Sağlık hizmetlerinin aşırı tüketiminde hedonik tutum ve sağlık anksiyetesinin etkisinin araştırılması
Investigating the impact of hedonic attitudes and health anxiety on the overutilization of healthcare services
Yazar: ESENDAL GÜLEÇ
Danışman: PROF. DR. HAYDAR SUR
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Modernleşme, bireylerin daha fazla tüketim yapmasını teşvik eden bir kültürün ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu sürecin doğurduğu aşırı tüketim kültürü, yalnızca tüketim mallarıyla sınırlı kalmayıp, sağlık hizmetlerinde de bir trend haline gelmiştir. Sağlık hizmetlerinin aşırı talep görmesi, sektörde erişim ve sürdürülebilirlik sorunlarına yol açmakta ve ekonomik yükün artmasına neden olmaktadır. Bu çalışma, sağlık hizmetlerini aşırı tüketen bireylerde hazcı kişilik özellikleri ve sağlık anksiyetesi düzeylerinin incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, 2023 yılı boyunca İstanbul'da Acil Sağlık Hizmetleri Başkanlığı'na bağlı birimlerden alınan 2.305.996 ambulans talebi verisi temel alınarak gerçekleştirilmiştir. Veriler, SPSS 25.0 ve R 4.4.1 yazılımları kullanılarak analiz edilmiştir. Tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra normallik ve varyans testleri, Pearson ve Spearman korelasyonları ile lineer ve Huber robust regresyon modelleri uygulanmıştır. Bulgular, sağlık hizmetlerini ortalamanın çok üzerinde talep eden bireylerin, haz odaklı yaşam anlayışını yansıtan skorlarının belirgin şekilde yüksek olduğunu göstermektedir. Bu durum, bireylerin hedonik tutumlarının sağlık hizmetleri üzerindeki aşırı talep davranışlarıyla güçlü bir ilişki içerisinde olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışma, sağlık politikalarının geliştirilmesine ve sağlık sisteminin sürdürülebilirliğini artırmaya katkı sağlamayı; hedonik tutumlar ve sağlık anksiyetesi gibi bireysel faktörlerin sağlık hizmeti kullanımındaki rolünü ortaya koyarak literatüre yenilikçi bir perspektif kazandırmayı hedeflemektedir. Bulguların, sağlık hizmetlerinin bilinçli ve etkin kullanımına yönelik önemli katkılar sunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Modernization has led to the emergence of a culture that encourages individuals to consume more. The excessive consumption culture created by this process is not limited to consumer goods but has also become a trend in healthcare services. The excessive demand for healthcare services is causing access and sustainability issues in the sector and contributing to an increase in the economic burden. This study aims to examine the levels of hedonistic personality traits and health anxiety in individuals who excessively consume healthcare services. The research is based on data from 2,305,996 ambulance service requests collected in 2023 from units affiliated with the Emergency Medical Services Directorate in Istanbul. The data were analyzed using SPSS 25.0 and R 4.4.1 software. Descriptive statistics, normality and variance tests, Pearson and Spearman correlations, as well as linear and Huber robust regression models, were employed. The findings show that individuals who demand healthcare services well above average have significantly higher scores reflecting a pleasure-focused lifestyle. This suggests a strong relationship between individuals' hedonistic attitudes and their excessive demand for healthcare services. This study aims to contribute to the development of healthcare policies and the enhancement of healthcare system sustainability. Furthermore, it seeks to provide a novel perspective to the literature by revealing the role of hedonic attitudes and health anxiety in healthcare utilization. The findings are expected to offer valuable insights for promoting the conscious and effective use of healthcare services.