Konut hakkı mücadelesinin süreç ve aktörler üzerinden incelenmesi: Tozkoparan örneği
Investigation of the struggle for right to housing through process and actors: Tozkoparan case
Yazar: SELİN ÇINAR ERDÜZGÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FÜSUN ÇİZMECİ YÖREŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Konut Üretimi ve Yapım Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kentsel dönüşüm = Urban transformation

Özet:
Günümüzde "kentsel dönüşüm projeleri"nin kentle ilgili tartışmaların odağında yer almasının temel nedeni, bu projelerin kentsel mekan üzerinden rant üretmek ve bu ranttan pay elde etmek için kullanılan bir araç haline gelmiş olmasıdır. Diğer yandan kentsel dönüşüm projeleri, kentsel mekanda toplumsal ayrışma, kutuplaşma, kent sakinlerinin bir kısmının yerinden edilmesi, kent yoksullarının kentin çeperlerine doğru itilmesi gibi bazı sosyal problemlere de yol açmaları sebebiyle de eleştirilmektedir. Bunlara ek olarak, kentsel mekanın yeniden üretilme aracı olarak kullanılan kentsel dönüşüm projelerinin en çok tartışılan yanı, kent hakkı mücadelelerine de konu olan "konut hakkı" ihlalleridir. Barınma hakkından daha fazlasını ifade eden konut hakkı ihlallerine ise en çok toplumun alt sosyo-ekonomik tabakasında yer alan bireyler maruz kalmakta ve kentsel dönüşüm projeleri genellikle bu kesimin konut hakkı için verdikleri mücadelenin hikayesine dönüşmektedir.
Bu çalışma, İstanbul'da gerçekleştirilmesi planlanan önemli kentsel dönüşüm projelerinden biri olan Tozkoparan Kentsel Dönüşüm Projesi üzerinden konut hakkı mücadelesini irdelemeyi hedeflemektedir. Çalışma kapsamında, Tozkoparan Kentsel Dönüşüm Projesinin aktörleri ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmelerin sonucunda elde edilen veriler ışığında kent hakkı ve konut hakkı kavramları üzerinden kentsel dönüşümün tartışılmasının yanı sıra dönüşüm projesinin uygulanmasının ardından ortaya çıkacak olan yeni yaşam alanı ile ilgili aktörlerin öngörülerinin ortaya konulması planlanmıştır. Böylelikle, alandaki kentsel dönüşümü planlayan aktörlerin hedefledikleri fiziksel mekan ve sosyal yaşam ile alan kullanıcılarının beklentileri arasındaki farklılıkların saptanması amaçlanmaktadır. Bunun yanında, aktörlerin dönüşüm sürecindeki rollerinin, sürece katılım durumlarının ve bunların sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Bu çalışmanın sonunda gerçekleşmesi planlanan bir kentsel dönüşüm projesine karşı yürütülen konut hakkı mücadelesi, kent hakkı ve konut hakkı kavramları üzerinden tartışılacaktır. Bununla birlikte, katılımcı kentsel dönüşümün önündeki engeller ortaya konarak tüm aktörlerin sürece katılımını öngören, dolayısıyla kentsel mekanın yeniden üretiminde kent sakinlerinin söz hakkı olduğu bir dönüşüm projesinin gerçekleştirilebilmesi için öneriler sunulacaktır.

Abstract:
Today, the main reason of "urban transformation projects" take place at the center of discussion regarding urban related problems is that these projects have become a tool used to generate income on urban spaces and take a share of this income today. Besides that, these projects are controversial because of various social problems like social segregation on urban space scale, polarization, routing some city-dwellers out of their houses, forcing the poor segments of the society to the outskirts of the city. In addition to these, in terms of urban transformation projects, the major controversy that becomes the topic of fights for right to city is regarding the violation of "right to housing". Bottom-dwellers are the ones that suffer from violation of right to housing the most, which in fact is much more than just a housing right and urban transformation projects usually turn into the struggle of this segment of the society for their right to housing.
In this context, this study aims to address the fight for right to housing over Tozkoporan urban transformation, one of the best examples of urban transformation projects planned to be implemented in Istanbul. Within the scope of this study, in the light of data acquired as the result of in-depth interviews made with actors of the Tozkoparan Urban Transformation Project. In the light of data acquired as the result of in-depth interviews it is planned to discuss the urban transformation through the concepts of both the right to the city and right to housing as well as the predictions of the actors about the new living space that will be formed after the implementation of the transformation project. Thus, it is aimed to determine the differences between the physical space and social life targeted by the actors planning the urban transformation in the area and the expectations of the users of the space. Besides that, it is aimed to assess the roles of these actors in the transformation process, their involvement in the process and consequences of these.
At the end of the study the concepts of the right to city and right to housing will be discussed over the urban transformation project being planned by taking struggle for right to housing. However, the obstacles to the participatory urban transformation will be presented and suggestions will be made so that a transformation project can be carried out that envisions the participation of all actors in the process and thus the residents of the city will have the right to speak in the reproduction of an urban space.