Hemodiyaliz tedavisi alan ve almayan diyabetlilerin diyabet yönetiminde yaşadıkları problemlerin ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of the problems and affecting factors in diabetes management in people with diabetes WHO receiving and not receiving hemodialysis treatment
Yazar: YILDIZ DENİZ
Danışman: DOÇ. DR. HÜSNİYE ŞEYDA ÖZCAN
Koç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Depresyon = Depression ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hasta bakımı = Patient care ; Hemşirelik = Nursing ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Ölçekler = Scales

Özet:
Çalışma hemodiyaliz tedavisi alan ve almayan diyabetlilerin diyabet yönetimlerinde yaşadıkları problemleri ve bu problemleri etkileyen faktörleri saptamak amacıyla yapılmış, tanımlayıcı bir çalışmadır. Araştırma 80'i hemodiyaliz tedavisi alan olmak üzere 160 diyabetli hasta ile yapıldı. Veri toplama aracı olarak Tanımlayıcı Form, Diyabette Problem Alanları Ölçeği (DPAÖ), Hasta Sağlığı Anketi (HSA) ve Gold Hipoglisemi Skorlaması kullanıldı. Veriler deskriptif istatistikler, frekans ve yüzdelik dağılımlar, Spearman's korelasyon analizi, çoklu doğrusal regresyon analizi, Mann Whitney u testi, Ki-Kare ve Fisher Exact test ile, MedCalc Statistical Software v.12.7.7 programında analiz edildi. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi. 
Hemodiyaliz tedavisi alan ve almayan diyabetli hastaların DPAÖ puanları arasında ilişki saptanmadı. Hemodiyaliz tedavisi alan hastaların almayan hastalara göre glisemik kontrolleri daha bozuktur (p<0,05). Hemodiyaliz tedavisi alan grup kilo kontrolü ve düzenli egzersiz yapma konusunda daha fazla sorun yaşamaktadır (p<0,05). Gruplar arasında depresyon açısından fark saptanmadı. Her iki grupta da depresyon artışının diyabet problemlerini önemli düzeyde arttırdığı (p<0,05), genç yaştaki diyabetlilerin diğer diyabetlilere göre daha fazla diyabet problemine sahip olduğu belirlendi.
Hemodiyaliz tedavisi alan diyabetli hastalarda daha sık ve düzenli kan şekeri takibi yapılmalı, glisemik kontrolü iyileştirecek bakım girişimleri planlanmalı, retinopatiye bağlı görme problemleri ve ayak yarası konusunda özel gereksinimler değerlendirilmeli, kilo kontrolü ve düzenli egzersiz desteği sağlanmalıdır. Hemodiyaliz tedavisinden bağımsız olarak tüm diyabetlilerde depresyon varlığında diyabet bakımı ile ilgili daha yoğun ve özelleşmiş bir bakım sağlanmalıdır.

Abstract:
This descriptive study aimed to determine the diabetes management problems experienced by people with diabetes who receive and do not receive hemodialysis treatment and the factors affecting these problems. The study was conducted with 160 diabetic patients, 80 of whom were receiving hemodialysis treatment. Data collection tools used in the study were Descriptive Form, Problem Areas in Diabetes (PAID), Patient Health Questionnaire (PHQ-9), and Gold Hypoglycemia Scoring. Data were analyzed with descriptive statistics, frequency and percentages, Spearman's correlation analysis, multiple linear regression analysis, Mann Whitney U test, Chi-Square and Fisher Exact test by using MedCalc Statistical Software v.12.7.7. Significance level was accepted as p<0.05.
The PAID scores of patients who received and did not receive hemodialysis treatment did not have correlation. Patients who received hemodialysis treatment had more impaired glycemic control than patients who did not, significantly (p<0.05). The patients receiving hemodialysis treatment had more problems with weight control and regular exercising (p<0.05). There was no difference between the groups in terms of depression. In both groups, it was determined that the increase in depression significantly increased diabetes problems (p<0.05), and the younger patients with diabetes had more diabetes problems than the older patients.
More frequent and regular blood glucose monitoring, specific care plan to improve glycemic control, assessment of special needs for patients with retinopathy and foot ulcer, support for weight control and regular exercise should be provided for patients with diabetes and receiving hemodialysis treatment. Regardless of hemodialysis treatment, in the presence of depression in all patients with diabetes, more intensive and specialized diabetes care should be provided.