Reaktif tekstil boyarmaddelerinin zeolit kolonda adsorpsiyon yolu ile giderilmesi
Removal of reactive textile dyes by adsoprtion in zeolite column
Yazar: AYŞEGÜL FAKI
Danışman: PROF.DR. MUSTAFA TURAN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Bilimleri ve Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Adsorpsiyon = Adsorption ; Zeolitler = Zeolites

Özet:
Zeolit yataklı kolon reaktörde gerçeklestirilen deneylerde tekstil endüstrisinde boyamaislemlerinde kullanılan Everzol Yellow 3 RS H/C reaktif azo boyarmaddesi ilehazırlanan boya çözeltisi, yapay atıksu ve gerçek tekstil atıksuyu kullanılmıstır.Adsorban malzeme zeolit Manisa-Gördes yöresinden temin edilmistir. Dogal zeolitinyüzeyi reaktif boyayı adsorplama kabiliyetini artırmak için tipik kuatarner amin yüzeyaktif maddesi hegzadesil trimetil amonyum bromür (HTAB) ile modifiye edilmistir.Kesikli sistem adsorpsiyon deneylerinde, HTAB-zeolitine boyarmadde adsorpsiyonunda,baslangıç boya konsantrasyonu (15-90 mg/l), adsorpsiyon süresi, sıcaklık (22°C, 30°C ve36°C) ve malzeme tipinin (ncal ve Enli zeolitleri) etkileri incelenmistir. Kesikli sistemdenge degerlerinden Langmuir ve Freundlich izotermleri hesaplanarak deneyselverilerin Freundlich izotermine daha uygun oldugu saptanmıstır. Sürekli sistemadsorpsiyon deneylerinde, HTAB-zeolitine boya adsorpsiyonunda, HTABkonsantrasyonu degisiminin (2-5 g/l), yatak yüksekligi (25 ve 50 cm), bos yatak temassüresi (EBCT) ve malzeme tipinin etkileri incelenmistir. 3 g/l HTAB ile modifiye edilenzeolit yatak en iyi performansı göstermistir. 25 cm yatak yüksekligi 50 cm'ye göre vencal zeoliti Enli zeolitine göre biraz daha iyi performans göstermistir. Zeolit yatakta,gerçek tekstil atıksuyundan renk giderim verimi boya çözeltisi ve yapay atıksuya göredaha düsük kalmıstır. Rejenerasyon çalısmalarında, pH=12'de 1.5 g/l NaOH ve 30 g/lNaCl içeren çözelti kullanılmıs ve farklı sıcaklıklarda (30°C ve 60°C) çalısılarak enuygun rejenerasyon sartları arastırılmıstır. Yüksek sıcaklıkta gerçeklestirilenrejenerasyon islemi daha verimli olmustur. Zeolit yatak, 1.5 g/l NaOH ve 30 g/l NaCliçeren çözeltiyle sartlandırma yapıldıktan sonra modifiye edilmis ve boya giderimverimi arastırılmıstır. Sartlandırılmıs zeolitle yapılan renk gidermede kırılma egrisisartlandırılmamıs zeolite göre daha yatık olarak yükselmistir.Anahtar Kelimeler: adsorpsiyon, HTAB, reaktif azo boya, zeolit

Abstract:
In the experiments, dye solution, synthetic textile wastewater prepared from EverzolYellow 3 RS H/C and real textile wastewater are used. Zeolite is provided from Manisa-Gördes. The surface of zeolite is modified with HTAB to increase the adsorptioncapacity. Adsorption of reactive-dye over HTAB-zeolite, the effect of initial dyeconcentration (15-90 mg/l), adsorption time, temperature (22°C, 30°C and 36°C) andtype of material are investigated in the batch system adsorption experiments. Langmuirand Freundlich isotherms are calculated from the equilibrium values provided frombatch system and the experimental data is similar to Freundlich isotherm. In continuoussystem, the effect of the change in HTAB concentration (2-5 g/l), height of zeolite bed (25and 50 cm), EBCT, and the type of material are investigated in modified zeolite dyeadsorption. In color removal, zeolite bed modified by a 3 g/l HTAB showed a betterperformance. The 25 cm bed is better than 50 cm. ncal zeolite showed betterperformance than Enli. Yield of color removal from real textile wastewater is less thanthat of dye solution and synthetic wastewater. The regeneration solution containing 1.5g/l NaOH and 30 g/l NaCl of pH 12 is used and optimum regeneration conditions areinvestigated in different temperatures (30°C and 60°C). Regeneration at highertemperatures is more effective. Zeolite bed is modified after being conditioned with asolution containing 1.5 g/l NaOH and 30 g/l NaCl, and the yield is investigated. Thebreakthrough curve of conditioned zeolite increases more inclined compared tounconditioned zeolite.Keywords: adsorption, HTAB, reactive azo dye, zeolite