Müdahale görmemiş genç kızılçam (Pinus brutia Ten.) ağaçlandırma alanlarında yanıcı madde miktarının belirlenmesi
Determination of the amount of crown fuel loading in non-treated young Turkish red pine (Pinus brutia Ten.) afforestation areas
Yazar: MEHMET YURTGAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL BAYSAL ; PROF. DR. ÖMER KÜÇÜK
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Kızılçam = Red pine ; Orman yangınları = Forest fires

Özet:
Çalışma, müdahale görmemiş kızılçam ağaçlandırma alanlarında yürütülmüştür. Meşcere özelliklerinin belirlenmesi amacıyla üç farklı meşcere tipinde toplamda 15 adet örnekleme alanı alınmıştır. Ayrıca her bir ağacın sosyal statü sınıfı belirlenmiştir. Örnekleme alanlarındaki yüzey yanıcı maddelerinden ölü örtü ve humus miktarını belirlemek amacıyla her bir örnekleme alanından 30x30 cm ölçülerinde üç farklı noktadan örnekler alınmıştır. Örnekleme alanlarından ölçülen ağaçların 36'sında ağaç üzerindeki yanıcı madde miktarının belirlenmesi çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ağaçlar d0.30 yüksekliğinden itibaren 1 metre uzunluk dikkate alınarak bölümlere ayrılmıştır. Her bir bölüm üzerindeki canlı ve cansız yanıcı maddeler ibre ve dallar olmak üzere farklı sınıflara ayrılmıştır. Canlı ve cansız ibrelerin ve dalların arazideki yaş ve laboratuvardaki fırın kurusu ağırlıkları belirlenmiştir. Meşcerelerde ölü örtü miktarı 8,90-13,30 ton/ha ve humus miktarı ise 5,10-19,40 ton/ha arasında bulunmuştur. Ortalama toplam yüzey yanıcı madde miktarı ise 14,10-32,80 ton/ha olarak bulunmuştur. Tek ağaç üzerindeki yanıcı madde miktarının belirlenmesi çalışmalarından elde edilen veriler üzerinde korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Ağaç üzerindeki canlı ve cansız ibre ve dallar ile birlikte toplam yanıcı madde miktarını tahmin etmeye yarayan modeller geliştirilmiştir. Modellerde göğüs yüzeyindeki çap, tepe altı yüksekliği, boy ve tepe çapı gibi değişkenler belirleyici olmuştur. Geliştirilen modellerin R2 değerleri 0,602 ile 0,960 arasında değişmektedir. Çalışma ile kızılçam türünde canlı ve cansız yanıcı madde miktarının dikey yöndeki değişimi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ağaç başına düşen en düşük fırın kurusu yanıcı madde miktarı 2,31 kg, en yüksek 36,84 kg olup ortalaması 12,05 kg olarak tespit edilmiştir. Ayrıca, örneklenen ağaçlardaki toplam yanıcı madde miktarının %26,7 lik kısmını cansız yanıcılar, %73,3'lük kısmını ise canlı yanıcı maddeler oluşturmaktadır.

Abstract:
The study was carried out in the areas of unthreated Pinus brutia afforestation. Totally 15 sampling plots were taken in three different stand types to determine the stand characteristics. To determine the amount of litter fuel and humus in surface fuels, 30x30 cm size of sub-samples were taken from three different locations of sampling plots.  Studies were carried out to determine the amount of crown fuel on 36 measured trees selected from sampling plots. Trees are divided into sections taking into account 1 meter length from the height of d0.30 to top branches of trees. The living and non-living fuels on each section are divided into different classes as foliage and branches. Live and dead foliage and braches wet weights determined in the field and transported to the laboratory. Later, oven-dried fuel weight was determined in laboratory conditions. According to the results of the determination of the amount of litter fuel ranged from 8,90 to 13,30 tone/ha and duff ranged from 5,10 to 19,40. Besides the average total fuel loading was found as 14,10-32,80 tone/ha. Correlation and regression analyzes were made on the data obtained from the determination of the amount of fuel materials on single tree. Models for predicting the amount of total fuel amount with the live and non-living foliages and branches on the tree were developed. In developed models, diameter at breast height, crown base height, tree height and crown width were found determinative. The R2 values of the developed models were changed between 0,602 to 0,960. With this study, it has been tried to reveal the change in the vertical distribution of the amount of live and nonliving fuel amount in Pinus brutia tree species. The lowest oven dried fuel amounts were determined 2,31 kg per tree and the highest oven dried fuel amount were determined 36,84 kg per tree with the average 12,05 kg. Also 26,7% of total fuel amount are non-living and 73,3% of the total fuel amount are live fuels in sampled trees.