Tarihi endüstri yapılarının yeniden işlevlendirilmesi bağlamında mekansal sürdürülebilirliğin irdelenmesi
The examination of spatial sustainability in re-functioned old industrial buildings
Yazar: DENİZ ÇAKAR
Danışman: PROF. DR. MÜJGAN KARATOSUN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Endüstri mirasının yeniden işlevlendirilmesi süreci, mekanın sahip olduğu kültürel
değerlerin korunmasını sağlarken, aynı zamanda çağdaş kullanım ihtiyaçlarını
karşılama gerekliliği ile karmaşık bir dengeyi gerektirmektedir. Bu çalışma, tarihi
endüstri komplekslerinin yeniden işlevlendirilmesi sürecinde, bu dengenin nasıl
sağlanabileceği üzerine bir analiz ve değerlendirme sunmayı amaçlamaktadır. Odak
nokta, koruma-kullanma dengesinin sağlanmasında karşılaşılan zorlukların mekansal
sürdürülebilirliğe yansımalarının irdelenmesi olarak belirlenmiştir. Çalışmada,
mekansal sürdürülebilirlik, yeniden işlevlendirmede mekanların çağdaş
gereksinimlere uyarlanmasının yanı sıra, bu tarihi mekanların kimliğini oluşturan tüm
özgün somut ve somut olmayan unsurların yarattığı değerlerin korunması ve bu
unsurlardan elde edilen bilginin geleceğe aktarılması olarak ele alınmıştır.
Çalışma kapsamında, tarihi endüstri komplekslerinde gerçekleşen mekansal
müdahaleler, koruma-kullanma dengesinin sağlanmasına yönelik olarak belirlenmiş
dört temel parametre olan mekansal özgünlük ve bütünlük, çağdaş gereksinimlere
uyarlanma, mekansal bilginin aktarılması ve kentsel kimliğin sürdürülmesi üzerinden
değerlendirilmiştir. Bu parametrelerin, endüstri mirasının yeniden işlevlendirilmesi
sürecinde izlenmesi gereken adımlar ve dikkat edilmesi gereken hususlar konusunda
kapsamlı bir çerçeve sunduğu düşünülmektedir. Alan çalışmaları, karma işlevlerle
yeniden kullanıma sunulmuş olan Polonya'daki Manufaktura, İtalya'daki ExMattatoio 
ve Almanya'daki Carl Tuğla Fabrikası örnekleri üzerinde gerçekleştirilmiş;
bu komplekslerde yapılan müdahalelerin kültürel miras değerlerine etkileri detaylı bir
şekilde analiz edilmiştir.
Çalışmanın sonuçları, özgününden çok farklı işlevlerle yeniden hayata döndürülen
tarihi endüstri komplekslerinin, bu süreçte gördüğü müdahalelerin mekansal
sürdürülebilirliği üzerindeki etkilerinin anlaşılmasına katkı sağlamaktadır.
İncelemeler, farklı niteliklerdeki yeniden işlevlendirme projeleri üzerinden
gerçekleştirilmiş ve tarihsel süreçte koruma disiplinini ilgilendiren uygulamalar
üzerine pragmatik çıkarımlar yapılmasını sağlamıştır. Yapılan analizler, korumakullanma 
dengesinin sağlanmasında dikkate alınması gereken kritik unsurları ortaya
koyarken, bu sürece yönelik öneriler de geliştirilmiştir.

Abstract:
The adaptive reuse of industrial heritage involves balancing the preservation of
cultural values with the need to meet contemporary usage demands. This study
analyzes how this balance can be achieved in the reuse of historical industrial
complexes, focusing on the challenges of maintaining the preservation-use balance and
its impact on spatial sustainability. In this study, spatial sustainability is considered as
both the adaptation of spaces to current needs and the preservation of the unique
tangible and intangible elements that define the identity of these historic sites for future
generations.
The study evaluates spatial interventions in historic industrial complexes based on
four key parameters for maintaining the conservation-use balance: spatial authenticity,
adaptation to contemporary needs, transmission of spatial knowledge, and preservation
of urban identity. These parameters offer a comprehensive framework for
understanding the necessary steps and considerations in the adaptive reuse process.
Case studies were conducted on the industrial complexes of Manufaktura in Poland,
Ex-Mattatoio in Italy, and Brikettfabrik Carl in Germany, with detailed analysis of the
impact of interventions on their cultural heritage values and long-term sustainability.
The findings of this study contribute to the understanding of the impact of
interventions on the spatial sustainability of historical industrial complexes that have
been revitalized with functions different from their original ones. The analyses were
conducted through various adaptive reuse projects, allowing for pragmatic conclusions
regarding practices related to the discipline of conservation throughout history. The
analyses also identify critical factors that need to be considered in maintaining the
balance between preservation and use, and provide recommendations for this process.