Çocuk edebiyatı metinlerinin çok yönlü değerlendirilmesi: Sara Gürbüz Özeren örneklemi
A versatile evaluation of children's literature texts: The sample of Sara Gürbüz Özeren
Yazar: TUĞBA HAN
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF SÖYLEMEZ
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler eğitimi = Values education ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk hakları = Children's rights

Özet:
Eğitim, ailede başlayıp okul yaşantısıyla devam devam eden ve hayat boyu süren bir süreçtir. Bu süreçte çocuk edebiyatı eserleri çocuk eğitiminde doğrudan rol oynayan bir araç vazifesi görmektedir. Çocuk edebiyatı eserleri çocukların zihinsel ve psikolojik gelişiminde etkili bir eğitim aracıdır. Çocukların okuma becerilerini geliştirmenin yanı sıra çocukta dil bilincinin oluşması ve gelişmesinde de birincil etkendir. Okuma eğitimini geliştirmenin yanı sıra çocuğun duygu ve düşünce dünyasının gelişimi ile eleştirel ve yaratıcı düşünme becerisi kazanması üzerinde de birçok katkısı vardır. Çocuklar için kaleme alınmış eserlerin çocuğa toplumun değer yargılarını, çocuğun sahip olduğu hakları çocuk edebiyatının kendine has üslubuyla kazandırarak çocuğa yaşam boyu rehberlik edecek nitelikte olması ve çocuğu hayata hazırlar özellikte olması önemli bir husustur. 
Bu araştırma çocuk edebiyatı metinlerini çocuk edebiyatına uygunluğu, çocuk haklarına yönelik olma durumu, taşıdığı değerler ve çocuk eserlerinde yer alan görsellerin çocuk edebiyatına uygunluğu açısından incelenmesi ve kendinden sonraki çalışmalara bir ön çalışma olmasını sağlamak amacıyla yapılmıştır. Araştırmada kullanılması amaçlanan "Çocuk Kitaplarını Çocuk Edebiyatına Uygunluğu Açısından Değerlendirme Ölçeği" ve "Çocuk Edebiyatı Metinlerinde Yer Alan Görselleri Değerlendirme Rubriği"nin kuramsal çerçevesi belirlenmiştir ve doküman incelemesi yoluyla veriler toplanmıştır. Doküman incelemesi yoluyla toplanan nitel veriler betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiş ve taslak ölçek ile rubrik oluşturulmuştur. 12 uzman görüşü alınmış ve Lawshe tekniği kullanılarak rubriğin son haline ulaşılmıştır. Çalışma için araştırmacı tarafından "Çocuk Kitaplarını Çocuk Edebiyatına Uygunluğu Açısından Değerlendirme Ölçeği" hazırlanmıştır. Pilot uygulamasında 101 katılımcıya; ana uygulamada 302 katılımcıya uygulanmış ve elde edilen veriler istatistik programı ile analiz edilerek ölçeğin son haline ulaşılmıştır. 
Bulguların elde edilme sürecinde araştırmacı ve bir uzman tarafından Sara Gürbüz Özeren'in TDK tarafından ödül almış "Binbir Gece Masalları Züleyha Serisi" adlı kitap dizisi "Çocuk Haklarına Yönelik Metin Değerlendirme Ölçeği", "Müfredatta Yenileme ve Değişiklik Çalışmaları Üzerine– Değerler ve Değerlerle İlişkili Tutum ve Davranışlar Formu", "Çocuk Kitaplarını Çocuk Edebiyatına Uygunluğu Açısından Değerlendirme Ölçeği" ve "Çocuk Edebiyatı Metinlerinde Yer Alan Görselleri Değerlendirme Rubriği" ile değerlendirilmiştir.  Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiş ve elde edilen sonuçlar yorumlanmıştır.
Sara Gürbüz Özeren'in "Binbir Gece Masalları Züleyha Serisi" adlı kitap dizisinin anlatı ve görselleri açısından çocuk edebiyatına uygun olma durumu ile çocuk haklarına yönelik olma ve barındırdığı değerler açısından incelendiği bu çok yönlü çalışmada incelenen kitaplar çocuk edebiyatı açısından 2,61 ortalaması ile "güçlü" çocuk hakları açısından 1,81 ortalaması ile "orta" değerde bulunmuştur. Kitapların tamamında 603 değere yer verildiği tespit edilirken kullanılan görselleri açısından ise aranan özelliklerin yarısından daha azını karşıladığı için zayıf kaldığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Education is a lifelong process that continues with the beginning school life in the family. In this process, children's literature works are seen as a tool that plays a role in children's education. Works of children's literature are an effective educational tool in the mental and psychological development of children. In addition to developing children's reading skills, it is also the primary factor in the formation and development of a child's language knowledge. In addition to improving reading education, there is an initial participation in the development of the child's world of emotions and thoughts, as well as the acquisition of critical and creative thinking skills. It is an important consideration that the works that have received pens for children acquire the value judgments of the children's community, the rights that the child has with the unique superiority of children's literature the child has lifelong guidance education and the preparation of children's life is an important aspect.
The aim of this research is to examine the application of children's literature texts to children's literature, the status of children's rights, the values it carries and the images contained in children's works from the application to children's literature and to ensure that it is a preliminary study to subsequent studies. The institutional framework of "Measurement of Evaluation in Children's Literature Texts" and " Evaluation of Visuals in Children's Literature Texts", which are intended to be used in the research, have been determined and those given through the examination of the documents have been collected. The qualitative data collected during the examination of the documents were analyzed by the analysis method and a rubric was created to be measured by a draft. 12 expert opinions were obtained and the result was reached using the Lawshe technique. "Evaluation Evaluation of Children's Books from their Application to Children's Literature" was prepared from the researcher for the study. In the pilot application, 101 participants were reached; in the main application, 302 participants and the results obtained are still the results of those analyzed by the statistics program.
Sara Gürbüz Özeren by a Specialist Researcher and the findings obtained in the process of TDK reward if they have received an "Arabian Nights my book series," the series "the text rating scale of children's rights", "on the work of curriculum renewal and change– values, and the values associated with F. 6. attitudes and Behaviors Form", "The Scale for Evaluating Children's Books in Terms of Their Suitability for Children's Literature" and "The Rubric for Evaluating Visuals in Children's Literature Texts" were evaluated. The obtained data were analyzed by the descriptive analysis method and the obtained results were interpreted.
The books examined in this multifaceted study were found to be "average" with an average of 2.87 from the children's literature openness and "strong" with an average of 1.9 from the children's rights openness. It has been concluded that the images used during the expression that was given at a value of 603 in all of the books remained weak due to the vulnerabilities.