Öz-düzenlemeye dayalı öğrenme stratejilerini geliştirmeye yönelik laboratuar ortamının kavramsal anlama, bilimsel işlem becerisi ve kimyaya karşı tutum üzerindeki etkisinin incelenmesi
Investigating the effect of laboratory environment aimed to improve self-regulated learning strategies on conceptual understanding, science process skills and attitude towards chemistry
Yazar: DENİZ SARIBAŞ
Danışman: PROF. DR. HALE BAYRAM
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kimya = Chemistry

Özet:
Bu arastırmanın amacı, öz-düzenlemeye dayalı ögrenme stratejilerini gelistirmeye yönelik olarak tasarlanmıs kimya laboratuarının fen ögretmen adaylarının beyansal ve prosedürel basarıları, kavramsal anlamaları, bilimsel islem becerileri ve kimyaya karsı tutumları üzerine etkisini arastırmaktır.

Bu çalısmanın örneklemini Marmara Üniversitesi, Atatürk Egitim Fakültesi, Fen Bilgisi Ögretmenligi Ana Bilim Dalı'nda ögrenim gören ve 2007-2008 ögretim yılının bahar döneminde Genel Kimya Laboratuarı-II dersini alan 54 ögrenci olusturmustur.

Çalısmada ön-test son-test kontrol grubu tasarımı kullanılmıstır. Çalısmanın örneklemi, her iki grupta da 27 ögrenci bulunacak sekilde, kontrol ve deney grubu olmak üzere rastgele iki gruba ayrılmıstır. Deney grubunda bir dönem boyunca toplam 10 deney, öz-düzenlemeye dayalı ögrenme stratejilerini gelistirmeye yönelik olarak tasarlanmıs ögretim yöntemine göre uygulanmıstır. Kontrol grubu ise aynı 10 deneyi geleneksel (dogrulama) yönteme göre gerçeklestirmistir.

Çalısmadan elde edilen nicel veriler, SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) programı kullanılarak degerlendirilmistir. Hipotezleri test etmek için t-testi kullanılmıstır. Hipotezler 0,95 güvenirlik aralıgında test edilmistir. Bu çalısmada nitel veri olarak, deney grubundaki ögrencilere çalısmanın basında ve sonunda verilen yarı-yapılandırılmıs yansıtıcı görüsme formları kullanılmıstır. Ögrencilerin bu formlara verdigi cevaplar kodlanarak kategoriler olusturulmus ve egitim sonunda ögrencilerin tutumu, motivasyonu ve ögrenme stratejilerinde bir degisim olup
olmadıgı daha ayrıntılı bir sekilde incelenmistir.

Çalısmanın basında iki grup arasında anlamlı bir fark olup olmadıgını belirlemek için Basarı Testi, Kavram Testi, Bilimsel slem Beceri Testi, Kimya Tutum Ölçegi ve Ögrenmede Motive Edici Stratejiler Ölçegi ön-test olarak verilmistir. Analiz sonuçları, her iki gruptaki ögrencilerin bu testlerden aldıkları puanlar arasında anlamlı bir fark olmadıgını göstermistir. Söz konusu testler tüm ögrencilere son-test olarak da uygulanmıstır.

Arastırma sonucunda elde edilen bulgular, iki grubun beyansal ve prosedürel bilgileri arasında anlamlı bir fark olmadıgını, ancak deney grubundaki ögrencilerin kavramsal gelisiminin, kontrol grubundakilere göre daha fazla oldugunu göstermistir. Arastırmanın bulguları, deney grubundaki ögrencilerin bilimsel islem becerilerinin gelistigini, ancak kontrol grubundaki ögrencilerin bilimsel islem becerilerinin anlamlı olarak degismedigini göstermistir. Arastırmanın sonunda deney grubundaki ögrenciler, degiskenleri tanımlayabilme ve islemsel açıklamalar getirebilme boyutlarında kontrol grubundaki ögrencilere göre daha basarılı olmuslardır.

Deney grubundaki ögrencilerin egitimin basında ve sonunda doldurdukları yansıtıcı görüsme formlarına verdigi cevaplar onların tutumları ve motivasyonlarının egitim süresi boyunca arttıgını göstermis olmasına ragmen, deney ve kontrol grubunun Kimya Tutum Ölçeginin son-testinin gerek toplam puanları arasında gerekse herhangi bir boyutundan aldıkları puanlar arasında anlamlı bir fark bulunamamıstır.

