Genetiği değiştirilmiş organizmalar hakkında tutum ölçeği geliştirilmesi ve biyoloji öğretmen adaylarının genetiği değiştirilmiş organizmalar hakkında tutumlarının farklı değişkenler açısından değerlendirilmesi
Development of attitude scale about genetically modified organisms and evaluation of biology student teachers' attitude about genetically modified organisms in terms of different variable
Yazar: EMİNE GÜNEY
Danışman: PROF. DR. GÖKALP ÖZMEN GÜLER
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Biyoloji öğretimi = Biology teaching ; Genetiği değiştirilmiş organizmalar = Genetically modified organisms ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışma, üniversite öğrencilerinin Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar (GDO)'a yönelik tutumlarının belirlenmesi için bir ölçek geliştirme amacıyla yapılmıştır. Geliştirilen ölçek 5'li Likert tipi bir tutum ölçeğidir. Ölçek geliştirilme safhası sonrasında ölçek üzerinde faktör analizi ve ölçek maddeleri ve boyutları ile ilgili olarak uyum modeli çalışması yapılmıştır. Ölçek, 40 maddelik taslak olarak oluşturulmuş ve 400 üniversite öğrencisine uygulanmıştır. 
GDO'ya yönelik tutum ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışmaları kapsamında, genel güvenirlik için Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı analiz öncesi 0.714, analiz sonrasında ise 0.741 olarak hesaplanmıştır. Analizler %95 güven aralığında değerlendirilmiştir.
Yapı geçerliği kapsamında açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi sonucunda taslak ölçek 23 maddelik ölçeğe indirgenmiştir. Veri yapısının faktör analizine uygun olup olmadığı KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) testi ve Bartlett testi yöntemlerinden yararlanılarak kontrol edilmiştir. KMO testi değeri 0.747 ve Bartlett testi 3294.183 (p<0.05) olarak bulunmuştur.
Elde edilen 23 maddelik GDO' ya yönelik tutum ölçeği 4 faktörden oluşmaktadır. Bu boyutlar "Davranışsal", "Duyuşsal",  "Önem" ve "Bilgi" boyutlarıdır. Dört boyuttan oluşan GDO' ya yönelik tutum ölçeği açıklanan toplam varyans miktarı %63.315 olarak belirlenmiştir. Ölçek maddelerinin yük değerleri 0.41 ile 0.68 değerleri arasında değişmiştir. Ayrıca faktör analizi sonrasında ölçeğin bütününe ve her bir alt boyutuna ilişkin madde analizi gerçekleştirilmiştir.  Ölçeğin bütünü ile alt ölçekleri arasındaki ve alt ölçeklerin birbirleri arasındaki ilişkilere bakılmış ve bu ilişkilerin anlamlılık düzeyleri incelenmiştir.
Faktör analizi ile 23 maddeye indirilen ölçek, doğrulayıcı faktör analizi ile kurulan modellerin verilere uyumu incelenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi kapsamında, χ2/df (ki-kare/serbestlik derecesi) değeri 2.31 olarak bulunmuştur ki bu sonuç modelin kabul edilebilir uyuma sahip olduğunu göstermektedir. Modelin RMSEA değeri 0.057, GFI değeri 0.87, AGFI değeri 0.87, RMR uyum indeksi 0.098 ve SRMR uyum indeksi 0.051, NFI değeri 0.75, NNFI değeri 0.82 ve CFI değeri 0.84 değerine sahip olduğu görülmektedir.
Araştırma sonucunda, geçerli ve güvenilir bir GDO' ya yönelik tutum ölçeği geliştirilmiştir. 
Anahtar kelimeler: Çevre Eğitimi, GDO, Tutum, Ölçek Geliştirme, Faktör Analizi, Uyum Modeli (LISREL).

Abstract:
This study was conducted to develop a scale for determining the attitudes of university students towards the Genetically Modified Organisms (GMO). The developed scale is a Likert type attitude scale with 5 points. Factor analysis was performed on the scale after the development phase of the scale and an adaptation model study was carried out on the scale items and dimensions. The scale was drawn up as a 40-item draft and applied to 400 university students.
In the context of attitude scale reliability and reliability studies for GMOs, The Cronbach Alpha reliability coefficient for general reliability was calculated as 0.741 and 0.714 at after and before analysis, respectively. Analyzes were evaluated at 95% confidence interval.
As a result of exploratory and confirmatory factor analysis within the context of the structure validity, the draft scale was reduced to a 23-item scale. Whether the data structure is suitable for factor analysis was checked by using KMO (Kaiser Meyer Olkin) test and Bartlett test methods. The BMD test score was 0.477 and the Bartlett test was 3294.183 (p <0.05).
The attitude scale for the 23-item GMOs is composed of 4 factors. These dimensions are "Behavioral", "Affective", "Importance" and "Knowledge" dimensions, and the total variance amount of the attitude scale for the GMO which consists of four dimensions is determined as 63.315% The load values of the scale items changed between 0.41 and 0.68 In addition, after factor analysis, item analysis was performed for the whole scale and for each sub-dimension, and the relationships between the subscales and the subscales were examined and the significance levels of these scales were examined.
The scale that was reduced to 23 items by factor analysis, the compliance of the models established by confirmatory factor analysis was examined. Within the context of confirmatory factor analysis, the value of χ2 / df (chi-square / degree of freedom) was found to be 2.31, indicating that the model has acceptable fit. The model had an RMSEA value of 0.057, a GFI value of 0.87, an AGFI value of 0.87, an RMR compliance index of 0.098, an SRMR compliance index of 0.051, an NFI value of 0.75, an NNFI value of 0.82, and a CFI value of 0.84.
As a result of the research, an attitude scale towards a valid and reliable GMO was developed. 
Key Words: Environmental Education, GMO, Attitude, Scale Development, Factor Analysis, Adaptation Model (LISREL)