X, Y ve Z kuşakları açısından tüketici sağlığı bilişimine yönelik bir alan çalışması
A field study on consumer health informatics in terms of X, Y, Z generations
Yazar: HİLAL DEMİRHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDAL EKE
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bilişim teknolojisi = Information technology ; Kuşaklar = Generations ; Sağlık = Health ; Sağlık teknolojisi değerlendirme = Health technology assessment ; Tüketici tutumları = Consumer attitudes ; Tüketiciler = Consumers ; X kuşağı = Generation X ; Y kuşağı = Generation Y ; Z kuşağı = Generation Z ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Sağlık teknolojilerindeki gelişmeler, bireylere elektronik cihaz ve uygulamalarla bakım sağlayan ve sağlığını kendisinin yönetebileceği bir alan olan tüketici sağlığı bilişimini ortaya çıkarmıştır. Bu alanın gelişmesi ile birlikte sağlık hizmeti kullanan bireylerin bu yöndeki teknolojileri kullanım düzeyleri artış göstermiş ve toplum içerisinde yeni bir hizmet anlayışına geçilmiştir.
Bu çalışmanın ana amacı, kuşaklar açısından bireylerin tüketici sağlığı bilişimi teknolojilerine yönelik kullanım düzeylerinin değerlendirilmesidir. Ayrıca çalışma kapsamında her bir kuşağın bilgi, fayda ve beklenti düzeyleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırma evrenini Isparta il merkezinde yaşayan 18-54 yaş aralığındaki bireyler oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında 431 anket analize alınmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen, "Tüketici Sağlığı Bilişimi Teknolojilerinin Değerlendirilmesi Anketi" kullanılmıştır. Anket faktör analizine tabi tutulmuş bireylerin tüketici sağlığı bilişimi değerlendirildiğinde yedi boyut ortaya çıkmıştır. Boyutlar toplam varyansın %65,462'sini açıklamaktadır. Boyutların demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğinin tespiti için T-testi ve Anova analizleri yapılmıştır. Gruplar arasında fark tespit edildiği durumlarda ise farkın kaynağını anlayabilmek amacıyla Post-Hoc testlerinden "Tukey's-b testi" kullanılmıştır. 
Araştırma sonucundan bireylerin tüketici sağlığı bilişimi teknolojilerini faydalı buldukları ve gelecekte de bu alanın gelişmesine yönelik beklentilerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kuşaklar arasında X kuşağının sağlık hizmetlerine daha çok ihtiyaç duyduğu ancak sağlık teknolojileri konusunda yeterli bilgisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Y kuşağının teknoloji ile büyüdüğü ve sağlık hizmetlerine ihtiyaç duyduğu an hangi sağlık teknolojisine başvurulması gerektiğinin bilincinde olduğu ve Z kuşağının ise hayatlarının her anının teknoloji ile geçtiği ancak yaşları gereği sağlık hizmetlerine ihtiyaç duymadıkları bu nedenle bilgi ve kullanım düzeylerinin yeterli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bulgular ışığında bireylerin tüketici sağlığı bilişimi teknolojilerini öğrenme ve kullanma düzeylerini arttıracak Sağlık Bakanlığı iş birliğiyle teknoloji merkezlerinin kurulması önerilmektedir.

Abstract:
Advances in health technologies have led to consumer health informatics, an area that provides care to individuals through electronic devices and applications and can manage their health. With the development of this field, the level of use of technology in this direction has increased and individuals have started to have a new understanding of service in the society.
The main purpose of this study is to evaluate the level of usage of individuals towards consumer health information technologies in terms of generations. In addition, information, benefit and expectation levels of each generation were tried to be determined. The population of the study consists of individuals aged 18-54 those are living in Isparta city center. In this study, 431 questionnaires were analyzed. In the research, "Health Technologies Information, Usage and Expectations Evaluation Survey in terms of X, Y, Z Generations" developed by the researcher was used as data collection tool. Factor analysis was conducted in the questionnaire, and perceptions of individuals about health technologies were examined in seven different dimensions. These dimensions explain 65,462 % of the total variance. T-test and Anova analysis were performed to determine whether the dimensions differed according to demographic variables. In cases where some diffrences between the groups were found, "Tukey's-b test", one of the Post-Hoc tests, was used to understand the reason of the difference. In the second part of the questionnaire, frequency analysis was applied to multiple choice questions.
As a result of the research, it is concluded that individuals find health technologies worthwhile and they have expectations for the development of this field in the future. On the other hand, it is concluded that individuals' knowledge about advanced health technologies is not sufficient. It is concluded that generation X (54-39) needs health services more than the others, but does not have sufficient knowledge about health technologies. It was concluded that generation Y (38-20) generation is aware of which health technology should be applied when they are in need of health services. On the other hand, Generation Z (19-18) concluded that every moment of their lives was spent with technology, but they do not need health services due to their age as much as others do, so their knowledge and usage levels were inadequate. In the light of these findings, it is recommended to establish technology centers in cooperation with the Ministry of Health to increase the level of learning and use of consumer health information technologies.