Etkinlik temelli etkileşimli okuma modeli ile okuduğunu anlama becerilerinin geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması
An action research on improving reading comprehension skills with activity-based interactive reading model
Yazar: EMİNE RABİA GÖKASLAN ZOR
Danışman: PROF. DR. HAYATİ AKYOL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada etkinlik temelli etkileşimli okuma (ETEO) modeli ile öğrencilerin Türkçe, fen bilimleri ve sosyal bilgiler derslerinde okuduğunu anlama becerilerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda nitel araştırma yöntemlerinden, araştırmacının aynı zamanda uygulayıcı da olduğu uygulamalı eylem araştırması deseninden yararlanılmıştır. İlk olarak ihtiyaç analizi yapılmış ve araştırma kapsamına alınan derslerin öğretim programları incelenmiştir. Alanyazın taramasının ardından planlama aşamasına geçilerek etkinlik temelli etkileşimli okuma modeline göre okuma öncesi, okuma sırası ve okuma sonrası stratejilere dayalı etkinlikler hazırlanmıştır. Hazırlanan bu etkinliklere eylem planı dâhilinde uygulama sürecinde yer verilmiştir. Uygulama esnasında aksaklıklar görüldüğünde ya da uygulamanın daha işlevsel hale getirilmesi amacıyla eylem planında değişikliğe gidilmiştir. Eylem planı ilgili derslerin uygulamaya dâhil edilen ünite/temalarındaki kazandırılması hedeflenen kazanımlarının öğretim programında yer alan zaman ve süre takvimine uygun olarak hazırlanmış ve uygulama sürecine fen bilimleri dersi ile başlanarak sosyal bilgiler ve Türkçe dersleri ile devam edilmiştir. Süreç bir dersin uygulaması bitmeden diğerinin devamı şeklinde tasarlanmıştır. Uygulama süreci fen bilimleri ve sosyal bilgiler dersleri için ortalama dokuzar hafta; Türkçe dersi için ise sekiz hafta olmak üzere yaklaşık olarak beş aylık bir süreyi kapsamıştır. Araştırma, 2021-2022 eğitim öğretim yılı içerisinde Ankara iline bağlı bir ilkokulun dördüncü sınıfında öğrenim gören 28 öğrenciyle yapılmıştır. Ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenen katılımcılar; Türkçe, fen bilimleri ve sosyal bilgiler derslerinde okuduğunu anlamaya yönelik uygulanan ön testlerin herhangi birinden yüzde seksenin altında başarı gösteren ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan öğrencilerdir. Veri toplama aracı olarak her ders için ayrı ayrı hazırlanan başarı testlerinden, öğrenci ödevlerinden, araştırmacı notlarından, video kayıtlarından ve yarı yapılandırılmış görüşme formlarından yararlanılmıştır. Başarı testlerinin kapsam geçerliği için uzman görüşlerinden, güvenirliği için ise KR-20 değerinden ve Cronbach alfa güvenirlik katsayısından yararlanılmıştır. Araştırmada inandırıcılık kapsamında katılımcılarla uzun süreli etkileşime girilmiş ve süreç ayrıntılı olarak betimlenerek aktarılabilirlik yoluyla dış geçerlik sağlanmıştır. Güvenirliğin sağlanması amacıyla da çeşitleme tekniğinden yararlanılmıştır. Uygulama öncesi ile sonrasındaki durumu kıyaslamak amacıyla uygulanan başarı testlerinden alınan puanlar "İlişkili örneklemler için t- testi" aracılığıyla; etkinlik temelli etkileşimli okuma modelinin uygulandığı derslere ilişkin öğrenci ve öğretmen görüşlerinden elde edilen veriler ise içerik analizi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda Türkçe, fen bilimleri ve sosyal bilgiler derslerinde okuduğunu anlama becerisi kapsamında öğrencilerin etkinlik temelli etkileşimli okuma modeli ön test başarı puanları ile son test başarı puanları arasında son test lehine anlamlı bir farklılığın olduğu tespit edilmiştir. Öğrenci ve öğretmen görüşlerinden elde edilen nitel verilerin analizi sonucunda ise etkinlik temelli etkileşimli okuma modelinin; öğrencilerin derse katılımını sağlayan, süreçte onları aktif kılan, çoğu öğrenci tarafından sevilen ve eğlenceli bulunan, öğrencilerin hayal güçlerini, kendini ifade etme becerilerini ve kelime hazinelerini geliştiren, öğrenmeyi kolaylaştırarak dersin derste öğrenilmesini sağlayan, akademik başarıyı ve okuma sevgisini artıran, öğrencilerin kendilerini rahatça ifade edebildikleri, sayıca fazla olan etkinlikleri ve farklı kelime öğretim süreci ile tekdüzelikten ayrılan bir model olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda etkinlik temelli etkileşimli okuma modeli ile uygulanan derslerin öğrencilerin Türkçe, fen bilimleri ve sosyal bilgiler derslerinde okuduğunu anlama becerilerini geliştirdiği söylenilebilir.

Abstract:
This research aims to enhance students' comprehension skills in Turkish, natural sciences, and social studies classes using an activity-based interactive reading (ETEO) model. In this context, the qualitative research method of applied action research, where the researcher is also a practitioner, was employed. At first, a needs analysis was conducted, and the curriculum of each course was examined. Following the literature review, activities based on pre-reading, during-reading, and post-reading strategies were developed according to the activity-based interactive reading model. These activities were then implemented in accordance with the prepared action plan. During the implementation, adjustments were made to the action plan when discrepancies observed or to enhance the functionality of the application. The action plan was prepared according to the time and duration schedule specified in the curriculum for the units/themes included in the implementation of the relevant courses. The implementation process started with science lessons followed by social studies and Turkish lessons. The process was designed so that the implementation of one lesson would continue before the completion of the other. The implementation process covered approximately five months, with an average of nine weeks for science and social studies classes, and eight weeks for Turkish classes. The study was conducted with 28 students in the fourth grade of a primary school in Ankara during the 2021-2022 academic year. Participants identified through the criterion sampling method that are students who scored below eighty percent on any of the pre-tests administered for reading comprehension in Turkish, science, and social studies classes and volunteered to participate in the research. Data were collected using separately prepared achievement tests for each subject; student assignments, researcher notes, video recordings, and semi-structured interview forms. Expert opinions were sought for the content validity of the achievement tests. In addition, KR-20 and Cronbach's alpha reliability coefficients were utilized for reliability. In the research, credibility was established through prolonged engagement with the participants, and the process was described in detail to provide external validity through transferability. To ensure reliability, the technique of triangulation was utilized. Scores obtained from the achievement tests administered before and after the implementation were compared using the "paired samples t-test". Additionally, data obtained from student and teacher perspectives on the lessons where the activity-based interactive reading model was applied were analyzed through content analysis. The research found a considerable difference in favor of the post-test scores compared to the pre-test scores regarding students' reading comprehension skills in Turkish, science, and social studies classes when using the activity-based interactive reading model. The analysis of qualitative data obtained from student and teacher perspectives revealed that the activity-based interactive reading model is a distinctive approach that fosters student engagement, encourages active participation, is found entertaining and enjoyable by most students, enhances their imagination, self-expression skills, and vocabulary, facilitates learning by making it easier to comprehend, promotes academic achievement and a love for reading, provides opportunities for students to express themselves comfortably, and stands out from monotony through a variety of activities and a unique vocabulary teaching process. Based on the results obtained, it can be said that the lessons implemented with the activity-based interactive reading model enhanced students' reading comprehension skills in Turkish, science, and social studies classes.