Helikon Derneği ve Türkiye'de soyut sanatın gelişimi
Helikon Association and The development of abstract Art in Turkey
Yazar: TİLBE ŞEVVAL YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. BURCU PELVANOĞLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Batı Sanatı ve Çağdaş Sanat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Ankara = Ankara ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti, İkinci Dünya Savaşı'na girmemiş olsa da savaş sonrasında tüm dünyayı saran etkilerden kendini kurtaramamıştı. Yeni düzende söz sahibi olabilmek için politik anlamda çok partili sisteme geçmesi gerektiğini fark eden Türkiye, 1946 yılında çok partili özgürlükçü demokratik rejimi uygulamaya koymuş; 1950 yılında gerçekleşen seçimlerde de Demokrat Parti devletin başına gelmişti. Cumhuriyet Halk Partisi'nin temsil ettiği her türlü değerin karşısında kendini konumlandıran Demokrat Parti, devlet politikalarında gittiği değişikliklerle devletin sanat ve kültür üzerindeki etkisinin azalmasına, sanatsal davranışların da bireysel özellikler kazanmasına zemin hazırlamıştı. Kültür ve sanat alanında yaşanan bireyselleşmeler, Türk Sanatının gelişmişinde aktif rol oynayan İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademi'sine karşı olarak da benimsenmeye başlamış; bu yıllarda Türk Resminde yaygınlaşmaya başlayan soyut sanat ve soyutlama uygulamaları, ideolojik tavrın bir göstergesi olarak etki alanını günden güne arttırmıştı. Devletin ve Akademinin desteklerinden uzaklaşan sanatçıların alternatif üretim ve sergileme mekânı arayışına cevap olabilmek ve yeni sanatsal eğilimleri desteklemek amacıyla 1952 yılında Ankara'da Helikon Derneği açılmıştı. Bir grup aydın ismin bir araya gelerek açtıkları Dernek, sanatın pek çok alanında yeni olanı tanımak ve tanıtmak amacıyla açılmış olsa da zamanla yaratıcı faaliyetlerde de bulunmuş; gerek Ankara sanat ortamında gerek 1950'lerin sanat ortamında önemli bir yere ulaşmıştı.

Abstract:
Although the Republic of Turkey did not enter the Second World War, it could not save itself from the effects of the war that engulfed the whole world. Realising that it needed to adopt a multi-party system in order to have a say in the new order, Turkey introduced a multi-party liberal democratic regime in 1946 and the Democratic Party came to power in the elections held in 1950. Positioning itself against all values represented by the Republican People's Party, the Democrat Party, with the changes it made in state policies, paved the way for the state's influence on art and culture to diminish and artistic behaviours to acquire individual characteristics. Individualisation in the field of culture and art began to be adopted against the Istanbul State Academy of Fine Arts, which played an active role in the development of Turkish Art; abstract art and abstraction practices, which began to become widespread in Turkish Painting in these years, began to increase their influence day by day as an indicator of an ideological attitude. In 1952, the Helikon Association was opened in Ankara in order to respond to the search for alternative production and exhibition spaces by artists who had moved away from the support of the state and the Academy, and to support new artistic tendencies. Although the Association was founded by a group of intellectuals to recognise and promote what was new in many fields of art, it also engaged in creative activities in time and reached an important place in both the art scene of Ankara and the art scene of the 1950s.