Ülkemiz uygulamalarında yaşam sonu kararları hakkında hekimlerin görüşleri ve hasta talimatının yeri
Physicians' views on end-of-life decisions and the situation of advance directives in turkish practices
Yazar: İREM KILIÇ HYSENI
Danışman: PROF. DR. NEVZAT ALKAN ; PROF. DR. FATMA ARIN NAMAL
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Hasta talimatı = Advance directives ; Kardiyopulmoner reanimasyon = Cardiopulmonary resuscitation ; Yaşam destek sistemleri = Life support systems ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Tıbbi yaşam desteklerinin oldukça gelişmesiyle beraber terminal dönem hastalarına uygulanan, iyileşme sağlamayan ancak yaşamı uzatan tedavileri uygulamak tıbbi, etik ve hukuki tartışma konusu haline gelmiştir. Bu çalışmada; hekimlerin yaşam sonu uygulamaları ve hasta talimatı hakkındaki görüşlerini tespit etmek, konu hakkındaki yasal eksikliklere dikkat çekerek adli tıbbi çözüm önerileri sunmak amaçlanmıştır.Toplam 421 gönüllü hekime, konu hakkında ulusal ve uluslararası literatürün taranmasından elde edilen anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizi için NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2020 Statistical Software (NCSS LLC, Kaysville, Utah, USA) programı kullanılmıştır. Ülkemizde yasal olması halinde, yaşam sonunda bir hasta için katılımcıların %75,6'sı resüsite etmeme talimatını, %57,4'ü tedavi sınırlama, %28,5'i tedavi geri çekme uygulayacağını belirtmiştir. Katılımcıların %45,2'si yaşam sonunda nafile bir tedaviyi başlamamanın, %41,3'ü geri çekmenin, %43,2'si resüsite etmeme kararının pasif ötanazi olmadığını düşünmektedir. Katılımcıların %76,7'si yaşam sonu kararlarını alırken dava edilme çekincesi hissetmekte olup, daha önce dava/şikayet ile karşılaşmış ya da bu yönde duyumu olanların dava edilme çekincesi daha yüksek bulunmuştur. Katılımcıların %56,2'si daha önce sözlü hasta talimatıyla, %16,0'sı yazılı hasta talimatıyla karşılaşmıştır. Hekimlerin %40,3'ü tedavi reddi içeren yazılı hasta talimatıyla karşılaşmaları durumunda yasal nedenlerle bunu uygulamayacağını belirtmiştir. Ülkemizde terminal dönem hastalar için yaşam sonunda verilecek tedavi kararları hakkında yasal eksiklikler mevcut olup, hukuki altyapının ve ilgili birimlerin oluşturulması uygulamada hekimlerin aldığı sorumluluğu hafifletecektir. Hasta talimatına mevcut hukuki düzenlemelere ek olarak yasal bağlayıcılık kazandırılması, hastanın kendisine uygulanacak tedaviler hakkındaki geleceğe dönük iradesinin gerçekleşebilmesi bakımından önemlidir.

Abstract:
With the development of medical life supports, it has become a matter of medical, ethical and legal debate to apply treatments that do not recover but prolong life, which are applied to terminal patients. In this study, it is aimed to determine physicians' opinions about end-of-life practices and advance healthcare directives and to offer medicolegal solutions by pointing legal gaps on the issue. A questionnaire obtained from the screening of national and international literature on the subject was applied to 421 volunteer physicians. NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2020 Statistical Software (NCSS LLC, Kaysville, Utah, USA) program was used for data analysis. For a patient at the end of life, 75.6% of the participants stated that they would approve DNR order, 57.4% would withhold treatment and 28.5% would withdraw treatment if it would be legal in our country. At the end of life, 45.2% of the participants stated that withholding, 41.3% of them withdrawing a futile treatment, 43.2% of them applying DNR order is not passive euthanasia. While making end-of-life decisions, 76.7% of the participants feel concerned to be sued, and those who have faced a lawsuit/complaint or have heard someone is sued in this regard before were found to have a higher risk of feeling concerned about being sued. 56.2% of the participants had previously encountered oral advance directive and 16.0% had encountered written advance directive. 40.3% of the participants stated that they would not obey patient's wishes declared treatment refusal if they were faced with a written advance directive for legal reasons. In our country, there are legal deficiencies regarding the treatment decisions to be made at the end of life for terminally ill patients, and the establishment of the legal infrastructure and related units will alleviate the responsibility of physicians in practice. Providing legally binding regulations in addition to the existing regulations about advance directives is important in terms of applying the patients' will about the treatments to be applied to them.