1970-1990 arasında Arnavut entelektüellerin sosyal ve siyasal düşünceleri: Fehmi Agani örneği
The social and political thoughts of albanian intellectuals between 1970 – 1990: The case of Fehmi Agani
Yazar: BLERİM HALİLİ
Danışman: PROF. DR. Yücel Bulut
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Arnavutlar = Albanians ; Arnavutluk = Albania ; Entelektüel = Intellectual ; Siyasi görüşler = Political thoughts ; Sosyal düşünce = Social thought

Özet:
Bu tezde, 1970-1990 döneminde Kosova'daki Arnavut aydınların toplumsal ve siyasal
düşünceleri ele alınmıştır. Çalışmada aydınların toplum, siyaset, tarih ve kimlik konularındaki
görüşlerinin yanı sıra Balkanlar'daki Arnavut sorunu, eski Yugoslavya'daki çatışmalar, Balkan
milliyetçiliği, komünizmin çöküşü, demokratik sistemin yerleştirilmesinde yaşanan zorluklar ve
Arnavutların Avrupa Birliği süreçlerine entegrasyonu gibi konuların analitik bir sunumu
yapılmıştır.
Dönemin toplumsal ve siyasal düşüncesinin mantıksal ve tarihsel olarak anlaşılırlığını
sağlamak amacıyla çalışmanın başında ağırlıklı olarak 19. yüzyılın sonundan Arnavutların özerk
Arnavut bir siyasi birimi kurma çabalarının tarihsel gelişim sürecinin özet bir anlatısına yer
verilmiştir. Kosova tarihi; 'Arnavut coğrafyası'nın, Arnavutların fiziksel ve siyasal durumlarının
ve kendilerine ilişkin algılarının radikal bir biçimde değişmeye başladığı 19. yüzyılın sonlarından
(Arnavut milliyetçiliğinin yükselişinden), iki dünya savaşı arasındaki ve 1945 sonrasında
Yugoslavya'daki durumlarına uzanan bir çerçevede ele alınmıştır. Bu tarihsel süreç, Arnavutlar
arasında meydana gelen siyasal, kimliksel, ideolojik ve toplumsal radikal dönüşümlerin analizi
ile paralel olarak ele alınmıştır. Bu tarihsel ve sosyolojik yaklaşımdan sonra, başta Fehmi Agani
olmak üzere bu sürecin önde gelen aydınları olan Ukshin Hoti, Rexhep Qosja ve Ibrahim
Rugova'nın temel düşünceleri sosyolojisi perspektifinden ele alınmıştır.
Bu çalışmada; sosyolojiden tarih ve siyasal düşünceler alanına dek geniş bir literatür
taranmış, isimleri yukarıda zikredilen aydınların biyografileri ayrıntılı bir şekilde sunulmuş ve
görüşleri, makale ve kitap çalışmalarından hareketle eleştirel bir perspektifle değerlendirilmiştir.
Anahtar kelimeler: Arnavut aydınları, toplumsal düşünce, siyasal düşünce, tarihsel
süreç, kimlik.

Abstract:
This thesis deals with the social and political thought of Albanian intellectuals in Kosovo
between 1970 – 1990. In this thesis work the views of the intellectuals on society, politics,
history, identity as well as on the Albanian issue in the Balkans, conflicts in the former
Yugoslavia, Balkan nationalisms, the fall of communism, the democracy building challenges, the
integration of Albanians into the European Union processes, and alike have been presented
analytically.
In order to provide a better logical and historical understanding of the social and political
thought of that period, this thesis begins with the historical narrative, mainly the historical
development processes of Albanian efforts to establish an autonomous Albanian political unit
from the late 19th century. The history of Kosovo from the end of the 19th century when the
'Albanian geography' per se Albanians' physical and political position, and their perception of
themselves began to change drastically (from where actually the Albanian nationalism
ascended), their situation during and between the two world wars and in post-1945 Yugoslavia
have been treated. This historical period has been interpreted by analyzing the political,
ideological, identity and social consequences of radical transformations occurring among
Albanians. After this historical-sociological approach, the main thoughts of Ukshin Hoti, Rexhep
Qosja, Ibrahim Rugova and specifically Fehmi Aganias the eminent intellectuals of that period
were treated from the perspective of political sociology.
In this thesis a wide range of literature from sociology to history and political thought
have been reviewed, detailed biographies of the intellectuals mentioned above have been
presented, and their viewes found in their articles and books were reviwed from a critical
perspective.
Key words: Albanian intellectuals, social thought, political thought, historical process,
identity.