İlkokul ve ortaokul yöneticilerinin liderlik davranışlarının öğretmenlerin mesleki gelişimine etkisi
The effects of leadership behaviours of primary and senior schools' management executives on their teachers' professional development
Yazar: AYNUR KARAMAHMUTOĞLU
Danışman: PROF. DR. SEMRA ÜNAL
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Mesleki gelişme = Professional development ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaokullar = Secondary schools ; Yönetici davranışı = Manegerial behavior ; Öğretimsel liderlik = Instructional leadership ; Öğretmenler = Teachers ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırma ilkokul ve ortaokul yöneticilerinin liderlik davranışlarının öğretmenlerin mesleki gelişimlerine etkisinin ne düzeyde olduğunu araştırmak amacıyla yapılmıştır. Öğretmenlerin mesleki gelişiminin sağlanmasında okul yöneticilerine önemli görevler düşmektedir. Okul yöneticilerinin öğretim liderliği yapabilmeleri; öğretmenlerin mesleki gelişimi için onları motive etmeleri, okulda öğrenen okul ortamı oluşturmaları, etkinlikler düzenleyip, bu etkinliklere katılımı teşvik edebilmeleri o okulda çalışan öğretmenlerin kendilerini daha fazla geliştirme olanağı bulmalarına imkan sağlayacaktır. Böylece bu öğretmenlerin bulunduğu okullar mesleki gelişim sağlayan öğretmenlerden direk veya doğrudan etkilenerek başarılı, etkin okul olacaklardır.

Araştırmada okul yöneticilerinin okul liderliklerinin öğretmenin mesleki gelişimindeki etkisi kadar okul liderliği yaklaşımlarındaki geliştirmeye açık alanlar da tespit edilmiş ve bu alanların geliştirilmesine destek sağlayacak önerilerde bulunulmuştur.Araştırmanın evrenini 2012-2013 eğitim ve öğretim yılında İstanbul ili, Beşiktaş ilçesinde bulunan devlet ve özel statülü ilkokul ve ortaokullarda görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini 2012-2013 eğitim ve öğretim yılında İstanbul ili, Beşiktaş ilçesinde görev yapan 338 öğretmen oluşturmaktadır.

Bulgulara bakıldığında; yaş ve eğitim durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık bulunmamış, cinsiyet, okul statüsü, okul türü ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Araştırmaya katılan öğretmenlerin bağımlı değişkenlere (ifadelere) verdikleri olumlu cevaplar (en fazla katıldıkları ifadeler); "Öğrenen öğretmenle, öğrenmeyen öğretmeni birbirinden ayıracak bir ödül sistemi kurmuştur." "Toplumsal sorunların tartışılacağı ortak toplantılar düzenler."  "Öğretmenleri motive eden etkinlikler içindedir." ifadeleri olarak bulunmuştur. Araştırmaya katılan öğretmenlerin bağımlı değişkenlere verdikleri en olumsuz cevaplar (en az katıldıkları ifadeler) ; "Mesleki sorumluluklarını yerine getirir." "Sürekli kendini geliştirmek zorunda olduğunun farkındadır." "Sürekli kaliteyi geliştirme çabaları içine girer." ifadeleri olarak bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Okul yöneticiliği, okul müdürlüğü, öğretim liderliği, liderlik davranışları, mesleki gelişim.

Abstract:
This research has been conducted to discover the effects of leadership behaviours of primary and senior schools' management executives on their teachers' professional development. School management has great responsibility in enabling their teachers' professional development. Their ability to display leadership in teaching skills, to motivate teachers for their own professional development, to create a 'learning school' environment and to organise relevant activities and encourage participation will provide opportunities for teachers to develop themselves. As a direct and indirect result, schools where teachers develop themselves professionally will become more successful and effective schools. 

In this research, as well as the effects of leadership behaviours of primary and senior schools' management executives on their teachers' professional development, aspects of leadership approaches are identified where further development can be made and suggestions are given to support improvements on those aspects. The research population is the teachers working in state and independent primary and senior schools in Besiktas, a district of Istanbul, Turkey, in academic year of 2012-2013. The research sample is made up of 338 teachers who work in the district of Besiktas, Istanbul in academic year 2012-2013. 

No significant results have been found in variables of educational status or age. However significant results have been discovered in variables of gender, status and the type of school and seniority.  The statements that most participants rate positively are (the ones they agree with the most): "A reward system is in place to differentiate learning teachers and not-learning teachers", "Communal meetings are held where social problems can be discussed" and "Engages in activities in which teachers are motivated". The statements that most participants rate negatively are (the ones they disagree the most): "Fulfilling their professional responsibility", "Having awareness of continuous development requirement" "Engaging in quality raising activities".
Keywords: School management, school principles, teaching leadership, leadership behaviours, professional development