Salisilik asit'in O-hidroksil grubunun sübstitüe fenil propiyonik asitlerle oluşturacağı yeni ester türevlerinin sentezi ve siklooksijenaz  aktivitesi üzerine etkileri
The effects of new ester derivatives of salicylic acid to Be formed by substituted phenyl propionic acids on synthesis and cyclooxygenase activity
Yazar: ZEYNEP ERCAN
Danışman: PROF. YASİN BAYIR
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Antiinflamatuar ajanlar-nonsteroid = Anti inflammatory agents-nonsteroidal ; Enzim-inhibisyon yöntemi = Enzyme-inhibition method ; Esterler = Esters ; Hidroksil = Hydroxil ; Mide ülseri = Stomach ulcer ; Prostaglandin-endoperoksit sentazlar = Prostaglandin-endoperoxide synthases ; Salisilik asit = Salicylic acid ; Selekoksib = Celecoxib

Özet:
Amaç: Non-steroid antienflamatuar ilaçlar analjezik, antipiretik, antienflamatuar ve diğer etkilerinden dolayı sıklıkla kullanılmaktadırlar. Bu ilaçların yan etkileri nedeniyle yeni ilaç araştırmaları devam etmektedir. Bu tez kapsamında salisilik asit'in o-hidroksil grubunun sübstitüe fenil propiyonik asitlerle oluşturacağı yeni ester türevlerinin sentezi, karakterizasyonu ve bu yeni moleküllerinin in-vitro COX-1 ve COX-2 enzim inhibisyonuna olan etkisi araştırılmıştır.
Materyal ve Metot: Salisilik asidin o-hidroksil grubunun asetil yerine daha hacimli grup olan sübstitüe fenil propanoik asitlerle esterleşmesi sonucu sentezlenen 12 adetyeni bileşiğin (EST1-EST6) ve (MEST1-MEST6) NMR yapı analizleri, Q-TOF analizleri ve in-vitro COX inhibisyonu üzerindeki etkilerinin araştırılması COX kolorimetrik inhibitör tarayıcı kit kullanılarak gerçekleştirildi.
Bulgular: Bu çalışmada elde edilen 12 yeni bileşiğin yapı ve karakterizasyonu NMR ve Q-TOF analizleri ile yapıldı. Aspirinin asetil kısmının fenil propanoil türevleri ile değiştirilmesiyle elde edilen yeni bileşiklerde (EST1-EST6) COX-1 seçiciliği devam etmiştir. Fakat EST türevlerindeki karboksilik asit grubunun metil karboksilat haline dönüştürülmesi sonucu elde edilen yeni bileşiklerde (MEST1-MEST6) COX-2 inhibitör aktivitesi ve COX-2 seçiciliği artmıştır.MEST1'in COX2 inhibe edici aktivitesinin (IC50:0.048), aspirinin COX2 inhibe edici aktivitesinden (IC50:3.75) çok daha yüksek olduğu bulunmuştur. 
Sonuç: Elde ettiğimiz ester türevlerinin etkinliğinin in vivo çalışmalarla doğrulanması gerektiğini düşünmekteyiz.  Bu türevlerin COX-2'yi COX-1'den daha fazla inhibe ettiğini ve aynı zamanda aşırı yüksek COX-2 seçiciliği olmayan yeni bir NSAİ olma potansiyelinde olduğunu gözlemledik.

Abstract:
Aim: Non-steroidal anti-inflammatory drug sare frequently used due to their analgesic, antipyretic, anti-inflammatory and other effects. New drug research continues due to the side effects of these drugs. In this thesis, the synthesis and characterization of new ester derivatives that the o-hydroxyl group of salicylic acid will form with substituted phenyl propionic acids and the effect of these new molecules on in-vitro COX-1 and COX-2 enzyme inhibition were investigated.
Material and Method: NMR structureanalysis, Q-TOF analysisand in vitro COX inhibition of 12 new compounds (EST1-EST6) and (MEST1-MEST6) synthesized as a result of esterification of the o-hydroxyl group of salicylic acid with the more bulky substituted phenyl propanoic acids instead of acetyl. Research was carried out using the COX colorimetric inhibitor screening kit.
Results: The structures of 12 new compounds were elucidated by NMR and Q-TOF analyses. The selectivity of COX-1 continued in the new compounds (EST1-EST6) obtained by replacing the acetyl part of aspirin with phenyl propanoyl derivatives. However, COX-2 inhibitory activity and COX-2 selectivity increased in new compounds (MEST1-MEST6) obtained as a result of conversion of the carboxylic acid group in EST derivatives into methyl carboxylate. (IC50: 3.75) was found to be much higher.
Conclision: We think that the efficacy of the ester derivatives we have obtained should be confirmed by in vivo studies. We observed that these derivatives inhibit COX-2 more than COX-1 and also have the potential to be a new NSAID without extremely high COX-2 selectivity.