Hemodiyaliz hastalarının hastalık algısının diyet ve sıvı kısıtlamasına etkisi
Effect of disease perception of hemodialysis patients on diet and fluid restriction
Yazar: ESRA KÜTLEMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM BULANTEKİN DÜZALAN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ARİFE ALBAYRAK COŞAR
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
KÜTLEMEZ, Esra. Hemodiyaliz Hastalarının Hastalık Algısının Diyet ve
Sıvı Kısıtlamasına Etkisi, (Yüksek Lisans Tezi), Çankırı, 2024.
Kronik böbrek hastalığı (KBH), hastalığa ve tedavi rejimine uyum sağlamayı
gerektiren kronik bir hastalıktır. Hemodiyaliz hastaların da diyet ve sıvı kısıtlaması
tedavi yönetimindeki en önemli noktalardır. Bu çalışmanın amacı HD hastalarında
hastalık algısının diyet ve sıvı kısıtlaması üzerine olan etkisini belirlemektir.
Tanımlayıcı ve kesitsel tipte olan araştırmanın evrenini 18-65 yaş arasında olan,
Kastamonu Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde ve Anadolu Diyaliz Merkezi'nde
hemodiyaliz tedavisi alan 200 hemodiyaliz hastası oluşturmuştur. Veriler yüz yüze
görüşme yöntemi ile Aralık 2022 ve Mart 2023 tarihleri arasında toplanmıştır.
Verilerin toplanmasında; Kişisel Bilgi Formu, Sosyodemografik Bilgi Formu,
Hemodiyaliz Hastaları Sıvı Kontrol Ölçeği (HHSKÖ), Hemodiyaliz Hastaları Diyet
Bilgi Ölçeği (HHDBÖ), Hemodiyaliz Hastaları Diyet Davranış Ölçeği (HHDDÖ) ve
Kısa Hastalık Algısı Ölçeği (KHAÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde ortalama,
standart sapma, minimum-maximum, Spearman korelasyon, Mann-Whitney U testi
ve Kruskall Wallis H Testi analizi kullanıldı. HHSKÖ davranış alt boyut ölçek puanı
ile "HHDBÖ ve HHDDÖ" arasında (r=0,176;p<0,05, r=0,159;p<0,05), tutum alt
boyut ölçek puanı ile "HHDBÖ" arasında anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki bulundu.
(r=0,146;p<0,05). Kısa Hastalık Algısı Ölçeği ve HHSKÖ, HHDBÖ ve HHDDÖ
arasında toplam puan açısından herhangi bir ilişki saptanmadı (p>0,05). Bu sonuçlar
doğrultusunda, HD hastalarının öncelikli olarak hastalık algıları belirlenip diyet ve
sıvı kısıtlamasına yönelik bilgi düzeyleri arttırılıp, tedavi rejimine yönelik
uyumsuzlukları ortadan kalkabilir.

Abstract:
KÜTLEMEZ, Esra, Effect Of Disease Perception Of Hemodialiysis Patients
On Diet And Fluid Restriction, (Master Thesis), Çankırı, 2024.
Chronic renal failure (CRF) is a chronic disease requiring adherence to a
treatment regime. In hemodialysis (HD) patients, diet and fluid restriction are
important points of treatment management. The aim of this study was to determine
the effect of the disease perception of hemodialysis patients on diet and fluid
restriction. The population of the research consisted of 200 hemodialysis patients
who were aged between 18 and 65 years and were receiving hemodialysis treatment
at Kastamonu Teaching and Research Hospital or the Anadolu Dialysis Center. Data
was collected by face to face interview between December 2022 and March 2023. A
Personal Information Form, a Sociodemographic Information Form, a Hemodialysis
Patients' Fluid Control Scale (HPFCS), a Hemodialysis Patients' Diet Information
Scale (HPDIS), a Hemodialysis Patients' Diet Behavior Scale (HPDBS) and the
Brief Illness Perceptions Scale (BPIS) were used to collect data. In the data analysis,
means, standard deviations, minimum-maximum, Spearman correlation, the Mann-
Whitney U test and Kruskall Wallis H test analysis were used. Significant positive
relations were found between the Behavior subscale score of the HPFCS and the
HPDBS and HPDBS (r=0.176; p<0.05, r=0.159; p<0.05), and between the Attitude
sub-scale and the HPDBS (r=0.146; p<0.05). No relations were found between BIPS
and HPFCS or between HPDIS and HPDBS (p>0.05). According to these results,
first, hemodialysis patients' disease perceptions can be determined, then their
knowledge levels concerning diet and fluid restriction can be increased and their
adherence to the treatment regime can be improved.