Çocukların mizaçlarının, demografik özelliklerinin ve riskli oyunlara izin verilmesinin çocuk-anne baba ilişkisine etkisi
The effect of children's temperament, demographic characteristics, and permission for risky play on the parent-child relationship
Yazar: SERAP UYSAL
Danışman: PROF. DR. FATMA ÇALIŞANDEMİR
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada çocukların mizaçlarının, demografik özelliklerinin ve riskli oyunlarına izin verilmesinin çocuk-anne baba ilişkisi üzerindeki önem düzeyinin incelenmesi amaçlanmıştır.  Bu amaç doğrultusunda "Çocukların mizaçlarının, demografik özelliklerinin ve riskli oyunlarına izin verilmesinin çocuk-anne baba ilişkisindeki önemleri ne düzeydedir?'' sorusuna yanıt aranmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde devlet kurumlarında ya da özel kurumlarda öğrenim gören 4-6 yaş grubu 294 okul öncesi çocuğu ve çocukların anne babaları oluşturmaktadır. Araştırmada değişkenler dikkate alındığında daha fazla katılımcıya ulaşmak için maksimum çeşitlilik örneklemesinden yararlanılmıştır. Araştırmanın verileri "Kişisel Bilgi Formu'', "Çocuklar için Kısa Mizaç Ölçeği (ÇİKMÖ)'', "Riskli Oyuna İzin Verme Ölçeği (ROİVÖ)'', "Çocuk-Anababa İlişki Ölçeği'' kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde; sınıflandırma ve regresyon problemleri için güçlü ve esnek bir makine öğrenmesi olan random forest analizi kullanılmış ve önem dereceleri en yüksek değişkenler sıralanmıştır. Algoritmanın özellik önemlerini belirleme yeteneği, bu çalışmada çocuk-anne baba ilişkisi üzerinde en çok etkiye sahip faktörlerin tespit edilmesinde kullanılmıştır. Ayrıca analiz sürecinde, python programlama dili ve özellikle pandas, numpy, sklearn gibi kütüphanelerden faydalanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda çocuk-anne baba ilişkisi çatışma alt boyutunda ebeveynlerin riskli oyunlara izin verme düzeyleri, çocuğun yaşı, kardeş sayısı, baba yaşı, anne öğrenim ve baba öğrenim durumu en önemli değişkenler olarak öne çıkmıştır. Çocuk-anne baba ilişkisi olumlu ilişki alt boyutunda anne öğrenim durumu, algılanan gelir düzeyi, baba öğrenim durumu, yaşanılan yer ve kardeş sayısı en önemli değişkenler olarak öne çıkmıştır. Kategorik değişkenlerin her bir seviyesinin etkisini ayrıntılı incelemek için SHAP (SHapley Additive Explanations) yöntemi kullanılmıştır. Bu bulguların sağlıklı aile ilişkilerinin tesisi ve çocuk gelişiminin desteklenmesi açısından önem arz ettiği düşünülmektedir.

Abstract:
In this research, the aim is to examine the importance level of children's temperament, demographic characteristics, and permission for risky play on the parent-child relationship. In line with this aim, the question "What is the importance of children's temperament, demographic characteristics, and permission for risky play in the parent-child relationship?" is sought to be answered. The study group of the research consists of 294 preschool children aged 4-6 who attended state or private institutions in the spring semester of the 2022-2023 academic year, along with their parents. Maximum diversity sampling was utilized to reach more participants when considering the variables of the research. The data of the research were obtained using "Personal Information Form," "Brief Temperament Scale for Children (BTSC)," "Permission for Risky Play Scale (PRPS)," and "Parent-Child Relationship Scale." In the analysis of the data, random forest analysis, a powerful and flexible machine learning method for classification and regression problems, was used, and the variables with the highest importance levels were ranked. The algorithm's ability to determine feature importances was used to identify the factors with the most influence on the parent-child relationship in this study. Moreover, during the analysis process, the Python programming language and libraries such as pandas, numpy, and sklearn were utilized. As a result of the data analysis, in the conflict sub-dimension of the parent-child relationship, the levels of parental permission for risky play, child's age, number of siblings, father's age, father's education level, and mother's education level emerged as the most important variables. In the positive relationship sub-dimension of the parent-child relationship, mother's education level, income level, father's education level, place of residence, and number of siblings stood out as the most important variables. The SHAP (SHapley Additive Explanations) method was used to examine the effect of each level of categorical variables in detail. It is considered that these findings are important for establishing healthy family relationships and supporting child development.