Bursa Arkeoloji Müzesi Bizans Dönemi mimari ve litürjik işlevli yapısal elemanları
Byzantine period architectural and liturgical function structural elements in Bursa Archeology Museum
Yazar: FÜSUN AYTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET OĞUZ ALP
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Arkeoloji müzeleri = Archeological museums ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Bursa = Bursa ; Mimari eserler = Architectural works ; Mimari ögeler = Architectural elements

Özet:
Yüksek Lisans tezinin ana konusunu, Bithynia Bölgesinde yer alan Prusa'nın Erken ve Orta Bizans Dönemi'ne ait Bursa Arkeoloji Müzesi'nde tespit edilen mimari ve litürjik işlevli yapısal elemanlarını oluşturmaktadır. Bursa Arkeoloji Müzesinde; Bursa, Bursa ilinin ilçeleri ve çevresinde bulunan, müzeye getirilen 120 parça tespit edilmiştir. Bu parçalar mimari ve litürjik işlevli yapısal elemanlar olmak üzere bir ana başlığa ve kendi içinde iki alt başlığa ayrılmıştır. Mimari İşlevli parçalar; 3 sütun kaidesi, 1 çifte sütun kaidesi, 1 postament/pedestal, 47 sütun başlığı, 4 çifte sütun başlığı, 4 impost başlığı, 5 paye başlığı, 2 çifte sütunce, 9 lento, söve ve arşitrav blokları, 1 çörten ve Litürjik işlevli parçalar; 8 balüster, 19 levha, 1 templon/kiborium sütunce gövdesi başlığı, 3 templon arşitravı,1 kiborium kemeri, 7 ambon yan kenar levhası oluşturmaktadır. Lahitler ise 3 lahit ve 1 lahit kapağından oluşmaktadır. Bulunan parçaların benzer örneklerle karşılaştırılarak tarihlendirme önerileri getirilmiştir. Çoğunluğu gri damarlı beyaz Prokennesos mermerinden yapılmış mimari ve liturjik işlevli yapısal elemanların süslemelerinde başkent Konstantinopolis'in yanı sıra bölgesel atölyelere özgü özellikler yansıtmaktadırlar. Anahtar Kelimeler: Bursa, Bizans, Bizans Mimarisi, Mimari Plastik, Litürji

Abstract:
The main subject of the master thesis is the architectural and liturgical structural elements of the Early and Middle Byzantine in Bursa Archaeological Museum. In Bursa Archaeology Museum, 120 pieces were found in Bursa, districts of Bursa and surrounding areas. These parts are divided into one main heading named architectural and liturgical structural elements and within itself are divided into two subheadings. Architectural elements; 3 column bases, 1 double column base, 1 postament /pedestal, 47 column capital, 4 double column capital, 4 impost capital, 5 piers capital, 2 double columns, 9 lintel, jamb and architrave blocks, 1 zoomorphical waterspout and Liturgical elements; 8 balusters, 19 plates, 1 templon/ciborium column capital, 3 templon architrave, 1 ciborium arch, 7 ambon lateral slabs. The sarcophagi consist of 3 sarcophagi and 1 sarcophagus lid. Comparison of the found parts with similiar examples was made and dating recommendations have been introduced. The decorations of architectural and liturgical function structural elements, mostly made of gray-veined white Prokennesos marble, reflect the characteristics of the regional workshops as well as the capital Constantinople. Keywords: Bursa, Byzantine, Byzantine Architecture, Architectural Plastic, Liturg