Nietzsche ve Foucault'nun düşüncelerinden hareketle iktidar-özgürlük bağlantısı üzerinde bir çalışma
A study concerning power-freedom connection from the point of the thoughts of Nietzsche and Foucault
Yazar: BUSE KEMALOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ÇETİN TÜRKYILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Foucault, Michel = Foucault, Michel ; Nietzsche, Friedrich Wilhem = Nietzsche, Friedrich Wilhem ; Özgürlük = Freedom ; İktidar = Government

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Nietzsche ve Foucault'nun felsefelerinden hareketle, çağımızı belirleyen merkezsiz iktidar anlayışını ve özgürlüğün olanağını araştırmaktır. Özgürlüğün, iktidarın ya da güç istencinin bir koşulu olup olmadığı ve özgür olmak adına iktidar dışında bir alanının bulunup bulunmadığı çalışmanın temel sorunlarını oluşturmaktadır.Çalışmanın ilk bölümünde Nietzsche'nin insan görüşü temelinde, güç istenci ve özgürlük kavramları tartışılmaktadır. "Güç istenci" ile "iktidar" arasında bir ilgi kurulmakta ve iktidar kavramı, güç istencinin farklı görünümleriyle açıklanmaktadır. Nietzsche'ye göre, farklı tipteki insanlara bağlı olarak, gücü istemenin de zayıf ve kuvvetli olduğu durumlar vardır. Bu bölümde, kuvvetli bir güç istenci ile özgürlük arasındaki olumlu ilgi serimlenip, özgürlüğün, ancak Üstinsanın gerçekleştirebildiği bir olanak olduğu gösterilmektedir.İkinci bölümde, Foucault'nun, çağımızı belirlediğini söylediği merkezsiz iktidar anlayışı ve bu iktidarın görünümleri ortaya konmaktadır. Foucault'ya göre, çağımızda iktidar, bastıran ve yok eden değil, alanındaki özneleri ve özneler arasındaki ilişkileri açığa çıkaran, üreten bir iktidardır. O, özgürlüğü ilk olarak, üretici olan bu iktidarın bir özelliği olarak düşünür, ancak daha sonra bir kişi özelliği olarak ele almaktadır. İktidarın varlık koşulu olarak özgürlüğün, kişileri özgür kılmakta yetersiz kaldığı ve iktidarın dışında bir özgürlüğün, kişi kendi varlığını işlediğinde (kendilik kaygısı) ortaya çıktığı ileri sürülmektedir.Üçüncü bölümde, Deleuze ile Butler'ın iktidar ve özgürlük kavramları arasında kurdukları bağ tartışılmaktadır. Her iki düşünür de, merkezsiz bir iktidar kavramını ve iktidarın her yerdeliğini savunmaları bakımından hem Nietzsche'den hem de Foucault'dan etkilenmişlerdir. Deleuze, Foucault'nun disiplinci iktidarına karşılık, "denetim mekanizması" ile yeni bir iktidar kavramını betimlemeye çalışmaktadır. Bu iktidar, insanları kendi sistemine dahil edebilmek için yeniden kodlamaktadır. Deleuze, iktidar dışında bir özgürlüğün, azınlıklar tarafından, siyasal ve toplumsal boyutta gerçekleştirilecek bir göçebe hareket ile olanaklı olduğunu ileri sürmektedir. Butler'ın felsefesinde ise, iktidar, bir yanıyla baskıcı, diğer yanıyla üreticidir. Başka bir ifadeyle, iktidar, üretmiş olduğu özne üzerinde baskı kurmaktadır. Butler, bu iktidarın varlığını toplumsal cinsiyet normlarına bağlar. Ona göre, toplumsal cinsiyet, Foucaultcu düşüncedeki gibi, iktidarın bir görünümü değil, iktidarın kendisidir. Bu nedenle, o, performatif kuram aracılığıyla, toplumsal cinsiyetin bir ilinek olduğunu gösterip, iktidarı yıkmaya çalışmaktadır. Fakat ortaya koyduğu açık bir özgürlük görüşü yoktur.Bu çalışmanın sonunda ise, açık bir insan görüşüne ve/veya bir kişi etiğine yer vermeyen felsefelerin, iktidarın dışında bir özgürlük anlayışı sunmada da yetersiz kaldıkları ileri sürülmektedir. Bu bağlamda, Nietzsche ve Foucault'nun felsefeleri ile Deleuze ve Butler'ınki karşılaştırılarak, özgürlüğün ancak etik anlamda olanaklı olduğu söylenmektedir. Böylece, Nietzsche ve Foucault'nun felsefelerinin özgürlük meselesinde yol gösterici oldukları sonucuna varılmaktadır.Anahtar Sözcüklerİktidar, özgürlük, güç istenci, Nietzsche, Foucault, Butler, Deleuze, üstinsan, kendilik kaygısı, performatif kuram, göçebe düşünce.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the understanding of decentralized power which determines our century and possibility of freedom from the point of the philosophies of Nietzsche and Foucault. Whether freedom is a condition of existence of "power" and "Will to Power" or if there is any area outside of power for freedom are the main problems of this study.In the first part of this study, notions of Will to Power and freedom on the basis of Nietzsche's understanding of human are discussed. "Will to Power" and "power" are correlated and notion of power is defined with different aspects of Will to Power. According to Nietzsche, there are weak and strong conditions of Will to Power, depending on different types of people. In this part, positive connection between a strong Will to Power and freedom are revealed and it is shown that freedom is a possibility which can be made real only by Übermensch.In the second part, decentralized power which is declared as a characteristic of our age by Foucault and aspects of this kind of power are presented. According to Foucault, the notion of power of our age is not repressive and destructive; power, which reveals and produces subjects and relations between subjects in its domain, is procreative. Initially, Foucault thinks about freedom as an attribute of this procreative power, but then he considers it as an attribute of a person. Freedom as a condition of existence of power is insufficient to render people free and it is asserted that freedom apart from power emerges when a person works on his/her own existence (care of the self).In the third part, the connection between power and freedom established by Deleuze and Butler is discussed. They are influenced by both Nietzsche and Foucault in the view of their understandings of power which are decentralized and everywhere. Deleuze tries to depict a new notion of power via "control mechanism," against Foucault's disciplinarian power. This power recodes people to include them to its own system. Deleuze asserts that freedom which is outside of power is possible with a nomadic movement that is put through by minorities in the political and social dimension. In Butler's philosophy, notion of power is repressive on the one hand and procreative on the other hand. In other words, power puts pressure on the subject whom it produces. Butler associates power with gender norms. According to her, gender is not just an appearance of power as in Foucaultian thought; it is power itself. Therefore, she indicates that gender is an accident and tries to ruin the power through performative theory. However, she does not have any explicit view of freedom.At the end of this study, philosophies, which do not include any human understanding and/or personal ethics, are insufficient to present any understanding of freedom on the outside of power is brought forward. In this context, it is indicated that only ethical sense of freedom is possible, through comparing Nietzsche and Foucault's philosophies with Deleuze and Butler's. Thereby, philosophies of Nietzsche and Foucault are found enlightening in the matter of freedom.Key WordsPower, freedom, Will to Power, Nietzsche, Foucault, Butler, Deleuze, Übermensch, care of the self, performative theory, nomadic thought.