Siyasi partilerin milletvekili aday adayı değerlendirmelerinde çok ölçütlü karar kriterlerinin kullanımı: Değer fayda, üstünlük yöntemlerinin karşılaştırılması
Using multi criteria decision making system on evaluating the parliamentary candidates of political parties: Comparison of value, utility and superiority methods
Yazar: SALİH ÖZÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. HALİM KAZAN
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aday seçimi = Candidate selection ; Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Karar verme yöntemleri = Decision making methods ; Milletvekili = Deputy ; PROMETHEE yöntemi = PROMETHEE yöntemi ; Siyasi partiler = Political parties ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Günümüzde küreselleşen dünyada, teknolojinin hızla gelişmesiyle birlikte her alanda rekabet ortamı artmıştır. Rekabet ortamında mücadele edebilmek için, çok boyutlu kısıtlarla karar almaya imkan veren Çok Kriterli Karar Verme tekniklerinin kullanımı yaygınlaşmıştır. Bu çalışmada, ülkemizin en üst düzey karar alma organı olan TBMM üyelerinin seçilmesi problemine ÇKKV teknikleri ile matematiksel bir model oluşturmak hedeflenmiştir. 
Her siyasi parti, kendisini ve halkını iyi temsil edeceğini düşündüğü adayı seçmek için ön değerlendirme yapmaktadır. Seçim sürecinde, siyasi partilerin ortak bir yaklaşım kullanıp kullanmadıklarının matematiksel yöntemlerle ortaya koymak amaçlanmıştır. 
Milletvekili adayları seçilirken dikkat edilen 15 temel kriter literatür araştırmaları sonucu tespit edilmiştir. Bu kriterlerle tasarlanan anket formları parti yetkililerince doldurulmuştur (ek de verilmiştir). ÇKKV tekniklerinden AHP yöntemi ile kriter ağırlıkları belirlenmiştir. Analiz sonucu tutarsız çıkan matrisler için FARE metodu kullanılmıştır. Oluşan yeni kriter ağırlıklarıyla, 10 örnek milletvekili adayı PROMETHEE yöntemiyle sıralanmıştır. Sıralamalar arasındaki korelasyon analizi yapılmış olup, genel sıralama örnek sıralama yöntemi olarak sunulmuştur.
Bu çalışma, özelde milletvekili seçim problemine çözüm getirmekle birlikte genelde karar alıcıların, birden çok kimsenin görüşüne dikkat etmesi gerektiği durumlarda katılımcı bir karar alma yöntemi sunmaktadır.



Anahtar Kelimeler: Milletvekili Seçimi, Çok Kriterli Karar Verme, AHP, FARE Metodu, PROMETHEE

Abstract:
In a globalizing World today, the competitive environment has increased in every field along with the rapid development in technology. To be able to compete in a competitive environment, it has become commonplace to use the Multi Criteria Decision Making (MCDM) methods which enable the users to make decisions with multidimensional benchmarks. In this paper, it is aimed to create a mathematical model via MCDM methods to resolve the difficulty in choosing the members of the Turkish Grand Assembly which is the most senior decision-making body.
Each political party makes ex-ante evaluations in order to choose the best candidate to represent the party and people. It is also aimed to put forth via mathematical methods whether political parties utilize a common approach during the electoral process. 
Fifteen common criteria which are used while deciding on parliamentary candidates have been determined as a result of literature review. The questionnaires which were designed with these criteria were filled out by the party executives. The criterion weights were assessed via AHP which is one of the MCDM methods. FARE methods were applied for the inconsistent matrixes in the consequence of the analysis. With the new criterion weights following the analysis, ten sample parliamentary candidates have been rated via PROMETHEE method. The correlation among the ratings has been analysed and general ordering has been submitted as a sample ordering method.
This study also puts forward some methods in general to make a participatory decision in a case in which multiple opinion units are required as well as in particular to offer a solution for the difficulty in choosing the parliamentary members.




Key Words: Deputy Election, Multi Criteria Decision Making, AHP, FAREMethod, PROMETHEE