Akciğer kanseri tipine göre 18F-FDG PET/BT ile tedavi yanıtının             morfolojik ve metabolik karşılaştırılması
Morphological and metabolical comparison of treatment responsiveness with18F-FDG PET/BT  according to lung cancer type
Yazar: MEHMET FATİH BÖRKSÜZ
Danışman: PROF. DR. TANER ERSELCAN
Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nükleer Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Akciğer neoplazmları = Lung neoplasms ; Glikoliz = Glycolysis ; Metabolizma = Metabolism ; Morfoloji = Morphology ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed

Özet:
Akciğer kanserinde tanı ve tadavi etkinliğini değerlendirmede kullanılan yöntemlere PET/BT'nin de katılması ile SUVmaks ve total lezyon glikolizis (TLG) gibi bazı metabolik parametreler kullanım alanına girmiştir. Bu çalışmadaki amaç, 18F-FDG PET/BT ile takip edilen akciğer kanseri hastalarında histolojik hücre tipine göre tedavi yanıtını, morfolojik ve metabolik parametreleri dikkate alan RECİST ve EORTC kriterleri ışığında değerlendirmektir. 
Çalışmaya Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı'na Nisan 2012 - Temmuz 2013 tarihleri arasında PET/BT tetkiki için refere edilen akciğer kanserli 40 hasta dahil edildi (38'i erkek). Ortalama yaş 63.3±6.3 (46-73) idi. Histopatolojik tanılarına göre hastalardan 28'i skuamöz hücreli akciğer kanseri (SHAK) (%70), 7'si adeno kanser (%17.5), 4'ü küçük hücreli (%10) ve biri de pleomorfik hücreli akciğer kanseri idi (%2.5). Hastalarda ortama takip süresi 23.1±12.6 (10-67) hafta idi. Tedavi uygulamaları ise 2 hastada ayrı zamanlarda RT ve KT, 3 hastada kemoradyoterapi ve 35 hastada sadece KT şeklindeydi. Tedavi öncesi ve sonrası veriler değerlendirildiğinde SUVmaks'taki istatistiksel olarak anlamlı (p<0.05) değişime karşın, en uzun boyut, en uzun toplam boyut ve TLG'deki değişim anlamlı değildi (p>0.05). Ayrıca, tedavi öncesi ve sonrası boyut, SUVmaks ve TLG arasında değişen düzeylerde pozitif korelasyon olduğu saptandı (r=0.43-0.70, p<0.05). Yine tedavi sonrası değişim gösteren boyut, SUVmaks ve TLG değerleri arasında pozitif korelasyon vardı (r= 0.67-0.74, p<0.05). Ayrıca, tedavi yanıtı değerlendirmede SHAK tanılı hastalarda hedef toplam boyutta anlamlı değişim yokken, SUVmaks değerlerinde anlamlı farklılık mevcuttu (p<0.05). Histolojik tiplendirmede, RECİST 1.1 ve EORTC kriterlerine göre tedavi yanıtlarını, tedavi sonrası evre değişimi ile karşılaştırdığımızda; RECİST 1.1'e göre SHAK grubunda16 hastada progresyon (%57), 7 hastada stabilite (%25), 5 hastada parsiyel cevap (%18), EORTC'a göre 4 hastada progresyon (%14), 13 hastada stabilite (%47), 11 hastada parsiyel cevap (%39) izlenirken, bu hastaların 12'sinde evrede artış (%43), 4'ünde evrede azalma (%14) ve 12'sinde evrede stabilite (%43) saptandı. Adeno kanserli hasta grubunda (n=7) ise RECİST 1.1'e göre 4 hastada progresyon (%57), 2 hastada stabilite (%29), 1 hastada parsiyel cevap (%14); EORTC'a göre 1 hastada progresyon (%14), 4 hastada stabilite (%57), 2 hastada parsiyel cevap (%29) izlenirken, bu hastaların 3'ünde evrede artış (%43), 4'ünde ise evrede stabilite saptandı. Histopatolojik tipi skuamöz hücreli ve adeno kanser olan hastaların primer tümöründe SUVmaks değerleri arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Evre grupları ile SUVmaks değerleri karşılaştırıldığında, evre I ve IV arasında anlamlı SUVmaks farklılığı saptanırken, tüm evre gruplarında evre arttıkça SUVmaks'ın artması şeklinde bir ilişki bulunmadı. Ölçülebilir metastatik lezyonların da dahil edildiği hastalarda en uzun toplam boyutta yine morfolojik kriterlerde anlamlı değişim olmadığı halde, metabolik kriterlerden SUVmaks değerinde anlamlı azalma olduğu saptandı (p<0.05).
Sonuç olarak; SUV ölçümünün tedavi yanıtını takipte daha kolay ve pratik bilgi verdiğini düşünüyoruz. Kısıtlı hasta sayısı ile yapılan bu çalışmada SUV değerlerinin histolojik tipe göre hastaların evre değişikliklerini öngörme için yeterli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ancak, tedavi yanıt takibinde, pratik uygulanabilirliğin de göz önünde tutulduğu, SUV ölçüm değerlendirmelerinin, çok merkezli ve daha fazla hasta sayısı ile yapılacak çalışmalarda istatistiksel olarak daha anlamlı ve yönlendirici sonuçlar ortaya çıkaracağını düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: Akciğer kanseri, 18F-FDG PET/BT, SUVmaks, boyut, TLG.

