Malatya Kuluncak bölgesi kaya kalitesi tayini ve zemin sıvılaşmaları
Malatya kuluncak region rock quality determination and ground liquecution
Yazar: FURKAN TARAKÇI
Danışman: DOÇ. DR. CİHAN DOĞRUÖZ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Zemin sıvılaşması = Soil liquefaction

Özet:
Türkiye, coğrafi konumu nedeniyle farklı fay hatlarına sahiptir. Kuzey Anadolu Fay Hattı, Doğu Anadolu Fay Hattı, Batı Anadolu Fay Hattı ve Güney Anadolu Fay Hattı gibi birçok büyük fay hattı Türkiye'nin fay hatları arasında yer alır. Bu fay hatları, Türkiye'nin neredeyse tamamında deprem riski yaratan büyük kırılma hatlarıdır. Doğu Anadolu Fay Hattı, Türkiye'nin en uzun fay hatlarından biridir ve Türkiye'nin doğusunda uzanmaktadır. Bu fay hattı, 1983'ten bu yana 6 büyük depremle bilinmektedir. Bunlardan bazıları, 2011 Van Depremi, 2020 Elazığ Depremi ve 2023'te yaşanan Gaziantep ve Kahramanmaraş depremleridir. Bu fay hattının en yıkıcı depremlerinden biri olan 2011 Van Depremi, binlerce insanın ölümüne neden olmuştur.

Zemin sıvılaşması ya da zeminde sıvılaşma, yeraltı su seviyesi altındaki tabakaların geçici olarak mukavemetlerini kaybederek, katı yerine viskoz sıvı gibi davranmalarıdır. Sıvılaşma, deprem gibi dinamik yüklemeler altında gevşek daneli zeminlerde görülen bir olaydır. 

Bu tez çalışmasında Dünya genelindeki büyük depremlerin etkisiyle oluşan deprem hasarları ve zemin sıvılaşması üzerine yapılan çalışmalar incelenmiştir. Örneğin, Tayvan'ın en kötü depremlerinden biri olan 1999 Chi Chi depreminde meydana gelen sıvılaşma, 1993 Japonya Hokkaido limanında yanal yayılma nedeniyle oluşan hasar, California'da Most Landing depremindeki yanal yayılma, 1995 Kobe limanındaki hasar, 1991 Kosta Rika depreminde oluşan hasarlar, 1990 Lozan depreminde oluşan hasarlar, 1994 Northridge depremi sonrası meydana gelen hasarlar, 1990 Bakugan Filipinler depreminde oluşan hasarlar, 1993 Guam depremi ile oluşan hasarlar, 1995 Manzanilo Meksika depremi ile oluşan hasarlar incelenmiştir.

Bu tez çalışmasında ayrıca, Büyük depremler neticesinde ülkemizdeki zemin sıvılaşmasının önemi de incelenmiştir. Örneğin, Türkiye'de 1999 Kocaeli depreminde Adapazarı'nda meydana gelen zemin sıvılaşması, 2011 Van depremi Erciş'e bağlı Çelebibağı beldesinde Kumluk mevkiinde yaşanan sıvılaşma, Elazığ'da 17 Şubat 2023 tarihinde Yol Üstü ve Uzunova köylerinde görülen zemin sıvılaşması, 6 Şubat 2023 depremleri sonrasında Antakya'da Gölbaşı ve Türkoğlu bölgelerinde meydana gelen zemin sıvılaşması incelenmiştir.

Ayrıca, 6 Şubat 2023 depremleri sonrasında TOKİ'nin yeniden yaşam alanlarının inşası çalışmalarından biri olan Malatya Kuluncak ilçesinde yapılacak konutların zeminleri incelenmiş, zeminden alınan numunelerin kaya kütle sınıflandırması (RQD) değerlendirmesi yapılarak zemin yapısı hakkında bilgi edinilmiştir.

Abstract:
Türkiye has different fault lines due to its home location. Many major fault lines such as the North Anatolian Fault Line, East Anatolian Fault Line, West Anatolian Fault Line and South Anatolian Fault Line are among the fault lines of Turkey. These fault lines are major fracture lines that create an earthquake risk in almost all of Turkey. The Eastern Anatolian Fault Line is one of Turkey's longest fault lines and extends across Turkey. This fault line is known for 6 major earthquakes since 1983. Some of these are the 2011 Van Earthquake, the 2020 Elazığ Earthquake and the Gaziantep and Kahramanmaraş earthquakes in 2023. The 2011 Van Earthquake, one of the most severe earthquakes on this fault line, caused the death of thousands of people.

Liquefaction of the ground or liquefaction of the ground indicates the temporary durability of the layers at the water level, acting as a viscous liquid rather than a solid. Liquefaction is a phenomenon seen in granular soils operating under dynamic loading such as earthquakes.

In this thesis, Studies on earthquake damage and ground liquefaction caused by major earthquakes around the world were examined. For example, liquefaction in the 1999 Chi Chi earthquake, one of Taiwan's worst earthquakes, damage caused by lateral spreading in the Hokkaido port of Japan in 1993, lateral spreading in the Most Landing earthquake in California, damage in the Kobe port in 1995, damage in the 1991 Costa Rica earthquake in 1990. The damages caused by the Lausanne earthquake, the damages after the 1994 Northridge earthquake, the damages caused by the 1990 Bakugan Philippines earthquake, the damages caused by the 1993 Guam earthquake, the damages caused by the 1995 Manzanilo Mexico earthquake were examined.

The importance of soil liquefaction in our country as a result of major earthquakes was also examined. In this thesis, For example, the ground liquefaction that occurred in Adapazarı during the 1999 Kocaeli earthquake in Turkey, the liquefaction that occurred in Kumluk locality in Çelebibağı town of Erciş in the 2011 Van earthquake, the ground liquefaction that occurred in Yol Üstü and Uzunova villages in Elazığ on February 17, 2023, and the earthquakes of February 6, 2023. Afterwards, the soil liquefaction that occurred in Gölbaşı and Türkoğlu regions of Antakya was examined.

In addition, the floors of the houses to be built in Malatya Kuluncak district, which is one of TOKİ's reconstruction works of living spaces after the February 6, 2023 earthquakes, were examined and information about the ground structure was obtained by making RQD evaluation of the samples taken from the ground.