Pozitif davranış desteği programının lise öğrencilerinin şiddet davranışına etkisi
The effect of positive behavior support program on violent behaviorof high school students
Yazar: ÖZLEM ÇEVİK
Danışman: DOÇ. DR. FUAT TANHAN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Lise öğrencileri = High schools students ; Olumlu davranış desteği = Positive behavioural support ; Pozitif psikoloji = Positive psychology ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenci davranışı = Behavior of student ; İstenmeyen öğrenci davranışı = Unwanted student behavior ; Şiddet = Violence

Özet:
Okullarda var olan şiddet ve farklı türden disiplin sorunları, eğitim ve öğretim
çalışmalarını çoğu zaman sekteye uğratmaktadır. Okulların bu sorunlarla baş etmek için
arttırdığı ceza yöntemleri ise şiddeti de içine alan disiplin sorunlarını çözememektedir.
Bu sorunlara çözüm olarak Amerika ve Avrupa'da okul genelinde Pozitif Davranış
Desteği yaygın bir şekilde kullanılmakta ve çalışmalar bu sistemin başarıyı yakaladığını
göstermektedir. Yapılan bu çalışmanın temel gerekçesi okullardaki şiddet sorununa
Pozitif Davranış Desteği Programı'yla çözüm aramasıdır.
Bu araştırma geliştirilen Pozitif Davranış Desteği Programı'nın öğrencilerin
şiddet eğilimi düzeylerine etkisinin incelendiği deneysel bir çalışmadır. Araştırmada
öntest-sontest kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan 2x3'lük splitplot
(karışık) desenden birinci faktör işlem gruplarını (bir deney ve bir kontrol); ikinci
faktör ise bağımlı değişkene ilişkin ölçümleri (öntest, sontest, izleme) göstermektedir.
Araştırma modelinde iki bağımlı ve bir bağımsız değişken vardır. Araştırmanın
bağımsız değişkeni PDD Programı, bağımlı değişkenler ise öğrencilerin şiddet eğilimi
düzeyleri ve zaman faktörüdür.
Araştırmanın deneysel bir çalışma olmasınedeniyle bir evren ve örnekleme
çalışması yoluna gidilmemiştir. Araştırmada "araştırma grubu" kullanılmıştır.
Araştırmaya katılan denekler, Orhan Okay Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'ne 2016-
2017 eğitim-öğretim yılında devam eden 9. ve 10. sınıf öğrencileridir. Araştırma için
kullanılan Şiddet Eğilim Ölçeği, Orhan Okay Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'ne
devam eden 221 öğrenciye uygulanmıştır. Ölçeğin değerlendirme sonucunda şiddet
eğilimi yüksek 24 öğrenci seçilmiştir. Bu öğrencilerseçkisiz olarak 12 kişi deney, 12
kişi isekontrol gruplarına atanmıştır.
Pozitif Davranış Desteği Programının uygulandığı deney grubunda umut, duygu
farkındalığı, bilişsel çarpıtmaların farkına varma ve öfkeyle ilgili kitap ve çeşitli
metinlerin okunması, ev ödevi, ödül, pekiştireç, geribildirim gibi teknikler 8 hafta
boyunca uygulanmıştır. Oturumlar haftada bir gün 45dk+45dk şeklinde uygulanmıştır.
v
Kontrol grubunda ise, öğle yemeği etkinliği yapılmış. Araştırmacı ve öğrenciler,
öğrencilerin ders dışında yapmaktan zevk aldıkları etkinliklerle ilgili sohbet etmiştir.
"Pozitif Davranış Desteği Programı"na katılan deneklerin şiddet eğilimi puan
düzeylerinde deney öncesinden sonrasına göre anlamlı bir fark görülmüştür. Çoklu
karşılaştırma testi sonuçlarına göre deney grubunun son test ortalaması ( x =33,5833) ön
test ortalamasından ( x =42,5833) daha düşüktür. Ayrıca son testten iki ay sonra
uygulanan izleme testi ortalaması ( x =38,3833), ön test ortalamasından daha düşüktür.
Fakat yapılan analizler sonucunda deney grubunun ön testi ve son testi arasında
istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmasına rağmen son testi ve izleme testi arasında
anlamlı bir fark bulunamamıştır. Buna göre, deneysel işleme tabi tutulan deneklerin
şiddet eğilim düzeyleri düşmüştür; fakat bu değişim kalıcı etki gösterememiştir. Bunun
yanı sıra, kontrol grubunun ön testi( x =41,9167), son testi ( x =38,2500) ve izleme testi
( x =38,0833) arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır.

Abstract:
Violence and various discipline problems often harm academia, and punishment
methods increased by the school cannot solve discipline problems including violence.
As a solution to these problems, positive behavioral support is widely used throughout
schools in America and Europe, and studies show that this system has achieved success.
The main reason for this study is to seek solutions to the problem of violence in schools
by using Positive Behavior Support Program.
This research is an empirical study that examines the effect of the developed
positive behavior support program on students' levels of violence tendency. In this
research, pre-test –post-test control group design is used. First factor from 2 x 3 splitplot
design used in the research indicates process groups (an experiment, a control)
whereas second factor indicates measures (pretest, post-test, follow-up) related to
dependant variable. In the research model there are one independent and twodependant
variables. While the independent variable of this research is Positive Behavioral
Support Programme, the dependant variablesare violence tendency of students and time
factor.
Due to the fact that the research is an experimental study, a universe and
sampling studies have not been conducted.'Research group' is used for this research.
Subjects participating in the research are Orhan Okay Vocational and Technical
Anatolian High School students who are in the 9th and 10th grade in the 2016-2017
academic year. The Violence Tendency Scale used for this research is applied to 221
students who are attending to Okay Vocational and Technical Anatolian High School.
According to the results of the scale, 24 students whose violence tendency is higher are
selected. 12 students among these students were randomly assigned to the experiment
group; and the others were randomly assigned to the control group.
Techniques such as reading books andvarious texts about hope, increasing
awarness for feelings, cognitive distortionsand anger; and, homework, awards,
reinforcements, feedbackswere used in the experiment group in which the Positive
vii
Behavior Support Program was implemented. In the control group, they had a lunch,
and the researcher and students were chatting about students' activites after classes.
Violence tendency score levels of the subjects taking part in "Positive
Behavioral Support Programme" showed a significant difference before and after the
experimental. According to the results of multiple comparison tests, the post test mean
of experimental group ( x =33,5833) is significantly lower than the pretest average of
experimental group ( x =42,5833). Besides, the average of follow-up test carried out
after two mounts ( x =38,3833) is smaller than the pretest average. But although
according to the results of the analysis, there is a significant difference between the pretest
and the post test, there is not a significant difference between the post test and the
follow-up test. Thus, it can be said that violence tendency levels of the subjects taking
part in the experimental decrease; yet this change is not permanent. In addition, there
was no a significant difference among the pre-test ( x =41.9167), post test ( x = 38.2500)
and follow-up test ( x = 38.0833) of the control group.