Mustafa Fevzi B. Numan'ın hayatı eserleri ve dinî edebiyatla ilgili şiirleri
Life of Mustafa Fevzi Bin Numan, his works, his poems on religious topics
Yazar: MEHMET ŞAHİN
Danışman: PROF.DR. MEHMET AKKUŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Din = Religion ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Mustafa Fevzi Efendi 19. yüzyılın son çeyreği ve 20. yüzyılın ilk çeyreğindeyaşamış, telif ettiği manzum eserleri ve Cerûde-i SÃ»fiyye gazetesindeki makaleleriyleDinû-Tasavvufû Türk Edebiyatı içerinde önemli bir yazar ve şairdir. Mustafa FevziEfendi 19. yüzyılın son çeyreği ile 20. yüzyılın ilk çeyreğinde yaşamıştır. O 1871 yılındaErzincan'ın Kemaliye ilçesinde dünyaya gelmiştir. Babasının adı Numan'dır. 7 yaşındaiken İstanbul'a zamanının Huzur Dersleri hocalarından olan Kasapzâde Vaiz Efenditarafından getirilmiş ve ilk dini tahsilini hocasından yapmıştır.Zamanının sosyal problemleri ile ilgilenmiş, halkın sorunlarını gazetedekiköşesine taşımıştır. Döneminde ortaya çıkan kavmiyetçilik ve ateistlik akımlarına karşıeleştirel bir tavır takınmış ve bu fikirleri savunan Abdullah Cevdet'e reddiye babındaIzhar-ı Hakikat eserini telif etmiştir. Özellikle eserlerinde verdiği tasavvufû ıstılahlarbölümü incelenirken, müellifin tasavvufû muhtevaya ve terminolojiye hakimiyetigörülmektedir.Mustafa Fevzi Efendi'nin şairliği ile fikirlerin savunduğu mutasavvıf kişiliğimündemictir. Fikir ve düşüncelerini şiir ile ifade etmiştir. Şiirlerinde yer yer Arapça veFarsça terkipler kullanmasına rağmen sade ve anlaşılır bir dil hakimdir. Şiirlerididaktik ve nasihat varidir. Eserlerinde ve şiirlerinde Ahmed ZiyauddinGümüşhânevû'nin etkisi görülmektedir.Müellifini dönemin siyasi faaliyetlerine katılmamıştır fakat toplumsalsorunlarla ciddi ve yoğun bir şekilde ilgilenmiştir. Batıcılık, Osmanlıcılık, Türkçülük veİslâmcılık gibi akımların ortaya çıktığı dönemde yaşayan müellifimiz Osmanlıcılık veİslamcılık akımlarını benimsemiştir. Panİslâmizm ve ittihad-ı İslâm görüşlerinisavunmuştur. Gazetede yazdığı makalelerde kavmiyetçiliği ve batıcılığa eleştirelyaklaşırken İslâmcılık akımına da öncülük etmiştir. Döneminin çöküş şartlarınının yolaçtığı üzüntüyü yüreğinde hissetmiş ve çıkış yollarını aramıştır. Bulduğu çıkış yollarınıgazetede yazdığı yazılarında okuyucu ile paylaşmış entelektüel bir yazardır.

Abstract:
The theme of my thesis is life of Mustafa Fevzi bin Numan, his works, his poemson religious topics. He became famous with his scientific works, poems a n d articles in?Ceride-i Sufieye? news paper and his sufi character.Mustafa Fevzi Efendi lived in the last quarter of 19th century and the first quarterof 20th century. He was a very important author in Turkish Religious-Sufi Literature. Hewas born in 1871 in Kemaliye Erzincan. His father name was Numan. When he was sevenyears old, he was taken to Istanbul by Kasapzade Vaiz Efendi, who was one of the lecturerof Padishah ?Huzur Dersleri Hocası? at that time.He examined in his articles social problems of his period and discussed problemsof people in his column in the newspaper. He opposed nationalistic and atheisticmovements and wrote his book ?Izhar-ı Hakikat? opposing thoughts of Abdullah Cevdet. Itis possible to consider influence of Ahmed Ziyaeddin Efendi in his works and poems.He was a prominent poet and author who wrote about the social problems andSufi philosophy of his period in very pure and delicate manner.He advocated Pan Islamism and unification of Muslims. He leaded IslamismMovement while he was approaching nationalism and westernization of Ottoman Societyin a critical way in his articles. He felt the sorrow in his heart, which the decliningconditions of Ottoman paved the way. He searched the ways to overcome the case. He wasan author sharing his thoughts with his readers.