Arda, Tunca, Ergene Nehir sularının allium cepa meristematik hücre gelişimine olan etkilerinin laboratuvar ortamında karşılaştırılması
Comparison of the harmful effects of the water samples obtained from Arda, Tunca and Ergene rivers, using allium cepa merstematic root cells
Yazar: ALMİNA KARGACIOĞLU
Danışman: PROF. DR. SELÇUK YURTSEVER
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Hızla artan dünya nüfusu ve iklim değişikliğine paralel olarak biyosferde kritik öneme sahip olan akuatik kirlenme, 21. yüzyılda insanın baş etmesi gereken global bir sorundur. Besin zincirine, özellikle akuatik ekosistemlere bulaşan toksik maddelerin zararlı etkisi, ayrıca suyla bulaşan patojenler, insan ve diğer canlıların gelecekteki sağlıklı yaşamını tehdit etmektedir.
Bu tez çalışmasında, Trakya bölgesinde üç farklı ülkeden atık suların karıştığı Arda, Tunca ve sadece Trakya'da yer alan Ergene nehir sularının toksik etkileri Allium cepa testi ile in-vivo olarak araştırılmıştır. Laboratuvar ortamında su örneklerini içeren özel düzeneklerde yetiştirilen A. cepa meristematik kök hücrelerinde toksik etki sonucunda kontrol grubuna göre düşük seviyelerde kök gelişimi, mitotik indeks, ve yüksek frekansta kromozomal aberrasyonlar saptanmıştır.
	Arda, Tunca, Ergene ve kontrol grubu olarak da kaynak suyunun kullanıldığı deney düzeneklerinde yetiştirilen A. cepa ortalama kök uzunluk (cm) ortalamalarında (Aritmetik Ortalama±Standart Hata) istatistiki olarak anlamlı farklar ortaya çıkmıştır. Kontrol grubundaki soğan köklerinin ortalama uzunluğu (8,172±2,916) diğer üç gruptan daha yüksektir. Ergene nehir suyunun kullanıldığı düzeneklerde yetişen soğan kök ortalama uzunluğu (4,501±1,703) tüm gruplar içerisinde en düşüktür (P<0,001). Arda nehir suyunun kullanıldığı düzeneklerde yetişen soğan kök ortalaması uzunluğu (4,569±1,620) ile Ergene ortalamaları arasında istatistiki olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır (P>0,05).  Tunca nehir suyu ile muamele edilen düzeneklerde yetişen soğan kök ortalama uzunlukları (5,424±1,729) kontrol grubundan daha düşük, Arda ve Ergene ortalamalarından daha yüksek istatistiki olarak anlamlı bir fark göstermiştir (P<0,001). Bu grupların ortalama kök sayıları ise, istatistiki olarak anlamlı bir fark göstermemiştir (P>0,05).

	Aktif Mitotik İndex (AMI %) ve Kromozom Aberasyon (CA %) ortalama değerleri de kontrol ve diğer üç deney grubu arasında istatistiki olarak farklılıklar göstermiştir (P<0,001). En yüksek AMI (%) değeri ortalamasına sahip olan kontrol grubudur. İkinci yüksek AMI (%) ortalamasına sahip Arda grubudur. Birbirine yakın MI (%) değerleri içeren Tunca ve Ergene grup ortalamaları istatistiki olarak anlamlı bir fark göstermemiştir (P>0,05). Kontrol grubu, Arda, Tunca ve Ergene grubundaki CA (%) ortalamalar karşılaştırıldığında, Ergene grubunun, CA (%) ortalamasının en yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. İkinci sırada yer alan Arda grubu da Tunca ve Kontrol grubundan yüksektir. Tunca grubu, Kontrol grubundan daha yüksek bir ortalamaya sahip olsa da bu iki grup arasındaki CA (%) ortalamalarının istatistiki olarak anlamlı bir farka sahip olmadığı saptanmıştır.

Abstract:
Parallel to the climate change and rapid population growth, the pollution of the fresh water sources is an important global issue for the human to challenge in the 21st century. The toxic effects of the chemical pollutants along with water borne diseases those interfere with the food chain, particularly aquatic cycle are serious threads for the healthy future of the human and other living organisms. 
In the present study, the toxic effecets of the water samples obtained from the three rivers namely Arda, Tunca and Ergene in Tharace Region were investigated using the Allium cepa test in the laboratory. Compared to the control group, the reduced root growth and mitotic index values were found in the meristematic root cells due to toxic effects of the water treatments those included water samples from the rivers. Also, high frequnecy of the chromosomal aberrations were recorded.
	The mean lengths of the roots (cm) have showed statistically significant differences between the onion samples those were treated with the waters from Arda, Tunca, Ergene and control groups (P<0,001). The mean length (Mean±SE) of the onion roots in the control group (8,172±2,916) had the highest while Ergene group had (4,501±1,703) the lowest values among the groups. There was no statistically significant differentiation between Arda (4,569±1,620) and Ergene groups regarding the onion mean root lengths (P>0,05).  The mean lengths of the onions in Tunca group (5,424±1,729) was lower than the control group, but higher than the Arda and Ergene groups. The mean number of the onion roots showed no statistically significant differences among the four group of treatments (P>0,05).

	Active Mitotic Index (AMI %) and Chromosome Aberration (CA %) mean values showed statistically significant differences among the four group of treatments (P<0,001). The highest AMI value was found in the control group followed by Arda group. AMI means showed no statistically significant differences between Tunca and Ergene groups. Moreover, Ergene group had the highest CA mean value compared to the other groups and followed by Arda that had higher CA mean than Tunca and control groups. There was no statistically significant differences between Tunca and control groups regarding the CA mean values (P >0.05).