Türkiye'de yükseköğretimde kalite: Öğrenci algısı üzerine karşılaştırmalı bir araştırma
Quality in higher education in Turkey: A comparative study on student perception
Yazar: EDA ATATEKİN
Danışman: PROF. DR. MURAT ALİ DULUPÇU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İşletme = Business Administration
Dizin: Eğitim kalitesi = Education quality ; Eğitim kalitesi = Education quality ; Kalite = Quality ; Toplam kalite yönetimi = Total quality management ; Yükseköğretim = Higher education ; Yükseköğretim Kurulu = Higher Education Council ; Yükseköğretim kurumları = Higher education institutions ; Yükseköğretim politikaları = Higher education policies ; Yükseköğretim programları = Higher education programming ; Öğrenci algısı = Students perceptions

Özet:
Kalitenin çok çeşitli tanımları yapılmakta, yapılan tanımlar kalite kavramına yüklenen anlamı değiştirmekte, kavrama yüklenen anlam ise kalite algısını şekillendirmektedir. Küreselleşmeyle birlikte yükseköğretim anlayışında değişimlerin yaşanması, paydaşların beklentilerini de değiştirmiştir. Yükseköğretimde kalite anlayışı ve yaklaşımlar değişse de, tüm anlayış ve yaklaşımların, yapılan kalite tanımlamalarının temelinde yükseköğretim hizmetinden faydalanan öğrenciler yer almaktadır. 
Bu kapsamda, örneklem olarak 1992 yılında kurulan 23 üniversite arasından bünyesinde İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İşletme bölümü ile Mühendislik Fakültesi, Makine Mühendisliği bölümlerini bulunduran, sosyal bilimler ve fen bilimleri olmak üzere farklı iki alanda öğrenim gören öğrencilerin kalite algısı, betimleme yöntemiyle oluşturulan kalite algısı ölçeği aracılığıyla cinsiyet, bölüm, öğrenim görülen üniversite değişkenlerine göre; Program Kalitesi-Üniversite Kalitesi, Üniversite Yönetim Kalitesi, İdari Birim ve Personelin Kalitesi, Öğretim Elemanlarının Kalitesi, Fiziksel İmkânların Kalitesi, Gelecek Beklentisi, Öğrenci Beklentisi alt boyutlarında ve Toplam Kalite Algısı boyutunda incelenmiş, öğrencilerin kalite algısı üzerine karşılaştırmalı bir araştırma yapılmıştır. 
Sonuçlar cinsiyet değişkeni açısından "İdari Birim ve Personelin Kalitesi" alt boyut puanı dışında anlamlı bir farklılık bulunmadığını,  bölüm değişkeni açısından "Öğrenci" alt boyut puanı dışında anlamlı bir farklılık bulunmadığını, her iki bölüm öğrencilerinin ise kalite konusunda farkındalıklarının olduğunu göstermektedir. Programların akredite edildiği üniversitelerde "Program Kalitesi-Üniversite Kalitesi" alt boyut puanı daha yüksektir. Bu durum kalite ile ilgili eğitimlerin verildiği, kalite konusunda çalışmaların yapıldığı bölümlerde öğrenim gören öğrencilerin kalite algı düzeylerinin birbirine yakın olduğu sonucuna ulaştırmaktadır.  
Diğer taraftan üniversitelerde Yükseköğretim Kalite Kurulu tarafından niteliksel ve niceliksel değerlendirmelerin yapılabilmesi için hazırlanan Kurumsal İç Değerlendirme Raporları incelenmiş ve araştırma konusu üniversitelerin ölçek alt boyut puanlarındaki anlamlı farklılıkların olası nedenleri üzerinde durulmuştur.

Abstract:
Quality is being defined in many different ways. Those definitions alter the meaning ascribed to quality concept, and the meaning assigned to this concept shapes the perception of quality.  With the effect of globalization, revision in higher education understanding has changed the expectations of stakeholders too. Even though the quality perception or approach in higher education changes, students who benefit from the higher education service lie at the basis of all understanding or approaches, as well as the quality definitions. In this concept, for example among 23 universities founded in 1992, the quality perception of the students studying two different fields, namely social and natural sciences, at the universities having Department of Business Administration in Faculty of Economics and Administrative Sciences, and Department of Mechanical Engineering in Faculty of Engineering, was investigated by using the quality perception scale made with the description method, according to gender, department, the university registered variables; in terms of Program Quality-University Quality, University Executive Quality, Administrative Unit and Personnel Quality, Quality of the Faculty Members, Physical Facility Quality, Future Expectation, Student Expectation sub-dimensions and Total Quality Perception dimensions, a comparative analysis was performed on the quality perception of those students.  
The results illustrate that in terms of gender variable there is no significant difference except "Administrative Unit and Quality of the Personnel" sub-dimension point; in terms of department variable there is no significant difference except "Student" sub-dimension point, and the students of both departments have awareness about the concept of quality. In addition, "Program Quality-University Quality" sub-dimension point was shown to be higher at the universities where the programs were accredited. This situation demonstrates that the levels of quality perception concepts were similar in the students who study at the departments where education about quality exists or the studies about quality were performed.
On the other hand, Corporate Inner Assessment Reports prepared by the Higher Education Quality Councils at those universities in order to make qualitative and quantitative evaluations were examined, and the possible reasons of significant differences in points in scale sub-dimensions of the investigated universities were thoroughly elaborated.