Dinler tarihinde ölüm ve dirilişin Tanrıları: Dionysos ve İsa-Mesih karşılaştırması
Gods of death and resurrection in the history of religions: Comparison of Dionysus and Jesus-Meshrist
Yazar: YAPRAK OLUÇ ÇİÇEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET MASATOĞLU
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Araştırmanın amacı, üzerinde çok fazla çalışma yapılmayan Pagan-Hristiyanlık ilişkisini tanrı dionysos ve İsa Mesih çerçevesinde gözler önüne sermektir. Araştırmada temelde etkin olan kavramlar aktarıldıktan sonra bunları temsil eden tanrılara örnekler verilmiştir. Ardından paganizmle Hristiyanlık ilişkisini daha net aktarabilmek için tanrı dionysos‟tan bahsedilmiştir. dionysos, dinler tarihi‟nde neşe ve şarap tanrısı olmasından dolayı önemli bir mitolojik karakterdir. 
Hristiyanlık Yahudilik içerisinde tezahür eden bir dindir. Uzun yıllar üzerinde Yahudi etkileri barındırmıştır. Roma İmparatorluğu‟nun Hristiyan inancını benimsemesiyle beraber yunan, roma ve mısır etkisine girmiştir. Zamanla bu etkilerle beraber Yahudilikten bağını kopararak senkrektik bir din haline gelmiştir. Çalışmada bu süreç aktarılmıştır. Sonrasında İsa Mesih ‟in hayatı ve öğretileri anlatılarak dionysos ile aralarındaki benzerlikler ortaya konmuştur. Çalışmada karşılaştırma yöntemi esas alınmıştır. Bu çalışma, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. 
Giriş bölümünde konunun amacı, kullanılan yöntem ve konu araştırılırken karşılaşılan sorunlar belirtilmiştir. İlk bölümde birçok gelenekte ortak paydada buluşulan ölüm ve diriliş, kutsal sayılan ve yaratımın temel parçası olan toprak, topraktan yola çıkarak da tarım, bereket gibi kavramlar ve önemleri üzerinde durulmuştur. Bununla ilgili antik Sümer ve Mısır medeniyetlerinde yer alan örnekler verilmiştir. 
İkinci bölümde tezin temel konularından ilki olan tanrı dionysos, ve dionysos karakterine dayalı olarak kurulan dionisyak öğretiler hakkında bilgiler verilmiştir. dionysos tapımının, yunan toplumuna, dinlere ve felsefeye yaptığı etkiler ortaya konmuştur. 
Üçüncü bölümde tezin ana konularından İsa Mesih ‟in, doğumu, peygamberliği, öğretileri ve ölümüne dair bilgiler verilmiştir. Hristiyan teolojisini etkileyen inançlar üzerinde durulmuştur. İsa Mesih ‟in tanrısallaştırılma süreci ve buna dayalı oluşturulan sakramentler incelenmiştir. 
Sonuç kısmında da Hristiyanlığın, paganizmin etkin olduğu bir toplumda kabul edilişi ve sonrasında yarattığı etkiler belirtilmiştir. Tanrı dionysos ve İsa Mesih ile ilgili tüm veriler karşılaştırılıp aralarındaki benzerlikler karşılaştırmalı olarak ortaya konmuştur.

Abstract:
The aim of the study is to reveal the Pagan-Christian relationship, which has not
been studied much, within the framework of the God Dionysus and Jesus Christ. After the
concepts that are fundamentally effective in the study are conveyed, examples of the Gods
that represent them are given. Then, the God Dionysus is mentioned in order to convey the
relationship between Paganism and Christianity more clearly. Dionysus is an important
mythological character in the History of Religions because he is the god of joy and wine.
Christianity is a religion that manifests itself within Judaism. It has had Jewish
influences on it for many years. With the adoption of the Christian faith by the Roman
Empire, it came under the influence of Greece, Rome and Egypt. Over time, with these
influences, it broke away from Judaism and became a syncretic religion. This process is
conveyed in the study. Then, the life and teachings of Jesus-Christ are explained and the
similarities between them and Dionysus are revealed. The comparative method is taken as
the basis in the study. This study consists of an introduction and three sections.
The introduction section specifies the purpose of the subject, the method used and
the problems encountered while researching the subject. In the first section, concepts such
as death and resurrection, which are common ground in many traditions, soil, which is
considered sacred and is the basic part of creation, and agriculture and fertility based on
soil, and their importance are emphasized. Examples from ancient Sumerian and Egyptian
civilizations are given in this regard.
In the second section, information is given about the first of the main topics of the
thesis, God Dionysus, and the Dionysian teachings based on the character of Dionysus. The
effects of the Dionysian cult on Greek society, religions and philosophy are revealed.
In the third section, information is given about the birth, prophecy, teachings and
death of Jesus-Christ, which are the main topics of the thesis. The beliefs that influenced
Christian theology are emphasized. The process of deification of Jesus-Christ and the
sacraments created based on this are examined.
In the conclusion section, the acceptance of Christianity in a society where
Paganism was influential and the effects it created afterwards are stated. All data regarding
God Dionysus and Jesus-Christ are compared and the similarities between them are
presented comparatively.