Sandal (hartlap) ağacı yapraklarının potansiyel besleme değerinin belirlenmesi
Determination of potential nutritive value of leaves of arbutus adrachne
Yazar: ADİLE TATLIYER SAĞOCAK
Danışman: PROF. DR. DURMUŞ ÖZTÜRK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Hayvan yemleri = Animal feeds ; Hayvanlarda beslenme = Animal nutrition

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Kahramanmaraş ilinde ve Akdeniz Bölgesinde koyun ve keçi beslenmesinde kullanılan sandal ağacı yapraklarının kimyasal kompozisyonu, enerji değeri ve sindirim derecesini tespit ederek potansiyel besleme değerini ortaya koymaktır. Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim ayları olmak üzere dört farklı dönemde hasat edilen Sandal ağacı yapraklarının kimyasal kompozisyonu, in-vitro kuru madde sindirim derecesi, makro ve mikro mineral madde içerikleri ve metabolik enerji değerleri belirlenmiştir. Dönemler sandal ağacı yapraklarının kimyasal kompozisyonunu, in-vitro sindirim derecesini ve metabolik enerji içeriğini istatistikî olarak önemli derecede etkilemiştir.Sandal (hartlap) ağacı yaprağının ham protein içeriği en yüksek %7.34 ile Ocak ayında en düşük % 4.66 ile Temmuz ayında hasat edilen yapraklarda bulunmuştur. Yaprakların NDF içeriği % 41.60 ile % 65.64 arasında değişmiş olup en yüksek NDF içeriğine Ekim ayında en düşük ise Nisan ayında hasat edilen yapraklarda saptanmıştır. Benzer olarak ADF içeriği de % 28.90 ile % 67.39 arasında değişmiş olup en yüksek ADF içeriğine Ekim ayında, en düşük ise Nisan ayında hasat edilen yapraklarda saptanmıştır. Sandal ağacı yaprağının kondense tanen (KT) içeriği en düşük Ocak ayında % 4.90, en yüksek Ekim ayında % 11.13 olarak bulunmuştur. Yaprakların in-vitro organik madde sindirim derecesi (OMSD) içeriği % 28.56 ile % 67.73 arasında değişmiş olup en yüksek OMSD'ne Ocak ve Nisan aylarında en düşük ise Ekim ayında hasat edilen yapraklarda bulunmuştur. Yapraklardaki Metabolik enerji (ME) içeriği % 3.11 ile %9.02 MJ/kg arasında değişmiş olup en yüksek ME ise Ocak ayında ve en düşük ME enerji değeri ise Ekim ayında hasat edilen yapraklarda bulunmuştur.Sandal ağacı yaprakların toplanma zamanı yaprağının mineral madde içeriğini önemli derecede etkilemiştir. Ca içeriği %1.11 ile % 1.59 arasında değişmiş ve en yüksek Ca içeriği Ocak ayında en düşük Ca içeriğini ise Ekim ayında hasat edilen yapraklarda bulunmuştur. P içeriği ise; % 0.12 ile en yüksek Nisan ayında ve % 0.07 ile en düşük Ekim ayında toplanan yapraklarda bulunmuştur.Sonuç olarak özellikle koyun ve keçi beslemesinde kullanılan sandal ağacı yaprağının kimyasal kompozisyonu, in-vitro kuru madde sindirim derecesi ve metabolik enerji içeriği yaprakların hasat zamanı ile değişmektedir. Yaprakların besin değerinin düştüğü dönemlerde hayvanların diğer yemlerle takviye edilmesi gerekir. Bunun yanında bütün dönemlerde hasat edilen yaprakların ham protein içeriği koyun ve keçilerin ihtiyacını karşılayacak düzeyde olmadığından, bu yapraklarla besleme yapılan dönemlerde havyalara ilave protein kaynakları verilmesi besleme açısından yararlı olacaktır. Benzer şekilde sandal ağacı yaprağının P, Cu ve Mn içeriği de hayvanların ihtiyacını karşılayacak düzeyde olmadığından bu ihtiyaçlarında yalama taşları ile karşılanması gerekir.

Abstract:
The overall objective of this study was to determine potential nutritive value of Arbutus adrachne leaves which are used as a goat and sheep feed in Kahramanmaraş and Mediterranean region in Turkey. The chemical composition, in-vitro dry matter digestibility and metabolisable energy of the leaves of Arbutus andrachne harvested in four different periods (January, April, July and October) were determined. The harvest time had a significant (P<0.001) effect on the chemical composition, in-vitro dry matter digestibility, macro and micro mineral contents and metabolisable energy of the leaves of Arbutus adrachne.Crude protein contents of the leaves of Arbutus adrachne ranged from 4.66 % to 7.34 %. The highest crude protein content was obtained in January and the lowest crude protein content was in July. NDF contents of the leaves, ranged from 41.60 % to 65.64 %. The highest NDF content was obtained in October whereas the lowest NDF content was obtained in April. ADF contents of the leaves of Arbutus adrachne ranged from 28.90 % to 67.39 %. The highest ADF content was obtained in October whereas the lowest ADF content was obtained in April. Condensed tannin contents of the leaves of Arbutus adrachne ranged from 4.90 % to 11.13 %. The highest condensed tannins content was obtained in October whereas the lowest NDF content was obtained in January. Organic matter digestibility of the leaves of Arbutus adrachne ranged from 28.56 % to 67.73 %. The highest OMD was obtained in January and April whereas the lowest OMD content was obtained in October. Metabolisable energy (ME) of the leaves of Arbutus adrachne ranged from 3.11 to 9.02 MJ/kg DM. The highest OMD was obtained in January whereas the lowest OMD content was obtained in October. The harvest time had a significant (P<0.001) effect on the mineral contents of the leaves. The Ca contents ranged from 1.11 to 1.59 %. The highest Ca content was obtained in January whereas the lowest Ca content was obtained in October. The P contents ranged from 0.07 to 0.12 %. The highest P content was obtained in April whereas the lowest P content was obtained in October.As a conclusion the chemical composition, in-vitro dry matter digestibility and metabolisable energy content of the leaves depend on the harvesting time. It can be suggested that the leaves of Arbutus adrachne should be supplemented with protein source to meet the requirement of sheep and goat since the leaves harvested in four periods were low in crude protein.The leaves of Arbutus adrachne should be supplemented with P and Cu minerals to meet the requirement of sheep and goat since the leaves of Arbutus adrachne harvested in four periods were low in P and Cu minerals. The leaves of Arbutus adrachne should be supplemented with Mn mineral to meet the requirement of sheep and goat since the leaves of Arbutus adrachne harvested in all periods except for January were low in Mn mineral.