Sumak'ın antimikrobiyel özelliği üzerine bir arştırma
Research on antimicrobial effect of sumac
Yazar: AYCAN YİĞİT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MİHRİBAN KORUKLUOĞLU
Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Bu çalısmada sumakın (Rhus coriaria L.) farklı (aseton, dietil eter, etil alkol, etil asetat,kloroform, metanol ve su) ekstraktlarının antibakteriyel ve antifungal etkileriincelenmistir. Bu amaçla disk difüzyon ve tüp seyreltme yöntemleri kullanılmıstır.Denemede yer alan mikroorganizmalar için, Minimum nhibitör Konsantrasyon (MK)ve Minimum Bakterisidal Konsantrasyon (MBK) veya Minimum FungisidalKonsantrasyon (MFK) degerleri belirlenmistir. Test bakterileri olarak Bacillus cereus,Enterococcus faecalis, Escherichia coli ATCC 25922, E. coli ATCC 35218, E. coliO157, E. coli TipI, Listeria monocytogenes, Proteus mirabilis, Salmonella enteritidisATCC 13076, Salmonella enteritidis, Staphylococcus aureus ATCC 33862, Yersiniaenterocolitica kullanılmıstır. Bunlar arasından, Y. enterocolitica ve S. aureus ATCC33862 sumak ekstraktlarına en duyarlı türler olarak belirlenmisken, en dirençli türlerinBacillus cereus ve Escherichia coli ATCC 25922 oldugu saptanmıstır. Bakterilerüzerindeki MK ve MBK aralıgının sırasıyla 5-150 ve 8-600 mg/mL oldugukaydedilmistir. Antibakteriyel etki bakımından en güçlü ekstraktın metanollü örnekoldugu tespit edilmistir.Denemede antifungal aktivite 12 maya (Candida albicans ATCC 10231, C.oleophila, Kloeckera apiculata, Kluyveromyces lactis, K. marxianus, Metschnikowiafructicola, Pichia angusta, P. anomalo, Saccharomyces cerevisiae1, S. cerevisiae2,S.uvarum ve Schizosaccharomyces pombe) ve 13 küf (Alternaria alternata, Fusariumsemitectum, F. oxysporium, Aspergillus fumigatus, A.niger ATCC 16604, A. niger, A.parasiticus1, A. parasiticus2, A. oryzae, A. versicolor, Penicillum chrysogenum,P.citrinum ve P. roqueforti) türü üzerinde test edilmistir. Sumak ekstraktlarına enduyarlı ve dirençli mayalar sırasıyla P. anomalo ve C. albicans ATCC 10231 olarakkaydedilmistir. nhibisyon etkisi bakımından aseton ekstraktının mayalar üzerinde engüçlü etkiyi olusturdugu, buna karsılık en zayıf aktivitenin kloroform ve sulu ekstraktlartarafından açıga çıktıgı saptanmıstır. Mayalar üzerinde belirlenmis MK ve MFKdüzeyleri sırasıyla 4?2200 ve 6?2800 mg/mL olarak kaydedilmistir. Bununla birlikte,iigenellikle sumak ekstraktlarının küfler üzerinde zayıf antifungal etki gösterdigibelirlenmistir. Test küfleri arasından A. niger ATCC 16604 en dayanıklı tür olarakbelirlenmisken, A. alternata'nın ise en duyarlı oldugu tespit edilmistir. En düsük MKve MFK degerleri 250 ve 400 mg/mL olarak belirlenmisken, en yüksek dozda (3000mg/mL) bile engellenemeyen türlerin oldugu saptanmıstır. Küfler üzerinde engelleyicietkiye sahip çözücü olarak, metanolün en basarılı ekstraktı verdigi gözlenmistir.Anahtar kelimeler: Sumak, antimikrobiyel etki, MK, MBK, MFK

Abstract:
In this study, different extracts (acetone, diethyl ether, ethyl alcohol, ethyl acetate,methanol, chloroform and water) of sumac (Rhus coriaria L.) were used to determinethe antibacterial and antifungal effect. It was used disk diffusion and macrodilutionmethod. Minimum inhibitory concentration (MIC) and Minimum BactericidalConcentration (MBC) or Minimum Fungicidal Concentration (MFC) of all sampleswere determined. As test bacteria, Bacillus cereus, Enterococcus faecalis, Escherichiacoli ATCC 25922, E. coli ATCC 35218, E. coli O157, E. coli Type I, Listeriamonocytogenes, Proteus mirabilis, Salmonella enteritidis ATCC 13076, Salmonellaenteritidis, Staphylococcus aureus ATCC 33862, Yersinia enterocolitica were used.Among these bacteria S. aureus ATCC 33862 and Y. enterocolitica were the mostresistant strains whereas B. cereus and E. coli ATCC 25922 were the most sensitive.MIC and MBC values of sumac extract were 5-150 and 8-600 mg/mL, respectively. Thehighest antibacterial activity was exhibited by methanol extract.Antifungal activity was determined against 12 yeast- Candida albicans ATCC10231, C. oleophila, Kloeckera apiculata, Kluyveromyces lactis, K. marxianus,Metschnikowia fructicola, Pichia angusta, P. anomalo, Saccharomyces cerevisiae1, S.cerevisiae2, S.uvarum ve Schizosaccharomyces pombe- and 13 fungi- Alternariaalternata, Fusarium semitectum, F. oxysporium, Aspergillus fumigatus, A.niger ATCC16604, A. niger, A. parasiticus1, A. parasiticus2, A. oryzae, A. versicolor, Penicilliumchrysogenum, P.citrinum ve P. roqueforti- species. Among the yeasts, P. anomalo ve C.albicans ATCC 10231 were determined as the most sensitive and resistantmicroorganisms, respectively. Acetone extract indicated the best inhibition effect,whereas chloroform and aqueous extracts of sumac had low activity against test yeasts.MIC and MFC levels were recorded 4?2200 and 6?2800 mg/mL, respectively. Inaddition, generally sumac extracts showed weak antifungal effect against fungi. Inivpresent study, A. niger ATCC 16604 was the most resistant strain to all test extractswhile A. alternata was susceptible. The lowest MIC and MFC values of test fungi were250 and 400 mg/mL. On the other hand, it was observed that maximum dose (3000mg/mL) also had no inhibition effect some fungi. Among extracts which have inhibitioneffect, methanol was determined the best one against fungi.Key words: Sumac, antimicrobial effect, MIC, MBC, MFC