Akademik kimlik oluşum sürecinin doktora eğitimi bağlamında çözümlenmesi
An analysis of academic identity construction during doctoral education
Yazar: MELİKE GÜNBEY
Danışman: PROF. DR. KASIM KARAKÜTÜK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik aidiyet = Academic engagement ; Akademik personel = Academic personnel ; Akademisyenler = Academicians ; Doktora = Doctorate ; Eğitim = Education ; Kimlik = Identity ; Kimlik oluşumu = Identity construction

Özet:
Doktora eğitiminin önemi ve niteliğine ilişkin tartışmalarda son yıllarda bir artış gözlemlenmektedir. Doktora eğitimi bireylerin bilimsel yeterliklerini geliştirirken akademik topluluğun bilgi birikiminin öğretim üyeleri aracılığıyla bir sonraki kuşağa aktarıldığı bir süreçtir. Bireylerin kimliğine görece olumlu katkının yapıldığı bu sürecin sonrasında hem toplumsal hem de bireysel dönüşümün gerçekleşmesinin sağlandığı belirtilebilir. Bu araştırmada doktora süreci akademik kimlik oluşumu doktora öğrencilerinin var olan ve geçmiş deneyimleri ile sahip oldukları sosyal ve kültürel sermayenin bu süreçteki etkisinin çözümlenmesi amaçlanmıştr. Bu araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi ile belirlenen ve bir kamu üniversitesinde görev yapan 17 öğretim üyesi ile bu üniversitenin doktora programlarına kayıtlı 34 doktora öğrencisinden oluşmuştur. Veriler, görüşme ve gözlem yöntemleri kullanılarak toplanmış ve içerik çözümlemesi ile çözümlenmiştir. 
Araştırma kapsamında ulaşılan sonuçlara bakıldığında; akademik kimliğin akademik (rol), sosyal ve bireysel olmak üzere çok boyutlu bir kimlik türü olduğu ve her bir boyutun doktora öğrencisinin akademik kimlik oluşumunu etkilediği ortaya çıkmıştır. Doktora sürecindeki akademik kimlik oluşumunu doktora öğrencilerinin sahip olduğu geçmiş deneyimlerin etkilediği, ailenin ekonomik ve tinsel (manevi) olarak sunduğu desteklerin olumlu bir akademik kimlik oluşumuna zemin hazırladığı, doktora öğrencilerinin içinde yetiştiği ve bulunduğu sosyal çevrenin niteliği ile kültürel sermaye özelliklerinin doktora sürecinde karşılaştıkları sorunları çözmede yardımcı olduğu saptanmıştır. Doktora öğrencisinin akademik topluluğa aidiyet hissetmesinin önemli olduğu ve kongre, sempozyum ya da bilimsel etkinliklerin onların bu topluluğa aidiyet hissetmelerine en fazla katkıyı sunduğu, doktora sürecinde kuramsal çalışmaların yanı sıra bilimsel çalışmalar yapmaya yönelik ders içeriklerinin oluşturulmasının akademik kimliği geliştiren en önemli öğe olduğu, danışmanların doktora öğrencilerinin akademik gelişimlerini onları destekleyerek, yönlendirerek ve çalışma gruplarına dahil ederek sağladığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Bilimsel çalışmalar üretmenin ve bilimsel çalışmaları sunmanın akademik kimlik oluşumuna olumlu, doktora öğrencilerinin akademik bağlamda yeterliğin düşük olması ve onların yaşadığı ekonomik sıkıntıların doktora süreci akademik kimlik oluşumunu olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Bu bağlamda bu araştırmanın sonuçlarından yola çıkarak doktora öğrencilerinin nitelikli bir akademik kimlik oluşturmalarında var olan doktora programlarını bitirme koşullarının bilimsel bilgi üretimini daha fazla teşvik edecek şekilde düzenlenmesi; doktora programlarına öğrenci alma  koşullarının doktora öğrencilerinin hem akademik yeterlikleri hem de bireysel özelliklerini değerlendirme sürecine katan bir süreç olması konusunda iyileştirilmesi; doktora öğrencilerine üniversitelerde sağlanan akademik çalışma ortamlarına ilişkin olanakların  ve sağlanan ekonomik desteğin miktarının arttılarak daha fazla öğrenciye burs olanağı sağlanması gerektiği önerileri geliştirilmiştir.

Abstract:
There has been an ongoing discussion on the importance and quality of doctoral education in recent years. Doctoral education is a process in which the knowledge of the academic community is transferred to the next generation through the faculty while improving the scientific competencies of individuals. It can be stated that this process has  a relatively positive contribution  to the identity of individuals in terms of both social and individual transformation. This study aimed to determine how the faculty and doctoral students make sense of academic identity, to examine how doctoral students' academic identities are formed, to analyze the academic identity formation process of students by associating them with the views and practices of faculty members on creating academic identity in doctoral education. It was carried out through a case study, one of the qualitative research methods. The study group was determined by maximum diversity sampling, one of the purposive sampling methods, and consisted of 17 faculty members working in a public university and 34 doctoral students. The data were collected using interviews and observation methods and interpreted by discussing with other research findings in the literature using content analysis.
The results showed that academic identity in the doctoral process is a multidimensional type of identity, including academic (role), social and individual, and each dimension affects the formation of the academic identity of the doctoral student. It has been determined that the most important characteristics that doctoral students should have ; academic, individual and social, respectively. The past experiences of the doctoral students affect the formation of academic identity during the doctoral process, and the economic and spiritual support provided by the family paves the way for the formation of a positive academic identity; It was determined that the quality of the social environment in which the doctoral students grew up and the cultural capital characteristics helped to solve the problems they encountered during the doctoral process. It is important for the doctoral student to feel a sense of belonging to the academic community and that congresses, symposiums or scientific events contribute the most to their belonging to this community; The most important element that develops the academic identity is the creation of the course content for scientific studies rather than theoretical studies during the doctoral period. It was concluded that the advisors provided the academic development of doctoral students by supporting, directing and including them their study groups. According to the opinions of the faculty, the positive contribution of producing and presenting scientific studies to the formation of academic identity. It has been determined that the inadequacy of the academic characteristics of the doctoral students and the economic difficulties negatively affect the formation of academic identity in the doctoral process. In this context, based on the results of this research, it is necessary to replan the conditions for completing the existing doctoral programs in order to encourage the production of scientific knowledge more in order for doctoral students to create a qualified academic identity; improving the conditions for admission to doctoral programs in order to include both academic qualifications and individual characteristics of doctoral students in the evaluation process. It is also suggested that it is necessary for doctoral students to increase the opportunities in academic study environments in universities and provide with scholarship opportunities by increasing the amount of economic support for more students.