Abstract:
With the inclusion of PET / BT among the methods used to evaluate the effectiveness of diagnosis and treatment, some metabolic criteria such as SUVmax and total lesion glycolysis (TLG) have come into focus. The purpose of this study is to evaluate the respond of the lung cancer patients grouped according to histological cell type and monitored by 18F-FDG PET/BT to the treatment within RECITIT and EORTC criteria considering also metabolic and morphological parameters.                                                     
To the study, 40 lung cancer patients have been included (38 male) who were referred to Cumhuriyet University Hospital, Department of Nuclear Medicine between April 2012 - July 2013 for PET/BT scan.
The average age was  63.3±6.3 (46-73). According to histopathological diagnosis, there were 28 patients with squamous cell lung cancer (70%), 7 with adeno (17.5%), 4 with small-cell (10%), and 1 with pleomorphic cell lung cancer (2.5%). The average follow up on patients was 23.1±12.6 (10-67) weeks. Treatment applications were RT and KT at separate times for 2 patients; chemoradiotheraphy for 3 patients, and merely KT for 35 of them. On the evaluation of pre and post treatment data, the meaningful change in TLG, in the longest size and in the longest total size was not meaningful despite the statistically meaningful changes in SUVmax (p<0.05)  . Moreover, it was detected that there were positively strong correlations in varying levels between pre- and post-treatment size, SUVmax and TLG (r=0.43-0.70, p<0.05) . Yet, there were the same positively strong correlations between SUVmax, TLG values and the size change after treatment. (r= 0.67-0.74, p<0.05) According to histological type, considering SUVmax, the values of  squamous cell group were detected to be lower than those of adeno cancer cases (p>0.05). Additionaly, from the perspective of treatment responsiveness, no significant change of size in total dimension was found within the group of squamaous cell patients, whereas statistically significant changes were seen in terms of SUVmax . According to histological type, when we compared  post treatment responses according to RECITIT 1.1 criteria with post treatment phase, while it has been observed that progression in 16 patients (%57), stability in 7 (%25), partial response in 5 (%18) in respect to RECİST 1.1 criteria with  squamous cell lung cancer type(n=28), increase in phase in 12 patients (%43), decrease in phase in 4 (%14), stability in 12 (%43) have been also seen. While it has been observed according to RECITIT 1.1, progression in 4 (%57), stability in 2 (%29), partial response in 1(%14) with adeno cancer  patients, progression in 1 (%14), stability in 4 (%57), partial response in 2 (%29) according to EORTC, increase in phase in 3 patients(%43), stability in phase in 4 patients have been also seen. No significant  differences were observed  in SUVmax between the histopathological type squamous cell cancer patients and adeno cancer patients regarding their primer tumor. As significant differences were seen in SUVmax between phase 1 and between 4 while comparing SUVmax data with phase groups, no correlation was found increase in SUVmax connected to increase in phases in all groups. Although no significant changes  were observed in the longest total dimension size according to morphological criteria in patients with measurable metastasis lesions, meaningful decrease has been seen in SUVmax; a part of metabolical criteria (p<0.05).
Finally, we believe that SUVmax measurement proved to be both easier and more practical in treatment responsiveness. It has been concluded that, in his study with limited patients, SUVmax data proved no match to foresee the changes in phases with histological cell type patients. We believe that SUVmax measurement evaluation, regarding also practically applicable in treatment responsiveness follow up, may be more statistically meaningful and effective if conducted with more patients and in numerous centers.

Key Words: Lung Cancer, 18F-FDG PET/BT, SUVmax, dimension, TLG