Kentsel turizm: İstanbul örneği
Urban tourism: the case of Istanbul
Yazar: ŞEBNEM KURTULUŞ KIVANÇ
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ YARCAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Kentsel kültür = Urban culture ; Kültür = Culture ; Kültürel turizm = Cultural tourism ; Turizm = Tourism ; İstanbul = Istanbul ; Şehir turizmi = City tourism

Özet:
Turizm geçmişten günümüze kadar insanların vazgeçmeden seyahat etmelerinin öneminin anlaşılması sonucunda geçen yüzyıl içinde ismini almış önemli bir etkinliktir ve kavramdır. Turizm insanların ikamet ettikleri yerden başka bir yere çalışma amacı olmaksızın dinlenmek ve eğlenmek amacıyla yapmış oldukları ve yirmi dört saatten fazla ve bir yıldan az konaklama yaparak yaşadıkları yere geri dönmeleri ile meydana gelen bir tüketim ve davranış olarak tanımlanır. Türkiye turizmi değerlendirildiğinde turizmin Türkiye'de özellikle 1980 sonrasında gelişen bir endüstri olduğu görülmektedir. Gelişen bu endüstrinin Türkiye'deki ilk sonucu ve gelişimi temelde kitle turizmi olarak adlandırılan Güneş ? Deniz ? Kum (Sun ? Sea ? Sand) diğer bir adıyla 3S turizmidir. Bu dönemde kitle turizminin getirisinin yüksek olduğu görülmüş ve bu sayede turizmin ekonomik olarak büyük bir etkisi olduğunun farkına varılmıştır. Ancak bu turizm çeşidinin doğal kaynakları gereğinden fazla kullanması nedeniyle çevreye ve doğal kaynaklara ciddi zararları vardır. Ayrıca kitle turizmi yaz aylarında yapılabilen bir turizm çeşididir. Alternatif turizm çeşitleri ise yılın her döneminde yapılabilir ve bu sayede turizm yatırımları daha verimli kullanılarak daha fazla turizm geliri elde edilebilir. Kitle turizminin çevreye verdiği zararların etkisini azaltmak ve daha önemlisi turizm talebini yılın bütün aylarına yaymak amacıyla zamanla çeşitlendirilmiş turizm türleri ortaya çıkmıştır. Alternatif turizmin gelişmesi sonucunda Türkiye son dönemde çeşitlendirilmiş turizm türlerine yatırımını arttırmıştır. Son dönemde Türkiye'ye gelen turist profili de çeşitli ve değişik turizm türlerine ve turistik ürünlere olan ilginin arttığını göstermektedir. Çeşitlenen turizm türlerinin en önemlilerinden bir tanesi de kentsel turizm ve kentsel turizmin bir uzantısı olarak kültür turizmidir. Kültür turizminin yapılabilmesi için kentsel bölgede yapılması zorunluluğu olmasa da kentsel turizmin yapılabilmesi için kent kültürünün bulunması gerekmektedir. Dolayısıyla kentsel alanlarda kültür turizminin yapılması ile şehirler turizm endüstrisinde önem kazanmaya başlamıştır.Bu çalışmanın amacı İstanbul'da kentsel turizm ve kültür turizmi bağlamındaki faaliyetlerin incelenmesi ve farklı turizm seçenekleri kapsamında İstanbul'da sunulan turistik ürünlerin geliştirilmesinde nasıl bir yol izlenmesi gerektiğini belirlemektir. Buna ek olarak İstanbul'un Tarihi Yarımada'sı için uygun olabilecek turist ürünlerinin ve tur güzergâhlarının belirlenmesine yardımcı olmak ve ürün çeşitliliğini artırmaktır.

Abstract:
Tourism is an important concept and activity referred in the last century with the important understanding that people did not retrain from travelling in the old times. Tourism can be defined as the behavior and consumption of people who travel to and be accommodated at destinations outside their usual environment for more than twenty-four hours and not more than one consecutive year for leisure, entertainment, business and other purposes not related to the exercise of an activity remunerated from within the place visited. When Turkey?s tourism is evaluated according to this definition it can be observed that tourism is an industry that has been developing especially since 1980?s. The first outcome of this development has been mass tourism, that called 3S (Sun ? Sea ? Sand) tourism. In 1980?s high benefits from mass tourism had been observed and it had been realized that tourism has an important role in economic terms. However, mass tourism has harmful effects on the environment and natural resources, as it uses those resources extensively. Also mass tourism can only be realized during summer months of the year. Whereas, alternative tourism types have no seasonal restrictions, hence, tourism investments can be used throughout the year and tourism revenues can be increased. Therefore, to reduce harmful effects of mass tourism and more importantly to extend tourism demand throughout the year differentiated tourism types had been developed. Consequently Turkey has increased its investments on alternative types of tourism. The recent foreign tourist profile of Turkey indicates a rising interest on diversified and different tourism and touristic product types. One of the diversified tourism types is urban tourism and the other one is cultural tourism. Cultural tourism also has a strong connection to urban tourism. This connection is related to the need of urban culture for doing urban tourism, whereas there is no need of an urban area for doing cultural tourism. Recently urban tourism and cultural tourism are studied and researched as important topics and cities became attractive cultural tourism destinations. This transforms cities to an important element of tourism industry.The aim of this study is to examine the activities those include cultural tourism and urban tourism in Istanbul, and to determine how to develop touristic products in line with different tourism types available in Istanbul. Additionally, this study aims to increase the product variety by helping to create new itineraries appropriate for the Historical Peninsula of Istanbul.