Takiyyüddin Mehmed Emin Ali Bey'in hayatı ve Mûsika-i Hümâyûn Tarihi adlı eseri (Transkripsiyon ve inceleme)
Takiyyüddin Mehmed Emin Ali Bey's life and his book of named Mûsika-i Hümâyûn's History
Yazar: MEHMET ALÇI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERBÜLEND ARPA
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Din Musikisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Askeri müzik = Military music ; Bestekarlar = Composers ; Besteler = Compositions ; Biyografi = Biography ; Müzik = Music ; Müzik eserleri = Music works ; Müzik tarihi = Music history ; Takiyyüddin Mehmed Emin Ali = Takiyyüddin Mehmed Emin Ali ; Türk müziği = Turkish music

Özet:
Bu çalışmada İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı Yazma Eser Kütüphânesinde kayıtlı olan Takiyyüddin Mehmed Emin Ali Bey'in Osmanlı Devleti'nde kullanılan Arap alfabesi ile yazdığı Mûsika-i Hümâyûn Tarihi adlı eseri Latin alfabesi ile transkribe edilerek, yazarın hayatı ve eserin içeriği hakkında bilgiler verilecektir. Takiyyüddin Mehmed Emin Ali Bey Mûsika-i Hümâyûnun kuruluş yıllarından itibaren Mûsika-i Hümâyûnda görev yapmış, burada binbaşılığa kadar yükselmiş ve emekli olmuş bir görevlidir. Mûsika-i Hümâyûnun kuruluşunu ve birinci nesil mûsikacıları tanıtan bir eser kaleme almıştır. Eseri kaleme alırken yaşadığı dönem ile sınırlandırmıştır. Eserdeki bilgileri o dönemde yaşamış olan kişilerden, resmi belgelerden ve bizzat kendi anılarından kaydetmiştir. Mûsika-i Hümâyûn Tarihi ismi ile kaydedilen eser Mûsika-i Hümâyûnun kuruluşu, Enderûn-i Hümâyûndan Mûsika-i Hümâyûna geçen mûsikîşinasların biyografileri, rütbeleri, görev aldıkları tarihler gibi birçok kıymetli bilgi içermektedir. Yazar bu eseri tamamlayamamıştır. Bu eserin matbu hali tespit edilmemiştir. Bu nedenle mûsikî tarihi ve özellikle Mûsika-i Hümâyûn ile ilgili araştırma ve yakın dönem kaynaklarımızda bu esere çok az atıf yapılmıştır.
Çalışmada kullanılan ve Mûsika-i Hümâyûn Tarihi olarak adlandırılan eserin PDF dosyası, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı Yazma Eser Kütüphânesinden online olarak temin edilmiştir. Çalışmada Mûsika-i Hümâyûn Tarihi transkripsiyonlu bir şekilde Latin alfabesine aktarılmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır.
Birinci bölümde Takiyyüddin Mehmet Ali Bey'in hayatı ve Mûsika-i Hümâyûn Tarihi adlı eserinin özellikleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde ise Enderûn-i Hümâyûndan Mûsika-i Hümâyûna geçiş ve Mûsika-i Hümâyûn yapısı hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde ise metin transkripsiyonlu olarak Latin harflerine aktarılmıştır. Çalışma, sonuç ve kaynakça kısımları ile tamamlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Türk Mûsikîsi, Türk Mûsikîsi Tarihi, Türk Askerî Mûsikîsi, Mûsika-i Hümâyûn, Muzıka-yı Hümâyûn, Takiyyüddin Mehmed Emin Ali.

Abstract:
In this study, Takiyyüddin Mehmed Emin Ali Bey's work named Mûsika-i Hümâyûn Tarihi will be transcribed in Latin alphabet, and information will be given about the life of the author and the content of the work. The original book was  written in Ottoman Turkish, and now is registered in the manuscript library in the Istanbul Metropolitan Municipality Atatürk Library. Takiyyüddin Mehmed Emin Ali Bey is an officer who has served in Mûsika-i Hümâyûn since the foundation years of Mûsika-i Hümâyûn. He rose to the rank of major and retired there. He wrote the book introducing the establishment of Mûsika-i Hümâyûn and first generation musicians. While writing the work, he limited it to the period in which he lived. He recorded the information from the work of people who lived at his time, from official documents and from his own memories. The work, which is recorded as Mûsika-i Hümâyûn Tarihi, contains a lot of valuable information such as the establishment of Mûsika-i Hümâyûn, the biographies of the musicians who passed from Enderûn-i Hümâyûn to Mûsika-i Hümâyûn, their ranks and the dates they had been in charge.  The author could not complete this work. The printed version of the book has not been detected. For this reason, very few references have made to this work in recent sources about the history of music, especially the Mûsika-i Hümâyûn.
The PDF file of the work we used in the study, called Mûsika-i Hümâyûn Tarihi, was obtained online from the manuscripts section of the Istanbul Metropolitan Municipality Atatürk Library. In the study, the History of Mûsika-i Hümâyûn was transcribed into the Latin alphabet. The study consists of three parts.
In the first chapter, information is given about the life of Takiyyüddin Mehmet Ali Bey and the features of his work called Mûsika-i Hümâyûn Tarihi. In the second part, information is given about the transition from Enderûn-i Hümâyûn to Mûsika-i Hümâyûn and the structure of Mûsika-i Hümâyûn. In the third part, the text is transcribed into Latin letters. The study is completed with conclusion and bibliography.
Keywords: Türk Mûsikîsi, Turkish Music History, Turkish Military Music, Mûsika-i Hümâyûn, Muzıka-yı Hümâyûn, Takiyyüddin Mehmed Emin Ali.