Gogol'ün "Müfettiş" ve Orhan Kemal'in "Müfettişler Müfettişi" eserlerinde taşranın devlet algısı
The state perception of the province in Gogol's "Inspector" and Orhan Kemal's "Inspector of the Inspectors"
Yazar: HİLAL ULUÇAY DEMİR
Danışman: PROF. DR. TAŞANSU TÜRKER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Aydınlanma düşüncesinin fikri temelini oluşturduğu bilimsel, siyasal, kültürel ve endüstriyel yeniliklerin, bir dünya sistemi haline dönüştürdüğü Modernlik, Batı toplumlarında iç içe geçmiş süreçlerin birbirine yön vermesiyle gerçekleşmiştir. Batı dışı toplumlar için, gerek yapısal koşulların gerek tarihsel ve toplumsal süreçlerin farklı olması nedeniyle kendi doğal seyrinde gerçekleşemeyen modernleşme, devlet eliyle yukarıdan bir biçimde uygulamaya konulmuştur. Bu durum, modernleşme reformlarını uygulayan devlet ile değişime aynı hızda uyum sağlayamayan toplumsal taban arasında gerilim yüklü bir ilişki ortaya çıkarmıştır. Bu ilişki biçiminin gözlemlenebileceği en elverişli mekânlardan biri olan taşra; hem akademik çalışmaların hem edebi eserlerin ana temasını oluşturmaktadır.
Edebiyatın ve sosyal bilimlerin taşraya ve toplumsal alana dair üretmiş olduğu bilgi birikiminden faydalanılması suretiyle, modernleşme sürecinde devletin toplumsal alandaki dönüştürücü etkisinin sonuçlarının irdelendiği bu çalışma, modernleşme sürecini yüzyıllık bir farkla deneyimleyen iki ülke olan Türkiye ve Rusya'nın, modernleşme süreçlerinin karşılaştırılmasını içermektedir. Bu karşılaştırma Türkiye'de ve Rusya'da gerçekçi akımın öncülerinden olan Orhan Kemal ve Nikolay Vasilyeviç Gogol'ün benzer temaları ele alan "Müfettişler Müfettişi" ve "Müfettiş" adlı eserlerinde taşranın devlet algısının ortaya konulması ile gerçekleştirilmiştir. Toplumsal alandan gelen bir talep doğrultusunda şekillenmeyerek devlet eliyle tepeden bir biçimde gerçekleştirilen Türk ve Rus modernleşmelerinin devlet ve toplum arasında yabancılaşma ve güvensizlik temelinde bir kopma meydana getirdiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Modernleşme, Devlet, Taşra, Yabancılaşma, Güvensizlik

Abstract:
Modernity, which was transformed into a world system by the scientific, political, cultural and industrial innovations based on the enlightenment thought intellectually, was occured by the intertwined processes directing each other in Western societies. For non-Western societies, modernization, which could not be occured in its natural course due to the different structural conditions and historical and social processes, was put into practice by favour of the state. This situation has revealed a tense relationship between the state implementing the modernization reforms and the social base, which cannot adapt to the change at the same pace. The countryside, which is one of the most convenient places where this relationship can be observed; constitutes the main theme of both academic studies and literary works.
This study, which examines the results of the transformative effect of the state on the social field in the modernization process, by using the knowledge produced by literature and social sciences on the rural and social sphere, reveals the comparison of the modernization processes of Turkey and Russia, two countries that have experienced the modernization process with a difference of a century. This comparison was carried out by revealing the state perception of the countrysides in the works with similar themes of Orhan Kemal and Nikolay Vasilyevich Gogol, pioneers of the realist movement in Turkey and Russia, titled "Inspector of Inspectors" and "The Inspector" respectively. It has been concluded that the Turkish and Russian modernizations, which were not shaped in line with a demand from the social sphere but were carried out by state intervention, created a dissociation between the state and society on the basis of alienation and insecurity.

Key Words: Modernization,State, Province, Alienation, Insecurity.