Çoklu ortamlar ile desteklenen çevre eğitim programının çocukların çevreye yönelik tutum ve farkındalıklarına etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of environmental education program supported by multimedia on children's environmental attitudes and awareness
Yazar: AYCAN BULDUR
Danışman: PROF. DR. ESRA ÖMEROĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anasınıfları = Nursery classes ; Eğitim programları = Education programs ; Multimedya = Multimedia ; Tutumlar = Attitudes ; Çevre = Environment ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Çevresel farkındalık = Environmental awareness ; Çoklu öğrenme ortamı = Multimedia learning environment

Özet:
Bu araştırma çoklu ortamlar ile desteklenen çevre eğitimi programının çocukların çevreye yönelik tutumlarına ve farkındalıklarına olan etkisinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çevre Eğitimi Programının anasınıfına devam eden çocukların çevreye yönelik tutum ve farkındalıklarına etkisi ön uygulama-son uygulama kontrol gruplu deneysel desenle incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışma grubunun belirlenmesi sürecinde; deney ve kontrol grubundaki çocukların benzer kültürel özelliklere sahip olmalarına dikkat edilmiştir. Sivas il merkezinde bulunan iki ilkokulun öğleden önce eğitim veren anasınıfları çalışma grubu olarak belirlenmiştir. Anasınıflarından biri deney diğeri ise kontrol grubunu oluşturmuştur. Deney grubunda 20 ve kontrol grubunda 20 olmak üzere toplam 40 çocuk araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen Genel Bilgi Formu ile Soydan ve Samur (2013), tarafından geliştirilen "Okul Öncesi Çocukları için Çevre Farkındalığı ve Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçek, ilk boyutu (tutum) 14 madde ve ikinci boyutu (farkındalık) 12 madde olmak üzere toplamda 26 maddeden oluşmaktadır. Çevre eğitiminin anasınıfına devam eden çocukların çevreye yönelik tutum ve farkındalıkları üzerindeki etkisini ortaya koymak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "Çoklu Ortamlar ile Desteklenen Çevre Eğitimi Programı" uygulanmıştır. Çoklu Ortamlar ile Desteklenen Çevre Eğitimi Programı 16 oturumdan oluşmuştur. Eğitim programı 8 hafta boyunca haftada iki gün araştırmacı tarafından deney grubuna uygulanmıştır. Çoklu Ortamlar ile Desteklenen Çevre Eğitimi Programının çocukların çevreye yönelik tutum ve farkındalıklarına etkisini incelemekte bağımsız gruplarda karşılaştırma yapmak için Mann Whitney U Testi, bağımlı gruplarda karşılaştırma yapmak için ise Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Analizlerde anlamlılık seviyesi olarak .05 olarak belirlenmiştir. Eğitimin kalıcılığını tespit etmek amacıyla, eğitim programı tamamlandıktan dört hafta sonra deney grubunda yer alan çocuklara Okul Öncesi Çocukları için Çevre Farkındalığı ve Tutum Ölçeği tekrar uygulanmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda; Çoklu Ortamlar ile Desteklenen Çevre Eğitimi Programının, çocukların çevreye yönelik tutum ve farkındalıklarında etkili olduğu ve bu etkisinin kalıcı olduğu saptanmıştır. Araştırma sonuçları doğrultusunda; okul öncesi öğretmenlerine ve araştırmacılara yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This study was conducted in order to examine the effect of environmental education programs supported by multimedia on the environmental attitudes and awareness of children. The effect of the Environmental Education Program on the attitudes and awareness towards the environment of the children attending the kindergarten was examined by the Pretest-Post test-Control Group experimental design. The study group of research was determined by purposeful sampling method. It was noted that children in the experimental and control groups had similar cultural characteristics during the study group setting period. Two primary schools in Sivas province center were determined as study groups that gave education before the beginning of school. One of the kindergartens created the control group, while the other was the experiment. A total of 40 children, 20 in the experimental group and 20 in the control group, formed the study group. The "General Information Form" developed by the researcher and the "Environmental Awareness and Attitude Scale for Preschool Children" developed by Soydan and Samur (2013) were used as data collection tools in the research. The scale consists of 26 items in total, with the first dimension (attitude) 14 items the second dimension (awareness) 12 items. "Environmental Education Program Supported by Multimedia" developed by the researcher was implemented in order to reveal the effect of the Environmental Education on the attitudes and awareness of the ongoing children of the kindergarten to the environment. Environmental Education Program Supported by Multimedia has consisted of 16 sessions. The training program was applied by the researcher to the experimental group for 8 weeks, two days a week. The effects of the environmental education program supported by multimedia on the children's environmental attitudes and awareness examines by the Mann Whitney U Test was used for comparison among independent groups, and the Wilcoxon Signed Rank Test was used for comparison among dependent groups. The level of significance in the analyzes was set at .05. In order to determine the permanence of the education, the Environmental Awareness and Attitude Scale for Preschool Children was reapplied to the children in the experimental group four weeks after the training program was completed. As a result, it has been determined that the Environmental Education Program supported by Multimedia is effective on the attitudes and awareness of the children towards the environment and this effect is permanent. In line with the results of the research, recommendations for preschool teachers and researchers were presented.