Anadolu'nun 40° - 42° paralelleri arasında yayılış gösteren Crepis L. (Asteraceae) (asteraceae) taksonlarının morfolojik, karyolojik ve moleküler yönden incelenmesi
Morphological, karyological and molecular investigation of Crepis L. (Asteraceae) taxa distributed in between 40° - 42° parallels of Anatolia
Yazar: NURŞEN AKSU KALMUK
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN İNCEER
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Botanik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany
Dizin: Mikromorfoloji = Micromorphology

Özet:
Bu çalışmada, Anadolu'nun 40° - 42° paralelleri arasında yayılış gösteren 24 Crepis taksonu morfolojik, karyolojik ve moleküler yönden ilk kez detaylı olarak incelendi. Saha çalışmaları ile bitki örnekleri toplandı. Herbaryum örnekleri üzerinde morfolojik incelemeler yapıldı. Taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile aken, pappus, stilus ve ligul mikromorfolojisi incelendi. Aktif kök uçlarından karyotip analizleri yapıldı. Akım sitometrisi kullanılarak nuklear DNA miktarı hesaplandı. Floristik çalışmalar sonucunda, Crepis'in araştırma alanında 24 taksonla temsil edildiği belirlendi. Taksonların detaylı betimleri yapıldı, yayılış alan bilgileri arttırıldı ve yeni bir teşhis anahtarı hazırlandı. Bölge florasına yeni kare kaydı (A8) olarak C. pannonica ilave edildi. Mikromorfolojik analizlere göre, taksonların aken ve ligul yüzeylerinin pürüzlü ya da pürüzsüz yapıda olduğu, pappusların dikensi hücrelerden oluştuğu, stilusun papillar olduğu belirlendi. Heterokarpik taksonlarda aken ve pappus mikromorfolojisinde bazı varyasyonlara rastlanıldı. İncelenen taksonlarda kromozom sayısı 2n = 6, 8, 10 ve 12 olarak tespit edildi ve karyotiplerin metasentrik, submetasentrik, subakrosentrik ve akrosentrik kromozomlardan meydana geldiği belirlendi. Türiçi ve türler arasında bazı karyolojik varyasyonlara rastlanıldı. Nuklear DNA miktarının (2C) 2034,24 - 13799,58 Mbp arasında değiştiği ve taksonların çok küçük, küçük ve orta düzeydeki genomlara sahip oldukları tespit edildi. Türiçi ve türler arasında genom büyüklüğünde önemli ölçüde varyasyonlara rastlanıldı. Elde edilen bu sonuçların taksonomik ve filogenetik açıdan önemi ortaya konuldu.

Abstract:
In this study, 24 Crepis taxa distributed between 40° - 42° paralles of Anatolia were investigated by means of morphological, karyological and molecular aspects in detail for the first time. Plant specimens were collected with field studies. Morphological studies were performed on herbarium specimens. Achene, pappus, stilus and ligule micromorphology were examined with scanning electron microscope (SEM). Karyotype analyses were carried out from actively growing root tips. Nuclear DNA amount was calculated using flow cytometry. As a result of floristic studies, it was determined that Crepis was represented in research area with 24 taxa. Detailed descriptions of the taxa were made, distribution area knowledge was increased and a new identification key was prepared. Crepis pannonica was added to the region flora as new square record (A8). According to micromorphological analyses, achene and ligule surfaces of the taxa examined were rough or smooth, pappus was composed of spiny cells, style was papillar. Some variations were found in the micromorphology of the achene and the pappus in heterocarpic taxa. The chromosome numbers in the examined taxa were determined as 2n = 6, 8, 10 ve 12 and it was detected that the karyotypes were composed of metacentric, submetacentric, subacrocentric and acrocentric chromosomes. Some karyological variations were found between subspecies and species. It was found that genome size (2C) varied from 2034,24 to 13799,58 Mbp and the taxa had very small, small and medium genomes. Significant variations in the genome size were found between subspecies and species. Taxonomic and phylogenetic values of the present results were provided.