Uyku kalitesinin sporcularda bazı sportif performans parametreleri üzerinde etkisi
The effect of sleep quality on some sports performance parameters in athletes
Yazar: FURKAN DURMUŞCAN
Danışman: PROF. DR. YALÇIN KAYA ; DOÇ. DR. ŞAKİR GICA
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Spor = Sports

Özet:
Bu araştırmada uyku kalitesinin sporcuların sportif performansları üzerinde etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Çalışma Selçuk Üniversitesi, Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinden gönüllülük esas alınarak 5 erkek sporcu ve 5 kadın sporcudan oluşan 10 kişilik bir katılımcı grubu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Üç aşamadan oluşan bu çalışmada ilk aşamada katılımcıların herhangi bir takviye kullanmadan doğal uyku süreleri kaydedilmiş ve belirli performans testleri uygulanmıştır. İkinci aşama katılımcılara uykudan önce melatonin takviyesi verilmiş ve tekrardan aynı performans testleri uygulanmıştır. Üçüncü aşamada ise katılımcılara uykudan önce kafein takviyesi verilmiş ve ilk iki aşamadaki ile aynı performans testleri uygulanmıştır. 
Melatonin takviyesi ile uyuyan bireylerde toplam uyku süresinin kafein takviyesi ile uyuyan ve normal şekilde uyuyan bireylerden daha fazla olduğu ortaya çıkarılmıştır (p<0,05). Melatonin takviyesi ile uyuyan bireylerde hafif uyku süresinin kafein takviyesi ile uyuyan ve normal şekilde uyuyan bireylerden istatistiksel olarak anlamlı bir farkı olmadığı ortaya çıkarılmıştır (p>0,05). Melatonin takviyesi ile uyuyan bireylerde derin uyku süresinin kafein takviyesi ile uyuyan ve normal şekilde uyuyan bireylerden daha fazla olduğu ortaya çıkarılmıştır (p<0,05). Melatonin takviyesi ile uyuyan bireylerde REM uyku süresinin kafein takviyesi ile uyuyan ve normal şekilde uyuyan bireylerden daha fazla olduğu ortaya çıkarılmıştır (p<0,05). Melatonin takviyesi ile uyuyan bireylerde uykudaki ortalama nabızlarının kafein takviyesi ile uyuyan ve normal şekilde uyuyan bireylerin uykudaki ortalama nabızlarından istatistiksel olarak anlamlı bir farkı olmadığı ortaya çıkarılmıştır (p>0,05). 
Kafein takviyesi ile uyuyan bireylerde toplam uyku süresinin melatonin takviyesi ile uyuyan ve normal şekilde uyuyan bireylerin toplam uyku süreleri arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır (p>0,05). Kafein takviyesi ile uyuyan bireylerde hafif uyku süresinin melatonin takviyesi ile uyuyan ve normal şekilde uyuyan bireylerin hafif uyku süreleri arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır (p>0,05). Kafein takviyesi ile uyuyan bireylerde derin uyku süresinin melatonin takviyesi ile uyuyan ve normal şekilde uyuyan bireylerin derin uyku süreleri arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Kafein takviyesinin derin uyku süresini negatif yönde etkilediği ortaya çıkarılmıştır (p<0,05). Kafein takviyesi ile uyuyan bireylerde REM uyku süresinin melatonin takviyesi ile uyuyan ve normal şekilde uyuyan bireylerin REM uyku süreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır (p>0,05). Kafein takviyesi ile uyuyan bireylerde uykudaki ortalama nabızlarının melatonin takviyesi ile uyuyan ve normal şekilde uyuyan bireylerin uykudaki ortalama nabızlarından istatistiksel olarak anlamlı bir farkı olmadığı ortaya çıkarılmıştır. Kafein takviyesinin uykudaki ortalama nabzı yükselttiği ve uyku kalitesini olumsuz yönde etkilediği ortaya çıkarılmıştır (p<0,05). 

Wall squat performans testlerinde melatonin takviyesi ile uyuyan katılımcıların wall squat performans ortalaması diğer gruplara göre yüksektir. Uykudan önce melatonin takviyesinin katılımcılarda wall squat performansını olumlu yönde artırdığı ortaya çıkarılmıştır (p<0,05). 20 metre sürat koşusu performans testlerinde kafein takviyesi ile uyuyan katılımcıların 20 metre sürat koşusu performans ortalaması diğer gruplara göre düşüktür. Uykudan önce kafein takviyesinin katılımcılarda 20 metre sürat koşusu performansını olumsuz yönde etkilediği ortaya çıkarılmıştır (p<0,05). T Agility (çeviklik) performans testlerinde kafein takviyesi ile uyuyan katılımcıların T Agility testi performans ortalaması diğer gruplara göre düşüktür. Uykudan önce kafein takviyesinin katılımcılarda T Agility testi performansını olumsuz yönde etkilediği ortaya çıkarılmıştır (p<0,05). Dikey sıçrama performans testlerinde melatonin takviyesi ile uyuyan katılımcıların wall squat performans ortalaması kafein takviyesi ile uyuyan katılımcıların performans ortalaması ve normal uyuyan katılımcıların performans ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır (p>0,05).
