Alerjik astımlı adölesanlara internet ortamında akran ve yetişkin tarafından verilen eğitimin yaşam kalitesi, öz-etkililik, kaygı, hastalık bilgi ve yönetimine etkisi
The effect of peer and adult education on the internet to adolescents with allergic asthma on quality of life, self-efficacy, anxiety, disease i̇nformation and manangement
Yazar: PELİN KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. HÜSNİYE ÇALIŞIR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Alerjenler = Allergens ; Anksiyete = Anxiety ; Astım = Asthma ; Ergenler = Adolescents ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı, alerjik astımı olan 10-14 yaş grubundaki adölesanlara internet ortamında akran ve yetişkin tarafından verilen eğitimin kaygı, öz etkililik, yaşam kalitesi, hastalık bilgi ve yönetimine olan etkisinin incelenmesidir. 
Gereç ve Yöntem: Araştırma, 15.05.2019-01.10.2020 tarihleri arasında randomize kontrollü olarak çocuk alerji ve immünoloji polikliniğinde izlenen, 10-14 yaş arası alerjik astımlı adölesanlarla yapıldı. Örneklem, çalışma grubu-1 akrandan (n=15), çalışma grubu-2 yetişkinden (n=14) eğitim alan ve kontrol grubu (n=12) olmak üzere 41 adölesandan oluştu. Çalışma gruplarındaki adölesanlara alerjik astım bilgi ve yönetimine ilişkin internet ortamında etkileşimli eğitim verildi. Kontrol grubuna eğitim verilmedi. Veriler, tanıtıcı veri formları, Çocuklar için Durumluk Kaygı Envanteri, Astımlı Çocuklar ve Adölesanlar için Öz Etkililik Ölçeği, Astımlı Çocuk Yaşam Kalitesi Ölçeği, Hastalık Bilgi ve Yönetimi Anketi ile toplandı. Çalışma grubundaki adölesanların kaygı, öz etkililik, yaşam kalitesi, hastalık bilgi ve yönetimi eğitimden önce, eğitimden hemen sonra, 1 ve 3 ay sonra değerlendirildi. Kontrol grubunun verileri diğer gruplarla aynı zamanda toplandı. Veriler, tanımlayıcı istatistikler, ki-kare, Kruskal Wallis, ANOVA ve Tekrarlı Ölçümlerde Varyans Analiziyle değerlendirildi.
Bulgular: Çalışma gruplarındaki adölesanların eğitimden hemen sonra ve 1 ay sonraki kaygı puan ortalamaları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşüktü (p<0,05). Çalışma gruplarında yer alan adölesanların eğitimden hemen sonra, 1 ve 3 ay sonraki öz etkililik puan ortalamaları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksekti (p<0,05). Grupların yaşam kalitesi puan ortalamaları arasında fark yoktu (p>0,05). Çalışma gruplarındaki adölesanların eğitimden sonraki hastalık bilgi ve yönetimi puan ortalamaları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksekti (p<0,05). Çalışma grubu 1 ile 2 arasında kaygı, öz etkililik, yaşam kalitesi, hastalık bilgi ve yönetimi puan ortalamaları açısından fark saptanmadı (p>0,05). 
Sonuç: İnternet ortamında verilen eğitimlerin adölesanların kaygılarını azalttığı, öz etkililik,  astım bilgi ve yönetimini arttırdığı, fakat yaşam kalitesini etkilemediği görüldü. Fakat akrandan eğitim alanlar ile yetişkinden eğitim alanlar arasında kaygı, öz etkililik, yaşam kalitesi, astım bilgi ve yönetimi açısından fark bulunmadı.

Abstract:
Objective: The study is to examine the effects of internet-based peer and adult education on anxiety, self-efficacy, quality of life, disease knowledge, and management to adolescents aged 10-14 years with allergic asthma.
Materials and Methods: The study was conducted with randomized controlled adolescents aged 10-14 years with allergic asthma followed in the pediatric allergy and immunology outpatient clinic, between 15.05.2019-01.10.2020. The sample consisted of 41 adolescents, including the study group-1 peer (n=15), the study group-2 adults (n=14) receiving education, and the control group (n=12). Interactive training on the knowledge and management of allergic asthma was given to the adolescents in the study groups. The control group was not trained. Data were collected using descriptive data forms, State Anxiety Inventory for Children, Self-Efficacy Scale for the Children and Adolescents with Asthma, Pediatric Asthma Quality-of-Life Questionnaire, and Disease Knowledge and Management Questionnaire. The evaluation periods at baseline, immediately after the education, 1 month and 3 months later education. Data for the control group were collected at the same time as the study groups. Data were evaluated by descriptive statistics, chi-square, Kruskal Wallis, ANOVA, and Analysis of Variance in Repeated Measures.
Results: The mean anxiety scores of the adolescents in the study groups immediately after the education and 1 month later were significantly lower than the control group (p<0.05). The mean self efficacy scores of the adolescents in the study groups immediately after the education, 1 month and 3 months later were significantly higher than the control group (p<0.05). There was no difference between the mean quality of life scores of the groups (p>0.05). The disease knowledge and management mean scores of the adolescents in the study groups in measurements after the education were significantly higher than the control group (p<0.05). There was no difference between study groups 1 and 2 in terms of anxiety, self-efficacy, quality of life, disease knowledge, and management score averages.
Conclusion: Internet-based education reduced adolescents' anxiety, increased their self efficacy, asthma knowledge and management, but did not affect their quality of life. However, no difference was found between those who received peer education and those who received adult education in terms of anxiety, self-efficacy, quality of life, asthma knowledge and management.