Hâlid b. Abdullah el-Kasrî hayatı ve şahsiyeti
Life and Personality of Khalid b. Abd Allah al-Kasri
Yazar: MAHMUT ENGİNAR
Danışman: PROF.DR. AHMET TURAN YÜKSEL
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History

Özet:
HÂL D B. ABDULLAH EL-KASRÃ HAYATI VE ŞAHS YETMahmut ENG NARÖZETEmevûlerin Mekke ve Irak valisi olan Hâlid b. Abdullah el-Kasrû, Becûlekabilesinin Kasr kolundan olup, 66/685 yılında Hıristiyan bir annenin çocuğu olarakdünyaya geldi. Bu yüzden kendisine bnü'n-Nasrâniyye denildi. Dedeleri sahabe olanHâlid, 89 yılında Velûd b. Abdülmelik tarafından Mekke valiliğine getirildi. Velûd'inemriyle Ka'be ve çevresini düzenledi. Mescid-i Harâm'da cemaatle namazı ve Ka'be'detavafı düzene sokan Hâlid, Irak valisi Haccâc b. YÃ»suf'un talimatıyla Mekke'debulunan Iraklılarla birlikte Saûd b Cübeyr'i de tutuklayıp cezalandırılmak üzere Irak'agönderdi. Velûd'in yerine halife olan Süleyman b. Abdülmelik tarafından, 96/ 714 yılındaMekke valiliği görevinden alınan Hâlid, 9 yıl aradan sonra Hişâm b. Abdülmelik'inIrak valisi oldu. 15 yıl süren valiliği döneminde Irak'ta sükÃ»neti sağladı. Valiliğinin sondöneminde patlak veren isyanları şiddetli bir şekilde bastırdı. Kabileler arası dengeyisağlamak üzere Irak valiliğine atanan, zamanla tarafsızlığını kaybederek mensububulunduğu Yemenli kabilelerin tarafını tutmaya meyleden Hâlid; görevini suiistimal,zimmetine mal geçirme, Irak valiliğini küçümseme ve Halûfe Hişâm ve ailesine hakaretettiği gerekçesi ile 120/738 yılında valilikten azledildi. Valilikleri döneminde savaştançok bayındırlık ve ziraata önem veren Hâlid, bu amaçla sulama kanalları açtırdı. Dineve dindar insanlara karşı lakayt davranışları sebebiyle suçlanan Hâlid, KÃ»fe'deannesine bir kilise yaptırması dolayısıyla tenkit edilmiştir. Ayrıca zındıklıkla dasuçlanmıştır. Kendisinden sonra Irak'a vali olan YÃ»suf b Ömer tarafından, valiliğidöneminde zimmetine geçirdiği malların hesabını vermek üzere sorgulanmış, 18 ayaKÃ»fe'de hapsedilmiş ve daha sonra Hişâm'ın emriyle serbest bırakılmıştır. ArdındanŞam'a giderek yerleşen ve Hişâm'ın ölümüne kadar orada kalan Hâlid, yeni halûfe Velûdb. Yezûd tarafından YÃ»suf b. Ömer'e 50 milyon dirhem karşılığında satılarak onunişkenceleri altında 126/738 yılında ölmüştür.

Abstract:
LIFE AND PERSONALITY OF KHÄLID B. ÎBD ALLAH AL- ASRÄªMahmut ENG NARABSTRACTKhÄlid b. Îbd Allah al- asrÄ« who was Mecca and `IrÄk governor of Umayyads,was from Kasr branch of BadjÄ«la clan; he was born in 66/685 as a child of a Christianmother. So, he is called Ibn al-NasrÄniyya. His grandfather was a friend of Prophet. Hewas appointed as governor of Mecca in 89 by al-WalÄ«d b. Îbd al-Malik. The Ka?ba andits surrounding were arranged with order of al-WalÄ«d. He regulated the pray liturgy atKa?ba and circumambulation at Ka?ba. He has been sent to `IrÄk with the order of `IrÄkgovernor HadjdjÄdj b. YÅ«suf to arrest and punish SaÄ«d b. Djubayr with `IrÄkis inMecca. He has been released from Mecca governorship by SulaymÄn b. Îbd al-Malikwho is caliph instead of al-WalÄ«d in 96/714. After 9 years later he was `IrÄk governor ofHishâm b. Îbd al-Malik. At his governorship duration that was lasted 15 years, heprovided the peace in `IrÄk. He quashed the rebellions strongly that was occurred at lastterm of his governorship. KhÄlid was appointed to `IrÄk to provide balance amongclans; but in time, he lost his impartiality and he supported Yaman clans that he belongto; he was released from governorship of `IrÄk because of malpractice, misappropriate,underestimation of `IrÄk Governorship and insulting to Caliph Hishâm and to hisfamily in 120/738. At his governing period he gave important to agriculture andreconstruction more than war; he made open irrigation channels for this aim. KhÄlidwho was accused of careless behaviors against to religion and religious people has beencriticized to make a church for his mother in KÅ«fa. Also he has been accused of beingirreligion. He has been interrogated by YÅ«suf b `Umar who was next governor of `IrÄkafter him to give account of his defalcation. He has been imprisoned in KÅ«fa for 18months and then he has been released with order of Hishâm. Then he has been settled toDamascus. He stayed there until his death. KhÄlid has been sold to YÅ«suf b. `Umar byCaliph al-WalÄ«d b. YazÄ«d to 50 million dirham and he has died under his cruelty in126/738.