Sezaryen doğumlarda sosyo-ekonomik ve demografik faktörlerin rolü: Belirleyici analizi
The role of socioeconomic and demographic factors in caesarean deliveries: A determinant analysis
Yazar: HAVVANA DEĞERLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN GİRAY ANKARA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Doğum = Delivery ; Doğum aralığı = Birth interval ; Ekonometrik modeller = Econometric models ; Kadın politikaları = Women policies ; Kadın sağlığı = Women's health ; Sağlığın sosyal belirleyicileri = Social determinants of health

Özet:
Amaç: Çalışma kapsamında sezaryen doğumun sosyodemografik ve sosyoekonomik belirleyicilerinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Bununla birlikte son iki doğumu sezaryen olan kadınlarda sağlıklı doğum aralığına etki eden faktörleri anlamak için modern korunma yöntemlerinin kullanımını etkileyen faktörlerin açığa çıkarılması hedeflenmiştir. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmada Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırmasının 2003 ve 2013 verileri kullanılmıştır. Sezaryen doğum ve modern korunma yöntemlerinin kullanımını etkileyen faktörlerin tespiti için En Küçük Kareler (EKK), Lojistik Regresyon ve Marjinal Etkiler tahminleri gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Sezaryen doğumu; yenidoğanın küçük boyutlu olması, annenin doğum yaptığı yaşın artması, özel sağlık kurumunda ve üniversite hastanesinde doğum yapması, sigortasının bulunması, gelişmiş bölgede yaşaması, yeterli antenatal vizit durumu ve sigara kullanımı artırıcı yönde etkilediği saptanmıştır. Öte yandan düşük anne eğitimi, düşük aile refahı, toplam çocuk sayısı ve tekil doğumların sezaryen doğumu azaltıcı yönde etkileri olduğu tespit edilmiştir. İki sezaryen doğumdan sonra modern korunma yöntemi kullanımını; anne ve kocanın yaşının artması, yüksek anne eğitimi, annenin çalışması ve gelişmiş bölgede yaşaması artırırken; evlilik süresindeki ve ilk evlenme yaşındaki artışın azaltıcı yönde etkilediği saptanmıştır.
Sonuç: Çalışma neticesinde sezaryen doğum ve modern korunma yöntemlerinin kullanımını etkileyen sosyodemografik ve sosyoekonomik belirleyiciler açığa çıkarılmıştır. Buna göre yaş, eğitim, doğum yapılan yer, sigorta durumu, bölge, antenatal vizit durumu, sigara ve yenidoğan boyutunun sezaryen doğumun belirleyicileri olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte anne ve kocanın yaşı, eğitim, bölge, çalışma durumunun iki sezaryen doğumdan sonra modern korunma kullanımının belirleyicileri olduğu ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Doğum Sağlığı, Kadın Sağlığı, Modern Korunma Yöntemleri, Sezaryen Doğum

Abstract:
Aim: The aim of the study is to determine the sociodemographic and socioeconomic determinants of caesarean birth. It also aimed to identify factors influencing the use of modern contraception and to understand the factors influencing healthy birth spacing among women whose last two births were by caesarean section. 
Materials and Methods: In the study, 2003 and 2013 data of the Turkey Demographic and Health Survey were used. Ordinary Least Squares, Logistic Regression and Marginal Effects estimations were performed to determine the factors affecting the use of caesarean section and modern contraceptive methods.
Results: It has been determined that the small size of the newborn, the increasing age at which the mother gives birth, giving birth in a private health institution or a university hospital, having insurance, living in a developed regions, adequate antenatal visits, and smoking have an increasing effect on caesarean delivery. On the other hand, it has been determined that low education level of the mother, low family welfare, parity and singleton births have decreasing effects on caesarean section. Use of modern contraception after two caesarean sections; It has been determined that increasing the age of the mother and husband, higher maternal education, living in a developed region, and working of the mother increase the probability of using the method, while the duration of marriage and the increase in the age at first marriage have a decreasing effect on the method.
Conclusion: As a result of the study, the determinants affecting caesarean delivery and the use of modern contraceptive methods were revealed. Accordingly, age, education, place of delivery, insurance status, region, antenatal visit status, smoking and neonatal size were found to be determinants of caesarean section. In addition, age, education, region, employment status and husband's age were found to be determinants of modern contraceptive use after two caesarean deliveries.

Key Words: Birth Health, Women Health, Modern Contraceptive Methods, Caesarean Birth