Psikolojik sağlamlık psiko-eğitim programının sekizinci sınıf öğrencilerinin psikolojik sağlamlık, okul tükenmişliği ve okula bağlanma düzeylerine etkisi
The effect of psychological resilience psycho-education program on 8th grade students' psychological resilience, school burnout and school attachment
Yazar: KEMAL KOÇHAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE AYPAY
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Okul bağlılığı = School attachment ; Okul tükenmişliği = School burnout ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın temel amacı, ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin psikolojik sağlamlık ile okula bağlanma düzeylerini artırmak ve okul tükenmişlik düzeylerini azaltmak maksadıyla hazırlanan Psikolojik Sağlamlık Psiko-Eğitim Programı'nın (PSEP) etkililiğini belirlemektir. 
Yöntem: Araştırmada öntest-sontest kontrol gruplu karışık desen kullanılmıştır. Araştırma, Mardin ili Kızıltepe ilçesinde 2020-2021 eğitim-öğretim yılında üç ayrı ortaokulda sekizinci sınıfa devam eden ve yansız olarak seçilen 54 öğrenci ile yürütülmüştür. Çalışma grubundaki katılımcılar Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ile belirlenmiş ve kura çekme yöntemiyle üç farklı gruba (deney n=18, plasebo n=18, kontrol n=18) seçkisiz atama yöntemiyle seçilmiştir. Araştırma kapsamında deney grubuna 8 oturumdan oluşan PSEP uygulanmış, plasebo grubuna 7 oturumdan oluşan, psikolojik sağlamlıkla ilişkili olmayan medya-okuryazarlığı ile ilgili çalışmalar yapılmış ve kontrol grubuna ise hiçbir işlem uygulanmamıştır.
Araştırma verilerinin toplanması amacıyla deney, plasebo ve kontrol gruplarındaki katılımcılara; Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, İlköğretim II. Kademe Öğrencileri İçin Okul Tükenmişliği Ölçeği ve Çocuk ve Ergenler İçin Okula Bağlanma Ölçeği uygulanmıştır. Ölçekler oturumlar başlamadan önce, oturumlar tamamlandıktan hemen sonra ve oturumlar bittikten iki ay sonra olacak şekilde üç defa uygulanmıştır. Uygulamalar tamamlandıktan sonra elde edilen verilerin analizinde, Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi, Friedman Testi ve Kruskal-Wallis H Testinden yararlanılarak programın etkililiği incelenmiştir. 
Bulgular: Araştırma sonucunda, deney grubu öğrencilerine yönelik uygulanan Psikolojik Sağlamlık Psiko-Eğitim Programının etkili olduğu görülmüştür. Deney, plasebo ve kontrol gruplarının sontest puanları arasındaki farkın anlamlı olduğu ve belirlenen bu farkın deney grubunun lehine olduğu tespit edilmiştir. İlaveten, deney grubundaki öğrencilerin PSÖ, OTÖ ve OBÖ öntest ve sontest puanları arasında anlamlı bir farkın bulunduğu ve müdahale programının etkili olduğu belirlenmiştir. Belirlenen bu etki iki aylık izleme sonrasında da devam ederek kalıcılığını korumuştur.
Sonuç ve Öneriler: Sonuç olarak, araştırmadan elde edilen bulgular PSEP'in deney grubunda yer alan öğrencilerin psikolojik sağlamlık ile okula bağlanma düzeylerini artırmada ve okul tükenmişliği düzeylerini azaltmada etkili olduğunu ortaya koymuştur. Araştırma bulguları, ilgili alanyazın doğrultusunda mevcut araştırmalarla karşılaştırılarak tartışılmış ve yorumlanmıştır. Sonuç kısmında da tespit edilen bulgulardan yola çıkarak hem araştırmacılara hem de uygulayıcılara ilişkin öneriler verilmiştir.

Abstract:
Purpose: The main purpose of this study is to determine the effectiveness of the Psychological Resilience Psycho-Education Program (PRPEP), which was prepared to increase the psychological resilience and school attachment levels of middle school eighth-grade students and to reduce their level of school burnout. 
Method: A mixed design with the pre-test and post-test control group was used in the study. The research was carried out with 54 students who were selected objectively and attending the eighth grade in three different secondary schools in the Kızıltepe district of Mardin province in the 2020-2021 academic year. Participants in the study group were determined with the Psychological Resilience Scale and were selected by random assignment to three different groups (experiment n = 18, placebo n = 18, control n = 18) by drawing lots. Within the scope of the study, PRPEP, consisting of 8 sessions was applied to the experimental group, 7 sessions of media-literacy studies not related to psychological resilience were conducted to the placebo group, and no procedure was applied to the control group.
To collect research data, Psychological Resilience Scale in Children and Adolescents, Middle School Student Burnout Scale for Grade 6-8 and the School Attachment Scale for Children and Adolescents were applied to participants in the experimental, placebo, and control groups. The scales were administered three times before the sessions started, right after the sessions were completed, and two months after the sessions ended. In the analysis of the data obtained after the applications were completed, the effectiveness of the program was examined using the Wilcoxon Signed Ranks Test, Friedman Test, and Kruskal-Wallis H Test. 
Results: As a result of the research, it was seen that the Psychological Resilience Psycho-Education Program applied to the experimental group of students was effective. It was determined that the difference between the posttest scores of the experimental, placebo, and control groups was significant and this difference was in favor of the experimental group. In addition, it was determined that there was a significant difference between PRS, SBS, and SAS pre-test and post-test scores of the students in the experimental group and the intervention program was effective. The detected effect continued after two months of follow-up and maintained its permanence. 
Conclusion and Suggestions: As a result, the findings obtained from the study revealed that the PRPEP were effective in increasing the psychological resilience and school attachment levels of the students in the experimental group and in reducing their school burnout levels. The findings of the study have been discussed and interpreted by comparing them with existing studies in line with the relevant literature. Based on the findings determined in the conclusion section, suggestions are given for both researchers and practitioners.