Türk ve Türkmenistan Hukukunda ürün paylaşım sözleşmesi
Production sharing agreement under Turkish and Turkmenistan Law
Yazar: DÖVRAN ORAZGILILICOV
Danışman: PROF. DR. OĞUZ ATALAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ortak paylaşım = Sharing of common ; Paylaşma = Sharing ; Petrol hukuku = Petroleum law ; Petrol ürünleri = Petroleum products ; Sözleşmeler = Contracts ; Türk hukuku = Turkish law ; Türkmenistan = Turkmenistan ; Türkmenistan hukuku = Turkmenistan law ; Uluslararası sözleşmeler = International conventions ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Petrol ve doğal gazın uluslararası ilişkilerde çok önemli olduğu günümüzde petrol yatırımları önemli yere sahiptir. Yapılan çalışmalar sonucunda petrol rezervleri günümüzde ancak birkaç ülkenin sınırlarında bulunmaktadır. Petrol rezervlerine sahip ev sahibi Devletler, bu kaynakları öncelikle kendi gücü ile işletmek istemektedir. Ancak finans kaynağı, teknoloji ve know-how eksikliğinden dolayı bu her zaman mümkün olmamaktadır. Bu nedenle, sınırlarında bulunan petrolün mülkiyetine sahip ev sahibi Devletler, petrolün arama ve üretim hakkını çeşitli modellerle yatırımcılara, özellikle yabancı yatırımcılara vermektedir. Petrolün sanayi açıdan üretilmeye başlanmasının üzerinden çok geçmeden Ortadoğu ülkelerinde imtiyaz sözleşmesi birer yatırım modeli olarak kullanılmaya başlanmıştır. Ancak yabancı petrol şirketlerinin petrol rezervlerini tamamen kontrol etmesine tepki olarak ürün paylaşım sözleşmesi geliştirilmiştir. Ürün paylaşım sözleşmesinde imtiyaz sözleşmesinden farklı olarak, petrol üretilene kadar ev sahibi Devletin mülkiyetindedir, üretildikten sonra ise ancak üretilen petrolün belirli bir kısmı yatırımcının payı olarak ayrılmaktadır.Şu andaki çalışmalara göre, petrol rezervleri çok az olan Türkiye'de yatırım modeli olarak Lisans modeli kullanılmaktadır. Türk Anayasa'sına göre petrol Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunduğu için, yatırımcıların petrol arama ve üretim faaliyetlerini gerçekleştirmek için ev sahibi Devletten izin alması gerekmektedir. Bu iznin modeli de Petrol Kanunu ile belirlenmiştir. Türk Petrol Kanunun belirlediği model yalnız, Lisans modeli olduğu için ürün paylaşım sözleşmesinin kanunla düzenlenmeden Türkiye'de uygulanması olanaksızdır. Ancak, günümüzde Türk petrol şirketleri yurt dışı yatırımlarında ürün paylaşım sözleşmesini yaygın olarak kullanmaya başlamıştır.Petrolün ve doğal gazın dev rezervlerine sahip Türkmenistan'da ise ürün paylaşım sözleşmesi birer yatırım modeli olarak ortaya çıkmaktadır. Türkmenistan'da, ürün paylaşım sözleşmesi ile birlikte, vergi ve devlet hissesi şartlı imtiyaz sözleşmesi, joint venture sözleşmesi ve riskli servis sözleşmesinin birer yatırım modeli olarak kullanılması mümkündür. Bununla ilgili düzenleme Türkmen Petrol Kanununda bulunmaktadır. Ancak, Türkmenistan'da en çok yaygın olarak kullanılan model, ürün paylaşım sözleşmesidir.

Abstract:
Petroleum investments are crucial in international relations today while oil and gas are important. Studies show that there have been oil reserves in a few countries? border. Countries with a host of petroleum reserves, willing to operate by its own sources primarily. However, it is not always possible due to lack of know-how, the source of finance and technology. For this reason, countries with petroleum reserves give the right of petroleum exploration and production to investors in practical foreign investors using various models. Soon on initiation of the petroleum produced in the industrial perspective, a concession agreement in the Middle Eastern Countries began to be used as a model of investment. However, in response to foreign petroleum companies to have control of all petroleum reserves developed a production sharing agreement. Unlike production sharing agreement, in the concession contract, until the petroleum is produced the host State has the property of the petroleum. After producing, part of petroleum produced are divided into investor's share.According to current studies, Licensing model is used as a model of investment in Turkey with very little petroleum reserves. According to the Turkish Constitution Law, petroleum is under provision and savings of the State, hence, investors to carry out petroleum exploration and production activities must get a permit from the host State. Model of this permit is determined by the Petroleum Law. Model is determined by the Turkish Petroleum Law too, the production sharing agreement is impossible to implement in Turkey unless the law is edited. However, today the Turkish petroleum companies commonly use the production sharing agreement for overseas investments.Turkmenistan has huge reserves of oil and natural gas, production sharing contract is emerging as one of the investment model. In Turkmenistan, with a production sharing agreement, the state share and the tax conditional concession agreement, a joint venture agreement and a risk service contract can be used as a model of investment. The relevant regulatory is in Turkmen Petroleum Law. However, the most widely used model Turkmenistan is the production sharing contract.