Nefes darlığı şikayeti ile acil servise başvuran hiperventilasyon sendromu tanısı düşünülen hastalarda bakılan arter kan gazı ile end tidal karbondioksit düzeylerinin  korelasyonunun değerlendirilmesi
Evaluation of correlation between end tidal carbondoxide levels and artery blood gas that diagnosed hyperventilation syndrome in patients with dyspnea in emergency room
Yazar: MEHMET OKTAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN ERSUNAN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Dispnea = Dyspnea ; Hiperventilasyon = Hyperventilation ; Hipokapni = Hypocapnia ; Kan gaz analizi = Blood gas analysis ; Karbon dioksit = Carbon dioxide ; Solunum yetmezliği = Respiratory insufficiency

Özet:
Giriş ve Amaç: End-Tidal CO2 (ETCO2) ölçümü acil serviste ve anestezi servisinde oldukça sık kulanılan, güvenilirliği kanıtlanmış ve metaanalizlerle desteklenmiş bir non-invaziv yöntemdir. Pek çok hastalıkta ve normal insanlarda ETCO2 ile arter kan gazında bakılan CO2'nin korele olduğu gösterilmiştir. Bu çalışmada, nefes darlığı ile başvurup ön tanıda hiperventilasyon sendromu düşünülen hastalarda arter kan gazı örneklemesi kullanılarak ölçülen kan parsiyel karbondioksit miktarı ile kapnograf cihazı kullanılarak ölçülen parsiyel karbondioksit miktarını karşılaştırmayı ve hasta konforunu artırmak amacıyla non-invaziv bir işlemin kullanılabileceğini göstermeyi amaçladık.  
Gereç ve Yöntem: Bu prospektif, gözlemsel çalışmaya 15.06.2018-15.12.2018 arasında altı aylık bir süre boyunca dispne ile başvuran ve hiperventilasyon sendromu düşünülen hastalar alındı. Hastalardan kapnometreye takılı bir hava yolu adaptörü yoluyla ETCO2 ölçümleri yapıldı. Arter kan gazı örnekleri eş zamanlı olarak elde edildi.  
Bulgular: Çalışma 44 hasta (kadın: 30) dahil edildi. Hastaların ortalama kan gazı PCO2 değerleri (kadın: 29.9 (10.7 – 46.3), erkek: 30.1 (18.1 – 39.3)) mmHg ve ETCO2  değerleri (kadın: 28.1 (16.0 - 45), erkek: 28.9 (15.0 - 38)) mmHg, PCO2-ETCO2 farkı (kadın: 1.82 (-17.4 – 18.5), erkek: 1.1 (-7.50 – 13.7)) ve ortalamaları (kadın: 28.1 (16 – 45), erkek: 29.0 (15 – 38)) olarak saptandı. End-tidal ve kan gazı ölçümleri arasında orta seviyede korelasyon (r: 0.531) saptandı. Cinsiyet gruplarına bakıldığında ise kadınlarda orta (pearson r:0.49) ve erkeklerde güçlü (pearson r:0.65) düzeyde korelasyon saptandı. Bland-Altman analizinde bulunan limitler klinik olarak kabul edilebilir seviyede değildi.  
Sonuç: Literatürdeki birçok çalışmada kan gazı örneklemesi yöntemiyle bakılan CO2 seviyeleri ile ETCO2 seviyeleri arasında korelasyon mevcuttur. Bir kısım çalışmada ETCO2 ölçümü tek başına kullanılmış ve güvenilir sonuçlar elde edilmiştir. Ancak bizim çalışmamız hiperventilasyon sendromu özelinde yapılmış ve arteryel kan gazı yöntemiyle ETCO2 yöntemi arasında klinik olarak kabul edilebilir düzeyde uyum saptanmadı. Dolayısıyla çalışmamızın sonucuna göre hiperventilasyon sendromu hastalarında ETCO2 ölçümünün kan gazı yerine kullanılamayacağı görüldü. 

Anahtar Sözcükler: Hiperventilasyon, Hipokapni, PCO2, Kapnometre, ETCO2

Abstract:
Background and Aims: End-Tidal CO2 (ETCO2) measurement is a widely used non-invasive method in the emergency department and anesthesia service, which is proven reliable and supported by metaanalysis. In many diseases and healthy humans, ETCO2 and CO2 measured in arterial blood gas are correlated. In this study, we aimed to compare arterial blood gas sampling and blood partial carbon dioxide levels measured by capnography in patients with hyperventilation syndrome who were admitted with dyspnea and to demonstrate that a non-invasive procedure can be used to improve patient comfort. 
Materials and Methods: This prospective, observational study included patients who presented with dyspnea for a period of one year between 2018 – 2019 and were thought to have hyperventilation syndrome. ETCO2 measured from patients via an airway adapter attached to the capnometer. Arterial blood gas samples were obtained at the same time. 
Results: The study included 44 patients (female: 30 / %68.2). The results were found as mean blood gas PCO2 (female: 29.9 (10.7 - 46.3), male: 30.1 (18.1 - 39.3)) and mean ETCO2 (female: 28.1(16.0 - 45), male: 29.0 (15.0 - 38)) values of the patients, PCO2-ETCO2 difference (female: 1.82 (-17.4 - 18.5), male: 1.1 (-7.50 – 13.7)) and its mean values (female: 28.1 (16 - 45), male: 29.0 (15.0 – 38.0)). There was a moderate correlation (r: 0.531) between end-tidal and blood gas measurements totally, and a moderate correlation in women (pearson r: 0.49) and stronge correlation in men (pearson r: 0.65). The limits found in the Bland-Altman analysis were not clinically acceptable. 
Conclusion: In many studies, there was a correlation between CO2 levels measured by blood gas sampling method and ETCO2 levels. In some studies, ETCO2 measurement was used alone and reliable results were obtained. However, our study was performed in hyperventilation syndrome patients specifically and there was no clinically acceptable agreement between arterial blood gas method and ETCO2 method. Therefore, it was seen that ETCO2 measurement could not be used instead of blood gas sampling in patients with hypocapnia syndrome. 
Keywords: Hyperventilation, Hypocapnia, PCO2, Capnometer, ETCO2