Gerçeğe uygun değer muhasebesinin kazanç kalitesine etkisi
The impact of fair value accounting on earnings quality
Yazar: İREM ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. NAZLI KEPÇE
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Değerleme = Valuation ; Gerçeğe uygun değer muhasebesi = Fair value accounting ; Kalite ölçme = Quality measuring ; Kazanç kalitesi = Earnings quality ; Kazanç yönetimi = Earnings management ; Muhasebe = Accounting

Özet:
Bu çalışmada, mevduat bankaları tarafından gerçeğe uygun değer muhasebesi kullanımının kazanç kalitesi üzerindeki etkisi incelenmiştir. 2013 ve 2019 arasındaki 7 yıllık dönemde 32 mevduat bankasından oluşan 224 banka yılı gözlemine dayalı araştırmada, bağımsız denetim raporlarında yer alan gerçeğe uygun değer ve hiyerarşisine yönelik açıklamalar analiz edilmiştir. Çalışmanın amacı, farklı hiyerarşi düzeylerinde gerçeğe uygun değer kullanımı ile kazanç kalitesinin temel göstergelerinden kazanç kalıcılığı ve kazanç oynaklığı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmanın temel varsayımı, mevduat bankalarının Seviye 1 girdileri ile değerledikleri finansal varlıklarının kazanç kalıcılığını arttırdığı ve kazanç oynaklığını düşürdüğü yönündedir. Seviye 2 ve Seviye 3 girdilerinin ise daha öznel olması, ölçüm hatalarına ve kazanç yönetimi davranışlarına izin vermesi nedeniyle kazanç kalitesini düşürdüğü varsayılmıştır. Ayrıca gerçeğe uygun değer muhasebesi kullanımı dışında kazanç kalitesine etki edebileceği düşünülen banka büyüklüğü, mevduat oranı, özkaynak oranı, kredi oranı, borç özermaye oranı ve özkaynak kârlılığı kontrol değişkenleri olarak analize dâhil edilmiştir. Elde edilen bulgular, Seviye 1 girdileri ile değerlenen finansal varlıkların kazanç kalitesini arttırdığını, Seviye 2 girdileri ile değerlenen finansal varlıkların ise kazanç kalitesini düşürdüğünü göstermektedir. Seviye 3 girdileri ile değerlenen finansal varlıklar ile kazanç kalitesi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.

Abstract:
In this study, the impact of using fair value accounting by deposit banks on earnings quality is analyzed. Based on the research for 224 banks, the year observations consisting of 32 deposit banks in the 7 years period between 2013 and 2019, the explanations regarding the fair value and hierarchy in the independent audit reports were analyzed. The aim of this study is to examine the relationship between the use of fair value in different hierarchy levels and earnings persistence and earnings volatility, which are the main indicators of earnings quality. The main assumption of the study is that, the financial assets of deposit banks, which they valued with Level 1 inputs, increase the earnings persistence and decrease the earnings volatility. It is assumed that Level 2 and Level 3 inputs decrease the quality of earnings, since they are more subjective and allow measurement errors and earnings management practices. In addition, such factors as bank size, deposit ratio, equity ratio, loan ratio, debt to equity ratio and return on equity, which are considered to have an impact on earnings quality, other than using fair value accounting, are included in the analysis as control variables. The findings show that financial assets valued with Level 1 inputs increase the earnings quality, while financial assets valued with Level 2 inputs decrease the earnings quality. A statistically significant relationship was not found between financial assets valued with Level 3 inputs and earnings quality.