"Başka türlü": 2000 sonrası Türkiye mekan siyasetinde mimarlık ve planlamanın eleştirel pratikleri
"Another way": The critical practices of architecture and planning in post 2000s Turkey space politics
Yazar: ÖNCÜL KIRLANGIÇ IŞIL
Danışman: PROF. DR. MURAT CEMAL YALÇINTAN ; DOÇ. DR. BEGÜM ÖZDEN FIRAT
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehircilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Mimarlık = Architecture ; Planlama = Planning

Özet:
Araştırmada, mimarlık ve planlama alanlarında gelişen eleştirel pratiklerin mekan siyasetindeki yeri tartışılmaktadır. Bu doğrultuda 2000'li yıllarda Türkiye'de kurulan, ortaya koydukları eleştirel mimarlık ve planlama pratikleri ile belirli bir etki alanı yaratan gruplar olan Başka Bir Atölye, Dayanışmacı Atölye, Düzce Umut Atölyesi, Herkes için Mimarlık Derneği, Mimar Meclisi ve Plankton Project ele alınmaktadır. Ortak noktaları "başka türlü" bir mimarlık ve planlama arayışı olan bu grupların sorgulamaları ve deneyimleri yan yana konulduğunda, mimarlık ve planlamanın 2000'li yıllarda yaşadığı dönüşümlerle ve Türkiye'nin bu yıllardaki mekan siyaseti dinamikleriyle ilişkilenen özgün tartışmalarla karşılaşılmaktadır. Araştırmada çok sayıda aktörü ve bu aktörlere bağlı olarak gelişen çok sayıda anlamı ve kavramı içeren, üstelik de bazıları tamamlanmış bazıları ise devam eden pratiklerin incelenmesi nedeniyle nitel araştırma yöntemlerinden yararlanılmaktadır. Araştırma verilerini, ele alınan grupların üyeleri ile yapılan birebir görüşmeler ile gruplara ait basılı ve dijital kaynaklar oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında yapılan değerlendirmelerle gelecekte hayat bulacak benzer pratiklerin özellikle yaklaşım ve yöntem hakkındaki tartışmalarına katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Ayrıca ele alınan grupların tartışmalarının ve deneyimlerinin yan yana getirilerek kaydının tutulması yoluyla literatüre özgün bir katkı sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler: mimarlık, planlama, eleştirel pratikler, mekan siyaseti

Abstract:
This research aims to discuss the critical practices of architecture and planning in space politics. The research is focused on six groups of architecture and planning: Another Kind of Workshop, Solidarity Studio, Düzce Hope Studio, Architecture for All Association, The Assembly of Architects, and Plankton Project, all which are founded in Turkey in post 2000s. They make an impact on architecture and planning with their critical practices which are beyond the commonly used methods. The common trait of these groups is the search for "another way" of architecture and planning. Their critical questions and practices create unique discussions which are related to the transformation of architecture and planning in the 2000s space politics of Turkey. Since the research topic includes many actors and conceptions, mixed qualitative research methods are used in this research. The data is collected both from one-to-one interviews with the members of the above mentioned groups, and from their printed and digital resources. The research aims to contribute to the discussions of similar practices that will come to life in the future, especially about the approach and the method. In addition, a novel contribution to the literature is made by keeping the records of the discussions and the experiences of these groups.

Keywords: architecture, urban planning, critical practices, space politic