Trakya Bölgesinde bulunan tekstil, deri ve yağ sanayi işletmelerinin çevresel etki analizi
The Analysis of environmental impact of textile, leather and oil industries in Thrace region
Yazar: AHMET KUBAŞ
Danışman: PROF. DR. İ. HAKKI İNAN
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitkisel yağlar = Plant oils ; Deri endüstrisi = Leather industry ; Tarım ekonomisi = Agricultural economy ; Tarım işletmeleri = Agricultural enterprises ; Tekstil endüstrisi = Textile industry ; Trakya bölgesi = Thrace region

Özet:
Bu çalışmada Trakya bölgesinde bulunan tekstil, deri ve yağ sanayi işletmelerinin neden olduğu çevre kirliliği ve bu kirliliğin etki analizi yapılmıştır. Sanayi işletmeleri ve tarımsal işletmeler düzeyinde olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Bölgede yapılması düşünülen faaliyetler için hazırlanacak Çevresel Etki Değerlendirme Raporlarında (ÇED) kullanılabilecek bulgular ortaya konulmuştur. Trakya bölgesinin çevre kalitesi, sanayi işletmelerinin çevreye yaptıkları olumsuz etkiler ve çevre sorunları ile ilgili olarak önerilen çözümler, işletme yöneticilerinin yargılarına bağlı olarak ölçüm cetvellerinden yararlanılarak analiz edilmiştir. Tekstil, deri ve yağ sanayi işletmelerinin kullandıkları doğal kaynaklar ve çevre konusunda yapmış oldukları faaliyetler incelenmiştir. Buna bağlı olarak işletmelerin katı, sıvı ve gaz atıkları için yaptıkları yatırımlar ve aldıkları önlemler analiz edilmiştir. Ayrıca bu işletmelerin kalite ve standartlaşma konusunda yaptıkları çalışmalar değerlendirilmiştir. Kapasite kullanım oranları, işçi sayılan, ve hukuki statüleri gibi işletmelerle ilgili genel bilgiler verilmiştir. Diğer taraftan bu işletmelerin doğal kaynaklardan sağladıklarıfayda karşılığında çevre için gönüllü olarak yapmak istedikleri ve yapmayı kabul edebilecekleri miktarlar belirlenerek analiz edilmiştir. Tekstil işletmelerinin uygun arıtma tesisi kurma ihtimalleri ekonometrik bir yöntem olan Lojistik modelle tahmin edilmiştir. Yapılan analize göre düşük düzeyde satış tutarına sahip olan işletmelerin arıtma tesisi kurma ihtimalleri düşük olduğu belirlenmiştir. Buna göre faaliyette olan işletmelerin kapasitelerine uygun arıtma tesisi kurmaları satış tutarları ile yakından ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Sanayi işletmelerinin tarım işletmelerine yaptığı çevresel etkilerin analizi yapılmıştır Buna göre tarımsal üretimde kullanılan girdiler, yerleşim yerleri, ve sanayi işletmelerinden kaynaklanan çevre kirliliği çiftçilerin yaşam kalitelerini düşürmüştür. Öte yandan bölgede yaygın olarak üretilen çeltik, ayçiçeği, ve buğday vb. tarımsal ürünlerde çevre kirliliği nedeniyle görülen verim kayıpları çiftçileri ekonomik yönden de zarara uğratmaktadır. İşletme yöneticileri çevre sorunlarının önlenmesinde eğitimin çok önemli olduğunu belirtmişlerdir. Ayrıca sanayi işletmelerinin arıtma tesisi olmadan üretim yapmaları engellenmeli ve arıtma tesislerinin verimli çalışıp çalışmadığı sıkı şekilde kontrol edilmelidir. ANAHTAR KELİMELER: Arıtma tesisi, çevre ekonomisi, doğal kaynaklar, kirlilik kontolü, tekstil, çevre, bitkisel yağ, deri,

Abstract:
The environmental pollution and its effects caused by textile, leather and oil industries in Thrace region were analysed in this study. This analysis have been conducted in two stages; industrial firms and farms. The outcomes which will be used for the activities planned in the region in Environmental Impact Assessment Reports have been indicated. The solutions advised by the managers, related with the quality of environment, the negative effects of industrial firms and environmental problems in the region were analysed according to their judgement. The natural resources used by textile, leather and oil firms and their activities about the environment were observed. The investments and precautions taken by the firms for the solid, liquid and gas wastes were analysed. Also, firms' functions about the quality and standardization were evaluated. General information about firms such as capacity ratios, number of employees and legal status are given. On the other hand, the voluntary action that these firms arewilling to take and the amount of the action which can be accepted by the firms for the benefits they receive from the natural resources were analysed. The possibilities of the feasible purification system of the firm were forecasted with the logistic modelling as an econometric method. It is found out that the low revenue firms are unlikely to establish purification systems according to the analysis. As a result, a close relationship was found between the revenue of the firm and the establishment of the purification system. The environmental effects of industrial firms on farms were analysed. According to the analysis, the inputs which are used for agricultural production, community location, environmental pollution caused by the industrial firms decreased the quality of the life of farmers. The loss in the yields (caused by the environmental pollution) of the agricultural products such as rice, sunflower and wheat which are produced in the region have damaged farmers economically. The managers have indicated that the education plays an important role in preventing the environmental problems. The production without purification system should be prevented and the efficiency of the purification system should be controlled strictly. KEY WORDS: Purification, environmental economics, pollution control, textile, vegetable oil, leather, environment, natural resource