Bilgi ve iletişim teknolojileri gelişim endeksi ve ekonomik büyüme ilişkisinin panel veri modelleri ile karşılaştırmalı analizi
The relationship and comparative analysis of information and communication technologies development index and economic growth with panel data models
Yazar: TUĞBA GÜZ
Danışman: PROF. DR. HALİL TUNALI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bilgi ekonomisi = Knowledge economy ; Bilgi teknolojisi = Information technology ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Gelişme = Development ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Rekabet stratejileri = Competition strategies ; İletişim teknolojisi = Communication technology ; İnsani gelişmişlik endeksi = Human development index

Özet:
Bilgi, ekonomik büyüme ve sürdürülebilir rekabette stratejik bir güç haline gelmiş ve ekonomik, sosyal, politik alanlar olmak üzere tüm alanlarda değer yaratan bir unsur olarak ele alınmaya başlamıştır. Bilgi ile birlikte teknolojide meydana gelen gelişmeler küreselleşmeye yeni bir boyut kazandırarak bu alanlarda yeniden yapılanmayı gerektiren bir süreci ortaya çıkarmıştır. Dünya üzerindeki dönüşümün temel belirleyicileri haline gelen bu gelişmeler rekabetin de boyutunu değiştirmekte ve ekonomide paradigma değişikliğine yol açmaktadır. Yeni paradigmada bilgi üretimi, teknoloji, yenilik, inovasyon, Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT), beşeri sermaye, bilgi toplulukları gibi kavramlar ekonomik ilerlemenin, büyüme faaliyetlerinin ve sürdürülebilir rekabetin temel yapı taşları olarak kabul edilmektedir. Bu doğrultuda, bilgi üreterek, ürettikleri bilgiyi teknolojiye dönüştürebilen, BİT temelinde beşeri sermayeye yatırım yapan ülkeler sürdürülebilir rekabet avantajının yanı sıra küresel alanda da lider olma avantajına sahip olabilmektedir. 
Bilginin üretilmesi, işlenmesi, paylaşılması ve kullanılması sürecinde oldukça önemli bir rol oynayan BİT'nin güçlü etkisinden ise ancak bu teknolojilerin hızına adapte olabilen, bu teknolojileri kullanmak için gerekli becerilere, altyapıya ve erişilebilirliğe sahip olan ülkeler faydalanabilmektedir. Bu teknolojilerin ekonominin tümünde ve toplumun her kesiminde yaygın olarak verimli ve etkin bir şekilde kullanılması fiziki ve beşeri sermaye birikimini artırmakta ve verimlilik artışları ile beraber maliyetlerde düşüşlere yol açmaktadır. Pozitif dışsallıklar yaratması ve yüksek işgücü verimliliği sağlaması ile de ekonomik büyümeyi hızlandırmaktadır.
Bilgi ve İletişim Teknolojileri Gelişim Endeksi (BİTGE) ve ekonomik büyüme ilişkisinin ele alındığı bu çalışmada söz konusu ilişki panel veri modelleri ile karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Bu kapsamda öncelikle verilerine ulaşılan 80 ülkenin BİT gelişim düzeylerinin belirlenmesi, ülkeler arasındaki dijital farklılıkların ortaya konulması ve gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin BİT gelişim düzeyindeki ilerlemelerinin küresel ve bölgesel boyutta değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, 80 ülkenin BİTGE'i hesaplanmış ve ülkelerin bu teknolojilerde zaman içinde göstermiş oldukları performansları değerlendirilerek, BİTGE ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki panel veri modelleri ile karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Türkiye özelinde ise Türkiye'nin BİT gelişimi ve dinamikleri göz önüne alındığında, endekste kullanılacak göstergelerden hangilerine ağırlık vermesi gerektiği ve diğer ülkelere göre hangi aşamada olduğunun tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, Türkiye'nin ekonomik, sosyal ve politik alt yapısına uygun bir büyüme modelinin oluşturulmasına ve buna ilişkin politikaların belirlenmesine dair önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Knowledge has become a strategic power in economic growth and sustainable competition. It is considered as a factor that creates value in all fields, including economic, social, and political. Developments in technology together with knowledge is brought a new dimension to globalization and it revealed a process that requires restructuring in these areas. These developments, which become the key determinants of the transformation in the world, change the dimension of competition and lead to a paradigm shift in the economy. In the new paradigm, factors such as information production, technology, innovation, Information and Communication Technologies (ICT), human capital, information communities are accepted as the fundamental building blocks of economic progress, growth activities and sustainable competition. In this respect, the countries that invest in human capital on the basis of ICT by producing information and converting the information that produced into technology can have the advantage of being a leader in the global arena as well as a sustainable competitive advantage.
	Only the countries that can adapt to the speed of these technologies and have necessary skills, infrastructure, and accessibility to use these technologies can benefit from the strong impact of ICT, which plays an important role in the process of producing, processing, sharing and using information. The widespread use of these technologies efficiently and effectively in the whole economy and in every part of the society increases the accumulation of physical and human capital. It also leads to decreases in costs along with productivity increases. In addition to this, it is accelerated economic growth by creating positive externalities and providing high labor productivity.
	In this study, the relationship between Information and Communication Technologies Development Index (ICTDEV-I) and economic growth are considered and the relationship is analyzed comparatively with panel data models. In this regard, it is aimed to determine the ICT development levels of the 80 countries, reveal the digital differences between the countries and evaluate the progress of ICT development levels of developed and developing countries in global and regional dimensions. For this purpose, the ICTDEV-I of 80 countries is calculated and the relationship between ICTDEV-I and economic growth are examined comparatively with the panel data models. The performance of countries in these technologies is evaluated. In particular for Turkey, when considering the ICT development and dynamics of Turkey, it is aimed to determine which indicators should be weighted in the index and which stage it is in comparison to the other countries. To this end, the economic, social and political infrastructure of Turkey to the creation of appropriate growth models and suggestions are made concerning the determination of corresponding policies.