Görücü usulü ve anlaşarak evlenen bireylerin çeşitli sosyal psikolojik faktörler yönünden karşılaştırılması
The comparison of individuals involved in family and couple initiated marriages according to different social psychological factors
Yazar: ŞADİYE ESER ÇİMEN
Danışman: PROF.DR. SELİM HOVARDAOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Çimen, Ş. Eser, Görücü Usulü ve Anlaşarak Evlenen Bireylerin Çeşitli SosyalPsikolojik Faktörler Yönünden Karşılaştırılması, Yüksek Lisans Tezi,Danışman: Prof. Dr. Selim Hovardaoğlu, 158 s.ÖzetYatırım modeli, yakın ilişkilerde bağlanım düzeyinin saptanmasıaçısından önemli ve güçlü kuramlardan biridir. Bu kuram ilişkilerdebağlanımın, ilişki doyumunda ve yatırımındaki artış ve seçeneklerin niteliğinideğerlendirme düzeyindeki azalma doğrultusunda geliştiğini öngörmektedir.Bireyler ilişkilerinden doyum sağladıkları oranda ilişkilerine yatırım yapmakta,buna bağlı olarak alternatiflere daha az yönelme eğilimi göstermektedirler.Bu araştırmada, görücü usulü ve anlaşarak evlenen bireyler, bağlanımdüzeyleri (ilişki doyumları, seçeneklerin niteliğini değerlendirme şekli ve ilişkiyatırımı); kıskançlık düzeyleri, kıskançlıkla ilgili bir takım tepki ve görüşler ilebenlik saygı düzeyleri açısından karşılaştırılmıştır. lişkiye bağlanım düzeyininkıskançlık ve benlik saygısı üzerinde farklı etkileri olup olmadığına dabakılmıştır. Araştırmaya; 84'ü kadın, 66'sı erkek; 86'sı anlaşarak, 64'ü görücüusulü evlenmiş 150 kişi katılmıştır. Ölçme aracı olarak; demorafik bilgi formu,lişki stikrarı Ölçeği ( Ö), Romantik Kıskançlık Ölçeği (RKÖ) ve RosenbergBenlik Saygısı Ölçeği kullanılmıştır.Araştırma sonucunda; lişki doyumunun en iyi yordayıcılarının, ilişkiyatırımı, 2. tür tetikleyiciler (eşin farklı yakınlık derecesinden biri ile cinselbirlikteliği), belirtilen kıskançlık düzeyi, kıskançlık durumunda verilen bilişseltepkiler, kıskançlıkla başetmede umursamama ve konuşma yöntemlerinebaşvurmanın olduğu görülmüştür. Bu değişkenlerden sadece bilişsel tepkilerinilişki doyumunu olumsuz yönde yordadığı görülmüştür. Bu da bilişsel tepkilerinilişki doyumunu düşürdüğüne işaret etmektedir.123Ayrıca bu araştırmada, yatırım modelinin öne sürdüğü yönde bulgularelde edilmiş, bireylerin ilişki doyumu ve yatırımı arttıkça, seçeneklerin niteliğiniolumlu değerlendirme oranının düştüğü görülmüştür. Bu araştırmada, eldeedilen diğer bulgulara göre, anlaşarak evlenen bireyler görücü usulü evlenenbireylere oranla daha fazla ilişki doyumu belirtmişlerdir.Katılımcıların kıskançlık düzeylerine bakıldığında cinsiyet ve evlilikşeklinin herhangi bir etkisi olmadığı, ancak bağlanım düzeyi arttıkça belirtilenkıskançlık düzeyinin ve tüm kıskançlık tetikleyicilerine gösterileceği belirtilenkıskançlık düzeyinin arttığı gözlenmiştir. Kadınlar kıskançlık durumunda dahafazla duygusal ve bilişsel tepki vermekte, yine artan ilişki yatırımı duygusal vebilişsel tepki verme olasılığını arttırmaktadır. Kıskançlıkla başetmede yıkıcıyöntemlere (çıkış, umursamama) başvurmada cinsiyet farkı görülmezken,yapıcı (konuşma, bağlılık) yöntemlere daha çok kadınlar başvumaktadırlar.lişki doyumu arttıkça konuşma yöntemine başvurma sıklığı artmaktadır.Kıskançlığın olumlu etkilerine ilişkin görüşlere katılma düzeyi bakımındankatılımcılar arasında herhangi bir fark gözlenmezken, olumsuz etkilerinekadınların ve görücü usulü evlenen bireylerin daha fazla katıldığıgörülmektedir. Ayrıca ilişki yatırımının yüksek olması kıskançlığın olumludeğerlendirilmesine neden olmaktadır.Benlik saygı düzeyi karşılaştımasında ise, cinsiyet ve evlilik şekliyönünden bir farka rastlanmamış, bağlanım üzerinde de her hangi bir etkisigözlenmemiştir124

Abstract:
