Vestibüler duyu hassasiyeti olan (hipersensitivite) çocuklarda hiperakuzi değerlendirmesi
Evaluation of hyperakusia in children with vestibular sensitivity (hypersensitive)
Yazar: ELİF ŞURA ERDOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENGÜL TERLEMEZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Aşırı hassasiyet (hipersensitivite) duyusal aşırı yükleme ve kaçınma davranışlarını içermektedir. Hipersensitif bireyler, duyusal uyarana daha hızlı, yoğun ve uzun süreli tepki vermektedirler. Aşırı hassasiyet tek bir duyu sisteminde ya da birden fazla duyu sisteminde olabilmektedir. Seslere karşı aşırı duyarlılığı ifade etmek için kullanılan en yaygın terim hiperakuzidir (Jastreboff ve Jastreboff, 2004). Vestibüler hipersensitif bireyler ise uyaranı normalden daha fazla algıladıklarından hareket etme isteği azalmakta ve hareket gerektiren aktivitelere karşı düşük tolerans göstermektedirler. Bu çalışmada, Yılmaztürk ve Küçük Ceyhan (2021) tarafından geliştirilen Çocuklar İçin Hiperakuzi Ölçeği (ÇİHÖ) kullanılarak, vestibüler duyu hassasiyeti (hipersensitif) olan çocuklarda hiperakuziye bağlı duygusal ve fiziksel his yoğunluğunun, hiperakuziye bağlı yaşam kalitesinin etkilenme derecesi ve hiperakuziden kaçınma davranışının akranlarıyla karşılaştırılması amaçlanmıştır. ÇİHÖ'lar geçerlilik ve güvenilirlik açısından test edilmiş ve kullanılmıştır. . Çalışma 4-10 yaş arası, vestibüler duyu hassasiyeti olan 30 çocuk (18 kız 12 erkek) ve vestibüler duyu hassasiyeti olmayan 30 çocuk (19 kız 11 erkek) olmak üzere toplam 60 çocuğa uygulanmıştır. Çalışmada çocukları gruplara ayırmak için Dunn Duyu Profili Anketi uygulanmıştır. Vestibüler işlem kısmında diğerlerinden daha fazla etkilenen (hipersensitif)  grupta kesin fark gösterenler çalışma grubunu oluşturmaktadır. Tipik performans gösterenler ise kontrol grubunu oluşturmaktadır. Çalışmada ebeveyn/bakıcısından görüşme formu ile çocuk hakkında toplam 9 soru ile bilgi alınmıştır. Çocuk görüşme formunda; formun ilk kısmı form"A" ikinci kısmı form "B"dir. İlk kısımda 40 adet ses ve 7 tane his bulunmaktadır. İkinci kısımda ise ÇİHÖ-1, ÇİHÖ2, ÇİHÖ-3 ölçekleri bulunmaktadır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çocuk görüşme formunun "A" kısmında çalışma ve kontrol grubunu oluşturan çocuklar seslere karşı ne hissettiklerini işaretlemişlerdir ve en çok rahatsız oldukları sesler belirlenmiştir. Çocuk görüşme formunun ikinci kısmındaki ÇİHÖ-1, ÇİHÖ-2 ve ÇİHÖ-3 ölçeklerinin verileri her çalışma ve kontrol grubu için değerlendirilmiştir. Vestibüler duyu hassasiyeti olan çalışma grubu, vestibüler duyu hassasiyeti olmayan kontrol grubuna göre ÇİHÖ ölçeklerinde daha fazla etkilenim göstermiştir.

Abstract:
Hypersensitivity includes sensory overload and avoidance behaviors. Hypersensitive individuals respond more quickly, intensely and for a long time to sensory stimuli. Hypersensitivity may be in a single sensory system or in more than one sensory system. The most common term used to express hypersensitivity to sounds is hyperacusis (Jastreboff & Jastreboff, 2004). Since vestibular hypersensitive individuals perceive the stimulus more than normal, their desire to move decreases and they show low tolerance for activities that require movement. In this study, it was aimed to compare the emotional and physical sensation intensity due to hyperacusis, the degree of impact on the quality of life due to hyperacusis, and the avoidance behavior of hyperacusis in children with vestibular sensory sensitivity (hypersensitive) by using the Hyperacusis Scale for Children (CIHR), developed by Yılmaztürk and Küçük Ceyhan (2021). CIRSs have been tested and used for validity and reliability. . The study was applied to a total of 60 children aged 4-10, including 30 children (18 girls, 12 boys) with vestibular sensory sensitivity and 30 children (19 girls, 11 boys) without vestibular sensory sensitivity. In the study, Dunn Sensory Profile Questionnaire was applied to divide the children into groups. Those who show a definite difference in the group that is more affected (hyper) than the others in the vestibular process part constitute the study group. Typical performers constitute the control group. In the study, information was obtained from the parent/caregiver with a total of 9 questions about the child with the interview form. In the child interview form; The first part of the form is form"A" and the second part is form "B". In the first part, there are 40 sounds and 7 feelings. In the second part, there are the scales of CİHÖ-1, CİHÖ2, and ÇİHÖ-3. The data obtained in the research were analyzed using the SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 program. In the "A" part of the child interview form, the children in the study and control groups marked how they felt about the sounds, and the sounds they were most disturbed by were determined. In the second part of the child interview form, the data of the CIPR-1, CIPR-2 and CIPR-3 scales were evaluated for each study and control group. Differences were determined between the study group with vestibular sensory sensitivity and the group without vestibular sensory sensitivity.