Çevresel etmen-kullanıcı gereksinmeleri bağlamında (Kemaliye) Apçağa köyü konutlarının değerlendirilmesi
Agent-user requirements in the context of environmental (Kemaliye) analysis of housing in the village of Apçağa
Yazar: ESİN ATABEYLİ ÇAĞLIK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET ZAFER AKDEMİR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Geleneksel konut mimarisi = Traditional house architecture ; Geleneksel yerleşim = Traditional settlement ; Konut tasarımı = Housing design ; Mimari tasarım = Architectural design

Özet:
Anadolu, birbirinden farklılaşan kültürleri, yaşantıları bununla biçimlenen yerleşim birimlerini bünyesinde barındırmaktadır. Bölge coğrafyasının her noktasında kendine özgü topografyası, yerel yapı ürünleri, üretim ilişkileri ve yaşama bağlı konut kültürü biçimlenmeyi oluşturmaktadır.
Geleneksel konut mimarisi, anonim tasarım sürecinden geçen halkın kendisi için oluşturduğu yaşam çevresi olarak tanımlanabilmektedir. Bu mimari söz konusu toplumun değer yargılarını, dünya görüşlerini, gelenek, görenek, inanç sistemlerini, aile ve akrabalık bağlarını, komşuluk ilişkilerini, ekonomik yapılarını anlamada ve anlatmada kaynak gösterilebilecek önemli veriler arasında yer almaktadır. Bu bağlamda, çevresel etmenlerin ortaya çıkardığı özgün mimariyi; bütüncül yapıda günümüze kadar büyük ölçüde korumuş örneklerden biri olan Kemaliye ve Apçağa Köyü araştırma konusu olarak ele alınmaktadır. 
Kemaliye ilçe merkezi ve çevre köyleri; tarıma elverişli alanların yetersizliği ve coğrafi yapısından kaynaklanarak ulaşım yollarının uzağında kalması, Yavuz Sultan Selim döneminde göçü önlemeye yönelik özellikle de Şiiliğin Fırat'ın batısına geçişini önlemek için, bölge insanına geçimlerini sürdürebilmelerine yönelik et kethüdalığı verilmiştir. Sonrasında IV. Murat döneminde odun-kömür kethüdalığı ilave edilmiştir.
Ağırlıklı olarak 20. yüzyılın başları ve özellikle 1950 sonrasında, Bağıştaş İstasyonu büyük kentlere göçü hızlandırmıştır. Nüfusun azalmasıyla birlikte; evlerin boş kalması uzun dönem bakımsızlığı da beraberinde getirmiştir. Kemaliye ve çevre köylerinde olduğu gibi Apçağa'lıların köylerine, aidiyet duygusuyla bağlı oldukları kurulan derneklerin sayısıyla da anlaşılmaktadır. Sözlü görüşmeler sırasında büyük kentlerde yaşayanların her yıl özellikle yaz aylarını Kemaliye ve köylerindeki evlerinde geçirmek üzere geldikleri belirtilmektedir. Tez kapsamında alan çalışmaları sırasında da gözlemler ve tarih araştırmaları bu görüşü doğrulamaktadır.
Apçağa Köyü'nde bütüncül ölçüde korunan, özgün doku karakterini yansıtan sokak, bahçe duvarı ve çok sayıda konut bulunmaktadır. Korumanın sürdürülebilmesi yanı sıra konutların, günümüz koşullarının çevresel etmen ve kullanıcı gereksinmelerini karşılayabilmesi için yapıldıkları dönemin çevresel etmen ve kullanıcı gereksinmelerinin belirlenmesi gerekmektedir ve bu gereklilik tezin amacını içermektedir. 
Bu araştırmanın yapılabilmesi için öncelikle, konutların üretildiği dönemde çevresel etmen-kullanıcı gereksinmesinin tasarıma yansıdığı yönler belirlenmelidir. Konutların günümüz koşullarında değişen çevresel etmen-kullanıcı gereksinmesi bir sonraki çalışma adımlarında ele alınabilecektir.

Abstract:
Anatolia involves  cultures, which differ from each other, lives that is shaped by settlements.
Traditional residence architecture can be described as the life around the society created by themselves which goes through the anonymous design process. This architecture takes part in important datas which can be shown as a source of understanding and telling the social values, world views, customs, traditions, belief systems, family and kinship onds of this society. In this sense, Kemaliye and Apçağa village, which is one of the example of the original architecture of environmental factors has maintained until today holistically, can be thought as a research topic.
Kemaliye town center and its central villages are lack of suitable areas for agriculture and far away from the transportation routes. So , the people living in that region were charged with the duty of meat kethudalık at the age of Yavuz Sultan Selim in order  to prevent the migration , especially Shi 'ism transition towards the western of Euphrates. Later, wood and coal kethüdalık was given at the age of 4. Murat. Mainly in the beginings of 20th century and especially after 1950 Bağıştaş Station has accelerated the migration to the big cities. With the reduction of the population, uninhabitat houses caused neglect for a long time. As in Kemaliye and its surrounding villages, the people living in Apçağa are bound to their village by a sense of belonging and this is also understood by the majority of established associations. After the interviews with the people, it has been apeared that the people living in big cities spend especially summer months in their houses, located in Kemaliye and its villages, in every year. Observations and historical researches during the fieldworks in the content of thesis confirms this view.
In Apçağa village, there are lots of buildings, streets and garden walls which have been saved holistically and reflects  original texture character. In addition to the maintaining of protection, it is necessary to determine the environmental  factors and user needs of the established term  so as to meet the user requirements and environmental  factors of today's conditions and the aim of this thesis is this requirement.
In order to do this research, at first the effects to the design of environmental factors and user requirements in the term of the buildings established. In later studies, enviromental factors and user requirements of buildings  changing according to the today's conditions can be discussed.