Şâtıbî'nin Kurân'ı yorumlama yöntemi
Shâtıbî's exegesis of Qur'ân
Yazar: BURHAN BALTACI
Danışman: PROF.DR. HALİS ALBAYRAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Din = Religion

Özet:
ÖZET Baltacı, Burhan, Şâtibî'nin Kur'ân'ı Yorumlama Yöntemi, Doktora Tezi, Danışman: Prof. Dr. Halis Albayrak, Ankara 2005, X+237 s. "Şâtibî'nin Kur'ân'ı Yorumlama Yöntemi" isimli araştırmamız, Kur'ân'm anlaşılması ve yorumlanmasında kendi döneminde farklı bir metodoloji önerdiği kabul edilen ve bir fıkıh usûlü alimi olan Ebû İshâk eş-Şâtıbî'nin (v. 790/1388), Kur'ân'ı anlama ve yorumlama yönteminin günümüz tefsir usûlü terminolojisi çerçevesinde ortaya konulmasına yöneliktir. Araştırmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Girişte, araştırmanın konusu, önemi ve metodu belirtildikten sonra; Şâtibî'nin hayatı, eserleri ve yaşadığı dönem hakkında olabildiğince kısa bilgi verilmiştir. Şâtibî'nin Kur'ân'ı anlama metodolojisine doğrudan etkisi sebebiyle, yaşadığı çevre ile etkilendiği şahıs, olay veya ortamın tespiti için hayatına ve dönemine genel hatlarıyla bir bakış yapılmıştır. Birinci bölümde; Şâtibî'nin Kur'ân tarihine, tefsir usûlüne ve sorunlarına, ilmî tefsire, Ulûm'ul-Kur'ân'a ve sünnetin Kur'ân tef şirindeki yerine dair görüşlerine değinilmiştir. İkinci bölümde; Şâtibî'nin Kur'ân'ı anlama ve yorumlama yönteminin iskeletini teşkil eden temel kavramlar ele alınarak, bu kavramlara yüklediği anlamlar ve kavramların sınırları tespit edilmiş olup bunlara yüklediği anlamlara dair yöneltilen eleştirilere yer verilmiştir. Sonuç bölümünde ise genel bir değerlendirme ve ulaşılan sonuçlar yer almaktadır. 234

Abstract:
ABSTRACT Baltacı, Burhan, Shâtibî's Exegesis ofQur'an, PhD. Thesis, Advisor: Prof. Dr. Halis Albayrak, Ankara 2005, X+237p. Abû Ishaq Ibrahim b. Mûsâ b. Mohammad al-Lakhmî al-Shâtibî (d.790/1388) is one of the important muslim thinkers and jurists (faqth). Shâtibî was grew up in Granada (in al-Andalus/Muslim Spain) where had become a center of knowledge (al- 'Um. Shâtibî, his learning in law and jurisprudence, had unique opportunity of studying with the well-known scholars of Arabic language and literature of his time. In this study we discussed Shâtibî's apprehending of Qur'an and his exegesis. In the introduction, we reviewed Shâtibî's biography. In this part, Shâtibî's life, works and historical background along with political, social, cultural and economic developments in fourteenth century in Granada. In the first chapter, we discussed Shâtibî's views in exegesis ofQur'an and History ofQur'an with descriptive method. We reviewed in the second chapter "conceptual foundations of Shâtibî's understanding of Qur'an (ummiyyah, arabiyyah, maqasid al-Shariah etc.)." The universality within a language system should better be termed as generality. In case of Arabic language, Shâtibî adopted the term ummiyyah. Shâtibî identified the Arabs of the Qur'anic period as ummiyyûn and further defined it as ignorance of the Sciences of ancients. The final chapter was assigned to research and discuss Shâtibî's Qur'anic explanation method. The presented study has ended with conclusion. 235