Karaciğer nakli yapılmış çocuklarda hematolojik değişiklikler
Hematological changes in pediatric liver transplant recipients
Yazar: MURAT SÜTÇÜ
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM DURMAZ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Kan hastalıkları = Hematologic diseases ; Kan testleri = Hematologic tests ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer nakli = Liver transplantation ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Karaciğer nakli yapılan çocuk hastalara ait nakil öncesi ve nakil sonrası hematolojik bulguların; sıklığı, nedenleri ve klinik anlamının retrospektif olarak değerlendirilmesiGereç ve Yöntem: Çalışmaya İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hepatobilyer Cerrahi Bilim Dalı ve Pediatrik Hepatoloji Bilim Dalı'nda Mayıs 2000 ve Şubat 2011 tarihleri arasında karaciğer nakli uygulanmış 97 çocuk hastadan çalışma kriterlerine uyan 81 olgu (% 83.5) alındı. Hastaların dosya kayıtlarından; demografik özellikleri, primer tanıları, nakil tipi, CHILD-PELD skoru, EBV-CMV seropozitifliği ve rejeksiyon ile ilgili parametreler kaydedildi. Yine dosya kayıtlarından nakil öncesi ve nakil sonrası 1.gün, 1.hafta, 1.ay hematolojik bulgular kaydedildi. Hastalarda nakil öncesi ve sonrası anemi, lökopeni, lökositoz, trombositopeni ve trombositoz sıklığı ve klinik anlamı araştırıldı. Bu hematolojik bulguların nakil sonrası enfeksiyon, rejeksiyon, splenomegali ve immunsupresif ilaçlarla ilişkisi araştırıldı.Bulgular: Çalışma grubunun çoğunluğu erkek cinsiyette (% 67.9) ve canlı vericiden (% 76.5) nakil olmuş olgulardan oluşmaktaydı. Nakil olma yaşı medyan 54 aydı ve nakil nedenlerinin çoğunluğunu hipersplenizm bulgularının eşlik ettiği kolestatik karaciğer hastalıkları (% 37), metabolik karaciğer hastalıkları (% 19.7) ve kriptojenik siroz ( % 13.5) oluşturmakta idi (Tablo 13). Olguların büyük kısmının CHILD evresi C (% 57) olup PELD skoru ortanca değeri 20 idi. Nakil öncesi CMV seropozitifliği % 82.7 iken EBV seropozitifliği ise % 67.9 saptandı. Karaciğer nakli sonrası % 28.3 olguda rejeksiyon saptanırken nakil sonrası ortalama rejeksiyon görülme zamanı 44 gündü. Ortalama WBC değeri nakil öncesinde 9091±5652 mm³ iken nakil sonrası 1.gün 11024±5531 mm³, 1.hafta 13933±10300 mm³, 1.ay 9558±8254 mm³ bulundu. Lökositoz nakil öncesi 9 (% 11.1) olguda saptanırken nakil sonrası 1. gün 8 (% 9.9), 1. hafta 21 (% 25.9) ve 1. ay 7 (% 8.6) olguda görüldü. Nakil sonrası 1.hafta 21 olguda lökositoz varken bu olguların 13'ünde enfeksiyon tespit edildi. Nakil sonrası 1.hafta lökositoz ile enfeksiyon arasında ilişki anlamlı bulundu (p<0.05). Lökopeni nakil öncesi 17 (% 21.0) olguda saptanırken nakil sonrası 1. gün 9 (% 11.1), 1. hafta 5 (%6.2) ve 1. ay 16 (% 19.8) olguda görüldü. Nakil öncesi lökopeni saptanan 17 olgunun 16'sında splenomegali mevcuttu. Nakil öncesi lökopeni ile splenomegali arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0.05). Nakil sonrası splenomegalinin ortalama lökosit değeri üzerine etkisi olmasına karşın bu ilişki zayıf olup lökopeni sıklığını arttırmamaktaydı. Ortalama Hb değeri nakil öncesinde 10.0±1.4 g/dl saptanırken nakil sonrası 1.gün 9.42±1.3 g/dl, 1.hafta 9.75±1.2 g/dl, 1.ay 10.2±1.6 g/dl bulundu. Nakil öncesi ve sonrasında Hb değişimi istatiksel açıdan anlamlı bulundu (p<0.05). Anemi nakil öncesi 50 (% 61.7) olguda saptanırken nakil sonrası 1. gün 63 (% 77.8), 1. hafta 51 (% 63.0) ve 1. ay 41 (% 50.6) olguda görüldü. Olgularda nakil öncesi anemi varlığı ile nakil sonrası anemi varlığı arasındaki ilişki anlamlı bulundu (p<0.05). Nakil öncesi anemi saptanan 50 olgunun 36'sında splenomegali mevcuttu. Nakil öncesi anemi ile splenomegali arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0.05). Ortalama trombosit değeri nakil öncesinde 175888±127322 x103/mm3 saptanırken nakil sonrası 1.gün 134592±111156 x103/mm3, 1.hafta 148641±138687 x103/mm3, 1.ay 247691±173637 x103/mm3 bulundu. Nakil öncesi ve sonrasında trombosit değişimi istatistiksel açıdan anlamlı bulundu (p<0.001). Trombositopeni nakil öncesi 41 (% 50.6) olguda saptanırken nakil sonrası 1. gün 52 (% 64.2), 1. hafta 53 (% 65.4) ve 1. ay 19 (% 23.5) olguda görüldü. Olgularda nakil öncesi trombositopeni varlığı ile nakil sonrası trombositopeni varlığı arasında ilişki anlamlı bulundu (p<0.05). Nakil öncesi trombositopeni saptanan 41 olgunun 32'sinde splenomegali mevcuttu. Nakil öncesi trombositopeni ile splenomegali arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0.05). Trombositoz nakil öncesi 3 (%3.7) olguda saptanırken nakil sonrası 1. gün 2 (% 2.5), 1. hafta 1 (% 1.2) ve 1. ay 9 (% 11.1) olguda görüldü.Sonuç: Karaciğer nakli öncesi hematolojik bulguların en önemli belirleyicisi olan splenomegalinin karaciğer nakli sonrası belirleyiciliğinin azaldığı, özellikle bakteriyel enfeksiyonların lökositoz gelişiminde rol oynadığı görülmüştür.

