Tüketicilerin kaçınma davranışlarının COVID-19 salgınından kaçınma davranışlarına olan aracılık etkisinin online ve offline alışverişlerinde analizi
Analysis of the mediating effect of consumers' avoidance behaviours on avoidance behaviours during the COVID-19 pandemic in online and offline shopping
Yazar: ADEM BÜYÜKVADI
Danışman: PROF. DR. ESEN GÜRBÜZ
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Kaçınma davranışı ile ilgili çalışmalar literatürde ilk olarak psikoloji alanında
görülmektedir. Konu ile ilgili psikoloji alanında yoğunlaşan çalışmaların varlığı
dikkat çekmekle birlikte, sosyal bilimler alanında konunun yeterince araştırılmadığı
görülmüştür.
Bu çalışmanın temel amacı tüketicilerin sergiledikleri kaçınma davranışlarının
Covid-19 salgınından kaçınma davranışlarına etkisi ve kaçınma davranışlarının
online/offline alışveriş kanalı seçimlerinde Covid-19 salgınından kaçınma
davranışlarına olan aracılık etkisinin belirlenmesidir. Bu amaca ulaşabilmek için
kavramsal bir model geliştirilmiş ve modele ilişkin geliştirilen hipotezler Yapısal
Eşitlik Analizi ile test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre; bilişsel kaçınma Covid-19
salgınından kaçınmayı etkilemezken, davranışsal kaçınma Covid-19 salgınından
kaçınmayı etkilemektedir. Modelin açıklama oranı 0,14'dür ve davranışsal kaçınma 1
birim arttıkça Covid-19 salgınından kaçınma 0,116 düzeyinde artmaktadır.
Tüketicilerin kaçınma davranışları online alışverişlerini etkilemekte ve offline
alışverişlerini azaltmakta ve yine aynı şekilde Covid-19 salgınından kaçınma
davranışları da online alışverişlerini etkilemekte ve offline alışverişlerini
azaltmaktadır. Tüketicilerin kaçınma davranışlarında "davranışsal" kaçınma
boyutunun offline alışverişlerinin azalmasında Covid-19 salgınının aracılık etkisi ve
online alışverişlerinde Covid-19 Salgınının aracılık etkisi bulunmaktadır.
Salgınların artan sıklığı nedeniyle işletmelerin online ve offline alışverişlerine
yönelik pazarlama stratejilerinde tüketici davranışlarını etkileyen faktörler içerisine,
tüketicilerin kaçınma davranışlarını etkileyecek unsurları da eklemeleri gerektiği
önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kaçınma Davranışı, Bilişsel ve Davranışsal Kaçınma Ölçeği (CBAS), Pandemiden Kaçınma ve Endişe Ölçeği (PACS), Online-Offline Alışveriş.

Abstract:
Studies on avoidance behaviour are firstly seen in the field of psychology in
the literature. Although the existence of studies concentrated in the field of
psychology on the subject attracts attention, it has been observed that the subject has
not been sufficiently researched in the field of social sciences.
The main purpose of this study is to determine the effect of avoidance
behaviours exhibited by consumers on Covid-19 pandemic avoidance behaviours and
the mediating effect of Covid-19 pandemic avoidance behaviours on online/offline
shopping channel choices. A conceptual model has been developed to achieve this
goal, and the hypotheses related to the model have been tested using Structural
Equation Analysis. According to the analysis results; cognitive avoidance does not
affect avoiding the Covid-19 pandemic, while behavioral avoidance influences
avoiding the Covid-19 pandemic. The model's explanatory power is 0.14, and as
behavioral avoidance increases by 1 unit, avoiding the Covid-19 pandemic increases
by 0.116 levels. Consumers' avoidance behaviors influence their online shopping and
reduce offline shopping. Similarly, avoidance behaviors related to the Covid-19
pandemic also impact online shopping and decrease offline shopping. In consumers'
avoidance behaviors, the "behavioral" avoidance dimension has a mediating effect on
the decrease in offline shopping due to the Covid-19 pandemic and a mediating effect
on online shopping due to the Covid-19 pandemic.
Due to the increasing frequency of pandemics, it is recommended that
businesses incorporate factors influencing consumer behavior into their marketing
strategies for both online and offline shopping. Additionally, it is suggested that
businesses should include elements that affect consumer avoidance behaviors in
response to these factors.

Key Words: Avoidance Behaviour, Cognitive–Behavioral Avoidance Scale (CBAS), Pandemic Avoidance and Concern Scales (PACS) Online-Offline Shopping.