Sıcak içecek hazırlama cihazlarının kullanılabilirliklerinin yaşlı kullanıcılar bağlamında incelenmesi ve iyileştirme önerilerinin belirlenmesine yönelik bir çalışma
Determination of the usability of hot beverage preparation devices in the context of elderly users and determination of design improvement recommendations
Yazar: AYBEGÜM NUMANOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EKREM CEM ALPPAY
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design

Özet:
Yaşlıların yaşam kalitesinin yükseltilmesine yönelik çalışmalara gösterilen ilgi artmaktadır. Bu ilginin başlıca nedeni, insan ömrünün gittikçe uzaması ve buna bağlı olarak yaşlı nüfusun Türkiye'de ve Dünya'da hızla artmasıdır. Sağlık sektöründeki gelişmeler ve ekonomik koşulların iyileşmesi sebebiyle nüfustaki bu artışın gelecek yıllarda da devam etmesi beklenmektedir.
İnsan hayatındaki dönemler bebeklik, çocukluk, gençlik, olgunluk ve yaşlılıktır. Yaşlılıkta bireyde biyolojik, psikolojik ve sosyal değişimler meydana gelmektedir. Değişimlerle birlikte yaşlı bireylerin ihtiyaçları da farklılaşmaktadır. Farklılaşan bu ihtiyaçları anlamaya yönelik bilimsel çalışmalar, yaşlı bireylerin yaşam kalitesinin arttırılması için gereklidir. 
Yaşlanmaya bağlı değişimler arttıkça kişinin yaşam kalitesi düşmektedir. Yaşlı bireylerde düşük yaşam kalitesine bağlı olarak ortaya çıkan sağlık problemlerinin çözümüne odaklanmak birinci öncelik olmamalıdır. Bunun yerine sağlık problemlerinin oluşumunu engelleyecek, yaşlı bireylerin yaşam kalitesini arttıracak, sağlıklı yaşamalarını sürdürmeyi hedefleyen çalışmalar yapmaya öncelik verilmelidir. Bireylerin yaşam alanı yaşam kalitesini büyük ölçüde etkiler. 
Yaşlı bireylerin yaşam alanlarını daha güvenli ve konforlu hale getirerek, kimseye bağımlı olmadan yaşamalarını sağlayacak düzenlemeler yapmak gereklidir. Yaşlıların yüksek oranda kendi evlerinde, aşina oldukları ortamlarda yaşamayı tercih ettikleri araştırmalar sonucunda ortaya konmuştur. Bu nedenle yaşlıların evlerini kendilerine uygun hale getirmek, barınma seçenekleri arasında en uygun olanıdır. Yaşlı bireylerin kendi evlerinde yaşamlarını sürdürebilmeleri bir takım günlük aktiviteleri de kendi başlarına yapabilmelerini gerektirmektedir. Yemek pişirmek bu aktivitelerden biridir. Yaşlıların kendi başlarına yemek pişirmelerini sağlamak, kendi evlerinde kimseye bağımlı olmadan yaşamalarını kolaylaştıracaktır. Ancak yiyecek içecek hazırlama sırasında kullanılan küçük ev aletleri yaşlılıktaki yeti kayıpları dikkate alınmadan tasarlanmaktadır. 
Bu çalışmada yaşlıların kavrama, görme algılama gibi kısıtlarına rağmen yaşamlarını konforlu bir şekilde sürdürmeleri için evde sıkça kullandıkları küçük ev aletleri üzerinde inceleme ve çalışma yapılmıştır. Yapılan çalışmalar ışığında küçük ev aletlerinin kullanılabilirliğinin arttırılması için tasarım önerileri ortaya konmuştur. Çalışmalar sonunda ortaya konan tasarım önerileri tasarımcıların ve mühendislerin sıcak içecek hazırlama cihazlarının tasarım ve geliştirme evrelerinde kullanılabilecektir.

Abstract:
There is a growing interest onto the studies towards raising the quality of elderly people's life. The main reason for this interest is the prolongation of the human life and accordingly the increasement of the elderly population in Turkey and the world rapidly. It is expected that this increase will continue in the coming years due to improvements in the healthcare facilities and economical situations. The periods of human life are infancy, childhood, youth, maturity and old age. Elderly individuals expose to biological, psychological and social changes. Along with those changes, the needs of elderly people become different. Scientific studies to understand these different needs are necessary for increasing the elderly individuals' life quality. As the age-related biological, psychological and social changes occur, the life quality of the elderly individuals decreases. Focusing on solving health problems that arise due to low quality of life in elderly individuals should not be a top priority. Instead, priority should be given to studies aiming at preventing the formation of health problems, increasing the quality of life of elderly individuals, and maintaining their healthy life. 
Individuals' living space greatly influences the quality of life. It is necessary to make arrangements to make the living spaces of elderly people safer and more comfortable and to live without dependence on anybody. As a result of research, it is shown that elderly individuals are likely to live in their own homes, where they are familiar. For this reason, making the homes of the elderly suitable for them is the most appropriate choice of housing. Living at their own homes requires that elderly people also be able to do some daily activities on their own. Preparing food and beverage is one of these activities. Providing preparing food and beverage for the elderly on their own will make their life easier without being dependent on anyone in their own homes. However, household appliances used during food and beverage preparation are designed without taking into account the loss of power in old age. 
This study was carried out on household appliances which elderly people frequently use in kitchens to keep their lives in a comfortable manner despite the constraints of the comprehension and visual perception. During the study, a survey was conducted with 15 people over 65 years of age followed by observations with 65-74 years 15 users. As a result of this study, design recommendations to be used in increasing the usability of household appliances have been revealed. The design recommendations determined at the end of the studies will make it easier and quicker for designers and engineers to increase usability in hot drink preparation devices'design and development phases.