Trabzon-Vakfıkebir-Tonya üçgeninde yüzeyleme veren eosen yaşlı volkanik kayaçları keserek yerleşen sokulum kayaçlarının (daykların) petrografik, mineralojik ve kimyasal açıdan incelenmesi
Petrographical, mineralogical and chemical investigation of dikes cutting eocene volcanics exposing in the Trabzon-Vakfikebir-Tonya area
Yazar: GÜLNAME REİSOĞLU
Danışman: PROF. DR. CÜNEYT ŞEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışma Trabzon-Tonya-Vakfıkebir yörelerinde yüzeyleme veren Eosen yaşlı volkanik kayaçlar ve bunları kesen bilinmeyen yaştaki daykların petrografik, jeolojik ve petrolojik özelliklerine odaklanır.Doğu Pontid Magmatik Arkı'nın Kuzey Zonu'nda yer alan çalışma alanında, Eosen istifi bazaltik karakterli yastık lavlar ile başlar ve üste doğru aglomera ve tüflere geçer. Tüm bu kayaçlar bilinmeyen yaştaki bazaltik dayklar tarafından kesilirler. Hem Eosen volkanikleri ve hem de onları kesen dayklar mikrolitik porifirik dokuya sahiptir. Plajiyoklas ve klinopiroksen ana bileşenlerdir. Olivin ve lösit ise daha az oranlarda bulunur. Kalsit ve Zeolit bu kayaçlarda ikincil mineral olarak bulunur.Eosen volkanikleri ve dayklar oldukça benzer jeokimyasal özellikler sunarlar. Bu kayaçlar düşük-orta K2O içerikleri ile kal-alkali karaktere sahiptirler. Harker değişim diyagramlarında SiO2 ye karşı Na2O, K2O ve Al2O3 pozitif korelasyon gösterirken, CaO ve MgO negatif korelasyon sunar. Bu negatif ve pozitif trendler plajiyoklas, hornblend, Fe-Ti oksit ve apatit gibi minerallerin fraksiyonel kristalleşmesinin bu kayaçların gelişiminde önemli bir rol oynadığını gösterir. Bununla birlikte, iz elementler SiO2 ile belirgin korelasyonlar göstermez. Bu durum kayaçların gelişiminde kabuksal kirlenmenin varlığına işaret etmektedir. Her iki kayaç grubu kondirit ve N-Tipi MORB'a göre normalleştirilmiş iz element dağılım diyagramlarında negatif Nb, Ta, Zr ve Ti anomalileri gösterir.Eosen volkanikleri ve onları kesen bilinmeyen yaştaki dayklar arasındaki bütün bu jeokimyasal benzerlikler, bu kayaçların çarpışma-sonrası bir jeotektonik ortamda aynı veya benzer bir magma kaynağından türemiş olduklarını göstermektedir.

Abstract:
This study focuses on the petrographical, geological and petrological characteristics of the Eocene volcanics and dikes of unknown age exposing in the Trabzon-Tonya-Vakfıkebir region.In the study area which is situated in the northern part of the Eastern Pontide Magmatic Arc, The Eocene sequence starts with basaltic pillow lavas and grades upward agglomerates and tuffs. These rocks are cut by dikes of unknown age. Both Eocene volcanics and dikes show a microlithic porhyritic texture with mainly plagioclase and clinopyroxene (augite), and rarely olivine and leucite in fine-grained matrix. Calcite and zeolite occur as seconder phases in the rock.Eocene volcanics and dikes exhibit very similar geochemical characteristics. They are calc-alkaline in nature with low to medium K2O contents. On the Harker variation diagrams, Na2O, K2O and Al2O3 correlate positively with SiO2, while CaO and MgO display negative correlations. These trends suggest that fractional crystallization of mineral phases such as plagioclase, hornblende, Fe-Ti oxide and apatite played an important role in evolution of the studied rocks. However, some trace elements don?t show typical positive or negative correlations with SiO2. These unsystematic distributions imply that crustal contamination is very effective in evolution of the studied rocks. Chondrite and N-Type MORB-normalized trace and rare earth element patterns display typical negative Nb, Ta Zr and Ti anomalies.All these geochemical similarities between Eocene volcanics and dikes of unknown age support that these rocks were derived from same or similar mantle source in a post-collisional geotectonic setting.