Kütahya bölgesinde atmosferik parçacıkların boyut dağılımının, kimyasal karakterizasyonunun ve sağlık etkilerinin incelenmesi
Size distribution, chemical characterization and health effects of atmospheric particles collected from kutahya region
Yazar: PELİN ARI
Danışman: DOÇ. DR. EFTADE EMİNE GAGA
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Elektron spin rezonans = Electron spin resonance ; Sitotoksisite = Cytotoxicity ; Çevre kirliliği = Environmental pollution

Özet:
Tez çalışması kapsamında kent merkezine oldukça yakın konumlarda bulunan iki adet termik santral ve çok sayıda seramik fabrikasının bulunduğu Kütahya şehrinde ve Tavşanlı İlçesi Göbel Beldesi yakınında kurulmuş iki adet örnekleme istasyonunda yüksek hacimli kaskat örnekleyiciler kullanılarak yaz ve kış mevsimlerinde 10'ar günlük süreyle farklı boyutlarda partikül madde örnekleri toplanmıştır. Toplanan örneklerin içerdiği eser element, çok halkalı aromatik hidrokarbon (PAH'lar), n-alkan, karboksilik asitler ve levoglukosan derişimleri belirlenerek detaylı kimyasal karakterizasyonları yapılmış, seçilen günlere ait örneklerde partikül madde sağlık etkilerinin daha detaylı olarak belirlenebilmesi amacıyla genotoksik analizler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca toplanan örneklerin hidroksil radikali oluşturma, yani oksidatif potansiyellerinin belirlenebilmesi amacıyla elektron dönüş rezonans (electron spin resonance – ESR) analizleri gerçekleştirilmiştir.
Elde edilen sonuçlara göre; partikül madde aerodinamik çapı küçüldükçe organik bileşiklerle birlikte antropojenik kaynaklı eser elementlerden kurşun, selenyum, arsenik, kadmiyum ve kükürt derişimlerinin önemli oranda arttığı görülmüştür. Antropojenik kaynaklı elementler ve organik bileşik derişimlerinin özellikle kış mevsiminde toplanan örneklerde yaz mevsiminde ölçülen derişimlere göre de önemli miktarda arttığı görülmüş, buna mukabil partikül genotoksik etkilerinin de arttığı görülmüştür. Partikül madde oksidatif potansiyelleri ise bakır, çinko, alüminyum, demir ve krom gibi elementlerle anlamlı korelasyonlar göstermiştir.

Abstract:
Size segregated particulate matter samples were collected for 10 days periods in summer and winter seasons, by high volume cascade impactor samplers from two sampling stations Kütahya city, and Tavşanlı province - Göbel district which are affected by two thermal power plants and many other ceramic factories located very close distance to city center. Chemical characterization of particulate matter samples determined by analyzing trace elements, polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs), n-alkanes, carboxylic acids and levoglucosan, and detailed genotoxic properties of particulates were also analyzed for selected samples. Electron spin resonance (ESR) analyzes were carried out to determine hydroxyl radical forming potential by means of oxidative potential of particulates. 
By the obtained results; organic compound concentrations and also anthropogenic elements such as lead, selenium, arsenic, cadmium and Sulphur are arising by the decreasing particulate aerodynamic diameter. Increasing concentrations of anthropogenic elements and organic compounds in winter samples with respect to summer samples, and genotoxic effects, in relation. Oksidative potentials of particulate samples show significant correlations with copper, zinc, aluminium, iron and chromium.