İş sağlığı ve güvenliği farkındalığına etki eden faktörler
Factors affecting occupational health safety awareness
Yazar: ÖZKAN ÇOKOL
Danışman: PROF. DR. SEFER ADA
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
İş sağlığı güvenliği (İSG) kavramı, çalışanların güvenli bir iş ortamında çalışabilmesi ve karşılaşabilecekleri olası risk ve tehlikelerin alınan önlemlerle ortadan kaldırılması açısından önemlidir. Günümüzde bu tehdit ve tehlikelerle bunlara karşı alınabilecek önlemler iş sağlığı güvenliği (İSG) kavramı çerçevesinde gerek akademik düzeyde gerekse kurum ve kuruluşların politikaları doğrultusunda ele alınmaktadır. Dünyada ve Türkiye'de başta gemicilik sektörü, inşaat sektörü gibi risklerin yüksek olduğu iş kollarında her yıl binlerce çalışan iş kazası yaşamakta, bu kazalar sonucu çok sayıda çalışan yaşamını kaybederken bundan daha fazlası da kalıcı hasarlar almakta, birçoğu bu kazaların olumsuzluklarını hayatları boyunca yaşamaktadır. İş kazalarının yanında meslek hastalıkları da başta sağlık çalışanları olmak üzere birçok çalışanın hayatını tehdit etmektedir. Çalışanların karşı karşıya olduğu tehdit ve risklerin ortadan kaldırılması için güvenli bir iş ortamının yaratılmasını sağlayacak yasalar, bunları uygulayacak yöneticiler ve en önemlisi iş sağlığı güvenliği ile ilgili bilgili ve bilinçli çalışanlara ihtiyaç vardır. İş sağlığı güvenliği farkındalığı olarak tanımlanan bu bilgi ve bilinç düzeyi çalışanların kişisel özelliklerine, aldıkları eğitime ve birçok faktöre göre değişebilmekte ancak kendi güvenliği açısından hayati bir rol oynamaktadır. İSG konusunda özellikle çalışanların bilinçlendirilmesi adına atılacak olan adımlar farkındalık yaratma adına oldukça önemlidir. 
Bu araştırmada çalışanların iş sağlığı güvenliği farkındalık düzeyine etki eden faktörler ele alınmıştır. İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü Ölçeği ile 221 çalışandan elde edilen veriler nicel yöntemlerle Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) Paket Programı'nda analiz edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak katılımcıların demografik özelliklerini tespit etmek için bir anket formu ve katılımcıların ISG farkındalığını ölçmek için ise İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü Ölçeği kullanılmıştır.  Analizlerde frekans, yüzde, ortalama, standart sapma hesaplamaları yapılmış, ölçek analizlerinde veriler normallik dağılımına uymadığından ikili gruplar arası fark için Mann Whitney U Testi, sayısı üç ve daha fazla gruplardaki farkları tespit etmek için ise Kruskal Wallis Testi kullanılmıştır. 
Bulgulara göre çalışanların İSG farkındalık düzeyi yüksek seviyede olup çalışanların iş kazası yaşama durumu İSG farkındalık düzeyinde farklılaşmaya yol açarken diğer demografik özellikler herhangi bir farklılaşmaya yol açmamaktadır. Bulgulara yönelik olarak İSG farkındalığı hakkında önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The concept of occupational health and safety (OHS) is important in terms of enabling employees to work in a safe work environment and eliminating the possible risks and hazards they may encounter with the measures taken. Today, these threats and hazards and the measures that can be taken against them are addressed both at the academic level and in line with the policies of institutions and organizations within the framework of the concept of occupational health and safety (OHS). In the world and in Turkey, thousands of employees experience occupational accidents every year, especially in high-risk industries such as the shipping industry and the construction industry, and while many employees lose their lives as a result of these accidents, many more suffer permanent damages, and many of them experience the negativity of these accidents throughout their lives. In addition to occupational accidents, occupational diseases also threaten the lives of many workers, especially health workers. In order to eliminate the threats and risks faced by employees, there is a need for laws that will ensure the creation of a safe work environment, managers who will implement them, and most importantly, employees who are knowledgeable and conscious about occupational health and safety. This level of knowledge and awareness, defined as occupational health and safety awareness, may vary according to the personal characteristics of employees, the training they receive and many other factors, but it plays a vital role in terms of their own safety. The steps to be taken especially to raise awareness of employees on OHS are very important in terms of creating awareness.
In this study, the factors affecting the level of occupational health and safety awareness of employees are discussed. The data obtained from 221 employees with the Occupational Health and Safety Culture Scale were analyzed quantitatively in the Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) Package Program. A questionnaire form was used to determine the demographic characteristics of the participants and the Occupational Health and Safety Culture Scale was used to measure the participants' OHS awareness.  In the analyses, frequency, percentage, mean, standard deviation calculations were made, and since the data did not fit the normality distribution in the scale analyzes, Mann Whitney U Test was used for the difference between paired groups and Kruskal Wallis Test was used to determine the differences in groups of three or more. 
According to the findings, the OHS awareness level of the employees is at a high level, and the fact that the employees have experienced a work accident leads to a differentiation in the OHS awareness level, while other demographic characteristics do not lead to any differentiation. Suggestions were made about OHS awareness based on the findings.