Serebral palsili çocuğu olan ebeveynlere uygulanan kolcaba konfor kuramı'na göre yapılandırılmış destekleyici yaklaşımın çocuğun konfor, yaşam kalitesi ve ebeveynin öz etkinliğine etkisi
The effect of supportive approach structured according to kolcaba comfort theory applied to parents of children with cerebral palsy on child's comfort, quality of life, and parent's self-efficiency
Yazar: BİRCAN KAHRAMAN BERBEROĞLU
Danışman: PROF. DR. HÜSNİYE ÇALIŞIR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ana-baba = Parents ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Konfor = Comfort ; Serebral palsi = Cerebral palsy ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Amaç: Bu çalışma serebral palsili çocukların ebeveynlerine Kolcaba Konfor Kuramı'na göre verilen yapılandırılmış destekleyici yaklaşımın çocuğun konfor, yaşam kalitesi ve ebeveynin öz etkinliğine etkisini değerlendirmek amacıyla yapıldı. 
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma randomize kontrollü deneysel, tek kör bir çalışmadır. Araştırma, 11 Ekim 2021 – 11 Kasım 2022 tarihleri arasında randomize kontrollü olarak rehabilitasyon merkezlerine eğitim-terapi almak amacıyla gelen, 8-16 yaş arası SP'li çocukların ebeveynleri ile yapıldı. Örneklem, çalışma grubu (n=35), ve kontrol grubu (n=38) olmak üzere 73 ebeveynden oluştu. Çalışma grubundaki ebeveynlere Serebral Palsili Çocuğu Olan Ebeveyn Eğitim-Destek Kitapçığı'nda yer alan eğitim başlıklarında tanımlanan gereksinimlere uygun olarak eğitim-destek verildi. Kontrol grubuna merkezlerin rutinlerinde yer alan uygulamalar yapıldı. Araştırma verileri Çocuk ve Ebeveyn Bilgi Formu, Gereksinimleri Belirleme Formu, Konfor Davranışları Kontrol Listesi (KDKL), Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği Ebeveyn Formu (ÇİYKÖ) ve Öz Etkinlik Ölçeği ile toplandı. Çalışma grubundaki çocukların konfor ve yaşam kalitesi ile ebeveynlerin öz etkinliği eğitimden önce, eğitimin dördüncü haftası ve eğitimden iki ay sonra değerlendirildi. Kontrol grubunun verileri çalışma grubu ile aynı zamanda toplandı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson ki-kare, Fisher kesin ki-kare, Student-t ve ANOVA testi kullanıldı. 
Bulgular: Çalışma grubundaki çocukların eğitimin dördüncü haftasındaki ve iki ay sonraki KDKL puan ortalamaları, kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksekti (p<0,05).  Çalışma ve kontrol grubundaki çocukların KDKL puan ortalamaları arasındaki fark; tekrarlı ölçümler için ANOVA testine göre, grup (F=12,727; p≤0,001), zaman (F=8,051; p<0,001) ve grup zaman etkileşimi (F=15,672; p<0,001) etkisi açısından istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Çalışma grubundaki çocukların eğitimden iki ay sonra ÇİYKÖ puan ortalamaları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksekti (p<0,05). Çocukların ÇİYKÖ puan ortalamaları incelendiğinde, tekrarlı ölçümler için ANOVA testine göre, grup (F=3,079, p>0,001) ve zaman (F=1,525; p>0,001) etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı bulundu. Ancak grup zaman etkileşimi (F=10,48; p<0,001) ortak etkisi açısından anlamlı fark vardı. Çalışma grubundaki ebeveynlerin eğitimin dördüncü haftası ve iki ay sonraki öz etkinlik puan ortalamaları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksekti (p<0,05). Ebeveynlerin öz etkinlik puan ortalamaları arasındaki farkın; tekrarlı ölçümler için ANOVA testine göre, grup (F=10,608; p<0,05) ve grup zaman etkileşimi (F=0,496; p<0,001) etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulundu. Ancak zaman (F=0,496; p>0,001) etkisi açısından anlamlı fark bulunmadı.
Sonuç: Serebral palsili çocuğu olan ebeveynlere Kolcaba Konfor Kuramı'na göre verilen yapılandırılmış destekleyici yaklaşımın çocukların konforunu, yaşam kalitesini ve ebeveynlerin öz etkinliğini arttırdığı görüldü. Kolcaba'nın Konfor Kuramı'na göre verilen yapılandırılmış destekleyici yaklaşımın özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim-terapi alan SP'li çocukların ebeveynlerine uygulanması önerilebilir. 
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik bakımı, konfor, kuram, öz etkinlik, serebral palsi, yaşam kalitesi.

Abstract:
Objective: This study was conducted to evaluate the effect of the structured supportive approach given to the parents of children with cerebral palsy according to Kolcaba Comfort Theory on the child's comfort, quality of life and parent's self-efficacy.
Materials and Methods: This research is a randomized controlled experimental, single-blind study. The study was conducted with the parents of children with CP aged 8-16 years, who came to rehabilitation centers in a randomized controlled manner between 11 October 2021 and 11 November 2022 to receive education-therapy. The sample consisted of 73 parents, the study group (n=35), and the control group (n=38). Parents in the study group were given education-support in accordance with the needs defined in the education topics specified in the Parent Education-Support Booklet with a Child with Cerebral Palsy. The practices included in the routines of the centers were applied to the control group. Research data were collected using the Child and Parent Information Form, the Needs Determination Form, the Comfort Behaviors Checklist (CBC), the Parent Form of the Quality of Life Scale for Children (QOLS) and the Self-Efficacy Scale. The comfort and quality of life of the children in the study group and the self-efficacy of the parents were evaluated before the education, the fourth week of the education and two months after the education. The control group's data were collected at the same time as the study group. Descriptive statistics, Pearson chi-square, Fisher exact chi-square, Student-t and ANOVA tests were used for data analysis.
Results: The mean CBC scores of the children in the study group in the fourth week of education and two months later were significantly higher than the control group (p<0.05). The difference between the mean scores of the children in the study and control groups; According to the ANOVA test for repeated measurements, the effect of group (F=12.727; p≤0.001), time (F=8.051; p<0.001) and group time interaction (F=15.672; p<0.001) was found to be statistically significant. The mean QOLS scores of the children in the study group two months after the education were significantly higher than the control group (p<0.05). When the mean QOLS scores of the children were examined, it was found that the effects of group (F=3.079, p>0.001) and time (F=1.525; p>0.001) were not statistically significant according to the ANOVA test for repeated measurements. However, there was a significant difference in terms of the joint effect of group time interaction (F=10.48; p<0.001). The self-efficacy score averages of the parents in the study group at the fourth week of education and two months later were significantly higher than the control group (p<0.05). The difference between the parents' self-efficacy score averages; according to the ANOVA test for repeated measurements, the effect of group (F=10.608; p<0.05) and group time interaction (F=0.496; p<0.001) was found to be statistically significant. However, no significant difference was found in terms of time (F=0.496; p>0.001).
Conclusion: It was observed that the structured supportive approach given to the parents of children with cerebral palsy according to Kolcaba Comfort Theory increased the comfort, quality of life of the children and self-efficacy of the parents. It can be suggested that the structured supportive approach given according to Kolcaba's Comfort Theory should be applied to the parents of children with CP who receive education-therapy in special education and rehabilitation centers.
Key words: Nursing care, comfort, theory, self-efficacy, cerebral palsy, quality of life.