Salvia verticillata (subsp. amasiaca ve subsp. verticillata) ve S. euphratica (var. euphratica ve var. leiocalycina)'dan elde edilen özütler ve uçucu yağların antioksidan aktivitelerinin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi
A comparative evaluation of the antioxidant activities of the extracts and essential oils of salvia verticillata (subsp. amasiaca and subsp. verticillata) and S. euphratica (var. euphratica and var. leiocalycina)
Yazar: ÖNDER YUMRUTAŞ
Danışman: PROF. DR. ATALAY SÖKMEN
Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants

Özet:
Bu çalışma Türkiye florası'na endemik Salvia verticillata subsp. verticillata, S.verticillata subsp. amasiaca, S. euphratica var. euphratica ve S. euphratica var.leiocalycina'nın hekzan (HE), diklorometan (DCM), metanol (MeOH)özütleri ve uçucu yağlarının in vitro antioksidan aktivitelerini çalışmak içintasarlandı. Bitkilerin antioksidan aktiviteleri, DPPH ve ß-Karoten/linoleikasit adı verilen iki tamamlayıcı test sistemi kullanılarak değerlendirildi.DPPH test sisteminde en yüksek aktiviteyi S. euphratica var. leiocalycina'nınMeOH özütü sergiledi (IC50 değeri 11.4 ?g/ml). ß-karoten/linoleik asit testsisteminde ise en yüksek aktivite S. verticillata subsp. amasiaca'nın MeOHözütünden elde edildi (%58.7). S. euphratica varyetelerinden ayrıca sudistilasyonu yolu ile uçucu yağ elde edildi. S. euphratica var. leiocalycinayağının ana bileşenleri trans-pinocarvil asetat (% 24.9) ve mirtenil asetat(%15.2) olarak tespit edilirken, ökaliptol (% 18.4) ve nopinon + transPinokarveol(%14.4) var. euphratica için ana bileşenler olmuştur. S.verticillata'dan uçucu yağ elde edilemedi. S. eupratica'dan elde edilenler isekayda değer aktivite göstermedi.Anahtar Kelimeler: Salvia verticillata subsp. verticillata, S. verticillata subsp.amasiaca, S. euphratica var. euphratica, S. euphratica var. leiocalycina,antioksidan aktivite, BHT, uçucu yağ, GC-MS.

Abstract:
The study was designed to evaluate the antioxidant activities of the hexane(He), dichloromethane (DCM) and methanol (MeOH) extracts and essentialoils of Salvia verticillata subsp. verticillata, S. verticillata subsp. amasiaca, S.euphratica var. euphratica and S. euphratica var. leiocalycina which areendemic for Turkish flora. The oils and extracts were screened for theirpossible antioxidant activities by two complementary test systems namelyDPPH free radical scavenging and ß-carotene/linoleic acid systems. In thecase of DPPH test system, MeOH extract of S. euphratica var. leiocalycinaexerted the highest antioxidant activity (IC50 value is 11.4 ?g/ml). In thelatter case, the highest activity was exhibited by the MeOH extract of S.verticillata subsp. amasiaca with a percentage of 58.7%. On the other hand,esential oils were isolated from the varieties of S. euphratica byhydrodistillation. Major oil components were determined as trans-pinocarvylacetate (24.9%) and myrtenyl acetate (15.2%) for var. leiocalycina, whilethey were eucalyptol (% 18.4) and nopinon + trans-pinocarveol (%14.4) forvar. euphratica. It was essential oil that not obtained from S. verticillata.Essential oil obtained from S. eupratica did not show remarkable antioxidantactivity.Keywords: Salvia verticillata subsp. verticillata, S. verticillata subsp. amasiaca,S. euphratica var. euphratica, S. euphratica var. leiocalycina, antioxidantactivitiy, BHT, essential oil, GC-MS.