Dijital habitus ve sosyal medya: Sosyal yaşamın düzenlenmesinde Youtuberların etkisi
Digital habitus and social media: The impact of Youtubers on the organization of social life
Yazar: MURAT ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. FÜSUN ALVER
İstanbul Ticaret Üniversitesi / İletişim Bilimi ve İnternet Enstitüsü / Medya ve İletişim Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Dijital toplum = Digital society ; Pratik = Practice ; Sermaye = Capital ; Sosyal ağlar = Social networks ; Sosyal medya = Social media ; Sosyal sınıf = Social class ; Yapı-eyleyen ikiliği = Structure-agency dualism ; Yapılaşma teorisi = Structure theory ; YouTube = YouTube ; YouTuber = YouTuber

Özet:
Dijital sosyal ağlar, gündelik yaşamın inşasında gerçekleşen iletişimsel eylemlerin ve pratiklerin  yeniden üretildiği sosyalleşme araçlarıdır. Bireysel ve kolektif özelliklere sahip olan bu ağlarda içerik üreticisi ve tüketicisi konumunda bulunan bireyler, toplumsal pratikleri eyleyen güce sahip faillerdir. Toplumsal failler, toplumsal sınıf habituslarını ilişkisel bir biçimde dijital sosyal ağlarda başkalarıyla etkileşime girerek değiştirmekte, dönüştürmektedir. Youtube, dijital sosyal ağlar arasında toplumsal faillerin birbirini etkileyebildiği bir sosyal alandır ve Youtuber adı verilen fenomenler yaratmıştır. Bu kapsamda Youtuberlar ve takipçileri arasındaki etkileşimler sonucunda dijital ve fiziki sosyal yaşamda sınıfsal ayrımların ortaya çıkması ve yeniden üretilmesi probleminden yola çıkılmış, Anthony Giddens ve Pierre Bourdieu'nün yapı/fail teorileri perspektifinden, gençlerin habituslarının üretim/yeniden üretiminde Youtuberların etkisini araştırarak bu durumun dijital-fiziki sosyal yaşam eylemlerine yansımalarını sınıf, stil, tarz ve beğeni kavramları çerçevesinde inceleyerek sınıfsal farklılıkların üretiminde Youtuberların ve takipçilerinin etkisini tartışmak amaçlanmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda altı soru araştırma sorusu olarak belirlenmiştir. Araştırmanın ilk sorusu "Dijital sosyal ağlarda yer alan Youtuberların ve takipçilerinin eylemleriyle sınıfsal ayrımlar ve farklılıklar üretilmekte veya yeniden üretilmekte midir ?" şeklinde, ikinci sorusu " Youtube, Youtuberların ve takipçilerinin eylemleriyle toplumsal ilişkilerin kalıplaştığı bir sistem ya da yapı mıdır?" şeklinde formüle edilmiştir. Araştırmanın üçüncü ve dördüncü sorusu ise sırasıyla "Youtuberlar, içerik üretim sürecinde takipçilerinden etkilenmekte midir? Etkileşim süreçlerinde bireysel eğilimler, yatkınlıklar ve toplumsal köken etkili midir ?", "Dijital sosyal ağlarda belirli kategorilerdeki içerik üreticilerinin (Youtuberlar) takip edilmesinde gençlerin çıkar strateji/pratik bilincinin rolü nedir?" şeklindedir. Araştırmanın beşinci ve altıncı sorusu ise "Gençlerin fiziki  sosyal yaşam alanında sahip oldukları eylemlilik ve eğilimler seti (habitus); beden, beğeni ve yaşam tarzı konusunda dijital sosyal ağlardan nasıl ve ne ölçüde etkilenmektedir?", "Gençlerin sahip oldukları sermaye/kaynak türleri dijital sosyal ağların normlarıyla uyuşmakta mıdır? Bu ağlarda gerçekleşen etkileşim sonucunda sahip olunan sermaye ve kaynaklar değişime uğramakta mıdır?"  biçimindedir. Çalışma kapsamında 18-24 yaş aralığına sahip  gençler ile farklı özelliklere sahip 10 Youtuber rastgele örnekleme yoluyla seçilmiştir. Yarı-yapılandırılmış sorularla yapılan derinlemesine görüşmeler sonucunda elde edilen veriler, MAXQDA nitel veri çözümleme programıyla beş alt başlığa ayrılarak Anthony Giddens'ın yapılaşma teorisi ve Pierre Bourdieu'nün pratik teorisi çerçevesinde yorumlanmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre, Youtuberlar ve Youtuber takipçileri sınıfsal farklılıkları yeniden üreten failler olduğu, sembolik ayrımlara sahip olma isteğinin  bu yeniden üretimin sebeplerinden biri olduğu, sembolik ayrımların dijital habitus içerisinde yapılanmış bir biçimde faillerin eylemlerine etki ettiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Youtuberlar, Dijital Sosyal Ağlar, Sınıfsal Ayrımlar, Yapılaşma Teorisi, Pratik Teorisi.

Abstract:
Digital social networks are socialization tools where the communicative actions and practices that occur in the construction of daily life are reproduced. Individuals who are content producers and consumers in these networks, which have individual and collective characteristics, are the agents who have the power to activate social practices. Social agents change and transform their social class habitus in a relational way by interacting with others in digital social networks. Youtube is a social space among digital social networks where social actors can influence each other and has created phenomena called Youtubers. In this context, we set out from the problem of the emergence and reproduction of class distinctions in digital and physical social life as a result of the interactions between Youtubers and their followers, and from the perspective of Anthony Giddens and Pierre Bourdieu's structure/agency theories, by investigating the effect of Youtubers in the production/reproduction of young people's habitus, this situation is digitally-based. It is aimed to discuss the impact of Youtubers and their followers in the production of class differences by examining their reflections on physical social life actions within the framework of the concepts of class, style, style and taste. In line with the purpose of the research, six questions were determined as research questions. The first question of the research is "Are class distinctions and differences produced or reproduced through the actions of Youtubers and their followers in digital social networks?" The second question is "Is YouTube a system or structure in which social relations are molded by the actions of Youtubers and their followers?" It is formulated as . The third and fourth questions of the research are respectively "Are YouTubers influenced by their followers during the content production process?" Are individual tendencies, predispositions and social origins effective in interaction processes?", "What is the role of young people's interest strategy/practice awareness in following certain categories of content producers (Youtubers) in digital social networks?" It is in the form. The fifth and sixth questions of the research are "The set of activities and tendencies (habitus) that young people have in the field of physical social life; How and to what extent are people affected by digital social networks in terms of body, taste and lifestyle?", "Do the types of capital/resources that young people have match the norms of digital social networks? Within the scope of the study, young people between the ages of 18-24 and 10 Youtubers with different characteristics were selected through random sampling. The data obtained as a result of in-depth interviews with semi-structured questions were divided into five subheadings with the MAXQDA qualitative data analysis program and interpreted within the framework of Anthony Giddens' structuring theory and Pierre Bourdieu's practice theory. According to the results of the study, it has been determined that Youtubers and Youtuber followers are the perpetrators who reproduce class differences, that the desire to have symbolic distinctions is one of the reasons for this reproduction, and that symbolic distinctions affect the actions of the perpetrators in a structured way within the digital habitus.

Keywords: Youtubers, Digital Social Networks, Class Distinctions, Structuration Theory, Practice Theory.