Sıfır-bir yaş bebek sahibi annelerde, doğum sonrası depresif semptom taramasında; Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği ile Hasta Sağlık Anketi'nin karşılaştırılması
Comparison of Edinburgh Postnatal Depression Scale (EPDS) and Patient Health Questionnaire (PHQ-9) to screen postpartum depressive symptoms among mothers of 0-1 year old babies
Yazar: TUĞBA YURDAKUL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE GÜLSEN CEYHUN PEKER
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahili Tıp Bilimleri Bölümü / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Anneler = Mothers ; Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresyon = Depression ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Puerperium =   ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu çalışmada; sağlam çocuk izlem polikliniğine başvuran, 0-1 yaş bebek sahibi annelerde postpartum depresif semptom taramasında; tarama aracı olarak Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği ile Hasta Sağlık Anketini karşılaştırmak, depresif semptomlar açısından riskli kadınların yaygınlığını saptamak ve etkileyen faktörleri belirlemeyi hedefledik. 
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki bu çalışma, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Çocuk Sağlığı İzlem Polikliniğinde, 1 Eylül 2014-31 Ekim 2014 tarihleri arasında başvuran, 0-1 yaş çocuk sahibi 425 kadın ile yapıldı. Anket formu araştırmacılar tarafından literatür taraması temel alınarak oluşturuldu. Katılımcıların beklerken anket formunu doldurması istendi. Anket formu demografik veri formu, Edinburg Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EDSDÖ) ile Hasta Sağlık Anketi-9 (PHQ-9) içermekteydi. 
 Toplanan veriler Student t testi; Mann Whitney U testi, Pearson Ki-Kare, Fisher exact testi ve lojistik regresyon analizi ile SPSS 15'te değerlendirildi. Ölçeklerin karşılaştırılması ICC (Intraclass Corelation Coefficient), kappa analizi ve Spearman korelasyon analiziyle yapıldı. 
Bulgular: Bu çalışmada postpartum dönemdeki kadınlarda depresif semptomları saptamak için EDSDÖ kesme puanı 13 ve üzeri alınarak kullanıldı. Postpartum depresif semptom yaygınlığı %21,9 idi. Hasta Sağlık Anketi-9 ile depresyon riski artmış katılımcıların oranı %23,6 idi.
Depresif semptomlar ile istatistiksel olarak anlamlı ilişkisi saptanan risk faktörleri; geçmişte depresyon öyküsü, geçmişte anksiyete bozukluğu öyküsü, eş ile iletişimde, annesiyle iletişimde zorluk, eşinin ailesiyle iletişimde zorluk, istemeyen gebelik, bebekte sağlık sorunu, bebek bakımında zorluk idi. Postpartum depresif semptomlar için ön gördürücüler; eşiyle iletişimde zorluk; annesiyle iletişimde zorluk, eşinin ailesi ile iletişimde zorluk idi. 
Hasta Sağlık Anketi-9 ve EDSDÖ arasındaki uyum kappa (к) analiziyle orta derecedeydi (к=0,541, p<0,001). Spearman korelasyon analizinde; iki ölçeğin skorları arasında pozitif bir korelasyon vardı (r=0,743). Her iki ölçek postpartum depresyon riskini saptamada benzerdi. Her iki ölçeğin skor değerleri arasındaki uyum güçlüydü (ICC=0,793; p<0,001).
Sonuç: Perinatal dönemdeki kadınların sık temas noktası olan aile hekimleri; postpartum depresyon taramasında iyi bir konumdadır. Birinci basamak uygulamalarında tarama ölçeklerinin kullanılması, depresyonun saptanmasına yardımcı olabilir.
Bu çalışmada kadınların çoğunda EDSDÖ ile PHQ-9 skorları uyumluydu. Postpartum depresyonu saptamada PHQ-9 ve EDSDÖ benzerdi. Sonuçlarımız postpartum depresyon taraması için EDSDÖ gibi PHQ-9'un kullanılmasını önermektedir. Hasta Sağlık Anketi-9'un postpartum dönemde kullanımı için geçerlilik çalışmalarına ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: Postpartum depresyon, depresyon taraması, Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EDSDÖ), Hasta Sağlık Anketi-9 (PHQ-9)

Abstract:
Objective: In this study, we aimed to compare the Edinburgh Postnatal Depression Scale (EPDS) and the 9-Item Patient Health Questionnaire (PHQ-9), as a screening tool for postpartum depressive symptoms; to investigate the prevalence of depressive symptoms and to evaluate the risk factors of depressive symptoms among mothers of 0-1 year old babies who admitted to the well-child outpatient clinic.
Methods: This cross-sectional study included 425 women, registering their 0 to 12 month-old infants for well-child outpatient clinic from September 2014 to November 2014 at the well-child outpatient clinic of the Department of Social Paediatrics of Ankara University School of Medicine. The questionnaire was designed by researchers based on literature searches. The participants were asked to complete questionnaires while waiting. Each questionnaire included demographic characteristics, PHQ-9 and EPDS.
 The data collected were analyzed using Student's t test, Pearson Chi-Square, Fisher exact test, Mann Whitney U test and logistic regression in SPSS 15. We examined comparison of two scales using ıntraclass corelation  coefficient,  Spearman          correlation, and   inter-rater agreement (kappa). 
Results: In this study; an EPDS cut-off score 13 or higher was used to determine depressive symptoms among women in the postpartum period. The prevalance of postpartum depressive symptoms was %21,9. The proportion of women with a positive PHQ-9 who had increased risk for depression, was  %23,6.
Risk factors that were found to be significantly associated with postpartum depressive symptoms were; a past history of depression, a past history of anxiety disorder, a poor relationship between the participant and her partner, a poor relationship between the participant and her mother, a poor relationship between the participant and her partner's parents, an unplanned pregnancy, child care-related problems, health problem of the child. The predictors of postpartum depressive symptoms were a poor relationship between the participant and her partner, a poor relationship between the participant and her mother, a poor relationship between the participant and her partner's parents.
The agreement between PHQ-9 and EPDS was generally moderate with Inter-rater agreement (к=0,541, p<0,001). Based on Spearman correlation analysis, correlation between two scales's scores was positive. Both two scales were similar  for detecting high postpartum depression risk. Intraclass correlation coefficient between PHQ-9 and EPDS scores was excellent (ICC=0,793; p<0,001).
Conclusion:
Family medicine physicians who have frequent contact with women during the perinatal period are well positioned to provide screening for postpartum depression. The use of screening tools can aid in the detection of depression in primary care practices. In this study for most women the EPDS and PHQ-9 scores were concordant PHQ-9 and EPDS were smilar for identifying postpartum depression. Our findings suggest administration of PHQ-9 for postpartum depression screening as EPDS. Validation studies are needed for PHQ-9 to be used in postpartum period. 

Key Words: Postpartum depression, depression screening, Edinburgh Postnatal Depression Scale (EPDS),  9-Item Patient Health Questionnaire (PHQ-9)