Birinci basamakta ilk 6 ayda annelerin bebeklerini besleme tercihleri ve etkili olan faktörlerin araştırılması
Investigation of mothers ' preferences for feeding their babies in the first 6 months in primary care and factors that are effectiv
Yazar: MUSTAFA AVŞAR
Danışman: UZMAN HÜSEYİN AKSOY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Anneler = Mothers ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Bebekler = Infant ; Besin tercihleri = Food preferences ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Emzirme = Breast feeding

Özet:
Giriş ve Amaç: Anne sütü çok değerli, doğal ve bebekler için vazgeçilmez bir besin olup onların ilk 6 ay boyunca tüm ihtiyaçlarını karşılayacak içeriğe sahiptir. Hem anne hem de bebek açısından sayısız faydaya sahip iken birçok faktör (kişisel, bölgesel, kültürel, sosyoekonomik vb.) annenin bebeğine 6 ayın sonuna kadar sadece anne sütü vermesini ve beslenme tercihlerini etkilemektedir. Bu çalışmada bölgemizde birinci basamakta bebeklerin ilk 6 ay sadece anne sütü almasının ne tür faktörlerden etkilendiğinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel tip çalışma, Adana ili Sarıçam ilçesi merkez ve köylerinde bulunan 6 Aile Sağlığı Merkezi ile bunlara bağlı 17 aile hekimliği birimine kayıtlı 6 aylık bebeği olan, 213 anne ile bu annelere ait 217 bebek dahil edilerek gerçekleştirildi. Katılımcı annelerin sosyodemografik verileri, gebelik ve doğumla ile ilgili bilgileri sorgulandı. Bebeklerin ise ağırlık ve persentil değerleri ile doğumdan itibaren beslenme durumları kaydedildi. Katılımcı annelere ayrıca Postpartum Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği, Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği ve Iowa Bebek Beslenme Tutum Ölçeği uygulandı. Veri analizinde SPSS 21.0 programı kullanıldı, p<0.05 değeri anlamlı olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan annelerin yaş ortalaması 28,7±5,5 yıl idi ve 159'u (%74,6) ilçe merkezinde, 54'ü (%25,4) köyde yaşamaktaydı. Katılımcıların 157'sinin (%72,4) bebeklerini doğumdan sonra ilk 1 saat içinde, 57'sinin (%26,3) ilk bir saatten sonra emzirdiği ve 3'ünün (%1,3) hiç emzirmediği görüldü. Bebeklerin 196'sı (%90,3) kolostrumu almış, 81'i (%37,3) ilk 6 ay boyunca sadece anne sütü ile beslenmiştir. İlk besin olarak anne sütü verilen bebeklerin sadece anne sütü alma süreleri ortalama 130,2±57,5 gün idi. Çalışan annelerde, köyde yaşayanlarda ve yalancı meme (emzik) kullananlarda ilk 6 ay sadece anne sütü verilme oranları anlamlı şekilde düşük bulunmuştur.
Sonuç: Anneler, ilk 6 ay sadece anne sütü verilememesinin ve ek gıdaya erken başlanmasının en yaygın nedenlerini sırasıyla anne sütünün yetersizliği/kesilmesi, bebeğin doymadığı düşüncesi, aile büyüklerinin ek gıda verilmesi yönünde müdahalesi ve bebeği bir an önce ek gıdaya alıştırma fikri olarak beyan etmişlerdir. Olumsuz olan bu faktörler; bebek dostu sağlık kuruluşları programının yaygınlaştırılması, gebe ve bebek izlem protokollerini iyi bilen, uygulayan eğitimli sağlık çalışanlarının sayısının artırılması ve danışmanlık hizmetlerinin kalitesinin yükseltilmesi ile düzeltilebilir.
Anahtar sözcükler: Emzirme, ilk 6 ay, sadece anne

Abstract:
Introduction and Aim: Breast milk is a very valuable, natural and indispensable food for babies and has a content that will meet all their needs during the first 6 months. While it has numerous benefits for both mother and baby, many factors (personal, regional, cultural, socioeconomic, etc.) affect the mother's giving only breast milk to her baby until the end of 6 months and feeding preferences. 
Studies also support that babies do not benefit from breast milk sufficiently and that there are many factors that affect this situation. In this study, it was aimed to investigate what factors affect babies' intake of only breast milk in the first 6 months in primary health care in our region.	
Materials and Methods: This cross-sectional study was carried out by including 213 mothers with 6-month-old babies registered in 6 Family Health Centers in the center and villages of Sarıçam District of Adana Province, and 217 babies belonging to these mothers. The sociodemographic data of the participating mothers, their information about pregnancy and birth were questioned. The weight and percentile values of the babies and their nutritional status since birth were recorded. Postpartum Breastfeeding Self-Efficacy Scale, Edinburgh Postpartum Depression Scale and Iowa Infant Nutrition Attitude Scale were also administered to participating mothers. SPSS 21.0 program was used for data analysis, p <0.05 value was considered significant.
Results: The average age of the mothers participating in the study was 28,7±5,5 years, and 159 (74,6%) were living in the district center and 54 (25,4%) were living in the village. It was observed that 157 of the participants (72,4%) breastfed their babies within the first hour after birth, 57 (26,3%) after the first hour and 3 (1,3%) did not breastfeed at all. 196 (90,3%) of the babies received colostrum, 81 (37,3%) of them were only breastfed during the first 6 months. Infants who were given breast milk as the first food, the average time of taking breast milk was 130,2±57,5 days. The rates of only breastfeeding in the first 6 months were found to be significantly lower in working mothers, those living in villages and those using pacifier.
Conclusion: Mothers stated the most common reasons for not being able to give only breast milk for the first 6 months and early start of supplementary food, respectively, as insufficiency / drying of breast milk, the thought that the baby is not satiated, the intervention of the family elders to give additional food and the idea of getting the baby to get used to supplementary food as soon as possible. These negative factors are; Spreading the program of baby-friendly health institutions can be corrected by increasing the number of trained health professionals who know and implement pregnancy and baby follow-up protocols well and by increasing the quality of counseling services.
Keywords: Breastfeeding, first 6 months, exclusive breast milk.