Türkiye'de bağımlılık alanında bir rehabilitasyon modeli olarak Yeşilay Danışmanlık Merkezi'nin (YEDAM) incelenmesi
Analysis of Yesilay Consultancy Center (YEDAM) as A rehabilitation model in the field of addiction in Turkey
Yazar: HAKAN KARAMAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER MİRAÇ YAMAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Sosyal hizmet kurumları = Social service institutions ; Sosyal hizmetler = Social services ; Tedavi = Treatment ; Yeşilay = Yeşilay ; Yeşilay Danışmanlık Merkezi = Yesilay Consultancy Center

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'de bağımlılık tedavisi ve rehabilitasyonu alanında çalışma yapan Yeşilay Danışmanlık Merkezi'ne (YEDAM) yönelik bir eleştiri geliştirilmesi amacıyla planlanmıştır.  Bu plan kapsamında YEDAM modelinin idari ve kurumsal yapılanmasından mesleki müdahale ayağına kadar derinlemesine incelemeler yapılmış; bu incelemeler çeşitli temalar altında yorumlanmış ve sonucunda modelin geliştirilmesine dair kimi teklifler sunulmuştur. Yapılan değerlendirmeler sosyal hizmet mesleğinin sunduğu bir çerçeve olarak disiplinler arası bir bakışla gerçekleştirilmiştir. Bağımlılığın sebep ve sonuç düzeylerinde sosyal etkenlerle ilişkili olması ve tedavi sürecinde mikro, mezzo ve makro faktörlerin bir arada değerlendirilmesi gereği sosyal hizmet mesleğinin alandaki etkinliğini geliştirmektedir. Nitel çalışmanın imkan tanıdığı derinlemesine görüşme, katılımcı gözlem ve doküman inceleme teknikleriyle elde edilen bulgulara göre YEDAM modeli sosyal hizmet disiplininin alandaki etkinliğini içermektedir. Bunun ötesinde YEDAM modeli Türkiye'de bağımlılık tedavisine yönelik öncü olma potansiyeline sahip bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. Bu noktada modelin güçlü yönleri Yeşilay'ın sunduğu kurumsal destek, kanıta dayalı çalışma modeli, sürekli eğiten yapı, danışan öncelikli multidisipliner bakış ve toplum temelli tedavi yaklaşımı olarak öne çıkmıştır. Diğer yandan yeni gelişen bir uygulama olması sebebiyle altyapı sorunları, yetişmiş personel eksikliği, henüz az tanınıyor olması, iş birliği düzeyinin beklenen seviyeden düşük olması modelin zayıf yönleri olarak görülmüştür. Sosyal hizmet açısından bakıldığında da modelin teorisinde sosyal hizmet uygulamalarının aktif olarak bulunduğu; ancak mevcut uygulamada bu açıdan geliştirilebilir yönlerin olduğu görülmüştür. Bu dezavantajların aşılarak YEDAM modelinin geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması, mevcut yapı içerisinde Türkiye'de bağımlılık tedavisi ve rehabilitasyonu alanına önemli katkılar sunacaktır.

Abstract:
This study was planned to develop a basic critique of Yeşilay Consultancy Center (YEDAM), which is working in the field of addiction treatment and rehabilitation in Turkey. Within this plan, in-depth studies were carried out from the administrative and institutional structure of the YEDAM model up to the professional intervention stage. These reviews have been interpreted under various themes and some proposals have been presented for the development of the model. The assessments were carried out from an interdisciplinary perspective as a framework, which is presented by the social work profession. Social work profession is increasingly active in the field of addiction, because of it's roles at both preventive and therapeutic stages. The fact that addiction is related to social parameters at both the cause and the effect level and the influence of mezzo and macro factors in the treatment process are the most important factors in developing of social work in the field. Findings obtained by in-depth interviewing, participant observation and document review techniques allowed by qualitative work show that the YEDAM includes important potential to be pioneering model for the problem of addiction in Turkey. At this point, the strengths of the model were assessed as institutional support given by Yeşilay, evidence-based work model, constantly educated structure, client-oriented multidisciplinary approach and community-based treatment approach. In addition to this, infrastructure problems, lack of trained personnel, lack of recognition yet, weaknesses of expected level of business associations are seen as weaknesses as it is a new application. From the social work perspective, it is seen that the model actively includes the social work profession structurally, but there are developable aspects in the current practice. By overcoming these disadvantages, the development and dissemination of the YEDAM model will provide significant contributions in the area of addiction treatment and rehabilitation in Turkey.