Yaşlı bireylerin hayat, din ve değer algıları ile başa çıkma süreçleri üzerine bir araştırma: Ömür dediğin programı örneği
A research on elderly individuals' life, religion and value perceptions and coping processes: The example of program 'ömür dediğin'
Yazar: ABDULLAH ÖZLER
Danışman: PROF. DR. BEHLÜL TOKUR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Yaşlılık, yetişkinlik sonrası ve ölüm öncesi bir dönem olan ve yaşamın diğer dönemlerine 
göre fizyolojik, bilişsel ve psikososyal değişimlerin daha fazla belirginleştiği bir süreç 
olarak tanımlanmaktadır. Nüfus yapısında yaşanan değişime bağlı olarak dünyada ve 
ülkemizde yaşlı nüfus oranı, gün geçtikçe artmaktadır. Buna bağlı olarak yaşlı bireylere 
yönelik farklı konu başlıklarını içeren çalışmalar gerçekleştirmek önem arz etmektedir. 
Araştırma kapsamında "Ömür Dediğin" programı özelinde yaşlı bireylerin hayat, din ve 
değer algıları ile karşılaşmış oldukları sorunların tespiti ve bu sorunlarla başa çıkma 
sürecinde dini veya seküler başa çıkma stratejilerinden nasıl yararlandıklarını ortaya 
koymak amaçlanmaktadır. Bu araştırmada, yaşlı bireylerin konuk olarak yer aldığı "Ömür Dediğin" programı doküman olarak ele alınmış ve incelenmiştir. Nitel araştırma deseninde kullanılan amaçlı 
örneklem tekniği ile ilgili program bölümleri tespit edilmiştir. Bu kapsamda çalışmanın 
grubunu "Ömür Dediğin" programının 20.10.2023 tarihi itibariyle yayınlanan 315 
bölümünün tamamı, örneklemini ise "Ömür Dediğin" programının 43 bölümü içerisinde 
yer alan toplam 45 katılımcı oluşturmaktadır. Çalışmada elde edilen görüşlerin analizinde 
ise tematik ve betimsel içerik analizi tercih edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre yaşlı bireylerin hayat ve değer algılarına kaynaklık etmesi açısından dinin merkezi bir konumda olduğu görülmüştür. Yaşlılık döneminin kendine has gelişim özelliklerine bağlı olarak yaklaşmakta olan ölüm bireyin zihninde ahiret düşüncesini baskın bir konuma getirirken fiziksel gücün azalmasının da etkisiyle bireyin ihtiyaçlarının karşılanması açısından dua da önemli bir yer tutmaktadır. Yaşlı bireyler açısından şükür, sevgi ve yardımseverlik öne çıkan değerlerdendir. Yaşlı bireylerin 
karşılaştıkları sıkıntılı ve zorlu süreçler karşısında öncelikle dini başa çıkma 
stratejilerinden yararlandıkları görülmekle birlikte seküler başa çıkma stratejilerine de 
başvurdukları tespit edilmiştir.  
Anahtar Kelimeler: Din Psikolojisi, Başa Çıkma, Değer Algısı, Din Algısı, Hayat Algısı, 
Yaşlılık.

Abstract:
Senescence is defined as a period after adulthood and before death, in which physiological, 
cognitive and psychosocial changes become more evident compared to other periods of 
life. Due to the change in the population structure, the rate of elderly population in the 
world and in our country is increasing day by day. Accordingly, it is important to carry out 
studies covering different topics for elderly individuals. Within the scope of the research, it 
is aimed to identify the problems faced by elderly individuals with their perceptions of life, 
religion and values, specifically in the "Ömür Dediğin" program, and to reveal how they 
benefit from religious or secular coping strategies in the process of coping with these 
problems. In this research, the "Ömür Dediğin" program, in which elderly individuals appeared as 
guests, was handled and examined as a document. Program sections related to the 
purposeful sampling technique used in the qualitative research design were identified. In 
this context, the group of the study consists of all 315 episodes of the "Ömür Dediğin" 
program broadcast as of 20.10.2023, and the sample consists of a total of 45 participants in 
43 episodes of the "Ömür Dediğin" program. Thematic and descriptive content analysis 
was preferred in the analysis of the opinions obtained in the study. According to the results of the research, it has been seen that religion has a central position in terms of providing a source of life and value perceptions of elderly individuals. Depending on the unique developmental characteristics of senescence, approaching death brings the idea of the afterlife to a dominant position in the individual's mind, while prayer also has an important place in meeting the individual's needs due to the decrease in physical strength. Gratitude, love and helpfulness are prominent values for elderly individuals. Although it has been observed that elderly individuals primarily benefit from religious coping strategies in the face of troublesome and challenging processes they encounter, it has also been determined that they also resort to secular coping strategies.  
Key Words: Psychology of Religion, Coping, Perception of Value, Perception of Religion, 
Perception of Life, Senescence.