Sosyal konstrüktivizme göre Turgut Özal dönemi Türk dış politikası (1983-1993)
According to social constructivism, Turgut Özal period in Turkish foreign policy (1983-1993)
Yazar: KÜBRA DEREN EKİCİ
Danışman: DOÇ. DR. İRFAN KAYA ÜLGER
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Kimlik = Identity ; Konstrüktivizm = Constructivism ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Özal, Turgut = Özal, Turgut

Özet:
Pozitivist ve post pozitivist teoriler arasında konumlandırılan Sosyal Konstrüktivizm, Uluslararası İlişkilerin sosyal yönüne vurgu yapan bir yaklaşımdır. Ontolojik açıdan sosyal gerçekliğin inşasına dair öneriler geliştirerek disiplince göz ardı edilen kimlik, değer, kültür, söylem gibi konuların uluslararası ilişkilere dâhil edilmesini sağlayan yaklaşım farklı bir bakış açısı ortaya koymuştur. Özellikle 1980'li yıllardan itibaren önem kazanmaya başlayan Sosyal Konsrüktivizme göre, uluslararası politikanın temel yapıları maddi olmaktan ziyade sosyal özellikler taşımaktadır. Bir başka ifadeyle, Sosyal Konsrüktivizme göre normatif düşünce maddi öğelerden daha önemlidir. Soğuk Savaş'ın ardından kimlik, değerler, normlar, kültür ve devlet dışı aktörlerin etkinliğinin artması, Sosyal Konsrüktivist Yaklaşımın güçlenmesine neden olmuştur. 

Bu çalışma Sosyal Konsrüktivist Yaklaşıma göre Turgut Özal'ın başbakanlık ve Cumhurbaşkanlığı döneminde Türkiye'nin dış politikasını analiz etme amacı taşımaktadır. Kavramsal ve teorik çerçevenin incelendiği ilk bölümün ardından ikinci bölümde Türk dış politikasının geleneksel çerçevesi ortaya konulmuş ve Turgut Özal döneminde dış politikaya yön veren temel perspektif ortaya konulmuştur. Üçüncü bölümde ise dış politikaya yön veren ilkeler ve prensiplerle, dış politika uygulama alanları analiz edilmiştir. 

Kısaca ifade etmek gerekirse,  Turgut Özal'ın yönetimde bulunduğu dönemde Türkiye, o zamana kadar takip ettiği statükocu dış politikadan uzaklaşmış, kimlik, değerler ve kültürün öne çıktığı,  liberal-muhafazakâr, Neo-Osmanlıcı, aktif, risk alabilen, çok yönlü bir dış politika izlemeye yönelmiştir. Özal'ın kimliği, ideolojik düşünceleri ve değerleri, Türk dış politikasını doğrudan etkilemiş, Türkiye'nin dış dünyada işbirliği yaptığı coğrafyanın genişlemesine ve çok yönlü bir görünüm kazanmasına neden olmuştur. Türkiye'nin Batı odaklı dış politikası, Turgut Özal döneminde değişmemiş buna Osmanlı bakiyesi alanlar da eklenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Turgut Özal, Türk Dış Politikası, Dış Politika Analizi, Sosyal Konstrüktivizm, Kimlik.

Abstract:
Social Constructivism, positioned between positivist and postpositivist theories, is an approach that emphasizes the social aspect of International Relations. By  developing suggestions on the construction of social reality according to an ontological point of view; the approach which  enables the inclusion of subjects that are ignored by discipline, such as  identity, value, culture, discourse into international relations, puts forward a different perspective. According to the Social Constructivism, which started to gain importance especially in the 1980s, fundamental structures of international politics have  social characteristics rather than materialistic view. Following the Cold War, the enhancement of identification, values, norms, culture and the effectiveness of non-state actors has led to the strengthening of the Social Constructivist Approach.

This study ,based on the social constructivists approach,  is intended to analyze Turkey's foreign policy during Turgut Ozal's prime minister and presidential period. After the first chapter in which the conceptual and theoretical structure are examined, the traditional framework of Turkish foreign policy and a basic perspective which led foreign policy in Turgut Özal period is put forward in the second part, In the third part, the principles that guide foreign policy and foreign policy application areas are analyzed.

Briefly, Turkey  moved away from the status quo foreign policy that had been  followed up to that time in the period when Turgut Ozal was in power, and oriented towards a liberal-conservative, Neo-Ottomanist, active, risk-taking multifaceted foreign policy which had  highlighted identification, values and culture. Özal's identity, ideological considerations and values have directly affected Turkish foreign policy, enabled Turkey to expand the geography of its cooperation in the international playing field and gain a multifaceted view. Western-oriented foreign policy of Turkey was unchanged during period of Turgut Ozal, furthermore Ottoman influenced regions were considered in foreign policies.
Key Words: Turgut Özal, Turkish Foreign Policy Analysis, Social Constructivism, Identıty.