Yapay ve doğal çim saha farklılıklarının oksidatif stres ile ilişkisinin araştırılması
Investigation of relationship between oxidative stress difference of artifical and natural grass field
Yazar: MUHAMMED EMİN KAFKAS
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YONCA BİÇER
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Spor = Sports
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Egzersiz = Exercise ; Koşu = Running ; Oksidanlar = Oxidants ; Spor alanları = Sports area ; Spor faaliyetleri = Sport activities ; Spor tesisleri = Sports facilities ; Çimen = Grass

Özet:
Aerobik bir yaşama sahip olan insan metabolizması, metabolik işlemleri sırasında birçok reaktif oksijen metabolitleri ve radikalleri üretmektedir. Ağır ve yorucu egzersizlerde metabolizma hızı, kassal aktivitenin şiddetine bağlı olarak dinlenik duruma göre 100 kata yakın artmaktadır. Bu artışla beraber kullanılan lokal oksijen tüketimi de çoğalmaktadır. Artan oksijen miktarı ile beraber mitokondri içerisinde superoksit anyon artışı gerçekleşmektedir.Bu bağlamda araştırma, toplumun büyük bir çoğunluğunun rağbet ettiği yapay çim sahaların ve doğal çim sahalarda yapılan egzersizlerle karşılaştırılarak özellikle oksidatif stres aktivitesi üzerinde herhangi bir etkiye sahip olup olmadığı araştırmayı amaçlamaktadır.Çalışmaya düzenli spor yapma alışkanlığı olmayan ortalama Beden Kitle İndeksi (BKI) 21.79±1.79 (kg/cm2), yaşı 21.70±1.54 (yıl) olan ve ortalama boyları 180.60±4.29 (cm) 24 erkek katılmıştır. Denekler, Yapay Çim Grubu (YÇG) ve Doğal Çim Grubu (DÇG) olmak üzere 2 ayrı gruba bölündü. Tüm denekler 12 hafta boyunca DÇG (Pazartesi-Çarşamba-Cuma), YÇG (Salı-Perşembe-Cumartesi) günleri saat 09.30 ila 11.00 arasında egzersize katıldı. Tüm deneklerden egzersiz öncesi, akut egzersiz sonrası ve 12 hafta yaptırılan düzenli egzersiz sonrası plazma kan örnekleri alındı.Bu araştırmada, YÇG ve DÇG deneklerinin egzersiz öncesi ve akut mekik koşusu egzersizi sonrasında MDA değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı faklılık meydana getirdiği tespit edilmiştir (p<0,01). Ancak 12 hafta boyunca haftada 3 gün düzenli olarak yaptırılan mekik koşusu egzersizinin hem YÇG hem de DÇG deneklerinin MDA değerlerini etkilediği ve azalttığı tespit edilmiştir. YÇG ve DÇG deneklerinin egzersiz öncesi ve akut mekik koşusu egzersizi sonrasında NOx değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı faklılık meydana getirdiği tespit edilmiştir (p<0,05). 12 hafta boyunca haftada 3 gün düzenli olarak yaptırılan mekik koşusu egzersizinin hem YÇG hem de DÇG deneklerinin NOx değerlerini etkilediği ve düşürdüğü saptanmıştır. Araştırmada YÇG ve DÇG deneklerine yaptırılan akut egzersizin GSH aktivitesini etkilediği ve azalttığı saptanmıştır. 12 hafta boyunca haftada 3 gün düzenli olarak yaptırılan mekik koşusu egzersizinin DÇG deneklerinin GSH değerlerini etkilediği ve arttırdığı tespit edilmiştir. Araştırmada hem YÇG hem de DÇG deneklerine yaptırılan akut egzersizin SOD değerini etkilediği ve azalttığı saptanmıştır. YÇG ve DÇG deneklerinin egzersiz öncesi ve kronik egzersiz sonrası SOD değerleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı (p<0,05, p<0,01) farklılık oluşturduğu tespit edilmiştir.Sonuç olarak egzersizin oksidatif stres durumuna neden olduğu görülmektedir. Hem YÇG hem de DÇG deneklerine yaptırılan akut egzersizlerle beraber artan MDA ve NOx değerleri ve azalan GSH ve SOD aktivitesini oksidan-antioksidan dengeyi etkilediği görülmüştür. Ancak deneklerin 12 hafta boyunca yaptıkları düzenli egzersiz sonrası MDA ve NOx değerlerini sabit tuttuğu veya düşürdüğü, GSH ve SOD değerlerinin arttırdığı tespit edilmiştir. Farklı saha zeminleri açısından bakıldığında ise akut egzersizin YÇG deneklerinin DÇG deneklerine göre daha fazla MDA değeri farkına sahip olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Human metabolism which has an aerobic life produces several reactive oxygen metabolic and radicals during metabolic process. Metabolic rate in heavy and exhausting exercises increases up to 100 times depending on the intensity of muscular activity compared to resting position. Also, local oxygen consumption will multiply with this increasement. Increase of superoxide anion in mitochondrion happens with the increase of amount of oxygen.In this sense, the study aims to research whether artificial turfs have any effect on the oxidative stress by comparing the exercises done in artificial turf and in natural turf. Twenty four men having no regular exercise habits, having average Body Mass Index (BMI) 21.79±1.79, the average age 21.70 ± 1.54 (years) and average height 180.60 ±4.29 (cm) participated to this study. Subjects were divided into two separate groups as Artificial Turf Group (ATG) and Natural Turf Group (NTG). All subjects attended exercise, NTG (Monday -Wednesday-Friday), ATG (Tuesday-Thursday-Saturday), between 9.30 and 11.00 during 12 weeks. Plasma blood samples were taken from all subjects before the exercise, after acute exercise and after the exercise being practiced regularly through 12 weeks.It is determined that MDA amounts of ATG and NTG subjects cause statistically significant differences before exercise and after acute shuttle run exercise (p<0,01) in this study. However, shuttle run exercise being done 3 days in a week through 12 weeks effects and decreases not only MDA amount of ATG but also of NTG. It is determined that NOx rates of ATG and NTG subjects bring about statistically significant differences before exercise and after acute shuttle run exercise ( p<0,05). It is stated that sit-up running exercise being practiced 3 days in a week through 12 weeks effects and decreases both NOx rates of ATG and NTG subjects. It is stated that acute exercise being done by ATG and NTG subjects effects and decreases GSH activity. It is determined that shuttle run exercise being done 3 days in a week through 12 weeks effects and increases GSH rates of TG subjects. It is stated acute exercise being done by both ATG and NTG effects and decreases SOD rate. It is determined that it causes statistically significant differences (p<0,05, p<0,01) on the SOD rate of ATG and NTG subjects before exercise and after chronic exercise.Consequently, it is seen that exercise brings about oxidative stress. Increasing MDA and NOx rates and decreasing GSH and SOD rates with acute exercises being practiced to ATG and NTG subjects can effecting oxidant-antioxidant balance. On the other hand, it is determined that acute exercise holds stable or decreases MDA and NOx rates, and it increases GSH and SOD activity. Also, it is determined that ATG subjects have more MDA rate compared to NTG subjects when it is looked at from perspectives of different field setup.