Dijital medya platformlarından kesintisiz yayın ortamlarının (streaming medya) kültürel yabancılaşma ile ilişkisi üzerine bir analiz
An analysis of the relationship between streaming media as a digital media platform and cultural alienation
Yazar: BİRGÜL ÜSTÜNBAŞ ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. SEDA MENGÜ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Kültürel yabancılaşma, toplumun kültürünü oluşturan örf, adet, gelenek ve göreneklerin değersizleşmesi ve kültürel kimliğin özünü kaybetmesini ifade etmektedir. Kültürel karşılaşmalar yoluyla insanların farklı kültürlerin öğelerini kendilerine yakın görmeleri, kendi kültürlerinden uzaklaşmaları ve kültürel değerlerini reddetmeleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Toplumlarda kültürel yabancılaşma yaratan faktörler, o toplumun geçirdiği sosyokültürel dönüşümlerden ve küresel dünyanın o toplumlara sunduğu yeni paradigmalardan etkilenmektedir.
Küresel dünya ulusal sınırların geçirgenliğini, küresel finans, ticaret ve enformasyon endüstrisinin artan hareket özgürlüğünü; küresel iletişim ve kültürel ürünlerin hızla akışını nitelemektedir. Bu dünyada medya, bilgi ve iletişim teknolojisi endüstrileri, küresel anlamda ekonomilerin dinamik ve hızlı büyüyen sektörlerini oluşturmaktadır. İletişim teknolojilerindeki gelişmelerle birlikte dünya genelinde internete erişim artmış, dijital platformlar günlük hayata açılan kapılar halini almıştır. Medya kuruluşlarının internet tabanlı ağlara geçmesi, internet şirketleriyle olan ortaklıklar, akış tabanlı (kesintisiz) ses, görüntü ve video işlevselliğine olan yatırımlar küresel medya ağlarının önünü açmıştır.
Dijital medya platformlarından kesintisiz yayın platformları, internet tabanlı teknolojiler kullanılarak video veya ses gibi medya verilerinin kesintisiz bir akışta kullanıcılara iletilmesini içermektedir. Bu platformlar, insanların medya içeriklerine abonelik sistemi ile ulaştıkları, çok sayıda yerli ve yabancı medya içeriği içerisinden istedikleri içeriği izleme imkanına sahip olduğu platformlardır. Bu platformlardaki video akışı dünya çapında daha fazla izleyici için uygun bir seçenek haline gelmektedir. Küresel anlamda Netflix, Disney+, Amazon Prime Video; yerel olarak ise, Blu TV, Puhu TV, Gain ve Exxen gibi platformlar izleyici sayısının gün geçtikçe arttığı, video akışının kesintisiz sağlandığı platformları oluşturmaktadır.
Küresel kesintisiz video platformları, dünya üzerindeki birçok bölgeye medya içeriklerini ulaştırmaktadır. Dolayısıyla farklı kültürel unsurlar dünyanın pek çok yerine küresel akış yoluyla iletilmektedir. Bu platformlar aracılığıyla izleyiciler farklı kültürleri deneyimlemekte; farklı değerler ve inanışlar, farklı günlük yaşam pratikleri, farklı eğlence anlayışları, farklı dil ve ahlak anlayışı ile karşılaşmaktadır. Bu süreçte yabancı kültür ürünlerinden aldıklarını kendi sosyokültürel yaşamında uygulayan insanların kendi kültürel öğelerinden uzaklaşması ve kültürel yabancılaşma yaşamaları söz konusu olabilmektedir.
