Avrupa Parlamentosunun Avrupa Birliği'nde insan haklarının gelişimindeki rolü
The role of the European Parliament in the development of human rights in the European Union
Yazar: AMİNA ALİYEVA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR SAMANCI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı / Avrupa Birliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bireylerin sadece insan olarak doğmaları sebebiyle sahip olduğu insan hakları bugünkü merkezi konumuna uzun ve sancılı bir tarihsel süreçten geçerek ulaşmıştır. Günümüzde evrensellik özelliği ile herkesi kapsar nitelikte olan insan haklarının gelişim serüveni çalışmada Avrupa Birliği üzerinden ele alınacak, Avrupa Parlamentosunun bu süreçte nasıl bir rol üstlendiğine değinilecektir. Avrupa Birliği'ndeki insan hakları konusu geniş bir literatüre sahip olduğundan, çalışma Avrupa Parlamentosunun rolü ile sınırlı tutulmuştur. Çalışmanın amacı, Avrupa Birliği'nin doğrudan seçimle seçilen tek kurumu olan Parlamentonun insan haklarının gelişimindeki rolünü, Parlamentonun kullandığı araçları irdeleyerek değerlendirmektir. Bu çerçevede çalışmamız 4 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Avrupa Topluluklarının kurulması ve tarihsel süreç içerisinde Topluluklarının Avrupa Birliği'ne evrimine değinilmiştir.
Çalışmamızın ikinci bölümünde Avrupa Birliğinin kurumsal yapısına ve bu yapıya ilişkin temel ilkelere yer verilmiştir. 
Üçüncü bölümde ilk önce insan hakları ile ilgili temel açıklamalar yapılmış ve tarihsel süreç içerisindeki gelişim çizgisinin ana hatlarına değinilmiş, daha sonra Avrupa Birliği'nde insan haklarının kuruluş döneminden itibaren izlediği hukuki, siyasi ve kurumsal gelişim sürecine yer verilmiştir.
Çalışmanın son bölümünde ise insan hakları alanında kullandığı hukuki ve kurumsal araçların incelenmesi suretiyle Parlamentonun Avrupa Birliği'nin içindeki ve dışındaki insan haklarının gelişiminde oynadığı rol değerlendirilmiştir.

Abstract:
Human rights, which individuals are entitled to only because they are born as human beings, have reached their current central position through a long and painful historical process.
In this study, the adventure of the development of human rights, which are now universal and inclusive for everyone, will be analyzed through the European Union and the role of the European Parliament in this process will be discussed.
Since the issue of human rights in the European Union has a large literature, the study has been limited to the role of the European Parliament. 
The aim of the study is to evaluate the role of the Parliament, which is the only directly elected institution of the European Union, in the development of human rights, by examining the tools used by the Parliament.
In this context, our study consists of 4 chapters. In the first chapter, the establishment of the European Communities and the evolution of the Communities to the European Union in the historical process are mentioned.
In the second chapter of our study, we present the institutional structure of the European Union and the basic principles related to this structure.
In the third chapter, we provide basic explanations about human rights and describe their development throughout the historical process.
In the last chapter of our study, the role played by the Parliament in the development of human rights in and outside the European Union has been evaluated by examining the legal and institutional tools used by the Parliament in the area of human rights.