Endometrium hiperplazileri ve endometrioid adenokarsinomlarda PTEN, ARID1A ve PAX2  ekspresyonunun ayırıcı tanıdaki rolünün ve klinikopatolojik prognostik parametrelerle ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the role of PTEN, ARID1A and PAX2  expressions in the differential diagnosis and their relationship with clinicopathological prognostic parameters in endometrial hyperplasia and endometrioid adenocarcinoma
Yazar: HAZAL TAŞ SOLAK
Danışman: DOÇ. DR. HÜSNİYE ESRA PAŞAOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Tıbbi Patoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Patoloji = Pathology
Dizin: Adenokarsinom = Adenocarcinoma ; Endometrial hiperplazi = Endometrial hyperplasia ; Endometrial neoplazmlar = Endometrial neoplasms ; Endometriyum = Endometrium ; Gen ifadesi = Gene expression ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Prognoz = Prognosis ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential

Özet:
Amaç: Endometrioid karsinomlarda (EK), özellikle küretaj materyallerinde iyi diferansiye tümörler ile EİN ayrımında zorluklar yaşanmaktadır. EİN'lerde metaplastik değişikliklerle karışabilen, EK'lerle ayırıcı tanı zorluğu oluşturan çeşitli hücresel değişiklikler bulunmaktadır. Çalışmamızda EİN değişikliklerinin karsinogenezle ilişkisini, PAX2, ARID1A ve PTEN ekspresyonlarının ayırıcı tanıdaki olası rolünü, klinikopatolojik prognostik faktörler ve EİN değişiklikleri ile ilişkisini araştırmayı amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: Proliferatif endometrium, atipisiz endometrial hiperplazi (AEH), EİN ve EK'den oluşan toplam 197 olgu çalışmaya dahil edildi. EİN değişiklikleri eozinofilik, mikropapiller, silyalı ve diğer (hobnail, skuamöz, müsinöz, sekretuar) olarak gruplandı. PAX2 için; boyanma yoğunluğu ve boyanma yüzdesi değerlendirilerek toplam skora göre üç grup belirlendi. ARID1A ekspresyonu; negatif, düşük, orta ve yüksek olarak skorlandı. PTEN ekspresyonu; boyanma yoğunluğu ve boyanma yüzdesi değerlendirilerek dört grup şeklinde skorlandı. 
Bulgular: EİN değişiklikleri ile prognostik faktörler, karsinom gelişimi, PAX2, ARID1A ve PTEN ekspresyonu arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Çalışma grupları arasında PAX2, ARID1A ve PTEN ekspresyonu açısından anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05). Proliferasyondan EK'ye doğru her üç belirteç için de, ekspresyon oranları azalmakta ve kaybolmaktadır. Boyanma skorlarına göre değerlendirildiğinde; PAX2 ile FIGO derecesi, myometrial invazyon derinliği, servikal stromal tutulum ve T evresi arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,05). Ekspresyonlar tam kayıp ve boyanma olarak ikiye ayrıldığında; PTEN ile FIGO derecesi, alt uterin segment tutulumu ve lenfovasküler invazyon arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Okült karsinom varlığını tahmin etmek için EK olgularındaki EİN lezyonları ile EİN grubundaki boyanmalar karşılaştırıldığında; yalnızca ARID1A tam kaybı ile anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0,05). PAX2 ve ARID1A ile sağkalım arasında ilişki bulunmazken, PTEN zayıf boyanan grupta sağkalım daha düşük saptanmıştır.
Sonuç: PAX2, ARID1A ve PTEN ekspresyonunun birlikte kullanıldığında ayırıcı tanıda yardımcı olabileceği, prognostik faktörlerle ilişkilerinin cerrahi ve adjuvan tedavileri yönlendirebileceği, ARID1A tam kaybının okült karsinomu tahmin etmede yol gösterici olabileceği düşünülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Endometrioid karsinom, EİN değişiklikleri, PAX2, ARID1A, PTEN

Abstract:
Aim: In endometrioid carcinomas (EC), diagnostic difficulties are experienced between well-differentiated tumors and EIN, especially in curettage materials. There are various cellular changes that can be confused with metaplastic changes in EINs, which create difficulties in differential diagnosis with ECs. In our study, we aimed to investigate the relationship between EIN changes and carcinogenesis, the possible role of PAX2, ARID1A and PTEN expression in differential diagnosis, and its relationship with clinicopathological prognostic factors and EIN changes.
Materials and Methods: A total of 197 cases of proliferative endometrium, endometrial hyperplasia without atypia (AEH), EIN and EC were included in the study. EIN changes were grouped as eosinophilic, micropapillary, ciliated and others (hobnail, squamous, mucinous, secretory). For PAX2; staining intensity and staining percentage were evaluated and three groups were determined according to the total score. ARID1A expression was scored as negative, low, moderate, and high. PTEN expression was scored in four groups according to their staining intensity and staining percentage.
Results: There was no significant relationship between EIN changes with prognostic factors, carcinogenesis, PAX2, ARID1A and PTEN expressions. Significant differences were found between the study groups in terms of PAX2, ARID1A and PTEN expressions (p<0.05). The expression rates decreased and disappeared from proliferation to EC for all three markers. When evaluated according to the staining scores; a significant correlation (p<0.05) was found between PAX2 and FIGO grade, depth of myometrial invasion, cervical stromal involvement, T stage. When the expressions were divided into two groups as complete loss and staining; a significant relationship (p<0.05) was found between PTEN and FIGO grade, lower uterine segment involvement, lymphovascular invasion. In order to predict the presence of occult carcinoma, when the EIN lesions in EC cases and the stainings in the EIN group were compared; significant correlation was found only cases with complete loss of ARID1A (p<0.05). While there was no relationship with the survival between PAX2 and ARID1A expressions, the survival rate was found to be lower in the weakly stained PTEN group. 
Conclusion: It is thought that PAX2, ARID1A and PTEN expression can be helpful in differential diagnosis when they are used together. Their relationship with the prognostic factors may guide surgical and adjuvant treatment protocols, and ARID1A complete loss may guide the prediction of occult carcinoma.
Keywords: Endometrioid carcinoma, EIN changes, PAX2, ARID1A, PTEN