Türkiye Cumhuriyeti'nin ulus devlet olarak inşasında basının rolü Ün Dergisi örneği
The role of the press in the construction of the Republic of Turkey as a nation-state is an example of the Ün Magazine
Yazar: MUSTAFA GÖKMEN
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN HAKAN YILMAZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism

Özet:
Avrupa'da 1789 tarihinde Fransız ihtilali ile başlayan ve dünyaya yayılan Milliyetçilik akımı dünyadaki bütün imparatorlukları olumsuz etkilemiş, çok uluslu siyasi otoritelerin yıkılarak yerine ulus devletlerin kurulmasının önünü açmıştır. Gerçekten de Osmanlı Devletinin yıkılmasında önemli etkenlerin başında Balkanlar'da başlayıp bünyesinde bulunan diğer azınlıkların bağımsız olma yolunda Fransız İhtilali'nden etkilenerek isyanlara kalkıştıkları görülmektedir. Bunun sonucu olarak Osmanlı Devleti büyük ölçüde milliyetçilik akımının etkisiyle zayıflayıp parçalanırken Türkiye Cumhuriyeti milliyetçilik anlayışıyla ulus devlet olarak kurulmuştur.
Devletin ulus devlet olarak kurulup teşkilatlanıp güçlenmesi uzun ve zorlu bir süreci kapsamıştır. Zira, Türkiye Cumhuriyeti'nin ulus devlet olarak inşa sürecinde devrimlerle birlikte siyasi ve sosyal yapıda birçok yenilik değişim ve gelişme olmuştur. Kurulan devlet sıkı sıkıya bağlı bazı ilkeler üzerine temellendirilmiştir. Bu ilkeler Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, İnkılapçılık, Devletçilik, Laiklik ve Halkçılık'tır.
Cumhuriyetin kurucu kadroları Cumhuriyet değerleri ve devrimlerin halk tarafından benimsenmesi için 1930'lu yılların başından itibaren yeni bir aşamaya geçmiştir. Bu amaçla eğitim öğretim kurumlarında yeni devletin hedefleri doğrultusunda düzenlemelere gidilmiştir. İlköğretimden yüksek öğretime kadar bir dizi değişiklik yapılmıştır. Aynı zamanda yetişkin halkın eğitim ve kültür seviyesini yükseltmek için Halkevleri kurulmuştur. 1930'ların ilk yarısından itibaren iktidar partisi basın-yayın organlarını doğrudan veya dolaylı olarak inkılapların ve yeni düzenin halka anlatımında önemli bir araç olarak kullanmıştır.
Bu araştırmada Isparta Halkevinin çıkardığı (1934-1949) Ün dergisi örnek yayın olarak incelenmiştir. Dergideki ulus devlet konusunda yapılan yayınların özellikle Cumhuriyet Bayramına denk gelen sayılarda yoğunlaştığı görülmüştür. Dergide gerek Atatürk döneminde gerekse İnönü döneminde yayın çizgisinin kesintisiz olarak koruduğu görülmüştür. Yine çalışmaya dahil edilen tüm veriler nitel veri analiziyle incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda bulgulara ulaşılmıştır. Dergideki yayınların döneme hakim olan anlayışı ortaya koyduğu söylenebilir. ÜN, yerel bir dergi olmasına rağmen ulusal meselelerle ilgili yayınlarda devlete hakim olan anlayışa bağlı kalınmıştır.

Abstract:
The Nationalism movement, which started in Europe in 1789 with the French Revolution and spread to the world, negatively affected all empires in the world, paving the way for the establishment of nation states by destroying multinational political authorities. The Nationalism movement, which started in Europe in 1789 with the French Revolution and spread to the world, negatively affected all empires in the world, paving the way for the establishment of nation states by destroying multinational political authorities.
The establishment, organization and strengthening of the state as a nation state involved a long and difficult process. Because In the process of building the Republic of Turkey as a nation-state, along with revolutions, there have been many innovations, changes and developments in the political and social structure. The established state is based on some strictly adhered to principles. These principles are Republicanism, Nationalism, Revolutionism, Statism, Secularism and Populism.
The founding cadres of the Republic moved to a new stage since the beginning of the 1930s in order to adopt the values of the Republic and the revolutions by the people. For this purpose, regulations have been made in educational institutions in line with the goals of the new state. A number of changes were made from primary education to higher education. At the same time, Community Centers were established to raise the education and cultural level of the adult population. Since the first half of the 1930s, the ruling party has used the media organs, directly or indirectly, as an important tool in the public expression of the revolutions and the new order.
In this research, Ün the magazine published by Isparta Community Center (1934-1949) was examined as a sample publication. It has been observed that the publications on the nation state in the journal are especially concentrated in the issues that coincide with the Republic Day. In the journal, it was seen that the publication line was maintained uninterruptedly both in the Atatürk period and in the İnönü period. Again, all the data included in the study were analyzed by qualitative data analysis. As a result of the research, the findings were reached. It can be said that the publications in the journal reveal the prevailing understanding of the period. Although ÜN is a local journal, it adheres to the prevailing understanding of the state in publications on national issues.