Bizans İmparatorluğunun iskân siyaseti (IV-VII. yüzyıllar)
Settlement politics of the Byzantine Empire between IV. and VII. centuries
Yazar: CELAL BİÇER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEZGİN GÜÇLÜAY
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Bizans İmparatorluğu = Byzantine Empire ; Nüfus = Population ; İskan = Settlement ; İskan politikası = Settlement policy

Özet:
Roma İmparatorluğu genişleyen sınırlarıyla birlikte barbar toplumlarla sınır komşusu durumuna gelmişti. Başlangıçta barbar kavimlerinin imparatorluk sınırlarından geçişlerine askeri ve özellikle tarımsal ekonomideki ihtiyacından dolayı göz yumulmuştur. Ancak kavimler göçüyle birlikte Hunların önünden kaçan Germen topluluklarının geçiş için oluşturduğu baskı İmparatorlukta tartışmalara neden olmuş ancak askeri ve tarımsal insan kaynağı açığı imparatorluk bürokrasisinin baskın gelmesiyle büyük Germen kitlelerinin foedarity olarak kabulünü sağlamıştır. Kendi liderleri öncülüğünde hareket etme imkânı tanınan Germen topluluklar başta askeri olmak üzere imparatorluğun bütün önemli bürokrasisinde hızla güçlenerek yükselmişlerdir. Bu yükseliş Roma yönetiminin ele geçirilmesine devam etmiştir. Roma İmparatorluğu'nun sahip olduğu çok geniş sınırlar ve devasa güç bundan sonraki dönemlerde de başka kavimlerin iştahını kabartmış, Avarlar, Slavlar, Bulgarlar İmparatorluğu sürekli tehdit ve baskı altında tutmuştur. Doğu sınırlarındaki durum da çok farklı olmamış, Sasani ve Arap baskı ve tehdidi imparatorluğu çok zor duruma sokmuştur.
İmparatorluğun maruz kaldığı istila ve tehditlerin amacı farklı olabilmiştir. Zira Avarlar ile birlikte hareket eden Slavlar yağma ve ganimet elde etme niyetinden çok yerleşmek amacıyla işgallerde bulunmuşlardır. İmparatorluğun genel stratejisinde tehdidin en büyüğü doğudan algılandığı için Balkanların biraz daha esnek bırakılmasına yol açmış, bu durumu iyi değerlendiren Slav toplulukları da imparatorluk topraklarına yerleşmişlerdir.  Doğu'nun en büyük tehdit unsuru olan Sasanilerin bertaraf edilmesi Bizans'ı rahatlatmamış, arkasından gelen Arap İslam akınları, onu çok uzun sürecek yeni sorunların içine sokmuştur.
Bizans'ın iskân yapısını ve politikasını sadece siyasi olaylar şekillendirmemiştir. Sosyal ve iktisadi olaylar da bunda oldukça etkili olmuştur.  Zira tarihin en büyük iç isyanlarından biri olan Nika İsyanı, İmparatorluğun nüfusunun tükenmesinde etkili olan bir örnek olarak gösterilebilir. Yine dini ve mezhep farklılıkları ve mücadelesi de Bizans'ın nüfus hareketi üzerinde etkili olmuştur.  Ayrıca 541'deki büyük Veba salgını ve Constantinopolis büyük depremleri, doğal afetlerin imparatorluğun nüfus gücü ve iktisadi yapısında oluşturduğu tahribatların örnekleridir. Bizans imparatorluğu normal ve olağan üstü durumlarda nüfus gücünü sağlam tutmak için gerekli politikaları sürdürmüştür. Şüphesiz sürdürdüğü bu politikalarda zaman zaman başarısız olabilmiş,  menfi sonuçlarıyla karşılaşabilmiştir.  Bu durum da bir yerde kaçınılmaz olmuştur. Çünkü farklı toplulukları kendi toplumu ve devleti içinde istihdam etmek ve yerleştirmek oldukça zor ve riskleri büyük olan bir politikadır.

Abstract:
The Roman Empire, came to the border neighbor with barbarian societies along with its expanding borders. Initially, connived at the transition of the barbarian tribes to the borders of the empire due to the military and especially the need for the agricultural economy. However, the oppression of the germen communities that escaped from the front of the Huns along with the migration of the tribes, caused the controversy in the Empire. However, due to the imperial bureaucracy's dominance of military and agricultural human resources, the massive germen masses were recognized as feudality. The Germen communities, which were allowed to act on led by their own leaders, rose rapidly in all major bureaucracies of the empire, especially in the military. This rise has been reached until the Roman government seized by them. Roman Empire's vast borders and enormous power in the following periods also raised the appetite of other tribes, like Avars, Slavs, and Bulgarians that constantly threatened and oppressed the Empire. The situation in the eastern borders has not been so different, Sasani and Arab repression and threats have put into the empire in a difficult position. 
The invasion and threats that the Empire was exposed to could have been different. Because, the Slavs who acted with Avars have occupied themselves in order to settle rather than to ransack and to pillage. In the general strategy of the Empire, because of the greatest danger of the threat was perceived from the East and leaving the Balkans to be somewhat more flexible, the Slavic communities who took advantage of this situation also settled in the empire lands. The dismissal of the Sasanids, the greatest threat to the East, has not relieved Byzantium, and the subsequent Arab Islamic raids have brought it into new challenges that will last very long.
Not only political events have shaped Byzantine settlement and politics. Social and economic events have also been quite effective on settlement. Likewise, the Nika rebellion, one of the greatest internal revolts in history, can be seen as an example of the depletion of the population of the empire. The religious and sectarian differences and struggle also influenced the Byzantine population movement. In addition, the great plague epidemic in 541 and the great earthquakes in Constantinople are examples of the destruction of natural disasters in the empire's population power and economic structure. The Byzantine Empire maintained the necessary policies to keep the population strength at substantial level in normal and extraordinary situations. Undoubtedly, in these policies he sustained, he could sometimes fail and face the negative consequences. This situation has become inevitable somewhere. Because it is a politics with a great deal of risk and difficulty to employ and place different communities within their own society and state.