Yaş kimyasal yöntemlerle santimetre ebatlarında CsPbBr3 perovskit tek-kristal sentezi ve karakterizasyonu
Synthesis and characterization of centimeter-sized CsPbBr3 perovskite single-crystals by wet chemical methods
Yazar: CANSU AKYEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ÖZEN
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Hyalüronik asit = Hyaluronic acid ; Kristalleşme = Crystallization ; Perovskitler = Perovskite ; Sezyum = Cesium ; Tek kristaller = Single crystals

Özet:
Son yıllarda mükemmel optik ve elektriksel özelliklerinden dolayı organik madde içermeyen tamamen inorganik CsPbBr3 perovskit yapılar çok dikkat çekmektedir. CsPbBr3 tek-kristallerinin sentezi ile ilgili çalışmalar sınırlı sayıdadır. Bu deneysel çalışma kapsamında ilk aşamada CsPbBr3 tek-kristalinin hidrohalik çözelti yöntemi ve antisolvent buhar kristalizasyonu yöntemi ile sentez parametrelerinin ayrıntılı incelenmesi, tohumlama yöntemi kullanarak kristal boyutunun arttırılması ve son olarak elde edilen CsPbBr3'ün yapısının karakterize edilerek dedektörlerde
kullanılabilirliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda CsPbBr3 tek-kristalleri hidrohalik çözelti yöntemi ve antisolvent buhar kristalizasyonu yöntemi ile sentezlenmiştir. Hidrohalik çözelti yönteminde, CsPbBr3 kristallerinin HBr içindeki çözünürlük grafiği oluşturulmuştur. Öncü çözeltideki başlangıç oranının (Cs/Pb), farklı fazların (Cs4PbBr6, Cs2PbBr5) oluşumu üzerindeki etkisi incelenmiştir. Kontrollü sıcaklık düşürme ve sabit sıcaklık koşullarının kristalin boyutu ve morfolojisi üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Antisolvent buhar kristalizasyonu
yönteminde başlangıç oranı ve antisolventin nihai ürün üzerindeki etkisi incelenmiştir. Her iki yöntemde de kristal boyutunu arttırmak için öncü çözeltiye düzgün morfolojiye sahip tohum eklenmiştir. Çalışmalar sonucunda, hidrohalik çözelti yöntemi ve antisolvent buhar kristalizasyonu yöntemi ile sentezlenen CsPbBr3 tek-kristalinin yapısal özelliklerinin literatür ile uyumlu olduğu gözlemlenmiştir. Hidrohalik çözelti yöntemi için elde edilen çözünürlük grafiği artan sıcaklık ile çözünen CsPbBr3 arasında doğrusal bir ilişki göstermiştir. Tohumlama yönteminde tek-kristal tohumun, daha büyük tek-kristale dönüştüğü ve morfolojisini koruduğu gözlemlenmiştir. 80 oC'den 40 oC'ye kontrollü soğutma koşullarında eklenen tohum sadece 5 günde 5 mm x 5 mm x 2 mm boyutuna ulaşmıştır. 80 oC'de sabit sıcaklık koşullarında eklenen çekirdek ise 10 günde 3 mm x 3 mm x 2 mm boyutuna ulaşmıştır. Antisolvent buhar kristalizasyonu yönteminde, dielektrik sabitleri dimetil sülfoksite yakın olan antisolventlerin (asetonitril, metanol), CsPbBr3 oluşumunu desteklerken, düşük dielektrik sabitine sahip antisolventlerin (toluen) Cs4PbBr6 oluşumunu desteklediği
gözlemlenmiştir. Antisolvent buhar kristalizasyonu yönteminde keskin sınırlara sahip CsPbBr3 tek-kristali, metanolün buhar basıncı dimetilsülfoksit ile karıştırılarak azaltıldığında ve Pb/Cs oranı 1.5 olarak seçildiğinde elde edilmiştir. Öncü çözelti içine yerleştirilen çekirdek sadece 4 günde 10 mm x 2 mm x 1 mm boyutuna ulaşmıştır. Nispeten kısa sürede başarılı bir şekilde yaklaşık 10 mm boyutuna sahip, saf, keskin morfolojili, yüksek enerjili fotonların soğurulması için uygun band aralığına sahip CsPbBr3 tek kristalleri sentezlenmiştir.

Abstract:
In recent years, CsPbBr3, a stable perovskite material that does not contain organic molecules, has attracted much attention due to its excellent optical and electrical properties. However, studies on the synthesis of CsPbBr3 single-crystals are limited. Within the scope of this experimental study, it was aimed to examine the synthesis parameters of CsPbBr3 single crystal by hydrohalic solution method and antisolvent vapor crystallization method to increase the crystal size by using the nucleation method, and finally to characterize the structure of the obtained CsPbBr3 and to
investigate its usability in detectors. For these purposes, CsPbBr3 single crystals were synthesized by the hydrohalic solution method and the antisolvent vapor crystallization method. In the hydrohalic solution method, a solubility graph of CsPbBr3 crystals in HBr was created. The effect of the initial ratio (Cs/Pb) in the precursor solution on the formation of different phases (Cs4PbBr6, Cs2PbBr5) was investigated. The effect of controlled temperature lowering and constant temperature conditions on the single-crystal size and morphology was observed. In the antisolvent vapor crystallization method, the initial ratio and the effect of the antisolvent on the final product were studied. In both methods, a seed crystal with uniform morphology was added to the precursor solution to increase the crystal size. As a result, it was observed that the structural properties of CsPbBr3 single crystal synthesized by the hydrohalic solution method and antisolvent vapor crystallization method were compatible with literature values. The solubility graph obtained for the hydrohalic solution method showed a linear relationship between temperature and CsPbBr3 crystal dissolution. In the nucleation method, it was observed that the single crystal seed grew in to a bigger single crystal by preserving its morphology. The seed added under controlled cooling conditions from 80 oC to 40 oC reached a size of 5 mm x 5 mm x 2 mm in just 5 days. The seed added under constant temperature conditions at 80 oC, on the other hand, reached the size of 3 mm x 3 mm x 2 mm in 10 days. In the antisolvent vapor crystallization method, it was observed that antisolvents (acetonitrile, methanol) with dielectric constants close to dimethylsulfoxide supported the formation of CsPbBr3, while antisolvents with low dielectric constant (toluene) supported the formation of Cs4PbBr6. A single crystal of CsPbBr3 with sharp boundaries was obtained in the antisolvent vapor crystallization method when the vapor pressure of methanol was reduced by mixing it with dimethylsulfoxide and a Pb/Cs ratio of 1.5. The seed placed in the precursor solution reached a size of 10 mm x 2 mm x 1 mm in just 4 days. In a relatively short time, phase pure, faceted CsPbBr3
single crystals with a size of about 10 mm and a band gap suitable for the absorption of high-energy photons have been successfully synthesized.