Rıfat Efendi'nin 'Delâilu'l-İkân fî Beyâni Kavaidi'l-İmân' adlı eseri çevrim yazısı ve tahlili
Rifat Efendi's work titled 'Delâilu'l-İkân fî Beyâni Kavaidi'l-Imân' and its translation and analysis
Yazar: MUSTAFA KOLCU
Danışman: DOÇ. DR. RIDVAN ÖZDİNÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Materyalizm = Materialism ; Modernleşme = Modernization ; Rıfat Efendi = Rıfat Efendi ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu tez çalışmasında Rıfat Efendi'nin Delâilü'l-Îkân fî Beyâni Kavâidi'l-İman adlı eserinin tahlili ve Latin harflere aktarımı gerçekleştirilmiştir. Modernleşme hareketlerinin kelâm ilmine etkisi sonucu ortaya çıkan Yeni İlm-i Kelâm döneminde İstanbul merkezli Osmanlı muhitinde kaleme alınan ilk eser olarak tespit ettiğimiz söz konusu kitabın tahlili Rıfat Efendi ile aynı dönemde yazılmış altı kelâm eseriyle karşılaştırmak suretiyle gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda başvurduğumuz kaynaklar: Abdullatif Harpûtî'nin Tenkîhu'l Kelâm fi Akâid-i Ehli'l-İslâm'ı, İzmirli İsmail Hakkı'nın Yeni İlm-i Kelâm'ı, Ömer Nasûhî Bilmen'in Muvazzah İlm-i Kelâm Dersleri adlı eseri, Filibeli Ahmed Hilmi'nin Üss-i İslâm: Hakâik-i İslâmiyye'ye Müstenid Yeni İlm-i Akâid adlı çalışması, Süleyman Sırrı'nın Kenzü'l Akâid'i ve Muhammed Mekkî b. Azzûz'a ait olan Akîdetü'l- İslâm adlı eserdir. 
	Çalışma bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında çalışmanın konusu, önemi, kapsamı ve başvurulan yöntem ele alınmıştır. Birinci bölümde Yeni İlm-i Kelâm ve Rıfat Efendi'nin hayatı ve eserlerine dair bilgiler verilmiştir. Böylece Delâilü'l-Îkân fî Beyâni Kavâidi'l-İman adlı eserin ve müellifi Rıfat Efendi'nin Yeni İlm-i Kelâm dönemindeki konumuna işaret edilmiştir. İkinci bölümde Delâilü'l-Îkân fî Beyâni Kavâidi'l-İman'ın mezkûr eserler çerçevesinde tahlili gerçekleştirilmiştir. Böylelikle dönemin başlangıcına ışık tutulmuş ve döneme dair kapsamlı bir bakış açısı geliştirilmiştir. Üçüncü bölümde ise Delâilü'l-Îkân fî Beyâni Kavâidi'l-İman'ın çevrim yazısına yer verilmiştir. Bunun sonucunda ise eserin bizzat kendisine erişim kolaylaştırılmış ve sonraki çalışmalara katkıda bulunması hedeflenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Rıfat Efendi, Delâilü'l- Îkân fî Beyâni Kavâidi'l-İman, modernleşme, materyalizm, pozitivizm, isbât-ı vâcib.

Abstract:
This thesis is comprised of the analysis of Rıfat Efendi's work titled "Delâilü'l-Îkan fî Beyâni Kavâidi'l-İman" and its translation into Latin letters. The analysis of the book in question, which we identified as the first work written in the Ottoman neighborhood of Istanbul in the period of "New Science of Kelâm", which emerged as a result of the effect of modernization movements on theology, was carried out by comparing it with six kalam works written in the period Rıfat Efendi lived. The sources we refer to in this context are as follows: Abdullatif Harpûtî's Tenkîhu'l Kelâm fi Akâid-i Ehli'l-Islâm, İzmirli İsmail Hakkı's New İlm-i Kelâm, Ömer Nasûhî Bilmen's Muvazzah İlm-i Kelâm Lessons, Ahmed Hilmi's work titled Filibe's Base Islam: Basic Principles of the Islamic Belief, Kenzü'l Akâid by Süleyman Sırrı and Akîdetü'l-Islam by Muhammed Mekki Azzuz.  
	The study consists of an introduction and three parts. In the introduction part, the subject of the study, its importance, scope and the method used are discussed. In the first chapter, information is given about Yeni İlm-i Kelâm and the life and works of Rıfat Efendi. Thus, the position of the work called Delâilü'l-Îkan fî Beyâni Kavâidi'l-İman and its author Rıfat Efendi in the period of New Science of Kelâm has been pointed out. In the second part, the analysis of Delâilü'l-Îkan fî Beyâni Kavâidi'l-İman was carried out within the framework of the aforementioned works. Thus, the beginning of the period was clarified as well as developing a comprehensive perspective on the period. In the third part, the transcription of Delâilü'l-İkan fî Beyâni Kavâidi'l-İman is given. As a result, access to the work itself has been facilitated and the study is likely to contribute to prospective studies.
Keywords: Rıfat Efendi, Delâilü'l- Îkân fî Beyâni Kavâidi'l-İman, modernization, materialism, positivism, necessary proof.