Fen bilimleri öğretmenlerinin 5. sınıflarda elektrik devre elemanları ünitesinin öğretim sürecindeki değerlendirme uygulamalarının incelenmesi
Examination of the evaluation practices of science teachers in the teaching process of the 5th grade electrical circuit elements unit
Yazar: AYÇA ÇAKAR
Danışman: DOÇ. DR. ATAMAN KARAÇÖP
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Elektrik devreleri = Electric circuits ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretim süreçleri = Teaching processes

Özet:
Bu çalışma fen bilimleri öğretmenlerinin 5. sınıflarda elektrik devre elemanları ünitesinin öğretim sürecindeki değerlendirme uygulamalarını incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma nitel yaklaşımlardan durum çalışması desenine göre yürütülmüştür. Araştırmanın katılımcılarını beş fen bilimleri öğretmeni ve on öğrenci oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanmasında yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde, araştırma soruları dikkate alınarak oluşturulan temalara göre içerik analizi kullanılmıştır. Ünitenin öğretimi süreci başlamadan önce öğretmenlerin çoğunun öğretim sürecini nasıl yürüteceklerine ilişkin planlama yaptıkları ortaya çıkmıştır. Aynı zamanda öğretmenlerin öğretim sürecini planlarken diğer meslektaşlarıyla iletişim halinde oldukları sonucu da ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin öğretimin başında öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeylerini belirlemeyi planladıkları, ancak yaptıkları planlamada öğrenci özelliklerini dikkate alarak değerlendirmeyi farklılaştırmak için özel bir strateji belirlemedikleri ortaya çıkmıştır. Sonuçlar, öğretmenlerin biçimlendirici değerlendirmeye yönelik olarak alternatif ölçme ve değerlendirme yöntemlerini, düzey belirlemeye yönelik değerlendirme amacıyla ise geleneksel ölçme ve değerlendirme yöntemlerini kullanmayı planladıklarını göstermiştir. Sonuçlar, öğretmenlerin öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeylerini belirlemeye yönelik olarak soru cevap ve test çözümü gibi geleneksel yöntemleri tercih ettiklerini ortaya koymuştur. Araştırmanın sonuçları öğrencilerin öğrenme eksiklerinin belirlenmesinde test çözümü, soru cevap ve deney yaptırma araç ve yöntemlerinin kullanıldığını göstermiştir. Sonuçlar, öğretmenlerin öğrencilerin öğrenme düzeylerini belirlemede çoğunlukla seçmeli sorulardan oluşan testler ve deneme sınavlarını kullandıklarını ortaya çıkarmıştır. Öğretmenlerin, değerlendirme uygulamalarına ait sonuçları sınıfa özel olarak oluşturulan sosyal medya gruplarında velilerle paylaştıkları sonucu ortaya çıkmıştır.  Ayrıca öğretmenlerin değerlendirme sonuçları hakkında öğrencilere geri bildirim verdikleri, değerlendirme sonuçlarını sorguladıkları ve yansıtma amacıyla kullandıkları sonucu ortaya çıkmıştır. Araştırmanın sonuçları, öğretmenlerin değerlendirme uygulamalarını planlarken, yürütürken ve sonuçları kullanırken en fazla ders ve öğretmen kılavuz kitaplarından, yıllık planlardan ve özel yayınlardan faydalandıklarını ortaya çıkarmıştır. Bununla birlikte bazı öğretmenlerin küçük gruplarla uygulamalı eğitimlere ve yeni nesil soru çözümüne yönelik mesleki eğitimlere ihtiyaç duydukları ortaya çıkmıştır. Araştırmada ulaşılan sonuçlara dayalı olarak öğretmenlerin değerlendirme uygulamalarını ve değerlendirme konusunda mesleki yeterliklerini geliştirmeyle birlikte onların mesleki gelişimlerini sürdürmelerine yönelik ortam ve imkânların sağlanmasına ilişkin önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study was conducted in order to examine the evaluation practices of science teachers in the teaching process of the electrical circuit elements unit in fifth grades. The research was conducted according to the case study pattern, one of the qualitative approaches. The participants of the research were five science teachers and ten students. Semi-structured interview forms were used in the collection of research data. In the analysis of the data, content analysis was used according to the themes created by considering the research questions. It has been revealed that the majority of teachers are planning how they will carry out the teaching process before the teaching process of the unit begins. At the same time, it turned out that teachers also keep in touch with other colleagues while planning the teaching process. It has been revealed that teachers planned to determine the students' readiness levels at the beginning of the teaching, but did not determine a special strategy to differentiate the assessment by taking into account the student characteristics in their planning. The results revealed that teachers plan to use alternative measurement and evaluation methods for formative assessment and traditional measurement and evaluation methods for summative assessment. The results showed that teachers prefer traditional methods such as question and answer and test solution to determine students' readiness levels. The results of the research have shown that test solution, question answer and experiment making tools and methods are used to determine the learning deficiencies of the students. The results revealed that teachers use tests and pilot exams consisting of mostly elective questions to determine the learning levels of students. It has emerged as a result that teachers share the results of assessment practices with parents in social media groups specially created for the classroom.  In addition, it was found out that teachers gave feedback to students about the evaluation results, questioned the evaluation results and used them for reflection purposes. The results of the research revealed that teachers benefit the most from lesson and teacher guidebooks, annual plans and special publications when planning, conducting assessment practices and using the results. However, it has turned out that some teachers need practical trainings with small groups and vocational trainings aimed at solving new generation questions. Based on the results obtained in the research, recommendations were made on providing an environment and opportunities for teachers to continue their professional development, as well as improving their assessment practices and professional competencies in assessment.