İçme sütü alternatiflerinde pestisit varlığının analizi
Analysis of pesticides i̇n milks that produced withvarious technologies
Yazar: FEYYAZ İBRAHİM GÜNDÜZ
Danışman: PROF. DR. YELİZ YILDIRIM
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veteriner Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology

Özet:
Süt ve süt ürünleri sosyo ekonomik ve uluslararası ticaret açısından kritik bir öneme sahip olmakla birlikte düzenli olarak pestisitlere maruziyet kaynağı olma konusunda da ciddi halk sağlığı endişelerine konu olmaktadır. Pestisitler, lipofilik özelliklerinden ve hayvansal gıdaların yağ içeriğinde yoğunlaşma ve süte geçme özelliklerinden dolayı halk sağlığını tehdit eden ciddi bir kimyasal tehlike unsuru olarak görülmektedir. Son zamanlarda artan kimyasal kontaminasyon endişeleri tüketicilerin organik süte yönelik taleplerinde artışa neden olmuştur. Bu çalışma kapsamında, piyasada çeşitli marketlerde satışa sunulan, farklı ticari markalara ait toplam 10 organik, 20 klasik ısıl işlem görmüş (UHT ve pastörize) süt örneği 177 pestisit açısından GC-MS/MS kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz edilen süt örneklerinin hiçbirinde Türk Gıda Kodeksi'nin ilgili yönetmeliğindeki maksimum kalıntı limitlerinin (0.01 mg/kg) üzerinde bir pestisit kontaminasyonuna rastlanmamıştır. Bununla birlikte çalışma kapsamına alınan pestisitlerden bazılarına (lindane, heptachlor, fenamiphos, aldrin) ait Türk Gıda Kodeksi (TGK) limit değerlerinin, Codex Alimentarius (CA, 2019) limit değerlerine göre oldukça yüksek olduğu, benzer şekilde bazı pestisitlere (lindane, heptachlor, fenamiphos, aldrin, fipronil, endrin, chlordane, hexachlorobenzene) ait değerlerin ise Avrupa Birliği Komisyonu (EC, 2010) tarafından belirlenen limitlerin çok üzerinde olduğu belirlenmiştir.
Elde edilen sonuçlar, TGK'nin ilgili yönetmeliğindeki bazı pestisitlere ait maksimum kalıntı limit değerlerinin güncellenmesi gerektiğini, ulusal referans laboratuvarların da alt yapı ve metotlarını bu limit değerlere göre düzenlemesi gerektiğini ortaya konmuştur. Pestisitlerin sütlerdeki düzeylerinin belirlenmesi, farklı üretim metotlarının kontaminasyon düzeylerine olan etkilerinin ortaya konması ve gereken önlemlerin alınarak halk sağlığının korunabilmesi için pestisit takip sistemlerinin geliştirilmesi ve konuya ilişkin daha kapsamlı çalışmaların planlanması gerekmektedir.
Anahtar kelimeler: halksağlığı; kontaminasyon; pestisit; süt.

Abstract:
Milk and dairy products are of critical importance for socio-economic and international trade, which are also the subject to serious public health concerns as a source of regular exposure to pesticides. Pesticides are seen as a serious problem in terms of public health due to their lipophilic properties, concentrating in the fat content of animal foods and passing into milk. Recently, increasing chemical contamination concern shaveled to an increase in consumers' demands for organic milk. Within the scope of this study, a total of 10 organic and 20 classically heat-treated (UHT and pasteurized) milk samples from different commercial brands, sold in various markets, were analyzed using GC-MS/MS for 177 pesticides. No pesticide contamination was found in any of the analyzed milk samples above the maximum residue limits (0.01 mg/kg) in the relevant regulation of TGK. However, the TGK limit values of some of the pesticides included in this study (lindane, heptachlor, fenamiphos, aldrin) were quite high compared to the CA (2019) limit values, and similarly, some pesticides (lindane, heptachlor, fenamiphos, aldrin, fipronil, endrin, chlordane, hexachlorobenzene) were well above the limits set by the (EC, 2010). There sults revealed that the maximum residue limit values of some pesticides in the relevant regulation of TGK should be updated, and national reference laboratories should organize their infrastructure and methods according to the updated limit values. It is necessary to develop pesticide tracking systems and plan more comprehensives tudies on the subject in order to determine the levels of pesticides in milk, the effects of different production methods on contamination levels, and protect public health by taking the necessary precautions.
KeyWords: contamination; milk; pesticide; publichealth.