Cumhuriyet döneminde pamuk (1923-1950)
Cotton in the Republic period (1923-1950)
Yazar: RABİA YAMAN
Danışman: DOÇ. DR. METİN KOPAR
Adıyaman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Ana vatanı Asya olarak bilinen ve çok eski zamanlardan beri yetiştirilen pamuk, dünyanın en önemli ham maddelerinden biri olmuş, sanayi ve ticaret sahalarında oldukça önemli bir kültür bitkisi olarak kullanılmıştır. Tarih boyunca birçok bölgede yetiştirilen bu bitki, toplumların etkileşimleri sayesinde kendi içerisinde bir yayılma alanı oluşturmuş ve çoğu coğrafyada yer edinmiştir. Ancak yetiştirilmesi için gerekli olan koşullar sebebiyle her yerde verim alınamamış ve üretim bölgelerinin ticari önemi daha da artmıştır. 
Pamuk, Anadolu'da çok eski zamanlardan beri yetiştirilmiş ve dış piyasada da yer edinmiştir. Türk pamuğunun uluslararası piyasada kendisini göstermesi Osmanlılar döneminde olmuştur. 1861'de Amerika'da çıkan iç savaş, dünya pamuk piyasasını da etkilemiş, başta İngiltere olmak üzere birçok bölgeye pamuk ihraç eden Amerika'nın yerine yeni bir ham madde üreticisi aranmış ve Osmanlılar devreye girmiştir. Ancak Amerika'nın tekrar dünya piyasasına girmesiyle Türk pamuğuna olan talep azalmıştır. Türk pamuğunun daha planlı, programlı ve kaliteli bir şekilde üretilmesi ise Cumhuriyet dönemine denk gelmiştir.
Cumhuriyet'in ilanıyla tarım faaliyetlerine oldukça özen gösterilmiş ve pamuğa ayrı bir yer ayrılmıştır. 1923-1933 yıllarında pamuğun yetiştirilmesi ve ıslahı konusunda girişimlerde bulunulmuş, kaliteli üretim hedeflenmiştir. 1933'ten sonra ise sanayiye yönelme başlamış ve fabrikalar kurulmuştur.  Hız kesmeden devam eden pamuk çalışmaları II. Dünya Savaşı'yla birlikte tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de yavaşlamıştır. Buna karşın devlet, daima pamuk üretimine önem vermiş ve bu dönemlerde de üreticiye tohum desteği sağlamıştır. 
Anahtar Kelimeler: Pamuk; Cumhuriyet Döneminde Pamuk; Tohum Islahı; Dokuma Fabrikaları.

Abstract:
Cotton, whose homeland is known as Asia and which is grown since ancient times, has become one of the most important raw materials in the world and has been used as an important cultural plant in industrial and commercial fields. This plant, which has been grown in many regions throughout history, has created a spreading area within itself thanks to the interactions of societies with each other and has gained a place in most geographies. However, due to the conditions required for its cultivation, productivity was not obtained everywhere and the commercial importance of the production regions increased even more. 
Cotton has been cultivated in Anatolia since ancient times and has gained a place in the foreign market. The appearance of Turkish cotton in the international market was during the Ottoman period. The civil war that broke out in America in 1861 also affected the world cotton market. Instead of America, which exported cotton to many regions, especially England, a new raw material producer was sought and the Ottoman Empire stepped in. However, with the re-entry of America into the world market, the demand for Turkish cotton has decreased. The production of Turkish cotton in a more planned and high quality way started with the Republican period.
With the proclamation of the Republic, great attention was paid to agricultural activities and a special place was reserved for cotton. In 1923-1933, initiatives were made on the cultivation and breeding of cotton and quality production was targeted. After 1933, the trend towards industry began and factories were established.  With the World War II, cotton works that continued unabated slowed down in Turkey as well as all over the world. However, the state has always attached importance to cotton production and provided seed support to the producers during these periods. 
Keywords: Cotton; Cotton in the Republican Period; Seed Breeding; Weaving Factories.