Obsesyon ve hezeyan ayrımına fenomenolojik bir yaklaşım: Şizofreni, obsesif-kompulsif bozukluk ve şizo-obsesif bozuklukta tuhaf kendilik yaşantılarının karşılaştırılması
A phenomenological approach to the distinction of obsession from delusion: Comparison of schizophrenia, ocd and both schizophrenia and OCD groups in view of self-disorders
Yazar: BARIŞ ÖZGÜR
Danışman: UZMAN AYŞEGÜL ERMİŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Fenomenoloji = Phenomenology ; Hezeyanlar = Delusions ; Obsessif davranış = Obsessive behavior ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Psikopatoloji = Psychopathology ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Şizofreni ve Obsesif-Kompulsif Bozukluğun bir arada seyrettiği durumlar geçen yüzyıl boyunca pek çok yönden klinik ilgi odağı olduğu gibi halen fenomenolojk ve tanısal tartışmalara konu olmaktadır. Şizofrenide psikotik olmayan yaşantısal değişikliklere odaklanan "Tuhaf Kendilik Yaşantıları Ölçeği" (TKYÖ) ile bu bir aradalığı araştıran bir çalışma henüz bulunmamaktadır. Çalışmamızda; Şizofreni, Obsesif-Kompulsif Bozukluk ve hem Şizofreni hem Obsesif-Kompulsif Bozukluk tanısı almış Şizo-Obsesif Bozukluk hastalarının "Kendilik Bozuklukları" açısından karşılaştırılması, Hezeyan ve Obsesyon ayrımının fenomenolojik olarak ele alınması ve Şizo-Obsesif Bozukluğun tanısal durumunun aydınlatılması amaçlanmaktadır.
etod: Araştırmanın örneklemi Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi kliniklerinde izlenen DSM-5'e göre Şizofreni, Obsesif-Kompulsif Bozukluk ve hem Şizofreni hem Obsesif-Kompulsif Bozukluk tanısı almış 31'er hastadan oluşmaktadır. Kendilik Bozukluklarını değerlendirmek için TKYÖ; Şizofreni ile ilişkili olduğu düşünülen fenomenleri değerlendirmek üzere Pozitif ve Negatif Semptomlar Ölçeği (PANSS); Obsesyon ve Kompulsiyonları değerlendirmek için Boyutsal Yale-Brown Obsesyon ve Kompülsiyon Ölçeği (DY-BOCS); ve klinik gidişatı değerlendirmek için Klinik Global İzlenim Ölçeği (KGİ) kullanılmıştır. İstatistiksel analizde anlamlılık değeri p < 0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamızda KGİ dışında bütün ölçekler için gruplar arasındaki fark anlamlı bulunmuştur. TKYÖ ve PANSS açısından Şizofreni ve Şizo-Obsesif Bozukluk grubu; DY-BOCS açısından Obsesif-Kompulsif Bozukluk ve Şizo-Obsesif Bozukluk grupları arasında arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Bütün gruplarda TKYÖ alt ölçeklerinden Bilinç Akımı ile Kendinin Farkındalığı ve Buradalık arasında ve Kendinin Farkındalığı ve Buradalık ile Geçişkenlik Bozuklukları arasında anlamlı pozitif korelasyon görülmüştür ve bu alt ölçekleri yordadığını saptadığımız itemler arasında öne çıkanlar; Obsesif-Kompulsif Bozukluk grubunda Bilinç Akımı altölçeğinde; Şizofreni grubunda Kendinin Farkındalığı ve Buradalık alt ölçeğinde; Şizo-Obsesif Bozukluk grubunda Bedensel Yaşantılar altölçeğinde toplanmaktadır.
Sonuç: Kendilik Bozuklukları açısından her grupta kendine özgü bulgulara rastlansa da Şizo-Obsesif Bozukluğu ayrı bir tanı veya bir grubun bir alttipi olarak değerlendirmeye izin verecek bir ilişki saptanamamıştır. Her grupta ön plana çıkan Kendilik Bozukluklarının, o gruba özgü başka ölçeklerle kıyaslamalı olarak araştırılması gerekmektedir. Hezeyan ve Obsesyon ayrımında Bedensel Yaşantılar ortak bir fenomenolojik yapı olarak araştırılmasına ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Objective: The occurrence of Schizophrenia and Obsessive-Compulsive Disorder toghether has been a clinical focus by many aspects since the beginning of the last century and still is a hot topic for phenomenological and nosological interests; but it is not yet investigated with "Examination of Anomalous Self-Experience" (TKYÖ), a recent schedule for uncovering underlying non-psychotic experiences in Schizophrenia. We aim to compare patients with Schizophrenia, Obsessive-Compulsive Disorder and both Schizophrenia and Obsessive-Compulsive Disorder in view of "Self Disorders" to review phenomenologically the differentiation of delusions from obsessions and elucidate the nosological situation of so called Schizo-Obsessive Disorder.
Method: 31 patients for each group diagnosed with Schizophrenia, Obsessive-Compulsive Disorder and both Schizophrenia and Obsessive-Compulsive Disorder according to DSM-5 were recruited from Prof. Dr. Mazhar Osman Research Hospital for Psychiatry, Neurology and Neurosurgery. We used TKYÖ, Positive and Negative Symptom Scale, Dimensional Yale-Brown Obsession and Compulsion Scale and Clinical Global Impression Scale to assess respectively Self Disorders, psychotic symptoms, obsessional symptoms, and finally clinical outcome. Statistical significance was assumed if p < 0,05.
Results: Between-groups differences were significant with all scales except in respect to; CGI for all groups, TKYÖ and PANSS between Schizophrenia and both Schizophrenia and Obsessive-Compulsive Disorder groups, and DY-BOCS between Obsessive-Compulsive Disorder and both Schizophrenia and Obsessive-Compulsive Disorder groups. Stream of Consciousness, Self-Awereness and Presence, and Demarcation/Transitivism domains of TKYÖ were significantly correlated with each other in all groups and were significantly predicted mostly by Stream of Consciousness items in Obsessive-Compulsive Disorder group; by Self-Awereness and Presence items in Schizophrenia group; and by Bodily Experiences items in both Schizophrenia and Obsessive-Compulsive Disorder group.

Conclusion: Though some findings were remarked in relation with some group; overall results were not sufficient to interpret the occurrence of Schizophrenia and Obsessive-Compulsive Disorder as a distinct category or a subtype of any category. Self Disorders found in relation with any group must be studied further comparatively with other scales sensitive for that group. Bodily Experiences should be investigated further as a shared phenomenological structure in both delusional and obsessional experiences.