Tıp fakültesi öğrencilerinde ve aile hekimlerinde anemi bilgi ve farkındalığı değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge and awareness of anemia in medical faculty students and family physicians
Yazar: EMİRHAN ÇAKAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAZİYE ŞULE GÜMÜŞTAKIM
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Anemi = Anemia ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Farkındalık = Awareness ; Tıp eğitimi = Education-medical ; Öğrenciler-tıp = Students-medical ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Amaç: Anemi, Hemoglobin (Hb)'in yaşa ve cinsiyete göre belirlenen normal değerlerin altında olması olarak tanımlanmaktadır (1). Anemi, dünyanın ve ülkemizin önemli bir sağlık sorunudur. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)'nün verilerine göre erişkinlerde anemi sıklığı tüm dünyada %24,8'dir (2). Ülkemizde anemi prevalansı ile ilgili çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Çocuklarda farklı yaş gruplarında yapılan kapsamlı çalışmalarda, demir eksikliği anemisi (DEA)'nin %30-78 gibi çok yüksek oranlarda olduğu tespit edilmiştir (3). Erişkinlerde Memişoğulları ve ark.'nın 2187 olguyu incelediği çalışmada anemi prevalansı %25,8 olarak bulunmuştur (5). Aile hekimlikleri anemi tanısının konması, anemi tedavisinin verilmesi ve anemiye neden olan patolojilerin taranması açısından sağlık sisteminde önemli bir konuma sahiptir. Bu çalışmada aile hekimlerinin ve tıp fakültesi 4.-5.-6. sınıf öğrencilerinin aneminin önemine ilişkin farkındalıklarının değerlendirilmesi ve anemi tanısı koymadaki yeterlilik açısından bilgi ve birikimlerinin ölçülmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Çalışmamız kesitsel ve tanımlayıcı tiptedir. Çalışmamızda öğrenciler için evren KSÜ Tıp Fakültesi 4.- 5.- 6. Sınıf öğrenci mevcudu olan 314 olarak belirlenmiştir. Basit rastgele örneklem yöntemiyle yüzde 5 hata payı ve yüzde 95 duyarlılık oranıyla öğrenciler için örneklem 174 olarak hesaplanmıştır. Aile hekimleri için evren Kahramanmaraş il merkezinde aktif çalışan aile hekimi sayısı olan 206 olarak belirlenmiştir. Basit rastgele örneklem yöntemiyle yüzde 5 hata payı ve yüzde 95 duyarlılık oranıyla aile hekimleri için örneklem 135 olarak hesaplanmış olup toplam örneklem sayısı 309'dur.
Bulgular: Araştırmaya 80 pratisyen aile hekimi, 24 uzman aile hekimi, 31 asistan aile hekimi, 27 tıp 4. sınıf öğrencisi, 76 tıp 5. sınıf öğrencisi ve 71 tıp 6. sınıf öğrencisi olmak üzere 309 kişi alındı. Katılımcıların ortalama yaşı 26,8±4,7'idi. Pratisyen aile hekimlerinin %45,3'ü, uzman aile hekimlerinin %65,2'si ve asistan aile hekimlerinin de %96,2'si il merkezinde çalışıyordu. Anemi ile ilgili seminer, konferans veya eğitim programına katılma sıklığı pratisyen aile hekimlerinde %18,8, uzman aile hekimlerinde %37,5, asistan aile hekimlerinde %32,3, tıp 4 öğrencilerinde %33,3, tıp 5 öğrencilerinde %11,8 ve tıp 6 öğrencilerinde %19,7'idi. Anemi ile ilgili hizmet içi eğitim verilmesi gerektiğini düşünme sıklığı pratisyen aile hekimlerinde %97,5, uzman aile hekimlerinde %83,3, asistan aile hekimlerinde %87,1, tıp 4 öğrencilerinde %88,9, tıp 5 öğrencilerinde %96,1 ve tıp 6 öğrencilerinde %83,1 idi. Anemi hakkında bilgi düzeyini ölçen 30 adet bilgi sorusunda başarılı olma sıklıkları pratisyen aile hekimlerinde %88,8, uzman aile hekimlerinde %95,8, asistan aile hekimlerinde %93,5, tıp 4 öğrencilerinde %48,1, tıp 5 öğrencilerinde %53,9 ve tıp 6 öğrencilerinde %67,6 idi. "Anemi tanı ve tedavisi konusunda kendimi yeterli görüyorum" önermesine öğrenci grubunun %27,0'si, hekim grubunun ise %65,9'u "evet" yanıtını vermiştir. "Anemi hakkındaki bilgilerimi sürekli tazelerim" önermesine öğrenci grubunun %21,3'ü, hekim grubunun %44,4'ü tarafından evet yanıtı verilmiştir.
