Endometriozis hastalarında preoperatif ve postoperatif dönemde depresyon ve uyku bozukluklarının değerlendirilmesi
Evaluation of depression and sleep disorders in preoperative and postoperative period in endometriosis patients
Yazar: MUSTAFA GÖKSU
Danışman: DOÇ. DR. KEREM DOĞA SEÇKİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma  Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı / Tıp Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Depresyon = Depression ; Endometriyoz = Endometriosis ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Preoperatif dönem = Preoperative period ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Giriş 
Endometriozisin semptomları kadının yaşam kalitesini ve iyilik halini önemli ölçüde etkilemektedir. Hastalar sürekli pelvik ağrı nedeni ile bozulan yaşam kalitesine maruz kalmaktadır. Bu çalışmanın amacı opere olan endometriozis hastalarının ameliyat öncesi ve sonrasındaki dönemlerde depresyon ve uyku bozukluklarının operasyon öncesi ve sonrası dönemde değişimini incelemektir.
Materyal metod
Çalışmaya evre 4 endometriozis tanısı almış olan 42 kadın dahil edildi. Endometriozis hastalarının ameliyat öncesi ve sonrasında uyku kalitelerini ve duygu durumlarını karşılaştırarak Pittsburgh uyku kalitesi ankesi ve Beck depresyon skalası hesaplandı .
 Dahil etme kriterleri:  18-49 yaşları arasındaki bilinen bir psikiyatrik bozukluğu olmayan ve operasyon endikasyonu olan endometriozis hastalar. Hariç tutma kriterleri: Operasyon endikasyonu olmayıp yalnızca medikal tedavi alan hastalar, bilinen bir psikiyatrik hastalığı olanlar, başka bir sebepten uyku bozukluğu olan hastalar, 49 yaş üstü hastalar 18 yaş altı hastalar, malignitesi olan hastalar, gebelerdir 
SPSS 22.0 programı (IBM SPSS Statistics 22, SPSS inc.) kullanılacaktır. İstatistiksel karşılaştırmalarda Pearson ki-kare, Fisher exact ki-kare, bağımsız iki örneklem t testi ve Mann Whitney-U kullanılacaktır. Kategorik değişkenler sayı ve yüzde, ortalamalar ise ortalama ve standart sapma olarak verilecektir.
Bulgular
Hastaların yaşları 20 ve 49 yaş arasında dağılıyordu yaş ortalaması 33,8±7,6 idi. Hastaların VKI leri ortalama 24,6±4.1 idi. Bu çalışmada evre 4 endometriozis tanısı ASRM kalsifikasyonuna göre konulmuş hastalarda yapılan laparoskopik endometriozis cerrahisi tedavisi sonrasında depresyon değerleri ve hastaların uyku kalitesinde anlamlı oranda iyileşme olduğu gösterildi. . Endometrioma çapı uyku kalitesi kötü olan hastalarda 248.42±95.7 iken uyku kalitesi iyi olan hastalarda 296.11±271.53 idi ve anlamlı olarak fark olduğu izlendi. Endometriomanın bilateral olması, douglasta nodül olması, sakrouterin hassasiyet olması ve ortalama ASRM puanlarıyla uyku kalitesi arasında anlamlı bir ilişki olmadığı gözlemlendi.
Sonuç
Evre-4 endometriozis cerrahisi yapılan hastalarda uyku kalitesinde anlamlı artış depresyon şikayetinde anlamlı azalma olduğunu gösterdik. İnfertilite şikayeti olan hastalarda uyku kalitesinde kötü olma durumu ve ağır depresyon olma durumu anlamlı olarak fazla idi fakat bu hastalar da cerrahi tedaviden benzer şekilde fayda gördüler. ASRM skoru, endometriomanın bilateral olması, sakrouterin hassasiyet olması, douglasta nodül olması arasında anlamlı bir ilişki olmadığını ; endometrioma çapı daha küçük olan hastalarda uyku kalitesinde kötü olma durumu arasında anlamlı ilişki olduğunu gözlemledik.

Abstract:
Introduction
Symptoms of endometriosis are significantly effecting women's quality of life and wellbeing.  Because of the persistent pelvic pain, patients with endometriosis have a deteriorated quality of life. The aim of this study was to investigate the changes of depression and sleep disorders in preoperative and postoperative period in patients with endometriosis.
Materials and Methods
Forty-two women with stage 4 endometriosis were included in the study. Pittsburgh sleep quality questionnaire and Beck depression scale were calculated by comparing preoperative and postoperative sleep quality and mood of endometriosis patients.
Inclusion criteria: Endometriosis patients between 18-49 years of age with no known psychiatric disorder and indications for operation.
Exclusion criteria: Patients receiving only medical treatment without indication for operation, patients with a known psychiatric disease, patients with sleep disturbance for another cause, patients above 49 years of age, patients under 18, patients with malignancy, pregnant women
SPSS 22.0 program (IBM SPSS Statistics 22, SPSS inc.) will be used for statistical calculations. Pearson chi-square, Fisher exact chi-square, two independent samples t test and Mann Whitney-U will be used in statistical comparisons. Categorical variables will be given as numbers and percentages, and averages as mean and standard deviation.
Results
The ages of the patients were between 20 and 49 years and the mean age was 33.8 ± 7.6 years. The mean BMI of the patients was 24.6 ± 4.1. In this study, it was shown that after laparoscopic endometriosis surgery in patients diagnosed with stage 4 endometriosis according to ASRM calcification, depression values and sleep quality of the patients improved significantly. . Endometrioma diameter was 248.42 ± 95.7 in patients with poor sleep quality, and 296.11 ± 271.53 in patients with good sleep quality and it was considered as a significant difference. Bilaterality of endometriomas, nodules in the douglas, sacrouterine tenderness, and mean ASRM scores were not related to sleep quality.
Conclusion
We demonstrated a significant increase in sleep quality and a significant decrease in depression in patients undergoing stage-4 endometriosis surgery. Poor sleep quality and severe depression were significantly higher in patients suffering from infertility, but they also benefited from surgical treatment. It has been shown that there was no significant relationship between ASRM score, bilaterality of endometriomas, sacrouterine tenderness, nodules in douglas; we observed a significant relationship between poor sleep quality and smaller endometrioma diameter.