Bir mobilya fabrikasında mesleki kontakt dermatit sıklığı: Türkçe nosq 2002 anketiyle klinik muayene bulgularının karşılaştırılması
Occupational contact dermatitis frequency in a furniture factory: Comparison of clinical examination findings with Turkish nosq 2002 questionnaire
Yazar: MEHMET ALİ CAN EMEKSİZ
Danışman: PROF. DR. DENİZ ÇALIŞKAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Dermatoloji = Dermatology ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ahşap işçiliği = Wood workmanship ; Dermatit = Dermatitis ; Dermatit-atopik = Dermatitis-atopic ; Dermatit-kontak = Dermatitis-contact ; Fizik muayene = Physical examination ; Meslek hastalıkları = Occupational diseases ; Meslek sağlığı = Occupational health ; Mobilya endüstrisi = Furniture industry ; Toz = Dust ; İşçiler = Workers

Özet:
Bir Mobilya Fabrikasında Mesleki Kontakt Dermatit Sıklığı: Türkçe NOSQ 2002 Anketiyle Klinik Muayene Bulgularının Karşılaştırılması

Mobilyacılık sektörü yoğun el kullanımına bağlı, el ekzemalarının sık görüldüğü, başlıca büyük sektörlerden biri olup, bu alanda yapılan çalışmalar nispeten sınırlıdır. 
Tez önerisinin kabulü, etik kurul izinlerinin alınması ve gerekli yazışmaları takiben fabrika ziyaretleri gerçekleştirildi. Fabrikada çalışan 300 işçiye NOSQ 2002 uzun versiyon anket formları ustabaşları aracılığıyla bölüm bölüm dağıtıldı. Tüm çalışanlar, sırasıyla el dermatitleri başta olmak üzere ayrıntılı dermatolojik muayene ile teker teker tarandı. Kişisel ve aile hikayeleri sorgulandı. Anket formları ve dermatolojik muayene bulguları verileri ayrı ayrı toplandı. Tüm anket formları toplandıktan sonra muayene formları ile eşleştirildi. Veriler istatistik programıyla bilgisayara aktarılarak gerekli istatistiksel analizler gerçekleştirildi.
Çalışmamızda, mobilya fabrikası çalışanlarında mesleki kontakt dermatit (ekzema) sıklığını araştırmak; belirlenecek mesleki deri hastalığı ve el ekzema sıklığını, dermatolojik muayene bulguları ile karşılaştırmak; duyarlılık, seçicilik, pozitif ve negatif tahmini değerlerini hesaplamak; ahşap tozu maruziyeti olan ve olmayan bölümlerde çalışan işçilerde ekzema sıklığını karşılaştırmak amaçlanmıştır.
Anketin el ekzeması için nokta prevalansı %13,7; 6 aylık prevalansı %12,7 olup literatürle benzer; kontakt ürtiker prevalansı ise %7,3 olup önceki yayınlardan düşüktür. Ankette 50 kişi (%16,7) cilt kuruluğu (kserosis) bulunduğunu; 41 kişi (%13,7) terleyince cildinin kaşındığını, 7 kişi (%2,3) metal alerjisi olduğunu belirtmiştir.
Dermatolojik muayene ile saptanan en sık tanı 47 kişi ile (%15,7) kserosis (cilt kuruluğu) ve 28 kişi (%9,3) ile de el ekzemasıdır. 
El ekzema sıklığı için Türkçe NOSQ-2002 Anketi'nin seçiciliği %88,6; duyarlılığı %35,7; pozitif prediktif değeri %24,4; negatif prediktif değeri ise %93,1 olarak bulunmuştur. Buna göre; Türkçe NOSQ-2002-Uzun Versiyon Anketi'nin duyarlılığı düşük ve seçiciliği yüksektir.Önceki yayınlara göre seçiciliği benzer; duyarlılığı daha düşüktür. Yani, sağlamları ayırt etme gücü yüksek; hastaları ayırt etme gücü düşüktür. Tarama testi olarak zayıftır. Muayenesiz hastaları seçmek mümkün değildir. Dolayısıyla, geçerli ve kullanabilir bir test olsa da altın standart kabul edilen dermatolojik muayenenin yerini tutamaz.
El ekzeması hem anketle hem muayenede kadınlarda (kadınların %29,4'ü) daha sıktır.
Atopi varlığı, cilt kuruluğu varlığı, olağan bir iş gününde günlük el yıkama sıklığının 20'nin üzerinde olması ankette el ekzemasını arttıran faktörlerken; aynı şekilde muayenede de ellerde ekzema ile daha fazla ilişkilidir. En belirgin istatistiksel fark atopi varlığı olarak saptanmıştır.
Eldiven kullanımına bakıldığında, şu anda kullananların %13,5'inde; daha önce kullanıp şu anda kullanmayanların %30,5'inde ankette el ekzeması varlığı tespit edilmiştir. Uygun ve etkili eldiven kullananlarda kullanmayanlara göre ekzema prevalansı daha düşüktür. Ancak eldiven kullanım süresi ile ankette ekzema arası bir ilişki bulunamamıştır.
Alkol kullanımı da hem ankette, hem muayenede el ekzemasıyla daha yakından ilişkili bulunmuştur. Sigara ile ankette anlamlı ilişki yokken; muayenede sigara kullanan grupta el ekzema sıklığı artmış bulunmuştur.
Ankette, mobilya imalat ve boyahane en riskli bölümler olarak bulunmuşken; muayenede ustabaşları ve sosyal hizmetler en fazla ekzema tespit edilen gruplar olmuştur. Bölümler arası fark istatistiksel anlamlı değildir.

