Akut pankreatit tanılı hastalarda metabolik sendrom ve komponentlerinin sıklığı ve akut pankreatitin seyrine etkisi
Frequency of metabolic syndrome and its components in patients diagnosed with acute pancreatitis and its effect on the course of acute pancreatitis
Yazar: NERGİS KADIOĞLU BİÇERYEN
Danışman: PROF. DR. REFİK DEMİRTUNÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Metabolik Sendromun(MetS)inflamasyonla ilişkili olduğunu düşündüren çalışmalar olması inflamatuar bir hastalık olanakut pankreatit(AP) ile de ilişkisi olabileceğini düşündürmektedir. MetS bileşenlerinin AP üzerindeki bağımsız veya ortak etkisi hakkında kapsamlı bilgi yoktur. Biz bu çalışmada MetS ve bileşenlerinin AP gelişmesi ve seyri üzerinde bağımsız bir etkisi olup olmadığını anlamayı ve bunların kombinasyonlarının ortak etkisini incelemeyi amaçladık. 

	Gereç ve Yöntem: Prospektif kesitsel olarak yapılan çalışmamızda Mayıs 2023 ve Ocak 2024 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Haydarpaşa Numune Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği'nde yatan AP tanısı doğrulanmış hastalar değerlendirildi. AP sınıflaması ve şiddet değerlendirmesi Revize Atlanta Klasifikasyonuna uygun olarak yapıldı.Çalışmamıza yaşı 18 ve üzerinde olan hastalar dahil edilmiş olup;kronik pankreatit tanılı hastalar, aktif malignitesi olan hastalar gebeler ve kendi isteği ile hastaneden ayrılan hastalar dahil edilmemiştir. Prognostik açıdan AP tanılı hastaların ilk 24 saat içerisindeki SIRS ve BISAP skorları hesaplanmıştır. Hastaların MetS tanısı National Cholesterol Education Program Adult Treatment Panel III (NCEP ATP III) kriterlerine göre konuldu. Vücut Kitle İndeksi (VKİ)hesaplamasına göre 18,5-24,9 kg/m2 aralığı normal kilolu, 25,0-29,9 kg/m2 aralığı fazla kilolu ve 30 kg/m2 üzerinde olanlar ise obezite olarak sınıflandırıldı. İstatiksel analizler için IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanıldı.

	Bulgular:Çalışma, yaşları 20 ve 90 arasında değişen, 40'ı (%62) erkek ve 25'i (%38) kadın olmak üzere 65 olgu ile yapıldı. AP tanılı hastalarda NCEP: ATP III tanı kriterlerine göre MetS görülme oranı %64.6 (n=42) saptandı.Hastalar MetS olan(%64.6) ve MetS olmayan(%35.4) olmak üzere iki grupta incelendi.MetS olma durumuna göre yaş, cinsiyet, VKİ, sigara kullanımı, alkol kullanımı açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı(p>0.05). Etyolojik olarak karşılaştırıldığında MetS olan grupta hipertrigliseridemi ilişkili pankreatit görülme oranı istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu(p=0.03). MetS komponentleri açısından karşılaştırıldığında MetS olan grupta kan basıncı (KB) yüksekliği, trigliserid(TG) yüksekliği, açlık plazma glukozu (APG) yüksekliği ve düşük HDL açısından istatistiksel olarak anlamlı yükseklik bulunmuşken (p<0.001, p=0.03, p=0.013, p<0.001),bel çevresi(BÇ) ölçümü açısından istatistiksel anlamlı fark bulunmadı(p=0.105). AP şiddeti açısından bakıldığında MetS olan grupta orta şiddetli ve şiddetli AP görülme oranı MetS olmayan gruptan istatistiksel açıdan anlamlı yüksek bulundu (p=0.019). MetS komponentleri AP şiddeti açısından incelendiğinde APG yüksekliği açısından istatistiksel anlamlı yükseklik bulunmuşken (p=0.016), KB yüksekliği, BÇ ölçümü, TG yüksekliği ve düşük HDL açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmadı (p=0.149, p=0.261, p=0.054, p=0.494). MetS olma durumuna göre yatış süresi ve yoğun bakım ünitesi (YBÜ) gereksinimi açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). Lokal komplikasyon görülmesi açısından MetS olan grupta istatistiksel olarak anlamlı yükseklik görüldü (p=0.027). Obezitenin ise AP gelişmesi ve AP şiddeti üzerinde etkisi olmadığını saptadık (p=0.763).

