Ergenlerde ayrışma-bireyleşme, çok yönlü eylemli kişilik özellikleri ve algılanan sosyal destek arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between separation-individuation, multi measure agentic personality traits and perceived social support in adolescent
Yazar: ŞULE BUSE BETUS
Danışman: DOÇ. DR. ÖNER ÇELİKKALELİ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Ayrılma = Secession ; Ayrılma-bireyleşme sorunları = Separation-individuation problems ; Ayrışma-bireyleşme = Separation-individuation ; Ergenler = Adolescents ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Sosyal destek = Social support

Özet:
Bu araştırmada ergenlerde ayrışma-bireyleşme, çok yönlü eylemli kişilik özellikleri ve algılanan sosyal destek arasındaki ilişki incelenmiştir. Bunun yanında ayrışma-bireyleşmenin çok yönlü eylemli kişilik özellikleri ve algılanan sosyal destek tarafından yordanıp yordanmadığı araştırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 675 lise öğrencisinden oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak Ergen Ayrışma-Bireyleşme Ölçeği, Çok Yönlü Eylemli Kişilik Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 26 paket programı ile analiz edilmiştir. Değişkenler arası ilişkileri inceleyebilmek amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Ayrışma-bireyleşmenin çok yönlü eylemli kişilik özellikleri ve algılanan sosyal destek tarafından yordanıp yordanmadığını belirlemek amacıyla çoklu doğrusal regresyon analizinden yararlanılmıştır. Ergenlerde ayrışma-bireyleşmenin cinsiyete göre farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koyabilmek için bağımsız gruplar için t- Testi analizinden yararlanılmıştır. Araştırmada hata payı üst sınırı .05 olarak kabul edilmiştir. Değişkenler arasındaki korelasyon analizleri sonuçları incelendiğinde ayrılık kaygısı ile benlik saygısı, öz-yeterlik, yaşam amaçları ve çok yönlü eylemli kişilik ölçeği toplam puanı arasında negatif yönlü ilişki elde edilmiş, ayrılık kaygısı ile iç kontrol odağı arasında anlamlı ilişki elde edilememiştir. Son olarak, ayrılık kaygısı ile algılanan sosyal destek toplam puanı ve alt boyutları arasında arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır. İkinci olarak, kısıtlanma kaygısı ile çok yönlü eylemli kişilik özelliklerinden benlik saygısı ve iç kontrol odağı arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır. Buna karşın, benlik saygısı ile yaşam amaçları, öz-yeterlik ve çok yönlü eylemli kişilik ölçeği toplam puanı arasında negatif yönlü ilişkiler elde edilmiştir. Diğer taraftan, kısıtlanma kaygısı ile arkadaş ve diğer kişilerden algılanan sosyal destek arasında anlamlı ilişkiler olmadığı tespit edilmişken, toplam algılanan sosyal destek ile negatif yönde anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu görülmüştür. Üçüncü olarak, reddedilme beklentisi ile çok yönlü eylemli kişilik özelliklerinden benlik saygısı, yaşam amaçları ve öz-yeterlik arasında negatif yönlü ilişki bulunmuştur. Buna karşın, reddedilme beklentisi ile iç kontrol odağı arasında anlamlı ilişki elde edilememiştir. Algılanan çok boyutlu sosyal destek açısından ele alındığında ise, reddedilme beklentisi ile aileden, arkadaştan ve diğer kişilerden algılanan sosyal destek arasında negatif yönlü ilişki bulunmaktadır. Bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkeni yordamasına ilişkin elde dilen ilk bulguya göre,  ergenlerde öz-yeterlik, benlik saygısı, yaşam amaçları ve toplam çok yönlü eylemli kişilik özellikleri, ayrılık kaygısını anlamlı bir biçimde yordamakta ve bu değişkenler tarafından varyansın %5'i açıklanmaktadır. Diğer taraftan ergenlerde yaşam amaçları, aileden algılanan sosyal destek, öz-yeterlik, çok yönlü eylemli kişilik özellikleri ve çok boyutlu algılanan sosyal destek; kısıtlanma kaygısını yordamakta ve bu değişkenler tarafından varyansın %24'ü açıklanmaktadır. Son olarak, ergenlerde yaşam amaçları, aileden algılanan sosyal destek ve arkadaştan algılanan sosyal destek reddedilme beklentisini yordamakta ve ilgili değişkenler varyansın %37'sini açıklamaktadır.Araştırmadan elde edilen son bulguya göre ise ergenlerin ayrışma-bireyleşme puanları cinsiyete göre anlamlı bir biçimde farklılaşmaktadır. Araştırmadan elde edilen bulgular alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
In this study, the relationship between separation-individuatin, multi measure agentic personality trait and perceived social support were examined. In addition to this, it was investigated whether multi measure agentic personality trait and perceived social support predicted separation-individuation. The reseaarch was carried out with a relational screening model among descriptive studies. The dependent variable of the research is separation-individuation, and independent variable is multi measure agentic personality trait and perceived social support. The study group of the research consist of 675 adolescents. In this study, Separation-Individuation Inventory of Adolescence, Multi-Measure Agentic Personality Inventory and Multi Measure Perceived Social Support Inventory were used as data collection tools. The data obtained were analyzed with SPSS 26 package program. Multiple Regression Analysis was used to determine whether multi measure agentic personality trait and perceived social support predicted separation-individuation. In order to test, whether separation-individuation differs according to gender, t-Test was used for independent groups in two groups comparisons. In this study, maximum error marging is accepted as .05. When relationships between variables were investigated, firstly it was observed that there was a meaningful negative relationship between separation anxiety and self-esteem, self-efficacy, life goals, sum of Multi-Measure Agentic Personality Inventory score. There was not meaningful relationship between separation anxiety and internal locus of control. Finally, there was no meaningful relationship between separation anxiety and perceived social support and sub-dimensions.
Secondly, it was observed that there was a meaningful negative relationship between engulfment anxiety and sub-dimensions of multi measure agentic personality trait; life goals, self-efficacy and sum of Multi-Measure Agentic Personality Inventory. In addition, there is no significant relationship between engulfment anxiety and internal locus of control. It was also observed that there was a meaningful negative relationship between perceived social support from family and sum of Multi Meaure Perceived Social Support score. Thirdly, it was observed that there was a meaningful negative relationship between rejection expectation and sub-dimensions of multi measure agentic personality traits; self-esteem, self-efficacy and life goals, but there was no significant relationship between internal locus of control. It was observed that there was a meaningful negative relationship between rejection expectation and self-esteem. When the research finding were considered regarding perceived social support, there was meaningful negative relationship between rejection expectation and perceived social support and sub-dimensions of perceived social support.
In order to determine whether separation anxiety can be predicting by multi measure agentic personality traits and perceived social support multiple regression analysis were used. According the result of regression analysis it was found that, self-efficacy, self-esteem, life goals and multi measure agentic personality traits significantly predicted separation anxiety and explained %5 of the variance in separation anxiety.It was also found that, life goals, perceived social support from family, self-efficacy, multi measure agentic personality traits and multi measure perceived social support significantly predicted engulfment anxiety and explained %24 of the variance in engulfment anxiety. Finally according the result of regression analysis it was found that, life goals, perceived social support from family and perceived social support from friend significantly predicted rejection expectation and explained %37 of the variance in rejection expectation.
According to the findings obtained from the research, it was found that sub-dimensions of separation-individuation was significantly different according to gender. Findings were discussed in the light of literature.