Mimarlıkta güzel kavramının araştırılmasına yönelik bilgisayar tabanlı bir çizgi analizi modeli denemesi: Üç Mimar Sinan yapısı
A computer-based line analysis model for researching the concept of beautiful in architecture: The three structures of Mimar Sinan
Yazar: MEHMET TEKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERHAT ANIKTAR ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDEM KÖYMEN
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Bilgisayar destekli modelleme = Computer aided modelling ; Doğrusal analiz = Linear analysis ; Mimar Sinan = Mimar Sinan

Özet:
Mimarlıkta bilgisayar destekli yazılımların kullanımı her geçen gün artmaktadır. Yapıların tasarım ve üretim süreçlerinde kullanılan yazılımlar mimari eserlerin ortaya çıkarılmalarını teknik ve yapısal anlamda kolaylaştırmaktadır. Fakat üretilmiş mimari eserlerin içerdikleri estetik ve teknik güzellik olgularının nicel olarak değerlendirilmesi ve yorumlanmasında kullanılan yazılımlar oldukça sınırlı sayıdadır. Bu mevcut sınırlı alana yeni bir açılım yapılabilmesi amacıyla mimari eserlerin çizgisel oranlarını görseller üzerinden ölçebilen bilgisayar destekli bir model geliştirilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde modelin geliştirilme amacı, çalışmanın önemi, kapsamı ve yöntemi açıklanmıştır. İkinci bölümde güzellik kavramına ve mimarlıktaki yerine değinilmiş, olgunun araştırılmasında kullanılan bilgisayar destekli yazılımlardan örnekler ortaya koyulmuştur. Üçüncü bölümde Mimar Sinan ve çalışmada kullanılan üç eseri hakkında bilgiler verilmiştir. Dördüncü bölümde kompozisyonda çizgisellik anlatımı ile başlanarak çalışmanın yöntemi olan çizgi analizi modelinin geliştirilmesi ve uygulaması anlatılmıştır. Sonrasında model aracılığıyla farklı sanat dallarından eserlerin çizgi analizleri yapılmış ve sonuçlar değerlendirilmiştir. Sonraki adımda ise üç Sinan camiisinin iç mekân görselleri üzerinden çizgi analizleri yapılmış ve ortaya çıkan sonuçlar değerlendirilmiştir. Beşinci bölümde ise modelin yapı kompozisyonları hakkında ortaya koyduğu bir takım matematiksel verilere değinilmiştir. Bunun yanında modelin mimari yapıların bilgisayar tabanlı olarak değerlendirilmesi alanına sağlayabileceği potansiyel katkılar üzerinde durulmuştur.

Abstract:
The use of computer-aided software in architecture is increasing day by day. The software used in the design and production processes of buildings facilitates the discovery of architectural works technically and structurally. However, the software used in the quantitative evaluation and interpretation of the aesthetic and technical beauty phenomena contained in the produced architectural works is quite limited. A computer-aided model that can measure the linear proportions of architectural works through visuals has been developed in order to make a new expansion in this limited area. In the first part of the study, the purpose of developing the model, the importance, scope and method of the study are explained. In the second part, the concept of beauty and its place in architecture are mentioned, and examples of computer-aided software used in the research of the phenomenon are presented. In the third chapter, information about Mimar Sinan and his three works used in the study is given. In the fourth chapter, the concept of linearity in composition is defined and then the development and application of the line analysis model, which is the method of the study, is explained. Afterwards, with the developed model, line analyzes of works from different branches of art were made and the results were evaluated. In the next step, line analyzes were made on the interior images of the three Sinan mosques and the results were evaluated. In the fifth chapter, some mathematical data revealed by the model about the building compositions are mentioned. In addition, the potential contributions of the model to the field of computer-based evaluation of architectural structures are emphasized.