İstanbul Küçük Ayasofya Mahallesi Kadırga Liman Caddesi ile Küçük Ayasofya Medresesi Sokağının incelenmesi ve koruma önerileri
The investigation of Istanbul Küçük Ayasofya Quarter Kadırga Liman Street with Küçük Ayasofya Medresesi Street and Preservation Proposals
Yazar: İFFET İZGİ BOLOURİ
Danışman: PROF. DR. AHMET HALUK SEZGİN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Restorasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1986
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kültürel miras = Cultural heritage ; Küçük Ayasofya = Küçük Ayasofya ; Mimari miras = Architectural heritage

Özet:
İstanbul Küçük Ayasofya Mahallesi Kadırga Liman Caddesi ve Küçük Ayasofya Medresesi Sokağı'nın İncelenmesi ve Koruma Önerileri adlı yüksek lisan tezi, Küçük Ayasofya Mahallesi'nin bir bölümündeki tarihsel dokunun incelenmesi, değerlerinin irdelenmesi, tespit edilmesi ve sorunlarının tanımlanması, koruma ve yeni yapı önerilerinin oluşturulması amacına yönelik çevre ölçeğinde olan bir çalışmadır.
Tarihi yarımda içinde Bizans'tan Osmanlı'ya ve günümüze uzanan anıtsal yapılarıyla ve 19. yüzyıl sonu ahşap evleriyle kısmen korunabilmiştir. Bugün ise hızlı kentleşme, nüfus artışı, özgünlüklerinin bozulmasına ve yok olmalarına neden olmaktadır. Ancak, tamamen yok olmamaları için alınması gereken önlemler bulunmaktadır. Bu tezden elde edilmek istenen amaç, toplumsal, ekonomik ve çevre koşulları sonucu birer birer yok olma durumunda olan tarihsel dokunun daha fazla yıpranmasının önlenmesi için ileride yapılabilecek çalışmalara az da olsa katkıda bulunabilmektir.
İncelenen bölgenin odak noktaları; Sokullu Mehmet Paşa Camii ve Çevresi, Çardaklı Hamam ve Çevresi ve Küçük Ayasofya Camii ve Medresesi olarak belirlenmiştir. İnceleme bölgesinin 1/1000 ölçekli harita üzerinde grup tespitleri yapılarak, tescilli anıtlar ve konut yapılarıyla birlikte çevreye aykırı olan yapılar ve atölyeler belirlenmiştir. 1/1000 ölçekli haritada çevre verilerinin analizleri yapılarak, yapılardaki bozulmalar tespit edilmiştir. Anıt fişleri üzerinde fonksiyonel ayırım, belediye hizmetleri analizi, sağlık koşulları ve nem belirtilmiştir. İncelenen bölge için 1/500 detaylı bölge haritası oluşturulmuş ve koruma önerilerinin getirildiği Kadırga Liman Caddesi ve Küçük Ayasofya Medresesi Sokak'ta karşılıklı olarak 1/200 ölçekte sokak silüetleri çıkarılmış, içlerine girilebilenlerin plan tipleri ile cephe rölöveleri yapılarak pencere, kapı ve süsleme elemanları vb. öğeler tespit edilmiştir. Sokak, ev ilişkileri belirlenmiş, yapı malzemeleri ile ilgili araştırmalar yapılarak bozulma nedenleri ortaya çıkarılmıştır.
1986 yılında M.S.Ü. Restorasyon Restorasyon Ana Bilim Dalı'nda Prof. Haluk Sezgin danışmanlığında yürütülen teze ilişkin İstanbul Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü Arşivi, İstanbul Arkeoloji Müzeleri Encümen Arşivi ve İstanbul Vakıflar Bölge Müdürlüğü Arşivi'nde araştırmalar gerçekleştirilmiştir.
İstanbul Vakıflar Bölge Müdürlüğü Arşivi'nde yapılan çalışmada Sokullu Mehmet Paşa Haneleri ve Kadırga Liman Caddesi ile birlikte Küçük Ayasofya Camii Sokak, Küçük Ayasofya Caddesi ve Cündi Meydanı Medrese Çıkmazı Sokaklarındaki Sokullu Mehmet Paşa Vakfı, Bab-üs Saade Hüseyin Ağa Vakfı, Hoca Hayrettin Vakfı, İbrahim Paşa Vakfı ve Haremeyn (Mekke'ye ait) Vakıf evleri dökümü yapılmış, tarihleri ve mutasarrıf isimleri belirlenmiştir. 
Sonuç olarak, Kadırga Liman Caddesi ve Küçük Ayasofya Medresesi Sokağının karşılıklı olarak 1/200 ölçekli koruma ve yeni yapı önerilerinin belirlendiği silüetleri hazırlanmıştır.

Abstract:
The dissertation named "The investigation of Istanbul Küçük Ayasofya Quarter Kadırga Liman Street with Küçük Ayasofya Medresesi Street and preservation proposals" is an environmental scale study for the purpose of examining the historical texture in a part of Küçük Ayasofya Quarter, examining its value, identifying and defining its problems, creating protection proposals.
This unique area in the historical peninsula, it has been partially preserved with its monumental structures dating from the Byzantine to the Ottoman Empire and the wooden houses of the end of the 19th century. Today, factors such as uncontrolled urbanization and population growth causes their originality to deteriorate and disappear. However, there are precautions to be taken to prevent them from disappearing completely. The aim of this thesis is to contribute to the studies that will be carried out in the future in order to prevent further deterioration of the historical texture, which is in a state of extinction as a result of social, economic and environmental conditions.
The focal points of the studied region; Sokullu Mehmet Pasha Mosque and its environs, Çardakli Hamam and its environs, and Küçük Ayasofya Mosque and its Madrasa. By making group determinations on the 1/1000 scaled map of the study area, registered monuments and residential buildings as well as buildings and workshops that are unsuitable to the environment were determined. Furthermore, by analyzing the environmental data on the 1/1000 scale map, the deteriorations in the structures were determined. Functional separation, analysis of municipal services, sanitary conditions and humidity were indicated on the monument slips. A 1/500 detailed regional map was created for the investigated area, and street silhouettes were drawn at 1/200 scale on Kadırga Liman Street and Küçük Ayasofya Medresesi Street. The plan types and the facade surveys of the houses that can be entered are made, items such as the window, door and decoration elements etc. have been specified. Street-house relations were determined, and the causes of deterioration were revealed by conducting research on building materials.
Archives of the Istanbul Directorate of Surveying and Monuments, the Istanbul Archeological Museums and the Istanbul Regional Directorate of Foundations were examined within the scope of this research. The foundation houses in Kadirga Liman Street and Sehit Mehmet Pasha Street were recorded, their dates and the names of the occupants were determined while doing research in archive of the Istanbul Regional Directorate of Foundations.
As a result, silhouettes of Kadırga Liman Street and Küçük Ayasofya Medresesi Street were prepared in which the 1/200 scale, preservation proposals were determined.