Farklı haritalandırma teknikleriyle Karadeniz Bölgesinin meteorolojik kuraklığının değerlendirilmesi
Evaluation of meteorological drought of the Black Sea Region using different mapping techniques
Yazar: MUHAMMET SAİT GÖÇER
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZ ŞİMŞEK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ DEMİR KESKİNER
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Kuraklığın zamansal değişiminin yanında mekansal değişiminin de değerlendirilmesi çalışma bölgesi içinde kuraklık açısından riskli bölgelerin belirlenmesini sağlamaktadır. Bu tez çalışmasında, Karadeniz Bölgesi meteorolojik kuraklığının haritalandırılması için Ters Mesafe Ağırlıklı Enterpolasyon, Kriging ve Radyal Tabanlı Fonksiyon haritalandırma teknikleri kullanılmış ve bu tekniklerin kuraklığı modelleme başarıları farklı istatistiksel test kriteriyle belirlenmiştir. Meteorolojik kuraklığın haritalandırılması için farklı haritalandırma tekniklerinin karşılaştırmanın yanı sıra Standart Yağış İndeksi (SYİ), Keşif Kuraklık İndeksi (KKİ), Erinc, De Martonne ve De Martonne-Gottman yöntemlerinin kuraklık zamansal analizinde farklı veri periyotlarındaki değişimleri incelenmiştir. 1965-2020 yılları arasındaki kuraklığın mekânsal dağılımında De Martonne ve De Martonne-Gottman ve Erinç yöntemlerinde Ters Mesafe Ağırlıklı Enterpolasyon tekniği, SYİ yönteminde Kriging ve KKİ yönteminde ise Radial Base Fonksiyonu tekniği en iyi haritalandırma yöntemi olmuştur. Kuraklık indis değerlerinin hesaplanmasında farklı girdi parametrelerinin kullanılmasının haritalandırma tekniğinin başarısını etkilediği belirlenmiştir. Kuraklığın mekânsal değerlendirilmesinden De Martonne, De Martonne-Gottman ve Erinç yöntemleriyle bölgenin Yeşilırmak havzası sınırlarında kalan orta kesiminde, SYİ ve KKİ yöntemlerinde ise bölgenin batı kesiminde kuraklık oluşumunun daha büyük olduğu belirlenmiştir. Kuraklık ve farklı kuraklık sınıflarının oluşumu, birinci (1965-1992), ikinci (1993-2020) ve tüm (1965-2020) periyotlarda farklı oranlara sahip olmuştur. Çalışma bölgesinin doğu kesiminin tüm kuraklık analizi yöntemleri ve periyotları için kuraklık riski en az bölge olduğu ve bu bölgede yağışlı sınıfa ait en şiddetli indis değerine sahip iklim sınıfının oluştuğu belirlenmiştir. Bu bölgede kuraklık riskinin değil taşkın riskinin yüksek olduğu değerlendirilmiştir.

Abstract:
Evaluating the spatial change as well as the temporal change of drought enables the identification of risky regions in terms of drought within the study region. In this thesis study, Inverse Distance Weighted Interpolation, Kriging and Radial Basis Function mapping techniques were used to map the Black Sea Region meteorological drought, and the drought modeling success of these techniques was determined with different statistical test criteria. In addition to comparing different mapping techniques for mapping meteorological drought, the changes of Standardized Precipitation Index (SPI), Reconnaissance Drought Index (RDI), Erinc, De Martonne and De Martonne-Gottman methods in drought temporal analysis in different data periods were examined. In the spatial distribution of drought between 1965-2020, the Inverse Distance Weighted Interpolation (IDW) technique in the De Martonne and De Martonne-Gottman and Erinç methods, the Kriging technique in the SPI method and Radial Base Function (RBF) technique in the RDI method were the best mapping methods. It has been determined that the use of different input parameters in calculating drought index values affects the success of the mapping technique. From the spatial evaluation of drought, it was determined that drought occurrence was greater in the central part of the region within the borders of Yeşilırmak basin by De Martonne, De Martonne-Gottman and Erinç methods, and in the western part of the region by SPI and RDI methods. Drought and the formation of different drought classes had different rates in the first (1965-1992), second (1993-2020) and all (1965-2020) periods. It has been determined that the eastern part of the study region is the region with the lowest drought risk for all drought analysis methods and periods, and the climate class with the most severe index value of the rainy class occurs in this region. It has been evaluated that the flood risk, not the drought risk, is high in this region.