Aile sağlığı merkezine kayıtlı 65 yaş ve üstü bireylerde ölüm kaygısının yalnızlık, yaşam doyumu ve kalitesi ile ilişkisi
The relationship of death anxiety with loneliness, life satisfaction and quality in individuals aged 65 and over registered with a family health center
Yazar: ALPASLAN KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE ZEYNEP TUZCULAR VURAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Geriatri = Geriatrics ; Yalnızlık = Loneliness ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged ; Ölüm = Death ; Ölüm kaygısı = Death anxiety ; Ölüm korkusu = Fear of death

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı bir Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı yaşlı bireylerin ölüm kaygısı düzeylerini belirleyerek, bazı sosyodemografik ve klinik değişkenlerle ilişkisinin değerlendirilmesidir.

Gereç ve yöntem: Çalışma, 10/062021-25/07/2021 tarihleri arasında Üsküdar İlçesi Doğancılar Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı, ayaktan başvuran 65 yaş ve üstü 201 birey (102 erkek, 99 kadın) ile yapıldı. Tanımlayıcı, kesitsel nitelikte bir çalışmadır. Çalışmaya katılan bireylerin sosyodemografik verileri kaydedildi. Deneklere Templer Ölüm Kaygısı Ölçeği (ÖKÖ), Kısa Form-36 (SF-36) Yaşam Kalitesi Ölçeği, Yaşam Doyum Ölçeği (YDÖ), Yaşlılar İçin Yalnızlık Ölçeği (YİYO) uygulanmıştır. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0 (IBM Corp. Released 2012. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 21.0. Armonk, NY: IBM Corp.) ve MS-Excel 2007 programları kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.

Bulgular: Çalışmaya dahil edilen bireylerin %49,3'ü (99) kadın, %50,7'si (102) erkektir. Ankete katılanların yaş ortalaması 71,56±5,68 yıldır. Minimum yaş 65,0 yıl, maksimum 93,0 yıldır. Bireylerin ÖKÖ puan ortalaması 5,09±2,88, YİYO puan ortalaması 8,94±2,68, YDÖ puan ortalaması 17,86±3,48, SF-36 Fiziksel Fonksiyon ortalaması 83,13±12,56, SF-36 Fiziksel Rol Güçlüğü 86,07±31,10, SF-36 Enerji 64,95±17,93, SF-36 Ruhsal Sağlık 80,00±14,69, SF-36 Sosyal İşlevsellik 92,79±13,38, SF-36 Ağrı 86,38±18,86, SF-36 Genel Sağlık 68,95±15,55, SF-36 Emosyonel Rol Güçlüğü 88,22±29,43 saptanmıştır. Yaş ile ÖKÖ puanı arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Yaş ile toplam YİYÖ puanı, SF-36 Fiziksel Fonksiyon, SF-36 Genel Sağlık Algısı ve SF-36 Fiziksel komponent arasında anlamlı ilişki belirlendi. ÖKÖ ile YDÖ arasında ve YİYÖ Duygusal ve Sosyal puanı arasında anlamlı ilişki saptandı. YDÖ ile SF-36 arasında anlamlı ilişki saptandı. 85 yaş ve üstünde diğer iki yaş gurubuna göre ÖKÖ puanın arttığı görülmüştür.

Sonuç: Bu çalışmada 85 yaş üstünün ÖKÖ puanın daha yüksek olduğu, ÖKÖ puanının yaşam doyumundan, yaşam kalitesi, duygusal ve sosyal yalnızlıktan etkilendiği, yüksek öğretim ve erkek cinsiyet gurubunda ölüm kaygısının daha az olduğu, yaşla birlikte SF-36 Fiziksel Komponent puanlarının azaldığı saptandı. Araştırmadan elde edilen veriler doğrultusunda yaşlılık döneminin en önemli sorunlarından olan ve yaşlının yaşamını olumsuz etkileyerek yaşam kalitesini azaltan ölüm kaygısı konusunda yaşlılar eğitilmelidir. Yaşlılık dönemi sorunları ile baş edebilmenin yolları ve yaşlılıkta genel sağlık sorunları ile ilgili bilgilendirilmelidir. Ayrıca yaşlıların boş zamanlarını değerlendirecek ve yaşama bağlayacak farklı uğraşlar geliştirilmeli ve etkin katılımları sağlanmalıdır.  En önemlisi de yaşamın her şeye değer olduğu ve her döneminin gerektirdiği şekilde en güzel biçimde yaşanması ifade edilmelidir. Tüm bunlar yaşlılıkta ölüm kaygısının azalmasına ve bireyin daha canlı bir yaşlılık dönemi geçirmesine katkı sağlayacaktır.

Anahtar sözcükler: Yaşlı, ölüm kaygısı, yalnızlık, yaşam doyumu, yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: The aim of this study is to determine the death anxiety levels of elderly individuals registered in a Family Health Center and to evaluate its relationship with some sociodemographic and clinical variables.
          
Materials and Methods: The study was carried out with 201 individuals (102 males, 99 females) aged 65 and over who were admitted to Üsküdar District Doğancılar Family Health Center between 10/062021-25/07/2021. It is a descriptive, cross-sectional study. Sociodemographic data of the individuals participating in the study were recorded. Templer Death Anxiety Scale (DAS), Short Form-36 (SF-36) Quality of Life Scale, Satisfaction with Life Scale (LSS), Loneliness Scale for the Elderly (LSE) were administered to the subjects. IBM SPSS Statistics 21.0 (IBM Corp. Released 2012. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 21.0. Armonk, NY: IBM Corp.) and MS-Excel 2007 programs were used for statistical analysis and calculations. Statistical significance level was accepted as p<0.05.
            
Results: 49.3% (99) of the individuals included in the study were female and 50.7% (102) were male. The mean age of the respondents was 71.56±5.68 years. Minimum age is 65.0 years, maximum 93.0 years. Individuals' mean DAS score is 5.09±2.88, LSE mean score is 8.94±2.68, LSS mean score is 17.86±3.48, SF-36 Physical Function mean is 83.13±12.56, SF- 36 Physical Role Difficulty 86.07±31.10, SF-36 Energy 64.95±17.93, SF-36 Mental Health 80.00±14.69, SF-36 Social Functioning 92.79±13.38, SF-36 Pain 86.38±18.86, SF-36 General Health 68.95±15.55, SF-36 Emotional Role Difficulty 88.22±29.43. There was no significant relationship between age and DAS score. A significant relationship was determined between age and the total LSE score, SF-36 Physical Function, SF-36 General Health Perception, and SF-36 Physical Component. A significant relationship was found between DAS and LSS, and between Emotional and Social scores of LSE. A significant relationship was found between LSS and SF-36. It was observed that the DAS score increased compared to the other two age groups aged 85 and over.
            
Conclusion: In this study, it was determined that those over the age of 85 had a higher DAS score, that DAS score was affected by life satisfaction, quality of life, emotional and social loneliness, death anxiety was lower in higher education and male gender groups, and SF-36 Physical Component scores decreased with age. In line with the data obtained from the research, the elderly should be educated about death anxiety, which is one of the most important problems of the old age and reduces the quality of life by negatively affecting the life of the elderly. They should be informed about the ways to cope with the problems of old age and general health problems in old age. In addition, different activities that will make use of the spare time of the elderly and connect them to life should be developed and their active participation should be ensured. Most importantly, it should be stated that life is worth everything and that it should be lived in the most beautiful way as required by each period. All these will contribute to the reduction of death anxiety in old age and the individual to have a more lively old age period. 
        
Key words: Elderly, death anxiety, loneliness, life satisfaction, quality of life