Adölesanlarda kanser farkındalık ölçeği'nin Türkçe versiyonunun psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of Psychometric Properties of Turkish Version of Cancer Awareness  Scale in Adolescents
Yazar: ŞEYMA ZEYBEK
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ŞEYDA ÖZBIÇAKÇI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Farkındalık = Awareness ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Lise öğrencileri = High schools students ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Psikometrik özellikler = Psychometric characteristics ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma, adölesanlar için Kanser Farkındalık Ölçeği'nin Türk toplumundaki kültürel uygunluğu ve psikometrik özelliklerini değerlendirmeyi amaçlamıştır.
 
Karşılaştırmalı korelasyonel metodolojik tipteki araştırma, Şubat 2021-Temmuz 2021 tarihleri arasında Selma Yiğitalp Anadolu Lisesi, Atatürk Lisesi, İzmir Kız Lisesi, Namık Kemal Lisesi, Karataş Anadolu Lisesi, Fevzi Özakat Anadolu Lisesi ve Nevvar Salih İşgören Anadolu Lisesi'ne giden 400 öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırma verileri, Google Anket özelliği ile öğrencilere ulaştırılarak anket yöntemiyle elektronik olarak uzaktan erişimle toplanmıştır. Verilerin toplanmasında "Temel Demogrofik Veri Toplama Formu" ve "Kanser Farkındalık Ölçeği (KFÖ)-CAM" kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesi bilgisayar ortamında SPSS 22.00 programı kullanılarak araştırmacılar tarafından yapılmıştır. Ölçeğin güvenilirlik çalışmasında test-tekrar test ve iç tutarlılık yöntemleri, geçerlilik çalışmasında ise; dil ve kavram geçerliliği, kapsam (içerik) geçerliliği yöntemleri kullanılmıştır. 

Araştırmaya katılan öğrencilerin %75,5'i kız, %24,5'i erkektir. Kanserin belirtileri konusundaki soruya %67,8'i ve kanserden korunma konusundaki soruya %35'i, 10 üzerinden 1-5 arasında puanlama yapmıştır. Öğrencilerin CAM'den aldıkları ortalama puan 45.607.23 olarak bulunmuştur. Ölçek puan ortalamaları normal dağılıma sahiptir ve istatistiksel anlamlılık düzeyi p<.05 olarak kabul edilmiştir. CAM'in dilsel ve kavramsal açıdan yeterli olduğu belirlenmiştir. Toplam ölçek KGİ değeri .99 ile yeterli düzeyde, ICC değeri .95 ile mükemmel düzeyde uyumlu bulunmuştur. Alt boyutlarının güvenilirlik katsayısı uyarı işaretleri için .74, risk faktörleri için .62, en yaygın kanserler için .62, Sağlık Bakanlığı tarama programları ve ilk davet yaşı için .72 olarak bulunmuştur. Tüm ölçek güvenilirlik katsayısı .72'dir. Ölçeğe ait madde-alt boyut puan korelasyon katsayılarının .33-.75 arasında olduğu ve tüm maddelerin kendi alt boyut toplam puanları ile olan güvenilirlik düzeyinin çok ileri düzeyde anlamlı (p<.001) olduğu belirlenmiştir. Test-tekrar testte ölçeğin toplam ve alt boyutlarından alınan puanlar yeterli düzeydedir ve uyumun .77-.93 arasında olduğu görülmüştür.

KFÖ-CAM, adölesanlarda kullanılabilecek güvenilir ve geçerli bir ölçektir.

Anahtar Sözcükler: adölesanlar, geçerlilik, güvenilirlik, kanser farkındalık ölçeği

Abstract:
This study aimed to evaluate the cultural relevance and psychometric properties of the Cancer Awareness Measure for Adolescents in Turkish society.

The comparative correlational methodological type of research was conducted with 400 students who attended Selma Yiğitalp Anatolian High School, Atatürk High School, İzmir Kız High School, Namık Kemal High School, Karataş Anatolian High School, Fevzi Özakat Anatolian High School and Nevvar Salih İşgören Anatolian High School between February 2021 and July 2021. The research data were collected by remote access electronically, by means of a survey method, by being delivered to the students with the Google Survey feature. "Basic Demographic Data Collection Form" and "Cancer Awareness Measure (KFÖ)-CAM" were used to collect data. The evaluation of the data was made by the researchers using the SPSS 22.00 program in computer environment. Test-retest and internal consistency methods were used in the reliability study of the scale, and in the validity study; language and concept validity, scope (content) validity methods were used.

Students participating in the research which was %75,5 girls and %24,5 boys. 67.8% to the question about the symptoms of cancer and 35% to the question about cancer prevention scored between 1-5 out of 10. The average score the students got from CAM was found to be 45.607.23. The mean scores of the scale had a normal distribution and the statistical significance level was accepted as p<.05. It has been determined that CAM is linguistically and conceptually sufficient. The total scale CVI value was found to be adequate with .99, and the ICC value was found to be perfectly compatible with .95. The reliability coefficients of the sub-dimensions were .74 for warning signs, .62 for risk factors, .62 for most common cancers, and .72 for Ministry of Health screening programs and age at first invitation. The overall scale reliability coefficient is .72. It was determined that the item-sub-dimension score correlation coefficients of the scale were between .33-.75 and the reliability level of all items with their sub-dimension total scores was highly significant (p<.001). In the test-retest, the scores obtained from the total and sub-dimensions of the scale were sufficient and the compliance was found to be between .77-.93.
	 
KFÖ-CAM is a valid and reliable tool is a scale that can be used in adolescent.

Keywords: adolescents, validity, reliability, cancer awareness measure