Türkiye (1994) ve Rusya (1998) finansal istikrar programlarının karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of Turkey (1994) and Russia (1998) financial stability programs
Yazar: LEİSAN KHABİBULLİNA
Danışman: PROF. DR. AFŞİN ŞAHİN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bankacılık Ana Bilim Dalı / Bankacılık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bankacılık = Banking

Özet:
Bu çalışma, Türkiye ve Rusya'nın yaşadığı ekonomik krizlere tepki olarak başlattığı ekonomik istikrar programlarını karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Politika kararlarına ve bunların sonuçlarına odaklanan analiz, geçiş ekonomilerinde görülen problemli olgulara bakış sunmaktadır. Türkiye, 1994 yılında kamu sektörü borçlanma gereksinimlerini azaltmayı ve enflasyonu kontrol etmeyi hedefleyen bir ekonomik istikrar programı uygulamıştır. Maliye politikaları aracılığıyla, kamu harcamalarının kısılması ve geçici vergi önlemleri gibi tedbirlerle başlangıçta bazı başarılar elde edilmişken; program, siyasi değişiklikler ve tamamlanmamış bir reform gündemi tarafından engellenmiştir. Başlangıçta sağlanan ilerlemenin aşındırılması, kamu maliyesinin kötüleşmesine ve ticaret dengesizliğinin artmasına neden olmuştur. Özelleştirme ve sosyal güvenlik reformu gibi yapısal reformların tam olarak uygulanamaması, uzun vadeli ekonomik dönüşümü daha da engellemiştir. Bunun aksine, Rusya'nın 1998 mali krizinden sonra yürüttüğü istikrar çabaları, daha dinamik bir piyasa ekonomisi oluşturmak için yapısal reformlara öncelik vermiştir. Bu çabalar, artan petrol gelirlerinin mali fazlalara katkı sağlamasıyla birlikte, önemli mali düzenlemeler ve harcama kısıtlamalarıyla sonuçlanmıştır. Mali disipline bağlılık, önemli mali fazlalara ve ülkenin uluslararası rezervlerini yeniden oluşturma yeteneğine katkıda bulunmuştur. Ancak enflasyonun tek haneli rakamlara düşürülmesinde zorluklar yaşanmıştır. Her iki ülkedeki istikrar programlarının uzun vadeli perspektifleri ve sürdürülebilirliği, siyasi liderlik değişikliklerinden ve yapısal reformlara olan bağlılık düzeyinden önemli ölçüde etkilenmiştir. Karşılaşılan zorluklara rağmen Rusya, vergi reformları, yasal reformlar, deregülasyon ve mali güçlendirme gibi önlemlerin uygulanmasında önemli ilerlemeler kaydetmeyi başarmıştır. Her iki ülke de 1990'ların ortalarında ekonomik krizlerle karşılaşmış ve Uluslararası Para Fonu (IMF) programlarını benimsemiş olmalarına rağmen, sosyo-ekonomik bağlamlar ve politika uygulamalarındaki farklılıklar sonuçları önemli ölçüde değiştirmiştir. Analiz, ekonomik istikrar programlarının başarısı için yapısal reformların, mali disiplinin ve siyasi taahhüdün önemini vurgulamaktadır.

Abstract:
This study aims to provide a comparative analysis of the economic stabilisation programmes initiated by Turkey and Russia in response to their economic crises. Focusing on policy decisions and their consequences, the analysis provides insights into problematic phenomena in transition economies. In 1994, Turkey implemented an economic stabilisation programme aimed at reducing public sector borrowing requirements and controlling inflation. While there was some initial success through fiscal policy, with measures such as public expenditure cuts and temporary tax measures, the programme was hampered by political changes and an unfinished reform agenda. The erosion of initial progress led to a deterioration of public finances and a widening trade imbalance. The failure to fully implement structural reforms, such as privatisation and social security reform, further hampered long-term economic transformation. In contrast, Russia's stabilisation efforts after the 1998 financial crisis prioritised structural reforms to create a more dynamic market economy. These efforts resulted in significant fiscal adjustments and expenditure restraint, with rising oil revenues contributing to fiscal surpluses. Adherence to fiscal discipline has contributed to significant fiscal surpluses and the country's ability to rebuild its international reserves. However, there have been difficulties in bringing inflation down to single digits. The long-term prospects and sustainability of stabilisation programmes in both countries have been significantly affected by changes in political leadership and the level of commitment to structural reforms. Despite the difficulties encountered, Russia has managed to make significant progress in implementing measures such as tax reforms, legal reforms, deregulation and fiscal strengthening. Although both countries faced economic crises in the mid-1990s and adopted International Monetary Fund (IMF) programmes, differences in socio-economic contexts and policy implementation have significantly altered outcomes. The analysis highlights the importance of structural reforms, fiscal discipline and political commitment for the success of economic stabilisation programmes.