Marul bakterı̇yel yaprak lekesı̇ hastalık etmenı̇ X. hortorum pv. vitians'a karşı bazı marul çeşı̇tlerı̇nı̇n dayanıklılıklarının ve hastalık etmenı̇nı̇n bakıra duyarlılığının araştırılması
Investigation of the resistance of some lettuce cultivars against lettuce bacterial leaf spot disease X. hortorum pv. vitians and the susceptibility of the disease agent to copper
Yazar: RICHARD LEE KOLLEH
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN BASIM
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bakteriyel Yaprak Lekesi (BYL), X. hortorum pv. vitians'ın neden olan ve marul yetiştiriciliğinde önemli ürün kayıplarına yol açan önemli marul hastalıklarından biridir. Bu çalışmanın ilk bölümünde Carmesi RZ Lolo, Batraz, Melina, Cospirina, Presidential, Nun 06118, Boratal ve Green Moon olmak üzere sekiz marul çeşidinin X. hortorum pv. vitians'ın en virulent straina (HBXcv1 straini) karşı reaksiyonları, el püskürtücü ve iğneli şırınga ile inokulasyon olmak üzere iki farklı inokulasyon yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Püskürtme yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen bakteriyel inokulasyonlardan on gün sonra marul bitkilerinde ortaya çıkan simptomlar değerlendirilmiştir. Carmesi RZ Lolo %5 önem düzeyinde 0.25'lik Duncan Mutiple Range Test (DMRT) ortalamasıyla en tolerant çeşit olurken, Cospirina %5 önem düzeyinde 216.55'lık en yüksek duyarlılık ortalamasını kaydetmiştir.
İğneli şırınga kullanılarak yapılan bakteriyel inokülasyonlar sonucu marullarda püskürtme inokulasyonları sonucu elde edilen sonuçlara benzer reaksiyonlar kaydedilmiştir. Carmesi RZ Lolo, HBXcv1' strainın etkisine karşı en tolerant marul çeşidi olup inokulasyondan 10 gün sonra marul yapraklarında hiçbir simptomatik belirti tespit edilmemiştir. Öte yandan, Cospirina, Nun 06118 ve Presidential marul çeşitleri HBXcv1 straina karşı hassas çeşitler olarak belirlenmiştir. 
Tezinin ikinci bölümünde, HBXcv1 strainin farklı bakır sülfat konsantrasyonlarına karşı duyarlılık düzeyi Nutrient Agar ve Casitone Yeast Extract Agar kullanılarak araştırılmıştır. Bu çalışmada HBXcv1 strain, 50ppm CuSO4' a karşı dayanıklı, 100ppm ve 200ppm'e karşı ise hassas bulunmuştur.  
Bu bulgular, marul çeşitlerinin BYL'ye tepkilerinin anlaşılmasına ve X. hortorum pv. vitians enfeksiyonlarının kimyasal mücadeledesinde bakır içerikli karışımların etkili olabileceği ortaya çıkarmıştır.

Abstract:
Bacterial Leaf Spot (BLS), caused by X. hortorum pv. vitians (Xhv), is a significant disease affecting lettuce cultivation and causing crop losses. In this study, eight lettuce varieties were tested against the most virulent strain (HBXcv1) of X. hortorum pv. vitians using two inoculation methods: hand sprayer and needle syringe. The symptoms appearing on lettuce plants ten days after bacterial inoculation using the spraying method were evaluated. The varieties' tolerance levels were determined using the Duncan Multiple Range Test (DMRT), with Carmesi RZ Lolo being the most tolerant variety (DMRT mean of 0.25e at 5% significance level) and Cospirina being the most sensitive (DMRT mean of 216.55a at 5% significance level).
After bacterial inoculations using a syringe with a needle, similar reactions were observed in lettuce as those obtained from spray inoculations. Among different lettuce varieties, Carmesi RZ Lolo showed the most tolerance to the effect of HBXcv1. No symptomatic symptoms were found in lettuce leaves even after 10 days of inoculation. On the other hand, Cospirina, Nun 06118, and Presidential lettuce varieties were determined to be sensitive to HBXcv1.
In the second part of the study, the sensitivity level of Xhv HBXcv1 to different copper sulfate concentrations was investigated using Nutrient Agar and Casitone Yeast extract agar. In this study, HBXcv1 strain was found to be resistant to 50ppm CuSO4 and sensitive to 100ppm and 200ppm.
These findings contribute to understanding the response of lettuce cultivars to BLS. It has been found that copper-containing mixtures may be effective in the chemical control of Xhv infections.