Uluslararası ticaret ve yoksulluk: OECD ülkeleri ve Türkiye'den kanıtlar
International trade and poverty: Evidence from OECD countries and Turkiye
Yazar: SELEN YILMAZ UZLAŞIR
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM ÖZTÜRK ÇETENAK
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Ticaretin serbestleşmesinin yoksulluk üzerindeki etkisi, küreselleşmenin olumlu ve olumsuz yönlerinin birlikte ele alındığı önemli bir tartışma alanıdır. Bazı araştırmacılar, ticaretin serbestleşmesinin ekonomik büyümeyi desteklediğini ve bu büyümenin yoksulluğu azaltıcı bir etkisi olduğunu savunmaktadır. Öte yandan, diğer araştırmalar ticaret hacmindeki artışın genellikle varlıklı kesimlerin yararına sonuçlandığını, yoksul kesimlerin ise bu süreçten yeterince fayda sağlayamadığını göstermektedir. Bu farklı yaklaşımlar dikkate alındığında, ticaretin serbestleşmesinin yoksulluk üzerindeki etkilerinin daha kapsamlı ve derinlemesine incelenmesi gerekmektedir. Bu çalışma, "Ticari açıklık yoksulluğu azaltır mı?" sorusuna yanıt aramaktadır. Araştırmada, 2003-2020 döneminde 31 OECD ülkesinde dışa açıklık ve yoksulluk arasındaki ilişki, panel veri analizi yöntemiyle incelenmiştir. Veri eksikliği nedeniyle Türkiye, bu analiz kapsamına dahil edilememiştir. Ancak, Türkiye için 1987-2021 dönemi verileri kullanılarak, ticari açıklık ve yoksulluk arasındaki ilişki zaman serisi analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Panel veri analizi sonuçları, ticari açıklık ile yoksulluk arasında pozitif bir ilişki olduğunu, yani ticari açıklığın artmasının yoksulluğu da artırdığını göstermiştir. Buna karşılık, Türkiye için yapılan analizler, ticari ve finansal açıklığın yoksulluğu azalttığını ortaya koymuştur. Ayrıca, Granger nedensellik analizi sonuçlarına göre, doğrudan yabancı yatırımlar ile yoksulluk arasında tek yönlü bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir.

Abstract:
The impact of trade liberalisation on poverty is an important area of debate where the positive and negative aspects of globalisation are considered together. Some researchers argue that trade liberalisation promotes economic growth and that this growth has a poverty-reducing effect. On the other hand, other studies show that the increase in trade volume generally benefits the wealthy, while the poor do not benefit sufficiently from this process. Considering these different approaches, the effects of trade liberalisation on poverty need to be examined more comprehensively and in depth. This study seeks to answer the question 'Does trade openness reduce poverty?'. In the study, the relationship between openness and poverty in 31 OECD countries during the 2003-2020 period is examined by panel data analysis method.  Turkey could not be included in this analysis due to lack of data. However, the relationship between trade openness and poverty is analysed by time series analysis using data for the period 1987-2021 for Turkey. The results of the panel data analysis show that there is a positive relationship between trade openness and poverty, i.e. an increase in trade openness increases poverty. On the other hand, analyses for Turkey reveal that trade and financial openness reduce poverty. Moreover, according to the results of Granger causality analysis, a unidirectional causality relationship was found between FDI and poverty.