Türkiye'de ihracata yönelik vergi teşviklerinin önemi: Serbest bölgeler üzerine saha araştırması
The importance of export-oriented tax incentives in Türkiye: Field research on free zones
Yazar: ÖZLEM BUTAKIN
Danışman: PROF. DR. SELİM ERDOĞAN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Bu araştırma, Türkiye'de ihracata yönelik vergi teşvikleri ve ekonomik göstergelerle ilişkisini ortaya koymuştur. Bu çalışma Türkiye'deki tüm aktif serbest bölgeleri kapsayan keşfedici bir nicel araştırmadır. Bu araştırma kapsamında Türkiye'de 19 serbest bölgede faaliyet gösteren firmalarla anket çalışması yapılmıştır. Anketin hedef kitlesi serbest bölgelerde aktif olarak faaliyet gösteren firmalardır. Çalışmanın örneklemi 125 firmadır. Ankete verilen yanıtlar SPSS programı kullanılarak incelenmiştir. Bu kapsamda frekans dağılımlarını gösteren temel tablo ve grafiklerin yanı sıra güvenilirlik analizi ve ki-kare bağımsızlık testi de yapılmıştır. Çalışma sonucunda, serbest bölgelerdeki vergi muafiyetlerinin ihracat ve ihracata yönelik faaliyetleri teşvik ettiği kanıtlandı. Ayrıca firmaların büyük çoğunluğu serbest bölgelerin ihraç edilecek malların üretimi için gerekli hammadde ve ara mallara kolay erişim sağladıklarını ifade etti. Ayrıca teşvik ve kolaylıkların bölgelerdeki firmaların düşük maliyetli üretim avantajı sağladığı ifade ettiler. Anket çalışmasının sonuçları, Türkiye serbest bölgelerinin konumunun, hedef pazarlara yakınlık sağlayarak önemli avantajlar sunduğunu doğruladı. Uygulanan vergi avantajları firmaların %52,2'sine göre ihracata yön verme konusunda kendilerini teşvik ettiğini belirtti. Bu da serbest bölgelerde sağlanan vergi avantajlarının Türkiye serbest bölgelerinde faaliyet gösteren firmaların ihracata yönelik faaliyetlerini teşvik ettiği konusunda hemfikir olduklarını göstermektedir.

Abstract:
This research has revealed export-oriented tax incentives in Turkey and their relationship with economic indicators. This study is an exploratory quantitative research covering all active free zones in Turkey. Within the scope of this research, a survey was conducted with companies operating in 19 free zones in Turkey. The target audience of the survey is companies actively operating in free zones. The sample of the study is 125 companies. The responses to the survey were analyzed using the SPSS program. In this context, in addition to basic tables and graphs showing frequency distributions, reliability analysis and chi-square independence test were also conducted. As a result of the study, it was proven that tax exemptions in free zones encourage exports and export-oriented activities. In addition, the majority of companies stated that free zones provide easy access to raw materials and intermediate goods required for the production of goods to be exported. They also stated that incentives and facilities provide low-cost production advantages to companies in the regions. The results of the survey confirmed that the location of Türkiye's free zones offers significant advantages by providing proximity to target markets. 52.2% of the companies stated that the tax advantages applied encouraged them to focus on exports. This shows that they agree that the tax advantages provided in free zones encourage the export-oriented activities of companies operating in Turkish free zones.