Sonuç: Çalışmamızda elde edilen başarı oranlarına bakacak olursak %72,8 ile katılımcıların çoğu başarılı olmuştur. Çalışmaya katılan hekimler yüksek oranda başarılı olmuşlardır ancak öğrenciler için aynı durum söz konusu değildir, anemi konusunda öğrenciler yetersiz bilgiye sahiptir. Öğrencilerdeki bilgi eksikliğini gidermek açısından anemi konusunda verilen ders sayısının arttırılması gerektiğini düşünmekteyiz. Bu bağlamda en azından intörn öğrencilerde mezuniyetten önce anemi bilgilerini arttırmak ve tazelemek için halk sağlığı ve aile hekimliği rotasyonlarında anemi konusunda eğitim programları düzenlenmelidir. Mezuniyet sonrası için de belli aralıklarla hizmet içi eğitim programları düzenlenmelidir. Katılımcılarda bilgileri tazeleme oranları çok düşüktür, hekimlerin bilgilerini tazelemeleri açısından kendi inisiyatifleri dışında zorlayıcı sebeplere ihtiyaç olduğunu düşünmekteyiz. Bunun için belli aralıklarla hekimlerin ara sınavlara tabi tutulması gerektiği kanaatindeyiz.

Abstract:
Purpose: Anemia is defined as Hemoglobin (Hb) below normal values determined by age and gender (1). Anemia is an important health problem of the world and our country. According to the data of the World Health Organization (WHO), the prevalence of anemia in adults is 24.8% worldwide (2). Various studies have been conducted on the prevalence of anemia in our country. In comprehensive studies conducted in different age groups in children, it has been found that iron deficiency anemia (IDA) is at a very high rate of 30-78% (3). Anemia prevalence was found to be 25.8% in a study by Memişoğulları et al. In which 2187 cases were examined in adults (5). Family medicine has an important place in the healthcare system in terms of diagnosis of anemia, treatment of anemia, and screening of pathologies that cause anemia. In this study, family physicians and faculty of medicine 4.-5.-6. It was aimed to evaluate the awareness of grade students about the importance of anemia and to measure their knowledge and experience in terms of their competence in diagnosing anemia.
Materials and methods: Our study is cross-sectional and descriptive. In our study, the population for the students was determined as 314, which is the 4th-5th-6th grade students of KSU Faculty of Medicine. The sample for students was calculated as 174, with a 5 percent margin of error and 95 percent sensitivity using the simple random sampling method. The population for family physicians was determined to be 206, which is the number of active family physicians in the city center of Kahramanmaraş. The sample was calculated as 135 for family physicians with a 5 percent margin of error and 95 percent sensitivity using the simple random sampling method, and the total sample number was 309.
Results: The study included 309 people, including 80 general practitioner family physicians, 24 specialist family physicians, 31 assistant family physicians, 27 4th grade medicine students, 76 5th grade medicine students and 71 6th grade medicine students. The average age of the participants was 26.8 ± 4.7. 45.3% of general practitioner family physicians, 65.2% of specialist family physicians and 96.2% of assistant family physicians were working in the city center. The frequency of attending seminars, conferences or training programs on anemia is 18.8% for general practitioners, 37.5% for specialist family physicians, 32.3% for assistant family physicians, 33.3% for medicine 4 students, 11.8% for medicine 5 students and 19.7% of medicine 6 students. . The frequency of thinking that in-service training should be given about anemia is 97.5% in general practitioner family physicians, 83.3% in specialist family physicians, 87.1% in assistant family physicians, 88.9% in medicine 4 students, 96.1% in medicine 5 students and In medicine 6 students was 83.1%. The frequency of being successful in 30 questions that measure the level of knowledge about anemia is 88.8% for general practitioners, 95.8% for specialist family physicians, 93.5% for assistant family physicians, 48.1% for medicine 4 students, 53% for medicine 5 students. 9 and 67.6% of medical 6 students. 21.3% of the student group and 44.4% of the physician group answered yes to the proposition "I constantly refresh my knowledge about anemia".
Conclusion: If we look at the success rates in our study, most of the participants were successful with 72.8%. The physicians who participated in the study were highly successful, but it was not the case for the students, the students had insufficient knowledge about anemia. We think that the number of courses given on anemia should be increased in order to eliminate the lack of knowledge in students. In this context, training programs on anemia in public health and family medicine rotations should be organized in order to increase and refresh the knowledge of anemia, at least in internship students before graduation. In-service training programs should be organized at regular intervals after graduation. The rate of refreshing the information in the participants is very low, we think that there is a need for compelling reasons other than their own initiative in order for physicians to refresh their knowledge. For this, we believe that physicians should be subject to midterm exams at regular intervals.