Sütten erken kesilen İsviçre esmeri x doğu anadolu kırmızısı ve simmental x (İsviçre esmeri x doğu anadolu kırmızısı) melezlerin farklı koşullardaki büyüme özellikleri /
Yazar: NACİ TÜZEMEN
Danışman: PROF.DR. MACİT ÖZHAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1983
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Hayvancılık = Animal husbandry ; Sığırlar = Cattles

Özet:
Bu araştırmanın amacı; Atatürk Üniversitesi Ziraat İşletme sinde yetiştirilen İsviçre Esmeri ve bunların Doğu Anadolu Kırmızısı ile;çiftleştirilmesdiı?*n elde. edilen Q2* Q3 / melez buzağıları ve Simmental ile İsviçre Esmeri X Doğu Anadolu Kırmızısı melez buzağı larının erken sütten kesilerek/ farklı koşullardaki büyüme özellik lerinin saptanması ve karşılaştırılmasıdır. Deneme materyalini oluşturan her bir hayvana sütten kesime kadar 157 kg, süt içirilmiştir. Sütten kesimden sonra deneme hayvan ları kesif yem alan ve almayan şeklinde iki gruba ayrılmıştır» Kesif yem grubunda her hayvana günde ortalama 2 kg, kesif yem verilmiştir» Kesif yemin konpozisyonu aşağıdaki gibidir. % Karışımdaki Yemler 27.50 Arpa 21.00 Buğday 22.50 Pamuk Toh. Küs. 17.50 Kepek 1.50 Kemik Unu ' 1,00 Tiiz İ.ÖÖ Kireç Taşı 5.00 Melas 3.00 ^ Vitamin ve İz Mineral Karışımı Genotip grupların doğum ağırlığı ortalamaları 35.36 + 1.35 ile 32.13 + 1,13 kg arasında değişmiş, doğum ağırlıkları bakımından farklılıklar önemli çıkmamıştır.Erkok buzağılar ile dişi buzağılar arasında doğum ağırlıkları bakımından çok önemli (pı&O.Gl) farklar olmasına karşın* daha sonraki devrelerde gerek ağırlıklar ve gerekse ağırlık artışları bakımından farklılıklar önemsiz bulunmuştur (P>0.05). Araştırmanın koşullarında sütten kesim ağırlığı ortalaması 51.00 + 0.02 kg; sütten kesim öncesi günlük ağırlık artış ortalaması 0.277 + 0.01 kg; haftalık ağırlık artış ortalamaları ise 0.520 + 0.30 ile 2.717 + 0.17 kg. arasında bulunmuştur. Dört ve altı aylık ortala maları sırasıyla 70.04 + 1.07 ve 94.72 + 0.27 kg? sütten kesim sonra sı günlük ağırlık artış ortalaması 04309 + 0.02 kg; sütten kesim sori*- rası 14 er günlük peryotlarda ağırlık artış ortalamaları 2.501 + 0.60 ile 4.475 +0.45 kg. arasında bulunmuş, bu devrelerde genotip grupları ve cinsiyetler arasındaki farklılıklar önemli olmamıştır (p^O.05). Sütten kesim sonrasında yemleme şekline göre kesif yem veril meyen grupta 4 ve 6 aylık ağırlıklar sırasıyla 61.73 + 1.60 ve 70*50 + 4.01 kg; kesif yem grubunda ise 70.3$ £ 1.43 ve 110. 93 + 3.22 kg. olarak saptanmış.tır.. Gruplar arasındaki farklılıklar çok önemli bulunmuştur (P< 0.01). Dört ve altı aylık yaşta kesif yem grubu, di ğer gruba sırasıyla % 21 ve 29 oranlarında üstünlük sağlamıştır. Ke sif yem grubu ile diğer grupta* sütten kesim sonrası 6 aylık yaşa ka dar günlük ağırlık artış ortalamaları sıraöiyia 0.536 +0.02 ve 0.241 + 0.04 kg. olmuş ve. farklilıkiar çS°k Önemli bulunmuştur (P<0.01). Doğumda buzağılardan alınan vücut ölçüleri ortalamaları; ci- dago yüksekliği 60.20 + 0.47 cm; göğüs derinliği 26*07 + 0.22 cm; ön göğüs genişliği 19.12 + 0.27 cm; orta sağrı genişliği 19.67 +0.05 cm; vücut uzunluğu 62.37 +0,57 cm; göğüs çevresi 75*79 +0.52 cm; ve ön incik çevresi 11.00 + 0.11 cm. olarak saptanmıştır. Genotip grupları ve cinsiyetler arasındaki farklılıklar önemli çıkmamıştır (P>0»05). Yanlız ön incik çevresi bakımından erkek ve dişi buzağılar arasında, doğum ve. sütten kesimde önemli (P<0.05) farklılıklar bu lunmuştur. Sütten kesim ve 6 aylık yaşta vücut ölçüleri ortalamaları sı rasıyla; 72.07 +0.36 cm, 00.39 + 1.29 cm; göğüs derinliği , - 77 'i- 26.07 + 0.22 cm, 30.19 * 0.55 cm? ön göğüs genişliği 21.45 +0.17 cm, 25.70 + 0.59 cm? orta sağrı genişliği 22.05 + 0.15 cm, 26.10 + 0.26 cm; vücut uzunluğu 70.67 +. 