Emekli bireylerde yaşam doyumunun yordayıcıları olarak sosyal destek ve öz-yeterlilik
Social support and self-efficacy as the predictors of life satisfaction of retired people
Yazar: EDA ÇETİNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ BİLGE
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Emekli = Retired ; Emeklilik = Retirement ; Sosyal destek = Social support ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırma 55-75 yaşları arasındaki emekli bireylerin yaşam doyumu düzeylerinin, sosyal destek düzeyi, genel öz-yeterlilik düzeyi, cinsiyet, yaş, medeni durum, çocuk sayısı, emekli oldukları sosyal güvenlik kurumu, emekliliğe hazır hissetme durumu, emeklilik süresi, çalışma durumu ve gelir değişkenleri tarafından yordanıp yordanmadığını belirlemek amacıyla yapılmıştır.Araştırmanın verileri, 2009-2010 yılında İzmir ilinde ikamet eden yaşları 55-75 arasında değişen elverişli örnekleme yoluyla seçilen 393 emekli bireyden elde edilmiştir. Bu bireylerin seçiminde emeklilik durumları (eski ve yeni yasa) ve yaş dönemleri (Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği yaş dönemleri) dikkate alınmıştır.Emekli bireylerin yaşam doyumu düzeyini ölçmek amacıyla 1961 yılında Neugarten tarafından geliştirilen ve Ölçeğin Türk toplumuna uyarlama çalışmaları Karataş (1988) tarafından yapılan Yaşam Doyum Ölçeği (YDÖ) kullanılmıştır. Sosyal destek düzeyini ölçmek amacıyla Krespi (1993) tarafından geliştirilen Sosyal Destek Ölçeği'nden yararlanılarak Torun (1995) tarafından hazırlanan Sosyal Destek Ölçeği (SDÖ) kullanılmıştır. Genel Öz-Yeterlilik düzeylerini belirlemek amacı ile Jarusselam ve Schwarzer (1979) yılında geliştirilen ve Türkçe'ye Yeşilay (1993) tarafından uyarlanan Genel Öz-Yeterlilik Ölçeği (GÖYÖ) araştırmacı tarafından 55-75 yaşları arasındaki emekli bireylere uyarlanılarak kullanılmıştır. Araştırmada ele alınan diğer değişkenler ile ilgili bilgiler ise araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu ile elde edilmiştir.Araştırmada katılımcılardan toplanan verilerin analizinde SPSS 15.0 (Sosyal Bilimler için İstatistik Paket Programı) kullanılmıştır. Orta yaş ve üzerindeki emekli bireylerin yaşam doyumu düzeylerine etki eden faktörlerin belirlenmesi amacıyla standart regresyon analizi yapılmıştır.Araştırmada, verilerin analizi sonucunda elde edilen bulgular aşağıda verilmiştir.1.Emekli bireylerin yaşam doyumu düzeyleri; duygusal sosyal destek, genel öz-yeterlilik düzeyi, emekli olunan sosyal güvenlik kurumu, emekliliğe hazır olma ve gelir değişkenlerince yordanmaktadır.2.Emekli kadınların yaşam doyumu düzeyleri; duygusal sosyal destek, genel öz-yeterlilik düzeyi, yaş ve emeklilik süresi değişkenlerince yordanmaktadır.3.Emekli erkeklerin yaşam doyumu düzeyleri; duygusal sosyal destek, genel öz-yeterlilik düzeyi, medeni durum, emekliliğe hazır olma ve gelir değişkenlerince yordanmaktadır.Araştırma bulguları, yaşam doyumu ile ilgili daha önce yapılmış araştırmaların sonuçlarıyla birlikte tartışılıp yorumlanmıştır. Bu bulgular doğrultusunda araştırmacılara ve psikolojik danışmanlara önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Sözcükler: Emekli, yaşam doyumu, sosyal destek, öz-yeterlilik

Abstract:
This research attempted to test if life satisfaction leves of 55- 75 retired people were predicted by social support, self efficacy, sex, age, maritual status, number of children, social security instituation, readiness for retirement, time of retirement, working status and income.Participants were 393 retired persons residing in the city of İzmir, Turkey. Their ages ranged between 55 and 75. In the selection of these retired people retirement situations (as stipulated by the former and existing laws) and the age periods (in line with the periods recommended by WHO) considered.The life satisfaction level of retired individuals was measured using Life Satisfaction Inventory developed by Neugarten in 1961 and adapted to Turkish by Karataş (1988). In order to determine the level of social support level of retired people Social Support Inventory prepared by Torun (1995) making use of the Social Support Inventory developed by Krespi (1993). To collect the data associated with self efficacy the researcher adapted and applied The Overall Self-efficacy Inventory which was developed by Jarusselam and Schwarzer (1979) and adapted to Turkish by Yeşilay (1993). The information on remaining variables were obtained through the use of Personal Information Form which was developed by the researcher.Statistical Package for the Social Sciences 15.0 software was used for data analyses. Enter regression analyses method were carried out to process data.The results of the study showed that:1)Life satisfaction of retired is the determining factor in the scoial emotional support, self-efficacy, social security institution, readiness for retirement and income.2)Life satisfaction of retired woman is the determining factor in the social emotional support, self-efficacy, age and time of retirement.3)Life satisfaction of retired man is the determining factor in the social emotional support, self-efficacy, maritual status, readiness for retirement and income.These findings were compared and discussed along with those of previous reseach done to life satisfaction. In this respect, recommendations for future research and impilcations for psychological counselor were discussed.Key Words: Retired, life satisfaction, social support, self-efficacy