Malatya ili Darende ilçesi kayısı ağaçlarında zararlı yazıcıböcek (Coleoptera: Scolytidae) türleri ve popülasyon yoğunluklarının belirlenmesi
Determination of the bark beetles (Coleoptera: Scolytidae) species and their population density on apricot trees in Darende district of Malatya province
Yazar: ABDULSAMET KARAAĞAÇ
Danışman: DOÇ. DR. ÇETİN MUTLU
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Malatya ili Darende ilçesi kayısı bahçelerinde zararlı yazıcıböcek (Coleoptera: Scolytidae) türleri ile farklı tuzaklardaki popülasyon gelişimi ve yoğunluklarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Yazıcıböcek tür tespit çalışmaları, 2020-2021 yıllarında Darende ilçesi kayısı bahçelerinde nisan ve kasım ayları arasında periyodik aralıklarla örneklemeler yapılarak yürütülmüştür. Scolytid türlerin popülasyon gelişimi ve yoğunluk çalışmaları ise farklı yükseltilere sahip, sulu ve susuz yetiştiricilik yapılan iki farklı bahçede iki yıl süreyle gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla kırmızı kanatlı yapışkan görsel tuzak (Rebell rosso) (96% etanol +1% tolüen içerikli) ile SMD şerit LED eklenmiş kırmızı yapay ışık kaynaklı tuzaklar bahçelere asılarak yazıcıböcek popülasyonu nisan-kasım ayı arasında haftalık olarak takip edilmiştir. Çalışma sonucunda, Darende ilçesi kayısı ağaçlarında Scolytus multistriatus (Marsham, 1802), Scolytus amygdali (Guerin-Méneville, 1847), Scolytus schevyrewi (Semenov, 1902), Scolytus scolytus (J.C. Fabricius, 1775) ve Scolytus kirschii (Skalitzky, 1876) türleri belirlenmiştir. Yazıcıböceklerin ışığa doğru hareket ederek pozitif fototaksi gösterdiği ve yapay ışık kaynağı eklenmiş tuzaklara daha fazla yakalandığı (ortalama 11.6 birey/hafta) ve bu rakamın kırmızı kanatlı yapışkan tuzaklarda ortalama 9.3 birey/hafta olduğu belirlenmiştir. Scolytid türlerin Darende ilçesinde ergin çıkışlarının nisan ayı içerisinde gerçekleştiği, kasım ayının ilk haftasına kadar görülebildiği ve yılda üç nesil verebildiği tespit edilmiştir. Belirlenen Scolytid türlerin kış dönemini olgun larva olarak kayısı ağaçlarının odun ve kabuk dokusu arasında geçirdikleri, ağaçların taze sürgün, ana dal ve gövdelerin kabuk dokusu altında galeriler açarak zarar oluşturduğu ve zarara uğrayan ağaçları birkaç yıl içinde tamamen kuruttukları tespit edilmiştir. Bu sonuçlara göre Malatya ili kayısı bahçelerinde yazıcıböcek türleriyle ilgili detaylı çalışmalar yapılması gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
This study was carried out to determine the bark beetle (Coleoptera: Scolytidae) species and their density and population development in different traps set on the apricot orchards of the Darende district of Malatya province. For determination of the bark beetle species, the samplings were performed at periodic intervals between April and November in the apricot orchards in the district in 2020-2021 years. Population development and density studies were carried out in two different orchards with different altitudes and different conditions, namely irrigated and non-irrigated cultivation both years in the district. Red-winged sticky (Rebell Rosso) visual traps containing 96% ethanol +1% toluene solution and red artificial light source (SMD strip with LED) were used in the study and monitored weekly intervals from April to November in the orchards. According to the results obtained in the study, the important Scolytid (bark beetle) species that are pernicious to apricot trees are Scolytus multistriatus (Marsham, 1802), Scolytus amygdali (Guerin-Méneville, 1847), Scolytus schevyrewi (Semenov, 1902), Scolytus scolytus (J.C. Fabricius, 1775) and Scolytus kirschii (Skalitzky, 1876). The bark beetles showed positive phototaxis towards the light and the light traps caught more (average 11.6 individuals/week) bark beetle than red-wing sticky traps (9.3 individuals/week). The first adults of Scolytid species emergence in April and they can be seen until the first week of November and can give three generations in a year. Determined Scolytid species spend winter period between woody and bark tissues of apricot trees as mature larvae. The species cause damage by opening galleries under the bark tissue in fresh shoots, main branches, and trunks regardless trees age, and completely dry the damaged trees within few years. It was concluded that detailed studies should be carried out on the bark beetle species in the apricot orchards of Malatya province.