Özel öğrenme güçlüğü tanısı olan bireyler ile ebeveynlerinin iletişimlerinin değerlendirilmesi
Evaluating the communication of individuals with special learning disabilities and their parents
Yazar: ZEYNEP ECE ALPAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNAN KALKAN
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada, özel öğrenme güçlüğü tanılı çocuklarla ebeveynleri arasındaki etkili iletişimi belirleyen değişkenleri incelemek amaçlanmıştır. Bu araştırma genel tarama modelinde, betimsel, nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma araştırma yöntemi desenindedir. Araştırmanın örneklemini İstanbul'daki özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde, özel eğitim desteği hizmetlerinden yararlanan özel öğrenme güçlüğü tanılı çocukların 70 ebeveyni oluşturmuştur. Yüz yüze görüşme yöntemiyle araştırmacının uzman görüşleri doğrultusunda oluşturduğu 10 soruluk görüşme formu, Ebeveyn Demografik Bilgi Formu ve Ebeveynin Çocuğuyla İletişimi Ölçeğiyle veriler toplanmıştır. Ses kaydı yapılan görüşmelerden bir uzmanla birlikte içerik analizi yapılarak temalar ve alt temalar oluşturulmuştur. Ana temalar "etkili iletişim yolları, etkili olmayan iletişim yolları ve etkili iletişim süresi" olarak belirlenmiştir. Etkili iletişim yolları ana teması, anlaşma, konuşma, mola verme, motive etme, sorun yaşama alt temalarından oluşmuştur. Etkili olmayan iletişim yolları ana teması ceza, duygusal yoğunluklu tepkiler, kıyaslama, sonlandırma, uyarı verme, yalan alt temasından oluşmuştur. Etkili iletişim süresi teması iki saatten az, bir günden fazla, iletişim süresi değerlendirmesi alt temalarından oluşmuştur. Çalışmadaki ebeveynlerin çoğunun çocuklarıyla iletişimde; problem çözmede, paylaşıma açık olmada, saygı-kabulde, duyarlılıkta ve engelsiz dinlemede olumlu ve etkili iletişim yöntemlerini daha çok kullandıkları, etkili iletişim becerileri konusunda bilgili ve deneyimli oldukları saptanmıştır. Ebeveynlerin çocuklarıyla iletişimlerini sosyodemografik özelliklerinin etkilemediği belirlenmiştir. Özel durumlarda ebeveynin çocuğuyla kurduğu iletişimde olumlu ve etkili iletişim yöntemlerini daha çok kullandıkları ve çocuğun iletişim ihtiyaçlarını karşılamada iletişim süresinden ziyade niteliğini değerlendirdiği için derecelendirmeyi tercih ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda çocukların özel eğitim merkezlerinde eğitim görüyor olmasının ve aile danışmanlığının ebeveynin olumlu ve etkili iletişim becerisi geliştirmesinde etkili olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
This study aimed to examine the variables that determine effective communication between children diagnosed with specific learning disabilities and their parents. This research is in a general survey model and a mixed research method design in which descriptive, quantitative and qualitative methods are used together. The sample of the research consisted of 70 parents of children diagnosed with specific learning disabilities who benefited from special education support services in special education and rehabilitation centers in Istanbul. Data was collected through face-to-face interviews using a 10-question interview form created by the researcher in line with expert opinions, Parent's Demographic Information Form and Parent's Communication with Their Child Scale.Themes and sub-themes were created from the audio-recorded interviews by conducting content analysis with an expert. The main themes were determined as "Effective communication ways, Ineffective communication ways and Effective communication time". The main theme of effective communication ways consisted of the sub-themes of understanding, talking, taking a break, motivating, having problems. The main theme of ineffective communication ways consisted of punishment, emotionally intense reactions, comparison, termination, warning, lie sub-themes. The theme of effective communication time consisted of the sub-themes of less than two hours, more than a day, communication time evaluation. Most of the parents in the study are in communication with their children; It was determined that they used positive and effective communication methods more in problem solving, being open to sharing, respect-acceptance, sensitivity and unhindered listening, and that they were knowledgeable and experienced in effective communication skills. It was determined that sociodemographic characteristics did not affect parents' communication with their children. It was concluded that in special cases, parents use positive and effective communication methods more in their communication with their child, and they prefer to rate the child because they evaluate the quality of communication rather than its duration in meeting the child's communication needs. Demographic characteristics of parents do not affect communication with their children. In line with these results, it is thought that children's education in special education centers and family counseling are effective in parents' development of positive and effective communication skills.