Mısır'da 25 Ocak 2011 ayaklanmaları ve Müslüman Kardeşler'in Mısır'daki iktidar deneyiminin analizi
January 25, 2011 uprising in Egypt and analysis of the Muslim Brothers' power experience in Egypt
Yazar: MURAT KIZILKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH EROL
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Politik Ekonomi Ana Bilim Dalı / Uluslararası Politik Ekonomi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Arap Baharı = The Arab Spring ; Maduniyet = Subalternity ; Modern devlet = Modern state ; Müslüman Kardeşler = Muslim Brotherhood ; Mısır = Egypt

Özet:
Tarihsel süreç içerisinde Orta Doğu coğrafyasında toplumsal değişim farklı şekillerde
meydana gelmiştir. 2010 yılında Tunus'ta "sıradan" bir sokak satıcısının, Muhammed
Buaziz'in kendini yakmasıyla başlayan Arap ayaklanmaları Ortadoğu ve Kuzey Afrika
ülkeleri için adeta yeni bir dönem ve siyasetin, toplumsal değişim ve dönüşümün habercisi
olmuştur. Genel anlamıyla halkların mevcut anti-demokratik devlet karakterine karşı
geliştirdikleri bu ayaklanmalar ile demokrasi hedeflerken; ayaklanmaların gerçekleştiği her
ülkede aynı şekilde neticelenmemiştir. Mısır, Tunus ve Libya'da otoriter rejimler yıkılırken,
Suriye'de küresel bir sorun haline gelmiştir. Libya ve Yemen'de iç çatışmalar ile dış
müdahalelere, Suudi Arabistan, Cezayir Fas ve Ürdün'de kimi reformlar şeklinde değişimler
ile sonuçlanmıştır. Mısır'da 30 yıllık bir iktidar dönemi geçiren Hüsnü Mübarek, Arap Bahar'ı
süreci ile birlikte Tahrir'de toplanan milyonlarca insanın protestolarına karşı bir süre kayıtsız
kalsa da akabinde 11 Şubat 2011 günü istifa etmiştir. Ancak bu süreçten toplumsal adalet,
eşitlik ve hayat koşullarının iyileştirilmesini isteyen milyonlarca madun insan olumsuz
etkilenmiş ve ağır insan hakları ihlallerine maruz kalmıştır. Çeşitli aktivist hareketlerin bu
süreçte önemli bir şekilde yer almasıyla gerçekleşen istifa sürecinde şüphesiz ordunun konumu
önemli ölçüde belirleyici olmuştur. Ordu, Mısır bürokrasisinde ve yaşamın her alanında aktif
bir konumda olup Mısır toplumu açısından saygınlığı olan bir kurum olmuştur. Ordu,
sokaklardan yükselen seslere karşılık vermemiş böylelikle tarafsız olduğunu beyan etmişti ve
geçiş sürecini hızlandırmıştır. Toplumsal muhalefetin önemli bir tarafı olan Müslüman
Kardeşler tarihsel birikimi ile bu sürece dahil olmuştur. ''Ekmek, adalet ve özgürlük''
sloganları ile başlayan sokak ayaklanmaları, Mısır tarihinde ilk demokratik seçimlerin
gerçekleşmesi ile sonuç bulmuştur. Bu seçimlerin nihayetinde Müslüman Kardeşler
bünyesinde kurulan Adalet ve Özgürlük Partisinin adayı Muhammed Mursi seçimi kazanmış
ve Mısır tarihinin ilk seçilmiş Cumhurbaşkanı olmuştur. Ancak 3 Temmuz 2013 yılında ordu
tarafından yapılan darbe Mısır siyasal yönetimini makus talihine geri döndürmüştür. Bu
bağlamda, bu çalışmada Müslüman Kardeşler'in iktidarlaşma süreci içerisinde değişen madun
siyaseti analiz edilecektir. Tarihsel olarak tabandan yayılma ve toplumsal faydayı gözeten
faaliyetler ile gelişim gösteren Müslüman Kardeşler'in bir yıllık iktidar deneyiminin
başarısızlığının nedenleri iç etkenler ve bu bağlamda modern devletin başat organı olarak
ordunun bu süreçteki rolüne odaklanılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Arap Baharı, Müslüman Kardeşler, Mısır, Modern Devlet, Maduniyet

Abstract:
Throughout the history, social transformation has occurred in different ways and at
different times in the Middle East geography. The Arab uprisings, which started with the selfimmolation of Mohammed Bouaziz, an "ordinary" street vendor in Tunisia in 2010, almost
heralded a new era for the change of politics and social transformation for the Middle East and
North African countries. In general, while these uprisings, which the peoples developed
against the current anti-democratic state character, aimed at democracy; It did not result in the
same way in every country where the uprisings took place. While authoritarian regimes
collapsed in Egypt, Tunisia and Libya, it has become a global problem in Syria. It resulted in
changes in internal conflicts and foreign interventions in Libya and Yemen, and some reforms
in Saudi Arabia, Algeria, Morocco and Jordan. Hosni Mubarak, who spent 30 years in power
in Egypt, remained indifferent to the protests of millions of people gathering in Tahrir with
the Arab Spring process, but subsequently resigned on February 11th 2011. However, millions
of subaltern people who wanted to improve social justice, equality and living conditions from
this process were adversely affected and exposed to severe human rights violations.
Undoubtedly, the position of the army was a significant determinant in the resignation process,
which took place with various activist movements taking an important place in this process.
The army has been active in the Egyptian bureaucracy and in all aspects of life, and has become
a prestigious institution for Egyptian society. The army did not respond to the voices rising
from the streets, so it declared that it was neutral and accelerated the transition process. The
Muslim Brotherhood, which is an important party of the social opposition, has been involved
in this process with its historical background. The street riots that started with the slogans of
"Bread, justice and freedom" resulted in the first democratic elections in the history of Egypt.
At the end of these elections, Mohammed Morsi, the candidate of the Justice and Freedom
Party established within the Muslim Brotherhood, won the election and became the first
elected President in the history of Egypt. However, the coup carried out by the army on July
3, 213, brought the political administration back to the old days in Egypt. In this context, the
purpose of this study is to analyse the subaltern politics of the Muslim Brotherhood that has
changed in the process of coming to office. Accordingly, this study also deals with the reasons
for the failure of the Muslim Brotherhood's one-year governing experience, which has
historically been developed with fundamental expansion in public and socially beneficial
activities, and in this context, the role of the modern state in this process.

Keywords: Arab Spring, Muslim Brotherhood, Egypt, Modern State, Subaltern