Diyabeti olan ve olmayan hemodiyaliz hastalarının besin tüketimi, duygu ve malnutrisyon durumlarının karşılaştırılması
Comparison of nutritional consumption, emotion and malnutrition status of hemodialysis patients with and without diabetes
Yazar: LÜTFİYE ŞEYMA MADENCİ
Danışman: DOÇ. DR. MESUT KARAHAN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Duygudurum = Mood ; Gıda tüketimi = Food consumption ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Araştırma diyabeti olan ve olmayan hemodiyaliz hastalarının besin tüketimi, duygu ve malnutrisyon durumlarının karşılaştırılması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda araştırmaya Manisa Şehir Hastanesi ve Manisa ili özel diyaliz merkezlerinde 64 kişi dahil edilmiş, diyabetli ve diyabetli olmayan gruplara ayrılan hemodiyaliz hastalarıyla örneklem oluşturulmuştur. 
Araştırmada veriler NRS-2000 Formu, Duygu Durum Ölçeği ve Biyokimyasal Malnutrisyon Kayıtları'ndan elde edilmiştir. Diyabeti olan ve olmayan hemodiyaliz hastalarının yaş ortalaması 56,77±13,93 yıl olduğu; % 26,6'sından kilo kaybı, % 12,6'sında gıdada azalma, % 10,9'unda beslenme durumunda bozulma tespit edilmiştir. Hastaların % 51,6'i (31 kişi) Diabetus mellitus hastalığı, % 53,1'de hipertansiyon hastalığı bulunmuştur. Depresyon, anksiyete, öfke-düşmanlık, yorulma-atalet ve canlılık-aktivite duyguları değerlendirilmiş, tüm duygu durumlarının ortalamalarının düşük olduğu; diyabetli ve diyabeti olmayan hastalar arasında anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. Hastalarda glukoz, üre, kreatinin, total protein, ferritin, fosfor parametrelerinde referans aralığından yüksek olduğu; albümin parametresine ait ortalama sadece diyabetli hemodiyaliz hastalarında referans aralığından yüksek olduğu; diyabeti olmayan hemodiyaliz hastalarında referans aralığında olduğu; kolesterol, trigliserit ve sodyum parametrelerine ait ortalamalar her iki grupta da referans aralığında olduğu saptanmıştır. Diyabeti olan ve olmayan hemodiyaliz hastalarında kreatinin parametresinde diyabeti olmayan hastalar lehine fark bulunmuştur. 
Sonuç olarak diyabet ve hemodiyaliz tedavi süreci geçiren hastaların her ne kadar duygu durumu ile ilgili araştırmada bulgu bulunmasa da psikolojik desteğin verilmesi gerektiği; hastaların duygularını gizlememesi için yöntemlerin geliştirilmesi ve hasta tedavi sürecinde gözlem ve müdahalelerde dikkate önem verilmelidir. Hastaların hastalık süreciyle ilgili öz kontrol yönetimi geliştirilmelidir. 
Anahtar Kelimeler: Diyabet, Diyaliz, Duygu durum, Malnutrisyon

Abstract:
The research was carried out to compare the food consumption, emotion and malnutrition status of hemodialysis patients with and without diabetes. In this context, 64 people were included in the research at Manisa City Hospital and Manisa province private dialysis centers, and a sample was formed with hemodialysis patients divided into diabetic and non-diabetic groups.
In the study, data were obtained from NRS-2000 Form, Mood Scale and Biochemical Malnutrition Records. The mean age of hemodialysis patients with and without diabetes was 56.77±13.93 years; Weight loss was determined in 26.6% of them, decrease in food in 12.6%, deterioration in nutritional status in 10.9%. Diabetes mellitus was found in 53.1% (33 people) of the patients, and hypertension was found in 53.3%. Depression, anxiety, anger-hostility, fatigue-inertia and vitality-activity feelings were evaluated and the averages of all mood states were low; It was determined that there was no significant difference between patients with and without diabetes. Glucose, urea, creatinine, total protein, ferritin and phosphorus parameters were higher than the reference range in the patients; the mean of the albumin parameter was higher than the reference range only in hemodialysis patients with diabetes; is within the reference range in hemodialysis patients without diabetes; mean values of cholesterol, triglyceride and sodium parameters were found to be within the reference range in both groups. There was a difference in creatinine parameter in favor of patients without diabetes in hemodialysis patients with and without diabetes.
As a result, although there is no finding in the research about the mood of the patients undergoing diabetes and hemodialysis treatment, psychological support should be given; Consideration should be given to the development of methods so that patients do not hide their feelings, and observation and interventions during the patient treatment process. Self-control management of patients regarding the disease process should be developed.
Keywords: Diabetes, Dialysis, Mood, Malnutrition