Yüksek hassasiyette iş parçalarının geliştirilmesinde 3D ölçme teknolojisi ve geometrik toleranslandırma
3D measurement technology for high-presicision workpieces development and geometric tolerancing
Yazar: BAHADIR İŞLER
Danışman: DOÇ. DR. ANIL AKDOĞAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / İmal Usulleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Birlikte hareketli çalışacak makine parçalarının fonksiyonlarını yerine getirebilmeleri bakımından boyut, şekil, konum ve yön toleransları için belirli düzenlemeler ve şartlar olmalıdır.
Koordinat metrolojisinin başlıca amaçları parçanın şeklini tayin etmek, tasarım şekli ile gerçek şekil arasında karşılaştırma yapmak, boyut, biçim, konum ve yön gibi toleransları belirlemektir.
Bu tolerans değerleri, üretim hatlarında kullanılan en önemli 3 boyutlu ölçüm cihazları olan Koordinat Ölçme Makineleri (CMM) kullanılarak belirlenir ve kontrol edilir. 
Koordinat ölçme makineleri, iş parçası üzerinde noktalar belirleyerek ölçüm yapan, bu bilgileri bir araya toplayan, boyutlar ile geometrik toleransları kontrol eden bilgisayar destekli 3 boyutlu ölçüm cihazlarıdır.
3 boyutlu ölçüm çalışmaları için Geometrik Ürün Spefikasyonu Standartları (GPS) kullanılmaktadır. GPS sistemi; tasarımcılar, üreticiler ve ölçümcüler arasında ortak bir dil oluşturmak amacıyla geliştirilmiştir ve ISO/TC 213 başlığı altında toplanmıştır.
Bu tez çalışmasında; çeşitli iş parçalarının, GPS kapsamında ölçüm işlemleri yapılarak verileri toplanacak, elde edilen bu veriler bilgisayar ortamında değerlendirilmeye alınacaktır. Yüksek hassasiyette iş parçalarının geliştirilmesinde geometrik toleranslandırmaya değinilecektir.

Anahtar Kelimeler: Koordinat metrolojisi, 3D koordinat ölçme teknikleri, yüksek hassasiyet, geometrik ürün spesifikasyonu.

Abstract:
The moving machine parts, which are moving together, fulfill their functions with regard to size, shape, location and specific planes for directions, circumstances and particularly tolerance values.
The main objectives of coordinate metrology are, to determine the shape of the parts, to compare between shape of the design and the real shape, to determine tolerances such as size, shape, location and directions.
These tolerance values are determined and controlled by Coordinate Measuring Machines (CMM) which are the most important three-dimensional measuring devices used in production lines.
Coordinate measuring machines are computer-aided 3D measuring devices that measure by identifying points on the workpieces, gather this information and analyze dimensions and geometric tolerances.
For the studies of three-dimensional measurements, Geometric Product Specification (GPS) standards are used. GPS system has been developed in order to create a common language between designers, manufacturers and surveyors and was collected under the title of ISO / TC 213.
In this study; a variety of workpieces will be measured within scope of GPS and data will be collected. The obtained data will be evaluated in the computer environment. Geometric tolerance for the development of high-precision workpieces will be discussed.

Keywords: Coordinate metrology, 3D coordinate measurement technique, high accuracy, geometrik product specification and verification.