Kanser hastalarının bakımına yönelik klinik karar destek sisteminin uygulanması ve hemşirelerin görüşleri
Implementation of the clinical decision support system related to caring for cancer patients and opinions of nurses
Yazar: ARZU AKMAN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. LEYLA ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Bölümü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımının örgütlenmesi = Patient care management ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Karar destek sistemleri = Decision support systems ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Çalışma kanser hastalarının bakımına yönelik oluşturulan Klinik Karar Destek Sisteminin (KKDS) kullanımına ilişkin hemşirelerin görüşlerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Bu eylem araştırması nicel ve nitel araştırma yöntemleri birlikte kullanılarak karma tip araştırma dizaynında yürütülmüştür. Çalışmaya Ankara'daki bir üniversite hastanesinin Jinekoloji-onkoloji kliniğinde çalışmakta olan 14 hemşire katılmıştır. Araştırma dört aşamada yürütülmüştür. İlk aşamada hemşirelerin demografik ve bilgisayar kullanım özelliklerine ilişkin bir form ile Sağlık Bakımında Bilgisayar Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği (SBBKYTÖ) kullanılmış ve hastanede kullanılmakta olan Bilgisayar Destekli Bakım Planına (BDBP) ilişkin görüşlerin incelenmesi amacıyla birebir derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. 2. aşamada hemşirelik süreci, tanıları ve girişimlerine ilişkin hemşirelere eğitim verilmiştir. 3. aşamada KKDS oluşturulmuştur.  Son aşamada KKDS 3 ay süresince hemşireler tarafından kullanıldıktan sonra ölçek tekrar uygulanmış ve sistemin kullanımına ilişkin derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerde yarı yapılandırılmış formlar ve ses kayıt cihazı kullanılmıştır. Elde edilen verilerin çözümlemesi yapıldıktan sonra nitel veri analizi Nvivo 10 programında analiz edilmiştir. İlk görüşmelerde elde edilen veriler doğrultusunda BDBP'nın tanımı, avantajları, dezavantajları ve sistemin iyileştirilmesine yönelik öneriler olmak üzere 4 ana kategori ortaya çıkmıştır. KKDS kullanıldıktan sonra yapılan görüşmelerin analizinden sistemin içeriği, yaşanan sorunlar, hemşirelik uygulamalarına etkileri, hastalar üzerine etkileri, diğer klinikler ya da hastanelerde bu sistemin kullanılmasını önerme durumları olmak üzere 5 ana kategori ortaya çıkmıştır. Hemşireler bu sistemi kullanırken herhangi bir sorun yaşamadıklarını aksine hastaların gereksinimlerini belirlemeyi ve bakımın yönetimini kolaylaştırdığını belirtmişlerdir.

Abstract:
Aim of the study was implementation of clinical decision support system (CDSS) related to caring of cancer patients and exploring opinions of nurses using this system. This action research carried out mix type research design using qualitative and quantitive research methods. Total of 14 nurses working at a gynecological oncology clinic at a university hospital in Ankara participated. The study was conducted in four phases. In first phase, a form was used for nurses' demographical features, Attitudes toward Computers in Healthcare Scale and also, one to one in-depth interviews with nurses were conducted about currently used computerized care plan system (CCPS) in the hospital. In second phase, an educational activity toward nurses regarding nursing process, diagnoses and interventions was completed. In third phase, the CDSS was created. In last phase, nurses used the CCDS for 3 months and in-depth interviews about the system were conducted and the same scale was performed again. For interviews, semi-structured forms and recorder were used. After obtained data was transcribed verbatim qualitative data analysis was performed with the Nvivo 10 program. From the analysis of first interviews, four main categories including definition, advantages and disadvantages of CCPS and recommendations for improving the system emerged. From the analysis of interviews after used the CCDS, five main categories including content of CCDS, the problems experienced, effects on nursing practice, effects on the patients, advising the use of the system at the other clinics or hospitals emerged. Nurses indicated that they did not experience any problems when practicing CCDS rather its usage facilitated the assessment of patients' needs and management of the care.