Yabancılara Türkçe öğretiminde mühendislik alanı ile ilgili akademik söz varlığı
Academic vocabulary in the field of engineering in teaching Turkish as a foreign language
Yazar: NAZİK MÜGE TEKİN
Danışman: PROF. DR. NURETTİN DEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Derlem dil bilim = Corpus linguistics ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; İkinci dil öğretimi = Second language teaching

Özet:
Türkiye'de öğretim gören uluslararası öğrencilerin karşılaştığı akademik dil öğretimi sorunu ve sorunun akademik başarıları üzerinde olumsuz etkileri bulunmaktadır. Öğrencilere Yabancı dil olarak özel amaçlı akademik Türkçe öğretimi verilmesi, öğrencilerin ders içeriklerini daha iyi anlamalarını, bilimsel metinleri etkili bir şekilde okuyup değerlendirebilmelerini ve kendi alanlarındaki terimleri kullanabilmelerini sağlamak amacıyla önem kazanmıştır. Sözcük öğretiminde derlem çalışmalarının oldukça önemli bir yeri bulunduğu düşünülmektedir. Ancak ilgili alana yönelik yeterli çalışmanın olmadığı düşünülmektedir. Bu bağlamda yabancı dil olarak özel amaçlı akademik Türkçe derslerinde kullanılıp faydalanılması amacıyla mühendislik akademik söz varlığı ile ilgili bir çalışma yapılması ihtiyaç olarak görülmüştür. Çalışma kapsamında oluşturulmaya çalışılan mühendislik derlemi 7 alt alana ayrılmıştır. Oluşturulan her alt alandaki veri tabanı 475000 (+/- %5) sözcükbirimden meydana getirilmiştir. Mühendislik alanında ULAKBİM'de taranan dergilerden  rastgele seçilen toplam 1079 makale derlenerek ilgili alt alanlara göre seçilip sınıflandırılmıştır. Çalışmada 3.353.745 sözcükbirimlik bir veri tabanı meydana getirilmiştir. Elde edilen söz varlığı içerisinde bulunan sözcükbirimler  arasından kullanım sıklıkları 10 ve üzerinde terimler, akademik sözcükler, fiiller, edatlar ve bağlaçlar tespit edilmiş ve sözcük listeleri hazırlanmış ve alt mühendislik derlemleri içerisindeki belirtilen sözcükbirimlerin kullanımları birbirleriyle karşılaştırılmıştır. Çalışma sonucunda dikkat çeken en önemli nokta alt derlemlerdeki terim ve akademik sözcüklerin diğer sözcükbirimlere göre daha çok kullanılması olmuştur. Ayrıca ilgili sözcükbirimlerin sayısal ve kullanım oranları tüm alt derlemlerde benzerdir. Alt derlemlerdeki ortak sözcükbirimler incelendiğinde, en fazla ortak terime ve akademik sözcüğe sahip alanın çevre mühendisliği en fazla ortak fiile sahip alanın ise inşşat mühendisliği olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın, özel amaçlı akademik Türkçe dersleri sürecinde uluslararası öğrencilere, alandaki öğreticilere, araştırmacılara öğretim ve materyal tasarlama konusunda katkı sağlayacağı umut edilmektedir.

Abstract:
The academic language teaching problem of international students who are studying in Türkiye has negative effects on their academic success. Teaching academic Turkish as a foreign language for special purposes has gained importance in order to ensure that students understand course contents better, read and evaluate scientific texts effectively and use terms in their own fields. It is thought that corpus studies have a very important place in vocabulary teaching. However, it is thought that there are not enough studies on the relevant field. In this context, it was deemed necessary to conduct a study on engineering technical and academic vocabulary in order to use it in academic Turkish courses as a foreign language for special purposes. The engineering corpus that was tried to be created within the scope of the study is divided into 7 sub-fields: computer, environment, food, construction, mining, mechanical and textile engineering. The database that was created in each sub-field consists of 475000 (+/- 5%) lexemes. A total of 1079 articles randomly selected from journals scanned in ULAKBİM in the field of engineering were compiled and classified according to relevant subfields. In the study, a database of 3,353,745 lexemes was created. Among the lexemes in the obtained technical vocabulary, terms with a usage frequency of 10 or more, words, verbs, prepositions and conjunctions for scientific Turkish were identified, word lists were prepared and the usage of the specified lexemes in the sub-engineering corpora were compared with each other. The most important point that draws attention as a result of the study is that the terms and words related to scientific Turkish in the sub-corpora are used more than other lexemes. Additionally, the digital and usage rates of related lexemes are similar in all sub-corpora. The common terms and units in the sub-corpora have been developed, and environmental science, which has the most common terms and academic words, has been reached because the field with the most common verbs is civil engineering. It is hoped that the study will contribute to teaching and material design to international students who will study in the field of engineering, instructors and researchers in the field during special-purpose academic Turkish courses.