Sakız Adası ve Çeşme konutlarının mekan dizim yöntemi ile analizi
Space syntax analysis of Chios and Cesme houses
Yazar: ELİF ÇELİKKAYALAR
Danışman: PROF. DR. DENİZ ERİNSEL ÖNDER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bina Bilgisi Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Mekân kavramı geçmişten günümüze mimarlığın en temel ve somut inceleme alanıdır. Ne var ki mekân tek başına somut sınırlarının ötesinde bir kavramdır. İçinde bulundukları toplumsal ve kültürel bir dizi bileşen ile etkileşime girerek sosyal bilgi üreten bir mekanizmadır. Bu çalışma kapsamında mekân kavramı sosyo – kültürel bağlamda mekân dizim analizi yöntemi üzerinden araştırılmış, mevcut örnekler mekân ve kullanıcısı yönünden yeniden okunmuştur.
Çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi giriş bölümünde açıklanmaktadır. İkinci bölümde mekân kavramı üzerine tartışılmaktadır. Üçüncü bölümde, mekânın ele alındığı yönteme ilişkin mekân dizim kuramının açıklandığı teorik altyapı oluşturulmaktadır. Dördüncü bölüm mekân dizimi üzerine gerçekleştirilmiş çalışmaların olduğu bölümdür. Beş ve altıncı bölümler ise alan çalışmasına ilişkin, Sakız ve Çeşme konutlarının konumları, tarihsel ve mimari özellikleri, kültürel anlamda barındırdıkları mevcut bilginin açığa çıkarıldığı ve konutların mekânsal dizim yöntemi ile analiz edilerek bulguların tartışıldığı bölümlerdir. 
Son bölümde ise yapılan çalışmaya ilişkin ortaya çıkan bulguların değerlendirilmesi ile iki konut grubunun mekân üzerinden yeniden okunması söz konusudur. Mekâna dair bulgular, mekânın somut bir kavram olmasının yanı sıra içerisinde barındırdığı sosyal ve kültürel bilgi ile karşılıklı konumlanmış Sakız ve Çeşme konutlarındaki benzerlikleri, farklılıkları ve yöntem dâhilinde ortaya çıkan mekânsal organizasyonun mekân ve kullanıcısı ile ortaya koyduğu rolün önemini saptamıştır. Mekânın kullanımına ilişkin birçok bilginin mekânsal dizim yöntemi ile yeniden okunması mümkün olmuştur.

Anahtar Kelimeler:Mekân Dizimi, Sakız Adası, Sakız Konutları, Çeşme Yarımadası Konutları, mekânsal analiz, mekân, ev mekânı, mekân ve kullanıcı ilişkisi, kültür  - mekân ilişkisi

Abstract:
Space is one of the most fundamental and concrete area of research of architecture. However, a space is more than its physical explanations. It interacts with many sequence of social and cultural constituents that belongs and produce social informations as a mechanism. Within the scope of this work, 'space' concept is researched in the context of space syntax analysis method and re – read over existing examples in terms of space and user. 
The aim of this work, content and method is explained at introduction. Second part is being discussed space concept. At the third chapter, theorical base of space syntax theory is constituted concerning as a method of reading space. Fourth chapter is the part of researches carried out on using space syntax theory. At fifth and sixth chapters, location of Houses of Chios and Çeşme, historical and architectural properties and cultural information is being exposed and findings are discussed by analysis of space syntax method of the houses.
At conclusion, an assessment about the findings of two groups of houses which is at Chios and at Çeşme is the point of question of reading the space concept. As well as the findings of physical space tells that, similarities, differences or within the method of the spatial organisations have significant roles on user and the space with social and cultural information that belongs these two groups of houses. It seems possible that many social information of space and using space can be read over again with space syntax method.
Anahtar Kelimeler: Space Syntax, Chios, Chios Houses, Çeşme Houses, Spatial analysis, space, houses pace, space and user, culture - space