Böbrek nakli alıcılarında enfeksiyondan korunma davranışları ve öz yönetim düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between infection prevention behaviors and self-management levels in kidney transplant recipients
Yazar: BAHAR KARAKILÇIK
Danışman: DOÇ. DR. YAPRAK SARIGÖL ORDİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırmada, böbrek nakli alıcılarında enfeksiyondan korunma davranışları ve öz yönetim düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Çalışma tanımlayıcı bir araştırmadır. Bu araştırmanın örneklemini bir üniversite hastanesinde Böbrek Nakli Polikliniğindeizlemleri devam eden böbrek nakli alıcıları (n=148) oluşturmuştur. Araştırmanın verileri Kasım 2022-Mayıs 2023 tarihleri arasında toplanmıştır. Sosyodemografik ve Klinik Özellikler Veri Toplama Formu, Enfeksiyondan Korunma Önlemlerine Uyum Anketi ve Öz-Kontrol ve Öz-Yönetim Ölçeğikullanılmıştır. Veri analizinde bağımsız gruplarda t testi, Mann Whitney U Testi, Kruskall Wallis ve Ki-Kare analizleri kullanılmıştır. 
Hastaların yaş ortalaması 50.29±13.11 olarak bulunmuştur. Böbrek nakli hastalarının %51'nin sık sık el yıkadıkları bulunmuştur. Yaşın zatürre aşısı olma (p= 0.013), ve dışarda maske kullanmada (p= 0.001) fark oluşturduğu; medeni durumun sebze yıkamada (p= 0.039) fark oluşturduğu bulunmuştur. Öz kontrol ve öz yönetimin grip aşısı olma, zatürre aşısı olma, dışarda salata yeme, dışarda maske kullanımı, çiğ gıda tüketme, şarküteri ürünü tüketme ve açıkta satılan yiyecekleri tüketmede fark oluşturduğu bulunmuştur (p<0.05). 
Bu araştırmada, böbrek nakli alıcılarının yaşları arttıkça zatürre aşısı olma durumunun daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca, öz kontrol ve öz yönetim düzeyi yüksek olanlarıngrip aşısı olma, zatürre aşısı olma, dışarda salata yeme, dışarda maske kullanımı, çiğ gıda tüketme, şarküteri ürünü tüketme ve açıkta satılan yiyecekleri tüketme davranışında olumlu fark yarattığı bulunmuştur. Hastaların el yıkama konusundaki uygulamalarının eksik olduğu görülmüştür. Böbrek nakli alıcılarının enfeksiyondan korunma davranışlarının geliştirilmesine yönelik eğitim ve girişimsel çalışmaların yapılmasına gereksinim vardır.
Anahtar sözcükler: Böbrek nakli, enfeksiyondan korunma davranışları, hijyen, öz yönetim, öz kontrol

Abstract:
This study was aimed at investigating the relationship between infection prevention behaviors and self-management levels in kidney transplant recipients.
 The sample ofthis study consisted of kidney transplant recipients this descriptive study consisted of 148 kidney transplant recipients who were followed up at the Kidney Transplant Outpatient Clinic at a university hospital.
The study data were collected between November 2022 and May 2023 using the Sociodemographic and Clinical Characteristics Data Collection Form, Infection Protection Precautions Compliance Questionnaire, and Self-Control and Self-Management Scale In data analysis, the independent samples t test, Mann Whitney U Test, Kruskall Wallis and Chi-Square analysis were used.
 The mean age of the participating kidney transplant patients was 50.29±13.11 years. Of them, 51% washed their hands frequently. The results of the demonstrated that of the variables, while age led to a difference between the participants in terms of being vaccinated against pneumonia (p= 0.013) and wearing a mask out of home (p= 0.001), marital status led to a difference between them in terms of washing vegetables (p = 0.039), and self-control and self-management led to a difference between them in terms of being vaccinated against flu and pneumonia, eating salad out of home, using a mask out of home, consuming raw food, consuming delicatessen products and consuming foods sold openly (p<0.05).
 In the present study, the incidence of being vaccinated against pneumonia was higher in kidney transplant recipients as their age increased. In addition, those with high levels of self-control and self-management led to a positive difference in the behavior of being vaccinated against flu and pneumonia, eating salad out, using a mask out, consuming raw food, consuming delicatessen products and consuming foods sold openly. We observed that the patients displayed poor hand washing behaviors. There is a need for educational and interventional studies to improve infection prevention behaviors of kidney transplant recipients.
Key words: Kidney transplant, infection prevention behaviors, hygiene, selfmanagement, self-control