Maliye politikası aracı olarak teşvik politikaları ve Türk teşvik sisteminin değerlendirilmesi
Incentive policies as a fiscal policy instruments and evaluation of the Turkish incentive system
Yazar: OSMAN MURAT BAŞARAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALUK TANDIRCIOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Maliye = Finance
Dizin: KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Maliye politikaları = Fiscal policies ; Teşvik politikaları = Incentive policies ; Teşvik sistemleri = Incentive systems ; Teşvikler = Incentives ; Yatırım teşvikleri = Investment incentives ; Yatırımlar = Investments ; İhracat = Export ; İhracat teşvikleri = Export promotion

Özet:
Devletler üretim, ihracat ve istihdamı artırmak ve özellikle ekonomik daralma dönemlerinde bu göstergelerin sert düşüşlerini engellemek amacıyla teşvik politikalarını maliye politikası aracı olarak etkin uygulamalarla kullanmaktadırlar. Bu politikalar uluslararası rekabetin önem kazandığı günümüz küreselleşen dünyada, bu yönüyle de büyük önem taşımaktadır.
Teşvik politikaları üretim artışı yoluyla ekonomik büyüme ve kalkınmayı sağlama, ülkenin rekabet gücünü arttırarak dünya ticaret hacminden daha fazla pay alma ve dolayısıyla dış ticaret açığını azaltma, bölgesel dengesizlik sorunuyla mücadele etme ve istihdam artışı sağlama fonksiyonlarına sahiptir.
Türkiye'de uygulanan teşvik sistemi 2012 yılında alınan Bakanlar Kurulu Kararı ile önemli değişikliklere uğramıştır. Bu yeni teşvik sistemi; yatırım teşvikleri için birden fazla mekanizmadan oluşurken, KOBİ'lere yönelik olarak verilen destekler ağırlıklı olarak proje bazlı destek mekanizmaları ile KOSGEB ve Ticaret Bakanlığı bünyesinde uygulanmaktadır.
Yeni teşvik sistemi kapsamında bölge ve sektör bazlı uygulamalar ayrıştırılmakta, öncelikli bölge ve sektörler teşvik mekanizmalarıyla artan oranlı olarak desteklenmektedir. Bu şekilde devletin gelişmesini istediği bölge ve sektörlere pozitif ayrımcılık uygulanmaktadır. Ancak destek mekanizmalarından da görüldüğü üzere, farklı kurumlar tarafından birbirine
v
benzer destekler uygulanmakta, ayrıca fazla sayıda kurumun uygulayıcı olması çok başlılığa sebebiyet vermekte ve sistemi karmaşık hale getirmektedir.
Bu çalışmanın amacı; bir maliye politikası aracı olarak teşvik politikalarını genel olarak ele alarak, Türk teşvik sistemini değerlendirmek ve sistemdeki mevcut sorunlarla ilgili çözüm önerileri sunmaktır. Çalışmada ana hatlarıyla teşvik politikaları, Türkiye'de uygulanan yatırım teşvikleri, ihracat teşvikleri ve KOBİ'lere sağlanan devlet teşvikleri ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler: Yatırım, İhracat, KOBİ, Maliye Politikası, Teşvik Politikaları, Türk Teşvik Sistemi.

Abstract:
Governments effectively use incentive policies as a financial policy in
order to increase production, export and employment; and to prevent the
sharp decline of these indicators especially during economic contraction
periods. In the current globalized world where international competition
gained huge strength, with this aspect incentive policies have great importance.
Incentive policies have the functions of ensuring economic growth and
development through increase in production, gaining more shares from the
world trade volume by increasing the competitiveness of the country and
therefore reducing the foreign trade deficit, struggling the regional imbalance
problem and providing increase in employment.
Incentive System applied in Turkey has undergone major changes in
2012 with Decisions of the Council of Ministers. This new incentive system;
consists of multiple mechanisms for investment incentives, the supports given
to SMEs are mainly implemented through project-based support mechanisms
within the constitution of KOSGEB and the Ministry of Commerce.
Within the scope of the new incentive system, regional and sector-based
practices are distinguished, priority regions and sectors are supported by
incentive mechanisms with increased proportion. In this manner, positive
discrimination is applied to the regions and sectors that the government wants
to be developed. However, as it is seen from the support mechanisms, alike
supports are implemented by different institutions, additionally due to the fact
vii
of large number of executer institutions causes and makes the system more
complex.
The aim of this study is to evaluate the Turkish incentive system as a
fiscal policy tool in general and to provide solution suggestions for the current
problems in the system. In the study, main concept of incentive policies,
government supported investment incentives, export incentives and incentives
for SMEs applied in Turkey, has been discussed.
Keywords: Investment, Export, SME, Fiscal Policy, Incentive Policies,
Turkish Incentive System.