Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda demir ve çinko eksikliği ile toksik metal düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of toxic metal levels and zinc and iron deficiency in attention deficit and hyperactivity disorder patients
Yazar: MERVE ÖZYURT
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEN TÜREDİ YILDIRIM
Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-hipokromik = Anemia-hypochromic ; Demir = Iron ; Eser elementler = Trace elements ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Toksisite = Toxicity ; Çinko = Zinc ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Çalışmamızda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan olgularda
demir, magnezyum ve çinko gibi eser elementlerin eksikliği ile toksik metallere
maruziyetin değerlendirilmesini amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada Eylül 2015- Aralık 2016 tarihleri arasında Celal
Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi çocuk ve ergen ruh sağlığı kliniğinde
dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı alan 6-18 yaş arası 26 olguya ait
veriler değerlendirildi. Kontrol grubu olarak yaş, cinsiyet ve sosyoekonomik düzey
bakımından hasta gurubuyla uyumlu, hasta çocuk polikliniğine karın ağrısı, göğüs
ağrısı vb. nedenlerle başvuran 26 hasta çalışmaya dahil edildi. Tanı alan hastalar ve
kontrol grubundan hemogram, ferritin, çinko, magnezyum ve kurşun, civa,
manganez, kadmiyum, arsenik düzeyleri çalışıldı. Veriler SPSS-18 istatistik paket
programı kullanılarak yorumlandı.
Bulgular: Çalışmada değerlendirilen 26 DEHB, 26 kontrol grubu toplam 56
olgunun ferritin, çinko, magnezyum düzeyleri, arsenik, kadmiyum, civa, mangan,
kurşun maruziyet durumları değerlendirildi. Çalışmaya dahil edilen bireylerin
gruplara göre kurşun düzeyleri değerlendirildiğinde DEHB olgularında kurşun
düzeyi istatiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştır (p:0,03). Alt tipler
gruplandırıldığında dikkat eksikliği baskın olan tip ve bileşik tipte kurşun düzeyleri
kontrol grubuna göre yüksek saptandı (p<0.05). Dikkat eksikliği ve hiperaktivite
bozukluğu hastalarında sağlıklı kontrol grubuna göre hemoglobin düzeyleri daha
düşük bulundu ancak anemi varlığı açısından bakıldığında DEHB hastaları ile
sağlıklı kontrol grubu arasında fark bulunmadı. Ferritin, magnezyum, çinko, mangan,
arsenik, kadmiyum ve civa düzeyleri açısından DEHB olguları ve kontrol grubu
arasında anlamlı farklılık saptanmadı.
Sonuç: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu genetik, psikososyal, çevresel
etmenlerden etkilenmekle birlikte, etyolojisi net olarak aydınlatılamamış bir
hastalıktır. Daha büyük hasta gruplarından oluşan çalışmalar ile özellikle kurşunu
içeren toksik metallerin değerlendirilmesinin etyolojiyi açığa çıkarmak açısından
önemli olduğunu düşünüyoruz.

Abstract:
Purpose: The purpose of our study is to evaluate the deficiency of trace elements
like iron, magnesium, zinc and exposure to toxic metals in ADHD (attention
deficiency and hyperactivity disorder) cases.
Material and Method: In this study, the data belonging to 26 cases of 6-18 years
patients which were diagnosed with ADHD between September 2015 - December
2016 in Celal Bayar University Research Hospital's Child and Adolescent Psychiatry
clinic were evaluated. The control group was chosen from 26 other patients with
similar age, sex and socioeconomic profile that had a complaint of abdominal pain,
chest pain etc. The hemogram, ferritin, zinc, magnesium, lead, manganese, cadmium
and arsenic levels of both diagnosed patients and control group were analyzed. The
data was interpreted by using SPSS-18 statistical analysis program.
Results: In the study ferritin, zinc, magnesium levels and arsenic, cadmium,
mercury, manganese and lead exposure of 56 cases (26 ADHD, 26 control group)
were evaluated. Upon analysis, comparing individuals to groups, lead levels in
ADHD diagnosed cases were statistically significantly higher (p=0.03). When the
subtypes were categorized, levels of attention deficit dominant and compound group
were higher than the control group (p<0.05). The hemoglobin levels in ADHD
patients were lower than the healthy control group, however no difference could be
found on the existence of anemia between ADHD and control group. No statistically
significant difference was found in ferritin, magnesium, zinc, manganese, arsenic,
cadmium and mercury levels between ADHD cases and control group.
Conclition: Attention deficit and hyperactivity disorder is a disease which is affected
by genetic, psycho-social and environmental factors and ADHD's etiology has not
been clearly illuminated, yet. We conclude that with the further studies that have
bigger patient groups and especially with the evaluation of toxic metals including
lead will be important for further understanding of the disease etiology.