In vitro koşullarda yetiştirilen Stachys cretica L. subsp. kutahyensis Akçiçek'in fenolik bileşiklerinin analizi
Analysis of phenolic compounds of Stachys cretica L. subsp. kutahyensis Akçiçek grown under in vitro conditions
Yazar: MERVE SÖYLER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NÜKET AKANIL BİNGÖL ; DOÇ. DR. BETÜL AKIN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Tıbbi ve aromatik bitkiler, tarih boyunca insanlar tarafından, tıp ve eczacılık alanlarında, kozmetik ve parfümeride, baharat üretiminde, gıda ve yem katkı maddesinde, doğal boya elde edilmesinde ve iç ve dış mekân bitkisi olarak peyzaj amaçlı farklı birçok alanda kullanılmıştır. Bu bitkilerin tedavi edici özellikleri ve kullanımları, gözlemlenerek, denenerek, yazılı kaynaklar takip edilerek ve bilimsel çalışmalar yapılarak geliştirilmiş ve nesilden nesile aktarılmıştır. Tıbbi bitkilerin %90 - 95'i doğadan doğrudan toplanmaktadır.
Bu çalışmada, Kütahya ilinde yayılış gösteren ve halk arasında yeni deliçay olarak da bilinen Stachys cretica subsp. kutahyensis'in in vitro koşullarda yetiştirilmiş ve içerdiği fenolik bileşikler doğada yetişen örnekleri ile karşılaştırılmıştır. Bitkinin tohum en uzunluğu 4,24 mm ± 0,43 ile boy uzunluğu 6,79 mm ± 0,44 arasında değişirken, 100 tohuma ait ortalama ağırlığı 0,1546 g/100 tohum ± 0,09 olarak belirlenmiştir.
Bitkinin faklı çözücülerle elde edilen ekstraktlarının kalitatif analizlari LC-MS QTOF ile yapılmış, araziden toplanan ve laboratuvarda yetiştilen örneklerin etanol ve su ekstraktlarında verbascosid bileşiği tespit edişmiştir. Bunun haricinde araziden toplanan ve laboratuvarda yetiştilen örneklerde etidokain, lupulone, kaempferol 3-lathyroside-7-rhamnoside, glutakonik asit, rosmarinine, ceriporic acid C, jasmonik asit, klorojenik asittespit edilmiştir.

Abstract:
Throughout history, medicinal and aromatic plants have been used by people in many different areas throughout history, in the fields of medicine and pharmacy, cosmetics and perfumery, spice production, food and feed additives, obtaining natural dyes and as indoor and outdoor plants for landscaping purposes. The therapeutic properties and uses of these plants were developed and transferred from generation to generation by observing, testing, following written sources and conducting scientific studies. 90-95% of medicinal plants are collected directly from nature.
In this study, Stachys cretica subsp. kutahyensis, which is distributed in Kütahya province and is also known as yenideliçay among the public, was grown under in vitro conditions and the phenolic compounds it contained were compared with naturally grown samples. While the seed sizes of the plant vary between 4,24 mm ± 0,43 and 6,79 mm ± 0,44, the average weight of 100 seeds is determined as 0,1546 g ± 0,09 g.
Qualitative analysis of the plant extracts obtained with different solvents was performed by LC-MS QTOF and verbascoside compound was detected in ethanol and water extracts of the samples collected from the field and grown in the laboratory. In addition, etidocaine, lupulone, kaempferol 3-lathyroside-7-rhamnoside, glutaconic acid, rosmarinine, ceriporic acid C, jasmonic acid, chlorogenic acid were detected in the samples collected from the field and grown in the laboratory.