Görme yetersizliği olan ve gören öğrencilerin okuma performanslarının okumanın bileşenleri boyutunda karşılaştırılması
The comparison of reading performances of students with visual impairment and sighted students in the dimension of components of reading
Yazar: DEMET TİRYAKİ
Danışman: PROF. DR. BANU ALTUNAY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı görme engelliler okuluna devam eden görme yetersizliği olan ve devlet okullarına devam eden gören 2., 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin okuma performanslarının, a) sesbilgisel farkındalık b) çözümleme c) okuma akıcılığı, d) sözcük bilgisi ve e) okuduğunu anlama performanslarının karşılaştırılmalı olarak incelenmesidir. Araştırmanın ikinci amacı ise bu öğrencilerin sınıf seviyesi yükseldikçe a) sesbilgisel farkındalık b) çözümleme c) okuma akıcılığı, d) sözcük bilgisi ve e) okuduğunu anlama performanslarında anlamlı bir farklılık olup olmadığını ortaya koymaktır. Araştırmada ilk amaç için nedensel karşılaştırma modeli ve ikinci genel amaç için ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu İstanbul ve Ankara olmak üzere iki büyük ilde yaşayan 2., 3. ve 4. sınıfa devam eden 32 görme yetersizliği olan ve 32 gören öğrenci oluşturmuştur. Bu çalışmada veri toplama aracı olarak Öğretmen Görüşme Formu, Aile Bilgi Formu, Formal Olmayan Okuma Envanterinin (FOOE) A formundaki 2., 3.ve 4. sınıf düzeyindeki öyküler ve okuduğunu anlama soruları, Kelime Okuma Bilgisi Testi (KOBİT) Anlamlı ve Anlamsız Kelime Okuma Testleri, Sesbilgisel Farkındalık Değerlendirme İşlemleri, Çok Boyutlu Akıcılık Ölçeği, WISC-R Zeka Testi ve Sözcük Dağarcığı Alt Testi kullanılmıştır. Görme yetersizliği olan ve gören öğrencilerin değerlendirme süreci her bir öğrenci için üç oturumda gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde parametrik olmayan hipotez testlerinden yararlanılmıştır. İki grup karşılaştırmalarında Mann-Whitney U testi, sınıf düzeylerinin karşılaştırıldığı üç grup karşılaştırmalarında Kruskal-Wallis testi kullanılmıştır. Mann-Whitney U testi, sonucu elde edilen araştırma bulguları incelendiğinde 2., 3 ve 4. sınıf seviyesindeki görme yetersizliği olan öğrenciler; okuma hızı, prozodik okuma ve çözümleme boyutlarında gören akranlarından anlamlı derecede daha düşük performans sergilemişlerdir. Görme yetersizliği olan öğrencilerin gören akranlarına kıyasla her sınıf seviyesinde okuma doğruluğu anlamlı düzeyde farklılaşmasa da yaptıkları okuma hataları farklılaşmıştır. 2. sınıf seviyesinde "geri dönme"; 3. sınıf seviyesinde "yerine koyma, geri dönme, karmaşık hata ve toplam hata"; 4. sınıf seviyesinde "çıkarma, ekleme, geri dönme, duraklama, tekrarlayan hata, karmaşık hata ve toplam hatayı" gören akranlarına kıyasla daha fazla sergilemişlerdir. Sözcük bilgisi boyutunda görme yetersizliği olan ve gören öğrenciler arasında anlamlı bir farka ulaşılamamıştır. Sesbilgisel farkındalık becerileri boyutunda 2. ve 3. sınıf seviyesinde görme yetersizliği olan öğrenciler ile gören öğrenciler arasında fark bulunmazken 4. sınıf seviyesinde görme yetersizliği olan öğrenciler "ses tanıma toplam ve ses birleştirme" boyutlarında daha yüksek bir performans göstermişlerdir. Okuduğunu anlama bileşeninde ise 2. ve 3. sınıf seviyesinde görme yetersizliği olan öğrenciler ile gören akranlarının arasında anlamlı bir farka ulaşılamamıştır ancak 4. sınıf seviyesinde görme yetersizliği olan öğrenciler gören akranlarından anlamlı düzeyde daha yüksek bir sonuç elde etmişlerdir. Sınıf seviyelerinin karşılaştırıldığı Kruskal Wallis testi sonucunda görme yetersizliği olan öğrencilerin okuma doğruluğu, okuma hızı, prozodik okuma, okuduğunu anlama, çözümleme ve sözcük bilgisi düzeyleri sınıf seviyelerine göre farklılaşmamaktadır. Okuma hataları boyutunda 2. sınıf seviyesindeki öğrencilerin 4. sınıf seviyesindeki öğrencilerden daha fazla kısmı hata yaptığı belirlenmiştir. Aynı zamanda sesbilgisel farkındalık bileşeninde "ses birleştirme" boyutunda 4. sınıf seviyesindeki öğrenciler 2. ve 3. sınıf seviyesindeki öğrencilerden ve "ses ayırma" boyutunda 4. sınıf seviyesindeki öğrenciler 2. sınıf seviyesindeki öğrencilerden anlamlı düzeyde yüksek performans göstermiştir. Gören öğrencilerde ise okuma hızı, okuma doğruluğu, prozodik okuma, sözcük bilgisi bileşenlerinde sınıf seviyeleri arasında fark bulunmamaktadır. Okuma hataları boyutunda 3. sınıf seviyesindeki öğrenciler 4. sınıf seviyesindeki öğrencilerden daha fazla çıkarma hatası yapmışlardır. Ayrıca sesbilgisel farkındalık bileşeninde 4. sınıf seviyesindeki öğrencilerin 3. ve 2. sınıf seviyesindeki öğrencilerden toplam ses tanıma boyutunda daha iyi performans gösterdiği belirlenmiştir. Okuduğunu anlama bileşeninde ise 2. ve 3. sınıf seviyesindeki öğrenciler 4. sınıf seviyesindeki öğrencilerden daha yüksek okuduğunu anlama düzeyi sergilemişlerdir. Elde edilen bulgular alanyazın doğrultusunda tartılmış ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The principal objective of this study is to conduct a comparative analysis of the reading abilities of second, third, and fourth-grade