Temel gıdalara karşı besin alerjisi saptanan iki yaş üstü çocuklarda beslenme durumunun değerlendirilmesi
Assessment of nutritional status in children over TWO years of age with food allergies to basic foods
Yazar: SUZAN SÜNCAK
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM BEKEM SOYLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Dr.Behçet Uz Çocuk Hastalıkları Ve Cerrahisi Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Besin alerjisi = Food hypersensitivity ; Besinler = Foods ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Gıda maddeleri = Food materials ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Temel gıda ürünleri = Basic food products ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş ve Amaç: Pediatrik yaş grubunda besin alerjisi prevalansı giderek artmakta olup şu an dünyada çocukların %6-10'unu etkilemektedir. İki yüzden fazla besine karşı besin alerjisi bildirilmiş olmakla birlikte bunların sekiz tanesi besin alerjilerinin %90'ından sorumludur. Bunlar; inek sütü, buğday, yumurta, soya, fıstık, kuruyemişler, balık ve kabuklu deniz ürünleridir. En son yayınlanan rehberlere göre besin alerjisinin yönetiminde uygulanan yöntem alerjen besinden katı bir şekilde kaçınmaktır. Bu yüzden azımsanmayacak kadar çocukta süt, yumurta, buğday, balık gibi yaygın ve temel besinler diyetten çıkarılmaktadır. Çocuklarda temel besin  maddelerinin diyetten uzaklaştırılmasına bağlı olarak besin eksikliği ile birlikte malnutrisyon riski artmaktadır. Yurt dışında yapılan çalışmalarda, besin alerjisi saptanan ve diyet uygulanan olgularda normal popülasyona göre malnutrisyon sıklığının artmış olduğu gösterilmiştir. Çalışmamızda, 2-5 yaş arası besin alerjisi bulunan olgularda nutrisyonel değerlendirme yaparak olası makro ve mikrobesin eksikliklerinin saptanması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Hasta popülasyonu, İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Alerji Polikliniği'nde besin alerjisi tanısı ile izlenerek diyet uygulayan ve malnutrisyona neden olabilecek ek hastalığı olmayan 2-5 yaş arası 58 hastadan oluşmuştur. Olguların yaşı, cinsiyeti, tanı yaşları, besin alerjisinin tipi (IgE, non-IgE, mikst tip), hastalığa ilişkin semptomları, atopik komorbiditeler, besin eliminasyonu, besin eliminasyonunun diyetisyen kontrolünde olup olmadığı, hangi besinlerin elimine edildiği, kaç yıldır diyet aldığı, çocukların ilk iki yaşta hangi süt ürünüyle beslendiği, anne sütü alıp almama durumu, tamamlayıcı beslenmeye ne zaman geçildiği ve antropometrik ölçümleri kayıt altına alındı. Ayrıca hastaların diyet içerikleri hastaların aileleri tarafından doldurulacak olan 3 günlük (ikisi hafta içi, biri hafta sonu günü olmak üzere) diyet listesi yardımıyla belirlendi. Bildirilen diyet içeriklerinin makro-mikrobesin dağılımı Beslenme Bilgi Sistemi (BeBiS) programıyla hesaplandı.
Bulgular: Tek merkezli çalışmada, 19'u kız, 39'u erkek olacak şekilde 58 olgudan veriler toplandı. Çalışmaya dahil edilen olguların hiçbiri diyetisyen kontrolünde değildi. Bir besine alerjisi olan hasta sayısı 32, iki besine alerjisi olan olgu sayısı 20 ve üç ve üzeri besine alerjisi olan olgu sayısı altıydı. Olguların 27'sinde inek sütü alerjisi ve 42'sinde yumurta alerjisi vardı. Olguların %1,7'si düşük kilolu, %6,9'u bodur, %1,7'si zayıf idi. Besin alerji sayısının, besin alerji tipinin, sistem tutulumu tipinin, besinin eliminasyon süresinin, ek gıdaya başlama yaşının ve anne sütü alma süresi ile formül mama kullanımının malnutrisyon üzerine etkisinin olmadığı saptandı. Çalışmaya dahil edilen olguların % 63,8'i ve inek sütü alerjisi bulunan olguların ise %74,1'i yaş, cinsiyet ve vücut ağırlığına göre önerilen enerji alımını sağlayamamaktaydı. Ayrıca olguların %51,7'si önerilen protein miktarını karşılayamıyordu. Mikrobesin alımları değerlendirildiğinde, A vitamini, D vitamini, B1-B2-B3-B5 vitamini, folik asit, kalsiyum, fosfor, demir, iyot alımları diyette önerilen miktarların altında saptandı. Özellikle inek sütü alerjisi bulunan olguların kalsiyum alımları belirgin düşüktü. Protein, B2 vitamini, B5 vitamini, B12 vitamini, kalsiyum ve fosfor yetersiz alımının inek sütü alerjisi olanlarda daha fazla olduğu görüldü. Makro ve mikrobesin alımları sistem tutulumunun çeşidine göre farklılık göstermemekte olup üç ve üzeri besin alerjisi olan olgularda B2, B5, B7 ve B12 vitaminleri ile folik asit, kalsiyum, fosfor ve iyot eksikliğinin daha sık olduğu görüldü.
