Şehzade Mustafa'nın idamına yazılan mersiyeler üzerinden şair hami ilişkileri
Poet-patron relationships through elegies written on the execution of Prince Mustafa
Yazar: AYŞE NUR ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH TEYFUR ERDOĞDU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan ve Toplum Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Kanuni Sultan Süleyman Dönemi, Osmanlı Devleti'nin zirvesi kabul edilmekle birlikte aynı zamanda devletin bozulmasının ilk emarelerinin görüldüğü dönemdir. Bu açıdan bakıldığında Sultan Süleyman'ın saltanatını gençliği ve yaşlılığı olmak üzere iki farklı dönemde ele almak daha uygun olacaktır. Keza gençliğinde yaptığı sefer ve faaliyetlerle Osmanlı'nın kudretinin ve zenginliğinin zirvesini temsil ederken yaşlılığında yaptıkları onun eleştirilmesine sebep olmuştur. Bu eleştirilerden en büyükleri de hiç şüphesiz ordu, ulema ve halk tarafından çok sevilen Şehzade Mustafa'nın idamına gelmiştir. Şehzade Mustafa olayı, gerek yaşandığı dönem gerekse de olayın sebepleri ve sonuçları açısından Osmanlı tarihinde oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Bu tez çalışmasındaki amacımız bu önemli olayı yerli, yabancı kaynaklar ve mersiyeler ışığında incelemektir. Bununla birlikte daha önceden Şehzade Mustafa'nın hayatını ve ardından yazılan tüm mersiyeleri detaylı inceleyen bir çalışma olmadığından bu tez çalışması ile literatürdeki bu boşluğu doldurmak niyetindeyiz. Şehzade Mustafa'nın idamı Osmanlı tebaası üzerinde büyük bir etki yaratmış ve şairler şehzadenin ardından o zamana kadar alışılagelmişin aksine mersiyeler kaleme almışlardır. Padişahı ve çevresini suçlayan şairler haksız olarak gördükleri bu idamı cesurca eleştirmişlerdir. Günümüze kadar şehzadenin ardından yazılan yirmi mersiye tespit edilmiştir ki bu da onu Klasik Türk Edebiyatında ardından en çok mersiye yazılan kişi yapmaktadır. Bu tez çalışmasında Şehzade Mustafa'nın hayatı, idamın sebepleri ve sonuçları, idamın ardından yazılan mersiyeler ve şairlerin olaya tepkileri incelenmiştir.

Abstract:
Although the period of Suleiman the Magnificent is considered the peak of the Ottoman Empire, it is also the period in which the first signs of the deterioration of the state were seen. From this perspective, it would be more appropriate to discuss Sultan Suleiman's reign in two different periods: his youth and his old age. While he represented the peak of the power and wealth of the Ottoman Empire with the campaigns and activities he carried out in his youth, his actions in his old age caused him to be criticized. The biggest of these criticisms undoubtedly came about the execution of Prince Mustafa, who was very loved by the army, ulema and the public. The Prince Mustafa incident has a very important place in Ottoman history, both in terms of the period in which it took place and the reasons and consequences of the incident. Our aim in this thesis is to examine this important event in the light of domestic and foreign sources and elegies. Since there is no previous study examining the life of Prince Mustafa and all the elegies written afterwards in detail, we intend to fill this gap in the literature with this thesis study. The execution of Prince Mustafa had a great impact on the Ottoman subjects, and poets wrote elegies after the prince, contrary to what was customary until then. Poets, who blamed the sultan and his entourage, boldly criticized this execution, which they saw as unfair. To date, twenty elegies written after the prince have been identified, which makes him the person to whom the most elegies were written in Classical Turkish Literature. In this thesis, the life of Prince Mustafa, the reasons and consequences of the execution, the elegies written after the execution and the reactions of the poets to the event were examined.