Rushton ahlaki sağlamlık ölçeği; Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Rushton moral resilience scale; Turkish validity and reliability study
Yazar: NURAN ERTEN
Danışman: PROF. DR. EBRU AKGÜN ÇITAK
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Hemşirelik mesleğinin özü, insan bakımına dayanan bakım odaklı bir profesyonel meslek grubu olmasına bağlı olarak hemşirelerin, görevlerini ifa ederken birçok etik ikilemler ve gelişen teknoloji dolayısıyla birçok zorlukla karşılaşmaları günümüzde kaçınılmazdır. Yaşanılan etik sorunlar, meslek profesyonellerinde ahlaki sıkıntılara yol açmakla birlikte, bireysel özelliklerin etkisi ile kişilerde olumsuz durumlara yol açabilmektedir. Son dönemde,  ahlaki sıkıntılara yönelik olarak ahlaki sağlamlık kavramından bahsedilmektedir. Ahlaki sağlamlık kavramı ise, ahlaki güçlükler karşısında sağlam biçimde durabilmeyi ifade etmektedir. Ahlaki sağlamlığın bileşenleri; "kişisel bütünlük", "ilişkisel bütünlük", "ahlaki yeterlilik", "öz yönetim", "öz düzenleme", "toparlayabilme" olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışma; Heinze ve arkadaşları tarafından geliştirilen Rushton Ahlaki Sağlamlık Ölçeği' nin Türk dili ve kültürü için uygunluğunu, geçerliğini ve güvenirliğini belirlemek amacıyla yapılmış metodolojik tipte bir çalışmadır. Araştırma, Kasım 2023 – Aralık 2023 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi'nde çalışan, araştırmaya katılma kriterlerine sahip ve araştırmaya dahil olmayı gönüllü olarak kabul eden, 191 hemşire ile yapılmıştır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", "Rushton Moral Resillience Scale / Rushton Ahlaki Sağlamlık Ölçeği", "Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlılık Ölçeği Kısa Formu", "Maslach Tükenmişlik Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın örneklem büyüklüğünün yeterliğini ölçmek için Kaiser Meyer Olkin (KMO) analizi ve değişkenler arasındaki ilişkinin anlamlılığını değerlendirmek için de Bartlett's Küresellik Testi yapılmıştır. Ölçeğin KMO değeri 0.811 ve Bartlett's Küresellik Testi sonuçları da (x²/df = 653.316,  p < 0.001) olarak saptanmıştır. Rushton Ahlaki Sağlamlık Ölçeğine ait modelin uyumunu analiz etmek için bazı indekslerden faydalanılmıştır. Söz konusu indekslerden; x²/df  değeri 1.655, GFI 0.927, düzeltilmiş GFI 0.98, CFI  0.934, RMSEA  0.059 ve SRMR 0.056 olarak saptanmıştır. Genel olarak uyum indekslerine bakıldığında ölçeğin kabul edilebilir olduğu belirlenmiştir. İç geçerliği açısından, Cronbach alfa katsayısı ölçek toplamı için 0.820 olarak saptanmıştır. Türk dili ve kültürünün faktör yapısını belirlemek için açımlayıcı faktör analizi kullanılmış ve üç faktörlü bir yapı saptanmıştır. Sonuç olarak; Rushton Ahlaki Sağlamlık Ölçeği'nin 13 madde ve üç alt boyutu ile Türk toplumunda uygulanabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu görülmüştür. Bu ölçme aracının, hemşirelerin ahlaki sağlamlık seviyelerinin belirlenmesinde, kullanılabileceği önerilmektedir.

Abstract:
Since nursing is a care-oriented profession based on human care, nurses today inevitably face many ethical dilemmas while performing their duties and many difficulties due to developing technology. The ethical problems experienced may lead to moral issues in professionals and may cause negative situations in individuals with the effect of individual characteristics. Recently, the concept of moral resilience has been mentioned to address moral distress. The concept of moral resilience refers to the ability to stand firm in the face of moral difficulties. The components of moral resilience are defined as "personal integrity", "relational integrity", "moral competence", "self-management", "self-regulation", and "recovery". This study is a methodological study conducted to determine the suitability, validity, and reliability of the Rushton Moral Resilience Scale developed by Heinze et al. for the Turkish language and culture. The study was conducted with 191 nurses working at Hacettepe University Adult Hospital between November 2023 and December 2023, who met the inclusion criteria and voluntarily agreed to be included in the study. Personal Information Form, Rushton Moral Resilience Scale, Connor-Davidson Resilience Scale Short Form, and Maslach Burnout Inventory were used to collect data. Kaiser Meyer Olkin (KMO) analysis was conducted to measure the adequacy of sample size, and Bartlett's sphericity test was conducted to evaluate the significance of the relationship between variables. The KMO value of the scale was 0.811, and the results of Bartlett's sphericity test were (x²/df = 653.316, p = 0.001). Some indices were used to analyze the fit of the model of the Rushton Moral Resilience Scale. Among these indices, the x²/df value was 1.655, GFI 0.927, adjusted GFI 0.98, CFI 0.934, RMSEA 0.059, and SRMR 0.056. In general, the fit indices indicated that the scale was acceptable. In terms of internal validity, Cronbach's alpha coefficient was 0.820 for the total scale. Exploratory factor analysis was used to determine the factor structure of the Turkish language and culture, and a three-factor structure was found. In conclusion, the Rushton Moral Resilience Scale was found to be a valid and reliable measurement tool with 13 items and 3 subdimensions that can be applied in Turkish society. We suggest that this measurement tool can be used to determine the moral resilience level of nurses.