Yıkıcı duygudurum düzenleyememe bozukluğu ve bipolar bozukluk tanısı olan gençlerde zihin kuramı, bilişsel beceriler ve otizm spektrum bozukluğu belirtilerinin sağlıklı kontrollerle kıyaslanması
Comparision of theory of mind, cogniitive skills, and autism spectrum disorder symptoms in adolescents with disruptive mood dysregulation disorder and bipolar disorder to healthy controls
Yazar: MÜGE AKKOYUN
Danışman: PROF. DR. GÜLDEN AKDAL HALMAGYI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinirbilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada, Alzheimer Hastalığı (AH) ve Hafif Kognitif Bozukluk (HKB) olguları ile sağlıklı kontrollerin (SK) görsel arama görevleri ve göz hareketlerinin farklılıklarını incelemek ve görsel arama performansı ile bilişsel fonksiyonlar arasındaki ilişkileri değerlendirmek amaçlanmıştır.
Çalışmada görsel arama paradigması olarak Çizgi Yönünü Belirleme Testi (ÇYBT) ve Saat Bulma Testi paradigmaları kullanılmıştır. ÇYBT paradigmasına 14 AH, 35 HKB ve 33 SK; Saat Bulma Testi paradigmasına ise 30 AH, 37 HKB ve 30 SK dahil edilmiştir. Görsel arama paradigması sırasında göz hareketleri kaydedilmiştir. Doğru yanıt sayısı, yanıtlama latansı, fiksasyon sayısı ve fiksasyon süresi ölçülmüştür. Ayrıca, katılımcıların genel biliş, bellek, dikkat, lisan, görsel-uzamsal işlevler ve yürütücü işlevlerini değerlendirmek için nöropsikolojik testler uygulanmıştır.
Çizgi Yönünü Belirleme Testi paradigmasında AH ve HKB olgularının doğru yanıt sayısı SK'lere göre daha düşük, yanıtlama latansları ise daha uzun bulunmuştur. AH ve HKB olguları, test ve referans çizgilerine SK'lere göre daha fazla fiksasyon yapmıştır ve fiksasyon süreleri daha uzun bulunmuştur. Doğru yanıtlarda gruplar benzer performans gösterse de yanlış yanıtlarda AH ve HKB olguları SK'lere göre daha fazla fiksasyon yapmıştır ve fiksasyon süresi daha uzun bulunmuştur. Saat Bulma Testi paradigmasında AH'lerin, HKB ve SK'lere göre daha düşük doğruluk oranına sahip olduğu gözlenmiştir. Tüm testlerde AH'lerin fiksasyon sayıları ve süreleri diğer gruplara göre daha fazladır. Ayrıca hem ters saat ve düz saat testlerinde hem de saat sorusu testinde doğru yanıtlarda AH'ler SK ve HKB gruplarına göre tüm ilgi alanlarına daha az fiksasyon yapmıştır ve daha kısa fiksasyon süresine sahiptir; yanlış yanıtlarda ise ilgi alanlarına daha fazla fiksasyon yapmışlardır ve daha uzun fiksasyon süresine sahip oldukları bulunmuştur. Tüm paradigmalarda göz hareketleri ölçümleri ile bilişsel alanlar arasında ilişki bulunmuştur. 
Alzheimer Hastalığı, HKB ve SK olgularında görsel arama görevlerinde göz hareketlerinde farklılıklar ortaya konmuştur. Bu farklılıklar, görsel arama performansı ile bilişsel fonksiyonlar arasındaki ilişkileri ortaya koymaktadır. Göz hareketi ölçümleri, AH ve HKB tanısında ve prognozunda potansiyel bir biyobelirteç olarak kullanılabilir.

Anahtar Sözcükler: alzheimer hastalığı, hafif kognitif bozukluk, görsel-arama, görsel-uzamsal işlevler

Abstract:
This study aimed to investigate the differences in visual search tasks and eye movements between Alzheimer's Disease (AD), Mild Cognitive Impairment (MCI), and healthy controls (HC) and to evaluate the relationships between visual search performance and cognitive functions. 
The visual search paradigms used in the study were the Judgment Line Orientation Test (JLO) and a Clock Finding Test paradigm. 14 AD, 35 MCI, and 33 HCs were included in the JLO paradigm; 30 AD, 37 MCI, and 30 HCs were included in the Clock Finding Test paradigm. Eye movements were recorded during the visual search paradigm. The number of correct responses, response latency, number of fixations, and fixation duration were measured. In addition, neuropsychological tests were administered to assess global cognition, memory, attention, language, visuospatial, and executive functions.
In the JLO paradigm, the number of correct responses was lower and the response latencies were longer in AD and MCI patients compared to HCs. AD and MCI patients made more fixations to the test and reference lines than HCs and their fixation times were found to be longer. Although the groups showed similar performance in correct responses, in incorrect responses, AD and MCI patients made more fixations, and fixation times were longer than HCs. In the Clock Finding Test paradigm, it was observed that patients with AD had a lower accuracy rate compared to MCI and HC subjects. In all tests, the number and duration of fixations of ADs were higher than the other groups. In addition, in both the inverted clock and straight clock tests and the clock question test, ADs made fewer fixations to all areas of interest and had shorter fixation durations in correct responses compared to the MCI and HC groups; in incorrect responses, they made more fixations to the area of interest and had longer fixation durations. All paradigms had a relationship between eye movement measures and cognitive domains.
Differences in eye movements in visual search tasks have been revealed in AD, MCI, and HC subjects. These differences reveal relationships between visual search performance and cognitive functions. Eye movement measurements can be used as a potential biomarker in diagnosing and prognosis AD and MCI.

Keywords: alzheimer's disease, mild cognitive impairment, visual search, visuospatial functions