Kentsel gelişme alanlarında arazi kullanımı ve değişiminin sürdürülebilir arazi yönetimi açısından incelenmesi: Trabzon ili örneği
Determination of land use changes in urban development areas: A case study of Trabzon, Turkey
Yazar: AYHAN YAKAR
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN DEMİR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Günümüzde sürdürülebilir arazi yönetimi anlayışı global bir önem kazanmıştır. Şüphesiz ki bu kırsal ve kentsel arazilerin verimli ve uygun kullanımı adına önemli bir gelişme olarak kabul edilmelidir. Türkiye?de kırsal ve kentsel alanlarda geçerli olmak üzere arazi kullanımlarını düzenleyen yasalarımız mevcuttur. Kentsel alanlarda arazi kullanımları imar planları ile belirlenmekte ve buna göre uygun araziler oluşturulmaktadır. Hangi alanlar konut alanları, hangi alanlar kamu tesis alanları, nereler yol ve yeşil alanlar bu planlarla belirlenmektedir. Ancak planlama aşamasında plana esas veri eksikliğinden kaynaklı optimum planlar oluşturulamamaktadır. Örneğin planlamalarda mülkiyet altlıklarının dikkate alınmaması, halihazır haritaların güncel olmaması, arazi toprak yetenek sınıf haritalarının oluşturulmamış olması gibi nedenlerden dolayı sürdürülebilir bir arazi yönetimine uygun planlar oluşturulamamaktadır. Bu verilerden yoksun üretilen gerek kırsal ve gerekse kentsel alan uygulama planları uygulanabilirliğini baştan kaybetmektedir. Bununla birlikte bu şekilde üretilen planlar yasal planlar olmak üzere uygulanmaktadırlar. Sonuçta geri dönüşümü zor olan arazi kullanımları oluşmaktadır. Özellikle kentsel gelişme alanlarında ya da kentlerin mücavir sahaları veyahut ta bu alanlara bitişik potansiyel alanlarda kırsal alandan kentsel alana kontrolsüz ve sağlıksız arazi dönüşümleri yaşanmaktadır. Türkiye?de önemli tarımsal nitelikli alanlar ile mera ve ormanlık alanlar bu noktada tehdit altında kalmaktadır. Bu tez çalışmasında Trabzon ilinin güney koridorunu içeren kentsel gelişme sahası ile bu alana bitişik potansiyel gelişme alanlarında değişik zaman periyotlarında çekimi yapılmış hava fotoğrafları yardımı ile arazi kullanım ve değişimi tespit edilmiştir. Bunun yanında bölgenin kadastro parsel geometrileri ve büyüklükleri ve bu bağlamda köy yerleşik alanlarında geçerli parsel bölünmelerinin olabilirliği özellikle Toprak Koruma ve Kullanma yasasına göre araştırılmıştır. Sonuçta bölgede hızlı sağlıksız ve kontrol dışı kırsal alandan kentsel alana dönüşüm süreci yaşandığı, kentin gelecekte büyüme yönünün şimdiden uygun olmayan arazi kullanımları ile olumsuz yönde etki altına alındığı, bölgede marjinal tarımcılığın giderek yok olduğu, tarımsal nitelikli alanların zamanla azaldığı ve miras paylaşımı ile bölündüğü, mera ve orman alanlarının da bu kapsamda eksildiği tespit edilmiştir. ve bu bağlamda uygulama bölgelerin gerek kırsal ve gerekse kentsel kullanım anlamında sağlıklı gelişmesi için alınması gereken tedbirler özellikle yetkili konumda olan yerel yönetimlere önerilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir arazi yönetimi, kadastro, kırsal ve kentsel alan düzenlemeleri,

Abstract:
Nowadays sustainable land management concept has gained a global attention. Undoubtedly; this has to be accepted as an important development in term of efficient use of urban and rural lands. In Turkey there are regulations about use of urban and rural lands. The type of use of land in urban areas is determined by development plans. This plan comprises the issues such as which lands are for housing, or public area, which areas is going to be used for roads or open- space areas etc? However, in planning phase, optimum plans couldn?t be constituted because of deficiency of data that will be used in plans. For example planners don?t consider cadastre based maps, which results in not up to date maps, and lack of soil land ability class maps etc. For these reasons, proper plans for sustainable land management can not be constituted. So the produced plans without this data in urban or rural areas have lost their applicability. However, these plans are still used as legal plans. And as a result, improper land use causes big problems in sustainable land management. In addition to these problems there are unhealthy and uncontrolled land transformations experienced especially in urban development areas or neighborhoods of potential urban development areas. At this point; in Turkey some of agriculture, pasture, contiguous and forest areas are under threat. In this study urban development areas and neighborhood of potential development areas, in the south passage of Trabzon city, are investigated in terms of land use changes. In this context, likelihood of parcel division in rural settled areas is researched according to land protection law by using the Ariel photos taken in different times and cadastre base maps. Consequently in this zone; unhealthy and uncontrolled transformations have been lived. City?s development way in future has already been affected negatively by inconvenient land use. Marginal agricultural land use has been vanished increasingly. Agriculture lands are divided because of heritage which results decrease in agricultural areas. In this context precautions are suggested to municipal authorities in terms of sustainable land management in rural and urban development areas.
Keywords: Sustainable land managements, cadastre, urban and rural land readjustment.