Ortaokul öğretmenlerinin teknostres düzeylerini etkileyen faktörler ve bu faktörlerle baş etmede çözüm önerileri
Ortaokul öğretmenlerinin teknostres düzeylerini etkileyen faktörler ve bu faktörlerle baş etmede çözüm önerileri
Yazar: İHSAN TAHİROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN İZMİRLİ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, ortaokul öğretmenlerinin teknostres düzeylerini etkileyen faktörleri ve bu faktörlerle baş etmede çözüm önerilerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, karma araştırma yöntemlerinden açıklayıcı ardışık desen kullanılmıştır. Bu desen, nicel ve nitel veri toplama süreçlerini iki aşamalı yaklaşımla birleştirerek, bulguları güçlendirme ve araştırmanın genelleştirilebilirliğini artırma hedefi taşımaktadır. Nicel bölümde tarama modeli, nitel bölümde ise yarı-yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırma, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Balıkesir ili Havran ilçesinde görev yapan 125 ortaokul öğretmeni üzerinde gerçekleştirilmiştir. Nicel bölümde 125 öğretmenden veri toplanmıştır. Nitel bölümde ise teknostres düzeyleri düşük olan 3, orta olan 3 ve yüksek olan 3 olmak üzere toplam 9 öğretmen ile görüşülmüştür. 

Elde edilen verilere göre öğretmenlerin genel olarak orta düzeyde teknostres yaşadığı görülmüştür. Kadın öğretmenlerin kişisel ve sosyal odaklı teknostres düzeylerinin erkeklere göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, lisans mezunu öğretmenlerin yüksek lisans mezunlarına göre daha yüksek "öğrenme-öğretme süreci odaklı teknostres" yaşadıkları belirlenmiştir. Temel ve orta düzey bilgisayar kullanıcıları, ileri düzey kullanıcılara kıyasla daha yüksek düzeyde teknostres yaşarken, etkileşimli tahtayı sık kullanan öğretmenler teknik konulara odaklı daha yüksek stres yaşamaktadır. Bilgi ve iletişim teknolojilerini eğitim amaçlı 3 saat ve üzeri kullanan öğretmenlerin teknostres düzeylerinin, 1 saatten az kullananlara göre anlamlı derecede daha düşük olduğu görülmüştür. Bununla birlikte öğretmenlerin en sık dile getirdiği kaygılar arasında kişisel veri güvenliği, teknolojinin bağımlılık yapıcı etkisi ve sağlık sorunları yer almaktadır. Çözüm önerileri arasında teknolojinin kontrollü ve sınırlı kullanımı, güvenli internet kullanımının teşviki ve hizmet içi eğitimlerin artırılması öne çıkmaktadır. Bu sonuçlar, öğretmenlerin teknolojiyi daha verimli ve güvenli bir şekilde kullanmaları için önemli ipuçları sunmaktadır.

Abstract:
This study aims to determine the factors affecting the technostress levels of secondary school teachers and their solutions for coping with these factors. In the research, explanatory sequential design was used within the scope of the mixed research method. This design aims to strengthen the findings and increase the generalizability of the research by combining quantitative and qualitative data collection processes with a two-stage approach. Survey model was used in the quantitative part and semi-structured interview technique was used in the qualitative part. The research was conducted on 125 secondary school teachers working in Havran district of Balıkesir province in the 2023-2024 academic year. In the quantitative part, data were collected from 125 teachers. In the qualitative part, a total of 9 teachers, 3 with low, 3 with medium and 3 with high technostress levels, were interviewed. 

According to the data obtained, it was observed that teachers generally experienced moderate levels of technostress. It was determined that female teachers' personal and socially focused technostress levels were higher than men. Additionally, it was determined that teachers with a bachelor's degree experienced higher levels of technostress focused on the learning-teaching process than teachers with a master's degree. While basic and intermediate level computer users experience higher levels of technostress compared to advanced users, teachers who frequently use interactive whiteboards experience higher levels of stress focused on technical issues. It was observed that the technostress levels of teachers who used information and communication technologies for educational purposes for 3 hours or more were significantly lower than those who used ICT for less than 1 hour. However, among the concerns most frequently expressed by teachers are personal data security, the addictive effect of technology and health problems. Among the solution suggestions, controlled and limited use of technology, encouraging safe internet use and increasing in-service training stand out. These results provide important clues for teachers to use technology more efficiently and safely.