Fikirlerin uluslararası dolaşımına ilişkin asimetriler: Lévi-Strauss ve yapısal antropolojinin Brezilya ve Türkiye'de alımlanma(ma)sı
Asymmetries within the international circulation of ideas: The (non)reception of Lévi-Strauss and structural anthropology in Turkey and Brazil
Yazar: ŞEYDA SEVDE TUNÇBİLEK
Danışman: PROF. DR. ENES KABAKCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bilim sosyolojisi = Science sociology ; Brezilya = Brazil ; Sosyal antropoloji = Social anthropology ; Yapısalcılık = Structuralism

Özet:
Teoriler bir anda, tamamen, sabit ve geri dönüşsüzce ortaya çıkmadıkları gibi boşlukta da salınmazlar. Uluslararası alanda dolaşıma girdikleri andan itibaren Bourdieu'nün "deforme edici prizma etkisi" (l'effet du prisme déformant) ve Althusser'in "teorik sürçme" (lapsus théorique) olarak ifade ettiği bir tür kırılma yaşarlar. Farklı düşünce gelenekleriyle irtibata geçtiklerinde potansiyellerinde taşıdıkları sayısız anlamın farklı bağlamlarda yeniden ele alınmasına ve kendilerinden itibaren farklı düşüncelerin geliştirilmesine açık hale gelirler; farklı işlevlerle ortaya çıkarlar, uyarlanırlar, tümden değişirler ya da kimi zaman görmezden gelinirler. Farklı sosyal bilim gelenekleri kabul edilmiş konumlar, meşrulaştırıcı mübadele çevrimleri ve mutat tartışma alanları çerçevesinde, dışarıda bıraktıkları ve görmezden geldikleri ile kendilerini kurarlar; otonomileri ve yerleşiklikleri derecesinde karşılaştıkları teoriyi kırarak, yeniden yorumlamaya tabi tutarak içerirler. Bilgi üretim sürecini kuşatan tarihsellik ister istemez teorileri mahalli kılar, yerelleştirir.
Bu tez XX. yüzyılın en etkili antropologlarından hatta entelektüellerinden birini sosyolojik araştırmanın konusu haline getirmekte, Claude Lévi Strauss (1908-2009) ve yapısal antropolojinin Türkiye'de görülmeyişi ve Brezilya'da temellük edilişi üzerinden bir bütün halinde fikirlerin uluslararası dolaşımına ilişkin asimetrileri incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın araştırma kısmı Lévi-Strauss'un Fransa (Bibliothèque nationale de France [BnF] ve Laboratoire d'anthropologie sociale [LAS]) ve Brezilya'da (Museu de Arqueologia e Etnologia [São Paulo] ve Museu de Astronomia e Ciências Afins [Rio de Janeiro]) bulunan arşivlerinde tamamlanmış, her bölüm, konu aldığı ülkenin dilindeki (Fransızca, Türkçe ve Brezilya Portekizcesi) kaynaklardan hareketle kaleme alınmıştır.

Abstract:
Theories do not emerge suddenly, completely, permanently and irreversibly, nor do they oscillate in a vacuum. From the moment they enter into circulation in the international area, they experience a kind of rupture that Bourdieu states as "the deforming prism effect" (l'effet du prisme déformant) and Althusser as "theoretical slip" (lapsus théorique). When they come into contact with different traditions of thought, they become open to the reconsideration of the countless meanings they potentially carry in different contexts and to the development of different ideas from themselves, they emerge with different functions, are adapted, change completely or sometimes are ignored. Different social scientific traditions constitute themselves by what they exclude and ignore, within the framework of accepted positions, legitimizing cycles of exchange, and habitual areas of debate; include the theory they encounter by breaking it, subjecting it to reinterpretation, to the extent of their autonomy and settledness.
This thesis makes one of the most prominent anthropologists and even intellectuals of the twentieth century the subject of sociological research, aims to wholly examine the asymmetries regarding the international circulation of ideas over the non-appearance of Claude Lévi-Strauss (1908-2009) and structural anthropology in Turkey and the appropriation of these in Brazil. The research part of the study was completed in Lévi-Strauss's archives in France (Bibliothèque nationale de France [BnF] and Laboratoire d'anthropologie sociale [LAS]) and Brazil (Museu de Arqueologia e Etnologia [São Paulo] and Museu de Astronomia e Ciências Afins [Rio de Janeiro]), and each chapter has been written based on sources in the language of the country it covers (French, Turkish and Brazilian Portuguese).