Rize-Fırtına vadisinde tarihi ahşap yapıların restorasyonunda öznel dokuları korumak amacıyla ağaç malzemedeki tahribat ve kusurların belirlenmesi
Determination of deterioration and defects in wood material to protect the subjective textures in the restoration of historical wooden buildings in Rize-Fırtına valley
Yazar: BÜŞRA AYDOĞAN SELÇUK
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN DERYA GEZER
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman Biyolojisi ve Odun Koruma Tekn. Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ağaç İşleri = Wood Products
Dizin: Anadolu kestanesi =

Özet:
Çalışmada bulunan tarihi ahşap yapılardaki, ağaç malzemenin öznel dokusunun korunmasının yanı sıra sürdürülebilirliğinin sağlanması amacıyla yapılardaki tahribat ve kusurların belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla bölgede belirlenen üç farklı çalışma sahasında en az 150 yıllık tarihi geçmişe sahip dokuz ahşap yapının kiriş ve dikmelerinin taşıyıcılık performansı çalışma kapsamında belirlenen tahribatsız test yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Ayrıca ahşap yapılardan alınan numuneler laboratuvar ortamında deneysel testlere tabi tutulmuş olup fiziksel, kimyasal ve mekanik özellikleri tespit edilmiştir. Tarihi yapılardaki taşıyıcıların gözle görülür direncini etkileyebilecek tahribatlar değerlendirilmeye alınmış olup, ahşabı bozunduran biyotik esaslı etkenler teşhis edilmiştir. Yapıların dış cephelerinden temin edilen numunelerin yüzey kimyasındaki değişimler FTIR analizleriyle belirlenmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular doğrultusunda, kontrol numunesine kıyasla, tarihi yapıların dış yüzeylerinden alınan numunelerin C.I. ve L.I. indekslerinin düşük olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte incelenen yapıların güney cephesinden alınan numunelerin yüzey kimyasında değişimler olduğu ve ana bileşenlerde parçalanmalar/bozulmalar olduğu tespit edilmiştir. Tahribatsız yöntemlerle elde edilen sonuçların tahribatlı test sonuçlarıyla karşılaştırıldığında hemen hemen uyumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim is to identify the existing damages and defects of the historical wooden constructions in Rize region to ensure sustainability as well as the preservation of the subjective texture of the wood. For this purpose, the load-bearing behavior of the beams and columns of nine timber structures with a history of at least 150 years at three different study sites in the region was assessed using non-destructive testing methods determined as part of the study. In addition, samples taken from the timber structures were subjected to experimental tests in the laboratory environment and their chemical, physical and damaged mechanical resistance properties were tested. Destruction that may affect the visible resistance of the beams in historic buildings was assessed and biotic-related factors that degrade the wood were identified. The changes in the surface chemistry of the samples obtained from the facades of the buildings were determined by FTIR analyses. In line with the findings obtained from the study, it was determined that the C.I. and L.I. of the samples taken from the exterior surfaces of the historical buildings were low compared to the control sample. However, it was determined that there were changes in the surface chemistry of the samples taken from the south facade of the examined buildings and fragmentation / degradation of the main components. It was concluded that the results obtained by non-destructive methods are almost compatible with the destructive test results.