Anahtar Kelimler: Mesleki Kontakt Dermatit, NOSQ Anketi, Mobilyacılık sektörü, Ahşap tozu, El Ekzeması,

Abstract:
Occupational Contact Dermatitis Frequency in a Furniture Factory: Comparison of Clinical Examination Findings with Turkish NOSQ 2002 Questionnaire

The furniture sector is one of the major sectors where hand eczemas are frequent due to frequent use of hands, and the studies in this field is relatively limited.
After acceptance of the proposal of thesis, the permission of the ethics committee and necessary permission letters to the factory; factory visits began.NOSQ 2002 long version survey forms were distributed through the foremen to the 300 employees working in the factory. All employees were screened one by one for detailed dermatological examination, mainly for hand dermatitis.Personal and family stories were questioned. Survey forms and dermatological examination findings were collected separately. All the questionnaire forms were matched with the examination forms after they were collected. Data were transferred to the computer by statistical program and necessary statistical analyzes were performed.
In our study; it's aimed to investigate the occupational contact dermatitis (eczema) frequency in furniture factory employees; to compare the frequency of occupational skin disease and hand eczema with dermatological examination findings; to calculate sensitivity, specificity, positive and negative predictive values; to compare the frequency of hand eczema in workers with and without wood dust exposure.
The point prevalence of hand eczema was 13.7%; the 6-month prevalence was 12.7%, similar to the literature; and the prevalence of contact urticaria was 7.3%, which is lower than previous studies.In the questionnaire, 50 people (16.7%) were found to have skin dryness (xerosis); 41 people (13.7%) had skin pruritus, 7 (2.3%) had allergies to metals.
The most common clinical diagnosis by dermatological examination was xerosis (skin dryness) in 47 patients (15,7%) and hand eczema  in 28 patients (9,3%).
The specificity of the Turkish NOSQ-2002 Questionnaire for hand eczema was 88.6%; sensitivity was 35.7%; positive predictive value was 24.4%; and the negative predictive value was 93.1%. Accordingly; the Turkish NOSQ-2002-Long Version Survey has low sensitivity and high specificity. Similar to previous publications, specificity was high; the sensitivity was lower. It's claimed that the questionnaire can easily distinguish healthy ones; however the ability to distinguish patients is low.
It's weak as a screening test. It is hard to choose patients without the help of dermatological examination.
Therefore, although it is a valid and usable test, it can not replace the dermatological examination which is accepted as gold standard. Hand eczema was more frequent in women than in men in both questionnaire and examination (29.4% of women).
The presence of atopy, skin dryness, more than 20 daily hand-washing  on a regular business day  were factors that increase hand eczema in the survey; in the same way it is more closely associated with eczema in hands.The most significant statistical difference was found as atopy.
Investigating the relation between the use of gloves and the presence of hand eczema; 13.5% of those who use it now;  30.5% of those who have never used it before was found to have eczema on the questionnaire. Eczema prevalence was higher in those who do not use proper and effective gloves. However, there was no relationship between the duration of glove use and the eczema in the questionnaire.
The consumption of alcohol was found to be more closely related to eczema in both the questionnaire and the hand eczema.In the questionnaire; there was no significant relationship between smoking and eczema; but in dermatological examination the number of hand eczema was increased in the smoker group.
In the questionnaire; furniture manufacturing and painting departments were found as the most risky departments for hand eczema; whereas dermatological examination foremen and social services were the groups with the highest eczema.
The difference between the departments was not statistically significant.

Keyword (s): Occupational Contact Dermatitis, NOSQ Survey, Furniture sector, Hand eczema, Wood dust