Alkali ön işlemin farklı doku türlerindeki lyocell kumaş özelliklerine etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of alkali pre-treatment on the properties of lyocell fabrics with different weave types
Yazar: ARZU ATICI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GAYE KAYA ; DOÇ. DR. HATİCE KÜBRA KAYNAK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında; Lyocell liflerinde, tek bir lif içindeki mikroliflerin uzunlamasına ayrılması olarak tanımlanan ve liflerin mekanik ve yüzey özelliklerini olumsuz etkileyen fibrilasyonun önlenmesi amacıyla alkali ön-işlem uygulanmıştır. Selülozik liflerin alkali işlemi, tekstil prosesleri içerisinde boyama kabiliyetini arttırması ve yüzey özelliklerini iyileştirmesi bakımından önemli bir işlemdir. Bu çalışmada, farklı konsantrasyonlardaki alkali ön-işlemin, farklı doku tiplerindeki (bezayağı, dimi ve ribs) %100 Lyocell kumaşların kalınlık, gramaj, sıklık, eğilme rijitliği, hidrofilite, aşınma ve boncuklanma dayanımı, kopma ve yırtılma dayanımı, aşınma sonrası kopma ve yırtılma dayanımı ve yüzey özelliklerine etkisi incelenmiştir. Test sonuçları, SPSS v.24 ile istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Alkali ön-işlem, Lyocell lif çapındaki artışa bağlı olarak kumaşlardaki ipliklerin hacmini arttırmış ve bükümünü açarak kumaşta büzülmeye neden olmuştur. Alkali konsantrasyonu arttıkça,  her üç doku tipinde de örtme faktörleri artmakta ve gözenek miktarlarında azalma meydana gelmektedir. Böylece, birim alanda depolanan lif miktarları artış göstermiştir. Alkali konsantrasyonu arttıkça Lyocell kumaşların, kalınlık, gramaj, çözgü ve atkı sıklığı, çözgü ve atkı krimpi ve eğilme rijitliği değerleri artmıştır. Alkali konsantrasyonu arttıkça, aşınma testi ağırlık kaybının azaldığı belirlenmiştir. Ayrıca,  5 mol/L ve 7 mol/L'lik alkali konsantrasyonlarında işlem görmüş Lyocell kumaşların boncuklanma eğilimi tamamen ortadan kaldırılmıştır. Bu sonuçlar ve yapılan görüntü analizleri, alkali ön-işlemin fibrilasyonu azalttığını göstermektedir. Ancak, alkali ön-işlem, çözgü ve atkı yönündeki kopma ve yırtılma dayanımlarını düşürmüştür.

Abstract:
In this thesis study; alkali pre-treatment was applied on the Lyocell fibers in order to prevent fibrillation, which is defined as longitudinal separation of microfibrils in a single fiber and adversely affects the mechanical and surface properties of the fibers. Alkali process of cellulosic fibers is an important process in terms of improving dyeability of fibers and improving the surface properties. In this study, the effect of alkali pre-treatment at different concentrations to thickness, weight, fabric density, bending stiffness, hydrophilicity, abrasion and pilling resistance, tensile and tear strengths and surface properties of 100% Lyocell fabrics in different weave types (plain, twill, ribs) were investigated. Test results were statistically evaluated with SPSS v.24. Alkali pre-treatment increased the volume of the yarns in the fabric due to the increase in the Lyocell fiber diameter and caused to open the twist spirals and shrinkage in the fabric. As the alkali concentration increases, the cover factors increase in all types of weaves and the amount of pores in the fabric decreases. Thus, the amount of fiber stored in the unit area of the fabric increased. The thickness, weight, warp and weft density, warp and weft crimp and bending stiffness of Lyocell fabrics increased by the increase of the alkali concentrations. As the concentration of alkali increased, the weight loss of abrasion test was found to decrease. In addition, the pilling tendency of Lyocell fabrics pre-treated at 5 mol/L and 7 mol/L alkali concentrations was completely removed. These results and image analysis show that the alkali pre-treatment reduces fibrillation. However, the alkali pre-treatment also reduces the warp and weft tensile and tear strengths.