Postmodernitenin Diyanet İşleri Başkanlığı'nın konumu, hizmetleri ve din eğitimine etkisi
The position, services, and impact of postmodernism on the Presidency of Religious Affairs and religious education
Yazar: ŞEYMA ÖĞÜTVEREN
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET FATİH GENÇ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
20. yüzyılın son çeyreğinden itibaren adından sıklıkla söz ettiren postmodernite, moderniteye karşı yükselen tepkisel hareketlerden biridir. Postmodernite, dine yüklediği anlam ve dini yaşamda sebep olduğu değişimlerle dikkat çekmektedir. Bu söylem, teolojik bilgiyi elde etmek veya dinlerin hakikat söylemlerini dikkate almak yerine, dinin birey ve toplum yaşantısına kattığı değere önem vermektedir. Kentleşme, bilgi ve enformasyondaki gelişme, yoğun göç dalgaları gibi nedenlerle farklı kültürden insanları bir arada yaşama zorunluluğunu göz önünde bulundurarak dinin toplumsal hayatta barış, sevgi, adalet, hoşgörü ve yardımlaşma gibi erdemleri tesis etmesi gerektiğini ileri sürmektedir.  Bu bağlamda din hizmetleri sunan Diyanet İşleri Başkanlığı'na (DİB) da yeni görev ve sorumluluklar yüklenebileceği düşünülmektedir. Bu nedenle çalışmada, postmodernitenin DİB'in kurumsal gelişimi, hizmetleri ve din eğitimi üzerinde yarattığı etkiye odaklanılmıştır. Literatür taraması yöntemi kullanılarak öncelikle Başkanlığın kurumsal gelişimi ele alınmış, ardından da din hizmetleri ve din eğitimi faaliyetlerinde tercih edilen anlayış, yöntem ve materyaller ortaya konulmuştur. Araştırma sonucunda DİB'in postmodernitenin etkisiyle kurumsal bir ivme kazandığı saptanmıştır.  Postmodern dönemin ihtiyaçlarına yönelik yeni hizmet alanları geliştirdiği, din eğitimi faaliyetlerinde toplum yapısına uygun öğretim yöntem ve materyallerle kalite ve verimi yakalama gayretinde olduğu anlaşılmıştır. Ancak hızlı değişim ve gelişmelere karşısında bu gayretin yetersiz kaldığı noktalar bulunmaktadır.

Abstract:
Postmodernity, which has frequently been mentioned since the last quarter of the 20th century, is one of the reactive movements that emerged against modernity. Postmodernity stands out with the meaning it attributes to religion and the changes it causes in religious life. This discourse emphasizes the value religion adds to individual and societal life, rather than obtaining theological knowledge or considering the truth claims of religions. Considering the necessity of different cultures living together due to urbanization, developments in information and communication, and intense migration waves, it argues that religion should establish virtues such as peace, love, justice, tolerance, and cooperation in social life. In this context, it is thought that new duties and responsibilities could be assigned to the Presidency of Religious Affairs (Diyanet İşleri Başkanlığı, DİB), which provides religious services. Therefore, this study focuses on the impact of postmodernity on the institutional development, services, and religious education of DİB. Using the literature review method, the institutional development of the Presidency was first addressed, followed by the understanding, methods, and materials preferred in religious services and religious education activities. The research concluded that DİB gained institutional momentum under the influence of postmodernity. It was understood that it developed new service areas to meet the needs of the postmodern era and strived to achieve quality and efficiency in religious education activities with teaching methods and materials suitable for the societal structure. However, there are points where this effort is insufficient in the face of rapid changes and developments.