Yuhanna ed-Dımeşki'nin eserlerinde İslam ve müslümanlar
Islam and muslims in the works of John of Damascus
Yazar: RECEP AYDOĞMUŞ
Danışman: PROF. DR. ŞİNASİ GÜNDÜZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy ; Tarih = History
Dizin: Din felsefesi = Religious philosophy ; Dinler tarihi = History of religions ; Hristiyanlar = Christianies ; Hristiyanlık = Christianity ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Müslümanlar = Muslims ; Yahya Dımeşki = Yahya Dımeşki ; Yuhanna = Yuhanna ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu tezde Hıristiyan bir teolog ve kilise babası olan Yuhanna ed-Dımeşkî'nin İslam ve
Müslümanlar hakkındaki görüşleri incelenecektir. Emevîlerin başkenti Şam'da yaşayan
Yuhanna, Emevî idaresinde görev almış daha sonra görevini bırakıp manastıra çekilmiştir.
Manastırda çoğunluğu Hıristiyan teolojisi ile ilgili olmak üzere pek çok eser kaleme almıştır.
Onun yazılarından bir kısmı İslam'a dair bazı hususları ihtiva etmektedir. O İslam'a eleştirel
gözle yaklaşmış, Müslümanlar ve Hz. Muhammed hakkında bazı iddialar öne sürmüştür.
Yuhanna, "İsmaîlîlerin Sapıklığı" başlıklı eserinde temel olarak iki şey üzerinde
durmaktadır. Bunlardan biri İslam'ın sapkın bir gelenek olduğu, Hz. Muhammed'in yalancı,
sahtekâr ve sapkın olduğu dolayısıyla peygamber olmadığı, Müslümanların Deccal'in
(Antichrist) öncüleri ve insanları yoldan çıkaran kimseler olduğu hususlarıdır. Onun eserinde
yapmaya çalıştığı bir diğer şey ise İslam'ın Hıristiyanlık ve Hz. İsa hakkındaki bilgilerini ele
almak ve Müslümanların bu konulardaki yanlış bilgisini ortaya koyup, Hıristiyanlığı
savunmaktır. Bunu yaparken zaman zaman Kur'an'dan alıntılar da yapmakta ve özellikle
Hıristiyanlıkla bağlantılı olan ayetlerden iktibasta bulunmaktadır.
Yuhanna, İslam öncesi Arap inançları, Arapların kökeni ve Müslümanlar arasındaki
bazı pratiklere de değinmektedir. Ticaret ve evlilikte şahitlik, çok eşlilik, erkek ve kadınların
sünneti gibi bazı uygulamalara değinen Yuhanna, İslam'ı eleştirmekten geri durmamaktadır.
O bu pratikleri zikrederken bilgi vermekten çok Müslümanları eleştirmek istemektedir.
İslam'ın kadına değer vermediği algısını yerleştirmek isterken hem Müslümanlar hem de Hz.
Muhammed için şehvetperest bir imaj çizmeye çalışmaktadır. Bunu yaparken Kur'an'dan
referanslar vermektedir.

Abstract:
This thesis examines the views of John of Damascus, a Christian theologian, and
church father, about Islam and Muslims. John, who lived in Damascus, the capital of the
Umayyad State, served in the Umayyad Caliphate and later spent his life in the monastery.
John has also written many works, most of them related to Christian theology. Some of his
writings contain some of the issues of Islam. He approached Islam critically, Muslims, and he
made some allegations of slander about Muhammad.
In his work on Islam, he mainly focuses on two things. One of them is that Islam is a
heretical tradition and that Muhammad is not a true prophet. Another is that Muslims are the
ones who seduce people. Another thing he tries to do in his work is to deal with the
knowledge of Islam about Christianity and Jesus and reveal the wrong understanding of
Muslims on these issues. In other words, it is to defend Christianity. At the same time, John
makes quotes from the Qur'an, and he is especially quoted from verses related to Christianity.
John also touches on issues such as pre-Islamic Arab beliefs and the origins of Arabs.
The general theme of his works, in which he criticizes Islam in a cruel language, is topics
such as witnessing, polygamy, circumcision of men and women. When he talks about these
beliefs, he wants to criticize Muslims rather than providing information. He wants to establish
the perception that Islam does not value women and tries to create a negative image for
Muslims and Muhammad in general. It also gives references to the Qur'an. John's criticism of
Islam was followed by Christian writers who followed him. And the claims have been
repeated in the following centuries, as Islam is a heretical tradition, Muhammad is a liar, and
Muslims are pagan people.