Dijital bağımlılık ve aile ilişkileri: Etkileşimler ve sonuçlar
Digital addiction and family relationships: Interactions and results
Yazar: EYLÜL BERFİN TARIM
Danışman: DOÇ. DR. ABDULHAKİM BEKİ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Bilgi çağının getirdiği dijital teknoloji, bireylerin bilgiye erişim ve paylaşım
biçimlerini değiştirmiştir. Dijital teknolojilerin hayatımızın her alanına entegre olması
bilgiye ulaşımı kolaylaştırmış ancak bu durumun kontrolsüz kullanımı çeşitli sosyal ve
psikolojik sorunları beraberinde getirmiştir. Dijitalleşme çağının hızla ilerlemesi aile
kurumunu yakından etkilemektedir. Bu durum aile kurumu ve toplum yapısı için önemli
bir risk teşkil etmektedir. Bu çalışmanın amacı, dijital bağımlılığın aile ilişkilerindeki
etkilerini ve bu etkilerin sonuçlarını ortaya koymaktır.
Bu çalışmada, bireylerde dijital bağımlılık bağlamında meydana gelen değişimler
ve sonuçlar ele alınmıştır. Yapılan literatür taraması sonucunda dijital bağımlılığı olan
birey/bireyleri içinde bulunduran 20 aile ile görüşme sağlanmıştır. Aileler DSM-5 tanı
kriterlerine göre seçilmiş ve nitel araştırma yöntemi kullanılarak yarı yapılandırılmış
görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA programı kullanılarak
analiz edilmiştir. Betimsel analiz yöntemiyle görüşmelerden elde edilen veriler
düzenlenmiş ve temalar oluşturulmuştur. Bu süreç, dijital bağımlılığın aile üzerindeki
etkilerini daha iyi anlamak için nitel verilerin detaylı bir şekilde incelenmesini
sağlamıştır.
Dijital bağımlılığın aile içindeki yüz yüze iletişimi olumsuz yönde etkilediği,
anne-baba ve çocuklar arasında çatışmalara neden olduğu, bireyleri yalnızlaştırdığı ve
aile içi ilişkileri zayıflattığı görülmüştür. Dijital araçların aşırı kullanımı, bireyi kendi
kimliğinden uzaklaştırıp nesnel ve somut bir birey haline dönüştürdüğü tespit edilmiştir.
Çalışmanın sonucunda, elde edilen bulgulara göre dijital bağımlılığın aile ilişkileri
üzerindeki etkileşim ve sonuçları ele alınmıştır. Aile dinamiklerindeki bozulmalar göz
önünde bulundurularak sosyal hizmet pratiklerinde dijital bağımlılıkla başa çıkma
yöntemleri ve aile içindeki ilişki ve iletişimi güçlendirmeye yönelik çeşitli çözüm
önerileri geliştirilerek kapsamlı bir bakış açısı sunulmuştur.

Abstract:
Digital technology brought by the information age has changed the way
individuals access and share information. The integration of digital technologies into all
areas of our lives has facilitated access to information, but the uncontrolled use of this
situation has brought about various social and psychological problems. The rapid progress
of the digitalization era closely affects the family institution. This situation poses a
significant risk for the family institution and social structure. The aim of this study is to
reveal the effects of digital addiction on family relationships and the consequences of
these effects.
In this study, the changes and outcomes that occur in individuals in the context of
digital addiction are discussed. As a result of the literature review, 20 families including
individuals with digital addiction were interviewed. Families were selected according to
DSM-5 diagnostic criteria and semi-structured interviews were conducted using
qualitative research method. The data obtained were analyzed using the MAXQDA
program. With the descriptive analysis method, the data obtained from the interviews
were organized and themes were created. This process provided a detailed examination
of the qualitative data to better understand the effects of digital addiction on the family.
It has been observed that digital addiction negatively affects face-to-face
communication within the family, causes conflicts between parents and children, isolates
individuals and weakens family relationships. Excessive use of digital tools has been
found to distract the individual from his/her own identity and turn him/her into an
objective and concrete individual.
At the end of the study, according to the findings obtained, the interaction and
consequences of digital addiction on family relationships were discussed. Considering
the deterioration in family dynamics, a comprehensive perspective is presented by
developing methods of coping with digital addiction in social work practices and various
solutions to strengthen relationships and communication within the family.