Bir ve iki boyutlu sayısal modeller yardımıyla taşkın analizi: Kars Digor ilçesi merkez anadereleri örneği
Flood flow analysis using one and two dimensional numerical models; the case of Kars Digor district central main streams
Yazar: TARIK DEMİRDELEN
Danışman: PROF. DR. KUTSİ SAVAŞ ERDURAN
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Kars ili Digor ilçesinde bulunan merkez ana derelerinin HEC-RAS bir boyutlu kararlı akım ve iki boyutlu kararsız akım modeli kullanılarak taşkın analizinin yapılması ve Mapper eklentisi yardımıyla taşkın tehlike ve risk haritalarının çıkartılması amaçlanmıştır. Ayrıca, bir boyutlu kararlı akım modelinin, kararsız bir akım olan taşkın modellemesinde taşkın kontrol ve yönetimi açısından uygulanabilirliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışma alanına ait geometrik, akım ve sınır verileri Elektronik Kamu Alımları Platformu üzerinden ve Amerika Birleşik Devletleri Jeolojik Araştırma Kurumu'nun internet sayfasından temin edilmiştir. Yapılan bir ve iki boyutlu taşkın analizleri, ana kanal güzergâhı boyunca neredeyse her bölgede taşkın oluşacağını ve önlem alınması gerektiğini göstermiştir. Bu çalışmada ayrıca, bölgede DSİ tarafından benzeri taşkın çalışmaları sonrası taşkın önleme amaçlı inşa edilen taşkın kanalının HEC-RAS yardımıyla bir boyutlu kararlı akım analizi yapılmış ve bu kanalın taşkın önlemede yeterli olduğu görülmüştür. Bir boyutlu kararlı akım model çıktıları ile iki boyutlu kararlı akım model çıktıları akım karakteristikleri ve taşkın risk haritaları göz önüne alınarak karşılaştırılmış ve neticede bu çalışmada bir boyutlu kararlı akım modelinin taşkın durumlarında taşkın yönetimi açısından kullanımında sakınca olmadığı görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: HEC-RAS, taşkın modelleme, taşkın tehlike ve risk haritaları, taşkın kontrol ve yönetimi

Abstract:
The aim of this study is to analyse flood flow using HEC-RAS one-dimensional steady and two-dimensional unsteady models and obtain flood hazard and risk maps with the help of Mappers component. Moreover, this study also aims to investigate the applicability of one-dimensional steady flow model in unsteady, multidimensional flood flow simulation with respect to flood control and management. Geometric, flow and boundary condition data required for numerical modelling were obtained from Electronic Public Procurement Platform and U.S. Geological Survey web site. The results of both one and two dimensional modelling indicated the need for precaution as flooding occurred along the main channel. In this study, one-dimensional steady flow modelling of a new channel constructed by General Directorate of State Hydraulic Works to prevent flooding in the same area after completion of flood analysis was also carried out. It was seen that the new channel prevented the occurrence of flooding. A comparison of one and two dimensional models was made using the flow depths and velocities at the control points and also the flood risk maps. The results showed that one-dimensional steady flow model could be applied to the modelling of unsteady flow cases. 

Keywords: HEC-RAS, flood modelling, flood hazard and risk maps, flood control and management