Ebussuûd Efendi'nin Kur'ân'ı Kur'ân'la tefsiri
Ebussuud Efendi's Ttfsir of the Qur'an with the Qur'an
Yazar: ADEM GERLEGİZ
Danışman: PROF. DR. HALİS ALBAYRAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Meal = Meaning ; Tefsir = Commentary ; Şeyhülislam Ebussuud Efendi = Şeyhulislam Ebussuud Efendi

Özet:
"Ebussuûd Efendi'nin Kur'ân'ı Kur'ân'la Tefsiri" isimli bu çalışma; giriş, dört bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde, yapılan çalışmanın konusu, önemi, amacı, yöntemi ve kaynakları ile Ebussuûd Efendi'nin hayatı, ilmi şahsiyeti ve eserleri ele alınmıştır. Birinci bölümde, Ebussuûd Efendi'nin, Kur'ân'ı Kur'ân'la tefsir ederken anlamsal ilişki kurduğu unsurlar ve bunların özellikleri üzerinde durulmuş, yani Ebussuûd Efendi'nin ayetler arasında anlamsal ilişki kurduğu kelime (isim, fiil, edat) ve cümle gibi unsurlardan ve bu unsurları belirlerken dikkate aldığı benzerlik, özdeşlik, türdeşlik, eş anlamlılık, zıt anlamlılık, eş seslilik, anlamı teyit etme ve anlamsal içiçelik gibi özelliklerden söz edilmiştir. İkinci bölümde, Ebussuûd Efendi'nin, Kur'ân'ı Kur'ân'la tefsirinde kullandığı, uzlaştırma, mucmeli beyan, müphemâtı açıklama, tahsis, takyid, nesh, örneklendirme, gerekçelendirme, anlamı netleştirme, görüşünü destekleme, hükmü açıklama, dolaylı katkı sağlama, zorlamalı ilişkilendirme, ayetleri ilişkilendirme, mantık yürütme ve maksudu belirleme gibi açıklama biçimleri işlenmiştir. Üçüncü bölümde ise Ebussuûd Efendi'nin Kur'ân'ı Kur'ân'la tefsir ederken yardımcı unsur olarak kullandığı, sarf, nahiv, belagat, arap dilindeki kullanım özellikleri, kıraat farklılıkları, esbâb-ı nüzul ve siyak-sibak konularına yer verilmiştir. Sonuç kısmında da araştırma neticesinde ulaşılan veriler aktarılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Ebussuûd Efendi, Kur'ân, Tefsir, Anlam, İlişki, Unsur, Açıklama, Biçim.

Abstract:
This study, named "Ebussuud Efendi's Tafsir of the Qur'an with the Qur'an", is made up of introduction, four chapters and a conclusion sections. In the Introduction section, information about the study's topic, importance, aim, methodology and resources with Ebusuud Efendi's life, scientific personality and his studies were discussed. In the first chapter, elements that Ebussuud Efendi used while he is explaining the Qur'an with the Qur'an in order to make semantic relations, which means that the semantic components like being identical, coming from the same root, synonym, antonyms, homophonies, etc. that he used to make semantic relations between the verses of the Qur'an were explained. In the second chapter, the methods that Ebussuud Efendi used to explain the Qur'an with the Qur'an such as reconciliation, indefinite statements, explanations for indefinite statements, allotment, encumbrance, abrogation, exemplification, justification, making the meaning clear, supporting the arguments, explanation of commands, indirect contribution, constrained association, association of the verses, and make reasoning were explained in detail. In the third chapter, supporting elements that Ebussuud Efendi used were explained such as grammar, syntax, rhetoric, parts of speech in Arabic, recitation differences, revelation and context. In the conclusion section, findings of the study were discussed. 
Keywords: Ebussuûd Efendi, the Holy Qur'an, Tafsir, Semantics, Relation, Element, Explanation, Form