Bulgaristan'daki Türk çocuklarının okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerilerinin değerlendirilmesi
The evaluation of comprehension and writing skills of Turkish children in Bulgaria
Yazar: MEHMET EMRE ÇELİK
Danışman: PROF. DR. MUAMMER NURLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilgiler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bulgaristan = Bulgaria ; Bulgaristan Türkleri = Bulgarian Turks ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Türk çocukları = Turkish children ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yazılı anlatım = Written expression ; Yazılı anlatım becerisi = Writing skills based ; İki dilli = Bilungualism

Özet:
Bulgaristan'daki iki dilli Türk çocuklarının Türkçe okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerileri düzeyini tespit etmeyi amaçlayan bu çalışma, tarama tekniğine dayalı betimsel nitelikli bir araştırmadır. Araştırmanın çalışma grubunu 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Bulgaristan'daki Türk nüfusun yoğun yaşadığı Kırcaali ve Şumnu illerinde on iki farklı okulda öğrenim görmekte olan beşinci ve sekizinci sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Ana dili Türkçe ancak eğitim dili Bulgarca olan bu öğrencilere sırasıyla "Kişisel Bilgi Toplama Envanteri", beşinci ve sekizinci sınıflar için ayrı ayrı "Okuduğunu Anlama Testi" uygulanmış ve öğrencilerin yazılı anlatım becerisi düzeylerini ölçebilmek için beşinci ve sekizinci sınıf öğrencilerine düzeylerine uygun farklı konularda metin yazdırılmıştır. Okuduğunu anlama testlerinin oluşturulmasında ortaokul Türkçe programında yer alan okuma öğrenme alanındaki kazanım maddeleri dikkate alınmıştır. Öğrencilere yazdırılacak metinlerin konularının belirlenmesinde ise uzman görüşüne başvurulmuştur. Araştırmada elde edilen nitel verilerin analizinde SPSS paket programından yararlanılmıştır. Öğrencilerin yazılı anlatım toplam puanları normal dağılım gösterdiği için istatistiksel test tekniklerinden t testi ve ANOVA, öğrencilerin okuduğunu anlama toplam puanları ile kazanımlar düzeyindeki puanları normal dağılım göstermedikleri için Mann-Whitney U ve Kruskall-Wallis H istatistiksel test tekniklerinden yararlanılarak analiz edilmiştir. Değerlendirmede grupların karşılaştırılması için "t" testi kullanılmıştır. İstatistiksel analiz yapılamayan durumlarda ortalamalar ve standart sapmaların bildirilmesi yoluna gidilmiştir. Araştırma sonucunda Şumnu'daki öğrencilerin, Kırcaali'deki öğrencilere oranla hem okuduğunu anlama testleri hem de yazılı anlatım becerilerinde daha yüksek puan aldıkları ve bu farklılığın anlamlı olduğu görülmüştür. Ayrıca araştırmanın tüm basamaklarında kız öğrencilerin erkek öğrencilere oranla daha başarılı oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Beşinci sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama testinden elde ettikleri ortalama puan, 100 üzerinden 55.74; sekizinci sınıf öğrencilerinin ise ortalama puanı 41.53 bulunmuştur. Beşinci sınıf öğrencilerinin yazılı anlatım puan ortalaması, 100 üzerinden 53.9; sekizinci sınıf öğrencilerinin ortalaması ise 56.48'dir. Araştırmanın sonunda elde edilen bulgulara bağlı olarak Bulgaristan'daki iki dilli Türk çocuklarının eğitim-öğretim koşullarını ve okuma, yazma becerilerini geliştirmeye yönelik öneriler sunulmuştur.


Anahtar Kelimeler : Türkçe eğitimi, Bulgaristan'da Türkçe eğitimi, okuduğunu anlama, iki dillilik, yazılı anlatım, iki dilli Türk çocukları.

Abstract:
The aim of this study is to determine the level of comprehension and writing skills of Turkish students in Bulgaria. This study is a descriptive research designed as a survey method. The sample of the study consists of fifth and eighth grade students who are teaching in twelve different schools in Kırcaali and Şumnu where the Turkish population is so high. The fifth and eighth grade Turkish students have been given ''the personal information form'' and ''a comprehension test'' and the fifth and eighth grade students have been given the written texts on different topics to measure the level of writing skills. During the creation of comprehension tests, it has been paid attention to the comprehension tasks of the Turkish Language Curriculum. During the selection of the topics of the texts, the opinion of the experts has been asked.  SPSS program has been used to analyze the data collection. T-test and ANOVA have been used to analyze the writing test results of students and Mann-Whitney U AND Kruskall-Wallis have been used to analyze the comprehension test results of students.  T-test has been used to compare the groups. The mean and standard deviation points have been used in case the use of statistical analysis isn't possible. As a result of study, it is seen that the students teaching in Şumnu took higher points in both comprehension and writing skills tests than the students teaching in Kırcaali. This difference is meaningful. It is also seen that the girls are more successful than the boys in all results of study. It's achieved that the average point of fifth grade students in comprehension test is 55.74; while the mean of eighth grade students is 41.53. The average test point of fifth grade students in writing skill test is 53.9; while the mean of eighth grade students is 56.48.


Key words : Turkish education, Turkish education in Bulgaria, comprehension skill, bilingualism, writing skill, bilingual Turkish students