Akdeniz Bölgesi'nde endüstri mirası
Industrial heritage in the Mediterranean Region
Yazar: BURCU YAĞMUR TOSUN
Danışman: PROF. DR. İLTER BÜYÜKDIĞAN
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Akdeniz bölgesi = Mediterranean region ; Endüstri mirası = Industrial heritage ; Fabrikalar = Factories ; Koruma = Conservation

Özet:
18. yüzyılda İngiltere'de başlayarak tüm dünyayı etkisi altına alan Endüstri Devrimi başta üretim yöntemlerinde, kent ve toplum yapısında büyük değişimler yaratmıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nda 19. yüzyıl başlarında endüstrileşme girişimleri başlamıştır. Bu girişimler önce askeri endüstri dalında, daha sonra dokuma sektörü olmak üzere tarım kaynaklı endüstri dallarında görülmüştür. Zaman içinde teknolojinin gelişmesi endüstride büyük değişimlere neden olmuştur. Endüstri yapılarındaki ihtiyaçlar kısa sürede değişmiş ve yapılar yetersiz kalarak yenileri üretilmeye başlanmıştır. Yetersiz kalan birçok fabrika kaderine terk edilmiştir. Üretimini sürdüren fabrikalar ise, zor koşullarda çalışmaya devam etmektedir. Kent içerisinde kalan bu endüstri yapıları yok olma tehdidi ile karşı karşıya kalmıştır. 
Bu çalışmada Geç Osmanlı, Cumhuriyet ve 1950 Sonrası dönemlerde ülkemizin Akdeniz Bölgesi'nde yer alan Adana, Antalya, Burdur, Hatay, Isparta, Mersin, Kahramanmaraş ve Osmaniye kentlerinin endüstri dinamikleri incelenerek günümüze kadar gelebilmiş endüstri yapıları saptanmıştır. Kaynaklarda Kahramanmaraş ve Osmaniye kentlerinde herhangi bir endüstri yapısına rastlanmamıştır. Adana, Antalya, Burdur, Hatay, Isparta ve Mersin kentlerinde bulunan 41 endüstri yapısı yapım yılları, üretim türleri, yapım teknikleri, mimari özellikleri, tescil durumu ve işlev bağlamında değerlendirilerek, kent ve topluma kazandırılması aşamasında yol göstermesi amacıyla rehber olması hedeflenmiştir. 

Anahtar Sözcükler: Akdeniz Bölgesi, Endüstri Mirası, Fabrika, Koruma

Abstract:
The Industrial Revolution, which started in England in the 18th century and affected the whole world, created great changes in the production methods, city and society structure. At the beginning of the 19th century, industrialization initiatives began in the Ottoman Empire. These initiatives were first seen in the military industry, then in the agricultural industry, including the weaving industry. The development of technology over time has caused great changes in the industry. The needs in the industrial buildings changed in a short time and the buildings were insufficient and new ones were started to be produced. Many factories that remained inadequate were abandoned to their fate. The factories that continue their production continue to work in difficult conditions. These industrial structures within the city faced the threat of extinction.
In this study, the industrial dynamics of the cities of Adana, Antalya, Burdur, Hatay, Isparta, Mersin, Kahramanmaraş and Osmaniye, which are located in the Mediterranean Region of our country in the Late Ottoman, Republic and Post-1950 periods, were examined and the industrial structures that survived until today were determined. In the sources, no industrial structure was found in the cities of Kahramanmaraş and Osmaniye. 41 industrial buildings in Adana, Antalya, Burdur, Hatay, Isparta and Mersin are evaluated in terms of their construction years, production types, construction techniques, architectural features, registration status and function, and it is aimed to guide them in the process of bringing them into the city and society.

Keywords: Mediterranean Region, Industrial Heritage, Factory, Conservation