Sosyal bilgiler dersinde yaratıcı düşünme temelli öğretim süreçlerinin öğrenme ürünlerine etkisi
The impact of creative thinking-based teaching processes on learning outcomes in social studies courses
Yazar: EMİNE ÖZER
Danışman: PROF. DR. BÜLENT AKSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı yaratıcı düşünme temelli öğretim süreçlerinin altıncı sınıf sosyal bilgiler dersi "Bilim, Teknoloji ve Toplum" öğrenme alanı "Bilim ve Teknoloji Hayatımızda" konusuna ait öğrenme ürünlerine etkisinin belirlenmesidir. Bu kapsamda nicel araştırma yöntemlerinden ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desenden faydalanılmıştır. Araştırmada kolay örnekleme yönteminden faydalanılmış ve çalışma grubunu altıncı sınıfta öğrenim gören 20 deney grubu, 20 kontrol grubu olmak üzere toplam 40 öğrenci oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak "Ne Kadar Yaratıcısınız?" yaratıcılık ölçeği ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Bilim ve Teknoloji Hayatımızda" ünitesi kapsamında hazırlanan "Bilim Teknoloji ve Toplum Akademik Başarı Testi" kullanılmıştır. Deney grubuna yaratıcı düşünme temelli öğretim gerçekleştirilirken, kontrol grubuna programa dayalı öğretim uygulanmıştır. Verilerin analizinde araştırmanın alt problemlerine elverişli olarak betimsel istatistik, bağımsız gruplar için t testi ve tek faktör üzerinde tekrarlanmış ölçümler için iki faktörlü ANOVA kullanılmıştır. Araştırma sonuçları birinci alt probleme ilişkin olarak deney ve kontrol grubu öğrencilerinin Sosyal bilgiler dersi yaratıcı düşünme öntest puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğunu göstermektedir.  İkinci alt probleme ilişkin olarak deney ve kontrol grubu öğrencilerin öntest akademik başarı puanları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı bu doğrultuda hazırbulunuşluk düzeylerinin benzer olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Üçüncü alt probleme ilişkin olarak her iki grubun da yaratıcılık düzeylerinde artış olduğunu, ancak bu artışın deney grubu lehine anlamlı olduğunu göstermektedir. Dördüncü alt probleme ilişkin ise deney grubu öğrencilerinin başarı düzeylerinde artış gözlenirken, kontrol grubunda anlamlı bir değişiklik görülmemiştir. Bu bulgular, yaratıcı düşünme temelli öğretim süreçlerinin öğrencilerin yaratıcılıklarını ve akademik başarılarını artırmada mevcut programlara göre daha etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Öğrenciyi merkeze alan yaratıcı düşünme temelli öğretim süreçlerinin hem yaratıcı düşünme hem de akademik başarı açısından olumlu etkiler yarattığı görülmüştür. Bu sonuçlar doğrultusunda, Sosyal bilgiler derslerinde yaratıcı düşünme temelli öğretim süreçlerinin yaygınlaştırılması ve mevcut öğretim programlarının bu yönde geliştirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the impact of creative thinking-based instructional processes on learning outcomes related to the topic "Science and Technology in Our Lives" within the "Science, Technology, and Society" learning area of the sixth-grade social studies course. In this context, a quasi-experimental design with a pretest-posttest control group, one of the quantitative research methods, was utilized. The convenience sampling method was employed in the study, and the study group consisted of a total of 40 students, with 20 students in the experimental group and 20 students in the control group. The "How Creative Are You?" creativity scale and the "Science, Technology, and Society Academic Achievement Test," developed by the researcher within the scope of the "Science and Technology in Our Lives" unit, were used as data collection tools. While creative thinking-based instruction was implemented for the experimental group, program-based instruction was applied to the control group. Descriptive statistics, independent samples t-test, and two-way ANOVA for repeated measures on a single factor were used in the analysis of the data to address the sub-problems of the research. The results of the study indicate that there is a significant difference in favor of the experimental group regarding the pretest scores of creative thinking in the Social Studies course between the experimental and control groups, as related to the first sub-problem. Concerning the second sub-problem, it was concluded that there was no significant difference between the pretest academic achievement scores of the experimental and control groups, indicating that their readiness levels were similar. Regarding the third sub-problem, it was shown that both groups experienced an increase in creativity levels, but this increase was significant in favor of the experimental group. For the fourth sub-problem, while an increase in achievement levels was observed in the experimental group, no significant change was observed in the control group. These findings reveal that creative thinking-based instructional processes are more effective in enhancing students' creativity and academic achievement compared to existing programs. It was observed that creative thinking-based instructional processes, which focus on the student, have positive effects on both creative thinking and academic achievement. Based on these results, it is recommended to expand the use of creative thinking-based instructional processes in Social Studies courses and to develop existing instructional programs in this direction.