Sivas ekolojik koşullarında 
 bazı yem bezelyesi genotiplerinin 
 agro morfolojik özellikleri 
 ve külleme hastalığına  
(erysiphe polygoni) karşı reaksiyonları
Agromorphologi̇cal characteri̇sti̇cs  and powdery mi̇ldew (Erysi̇phe polygoni̇) reacti̇ons of some pea genotypes under si̇vas ecologi̇cal condi̇ti̇ons
Yazar: VOLKAN YÖRÜK
Danışman: PROF. DR. YUSUF YANAR ; DOÇ. DR. TOLGA KARAKÖY
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ülkemiz birçok kültür bitkisi yönünden zengin genetik kaynaklara sahip olup, bunlardan birisi de bezelyedir. Türkiye orijinli yem bezelyesi gen kaynakları üzerinde yurt içi ve yurt dışı kaynaklı bazı araştırmalar yapılmış olmakla birlikte, bu kaynakların farklı araştırmalar ile agronomik ve kalite özellikleri açısından incelenmesi ve ıslah programlarında değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Bundan dolayı bu çalışmanın temel konusu, ülkemizin farklı bölgelerinden toplanmış olan yem bezelyesi genotiplerinden tek bitki seçimi yapılarak saflaştırılmış olan hatlar üzerinde erkencilik, kalite, yüksek ot ve tohum verimi, külleme hastalığına dayanıklılık gibi özellikleri yönünden değerlendirmek, üstün olan hatların belirlenerek, bunların yem bezelyesi çeşit geliştirme programlarında kullanmak, Sivas ekolojik koşullarına uygun yeni çeşitlerin ıslah edilmesini sağlamaktır. Araştırmada, 4 adet ticari bezelye çeşidi ve ülkemizin farklı bölgelerinden toplanmış olan 60 adet yem bezelyesi genotipinde bazı önemli agro-morfolojik bitkisel karakterler ve bu genotiplerin külleme hastalığına karşı dayanıklılık düzeyleri incelenmiştir. Tüm yem bezelyesi genotipleri Sivas ekolojik koşullarında, Cumhuriyet Üniversitesi, Sivas Meslek Yüksekokulu, Bitkisel ve Hayvansal Üretim Bölümü araştırma ve deneme alanında yetiştirilmiştir. İncelen agro-morfolojik özellikler ve külleme hastalığına karşı dayanıklılık bakımından yüksek düzeyde varyasyon saptanmıştır. Çiçeklenme gün sayısı (60-83.3 gün), bitki boyu (41-128.7 cm), ilk bakla yüksekliği (16.7-73.3 cm), bitkide kardeş sayısı (1-2), bitkide bakla sayısı (1.3-12.3), baklada tane sayısı (3.3-8.0), bitkide tane sayısı (6.7-38.7), yeşil ot verimi (694.7-1585.0 kg/da), kuru ot verimi (198.2-466.3 kg/da), biyolojik verim (8.6-53.7 g/m2), tane verimi (112.3-508.6 kg/da) ve külleme hastalığına dayanıklılık (0-10) gibi bazı özellikler incelenmiştir. Çalışmada kullanılan genotiplerden 22 tanesi külleme hastalığına aşırı duyarlı, 9 tanesi ise immun bulunmuştur. Diğer taraftan 9 genotip dayanıklı ve 7 genotip hastalığa tolerant bulunmuştur.

Abstract:
Turkey has rich genetic sources by means of crop species and one of those is forage peas. Although, several investigations has been conducted on the Turkish forage pea genetic resources, there is further need to conduct more research on these genetic resources to evaluate agronomic performance and quality traits. For this reason the main objective of this research is to find the promising forage pea lines and to use these lines to develop  early flowering with higher forage, grain yield potential, better quality and powdery mildew disease resistance that  are appropriate for the Sivas ecological conditions.We researched some important agronomic and morphological plant characters of 4 commercial forage pea and 60forage pea genotypes collected from different regions in Turkey. All forage pea genotypes were grown under Sivas Region conditions at Cumhuriyet University, Vocational School of Sivas, Department of Crop and Animal Production research area in Sivas-Turkey. High germplasm variability was observed for agro-morphological traits and powdery mildew disease resistance. There was high diversity among the landraces for flowering time (60-83.3 days), plant height (41-128.7 cm), first nod height (16.7-73.3 cm), number of branch (1-2), number of the pods per plant (1.3-12.3), number of the seed per pod (3.3-8.0), number of the seed per plant (6.7-38.7), forage   yield (694.7-1585.0 kg/da), hay yield (198.2-466.3 kg/da), biological yield (8.6-53.7 g/m2), grain yield (112.3-508.6 kg/da) and powdery mildew disease resistance (0-10). According to results of this study some diverse genotypes could be used for some forage pea breeding programs aimed high forage yield, yield components and powdery mildew disease resistance. Based on thre results of the present study, 22 genotypes were found to be extremely susceptible to the disease while 9 genotypes were immun to the powdery mildews. On the other hands, 9 genotypes were resistant and 7 genotypes exhibited tolerant reaction to the disease.