Çimen, Ş. Eser, The Comparison of Individuals Involved in Family- andCouple-initiated Marriages According to the Different Social PsychologicalFactors, Master?s Thesis, Advisor: Prof. Dr. Selim Hovardaoğlu, 158 p.SummaryThe investment model, is one of the most powerful and importanttheories in determining commitment in close relationships. The theory, projectsthat commitment develops according to the increase in the relationshipsatisfaction and investment size and the decrease in the comparison level ofalternatives. Individuals, make investments to their relationship in proportionto the level of satisfaction and as a result of this, show much less tendency to thealternative partners and relationships.This study takes the aim at individuals who involved couple-initiated andfamily-initiated marriages and compared their relationship commitment(relationship satisfaction, comparison level of alternatives and investment size),level of jealousy, Jealousy related reactions and opinions about jealousy andlastly their self-esteem. This study also investigated whether commitment havedifferent impact on jealousy and self-esteem. A total of 84 married women and66 married men participated in the study and 86 of them involved in couple-initiated, 64 of them involved in family-initiated marriages. The scales used are,Demographic Information Form, Relationship Stability Scale, RomanticJealousy Scale and Rosenberg Self-Esteem Scale.At the end of this study, it is found that, the best predictors ofrelationship satisfaction are, the investment size, the level of jealousy as a resultof 2. type jealousy stimuli (partners sexual relationship with another), the levelof reported jealousy, cognitive reponses to the jealousy evoking situations, andthe neglect and voice methods about coping with the jealousy. Among thesevariables, only the cognitive responses negatively predicts the relationship126satisfaction which points out that cognitive responses decreases the level ofsatisfaction.It is also found that, as the level of satisfaction and investment increasesthe level of comparison level of alternatives decreases, which is consistent withwhat the investment model projected. Another finding of this study shows that,the individuals involving in couple-initiated marriages reported higher levels ofrelationship satisfaction than the ones involving in family-initiated marriages.Gender and marriage type showed no effect on the level of jealousy, butit has been determined that level of jealousy and the level of reported jealousyas a response of jealousy evoking situations increased according to the increasein the commitment level. Women showed greater emotional and cognitiveresponses to the jealousy evoking situations. And again the increase in theinvestment size causes greater levels of emotional and cognitive responses.About coping with the jealousy, gender and marriage type had no effect inprefering destructive methods (exit, neglect), but women got greater scores inprefering constructive (voice and loyalty) methods. Additionaly, it is determinedthat the individuals involving in couple-initiated marriages prefers the voicemethod most often. According to the results of the calculation of the correlation,as the relationship satisfaction increases, the probability of prefering themethod of talking in coping with jealousy increases. It is observed that genderand the marriage type had no effect on the level of agreement to positive effectsof jealousy. Nevertheless, the women and the individuals involving family-initiated marriages agree with the negative effects of jealousy the most. Lastlywith the jealousy, it is found that the higher level of investment causes positivethoughts about jealousy?s effects.The last thing investigated in this study is the level of self-esteem.According to the results of variance analysis and the calculation of thecorrelation, gender and marriage type had no significant effect on self-esteemand commitment had no relationship with self-esteem.127