İndirgen ortamda sırsız siyah seramikler ve Karacasu kilinden uygulamalar
Unglazed black ceramics in a reducing atmosphere and applications from Karacasu clay
Yazar: KADİR ERTÜRK
Danışman: PROF. HALİL YOLERİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Seramik, kilin bilinçli olarak pişirilmeye başlandığı dönemlerden bu yana insan yaşamının vazgeçilmez bir parçası olmuştur. İlk ortaya çıktığında sırsız olan bu yapı, farklı kültürlerde günlük yaşamda ve sanatta tarihin her döneminde önemli bir rol oynamıştır. Sırsız seramiklerin pişirim sürecinde, oluşan karbonun vermiş olduğu rastlantısal etkiler bünye renkleri üzerinde etkili olmuş, bu seramikler hem fonksiyonel hem de estetik amaçlarla kullanılmışlardır. Karbonun oluşumunu sağlayan, oksijenden arındırılmış bir pişirim ortamı (indirgen ortam) olarak tanımlanan bu atmosferin etkileriyle ortaya çıkan sırsız siyah seramikler bu çalışmanın ana hedefini oluşturmaktadır. Bununla birlikte, sırsız siyah seramiklerin üretiminin ne kadar eski ve yaygın olduğu göz önüne alındığında, farklı kültürlerin gelenekleri, yaşam koşulları, estetik kaygılar, günlük hayatta kullanılan fonksiyonel ürün üretme çabaları gibi birçok etkenin bir sonucu olarak, bu seramiklerin üretiminde kullanılan yöntemler de çeşitlilik göstermiştir.  Bu hedef kapsamında, sırsız siyah seramiklerin üretildiği bölgeler, üretim süreçleri ve üretim yöntemleri araştırılarak seramik teknolojisi açısından irdelenmiştir.
	Çalışma kapsamında, eski çağlardan bu yana seramik üretiminin olduğu bir bölgede yer alan ve günümüzde de bir çömlekçilik merkezi olan Karacasu ve buraya ait kırmızı kil bu araştırmaya konu olarak seçilmiştir. Karacasu kili, koyu kırmızı rengini veren yüksek oranda demir oksit içeriği ve işlenebilir yapısıyla seramik ve çömlekçilikte önemli bir yere sahiptir. Bu doğrultuda; Karacasu'nun ve Karacasu kilinin tanınırlığını arttırmak, Karacasu çömlekçiliğine yeni üretim ve tasarım önerileri sunmak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, Karacasu bölgesinde bulunan farklı yataklardan alınan killer ile hazırlanan çamurlardan özgün formlar üretilmiştir. Pekişmiş astar ile astarlanmış özgün formların ilk pişirimi elektrikli seramik fırınında oksijenli ortamda yapılmış, Karacasu'da üretimi yapılan astarsız formların pişirimleri ise oksijenli ortamda geleneksel odunlu fırınlarda yapılmıştır. Çalışmanın ana konusunu oluşturan sırsız seramiklerin indirgen ortam pişirim denemeleri ise, farklı sıcaklık derecelerinde, metal kutular içine yerleştirilerek elektrikli seramik fırınında yapılmıştır. Pişirimleri tamamlanan özgün form örnekleri incelenerek, ortaya çıkan sonuçlar detaylarıyla anlatılmıştır.

Abstract:
Since the period when clay was consciously fired, ceramics have become an indispensable part of human life. Initially, this structure was unglazed, and it has played an important role in daily life and art throughout history in different cultures. During the firing process of unglazed ceramics, the random effects caused by the formation of carbon influenced the body colors, and these ceramics were used for both functional and aesthetic purposes. The main focus of this study is unglazed black ceramics, which emerge due to the effects of a firing atmosphere defined as (a reducting atmosphere) an atmosphere devoid of oxygen that facilitates carbon formation. Given how ancient and widespread the production of unglazed black ceramics is, the methods used in their production have varied as a result of numerous factors such as the traditions, living conditions, aesthetic concerns, and efforts to produce functional items for daily use in different cultures. In this context, regions where unglazed black ceramics were produced, their production processes, and methods were investigated in terms of ceramic technology.
	Within the scope of the study, the region of Karacasu, a center of pottery both in ancient times and today, was selected, along with its red clay as the subject of this research. Karacasu clay holds significant importance in ceramics and pottery due to its high iron oxide content, which gives it a dark red color, and its workable structure. Accordingly, the aim was to increase the recognition of Karacasu and its clay and to offer new production and design proposals for Karacasu pottery. To this end, unique forms were produced from clays prepared from different pits in the Karacasu region. The initial firing of these unique forms, which were coated with a consolidated slip, was conducted in an electric ceramic kiln in an oxygenated atmosphere, while the firing of uncoated forms produced in Karacasu was done in traditional wood-fired kilns in an oxygenated atmosphere. The reducting firing experiments of unglazed ceramics, which constitute the main topic of the study, were conducted by placing them in metal containers and firing them in an electric ceramic kiln at different temperatures. The results were examined and detailed explanations were provided for the unique form samples whose firings were completed.