Ankara Şehir Hastanesine başvuran serebral palsili çocuklarına bakım veren annelerde anksiyete, depresyon ve tükenmişlik düzeyinin değerlendirilmesi
Assessment of anxiety, depression and burnout levels in mothers of children with cerebral palsy who admitted to ankara city hospital
Yazar: SUZİ DİLARA AYDIN KARAÇAY
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KESKİN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ankara = Ankara ; Anksiyete = Anxiety ; Anneler = Mothers ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Depresyon = Depression ; Serebral palsi = Cerebral palsy ; Tükenmişlik = Burnout

Özet:
Giriş ve Amaç: Serebral Palsi (SP), gelişmekteki beyinde ilerleyici olmayan, hastanın hareketlerini engelleyebilen, motor işlev kaybına sebebiyet verebilen, postür bozukluğuna neden olan bir durumdur. SP'de bunlara ek olarak epilepsi, entelektüel disabilite, görme-işitme problemleri, uyku problemleri, gastrointestinal sistem (GİS) sorunları olabilir. SP'li çocuğa bakım vermek, onu yetiştirmek aile fertlerinin hayatlarına ciddi bir şekilde etki eder. SP'li çocuğa bakım veren bireylerin sağlık durumu incelendiğinde çocuğun engellilik vaziyetine göre bakım verenin bedensel ve psikiyatrik sağlığının farklı şekilde ve düzeyde etkilendiği saptanmıştır. Bu süreçte genellikle primer bakımı veren kişi annelerdir. Biz çalışmamızda serebral palsili çocuklarına bakım veren annelerde anksiyete, depresyon ve tükenmişliği değerlendirmeyi planladık. Ayrıca bu çalışmanın önemli amaçlarından birisi de annelerin aile hekimlerine çocukları ile ilgili kaygılarını ne kadar anlatabildiklerinin, hangi konularda yardım alabildiklerinin değerlendirilmesidir. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız 01/04/2021-31/08/2021 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesinde yapılan kesitsel ve tanımlayıcı bir çalışmadır. Araştırmamızın örneklemi G-Power yazılımı kullanılarak belirlenmiş olup 230 kişidir. Veri analizinde SPSS 22 programı kullanılmıştır. Katılımcılara sosyodemografik anket formu, Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) uygulanmıştır. Ölçeklerden elde edilen puanların gruplar arasında karşılaştırılmasında ise bağımsız gruplar t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yöntemleri kullanılmıştır. Ölçek puanları ile sürekli değişkenler (yaş ile ilgili değişkenler) arasındaki ilişki Pearson korelasyon katsayısı ile incelenmiştir. Yapılan istatiksel analizler %95 güven aralığında ve p<0,05 anlamlılık düzeyinde test edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza katılanların yaş ortalaması 34,08±7,30 idi. Çalışmamızda annelerin BAÖ skorları 11,77±7,99, BDÖ skorları 11,99±5,16, MTÖ-Duygusal Tükenmişlik (DT) puan ortalaması 15,29±6,07, MTÖ-Duyarsızlaşma (D) puan ortalaması 3,04±3,08, MTÖ-Kişisel Başarı (KB) puan ortalaması 19,14±4,81 olarak bulundu. Çalışmamızda çocuğu spastik hemipleji ve spastik tetrapleji olan annelerin anksiyete düzeyleri çocuğu spastik dipleji olan annelere göre daha yüksekti. Çocuğu yürüyemeyen, çocuğunda uyku problemi ve davranış bozukluğu olan annelerin anksiyete ve depresyon düzeyleri diğer gruplardaki annelere göre daha yüksekti. Kendi başına yürüyebilen, uyku problemi olmayan ve davranış bozukluğu olmayan çocukların annelerinin DT ve D düzeyleri diğer gruptakilere göre daha düşüktü. Kendi başına yürüyebilen, uyku problemi olmayan çocukların annelerinin KB düzeyleri daha yüksekti. Aile hekimiyle çocuğunun durumunu ve kendi kaygıları hakkında konuşabilen annelerin BDÖ skoru daha düşüktü.