Sonuç:AP tanılı hastalarda MetS görülme oranı genel popülasyonun üzerindeydi. MetS komponentlerinin AP görülmesi ile ilişkisi sıktı. AP şiddeti ve lokal komplikasyon görülmesi olasılığı MetS olma durumu ile ilişkiliydi. MetS komponentlerinden yalnızca APG yüksekliğinin AP şiddetiyle bağımsız ilişkisi olduğu sonucuna vardık. Bu gözlemlerin ardından MetS' un AP gelişmesi ve AP seyri açısından risk faktörü olduğu sonucuna vardık.

Anahtar Kelimeler:Akut pankreatit, akut pankreatitin şiddeti, metabolik sendrom,obezite, hiperlipidemi, hipertansiyon, hiperglisemi

Abstract:
Objective: There are studies suggesting that Metabolic Syndrome (MetS) is associated with inflammation, suggesting that it may also be associated with Acute pancreatitis (AP) which is an inflammatory disease. There is no comprehensive information on the independent or joint effect of MetS components on AP.In this research, we aimed to understand whether MetS and its components have an independent effect on the development and course of AP and to examine the joint effect of their combinations.

Materials and methods:In our prospective cross-sectional study, patients with confirmed diagnosis of AP who were hospitalized in the Internal Medicine Clinic of the Health Sciences University Haydarpasa Numune Health Practice and Research Center Hospital, between May 2023 and January 2024 were included. AP classification and severity assessment were performed according to the Revised Atlanta ClassificationOur study included individuals aged 18 and above; pregnant women, patients with chronic pancreatitis, patients with active malignancy and patients who left the hospital voluntarily were not included. Prognastically, SIRS and BISAP scores in the first 24 hours were calculated. The identification of metabolic syndrome followed the diagnostic criteria outlined in the National Cholesterol Education Program Adult Treatment Panel III (NCEP ATP III). Those with a body mass index (BMI) between 18.5-24.9 kg/m2 were defined as normal weight, between 25.0-29.9 kg/m2 overweight and over 30 kg/m2 were defined as obese. The results were compared with the control group. IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS 22, Turkey) was used for statistical analysis. 

Results: The study was performed in 65 patients, 40 (62%) males and 25 (38%) females, aged between 20 and 90 years.According to NCEP ATP III diagnostic criteria, the rate of MetS in patients with AP was 64.6% (n=42).The patients were categorized into two groups as MetS (64.6%) and non-Mets (35.4%).No statistically significant difference was found in terms of age, gender, BMI, smoking, alcohol use according to MetS presence (p>0.05).When compared etiologically, the incidence of hypertriglyceridemia induced pancreatitis in the MetS group was statistically significantly higher(p=0.03). When the components of MetS were compared,low HDL, elevated blood pressure (BP), elevated fasting plasma glucose, elevated triglycerides (TG) were found was statistically significantly higher in the MetS group(p<0.001, p=0.03, p=0.013, p<0.001),There was no statistically significant variance detected in the measurement of waist circumference (WC) (p=0.105).In relation to the severity of AP, the rate of moderate and severe AP was statistically significantly higher in the group with MetS compared to the group non-MetS (p=0.019).When MetS components were evaluated in terms of AP severity, it was found that fasting plasma glucose elevation was statistically significantly higher(p=0.016). There was no statistically significant difference was found in elevated BP, WC measurement, elevated TG and low HDL (p=0.149, p=0.261, p=0.054, p=0.494). No statistically significant difference was found in terms of length of hospitalization and intensive care unit (ICU) requirement according to MetS presence (p>0.05). The incidence of local complications was statistically significantly higher in the MetS group (p=0.027).We found that obesity had no effect on the progression and severity of AP (p=0.763).

Conclusion:The incidence of MetS in patients with AP was higher than in the general population. MetS components were frequently associated with the presence of AP. The severity of AP and the development of local complications have been associated with the presence of MetS.We concluded that among the components of MetS, only FPG elevation was related to AP severity independently.Following these observations, we concluded that MetS is a risk factor for the development and prognosis of AP.

Keywords: Acute pancreatitis, severity of acute pancreatitis, metabolic syndrome, hyperlipidemia, hypertension, hyperglycemia,obesity