Gadamer'in hermenötik anlayışı ve temel kavramlar
Gadamer's understanding of hermeneuthics and fundamental concepts
Yazar: DUYGU ALTUN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KESGİN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Felsefe = Philosophy ; Gadamer, Hans Georg = Gadamer, Hans Georg ; Hermeneutik = Hermeneutic ; Hermetik düşünce = Hermetic thought

Özet:
Felsefe; insanın entelektüel yeteneğinin sonucu olarak ortaya çıkmış olan bir düşünce faaliyetidir. Bu düşünsel faaliyet insanoğlunun doğumundan ölümüne kadar olan zaman zarfında, farkında olmasa da uğraştığı, içinde olduğu bir alandır. Felsefe insan hayatı içinde önemli bir yer teşkil eder. Doğası gereği insanda bulunan merak, hayret gibi unsurlar felsefe disiplininin en temel unsurları arasındadır.  
Felsefe, modern dönemde ortaya çıkan diğer bütün ilim dallarının, onun içinden doğduğu ana düşünce faaliyetidir. Kendisinden bağımsızlaşarak kendilerine alan açan bilim dalları olduğu gibi felsefenin bizatihi ana konu başlıkları da vardır. Bunlardan birisi, doğrudan insan, mana ve yorum zemininde yürütülen düşünsel faaliyet olarak hermenötik olarak öne çıkar. Hermenötik; insanın kendisini, çevresindekileri, içinde yaşamış olduğu dönemi veya kendinden önceki dönemleri, bu dönemlerde ortaya konulmuş metin veya sanat eseri gibi daha birçok unsuru anlamayı sağlayan bir öğretidir. Bu yüzden de hermenötik disiplin felsefe alanında önemli bir yer tutar. Hermenötik alanın temel yapısını "doğru anlama" problemi oluşturmaktadır. Bu problem bağlamında filozoflar, içinde yaşadığı dönemin Şartlarını göz önünde bulundurarak, probleme cevap aramışlardır. Her dönemde farklı eksikliklere cevap olabilecek şekilde ele alınan hermenötiğin tanımı da her dönemde farklılıklar göstermektedir. Çünkü her çağın eksiklikleri ve ihtiyaçları kendinden önceki ve kendinden sonraki döneme göre farklılaşmaktadır.  
Bu çalışmada hermenötik alanında, Gadamer'in kendi dönemi içerisinde benimsemiş olduğu felsefi hermenötik anlayışı üzerinde durularak, Gadamer'in bu disipline kattığı önemli kavramların üstünde durulmuş, kavramları ele alınmaya çalışılarak düşüncesini nasıl temellendirdiğine bakılmak istenmiştir. Bu bağlamda hermenötik görüşleri ele alınmış, Gadamer'in kendinden önceki Aydınlanmacı ve pozitivist düşünürlerden pek çok açıdan farklılık gösterdiği ve hermenötik anlayışa farklı bir bakış açışı kazandırdığı saptanmıştır. Eleştirdiği noktalardan yola çıkılarak önemli gördüğü kavramları; -başta tarihsellik olmak üzere- "önyargı, ufukların kaynaştırılması, gelenek, etki tarihi bilinci" gibi insan için olmazsa olmaz kavramları değerlendirilmiş ve irdelenmiştir. Bu kavramlar doğrultusunda ortaya koymuş olduğu düşüncelerini nasıl temellendirdiği üstünde durulmuş, hermenötik disiplini nasıl sağlam bir zemine oturtmak istediği ele alınmıştır. 
Gadamer, bilimselliği, kendinden önceki düşünürler gibi sadece sosyal bilimler açısından ele almamış ve kullanım alanını oldukça genişletmiştir. Yöntem tartışmaları içine sıkıştırılan hermenötik, Gadamer'de, sosyal bilimler ve doğa bilimleri arasında ayrım yapmadan, insanın içinde olduğu her durumun zeminini oluşturan bir dayanak noktası haline getirilmiştir. Gadamer, hermenötiği sadece sosyal bilimleri değil, doğa bilimlerini de içine alacak şekilde geniş bir zemine oturtmuş, anlama ve yorumlama eylemini insanî tecrübe ediş tarzının her biçiminde kendisini gösteren bir gerçeklik olarak ortaya koymuştur. Gadamer ortaya koymuş olduğu düşünce ve kavramları sayesinde, bir insanın gelenekten bağımsız olamayacağı gibi, önyargıdan da bağımsız olamayacağını göstermeyi amaçlamıştır. Dolayısıyla hermenötik için önemli kavramları ortaya koymuş olan Gadamer'i göz ardı etmek mümkün değildir. Çünkü onun saptamaları hem yaşadığı yüzyılda hem de günümüzde büyük yankı uyandırmıştır. Temellendirdiği önemli kavramlar ve saptamaları günümüzde de önemli bir yer teşkil etmektedir.  
