Sermaye, borç ve alacakları açısından Bursa esnaf-tüccarı (1800-1839)
Bursa craft and related trades workers in terms of capital, debit and credit (1800-1839)
Yazar: FERHAT ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. ÖMER DEMİREL
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Borçlar = Debts ; Bursa = Bursa ; Esnaflar = Artisans ; Mallar = Items ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Pazar esnafı = Market artisan ; Tüccar = Merchant ; Şeriye sicilleri = Court registers

Özet:
Bu çalışmamızda 1800-1839 tarihleri arasında yer alan Bursa şer'iye
sicillerinden 37'sinin içerisinde 810 esnaf-tüccar terekesi tespit edilmiştir. Tespit
edilen esnaf-tüccar terekelerinden yola çıkarak esnaf-tüccarın sermaye, borç alacak
ilişkileri gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmıştır.
1800-1839 tarihleri arasında terekeleri bulunan Bursa esnaf-tüccarının,
sermaye, borç alacak ilişkileri konusu altı ana bölüm içerisinde işlenmiştir. 
Birinci bölümde, Osmanlı Devleti esnaf-tüccar zümresinin kısa tarihsel gelişimi,
kurumsal gelişimi, kendi içerisinde yer alan hiyerarşik yapısına yer verilmiştir.
İkinci bölümde Bursa kentinin iktisadi açıdan gelişim sürecine dair yapısı
işlenmiştir. Bursa esnaf-tüccarına ait mal varlıklarının tespitinde önemli belge türü
olan terekelerin muhteviyatı, terekelerde yer alan idari kesim ile esnaf-tüccarın
servetleri açısından mukayesesi, dinsel açıdan esnaf-tüccarın ekonomik durumlarının
analizleri ile esnaf-tüccarın mal varlığını oluşturan unsurlar teker teker ele alınmıştır.
Üçüncü bölümde ise Bursa esnaf-tüccarının borç-alacak ilişkileri ile kredi kaynakları
açısından vakıflar konusu irdelenmeye çalışılmıştır.
Dördüncü bölümde Bursa esnaf-tüccarı açısından üretim malları ve mamülleri ile
bu ürünlerin pazarlanma süreçleri üzerinde durulmuştur. Bursa esnaf-tüccarına ait
üretim alanları kendi arasında tarım, sanayi, yapı inşaat ve hizmet sektörleri gibi
bölümlere ayrılarak incelenmiştir. Esnaf-tüccarın pazarlama sürecinde yer alan fiziksel
mekânlar ile devletin pazarlama üzerindeki etkileri üzerinde durulmuştur.
Beşinci bölümde ise, Osmanlı Devletinin ticari faaliyetlerin gelişmesi için
attığı adımların tarihsel seyri, Bursa'nın ticari etkinlikler açısından konumu, Bursalı
esnaf-tüccar ile diğer bölge esnaf-tüccarlarının birbirleriyle olan ilişkilerini coğrafi
bölgelere ayırarak karşılıklı olarak incelenmeye çalışılmıştır.
Altıncı bölümde, Bursa esnaf-tüccarının sosyo kültürel hayatta kullandığı
mekânlar, eşyalar, içtimai hayatta kadın, aile hayatı, miras ve esnaf-tüccarın kullandığı
unvan ve sıfatlar tereke kayıtlarından yararlanılarak ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Bursa esnaf-tüccarına ait bilgiler için tablo veya Şekillerde oluşturularak konunun
anlaşılmasına bir nebzede olsa katkı sunulmaya çalışılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Bursa, Esnaf, Tüccar, Borç, Alacak, Mal varlığı

Abstract:
In this study, 810 tradesmen-merchants' inheritance records are identified from
37 court records of Bursa between the years 1800-1839. Considering these records,
tradesmen-merchants' funds, borrowing and lending relationships are tried to be
brought on light.
The subject of Bursa tradesmen-merchants' funds, borrowing and lending
relationships, who lived between 1800 and 1839, are treated in six main topics. In
the first part, historical development, insdutional development, hierarchical
structure of Ottoman State and information about Bursa province's level of
development in terms of finance are being treated.
In the second part, structural improvement of Bursa province is mentioned in
terms of finance. The content of inheritance records which are very important
documents for identifying wealth of Bursa's tradesmen-merchants, comparison of
administrators and tradesmen-merchants who take part in inheritance records in terms
of wealth, analysis of tradesmen-merchants' financial conditions in terms of religion
and factors which form tradesmen-merchants' wealth are being treated one by one. In
the third part, the subject of foundations in terms of Bursa tradesmen-merchants'
borrowing and lending relationships and sources of credits are tried to semtinized.
In the fourth part, production goods and marketing of these goods in terms of
Bursa tradesmen-merchants are dwelled on. Bursa tradesmen-merchants' production
areas are studied by sectioning as agriculture, industry, construction and service
industry in itself. Physical places where take part in the marketing process of
tradesmen and effects of state on marketing are dwelled on.
In the fifth part, historical process of Ottoman State's steps to improve its
commercial activities, location of Bursa in terms of commercial activities, relationship
between Bursa tradesmen-merchants and other tradesmen of the region, are studied by
sectioning into geogrophical regions.
In the sixth part, places and goods which Bursa tradesmen-merchants use in
socio-cultural life, women in social life, family life, inheritance and nicknames and
titles which tradesmen use, are tried to be presented. Information about Bursa
tradesmen-merchants are tried to be supported by tables and graphs for better
understanding of the sucject
Key Words: Bursa, Tradesman, Merchant, Debt, Due, Wealth