1950?60 dönemi İstanbul konut mimarlığının 21.yy konutu çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of Istanbul?s housing architecture in the period of 1950-60 within the 21.century housing context
Yazar: GÜLİZ ÖZORHON
Danışman: PROF. DR. BÜLENT TARIM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışma, İstanbul ve Türkiye konut kültürünün oluşumu açısından önemli ve öncü özellikler barındırdığı düşünülen 1950?60 dönemi İstanbul kenti konut mimarlığını incelemiştir. Bu inceleme bu dönemi önceleyen mimari referansların da farkında olmayı gerektirdiğinden tez kapsamında 20.yy konutu ve konut yerleşmelerine de değinilmiştir. Bunun yanı sıra Türkiye Cumhuriyeti'nin erken dönemi de konut tasarımları ve söylemleri üzerinden ele alınmıştır. Şüphesiz bu altyapının hazırlanması 1950?60 dönemi mimarlık ortamının anlaşılmasını kolaylaştırmıştır.Bu anlamda mimarlık ortamını etkileyen toplumsal olaylara değinilmiş; dönemin politik ve sosyo-kültürel özellikleri ortaya konmuştur. Daha sonra, 1950?60 dönemi İstanbul konut yerleşmeleri Levent, Koşuyolu, Okmeydanı, Arpa Emini, Selami Ali konutları ve Şenesenevler Yapı Kooperatifi fotoğraf ve çizimlerle ortaya konmuş, tespit ve analizler yapılmıştır. Ayrıca barındırdıkları ortak özellikler irdelenmiş, batı'daki benzerleri araştırılmıştır.Çalışmada ayrıca, çağdaş yaşamın(21.yy'ın) nasıl bir konut tanımladığını anlamaya yönelik bir irdeleme yapılmıştır. Yaşamın değişiminin konut'u nasıl farklılaştırdığının izi sürülmüş, örnekler üzerinden yapılan değerlendirmeler ışığında 21.yy konutu için; 20.yy'ın konut üretiminin sürdürülebilirliği, karma işlevli bina-bina grupları, ekolojik tasarım yaklaşımları şeklinde sıralanan başlıklar öne çıkmış ve tez kapsamında bu başlıklar üzerinde ayrı ayrı durulmuştur. Bu değerlendirmeler sonucunda, 21.yy mimarlığı açısından önemli kavramlar bir tablo aracılığı ile ortaya konmuş ve 1950?60 döneminin konut yerleşmeleri ile ortaklıkları araştırılmıştır.Bu tablo ile 1950?60 dönemi konut yerleşmelerinin özellikleri ile 21.yy'ın çağdaş konutunun pek çok ortaklık barındırdığı görülmüştür. Yani 1950?60 dönemi İstanbul'unun bu ilk konut yerleşmeleri pek çok özellikleri ile hala güncel, doğru, sağlıklı konut çevreleri tanımlamaktadırlar.

Abstract:
The major objective of this study is to investigate the 1950?60 period?s Istanbul housing architecture which include important and premise features on the formation of the housing culture of Istanbul and Turkey. As this research requires to be aware of the architectural references giving this period priority, housing and housing settlements of 20. century have been mentioned. Beside, early period of Turkish Republic has been taken into consideration with the housing designs and rhetorics. Undubtly, preparation of this underwork eases the understanding of architecture environment of 1950?60 period.As such, the social events effecting this period architecture have been dealed with and politic and socio-economic features of the period have been considered. After that, İstanbul housing settlements of the period 1950?60 Levent, Koşuyolu, Okmeydanı, Arpa Emini, Selami Ali and Şenesenevler Building Cooperative are stated with photographs and drawings, determinations and analysis have been done. Furthermore their commen features have been explicated and the similar examples in the West have been investigated.In the study, moreover, a questing have been done to understand how contemporary life describe the housing. How the change of life differentiate the housing have been chased, in the light of the evaluations made on examples, for 21. century housing, three titles of ?sustainibility of 20 century housing?, ?mixed use building- building groups? and ?ecological design approaches? have sticked out and these titles have been asserted respectively. As a result of these evaluations, important concepts have been set with a table in terms of 21. century architecture and its commonalities with the housing settlements of 1950?60 period have been searched.Through the mediation of this table it has been seen that the housing settlements of 1950?60 period includes many common points with the contemporary housing of 21. century. That means, these first housing settlements of the period still describes actual, accurate, healty housing environments with their many features.