Çocuk kitapları aracılığıyla ortaokul öğrencilerinin hayvan haklarıyla ilgili farkındalıkları üzerine bir Çocuklar için Felsefe (P4C) araştırması
A Philosophy for Children (P4C) research on secondary school students' awareness of animal rights through children's books
Yazar: HAKAN ÇİNER
Danışman: DOÇ. DR. ERGİN ERGİNER ; DOÇ. DR. AYSUN ERGİNER
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Tarih boyunca felsefenin yalnızca yetişkinler için mi olduğu yoksa çocuklarla da felsefe yapmanın mümkün olup olmadığına dair tartışmalar olmuştur. Matthews Lipman'ın geliştirdiği "Çocuklar için Felsefe (P4C)" programı da çocukları felsefe yapmaya yönlendirmeyi hedeflemiştir. Bu araştırmanın amacı, çocuk kitapları aracılığıyla çocuklarla felsefe yapmanın ortaokul öğrencilerinin hayvan haklarıyla ilgili farkındalıklarını nasıl etkilediğini araştırmaktır. Bu doğrultuda araştırmada çocuk kitaplarından seçilen hayvan hakları temalı kitaplarla yapılan felsefi tartışmaların öğrencilerin düşünsel kapasitelerini ve farkındalıklarını nasıl etkilediği incelenmiştir.
Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışmasıdır. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Nevşehir ilinde 6.sınıfta okuyan 25 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada, amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olarak kolay ulaşılabilir durum örneklemesi tercih edilmiştir. Verilerin toplanması için araştırmacı tarafından ve uzman görüşü alınarak son şekli verilen yarı yapılandırılmış görüşme ve katılımcı gözlem formları hazırlanmıştır. Görüşmeler sonucunda ortaya çıkan ihtiyaçlara istinaden P4C ders planları hazırlanmıştır ve bu ders planlarında belirlenen hedeflere, materyallere ve öğretimsel senaryolara göre 4 hafta süresince 4 P4C oturumu gerçekleştirilmiştir. Bu uygulamalar sırasında araştırmacı derslerde öğrenci yanıtlarını almış ve gözlem formunu doldurmuştur. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Öğrencilerin tartıştığı konular, ortaya attıkları kavramlar ve sorguladıkları temalar ayrıntılı bir şekilde transkripsiyonlardan çıkarılmıştır.
Araştırmanın bulguları, P4C'nin öğrencilerin hayvan hakları konusunda daha derinlemesine düşünmelerini, felsefi sorgulama becerilerini geliştirmelerini ve hayvanlara karşı daha duyarlı ve empatik olmalarını sağladığını göstermiştir. Ayrıca, P4C'nin öğrencilerin sınıf içi etkileşimlerini, katılımlarını ve motivasyonlarını artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma, hayvan hakları eğitimi ve P4C uygulamaları için öneriler sunmakta ve gelecekte yapılacak araştırmalar için önerilerde bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Çocuklar için felsefe (P4C), çocuk kitapları, hayvan hakları, diyalog, sorgulama topluluğu.

Abstract:
Throughout history, there have been debates about whether philosophy is only for adults or if it's possible to engage children in philosophical inquiry. The "Philosophy for Children (P4C)" program developed by Matthew Lipman aimed to encourage children to engage in philosophy. The purpose of this research is to investigate how engaging in philosophical discussions with children through children's books affects secondary school students' awareness of animal rights. In this regard, the research examines how philosophical discussions conducted with selected children's books on animal rights influence students' intellectual capacities and awareness.
The research employs a qualitative research method known as a case study. The study group consists of 25 middle school students attending 6th grade in Nevşehir province during the 2023-2024 academic year. For sampling, convenient sampling as a purposive sampling method was preferred. Semi-structured interview and participant observation forms were prepared by the researcher and finalized with expert opinion to collect data. Based on the needs identified through the interviews, P4C lesson plans were developed, and four P4C sessions were conducted over a period of four weeks according to the goals, materials, and instructional scenarios defined in these lesson plans. During these sessions, the researcher obtained student responses and filled out the observation form. Content analysis method was used to analyze the data obtained within the scope of the research. The topics discussed by the students, the concepts they raised, and the themes they questioned were extracted in detail from the transcriptions.
The findings of the research indicate that P4C enables students to think more deeply about animal rights, develop their philosophical inquiry skills, and become more sensitive and empathetic towards animals. Additionally, it was concluded that P4C enhances students' classroom interactions, participation, and motivation. The research provides recommendations for animal rights education and P4C practices, and suggests avenues for future research.

Keywords: Philosophy for Children (P4C), children's books, animal rights, dialogue, community of inquiry.