Sonuç: Yaptığımız çalışmada çocuğun spastisite tipine, yürüyebilme durumuna, davranış bozukluğu varlığına, uyku durumuna, komorbidite mevcudiyetine, tuvalet ihtiyacını karşılayabilme ve oral beslenebilme durumuna göre annelere uygulanan BAÖ, BDÖ ve MTÖ anketlerinin anlamlı olduğu tespit edildi. SP etiyolojisindeki en sık sebeplerin prenatal ve perinatal olduğu bilinmektedir. Birinci basamakta gebe bir kadının tüm izlemleri yapılmalı ve doğumun bir sağlık kuruluşunda yapılmasının önemi anneye anlatılmalıdır. Çocuğun görme-işitme muayenesi dikkatlice yapılmalıdır. Atlanması halinde bu durum çocuğun kognitif, motor ve konuşma sorunlarının ortaya çıkmasına ve çocuğun gelişim basamaklarında daha da geri kalmasına neden olabilir. Koruyucu hekimlik yapan aile hekimleri SP'li çocuk annelerini anksiyete, depresyon ve tükenmişlik açısından risk grubunda görmelidir. Aile hekimi annelere biyo-psikososyal destek sağlamalıdır. 
Anahtar Kelimeler: Serebral palsi, anksiyete, depresyon, tükenmişlik sendromu, bakım verme, aile hekimliği

Abstract:
Introduction and Aim: Cerebral Palsy (CP) is a condition that is not progressive in the developing brain, which can restrict the patient's movements, cause loss of motor function, and cause posture disorder. In addition to these, epilepsy, intellectual disability, visual-hearing problems, sleep problems and gastrointestinal tract (GIT) problems may be present in CP. Caring for and raising a child with CP seriously affects the lives of family members. When the health status of the individuals caring for the child with SP was evaluated, it was determined that the physical and psychiatric health of the caregiver was affected on different levels regarding to their child's disability status. Usually, it is the mothers who give the primary care. This study aimed to investigate the relationship between the levels of depression, anxiety and burnout in mothers of children with CP. It evaluates whether the mothers communicate with the family physician about their concerns about their children and on which issues they can get help.
Materials and Method: Our study is a cross-sectional and descriptive study. This study took place between April-August 2021 at the Ankara City Hospital. Our study sample was calculated using G-Power software, and the sample was 230 people. SPSS 22 was used for the statistical analyses. A sociodemographic survey, Beck Anxiety Inventory (BAI), The Beck Depression Inventory (BDI) and Maslach Burnout Inventory (MBI) scale were applied to the mothers. Independent groups t-test and analysis of variance (ANOVA) methods were used to compare the scores obtained from the scales between groups. The relationship between scale scores and continuous variables (related to age) was analyzed using the Pearson correlation coefficient. Statistical analyses were tested at a 95% confidence interval and a p<0.05 significance level.
Results: The mean age of the participants in our study was 34.08±7.30 years. In our study, mothers' BAI scores were 11.77±7.99, BDI scores were 11.99±5.16, mean MBI- Emotional Exhaustion (EE) scores were 15.29±6.07, mean BDI- Depersonalization (DP) scores were 3.04±3.08, MBI- Personal Achievement (PA) score was found to be 19.14±4.81. In our study, the anxiety levels of mothers of children with spastic hemiplegia and spastic tetraplegia were higher than those of mothers of children with spastic diplegia. The anxiety and depression levels of the mothers whose children could not walk and whose children had sleep problems and behavioral disorders were higher than the mothers in the other groups. EE and DP levels of mothers of children who could walk independently had no sleep problems and had no behavioral disorders were lower than those in the other group. Mothers of children who could walk on their own and had no sleep problems had higher PA levels. Mothers who could talk to their family physicians about their child's condition and their concerns had a lower BDI score.
Conclusion: In our study, it was found that the BAI, BDI and MBI questionnaires applied to mothers were significant according to the child's spasticity type, walking status, presence of behavioral disorders, sleep status, presence of comorbid diseases, ability to use the toilet and oral nutrition status. It is known that the most common causes in the etiology of CP are prenatal and perinatal problems. All follow-ups of a pregnant woman should be done in primary care and it is necessary to explain to the mother the importance of giving birth in a health institution. A visual-hearing examination should be done carefully in the child's examinations. If it is skipped, this may cause the child's cognitive, motor and speech problems to emerge and cause the child to fall behind in the developmental stages. Family physicians practicing preventive medicine should consider mothers of children with CP in the risk group regarding anxiety, depression, and burnout. Family physicians should provide bio-psychosocial support to mothers.
Keywords: Cerebral palsy, anxiety, depression, burnout syndrome, caregiving, family medicine