0.51 cm, 07.06 +0.02 Cm? gö ğüs çevresi 04.02 +0.54 cm, 104.14 +1.13 cm? ön incik çevresi 12.21 + 0.05 cm/ 13.05 +0.07 cm* olmuştur. Bu devrelerde genotip, cinsiyet ve muameleler gruplarındaki farklılıklar önemli çıkmamıştır (P^O.05). Altı aylık yaşta G*. grubu diğer gruplara* İsviçre Esmerle ri rde G2 ve S x(Eİ x DK) gruplarına önemli üstünlük sağlamışlardır (P<0.05). Doğumdan sütten kesime ve sütten kesimden 6 aylık yaşa kadar vücut gelişmeleri ortalamaları sırasıyla? cidago yüksekliği 3.96 + 0.33 cm, 7.17 +1,67 cm? göğüs derinliği 3.76 + 0.17 cm, 6.67 +0.67 cm? Ön göğüs genişliği 2i27 + 0#20 cm, 3.04 + 0.50 cm? orta sağrı genişliği 2.01 + 0İİ7 tint, 3.66 + 0.53 cm? vücut uzunluğu 0.70 + 0.40 cm, 14.79 + 1.70 cm? göğüs çevresi 0.75 + 0.59 cm, 15*06 + 1.79 cm? ön incik çevresi 0,30 £ 0.00 cm, 0.02 + 0.15 cm* bu lunmuştur. Vücut gelişmeleri bakımından genotip grupları ve cinsiyet ler arasındaki farklılıklar önemsiz çıkmıştır (P|^0.05). Sütten ke simden 6 aylık yaşa kadar vücut gelişmeleri bakımından kesif yem gru bu ile diğer grup arasındaki farklılıklar Çok önemli (P4^0. 01) bu lunmuştur..'Doğum ağırlığına ana yaşının linear ve quadratik regresyonla- rı önemli (P<, 0.05), doğum ağırlığının sütten kesim ağırlığına line ar regresyonu ve sütten kesim ağırlığının 4 ve 6 aylık ağırlıklara linear regresyonu çok önemli olmuştur (P4*Q.01). Sütten kesimde vü cut ölçülerine doğum ağırlığının linear regresyonu önemli (P^0.05), 6 aylık vücut ölçülerine 6 aylık ağırlığın linear regresyonunun çok önemli (P^O.Ql) etkisi olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This experiment was conducted, to determine and compare the certain growth traits of early weaned calves that raised at different feeding systems. The calves were obtained from the Research Farm of the Agricultural College of Atatürk university. Some of the calves were purered Brown Swisses. Some G2 and G^ crosses of Brown Swiss Eastern Anatolian Red's and still some of them -were croses of the Simtnental x Brown Swiss x Eastern Anatolian Red cattle. During the weaning period, each animal were given 157. Kg pf milk. After weaning period the experimental animals were divided into two groups; one of the groups had 2. Kg of concentrate daily and the other had no concentrate at all. Composition of the concentrate used was as follows. % Ingredient 27.50 ? Barley '.21.00 ' Wheat 22.50 f Cotton Seed Meal 17.50 Wheat Bran 1.50. Bone Meal. 1.00. Salt 1.00 Lime Stone 5.00 Molasses 3.00 Vitamin and trace Mineral frremix Birth weight averages of the genotype groups were ranged between 35.36 + 1.35 to 3.2.13 + 1.13' kg. and the difference in birth weight was found not significant (l>>0.05). The differences in weighth at birth were highly significant (P<.0.01). Between male and female calves* however in the later periods no significant differences were calculated in both live weights and daily gains - 79 *~ of the sex groups. Under the experimental conditions average weaning weight was 51.00 +0.02 kg? average daily gain before weaning was 0.277 + 0.01 kg and weekly average gain was between 0.520 +0.30 and 2.717 +0.17 kg. Average weight at 4 and 6 mounths of age were 70.04 + 1.07 and: 92.72 +0.27 kg respectively. Average daily gain after weaning was 0.309 + 0.02 kg. 