Konya ilinde bulunan atık toplama tesisindeki ürünlerin karbon ayak izinin belirlenmesi
Determination of the carbon footprint of the products in the waste collection facility located in Konya province
Yazar: GÖKÇENUR TURGUT
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE BAŞTÜRK
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Çevre kirliliği, doğal kaynakların bilinçsizce kullanımı, barınma, ulaşım, tüketimin çoğalması, tarım gibi alanlardaki insan faaliyetleri doğal çevrenin kalitesini ve sağlığını tehdit etmekte olup, geri dönüşü olmayan zararlar vermektedir. Bu faaliyetler atmosferdeki sera gazlarının artışına neden olmaktadır. Bu gazların hesaplaması için kullanılan karbon ayak izi kavramı, emisyonların azaltılması veya artmasının nasıl engellenebileceği konusunda çözüm önerileri sunarak farkındalık oluşturmada önemli bir rol oynamaktadır ve genellikle CO2 eşdeğeri cinsinden ifade edilen emisyonları izlemek ve azaltma stratejileri geliştirmek için kullanılmaktadır. Tez çalışması, Konya İli sınırları içinde bulunan bir atık toplama tesisinden temin edilen 2023 yılına ait sayısal veriler sonucunda karbon ayak izi hesabı yapılmıştır ve değerlendirilmiştir. Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) tarafından geliştirilen Tier metodolojisi kullanılarak; Kapsam 1 (Benzin tüketimi, dizel tüketimi, doğalgaz tüketimi, yangın tüpleri), Kapsam 2 (Elektrik tüketimi), ve Kapsam 3 (Servis aracı yakıt tüketimi, atık kamyonunun yakıt tüketimi, tehlikesiz atıklar) çerçevesinde hesabı yapılıp değerlendirilmiştir. Tier (Kapsam 1, Kapsam 2, Kapsam 3) metoduna uygun olarak yapılan hesaplamalar sonucunda tesisin toplam karbon ayak izi miktarı 142,0036 ton CO2e /yıl olarak hesaplanmıştır. Çalışma sonucunda, Kapsam 2 kaynaklı 80,46 ton CO2e (%56) karbon ayak izi miktarı ile en yüksek olduğu tespit edilmiştir. İkinci olarak Kapsam 3 kaynaklı 54,1478 ton CO2e (%38) karbon ayak izi miktarı, son olarak Kapsam 1 kaynaklı 8,3958 ton CO2e (%6) karbon ayak izi miktarı tespit edilmiştir. Bu çalışmanın bulguları, bilimsel araştırmalara somut veriler sunarak çevresel etkiyi azaltma stratejilerinin daha etkili bir şekilde geliştirilmesine ve uygulanmasına katkıda bulunabilir. Bu yaklaşımda, çeşitli disiplinlerde çalışan araştırmacıların, çevresel sürdürülebilirlikle ilgili daha ileri düzeyde çalışmalar yapmalarına ve iklim değişikliği gibi küresel sorunlara karşı daha etkili çözümler üretmelerine olanak sağlayabilir. Atık tesislerinin sera gazı emisyonları üzerinde belirgin bir etkiye sahip olduğunu göstererek, atıkların karbon ayak izi üzerinde büyük ölçüde etkisi olduğu ve üretim sektöründen kaynaklanan karbon ayak izi değeri kadar ciddiye alınması gerektiği unutulmamalıdır.


Anahtar Kelimeler: Karbon ayak izi, Sera gazları, Karbon emisyonu, Tier, IPCC, Atıklar.

Haziran, 2024; 72 Sayfa

Abstract:
Human activities in areas such as environmental pollution, unconscious use of natural resources, housing, transportation, increase in consumption and agriculture threaten the quality and health of the natural environment and cause irreversible damage. These activities cause an increase in greenhouse gases in the atmosphere. The carbon footprint concept used to calculate these gases plays an important role in raising awareness by offering solutions on how to reduce or prevent emissions from increasing, and is used to monitor emissions and develop reduction strategies, usually expressed in terms of CO2 equivalent. In the thesis study, carbon footprint calculation was made and evaluated as a result of numerical data for 2023 obtained from a waste collection facility within the borders of Konya Province. Using the Tier methodology developed by the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC); It was calculated and evaluated within the framework of Scope 1 (Gasoline consumption, diesel consumption, natural gas consumption, fire extinguishers), Scope 2 (Electricity consumption), and Scope 3 (Service vehicle fuel consumption, waste truck fuel consumption, non-hazardous waste). As a result of the calculations made in accordance with the Tier (Scope 1, Scope 2, Scope 3) method, the total carbon footprint of the facility was calculated as 142.0036 tons CO2e / year. As a result of the study, it was determined that Scope 2 was the highest with a carbon footprint of 80.46 tons of CO2e (56%). Secondly, a carbon footprint of 54.1478 tons of CO2e (38%) originating from Scope 3, and finally a carbon footprint of 8.3958 tons of CO2e (6%) originating from Scope 1, were determined. The findings of this study can contribute to the more effective development and implementation of environmental impact reduction strategies by providing concrete data for scientific research. This approach may enable researchers working in various disciplines to conduct more advanced studies on environmental sustainability and produce more effective solutions to global problems such as climate change. By showing that waste facilities have a significant impact on greenhouse gas emissions, it should be noted that waste has a huge impact on the carbon footprint and should be taken as seriously as the carbon footprint value from the production sector.


Keywords: Carbon footprint, Greenhouse gases, Carbon emissions, Tier, IPCC, Waste.

June, 2024; 72 pages