Çocuk refahı alanında yeni hizmet modeli "çocuk evleri"
Child homes as a new service model in child welfare
Yazar: HACER BAŞER
Danışman: PROF. DR. ALİYE MAVİLİ AKTAŞ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Personel = Personnel ; Personel değerlendirme = Personnel evaluation ; Yetiştirme yurtları = Orphanages ; Çocuk-kimsesizler yurdunda yaşayan = Child-institutionalized ; Çocuklar = Children

Özet:
Ülkemizde çocuk refahı alanında korunmaya muhtaç çocuklara yönelik  yeni hizmet modeli olan çocuk evleri; 0-18 yaş arasında 5-6 korunmaya muhtaç çocuğun kaldığı ev birimleridir.2005 yılından bu yana yaygınlaştırılma çalışmaları devam etmekte, bu vesileyle ve kuruluş hizmet dönüşümü kapsamında kuruluşlar kapatılmaktadır. 2012 yılı sonu verilerine göre 76 ilde 649  çocuk evinde 3581 çocuğa hizmet verilmektedir. Yaklaşık 8 yıldır devam eden ve çocuklar üzerinde olumlu etkilere sahip olduğu değerlendirilen bu yeni hizmet modeline ilişkin henüz bilimsel bir değerlendirme yapılmamıştır. 
 Çalışmanın amacı; çocuk evlerinin verimliliğinin, çocuk evleri personeli, evlerde kalan çocukların görüşleri ve dosya bilgilerinden yararlanarak değerlendirilmesi ve bilimsel veri eksikliğinin giderilmesidir. Araştırmada genel tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak çocukların sosyo-demografik bilgileri, özellikleri, aileleri, korunma altına alınma süreci, yaralandırıldığı hizmet modelleri,kuruluş ve çocuk evi süreci ile aile ilişkilerini değerlendirmek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen; kodlama yönergesi, personel ve çocuklara yönelik anket formları kullanılmıştır.Veriler söz konusu araçlarla Ankara ilinde hizmet veren çocuk evlerinden toplanmıştır. Toplanan veriler, SPSS For Windows 16.0 Version paket programı ile analiz edilip değerlendirilmiştir. 
Bulgulara göre çocuk evlerindeki personelin büyük oranda; kadın, bakım elemanı, lise seviyesinde eğitimli, evli, genç/orta yaşta, ilk defa çocuk evinde görev yapan, 1-5 yıl süredir çocukları sevmeleri nedeniyle çalışan, 1 çocuk evi ile 5 çocuktan sorumlu olup bunun ideal olduğunu düşünen, hizmetiçi eğitim alan, çocuk gelişimi/psikilojisi alanlarında eğitim almak isteyen, tamamı bu alanda çalışmaktan memnun kişiler olduğu anlaşılmış, çocuk evinin güçlü yanları, riskleri,geliştirilebilecek yönleri, yaşanan güçlükler personelin merkez ve taşra teşkilatından beklentilerine ilişkin bilgiler elde edilmiştir. 
	Çocukların; büyük oranda kız, ilköğretim seviyesinde, kardeşiyle birlikte kalan, çocuk evini mutlu, huzurlu bir ev olarak değerlendiren, kuruluşlardaki çocukların çocuk evinde olmasını isteyen, bir çocuğun aslında kendi ailesinin yanında yaşaması gerektiğini belirten, personelle güven ilişkisi kurmuş, gelecek planları olan, uyumlu, başarılı, parçalanmış aile yapısına sahip, ebeveynleri hayatta, alt gelir grubunda, orta yaşta, ilkokul mezunu ve çocuklarıyla ilgilenmesine rağmen  aile hizmetlerinden yararlandırılmayan çocuklar olduğu anlaşılmıştır. 
	Sonuç olarak; çocuk evlerinin çocukların gelişimini olumlu yönde destekleyen bir hizmet modeli olduğu çocuk ve personel görüşüyle tespit edildiğinden sistemli, denetimli, personel takviyesi ile ülkemizde yaygınlaştırılması ve çocuklara çocuk evleriyle hizmet verilmesi önerilmiştir.

Anahtar Sözcük: korunmaya muhtaç çocuk; çocuk evi; personel

Abstract:
The child homes, as a new service model in the field of child welfare for children in need of protection in our Country, are house units where 5-6 children in need of protection and between 0-18 ages are cared. Since 2005, efforts for increasing the number of child homes has been persisting, and the large institutions are closed. According to the end of 2012 statistics, 3,581 children have been ensured services in 649 child homes in 76 provinces. A scientific evaluation has not yet been made on the new service model for 8 years, which is regarded to have positive effects on children.
	The aim of the study is to evaluate efficiency of child homes, staff of child homes, views of children living in the houses through benefiting from information in  files of children and to remove the deficiency of scientific information. The general screening model is used in the study. The codification directive developed by the researcher to evaulate social and demographic information, specifications, families, process of being taken under protection, service models benefited, institution and child homes process and family relations of children, and survey forms of staff and children are used. The information is gathered from child homes in Ankara through the a.m. instruments. The information obtained was analysed and evaulated with SPSS For Windows 16.0 Version program. 
	According to findings, it is seen that staff in child homes are mostly women, care staff, high-school graduate, married, young/middle aged, working as their first work place and going on working for they have bonds with children for 1-5 years, responsible for only one child home and 5 children, which they believe it is ideal, having in-service training, requesting to have training in the field of child rearing/psychology, and all are pleased for working in this field; besides information is obtained regarding strenghts, risks, sights to improve, difficulties faced, expectations of staff from central and provincial authorities.
	Children are mostly female, in primary education, staying with their siblings, assessing child homes as a happy and peaceful place, saying that children sholuld indeed live with their families, developed a confident relationship with staff, making future plans, easy going, successful, having a frgamented family structure, whose families are alive, in low income group, middle aged, primary school graduate and persons who although have contact with their children, are not given family services.
	Consequently, it is suggested that the number of the child homes as a new service model should be increased through systematic, monitored, and with additional staff as it is determined from children and the staff that the child homes  are places where have positive effects on the development of children.

Key words: children in need of protection, child home, staff