İşkodra vilâyeti ʿOsmanlı Şâʿirleri adlı tezkirenin bağlamlı dizini ve işlevsel sözlüğü
The contextual index and functional dictionary of Ottoman Poets of Shkoder province
Yazar: AYŞE NUR MERT
Danışman: PROF. DR. ÖZGE ÖZTEKİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ali Emiri = Ali Emiri ; Klasik Türk edebiyatı = Classical Turkish literature ; Tezkireler = Tezkireler ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; İşkodra Sancağı = Shkodra Sanjak

Özet:
Klâsik Türk edebiyatı tarihine kaynaklık eden pek çok yapıttan birisi de tezkirelerdir. Tezkireler içerdikleri şairlerin hayatlarını sanatlı bir üslupla ve nesir şeklinde yansıtmakla beraber şairlerin şiirlerinden örnek kesitler de sunmaktadır. Bugün tezkirelerin büyük çoğunluğu eski yazıdan yeni yazıya aktarılmıştır. Bunlardan biri de Ali Emirî'ye ait İşkodra Vilâyeti ʿOsmanlı Şâʿirleri adlı tezkiredir. Ali Emirî bu tezkiresinde ʿOsmanlı toprakları içerisinde bulunan Arnavutluk'un İşkodra vilayetindeki şairlerinden bahsetmektedir. İşkodra vilayeti ile sınırlandırılan eser, bu yörenin edebî ve sosyal tarihi açısından bir kaynak niteliğindedir. Tezkire, İkdam gazetesinde tefrika edilirken dönemin siyasî olayları nedeniyle yarım kalmıştır. Adı geçen tezkirenin günümüz okurlarınca daha iyi anlaşılabilmesi ve edebiyat tarihi çalışmalarına katkı sağlayabilmesi amacıyla eserdeki sözcüklerin ve sözcük gruplarının anlam dünyası TEBDİZ (Tarih ve Edebiyat Metinleri Bağlamlı Dizini ve İşlevsel Sözlüğü) projesi kapsamında incelenecektir. Sözlük formatında hazırlanacak bağlamlı dizin ile hem Ali Emirî'nin bir tezkire yazarı olarak kelime dünyası ortaya konacak hem de Dîvân edebiyatının kelime kadrosuna bu tezkire yoluyla katkıları değerlendirilecektir.

Abstract:
One of the many studies that have been a source for the history of classical Turkish literature is the tezkires. Tezkires reflect the lives of the poets they contain in an artistic and prose style, as well as presenting sample sections from the poems of that poets. Today, most of the tezkires have been transferred from the old text to the new text. One of them is Ali Emiri's tezkire named Shkodra Province ʿOttoman Poets. In his tezkire, Ali Emirî talks about the poets in the Shkodra province of Albania, which is in the 'Ottoman lands. The work, which is limited to the province of Shkodra, is a source in terms of the literary and social history of this region. While Tezkire was serialized in the İkdam newspaper, it was left unfinished due to the political events of that period. In order for the above-mentioned tezkire to be better understood by today's readers and to contribute to the study of literary history, the semantic world of the words and phrases in the work will be examined within the scope of the TEBDİZ (Contextual Index and Functional Dictionary of History and Literary Texts) project. With the contextual index to be prepared in the dictionary format, the world of words of Ali Emirî as a tezkire writer will be revealed and his contributions to the vocabulary of Divan literature through this tezkire will be evaluated.