Denver II gelişimsel tarama testi normal ve anormal olan çocuklarda D vitamini profilaksi tedavisi alma durumunun ve serum D vitamini düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of vitamin D prophylaxis treatment status and serum vitamin D levels  in children with normal and abnormal denver II developmental screening test results
Yazar: ELVAN TUĞÇE ATKINCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MESUT KOÇAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Denver gelişimsel tarama testi = Denver  developmental dcreening test ; Profilaksi = Prophylaxis ; Psikomotor performans = Psychomotor performance ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency ; Çocuklar = Children

Özet:
Denver II gelişimsel tarama testi normal ve anormal olan çocuklarda D vitamini profilaksi tedavisi alma durumunun ve serum D vitamini düzeylerinin değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç:  D vitamini yapısal olarak steroide benzeyen, hormon benzeri etkiler gösterebilen, vitaminler sınıfında yer alan ancak öncüllerinden vücutta sentezlenebilmesi ile diğer vitaminlerden ayrılan bir bileşiktir. D vitamini, %90 deride kolekalsiferol(D3 vitamini) şeklinde endojen olarak sentezlenirken, az bir miktar da diyetle bitkisel (ergokalsiferol/D2 vitamini)  ve hayvansal kaynaklardan (kolekalsiferol/D3 vitamini) ekzojen olarak alınır. Klasik etkisi kalsiyum-fosfor metabolizması üzerinde olup kas-iskelet sağlığı ve mineral homeostazı için son derece önemli olmakla birlikte son yıllarda kemik ve kas dokusu dışında, prostat, meme, immün sistem, kan hücreleri ve santral sinir sistemi gibi birçok değişik dokuda reseptörü ve fonksiyonu olduğu gösterilmiştir. Anti-inflamatuar, immunmodulatuar, anti-neoplastik, hücresel proliferasyon-diferansiasyon ve hormon sekresyonunun regülasyonu gibi klasik olmayan etkilerinin olduğu anlaşılmıştır. Yine D vitamini reseptör polimorfizmi ile psöriazis, osteoporoz, prostat kanseri, depresyon, enflamatuar barsak hastalıkları, Alzheimer hastalığı ve multipl skleroz gibi birçok kronik hastalık arasında ilişki kurulmuştur, ancak bu ilişkinin sebep-sonuç bağlantısı hala aydınlatılamamış olup bu konudaki çalışmalar devam etmektedir. D vitamini eksikliği hem modern toplumlarda (güneş ışığına maruziyetin azalması nedeniyle) hem de gelişmekte olan toplumlarda (nutrisyonel ve sağlık hizmetlerindeki yetersizlikten dolayı) önemli bir problemdir. Ülkemizde maternal D vitamini eksikliği de önemli bir problemdir ve hayatın ilk iki ayında D vitamini eksikliğinin en önemli nedenidir. Anne sütündeki D vitamininin biyoyararlanımının yüksek olmasına karşın annenin D vitamini depolarının yetersiz olmasından dolayı hayatın ikinci haftasından itibaren beslenme tarzı ne olursa olsun (Formüla ya da anne sütü fark etmez), tüm bebeklere en az bir yaşına kadar, tercihen 3 yaşına kadar 400 ünite/gün D vitamini (günde 3 damla D vitamini) uygulanmalıdır. 2005 yılından itibaren TC. Sağlık Bakanlığı bu programı ücretsiz olarak uygulamaya başlamıştır. 
Bu çalışmanın amacı Denver II gelişimsel tarama testi normal ve anormal olan çocuklarda D vitamini profilaksi tedavisi alma durumunun ve serum D vitamini düzeylerinin değerlendirilmesidir.

