Sporda hubris sendromu: Keşfedici bir çalışma
Hubris syndrome in sport: An exploratory study
Yazar: ÖVÜNÇ ERDEVECİLER
Danışman: DOÇ. DR. VELİTTİN BALCI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Spor = Sports
Dizin: Hubris sendromu = Hubris syndrome ; Spor = Sports

Özet:
Spor olgusu ortaya koyduğu performans ve sağlık boyutlarının yanında toplumsal olarak inşa edilmiş anlamlar bütünüdür. Bu durum sporun insan, toplum ve kültür düzleminde sosyolojik açıdan ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. Sporun, içinde pek çok değeri barındıran nitelikte bir olgu olması toplumdaki sosyal ve ahlaki değerlerin gelişmesine katkı sağlamakta ve dolayısıyla spor toplumdaki en önemli kültür öğelerinden biri haline gelmektedir. Elbette her kültürel öğeler gibi sporun da değişmesi ve dönüşmesi normal bir durumdur. Günümüz koşullarında sporun geldiği noktada, sporun her geçen gün daha fazla metalaştırılması, sporun gözler önünde olan aktörlerinin başına buyruk hareketlerde bulunması ve kendi kibrinin kurbanı olacak davranışlar sergilemesinin her geçen gün şiddetlenerek arttığı gözlemlenmektedir. Spor ortamlarında elde edilen başarılar, kazanılan astronomik ücretler, sosyal statüdeki değişim, çevresel ve psikososyal faktörlerin de desteğiyle sporda hubris sendromu ile ilişkilendirilebilecek davranış bozukluklarının ortaya çıktığı görülmektedir. Bu fikirden hareketle sosyolojik açıdan ele aldığımız spor olgusunun, toplumda hizmet ettiği dinamikler ve özellikle kitleler üzerindeki pozitif etkilerinin tahrip edilmesi istenmeyen bir durumdur. Belirtilen problem durumu bağlamında sporda hubris sendromunun varlığına ilişkin durum tespiti yapmak ve sendromun düzeyine ilişkin sonuçlar ortaya koymak bu araştırmanın birincil amacıdır. Sporda hubris sendromunun varlığına ilişkin kanıtlar ortaya koymak, sendromun düzeyi ile ilgili durum tespiti yapmak, sendromun ortaya çıkma nedenlerine ilişkin çerçeve sunmak, sendromun yarattığı etkileri derinlemesine araştırmak ve son olarak sendroma ilişkin çözüm önerilerini tespit etmek büyük önem arz etmektedir. Sporda hubris sendromuna ilişkin keşfedici bir yaklaşımla oluşturulan araştırma, durum çalışması desenli nitel bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Araştırma hubris sendromunun spordaki çerçevesini çizebilmek adına nitel araştırma yaklaşımı kullanılmıştır. Bu bağlamda spor alanından yedi farklı meslek grubundan (spor yöneticileri, antrenörler, sporcular, spor eğitimcileri, hakemler, spor medyası çalışanları ve diğer spor personelleri) toplamda 34 kişi ile bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiş, 11 kişi ile iki ayrı odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar çalışmaya seçilirken, Owen ve Davidson tarafından geliştirilen 14 maddelik davranış özellikleri anketine verdikleri cevaplar baz alınmıştır. Belirtilen 14 maddenin üçünden daha azına "Var" cevabı veren katılımcılar çalışmaya dahil edilmemiştir. Katılımcılarla gerçekleştirilen görüşme sonrası elde edilen veri kütlesi, önce metin haline dönüştürülmüş sonrasında analize uygun şekilde düzenlenmiştir. Nicel araştırmalarda sıklıkla kullanılan geçerlik ve güvenirlik stratejileri nitel araştırmalarda "inandırıcılık", "aktarılabilirlik" ve "tutarlılık" şeklinde isimlendirilmektedir. İnandırıcılık stratejisi için "uzman incelemesi", "veri çeşitlemesi" ve "katılımcı doğrulaması" tekniklerinden yararlanılmıştır. Aktarılabilirlik stratejisi için "ayrıntılı betimleme" ve "amaçlı örnekleme" stratejileri kullanılmıştır. Tutarlılık stratejisi için veri toplama araçları standardize edilmiş ve her katılımcı ile aynı sistematikte görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde "betimsel analiz" ve içerik analizi yöntemleri kullanılmış olup, ağaç kodlama tekniği kullanılmıştır. Araştırma bulgularını desteklemek için doğrudan alıntılara yer verilmiştir. Yine verilerin çözümlenmesinde veri kütlesinin büyüklüğü sebebiyle NVivo 11 Pro paket programdan yararlanılmıştır. Araştırma bulguları Owen ve Davidson'un geliştirdiği 14 maddelik hubris sendromu davranış anketi ve gerçekleştirilen bireysel ve odak grup görüşmelerinden elde edilmiştir. 182 Anket verileri ile hem çalışmaya katılımın ön koşulunu sağlanmış, hem de sporda hubris sendromunun varlığına ilişkin kanıtlar ortaya koymuştur. Bireysel görüşmeler ve odak grup görüşmelerinden elde edilen bulgular 5 ana tema ve 36 kategori - alt kategori ve 397 kodlamadan oluşmuştur. Sporda hubris sendromunu anlamaya yönelik oluşturulan temalar, kategoriler ve alt kategoriler halinde tartışılmıştır. İncelenen anket sonuçlarına göre spor alanında, hubris sendromu ile ilişkilendirilen davranışlarının yüksek düzeyde gözlemlendiği tespit edilmiştir. Nitel verilerden elde edilen sonuçlara göre sporda hubris sendromu her seviyede gözlemlenebilen, etkileri görüldüğü düzeye göre değişiklik gösteren, biyolojik, çevresel, psikososyal ve ekonomik süreçlerin ortaya çıkmasında etkili olduğu, belirli davranış özelliklerine ve belirli iletişim yansımalarına