Dokuz Eylül Üniversitesi Psikiyatri Polikliniği'ne başvuran hastalarda cepten sağlık harcamaları
Out-of-pocket health expenditures of Psychiatry Patients in Dokuz Eylul University hospital
Yazar: DUYGU İŞLEK
Danışman: PROF. DR. BÜLENT KILIÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Maliyet = Cost ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Mental bozukluklar = Mental disorders ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikiyatri klinikleri = Psychiatry clinics ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sağlık sigortası = Insurance-health ; İzmir = Izmir

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Hastanesi Psikiyatri Polikliniği'ne Temmuz 2014 tarihinde başvuran hastaların bu başvuru nedeniyle yaptıkları cepten sağlık harcamalarının ve etki eden etmenlerin saptanmasıdır. 
Yöntem: Kesitsel tipte olan bu çalışmanın araştırma grubunu Temmuz 2014'te DEÜ Psikiyatri Polikliniği'ne başvuran 'Psikoz, Bipolar Affektif Bozukluk ve Anksiyete' tanılı hastaların tümü oluşturmaktadır. Bağımlı değişken psikiyatrik hastalık nedeniyle reçete, tetkik ve muayene için yapılan cepten harcamalar; bağımsız değişkenler yaş, cinsiyet, medeni durum, öğrenim durumu, mesleksel sınıf, sağlık güvencesi, özel sağlık sigortası, eşdeğer gelir ve maliyeti karşılamada kullanılan kaynaktır. İstatistiksel analizlerde t testi, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Kolmogorov Smirnov, Korelasyon, Lineer Regresyon, Varyans Analizi ve Lojistik Regresyon kullanılmıştır. 
Bulgular: Yüz doksan bir hasta ile görüşülmüştür. Hastaların tamamı cepten harcama yapmıştır. Kişi başına düşen ortalama cepten sağlık harcaması bir aylık dönem için 14.1 TL/6.7 $'dir Cepten yapılan harcamalar ortalama olarak muayeneler için 6.0 TL/2.8 $, ilaç için 4.7 TL/2.2 $, tetkik için 3.4 TL/1.6 $'dir. Hastaların yaptıkları toplam cepten sağlık harcamalarının en büyük kısmını (%43) muayene, ikinci sırada ilaç (%33) ve sonuncu olarak tetkik harcama tutarları (%24) oluşturmaktadır.  Kişilerin yaptıkları cepten sağlık harcamaları ortalamalarında kişilerin psikiyatrik tanılarına göre anlamlı fark saptanmıştır. Ayrıca sağlık güvencesi olmayan ve sağlık harcamalarını borç ile karşılayan kişilerde yapılan cepten sağlık harcamaları anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. 
Sonuç: Cepten harcamalarda muayene ve ilaç harcamaları ön plana çıkmaktadır. Bu nedenle psikiyatri hastalarında muayene ve ilaç katkı payı uygulaması yeniden düzenlenmelidir. Ayrıca bu hastalarda herkese tam bir sağlık güvencesi sağlanmalı ve bu grupta cepten harcamalar konusunda ileriye dönük izlem çalışmaları yapılmalıdır. 

Anahtar Kelimeler: Cepten sağlık harcaması, sağlık güvencesi, sigorta, psikiyatri hastaları

Abstract:
Introduction: The aim of this study is to define the out-of-pocket (OoP) health expenditures and its determinants among psychiatric patients in Dokuz Eylul University (DEU) Hospital in Turkey.
Method: The study group of this cross-sectional study are the patients who admitted to the DEU Psychiatry Clinic during June 2014 with the diagnosis of 'psycosis, bipolar disorder and anxiety'. Dependent variable is OoP payments for prescription, diagnostic tests and examinations. Independent variables are age, gender, marrital status, education level, occupational class, health insurance, private insurance, income and the source for paying the costs. Students t test, Mann Whitney U test, Kolmogrov Smirnov, Correlation, Linear Regression, Analysis of Variance, and Logistic Regression is used for statistical analysis.
Findings: One hundred and ninety one patients were interviewed. The mean OoP payment per month was  6.7$. Mean Oop payment for examination was 2.8$, for prescription 2.2$, for laboratory 1.6$. Total OoP payments were highly consisted of examination payments (43%), second medicine (33%) and last laboratory payments (24%). There was significant difference in OoP payments according to diagnosis. OoP payments of people without health insurance and people who used debit for payments were significantly higher than others.
Conclusion: It can be seen that examination and medicine payments are important for OoP payments. Therefore, these payments should be cancelled. In addition all the pschiatric patients should be covered with total health insurance and further follow up studies should be conducted for these patients.

Key words: Out-of-pocket payment, health expenditures, health insurance, psychiatric patients