Türkiye'de dağılım gösteren Hyalomma marginatum Koch, 1844'ün populasyon yapısına yönelik araştırmalar
An investigation of the population structure of Hyalomma marginatum Koch, 1844 distributed in Turkey
Yazar: OLCAY HEKİMOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYŞE NURDAN ÖZER
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Keneler eklembacaklılar içerisinde en fazla hastalık etkeni taşıyan vektör organizmalardır. Hyalomma marginatum Koch, 1844, Güney Avrupa, Anadolu, Arabistan, Orta, Batı ve Güneydoğu Asya ve Afrika'da yayılım gösteren bir kene türü olup, Kırım Kongo kanamalı ateşi hastalığının bilinen vektörüdür. Bu hastalık ülkemizde de halk sağlığını ciddi derecede tehdit etmesine rağmen, vektörü H. marginatum'un populasyon genetiğine yönelik bir çalışma şimdiye kadar yapılmamıştır. Türkiye'deki H. marginatum'un populasyonları arasında genetik farklılıkların olup olmadığının araştırıldığı bu çalışmada, Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde toplam 70 lokalitede örnekleme yapılmıştır. Akdeniz, Güneydoğu Anadolu ve KKTC lokalitelerinde H. marginatum bulunamamıştır. Populasyon farklılıklarını karşılaştırmak üzere, H. marginatum türü için ilk defa 7 mikrosatellit primer dizayn edilmiş ve bu primerler 2015 yılında örneklenen 10 populasyona ait bireylerde test edilmiştir. FSTAT programı kullanılarak yapılan analizler, lokus başına alel sayısının 2 ile 16 arasında değişmekte olduğunu göstermektedir. Yedi lokusun altısında Ho değerleri (ortalama 0.76), He değerlerinden daha yüksektir. Kendileşme katsayısının (FIS), -0.143 ile -0.65 arasındaki değerleri populasyonda heterozigot fazlalığına işaret etmektedir. Bu da populasyonlardaki çeşitliliğin artışında kuşlarla Afrika'dan taşınan H. marginatum bireylerinin etkili bir faktör olduğunu düşündürmektedir. Populasyonları karşılaştırmakta kullanılan FST (Fiksasyon indeksi) değeri, Çorum populasyonunun en farklı populasyon olduğunu göstermektedir. STRUCTURE programı kullanılarak yapılan populasyon yapı analizleri de, Türkiye'de H. marginatum'un iki farklı grubu olduğunu göstermektedir. Elde ettiğimiz veriler, Kırım Kongo kanamalı ateşi hastalığının ülkemizdeki dağılımı ile H. marginatum populasyonlarının genetik yapısı arasında bir ilişkiye işaret etmemektedir.

Abstract:
Ticks are known to be the most disease causing vector organisms amongst Arthropoda. Hyalomma marginatum Koch, 1844, is distributed throughout South Europe, Anatolia, Arabia, Middle-Western- Southeastern Asia and Africa and it is the known cause of 
Crimean-Congo haemorrhagic fever. Although this disease is a serious public health concern in Turkey, there is still limited information about population structure of H. marginatum and the distribution of this species in our country. In this thesis study, the genetic differences between H. marginatum populations were evaluated. Field studies were conducted both in Turkey and Turkish Republic of Northern Cyprus at 70 different localities. H. marginatum wasn't recorded at Mediterranean region, Southeastern Anatolia and Turkish Republic of Northern Cyprus localities.
In this study, 7 microsatellite primers were designed for the first time to evaluate the genetic differences of H. marginatum populations. The primers were tested on the samples of 10 different tick populations which were collected in 2015. FSTAT results showed that allel per loci differs between 2 and 16. In the 6 loci, out of seven, observed heterozygosity (Ho)  value (mean= 0.76) is found to be higher than expected heterozygosity (He) value. Inbreeding coefficient (FIS) differs between -0.143 and -0.65, which indicates heterozygote excess in the population. Hyalomma marginatum specimens, which were transported via migratory birds from Africa and might contribute to the observed diversity of H. marginatum populations in Turkey. Fixation index (FST) values showed that Çorum population is the most distinct population from the other populations in Turkey. STRUCTURE analyses showed that H. marginatum has two different genetic groups in Turkey. The data evaluated from this thesis demonstrated that the distribution of Crimean-Congo haemorrhagic fever in Turkey and genetic structures of H. marginatum populations are not correlated.