Teminat amacıyla alacağın devri
Security assignment of claim
Yazar: MERCAN YÜKSEL ORHUN
Danışman: PROF. DR. HASAN AYRANCI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Alacak hakkı = Right to claim ; Alacağın temliki = Transfer of the credits ; Devir = Turnover ; Teminat = Guarantee ; İnançlı işlemler = Fiduciary transactions

Özet:
Pozitif hukukun sunduğu teminat araçlarının yetersizliği, inançlı teminat sözleşmelerinin ortaya çıkması ile sonuçlanmıştır. İnançlı olarak yapılan alacağın devri sözleşmeleri ile bir alacağın garanti altına alınması için kanunun aynî teminat kurumu olarak düzenlediği rehin tesis etmek yerine, devri mümkün bir alacak hakkı devredilmektedir. Alacağı devralan, devredenle yaptıkları bir borçlandırıcı işlem olan inanç anlaşması ile teminat konusu alacağı, anlaşmaya uygun olarak kullanma ve alacak ödenince teminat konusu iade etme yükümlüğü altına girmektedir. Burada önem arz eden husus, devredenin teminat konusu alacağın kendisine iade edilmesi hususunda sadece şahsî bir talep hakkına sahip olmasıdır. 
Alacağın devrini konu edinen inançlı işlemler, tasarruf işlemi niteliğindeki devir işleminin, borçlandırıcı işlem niteliğindeki inanç anlaşması ile bir araya gelmesiyle oluşur. İnanç anlaşmasının kendine özgü bir sözleşme olması, inançlı işlemlerin kendisine benzer işlem ve kurumlar karşısındaki durumunun açıklığa kavuşturulmasını gerekli kılar. Bu bağlamda teminat amacıyla yapılan devirlerin, pratik olması ve kredi veren için daha güvenli bir yol oluşturması nedeniyle uygulamada rehne kıyasla daha çok tercih edildiği görülür. Bunların çoğunluğunu da gelecekteki alacakların devrini de kapsayan toptan devirler teşkil eder. 
İnançlı işlemlerin hüküm ve sonuçları hususunda taşımış olduğu nitelikten yola çıkılmalıdır. Kendine özgü nitelik taşıyan inanç anlaşmasına, kanunda düzenlenen sözleşmelere ilişkin hükümler niteliğine uygun düştüğü ölçüde kıyasen uygulanır. Bu kapsamda rehin hükümleri ile çok sınırlı surette olmak üzere vekâlet sözleşmesi hükümleri önem arz eder. Bu sözleşmelerde hüküm bulunamaması hâlinde, hâkimin söz konusu boşluğu TMK m. 1 uyarınca doldurması gerekir. 
Anahtar Kelimeler: 1. İnançlı İşlem 2. Alacağın Devri 3. İnanç Anlaşması 4. Teminatlar 5. İade Yükümlülüğü

Abstract:
The inadequate tools for securities of our positive legal system resulted in the spring of trust security agreements. In order to secure a claim through trusted assignment of claim agreements, instead of putting lien that is regulated in the Code as real security instrument, a right for claim possible to assign, is assigned. The assignee is under the obligation in accordance with the trust agreement to use the subject of the security pursuant to the trust agreement and return it once the claim is paid. What is striking here is the fact that the assigner has only a personal right to claim the return of the subject of the security back to himself. 
Trust transactions regarding the assignment of claim consist of the assignment qualified as act of disposal and trust agreement qualified as promissory transaction. Trust agreement is sui generis agreement, which requires the need to clarify the status of trust transactions against similar transactions and instruments. In this context, security assignments seem to be more preferable than pledges because they are practical and more secure for creditors. Collective assignments including the assignments of any future claims constitute the majority of security assignments. 
Regarding the terms and results of trust transaction, its quality should be considered first. Provisions for agreements regulated in the Code apply by comparison to trust agreement with its sui generis characteristics, to the extent that it falls within its nature. In this regard, provisions for representation agreement are significant with limited to its pledge provisions only. In case that there is no provision in these agreements, judge should fill this gap in accordance with the Article 1 of the Turkish Civil Code. 
Keywords: 1. Trust transaction 2. Assignment of Claim 3. Trust agreement 4. Securities 5. Obligation to return