Dava şartı olarak arabuluculuk ve arabuluculuk faliyetinin kötüye kullanılması
Mediation as a cause of action and the misuse of it
Yazar: MAHMUT EKREM KIRIŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ORHAN EMRE KONURALP
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Arabuluculuk = Mediation ; Dava şartı = Cause of action ; Davalar = Cases ; Görevi kötüye kullanma = Crime of misconduct ; Güveni kötüye kullanma = Breach of trust ; Uyuşmazlık = Incompatibility ; Zorunlu arabuluculuk = Mandatory mediation

Özet:
Dünyada yargının gittikçe artan iş yükünü azaltmak ve dostane bir yöntemle, en kısa zamanda, en az masrafla adalete erişimi sağlamak için, hukuki uyuşmazlıkların yargıya gidilmeden çözümlenmesini öngören alternatif uyuşmazlık çözüm yollarından arabuluculuk, diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye'de de giderek önem kazanmakta ve hukuken başvurulması zorunlu bir adım haline gelmektedir. Alternatif uyuşmazlık çözüm yollarından biri olan arabuluculuğun ihtiyari ve zorunlu olmak üzere iki türü olduğu söylenebilir. Bu çerçevede arabuluculuğa elverişli bazı uyuşmazlıkları kısa zamanda, az masrafla ve barışçıl bir yöntemle çözüme kavuşturmayı daha çok yaygınlaştırma amacı, bu uyuşmazlıklar bakımından zorunlu arabuluculuk modelini gündeme getirmektedir. 
Bu çalışmada, zorunlu arabuluculuğun bir türü olan dava şartı olarak arabuluculuk ve onun kötüye kullanılması konusu, yasal mevzuat, doktrindeki görüşler ve yargısal kararlar çerçevesinde ele alınarak incelenecektir. Tez çalışmamız, zorunlu arabuluculuk adıyla da anılan 'dava şartı olarak arabuluculuk' ve 'dava şartı olarak arabuluculuğun kötüye kullanılması' başlıkları altında iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; öncelikle arabuluculuk ve alternatif uyuşmazlık çözüm yolları konusunda genel bilgiler verilecek, arabuluculuğun ne olduğu, neyi amaçladığı, alternatif uyuşmazlık çözüm yoları içindeki yeri, yargısal yollarla arasında ne gibi farklılıklar bulunduğu ve hukuk sistemimize hangi yararlar sağlayabileceği hususlarına değinilecektir. Sonrasında 'dava şartı olarak arabuluculuk' konusu daha ayrıntılı olarak incelenecektir. Bu inceleme ise, 'Arabuluculuk kurumunun dava şartı olarak düzenlenmesinin amacı', 'Kanuni kapsamı itibariyle dava şartı arabuluculuk' ve 'Arabuluculuk kurumunun dava şartı olarak düzenlenmesinin hukuki sonuçları' şeklinde tali başlıklar altında yapılacaktır. 
'Kanuni kapsamı itibariyle dava şartı arabuluculuk' konusu da; iş uyuşmazlıkları, ticari uyuşmazlıklar, tüketici uyuşmazlıkları ve gelecekte dava şartı olarak arabuluculuk kapsamına alınabilecek uyuşmazlık türleri şeklinde bölümlere ayrılarak ele alınacaktır. Birinci bölümün son kısmında ise, 'arabuluculuk kurumunun dava şartı olarak düzenlenmesinin hukuki sonuçları' üzerinde; öncelikle genel olarak, sonrasında ise, taraflar ve arabulucu yönünden, mahkemeye erişim hakkı bakımından ve nihayet hukuk güvenliği açısından dava şartı olarak arabuluculuğun hukuki sonuçları üzerinde durulacaktır.
Tez çalışmasının ikinci bölümü; uyuşmazlıkların dostane ve barışçıl yollarla çözümünde çok önemli bir işlev gören 'dava şartı olarak arabuluculuğun kötüye kullanılması' ile ilgilidir. Dava şartı olarak arabuluculuğun kötüye kullanılması ana başlığını taşıyan bu bölümde; ilk olarak 'dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağının arabuluculuk faaliyeti bakımından önemi' üzerinde durulacak, bu bağlamda, arabulucunun yükümlülüklerinin ve Türk Medeni Kanun 2.madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu 28.madde ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu 29.maddenin konu kapsamında değerlendirilmesi yapılacaktır. 
İkinci olarak, 'dava şartı arabuluculuğun kötüye kullanılması örnekleri' başlığı altında; tarafların anlaşamaması halinde arabulucu ücretinin kamu tarafından ödenmesinin kötüye kullanılması, beş imzalı arabulucu tutanağının icra edilebilirlik şerhi alınmaksızın icra edilebilmesinin kötüye kullanılması ve son olarak da seri davalarda dava şartı arabuluculuğun kötüye kullanılması konuları incelenecektir.

