COVİD-19 hastalarına bakım veren hemşirelerde merhamet yorgunluğunu etkileyen bazı değişkenlerin incelenmesi
An investigation of some variables affecting compassion fatigue in nurses caring for COVID-19 patients
Yazar: TALİP GÜRAY ATAGÜN
Danışman: DOÇ. DR. SERAP YILDIRIM
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Merhamet yorgunluğu = Compassion fatigue ; Pandemiler = Pandemics ; Stres yönetimi = Stress management ; Stresle başetme = Coping with stress ; Örgütsel stres = Organizational stress

Özet:
Amaç: Bu araştırma, Covid-19 hastalarına bakım veren hemşirelerde merhamet yorgunluğunu etkileyen bazı değişkenlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Araştırmanın evrenini, Türkiye sınırları içinde Covid-19 pandemisi döneminde sahada aktif çalışan tüm hemşireler oluşturmuştur. Araştırma evreninin sayısı (N) kesin olarak bilinmemektedir. Araştırmanın örneklemini ise araştırmanın yapıldığı tarih aralığında araştırmaya dahil edilme kriterine uyan, araştırmaya katılmaya gönüllü olduğunu beyan eden ve araştırma verilerini eksiksiz dolduran hemşireler oluşturmuştur. Araştırma, sosyal mesafe kuralı gereği, temasın en aza indirildiği pandemi döneminde hemşirelere sosyal medya grupları (Whatsapp, Twitter ve Facebook grupları, forum sitelteri) aracılığıyla sanal anket formu kullanılarak ulaşılmış olup, hedef sayıya ulaşınca (n=371) veri toplama aşaması da sonlandırılmıştır. Araştırma, Türkiye sınırları içerisinde yaşayan, sosyal medya üzerinden paylaşılan davet mektubuna dönüş yapan hemşirelerle, Haziran 2021- Haziran 2022 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın veri toplama aracı olarak, Tanıtıcı Bilgi Formu, Merhamet Yorgunluğu- Kısa Ölçeği, Örgütsel Stres Ölçeği Kısa Versiyonu ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizi bilgisayar ortamında yapılmştır. Normal dağılıma uyup uymadığı belirlendikten sonra dağılım ölçütlerine uygun istatistik yöntem belirlenmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, analizinde ise dağılımın normal olması durumunda   Bağımsız Örneklem t testi, normal olmaması durumunda Kruskall-Wallis ve Mann-Whitney U testi kullanılmış. Farklılığı oluşturan grup veya grupların belirlenmesinde Post Hoc Bonferroni testi kullanılmıştır. Ankete katılan kişilerin demografik özellikleri, Örgütsel Stres ve Stresle Başa Çıkma Tarzları ölçeklerinden aldıkları toplam puanların Merhamet Yorgunluğu Kısa Ölçeği üzerindeki etkisini ölçmek için Stepwise yaklaşımı ile çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Hemşirelerin MY-KÖ Mesleki Tükenmişlik alt boyut ortalaması 41,07 ± 13,59, İkincil Travma alt boyut ortalaması 19,48 ± 8,41 ve toplam ölçek ortalaması 60,56 ± 20,34'dür. MY-KÖ Mesleki Tükenmişlik alt boyut puanının %9,5'ini yordayan değişkenlerin çalışılan klinik türü (yoğun bakım), çalışılan klinik (Covid 19 kliniği), ÖSÖ ve çalışma pozisyonu (sorumlu hemşire) olduğu bulunmuştur (p<0,05). MY-KÖ İkincil Travma alt boyut puanının %16,8'ini yordayan değişkenlerin Covid 19 servis/kliniğindeki toplam çalışma süresi, ÖSÖ, eğitim durumu (lisansüstü), çalışılan klinik (Covid 19 kliniği), SBÇTÖ olduğu saptanmıştır (p<0,05). MY-KÖ toplam puanının %12,6'sını yordayan değişkenlerin ÖSÖ, çalışılan klinik (Covid 19 kliniği), çalışılan klinik türü (yoğun bakım), Covid 19 servis/kliniğindeki toplam çalışma süresi, eğitim durumu (lisansüstü) olduğu (p<0,05) bulunmuştur.
Sonuç: Hemşirelerin merhamet yorgunluklarının medeni durumlarına, eğitim durumlarına, Covid biriminde çalışma durumlarına, çalıştıkları kliniklere, bulundukları hastanedeki çalışma sürelerine, Covid biriminde çalışma sürelerine göre farklılık gösterdiği, örgütsel stres düzeyleri arttıkça merhamet yorgunluklarınında arttığı, merhamet yorgunluklarının örgütsel stres düzeylerinden, çalıştıkları klinikten, çalıştıkları klinik türünden, Covid 19 servis/kliniğindeki toplam çalışma süresinden ve eğitim durumlarından etkilendiği sonucuna varılmıştır.  Merhamet yorgunluğu kavramı bu süreçte giderek yaygınlaşmaktadır. Bu dönemde hemşirelerin motivasyonlarını yükseltebilecek bireysel ve örgütsel girişimlerde bulunulması bu yorgunluk düzeyini azaltabilir.
Anahtar Kelimeler: Covid-19; pandemi; merhamet yorgunluğu; stresle başa çıkma; örgütsel stres

