Anne babadan algılanan psikolojik kontrol ve ergen asiliği arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between perceived parental psychological control and adolescent rebelliousness
Yazar: HİKMET AVCI
Danışman: PROF. DR. ERCAN KOCAYÖRÜK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan ebeveynlik biçimleri = Perceived parenting styles ; Erken ergenlik = Early puberty ; Geç ergenlik = Late adolescence ; Psikolojik kontrol = Psychological control ; Psikolojik sorunlar = Psychological problems ; Psikolojik uyum = Psychological adjustment

Özet:
Ergenlik dönemi, bireylerin kişisel ve sosyal gelişimlerinde önemli bir evre olarak kabul edilir ve bu süreç, hem aileler hem de ergenler için zorlu bir deneyim sunar. Bu çalışma, ailelerin bu dönemdeki rolünü ve özellikle ebeveynlerin uyguladığı psikolojik kontrol ile ergen asiliği arasındaki ilişkileri incelemektedir.

Çalışmada, psikolojik kontrol ve ergen asiliği arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi için nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma, Çanakkale ilinin Çan ve Yenice ilçelerinde farklı türdeki liselerde 9. 10. 11. ve 12. sınıf düzeylerinde öğrenim görmekte olan toplamda 611 öğrenci (kız=312, erkek=299) ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları Psikolojik Kontrol Ölçeği (PKÖ) ve Ergen Asiliği Ölçeği (ERAS)'dir. Çalışmada ortaya konan Hiyerarşik Regresyon Modelleri ve diğer analizler SPSS 22 kullanılarak test edilmiştir. Bulgulara göre; anne babadan algılanan psikolojik kontrol cinsiyete, aile gelir düzeyine ve anne/baba eğitim düzeylerine göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Erkek ergenlerin okula yönelik asilik düzeyleri kızlara göre anlamlı şekilde daha yüksektir. Ergen asiliği puanlarının aile gelir düzeylerine göre anlamlı şekilde farklılaşmadığı bulunmuştur. Katılımcı ergen grubunun anneden algıladıkları psikolojik kontrolün babaya göre anlamlı şekilde daha yüksek düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Analizler sonucunda; anneden algılanan psikolojik kontrol ve babadan algılanan psikolojik kontrolün birlikte, ergen asiliğindeki değişimin %20'sini, aileye yönelik asiliğin %25'ini, okula yönelik asiliğin %6'sını ve akrana yönelik asiliğin %9'unu açıkladığı bulunmuştur. Ek olarak regresyon analizlerindeki birinci modeller incelendiğinde, anneden algılanan psikolojik kontrolün tek başına ergen asiliğinin %19'unu ve aileye yönelik asiliğin ise %24'ünü açıkladığı bulunmuştur. 

Çalışma sonucu, anne babadan algılanan psikolojik kontrolün birlikte, ergen asiliğinin ve alt faktörlerinin (aileye yönelik asilik, okula yönelik asilik, akrana yönelik asilik) anlamlı yordayıcısı olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Adolescence is considered an important phase in the personal and social development of individuals, and this process presents a challenging experience for both families and adolescents. This study examines the role of families in this period and, in particular, the relationships between the psychological control exerted by parents and adolescent rebelliousness.

In the study, the relational survey model, one of the quantitative research methods, was used to evaluate the relationships between psychological control and adolescent rebelliousness. The study was carried out with a total of 611 students (females = 312, males = 299) studying at the 9th, 10th, 11th and 12th grade levels in different types of high schools in Çan and Yenice districts of Çanakkale province. Data collection tools are the Psychological Control Scale (PCS) and Adolescent Rebelliousness Scale (ARES). Hierarchical Regression Models and other analyzes presented in the study were tested using SPSS 22. According to the findings; Perceived psychological control from parents does not show a significant difference according to gender, family income level and mother/father education levels. Male adolescents' rebelliousness levels towards school are significantly higher than female adolescents. It was found that adolescent rebelliousness scores did not differ significantly according to family income levels. It was concluded that the psychological control perceived by the participating adolescent group from the mother was significantly higher than that from the father. As a result of the analysis; It was found that perceived psychological control from the mother and perceived psychological control from the father together explained 20% of the variation in adolescent rebelliousness, 25% of the rebelliousness towards the family, 6% of the rebelliousness towards the school and 9% of the rebelliousness towards the peer. Additionally, when the first models in the regression analyzes were examined, it was found that perceived psychological control from the mother alone explained 19% of adolescent rebelliousness and 24% of rebelliousness towards the family.

The results of the study show that perceived psychological control from parents is a significant predictor of adolescent rebelliousness and its sub-factors (rebelliousness towards family, rebelliousness towards school, rebelliousness towards peers).