Hadis usulünde adâlet kavramı
The term of adalat in the science of hadīth methodology
Yazar: RABİA GÖKÇE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET BEYLER
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Adalet = Justice ; Hadis = Hadith ; Hadis usulü = Hadith methodology ; Rivayetler = Rumours ; İslamiyet = Islam

Özet:
Râvinin güvenilir olmasının temel şartı olan adâlet, rivayetlerin kabulünde en önemli unsurdur. Bundan dolayı adâletin anlamı hadis usulü eserlerinde etraflıca ele alınmıştır. Nitekim râvinin âdil olmadığına hüküm veren muhaddislerin adâlet anlayışı ya da adâleti zedelediği kabul edilen davranışların bilinmesi cerh- ta'dîl ilmi açısından önem arz etmektedir.
Çalışmanın birinci bölümünde adâletin lugat ve ıstılâh mânası verildikten sonra kavramın tarihî gelişim seyri meşhur hadis usulü eserleri çerçevesinde incelenmiş ve adâlet kavramı ile ilgili konulara temas edilmiştir. İkinci bölümde öncelikli olarak adâletin tespitine değinilmiş sonrasında hadis usulü eserlerinde adâlet kavramı etrafında ortaya çıkan bazı önemli meseleler incelenerek hadis usulü âlimlerinin görüşleri nakledilmiştir. Ardından metâin-i aşere olarak ifade edilen râvi ta'n sebeplerinden adâlet ile ilgili olan beş madde hakkında açıklamalarda bulunulmuştur. Ayrıca hadis usulünde râvinin bir vasfı olarak kabul edilen adâlet ile şahitte bulunması gereken adâlet sıfatı arasındaki farka değinilmiştir. 
Sonuç bölümünde adâlet kavramının tarihî gelişimi ve bu süreçte adâlet için yapılmış tanımlar, adâlet ile ilgili muhtelif meseleler bağlamında ulaşılan neticeler kaydedilmiştir.

Abstract:
Justice, which is the basic condition for the trustworthiness of the narrator, is the most important factor in the acceptance of narrations. Because of that, the meaning that justice includes, was researhed deeply in the books of hadith methodology. As a matter of fact, knowing the understanding of justice of a scholar who adjudicate for a narrator as being unfair, or knowing the behaviors that regarded as damaging the justice, is very essential for the carh-ta'dil /disaffirmation-affirmation discipline.
In the fisrt part of the research, after giving the linguistic and terminological meanings of justice, the historical development process of the concept through the famous books was examined and other subjects that have relations to the justice concept were also studied.
In the second part, firstly, the determination of justice is mentioned, and then some of the important issues around the concept of justice in the works of hadith are examined and the views of the scholars of the hadith method are conveyed. Afterward, explanations were made about the five criticism points relevant to justice which are the reasons to criticize/ta'n the narrator, which are referred to as ten-criticisms/metâin-i aşere. Moreover, the differance between the justice which is accepted as a quality of the narrator and the justice that should be in the witness, is mentioned.
As a result, in the conclusion part, the historical development of the concept of justice and the definitions made for justice in this process, the results reached in the context of various issues related to justice were recorded.