Türk Özel Hukukunda ve özellikle anonim şirketlerde ticari sırrın korunması
Protection of trada secret in Turkish Private Law, particularly in corporations
Yazar: ASLI ELİF GÜRBÜZ
Danışman: PROF. DR. ASUMAN TURANBOY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anonim şirketler = Joint stock companies ; Bankalar = Banks ; Karşılaştırmalı hukuk = Comparative law ; Ticari sır = Trade secret ; Türk hukuku = Turkish law

Özet:
Ticarî sır, ticarî işletmelere ve şirketlere ekonomik menfaat ve rakiplerine karşı üstünlük sağlayan gizli bilgidir. Günümüzde ticarî sır, ticarî, malî ve ekonomik sektörleri de kapsayan geniş bir kavram haline gelmiştir. Geniş kapsamı nedeniyle ticarî sırrın korunması büyük önem taşımaktadır. Bunun yanı sıra, Ticarî sırrın kapsamının belirlenmesi gerek anonim şirketlerde pay sahibinin bilgi alma hakkının sınırları, gerekse sermaye piyasalarında kamuyu aydınlatmada çerçevenin oluşturulması açısından oldukça önemlidir.Çalışmanın başlığı ?Türk Özel Hukukunda, Özellikle Anonim Şirketlerde Ticarî Sırrın Korunması? dır. Bu nedenle Türk Ceza Kanunu'nda ve yer alan ticarî sırra ilişkin hükümlere yeri geldiğince genel hatlarıyla değinilmiş, bağımsız bir çalışmanın konusunu teşkil edebilecek Usul ve Rekabet Hukukunda ticarî sır ve korunması çalışma kapsamı dışında tutulmuştur. Bunun yanında, yabancı hukuk sistemlerinde konuya ilişkin düzenlemeler karşılaştırmalı olarak incelenmiş, bu kapsamda özellikle Alman, İsviçre, Amerikan ve İngiliz hukuklarında ticarî sır ve ticarî sırrın korunmasına değinilmiştir.Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde sırra ilişkin doktrinde bugüne kadar yapılmış tanımlar ele alınmış, sırrın diğer türleri ile ticarî sırrın karşılaştırması yapılmış, bu çerçevede ticarî sırrın sınırları belirlenmeye çalışılmıştır. Bu bölümde ayrıca ticarî sır korumasının temellerini belirlemek amacıyla ve ticarî sır üzerindeki menfaatin hukukî niteliği belirlenmeye çalışılmıştır.İkinci bölümde ticarî sır üzerindeki menfaatin korunmasına ilişkin farklı hukuk sistemlerindeki düzenlemelere yer verilmiş ve Türk hukukunda yer alan çeşitli hükümler incelenmiştir. Bu çerçevede özellikle ticarî sırrın kanuna dayalı korumasının sağlandığı Türk Ticaret Kanunu'nda yer alan haksız rekabet hükümlerine, Borçlar Kanunu'nun sözleşme ilişkilerine ilişkin hükümlerine ve İş Kanunu hükümlerine yer verilmiştir. Özellikle sözleşmesel korumada, know ? how, franchise, tek satıcılık, şirket, banka kredi sözleşmeleri incelenmiş, bu sözleşmelerdeki sır saklama yükümlülükleri değerlendirilmiştir.Üçüncü bölümde ise, anonim şirketler hukuku açısından ticarî sır ve ticarî sırrın korunması incelenmiş, Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen anonim şirketler; Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde faaliyet gösteren kurumlar ve özellikle halka açık anonim ortaklıklar ile anonim şirket şeklinde kurulan bankalar ve sigorta şirketleri üçlü bir ayrıma tabi tutulmuştur. Bu çerçevede Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen pay sahibinin bilgi alma hakkı, yönetici ve denetçilerin sır saklama yükümlülükleri ile anonim şirketin ticarî sırrı karşılaştırılmış, Türk Ticaret Kanunu Tasarısı da dikkate alınarak, ticarî sırrın korunmasına ilişkin değerlendirilmelerde bulunulmuştur. Bunun yanı sıra sermaye piyasasında kamuyu aydınlatma ilkesi çerçevesinde ticarî sır incelenmiş, kurumsal yönetim ilkeleri göz önüne alınarak söz konusu kavramın sınırı çizilmeye çalışılmıştır. Bu kısımda ayrıca bağımsız denetim ve derecelendirme faaliyetlerinde ticarî sırrın yeri irdelenmiş, bunun yanında içerden öğrenenlerin ticareti işleminde özellikle içerdeki bilgi ile ticarî sır kavramının karşılaştırması yapılmıştır. Bölümün son kısmında ise bankacılık sırrı kavramı ve sigorta şirketlerinde ticarî sır ele alınmıştır.

Abstract:
Trade secret is confidential information which provides an economic interest to the commercial enterprises and companies, and gives them an advantage over competitors. Today, trade secret has become a wide concept that covers commercial and financial sectors. Due to its wide range, it is very important to protect a trade secret. Additionally it is very essential to identify the scope of the trade secret for both defining the limits of the shareholders rights to receive information and establishing the borders of disclosure in the capital markets.The title of this thesis is ?Protection of Trade Secret in Turkish Private Law, Particularly in Corporations?. While the provisions about the trade secret in the Turkish Penal Code were mentioned when necessary, trade secret and its protection in Procedural and Competition Law was excluded as it could be the subject of a separate study. In addition, an analysis was performed about the subject comparing several foreign law systems; in this context the trade secret and it protection was analyzed especially in German, Swiss, American and British law systems.This study consists of 3 sections. In the first section, the definitions of the secret in the doctrine to our date were given, comparisons of trade secret to other types of secrets were made, and thus an attempt of defining the limits of the trade secret was performed. Also in this section, to establish the grounds for trade secret protection, a study to define the legal nature of interest that was provided by a trade secret was performed.In the second section, the regulation for protection of the interests that was provided by a trade secret in different law systems was evaluated and several provisions in Turkish law were analyzed. In this context, especially the provisions regarding the unfair competition in the Turkish Commercial Code which provides a legal protection over the trade secret, provisions of the contractual relations in the Code of Obligations, and related provisions of Labor Code were explored. In particular, know-how, franchise, distribution, company and bank credit contracts were examined for contractual protection and the duty of confidentiality in these contracts was evaluated.In the third section, trade secret and its protection was analyzed from the law of corporations perspective, corporations that were in Turkish Commercial Code; institutions that operate under the Capital Market Law and particularly public corporations, and banks and insurance companies that were founded as a corporation was separated. In this context, shareholders right to information, confidentiality obligations of managers and auditors and trade secrets of corporations was compared, evaluations were made concerning the protection of trade secret also taking into consideration the Draft Turkish Commercial Code. In addition, trade secret was analyzed in the light of disclosure principles of capital markets and an attempt to define the boundaries in regards to Corporate Governance was performed. Also in this section, the role of trade secret in independent audit and rating activities was examined, and insider information and trade secret concept was compared. In the last portion of this section, banking secret concept and trade secret in insurance companies are explored.