İşçinin tehlike sebebiyle iş görmekten kaçınma hakkı
The right to refuse or to stop work where health and safety in danger
Yazar: TUĞBA CENGİZ
Danışman: PROF. DR. MUHAMMED FATİH UŞAN
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hukuk = Law ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Güvenlik = Security ; Tehlike = Danger ; Çalışma hakları = Rights to work ; Çalışmaktan kaçınma = Right of absenteeism ; İnsan hakları = Human rights ; İş görme anlayışı = Work mentality ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health ; İşçi davranışı = Emloyee behaviour ; İşçiler = Workers

Özet:
Tehlike sebebiyle iş görmekten kaçınma hakkı, işçinin hayat ve vücut bütünlüğüne yönelmiş,
ciddi ve yakın bir tehlikenin bulunması halinde söz konusu olan, önleyici nitelikte bir haktır.
Normal şartlar altında işçinin sorumluluğunu gerektiren ve akdî bir kusur oluşturan bu
davranış, iş sağlığı ve güvenliğine yönelik bir tehlikenin varlığı halinde meşru sayılmakta ve
hukuken korunmaktadır. Bu hakkın kullanımı açısından tehlike kavramı, kilit bir niteliğe
sahiptir. Ayrıca bu kavram, "ciddi tehlike" ve "yakın tehlike" kavramları ile
sınırlandırılmıştır. Kümülatif bir yaklaşımın benimsendiği düzenlemede, söz konusu
tehlikenin hem ciddi hem de yakın olma özelliği birlikte aranmaktadır. İş görme borcunun
istisnasını oluşturan tehlike sebebiyle iş görmekten kaçınma hakkı, 6331 sayılı İş Sağlığı ve
Güvenliği Kanununun 13. maddesinde düzenlenmiştir. Amacına uygun şekilde kullanıldığı
takdirde kaçınma hakkı, özellikle iş kazalarının engellenmesi ve sonuçlarının hafifletilmesi
bakımından hayatî bir öneme sahiptir. Ayrıca kaçınma hakkı kullanılarak iş sözleşmesinin
ayakta tutulduğu ve işverenin, iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin yükümlülüklerini yerine
getirme noktasında baskı altına alındığını söylemek mümkündür. Ne var ki bu hakkın
uygulamada, istenilen düzeyde kullanılamadığı görülmektedir. Bu duruma sebep olarak
işçilerin, yeterli bilgi ve bilinç seviyesine sahip olmamaları ve işverenlerin yanlış tutumları
karşısında işçilerin, mağdur edilme veya işlerini kaybetme korkusu gösterilebilir. Tezimizin
amacı da bu doğrultuda, tehlike sebebiyle iş görmekten kaçınma hakkını tüm yönleriyle
açıklamak ve söz konusu sakıncaların giderilerek, kaçınma hakkının kullanılabilirliğinin
artırılması noktasında, taraflara düşen görevleri tespit etmeye çalışmaktır.

Abstract:
The right to refuse or to stop work where health and safety in danger (the right to refuse work) protects labours from a serious and imminent danger towards their physical integrity and life. Under normal circumstances, when labours' health and safety is in danger, this right is protected and legitimate as part of the labour contract and with the requirement of labour's liability. In terms of using this right, danger is the key term which is limited with 'serious danger' and 'imminent danger'. Danger must be cumulatively serious as well as imminent. The right to refuse work is enacted in the article 13 of the Occupational Health and Safety Act 6331 as an exception of liability to work. When the right to refuse work is exercised in accordance with its purpose, it plays a crucial role in preventing occupational accidents and in easing the consequences of such accidents. Addition to this, by using this right, the labour contract can be resumed and it creates impact on employers to comply their work places with the requirements set forth under the health and safety act. Yet this right is not used as on desired level due to fact that labours have no awareness of this right, and they fear of losing their job and of being mistreated by their employers. As a result, this thesis aims to explain all aspects of the right to refuse work, and to identify the duties/responsibilities belonging to all parties so as to promote the applicability of 'the right to refuse work/ with eliminating all drawbacks.