Eğitsel planlama için otizm tarama araçları (ASIEP-3)'nın psikometrik niteliklerinin belirlenmesi: Türkiye örneği
Determination of the psychometric properties of autism screening instrument for educational planning (ASIEP-3): The case of Turkey
Yazar: VEYSEL AKSOY
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM HALİL DİKEN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim planlaması = Educational planning ; Eğitsel değerlendirme = Educational assessment ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB, yaşamın ilk üç yılında kendisini gösteren son yıllarda da giderek yaygınlaşan bir gelişimsel bozukluk olarak karşımıza çıkan nöro-gelişimsel bir bozukluk ve bir özel eğitim kategorisi olarak kabul edilmektedir. Çocukların dilsel, bilişsel ve sosyal gelişimlerini etkileyen nörobiyolojik bir bozukluk olan OSB'nin yaygınlığı diğer bozukluk türlerine göre son yirmi yıldır beklenmeyen bir şekilde artış göstermektedir. OSB'li çocukların değerlendirmesi, çocukların gelişimi, alınması gereken önlemler ve yapılması gereken müdahaleler için karar verebilmek amacıyla farklı kaynaklardan ve farklı değerlendirme yöntem ve araçları kullanarak veri/bilgi toplama süreci olarak tanımlanmaktadır. 
Bu çalışmanın amacı Eğitsel Planlama İçin Otizm Tarama Aracı-3 (ASIEP-3)' te yer alan dört informel değerlendirme aracının Türkçe versiyonlarının psikometrik niteliklerini belirlemektir. Araştırmanın modeli korelasyonel ve nedensel karşılaştırmalı araştırma modeli olarak belirlenmiştir. Araştırmanın katılımcıları Denizli, Isparta ve Antalya illerinde hizmet vermekte olan üç Özel Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezine devam etmekte olan OSB ve Ağır Düzeyde Zihinsel Yetersizlik (ADZY) tanısı almış 230 özel gereksinimli öğrenci ve aynı kurumlarda görev yapmakta olan 33 öğretmendir. Araştırma kapsamında ilk olarak araçların Türkçeye çeviri işlemleri gerçekleştirilmiştir. Ardından sırasıyla pilot çalışma ve ana çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Vokal Davranış Örneği Kayıt Formu aracının güvenirliğini incelemek üzere iç tutarlık katsayısı, kararlılık katsayısı, değerlendiriciler arası kayıt güvenirliği ile Cronbach Alfa katsayısı ve madde-toplam puan korelasyon değerleri hesaplama yöntemleri kullanılmıştır. Geçerlik boyutunda ölçüt bağımlı geçerlik ve yapı geçerliği yöntemleri kullanılmıştır. Etkileşim Değerlendirme Kayıt Formu aracının güvenirliğini incelemek üzere gözlemciler arası güvenirlik katsayısı Kuder-Richardson madde güvenirliği yöntemi kullanılmıştır. Geçerlik boyutunda ise yapı geçerliği incelenmiştir. Eğitsel Değerlendirme Kayıt Formu için karalılık katsayısı, ölçüt bağımlı geçerlik ve yapı geçerliği yöntemleri kullanılarak güvenirlik ve geçerlik incelenmiştir. Öğrenme Hızı Öngörüsü Kayıt Formu için güvenirlik boyutunda değerlendiriciler arası güvenirlik ve geçerlik boyutunda yapı geçerliği yöntemi kullanılmıştır. Sonuçlar, dört aracın da OSB olan öğrencileri değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir araçlar olduğunu ortaya koymaktadır.
Anahtar Sözcükler; Otizm Spektrum Bozukluğu, Özel Eğitim, Eğitimsel ve Davranışsal Değerlendirme

Abstract:
Autism Spectrum Disorder (ASD) is a neuro-developmental disorder and special education category usually revealing itself in the first three years of a child?s life.  Compared to other disorders, the prevalence of this disorder has dramatically and abruptly increased in the last twenty years. ASD affects especially language, social and cognitive development of children. Assessment of children with ASD is described as a process of gathering data from different sources with different methods in order to make decisions about development of children with ASD, its prevention, and intervention.
The purpose of this study is to explore psychometric properties of Autism Screening Instrument for Educational Planning-Third Edition (ASIEP-3), which has four informal assessment tools, to Turkey. The research model of this study is determined as a correlational and causal-comparative research model. Two hundred and thirty children diagnosed with ASD and severe intellectual disabilities, as applied with ASIEP-3, and 33 teachers at three Private Special Education and Rehabilitation Centres in cities of Denizli, Antalya and Isparta in Turkey took part in the study. 
After Turkish translation processes, as the first part of the study, the pilot and main studies were subsequently carried out. The internal consistency coefficient, coefficient of determination, inter-observer reliability of records, item-total correlation and Cronbach's alpha coefficient values were used to assess the reliability of Sample of Vocal Behavior Record Form, along with the methods of criterion and construct reference validity. In order to examine the reliability of Interaction Assessment Record Form, the method of the Kuder-Richardson coefficient of inter-observer reliability was used.  As for construct validity, the reliability of Interaction Assessment Record Form was examined. To examine the reliability and validity of Educational Assessment Record Form, test-retest reliability criterion and construct validity were used. The reliability of Prognosis of Learning Rate Record Form was examined through inter-rater reliability and the validity of it was examined through construct validity. The result of these assessments shows that these four educational assessment tools are reliable and valid for assessing the children with ASD.
Key Words; Autism Spectrum Disorder, Special Education, Behavioral and Educational Assessment