Şanlıurfa koşullarında farklı dikim zamanları ve korm iriliklerinin glayölün (Gladiolus 'red beauty') bitki büyüme ve gelişmesi ile çiçek verimi üzerine etkileri
The effects of different planting times and corm sizes on plant growth and development and flower yield of gladiolus (Gladiolus 'red beauty')  in Sanliurfa
Yazar: TUBA YAYĞIN
Danışman: PROF. DR. AYŞE YILDIZ PAKYÜREK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ KAAN ERDEN
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Araştırma, Şanlıurfa ekolojik koşullarında kılıç çiçeği (glayöl) Gladiolus grandiflorus'da farklı dikim zamanlarının ve yumru iriliklerinin bitki büyümesi, gelişimi ve çiçek verimi üzerindeki etkisini belirlemek için, 2019 yılında tarla koşullarında yürütülmüştür. Çalışmada, bitkisel materyal olarak, Red Beauty glayöl çeşidinin 10-12 cm ve 12-14 cm irilikteki kormları, kullanılmıştır. 1 Nisan tarihinden başlayarak, 15 gün aralıklarla gerçekleştirilen 5 farklı dikim (1 Nisan, 15 Nisan, 1 Mayıs, 15 Mayıs ve 1 Haziran) zamanları ile yumru iriliklerinin, çıkış ve çiçeklenme zamanı ile bitki, çiçek ve yumrularda (korm) bazı kalite özellikleri ve yumru verimi üzerine etkisi araştırılmıştır.  Araştırma sonucunda; dikim zamanları ve yumru irilikleri, vegetasyon süresi, yaprak ve çiçek sap sayıları, yumru sayısı ve çapı ile kralen sayısı ve ağırlığı üzerine etkisiz olurken, çıkış süresi, %70 çiçeklenme, bitki boyu, başak ve yumru çevre uzunluğu üzerine etkili olmuştur. İlk çiçeklenme ve çiçekte kalma süresi, çiçek sap kalınlığı, kandil sayısı ve yumru ağırlığında sadece dikim zamanlarının etkisi önemli bulunurken, yumru veriminde ise dikim zamanları ile dikim zamanı x yumru irilikleri interaksiyonunun etkisi  önemli bulunmuştur. Fenolojik gözlemler ve bazı morfolojik özellikler bakımından en iyi sonuçlar 1 ve 15 Nisan dikimlerinden, en uzun çiçekte kalma süresi 5 Haziran dikiminden ve en yüksek yumru verimi 15 Mayıs dikiminden elde edilmiştir. Bu çalışmayla, Şanlıurfa ekolojik koşullarında Nisan -Mayıs aylarında yapılan dikimlerin Glayöl yetiştiriciliğine uygun olduğu tespit edilmiştir. 

ANAHTAR KELİMELER: Glayöl, dikim zamanı, korm iriliği, çiçek, verim ve kalite

Abstract:
The research was carried out in field conditions in 2019 to determine the effect of different planting times and corm sizes on plant growth, development and flower yield in the sword flower (gladiolus) Gladiolus grandiflorus in Sanliurfa ecological conditions. In the study, corms of 10-12 cm and 12-14 cm sizes of 'Red Beauty' gladiolus variety were used as herbal material. Starting, from 1 April, 5 different planting times (1 April, 15 April, 1 May, 15 May and 1 June), and some quality characteristics of corms, sprouting and flowering time, and plant, flower and tubers (corm) its effect on tuber yield has been investigated. As a result of the research; while plant times and tuber sizes were ineffective on vegetation period, leaf and flower stalk number, tuber number and diameter, number and weight of cormel, sprouting time was effective on 70% flowering, plant height, spike and tuber circumference. While only the effect of planting time was found to be important in first flowering and flowering time, flower stem thickness, floret number and tuber weight, the effect of planting time and planting time x tuber size interaction was found to be significant in tuber yield. In terms of phenological observations and some morphological features, the best results were obtained from 1 and 15 April plantings, the longest flowering period was obtained from 5 June planting and the highest tuber yield from 15 May planting. With this study, it was determined that plantings made in April-May in Sanliurfa ecological conditions are suitable for gladiolus cultivation.


KEY WORDS: Gladiolus 'Red Beatuy', planting time, corm size, flower, yield and quality