Karaçomak Deresi (Kastamonu) su, sediment ve Corixa affinis Leach, 1817 (Heteroptera; Corixidae) türünde ağır metal konsantranyonlarının karşılaştırılmalı olarak incelenmesi
Comparative investigation of heavy metal concentration in water, sediment and Corixa affinis Leach, 1817 (Heteroptera; Corixidae) of Karacomak River (Kastamonu)
Yazar: TARIQ A. M. TYEB
Danışman: PROF. DR. SAVAŞ CANBULAT
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Karaçomak deresinde 2017-2018 yıllarında en iyi temsil ettiği düşünülen 8 istasyonda mevsimsel olarak ağır metal birikimini belirlemek için su, sediment ve Corixa affinis Leach, 1817 (Heteroptera; Corixidae) örneklemesi yapılmıştır. Örnekler uygun standart tekniklerle alınarak ve Pb, Cr, Ni, Zn, Mn ve Cu konsantrasyonları ICP-OES cihazı ile belirlenmiştir. Sudaki yıllık metal konsantrasyon ortalamasının Mn> Cu> Zn> Pb> Ni> Cr şeklinde olduğu gözlenmiştir. Metallerin mevsimsel en yüksek değerleri şu şekilde kaydedilmiştir; Yaz aylarında Pb (14.018 ug / L) ve Ni (2.469 ug / L), kış  ise aylarında Cr (2.079 ug / L), Zn (20.789 ug / L), Mn (58.296 ug / L) ve Cu (19.072 ug / L) olarak bulunmuştur. Genel olarak, bu çalışma da kaydedilen sudaki ağır metallerin değerleri, uluslararası içme suyu standartları için izin verilen limitleri aşmamaktadır. Sediment örneklerindeki yıllık metal konsantrasyonunun ortalaması sırasıyla Mn> Cu> Zn> Ni> Pb> Cr şeklindedir. Ağır metallerin mevsimsel en yüksek değerleri şu şekildedir; Yaz aylarında Pb (0.389 µg/g) ve Ni (0.646 µg/g), kış aylarında Cr (0.276 µg/g), Zn (0.921 µg/g), Mn (13.052 µg/g) ve Cu (1.818 µg/g) . Referans değerlere göre, dere sedimentindeki Pb, Cr, Ni, Zn, Mn ve Cu kirliliği etkili seviyeye ulaşmamaktadır. Sonuçlar ayrıca Corixa affinis Leach, 1817 (Heteroptera; Corixidae) için böceklerdeki ağır metallerin biyolojik birikimini göstermektedir. Böceklerdeki ağır metal konsantrasyonlarının sırasıyla Zn> Cu> Mn> Pb> Cr> Ni olduğu gözlenmiştir. Bu çalışmanın elde edilen bilgi ve deneyim daha ileri biyomateryal çalışmaları için faydalı olabilecek niteliktedir. Bu çalışmada elde edilen veriler Karaçomak deresinde daha sonra yapılacak kirlilik çalışmaları için temel teşkil etmektedir ve kirlilik çalışmaları periyodik olarak sürdürülmelidir.

Abstract:
In this study, 8 stations from Karaçomak River were chosen and water, sediment and insects samples (Corixa affinis Leach, 1817 (Heteroptera; Corixidae))  were taken to determine the seasonal heavy metal accumulation. Samples were taken with appropriate analytical techniques and Pb, Cr, Ni, Zn, Mn and Cu concentrations were determined by using ICP-OES device. Sources of heavy metals pollution in Karaçomak River were determined as sewage, industrial effluent, fertilizers, herbicide and pesticide. It was observed that the metal concentration means per annum were in the water Mn> Cu> Zn> Pb> Ni> Cr. Seasonal highest values of heavy metals were observed as follows; Pb (14.018 µg/L) and Ni (2.469 µg/L) in summer, Cr (2.079 µg/L), Zn (20.789 µg/L), Mn (58.296 µg/L) and Cu (19.072 µg/L) in winter. In general, the values of heavy metals in the water recorded in this study did not exceed permissible limits for international standards of drinking water According to the reference values except lead metal that exceeded Permissible limits. It was observed that the mean sequence of the metal concentration per annum in the sediment were Mn> Cu> Zn> Ni> Pb> Cr. Seasonal highest values of heavy metals were observed as follows; Pb (0.389 µg/g) and Ni (0.646 µg/g) in summer, Cr (0.276 µg/g), Zn (0.921 µg/g), Mn (13.052µg/g) and Cu (1.818 µg/g) in winter. According to the reference values, Pb, Cr, Ni, Zn, Mn and Cu contaminations in the river sediment have not reached the effective level. The results also showed a biological accumulation of heavy metals in insect for each of Corixa affinis Leach, 1817 (Heteroptera; Corixidae). Where heavy metal concentrations in the insects were decreased in sequence of Zn>Cu>Mn>Pb>Cr>Ni. Findings in this study in Karaçomak river, basis for subsequent pollution studies and pollution studies should be continued as periodic.