Sporcu ve sedanterlerde çeşitli faktörlerin (kilo, boy, yaş, spor yaşı, cinsiyet, sigara) kemik mineral yoğunluğu üzerine etkisi
The effect of different factors (sex, heigt, weigt, age, sport age, smoking) on bone mineral density
Yazar: ABDULLAH CANİKLİ
Danışman: PROF. DR. SEDAT AKAR
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Spor = Sports

Özet:
Bu çalışmada genç erişkin sporcu ve sedanterlerde kilo, boy, yaş, spor yaşı, cinsiyet ve sigaranın kemik mineral yoğunluğu (KMY)' na etkisi araştırıldı. Bu çalışma, gönüllü erkek ve bayan sporcu ve sedanterlerde (18-25 yaş) yapıldı. Denekler önce toplam, sigara içen [sig (+)] ve sigara içmeyen [sig (-)] olarak üç gruba, daha sonra her grup da karma, erkek ve bayan denek, karma, erkek ve bayan sporcu ve karma, erkek ve bayan sedanter olmak üzere dokuz gruba ayrıldı. Deneklerin kilo, boy, yaş, spor yaşı, sigara içme özellikleri bir anketle belirlendi. Dual energy x-ray absorbtiometry yöntemi ile bel omurgası (O), sağ (RF) ve sol femur (LF), sağ (RK) ve sol ön kol (LK) KMY ölçümleri yapıldı. Toplamda hemen hemen tüm (karma sedanter O, erkek ve bayan sedanter bütün bölgeler hariç), sig (-?) lerde erkek denek tüm bölgeler, bayan denek O ve LK, bayan sporcu RK ve LK ve karma sedanter O ve RF dışında diğer, ve sig (+) lerde karma denek, karma sporcu ve erkek sporcu (O hariç) tüm, erkek denek LF, RK ve LK ve karma sedanter RF ve LF KMY değerleri, kilo ile anlamlı pozitif ilişki gösterdiler. Boy ile toplam karma denek, karma sporcu ve karma sedanter tüm (O hariç), sig (-) karma denek ve karma sporcu tüm ve sig (+) karma denek tüm (O hariç) ve karma sporcu RF ve LF KMY' leri arasında pozitif ilişki vardı. Toplam karma sporcu tüm ve erkek sporcu O, RK ve LK, sig (-) karma sporcu tüm ve erkek sporcu O, RK ve LK, sig (+) karma sporcu O, RK ve LK ve erkek sporcu RK and LK KMY değerleri spor yaşı ile pozitif ilişki gösterdi. Yaş ile toplam karma denek RK ve LK, erkek denek RK, karma sporcu RK ve LK ve karma sedanter O ve sig (-) karma denek ve karma sporcu RK KMY' leri arasında pozitif ilişki bulundu. Toplam sedanter O, sig (-) sedanter O ve RF ve sig (+) tüm gurupların O ve sedanteıierin RK ve LK KMY' leri hariç, erkeklerin KMY değerleri bayanlarınkinden anlamlı olarak daha büyüktü. Sig (-) ler ile sig (+) lerin KMY' leri arasında anlamlı fark yoktu. Sig (+) bayan denek LF ve bayan sporcu RF ve LF arasındaki pozitif ilişki dışında sigara sayısı ile KMY arasında ilişki bulunmadı. Sonuç olarak, kilo, boy, spor yaşı ve cinsiyet KMY üzerinde önemli etkiye sahiptir.

Abstract:
In the present study, the effects of body weight, height, age, sport age, sex and smoking on bone mineral density (BMD) in young adult athletes and sedentary subjects were investigated. This study was carried out on volunteered male and female athletes and sedentary subjects (aged 18 and 25 years). Subjects were first divided into three groups; totals, smokings [s (+)' s], nonsmokings [s (-)' sj. Then each group was divided into nine groups; mixed, male and female subject, mixed, male and female athlete, and sedentary-mixed, -male and -female. Body weight, height, age, sport age and smoking characteristics were determined with an inquiry. Lumbar vertebra (V), right (RF) and left femur (LF), and right (RA) and left forearm (LA) BMD' s were assessed with dual- energy x-ray absorbtiometry method. In totals almost all BMD values (except sedentary-mixed' s V, sedentary-male' s and -female' s all regions), in s (-)s other BMD values except male subject' s all regions, female subject' s V and LA, female athlete' s RA and LA, and sedentary- mixed' s V and RF, in s (+)' s mixed subject' s, mixed athlete' s and male athlete' s (except V) all, male subject' s LF, RA and LA, and sedentary-mixed' s RF and LF BMD values showed significant positive correlation with body weight. There were positive correlations between height and total mixed subject' s, mixed athlete' s and sedentary- mixed' s all (except V), s (-) mixed subject' s and mixed athlete' s all, s (+) mixed subject' s all (except V) and mixed athlete' s RF and LF BMD values. Total mixed athlete' s all and male athlete' s V, RA and LA, s (-) mixed athlete' s all and male athlete' s V, RA and LA, and sig (+) mixed athlete' s V, RA and LA and male athlete' s FA and LA BMD values showed positive correlations with sport age. A positive correlation was found between age and total mixed subject' s RA and LA, male subject's RA, mixed athlete' s RA and LA and sedentary-mixed' s V, and s (-) mixed subject' s and mixed athlete' s RA BMD values. BMD values of the males were significantly higher than that of the females except total sedentary' s V, s (-) sedentary subject 's V and RF, all s (+)s' V, and sedentary s (+)' s RA and LA BMDs. There was no significant difference between BMD values of the s (-)s and that of the s (+)s. No correlation was found between cigarette number and BMD, except the positive correlations between cigarette number and s (+) female subjects' LF and female athletes' RF and LF BMDs. In result, body weight, height, sport age and sex have significant effects on BMD.