Alt ekstremite amputasyonu olan bireylerde algılanan sosyal destek, işlevsellik ve ruhsal belirtiler
Perceived social support, functioning and mental symptoms in individuals with lower extremity amputation
Yazar: NEŞE AZAK
Danışman: DOÇ. DR. SEMRA KARACA
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Alt ekstremite = Lower extremity ; Ampütasyon = Amputation ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Sosyal destek = Social support

Özet:
Giriş: Amputasyon yalnızca uzuv kaybıyla sınırlı kalmayıp, bireylerin yaşamında fiziksel ve psikososyal yönden zorluklara da neden olmaktadır. 
Amaç: Bu çalışma, alt ekstremite amputasyonu olan bireylerde algılanan sosyal destek, işlevsellik ve ruhsal belirtileri incelemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve analitik tipte olan çalışmanın örneklemini, çalışma grubunda amputasyon ameliyatı geçirmiş 69 birey ve konrol grubunda amputasyonu olmayan 85 birey oluşturmuştur. Veriler, Kişisel Bilgi Formu (KBF), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ), Yaşam Kalitesi Ölçeği (SF-36)'nin Fiziksel İşlevsellik, Sosyal İşlevsellik, Rol Güçlükleri Alt Boyutları ve Kısa Semptom Envanteri (KSE) kullanılarak toplanmış; tanımlayıcı istatistiksel analizler, kolmogorov smirnov testi,  bağımsız gruplar t testi,  mann whitney u testi ve pearson korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Ampute bireyler kontrol grubuna oranla ÇBASDÖ'nün ve SF-36'nın fiziksel rol güçlüğü hariç tüm alt boyutlarında daha düşük; KSE'nin ise anksiyete, depresyon alt boyutlarında ve toplam puanında daha yüksek puan almışlardır ve aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p<.05). ÇBASDÖ ile KSE toplam puanı ve alt boyutları arasında negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmaktadır (r=,226 ile ,630). SF-36 alt boyutları ile KSE toplam puanı ve alt boyutları arasında negatif ve anlamlı ilişkiler bulunmaktadır (r=,208 ile ,570). ÇBASDÖ ile SF-36 arasında fiziksel işlevsellik ile aile desteği alt boyutunda, fiziksel rol güçlüğü ile arkadaş desteği alt boyutu arasında pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmaktadır.
Sonuç: Alt ekstremite amputasyonu olan bireyler sağlıklı bireylere göre daha düşük sosyal destek ve işlevsellik düzeylerine sahipken, ruhsal belirti açısından daha fazla risk altındadır. Sosyal desteği ve işlevselliği yüksek düzeyde olan bireylerin ruhsal belirti riski azalmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Amputasyon, işlevsellik, ruhsal belirtiler, sosyal destek

Abstract:
Introduction: Amputation is not only limited to the loss of a limb, but also causes physical and psychosocial difficulties in the lives of individuals.
Aim: This study was conducted to examine perceived social support, functionality and psychological symptoms in individuals with lower extremity amputation.
Materials and Method: The sample of the descriptive and analytical study consists of 69 amputees and 85 individuals who have not had an amputation. Data were collected using Personal Information Form (PIF), Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS), Physical Functionality, Social Functionality, Role Difficulties Sub-Dimensions of Quality of Life Scale (SF-36) and Brief Symptom Inventory (BSI); descriptive statistical analyses, Kolmogorov Smirnov, Independent Samples t, Mann Whitney U test and Pearson Correlation Analysis.
Results: Amputee individuals were lower than the control group in all sub-dimensions of MSPSS and SF-36 except for physical role difficulty; On the other hand, they had higher scores in anxiety, depression sub-dimensions and total scores of BSI, and the difference between them was statistically significant (p<.05). There are negative and statistically significant relationships between MSPSS and BSI total score and sub-dimensions (r=.226 vs. .630). There are negative and significant relationships between SF-36 sub-dimensions and BSI total score and sub-dimensions (r=.208 to .570). There are positive and statistically significant relationships between physical functionality and family support sub-dimension between MSPSS and SF-36, and between physical role difficulty and friend support sub-dimension.
Conclusion: While individuals with lower extremity amputation have lower levels of social support and functionality than healthy individuals, they are at higher risk for mental symptoms. Individuals with high levels of social support and functionality have a reduced risk of mental symptoms.
Key words: Amputation, functionality, mental symptoms, social support