Çek sözleşmesi
Cheque agreement
Yazar: ERDEM IŞIK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KÜRŞAT GÖKTÜRK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Ticaret Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Keşide = Drawing ; Sözleşmeler = Contracts ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code ; Türk ticaret hukuku = Turkish commercial law ; Çek Kanunu = Law of Cheques ; Çekler = Cheques

Özet:
Çek sözleşmesi, Türk Ticaret Kanunu'nun 783. maddesinde karşılık kavramı ile birlikte ele alınmış ve düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, bir çekin keşide edilebilmesi için, muhatap nezdinde keşidecinin üzerinde tasarruf edebileceği bir karşılığın bulunmasının yanı sıra muhatap ile keşideci arasında, karşılık üzerinde çek keşide etmek suretiyle tasarruf edilebilmesine imkân tanıyan açık veya zımni bir sözleşmenin (çek sözleşmesi) de bulunması gerekmektedir.Kişilerin bir banka nezdinde hesaplarının ve mevduatlarının bulunması onlara bu hesap üzerinden çek keşide edebilme hakkını vermez. Taraflar arasında akdedilen bir çek sözleşmesi olmaksızın keşide edilen çekin karşılığı bulunsa dahi muhatabın ödeme yapmaması, kendisini keşideciye karşı sorumluluk altına sokmayacaktır.Çek sözleşmesi ile banka keşideciye karşı, karşılığın bulunması ve belirli bir limit dâhilinde kalmak kaydı ile çek bedelini ödeme, keşideci de çek karşılığını muhatap nezdinde hazır tutma borcu altına girer. Bu sözleşme, çekin ödenmesi amacına hizmet eden, her iki tarafa borç yükleyen (sinallagmatik) bir akittir. Çek sözleşmesinin hukuki niteliği doktrinde son derece tartışmalı bir konudur. Çoğunluk görüşü, çek sözleşmesinin kendine has özellikleri olan bir sui generis akit olduğu ve bu sözleşmeye uygun düştüğü ölçüde Türk Borçlar Kanunu'nun 502/2 maddesi uyarınca vekâlete ilişkin hükümlerin uygulanabileceği yönündedir.Çek sözleşmesi ile keşideci ve muhatap banka arasında bir sözleşme ilişkisi kurulmuş olup, lehtar veya hamilin bu sözleşmenin tarafı olması gibi bir ihtimal söz konusu değildir. Bununla birlikte çek sözleşmesi, keşideci ile muhatap banka arasında bir kambiyo ilişkisi meydana getirmez. Çek sözleşmesi, çekin tedavülü, ödenmesi ve ödenmemesi hallerinde ortaya çıkabilecek problemlerin çözümü açısından büyük önem taşımaktadır. İşte bu gibi ihtimallerde, çek sözleşmesi, taraf sıfatına haiz olmayan hamil bakımından da etkili olmaktadır.

Abstract:
Cheque agreement is handled and regulated together with the notion of cover under Article 783 of the Turkish Commercial Code. The article stipulates that a cheque can be drawn if the drawer possesses a cover that s/he can dispose of vis-à-vis the drawee and if there is an explicit or implicit agreement (cheque agreement) between the drawer and the drawee which allows for disposing of the cover via drawing cheques.Existence of a bank account and deposit of a person does not grant him/her the right to draw a cheque. In case there is not a cheque agreement contracted among the parties, the drawee that does not make the payment is not responsible against the drawer even if the cheque has a return.Through the cheque agreement, the bank is responsible against the drawer to draw the cheque if it has a return and if the amount to be paid is within the limits that can be afforded. On the other hand, the drawer is under the burden of keeping the return of the cheque vis-à-vis the interlocutor. This agreement functions for the purpose of the payment of the cheque by burdening both parties (sinallagmatic) with debt. Legal characteristic of the cheque agreement is a debatable issue in the doctrine. Majority of the arguments claim that cheque agreement is a sui generis contract that has its own unique characteristics but the provisions of the Law of Obligations Article 502/2 regarding the power of attorney can be implemented as they fall in the scope of the cheque agreement.Through the cheque agreement, the contractual agreement is established between the drawer and the interlocutor bank. It is not possible that the beneficiary or bearer can be party to this contractual relationship. Additionally, the cheque agreement does not establish an exchange relationship between the drawer and the interlocutor bank. Cheque agreement is important for solving the problems regarding the circulation of the cheque and payment or non-payment of it. In these kind of situations, the cheque agreement is effective for the bearer that is not party to the agreement as well.