Önleyici polislik tedbiri olarak arama
Search as a preventive police measure
Yazar: İSMAİL DOĞUKAN BÖLÜKOĞLU
Danışman: PROF. DR. ALİ RIZA TÖNGÜR
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Suç Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Adli kolluk = Judicial police ; Arama = Search ; Ceza hukuku = Criminal law ; Ceza muhakemesi hukuku = Law of criminal procedure ; Kamu hukuku = Public law ; Koruyucu polislik = Preventive policing ; İdari kolluk = Administrative police

Özet:
Önleme araması bir polislik tedbiri olarak PVSK m. 9'da düzenlenmiştir. Önleme aramasıyla milli güvenliğin, temel hak ve hürriyetlerin ve kamu düzeninin korunması, suç işlenmesinin ve tehlikelerin önlenmesi amaçlanmaktadır. Anayasa m. 20 ve m. 21'e uygun olarak önleme araması kural olarak hakim kararıyla, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde ise yetkili mülki idari amirin yazılı emriyle uygulanmaktadır. Arama tedbiri önleme tedbiri olan önleme araması ve koruma tedbiri olan adli arama olmak üzere iki çeşittir.  İdari kolluk faaliyeti kapsamında uygulanan bir tedbir olan önleme aramasıyla koruma tedbiri olan adli arama arasında farklar bulunmaktadır. Adli aramayla soruşturma kapsamında başvurulmakta olup suç delillerinin ele geçirilmesi ve faillerin yakalanması amaçlanmaktadır. Önleme aramasıyla da suç delillerinin ele geçirilmesi ve faillerin yakalanması mümkündür ancak önleme aramasına başvurulduğunda basit suç şüphesi bulunmamalıdır. Aksi takdirde adli aramaya başvurulması gerekirken önleme aramasıyla delil elde edilmiş olmakta ve delil hukuka aykırı hale gelmektedir. Hukuka aykırı delilin hükme esas alınması mümkün olmadığından ceza muhakemesi amacına hizmet etmemekte, maddi gerçek ortaya çıkarılmış olsa da fail cezalandırılamamaktadır. Bireylerin hak ve hürriyetlerinin korunmasını sağlayan önleme aramasıyla özel hayatın gizliliği başta olmak üzere hak ve hürriyet alanına müdahalede bulunulmakta, bu müdahalenin hak ihlaline neden olmaması ve aramanın amacına hizmet etmesi için aramanın hukuka uygun gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Aramanın hukuka aykırı şekilde gerçekleştirilmesi haksız arama suçuna neden olduğu gibi hizmet kusuruna da neden olarak tazminat sorumluluğu doğurabilmektedir. Çalışmada arama kavramı, önleme araması ile adli aramanın farklı, önleme aramasına ilişkin mevzuatta yer alan düzenlemeler ve aramanın hukuka aykırılık sınırı doktrindeki tartışmalara ve yüksek mahkeme kararlarına yer verilerek incelenmiştir.

Abstract:
Preventive search is regulated under Article 9 of the Law on Police Duties and Authorities (Law No. 2559). The purpose of a preventive search is to safeguard national security, protect fundamental rights and freedoms, maintain public order, prevent crime, and mitigate risks. According to Articles 20 and 21 of the Constitution, a preventive search is typically authorized by a judge's order. In urgent situations where delay is detrimental, however, it can be authorized by a written order from the competent administrative authority. There are two types of search measures: preventive search, which is a preventive measure, and judicial search, which is a protective measure. These measures differ within the scope of administrative law enforcement activities. Judicial searches are employed during investigations to seize evidence of crimes and apprehend perpetrators. Similarly, preventive searches can lead to the seizure of evidence and apprehension of perpetrators, but they must not be based solely on suspicion of minor offenses. Otherwise, evidence obtained through a preventive search may render it unlawful, necessitating a judicial search instead. Unlawfully obtained evidence cannot serve as the basis for a ruling, thus failing to serve the purpose of criminal proceedings, and perpetrators may remain unpunished even if the material truth is revealed. Preventive searches, aimed at safeguarding individuals' rights and freedoms, including the privacy of personal life, involve interference within the realm of rights and freedoms. For such interference not to constitute a violation of rights, searches must be conducted in accordance with the law and serve their intended purpose. Moreover, conducting searches unlawfully can constitute the offense of unjustified search and may lead to liability for damages due to service fault. This study examines the concept of search, the distinctions between preventive and judicial searches, the regulations concerning preventive searches in legislation, and the debates in the doctrine regarding the limits of unlawfulness in searches, including decisions from higher courts.