Yavaş bilişsel tempo tanılı çocuk ve ergenlerde serum nitrik oksit, sirtuin-1, matrix metalloproteinaz-9 ve telomeraz düzeylerinin değerlendirilmesi
Assessment of serum nitric oxide, sirtuin-1, matrix metalloproteinase-9, and telomerase levels in children and adolescents diagnosed with sluggish cognitive tempo
Yazar: SEMA ÖZNUR ÇELTİK
Danışman: DOÇ. DR. ARİF ÖNDER
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu çalışmada, Yavaş Bilişsel Tempo (YBT) tanılı çocuk ve ergenlerde serum NO, SIRT-1, MMP-9 ve telomeraz düzeylerinin araştırılması amaçlanmıştır.
             Çalışmaya Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları bölümüne başvuran ve YBT tanısı alan çocuk ve ergenler, ebeveynlerinin onamı alınarak dahil edilmiştir. Kontrol grubu ise; istatistiksel olarak cinsiyet ve yaş açısından benzer seçilen çocuk ve ergenlerden oluşmuş, yine ebeveynlerinden onam alınarak çalışmaya dahil edilmişlerdir. Tüm olguların sosyodemografik özelliklerini saptamak için sosyodemografik veri formu, YBT'nin değerlendirilmesi için Barkley Çocuk Dikkat Anketi (BÇDA), eşlik eden Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) semptomlarının saptanması için Conners Ebeveyn Derecelendirme Ölçeği Kısa Formu (CEDÖ-KF), yürütücü işlevlerini değerlendirmek için Stroop ve İz Sürme Testi (İST) kullanılmıştır. 
             Gelen hasta ve kontrol gruplarından kan alınıp, biyokimya tüpüne konularak santrifüj edildikten sonra çalışılana kadar -80 C de bekletilmiştir. Tüm kanlar tamamlandıktan sonra hastalar ve kontrollerin serum NO, SIRT-1, MMP-9 ve telomeraz düzeyleri ELİSA kitleriyle çalışılmıştır.
              Yapılan çalışmada hasta grubunun serum SIRT-1 ve telomeraz düzeyi kontrol grubundan anlamlı düzeyde yüksek, MMP-9 ve NO düzeyi ise anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Ayrıca hasta grubunda BÇDA ve CEDÖ-KF'nin tüm alt ölçek puan ortalamalarının kontrol grubundan anlamlı olarak yüksek olduğu izlenmiştir. Yine hasta grubu yürütücü işlev değerlendirme testlerinde (Stroop ve İST) kontrol grubuna kıyasla daha kötü performans sergilemiştir.
              Sonuç olarak bizim çalışmamızda YBT tanılı çocuk ve ergenlerin yürütücü işlev performansları daha zayıf olarak izlenmiştir. Bilişsel işlevlerle ilişkili olduğu düşünülen biyobelirteçlerden NO, SIRT-1, MMP-9 ve telomeraz düzeyleri YBT'de ilk kez değerlendirilmiş ve bahsi geçen moleküller hasta grubunda sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı olarak farklı bulunmuştur. YBT kişinin yaşamında akademik, sosyal ilişkiler, yaşam kalitesi gibi işlevsellik alanlarını olumsuz etkileyen bir bozukluk olduğundan, YBT tanılı çocuk ve ergenleri daha iyi tanımak ve YBT'nin patofizyolojisini daha iyi anlamak adına yapılacak çalışmalar oldukça önem arz etmektedir.

Anahtar kelimeler: Yavaş Bilişsel Tempo, NO, SIRT-1, MMP-9, telomeraz

Abstract:
This study aimed to investigate the serum levels of NO, SIRT-1, MMP-9, and telomerase in children and adolescents diagnosed with Sluggish Cognitive Tempo (SCT). 
            Participants included children and adolescents who were diagnosed with SCT and presented to the Department of Child and Adolescent Psychiatry at the Faculty of Medicine, Akdeniz University. Their inclusion in the study was based on obtaining parental consent. The control group consisted of children and adolescents selected statistically to be similar in terms of gender and age, and they were also included in the study with parental consent.
            To determine the sociodemographic characteristics of all participants, a sociodemographic data form was used. The Barkley Child Attention Scale (BCAS) was used to evaluate SCT, the Conners Parent Rating Scale Short Form (CPRS-KF) was used to detect comorbid Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) symptoms, and the Stroop and Trail Making Tests were used to assess executive functions.
              Blood samples were collected from the incoming patients and control subjects, and subsequently placed into biochemical tubes. Afterward, the samples were subjected to centrifugation and stored at -80°C until further analysis. Following the completion of the blood collection process, serum levels of NO, SIRT-1, MMP-9, and telomerase of both patients and control individuals were assayed using ELISA kits.             
            In the conducted study, it was found that the serum levels of SIRT-1 and telomerase in the patient group were significantly higher than those in the control group, while the levels of MMP-9 and NO were significantly lower. Additionally, the patient group showed significantly higher scores on all sub-scales of BCAS and CPRS-KF compared to the control group. Moreover, the patient group performed worse on executive function assessment tests (Stroop and Trail Making Tests) compared to the control group.
            In conclusion, to our knowledge, to date, this is the first study evaluating the novel biomarkers associated with cognitive functions, namely NO, SIRT-1, MMP-9, and telomerase levels in children with SCT, and these molecules were found to be significantly different in the patient group compared to healthy controls. Furthermore, children and adolescents with SCT exhibited weaker executive function performance.
           Since SCT negatively affects individual's an academic performance, social relationships, and quality of life, it is crucial to gain a better understanding of children and adolescents diagnosed with SCT and to conduct further studies to better comprehend the pathophysiology of SCT.

Keywords: Sluggish Cognitive Tempo, NO, SIRT-1, MMP-9, telomerase