Bu çalışmanın amacı, kesintisiz yayın ortamı aracılığıyla yabancı medya içeriklerinde sunulan kültür öğeleri bağlamında izleyicilerin kültürel yabancılaşma eğilimini ele almaktır. Küresel kesintisiz video platformu Netflix ile sınırlandırılan bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden betimsel analiz ile nicel araştırma yöntemlerinden anket tekniğine başvurulmuştur. 2022 yılının ilk 6 ayı içerisinde Netflix'in top 10 listesinde en fazla hafta kalan 9 yabancı dizi betimsel analiz yoluyla incelenmiş, medya içerikleri dil; din ve ahlak anlayışı; aile ve çocuk ilişkisi; giyim tarzı; yemek tarzı ve beslenme alışkanlıkları; sanat anlayışları gibi kültür öğeleri üzerinden Türk toplumunun sosyokültürel özellikleri bağlamında yorumlanmıştır. Betimsel analiz ile yabancı kültüre ait unsurların belirlenmesinin ardından, izleyiciler üzerindeki kültürel yabancılaşma eğiliminin değerlendirilmesine yönelik anket tekniğine başvurulmuştur. Bulgular neticesinde, yabancı dizilerdeki medya içeriklerinin Türk toplumundaki insanlarda kültürel yabancılaşma eğilimine neden olabilecek kültürel öğeler barındırdığı; bu öğelerin izleyiciler tarafından yüksek oranda fark edildiği, orta düzeyin üzerine ilgi çekici bulunduğu ve orta düzeyde günlük hayatta kullanıldığı veya kullanma isteği duyulduğu ortaya çıkmıştır. Bulgular, Netflix'teki medya içeriklerinin kültürel bir işlevselliğe sahip olduğunu; kültürel öğelerin bilişsel, duygusal ve davranışsal olarak izleyicilerin eğilimlerini etkilediğini ve yabancı kültüre ait ürünlere yönelik bir beğeni ve kullanma isteği yarattığını göstermektedir. Bu bakımdan kesintisiz yayın ortamlarındaki yabancı medya içeriklerinde sunulan kültürel öğelerin izleyicilerde kültürel yabancılaşma eğilimine yönelik anlamlı ilişkisinin olduğu ve bu ortamların insanlarda kültürel yabancılaşma eğilimine sebep olacağı ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Cultural alienation refers to the devaluation of customs, traditions and customs that make up the culture of the society, and the disappearance of cultural identity. It is expressed as the rejection of cultural values and the alienation of people from their own culture by seeing the elements of different cultures as close to them through cultural encounters. Factors that create cultural alienation in societies are affected by the socio-cultural transformations that society has undergone and the new paradigms that the global world offers to those societies.
The global world addresses the permeability of national borders, the increasing freedom of action of the global financial, trade and information industries; characterizes the rapid flow of global communication and cultural products. In the global world, media, information and communication technology industries constitute dynamic and fast-growing sectors of global economies. With the developments in communication technologies, access to the internet has increased throughout the world, and digital platforms have become the gateways to daily life. With media outlets moving to internet-based networks, partnerships with internet companies, investments in streaming-based (seamless) audio, video and video functionality have paved the way for global media networks.
Streaming media platforms from digital media platforms involve the transmission of media data such as video or audio to users in an uninterrupted stream using internet-based technologies. These platforms are platforms where people access media content via subscription system and have the opportunity to watch the content they want from a large number of domestic and foreign media content. Video streaming on these platforms is becoming a viable option for more viewers worldwide. Globally Netflix, Disney+, Amazon Prime Video; locally, platforms such as Blu TV, Puhu TV, Gain and Exxen constitute platforms where the number of viewers is increasing day by day and the video stream is provided uninterruptedly. Global video streaming platforms deliver media content to many regions around the world. Therefore, different cultural elements are transmitted to many parts of the world through a global flow. Through these platforms, audiences experience different cultures; they encounter different values and beliefs, different daily life practices, different understandings of entertainment, different languages and morals. In this process, it may be possible for people who apply what they take from foreign cultural products in their own socio-cultural life to move away from their own cultural elements and experience cultural alienation.
The aim of this study is to deal with the cultural alienation tendency of the audience in the context of cultural elements presented in foreign media contents through streaming media. In this study, which is limited to the global video streaming platform Netflix, descriptive analysis from qualitative research methods and survey technique from quantitative research methods were used. In the first 6 months of 2022, 9 foreign series that remained on Netflix's top 10 list for the most weeks were analyzed through descriptive analysis. Contents in the series, language; religion and morality; family and child relationship; clothing style; It has been interpreted in the context of socio-cultural characteristics of Turkish society through cultural elements such as food style and eating habits and artistic understanding. After determining the elements of foreign culture through descriptive analysis, a survey technique was used to evaluate the tendency of cultural alienation on the audience. As a result of the findings, it has been seen that the media contents in foreign TV series contain cultural elements that may cause cultural alienation in people in Turkish society. It has been revealed that these cultural elements are highly noticed by the audience, found interesting above the medium level, and used or desired to be used in daily life at a moderate level. The findings show that the media contents on Netflix have a cultural functionality; It shows that cultural elements affect the tendencies of the audience cognitively, emotionally and behaviorally and create an appreciation and desire to use products belonging to foreign cultures. In this respect, it has been revealed that the cultural elements presented in foreign media contents in uninterrupted broadcasting environments have a significant relationship with the tendency of cultural alienation in the audience and these environments will cause the tendency of cultural alienation in people.