Otizm spekturm bozukluğu olan ve normal gelişim gösteren çocuklarda,pragmatik dil becerilerinin ve dil gelişimlerinin incelenmesi
Examination of pragmatic language skills and language development in children withautism spectrum disorder and normal development
Yazar: SENA DELİKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RUKİYE YALAP
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
ÖZET

DELİKAN, Sena. Otizmli Spektrum Bozukluğu Olan ve Normal Gelişim Gösteren Çocuklarda, Pragmatik Dil Becerilerinin ve Dil Gelişimlerinin İncelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir, 2023.

Otizm spektrum bozukluğunda (OSB), dil ve iletişim güçlükleri görülmektedir. Otizm spektrum bozukluğunun heterojen bir yapıya sahip olduğunu düşünürsek bu güçlüklerin otizmin şiddetine göre değişiklik gösterdiğini ifade edebilmek mümkündür. OSB olan çocuklarda söz öncesi dönemde sözel olmayan sosyal iletişim becerilerine ve sözel dil döneminde dilin bileşenlerine ilişkin otizme özgü gelişimsel bozukluklar görülmektedir. Dilin bileşenlerinden biri olan pragmatik dil becerilerinde görülen bozukluklar da bunlardan biridir. Pragmatik dil becerisi, özellikle insanların anlama ve anlatımda bağlamı nasıl kullandığına ve bağlamsal faktörlerin linguistik anlam ile nasıl etkileşime girdiğine odaklanan bir beceri olarak tanımlanmaktadır. Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerde pragmatik dil becerilerinde zayıflık gözlenmektedir.

Bu araştırma, otizmli çocukların ve normal gelişim gösteren çocukların dil gelişimleri ve pragmatik dil becerilerinin karşılaştırılmasını amaçlamıştır. Bunun için 5-12 yaşları arasında 20 otizm spektrum bozukluğu olan ve 20 normal gelişim gösteren toplam 40 çocuğun dil gelişimlerini karşılaştırmak amacıyla Test of Language Development-Primary: Fourth Edition'ın (TOLD-P:4) Türkçeye uyarlaması olan Türkçe Okul Çağı Dil Gelişimi Testi (TODİL) kullanılmıştır. 

 Araştırmaya katılan bireylerin pragmatik becerilerini değerlendirmek için Pragmatik Dil Becerileri Envanterinin (TV-PLSI) Türkçe versiyonu kullanılmıştır. Pragmatik Dil Becerileri Envanteri (PDBE), Türkiye'de anlamsal-pragmatik bozukluğu olan bireylerde kullanılan değerlendirme aracıdır. PDBE, öğrenciyi kişisel ve sosyal etkileşim, sınıf etkileşimi alanlarında gözlemleyebilecek öğretmenine doldurması için verilmiştir. Veri toplama sürecinde kullanılan araçlar; Ebeveyn Bilgilendirme ve Onam Formu, Kişisel Bilgi Formu, Türkçe Okul Çağı Dil Gelişimi Testi (TODİL) ve Pragmatik Dil Becerileri Envanteri (PDBE)'dir.


        Analiz sonuçlarına göre OSB tanılı çocuklar, normal gelişen çocuklara göre pragmatik dil becerileri ve dil gelişimleri anlamlı düzeyde zayıf olduğu saptanmıştır. 

Anahtar Sözcükler: Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklar, pragmatik dil becerileri, dil gelişimi, normal gelişim gösteren çocuklar.

Abstract:
ABSTRACT

DELIKAN, Sena. Investigation of Pragmatic Language Skills and Language Development in Children with Autistic Spectrum Disorder and Normal Development, Master Thesis, Nevşehir, 2023.

Language and communication difficulties are seen in Autism Spectrum Disorder (ASD). Considering that autism spectrum disorder has a heterogeneous structure, these difficulties vary according to the severity of autism. Children with ASD have autism-specific developmental disorders related to non-verbal social communication skills in the preverbal period and language components in the verbal language period. Disorders in pragmatic language skills, which is one of the components of language, is one of them. Pragmatics is defined as a skill that focuses specifically on how people use context in understanding and expression, and how contextual factors interact with linguistic meaning. Weakness in pragmatic language skills is observed in individuals with autism spectrum disorder.

This research aimed to compare the language development and pragmatic language skills of children with autism and children with normal development. For this, between the ages of 5 and 12; To compare the language development of 40 children, 20 with autism spectrum disorder and 20 with normal development; The Turkish School Age Language Development Test (TODİL), which is the Turkish adaptation of the Test of Language Development Primary: Fourth Edition (TOLD-P:4), was used.

The Turkish version of the Pragmatic Language Skills Inventory (TV-PLSI) was used to evaluate the pragmatic skills of the individuals participating in the study. Pragmatic Language Skills Inventory (PDSI) is an assessment tool used in individuals with semantic-pragmatic disorders in Turkey. The teacher, who can observe the student in the areas of personal interaction, social and classroom interaction, was given to fill in the PDBE. Tools used in the data collection process; Parent Information and Consent Form, Personal Information Form, Turkish School Age Language Development Test (TODİL) and Pragmatic Language Skills Inventory (PDBE).

According to the results of the analysis, children with ASD showed significantly lower performance in language and pragmatic language use skills compared to normally developing children.

Keywords: Children with autism spectrum disorder, pragmatic language skills, language development, normally developing children.