Hipertansiyon tanısı olan bireylerin hastalık öz yönetimi ile sağlık okuryazarlığı ilişkisi
The relationship between disease self-management and health literacy of individuals diagnosed with hypertension
Yazar: MİNE TOPÇU
Danışman: DOÇ. DR. ÖZCAN AYGÜN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Hipertansiyon-renal = Hypertension-renal ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Özbakım = Self-care

Özet:
Bu araştırmanın amacı, hipertansiyonu olan bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeylerini belirlemek, sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile hasta aktiflik düzeyi ve hipertansiyon öz yönetimi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte olan bu çalışma 425 katılımcı ile tamamlanmıştır. Çalışmanın etik onayı Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi sağlık bilimleri etik kurulundan ve kurum izni ise Aydın İl Sağlık Müdürlüğünden alınmıştır Araştırmanın veri toplama araçları Sosyo-demografik Veri Formu, Kronik Hastalıklarda Öz Bakım Yönetimi Ölçeği, Hasta Aktiflik Düzeyi Ölçeği ve Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği kısa formundan oluşmaktadır. Veriler aile sağlığı merkezinin danışma bölümünde yüz yüze görüşme ile toplanmıştır. Verilerin analizde Bağımsız değişkenlerde t testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, X2 testi ve Lojistik Regresyon Analizi kullanılmıştır. Katılımcıların %46.4'ünün sağlık okuryazarlığı düzeylerinin yetersiz, %19.1'inin sorunlu/problemli, %21.4'ünün yeterli, %13.2'sinin mükemmel olduğu, Hasta Aktiflik Düzeyleri Ölçeği (HADÖ) %84.2'sinin düzey 1, %6.6'sının düzey 2, %9.2'sinin düzey 3-4 olduğu belirlenmiştir. HADÖ düzeyi 1 olan katılımcıların HADÖ düzeyi 3-4 olan katılımcılara göre sağlık okur yazarlığının yeterli olma olasılığı 13.921 kat daha fazla olduğu saptanmıştır (p<.05). Kronik Hastalıklarda Öz Bakım Yönetimi Ölçeği ile katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmadığı belirlenmiştir (p>.05). Sonuç olarak; sağlık okuryazarlığı düzeyi yeterli olan hipertansiyon tanısı almış bireylerin hasta aktiflik düzeylerinin ilişkili olduğu saptanmıştır. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile Kronik Hastalıklarda Öz Bakım Yönetimi Ölçeği arasında ise bir ilişki bulunmadığı belirlenmiştir. Hipertansiyon tanısı almış hastaların sağlık okuryazarlığı yeterli düzeye getirilerek, hipertansiyon özbakım becerileri geliştirilmelidir. Bu becerinin kazandırılmasıyla hasta aktifliğinin artması sağlanmalıdır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the health literacy levels of individuals with hypertension and to examine the relationship between health literacy levels, patient activity level and hypertension self-management. This descriptive and relationship-seeking study was completed with 425 participants. The ethical approval of the study was obtained from the ethics committee of Muğla Sıtkı Koçman University and the institutional permission was obtained from the Aydın Provincial Health Directorate. The data collection tools of the study consisted of the Socio-demographic Data Form, the Self-Care Management Scale in Chronic Diseases, the Patient Activity Level Scale and the European Health Literacy Scale short form. The data were collected through face-to-face interviews in the counseling department of the family health center. In the analysis of the data, t test, One Way Analysis of Variance, X2 test and Ordinal Regression Analysis were used for independent variables. The health literacy levels of 46.4% of the participants were insufficient, 19.1% problematic, 21.4% adequate, 13.2% excellent. Patien Activity Measured (PAM) levels 84.2% had level 1, 6.6% had level 2, 9.2% were determined to be level 3-4. Participants with PAM level 1 were found to be 13,921 times more likely to have adequate health literacy than participants with PAM level 3-4 (p<.05). It was determined that there was no significant relationship between the Self-Care Management Scale in Chronic Diseases and the health literacy levels of the participants (p>.05). In conclusion; It has been determined that the patient activity levels of individuals diagnosed with hypertension with sufficient health literacy level are related. It was determined that there was no relationship between the health literacy levels of the participants and the Self-Care Management Scale in Chronic Diseases. Hypertension self-care skills should be developed by bringing the health literacy of patients diagnosed with hypertension to a sufficient level. With the acquisition of this skill, patient activity should be increased.