Bursa'da Kızık köylerinin kırsal turizm potansiyelinin belirlenmesi ve bu potansiyelin kentsel rekreasyon açısından değerlendirilmesi
Determination of rural tourism potential of Kızık villages in bursa and assessment of the potential with regard to urban recreation
Yazar: SERPİL KARA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TANER KILIÇ
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Coğrafya = Geography ; Turizm = Tourism
Dizin: Bursa = Bursa ; Kırsal turizm = Rural tourism ; Rekreasyon = Recreation ; Turizm = Tourism ; Turizm coğrafyası = Tourism geography ; Turizm potansiyeli = Tourism potential

Özet:
Küreselleşme, teknolojide meydana gelen değişmelere bağlı olarak ekonomik ve toplumsal yaşamdaki etkisini arttırmaktadır. Bugün dünyadaki en önemli sorunlardan biri hızlı kentleşme ve aşırı yapılaşmadır. Bu durum var olan doğal alanları ortadan kaldırmaktadır. Toplumsal yaşamdaki bu değişim uzun süreçte insan hayatını fiziksel ve psikolojik boyutta etkilemektedir. Bu nedenle günlük yaşam tarzından uzaklaşmak isteyen insanlar yılın belli bir döneminde kısa süreli ya da günübirlik fiziksel aktivitelere katılarak kendisini psikolojik yönde yenileyebileceği kırsal mekanlara yönelmektedir. Böylece konum olarak şehir merkezlerine yakın doğal ve tarihi dokusu ile potansiyel rekreasyon alanı olan kırsal mekanlar, turizm merkezi olarak değer kazanmaktadır.
Bursa'daki Kızık köyleri çalışma alanımızı oluşturmaktadır. Kırsal turizm kapsamında ele aldığımız köylerden Fidyekızık ve Değirmenlikızık yerleşimleri kent merkezine yakınlığından dolayı zaman içinde aşırı yapılaşma ve yoğun nüfuslanma sonucu kırsal özelliklerini yitirmiştir. Bu nedenle bu köyler çalışma alanımızın dışında bırakılmıştır. Zengin tarihi geçmişi ve doğal güzellikleri ile kırsallığını hala koruyabilen Cumalıkızık, Hamamlıkızık ve Derekızık köyleri araştırma sahamızı oluşturmaktadır. Araştırmadaki temel amacımız ise Kızık köylerinin kırsal turizm potansiyelini belirlemek ve bu köylerdeki potansiyeli kentsel rekreasyon açısından değerlendirmektir. Bu amaçla alakalı bilgi toplama aşamasında ilgili kurumlardan elde edilen belgeler, literatür taraması ve alan araştırması yapılmıştır. Araştırma evreni, bu köylere gelen ziyaretçiler ve bu köylerde yaşayan yerel halk ile esnaftır. Araştırmada ziyaretçiler, yerel halk ve esnaf olmak üzere üç analiz birimi bulunmaktadır. Ziyaretçilere yüzyüze görüşme tekniği ve rastgele örnekleme göre, yerel halka ve esnafa ise yüzyüze görüşme tekniği ile anket uygulanmıştır. Araştırma 470 kişi ile gerçekleştirilen karma desenli bir araştırmadır. Birinci elden sağlanan veriler SPSS 21 programı ile analiz edilerek değerlendirilmiştir. Ayrıca SWOT analizi yapılarak çalışma alanımıza konu olan Kızık köylerinin turizm potansiyeli ortaya çıkartılmaya çalışılmıştır. 
Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre kızık köylerinde turizm olanaklarının istenilen düzeyde değerlendirilmediği ve varolan potansiyelin alternatif rekreasyonel etkinlikler ile geliştirilebileceğidir. Özellikle Derekızık ve Hamamlıkızık köylerinde Küreklidere Şelalesi'ne yönelik yürüyüş parkurları, Derekızık ve Cumalıkızık tarım alanlarında hobi bahçeleri, köylerden Uludağ eteklerine doğru gerçekleştirilecek atlı gezintiler ile bisiklet turları, çeşitli yörelere ait haftaların düzenlenmesi ve köylerde yetiştirilen yerel ürünlere ait festivallerin yapılması ziyaretçilerin ifade ettiği rekreasyonel faaliyetlerdendir. Köylerdeki hizmet alanlarının çeşitlendirilmesi, köylere yönelik tanıtım ve reklamın arttırılması kırsal turizmin geliştirilmesi için öncelikli olarak yapılması gerekenlerdir.
Doğal ve bozulmamış çevre yapısı, tarihi ve kültürel değerleri, geleneksel mimari ankete katılan esnafa göre ziyaretçileri çeken en temel unsurlardır. Ancak ziyaretçileri ağırlama ve hizmet sunma açısından köylerinin yetersiz kaldığını belirten köy esnafı, kızık köylerinde yeni yatırım planları olduğunu ifade etmektedir. Anket sonuçlarına göre özellikle Cumalıkızık'ta planlanan yatırımların, konaklamaya ve ev pansiyonculuğuna yönelik olduğu görülmektedir. 
