Sosyal bilgiler programında yer alan değerler bağlamında okul öncesi öğrencilerinin gözünden çizgi filmler
Cartoons from the eyes of preschool students in the context of the values in the social studies program
Yazar: NURŞAH TOPKAYA
Danışman: PROF. DR. OĞUZHAN KARADENİZ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çocuklar için çok keyifli olan çizgi filmlerin onların bilinçaltına verebileceği olumlu-olumsuz mesajlar düşünüldüğünde çizgi film ve yapımcılarına, bu alanda görev alan yetkililere önemli sorumluluklar düşmektedir.  Bu araştırmanın amacı da sosyal bilgiler programında yer alan değerler bağlamında okul öncesi öğrencilerinin gözünden çizgi filmleri ele almaktır. Ayrıca rol model aldıkları çizgi film karakterleri ve bu karakterleri rol model alma sebepleri ortaya konmuştur. Araştırmanın çalışma grubunu, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Zonguldak İl Milli Eğitim bünyesindeki okul öncesi eğitim kurumlarında eğitim alan 114 öğrenci oluşturmaktadır. Bu araştırma nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunun seçiminde gönüllülük esas alınmış ve kolay ulaşılabilir örneklem tercih edilmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından oluşturulmuş olan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veriler araştırmacılar tarafından bizzat toplanmış olup, veri kaybını engellemek amacıyla ses kayıt cihazı da kullanılmıştır. Veriler içerik ve betimsel analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonunda öğretmen, öğrenci, veli, araştırmacı ve yetkililere önerilerde bulunulmuştur. Araştırma verilerinin analizi sonucunda çizgi filmlerde en çok yardımseverlik değerinin ön plana çıktığı görülmüştür. Bunu takip eden değerlerin ise dayanışma ve bilimsellik olduğu görülmüştür. En az yer alan değerler ise adalet, misafirverlik, dürüstlük, hoşgörü ve estetiktir. Bu bağlamda çocukların çizgi filmleri sadece eğlence aracı olarak değil, aynı zamanda karakterlerin davranışları ve özellikleri üzerinden değerlerin öğrenilmesi ve anlaşılması için bir kaynak olarak kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle, çocukların çizgi filmlerle etkileşimlerinin dikkatli bir şekilde yönlendirilmesi ve çizgi filmlerde yer alan değerlere yönelik farkındalık oluşturulması önem arz etmektedir.

Abstract:
Considering the positive and negative messages that cartoons, which are very enjoyable for children, can give to their subconscious, important responsibilities fall on cartoons and their producers, and the authorities involved in this field. The purpose of this research is to discuss cartoons from the perspective of preschool students in the context of the values in the social studies program. In addition, the cartoon characters they take as role models and the reasons for taking these characters as role models are revealed. The study group of the research consists of 114 students who receive education in pre-school education institutions within the body of Zonguldak Provincial National Education in the 2022-2023 academic year. This research was carried out with phenomenology, one of the qualitative research designs. The selection of the study group of the research was based on voluntariness and an easily accessible sample was preferred. In the study, a semi-structured interview form created by the researchers was used as a data collection tool. The data were collected personally by the researchers, and a voice recorder was also used to prevent data loss. The data were analyzed using content and descriptive analysis methods. At the end of the research, suggestions were made to teachers, students, parents, researchers and authorities. As a result of the analysis of the research data, it was seen that the value of charity came to the fore the most in the cartoons. It has been seen that the values that follow this are solidarity and scientificness. The least common values are justice, hospitality, honesty, tolerance and aesthetics. In this context, it was concluded that children use cartoons not only as a means of entertainment, but also as a resource for learning and understanding values through the behaviors and characteristics of the characters. For this reason, it is important to carefully direct children's interactions with cartoons and raise awareness about the values in cartoons.