Eksenatidin obez tip 2 diyabetik hastalarda APRI ve FİB-4 indeksleri üzerine etkisi
The effect of exenatide on APRI and FIB-4 indexes in obese patients with type 2 diabetes mellitus
Yazar: GAMZE ERGÜN SEZER
Danışman: DOÇ. DR. MERAL MERT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Eksenatid = Exenatide ; Glukagon benzeri peptid-1 = Glucagon-like peptide-1 ; Obezite = Obesity

Özet:
Giriş ve Amaç: Tip 2 diyabet ile obezitenin çok yakın ilişkili olduğu yapılan birçok
çalışmada gösterilmiştir. Obez tip 2 diyabetik hastalarda özellikle tercih edilen
antidiyabetik ilaç grubu GLP-1 agonistleridir. Çünkü GLP-1 agonistlerinin glisemik
kontrolün yanında, mide boşalmasını yavaşlatarak kilo verdirici etkisinin de olduğu
görülmüştür. Obezitenin önemli bir komplikasyonu olan yağlı karaciğer, ileriki
aşamalarda hepatik fibrozis ve karaciğer sirozuna kadar ilerleyebilmektedir.
Üzerinde en fazla çalışmış olan, hepatik fibrozisinin iki indirekt belirteci APRİ ve
FİB-4 indeksleridir. Çalışmamızın amacı, GLP-1 agonisti olan eksetanidin obez tip 2
diyabetik hasta popülasyonunda, APRİ ve FİB-4 üzerine etkisini araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Etik kurul onayı alındıktan sonra, çalışmaya Bakırköy Dr. Sadi
Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma polikliniklerine
Ocak 2015 ve Mayıs 2018 tarihleri arasında başvuran eksetanid kullanan obez tip 2
diyabetik hastalar alındı. Bu hastaların geriye dönük; eksenatid başlanmadan önce,
başlandıktan sonraki 3. ve 6. aylardaki AST, ALT, trombosit sayıları ve yaş verileri
kullanılarak APRİ ve FİB-4 indeksleri hesaplandı.
Bulgular: Çalışmaya, obez tip 2 DM li, 144 kadın hasta ve 26 erkek hasta dahil
edildi. Bu hastaların ortalama yaşları 48,27±11 idi. Eksenatid başlanmadan önceki,
başlandıktan sonra 3. ve 6. aylardaki APRİ ve FİB-4 indeksleri karşılaştırıldı. FİB-4
indeksinde tedavi ile birlikte anlamlı bir değişiklik olmadı. APRİ indeksinde
özellikle 0. ve 6. aylar arasında anlamlı farklılık gözlendi, 6. aydaki APRİ indeksi
daha düşük bulundu. Kadın ve erkek arasında karşılaştırma yapıldığında, erkeklerde
0. ve 3. aylardaki APRİ indeksleri daha yüksek bulundu. Her iki cinsiyet de katılarak
obez ve morbid obez olmanın APRİ ve FİB-4 üzerine etkisine bakıldı, anlamlı
farklılık gözlenmedi. Kadın ve erkek olarak ikiye ayrılarak tekrar bakıldığında,
erkeklerde 6. ayda morbid obezlerdeki APRİ indeksi obezlere göre anlamlı yüksek
bulundu. APRİ ve FİB-4 indeksinin cut off değerleri de dahil edilerek hesaplama
yapıldığında hiçbir hastamızda anlamlı fibrozis bulunmadı.
Sonuç: Çalışmamızda; eksenatid tedavisinin; FİB-4' te anlamlı değişiklik
yapmazken, APRİ indeksinde anlamlı düşme yaptığı görüldü. APRİ ve FİB-4
indekslerinin cut off değerleri ile birlikte tekrar değerlendirme yaptığımızda
hastalarımızda tedavi öncesi ve sonrası fibrozis saptanmadı. Bunun sebepleri bu iki
indeksin, bugüne kadar yapılmış çalışmalarda çoğunlukla hepatitli hastalarda
bakılmış olması ve cut off değerlerinin de bu hasta popülasyonunda belirlenmiş
olması olabilir. Ayrıca erkek popülasyonunda, APRİ indeksinin daha yüksek olması,
yani fibrozisin fazla olması da bu popülasyonda obezite dışında fibrozisi etkileyen
diğer faktörlerin varlığı olabileceğini düşündürebilir. Obez hasta popülasyonunda
karaciğer fibrozis indeksleri ile ilgili daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: APRİ, eksenatid, FİB-4, obezite, Tip 2 Diyabetes Mellitus

Abstract:
Introduction and aim: Many studies have shown that type 2 diabetes mellitus and
obesity are closely related. GLP-1 agonists are especially preferred antidiabetic drugs
in obese patient with type 2 diabetes mellitus. Because GLP-1 agonists have
glycemic control and it was also found that they have weight loss effect by slowing
gastric emptying. Fatty liver, which is an important complication of obesity, may
progress to hepatic fibrosis and cirrhosis of the liver in later stages. Two indirect
markers of hepatic fibrosis, the APRI and FIB-4 indices, are the most studied
markers. The aim of our study was to investigate the effect of exethanidine, a GLP-1
agonist, on APRI and FIB-4 in the obese patient with type 2 diabetes mellitus.
Material and Method: After the approval of the ethics committee, obese patients
with type 2 diabetes mellitus using exethanide who applied to endocrinology and
metabolism outpatient clinics of Bakırköy Dr. Sadi Konuk Training and Research
Hospital between January 2015 and May 2018 were included in the study. In these
patients, the APRI and FIB-4 indices were calculated retrospectively by using AST,
ALT, platelet counts and age data at the 3rd and 6th months after the onset of the
exenatide and before the onset of exenatide.
Results:144 female and 26 male patients who are obese patients with type 2 diabetes
mellitus were included in these study.The average age of these patients was 48.27 ±
11 years. The APRI and FIB-4 indices were compared at 3rd and 6th months after
the onset of the exenatide and before the onset of exenatide. There was no significant
change in the FIB-4 index with treatment. The APRI index was significantly
different especially between the 0 and 6th months and the APRI index at the 6th
month was lower. When a comparison was made between men and women, APRI
indexes were found to be higher in men at 0 and 3 months. The effect of obesity and
morbid obesity on APRI and FIB-4 was evaluated by the participation of both sexes
and no significant difference was observed. When the female and male patients were
divided into two groups, in male patients APRI index at 6 months in morbid obese
patients was found to be significantly higher than obese patients. None of our
patients had significant fibrosis when the calculation was done by including cut off
values of APRI and FIB-4 index.
Conclusions: In our study; it was observed that while the treatment of exenatide,
FIB-4 index did not change significantly, APRI index decreased significantly. When
we re-evaluated APRI and FIB-4 indices together with cut-off values, no pre- and
post-treatment fibrosis was detected in our patients. The reason for this may be that
these two indexes have been studied mostly in patients with hepatitis and cutoff
values may also be determined in this patient population. In addition, in the male
population, the higher APRI index, ie the higher fibrosis, may suggest that there may
be other factors affecting fibrosis outside of obesity in this population. More studies
on liver fibrosis indices are needed in the obese patient population.