Ordu Ünye ve Uzunisa bölgesi killerinin karakterizasyonu ve çamur bünyesinde kullanımının araştırılması
Characterization of Ordu Unye and Uzunisa region clays and investigation of their usage in slip bodies
Yazar: SUNA YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. KERİMAN PEKKAN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bileşik Sanatlar Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Kil = Clay ; Ordu--Altunordu-Uzunisa = Ordu--Altunordu-Uzunisa ; Ordu-Ünye = Ordu-Ünye ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramik çamuru = Ceramic sludge ; Seramikler = Ceramics

Özet:
Türkiye'nin birçok bölgesinde seramik bünyelerde kullanılan alternatif hammadde kaynakları bulunmaktadır. Pişirim sonrası elde edilen yüzeyde istenilen renk ve dokuları oluşturan yaş, yarı yaş ve kuru şekillendirme yöntemleri ile şekillendirilebilen pek çok hammadde bulunmaktadır.  Farklı kimyasal, fiziksel, mineralojik yapı ve özelliklere sahip olan bu hammaddeler pek çok endüstriyel ve sanatsal seramiğin elde edilmesinde kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı,  Ordu ilinin Uzunisa ve Ünye bölgesinde bulunan kil ocaklarından temin edilen hammaddelerin, seramik çamuru reçetelerinde değerlendirilmesi ve farklı şekillendirme yöntemlerine uygunluğunun belirlenmesidir. Öncelikle kil numunelerine pişme rengi, boyutça küçülme, su emme ve elektrolit deneyleri yapılmıştır. Hazırlanan numuneler 900, 1000, 1060 ve 1100 oC 'de pişirilmiştir. Pişme derecesi arttıkça renk beyazdan kırmızıya doğru değişim göstermiştir. Numunelerin mineralojik, fiziksel ve kimyasal özellikleri incelendikten sonra 900 oC pişirim sıcaklığı olarak belirlenmiştir. Daha sonra üleksit, alkali firit, sülyen ve döküm kili kullanılarak seramik çamuru için reçete çalışmaları yapılmıştır. Çamur numuneleri mukavemet, su emme ve pişme rengi değerlerinin belirlenmesi için şekillendirilerek 900 oC'de pişirilmiştir. Numunelerin kimyasal analizi x-ışını floresansı (XRF) ile L*a*b* renk ölçümü spektrofotometre ile gerçekleştirilmiştir. Ordu bölgesi killeri kullanılarak hazırlanan seramik çamurları ayrıca yaş pres, çamur torna ve döküm yöntemleri kullanılarak şekillendirilmiş ve bünyelere uygun olan şekillendirme yöntemleri belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ordu Ünye Kili, Uzunisa Kili, Şekillendirme Yöntemi, Seramik Bünye

Abstract:
In many regions of Turkey, there are alternative sources of raw materials used in ceramic bodies. There ara many raw materials that produce desired color and surfaces with  wet, half wet and dry shaping methods after firing. These raw materials having different chemical, physical, mineralogical structure and properties are used in the production of industrial and artistic ceramics. The aim of this study is to evaluate the raw materials obtained from clay quarries in Uzunisa and Unye regions of Ordu province in ceramic slurry recipes and to determine their suitability for different shaping methods. Firstly, firing color, shrinkage, water absorption and electrolyte tests of the clay samples were done. The prepared samples were fired at 900, 1000, 1060 and 1100 oC. As the degree of firing is increased, the color of the samples was changed from white to red. After evaluating the mineralogical, physical and chemical properties of the samples, the firing temperature was determined as 900 oC. Afterwards, recipe studies were carried out for ceramic slurries by using ulexite, alkaline frite, red lead and cast clay. Samples were shaped and fired at 900 oC to determine strength, water absorption and color values. Chemical analyses of the samples were performed with x-ray fluorescence (XRF) and L * a * b * color measurement was done with spectrophotometer. Ceramic bodies prepared by using clays of Ordu region were also shaped by using wet press, wheel pottery and slip casting methods in order to determine the most suitable shaping methods for the bodies.

Keywords: Ordu Unye Clay, Uzunisa Clay, Shaping Method, Ceramic Body