Eyyubi- Harizmşah ilişkileri
Ayyubid-Khwarizmshah relations
Yazar: AMBER KARATAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ABDULKERİM ÖNER
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Eyyûbîler ve Harzemşahlar arasında I. Melik Âdil döneminde başlayan ilişkiler, Cezire meliki Eşref Musa döneminde Celâleddin Harzemşah'ın Ahlat'ı kuşatmasıyla çatışmaya dönüşmüştür. Ahlat şehrinde yaşananlardan sonra Eyyûbîler ve Anadolu Selçukluları birleşerek Yassı Çimen'de Celâleddin Harzemşah'ı yenmiştir. Celâleddin'in, Moğol saldırısı sonrasında kaçarak Meyyâfârîkin civarında öldürülmesiyle başıboş kalan Harzemşahlar önce Anadolu Selçuklularının sonrasında Eyyûbîlerin hizmetine girmiştir. Melik Salih Eyyûb'un hizmetine giren Harzemşahlar, Cezire, Halep ve Dımaşk'ta Eyyûbîler ile çatışmışlardır. Çatışmalardan dolayı çıkan kargaşa sonucunda bölge istikrarsız bir sürece girmiştir. Şam Eyyûbîleri ile girdikleri Savaşta yenilen Harzemşahlar bir süre sonra Meyyâfârîkin Eyyûbîleri ile ittifak kurarak Halep Eyyûbileriyle tekrar karşılaşmış ve yenilmişlerdir. Salih Eyyûb'un çağrısı üzerine Filistin bölgesine giden Harzemşahlar, Şam Eyyûbîleri-Haçlı ittifakı sonrasında Haçlılara verilen Kudüs'ü almışlardır. Mısır Eyyûbîleri ile Gazze/ La Forbie savaşında Şam- Haçlı ittifakına karşı mücadele ederek başarılı olmuşlardır. Akabinde Salih Eyyûb'un talimatıyla Dımaşk kuşatmasına katılarak şehri Salih İsmail'den almışlardır. Daha sonra Salih İsmail ile ittifak kurarak Dımaşk'ı ikinci defa kuşatmışlardır. Bölgede çıkardıkları kargaşadan bıkan Halep-Humus Eyyûbîleri birleşerek Kassab/Humus savaşında Harzemşahları yenmiştir. Bu yenilgi sonrasında tamamen dağılan Harzemşahlar bölgedeki devletler ve Moğolların hizmetine girerek onlarla karışmıştır.

Abstract:
The friendly relations between the Ayyubids and Khwarazmshahs, which started during the reign of Malik Ādil I, turned into a conflict when Jalāl al-Dīn Khwarazmshah besieged Ahlat during the reign of Ashraf Musa, the ruler of Jazira. After the events in Ahlat, the Ayyubids and Anatolian Seljuks united and defeated Jalal al-Din Khwarazmshah at Yassı Çimen. After Jalaluddin escaped after the Mongol attack and was killed near Meyyâfârîkin, the Khwarzemshahs, who were left adrift, first entered the service of the Anatolian Seljuks and then the Ayyûbids. The Khwarazmshahs, who entered the service of Melik Salih Ayyub, clashed with the Ayyubids in Jazira, Aleppo and Damascus. As a result of the turmoil caused by the conflicts, the region entered an unstable period. The group, which was defeated in the war with the Ayyubids of Damascus, formed an alliance with the Ayyubids of Meyyâfârîkin after a while and met again with the Ayyubids of Aleppo and were defeated. The Khwarzemshahs, who went to the Palestine region upon the call of Salih Ayyûb, took Jerusalem, which was given to the Crusaders after the Damascus Ayyûbids-Crusader alliance. They fought against the Damascus-Crusader alliance in the Gaza / La Forbie war with the Ayyubids of Egypt and were successful. Subsequently, they participated in the siege of Damascus under the instruction of Salih Ayyub and took the city from Salih Ismail. Later, they formed an alliance with Salih Ismail and besieged Damascus for the second time. Tired of the turmoil they caused in the region, the Ayyubids of Aleppo-Humus united and defeated the Khwarazmshahs in the battle of Kassab/Humus. After this defeat, the Khwarzemshahs, who were completely dispersed, entered the service of the states in the region and the Mongols and mixed with them.