Proje yönetiminde tedarikçi seçimi için bir model önerisi
A model proposal for supplier selection in project management
Yazar: SÜLEYMAN TOSUN
Danışman: DOÇ. DR. SEMİH ÖNÜT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Günümüzde işletmelerin karlı ve sürdürülebilir bir yönetim için en önemli konularından birisi hedeflemiş oldukları unsurlardır. Hedeflerin gerçekleştirilmesi konusunda en yaygın disiplin olarak kullanılan proje yönetimi konusu ise hızlı gelişimine devam etmektedir. Proje yönetiminde en çok öne çıkan yaklaşımlardan olan Proje Yönetim Enstitüsü (PMI: Project Management Institute) rehberi Proje Yönetimi Bilgi Birikimi Klavuzu (PMBOK: Project Management Body of Knowledge)   içerisinde bu yönetimde temel olan bilgi alanları ve süreçler detaylandırılmıştır. 
Proje yönetimi bilgi alanları arasında projenin başarısını etkileyebilecek bir dış unsur tedarikçiler olarak karşımıza çıkmaktadır. Tedarik edilecek malzemelerin zamanında, kaliteli ve bütçemize uygun olacak şekilde teslim edilmesi bu anlamda proje başarısına doğrudan etkide bulunacaktır. Bu ise hedeflerin başarısını etkileyebilecek bir alt unsur olduğunun ispatıdır. 
Tedarikçi seçimi ile ilgili bir çok alanda farklı uygulamalar ve modeller geliştirilmiştir. Fakat resmin bir üst versiyonuna çıkarak bu bakışı sağlamak bu modelde bizim takip ettiğimiz yöntem olacaktır. Bu sebeple tedarik unsurlarının projelerle ilişkileri ve projelerin de hedeflerle ilişkileri stratejik yönetime kadar uzanacak bir zincirdir. 
Model içerisinde literatürde yer alan örneklerinden farklı olarak ilk defa tedarikçi seçimi hem proje yönetimi hem de hedeflerle ilişkilendirilmiştir. Ayrıca model içerisinde kullanılan yöntemler de bu anlamda ilk defa bir arada kullanılacaktır. Bu amaçla Bulanık Analitik Ağ Süreci (Fuzzy ANP: Fuzzy Analytic Network Process) , Bulanık Kalite Fonksiyon Yayılımı (Fuzzy QFD: Quality Function Deployment) ve Pareto yaklaşımları modelde birleştirilmiş ve çözüm Tamsayılı Doğrusal Programlama ile gerçekleştirilmiştir. 
Hedeflerin birbirleri ile karşılaştırılması, projelerin birbiri ile karşılaştırılması ve hedeflerle ilişkilendirilmesi sonrasında ilk iki aşamanın çalışmaları tamamlanmakta ve sonrasında tedarik edilecek malzemeler hem projelerle hem de zaman, maliyet ve kalite detaylarında değerlendirilmektedir. Her bir tedarik malzemesi için zaman, kalite ve maliyet konularında önem puanlarının belirlenmesi sonrasında tedarikçi seçimi konusunun önemli unsuru seçim kriterleri gözönünde bulundurulmuştur. Bu noktada proje yönetimi ile paralel olacak şekilde başarı kriterleri olan zaman, maliyet ve kalite kriterleri ele alınarak tedarikçiler değerlendirilmiş ve öngörülen bütçe içerisinde kalarak tedarik edilecek malzemelerin istenildiği adetlerince belirlendiği tedarik planı oluşturulmuştur. 
Modelin uygulamaya alınması ile birlikte gerçek hayattaki sonuçlarla birebir uyumlu sonuçlar ortaya koyduğu görülmektedir. Farklı olarak, bunu gerçekleştirirken model uygulayıcılarına tedarik seçimi öncesi hazırlıkları ile hedef ve projeleri de değerlendirerek tedarik seçim kriterleri belirlemek ve bunları ağırlıklandırmak konularında kolaylık sağlamaktadır. Model varsayımları arasında tedarikçilerin kapasite sorunu yaşamadığı düşünülmüş ve mevsimsel fiyat etkileri ile adetlere göre fiyatlama konuları gözönünde bulundurulmamıştır. Ayrıca tedarik zamanları ve sözleşme yönetimi konuları kapsam harici başlıklar olarak değerlendirilmiştir. Modelde sadece zaman, bütçe ve kalite kriterleri seçin için göz önünde bulundurulmuş diğer kriterler göz ardı edilmiştir. Uygulama esnasında modelin farklı senaryolarla da denenmesi ile modelin sonuçlarının beklenilen şekilde değiştiği görülmüştür. Bu hali ile model hedeflerle yönetim, projelerle yönetim ve tedarik yönetimi konularını birleştirerek bizlere farklı bir araç sunmaktadır.

Abstract:
Nowadays, one of the most important subjects for the companies in profitable and continuous management is the fact of targets. The Project management discipline which is most widely used technique to achieve the targets is continuing its development. The knowledge areas and the processes for that management discipline is detailed in the guide of PMI, named as PMBOK which is the most popular approach in Project management. 
Suppliers are appeared as elements which affect the success of projects in the Project management knowledge areas. To have the necessary materials in on time, on budget and with the quality desired directly affects Project success. Consequently, this is a subject that affects the targets indirectly. 
There are a lot of models and techniques in supplier selection. In that point, we aim to have upper look to the situation with the model we offer. For that reason, the relations of the supplier subjects and the relation between the projects and the targets are a critical chain. 
Supplier selection is associated with the targets in the model and it seems the first perspective in the literature with that model. Also, the techniques used in the model are used together for the first time in the literature. For that purpose, Fuzzy ANP, Fuzzy QFD and Pareto is combined in the model and the solution is found with Linear Programming. 
The first two steps of the model is applied with evaluating the relations of targets and projects then the materials for the projects are evaluated in details of time, cost and quality. 
The important subject, selection criteria are review after cost, time and quality importance points calculated.  At that point, suppliers are evaluated for the time, cost and quality ability parallel to the project management success criteria. Then procurement plan is prepared with the constraints of quantity for each material. 
After the implementation of the model, it has been occurred that the model has accommodating results to the real life practice. As a difference from the real life, the model gives advantages to evaluate the targets and the projects before the evaluating suppliers. As an assumption it has been defined that the suppliers have no capacity limit, and the prices for the materials will not be affected from the procurement time and the quantity. In addition, procurement time and contractual concepts are appreciated as out of the scope of model. 
Different scenarios are evaluated after the implementation of the model and the model has been checked for the behavioral issues. The results were as what was expected before each scenario. In that manner, the model gives us a different way to solve supplier selection problems with combining management with targets, project management and supplier management subjects.