Süleyman Çelebi'nin Vesiletü'n Necat adlı eserinin Türkçe eğitiminde yeri
The place of Süleyman Çelebi's Vesiletü'n Necat in Turkish education
Yazar: MERT CAN DÜZGİDER
Danışman: DOÇ. DR. MEHTAP ÖZDEN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çalışmada Türkçeye kaynaklık etmiş, Türkçenin temelini oluşturmuş metinlerden 
olan Vesiletü'n Necat (Kurtuluşun Vesilesi) adlı metnin Türkçe eğitiminde yeri, Türkçe 
öğretim programına göre yararlanılabilirliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Mevlit, 
Türk edebiyatında kendi başına bir tür olarak kabul edilmektedir. Halk arasında en çok 
bilinen ve okunan Mevlit Süleyman Çelebi'ye aittir. Asıl adı Vesiletü'n Necat olan eser konu 
olarak peygamberin doğumunu anlattığı için halk tarafından "Doğum" anlamına gelen 
Mevlit ismiyle anılmıştır. Dönemine göre çok sade ve anlaşılır bir Türkçe ile yazılmış, 
Türkçeyi kuran metinler arasına girmiştir. Bu şekilde milletin vicdanına girmiş dilden dile 
okunan ve bilinen bir eserin bilimsel yollarla incelenerek Türkçe eğitimine 
kazandırılmasının gerekli olduğu düşünülmüştür. Türkçe Eğitimi alanı tarandığında alanda 
Mevlit ile ilgili yeterli bilgi olmadığı görülmüş, diğer alanların taraması da yapıldığında 
Mevlit metni ile alakalı çok kısıtlı kaynakların olduğu görülmüştür. Bu sebeple araştırmanın 
alana katkı sağlayacağı ve gerekli olduğu düşünülmektedir. Türkçe Öğretim Programı ve 
Mevlit incelenip karşılaştırıldığında Mevlit 'in içerisinde yer alan metinlerle Türkçe Öğretim 
Programında bulunan kazanımların uyumlu olduğu görülmüş ve Türkçe Eğitiminde 
kullanılabileceği düşünülmüştür. Çalışmada 2006-2024 yılları arasında yayımlanmış Türkçe 
Öğretim Programları incelenmiş ve 30 Türkçe öğretmeninden Mevlit hakkında görüşler 
alınmıştır. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ve 
fenomenolojik araştırmadan yararlanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda, Türkçe 
öğretmenleri Mevlit eserinin dilinin yalın olması ve Türk kültürü ve geleneği içinde önemli 
bir yer tutması sebebiyle Türkçe eğitiminde kullanılabileceği yönünde ağırlıklı olarak görüş 
v
belirtmişken kullanılamaz olması durumunun ise dini içerikte ve dilinin ağır olması 
özelliklerine vurgu yapılarak yanıtlar verildiği görülmüştür.

Abstract:
The aim of the study was to evaluate the relevance of the text "Vesiletü'n Necat" (The Means 
of Salvation) which has served as a source for Turkish language and formed the basis of 
Turkish, in Turkish education, according to the Turkish language teaching program. Mevlit 
is considered as a genre in Turkish literature on its own. When the field of Turkish Education 
was reviewed, it was observed that there was insufficient information about Mevlit, and 
when the scanning of other fields was also conducted, it was seen that there were very limited 
sources related to the Mevlit text. Therefore, it is thought that the research will contribute to 
the field and is necessary. When the Turkish Teaching Program and Mevlit are examined 
and compared, it is observed that the texts included in Mevlit are compatible with the 
achievements in the Turkish Teaching Program, and it is considered that it can be used in 
Turkish Education. Turkish Teaching Programs published between 2006 and 2024 were 
examined, and opinions about Mevlit were obtained from 30 Turkish language teachers. In 
this research, document analysis and phenomenological research were utilized as qualitative 
research methods. As a result of the analysis of the data, Turkish language teachers 
predominantly expressed their views that Mevlit could be used in Turkish education due to 
its simple language and its significant place within Turkish culture and tradition, while the 
circumstances under which it could not be used were emphasized in terms of its religious 
content and heavy language characteristics