Hava kirliliği ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye üzerine ekonometrik bir çalışma
The relationship between air pollution and economic growth: An econometric study on Türkiye
Yazar: ESRA KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. HACI BAYRAM IŞIK
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Hava kirliliği = Air pollution ; Çevresel Kuznets Eğrisi = Environmental Kuznets Curve

Özet:
Bu tez çalışmasının temel amacı, hava kirliliği, enerji tüketimi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi araştırarak Çevresel Kuznets Eğrisi (ÇKE) hipotezinin geçerliliğini Türkiye ekonomisi için 1960-2015 dönem aralığı itibariyle sınamaktır. Bu amaç doğrultusunda karbondioksit emisyonu, enerji tüketimi, kişi başına reel gelir, kişi başına reel gelirin karesi ve kişi başına reel gelirin küpü değişkenleri kullanılarak analiz karesel ve kübik formda gerçekleştirilmiştir. Değişkenlerin durağanlık derecelerinin tespiti için Augmented Dickey Fuller (ADF), Phillips Perron (PP) ve Kwiatkowski-Phillips-Schmidt-Shin (KPSS) testleri tercih edilmiştir. Birim kök test sonuçlarına göre değişkenler arasındaki eşbütünleşme ilişkisinin analizi için ARDL sınır testi uygun bulunmuştur. Değişkenlerin uzun ve kısa dönem katsayıları da ARDL modeli çerçevesinde tahmin edilmiştir. Karesel modelin ARDL sınır testi sonuçlarına göre Türkiye ekonomisi için ÇKE hipotezinin geçerli olduğu bulgusuna ulaşılmışken, kübik model sonuçlarına göre söz konusu hipotez geçerli bulunmamıştır. Kübik formda oluşturulan modelin ARDL sınır testi sonucuna göre Türkiye ekonomisi için ekonomik büyüme ve karbondioksit emisyonu arasında 'N' şeklinde bir ilişki tespit edilmiştir. Bu durumda sadece iktisadi büyüme ile çevre sorunları azalmamaktadır. Çevre yönetimini dikkate alan bir iktisadi büyüme ve kalkınma hedefinin belirlenmesi ve aktif çevre politikalarının uygulanması gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Hava Kirliliği, Ekonomik Büyüme, Çevresel Kuznets Eğrisi, ARDL Sınır Testi

Abstract:
The main purpose of this thesis is to test the validity of the Environmental Kuznets Curve hypothesis for the Turkish economy for the period of 1960-2015 by investigating the relationship between air pollution, energy consumption and economic growth. For this purpose, the analysis was carried out in square and cubic forms by using the variables of carbon dioxide emission, energy consumption, real income per capita, square of real income per capita and cube of real income per capita. Augmented Dickey Fuller (ADF), Phillips Perron (PP) and Kwiatkowski-Phillips-Schmidt-Shin (KPSS) tests were preferred to determine the degree of stationarity of the variables. According to the unit root test results, ARDL bounds test was found suitable for the analysis of the cointegration relationship between the variables. The long and short term coefficients of the variables were also estimated within the framework of the ARDL model. According to the ARDL Bounds test results of the quadratic model, it was found that the EKC hypothesis was valid for the Turkish economy, while the said hypothesis was not found to be valid according to the cubic model results. According to the ARDL Bound test result of the model created in cubic form, a 'N' shaped relationship has been determined between economic growth and carbon dioxide emissions for the Turkish economy. In this case, environmental problems do not decrease only with economic growth. It is necessary to determine an economic growth and development target that takes environmental management into account and to implement active environmental policies.
Keywords: Air Pollution, Economic Growth, Environmental Kuznets Curve, ARDL Bounds Test