Doğu Akdeniz'deki enerji jeopolitiği kapsamında hak iddia eden ülkeler ve Türkiye
Claimant countries and Turkey in the context of energy geopolitcks in the Eastern Mediterranean
Yazar: BEDİRHAN YİĞİTBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN AK
İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Güvenlik Bilimleri Ana Bilim Dalı / Güvenlik Bilimleri ve Uygulamaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Doğu Akdeniz, jeopolitik konumu nedeniyle; Avrupa, Ortadoğu, Kuzey Afrika ve Uzak Doğu ülkelerinin güvenlik dinamiklerini doğrudan etkilemektedir. Doğu Akdeniz, 21. yüzyılın başından beri doğalgaz keşifleri, kıyı ülkelerinin parselleme ve ruhsatlandırma işlemleri ve boru hattı projeleri ile uluslararası ilişkilerde en çok tartışılan konuların başında yer almaktadır. Bu bağlamda "Doğu Akdeniz Hidrokarbon Krizi" son zamanlarda uluslararası ilgiyi harekete geçirmiş, Doğu Akdeniz'in stratejik bölge olarak ön plana çıkmasına yol açmıştır. Bu gelişmelerden dolayı son dönemlerde artan önemine paralel bir biçimde Doğu Akdeniz, giderek artan bir jeopolitik çatışmaların merkezinde yer almaya başlamıştır. Bu çatışmanın tarafları sadece bölge ülkeleri ile sınırlı olmayıp, ABD, Rusya ve Çin gibi uluslararası aktörler de bu çatışmanın tarafı haline gelmişlerdir. Özellikle Uluslararası aktörler bölge devletleri ile kurdukları ikili ilişkiler yoluyla Doğu Akdeniz'deki hidrokarbon krizinde etkili rol oynamaya çalışmaktadırlar. Bölgedeki kriz konularından birisi de Türkiye, Yunanistan ve GKRY arasında deniz sınırı yetki anlaşmazlığı arasında yaşanmaktadır. Özellikle uzun zamandan bu yana devam etmekte olan Kıbrıs sorununun birbiriyle bağlantılı üç çatışma noktası, Yunanistan-Türkiye deniz sınırı anlaşmazlığı ve Libya iç savaşı, Doğu Akdeniz'i benzeri görülmemiş sayıda uluslararası aktörün dâhil olduğu yeni yükselen gerilimlerin odağına dönüştürmüştür Tarihsel olarak Kıta Sahanlığı sorunundan başlayarak Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin Doğu Akdeniz Hidrokarbon rezervleri üzerinde haksız iddiaları ve hukuksuz eylemleri nedeniyle bölge üzerinden Türkiye-KKTC ilişkilerinde gerginlik yaşanmaktadır. Öncelikli olarak bölgenin yakın zamanda keşfedilmiş olan açık deniz doğalgaz rezervlerinin jeopolitik ve ticari sonuçlarını analiz etme çabasıyla motive edilen önceki araştırmalar, Doğu Akdeniz ülkeleri arasındaki mevcut dinamikleri anlamamıza katkıda bulunmuştur. Bu çalışma ile bölgede yetki alanları sorunları üzerinden bölgesel ilişkiler değerlendirilecektir.

Abstract:
The Eastern Mediterranean, due to its geopolitical location; directly affects the security dynamics of European, Middle Eastern, North African, and Far Eastern countries. Since the beginning of the 21st century, the Eastern Mediterranean has been one of the most discussed issues in international relations, along with natural gas discoveries, parcelling and licensing procedures of coastal countries, and pipeline projects. In this context, the "Eastern Mediterranean Hydrocarbon Crisis" has recently mobilized international attention, leading the Eastern Mediterranean to come to the fore as a strategic region. Due to these developments, in parallel with its increasing importance in recent times, the Eastern Mediterranean has begun to take place in the center of an increasing geopolitical conflict. The parties to this conflict are not limited to the countries of the region, but international actors such as the USA, Russia and China have also taken sides in this conflict. In particular, international actors are trying to play an effective role in the hydrocarbon crisis in the Eastern Mediterranean through their bilateral relations with the states of the region. One of the crisis ridden issues in the region is the maritime border dispute between Turkey, Greece, and the Greek Cypriot Administration. In particular, the three interconnected conflict points of the long-standing Cyprus problem, the Greek-Turkish maritime border dispute, and the Libyan civil war have turned the Eastern Mediterranean into the focus of new rising tensions involving an unprecedented number of international actors. Historically, starting with the continental shelf problem, there has been a tension in Turkey-TRNC relations over the region due to the unfair claims and unlawful actions of the Greek Cypriot Administration and Southern Cyprus on the Eastern Mediterranean Hydrocarbon reserves. Prior research, motivated primarily by an effort to analyze the geopolitical and commercial implications of the region's recently discovered offshore natural gas reserves, has contributed to our understanding of the current dynamics among Eastern Mediterranean countries. With this study, regional relations will be evaluated through the issues of jurisdiction in the region.