İlkokul öğrencilerine yönelik dijital vatandaşlık tutum ölçeği geliştirme: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Developing a digital citizenship attitude scale for primary school students: A validity and reliability study
Yazar: FATMA GÜL ŞEN
Danışman: DOÇ. DR. NİL DUBAN
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilkokul öğrencilerinin dijital vatandaşlık tutumlarını belirlemeye
yönelik ölçek geliştirmektir. Araştırmada ilk olarak dijital vatandaşlık ile ilgili alan
yazın taraması yapılarak kuramsal alt yapı oluşturulmuştur. Karma yöntem kullanılan
araştırmada ilkokul öğrencileriyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılarak nitel veriler
toplanmıştır. Nitel veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırmanın nicel
boyutunda ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Ölçeğin kapsam
geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşleri alınmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğini
sağlamak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA)
yapılmıştır. AFA için veriler Kütahya'da 3 ve 4.sınıflarda öğrenim gören 320
öğrenciden toplanmıştır. AFA sonuçlarına göre 50 maddeden oluşan taslak ölçek 19
maddeye indirgenmiştir. DFA için veriler Kütahya'da 3 ve 4.sınıflarda öğrenim gören
500 öğrenciden toplanmıştır. DFA sonuçlarına göre ölçeğin güvenirlik kat sayısı 0,74
olarak bulunmuştur. Bu sonuçlar Dijital Vatandaşlık Tutum Ölçeği'nin geçerli ve
güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir. İlkokul öğrencilerine uygulanan
Dijital Vatandaşlık Tutum Ölçeği'nin sonuçlarına göre ilkokul öğrencilerinin dijital
vatandaşlığa yönelik tutumlarının ortalamanın üzerinde ve olumlu yönde olduğuna
ulaşılmıştır. Ayrıca ilkokul öğrencilerinin dijital vatandaşlığa yönelik tutumları,
cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, kendine ait bilgisayar/telefon/tablet olma durumu, sürekli
internet bağlantısı olma durumu, anne meslek grubu ve baba meslek grubu değişkenleri
açısından da incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Dijital vatandaşlık, tutum, ilkokul öğrencileri

Abstract:
The purpose of this research is to develop a scale to determine the digital citizenship
attitudes of primary school students. In the research, first of all, a theoretical
background was created by scanning the literature on digital citizenship. In the research
during which the mixed method was used, qualitative data were collected by conducting
semi-structured interviews with primary school students. Qualitative data were analyzed
by content analysis method. Regarding the quantitative part of the study, validity and
reliability studies of the scale were carried out. In order to ensure the content validity of
the scale, experts' opinions were taken. Exploratory Factor Analysis (EFA) and
Confirmatory Factor Analysis (CFA) were carried out to ensure the construct validity of
the scale. Data for EFA were collected from 320 students studying in the 3rd and the 4th
grades in Kütahya. According to the results of EFA, the draft scale, consisting of 50
items, was reduced to 19 items. The data for CFA were collected from 500 students
studying in the 3rd and the 4th grades in Kütahya. According to the CFA results, the
reliability co-efficient of the scale was found to be 0,74. These results indicate that the
Digital Citizenship Attitude Scale is a valid and reliable measurement tool. According
to the results of the Digital Citizenship Attitude Scale applied to primary school
students, it has been found that primary school students' attitudes towards digital
citizenship are above the average and in a positive direction. In addition, primary school
students' attitudes towards digital citizenship were also examined in terms of gender,
age, grade level, whether they had their own computer / phone / tablet or not, constant
internet connection, mother's occupational group and father's occupational group
variables.
Keywords: Digital citizenship, attitude, primary school students