Son dönem kronik karaciğer yetersizliği olan hastalarda koroner akım rezervinin değerlendirilmesi
Assessment coronary flow reserve in patients with end stage liver disease
Yazar: SAADET DEMİRTAŞ
Danışman: PROF. DR. LEYLA ELİF SADE AKDOĞAN
Başkent Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Kardiyoloji = Cardiology

Özet:
Son evre karaciğer hastalığı olan hastalarda kalp fonksiyonu istirahatte normal gibi görünmektedir, ancak farmakolojik veya fizyolojik stres koşulları altında kalp fonksiyonu bozulmuştur. Sirotik kardiyomiyopati, beta adrenerjik sinyal yolağındaki anormallikler, kardiyomiyosit plazma membranındaki bozukluklar, artmış sitokin seviyesi gibi çeşitli altta yatan patogenetik mekanizmalara sahip klinik bir sendromdur. Koroner mikrovasküler disfonksiyonun sirotik kardiyomiyopati gelişimindeki rolü bilinmemektedir. Koroner akış rezervinin (CFR) transtorasik ekokardiyografi ile değerlendirilmesi, mikrovasküler disfonksiyonu değerlendirmek için invazif olmayan bir yöntemdir.
Bu çalışmada son dönem karaciğer hastalığı olan hastalarda CFR'yi değerlendirerek koroner mikrovasküler disfonksiyonu değerlendirmeyi amaçladık.
Koroner arter hastalığı veya diabetes mellitusu olmayan otuz sekiz sirotik hasta ve 32 sağlıklı denek incelendi. Koroner akış, başlangıçta sol ön inen arterin orta-distal kısmından ve hiperemik durumda dipiridamol infüzyonundan sonra darbeli Doppler ile ölçüldü. CFR, hiperemik ile başlangıç ​​tepe diyastolik akış hızının oranı olarak hesaplandı.
Hastaların ortalama yaşı 44.0 ± 11.2 idi ve hastalar ile kontroller arasında yaş ve cinsiyet açısından fark yoktu. Hipertansiyon, hiperlipidemi, sigara kullanımı ve ailesel koroner arter hastalığı öyküsü gibi koroner arter hastalığı risk faktörlerinin görülme sıklığı da iki grup arasında benzerdi. Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında sirotik hastalarda ortalama CFR daha düşüktü (2.01 ± 0.31 ve 2.84 ± 0.62; p <0.0001). Artan yaş, artmış miyokardiyal kitle, yüksek AST ve ALT, düşük hemoglobin, yüksek CFR, azalmış kolesterol ve trombosit seviyeleri, CFR'deki azalmayla ilişkili bulundu. Bununla birlikte, tüm bu faktörler arasında sadece hemoglobin seviyesi ve yaş, bozulmuş CFR için bağımsız öngörücülerdi.
CFR, son dönem karaciğer hastalığında bozulmuştur. Bu bulgu, sirotik hastalarda koroner mikrovasküler disfonksiyona işaret etmektedir. Koroner mikrovasküler disfonksiyon, bu hastalarda sirotik kardiyomiyopati ve aterosklerotik kalp hastalığının gelişimine potansiyel olarak katkıda bulunabilir.

Abstract:
In patients with end stage liver disease cardiac function seems to be normal at rest, however under conditions of pharmacological or physiological stress, cardiac function is impaired. Cirrhotic cardiomyopathy is a clinical syndrome with a variety of underlying pathogenetic mechanisms including abnormalities in beta adrenergic signaling pathway, defects in cardiomyocyte plasma membrane, increased level of cytokines. The role of coronary microvascular dysfunction in the development of cirrhotic cardiomyopathy remains unknown. The assessment of coronary flow reserve (CFR) by transthoracic echocardiography is a noninvasive method to evaluate microvascular dysfunction. 
In this study we aimed to evaluate coronary microvascular dysfunction by assessing CFR in patients with end stage liver disease.
Thirthy eight cirrhotic patients with no coronary artery disease or diabetes mellitus and 32 healthy subjects were examined. Coronary flow was measured with pulsed Doppler from mid to distal part of the left anterior descending artery at baseline and after dipiridamol infusion in hyperemic condition. CFR was calculated as the ratio of hyperemic to baseline peak diastolic flow velocity. 
The mean age of the patients was 44.0 ± 11.2 and there were no differences in age and sex between patients and controls. The incidence of coronary artery disease risk factors like hypertension, hyperlipidemia, smoking and history of familial coronary artery disease were  also similar between the two groups. When compared with the control group  mean CFR was lower in cirrhotic patients (2.01 ± 0.31 ve 2.84 ± 0.62; p<0.0001). Increasing age, increased myocardial mass, high AST and ALT, low hemoglobin, high CFR, decreased cholesterol and platelet levels were found to be associated with the reduction in CFR. However among all these factors only the hemoglobin level and age were independent predictors for impaired CFR.
CFR is impaired in end stage liver disease. This finding points out coronary microvascular dysfunction in cirrhotic patients. The coronary microvascular dysfunction can potentially contribute to the development of cirrhotic cardiomyopathy and atherosclerotic heart disease in these patients.