STEM eğitimine yönelik yapılan lisansüstü çalışmaların ölçme değerlendirme süreçlerinin ve fen bilimleri öğretmenlerinin STEM eğitiminde ölçme değerlendirme ile ilgili görüşlerinin incelenmesi
Analysis of the measurement and evaluation processes of the graduate studies conducted on STEM education and the opinions of sciences teachers on measurement and evaluation in STEM education
Yazar: NALAN ZENGİN
Danışman: PROF. DR. MURAT PEKTAŞ
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: FeTeMM = STEM ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Lisansüstü tezler = Postgraduation thesises ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu araştırmada, belirlenen kriterler doğrultusunda STEM eğitimine yönelik yapılan lisansüstü tez çalışmalarının ölçme değerlendirme süreçleri açısından değerlendirilmesi ve fen bilimleri öğretmenlerinin STEM eğitiminde sınıf içi ölçme değerlendirmeler ile ilgili görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın amacına uygun olarak kriterlerin oluşturulması için alan taraması yapılmış ve kriterler belirlenmiştir. Belirlenen kriterle ilgili daha STEM eğitimi ile ilgili çalışmalar yapan akademisyenlerden uzman görüşü alınarak gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Çalışma iki kısımdan oluşmaktadır. Belirlenen kriterlerin bazıları birinci kısmı oluşturan tez çalışmalarının analizinde kullanılırken bazıları fen bilimleri öğretmenlerine uygulanacak olan yarı yapılandırılmış görüş anketinde kullanılmıştır. Tez çalışmalarının analizinde ve yarı yapılandırılmış görüş anketinde yer alan bazı sorular ortaktır. Bu durum uygulamalar ve görüşler arasındaki ilişkiyi görmek amacıyla sağlanmıştır. Hazırlanan anket soruları konu ile ilgili çalışmış olan iki akademisyene gönderilerek uygunlukları açısından incelenmeleri sağlanmış ve gelen dönütler doğrultusunda gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Son hali verilmiş olan anket formu 7 açık uçlu sorudan oluşmaktadır. 
Araştırmada nitel araştırma yaklaşımlarından durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında incelenen lisansüstü tez çalışmalarına STEM, FeTeMM anahtar kelimeleri kullanılarak Yüksek Öğreti Kurulu (YÖK) Ulusal Tez merkezinden ulaşılmıştır. Bu kapsamda STEM alanında 2014-2020 yılları arasında yapılmış 166 lisansüstü tez çalışmasına ulaşılmıştır. Analizi yapılan tezlerin 138 tanesi yüksek lisan 28 tanesi doktora tezidir.
Çalışmanın her iki kısmında da betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Lisans üstü tez çalışmalarının analizi; yapılan ölçme değerlendirmelerin üç boyutu kapsaması (temel disiplin, mühendislik uygulamaları ve disiplinler arası kavramlar), öğrencilerin ölçme değerlendirme sürecine etkin katılımının sağlanması, tamamlayıcı ölçme değerlendirme araçlarının kullanımı, kullanılan ölçme değerlendirme araçlarının geçerlik ve güvenirlik durumlarının sağlanması kriterlerine yönelik olarak gerçekleştirilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüş anketi cevaplarının analizi; mevcut değerlendirmelerin STEM eğitimi yapılan öğretim ortamında yetersizliği, ölçme değerlendirme görevlerini tasarımı aşamasında dikkat edilmesi gerekenler, ölçme değerlendirme sürecinde teknoloji kullanımının sağladığı faydalar, mühendislik uygulamaları boyutunda kullanılacak problem veya senaryoların taşıması gereken özellikler ve lisansüstü tez çalışmalarının analizinde de kullanılan öğrencilerin ölçme değerlendirme sürecine etkin katılımının sağlanması, kullanılan ölçme değerlendirme araçlarının geçerlik ve güvenirlik durumlarının sağlanması kriterlerine yönelik yapılmıştır.  Çalışma verileri frekanslara dayalı bir şekilde yorumlanarak tablolar halinde sunulmuştur. Analizler sonucunda STEM eğitimi üzerine hazırlanmış olan lisansüstü tez çalışmalarının STEM eğitiminde ölçme değerlendirmelerin üç boyuta (temel disiplin, mühendislik uygulamaları, disiplinler arası kavramlar) yönelik olma kriterini sağlamadığı, özellikle disiplinler arası kavramların bu çalışmalarda göz ardı edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Diğer bir yandan, fen bilimleri öğretmenlerine uygulanan yarı yapılandırılmış görüş anketi sonucunda öğretmenlerin güvenirlik geçerlik sağlanması kriterine yönelik sorulmuş olan soruyu çoğunlukla boş bıraktığı, dezavantajlı öğrencilere yönelik ayarlama yapma ve dil uygunluğu çalışmalarına yönelik görüş bildirmedikleri görülmüştür. Lisansüstü tez çalışmalarının analizinde çalışmalarda çoğunlukla tamamlayıcı ölçme değerlendirme araçlarının kullanıldığı, öğrencilerin değerlendirme sürecine etkin katılımını sağlayacak sınıf tartışmalarının ise kullanımının az olduğu görülmüştür. Birçok kriterin kullanıldığı çalışmada lisansüstü tez incelemeleri ve öğretmen görüşlerinden genel olarak STEM eğitimine yönelik farklı ölçme değerlendirme faaliyetlerinin yapılması gerektiğinin farkında olunduğu ancak belirgin çerçevenin olmayışı sebebi ile uygulamalar kısmında eksikliklerin olduğu düşünülmektedir. Bu durumun giderilebilmesi için STEM eğitiminde ölçme değerlendirme çerçevesinin oluşturulması ve bu alanda çalışma yapacak kişilerin mesleki gelişimlerini sürdürmeleri önerilmektedir.

