İbrahim El-lekānî'nin Cevheretü't-Tevhîd şerhlerinde itikadi farklılaşmalar
Theological differentiatios in the commentaries of İbrahim Al-Laqani's jawhara al-tavhid
Yazar: HAKAN ÖZGÜR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM HAKKI İNAL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mısır = Egypt ; İbrahim El-Lekani = İbrahim El-Lekani ; İslam alimleri = Islamic scholars ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmada Mısır coğrafyasının önemli âlimlerinden İbrâhim b. İbrâhim el-Lekānî'nin Cevheretü't-Tevḥîd adlı eserinin üzerine yazılmış şerh ve haşiye çalışmaları yoluyla bir metnin tarihsel süreçteki itikadi çerçevede zihniyet farklılaşmalarını ele aldık. Yaptığımız araştırmanın birinci bölümünde eserin yazarı, İbrâhim b. İbrâhim el-Lekānî'nin hayatı ve yazmış olduğu eserleri hakkında bilgi verdik. Eserleri içinde bilhassa araştırmanın konusu olan Cevheretü't-Tevḥîd adlı eserinin tanıtımı, muhtevası, üzerine yazılmış olan şerh ve haşiye çalışmaları hakkında bilgi verdik. Birinci bölümde ayrıca metnin ülkemizdeki seyri açısından, ülkemizin doğusunda bulunan medreselerin ders müfredatında yer aldığına dair bilgi verdik. Birinci bölümde kısacası metnin yazarı hakkında bilgi verip, eser hakkında çeşitli bilgileri vermeyi amaçladık. 
Çalışmamızın özünü oluşturan ikinci bölümde ise bir metnin içindeki zihniyet yapısını ve söz konusu metnin şerhler ve haşiyeler yoluyla tarihsel süreçte farklı anlaşılma biçimlerini analiz etmeye yönelik bir çaba oluşturacaktır. Çalışmamızda bu denli bir çabaya girilmesinde Cevheretü't-Tevḥîd adlı eserin üzerine yazılmış pek çok şerh ve haşiye çalışmasının bulunması gelmektedir. Ayrıca esere verilen önemin asırlar geçmiş olmasına rağmen devam etmesi böyle bir çabaya bizleri teşvik etmektedir. Eser üzerine yazılan asırlar boyunca pek çok çalışma bulunmakta ve bu çalışmalardan, başta oğlu Abdüsselâm b. İbrâhîm b. İbrâhîm el-Lekānî'nin yazmış olduğu İtḥâfü'l-mürîd li-Şerḥi Cevhereti't-tevḥîd adlı eser bilinmektedir. Çalışmamızda Cevheretü't-Tevḥîd üzerine tarihsel süreçte yazılmış şerh ve haşiyeler arasından öncelikle Abdüsselâm b. İbrâhîm b. İbrâhîm el-Lekānî'nin eserine kaynaklar arasında yer verdik. Ardından pek çok âlimin yazmış olduğu şerh ve haşiyeleri de çalışmamızda ele aldık. Tarihsel süreçte bir metnin şerh ve haşiyelerinde izlediğimiz ziyniyet farklılaşmasını imanın tarifi hakkında olup olmadığını araştırdık. Yaptığımız çalışmamızın sonucunda Cevheretü't-Tevḥîd adlı manzumenin etrafında tarihsel süreçte gelişen zihniyetin farklılaşmasına dair değerlendirmesini yaptık.

Abstract:
This study was written on the work called Jawhara al-Tavhid, which was written by İbrâhim b. İbrâhim al-Laqani, one of the important scholars of Egyptian geography, and the differentiations in the creed in the commentary and annotation studies will be discussed. In our research, mindset differentiation was examined as part of this differentiation. Thus, we explored a text's mentality differentiations within the context of the historical process. The author of the work, İbrâhim b. İbrâhim al-Laqani's life, and the works he authored will be discussed in the first section of the research. The introduction to his work, Jawhara al-Tavhid, which is the subject of the investigation, as well as the content, commentary, and annotation studies written on it, will be discussed. The first section will include details on the text's development in our country as well as manuscripts discovered there and also we gave information that madrasahs in the east of our country are included in the curriculum. The purpose of the opening section is to provide information about the author of the text as well as information about the work.
The second section of our study will consist of an endeavor to evaluate the mentality in a text and the various methods of comprehending the text in the historical process through commentaries and annotations, which will form the core of our research. The fact that so much effort has gone into our research is owing to the numerous annotations and annotations put on the work Jawhara al-Tavhid. Furthermore, the continued value placed on work over ages has prompted us to make such an attempt. There have been numerous research published on the subject. In these studies, especially his son Abdüsselâm b. İbrâhim al-Laqani and the commentaries and annotations written by many other scholars will be discussed. The work named İtḥâfü'l-murîd li-Şerḥi Jawhara al-Tavhid, written by Abdüsselâm, will be discussed in these commentaries and annotations. Theological differences in the definition of faith will be considered in the commentaries and annotations that will be discussed. The attitude that arose in response to the poem Jawhara al-Tavhid will be assessed. As a result of our work we evaluated the diversification of mindset that emerged in the historical process around the poem Jawhara al-Tavhid as a consequence of our investigation.