Pediatrik onkoloji hastalarına uygulanan çocuk yogası programının çocukların yaşam kalitelerine ve kortizol düzeylerine etkisi
The effect of the children's yoga program applied to pediatric oncology patients on the child's quality of life and cortisol levels
Yazar: NAZMİYE ECEM OKSAL GÜNEŞ
Danışman: DOÇ. DR. ŞENAY ÇETİNKAYA
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Pediatrik onkoloji hastaları, tedavi süresince yaşam kalitelerini olumsuz etkileyen fiziksel ve psiko-sosyal semptomlar yaşarlar. Pediatrik onkoloji hastalarının yaşam kalitesini artırmaya yönelik zihin-beden farkındalığı ile nefes çalışmalarını birleştiren eşsiz bir fiziksel aktivite olarak bilinen "Yoga" uygulamaları, son zamanlarda popüler olmaya başlamıştır. Çalışma, çocuk yogası programının, pediatrik onkoloji hastalarının yaşam kalitesi ve kortizol düzeylerine etkisini araştırmak amacıyla, Mersin'de bir hastanede Çocuk Onkoloji/Hematoloji servisinde 19.01.2020-19.08.2020 tarihlerinde tedavi gören 8-18 yaş grubu 30 kontrol, 30 çalışma grubu çocuk ve onların ebeveynleri ile ön test, son test şeklinde deneysel olarak yapıldı. Etik kurul, kurum ve ebeveyn onamı alındı. Veriler anket formu, Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği ve kortizol kiti kullanılarak toplandı. Katılımcılara 3 haftalık (6 seans) yoga programı öncesi Yaşam Kalitesi Ölçeği çocuk ve ebeveyn formu doldurtularak, çocuklardan tükürük kortizol örneği alındı. Yoga programı sonunda bu işlemler tekrarlandı. Nicel değişkenlerin analizlerinde "İndependent Sample-t test", "Paired Sample", "Mann Whitney U", "Wilcoxon", test ve Spearman" korelasyon katsayısı kullanıldı. Nitel değişkenlerin analizinde "Pearson -X2" çapraz tabloları kullanıldı. Çalışma grubunun müdahale sonunda, çocuk raporu ölçek toplam puanı 55.58±15.06'dan, 70.83±10.22'e, ebeveyn puanı ise 53.73±14.29'dan, 70.47±11.83'e yükseldi (p<0.05). Kontrol grubunun çocuk raporu puanı 49.67±13.71'den, 44.13±16.77'e, ebeveyn puanı ise 49.17±15.28'den, 37.93±13.96'a düştü (p<0.05). Çocuk (Cronbach a: 0.904-0.943) ve ebeveynlerin (Cronbach a:0.888-0.939) raporlarında ölçek sorularına verdikleri cevaplar yüksek düzeyde güvenilir bulundu. Çalışma grubunda kortizol değerlerinin 3.18±2.11'den 2.26±1.92'ye düştüğü, kontrol grubunda ise 2.45±2.15'ten 2.64±2.08'e yükseldiği görüldü (p<0.05). Çalışmada pediatrik onkoloji hastalarının yaşam kalitesini arttırmaya ve streslerini azaltmaya yönelik sonuçlar olumluydu. Pediatrik onkoloji hastalarının yaşam kalitelerini artırmaya ve streslerini azaltmaya yardımcı olması açısından, çocuk sağlığı ve hastalıkları hemşirelerinin hastalarına bakım verirken yoga pratiğini, bakım planlarına entegre etmeleri ve hastanelerin çocuk onkoloji servislerinde yoga pratiklerinin yapılabileceği çocuk yoga alanlarının oluşturulması önerilir.

Anahtar kelimeler: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği, Çocuk yogası, Kortizol, Stres, Yaşam kalitesi.

Abstract:
Pediatric oncology patients experience physical and psycho-social symptoms that negatively affect their quality of life during treatment. "Yoga" practices, known as a unique physical activity that combines mind-body awareness and breathing exercises to improve the quality of life of pediatric oncology patients, have recently become popular.
The study was conducted experimentally in the form of pre-test and post-test with 30 controls, 30 experimental group children who were 8-18 age and treated on 19.01.2020-19.08.2020 in the Pediatric Oncology/Hematology service of a hospital in Mersin and their parents, in order to investigate the effect of children's yoga program on the quality of life and cortisol levels of pediatric oncology patients. Ethics committee, institutional and parental consent was obtained. Data were collected using a questionnaire, the Children's Quality of Life Scale, and the cortisol kit. Participants filled out the "Children's Quality of Life Scale" Child and Parent Form before the 3-week (6 sessions) yoga program and salivary cortisol samples were taken from the children. These procedures were repeated after the yoga program. "Independent Sample-t test", "Paired Sample", "Mann Whitney U", "Wilcoxon", test and Spearman correlation coefficients were used in the analysis of quantitative variables. "Pearson -X2" crosstabs were used in the analysis of qualitative variables. At the end of the intervention, the child report total score of the experimental group increased from 55.58±15.06 to 70.83±10.22 (Z=-3.487 p=0.000), and the parent score increased from 53.73±14.29 to 70.47±11.83. The child report total score of the control group decreased from 49.67±13.71 to 44.13±16.77, and the parental score decreased from 49.17±15.28 to 37.93±13.96 (p<0.05). In the reports of children (Cronbach α: 0.904-0.943) and parents (Cronbach α: 0.888-0.939), the answers to the scale questions were found to be highly reliable. It was observed that cortisol values decreased from 3.18±2.11 to 2.26±1.92 in the experimental group and increased from 2.45±2.15 to 2.64±2.08 in the control group (p<0.05). The study found positive results in increasing the quality of life of pediatric oncology patients and reducing their stress. In order to help pediatric oncology patients improve their quality of life and reduce their stress, it is recommended that pediatric health and disease nurses integrate yoga practice into care plans while providing care to their patients, and establishing children's yoga areas where yoga practices can be practiced in hospitals' pediatric oncology services.

Keywords: Child Health and Diseases Nursing, Chıld yoga, cortisol, quality of life, stres