Elektrik ark kaynağıyla birleştirilmiş doğalgaz borularının tahribatsız muayenesi
Non-destructive inspection of natural gas pipes combined with electric arc welding
Yazar: TUĞÇE GÜRHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OĞUZ ERDEM
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Makine Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Doğalgaz, organik maddelerin yeryüzünün alt katmanlarında milyonlarca yıldır süregelen kimyasal ayrışması sonucunda oluşmuş, renksiz, kokusuz ve çeşitli hidrokarbonlardan oluşan yanıcı bir gaz karışımıdır. 2. Dünya savaşı sonrası ve özellikle 1973 Petrol Krizi'nin ardından, tüm Dünyada doğalgaz dağıtım şebekelerinin güçlendirilmesiyle doğalgaz kullanımı daha yaygın hale gelmiştir. Günümüz sanayi sektörlerinin giderek büyümesi, doğalgazın çevreci, güvenli ve ekonomik oluşu sebebiyle, doğalgaz dağıtım hatlarına olan ihtiyaç her geçen gün artmaktadır. Doğalgaz borularının birbirine birleştirilmesinde en çok elektrik ark kaynağı tercih edilmektedir. Bu çalışmada, saha koşullarında yapılan doğalgaz boru kaynaklarında kullanılan elektrotların temiz ve kuru olmadığı durumlarda, kaynağa ne gibi zararlar verebileceği ve ne tür hatalara sebep olabileceği araştırılmıştır. Ayrıca, selülozik ve bazik elektrotlarla boru kaynağı yaparken uygulanması gereken akım değerinin altında ve üstünde akım değerleri kullanıldığında, kaynak dikişinde ne gibi etkilerin oluşabileceği de araştırılmıştır. Selülozik elektrotlarla kaynak yaparken 40A, 70A ve 85A, bazik elektrotlarla kaynak yaparken ise 65A, 75A ve 85A akım değerleri kullanılmıştır. Oluşturulan 12 farklı deney koşulluyla doğalgaz boruları kaynak edilmiş ve kaynak dikişlerinin X-ray röntgen cihazıyla 3 tekrarlı olacak şekilde çift cidar tek görüntü filmleri çekilmiştir. Toplamda 36 adet film üzerindeki kaynak dikişleri incelenerek yorumlanmıştır. İncelemeler sonucunda, 70A akım kullanılarak temiz selülozik elektrotla (S-70A-T) yapılan boru kaynağında herhangi kaynak hatasına rastlanılmazken, en çok kaynak hatası düşük amperde kirli bazik elektrot (B-65A-K) kullanılarak yapılan boru kaynağında görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Elektrik ark kaynağı, Örtülü elektrodlar, Tahribatsız muayene yöntemleri, Radyografik muayene, Doğalgaz boruları

Abstract:
Natural gas is a colorless, odorless and flammable gas mixture consisting of various hydrocarbons, formed as a result of the chemical decomposition of organic substances in the lower layers of the earth that has been going on for millions of years. After World War II and especially after the 1973 Oil Crisis, the use of natural gas became more widespread with the strengthening of natural gas distribution networks all over the world. Due to the gradual growth of today's industrial sectors and the fact that natural gas is environmentally friendly, safe and economical, the need for natural gas distribution lines is increasing day by day. Electric arc welding is most preferred when combining natural gas pipes together. In this study, it was investigated what kind of damage and errors may cause when the electrodes are not clean and dry in natural gas pipe welding under field conditions. Moreover, when pipes welding with cellulosic and basic electrodes, it was also investigated what kind of effects may occur on the weld seam when current values below and above the required current value. When welding with cellulosic electrodes, 40A, 70A and 85A current values were used, and when welding with basic electrodes, 65A, 75A and 85A current values were used. Natural gas pipes were welded by 12 different experimental conditions, and double-wall single-image films of the weld seams were taken with the X-ray device in 3 repetitions. Weld seams on a total of 36 films were examined and interpreted. As a result of the inspections, no welding errors were observed in pipe welding with the clean cellulosic electrode (S-70A-T) using 70A current, while the most welding errors were seen in pipe welding with the dirty basic electrode (B-65A-K) at low amperage.
Keywords: Electric arc welding, Coated electrodes, Non-destructive testing methods, Radiographic inspection, Natural gas pipes