Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin çevre sorunlarına yönelikfarkındalıklarının belirlenmesi
Determining the awareness of secondary school 8th gradestudents towards environmental problems
Yazar: FİLİZ MUTLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞULE ELMALI
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Özellikle son yıllarda hızla artan nüfus, kentleşme ve teknolojik gelişmeler çevre sorunlarını da beraberinde getirmiştir. Bu durum da çevre ile ilgili yapılan araştırmaların artışına zemin hazırlamıştır. Çevre sorunlarının farkındalığı ve azaltılması için hiç şüphesiz izlenecek yolun çevre bilinci kazandırılmasından geçtiği araştırmacılar tarafından vurgulanmaktadır. Çevre bilincine sahip çevre farkındalığı ve duyarlılığı yüksek bireyler yetiştirmede çevre eğitiminin yeri büyüktür.
Bu çalışma ile ortaokul 8.sınıf öğrencilerinin çevre sorunlarına yönelik farkındalıklarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda öğrencilerin çevre sorunlarına yönelik farkındalıkları, cinsiyet, aile eğitim seviyesi, aile gelir durumu, çevre içerikli derse katılmış olma durumu, herhangi bir çevre koruma derneğinin etkinliğine katılmış olma ve çevre ile ilgili ödev hazırlamış olma gibi değişkenler açısından incelenmiştir. Aynı zamanda çevre sorunlarına yönelik algıları çizim yoluyla irdelenmiştir. Araştırma 8. Sınıf öğrencilerinin çevre sorunları ile ilgili farkındalık düzeylerini daha detaylı inceleyebilmek için nitel ve nicel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma araştırma yöntemlerinden açıklayıcı desen modelinde gerçekleştirilmiştir.  Araştırmanın nicel verileri,  'Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalık Ölçeği' ile Bursa ilinin üç merkez ilçesi olan Nilüfer, Osmangazi ve Yıldırım ilçelerinde bulunan üç farklı ortaokulda 8. Sınıfta okuyan 204 öğrenciden toplanmıştır.  Nitel veriler ise, 'Çevre Sorunları Çizim Testi' ise aynı okullardaki toplam 106 öğrenciden elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen nicel veriler, SPSS 22 programı aracılığıyla istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Nitel verilerde ise içerik analizi uygulanmıştır.  Araştırma sonuçları alt problemler ışığında incelendiğinde; çevre farkındalığının cinsiyete, anne-baba eğitim düzeyine ve aile gelir düzeyine göre anlamlı bir fark oluşturmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Daha önce çevre ile ilgili bir ödev/araştırma/proje/afiş vs hazırlayan öğrencilerin çevre farkındalığı üzerinde anlamlı bir etki gözlenirken, çevre eğitimi dersi alan ve bu dersi almayan öğrenciler arasında ve herhangi bir çevre koruma derneği etkinliğine katılan- katılmayan öğrenciler arasında çevre farkındalığına ilişkin anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Araştırma sonucunda elde edilen nitel veriler kapsamında ise öğrencilerin en çok değindikleri çevre sorunları sırasıyla; hava kirliliği ve çöp olmuştur.

Abstract:
Especially in recent years, rapidly increasing population, urbanization and technological developments have brought along environmental problems. This situation has paved the way for an increase in research on the environment. It is emphasized by researchers that the way to be followed for the awareness and reduction of environmental problems is undoubtedly through raising environmental awareness. Environmental education has a great place in raising individuals with high environmental awareness and sensitivity.
This study aims to examine the awareness of 8th grade middle school students towards environmental problems. In this context, students' awareness of environmental problems was examined in terms of variables such as gender, family education level, family income status, having attended an environmental course, having participated in any environmental protection association activity and having prepared homework related to the environment. At the same time, their perceptions of environmental problems were analyzed through drawing. In order to examine the awareness levels of 8th grade students about environmental problems in more detail, the research was conducted in the explanatory design model, which is one of the mixed research methods in which qualitative and quantitative methods are used together.  The quantitative data of the study were collected from 204 8th grade students studying in three different secondary schools in three central districts of Bursa province, Nilüfer, Osmangazi and Yıldırım districts with the 'Awareness Scale for Environmental Problems'.  Qualitative data were obtained from a total of 106 students in the same schools with the 'Environmental Problems Drawing Test'. The quantitative data obtained from the research were statistically analyzed using the SPSS 22 program. Content analysis was applied to qualitative data.  When the results of the research were analyzed in the light of the sub-problems, it was concluded that environmental awareness did not make a significant difference according to gender, parental education level and family income level. While there was a significant effect on the environmental awareness of students who had previously prepared a homework/research/project/poster etc. related to the environment, there was no significant difference between the students who took environmental education course and those who did not take this course and between the students who participated in any environmental protection association activity and those who did not. Within the scope of the qualitative data obtained as a result of the research, the environmental problems most frequently mentioned by the students were air pollution and garbage, respectively.