires were used. Therefore, the managers have evaluated the behavior of their subordinates about their citizenship and deviation behaviors on both the individual and the organization context while subordinates have filled the questionnaire only about their psychological capital levels. In total, 284 white-collar employees and 102 managers participated in the study. The data collected by the survey were analyzed by various statistical methods. According to the findings, it was determined that optimism, resilience, hope and self-efficacy have positive effects on citizenship behavior towards individuals context. However, optimism, resilience and hope have positive effects on citizenship behavior towards the organization context; no statistically significant relationship was found between self-efficacy and citizenship behavior towards the organization context. Finally, resilience, hope and self-efficacy were found to negatively affect the deviation behavior of the individual and the organization context whereas no statistically significant relationship was found between optimism and deviation behavior towards the individual and the organization context