İstanbul Köprülü Kütüphanesi Fazıl Ahmet Paşa koleksiyonunda bulunan Osmanlı dönemi ciltleri
Ottoman Period book bindins found at Fazil Ahmet Pasha collection in Istanbul Köprülü Library
Yazar: HATİCE GÜL COŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HACER KARA
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Cilt sanatı = Book binding ; El sanatları = Handicrafts ; Kitaplar = Books ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı sanatı = Ottoman art ; Türk cilt sanatı = Turkish volume art ; Yazma eserler = Manuscripts

Özet:
"İstanbul Köprülü Kütüphanesi Fazıl Ahmet Paşa Koleksiyonu'nda Bulunan Osmanlı
Dönemi Ciltleri" adlı çalışmamızda Fazıl Ahmet Paşa koleksiyonuna ait Osmanlı dönemi
eserlerinin sanatsal niteliği belirlenmeye çalışılmıştır. Cilt kapakları ilk olarak kitapların veya
mecmuaların koruması amacıyla ortaya çıkmış daha sonraki dönemlerde fonksiyonel özelliğinin
yanı sıra estetik açıdan da son derece önemli bir sanat dalı halini almıştır. İlk Türk ciltleri
Uygurlara kadar dayanmaktadır. Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı dönemlerinde her daim
dönem özelliklerine uygun olan ciltlerle kitaplar kaplanmıştır.
Yapmış olduğumuz bu çalışmada Fazıl Ahmet Paşa koleksiyonunda bulunan Osmanlı
dönemi ciltlerinin tarihsel gelişimi ele alınmıştır. Koleksiyon dâhilin de Osmanlı dönemine ait 15
ve 19. yy aralığın da 56 örnek incelenmiştir. Bu örneklerin 15'i 15. yüzyıla, 23'ü 16. yüzyıla 10'u
17. yüzyıla, 7'si 18. yüzyıla 1'i 19. yüzyıla aittir. Araştırmamız kapsamında yer alan bu nadide
örneklerin büyük bir çoğunluğu günümüze sağlam bir vaziyette gelmiştir.
Çalışmamız beş bölümden meydana gelmektedir. "Giriş" başlığı altında "Konunun
Tanımı, Amacı ve Sınırları", "Yöntem", "Konuyla İlgili yayınlar" ve "Köprülü Kütüphanesi"
hakkında bilgilere yer verilmiştir. "Türk Cilt Sanatı" başlığını taşıyan ikinci bölümde "Cildin
Tanımı ve Tarihi", "Mücellit Teşkilatı", "Cildin Bölümleri", "Kapağın Bölümleri", "Cilt
Çeşitleri", "Cilt Yapımında Kullanılan Malzeme ve Aletler" anlatılmıştır. Üçüncü bölümde
"İstanbul Köprülü Kütüphanesi Fazıl Ahmet Paşa Koleksiyonu'nda Bulunan Osmanlı Dönemi
Ciltleri" başlığı altında katalog kısmına yer verilmiştir. Dördüncü bölüm "Değerlendirme"
bölümü yer almaktadır. Bu bölüm "Malzeme ve Renk", "Teknik", "Cildin Bölümleri",
"Kapağın Bölümleri", "Süsleme Programı" ve "Mücellit", başlıkları altında incelenmiştir.
Beşinci bölüm "Sonuç" kısmından oluşmaktadır.

Abstract:
In this thesis on "Ottoman Period Book Bindings found at Fazil Ahmet Pasha
Collection in Istanbul Koprulu Library" Ottoman period belonging to Fazıl Ahmet Pasha
collection the artistic quality of his works hace been tried to be determined. The binding covers
are first of books or memuas for the protection functional development in later periods in
addition to its feature, it has become a very important art branch in aesthetic aspects. First
Turkish bindings is based on Uyghurs. Seljuks, Beylikler and Ottoman periods books are
covered with bindings that are suitable for the characteristics of the period.
In this study, Fazil Ahmet Pasha Collection Ottoman the historical development of the
period bindings is discussed. Included in the collection from the Ottoman period 15. and 19. the
range of the century has also examined 56 examples. 15 of these examples 15th century, 23 of the
16th century, 10 examples until the 17th century, 7 examples 18. century, the last one of
examples the 19th century. Within the scope of our research the vast majority of these rare
examples have survived intact.
In the first chapter of thesis which consists of five main chapters, under the main title of
"Introduction"; the Definition of the Subject, the Purpose and Limits of the Subject ", "Method
" and "Related Publications" and Information about the "Köprülü Library" is given. The title
of "Turkish Binding Art"; have been described in second chapter "Definition and History of
Binding", "Bindery Organization", "Section Of Bindings", "Chapter of Binding" and "Types of
Bindings", "Tools Used to Make Bindings".
In thrid chapter, "Ottoman Period Book Bindings found at Fazil Ahmet Pasha
Collection in Istanbul Koprulu Library" consists of the catalog. The title of "Evaluate" have
been described in fourth chapter, bindings have been evaluated in terms of "Material and
Color", "Technique", "Section Binding", "Decoration Program" ve "Bindery". In fiveth
chapter, consists of the "Conclusion" section.