Arap belâgatında inşâ-i talebî Nisâ, Mâide, En'âm sûreleri örneği
The construction requring demand (Inşâ-i talebî) in Arabic rhetoric sample of surah Nisâ, Mâide and Enâm
Yazar: ZEYNEP ÜNVER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SULTAN ŞİMŞEK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Belagat = Eloquence ; Dil özellikleri = Language features ; En`am suresi = En`am sura ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Ma`ide suresi = Ma`ide sura ; Nisa suresi = Nisa sura

Özet:
Kur'ân-ı Kerîm, eşsiz edebî özelliklere sahip mucizevî bir kitaptır ve nüzulünden itibaren ilim çevreleri onu dil ve belâgat açısından incelemişler, ondaki gizli anlamları gün yüzüne çıkarmanın sa'y-ü gayreti içerisinde olmuşlardır. Kur'ân-ı anlamanın ondaki belâğî nükteleri kavramaktan geçmesi noktasından hareketle, çalışmamızda Belâgat ilminin meânî kısmına ait olan talebî inşâ konusu incelenmekte ve talebî inşâ'yı oluşturan emir, nehiy, istifhâm (soru), temennî ve nidâ üslûplarının bu manada daha önce üzerinde çalışılmamış olan Nisâ, Mâide ve Enâm Sûrelerindeki âyetlerde mecâzî olarak işleniş biçimleri ele alınmaktadır.
Çalışmamız bir giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında belâgat ilminin tarihî seyri ve kaynaklarından, belâgatla ilgili çalışmalar ve ekollerden, ayrıca belâgatın meâni, beyân ve bedi', kısımlarından bahsedilmektedir. Birinci Bölümde, haber ve inşâ-i gayr-i talebî (talep bildirmeyen inşâ) konularından kısaca bahsedilmekte, inşâ-i talebî (talep bildiren inşâ)'yi oluşturan emir, nehiy, istifhâm, temenni ve nidâ üslûpları ile bunların mecâzî anlamları ise, ayrıntılı bir biçimde sunulmaktadır. Diğer bölümlerde ise, sırasıyla Nisâ, Mâide, Enâm Sûrelerinde talebî inşâ unsurları âyet örnekleriyle incelenmektedir.
Çalışmadaki hedefimiz, bu alanda bir boşluğu doldurup alandaki çalışmalara katkıda bulunmak ve bundan sonra yapılacak araştırmalara örneklik teşkil etmektir. Adı geçen sûreler incelendiğinde, belâğî özellikleri yoğun olarak taşıdıkları görülmüş inşâ-i talebî açısından bakıldığında emir, nehiy, temennî ve nidâ'nın, özellikle de istifham üslûbunun mecâzî anlamda sıklıkla kullanıldığı tespit edilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Kur'ân-ı Kerim, Belâgat, Talebî İnşâ, Nisâ Sûresi, Mâide Sûresi, Enâm Sûresi.

Abstract:
The Quran is a miraculous book which has unique literary features. And, scholars have analyzed it in terms of language and rhetoric since its appearance. They have been in an endeavor in order to uncover the hidden meanings of it. On the basis of the fact that understanding the Quran depends upon grasping the rhetorical wits in it, we have studied the subject of construct of demand (talebi inşa) that belongs to the parts of rhetorical science. Furthermore, we have dealt with the metaphorical processing forms of ayah of the surah such as "Nisâ", "Mâide", and "Enâm" that were not studied before in terms of genre of "order", "negation", "question", "wish", and "exclamation" that consist of the construction requiring demand (talebi inşa).
Our study consists of an introduction and four parts. In introduction, we have mentioned the historical process and sources of science of rhetoric along with studies and the movement related to it in addition to the parts of rhetoric which are meanings "meani", explanation "beyan", and "bedi'". In the first part, we briefly mentioned the subject of indicative "haber" and the construction without demand "inşâ-i gayri talebî" (construction that does not require demand). Moreover, we have elaborated on the genre of "order", "negation", "question", "wish", and "exclamation" that include inşâ-i talebî (the construction requiring demand) in addition to metaphorical meanings of these genres. In other parts, we have examined the elements of "talebî inşâ" that takes place in surah "Nisâ", "Mâide", and "Enâm" respectively along with samples of ayah.
Our aim in this study is to contribute to these types of studies, by filling a gap and to serve as a model for upcoming studies in this field. When the given studies are examined, we have noticed that they heavily carry the rhetorical features in addition to the fact that we have determined that the genre of "order", "negation", "wish", "exclamation" and especially "question" have frequently been used when we examine in terms of talebi inşa.
Key Words: The Quran, Rhetoric, Talebî İnşâ (the construction requiring demand", Sureah of Nisâ, Mâide, and Enâm