Kızılcahamam yüzeysel su kaynaklarının ağır metal kirliliği yönünden incelenmesi
Inspection of Kizilcahamam surface water resources from heavy metal pollution
Yazar: ESRA YAVUZ
Danışman: PROF. DR. HATİM ELHATİP
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışma kapsamında, Kızılcahamam ilçesi yüzeysel su kaynakları ağır metal kirliliği açısından değerlendirilmiştir. Ankara ilinin su ihtiyacının önemli bir kısmı ilçe sınırları içerisinde bulunan Kurtboğazı Barajı, Eğrekkaya Barajı ve Akyar Barajı ile sağlanmaktadır. İlçe sınırları içerisinde yer alan bu barajları besleyen ana akarsular çalışma kapsamında ilçenin yüzey sularını temsil etmektedir.
Yapılacak numune analizleri için 10 adet örnekleme noktası belirlenmiş ve bu noktalardan alınan numunelerin analizleri yağışlı dönem ve kurak dönemi kapsayacak şekilde Mayıs 2016 ve Ekim 2016 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir. Bölgede bulunan Mera Çayı, Pazar Çayı, Sey (Hamam) Çayı, Bulak Çayı ve Kirmir Çayından kurak ve yağışlı dönemlerde su numunesi alınıp fiziksel-kimyasal su kalite analizleri, Toplam karbon(TC), toplam organik karbon(TOC),toplam azot(TN), sertlik, pH, elektirik iletkenliği (EC), tuzluluk analizleri yapılmıştır. Su kalite parametrelerinin belirlenmesi için sularda ana iyonların dışında eser miktarda bulunun bazı ağır metaller (Al, As, B, Ba, Be, Cu, Mn, Fe, Li, Sr, Zn) TS 266, 2005 İnsani Tüketim Amaçlı Sular Standartı'nda yer alan suların sınıflandırılmasındaki azami değerlerle karşılaştırılmıştır. Analiz değerlerine göre iyonların sıralaması Ca Na K Mg B  şeklinde olup, iyon değişimleri belirgin özelliklerde olmamıştır. Yağışlı dönemde As değeri ham su arsenik sınır değerlerinin üzerinde olup, 10 ppm'in üzerinde ölçülmüştür. Analizler sonucu su kaynaklarında gözlenen yüksek Al, As, Cr, Cu, Fe, Hg, Se değerleri doğal yollarla su kaynaklarına geçtiği düşünülmekte olup Kızılcahamam'ın volkanik kayaçlardan oluşan dağ yapısı ve jeotermal kaynakların bölgede yer alması, yağışlı dönemde fazla olan su kütlelerinin bölgedeki kayaçlarla daha fazla teması sonucunda ağır metal değerleri yağışlı dönemde yükselmiş, kurak dönem de azalış göstermiştir.

Abstract:
This study, Kızılcahamam surface water resources are evaluated from heavy metal pollution. Kurtboğazı Barrage, Eğrekkaya Barrage and Akyar Barrage, which are located within the boundaries of the province, are a significant part of Ankara's water needs. The main rivers feeding these barrages within the district borders represent the surface waters of the village within the scope of the study.
10 pieces sampling points are identified for sample analysis and analyses of these samples taken from these points were carried out in May 2016 and October 2016, covering the rainy and dry season. Water samples were taken from Mera River, Pazar River, Sev (Hamam) River, Bulak River and Kirmir River locates in the area at dry and rainy period and physical – chemical water quality analyses, Total Carbon (TC), Total Organic Carbon (TOC), Total Nitrogen (TN), hardness, pH, electric conductivity (EC), salinity analyses were carried out from these samples.  For determining water quality parameters at these samples, some heavy metals (Al, As, B, Ba, Be, Cu, Mn, Fe, Li, Sr, Zn) are found except for the main ions in the water were compared with the maximum values in the classification values defined at TS 266 Water - Intended for Human Consumption (2005) standard. According to the analytical values, the order of the ions is Ca, Na, K, Mg, and B and the ion changes are not obvious. In the rainy season, the As value was above the arsenic limit values of raw water and was measured above 10 ppm. It is believed that the high values of Al, As, Cr, Cu, Fe, Hg and Se in the ending water resources are transferred to the water resources by natural means; the mountainous structure and geothermal resources of Kızılcahamam volcanic rocks are in the region and because of more contact between water masses and rocks at the region, heavy metal values increased at rainy season and decreased at dry season.