Postmodern tiyatroda sine-dramaturjik yönelimler ve çağdaş uygulamalar
Cine-dramaturgic tendencies and contemporary practices in postmodern theatre
Yazar: ALİ ÖMÜR ULUSOY
Danışman: PROF. DR. SEMA GÖKTAŞ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı / Dramatik Sanatlar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Dramaturjik sahada, postdramatik tiyatroyla başlayan radikal dönüşüm, yapay zeka ve akıllı cihazlar vasıtasıyla 2000'lerden sonra, sinematik bir evreye geçmiş ve artık hemen her prodüksiyonda görsel sunum ve medya kullanımı tercih edilir hale gelmiştir.  Bir zamanlar, deneysel bir tavır olan medyalararasılık, günümüzde bir konvansiyona dönüşmeye başlamış ve sinema alanındaki yeni gelişmelere paralel olarak, tiyatro da yeni arayışlara girişmiştir. Kimi post-avangard oluşumlarsa bu sürece uygun stratejiler geliştirerek yeni deneysel formlar üretmiş ve sinematik konvansiyondan ayrılıp, "post-sinematik" olarak adlandırılan yeni bir aşamaya geçmiştir. Bu yeni yönelimlerde, medyalararasılık devam etmekle birlikte, sentezleme biçimi; teatral olandan, teatral-olmayana evrilmiştir. Zira bir zamanlar metni merkezden çıkaran postdramatik tiyatro gibi, post-sinematik tiyatro da tiyatronun kendisini merkezden çıkarmıştır. Diğer taraftan, postdramatik tiyatro, seyirciyi alımlayıcıya dönüştürmüşken, bu yeni oluşumla birlikte, alımlayıcı da deneyimleyiciye dönüşmeye başlamıştır. Bu tez, yaşanan bu dönüşümü, medya ontolojisi ve ilişkisel estetik bağlamında ele almakta ve sine-dramaturjik yönelimleri araştırmaktadır. Tez, bu yönerge içerisinde, 2000 sonrasında hayata geçirilmiş örneklemler üzerinden sine-dramaturjik / post-sinematik stratejileri değerlendirmektedir.

Abstract:
The radical transformation in the dramaturgical field, which started with postdramatic theatre, has passed into a cinematic phase after the 2000s through artificial intelligence and smart devices, and visual presentation and media use have been preferred in almost every production.  Intermediality, which was once an experimental attitude, has started to turn into a convention today, and in parallel with the new developments in the field of cinema, the theatre has also embarked on new searches. Some post-avant-garde formations have developed strategies in line with this process and produced new experimental forms, leaving the cinematic convention and entering a new phase called "post-cinematic". In these new orientations, although intermediality continues, the form of synthesis has evolved from the theatrical to the non-theatrical. Because, just as postdramatic theatre once de-centred the text, post-cinematic theatre has de-centred the theatre itself. On the other hand, while postdramatic theatre transformed the audience into a receiver, with this new formation, the receiver has begun to transform into an experiencer. This thesis analyses this transformation in the context of media ontology and relational aesthetics and investigates cine-dramaturgical tendencies. Within this directive, the thesis evaluates cine-dramaturgical / post-cinematic strategies through examples realised after 2000.