Sisplatin alan hastalarda ototoksisite, risk faktörleri ve ototoksisitenin yaşam kalitesine olan etkisinin araştırılması
Evaluation of cisplatinum ototoxicity, risk factors and effect of ototoxicity on quality of life
Yazar: DOĞA CEREN TEKGÜÇ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET KANTAR
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat) ; Onkoloji = Oncology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ototoksisite = Ototoxicity ; Sisplatin = Cisplatin ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Sisplatin çocukluk çağı kanserlerinin sağaltımında sık olarak kullanılan bir kemoterapötik ajandır. Ototoksisite sık görülen önemli bir doz kısıtlayıcı yan etkisidir. Çalışmamızda merkezimizde 0-18 yaşları arasında sisplatin kemopterapisi almış olgularda uzun dönemde sisplatin ototoksisite insidansını belirlemeyi, sisplatin ototoksisitesi ile tanı yaşı, kümülatif sisplatin dozu, eş zamanlı kranial veya servikal radyoterapi alma gibi birçok faktör arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçladık. İşitme kaybının saptanmasında rutin olarak sisplatin alan hastaların takibinde kullanılmakta olan saf ses odyometrisinin yanı sıra; beyin sapı işitsel yanıtı, otoakustik emisyon testlerini de hastalara uygulayarak bu testlerin sisplatin ototoksisitesini saptamada duyarlılıklarını değerlendirmeyi amaçladık.Çocukluk çağı kanserlerinde sağ kalım arttıkça yaşam kalitesi giderek daha da önemli bir kavram haline gelmektedir. İşitme kaybı yaşam kalitesini olumsuz olarak etkileyen bir faktördür. Bu nedenle çalışmamızda işitme kaybı ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi de ortaya koymayı hedefledik.Gereçler ve yöntem: Merkezimizde 0-18 yaş arası sisplatin kemoterapisi alan ve kemoterapisi en az 1 yıl önce tamamlanmış olan hastaların dosyaları tarandı. Hastalara ve sisplatin kemoterapisine ait klinik veriler ile işitme ile ilişkili laboratuar çalışmaları retrospektif olarak dosyalarından elde edildi. Çalışma kriterlerine uygun olan hastalara ulaşılarak KBB Anabilim Dalı'na çağırıldı. Otoskopik bakıları yapılarak normal olarak saptanan olgulara sırasıyla saf ses odyometrisi, beyin sapı işitsel yanıtı ve ?distortion-product? otoakustik emisyon testleri yapıldı. Sonrasında tüm hastalara Türk çocuklarında geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış olan ve Türkçeye ?Çocuklar için Yaşam kalitesi Ölçeği? olarak çevrilen 23 sorudan oluşan yaşam kalitesi ölçeği uygulandı.Çalışmada elde edilen , varyasyon analizi ve regresyon analizleri ile değerlendirildi.Sonuçlar: Sisplatin sağaltımı almış 46 hastanın 22'sinde (%48) sisplatine bağlı olarak geliştiği düşünülen yüksek frekanslardan başlayan sensörinöral işitme kaybı saptandı. Bu hastaların 14'ünde (%30) orta-ağır düzeyde işitme kaybı mevcuttu. Orta-ağır işitme kaybı olan olguların yardımcı işitme cihazı kullanımı açısından değerlendirilmeleri başlatıldı. Bu 14 hastadan sadece 1 tanesi işitme cihazı kullanmaktaydı. Diğer 13 hasta ise çalışmamız sayesinde saptanarak KBB hekimine yönlendirildi. Hastalara uygulanan sisplatinin günlük dozu, kümülatif sisplatin dozu, sisplatin infüzyon süresi, tanı yaşı, eş zamanlı baş-boyun radyoterapisi almış olmak ile ototoksisite gelişimi arasında herhangi bir ilişki saptanmadı. Çalışmamızda en düşük 90 mg/m2 ile ilk kür sonrası ototoksisite gelişmiş hastalar olduğu saptandı. Çalışmamız sonucunda klik uyaran ABR ile saf ses odyometrisine yaşlarının küçük olması nedeniyle koopere olmayan 3 hastanın işitme eşiğini saptayabildik. DPOAE ile Brock evrelemesi ile işitme kaybı olarak değerlendirmediğimiz 20-40 dB arası işitme eşiği olan hastaların hepsinde emisyon kaybı olduğunu gördük. 20 dB ve üzeri işitme eşiği olan hiçbir hastada emisyon varlığı saptanamadı. Bu da bize dış tüylü hücrelerde hasarlanma olduğunu göstermektedir.