Kurumsallaşma bağlamında hukukî ve idari düzenlemelere bir örnek: Adliye Nezaretinden Adliye Vekâletine geçiş süreci (1920-1923)
An example of legal and administrative regulations in the context of institutionalization: The process of transition from Adliye Nezareti to Adliye Vekaleti (1920-1923)
Yazar: İSA DURNA
Danışman: PROF. DR. İSMET TÜRKMEN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Tarih = History
Dizin: Adliye Nezareti = The Ministry Of Justice ; Adliye teşkilatı = Judicial organization ; Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Düzenleme = Regulatory ; Hukuk = Law ; Hukuki yapı = Judical structure ; Kurumsal değişim = Corporate change ; Kurumsallaşma = Institutionalization ; TBMM = Turkish Grand National Assembly ; İdari yapı = Administrative structure

Özet:
Bu çalışma, son dönemlerde çeşitli nedenlerle araştırma konusu olarak tercih edilen kurumların tarihlerinin araştırılması ve aydınlatılması meselesine odaklanmaktadır. Bu kapsamda, saygın kurumların başında yer almasına rağmen tarihi çok fazla bilinmeyen Adalet Bakanlığının kurum tarihi, araştırma konusu olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte bakanlığın bütün bir kurum tarihini araştırma iddiasında da bulunulmamıştır. Özellikle kurumun 1920-1923 yılları arası geçiş sürecindeki kurumsallaşma aşamaları ele alınarak konu sınırlandırılmıştır.
 Çalışmada tez konusu olarak seçtiğimiz Adalet Bakanlığının kuruluşu, zamanla kat ettiği gelişim ile kurumun dönemsel geçiş sürecinin aydınlatılması, aynı zamanda Cumhuriyet Türkiye'sinin bu süreçteki gelişim evrelerinin ortaya çıkarılması anlamına gelmektedir. Bu bilinçle hareket edilerek yapılan çalışma ile öncelikle kurumun kendisini tanıyarak, sosyal ve kültürel alanlarda kendisini yenilemesine katkı sağlamak amaçlanmıştır.
 Bu amaçla öncelikle kronolojik sıra takip edilerek, kurumun Osmanlı Devleti'nden başlayarak tarihsel süreci ele alınmıştır. Çalışmada yöntem olarak "tarihsel değerlendirme" ve nitel araştırma yöntemleri tercih edilmiş, ağırlıklı olarak da doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Özellikle Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılmasıyla başlayan kurumsallaşma sürecinde, bakanlığın Adliye Vekâletine dönüşümü ve devamında kazandığı kurumsal kimlik, Meclis tutanakları başta olmak üzere birinci el kaynaklarla ortaya konmuştur.

Abstract:
This study focuses on researching and illuminating the histories of institutions that have been preferred as a research topic for various reasons recently. In this context, the institution history of the Ministry of Justice, whose history is not known much although it is one of the leading institutions, has been determined as a research subject. However, the ministry did not claim to research an entire institution history. In particular, the subject was limited by considering the institutionalization stages of the institution in the transition period between 1920-1923. 
The establishment of the Ministry of Justice, which we chose as the thesis topic in the study, means to illuminate the periodical transition process of the institution with its progress over time, and also to reveal the developmental stages of the Republican Turkey in this process. With this awareness, it is aimed to contribute to the renewing of the institution in social and cultural areas by getting to know itself first. 
For this purpose, first of all, the historical process of the institution, starting from the Ottoman Empire, was discussed by following the chronological order. In the study, "historical evaluation" and qualitative research methods were preferred, and document analysis technique was used predominantly. Especially in the institutionalization process that started with the opening of the Turkish Grand National Assembly, the transformation of the ministry into the Ministry of Justice and the institutional identity it gained afterwards were revealed with primary sources, especially the parliamentary minutes.