Yaratıcılık sermayeye dönüştüğünde: Tasarım alanında yaratıcı girişimcilik, genç emeği ve güvencesizlik
When creativity becomes capital: Creative entrepreneurship, youth labor and precarity in the design field
Yazar: SEMİH BİLGİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERYAL AYŞİN KOÇAK TURHANOĞLU
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Esnek kapitalizmde kurumsallaşan yaratıcı endüstriler söyleminde, 21. yüzyılın ideal işgücü modeli olarak sanatçı figürü öne çıkarılır. Yaratıcı endüstrilerin özelliği, sanat içerikli faaliyetler ifadesiyle bir endüstri tanımında karşılaşmak olurken, yeni iş yönetimi bağımsızlık, bireysellik, otantiklik, tutkulu çalışma ve yaratıcılık özelliklerini verimlilik parolasına dönüştürür. Bu durum, küresel kalkınmanın anahtarı olmanın yanı sıra birey açısından yeteneklerini gerçekleştirme fırsatı olarak çerçevelenmektedir. Bu durumda, sanatsal yaratıcılık yeteneklerini ticari becerilerle birleştiren yaratıcı girişimciler, yaratıcı endüstrilerdeki bağımsız çalışanları ifade eder. Yaratıcı girişimciler, proje döngülerine bağlı olarak bağımsız yaptıkları işlerde ulusal emek arzı sunmakla birlikte küresel işgücü vasfı da göstermektedirler. Şu hâlde sanat alanından ödünç alınan terimler olarak "gig" (konser) ifadesi bir ekonomi; "portfolyo" da kariyer sıfatı halini alır. Gig ekonomisi, yaratıcı endüstrileri kapsayarak dijital iş platformları üzerinden yapılan tek seferli işleri içerir. Portfolyo kariyer, tek bir kurumsal uzmanlıkta tek bir işi yapmak yerine çoklu görevleri bağımsız olarak bir araya getirebilme becerilerini kapsar. Gençlik de bu dönüşümü somutlaştırmanın kuluçka evresi olarak değerlendirilir. Ancak, bu dönüşümler aynı zamanda güvencesizlik koşullarıyla karakterize edilmektedir. Yaratıcı, bağımsız ve bireysel çalışma ve geçici, düzensiz ve güvencesiz çalışma, yaratıcı işgücü madalyonunun iki yüzü olarak ortaya çıkar. Bu tez, yaratıcı endüstrilerde bu süreci içeren alan olarak iletişim tasarımına odaklanarak şu soruyu ele almaktadır: "Herkes yaratıcıdır" sloganı, yaratıcılık yeteneğini herkes için baştan varsayıyorsa bu alanlarda konumlanmak için gereken asıl kriterler nelerdir? Bu alanlardaki fırsat ve krizler hangi koşullarla yönetilir? Tez, Pierre Bourdieu'nün kültürel alan analizi araçlarını kullanarak Türkiye'deki genç işgücünde yaratıcı girişimciliğin oluşumunu ve çok yönlü etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır

Abstract:
Within the discourse on creative industries instutionalized by flexible capitalism, the artist emerges as the ideal labor model of the 21st century. A distinctive feature of creative industries is the encounter with the term "industry" within the context of art-related activities, where the new management style transforms qualities such as independence, individuality, authenticity, passionate work, and creativity into the hallmarks of productivity. This situation is framed not only as the key to global development but also as an opportunity for individuals to realize their talents. In this context, creative entrepreneurs who combine artistic creativity with commercial skills represent independent workers within the creative industries. These creative entrepreneurs, operating within project cycles and utilizing digital platforms, contribute to the national labor market while demonstrating global labor force capabilities. Terms borrowed from the arts, such as "gig" and "portfolio", have been redefined within this context— "gig" now refers to one-off jobs facilitated by digital labor platforms, including those within the creative industries, while a portfolio career involves the ability to independently manage multiple tasks rather than focusing on a single job within one institutional specialization. Youth is viewed as the incubation phase of materializing this transformation, though this process is also characterized by precarious employment. Consequently, creative, independent, and individual work, along with temporary, irregular, and precarious employment, emerge as two sides of the creative labor dynamic. This thesis focuses on communication design as a subfield that encompasses this process within the creative industries, exploring the question: If the motto "Everyone is creative" presupposes that creativity is an inherent talent, then what are the essential criteria for positioning oneself in these fields? Under what conditions are opportunities and crises managed? The thesis aims to reveal the formation and multifaceted impacts of creative entrepreneurship among the young labor force in Turkey by utilizing Pierre Bourdieu's tools for cultural field analysis.