Hipertansiyon tedavisinde kullanılan silazapril ve hidroklorotiyazid etken maddelerinin yapay sinir ağları kemometrik yöntemi ile tayini
Determination of cilazepril and hydrochlorothiazide drug substances used in the treatment of hypertension by artificial neural network chemometric methods
Yazar: ALI NASIH ALI ALI
Danışman: PROF. DR. AHMET HAKAN AKTAŞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu tez çalışmasında,  Yapay Sinir Ağları (ANN) kalibrasyon yöntemi ve Kısmi En Küçük Kareler yöntemi (PLS) iki farklı farmasötik preparattaki silazapril (SİL) ve hidroklorotiyazid (HCT)'nin aynı anda miktar tayinlerine hiç bir ayırma işlemi kullanmaksızın başarıyla uygulanmıştır ve UV/Görünür Bölge Spektroskopisi yönteminden elde edilen veriler kemometrik olarak değerlendirilmiştir.
Spektrofotometrik metotta, silazapril, hidroklorotiyazid' in stok çözeltisi hazırlamak için 100 mg tartılarak bir miktar 0,1M HCl+Metanol (1:1) çözücüsünde çözüldükten sonra son hacim 250 mL ye tamamlanmış, daha sonra bu çözeltilerden silazapril için derişimleri 2-10 ppm arasında olacak şekilde ve hidroklorotiazid için ise 0,5-2,5 ppm arasında aktif maddeler stoklardan alınarak toplam hacim 25 mL ye tamamlanmıştır.  Çözücüden oluşan köre karşı absorbanslar 0,1 nm aralıklarla okunmuştur.  Karışımdan sonra tablet (ilaç) numunesi İnhibace® Plus ilacından 20 tablet havanda ezilip ilacın bir tabletinin toplam ağırlığına karşılık gelen miktarlar tartılmıştır. Tartılan kısma 0,1M HCl+Metanol (1:1)  ilave edilip birer saat manyetik karıştırıcıda karıştırılmış ve son hacimleri 100 ml' ye tamamlanmıştır.  Bu çözeltinin absorbans değerleri kaydedilerek elde edilen değerlere yapay sinir ağları yöntemi uygulanmıştır. Uygulanan yöntemden elde edilen RMS (Root mean square) değerleri ayrıca gene güçlü ve çok kullanılan bir kalibrasyon tekniği olan kısmi en küçük kareler (PLS) kemometrik yöntemiyle yapılan ve elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır. İlaç aktif karışımlarının PLS kalibrasyon yöntemiyle elde edilen ortalama geri kazanım değerleri SİL için % 99,95, SS 0,62 ve HCT için % 99,91, SS 2,92, yapay sinir ağları metoduyla elde edilen ortalama geri kazanım değerleri  SİL için % 99,98, SS 0,18 HCT için % 99,89 SS 0,45 olarak elde edilmiştir. Uygulanan kemometrik yöntem yardımıyla elde edilen sonuçlar son derece hızlı, basit ve güvenilir sonuçlardır.

Abstract:
In this thesis, two different chemometric calibration methods Artificial Neural Network (ANN) and Partial Least Square (PLS) were successfully applied to the simultaneous determination of cilazapril (SİL) and hydrochlorothiazide (HCT) in two different pharmaceutical preparations without using any separation step. The data of UV-Visible Spectroscopy applied to the chemometric calculations.
In the spectrophotometric method, 100 mg of cilazapril and hydrochlorothiazide was weighed to prepare the stock solution, after dissolving in an amount of 0.1 M HCl + methanol (1:1) the final volume was supplemented to 250 mL, then from these solutions the concentration for cilazapril will be between 2-10 ppm and for hydrochlorothiazide 0.5-2.5 ppm of active substances were taken from stocks and the total volume was 25 mL. Absorbances versus the solvent-derived fractions were read at intervals of 0.1 nm. After than tablet (drug) sample 20 tablets of Inhibace® Plus are crushed in the mortar and the amounts corresponding to the total weight of a tablet of the drug were weighed. And weighted part 0.1 M HCl + Methanol (1:1) was added and stirred for one hour in a magnetic stirrer and their final volumes were supplemented to 100 ml. The absorbance values of this solution are recorded artificial neural network method was applied to the obtained values. The root mean square (RMS) values obtained from the applied method were also compared by the Partial least squares (PLS) chemometric method, which is a strong and widely used calibration technique, and the results obtained are compared. The average recovery values obtained by the PLS calibration method of drug active mixtures are for cilazapril 99.95%, SD 0.62 and for hydrochlorothiazide 99.91%, SD 2.92, and the average recovery values obtained by artificial neural network method are for cilazapril 99.98%, SD 0.18 for hydrochlorothiazide and 99.89% SD 0.45. The results obtained with the help of the applied chemometric method are extremely fast, simple and reliable results.