İzmir Çeşme yöresi'ndeki yabani ve aşılanmış sakız ağaçlarında (Pistacia lentiscus L.) sakız üretim şekilleri ile yaprak uçucu yağ içeriği ve bileşenlerinin belirlenmesi
Determination of mastic production types and contents and components of essential oil in leaves on natural and vaccinated mastic trees in İzmir Çeşme province
Yazar: KEMAL FITLAMAK
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN FAKİR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Odunsu bitkiler = Wood plants ; Sakız salgısı = Mastic resin ; Uçucu bileşenler = Essential components

Özet:
İnsanlar zaman zaman şifayı doğada aramış ve yüzyıllardır edindikleri deneyimler neticesinde tıbbi bitkilerin kullanımına hiç ara vermemişlerdir. Özellikle sentetik ve kimyasal içerikli ilaçların yan etkilerinin ortaya çıkışı tıbbi bitki kullanımını artırmıştır. Tıbbi bitkiler baharat, ilaç sanayi, meşrubat, parfüm, sabun, şekerleme, kozmetik, diş macunu, çiklet, şifalı ve dinlendirici çay imalatı, esans, aroma, vb. gibi birçok alanda kullanılmaktadır. İnsanların tıbbi bitkilere bu denli yönelişi, dünyada büyük bir pazar yaratmıştır. Bazı ülkeler tıbbi bitkilerin ticaretinden hiçte azımsanmayacak gelirler elde etmektedirler.

Hazırlanan bu tez çalışmasında, araştırma alanı olarak seçilen İzmir ili, Urla ilçesi, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü'nün 149 ha'lık alanında doğal olarak yayılış gösteren Pistacia lentiscus L. (Sakız Ağacı)'da yabani ve aşılanmış türlerde sakız üretim şekilleri ile yaprak uçucu yağ içeriği ve bileşenleri belirlenmiştir.

Yabani ve aşılanmış sakız ağaçlarından toplanan yapraklar Katı-Faz mikroekstraksiyon (Solid Phase Microextraction-SPME) ile bileşenlerine ayrıştırılmıştır. GC-MS analiz sonuçlarına göre en etkili bileşenler yabani ve aşılanmış ağaçlarda myrcene (%48,08 ve 30,96), Cadina-1 (6) (%16,79 ve 20,43) ve Aromadendrene (% 6,57 ve 16,53) olarak tespit edilmiştir. Sonuçlar ülkemizde ve dünyada aynı türlerde yapılan çalışmalarla karşılaştırılarak verilmiştir.  
 
Dünyada birçok kullanım alanına sahip olan sakız ağacının ülkemizde hak ettiği değeri bulması için ekonomik değerinin yörede bulunan halka aktarılarak, bitki üzerindeki baskı ortadan kaldırılıp, uygun planlama ve üretim yöntemleriyle yöredeki sakız varlığı tespit edilerek, sürekliliğini sağlayacak tedbirler alınmalıdır.

Abstract:
People have searched healing in nature and as a result of their experiences for centuries on the use of medicinal plants have never stopped. Drugs, especially synthetic and chemical content, the emergence of side effects increased use of medicinal plants. Medicinal herbs are used in many fields such as spices, pharmaceuticals, beverages, perfumes, soaps, confectionery, cosmetics, toothpaste, chewing gum, medicinal and relaxing tea manufacture, essences, flavor, etc. Orientation of the people to medicinal plants in the world, has created a huge market. Some countries obtain no substantial income from the trade of medicinal plants.

In this study, gum component and methods of production of essential oil components and leaves of Pistacia lentiscus L. wild and grafted species are determined in 149 ha areas of Izmir High Technological Institute in Izmir-Urla. 

The leaves that collected from wild and grafted   trees are divided to their component by Solid Phase Microextraction-SPME. According to GC-MS analyses results the most effective contents were determined as myrcene (%48,08 and 30,96), Cadina-1 (6) (%16,79 and 20,43) and  Aromadendrene (% 6,57 and 16,53). Results were compared with the other studies that conducted in Turkey and other countries.

It is necessary to describe economic  value of gum tree to residents of region and also determine to presence of gum by suitable planning and production methods for reuniting of deserves for gum that has many using areas in World. In addition to this, precautions should be taken for continuity of gum trees.