Salih Mirzabeyoğlu ve İBDA hareketi
Salih Mirzabeyoğlu and IBDA movement
Yazar: ABDULLAH SABUNCU
Danışman: PROF. DR. MEMET KUBAT
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Biyografi = Biography ; Büyük Doğu = Great East ; Kısakürek, Necip Fazıl = Kısakürek, Necip Fazıl ; Mirzabeyoğlu, Salih = Mirzabeyoğlu, Salih ; İBDA = IBDA ; İslamcı akımlar = Islamist currents ; İslamcılık = Islamism ; İslami hareketler = Islamic movements

Özet:
İslâmî Hareket, Osmanlı'dan sonra oldukça farklı fraksiyonlarla gelişmiştir. Fikir ve aksiyon adamı Necip Fazıl Kısakürek'in başını çektiği bazı İslâmcı isimler, farklı yöntemlerle bile olsa, 80'li yıllara kadar mücadelelerini sürdürmüşlerdir. 12 Eylül'den sonra ise aynı mücadele tamamen olmasa bile büyük ölçüde etkisini yitirmiş ve daha yumuşak tavırlar gelişmiştir. Sisteme dâhil olmaya çalışarak kısmen liberal refleksler göstermeyi zayıflık olarak niteleyen birtakım radikal gruplar da bu geçiş sürecinde ayakta kalmayı başarmışlardır. Bu gruplardan biri de, liderliğini Salih Mirzabeyoğlu'nun yaptığı İBDA Hareketi'dir.
Mirzabeyoğlu ve arkadaşları yıllar ilerlerken hem İslâmî kesimden, hem de siyasî sistemin ana unsurlarından duydukları rahatsızlıkları her zaman kullandıkları "çatışmacı" üsluplarıyla dile getirmişlerdir. Her zaman zirve noktalarda süren bu gerilimli ortam, Mirzabeyoğlu'nun fikirlerinden etkilenerek hareket eden ve her birinin kendisine "İBDA-C" dediği şiddete başvuran veya başvurmayı gerekli gören grupların ortaya çıkmasına sebep olmuştur.
28 Şubat dönemine girildiğinde, sistem tarafından İslâmî gruplara yönelik uygulanan tavizsiz tavırdan, Mirzabeyoğlu da payına düşeni almış ve müebbet hapse mahkûm olmuştur. Eserlerinin birçoğunu 16 yıllık hapis hayatında kaleme almıştır. Dinî olarak Sünnî çizgi içerisinde, edebî olarak farklı türlere yoğunlaşabilen, düşüncede felsefî eğilimin göze çarptığı bu eserlerde, Necip Fazıl'dan devraldığı Büyük Doğu mirasını, İBDA fikriyatıyla bütünleştirmiştir.
Günümüzde o ve fikirleri etrafında, İBDA Hareketi ve İBDA-C tavrı tartışılmaya, zaman zaman gündemi meşgul etmeye devam etmektedir. Necip Fazıl'ın ideal bir İslâm devleti olarak teorize ettiği "Başyücelik Devleti" fikri ise, Büyük Doğu-İBDA'nın takipçileri arasında kısmen konuşulmakta; fakat teorinin kâmil yönü ön plana çıkarılsa da, uygulamasının ne kadar mümkün olacağı sorusu havada kalmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Salih Mirzabeyoğlu, İBDA, Necip Fazıl Kısakürek, Büyük Doğu, İslâmcılık, Çağdaş İslâmî Akımlar, İslâmî Hareket

Abstract:
The Islamic Movement has developed with quite different factions after the Ottoman Empire. Some names led by Necip Fazıl Kısakürek, the man of idea and action, continued their struggles until the 1980s, even with different methods. After September 12, the same struggle lost its effect and softer attitudes developed. Some radical groups, who consider showing partially liberal reflexes as weakness by trying to be included in the system, have also managed to survive in this transition period. One of these groups is the IBDA Movement, led by Salih Mirzabeyoğlu.
	As the years went by, Mirzabeyoğlu and his friends expressed their discomfort both from the Islamic community and the main elements of the political system in their "confrontational" style. This tense environment, which has always been at the peak points, has led to the emergence of groups that act under the influence of Mirzabeyoğlu's ideas and each refer to violence, which they call "IBDA-C" or deem it necessary.
	By the time of February 28, Mirzabeyoğlu also took his share of the uncompromising attitude applied by the system towards Islamic groups and was sentenced to life imprisonment. He wrote many of his works in 16 years of imprisonment. In these works, which can focus on different genres in a religiously Sunni line, and in which the philosophical tendency is prominent in thought, he integrated the Great East heritage he inherited from Necip Fazıl with the IBDA intellectual.
	Today, around him and his ideas, the IBDA Movement and the IBDA-C attitude continue to be discussed and occupied the agenda from time to time. The idea of "The State of Başyücelik" theorized by Necip Fazıl as an ideal Islamic state is partly spoken among the followers of the Greater East-IBDA; However, even if the exact aspect of the theory is brought to the fore, the question of how feasible its implementation will remain in the air.
Keywords: Salih Mirzabeyoğlu, IBDA, Necip Fazıl Kısakürek, The Great East, Pan-Islam, Contemporary Islamic Movements, Islamic Movement