Orhan Alkaya şiirinde telmih unsuru
The Element of allusion in the poetry of Orhan Alkaya
Yazar: KADİR SOYDAN
Danışman: PROF. DR. ORHAN OĞUZ
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışma, Orhan Alkaya'nın şiirlerinde telmihi konu edinmektedir. Çalışmanın amacı, Alkaya'nın şiirlerini telmih unsuru bakımından incelemektir. Türk şiirinde 1980 kuşağı içerisinde yer alan Alkaya, şiirlerini toplumcu anlayışla yazmıştır. Şiirlerini politik söylem, tarih ve mitolojiden faydalanarak meydana getiren şairin, sanat anlayışı hayatı ile ilişkilendirilerek açıklanmıştır. Daha sonra Türk edebiyatına kazandırdığı eserleri tanıtılmıştır. Ardından telmihin tanımı yapılmış ve özellikleri açıklanmıştır. Sonrasında ise şairin şiirlerinde öne çıkan telmih unsurları belirlenmeye çalışılmıştır. Orhan Alkaya'nın, şiirlerinde telmih unsurlarına çok sık başvurduğu tespit edilmiştir. Şair, bazı şiirlerinde Türk ve dünya edebiyatından yazar, şair ve eserleri telmih unsuru olarak kullanır. O, bazen eser ve yazar isimlerini kullanır bazen de onlardan iktibâslar yapar. Alkaya, şiirinde Yunan mitolojisindeki bazı karakterleri (Orpeheus, Eurydice, Aphrodite vb.) ve olayları da işaret etmiştir. O, şiirinde teoloji, tarih, sosyoloji ve sanat alanında bulunan bazı kavramları (Mai Lai, A'râf, Bakara, kurşun dökme, tütsü yakma vb.) telmih amacıyla kullanır. Şair, teoloji alanındaki telmihleri, semâvî dinlerden ve Budizm'den aldığı kavramlarla yapar. Aynı zamanda tarihte toplumları etkileyen olaylar ve bu olaylardaki karakterler, onun şiirinde yer alır. Alkaya,  şiirinde kültürel ve sanatsal motifleri barındıran unsurlara da telmihte bulunur. Orhan Alkaya, şiirinde birçok alana yayılan telmihleri, düşüncelerini ve politik duruşunu yansıtmak amacıyla kullanır.

Abstract:
This study focuses on the use of allusions in Orhan Alkaya's poetry. The aim of the study is to examine Alkaya's poems in terms of allusive elements. As a member of the 1980 generation in Turkish poetry, Alkaya has written his poems with a socialist perspective. The artistic approach of the poet, who composed his poems by utilising political discourse, history, and mythology is explained in relation to his life. Subsequently, the works he has contributed to Turkish literature are introduced. Following that, the concept of allusion is defined, and its characteristics are explained. The study tries to identify the prominent allusive elements in Alkaya's poetry. It has been observed that the poet frequently employs allusions in his poems. In some of his poems, the poet employs various writers, poets, and works from Turkish and world literature as elements of allusion; sometimes with direct references, while at other times in quotations. He also refers to characters and events from Greek mythology (such as Orpheus, Eurydice, Aphrodite, etc.). Furthermore, he uses concepts from theology, history, sociology, and art (such as Mai Lai, A'râf, Bakara, lead pouring, incense burning, etc.) for allusive purposes. Alkaya enriches his theological allusions with concepts drawn from the Abrahamic religions and Buddhism. Significant historical events and the characters involved in those events also feature in his poetry. Cultural and artistic motifs serve as additional allusions in his poems. Orhan Alkaya uses allusions spanning many fields to reflect his thoughts and political stance.