Esnek hacim kurgusunda mekansal eylem taramaları: Çeşitli plan düzlemleri üzerinden okumalar
The search for spatial activity in flexible configurations: Readings through various plan layouts
Yazar: ÜMRAN AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE DÜZGÜN BEKDAŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsanın var oluşuna dayanan mekan kavramı başlangıçta korunma ihtiyacıyla kullanıcı hayatına entegre olmuş, gelişen süreçlerde ise dönemin sosyal, ekonomik, kültürel ve teknolojik değişimleri ile doğrudan etkileşim kurarak kavramsal zenginliğini artırmıştır. Tarihsel süreç boyunca varlığını sürdüren mimari mekan etkinliği, tezin çıkış noktası olmakla birlikte çeşitli alt kavramlarla desteklenerek çalışmanın ana kurgusu olan insan-eylem-çevre etkileşimini aktarmakta bir altlık olarak ifade edilmiştir. Bahsi geçen bu etkileşimi aktarmak adına çalışmanın en başında teknolojik gelişmelerin etkisiyle ortaya çıkan esnek mekan kavramı ele alınmıştır. Yapılan aktarımlarda değerlendirildiği üzere, esnek mekan 20. yy. başlarında toplumsal olaylardan dolayı ortaya çıkan konut açığını giderebilmek, değişen tüketici gereksinimlerine hızlı ve pratik bir çözüm oluşturabilmek, gelecekte mekanın karşılaşacağı olası senaryolara karşı alternatif sunabilmek ve mekana sürdürülebilir bir nitelik kazandırabilmek adına insan hayatına dahil olmuştur. Yapısal ve kentsel ölçekte çeşitli fikir ve uygulama projeleriyle desteklenen esnek mekan etkinliğinin kullanıcısıyla olan etkileşimi çeşitli örnekler üzerinden çalışmanın giriş niteliği taşıyan bölümlerinde değerlendirilmiştir. Kullanıcı-esnek mekan ilişkisini değerlendirilebilmek adına mekanı tanımlayan, oluşturan ve insan için yaşanabilir hale getiren gereksinimler çalışma bağlamında mekansal eylem olarak ele alınmıştır. Tanımlamaların ardından, çalışmada esnek mekan-kullanıcı iletişimi çeşitli plan düzlemleri üzerinde mekansal tanımlarla işaretlenmiş ve değerlendirilmiştir. Bu tez çalışması; esnek mekanın kullanıcısıyla olan etkileşimini mekansal eylem bağlamında tarayarak mimari esnek tasarım fikrine bir bakış açısı oluşturmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın değerlendirme kısımlarındaki örneklem grupları, mekansal eylemde tanımlanan fiziksel, psikososyal ve deneyimsel olmak üzere üç başlıkta ele alınan kurgunun ışığında, bahsi geçen başlıkları besler nitelikteki esnek yapılaşmalardan oluşmaktadır. Yapılan değerlendirilmelerde esas amaç, esnek mekanın değişen sınırları ve dönüşebilen elemanlarının kullanıcı zihnindeki mekansal eylemde bir çeşitlenmeye veya
katmanlaşmaya sebebiyet verebileceğini aktarmaktır. Birden fazla gereksinimlere hizmet eden mekan, zihinde bir mekansal eylem çarpışması yaşatabilir ve bu durumda esnek olmayan bir mekana göre, esnek mekanda çok katmanlı bir eylem kurgusundan bahsetmeyi mümkün hale getirebilir. Bahsi geçen eylemsel
çeşitlenmenin farklı plan düzlemleri üzerindeki etkisi taranarak, esnek mekanın oluşumunda mekansal eylemi bir faktör olarak sürece dahil etmeye dair farkındalık oluşturmak amaçlanmıştır. Esnek mekanın "uygulanabilirliğine" bir filtre oluşturmanın kullanıcı-mekan etkileşimini güçlendirebileceği ön görüldüğünden, bu anlamda bir bakış açısı kazandırılması çalışmanın temel çıktısıdır

Abstract:
The concept of space, which is based on human existence, was initially integrated into user life with the need for protection, and in the developing processes, it increased its conceptual richness by directly interacting with the social, economic, cultural and technological changes of the period. The architectural space activity, which has existed throughout the historical process, is the starting point of the thesis and is supported by various sub-concepts and expressed as a basis for conveying the human-action-environment interaction, which is the main fiction of the study. In order to convey this interaction, the concept of flexible space, which emerged with the influence of technological developments, was discussed at the beginning of the study. As evaluated in the transfers made, flexible space dates back to the 20th century. It has been involved in human life in order to eliminate the housing deficit that emerged due to social events in the beginning, to create a fast and practical solution to changing consumer needs, to offer alternatives to possible scenarios that the place will face in the future, and to give the place a sustainable quality. The interaction of flexible space activity with its users, supported by various ideas and application projects at structural and urban scale, has been evaluated in the introductory sections of the study through various examples. In order to evaluate the user-flexible space relationship, the equirements that define and create the space and make it livable for people are considered as spatial action in the context of the study. Following the definitions, in the study, flexible spaceuser communication was marked and evaluated with spatial definitions on various plan planes. This thesis work; It aims to create a perspective on the idea of architectural flexible design by scanning the interaction of flexible space with its user in the context of spatial action. The sample groups in the evaluation parts of the study consist of flexible structures that feed the mentioned titles, in the light of the fiction discussed under three headings: physical, psycho-social and experiential, defined in spatial action. The main purpose of the evaluations is to convey that the changing boundaries and transformable elements of the flexible space may cause a diversification or layering in the spatial action in the user's mind. A space that serves more than one need can create a collision of spatial action in the mind, and in this case, it can make it possible to talk about a multi-layered action setup in a flexible space, compared to an inflexible space. By scanning the effect of the mentioned operational variation on different plan planes, it is aimed to raise awareness about including spatial action as a factor in the formation of flexible space. Since it is predicted that creating a filter for the "applicability" of flexible space can strengthen user-space interaction, gaining a perspective in this sense is the main outcome of the study.