Bölgesel ekonometrik modelleme ve Doğu Anadolu bölgesi üzerine bir uygulama /
Yazar: ÖMER YILMAZ
Danışman: DOÇ.DR. M. SİNAN TEMURLENK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğu Anadolu bölgesi = Eastern Anatolia region ; Ekonometrik modeller = Econometric models

Özet:
IV ÖZET DOKTORA TEZİ BÖLGESEL EKONOMETRİKMODELLEME VE DOĞU ANADOLU BÖLGESİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA Ömer YILMAZ Danışman: Doç. Dr. M. Sinan TEMURLENK 2003, Sayfa: 149 Jüri: Doç. Dr. M. Sinan TEMURLENK Bölgesel anlamda modelleme çalışmaları 1960'lı yılların sonundan itibaren başta ABD olmak üzere dünyanın hemen hemen her ülkesinde kullanılmaya başlanmıştır. Ancak ülkemiz açısından bölgesel verilere ulaşmadaki problemler nedeniyle bölgesel modellemeyle ilgili çalışmalar uygulama alam bulamamıştır. Bu çalışmayla kısmen de olsa bu yöndeki bir boşluk doldurulmaya çalışılmıştır. Çalışmadaki temel amaç, Doğu Anadolu Bölgesi'nde 1975-1997 dönemi için bölgesel hasıla bileşenlerine ait benzetim ve 1998-2004 dönemine ait bölgesel kişi başına gelirle ilgili öngörüler yapmaktır. Bu amacı gerçekleştirmek için oluşturulan model sıradan en küçük kareler yöntemiyle tahmin edilmiştir. Modelde ulusal değişkenler dışsal, bölgesel değişkenler ise içsel olarak alınmıştır. Veri seti olarak iktisadi faaliyet kollarına göre gayri safi yurtiçi hasıla değerleri kullanılmıştır. Modele dahil edilen değişkenlerden bitkisel ve hayvansal üretim, ormancılık, imalat, elektrik-gaz-su, devlet hizmetleri, inşaat üretimi, ticaret, ulaştırma ve haberleşme, mali müesseseler, konut gelirleri, ithalat vergisi ve izafi banka hizmet masraftan anlamlı değişkenler; buna karşılık balıkçılık, madencilik ve özel hizmetlerin ise anlamsız değişkenler olduğu görülmüştür. Yapılan öngörülerde Doğu Anadolu Bölgesinde kişi basma düşen gelirin 1998-2001 döneminde sürekli bir düşüş trendi izlediği, 2002-2004 döneminde ise ulusal değişkenler için yapılan %4'lük büyüme varsayımı altında bir kişisel gelir artışının olduğu gözlenmiştir.

Abstract:
ABSTRACT Ph.D. THESIS REGIONAL ECONOMETRIC MODELING AND AN APPLICATION FOR EASTERN ANATOLIA REGION Ömer YILMAZ Supervisor: Assoc. Prof. M. Sinan TEMURLENK 2003, Page: 149 Jury: Regional modeling studies have been carried out in almost every country, especially USA, since the late 1960's. Unfortunately, the studies conducted in Turkey do not have any application because of some problems of obtaining regional data set. The present study attempts to remedy this deficiency. The main purpose of the study is to simulate regional income components for the period 1975-1997 and forecast regional income per capita for the period 1998-2004 in Eastern Anatolia Region. To achieve this, an econometric model which contains national variables as exogen and regional variables as endogen has been estimated by Ordinary Least Squares method, using the data set of Gross Domestic Product by kind of economic activity. Major findings have shown that the variables of agriculture and livestock production, forestry, manufacturing, electricity-gas-water, government services, construction, trade, transportation and communication, financial institutions, dwelling income, import duties and imputed bank service changes are statistically significant while the variables of fishing, mining and private services are statistically insignificant. According to simulation analysis, income per capita in Eastern Anatolia Region has a continuous downward trend during the period 1998-2001 and has an increase during the period 2002-2004 if the national variables grow at 4 percent.