Diyabetli bireylerde diyabetik ayak riski ve oluşumunu etkileyen faktörlerin omaha tanılama sistemi ve sağlık inanç düzeyine göre değerlendirilmesi
Evaluation of diabetic foot risk and factors affecting its formation in individuals with diabetes according to the omaha diagnostic system and health belief level
Yazar: MEHMET AYTEMUR
Danışman: DOÇ. DR. BAHAR VARDAR İNKAYA
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetik ayak = Diabetic foot ; Sağlık inanç modeli = Health belief model

Özet:
Bu çalışma, diyabetli bireylerde diyabetik ayak oluşumunu etkileyen faktörlerin diyabetli bireylerin sağlık inancı ile olan ilişkisinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte yapılmıştır. Çalışmanın evrenini Ankara'da bir devlet hastanesinin İç hastalıkları polikliniğine başvuran tip 2 ve tip 1 diyabetli bireyler oluşturmuştur. 

Örneklemini ise araştırmaya dahil edilme kriterlerine uygun olan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 206 diyabetli birey oluşturmuştur. Çalışma kapsamında diyabetli bireylere; Diyabetli Birey Tanıma Formu, Diyabetik Ayak Bilgi Ölçeği (DABÖ), Diyabetik Ayak Bakımı Öz Etkililik Ölçeği (DABÖÖ), Ayak Bakım Davranış Ölçeği (ABDÖ), Diyabet Hastalarında Sağlık İnanç Bakım Ölçeği (DHSİM), Omaha Diyabetli Birey Ayak Semptom Değerlendirme Formu uygulanmıştır. 

Araştırma sonucunda, diyabetli bireylerin cinsiyet, yaş, BKİ, eğitim düzeyi, ekonomik düzey, destek alma, tedavi şekli ve uyumu, muayene sıklığı, eğitim alma durumlarının bireylerin ayak bakım davranışları ve öz etkililiklerini etkilediği ayrıca bu sosyodemografik özelliklerden cinsiyet, yaş, BKİ, eğitim düzeyi, ekonomik düzey, tedavi şekli ve uyum, muayene sıklığı ve eğitim alma durumunun bireylerin sağlık inanç düzeyini etkilediği tespit edilmiştir. Çalışmada diyabetli bireylerin ayak bakım davranışı, bakım öz etkililiği ile sağlık inanç düzeyleri arasında pozitif yönlü ilişki, Omaha semptom ortalaması arasında negatif yönlü ilişki tespit edilmiştir. 

Bu araştırma ile diyabetli bireylerde diyabetik ayak riski ve oluşumunda etkili olan sosyodemografik özellikler, ayak bakım davranışları, öz etkililiği ve ayakta görülen semptomların bireylerin sağlık inanç düzeyleri ile ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study was conducted in a descriptive and exploratory design with the aim of investigating the factors influencing the development of diabetic foot in individuals with diabetes and their relationship with health beliefs. The population of the study consisted of individuals with type 2 and type 1 diabetes who applied to the internal medicine outpatient clinic of Ankara State Hospital. 
The sample consisted of 206 individuals with diabetes who met the inclusion criteria and agreed to participate in the study. The instruments used in the study included the Diabetes Patient Identification Form, Diabetic Foot Knowledge Scale (DFKS), Diabetic Foot Care Self-Efficacy Scale (DFCSES), Foot Care Behavior Scale (FCBS), Diabetes Health Belief Scale (DHBS) in Diabetic Patients, and Omaha Diabetic Foot Symptom Assessment Form.
The research results indicate that the sociodemographic characteristics such as gender, age, BMI, education level, economic status, receiving support, treatment method, treatment compliance, frequency of medical check-ups, and receiving education have an impact on individuals' foot care behaviors and self-efficacy related to care. Additionally, it was found that gender, age, BMI, education level, economic status, treatment method and compliance, frequency of medical check-ups, and receiving education also affect individuals' health belief levels. The study reveals a positive correlation between diabetic individuals' foot care behavior, self-efficacy related to care, and health belief levels, as well as a negative correlation with the average Omaha symptom score.
The research has concluded that in diabetic individuals, sociodemographic characteristics that are effective in the risk and development of diabetic foot, foot care behaviors, self-efficacy, and symptoms observed in the feet are related to individuals' health belief levels.