Türk yazılı basınında yoksulluk söylemi: Yeni kapitalizme eleştirel bir bakış
Poverty discourse in Turkish printed press: A critical view on new capitalism
Yazar: NAZMİYE KETE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SIDIKA YILMAZ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Gazeteler = Newspapers ; Kapitalizm = Capitalism ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Türk basını = Turkish press ; Yazılı basın = Written press ; Yoksulluk = Poverty ; İşsizlik = Unemployment

Özet:
Bu çalışma, çok iddialı görünebilse de yoksulluk probleminin 21. yüzyıla damgasını vuracağı savıyla başlamaktadır. Kuşkusuz yoksulluk probleminin yeni bir durum olduğu söylenemez. Ancak içinde yaşadığımız tarihsel dönemde, yoksulluğun günümüze özgü biçimlenişinden söz edebileceğimiz derecede yeni özellikler barındırdığı söylenebilir. Günümüzde, yoksulluk dünya düzeninin karakteristik bir özelliği haline gelmiştir. Dünyanın ekonomik, teknik ve kültürel olarak geldiği gelişmişlik düzeyinde özellikle yoksulluğun 1980'lerden beri artan bir grafik izlemesi; dünyanın kaynaklarının küçük bir miktarının ayrılmasıyla mutlak yoksulluk sorununun bir anda ortadan kaldırılabilmesi olanaklıyken, bu konuda hiçbir adım atılmaması; yoksulluk olgusunun yapısal bir sorun olarak kapitalist sistemle bağının ekonomik, siyasal, kültürel ve toplumsal yönleriyle tartışmaya açılmasını gerekli kılmaktadır. Burada yapılmaya çalışılan, günümüz kapitalizminin yarattığı toplumsal ilişkiler ve koşullar içerisinde ortaya çıkan heterojen yoksulluk hallerinin tartışılmaya açılmasıdır. Çalışma, analiz kısmında ise ampirik düzeyde, içinde yaşadığımız toplumun hakikat rejimini medya dolayımında ve yoksulluk söylemleri açısından deşifre etmekte ve eleştirmektedir. Bu çalışma, yeni kapitalizmin her alanda yarattığı eşitsizliği yine bir eşitsizlik olan yoksulluk kavramı üzerinden okuma çabasıdır. Bu okuma ise; yazılı basında yoksulluğa ilişkin haberlerde yoksulluğun nasıl tanımlandığı, toplumsal ve siyasal temsilleri, yoksulluğun önemli ya da görünmez kılınması, normalleştirilmesi ya da marjinalleştirilmesi ve tüm bu söylemlerin neye hizmet ettiğine ilişkin çıkarsamaları gerektirmektedir. Çalışmanın amaçları kısaca ifade edilecek olursa: Yazılı basının yoksulluğu ele alış biçiminden yola çıkarak bir medya ve ekonomik hayat eleştirisi yapmak. Yoksulluğun medyada özellikle mutlak yoksulluk olarak sunulmasının iktisat ideolojisinin yararına yoksulluğu homojen bir biçimde yansıtmasına karşılık yoksulluk olgusunun gerçekte dünya nüfusunun yarıdan fazlasını etkilediği, ekonomik kaynaklara ulaşamamanın yanında toplumsal, kültürel ve siyasal kaynaklara ulaşmada da getirdiği engellerle birlikte göreli yoksulluğun önemine dikkatleri çekerek yoksulluk hallerinin çeşitli görünümlerini açıklamak. Dünya nüfusunun giderek daha büyük kesimini etkisi altına alan ve küreselleşen yoksulluk ile yoksul kesimlerin maddi kaynaklar yanında siyasal güçten yoksun, iktidar karşısında edilgen ve psikolojik olarak kendilerini değersiz görmelerinin toplumsallığın sonunu hazırlaması nedeniyle küreselleşmenin alternatifleri üzerine düşünmek.

Abstract:
This study, although may seem assertive, starts with the argument that the problem of poverty will leave a mark on the 21st century. The problem of poverty, undoubtedly, cannot be considered as a new condition. Yet, in this historical period that we live in, it can be asserted that poverty includes new features as it is shaped peculiar to our time. Today, poverty has become a characteristic feature of the world order. Since poverty has shown an increasing graphic in the economical, technical and cultural development level of the world since 1980?s; and since people take no steps although it is possible to overcome the problem of absolute poverty by only a little amount of the world?s resources, it is essential to discuss the economical, political, cultural and social aspects of the relation between poverty phenomenon as a structural problem and the capitalist system. This study tries to open up the discussion of the heterogeneous poverty conditions that have emerged under the circumstances that have been created by today?s capitalism. In the analysis part in an empirical level, the study decodes and criticises the regime of truth of the society we live in the mediation of media and in terms of poverty discourses.This study is an attempt to read the inequality that capitalism creates in every field through the concept of poverty which is another inequality. This reading requires the definition of poverty in the news concerning poverty, its social and political representations, making poverty important or invisible, normalisation or marginalisation of poverty in the printed press along with the inferences concerning whatever all these discourses serve. The aims of the study can be stated shortly as: To make a criticism of media and economic life, starting with the way the printed press approaches poverty. To explain the various prospects of the states of poverty by drawing attention to the significance of relative poverty together with the obstructions in reaching economical resources along with social, cultural and political resources, and to put forth the fact that while the presentation of poverty in the media especially as absolute poverty reflects poverty homogeneously in favour of ideology of economics, the poverty phenomenon affects more than a half of the world?s population. To consider the alternatives of globalisation in consequence of the end of socialization set up by the fact that the poor consider themselves deprived of political power besides physical resources, passive before the government and psychologically valueless with the globalising poverty that gradually penetrates a larger part of the world?s population.