Erzurum Çifte Minnareli ve Yakutiye Medreseleri`nin bazı çağdaş ve benzer Anadolu yapılarının ön yüz taçkapı süslemeleri ile karşılaştırılması 13. ve 14.yy. (2.Cilt) /
Yazar: ESMA ŞAZİYE ZEREN
Danışman: PROF. DR. HAMZA GÜNDOĞDU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1996
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Erzurum = Erzurum ; Medreseler = Madrasahs ; Süsleme sanatı = Decorative art ; Tarihi yapılar = Historic structures ; Taş süsleme = Stone decoration

Özet:
Anadolu Selçuklu Dönemi, M. 1243- 1335 arası Moğolların Anadolu'ya egemenlikleriyle bir şekilde son bulmuştur. Bu dönemde değişen politik, ekonomik ve askeri güç dengesi mimariyi de dolaylı yoldan etkilemiş, mimaride, özellikle ön yüz ve taç kapı süslemelerinde abartılı, cepheden taşkın, kendine özgü bir anlayış hakim olmuştur. Anadolu Selçuklu dönemi yapıları, taş tezyinat, mimari, yapı yaptıranları, yapı kadroları açısından bugüne kadar değişik şekillerde ele alınmış, incelenmiştir. Ancak ön yüz ve taçkapı bezemelerinin derinliğine bir incelemeye tabi tutulmadığı düşüncesi ile biz, Erzurum Çifte Minareli Medrese'nin taçkapı bezemeleri ve ön yüz düzenini XIII. ve XIV. yüzyıl yapılarından (medrese-câmiî) benzer örnekler alarak karşılaştırmaya gittik. Taçkapı süslemelerindeki benzerlikleri nedeni ile karşılaştırma yapılarımızı Erzurum, Sivas, Konya, Karaman ve Beyşehir'den seçtik. Taçkapı süslemelerini resim ve çizimlerle de vurgulayarak karşılaştırdık ve sonuçta gördük ki, taçkapı tezyini kompozisyonu, bu eserlerde yer yer değişmekle beraber, taçkapı yankanat süslemelerinde bezeme türü bezeme benzerliği, sıralama ve hatta alt sıra, üst sıra süslemelerinde çok yakın bir benzerlik içindeydi. Tarihi ve banisi bilinmeyen Erzurum Çifte Minareli Medresesini, taçkapı yankanat, (Yakutiye, Gök Medrese taçkapı süsleme panolarıyla benzer) süslemen" panoları ile, XIII. yüzyılın II. yansına tarihleme gibi bir sonuca varırken, ayrıca bu medresenin bir İlhanlı Medresesi olabileceği düşüncesini de oluşturduk.

Abstract:
Anatolian Seljuk Period came to an end by the Mongols' sovereignty on Anatolia between 1243-1335. In this period chancing political, economic and military power balance influenced architectural style in indirect way, and a characteristic style, especially exaggerative and over size frontage form on the front part and crowngate ornaments ruled in archilecture. Stone ornamentation, architecture, constructors belonging to Anatolian Seljuk period have been studied so far in different ways in regard to framework. However, we compared the crowngate resemblance and front side arrangement of Erzurum Çifte Minareli Merdesseh with the samples of XIII and XIV century canstruetions (Camii- Medrese) since there hasn't been a deep study about them. We chose aur comparative constructions from Erzurum, Sivas, Konya Karaman and Beyşehir fort their resemblances of crowngate ornaments. We compared these ornaments by pictures and drawings and finally witnessed that althaugh the composition of crowngate ornamentation changes in these works, there vas a close resemblance in crowngate sidewing ornaments, decoration type Likeness, arrangement and even upper and Lower line ornaments. We concluded that Erzurum Çifte Minareli Medresseh, the date and builder of which is unknown, may have been built in the secand mid of XIII. century for its ornamental panels,on the other hand aur ideal is that this medresseh may have belanged to ilhanlı period.