13 Numaralı Sivas Ahkâm Defterinin transkripsiyonu ve değerlendirmesi (s.1-50)
Transcription and evaluation of Sivas Ahkam Book number 13 (p.1-50)
Yazar: AYŞE YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. TANJU DEMİR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı devlet sisteminde hükümdar yargı kurumlarının başındaydı. Bu sorumluluk
hükümdar adına adli ve idari bürokrasi tarafından yerine getirilirdi. Bu nedenle padişahın,
devlet sınırları içinde yaşayan tüm vatandaşları her türlü haksızlık, zulüm ve kötülükten
korumak için büyük bir özenle hareket etmesi hassas bir konuydu. Sonuç olarak, zulme
uğrayan veya dezavantajlı duruma düşen ya da yerel bir mahkeme kararından memnun
olmayan herhangi bir Osmanlı vatandaşına, padişaha veya padişah tarafından yetkilendirilen
bir kişi veya kuruma, herhangi bir aracı olmaksızın, şikayetlerinin giderilmesi için başvurma
hakkı ve fırsatı verilmiştir. Başlangıçta şikâyetler ve bunların giderilmesi devlet için önemli
konuların kaydedildiği Mühimme Defteri'ne kaydedilirken, 17. yüzyılın sonlarından itibaren
şikâyetlerle ilgili konular yerele bakılmaksızın Şikayet Defterleri'ne kaydedilmeye
başlanmıştır. Sonraki dönemlerde merkezi otoritenin zayıflamasıyla birlikte şikâyetlerin
sayısı artmış ve buna paralel olarak şikâyet defterlerinin iş yükü de artmıştır. Ayrıca,
merkezlere iletilen şikâyetlerin çözüme kavuşturulması sürecinin kısaltılmasına ihtiyaç
duyulmuştur. Bu nedenle her ilçe için ayrı defterler oluşturuldu ve merkezlere gelen
şikayetlerin çözüm durumu bu defterlere kaydedildi. Böylece 18. yüzyılın sonlarından
itibaren Ahkam defterleri, halkın şikâyetlerinin Divan-ı Hümayun'da görüşüldükten sonra
alınan kararların yerel defterlere kaydedilmesiyle oluşmuştur. Bu çalışmanın amacı, 13
Numaralı Sivas Ahkâm Defteri'nin (s.1-50) transkripsiyonunu yapmak ve değerlendirmektir.
ANAHTAR KELİMELER: Ahkâm Defterleri, Divân-ı Hümayun, Osmanlı, Sivas.

Abstract:
In the Ottoman state system, the ruler was the head of the judicial institutions. This
responsibility was fulfilled by the judicial and administrative bureaucracy on behalf of the
monarch. For this reason, it was a sensitive issue for the sultan to act with great care to protect
all citizens living within the borders of the state from all kinds of injustice, cruelty and evil.
As a result, any Ottoman citizen who was persecuted or disadvantaged or dissatisfied with a
local court decision was given the right and opportunity to apply to the sultan or any person
or institution authorized by the sultan, without any intermediary, to have their grievances
resolved. In the beginning, complaints and their elimination were recorded in the Müneme
Register, where important issues for the state were recorded, but since the end of the 17th
century, the issues related to the complaints started to be recorded in the Sikat Register,
regardless of the locale. In the following periods, with the weakening of the central authority,
the number of complaints increased and in parallel, the workload of the complaint books
increased. In addition, there was a need to shorten the process of resolving complaints
forwarded to the centres. For this reason, separate notebooks were created for each district
and the resolution of the complaints received at the centers were recorded in these notebooks.
Thus, since the end of the 18th century, the Ahakum notebooks were formed by recording the
decisions taken after the complaints of the people were discussed in the Divan u Hümayun.
The aim of this study is to transcribe and evaluate the Sivas Ahkam Book No. 13 (p.1-50).
KEY WORDS: Ahkam Notebooks, Divan-ı Hümayun, Ottoman, Sivas.