Uluslararası emtia fiyatlarındaki belirsizliğin imalat sanayi ve alt sektörleri üretimi ile reel döviz kuru ve üretici fiyatları üzerindeki etkisinin SVAR-GARCH-M yöntemiyle incelenmesi
Investigating international commodity price uncertainty on manufacturing industry and its sub-sector and real exchange rate and producer price using SVAR-GARCH-M
Yazar: GÜRKAN BOZMA
Danışman: PROF. DR. SELİM BAŞAR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Emtia fiyatları = Commodity prices ; Emtia piyasası = Commodity market ; Fiyat hareketi = Price movement ; GARCH model = GARCH model ; MSGARCH = MSGARCH ; MSVAR modeli = MSVAR model ; Reel döviz kuru = Real exchange rates ; Üretici fiyat indeksleri = Producer price indexs ; Üretim sektörü = Production sector

Özet:
Belirsizlik (oynaklık) hem üreticiler hem de tüketiciler için önemli bir kavramdır. Belirsizlik, üreticileri yatırım ve karlılık; tüketicileri ise maliyet üzerinden etkilemektedir. Reel opsiyon ve belirsizlik altında yatırım teorileri kapsamında ele alınan bu çalışmada Türkiye için uluslararası emtia fiyatlarındaki belirsizliklerin toplam imalat ve alt sektörlerin sanayi üretimi ile üretici fiyatları ve reel döviz kuru üzerindeki etkisi 1997:1-2019:03 dönemindeki aylık veriler kullanılarak SVAR-GARCH-M yöntemiyle analiz edilmiştir.

Çalışmadan elde edilen bulgular neticesinde, enerji fiyatlarında meydana gelecek belirsizliklerin toplam imalat sanayi, gıda ürünleri imalatı, tekstil ürünleri imalatı, kağıt ürünleri imalatı, kimyasal madde imalatı, plastik ve kauçuk ürünleri imalatı, metalik olmayan mineral ürünleri imalatı, ana metal sanayi, metal ürünleri imalatı, makine ve teçhizat imalatı, elektrikli makine imalatı, motorlu kara taşıtı imalatı, diğer ulaşım araçları imalatı ve mobilya imalatı sektörlerinde üretim azalmasına aksine kok kömürü ve rafine petrol ürünleri imalatı ve büro makineleri ve bilgisayar imalatı üretiminde artışlara neden olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, enerji dışı emtia fiyatlarında meydana gelecek belirsizliklerin toplam imalat sanayi üretimini, gıda fiyatlarındaki belirsizliğin gıda imalatını, metal fiyatlarındaki belirsizliğin metal ürünleri, motorlu kara taşıtı ve makine ve teçhizat ile diğer ulaşım imalat sanayilerinde, ağaç fiyatlarındaki belirsizliğin ise kâğıt ürünleri imalat sanayinde üretim azalmasına neden olduğu ampirik analizler sonucunda ortaya koyulmuştur. Diğer taraftan, uluslararası emtia fiyatlarındaki belirsizliklerin üretici fiyatları ve reel döviz kuru üzerindeki etkileri farklılık göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Reel opsiyon teorisi, İmalat Sanayi, Üretici Fiyatları, Reel Döviz Kuru, SVAR, GARCH

Abstract:
Uncertainty (volatility) is an important concept for both producers and consumers. It has affects on producers in investing and profitability, on consumers about costs. In this study, the scope of real options and investment theories are questioned under uncertainty, effects of uncertainty in international commodity prices (energy and non-energy price index, food price index, wood price index, agricultural raw material price index, metal price index). In order to do this, the total production of manufacturing industry and sub-sectors, its producer prices and real exchange rate are analyzed by SVAR-GARCH-M method using monthly data for the period 1997:1-2019:3.

As a result of the findings obtained from the study, we find that uncertainty in energy prices has a negative effect on total manufacturing industry, food products, textile products, paper products, chemicals, plastic and rubber products, non-metallic mineral products, basic metal industry, metal products, machinery and equipment, electrical machinery, motor vehicles, other transportation vehicles, and furniture manufacturing sectors. On the other hand, energy price uncertainty has positive effects on coke and refined petroleum products and office machinery and computer manufacturing sectors. In addition, uncertainties in non-energy commodity prices on total manufacturing industry production; uncertainty in food prices on food production; uncertainty in metal prices on metal products, motor vehicles, and machinery and equipment and other transport manufacturing industries; uncertainty in wood prices on paper products have negative effects on investments. Furthermore, the effects of uncertainties in international commodity prices on producer prices and real exchange rates vary.

Keywords: Real option theory, Manufacturing Industry, Producer Prices, Real Exchange Rate, SVAR, GARCH