Malatya ili Arguvan ilçesi alevilik algısı
The perception of alevism in Arguvan district of Malatya province
Yazar: ALİ ALBAYRAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET DÖNMEZ
İnönü Üniversitesi / Alevilik Araştırmaları Enstitüsü / Alevilik-Bektaşilik Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Son zamanlarda Alevilik ile ilgili birçok akademik çalışma yapılmaktadır. Alevi inanç sistemi ile ilgili saha çalışmaları hız kazanarak, dışa kapalı yapıda yaşayan Alevilerin bilinmeyen özelliklerini ortaya çıkarmaya başlamıştır. Tarihi süreç içerisinde karşılaştıkları zorluklar, baskılar, zulümlerle birlikte kültürel farklılaşmalar meydana getirmişlerdir. 
Tez çalışmasında Malatya ili Arguvan ilçesinde yaşayan halkın inançsal yapısı ve bu yapının değişimi hakkında bulgulara ve gözlemlere yer verilmiştir. Tez çalışmamsıda belirtilen amaç doğrultusunda kapsamlı ve derinlemesine bilgi edinmek amaçlı nitel tez çalışması desenlerinden olgu bilim deseni yöntem ve olarak tercih edilmiştir. Tez çalışmasına kartopu örnekleme modeli ile belirlenen Malatya İli Arguvan İlçesi'nin çeşitli mahallelerinde ikamet eden Alevi vatandaşlar dâhil edilmiştir. Katılımcı Alevi vatandaşlar ile yapılan görüşmelerde kendilerine çeşitli sorular yöneltilmiştir. Sorulan sorular içerik analizi yolu ile çözümlenmiştir.
Tez çalışması giriş ve sonuç hariç beş ana başlıktan oluşmaktadır. Birinci başlıkta tez çalışmasının konusu ve kapsamı, tez çalışmasının amacı ve önemi, tez çalışmasında tercih edilen yönteme tez çalışması alanına ilişkin bilgilere yer verilmiştir. İkinci başlıkta Aleviliğin tanımı ve ortaya çıkış sürecinden, üçüncü başlıkta Alevilikte ocak sisteminden, dördüncü başlıkta Alevilikte ibadetlerden, beşinci başlıkta Alevilikte musahiplik ve düşkünlükten, altıncı başlıkta Alevilikte örnek şahsiyetlerden, yedinci başlıkta Arguvan yöresi Aleviliğine ait görüşmelerden elde edilen çeşitli bulgulara yer verilmiştir. Son bölümde ise tez çalışması sürecinde Malatya İli Arguvan İlçesi'nin çeşitli mahallelerinde ikamet eden Alevi vatandaşlarla yapılan görüşmeler neticesinde elde edilen bulgulara ilişkin sonuçlara yer verilmiştir.
Tez çalışmasında Arguvan ilçesinde yaşayan Alevilerin, Alevilik algısı, bu algının tarihsel yapısı incelenerek bağlı oldukları ocaklar, bağlı oldukları dedeler hakkında bilgiler elde edilmiş ve elde edilen bulgu ve bilgilerin inanç pratikleri üzerine olan etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Mülakat için seçilenlerin her yaştan olmasına özen gösterilerek, Aleviliğin hayatlarına ne kadar etki ettiği, Alevilik öğretilerine ne kadar uygunluğu yaşların küçüldükçe azaldığı görülmüştür. Eski yaşam tarzlarına kıyasla Alevilik öğretilerine, Dede ve Pir otoriteye olan bağlılığın zayıfladığı belirlenmiştir.

Abstract:
Recently, numerous academic studies have been conducted on Alevism. Field studies related to the Alevi belief system have accelerated, revealing the unknown characteristics of Alevis living in communal structures. The challenges, pressures, and oppressions they have faced in their geographical regions have led to cultural differentiations.

This research includes findings and observations about the belief structure of the people living in the Arguvan district of Malatya province and the changes in this structure. To obtain comprehensive and in-depth information in line with the stated purpose of the research, the phenomenological design, one of the qualitative research designs, was preferred as the method. Alevi citizens residing in various neighborhoods of Arguvan district, determined by the snowball sampling model, were included in the research. Various questions were directed to the participating Alevi citizens during the interviews. The questions asked were analyzed through content analysis.

The research consists of five main sections, excluding the introduction and conclusion. The first section includes the research topic and scope, the purpose and significance of the research, and information about the preferred method and research area. The second section discusses the definition and emergence process of Alevism, the third section covers the ocak system in Alevism, the fourth section addresses worship practices in Alevism, the fifth section discusses companionship and delinquency in Alevism, the sixth section highlights exemplary figures in Alevism, and the seventh section presents various findings obtained from interviews related to Alevism in the Arguvan region. The final section includes conclusions based on the findings obtained from interviews with Alevi citizens residing in various neighborhoods of Aarguvan district of Malatya province during the research process.



The research concluded that the perception of Alevism among Alevis living in Arguvan district, the historical structure of this perception, and information about the ocaks and dedes they are affiliated with were obtained, and these findings and information have an impact on their belief practices. It was observed that the influence of Alevism on their lives and adherence to Alevi teachings decreased with younger ages. Compared to their old lifestyles, it was determined that adherence to Alevi teachings and the authority of Dede and Pir has weakened.