Ksanthos'un polygonal duvarları
Polygonal walls of Ksanthos
Yazar: HALİL MERT ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA BULBA
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antik Çağ = Ancient Ages ; Antik şehirler = Antique cities ; Duvarlar = Walls ; Kentsel arkeoloji = Urban archaeology ; Klasik arkeoloji = Classical archeology ; Ksanthos = Ksanthos ; Likya = Lycia ; Taş yapılar = Stone structures

Özet:
Likya Bölgesi'nde yüksek evresini Klasik Dönem içerisindeki idari yönden ve dolayısıyla ekonomik refahıyla yaşayan Ksanthos Antik Kenti bugün Kaş beldesine bağlı Kınık Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Antalya – Muğla arasında sınır oluşturan Eşen Çayı'nın kıyısında bir yükseltiye konumlandırılmış olan Ksanthos Antik Kenti'nin keşfi 19. yy içerisindeki seyyahların ziyaretleriyle başlar.

150 yılı aşkın bir süredir tanınan, sistematik bir şekilde 60 yıldır kazı çalışmalarının gerçekleştirildiği Ksanthos Antik Kenti'ndeki araştırmalar göstermektedir ki Arkaik

Dönem'den Doğu Roma İmparatorluğu'nun son dönemlerine kadar kent hiçbir zaman önemini yitirmemiştir. Dönemler içersinde sınırları değişse de Hellenistik Dönem'den itibaren karşılaştığımız 3 km'ye varan bir surun çevrelediği kent oldukça geniş bir alana hükmetmektedir.

Bu çalışma içerisinde, Ksanthos Antik Kenti'nde diğer kentlere nazaran daha çok sayıda örnekle karşılaştığımız polygonal örgüye sahip duvarlar değerlendirilmiştir. Bugüne kadar keşfedilen 35 noktada tespit edilen polygonal örgüye sahip duvar kalıntısı, duvarların kullanıldığı mimari yapılara, dönemlere ve kendi içerisindeki farklılıklara göre tasnif edilmiştir. Askeri, Resmi ve Sivil yapılar ana başlıkları altında değerlendirilen polygonal örgüye sahip duvarların bulundukları alanda gerçekleştirilen kazı çalışmaları, duvarların ölçüleri, tipleri her alanın kendi alt başlığında irdelenmiştir.

Ksanthos Antik Kenti özelinde, Geç Arkaik Dönem'den MS 7. yy'a kadar, yaklaşık bin yıllık bir kullanım evresiyle karşılaştığımız polygonal örgünün irdelenmesinde ana unsur, yüzey ve kenar işçiliklerinde karşılaşılan farklıların ortaya konulmasıdır. Bu vesileyle ortaya çıkan tipler, bir başka ana başlık altında gruplanmaya çalışılmıştır. Özellikle Ksanthos Antik Kenti'nde nadir olarak karşımıza çıkan Hellenistik Dönem kalıntıları bağlamında da polygonal örgüye sahip duvarların, özellikle savunma mimarisinde karşımıza çıktığı belirlenmiştir; bu bilgiler ışığında polygonal örgünün kesintisiz bir şekilde kent içindeki mimari yapılarda kullanıldığı tespit edilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Polygonal Örgü, Duvar Örgü Sistemleri, Ksanthos Antik Kenti, Likya

Abstract:
The ancient city of Ksanthos, in the Lycian Region, was inhabited the economical wealthy administrative sector during the Classical Era. It is located within the boundaries of the Kınık village to Kınık Kaş town. The discovery of the ancient city of Ksanthos which was made by voyagers in the 19th Century and is on the banks of the Eşen River, which formed the border between Antalya and Muğla.

The existence of the ancient city of Ksanthos has been known for more than the 150 years. The systematic excavation studies of Ksanthos, which have been conducted over the past 60 years, showed that it never lost its significance from the Archaic Period to the last years of the Eastern Roman Empire. The city was surrounded by a rampart of 3 kms in lenght since the Hellenistic Period. Even if borders of the city changed from period to period, the rampart dominated a considerably area.

In this study, we compared Ksanthos' polygonal masonry with many other cities' polygonal masonry, many specimens were evaluated. 35 walls with polygonal masonry have been discovered to date and these have been classified according to their architectural structures, the periods and their individual characteristics. Excavation work carried out on the walls with polygonal masonry have been evaluated under the main headings of military, official and civilian structures. The measurements of walls and types are examined within these sub-headings.

Specific to the Ksanthos, the main purpose for the examination of the polygonal masonry which was used for approximately one thousand years (from late archaic period to 7th century A.D.) is to reveal the differences in surface and edge workmanship. The types that have emerged in this way have been tried to be grouped under another main heading. Remains which are rarely encountered in the Ancient city of Ksanthos were in the context of the Hellenistic Period. It has been determined that the walls with polygonal masonry can be assigned under the heading of defensive architecture. In the light of this information, it can be seen that polygonal masonry was used in architecture throughout these periods.


Keywords: Polygonal masonry, Systems of masonry, Ksanthos, Lycia