Dijital vatandaşlık eğitimine yönelik rehber ve programların incelenmesi ve 2018 sosyal bilgiler öğretim programı ile karşılaştırılması
Review of various handbooks and curricula regarding digital citizenship education and comparison with 2018 social studies curriculum
Yazar: MUHAMMET CEMİL ATAY
Danışman: DOÇ. DR. HIDIR KARADUMAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Hızla yayılan dijital teknolojiler günümüzde artık küçük yaştaki çocuklardan yaşlılara kadar herkesin günlük yaşamının bir parçası haline gelmiştir. Özellikle çocukların, bu teknolojileri doğru kullanabilmeleri, çevrimiçi ortamlarda da bilinçli ve aktif bir vatandaş olabilmeleri için dijital vatandaşlık eğitiminin okullarda verilmesi önemlidir. Dijital vatandaşlık eğitiminin okullarda verilebilmesi için rehber ve programlar gereklidir. Alanyazın tarandığında dünyada dijital vatandaşlıkla ilgili çeşitli rehber ve programların olduğu, Türkiye'de ise bu nitelikte bir rehber veya programın olmadığı görülmüştür. Araştırmanın amacı bu doğrultuda, dijital vatandaşlıkla ilgili rehber ve programların incelenmesi ve bunların Türkiye'deki Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ile karşılaştırılmasıdır. Araştırmada nitel yöntemlerden doküman incelemesi kullanılmıştır. Ölçüt örneklemin kullanıldığı çalışmada dört rehber ve programın üzerinde çalışılmasına karar verilmiştir. Veriler alanyazın taraması sonucu belirlenen beş temaya göre analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda incelenen rehber ve  programlardan Common Sense Media'nın programının diğer rehber ve programlara göre daha kapsayıcı ve detaylı olduğu, bu nedenle de kullanıma en uygun olan program olduğu tespit edilmiştir. Türkiye'deki Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ise dijital vatandaşlığa yönelik çeşitli hedeflere yer verse de incelenen dört programa göre yetersiz olduğu görülmüştür. Programda dijital vatandaşlıkla ilgili içerik, yöntem ve değerlendirmeye dair veriye ise rastlanmamıştır.

Abstract:
Rapidly spreading digital technologies have become a part of daily life for everyone from infant to elderly. Especially for children, it is important that they learn to use these technologies properly and responsible, and become conscious and participating citizens online through digital citizenship education in schools. In order to provide digital citizenship education in schools, lesson plans and curricula related to digital citizenship are necessary. When the literature is reviewed, it is observed that there are various handbooks and  curricula related to digital citizenship in the world, but there is no such handbook or curriculum in Türkiye. The aim of the study is to examine various handbooks and curricula related to digital citizenship in the world and compare them with the 2018 Social Studies Curriculum. The document analysis method that one of the qualitative designs was adapted in the study. While using criterion sampling, it was determined to work on four handbooks and curricula in the study. The data was analyzed according to five categories determined considering the literature review. As a result of the study, it was determined that Common Sense Media's curriculum was the most comprehensive and detailed program compared to the other handbooks and curricula and was therefore the most suitable for use. However, the 2018 Social Studies Curriculum was found to be quite inadequate compared to the four curricula studied. No data was found regarding the content, method, and evaluation categories related to digital citizenship in the curriculum.