Gereç ve Yöntemler: Çalışma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Gelişim Birimi'ne 2015 yılı içinde, genel kontrol amaçlı veya sağlam çocuk polikliniği ya da diğer çocuk polikliniklerinden yönlendirilerek başvurmuş olan 1-6 yaş arasıçocuklarla yapıldı. Psikomotor gelişim Denver II gelişimsel tarama testi ile değerlendirildi, testler hastanemizde görev yapan tüm eğitim programından geçmiş ve sertifikalı çocuk gelişim uzmanlarınca yapıldı. 632 adet hastanın test sonuçları incelendi, tüm çocuklar test sonucu normal ve anormal olanlar şeklinde iki gruba ayrıldı. Kronik hastalığı olan, 1 yaş altı ve Denver II Gelişimsel Tarama Testi sonucu şüpheli ya da aile veya hastaya ait nedenlerle değerlendirilemedi şeklinde sonuçlanan çocuklar çalışma dışı tutuldu. Test sonucu anormal olan gruptan, geri kalan 60 hasta çalışmaya dahil edildi. Test sonucu normal olan grupta geri kalan 126 hastadan basit rastgele örneklem ile 60 hastadan oluşan kontrol grubu oluşturuldu. Hastaların geçmişe yönelik test sonuçları tarandı, çocuk gelişim birimine başvurudan en fazla 3 ay öncesindeki D vitamini düzeylerine ulaşıldı. Ailelerle telefon ile ya da yüz yüze görüşülerek D vitamini profilaksi tedavisi alıp almama durumu öğrenildi. T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından hayatın ikinci haftasından 1 yaşına kadar aralıksız 3 damla/gün (400 IU/gün) D vitamini damlası kullanılması şeklinde önerilen D vitamini profilaksi tedavisini 6 aydan uzun süre 3 damla/gün (400 IU/gün) olarak kullanan çocuklar D vitamini profilaksi tedavisini almış olarak kabul edildi; D vitamini profilaksisi hiç almayan, 4 aydan kısa süre alan veya 6 aydan kısa süreli ve düzensiz (ilaca ara verilen günler/haftalar olan) kullanım D vitamini profilaksisi almamıştır/eksik almıştır şeklinde yorumlandı. Test sonucu normal ve anormal olan çocuklar arasında D vitamini profilaksi tedavisini alıp almama ve serum D vitamini düzeyleri yönünden fark olup olmamasının araştırılması amaçlandı.

Bulgular: Denver II gelişimsel tarama test sonucu anormal olan 60 hastadan 40 tanesinin D vitamini profilaksi tedavisi aldığı, 20 tanesinin almadığı/eksik aldığı öğrenildi. Test sonucu normal olan 60 hastayı içeren kontrol grubunda ise 47 hastanın D vitamini profilaksisini aldığı, geri kalan 13 hastanın ise almadığı/eksik aldığı öğrenildi. Denver testi sonucu normal olan çocukların D vitamini profilaksisi alma durumları, Denver testi anormal olanlara göre daha yüksekti; ancak bu sonuç istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. D vitamini kan düzeyleri; Denver testi anormal olan grupta kısmen daha düşük olsa da bu sonuç istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı, Denver testi anormal olan gruptaki çocukların D vitamini düzeyinin genel olarak 0-20 ng/ml arasında olduğu görülürken, normal gruptaki çocukların D vitamini değerlerinin 20-30 ng/ml arasında yer aldığı görüldü. Denver sonucuna göre anormal grupta yer alan çocuklar için D vitamini düzeyi artıkça genel olarak kişisel-sosyal, ince motor, dil gelişimi ve kaba motor alanlardan kalma sayılarının azaldığı görüldü. Kalma sayısı en yüksek dil gelişimi becerisinde gözlemlendi.

Tartışma ve Sonuç: Bizim çalışmamızda Denver II Gelişimsel Tarama Testi sonucu normal ve anormal olan benzer sosyo-kültürel seviyeden ve benzer sosyo-ekonomik düzeyden, eşlik eden kronik hastalığı olmayan çocuklar incelenmiş, D vitamini profilaksisi alma ve serum D vitamini düzeyleri açısından her iki grup arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır.D vitamininin kas-iskelet sistemi üzerinde bilinen önemli etkileri mevcuttur. Bizim çalışmamızda D vitamini profilaksisi alan çocuklarda D vitamini düzeyleri daha yüksek bulunmuştur. D vitamini eksikliğinin ülkemizde endemik olması, maternal D vitamini eksikliği nedeniyle özellikle neonatal dönemde D vitamini eksikliği ve belirtilerinin meydana gelmemesi açısından D vitamini profilaksisi çok önemlidir. Ancak son yıllarda santral sinir sistemi, immun sistem vb. birçoksistemde reseptörü ve etkisi kanıtlanmakta olan D vitamininin psikomotor gelişim üzerindeki etkilerinin daha da netleştirilebilmesi için daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: D vitamini, D vitamini profilaksisi, psikomotor gelişim

Abstract:
Evaluation of vitamin D prophylaxis treatment status and serum vitamin D levels
in children with normal and abnormal Denver II developmental screening test results

