Gazete tasarımının haberin algılanması ve anlamlandırılması üzerindeki etkisi
The effect of newspaper design on perception and interpretation of news
Yazar: FADİME ŞİMŞEK İŞLİYEN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ŞEKER
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Algı = Perception ; Anlamlandırma = Explanation ; Gazetecilik = Journalism ; Gazeteler = Newspapers ; Görsel iletişim = Visual communication ; Haberler = News ; Sayfa düzenleme = Page-designing ; Tasarım = Design

Özet:
İçinde yaşadığımız çağda görsellik son derece önemlidir. Yüz yüze iletişimden kitle iletişimine kadar iletişimin her türünde görselliğin etkisini hissetmek mümkündür. Bu durum yazılı basının en etkili araçlarından biri olan gazeteler için de geçerlidir elbette. Bir gazetenin nasıl bir görünüme sahip olduğu ile kurumsal imajı arasında sıkı bir bağ vardır. Sayfa tasarımı okurların ilgisini çekme, algıyı kolaylaştırma, içeriği güçlendirme gibi işlevleri yerine getirmenin yanında bir anlamda da gazetelerin kartviziti konumundadır. Okur gazeteye baktığı ilk anda o gazetenin iyi ya da kötü, ciddi ya da sansasyonel bir içeriğe sahip olduğu konusunda bir takım ipuçlarını gazetenin tasarımından yakalayabilmektedir. Bu nedenle tasarım ve içerik arasında doğrusal bir ilişki vardır. Sayfa tasarımı tüm bu fonksiyonları yerine getirirken aynı zamanda bir başka işlevi de örtük olarak üstlenmektedir. Bilindiği gibi her gazete belirli bir ideolojiye; bunun bir uzantısı olarak da yayın politikasına sahiptir. Bu nedenle haberler kullanılan dil açısından gazetenin ideolojisiyle örtüşen belirli söylemlere sahip olurken görsel açıdan da bu söylemleri destekleyecek ve pekiştirecek şekilde düzenlenmektedir. Bu noktada haberin sayfadaki konumu, haber için ayrılan alan, haberin hemen yanında yer alan yazı ve görseller gibi birtakım unsurlar, söz konusu haberin okur tarafından nasıl anlamlandırılacağını büyük ölçüde etkilemektedir. Dolayısıyla son derece önemli olan bir haber, tasarımın etkisiyle silikleşebileceği gibi bunun tersi de geçerli olabilmektedir. 
Bu çalışmada sayfa tasarımının haber ile olan ilişkisi sorgulanmış; tasarımın okur üzerindeki yönlendirici etkisi saptanmaya çalışılmıştır.  Çalışmanın ana sorunsalı doğrultusunda oluşturulan varsayımların geçerliliği, nitel araştırma teknikleri arasında yer alan odak grup görüşme ve yüz yüze görüşme yöntemleri ile sınanmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda haberin algılanması ve anlamlandırılması sürecinde tasarımın son derece etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tasarım, gazete sayfa tasarımı, görsel iletişim, haber, odak grup

Abstract:
Visual quality is of great importance in modern world. It is possible to feel the effect of visual quality in various forms of communication from face-to-face communication to mass communication. Of course, this is also valid for newspapers which are one of the most influential means of printed media. There is a strong link between visual quality and corporate image of a newspaper. Besides its functions in drawing the attention of readers, facilitating perception, enhancing content, in a sense page design functions as the business card of the newspaper. When the reader looks at the newspaper, s/he can find clues from page design if the newspaper has good, bad or sensational content. Therefore, there is a linear relation between layout and content.  While fulfilling all these functions, page design also implicitly assumes another function. As is known, every newspaper has a certain ideology and a publication policy in line with this ideology. Hence, while news in a newspaper includes certain discourses in terms of language, it is also visually designed to support and reinforce these kinds of discourse. Herein, some elements like the place of the news in the page, the amount of space allocated, adjacent writings and visuals greatly influence how a particular piece of news is perceived by readers. Therefore, a piece of new which is very important can become indistinct or vice versa. 
In this study, the relation of page design with the content was investigated; the directing effect of design on readers was determined. The validity of the assumptions created in line with main research question of the study was tested with focus group interview and face-to-face interview methods, which are among qualitative research techniques. In the light of the findings obtained, it was concluded that design is extremely effective in perception and interpretation of news.


Key Words: Design, newspaper page design, visual communication, news, focus grou