'Che average gains for every 14 day periods after ? weaning varied f^om 2.501 + 0.60 to 4.475 + 0.45 kg. In |frese periods no significant differences were calculated between sex groups and genotypes (p^Oi 05)* Af ter tiıe weaning/ 4 and 6 months age weights were 61.73 +1.60 kg. and 70 i 50 £ 4.01 kg* for hon concentrate group and 70.3İÖ + 1.43 kg, and 110.93 + 3*22 kg* for concentrate group respectively. The differences between the groups were highly significant (P 4J3. 01). The 4 and 6 months age weights of the calves that fed on concentrate type ration were found superior to the other group weights with % 21 and % 29 respectively. In the period of.- weaning to 6 months age the average daily gains for the concentrate groups were 0.536 + 0,02 kg. and 0.241 + 0.04 kg. respectively and the differences were found highly significant (P^O.Oİ). Some body measurement averages at birth were as follows; height at withers 60.20 +_ 0.47 cm; chest depth 26.07 + 0.22 cm; front chest width 19.12 + 0.27 cm; middle rump width 19.67 + 0.05 cm; body length 63.37 + 0.57 cm.; chest circumference 75.79 + 0.52 cm; front shank circumference 11.00 + 0.11 cm. No significant differences were calculated between genotype and sex groups in body measurements (P y 0.05). Though there was a significant cliff exance; (P^O.05) between male and female calves for front shank circum ference at birth and weaning time. - 80 -. The body Measurement averages at weaning and at 6 months age were as follows respectively? height at withers 72.07 + 0.36 cm and ÖÛA39 + 1.2^ dm!; chest depth 26.07" | 0.22 cm and 30.19 + 0.55 cm* front chest width 21 145 '+ 0.17 cm and 25.70 + 0.59 cm; middle rump width 22.05 + 0.15 cm and 26.10 + 0.26 cm; body length 70.67 + 0.51 cm and 07.06 + 0.52 cm; chest circumference 04.02 + 0.54 cm and 104.14 £ 1.13 era; front shank circumference 12.21 + 0.05 cm and 13.01 £ 0*07 cm* in those periods, the differences between the. groups of genotypes» saxes and treatments were found not to b,e significant. In body length, at 6 month age, the G3 group had a significant superiority ( P^p.05) to all the other groups while the Brown Swisses.to Q2 and S x(BS x EAR) groups. Average body growth parameters from birth to weaning.and wea ning to -emonths of agewere.'. as. fol£owsj Height "at "? withers -3. 96 +0 133 cjn and 7.17 + 1.67 cm; chöst depth İitfe ^ 0*17 cm and 6.67 +0.67 cm* front chest width 2 #57 + 0*20 cm and İîÖ4/'£ 0.57 cm; middle Xjomp width 2v01 + ;0il7 cm and. 3.66 *| Ö.sâ -bitij. body lertgth 0.70 + 0*40 cm.and, Mil©.-* :W7ö^; 'chest. cir^^.-.,-:?, 15.06 + 1*79 cm; frqnt shanlç circumference 0.30 £ 0.00 cm and 0.02 j^ 0.15 cm* The differences between the sexes and genotypes on body ?? growth parameters were found ; not -to be,, significant f py 0. 05) * However there was a highly.«ignificaıit ,,,. The linear and nadratio regression effect of age of dam on birth weigth --,was significant (P4L° i 0Ş).The linear regressions of -birth weight on weaning weigth and wealing weigth on 4 and 6 month age weigtha were found to be highly significant (t'^0.01).- 81 - Th© linear regresion ef f ect of birth weigth on growth parameters at weaning time was significant (P<^0»05), and linear regression effect of 6 month age weigth on 6 month age growth parameters were highly significant (P<£0.01)*