Mimari mekan okumasında algısal deneyim analizinin bir yöntem yardımıyla irdelenmesi
Examination of the analysis of perceptional experience in architectural space reading with the help of a method
Yazar: HANDE ASAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞEN ÇELEN ÖZTÜRK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışmanın amacı; son dönem tasarlanmış mimari mekanlarda, kişisel deneyimlerle oluşan algısal mekan okumalarını sorgulamayı denemektir. Çünkü algı, her birimizin zihninde kurduğu deneyimlerdir. Mekan okumaları da algıya bağlı bir deneyimdir. Mekansal deneyim edinimi ise öncelikli olarak duyular ve algılar aracılığıyla gerçekleşir. Bu sebeple, mekân okumalarını algılarımızla nasıl oluştururuz sorusu bu çalışmanın çıkış noktasını oluşturmaktadır.Algı, mekân ve deneyim kavramları, oldukça geniş bir araştırma alanına sahiptirler. Bu sebeple hazırlanan tez kapsamında kavramların sınırları, oluşturulan yöntem ile çizilmeye çalışılmıştır. Öncelikle kavramsal araştırma, literatür çalışması yapılmıştır. Daha sonra Kevin Lynch'in ?Kent İmgesi? kitabındaki, kentsel mekanların okunmasında kullandığı kavramsal çerçeveden yararlanılarak, mimari mekanların okunabilmesi için yeni bir çerçeve oluşturulmuştur. Bu çerçevenin mimari mekanlardaki karşılığını tartışabilmek için ise bir mimara ait farklı iki yapı örneği seçilmiştir. Belirlenen iki yapı örneği, Çağdaş Türk mimarlığının en bilinir isimlerinden biri olan Emre Arolat'ın tasarımlarıdır. Bu yapılar programları dolayısıyla birçok kişiye hitap edebilen kamusal yapılardır. Yapıların kamusal olması, yapıda sürekli vakit geçiren kişilere ve farklı zamansal aralıklarda farklı kişilerin kullanımına da olanak sağlar. Bu olanak ile birlikte anket çalışmasında farklı kullanıcı profillerine ulaşılabilmiştir. Uygulanan anket çalışmaları ve oluşturulan mekân okuma çerçevesi yöntemi ile örnek olarak seçilen yapılar analiz edilmiştir.Sonuç olarak, seçilen mimari mekânların okunmasında belirlenen çerçeve kapsamında, görsel algının büyük bir yer bulduğu algısal deneyimlerde, temel ve ek mekansal bileşenler ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Yapılan anket çalışması, bir mekan her ne kadar bileşenlerine ayrılarak okunsa da, o mekanın iç ve dış tüm bileşenleri ile birlikte bir bütün olarak algılandığını göstermiştir.Anahtar Kelimeler: Algı, Duyu, Mekan, Mekansal Algı, Deneyim, Algısal Deneyim, Mekansal Analiz

Abstract:
The purpose of this study is trying to examine reading perceptive space composed of personal experiences in architecture space current designed. Because perception is experiences founded in each of mind. Reading space is also experience connected to perception. Gaining spatial experience occurs principally via senses and perceptions. So, question of how we constitute reading space with our perceptions is starting point of this study.Perception, space and experience terms have quite large searching area. So, terms' limits are tried to draw with formed method within the scope of thesis prepared. First of all cognitive searching, literature study were done. Then a new frame were formed to read architecture spaces availing cognitive frame used in reading urban spaces by Kevin Lynch in his "The Image of City" book. Two building samples were chosen belonging to an architecture to discuss equvialent of this frame in architecture spaces. Determined two building samples are Emre Arolat's designs who is one of the most known of Modern Turkish architecture. These buildings are public buildings which can appeal to a lot of people beacuse of their programmes. Thanks to this opportunity, different user profiles were achieved in survey study. Sample buildings were analysed with survey studies used and method of frame of reading space.Consequently, within the scope of frame determined in reading chosen architecture spaces, perceptive experiences which visual perception finds big place, base and additional components were evaluated separately. Survey study showed that even if a space is read by decomposing, it is perceived in the aggregate with this space's in and out all components.Keywords: Perception, Sensation, Space, Spatial Perception, Experience, Perceptional Experience, Spatial Analysis