Ön ergenlerde bilinçli farkındalık temelli programın etkililiği
Effectiveness of mindfulness based program on pre-adolescents
Yazar: ÖZLEM ÖZEN KOÇ
Danışman: PROF. DR. FİLİZ BİLGE
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı bilinçli farkındalık temelli programın ön ergenlerin bilinçli farkındalık ve psikolojik iyi oluş düzeylerine etkisini saptamaktır. Araştırmaya Ankara ilinin Çankaya ilçesinde ortaokula devam eden 10-14 yaş arası ergenler katılmıştır. Karma desen türlerinden açımlayıcı ardışık desene göre tasarlanan araştırma üç aşamadan oluşmuştur. Ortaokula devam eden 333 öğrencinin katılımıyla, birinci aşamada bilinçli farkındalık ve psikolojik iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Bilinçli farkındalık ve psikolojik iyi oluş düzeylerinin cinsiyete ve sınıfa göre farklı olup olmadığı ve bilinçli farkındalık düzeyinin, psikolojik iyi oluş düzeylerini yordayıp yordamadığı araştırılmıştır. İkinci aşamada Eline Snel Çocuk ve Ergenler için bilinçli farkındalık programının bilinçli farkındalık ve psikolojik iyi oluş düzeyine etkisinin sınanmasında ön-test son-test kontrol gruplu deneysel yöntem kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarına toplam 28 beşinci sınıf öğrencisi katılmıştır. Program uygulandıktan üç ay sonra kalıcılık etkisine bakılmıştır. Üçüncü aşamada ise deney grubuna katılan 14 ergen ve aileleriyle görüşmeler yapılmıştır. İlk iki aşamada Çocuk ve Ergenler İçin Bilinçli Farkındalık Ölçeği, Stirling Çocuklar İçin Duygusal ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Üçüncü aşamada yarı yapılandırılmış görüşme formuyla veri toplanmıştır. Araştırmada bilinçli farkındalık ve psikolojik iyi oluş arasında olumlu ilişki olduğu, bilinçli farkındalığın psikolojik iyi oluşu yordadığı, erkeklerin bilinçli farkındalık ve psikolojik iyi oluş puanlarının kadınlarınkinden yüksek olduğu, sınıf değişkeni açısından ise anlamlı fark olmadığı saptanmıştır. Deney grubunun son-test puanları ön-test puanlarına göre yükselmiştir. Deney grubunun son-test puanları kontrol grubunun son-test puanlarından yüksek bulunmuştur. Kalıcılık çalışması sonucunda deney grubunda kalıcılığın devam ettiği görülmüştür. Nitel analiz bulguları nicel sonuçları desteklemiştir. Sonuçlar alanyazın çerçevesinde tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to determine the effect of mindfulness based program on mindfulness and psychological well-being levels of pre adolesecents. Pre adolescents between the ages of 10-14 attending secondary school in Çankaya district of Ankara province participated in the study. The research which was designed according to the exploratory sequential design from the mixed method designs, consisted of three stages. With the participation of 333 students attending secondary school, the relationship between mindfulness and psychological well-being levels was examined in the first stage. It has been investigated whether mindfulness and psychological well-being levels are different according to gender and class, and whether mindfulness levels predict psychological well-being levels. In the second stage, the effect of the Eline Snel Mindfulness Program for Children and Adolescents on the level of mindfulness and psychological well-being was tested in the experimental design with pre-test post-test control group. A total of 28 fifth grade students participated in the experimental and control groups. A follow-up study was conducted three months after the program was implemented. In the third stage, interviews were conducted with the 14 adolescents and their families who participated in the research. In the first two stages, Child and Adolescent Mindfulness Measure (CAMM), Stirling Emotional and Psychological Well-being Scale for Children, and the personal information form were used. In the third stage, data were collected with a semi-structured interview form. In the study, it was found that there was a positive relationship between mindfulness and psychological well-being, mindfulness predicted psychological well-being, men's mindfulness and psychological well-being scores were higher than women's, and there was no significant difference in terms of class variable. The post-test scores of the experimental group increased compared to the pre-test scores. The post-test scores of the experimental group were higher than the post-test scores of the control group. As a result of the follow-up study, it was seen that the permanence continued in the experimental group. The findings of the qualitative analysis supported the quantitative results. The results were discussed within the framework of the literature and suggestions were made.