Gerçeğe uygun değerin finansal oranlar üzerine etkisi: Yatırım amaçlı gayrimenkuller örneği
The effect of fair value on financial ratios: An example of investment properties
Yazar: YASİN TIRAŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. HİKMET ULUSAN
Yozgat Bozok Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Değerleme = Valuation ; Finansal oranlar = Financial rates ; Gayrimenkul değerleme = Real estate valuation ; Gayrimenkuller = Real estates ; Gerçeğe uygun değer muhasebesi = Fair value accounting

Özet:
Günümüzde evrensel muhasebe standartları olarak kabul gören UMS / UFRS'lerin birçoğunda, varlıklar ve yükümlülüklerin GUD değerleme yöntemi ile raporlanması ya zorunlu ya da isteğe bağlı olarak istenmektedir. BIST'ye kayıtlı halka açık şirketler, TMS / TFRS'ler ve dolayısıyla UMS / UFRS'lere göre hazırladıkları finansal tablolarında YAG'leri GUD yöntemi ya da maliyet yönteminden birisini kullanarak raporlamaktadırlar. YAG'leri değerlemede kullanılan yöntemin şirketlerin finansal tabloları ve finansal oranları üzerinde önemli etkileri olacağı düşünülmektedir. Bu nedenle, bu çalışmada, YAG'lerin değerlemesinde GUD yönteminin kullanımının finansal oranlar üzerine etkisine dair delil sağlanması amaçlanmıştır. Araştırma, BIST Pay Piyasası'na kayıtlı finansal kurumlar dışında kalan ve YAG'lere sahip 34 şirket üzerinde frekans analizi kullanılarak yapılmıştır.

Bu çalışmada, YAG'lerin değerlemesinde GUD yönteminin kullanımının maliyet yönteminin kullanıldığı duruma göre araştırma kapsamındaki şirketlerin faaliyet oranları ve borsa performans oranları üzerindeki etkisinin olumsuz yönde olduğu; finansal yapı oranları ve kârlılık oranları üzerindeki etkisinin ise orana göre değişebildiği yani olumlu ya da olumsuz yönde olabildiği sonucuna ulaşılmıştır. Başka bir ifadeyle, bu çalışmada, YAG'lerin değerlemesinde GUD yönteminin kullanımının maliyet yönteminin kullanıldığı duruma göre araştırma kapsamındaki şirketlerin duran varlıklarının devamlı sermayeye oranı, özkaynaklar devir hızı oranı, varlıklar devir hızı oranı, fiyat - kazanç oranı ve piyasa değeri - defter değeri oranını olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca, çalışmada, GUD yönteminin kullanımının araştırma kapsamındaki şirketlerin finansal kaldıraç oranı, özkaynak oranı, vergi öncesi kârın (zararın) net satışlara oranı ve vergi öncesi kârın (zararın) özkaynaklara oranını ise olumlu yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada elde edilen bir diğer sonuç da, GUD yönteminin kullanımının araştırma kapsamındaki şirketlerin net kârın (zararın) net satışlara oranı, varlık kârlılık oranı ve net kârın (zararın) özkaynaklara oranı üzerindeki olumlu ya da olumsuz yöndeki etkisinin birbirine yakın veya eşit düzeyde olduğudur.

Anahtar Kelimeler: Değerleme, Finansal Oranlar, Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller, Maliyet Yöntemi, Gerçeğe Uygun Değer Yöntemi

Abstract:
In most of the IAS / IFRS, which are accepted as universal accounting standards today, reporting of assets and liabilities by fair value valuation method is either mandatory or optional. Public companies registered in BIST report investment properties using either fair value method or cost method in their financial statements prepared according to TAS / TFRS and therefore IAS / IFRS. It is thought that the method used in valuation of investment properties will have important effects on the financial statements and financial ratios of companies. Therefore, in this study, it is aimed to provide evidence about the effect of using the fair value method on financial ratios in the valuation of investment properties. The research was carried out by using frequency analysis on 34 companies that have investment properties outside the financial institutions registered in the BIST Equity Market.
 
In this study, according to the situation of using the fair value method in the valuation of investment properties, the effect of the companies within the scope of the research on the activity rates and stock market performance rates was negative; It was concluded that the impact on financial structure ratios and profitability ratios may vary according to the ratio, that is, it may be in a positive or negative direction. In other words, in this study, the use of fair value method in the valuation of investment properties, according to the situation where the cost method is used, the ratio of fixed assets of the companies within the scope of the research to the continuous capital, the ratio of equity turnover rate, the assets turnover rate, the price - earnings ratio and the market value - the book value ratio is negative. It has been found to affect the direction. Moreover, in the study, it was concluded that the use of fair value method affects the financial leverage ratio of companies within the scope of research, the ratio of equity, the ratio of pre-tax profit (loss) to net sales and the ratio of pre-tax profit (loss) to equity. Another result obtained in the study is that the use of the fair value method is close or equal to the positive or negative effect of the companies within the scope of the research on the ratio of net profit (loss) to net sales, the rate of asset profitability and the ratio of net profit (loss) to equity.

Key Words: Valuation, Financial Ratios, Investment Properties, Cost Method, Fair Value Method