Aristoteles ve Farabi'de devlet felsefesi
The philosophy of the state in Aristotle and Farabi
Yazar: YAĞMUR TAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SALİH YALIN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
İnsanoğlu için tabiatın ilk dersi yaşam ve bu yaşamı idame ettirmektir. Bu yaşamda insan iktidarın bir üyesi olarak dünyaya gelir, iktidara itaat etme güdüsüyle hareket eder. Bu sebeple yönetme ve yönetilme ihtiyacı, insanın toplumsallaşma süreciyle birlikte ortaya çıkmıştır. Açıktır ki insan siyasetin öznesidir, hak ve yetkiye sahip olmakla toplumsal-politik anlamda sorumluluk kazanır. Bu yetkiye dayanarak birey, devlet denen organizma içerisinde yönetim şeklini belirleme, temsilciler aracılığıyla veya doğrudan yönetme faaliyetine katılma görev ve sorumluluğunu alma imkânına sahip olmaktadır. Devleti bireyden bağımsız düşünemeyen filozoflar, devletin insan gelişiminin doğal devamı olarak ortaya çıktığını düşünür. Bu filozofların en meşhurları Antik Yunan dünyasında Aristoteles, İslam dünyasında ise Farabi'dir. Aristoteles, dünya üzerindeki tüm canlı ve cansız varlıkların anlamının onun varlık gayesinde aranması gerektiğini düşünür. Aristoteles'e göre insanın gayesi 'mutluluk'tur. O'na göre mutluluk, en iyi toplumda gerçekleşir. Politika kitabında Aristoteles, şehir devletini açıkladıktan sonra yurttaş kavramını açıklar ve anayasal sınıflamaya değinir. En son ise ideal devlet ve ideal devlette eğitim konusunu ele alır. Farabi'nin siyaset teorisine bakacak olursak, o da Aristoteles gibi insanın gayesinin mutluluk olduğunu düşünür. Ancak bu, Aristoteles'te geçtiği gibi bir mutluluk değildir. O'nun mutluluk dediği şey Saadetü'lKusva olup budünyaya ait olmaktan çok ötekidünyaya aittir. Bu anlayış Farabi'nin inancının temelini oluşturur. Nitekim İslam inancında ahirete iman altı şarttan biridir. Bununla beraber Farabi bu dünyadan kopuk, salt ahirete ait mutluluğu kabul etmez. Ona göre insan sosyal organizasyona katılmadan hayatını devam ettiremez. Aynı şekilde Aristoteles de toplumdan ayrı yaşayan insan için şu benzetmeyi yapar: "Bu kimse ya insanüstü bir şey yani Tanrı'dır ya da bir hayvandır" der. Aristoteles ve Farabi'nin görüşleri arasında birçok benzerlik bulunmakla birlikte farklılıklar olduğu da görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Aristoteles, Farabi, Devlet, Özgürlük, Adalet

Abstract:
The first lesson of nature for human beings is life and maintaining this life. In this life, a person is born as a member of the power and acts with the motive of obeying the power. For this reason, the need to manage and be managed has emerged with the socialization process of human beings. It is clear that man is the subject of politics, he gains social-political responsibility by having rights and authority. Based on this authority, the individual has the opportunity to determine the form of government in the organism called the state, to take the duty and responsibility of participating in the activity of directing or through representatives. Philosophers, who cannot think of the state independently of the individual, think that the state emerges as a natural continuation of human development. The most famous of these philosophers are Aristotle in the Ancient Greek world and Farabi in the Islamic world. Aristotle thinks that the meaning of all animate and inanimate beings on earth should be sought in his purpose of existence. According to Aristotle, the goal of man is 'happiness'. According to him, happiness takes place in the best society. In his policy book, Aristotle, after explaining the city-state, explains the concept of citizen and touches on the constitutional classification. Finally, it deals with the ideal state and education in the ideal state. If we look at Farabi's political theory, he also thinks that happiness is the goal of man, like Aristotle. However, this is not happiness as in Aristotle. What He calls happiness is al-Saadah al-Kusva, it belongs to the next world rather than this world. This understanding forms the basis of Farabi's belief. As a matter of fact, belief in the hereafter is one of the six conditions in Islamic belief. However, Farabi does not accept the happiness of the hereafter, detached from this world. According to him, man cannot continue his life without participating in the social organization. Likewise, Aristotle makes the following analogy for a person living apart from society: "This person is either a superhuman thing, which is God, or an animal," he says. Although there are many similarities between the views of Aristotle and Farabi, there are also differences.
Keywords: Aristotle, Farabi, State, Freedom, Justice.