Kırıklı maksillofasiyal kafa travması geçiren hastalarda hipofiz fonksiyonlarının ve metabolik parametrelerin değerlendirilmesi
Evoluation of pituitary function and metabolic parameters in patients with traumatic maxillofacial fractures
Yazar: OSMAN ONUR DALOĞLU
Danışman: PROF. DR. FATİH TANRIVERDİ
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Beyin = Brain ; Beyin yaralanmaları = Brain injury ; Büyüme hormonu = Growth hormone ; Hipofiz bezi = Pituitary gland ; Hipofiz fonksiyon testleri = Pituitary function tests ; Kafa yaralanmaları = Head injuries ; Kırıklar-kemik = Fractures-bone ; Maksillofasiyal yaralanmalar = Maxillofacial injuries ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı kırıklı maksillofasiyal kafa travması geçiren hastalarda hipofiz fonksiyonlarının değerlendirilmesi ve hipofiz yetmezliği sıklığının araştırılmasıdır. 
Materyal ve Metod: Çalışmaya 30 maksillofasiyal kırıklı kafa travması geçirmiş hasta (ortalama yaş: 38.14 ± 14.15 yıl; 26 erkek,4 kadın) ve 30 sağlıklı kontrol (ortalama yaş: 42.77 ± 11.36 yıl; 25 erkek, 5 kadın) alındı. Kafa travması geçiren 30 hastada en çok zygoma fraktürü mevcuttu(13 hasta %43.3). Araştırmaya dahil edilen hastalar retrospektif olarak tarandı. Bu hastalar en az 1 yıl önce kırıklı maksillofasiyal kafa travması geçirmişti(ortalama: 27.5± 6.5 ay). Hastaların tamamı hafif şiddette kafa travması geçirmiş, GKS tamamında 15 olup yoğun bakım takibi ihtiyacı olmamıştır. Tüm hastaların VKİ, bel çevreleri, arteriyel tansiyonları ölçüldü. Hastalardan bazal hipofiz hormonları gönderildi. Tüm hastalara hipotalamo-pituiter-adrenal aksı ve GH-IGF-1 aksını değerlendirmek için glukagon testi ve ACTH stimulasyon testleri yapıldı. İstatistik analizleri SPSS 20.0 programı kullanılarak yapıldı. Analizler % 95 güven aralığında yapıldı ve anlamlılık derecesi p<0.05 kabul edildi.
Bulgular: Maksillofasiyal kırıklı kafa travması geçiren 30 kişinin 13'ü zygoma (%43.3), 7'si (% 34.4) Lefort1-2, 6'sı(%20) mandibula, 3'ü (%10.0) nazal ve 1'i(%3) blow out kırığı idi. Çalışmaya alınan 30 kafa travması geçirmiş hastandan 5 'inde(%16.6) hipofiz yetmezliği tespit edildi. İzole GH eksikliği tespit edilen hastaların Glukagon stimulasyon testi sonrası pik GH ortalaması (0.54 ng/ml) hipofiz yetmezliği tespit edilmeyen (7.01 ng/ml) ve sağlıklı kontrol grubuna (11.70 ng/ml) göre anlamlı olarak düşüktü(p < 0.001). GH eksikliği tespit edilen hastalarda açlık kan şekeri, homa skoru ve insulin ortalamaları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte yüksek tespit edildi. Hastalarda ve kontrol grubunda tüm diğer hipofiz hormonları normal olarak tespit edildi.
Sonuçlar: Çalışmamızda literatürde ilk defa olmak üzere, kırıklı maksillofasiyal kafa travması geçiren hastalarda hipofiz yetmezliği tespit edilmiştir. Özellikle izole büyüme hormonu eksikliğinin bu tür travma geçiren hastalarda sıklığının arttığı ortaya konmuştur. Ancak maksillofasial kırıklı kafa travması sonrası hipofiz yetmezliğinin doğal seyrinin ve sıklığının anlaşılabilmesi için daha fazla sayıda hasta ile prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır. Sonuç olarak kafa travması geçiren hastalarda hipofiz yetmezliği açısından dikkatli olunmalı ve travma sonrasında takipte endokrinolojik olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
Aim: This study was designed to evaluate the pituitary functions after traumatic maxillofacial fractures. We also evaluated the physiologic and metabolic consequences of pituitary hormone deficiency.
Materials and Methods: Thirty patients were included in the study retrospectively who had traumatic maxillofacial fracture at least 12 months ago (mean 27.5± 6.5 months). Twenty-six of 30 patients (86.7) were male and 4 patients (13.3%) were female, and mean age of the study group was 39.8 years (range18-63). Thirty healthy controls were included in the study group(mean age: 42.77 ± 11.36 year; 25 male, 5 female).  None of the patients loss of consciousness after head trauma and they did not need intensive care screening. All patients' BMI, waist circumference, arterial blood pressures were measured. Patients' basal pituitary hormone levels were evaluated. Glucagon test and ACTH stimulation tests of all patients were performed to assess the hypothalamic-pituitary-adrenal axis and the GH-IGF-1 axis. The results were analyzed with SSPS program version 20 and the results with p≤0,05 were considered significant.
Results: The type of maxillofacial fractures were as follows: One patient had blow out, seven patients had Lefort 1-2, six patients had mandibula, three six patients had nasal and thirteen six patients had zygoma fractures. Basal hormone levels, Glucagon and 1mcg ACTH stimulation tests were performed to investigate pituitary function. Five of 30 patients (16. 6%) had isolated GH deficiency based on glucagon stimulation test (GST). Mean peak GH level after GST in patients with hypopituitarism (0.54 ng/ml) was significantly lower than the patients without hypopituitarism (7.01 ng/ml) and healtly controls (11.70 ng/ml) (p < 0.001). GH deficiency patient's fasting blood glucose, homa score and insulin were higher than control group but statistically insignificant. Other anterior pituitary hormones were normal in all patients-controls, and none of them had diabetes insipidus.
Conclusion: Our study for the first time in the literature traumatic maxillofacial fractures including hypopituitarsm presented. These preliminary results suggest that there is substantial risk for hypopituitarism, GH deficiency in particular, during the chronic phase of traumatic maxillofacial fractures. However these findings need confirmation with further prospective studies with higher number of patients.