Sonuç olarak uyku bakımından; melatonin takviyesinin sporcular üzerinde; toplam uyku süresini, derin uyku süresini ve REM uyku süresini artırdığı, kafein takviyesinin sporcular üzerinde derin uyku süresini azalttığı ve uykudaki ortalama nabzı artırdığı ortaya çıkarılmıştır. Sportif performans bakımından ise melatonin takviyesi ile uykunun sporcularda wall squat performansını artırdığı, kafein takviyesi ile uykunun ise 20 metre sürat koşusunu ve T agility testi performansını kötü yönde etkilediği ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the effect of sleep quality on athletes' sportive performances.
The study was carried out on a group of 10 participants consisting of 5 male athletes and 5 female athletes from Selçuk University, Faculty of Sports Sciences. In this study consisting of three stages, in the first stage, the natural sleep time of the participants was recorded without using any supplements and certain performance tests were applied. In the second stage, participants were given melatonin supplementation before sleep and the same performance tests were performed again. In the third stage, the participants were given caffeine supplementation before sleep and the same performance tests as in the first two stages were applied. 
It was found that total sleep time was higher in individuals who slept with melatonin supplementation than in individuals who slept with caffeine supplementation and in individuals who slept normally (p<0.05). It was found that the duration of light sleep in individuals who slept with melatonin supplementation was not statistically significantly different from individuals who slept with caffeine supplementation and individuals who slept normally (p>0.05). It was found that the duration of deep sleep was higher in individuals sleeping with melatonin supplementation than in individuals sleeping with caffeine supplementation and sleeping normally (p<0.05). It was found that REM sleep duration was higher in individuals who slept with melatonin supplementation than in individuals who slept with caffeine supplementation and in individuals who slept normally (p<0.05). It was found that the average pulse rate during sleep in individuals sleeping with melatonin supplementation was not statistically significantly different from the average pulse rate during sleep in individuals sleeping with caffeine supplementation and individuals sleeping normally (p>0.05).
There was no significant difference between the total sleep duration of individuals who slept with caffeine supplementation and total sleep duration of individuals who slept with melatonin supplementation and individuals who slept normally (p>0.05). There was no significant difference between the duration of light sleep in individuals who slept with caffeine supplementation and the duration of light sleep in individuals who slept with melatonin supplementation and individuals who slept normally (p>0.05). A significant difference was found between the deep sleep duration of individuals who slept with caffeine supplementation and the deep sleep duration of individuals who slept with melatonin supplementation and individuals who slept normally. It was found that caffeine supplementation negatively affected deep sleep duration (p<0.05). There was no statistically significant difference between the REM sleep duration of individuals who slept with caffeine supplementation and individuals who slept with melatonin supplementation and individuals who slept normally (p>0.05). There was no statistically significant difference between the mean pulse rate during sleep in individuals who slept with caffeine supplementation and the mean pulse rate during sleep in individuals who slept with melatonin supplementation and individuals who slept normally. It was found that caffeine supplementation increased the average pulse rate during sleep and negatively affected sleep quality (p<0.05).
In the wall squat performance tests, the mean wall squat performance of the participants who slept with melatonin supplementation was higher than the other groups. It was revealed that melatonin supplementation before sleep positively increased wall squat performance in the participants (p<0.05). In the 20-meter sprint performance tests, the mean 20-meter sprint performance of the participants who slept with caffeine supplementation was lower than the other groups. It was found that caffeine supplementation before sleep negatively affected the 20-meter sprint performance of the participants (p<0.05). In the T agility performance tests, the mean performance of the participants who slept with caffeine supplementation in the T agility test was lower than the other groups. It was found that caffeine supplementation before sleep negatively affected the T agility test performance of the participants (p<0.05). In vertical jump performance tests, there was no statistically significant difference between the mean wall squat performance of participants who slept with melatonin supplementation and the mean performance of participants who slept with caffeine supplementation and the mean performance of participants who slept normally (p>0.05).
As a result, in terms of sleep, melatonin supplementation increased total sleep time, deep sleep time and REM sleep time, while caffeine supplementation decreased deep sleep time and increased the average pulse rate during sleep in athletes. In terms of sportive performance, it was found that melatonin supplementation and sleep increased wall squat performance in athletes, while caffeine supplementation and sleep adversely affected the 20-meter sprint and T agility test performance.