Fahreddin er-Razi'nin Mefatİhu'l-Ğayb adlı tefsirinde Şia'ya yönelik tenkitler
Criticisms levelled against Shi'a in Fakh al-din al-Razi's Mafatih al-Ghaib
Yazar: ALİ NURULLAH BERK
Danışman: DOÇ.DR. MUSTAFA ÖZTÜRK
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Din = Religion

Özet:
ÖZETÇalışmamızın adı ?Fahreddûn er-Râzû'nin Mefâtûhu'l-Ğayb Adlı Tefsirinde Şia'yaYönelik Tenkitler? dir.Çalışmamızda Sünnû müfessir ve kelamcı Fahreddûn er-Râzû'nin Mefâtûhu'l-Ğayb adlıansiklopedik tefsirini esas aldık. Bu bağlamda Râzû'nin kendisinden sonraki birçok müfessirekaynak teşkil eden Mefâtihu'l-Ğayb adlı tefsirinde mâmiyye- snâaşeriyye Şiası'na yönelttiğieleştirileri tahlil etmeye çalıştık. Münasebet düştükçe diğer kaynaklara da müracaat ettik.Çalışmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Râzû'nin hayatı, ilmûşahsiyeti ve eserleri hakkında bilgi verdik. Ardından tefsir tarihi açısından Ehl-i Sünnet ve Şiahakkında genel bir malumat aktardık. Birinci bölümde Ehl-i Sünnet ile Şia arasındaki görüşfarklılıklarına temel teşkil eden siyasi-mezhebû-itikadû içerikli konularda Râzû'nin eleştirileriniele aldık. kinci bölümde ise Râzû'nin daha ziyade fıkhû konularla ilgili tenkitlerini zikrettik.Yine ikinci bölüm çerçevesinde Şia'nın bâtınû karakterli yorumlarından örnekler verdik.Çalışmamızda her iki mezheb arasında nübüvvet, ismet, beda ve takiyye gibi ûtikâdûkonularda farklılıklar olduğunu tespit ettik. Şia imamet, ehl-i beyt, ulu'l-emr ve sahabehakkında da mezhebû-siyasi içerikli görüşler ileri sürmektedir. Şia fıkhû konularda da Ehl-iSünnet'e aykırı bazı görüşler ileri sürmüştür. Abdestte ayakların yıkanması, mesh, humuskonularında olduğu gibiâ¦ Şia ayrıca batınû tarzda yorumlar da yapmaktadır. Râzû bütünbunları detaylı bir şekilde tenkit etmektedir. Râzû, Şia'nın görüşlerinin Kur'an'a ve HzPeygamber'in sünnetine dayandırılamayacağını delilleriyle birlikte göstermektedir.ANAHTAR KEL MELER:er-Râzû, Şia, Şii Kur'an Tefsiri, mamiyye- snaaşeriyye, Mefâtûhu'l-Ğayb.

Abstract:
CRITICISMS LEVELLED AGA NST SHI?A IN FAKH AL-DIN AL-RAZI?S MAFATIHAL-GHAIBABSTRACTThis is a study based on Sunni theologian and commentator Fakhr al-din al-Razi?sencyclopedic work Mafatih al-ghaib. Relying mainly on this work, his criticism of theTwelver Shi?a or Imamiyya is examined. If necessary, we referred to other commentaries.This study consists of an introduction and two chapters. In the Introduction, the life, worksand personality of al-Razi was explained. Brief information about Sunni and Shi?i Islam wasgiven in this chapter. In the first chapter, there is also mention of al-Razi?s criticism of thesocio-political issues which are the main reason for the emergence of different opinions inSunni and Shi?i Islam. In the second chapter, al-Razi?s ideas and criticism especially on thelegal issues was dealt with. The examples of the esoteric commentary of the Shi?a were alsogiven in the second chapter.It is concluded that there are differences between Shi?i and Sunni Islam on the severaltheological issues such as nubuwwa (prophecy), ısma (innocence), bada? (change in God?s ofdecree), taqıyya (dissimulation). Shi?is put forward some political views in accordance withtheir sect on the issue of Ahl al-bayt, ulu?l-amr (the political and religious authority), and thecompanions of the Prophet. Shi?a also differ from Sunnis in their view on several legal issues.The issues of tax of fifth (humus), the washing of the foot in religious ablution (mash) are theexamples of the legal points of differences. Shi?is interpret the Qur?an in an esoteric way. Al-Razi severely criticizes the Shi?is on all these issues. He tries to prove that the Shi?i ideas onthese issues can not be based on the Qur?an and the prophetic sayings.KEY WORDS:Al-Razi, Shi?a, Shi?i interpretation of the Qur?an, Imamiyya (Twelver Shi?a) Shi?a, Mafatihal-Ghaib.