Karasu nehri balık faunasından bazı Cyprinidae türleri üzerine biyo-ekolojik, toksikolojik ve histolojik araştırmalar
Bio-ecological, toxicological and histological investigations on some Cyprinidae species from the fish fauna of Karasu river
Yazar: HATİCE DANE
Danışman: PROF. DR. TURGAY ŞİŞMAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada Karasu Nehri'nden yakalanan Capoeta capoeta, Alburnus mossulensis ve Squalius cephalus türlerinin boy-ağırlık, yaş, kondisyon faktörü (KF), gonadosomatik indeks (GSİ), bağırsak katsayısı (IC), hepatosomatik indeks (HSİ) gibi bazı biyo-ekolojik özellikleri ve su kirliliğinin bu türlere olan biyokimyasal, toksikolojik ve histopatolojik etkileri araştırılmıştır. 2015-2016 yılları Mayıs-Ekim ayları arasında nehirde seçilen dört istasyondan su, sediment ve balık numuneleri aylık olarak alınmıştır. Su ve sediment örneklerinde Ti, V, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, As, Se, Br, Sr ve Pb elementlerinin derişimleri belirlenmiştir. Türlerin kas ve karaciğer dokularında bazı metallerin seviyesi de tespit edilmiştir. Kromozom hasarlarını tespit etmek için Mikroçekirdek testi uygulanmış ve oksidatif stresi belirlemek için plazma Total Oksidan Seviyesi (TOS) ve Total Antioksidan Seviyesi (TAS) ölçülmüştür. Dokulardaki histopatolojik değişiklikler ise Doku Değişim Derecesi (DTC) ile araştırılmıştır. İncelenen balıklarda yaşın I-V arasında değiştiği tespit edilmiştir. Sistematik ve anatomik incelemelerde balıkların türe ait özellikleri yansıttıkları görülmüştür. KF üç türde de mayıs-haziran aylarında en yüksek bulunmuştur. Aylık ortalama GSİ değerlerine göre balıkların üreme zamanı tespit edilmiştir. IC türler arasında C. capoeta'da en yüksek bulunmuştur. Metal seviyesinin istasyonlar arasında değiştiği ve buna bağlı olarak balık biyolojik parametrelerinin de etkilendiği saptanmıştır. Türlerin kas dokusundaki metal seviyeleri standart değerleri aşmamış ve karaciğerde kasa göre daha yüksek birikim gözlenmiştir. HSİ ve GSİ değerleri ile TAS ve TOS seviyeleri istasyonlar arasında istatistiksel açıdan önemli farklılıklar göstermiştir. Balıklarda eritrositik çekirdek anormalliklerinin frekansının ve DTC değerlerinin istasyonlara göre önemli ölçüde değiştiği gözlenmiştir.

Abstract:
In this study, it was investigated some bio-ecological characteristics such as lenght-weight, age, condition factor (CF), gonadosomatic index (GSI), intestinal coefficient (IC), hepatosomatic index (HSI) of Capoeta capoeta, Alburnus mossulensis and Squalius cephalus species caught in the Karasu River and biochemical, toxicological and histopathological effects of water pollution to these species. Water, sediment and fish samples were taken monthly from selected four stations in the river between May and October in 2015-2016 years. In water and sediment samples were determined the concentrations of Ti, V, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, As, Se, Br, Sr and Pb. The levels of some metals in muscle and liver tissues of the species were also detected. Micronucleus test was applied to find out chromosome damages and Plasma Total Oxidant Status (TOS) and Total Antioxidant Status (TAS) were measured to determine oxidative stress. Histopathological changes in some tissues were determined by Degree of Tissue Change (DTC). It was found that the fish examined varied in age between I and V. Systematic and anatomical studies have shown that fish reflect characteristics of the species they belong to. CF was found highest in May to June. The spawning period of the fish was determined according to the average GSI values per month. It was found that the IC was the highest for C. capoeta. It was determined that the metal levels were changed between the stations, and consequently the biological parameters of the fish were also affected. The metal levels of the muscles of the species did not exceed the standard values and the liver had higher accumulation than the muscles. There were statistically significant differences between HSI and GSI levels, and TAS and TOS levels. It was observed that the frequency of erythrocytic nuclear abnormalities and DTC values in fish varied significantly from station to station.