Anadolu'da erken dönem Türk izleri (Kaya resimleri ve yazılı kaynaklara göre)
Early period traces of the Turks in Anatolia (According to cave paintings and written sources)
Yazar: HASAN AKSOY
Danışman: PROF. DR. HASAN BAHAR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures ; Sanat Tarihi = Art History ; Tarih = History
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Kaya resimleri = Petroglyphs ; Türk kültürü = Turkish culture ; Türk tarihi = Turkish history ; Türkistan = Turkistan ; Türkler = Turks

Özet:
Kaya resimleri, erken dönem Türk topluluklarının hayat tarzları, çevreyle olan ilişkileri, kültürel birikimleri, bilişsel yeterlilikleri, kozmoloji anlayışları, boy yapıları ve göç yönleri hakkında bilgiler sunan önemli tarihi kaynaklardır. Bu çalışmada, Anadolu'da erken dönem Türk varlığı kaya resimleri özelinde yazılı kaynaklarla desteklenerek incelenmiş, özellikle kaya resimlerindeki tasvirlerin erken dönem Türk kültürüyle ilişkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. 
Erken dönem Türklerin dinamik hayat tarzı gereği göçlerle birlikte kaya resimleri dağılım göstermektedir. Bu nedenle Anadolu'daki Türk kaya resimleri, günümüz Türk dünyası coğrafyası olarak bahsedilen Sibirya, Moğolistan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Dağıstan ve Altayların farklı bölgelerindeki 47 kaya resim kompleksindeki görsel örneklerle karşılaştırılmış, Türklükle bağlantısı temellendirilmeye çalışılmış ve tek bir ruhun farklı dönemlerde çeşitli bölgelere gelerek resimleri işlediği vurgulanmıştır. 
Kaya resimleri Anadolu'nun dört tarafında karşımıza çıkmaktadır. Yazılı kaynakların verdiği bilgilerle kaya resimlerinin bulunduğu konumlar paralellik arz etmektedir. Bu çalışma, erken dönem Türklerin Anadolu'daki varlığı hususunu yeniden yorumlama noktasında faydalı olacaktır. 

Anahtar Kelimeler: Kaya resimleri, Türkler, Anadolu, Türkistan, Türk kültürü

Abstract:
Rock paintings are imperative historical sources that provide essential information about early Turkish communities, their lifestyles, and relations with the environment, cultural accumulation, cognitive competencies, cosmology perception, clan structures, and migration aspects. This study investigates the early period Turkish presence in Anatolia and supports its suggestions with written sources. It also tries to reveal especially the rock paintings, and the relationship between the depictions in the rock paintings and the early Turkish culture.
Due to the nomadic and dynamic lifestyle of the early Turks, and also migrations, rock paintings are spread over large area.  As of this distribution, rock paintings with the characteristics of Turkish culture in Anatolia were compared with the visual examples in 47 rock painting complexes in contemporary Turkish geography which are in Siberia, Mongolia, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan, Dagestan, and Altai. The study tries to establish a basis for the connection between Turks and rock paintings and it emphasizes that as if one single soul came to various regions in different periods and draw these paintings.
One can see the rock paintings all over Anatolia. Locations of written sources and rock paintings show parallel. This study is a supporting document in terms of reinterpreting the existence of the early Turks in Anatolia.

Keywords: Rock paintings, Turks, Anatolia, Turkistan, Turkish culture