Okul öncesi eğitim kurumlarında uygulanan fen eğitiminin içeriği konusunda öğretmen görüşlerinin incelenmesi
Analysis of teacher opinions on the content of science education applied at pre-school educational institutions
Yazar: HATİCE DAĞLI
Danışman: DOÇ. DR. HACER ELİF DAĞLIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anaokulları = Kindergartens ; Anasınıfları = Nursery classes ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İçerik = Content

Özet:
Bu araştırmada, okul öncesi eğitim kurumlarında uygulanan fen eğitiminin içeriği konusunda öğretmen görüşlerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bununla birlikte okul öncesi fen eğitimi uygulamaları konusunda mevcut durum belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada nitel ve nicel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma desen kullanılmıştır. Bu modele uygun olarak nitel araştırma türlerinden durum çalışması, nicel araştırma türlerinden tarama araştırması, yapılarak hem nitel hem de nicel veriler toplanmıştır.

Araştırmanın evrenini 2011-2012 eğitim yılında Sivas il merkezinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ilköğretim anasınıfı ve anaokulları ile SHÇEK'e bağlı gündüz bakımevlerinde 36-72 aylık çocuklarla çalışan öğretmenler oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemini İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve Sivas Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü'nden elde edilen veriler doğrultusunda basit rastgele örnekleme göre, %95 güvenirlik ve %8 duyarlılıkla toplam 150 kişi oluşturmuştur.
Araştırmanın amacına ulaşabilmek için 'Okul Öncesi Fen Eğitiminin İçeriğine İlişkin Öğretmen Görüşleri Görüşme Formu' ve 'Sınıf İçi Malzeme Kontrol Listesi' geliştirilmiştir. Bu formların geçerlilik ve güvenirlik çalışmaları uzman görüşleri alınarak ve ön uygulama yapılarak değerlendirilmiştir.
Toplanan verilerin içerik analizi araştırmacı tarafından yapılmış ve elde edilen veriler SPSS 20.0 paket programı ile değerlendirilmiştir. Verilere ilişkin öncelikle betimsel istatistikler yapılmış; maddelerin frekans ve yüzde değerleri hesaplanmıştır. Değişkenler arasında fark olup olmadığının belirlenmesi amacıyla ikiden fazla grup karşılaştırmalarında Kruskal Wallis H Testi kullanılmıştır.
Öğretmenlerin fen eğitimine ilişkin görüşleri incelendiğinde mezun olunan okul türü, hizmet yılı çalıştıkları yaş grupları ve eğitimleri sırasında fen eğitimi ile ilgili ders alma durumları ve çalıştıkları okul türü ile öğretmenlerin yeterlilikleri, fen eğitiminde yer verilebilecek konu/kavramlar hakkındaki görüşleri, sınıf içinde bulundurdukları malzeme durumları ölçülmüştür. Ayrıca fen etkinlikleri sırasında yaşadıkları problemler tespit edilmiş ve 'okul öncesi fen eğitimi standartları' hakkındaki öğretmen görüşleri belirlenmiştir.
Öğretmenlerin mezun olunan okul türü, hizmet yılı çalıştıkları yaş grupları, eğitimleri sırasında fen eğitimi konulu ders alma durumları ve çalıştıkları okul türü ile öğretmenlerin yeterlilikleri ve fen eğitiminde yer verilebilecek konu/kavramlar hakkındaki görüşleri arasında anlamlı farklılıklar olmadığı görülmüştür. Öğretmenlerin görüş ve uygulamalarının benzerlik gösterdiği; sınıf içi uygulamalarında benzer yöntem-tekniklere, bilimsel süreç becerilerine ve konu/kavramlara yer verdikleri belirlenmiştir. Öğretmenlerin fen etkinliği kapsamında en düşük oranda koleksiyon ve albümlere yer verdikleri; kullandıkları yöntem tekniklerin deney ve düz anlatımda yoğunlaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin en çok gece-gündüz, Ay-Güneş, hava olayları, bitkiler, hayvanlar, canlı ve cansız varlıklar, ses ve ışık konu/kavramlarına yer verilmesi gerektiğini düşündükleri ve en çok bu konu/ kavramlara yer verdikleri; 10 yıl ve üzeri hizmet yılına sahip öğretmenlerin birkaç konu/kavramda farklılıklar oluşturduğu görülmüştür. Bilimsel süreç becerilerinden gözlem yapma ve deney yapma süreç becerisi başta olmak üzere büyük çoğunluğunun bütün bilimsel süreç becerilerine yer verilmesi gerektiğini belirttikleri ve bu süreç becerilerini kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır.
Araştırma sonucunda öğretmenler fen eğitimiyle ilgili materyal ve kaynaklar konusunda problemler yaşadıklarını, malzeme ve kaynakların okul öncesi fen eğitimi konusunda yetersiz kaldığını belirtmişlerdir. Öğretmenlerin 78.9'u fen eğitimi standartlarının olması konusunda olumlu görüş bildirmişlerdir. Ayrıca eğitim programında 'fen eğitimi içerik standartlarının' yer almasının çocukların yaş ve gelişim özelliklerine uygun etkinliklerin planlanmasını ve fen eğitimin kademeli olarak ilerlemesini sağlayarak çocuklara farklı konu/kavramlarla ilgili öğrenme yaşantıları oluşturacağını belirtmişlerdir.

