Bolu Aladağ yöresi sarıçam meşcereleri için bitkisel çeşitlilik indislerinin belirlenmesi
Determination of plant diversity indices for scotch pine stands in Bolu Aladağ region
Yazar: MUSTAFA GÜRKAN
Danışman: DOÇ. DR. HAYATİ ZENGİN ; PROF. DR. NECMİ AKSOY
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bolu Aladağ yöresinde gerçekleştirilen bu çalışmanın temel amacı, yörede yayılış gösteren Sarıçam ormanlarının bitkisel çeşitliliğinin meşcere bazında ortaya koyulması, zamansal olarak değişimi ve ayrıca farklı bakıların bitkisel çeşitliliğe etkisinin araştırılarak Ekosistem Tabanlı Fonksiyonel Planlama'da kullanabilecek nitelikte sayısal verilerin üretilmesidir. Çalışma alanı Bolu İl Merkezinin güneyinde doğu-batı yönünde uzanan Köroğlu sıra dağlarındaki Aladağ Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı Aladağ Orman İşletme Şefliğinden seçilmiştir. Çalışma alanı Euro- Sibirya bitki çoğrafi bölgesinin Öksin kesiminde yer almaktadır. Bolu Aladağ yöresinde yayılış gösteren saf Sarıçam ormanlarının değişik gelişim  çağlarındaki (a, b, c, d)) meşcerelerinden örnek alanlar alınmıştır. Çalışma alanında 2016 yılı Haziran-Eylül ayları arasında gözlemler yapılmıştır. Çalışma kuzey ve güney olmak üzere iki ana bakıyı kapsayacak şekilde örnek meşcereler seçilmiştir. Meşcereler iki tekrarlı ve her meşcerede 10 adet kuadrat alınarak örneklenmiştir. Çalışma kapsamında toplam 640 adet kuadrat örneği alınarak, buradaki farklı bitkiler sayı olarak belirlenmiştir. Çalışma alanında 2 adeti tanımlanamayan, 1 adeti familya, 67 adeti cins ve 82 adeti tür, 8 adeti alttür ve varyete düzeyinde olmak üzere toplam 160 takson tespit edilmiştir. Bu tespitlerin sonucunda bitkisel çeşitlilik indisleri kullanılarak meşcere tiplerine bağlı bitki çeşitliliğinin nasıl değiştiği alfa ve gama düzeyinde ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Ayrıca meşcere yapısı orta çap, birim alandaki göğüs yüzeyi ve servet olarak belirlenmiş; bitkisel çeşitlilik indis değerleri ile bu parametreler arasında ilişki olup olmadığı araştırılmıştır. Ormanlar işletilirken normal koşullar altında sadece meşcere tipleri değişmektedir. Dolayısıyla meşcere tipleri itibariyle bitkisel çeşitliliğin bilinmesi, meşcere tiplerinin zamanla değişimine bağlı olarak gelecekteki bitkisel çeşitliliği tahmin etmeye yardımcı olacaktır. Mevcut çalışma ile Sarıçam ağaç türü için meşcerelerin bitkisel çeşitlilik değerleri ortaya koyulmuştur. Buradan hareketle değişik işletme sınıfları ve ormanın tamamı için çeşitlilik hesaplanabilir. Bu şekilde bitkisel çeşitlilik sayısal olarak belirlenerek orman planlamaya entegrasyonu ve yönetilmesine yönelik olarak adım atılmıştır.

Abstract:
The main purpose of this study carried out in the Aladağ region of Bolu is to determine the plant diversity of the Scotch pine forests in the region on a stand basis, investigation of temporal changes and also to investigate the effect of different aspects on vegetative diversity and to produce numerical data that can be used in Ecosystem Based Functional Planning. The study area was selected from the Aladağ Forest Chiefdom, which is affiliated to the Aladağ Forest Management Enterprise in Köroğlu mountain range extending in the east-west direction and south of Bolu city. The study area is located in the Euxine part of the Euro- Siberian plant geographic region. Sample plots were taken from the stands of the pure Scotch pine forests in Aladağ region of Bolu in different developmental stages (a, b, c, d). Observations were made in the study area between June and September 2016. The sample stands were selected to cover two main aspects, north and south. The stands were sampled with two replicates and 10 quadrants in each stand. Within the scope of the study, a total of 640 quadrate samples were taken and different plants were identified and number of individuals of each taxa was determined. A total of 160 taxa were identified in the study area, including 2 unidentified, 1 family, 67 genera and 82 species, 8 subspecies and variety. As a result of these findings, using plant diversity indexes, it was tried to show how plant diversity related to stand types changed at alpha and gamma levels. In addition, stand structure was determined as medium diameter, basal area and volume at unit area and if there is a relationship between plant diversity index values and these parameters was investigated. In forests, only stand types change under normal conditions. Therefore, understanding plant diversity in terms of stand types will help to predict future plant diversity due to the change of stand types over time. In the present study, vegetative diversity values of stands were determined for the Scotch pine tree species. Diversity can be calculated for different forest units like working groups or the entire forest. In this way, plant diversity was determined numerically and steps were taken to manage and integrate forest planning.