Türkiye'nin yoğun göç alan bölgelerinde meydana gelen sorunların güvenlik bağlamında analizi; İstanbul, Tuzla, Şifa mahallesi örneği
The analysis of security issues occured in the regions of turkey that realize much immigration: The example of Istanbul, Tuzla, Şifa district
Yazar: KEMAL OLÇAR
Danışman: PROF. DR. AKİLE  GÜRSOY
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Strateji ve Stratejik Araştırmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Her zaman bireyi olduğu kadar toplumu da etkileyen ve hem gelinen hem de 
terk edilen bölgeyi değişime uğratan göç eylemi, çeşitli sebeplerle yüzyıllardır 
devam etmektedir. Bu durumu ulaşım ve iletişim alanlarında ortaya çıkan gelişmeler 
de hızlandırmıştır. Sonuçları itibariyle bakıldığında göç, özgürlük, sağlık, eğitim ve 
istihdam gibi yeni alanlar yaratırken, aynı zamanda önemli sorunları da ortaya 
çıkarmış ve her alanda kendine has sosyo-kültürel bir yapı yaratmıştır. Meydana 
gelen göç davranışı ile birlikte bireysel ve toplumsal görüşler, tutumlar ve eğilimlerde 
anlamlı değişimler meydana gelmektedir. Bu değişimler kendini özellikle ikinci 
kuşaklarda daha fazla hissettirmekte ve genellikle geniş aile yapısından çekirdek 
aileye, kolektif üretimden rekabet ağırlıklı bireysel üretime, genel ve ortak yaşam 
biçiminden özel yaşam biçimine şeklinde ortaya çıkmaktadır.
Göç kavramı genel olarak, "nüfusun bir yerden bir başka yere en az bir 
mevsim süresince kalıcı olmak kaydı ile yapmış olduğu hareketler", şeklinde ifade 
edilmekte ve daha ziyade görece kalkınmamış ve/veya az kalkınmış bölgelerden 
sermaye birikiminin yoğun olduğu bölgelere doğru yaşanmaktadır. İç göçler 
genellikle, göçü başlatan itici faktöre göre "gönüllü ve zorunlu"; göç edilen yerde 
geçirilen zamana göre "daimi ve mevsimlik"; göç hareketinin devrik veya 
linear/çizgisel olma durumuna göre "devri, kademeli ve kademesiz"; farklı
büyüklükteki birimler arası istikametler açısından da "kırdan-kente, kentten-kente, 
kentten-kıra, kırdan-kıra" göçler şeklinde kategorize edilebilmektedir. Bu çalışmada 
iç göçlerin "gönüllü/zorunlu, kademeli/kademesiz" ve kırsal özelliklerin kente 
aktarılması şeklinde görülen "kırdan-kente" şekli konu edilmiştir.
Türkiye'de ise göç, Cumhuriyet'in kuruluşuyla birlikte yaşanan hızlı değişim 
süreci içinde, özellikle 1950'li yıllardan itibaren ekonomik, siyasi, sosyal ve kültürel 
vs. alanlarda radikal bazı değişim ve dönüşümlere sebep olmuştur. Bu değişimler 
köy-kent yaşam koşullarının bir arada görülmesinden toplumsal güvenliği tehdit 
eden alanların ortaya çıkmasına dek uzanan geniş bir yelpaze içinde meydana 
gelmiştir. Dolayısıyla başlangıçta istihdam kaynağı olarak görülen iç göçler, daha 
sonra başta güvenlik olmak üzere ortaya çıkan sorunlarla birlikte maliyetli sonuçlar 
doğurmuştur.
Yapılan çalışma başta İstanbul olmak üzere, Tuzla İlçesi ve Şifa 
Mahallesi'nde yaşanan iç göçlerin bireyler üzerinde yarattığı değişim ve güvenlik 
algılarını ölçmekte ve bu faktörlere bağlı korelâsyonu nitel olarak tespit etmeye 
çalışmaktadır. Özellikle 1980-2011 yılları arasında yaşanan iç göçlerin güvenlik 
bağlamında analizini yapan çalışma, hazırlıksız ve plansız bir şekilde yapılan göçün II
kentsel alanlarda ortaya çıkan kimlik tabanlı güvenlik ile maddi ve manevi değişim 
sorunlarını incelemektedir. 

Anahtar Sözcükler: Göç, Toplumsal Güvenlik, Değişim, Kimlik

Abstract:
The act of migration that affects the society as much as the individual and 
changes both the abandoned area and moved area continues for centuries owing to 
various causes. Improvements in fields of transportation and communication have
accelerated this condition. Migration created new fields like freedom, health, 
education and employment but introduced important problems at the same time and 
created a sui generis socio-cultural frame in every field. Individual and social views, 
attitudes and tendencies are changing dramatically along with occurring motion of 
migration. These changes especially perceived by second generation and generally 
come to light as the changes from big family to a smaller one, from collective 
production to rivalry based individual production, from common way of life to private 
life style.
The concept of migration generally stated as "people's movements from one 
place to another for a season at least and mostly occurs from undevelopped or less 
developped areas to areas which have intensive accumulation of capital". Internal 
migraitons can be categorized as to push factor which starts the migration 
"voluntary-forced"; to the time passed at migrated area "permanent-seasonal"; to the 
act of migraiton if it is periodic or linear "ungradual-gradual"; to the directions 
between different sized units "from rural area- to urban area, from urban area- to 
urban area, from urban area- to rural area, from rural area- to rural area".
In Turkey experiencing rapid change process with the foundation of Republic 
especially beginning from 1950's, migration caused some fundamental changes and 
transformations in fields of economy, politics, social life and culture etc. These 
changes occurred in a wide scale beginning from conditions of rural-urban life seen 
together to appearing fields which threaten the societal security. As a result internal 
migrations which had seen source of employment at the beginning then led to costly 
outcomes like security problems and many others.
This study evaluates the changes of individuals caused by internal 
migrations and measures the sensation of societal security and establishes the 
correlation connected to these factors qualitatively especially in Istanbul, Tuzla and 
Şifa streets. Analyzing the internal migrations from view of social security especially 
experienced between1980-2011, the study scrutinizes the problems appeared in 
urban areas caused by unprepared and unplanned migration.

Key Words: Migration, Identity, Society Security, Change