Bireysel emeklilik sisteminde optimum portföy ve alternatif yatırım ürünlerinin getiriye katkısı: Bir uygulama
Contribution of optimum portfolio and alternative investment products to return in individual retirement system: An application
Yazar: AYŞE SEHER AYDIN
Danışman: PROF. DR. BAŞAK TANINMIŞ YÜCEMEMİŞ
Marmara Üniversitesi / Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü / Bankacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Bankacılık = Banking ; Maliye = Finance
Dizin: Emeklilik fonları = Pension funds ; Sosyal güvenlik sistemleri = Social security systems ; Yatırım fonları = Mutual funds

Özet:
Dünya'da İkinci Dünya Savaşı sonrası artan insan nüfusu ve uzayan yaşam süreleri nedeniyle sosyal güvenlik sistemlerinde yeni çözüm arayışlarına ihtiyaç duyulmuştur. Çalışma hayatından maluliyet veya emeklilik gibi sebeplerle ayrılmak durumunda kalan menfaat sahipleri ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerin haklarının korunması gelişmiş, sosyal devletlerin sorumluluğu altındadır. Ülkelerde kamu ya da meslek grupları tarafından oluşturulan emeklilik sistemlerinin yetersiz kalması nedeniyle bireysel emeklilik sistemi destekleyici bir mekanizma olarak faaliyete geçirilmiştir. Dünya genelinde bireysel emeklilik sistem büyüklüğü 51,5 milyar $ seviyesine ulaşmıştır. 2003 yılı itibariyle Türkiye'de de faaliyet göstermeye başlayan bireysel emeklilik sistemi gönüllü, devlet katkı sistemi ve yarı zorunlu otomatik katılım sistemi gibi düzenlemelerle çeşitlendirilmiştir.  Türkiye'de 2024 yılı itibariyle toplam emeklilik yatırım fonu büyüklüğü 800 milyar Türk Lirasına ulaşmıştır. Ülkedeki enflasyonist ortam, yaşanan finansal kriz dönemleri bu biriken bireysel emeklilik varlıklarının uzun vadede getirilerinin korunması ve profesyonel bir yönetim anlayışıyla işletilmesi zorunluluğunu doğurmuştur. Bu kapsamda klasik hisse senedi ve tahvillerin yanında getiriyi arttırabilecek alternatif yatırım ürünleri de portföylere dahil edilmektedir. Gayrimenkul, girişim sermayesi yatırımları, uluslararası yatırımlar, emtia ve türev araçlar alternatif yatırım ürünleri olarak değerlendirilmektedir. Alternatif yatırım ürünleri genel olarak daha yüksek risk içermeleri ve uzun vadeli yatırım araçları olmaları nedeniyle daha uzun vadeli portföyler için daha yüksek getiri sağlamaktadır. Geliştirilen portföy yönetim teorileri, risk ölçüm hesaplamaları ile optimum portföylerin oluşturulması konusunda çözüm sunmaktadır. Yatırımcıların risk profiline göre belirlenen risk ve beklenen getirisinde ortaya çıkan etkin sınırda optimum portföyün oluşması beklenmektedir. Tezin uygulama kısmında optimum portföyün belirlenmesi amacı ile kademeli olarak alternatif yatırım ürünleri portföye dahil edilerek test edilmiştir. Etkin portföyün oluşturulması için 2020-2023 yılı data setleri kullanılarak, alternatif yatırım ürünlerinin kovaryans matris ve beklenen getirileri analiz edilmiştir. Optimize portföyler için alınan alternatif yatırım ürünleri olarak, seçilmiş yabancı teknoloji hisse senetleri, emtialar, döviz kurları, private equity ürünleri içeren ETF' ler ve borsa yatırım fonları kullanılmıştır. Bu oluşturulan portföy yapısı ile düşük risk ve yüksek getiri oluşturacak ağırlıklandırılmış dağılımları ile öneri portföyü oluşturulması hedeflenmektedir. Çalışma sonucunda alternatif yatırım ürünlerinin dahil edildiği portföylerin beklenen getirisi %13,38 oranında oluşurken, risk seviyesinde de azalış olduğu gözlenmiştir.

Abstract:
After World War II, the increasing global population and extended life expectancies necessitated new solutions in social security systems. Protecting the rights of beneficiaries who must leave the workforce due to disability or retirement, as well as those responsible for their care, falls under the responsibility of advanced welfare states. Individual pension systems have been introduced as a supportive mechanism due to the inadequacy of retirement systems created by public or professional groups. Globally, the size of individual pension systems has reached $51.5 billion. In Turkey, the individual pension system, which started operating in 2003, has been diversified through regulations such as voluntary participation, state contributions, and semi-mandatory automatic enrollment. As of 2024, the total size of pension investment funds in Turkey has reached 800 billion Turkish Liras. In an inflationary environment and during financial crises, the need to protect the long-term returns of these accumulated individual pension assets and manage them with a professional approach has arisen. In this context, in addition to traditional stocks and bonds, alternative investment products that can enhance returns are included in portfolios. Real estate, venture capital investments, international investments, commodities, and derivatives are considered alternative investment products. Generally, alternative investment products provide higher returns for longer-term portfolios due to their higher risk and long-term investment nature. Developed portfolio management theories, along with risk measurement calculations, offer solutions for creating optimal portfolios. It is expected that the optimal portfolio will be positioned on the efficient frontier based on the risk profile and expected return of investors. In the practical part of the thesis, alternative investment products were gradually included in the portfolio to determine the optimal portfolio. Using data sets from 2020 to 2023, alternative investment products' covariance matrices and expected returns were analyzed for the efficient portfolio. Selected foreign technology stocks, commodities, exchange rates, ETFs containing private equity products, and stock investment funds were used as alternative investment instruments for optimized portfolios. The goal is to create a recommendation portfolio with weighted distributions that balance low risk and high returns. As a result of the study, portfolios including alternative investment products achieved an expected return of 13.38%, while also observing a decrease in risk levels.