Julianus von Klaproth'un Kafkaslar ve Gürcistan Seyahatnamesi (Tercüme-tahlil)
Julianus von Klaproth's Travels to Caucasus and Georgia (Translation-analysis)
Yazar: BURCU UÇAR
Danışman: DOÇ. DR. DİNÇER KOÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Balkar Türkleri = Balkar Turks ; Balkarca = Balkar language ; Gürcistan = Georgia ; Kafkasya = Caucasus ; Karaçay Türkleri = Karaçay Turks ; Karaçayca = Karaçay language ; Klaproth, Julianus von = Klaproth, Julianus von ; Nogayca = Nogay language ; Nogaylar = Nogays ; Seyahatname = Seyahatname

Özet:
XVIII. ve XIX. Yüzyıllarda başlayıp XX. yüzyıl başlarına dek devam
edecek şekilde Kafkasya bölgesine çeşitli seyahatler düzenlenmiştir. Bu
seyahatlerin farklı amaçlar için yapılmış olanları dahil her biri son derece
önemlidir. İyi bilinmektedir ki Kafkasya gerek coğrafi olarak gerekse ırk
çeşitliliği sebebiyle oldukça karmaşık bir bölgedir ve tarih boyunca bir geçit
olarak önemini hiçbir zaman yitirmemiştir. Bunun yanında Kafkasya'da
yaşayan halklar, dilleri, kültürleri ve kökenlerine dair çalışmaların önemi gün
be gün artmıştır. Erken dönemlerde hakimiyet yarışında Çarlık Rusya buraya
araştırma gezisi düzenleme yoluna gitmiştir. XVIII. Yüzyılda yapılmış
seyahatler ve toplanmış verilere göre St. Petersburg Akademisi, bünyesinde
çalışan Alman dilbilimci, tarihçi, etimolog, doğu bilimci ve kaşif Julianus von
Klaproth'u bu göreve atamıştır. 1806 ile 1807 yılları arasında gerçekleştirdiği
bu seyahatin notları 1812 yılında basılmıştır. Kafkasya'nın dünya tarihi için
önemi tartışmasız olduğu kadar Türk tarihi ve özelikle Türk kültür tarihi
açısından önemi yadsınamaz Kafkaslara dair XVII., XVIII., ve XIX., Yüzyıl
seyahatnameleri, diğer bir deyişle Sovyet öncesi döneme dair birinci elden bu
kaynaklar son derece önem arz etmektedir. Bir iddia konar göçer toplumların
yerleşik toplumlar üzerinde etkin rol oynamadığı şeklindedir. Lakin
Anadolu'nun Türkleşmesinin yanında Kafkaslardaki halkların da günlük
hayatlarına, kullandıkları ortak dile hatta bazı kabilelerin adlarına
bakıldığında keskin bir Türk etkisi görmek mümkündür. Harikulade özgün
bir yapısı olan Kafkasların Türk tarihi ve kültüründeki yerini aydınlatmada
önemli bir rol oynayabilecek bulgular tercüme ve tahlilini yaptığımız bu
seyahatnamede bulunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Kafkaslar, Kafkasya, Klaproth, Gürcistan, Seyahatname, Nogaylar, Karaçaylar, Balkarlar

Abstract:
Commencing XVIIIth and XIXth centuries until XXth century several
travels committed to the Caucasus region. Though all those travels executed
on different aims they all still very important. As very well known Caucasus
is, either for the geographical portrait or variety of the population includes,
highly complex territory and never lost the importance of being a gate.
Besides the hardship of studying the Caucasus people, their language, culture
and ethnicity, these works gained more and more importance through time.
Early periods on race of domination Russian Empire planned expeditions to
these regions. For this work, in view of the reports from XVIIIth century
travels St. Petersburg Academy of Sciences assigned the German
academician, linguist, historian, etymologist, oryantalist and explorer who
works for them, Julianus von Klaproth. Klaproth wrote his work not just as
travels memorial he issues the work as linguistic and ethimologic paper.
However, he also collects besides traditions and legends, coins and scripts.
Thus Caucasus possesses a great place in the world's history still for the
Turkish history and the Turkish Culture this same region symbolizes an
equally great place. Also that is unsuspecting the Turkis culture can be seen
even better than anywhere else but in Caucasus for the variety of the language
and culture it contains. Consequently all these travels comitted in XVIIIth
and XIXth centuries present extreme value for that reason. The common
conclusion says nomadic nations cannot overcome the settled communities
yet the position of Anatolia in the present and the people of Caucasus, their
common languages and even some tribe names proves the opposite. The
document of this travels made by Mr. von Klaproth and this work we
translate and analysed this document, may put a light upon the portrait of the
Turkis History and Culture within such a unique region that is Caucasus.
Key Words: Caucasus, Caucasia, Klaproth, Georgia, Travel, Nogays, Karaçays, Balkars