Akut pankreatitin tanı ve şiddetinin belirlenmesinde serum PTX-3, FGF-2 ve TSG-6 düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluati̇on of serum PTX-3, FGF-2 and TSG-6 levels in diagnosis and determining the severi̇ty of acute pancreatitis
Yazar: EDA AYTİMUR
Danışman: PROF. DR. HİLMİ ATASEVEN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Akut pankreatit, pankreasta akut ve sistemik inflamatuar yanıt, nekroz, organ yetmezliği ve ölüme neden olabilen ciddi bir hastalıktır. Etiyolojisinde en sık görülen iki sebep safra taşları ve alkoldür. Hastalık genellikle hafif seyirli olmasına rağmen, yaklaşık %20 hastada şiddetli pankreatit gelişmekte ve şiddetli pankreatitli hastalarda mortalite %30 düzeylerine kadar çıkmaktadır. Hastalık şiddet ve prognozunu belirlemede birçok skorlama sistemi (Ranson, BİSAP vb.), laboratuvar ve görüntüleme yöntemi parametrelerini kullanmaktadır. 
Pentraksin-3 (PTX-3), Fibroblast büyüme faktörü-2 (FGF-2) ve TNF-α ile uyarılan gen 6 (TNF-α Stimulated Gene-6, TSG-6) ise son yıllarda çeşitli inflamatuar hastalıklar ve tümörlerde araştırılan ve inflamatuar hastalıklar ile ilişkili olduğu bulunan belirteçlerdir.
 Bu çalışmada; akut pankreatitli hastaların ve kontrol gruplarının serum PTX-3, FGF-2 ve TSG-6 düzeylerini belirleyerek, hastalığın tanısında ve şiddetinin belirlenmesinde rollerinin araştırılmasını amaçladık.
Çalışmaya 60 akut pankreatit hastası ve 30 sağlıklı birey olmak üzere toplam 90 kişi dahil edilmiştir. Akut pankreatit tanısı ile servise yatırılan hastalardan 0. (yatışta) ve 48. saatte; kontrol grubundaki kişilerden ise günün herhangi bir saatinde  kan numuneleri alınmış, alınan numuneler oda sıcaklığında 30 dakika inkübe edildikten sonra, 4000 Rpm'de 10 dk boyunca santrifuj edilmiştir. Süpernatant kısmı eppendorf tüplerine ayrıldıktan sonra test zamanına kadar -80 ºC'de muhafaza edilmiştir. Serum PTX-3, FGF-2 ve TSG-6 düzeyleri enzime bağlı immünosorbent deney (ELISA) yöntemi kullanılarak ölçülmüş, elde edilen veriler çeşitli istatiksel yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir.
ELISA yöntemi ile belirlenen serum PTX-3, FGF-2 ve TSG-6 düzeyleri hasta 0. saat ve kontrol grupları arasında karşılaştırıldığında, FGF-2 ve TSG-6 düzeyi kontrol grubunda anlamlı olarak yüksek saptanmış, PTX-3 düzeyinde ise 2 grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (sırasıyla p=0.018, p=0.012, p=0.070). Serum PTX-3, FGF-2 ve TSG-6 düzeyleri hasta 48. saat ve kontrol grupları arasında karşılaştırıldığında, 2 grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. Serum PTX-3, FGF-2 ve TSG-6 düzeyleri hastaların 0. saat (başvuru anındaki) ile 48. saati arasında karşılaştırıldığında ise 48. saat düzeyleri anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p< 0.001).
Akut pankreatit hastaları Ranson kriterlerine göre hafif ve şiddetli olarak sınıflandırılmış ve bu iki grup arasında serum PTX-3, FGF-2 ve TSG-6 düzeyleri karşılaştırıldığında 0. saatte anlamlı bir fark saptanmamıştır. 48. saat düzeyleri karşılaştırıldığında ise PTX-3 düzeyi açısından anlamlı fark gözlenmezken, FGF-2 ve TSG-6 düzeyleri hafif grupta anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (sırasıyla p=0.139, p = 0.027 ve p = 0.042). 
Çalışmamızda BİSAP skoruna göre 57 hasta hafif, 3 hasta şiddetli olarak gruplandırılmıştır. Bu iki grubun karşılaştırılmasının düşük örneklem sayısı nedeniyle istatistiksel olarak anlamlı olmayacağından BİSAP skoruna göre PTX-3, FGF-2 ve TSG-6 ilişkisi incelenememiştir.
