Dağşeyhler Köyü (Göynük-Bolu) güneyindeki bitümlü kayaçların nadir toprak elementleri içerikleri ve ortamsal özellikleri
Rare earth elements contents and environmental features of organic matter rich rocks in the south of Dağşeyhler Village (Göynük-Bolu)
Yazar: OKAY ÇİMEN
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ KOÇ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Nadir toprak elementleri = Rare earth elements

Özet:
Çalışma alanında Karanlık Dere ve Harmancık Dere olarak adlandırılmış 2 adet ÖSK yapılmıştır. Alınan örneklerin NTE içerikleri ICP-MS yöntemi ile belirlenmiştir. ÖSK'lerin NTE içerikleri Karanlık dere için 59,89 ppm, Harmancık Dere için 60,43 ppm'dir. Kili temsil eden Si, Al, Fe, Ti, K içeriklerinin artması ile NTE içeriği artış göstermiştir. Buna karşın karbonat içeriğini temsil eden Ca ve Mg'nin arttığı litolojilerde ise NTE'de azalma görülmüştür. Marnlarda en az NTE, kiltaşlarında ise en fazla NTE olduğu saptanmıştır. Bitümlü şeyl örneklerinde NTE miktarının kil içeriği ile doğru orantılı bir artış gösterdiği belirlenmiştir. Bitümlü şeyl örneklerinde NTE kontrolünden kil içeriğinin yanı sıra organik madde ve piritin de sorumlu olduğu saptanmıştır.HNTE/ANTE oranlarının her iki ÖSK için de litolojilerdeki kil içeriğinin artışına bağlı olarak arttığı tespit edilmiştir. Bunun sebebi olarak kil minerallerinin ANTE'den daha çok HNTE'nin konsantrasyonunu kontrol etmesi gösterilebilir. Bunun yanı sıra bitümlü şeyllerde saptanan düşük HNTE/ANTE oranlarının sebebi olarak organik madde içeriği söylenebilir. Çünkü organik madde HNTE'den ziyade ANTE'nin kontrolünden sorumludur.Tüm örneklerin NTE içerikleri PAAS ve UCC'a göre normalize edilmiş ve genel bir eğilim olarak hafif negatif Ce ve pozitif Eu anomalileri olduğu belirlenmiştir. Hafif negatif Ce anomalisi oksijenin az olduğu koşullara, pozitif Eu anomalisi ise kısmen indirgen koşullara ve Ca içeren minerallerin varlığına işaret etmektedir.

Abstract:
Two MSS (Measured Stratigraphic Section) which are called as Karanlık Dere and Harmancık Dere were done in the studied area. REE contents of collected samples were determined by ICP-MS. REE contents of MSSs are as follows; Karanlık Dere: 59.89 ppm, Harmancık Dere: 60.43 ppm. REE contents showed an enhancement depending on rising of Si, Al, Fe, Ti, K contents which represent clay minerals. When Ca and Mg contents increase which represent carbonate minerals, REE content decrease in all lithologies. There are minumum REE content in marl samples and maximum REE content in claystone. Showed an increase in direct proportion to the amount of REE contents with clay contents in oil shale samples. Also organic matter and pyrite responsible for REE control.LREE/HREE ratios for both MSSs have increased depending on rising of clay content. As the reason for this the clay minerals can be shown control factor the concentration of LREE than HREE. As well as it can be said that organic matter content cause low LREE/HREE ratios which are determined in oil shales. Because, organic matter is responsible for the control of HREE than LREE.REE contents of all samples were normalized according to the PAAS and UCC. As a general trend, slight negative Ce anomalies and positive Eu anomalies were determined. Slight negative Ce anomalies indicate conditions which have less oxygen and also the positive Eu anomalies indicate the presence of minerals containing Ca and partially reducing conditions.