Ergen ebeveynleri için anne baba gelişim programının anne babaların ebeveynlik stillerine ve stres düzeylerine etkisi
Effect of parenting development program for adolescent parents on parents' parenting styles and stress levels
Yazar: DİĞDEM ILGAZ
Danışman: DOÇ. DR. BARIŞ ÖNEN ÜNSALVER
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada, ergen ebeveynleri için hazırlanan Anne Baba Gelişim Programı'nın ebeveyn stilleri ve anne baba stresi üzerindeki etkileri ile ergen çocukların annelik algısı üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda programın uygulaması, devlet ortaokulunda 7. sınıfta çocuğu bulunan 35 anneyle gerçekleştirilmiştir. Programın etkisi, deneysel araştırma yöntemiyle değerlendirilmiştir, deney grubuyla birlikte 2 kontrol grubu kullanılmıştır. Müdahale grubu 8 haftadan oluşan 20 saatlik eğitim programına katılırken, yoga kontrol grubuna bu süreçte yoga yaptırılmış, diğer kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Deney grubundan ön test, son test ve üç aylık izleme testi, yoga ve kontrol grubundan ön test ve son test ölçümleri alınmıştır. Bu ölçümlerde annelere, Çok Boyutlu Ebeveynlik Stillerini Değerlendirme Ölçeği, Anne Baba Stresi Ölçeği ve Güçler Güçlükler Ölçeği uygulanmış olup annelerin ergen çocuklarına Leuven Algılanan Ana Babalık Ölçeği uygulanmıştır. Bulgulara göre, müdahale sonrasında annelerin ebeveynlik stres düzeyleri ve annelerin algıladığı güçler güçlüklerde anlamlı şekilde azalma görülmüştür. Bununla birlikte annelerin kapsamlı olumlu ebeveynlik stillerinde yoga ve kontrol gruplarına göre artış görülmüş olsa da istatiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Annelerin kapsamlı olumsuz ebeveynlik stillerinde ise anlamlı şekilde azalma görülmüştür. Ebeveynlik stilleri alt boyutları açısından değerlendirildiğinde; destekleyici yaklaşım, olumlu pekiştirme, fiziksel kontrol ve düşmanlık alt boyutlarında programın etkisi anlamlı bulunmuş, proaktif ebeveynlik, samimi ilişki ve düşük kontrol alt boyutlarında ise anlamlı etki bulunmamıştır. Örneklemi oluşturan annelerin ergen çocukları değerlendirildiğinde, annelere yapılan müdahale sonrasında, istatiksel olarak anlamlı şekilde, ergen çocukların annelerini daha duyarlı ve özerkliklerini destekleyici algıladıkları bulunmuştur. Son olarak, programdan 3 ay sonra deney grubuna uygulanan izlem testi bulguları, programın ebeveynlik stresi üzerindeki etkisinin devam etmediğini fakat ebeveynlik stilleri üzerindeki etkisinin devam ettiğini göstermektedir. ABG programının olumlu etkilerini gösteren bu ilk çalışmanın sonuçlarının benzer örneklemi hedefleyen gelecek araştırmalarla desteklenmesi programın toplum içinde uygulanabilirliğini sağlayacaktır. 
Ebeveyn ve ergenin uyumunu hedefleyen programlar uzun vadede toplum ruh sağlığı açısından koruyucu görev görecektir.
Anahtar Kelimeler: Ebeveyn eğitimi, ebeveyn stilleri, olumlu anne babalık, anne baba stresi, ergenlik

Abstract:
This study aimed to investigate the effects of the Parenting Development Program (ABG - Anne Baba Gelişim Programı), prepared for adolescent parents, on parenting styles and parental stress, and on adolescent children's perception of motherhood. For this purpose, the program was implemented with 35 mothers whose children were in the 7th grade at a public secondary school. The impact of the program was evaluated by experimental research method. Three groups were formed; experimental group, yoga control group and another control group without intervention. While the experimental group participated in a 20-hour training program consisting of 8 weeks, the yoga control group was given yoga during this period, and no intervention was made to the control group. Pre-test, post-test and three-month follow-up tests were taken from the experimental group, and pre-test and post-test measurements were taken from the yoga and control groups. In these measurements, The Multidimensional Assessment of Parenting Scale, The Parenting Stress Scale and The Strength and Difficulties Questionnaire were applied to the mothers, and The Leuven Adolescent Perceived Parenting Scale was applied to the adolescent children of the mothers. According to the findings, after the intervention, there was a significant decrease in mothers' parenting stress levels and mothers' perceived strengths and difficulties. However, although there was an increase in the comprehensive positive parenting styles of the mothers compared to the yoga and control groups, it was not found to be statistically significant. There was a significant decrease in the mothers' comprehensive negative parenting styles. When parenting styles are evaluated in terms of their sub-dimensions; the effect of the program was found to be significant in the sub-dimensions of supportiveness, positive reinforcement, physical control and hostility, but no significant effect was found in the sub-dimensions of proactive parenting, warmth and lax control. When the adolescent children of the mothers forming the sample were evaluated, it was found that, after the intervention to the mothers, the adolescent children perceived their mothers as more responsive and granting of their autonomy, in a statistically significant manner. Finally, the follow-up test findings applied to the experimental group 3 months after the program, show that the program's effect on parenting stress did not continue, but its effect on parenting styles continued. Supporting the results of this first study showing the positive effects of the ABG Program with future studies targeting similar samples will ensure the applicability of the program in society. Programs targeting the harmony of parents and adolescents will serve as a protector for public mental health in the long term. 
Key Words: Parental education, parenting styles, positive parenting, parental stress, adolescence