Türkiye'de mali disiplinin sağlanması açısından kamu harcamaları stratejisi: 1980-2002 dönemi analizi
Public expenditure strategy to provide fiscal discipline in Turkey: Analysis of term 1980-2002
Yazar: HAYDAR LÜTFÜ EJDER
Danışman: Y.DOÇ.DR. YAŞAR METHİBAY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Mali disiplin, kamu gelir ve giderlerinin denk olması gerektiğini ifadeeden bir kavramdır. Dünya genelinde, bu konu ile ilgili pek çok tartışmaolmuştur. Bu düşünceler iki eksende gelişmiştir. Bir tanesi sosyal devletanlayışı, diğeri ise neo-liberal yaklaşımlar çerçevesinde incelenmektedir.Kuşkusuz, mali disiplin sorunu bir ekonomide makro-ekonomik dengeleriolumsuz bir şekilde etkilemektedir. Böylelikle, ülkeler mali disiplin sorunununçözümü için çeşitli uygulamaları yürürlüğe sokmuşlardır. Bu uygulamalar,daha çok kamu harcaması ve bütçe teknikleri üzerine odaklanmıştır.Harcamaların disipline edilmesi ile ilgili olarak uygulanan bütçe teknikleri :çok yıllı bütçeleme, orta vadeli harcama programı, mali saydamlık, stratejikplanlama vb. şeklinde sıralanabilir.Türkiye'de 1980 sonrasında kamu açıkları sürekli bir şekilde artmıştır.Artan kamu açıkları, iç ve dış borç stokunu artırmıştır. Sonuç olarak;Türkiye'de mali disiplin sorunu ortaya çıkmıştır. Türkiye'de mali disiplinsorununun çözümü için 2000 yılından beri kamu harcamalarının azaltılmasıve bütçe teknikleri üzerine yoğunlaşılmıştır. Oysaki, mali disiplin sorunununnedeni, kamu gelirlerinin yetersizliğidir.Özetle, Türkiye'de mali disiplinin sağlanması için kamu harcamalarınındisipline edilmesi bağlamında, bütçe tekniklerinin uygulanması yerine kamugelirleri artırılmalıdır. Başka bir deyişle, kamu açığı sorununun çözümü içinvergi gelirleri ilk öncelik olarak düşünülmelidir. Ancak, kamu açığınınfinansmanını sağlamak için borç yönetimi politikası ön plana çıkmıştır. Borçyönetimi politikasının ön plana çıkması ise, sırayla faiz oranlarını artırmış,sıcak para politikasının ortaya çıkarmış ve bütçedeki faiz yükünü artırmıştır.Sonuç olarak geçici çözümler yerine uzun dönemli etkileri olacak vergigelirleri üzerine yoğunlaşılmalıdır.

Abstract:
Fiscal discipline is a term that refers to public expenditure and publicrevenue must be equal. In the worldwide, there have been numerousdebates on it. These ideas can be divided into two sides. One idea is relatedto social welfare state and the other is based on neo-liberal approach. Thereis no doubt that fiscal discipline problem affects adversely macro economicindicators in an economy. Therefore, countries introduce various applicationsto solve this problem. These applications focus much more on publicexpenditure and budget techniques. Applied budget techniques in relation toexpenditure discipline as follows: multiyear budgeting, middle-termexpenditure programme, fiscal transparency, performance budgeting,strategic planning and so on.After 1980, Turkey?s public deficit has increased constantly so far.Increased public deficit has resulted in an increase of both domestic andexternal debt stock. As a result; fiscal discipline difficulty has been emergedin Turkey. To solve fiscal discipline problem, decreasing of public expenditureand budget techniques have been considering as a crucial priority since2000. These approaches are based on shrinking of public expenditure.Whereas; cause of fiscal discipline problem is based on short of publicrevenues.To sum up; ensuring the fiscal discipline in Turkey, in the framework ofdiscipline of public expenditure, public revenues have to be increased insteadof application of budget techniques. In other words, tax revenues must be thefirst place to cope with the problem in relation to public deficit. Yet, domesticdebt management policy has been the first solution to finance of public deficitand this solution has resulted in, in turn, high rate of interest, hot moneypolicy and a huge interest payment in Turkish budgets. Finally we have tocontemplate on tax revenues referring to long-term policies instead ofpalliative solutions.