İlköğretim kurumları müdürlerinin eğitbilimsel liderlik uygulamalarının müdürlerin ve öğretmenlerin psikolojik güçlendirilmesi üzerindeki etkisi: Doğu Gojjam, Etiyopya örneği
The effects of pedagogical leadership practice of primary school principals on principals' and teachers' psychological empowerment: The case of East Gojjam, Ethiopia
Yazar: KELEMU ZELALEM BERHANU
Danışman: PROF. DR. ALİ SABANCI
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etiyopya = Ethiopia ; Eğitim liderliği = Education leadership ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Psikolojik güçlendirme = Psycholojical empowerment ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim kurumları = Institutions of primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Araştırmada esas olarak ilköğretim kurumları müdürlerinin eğitbilimsel liderlik uygulamalarının müdürlerin ve öğretmenlerin psikolojik güçlendirilmesi üzerindeki etkisi incelenmek istenmiştir. Bu amaçla Etiyopya örneği çalışılmıştır. Araştırmanın üç özel amacı vardır. Bu amaçlardan ilki müdürlerin eğitbilimsel liderliği ne ölçüde uyguladıklarını araştırmaktır. Araştırmanın ikinci  amacı, psikolojik güçlendirme teorisine dayanarak öğretmenlerin ve müdürlerin ne ölçüde psikolojik olarak güçlendirildiğini araştırmaktır. Araştırmanın üçüncü amacı ise ilköğretim kurumları müdürlerinin eğitbilimsel liderlik uygulamalarının müdürlerin ve öğretmenlerin psikolojik güçlendirilmesi üzerindeki etkisini belirlemektir. Bu araştırma Etiyopya'nın Doğu Gojjam ilinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada keşfedici sıralı karma araştırma (exploratory sequential mixed research) deseni kullanılmıştır. Bu yöntem çalışmanın amacına göre iki adımdan oluşturmaktadır. İlk olarak, araştırmacı beş okul müdürü ve dokuz öğretmenle görüşme yapmıştır. Nitel verileri analiz etmek için NVivo paket programından yararlanılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında ise nicel veri toplamak için anket kullanılmıştır. Nicel veriler SPSS-20 paket programı ile farklı betimsel ve çıkarımsal istatistikler kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuç olarak, ilkokul öğretmenlerinin ve müdürlerinin, müdürlerin eğitbilimsel liderlik uygulamaları hakkında olumlu (yüksek düzeyde) bir algı düzeyine sahip oldukları anlaşılmıştır. Öğretmenlerin ve müdürlerin bakış açılarına göre psikolojik güçlendirme boyutları karşılaştırıldığında, sırasıyla bir işin veya görevin değerini algılama (anlam), okul hedeflerini içselleştirme (hedef içselleştirme) ve bir iş yapma kapasitelerine inanma (yetkinlik) bakımından oldukça yüksek düzeyde olumlu bir algıya sahip oldukları; ancak iş davranışlarını başlatma ve uygulama özgürlüğünü ve etkilerini hissetme (etki) bakımından ise yüksek düzeyde bir algıya sahip oldukları görülmektedir. Bütünde değerlendirildiğinde hem öğretmenlerin hem de müdürlerin yüksek ve çok yüksek düzeyde psikolojik olarak güçlendirildikleri söylenebilir. Müdürlerin ve öğretmenlerin görüşleri ve basit korelasyon analizlerinin sonuçları, müdürlerin eğitbilimsel liderlik uygulamaları ile öğretmenlerin ve müdürlerin psikolojik güçlendirilmesi arasında anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Son olarak, hiyerarşik çoklu doğrusal regresyonun sonuçlarına göre müdürlerin eğitbilimsel liderlik uygulamalarının ilköğretim müdürlerinin ve öğretmenlerin psikolojik güçlendirilmesinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The research was undertaken to explore the effects of pedagogical leadership practice of primary school principals on principals' and teachers' psychological empowerment in the context of Ethiopia. There were three specific objectives of the research that the researcher explored. The first specific objective was to investigate the extent to which the principals have practiced pedagogical leadership. Secondly, the researcher planned to investigate the extent to which teachers and principals psychologically empowered based on psychological empowerment theory. The final objective was to explore the effects of pedagogical leadership practice of primary school principals on principals' and teachers' psychological empowerment. This dissertation was conducted in East Gojjam province, Ethiopia. The exploratory sequential mixed research design was used in this research. This method consists of two steps based on the aim of the study. Firstly, the researcher used an interview with five school principals and nine teachers. The NVivo used to analyze qualitative data. Secondly, the questionnaire was used to collect quantitative data. Fifty principals and four hundred twenty teachers have completed questionnaires. Quantitative data were analyzed using different descriptive and inferential statistics with the SPSS-20 program. The quantitative result showed both primary school teachers and principals had a positive (high level) level of perception about principals' practice of pedagogical leadership. On regarding of dimensions of psychological empowerment, according to teachers' and principals' point of view, they very highly perceived the value of a work or task(meaning), internalized school goals (goal internalization), and believed in their capacity to perform a job with skills (competence), but they highly felt the freedom and influence in initiating and performing work behaviors (influence) respectively. Generally, it can be said that both teachers and principals were psychologically empowered at the very high and high level. According to the views of the principal and teachers, the results of simple correlation analyses showed there was a significant relationship between each principal's practice of all four dimensions of pedagogical leadership and their psychological empowerment. Finally, the results of the hierarchical multiple linear regressions also showed principals' practices of pedagogical leadership significantly predicted primary school principals' and teachers' psychological empowerment.