Fen bilgisi öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının bilimin doğasına ilişkin görüşleri
The views of science teachers and teacher candidates on the nature of science
Yazar: SÜMEYYE ÇAKMAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE SERT ÇIBIK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilimin doğası = Nature of science ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Fen bilimlerinin öğretiminde temel amaç bilim okuryazarı bireyler yetiştirmektir. Bilimsel okuryazarlığın ise en önemli bileşenlerinden bir tanesi bilimin doğasıdır. Bilimin doğasının öğrenciler tarafından iyi anlaşılması için iyi öğretilmesi gerekmektedir. Bunu sağlayacak olan ise öğrenciler ile etkileşim içerisinde bulunacak olan fen bilgisi öğretmenleri ve öğretmen adaylarıdır. Bu çalışmanın amacı; fen bilgisi öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının bilimin doğasına dair görüşleri arasında nasıl bir ilişki olduğunun ve cinsiyet, bilimin doğası dersini alıp-almama, eğitim durumu, mezun olunan fakülte türü ve kıdem değişkenlerine göre örneklemin bakış açılarında farklılaşma olup olmadığının saptanmasıdır. Bu temel amaç doğrultusunda bu çalışma, 2015-2016 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde bir devlet üniversitesinin Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalında okuyan fen bilgisi öğretmen adayları ve fen bilgisi öğretmenliği yapmakta olan öğretmenler ile yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini rastgele (random) seçilen 174 fen bilgisi öğretmen adayı ve görev yapmakta olan 99 fen bilgisi öğretmeni olmak üzere toplam 273 kişi oluşturmaktadır. Çalışma nicel bir araştırma olup, betimsel araştırma desenine uygun olarak tasarlanmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak; Aikenhead, Ryan ve Fleming (1989) tarafından oluşturulan "Views on Science Technology-Society" (VOSTS) anketinin Aslan (2009) tarafından Türkçe'ye adapte edilmiş versiyonu olan "Bilimin Doğası Hakkındaki Görüşler" (BDHG) kullanılmıştır. Çalışma sonucunda; Bilimsel Modeller, Bilimsel Varsayımlar, Bilimsel Yöntem, Bilginin Epistemolojik Durumu ve Disiplinler Arası Kavramların Paradigması konularında tüm örneklem genel olarak naif görüş bildirmişlerdir. Ankette Bilimin Tanımı, Bilim İnsanlarının Özellikleri, Gözlemlerin Doğası kategorileri dışında kalan sorularda genel itibari ile öğretmenlerin öğretmen adaylarına göre daha gerçekçi görüşlere sahip oldukları görülmüştür. Cinsiyet, eğitim durumu, mezun olunan fakülte ve kıdem değişkenlerine göre Hipotez, Teori ve Kanunlar kategorisi hariç anlamlı farklılıklar çıkmamıştır. Bilimin Doğası ve Bilim Tarihi ile ilgili ders alan ve almayan örneklem arasında bazı sorularda anlamlı farklılıklar çıkmıştır ve genel olarak dersi alanlar almayanlara göre daha makul ve gerçekçi cevaplar vermişlerdir.

Abstract:
The main purpose of teaching science is to educate individuals who understand and speak the language of science. One of the most important components of this ability is the nature of science and, therefore, requires effective and correct teaching methods for the students to comprehend it. Since it is the teachers and teacher candidates who will provide such knowledge to the students through active interaction, the main purpose of this study to determine the views and attitudes of teachers and teacher candidates towards the nature of science. With this regard, the variables of gender, education level, whether the interviewees had taken science courses, faculties they studied and their career experience were studied to assess whether these variables have any effects on the views of the interviewees. The study was conducted by the participation of science teachers, as well as teacher candidates studying science at the department of science teaching at a state university in the spring term of 2015-2016. The number of participants are 273 (99 teachers and 174 teacher candidates) who have been randomly selected. The study itself is a quantitative one and designed in accordance with descriptive research patterns. The data was collected by using the questionnaire created by Aikenhead, Ryan and Fleming (1989) in the "Views on Science Technology-Society (VOSTS)", which is translated and adapted into Turkish by Aslan (2009) as "Bilimin Doğası Hakkındaki Görüşler (BDHG)". The study results indicate that the participants generally displayed naivety when asked about the issues of Scientific Models, Scientific Hypotheses, Scientific Methods, Epistemological Cases of Knowledge, and the Paradigm of Interdisciplinary Concepts. According to the answers to the questionnaire, it is found that the teachers have more realistic views than the teacher candidates for questions except the ones on the Definition of Science, Characteristics of Scientists and the Nature of Observation. However, the variables of gender, education level, faculties they studied and their career experience did not indicate meaningful differences except for the category of Hypothesis, Theory and Laws. Significant differences were detected for some questions depending on whether the participants had received courses in the Nature or History of Science and the results for these questions showed that the ones who had received such courses provided more reasonable and realistic answers than the ones who had not.