Özel gereksinimli kardeşe sahip tipik gelişim gösteren çocukların aile temalı resimlerinde kardeşlik olgusuna ilişkin yansımaları
The reflections on the family themed pictures regarding the fraternity case of the typically developing children who has siblings with special needs
Yazar: ELİF ELUMAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SUNAGÜL SANİ BOZKURT
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Erken Çocuklukta Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile = Family ; Kardeş ilişkileri = Sibling relationship ; Kardeşlik = Fraternity ; Çocuk resimleri = Children's paintings ; Çocuklar = Children ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Araştırmada özel gereksinimli kardeşe sahip tipik gelişim gösteren çocukların aile temalı resimlerinde kardeşlik olgusuna ilişkin yansımalarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan fenomenolojik desen kullanılmıştır. Çalışmaya özel gereksinimli kardeşe sahip olan 4-8 yaş aralığında on sekiz tipik gelişen çocuk ve bu çocukların ebeveynleri katılmıştır. Bu çalışmadaki veriler resim analizi, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve araştırmacının saha notlarından yararlanılarak toplanmıştır. Çalışmada tipik gelişen çocuklara aile temalı üçer resim yaptırılmış; ebeveynlerle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Ebeveynlerle yapılan görüşmeler ve araştırmacının saha notları, çocukların resim analizini destekleyici veriler olarak kullanılmıştır. Bu çalışmadan elde edilen bulgular incelendiğinde, tipik gelişen kardeşlerin bazılarının resimlerinde özel gereksinimli kardeşlerini dışladıkları, kendilerini aileden soyutladıkları bilgisine ulaşılırken; bazı tipik gelişen kardeşlerin, özel gereksinimli kardeşlerine yönelik kabullenici tutumlarda yaklaştıkları ifade edilmektedir. Ayrıca, tipik gelişen kardeşlerin davranış problemlerinden kaynaklanan kardeş şiddetine maruz kaldıkları, kardeşler arası çatışmaların, kıskançlığın ve rekabetin var olduğu görülmektedir. Kardeşlerin resimlerinden ve ebeveynlerle yapılan görüşmeler doğrultusunda elde edilen veriler karşılaştırıldığında, olumlu aile ortamının özel gereksinimli kardeşlerine yönelik kabul düzeylerini arttırdığına dair bir çıkarım yapılabilmektedir.

Abstract:
In the study, it was aimed to examine the reflections of the phenomenon of fraternity in family-themed paintings of typically developing children with siblings with special needs. Phenomenological design, which is one of the qualitative research methods, was used in the research. Eighteen typically developing children between the ages of 4 and 8 who have siblings with special needs and their parents participated in the study. The data in this study were collected using picture analysis, semi-structured interviews and field notes in the researcher's diary. In the study, three family-themed pictures were made for typically developing children; Semi-structured interviews were conducted with parents. Interviews with parents and the researcher's field notes were used as supporting data for the children's picture analysis. When the findings obtained from this study were examined, it was learned that some of the typically developing siblings excluded their siblings with special needs and isolated themselves from the family. It is also observed that some typically developing siblings approach their siblings with special needs in accepting attitudes. In addition, it is seen that typically developing siblings are exposed to sibling violence resulting from behavioral problems, there are conflicts, jealousy and rivalry between siblings. When the data obtained from the pictures of the siblings and the interviews with the parents are compared, it can be concluded that the positive family environment increases the acceptance levels for siblings with special needs.