Selçuk Ayasuluk Tepesi ve St. Jean Anıtı kazılarından Ion-impost sütun başlıkları
Selcuk Ayasuluk Hill and St Jean Monument excavations Ion-impost column capitals
Yazar: MURAT CERTEL
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE TOK ; DOÇ. DR. SİNAN MİMAROĞLU
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Bilimi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Bizans eserleri = Byzantine works ; Bizans mimarisi = Byzantine architecture ; Bizans sanatı = Byzantine art ; Erken Bizans = Early Byzantine ; Erken Bizans Dönemi = Early Byzantine Period

Özet:
Antik Çağ'dan günümüze değin mimaride kullanılan sütun ve sütun başlıkları birçok yapı gurubunda farklı tip ve üslupta karşımıza çıkmaktadır. İlk örneklerine tapınak mimarisinde rastlanan sütun ve sütun başlıklarının bazen sadece anıt niteliğinde olduğu görülmektedir. Doğu Roma İmparatorluğunda İS. 4. ve 6. yüzyıllar arasında antik geleneği sürdüren ve zamanla bu gelenekten uzaklaşarak gelişen birçok yeni sütun başlığı türü ortaya çıkmıştır. İS. 5. yüzyılın başlarında impost kullanımının başlanması, sütun başlıklarında bazı yeni gelişmelere yol açmıştır. Bu yeni gelişmelerden biri de impost ve ion sütun başlıklarının bir sentezi olarak ortaya çıkan ion impost tipi başlıkların üretimidir. 
İon-impost tipi sütun başlıkları İS. 5. ve 6. yüzyıllar arasında Başkent Konstantinopolis, Anadolu, Yunanistan ve İtalya dâhil olmak üzere doğu ve batı Akdeniz'de oldukça geniş bir coğrafyaya yayılmıştır. Bu tip sütun başlıklarının kullanımının özellikle, İmparator Iustinianos (527-565) döneminde yaygınlaştığı görülmektedir. İmparator Iustinianos tarafından Konstantinopolis'te inşa ettirilen Ayasofya, Aya İrini ve Küçük Ayasofya'daki (Aziz Sergios ve Aziz Bakhos Kilisesi) ion impost tipi sütun başlıkları dönemin karakteristik özelliklerini yansıtmaktadır. Aynı imparatora ait yapılardan biri olan İzmir İli Selçuk İlçesi'ndeki Efes Aziz Ioannes (St. Jean) Bazilikası çalışmamın ana malzemesi olan sütun başlıklarını barındırmaktadır.

Abstract:
Columns and column capitals used in architecture from ancient times to the present day appear in different types and styles in many building groups. Columns and column capitals, the first examples of which are seen in temple architecture, sometimes appear to be merely monumental. Many new types of column capitals emerged in the Eastern Roman Empire between the 4th and 6th centuries, continuing the ancient tradition and evolving away from this tradition over time. The introduction of impost in the early 5th century led to some new developments in column capitals. One of these new developments is the start of the production of ion impost type headings, which are a synthesis of impost and ion column headings. 
Ion impost type column headings spread over a wide geography in the eastern and western Mediterranean, including the capital Constantinople, Anatolia, Greece and Italy, between the 5th and 6th centuries AD. It seems that the use of this type of column headings became widespread especially during the period of Emperor Justinian (527-565). The Ion impost type column capitals in Hagia Sophia, Hagia Irene and Little Hagia Sophia (Church of St. Sergius and St. Bacchus), built by Emperor Justinian in Constantinople, reflect the characteristic features of the period. Ephesos St. John (St.  Jean) Basilica in Selçuk District of Izmir Province, one of the buildings belonging to the same emperor, contains the column headings that are the main material of my work.