Güvenlik - özgürlük geriliminde Avrupa'nın terörizmle mücadelesi ve hukuki boyutları
The legal dimensions of Europe's fighting against terrorism in the tension between security and liberty
Yazar: SALİM IŞIK
Danışman: PROF. DR. ANIL ÇEÇEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa güvenlik sistemi = European security system ; Avrupa ülkeleri = European countries ; Güvenlik = Security ; Güvenlik politikaları = Security policies ; Hukuk kuralları = Law rules ; Hukuki işlemler = Legal processes ; Terörle mücadele = Counterterrorism ; Uluslararası terörizm = International terrorism ; Özgürlük = Freedom ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Güvenlik ve özgürlük kavramları; sosyal bilimlerin en revaçta olan ve sıklıkla atıf yapılan, tanımlandığı farklı kategoriler özelinde farklı anlamlar ihtiva edebilen, "suistimale oldukça açık" olan ve "giderek muğlaklaşan" kavram çiftleridir. Çalışmamızda, güvenlik ve özgürlük arasındaki etkileşimi "denge" ya da "sarkaç" metaforlarına indirgeyen yaklaşımlar ile, bu iki kavram arasındaki ilişkiyi "paradoks" veya "karşıtlık" şeklinde tanımlayan görüşlerin aksine bir tutumla; ortak paydalarında "kutuplaştırıcı" yönleri ağır basmakta olan klasik argümanları reddeden, "bağdaştırıcı" bir sisteme referans verilmektedir. Buna karşın "reel-politik" düzlemdeki ilişki gözetildiğinde, güvenlik ve özgürlük kavramları arasındaki etkileşimi; bir ipin iki tarafa doğru çekilmesinden kaynaklı oluşan bir gerginlik ve bunun neticesinde ortaya çıkan bir teyakkuz halini tasvir eden "gerilim" metaforu ile ifade etmek daha uygun görülmektedir. 
      Etkileri küresel boyutlara ulaşan 11 Eylül 2001 terör saldırılarının meydana getirdiği toplumsal travmanın eseri olan, Batı'nın yüzyıllarca uygulayarak içselleştirdiği demokratik değerleri aşındıran ve temelde özgürlükleri orantısız biçimde kısıtlamakta beis görmeyen bir yakaşımı yansıtan "yeni terörizmle mücadele paradigması"; talihsiz bir biçimde başta Avrupa ülkeleri olmak üzere, diğer Batı demokrasileri tarafından uzunca bir süre rol modeli olarak benimsenmiştir. 
      Çalışmamızda ana hatlarıyla, "demokrasi ve insan haklarının beşiği" konumundaki Avrupa'nın terörizmle mücadele süreçlerinde ortaya koyduğu hukuki düzenlemeler ve uygulamaların özgürlükler karşısındaki konumu irdelenmektedir. Benzer biçimde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin, kararları sözleşmenin tüm taraf ülkelerini bağlayan denetim organı olan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Birliğin "münhasır yargı yetkisi"ni (yargılama tekelini) elinde bulunduran Avrupa birliği Adalet Divanı (ABAD) gibi yargı organlarının; Birliğin terörizmle mücadele uygulamalarına ilişkin vermiş oldukları kararlar, konunun hukuki boyutunun ortaya konulması açısından belirleyici bir fonksiyon üstlenmektedir. Türkiye'nin de üyesi olduğu Avrupa Konseyi'nin, insan hakları konusundaki bağlayıcı denetim mekanizması olan AİHM'nin; taraf ülkelerin terörizmle mücadelelerinde ilgili hak ve özgürlükleri, koruma yükümlülüğü altında bulunduklarını tescil eden kararları da çalışmamızın bir diğer boyutunu oluşturmaktadır.

Abstract:
The concepts of security and liberty as popular and frequently cited in social sciences are the concept pairs, which may contain different meanings in the different categories, that "open to abuse" and "increasingly ambiguous". Our study, in contrast to the views degrading the relationship between security and liberty as "balance" or "pendulum" metaphors and the defining relation between these two concepts as "paradox" or "contradiction"; refers to a "harmonizing" system that rejects the classical arguments which contains "polarized" discourses in common denominators within both. On the other hand, the relationship between the concepts of security and liberty, considering the interaction in the "real-political" platform; can be defined with a "tension" metaphor which is depicted a tightrope caused by pulling the rope towards the two sides resulting a state of hypervigilance. 
      "The new paradigm of the fight against terrorism", which is the work of the social trauma created by the terrorist attacks of September 11, 2001 whose effects have reached global dimensions; eradicates the democratic values that the West has internalized by applying for centuries, and reflects a fundamentally unethical approach restricting individual freedoms disproportionately. This new paradigm has been unfortunately adopted as a "role model" by other Western democracies, particularly in European countries, for a long time.
       In this study, the legal regulations and practices on fight against terrorism aspects of Europe, which is the "cradle of democracy and human rights", are examined considering their approach of the individual freedoms. Similarly, the judgments of the European Court of Human Rights (ECtHR), which is the supervisory body of the European Convention on Human Rights binding all contracting parties, and the judgements of the European Court of Justice (ECJ), which holds the "exclusive jurisdiction" of the Union; on the fight against terrorism has a decisive function in terms of the legal dimension of the issue. The ECtHR as a binding monitoring mechanism on human rights of Council of Europe, which is an international organization that one of the member is Turkey. The judgements of ECtHR regarding the protection of individual rights and freedoms while fighting against terrorism, constitute another dimension of our study.