İktidar ve başkent: Değişim ve süreklilik çerçevesinde Ankara'da şehircilik (1946-1960)
Power and the capital: Urbanism in Ankara in the framework of change and continuity (1946-1960)
Yazar: ZEYNEP KILIÇ
Danışman: PROF. DR. SEYFİ YILDIRIM
Hacettepe Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
"İktidar ve Başkent: Değişim ve Süreklilik Çerçevesinde Ankara'da Şehircilik (1946-
1960)" başlıklı yüksek lisans tez çalışması kapsamında çok partili hayata geçiş ve
sonrasında Demokrat Parti'nin iktidara gelmesiyle Ankara'nın şehircilik bakımından
geçirdiği değişim ve sürekliliklerin çerçevesi çizilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla
Cumhuriyet Halk Partisi iktidarıyla mukayeseli bir inceleme yürütülmüştür. Çalışma
boyunca iktidarların siyasi karakterlerinin başkentlere yansıdığı ve dolaylı olarak da
başkentler üzerinden okunabileceği kabul edilmiştir. Ankara başkent ilan edildiği andan
itibaren Cumhuriyet rejiminin başarısının simgesel gösterim alanı olarak kurgulanmıştır.
Bu kurgu ülkenin kurucu partisi Cumhuriyet Halk Partisi tarafından oluşturulmuş ve
yıllarca yine aynı iktidar tarafından şekillendirilmiştir. 1950 yılı itibariyle iktidara gelen
Demokrat Parti'nin başkent Ankara'ya yaklaşımı çeşitli açılardan CHP yönetimiyle
değişiklik göstermiş ya da süreklilik arz etmiştir. Bu kriterler sorgulanırken kentin ana
aksı Atatürk Bulvarı temel alınarak özellikle Ulus ve Kızılay merkezlerine
yoğunlaşırmıştır. Ayrıca genel literatür içerisinde 1950 öncesi Ankara'sına dair
kapsamlı çalışmalar yer almakla birlikte 1950 sonrasına dair çalışmaların görece
yetersizliği giderilmeye çalışılmıştır. Değişim ve süreklilikler incelenirken bir taraftan
da Demokrat Parti iktidarının Ankara özelinde şehircilik faaliyetlerinin neler olduğunu
ortaya konulmuştur.
Anahtar Sözcükler: Ankara, Başkent, Ulus, Kızılay, Atatürk Bulvarı, Cumhuriyet Halk
Partisi, Demokrat Parti, Değişim, Süreklilik.

Abstract:
Within the scope of the master's thesis titled "Power and the Capital: Urbanism in
Ankara in the Framework of Change and Continuity (1946-1960)", the framework of
the changes and continuities that Ankara went through in terms of urbanism was tried to
be drawn with the transition to multi-party life and then the coming to power of the
Democrat Party. For this purpose, a comparative study was carried out with the
Republican People's Party government. Throughout the study, it has been accepted that
the political characters of the governments are reflected in the capitals and can be
indirectly read through the capitals. Ankara has been designed as the symbolic display
area of the success of the republican regime from the moment it was declared the
capital. This fiction was created by the founding party of the country, the Republican
People's Party, and was shaped by the same government for years. The approach of the
Democrat Party, which came to power as of 1950, to the capital Ankara has changed or
been continuous with the CHP administration in various aspects. While these criteria
were being questioned, the main axis of the city was based on Atatürk Boulevard and
concentrated on Ulus and Kızılay centers. In addition, although there are extensive
studies on Ankara before 1950 in the general literature, the relative inadequacy of the
studies after 1950 has been tried to be eliminated. While examining the change and
continuities, on the one hand, the urban planning activities of the Democrat Party
government in Ankara were revealed.
Keywords: Ankara, Capital, Ulus, Kızılay, Atatürk Boulevard, Republican People's
Party, Democrat Party, Change, Continuity