Anter kültüründe genotip, besiortamı ve oksin çeşidinin  buğdayda (Triticum aestivum L.) haploid bitki rejenerasyonuna etkisi
Effect of genotype, medium and auxin on haploid plant regeneration from anthers of bread wheat  (Triticum aestivum  L.)
Yazar: HATİCE TOĞAÇ
Danışman: PROF. DR. RÜŞTÜ HATİPOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Bitki rejenerasyonu = Plant regeneration ; Buğday = Wheat ; Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Haploitler = Haploids ; Oksinler = Auxins ; Triticum aestivum = Triticum aestivum

Özet:
Ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) anter kültüründe, genotip, besi ortamı ve oksin çeşidinin  haploid bitki üretimine etkisini saptamak amacıyla yürütülen bu araştırmada, üç farklı oksin çeşidinden (2,4-D, Dicamba, Picloram) birisinin 2 mg/l konsantrasyonunu içeren iki farklı besi ortamında (P2 ve N6) kültüre alınan 8 ekmeklik buğday çeşidi ve 1 ekmeklik buğday hattı ile bunlara ait  8 F1 melezinin anterlerinde, reaksiyon gösteren anter oranı,  100 anter başına rejenere olan bitki sayısı, yeşil bitki sayısı ve albino bitki sayısı saptanmıştır.
	Araştırma sonuçları, genotipin anterlerden haploid bitki rejenerasyonunu etkileyen en önemli faktör olduğunu ortaya koymuştur. Araştırmada,  anter reaksiyon oranı ortalaması % 2.6 olarak saptanmıştır.  Besi ortamı ve oksin çeşidinin anter reaksiyon oranı üzerinde direkt etkileri olmamasına karşılık, besi ortamı x oksin ve besi ortamı x genotip interaksiyonları ve genotipin anter reaksiyon oranını önemli derecede etkilediği ortaya çıkmıştır.  
	Yüz anter başına ortalama bitki rejenerasyon oranı 1.7, yeşil bitki rejenerasyon oranı 0.8 ve albino bitki rejenerasyon oranı  1 olarak saptanmıştır. Dicamba veya picloram içeren ortamlarda 2,4-D içeren ortamlara göre daha yüksek bitki ve yeşil bitki rejenerasyon oranı elde edilmiştir. Esperial x 1013 melezi anterleri  dicamba veya picloram içeren P2 ortamında, Bologna ve Alora çeşitlerinin anterleri  ise dicamba içeren N6 ortamında diğer besi ortamı x oksin kombinasyonları göre daha yüksek bitki rejenerasyon oranı ve yeşil bitki rejenerasyon oranı göstermişler, diğer genotiplerin bitki rejenerasyon oranı ve yeşil bitki rejenerasyon oranı besi ortamı x oksin kombinasyonuna bağlı olarak önemli derecede farklılık göstermemiştir.  Albino bitki rejenerasyon oranını genotip, besi ortamı ve oksin çeşidi önemli derecede etkilememiştir.     
	Araştırmadan elde edilen bulgulara dayanarak, ekmeklik buğday ıslah programlarında anter kültüründen etkin bir şekilde yararlanabilmek için, ıslah programında yer alan her genotip için uygun besi ortamı ve oksin çeşidinin saptanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was conducted to determine the effects genotype, medium and auxin kind on the haploid plant regeneration in wheat (Triticum aestivum L.) anther culture.
In the study, the spikes from the plants of 8 bread wheat cultivars, one bread wheat line and 8 F1 hybrids of them were cultured on the two different media (P2 and N6) containing 2 mg/l of one of the three different auxins (2,4-D, dicamba and picloram).  In the experiment, percentage of anthers produced callus or embryoid, numbers of regenerated plants, green plants as well as albino plants were determined.  
Results of the study showed that genotype was most important factor affecting plant regeneration from anthers of wheat. In the experiment, the averaged percentage of responding anthers forming callus or embryoid was determined as 2.6 %.  The responding anthers percentage was significantly influenced by genotype and interactions of medium x auxin and medium x genotype  while medium and kind of auxin did not directly affect the responding anther percentage. 
The averaged numbers of regenerated plants and green plants as well as albino plants per 100 cultured anthers were determined as 1.7, 0.8 and 1, respectively. The anthers cultured on the medium with dicamba or picloram showed significantly higher ratios of plant and green plant regeneration than those cultured on the medium with 2,4-D.  The anthers of F1 hybrid  Esperial x 1013 gave higher ratios of plant and green plant regeneration on the P2 medium with dicamba or picloram than on the other combinations of medium and auxin. On the other hand, anthers of the cultivars Bologna and Alora showed higher ratios of plant and green plant regeneration on the N6 medium with dicamba than the other combinations of medium and auxin. None of the combinations of the medium and auxin resulted in significantly changing in the ratios of plant and green plant regeneration of other genotypes tested. The ratio of albino plant regeneration was not significantly influenced by genotype, medium and kind of auxin.  From the results of study, it was concluded that in order to effectively exploit the anther culture in the breeding program of wheat, medium and kind of auxin  should be determined for each genotype in the breeding program.