Çalısmanın sonunda, iki grubun Ögrenmede Motive Edici Stratejiler Ölçeginin sontest puanları arasında anlamlı bir fark bulunamamıstır. Bununla birlikte, deney grubundaki ögrencilerin ÖMSÖ son-test puanları ön-test puanlarından anlamlı olarak daha yüksekken, kontrol grubundaki ögrencilerin ÖMSÖ ön ve son-test puanları arasında anlamlı bir fark çıkmamıstır. Bu ölçegin motivasyonel inançlar ve ögrenme stratejileri bölümlerinden aldıkları puanlar açısından da iki grup arasında anlamlı bir
fark bulunamamıstır. Ancak çalısmanın sonunda kontrol grubundaki ögrencilerin motivasyonel inançları düsüs gösterirken, deney grubundaki ögrencilerin motivasyonel inançları anlamlı bir degisim göstermemis görünmektedir. Motivasyonel inançlar bölümünde yer alan deger inançları ile duyussal boyutlarda iki grup arasında yine anlamlı bir fark görülmezken, beklenti inançları boyutundan
deney grubundaki ögrencilerin aldıgı puanlar, kontrol grubundakilere göre daha yüksek bulunmustur. Bu ölçegin son-test puanlarının t-testi sonuçları, deney ve kontrol grubundaki ögrencilerin bilissel ve bilisüstü ögrenme stratejilerinin toplam puanları arasında anlamlı bir fark olmadıgını; ancak deney grubundaki ögrencilerin bilissel ve bilisüstü ögrenme stratejilerinin egitim süresince artarken, kontrol grubundaki ögrencilerin bu stratejilerinin anlamlı olarak degismedigini göstermistir. Son-test analiz sonuçları, deney grubundaki ögrencilerin bilisüstü ögrenme stratejilerinden aldıkları puanların kontrol grubundaki ögrencilerinkinden anlamlı olarak daha yüksek oldugunu göstermistir. Deney grubundaki ögrencilerin yansıtıcı görüsme formlarının nitel analizi, onların bilisüstü farkındalıklarının ve kullandıkları bilisüstü becerilerin çesidinin arttıgını göstererek, t-testi bulgularını desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler: Öz-düzenlemeye dayalı ögrenme, motivasyon, bilimsel islem becerileri, kavramsal anlama, kimya laboratuarı ve tutum.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the effects of the instructional design aimed to improve pre-service science teachers' self-regulated learning strategies on their declarative and procedural knowledge, conceptual understanding, science process skills, and attitude towards chemistry.

The sample of this study consisted of 54 students who studied in the spring semester of 2007-2008 and took General Chemistry-II course in Marmara University, Atatürk Education Faculty, Science Education Department.

Pre-test post-test control group design was used in the study. The sample of the study was randomly assigned into two groups: the control and the experimental groups, each of which consisted of 27 students. All 10 experiments were performed according to the instructional method designed to improve self-regulated learning strategies in the experimental group, while the control group performed these experiments traditionally.

The quantitative data obtained from the study were assessed by using the program SPSS (Statistical Package for Social Sciences). t-test was utilized in order to test the hypotheses. The hypotheses were tested in the 0.95 confidence interval. The reflective semi-structured interview forms given to the students in the experimental group at the beginning and the end of the study were used as qualitative data. The categories were formed by coding the responses the students gave to the questions in these forms and it was investigated whether there was a change in students' attitude,
motivation and learning strategies after the instruction in a more detailed way.

All students in the study were administered the Achievement Test, Conceptual Test, Science Process Skill Test, Attitude Towards Chemistry Scale, and Motivated Strategies for Learning Questionnaire as pre-tests in order to determine whether there was a significant difference between the two groups at the beginning of the study. The results of the analyses showed that there were no significant differences between the scores of the students in these tests in each group. The students were also
administered aforementioned tests as post-tests.

The findings obtained from the research indicated that there was no significant difference between the declarative and procedural knowledge of the two groups, but the conceptual development of the students in the experimental group was greater than those of the students in the control group. The findings of the research also showed that science process skills of the students' in the experimental group improved while those of the students' in the control group did not change siginificantly. The students in the experimental group were outperformed the students in the control group in the sub processes of identifying variables and operationally defining at the end of the research.

Although the responses of students in the experimental group in the reflective interview forms given at the beginning and the end of the study showed that their attitude, and motivation improved over the course period, the difference between the post-test scores of the experimental and the control group found significant neither in the Attitude Towards Chemistry Scale in total nor any of the sub scales of this scale.

No significant difference was found in the post-test scores of Motivated Strategies for Learning Questionnaire of the students in each group. However the post-test scores of the MSLQ of the students in experimental group were significantly higher than their pre-test scores, while there was no significant difference between pre- and post test scores of MSLQ of the students in control group. There was not any significant difference between the two groups in the scores of the parts of
motivational beliefs and learning strategies either. However, the motivational beliefs of the students in control group seem to have decreased while those of the students in experimental group seem not to have changed significantly. No significant difference was found between the two groups in term of their value beliefs and affective dimension either, while the scores of the students in experimental group in the expectation beliefs were significantly higher than those of the students in the control group. The post-test results of t-test analysis of the same questionnaire showed that
there was not any significant difference between the cognitive and metacognitive learning strategies of the experimental and the control group in total; however, cognitive and metacognitive learning strategies of the students in experimental group improved over the course period while those of the students in control group did not change significantly. The results of analysis of the post-tests showed that the scores of the metacognitive learning strategies of the students in experimental group were significantly higher than those of the students in control group. Qualitative analysis
of the reflective forms of the students in the experimental group supports the findings of t-test by indicating the development of their metacognitive awareness and the diversity of the metacognitive skills they used.

Key words: Self-regulated learning, motivation, science process skills, conceptual understanding, chemistry laboratory, and attitude.