Türk Çalışma Mevzuatı uyarınca işçinin çalışmaktan kaçınma hakkı
In accordance with the Turkish Labor Legislation the right torefrain from working of the employee
Yazar: BÜŞRA ABBAS
Danışman: DOÇ. DR. FATMA BURCU SAVAŞ
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Mevzuat = Legislation ; Toplu iş hukuku = Turkish labor law ; Çalışanlar = Workers ; Çalışmaktan kaçınma = Right of absenteeism ; İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu = Occupational Health and Safety Law ; İş hukuku = Labour law ; İş sözleşmesi = Employment contract ; İş ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı = Employment and Social Secunity Law ; İşçiler = Workers

Özet:
İşçinin iş sözleşmesinden doğan en temel borcu; iş görmektir. Türk İş Hukuku mevzuatında düzenlenen ve işçiye tanınan çalışmaktan kaçınma hakkı ise, işçinin bu borcunun kanuni bir istisnasını teşkil etmektedir. Kanun koyucu, bu istisnayı iki duruma ilişkin olarak ve işçinin iş sözleşmesini sonlandırmaksızın hakkını elde edebilmesi amacıyla getirmiştir. 

İşçinin çalışmaktan kaçınma hakkının gündeme geldiği ilk durum, ücretin ödenmemesidir. Ücret, iş sözleşmesinin asli bir unsuru olmakla birlikte aynı zamanda işçinin en önemli geçim kaynağıdır. Dolayısıyla, işveren ücreti zamanında ve eksiksiz ödemekle yükümlüdür. İşveren, bu borcuna aykırı davranması halinde bazı sonuçlarla karşılaşacaktır. Bu sonuçlardan biri de tezimizin inceleme konusunu oluşturan ve İşK.'nun 34. maddesinde düzenlenen işçinin çalışmaktan kaçınma hakkıdır.
 
Çalışmaktan kaçınma hakkının gündeme geldiği diğer durum ise, ciddi ve yakın tehlike halidir. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m. 13 hükmünde düzenleme altına alınan bu hak, aslında Kanunun kapsamında yer alan tüm çalışanlar açısından mevcuttur. Söz konusu hak, işçinin vücut bütünlüğünü korumaya yönelik olup önleyici bir nitelik taşımaktadır. Bu anlamda, işverenin işverenin işçiyi koruma ve gözetme borcunun bir gereği olarak iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin gerekli önlemleri alarak işçiye güvenli bir çalışma ortamı sağlama yükümlülüğü bulunmaktadır. İşçi bu hakkını kullanarak iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin gerekli önlemleri alması konusunda işvereni zorlamaktadır.

Çalışmamızda, çalışmaktan kaçınma hakkının uluslararası ve ulusal dayanakları ile hukuki niteliğine ilişkin değerlendirmelere yer verilmiştir. Mevzuatımızda söz konusu hakkın gündeme geldiği ve kullanılabildiği iki durum ayrıntılı olarak ele alınmış ve kullanılmasının şartları, kullanım şekli, hukuki sonuçları ile kanunda açıkça düzenlenmeyen bazı hususların yarattığı sorunlar doktrindeki görüşler ve yargı kararları ışığında incelenmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Çalışmaktan Kaçınma Hakkı, Ücret, İş Sağlığı ve Güvenliği, İşçi, İşveren.

Abstract:
The most significant debt of the employee arising from the employment contract; it is to work. The right to refrain from working, which is regulated in the Turkish Labor Law and provided to the employee, constitutes a legal exception to this debt of employee. The legislator has brought this exception in order to obtain the right in relation to two cases and without terminating the employment contract.

The first situation that comes into question of this right is non-payment of wages. Wage is an essential element of the employment contract but also the most fundamental means of living for the employee. Therefore, the employer is obliged to pay the wage on time and in full. If the employer violates this debt, will face some consequences. One of these consequences is the right to refrain from working which consists subject of our thesis and which regulated in Article 34 of Labor Code.

The other situation where this right is raised is the presence of a serious and imminent danger. This right, which is regulated under Article 13 of Occupational Health and Safety Code, is in fact present for all employees covered by this Code. This right is intented to protect the physical integrity of the employee's and has a preventive nature. In this sense, the employer is obliged to provide the employee with a safe working environment by taking necessary precautions regarding occupational health and safety as a requirement of the employer's obligation to protect and supervise the employee. By exercising this right, the employee forces the employer to take necessary measures for occupational health and safety. 


In our study, it is evaluated the international and national basis of the right to refrain from working and its legal characteristic. Two cases in which this right can be exercised are discussed in details and the conditions of exercise, the way of exercise, the legal consequences and the problems created by some issues not explicitly regulated by law are tried to be examined in the light of the doctrinal opinions and judicial decisions. 

Keywords: The right to refrain from working, Wage, Occupational Health and Safety, Employee, Employer.