Türkiye'nin demir çelik sektöründeki uluslararası rekabet gücünü belirlemeye yönelik karşılaştırmalı bir analiz
A comparative analysis to determine Turkey's international competitiveness in the iron and steel industry
Yazar: OSMAN FİDAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA METE
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası Ticaret = International Trade

Özet:
Bu tez çalışması, Türkiye'nin demir çelik sektöründeki uluslararası rekabet gücünü belirlemek ve geliştirme potansiyelini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada, Türkiye ve dünyada en çok çelik üreten ülkelerin, çelik üretiminde 2017 ila 2021 yılları arasında yer alan uluslararası ticaret verileri Trademap, Dünya Çelik Birliği, Türkiye Çelik Üreticileri Derneği ve Türkiye Çelik İhracatçıları Derneği kaynaklarından elde edilmiştir. Toplanan veriler, yoğunlaşma analizi için konsantrasyon oranı olarak kullanılan CR4 ve CR8 yoğunlaşma oranları ile Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHI) gibi ölçütlerine göre analiz edilmiştir. CR4 endeksi, sektördeki dört büyük rakibin ve pazarın yoğunluğunu değerlendirmek için kullanılan bir yöntemdir. Benzer şekilde, CR8 endeksi de sektördeki sekiz büyük rakibin ve pazarın yoğunluğunu değerlendirmek amacıyla kullanılmaktadır. HHI endeksi ise sektördeki rekabet yoğunluğunun belirlenmesine imkân tanıyan bir yöntem olarak öne çıkmaktadır. Bu değerlendirmeler yapılarak Türkiye'nin demir çelik sektöründeki uluslararası rekabet gücü ve yoğunlaşma düzeyi belirlenmiştir. Sonuçlar, Türkiye'nin demir çelik sektöründe önemli bir üretim gücüne sahip olduğunu göstermektedir. Ancak Türkiye'nin çelik üretimi incelendiğinde; birçok alanda kullanılabilen, yüksek talep gören, nitelikli ve katma değeri yüksek olan yassı çelik ürünlerinde üretiminin, ihracatının ve rekabet gücünün oldukça sınırlı olduğu tespit edilmiştir. Türkiye'nin daha çok yoğunlaşmamış piyasalarda yer alan ve daha sınırlı talep gören uzun çelik ürün gruplarını ürettiği görülmüştür. Ayrıca hammadde ve enerji bağımlılığı gibi faktörler nedeniyle Türkiye'nin uluslararası rekabet gücünün sürdürülmesinde zorluklar yaşandığı görülmektedir.

Abstract:
This study aims to determine Turkey's international competitiveness in the iron and steel sector and reveal its potential for development. In this study, international trade data in steel production between 2017 and 2021 from sources such as Trademap, World Steel Association, Turkish Steel Producers Association, and Turkish Steel Exporters' Association were collected. The gathered data underwent analysis based on concentration ratios CR4 and CR8, commonly used for concentration analysis, along with metrics like the Herfindahl-Hirschman Index (HHI). The CR4 index assesses the concentration of the top four competitors and the market within the sector, while similarly, the CR8 index evaluates the intensity of the top eight competitors and the market. The HHI index stands out as a method to determine the level of competition intensity within the sector. These evaluations were employed to determine Turkey's international competitiveness and concentration level within the iron and steel industry. The results indicate Turkey's significant production capability in the iron and steel sector. However, upon scrutinizing Turkey's steel production, limitations were observed in the production, export, and competitive prowess, particularly in flat steel products with versatile applications, high demand, and substantial added value. It was noted that Turkey tends to produce long steel product groups situated in less concentrated markets with more constrained demand. Additionally, challenges in sustaining Turkey's international competitiveness arise due to factors like dependency on raw materials and energy.