Kanser hastalarında ilaç tedavisi karmaşıklığının değerlendirilmesi
Evaluation of medication therapy complexity in cancer patients
Yazar: SUDE AYÇA ÇİFCİ
Danışman: DOÇ. DR. AYGİN EKİNCİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Eczacılık Fakültesi / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Eczacılıkta Uzmanlık, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Kansere özgü tedaviler ve komorbiditelere yönelik diğer tedaviler nedeniyle artan ilaç sayısı, hastaların ilaç tedavilerini karmaşık hale getirmekte ve bu karmaşıklık ilaçla ilgili sorunlara yol açmaktadır. Bu çalışmanın amacı, medikal onkoloji servisinde yatışı olan kanser hastalarında ilaç tedavisi karmaşıklığını İlaç Tedavisi Karmaşıklık Ölçeği (İTKÖ) aracılığıyla değerlendirmek, karmaşıklığın hastaların uyuncuna ve algıladıkları ilaç yükü üzerine olan etkisini belirlemek ve ilaçla ilgili sorunları tespit ederek önlemektir. Üniversite Onkoloji Hastanesi medikal onkoloji bölümünde prospektif, kesitsel (Haziran 2022 – Nisan 2023) olarak yürütülen çalışmaya 147 hasta dahil edilmiştir. Hastaların taburculuk anındaki İTKÖ puanı [ortanca (çeyrekler arası açıklık): 15,0 (11,0 – 22,0)], yatış anındaki İTKÖ puanından [ortanca (çeyrekler arası açıklık): 11,0 (7,0 – 15,0)] yüksek bulunmuştur (p<0,001). Klinik eczacının yer aldığı multidisipliner ekip tarafından taburculuk öncesi verilen hasta eğitimi sonucunda hastaların tedavi uyunçlarında istatistiksel açıdan anlamlı artış görülmüştür (p=0,003). İlaç tedavileri hakkında daha fazla olumsuz algıya sahip hastaların, günlük yaşamının ilaç tedavilerinden belirgin ölçüde etkilendiğini ifade eden hastaların ve ilaç kullanımına yönelik karmaşık talimatların belirgin olduğu durumlarda daha belirgin yük algısına sahip hastaların ilaç karmaşıklıkları daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). İlaçla ilgili toplam 149 sorun tespit edilmiş; sorunlara yönelik 144 öneri teklif edilmiş, bu önerilerin %83,3'ü kabul edilmiştir. Kanser hastalarında klinik eczacılar tarafından hasta izlemi sağlandığında ilaçla ilgili sorunların net olarak tespit edilip, hastaların tedavisinin optimize edilebildiği ve hasta uyuncunun artabildiği görülmektedir. Sonuç olarak, kanser hastalarının tedavi izleminde ilaç karmaşıklığınının göz önünde bulundurulması ve ilaç tedavilerinin oluşturduğu karmaşıklığın hasta perspektifinden değerlendirilmesi, multidisipliner sunulan sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesine katkıda bulunabilecektir.

Abstract:
The increasing number of medications due to cancer-specific therapies and other treatments for comorbidities complicates patients' medication therapies and this complexity leads to drug-related problems. The aim of this study was to evaluate the complexity of medication therapy in adult cancer patients hospitalized in a medical oncology ward using the Medication Regimen Complexity Index (MRCI), to determine the effect of complexity on patients' adherence and perceived medication burden, and to identify and prevent drug-related problems. The prospective, cross-sectional study (June 2022 – April 2023) was conducted in the medical oncology department of a University Oncology Hospital and 147 patients were included. The MRCI score at discharge [median (interquartile range): 15.0 (11.0 – 22.0)] was higher than the MRCI score at admission [median (interquartile range): 11.0 (7.0 – 15.0)] (p<0.001). As a result of the patient education given by the multidisciplinary team before discharge, an increase was observed in the treatment adherence of the patients (p=0.003). Complexity was found to be higher in patients who had more negative perceptions about their medication, in patients who reported that their daily life were significantly affected by their medication, and in patients who perceived more significant burden when complex instructions for medication use were evident (p<0.001).A total of 149 drug-related problems were determined; 144 recommendations were proposed for these problems, 83.3% of the recommendations were accepted. It is seen that when patient monitoring is provided by clinical pharmacists in cancer patients, whose medication treatments are complex, drug-related problems can be clearly identified and patients' treatment can be optimized and medication adherence can be increased. In conclusion, considering the complexity of medication in the monitoring of cancer patients and evaluating the complexity of medication from the patients' perspective may contribute to the improvement of multidisciplinary health services.