Yüzeysel sularda mikroplastikler ve mikroplastiklere ilintili poliklorlu bifeniller
Microplastics and associated polychlorinated biphenyls in surface waters
Yazar: ŞEVVAL GÜLER
Danışman: PROF. DR. SENAR AYDIN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Devre kartları = Circuit boards ; Konya = Konya ; Mikroplastik = Mikroplastic ; Yüzeysel su kaynakları = Surface water resources

Özet:
Ülkemiz genelinde kullanımı giderek artan plastikler hem çevre açısından hem de insan sağlığı açısından oldukça riskli hale gelmektedir. Çevreye bırakılan tonlarca plastik atık çeşitli yollarla mikroplastikler olarak isimlendirilen küçük parçacıklara dönüşmektedirler. Mikroplastikler son yıllarda insan sağlığı üzerindeki etkileri ve çevre kirliliği oluşturması açısından güncel bir konu haline gelmiştir.  Bu çalışmada 2022 yılı Nisan ayında Konya kapalı havzasında yer alan 15 farklı yüzeysel sulardan örnekler alınmış ve bu örneklerde mikroplastikler ve mikroplastiklere ilintili olan poliklorlu bifenillerin konsantrasyonu için analizler gerçekleştirilmiştir. Sudaki mikroplastiklerin analizi için ilk aşamada elekten geçirme işlemi gerçekleştirildikten sonra organik madde giderimi, yoğunluk ayırma işlemleri gerçekleştirildi. Ardından mikroplastiklerin şekil, renk ve sayı analizleri için biyolojik ışık mikroskobu ve stereo mikroskop kullanıldı. En yüksek mikroplastik konsantrasyonu Niğde Çamardın bölgesindeki Ecemiş Kaynağı'nda 23,3 MP/L olarak tespit edilmiştir. En yaygın mikroplastik türünün fragment olduğu (%88,70) en baskın rengin ise gri olduğu görülmüştür. Bunun sebebinin PET şişelerden kaynaklandığı düşünülmüştür. Mikroplastiklere ilintili PCB'lerin tespiti için yapmış olduğumuz çalışmada 7-PCB kongenerinin toplam konsantrasyonları 0,53-249 ng/g olarak tespit edilmiştir. En yüksek ∑7-PCB konsantrasyonu ise 249 ng/g Ankara'da bulunan Yanarkaç Deresi'nde tespit edilmiş ve PCB28 kongenerinin (%29,98) olduğu görülmüştür. PCB kongenerlerine bakıldığında ise Isparta Yenişarbademli bölgesinde yer alan Yenişarbademli Deresi'nde PCB52 kongenerinin en yüksek konsantrasyona sahip olduğu tespit edilmiştir. Mikroplastik ile PCB konsantrasyonları arasında herhangi bir korelasyon görülmemiştir. Mikroplastikler ve mikroplastiklere ilintili PCB'ler hem insan sağlığı açısından hem de çevre açısından oldukça önemlidir. Bu kirleticilerin kaynağında tespiti, kullanımlarının azaltılması ve yasal düzenlendirilmelerin yapılması gerekmektedir. Ancak kirleticilerin tespiti için standartlaştışmış bir yöntemi bulunmamaktadır. Bundan dolayı süreklilik sağlayan ve güvenilir metotlar geliştirilmeli, bilinçlendirme arttırılmalı ve yasal düzenlemeler yapılmalıdır.

Abstract:
Plastics, the use of which is increasing in our country, is becoming very risky both in terms of the environment and human health. Tons of plastic waste released into the environment turn into small particles called microplastics in various ways. Microplastics have become a current issue in recent years in terms of their effects on human health and environmental pollution. In this study, samples were taken from 15 different surface waters in Konya closed basin in April 2022 and analyzes were performed for the concentration of microplastics and polychlorinated biphenyls related to microplastics in these samples. For the analysis of microplastics in water, after sieving process in the first stage, organic matter removal and density separation processes were carried out. Then, biological light microscope and stereo microscope were used for shape, color and number analysis of microplastics. The highest microplastic concentration was determined as 23.3 MP/L in Ecemiş Spring in Niğde Çamardı region. It was observed that the most common type of microplastic was fragment (88.70%) and the most dominant color was gray. It was thought that the reason for this was due to PET bottles. In our study for the detection of PCBs related to microplastics, the total concentrations of 7-PCB congeners were determined as 0.53-249 ng/g. The highest ∑7-PCB concentration was determined at 249 ng/g in Yanarkaç Stream in Ankara and it was found to be PCB28 congeners (29.98%). When PCB congeners are examined, it has been determined that PCB52 congeners have the highest concentration in Yenişarbademli Stream located in Isparta Yenişarbademli region. No correlation was observed between microplastic and PCB concentrations. Microplastics and PCBs related to microplastics are very important both for human health and for the environment. It is necessary to detect these pollutants at their source, to reduce their use and to make legal arrangements. However, there is no standardized method for the detection of pollutants. Therefore, sustainable and reliable methods should be developed, awareness should be increased and legal regulations should be made.