students with visual impairment enrolled in schools for the visually impaired and their sighted counterparts in public schools. The specific areas of assessment include phonological awareness, phonics, reading fluency, vocabulary and reading comprehension. The second objective of the study is to ascertain whether there is a notable discrepancy in the phonological awareness, word reading abilities, reading fluency, vocabulary, and reading comprehension of these students as their grade level increases. In order to achieve the first general purpose, a causal comparison model was employed; to achieve the second general purpose, a relational survey model was used. The study group consisted of 32 students with visual impairment and 32 sighted students in grades two, three, and four, residing in two major cities in Turkey: Istanbul and Ankara. In this study, the following instruments were employed as data collection tools: the Teacher Interview Form, the Family Information Form, stories from the second, third, and fourth grade levels, reading comprehension questions from Form A of the Non-Formal Reading Inventory (NFRI), the Word Reading Knowledge Test (VKRT), the Sense and Nonsense Word Reading Tests, the Phonological Awareness Assessment Procedures, the Multidimensional Fluency Scale, the WISC-R Intelligence Test, and the Vocabulary Subtest. The assessment of students with visual impairment and sighted students was conducted in three sessions for each student. The data were analyzed using nonparametric hypothesis tests. The Mann-Whitney U test was employed for two-group comparisons, while the Kruskal-Wallis test was utilized for three-group comparisons of grade levels. The findings of the Mann-Whitney U test indicated that students with visual impairment in grades two, three, and four exhibited significantly lower performance than their sighted peers in the domains of reading speed, prosodic reading, and word reading. While the reading accuracy of students with visual impairment did not differ significantly from that of their sighted peers at each grade level, their reading errors differed. At the second grade level, the students exhibited backtracking; at the third grade level, they exhibited substitution, backtracking, complicated error, and total error; and at the fourth grade level, they exhibited subtraction, addition, backtracking, pauses, repeated error, complicated error, and total error at a higher rate than their sighted peers. No significant difference was observed between students with visual impairment and their sighted counterparts in the vocabulary knowledge dimension. With regard to the dimension of phonological awareness, no significant difference was observed between students with visual impairment and their sighted counterparts at the second and third grade levels. However, at the fourth grade level, students with visual impairment demonstrated superior performance in the "sound recognition, total, and sound combination" dimensions. With regard to the reading comprehension component, no significant difference was observed between students with visual impairment and their sighted counterparts at the 2nd and 3rd grade levels. However, at the 4th grade level, students with visual impairment exhibited a significantly higher performance than their sighted peers. The Kruskal-Wallis test, which was employed to compare the grade levels, revealed that there were no statistically significant differences in the reading accuracy, reading speed, prosodic reading, reading comprehension, word reading, and vocabulary knowledge levels of students with visual impairment according to their grade levels. With regard to the dimension of reading errors, it was established that students at the second grade level exhibited a greater number of errors than students at the fourth grade level. Additionally, fourth-grade students exhibited significantly higher performance than second- and third-grade students in the "sound combination" dimension of phonological awareness, while fourth-grade students demonstrated significantly higher performance than second-grade students in the "sound separation" dimension. No differences were observed between grade levels in reading speed, reading accuracy, prosodic reading, and vocabulary components among sighted students. With regard to the dimension of reading errors, it was observed that students at the third grade level exhibited a greater propensity to commit subtraction errors than their counterparts at the fourth grade level. Furthermore, the data revealed that fourth-grade students demonstrated superior performance in the total sound recognition dimension of the phonological awareness component when compared to third- and second-grade students. With regard to the reading comprehension component, students at the 2nd and 3rd grade levels demonstrated superior reading comprehension abilities compared to students at the 4th grade level. The findings were discussed in the context of existing literature, and recommendations were presented.