Kronik karaciğer hastalığı tanısı ile hastaneye yatırılan bireylerde uluslararası ortak hemşirelik terminolojisine dayalı standart hemşirelik bakım planının geliştirilmesi ve kullanışlılığının değerlendirilmesi
Development and usefulness of the standard nursing care plan developed based on the international nursing terminology in individuals hospitalized with chronic liver disease
Yazar: GÜLFİGAR GÜLKAYA
Danışman: DOÇ. DR. FATOŞ KORKMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Hospis bakımı = Hospice care

Özet:
Kronik karaciğer hastalığı tanısı ile hastaneye yatırılan bireylerde uluslararası ortak hemşirelik terminolojisine dayalı standart hemşirelik bakım planının geliştirilmesi ve kullanışlılığının değerlendirilmesi için katılımcı eylem araştırması tasarımı ile üç fazda uygulanmıştır. Araştırmanın birinci fazında, kronik karaciğer hastalığına sahip sekiz hasta ve yarı yapılandırılmış soru formu ile nitel olarak 1-31 Aralık 2017 tarihleri arasında tamamlanmıştır. İkinci fazında; Gastroenteroloji servislerinde görev yapan 18 hemşirenin hemşirelik süreci yaklaşımı ile yapılandırılmış hemşirelik bakım planına ilişkin görüşleri belirlenmiştir. Bu fazda ayrıca, kronik karaciğer hastalığı tanısı ile hastaneye yatırılan bireylerde kullanılmak üzere uluslararası ortak hemşirelik terminolojisine dayalı standart hemşirelik bakım planının geliştirilmiş ve kapsam geçerliliği Ekim 2022- Eylül 2023 tarihleri arasında tamamlanmıştır. Araştırmanın üçüncü fazında kronik karaciğer hastalığı tanısı ile hastaneye yatırılan bireylerde uluslararası ortak hemşirelik terminolojisine dayalı geliştirilen standart hemşirelik bakım planının kullanışlılığı (etkililik, kalite ve memnuniyet) Gastroenteroloji servislerinde görev yapan 18 hemşire ve yatarak tedavi gören 10 hasta ile Ekim 2023-Aralık 2023 tarihleri arasında tamamlanmıştır. Bu fazda standart bakım planı kullanarak hasta bakımını tamamlayan yedi hemşire ile memnuniyet değerlendirmesi yapılmıştır. Araştırmanın birinci fazında; kronik karaciğer hastalarının hastalık ilişkili deneyimleri hastalığa ilişkin semptomlar ve hastalık ilişkili yaşam sorunları olarak iki tema altında toplanmıştır. İkinci fazında; hemşirelerin çoğunluğunun lisans mezunu olduğu, hemşirelik süreci yaklaşımı ile çalıştıkları ve en çok NANDA hemşirelik tanı terminolojisini bildikleri belirlenmiştir. Bu fazda geliştirilen standart bakım planı 22 NANDA hemşirelik tanısı, tanılarla ilişkili NOC sonuçları ve NIC girişimlerini içermiş ve kapsam olarak %95-%100 arasında geçerli olduğu bulunmuştur. Üçüncü fazında; kronik karaciğer vakası için hemşirelerin ön test bakım planından aldıkları toplam puan (5.44±2.81), ile son test bakım planından aldıkları toplam puan (16.50±4.98) arasındaki fark istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.001). Geliştirilen standart bakım planının kullanıldığı hasta dosyaları ile mevcutta kullanılan bakım planının yer aldığı hasta dosyalarının kalite puan ortalaması arasındaki farkın istatiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Hemşireler standart bakım planının; hasta hakkında hızlı bilgi almayı sağladığını, kronik karaciğer hastalığına sahip hastaların rahatlıkla takip edilmesini ve kanıta dayalı uygulamaları desteklediğini, hastaların daha iyi bakım almalarını sağladığını, bireysellikten uzaklaştırmadığı için bu bakım planı ile çalışmaktan memnun olduklarını ifade etmişlerdir.
Çalışmada sonuç olarak; uluslararası ortak hemşirelik terminolojisine dayalı geliştirilen standart hemşirelik bakım planı, kapsam açısından geçerli, etkili, kaliteli ve memnuniyet verici olarak değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda geliştirilmiş standart hemşirelik bakım planın kronik karaciğer hastalarının bakımın kullanımının yaygınlaştırılması önerilmiştir.

Anahtar kelimeler: katılımcı eylem araştırması, standart hemşirelik bakım planı, kronik karaciğer hastalığı, uluslararası hemşirelik terminolojisi, bakım

Abstract:
The study was conducted in three phases with participatory action research design to develop a standard nursing care plan based on international nursing terminology in individuals hospitalized with chronic liver disease and to evaluate its usefulness. In the first phase of the study, eight patients with chronic liver disease and a semi-structured questionnaire were completed qualitatively between December 1-31, 2017.In the second phase, the opinions of 18 nurses working in gastroenterology services regarding the nursing care plan structured with the nursing process approach were determined. In this phase, a standard nursing care plan based on international common nursing terminology was developed to be used in individuals hospitalized with chronic liver disease and the scope validity was completed between October 2022 and September 2023.In the third phase of the study, the usefulness (effectiveness, quality and satisfaction) of the standard nursing care plan developed based on international nursing terminology in individuals hospitalized with chronic liver disease was completed between October 2023 and December 2023 with 18 nurses working in Gastroenterology services and 10 inpatients. In this phase, satisfaction assessment was made with seven nurses using the standardized care plan and completing patient care.In the first phase of the study, disease-related experiences of chronic liver patients were collected under two themes as disease-related symptoms and disease-related life problems. In the second phase, it was determined that the majority of the nurses were undergraduate graduates, they worked with the nursing process approach and they mostly knew the NANDA nursing diagnosis terminology. The standard care plan developed in this phase included 22 NANDA nursing diagnoses, NOC outcomes and NIC interventions related to the diagnoses and was found to be 95%-100% valid.In the third phase, the difference between the nurses' total score from the pretest care plan (5.44±2.81) and the total score from the posttest care plan (16.50±4.98) was statistically significant (p<0.001). The difference between the mean quality score of the patient files in which the developed standard care plan was used and the patient files in which the care plan currently used was found to be statistically significant (p<0.05).The nurses stated that they were satisfied with the standard care plan because it provided quick information about the patient, enabled patients with chronic liver disease to be followed up easily and supported evidence-based practices, enabled patients to receive better care, and did not take them away from individuality.As a result of the study, the standard nursing care plan developed based on international common nursing terminology was evaluated as valid, effective, high quality and satisfactory in terms of scope. It was recommended that the use of the standard nursing care plan developed in this direction should be expanded in the care of chronic liver patients.

Key Terms: participatory action research, standardized nursing care plan, chronic liver disease, international nursing terminology, care,