Etik inceleme düzeyleri açısından insanı geliştirme etiği çalışmalarının dağılımı: Bir kapsam incelemesi
The distribution of human enhancement ethics studies in terms of the levels of ethical discourse: A scoping review
Yazar: AHMET NACAR
Danışman: PROF. DR. NÜKET ÖRNEK BÜKEN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Etiği ve Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics
Dizin: Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Bilim felsefesi = Science philosophy ; Biyoetik = Bioethics ; Biyoteknoloji = Biotechnology ; Transhümanizm = Transhumanism

Özet:
Bu çalışmada İGE literatürünün, etik inceleme düzeylerinin dağılımı açısından kapsam incelemesi yöntemiyle değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla WOS, PubMed ve Academic Search Ultimate veritabanlarında gerçekleştirilen taramaların ardından 325 adet makale detaylı incelemeye alınmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda normatif düzeyin literatürdeki en sık kullanılan, olgu düzeyinin ise en az başvurulan etik inceleme düzeyi olduğu görülmüştür. Seçilen makalelerin yer aldığı dergilerin ağırlıklı olarak sosyal indekslerde tarandığı ve çalışmalarda 2014 yılında belirgin bir artış olduğu izlenmiştir. Ahlaki geliştirmenin ilk sırada yer aldığı, en sık araştırılan etik temanın utilite olduğu, çalışmalarda öne çıkan etik konumun biyokonservatif tutum olduğu ve etik analizlerin ağırlıklı olarak çözüm yerine, anlama-açıklama odaklı yapıldığı saptanmıştır. Karşılaştırmalı incelemelerde ise geliştirmeye sıcak bakan transhümanist ve ılımlılarda çözüm odaklı yaklaşımın biyokonservatif olanlara göre daha belirgin olduğu ve ılımlıların her dört etik inceleme düzeyinde de mevcudiyeti izlenmiştir. Sonuçları itibarıyla bu tez İGE literatüründeki bir kısım bilgi boşluklarının giderilmesine ve gelecek çalışmalara yön verilmesine katkı sunmuştur.

Abstract:
In this study, it was aimed to evaluate the HEE literature in terms of the distribution of the levels of ethical discourse with the scoping review method. For this purpose, 325 articles were examined in detail following the search in WOS, PubMed and Academic Search Ultimate databases. According to the results, it was found that the normative level was the most, while the case level was the least frequently used ethical discourse level. It was observed that the journals containing the selected articles were mainly included in social indexes and that there was a significant increase in the number of studies in 2014. It was determined that moral development came first, that the most frequently researched ethical theme was utility, that the prominent ethical position in the studies was bioconservative attitude, and that ethical analyses were mainly focused on comprehension rather than solution. In comparative studies, it was observed that the solution-oriented approach was more prominent in transhumanists and moderates who supported enhancement, and that studies with a moderate attitude were present at all four levels of ethical review. As a result, this dissertation contributed to fill some knowledge gaps in the HEE literature and functions as a guidance for future studies.