Koah hastalarında D vitamini düzeyi ve hipofosfateminin atak sıklığı, FEV1 ve prognoz üzerine etkisi
The effect of vitamin D level and hypophosphatemia on exacerbation frequency, FEV1 and prognosis in COPD patients
Yazar: TARIK KILIÇ
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN KIRBAŞ
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), progresif hava akımı kısıtlılığı ile seyreden irreversibl bir akciğer hastalığıdır. KOAH gelişiminde en önemli risk faktörü sigara ve irritan gazlara maruziyettir. D vitamini, kemik metabolizmasında görev alan önemli bir hormondur. Kemik metabolizması dışında da pek çok etkisi vardır. Yapılan çalışmalarda KOAH hastalarında atak sıklığı, akciğer fonksiyonları ve enfeksiyonla mücadelede önemli etkileri görülmüştür.  Fosfor canlı yaşamının temel bileşenlerinden olup insan vücudunda en bol bulunan mineraldir. Hipofosfatemi respiratuar kaslarda zayıflığa ve diyafram kontraktilitesinde bozulmaya neden olarak solunum yetmezliğine neden olur. Bu çalışmada KOAH hastalarında D vitamini ve fosfor eksikliğinin atak sıklığı ve akciğer fonksiyonları üzerindeki etkisini değerlendirmeyi amaçladık.

Materyal ve Metod: Ocak 2022 - Eylül 2022 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları polikliniğine başvuran, solunum fonksiyon testi ile KOAH tanısı konulan hastalar retrospektif olarak Hastane Yönetim Bilgi Sistemi (HBYS-Probel) üzerinden incelenerek istenen kriterlere uyan 85 hasta çalışmaya alındı. Çalışmaya alınan hastalarda D vitamini ve fosfor çalışıldı. Alevlenme sayıları, mMRC dereceleri, CAT skorları, 6 dakika yürüme mesafeleri ve BODE skorları hesaplandı.

Bulgular: Hastaların 74'ü (%87.1) erkek, 11'i (%12.9) kadındı. 33 hastanın ek hastalığı varken, 52 hastanın KOAH dışı kronik hastalığı yoktu. GOLD spirometrik evrelemeye göre hastaların 6'sı (%7.1) GOLD-1, 35'i (%41.2) GOLD-2, 35'i (%41.2) GOLD-3 ve 9'u (%10.6) GOLD-4 olarak değerlendirildi. Bakılan D vitamini değerlerine göre 46 hastada (%54.1) eksiklik varken, 39 hastada (%45.9) D vitamini eksikliği yoktu. Fosfor çalışılan 79 hastanın 72'sinde (%84.7) fosfor eksikliği yok iken 7 hastada (%8.2) fosfor eksikliği saptandı. Hastaların FEV1 ortalaması 1,50±0,58, FEV1 (%Pred) ortalaması 50,58±17,55 olarak bulundu. GOLD evresine göre atak sayıları değerlendirildiğinde GOLD-4 evresi ve diğer evreler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0.05). D vitamini ve fosfor eksikliği olan hastaların atak sayıları ve FEV1 ölçümleri eksiklik olmayan gruba göre istatistiksel olarak farklı bulunmadı (p>0.05).

Sonuç: Çalışmamız sonunda KOAH hastalarında D vitamini ve fosfor eksikliğinin atak sayısı, akciğer fonksiyonları ve prognoz üzerinde bir etkisi bulunmamıştır. D vitamini replasman tedavisi sonrası hastalığın değerlendirildiği prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı, D Vitamini, Fosfor

Abstract:
Introduction and Aim: Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) is an irreversible lung disease with progressive airflow limitation. The most important risk factors for the development of COPD are smoking and exposure to irritant gases. Vitamin D is an important hormone involved in bone metabolism. It has many effects other than bone metabolism. Studies have shown significant effects on the frequency of attacks, lung functions and the fight against infection in COPD patients. Phosphorus is one of the basic components of life and is the most abundant mineral in the human body. Hypophosphatemia causes respiratory muscle weakness and impaired diaphragm contractility, resulting in respiratory failure. In this study, we aimed to evaluate the effect of vitamin D and phosphorus deficiency on attack frequency and lung functions in COPD patients.

Material and Method: Between January 2022 and September 2022, patients who applied to the Chest Diseases Outpatient Clinic of the Dicle University Faculty of Medicine and were diagnosed with COPD by pulmonary function test were retrospectively examined through the Hospital Management Information System (HBYS-Probel), 85 patients who met the desired criteria were included in the study. Vitamin D and phosphorus were measured from the patients included in the study. Exacerbation numbers, mMRC grades, CAT scores, 6-minute walking distances and BODE scores were calculated.

Results: Of the patients, 74 (87.1%) were male and 11 (12.9%) were female. While 33 patients had comorbidities, 52 patients had no chronic disease other than COPD. According to GOLD spirometric staging, 6 (7.1%) of the patients were GOLD-1, 35 (41.2%) GOLD-2, 35 (41.2%) GOLD-3 and 9 (10.6%) GOLD-4. According to the vitamin D values measured, 46 patients (54.1%) had deficiency, while 39 patients (45.9%) did not have vitamin D deficiency. 72 (84.7%) of 79 patients in whom phosphorus was studied, phosphorus deficiency was not found, while phosphorus deficiency was found in 7 (8.2%) patients. The mean FEV1 of the patients was 1.50±0.58, and the mean FEV1 (%Pred) was 50.58±17.55. When the number of exacerbations was evaluated according to the GOLD stage, a statistically significant difference was found between the GOLD-4 stage and the other stages (p<0.05). The number of exacerbations and FEV1 measurements of the patients with vitamin D and phosphorus deficiency were not statistically different from the non-deficient group (p>0.05).

Conclusion: At the end of our study, vitamin D and phosphorus deficiency did not have an effect on the number of exacerbations, lung functions and prognosis in COPD patients. Prospective studies are needed to evaluate the disease after vitamin D replacement therapy.

Keywords: Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD), Vitamin D, Phosphorus