Hadis edebiyatında Kitabü's-sünne'ler ve Ahmed b. Hanbel'in Kitabü's sünne'si
Kitab al-sunnahs in hadith literature ve Ahmad b. Hanbal's Kitab al-sunnah
Yazar: HATİCE SALİŞ
Danışman: PROF. DR. EMİN ÂŞIKKUTLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahmed bin Hanbel = Ahmed bin Hanbel ; Hadis = Hadith ; Kitabü`s-sünne = Kitabü`s-sünne ; İslami edebiyat = Islamic literature

Özet:
Hicrî II. asırda bazı i'tikâdî meseleler üzerinde yoğunlaşan tartışmalar ve artan ihtilaflar İslam dünyasının gündemini meşgul etmiştir. Ehl-i hadis diye adlandırılan bir grup alim bu tartışmalara kayıtsız kalmamış, aksine etkin şekilde müdahil olmuştur. Özellikle Halku'l-Kur'ân meselesi ve buna bağlı olarak gelişen Mihne hadisesi, ehl-i hadise mensup bazı alimlerin tabir caizse ?itikâdî ıslâh/rehabilitasyon? amaçlı eserler telif etmelerine zemin hazırlamıştır. Genellikle Kitâbü's-sünne denilen, bazen müstakil bir kitap bazen de Câmi' veya Sünenlerde bir bölüm halinde karşımıza çıkan ve belli başlı kelâmî konulara dair rivayetleri ihtiva eden bu eserler, ehl-i sünnet akîdesini kitap ve sünnet temelinde, başka bir deyişle selef çizgisinde ortaya koyması yanında, müslüman kimliğinin, dolayısıyla İslam toplumunun oluşumundaki manevî dinamiklerin başında inanç değerlerinin geldiği düşüncesini savunan ehl-i hadisin akâid anlayışını göstermesi bakımından önemlidir. İşte bu tezde, genel olarak İslâm telif geleneğinde Kitâbü's-sünne literatürü, ortaya çıkışı, sebepleri ve bu sebeplerin muhtevaya etkisi gibi konuları ele aldıktan sonra, mezkür literatürün öncülerinden olduğuna inandığımız Ahmed b. Hanbel'in Kitâbü's-sünne adlı eserini tanıtmaya ve bu eserdeki rivayetlerin muhteva değerlendirmesini yapmaya çalıştık.Anahtar Kelimeler: Kitâbü's-sünne, sünne, i'tikâd, mihne, halku'l-Kur'ân, ehl-i hadis, ehl-i sünnet, ehl-i bid'at, Ahmed b. Hanbel

Abstract:
Arguments and increasing disagreements concentrated on some faith issues occupied the agenda of the Islamic world during the 2nd century of the Hegira Calendar. A group of scholars called Ehl al-Hadith was not indifferent to those arguments; on the contrary, they got involved effectively. Especially Halku?l-Kur?ân issue and accordingly occuring Mihna incident paved the way for some scholars belonging to Ehl al-Hadith to compile works aimed for ? as the phrase goes on ? ?faith amendment/rehabilitation.? Generally called as Kitâb al-sunnah, sometimes seen as a separate book, and sometimes emerging as a part of Camis or Sunnahs, and containing certain narratives related to Koranic topics, these works are significant for showing the doctrine of Ehl al-Hadith which advocates the idea that belief values are the first of moral dynamics in the formation of Muslim identity, and accordingly in the formation of Islamic society, besides significant for expressing Ehl-i Sunna belief on the book and Sunna basis, in other words, expressing in a follower manner. In this thesis, after dealing with matters such as Kitâb al-sunnah literature in Islamic compilation tradition, its emergence, causes and the effect of those causes to the contents; we have attempted to present the work called Kitâbü al-sunnah by Ahmad b. Hanbal, whom we believe as one of the forerunners of the before-mentioned literature, and to make a content analysis of the narratives in this work.Key Words: Kitâbü al-sunnah, sunnah, faith, mihna, halku al-Quran, ehl hadith, ehl al-sunnah, ehl al-bidat, Ahmad b. Hanbal