Tarihi yapıları tahrip eden bitkilerle mücadele 
olanaklarının araştırılması
Investigation of control opportinities of harmful plants 
to historical structures
Yazar: OSMAN ÇAVUŞOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YASİN EMRE KİTİŞ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışması tarihi yapıları tahrip eden bitkilerin mücadele olanaklarının
belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla Antalya ili sınırları içerisinde yer alan
coğrafik özellikleri birbirinden farklı Termessos ve Perge antik kentlerinde eş zamanlı
denemeler kurulmuştur. Bunun için yapılan survey çalışmaları sonucunda yapı duvarları
üzerinde yaygın ve yoğun bulunan 19 farklı bitki türünün kontrolünde fiziksel, kimyasal
ve mekanik mücadele yöntemlerinin etkinliği araştırılmıştır. Fiziksel mücadele için
alevleme, kimyasal mücadele için glyphosate etken maddeli herbisit uygulanmış,
mekanik mücadele için ise kesme ya da sökme işlemleri yapılmıştır. Denemeye alınan
her tür için uygulamaların etkinliği ayrı ayrı değerlendirilmiştir.
 Deneme öncesi yapılan survey çalışmaları neticesinde yapı duvarları üzerinde
Termessos antik kentinde 31 familyaya ait 74, Perge antik kentinde 38 familyaya ait 82
bitki türü tespit edilmiştir. Termessos'ta %100 rastlama sıklığı ve %9,5'lik genel
kaplama alanı ile en çok rastlanan ve yapıların üzerini örten tür Hedera helix L. (Duvar
sarmaşığı) olmuştur. Perge antik kentinde ise %100 rastlama sıklığı ve %2,6'lık genel
kaplama alanı ile en çok rastlanan ve yapıları örten türün Parietaria judaica L. (Duvar
fesleğeni) olduğu belirlenmiştir.
 Tarihi yapılara zarar veren 19 yabancı ot türünün kontrolü amacıyla yürütülen
çalışmalar neticesinde, herbisit uygulamasının tavsiye dozunda Carduus pycnocephalus
L., Picnomon acarna (L.) Cass, Geranium purpureum Vill, Alcea pallida Waldst & Kit,
Knautia integrifolia (L.) Bert., Capparis spinosa L., Parieteria judaica L.,
Heliotropium europeum L., Euphorbia nutans Lag, Ficus carica L., Phagnalon
greacum Boiss, Verbena officinalis L., Seteria virdis (L.) P. Beauv ve Amaranthus
albus L. türlerini %100 oranında kontrol altına aldığı, fakat Ruscus aculeatus L.,
Hedera helix L., Ephedra campolylopoda C.A. Meyer, Inula viscosa (L.) Aiton ve
Cynodon dactylon (L.) Pers. türlerinde ise yeterince etkili olamadığı belirlenmiştir. Alev
uygulaması da benzer şekilde denemeye alınan türlerin büyük bir bölümünü kontrol
altına almış, daha da önemlisi kimyasal mücadelenin yetersiz kaldığı H. helix ve R.
aculeatus türlerini herbisite kıyasla daha başarılı şekilde kontrol etmiştir. Bununla
birlikte alev uygulamasının F. carica, V. officinalis, S viridis ve C. dactylon türlerinde
yeterince etkili olamadığı görülmüştür. Mekanik mücadele H. helix, C. spinosa, F. carica, I. viscosa ve C. dactylon hariç diğer türleri tamamı ile kontrol altına almıştır.
Özellikle C. spinosa mekanik mücadeleye karşı büyük direnç göstermiş ve çok hızlı
rejenere olarak kontrol da ki bitkilerden bile daha fazla kaplama alanı oluşturmuştur.
 Elde edilen sonuçlar tek bir mücadele yöntemiyle sorun olan bütün yabancı otları
kontrol etme ihtimalinin bulunmadığını ortaya koymaktadır. Yabancı ot türlerinin
uygulanan yöntemlere vermiş olduğu reaksiyonlar farklı olmuştur. Bu çalışma ile hangi
yabancı ot türünün hangi yöntemle daha başarılı bir şekilde kontrol altına alınacağı
belirlenmiş ve ilk kez alevleme yönteminin tarihi alanlarda uygulanabilirliği ve etkinliği
test edilmiştir.

Abstract:
The thesis was carried out to determine control opportunities of plants threaten
to historical structures. For this purpose, simultaneous trials were established in
Termessos and Perge ancient cities which have different geographical features and
located in the province of Antalya. Efficacies of physical, chemical and mechanical
control methods on 19 different plant species which were determined as widespread and
intense on the walls were investigated. Flaming for physical control and herbicide
including glyphosate as active ingredient for chemical control were applied. Cutting or
removal was performed for mechanical control. Effectiveness of the applications were
evaluated separately for each species taken trial.
As a result of the surveys carried out prior to experiment, 74 plant species
belonging to 31 families were identified in Termessos ancient city and 82 plant species
belonging to 38 families were identified in Perge ancient city on the walls of building.
The Hedera helix L. (Ivy) has been the most widespread and overlying species in
Termessos with the 100% observation frequency and 9,5% general coverage ratio. The
Parietaria judaica L. (Pellitory) has been the most widespread and overlying species in
Perge with the 100% observation frequency and 2,6% general coverage ratio.
As a result of the studies were carried out for the control of 19 weed species
which are harmful for historical buildings, herbicide (glyphosate) application at the
recommended dose controlled Carduus pycnocephalus L., Picnomon acarna (L.) Cass,
Geranium purpureum Vill, Alcea pallida Waldst & Kit, Knautia integrifolia (L.) Bert.,
Capparis spinosa L., Parieteria judaica L., Heliotropium europeum L., Euphorbia
nutans Lag, Ficus carica L., Phagnalon greacum Boiss, Verbena officinalis L., Seteria
virdis (L.) P. Beauv and Amaranthus albus L. species at 100% ratio. But, the effects of
the herbicide was not enough for an acceptable control of Ruscus aculeatus L., Hedera
helix L., Ephedra campolylopoda C.A. Meyer, Inula viscosa (L.) Aiton and Cynodon
dactylon (L.) Pers. species. The flaming application controlled most of the species taken
trial too. The flaming was more successful to control of H. helix and R. aculeatus than
the chemical control. On the other hand, the flaming was not effective enough to control
of F. carica, V. officinalis, S viridis and C. dactylon species. Mechanical control
completely controlled the all species except H. helix, C. spinosa, F. carica, I. viscosa
and C. dactylon. Especially, C. spinosa has shown great resistance to mechanical combat and it has created huge coverage even more control plants with regenerated very
quickly.
The results show that, an acceptable broad spectrum weed control is not
possible by means of any method when applied alone. Weed species showed different
reactions to the applied methods. Which control method is suitable for which weed
species was determined by this study. Applicability and effectiveness of flaming for
control weeds on historical places were tested first time