Tekstil ve moda tasariminda tek renkli desenler ve deneysel uygulamalari
Monochromatic patterns and experimental applications in textile and fashion design
Yazar: BÜŞRA CANEL
Danışman: PROF. LEYLA ÖĞÜT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı / Tekstil ve Moda Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Renk, sanat ve tasarımın temel ögesidir. Bu sebeple rengin etkili kullanımı
sanatçı ve tasarımcılar için oldukça önemlidir.
Johannes Itten'ın yaptığı, günümüzde kabul gören renk çemberi üzerinden,
sanatçılar ve tasarımcılar çeşitli renk armonisi düzenlemeleri kullanmaktadır. Bu
armonilerden biri de monokromatik renk armonisidir.
Tek bir rengin tonlarından oluşan monokromatik renk armonisinin, geçmişten
bu yana tekstil ve moda tasarımında çeşitli uygulamaları bulunmaktadır. Söz konusu renk
dizilimi çeşitli dönemlerde farklı stil, motif ve konularda örneklerini göstermiştir. Tekstil
tasarımında vazgeçilemez tarzlardan biri olan tek renkli (monokromatik) desen örnekleri
dönem dönem moda olmaya devam etmektedir.
Bu çalışmanın amacı, monokromatik tekstil desenlerinin tarihsel örneklerini
tespit etmek ve yeni öneriler sunmaktır. Tüketim çılgınlığına bağlı olarak hızlı değişen
modalar ve tasarım talebinin fazla olması, tarihteki geleneksel ve klasik tarzların
zamansızlığına geri dönüşü getirmiştir. Monokromatik tekstil desenleri ise bu çok
çeşitliliğe sakinlik ve minimal bir etki getirmektedir. Aynı zamanda tek rengin kullanımı
çevreye daha az zararlı ve daha az maliyetli desenlerin oluşumunu sağlayacaktır.
Çalışmanın birinci bölümünde, rengin tekstil tasarımına etkisi ortaya konulmaya
çalışılmıştır. Bu kapsamda; renk teorileri, renk algısı, rengin nitelikleri, renk grupları,
renk ilişkileri ve teze konu olan monokromatik renk ilişkisinin moda ve tekstil
tasarımında uygulamaları ele alınmıştır. Araştırılan bilgiler ve uygulamalar sonucunda,
desenlerin tek renkli olsalar da birçok farklı stil ve temada adlandırıldıkları saptanmıştır.
Bunlardan bazılarının geleneksel boya ve baskı teknikleriyle tekstil tasarımında bir stil
olarak anıldıkları ve çağdaş tekniklerle tekrar üretildikleri görülmüştür. Dolayısıyla
gelenekten ilham alan el boyaması ya da el baskısı örneklerin klasikleşerek sevilen ve
vazgeçilemeyen zamansız tarzlara dönüştüğü görülmüştür.
Çalışmanın ikinci bölümünde uygulamalar yapılmıştır. Birinci bölümdeki tek
renkli (monokromatik) tekstil desenlerinin araştırılmasına dayanarak modası hiçbir
zaman geçmeyen, Toile de Jouy kumaşlardan ilham alınan tasarım ve uygulamaları
gerçekleştirilmiştir. Geçmişte üretilen karakteristik tek renkli Toile de Jouy kumaşlardan
etkilenerek oluşturulan desenlerin, çağdaş yorumlarının yapılması hedeflenmiştir.
Tekstil desenlerinde monokromatik palet olarak nitelendirilen renk skalası, bir
rengin beyazdan siyaha bütün tonlarını içerecek bir gamı ifade etmektedir. Buna bağlı
olarak hazırlanan koleksiyonda Afrika temasına uygun sepya rengi ana renk tonu olarak
seçilmiştir. Hikayeci anlatım için Afrika'nın vahşi yaşamına ait hayvan veya hayvan
sahneleri ve bitki motifleri üzerine çalışılmıştır.
Eskizler için karakalem, teknik çizim kalemi ve füzen gibi malzemeler
kullanılmış, ince çizgi, çapraz çizgi ve tarama gibi eleman ve teknikler tercih edilmiştir.
Çalışma kapsamında, 6 tasarım, tasarımlara uygun kombin ve varyant
yapılmıştır. Üretimi yapılan 3 tasarım ve 3 kombin tasarıma süblime baskı uygulanmıştır.
Tasarım ve kombin tasarımlarının yanı sıra, ayrıca sepya tonlarında düz boyalı
kumaşlarla da tamamlayıcı unsurlar zenginleştirilmiştir.
Sonuç olarak, tek renkli desenli kumaşlar, tekstil tarihinin serüveninde birçok
açıdan önemli bir role sahip olmuştur. Tek renkli (monokromatik) tekstiller, geçmişten
günümüze kadar tekstil tasarımında vazgeçilmez tarzlardan birini oluşturmuştur.

Abstract:
Color is a fundamental element in art and design. Therefore, the effective use of
color is highly important for artists and designers.
Using the color wheel created by Johannes Itten, which is widely accepted today,
artists and designers employ various color harmony arrangements. One of these
harmonies is monochromatic color harmony.
Monochromatic color harmony, which consists of different shades of a single
color, has been applied in various ways in textile and fashion design throughout history.
This color arrangement has shown examples in different styles, motifs, and themes across
different periods. Monochromatic pattern designs, one of the indispensable styles in
textile design, continue to be fashionable at various times.
The purpose of this study is to identify historical examples of monochromatic
textile patterns and to propose new suggestions. Due to the fast-changing fashions and
high design demands driven by consumerism, there has been a return to the timelessness
of traditional and classic styles. Monochromatic textile patterns bring calmness and a
minimalist effect to this diversity. Additionally, the use of a single color allows for the
creation of patterns that are less harmful to the environment and less costly.
The first part of the study attempts to reveal the impact of color on textile design.
In this context, color theories, color perception, the qualities of color, color groups, color
relationships, and the application of the monochromatic color relationship in fashion and
textile design are discussed. As a result of the researched information and applications, it
was determined that even though the patterns are monochromatic, they are named in many
different styles and themes. Some of these are recognized as a style in textile design with
traditional dyeing and printing techniques and have been reproduced with contemporary
techniques. Thus, hand-painted or hand-printed examples inspired by tradition have
become classic and beloved timeless styles.
In the second part of the study, applications were carried out. Based on the
research of monochromatic textile patterns in the first part, designs and applications
inspired by the ever-fashionable Toile de Jouy fabrics were created. The aim was to make
contemporary interpretations of the patterns influenced by the characteristic
monochromatic Toile de Jouy fabrics produced in the past.
The color scale referred to as a monochromatic palette in textile patterns includes
all shades of a color from white to black. Accordingly, sepia was chosen as the main color
tone suitable for the African theme in the prepared collection. For a narrative depiction,
scenes of animals or wildlife from Africa and plant motifs were worked on.
Materials such as pencil, technical drawing pen, and charcoal were used for
sketches, and elements and techniques like fine lines, cross-hatching, and shading were
preferred.
Within the scope of the study, six designs were created, with appropriate
combinations and variants made for the designs. Sublimation printing was applied to three
produced designs and three combination designs.
In addition to the design and combination designs, complementary elements
were enriched with plain dyed fabrics in sepia tones.
In conclusion, monochromatic patterned fabrics have played an important role
in the journey of textile history in many aspects. Monochromatic textiles have been an
indispensable style in textile design from the past to the present.