Palistore ortamında farklı atmosfer bileşimlerinin 'Bursa siyahı' incir çeşidinin muhafazası ve biyokimyasal özellikleri üzerine etkileri
Effects of different atmospheric compositions under palliflex system on storage life and biochemical composition of 'Bursa siyahi' fig cultivar
Yazar: ADEM DOĞAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ERKAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
İncir, ülkemiz için stratejik önemi ve ekonomik değeri yüksek olan tarımsal ürünlerden birisi olup üretim ve pazarlama konusunda da dünyada söz sahibi olduğumuz ürünler arasındadır. İncir, ülkemizde genellikle kurutmalık olarak değerlendirilmektedir. Ancak, son yıllarda ülkemizde ve dünya pazarlarında taze incire olan talep de giderek artmaktadır. Ülkemiz, incir üretimi konusunda başta ekoloji olmak üzere, çeşit ve Avrupa pazarlarına yakınlık gibi çeşitli avantajlara sahiptir. 'Bursa Siyahı' sofralık incir ihracatında en önemli çeşidimizdir. Bu çeşit kalitesi, albenisi, iriliği, şekli ve tadı ile Dünya pazarlarında kendine önemli bir yer edinmiştir. İncirin derim sonrası ömrü oldukça kısa olup ürüne özgü uygun koşullar sağlanmazsa özellikle sofralık incirlerde derim sonrası kayıpların miktarı %50'iyi geçebilmektedir.  İncir gibi üzümsü meyvelerde derim sonrası kalitenin korunması amacıyla kimyasallara alternatif uygulamalardan birisi de ürünün bulunduğu ortamdaki atmosfer bileşiminin değiştirilmesidir. Bu kapsamda ürünün bulunduğu ortamdaki karbondioksit (CO2) seviyesinin yükseltilmesi ve oksijen (O2) seviyesinin düşürülmesi ile oluşturulan kontrollü atmosferde (KA) muhafaza çalışmaları çok sayıda üründe olumlu sonuç vermiştir. Ancak, incir gibi muhafaza ömrü kısa ve pazarda hızlı sirkülasyonu olan ürünlerde KA'lı depolama sisteminin ticari olarak kullanılması yaygın değildir. Kısa muhafaza süresine sahip ürünlerde derim sonrası kalitenin korunması için ürünün bulunduğu ortamdaki atmosfer bileşiminin sadece depolama sırasında değil taşıma ve dağıtım aşamalarında da sürdürülmesi gerekir. Bu nedenle son yıllarda KA'lı depolama tekniğinin modifikasyonu şeklinde oluşturulan palistore depolama sistemi, bazı ürünlerin muhafaza ve taşınmasında ticari olarak kullanılmaya başlanmıştır. Bu depolama sisteminde ürünler palet bazlı olarak depolanır ve her palet içerisinde özel atmosfer bileşimi oluşturulur. Ayrıca bu sistem farklı ürünlerin bir arada depolanmasına da olanak sağlar. 

Bu çalışmada ticari (2/3 renklenme) ve tam (tam renklenme) olum aşamalarında derilen incirlerin palistore depolama sisteminde muhafaza olanakları araştırılmıştır. Bu amaçla incirler derimden sonra 0±0,5°C sıcaklık ve %90±5 oransal nem içeren soğuk hava deposunda %3 O2 + %10 CO2, %3 O2 + %15 CO2, %3 O2 + %20 CO2 ve %21 O2 + %0.03 CO2 (Kontrol) olmak üzere dört farklı atmosfer bileşimi içeren palistore ortamında 28 gün süreyle muhafaza edilmiştir. Raf ömrü çalışmaları için ayrıca meyveler 20°C sıcaklık ve %60-65 oransal nem içeren ortamda 3 gün süreyle bekletilmiştir.  
	Ticari olum aşamasında derilen incirlerin tam olum aşamasında derilenlere göre daha yüksek meyve sertliğine sahip olduğu tespit edilmiştir. Ancak ticari olum aşamasında derilen incirlerin glikoz ve fruktoz içeriğinin tam olum aşamasında derilenlere göre daha düşük, sakaroz içeriğinin ise daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Çalışmada tam olum aşamasında derilen meyvelerin etilen üretimi daha yüksek buna karşın solunum hızları ise daha düşük bulunmuştur. Ticari olum aşamasında derilenlere incirlerin çürümeye karşı tam olum aşamasında derilenlere göre daha dayanıklı olduğu belirlenmiştir. Farklı atmosfer bileşimlerinin meyve kalitesi üzerine etkileri incelendiğinde, denemede yüksek CO2 uygulamaları yapılan incirlerde çalışmanın her iki yılında da kontrole göre daha düşük ağırlık kaybı saptanmıştır. Meyve sertliği açısından ise çalışmanın her iki yılında da %3 O2 + %10 CO2 içeren atmosfer bileşiminin diğer atmosfer bileşimlerine göre daha etkili olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın birinci yılında %3 O2 + %15 CO2 ve %3 O2 + %20 CO2 içeren atmosfer bileşimlerinde tutulan meyvelerin daha yüksek fruktoz içeriğine sahip olduğu, çalışmanın ikinci yılında ise aralarında istatistiksel farklılık bulunmayan tüm atmosfer bileşimleri kontrole göre daha yüksek fruktoz içeriğine sahip bulunmuştur. Çalışmanın birinci yılında en yüksek glikoz miktarı %3 O2 + %15 CO2 uygulamasında tespit edilmiş ve bu uygulamayı %3 O2 + %20 CO2 uygulaması izlemiştir. İkinci yılda ise en yüksek glikoz içeriği %3 O2 + %15 CO2 uygulamasında, en düşük glikoz içeriği ise kontroll meyvelerinde tespit edilmiştir. %3 O2 + %10 CO2 ve %3 O2 + %20 CO2 uygulamaları ise bu iki grup arasında kalmıştır. Yüksek CO2 içeren atmosfer bileşimlerinde depolanan incirler kontrol meyvelerine göre daha yüksek sakaroz içermiştir. Yüksek CO2 içeren atmosfer bileşimlerinde depolanan incirlerin etilen üretimi ve solunum hızları kontrollere göre daha düşük bulunmuştur. Çalışmada yüksek oranlarda CO2 içeren atmosfer bileşimleri ortaya çıkan çürümeleri engellenmede kontrole göre daha başarılı olmuştur. Denenen atmosfer bileşimleri içerisinde en düşük çürüme miktarı %3 O2 + %20 CO2 uygulamasında tespit edilmiştir. Ancak manav koşullarında ise çürümeleri önleme bakımından %3 O2 + %15 CO2 uygulaması daha etkili olmuştur. 

