Türkiye'de klarnet müziğinin gelişimi ve Cumhuriyet Dönemi bestecilerinin klarnet repertuvarına katkısı
The development of clarinet music in Turkey and the contribution of Republican Period composers to clarinet repertoire
Yazar: CANER GİZİR
Danışman: PROF. CELİL HAKAN ÇUHADAR
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Müzik = Music
Dizin: Bestekarlar = Composers ; Besteler = Compositions ; Klarnet = Clarinet ; Konçerto = Concerto ; Repertuar = Repertoire ; Türk besteciler = Turkish composers ; Türk müziği = Turkish music ; Üflemeli çalgılar = Wind instruments

Özet:
Üflemeli çalgıların kökeni tarih öncesi çağlara dayanmaktadır. İnsanlar içi boş nesnelere üfleyerek ses çıkarabildiklerini fark ettikleri andan itibaren üflemeli çalgıları kullanmaya başlamışlardır. Klarnet; üflemeli çalgılar ailesinden, tahta üflemeli sınıfına ait ve tek kamıştan oluşan bir çalgıdır. Klarnetin atası sayılan Chalumeau (şalümo) adı verilen çalgının ortaya çıkışı orta çağa kadar geriye uzanmaktadır. Bu araştırma kapsamında klarnet çalgısının ortaya çıkışı, tarihsel gelişimi ve özellikleri incelenmiş, besteciler tarafından benimsenme ve orkestralarda yer bulma süreci de açıklanmıştır. Erişilebilen kaynaklardan faydalanılarak ve geniş çaplı literatür taraması yapılarak klarnet için bestelenen eserler ve önemli besteciler derlenmiştir. Literatürde, Türkiye'de ve özellikle cumhuriyet döneminde bestelenen klarnet eserleriyle ilgili kaynak eksikliği de göz önünde bulundurularak, Türkiye'de müziğin ve klarnet çalgısının gelişim süreci açıklanmış, Cumhuriyet Dönemi besteleri ve klarnet eserleri listelenmiştir. Türkiye'de müziğe olan ilginin ve sanatsal üretimin eser ve besteci bazında artırılabilmesi için yapılabilecek uygulamalara öneriler geliştirilerek sunulmuştur. Bu araştırmanın, klarnet ve müzik öğrencilerine, araştırmacılara ve sanatçılara faydalı bir kaynak olarak Türkçe literatüre önemli bir katkıda bulunacağı umulmaktadır.

Anahtar kelimeler: Klarnet, Konçerto, Repertuvar

Abstract:
The origin of wind instruments dates back to pre-historic times. People started to use wind instruments as soon as they realized blowing on hollow objects produce sounds. Clarinet is a single-reed, wind instrument that belongs to the woodwind class. The origins of the instrument Chalumeau, which is considered as the ancestor of the clarinet, dates back to the Middle Ages. In this study, historical development, origins and characteristics of the clarinet instrument were examined, the course of acceptance by composers and inclusion in orchestras were also explained. The musical pieces composed for clarinet and important composers were compiled by using available resources and conducting an extensive literature review. The development process of music and clarinet in Turkey is described, and Republican Era composers and musical works composed for clarinet are listed considering the lack of relevant resources in the literature. Recommendations for applications to increase musical interest and production in Turkey in terms of composers and musical works are also developed and presented. It is hoped that this research will make an important contribution to the Turkish literature as a useful resource for researchers, clarinet students, music students, and musicians. 

Keywords: Clarinet, Concerto, repertory