Akut Pankreatit Olgularında Karaciğer ve Pankreas YağlanmasınınPrognostik Değeri
Prognostic value of fatty liver and fatty pancreas in cases of acute pancreatitis
Yazar: KEMAL PANÇ
Danışman: DOÇ. DR. HASAN GÜNDOĞDU
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Akut pankreatit (AP), asiner hücrelerde hasara yol açan pankreasın akut inflamatuar hastalığıdır. Metabolik sendrom (MS) ve ilişkili hastalıklar ise dünya çapında prevalansı giderek artan önemli sağlık sorunlarıdır. MS, abdominal obezite ile özellikle karaciğer (KC) ve pankreasta visseral yağ dokusu birikimiyle karakterizedir. Alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH) MS'nin KC'deki, alkole bağlı olmayan yağlı pankreas hastalığı (NAYPH) ise pankreastaki bulgusudur. NAYKH ve NAYPH'nin birbirleri ve AP ile olan ilişkileri ortaya konmuştur. Yağlı KC ve yağlı pankreasın değerlendirilmesinde son yıllarda IDEAL (Iterative Decomposition of Water and Fat with Echo Asymmetry and Least Squares Estimation) proton dansite yağ fraksiyon (PDFF) manyetik rezonans görüntüleme (MRG) olarak adlandırılan üç boyutlu yağ-su görüntüleme tekniği kullanılmaya başlanmıştır. Çalışmamızda NAYKH, NAYPH ve AP prognozu arasındaki ilişkinin IDEAL IQ proton sekans yöntemi ile ortaya konması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kasım 2020 ile Aralık 2022 tarihleri arasında Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne akut karın ağrısı şikayeti ile başvuran, başvurudan sonraki ilk 24 saat içerisinde kontrastlı abdomen BT, sonraki 48-72 saat içerisinde kontrastlı abdomen MR-MRKP çekimi olan ve AP tanısı ile yatışı yapılan hastalar taranarak 127 hasta çalışmaya dahil edildi. PDFF ölçmek için IDEAL IQ Fat Fraction sekansında pankreasın baş, boyun, gövde, ve kuyruk bölgelerine parankimi içine alacak, çevre yağ dokusuna taşmayacak şekilde uygun boyutlarda region of interest (ROI) yerleştirildi. Çıkan sonuçların ortalaması alınarak pankreas PDFF belirlendi. KC PDFF'yi ölçmek için aynı sekansta KC segment 2, 5, 6, 7 ve 8' de vasküler yapılara ve safra yollarına yakın olmayacak şekilde yaklaşık 3 cm2 boyutunda ROI'ler yerleştirildi. Elde edilen sonuçların ortalaması alınarak KC PDFF belirlendi. Hastaların etiyoloji gruplarına göre ayrı ayrı KC ve pankras PDFF ile bilgisayarlı tomografi şiddet indeksi (BTSI), M-BTSI, revize Atlanta sınıflamasına (RAS) göre şiddeti ve hastane yatış süreleri arasındaki ilişki araştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 61,7 ± 17,0 olan 127 hasta katılmıştır. Ek hastalığı olanlarda ve bunlar arasından hipertansiyonu (HT) olanlarda istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek pankreas PDFF değeri elde edilmiştir (p<0,05). Yine ek hastalığı olanlarda ve AP etiyolojisi non-biliyer olanlarda daha yüksek KC PDFF değeri bulunmuştur (p<0,05). RAS AP şiddetine göre KC ve pankreas PDFF değerlerinde fark bulunmamıştır (p>0,05). Hastaların tamamında ve AP etiyolojisi biliyer olanlarda KC PDFF, BTSI ve mBTSI ile pozitif korelesyon bulunmuştur (p<0,05). ROC analizinde pankreas korpus PDFF ile KC PDFF şiddetli AP için tanısal bulunmuştur (p<0,05, AUC=0,726, AUC= 0,740). Sonuç: KC ve pankreas korpus PDFF şiddetli AP için tanısal değere sahiptir. KC ve pankreas korpus PDFF şiddetli AP'de daha yüksek olmakla birlikte, AP şiddetine göre istatisitksel olarak anlamlı düzeyde değişmemektedir.
Anahtar Sözcükler: Akut pankreatit, IDEAL-IQ, proton dansite yağ fraksiyonu, manyetik rezonans görüntüleme, non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı, non-alkolik yağlı pankreas hastalığı

Abstract:
Objectives: Acute pancreatitis (AP) is an acute inflammatory disease of the pancreas that causes damage to the acinar cells. Metabolic syndrome (MS) and related diseases are important health problems with an increasing prevalence worldwide. MS is characterized by abdominal obesity and accumulation of visceral adipose tissue, particularly in the liver and pancreas. Non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) is the manifestation of MS in the liver, and non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) is the manifestation of the pancreas. The relations of NAFLD and NAFPD with each other and with AP have been revealed. In the evaluation of fatty liver and fatty pancreas, three-dimensional fat-water imaging technique called Iterative Decomposition Of Water And Fat With Echo Asymmetric And Least-Squares Estimation (IDEAL) IQ proton sequence magnetic resonance imaging (MRI) has been used in recent years. In our study, we aimed to reveal the relationship between NAFLD, NAFPD and AP using the IDEAL IQ proton sequence method.
Materials and Methods: 127 patients who applied to Recep Tayyip Erdogan University Medical Faculty Training and Research Hospital with the complaint of acute abdominal pain between November 2020 and December 2022 were included in the study. These patients had contrast-enhanced abdominal CT within the first 24 hours after admission, and contrast-enhanced abdominal MR-MRCP within the next 48-72 hours and were hospitalized with the diagnosis of AP. In order to measure the pancreatic fat fraction (PDFF), a region of interest (ROI) was placed in the head, neck, body, and tail regions of the pancreas in the IDEAL IQ PDFF sequence in appropriate sizes to include the parenchyma and not to overflow into the surrounding adipose tissue. Pancreatic fat fraction was determined by taking the average of the results. To measure liver PDFF, ROIs of approximately 1 cm² in size were placed in liver segments 2, 5, 6, 7 and 8 in the same sequence, not close to the biliary tract. Liver PDFF was determined by averaging the results obtained. The relationship between liver and pancreatic PDFF, severity according to BTSI, M-BTSI, RAS, and length of hospital stay were investigated separately according to the etiology groups of the patients.
Results: 127 patients with a mean age of 61.7 ± 17.0 years participated in the study. Statistically significantly higher pancreatic PDFF was obtained in patients with comorbidities and especially hypertension (HT) (p<0.05). Also, higher liver PDFF was found in patients with comorbidities and non-biliary AP etiology (p<0.05). There was no difference in liver and pancreatic PDFF values according to RAC AP severity (p>0.05). Liver PDFF was positively correlated with BTSI and mBTSI in all patients and those with biliary AP etiology (p<0,05). In ROC analysis, pancreatic corpus PDFF and liver PDFF were diagnostic for severe AP (p<0.05, AUC=0.726, AUC= 0.740). Liver and pancreatic corpus PDFF are diagnostic for severe AP.
Conclusion: Although liver and pancreatic corpus PDFF are higher in severe AP, they do not differ statistically significantly according to the severity of AP.
Keywords: Acute pancreatitis, IDEAL-IQ, proton density fat fraction, magnetic resonance imaging, non-alcoholic fatty liver disease, non-alcoholic fatty pancreatic disease