Bilişsel esneklik, stresle başa çıkma tarzları ve algılanan stres arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Invastigation the relationships between cognitive flexibility, coping styles with stress and the perceived stress level
Yazar: KADER TÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESEF ERCÜMENT YERLİKAYA
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada bilişsel esneklik, stresle başa çıkma tarzları ve algılanan stres arasındaki ilişkileri incelemek ve bilişsel esneklik ile algılanan stres arasındaki ilişkide stresle başa çıkma tarzlarının aracı etkisini inceleyen, anlamlı model oluşturmak amaçlanmıştır. Bu amaçla oluşturulan model test edilmiştir. 
Çalışma grubu, kazara/kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile seçilmiş ve çeşitli sosyal medya kanalları aracılığıyla ulaşılmış yaşları 18 ve 58 arasında değişen toplam 383 bireyden (kadın toplam n: 252;  erkek toplam n: 131) oluşmaktadır. Araştırma verileri; Bilişsel Esneklik Envanteri (BEE), Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBÇTÖ) ve araştırmacı tarafından, katılımcıların kişisel bilgilerini öğrenmek amacıyla hazırlanmış Kişisel Bilgi Formu ile elde edilmiştir.  
Verilerin analizinde, değişkenler arasındaki ilişkileri incelmek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi, değişkenlere ilişkin ölçümlerin, katılımcıların cinsiyetlerine göre farklılık gösterip göstermediğini incelemek için ise t-testi yapılmış ve tasarlanan modeli sınamak amacıyla da Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) tekniği kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 23 ve AMOS 22 programları aracılığıyla yapılmıştır.
Araştırma sonucunda, bilişsel esneklik ile hem algılanan stres arasında hem de stresle başa çıkma tarzları arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bilişsel esneklik ile algılanan stres arasındaki ilişkide, başa çıkma tarzlarının tam aracı role sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Araştırma bulguları, ilgili alan yazın ışığında yorumlanmış, mevcut bilgiler çerçevesinde tartışılarak ileride yapılacak çalışmalara önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar kelimeler: Bilişsel esneklik, stresle başa çıkma tarzları, algılanan stres, aracı rol

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the relationships between cognitive flexibility, ways of coping and perceived stress and to create a meaningful model that examines the mediating effect of ways of coping in the relationships between cognitive flexibility and perceived stress. The model created for this purpose has been tested.
The study group consisted of a total of 383 individuals (female total n: 252; male total n: 131) aged between 18 and 58, selected by convenient accidental/easily accesible sampling method and reached through various social media channels. The research data was collected with the Cognitive Flexibility Inventory (CFI), the Perceived Stress Scale (PSS), the Styles of Coping With Stress Scale and the demographic information form prepared by the researcher to learn the personal information of the participants. 
For the the data analysis, Pearson Product-Moment Correlation Analysis was used to examine the relationships between variables, T-test was used to examine the relationships between gender and variables, and Structural Equation Modeling (SEM) technique was used to test the designed model. Data analysis was done using SPSS 23 and AMOS 22 programs.
As a result of the research, significant relationships were found between cognitive flexibility and both peceived stress and coping styles. It has been concluded that coping styles have a full mediator role in the relationship between cognitive flexibility and perceived stress. 
The research findings were evaluated in the relevant literature and suggestions were made for future studies.
Keywords: Cognitive flexibility, percevied stress, ways of coping, mediating role.