İngilizcenin yabancı dil olarak öğretiminde eşdizimli sözcük kullanımında yapılan yanlışların çözümlenmesi
An error analysis of collocations in teaching English as a foreign language
Yazar: SEVİL ALTIKULAÇOĞLU KAYAER
Danışman: PROF. DR. DİLEK PEÇENEK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dilbilim Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilgisi-sözcük türleri = Grammar-word types ; Eşdizimlilik = Colocation ; Sözcük kullanımı = Word usage ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Üniversite öğrencileri = University students ; Üniversiteler = Universities ; İngilizce = English

Özet:
Bu çalışmanın amacı, anadili Türkçe olan, İngilizceyi yabancı dil olarak öğrenenlerin İngilizcenin dilbilgisel eşdizimli sözcüklerinde en sık yaptıkları yanlışları ortaya çıkarmaktır. Çalışma, 2009-2010 akademik yılında Türkiye – Ankara'da yer alan Gazi Üniversitesi'nde hazırlık eğitimi alan İngilizce Öğretmenliği Bölümü öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerin yazılı ve sözlü edimlerindeki dilbilgisel eşdizimli sözcüklere ilişkin yanlışlar belirlenmiştir. Sonrasında, bu yanlışlara dayanarak, bir boşluk doldurma alıştırması hazırlanmış ve yine aynı katılımcılara grubun çoğunluğu tarafından sıkça yapılan yanlışları belirlemek amacıyla uygulanmıştır. Daha sonra, sıkça yapılan yanlışların anadilinden hedef dile yapılan olumsuz aktarım ve hedef dilin içinde yapılan genelleme açısından yanlış çözümlemesi yapılmıştır. Sonuçlar, katılımcıların İngilizcede çok sık kullanıma sahip dilbilgisel eşdizimli sözcükler de bile yanlış yaptığını ve olumsuz aktarım ile genellemenin katılımcıların ediminde benzer etkiye sahip olduğunu göstermektedir. 2022-2023 akademik yılında, araştırmacı merakıyla, çalışmanın üçüncü veri toplama aracı olan boşluk doldurma alıştırması aynı üniversitenin yine hazırlık eğitimi alan İngilizce Öğretmenliği Bölümü öğrencilerine uygulanmıştır. Neredeyse aynı yanlışların bugün de yapıldığı ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, yabancı dil öğrencilerine hedef sözcüklerin sözcük öbekleri halinde öğretilmesi gerektiği; diğer bir deyişle, yabancı dil öğretmenlerinin, eşdizimli sözcüklerde farkındalık oluşturmak ve öğrencilerinin daha çok sözlük ve hedef dilin derlemini kullanma alışkanlığında olan özerk öğrenciler olmalarını sağlamak adına, yeni sözcükleri, birlikte gerektirdikleri yapılarla öğretmeleri önerilmektedir. 
Anahtar Sözcükler: eşdizimli sözcükler, dilbilgisel eşdizimli sözcükler, yanlış çözümlemesi, olumsuz aktarım, genelleme

Abstract:
The aim of this study is to discover the common mistakes made in grammatical collocations of English by foreign language learners whose mother tongue is Turkish. The study was conducted at Gazi University in Ankara, Turkey with ELT (English Language Teaching) preparatory class students in 2009-2010 academic year. The mistakes made in grammatical collocations of English were identified in the students' paragraphs and speaking performance. Next, depending on the mistakes, a gap-fill exercise was devised and given to the same participants to determine the common mistakes made by the majority of the group. Later, an error analysis of these common mistakes was conducted in terms of negative transfer from the mother tongue to the target language and generalization within the target language. The results have displayed that the participants make mistakes even in grammatical collocations which have high frequency in the target language and both negative transfer and generalization have a similar effect on the performance of the participants. In 2022-2023 academic year, the same gap-fill exercise, which is the third data collection tool in the study, was given to the ELT preparatory class students of the same university out of the researcher's curiosity. It has been discovered that almost the same types of mistakes are made even today. Consequently, it is suggested that foreign language learners should be taught target words in chunks; in other words, foreign language teachers should teach new words with the structure those words require to raise awareness in collocations and to enable their students to become more autonomous learners who are in the habit of using dictionaries and the corpus of the target language more and more.
Key Words: collocations, grammatical collocations, error analysis, negative transfer, generalization