Şeker pancarında potasyumun kuraklık stresi üzerine etkileri
The effects of potassium applications on drought stress in sugar beet
Yazar: GİZEM AKSU
Danışman: PROF. DR. HAMİT ALTAY
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bitki büyümesini engelleyen faktörler stres olarak tanımlanmaktadır. Kuraklık stresi tarımsal alanlarda en fazla maruz kalınan strestir.  Kuraklık stresi, toprakta kullanılabilir suyun oldukça düşük olduğu ve transpirasyon ya da evaporasyon ile sürekli su kaybının yaşandığı atmosferik koşullarla ortaya çıkmaktadır. Bitkilere potasyum uygulanması, düşük yaprak su potansiyellerinde turgor basıncını koruyarak bitkilerin kuraklık stresini tolere etme kabiliyetini artırabilmektedir. Bu çalışmada, potasyum uygulamalarının kuraklık stresi altındaki şeker pancarının bazı fizyolojik parametreleri üzerine etkileri incelenmiştir. Denemede biri stressiz ikisi farklı stres düzeyi olmak üzere üç sulama seviyesi uygulanmıştır. Bitkilere potasyum fosfat kaynağından farklı dozlarda (10-20-40-80 mg kg-1) potasyum uygulanmıştır. Bitkiler, iklim odasında Hoagland besin solüsyonu ile yetiştirilmiştir. Bitkilerden yaprak oransal su içeriği ve membran zararlanması için örnekleme yapılmış ve daha sonrasında bitkiler hasat edilmiştir. Hasat işleminden sonra taze bitki örneklerinde klorofil içeriği, malondialdehit içeriği, prolin içeriği, vitamin C içeriği, SH içeriği, fenol içeriği, protein içeriği, şeker içeriği, zararlı azot içeriği, arıtılmış şeker içeriği, fosfor, sodyum, potasyum ve kalsiyum içerikleri belirlenmiştir. 
Kuraklık stresi altında bitkilere potasyum uygulanması, bağıl su içeriğinin artmasına ve membran zararının azalmasına, malondialdehit ve toplam klorofil içeriğinin %33 sulama seviyesinde azalmasına rağmen %66 sulama seviyesinde artmasına, prolin, protein, kök şeker ve kök arıtılmış şeker, yaprak ve kök fosfor, potasyum içeriklerinin %33 sulama seviyesinde artmasına, vitamin C, SH, kök zararlı (α-amino) azot, yaprak ve kök sodyum içeriklerinin %33 sulama seviyesinde azalmasına neden olmuştur. Potasyum bitkilerin strese toleransını arttırdığı bilinen parametreler üzerine olumlu etkilerde bulunmuştur. Bundan dolayı şeker pancarının kuraklık stresinden daha az etkilenmesini sağlamak için sulamanın sorun olabileceği bölgelerde uygulanabileceği bu sayede kuraklık stresinin zararlarını hafifletmede yararlı olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Factors preventing plant growth are defined as stress. Drought stress is the stress to which there is the most exposure in agricultural areas. Drought stress arises in atmospheric conditions where water usable in the soil is very low and there is constant loss of water by transpiration or evaporation. Application of potassium to plants can increase the ability of plants to tolerate drought stress while maintaining turgor pressure at low leaf water potentials. In this research, the effect of potassium applications under drought stress on some physiological parameters of sugar beet was investigated. Three irrigation levels were applied in the experiment, one without stress and two with different stress levels. Different doses (10-20-40-80 mg kg-1) of potassium were applied to the plants. The plants were grown with Hoagland nutrient solution in the growth chamber. Plants were sampled for relative water content and membrane damage, and then plants were harvested. Chlorophyll content, malondialdehyde content, proline content, vitamin C content, SH content, phenol content, protein content, sugar content, α-amino nitrogen, white sugar content, phosphorus, sodium, potassium and calcium content were determined in fresh plant samples after harvest.
Although potassium application to plants under drought stress increased relative water content and decreased membrane damage, malondialdehyde and total chlorophyll content at the 33% irrigation level, they increased at the 66% irrigation level. Proline, protein, root sugar and root white sugar, leaf and root phosphorus, and potassium increased at the 33% irrigation level, while vitamin C, SH, root pest (α-amino) nitrogen, leaf and root sodium contents decreased at the 33% irrigation level. Potassium had positive effects on parameters known to increase the stress tolerance of plants. Therefore, it is thought that it can be used in areas where irrigation may be problematic in order to ensure that sugar beet is less affected by drought stress; thus it can be useful in mitigating the damages of drought stress.