Arkeolojik alanlarda kırsal alan yönetimi: Uzuncaburç (Silifke) üzerine bir model önerisi
Rural area management in archeogicial areas: A model proposal on the Uzuncaburç (Silifke)
Yazar: İSA YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. NİDA NAYCI
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Mimarlık = Architecture
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Fiziksel özellikler = Physical properties ; Kırsal bölge = Rural region ; Kırsal yerleşmeler = Rural settlements ; Mersin-Silifke-Uzuncaburç = Mersin-Silifke-Uzuncaburç

Özet:
Türkiye kültür varlıkları bakımından oldukça zengin bir yapıya sahip olmakla birlikte bu kültürel varlıklar içerisinde özellikle kırsal alanlarda yer alan arkeolojik değerlerinin  çağdaş uluslararası yaklaşımların öngördüğü şekilde korunmasının yönetilmesine ihtiyaç vardır. Bu çalışma ile arkeolojik alanlar ve bu alanlar ile iç içe olan kırsal yerleşmelerde koruma, kullanma ve yönetim adına yaşanan sorunların belirlenmesi, geleneksel değerlerin yaşatılarak sürdürülmesi, halkın katılımı, birlikte yönetim ve bütünleşik koruma ilkeleri doğrultusunda bir yönetim modeli önerisi geliştirilmesi amaçlanmıştır. Diocaesarea Antik Kenti ve onu içinde barındıran Uzuncaburç Yerleşimi Türkiye'nin önemli ve iyi korunmuş örenyerlerinden biri olduğu gibi geleneksel kırsal yaşamında hala devam ettiği bir yerdir. Binlerce yıldır süregelen geleneksel üretim yöntemlerinin izlenebildiği bir yerleşimdir. Bu nedenle çalışma alanı olarak seçilmiştir.
Bu amaç doğrultusunda ikinci bölümde literatür araştırması yapılarak kuramsal arka plan oluşturulmuştur. Koruma, kırsal yerleşme, alan yönetimi, katılımcı yönetim, bütüncül ve bütünleşik koruma, kültürel miras, kırsal miras gibi kavramlar ele alınarak ulusal ve uluslararası süreçler incelenmiştir. Arkeolojik ve Kırsal Alan Yönetiminin temel ilkeleri ve yasal çerçevesi aktarılmıştır.
Üçüncü bölümde Silifke ve Uzuncaburç'un konumu ve fiziksel özelliklerine değinilmiştir. Arşiv araştırmaları, tarihi araştırmalar ve saha araştırmaları için izlenen yöntem aktarılmıştır. Daha sonra verilerin toplanması ve işlenmesine ilişkin bilgiler verilmiştir.
Dördüncü bölüm 3 aşamalı olarak ele alınmıştır. İlk aşamada Uzuncaburç yerleşimi ile ilgili bulgulara yer verilmiş, ikinci aşamada bulguların değerlendirilmesi yapılmış üçüncü aşamada da bu değerlendirmeler ışığında ele alınabilecek koruma-kullanma yaklaşımları belirlenmiştir. Bu anlamda tarihsel süreç içerisinde önemli bir yere sahip olan Olba Bölgesinin dini ve idari merkezliğini de üstlenmiş olan Diocaesarea antik kentinin Helenistik dönemden başlayıp Roma Dönemi ile devam eden ve günümüze kadar gelen süreç içerisinde alana bıraktığı izler ve oluşturduğu değerler belirlenerek alanın anlam ve önemi belirlenmiştir. Alanda arkeolojik araştırma ve kazılar, tespit ve tescil çalışmaları, planlama çalışmaları, restorasyon ve koruma çalışmaları ile kamulaştırma çalışmaları gibi konular ele alınarak koruma adına yapılan çalışmalar belirlenmiştir. Yerleşimdeki arkeolojik buluntular dışında geleneksel kırsal yaşamın somut ve somut olmayan değerlerine de değinilerek sadece arkeolojik değerlerin değil kırsal yaşamında tüm değerleriyle korunması gerektiği düşüncesi ile çağdaş uluslararası yaklaşımlar ışığında günümüzde oldukça önemli olan alan yönetimi yaklaşımlarının farklı boyutları ile ele alınarak değerlendirmesi yapılmıştır.
	Beşinci bölümde ise yapılan tüm çalışmalar ve değerlendirmeler sonucunda öneriler getirilmiştir.

Abstract:
Turkey has a rich cultural heritage in terms of structure. There is a need to manage the protection of the archaeological values of cultural assets, especially in rural areas, as prescribed by contemporary international approaches. The aim of this study is to determine the problems experienced in the name of protection, use and management in archaeological areas and rural settlements intertwined with these areas, to develop a management model proposal in line with the principles of the participation of the public, the management and integrated conservation principles in order to sustain the traditional values. Diocaesarea ancient city and is in a place where it hosts Uzuncaburc placement Turkey's most important and best-preserved traditional rural life as it was one of the ruins still continued. It is a settlement where thousands of years of traditional production methods can be followed. Therefore, it has been chosen as the study area.
In line with this aim, in the second chapter, a theoretical background has been established by conducting literature research. The concepts such as conservation, rural settlement, field management, participatory management, integrated and integrated conservation, cultural heritage, rural heritage are discussed and national and international processes are examined. The basic principles and legal framework of Archaeological and Rural Area Management have been explained.
In the third chapter, the position and physical properties of Silifke and Uzuncaburç are mentioned. The methods followed for archival research, historical research and field research were explained. Afterwards, information about the collection and processing of the data was given.
The fourth chapter has three stages. In the first stage, findings related to Uzuncaburç settlement were included, in the second stage the findings were evaluated and in the third stage, conservation-use approaches that could be discussed in the light of these evaluations were discussed. In this sense, the importance of the area was determined by determining the traces left by the ancient city of Diocaesarea, which undertook the religion and administrative center of the Olba Region, which has an important place in the historical process, from the Hellenistic period to the present period and continued until the present. Archaeological research and excavations in the area, detection and registration studies, planning studies, restoration and conservation studies and expropriation studies were discussed and the studies carried out for conservation were determined. In addition to the archaeological finds in the settlement, the concrete and intangible values of traditional rural life are also mentioned, and not only the archaeological values should be protected with all their values in rural life, but also the area management approaches which are very important in the light of contemporary international approaches have been evaluated and evaluated with different dimensions.
In the fifth chapter, suggestions were made as a result of all studies and evaluations.