Mîna Urgan'ın İngilizceden yaptığı eser çevirilerinin "Çevirmenin görünürlüğü" bağlamında incelenmesi
An analysis of the translated works from English by Mîna Urgan in the context of the "Translator's visibility"
Yazar: FEYZA AKGÜN
Danışman: PROF. DR. MURAT ÖZCAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı / Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation

Özet:
"Mîna Urgan'ın İngilizceden Yaptığı Eser Çevirilerinin "Çevirmenin Görünürlüğü" Bağlamında İncelenmesi" başlığını taşıyan tezin temel amacı; İngiliz Edebiyatından pek çok eseri Türkçeye kazandıran Mîna Urgan'ın (1915-2000) kullandığı çeviri yöntemlerini, bu yöntemleri zamanla bir sisteme dönüştürüp dönüştürmediğini ve en önemlisi bu metinlerde kendisini ne dereceye kadar görünür/görünmez kıldığını tespit ve tahlil etmek olarak belirlenmiştir. Çevirmenin eserlerinden elde edilen sonuçların, Lawrence Venuti'nin ortaya koyduğu görünürlük/görünmezlik kavramları bağlamında değerlendirilmesi ve bunun son ürün olan çeviri eseri ne ölçüde etkilediği belirlenmesi de tezin ikinci önemli amacını oluşturmaktadır. Tezin üçüncü amacını ise yan metinlerin incelenmesi oluşturmaktadır. Bu bakımdan tezin sınırlılığını oluşturan kriterler bağlamında çevirmenin bireysel ürünleri seçilmiştir. Mîna Urgan Graham Greene'den Meselenin Özü/Yıkılış adlı eseri, William Golding'den Sineklerin Tanrısı, Aldous Huxley'den Ses Sese Karşı, Henry Fielding'den Tom Jones'u ve Sir Thomas Malory'den ise Arthur'un Ölümü eserlerini aktarmıştır. Bu eserler başta Lawrence Venuti'nin söz konusu temel kavramları ve Eirlys E. Davies'e ait yedi bölümden oluşan taksonomi dikkate alınarak incelenmiştir. İnceleme yapılmadan önce çeviri tarihinin gelişim çizgisi üzerinde durulmuş, kuramsal çerçevenin sınırları çizilmiş ve eserlere dair içerik analizi yapılmıştır. Tezde ulaşılan sonuçlar ve nihai değerlendirmelere ise Tartışma ve Sonuç bölümünde dikkatlere sunulmuştur. Bu bağlamda, Mîna Urgan'ın, kaynak metne yakın eser ortaya çıkarmaktan yana görüş bildirmesine rağmen yerlileştirici çeviri yaklaşımına yakın eserler sunduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The main purpose of this thesis titled as "An Analysis of the Translated Works from English by Mîna Urgan in the Context of the "Translator's Visibility" is determined to find out and analyze the translation methods used by Mîna Urgan (1915-2000), who translated many works from English Literature into Turkish, whether she transformed these methods into a system over time, and most importantly, to what extent she made herself (in)visible in these texts. The second important aim of the thesis is to evaluate the results obtained from the translator's works in the context of the concepts of visibility/invisibility put forward by Lawrence Venuti and to determine to what extent this affects the translated work, which is the final product. The third aim of the thesis is to analyse the sub-texts. In this respect, the translator's individual products are included in the study in the context of the criteria constituting the limitation of the thesis. Mîna Urgan cited Graham Greene's Heart of the Matter, William Golding's Lord of the Flies, Aldous Huxley's Point Counter Point, Henry Fiedling's Tom Jones and Sir Thomas Malory's Le Morte d'Arthur. These works were examined by considering the basic concepts of Lawrence Venuti and the taxonomy consisting of seven chapters belonging to Eirlys E. Davies. Before the analysis, the development line of the history of translation was emphasized, the boundaries of the theoretical framework were drawn and the content analysis of the works was made. The results and final evaluations reached in the thesis are presented in the Discussion and Conclusion section. In this context, it is determined that Mîna Urgan presented works close to the localising approach, although she expressed her opinin in favour of producing works close to the source text.