Emir Timur'un Doğu politikası /
Yazar: SEVGİ DOĞAN
Danışman: PROF. DR. HAYRUNNİSA ALAN
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Timur devletini Çağatay Hanlığı sahasında kurmuş ve Cengiz han geleneklerine hala bağlı olmaya devam eden halkına karşı meşruluğunu devam ettirmek için Cengiz Han soyundan gelen kukla hanları da her zaman yanında bulundurmuştu. Timur devletini kurduktan sonra sadece batı, güney ve kuzey yönünde seferlerde bulunmamış doğusunda bulunan Moğollar üzerine de sefere çıktığını görmekteyiz. Tezimiz literatürde hiç çalışılmayan Doğu Seferleri'ne odaklanmaktadır. Kaynaklarda bu seferler Çete üzerine seferler olarak adlandırılmaktadır. Timur toplamda Çete üzerine beş seferde bulunmuştur. Bu seferler dışında beylerinin ve mirzaların gönderildiği seferler de tespit edilmiştir. Ayrıca Çete bölgesindeki Moğollar ve Timurlular arasında evlilik ile ilişkiler kurulduğu da görülmektedir. Şahruh (1405-1447) ve Ebu Said (1451-1469) dönemlerinde de Çete bölgesine seferler ve evlilik bağlarının da devam ettiğini görmekteyiz. Bu evlilik bağları iki devlet arasında çatışmalar ve seferler dışında akrabalık bağlarını da geliştirmiştir. Bu akrabalık bağları özellikle Ebu Said döneminde ön plana çıkmıştır.Timur'un doğu politikasını tamamlayıcısı olması için de Çin ile ilişkilere de bir bölüm ayırdık. Timur dönemi Çin ile ilişkiler daha sert bir şekilde ilerlemiştir. Hanedanın kurucusu olan Timur zamanında gelen giden elçilik heyetlerinin olduğu görülmektedir. Ayrıca Timur'un son seferi Çin' e karşı olmuştur ama onun ölmesiyle yarım kalmıştır. Timur sonrası Şahruh döneminde Çin ile ilişkiler ılımlı olmuştur ve iki devlet arasında elçilik heyeti düzeyinde ilişki kurulmuştur.Ayrıca Timur'un ordusunda Çağataylı emirler dışında iki tane de Moğol komutanı bulunmaktaydı. Bu emirlerin isimleri de tespit edilmiş ve sonuç bölümünde ele alınmıştır. Çete bölgesi aynı zamanda muhalif  Timurlu emirler için kaçış bölgesi de olmuştu. Çete bölgesinin coğrafi şartları yani bozkır Timur'dan kaçan emirler için korunaklı bir bölge olmuştur. Bunun yanı sıra bozkır şartları Timur'un Çete bölgesine uzun süreli seferler yapmasını da engellemiştir.

Anahtar Kelimeler: Emir Timur, Çete, Moğollar, Kamerüddin, Hızır Hoca Han.

Abstract:
Timur established his state on the territory of the Chagatai Khanate and always kept the puppet khans from the Genghis Khan lineage with him in order to maintain his legitimacy against his people who still continued to adhere to the Genghis Khan traditions. We see that after establishing the Timur state, he not only campaigned in the west, south and north, but also went on expeditions against the Mongols in the east. Our thesis focuses on the Eastern Campaigns, which have never been studied in the literature. In the sources, these expeditions are called expeditions against the Çete. Timur made a total of five campaigns against the Çete. Apart from these expeditions, expeditions to which the Emirs and princes were sent have also been identified. It is also seen that relations through marriage were established between the Mongols and Timurids. We see that expeditions to the Çete region and marriage ties continued during the reigns of Shahruh(1405-1447) and Abu Said(1451-1469). These marital ties also developed kinship ties between the two states, apart from conflicts and expeditions. These kinship ties came to the fore especially during the reign of Abu Said.Relations with China were also discussed to complement Timur's eastern policy. During the Timurid period, relations with China progressed more harshly. It is seen that there were embassy delegations coming and going during the Timur period. There was also an expedition against China during the Timur period, but it was left unfinished after Timur's death. During the Shahrukh period after Timur, relations with China were moderate and relations were established between the two states at the level of embassy delegation.In addition, there were two Mongol commanders in Timur's army, apart from the Chagatai emirs. The names of these emirs were also identified and discussed in the conclusion section. The gang area was also an escape area for the opposing Timurid emirs. The geographical conditions of the Çete area, that is, the steppe, became a sheltered area for the emirs escaping from Timur. In addition, steppe conditions prevented Timur from making long-term expeditions to the Çete region.

Key Words: Emir Timur, Çete, Moğollar, Kamerüddin, Hızır Hoca Han.