Lider-üye etkileşimi ve örgütsel sessizlik ile örgüt sağlığı arasındaki ilişki
The relationship between leader-member exchange and organizational silence and organizational health
Yazar: ERCAN DOĞANAY
Danışman: DOÇ. DR. CEMAL AKÜZÜM
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İşletme = Business Administration
Dizin: Eğitim kurumları = Education establishments ; Lider-üye etkileşimi = Leader-member exchange ; Ortaokullar = Secondary schools ; Yöneticiler = Managers ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Örgütsel sağlık = Organizational health ; Örgütsel sessizlik = Organizational silence ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, resmi ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin algılarına göre, ortaokul müdürlerinin lider-üye etkileşimi davranışları ve öğretmenlerin örgütsel sessizlik davranışları ile örgüt sağlığı algıları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bununla birlikte, resmi ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin lider-üye etkileşimine ilişkin algıları ve örgütsel sessizlik davranışları ile örgüt sağlığı algı düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi de amaçlanmıştır. 
Araştırma, betimsel nitelikte ilişkisel tarama modeliyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Eskişehir il sınırları içinde bulunan 109 resmi ortaokulda görev yapan 2882 öğretmen, örneklemini ise tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenen 1010 öğretmen oluşturmuştur. Araştırma verileri, araştırmacılar tarafından geliştirilen Üç Boyutlu Lider Üye Etkileşimi Ölçeği (LMX-3D), Doğanay ve Dağlı (2016, 2020) tarafından geliştirilen Örgüt Sağlığı Ölçeği ve Çakıcı (2008) tarafından geliştirilen Örgütsel Sessizlik Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde, betimsel istatistik değerleri ile birlikte Parametrik analiz teknikleri (MANOVA, ANOVA, T-Testi), nonparametrik analiz teknikleri (Mann Whitney U, Kruskal Wallis H) ve regresyon istatistikî tekniklerine yer verilmiştir. 
Araştırma sonucunda, resmi ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin, lider-üye etkileşimi ve örgüt sağlığına ilişkin algıların yüksek; örgütsel sessizliğe ilişkin algıların çok düşük düzeyde olduğu tespiti yapılmıştır. Bunun yanında, lider-üye etkileşimi ile örgüt sağlığı algı düzeyi arasında pozitif ve orta düzeyde, anlamlı; örgütsel sessizlik ile örgüt sağlığı algı düzeyi arasında negatif ve orta düzeyde, anlamlı bir ilişkinin olduğu saptanmıştır. Lider-üye etkileşimi ile örgütsel sessizliğin birlikte örgüt sağlığı ile anlamlı bir ilişki sergiledikleri; lider-üye etkileşiminin örgüt sağlığı üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu; örgütsel sessizliğin, örgüt sağlığı üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu ve bu iki değişkenin birlikte örgüt sağlığının anlamlı yordayıcısı oldukları belirlenmiştir. Ayrıca, örgüt sağlığı üzerinde lider-üye etkileşimi davranışlarının, örgütsel sessizlik davranışlarından daha fazla etkili olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to investigate the relationship between the leader-member exchange behaviors of secondary school principals and teachers' organizational silence behaviors and organizational health perceptions according to the perceptions of teachers working in public secondary schools affiliated to the Ministry of National Education. Besides,  it is also aimed to investigate the perceptions of teachers working in public secondary schools regarding leader-member exchange, their organizational silence behaviors and organizational health perception levels in terms of various variables.
The research is carried out with the relational screening model. The population of the research is 2882 teachers working in 109 official secondary schools located within the borders of Eskişehir province; The sample consisted of 1010 teachers determined by stratified sampling method. Research data are collected with the Three-Dimensional Leader Member Exchange Scale (LMX-3D), developed by the researchers, the Organizational Health Scale developed by Doğanay and Dağlı (2016, 2020), and the Organizational Silence Scale developed by Çakıcı (2008). Data analyzes are performed using descriptive statistical values, parametric analysis techniques (MANOVA, ANOVA, Independent Sample T test), nonparametric analysis techniques (Mann Whitney U, Kruskal Wallis H) and regression methods.
As a result of the research, teachers working in public secondary schools have high perceptions of leader-member exchange and organizational health; it has been determined that the perceptions of organizational silence are very low. A positive, medium and significant relationship is found between leader-member exchange and organizational health perception level. It is found that there is a negative and medium relationship between organizational silence and organizational health perception level. It has been determined that leader-member exchange and organizational silence -together- have a significant relationship with organizational health and are significant predictors of organizational health. Leader-member exchange and organizational silence are found to be significant predictors of organizational health. In addition, it is determined that leader-member exchange behaviors are more effective than organizational silence behaviors on organizational health.