1517 numaralı İkindi Ruûs Defteri (1055-1056/1645-1647) tahlil ve metin
Afternoon Ruûs Book No 1517 (1055-1056/1645-647) analysis and text
Yazar: ADEM KARADENİZ
Danışman: DOÇ. DR. İLHAN GÖK
Gümüşhane Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Azil = Dismissal ; Görevden uzaklaştırma = Preventive suspension ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Ruus Defteri = Ruus Register ; Tevcihat = Tevcihat

Özet:
Osmanlı Arşiviꞌnde bulunan önemli defter serilerinin başında ruus defterleri gelir. Farklı fon kodları altında tasnif edilmiş olan bu defterler Osmanlı Devleti'nde görev almış devlet görevlilerinin tayin ve azilleriyle ilgili kayıtları ihtiva etmektedir. Osmanlı Arşivi'nde tasnif edilen ruus defterleri incelendiğinde Kamil Kepeci (KK.d) ve Bab-ı Asafi A.RSK.d fonlarında Divan, Sefer ve İkindi ruus adı altında defterler tasnif edilmiştir. Divan'dan yapılan atamalar Divan ruus defterlerine kaydedilirken sefer ruuslarıo ise sadrazamın seferde iken yapmış olduğu atama ve azillerle ilgili kayıtları içermektedir. İkindi ruusu ise sadrazamların İkindi Divanıꞌnda ele aldıkları atama ve azil kayıtlarını ihtiva etmektedir. Çalışmamızın konusu ise A.RSK.d fonunda bulunan 1517 Numaralı İkindi Ruus Defteriꞌdir. Defter, Sultan I. İbrahimꞌin padişahlığı, Mehmed Paşa ve Salih Paşaꞌnın sadrazamlık dönemine tekabül eden 1645-1647 yılları arasını kapsamaktadır. Defterde toplam 1790 hüküm kaydı mevcuttur. Çalışmamız bu hüküm kayıtlarının tahlil ve metnini ihtiva etmektedir.
Defterde ataması yapılan, "vezir-i azam, serdar, vezir, kazasker, nişancı, defterdar, kapudan paşa, şeyhülislam, beylerbeyi, sancakbeyi, mutasarrıf, kâdı, müderris, saray ve vakıf görevlileri" gibi birçok büyük ve küçük devlet görevlilerinin tayin ve azil sebepleri, hangi mahal ve kuruma atandıkları, kimin arzı ile gerçekleştiği, önceki görevleri gibi kayıtlara ulaşmak mümkündür. 
Ayrıca defterde, "eyalet, sancak, kaza" gibi taşra teşkilatına ait birçok tevcihat kaydı bulunmaktadır. Bu kayıtlar, "Osmanlı Devletiꞌnin idari, siyasi, adli ve sosyo-kültürel yapısının ortaya çıkartılmasını sağlayarak bu alanlarda çalışma yapacak olan kişilere katkı sağlayacaktır. Defterdeki bu bilgiler konularına göre tasnif edilerek tahlil ve değerlendirmesi yapılmıştır. Aynı zamanda defterin muhtevasını daha anlaşılır kılmak için bazı konular tablo ile gösterilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Berat, Görevden azil, İkindi ruûs defteri, Merkez ve taşra teşkilatı, Tevcihat

Abstract:
One of the most important series of notebooks in the Ottoman Archives is the ruus notebooks. These books, which are classified under different fund codes, contain records related to the appointment and dismissal of state officials who served in the Ottoman Empire. When the ruus books classified in the Ottoman Archives are analyzed, it is seen that in the Kamil Kepeci (KK.d) and Bab-ı Asafi A.RSK.d funds, books are classified under the names Divan, Sefer and İkindi ruus. While the appointments made from the Divan are recorded in the Divan ruus books, the sefer ruus contains records of appointments and dismissals made by the grand vizier while on campaign. The afternoon ruus, on the other hand, contains the records of the grand vizier's appointments and dismissals in the afternoon Divanꞌnda. The subject of our study is the İkindi Ruus Defteriꞌ numbered 1517 in the A.RSK.d fund. The book covers the period between 1645-1647, which corresponds to the reign of Sultan I. Ibrahimꞌin as Sultan, Mehmed Pasha and Salih Pashaꞌn as Grand Viziers. There are a total of 1790 judgment records in the book. Our study contains the analysis and text of these ruling records.
Assigned in the ledger; "Grand vizier, chief commander, minister, chief judge, minister of ınterior, minister of finance, naval commander, islamic sheikh, such as governor, county governor, district governor, headship, muslim judge, lecturer, head of horseman, regimental commander, chief architect, palace and foundation officials" it is possible to access records such as the reasons for the appointment and dismissal of many large and small government officials, which region and institution they were appointed to, by whose supply they took place, their previous duties.
In addition, there are many registration records of provincial organizations such as "provincial, county, burg" in the notebook. These records will contribute to the people who will work in these fields by revealing the "administrative, political, judicial and socio-cultural structure of the Ottoman state". This information in the notebook was classified according to its subjects and analyzed and evaluated. At the same time, some topics are shown with tables to make the contents of the notebook more understandable.

Keywords: Civil service leave, Dismissal, Afternoon ruûs registers, Central and provincial organization, Assignment