Abstract:
In this study, teacher opinions on the content of science education at pre-school educational institutions are aimed to be analyzed. In addition to this, the current situation with regard to the applications of science education at pre-school level has been attempted to be identified. A mixed pattern involving both quantitative and qualitative researches has been preferred for this study. In accordance with that model, both quantitative and qualitative data have been collected by conducting a survey research from quantitative research types and a case study from qualitative research types.
Target population of the study consisted of teachers who worked with 36 to 72-month children at the primary school nursery classes and kindergartens affiliated to the Ministry of National Education and the day care centers affiliated to the Social Services and Child Protection Agency (SHCEK), in the city center of Sivas province during the 2011-2012 academic year. The working group consisted of 150 people in total, with 95% reliability and 8% sensitivity, according to a simple random sample in line with the data obtained from the Provincial Directorate of National Education and the Provincial Directorate of Sivas Family and Social Policies.
A 'Teacher Opinions Interview Form on the Content of Pre-School Science Education' and a 'Classroom Materials Control List' have been developed in an attempt to achieve the purpose of the research. Validity and reliability studies for these forms have been evaluated by receiving expert opinions and applying a preliminary practice.
Content analysis of the collected data has been performed by a researcher and the obtained data have been evaluated by using SPSS 20.0 packaged software. First, descriptive statistics were produced for the data and the frequency and percent values of matters were calculated. In order to determine whether there was a difference between variables or not, Mann Whitney U Test was applied for comparing two groups, while Kruskal Wallis H Test was preferred for more than two groups.

When the teacher opinions on science education were analyzed, the following points were measured; types of their schools of graduation, year of service, age groups they work with, their state of having taken courses related to science education throughout their education, type of school they work at, competencies of teachers and opinions of the same teachers on the subjects/concepts that can be included in science education, and the status of materials available in classrooms. This was followed by identification of the problems they underwent during pre-school science education and determination of teacher opinions on the 'standards for science education'.
It was determined that no significant differences were identified among the types of teachers' schools of graduation, years of service, age groups they work with, their states of having taken courses related to science education throughout their education and the types of school they serve, as well as the competencies of teachers and opinions of the same teachers on the subjects/concepts that can be included in science education, that their opinions and practices showed similarities and that they included similar methods & techniques, scientific process skills and subjects/concepts in their classroom practices.
Teachers mostly have similar competencies; they include collections and albums at the lowest level within the scope of the science activity; the methods and techniques they use focus on experiments and direct expression; they believe that they should give place primarily to the subjects/concepts such as day-night, moon-sun, weather events, plants, animals, living and non-living things, sound and light and they mostly tell about these subjects/concepts; teachers who have 10 years and more experience created differences some subjects/concepts. Majority of them stated that all scientific process skills should be included, in particular the observation and experimentation process skills from scientific process skills, and they use these process skills.
In conclusion teachers specified they have problems related to materials and resources about science education. %78.9 of teachers expressed a positive opinion about science standards. In line with the data obtained from the research, it is considered that involvement of 'content standards for science education' in the curriculum would assist teachers in leading science activities, enable planning classroom activities appropriate for the age and development characteristics of children and create learning experiences for children on different subjects/concepts, by ensuring gradual improvement of science education.