Kardeş kıskançlığı ve akran zorbalığını okul başarısı üstündeki etkisi
The effect of sibling jealousy and peer bullying on school succes
Yazar: ÜLVİYE GÜLÇE ÇELEBİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZMİYE ARDUÇ
Doğuş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Kardeş kıskançlığı ve akran zorbalığı, bireylerin sosyal ilişkilerinde önemli
bir rol oynayan ve ciddi sonuçlara yol açabilen iki önemli konudur. Bu iki konu,
çocukların sağlıklı gelişimini olumsuz yönde etkileyebilir. Bu nedenle, aileler,
eğitimciler ve toplumun genel olarak bu konulara duyarlı olması ve önleyici önlemler
alması önemlidir. Ebeveynlerin ve eğitimcilerin çocuklara empati, saygı, işbirliği ve
çözüm odaklı davranışlar öğretmesi, kardeş kıskançlığı ve akran zorbalığının
önlenmesinde etkili olabilir. Ayrıca, bu konularla ilgili farkındalığı artırmak ve
toplumda destekleyici bir ortam oluşturmak da önemlidir. Bu araştırmada kardeş
kıskançlığı ve akran zorbalığının okul başarısı üstündeki etkisini araştırmak
amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemi 6. ve 7. Sınıf ortaokul öğrencileri ve bu
öğrencilerin ebeveynlerinden oluşmaktadır. Katılımcılar toplamda 353 kişidir.
Çalışmada Sosyo-Demografik Bilgi Formu, Marmara Kardeş Kıskançlığı Ölçeği ve
Akran Zorbalığı Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeğin güvenirliği Cronbach's alpha analizi 
ile değerlendirilmiş ve bulgular, ölçeğin bu çalışma için yeterli düzeyde güvenilir 
olduğunu göstermiştir. Bağımsız ve bağımlı değişken arasındaki ilişki incelenmiş ve 
varsa bu ilişkinin kuvveti ve yönü Pearson korelasyon analizi ile belirlenmiştir. Elde 
edilen ölçümlerin düzeyleri demografik değişkenlere göre farklılık gösterip 
göstermediğini belirlemek için, iki gruplu demografik değişkenler için bağımsız 
örneklem t-testi, üç veya daha fazla gruplu demografik değişkenler için ise tek yönlü 
anova analizi yapılmıştır.Çalışmanın sonuçlarına bakıldığında ise öğrencilerin akran
zorbalığı düzeylerinin azaldığında kardeş kıskançlığı düzeyinin de orta düzeyde
azaldığı belirlenmiştir. Akademik başarısı pekiyi olan öğrenciler ile iyi, orta, geçer ve
başarısız olan öğrenciler arasında olduğu ve akademik başarısı pekiyi olan
öğrencilerin kardeş kıskançlıklarının daha düşük olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Sibling jealousy and peer bullying are two significant issues that play an
important role in individuals' social relationships and can lead to serious
consequences. These two issues can negatively affect the healthy development of
children. Therefore, it is important for families, educators, and society as a whole to
be sensitive to these issues and take preventive measures. Teaching children
empathy, respect, cooperation, and solution-oriented behaviors can be effective in
preventing sibling jealousy and peer bullying. Additionally, increasing awareness of
these issues and creating a supportive environment in society is crucial.
The aim of this research was to investigate the impact of sibling jealousy and
peer bullying on academic success. The sample of the study consisted of 6th and 7thgrade middle school students and their parents, totaling 353 participants. The SocioDemographic Information Form, Marmara Sibling Jealousy Scale, and Peer Bullying
Scale were used in the study. The reliability of the scales was assessed using
Cronbach's alpha analysis, and it was found to be sufficient for this research. Pearson
correlation analysis was conducted to determine the relationship between
independent and dependent variables. Independent samples t-test was used to
examine the differences in levels obtained from measurements according to
demographic variables for two-group demographic variables, while one-way
ANOVA analysis was used for demographic variables with more than two groups.
When looking at the results of the study, it was found that as students' levels of peer
bullying decreased, their levels of sibling jealousy also decreased moderately. It was
also found that there was a difference in sibling jealousy between students with
excellent academic performance and those with good, average, passing, and failing
academic performance, with students with excellent academic performance
exhibiting lower levels of sibling jealousy.