İndüklenmiş pluripotent kök hücre eldesinde çinkonun rolü
The role of zinc in obtaining induced pluripotency STEM cells
Yazar: KARDELEN GENÇ
Danışman: PROF. DR. KAMİL CAN AKÇALI ; PROF. DR. BELMA TURAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Kök Hücre ve Yenileyici Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Epigenetik = Epigenetic ; Epigenez-genetik = Epigenesis-genetic ; Eritrositler = Erythrocytes ; Kök hücreler = Stem cells ; Transkripsiyon-genetik = Transcription-genetic ; Çinko = Zinc

Özet:
İndüklenmiş pluripotent kök hücreler, somatik hücrelerde Oct4, Sox2, Klf4, c-Myc transkripsiyon faktörlerinin ifadesinin viral veya viral olmayan yöntemlerle arttırılması ile elde edilirler. Somatik hücreler epigenetik düzeyde yeniden programlanırlar ve farklılaşmış hücrelerde bulunan epigenetik düzenlenmeler silinir. iPK hücreleri embriyonik kök hücrelerle benzer epigenetik düzenlenmelere sahiptirler. Bu epigenetik düzenlenmeleri hücrelere kendini yenileme ve birçok hücre soyuna farklılaşma özelliği kazandırmaktadır. Daha verimli oluşan iPK hücrelerinin embriyonik kök hücrelere daha benzer epigenetik belirteçlere sahip olması beklenmektedir. Epigenetik düzenlemeler hücre içinde histon modifikasyonlarını düzenleyen proteinler tarafından gerçekleştirilir. Bu proteinlerden çoğunda çinko parmak motifleri bulunmaktadır. Hücre içinde birçok biyokimyasal olayda önemli rolleri olan çinko aynı zamanda bu proteinler sayesinde epigenetik regülasyonları da etkileyebilmektedir. Bu sebeplerden epigenetik regülasyonların kontrolünde hedef genlerimiz çinko taşıyıcıları olacaktır. Çinko homeostazını da etkileyen çinko taşıyıcılarının ifadeleri ve hücre içi çinko değerleri de viral yolla elde edilen iPK hücre ve somatik hücre grupları arasında karşılaştırılacaktır. Çinko taşıyıcılarının iPK hücre grupları ve somatik hücre grupları arasındaki ifade faklılıkların araştırılması, bu gruplarlar arasındaki iPK eldesindeki epigenetik düzenlemelerin olası çinko homeostazı ile bağlantısını ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Abstract:
Induced pluripotent stem cells are obtained by increasing the expression of Oct4, Sox2, Klf4, c-Myc transcription factors in somatic cells by viral or non-viral methods. Somatic cells are reprogrammed at the epigenetic level and epigenetic arrangements found in differentiated cells are deleted. iPS cells have similar epigenetic arrangements with embryonic stem cells. These epigenetic arrangements give cells the ability to regenerate and differentiate many cell lines. The more efficiently formed iPS cells are expected to have epigenetic markers more similar to embryonic stem cells. Epigenetic regulations are carried out by proteins that regulate histone modifications within the cell. Most of these proteins have zinc finger motifs. Zinc, which has an important role in many biochemical events in the cell, can also affect epigenetic regulations thanks to these proteins. For these reasons, our target genes will be zinc carriers in the control of epigenetic regulations. Expressions of zinc transporters and intracellular zinc values, which also affect zinc homeostasis, will also be compared between iPS cell that are generated by viral methods and somatic cell groups. Investigation of the expression differences of zinc transporters between iPS cell groups and somatic cell groups aims to reveal the link between the epigenetic modifications in iPS acquisition between these groups and possible zinc homeostasis.