Binalarda kullanıcıların acil durum davranışının ve hareketinin etmen tabanlı bir model ile temsili ve benzetimi
Simulation and representation of ocupants? emergency behaviour and movement in buildings using an agent based model
Yazar: NEŞE ÇAKICI ALP
Danışman: PROF. DR. GÜLEN ÇAĞDAŞ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu tez çalışması kapsamında, tasarım ya da kullanım sürecindeki herhangi bir binanın, tahliye performansını değerlendirmeye ve toplam tahliye süresini hesaplamaya yardımcı bir benzetim modeli geliştirilmiştir. Nesneye dayalı programlama yöntemlerinden biri olan etmen tabanlı modelleme yaklaşımı ile geliştirilen modelde, bina formunu ve kullanıcısını temsil eden iki alt model bulunmaktadır. `ABEvac' adı verilen modelde etmenler, acil durum şartlarındaki bina kullanıcılarının davranışlarını, bilgisayar ortamında temsil etmektedir. Bina formu CAD çizim dosyası kullanılarak modele aktarılmaktadır. Bina kullanıcısı modelde, fiziksel, davranışsal ve hareket karakteristiklerine göre temsil edilebilmektedir. Kullanıcının fiziksel özellikleri etmenlerin sanal ortamda kaplayacağı boyutu belirlemektedir. Bu özellikler Anadolu insanına ait antropometrik değerlerin kullanılması ile temsil edilmektedir. Kullanıcıların davranışına ilişkin karakteristikler ise modelde insan etmenin nasıl davranacağını belirlemektedir. Bu amaca yönelik olarak, 2 ofis binasında bina kullanıcılarının acil durum davranışını belirlemek için anket çalışması yapılmıştır. Anket sonuçları SPSS yazılımı ile istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca bu acil durum davranış dağılımları, toplumsal davranış farklılıklarını ortaya çıkarmak amacı ile İngiltere ve A.B.D'de yapılan acil durum davranış dağılımları ile kıyaslanmıştır. Kullanıcıların hareketine ilişkin yürüme hızı değerleri ise kullanıcının boyutlarına bağlı olarak daha önce literatürde kabul görmüş ampirik formüllerin kullanılmasına dayandırılmaktadır. `ABEvac' modelinin geçerliliği, bina tahliye performans analizlerinde yaygın olarak kullanılan İngiliz patentli akademik bir başka yazılım ile, aynı binanın simülasyonu yapılmak suretiyle sınanmıştır.

Abstract:
Within the scope of this thesis, an evacuation model which can be tested the performance of a building and prededicted total evacuation time in architectural design phase or post-build phase is developed. One of the object oriented programming method technique agent based modeling approach is used to develop the model which consists of two different sub-models for defining the geometry and occupant of building. In the model named `ABEvac? agents are simulating the occupants? behaviour and movement under emergency conditions in the buildings. CAD drawing file's used to form the geometry of building in the model. Occupant in the model represents physical, behavioural and movement characteristics? of occupant. Physical characteristic of occupant determines the space needed for occupant in the geometry. Anatolian anthropometric data used for defining physical characteristic of occupant. Behavioural characteristic of occupant determines `human agent? behaviour in the model. For this purpose survey asked to occupants of two different office building for to find out behaviour characteristic and dispersion of Anatolian occupant under emergency conditions. Survey answers analyzed with SPSS statistical software. Dispersion given by software which is determining the emergency behaviour of occupants compared the dispersions of U.S.A. and England occupants? characteristic?s to understand cultural behavioural differences of societies. Movement characteristic of occupants calculated by empiric formulations depend on human anthropometric dimensions?. Validity of `ABEvac? model examined by comparing the analyzed results of same building?s evacuation performance with English patented, widely spread and literately approved an evacuation model.