Sosyal, siyasal ve ekonomik yönüyle Çivril (1923-1960)
The social, political and economic aspects of Çivril (1923-1960)
Yazar: KERİM ARSLAN
Danışman: PROF. DR. BAYRAM AKÇA
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Denizli-Çivril = Denizli-Çivril ; Ekonomik yapı = Economic structure ; Kent tarihi = Urban history ; Kütahya-Homa = Kütahya-Homa ; Siyasi yapı = Political structure ; Sosyal yapı = Social structure ; Çivril Ovası = Çivril Plain

Özet:
Çivril ilçesi, Denizli iline bağlı ve kendi adıyla anılan ovada kurulmuştur. Çivril Ovası topraklarının verimli olmasından dolayı yerleşim MÖ 5500 yıllarına kadar uzanmıştır. Beycesultan Höyük kazısı bu yerleşimlerden kalan kalıntıları gün ışığına çıkarmıştır. Çivril ve çevresi tarih boyunca sırasıyla Arzawa Krallığı, Frig Krallığı, Lidya Krallığı, Pers İmparatorluğu, Büyük İskender İmparatorluğu, Selevkos Krallığı, Bergama Krallığı, Roma İmparatorluğu, Bizans İmparatorluğu, Selçuklu Devleti, Germiyan Beyliği, Osmanlı İmparatorluğu, Türkiye Cumhuriyeti idaresine girmiştir.
Çivril ve Çevresi Osmanlı idaresinde girdiği 1429 yılında Şeyhlü ve Homa kaza yapılarak Kütahya Sancağına bağlanmıştır. Daha sonraki yıllarda Şeyhlü ve Homa nahiye haline getirilmişlerdir. Şeyhlü ismi 1873 yılında değiştirilerek Işıklı yapılmıştır. Işıklı nahiyesi XIX. yüzyıl sonunda Kütahya'dan ayrılarak Sandıklı kazasına bağlı bir nahiye haline gelmiştir. Homa'da Işıklıya bağlı bir köy haline gelmiştir. Işıklı nahiyesinde 1888 yılında bir belediye teşkilatı kurulmuştur. 1893-1895 yıllarında Işıklı nahiyesi Çivril'e taşınmıştır. Artık nahiye merkezi Çivril olmuştur. Çivril 1914 yılında kaza haline getirilmiş ve Karahisar-ı Sahip (Afyon) sancağına bağlanmıştır. 
Çivril ilçesinde 08 Ocak 1921 tarihinde I. Yunan işgali gerçekleşmiş ve 17 Ocak 1921 tarihinde işgalden kurtulmuştur. Çivril ilçesinde 01 Nisan 1921 tarihinde II. Yunan işgali gerçekleşmiş ve 30 Ağustos 1921 tarihinde işgalden kurtulmuştur. Çivril 15 Nisan 1925 tarihinde Afyonkarahisar ilinden ayrılarak Denizli iline bağlanmıştır. Çivril halen Denizli ilinin bir ilçesi halindedir. Çivril'in 1927 yılında merkez nüfusu 2.800, köylerle birlikte tüm ilçe nüfusu ise 21.578'dir. 1960 yılında merkez nüfusu 5.338, köylerle birlikte tüm ilçe nüfusu ise 47.460 olmuştur. Çivril tarım ekonomisi olarak hep önemli bir bölge olmuştur. Çivril'e 1889 yılında demir yolunun yapılması ile bölgedeki tarımsal ürünler Denizli ve İzmir bölgelerine taşınmıştır. Böylece Çivril ve çevrisi ürünlerine daha kolay pazar bulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Çivril, Şeyhlü, Işıklı, Homa, Denizli

Abstract:
Çivril was established in the plain of Denizli Province and named after it. Due to the fertile plain lands, the settlement dates back to 5500 BC. Beycesultan Höyük excavation has brought to light the remains of these settlements. Çivril and its surroundings were under the rule of Arzawa Kingdom, Phrygian Kingdom, Lydian Kingdom, Persian Imrator, Alexander the Great Empire, Seleucid Kingdom, Pergamon Kingdom, Roman Empire, Eastern Roman Empire, Seljuk State, Germiyan Principality, Ottoman Empire, respectively.
In 1429, when he entered under the Ottoman rule, Şeyhlü and Homa were connected to the Kütahya Sanjak by making an accident. In the following years, Şeyhlü and Homa were turned into towns. The name Şeyhlü was changed in 1873 and made to Işık. At the end of the 19th century, it became a district of Sandıklı district. Homa has become a village connected to Işıklı. A municipal organization was established in the Işıklı district in 1888. Işıklı district moved to Çivril in 1893-1895. Now the town center is Çivril. Çivril became an accident in 1914 and was attached to the starboard of Karahisar-ı Sahip.
The first Greek occupation took place on January 08, 1921 and was liberated on January 17, 1921. On April 1, 1921 II. It was occupied by the Greek and survived on August 30, 1921. Çivril left Afyonkarahisar province on 15 April 1925 and was connected to Denizli province. It is still a district of Denizli Province. In 1927, the population of the center was 2,800 and the population of the district was 21,578. In 1960, the population of the center was 5.338 and the population of the district was 47.460. It has always been an important region as an agricultural economy. With the construction of the Railway in 1889, agricultural products were moved to Denizli and Izmir regions. Çivril and its surroundings have found a market more easily for their products.

Keywords : Çivril, Şeyhlü, Işıklı, Homa, Denizli