Öğretmenlerin örgütsel saygınlık ve örgütsel özdeşleşme algıları: Bir karma yöntem araştırması
Teachers' perception on organizational dignity and organizational identification: A mixed methods study
Yazar: ZERRİN ÖNEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHİRE ASLAN
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Örgütsel özdeşleşme = Organizational identification

Özet:
Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin örgütsel saygınlık, örgütsel özdeşleşme ve bunlar arasındaki ilişkiye dair algılarını belirlemektir. Bu çalışma, nicel ve nitel araştırma yönteminin aynı ya da yakın zamanda uygulandığı yakınsayan paralel desende yürütülmüş bir karma yöntem araştırmasıdır. Araştırmanın evrenini 2022-2023 öğretim yılında Gaziantep'te bulunan resmi ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan öğretmenler, örneklemini ise uygun örnekleme yöntemi ile belirlenen 495 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmanın nicel boyutuna ilişkin veriler araştırmacı tarafından geliştirilen Örgütsel Saygınlık Ölçeği ve Örgütsel Özdeşleşme Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Veri analizinde betimsel istatistikler, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçları öğretmenlerin örgütsel saygınlık ile özdeşleşme algı düzeylerinin yüksek olduğunu, erkek öğretmenlerin kadın öğretmenlere, uzun süreli kıdeme sahip öğretmenlerin kıdemleri daha düşük olan meslektaşlarına, ilkokul kademesinde çalışan öğretmenlerin lise ve ortaokul kademesinde çalışan öğretmenlere göre örgütsel saygınlık algılarının daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca öğretmenlerin algıladıkları örgütsel özdeşleşme düzeyleri ile örgütsel saygınlık düzeyleri arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişkinin bulunduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin örgütsel saygınlık algılarının özdeşleşme algı düzeylerindeki varyansın yaklaşık %28'ini açıkladığı görülmüştür. Araştırmanın nitel boyutu fenomenoloji deseninde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle belirlenen 31 öğretmen oluşturmuştur. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla elde edilmiş ve içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçları özgür çalışabilme, ödüllendirme, adil yönetim, eşit haklar ve pozitif meslektaş ilişkilerinin, öğretmenlerin mesleki saygınlık algılarını olumlu, çatışma ve zorlukların ise olumsuz etkilediğini göstermektedir. Son olarak eğitim politikalarının, öğretmenlerin elde ettiği maddi kazancın ve idari desteğin öğretmenlerin saygınlık algılarını şekillendirdiği, okul yöneticilerinin yöneticilik becerilerinin öğretmenlerin örgütsel saygınlık algılarını etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine teachers' perceptions on organizational dignity, organizational identification, and the relationship between them. This study is a mixed-methods research conducted using the convergent parallel mixed-methods design, where quantitative and qualitative research methods were applied simultaneously or in close succession. The population of the study comprised teachers working in public primary, secondary, and high schools in Gaziantep during the 2022-2023 academic year, while the sample consisted of 495 teachers determined through convenience sampling method. Data for the quantitative phase were collected using the Organizational Dignity Scale developed by the researcher and the Organizational Identification Scale. Descriptive statistics, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation analysis, and multiple linear regression analysis were utilized for quantitative data analysis. The results indicated that teachers' perceptions of organizational dignity and identification levels are high, male teachers have higher perceptions of organizational dignity compared to female teachers, teachers with long-term seniority have higher perceptions compared to their colleagues with less seniority, and primary school teachers perceive organizational dignity higher than those working at the high school and secondary school. It was concluded that there is a moderate, positive, and significant relationship between the levels of organizational identification and the levels of organizational dignity perceived by teachers. Lastly it was fount out that teachers' perceptions of organizational dignity explain approximately 28% of the variance in their levels of organizational identification. The qualitative phase was conducted using the phenomenological design. The study group of the research consisted of 31 teachers, determined through maximum variation sampling, one of the purposive sampling methods. The data were obtained through a semi-structured interview form and analyzed using the content analysis method. The results of content analysis revealed that autonomy, recognition, fair management, equal rights, and positive colleague relationships influence teachers' perceptions of professional dignity positively, while conflicts and challenges have negative effects. Finally, it was concluded that education policies, teachers' financial earnings, and administrative support shape teachers' perceptions of dignity, and school administrators' management skills influence teachers' perceptions of organizational dignity.