Sonuç olarak; çalışmamızda akut pankreatit prognozunu öngörmede ve hastalığın etyopatogenezinde PTX-3'ün rolü olmadığını, FGF-2 ve TSG-6'nın rolü olabileceğini gösterdik. Hastalarda 48. saatte bakılan FGF-2 ve TSG-6 değerlerinin yüksek bulunması hastalığın hafif seyredeceğini gösterebilir ve şiddetli akut pankreatit gelişme riskini değerlendirmede kullanılabilir. Ayrıca FGF-2 ve TSG-6'nın inflamasyonu azaltarak akut pankreatitin hafif seyretmesinde rolü olabileceğini ve akut pankreatit tedavisinde bir seçenek olabileceğini düşünmekteyiz. Bu alanda yapılacak daha çok çalışmaya ve veriye ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Akut Pankreatit, Prognoz, PTX-3, FGF-2, TSG-6

Abstract:
Acute pancreatitis is a serious disease that can cause acute and systemic inflammatory response, necrosis, organ failure and death in the pancreas. The two most common causes in its etiology are gallstones and alcohol. Although the disease is generally mild, severe pancreatitis develops in approximately 20% of patients, and mortality is up to 30% in patients with severe pancreatitis. In determining disease severity and prognosis use many scoring systems (Ranson, BISAP, etc.), laboratory and imaging method parameters.
Pentraxin-3 (PTX-3), Fibroblast growth factor-2 (FGF-2) and TNF-α-stimulated gene 6 (TNF-α Stimulated Gene-6, TSG-6) have been investigated in various inflammatory diseases and tumors in recent years. Markers found to be associated with inflammatory diseases.
In this study; By determining the serum PTX-3, FGF-2, and TSG-6 levels of patients with acute pancreatitis and control groups, we aimed to investigate their role in the diagnosis and determination of the severity of the disease.
A total of 90 people, including 60 acute pancreatitis patients and 30 healthy individuals, were included in the study. Blood samples were taken from the patients hospitalized with the diagnosis of acute pancreatitis at the 0th (inpatient) and 48th hours and from the people in the control group, and the blood samples were incubated at room temperature for 30 minutes and then centrifuged at 4000 Rpm for 10 minutes. After separating the supernatant into eppendorf tubes, it was kept at -80 ºC until the test time. Serum PTX-3, FGF-2 and TSG-6 levels were measured using the enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) method, and the data obtained were analyzed using various statistical methods.
When the serum PTX-3, FGF-2 and TSG-6 levels determined by the ELISA method were compared between the patient 0th hour and control groups, FGF-2 and TSG-6 levels were found to be signicantly higher in the control group, while PTX-3 levels were no statistically significant difference was found between the 2 groups (p=0.18, p = 0.012 and p = 0.070, respectively). When the serum PTX-3, FGF-2 and TSG-6 levels were compared between the patient 48th hour and control groups, no statistically significant difference was found between the 2 groups. When serum PTX-3, FGF-2 and TSG-6 levels were compared between the 0th hour (at admission) and 48th hour of the patients, 48th hour levels were found to be significantly higher (p < 0.001).
Acute pancreatitis patients were classified as mild and severe according to Ranson's criteria, and when serum PTX-3, FGF-2 and TSG-6 levels were compared between these two groups, no significant difference was found at 0th hour. When 48th hour levels were compared, no significant difference was observed in terms of PTX-3 levels, while FGF-2 and TSG-6 levels were found to be significantly higher in the mild group (p=0.139, p = 0.027 and p = 0.042, respectively).
In our study, 57 patients were grouped as mild and 3 patients were grouped as severe according to the BISAP score. Since the comparison of these two groups would not be statistically significant due to the low sample size, the relationship between PTX-3, FGF-2 and TSG-6 could not be examined according to the BISAP score.
In conclusion; In our study, we showed that PTX-3 has no role in predicting the prognosis of acute pancreatitis and in the etiopathogenesis of the disease, but FGF-2 and TSG-6 may have a role. High FGF-2 and TSG-6 values measured in the 48th hour may indicate that the disease will have a mild course and can be used to evaluate the risk of developing severe acute pancreatitis. In addition, we think that FGF-2 and TSG-6 may play a role in the mild course of acute pancreatitis by reducing inflammation and may be an option in the treatment of acute pancreatitis. More studies and data are needed in this area.
Keywords: Acute Pancreatitis, Prognosis, PTX-3, FGF-2, TSG-6