Milletlerarası tahkimde dava açma yasakları
Anti-suit injunctions in international arbitration
Yazar: İLYAS GÖLCÜKLÜ
Danışman: DOÇ. DR. İLHAN YILMAZ
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Uluslararası Özel Hukuk) Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Alternatif uyuşmazlık = Alternate dispute ; Dava açma yasakları = Anti-suit injunctions ; Milletlerarası Tahkim Kanunu = International Arbitiation Law ; Tahkim = Arbitration

Özet:
Milletlerarası tahkim hukukunda; ülkeler arasındaki hukuk sistemi farklılıklarından ve küreselleşen ticari ilişkilerden kaynaklı en güncel ve tartışmalı konulardan biri de, dava açma yasakları (anti-suit injunctions) tedbirleridir. İngiltere başta olmak üzere Common Law hukuk sisteminde sıklıkla kullanılan ve Kıta Avrupası hukukunda da son zamanlarda yeni yeni dikkat çeken bu tedbirleri ele alan çalışmamız; dava açma yasaklarını, gerek karşılaştırmalı hukuk gerek Türk hukuku bakımından çeşitli yönleriyle detaylıca ele almaktadır. Milletlerarası tahkimin küresel ve yaygın karakterinden ötürü; normalde hukuk sistemlerinde ve uygulamalarında bu tür tedbirlere yer vermeyen devletler de, kendi vatandaşlarına karşı bu tedbirlerin kararlaştırılması dolayısıyla etkilenmektedirler. Zira dava açma yasağı uygulaması olan bir ülkenin örneğin İngiltere'nin tahkim yeri seçilmesi durumunda; bir tarafa karşı verilen bu tür bir tedbir, tarafların milli hukuklarına bakılmaksızın uygulanmakta ve uygulanma safhasında tarafların vatandaşlığının bulunduğu ülke mahkemelerini de etkileyebilmektedir.
Dava açma yasağı kısaca; davacıya başka bir forumda açmayı düşündüğü bir davayı açmaktan vazgeçmesini veya açılmış bir dava var ise, bu davaya devam etmekten kaçınmasını emreden bir tedbir kararı olarak tanımlanabilir. Bu tedbirle genel olarak amaçlanan şey ise; taraflarca uzlaşılan forum dışındaki başka mahkeme veya hakem heyetlerinde uyuşmazlığın görülmesini engellemek ve görülmekte ise de, bu yargılama faaliyetini bir an önce sonlandırıp davacıyı sözleşmeye bağlılık ilkesi (pacta sunt servanda) çerçevesinde uzlaşılan asıl foruma çekmektir. Böylece hem asıl forumun yetkisi korunmuş olmakta; hem de uzlaşılan forumdan uzaklaşan davalı asıl foruma çekilmek suretiyle, paralel davaların yürütülmesi nedeniyle çelişkili kararların ortaya çıkması da engellenebilmektedir.

Abstract:
This study aimes to discuss one of the most commonly used types of provisional measures in international arbitrations, namely anti-suit injunctions. Anti-suit injunction has its roots in English law and has been effectively used in many Common Law systems. However the use and importance of anti-suit injunctions cannot be limited to Common Law system only. Due to globalised use of international arbitration, it is more common to see different systems interact with each other than before. This is why a Continental European country may also easily encounter with anti-suit injunctions even if this country does not have any laws regulating such foreign measures. Since while issuing provisional measure; arbitral tribunal does not consider nationalities or national laws of the parties; provisional measure issued against party may be very new and unexpected in home country. 
Anti-suit injunction is basically a provisional measure issued against party that enjoins the defendant from continuing or filing a suit in another forum by disregarding a valid arbitration agreement made between parties. Although this book mainly analyzes all aspects of anti-suit injunctions; since anti-suit injunctions are sub-category of provisional measure this book will discuss related features and problems of provisional measures as well.