Dış ticaret ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin incelenmesi Türkiye üzerine bir uygulama
The relationship between foreign trade and economic growth on an application Turkey
Yazar: HÜSEYİN GÜRSOY
Danışman: PROF. DR. SEVİM AKDEMİR
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Yeni kurumsal iktisat = New institutional economics

Özet:
Ülkelerarasındaki karasal sınırların elektronik sistemler üzerinden hızlı bir biçimde aşılması dış ticaret faaliyetlerini kolaylaştırmış ve hızlandırmıştır. Ekonomilerin büyümesini ve gelişmesini doğrudan doğruya etkileyen banka mevduatları, firmalara ait hisse senetleri, kripto para hesapları ve diğer yatırım ürünleri şeklindeki finansal araçlar ekonomiler arasında hızlı bir biçimde yer değişmektedir. Uluslararası piyasalara entegre olmuş olan tüm ülkelerin ekonomik karşılıklı dış ticaret faaliyetlerinin izlenmesi ölçülmesi önem arz etmektedir. Çalışmada şekli, unsurları, hacmi ve önemi hızla artan dış ticaret faaliyetlerinin ekonomik büyümeye olan etkisini Türkiye ekonomisine etkisini incelemek amaçlanmıştır. Ekonomik büyümeye ilişkin kavramsal çerçeve ile birlikte ekonomik sistemi kurgulayan uluslararası kurum ve kuruluşlar ile Türkiye'de ekonomik verilere ait istatistikleri yayımlayan ulusal kurumlar ve temel ekonomik göstergeler ile düzenlemeler tezimizde araştırılmıştır. Araştırmanın uygulama kısmında İktisadi Büyüme (kişi başına düşen GSYİH'nin yüzdesi), ihracatın GSYİH içindeki payı, ithalatın GSYİH içindeki payı, kamu sektörü brüt dış borcunun GSYİH'ye oranı ve özel sektörün brüt dış borcunun GSYİH'ye oranı değişkenlerinin kişi başına düşen reel GSYİH ile arasındaki ilişkiler birim kök testleri ve Otoregresif Dağıtılmış Gecikme (Autoregressive Distributed Lag - ARDL) sınır testi modeliyle tespit edilmiştir. Kurulan model sonucunda elde edilen bulgular teorik beklentilere uygun olarak gerçekleşmiş olup analiz döneminde; ihracat faaliyetlerinin ekonomik büyümeyi olumlu ve anlamlı etkilediği, ithalat faaliyetlerinin ise beklentinin aksine biçimde ekonomik büyümeyi olumsuz etkilediği görülmüştür.

Abstract:
The rapid Decoupling of terrestrial borders between countries through electronic systems has facilitated and accelerated foreign trade activities. Financial instruments in the form of bank deposits, shares owned by companies, cryptocurrency accounts and other investment products that directly affect the growth and development of economies are changing Decently between economies. It is important to measure the monitoring of the economic mutual foreign trade activities of all countries that are integrated into international markets. In the study, it is aimed to examine the impact of foreign trade activities, which are rapidly increasing in form, elements, volume and importance, on economic growth through the application of Turkey. Together with the conceptual framework related to economic growth, the general lines of international institutions and organizations that construct the economic system, as well as national institutions that publish statistics related to economic data in Turkey, as well as basic economic indicators and regulations have been discussed. In the application part of the research, the relationships between Economic Growth (percentage of GDP per capita), export share in GDP, import share in GDP, public sector gross external debt to GDP ratio and private sector gross external debt to GDP ratio variables with real GDP per capita were investigated using unit root tests and Autoregressive Distributed Lag (ARDL) boundary testing approach Dec. The findings obtained as a result of the established model were realized in accordance with theoretical expectations, and during the analysis period; it was seen that export activities had a positive and significant impact on economic growth, while import activities, contrary to expectations, had a negative impact on economic growth.