Ekonomik karmaşıklık ve büyüme ilişkisi: Panel veri analizi
The relationship between economic complexity and growth: Panel data analysis
Yazar: YUSUF ÜNSAL
Danışman: PROF. DR. BÜLENT GÜNSOY
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Büyüme = Growth ; Ekonomik kompleksite endeksi = Economic complexity index

Özet:
Ekonomik karmaşıklık, bir ülkenin ihraç ettiği ürünler ve aynı ürünleri ihraç eden diğer ülke sayısına göre hesaplanan bir endekstir. Karmaşıklığı yüksek ekonomiler, çeşitlendirilmiş üretim yapısı ve dayanıklılıkları sayesinde genellikle daha yüksek gelir ve ekonomik büyüme seviyelerine ulaşır. Özellikle uzun dönemde ekonomik karmaşıklıklarını artıran ülkeler, daha yüksek ekonomik büyüme oranları yakalayabilmektedir.
Bu tez çalışmasında ekonomik karmaşıklık ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki, seçilmiş 102 ülke kapsamında 2002-2021 dönemi için panel veri analizi kullanılarak incelenmektedir. Çalışmada ekonomik karmaşıklık endeksinin genel hesaplanan hali, sanayi ve tarım ürünleri ayrıştırılarak hesaplanan karmaşıklık endeksleri bulunmaktadır. Çalışmada öncelikle 102 ülke arasında bir ayrıma gidilmeden analiz yapılmaktadır. Daha ülkeler, gelir seviyelerine göre 3 ülke grubuna ayrılarak analizler uygulanmaktadır. Genel ekonomik karmaşıklık, sanayi ekonomik karmaşıklık ve tarım ekonomik karmaşıklık endekslerinin yer aldığı üç model oluşturulmuştur.  Elde edilen sonuçlara göre ise kısa dönemde, genel ekonomik karmaşıklık ve sanayi ekonomik karmaşıklık endekslerinin ekonomik büyüme üzerinde etkisinin olmadığı görülmüştür. Tarım ekonomik karmaşıklık endeksinin ise ekonomik büyümeyi negatif etkilediği ve hiçbir etkisinin olmadığına dair sonuçlar elde edilmiştir. Uzun dönemde ise bu söz konusu genel ekonomik karmaşıklık endeksinin ve sanayi ekonomik karmaşıklık endeksinin, ekonomik büyümeyi pozitif yönlü olarak etkilediği tespit edilmiştir. Tarım ekonomik karmaşıklığının ise uzun dönemde büyümeyi pozitif olarak etkilediği ve hiç etkilemediğine yönelik sonuçlar belirlenmiştir.

Abstract:
Economic complexity is an index calculated based on the products a country exports and the number of other countries exporting the same products. Economies with higher economic complexity generally achieve higher levels of income and economic growth thanks to their diversified production structure and resilience. Countries that increase their economic complexity, especially in the long run, can achieve higher economic growth rates.
In this thesis, the relationship between economic complexity and economic growth is analyzed using panel data analysis for the period 2002-2021 for 102 selected countries. The study includes a generalized version of the economic complexity index and complexity indices calculated by disaggregating industrial and agricultural products. In the study, first of all, 102 countries are analyzed without making a distinction between them. Then, countries are divided into 3 country groups according to their income levels and analyzes are applied. Three models including general economic complexity, industrial economic complexity and agricultural economic complexity indices are created.  According to the results, general economic complexity and industrial economic complexity indices have no effect on economic growth in the short run. On the other hand, agricultural economic complexity index has a negative effect on economic growth and has no effect on economic growth. In the long run, the general economic complexity index and the industrial economic complexity index have a positive effect on economic growth. On the other hand, agricultural economic complexity has a positive effect on economic growth in the long run and has no effect at all.