Uyanık kraniotomi uygulanan hastaların deneyimi-erken dönem dil, biliş becerileri ve yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi
Experience of patients undergoing awake craniotomy-investigation of the early effects on language, cognitive skills, and quality of life
Yazar: MERVE SOYER
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEN KÖSE
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dil ve Konuşma Terapisi = Language and Speech Therapy ; Nöroşirürji = Neurosurgery

Özet:
Uyanık kraniotomi, kritik fonksiyona sahip beyin bölgelerinin tümör rezeksiyonu için kullanılan bir yöntemdir. Ameliyat sırasında hastanın nörolojik durumunun anlık olarak izlenmesine olanak sağladığı için dil, biliş, motor ve duyusal fonksiyonları korunabilmektedir. Çalışmamız, nitel ve nicel aşamadan oluşmaktadır. Nitel araştırmanın amacı; Türkiye'de uyanık kraniotomi uygulanan hastaların deneyimlerini araştırmaktır. Nicel araştırmanın amacı ise uyanık kraniotominin ameliyat sonrası erken dönemde hastaların dil, biliş becerileri ve yaşam kalitesine etkisini incelemektir. Nitel aşamada, uyanık kraniotomi uygulanan hastalar ile yarı-yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Nicel aşamada ise ameliyat öncesi ve sonrası erken dönemde hastaların dil, biliş becerilerine ve yaşam kalitesine ilişkin ölçekler kullanılmıştır. Afazi Dil Değerlendirme Testi'nin (ADD), tekrarlı ölçümlerinde Adlandırma puanı ve ADD toplam puanında anlamlı farklılıklar (p<0,05) gözlemlenmiş, Resim Adlandırma Testi (RAT) ile Piramit ve Palmiye Ağaçları Testi (PPTT) sonuçları ise anlamlı farklılık göstermemiştir. Standardize Mini Mental Durum Testi (SMMT) sonuçlarında ise anlamlı farklılık (p<0,05) tespit edilmiştir. İnme ve Afazi ile İlişkili Yaşam Kalitesi Ölçeği (SAQOL-39-TR) sonuçlarında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Bununla birlikte, Kısa Form-36-TR'de Fiziksel Fonksiyon ve Sosyal Fonksiyon alt puanlarında anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0,05). Nitel aşamada, hastaların sürece dair yüksek memnuniyet gösterdiği belirlenmiştir. Bu çalışmanın, uyanık kraniotomi sürecinde hasta deneyimlerinin anlaşılmasına ve cerrahi prosedürlerin geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Uyanık kraniotomi sonrası hastaların dil, bilişsel becerileri ve yaşam kalitesinde düşüş gözlemlenmiştir. Bu çalışmanın uyanık kraniotomi uygulanan hastaların deneyimlerini inceleyerek literatüre katkıda bulunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Awake craniotomy is a method used for tumour resection of brain regions with critical functions. Since it allows instant monitoring of the patient's neurological status at the time of surgery, language, cognition, motor and sensory functions can be preserved. Our study consists of two phases. The aim of the qualitative research is to investigate the experiences of patients undergoing awake craniotomy in Turkey. The aim of the quantitative research is to examine the effect of awake craniotomy on language, cognition skills and quality of life of patients in the early postoperative period. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with patients who underwent awake craniotomy. In the quantitative phase, scales related to language, cognition skills and quality of life of the patients in the preoperative and early postoperative period were used. Significant differences (p<0.05) were observed in the Aphasia Language Assessment Test naming score and total score in repeated measurements, while the results of the Picture Naming Test and Pyramid and Palm Trees Test did not show significant differences. A significant difference (p<0.05) was found in the Standardised Mini Mental State Examination results. No significant difference was found in the results of the Stroke and Aphasia Related Quality of Life Scale. However, a significant difference was found in the Physical Function and Social Function sub-scores of the Short Form-36-TR (p<0.05). İt was determined that the patients showed high satisfaction with the process. It is thought that this study will contribute to the understanding of patient experiences in the awake craniotomy process and the development of surgical procedures. After awake craniotomy, patients' language, cognitive skills and quality of life decreased. It is thought that this study will contribute to the literature by analysing the experiences of patients undergoing awake craniotomy.