Atatürk ve İsmet İnönü dönemi çağdaşlaşma uygulama örnekleri
Examples of secularism practices in the era Atatürk and İsmet İnönü
Yazar: MEHLİKE UÇAR
Danışman: DOÇ. DR. ŞARİKA GEDİKLİ BERBER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Atatürk, Mustafa Kemal = Atatürk, Mustafa Kemal ; Laiklik = Laicism ; Modernleşme = Modernization ; Sekülerizm = Secularism ; İnönü, İsmet = İnönü, İsmet

Özet:
Bu çalışmada Osmanlı Devletiyle başlayan ve Cumhuriyet'in kuruluşu ile devam eden çağdaş/seküler uygulamalar incelenmiştir. Bu nedenle ilk olarak çağdaşlaşma kavramının tarihsel süreç, içerisinde hangi anlamlarda kullanıldığı detaylı bir şekilde incelendikten sonra, sekülerleşme ile olan ilgisi ve laiklik kavramıyla arasındaki farklara değinilmiştir. Atatürk'ün çağdaşlaşma uygulamaları ve Cumhuriyet'in ilk yıllarında çağdaşlaşma nasıl anlamlandırıldığı çalışılmış, ardından İsmet İnönü döneminde hangi  uygulamalar yapılmıştır ve iki dönem arasındaki farklar nelerdir, bunlara bakılmıştır.Bu tez, giriş ve sonuç bölümleri dışında, dört bölümden meydana gelmektedir. İlk bölümde çağdaşlaşma ve seküler kavramının tarihsel süreci ve laiklik kavramından ayrıldığı yönler ele alınmış ve konuyla ilgili görüşlere yer verilmiştir.İkinci bölümde Osmanlı Devleti'nde çağdaşlaşma/sekülerizm nasıl anlamlandırılmış ve ne gibi uygulamalarla ortaya konulmuştur konusunu anlatılmıştır. Lale Devrinden II. Meşrutiyet'e kadar geçen süre içerisinde çağdaşlaşma bağlamında yaşanan gelişmeler incelenmiş, sürece etki eden padişahlar, devlet adamları ve fikir insanları hakkında incelemeler yapılmıştır.
Üçüncü bölümde Atatürk döneminde çağdaşlaşma/sekülerizm nasıl anlamlandırılmış ve ne gibi pratik uygulamalar yaşanmıştır bu işlenmiştir. Bu konuda daha net bir bakış açısı elde edebilmek için Atatürk'ün kişisel özellikleri ele alınmış ve yapılan uygulamalarda bu faktörün önemine değinilmiştir. Atatürk'ün kişiliği, manevi kimliği, ailesi ve yetiştiği kültür ortamı hakkında bilgiler verilmiştir. Atatürk'ün karizmatik lider olarak süreci ve olayları çağdaşlaşma bağlamında nasıl değerlendirildiği anlatılmaya çalışılmıştır.Dördüncü bölümde ise Atatürk'ten sonra Cumhuriyet devrimlerinin koruyucusu ve devam edilmesinden sorumlu görülen İsmet İnönü devrinde çağdaşlaşma/sekülerizm nasıl anlamlandırılmış, pratik uygulamaları neler olmuş, halkın verdiği tepkiler ve bu dönemin Atatürk devri ile arasındaki farklar tartışılmıştır. Konuya yardımcı bir açı kazanmak üzere İsmet İnönü'nün kişiliği ve manevi yaşantısı hakkında bilgiler verilmiştir. İsmet İnönü döneminin Atatürk döneminden ayrılan yönlerine etki eden savaş, siyaset, ekonomi, anlayış ve liderin özellikleri gibi konular üzerinde durulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In this study secularism practices which start with the Ottoman State and continue with the establishment of Turkish Republic have been examined. Therefore the differences between secularism and laicism have been described having deeply looked into the changing meanings of secularism in its historical process. The secularism implementations by Ataturk, the founder of Turkish Republic have been studied and how it was interpreted in the first years of the Republic as well. Subsequently a comparative analysis was conducted between two periods the latter of which includes the secularism practices in the period of Ismet Inönü, the second President of Turkish Republic with the title National Chief. Our thesis consists of four parts except from the introduction and the conclusion sections. In the first part the historical process of the concept 'secular' and its distinctive aspects from laicism are dealt with and related views are presented.In the second part how secularism was interpreted in the Ottoman State and which practices were initiated for this purpose are pointed out. The developments,  in the context of secularism, from Lale Devri (the Tulip Era) to the Period of II. Mesrutiyet (Second Constitutional Era) are studied as well as the sultans, statesmen and the intellectuals who had influenced the process.The third part concerns how secularism was interpreted in the period of Ataturk and what practical implementations staged were like. In order to gain a clear perspective, Ataturk's personality traits are discussed in the sense of secularism and the significance of this factor in the implementations has been referred. Information about Ataturk's personality, his spiritual personality, family and the environmental culture where he was grown up is shared. As one charismatic leader what evaluations he made, within the context of secularism, about the process and the events are reported.In the fourth part how secularism was interpreted in the period of Ismet Inonu who is considered to be the protector of the Republic revolutions and custodian of their continuation, what practical implementations were brought in, reaction of the public and the differences of the era from Ataturk's are discussed. For the purpose of a secondary perspective Ismet Inonu's personality and his spiritual life are studied. The issues e.g. war, politics, economy, mindset and leader characteristics which make Ismet Inonu's period different from Ataturk's are noted.