Bergama kitabeleri
Bergama`s epitaphs
Yazar: ÖZKAN BİRİM
Danışman: PROF.DR. ALİ YARDIM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Yazıtlar = Inscriptions ; İzmir-Bergama = İzmir-Bergama

Özet:
ÖZET Türklerin Anadolu'ya gelmeleriyle birlikte imâr hareketlerine başlamış olmaları, bir çok yerleşim merkezlerinde kurdukları zengin medeniyetten anlaşılmaktadır. Türk-İslâm san' atlarının omurgasını da, mimarî eserler ve bu eserlerde kullanılan unsurlar teşkil eder. Bir san' at eserinin mimarî özellikleri yanında, yapının içinde ve dışmda yer alan işlevsel ve estetik unsurlar da araştırma konusunu oluşturmaktadır. Her yapı kendi mimarîsine göre inşâ edilirken, yapı hakkında bir takım bilgilere sahip yazıların, uygun yerlere konulduğu görülmektedir. Bu tür yazılara kitabe, bunları araştıran ve tahlil eden bilime de epigraü denilmektedir. Tez konusunu içeren mimarî yapılarda bulunan yazılarda; Arapça, Farsça ve Türkçe ifadeler kullanılmıştır. Türk-İslâm eserlerinden önemli örneklerin yeraldığı merkezlerden biri de Bergama ilçesidir. Bu yörede, Türk-İslâm uygarlığı ile ilgili olarak XIII. yüzyıldan beri değişik târihlerde meydana getirilmiş eserler bulunmaktadır. Tez konusu olarak yaptığımız araştırmalar neticesinde, yakın çevremizde bulunan T-^ama'daki Türk- İslâm eserlerinin yazılarının yeterince incelenmediğini tesbît etcuc. Buna istinaden; Bergama'da bulunan dinî ve sivil yapılardaki kitabeleri detaylı bir şekilde incelemeye çalıştık. Bergama Kitabeleri adı altında hazırladığımız çalızmamızda, 19 kitabe tesbit edilip, bunların tescil, tasnif ve değerlendirmeleri yapılmıştır. İki bölümden oluşan tezimizin, birinci bölümde Bergama' mn coğrafi durumu, Türk-İslâm târihî, antik dönem târihî ve kitabeler hakkında bazı bilgiler verilmektedir. Şöyle ki; kitabenin tanımı, yazımında kullanılan işaretler, dili, yazı çeşidi ve bunların târih düşürme kayıtlan hakkındaki bilgiler anlatılmaktadır. İkinci bölümde; tezimizin ana unsuru olan Bergama merkezinde bulunan kitabeler hakkında bilgi verilmiştir. Bu bölümde, yapılan kronolojik olarak sıralanmış olup, her yapı ayn ayn ele alınarak, kitabenin metni ilk önce arap harfleriyle, daha sonra transkribesi yapılmıştır. Çalışmaya bütünlük kazandırmak amacıyla, kitabelerin hat san'atı bakımından tahlili yapılmış ve dili bakımından da kısaca değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Tezimiz, sonuç, kaynakça ve lügatçe ile tamamlanmıştır. Bergama merkezinde bulunan mimarî eserlerdeki kitabeler, hem bulunduklan yer ve konum itibariyle tesbit edilmiş, hem de orjinal metinleriyle transkripleri verilmek suretiyle, bu konuda araştırma yapacaklara bir ön çalışma olması amaçlanmıştır.

Abstract:
ABSTRACT Turks came to Anatolia and started development and construction movements. This is understood from the rich civilisation. The central point in Turk- Islam arts is architectural works. Beside architectural qualities of art work, the funtionel and esthetic elements inside the building and outside consist the study. Every building is constructed according to it's own architectural and some writings are put in the suitable places. These writings are called inscription, the science which searcher this is called epigraphy. The language used in these is Arabic, Persian and Turkish. One of the important centres in which Turk-Islam works are is Bergama. In this area, from the XIII. century, there are some works. In the end of our study, we found out that the writings of Turk-Islam works in Bergama were not studied enough. Therefore we tried our best to examine inscriptions in the religious and civil buildings in detail. We established 19 inscriptions. These are registered, classified and analysed. Our thesis consists of two sections. In the first one, we give some historical information. In the second section, some information about inscriptions in the center of Bergama was given. In this section, buildings are classified chronologically. The text of incription was given firstly in Arabic, then was transcribed. They were analysed from the point of view of calligraphy and language. Our thesis ends with the bibliography and glossary.