İbn Rüşd'de kötülük problemi ve teodise
The problem of evil and theodicy sense of Ibn Rushd
Yazar: FATİH ALGÜL
Danışman: DOÇ. MUSA KAZIM ARICAN
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Din = Religion

Özet:
Yaşadığımız dünyada tek tek bireylerin yaşamına giren acı hatıralar bir yana, büyük kitleler halinde insanoğlunun karşılaştığı acı örnekler veya çeşitli şekillerde haberdar oldukları kötü olaylar insanı kendi zihin dünyasında kötülük sorununa ve Tanrının adaletine dair mantıklı bir açıklama getirme gayreti içine itmiştir. Kötülük olgusu hemen her çağda sadece filozofları ve ilahiyatçıları uğraştırmakla kalmamış, dünyanın ve insanın nereden geldiği ve yaşamların neye göre belirlendiği üzerine kafa yoran birçok kişiyi de meşgul etmiştir.
Kötülük sorunu ateizmin tarih boyunca en etkili saldırı araçlarından ve savunma mekanizmalarından olmuştur. Ateistler için kötülük problemi bazen teistlerin içinden çıkamayacaklarını varsaydıkları bir saldırı silahı bazen de neden ateist olduklarının kısmen entelektüel kısmen de duygusal yönleri olan bir savunma cevabıdır.
Batıda bu şekilde yankı uyandıran mesele İslam düşüncesi açısından da çeşitli açılardan ele alınmıştır. Geçmişten günümüze en çok tartışılan meselelerden biri olan kötülük problemi İslam dünyasında çok özel bir yeri olan İbn Rüşd tarafından da ele alınmıştır. Bu konuyla ilgili özel bir eser ortaya koymamış olmakla birlikte, gerek ortaya konan düşüncelere cevap olarak, gerekse çeşitli meseleleri açıklarken bu konuya ilişkin bazı fikirler ortaya koymuştur.
İbn Rüşd?e göre iyi ve kötü her şeyi Allah yaratmıştır. Ancak Allah, kötülüğü ne soyut ne de somut bir varlığı olacak şekilde yaratmamıştır; yani kötülüğün bir zâtı yoktur. Metafizikî kötülüğün kaynağı maddenin eksik oluşudur. Ama maddeyi bu şekilde yaratan Allah olduğu için kötülük hikmetli bir şekilde ona isnad edilmelidir. 
Allah insana fiillerini gerçekleştireceği irade ve kudreti vermiştir, ancak bu, insanın bütünüyle hür olduğunu ifade etmez. Zira insan tamamen ilahi tasarrufa bağlı bulunan harici ve dahili sebeplere boyun eğmek mecburiyetindedir. İnsan öldükten sonra dirilişin olduğunu bilmeli, yaşamına dini ilkeler ekseninde bir düzen vermelidir.



Anahtar Kelimeler: Kötülük problemi, Teodise, İbn Rüşd, Teizm, Ateizm, Hikmet, İlahi İrade,

Abstract:
The lives of individuals around the world, who live painful memories aside, one by one, or in various forms in large masses are aware of instances of suffering faced by mankind in his own mind, the world of bad events pushed into the effort to bring a logical explanation. Evil is not only dealed with philosophers and theologians but also determined  in almost every age and the people who worry about where it came from, and what  else has captivated determined by.
Atheism is the problem of evil and self-defense mechanisms throughout history has been the most effective means of attack. To go through the problem of evil for atheists and theists sometimes assume that they are part of an offensive weapon atheist cause sometimes the emotional aspects of intellectual partly a defensive answer.
Repercussions, in terms of the issue of Islamic thought, in the West are discussed from various angles. One of the most debated issues in the past with the present problem of evil is a very special place in the Islamic world has been conquered by Ibn Rushd. It works on the subject have revealed a special, but the ideas put forward in response to the need, as well as explaining the various issues revealed some ideas on this subject.
According to Ibn Rushd, God has created all things, all good and bad things but God, what evil has created an abstract way, nor will the presence of a solid, ie a being that there is no evil. Metaphysics of the source of evil is the lack of substance. But the matter is Allah has created in this way should be attributing to him the wisdom of evil.
Acts of human will and power of God has to be realized, but it does not mean that people are entirely free. A human being is fully connected to the divine is obliged to submit to external and internal reasons. People should know that the resurrection after death, life should order the axis of religious principles.



Keywords: the problem of evil, Theodicy, Ibn Rushd, Theism, Atheism, Wisdom, Divine Will