Hidrolik sıçramanın deneysel ve sayısal yöntemlerle incelenmesi
Investigation of hydraulic jump by experimental and numerical methods
Yazar: HAYRİ ATEŞ
Danışman: PROF. DR. OSMAN YILDIZ
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / İnşaat Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Hidrolik sıçrama = Hydraulic jump ; Hız ölçme = Velocity measurement ; Kanal akım modeli = Channel flow model

Özet:
Açık kanallarda akımın sel rejiminden nehir rejimine geçişi hidrolik sıçrama yoluyla mümkün 
olmaktadır. Hidrolik sıçramadan genellikle enerji kırıcı olarak faydalanılmaktadır. Ayrıca, 
kanallarda veya akarsu yataklarında su seviyesinin yükseltilmesi, çevri hareketi etkisiyle suyun 
havalandırılması ve içerisindeki kimyasal maddelerin karıştırılması gibi çeşitli amaçlar için 
hidrolik sıçramadan yararlanılmaktadır. Hidrolik sıçramadan etkili bir şekilde fayda sağlamak 
için sıçrama özelliklerinin önceden iyi bilinmesi gerekmektedir. Bu amaca yönelik olarak, 
araştırmacılar tarafından literatürde çeşitli deneysel ve sayısal analiz yöntemleri geliştirilmiştir.
Bu tez çalışmasında, açık kanallarda kapak altı hidrolik sıçramanın temel özellikleri deneysel 
ve sayısal yöntemlerle incelenmiştir. Bu amacı gerçekleştirmek için Kırıkkale Üniversitesi'nde
İnşaat Mühendisliği Bölümü Hidrolik Laboratuvarı'nda bir dizi deneysel çalışma 
gerçekleştirilmiştir. Daha sonra, deneylerde ölçüm yoluyla elde edilen bulgular HEC-RAS 
programı ile elde edilen hidrolik modelleme sonuçları ile karşılaştırılmıştır. Yapılan 
değerlendirme neticesinde, deney ve model sonuçları arasında bazı farklılıklar olmasına rağmen 
bunların genel olarak birbirine benzer olduğu görülmüştür. Buna göre, HEC-RAS programı ile 
oluşturulan hidrolik modelin kapak altı hidrolik sıçrama için güvenilir tahminlerde bulunacağı 
anlaşılmıştır.

Abstract:
In open channels, the transition of flow from supercritical regime to subcritical regime is 
possible by hydraulic jump. The hydraulic jump is generally used as an energy dissipator. In 
addition, it is used for various purposes such as raising the water level in canals or stream beds, 
aeration of the water with the effect of circulatory movement, and mixing of the chemical 
substances in the water. In order to benefit from hydraulic jump effectively, the characteristics 
of the jump must be well known in advance. For this purpose, various experimental and 
numerical analysis methods have been developed by researchers in the literature. In this thesis, 
the basic properties of hydraulic jump downstream of a sluice gate in open channels were 
investigated by experimental and numerical methods. To achieve this objective, a series of 
experimental studies were carried out in the Hydraulics Laboratory of the Civil Engineering 
Department at Kırıkkale University. Then, the results obtained by measurement in the 
experiments were compared with the hydraulic modeling results obtained with the HEC-RAS 
program. As a result of the evaluation, it was seen that although there were some differences 
between the experimental and model results, they were generally similar to each other. 
Accordingly, it is understood that reliable predictions can be obtained for the hydraulic jump 
downstream of a sluice gate with the model created in the HEC-RAS program.