Akromegali hastalarında mandibulanın radyomorfometrik indeksler vefraktal analiz ile değerlendirilmesi
Evalution of the mandible with radiomorphometric indexes and fractal analysis in patient with acromegaly
Yazar: FATMA ZEHRA TANYERİ
Danışman: DOÇ. DR. EMİN MURAT CANGER
Erciyes Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Akromegali, büyüme hormonunun (BH) hipersekresyonu ve vakaların çoğunda
mevcut olan hipofiz adenomu ile iliĢkili, yüz ve ekstremitelerde Ģekil değiĢiklikleri
ve sistemik belirtilerle karakterize nadir görülen bir hastalıktır. BH' nin aĢırı
salgılanması Ġnsülin benzeri büyüme faktörü 1'in (IGF-1) aĢırı üretimine; dolayısıyla
birçok doku ve organda farklı fizyopatolojik değiĢiklikler geliĢmesine neden olur.
Bu çalıĢma akromegali hastalarının çeĢitli radyomorfometrik indeksler kullanarak ve
fraktal analiz ölçümleriyle kemik yapısının sağlıklı bireylerle karĢılaĢtırılması; IGF-1
seviyeleri ve adenom boyutunun kemik mikromimarisine etkisinin değerlendirilmesi
amacıyla yapılmıĢtır.
Radyomorfometrik indeksler, panoramik radyograflar için kullanılan kalitatif ve
kantitatif ölçümlerdir. Ancak, tüm kemik mikromimarisini incelemek için 3 boyutlu
görüntüleme tekniklerini kullanmak daha faydalı olabilir. Yapılan çalıĢmalar, KIBT
görüntülerindeki radyomorfometrik indekslerin kemik değiĢikliklerinin
değerlendirmesinde kullanılabileceğini öne sürmüĢlerdir.
Fraktal analiz (FA) ise bir yapının karmaĢıklığını tanımlayan matematiksel bir
tekniktir. Daha yüksek fraktal boyut (FB) daha karmaĢık dokuyu sembolize eder.
ÇalıĢmalar, dental radyografilerde hesaplanan FB' nin kemik mineral
yoğunluğundaki değiĢiklikleri tespit etmede yararlı olduğunu göstermiĢtir.
Erciyes Üniversitesi DiĢ Hekimliği Fakültesi'ne baĢvuran; 33'ü erkek, 21'i kadın
olmak üzere 54 akromegali hastası ile sağlıklı kontrol grubu karĢılaĢtırılmıĢ; kortikal
kemikte anlamlı değiĢiklikler tespit edilmiĢtir. Adenom boyutu, yaĢ ile negatif

vii

korelasyon göstermiĢ, IGF-1 seviyeleri ile yalnızca ramus yüksekliği arasında
istatiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuĢtur.
Yapılan çalıĢmalar akromegali hastalarında kemiğin yeniden Ģekillenmesinin
uyarıldığını göstermiĢtir. Sonuçlarımızda mandibular kortikal kemiğin
değerlendirildiği parametrelerde anlamlı fark saptanmıĢtır. Elde edilen bulgulara göre
akromegalinin mandibular kemik üzerine etkisinin KIBT görüntülerinde kullanılan
indekslerin faydalı olabileceği sonucuna varılmıĢtır.
Anahtar Kelimeler: Akromegali; Fraktal analiz; Konik ıĢınlı bilgisayarlı tomografi;
Radyomorfometrik indeksler

Abstract:
Acromegaly is a rare disorder characterized by changes to the face and extremity
morphology as well as systemic symptoms related to GH oversecretion and, in most
cases, pituitary adenoma. A number of physiopathological changes occur in various
tissues and organs as a result of the excessive GH secretion's effect on the
overproduction of Insulin-like growth factor 1 (IGF-1).
This study compared the bone structure of acromegaly patients with that of healthy
individuals using a variety of radiomorphometric indices and fractal analytic
methods in order to evaluate the impact of IGF-1 levels and adenoma size on bone
microarchitecture.
Radiomorphometric indices are quantitative and qualitative evaluations of panoramic
radiographs. However, it may be more beneficial to use 3D imaging techniques to
examine the entire bone microarchitecture. Studies have shown that
radiomorphometric indices on CBCT images can be used to evaluate alterations in
the bone.
Contrarily, the mathematical method of fractal analysis (FA) describes the
complexity of a structure. A greater fractal dimension (FB) represents a more
intricate texture. According to studies, FB computed from dental radiographs can be
used to monitor changes in bone mineral density.
When 54 acromegaly patients -33 men and 21 women- were compared to the healthy
control group, it was discovered that the cortical bone had undergone considerable

ix

modifications. Age and adenoma size were negatively associated, and only ramus
height and IGF-1 levels showed a statistically significant difference.
According to studies, persons with acromegaly are more likely to experience bone
remodeling. According to our findings, there was a substantial difference in the
measures used to assess the mandibular cortical bone. The findings led to the
conclusion that indices employed in CBCT images may be helpful in determining the
impact of acromegaly on the mandibular bone.

Keywords: Acromegly; Fractal analysis; Cone-beam computed tomography;
Radiomorphometric indexes