Yemen'in Osmanlı'dan ayrılışı (Kopuşu) /
Yazar: TURGUT HATİPOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ENDER GÖKDEMİR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Tarih = History
Dizin: Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Yemen = Yemen ; Yemen meselesi = Yemen matters ; İsyanlar = Rebellions

Özet:
Tezimiz "Yemen'in Osmanlı Devleti'nden Çıkışı" konusunu ele almıştır. Tezimizin giriş kısmında Yemen'in kısaca coğrafi durumu üzerinde durulmuş, İslâmiyet'ten önce ve İslâmiyet'ten sonra Yemen tarihi hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Osmanlı Devleti'nin Yemen'e hakimiyeti üzerinde durulmuş ve bu hakimiyetin sebep ve sonuçları açıklanmıştır. 20. yy'a kadar Osmanlı Devleti ile Yemen arasındaki ilişkiler kronolojik olarak verilmiş ve bu dönemde geçen tarihi olaylar açıklanmıştır. Yemen ile Osmanlı Devleti'nin ilişkisi incelenirken bu ilişkide önemli bir yere sahip olan Zeydîlik mezhebi hakkında da bilgi verilmiştir. Tezimizin konusunu oluşturan, Yemen'in Osmanlı Devleti'nden çıkışının temelindeki sebepler üzerinde ayrıntılı bir biçimde durulmuştur. Bu bağlamda Avrupa devletlerinin misyonerlerlik faaliyetleri (özellikle İngiltere), Osmanlı Devleti'nin ihmali ve Yemen'deki mezhep anlayışı üzerinde durulmuştur. Bunun yanısıra Osmanlı Devleti'nin Yemen'i elde tutmak için aldığı askeri, idari ve hukuki tedbirler açıklanmıştır. Yemen'in Osmanlı Devleti'nden ayrılışının temelini oluşturan 20. yy. başındaki 1905 ve 1910 isyan hareketleri ve sonrası gelişmeler ayrıntılı olarak verilmiştir. Yemen'in kısmi özerklik kazandığı 1911 yılındaki Daan Antlaşması öncesi ve sonrası gelişmeleri ile bu dönem Osmanlı yönetiminde hakim güç olan İttihat ve Terakki Partisi'nin Yemen politikası açıklanmıştır. Fiili ayrılışın yaşandığı Birinci Dünya Savaşı öncesi ve sonrası izah edilmiştir. Son bölümde ise Yemen'in TBMM Hükümeti ile olan ilişkileri üzerinde durulmuş ve resmi kopuşun aşamaları bu bölümde verilmiştir.

Abstract:
The subject in our thesis is " leaving of Yemen from Ottoman Empire". Geographical position and history of Yemen before and after Islam was dwelled on. Sovereignty of Ottoman Empire on Yemen was stated. And also reasons and results of this sovereignty was explained. The political relations between Ottoman Empire and Yemen until 20th century was shown in the chronological order. And historical events in this period were explained too. Some information was given about "Zeydilik" religious sect which had a great importance in the relations between Ottoman and Yemen. The main reasons behind learning of Yemen from Ottoman Empire were dwelled on in detail. Related to this missionary actions of European Countries (especially England), neglect of Ottoman Empire and religious sect understanding in Yemen were dwelled on. Beside this military and juridical precautions taken by the Ottoman Empire to keep Yemen in hand were explained. Rebellion actions at the beginning of 20th Century (1905-1910), which were the main reasons of leaving of Yemen from Ottoman Empire, and developments after them were explained in detail. The developments before and after "Daan Agreement" which lead Yemen to gain partial autonomy in 1911 and Yemen policy of the political party "İttihat ve Terakki " which was the main dominant group in Ottoman Government were explained. The happenings before and after the first World War were explained. During which the practical break-up was lived, and in the last part relations of Yemen with the Turkish. Government was dwelled on and steps of the official were given.