İşlevini yitirmiş binaların yaşam döngüsü içindeki yerinin sürdürülebilirlik açısından analizi:Diyarbakır Diyar Galeria Alışveriş Merkezi örneği
Analysis of the nonfunctioning building with in the lifecycle in terms of sustainability:The case of Diyarbakir Diyar Galeria Shopping Mall
Yazar: PELŞİN GÜNEŞ ASLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURTEKİN ÖZEN
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yeryüzü devinim halindedir ve insanlar, hayvanlar, bitkiler, hatta pek çok cansız varlık bu devinimin bir parçasıdır. Yaşanan teknolojik ve bilimsel gelişmeler, sosyoekonomik ve toplumsal değişimler neticesinde varlıklar bulundukları ortama ayak uydurabilmek ve yaşayabilmek için kendilerini devamlı dönüştürmektedir. Bu çalışmada, 'sürdürülebilirlik' konusu, değişimlere ayak uyduramamış ve kaderine terk edilmiş bir alışveriş merkezi özelinde ele alındı. Sosyoekonomik ve toplumsal değişimler, yoğun rekabet, teknolojik gelişmeler ve bu gelişmelerin beraberinde getirdiği e-ticaret koşulları bir yana, kentin gelişme akslarındaki değişim ve mekânsal performans düşüşleri yapının fonksiyonel ömrünü tamamlamasına sebebiyet verdi. İşlevsel ömrünü tamamlayan ancak fiziksel ömrünü tamamlayamayan bu yapı tasarım amacı dışında kiralanarak kullanılmaya devam etti. Böylelikle bu yapı yaşam döngüsündeki rolünden uzaklaşıp, atıl ve kullanılamaz hale gelerek işlevini yitirmiş alışveriş merkezleri arasında yerini aldı.
 
     Bu çalışmada, mekân özelliklerinin verili işlevlerin gereksinimleri ile uyum sağlama düzeyini anlamak için binanın günümüz kullanıcılarına anketler uygulandı ve bu anketler gözlem ve görüşmelerle desteklendi. Anket verileri SPSS 16 programında değerlendirilip yorumlandı. Alışveriş merkezinin yıllar içerisinde geçirdiği değişimleri saptamak ve günümüz hali ile kullanım zorluklarını belirlemek amacıyla mimari çizimleri yapılıp okundu. Yapılan analizlere göre kullanıcılarına memnuniyet sağlayamadığı belirlenen bu binanın, zamanla kullanıcılarını büyük oranda yitirerek yaşam döngüsündeki işlerliğini de koruyamadığı belirlendi. İşlevini yitirmiş olan bu alışveriş merkezinin, yaşam döngüsündeki yeri 'sürdürülebilirlik' açısından analiz edildi ve alışveriş merkezinin yeniden işlevlendirilip döngüye katılmasının önemi üzerinde duruldu. Bu doğrultuda, bu çalışmanın şehir gelişimine kültürel, sosyal ve ekonomik anlamda katkı sağlayacak mekânların inşasına ışık tutacağı düşünülmektedir. Yapının kaderine terk edilmeyip verilecek işlevlerle yaşam döngüsüne katılması sürdürülebilir yapı tasarımının da önemini ortaya koymaktadır. Ayrıca günümüz ihtiyaçları dikkate alınarak yapının değerlendirilmesi, mekân dönüşümlerinde veya mekânın tekrar tanımlanmasında  tasarımcılara yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The earth is in motion and humans, animals, plants, even inanimate beings are a part of this motion. As a consequence of technological and scientific developments, socioeconomic and social changes, these entities continuously transform themselves to their environment. In this study, the topic of 'sustainability' is investigated with the case of a shopping mall. Socio-economic changes, intense competition, technological developments, e-commerce, changes in the city's dimensions of development, and spatial underperformance resulted in a condition in which the mall has lost its functional lifespan. The building did not lose its physical lifespan, and continued to be rented for purposes other than its purpose of design. In doing so, the building diverged from its role in the life circle. It became one of the inactive, useless and nonfunctional shopping malls. 
     In this research, we used questionnaires in order to understand the ways in which current tenants use harmoniously the functional properties of the building. These questionnaires are supported by observations and interviews. The resulting data of the questionnaires have been evaluated and interpreted by the software SPSS 16. To determine changes the mall has been through over the years and to map usage difficulties, we made and read architectural drawings. It has also been found in the analysis that users are not content with the building, which has gradually become redundant in the life circle. We analyzed its place in the life circle in terms of 'sustainability', and laid an emphasis on the importance of rejuvenating and functionalizing this nonfunctional (dead) shopping mall. In this respect, we think that this research will shed a light on how future spaces would be constructed in terms of the city's cultural, social and economic development. That the building is not abandoned and introduced to the lifecircle also shows the importance of sustainable structural design. Moreover, considering today's needs, evaluating Diyar Galeria Shopping Mall can help designer in regards to spatial transformations and re-defining space.