Edirne ve çevresindeki Avrupa kırmızı orman karıncaları (Formica pratensis:Formicidae) yuvalarının yıllık izleme programı
Annual monitoring program of the European red wood ants (Formica pratensis:Formicidae) in Edirne and its vicinity
Yazar: FIRAT TOPRAK
Danışman: PROF. DR. YILMAZ ÇAMLITEPE
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Zooloji = Zoology

Özet:
Bu çalışmada Edirne ilindeki Avrupa kırmızı orman karıncası (Formica pratensis: Formicidae) yuvaları bahar, yaz ve sonbahar dönemlerinde yıllık izleme programı çerçevesinde düzenli aralıklarla kontrolü yapılmış, olası yeni yuva ya da yuva kayıpları tespit edilmiş, özellikle popülasyon dinamiği açısından yıl içi yuva hacimleri düzenli olarak ölçülmüştür. Diğer yandan bazı yuva özelliklerinin yuva kimlik kartlarına işlenmesi ile ileriki yıllarda da kontrollerinin yapılabilmesi için gerekli veriler elde edilmesi sağlanmıştır. Bu çalışmalara ek olarak Avrupa kırmızı orman karıncalarının populasyon dinamiğini tehdit eden unsurlar da arazi gözlemleri esnasında not edilmiştir.
	Arazi çalışmalarında önceki kayıtlara ait 9 farklı lokalitede bulunan 12 yuva ziyaret edilmiştir. Yapılan kontrollerde bu yuvaların 5 tanesinin yok oldukları saptanmıştır. Arazi çalışmalarında Hacılar köyü civarında 2 yeni yuva bulunmuş olup bu yuvaların henüz tomurcuklanma evresinde ve aralarında trafik akışı olan polidom yapıda oldukları gözlenmiştir. Bu 2 polidom yuva haricindeki diğer tüm yuvaların monodom yapıda olduğu gözlenmiştir. Yuvalarının büyük bir kısmının monodom olmasındaki etkenin habitatların parçalı olmasından kaynaklandığı varsayılmaktadır.
	Halihazırda var olan toplam 9 yuvanın yuva hacimlerinin mevsimsel yıl içi ölçümleri karşılaştırıldığında Kalkansöğüt, Necatiye 1, Doğanköy 2 ve Hacılar 2 lokalitelerindeki 4 yuvanın hacminin arttığı, Vaysal, Osmanlıve Hacılar 1 lokalitelerinde ise azaldığı tespit edilmiştir. Aktif olmayan Hamzabeyli, Tahal, Doğanköy 1, Necatiye 2 ve Akardere olman toplam 5 yuva kayıt edilmiştir. Hacılar 3 ve Hacılar 4 lokalitelerindeki yuvalar ise henüz tomurcuk aşamasında olup böyle bir karşılaştırma yapılamamıştır. 
	Yuvaların güneşlenme konumlarına bağlı olarak 4 tanesinin dik kubbeli 3 tanesinin de yayvan şekilde olduğu görülmüştür. Kontrol edilen yuvaların yuva üstü materyali olarak kuru otlar, çam ibreleri ve küçük dal parçalarının kullanıldığı gözlenmiştir. Yuvaların yok olmasının en büyük etkenleri arasında modern ve aşırı tarımsal faaliyetler ile habitat parçalanmalarının olduğu saptanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre yuva yapısının bitki örtüsüne bağlı olarak değiştiği ve insan tahribatı sonuçu bazı yuvaların taşındığı veya yok olduğu gözlemlenmiştir.

Abstract:
In this study, European red wood ants (Formica pratensis: Formicidae) nests in Edirne province were checked periodically in the spring, summer and autumn periods within the framework of annual monitoring program. In addition, possible new nest or nest losses were detected and nest volumes were measured regularly in the year in terms of population dynamics. On the other hand, it is ensured that some of the nest properties are processed on the nest ID cards and the necessary data are obtained in order to be able to perform monitoring studies in the following years. In addition to these studies, the factors that threaten the population dynamics of the European Red Wood Ants were also noted during field observations.
	In the field studies, 12 nests were visited in 9 different locations belonging to the old records. In the controls, 5 of these nests were found to be destroyed. Two new nests were found around the Hacılar village in the field studies and it was observed that these nests were in polydom structure, which is still in the budding phase and the traffic flow between them. All other nests except these 2 polydome ones were monodom. It is assumed that the majority of the nests are monodomes due to the fragmentation of habitats.
	In comparison with the seasonal measurements of the nesting volumes of the 9 nests present in total, it is observed that nests in Kalkansöğüt, Necatiye, Doğanköy 2 and Hacılar 2 the volume of the 4 nests in their localities increased and the localities of Vaysal, Ottoman and Hacılar 1 were found to have decreased. The nests in the Hacılar 3 and Hacılar 4 localities are still in the budding phase and no such comparison could be made.
	It was observed that 4 of them had steeper dome shaped and 3 of them were flat. It was observed that dry herbs, pine hands and small branch pieces were used as the nest material of the controlled nests. Modern and extreme agricultural activities, distorted urbanization and habitat fragmentation were the most important factors for extinction of nests. According to the results, it has been observed that the nest structure changes depending on the vegetation and some nests have been carried or destroyed.