1900-1930 yılları arası geç Osmanlı- erken Cumhuriyet dönemi İstanbul yapılarında cephe bezemeleri
Facade ornaments of late Ottoman-early Republican Istanbul buildings between 1900-1930
Yazar: ELİF GENÇ
Danışman: PROF. DR. NUR URFALIOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi ve Kuramı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Osmanlı'nın son yılları ile Cumhuriyetin ilk yedi yılını kapsayan, yaklaşık otuz yıllık bir döneme, bazı kaynaklarda Neo Klasik Osmanlı, bazı kaynaklarda ise Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi ismi verilmektedir. Bu dönemin özellikle Ankara, İstanbul, İzmir ve Konya gibi büyük kentlerde çok sayıda örneği günümüze ulaşmış durumdadır. Dönemin siyasi ortamına ve aydınların yürüttüğü politikalara bakıldığında sürece hakim olan milliyetçi düşünce akımına uygun olarak, Selçuklu ve Osmanlı'nın mimarideki bazı ögeleri seçmecilik yoluyla alınıp, modernize ederek yeni yapılar ortaya koymaya çalışılmıştır.
Tez kapsamında; Birinci Ulusal Mimarlık Dönemine ait İstanbul'daki yirmi altı adet örneğinin bezeme özellikleri incelenerek, dönem yapıları içinde bu yapıların yeri ortaya konmaya çalışılacaktır.
Çalışmanın birinci bölümü Giriş bölümüdür. Bu bölümde, literatür özeti, tezin amacı ve hipotez altbaşlıkları bulunmaktadır.
İkinci bölüm, Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi başlığındadır. Birinci Ulusal Mimarlık Döneminin tarihçesi, ortamı hazırlayan düşünceler ve olaylar, mimari yapılar ve dönem mimarları hakkında bilgiler anlatılmıştır.
Üçüncü bölüm, Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi İstanbul Örnekleri (1900-1930) başlığındadır. İstanbul'un ulusal mimari örnekleri fotoğraflanıp, gözlemlenerek
kataloglanmış ve anlatılmıştır. Yapıların plan, cephe ve süsleme özellikleri açıklanmıştır.
Dördüncü bölüm, İstanbul'daki Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi Örnekleri' nin Diğer İllerdeki Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi Örnekleri ile Karşılaştırılması başlığındadır. Kataloglar kapsamında incelenen İstanbul örnekleri dönemin diğer illerde yapılmış olan yapılarıyla karşılaştırılmış ve değerlendirilmiştir.
Beşinci bölüm, Sonuç ve Öneriler başlığındadır. Sürecin sonunda İstanbul'daki Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi yapılarının cephe ve bezemelerinin dönem içerisindeki yeri incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Mimar Kemaleddin, Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi, Milli Mimari Rönesansı, Vedat Tek, bezeme

Abstract:
The last years of the Ottoman Empire and the first seven years of the Turkısh Republic, covering a period of thirty years, called in some sources with Neo-Classical Ottoman Architecture, or First National Architecture Period. Many examples of this period, especially in large cities such as Ankara, Istanbul, Izmir and Konya, have survived. Looking at the political environment of the period and the policies carried out by the intellectuals, it was tried to present new structures by modernization and modernization of some elements of Seljuk and Ottoman architecture in accordance with the nationalist thought movement which was dominant in the process.
Within the scope of the thesis; The decoration characteristics of twenty-six samples of the First National Architecture Period in Istanbul will be examined and the place of these structures within the period structures around in Turkey will be tried to be discovered.
The first part of the study is the Introduction section. In this section, the literature summary, the purpose of the thesis and hypothesis subheadings are explained.
The second part is under the title of First National Architecture Period. The history of the first National Architecture Period, the ideas and events that prepared that environment, the main architectural structures in the period and the architects of the period are explained.
xxii
Third chapter has titled as The First National Architectural Period Istanbul Examples (1900-1930). National architecture examples of Istanbul were photographed and observed and cataloged and explained. Plan, facade and decoration features of buildings are explained.
The fourth section is the comparison of the First National Architectural Period Examples in Istanbul with the First National Architectural Period Examples in Other Provinces in Turkey. The samples of Istanbul examined in the catalogs were compared and evaluated with the buildings constructed in other cities of the period.
The fifth chapter is entitled Results and Recommendations. At the end of the process, the façades and decorations of the First National Architecture Period buildings in Istanbul were examined during the period.

Key words: Architect Kemaleddin, First National Architecture Period , National Architecture Renaisence, Vedat Tek, Ornaments