54 numaralı Şer'iyye Siciline göre Adana'nın sosyo-ekonomik durumu
Socio-economic situation of Adana according to the Register of religous court numbered 54
Yazar: HATİCE BAYRAKTUTAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ESAT SARICAOĞLU
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arşiv = Archive
Dizin: Kadı sicilleri =   ; Şeriye mahkemeler = Şeriye mahkemeleri ; Şeriye sicilleri = Court registers

Özet:
Osmanlı Devletinin kazalardaki idari teşkilatının temelini oluşturan ve ait olduğu bölgenin sosyo-ekonomik ve kültürel durumu hakkında bilgi verirken hem genel hem de yerel tarih araştırmalarına kaynaklık eden Şer'iye Sicillerinden Adana sancağına ait olan 54 numaralı Şer'iye Sicili(H. 1225-1227/ M. 1810-1812), bu çalışmanın ana kaynağını oluşturmaktadır. Sicildeki belgeler tek tek incelenmiş ve şehrin o dönemdeki sosyo-ekonomik yapısı hakkında bilgiler elde edilmeye çalışılmıştır.
Çalışmamızın giriş bölümünde "Osmanlı Devletinde hukuk" başlığı altında Osmanlı mahkemeleri, kadılık müessesesi, şer'iye sicilleri ve muhtevası ile ilgili bilgiler verilmektedir.
İçindekiler kısmı üç bölümden oluşmaktadır.
Birinci bölümde Adana 54 numaralı Şer'iye Sicili'nin genel  özellikleri ve belge özetleri yer almaktadır.
İkinci bölümde ise Adana'nın coğrafi özellikleri, Osmanlı öncesinde ve Osmanlı sonrasında Adana'nın tarihsel gelişim süreci hakkında bilgi verilmektedir.
Üçüncü bölümde Adana'nın sosyal-ekonomik yapısı ile ilgili değerlendirmeler yer almaktadır ve sosyal yapı hakkında bilgi verilirken bölgedeki Türkmenler ile yörük aşiretlerinden, nüfus sayısından, etnik yapıdan ve vakıf faaliyetlerinden bahsedilmiştir. İktisadi yapıda ise vergilendirme sisteminden, vergi çeşitlerinden, tarımsal faaliyetlerden, esnaf teşkilatlarından ve şehirdeki alacak-verecek davalarından bahsetmektedir.
Sonuç kısmında ise çalışmadan elde ettiğimiz bilgilerle genel bir değerlendirme yapılmıştır.
Ekler kısmında 54 numaralı Şer'iye Sicil'inin transkripsiyonu ve orijinal metin fotokopi örneklerine  yer verilmiştir.  
Osmanlı devletinin hukuk sistemi, şer'iye sicilleri ve adana tarihi  hakkında faydalandığım kaynaklar ise kaynakça kısmında yer almıştır.
Anahtar Kelimeler: Adana, Şer'iye Sicili, Osmanlı Devleti

Abstract:
The 54th Sharia Register (H. 1225-1227/ M. 1810-1812) belonging to Adana province, which is one of the Sharia Registers that form the basis of the administrative organization of the Ottoman State in the districts and provide information about the socio-economic and cultural status of the region it belongs to, while also being a source for both general and local history research, constitutes the main source of this study. The documents in the register were examined one by one and an attempt was made to obtain information about the socio-economic structure of the city at that time.
In the introduction section of our study, information is provided under the title of "Law in the Ottoman State" regarding the Ottoman courts, the institution of judgeship, Sharia registers and their content.
The contents section consists of three sections.
The first section includes the general characteristics of the 54th Sharia Register of Adana and document summaries.
The second section provides information about the geographical characteristics of Adana and the historical development process of Adana before and after the Ottoman Empire.
 The third section includes evaluations on the socio-economic structure of Adana, and while providing information about the social structure, the Turkmen and Yoruk tribes in the region, the population, ethnic structure and foundation activities are mentioned. In the economic structure, the taxation system, tax types, agricultural activities, tradesmen organizations and debt-receivables cases in the city are mentioned.
In the conclusion section, a general evaluation is made with the information we obtained from the study.
In the appendix section, the transcription of the 54th Sharia Registry and photocopy examples of the original text are included.
The sources I used about the legal system of the Ottoman state, Sharia registry and the history of Adana are included in the bibliography section.
Keywords: Adana, Şer'iye Register, Ottoman Empire.