Türkiye ekonomisinde cari işlemler açığı dinamiklerinin tarihsel perspektiften analizi
An analysis of current account deficit dynamics in the Turkish economy through the historical perspective
Yazar: EMRAH TÜRK
Danışman: PROF. DR. ZEYNEL ABİDİN ÖZDEMİR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Cari açık = Current account deficit ; Cari işlemler = Current accounts ; Cari işlemler dengesi = Current account balance ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Literatürde tartışılan önemli konulardan biri ekonomik büyümenin ve finans hesaplarının cari açığın sürdürülebilirliği üzerinde etkisinin olup olmadığı ile sürekli cari açık veren bir ülkenin belli bir süre sonra borçlarını ödeyemez duruma gelebileceği ve bundan dolayı ekonominin tehlikeye girebileceği yorumlarıdır. Türkiye için de benzer bir durumun olup olmadığını araştırmak için, bu çalışmada cari açığın sürdürülebilirliği "yurtiçi ekonomik yaklaşım" ve "uluslararası finans yaklaşımı" kapsamında ele alınmıştır. Bu kapsamda 1992Q1-2017Q3 dönemleri arası çeyreklik veriler kullanılarak vektör otoregresyon (VAR) modelinden elde edilen tarihsel ayrıştırma yöntemi kullanılmıştır. Değişkenlerin cari işlemler üzerindeki etkisini ölçmek için diğer modellerden farklı olarak bu modelde bütün değişkenlere her dönem pozitif bir şok verilmiştir. Sonuç olarak, "yurtiçi ekonomik yaklaşım" ve "uluslararası finans yaklaşımı" kapsamında ele alınan değişkenlerin cari açığın sürdürülebilirliği üzerinde sürekli bir iyileştirici etkiye sahip olmadıkları tahmini yapılmıştır. Özellikle 1994-1999-2001 ekonomik kriz ile 2008 küresel finansal kriz sonrası dönemlerde bu etkinin ortadan kaybolduğu görülmüştür. Değişkenlerin cari işlemler üzerinde iş çevrimi (business cycles) özelliği taşıdığı söylenebilir.  Bu durum Türkiye ekonomisinde oynaklığın ve belirsizliğin yüksek olduğunu aynı zamanda finansal kırılganlığın arttığını göstermektedir.

Abstract:
One of the important issues discussed in the literature is the economic growth and the interpretation of the financial accounts as having an effect on the sustainability of the current account and the possibility of an economy which is unable to pay its debts after a certain period of time. To investigate whether there is also a similar situation for Turkey, in this study the sustainability of the current account deficit "domestic economic approach" and "international financial approach" scope is discussed. In this context, the historical decomposition method obtained from the vector autoregression (VAR) model was used by using the quarterly data from 1992Q1-2017Q3. In order to measure the effect of the variables on the current account, unlike the other models, all variables were given a positive shock every period in this model. As a result, it has been estimated that the variables discussed under the "domestic economic approach" and "international finance approach" do not have a continuous improvement effect on the sustainability of the current account deficit. Especially after the 1994-1999-2001 economic crisis and after the 2008 global financial crisis, it has been seen that this effect was lost. We can say that variables have "business cycles" characteristic on current accounts. This situation shows the volatility and uncertainty is high in Turkey's economy and at the same time financial vulnerability is increased.