Türkiye'de hanehalklarının konut ısıtma amacıyla tercih ettiği temel yakıt türlerini etkileyen faktörlerin multinominal logit ve multinominal probit modelleri ile araştırılması
Household's fuel type choice for space heating in Türkiye: A comparison of multinominal logit and multinominal probit models
Yazar: BETÜL TAMER
Danışman: PROF. DR. ALİ KEMAL ÇELİK
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kesikli seçim modelleri = Discrete choice models ; Tüketici tercihleri = Consumer preferences ; Yakıt kullanımı = Fuel usage

Özet:
Konutlarda ısınma, yemek pişirme veya aydınlatma amaçlı yakıt türü seçim davranışının daha iyi anlaşılması, hanelerin enerji tüketiminin tahmin edilmesinde ve verimli yakıt değiştirme ve enerji tasarrufu politikalarının geliştirilmesinde değerli bilgiler sağlayacaktır; bu çözümler, tüketimi azaltmayı ve yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanmayı içerebilir. Bu çalışma, Türkiye'de konut ısıtması için hane halkının yakıt seçimini etkileyen potansiyel belirleyicileri araştırmayı amaçlamaktadır. Ülke genelinde 11.828 haneye ve 40.688 kişiye uygulanan Hane Halkı Bütçe Anketi'nin on dokuzuncu dalgası kullanılarak, veriler bağımlı değişken kategorisinin sırasız doğası nedeniyle hem çok terimli logit (MNL) hem de çok terimli probit (MNP) modelleri kullanılarak analiz edilmiştir. Ampirik bulgular, hane halkı tipi, konut tipi, ikamet yılı, konut inşa dönemi, oda sayısı, konut büyüklüğü, hane halkı büyüklüğü, zemin tipi, hane halkı yıllık harcanabilir geliri, hane reisi meslek düzeyi, ısıtma sistemi tipi, araba sahipliği ve istihdam türünün Türkiye'deki hanelerin mekân ısıtması için yakıt seçimini etkileyen istatistiksel olarak anlamlı faktörler olduğunu göstermektedir. Hane halkının yıllık harcanabilir geliri ve ısıtma sistemi tipi, hane halkının nihai yakıt tipi kararında en yüksek etkiye sahip olmuştur. Sonuçlar ayrıca MNL'nin MNP modeline göre daha tutumlu bir model olduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract:
Better understanding of households' fuel type choice behaviour for residential heating, cooking, or lighting purposes would provide valuable information in estimating households' energy use and in developing efficient fuel switching and energy saving policies; these solutions could include reducing consumption and utilising renewable energy sources. This paper aims to explore potential determinants of household's fuel choice for residential heating in Türkiye. Using nineteenth wave of Household Budget Survey which was administered to 11,828 households and 40,688 individuals throughout the country, the data were analysed using both multinomial logit (MNL) and multinomial probit (MNP) models due to unordered nature of the dependent variable category. The empirical findings indicate household type, type of dwelling, year(s) of residence, dwelling construction period, the number of rooms, housing size, household size, type of floor, household annual disposable income, household head's occupation level, type of heating system, car ownership, and type of employment were found as statistically significant factors affecting Turkish household's fuel choice for space heating. Household annual disposable income and type of heating system had the highest impact on household's final fuel type decision. Results also reveal that MNL is more parsimonious model than MNP model.