Tarihi bölgelerde üç boyutlu bina modellemesi: İstanbul Fatih bölgesi Taşhan örneği
Three dimensional modelling of historical sites: Istanbul Fatih region Tashan sample
Yazar: ERKUT ER
Danışman: DOÇ. DR. CUMHUR ŞAHİN
Gebze Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Jeodezi ve Coğrafi Bilgi Teknolojileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Kadastro = Cadaster ; Lazer tarama = Laser scanning ; Üç boyutlu modelleme = Three dimensional modelling ; İnsansız hava aracı = Unmanned aerial vehicle ; İstanbul-Fatih = İstanbul-Fatih

Özet:
Son yıllarda teknolojinin gelişmesiyle beraber verilerin kolaylıkla toplanıp işlenebilmesi ve de görsel sunum olanağı ile 3 Boyutlu (3B) modellerinin üretilmesi amacıyla yersel lazer tarayıcılar iç cephelerde, İnsansız Hava Araçları (İHA) dış cephelerde yaygın bir şekilde kullanılmaya başlanmıştır. Bu ölçme tekniklerinin kullanıldığı en önemli alanlardan biri de kültürel alanların belgelendirilmesi amacıyla modellenmesidir. Kültürel alanlardan en önemlisi olan tarihi yapıların gerek restorasyon gerekse dokümantasyonu için 3B modellerinin çıkarılması günümüzde oldukça önemli bir yer teşkil etmektedir. Bu çalışmanın konusu olan model yapı, İstanbul il sınırlarında bulunan ve tarihi yarımada olarak adlandırılan Fatih ilçesinden seçilmiştir. Fatih ilçesindeki kadastro çalışmaları 1920'li yıllarına dayandığından tarihi hanlarda kadastral sorunlar ortaya çıkmaktadır. Bu kadastral sorunların birinin yaşandığı tarihi Taşhan bu çalışmada örnek model olarak belirlenmiştir. Taşhan'ın bina modellemesinde İHA ile oluşturulan nokta bulutu ve fotoğraflar ile yersel fotogrametri teknikleri kullanılmıştır. Çalışma verileri DJI Phantom 4RTK İHA ile uçuşlar yapılarak toplanmış, verilerin değerlendirilmesi ise ContextCapture Mater programı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda ise CityGml formatında LOD0, LOD1 ve LOD2 seviyelerinde katı model oluşturulmuştur. Buna ek olarak, çalışmaya konu tarihi handa daha önce kadastro tutanaklarında ve tapu kütüğünde tespiti tarif ile mevcut olmasına rağmen herhangi bir kadastral ölçüsü mevcut olmayan bodrum katta bulunan 32 nolu odanın cephe ölçülerinin alımı için yersel lazer tarayıcı olarak Faro X130 cihazı kullanılmış ve bu odanın 3B modellemesi Scene programı vasıtasıyla gerçekleştirilmiştir. Yersel lazer tarama ile oluşturulan model sonucunda 32 nolu oda için sınırlandırma ve ölçü krokileri düzenlenmiş ve alanı 31.57 m2 olarak tespit edilmiştir. Başarıyla oluşturulan 3B modellerin, Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü'nün 3B kadastro projesine katkı sağlaması ve tarihi hanlarda mevcut olan benzer kadastral sorunların çözümünde öncü olması beklenmektedir.

Abstract:
The recent development of technology has advanced the data procession and visual presentation for the production of 3 dimensional (3D) models through the application of terrestrial laser scanners for interiors and Unmanned Aerial Vehicles (UAVs) for exteriors.  One of the most significant application areas of these measurement techniques is the documentation of cultural heritage. Among culture heritages, historical buildings have the utmost importance to be produced of 3D models for either restoration or documentation purposes. In this study, the historical building model was chosen from Fatih District, which is located within the borders of Istanbul and called the historical peninsula. Since the cadastral works in Fatih district date back to the 1920s, cadastral problems are very common for historical inns. The historical Taşhan, where similar cadastral problems were experienced, was studied as an exemplary model. In 3D modelling of Taşhan, point cloud and photographs created by UAV, and terrestrial photogrammetry techniques were used. The study data were collected by flying with the DJI Phantom 4RTK UAV, and the evaluation of the data was carried out using ContextCapture Mater program. As a result of the study, a solid model was created at LOD0, LOD1 and LOD2 levels in CityGml format. Addition to that, the facade measurements of room 32 located in basement of Taşhan was performed using Faro X130 device as a terrestrial laser scanner. According to cadastral records, there was no cadastral measurement for Room 32 before.  As a result of the 3D model created by terrestrial laser scanning, delimitation and measurement sketches for room 32 were drawn up and its area was determined as 31.57 m2. It is expected that the successfully created 3D models will contribute to the 3D cadastre project of the General Directorate of Land Registry and Cadastre and be a pioneer in solving similar cadastral problems in historical inns.