Ermenistan'da yaşayan Türklerin tehciri
deportation of Turks living in Armenia
Yazar: MUSA ALİYEV
Danışman: DOÇ. DR. KENAN AYAR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Ermenistan = Armenia ; Kafkasya = Caucasus ; Tehcir = Deportation ; Türk tarihi = Turkish history ; Türkler = Turks

Özet:
Tezimizin amacı daha önce bugünkü Ermenistan topraklarında yaşayan Türklerin Ermenilerin baskı ve şiddet politikalarıyla Ermenistan dışına göç ettirilmeleri hadiselerini tarihi veriler çerçevesinde ele alıp sebep ve sonuçlarıyla ortaya koymaktır. Ermenistan'dan Türklerin göç ettirilmesi geniş bir şekilde ele alınarak bu olaylarda Rus yönetimlerinin politikaları ve etkileri de incelenmiştir. 
 Revan, Rusların hakimiyeti altına geçtikten sonra Ermeni vilayeti kurulduğunda bölge nüfusunun çoğunu müslümanlar oluşturuyordu. Bu aşamadan sonra Ruslar bölgede Ermeni nüfusunu artırmak için İran ve Osmanlı topraklarından onbinlerce Ermeniyi bölgeye getirip yerleştirdiler. Buna karşılık müslüman Türklere karşı baskıyı artırdılar. Rusların Ermenilerle işbirliği yaparak uyguladıkları politikalar sonucu zaman içinde demografik yapı Türklerin aleyhine değişmeye başladı.  Rus Çarlığının bölgedeki nüfusu azalmaya başladığında Ermeniler Ermenistan devletini kurmak için Türklere karşı baskı ve şiddet politiklarını artırdılar. Bunun sonucu "Büyük Ermenistan'ı" kurmak için Türklerin ilk planlı tehcir (göç ettirme) hareketi 1828-1880 yılları arasında gerçekleşti. Türkler daha sonra 1905-1917 yılları aralığında güç tatbik edilerek kendi topraklarından çıkarıldılar. Bu süreç 1920-1930, 1948-1953 ve 1988-1989 yılları arasında devam etmiştir. 
 
Anahtar Sözcükler: İslam Tarihi, Türk Tarihi, Azerbaycan Türkleri, Kafkasya 
Bölgesi, Revan.

Abstract:
The aim of our thesis is to deal with the events of the Turks living in the territory of today's Armenia, the migration of Armenians out of Armenia with the oppression and violence policies, within the framework of historical data, and to reveal the reasons and results. The expulsion of Turks from Armenia has been extensively discussed, and the policies and effects of the Russian administrations in these events have also been examined. 
 When the Armenian province was established after Revan came under the rule of the Russians, most of the population of the region was Muslims. After this stage, the Russians brought tens of thousands of Armenians from Iran and Ottoman lands to the region in order to increase the Armenian population in the region. In turn, they increased the pressure against Muslim Turks. As a result of the policies implemented by the Russians in cooperation with the Armenians, the demographic structure began to change to the detriment of the Turks over time. 
 When the population of the Russian Tsardom began to decrease in the region, the Armenians increased their policies of oppression and violence against the Turks in order to establish the Armenian state. As a result of this, the first planned deportation (immigrating) movement of the Turks to establish the "Greater Armenia" took place between 1828-1880. The Turks were then driven out of their own lands by force between 1905 and 1917. This process continued between 1920-1930, 1948-1953 and 1988-1989. 
 
Keywords:  History of Islam, Turkish History, Azerbaijani Turks, Caucasus Region, Revan.