Okul  öncesi  öğretmenlerinin  bilişsel  esneklik  ve  mesleki  tükenmişlik düzeyleri  arasındaki  ilişkinin  incelenmesi
Investigation of the relationship between preschool teachers' cognitive flexibility and job burnout levels
Yazar: MERVE DALGIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SENEM ACAY SÖZBİR
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Tükenmişlik-mesleki = Burnout-professional ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada okul öncesi öğretmenlerinin bilişsel esneklik ve mesleki tükenmişlik düzeyleri ve bunlar arasındaki ilişki çeşitli değişkenler açısından incelenmiştir. Bu araştırma tarama modelinde nicel bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemini 2020-2021 öğretim yılı bahar döneminde Samsun İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı il ve ilçelerdeki devlet/özel anaokullarında/anasınıflarında görev yapmakta olan 229 (218'i kadın, 11'i erkek) okul öncesi öğretmenleri oluşturmuştur. Bu çalışmada Kişisel Bilgi Formu, Bilişsel Esneklik Envanteri ve Tükenmişlik Ölçeği kullanılmış olup anket sonuçları Sosyal Bilimler için İstatistik Paket Programında (SPSS) analiz edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi ise Doğrusal Yapısal İlişkiler (LISREL) programında yapılmıştır. Uygunluk analizleri ve ilişkinin görsel sunumları için elde edilen nokta-saçılım grafikleri Minitab programında oluşturulmuştur. Araştırmaya göre, okul öncesi öğretmenlerinin medeni durumlarına, öğrenim durumlarına, mezun oldukları programa/bölüme, okulun bulunduğu çevrenin sosyo-ekonomik durumuna göre bilişsel esneklik düzeylerinde farklılık olduğu görülmüştür. Araştırmaya katılan okul öncesi öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik düzeylerinde ise mesleki kıdemlerine, görev yapılan okul türüne, mezun oldukları lisans programına/bölümüne, okulun bulunduğu yerin konumuna ve çevresinin sosyo-ekonomik durumuna göre farklılık olduğu tespit edilmiştir.  Araştırmaya katılan öğretmenlerin genel bilişsel esneklik düzeyleri ile duygusal tükenme, zihinsel tükenme, fiziksel tükenme ve genel tükenmişlik düzeyleri arasında negatif yönlü düşük düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Buna göre öğretmenlerin genel bilişsel esneklik düzeylerindeki artışın az da olsa duygusal, zihinsel, fiziksel tükenme ve genel tükenmişlik düzeylerinde azalışa neden olduğu söylenmektedir. Araştırma sonuçları doğrultusunda ileriki araştırmalar için nitel bir araştırma yapılması önerisi sunulmuştur.

Abstract:
In this study, cognitive flexibility and professional burnout levels of preschool teachers and the relationship between them are examined in terms of various variables. This research is a quantitative research in the screening model. The sample of the study is consisted of 229 (218 female, 11 male) preschool teachers who are working in public/private kindergartens/nursery classes in the provinces and districts of Samsun Provincial Directorate of National Education in the spring term of the 2020-2021 academic year. In this study, Personal Information Form, Cognitive Flexibility Inventory and Burnout Scale were used and the survey results were analyzed in the Statistical Package Program for Social Sciences (SPSS). Confirmatory factor analysis was performed in the Linear Structural Relations (LISREL) program. The point-scatter graphs obtained for the fit analysis and visual representations of the relationship were created in the Minitab program. According to the research, it has been observed that there is a difference in the cognitive flexibility levels of preschool teachers according to their marital status, educational status, the program/department they graduated from, and the socio-economic status of the school environment. It has been determined that there is a difference in the professional burnout levels of the preschool teachers who participated in the research according to their professional seniority, type of school they work, the undergraduate program/department they graduated from, the location of the school and the socio-economic status of their surroundings. It was determined that there was a statistically significant and negative correlation between the general cognitive flexibility levels of the teachers participating in the study and their emotional exhaustion, mental exhaustion, physical exhaustion and general burnout levels. Accordingly, it is said that the increase in teachers' general cognitive flexibility levels causes a decrease in their emotional, mental, physical exhaustion and general burnout levels, albeit slightly. In line with the results of the research, a suggest to conduct a qualitative research for future research was presented.