1928-1946 arası yayımlanan Türk romanlarında Dünya savaşları, Milli Mücadele ve Ağrı Dağı İsyanı`nın yansıma biçimleri ile belgesellik özellikleri
The Reflection of world wars the national libertion war and the rebellion of Ağrı in the Turkish novels published between 1928-1946
Yazar: AHMET KIYMAZ
Danışman: PROF. DR. SADIK TURAL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeni Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ağrı Dağı İsyanı = Rebellion of Ararat ; Belgeseller = Documentaires ; Belgeseller = Documentaires ; Dünya Savaşı I = World War I ; Dünya Savaşı II = World War II ; Milli Mücadele = National Struggle ; Milli Mücadele = National Struggle ; Roman = Novel ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
ÖZET Bu çalışma; 1928-1946 yılları arasında yayımlanan Türk romanlarını kapsamaktadır. Konusu, savaş ve askerlik olan on sekiz Türk romanı, çalış manın ana dokusunu oluşturmaktadır. Yakın Türk tarihine, hattâ dünya tarihi ne yön veren Birinci Dünya Savaşı (1914-1918), Türk Millî Mücadelesi (1919 -1922), Cumhuriyet'in ilk yıllarında meydana gelen Kürt İsyanları (1925- 1930) ve İkinci Dünya Savaşı (1939/1945) dönemlerindeki savaş ve asker lik konularını anlatan romanlar incelenmek suretiyle konu sınırlandırması yapılmış ve bu şekilde araştırma, daha etkili kılınmaya çalışılmıştır. Söz Başı bölümünde de açıklandığı gibi, Türk sosyal, siyasal ve kültürel hayatında önemli birer basamak noktası bilinen 1928 yılında yapılan Harf İnkılâbı ile 1946 yılında geçilen Çok Partili Hayat; çalışma konusunun sınırlanmasında, bir başka etkendir. 1928-1946 yılları arasında yayımlanmamış olmasına rağmen, Mücadele döneminin olaylarını ve kişilerini etkili bir üslûpla yansıtan Tarık BUĞRA'nın Küçük Ağa adlı romanının inceleme alanına dahil edilmesinin uygun olacağı düşünülmüştür. Nitekim, Türk milletinin; bağımsızlık ve özgür lük mücadelesini anlatan romanlar içinde tarihî gerçeklere en uygun roman olarak Küçük Ağa gözlemlenmiştir. Ayrıca, dil, üslûp, entrik unsurlar, roman kahramanlarının özelliklerinin verilmesi ve mekân tasvirlerinde de Küçük Ağa, diğer romanlara göre, daha başarılı bir niteliktedir. Çalışmada; bir taraftan romanları, roman tekniği (zaman, mekân un surları ve tasvirleri, dil ve üslûp özellikleri, figürler vb.) yönünden ele alırken, diğer taraftandan da romanlarda anlatılan olay ve kişilerin tarihî gerçeklerle olan ilişkisi üzerinde durulmuştur.. Durum böyle olunca, iki önemli kaynak581 ortaya çıkmıştır. Bunlardan birincisi, inceleme alanına dahil edilen romanlar; ikincisi ise, dönemlerle ilgili yazılmış anı, biyografi ve tarih kitaplarıdır. Araştırma; beş ana bölümden meydana gelmektedir. Bunlar: I. BÖLÜM: 1928-1946 Yılları Arasında Yayımlanan Romanların Ro man Tekniği Yönünden İncelenmesi II. BÖLÜM: Birinci Dünya Savaşı'nı Anlatan Romanların Tarihî Olay larla İlişkisi III. BÖLÜM: Millî Mücadele Dönemi'ni Anlatan Romanların Tarihî Olaylarla İlişkisi IV. BÖLÜM: Cumhuriyet'in ilk Yıllarındaki Kürt isyanları ve Kürtçülüğü Anlatan Romanın (Esat Mahmut KARAKURT: Dağları Bekleyen Kız) Tarihî Olaylarla ilişkisi V. BÖLÜM: İkinci Dünya Savaşı'nı Anlatan Romanın (Esat Mahmut KARAKURT: Ankara Ekspresi) Tarihî Olaylarla İlişkisi Çalışmanın I. Bölümü'nde yer alan romanların teknik yönden incelen mesinde dikkate alınan plân, şudur: A. VAK'A TERTİBİ 1. Ana Çizgileriyle Vak'a 2. Fiktif Yapıyı Belirleyen Unsurlar a. Zaman b. Mekân c. insan Unsuru Dışında Kalan Figürler ç. Dil ve Üslûp ile Merak Unsurlarının Düzeni ve Gücü 3. Ana Fikir B. FİGÜRLER 1. Merkez Figür 2. Karşıt Figür 3. Yardımcı Figürler C. KAVRAMLAR ve KABULLER582 Çalışmanın diğer dört bölümünde, romanlarda yansıtılan olaylar ve kişilerin, tarihî gerçeklerle ilişkisini ve uyumunu ortaya koymada temel kay naklar olarak anı, biyografi ve tarih kitaplarına