Sonuç: Çalışma, besin alerjisi olan olguların düşük kilolu, zayıf ve bodur olma sıklığının eliminasyon süresinden bağımsız olarak Türkiye popülasyonuna göre daha fazla olduğunu göstermektedir. Olguların tahmini ortalama gereksinime göre alım yüzdeleri Türkiye verisi ile karşılaştırıldığında inek sütü alerjisi olan olguların kalsiyum alımları Türkiye genel popülasyonundan daha düşük saptanmıştır. Yeterli enerji, protein ile mikrobesinleri karşılayamama riski nedeniyle besin alerjisi bulunan olguların, özellikle inek sütü alerjisi bulunan olguların, diyetisyen kontrolünde diyetlerinin düzenlenmesi önem kazanmaktadır.

Abstract:
Aim: The prevalence of food allergy is gradually increasing in the pediatric age group and currently affects 6-10% of children in the world. Although food allergies to more than two hundred foods have been reported, eight of them are responsible for 90% of food allergies. These are; cow's milk, wheat, eggs, soy, peanuts, nuts, fish and shellfish. According to the latest published guidelines, the method used in the management of food allergy is strict avoidance of allergen foods. Therefore, common and basic foods such as milk, eggs, wheat and fish are excluded from the diet in many children. Due to the exclusion of essential nutrients from the diet in children, the risk of nutrient deficiencies and malnutrition increase. In studies conducted abroad, it has been shown that the frequency of malnutrition is increased in patients with food allergy who is following an elimination diet treatment compared to the normal population. In our study, we aimed to determine possible macro and micronutrient deficiencies by making nutritional evaluation in patients aged 2-5 years with food allergy.
Materials and Methods: Patient population consisted of 58 patients aged 2-5 years who were followed  with a diagnosis of food allergy in the Allergy Outpatient Clinic in İzmir Dr. Behçet Uz Children's Diseases and Surgery Training and Research Hospital following an elimination diet treatment and did not have coexisting disorder that may cause malnutrition. Age, gender, age of diagnosis, type of food allergy (IgE, non-IgE, mixed type), disease-related symptoms, atopic comorbidities, nutrient elimination, dietician control status of nutrient elimination, types of eliminated foods, years on elimination diet, type of dairy with which the children were fed in first two years of life, breastfeeding history, time of introduction of complementary feeding and  anthropometric measurements were recorded. In addition, the diet contents of the patients were determined with the help of a 3-day diet list (two of which on weekdays and one of which on weekends) filled by the families of the patients. The macro-micronutrient distribution of the reported dietary contents was calculated with the Nutrition Information System (BeBiS) program.

Results: In this single center study, data was collected from 58 cases, distributed as 19 girls and 39 boys. None of the patients included in the study were under dietician control. The number of patients with a food allergy is 32, the number of cases with two food allergies is 20, and the number of cases with 3 or more food allergies is six. 27 of the cases have cow's milk allergy and 42 of them have an egg allergy. 1.7% of the cases were underweight, 6.9% were stunted, and 1.7% of children were wasted. It was found that the number of food allergies, the type of food allergy, the type of system involvement, the duration of food elimination, the age of  introducing complementary food and the duration of breastfeeding and formula did not have any effect on malnutrition. 63.8% of the cases included in the study and 74.1% of the cases with cow's milk allergy cannot provide the recommended energy intake according to age, gender and body weight. 51.7% of the cases cannot meet the recommended protein amount. Vitamin A, vitamin D, vitamin B1-B2-B3-B5, folic acid, calcium, phosphorus, iron and iodine intake of the cases were found below the recommended dietary allowance. Especially calcium intake of patients with cow's milk allergy was significantly lower. Insufficient intake of protein, vitamin B2, vitamin B5, vitamin B12, calcium and phosphorus was found to be higher in those with cow's milk allergy. Macro and micronutrient intakes did not differ according to the type of system involvement, and in cases with 3 or more food allergies, B2, B5, B7 and B12 vitamins and folic acid, calcium, phosphorus and iodine deficiency were more common. 
Conclusion: The study shows that patients with food allergy are more likely to be underweight, wasted and stunted compared to the Turkish population, regardless of elimination duration. When the estimated average requirements of the cases are compared with the data of Turkish population, the calcium intake of the cases with cow milk allergy was found to be lower than the general population of  Turkey. Since the cases cannot meet the necessary energy, protein and micronutrients requirements, it is important to regulate the diet of the patients with food allergy under the supervision of a dietician, especially with cow's milk allergy.