Makkroekonomik değişkenler ve döviz kuru ilişkisi: Yapay sinir ağı ve var yaklaşımları ile öngörü modellemesi
The macroeconomic variables and exchange rate causality: A forecast modelling with artificial neural network and var approach
Yazar: YEŞİM HELHEL
Danışman: DOÇ. DR. ŞEREF KALAYCI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / Muhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı / Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Döviz kuru tahmini = Exchange rate forecasting ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model ; Yapay sinir ağları = Artificial neural networks

Özet:
İnsan beyninden esinlenerek geliştirilmiş, başka bir deyişle biyolojik sinir ağlarını taklit eden yapay sinir ağları, yapay zekâ çalışmaları içinde önemli bir yere sahiptir. Yapay sinir ağları son yıllarda ekonomi ve finans alanında oldukça yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bu tez çalışmasının amacı, bir makroekonomik değişken olan döviz kuru tahmininde yapay sinir ağı ve VAR modeli kullanılarak elde edilen tahmin sonuçlarını değerlendirmektir.1992-2008 dönem aralığında kullanılan 12 aylık veriler eğitim ve test dönemlerine ayrılmış, on bir adet makro ekonomik değişken döviz kuru dalgalanmalarını açıklamakta göz önüne alınmıştır. Çok katmanlı ileri beslemeli yapay sinir ağı mimarisi ve geriye yayılım algoritması kullanılmıştır. Kullanılacak veriler ?doğrusal normalleştirme? yöntemi ile normalize edilerek ağa sunulmuştur. Yapay sinir ağları tekniği ile bulunan sonuçlar, diğer bir öngörü tekniği olan VAR yöntemi ile elde edilen sonuçlarla mukayese edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, yapay sinir ağları tekniğinin daha iyi bir öngörü modelleme tekniği olduğunu göstermiştir.Döviz kurunun araştırmada kullanılan diğer değişkenlerle nedensellik ilişkilerine de bakılmıştır. Döviz kurundan, cumhuriyet altını, cari açık, İMKB endeksi, M2 para arzı ve faiz oranına doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi saptanmıştır. Modeldeki değişkenlere ait etki-tepki fonksiyonları analiz edildiğinde ise; döviz kuruna verilen bir birimlik şokun diğer değişkenlerde tepkisi son derece istikrarsız bir görünüm arz ettiği, dolayısıyla döviz kurlarında meydana gelen ani değişmelerin piyasada istikrarsızlığa sebep olabileceği, bu bağlamda, piyasalardaki istikrarsızlığın azaltılması için döviz kurlarındaki aşırı dalgalanmaların önlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Artificial Neural Networks rectified which are inspired by human brain, in other words, simulate biologic neural neural networks have significant place in artificial intelligence studies. In recent years, artificial neural networks have been used commonly in the economic and financial areas. The purpose of this study is to evaluate forecast results of exchange rate that are one of the macroeconomic variables by means of an application of artificial neural networks and VAR model.The twelve month data for interval 1992-2008 are separated as test data and train data, the eleven macro economic variables which affect the fluctuations of exchange rate are taken into consideration. The multi-layered feed forward neural network architecture and back propagation algorithms are employed. The data used as input for the network is normalized by ?linear normalization method?. The forecasting results by the artificial neural network technique are compared with the forecasting results of VAR method. It is shown that the conclusion in this way, the artificial neural network technique is better forecast modeling one than the other.The casual relations between exchange rate and the other parameters that are used in the thesis are surveyed. The results indicate that there are unidirectional causalities from exchange rate to republic gold, current account deficit, IMKB index, M2 money supply and interest rate. The variables of impulse-response functions in forecast modeling are also analyzed that one unit shock given to exchange rate upon the response of the other parameters appear unstable tendency, so sudden changes in exchange rate can cause instability on the market, in this context, the conclusion reached that the excessive fluctuations have to be prevented in order to decrease instability on the market.