Hemodiyaliz için oluşturulan el bileği düzeyindeki arteriovenöz fistüllerin olgunlaşmasına hematopoetik kök hücre ve endotelyal progenitör hücre düzeyinin etkisi
The effect of both hematopoietic stem cell and endothelial progenitor cell levels on maturation of created arteriovenous fistulas for hemodialysis in the wrist
Yazar: ERAY EROĞLU
Danışman: PROF. DR. OKTAY OYMAK
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyaliz = Dialysis ; Diyaliz hastaları = Dialysis patients ; Fistül = Fistula ; Hematopoetik kök hücreler = Hematopoietic stem cells ; Kateterizasyon = Catheterization

Özet:
Amaç: Hemodiyalize giren kronik böbrek yetmezliği hastalarında arteriovenöz fistüller (AVF) en uzun süre açıklık oranı sağlaması nedeniyle en çok tercih edilen ve önerilen vasküler erişim tipidir. AVF matürasyonunda başarısızlık görülmesi önemli bir klinik problem olup, birçok faktörün arteriovenöz fistül maturasyonu ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Son yıllarda neointimal hiperplazi ve endotelizasyonun fistül matürasyonundaki rolüne odaklanılmıştır. Anjiyogenez ve endotelizasyona, kemik iliğinden kaynaklanan hematopoetik kök hücreler ile endotelyal progenitör hücrelerin olumlu etkileri gösterilmiştir. Bu çalışma ile arteriovenöz fistül matürasyonuna; klinik parametreler, demografik özellikler ve hemopoetik kök hücre (CD34) ile endotelyal progenitör hücre CD133 VE CD309 (VEGFR-2) düzeylerinin etkisinin olup olmadığını amaçladık.
Hastalar ve Yöntem: Bu çalışma Mayıs 2013 - Nisan 2014 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Semiha Kibar Organ Nakli ve Diyaliz Hastanesi nefroloji kliniğine son dönem böbrek yetmezliği tanısı ile yatırılan ve renal replasman amaçlı hemodiyaliz tedavisi planlanıp  ilk kez arteriovenöz fistül açılan 48 gönüllü hastada yapıldı. Hastalardan 32'sine arteriovenöz fistül operasyonu öncesinde venografi işlemi yapıldı.Tüm hastalardan tam kan sayımı, rutin biyokimyasal parametreler ve protein C, protein S düzeyleri bakıldı. İşlemden 24 saat öncesinde tüm hastalardan kan numunesi alınarak akım-sitometri yöntemiyle CD34, CD133, CD309 düzeyleri çalışıldı. Erken fistül yetmezliği gelişen 7 hasta çalışma dışında bırakıldı.
Bulgular: Hastalar fistül matürasyonu açısından altı ay süresince takip edilerek fistül matürasyonu başarılı olanlar ve olmayanlar olmak üzere iki grup olarak ayrıldı. Diabetes mellitusu (DM) olmayan 23 hastanın 18'inde fistül matürasyonu gözlenirken, 5'inde fistül matürasyonu görülmedi. DM'u olan 18 hastanın 7'sinde fistül matürasyonu gözlenmezken, 11'inde fistül matürasyonu saptandı (p:0.231). Fistül matürasyonu olmayan grupta vücut kitle indeksi (VKİ) 29.67±5.35 iken fistül matürasyonu olan grupta 26.10±3.26 idi (p: 0.012). Fistül matürasyonu olan grupta CD309 eksprese eden hücre sayısı 338.00 (35.00-479.00) iken, matürasyon olmayan grupta 36.00(5.50-237.00) idi. (p: 0.031). Fistül matürasyonuna etki eden faktörler için yapılan çoklu değişken lojistik regresyon analizinde, VKİ ve CD309MFİ düzeyi sırasıyla 0.80 (0.65 - 0.99), 25.27 (1.81 - 352.73) istatistiksel olarak anlamlı bulundu.
Sonuç: DM varlığı ve VKİ artışının fistül olgunlaşmasına olumsuz etki ettiği gösterildi.  Ayrıca fistül olgunlaşması gözlenen grupta CD309MFİ düzeyinin ve CD309 eksprese eden hücre sayılarının olgunlaşmayan gruba göre anlamlı ölçüde yüksek olduğu saptandı.

Abstract:
Background/Aim: Arteriovenous fistulas (AVF) is the most preferred form of vascular access for hemodialysis patients since AVFs are associted with the longest patency rates among other vascular access types. AVF failure is one of the most important clinical problems and it has been shown that many factors were associated with arteriovenous fistula maturation. Recently, it has been focused on the role of endothelization and neointimal hyperplasia on AVF maturation. Bone marrow derived hematopoietic stem cell and its marker is CD34 with endothelial progenitor cells and their markers are CD133 and CD309 (VEGFR-2) effect vascular angiogenesis and endothelization positively. In this study, we aimed to investigate whether some paramaters such as clinical and demographical features, hematopoietic stem cell, CD34 and endothelial progenitor cell, CD133 and CD309 (VEGFR-2) levels effect AVF maturation or not.
Patients and methods: This study was conducted in 48 voluntary patients with end stage kidney failure who admitted for the first renal replacement therapy and avaliable for the arteriovenous fistula creation in nephrology clinic of Erciyes University Medical Faculty. Venography was performed in 32 patients before AVF creation. Complete blood counting and routine biochemical parameters, protein C and protein S levels were tested 24 hours before the fistula operation. Blood specimens for the measurement of CD34, CD133, and CD309 were collected and samples were tested by flow-cytometry method. 
Results: Patients were followed during six months for fistula maturation and they divided into two groups after the evaluation of AVF maturation: successful maturation group and failure group respectively. Successful maturation was observed in 18 of 23 patients without diabetes mellitus (DM) whereas 5 patients had fistula failure. 7 of 18 patients with DM were observed fistula failure, 11 patients with DM were observed successful maturation (p: 0.231). Body-mass index (BMI) was 29.67±5.35 in patients with fistula failure group, successful maturation group was 26.10±3.26 (p: 0.012). CD309 levels were 338.00 (35.00-479.00) in successful group however it was 36.00 (5.50-237.00) (p: 0.031) in failure group. Multiple logistic regression analyses showed that, BMI 0.80 (0.65-0.99), and CD309MFİ levels 25.27 (1.81-352.73) were predicted independently AVF maturation.
Conclusion: The presence of DM and increased BMI effect AVF maturation negatively. In addition high levels of CD309 expressed cells and increased CD309MFI were detected in patients with successful AVF maturation.