Türkiye ve Kosova'da kullanılan atasözlerinde hayvan adları
The names of the animals in proverbs using in  Turkey and Kosova
Yazar: ARZU KURUCU
Danışman: PROF. DR. SALİM KÜÇÜK
Ordu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Atasözleri = Proverbs ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Hayvan adları = Animal names ; Karşılaştırmalı dil bilim = Comparative linquistics ; Kosova = Kosovo ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Atasözü, milletlere atalarından miras kalan, ait olduğu toplumun değer
yargılarını içeren özlü sözlerdir.Türk kavimlerine ait atasözleri, taşıdıkları
mesajlar itibariyle Türk milletinin temel zihin yapısını yansıtan sözlü edebiyat
ürünleridir. Atasözleri, tarih boyunca Rumeli Türkleri arasında da çok
önemsenmiş ve kullanılmıştır. Konu açısından Kosova'daki Türk atasözleri,
Türkiye'deki atasözleriyle özdeştir. Ancak söz dizimi, ses özellikleri vb.
yönlerden komşu milletlerin dillerinden etkilenmiştir.
Tezin giriş bölümünde atasözlerinin kaynaklarından, Türk edebiyatında
atasözlerinin oluşumundan, Türk kültüründeki öneminden ve hayvanlarla kurulan
atasözlerinin Türk kültür dünyasındaki yerinden bahsedilmiştir. Tezin birinci
bölümünde Kosova Türkleri ve Türkçesine, ikinci bölümde Türk kültüründe
hayvan kavramına ve bu hayvanlara yüklenen anlamlara yer verilmiştir. Hayvan
adları dokuz başlık altında toplanmıştır: Evcil hayvanlar, vahşi hayvanlar, kuşlar,
böcekler, sürüngenler, yumuşakçalar, eklem bacaklılar, kurbağa ve balık.
Türkiye'de standart dilde atasözlerinde kullanılan hayvan adları, Türkiye bölge
ağızlarında ve Kosova Türkçesinde atasözlerinde kullanılan hayvan adları
alfabetik olarak sıralanmış ve sonuç bölümünde tablolarla ilgili hayvanlara ait
sayısal veriler gösterilmiştir.
 Bu çalışmanın amacı, Türk dili ve edebiyatı açısından atasözlerinin önemini
vurgulamak ve atasözlerinde hayvanlara yüklenen duygu durumlarını
belirlemektir.
Anahtar Kelimeler: Atasözü, Kosova atasözleri, Türkiye atasözleri, hayvan
adları

Abstract:
Proverb is a concise word that includes the values of the society to which
nations are inherited from their ancestors. Proverbs belonging to Turkish tribes are
oral literature products that reflect the basic mental structure of the Turkish nation
in terms of the messages they carry. Proverbs have been very important and used
among Rumeli Turks throughout history. Turkish proverbs in Kosovo in terms of
subject, is identical with proverbs in Turkey. However, syntax, word features etc.
has been influenced by the languages of neighboring nations. In the introduction
part of the thesis, the sources of proverbs, the formation of proverbs in Turkish
literature, the importance of Turkish culture and the place of proverbs established
with animals in the Turkish cultural world are mentioned. In the first part of the
thesis, Kosovo Turks and Turkish, in the second part, the concept of animal in
Turkish culture and the meanings attributed to these animals are given. Animal
names are collected under nine headings. Pets, wildlife, birds, insects, reptiles,
mollusks, arthropods, frogs and fish. The animal names used in the standard
language in Turkish proverbs, mouth expressions of the animal names used in
Turkey and in Kosovo Turkish, the alphabetical order of the animals shown in the
table of numerical data.
The aim of this study is to emphasize the importance of proverbs in terms of
Turkish language and literature, and to determine the emotional states attributed to
animals in proverbs.
Key Word: Proverb, Kosova Proverbs, Turkey Proverbs, Animal Names