Modern dünya edebiyatında medea mitinin görünümlerine arketipsel bir yaklaşım
An archetypal approach towards the representations of the myth of medea in contemporary world literature
Yazar: ARZU YETİM
Danışman: PROF. DR. MEDİNE SİVRİ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature
Dizin: Alman edebiyatı = German literature ; Amerikan edebiyatı = American literature ; Arketip = Archetype ; Euripides = Euripides ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Medea = Medea ; Mitler = Myths ; Mitoloji = Mitology ; Morrison, Toni = Morrison, Toni ; Wolf, Christa = Wolf, Christa

Özet:
Medea arketipi, edebiyatta ve sanatta durmaksızın yeniden üretilmekte, her yeni Medea'nın yazıldığı dönemin ruhunu ve kültürünü yansıttığı görülmektedir. Yunan mitolojisinde Medea, Kolkhis kralı Aetes'in kızı, Güneş Tanrısı Helios'un torunu, Tanrıça Kirke'nin yeğeni ve Altın Postu arayan kahraman İason'un eşidir. Medea mitine ilk rastlanılan kaynakların başında gelen Euripides'in Medea tragedyası, Medea'nın çağlar boyunca edebiyatta ve sanatta konu edilmesini sağlamıştır.
	Bu çalışmada, Medea mitinin çağcıl edebiyattaki dönüşümü ele alınmaktadır. Çalışmanın konusu, Yunan mitolojisinde yer alan Medea mitinin, Toni Morrison'ın Beloved (Sevilen) ve Christa Wolf'un Medea. Stimmen (Medea. Sesler) adlı romanlarına yansıyan görünümlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesidir. Medea mitinin modern dünya edebiyatı eserlerinde nasıl ve neden yeniden üretildiği ortaya çıkarılarak Medea arketipini, Apollon-Dionysos dikotomisi bağlamında arketipsel eleştiri yöntemiyle ele almak amaçlanmaktadır.
	Çalışmanın sonucunda, Beloved ve Medea. Stimmen romanlarının, arketipik Medea'yı dönüştürerek erkek yazarların Medea imgesine karşıt bir imge oluşturdukları sonucuna varılmıştır. Beloved ve Medea. Stimmen adlı eserler, başkarakterleri Sethe ve Medea aracılığıyla Doğu- Batı, kadın-erkek, kölelik-özgürlük, kurban eden- kurban edilen gibi karşıtlıklara ve bu olguların şiddet ile olan ilişkisine değinmektedir. Morrison ve Wolf'un ataerkil Aydınlanmacı düşüncenin kendi istencine göre düzenlediği mitleri, özüne döndürmeye çalıştıkları görülmüştür. Medea mitinin Amerikan ve Alman edebiyatındaki görünümlerinin karşılaştırmalı olarak ele alındığı bu çalışmanın, karşılaştırmalı edebiyat alanında yapılacak mit incelemelerine ve arketipsel çalışmalara yeni bir bakış açısı kazandırması ve karşılaştırmalı edebiyat bilimine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Medea, Arketipsel Eleştiri, Euripides, Toni Morrison, Christa Wolf, Karşılaştırmalı Edebiyat

Abstract:
The Medea archetype has been recreated continuously in art and literature, while each new Medea reflects the spirit and culture of the age in which it is re-written. In Greek mythology Medea is the daughter of King Aeëtes of Colchis, the niece of Circe, the granddaughter of the sun god Helios and is the wife of Jason the Argonaut. Euripides's Medea has been one of the first and most influential sources of the Medea myth in literature through the ages. 
	In this study, the transformation of the Medea myth in the contemporary literature is focused on. Thus, the subject of the study is to compare the representations of the myth of Medea which is reflected in Toni Morrison's Beloved and Christa Wolf's Medea.  Stimmen.  Through a detailed analysis of the reflections of the Medea myth in the works of contemporary literature, it is aimed to trace archetypal Medea through archetypal criticism method and in terms of the Apollonian-Dionysian dichotomy. 
	As the result of the study, it is concluded that in the novels of Beloved and Medea. Stimmen, the archetypal Medea is transformed into a counter-image to the traditional image of Medea in the works of male writers. Beloved and Medea. Stimmen focus on dualities such as east-west, man-woman, slave-master, victim-perpetrator and their relation with the notion of violence. It is observed that Morrison and Wolf desire to return the myths which have been distorted by the patriarchal enlightenment thought to their origins. It is expected that this study which focuses on the comparison of the representations of the Medea myth in American and German literature will contribute to the field of Comparative Literature by encouraging new points of view in mythical and archetypal comparative studies 

Keywords: Medea, archetypal literary criticism, Euripides, Toni Morrison, Christa Wolf, comparative literature