Acil ve cerrahi hemşirelerinin merhamet yorgunluğu ile bakım davranışları arasındaki ilişki
The relationship between compassion fatigue levels and caring behaviors of emergency and surgical nurses
Yazar: MUZAFFER BOYACI
Danışman: DOÇ. SERPİL YÜKSEL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Acil hemşirelik = Emergency nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Merhamet yorgunluğu = Compassion fatigue ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing

Özet:
Kişinin mesleki sorumlulukları ve yardımcı olma isteğinden kaynaklanan merhamet yorgunluğu, hemşirelik bakım kalitesini olumsuz etkileyen ve hasta güvenliğini tehdit eden önemli bir sorundur. Bu çalışmada, acil ve cerrahi birimlerde çalışan hemşirelerin merhamet yorgunluğu düzeyini ve hemşirelik bakım davranışlarını belirlemek ve aralarındaki ilişkiyi incelemek amaçlandı.
Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipteki bu çalışma, Karaman ilindeki bir kamu hastanesinin acil birim ve cerrahi kliniklerinde, ameliyathane ve cerrahi yoğun bakım ünitelerinde yürütüldü. Araştırmanın örneklemini bu birimlerde çalışan ve mesleki deneyim süresi en az altı ay olan 209 hemşire oluşturdu.  Araştırma öncesi etik kurul ve kurum izni alındı. Veriler, Mart 2024- Mayıs 2024 tarihleri arasında tanıtıcı özellikler formu, Merhamet Yorgunluğu Kısa Ölçeği (MYKÖ) ve Bakım Davranışları Ölçeği-24 (BDÖ-24) ile toplandı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Bağımsız Örneklem t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Pearson korelasyon analizi ve doğrusal regresyon analizi kullanıldı.
Hemşirelerin yaş ortalaması 34,34±7,34 yıl olup, %67,3'ü kadındı ve %66,1'i lisans düzeyinde hemşirelik eğitimine sahipti.  Yarısından fazlasının (%55) mesleki deneyimi 10 yıl ve daha uzun olup, %60,2'si bakım davranışları konulu eğitim aldığını belirtti.  Çoğunluğunun (%82,5) fazla mesai çalıştığı ve %48'inin bir günde 20 ve daha fazla sayıda hastaya bakım verdiği belirlendi. Hemşirelerin MYKÖ toplamından 61,35±20,57 puan (130 puan üzerinden) aldığı ve orta düzey merhamet yorgunluğu yaşadığı saptandı. Doğrusal regresyon modeli, mesleğinden memnun olmayan hemşirelerin merhamet yorgunluğu düzeyinin daha yüksek olduğunu (B=12,48, GA= 5,48-19,50, p<0,001) gösterdi. Hemşirelerin BDÖ-24 toplamından 5,15±0,53 puan (6 puan üzerinden) aldığı ve bakım davranışlarına ilişkin algılarının yüksek olduğu belirlendi. Doğrusal regresyon modeli ile yapılan değerlendirme, sorumlu hemşire olarak çalışanların (B=0,46, GA= 0,10-0,83, p=0,014) ve yoğun bakım ünitesinde çalışanların (B=0,34, GA= 0,12-0,55, p=0,002) bakım davranışlarına yönelik algılarının yüksek, MYKÖ-ikincil travma puanı yüksek olanların (B=-0,01, GA= -0,02-0,00, p=0,018) algılarının ise düşük olduğunu gösterdi. Hemşirelerin MYKÖ toplam puanı ile BDÖ-24 toplam puanı arasında negatif yönde anlamlı ilişki olduğu (rs=-0,154, p<0,001) belirlendi.
Sonuç olarak araştırma bulguları, acil ve cerrahi birim hemşirelerinin orta düzey merhamet yorgunluğu yaşadığını ve bakım davranışlarına yönelik algılarının yüksek olduğunu gösterdi. Hemşirelerin merhamet yorgunluğu düzeyleri arttıkça bakım davranışlarına yönelik algılarının azaldığı belirlendi. Bu bulgular doğrultusunda, bakım davranışlarını olumuz etkileyen merhamet yorgunluğu faktörlerinin belirlenmesi ve bu faktörlerin kontrolüne yönelik bireysel ve kurumsal düzenlemelerin yapılması önerilir.

Abstract:
Compassion fatigue stems from one's professional responsibilities and desire to be helpful. Compassion fatigue negatively affects nursing care quality and threatens patient safety. This study investigated the determine between compassion fatigue level and nursing care behaviors and to examine the relationship between them in emergency and surgical nurses.
This descriptive and correlational study was conducted in the emergency and surgical clinics and operating room and surgical intensive care units of a public hospital in Karaman province. The sample consisted of 209 nurses with at least six months of work experience. The study was approved by an ethics committee. Permission was obtained from the hospital. The research was conducted between March 2024 and May 2024. Data were collected using a personal information form, the Compassion Fatigue-Short Scale (CFS), and the Caring Behaviors Scale-24 (CBS-24). The data were analyzed using descriptive statistics, independent-sample t-test, one-way analysis of variance, Pearson's correlation analysis, and linear regression analysis.
Participants had a mean age of 34.34±7.34 years. Over half of the participants were women (67.3%). More than half of the participants had bachelor's degrees (66.1%). Over half of the participants had more than ten years of work experience (55%). More than half of the participants had received training in caring behavior before (60.2%). Most participants worked overtime (82.5%). Less than half of the participants cared for 20 or more patients in a single day (48%). Participants had a mean CFS score of 61.35±20.57 (out of 130), suggesting moderate levels of compassion fatigue. The linear regression model showed that participants who were dissatisfied with their profession had higher levels of compassion fatigue (B=12.48, CI=5.48-19.50, p<0.001). Participants had a mean CBS-24 score of 5.15±0.53 (out of 6), suggesting higher perceptions of care behaviors. The linear regression model showed that participants working as charge nurses (B=0.46, CI= 0.10-0.83, p=0.014) and those working in the intensive care unit had higher perceptions of care behaviors (B=0.34, CI= 0.12-0.55, p=0.002). The results also showed that participants with high CFS-secondary trauma scores had low perceptions of care behaviors (B=-0.01, CI= -0.02-0.00, p=0.018). There was a significant negative correlation between CFS and CBS-24  scores (rs=-0.154, p<0.001)
In conclusion, the results of the study showed that emergency and surgical unit nurses experienced moderate level of compassion fatigue and their perceptions of care behaviors were high. It was determined that nurses with higher levels of compassion fatigue have lower perceptions of the care behaviors. We should identify the factors of compassion fatigue that negatively affect care behaviors and make individual and institutional arrangements to keep those factors under control.