Ortaokul öğrencilerinin çevreye yönelik tutumlarının iki faktörlü çevresel değerler modeli tutum ölçeği ile analizi
Analysis of secondary school students attitudes to the environment using 2-MEV attitude scale
Yazar: ASLI ÖNGE
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KIŞOĞLU
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Çevre = Environment ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Öğretim = Teaching

Özet:
Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin çevreye yönelik tutum düzeylerinin İki Faktörlü Çevresel Değerler Modeli (2-ÇDM) Tutum Ölçeği kullanılarak belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca öğrencilerin çevreye yönelik tutumları cinsiyet, sınıf düzeyi, anne-baba eğitim düzeyi, kişi başına düşen aylık gelir düzeyi, herhangi bir çevre kuruluşuna üyelik ve herhangi bir çevre eğitimi projesine katılma durumlarına göre incelenmiştir. Araştırmaya, 2021-2022 eğitim öğretim yılında Mersin'in Gülnar ilçesinde merkeze bağlı ortaokullarda öğrenim görmekte olan uygun (kolay ulaşılabilir) örnekleme yöntemiyle seçilen 469 ortaokul öğrencisi katılmıştır. Araştırma nicel araştırma yöntemi ile gerçekleştirilmiş olup, araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; Araştırmacılar tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu ve Kibbe, Bogner ve Kaiser (2014) tarafından geliştirilen ve Kılıç (2018) tarafından Türkçeye uyarlanan İki Faktörlü Çevresel Değerler Modeli (2-CDM) Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizleri IBM SPSS İstatistik 22 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Verilerin normallik analizleri basıklık ve çarpıklık değerlerine göre yapılmıştır. Verilerin analizinde normallik analizi sonuçlarına bağlı olarak Bağımsız Örneklemler T Testi, Tek Yönlü Anova, Mann-Whitney U testi ve Kruskal-Wallis H testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, ölçekten alınan toplam puanlar dikkate alındığında, öğrencilerin çevreye yönelik tutumlarının cinsiyet, anne ve baba eğitim düzeyi ve kişi başına düşen aylık gelir değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı tespit edilmiştir. Koruma alt boyutu açısından yapılan değerlendirme sonucunda öğrencilerin çevreye yönelik tutumlarının cinsiyete ve anne-baba eğitim durumuna göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Kullanma alt boyutuna göre yapılan değerlendirme sonucunda cinsiyet, anne-baba eğitim düzeyi ve kişi başına düşen aylık gelir düzeyi değişkenlerine göre öğrencilerin çevreye yönelik tutumları arasında anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür. Öğrencilerin çevreye yönelik tutum puanlarının diğer değişkenlerine göre farklılaşmadığı belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Çevre, Ortaokul öğrencileri, Çevreye yönelik tutum, İki faktörlü çevresel değerler modeli (2-ÇDM).

Abstract:
In this research, it is aimed to determine the environmental attitude levels of secondary school students using the Two-Factor Environmental Values Model (2-MEV) Attitude Scale. In addition, students' attitudes towards the environment were examined according to their gender, grade level, parental education level, monthly income level per capita, membership in any environmental organization and participation in any environmental education project. 469 secondary school students, who are in secondary schools affiliated to the center in Mersin's Gülnar district and continue their education in the 2021-2022 academic year, selected by convenient (easily accessible) sampling method, participated in the research. The research was carried out with the quantitative research method and the survey model was used in the research. As a data collection tool in the research; The Personal Information Form prepared by the researchers and the Two-factor Environmental Values Model (2-MEV) Attitude Scale originally developed by Kibbe, Bogner and Kaiser (2014) and adapted to Turkish by Kılıç (2018) were used. Statistical analyzes of the data were made using the IBM SPSS Statistics 22 package program. The normality analyzes of the data were made according to the kurtosis and skewness values. Independent Samples T Test, One-Way Anova, Mann-Whitney U test and Kruskal-Wallis H test were used in the analysis of the data depending on the results of the normality analysis. According to the results of the research, considering the total scores obtained from the scale, it was determined that the attitudes of the students towards the environment differed significantly according to the variables of gender, education level of parents and monthly income level per capita. As a result of the evaluation made in terms of the protection sub-dimension, it was determined that the attitudes of the students towards the environment differ in terms of gender and educational status of the parents. As a result of the evaluation made according to the sub-dimension of use, it was observed that there was a significant difference between the attitudes of the students towards the environment according to the variables of gender, parental education level and monthly income per capita. It was determined that the students' attitude scores towards the environment did not differ according to other variables.
Keywords: Environment, Secondary school students, Environmental attitude, Two-factors model of environmental values (2-MEV).