Derekızık'ta ise doğal çevrenin çekiciliği günübirlik turizmi ortaya çıkarmıştır. Esnafın tamamı ağırlıklı olarak hafta sonu gelen ziyaretçilerin tüm haftaya yayılmasını istemektedir. Ziyaretçi sayısının arttırılması için öncelikli olarak reklam ve tanıtım yapılmalı ve beraberinde hizmet alanları çeşitlendirilmelidir. Köy esnafı giderek azalan tarım ve hayvancılığa karşı turizmi alternatif ekonomik faaliyet ve geçim kaynağı olarak görmektedir. Bu nedenle köy esnafı sahip oldukları bahçelerde kamp yapmak için arazi kiralamak, bungalov evler yapmak, bahçe turizmini geliştirmeyi istemektedir. 
Turizmin önemli bir sektör olarak gelişmeye başladığı kızık köylerinde yerel halk ve esnaf, günübirlik olan ziyaretlerin kısa süreli turizme dönüştürülmesi gerektiğini düşünmektedir. Özellikle ziyaretçilerin sayısının artması ve haftanın hergününe yayılması varolan değerlerin korunmasına imkan sağlamaktadır. Köy halkı ve esnaf çekiciliği olan değerlere daha çok özen göstermeye başlamıştır. Turizmi, ekonomik kaygılarını azaltıcı faaliyet olarak görmekte olan yerel halk teşvik çalışmalarının destekçisi olmaktadır.
Kızık köylerinde kırsal turizmin gelişmesi, bu köylerin kalkınmasını da sağlayacaktır. Bu sayede ekonomik ve sosyal gelişme sağlanacak ve bu tür sorunların çözümüne katkıda bulunacaktır.

Abstract:
Globalization has been increasing its impact on economic and social life, depending on the changes in technology. Today, one of the most important problems in the world is rapid urbanization and extreme structuring which causes to destroy the existing natural areas. This change in social life influences human life on the physical and psychological dimension for a long time. Therefore, people who want to move away from their daily lifestyle tend to visit rural areas where they can renew themselves psychologically by participating in short-term or daily physical activities during a certain period of the year. Thus, the rural areas that close to the city centers, which are potential recreation area with the natural and historical texture, gain value as a tourism center. 
Some of Kızıl villages in Bursa are selected as our study area that consists of Cumalıkızık, Hamamlıkızık and Derekızık villages because they still have been protecting their countryside features with its rich history and natural beauties. However, Fidyekızık and Değirmenlikızık settlements, which have been handled in the context of rural tourism, have lost their rural characteristics due to their proximity to the city center which causes these villages to have excessive urbanization and dense population. For this reason, these villages are excluded from our study area. The primary aim of this study of to determine the rural tourism potential of the Kizik's villages and to evaluate the potential of these villages regarding the urban recreational tourism.
For the data collection phase, field research and literature review were conducted, and some necessary documents were obtained from the relevant government agency. The participants of this study are visitors, the local villagers, and artisans. Thus, the three analysis units of the research are visitors, local villagers, and artisans. While a questionnaire was applied to the visitors as the random sampling face to face interview technique, the same questionnaire was applied to the local villagers and artisans as the face to face interview technique. The research is mixed-pattern research with 470 people. First-hand data were analyzed by SPSS 21 program and evaluated. Besides, SWOT analysis has been done to reveal the tourism potential of the Kızık villages that consists of our study area.
The findings of the research show that tourism opportunities of the Kizik villages are not profited to the desired level, and the existing potential of these villages can be improved with alternative recreational activities. For instance, the hiking trails to the Küreklidere Waterfall in Derekızık and Hamamlıkızık villages, the hobby gardens in Derekızık and Cumalıkızık agricultural areas, the horse rides and bicycle tours can be performed from villages through the foothills of the Uludağ, arranging of the weeks belonging to various local traditions, and organizing of festivals belonging to local products were stated by the visitors as the recreational activities. Diversification of the service areas in the villages, introduction to the villages and promotion of the advertisement are the primary things to be done for the rural tourism development.
According to the artisans who participated in the questionnaire, the natural and unimpaired environment, historical and cultural values, and the traditional architecture are the most significant elements that attract visitors. However, the village artisans emphasize that their villages are inadequate in terms of hospitality and service provision and they state that there are new investment plans in these villages. According to the results of the questionnaire, it can be seen that the investments planned especially in Cumalıkızık are aimed to improve accommodation such as house pension.
In Derekizik, the attraction of natural environment reveals day-to-day tourism. All of the artisans are predominantly desire visitors to visit their villages during the whole weekdays rather than just weekends. To increase the number of visitors, primarily, advertising should be done, and the service areas should be varied. Village artisans think tourism as an alternative economic activity and a source of living against the ever-decreasing agriculture and animal husbandry. For this reason, village artisans want to lease land to camp in the gardens they own, build bungalow houses, and develop gardening tourism.
The local villagers and artisans think that day-to-day visits should be transformed into short-term tourism in the Kizik villages where tourism has begun to develop as an important sector. Especially, the increase in the number of visitors and the spreading of the visits from weekends to every day can allow the preservation of the existing values of the villages. Besides, the local villagers and artisans have begun to pay more attention to the attractive values of the villages. Also, they think tourism as an activity to reduce economic worries, and so they support the local public incentive efforts. The development of rural tourism in Kizik villages will also provide economic and social development. Thus, it will contribute to the resolution of such problems in these villages.