Eleşkirt ve çevresindeki eski çağ kaleleri
Ancient castles in and around Eleşkirt
Yazar: SİBEL AYDIN
Danışman: PROF. DR. YAVUZ GÜNAŞDI
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures ; Tarih = History

Özet:
Anadolu geçmişten günümüze tarihteki köklü uygarlıklara ev sahipliği yapmış,
büyük savaşlara tanıklık etmiş yeni yurt arayanlara ise yurt olmuştur. Üç tarafının
denizlerle çevrili olması Anadolu'yu tarih boyunca önemli kılmıştır. Anadolu'nun çatısı
olan Doğu Anadolu Bölgesi ise yükseltinin fazla olduğu bunun yanında karasal iklimin
hüküm sürdüğü bir coğrafya olsa da verimli ovaları ve su kaynakları bölgede önemli
medeniyetlerin kurulmasına vesile olmuş ve bölgeyi çekici hale getirmiştir.
Çalışma alanımız olan Eleşkirt ilçesi Doğu Anadolu Bölgesinin Yukarı Murat Van
bölümünde yer alırken idari olarak ise Ağrı iline bağlıdır ve Ağrı'ya 34 km uzaklıktadır.
İlçe merkezi adını aldığı ova üzerine kurulmuştur. Jeolojik olarak ise bulunduğu bölgenin
özelliklerini taşımaktadır. Yerleşim alanında Tahir Dağları, Kösedağ gibi dağların
uzantıları yer alırken Bölge için önemli su kaynağı olan Murat Nehri'nin kollarından biri
olan Güzeldere de ilçeden geçmektedir. İstanbul ile Trabzon'u Erzurum'a bağlayan ve
oradan da İran'a dek giden ticaret yolunun üzerinde bulunmaktadır. Bu yol güzergâhında
yer alması ilçeyi önemli bir konuma taşımaktadır. İlçede yapılan araştırmalar ile ortaya
çıkarılan veriler ışığında ilçe Kalkolitik Çağdan beri yerleşim görmesinin yanında büyük
oranda Karaz Kültürü'nün izlerine rastlanılmaktadır. İlçe tarihi süreç içerisinde Hurri ve
Urartu krallıklarının hâkimiyetine girmiştir. Çalışma sahasında yapılan araştırmalar
sonucunda çok sayıda yerleşim merkezi tespit edilmiş ve buralarda önemli keramik
kalıntılarına ulaşılmıştır. Tarihlendirilmeleri yapılmış olan Keramiklerin; Tunç Çağı,
Demir Çağı, Orta Çağ özelliği gösterdiğini söyleyebiliriz.
Anahtar Kelimeler: Ağrı, Eleşkirt, Urartu, Keramik, Kale

Abstract:
From past to present, Anatolia has hosted deep-rooted civilizations in history,
witnessed great wars, and become a home for those looking for a new home. Being
surrounded by sea on three sides has made Anatolia important throughout history.
Although the Eastern Anatolia Region, which is the roof of Anatolia, is a geography
where the altitude is high and the continental climate prevails, its fertile plains and water
resources have been instrumental in the establishment of important civilizations in the
region and made the region attractive.
While Eleşkirt district, which is our study area, is located in the Upper Murat Van
section of the Eastern Anatolia Region, it is administratively connected to Ağrı province
and is 34 km away from Ağrı. The district center was founded on the plain from which it
takes its name. Geologically, it bears the characteristics of the region in which it is
located. While there are extensions of mountains such as Tahir Mountains and Kösedağ
in the settlement area, Güzeldere, one of the branches of the Murat River, which is an
important water source for the region, also passes through the district. It is located on the
trade route connecting Istanbul and Trabzon to Erzurum and from there to Iran. Being
located on this road route puts the district in an important position. In the light of the data
revealed by the research carried out in the district, the district has been inhabited since
the Chalcolithic Age and traces of the Karaz Culture can be found to a large extent. The
district came under the rule of Hurrian and Urartian kingdoms throughout history. As a
result of the research carried out in the study area, many settlements were identified and
important ceramic remains were found there. Ceramics that have been dated; We can say
that it shows characteristics of the Bronze Age, Iron Age and Middle Ages.
Key Words: Ağrı, Eleşkirt, Urartian, Ceramic, Castle