müracaat edilmiş ve bunlar dan doğrudan ya da dolaylı olarak alıntılar yapılmıştır. Doğrudan yapılan alıntılar, sayfanın sağından ve solundan içeri girmek suretiyle ve italik harflerle yazılmıştır. Dolaylı alıntılar ise, metin içinde dip not numarası verile rek ve sayfa altında dip not açıklamaları yapılarak gösterilmiştir. Kaynakça bölümü, kendi içinde üç alt bölüme ayrılarak çalışmada yararlanılan temel kaynakların, daha anlaşılır tasnifi yapılmış, bu şekilde konuyla ilgili araştırma yapacak olanlara kolaylık sağlanılmıştır. Kaynakça' nın alt bölümleri şunlardır: 1. 1928-1946 Yılları Arasında Yayımlanan Romanlar Listesi 2. İncelemeye Tâbi Tutulan Romanlar Listesi 3. Anı, Biyografi ve Tarih Kitapları Listesi

Abstract:
SUMMARY This study covers eighteen Turkish novels published between the years 1928 and 1946. These novels pertaining to war and military service make up the main plot of the study. The scope of the study have largely been limited and made more effective, by confining the study to the analysis of the novels with the subjects of war and military service and which were published during the periods of the First World War (1914-1918), the Turkish Liberation War (1919-1922), the Kurdish Rebellions (1925-1930) and the Second World War (1939-1945), which have influenced and directed the near Turkish history and even the world history. As it has been mentioned in the preface The Alphabet Reform which was made in 1928 as a turning point in the Turkish social, political and cultural life and the Multiparty Political System to which the Turkish Republic passed are other two factors specifying the limits of the subject matter of the study. In spite of not being published between the years 1928-1946, Küçük Ağa, a novel by Tarık BU?RA, which reflects effectively the characters and events taking place during the National Liberation War, was thought as appropriate to be included in the analysis. As a matter of fact it has been observed that among the novels about the Liberation War of the Turkish nation, Küçük Ağa is the novel that is most consistent with the historical events. Besides that Küçük Ağa has more quality in language, style, intrigue elements, featuring heroes and describing places. The novel has been dealt with, on the one hand, in terms of novel analysis techniques, that is, time, place, descriptions, language and style features and characters and on the other hand in terms of the consistency of584 the events and characters in the novel with the historical facts and realities. Therefore we have come up with two important resources. One of them is the novels included within the analysis and the other one is the diaries, biographies and history books written about the periods concerned. The research is made up of five main chapters, which are: I. Analysis of the novels, published beetween the years 1928-1946 in terms of novel analysis techniques. II. Relationship between the novels about the First World War, and the historical events. III. Relationship of the novels concerning the National Liberation War with the historical events. IV. The relationship of a novel (Esat Mahmut KARAKURT's Dağları Bekleyen Kız) related to the Kurdish Rebellions in the first years of the Turkish Republic and the Kurdish nationalism with the historical events. V. The relationship of a novel (Esat Mahmut KARAKURT's Ankara Expresi) about the Second World War with the historical event. The novels in the first chapter have been analyzed in terms of: A. PLOT 1. Action in detailed analyses 2. Elements determining the fictional structure a. Time b. Place c. Non-human characters ç. Language, style and the power and organization of climax elements 3. Main theme B: CHARACTERS 1. The central character (The hero) 2. The opposite character (The villain)