Doğu Karadeniz havzasında Fırtına deresinin makro omurgasız çeşitliliğinin değerlendirilmesi
The assessment of the diversity of bentic macroinvertebrates of Firtina brook of East Black Sea basin
Yazar: SADİ CILIZ
Danışman: PROF. DR. MİNE KIRKAĞAÇ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Doğu Karadeniz Havzası'nda Fırtına Deresi'nin bentik makroomurgasız çeşitliliğinin değerlendirilmesinin amaçlandığı tez çalışması, Kasım 2014-Ağustos 2015 tarihleri arasında yürütülmüştür.  Çamur ve su örnekleri, Fırtına Deresi' nin mansabına yakın bölgeden başlamak üzere sahilde denize döküldüğü yere kadar belirlenen 6 istasyondan mevsimsel olarak (Kasım-Şubat-Mayıs-Ağustos aylarında) bir yıl süreyle alınmıştır. Fırtına Deresi'nde su sıcaklığı, pH, çözünmüş oksijen ve elektriksel iletkenlik değerleri arazide, amonyum azotu, nitrat azotu, nitrit azotu, ortofosfat, toplam fosfor, klorofil a ve askıda katı madde laboratuvarda ölçülmüştür. Su kalitesine ilişkin sonuçlar, Türkiye Yerüstü Su Kalite Yönetmeliğine göre değerlendirilmiş ve Fırtına Deresi'nin yüksek kaliteli su sınıfında olduğu belirlenmiştir. Bentik makroomurgasız çeşitliliği, Insecta sınıfından Ecydonorous (Ephemeroptera, Heptaginiidae), Sericostoma (Trichoptera, Sericostomatidae), Tipula, Tabanus ve Chironomus (Diptera, Tipulidae, Tabanidae, Chironomidae) cinslerinden meydana gelmiştir. Bentik makroomurgasızların bollukları yüksek değildir ve bu organizmalar kirlenmemiş ve hafif kirli sularda bulunmaktadır. Bu araştırmada familya düzeyinde sıralama Sericostomatidae (%83), Tipulidae (%14), Heptaganiidae (%2) ve Tabanidae (%1) şeklinde olmuştur. Shannon- Weiner indeksi (H) değeri (0-0,68) arasında düşük bulunmuştur. Biyotik indeks değeri de düşük bulunmuş, BMWP skoruna göre su kalitesi, 4. sınıf (kirli sular) olarak belirlenmiştir. Bentik makro omurgasız indeksleri ve su kalite parametreleri açısından bir uyuşmazlık mevcuttur. Fırtına Deresi'nde su akışı yüksektir ve bundan dolayı organik madde miktarının ortamdaki tür çeşitliliğini ve bolluklarını sınırladığı düşünülmekte olup,  derenin su kalitesi indikatörü olan bentik makro omurgasızlar açısından uzun süre izlenmesi önerilmektedir.

Abstract:
The thesis study was aimed to assess the diversity of benthic macroinvertebrates of Fırtına Brook of East Blacksea Basın and carried out between November 2014 and  August 2015. Mud and water samples were taken for one year from selected six stations seasonally (November- Februaury- May-August) whereas from the upstream to the entry to sea. Water temperature, pH, dissolved oxygen and conductivity were measured in situ, ammonium nitrogen, nitrate nitrogen, nitrite nitrogen, orthophosphate, total phospate, chlorophill a and total suspended solid were measured in laboratory. The results were evaluated according to Turkish Surface Water Quality Regulation and it was seen that Fırtına Brook had high water quality. The benthic macroinvertebrates diversity consisted of the genusus Ecydonorous (Ephemeroptera, Heptaginiidae), Sericostoma (Trichoptera, Sericostomatidae), Tipula, Tabanus ve Chironomus (Diptera, Tipulidae, Tabanidae, Chironomidae) from Insecta class. Their abundances were not high and these organisms were seen in unpolluted and slightly polluted waters. The placement of the organisms in family level were Sericostomatidae (83%), Tipulidae (14%), Heptaganiidae (2%) ve Tabanidae (1%), respectively. Shannon- Weiner index (H) value was found to be low between 0 and 0,68. Biotic index was also was low and in the 4. Class (polluted water) according to BMWP score. There is divergence between water quality parameters and macroinvertebrate indices The water flow is high in Fırtına Brook and because of this it was thought that the species richness of benthic macroinvertebrates and their abundances were limited by the amount of organic material. So it was recommended to monitor the benthic macroinvertebrates as the indicators of the water qualityfor along time in Fırtına Brook.