Eski Mezopotamya müzik teorisi metinleri ve çalgıları bağlamında anadolu arkeomüzikolojisini değerlendirmek
Discussing the anatolian archaeomusicology in the context of ancient Mesopotamian music theory texts and instruments
Yazar: TUNAHAN ALAN
Danışman: PROF. DR. CENK GÜRAY
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Müzikleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Eski Mezopotamya coğrafyasından bulunan bazı çivi yazılı tabletlerin, müzik teorisine dair veriler içerdiği 1960 yılında keşfedilmiştir. Müzik teorisi tarihine yeniden yön veren bu keşifler sonucunda, Eski Yakındoğu müziğinin teorik ve melodik verilerine dair bilgilere ulaşılmıştır. İçeriklerine göre sınıflandırıldıklarında toplamda dört farklı kategoride incelenebilecek bu çivi yazılı tabletler, müzik teorisini lir veya arp çalgıları üzerinden anlatmaktadır. Söz konusu müzik teorisi verilerinin aktardığı müzikal öğelerin Eski Anadolu toplumlarınca kullanılmış olup olmadığının tartışmaya açılması amaçlanan tez çalışmasında, bu tartışmaya fayda sağlayabilecek veriler ele alınmıştır. Öncelikle Eski Mezopotamya'da lir ve arp çalgılarına dair verilerin ele alındığı ilk bölümde, Eski Mezopotamya müzik teorisine dair çivi yazılı tabletler ayrıntılı bir biçimde aktarılmıştır. Karşılaştırma yapılabilmesi bakımından yine aynı çalgılara dair Eski Anadolu'dan elde edilen verilerin aktarıldığı ikinci bölümde ise, söz konusu teorik metinlerde görülen yapıların Eski Anadolu toplumları tarafından da benimsenip benimsemediği sorgulanmıştır. Sonuç kısmında ise "Geleneksel Türk Müzikleri" gibi Anadolu yarımadasında binlerce yıldır devamlılık gösteren müzik geleneklerine dair verilerden de söz konusu müzik kültürlerinin devamlılığını tartışabilmek adına faydalanılmıştır.

Abstract:
It was discovered in 1960 that some cuneiform tablets found in ancient Mesopotamia was containing data about music theory. As a result of these discoveries, which re-directed the history of music theory, information on the theoretical and melodic data of Ancient Near Eastern music has been 
reached. These cuneiform tablets, which can be examined in four different categories as classified according to their content, explain music theory through lyre or harp instruments. The scope of this thesis study is to open a discussion whether the musical elements conveyed by the music theory data 
in question were used by the Ancient Anatolian civilizations too by supplying necessary data acquired from the related literature that could support this discussion. Information about lyre and harp instruments in Ancient Mesopotamia are discussed in the first part of the thesis in which also
cuneiform tablets regarding Ancient Mesopotamian music theory are examined in details. In the second part of the study, the similar Archaeomusicological data obtained from the Ancient Anatolia regarding the same instruments were used to make comparisons between the two geographies. Thereby, it is questioned whether the structures seen in the aforementioned theoretical texts have been adopted by the Ancient Anatolian societies or not. Also at the conclusion, the continuation of these 
musical cultures were discussed benefiting from the information gathered through the musical traditions such as "Traditional Turkish Music" that have been continuing in Anatolian peninsula for thousands of years.