18-25 yaş aralığındaki genç yetişkinler ve annelerinin erken dönem uyum bozucu şemaları ve çocukluk çağı travmaları arasındaki ilişki
The relationship between young adults' aged 18-25 and their mothers' early maladaptive schemas and childhood traumas
Yazar: BEGÜM ECE ÇALIŞKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAHRAMAN GÜLER
İstanbul Kent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas

Özet:
Bu araştırmadaki temel amaç, 18-25 yaş arasındaki genç yetişkinlerin erken dönem uyum bozucu şemaları ve çocukluk çağı travmalarının, gençlerin annelerinin erken dönem uyum bozucu şemaları ve çocukluk çağı travmaları ile ilişkisinin incelenmesidir. Literatürde genç yetişkin bireyler ve annelerinin erken dönem uyum bozucu şemaları ve çocukluk çağı travmalarının benzerlik taşıyıp taşımadığını direkt inceleyen bir araştırmaya rastlanmadığı için bu araştırma özgünlük değeri taşır. Literatüre katacağı yeni bulgular sayesinde bilime ve topluma katkı sağlaması umulmaktadır. 


Araştırma örnekleminin, 18-25 yaş arası 250 kadın, erkek ve diğer genç yetişkinler ve bu bireylerin annelerinden oluşan 500 kişi olması beklenmektedir. Katılımcılar basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile belirlenecek, araştırmada dahilinde kullanılacak ölçek ve formlar çevrimiçi olarak katılımcılara iletilecektir. Araştırma dahilinde kişisel bilgi formu, Young Şema Ölçeği (YŞÖ) ve Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği kullanılacaktır. Form ve ölçekler hem genç yetişkinlere hem de annelerine uygulanacaktır.

Şemalar, çocukluk ve ergenlik dönemlerinde gelişen, bireyin anıları, duyuları, bilişleri ve bedensel duyumlarından oluşan, fonksiyonel olmayan, kişinin kendilik algısı ve ilişkilerini olumsuz etkileyen, yaşam boyu tekrarı olan kalıplar ya da örüntüler olarak tanımlanmıştır (Young ve ark., 2003).  Araştırmaya katılan genç yetişkinlerin ve annelerinin erken dönem uyum bozucu şemalarını analiz edebilmek ve aralarındaki ilişkiyi anlayabilmek için Young Şema Ölçeği (YŞÖ) kullanılacaktır. Bu ölçek, Young tarafından geliştirilmiştir. Türkiye'de 2008 yılında , Soygüt, Karaosmanoğlu ve Çakır tarafından geçerlilik ve güvenilirlik bakımından çalışması yapılmıştır.

Çocukluk çağında duygusal, fiziksel ve cinsel anlamda olumsuz yaşantılara ve ihmale maruz kalan bireylerin, ergenlik ve erişkinlikte birçok psikiyatrik rahatsızlık açısından yüksek risk altında olduğu bilinmektedir. Çocukluk çağı travmaları,  psikiyatrik bozukluklar dışında da yaşam boyu birçok sağlık değişkenini belirlediği ortaya çıkmıştır. (Şar ve ark., 2012).  Çocukluk çağında yaşanılan travmaların, yetişkinlik döneminde yaşanan travmatik olaylara göre bireyin travma sonrası stres bozukluğu geliştirmesinde daha etkili bir yordayıcı olduğu araştırmalarla kanıtlanmıştır (Davies-Netzley ve ark., 1996; Neria ve ark., 2002). Araştırmada Bersntein ve ark. tarafından geliştirilen Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (CTQ) katılımcılara uygulanacaktır. Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği'nin Türkçe uyarlamasının geçerli ve güvenilir olduğu kanısına, 2012 yılında Şar, Öztürk ve İkikardeş'in yaptığı çalışma sonucunda varılmıştır.

Genç yetişkinlerin ve annelerinin şemaları ve çocukluk çağı travmaları arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığının analiz edilmesinin, oluşabilecek olumsuz sonuçların önlenebilmesi için önemli olduğu düşünülmektedir.

Bu araştırmanın hipotezleri aşağıdaki gibidir;
        H1: Genç yetişkinler ve annelerinin erken dönem uyum bozucu şemaları arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki vardır.
	H2: Genç yetişkinler ve annelerinin çocukluk çağı travmaları arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki vardır.
	H3: Erken dönem uyum bozucu şemalar ve çocukluk çağı travmaları sosyodemografik özelliklere göre değişiklik göstermektedir.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the relationship between the early maladaptive schemas and childhood traumas of young adults between the ages of 18-30, and the early maladaptive schemas and childhood traumas of their mothers. Since there is no study in the literature that directly examines whether early maladaptive schemas and childhood traumas of young adults and their mothers are similar, this research has the value of originality. It is hoped that it will contribute to science and society with the new findings it will add to the literature.

It is expected that the research sample will be 250 women, men and other young adults aged 18-30, and 500 people who are mothers of these individuals. Participants will be determined by simple random sampling method, scales and forms to be used in the research will be sent to the participants online. Personal information form, Young Schema Scale (YSH) and Childhood Trauma Scale will be used in the research. The forms and scales will be applied to both young adults and their mothers.

Schemas are defined as life-long repetitive patterns or patterns that develop during childhood and adolescence, consist of memories, senses, cognitions and bodily sensations of the individual, are non-functional, negatively affect one's self-perception and relationships (Young et al., 2003). The Young Schema Scale (YSS) will be used to analyze the early maladaptive schemas of young adults and their mothers participating in the research and to understand the relationship between them. This scale was developed by Young. The validity and reliability study was carried out by Soygüt, Karaosmanoğlu and Çakır in Turkey in 2008.

It is known that individuals who are exposed to emotional, physical and sexual negative experiences and neglect in childhood are at high risk for many psychiatric disorders in adolescence and adulthood. It has been revealed that apart from childhood traumas and psychiatric disorders, it determines many life-long health variables. (Sar et al., 2012). It has been proven by research that traumas experienced in childhood are more effective predictors of the development of post-traumatic stress disorder than traumatic events experienced in adulthood (Davies-Netzley et al., 1996; Neria et al., 2002). In the study, Bersstein et al. The Childhood Trauma Scale (CTQ), developed by It was concluded that the Turkish version of the Childhood Traumas Scale is valid and reliable, as a result of the study conducted by Şar, Öztürk, and İkikardeş in 2012.

It is thought that analyzing whether there is a significant relationship between the schemas of young adults and their mothers and childhood traumas is important in order to prevent negative consequences that may occur.

The hypotheses of this research are as follows;
       H1: There is a significant and positive relationship between early maladaptive schemas of young adults and their mothers.
       H2: There is a significant and positive relationship between childhood traumas of young adults and their mothers.
       H3: Early maladaptive schemas and childhood traumas can vary according to sociodemographic characteristics.