İstanbul İmar Yönetmeliğinin uluslararası örneklerle karşılaştırmalı irdelenmesi
Comparative analysis of the İstanbul Zoning Regulation with international examples
Yazar: ÖZGÜR CEYLAN
Danışman: DOÇ. DR. SEHER GÜZELÇOBAN MAYUK
Gebze Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tarihte sürekli bir değişim ve gelişim içerisinde olan yapı stoğunun niteliği, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde farklılık göstermektedir. Bu anlamda, dünyanın gelişmiş ülkelerinde mevcut yapı stoğunun halihazırda kullanımı ve yeni yapılarda planlı bir artışın sürdürüldüğü görülmektedir. Türkiye'de ise bu durumun böyle olmadığı ve yeni yapı stoğunun şehirlerde her geçen gün arttığı söylenebilir. Yeni yapı stoğundaki bu artış, kent belleği ve kimliğine zarar verebilmektedir. Şehirlerin yapılaşma yöntemlerinde görülen bu tür farklılıklar; ülkeler arasındaki ekonomik, demografik yapı farklarından ya da yapılaşma politikalarında, yönetmeliklerinde yer alan farklılıklardan kaynaklanabilmektedir. 
Bu nedenle çalışmada öncelikle Türkiye Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin genel incelemesi ve sonrasında İstanbul İmar Yönetmeliği'nin detaylı incelemesi yapılarak çalışmanın ana verisi oluşturulmuştur. Çalışmada öncelikle, mevcut yapı stoğu yıllara göre az değişim gösteren büyükşehirler belirlenmiş; sonrasında bu kentlerde kullanılan yönetmeliklerle ilgili literatür taraması yapılmış ve karşılaştırmalı irdelenmeye altlık oluşturacak bilgiler elde edilmiştir. Edinilen bilgilerin İstanbul'daki imar yönetmeliği ile karşılaştırılması ve bulguların değerlendirilmesiyle çalışma sonlandırılmıştır. İrdeleme sırasında; yönetmeliklerin güncellenme sıklığı, bu sıklığın çevreye ve ekonomiye olan olumlu ve olumsuz etkileri gibi konulardan yola çıkılmıştır.
Çalışmayla, İstanbul'da kullanılan güncel yönetmeliğin gelişmesine katkı sağlanması, kentin mevcut yapı stoğunun daha verimli bir şekilde kullanılabilmesi için sektörde yer alan uzmanlara yönelik bir kaynak oluşturabilmesi amaçlanmıştır. Bu yolla, başta kentsel dönüşüm çalışmaları olmak üzere, yeni yapılaşmayla zarar gördüğü düşünülen kent belleğinin korunmasına katkı sağlanması ön görülmüştür. Yapılan çalışmanın, güncel yönetmeliklerin karşılaştırılması yönüyle literatüre sağlayacağı kazanım önemli görülmektedir.

Abstract:
The quality of the building stock, constantly undergoing change and development throughout history, varies between developed and developing countries. However, in developed countries, there is already widespread use of existing building stock and planned growth in new constructions. In contrast, in Turkey, this is not the case, and new building stocks in cities are strengthening day by day. This increase in new construction can potentially harm the urban memory and identity. Variations in the structure of cities can be attributed to economic and demographic differences between cities, urban development policies, or changes in regulations. The study starts with a general overview of the Turkish Zoning Regulation, followed by a detailed examination of the Istanbul Zoning Regulation, forming the primary data. Cities with minimal changes in existing building stock were identified, and a literature review on their regulations was conducted to form the basis for comparative analysis. The study will conclude with a comparative analysis of the acquired information against the zoning regulation in Istanbul and an assessment of its implications. During the analysis, factors like regulation update frequency, lifespan, and their economic impacts will be scrutinized. The aim is to improve current regulations in Istanbul, providing a resource for professionals to enhance the efficient use of the city's existing building stock. This can contribute to preserving urban memory, especially in urban renewal projects where it may be compromised by new construction. The study is considered significant as it can potentially contribute substantially to the existing literature on current regulations' effects.