Hava kalitesinin monitorlanmasından pasif örnekleyicilerin kullanılması
Monitoring of air quality by use of passive samplers
Yazar: ÖZLEM ÖZDEN
Danışman: DOÇ.DR. TUNCAY DÖĞEROĞLU
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
ÖZETYüksek Lisans TeziHAVA KAL TES N N MON TORLANMASINDAPAS F ÖRNEKLEY C LER N KULLANILMASIÖZLEM ÖZDENAnadolu ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüÇevre Mühendisliği Anabilim DalıDanışman: Doç.Dr.Tuncay DÖĞEROĞLU2005, 153 sayfaPasif örnekleyicilerin basit, kolay taşınabilir ve ucuz olmaları, elektrik gücüneihtiyaç duyulmaksızın örnekleme imkanı sağlamaları, hava kirletici bileşenlerinmonitorlama çalışmalarında kullanımlarını gün geçtikçe daha yaygın hale getirmektedir.Bu çalışma kapsamında, yeni geliştirilen NO2 ve ozon pasif örnekleyicilerininvalidasyon ve performans değerlendirmesine yönelik olarak, örnekleyiciler içintekrarlanabilirlik, doğruluk, örnekleme hızı, örnekleme süresi, minimum dedeksiyonlimiti v.b. validasyon parametreleri incelenmiştir. Ayrıca, söz konusu pasif örnekleyicilerile elde edilen sonuçlar, farklı tip pasif örnekleyici sonuçları ile karşılaştırılmak suretiylede performans değerlendirmeleri yapılmıştır. Bu değerlendirmelere göre, her iki pasiförnekleyici de doğruluk ve tekrarlanabilirlik değerleri başta olmak üzere oldukça tatminedici sonuçlar vermiştir.Bu çalışma kapsamında geliştirilen pasif örnekleyiciler, Eskişehir'de zamana vemekana bağlı kirletici bileşen derişimlerinin izlenmesi amacıyla kullanılmıştır. Eskişehirkent merkezinde altı farklı noktada Ocak 2004-Haziran 2005 tarihleri arasında NO2,Kasım 2004-Haziran 2005 tarihleri arasında ozon ölçümleri gerçekleştirilmiştir. NO2 içing/m3 ve 23,46Â±7,02 g/m3,kış ve yaz ayları ortalama değerleri sırasıyla 33,43Â±5,61ozon için 28,71Â±11,35 g/m3 ve 39,58Â±1,3 g/m3 olarak bulunmuştur. Ölçüm sonuçlarıdeğerlendirildiğinde, HKKY'de NO2 için verilen 100 g/m3'lük sınır değerinin çalışmasüresince sadece bir örnekleme periyodunda aşıldığı, saatlik ozon analizörü sonuçlarıdikkate alındığında ise, ozon için verilen 240 g/m3 saatlik sınır değerin çalışma süresiboyunca aşılmadığı görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Hava kirliliği, Monitorlama, Azot dioksit, Ozon,Pasif örnekleyicileri

Abstract:
ABSTRACTMaster of Science ThesisMONITORING OF AIR QUALITY BY USE OF PASSIVE SAMPLERSÖZLEM ÖZDENAnadolu UniversityGraduate School of SciencesEnvironmental Engineering ProgramSupervisor: Assoc.Prof.Dr.Tuncay DÖĞEROĞLU2005, 153 pagesSince passive samplers are simple, easy to use, inexpensive and do not requireelectricity to operate, their usage for the monitoring of air pollutants becomes commonday by day.In this study, for the validation and performance tests of newly developed tailor-made NO2 and ozone passive samplers, validation parameters for the samplers such asprecision, accuracy, sampling rate, self consistency, minimum detection limit wereinvestigated. Also, by comparing the obtained results from the passive samplers with theresults of a different type of passive samplers, performance evaluations were carried out.According to these evaluations, satisfactory results especially for precision and accuracywere obtained for both types of two passive samplers.In this study, the developed passive samplers were used for the monitoring ofspatial and temporal concentrations of pollutants in Eskişehir. NO2 measurementsbetween January 2004-June 2005, ozone measurements between November 2004-June2005 were carried out at six different sampling points in Eskişehir. Seasonal average NO2g/m3 and 23,46Â±7,02 g/m3 in winter and summer,concentrations were 33,43Â±5,61respectively, and ozone concentrations were 28,71Â±11,35 g/m3 and 39,58Â±1,3 g/m3 forthe same two seasons, respectively. When the results were evaluated, long term NO2standard value of 100 g/m3 for Turkey was exceeded at only one sampling period duringthe study and hourly ozone standard limit value of 240 g/m3 was not exceeded duringthe study according to the hourly data obtained from automatic ozone analyser.Keywords: Air Pollution, Monitoring, Nitrogen Dioxide, Ozone, Passive Samplersii