Genç yetişkinlikte kişilerarası ilişkilerin cinsiyet, cinsiyet rolleri ve yalnızlık algısı açısından incelenmesi
Examination of interpersonal relationships in young adulthood in terms of gender, sex-role, and loneliness
Yazar: SEVAL İMAMOĞLU
Danışman: PROF. DR. BETÜL AYDIN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Gençler = Youngs ; Kişiler arası ilişkiler = Interpersonal relations ; Yalnızlık = Loneliness

Özet:
Bu çalışmada genç yetişkinlerin kişilerarası ilişkilerinde kişilerarası bağlılık, empati, başkalarına güven ve duygu kontrollerinin cinsiyet, cinsiyet rolleri ve yalnızlık algıları açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Bu temel değişkenlerin yanı sıra yaş, eğitim düzeyi ve medeni durum değişkenlerine göre de kişilerarası ilişkiler incelenmiştir. Araştırma kapsamında, temel değişken olan kişilerarası ilişkilerin incelenmesi için Türkiye koşullarına uygun Kişilerarası İlişki Boyutu Ölçeği (KİBÖ) geliştirilmiştir.Araştırmaya İstanbul'da yaşayan 20?40 yaşları arasında 570 genç yetişkin (354 kadın, 216 erkek) katılmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen Kişilerarası İlişki Boyutu Ölçeği (KİBÖ)'nin yanı sıra UCLA Yalnızlık Ölçeği, BEM Cinsiyet Rolleri Envanteri ve Kişisel Bilgi Formu veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Ölçeğin geliştirilmesinde ilgili literatür ve benzer ölçeklerin yanı sıra, içerik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. 440 kişi ile gerçekleştirilen geçerlik ve güvenirlik analizlerinin ardından ölçek kişilerarası bağlılık, empati, başkalarına güven ve duygu kontrolü olmak üzere dört alt boyutlu bir ölçek halini almıştır.Kişilerarası ilişkilerin cinsiyet ve cinsiyet rollerine göre incelenmesinde, İki Faktörlü ANOVA analizinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, kişilerarası bağlılık puanlarının cinsiyet ve cinsiyet rollerine göre, empati puanlarının da cinsiyet rollerine göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde farklılaştığını göstermektedir. Başkalarına güven ve duygu kontrolü açısından, cinsiyet ve cinsiyet rollerinin bir farklılık yaratmadığı görülmüştür. Cinsiyet ve cinsiyet rollerinin birlikte, etkileşimsel olarak kişilerarası ilişki boyutlarında bir farklılık yaratmadığı sonucu elde edilmiştir.Araştırma doğrultusunda genç yetişkinlerin kişilerarası ilişkilerin, algılanan yalnızlık düzeylerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı tek yönlü Varyans Analizi ile incelenmiştir. Sonuçlar kişilerarası bağlılık, empati, başkalarına güven ve duygu kontrolü puanlarının, bireylerin algıladıkları yalnızlık düzeylerine göre farklılaştığını göstermektedir.Demografik değişkenler açısından kişilerarası ilişkiler incelendiğinde ise şu sonuçlar elde edilmiştir: Yaş değişkeni kişilerarası bağlılık, empati, başkalarına güven ve duygu kontrolü puanlarında anlamlı farklılık oluşturmazken; eğitim düzeyi, genç yetişkinlerin kişilerarası bağlılık, başkalarına güven ve duygu kontrolü puanlarında farklılık yaratmıştır. Son olarak medeni durum değişkeni kişilerarası bağlılık, empati ve başkalarına güven alt boyutlarında bir farklılığa neden olmazken; duygu kontrolü boyutunda farklılaşma oluşmuştur.

Abstract:
In this study, interpersonal relationships of young adults were investigated in terms of gender, sex role, and loneliness perception. Beside to main variables, age, educational level, and marital status of the young adults were taken into consideration. Parallel with the aim, to examine the interpersonal relationships, Scale of Interpersonal Relationship Dimensions (KİBÖ) was developed.In the study, 570 young adults (354 female, 216 male) participated. They live in İstanbul and their age ranges were between 20 and 40. In addition to Interpersonal Relationships and Dimensions Scale (KİBÖ), UCLA Loneliness Scale, BEM Sex-Role Inventory, and Personal Information Sheet were used as measurements. Development of ?Interpersonal Relationships and Dimensions Scale? (KİBÖ) was based on content analysis, besides literature review and other similar scales. After the reliability and validity studies, done with 440 young adults, the scale has four subscales. These are interpersonal attachment, empathy, interpersonal trust, and emotional control.Two factorial ANOVA techniques were used to examine interpersonal relationships in terms of gender and sex-role. Results indicated that interpersonal attachment differentiated in terms of gender and sex-role; empathy scores also differentiated in terms of sex-role. Gender and sex-role did not yield any difference on interpersonal trust, and emotional control. Interaction of gender and sex-role did not lead to a significant difference on subscales of the scale.With the aim of the study, interpersonal relationships were also examined in terms of perceived loneliness levels by using one way ANOVA technique. Results showed that interpersonal attachment, empathy, interpersonal trust, and emotional control scores were significantly different according to perceived loneliness.The effect of demographical variables on interpersonal relationships as followed: Age did not lead to any difference on interpersonal attachment, empathy, interpersonal trust, and emotional control. In terms of educational level, the variable yielded significant differences on interpersonal attachment, interpersonal trust, and emotional control; whereas it did not impact on empathy. Finally, marital status did not result in any difference on interpersonal attachment, empathy, and trust others but it lead to significantly differences on emotional control scores.