Türkiye'nin rekabetçi üstünlüğüne üretici birliklerinin katkısı: Tariş örneği
Contribution of the productive corporations to competitive advantage of Turkey: The sample of Tariş
Yazar: ÖZLEM ÇETİNKAYA
Danışman: PROF.DR. AHMET ULU
Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
ÖZETHazırlayan : Özlem ÇET NKAYA?Türkiye'nin Rekabetçi Üstünlüğüne Üretici Birliklerinin Katkısı: TAR ŞÖrneği? isimli bu çalışmada, Tarım Satış Kooperatifi Birlikleri'nden TAR Ş'inTürkiye'nin rekabetçi üstünlüğünde üstlendiği rolü ve taşıdığı önemi ortayakonulmuştur. Bu bağlamda, TAR Ş Birliklerinin bağlı olduğu sektörlerdeki fırsatlarve tehditler saptanarak, kuvvetli ve zayıf yönleri incelenmiş ve rekabetçi üstünlüksağlamada gerekli olan rekabetçi faktörler belirlenmiştir. Ayrıca, TAR Ş'in temelürünleri olan kuru incir, çekirdeksiz kuru üzüm, pamuk ve zeytinyağının portföymatrisleri oluşturularak izlemesi gereken rekabet stratejilerine yer verilmiştir.Çalışmanın temel hipotezi; ?dünyada küreselleşme ile değişen zorlu rekabetsürecinde, ülkelerin rekabetçi üstünlüklerini sağlayabilmelerinde üretici birliklerininönemli katkısı bulunmaktadır. Bu anlamda Türkiye'nin rekabetçi üstünlüğününsağlanmasında üretici birliklerine ihtiyaç duyulmaktadır? biçimindedir.Çalışmanın materyalini birincil ve ikincil veriler oluşturmaktadır. Birincilverileri; TAR Ş'in rekabetçi üstünlüğünü belirlemek amacıyla SWOT ve portföyanalizini gerçekleştirebilmek için TAR Ş'in tepe yöneticileri ile yüz yüzegörüşmelerden sağlanan bilgilerdir. kincil veriler ise, özellikle TAR Ş'in dış çevreanalizini gerçekleştirmek için OECD, World Development Indicators, GEME, Egehracatçı Birlikleri, EBSO, D E, Dış Ticaret Müsteşarlığı ve TAR Ş'in faaliyetgeçmiş faaliyet raporlarından elde edilmiştir.Çalışmada, öncelikle konu ile ilgili yapılmış çalışmalar incelenmiştir. Dahasonra konuyla ilgili literatürde yer alan Türkçe ve ngilizce kaynaklardan;kitaplardan, dergi ve gazetelerdeki makalelerden, sempozyum bildirilerindenyararlanılmıştır.Çalışma giriş ve sonuç dışında dört ana bölümden oluşmaktadır. Birincibölümde, konuyla ilgili temel kavramlar; rekabet, rekabet gücü, rekabetçi üstünlükve üretici birlikleri açıklanmıştır. kinci bölümde, uygulamada kullanılacak olanyöntem ve teknikler ile rekabet stratejilerine yer verilmiştir. Üçüncü bölüm- 334 -uygulamanın yapılacağı TAR Ş bağlı birlikler hakkındaki bilgilerden oluşmaktadır.Dördüncü bölüm ise, TAR Ş Birliklerinin genel ve sektör/iş çevresi analizi ileSWOT analizinin yapıldığı uygulama bölümüdür. Ayrıca, Boston Danışma Grubu(BDG) Büyüme /Pazar payı matrisi TAR Ş ana ürünleri için düzenlenmiştir. Buradanelde edilen sonuçlar neticesinde TAR Ş için en uygun olan rekabet stratejisi tespitedilmiştir. Stratejilerin uygulanmasında Mc Kinsey'in 7 S modeli çerçevesinde genelbir değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
SUMMARYPrepared by : Özlem ÇETINKAYAIn this research, entitled ?The Contribution of the Productive Corporations toCompetitive Advantage of Turkey?, the role and significance of TAR Ş, one of theAgricultural Sales Cooperative Corporations, on competitive advantage of Turkey isstated. In this respect, the opportunities and threats in the sectors to which TAR ŞCorporations is tied, are detected, and their strong and weak sides are examined, andcompetitive factors that are necessary to have competitive advantage are determined.In addition, portfolio matrixes of dried figs, raisin, cotton and olive oil which are thebasic products of TAR Ş are formed and competitive strategedies to follow areworked on.The main hypothesis of the research is that ?productive corporations have aconsiderable contribution to ensure the competitive advantage of their country intoday?s fierce competition processes that is continuously changing due to theglobalization in the world. From this point of view, in order to prove competitiveadvantage of Turkey, productive corporations are needed.?Primary and secondary data makes up the research material. Primary dataarises from the face to face negotiations with the head-quarters of TAR Ş in order torealize SWOT and portfolio analysis with the aim of determining the competitiveadvantage of TAR Ş. Secondary data comes from the previous activity reports ofOECD, World Development Indicators, GEME, Ege Exportation Associations,EBSO, D E, Foreign Trade Undersecretary ship Embassy and TAR Ş especially tomake analysis of the outer environment of TAR Ş.In this research, first of all, the previous related studies are examined. Then,sources in Turkish and English, books, magazines and articles on papers that takeplace in literature on related subject are made use of.- 336 -Four main parts except from introduction and conclusion constitutes the research. Inthe first part, the main concepts related to the subject: competition, competitionforce, competitive advantage and productive corporations, are explained. The secondpart focuses on methods and techniques to be used in the research and competitivestrategedies. Third part involves knowledge on the corporations tied to TAR Ş. Andfourth part is a practical application part where the sector/working environment andgeneral analysis of TAR Ş Corporations and SWOT analysis are applied. In addition,development/ marketing lot matrix of Boston Consultative Group are rearranged forbasic products of TAR Ş. As a result of the date comin from these, the most suitablecompetitive strategedies for TAR Ş are determined. An overall evaluation is madewithin the frame of Mc Kinsey?s 7S model.