Bazı biyoaktif kinon moleküllerinin kromatografik tayini
Chromatographic determination of some bioactive quinone molecules
Yazar: YAĞMUR ÇAKAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA BENER
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Kinonlar, organik moleküllerin bir sınıfı olup, altı karbonlu bir siklik dion yapısına sahiptirler. Özellikle α ve β doymamış ketonlar şeklindeki alt sınıflarıyla bilinirler. Kinonlar, farklı kimyasal yapılarına göre gruplara ayrılabilirler, bu gruplar arasında benzokinon, naftokinon, fenantrenkinon ve antrakinonlar bulunur. Doğal halde mikroorganizmalar, bitki ve hayvanlarda yaygın bulunan kinonların türevleri antikanser, antiviral, antitrombotik, anti-inflamatuar, antifungal, antibakteriyel, antialerjik, gibi çeşitli biyolojik ve farmakolojik etkilere sahiptir. Bu nedenle, birçok araştırma alanında ilgi odağı olmuşlardır. Bugünün tıbbi alanında, kinonlar içeren bileşikler sıklıkla kullanılan ilaçların yapısında bulunur. Ayrıca, boya endüstrisinde de kinonlar ve onların türevleri, yoğun renklendirici maddeler olarak kullanılırlar. Kurutma endüstrisi de kinon bileşiklerini yaygın olarak kullanır. Bunların yanı sıra, kinonlar optik kuantum jeneratörlerinin üretiminde, fotokromik malzemelerin üretiminde, fotoğrafçılıkta, bitki büyüme düzenleyici solüsyonların yapımında, biyokimyasal reaksiyonları katalizör olarak hızlandırmak için kullanılırlar.
Bu çalışmada pek çok kullanım sahası olan biyoaktif kinon molekül grubundan 2-(3,5-dimethoxyphenylamino)-3-chloronaphthalene-1,4-dione'un kromatografik tayini için yüksek performanslı ince tabaka kromatografisi (YPİTK) esaslı yeni bir yöntem geliştirilmesi ve böylece kimya literatürüne ve bilime katkı sağlanması hedeflenmektedir. Biyoaktif kinon moleküllerini tespit etmek için geliştirilen yöntemin özgünlük ve yüksek seçicilik sağladığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Quinones are a class of organic molecules with a six-carbon cyclic dione structure. They are particularly known for their subclasses of α and β unsaturated ketones. Quinones can be divided into groups according to their different chemical structures, including benzoquinone, naphthoquinone, phenanthrenequinone and anthraquinones. They are naturally widespread among animals, plants, and microorganisms. Quinone derivatives can have various biological and pharmacological effects such as antiallergic, antibacterial, antifungal, anti-inflammatory, antithrombotic, antiviral, and anticancer. Therefore, they have been the center of interest in many research fields. In today's medical field, compounds containing quinones are often found in the structure of commonly used drugs. Also in the dye industry, quinones and their derivatives are used as intensive coloring agents. The drying industry also makes extensive use of quinone compounds. In addition, quinones are used in the production of optical quantum generators, in the production of photochromic materials, in photography, in the production of plant growth regulator solutions, to accelerate biochemical reactions as catalysts. 
In this study, a new method based on high performance thin layer chromatography (YPİTK) was developed for the chromatographic determination of 2-(3,5-dimethoxyphenylamino)-3-chloronaphthalene-1,4-dione, a bioactive quinone molecule group that has many uses, and thus It is aimed to contribute to chemistry literature and science. It has been determined that the method developed to detect bioactive quinone molecules provides specificity and high selectivity.