Türkiye'de odun üretim- tüketim ilişkilerinin ormancılık politikası açısından irdelenmesi
Examination of wood production-consumption relations in terms of forest policy in Turkey
Yazar: HASAN TEZCAN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. AYTUĞ AKESEN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Ormancılık Politikası ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Orman endüstrisi = Forest industry ; Ormancılık politikaları = Forestry policies ; Tahmin = Estimation ; Tüketim = Consumption ; Üretim = Production

Özet:
Doğal kaynaklar içerisinde ormanların işlevleri geçmişten günümüze kadar önemini hiç yitirmemiştir. Bu işlevlerin başında odun ve odun dışı orman ürünleri üretimi gelmektedir. Ormanlardan yararlanma, kaynağın devamlı olması ve sürdürülebilir bir şeklide yönetilmesiyle doğrudan bağlantılıdır. Öte yandan ormanların, özellikle son yüzyılda, aşırı derecede azalma göstermesi toplumların, politik, sosyal, ekonomik, kültürel ve kurumsal yapılarına bağlıdır.Ülkemiz ormanlarının yarıya yakını verimsiz durumdadır. Bu durum ormanların odun üretimi ve diğer işlevlerini yerine getirmesinde ciddi sorunlara neden olmaktadır. Ormanların verimliliğinin artırılması doğru ve kararlı ormancılık politikaları ile sağlanabilir. Ülkemiz ormancılık politikası amaçları da bu noktaya önem vermektedir. Ayrıca insanların başta odun olmak üzere orman ürünlerine olan taleplerinin artması odun üretimini ve odun üretimine yönelik politikaların önemini artırmaktadır.Odun üretimi birçok ülkede olduğu gibi ülkemiz açısından da önemli bir konudur. Bu konuda üretilen ürünün kalite ve miktarı kadar üretime ilişkin politikaların da doğru ve gerçekçi olması büyük önem taşımaktadır. Odun üretim politikalarının geliştirilmesini amaçlayan bu çalışma, aynı zamanda mevcut kaynakları yönetenlerin konuya ilişkin düşüncelerini de yansıtmaya odaklanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, ormancılık etkinliklerinin yürütüldüğü taşra örgütleri olan orman işletme müdürlükleri temel alınmıştır. Ülkemizde 217 orman işletme müdürlüğü bulunmaktadır. Tüm orman işletme müdür/müdür yardımcılarının görüşleri, çalışma kapsamında hazırlan anket ile yansıtılmaya çalışılmış, bu amaçla örnek alan belirlenmemiş tamsayım yapılmıştır. Anket uygulamasının sonuçları SPSS paket programı kullanılarak, tutum belirleme açısından en uygun istatistik analiz olan Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Tek Yönlü Çok Değişkenli Varyans Analizi (MANOVA) ile yapılmıştır.Anket uygulamasının dışında, temel istatistiki bilgilerin bulunabildiği 1970 yılından 2007 yılında kadar olan dönem için ekonometrik bir çalışma yapılmıştır. Sayısal olarak toplanan veriler Çoklu Doğrusal Regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Odun üretimi ve tüketimi konusunda ürünlere göre yapılan analizler sonucunda, etkili faktörlere bağlı model denklemler oluşturulmuştur. Oluşturulan modeller çerçevesinde yine ürün bazında gelecekte alacakları değerler tahmin edilmeye çalışılmıştır.Çalışma kapsamında anket uygulamasının sonuçlara göre odun üretiminde, üretim planlarının bölgesel düzeyde yapılması ve üretim politikalarının bu çerçevede belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Yine aynı konuda, sertifikasyon çalışmalarına ağırlık verilmesi, özellikle orman endüstrisinin odun talebinin karşılanmasında önemli bir araç olarak görülmüştür. Öte yandan işletme müdür/müdür yardımcılarının sorumluluk alanlarının daraltılması, odun üretiminde çalışanların daha kalifiye elemanlardan oluşturulması da üretimi artırıcı faktörler olarak belirlenmiştir.Sayısal verilerin analiz sonuçlarına göre yapılan tahminlerde tomruk üretiminin gelecekte tüketimi karşılayamacağı öngörülmektedir. Yine tel direği, sanayi odunu, kağıtlık odun, sırık ve yakacak odun üretimin de tüketimi karşılayamayacağı tahmin edilmektedir. Dolayısıyla yukarıda adı geçen ürün guruplarında talep açığı oluşacağı ortaya çıkmaktadır. Öte yandan maden direği ve lif yonga odunu talebinin karşılanmasında sıkıntı yaşanmayacağı öngörülmektedir. Adı geçen ürün guruplarında tüketim artışına paralel bir şekilde üretimde de artış olacağı tahmin edilmektedir. tüketimi artış gösterirken, maden sırık ve yakacak odun tüketiminin azalış göstereceği tahmin edilmektedir.

Abstract:
The functionality of the forest as natural resource has not lost its significance from the past to the present day. One of the main functions of the forest is production of wood and other none-wood forest products. Utilization of forests depends on the link within constantly of its resource and its management in a sustainable way. On the other hand especially in the last century, as result of political, social, economic, cultural and institutional structures of excessive societies have caused a decrease on the forest.Approximately a half amount of the forests in our country is in unproductive situation. Thus causes serious problems in production of wood and other function of the forest. Increasing the productivity of forest could be achieved by an accurate and a stable policy of the forestry. Therefore the forestry policy objectives of our country aim these key points. In addition an increasing amount of people?s demand priority to main wood and other forest products shows the importance of wood production and production-oriented policies.Wood production has been an important matter in our country as in many other countries. With this regard the forest policies of wood production carries a great importance to be accurate and realistic as well as production of wood?s quality and quantity. This report aims a development of wood production policy, but also focuses on reflecting the thoughts of those who manage the existing resources in relation to the issues. To achieve these objectives, forestry activities are being conducted with provincial forest management organization which is based on directorates. There are 217 forest enterprises in our country director. The views of all directors of the forest management outlined in accordance with their scope of works and prepared by a survey. As a result a sample area has been not specified. The most appropriate methods of statistical analysis One-way Analysis of Variance (ANOVA) and One-Way Multivariate Analysis of Variance (MANOVA) have been chosen with using SPSS package program to analysis the results of the survey application.Beside the survey application an economic study has been made which is based on the basic statistical information found for the period from 1970 to 2007. The collected quantitative data was evaluated by multiple linear regression analysis. Model equations are generated in accordance with the facts which are based on the analysis of wood production and consumption. Future values of the created models have been estimated with regards to same factors.According to the results of the survey application study plans of wood production need to be regional and also their policies are to be determined in this frame work. Certification works are emphasized in the same subject as an important tool especially for a wood demand of the forestry industry. Beside this reducing the areas of responsibilities for wood demand and using qualified workers for the production seen as increasing factors of wood production.According to the result of the analysis of numerical data it is believed that production of logs will decrease whereas consumption of logs will increase in the future. Nevertheless, production of wire pole, industrial timber, paper wood, and firewood can not meet the estimated consumption. Hence the above mentioned product groups will be formed in the demand gap is emerging. On the other hand, metal poles and wood fiber chips are expected not experienced difficulties in meeting demand. The above mentioned product groups in a way parallel to the increase in consumption would increase in production is estimated. As consumption increases, the metal pole and firewood consumption is projected to decrease.