Psikolojik görüşmede sanal simülasyon uygulaması: Psikoloji bölümü öğrencilerinin öz-yeterlik, kaygı ve beceri düzeylerine yönelik karşılaştırmalı bir değerlendirme
Virtual simulation application in psychological interview: A comparative evaluation of psychology students' self-efficacy, anxiety and skill levels
Yazar: GAMZE GÜLTEKİN
Danışman: PROF. DR. ORÇUN YORULMAZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Beceri = Skill ; Benzetim = Simulation ; Elektronik danışma hizmetleri = Electronic reference services ; Kaygı düzeyi = Anxiety level ; Klinik psikoloji = Clinical psychology ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Psikolojik görüşme = Psychological interview ; Sanal özel ağlar = Virtual Private Networks ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Sanal simülasyonlar gerçeğe yakın bir deneyim sunmaları, danışana zarar verme riski barındırmamaları, sınırsız kez pratik edilebilmeleri gibi çeşitli açılardan gelecek vadeden ve avantajları olan uygulamalardır. Sanal bir danışan içeren bu uygulamaların halihazırda çeşitli sağlık disiplinlerinde kullanıldığı, ancak psikoloji alanında oldukça sınırlı sayıda örneği olduğu dikkat çekmektedir. Bu durum, sanal danışan uygulamalarının psikoloji alanındaki etkililiğine ilişkin çıkarım yapma konusunda bir kısıtlılık yaratmaktadır. Bilindiği kadarı ile ülkemizde, klinik görüşmenin sıklıkla kullanıldığı psikoloji bilim dalında geliştirilmiş bir sanal danışan uygulaması bulunmamaktadır. Bu çerçevede bu tez kapsamında, geliştirilen bir sanal simülasyon uygulamasının, psikoloji bölümü öğrencilerinin öz-yeterlik, kaygı ve beceri düzeyleri üzerindeki etkisi ile sanal simülasyon uygulamasının kullanım deneyimi incelenmektedir. Araştırmanın örneklemini temel görüşme becerileri ile ilgili bir ders tamamlamış toplam 75 psikoloji bölümü öğrencisi oluşturmaktadır. Katılımcılar sanal simülasyon uygulaması, yazılı simülasyon uygulaması ve kontrol gruplarından birine seçkisiz olarak atanmıştır. Geliştirilen sanal programın etkililiğini değerlendirmeye ilişkin veri toplama amacı ile öğrencilere Katılımcı Bilgi Formu, Psikolojik Danışma Öz-yeterlik Ölçeği, Psikolojik Danışma Beceri Ölçeği, Klinik Görüşme Kaygısı Durum Listesi, Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği ve simülasyon programı kapsamındaki bilgi ve becerilere dair sorulardan oluşan bir set uygulanmıştır. Ayrıca sanal simülasyon uygulamasının kullanım değerlendirmesi amacına yönelik olarak Sistem Kullanılabilirlik Ölçeği ile Sanal Görüşme Simülasyonu Değerlendirme Formu araçları kullanılmıştır. Etkililiğe ilişkin ölçümler ilk uygulamanın öncesinde, bir hafta sonra gerçekleştirilen ikinci uygulamanım sonrasında ve ikinci uygulamayı takip eden 1. ayın sonunda olmak üzere üç kere alınmıştır. Kullanım değerlendirmesine ilişkin ölçümler ise ikinci uygulama sonrasında sanal programı deneyimleyen katılımcılardan alınmıştır. Etkililiğe ilişkin elde edilen veriler için 3 X 3 karışık desen ANOVA analizleri, kullanıma ilişkin veriler için ise betimleyici analizler yapılmıştır. Bulgulara göre sanal simülasyon programını alan grup ile diğer gruplar arasında hem son test hem izlem ölçümlerinde anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Son test ölçümünde tüm gruplar için öz-yeterlik düzeylerinde anlamlı bir değişim olmadığı görülürken, kaygı düzeyleri için anlamlı bir düşüş olduğu görülmektedir. Beceri ölçümünde ise yalnızca sanal ve yazılı simülasyon gruplarında artış bulunmaktadır. Bunun yanı sıra sanal grubun kullanım deneyimine ilişkin bulgular, sanal simülasyon programının kullanıcı dostu ve olumlu algılanan bir yapıda olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırmanın bulguları, kısıtlılıkları ve güçlü yönleri ile birlikte alanyazın ışığında tartışılmış ve alana katkı sunacağı düşünülen öneriler ile sonlandırılmıştır.

Abstract:
Virtual simulations are promising applications with advantages in various aspects such as providing a realistic experience, lacking the risk of harming the client, and being able to practice unlimited times. It is noteworthy that although virtual client applications are already used in various health disciplines, they have a very limited number of examples in the field of psychology. This situation creates a limitation in inference about the effectiveness of virtual client practices in psychology. As far as is known, in our country, there is no virtual client application developed in the field of psychology, in which clinical interview is frequently applied. Under this framework, in this thesis study, a virtual simulation application's effect on psychology department students' self-efficacy, anxiety, and skill levels are examined along with the user experience in virtual simulation application. The sample of the research consists of 75 psychology students who have completed a course on basic interview skills. Participants were randomly assigned to one of the virtual simulation application, written simulation application and control groups. The Participant Information Form, Counseling Self-Efficacy Scales, Counseling Self-Estimate Inventory, List of Anxious Situations in Clinical Interview, the State and Trait Anxiety Scale, and the questions in the simulation program were used to collect data on the effectiveness of the developed virtual program. Also, System Usability Scale and Virtual Interview Simulation Evaluation Form tools were used to evaluate usability of the virtual simulation application. Effectiveness measurements were taken three times as before the first application, after the second application which is one week later, and at the end of the first month following the second application. Usability measurements were taken from the participants who experienced the virtual program after the second application. 3 X 3 mixed-design ANOVA analyzes were conducted for the data on effectiveness, and descriptive analyzes were conducted for the usability data. According to the findings, there were no significant differences between the virtual simulation group and other groups in both post-test and follow-up measurements. In the post-test measurement, it was observed that there was no significant change in self-efficacy levels for all groups, whilst there was a significant decrease in anxiety levels. In skill measurement, there is an increase only in virtual and written simulation groups. In addition, findings regarding the use experience of the virtual group reveal that the virtual simulation program is user-friendly and positively perceived. The findings, limitations and strengths of the study were discussed in the light of the literature and concluded with recommendations related to this field.