Travmatik anıya ilişkin otobiyografik bellek ve travmatik stres arasındaki ilişki ağının incelenmesi ve bellek yeniden yapılandurma terapisi etkinliği
Latent construct models related to the traumatic autobiographical memory and traumatic stress & efficacy of memory reconsolodation therapy
Yazar: EKİN ÖZTEKİN
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL DURAK BATIGÜN ; DOÇ. DR. İNCİ BOYACIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Mevcut tez çalışmasının ilk kısmında duygu düzenleme stratejileri, örtük otobiyografik
bellek boyutları ve travmatik stres belirtileri arasındaki ilişkileri açığa çıkarmayı amaçlayan
bir yapısal eşitlik modeli test edilmesi amaçlanmıştır. İkinci kısımda ise, -model testindeki
teorik perspektifle tutarlı olarak- doğrudan travma anısını/anılarını hedefleyen bir müdahale
yöntemi olan Bellek Yeniden Yapılandırılma Terapisi'nin (BYYT) etkinlik çalışması
yapılmıştır. Model testine katılan 278 katılımcıya Demografik Bilgi Formu, Otobiyografik
Bellek Fenomenolojik Özellikler maddeleri, Duygu Düzenleme Anketi ve Olayların Etkisi
Ölçeği-R uygulanmıştır. Model testine katılan terapi almaya gönüllü 12 kişi, BYYT
etkinlik çalışmasına katılmıştır. Süreç öncesi ve sonrası ölçüm alınan katılımcılara terapide
ele aldıkları otobiyografik bellekleriyle ilgili olarak otobiyografik bellek fenomenolojik
özellikler maddeleri, Olayların Etkisi Ölçeği-R, Otobiyografik Bellek İşlevleri Ölçeği ve
Çok Boyutlu COVID-19 Ölçeği uygulanmıştır. Model testi sonucunda, belirli duygu
düzenleme stratejilerinin yordadığı belirli fenomenolojik değişkenlerin travmatik stresi
yordadığı ortaya konmuştur. Bulgular, ilgili literatür ışığında tartışılmıştır. Son olarak,
BYYT etkinlik çalışmasında yer alan katılımcılarının travmatik stres, istemli anımsama,
görsel detaylar, anının rahatsız edicilik düzeyi son test puanları ön test puanlarına göre
istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde azalmıştır. Ortaya çıkan bulgular, çalışmanın
kısıtlılıkları ve gelecek çalışmalarda dikkate alınması gereken öneriler bağlamında
tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Duygu Düzenleme Stratejileri, Otobiyografik Bellek, Örtük Yapılar Modelleri, Bellek Yeniden Yapılandırma Terapisi

Abstract:
Within the scope of this research, firstly, it is planned to test a structural equation model
that aims to reveal the relationships between emotion regulation strategies, latent
autobiographical memory dimensions and traumatic stress symptoms. Secondly, -consistent
with the theoretical perspective of the model test- the efficacy study of Memory
Reconstruction Therapy (BYYT), which is an intervention method that directly targets
trauma memory(s), was conducted. Demographic Information Form, Autobiographical
memory phenomenological characteristics items, Emotion Regulation Questionnaire and
Impacts of Event Scale-R were applied to 278 participants. In addition, Twelwe participants
who took place in the model test and volunteered to receive a therapy also participated in
Memory Reconsolidation Therapy (MRT) efficacy study. Autobiographical memory
phenomenological features items, Impacts of Event Scale-R, Autobiographical Memory
Functions Scale and Multidimensional COVID-19 Scale were applied to the participants
who were measured before and after MRT process. As a result of the model test, it was
revealed that spesific phenomenological variables predicted by spesific emotion regulation
strategies predict traumatic stress. The findings are discussed in the light of the existing
literature. Finally, a significant difference was found between the pre and post-test of visual
details, distressing, voluntary remembering, IES-R scores, in BYYT efficacy study. The
results are discussed in the context of the limitations of the study and recommendations to
be considered in future studies.

Keywords: Emotion Regulation Strategies, Autobiographical Memory, Latent Constructs Models, Memory Reconsolidation Therapy