Farklı yetiştirme şartlarının patateste (Solanum tuberosum L.) melezleme başarısı ve melez tohum üretimine etkileri
The effects of different growth conditions on hybridization success and seed production in potato crosses
Yazar: ŞAZİYE DÖKÜLEN
Danışman: PROF. DR. GÜNGÖR YILMAZ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, patateste farklı melezleme ortamlarının melez tohum üretimi ve melezleme başarısına etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada, 15 farklı kombinasyonda melezleme yapılmıştır. Araştırma 2015 yılında Tokat-Kazova (600 m) ve Artova (1200 m) şartlarında açık alan, polikarbon (sadece Tokat-Kazova), Tokat tül sera ve Tokat- Artova tül sera şartları olmak üzere 5 farklı ortamda yapılmıştır. Araştırmada ebeveyn bitkilerin bazı morfolojik özellikleri, çiçeklenme periyodu, melezleme yapılan çiçek sayısı, melez meyve sayısı, melez tohum sayısı gibi özellikler incelenmiştir.  Elde edilen edilen bulgulara göre, toplam 2050 çiçekte melezleme yapılmış, bunlardan 374 meyve ve 17.722 adet melez tohum elde edilmiştir. Ortamlara göre Tokat-Kazova açık alanda 873,  Tokat tül serada 4731, Tokat polikarbon serada ise 4891 adet melez tohum elde edilmiştir. Tokat Artova açık alanda 3879, Artova tül sera şartlarında ise 3348 adet melez patates tohumu alınmıştır. Melezleme yapılan ortamlarda melezleme başarısı en yüksek 978 adet çiçek melezlenerek, 119 meyve ve 4891 adet melez tohum elde edilen polikarbon sera ortamından elde edilmiştir.  Melez tohum sayısına bitki boyu, çiçek sayısı, meyve sayısı ve meyve çapının olumlu etki yaptığı, ana dal ve yan dal sayılarının fazlalığı ise olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Diğer taraftan bu çalışmada kombinasyon uyumunun da önemli olduğu, bazı kombinasyonlarda fazla sayıda melez tohum elde edilirken, bazılarından elde edilemediği görülmüştür.

Abstract:
This study was carried out to determine the effect of growing conditions on seed production and crossing success in potato. Study was conducted on a 15 different parental combinations of potato. Study was carried out in open field in Tokat-Kazova location (altitude 600 m), in open field in Artova location (altitude 1200 m), in net houses in Tokat and Artova locations and in controlled polycarbonate greenhouse in Tokat location. Traits such as some morphological characteristics of the parental plants, flowering period, the number of crosses made of flowers, number of hybrid fruits and number of hybrid seeds were examined. Results showed that a total of 2050 crosses were made of flowers, and 374 fruits and 17.722 hybrid seeds were obtained from them. According to the growing conditions, 873 hybrid seeds were obtained in open field, 4731 in net greenhouse and 4891 in polycarbonate greenhouse in Tokat-Kazova. In the Tokat Artova, 3879 hybrid potato seeds were obtained in open field and 3348 in net greenhouse. The highest breeding success in the growing conditions used was taken from polycarbonate greenhouse by crossing 978 flowers, from which 119 fruits and 4891 hybrid seeds were obtained. There were positive correlations between the number of hybrid seeds and plant height, flower number, fruit number and fruit diameter, while there were negative correlations between number of hybrid seeds and excess number of main stems and side stems. On the other hand, it has been shown in the present study that parental combinations are important in the success of crossing in potato since many seeds were produced in some combinations while no seeds were obtained from some others.