Obsesif kompulsif bozukluk hastalarında semptom boyutuna göre utanç, yardım arama davranışı, içselleştirilmiş damgalanma ve yaşam kalitesinin incelenmesi
Shame, help-seeking behavior, internalized stigmatization and quality of life according to symptom dimension in obsessive compulsive disorders
Yazar: BÜŞRA GÜNEY
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT KADRİ GÜLTEKİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh ve Sinir Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Damgalama = Stigmatization ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Utanma duygusu = Shame ; Yardım arama davranışı = Help seeking behaviors ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), obsesyon ve kompulsiyonlarla karakterize, toplumun yaklaşık %2-3'ünde görülen bir hastalıktır. Obsesyon ve kompulsiyonların haricinde, utanç duygusunun OKB'de işlevsellik kaybı ve semptomların sürmesinde de kritik öneme sahip olduğu öne sürülmektedir. Ayrıca semptom boyutunun yardım arama davranışı ve yaşam kalitesini etkilediğini gösteren çalışmalar da vardır. Bu çalışmanın amacı, OKB hastalarında utanç, yardım arama davranışı, içselleştirilmiş damgalanma ve yaşam kalitesinin semptom boyutuna göre değerlendirilmesi ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırılmasıdır.
Yöntem: Araştırmamız kesitsel bir çalışmadır. Çalışmaya Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Polikliniğine başvuran, DSM 5'e göre OKB tanısı konulmuş olan, cinsel/dini obsesyonu baskın olan 36 OKB hastası, cinsel/dini obsesyonu olmayan 36 OKB hastası ve 36 sağlıklı kontrol grubu dahil edildi. Hastalara SCID-1 uygulandı. Ek tanı alanlar dışlandı. Sosyodemografik veri formu, Yale Brown Obsesyon-Kompulsiyon Ölçeği (YB-OKÖ), Boyutsal Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği (BOKÖ), Utanç ve Suçluluk Ölçeği (USÖ), Suçluluk-Utanç Ölçeği (SUTÖ), Yardım Arama Tutum Ölçeği (YATÖ), Ruhsal Hastalıkların İçselleştirilmiş Damgalanması Ölçeği (RHİDÖ) ve Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kısa form (WHO-QOL BREF) uygulandı.
Bulgular: Çalışmada cinsel/dini obsesyonu baskın olan grubun USÖ puanları 12,5; 7.2-17.0 (Ortanca, IQR), cinsel/dini obsesyonu olmayan grubun USÖ puanları 9.0; 7.5-15.7 (Ortanca, IQR) olarak saptandı. İki grup arasında utanç düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p>0.05). Her iki grubun utanç puanları sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek saptandı (p<0.001). Cinsel/dini obsesyonu baskın olan ve cinsel/dini obsesyonu olmayan OKB grubunun RHİDÖ puanları sağlıklı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksekti (p<0.001). İki OKB grubunun da WHO-QOL BREF puanları anlamlı derecede düşük olarak saptandı (p<0.001). İki OKB grubunun, RHİDÖ ve WHO-QOL BREF puanları açısından karşılaştırıldığında, istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. YATÖ puanları açısından üç grup arasında anlamlı bir fark saptanmadı.
Sonuç: Çalışmada her iki OKB grubunda sağlıklı kontrol grubuna göre utanç ve içselleştirilmiş damgalanma daha fazlayken, yaşam kalitesi daha düşüktü. Cinsel/dini obsesyonu baskın olan grupla olmayan grup arasında utanç, içselleştirilmiş damgalanma, yaşam kalitesi ve yardım arama davranışı açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. OKB'de işlevsellik ve semptomların sürmesinde önemli bir yeri olan utancın anlaşılması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
Anahtar kelimeler: OKB, semptom boyutu, utanç, içselleştirilmiş damgalanma, yardım arama, yaşam kalitesi

Abstract:
Aim: Obsessive Compulsive Disorder (OCD) is characterized by obsessions and compulsions and is seen in 2-3% of the population. In addition to obsessions and compulsions, it is suggested that shame is also critical for loss of functionality and symptoms in OCD. There are also studies showing that symptom size influences help seeking behavior and quality of life. The aim of this study was to evaluate shame, help seeking behavior, internalized stigmatization and quality of life according to symptom size in OCD patients and to compare them with healthy controls.
Method: This is a cross-sectional study. The study included 36 OCD patients with sexual / religious obsession predominantly diagnosed with OCD according to DSM 5, 36 OCD patients without sexual / religious obsessions and 36 healthy control groups who applied to the Erenköy Psychiatric Hospital Outpatient Clinic. SCID-1 was applied to the patients. Additional diagnoses were excluded. Sociodemographic data form, Yale Brown Obsession-Compulsion Scale (Y-BOCS), Dimensional Obsession Compulsion Scale (BOCS), Shame and Guilt Scale , Guilt-Shame Scale , Help Seeking Attitude Scale , Internalized Stigmatization Questionnaire and World Health Organization Quality of Life Scale-Short form (WHO-QOL BREF) were applied.
Results: In the study, sexual / religious obsession was dominant in the group with 12.5; 7.2-17.0 (median, IQR) scores of the group without sexual / religious obsessions were 9.0; 7.5-15.7 (Median, IQR). There was no statistically significant difference between the two groups in terms of shame levels (p> 0.05). The shame scores of both groups were significantly higher than the healthy control group (p <0.001). In the OCD group whose sexual / religious obsessions were dominant and without sexual / religious obsessions, the RHİDÖ scores were significantly higher than the healthy control group (p <0.001). WHO-QOL BREF scores of both OCD groups were significantly
ix
lower (p <0.001). There was no statistically significant difference between the two OCD groups in terms of their scores on the RHİDÖ and WHO-QOL BREF. There was no significant difference between the three groups in terms of YATÖ scores.
Conclusion: In this study, shame and internalized stigmatization were higher and quality of life was lower in both OCD groups compared to healthy control group. There was no statistically significant difference between shame, internalized stigmatization, quality of life and help seeking behavior between the dominant group with sexual / religious obsession and the group without sexual religious obsession. Further research is needed to understand the shame, which has an important role in the functioning of OCD and the maintenance of symptoms.
Key words: OCD, symptom size, shame, internalized stigmatization, help seeking, quality of life