Abstract:
Aim: To investigate the frequency, etiology and clinical significance of hematological findings in pediatric liver transplant recipients according to the pretransplant and posttransplant file records.Materials and Methods: The study includes the 81 of 97 children (83.5%), who underwent livertransplantation between May 2000 and February 2007 at İstanbul University Istanbul School of Medicine Hepatobiliary Surgery Department and Pediatric Hepatology Department, and who had the complete file records. Demographic features, primary diagnosis, type of liver transplantation, CHILD-PELD scores, EBV-CMV seropositivity and diagnosis of rejection were recorded from the files. We also recorded the hematological findings before the transplant, 1.day, 1.week and 1.month after transplantation. Frequency and clinical significance of anemia, leukopenia, leukocytosis, thrombocytopenia and thrombocytosis that occured before and after transplantation were investigated. The effect of infection, rejection, splenomegaly and immunosuppressive drugs on hematological findings were analysed by appropriate statistical methods.Results: Majority of the transplanted children were males (67.9%) and most received a liver segment from living donors (76.5%). The median age of the patients was 54 months and most common transplantation indication were; cholestatic liver diseases (37%), metabolic liver disease (19.7%) and cryptogenic cirrhosis (13.5%) mostly with signs of hypersplenism. The majority of the patients had CHILD C cirrhosis score (57%) and median PELD score was 20. Overall Pre-transplant CMV seropositivity was 82.7% and EBV seropositivity was 67.9%. After orthotopic livertransplantation rejection had occured in %28.3 of cases, at mean of posttransplant 44 days. The mean value of WBC before transplant was 9091±5652 mm³. Mean WBC after transplantation 11024±5531 mm³ at 1.day, 13933±10300 mm³ at 1.week, 9558±8254 mm³ at 1.month were found. In 9 (11.1%) patients leukocytosis had been noted before transplantation. After transplantation leukocytosis had been observed in 8 patients (9.9%) on 1.day, in 21 patients (25.9%) at 1.week and in 7 patients (8.6%) 1.month. At one week after transplantation infection had been diagnosed in 13 cases among 21 children with had leukocytosis. A significant correlation between infection with leukocytosis existed at 1.week after transplantation (p<0.05). Leukopenia was seen in 17 (21.0%) patients before transplantation. After transplantation had been observed 9 (11.1%) patients at 1.day, 5 (6.2%) patients at 1.week and 16 (19.8%) patients at 1.month. Splenomegaly was present in 16 out of 17 patients with pre-transplant leukopenia. The correlation between pre-transplant leukopenia and splenomegaly was significant (p<0.05). While post-transplant splenomegaly affected the average leukocyte count, this correlation was weak and did not increase the frequency of leukopenia. The mean value of Hb value was 10.0±1.4 g/dl before transplantation. Mean Hb after transplantation 9.42±1.3 g/dl at 1.day, 9.75±1.2 g/dl at 1.week and 10.2±1.6 g/dl 1.month were found. The change in Hb values before and after transplantation was found statistically significant (p<0.05). Anemia was present in 50 (61.7%) patients before transplantation. After transplantation anemia had been observed 63 (77.8%) patients at 1,day, 51 (63.0%) patients 1.week after and 41 (50.6%) patients at1.month. The correlation between the presence of pre-transplant and post-transplant anemia in patients was significant (p<0.05). Splenomegaly was present in 36 out of 50 patients with pre-transplant anemia. The correlation between pre-transplant anemia and splenomegaly was statistically significant (p<0.05). The mean value of PLT count was 175888±127322x103/mm3 before transplantation. Mean PLT after transplantation 134592±111156x103/mm3 at 1.day, 148641±138687x103/mm3 at 1.week and 247691±173637x103/mm3 at 1.month were found. The change in PLT count before and after transplantation was statistically significant (p<0.001). Thrombocytopenia was present in 41 (50.6%) patients before transplantation. After transplantation thrombocytopenia had been observed 52 (64.2%) patients at 1.day, 53 (65.4%) patients at 1.week and 19 (23.5%) patients at 1.month. The correlation between pre-transplant and post-transplant thrombocytopenia was significant (p<0.05). Splenomegaly was present in 32 out of 41 patients with pre-transplant thrombocytopenia. The correlation between pre-transplant thrombocytopenia and splenomegalia was significant (p<0.05). Thrombocytosis was found in 3 (3.7%) patients before transplantation, After transplantation thrombocytosis had been observed 2 (2.5%) patients at 1.day, 1 (1.2%) patient 1.week and 9 (11.1%) patients 1.month.Result: While it was the main indicator of hematologic findings before liver transplantation, the predictive value of splenomegaly was seen to decrease after transplantation. Bacterial infections were seen to play an important role in the development of leukocytosis.