Toplumsal cinsiyet bağlamında sağlık ve hastalık: Bir sağlık sosyolojisi çalışması (Karaman örneği)
Gender in the context of health and disease: A study of health sociology (Karaman example)
Yazar: OYA ERYİĞİT GÜNLER
Danışman: PROF. DR. MAHMUT ATAY
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Cinsiyet farkları = Gender differences ; Hastalık = Disease ; Sağlık = Health ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Sosyal sağlık = Social health ; Tıp sosyolojisi = Medical sociology

Özet:
Sağlık ve hastalığın biyolojik, psikolojik ve sosyal boyutları bulunmaktadır. Sosyolojinin bir alt alanı olan sağlık sosyolojisi sağlık ve hastalığın sosyal boyutlarını konu edinmektedir. Toplumda kişilerin sağlık statülerini, sağlık davranışlarını, riskli sağlık davranışlarını ve sağlık hizmetlerine erişimlerini etkileyen toplumsal etmenlerden biri toplumsal cinsiyettir. Dünyada ve Türkiye'de toplumsal cinsiyetin sağlık ve hastalık üzerindeki etkilerini ele alan çalışmalar genel olarak kadınlar üzerinde yapılmıştır. Sadece kadınlar üzerinde yapılan bu çalışmaların toplumsal cinsiyet ile sağlık ve hastalık ilişkisini gösterme bakımından yetersiz oldukları söylenebilir.
Toplumsal cinsiyetin sağlık ve hastalıklar üzerindeki etkilerini ele alan bu çalışma erkek ve kadınlar üzerinde yapılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde toplumsal cinsiyet, sağlık ve hastalıkla ilgili kavramlara yer verilmiştir. İkinci bölümde toplumsallaşma, medikalizasyon, medya, toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve biyolojik farklılıkların erkek ve kadın sağlığı üzerindeki etkileri konu edilmiştir. Bu bölümde ayrıca toplumsal cinsiyetin fiziksel ve ruhsal sağlık üzerindeki etkileri, toplumsal cinsiyet ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve riskli sağlık davranışları ilişkisi konularına yer verilmiştir. Çalışmanın uygulama bölümünde Karaman ilinin altı mahallesinin örneklem alındığı bir anket çalışması yapılmıştır. 469 anketin cevapları frekans, crosstab, korelasyon, t testi, tek yönlü varyans analizi, ki kare gibi istatistiki teknikler kullanılarak analiz edilmiş ve çıkan sonuçlar yorumlanmıştır. Araştırmada toplumsal cinsiyetin sağlık ve hastalık üzerindeki etkilerine ilişkin önemli bulgular elde edilmiştir.

Abstract:
Health and illness have biological, psychological and social aspects. Medical sociology, which is a sub-branch of sociology, deals with social aspects of health and illness. In society, one of the social factors that determines people's health statue, health behavior, risky health attitudes and access of health care services is gender. In the world and in Turkey, studies handling the effects of gender on health and illness is generally performed on women. It is possible to say that these studies which are only exercised on women are insufficient in terms of indicating the relationship between gender and health & illness.
This study, which deals with effects of gender and health and illnesses, is exercised on men and women. In the first part of the study, concepts related to gender, health and disease are mentioned. In the second part, socialization, medicalization, media, gender inequality, and the effects of biological differences on male and female health are entreated. Also, in this chapter, subjects such as gender's effects on physical and mental health, relationship of gender with healthy life behaviours and risky health behaviours are addressed. In the applied research part, a survey was carried out on a sample including six neighborhoods of Karaman. 469 survey answers were analyzed through statistical techniques such as frequency, crosstab, correlation, t test, one-way analysis of variance and results were interpreted. In the research, significant findings are achieved related to effects of gender on health and illness.