İribaş deniz kaplumbağası (Caretta caretta L.) popülasyon yapısının ve habitat kullanımının araştırılması ve kan biyokimyasına etkileri
An investigation of loggerhead turtle (Caretta caretta L.) population structure, habitat use and their effects on blood biochemistry
Yazar: DOĞAN SÖZBİLEN
Danışman: PROF. DR. YAKUP KASKA
Pamukkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology
Dizin: Biyolojik koruma = Biological preservation ; Deniz kaplumbağası = Sea turtles ; Doğa koruma = Nature conservation ; Kan testleri = Hematologic tests ; Kararlı izotoplar = Stable isotopes ; Özel çevre koruma bölgeleri = Special environmental protection areas

Özet:
Bu çalışma ile Türkiye'de ilk defa iribaş deniz kaplumbağası (Caretta caretta) hakkında kışlama döneminde denizel ortamdan standart doğrudan örnekleme yöntemiyle popülasyon yapısına ait bilgiler toplanmış, kararlı izotop analizleri (KİA) ile habitat kullanımı hakkında tahmin yapılmış ve biyokimyasal kan parametreleri yuvalayan popülasyonla karşılaştırılarak referans aralıklar tespit edilmiştir. Köyceğiz-Dalyan Özel Çevre Koruma Bölgesi (ÖÇKB)'de 2016 ve 2017 yıllarında yürütülen çalışma ile bu bölgenin iribaş deniz kaplumbağası için önemli bir kışlama ve beslenme alanı olduğu ortaya konmuştur. Yakala, İşaretle, Tekrar Yakala (YTY) yöntemi ile toplam 88 birey 113 kez yakalanmıştır. Bölgedeki popülasyonun büyük oranda erginlerden oluştuğu (%88,6) ve erginlerin %70,5'inin erkek olduğu belirlenmiştir. Bölgedeki kışlayan popülasyonun bir kısmının göç etmeyerek üreme popülasyonuna da katkı verdiği tespit edilmiştir. Ayrıca bölgedeki popülasyon üzerindeki tehditler araştırılmış ve yakalanan bireylerin %54,5'inde en az bir kez yaralanmış olduğu görülmüştür. Bu bulgular, erkek bireyler ağırlıklı popülasyon yapısı, dişileşme eğilimindeki Akdeniz iribaş deniz kaplumbağası popülasyonu ve yüksek insan baskısı göz önüne alınarak Köyceğiz-Dalyan ÖÇKB'nin Önemli Deniz Kaplumbağası Alanı olarak değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Çalışmada KİA ile Köyceğiz-Dalyan ÖÇKB'de kışlayan bireylerin alana yüksek sadakat gösterdiği, Belek ve Dalyan yuvalama kumsallarında yuva yapan dişilerin ortak kışlama ve beslenme alanlarını kullandığı gösterilmiştir. Ayrıca Türkiye'deki iribaş deniz kaplumbağalarının kışlama ve beslenme alanı olarak Tunus Platosu, Adriyatik Denizi, Güneydoğu Akdeniz bölgelerini de kullanabildiği gösterilmiştir. Ayrıca, Türkiye'nin Güney Ege kıyılarının bu tür için önemli olduğu KİA ile vurgulanmıştır. Çalışmada iribaş deniz kaplumbağalarının kışlama ve yuvalama dönemleri arasında biyokimyasal kan parametrelerindeki değişimler ile eşeyler arası farklılıklar gösterilmiş ve yaralı iribaş deniz kaplumbağalarının tedavi süreçlerinde kullanılabilecek referans değerler Türkiye'de toplanan en büyük örneklemle literatüre kazandırılmıştır.

Abstract:
In this study, the information about the in-water population structure of the loggerhead sea turtle (Caretta caretta) was collected using standard direct sampling method, habitat use was assesed with stable isotope analyzes (SIA), biochemical blood parameters were compared with nesting populations and the reference interval values were determined. This study is the first in-water study using the Capture, Mark, and Recapture (CMR) and stable isotope analysis (SIA) in Köyceğiz-Dalyan Special Environmental Protection Area (SEPA) for a sea turtle species in Turkey. We also collected data from nesting female loggerhead turtles from Dalyan and Belek nesting beaches to compare inter population variations. Our in-water studies encompassed a total of 113 capture events of 88 individuals across two sampling years. The majority of the population was adults (88.6%) with a highly male-biased (70.5%) sex ratio. Our results indicate that some of the overwintering individuals also contribute to the nesting population in the region. Additionally, we found the population to be under heavy anthropogenic threats with 54.5% of the captured individuals exhibiting results of previous anthropogenically caused injuries. These results suggets that Köyceğiz-Dalyan SEPA should be considered as an important marine turtle area. In the study, SIA analysis showed that wintering individuals are showing high fidelity to the area and the nesting females at Belek and Dalyan nesting beaches potantially use the common wintering and foraging areas, and a proportion of the both nesting population use the Köyceğiz-Dalyan SEPA. In addition, we showed that the loggerhead sea turtles in Turkey use the known foraging areas of Tunisian Plateau, Adriatic Sea, and Southeastern Mediterranean regions as their wintering and feeding grounds. In addition, the importance South Aegean coast of Turkey for this species was confirmed with SIA. The variations in biochemical blood parameters between the wintering and nesting periods of the female loggerhead sea turtles as well as the differences between sexes were also determined and the reference interval values that can be used in the treatment processes of injured loggerhead sea turtles were brought to the literature with the largest sample collected in Turkey.