sahip olan, her düzeyde insanları ve kurumları etkileyen ve mutlak surette önlem alınması gereken bir kavram olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The phenomenon of sport is a set of socially constructed meanings besides its performance and health dimensions. This situation necessitates that sports should be handled sociologically at the level of people, society and culture. The fact that sport is a phenomenon that contains many values contributes to the development of social and moral values in the society, and therefore sport becomes one of the most important cultural elements in the society. Of course, it is normal for sports to change and transform, like every cultural element. In today's conditions, it is observed that sports are becoming more commoditized with each passing day, the actors of the sports who are in front of the eyes act independently and display behaviors that will become the victims of their own arrogance, increasing day by day. It is seen that behavioral disorders that can be associated with hubris syndrome occur in sports with the support of achievements in sports environments, astronomical wages, changes in social status, and environmental and psychosocial factors. It is undesirable to destroy the positive effects of the sport phenomenon, which we have discussed sociologically, on the dynamics it serves in the society and especially on the masses. The primary aim of our research is to determine the situation regarding the existence of hubris syndrome in sports in the context of the stated problem situation and to reveal results regarding the level of the syndrome. It is of great importance to present evidence for the existence of hubris syndrome in sports, to determine the level of the syndrome, to provide a framework for the causes of the syndrome, to investigate the effects of the syndrome in depth, and finally to identify solutions for the syndrome. The research, which was created with an exploratory approach on hubris syndrome in sports, was designed as a case study patterned qualitative research. Qualitative research approach was used in order to draw the framework of this research. In this context, individual interviews were conducted with 34 people in total from seven different occupational groups (sports managers, coaches, athletes, academician, referees, sports media employees and other sport personnels) from the field of sports, and two separate focus group interviews were conducted with 11 people. Participants were selected based on their responses to the 14-item behavioral traits questionnaire developed by Owen and Davidson. Participants who answered "Yes" to less than 3 of the 14 items stated were not included in the study. The data mass obtained after the interview with the participants was first converted into text and then arranged in accordance with the analysis. The validity and reliability strategies that are frequently used in quantitative research are called "trustworthiness", "transferability" and "depandability" in qualitative research. For the credibility strategy, "expert review", "data triangulation" and "Member Checking or Seeking Participant Feedback" techniques were used. For the transferability strategy, "detailed description method" and "purposeful sampling" strategies were used. Data collection tools for the consistency strategy were standardized and interviews were conducted with each participant in the same systematic way. In the analysis of the data, "descriptive analysis" and "content analysis" methods were used, and tree coding technique was used. Direct quotations are included to support the research findings. In addition, NVivo 11 Pro package program was used in the analysis of the data due to the large data mass. Research findings were obtained from the "14-item hubris syndrome behavioral questionnaire" developed by Owen and Davidson, and individual and focus group interviews. 184 With the survey data, both the prerequisite for participation in the study were provided and the evidence for the existence of hubris syndrome in sports was revealed. The findings obtained from individual interviews and focus group interviews consisted of 5 main themes and 36 categories - subcategories and 397 codings. Themes created to understand hubris syndrome in sports were discussed in categories and subcategories. According to the survey results, it was determined that the behaviors associated with hubris syndrome were observed at a high level in the field of sports. According to the results obtained from the qualitative data, hubris syndrome in sports can be observed at all levels, varies according to the level of its effects, is effective in the emergence of biological, environmental, psychosocial and economic processes, has certain behavioral characteristics and certain communication reflections, affects people and institutions at all levels It has been determined that it is a concept that absolutely needs to be taken precautions.