Zülfü Livaneli'nin "Mutluluk" adlı romanındaki kültürel öğelerin kaynak metin, erek metin ve sinema bağlamında irdelenmesi
The examination of the cultural items in the novel of Zülfü Livaneli entitled 'Mutluluk' within the context of source text, target text and cinema
Yazar: ÜMMÜGÜLSÜM ALBİZ TELCİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYSEL NURSEN DURDAĞI
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Kültür = Culture ; Kültürel ögeler = Cultural facts ; Livaneli, Zülfü = Livaneli, Zülfü ; Mutluluk = Happiness ; Roman = Novel ; Sinema = Cinema ; Türk romanı = Turkish novel ; Türk sineması = Turkish cinema ; Çeviri = Translation

Özet:
Edebiyat ve edebi eserler, toplum ve bireylerin hayatında her zaman var olmuşlardır ve sonsuza dek var olmaya devam edeceklerdir. Toplum ve birey merkezli olan edebi eserlerin içeriğinin de topluma özgü kültürel öğelerle oldukça yoğun bir şekilde donatıldığını gözlemlemek mümkündür. Eserin kurgusunda, seçilen mekân ve zamanda özellikle de yazarın üslubunda kültürel yoğunluğa tanık olmak mümkündür. Edebiyat eserlerinde kültürün bu kadar belirgin bir şekilde kendini hissettirmesi, edebiyat eserlerinin çevirisini güçleştirmektedir. Bu yüzden de yapılacak olan bir edebi eser çevirisi alelacele bir şekilde herhangi bir çevirmen tarafından değil, alanında uzmanlaşmış edebiyat çevirmenleri, tarafından yapılmalıdır. Yaratıcılığını kullanabilen, mevcut dil ve kültür üzerinde hâkimiyet kurabilen, çevirisini yapacağı eserin bütün detaylarını, dilsel oyunlarını anlayan, alımlayan ve yorumlayan çevirmen, başarılı bir edebi eser çevirisi gerçekleştirecek demektir.Edebi eserler, farklı dil ve kültüre aktarılmanın yanı sıra, aynı dil ve kültür içerisinde farklı bir sanat dalına da uyarlanabilmektedirler. Edebiyatın zengin ve köklü bir geçmişinin olması özellikle görselliğe dayanan sinema sanatını cezp etmiş ve bu sanatın, edebiyata yönelmesine sebep olmuştur. Bu yönelimin sonucunda ise özellikle roman türündeki birçok eser sinemaya aktarılmaya başlanmıştır. Çeviri çerçevesinde dil içi çeviri başlığı altında değerlendirmenin mümkün olduğu bu uyarlamalar esnasında eserler, bazı değişiklikler yaşamakta ve bu eserlerin daha çok görselliğe dayanan yönleri ön plana çıkarılmaktadır.Bu çalışmada da edebi eserlerin erek dile ve kendi kültürü içerisinde başka bir sanat dalına aktarılırken ne tür aşamalardan geçtiği, aktarım esnasında çevirmen ve senaristin yaşadığı zorluklar ve uygulanan sansürler, roman örneğinde incelenmeye çalışılacaktır.Anahtar Kelimeler: Edebiyat, Edebiyat Çevirisi, Sinema ve Kayıplar

Abstract:
Literature and literary works have always been and will continue to be within the life of societies and individuals forever. It is possible to observe that even the content of society-and-individual-based literary works is flourished quite intensively with cultural items peculiar to the society. It is probable to witness cultural intensity in the construction of the work, in the selected setting and especially in the literary style of the author. The fact that culture is felt so clearly in the literary works makes also the translation of these works difficult. And that is why literary works should be translated by translators of literature specialized in their own fields, not superficially by any translator. The translator who can use his/her creativity, dominate over the available language and culture and who can understand, receive and interpret all the details and language games of the work to be translated by himself/herself is expected to make a successful literary-work-translation.Literary works can be adapted into a different branch of art within the same language and culture as well as being transferred to a different language and culture. The fact that literature has a rich and deep-rooted history has attracted especially the cinema which is based on visuality and this fact caused the cinema to tend towards the literature. As a result of this tendency many works especially in the type of novels started to be adapted into the movies. During these adaptations which are possible to be examined under the title of intralingual translation within the framework of translation, literary works undergo some changes and the visuality-based aspects of these works are featured predominantly.In this study, which phases literary works go through while being transferred to the target language and to a different branch of art within their own culture, , difficulties that translators and scenarists have during the transfer and the implemented censorships will be examined in the example of a novel.Key Words: Literature, Literary Translation, The Cinema and Losses