İlk kez baba olacaklara roy adaptasyon modeline göre verilen eğitimin babalık rolüne etkisi
Impact of training grounded in the roy adaptation model for first-time fathers on fatherhood role
Yazar: İLKER MURAT AVCIBAŞI
Danışman: PROF. DR. MELAHAT AKGÜN KOSTAK
Trakya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Giriş ve Amaç: Ebeveynler, çocukların fiziksel, zihinsel ve çevresel refahı toplumun gelişimine olumlu katkıda bulunurlar. Babalardan ortak ebeveynlik, çocuğun hayatında aktif olma ve çocuğa bakım sağlama gibi beklentiler, toplumsal cinsiyet rollerindeki algının değişmesiyle, artmıştır. Bu çalışma ilk kez baba olacak erkeklere Roy Adaptasyon Modeline göre verilen babalık eğitiminin babalık rolü üzerine etkisini belirlemek amacıyla yarı deneysel saha çalışması olarak yürütüldü.
Gereç ve Yöntemler: Araştırma, Mayıs 2019 – Aralık 2022 tarihleri arasında ilk kez baba olacak 95 (41 müdahale grubu, 54 kontrol grubu) bireyler ile gerçekleştirildi. Veriler Baba Rolü Algı Ölçeği, Baba Katılım Ölçeği, Pharis Öz-Güven Ölçeği ve Baba-Bebek Bağlanma Ölçeği kullanılarak doğumdan önce, doğumdan 2 ay sonra ve doğumdan 6 ay sonra olacak şekilde toplandı. Veriler; tanımlayıcı analizler, ki-kare testleri, bağımlı-bağımsız örneklem t testi, Mann Whitney u testi, Wilcoxon işaret sıraları testi ve korelasyon analizi ile değerlendirildi.
Bulgular: İlk kez baba olacaklara Roy Adaptasyon Modeline göre müdahale grubuna verilen babalık eğitimi, eğitim verilmeyen kontrol grubundakilere göre Babalık Rolü Algı Ölçeği, Baba Katılım Ölçeği, Pharis Öz-Güven Ölçeği ve Baba-Bebek Bağlanma Ölçeği puan ortalamaları yüksek bulundu (sırasıyla p<0,001; p=0,009; p=0,001; p=0,002).
	Babaların, babalık rolü algısı ile baba katılımı arasında orta düzeyde pozitif yönlü ilişkinin olduğu; bebek bakımına katılımları sağlandığında baba-bebek bağlanmasının erken dönemde gerçekleştiği belirlendi (sırasıyla p=0,002, rs=0,437; p=0,034, rs=0,288).
Sonuç: Roy Adaptasyon Modeline göre hazırlanan ve ilk kez baba olacaklara verilen eğitimin babalık rolü algısına, bakıma katılıma, babaların özgüvenlerine ve bebekleri ile olan bağlanmalarına olumlu etkisinin olduğu belirlendi. Baba adaylarının doğumdan sonra rol algısının yükseltilmesi, özgüvenlerinin düşmemesi ve baba-bebek bağlanmasının erken dönemde sağlanması için babalara Roy Adaptasyon Modeli'ne göre hazırlanmış eğitimin verilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Background and Aim: Parents contribute positively to the development of society through the physical, mental and environmental well-being of children. Expectations from fathers such as co-parenting, being active in the child's life and providing care for his baby, have increased with the change in the perception of gender roles. This study was conducted as a quasi-experimental field study to determine the effect of fatherhood training given to first-time fathers according to Roy Adaptation Model on fatherhood role.
Material and Methods: The study was conducted with 95 first-time fathers (41 intervention group, 54 control group) between May 2019 and December 2022. Data were collected using the Father Role Perception Scale, Father Involvement Scale, Pharis Self-Esteem Scale and Father-Infant Attachment Scale before birth, 2 months after birth and 6 months after birth. Data were evaluated by descriptive analyses, chi-square tests, dependent-independent sample t tests, Mann Whitney u test, Wilcoxon rank order test and correlation analysis.
Results: The mean scores of the Fatherhood Role Perception Scale, Father Involvement Scale, Pharis Self-Confidence Scale and Father-Infant Attachment Scale in the intervention group were higher than those in the control group (p<0.001; p=0.009; p=0.001; p=0.002, respectively).
	There was a moderate positive correlation between fathers' perception of paternal role and father involvement, and father-infant attachment was observed to occur early when fathers were involved in infant care (p=0.002, rs=0.437; p=0.034, rs=0.288, respectively).
Conclusion: It was determined that the training prepared according to the Roy Adaptation Model and given to first-time fathers had a positive effect on the perception of paternal role, participation in baby care, fathers' self-confidence and their attachment with their infants. It is recommended that training prepared according to the Roy Adaptation Model should be given to fathers in order to increase the perception of the role of prospective fathers after birth, to prevent their self-confidence and to ensure father-infant attachment in the early period.