Eser sözleşmesinde ceza koşulu
Penalty clause in contract for work
Yazar: AHMET PEKTAŞ
Danışman: PROF. DR. OĞUZ SADIK AYDOS
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Medeni Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza = Punishment ; Cezai şart = Penal clause ; Seçimlik ceza koşulu = Optional penalty clause ; İfaya eklenen ceza koşulu = Cumulative penalty ; İstisna sözleşmesi = Construction contract

Özet:
Eser sözleşmesinde ceza koşulu hukuki açıdan genellikle iki farklı türüyle karşımıza çıkmaktadır. Bunlardan ilki sözleşmeye konulan seçimlik ceza koşulu, ikincisi ise ifaya ek ceza koşuludur. Bu bakımdan dönme cezası niteliği itibarıyla ceza koşulundan farklı bir kavram gibi düşünülmeli ve dönme cezasının konulduğu eser sözleşmelerinde sınıflandırma kendisine özgü olarak yapılmalıdır. Zira hem yapısal farklılığı hem hukuki sonucu hem de sözleşmeye konulma amacı seçimlik ceza koşulu ve ifaya ek ceza koşulundan ayrılmaktadır. Eser sözleşmelerinde ceza koşulunun özellikle yükleniciyi ifaya zorlamak amacıyla ve inşaat sözleşmelerinde çokça kullanıldığı görülmektedir. Bu kapsamda ifaya ek ceza koşulu seçimlik ceza koşulundan daha fazla uygulama alanı bulmakta ve seçimlik ceza koşulunun ifaya ek ceza koşuluna nazaran daha az uyuşmazlık konusu olduğu görülmektedir.  
Üç bölümden oluşan çalışmamızın ilk bölümünde genel olarak eser sözleşmesinin özellikleri üzerinde durulmuştur. Bilhassa tartışmalı konular üzerinde kısa ve öz bilgiler verilmiş, ceza koşulu ile kesişim noktaları üzerinde mümkün olduğunca durulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde ceza koşulunun genel özellikleri anlatılmıştır. Özellikle eser sözleşmesine dercedilen ceza koşulu klozlarının anlaşılması ve ayrımının yapılabilmesi için ceza koşulu türleri mümkün olduğunca ayrıntılı şekilde anlatılmıştır. Burada özellikle dönme cezasına ilişkin ayrı bir kısım ele alınmış ve bu müessesenin farklılığı belirtilmiştir. Son olarak ise eser sözleşmelerinde yer alan ceza koşulu klozlarının ve özellikle seçimlik ve ifaya ek ceza koşulunun eser sözleşmesinde görülüş biçimleri anlatılmıştır. Bu noktada temerrüde düşen borçlu tarafın hem seçimlik ceza koşulu hem de ifaya ek ceza koşulu açısından ayrı ayrı değerlendirmeleri yapılmıştır. Eser sözleşmelerine konan ceza koşulu şartları zemininde çalışmamızda yer yer mehaz İsviçre Borçlar Kanunu'ndaki düzenlemeler ile Alman Medeni Kanunu'ndaki düzenlemeler de Türk Borçlar Kanunu'nun düzenlemeleri ile kıyaslanmıştır. Hem Türk hem de İsviçre doktrinindeki yazarların görüşlerine ve konu hakkındaki farklı fikirlere de çalışmamızda yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Eser Sözleşmesi, Ceza Koşulu, Seçimlik Ceza Koşulu, İfaya Ek Ceza Koşulu

Abstract:
The penalty clause in the contract of work usually appears in two different types from a legal perspective. The first of these is the optional penalty condition put in the contract, and the second is the additional penalty for performance. In this respect, it should be considered as a different concept from the penalty clause in terms of the spin penalty, and the classification in the work contracts where the rotation penalty is imposed should be made specifically. Because both its structural difference, its legal consequence and the purpose of being included in the contract are separated from the optional penalty condition and the additional penalty to performance. It is seen that the penalty clause in the work contracts is used mostly in order to force the contractor to perform and in construction contracts. In this context, the additional penalty clause for performance finds more application areas than the optional penalty clause, and it is seen that the optional penalty clause is less of a dispute than the additional penalty clause.
In the first part of our study, which consists of three parts, the features of the work contract are generally emphasized. In particular, brief and concise information was given on controversial issues, and the intersection points with the penalty clause were emphasized as much as possible. In the second chapter, general features of the penalty clause are explained. In order to understand and distinguish the penalty clauses included in the contract of the work, the types of penalty clauses are explained in as much detail as possible. Here, a separate part regarding the penalty of returning has been discussed and the difference of this institution is stated. Finally, the ways in which the penalty clauses included in the work contracts and especially the optional and performance additional penalty clauses in the work contract are explained. At this point, the debtor party in default has been evaluated separately in terms of both the optional penalty condition and the additional penalty for performance. The regulations in the Swiss Code of Obligations and the regulations in the German Civil Code have also been compared with the regulations of the Turkish Code of Obligations in our work on the basis of the penal conditions imposed on the work contracts. The opinions of the authors in both Turkish and Swiss doctrine and different opinions on the subject are also included in our study.

Key Words: Contract for work, Penalty clause, Optional penalty clause, Additional penalty clause for performance