Hasan Paşa Niksârî'nin Şerhu Merâhi'l-Ervâh (el-Mifrâh) adlı eserinin edisyon kritiği (37-58. varaklar)
Edition critique of between the leaves 37-58 of Hasan Pasha Niksârî's work named el-Mifrâh fi Şerhu Merâhi'l-Ervâh
Yazar: AHMET ÖZGÜR YALÇIN
Danışman: PROF. DR. ABDÜLKADİR YILMAZ
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmamızda Hasan Paşa Alaaddin Ali b. el-Esved b. Ömer en-Niksârî'nin "el-Mifrâh
fi Şerhu Merâhi'l-Ervâh" isimli eserinin 37-58. varaklar arası edisyon kritiği yapılmıştır. İslâm 
tarihi boyunca, Kur'an dilinin Arapça olması birçok Müslüman'ın ilgisini Arap Dili'ne çekmiş
olup Sarf, Nahiv gibi ilimlere ait çok sayıda eser te'lîf edilmiştir. Sarf alanında yazılmış olan bu 
eserlerden birisi de Merâhu'l Ervâh isimli eserdir. Müslümanlar arasında, özellikle 
medreselerde revaç bulmuş olmasıyla, bu önemli eser hakkında ilmî zenginlik adına birçok şerh 
ve hâşiyeler yazılarak farklı açılardan tanıtılmıştır. Bu şerhlerden biri de, Osmanlı döneminde 
yaşamış olup ilim tahsilini İznik'te alan Hasan Paşa'nın yazdığı "El-Mifrâh fi Şerhu Merâhi'l
Ervâh" adlı eserdir. Bu çalışmamızın amacı, asırlar boyu okutulan, üzerine çalışmalar 
yapılan Merâhu'l-ervâh üzerine, Hasan Paşa tarafından yazılmış olan "El-Mifrâh fi Şerhu 
Merâhi'l Ervâh" adlı şerhini tahkîk ederek istifâdenize sunmaktır. Çalışmamız bir giriş ve iki
bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde müelliflerin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş; 
ilgili yazmanın tahkîk çalışmasında esas kabul edilen nüshaları tanıtılmış, edisyon kritik 
çalışmasında takip edilen yöntem açıklanmıştır. İkinci bölümde ise eserin tahkîkli neşri 
yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Hasan Paşa b. Niksârî, Şerhu Merâhu'l Ervâh, Sarf, Arapça.

Abstract:
In this study, Hasan Pasha Alaaddin Ali b. al-aswad b. Ömer en- Niksârî''s critical edition of 
Şerhu'l Merah, pages 37-58, is discussed. Throughout history, the fact that Quran' s language is 
Arabic has attracted the attention of many Muslims to the Arabic language and made them 
publish plenty of works on grammar and morphology. One of the works written on morphology 
is the work under the title of Merâhu'l Ervâh. With its becoming popular among Muslims and 
especially among the madrasahs, this significant work is presented from different aspects by 
writing many commentaries and annotations. One of these commentaries is the one written by 
Hasan Pasha, who lived during the Ottoman era and completed his education in İznik, under 
the title of " el-Mifrâh fi Şerhu Merâhi'l-Ervâh". This study aims to analyze the commentary 
written by Hasan Pasha on Merâhu'l Ervâh, which was used in education and had works on it 
for centuries, under the name of "el-Mifrâh fi Şerhu Merâhi'l-Ervâh". This study consists of an 
introduction and two parts. First part gives information about the authors' lives and works, 
copies which are used in the commentary of the aforementioned work, and the method used for 
the critical edition. Second part consists of the critical edition of the work.

Keywords: Hasan Paşa b. Niksârî, Şerhu Merâhi'l-Ervâh, Sarf, Arapça.