Dsml4bdı dilinin Jacamo platformu ile genişletilmesi
Extending DSML4BDI language with Jacamo platform
Yazar: UFUK FIRTINA
Danışman: DOÇ. DR. GEYLANİ KARDAŞ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uluslararası Bilgisayar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control
Dizin: Akıllı ajanlar = Intelligent agents ; Bilgisayar yazılımları = Computer softwares ; Uygulama yazılımı = Application software ; Yazılım ajanları = Software agents ; Çok ajanlı sistemler = Multiagent systems

Özet:
Etmen-yönelimli Yazılım Mühendisliği (AOSE) alanında Çok-etmenli sistemlerin (MAS) geliştirilmesi için çeşitli alana-özgü modelleme dilleri (DSML) ortaya çıkarılmıştır. Etmenlerin iç yapılarının Kanı-İstek-Hedef (BDI) gibi modellere göre tasarlanması, MAS sistemi içerisinde etmenlerin ortak kullanabileceği hesaplama ortamlarının oluşturulması ve etmen organizasyon yapılarının tanımlanması bir MAS'ın oluşturulması için önemlidir. Bu bağlamda, DSML4BDI AOSE alanında ortaya çıkmış bir DSML'dir. Jason platformuna uygun bir üstmodele sahip olan dil, etmenlerin iç yapılarının modellenmesini desteklese de MAS'ların oluşturulması açısından yetersiz kalmaktadır. Geliştiriciler etmenlerin kullanacağı ortak çalışma alanlarının oluşturulması ve organizasyon yapısının tanımlanması gibi konularda zorlanmaktadırlar. Bu tezde DSML4BDI'ın sözü edilen bu eksikliklerini gideren ve oluşturulan modellerin çalıştırma platformu zenginliğini arttıran DSML4BDI 2.0 adı verilen bir DSML geliştirilmiştir.
DSML4BDI 2.0 için öncelikle Etmen, Ortam ve Organizasyon bakış açılarını içerecek bir üstmodel tasarlanmıştır. Sonrasında bu üstmodele dayanan bir grafiksel somut gösterim geliştirilmiştir. Geliştiriciler bu grafiksel gösterimi kullanarak üzerinde çalıştıkları MAS'ları modelleyebilmektedir. Modelden metne dönüşümler üzerinden sağlanan bir semantik ile DSML4BDI 2.0 modelleri çevre programlamayı destekleyen JaCaMo platformunda çalıştırılabilmektedir. Böylece DSML4BDI 2.0 ile oluşturulan MAS modellerinden kod çıktısı üretebilir duruma getirilmiştir. Son olarak çeşitli MAS'ların geliştirilmesini içeren durum çalışmalarından elde edilen sonuçlar analiz edilerek DSML4BDI 2.0'ın bir değerlendirilmesi de yine tez kapsamında yerine getirilmiştir.

Abstract:
In Agent-oriented Software Engineering (AOSE) research field, various domain-specific modeling languages (DSMLs) are introduced for the development of Multi-agent Systems (MASs). It is important to design the internal structures of the agents according to architectures such as Belief-Desire-Intention (BDI), to create execution environments that can be used by the agents in the MAS system and to define the organizational structures of the agents. Within this context, DSML4BDI is one of the DSMLs proposed for AOSE. The language, which has a metamodel conforming to the Jason platform, supports the modeling of the internal structures of the agents. However, provided modeling elements are insufficient especially for the creation of MAS, i.e. developers are struggling both to create common execution environments which agents will use and to define organizational structures. In this thesis, a DSML, called DSML4BDI 2.0, is developed which eliminates the aforementioned deficiencies of DSML4BDI and increases the execution platform richness of the created models.
A metamodel is designed to include Agent, Environment and Organization viewpoints for DSML4BDI 2.0. A graphical concrete syntax is derived to create MAS models conforming to this metamodel. Hence, developers can model the MASs to be implemented by using this graphical notation. Based on the semantics provided from model to text transformations, DSML4BDI 2.0 models can be run on the JaCaMo platform which supports environment programming. Thus, it is possible to generate code output from the models created with DSML4BDI 2.0. Finally, an evaluation of DSML4BDI 2.0 is carried out by analyzing the results obtained from various MAS development case studies.