Kıta dışı aktörlerin Afrika'daki askeri üsleri
Foreign military bases in Africa
Yazar: MUHAMMED SALİH DEMİRTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HELİN SARI ERTEM
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afrika ülkeleri = African countries ; Askeri faaliyetler = Military activities ; Askeri üsler = Military bases ; Uluslararası güç = International power

Özet:
Afrika ülkelerinin Afrika Birliği'nin kurumsallaşmasının hızlanması sonucu kendi bölgelerinde daha belirleyici pozisyona yükselme girişimleri, Afrika'da varlık gösteren kıta dışı her aktörü daha uzlaşmacı ve karşılıklı işbirliğine dayanan bir söylem geliştirmeye zorlamıştır. Küresel ve bölgesel güçlerin, pek çok meselede olduğu gibi, Afrika özelinde de rekabet içinde olması, söz konusu aktörleri ekonomik olduğu kadar, stratejik ve askeri anlamda da kıta ile bağlarını güçlendirmeye ve bunun için tarihsel miraslarını olabildiğince kullanmaya itmiştir. Çok aktörlü bir oyun olarak tanımlanabilecek bu denklemde söz konusu aktörlerin, kıtanın birçok açıdan gelecek vadeden kaynaklarından ve potansiyellerinden kendi çıkarları doğrultusunda oluşturdukları stratejiler vasıtasıyla faydalanma arzusu, yukarıda bahsi geçen oyunun esas temelini oluşturmaktadır.
Bu çalışma Afrikalı devletlerin önemini yadsımamakla beraber, kıta dışı aktörlerin Afrika kıtasındaki faaliyetlerine odaklanmakta; bu oyuncuların, bölgedeki ekonomik, siyasi, kültürel ve güvenlik-merkezli çıkarlarını nasıl maksimize ettikleri sorusuna retrospektif bir analiz eşliğinde ve betimleyici bir yöntemle cevap aramaktadır. Çalışma özellikle, Afrika'daki askeri faaliyetleri ile öne çıkan küresel ve bölgesel dış aktörlerden ABD, Fransa, İngiltere, Almanya, İtalya, İspanya, Çin, Hindistan, Japonya, Rusya, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Türkiye üzerinde durmakta; bu ülkelerin her birinin kıtayla tarihi bağları, ekonomik ve stratejik etkileşimlerinin yanı sıra, bölgede oluşturdukları askeri varlıklarını mercek altına almaktadır.
Çalışma kapsamında elde edilen sonuçlara göre, söz konusu aktörlerin bölgeye yönelik stratejilerinin şekillenmesinde özellikle güvenlik merkezli politikalar ve söylemler kritik bir rol oynamaktadır. Bu kritik rol, Afrika dışından gelen yeni aktörlerin 2000'li yıllardan itibaren kıtada askeri üsler, eğitim merkezleri veya uluslararası operasyonlar boyutunda etkin bir şekilde varlık göstermesiyle yoğunluk kazanmaktadır.

Abstract:
The attempts of African countries to rise to a more decisive actor position in their regions as a result of the acceleration of the institutionalization of the African Union forced every non-continental actor in Africa to develop a more conciliatory discourse based on mutual cooperation. Global and regional powers being in rivalry in Africa, as well as many other issues, urged those actors to strengthen their ties with the continent and use their historical legacies as much as possible in terms of economic, strategic and military means. In this equation, which can be called as a multi-actor game, these actors' desire to benefit from the promising resources and potentials of the region via the strategies made according to their own interests, establishes the basis of the above-mentioned game.
Although it is not ignoring the significance of the African states, this study focuses on the activities of those actors which are from outside the continent and looks for the answer of the question on how these players are maximizing their economic, political, cultural and security-based interests in the region through a retrospective analysis and a descriptive method. The study especially dwells upon those global and regional actors that come forward by their military activities in Africa, namely the USA, France, the UK, Germany, Italy, Spain, China, India, Japan, Russia, the United Arab Emirates (UAE) and Turkey, and scrutinizes each one of these actors' historical ties, economic and strategic interactions as well as military engagements with the region.
According to the results achieved, the security-based policies and discourses primarily play a critical role in shaping of these actors' strategies regarding the region. This critical role intensifies especially by new non-African actors' efficiently becoming apparent in the continent through military bases, training centers and international operations in the 2000s.