Muhammed Abid el-Cabiri'nin İbn Sina yorumu
Mohammad Abed el-Jabiri's interpretation of avicenna
Yazar: BETÜL AYDOĞDU
Danışman: PROF. DR. HASAN ÇİÇEK
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Felsefe = Philosophy ; Muhammed Abid el-Cabiri = Muhammed Abid el-Cabiri ; Rasyonellik = Rationality ; Yapısalcılık = Structuralism ; İbn Sina = Ibn Sina ; İdeoloji = Ideology ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Bu çalışmanın amacı İslam düşünce dünyasında toplumsal, siyasal ve fikri olarak büyük bir krizin ve gerilemenin olduğunu düşünen Cabiri'nin gerileme sebebi ve bu sebebi bertaraf etme yöntemini ele almaya çalışmaktır. Cabiri çağdaş İslam düşünürleri gibi İslam dünyasında düşünsel olarak büyük bir gerilemenin olduğunun farkındadır. Bu gerilemeden ve krizden kurtulmak için yapısal ve rasyonel bir yöntem kullanmaktadır. 
Cabiri'ye göre Arap-İslam düşünce geleneğinin duraklaması ve çöküşünün sebebi İbn Sina'dır. Cabiri açısından İbn Sina, doğu teorik düşüncenin akli rasyonelleşme idealini bir kenara bırakarak, geçmişinden getirdiği bir ideoloji ile aklı irrasyonelliğe temel kılmıştır. Hatta her türlü hurafeyi ilim haline getirip, okutarak irrasyonel olan her şeyi İslam dünyasına yerleştirmiştir. Böylece aklın donuklaşmasına ve düşünsel geleneğin çökmesine neden olmuştur. Hatta kurduğu Meşriki felsefe de bunun bir tezahürüdür. 
Cabiri'nin İbn Sina'ya yönelik açtığı tartışmalar, çağdaş dönemde karşılığı bulan tarzdadır. İbn Sina araştırmacılarının İbn Sina'nın felsefesi mistik midir sorusuna Cabiri perspektifinden yapılan okumayı ve bununla birlikte İbn Sina'nın epistemolojik-ideolojik bir amaç güttüğü iddialarına yanıtlar aranmıştır.
Cabiri'nin İslam dünyasına yönelik tüm gayretinin nedeni, kötü durumdan kurtarmak için bir reçete sunmaktır. Ancak Cabiri'nin İbn Sina felsefe sistemine karşın rasyonel ve modern bir çözüm ararken, modernlik ile yeterince yüzleşmediği görülür. Aynı zamanda Cabiri, İbn Sina'nın ideolojik olarak sergilediği tavırdan bahsederken kurgusal ve tarihsel gerçekliklerden uzak iddialar öne sürdüğü söylenebilir. İbn Sina'ya atfettiği Meşriki felsefeden kopup Mağribi felsefeye yönelme teklifi, Cabiri açısından donukluk ve gerilemeden kurtuluş yolunu gösterirken, İslam dünyasının bütünlüğünü ideolojik ve coğrafi tanımlarla kategorileştirme ve oryantalistlerin iddialarını yerlileştirme anlamına da gelir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the Jabiri, who thinks that there is a great crisis and decline in social, political and intellectual aspects of the Islamic world of thought, and to try to eliminate this reason. Jabiri, like contemporary Islamic thinkers, is well aware of the great decline in the Islamic world. It uses a constitutional and rational method to avoid this regression and crisis.
According to Jabiri, Avicenna is the reason for the discontinuation and decadence of the Arab-Islamic tradition of thought. From the point of view of Jabiri, Avicenna put aside the ideal of rationalization of the eastern theoretical thought and made it the basis of irrationality with an ideology he brought from his background. In fact, by making all kinds of superstition into science, it has placed everything irrational in the Islamic world. Thus, the mind has become dull and the intellectual tradition has decadenced. In fact, it is a manifestation of this in Meshrikî philosophy.
Jabiri's debates on Avicenna have found their counterparts in contemporary times. The question of whether Avicenna's philosophy is mystical was searched by the researchers who searched Avicenna from the Jabiri perspective and the answers to the claims that Avicenna had an epistemological-ideological purpose.
The reason for all of Jabiri's diligent efforts towards the Islamic world is to offer a recipe for salving the Islamic world. However, Jabiri's search for a rational and modern solution, despite Avicenna unique metaphysics, does not seem to face modernity sufficiently. At the same time, it can be said that when he speaks of the ideological attitudes of Avicenna, he makes claims that are far from fictional and historical realities. The offer to devote to Avicenna's tendency to abandon the Meshriki philosophy and turn to the Maghribi philosophy shows the way of salvation from dullness and regression, and to categorize the integrity of the Islamic world with ideological and geographical definitions and to localize the claims of the orientalists.