Kitābu'l İdrāk li- Lisāni'l Etrāk'te isimler- Divānu Lügati't Türk ve Kıpçak sözlükleriyle karşılaştırma-
Names in the Kitābu'l İdrāk li̇- Li̇sāni̇'l Etrāk- comparison with di̇vānu lügati̇'t Türk and Kipchak's dictionaries-
Yazar: ADEM BULUT
Danışman: PROF. DR. AYŞEHAN DENİZ ABİK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Divanü Lugati't-Türk = Divanü Lugati't-Türk ; Kitabu`l-İdrak li Lisani`l-Etrak = Kitabu`l-İdrak li Lisani`l-Etrak ; Kıpçakca = Kıpcaks language ; Sözlük = Dictionary ; Sözlükbilim = Lexicology

Özet:
İsimler, insanların yaşamış oldukları evreni anlamlandırmada vazgeçilmez dilsel unsurların başında gelmektedir. İletişim esnasında varlıkları işaret etmek amacıyla onlara verilen isimler kullanılmaktadır. Varlıkların zihinde oluşan tasarılarının dile dökülmesi isimler aracılığıyla gerçekleşmektedir. Bu nedenle isimler, gerek ana dili konuşucuları gerekse yabancı bir dil öğrenmeye çalışanlar için önem arz etmektedir. Bu çalışmada Araplara Türkçeyi öğretmek için yazılmış olan Kitābu'l İdrāk li- Lisāni'l Etrāk isimli eserdeki isim ve isim soylu sözcükler incelenmiştir. Eserdeki bu unsurlar, kendinden önce ve kendi devrinde yazılmış olan sözlüklerle karşılaştırılmış ve böylelikle tarihî karşılaştırmalı söz varlığı listesi ortaya konulmaya çalışılmıştır.
	Çalışmanın giriş bölümünde isimler, yabancılara Türkçe öğretimi, eserin yazılmış olduğu Kıpçak sahası, eser ve müellifi ile karşılaştırmaya esas olan eserler hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünü oluşturan "İnceleme" kısmı ise üç bölümden oluşmaktadır. Bu bölümde metnin çevirisi ve diğer sözlüklerle karşılaştırılması yer almaktadır. Akabinde eserin isim söz varlığı tablo hâlinde diğer sözlüklerde yer alıp almamasına göre incelenmiş son bölümde ise isimler, yapı bilgisi bakımından incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümü ise, sonuç bölümünden oluşmakta burada da elde edilen veriler değerlendirilmektedir.

Abstract:
Nouns are essential grammar category which helps to human about defining the whole universe. During the communication nouns are used to refer to the object/person/cretaure what was connected between as a grammatical refer and in real world. The design of objects in mind come true by the language. The reason why nouns are important for both native speakers and foreigners who want to learn a new language. In this study nouns that are in Kitābu'l İdrāk li- Lisāni'l Etrāk are examined. These nouns are compared with other dictionaries that one of them was written in 11th century and the rest were in 14th century. In this way we tried to show the sitaution of nouns from the framework of Kitābu'l İdrāk li- Lisāni'l Etrāk with comparing with other dictionaries.
	In the first chapter, it is given an information about nouns, the short history of teaching Turkish to foreigners, the manuscript which work is based on itself and other dictionaries what are used for comparing. In the second chapter, there is a part which is called "İnceleme (Examination)" and this part is divided into three groups such as translating of manuscript and comparing with other dictionaries and tables and nouns' morphologies. The final chapter is conclsion part.