Metastaz yapmamış melanoma ve melanoma dışı deri kanserleri için geliştirilmiş olan deri kanseri ilişkili yaşam kalitesi ölçeğinin (DKYKÖ) türkçe geçerlilik ve güvenilirliğinin araştırılması
Alidation of the turkish version of the skin cancer quality of lifeimpact tool (SCQOLİT): A health related quality of life 
questionnaire for non-metastatic melanoma and non-melanoma 
skin cancer
Yazar: HİLAYDA KARAKÖK GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. SEHER BOSTANCI
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Dermatoloji = Dermatology
Dizin: Deri neoplazmları = Skin neoplasms ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Melanom = Melanoma ; Neoplazm metastazları = Neoplasm metastasis ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Metastaz Yapmamış Melanoma ve Melanoma Dışı Deri Kanserleri İçin Geliştirilmiş Olan Deri Kanseri İlişkili Yaşam Kalitesi Ölçeğinin (DKYKÖ) Türkçe Geçerlilik ve Güvenilirliğinin Araştırılması
Amaç: Günümüzde yaşam kalitesinin yükseltilmesi tıpta öncelikli tedavi hedeflerinden biri haline gelmiştir. Deri kanserleri melanoma ve melanoma dışı deri kanserleri olarak sınıflandırılırlar. Tüm dünyada en sık görülen 3. kanser çeşididir ve insidansında hızlı artış sebat etmektedir. Bu çalışmada, Burdon-Jones ve arkadaşları tarafından metastaz yapmamış melanoma ve melanoma dışı deri kanserlerinde (MDDK) kullanılmak üzere geliştirilmiş Deri Kanseri Yaşam Kalitesi Ölçeği'nin (DKYKÖ) Türkçe'ye uyarlanması ve geçerlilik ve güvenilirliğinin araştırılması amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Araştırma Aralık 2015 ile Eylül 2016 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Deri ve Zührevi Hastalıkları Anabilim Dalı'nda yürütülmüştür. Melanoma veya melanoma dışı deri kanseri tanısı alıp tedavisi son 3 ay içerisinde tamamlanmış veya tedavi altında olan toplam 141 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Deri Kanseri Yaşam Kalitesi Ölçeği, çeviri kılavuzlarına uygun olarak Türkçe'ye çevrilmiştir. Ölçeğin dış geçerliliğinin araştırılması için DYKİ kullanılmıştır. Hastaların iki anketi de doldurmaları istenmiştir. Yaşam Kalitesini etkileyen faktörlerin araştırılması için hastaların demografik bilgileri ve tümörlerin özellikleri kaydedilmiştir. İstatistiksel analizler Mplus deneme versiyonu ve SPSS kullanılarak yapılmıştır. 
Bulgular: Geçerlilik analizleri kapsamında DKYKÖ'nin tek faktörlü yapıya uygun olduğu, uyum istatistikleri ile belirlenmiştir. Soru maddelerinin çoğunun 0.40 ve üzerinde faktör yüklerine sahip olduğu görülmüştür. Ancak 3 numaralı soru maddesinin faktör yükünün 0,372 olduğu gözlenmiştir. Bu sonuç, ölçeğin bu maddesinin YK ölçmede başarılı olmadığını göstermektedir. Ölçeğin geliştirildiği orijinal çalışmada, doğrulayıcı faktör analizleri konusunda bilgi verilmemiştir. Ölçeğin dışsal geçerliliğinin değerlendirilmesinde ölçeğin soru puanlarının ve ölçek toplam puanın DYKİ ile korelasyonu incelenmiştir. Bu değerlendirme sonucunda DYKİ ile tüm sorular / toplam puanları arasında aynı yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyonlar olduğu belirlenmiştir. Ayrımsama geçerliliği kapsamında (p=0,024) ve güvenirliğin iç tutarlılığı (Cronbach alfa= 0.863) oldukça yüksek bulunmuştur. Test-tekrar test güvenilirliği sınıf içi korelasyon katsayısı ile değerlendirildiğinde 0.824 [%95 Güven Aralığı; (0,644 – 0.918)] olarak yüksek bir değerde bulunmuştur.
Melanoma tanılı hastaların, MDDK'lı hastalara kıyasla YK'lerinin daha kötü olduğu tespit edilmiştir. Yaş ile YK aralarında negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (sırası ile r=0,333 p<0,001). 65 yaş altı hastaların  YK'lerinin 65 yaş üstü hastalara göre daha olumsuz etkilendiği tespit edilmiştir (p<0,01). Hastaların öncesinde herhangi bir deri kanseri öyküsüne sahip olma durumu, deri kanseri aile öyküsüne sahip olmalarının ve cinsiyetin YK üzerine etkisi saptanmamıştır (sırası ile p=0,099, p=0,132, p=0,101). Fitzpatrick deri tipi ve nevüs sayısı ile hastaların YK arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir (sırası ile p=0,589, p=0,536). Alınan tedavi ile hastaların YK arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir (p=0,487). Nonmelanoma deri kanserli hastalarda yüksek riskli hastalığa sahip olmak ile YK arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir (BHK için p=0,235, YHK için p=1,00). Melanom evresi ile hastaların YK'leri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir (p=0,635).