Abstract:
Objective: This study was conducted to examine some variables that affect compassion fatigue in nurses who care for Covid-19 patients.
Method: The universe of the research consisted of all nurses who were actively working in the field during the Covid-19 pandemic within the borders of Turkey. The number (N) of the research population is not known precisely. The sample of the study consisted of nurses who met the criteria for inclusion in the study, declared that they volunteered to participate in the study, and filled out the research data completely. The research was reached by using a virtual questionnaire form through social media groups (Whatsapp, Twitter and Facebook groups, forum sites) to nurses during the pandemic period, when contact was minimized as per the social distance rule, and the data collection phase was terminated when the target number was reached (n=371). The research was carried out between June 2021 and June 2022 with nurses living within the borders of Turkey, who returned to the invitation letter shared on social media. Introductory Information Form, Compassion Fatigue-Short Scale, Organizational Stress Scale Short Version, and Stress Coping Styles Scale were used as data collection tools of the research. The analysis of the data obtained from the research was made in the computer environment. After determining whether it fits the normal distribution or not, the statistical method suitable for the distribution criteria was determined. In the evaluation of the data, number, percentage, mean, and in the analysis, the Independent Sample t-test was used if the distribution was normal, and the Kruskall-Wallis and Mann-Whitney U test was used if it was not normal. Post Hoc Bonferroni test was used to determine the group or groups that make up the difference. Stepwise approach and multiple linear regression analysis were used to measure the effect of the demographic characteristics of the respondents and the total scores they got from the Organizational Stress and Coping Styles scales on the Compassion Fatigue Brief Scale.


Results: Nurses' mean MR-CS Occupational Burnout sub-dimension average was 41.07 ± 13.59, Secondary Trauma sub-dimension average 19.48 ± 8.41, and total scale mean 60.56 ± 20.34. It was found that the variables that predicted 9.5% of the MR-CS Occupational Burnout sub-dimension score were the type of clinic (intensive care unit), the clinic (Covid 19 clinic), ALS and working position (responsible nurse) (p<0.05). It was determined that the variables that predicted 16.8% of the MR-CS Secondary Trauma sub-dimension score were the total working time in the Covid 19 service/clinic, ALS, education level (graduate), clinic worked (Covid 19 clinic), SBCT (p<0.05) ). The variables that predicted 12.6% of the MR-CS total score were ALS, the clinic worked (Covid 19 clinic), the type of clinic worked (intensive care), the total working time in the Covid 19 service/clinic, education status (graduate) (p<0 ,05) was found.
Conclusion: The nurses' compassion fatigue differs according to their marital status, education status, working status in the Covid unit, the clinics they work, the duration of work in the hospital they work, the duration of work in the Covid unit, the higher the organizational stress levels, the higher the compassion fatigue, the organizational stress levels, the clinic they work in, the higher the compassion fatigue levels. It was concluded that it was affected by the type of clinic, the total working time in the Covid 19 service/clinic, and the educational status. The concept of compassion fatigue is becoming more and more common in this process. In this period, individual and organizational initiatives that can increase the motivation of nurses can reduce this level of fatigue.
Keywords; Covid-19; pandemic; compassion fatigue; coping with stress; organizational stress