Yaşlıların yaşadıkları ortama göre yaşam kalitesi ve doyumu düzeylerinin karşılaştırılması
An evaluation of elderly people?s quality of life and satisfaction with life levels according to different living enviroment
Yazar: HATİCE NİLDEN ARSLAN
Danışman: PROF. DR. ŞENNUR DABAK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Huzurevleri = Nursing homes ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılar için sağlık hizmetleri = Health services for the aged

Özet:
Giriş-amaç: Nüfusun yaşlanması, tüm dünyada ön plana çıkan en önemli demografik olgulardan biridir. Bu demografik değişimin etkileri toplumlarda farklı şekillerde görülmektedir. Bu çalışma ile Samsun ilinde 60 yaş ve üzeri yaşlılarda yaşam kalitesi ve yaşam doyumu düzeyinin yaşam ortamı ve çeşitli sosyodemografik özelliklerle ilişkisini belirlemek amaçlanmıştır.Gereç-yöntem: Tanımlayıcı tipteki araştırma Samsun İlkadım ve Atakum ilçelerinde yapılmıştır. Araştırma grubunu Samsun Büyükşehir Belediyesi huzurevinde kalan, Samsun Büyükşehir Belediyesi Yaşlılara Hizmet Merkezi'nden hizmet alan ve Atakum Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran yaşlılar oluşturmaktadır. Araştırmaya huzurevinde kalan 38, evinde belediyeden hizmet alan 60 ve evde yaşayan 60 kişi olmak üzere toplam 158 yaşlı alınmıştır. Araştırmanın verileri 01.11.2010-31.12.2010 tarihleri arasında, oluşturulan anket formu aracılığıyla, yaşlılarla yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Yaşam ortamına göre farklılık gösteren 60 yaş ve üzerinde üç grup yaşlıya onamları alınarak; sosyodemografik özellikleri içeren anket formu, Dünya Sağlık Örgütü Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Modülü (WHOQOL-Old) ve Yaşam Doyumu Ölçeği araştırmacı tarafından uygulanmış; ayrıca yaşlıların işlevsellik düzeyi değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizlerde Kruskall Wallis Varyans Analizi, Mann Whitney U Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (Post Hoc: Tukey Testi), Ki kare Testi ve Logistik Regresyon Analizi uygulanmıştır.Bulgular: Araştırma grubunda WHOQOL-old toplam skor ortalaması huzurevinde kalanlarda 39.2±8.8, hizmet alanlarda 40.8±8.3 ve evde kalan yaşlılarda 50.3±8.8 olarak bulunmuştur. Gruplar yaşam doyumu açısından değerlendirildiğinde; huzurevinde kalanlarda 12.3±5.7, hizmet alanlarda 15.2±7.9, evde kalan yaşlılarda ise 23.6±8.2 olarak bulunmuştur. Evde kalanlarda yaşam kalitesi ve yaşam doyumu, hizmet alanlardan ve huzurevinde kalanlardan daha yüksektir (p<0.001). Sosyodemografik değişkenlere göre oluşturulan gruplarda yapılan değerlendirmelerde de evde yaşayanların yaşam kalitesi ve yaşam doyumunun daha yüksek olduğu saptanmıştır. Yapılan logistik regresyon analizinde, yaşam kalitesinin yaşam ortamı ve cinsiyetten; yaşam doyumunun ise yaşam ortamı ve gelir durumundan etkilendiği sonucuna varılmıştır.Sonuç-Öneriler: Çalışma sonucu elde edilen veriler, bakım gereksinimi olan yaşlıları kendi ev ortamından ayırmadan, yaşamlarını sürdürmelerini sağlayacak hizmetlerin sunulmasının, onların yaşam kalitesi ve yaşam doyumuna olumlu katkı sağlayacağını gösterir niteliktedir. Yaşlı sağlığını geliştirme konusunda öncelikler belirlenmeli, gerekli müdahaleler yapılmalı ve koruyucu hizmetler sağlanmalıdır.Anahtar Kelimeler: Yaşlı, Huzurevi, Yaşlı Hizmet Merkezi, Yaşam Kalitesi, Yaşam Doyumu

Abstract:
Introduction-aim: An aging population is one of the most important demographic phenomena emerging across the world. The effects of this demographic change can be seen in various forms in societies. This study was intended to determine the association between quality of life and life satisfaction with living enviroment and various sociodemographic characteristics in a group of elderly people aged 60 and above in Samsunprovince in Turkey.Materials-methods: This descriptive study was performed in Ilkadim and Atakum discricts in Samsun. The study group consisted of elderly people living in the Samsun Municipality Nursing Home, receiving care services from the Samsun Municipality Services for the Elderly Center or applying to the Atakum Family Health Center. A total of 158 patients were enrolled, 38 living in a nursing home, 60 receiving municipality care services at home and 60 living independently at home. Research data were collected between 01.11.2010 and 31.12.2010 using a questionnaire at face-to-face interviews. Consent was obtained from the three groups of elderly people aged 60 and over with different life styles. The questionnaire investigating sociodemographic characteristics, World Health Organization Quality of Life in Elderly Module (WHOQOL-Old) and Life Satisfaction Scale were administered by a researcher. Subjects? functionality levels were also evaluated. Kruskall Wallis Analysis of Variance, the Mann Whitney U test, One-Way Analysis of Variance (post hoc Tukey test), the chi square test and logistic regression analysis were used for statistical analysis.Results: Average total WHOQOL-old score was 39.2±8.8 in subjects living in a nursing home, 40.8±8.3 in those receiving car services and 50.3±8.8 in those living independently in their own homes. Satisfaction with life levels were 12.3±5.7 in subjects living in the nursing home, 15.2±7.9 in those receiving services and 23.6±8.2 in those living independently at home. Quality of life and satisfaction were higher among those living independently at home compared to those receiving services or living in the municipal home for the elderly (p<0.001). Analysis of groups established on the basis of sociodemographic characteristics also showed that quality of life and satisfaction with life were higher among those living independently at home. At logistic regression analysis, we concluded that quality of life was influenced by life style and gender, while life satisfaction was influenced by lifestyle and income.Conclusion-Recommendations: In the light of our findings, the provision of services that will enable elderly to continue living without having to leave their own homes or family environments will make a positive contribution to increasing their quality of and satisfaction with life. Priorities must be determined with regard to improving the health of the elderly, the necessary measures taken and protective services provided.Key words: Elderly, Nursing Home, Service Center for the Elderly, Quality of Life, Satisfaction with Life