Okul öncesi öğretmenlerinin STEM temelli afet eğitimi uygulamalarına yönelik görüş ve deneyimleri
Early childhood teachers' views and experiences with STEM-based disaster education practices
Yazar: CANSU TÜFEKÇİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP AKIN DEMİRCAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu araştırma okul öncesi öğretmenlerinin afet eğitimi ve STEM eğitimi konularını nasıl ele aldıklarını ve STEM temelli afet eğitimi uygulamalarını gerçekleştirirken yaşadıkları deneyimleri anlamayı amaçlamıştır.
Yöntem: Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması kullanılmıştır. Araştırma ulaşılabilir örnekleme tekniği ile araştırmacının görev yaptığı okulda çalışan 4 gönüllü okul öncesi öğretmeni ile yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşmeler, araştırmacı günlüğü ve bireysel öğretmen yansıtmaları kullanılmıştır. Okul öncesi öğretmenleri ile ön görüşmeler yapılarak afet ve STEM eğitimi hakkındaki görüşleri belirlenmiş, ardından uzman görüşü eşliğinde hazırlanan STEM temelli afet eğitimi uygulamalarını gerçekleştiren bu öğretmenlerin, sınıf içi deneyimlerine ait görüş ve deneyimlerini belirlemek için son görüşmeler yapılmıştır. Her bir öğretmen etkinliklerin uygulanması sonrası bireysel sözlü yansıtmalar yapmıştır. Etkinliklerin uygulandığı günler araştırmacı tarafından araştırmacı günlüğü tutulmuştur. Nitel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı bu çalışmada verilerin analizi için içerik analizi tekniği kullanılmıştır.
Bulgular: Bu araştırmaya katılan okul öncesi öğretmenlerinin afet eğitimi konusunda genel olarak farkındalık sahibi oldukları belirlenmiştir. Öğretmenler çocuklara tatbikatlar ve sınıf içi etkinlikler aracılığı ile erken çocukluk pedagojileri eşliğinde afet eğitimi vermekte olduklarını ve afetleri seçerken ülke ve yaşadıkları bölge özelliklerini dikkate aldıklarını dile getirmişlerdir. STEM temelli etkinlikleri daha çok fen ve matematik alanları kapsamında ele aldıklarını, etkinlikleri problem çözme etrafında tasarladıklarını açıklamışlar, katılımcı öğretmenlerin çoğu STEM etkinliklerine yer verdiklerini belirtmişlerdir. Öğretmenler Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Okul Öncesi Eğitim Programı'nda afetler konusuna yeterince yer verilmediği ve programda yer alan kazanım ve göstergelerin STEM temelli etkinlikler için yeterli olmadığı görüşüne sahiptirler. Araştırma kapsamında STEM temelli afet eğitimi uygulamalarını gerçekleştiren öğretmenler, bu etkinliklerin süreç boyunca çocukların akademik ve sosyal becerilerine katkı sağladığını, afetler ve STEM bileşenleri hakkında çocukların bilgilerinin arttığını paylaşmışladır. STEM temelli afet eğitimi uygulamalarını genel hatlarıyla öğrenci düzeyine uygun, uygulanabilir ve önyargılarını dönüştürücü olarak tanımlayan öğretmenler, süreç boyunca gözlemci, rehber, öz eleştiri yapan gibi çeşitli öğretmen rollerine büründüklerini paylaşmışlardır. 
Sonuç ve Öneriler: Bu araştırma kapsamında okul öncesi öğretmenlerinin afet eğitimi ve STEM eğitimi konusunda farkındalık sahibi oldukları, STEM eğitimi uygulamaları konusunda gelişime açık oldukları ve STEM temelli afet eğitimi uygulamalarının hem öğrencilerine hem de kendilerine çeşitli katkılar sağlandığı belirlenmiştir. Ayrıca öğretmenlerin bu etkinlikleri olumlu şekillerde değerlendirdikleri görülmüştür. Bu araştırma kapsamında geliştirilen STEM temelli etkinlikler afet eğitimi konusunda farkındalık kazandırmak için kullanılabilir. Bununla birlikte, MEB okul öncesi eğitim programında afetler ve STEM eğitimi konusuna açık şekillerde vurgu yapılabilir. İleride yapılacak çalışmalarda, öğrencilerden de veri toplanarak, STEM temelli etkinliklerdeki afet türleri çeşitlendirerek ve öğretmenlerin kendi STEM temelli afet etkinlik planlarını oluşturacakları şekilde araştırmalar tasarlanarak alan yazına katkı sağlanabilir.

Anahtar kelimeler: Okul Öncesi Eğitimi, Afet, Afet Eğitimi, STEM

Abstract:
Purpose: The purpose of this study was to understand how early childhood teachers address the topic of disasters and STEM education and then, their experiences in implementing STEM-based disaster activities.
Method: In this research, action research, one of the qualitative methods, was used. The research took place in a public school where the researcher works as a kindergarten teacher. The research was conducted with 4 volunteer early childhood teachers. Semi-structured teacher interviews, individual teacher reflections, and field notes were used as data collection methods. First, preliminary interviews were conducted with the teachers to understand their views on disaster education and STEM education. Teachers were then provided with and implemented STEM-based disaster activities designed with expert input. Each teacher recorded verbal reflections right after the activities. Finally, post-interviews were conducted to understand their experiences with the activities. The content analysis method was used to analyze the data.
Results: It was found that the early childhood teachers who participated in this research were generally aware of the importance of disaster education and STEM education. The teachers stated that they provided disaster education to children by drawing on early childhood pedagogy through drills and in-class activities, and that they take into account the characteristics of the country and region they live in when choosing types of disasters. They explained that they implemented STEM-based activities mainly in the areas of science and mathematics and designed the activities around problem solving. Most of the participating teachers reported that they did not incorporate STEM activities frequently. Teachers claimed that disasters are not sufficiently included in the Ministry of National Education's Early Childhood Education Program and that the goals and indicators in the program are not sufficient for STEM-based activities. Teachers who implemented STEM-based disaster activities in this study shared that these activities contributed to children's academic and social skills and increased children's knowledge about disasters and STEM components. Teachers defined these STEM-based disaster activities as appropriate for the children's level, applicable, and transformative of their biases shared that they took on various teacher roles such as observer, guide, and self-critic during the process.
Conclusion and Suggestions: This study found that early childhood teachers have some awareness of disaster education and STEM education and they are open to improving STEM education practices. The STEM-based disaster activities have the potential to provide multiple benefits to students and teachers, and teachers have positive perceptions of these activities. The STEM-based activities developed in this study can be used to raise awareness about disaster education. The topic of disasters and STEM education can be openly emphasized in the Ministry of Education's early childhood education program. Future studies can contribute to the literature by collecting data from students, diversifying the types of disasters in such STEM-based activities, and designing studies in which teachers create their own STEM-based disaster activity plans. 

Keywords: Early Childhood Education, Disaster, Disaster Education, STEM