1980'lerden günümüze kamu hizmeti yayıncılığının dönüşümü: AKP iktidarında TRT
The Transformation of public service broadcasting since the 1980s: TRT under AKP rule
Yazar: SİNEM AKYÖN ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. BURCU SÜMER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Kamu yayıncılığı = Public broadcasting ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; Kitle iletişimi = Mass communication ; TRT yayınları = Turkish Radio and Television Corporation broadcasts

Özet:
Ulus devletlerin yükselişiyle birlikte, çatışan farklı çıkarların ve kimliklerin ortak bir ulus tahayyülünde birleştirilmesi şeklinde açıklanabilecek bir politik programla uyum içinde gelişen kamu hizmeti yayıncılığı 1920'lerde İngiltere'de gelişmiştir. Bu yayıncılık modelinin temelinde liberal kapitalist ekonomiye eşlik eden ortak fayda kavramı, kamusallığa dayanan cumhuriyetçi bir siyaset ve vatandaşlık anlayışı ile pozitif hakların ön planda yer aldığı bir siyasal anlayış yer almaktadır. Bu bağlamda neoliberalizm, otoriteryanizm gibi siyasal ve ekonomik konjonktürde yaşanan değişimler ile yeni iletişim teknolojilerinin hızla gelişimi KHY'nin kendisini sürekli olarak yeni gelişmelere adapte etmesini beraberinde getirmiştir. Türkiye özelinde de 1928 yılında radyo yayınlarıyla başlayan süreç, 1964 yılında Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu (TRT)'nun kurulmasıyla kamu hizmeti modeliyle kurumsallaşmıştır. Bu tez çalışması bağlamında 2000'li yıllarda kamu hizmeti yayıncılığının dönüşümünün incelenmesi amaçlanmıştır. Neoliberal hegemonyanın krizinin Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) iktidarlarıyla aşılmaya çalışıldığı 2002-2021 tarihleri arasında bir kamu hizmeti yayıncısı olarak TRT'nin bu hegemonya mücadelesi içindeki yeri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu tarihsel süreç, eski hegemonik güçlerin tasfiye edildiği 2002-2008 arası; neoliberal hegemonyanın kapsayıcılığının arttığı 2008-2013 arası ve son olarak neoliberal hegemonyada çatlakların oluştuğu 2013-2021 arası şeklinde üç dönemde ele alınmıştır. Her dönem TRT'nin hegemonya mücadelesindeki yerini en iyi resmeden ikişer örnek olay bağlamında ele alınmıştır. Bu çerçevede bir kamu hizmeti yayıncısı olarak TRT, iktidarın neoliberal hegemonya mücadelesinde içerik ve kaynak dağıtımıyla kendisini bir aktör olarak inşa etmiş ancak tam da bu rolü nedeniyle siyasal iktidar tarafından araçsallaştırılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
With the rise of the nation state, public service broadcasting developed in Britain in the 1920s in accordance with a political programme that can be explained as the unification of various conflicting interests and identities into a common nation. This broadcasting model is based on the concept of the common good that accompanies the liberal capitalist economy, a republican understanding of politics and citizenship based on publicness, and a political understanding that prioritises positive rights. In this context, changes in the political and economic conjuncture, such as neo-liberalism and authoritarianism, as well as the rapid development of new communication technologies, have led the PBS to constantly adapt to new developments. In Turkey, the process that began with radio broadcasts in 1928 was institutionalised in the public service model with the establishment of the Turkish Radio and Television Corporation (TRT) in 1964. The aim of this paper is to analyse the transformation of public broadcasting in the 2000s. Between 2002 and 2021, when the crisis of neoliberal hegemony was attempted to be overcome with the Justice and Development Party (AKP) governments, the place of TRT as a public service broadcaster in this hegemonic struggle was attempted to be revealed. This historical process has been analysed in three periods: between 2002-2008, when the old hegemonic powers were liquidated; between 2008-2013, when the inclusiveness of the neoliberal hegemony increased; and finally between 2013-2021, when cracks in the neoliberal hegemony formed. Each period is discussed in the context of two case studies that best illustrate TRT's place in the hegemonic struggle. In this framework, TRT, as a public service broadcaster, has constructed itself as an actor in the neoliberal hegemonic struggle of the government through the distribution of content and resources, but precisely because of this role, it has been instrumentalised by the political power.