Alî Şîr Nevâyî'nin eserlerinde tematik söz varlığı incelemesi
Thematic vocabulary analysis in the works of Alî Şîr Nevâyî
Yazar: MUZAFFER SAZ
Danışman: PROF. DR. GALİP GÜNER
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Kavram alanlarına göre oluşturulan tematik söz varlığı çalışmaları belirli bir konu veya tema çerçevesinde meydana getirilen çalışmalardır ve bu çalışmalar genel bir başlık altında incelenir. Daha sonrasında ilgili kelimeler genel başlık altında ayrıntılı olarak incelenir ve burada alfabetik sıralamadan ziyade tematik olarak kelimelerin sınıflandırılması söz konusudur. Böylece kavram alanlarına göre tematik söz varlığı ortaya çıkarılmış olur. Bu söz varlıklarının indekslerden farkı, genel başlık ile alt başlıkların içerdiği madde başlarının anlamları ile birlikte verilmesidir. Ayrıca tematik söz varlığının belirlenmesi kelimelerin anlam farklılıklarının ortaya konulması yönünden son derece kıymetlidir. Bu tezde kavram alanına göre oluşturulan tematik söz varlığı çalışmasında Ali Şir Nevâyî'nin Garâ'ibü's- Sıgar, Bedâyiu'l-Vasat, Nevâdirü'ş- Şebâb, Fevâyidü'l- Kiber, Ferhâd u Şîrîn, Leylî vü Mecnûn, Hayretü'l- Ebrâr, Sedd-i İskenderî, Seb'a-yi Seyyâr adlı eserlerindeki isimler taranmış ve bağlama göre anlamlandırılmıştır. Kelimelerin kökeni belirlenmiş ve aldıkları ekler gösterilmiştir. Sonuç olarak tematik söz varlığı çalışmasında, Ali Şir Nevâyî'nin; Garâ'ibü's- Sıgar, Bedâyiu'l-Vasat, Nevâdirü'ş- Şebâb, Fevâyidü'l- Kiber, Ferhâd u Şîrîn, Leylî vü Mecnûn, Hayretü'l- Ebrâr, Sedd-i İskenderî, Seb'a-yi Seyyâr adlı eserlerindeki kelimelerin genel bir dökümü verilmiş ve eserlerin içerik açısından hangi kavram alanlarından meydana geldiği ortaya konulmuştur. Ayrıca her bölüm sonunda kavram alanlarını oluşturan kelimeler hakkında değerlendirmeler yapılmış, kelimelerin kökeni ve sayıları hakkında bilgiler verilmiştir. Bu özellikleriyle Ali Şir Nevâyî'nin eserleri üzerine yapın bu tematik söz varlığı çalışması, isimler üzerine çalışmalar yapacak kişiler için bir kaynak özelliği taşımaktır.

Abstract:
Thematic vocabulary studies created according to conceptual areas are studies carried out within the framework of a specific subject or theme, and these studies are examined under a general heading. Afterwards, the relevant words are examined in detail under the general heading, and here the words are classified thematically rather than alphabetically. Thus, thematic vocabulary is revealed according to conceptual areas. The difference between these vocabularies and indexes is that the headings of the general heading and subheadings are given with their meanings. In addition, determining the thematic vocabulary is extremely valuable in terms of revealing the differences in the meaning of words. In the thematic vocabulary study created according to conceptual fields, names were scanned from Ali Şir Nevâyî's works such as Garâ'ibü's- Sıgar, Bedâyiu'l-Vasat, Nevâdirü'ş- Şebâb, Fevâyidü'l- Kiber, Ferhâd u Şîrîn, Leylî vü Mecnûn, Hayretü'l- Ebrâr, Sedd-i İskenderî, Seb'a-yi Seyyâr and various sources were used and dictionaries were used, and again considering the text context, words were made meaningful under various subjects/themes. As a result of the thematic vocabulary study, a general list of words in Ali Şir Nevâyî's works, such as Garâ'ibü's- Sıgar Bedâyiu'l-Vasat Nevâdirü'ş-Şebâb Fevâyidü'l- Kiber Ferhâd u Şîrîn Leylî vü Mecnûn Hayretü'l- Ebrâr Sedd-i İskenderî Seb'a-yi Seyyâr was given, and it was revealed which conceptual fields the works consisted of in terms of content. In addition, at the end of each chapter, evaluations were made about the words that make up the concept areas, and information was given about the origins and numbers of the words. With these features, this thematic vocabulary study on the works of Ali Şir Nevâyî is a resource for people who will work on names.