Pay piyasalarında etkin piyasa hipotezinin sınanması: Avrupa Birliği'ne üye ülkeler ve Türkiye üzerine bir inceleme
Testing the efficient market hypothesis in stock markets: A study of European Union member countries and Turkey
Yazar: ESRA IRMAK KIR
Danışman: PROF. DR. İLHAN EGE ; DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE ESAT TOPALOĞLU
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Etkin piyasa teorisi = Efficient market theory ; Finansal varlık = Financial asset ; Fiyatlandırma = Pricing ; Hisse senetleri = Stocks ; Türkiye = Turkey

Özet:
Finansal varlık fiyatlarının gelecekte alacağı değerlerin tahmin edilip edilemeyeceği
geçmişten günümüze hep bir tartışma ve araştırma konusu olmuştur. Daha az risk alarak piyasa
ortalamasının üzerinde bir getiri elde etmek isteyen yatırımcılar da çeşitli yöntem ve analizler
yardımıyla menkul kıymetlerin gerçek değeri ile piyasa değerine ilişkin öngörülere sahip
olmaya çalışmışlardır. Etkin olmayan bir piyasada yatırımcılar arasındaki spekülatif hareket
artmakta ve normalin üzerinde kazançlar sağlanabilmektedir. Etkin Piyasa Hipotezi ise gelişmiş
piyasalarda geçmiş döneme ait bilgilerle, geçmiş dönem bilgileri de dâhil kamuya açıklanan
mevcut tüm bilgilerle ve kamuya açıklanmamış bilgilerle pay senetlerinin gelecekteki fiyatları
hakkında tahminde bulunulamayacağı görüşünü savunmaktadır. Dolayısıyla hangi piyasaların
etkin olup olmadığı araştırmacıların ve yatırımcıların ilgi odağı olmuştur. Bu çalışmada, Avrupa
Birliği'ne üye ülkeler ve Türkiye'nin majör pay piyasalarının zayıf formda etkin olup olmadığı
diğer bir deyişle, finansal piyasalarda Etkin Piyasa Hipotezi'nin geçerliliği test edilmiştir. Bu
doğrultuda, 16.01.2000-04.11.2018 döneminde verilerine tam olarak ulaşılabilen 16 Avrupa
Birliği üyesi ülke ve Türkiye analiz kapsamına dâhil edilmiştir. Uygulama, ilgili ülkelere ait
haftalık fiyat serileri esas alınarak yapılmıştır. Ayrıca Avrupa Birliği'ne üye ülkeler için panel
veri formunda yani grup bazında da etkin piyasa hipotezi test edilmiştir. Etkin Piyasa
Hipotezi'nin geçerliliği, ülke bazında Augmented Dickey-Fuller (ADF) veya Dickey-Fuller (DF),
Phillips-Perron (PP), Kwiatkowski-Phillips-Schmidt-Shin (KPSS) birim kök testleri ile yapısal
kırılmalara izin verenZivot ve Andrews (ZA, 1992), Lee ve Strazicich (LM, 2013), Perron ve
Rodrigues (2003) GLS birim kök testleriyle incelenmiştir. Avrupa Birliği'ne üye ülkeler için
panel bazında ise yatay kesit bağımlılığı ve heterojenitenin varlığı altında, Bai ve Ng (2004)
PANIC, Smith vd. (2004) Boostrap, Pesaran (2007) CADF ve CIPS ile Carrion-i-Silvestre vd. (CS,
2005) PANKPSS testleri ile Etkin Piyasa Hipotezi'nin geçerliliği test edilmiştir. Hem ülke bazında
hem de panel bazında gerçekleştirilen analizlerde, Avrupa Birliği'ne üye ülkeler ve Türkiye için
Etkin Piyasa Hipotezi'nin geçerli olmadığı yani ilgili finansal piyasaların zayıf formda etkin
olmadığı tespit edilmiştir.
Anahtar kelimeler: Piyasa Etkinliği, Etkin Piyasa Hipotezi, Birim Kök Testleri, AB Ülkeleri,
Türkiye.

Abstract:
Whether the future values of financial asset prices can be predicted is a topic of
discussion and research from past to present. Investors who want to obtain a return above the
market average by taking less risk tried to have predictions about the real value and market
value of securities with the help of various methods and analyzes. In an inefficient market, the
speculative movement among investors is increasing and earnings above normal can be
achieved. On the other hand, the Efficient Market Hypothesis argues the idea that in developed
markets the future prices of stocks cannot be predicted with the previous period information,
with all the information revealed to the public, including previous period information and
information not revealed to the public. For this reason, which of the markets are whether
efficient or not has been the focus of interest of researchers and investors. In this study,
whether the major stock markets of European Union member countries and Turkey were
efficiency in weak form, in other words, the validity of the Efficient Market Hypothesis in
financial markets were tested. In this regard, 16 European Union member countries and Turkey
whose data can be fully reached during the period 16.01.2000-04.11.2018 were included in the
analysis scope. The application was done as based on the weekly price series of the relevant
countries. In addition, the Efficient Market Hypothesis was tested for the European Union
member countries in the panel data form, i.e. on a group basis. The validity of the Efficient
Market Hypothesis was examined country basis with the Augmented Dickey-Fuller (ADF) or
Dickey-Fuller (DF), Phillips-Perron (PP), Kwiatkowski-Phillips-Schmidt-Shin (KPSS) unit root
tests on and Zivot and Andrews (ZA, 1992), Lee and Strazicich (LM, 2013), Perron and
Rodrigues (2003) GLS unit root tests which allowed structural breaks. On the panel basis for
the European Union member countries under the presence of cross-section dependence and
heterogeneity, the validity of Efficient Market Hypothesis was tested with Bai and Ng (2004)
PANIC, Smith vd. (2004) Boostrap, Pesaran (2007) CADF and CIPS and Carrion-i-Silvestre vd.
(CS, 2005) PANKPSS tests. In the analyses carried out both country and panel based, it was
determined that the Efficient Market Hypothesis was not valid for the European Union member
countries and Turkey, i.e. it was determined that the relevant financial markets were not
efficient in weak form.
Keywords: Market Efficiency, Efficient Market Hypothesis, Unit Root Tests, EU Countries,
Turkey.