Serbest bölgelerin ekonomiye etkisi: Türkiye örneği
The effect of free zones on the economy: The case of Turkey
Yazar: GOSHGAR MAMMADOV
Danışman: DOÇ. DR. DEMET ÇAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışmada Serbest Bölgelerin ülke ekonomileri üzerine etkileri incelenmektedir. Araştırma, serbest bölgelerin oluşumu, tarihi, onların farklı türleri, avantajları ve dezavantajları ve günümüzde olan gelişimi ve ayrı ayrı ülkelerde oluşturulan bölgelerin sayısı ile ilgili detaylı bilgiler ilk bölümde yer almaktadır.  
Serbest Bölgeler, günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli ekonomik politika araçlarından biri olarak düşünülmektedir. Serbest Bölgeler ev sahibi ülkenin diğer bölgelerinden farklı olarak faaliyet gösteren yabancı ve yerli şirketlere vergi muafiyetleri, bürokrasi, gümrük prosedürleri gibi önemli avantajlar sağlamaktadır. Asırlardan beri çeşitli isimlerle uygulanan serbest bölge politikalarının daha çok ticaret ve transit amacıyla kurulmuş olduğu bilinmektedir. Lakin günümüzde serbest bölgeler daha çok üretim ve sanayi gelişimini sağlamak için oluşturulur hale gelmiştir. Bu bölgeler yalnızca bu alanlarda işlem yapan yabancı ekonomik bireyler için değil aynı zamanda ev sahibi ülke ekonomisi içinde önemli avantajlar sağlamaktadır. Yabancı yatırımcıların ülkeye gelmesi, ülkenin milli ekonomisinin gelişmi açısından geri kalan bölgelerde işlemler yapması ve bu bölgelerin ekonomik kalkınmasında, istihdamın sağlanmasında, döviz akışında, yeni farklı teknolojinin bu bölgelerde uygulanmasında önemli paya sahip olmaktadır. Kaynağı daha çok gelişmekte olan ülkelerde ve özellikle Asya ülkelerinde olan serbest bölge ekonomik politikasının birçok ülkede uygulanmasına ilişkin analizler ikinci bölümde tartışılmaktadır. 
Türkiye ekonomisi genel hatları ile incelendikten sonra, serbest bölgelerin Türkiye ekonomisi için faydaları, bu bölgelerde işlem yapan yerli ve yabancı firmalar için Türkiye devletinin uyguladığı vergi muafiyetleri teorik incelemeler, serbest bölgelerin ülkenin genel toplam ticaretine, genel istihdamına katkıları istatistiksel veriler, ayrıca Kovid-19 salgının da bu bölgelerin gelişiminin değerlendirilmesine ilişkin literatür incelemesi, bu bölgelerin avantaj, dezavantaj, gelecek fırsatlar ve risk oluşturacak tehditlere dair farklı yazarlar tarafından yapılmış olan analizler üçüncü bölümde ele alınmaktadır

Abstract:
This thesis examines the effects of Free Zones on national economies. Detailed information about the research, the formation of Free  Zones, their history, their different types, advantages and disadvantages and their current development and the number of zones which created in parts of the World regions are written in the first part.
Free Zones (also known as Special Economic Zones) are being turned into one of the most important policy tools of many countries today. These areas provide significant advantages to both foreign companies and domestic companies operating differently from other areas of the host country. These companies, which benefit from tax exemptions completely or partially, also carry out many economic transactions independently of bureaucratic obstacles. These policies, which have been applied under various names for centuries, are formed mostly for trade and transit purposes, and these areas are changing shape today to provide more production and industrial development. These regions not only provide benefits for foreign economic individuals, but also provide significant advantages for the host country's economy. 
The arrival of foreign investors in the country and their transactions in the economically remaining regions of the country have an important role in the economic development of these regions, providing employment, foreign exchange flow and the application of new different technologies in these regions. In addition, it examines the types of Free Zones in individual countries, their share in unemployment, economic growth, and their contribution to domestic economies in a number of regions. Analysis of the application of this special economic policy tool, which originates mostly in developing countries, especially in  Asian countries, in many countries and regions is discussed in the second part. In the third part, after examining the general view of the Turkish economy, the benefits of these regions for the Turkish economy, the tax exemptions applied by the Turkish state for the companies operating in these regions, the trade and employment of these regions in terms of the country's trade and employment were examined based on statistical data with graphics and tables. In addition, the evaluation of the development of these regions in the Covid-19 epidemic and the contribution of the newly established regions to the economy in the next few years are also examined.