İzmir'in demografik yaşlanma süreci ve yaşlı nüfusa sunulan kamu hizmetleri
The demographic again process of Izmir and public services provided to the elderly popülation
Yazar: ZELİHA KANTİK
Danışman: DOÇ. DR. FATİH AYHAN
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Dünyada gelişmiş ülkeler öncülüğünde artan şehirleşmeyle birlikte demografik yaşlanma 
hızla artmaktadır. Başta Avrupa ülkeleri olmak üzere sanayileşmeye daha geç katılan bazı 
Afrika, Asya ve Latin Amerika ülkeleri de demografik yaşlanma sürecine doğru 
ilerlemektedir. Ortaya çıkan bu kaçınılmaz döngüde tüm dünya geneline yayılan durum 
"küresel yaşlanma süreci" olarak adlandırılmaktadır. 
Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk döneminde devlet tarafından nüfusu artırma yönünde 
benimsenen politikanın sonucunda dinamik yapı kazanan ülke nüfusu içinde yaşlı oranı 
1965 yılında %3.9 olarak saptanmıştır. Sonraki yıllarda kırdan kente göçlerle birlikte 
şehirleşme ve değişen sosyoekonomik yapı sonucu doğurganlığın azalması ve ortalama 
ömrün uzaması gibi ana nedenlerle ülke nüfusu demografik yaşlanma sürecine girmiştir. 
2023 yılı itibariyle ülkemizdeki yaşlı oranı %10,2'ye ulaşmıştır. Sahip olunan bu yaşlı 
oranıyla DSÖ tanımına göre Türkiye "çok yaşlı ülkeler" sınıfına girmektedir.
Yaşlı nüfus günümüzde kentlerde daha yoğundur. Buna bağlı olarak "yaşlı dostu kent" 
kavramı tüm dünyada gelişmektedir. Kentlerde yaşlı bireylere sunulan hizmetler giderek 
artmaktadır. 
Ortaya konan bu çalışmada İzmir ilinde Cumhuriyet döneminde gerçekleşen demografik 
yaşlanmaya dair veriler ortaya konarak demografik yaşlanma üzerinde etkili olan 
faktörler irdelenmeye çalışılmıştır. Nüfusun önemli bölümünün şehirlerde yaşadığı 
ülkemizde şehirlerin yaşlılar için uygun hale getirilmesi ve yaşlı nüfusun ihtiyaç duyduğu 
hizmetlerin sağlanabilmesi hazırlanan kalkınma planlarında da yerini almıştır. Bu 
bağlamda çalışmanın diğer bölümünü İzmir'in yaşlı dostu kent bağlamında yaşlı bireylere 
sunduğu hizmetler ele alınmıştır.

Abstract:
Demographic aging is rapidly increasing with increasing urbanization, led by developed 
countries worldwide. European countries, as well as some African, Asian, and Latin 
American countries that participated in industrialization later, are also moving towards 
the demographic aging process. The situation that spreads throughout the world in this 
inevitable cycle is called the "global aging process."
As a result of the policy adopted by the state to increase the population in the first period 
of the Republic of Turkey, the elderly rate in the country's population, which gained a 
dynamic structure, was determined as 3.9% in 1965. In the following years, the country's 
population entered a demographic aging process due to main reasons such as decreasing 
fertility and increasing average lifespan due to urbanization and changing socioeconomic 
structure, along with migration from rural to urban areas. As of 2023, the elderly rate in 
our country has reached 10.2%. With this proportion of elderly people, Türkiye falls into 
the category of "very old countries" according to the WHO definition.
The elderly population is more concentrated in cities today. Accordingly, the concept of 
an "age-friendly city" is developing all over the world. The services provided to elderly 
individuals in cities are increasing.
In this study, data on demographic aging in Izmir during the Republic period were 
presented and the factors affecting demographic aging were tried to be examined. In our 
country, where a significant part of the population lives in cities, making cities suitable 
for the elderly and providing the services needed by the elderly population has also taken 
its place in the development plans. In this context, the other part of the study covers the 
services that Izmir offers to elderly individuals in the context of an age-friendly city.