Silindirik parçaların şekil ve konum toleranslarının otomatik kontrolü ve sistem tasarımı
Automatic controlling the form and position tolerances of cylindrical parts and the system design
Yazar: BURAK HOZATLI
Danışman: Y.DOÇ.DR. MUTTALİP ŞAHİNASLAN
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Endüstrinin çeşitli alanlarında kullanılan bütün parçaların boyları, açıları v.b.büyüklükleri standart ölçü ve kontrol aletleriyle bulunur. Boyutsal ölçüler, aynızamanda geometrik özellikleri bilinen temel kurallarla da bulunabilir.Boyutsal ölçülerdeki temel ilke, üretimin tasarlanan değerler içerisinde kalıpkalmadığının kontrolüdür. Bu nedenle, endüstrinin her alanındaki seri üretimi artırmak,maliyeti düşürmek ve kaliteyi iyileştirmek, ancak ölçme ve kalite kontrolüylegerçekleşebilir.Geometrik kusurlar boyutsal gibi kaçınılmazdır. Gerçek kusurlar araştırılarak vedenenerek parçanın, belirlenmiş tasarım toleransları içinde kaldığı sürece, işleviniyerine getireceği düşünülür. Bir parçanın şekil ve konum toleranslarınınbelirlenmesinde, farklı yöntemler ve cihazlar kullanılarak geometrik kusurlarınbelirlenmesi de mümkündür.Bu çalışmada boyutları ve toleransı belirli olan silindirik bir parçanın geometriközelliklerinin belirlenmesi ve istenilen tolerans aralığında bulunup bulunmadığınınaraştırılması hedeflenmiştir. Bu amaçla, bir XY tablası tasarlanıp imal edilmiş ve biradım motoru yardımıyla hareketi sağlanmıştır. Hazırlanan deney numunelerindengerekli bilgileri almak için XY tablasına bir LVDT (Linear Variable DifferentialTransducer) bağlanmış ve veriler bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Verilerindepolanabilmesi için MATLAB ve GeniDAQ yazılımları kullanılarak bir algoritmageliştirilmiştir.Sonuç olarak, elde edilen veriler ve oluşturulan grafiklerden, üretim sonrasındanumunelerde geometrik hataların mevcut olduğu ve istenilen tolerans aralığından dahabüyük olduğu bulunmuştur.ANAHTAR KEL MELER: Şekil toleransı, konum toleransı, XY tablası.i

Abstract:
Dimensional properties of all parts used in the various industries such as lengths,angles, etc. are determined with standard measurements and control tools. Dimensionalproperties can also be found with fundamental theories whose geometrical propertiesare known.Essential principle in dimensional measurements is to control whether productionsfell in to the designed limits or not. Therefore, increasing serial productions, decreasingproduction costs and improving the quality in all branches of industry can merely beachieved with systematic measurements and quality controls.Geometrical defects are inevitable as dimensional defects. Having probed theexistent defects and tested the parts, if the defects are in the predetermined limits it isbelieved that the parts work well. Geometrical defects can also be found by usingdifferent methods and devices with determining the shape and position tolerances of apart.In this study, determination of geometrical properties of a cylindrical part withknown dimensions and tolerances, and investigation of these properties that whether ornot they fall into required limits, are aimed. For this purpose, an XY table was designedand produced, and also a step motor was used to mobilise the table. In order to obtainrequired data from test samples prepared, an LVDT (Linear Variable DifferentialTransducer) was attached to the XY table and data was transferred to the personnelcomputer. To be able to gain and store the data during the test an algorithm has beendeveloped and coded using MATLAB and GeniDAQ.As a conclusion, according to data and graphs there are geometrical defects andgreater than expected tolerances found from the samples after production stage.KEYWORDS: Form tolerance, position tolerance, XY table.ii