Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesinin yapısı ve yargı yetkisi
The composition and the jurisdiction of the International Tribunal for the Law of the Sea
Yazar: ABDULKADİR GÜLÇÜR
Danışman: PROF. DR. SELAMİ KURAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi = United Nations Convention on the Law of the Sea ; Deniz hukuku = Law of the sea ; Uluslararası Hukuk = International Law ; Uluslararası deniz hukuku mahkemesi = International tribunal for the law of the sea ; Uluslararası mahkemeler = International courts ; Uyuşmazlık mahkemesi = Court of jurisdictional disputes ; Yargı yetkisi = Juristiction ; Yetki = Authority

Özet:
Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesi, 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin VI numaralı Eki uyarınca Statüsü oluşturularak, 1996 yılında faaliyete geçen deniz hukuku alanında uzmanlaşmış uluslararası bir yargı mercidir. Mahkeme üyeliklerinin dağılımında dünyanın başlıca hukuk sistemlerinin temsili ve adil coğrafi dağılımın sağlanması amaçlanmaktadır. Sözleşme'nin yorumlanması veya uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, madde 287 uyarınca sayılan diğer yargı mercileri ile birlikte Mahkeme'nin yargı yetkisi kapsamındadır. Sözleşme madde 292 çerçevesinde makul kefalet yatırılması üzerine alıkonmuş gemi ve mürettebatının derhal serbest bırakılması ve madde 290 çerçevesinde tahkim mahkemesinin teşekkülünü beklerken geçici tedbirlerin emredilmesi hususlarında, Mahkeme'nin vermiş olduğu kararlar, deniz hukukuna önemli katkılar sağlamıştır. Bununla birlikte, son yıllarda Mahkeme'nin bakmış olduğu davaların çeşitliliği artmıştır. Bu kapsamda deniz hukukunun; seyrüsefer serbestisi, deniz alanlarının sınırlandırılması, deniz alanlarında devletin yargı yetkisi gibi farklı alt başlıklarında uyuşmazlıklar Mahkeme önüne gelmiştir. Bu durum, Mahkeme'nin deniz hukuku alanındaki yetkinliğinin, ilerleyen yıllarda daha üst seviyeye çıkacağı hususunda önemli ipuçları vermektedir. Mahkeme'nin Sözleşme'ye uygun şekilde deniz hukukuna kazandırdığı önemli perspektiflerden birisi de "gemi kavramındaki bütünlük" kuralıdır. Bunun yanı sıra, ilk defa Korfu Kanalı davasında, Uluslararası Adalet Divanı tarafından kullanılan "insani mülahazalar" ilkesi Mahkeme tarafından da çeşitli kereler kullanılarak, ilkeye yeniden işlerlik kazandırılmıştır. İnsani mülahazalar ilkesinin yanı sıra "uygun hukuki usul" gibi diğer ilkeler de Mahkeme tarafından uygulanmaktadır. Son olarak Mahkeme'nin Sözleşme'yi "canlı belge" olarak değerlendirmesi özel önemi haizdir.


Anahtar Kelimeler : Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesi, 1982 BMDHS,Yargı Yetkisi, Uluslararası Hukuk, Uyuşmazlık Çözümü

Abstract:
International Tribunal for the Law of the Sea was established under 1982 United Nations Convention on the Law of the Sea Annex VI which is Statute of Tribunal and it has been running since 1996 as a specialized international judicial authority on law of the sea. In the Tribunal as a whole the representation of the principal legal systems of the world and equitable geographical distribution shall be assured. Disputes arising from interpretation or application of Convention are within the scope of tribunal's jurisdiction with the other judicial authorities listed under article 287. The Tribunal has made major contributions to the international law of the sea especially for the release of detained vessels and crews under article 292 and prescribing provisional measures pending a constitution of arbitral tribunal under article 290. However, in recent years, the diversity of cases in which the Tribunal has examined, has increased. In this context, different disputes have come before the Tribunal under the different sub-headings of law of the sea, such as navigation freedom, delimitation of maritime zones and jurisdiction of the state in maritime zones. This fact gives important clues as to the Tibunal's perfection in law of the sea will rise to a higher level in the coming years. One of the important perspectives that the Tribunal made contribute for law of the sea in accordance with the Convention is "ship as a unit" concept. In addition, "considerations of humanity" principle, which was used by the International Court of Justice for the first time in the Corfu Channel case, has used by several times by the Tribunal and revived. Besides of "considerations of humanity" principle, other principles such as "due process of law" have been using by the Tribunal. Last but not least, there is a special importance that the Convention be considered as a "living instrument" by the Tribunal.


Keywords : International Tribunal for the Law of the Sea, 1982 UNCLOS, Jurisdiction, International Law, Dispute
Settlement