Okul öncesi dönem otizm spektrum bozukluğu tanılı, konuşma bozukluğu tanılı ve tipik gelişen çocuklarda teknoloji kullanımının yaşam kalitesi, komorbid ruhsal sorunlar ve ebeveyn teknoloji kullanımı ile ilişkisi
The relationship of parents' technology use andcomorbid mental problems, quality of life andtechnology use in preschool children with autismspectrum disorders, speech disorders and typicaldeveloping children
Yazar: ALGI ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. CANER MUTLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Komorbidite = Comorbidity ; Konuşma bozuklukları = Speech disorders ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Çalışmamızın temel amacı; 2-6 yaş grubundaki otizm spektrum
bozukluğu tanılı, konuşma bozukluğu tanılı ve tipik gelişen çocukların teknoloji
kullanımlarının yaşam kalitesi, komorbid ruhsal bozukluklar ve ailenin teknoloji
kullanımı ile ilişkilerinin araştırılmasıdır.
Gereç Ve Yöntem: Araştırmaya İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman
Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Çocuk ve Ergen
Psikiyatri Polikliniği'ne başvuran 2-6 yaş arasındaki çocuklar, araştırmacı tarafından
otizm spektrum bozukluğu ve konuşma bozukluğu (Dil Bozukluğu, Konuşma Sesi
Bozukluğu, Kekemelik) açısından DSM-5 tanı kriterleri ile ayrıntılı
değerlendirilmiştir. DSM-5 tanı kriterlerini karşılayan 52 otizm spektrum bozukluğu
tanılı, 50 konuşma bozukluğu tanılı hasta çalışmaya alınmıştır. İstanbul Mevlana Aile
Sağlığı Merkezi Polikliniğine başvuran çocuklar değerlendirilerek tipik gelişimi olan
52 çocuk ile kontrol grubu oluşturulmuştur. Olgu gruplarına Denver testi
uygulanmıştır. OSB tanısı konulan hastalara Çocukluk Çağı Otizm Derecelendirme
Ölçeği uygulanmıştır. Değerlendirme sonunda hastaların ve kontrol grubunun
ebeveynleri çocuklarını göz önünde bulundurarak yaşına uygun yaşam kalitesi ölçeği
ve yaşına uygun güçler güçlükler anketini doldurmuşlardır. Medya ve Teknoloji
Kullanımı ve Tutumları Ölçeği'ni de kendilerini göz önünde bulundurarak
doldurmuşlardır.
Bulgular: Araştırmada başta OSB olmak üzere KB tanılı çocukların
ebeveynlerinin medya cihazı kullanımı ile çocuklarının ruhsal ve bedensel
gelişimlerinin arasında negatif yönde bir ilişki olduğu bulunmuştur. KB tanısı olan
çocukların GGA Toplam ve tüm GGA alt ölçek skorlarının OSB tanılı çocukların
ortalamalarından istatistiksel açıdan anlamlı seviyede daha düşük olduğu (p<0,05);
buna ek olarak KG bulunan katılımcıların GGA davranışsal sorunlar alt ölçeği hariç 
x
tüm alt ölçek skor ortalamalarının OSB tanılı çocukların ortalamalarından istatistiksel
açıdan anlamlı seviyede daha düşük olduğu (p<0,05) bulunmuştur. OSB tanılı
çocukların YKÖ Toplam puan ortalamaları (p<0,001) ve YKÖ-sosyal işlevsellikle
ilgili sorunlar alt ölçeği skor ortalamalarının (p<0,001), KB olan ve KG bulunan
katılımcıların ortalamalarından istatistiksel açıdan anlamlı seviyede daha düşük
olduğu bulunmuştur. OSB tanılı çocukların annelerinin medya cihazı kullanımı
(Medya Paylaşımı ve Duygusal Sorunlar) ile çocukların psikopatolojisi arasında
anlamlı bir ilişki olmadığı; buna ek olarak babalarının belirli medya cihazı kullanım
sıklığı ile çocuklarının psikopatolojik özelliklerinin pozitif, babalarının belirli medya
cihazı kullanım sıklığı ile çocuklarının yaşam kalitelerinin negatif ilişkili olduğu
bulunmuştur. Üç grup arasında annelerin bilgisayar başında geçirdiği süre
ortalamasının istatistiksel açıdan anlamlı seviyede farklı olduğu (p=0,043), buna ek
olarak gruplar ikili karşılaştırıldığında istatistiksel açıdan anlamlı seviyede belirli bir
farklılık olmadığı (p>0,05) bulunmuştur. Üç grup arasında annelerin TV başında
geçirdiği süre ortalamasının istatistiksel açıdan anlamlı seviyede farklı olduğu
(p=0,028), buna ek olarak KB tanılı çocukların annelerinin KG bulunan katılımcıların
annelerinden istatistiksel açıdan anlamlı seviyede (p<0,05) daha fazla TV başında süre
geçirdiği bulunmuştur. Üç grup arasında babaların TV başında geçirdiği süre
ortalamasının istatistiksel açıdan anlamlı seviyede farklı olduğu (p=0,030), buna ek
olarak KB tanılı çocukların babalarının OSB tanılı çocukların babalarından
istatistiksel açıdan anlamlı seviyede (p<0,05) daha fazla TV başında süre geçirdiği
bulunmuştur. OSB tanılı çocukların annelerinin TV izleme likert puan ortalamalarının
(p<0,05) ve Teknolojisiz kalma kaygısı veya teknoloji bağımlılığı puan
ortalamalarının (p<0,05) KG grubunda bulunan annelerin ortalamalarından
istatistiksel açıdan anlamlı seviyede daha yüksek olduğu bulunmuştur. OSB tanılı
çocukların ÇODÖ skorları ile annelerin TV izleme sıklığı arasında istatistiksel açıdan
anlamlı seviyede pozitif ilişki olduğu (p<0,05) bulunmuştur.