Sonuçlar: Yaşam kalitesinin ölçümü için geliştirilmiş çeşitli ölçekler mevcuttur ve ölçeklerde bulunması gereken özellikler iyi bir şekilde tanımlanmıştır. Çeşitli kronik hastalıklarda YK'nin değerlendirilmesi için genel veya hastalığa özgü ölçekler kullanılabilir. Araştırmalar, özgün ölçeklerin YK'ni değerlendirmede daha başarılı olduğunu göstermektedir.
Melanomaya özgü ve MDDK'lerine özgü farklı YKÖ'leri geliştirilmiştir. Ancak her iki hastalık grubunda da kullanılabilecek tek ölçek DKYKÖ'dir. Deri kanserlerinde kullanım için Türkçe dilinde geliştirilmiş veya Türkçe'ye uyarlanmış; geçerlilik ve güvenilirlik çalışması tamamlanmış bir ölçek bulunmamaktadır. Çalışmamızda DKYKÖ Türkçe'ye uyarlanmış ve geçerlilik, güvenilirlik çalışması tamamlanmıştır. Ölçek araştırmacı ve hasta için fazla zahmet gerektirmeden uygulanabilir. 
Çalışmamızda yaşın YK ile negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı korelasyon gösterdiği tespit edilmiştir. Cinsiyet, risk sınıflaması, evre, deri kanseri öyküsü veya ailede deri kanseri öyküsü, Fitzpatrick deri tipi ve alınan tedavi ile YK arasında ilişki bulunmamıştır.

Abstract:
Validation of the Turkish Version of the Skin Cancer Quality of Life Impact Tool (SCQOLIT): A Health Related Quality Of Life Questionnaire for Non-Metastatic Melanoma and Non-Melanoma Skin Cancer
Objective: Enhancement of quality of life (QoL) has become one of the major treatment goals in all fields of medical practice. Skin cancers, divided into melanoma and non-melanoma, are the third most common type of cancer worldwide and have been increasing in incidence. This study aimed to validate the Turkish version of the Skin Cancer Quality of Life Impact Tool (SCQOLIT), a health related quality of life questionnaire for non-metastatic melanoma and non-melanoma skin cancers. 
Material and Method: This study was carried out at Ankara University Medical School, Department of Dermatology and Venereology between December 2015 and September 2016. A total of 141 patients who had been diagnosed and treated for skin cancer within the previous 3 months were included in this study. The tool was translated into Turkish in accordance with the International Translation Guidelines. Patients were asked to complete both the SCQOLIT and the Dermatology Quality of Life Index, which was used for external validation of the SCQOLIT. Demographic characteristics of patients and tumor characteristics were recorded to investigate their impact on QoL. Mplus trial version and SPSS 20.0 programmes were used for statistical analyses.
Results: Compliance statistics demonstrated that the SCQOLIT has an one dimensional structure. Most of the question items had a factor load greater than 0.4, except for Question 3 with a factor load of 0.372, indicating the inadequacy of this question in predicting QoL, a point that the original study did not mention. The scores for SCQOLIT and DQLI were both statistically significant with same directional correlations, confirming external validity of the tool. The SCQOLIT had convergent validity and internal consistency (Cronbach aplha=0,863), with test-repeat-test correlation coefficient was found as high as 0.824 [%95 confidence interval; (0,644 – 0.918)].
Overall, patients diagnosed with melanoma had poorer QoL scores. The relationship between age and QoL was a statistically significant negative correlation (r=0,333 p<0,001). While patients under the age of 65 had poorer QoL, a history of skin cancer or a family history of skin cancer had no effect on QoL (p=0,099, p=0,132 respectively). There was no relation with gender and QoL (p=0,101). There was no association between Fitzpatrick skin type, number of nevus and QoL (p=0,589, p=0,536) nor was there any difference between treatment groups in terms of QoL (p=0,487). Furthermore, high risk tumor characteristics in non-melanoma skin cancer and stage of melanoma had no impact on QoL (p=0,235 for basal cell carcinoma, p=1,00 for squamous cell carcinoma, p=0,635 for melanoma). 
Conclusion: Numerous tools have been developed to measure QoL and important characteristics of tools have been defined. While both generic and specific tools can be used to measure QoL in various types of chronic diseases, specific tools give more accurate information and may detect aspects not identified with generic tools. 
Although several specific QoL measures have been developed for either melanoma and non-melanoma skin cancers, the only validated tool which can be used in both non-metastatic skin cancer types is the SCQOLIT. The translation and validation of the Turkish version of the SCQOLIT provides a tool that can be used to measure QoL of non-metastatic skin cancers in Turkish. Furthermore, the administrative and patient burden of the tool is quite low.
Age was shown to have a statistically significant negative correlation with QoL, while gender, risk classification, stage, history of skin cancer, family history of skin cancer and treatment modality had no effect on QoL