Akromegalili hastalarda nöropatik ağrı sıklığı ve klinik özellikler ile ilişkisi
Prevalence of neuropatic pain in patients with acromegalia and its relationship with clinical features
Yazar: SİNEM KÜBRA KONCA
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN DEMİR
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Giriş ve Amaç: Akromegali, periferik sinir sisteminin de sıklıkla tutulduğu endokrin artropatilerden biridir. Buna karşın, hastalardaki nöropatik ağrı (NA) ve semptomlarının sıklığı ve NA'nın başta yaşam kalitesi olmak üzere hastalık değişkenleri ile ilişkisi net değildir. Bu nedenle çalışmamızda, akromegali hastalarında NA bileşenin sıklığını araştırmayı ve NA ile akromegalinin hastalık özelikleri arasındaki potansiyel ilişkiyi değerlendirmeyi amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: Araştırmaya, Ekim 2020 – Mayıs 2021 tarihleri arasında 92 akromegali hastası dahil edildi. Her hastaya demografik ve hastalığa ait bilgilerin sorgulandığı standart bir değerlendirme formu dolduruldu. Hastaların akromegali ile ilgili endokrinolojik tetkikleri kaydedildi. Hastalardaki NA varlığı, Douleur Neuropathique 4 Questions (DN4) ve PainDETECT anketi kullanılarak değerlendirildi. Ağrı şiddeti vizüel analog skala (VAS) ile ölçüldü. Anksiyete, depresyon ve yaşam kalitesi sırasıyla, Hastane Anksiyete ve Depresyon (HAD) Ölçeği ve Akromegali Yaşam Kalitesi Ölçeği (Acromegaly Quality of Life Questionnaire; AcroQol) ile değerlendirildi. Median sinir kesit alanı, metakarpofalangeal eklem kıkırdak kalınlığı, distal femoral kıkırdak kalınlığı ve topuk yağ yastıkçığı kalınlığı için bilateral ultrasonografik ölçümler yapıldı ve kaydedildi.
Bulgular: Araştırmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 45,96 ± 11,46 yıldı ve 49' u (%53,3) kadındı. Hastaların 36'sı (%39,1) aktif iken, 56'sı (%60,9) remisyondaydı. Hastaların PainDETECT skalasına göre %29,3'ünde, DN4 anketine göre %27,2' de NA komponenti tespit edildi. Nöropatik ağrısı olanlarda VAS-ağrı skoru olmayanlara göre anlamlı yüksek saptandı (p<0,001). Nöropatik ağrısı olan hastaların %40'ında ağrı paterni; aralarda tamamen düzelmenin olduğu ağrı atakları şeklindeydi. En sık görülen NA semptomları yanma, karıncalanma ve çivi-iğne batmasıydı. Nöropatik ağrı kadınlarda erkeklere göre anlamlı olarak daha sıktı (%70,4 vs %29,6 ve p=0,034). Serum trigliserid, T3 ve hemoglobin düzeyleri NA'sı olanlarda olmayanlara göre anlamlı olarak daha düşüktü (sırasıyla p=0,017, p=0,045 ve p=0,011). Ayrıca NA'sı olanlarda olmayanlara göre AcroQol skorları anlamlı düşük, depresyon ve anksiyete skorları ise anlamlı yüksekti (hepsi için p<0,001).  Nöropatik ağrı ile hastalık durumu (aktif/remisyon) veya ultrasonografik ölçümler arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. PainDETECT ve DN4 skorları ile VAS, HAD-anksiyete ve depresyon skorları arasında pozitif korelasyon saptanırken, AcroQol arasında negatif korelasyon saptandı (hepsi için p<0,001). Çok değişkenli lojistik regresyon analizi sonucu, NA varlığı VAS ve AcroQoL skorları ile bağımsız ilişkili bulundu.
Sonuç: Bu çalışma, akromegalili hastaların yaklaşık üçte birinin, hastalığın aktif veya remisyonda olmasından bağımsız olarak NA komponenti olduğunu gösterdi. Nöropatik ağrı varlığı daha yüksek ağrı düzeyleri ve daha düşük yaşam kalitesi ile ilişkiydi. Çalışmamız, akromegali hastalarında mevcut ağrının ve özelliklerinin (nöropatik komponenti olan veya olmayan) doğru bir şekilde tanımlaması için klinik belirti ve semptomların önemine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Akromegali, Nöropatik ağrı, Ultrasonografi, Yaşam Kalitesi

Abstract:
Introduction: Acromegaly is an endocrine arthropathy in which the peripheral nervous system is also frequently involved. In patients with acromegaly, neuropathic pain (NP) and its symptoms as well as the relationship between NP and disease characteristics, predominantly including quality of life, remain still unclear. Accordingly, the present study aimed to investigate the frequency of NP component in patients with acromegaly and to evaluate the potential relationship between NP and the disease characteristics of acromegaly.
Materials and methods: The study evaluated 92 patients with acromegaly between October 2020 and May 2021. A standard evaluation form probing patients' demographic and disease-related characteristics was administered to each patient. Endocrinological studies related to acromegaly of the patients were recorded. Presence of NP was assessed using the DN4 (Douleur Neuropathique 4 Questions) and PainDETECT questionnaires. Pain intensity was assessed using Visual Analogue Scale (VAS). Anxiety and depression were assessed using the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) and quality of life was assessed using the Acromegaly Quality of Life Questionnaire (AcroQol). Bilateral ultrasonographic measurements were performed and recorded for median nerve cross-sectional area, metacarpophalangeal cartilage thickness, distal femoral cartilage thickness, and heel fat pad thickness.
Results: The mean age of the patients included in the study was 45.96 ± 11.46 years, and 49 (53.3%) were women. Of all, 36 (39.1%) patients were in the active phase and 56 (60.9%) patients were in the remission phase. The NP component was detected in 29.3% of the patients according to the PainDETECT questionnaire and in 27.2% of the patients according to the DN4 questionnaire. VAS scores were found to be significantly higher in patients with NP compared to patients without (p<0.001). In 40% of patients with NP, the pain was in the form of pain attacks with complete recovery between attacks. The most common symptoms of NP included burning, tingling, and pins and needles. The frequency of NP was significantly higher in women than in men (70.4% vs. 29.6%, p=0.034). Serum triglyceride, T3, and hemoglobin levels were significantly lower in patients with NP than in patients without (p=0.017, p=0.045, and p=0.011, respectively). In addition, patients with NP had significantly lower AcroQol scores and significantly higher depression and anxiety scores than patients without (p<0.001 for all). No significant correlation was found between NP and disease status (active/remission) or ultrasonographic measurements. PainDETECT and DN4 scores established a positive correlation with VAS and HADS-anxiety and depression scores and a negative correlation with AcroQol scores (p<0.001 for all). In multivariate logistic regression analysis, presence of NA was independently associated with VAS and AcroQoL scores.
Conclusion: The study indicated that approximately one-third of patients with acromegaly had NP component, regardless of disease status (active/remission). Additionally, presence of NP was associated with higher pain levels and lower quality of life. Taken together, our findings highlight the importance of clinical signs and symptoms in the accurate identification of pain and its features (with or without a neuropathic component) in patients with acromegaly.
Keywords: Keywords: Acromegaly, Neuropathic pain, Quality of Life, Ultrasonography