İlköğretimde örgütsel iklim ve okul-aile ilişkileri
Organizational climate and school-family relations in primary schools
Yazar: HASAN KAVGACI
Danışman: PROF. DR. EMİN KARİP
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul-aile ilişkisi = School-family relations ; Örgüt iklimi = Organizational climate ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilköğretim okullarındaki örgütsel iklim ile okul-aile ilişkileri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaçla ilköğretimdeki örgütsel iklimin boyutları olan destekleyicilik, samimilik, sınırlayıcılık ve yönlendiricilik ile okul-aile ilişkilerinin boyutları olan veli sorumluluk paylaşımı, öğretmen-veli iletişimi ve okul tabanlı katılım arasındaki ilişkiler ilköğretimde çalışan öğretmenlerin görüşleri alınarak incelenmiştir.Araştırma tarama modelinin kullanıldığı betimsel bir çalışmadır. Araştırmada ilköğretimdeki örgütsel iklimin belirlenmesi için veri toplama aracı olarak İlkokullarda Örgütsel İklimi Tanımlama Anketi (OCDQ-RE) kullanılmıştır. Anket araştırmacı tarafından Türkçeye uyarlanmış ve 120 kişilik bir öğretmen grubu üzerinde ön uygulaması yapılmıştır. Ön uygulama sonucunda 25 madde ve 4 boyuttan oluşan 4'lü Likert tipi Okul İklimi Anketi ortaya çıkmıştır. Okul-aile ilişkilerini belirlemek için ise yine araştırmacı tarafından uzman görüşleri alınıp 120 kişilik bir öğretmen grubu ile ön uygulaması yapılan Okul-Aile İlişkileri Anketi geliştirilmiştir. Anket 28 madde ve 3 boyuttan oluşan 5'li Likert tipi bir ankettir.Araştırmanın evreni 2009-2010 eğitim öğretim yılında Ankara ili Çubuk İlçesi sınırlarındaki resmi ilköğretim okullarında görev yapmakta olan 450 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise bu evrenden tesadüfi (random) örnekleme tekniğiyle seçilen 300 ilköğretim öğretmenini içermektedir.Araştırma verilerinin istatistiksel analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, t-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Tukey-HSD testi kullanılmıştır. Farklılıkların anlamlılığının test edilmesinde anlamlılık düzeyi ?=.05 olarak kabul edilmiştir.Bulgular ilköğretimdeki okul-aile ilişkilerinin veli sorumluluk paylaşımı boyutu ile okul ikliminin destekleyicilik ve samimilik boyutu ile anlamlı ve pozitif, sınırlayıcılık boyutu ile ise anlamlı ve negatif bir ilişkisinin bulunduğunu göstermektedir. Ayrıca, okul-aile ilişkilerinin öğretmen veli iletişimi boyutu ile de okul ikliminin samimilik boyutu arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki bulunmaktadır. Son olarak ise okul-aile ilişkilerinin okul tabanlı katılım boyutu ile okul ikliminin samimilik ve destekleyicilik boyutları arasında da anlamlı ve pozitif ilişkiler gözlemlenmiştir. Okul ikliminin bazı kişisel değişkenlere göre incelenmesi sırasında da, cinsiyetin destekleyicilik boyutunda, görev türünün ise sınırlayıcılık boyutunda anlamlı bir farklılığa sebep olduğu ortaya çıkmıştır. Okul-aile ilişkilerinin aynı değişkenlere göre incelenmesi sırasında ise cinsiyetin sadece veli sorumluluk paylaşımı boyutunda, kıdem yılı, görev süresi ve görev türünün ise bütün boyutlarda anlamlı farklılıklara sebep olduğu görülmüştür. Araştırmanın sonunda bu bulgular ışığında ilköğretimlerdeki okul iklimine ve okul-aile ilişkilerine yönelik yapılabilecekler konusunda önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Örgütsel iklim, okul iklimi, okul-aile ilişkileri, aile katılımı, öğretmen

Abstract:
The aim of this research is to analyze the relationship between the organizational climate and school-family relations in primary schools. For this purpose, the relationships between the dimensions of organizational climate -supportiveness, intimacy, restrictiveness and directiveness- and the dimensions of school-family relations -parents? undertaking responsibility, teacher-parent communication and school-based participation- have been examined by regarding the views of the teachers in charge at primary schools.The research is a descriptive study based on the relational search model. In the study, ?Organizational Climate Description Questionnaire-RE ? has been used to determine the organizational climate in primary schools. After the translation of the questionnaire into Turkish by the researcher, a pilot study has been performed on 120 primary school teachers. In the end of the pilot study , a 4-Likert ?School Climate Questionnaire? which has 25 items and 4 dimensions has found out. In order to determine the school-family relations, ?School-Family Relations Questionnaire? has been developed by the researcher. In the process of development of the questionnaire, firstly, opinion of the field experts? has been taken. Then, a pilot study has been performed on 120 primary school teachers. After the pilot study, it has been seen that 5-Likert questionnaire has 28 items and 3 dimensions.The population was consisted of 450 teachers working in public primary schools in Çubuk in Ankara. The sample set of the research was consisted of 300 teachers who had been chosen randomly from the population.In the statistical analysis of the data frequency, percentage, arithmetical mean, t-test, One-Way Analysis of Variance (ANOVA) and Tukey-HSD tests have been used. The level of significance was accepted as ?=.05.The findings of the research have showed that there is a significant and positive relationship between parents? undertaking responsibility dimension of school-family relations and supportiveness and intimacy dimensions of school climate, and a significant and negative relationship between parents? undertaking responsibility dimension of school-family relations and restrictiveness dimension of school climate. Moreover, there is a significant and positive relationship between teacher-parent communication dimension of school-family relations and intimacy dimension of school climate. Finally, it has been seen that there is a significant and positive relationship between school-based participation dimension of school-family relations and supportiveness and intimacy dimensions of school climate. When the school climate were examined according to some demographic variables, it was found out that teachers? gender caused a significant difference on their views regarding supportiveness and their branches caused a significant difference on their views regarding restrictiveness. When school-family relations were examined according to the same demographic variables, it was seen that teachers? views regarding parents? undertaking responsibility dimension differ significantly according to their gender. It was also seen that teachers? year of teaching experience, year of teaching in the current school and branches caused significant differences on their views regarding all the dimensions. At the end of the research, in the light of these findings, some suggestions have been made on the things that can be done regarding the school climate and school-family relations in primary schools.Key Words: Organizational climate, school climate, school-family relations, parent involvement, teacher