Münif Paşa'nın İlm-i Belâgat- La Rhétorique adlı eseri (İnceleme- çeviri yazılı metin- tıpkıbasım)
The work of Münif Pasha's İlm-i Belâgat- La Rhètorique(Revi̇ew- transcribed text- facsimile edition)
Yazar: MERVE ÖZSARI
Danışman: PROF. DR. NURAN ÖZTÜRK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Belagat = Eloquence ; Ders kitapları = Textbooks ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Edebi eserler = Literary works ; Mehmed Tahir Münif Paşa = Mehmed Tahir Münif Pasha ; Retorik = Rhetoric ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Tanzimat dönemi her alanda ilerlemenin ve gelişmenin olduğu bir dönemdir.  Belâgat ilmi de bundan nasibini almıştır. Klâsik belâgat anlayışı yerini artık Batılı retorik  anlayışına bırakmaya başlamıştır. Çalışma konusu olan eser de bu yeni anlayışla yazılan  ilk eserlerden biridir.  
          Bu eser XIX. yüzyılda yaşamış bir Osmanlı aydını olan Münif Paşaʼnın "İlm-i Belâgat- La  Rhétorique" adlı kitabıdır. Müellif nüshası olduğu düşünülen eserin herhangi bir yerinde yazılış  tarihine ilişkin bir bilgi bulunamamıştır. Ancak konuyla ilgili yapılan araştırmalarda söz konusu  eserin Münif Paşa'nın 1878-1880 yılları arasında Mekteb-i Hukuk hocalığı esnasında belâgat  derslerinde ders kitabı olarak kullanıldığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla eserin 1870'li yılların sonunda  yazılmış olabileceği tahmin edilmektedir. Bu çalışmada yazma hâlinde 34 varaktan oluşan bu  kitap çeviri yazıya aktarılmış ve kitabın içerik incelemesi yapılmıştır.  

           Bu tez beş ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın konusu,  kapsamı, önemi, yöntemi ve sınırlılıklarına değinilmiştir. İkinci bölümde Türk  edebiyatında belâgat konusu ve çalışmaları ile ilgili bilgi verilerek, retoriğin tanımı ve  tarihçesine, belâgat-retorik ilişkisine, 19. yüzyılda yazılmış belâgat kitaplarına  değinilmiştir. Üçüncü bölümünde Münif Paşa'nın biyografisi ve eserleri hakkında bilgi  verildikten sonra üzerinde çalışılan yazma eserin fizikî özellikleri tanıtılarak, muhtevası  ve eserde geçen belâgat ve retorik terimleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise eserin  çeviri yazılı metni verilmiştir. Son bölümde bu çalışma neticesinde dokuz asırlık belâgat  geleneğinin nasıl kırıldığı, nasıl bir değişim yaşadığı ve Batı retoriğinin Türk edebiyatına  nasıl uyarlandığı hakkında elde edilen veriler değerlendirilmiştir.  
Anahtar kelimeler: Münif Paşa, belâgat, retorik, 19. Yüzyıl.

Abstract:
The Tanzimat period is a period of progress and development in all field. The  
science of poetry has also had its share. The idea of classical rhetoric is now started to  replace by Western rhetoric. The subject of the thesis is a work which is one of the first  works written with this new understanding.  
             This work is a book called "İlm-i Belâgat- La Rhétorique" written by Munif Pas- ha, who was an Ottoman intellectual lived in the 19th century.  There is no information  about when the work has been written on the examined copy of the work that is thought  to be a copy of the author. However, in the researches on the subject, it was understood  that the work in question was used as a textbook during the rhetoric lessons of Münif  Pasha during 1878-1880. Therefore, it is estimated that the work could be written at the  end of the 1870s. In this thesis, this book which consists of 34 folios was translated into  Turkish and the content of the book was examined.  
               This thesis consists of five main chapters. In the introduction part; the scope, importance,  method and limitations of the study are discussed. In the second chapter; the information about  the rhetoric in the Turkish literature was given, definition, history of rhetoric and relationship  between declamation and rhetoric and the rhetoric books written in 19th century were mentioned.  In the third part; after giving information about the biography and works of Münif Pasha, the  pyhsical characteristics of the work which is studied was explained and the content of the work,  the terms of declamation and rehetoric used in the work are examined. In the fourth chapter; the  translation text of the work is given. In the last chapter; the obtained data  about how the tradition  of nine centuries-old rhetoric has been broken, how it has changed  and how the Western rhetoric  was adapted to Turkish literature are evaulated.  
Key Words : Münif Pasha, eloquence, rhétorique, 19.century.