Olay sonrası heyelanların haritalanmasında değişim saptama yaklaşımlarının performanslarının test edilmesi
Testing the performances of change detection approaches in mapping post-event landslides
Yazar: ENBİYA ÇİÇEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RESUL ÇÖMERT
Gümüşhane Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Heyelanlara yönelik duyarlılık, tehlike ve risk haritalarının oluşturulması için 
güvenilir heyelan envanter haritalarına ihtiyaç duyulmaktadır. Karadeniz Bölgesi gibi 
şiddetli yağışların olduğu coğrafyalarda genellikle bir olay sonrası çok sayıda sığ heyelan 
meydana gelmektedir. Bu sığ heyelanlar iklim koşullarından dolayı zamanla bitki örütüsü 
yeşillenmekte ve heyelan olan bölgeler kapanmaktadır. Bundan dolayı bu bölgelerde 
doğru ve güvenilir heyelan envanterlerinin oluşturulması için hızlı çözümler sunan
yöntemlere ihtiyaç duyulmaktadır. Son yıllarda gelişen uydu teknolojileri ve bu 
teknolojilerden elde edilen zamansal ve mekânsal olarak yüksek çözürlüklü görüntüler 
heyelanların haritalanmasında etkili çözümler sunmaktadır. Bu tez çalışmasında 
zamansal olarak bir gün, mekânsal olarak 3 m çözünürlükte görüntü sunan PlanetScope
uydularının görüntüleri kullanılarak olay sonrası hızlı heyelan haritalamada değişim 
saptama yaklaşımlarınının başarısı test edilmektedir. Bu kapsamda Giresun ilinin Espiye 
ilçesine bağlı Eriçek köyü ve çevresinde 22 Ağustos 2020 tarihinde şiddetli yağışların 
tetiklediği heyelanların değişim saptama ile haritalanması gerçekleştirilmektedir. 
Değişim saptama işleminde Temel Bileşenler Analizi (PCA), Bağımsız Bileşenşer 
Analizi (ICA), Değişim Vektör Analizi(CVA) ve Normalize Edilmiş Fark Bitki İndeksi 
(NDVI) yöntemlerine göre değişim belirleme haritaları üretilmiştir. Üretilen haritalarda 
heyelan ve heyelan olmayan alanların belirlenmesi için literatürde kullanılan otomatik 
eşik belirleme yöntemleri Kittler, Otsu, Tsai ve Kapur yöntemleri ve manuel eşik 
belirleme yaklaşımı uygulanmıştır. Elde edilen heyelanların doğrulukları çalışma 
sahasında uzman tarafından görsel yorumlama ile üretilen heyelanlarla karşılaştırılmıştır. 
Karşılaştırma sonucunda yağışların tetiklediği heyelanların haritalanmasında NDVI 
yaklaşımının ve Tsai eşik belirleme yönteminin daha doğru sonuç verdiği görülmüştür. 
Ayrıca çalışma kapsamında kullanılacak PlanetScope takım yıldızı uydu görüntülerinin 
hızlı heyelan haritalamada kullanılabilirliği ortaya konulmuştur.

Abstract:
Reliable landslide inventory maps are required to create susceptibility, hazard, and 
risk maps for landslides. In geographies with heavy rainfall, such as in the Black Sea 
Region, many shallow landslides usually occur after an event. Owing to the climatic 
conditions of these shallow landslides, the vegetation becomes greener over time, and the 
landslide areas are closed. Therefore, methods that offer fast solutions are required to 
create accurate and reliable landslide inventories in these regions. In recent years, satellite 
technologies and the temporal and spatial high-resolution images obtained from these 
technologies have offered effective solutions for mapping landslides. In this thesis, the 
success of change detection approaches in post-event rapid landslide mapping is tested 
using PlanetScope satellite images, which provide a one-day temporal and spatially 3 m 
resolution image. In this context, the mapping of landslides triggered by heavy rains on 
August 22, 2020, in Eriçek village of Espiye district of Giresun province and its 
surroundings was carried out with change detection. In the change detection process, 
maps were produced according to Principal Component Analysis(PCA), Independent 
Component Analysis(ICA), Change Vector Analysis(CVA) and Normalized Difference 
Crop Index (NDVI) methods. The automatic threshold determination methods used in the 
literature, Kittler, Otsu, Tsai, and Kapur methods, and a manual threshold determination 
approach were applied to determine the landslide and non-landslide areas in the produced 
maps. The accuracy of the landslides was compared with that of the landslides produced 
by visual interpretation by an expert in the study area. As a result, he recorded the more 
accurate results of the NDVI approach and the Tsai determination method for mapping 
rain-induced landslides. In addition, the usability of the PlanetScope satellite images used 
within the scope of the study in rapid landslide mapping has been demonstrated.