Makroekonomik faktörlerin BİST100 endeksine etkisi ve ekonometrik analizi
The effect of macroeconomic factors on BIST100 index and econometric analysis
Yazar: NUR ÇELİK
Danışman: PROF. DR. MÜBARİZ HASANOV
İstanbul Okan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Borsalar yatırımcılar tarafından tasarrufların dönüştürebilmeleri için çeşitli finansal araçlar
sunmaktadır. Bu bakımdan borsalar orta ve uzun vadede firmalara büyük finansal kaynaklar
sağlamalar, yatırımı çeşitlendirir ve ekonomik büyümeye hızlandırmaktadır. Yatırımcıların
finansal davranışlarını belirlemede borsanın büyük bir rolü vardır. Bu tez çalışmasında ise
faiz oranı, döviz kuru, sanayi üretim endeksi, devlet iç borçlanma senetleri(DİBS), enflasyon,
altın gibi makroekonomik faktörler ile Borsa İstanbul BİST100 endeksi çalışmaya dâhil
edilmiştir. Bu çalışmada 2006 Ocak – 2021 Ekim dönemleri arasındaki aylık veriler
kullanılarak Borsa İstanbul ile makroekonomik faktörler arasındaki ilişkiye bakılmıştır.
Çalışmada ARDL Sınır testi, Toda Yamamoto Nedensellik Analizi ve ECM'ye dayalı
Granger nedensellik testi kullanılmıştır. Yapılan testler sonucunda değişkenler farklı
seviyede durağanlık tespit edilmiş, uzun dönem ilişkisini incelemek için ARDL Sınır testi
uygulanmış, tüm değişkenlerde uzun dönem ilişkisine rastlanmıştır. Ancak yapılan test
sonucu bazı değişkenler istatistiksel olarak anlamsız olduğu tespit edilmiş ve analize en
anlamsız olan değişken modelden çıkarılarak Model 1'den 5'e kadar modellemeler kurulmuş
ve her model için analiz yapılmıştır. Daha sonra her model için kısa dönem ilişkiler
incelenmiş olup ECM'ye dayalı Granger nedensellik testi ve Toda Yamamoto nedensellik
testi uygulanmıştır. Nedensellik testi sonucunda da ECM'ye dayalı nedensellik testinde faiz
oranı ve döviz kurundan BİST100'e nedensellik tespit edilirken, Toda Yamamoto
nedensellik testinde yalnızca döviz kurundan BİST100'e nedensellik ilişkisi elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: BİST100, Makroekonomik Değişkenler, Döviz Kuru, Eşbütünleşme

Abstract:
Exchanges offer a variety of financial instruments for investors to convert their savings. In
this respect, stock markets provide large financial resources to companies in the medium and
long term, diversify investment and accelerate economic growth. In this thesis,
macroeconomic factors such as interest rate, exchange rate, industrial production index,
government domestic debt securities (GDDS), inflation, gold and Borsa Istanbul BIST100
index were included in the study. The stock market plays a major role in determining the
financial behavior of investors. In this study, the relationship between Borsa Istanbul and
macroeconomic factors was examined by using monthly data between January 2006 and
October 2021. ARDL Boundary test, Toda Yamamoto Causality Analysis and Granger
causality test based on ECM were used in the study. As a result of the tests performed, the
variables were determined to be stationary at different levels, the ARDL Boundary test was
applied to examine the long-term relationship, and the long-term relationship was found in
all variables. However, as a result of the test, some variables were found to be statistically
insignificant and the most meaningless variable was removed from the model, and models
from Model 1 to 5 were established and analysis was made for each model. Then, short-term
relationships were examined for each model and Granger causality test based on ECM and
Toda Yamamoto causality test were applied. As a result of the causality test, causality was
determined from the interest rate and exchange rate to BIST100 in the causality test based on
ECM, while a causality relationship was obtained only from the exchange rate to BIST100
in the Toda Yamamoto causality test.

Keywords: BIST100, Macroeconomic Variables, Exchange Rate, Cointegration