Introduction and Purpose: Vitamin D is a compound that structurally resembles a steroid, which can show hormone-like effects, but is separated from other vitamins in the class of vitamins, but can be synthesized from its precursors in the body. Vitamin D is endogenously synthesized in the form of cholecalciferol (D3 vitamin) at 90% level, and taken as an exogenous form in the form of vegetable (ergocalciferol / Vitamin D2) and animal (cholecalciferol / Vitamin D3) sources. The classical effect is on calcium-phosphorus metabolism and is extremely important for musculoskeletal health and mineral haemostasis. In recent years, besides bone and muscle tissue, its receptors and functions has been shown in many different tissues such as prostate, breast, immunological system, blood cells and central nervous system. It has been understood that there are non-classical effects such as antiinflammatory, immunomodulator, antineoplastic, and in cellular proliferation, differentiation and regulation of hormone secretion. Also, vitamin D receptor polymorphism has been associated with many chronic diseases such as psoriasis, osteoporosis, prostate cancer, depression, inflammatory bowel diseases, Alzheimer's and multiple sclerosis, but the cause-and-effect relation of this relationship is still unclear, and work on this subject is on going. D vitamini deficiency is a major problem in both modern societies (due to reduced exposure to sunlight) and in developing societies (due to inadequate nutrition and health care). Maternal vitamin D deficiency is also a major problem in our country and is the most important cause of vitamin D deficiency in the first two months of life. Although the bioavailability of vitamin D in the mother's milk is high, due to the mother's inadequacy of vitamin D, from the second week of life regardless of the type of diet (formulas or breast milk does not matter) 3 drops of vitamin D per day should be administered to all infants at least up to one year, preferably up to 3 years of age. From 2005 onwards, TC. The Ministry of Health implements this program free of charge. The purpose of this study is to evaluate the status of taking vitamin D prophylaxis treatment in children with normal and abnormal developmental screening tests of the Denver II.
Material  and  Methods: Study is maden with children at ages between 1-6 that have been applied to TC. Ministry of Health Kecioren Training and Research Hospital Child Development Unit in 2015, applied for general control or sent from intensive child policlinic or other pediatric outpatient clinics. Psychomotor development was assessed using the Denver II developmental screening test, the tests were conducted by certified child development specialists in our hospital who passed all training programs. The test results of 632 patients were examined, all children were divided into two groups up to test results as normal and abnormal. Children with chronic diseases, children under 1 year of age and those who have suspected or not assessed results because of family-related or child-related reasons were excluded. Of the group with abnormal test results, the remaining 60 patients were included in the study. From the the remaining 126 patients in the group with normal test results, a control group consisting of 60 patients was generated with a simple random sampling. Patients' test results were screened retrospectively to find out vitamine D levels maximum 3 months earlier from admission to the child development unit. We learned status of receiving vitamin D prophylaxis treatment by phone or face to face interview.Vitamine D prophylaxis treatment is recommended 3 drops / day (400 IU / day) from the second week of life to the first year of life by the T. C. The Ministry of Health. In our study, children who took prophylaxis treatment 3 drops / day (400 IU / day) and longer than 6 months were received had taken vitamin D prophylaxis treatment; children who didn't took any prophylaxis treatment or took 3 drops/day (400 IU / day)  but shorter than 4 months or shorter than 6 months but irregularly (quitting taking vitamin D drops for days/weeks) were received as hadn't taken/taken insufficiently the prophylaxis treatment.The aim of the study was to investigate whether there was any difference in taking vitamin D prophylaxis treatment and serum vitamin D levels between children with normal and abnormal Denver II developmental Screening Test results.

Findings: It was learned that 40 of the 60 patients with abnormal Denver II developmental screening test had received D vitamine prophylaxis treatment and 20 were not. In the control group of 60 patients with normal test results, it was learned that 47 patients received vitamin D prophylaxis and the remaining 13 patients did not/took insufficiently. Children with normal Denver test results had higher D vitamin prophylaxis status than those with abnormal ones; However, this result was not statistically significant. Vitamin D levels were found to be lower in children with abnormal group, this result was not statistically significant, but it was found that the D vitamin content of the children in the abnormal group was generally between 0-20 ng / ml, whereas the vitamin D values of the children in the normal group were mostly between 20-30 ng / ml.In the abnormal group according to the Denver results, it was observed that children who has higher vitamin D levelshad lessincompetence in the personal-social, fine motor,language development and rough motor areas. And the biggest number of incompetencewas in the language development.

Discussion and Results: In our study we studied, children from a similar socio-cultural level and socio-economic level, who didn't have any chronic disease with normal or abnormal Denver II Developmental Screening Test results, there was no significant difference between the two groups in terms of vitamin D prophylaxis treatment intake and serum vitamin D levels. Vitamin D has important known effects on the musculoskeletal system. In our study, D vitamine levels were higher in children who received vitamin D prophylaxis. Because of vitamin D deficiency is endemic in our country, and deficiency of maternal vitamin D is frequent too, vitamin D prophylaxis is very important to prevent vitamin D deficiency and its symptoms especially in neonatal period. However, in recent years, vitamin D receptor existence and effects are proved in the central nervous system, immunity system and more other systems, there is a need for more extensive work in order to further clarify the effects of vitamin D on psychomotor development.

Key words: Vitamin D, vitamin D prophylaxis, Psychomotor development