Ortodontik ağrının 8-isoprostan ve prostaglandin f2α üzerine olan etkisinin araştırılması
Investigation the effects of orthodontic pain on 8-isoprostane and prostaglandin f2α
Yazar: ÖMER POLAT
Danışman: YRD. DOÇ. ZEHRA İLERİ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: 8-isoprostan = 8-isoprostane ; Ağrı = Pain ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Ortodonti = Orthodontics ; Prostaglandinler = Prostaglandins ; Prostaglandinler F = Prostaglandins F

Özet:
Bu çalışmanın primer amacı ortodonti hastalarında tedavi başlangıcında oluşan ağrı sonucu meydana gelen araşidonik asit metabolitlerinden olan PGF2α' nın miktarını ve 8-iso-PGF2α seviyesini belirleyerek ortodontik tedavinin vücutta neden olduğu değişiklikleri değerlendirmektir. İkincil amacı ise; ortodontik tedavinin oluşturduğu psikolojik stresi 8-iso-PGF2α miktarı ve Oral Health Impact Profile-14 (OHIP-14) sonuçları ile değerlendirmek ve yorumlamaktır.
Çalışma 18 konvansiyonel, 18 de self ligating braket kullanılan, toplam 36 hasta ile yapılmıştır.  Hastalardan fotoğraf ve model kayıtlarının alındığı gün (T0), braketlerin yerleştirildiği gün (T1), bundan bir hafta sonra dişlere kuvvet uygulanmaya başlandığı (ark teli yerleştirildiği) gün (T2), takip eden 24 saat sonra (T3) ve kuvvet uygulanmasından bir hafta sonra (T4) olmak üzere toplam 5 defa tükürük örneği alınmıştır.  Alınan örneklerden PGF2α ve 8-iso-PGF2α seviyeleri ELISA yöntemi kullanılarak incelenmiştir. T1,T2,T3,T4 zamanlarında ise ağrı algısını ölçmek amacıyla 100mm-visual analogue scale (VAS) ve verbal rating scale–4 (VRS-4) skalaları, yaşam kalitesini değerlendirmek amacıyla ise OHIP-14 anketi kullanılmıştır. İstatistiksel analiz için Friedman ve Mann-Whitney U testeleri kullanılmıştır. Pearson ve Spearman korelasyon katsayıları ise değişkenler arasındaki korelasyonu hesaplamak için kullanılmıştır.
Sonuçlar değerlendirildiğinde VAS ve VRS-4 skorlarına göre T3 zamanında her iki grupta istatistiksel olarak anlamlı ağrı artışı gözlemlenirken (p<0,001) self-ligating grubunda konvansiyonel gruptan daha fazla artış olmuştur. PGF2α seviyelerinde ise VAS ve VRS-4 bulgularına paralel olarak hem self-ligating grubunda (p= 0,011) hem de konvansiyonel grupta (p= 0,144) T3 zamanında artış gözlemlenmiştir. OHIP-14 sonuçları bu bulgulara paralellik gösterirken 8-iso-PGF2α seviyelerindeki değişimler ise her iki grupta da istatistiksel olarak anlamlı bulunamamıştır.
Sonuç olarak sabit ortodontik tedavi kuvvet uygulanmaya başlanmasından 24 saat sonra şiddetli ağrılara sebep olmaktadır. Ağrı artışıyla PGF2α seviyeleri paralellik göstermektedir. Braketlerin yerleştirilmesi hastaların hayat kalitesini düşürmekle birlikte ağrı hissi de bunu şiddetlendirmektedir. Bulgularımıza göre 8-iso-PGF2α seviyelerinde anlamlı bir değişim olmamıştır. Bu da ya tedavi başından beri hastalarda yüksek seviyede oksidatif stres meydana geldiğini ya da ortodontik tedavinin oksidatif strese neden olmadığını göstermektedir.

Abstract:
The purpose of this study was to investigate the effects of fixed orthodontic treatment on oxidative stress, quality of life, and subjective and objective components of pain. It was also aimed to evaluate the relationships between pain, oxidative stress, and quality of life in orthodontic patients.
Thirty six patients were separated into two equal groups as the conventional group (group C) and the self-ligating group (group SL) in which conventional brackets (Dentaurum equilibrium® 2) and self-ligating brackets (Damon-3MX) were used, respectively. Prostaglandin F2α (PGF2α) and 8-isoprostane (8-iso-PGF2α) levels were measured in saliva to evaluate pain and oxidative stress. Saliva samples were collected from each patient for five times; on the day of initial records (T0), on the day of brackets placement (T1), one week later when forces were applied (T2), on the following 24 hour (T3) and one week after the application of forces (T4). PGF2α and 8-iso-PGF2α levels were determined by ELISA. To assess pain perception and quality of life changes during orthodontic treatment, VAS and VRS-4 scales and OHIP-14 survey were filled by patients, respectively at T1-T2-T3-T4 time periods. Friedman and Mann-Whitney U tests were used for statistical analysis. Pearson and Spearman correlation coefficients were computed to assess the relationships between the variables.
There were significant increases in pain perception of two groups at T3 according to VAS and VRS-4.  However, the increase was more in the group SL (p= 0.011) than in the group C (p= 0.144). PGF2α levels increased in both groups but it was statistically significant only in group SL. 8-iso-PGF2α levels did not changed significantly in both groups. There were significant decreases in OHIP-14 scores at T3 in both groups.
On the following 24 hours after force application, there were significant increases in the subjective and objective components of pain assessment and significant decreases in quality of life. No statistical changes in the 8-iso-PGF2α levels in both groups mean that either orthodontic treatment does not give rise to oxidative stress or there has been a high level of oxidative stress since the beginning of the treatment.