Palas ovası'nda arazi örtüsü değişimlerinin belirlenmesi ve yayılı kirletici yüklerin SWAT ile modellenmesi
Determination of land cover change and modeling diffuse pollution loads using SWAT in Palas Basin.
Yazar: ŞÜKRÜ TANER AZGIN
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ DADAŞER ÇELİK
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Tarım alanlarından kaynaklanan ve genel olarak yayılı kaynaklı kirlilik olarak adlandırılan kirlilik yüzey sularını tehdit eden en önemli faktörler arasında yer almaktadır. Göller ve sulak alanlar gibi yüzeysel su kaynakları bulundukları havzalarda genel olarak alıcı ortam özelliği gösterdikleri için yayılı kaynaklı kirlilikten en fazla etkilenen sistemlerdir. Tamamlanan tez, Tuzla (Palas) Gölü'nün korunması ve sürdürülebilirliği açısından Palas Ovası'ndaki su kaynaklarının su kalitesi açısından mevcut durumlarını ve bu durumlarında özellikle yayılı kaynaklara bağlı olarak meydana gelen değişimleri tespit etmeyi amaçlamıştır. Tez çalışması ile Tuzla Gölü ve etrafında yer alan su kaynakların su kalitesi 24 aylık dönem için izlenmiştir ve değerlendirilmiştir. Palas Ovası'nda güncel arazi kullanımı ve yıllar itibariyle arazi kullanımda gerçekleşen değişimler, uzaktan algılama teknikleri kullanılarak tespit edilmiştir. Ayrıca Tuzla Gölü'nün su tutma kapasitesinin yıllar bazında yaşadığı değişim de uzaktan algılama teknikleri kullanılarak tespit edilmiş ve değişimin nedenleri yorumlanmıştır. Palas Ovası'ndan Tuzla (Palas) Gölü'ne taşınan kirletici miktarların belirlenmesi bir havza modeli olan SWAT modeli kullanılarak belirlenmiştir. Çalışma sonucunda Tuzla Gölü'nün su kalitesi açısından ötrofik özellik gösterdiği belirlenmiştir. Palas Ovası'nda tarım arazilerin son yıllarda ciddi oranda artış gösterdiği ve iklimsel değişimlerin Tuzla Gölü su tutma kapasitesinde etkili olduğu sonucu çıkarılmıştır. Uygulanan SWAT modeli ile yüzey akışı ve Tuzla Gölü'ne taşınan kirletici yükleri başarılı bir şekilde tahmin edilirken, taşınan kirletici yüklerinin Tuzla Gölü su kalitesinde olumsuz etkileri olduğu belirlenmiştir. Bu etkilerin arazi örtüsü değişimleri ve iklim değişikliği nedeniyle gelecekte artabileceği tahmin edilmiştir.

Abstract:
Non-point source pollution is one of the major treats towards surface water resources. Surface waters such as lakes and marshes are affected by non-point source pollution as they usually behave as receiving bodies in their basins. Water quality changes in these systems can affect the species diversity and composition and also affect the nutrient balance. The purpose of this thesis is to determine the pollution loads from agricultural activities to Tuzla (Palas) Lake, to determine the effect of the pollution loads on the water quality of Tuzla (Palas) Lake and to develop strategies for prevention of water pollution. In this thesis study, the water quality of the Tuzla (Palas) Lake and other water resources in the Palas Basin were evaluated. Also land use/land cover in the Palas Basin and Tuzla (Palas) Lake water extent were determined using remote sensing techniques and changes in land cover were analyzed. In the last stage, the pollutant loads to the Tuzla (Palas) Lake were determined with the SWAT model. The analysis showed that water quality was eutrophic and surface area of Tuzla Lake is highly dependent on climatic conditions. From 1987 to 2011, agricultural areas expanded significantly in the basin, which may pose a risk for the lake in the future. Surface runoff and pollutant transport to Tuzla Lake was estimated successfully with the SWAT model. Also, SWAT model estimated that climatic changes and land use changes can have significant impacts on the Tuzla Lake in the Future.