İmar planlarına esas hazırlanan bilirkişi raporlarının planlamaya etkisi-Bursa örneği
The effect of expert reports prepared based on zoning plans on planning-The case of Bursa
Yazar: RAMAZAN ALTUN
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER BİLEN
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bursa, tarih boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmış, zengin kültürel ve doğal dokusuyla öne çıkan kadim bir Anadolu şehri olma özelliğini korurken, günümüzde ise gerek nüfus gerekse sosyo-ekonomik göstergeler açısından bakıldığında Türkiye'de dördüncü büyükşehir olarak öne çıkmaktadır. Bu özellik, beraberinde hızlı bir kentleşmeyi gerçekleştirmiş ve bu süreçte imar planları, kentin geleceğini şekillendiren en önemli araçlardan biri haline gelmiştir. İmar planları, bir yandan kentin fiziki gelişimini etkilerken, diğer yandan şehir sakinlerinin hak ve menfaatlerini de etkilemiştir. Bu nedenle, imar planlarına yönelik hukuki uyuşmazlık konuları ortaya çıkmaktadır. Bilindiği üzere imar planlarına mülkiyet sahipleri, plandan etkilenen kişiler veya kuruluşlar tarafından çeşitli sebeplerle iptal davaları açılmaktadır. İdare mahkemelerine açılan iptal davalarında hakimin karar vermekte zorlandığı durumlarda kendi uzmanlık alanı dışında teknik bilgiye ihtiyaç duyduğu konularda bilirkişilerin özel ve teknik bilgisinden yararlanılması talep edilmektedir. Dolayısıyla bilirkişi raporları mahkemenin karar verme sürecinde önemli bir rol oynamaktadır. Bilirkişi raporları, teknik ve bilimsel verilere dayalı olarak hazırlanan ve mahkemeye sunulan uzman görüşleridir. Bu raporlar, mahkemelerin karmaşık teknik konularda daha doğru kararlar vermesine yardımcı olmakta ve böylece uyuşmazlık konularının çözümlenmesinde büyük katkı sağlamaktadır. İmar planları genellikle karmaşık ve teknik konuları barındırdığı gerekçesiyle bilirkişi raporlarının açıklayıcı olarak kullanılmasından dolayı mahkemelerin uyuşmazlık konularını anlayabilmesine ve doğru kararlar vermesine de imkan tanır. Ayrıca planlama süreçlerinde yapılan eksiklikleri ve hataları belirtmesinden ötürü daha sonra yapılacak planların daha iyi oluşturulması hususunda da planlama sürecine katkı sağlayacağından dolayı önemlidir. Bahsedilen konular doğrultusunda mahkeme kararları ile bilirkişi raporları derinlemesine analiz yöntemiyle karşılaştırılarak imar planlarının nasıl etkilendiği bu çalışmada irdelenecektir. Son yıllarda Bursa genelinde yapılmış ve iptal davası açılmış konulara ait hem plan dosyaları hem de aynı konulara ait bilirkişi raporları incelenerek, yapılan planların niteliği ve niceliği, planların neden yapıldığı, hangi plan fonksiyonlarının plan konusu edildiği, iptal edilen planların gerekçeleri ile bilirkişi raporlarının nasıl hazırlandığı, mahkeme kararları ve bilirkişi raporlarının ilişkisinin hangi doğrultuda sonuçlandığı konularında çalışma yapılacaktır. Bu çalışma ile Bursa ili genelinde imar planlarına ilişkin iptal davalarında bilirkişi raporlarının etkisi ele alınırken, incelenen dava örnekleriyle imar hukuku alanındaki genel literatüre de katkı sağlayıp, Bursa'da nerelerde hangi planların ne amaçla yapıldığı konusunda yapılacak araştırmalara yol göstermek açısından da fikir verilecektir.

Abstract:
Bursa is an ancient Anatolian city that has been home to different civilizations throughout history and stands out with its rich cultural and natural texture. Today, it stands out as the fourth metropolitan city in Turkey in terms of both population and socio-economic indicators. This has led to rapid urbanization, and in this process, zoning plans have become one of the most important tools shaping the future of the city. While zoning plans affect the physical development of the city, they also affect the rights and interests of city residents. Therefore, legal disputes arise regarding zoning plans. As it is known, annulment lawsuits are filed against zoning plans for various reasons by property owners, persons or organizations affected by the plan. In cases where the judge has difficulties in making a decision in annulment lawsuits filed before administrative courts, the special and technical knowledge of experts is requested to be utilized in matters where the judge needs technical knowledge outside his/her own field of expertise. Therefore, expert reports play an important role in the court's decision-making process. Expert reports are expert opinions prepared based on technical and scientific data and submitted to the court. These reports help the courts to make more accurate decisions on complex technical issues and thus make a great contribution to the resolution of disputes. Since zoning plans often involve complex and technical issues, the use of expert reports as explanatory also allows the courts to understand the issues in dispute and make the right decisions. In addition, since it indicates the deficiencies and mistakes made in the planning processes, it is also important as it will contribute to the planning process in terms of the better creation of the plans to be made later. In line with the aforementioned issues, this study will examine how zoning plans are affected by comparing court decisions and expert reports through in-case study. By examining both the plan files and the expert reports of the issues that have been made and annulled in Bursa in recent years, the quality and quantity of the plans made, why the plans were made, which plan functions were subject to the plan, how the reasons for the annulled plans and expert reports were prepared, and in which direction the relationship between court decisions and expert reports was concluded will be studied. This study will examine the impact of expert reports on the annulment of zoning plans in the province of Bursa, contribute to the general literature in the field of zoning law with the case examples examined, and provide an idea in terms of guiding the researches to be conducted on where and which plans were made in Bursa and for what purpose.