Kruvaziyer pazarı ve destinasyonların analizi: Türk yolcuları ve kruvaziyer limanları hakkında ampirik bir çalışma
Analysis of the cruise market and destinations: An empirical study on Turkish passengersand homeports
Yazar: ŞEYMA BAYAZIT
Danışman: DOÇ. DR. LEVENT KIRVAL
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Ulaştırma Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Denizcilik = Marine

Özet:
Modern anlamda kruvaziyer: Belirli bir dönemi kapsayan, kalkış ve varış noktaları arasında birden fazla destinasyonun gemi ile ziyareti ile gerçekleştirilen turistik deniz yolculuğudur. Modern kruvaziyer gemileri bünyesinde çeşitli hizmetler yolculara sunulmaktadır. Gemi seyahati turistik bir ürün olarak düşünüldüğünde bu ürünün içinde turizmin kendine özgü hizmetlerinin yanında, deniz ulaşımı, hava ulaşımı, seyahat öncesi/sonrası otel konaklama ve kara turları gibi hizmetler de paket halinde sunulabilmektedir. 
Kruvaziyer endüstrisi ile yolcular, dünya sularında seyreden; ulaştırma işlevinin yanı sıra yolculara bazı ek hizmetlerin de sunulduğu transatlantik  gemileri sayesinde, 1920'lerde tanışmışlardır. Endüstrinin doğuşundan 1980'li yılların sonuna kadar kruvaziyer sektörünün kaynak pazarının yaklaşık %80'ini Kuzey Amerikalı ve İngiliz yolcular oluşmakta idi. Bu sektör günümüzde tüm dünya destinasyonarına yayılarak büyüyen, yaklaşık 40 milyar dolaralık hacme sahip bir endüstridir. 1980 yılı itibari ile yıllık ortalama %7'lik bir büyüme kaydetmiştir. Bu büyüme gerek gemi kapasitelerinin artışında gerekse mevcut destinasyonların çeşitlenmesinde; yolcu sayısının artması ve farklı pazarların oluşmasında gözlemlenmektedir. Pazarın talep ayağının büyük kısmını Kuzey Amerikalı yolcular oluşturuyorduysa da, şimdilerde özellikle Asya pazarının büyümesi ile bir çok milletten kişiler kruvaziyer tatiline çıkmaktadırlar.
Kruvaziyer endüstrisi'nin bileşeni durumunda bir çok alt sektör vardır. Bunlar temelde gemi işletmeciliği, liman ve liman bölgesi (destinasyon) işletmeciliğidir. Ayrıca, endüstri içinde günümüzde bir milyar doların üzerinde inşa maliyetlerine sahip gemilerin üretildiği gemi inşa sektörü ve tersaneciliğin beslendiği sanayi dalları, acenteler, kumanya ve çeşitli hizmet sağlayıcıları yer alır.
Pazarın yaklaşık %80'lik payına sahip olan gemi operatörleri sektörün ana oyuncularıdır. Bu yönüyle kruvaziyer arza dayalı, oligopol bir piyasadır. Piyasaya hükmeden oyuncular arasında en fazla payı alan İngiliz ve Amerikan şirketler, dünya kruvaziyer gemi filosunun yarısından fazlasının sahibidir. Bu alanda hizmet verebilecek bir kruvaziyer gemisi olmayan Türkiye'nin ise pastadan aldığı pay oldukça düşüktür. Fakat, turistik değerleri oldukça yüksek olup, kruvaziyer şirketleri tarafından önemsenen İstanbul, Kuşadası, Antalya gibi destinasyonlara sahiptir. Ayrıca, büyüyen bir kaynak pazarı vardır. Tur acentelerinden alınan bilgilere göre 2013 yılında yaklaşık 65 bin Türk yolcusu gemi seyahati satın almıştır. 
Yapılan bu çalışmada, dünya kruvaziyer pazarı analiz edilmiş. Destinasyon bakış açısı ile Türkiye'nin içinde yer aldığı, dünyanın en önemli ikinci kruvaziyer bölgesi olan Akdeniz Bölgesi destinasyonları incelenmiştir. Türkiye'nin destinasyon olarak potansiyeli düşünülerek ana kruvaziyer liman ihtiyacı doğrultusunda, ana liman olma kriterleri araştırılmış ve deneysel bir çalışma ile bu kriterler ortaya koyulmuştur. Diğer bir ampirik çalışma, Türk yolcularının yıldan yıla sayısındaki artışı dikkate alınarak, mevcut kaynak pazarın en az bir defa gemi turuna katılmış olan örneklem kitlesi üzerinden yolcu profili istatistiksel sonuçlara göre tanımlanmış ve yorumlanmıştır.

Abstract:
The idea of cruise ships started after ship operators' decision on providing several services apart from accommodation and transportation, particularly to transatlantic passengers. At the beginning, the cruise service was given only American and British ships to American and British passengers. Currently it has grown tremendously in number, destinations and capacities.
The cruise is a defined package that may include travel to the port of embarkation, an itinerary, an element of inclusive services and facilities (such as meals, entertainment etc.), standardized specific accommodation, and various other services. Considering a cruise as a product of tourism, the cruise market is a place, where cruise demand (passengers who are willing to take a cruise) and supply (cruise operators) come together. The cruise is a niche market, but it is an oligopoly. Approximately, four biggest cruise companies control 80 % of the world cruise fleet. Most of these companies are based on American and British headquarters, but there are Europeans companies based in Italy and Germany.
Turkey can get a share in the cruise industry particularly in the port services sector. Although there are many destinations in Turkey four cruise tourism, only few ports have suitable conditions for modern cruise ships. Apart from Istanbul, Antalya and İzmir, none of them can handle ships as a homeport. While turnaround (homeport) operations can be done in these ports, they need to be further developed in order to match modern cruise industry requirements. Moreover, there aren't any Turkish cruise ship companies. Yet, Turkey is clearly a cruise region it has many touristic attractions for the cruise market. It has ports in the south such as Antalya and Alanya which are used by ships especially at the end of spring and at the beginning of autumn while they sail from Suez Canal-Indian Ocean (autumn) to the Mediterranean and from Mediterranean to the Indian Ocean (spring). Blacksea also became a new destination only before political problems in Ukrainian and Russian costs.
Considering potential of Turkey, this study aimed at analyzing the current status of cruise industry in Turkey. Also, criteria to become a cruise homeport are defined by experts via an empirical study that included a questionnaire. In addition to this, taking account of growing number of Turkish passengers, their profile is also defined as potential cruise customers. As there are not sufficient studies about the Turkish cruise market in literature, the author of this thesis hopes that the results of this research may be useful for other researchers who focus on similar fields.