Anahtar Kelimeler: Dava Şartı, Arabuluculuk, Alternatif Uyuşmazlık Çözümü, Zorunlu Arabuluculuk, Arabuluculuğun Kötüye Kullanılması.

Abstract:
Mediation providing for the solution of legal disputes without being passed to court is becoming increasingly important in Turkey as such in other countries and becoming an obligatory step to be taken legally in order to reduce the increasing case load of the judiciary in the world and to ensure the access to justice through an amicable way in the shortest time with the least cost. It can be said that, which is one of the alternative dispute resolution methods, has two types as voluntary and obligatory. In this respect, the aim of making some disputes, which are suitable for the mediation, more widespread in short time with less cost and a peaceful way brings the obligatory mediation model up in terms of these disputes.
In this study, the mediation as a cause of action, which is a type of obligatory mediation, and the misuse of this will be analysed in the context of legal legislation, opinions in the doctrine and judicial decisions. Our thesis study consists of two main chapters under the titles of 'mediation as a cause of action' and 'the misuse of mediation as a cause of action'. In the first chapter, first of all, it will be given general information about alternative dispute resolution methods and the mediation and it will be addressed to the issues what is mediation, what it aims, what is its status in the alternative dispute resolution methods, what are the difference between judicial ways and it and what it can contribute to our legal system. After that, the issue of 'mediation as a cause of action' will be examined in more detail. Furthermore, this examination will be conducted under the sub-titles as 'The aim of regulating the institution of mediation as a cause of action', 'Mediation as a cause of action in terms of its legal scope' and 'The legal consequences of regulating the institution of mediation as a cause of action'.
The topic of 'Mediation as a cause of action in terms of its legal scope' will be handled by being divided into parts as labour disputes, commercial disputes, consumer disputes and other types of disputes which can be included in the scope of mediation as a cause of action in the future. In the last part of the first chapter, it will be put emphasis on 'The legal consequences of regulating the institution of mediation as a cause of action' firstly in a general manner, then in terms of the right to access to the court of the parties and the mediator, and lastly in terms of the legal consequences of mediation as a cause of action with regards to legal security.
The second chapter of the thesis study is related to 'the misuse of mediation as a cause of action' which plays a very important role in the resolution of disputes in amicable and peaceful ways. In this chapter entitled as the misuse of mediation as a cause of action, firstly it will be emphasized the importance of the good faith and the prohibition of abuse of right, in this respect, it will be conducted an analysis on the responsibilities of the mediator and the 2nd article of Turkish Civil Code and 28th Code of Civil Procedure in this context.
Secondly, under the title of 'the examples of the misuse of mediation as a cause of action', it will be analysed the misuse of paying mediator's fee by the public in case of that the parties cannot agree, the misuse of execution of five-signed minutes of mediator without an annotation of enforceability and finally the misuse of mediation as a cause of action in the serial cases.

Keywords: Cause of Action, Mediation, Alternative Dispute Resolution, Obligatory Mediation, The Misuse of Mediation.