5E öğrenim modeli ile zenginleştirilmiş probleme dayalı öğrenme yönteminin öğrencilerin küresel ısınma ve iklim değişikliği konusundaki tutumlarına etkisi
Investigation of problem-based learning method, enriched with the 5E learning model global warming and its effect on attitudes on climate change
Yazar: ESRA MERVE ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. FAİK GÖKALP
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilimleri = Sciences ; Küresel ısınma = Global warming ; Probleme dayalı öğrenme = Problem based learning ; Yakıtlar = Fuels ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources ; Çevre eğitimi = Environmental education ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Son zamanlarda adından sıklıkla bahsettiren küresel ısınma ve bunun sonucunda
meydana gelen iklim değişikliği, maalesef tüm dünyada maruz kalınan en önemli
çevre sorunlarından biri olmuştur. İnsanların zamanla değişen yaşam modelleri,
kültürleri, sosyal ilişkileri ve ekonomik gelir düzeylerindeki artışlar yaşanılan
çevreyi olumsuz etkileyebilmektedir. Küresel ısınmaya neden olan sera gazlarının ve
bunun en önemli faktörü olan fosil yakıtların çevreye verdiği zararlar sebebiyle
gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya bırakmak oldukça zor olsa gerek… Bu
çalışma da ortaokul öğrencilerini hedef alarak çevre tutumlarında olumlu yönde etki
etmeye yönelik yapılan bir çalışmadır. Ankara'da bir ortaokulda öğrenim görmekte
olan 6.sınıf öğrencilerinin "Madde ve Isı" ünitesinde yer alan 'Yakıtlar' konusu
farklı öğretim yöntemleri ile desteklenerek anlatıldığında, küresel ısınma ve iklim
değişikliğine sebep olan etkenlere yönelik öğrencilerin çevre tutumlarına olan
etkilerini incelenmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma ön test-son test kontrol gruplu,
yarı deneysel desen olan, eşitlenmemiş kontrol gruplu modele dayanmaktadır. İki
ayrı deney grubu ve bir kontrol grubu olmak üzere üç grup ile yürütülmüştür.
Kontrol grubunda geleneksel öğretimin dışından çıkılmamış, MEB'in hazırlamış
olduğu müfredata uygun olan ders kitabındaki etkinlikler ile ders işlenmiştir. Deney-I
grubunda Probleme Dayalı Öğrenme (PDÖ) yöntemi uygulanmıştır. Araştırmacı
tarafından hazırlanan problem senaryosunda öğrencinin analitik ve çözüm odaklı
düşünerek verilen problemi en uygun bir şekilde çözüme kavuşturması beklenmiştir.
Deney-II grubunda ise yapılandırmacılığın özü olarak da bilinen 5E öğretim modeli
ele alınmış, Probleme Dayalı Öğrenme Yöntemi 5E ile zenginleştirilerek
uygulanmıştır. Öğrenciyi merkez alarak, araştırmacı tarafından hazırlanan problem
senaryosuna yönelik analitik düşünmesi, çözüm odaklı olması amaçlanarak ders
işlenmiştir. Bu grupta ders aşama aşama, gruplar halinde iş birliği içerisinde
işlenmiş, öğrenciler kendi bilgilerinden ve arkadaşlarının bilgilerinden faydalanarak
çözüme ulaşmaya çalışmaları beklenmiştir. Madde ve Isı ünitesinde yer alan Yakıtlar
konusunda bahsi geçen fosil yakıtların, küresel ısınma ve iklim değişikliğini
tetiklemesi sebebiyle öğrencilerin bu konuda bilinçlenmesi ve yenilenebilir enerji
kaynaklarının öneminin farkına varması istenmiştir. Her iki gruba da ders öncesi ve
sonrası Avan&Aydınlı (2011) tarafından hazırlanan 'Çevre Tutum Ölçeği' ön-test
son-test olarak uygulanmıştır. Böylece öğrencilerde gelişen/değişen tutumların
karşılaştırılması sağlanmıştır. Çalışma 84 öğrencinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir.
