Koronavirüs salgınında endişe ve algılanan stresin ruh sağlığına etkisi: Korku-kontrol ve psikolojik sağlamlık değişkenlerinin aracı rolü
The effects of worry and perceived stress on mental health during coronavirus pandemic: The mediator role of fear-control and resilience
Yazar: İCLAL YILMAZ KONAÇOĞLU
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM KARAIRMAK TEKDURMAZ
Bahçeşehir Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Psikolojik Danışma ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Kontrol duygusu = Sense of control ; Korku = Fear ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Ruh sağlığı = Mental health ; Stres = Stress ; Ölçekler = Scales

Özet:
Koronavirüs (Covid-19) salgını fiziksel sağlığa olduğu kadar ruh sağlığına da olumsuz yansımaları olmuştur. Bu araştırmayla, salgın dolayısıyla ortaya çıkan endişeli duruma ilişkin algılar, psikososyal faktörlere göre gruplar arası farklılaşmalar, salgına ilişkin endişe ve algılanan stresin korku-kontrol duygusu ve psikolojik sağlamlık aracılığıyla ruh sağlığı üzerindeki etkisi incelenmektedir. Marmara Bölgesi'nde yaşayan 685 kişi araştırmaya katılmıştır. Ölçme aracı olarak Demografik bilgi formu, Covid-19 Endişesi Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği-10, Korku ve Kontrol Duygusu Ölçeği, Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği-21 (DASÖ-21) ve Psikolojik Sağlamlık Ölçeği kullanılmıştır. Mevcut çalışma için uyarlanan Covid-19 Endişesi Ölçeği ölçeğinin yapı geçerliğini sınamak ve faktör yapısını incelemek için açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır.
Salgın nedeniyle ortaya çıkan endişeli duruma yönelik algılarını gösteren frekans analizi sonuçları ile bireylerin yüksek düzeyde iş kaybetme korkusu ve ekonomik kaygı yaşadığı, sosyal ilişkilere ihtiyaç duyduğu, salgının yayılma hızı ve uygulanan halk sağlığı politikalarının tutarsızlığından dolayı endişe yaşadığı tespit edilmiştir. Kadınların erkeklere göre daha yüksek düzey endişe, stres, depresyon ve kaygı yaşadığı görülmüştür. Erkeklerin kadınlara göre psikolojik sağlamlık düzeyi daha yüksektir. Bekar olan, kronik hastalığı olan, risk grubundaki bireylerle birlikte yaşayan ve psikolojik desteğe ihtiyaç gruplarda daha yüksek düzey endişe, stres, depresyon ve kaygı yaşadığı görülürken psikolojik sağlamlık düzeylerinin ise daha düşük olduğu 
tespit edilmiştir. Yol analizi sonuçları, Covid endişesi ile ruh sağlığı arasındaki dolaylı ilişkinin korku ve kontrol duygusu aracı değişkenleriyle sağlandığını ortaya koyarken, algılanan stres ile ruh sağlığı arasındaki dolaylı ilişkinin korku ve kontrol duygusu ile psikolojik sağlamlık değişkenlerinin seri arabuluculuk etkisiyle sağlandığını göstermektedir.

Abstract:
The Coronavirus (Covid-19) pandemic has had negative effects on mental health as well as the physical health. In this research, perceptions of worrying situation arising due to thepandemic, differences between groups according to the psychosocial factors, the effect of anxiety and perceived stress on mental health through fear-control and psychological resilience are examined. 685 people living in the Marmara Region participated in the research. Demographic information form, Covid-19 Worry Scale, Perceived Stress Scale-10, Fear and Sense of Control Scale, Depression, Anxiety and Stress Scale-21 (DASS-21) and Psychological Resilience Scale were used as measurement tools. Exploratory factor analysis was performed to prove the construct validity of the Covid-19 Worry Scale adapted for the current study and to examine the factor structure.
With the frequency analysis results showing the perceptions of the anxious situation caused by the pandemic, it has been determined that individuals experience high levels of fear of job loss and economic anxiety, need social relations, and are worried about the spread of the virus and the inconsistency of public health policies. It has been observed that females experience higher levels of worry, stress, depression and anxiety than males. Males also have a higher level of psychological resilience than females. It has been determined that the groups who are single, have a chronic disease, live with individuals in the risk group, and need psychological support have higher levels of worry, stress, depression and anxiety, while their psychological resilience levels are  
lower. Path analysis results show that the indirect relationship between Covid worry and mental health is provided by the mediator variables of fear and sense of control, while the indirect relationship between perceived stress and mental health is provided by the serial mediation effect of fear and sense of control and psychological resilience.