Evde yaşayan yaşlılarda mobiliteye bağlı yetiyitimi ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Mobility related disability in the elderly living home and associated factors
Yazar: BELGİN AKIN
Danışman: DOÇ.DR. OYA N. EMİROĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
ÖZET Akın, B., Evde yaşayan yaşlılarda mobiliteye bağlı yetiyitimi ve ilişkili faktörlerin incelenmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Halk Sağlığı Hemşireliği ABD Doktora Tezi, Ankara, 2002. Yaşlılarda mobilite yetisindeki bozulma GYA' da bağımlılık durumunun gelişmesinden daha önce başlamakta ve ilerleyici bir özellik göstermektedir. Bu nedenle yetiyitiminin erken dönemde fark edilerek önlenmesinde mobiliteye bağlı yetiyitiminin erken tanısı özel bir önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı evde yaşayan yaşlılarda mobiliteye bağlı yetiyitimi durumunu saptama ve etkileyen faktörler ile bu durumun yol açtığı sorunların incelenmesidir. Bu çalışma tanımlayıcı-ilişkisel türdedir. Yaşlılarla (65+) yapılan bu çalışmada mobiliteye bağlı yetiyitimini ölçmek için Rivermead Mobilite İndeksi (RMÎ) ve fiziksel-sosyal yetiyitimini değerlendirmek için Kısa Yetiyitimi Anketi (KYA) kullanılmıştır. Mobiliteye bağlı yetiyitimi ile çeşitli demografik ve sağlık özellikleri, ev içi özellikleri, düşme, fiziksel-sosyal yetiyitimi durumu ve diğer yetiyitimi özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesinde X2, Fisher kesin X2, Mann Whitney U ve Anova (F) önemlilik testleri kullanılmıştır. Çalışma grubundaki yaşlıların % 68.5' inin mobiliteye bağlı yetiyitimi bulunduğu saptanmıştır. Bazı demografik ve sağlıkla ilgili özelliklerin, düşmelerin, fiziksel-sosyal yetiyitiminin ve diğer yetiyitimi özelliklerinin mobiliteye bağlı yetiyitimi ile ilişkisinin önemli olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda hemşirelerin yaşlı izleminde RMİ' yi kullanmaları önerilmiştir. Böylece hemşirelerin yaşlılarda mobiliteye bağlı yetiyitimini erken tanıyabileceği ve risk faktörlerini de göz önünde bulundurarak yetiyitiminin önlenebileceği vurgulanmıştır. Anahtar Kelimeler : Evde yaşayan yaşlılar, mobiliteye bağlı yetiyitimi, risk faktörleri.

Abstract:
VI ABSTRACT Akın, B. Mobility related disability in the elderly living home and associated factors, Hacettepe University Health Science Institute PhD Thesis in Public Health Nursing, Ankara, 2002. The lost of mobility ability previously occurs than ADL disability in the elderly and also it's progressive. So, mobility related disability has a special importance to realize disabilities beforehand and thus, to prevent disabilities before being advanced. The aims of this study are to examine mobility related disability, influencing factors and problems associated with it in the elderly living home. This study has a descriptive-correlational design. In this study which had been conducted with elders (65+), to measure mobility related disability Rivermead Mobility Index (RMI) and to measure physical-social disability Brief Disability Questionnaire (BDQ) were used. X2, fisher exact tests, Mann Whitney U and one-way anova tests were used for the associations between mobility related disability and some demographic and health characteristics, in home characteristics, fallings, physical-social disability and other disability characteristics. 68.5 % of the study population have mobility related disability. It has been found that some demographic and health characteristics, fallings, physical-social disability and other disability characteristics were related to mobility related disability. Based on these findings, it has been suggested that RMI may be used by nurses in the observation of elderly populations and emphasized that nurses will have opportunity for recognizing mobility related disability at early stage and considering risk factors. In this way, it's possible to prevent disabilities. Keywords: Community-dwelling elders, mobility related disability, risk factors.