Ortaöğretim öğrencilerinin orantısal akıl yürütme becerilerinin incelenmesi
Investigation of high school students' proportional reasoning ability
Yazar: EKREM ÖZ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN BAHADIR YANIK
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akıl yürütme = Reasoning ; Lise öğrencileri = High schools students ; Orantısal akıl yürütme = Proportional reasoning

Özet:
Araştırmanın amacı, ortaöğretim öğrencilerinin orantısal akıl yürütme becerilerinin bireysel uygulanan bir öğretim deneyi kapsamında nasıl değiştiğini incelemektir. Araştırma, 10. sınıfta öğrenim gören dört katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılımcıların uygulama öncesi orantısal akıl yürütme beceri düzeyleri belirlenerek başlanmış, daha sonra bireysel bir öğretim deneyi uygulanmış, son olarak ise katılımcıların uygulanan öğretim deneyi sonrasındaki orantısal akıl yürütme beceri düzeyleri belirlenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, orantısal akıl yürütme geliştirilebilir bir beceridir. Araştırmada kullanılan belirli bir sistematik düzene göre hazırlanmış bir dizi seanstan oluşan öğretim deneyi, katılımcıların orantısal akıl yürütme beceri düzeylerini geliştirmede etkili olmuştur. Bu öğretim deneyine göre katılımcıların orantısal akıl yürütme düzeylerini geliştirebilmek için öncelikle katılımcıların iki çokluk arasında bağlantı kurabilmesi sağlanmalıdır. İkinci adımda katılımcıların iki çokluk arasında bir oran oluştururken toplamsal karşılaştırmadan birleşik birimler yardımıyla çarpımsal karşılaştırmaya geçiş yapabilmesi gerekir. Daha sonra ise katılımcıların çarpımsal karşılaştırmalarda birleşik birimlerle akıl yürütmeden farklı çarpımsal karşılaştırma stratejilerinin kullanımına geçişi sağlanmalıdır. Son olarak ise katılımcıların birleşik birimlerin tekrarlanması ile birkaç basit denk oran oluşturmadan, sonsuz sayıda eşdeğer oran oluşturabilmeye geçişi sağlanmalıdır. Ayrıca bu süreçte katılımcıların orantısal akıl yürütme becerilerini geliştirmesine yardımcı olabilmek için öğrenme ortamları görselleştirme imkânı sağlayan materyaller ile desteklenmelidir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the change of proportional reasoning skills of high school students in a teaching experiment approach. The study was carried out with four participants in 10th grade. The study was started by determining the proportional reasoning skill levels of the participants before the application, and then an individual teaching experiment was applied and finally the proportional reasoning skill levels of the participants after the applied teaching experiment were determined. According to the results of the research, proportional reasoning is a skill that can be developed. The teaching experiment, which consists of a series of sessions prepared according to a certain systematic order used in the research, was effective in developing participants' proportional reasoning skill levels. According to this teaching experiment, first of all, students should be able to link between the two quantities (measures) in order to improve the proportional reasoning levels of participants. After the two quantities can be noticed, students should be able to switch from the additive comparison to multiplicative comparison with composed-unit strategies to forming a ratio between two quantities. Then, participants should be transitioned from using only composed-unit strategies to making and using multiplicative comparisons as well. Finally, participants should be transitioned from developing a few easy equivalent ratios to creating a set of infinitely many equivalent ratios. In addition, in order to help participants develop their proportional reasoning skills, learning environments should be supported with materials that enable visualization.