Hıyarda (Cucumis sativus L.)  gynogenesis yoluyla haploid embriyo eldesini artırmak üzere değişik uygulamaların etkisi
Effect of different applications to increasing haploid embryo acquisition through gynogenesis in cucumber (Cucumis sativus L.)
Yazar: HİLAL YURDAKUL
Danışman: PROF. DR. AHMET NACİ ONUS
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Haploitler = Haploids ; Hıyar = Cucumber ; Partenogenez = Partenogenesis

Özet:
Bu çalışmada, hıyarda (Cucumis sativus L.) gynogenesis yoluyla haploid embriyo eldesini artırmak üzere değişik uygulamaların etkisi araştırılmıştır.   
Çalışmada üç farklı hıyar tipi (baby, mini, pickling), 4 farklı ortamda (C: CBM + 10/1 KINETIN:2,4-D + %3 sükroz + %0,7 agar, CS: CBM + 10/1 KINETIN:2,4-D + %3 sükroz + %0,7 agar + 50mg/L spermidin, CP: CBM + 10/1 KINETIN:2,4-D + %3 sükroz + %0,7 agar + 50mg/L putresin, CSP: CBM + 10/1 KINETIN:2,4-D + %3 sükroz + %0,7 agar + 50mg/L spermidin + 50 mg/L putresin) kültüre alınmıştır. Kültüre alınan ovaryumlar, 3 gün 35⁰C karanlıkta ardından 2 gün 24⁰C karanlıkta bekletilmiştir. Kültüre alınan ovaryumlar son olarak 9 gün boyunca 24⁰C aydınlıkta bekletilmiştir. 
Kültüre alınan ovaryumlar 2 hafta süre sonunda MS + 4:1 (BAP:NAA) hormonlarıyla kombine olmuş rejenerasyon ortamına alınmıştır. Yaklaşık 3 hafta sonra ovaryumlar üzerinde oluşan embriyolar kayıt altına alınmıştır. Oluşan tüm embriyolar, içerisinde hormonsuz MS ortamı bulunan tüplere aktarılmıştır. Gelişimlerini tamamlayan sağlıklı embriyorlardan haploid bitkicikler elde edilmiştir.
Denemede kullanılan 607 ovaryumdan 309 embriyo elde edilmiştir. En fazla embriyo oluşturan genotip 1260 numaralı genotip olmuştur. Sonuç olarak en fazla embriyo oluşturan ortam, CP: CBM + 10/1 KINETIN:2,4-D %3 sükroz + %0,7 agar + 50mg/L putresin ortamı olmuştur ve toplamda 126 embriyodan oluşmuştur. Oluşan embriyolardan toplamda 106 bitki elde edilmiştir. En fazla bitki sayısı, CS: CBM + 10/1 KINETIN:2,4-D + %3 sükroz + %0,7 agar + 50mg/L spermidin ortamından elde edilmiştir. 1259 numaralı genotip en fazla bitki eldesini sağlamıştır. 
Besi ortamlarının genotiplere göre embriyo başarı durumları karşılaştırılmıştır. CP ortamında en fazla embriyo oluşturan genotip pickling'tir. C, CS ve CSP ortamlarında en fazla embriyo sayısını mini hıyar genotipi vermiştir.

ANAHTAR KELİMELER: Cucumis sativus L., Gynogenesis, Hıyar, Haploid

Abstract:
In this study, the effect of different applications was investigated to increase the yield of haploid embryos by gynogenesis in cucumber (Cucumis sativus L.).
In the study, three different types of cucumbers (baby, mini, pickling) were used in 4 different media (C: CBM + 10/1 KINETIN:2,4-D + 3% sucrose + 0,7% agar, CS: CBM + 10/1 KINETIN). :2,4-D + 3% sucrose + 0,7% agar + 50mg/L spermidine, CP: CBM + 10/1 KINETIN:2,4-D + 3% sucrose + 0,7% agar + 50mg/L putrescine, CSP: CBM + 10/1 KINETIN:2,4-D + 3% sucrose + 0,7% agar + 50mg/L spermidine + 50 mg/L putrescine) were cultured. The cultured ovaries were kept in the dark at 35⁰C for 3 days and then at 24⁰C for 2 days. The cultured ovaries were finally kept in 24⁰C light for 9 days.
The cultured ovaries were taken into the regeneration medium combined with MS + 4:1 (BAP:NAA) hormones after 2 weeks. After about 3 weeks, the embryos formed on the ovaries were recorded. All embryos formed were transferred to tubes containing hormone-free MS medium. Haploid plantlets were obtained from healthy embryos that completed their development.
309 embryos were obtained from 607 ovaries used in the experiment. The genotype that produced the most embryos was the genotype 1260. As a result, the medium that formed the most embryos was CP: CBM + 10/1 KINETIN:2,4-D 3% sucrose + 0,7% agar + 50mg/L putrescine medium and consisted of 126 embryos in total. A total of 106 plants were obtained from the resulting embryos. The maximum number of plants was obtained from CS: CBM + 10/1 KINETIN:2,4-D + 3% sucrose + 0,7% agar + 50mg/L spermidine medium. Genotype 1259 provided the highest plant yield.
Embryo success status of the medium was compared according to genotypes. The genotype that produces the most embryos in the CP environment is pickling. mini cucumber genotype gave the highest number of embryos in C, CS and CSP media.

KEYWORDS: Cucumis sativus L., Gynogenesis, Cucumber, Haploid