16. yüzyıl Divan şiirinde bak ve gör redifli şiirler
Look and "See" redif poetry  in 16th the Divan poetry
Yazar: AYŞE KIDIR
Danışman: PROF. DR. KENAN ERDOĞAN
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Redif = Redif ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışmada, 16. Yüzyıl Klasik Türk Edebiyatı'ndaki "bak" ve "gör" redifli
gazeller incelenmiş, divan şairlerinin bu redifleri seçme sebeplerini açıklamaya ve
buna istinaden 16. yüzyılda belirlenen 30 gazel şerh edilmeye çalışılmıştır. Klasik
Türk Edebiyatı'nın kaynak eserlerinin başında Kur'ân-ı Kerîm gelmektedir. Kur'ân-ı
Kerîm'de bakmak ve görmekle ilgili pek çok ayet vardır. Şairlerin bu ayetlerden
ilham alabileceğini düşünüp, buna kaynaklık eden Kur'ân-ı Kerim ayetlerine
değinilmiştir. Hadis kitaplarından bakmak ve görmek ile ilgili bazı hadisleri,
dilimizde yaygın olarak kullanılan bak ve gör ile ilgili bazı deyim ve atasözlerinden
örnekler verilmiştir. Ayrıca divan edebiyatının başka bir kaynağı olan tasavvufta
bakmak ve görmekle ilgili bazı kaynaklar bu amaçla taranmıştır. Arkasından 16.
yüzyılda "bak" ve "gör" redifli gazel yazan şairler tespit edilmeye çalışılmıştır.
Dönemin sosyal ve edebi atmosferini kısaca yansıtmaya çalışılarak şairler hakkında
bilgi verilmeye gayret edilmiştir. 16. yüzyıldaki bak ve gör redifiyle gazel yazan
şairlerin şiir sayısı otuzla sınırlanmış ve belirlenen 30 gazeli şerh edilmeye,
açıklanmaya gayret edilmiştir. Şerh çalışması için seçilen gazellerde şiirlerin arka
planını, hangi hadiselerden etkilendiklerini hangi düşünce, ayet ve hadislerden
istifade edildiği anlamaya çalışılmış, şairlerin hayal ve imge dünyasını tespit
edilmeye çalışılmıştır. Tezin başında metinleri, Osmanlıca harfleriyle bütün olarak
verilip, çeviri yazı sistemiyle yazılmıştır. Beyitte geçen bilinmeyen kelimelerle ilgili
küçük bir lugatçe oluşturulup bu doğrultuda beyitleri günümüz Türkçesi ile nesre
aktarılmıştır. Akabinde beyit beyit şerh etmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler:

Abstract:
In this study, "look" and "see" redif ghazals in 16th Century Classical
Turkish Literature were examined, and the reasons why divan poets chose these
redifs and 30 ghazals determined in the 16th century were tried to be explained. The
leading works of Classical Turkish Literature is the Quran. There are many verses in
the Quran about looking and seeing. Considering that poets can be inspired by these
verses, the verses of the Holy Quran which are the source of these verses are
mentioned. Some examples of hadiths about looking and seeing from hadith books,
some of the idioms and proverbs related to look and see commonly used in our
language are given. In addition, in Sufism which is another source of divan literatüre
looking and seeing were searched for this purpose. Then, in the 16th century, poets
who wrote "look" and "see" redif ghazals were tried to be identified. An attempt was
made to briefly reflect the social and literary atmosphere of the period and to give
information about poets. In the 16th century, the number of poems of poets who
wrote poetry "look" and "see" redif ghazals was limited to thirty and identified 30
ghazals were tried to be annotated and explained. It is tried to understand the
background of the poems, the thoughts, verses and hadiths which are influenced by
the ghazals selected for the study of commentary, and it was tried to determine the
world of imagination and imagery of poets. At the beginning of the thesis, the texts
were given as a whole in Ottoman Turkish letters and were written in a translation
writing system. A small vocabulary of unknown words in the couplet has been
created and the couplets have been translated into modern Turkish. Then, couplets
were tried to comment.