Sonuç olarak tezde, Gadamer hermenötiği sadece yöntem olmaktan çıkarmış, insanın her türlü anlama faaliyetine hâkim olan, dolayısıyla insani tecrübe alanlarını bilimsellikten ayırmadan, aynı çatı altında birleştirecek bir yorumlama edimine sahip olduğunu göstermeyi amaçlamıştır. Çalışmamız, sosyal bilimlerde hermenötiğin kullanımına ilişkin farklı bir bakış açısı kazandırabildiği ölçüde bu amacına ulaşmış olacaktır.

Abstract:
Philosophy is an activity of thinking that has emerged as a result of human intellectual ability. This intellectual activity is a realm that human beings deal with, even if they are not aware of it, from birth to death. Philosophy has a significant place in human life. Elements such as curiosity and wonder, which are inherent in human beings, are among the most basic elements of the discipline of philosophy. 
Philosophy is the main activity of thinking from which all other branches of science emerged in the modern epoch. As there are branches of science that have become independent of philosophy and open up space for them, philosophy itself has its own main topics. One of them stands out as hermeneutics that can be regarded as an intellectual activity carried out directly on the ground of human, meaning and interpretation. Hermeneutics is a discipline that enables people to understand themselves, those around them, the period in which they lived or the periods before them, and many other elements such as texts or works of art created in these periods. Therefore, the discipline of hermeneutics has an important place in the field of philosophy. The basic structure of the field of hermeneutics is constituted by the problem of "understanding correctly". In the context of this problem, philosophers sought an answer for it by means of considering the conditions of the period in which they lived. Since the deficiencies and needs of each period differ according to the period before and after it, the definition of hermeneutics, which can be handled in such a way that can respond to different deficiencies in each period, also shows differences in each period.
In this thesis, the understanding of philosophical hermeneutics adopted by Gadamer in his own period in the field of hermeneutics was emphasized. In addition, important concepts that Gadamer added to this discipline were analyzed. Afterwards, these concepts were tried to be discussed and then how Gadamer grounded his thoughts was examined. In this context, Gadamer's views on hermeneutics were discussed and it was determined that Gadamer differed from the Enlightenment and positivist thinkers before him in many ways and gave a different perspective to the discipline of hermeneutics. Based on the points that Gadamer criticizes, the concepts that he considers significant -especially "historicity"- such as "prejudice, fusion of horizons, tradition, and effective history" have been evaluated and scrutinized. It was emphasized how he grounded his thoughts that he put forward in line with these concepts, and how he wanted to put the discipline of hermeneutics on a solid ground.
Gadamer did not consider science only in terms of social sciences like the thinkers before him; on the contrary, he expanded its field of use. Hermeneutics, which was formerly compressed into methodological discussions before Gadamer, has been turned into a fulcrum with Gadamer, which forms the basis of every situation in which human beings are, without making any distinction between social sciences and natural sciences. Gadamer has placed hermeneutics on a broad ground, including not only the social sciences but also the natural sciences. In addition, he revealed the act of understanding and interpretation as a reality that manifests itself in every form of human experience. Gadamer aimed to show by means of his ideas and concepts that a person could not be independent from prejudice, as well as from tradition. Therefore, it is not possible to ignore Gadamer, who has introduced important concepts for hermeneutics. In fact, his determinations aroused great repercussions both in the century he lived and in today's world. The important concepts he founded and his determinations still have an important place in contemporary debates in the field of hermeneutics.
As a result, in this thesis, Gadamer has removed hermeneutics from being just a method and he aimed to show that human beings have an act of interpretation that dominates all kinds of intellectual activities. Therefore, Gadamer aimed to show that hermeneutics is an act of interpretation that will unite the fields of human experience under the same scope with scientific ones without separating them. This thesis will have achieved its aim to the extent that it can provide a different perspective for the use of hermeneutics in social sciences.