Kentsel katı atık tesisi yer seçimi ve atık toplama sistemi için coğrafi bilgi sistemi tabanlı çok ölçütlü karar analizi
A GIS-based multi criteria decision analysis for the municipal solid waste landfill site selection and collection system
Yazar: BARIŞ ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. İNCİ SARIÇİÇEK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Tesis yer seçimi = Site selection ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Nüfusun ve kentleşmenin hızla artması etkin bir katı atık yönetim sisteminin kurulmasını gerektirmektedir. Günümüzde katı atıkların bertaraf edilmesi için düzenli depolama, yakma, biyolojik arıtma ve geri dönüşüm gibi çeşitli teknikler kullanılmaktadır. Düzenli depolama yöntemi, Türkiye'de katı atıkların bertaraf edilmesinde son yıllarda yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Katı atık yönetiminde, depolama tesis yerinin seçimi oldukça önemli ve karmaşık bir süreçtir. Depolama tesisi yer seçimi yapılırken çevresel, sosyal, ekonomik ve mühendislik konularında göz önünde bulundurulması gereken birçok kriter bulunmaktadır. Çok kriterli karar verme yöntemleri, böylesine karmaşık karar verme problemlerinde kullanılabilecek çeşitli yöntemler sunmaktadır. Coğrafi bilgi sistemleri ise farklı mekansal veri türlerini işleyebilen ve analiz edebilen önemli bir karar destek aracıdır. Coğrafi bilgi sistemleri ve çok kriterli karar verme yöntemlerinin birlikte kullanılması karar vericilerin kriterler ve alternatifler ile ilgili tercihlerini mekansal veriler ile bütünleştirerek karar verme sürecine büyük katkı sağlamaktadır.
Çalışmada, katı atık depolama tesisi yer seçimi probleminin çözümünde kullanılabilecek melez bir yaklaşım geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, coğrafi bilgi sistemi temelli çok kriterli karar verme yöntemi ile katı atık depolama tesisi alternatiflerinin belirlendiği ve coğrafi bilgi sistemi temelli 3 boyutlu mesafe analizleri yapılarak alternatiflerin değerlendirildiği melez bir yaklaşım önerilmiştir. Önerilen yaklaşım, Samsun ilinde katı atık depolama tesisi yer seçiminde uygulanmıştır. Ayrıca, karar vericilere farklı bakış açıları sunmak için birden fazla depolama tesisi açılması durumu ile ilgili senaryolar oluşturularak yorumlanmıştır.

Abstract:
The rapid increase in population and urbanization requires the establishment of an effective solid waste management system. Nowadays, various techniques such as landfill, incineration, biological treatment and recycling are used for the disposal of solid wastes. Landfill is a method widely used in recent years at the disposal of solid waste in Turkey. In solid waste management, selection of landfill facility location is a very important and complex process. There are many criteria that should be considered in environmental, social, economic and engineering issues when making selection landfill facility location. Multi criteria decision making methods offer a variety of methods that can be used in such complex decision making problems. Geographic information systems are an important decision support tool that can process and analyze different spatial data types. The combined use of geographic information systems and multi criteria decision making methods makes a major contribution to the decision making process by integrating decision-makers' preferences with respect to criteria and alternatives with spatial data.
The aim of this study is to develop a hybrid approach that can be used to solve the problem of location selection of solid waste landfill facility. For this purpose, a hybrid approach, in which geographic information system based multi criteria decision making method is used to determine the alternatives of solid waste landfill facility and geographic information system based 3-dimensional distance analysis is proposed. The proposed approach has been applied to the location of solid waste landfill facility in Samsun. In addition, scenarios related to the opening of multiple landfill facilities in order to present different perspectives to the decision makers were interpreted and interpreted.