Türk hukukunda hapis cezasına alternatif yöntemlerin etkinliği
Effectiveness of alternative methods to imprisonment in Turkish law
Yazar: BÜŞRA BAYKAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ABDÜLHAMİD YAVUZ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza adaleti sistemi = Criminal justice system ; Denetimli serbestlik sistemi = Probation system ; Hapis cezası = Imprisonment ; Seçenek yaptırımlar = Alternative sanctions

Özet:
Ceza hukukundaki hürriyeti bağlayıcı cezaların olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla geliştirilen hapis cezasına alternatif yöntemler; öncelikle orta ve hafif ağırlıktaki suçlardan mahkûm olanları ceza infaz kurumunun olumsuz etkilerinden koruma ve hükümlünün kişiliği üzerinde yapıcı adımlar atma amacını taşımaktadır. Bu alternatif yöntemler, hükümlünün suç okulu olarak tanımlanabilecek ceza infaz kurumlarına alınması yerine; ona mesleki destek, eğitim desteği, sosyal ve psikolojik destek verilmesi, onu suça iten sebeplerin değerlendirilmesi, bunların ortadan kaldırılması ve bu yolla hükümlünün rehabilite edilmesi ile denetim altında ve kontrollü olarak topluma salınmasını sağlamaktadır. Bu süreçlerde yaşanacak en ufak bir zafiyet, serbest bırakılan hükümlünün yeniden suç işlemesi anlamına gelecek; bu durum ise toplum nezdinde infial yaratarak toplumun adalete olan inancını zedeleyecektir. Bu açıdan, hapis cezasına alternatif olarak sunulan bu yöntemlerin titizlikle uygulanması önem arz etmektedir.
Hapis cezasına alternatif olarak öngörülen yöntemler arasında yer alan seçenek yaptırımlar, özel infaz usulleri, denetimli serbestlik, koşullu salıverilme veya erteleme gibi kurumların uygulanması süreci birçok aktörün birlikte çalışmasını gerektirmektedir. Bu yöntemlerin kavramlaştırılması, uygulamadaki sorunların tespit edilmesi ve iyi uygulama örneklerinin ortaya çıkarılmasında başta ceza hukuku aktörleri olmak üzere; psikologlar, sosyologlar ile sosyal hizmet çalışanları, kriminologlar ve penologlar gibi farklı disiplinlerden profesyonellere çok iş düşmektedir. Bu süreçte, her bir disiplinin konuyu kendi bilimsel çerçevesinde ele alması da yeterli olmayıp; disiplinlerarası çalışmalar ile bu uygulamalardan en yüksek faydanın nasıl sağlanabileceğine ilişkin kapsamlı araştırmaların yapılması gerekmektedir. 
Bu çalışmada; hapis cezasına alternatif olarak sunulan uygulamalara ilişkin olarak sosyoloji, psikoloji, kriminoloji, penoloji, hukuk ve sosyal hizmet alanlarında yapılmış olan nicel, nitel ve istatistiki çalışmalar incelenmiş; elde edilen sonuç verilerinin değerlendirilmesi, hukuki alana yansımalarının tespiti ve bu uygulamaların iyileştirilmelerine ilişkin çözüm önerilerinin sunulması yoluyla hukuk doktrinine katkı sağlamak amaçlanmıştır.

Abstract:
Alternative methods to imprisonment in criminal law are developed for reducing the negative effects of imprisonment. These practices aim to prevent those convicted of petty crimes from going further astray within the prison conditions and to take constructive steps on the prisoner's personality by eliminating the deprivation of the opportunity to socialize. Such alternative sanctions are implemented for providing professional, educational, social and psychological support to the prisoner, evaluating and minimizing the reasons of crime and thus rehabilitating the prisoner instead of taking the prisoner to penal institutions, which can be described as a crime university. These practices ensure that the criminal is released into society in a supervised and controlled manner. The slightest setback in these practices means that the criminal will repeat his/her crime. This will create outrage in the society and undermine the society's trust in justice. Therefore, it is crucial to implement such measures meticulously.

Alternative methods offered to prison sentence can be alternative sanctions for short-term imprisonment, probation, conditional release or suspension of prison sentence. The implementation of such practices requires many actors to work together. In the conceptualization, improvement and implementation of these procedures especially criminal law actors and professionals from different disciplines such as psychologists, sociologists, social workers, criminologists and penologists have a lot of work to do. In this process, it is not enough for each discipline to address the issue within its own scientific framework. Interdisciplinary studies and comprehensive research on how to get the highest benefit from these practices are required.

In this study quantitative, qualitative and statistical studies that are conducted in the fields of sociology, psychology, criminology, penology law and social work regarding practices of alternative methods to imprisonment will be analyzed. After evaluating all the interdisciplinary studies, problems in the practice will be identified, possible solutions will be suggested and by improving alternative methods to imprisonment it is intended to contribute to criminal law doctrine.