İstanbul'da farklı iç ortamlarda hava kalitesinin belirlenmesi
Determination of air quality in different indoor environments in Istanbul
Yazar: TANSU HAKSEVENLER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BURCU ONAT
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Hızla gelişen dünyada artan nüfus ve bunun yanında sayısı artan binalar, trafik araçları ve gelişen teknoloji beraberinde birçok çevre sorununa sebep olmaktadır. Sanayi tesisleri, trafik ve evsel kaynaklardan atmosfere yayılan kirleticiler insan sağlığı üzerinde potansiyel bir risk oluşturmaktadır. Hava kirleticilerin etkisi sadece dış atmosferde değil insanların zamanlarını geçirdiği tüm iç ortamlarda görünen ve ayrıntılı çalışmalar yapılması gereken bir sorun haline gelmiştir. İnsanlar iç ortamlarda, solunum, deri teması ve gıdalar yoluyla kirleticilere maruz kalmaktadırlar. İç ortam kirliliği hem iç ortamdaki kirleticilerden hem de dış ortamın iç ortama etkisiyle oluşan bir kirliliktir. Bu nedenle iç ortamda oluşan kirliliğin kaynağını saptamak için hem o ortamda hem de o ortamı etkileyen dış ortamda çalışmalar yapılarak genel durum değerlendirilmelidir.Bu çalışmada 3 farklı ev, 2 farklı ofis ortamı ve 1 alış-veriş merkezi ve bu alış veriş merkezinin farklı katları olmak üzere iç ve dış ortamlarda ölçümler yapılmıştır. Bu ortamlarda, iç ortam hava kalitesi parametrelerinden PM2.5 ve CO konsantrasyonları belirlenmiştir. Ayrıca 0,3 ? 10 µm arasındaki partiküllerin sayımı yapılmıştır. İç ortamlarda sıcaklık ve nem değerleri kaydedilmiştir. Elde edilen konsantrasyon değişimleri söz konusu iç ortamlarındaki yaşam aktiviteleri ile ilişkilendirilmiştir. Ölçümler Aralık 2009 ? Mart 2010 tarihleri arasında yapılmıştır.Çalışmanın sonucunda ev ortamlarında yaşamsal faaliyetlerin yoğun olduğu zamanlarda (kişilerin evde bulunduğu, yemek yapıldığı, temizlik yapıldığı vb.) PM2.5 ve CO konsantrasyonlarında yüksek salınımlar gözlenmiştir.Alış-veriş merkezinde özellikle haftasonları PM2.5, CO ve partikül sayısı değerleri haftaiçine göre yüksek çıkmıştır. Giriş katlardan üst katlara doğru çıkıldıkça havalandırma sisteminin veriminin artmasına paralel olarak PM2.5 değerlerinde iyileşmeler gözlenmiştir.Ofis ortamında yapılan ölçümlerde CO değerlerinin EPA ve WHO'nun halk sağlığının korunması amacıyla tanımladığı ortam kalitesi standartları sınır değerinin üstünde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca ölçümlerin yapılmış olduğu ortamlardan muhasebe ofisinde PM2.5 değerleri, satış pazarlama ofisinden yüksek çıkmıştır. Bu durum muhasebe ofisindeki ofis cihazlarının (fotokopi ve faks makinaları) varlığı ile ilişkilendirilmiştir.Anahtar Kelimeler: İç ortam hava kalitesi, ev, ofis, alış-veriş merkezi, PM2.5, CO, partikül sayımı

Abstract:
Many environmental problems are occurred with rapidly increasing population, as well as the growing buildings, traffic jam and growing technology, in the developing world. Industrial facilities, traffic and domestic sources of pollutants emitted into the atmosphere constitutes a potential risk to human health. The effect of air pollutants in the atmosphere has become a problem, not just on the external environment but also appears in the internal environment. People interior environments are exposed to pollutants by respiratory, skin contact and through food. Indoor pollution occurs by both internal and external environment. Therefore, to determine the source of the pollution of the internal environment, studies should be done on both internal and external environment.In this study, indoor environment samples were taken from 3 homes, 2 offices and 1 shopping Center with its each floor. In these regions indoor air quality parameters of CO, PM2.5 and particle counting were done depending on temperature and humidity. Sampling was done in the time interval of December 2010-March 2010 for 2 times. The results were correlated with vital activities.As a result of the study PM2.5 and CO concentrations were high in home environment. This could be explained with vital activities such as the people at home, made dinner, cleaning, etc.Shopping center, especially on weekends PM2.5, CO and particle number was higher than the values during weekday. The values showed decreasing through the upper floors. This could be related with efficiency of the ventilation system.CO values measured in an office environment have been found to be in excess of the limit, defined by the EPA and WHO standards for environment quality to protect public health. In addition PM2.5 values of accounting office observed higher than sales and marketing office. This could be a result of office equipment such as photocopy and fax machines, used in accounting office.Keywords: Indoor air quality, home, office, shopping center, PM2.5, CO, particule counting