İstanbul Türk ve İslam Eserleri Müzesi'ndeki Memlük eserleri ve Mısır'daki benzerleriyle karşılaştırılması
Comparison of Mamluk Works at the Museum of Turkish and Islamic Art in Istanbul and its counterparts in Egypt
Yazar: LAMİAA MAHMOUD MOSTAFA ABDELKREEM
Danışman: DOÇ. DR. VESİLE BELGİN DEMİRSAR ARLI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Memlük Devleti = Mamluk State

Özet:
Bu çalışmanın ana gayesi Türk ve İslam Eserleri Müzesi'nde bulunan Memlük dönemine ait eserlerin tespiti ve Mısır müzelerinde bulunan benzerleriyle kıyaslanmasıdır. "İstanbul Türk ve İslam Eserleri Müzesi'ndeki Memlük Eserleri ve Mısır'daki Benzerleriyle Karşılaştırılması" isimli çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İncelenen eser sayısı 107 parçaya ulaşmış olup bunların 31 cildi birbirinin aynısıdır, dolayısıyla katalogda açıklanan 76 eser bulunmaktadır.
Tezin giriş bölümünde konunun tanımı, önemi, araştırma metodu, konu ile ilgili çalışmalar ve kaynaklar belirlenmiştir.
Birinci bölümde Türk ve İslam Eserleri Müzesi hakkında genel bilgiler verilmiş, ardından Memlükler dönemi hakkında da genel bilgiler verilmiştir.
İkinci bölümde ise Memlük eserleri bir katalog düzeninde incelenmiştir. Bu bölüm kendi içerisinde beş kısma ayrılmıştır. Katalog 9 el yazması, 18 cilt, 31 seramik, 13 maden ve 5 taş olmak üzere toplam 76 Memlük objesi içermektedir.
Üçüncü bölümde ise değerlendirme ve karşılaştırma bölümüne yer verilmiştir. Bu bölüm kendi içerisinde altı kısma ayrılmış, el yazması sanatı, cilt sanatı, seramik sanatı, maden sanatı, taş sanatı incelenmiştir. Bu bölümde tüm Memlük eserlerinin unsurları, malzeme, yapım ve süsleme teknikleri, form ve süsleme özellikleri ele alınmıştır. Mısır ve diğer yabancı ülke müzelerinde süsleme, form ve yapım teknikleri açısından benzer Memlük eserleri ortaya konulmuştur.
Son olarak sonuç kısmında, Memlük sanatlarındaki ortak unsur ve özelliklere, yani Memlük dönemi süslemelerinin kendine özgü genel üslubuna ilişkin sonuçlar ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Memlük Sanatı, Süsleme, İstanbul, Mısır, Müze.

Abstract:
The main purpose of this study is to identify artifacts from the Mamluk period in the Museum of Turkish and Islamic Arts in Istanbul and compare them with their counterparts in Egyptian museums. Our study entitled "Comparison of Mamluk works at the Museum of Turkish and Islamic Art in Istanbul and its counterparts in Egypt" consists of three chapters. The number of examined works has reached 107 pieces. The artworks contain 31 volumes, and 76 works are described in the catalog.
In the introduction, the definition of the topic, importance, research method, studies and resources related to the topic are determined.
In the first chapter, the Museum of Turkish and Islamic Arts, its location, history and its collections are discussed. And then general information about the Mamluk era has been clarified.
The second chapter of this work is the catalog. In this chapter, the Mamluk artifacts in the museum are explained in detail, and each material is listed according to the inventory number in the museum. The catalog contains 76 Mamluk objects, including 9 manuscripts, 18 volumes, 31 ceramics, 13 metals and 5 stones.
Chapter three evaluates and compares the Mamluk artifacts. This section is divided into six parts in itself, manuscript art, bookbinding art, ceramic art, metalwork and stone art are examined. Mamluk's works in Istanbul Turkish and Islamic Arts Museum were evaluated in terms of materials, construction and decoration techniques, form and ornamental features. And then they were compared with similar ones in Egyptian and other museums.
Finally, as a result of the thesis, it has been tried to reveal the common elements and features in all Mamluk arts, that is, the general pattern of the Mamluk period motifs.
Keywords: Mamluk Art, Ornamentation, Istanbul, Egypt, Museum.