	Tam ve ticari olum aşamasında derilen 'Bursa Siyahı' incir çeşidi meyveleri için %3 O2 + %15 CO2 içeren atmosfer bileşimi incelenen parametreler açısından en başarılı uygulama olarak belirlenmiştir. Bu koşullarda 'Bursa Siyahı' incir çeşidi meyveleri 28 gün süreyle kalitesinden fazla bir şey kaybetmeden depolanabilmiştir.

Abstract:
Fig is one of the agricultural products with high strategic importance and economic value for our country and Turkey is an important actor in fig production and marketing. Figs are generally utilized as dry fruit in our country. However, the demand for fresh figs in our country as well as in the world markets has been increased in recent years. Our country has various advantages such as ecology, variety and proximity to European markets in fig production. 'Bursa Siyahı' is our most important cultivar in table fig export. This cultivar has a good position in the world markets with its quality, attractiveness, size, shape and taste. The postharvest life of fresh fig is very limited. In fresh fig, if the proper conditions are not provided, postharvest losses can exceed 50% of the total production. As in other berries, in order to maintain postharvest quality of figs one of the alternative applications to chemicals is changing the atmospheric composition in the storage environment. In this context, increasing the carbon dioxide (CO2) level while reducing the oxygen (O2) level in the product environment in the controlled atmosphere (CA) has produced positive results in many products. However, it is not common for commercially available CA storage systems for products with short storage life such as figs and with rapid circulation in the market. In order to maintain post-harvest quality in products with a short storage preservation period, the atmospheric composition in the product environment must be maintained not only during storage but also during transport and distribution. Therefore, in recent years, the palliflex storage system, which has been formed as a modification of CA storage technique, has started to be used commercially for the storage and transportation of some products. In this storage system, products are stored on a pallet basis and a special atmosphere composition is created in each pallet. This system also allows the storage of different products together.

In this study, the palliflex storage potentials of figs harvested in commercial (2/3 colored) and full (full colored) maturity stages were investigated. For this purpose, four different atmospheric compositions in palliflex environment were applied to fruits at 0 ± 0.5°C temperature and 90 ± 5% relative humidity for 28 days. These atmospheric compositions were 3% O2 + 10% CO2, 3% O2 + 15% CO2, 3% O2 + 20% CO2 and 21% O2 + 0.03% CO2 (Control) treatments. To determine the shelf life, figs were kept in a room with 20 °C temperature and 60-65% relative humidity for 3 days.

It was determined that fruit firmness was higher in figs harvested at commercial maturity stage than those harvested at full maturity stage. But glucose and fructose contents were opposite. They were lower in fruits harvested at commercial maturity stage than that of full maturity stage whereas the sucrose content was higher in fruits that were harvested at commercial maturity stage. It was determined that the figs harvested in the commercial maturity stage were more resistant to decay than the figs harvested at full maturity stage. It can be concluded that 3% O2 + 15% CO2 level in storage atmosphere was found to be the most effective treatment for controlling decay as well as maintaining postharvest fruit quality of fig fruit cv. 'Bursa Siyahı' harvested at both full and commercial maturity stages.

When the effects of different atmospheric compositions on fruit quality were examined, figs treated with high CO2 had lower weight loss in both years compared to controls. In terms of the fruit firmness, 3% O2 + 15% CO2 treatment was more effective than other treatments in both years. In the first year of the study, 3% O2 + 15% CO2 and 3% O2 + 20% CO2 treatments caused higher fructose content in fruit compared to that found in the other CA and control treatment. In the second year, fruits in all CA treatments had higher fructose content than controls. In the first year of the study, the highest amount of glucose was determined in fruits treated with 3% O2 + 15% CO2 and followed by 3% O2 + 20% CO2 treatment. The highest glucose content in the second year was determined in fruits stored in 3% O2 + 15% CO2 conditions while the lowest content was found in control treatment. Figs stored in high CO2 compositions had higher sucrose amount than those stored in the regular air (control) conditions. The ethylene production and respiration rates of the figs stored in atmospheric compositions containing high CO2 were lower than controls. Decay prevention was also much better in figs stored in CA conditions to those stored in control conditions. The lowest decay was found 3% O2 + 20% CO2 treatment while the lowest decay in shelf life conditions was determined on figs stored in 3% O2 + 15% CO2 atmospheric conditions.

In terms of the tested paramaters, 3% O2 + 15% CO2 treatment was the most successful treatmen in both harvest maturity stages of fruits of 'Bursa Siyahı' fig cultivar. Fruit of this fig cultivar could be stored for 28 days under this condition.