Hava taşımacılığında filo atama problemlerini çözmeye yönelik bir karar destek sistemi geliştirme
Design and implementation of decision support system for the fleet assignment problem in air transportation
Yazar: MEHMET ERYİĞİT
Danışman: DOÇ.DR. AYDIN ULUCAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu tez çalışması ile hava taşımacılığında filo atama problemlerinin çözümüne yönelik olarak bir Karar Destek Sistemi geliştirilmesi düşünülmüştür. Bu Karar Destek Sistemi ile filo atama problemlerinin çözümü, yeni bir uçak alımı ve/veya yeni bir uçuş ayağı belirleme kararının verilmesi ve her bir uçuş ayağı için yolcu talep tahmini yapılması planlanmıştır. Elde edilen haftalık optimum filo ataması gerçekleştirilirken havaalanlarında beklenmedik olaylar yaşanmasının toplam maliyetler üzerindeki etkisi RePast ajan Java yazılım kütüphanesi kullanılarak simüle edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, beklenmedik olayların ana toplama ve dağıtım istasyonlarında (hub istasyonlar) diğer istasyonlara oranla çok daha fazla maliyet artışına neden olduğunu ortaya çıkarmıştır. Ayrıca, geliştirilen Karar Destek Sistemine yeni bir uçak alımı ve yeni bir uçuş ayağı belirleme kararlarını vermek için çoklu karar verme kriterlerinden biri olan Analitik Hiyerarşi modülü eklenmiş ve ilgili kararlar bu modül yardımı ile alınmıştır. Her bir uçuş ayağında yolcu talep tahmini yapabilmek amacıyla Karar Destek Sistemine yolcu talep tahmin modülü eklenmiştir. Basit ve ikili (Holt Metodu) üssel düzeltme yöntemleri ile normal ve tekdüze dağılımlara göre oluşturulan veriler kullanılarak yolcu talep tahmini yapılmıştır. Hesaplanan istatistiksel moment değerlerine göre ikili üssel düzeltme yöntemi basit üssel düzeltme yöntemine göre daha uygun sonuçlar vermiştir. Hava taşımacığında filo atama problemlerini çözmeye yönelik olarak geliştirilen Karar Destek Sistemi tamamen Java yazılım programı kullanılarak oluşturulmuştur. Anahtar Sözcükler: Filo Atama Problemi, Karar Destek Sistemleri, Akıllı Ajanlar, Analitik Hiyerarşi Süreci, Yolcu Talep Tahmini, Hava Operasyonları

Abstract:
The main subject of this thesis study is the design and implementation of a Decision Support System for the solution of the fleet assignment problem in air transport industry. This system is developed to solve fleet assignment problems, to decide whether to Schedule a new fight leg and to do forecasting studies for the individual flight legs. The main part of the thesis is involved with the affect of unexpected events on the optimum fleet assignment. An intelligent agent system, based on Java Repast Agent ToolKit, is developed to simulate the effect of these type of events on weekly operations of the airline. The most important finding of these simulations is that the lost due to unexpected events is much higher if they happen in the hub stations compared to other stations. As the second part of the thesis, an Analytical Hierarchy Process module is added to developed Decision Support System. Two problems, namely buying a new airplane and whether or not to add a new flight leg to existing legs are solved by using this module. Another part of the Decision Support System deals with the passenger demand forecasting. This forecasting module implements single and double exponential smoothing methods. As part of this thesis study, artifical passenger demand data created according to uniform and normal distributions for a three month period are used to test the quality of mentioned forecasting methods. Double exponential smoothing technique is found to perform better than single exponential smoothing.The Decision Support System developed for the fleet assignment in air transport industry is implemented completely by using object-oriented Java programming language, so it can easily be changed, improved and interfaced with new modules. Keywords: Fleet Assignment Problem, Decision Support Systems, Intelligent Agents, AHP, Passenger Demand Forecasting, Airline Operations