Tanıştırılarak evlenmiş çiftlerde evlilik karar sürecinin incelenmesi
Investigation of the marriage decision process experienced by married couples
Yazar: ESMA AYAZ
Danışman: PROF. DR. MEDAİM YANIK
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aracılık = Meditation ; Evlilik = Marriage ; Eş seçimi = Mate selection ; Karar verme süreci = Decision making process ; Nitel araştırma = Qualitative research ; Tematik inceleme = Thematic analysis

Özet:
Hayatı pek çok yönden etkileyen, birçok gereksinimi karşılayan ve toplumsal yaşamı
şekillendiren evlilik süreci, eş seçimi ile başlar. Bu araştırmanın amacı, bir aracı
sayesinde bir araya gelerek evlenmiş yeni evli çiftlerde evlilik karar sürecinin nasıl
geliştiğini ve bu süreçte etkili olan faktörleri kavramaya çalışmaktır. Araştırma
kapsamında amaçlı örnekleme yöntemi ile 9 kadın-9 erkek 18 kişiye ulaşılmıştır.
Katılımcılara araştırma soruları ile ilişkili olarak araştırmacının hazırladığı açık uçlu
sorular yöneltilmiştir ve online platformlarda derinlemesine görüşmeler yapılmıştır.
Verilere tematik analiz uygulanmıştır. Nitel analiz programlarından MAXQDA 2020
kullanılmıştır. Elde edilen bulgular iki üst temada gruplandırılmıştır: Evlilik karar
sürecinde aşamalar ve evlilik kararına etki eden faktörler. Karar sürecindeki aşamalar
başlangıç, ilk görüşme, yakın tanıma ve karar alma temaları olarak sıralanmıştır.
Başlangıç ana teması altındaki alt temalar evlilik düşüncesine açık olma, aracılar, bilgi
edinme ve sürecin tasarlanmasıdır. İlk görüşme ana teması altındaki alt temalar
görüşme içeriği, değerlendirme, yakın hissetme ve tamam mı, devam mı? olarak
sıralanmıştır. Yakın tanıma ana teması altındaki alt temalar eşi yakından tanıma ve aile
ritüelleri; karar alma ana teması altındaki alt temalar sezgisel açıklamalar, mantıksal
açıklamalar, istişare etme ve karar anı olarak belirlenmiştir.
Evlilik kararına etki eden faktörler kişinin kendi özellikleri, adayın özellikleri,
tanıştırma yönteminin özellikleri ve aile faktörü temaları olarak sıralanmıştır. Kişinin kendi özellikleri ana teması altında evlenme yaşı, kriterlerinin olması, duygusal
yakınlık hissetme ve evliliğe hazır olmama alt temaları yer almaktadır. Adayın
özellikleri ana teması altındaki alt temalar yaş, kişilik özellikleri, sosyal özellikler,
fiziksel özellikler, benzer özellikler ve tamamlayıcı özelliklerdir. Tanıştırma
yönteminin özellikleri ana teması altındaki alt temalar ortam sağlama, güvenli, evlilik
odaklı ve net olma; aile faktörü ana teması altındaki alt temalar aile onayı, aile uyumu
ve ailenin dolaylı etkisi olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: aracı, eş seçimi, evlilik, evlilik kararı, nitel araştırma, tematik analiz

Abstract:
The marriage process, which affects life in many ways, meets many needs and shapes social life, begins with mate selection. The aim of this research is to understand how the marriage decision process develops in newly married couples who come together through someone and the factors that are effective in this process. 18 people, 9 women-9 men, were reached by purposeful sampling method. Participants were asked open-ended questions prepared by the researcher and interviews were conducted online. Thematic analysis was applied. MAXQDA 2020 was used. The findings are grouped under two main themes: Stages in the marriage decision process and factors affecting the marriage decision. The stages in the decision process are listed as the beginning, the first date, close acquaintance, and decision making. The sub-themes under the main theme of the beginning are being open to the idea of marriage, matchmakers, obtaining information, and designing the process. The sub-themes under the main theme of the first date are content, evaluation, feeling close, and should I stay should I go. The sub-themes under the main theme of close acquaintance are getting to know closely and family rituals; the sub-themes under the main theme of decision making are determined as intuitive explanations, logical explanations, consultation, and decisive moment.
The factors affecting the marriage decision are listed as the person's characteristics, the characteristics of the candidate, the characteristics of the marriage type, and the family factor. Marriage age, having criteria, emotional intimacy, and not being ready for marriage are the sub-themes under the main theme of one's characteristics. Sub-themes under the main theme of the candidate's characteristics are age, personality characteristics, social characteristics, physical characteristics, similar characteristics, and complementary characteristics. The sub-themes under the main theme of the marriage type are an environment, safe, marriage-oriented, and clarity; the sub-themes under the main theme of the family factor are determined as family approval, family adjustment, and the indirect effect of the family.

Keywords: marriage decision, marriage, matchmaker, mate selection, qualitative analysis, thematic analysis