Çalışanların kişilik özellikleri ile örgütsel demokrasi algılarının örgütsel muhalefet davranışları ve örgütsel sessizlikleri üzerindeki etkilerinin incelenmesi
Effects of personality types and organizational democracy perceptions of employees on employees' organizational dissent behaviors and organizational silence
Yazar: AHMET ERKASAP
Danışman: PROF. DR. BELİZ ÜLGEN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Endüstriyel demokrasi = Industrial democracy ; Enneagram = Enneagram ; Kişilik = Personality ; Kişilik tiplemeleri = Personality types ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Çalışanlar = Workers ; Örgütsel demokrasi = Organizational democracy ; Örgütsel muhalefet = Organizational dissent ; Örgütsel sessizlik = Organizational silence

Özet:
Bu çalışmanın amacı çalışanların, Enneagram kişilik özellikleri modeline dayalı olarak, kişilik özellikleri ile örgütsel demokrasi algılarının örgütsel muhalefet davranışları ve örgütsel sessizlikleri üzerine etkisini araştırmaktır. Alan yazında daha önce örgütsel demokrasi ile örgütsel sessizlik, örgütsel demokrasi ile örgütsel muhalefet, kişilik özellikleri ile örgütsel muhalefet ve kişilik özellikleri ile örgütsel sessizlik kavramlarının bir arada olduğu araştırmalar olmasına rağmen gerçekleştirilen alan yazın incelemesi sınırlılığında bu dört kavramın bir arada araştırıldığı bir örneğe rastlanamamıştır. Enneagram kişİlik modelinin de alan yazında nicel düzlemde yapılan araştırmalarının kısıtlı sayıda olduğu gözlemlenmiş ve bu çalışmanın alan yazına hem dört kavramın bir arada olması nedeniyle hem de Enneagram'ın nicel bir çalışmada kullanılması anlamında destek ve örnek sağlayacağı düşünülmektedir.  
Araştırmanın örneklemi İstanbul ilindeki çeşitli sektörlerde çalışan beyaz yakalı çalışanları kapsayan 509 kişiden oluşmaktadır. Araştırmada kullanılan anket Enneagram, Örgütsel Demokrasi, Örgütsel Muhalefet ile Örgütsel Sessizlik ölçeklerini barındırmakta ve demografik ifadelerle beraber 98 sorudan oluşmaktadır. Anketten elde edilen veriler SPSS 25.00 istatistik programı ve basit doğrusal regresyon yöntemiyle analiz edilmiştir. 
Araştırma bulgularına göre Örgütsel Demokrasinin Örgütsel Muhalefet üzerinde pozitif yönlü, Örgütsel Sessizlik üzerinde negatif yönlü etkisi olduğu tespit edilmiştir. Kişilik Özellikleri Uzlaşmacı ve Yardımcı tip kişilik özelliklerinin Örgütsel Muhalefet üzerinde negatif, Maceracı ve Sorgulayan tip kişilik özelliklerinin ise pozitif etkileri olduğu ortaya çıkmıştır. Örgütsel Sessizlik üzerinde Sorgulayan ve Reis tip kişilerin kişilik özelliklerinin negatif etkileri olduğu saptanmıştır. Uzlaşmacı, Mükemmeliyetçi, Gözlemci ve Sorgulayan tip kişilerin kişilik özelliklerinin Örgütsel Demokrasi üzerinde pozitif etkisi tespit edilmiştir.
Bu sonuçlara dayalı olarak örgütsel demokrasinin önemi bir kez daha ortaya konmuş, Farklı Enneagram kişilik tiplerine göre çalışanların örgütsel demokrasi, örgütsel muhalefet ve örgütsel sessizlik algıları ve davranışları ortaya konulmuştur.

Abstract:
This study aimed to investigate the effect of employees' perceptions of organizational democracy on organizational dissent behavior and organizational silence, based on the employee's Enneagram personality traits model. Although there are studies where organizational democracy and organizational dissent, personality traits and organizational silence, organizational democracy and organizational silence, personality traits and organizational dissent concepts were theorized together before, within the scope of our research on literature, there is no example of these four concepts being investigated together in a research. The Enneagram personality model has also been observed to have limited number of studies conducted in the quantitative research in the literature, and it is thought that this study will provide support and become an example to the literature both in terms of the use of Enneagram in a quantitative study and four concepts coming together in a reserach..
The sample of the study consisted of 509 white collar employees working in various sectors in Istanbul area. The questionnaire used within the scope of the research included the Enneagram, Organizational Democracy, Organizational Dissent and Organizational Silence scales and consisted of 98 questions including demographic ones. The data obtained from the questionnaire was analyzed with SPSS 25.00 statistical program and Simple Linear Regression method.
According to the findings of the research, Organizational Democracy had a positive effect on Organizational Dissent and Organizational Democracy had a negative effect on Organizational Silence. In terms of Personality Traits Helper and Peacemaker type persons have been found to have negative effects on Organizational Dissent, and Enthusiast and Investigator type persons have positive effects. It has been determined that Investigator s and Challenger types have negative effects on Organizational Silence. Peacemaker, Perfectionist, Investigator and Loyalist type people have a positive effect on organizational democracy.
Based on these results, the importance of organizational democracy was once again demonstrated, and the perceptions and behaviors of employees on organizational democracy, organizational opposition and organizational silence according to different Enneagram personality types were revealed.