Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran bireylerin erişkin bağışıklaması hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge, attitudes and behaviors of individuals applying to family medicine clinic about adult immunization
Yazar: AYKUT UÇKUN
Danışman: DOÇ. DR. HABİBE İNCİ
Sağlık Bakanlığı / Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Birçok enfeksiyon hastalıkları ve buna bağlı komorbiditeler ve mortaliteler; erişkin dönemde yapılması önerilen aşılar ile önlenebilmektedir. Bu çalışmada, 18 yaş ve üstü kişilerin; erişkin aşıları hakkındaki farkındalıklarının, erişkin aşıları hakkındaki bilgi düzeylerinin ve mevcut erişkin aşılanma durumlarının tespiti ve değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Bu araştırma; Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği ve Karabük İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran, 18 yaş ve üzeri, randomize olarak ulaşılan 183 kadın ve 140 erkek katılımcı ile gerçekleştirildi. Katılımcılara; sosyodemografik özelliklerini, erişkin bağışıklama hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarını belirleyen 47 sorudan oluşan anket uygulandı. Verilerin istatistiksel analizi yapıldı, anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi.

Bulgular: Çalışmaya 323 kişi katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 41,83±14,97 yıl iken, %56,7'si kadın (n=183), %14,2'si sağlık çalışanıdır (n=46). Kronik hastalığı olan katılımcı oranı %32,2'dir (n=104). Bireylerin %59,2'si (n=190) erişkin bağışıklama hakkında bilgisi olduğunu bildirmiştir. Katılımcılar, aşılar hakkında en sık bilgi edinme kaynağını 'Doktor/Sağlık çalışanı' (%57,1, n=109) olarak belirtmişlerdir. Çalışmaya katılanların en çok bildiği aşılar; grip, tetanoz, hepatit B, human papilloma virüs (HPV) ve pnömokok aşılarıdır. Bireylerin %65,0'i (n=210) en az bir erişkin aşısı yaptırmıştır. Erişkin aşılarından en çok tetanoz (%48,6, n=157), grip (%25,4, n=82) ve hepatit B (%16,7, n=54) aşıları yaptırılmıştır. Erişkin aşısı yaptıranların en sık yaptırma sebebi 'hastalıklardan korunmak için' (%50,2, n=106) şeklinde ifade edilmiştir. Erişkin aşısı yaptırmayanlar yaptırmama sebebi olarak en sık 'Aşılar hakkında yeterli bilgiye sahip değilim' (%48,2; n=53) cevabını vermişlerdir. Çalışmamızda aşı yaptırma oranları ile yaş, cinsiyet, medeni durum, meslek, eğitim durumu, yaşadığı yer, kronik hastalık durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Çalışmamızda katılımcılara yöneltilen erişkin aşıları hakkındaki bilgi sorularına doğru cevap verme oranlarının; sağlık çalışanlarında, eğitim düzeyi üniversite ve üzerinde olanlarda ve bilgi edinme yolu doktor/sağlık çalışanı olanlarda oldukça yüksek olduğu görülmüştür. Çalışmamıza katılan kadınların; aşıların içeriği, gebelikte tetanoz aşısı, HPV aşısı, zona aşısı, erişkin dönem kızamık, kızamıkçık, kabakulak (KKK) aşısı ile alakalı bilgi sorularına verdikleri doğru cevapların oranı erkeklere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (sırasıyla; p=0.013, p<0.001, p<0.001, p=0.019, p=0.046). 

Sonuç: Çalışmamızda katılımcıların büyük çoğunluğunun en az bir erişkin aşısı yaptırdıkları görülmüştür. En çok bilinen ve en çok yaptırılan aşılar tetanoz, grip ve hepatit B aşılarıdır. Buna karşın grip, pnömokok, hepatit B, HPV ve zona aşılanma oranları düşüktür. Toplum ve bireylerin sağlığının korunması için erişkin bağışıklama konusunda bireylerin eğitilip farkındalığın oluşturulması ve aşılama önündeki tüm engellerin tespit edilip ortadan kaldırılması için gerekli olan eğitimlerin verilmesi açısından birinci basamak doktorları önemli bir role sahiptir.

Abstract:
Introduction and objective: Many infectious diseases and related comorbidities and mortalities; It can be prevented with vaccines recommended for adulthood. In this study; People aged 18 and over; It was aimed to determine and evaluate their awareness about adult vaccines, their knowledge level about adult vaccines and their current adult vaccination status.

Materials and Methods: This study was conducted with 183 female and 140 male participants aged 18 and over, who were randomly selected from those who applied to the Family Medicine Outpatient Clinic at Karabük Training and Research Hospital and the Family Health Centers affiliated with the Karabük Provincial Health Directorate. Participants completed a 47-item questionnaire assessing their sociodemographic characteristics and their knowledge, attitudes, and behaviors regarding adult immunization. Statistical analysis of the data was performed, with a significance level set at p<0.05.

Results: 323 people participated in the study. The average age of the participants was 41,83±14,97 years, 56,7% were women (n=183), 14,2% were healthcare workers (n=46). The rate of participants with chronic diseases is 32,2% (n=104). 59,2% (n=190) of individuals stated that they had knowledge about adult immunization. Participants stated that the most common source of information about vaccines was 'Doctor/Healthcare worker' (57,1%, n=109). The vaccines most known to the participants in the study are; flu, tetanus, hepatitis B, human papilloma virüs (HPV) and pneumococcal vaccines. 65,0% of individuals (n=210) have received at least one adult vaccine. Among adult vaccinations, the most common vaccines were tetanus (48,6%, n=157), influenza (25,4%, n=82) and hepatitis B (16,7%, n=54). The most common reason for adult vaccinations was stated as 'to protect against diseases' (50,2%, n = 106). Those who have not received adult vaccinations most frequently gave the answer "I do not have enough information about vaccines" as the reason for not having it (48,2%; n=53). In our study, no statistically significant relationship was found between vaccination rates and age, gender, marital status, education level, profession, place of residence, and chronic disease status (p>0.05). In our study, the rates of correct answers to the information questions about adult vaccines posed to the participants were; It has been observed that the rate is quite high among healthcare workers, those whose education level is university or above, and those whose way of obtaining information is a doctor/health worker. The women who participated in our study; The rate of correct answers given to information questions about the content of vaccines, tetanus vaccine during pregnancy, HPV vaccine, shingles vaccine, and adult measles, mumps, rubella (MMR) vaccine was found to be statistically significantly higher than that of men (respectively; p=0.013, p<0.001, p<0.001, p=0.019, p=0.046).

Conclusion: In our study, it was observed that the majority of participants had received at least one adult vaccine. The most well-known and frequently administered vaccines are tetanus, flu and hepatitis B vaccines. However, vaccination rates for influenza, pneumococcus, hepatitis B, HPV and shingles are low. Primary care physicians have an important role in providing the necessary training to educate individuals and raise awareness about adult immunization and to identify and eliminate all obstacles to vaccination in order to protect the health of society and individuals.