İlk olarak veri analizi yapıldığında dağılımın normalliğini bozan veriler belirlenmiş
ve bu kapsamda 3 öğrencinin verileri araştırmadan çıkarılmıştır. Bu durumda 81
öğrencinin verisi göz önünde bulundurulmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen
bulgularda Çevre Tutum Ölçeğinde son testler karşılaştırıldığında Deney-II grubunda
öğrenim gören öğrencilerin, Deney-I ve Kontrol grubunda öğrenim gören öğrencilere
göre daha fazla artış olduğu görülmüştür. Sonuç olarak üç gurup birbiri ile
karşılaştırıldığında, Deney-II grubunda yürütülen 5E Öğrenme Modeli ile
zenginleştirilerek uygulama yapılan Probleme Dayalı Öğrenme'nin öğrencilerin hem
çevreye yönelik bilgi, duygu ve davranışlarına daha fazla olumlu yönde etki ettiği
söylenebilir.

Abstract:
Global warming and the resulting climate change, which has been mentioned
frequently lately, have unfortunately been one of the most important environmental
problems all over the world. The changing life models, cultures, social relations and
economic income levels of people can affect the living environment negatively. It
must be very difficult to leave a livable world to future generations due to the
damage caused by greenhouse gases that cause global warming and fossil fuels,
which are the most important factors of this. In this context, the attitudes and
behaviors that all people will develop towards the environment are of great
importance. This study is a study aimed at positively affecting the awareness levels
and academic achievements of secondary school students. When the subject of 'Fuels'
in the "Matter and Heat" unit of the 6th grade students studying at a secondary school
in Ankara is explained with the support of different teaching methods, it was
conducted to examine the effects on the attitudes and awareness of the students
towards the factors that cause global warming and climate change. The study is
based on a pretest-posttest control group, quasi-experimental design, unequalized
control group model. It was carried out with three groups, two separate experimental
groups and a control group. In the control group, the lessons were taught with the
activities in the textbook, which did not go out of the traditional teaching and were in
accordance with the curriculum prepared by the Ministry of National Education. The
Problem Based Learning (PBL) method was applied in the Experiment-I group. In
the problem scenario prepared by the researcher, the student was expected to solve
the given problem in the most appropriate way by thinking analytically and solution-
oriented. In the Experiment-II group, the 5E teaching model, also known as the
essence of constructivism , was handled and the Problem Based Learning Method
was enriched with 5E. Taking the student as the center, the course was taught with
the aim of analytical thinking and solution-oriented towards the problem scenario
prepared by the researcher. In this group, the lesson was taught step by step , in
groups in cooperation, and the students were expected to try to reach a solution by
making use of their own knowledge and the knowledge of their friends. Since the
fossil fuels mentioned in the subject of Fuels in the Matter and Heat unit trigger
global warming and climate change, the students were asked to be aware of this issue
and to realize the importance of renewable energy sources. The 'Environmental
Attitude Scale' prepared by Avan&Aydınlı (2011) and the 'Achievement Test'
prepared by the researcher were applied to both groups before and after the lesson as
pre-test and post-test. Thus, a comparison of the developing/changing attitudes and
awareness of the students was provided. The study was carried out with the
participation of 84 students. When the data was analyzed first, the data that disrupted
the normality of the distribution were determined and in this context, the data of 3
students were excluded from the study. In this case, the data of 81 students were
taken into consideration. When the post-tests in the Environmental Attitude Scale
were compared in the findings obtained as a result of the research, it was seen that
the students studying in the Experiment-II group increased more than the students in
the Experiment-I and Control groups. When the post-tests were compared in the
achievement test, it was seen that the academic achievement of the students studying
in the Experiment-II group increased more than the students studying in the other
groups. When the pretest-posttest comparison was made within each group, it was
seen that the posttest had a positive effect compared to the pretest. As a result, when
the three groups are compared with each other, it can be said that the Problem-Based
Learning, enriched with the 5E model carried out in the Experiment-II group, has a
more positive effect on both the environmental knowledge, emotions and behaviors
of the students and their academic success, and the study has achieved its purpose.
we can say.