Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne tam üyelik sürecinde yenilikçilik ve araştırma-geliştirme politikalarının ekonomik büyümeye etkileri
The effects of innovation and R&D policies on economic growth during Türkiye's full membership process to the EU
Yazar: İBRAHİM YUSUF ÖZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CERAN ZEYNEP ZAFİR BAHÇEKAPILI
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İnovasyon ve Girişimlik Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bir ülkenin makroekonomik göstergelerinden biri olan büyümenin temel belirleyicilerinden biri de 
teknolojik gelişmedir. Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge) ise yeniliğin ve dolayısıyla teknolojik 
gelişmenin itici gücünü oluşturmaktadır. Bu noktadan hareketle, Ar-Ge'nin ekonomik büyümeyi 
etkileyen en önemli faktörlerden biri olduğu düşünülmektedir. Diğer yandan, belki de Türkiye'nin 
çağdaş uygarlık düzeyine çıkma hedefinin bir gereği olan Avrupa Birliği'ne (AB) üyelik süreci, yarım 
yüzyılı aşkın uzun ve zorlu bir serüvendir. Bu süreçte yaşanan dönüm noktalarından biri de 3 Ekim 2005 
tarihinde tam üyelik müzakerelerinin başlamasıdır. Bu tarihten itibaren Türkiye'nin mevzuatının, 
AB'nin mevzuatına uyumunun sağlanmasına yönelik çalışmalar yürütülmektedir. 
Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'nin AB'ye tam üyelik müzakere sürecinde yenilikçilik ve Ar-Ge 
politikalarının bir sonucu olarak Ar-Ge göstergeleri ile büyüme arasındaki olası ilişkinin varlığını, 
yönünü ve büyüklüğünü karşılaştırmalı olarak araştırmak ve yenilikçi Ar-Ge politikalarının ekonomik 
büyüme ile pozitif yönlü ilişkili olduğu hipotezini sınamaktır. Bu amaçla Türkiye ve 27 AB ülkesinin 
geneli için büyüme ile beş Ar-Ge göstergesine (Ar-Ge harcamaları, araştırmacı sayısı, patent sayısı, 
yüksek teknoloji ihracatı, bilimsel yayın) ait 2005-2021 dönemi yıllık verileri, Dünya Bankası ve 
Eurostat veri tabanlarından derlenmiş ve seyirleri şekiller üzerinden yorumlanmıştır. Ayrıca uygulamalı 
çalışmalardaki geleneğe uygun olarak bu çalışmada da öncelikle değişkenler için zaman serileri 
analizlerinden durağanlık (KPSS birim kök testi) ve eşbütünleşme (ARDL sınır testi) analizleri yapılmış 
ve oluşturulan çoklu regresyon modeliyle Ar-Ge göstergeleri ile büyüme arasındaki ilişki tahmin 
edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, AB ve Türkiye'ye ait tüm serilerin (Türkiye için LnGSYHt hariç) 
I(1) sürecine uyduğu ve aralarında uzun dönemli ilişkilerin olmadığı tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Türkiye, Avrupa Birliği, Yenilik, Araştırma-Geliştirme, Ekonomik Büyüme, 
Durağanlık Testi, Eşbütünleşme Testi

Abstract:
One of the main determinants of growth, which is one of the macroeconomic indicators of a country, is 
technological development. Research and Development (R&D) constitutes the driving force of 
innovation and therefore technological development. From this point of view, R&D is thought to be one 
of the most important factors affecting economic growth. On the other hand, the membership process to 
the European Union (EU), which is perhaps a requirement of Türkiye's aim to rise to the level of 
contemporary civilizations, is a long and difficult adventure of more than half a century. One of the 
turning points in this process was the start of full membership negotiations on October 3, 2005. Since 
this date, studies have been carried out to ensure the harmonization of Türkiye's legislation with the 
EU's legislation.
The main purpose of this study is to comparatively investigate the existence, direction and size of the 
possible relationship between R&D indicators and growth as a result of innovation and R&D policies in 
Türkiye's EU full membership negotiation process and to test the hypothesis that there is a positive 
relationship between innovative R&D policies and economic growth. For this purpose, annual data for 
the period 2005-2021 on growth and five R&D indicators (R&D expenditures, number of researchers, 
number of patents, high technology exports, scientific publications) for Türkiye and the general average 
of 27 EU countries were compiled from the World Bank and Eurostat databases and their course was 
interpreted through figures. In addition, in accordance with the trend in applied studies, in this study, 
firstly, stationarity (KPSS unit root test) and cointegration (ARDL bounds test) analyzes from time series 
analyses were performed for the variables and then the relationship between R&D indicators and growth 
was estimated with a multiple regression model. According to the findings, it was determined that all 
series for the EU and Türkiye (except LnGSYHt for Türkiye) comply with the I(1) process and there are 
no long-term relationships between them.
Key Words: Türkiye, European Union, Innovation, Research and Development, Economic Growth, 
Stationarity Test, Cointegration Test