Kimyasal tanker işletmeciliğinde gemi seçim modeli
Ship selection model for chemical tanker management
Yazar: OZAN HİKMET ARICAN
Danışman: DOÇ. DR. ESMA GÜL EMECEN KARA
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Denizcilik = Marine ; Gemi Mühendisliği = Marine Engineering
Dizin: Yük gemileri = Cargo vessels

Özet:
Denizcilik sektöründe kimyasal tanker işletmeciliği önemli bir paya sahiptir. Sektör içerisinde taşınan yükün yaklaşık %9,5'i kimyasal tanker gemileri ile gerçekleşmektedir. Kimyasal tankerler, farklı kimyasal yük türlerini taşıyabilecek şekilde tasarlanmış özel donanımlara sahip karmaşık gemilerdir. Bu gemi tipi, yüksek risk kategorilerinde yükler taşıdığı için en sıkı şekilde uluslararası güvenlik yönetimi ve gemi güvenlik sistemleri tarafından denetlenmektedir. Denizcilik şirketleri genellikle kimyasal tanker tipi gemi satın almak veya yeni inşa gemi sahibi olmak yerine piyasada faaliyet gösteren gemileri işletmeyi tercih etmektedir. Bu çalışma, kimyasal tanker işletmecilerinin filolarına dâhil edecekleri gemilerin seçimine yönelik bir model önerisi geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda gemi seçimini etkileyen kriterler 10 uzmanın yardımıyla,  gemi operasyonlarının verimliliğini etkileyen faktörler ve geminin yük, makine ve genel yapısal donanımı da dikkate alınarak Delphi yöntemi aracılığıyla belirlenmiştir. Bu kriterlerin görece ağırlıklandırılması Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (Bulanık AHP) yöntemi ile yapılmıştır. Bulanık İdeal Çözüme Benzerliğe Göre Tercih Sıralama Tekniği (Bulanık TOPSIS) yöntemi ile her yük grubuna göre alternatif gemilerin değerlendirilmesi ve sıralaması yapılmıştır. Bu sıralama sonucunda çıkan puanlama ile kümeleme analizi kullanılarak alternatif gemilerin performans aralıkları belirlenmiştir. Her yük grubu için bu performans aralıklarından Yüksek (Y) seviyesindeki gemilerin ortak özelliklerine bakılarak 'Kimyasal Tanker Gemi Seçim Manueli' ve 'Gemi Seçim Akış Şeması' oluşturulmuştur. Ayrıca çalışma sonucunda, seçilen kimyasal tankerlerin özelliklerine göre denizcilik şirketlerine gemi seçiminde referans olabilecek Gemi Seçim Kontrol Formu oluşturularak sunulmuştur.

Abstract:
Chemical tanker operations have a significant share in the maritime industry. Approximately 9.5% of the cargo transported within the sector is carried by chemical tankers. These complex vessels are designed with special equipment to carry various types of chemical cargoes. Since these vessels carry cargoes in high-risk categories, they are subject to the strictest international security management and ship safety systems. Shipping companies often prefer to operate ships already in the market rather than buying or building new chemical tankers. This study aims to propose a model for selecting ships to be included in the fleets of chemical tanker operators. Criteria affecting ship selection were determined through the Delphi with the help of 10 experts, taking into account factors affecting the efficiency of ship operations and the cargo, machinery, and general structural equipment of the ship. The relative weighting of these criteria was determined using the Fuzzy Analytic Hierarchy Process (F. AHP) method. The Fuzzy Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (F. TOPSIS) method was used to evaluate and rank alternative ships for each cargo group. Clustering analysis was used to determine the performance ranges of alternative ships based on the scores resulting from this ranking. The Ship Selection Flow Chart and The Chemical Tanker Ship Selection Manual were created by examining the common characteristics of ships at the High (H) level of performance within each cargo group. Additionally, a ship selection control form was created based on the characteristics of the selected chemical tankers to serve as a reference for shipping companies in ship selection.