Stachys byzantina C. Koch. (Dağ çayı) bitki ekstresinin antikanserojen ve insektisit aktivitelerinin incelenmesi ve aktif bileşenlerin izolasyonu
Investigation of effects to anticancerogen and insecticides activites of Stachys byzantina C. koch. (dağ çayı) plant extracts and isolation of active component
Yazar: İBRAHİM HALİL GEÇİBESLER
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM DEMİRTAŞ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Bölümü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Uçucu yağlar = Essential oils

Özet:
Bu çalışmada Stachys byzantina C. Koch bitkisinin sekonder metabolitleri ve biyolojik aktivitesi araştırılmıştır. Bitki Gaziosmanpaşa Üniversitesi kampüsünden 2006 yılında toplandı. Daha sonra biki kısımları gölgede kurutuldu. ilk olarak bitki toprak üstü kısmı ve yaprak kısmı olarak iki kısma ayrıldı. ikinci olarak bitkinin toprak üstü kısmı ve yaprak kısmı maserasyon yöntemine göre metanol:metilen klorür çözücü sistemi ile ekstrakte edildi. Toprak üstü ve yaprak kısımlarının tahıl zararlısı olan buğday bitine (Sitophilus granarius L.) karşı insektisit aktivitesi incelenmiştir. Toprak üstü kısmının insektisit aktivitesi yaprak kısmına göre daha etkili olduğu için toprak üstü kısmın fitokimyasal olarak araştırılmıştır.Son olarak toprak üstü kısmı ham ekstraktı vakum kromatografisi ile apolar çözücü sisteminden polar çözücü sistemine doğru (sırası ile; hekzan, 1:9 EtOAc:hekzan, 1:3 EtOAc:hekzan 1:1 EtOAc: hekzan 3:1 EtOAc:hekzan, EtOAc, 1:3 MeOH:EtOAc, 1:1 MeOH:EtOAc, MeOH) fraksiyonlara ayrılmıştır. En yüksek antiproliferatif aktivite gösteren 1:3 MeOH:EtOAc fraksiyonu ile fitokimyasal çalışmalar yapıldı. Sekonder metabolitleri ayırma işlemi kolon kromatografisi ve ince tabaka kromatografi teknikleri kullanılarak yapıldı.Stachys byzantina C. Koch toprak üstü kısmından üç etkili flavon O-glikozit izole edilmiştir. İzole edilen flavon O-glikozit bileşiklerin kimyasal yapılarının aydınlatılmasında IR, HPLC, UV, 1D ve 2D NMR tekniklerinden faydalanılmıştır.Anahtar kelimeler: Stachys byzantina C. Koch., antikansorojen, insektisit,, aktif bileşen izolasyonu.

Abstract:
In this study, secondary metabolites and biological activity of the plant Stachys byzantina C. Koch were investigated, which had been collected from Gaziosmanpaşa University campus in 2006. Then, it was dried in shadow. Firstly, this plant was separated to two parts (aerial parts and leaf). Secondly, the dried aerial parts and leaf of plant was extracted by maceration with methanol-methylene chloride. Aerial parts and leaf extracts were investigated for their insecticide activity for Sitophilus granarius L. Since insecticide activity has mostly been observed for aerial parts of plant, aerial parts of plant was studied for the phyto-chemical analysis. Finally, crude extract of aerial parts was separated to its fractions by using vacuum chromatography from apolar solvent to polar solvent (respectively hexane,1:9 EtOAc:hexane, 1:3:hexane 1:1 EtOAc:hexane 3:1 EtOAc:hexane, EtOAc, 1:3 MeOH: EtOAc, 1:1 MeOH: EtOAc, MeOH).These fractions were tested against cancer cells of Vero (Green monkey kidney). Since antiproliferative activity has mostly been observed for 1:3 MeOH: EtOAc fraction, 1:3 MeOH: EtOAc fraction of Stachys byzantina C. Koch plant was subjected for the phyto-chemical analysis and biologicial activity of the 1:3 MeOH: EtOAc fraction have been studied.The separation processes of secondary metabolites were carried out by using the column chromatography and thin layer chromatography. Totally, three effective flavone O-glucoside were isolated from aerial parts of Stachys byzantina C. Koch.The chemical structures of isolated compounds were determined by using 1D and 2D NMR techniques, HPLC, IR and UV spectroscopy.Keywords: Stachys byzantina C. Koch., anticancerogen, insecticides, isolation of active components.