Ortaokul türkçe ders kitaplarında halk bilimi unsurları
Folklore elements in secondary school Turkish textbooks
Yazar: BİRSEN İLBAYLI
Danışman: PROF. DR. REZAN KARAKAŞ
Siirt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
Millî kültürün ve değerlerin aktarılması, evrensel kültür ve değerleri benimseyebilen bir nesil yetiştirmek ve onları çağdaş medeniyete taşımak, Türkiye'de ve diğer birçok ülkede her geçen gün daha büyük bir zorluk haline gelmektedir. Bu süreçte kültürel kimliğin oluşması ve devamlılığını sürdürmesi, halk kültürü ürünleri tarafından üstlenilen temel bir rol oynamaktadır. Halk bilimi, toplumun karakterini ve birliğini belirleme konusunda önemli bir faktör olarak kabul edilmektedir. Efsane, destan, masal, fıkra gibi halk edebiyatı ürünleri, geleneklerin aktarılmasında, eğitimde, yaratıcılıkta, sosyal eleştiride, eğlendirmede ve güldürmede farklı roller üstlenmektedirler. Bu tür ürünler, toplumsal birliği ve kimliği güçlendirmede etkilidirler. Türkiye'nin bu hedeflere ulaşması, millî kültürün zenginliğini korurken aynı zamanda evrensel değerleri benimsemesini sağlamak için çaba gerektiren bir görevdir. Bu, eğitim, kültürel etkinlikler ve toplumsal bilinç oluşturma yoluyla başarılabilir. Halk bilimi ve halk edebiyatı, bu dengeyi sağlamak ve toplumun kimliğini güçlendirmek için önemli bir rol oynarlar. Bu kapsamda, kültürel mirasın korunması, yeni nesillere aktarılması ve çağdaş medeniyet hedefine ulaşılması için gerekli olan stratejiler ve çabalar geliştirmeyi zorunlu kılmaktadır. Çalışmamız, ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında işlenen metinlerde halk bilimi unsurları, kültürel mirasın ve halk kültürünün eğitim sistemine ne ölçüde yansıtıldığını anlamak açısından önemli bir adımdır. Halk bilimi, toplumların geleneklerini, inançlarını, hikayelerini ve diğer kültürel öğelerini inceleyen bir alandır ve bu, millî kimliğin ve kültürün korunmasında önemli bir role sahiptir. Çalışmamızın ana amacı olan halk bilimi unsurlarının ders kitaplarında ne kadar yer aldığını ve hangi tür metinlerde bu unsurların bulunduğunu belirlemektir, Bu bağlamda, çalışmamız Türkçe öğretimini geleneksel kültür ve değerlerle nasıl bağlantılı hale getirebileceğini anlamaya yardımcı olmada önemli bir adımdır. Ayrıca, öğrencilere bu kültürel mirası aktarma ve anlamalarına yardımcı olmak için nasıl daha iyi öğretim materyalleri geliştirilebileceği konusunda öneriler sunmayı hedeflemektedir.
Doküman analizi yöntemi kullanarak yaptığımız çalışmada, ders kitaplarındaki metinleri sistemli bir şekilde incelemek, halk bilimi unsurlarının nasıl temsil edildiğini ve hangi türlerde daha fazla vurgulandığını belirlenmiştir. Dolayısıyla bu çalışma, millî kültürün ve değerlerin eğitimdeki rolünü değerlendirmek ve kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılmasını desteklemek açısından önemli bir katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Transmission of national culture and values, raising a generation capable of adopting universal culture and values and carrying them to modern civilisation is becoming a greater and greater challenge in Turkey and many other countries. In this process, the formation and continuity of cultural identity plays a fundamental role undertaken by folk culture products. Folklore is recognised as an important factor in determining the character and unity of society. Folk literature products such as legends, epics, tales, jokes, etc. play different roles in the transmission of traditions, education, creativity, social criticism, entertainment and laughter. Such products are effective in strengthening social unity and identity. Turkey's achievement of these goals is a task that requires efforts to ensure that it adopts universal values while preserving the richness of national culture. This can be achieved through education, cultural activities and raising social awareness. Folklore and folk literature play an important role in maintaining this balance and strengthening the identity of society. In this context, it is imperative to develop strategies and efforts necessary for the protection of cultural heritage, transferring it to new generations and achieving the goal of modern civilisation. Our study is an important step in terms of understanding the extent to which folklore elements, cultural heritage and folk culture are reflected in the education system in the texts covered in secondary school 5th, 6th, 7th and 8th grade Turkish textbooks. Folklore is a field that analyses traditions, beliefs, stories and other cultural elements of societies and this has an important role in the protection of national identity and culture. The main aim of our study is to determine how much folklore elements are included in the textbooks and in which types of texts these elements are found. In this context, our study is an important step in helping to understand how Turkish language teaching can be linked to traditional culture and values. It also aims to provide suggestions on how to develop better teaching materials to help students transfer and understand this cultural heritage.
In our study using document analysis method, we systematically examined the texts in the textbooks to determine how folklore elements are represented and in which genres they are emphasised more. Therefore, this study will make an important contribution in terms of evaluating the role of national culture and values in education and supporting the transfer of cultural heritage to future generations.