Hacı Bektaş Veli Dergâhı'nın mimari ve semiyoloji ilişkisi bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of Hacı Bektaş Veli journal in the context of the relationship between architecture and semiology
Yazar: ŞEYDA ÇİÇEK
Danışman: DOÇ. DR. BARIŞ TOLGA EKİNCİ
İSTANBUL BEYKENT ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İletişim ve Tasarım Ana Sanat Dalı / İletişim Sanatları ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Mimarlık = Architecture

Özet:
Mimari, insanlığın ihtiyaç duyduğu barınma, güvenli alan gibi yerleşik yaşama geçişte önemli yeri olan coğrafi oluşumun kendisidir. Mimari oluşumun düzenli ve dinamik bir şekilde gerçekleşmesi için kurallar, kodlar, şekiller, işaretler gibi göstergelerden yararlanılmıştır. Mimarinin bütünü, aynı zamanda somutta semiyolojik göstergenin kendisi olması nedeniyle, semiyolojik bakış önem kazanmaktadır. Araştırmanın ana konusunu oluşturan Hacı Bektaş Veli Dergâhı'nın mimari kompleksine işlenmiş kodlar ve şifreler, mimarinin bir parçası olarak yer almaktadır. Araştırmada, bu göstergelerin oluşturduğu alanların birbiriyle uyumu, anlamsal boyutu, ritüelin mekânla ilişkisi bağlamında semiyolojik yorumlanması çalışmanın ana izleğini oluşturmaktadır.
Araştırma içerisinde semiyolojik olarak Hacı Bektaş Veli Dergâhı üzerinden ortaya konulan bu mimari ürünlerin hangi anlamlara geldiği, bu anlamların yapı üzerindeki anlam ve öneminin ne olduğu, anlamlı olmasının yapıya neler kazandırdığı, "yapılar üretilirken bir anlam ifade etmeli mi?" gibi soruların yanıtları araştırılmıştır. Ayrıca, bu göstergelerin oluşturduğu alanların birbiriyle uyumluluğunun semiyolojik yönden değerinin ne olduğu gibi sorular, çalışmanın ana izleğini oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılacak nitel araştırma ve gözleme dayalı incelemeler kullanılmakla birlikte, dilbilimi ve semiyolojiden de yararlanılarak disiplinlerarası bir araştırma ile tasarı ve tasarım sürecinde üretilecek projelere yarar sağlayacağı öngörülmektedir.

Abstract:
Architecture is the geographical formation itself, which has an important place in the transition to settled life, such as shelter and safe space that humanity needs. Indicators such as rules, codes, shapes, signs were used for the formation of architecture in an orderly and dynamic manner. Since the whole of architecture is also the semiological indicator itself in the concrete, the semiological view gains importance. The codes and ciphers engraved in the architectural complex of Hacı Bektaş Veli Lodge, which constitutes the main subject of the research, are included as a part of the architecture. In the research, the harmony of the areas formed by these indicators, their semantic dimension, and the semiological interpretation of the ritual in the context of its relationship with the space constitute the main theme of the study.
In the research, the meanings of these architectural products, which were put forward semiologically through the Hacı Bektaş Veli Lodge, what are the meanings and importance of these meanings on the building, what does being meaningful bring to the structure, "Should the buildings have a meaning while being produced?" were investigated. In addition, questions such as what is the semiological value of the compatibility of the fields formed by these indicators constitute the main theme of the study. Although qualitative research and observational studies are used in the research, it is foreseen that an interdisciplinary research will benefit the projects to be produced in the design and design process by making use of linguistics and semiology.