Okul öncesi dönem çocuklarında duygu düzenleme ve sosyal bilgi işleme becerileri: Duygu düzenleme ile müdahalenin etkisi
Emotion regulation and social information processing skills in preschool children: The effect of emotion regulation intervention
Yazar: YASEMİN ZEHRA SALIKUTLUK YILDIZ
Danışman: PROF. DR. AYPERİ  DİKİCİ SIĞIRTMAÇ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgi işleme = Information processing ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı, 60-72 aylık okul öncesi dönem çocuklarının sosyal bilgi işleme süreç becerilerine Duygu Düzenleme Eğitim Programının etkisinin belirlenmesidir. Araştırmada, ön test-son test ve kalıcılık testi kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2021-2022 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Başakşehir ilçesinde bulunan Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmi iki farklı anaokuluna devam eden çocuklar oluşturmaktadır. Çalışma grubu uygun örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Rastgele belirlenen iki bağımsız anaokuluna devam eden beş yaş grubu sınıflarından seçkisiz şekilde seçilen sınıflardan bir tanesi deney bir tanesi de kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Çalışma grubunun tamamını oluşturan 33 çocuktan, 16 çocuk kontrol grubuna, 17 çocuk deney grubuna alınmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, çocuklar ve aileleri hakkındaki çeşitli bilgileri edinmek için araştırmacı tarafından hazırlanan "Genel Bilgi Formu", çocukların sosyal bilgi işleme süreç becerilerini değerlendirmek amacıyla "Sosyal Bilgi İşleme Süreci Testi - Okul Öncesi Versiyonu (SBİST) (Social Information Processing Interview-Preschool version (SIPI-P))" ve çocukların duygu düzenleme becerilerini ölçmek için Çocuk Duygu Düzenleme Ölçeği (ÇDDÖ) (The Emotion Regulation Checklist)" kullanılmıştır. Araştırmada, ölçme araçlarının güvenilirliği Cronbach's Alpha Katsayısı ile, puanlayıcılar arasındaki güvenirlik ise Cohen'in Kappa Katsayısı ile test edilmiştir. Elde edilen veriler betimsel istatistikler ve normallik testi sonuçları dikkate alınarak SPSS 22.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Bu araştırmada ölçme araçlarından alınan puanların normal dağılım gösterme durumları çarpıklık ve basıklık katsayıları ile incelenmiş olup yapılan analiz sonucunda ölçme araçlarının toplam puanları ve alt boyutları puanlarının -1,96 ile +1,96 aralığında yer aldığı ve verilerin normal dağılım gösterdiği belirlenmiştir. Veri analizinde varyansların eşit olup olmadığını belirlemek için ise parametrik test uygulamanın bir diğer varsayımı olan tamamlayıcı istatistiklerden Levene (homojenlik) testi kullanılmış olup varyansların homojen dağıldığı görülmüştür.
Araştırmada deney ve kontrol grubunun öntest puan ortalamaları farkının kontrol altına alınarak sontest puanları arasındaki anlamlı farkı görmek için ise kovaryans analizi (ANCOVA) yapılmıştır. Çalışmadaki puan dağılımlarının parametrik test varsayımlarını karşılaması ve puan dağılımının normal dağılım göstermesi nedeniyle bu araştırmanın veri analizinde, parametrik testler kullanılması uygun bulunmuştur. Parametrik test istatistiği olarak bağımlı gruplar t-testi, bağımsız gruplar t-testi ve Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı analizi kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen bulgulara göre deney ve kontrol gruplarında yer alan çocuklara uygulanan SBİST ön test toplam puanları ile testin alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Buna karşılık sekiz hafta boyunca haftada iki gün Duygu Düzenleme Eğitimi Programına katılmış olan deney grubundaki çocukların SBİST son test toplam puanları ile alt boyut puanlarının, Duygu Düzenleme Eğitimi Programı uygulanmayan kontrol grubundaki çocukların son test puanlarından istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca, deney grubundaki çocukların SBİST kalıcılık testi toplam puanları ile alt boyut puanlarının son test puanlarından anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu görülmüştür. Buna göre ‎çocuklara uygulanan Duygu Düzenleme Eğitim Programı'nın çocukların sosyal bilgi işleme süreç becerileri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip, etkilerin uygulama ‎sonrasında da devam ettiği söylenebilir.‎ Elde edilen sonuçlar çerçevesinde öneriler sunulmuştur. 

Anahtar kelimeler: Okul öncesi dönem, sosyal bilgi işleme süreci, duygu düzenleme, erken çocukluk

Abstract:
This study aims to determine the effect of the Emotion Regulation Education Program on the social information processing skills of 60-72-month-old preschool children. In the research, a quasi-experimental design with a pretest-posttest and retention test control group was used. The study group of the research consists of children attending two different kindergartens affiliated with the Ministry of National Education in the district of Başakşehir in the province of Istanbul in the 2021-2022 academic year. The study group was determined by a convenient sampling method. One of the randomly selected classes from the 5 age group classes attending two randomly determined independent kindergartens was determined as the experimental group and the other as the control group. Of the 33 children who make up the entire study group, 16 children are in the control group and 17 children are in the experimental group. As a data collection tool in the research, the "General Information Form" prepared by the researcher to obtain various information about children and their families, and the "Social Information Processing Test - Preschool Version (SIPI-P)" to evaluate children's social information processing process skills. Child Emotion Regulation Checklist (CLB)" was used to measure children's emotion regulation skills. The reliability of the measurement tools was tested with Cronbach's Alpha Coefficient, and the reliability between raters was tested with Cohen's Kappa Coefficient. The researcher analyzed the data from the measurement tools, taking into account the descriptive statistics and normality test results. SPSS 22.0 package program was used for data analysis. 
In this study, the normal distribution of the scores obtained from the measurement tools was examined using skewness and kurtosis coefficients. As a result of the analysis, it was determined that the total scores and sub-dimension scores of the measurement tools were between -1.96 and +1.96, indicating a normal distribution of data. In order to assess the equality of variances in the data analysis, the Levene (homogeneity) test, which is another assumption of parametric test application, was used, and it was observed that the variances were homogeneously distributed. In the study, covariance analysis (ANCOVA) was conducted to examine the significant difference between the posttest scores while controlling for the differences in the pretest mean scores of the experimental and control groups. Since the score distributions in the study met the assumptions of parametric tests and showed a normal distribution, it was deemed appropriate to use parametric tests in the data analysis of this study. Dependent groups t-test, independent groups t-test, and Pearson product-moment correlation coefficient analysis were employed as parametric test statistics.
According to the findings obtained from the research, it was determined that the emotion regulation education program had a statistically significant effect on children's social information processing process skills. According to the pre-test results, there was no statistically significant difference between the SIPI-P pre-test scores of the children in the experimental and control groups, while the SIPI-P post-test scores of the children in the experimental group differed from the post-test scores of the children in the control group after the emotion regulation training applied to the experimental group was found to be statistically significantly higher. In addition, the SIPI-P retention test scores of the children in the experimental group were found to be significantly higher than the posttest scores. Accordingly, it can be said that the Emotion Regulation Education Program applied to children is effective and the effects continue and are permanent after the application. 

Keywords: Pre-school, social information processing, emotion regulation, early childhood