Havacılık emniyetinde iletişimin bir faktör olarak değerlendirilmesi
Managing communication as a factor in aviation
Yazar: ÖZDE ŞENOL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERİÇ H. GÖKDALAY
Türk Hava Kurumu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Havacılık İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Havacılık İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Ulaşım = Transportation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Emniyet = Safety ; Hava yolu ulaşımı = Air transportation ; Havacılık = Aviation ; Havacılık sektörü = Aviation sector ; Uçuş emniyet kültürü = Flight safety culture ; Uçuş güvenliği = Flight security ; İletişim = Communication

Özet:
Havacılıkta insan faktörlerinin gerçekleşen kazaların %80'inin kök nedeni olduğu literatürde kabul edilmiş bir durumdur. Yapılan araştırmalarda iletişim dili olan İngilizcenin kullanımından ya da temel iletişim aşamalarını tamamlamakta eksik kalmaktan doğan hataların çok yoğunlukta olduğu fark edilmiştir. İletişimin hiç durmadan devam ettiği sektörde ikincil faktörler olarak değerlendirilebilecek ses, hava durumu ve titreşim gibi durumların, çalışma ortamları gibi engeller ile birleşerek her gün kullanılan iletişim yollarını sınırlandırmakta, kısıtlamakta ve bozmaktadır.

Çalışmada acil durumlarda iletişim aksaklıklarının daha yaygın olarak yaşandığı ve bu sebeple gözlenebilir olduğu göz önünde tutularak, kaza raporları ve emniyetsiz olay raporları incelenmiş ve iletişim bir faktör olarak değerlendirilmiştir. İki aşamalı olarak gerçekleştirilen araştırmada dil temelli ve dil temelli olmayan iletişim problemleri belirlenmiştir. Türk havalimanları ve Türk havayolu çalışanları ile sürdürülen çalışmada, iletişimden doğan hatalar kapsamında Türkiye örneği sunulmuştur. Araştırma sonucunda hatalı varsayımın en yaygın iletişim problemi olduğu, havacılıktaki iletişim döngüsünü etkin bir şekilde tamamlamakta personelin eksik kaldığı sonucuna varılmıştır. İngilizceyi tüm operasyon sürecinde kullanılmasına rağmen acil bir durum olduğunda personelin kendini rahat hissettiği ana diline dönmesi de ikinci bir dilde iletişim kurmadaki eksiklik olarak değerlendirilmiştir. Gelişen teknolojiyle seyrüseferde dilden kaynaklı iletişim hataları önlenmeye çalışsa da dil problemlerinin tamamen önlendiği de söylenememektedir.

İnsan faktörü ve dilin, insan ve makine arasındaki bağı kurması ve bu bağı güçlendirmek için gerekli roller üstlenmesi sebebi ile havacılıkta iletişim temelli akademik çalışmalar yapılması tavsiye edilmiştir. Söz konusu çalışma ve yapılacak çalışmalar ile havacılıkta iletişim ve emniyetli operasyonlar ile ilgili hususlarda gelişim sağlanabilecektir.

Anahtar sözcükler: İnsan faktörleri, havacılık İngilizcesi, havacılıkta iletişim

Abstract:
It has been a proven fact that human factors in aviation is the key factor in %80 of the accidents. It has been realized that the key factors are mainly about communication problems generated by English language and the miscommunication that has been risen due to basic communication skills. In a sector that communication has a vital role, promotive factors that create communication problems such as noise, air, and turbulence work well with the problems that work places generate and result in limitation, hinderance or distortion of the communication in a negative way.

Within the scope of this study, the communication factors concerning the language based and not language based accident reports were analyzed. Communication was handled as a factor in managing communication in an aviation context. The study is consisted of two phase; both the language and supporting factors are taken into consideration. Turkish airports and Turkish airlines were the scope of the study. According to tha data driven from the accidents and incident reports, it has been concluded that expectation bias is a very serious problem in communication in aviation. In addition, communication loop in aviation was not fulfilled effectively by the crew, which puts forwards serious misunderstandings. Surprisingly, it has been found that in an emergency situation, all crew swap to their own language to communicate. Even though the technological developments in aviation to create safety, language still seems as an issue to handle.

As human factor and the language are establishing bond between human and machine and undertaken the responsibility in order to strengthen this bond, it is recommended to transfer related academic studies into practice. With the study carried out and the future studies will foster interest and the communication and safety issues in aviation will blossom out.

Keywords: Human factors, Aviation English, communication