ANAHTAR KELİMELER: STEM, STEM Eğitiminde Ölçme Değerlendirme

Abstract:
This study aimed to evaluate the graduate studies conducted on STEM education in terms of assessment and evaluation processes and to examine the opinions of science teachers about assessment and evaluation processes of in-class uses of STEM activities. Criteria for data analysis were achieved by means of extended literature review. The necessary arrangements have been made by obtaining the expert opinion regarding the determined criteria. The study consists of two parts. While some of the criteria determined were used in the analysis of the thesis studies that constitute the first part, some of them were used in the semi-structured opinion questionnaire to be applied to science teachers. Some questions in the analysis of thesis studies and in the semi-structured opinion questionnaire are common. This situation is provided to see the relationship between practices and opinions. The prepared questionnaire questions were sent to two experts who worked on the subject, and they were examined in terms of their suitability and necessary arrangements were made in line with the feedback received. The final form of the questionnaire consists of 7 open-ended questions.
The case study method, one of the qualitative research approaches, was used in the study. The graduate thesis studies examined within the scope of the research were reached from the National Thesis Center of the Council of Higher Education (YOK) by using the keyword STEM (namely FeTeMM in Turkish). In this context, 166 graduate thesis studies in the field of STEM between 2014-2020 were reached. Of the analyzed studies, 138 are master's theses and 28 are doctoral dissertations.
Descriptive analysis method was used in both parts of the study. Analysis of graduate thesis studies; The measurement evaluations were carried out for covering three dimensions (basic discipline, engineering practices, and interdisciplinary concepts), ensuring effective participation of students in the assessment and evaluation process, the use of complementary assessment and evaluation tools, and the criteria for ensuring the validity and reliability of the assessment and evaluation tools used. Analysis of semi-structured opinion survey responses included the inadequacy of existing evaluations in the teaching environment where STEM education is conducted, things to be considered during the design phase of assessment and evaluation tasks, the benefits of using technology in the assessment and evaluation process, the characteristics of problems or scenarios to be used in engineering applications, and the effective participation of students who are also used in the analysis of graduate thesis studies, and the criteria for ensuring the validity and reliability of the measurement and evaluation tools used. Data were interpreted based on frequencies and presented in tables. As a result of the analysis, it was concluded that the graduate thesis studies prepared on STEM education do not meet the criteria of measuring assessment in STEM education in three dimensions (basic discipline, engineering applications, interdisciplinary concepts), especially interdisciplinary concepts are ignored in these studies. On the other hand, as a result of the semi-structured opinion questionnaire applied to science teachers, it was determined that the teachers mostly left the question asked for the criterion of reliability and validity, and did not comment on making adjustments and language compatibility studies for disadvantaged students. In the analysis of graduate thesis studies, it was obtained that complementary assessment and evaluation tools were mostly used in the studies, and classroom discussions that would ensure active participation of students in the assessment process were less used. It is also evident that there is a general awareness of the need for different assessment and evaluation activities for STEM education from graduate thesis examinations and teachers' opinions, but there are deficiencies in the application part due to the lack of a clear framework. In order to overcome this situation, it is recommended that an assessment and evaluation framework should be established in STEM education and that people who will work in this field should continue their professional development.

KEYWORDS: STEM, Assessment and Evaluation in STEM Education