Sonuç: Araştırma sonucunda otizm spektrum bozukluğu tanılı, konuşma
bozukluğu tanılı ve sağlıklı çocuklar arasında medya araçlarının kullanım sıklığının
ve kullanım türünün değiştiği, otizm spektrum bozukluğu tanılı çocukların daha erken
yaşta medya araçlarını kullanmaya başladığı ve bu çocukların bedensel ve ruhsal
sağlıklarının medya araçları kullanımından olumsuz etkilenebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Buna ek olarak bu araştırmada ebeveynlerin medya araçlarını kullanım
sıklığına ek olarak kullanılan medya türünün çocukların ruhsal ve bedensel
gelişimlerinin belirli yönlerini olumlu, belirli yönlerini olumsuz etkileyebileceği
sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle otizm spektrum bozukluğu ve konuşma bozukluğu
tanılı çocuklar başta olmak üzere tüm ailelere medya kullanım araçlarının sağlıklı
kullanımı konusunda yardımcı olabilecek programların geliştirilmesi gerektiği
düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu, İletişim Bozukluğu,
Konuşma bozukluğu, Medya ve Teknoloji kullanımı

Abstract:
Objective: The main purpose of our study is to investigate the relationship
between children aged 2-6 with autism spectrum disorder, speech disorder and
typically developing technology use, quality of life, comorbid mental disorders and
family use of technology.
Materıal And Methods: Istanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental
Health and Neurology Training and Research Hospital, Child and Adolescent
Psychiatry Outpatient Clinic, children aged 2-6 years were diagnosed by the researcher
with DSM-5 diagnosis in terms of autism spectrum disorder (ASD) and speech
disorder (SD) (Language Disorder, Speech Disorder, Stuttering). It has been evaluated
in detail with the criteria. 52 patients diagnosed with autism spectrum disorder and 50
speech disorder who met DSM-5 diagnostic criteria were included in the study.
Children who applied to Istanbul Mevlana Family Health Center Polyclinic were
evaluated and a control group was formed with 52 children with typical development.
Denver test was applied to the case groups. Childhood Autism Rating Scale was
applied to the patients diagnosed with ASD. At the end of the evaluation, the parents
of the patients and the control group filled in the age-appropriate quality of life scale
and the age-appropriate strengths difficulties questionnaire (SDQ) considering their
children. They also filled in the Media and Technology Usage and Attitudes Scale by
taking themselves into consideration.
Results: In the study, it was found that the mental and physical development
of the children was adversely affected due to the use of media devices by the parents
of children with SD, especially ASD. It was found that the total and all SDQ subscale
scores of children with SD were statistically significantly lower than the mean scores
of children with ASD (p<0.05); in addition, it was found that the mean scores of all
subscales of the participants in the control group, except for the SDQ behavioral 
xiii
problems subscale, were statistically significantly lower than the mean scores of
children with ASD (p<0.05). It was found that the mean scores of the children with
ASD in the Quality of Life Scale total score (p<0.001) and the Quality of Life Scale
social functioning subscale score averages (p<0.001) were statistically significantly
lower than the mean scores of the participants with a SD diagnosis and in the control
group. There is no significant relationship between the use of media devices (Media
Sharing and Emotional Problems) and the psychopathology of the mothers of children
with ASD; in addition, it was found that the frequency of use of certain media devices
by their fathers was positively related to the psychopathological characteristics of their
children, and the frequency of use of certain media devices by their fathers was
negatively related to the quality of life of their children. It was found that the mean
time spent by the mothers at the computer between the three groups was statistically
significantly different (p=0.043), and when the groups were compared in pairs, there
was no statistically significant difference (p>0.05). It was found that the mean time
spent by the mothers in front of the TV between the three groups was statistically
significantly different (p=0.028). In addition, it was found that mothers of children
with SD spent more time in front of the TV at a statistically significant level (p<0.05)
than the mothers of the participants in the control group. It was found that the mean
time spent watching TV by fathers between the three groups was statistically
significantly different (p=0.030), in addition, fathers of children with SD spent more
time watching TV than fathers of children with ASD (p<0.05). It was found that the
mean TV watching likert score (p<0.05) and the anxiety or technology addiction mean
score of the mothers of children with ASD were statistically significantly higher than
the mean scores of the mothers in the control group. A statistically significant positive
correlation was found between the CARS scores of children with ASD and the
frequency of watching TV by mothers (p<0.05).
Conclusion: As a result of the study, it was concluded that the frequency and
type of use of media tools among healthy children with a diagnosis of autism spectrum
disorder and speech disorder changes, that children diagnosed with autism spectrum
disorder start using media tools at an earlier age and that the physical and mental health
of these children may be negatively affected by the use of media tools. In addition, this
study concluded that the type of media used in addition to the frequency of parents' use of media tools can affect certain aspects of children's mental and physical
development positively and negatively. For this reason, it is thought that programs that
can help all families, especially children diagnosed with autism spectrum disorder and
speech disorder, in the healthy use of media use tools should be developed.
Keywords: Autism Spectrum Disorder, Communication Disorder, Speech
disorder, Media and Technology use