Kişilik özellikleri ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide kişilerarası ilişki tarzları ve mizah tarzlarının aracı rolü
The mediator role of interpersonal relationship styles and humor styles between personality traits and psychological symptoms
Yazar: SEREL AKDUR
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL DURAK BATIGÜN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Kişiler arası ilişkiler = Interpersonal relations ; Kişiler arası tarz = Interpersonel styles ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mizah = Humour ; Mizah tarzları = Humor styles ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmada üniversite öğrencilerinin kullandıkları mizah tarzlarının kişilik özellikleri, kişilerarası ilişki tarzları, psikolojik belirtiler ve yaşam doyumu ile ilişkisi incelenmiştir. Ayrıca, kişilik özellikleri ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide mizah tarzları ve kişilerarası ilişki tarzlarının aracı rolü olup olmadığı sorusuna yanıt aranmaya çalışılmıştır. Çalışma örneklemi, 2013-2014 eğitim ve öğretim yılında üniversitede lisans eğitimi almakta olan kadın ve erkek öğrencilerden oluşmaktadır. Yaş ortalaması 21.42 olan 427 katılımcıdan oluşan örneklemde 195 erkek (%45.7) ve 232 (%54.3) kadın katılımcı yer almıştır. Çalışma kapsamında, veri toplama aşamasında, katılımcılara ilişkin sosyo-demografik bilgilere ulaşmak için Kişisel Bilgi Formu, katılımcıların kişilik özelliklerini belirleyebilmek için Beş Faktör Kişilik Envanteri (BFKÖ), mizahın günlük kullanımındaki bireysel farklılıkları belirlemek için Mizah Tarzları Ölçeği (MTÖ), kişilerarası ilişki tarzlarını değerlendirmek için Kişilerarası İlişki Tarzı Ölçeği (KİTÖ) ve psikolojik belirtilerini değerlendirmek için Kısa Semptom Envanteri (KSE) uygulanmıştır. Araştırma sonuçları, tüm temel değişkenlerin (kişilik özellikleri, mizah tarzları, kişilerarası ilişki tarzları, psikolojik belirtiler) birbirleriyle ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Psikolojik belirtileri yordayan değişkenleri belirlemek amacıyla yapılan regresyon analizi sonuçları, kişilik özellikleri alt boyutlarından nevrotiklik ve özdenetimin, mizah tarzları alt boyutlarından kendini yıkıcı mizah ve katılımcı mizahın, kişilerarası ilişki tarzlarının ketleyici tarz alt boyutunun ve yaşam doyumu değişkenlerinin psikolojik belirtileri yordayan değişkenler olduğunu göstermiştir. Kişilik özellikleri ile psikolojik belirtiler arasında aracı değişkenlerin rolünü değerlendirmek için gerçekleştirilen model testi analiz sonuçlarında, mizah tarzlarından katılımcı mizah, saldırgan mizah ve kendini yıkıcı mizahın, kişilerarası ilişki tarzlarından ise hem besleyici hem de ketleyici tarzın aracı rollerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Sözcükler: mizah tarzları, kişilerarası ilişki tarzı, kişilik özellikleri, psikolojik belirtiler, yaşam doyumu

Abstract:
The relationship between humor styles of college students and personality traits, interpersonal relationship styles, psychological symptoms and life satisfaction were examined in this study. Besides, the mediator role of humor styles and interpersonal relationship styles between personality traits and psychological symptoms were examined. The study sample is composed of male and female college students. The mean age of the sample of 427 participants was 21.42, 195 (%45.7)  participants were male and 232 (%54.3) participants were female. In the data collection phase, Personal Information Form was used to access to socio-demographic information on the participants; Big Five Inventory (BFI) was used to determine the personality traits of participants, Humor Styles Questionnaire (HSQ) was used to determine personal differences of using humor in daily life, Interpersonal Relationship Styles Inventory (IRSI) was used to evaluate the interpersonal relationship styles and Brief Symptom Inventory (BSI) was used to determine psychological sypmtoms. The result of the study have shown that all basic variables (personality traits, humor styles, interpersonal relationship styles, psychological sypmtoms) were related to each other. Regression analysis was conducted to determine the predictor variables of psychological sypmtoms. It was found that the subscales of personality traits neuroticism and conscientiousness, the subscales of humor styles self-defeating humor and affilliative humor, the subscale of interpersonal relationship styles negative interpersonal style and life satisfaction are the predictors of psychological symptoms. Model tests were done to determine the mediator roles between personality traits and psychological sypmtoms. In model test results of the analysis, affiliative humor, aggressive humor, self-defeating humor and negative interpersonal style mediate the relationship between personality traits and psychological sypmtoms. 

Key Words: humor styles, interpersonal relationship styles, personality traits, psychological sypmtoms, life satisfaction