Haza Kitab u Hükema-yı Tertib-i Mu'alece adlı eser üzerine bir dil incelemesi (inceleme-metin-dizin-terimler sözlüğü)
A language analysis on Haza Kitab u Hukema-yi Tertib-i Mu'alece (analysis-text-index-terms dictionary)
Yazar: GÜRKAN GÜMÜŞATAM
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM USTA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eski Türkçe = Old Turkish ; Haza Kitab u Hükema-yı Tertib-i Mu'alece = Haza Kitab u Hukema-yı Tertib-i Mu'alece ; Türkoloji = Turcology

Özet:
Türkçenin tarihî bilim diline ışık tutmak için yaptığımız bu çalışma 15. yy. Eski Türkiye Türkçesine ait Tertìb-i Muèalece adlı eser üzerine yürütülmüştür.Genel tıp konusunda yazılmış olan eser hastalıklar, uygulanacak tedaviler ve ilaç yapımları ile ilgilidir ve bu konularda zengin bir terim kadrosuna sahiptir.Çalışma beş bölümden oluşur. Birinci bölüm giriş olup burada eser ve tıp tarihiyle ilgili bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde eserin imlâ ve dilbilgisi özellikleri hakkında açıklamalar, değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümü yaygın çeviri yazı işaretlerine göre hazırlanan metindir. Metnin ardından gelen dördüncü bölümde, önce eserin içerdiği sözcükler ve bu sözcüklerin aldıkları eklerin dökümünün yapıldığı gramatikal dizin gelir. Dizini ise sözcüklerin tematik, köken ve yapı özelliklerine bakılarak hazırlanmış terimler sözlüğü takip eder.Çalışmanın sonucunda hem tarihî bilim dili hem de bilim tarihi açısından önemli bir kaynak gün ışığına çıkarılmış oldu. Ayrıca, 15. yy.da ilmi konularda yazılmış özellikle tıpla ilgili eserlerin Türkçeden yana oluşu, yabancı terimlere Türkçe karşılıkların aranmaya çalışıldığı gerçeği de gösterilmiş oldu. Diğer taraftan halen daha tarihî bilim dilimiz, özellikle de eski tıp dilimiz konusunda yürütülen çalışmaların yetersizliği dillendirildi. Bu alanda bir sözlüğe ihtiyaç duyulduğu gerçeği de gün yüzüne çıktı.

Abstract:
To shed light on the history of the Turkish language of science we do this work 15. centruy Old Turkey Turkish dating his former Tertìb-i Muèalece work was carried out on.The work is written in general medical diseases, the application is for construction of the treatment and medication, and staff in these areas has a rich term.Work consists of five sections. The first section is introduction and medical history information about this work is provided. The second section features work on the spelling and grammar explanations, assessments were made. Studies of the third section, the text is prepared according to common sign translation article. In the fourth section of the text, then, before the work is included in the words and add these words they are made of cast comes gramatikal directory. Thematic index of the word, look at the root and made the structure feature glossary of terms will follow.As a result of working with language and history of science but also an important source of history of science in the light of day has been removed. Additionally, 15 centruy written on the scientific aspects of medicine especially from the Turkish side of works created with the Turkish foreign money in terms of the reality show has been trying to call. On the other hand still on our scientific language, especially the old medical studies conducted in our language has been described lack of. In this area you need a dictionary to the output face of the reality of the day.The work is written in general medical diseases, the application is for construction of the treatment and medication, and staff in these areas has a rich term.Work consists of five sections. The first section is introduction and medical history information about this work is provided. The second section features work on the spelling and grammar explanations, assessments were made. Studies of the third section, the text is prepared according to common sign translation article. In the fourth section of the text, then, before the work is included in the words and add these words they are made of cast comes gramatikal directory. Thematic index of the word, look at the root and made the structure feature glossary of terms will follow.As a result of working with language and history of science but also an important source of history of science in the light of day has been removed. Additionally, 15 written on the scientific aspects of medicine yy. especially from the Turkish side of works created with the Turkish foreign money in terms of the reality show has been trying to call. On the other hand still on our scientific language, especially the old medical studies conducted in our language has been described lack of. In this area you need a dictionary to the output face of the reality of the day.