Siddhartha'da "Uzak Doğu" alımlaması ve Hermann Hesse'nin oryantalizmi
The reception of "Far East" in Siddhartha and the orientalism of Hermann Hesse
Yazar: ATLAS AKMANER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DEVRİM ÇETİN GÜVEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı / Karşılaştırmalı Edebiyat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Felsefe = Philosophy ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature
Dizin: Buda = Buddha ; Felsefe = Philosophy ; Hesse, Hermann = Hesse, Hermann ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Oryantalizm = Orientalism ; Siddhartha = Siddhartha ; Uzak Doğu = Far Eastern

Özet:
Hermann Hesse, Siddhartha anlatısını kaleme aldıktan sonra, tüm ulusal
ayrımları aşan ve bütün bireylerin benimseyebileceği şeyi yakalamaya çalıştığını
ifade etmiştir. Özellikle de 2. Dünya Savaşı'nın akabinde, yazarın ülküsü
gerçekleşir. Bu çalışmanın amacı, oryantalist (şarkiyatçı) bir yazar olan
Hesse'nin, nasıl tarihsel Buda ile Asya öğretilerini keyfi bir şekilde yeniden
yorumlayarak üzerinden, entelektüel bir sömürgecilik gerçekleştirdiğini ve bunu
yaparken hangi mekanizmaların etkisinde kaldığını açığa çıkarmaktır. Tezin
kuramsal altyapısını, Japon, edebiyat eleştirmeni Kojin Karatani'nin Derinliğin
Keşfi—Modern Japon Edebiyatının Kökenleri çalışması oluşturmaktadır.
Karatani, Meiji restorasyonu olarak anılan dönemde, Japonya'nın
Batılılaştırılma sürecini, edebi yapıtlar üzerinden ve felsefi kuramlar aracılığıyla
çözümlemiştir. Batılı olmayan birçok ülkede neredeyse eş zamanlı olarak
gerçekleştirilen bu süreç, Batı edebiyatının, felsefe ve inanç geleneğinin tümünü
içerecek şekilde, sistemli olarak inşa edilmiş, eğitim, tıp ve kitle iletişim
araçlarının bütün kaynaklarından yararlanılması suretiyle, dünyaya yayılmıştır.
Bu tez çalışmasında, oryantalizmi, türcülük, cinsiyetçilik ve ırkçılık gibi
kavramlardan bağımsız olarak düşünmemek gerektiği ileri sürülmüştür. Bu
bağlamda Tanrı Devleti anlayışı ile Platon'un idealar kuramı özdeşliği ve
tümeller tartışmasına değinilmiştir. Bu tezde, Hesse'nin Siddhartha anlatısının
çözümlemesi yapıldıktan sonra, Türk, Hint, Çin, Japon edebi ve felsefi
metinlerinden alıntılar yapılmış, geleneklerin asıllarıyla ilgili bilgiler verilmiştir.
Birinci bölümde Hermann Hesse'nin "Uzak Doğu" imgesinin oluşma
süreci incelenmiştir. Bu süreçte, yazarın Protestan misyoneri olan ailesi ile,
Alman ve diğer Batılı araştırmacıların, söz konusu sürece olan etkileri
incelenmiştir. Tezin ikinci bölümünde, Hristiyan misyonerleri ve Batılı
araştırmacılar aracılığıyla Asya dillerinden Batı dillerine çevrilen metinlerin,
özellikle de Schopenhauer ve çağdaşı filozofların perspektifinden soyutlanması
üzerinde durulmuştur. Öte yandan, Hristiyanlık ve Batı felsefe sisteminin,
birbirinden ayrı düşünülemeyeceğinin vurgusu yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise,
Hesse'nin sıkça üzerinde durduğu, benlik ve bireyleşme kavramları ile Nietzsche
felsefesinin Nazi ırkçılığı örneğinde olduğu gibi, uç noktalara götürüldüğünde, ne
tip yıkımlara neden olabileceği incelenmiştir. Siddhartha'nın Hippi kuşağı
üzerindeki etkisi ve madde bağımlılığıyla olan ilişkisi analiz edilmiş, uyuşturucu
maddeler ve Batı tıbbı arasındaki bağlantı açığa çıkartılmıştır. Jung ve
psikanalizin, Hesse'nin yapıtlarını oluşturma sürecine katkıları araştırılmıştır.
Son olarak, Zen Budacılığı, Taoculuk ve Buda külliyatından alıntılar yapılarak,
Zazen, Tai Chi ve Yoga gibi meditasyon uygulamalarından örneklerle, Hesse'nin
Buda ve Asya öğretilerini alımlamasındaki büyüsel atmosfer dağıtılmış, söz
konusu pratiklerin asılları, okuyucunun ilgisine sunulmuştur.

Abstract:
Hermann Hesse, after penning the Siddhartha narrative, stated that he
tried to capture what transcends all national distinctions and which all
individuals can adopt. Especially after the 2th. World War, the author's ideal
comes true. The aim of this study is to reveal that Hesse, an orientalist writer,
carried out an intellectual colonialism through the historical Buddha and Asian
teachings and what mechanisms he was under the influence of while doing this.
The theoretical background of the thesis is Kojin Karatani's Origins of Modern
Japanese Literature. Karatani analyzed the Westernization process of Japan,
through literary works and philosophical theories, during the period known as
the Meiji restoration. This process, which was carried out simultaneously in all
non-Western countries, has been systematically built to include all of Western
literature, philosophy and belief tradition, and has spread to the world by making
use of all sources of education, medicine and mass media. In this thesis, it has
been argued that orientalism should not be considered independently of concepts
such as speciesism, sexism and racism. In this context, the identity of the concept
of the State of God and Plato's theory of ideas and the discussion of universals
are mentioned. In this thesis, after the analysis of Hesse's Siddhartha narrative,
quotations from Turkish, Indian,Chinese, Japanese literary and philosophical
texts are given, and information is given about the origins of the traditions.
In the first part, the formation process of Hermann Hesse's "Far East"
image was examined. In this process, the effects of the author's family, who are Protestant missionaries, and German and other Western researchers on the
process were examined. On the other hand, it was emphasized that, Christianity
and the Western philosophical system cannot be considered separately from each
other. In the third chapter, the concepts of self and individuation and Nietzsche's
philosophy, which Hesse frequently emphasizes, are examined when taken to
extremes, as in the example of Nazi racism, what kind of destructions they can
cause. Siddhartha's influence on the Hippie generation and its relationship with
substance abuse were analyzed, and the link between drugs and Western
medicine was revealed. The contributions of Jung and psychoanalysis to the
process of creating Hesse's works have been investigated. Finally, the magical
atmosphere of Hesse's acceptance of Buddha and Asian teachings was dispelled
by citing examples from the Zen Buddhism, Taoism and Buddha corpus with
meditation practices such as Zazen, Tai Chi and Yoga, and the originals of these
practices were presented to the reader's interest.