Çalışmamızda orta-ağır düzeyde işitme kaybı olan olguların ve konuşmayı ayırt etme yüzdeleri düşük olan olguların, işitme kaybı olmayan ve konuşmayı ayırt etme yüzdeleri normal olan olgulara göre yaşam kalitesi ölçeğinde psikososyal ve genel ölçek puanları anlamlı derecede daha düşük saptandı. Bu sayede işitme kaybının yaşam kalitesine olan olumsuz etkisini objektif biçimde ortaya koymuş ve bu soruna bir kez daha dikkat çekmiş bulunmaktayız.Sonuç olarak, sisplatin kemoterapisini bitirmiş olan çocuk hastalarda geç dönemde işitme kaybının ciddi bir sorun olduğunu, işitme kaybı saptanan tüm hastaların yakın takip edilmesi gerektiğini ve ağır işitme kaybı olan tüm hastalara mutlaka yardımcı işitme cihazları önerilmesi gerektiğini vurgulayabiliriz.Anahtar kelimeler: Sisplatin, ototoksisite, yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: Cisplatinum is a widely used chemotherapeutic agent in childhood cancers. Ototoxicity is one of the well known and dose-limiting side effects of cisplatin. In our study we aimed to find the actual incidence of ototoxicity in children who were given cisplatin between the ages of 0-18 in our center. We also aimed to determine the risk factors for cisplatin induced ototoxicity such as age at diagnosis, cisplatinum daily dose, cumulative cisplatinum dose, cranial irradiation and carboplatin administrations. For audiometric evaluation, we aimed to perform pure tone audiometry, auditory brainstem response and otoacoustic emmission in order to evaluate the sensitivity of each test in determinig cisplatinum-induced ototoxicity.As more children become survivors of childhood neoplasms, supporting quality of life is becoming a more important issue. Hearing loss can impair child's quality of life seriously. Therefore, we also aimed to show the relation between hearing loss and quality life in our study group.Materials and methods: Patient files of 46 children who were diagnosed and treated with cisplatinum between the ages of 0-18 were scanned. Patients older than 6 years of age and whom chemotherapy were completed at least a year ago were eligible for our study. Patients who accepted to enroll into the study came to the otorhinolaryngology department for audiometric evaluation. If the patient have normal otoscopic examination, pure tone audiometry, auditory brainstem response and otoacoustic emmission tests were performed, respectively. After the audiometric evaluations, the translated Turkish version of ?Pediatric Quality of Life Scale? were filled by the patients. The statistical analysis of the data optained was made by using univariate logistic regression models and oneway variant analysis.Results: Twenty two out of 46 patients (48%) who received cisplatin, had high frequency sensorineural hearing loss. Fourteen of these patients (30%) had moderate to severe hearing loss. Patients who had moderate to severe hearing loss should use hearing aids. Only 1 patient out of 14 was using hearing aid. The other patients were diagnosed with the help of our study, and were referred to an otorhinolaryngologist for further evaluation. In our study we could not find any relation between hearing loss and other parameters such as daily cisplatin dosage, cumulative cisplatin dosage, cisplatin infusion time, age at diagnosis, cranial irradiation, carboplatin administration. In our study we reported a patient in whom hearing loss developed after the fist cisplatin administration as low as 90 mg/m2. In 3 patient who did not cooperate the pure tone audiometry tests, hearing thresholds were measured with auditory brainstem response test. Patients who had 20 dB and higher hearing levels in pure tone adiometer showed no emission at that frequency in the distortion-product otoacustic emission. This finding can be interpreted as a sign of outer hair cell damage.The patient who had moderate to severe hearing loss and low speech discrimination percentages had statistically significantly low quality of life scores. This is important for showing objectively, the negative effect of hearing loss on quaity of life.As a conclusion, hearing loss is a long term, important problem in children who had taken cisplatinum chemotherapy. All the patients who have hearing loss should be followed by an otorhinolaryngologist closely and the patinets who have moderate to severe hearing loss should be evaluated for hearing aids.Key words: cisplatinum, ototoxicity, quality of life