Aerobik ve anaerobik egzersizin sitokinler, kas hasarı ve toparlanmaya etkisi
The effects of aerobic and anaerobic exercises on cytokines, muscle damage and recovery
Yazar: TUĞBA ONAT
Danışman: PROF. DR. TÜLİN ATAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Amaç: Bu çalışma, aerobik ve anaerobik egzersizler sonrası IL-1β, IL-4, YKL-40 ve ACTA-1 yanıtlarındaki değişimleri inceleyerek toparlanma sürecindeki hareketliliklerini analiz etmek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Aerobik ve anaerobik egzersize, 20 gönüllü erkek sporcu katılım sağlamıştır. Sporculardan egzersiz öncesi (dinlenik), egzersizden hemen sonra, egzersiz bitiminden 60 dakika, 24 ve 48 saat sonra kan alımları gerçekleştirilmiştir. Ayrıca LA yanıtları için egzersiz öncesi (dinlenik), egzersizden hemen sonra, egzersiz bitiminden beş, 10 ve 20 dakika sonra kan alınmıştır. Kalp atım hızları ise egzersizden önce (dinlenik) egzersiz bitiminde, ilk 20 dakika boyunca her bir dakikada, 30, 40, 50 ve 60. dakikalarda kaydedilmiştir. 
Bulgular: Aerobik ve anaerobik egzersizler sonrası LA, CK, IL-4, YKL-40, ACTA-1, KAH ve AZD değerleri arasında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir (p<0.05). Aerobik egzersiz sonrası en yüksek LA değeri egzersizden hemen sonra (2,391 mmol), anaerobik egzersiz sonrası en yüksek LA değeri ise egzersizden beş dakika sonra (14,27  3,31 mmol) görülmüştür. Aerobik ve anaerobik egzersiz sonrası en yüksek CK değerleri egzersizden 48 saat sonra tespit edilmiştir (sırasıyla 278.35  126.96 U/L ve 570.65  390.22 U/L). Aerobik ve anaerobik egzersizler sonrası en yüksek IL-4 değerleri egzersizden hemen sonra bulunmuştur (sırasıyla 178.72119.43 ng/L ve 178.76157.21 ng/L). Aerobik egzersiz sonrası en yüksek YKL-40 değeri egzersizden hemen sonra (148.9880.82 ng/mL), anaerobik egzersiz sonrası ise  en yüksek YKL-40 değeri ise egzersizden 48 saat sonra (102.51 71.13 ng/mL) görülmüştür. Aerobik egzersiz sonrası en yüksek ACTA-1 değeri egzersizden 24 saat sonra (28.7916.86 ng/mL), anaerobik egzersiz sonrası en yüksek ACTA-1 değeri ise egzersizden hemen  sonra (30.65 16.31 ng/mL) tespit edildi.
Sonuç: Çalışmamız verilerine göre IL-4, YKL-40 ve ACTA-1 egzersiz sonrası toparlanmayı takipte kullanılabilir. Ayrıca aerobik egzersizler sonrası toparlanma sürecinin takibinde IL-4 ve YKL 40 daha uygun belirteçler olarak öne çıkmakta, anaerobik egzersizler sonrası ise ACTA-1 toparlanmanın takibinde daha iyi bir gösterge olarak görülmektedir. Söz konusu belirteçler ile sporcuların toparlanma verimliliği, yeteneği ve kapasitesi, daha geçerli bir şekilde analiz edilebilir ve literatür çalışmaları arttıkça güvenilirlik düzeyi yüksek olan parametreler, ileride bir sporcu değerlendirme kriteri olarak karşımıza çıkabilir.

Abstract:
Aim: This study was carried out to analyze the variations of IL-1β, IL-4, YKL-40 and ACTA-1 responses throughout the recovery period after aerobic and anaerobic exercises.
Material and Method: 20 volunteer male football players participated in both aerobic and anaerobic exercises. Blood samples were collected from the athletes before the exercise (rest), immediately after the exercise, 60 minutes, 24 hours and 48 hours after the end of the exercise. In addition, blood samples were drawn for LA responses before exercise (rest), immediately after exercise, and five, 10, and 20 minutes after exercise. Heart rates were recorded before the exercise (rest), at the end of the exercise, every minute throughout the first 20 minutes, at the 30th, 40th, 50th and 60th minutes.
Results: Significant differences were found between LA, CK, IL-4, YKL-40, ACTA-1, HR and AZD values (p<0.05) of aerobic and anaerobic exercises. The highest LA value after aerobic exercise was observed immediately after exercise (2.391 mmol), and the highest LA value after anaerobic exercise was observed five minutes after exercise (14.273.31 mmol). The highest CK values after aerobic and anaerobic exercise were determined 48 hours after exercise (278.35  126.96 U/L and 570.65  390.22 U/L, respectively). The highest IL-4 values after aerobic and anaerobic exercises were found immediately after exercise (178.72119.43 ng/L and 178.76157.21 ng/L, respectively). The highest YKL-40 value after aerobic exercise was observed immediately after exercise (148.9880.82 ng/mL), and the highest YKL-40 value after anaerobic exercise was observed 48 hours after exercise (102.51 71.13 ng/mL). The highest ACTA-1 value after aerobic exercise was determined 24 hours after exercise (28.7916.86 ng/mL), and the highest ACTA-1 value after anaerobic exercise was determined immediately after exercise (30.65 16.31 ng/mL).
Conclusion: According to the data of our study, IL-4, YKL-40 and ACTA-1 could be a valid marker to monitor recovery period after exercise. In addition, IL-4 and YKL 40 stood out as more appropriate markers to analyze the recovery period after aerobic exercises and for anaerobic exercises ACTA-1 seemed to be a better marker. With these markers, the recovery efficiency, ability and capacity of the athletes could be analyzed more validly and as the literature studies increase, the parameters with a high level of reliability might appear as an athlete evaluation criterion in the future.