Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde tedavi edilen ektopik gebeliklerde medikal tedavi başarısına etki eden prognostik faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of prognostic factors affecting medical treatment success in ectopic pregnancies treated in Şişli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital
Yazar: ÇİĞDEM PULATOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN TEMİZKAN
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde Tedavi Edilen Ektopik Gebeliklerde Medikal Tedavi Başarısına Etki Eden Prognostik Faktörlerin Değerlendirilmesi 
Amaç: Methotrexate (MTX) ile medikal olarak tedavi edilen ektopik gebeliklerde tedavi başarısına etki eden prognostik faktörleri değerlendirmeyi amaçladık.

Materyal-Metod: Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniğinde ektopik gebelik tanısıyla MTX uygulanan 101 hasta çalışma kapsamına alındı. 4. Ve 7. Günler arasında %15'den fazla B-hCG düşüşü başarılı medikal tedavi olarak değerlendirildi ve bu hastalar 1. grubu oluşturdu. MTX tedavisine yanıt vermeyen, tubal rüptür bulguları geliştiren veya hemodinamik parametreleri bozulan hastalara cerrahi tedavi uygulandı ve bu hastalar da 2. grubu oluşturdu. Her iki grup hastaların yaşı, gravida-parite sayıları, ektopik öyküsü olup olmadığı, son adet tarihine göre gestasyon yaşı, başvuru anındaki BhCG değeri, ektopik odak varlığı ve büyüklüğü, batında sıvı varlığı ve fetal kardiak aktivite varlığı açısından değerlendirildi. 

Bulgular: Toplam 101 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların ortalama yaşı   30,6 ; tanı anındaki ortalama gestasyon yaşı 7,0 'dir. Hastaların %78 'inde MTX ile yapılan medikal tedavi başarılı oldu. Medikal tedavinin başarısız olduğu hastalarda başvuru BhCG düzeyi 3887 mIU/mL, medikal tedavinin başarılı olduğu grupta 2589 mIU/mL idi ve istatistiksel olarak anlamlı farklı bulundu (p=0,017). Medikal tedavinin başarılı ve başarısız olduğu her iki gruptaki hastaların ortalama yaşları , tanı aldığı gestasyonel yaş , ektopik odağın boyutu, gravite sayısı, infertilite veya ektopik gebelik öyküsü açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı (p>0,05). Ultrasonografide (USG) batında sıvı bulunan hastalarda medikal tedavinin başarısız olma oranı %37,8 olmasına karşın bu oran batında sıvı görülmeyen grupta %12,7 'dir (p=0.03). 1. , 4. Ve 7. günlerde bakılan BhCG değerleri ortalamaları başarısız grupta istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu (p=0.002). ROC eğrisi ile yapılan analizlerde %71,8 sensitivite ve %68,2 spesifite ile MTX tedavisinin başarısızlığını belirleyen cut-off BhCG değeri 1362 mIU/mL olarak bulundu.

Sonuç: Ektopik gebelik tedavisinde başlangıç serum B-hCG konsantrasyonu ile tek doz methotrexate tedavisine iyi yanıt verebilecek hastaları seçebiliriz. B-hCG değeri 1362 mIU/mL'den küçük olan hastalarda daha başarılı sonuçlar beklenebilir. Ultrasonografide batında sıvı varlığı ve fetal kardiak aktivite varlığı da medikal tedavi açısından kötü prognostik faktör olarak değerlendirilebilir. Ektopik odak büyüklüğü ile MTX tedavi başarısı arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ancak çalışmanın retrospektif oluşu ve olgu sayısının az olması çalışmanın zayıflığıdır. Daha büyük populasyonla yapılacak prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır. 

Anahtar Kelimeler: Ektopik gebelik, metotreksat tedavisi

Abstract:
Evaluation of prognostic factors affecting medical treatment success in ectopic pregnancies treated in Şişli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital

OBJECTİVE: The aim of the study is to eveluate prognostic factors that effect the efficacy of methotrexate (MTX) treatment of patients with ectopic pregnancy 
MATERİALS AND METHODS: 101 patients who have received MTX for the treatment of ectopic pregnancy, at Şişli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital Obstetrics and Gynecology Inpatient Clinic were included. 15% reduction in B-hCG values between the days 4. and 7. was eveluated as successful treatment. Patients who did not respond MTX treatment, developed tubal rupture symptoms or had deterioted hemodynamic parameters received surgical treatment. The two groups were compared according to age, gravidity, parity, previous history of ectopic pregnancy, gestational age, B-hCG value at the time of diagnosis, presence and size of ectopic focus, presence of abdominal fluid and fetal cardiac activity.
RESULTS: The mean age of the patients was 30,6. Mean gestational age was 7,0 at the time of diagnosis. In %77,2 (n=78) of patients MTX treatment was successful. Reference B-hCG value was 3887 mIU/ml in successful medical treatment group and 2589 mIU/mL in  unsuccessful medical treatment group. This was statistically significant (p=0,017). There was no significant difference statistically in terms of mean age, gravidity, parity, previous history of ectopic pregnancy, gestational age and size of ectopic mass between the two groups (p>0,05). The failure rate was %37,8 when there is abdominal fluid on ultrasonography and %12,7 if abdominal fluid is not existing (p=0.03). Avarage of B-hCG values at the days of 1,4 and 7. was statistacally significantly high in patients who have failed medical treatment (p=0.002). Cut-off value that determines the sucsess of medical treatment with 71.8% sensitivity and 68,2% specifity was 1362 mIU/mL.
CONCLUSİON: We can choose patients that will be good responder to MTX treatment of ectopic pregnancy by initial serum B-hCG values. Better results can be expected from patients with B-hCG value smaller than 1362 mIU/mL. Presence of abdominal fluid and fetal cardiac activity on USG can be assessed as bad prognostic factor for medical treatment. Size of ectopic mass is not correlated with MTX treatment success statistically.  There will be need for prospective studies with larger populations. 
KEY WORDS:  Ectopic pregnancy, methotrexate treatment