Alevî-Bektaşîlikte hurufîliğin etkisi (Alevî-Bektaşî klasik metinler örneği)
The effect of hurufism in Alevism-Bektashism (An example of classical Alevism-texts)
Yazar: SAMET KARAHÜSEYİN
Danışman: PROF. DR. YUSUF BENLİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Aleviler = Alawis ; Bektaşiler = Bektashis ; Bektaşilik = Bektashism ; Hurufilik = Hurufis ; Mezhepler = Sects ; Mezhepler tarihi = Sect history ; Tarikatlar = Religious orders ; İslamiyet = Islam

Özet:
14 asırlık İslam Tarihi boyunca, insanlığı son derece derinden etkileyen kişiler ve
bunların düşünceleri yer almıştır. Bu kişiler ve düşünceleri zamanla sistematik hale
bürünüp, kitleleri de etkisi altına almıştır. Mezhepler, canlı mikroorganizmalar gibidir.
Sürekli bir devinim ve gelişim halindedir ve bulunduğu toplulukları etkilediği gibi, o
topluluklardan da etkilenmiştir. Bu etkileşime örnek olarak sunduğumuz Hurufîlik-
Bektaşîlik ilişkisini Alevî-Bektaşî Klasikleri özelinde ele aldık. Hurufîliğin ilk elden
kaynakları ve bunların incelendiği eserleri taradık. Bektaşîliğin tarihî serüvenini
kaynaklarından araştırdık. Bektaşîlik ve Hurufîliğin ne olduğu üzerinden, etkilendikleri
alanlara ve Hurufîliğin hangi yönleriyle Bektaşîliği etkilediğine değindik. Hurufîliğin
tarihî seyrine, temsilcilerine ve son bölümde de Alevî-Bektaşîlerin de ortak
hafızalarında yer edinmiş ve Alevî-Bektaşî olduğunu iddia eden kesimlerin
başvurdukları temel eserlerden olan ve Diyanet İşleri Başkanlığının tıpkı-basım,
transkripsiyon ve çevrimini yaptığı Alevî-Bektaşî Klasiklerinde herhangi bir Hurufî
etkinin olup/olmadığı üzerinde durduk. Bu yönüyle Bektaşîlerin ilk elden kaynaklar
diye önemsediği eserlerden Hurufîlik adına neler alıp/almadığı konusuna yoğunlaşmaya
çalıştık. Çalışmamız esnasında tasvirî (descriptive) olmaya gayret göstererek, İslâm
Mezhepleri Tarihi metodolojisine sadık kalmaya çalıştık.

Anahtar Kelimeler: Mezhep, Tarikat, Bektaşîlik, Hurufîlik, Alevî-Bektaşî Klasikleri,
Vahdet-i Vücud, Sistematik Etki.

Abstract:
Throughout its history 14 centuries-old Islamic, humanity has taken place extremely
deeply affecting people and their ideas. This time, people and ideas, donning become
systematic, has also influenced the masses. Denominations are like living
microorganisms. It is in constant motion and development as it affects communities
where, are affected by that community. Alevi-Bektashi Classics Hurufism Bektashism
the relationship we provide an example of this interaction we have dealt with in private.
Hurufîlig source of first-hand, and we scan the works in which they studied. We
investigated the source of the Bektashism historical adventure. Bektashi and over what
is Hurufilig, we mentioned that the areas affected and Hurufilig which direction they
affect the Bektashi. Hurufilig the historical process to its agents and end Departments in
the acquired place in the collective memory of the Bektashi and Alevi-Bektashi of
cutting claiming to be with the basic works they applied and facsimile of Religious
Affairs, transcription and translation of his Alevi-Bektashi is any Huruf effect in classic
we stand on that / it is. In this respect the resources of the Bektashi firsthand what he
works on behalf of Hurufism to take care of it / take it, we tried to focus on the subject.
During our descriptive study (descriptive) Strive to be, we have tried to remain faithful
to Islamic Sects methodology.
Key Words: Cults, Sects, Bektashism, Hurufism, Alevi-Bektashi Classics, Wahdat al-
Vucud, Systematic Effects.