Ameliyathane çalışanlarında etik duyarlılık ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of ethical sensivity and affecting factors in operating room employees
Yazar: NURTAZE YAMAN
Danışman: PROF. DR. ARZU İLÇE
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Etik duyarlılık = Ethical sensitivity

Özet:
Araştırma, ameliyathane çalışanlarında etik duyarlılık ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı kesitsel olarak yapıldı.
        Çalışmada evreni bilinen örneklem seçme yöntemi kullanılarak Bolu il merkezinde bulunan hastanelerin ameliyathanelerinde çalışan, toplam 262 kişiden 192 (%73,28) sağlık çalışanına ulaşıldı. Veriler, Tanıtıcı özellikler formu, Minnesota İş Doyum Ölçeği (MİDÖ) ve Ahlaki Duyarlılık Anketi (ADA) kullanılarak toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma kullanıldı. Değişkenlerin normallik varsayımları skewness-kurtosis değerleri ile incelendi. Normal dağılım gösteren değişkenler için Independent t test, Tek Yönlü Varyans Analizi, normal dağılmayanlar için Mann Whitney U ve Kruskal Wallis H testi kullanıldı. Kategorik değişkenlerde ikili karşılaştırma, Ki-kare testi ile yapıldı. Üç ve daha fazla gruplar arası farkın belirlenmesi için post-hoc Bonferroni testi kullanıldı. Sürekli değişkenlerin korelasyon analizinde spearman test uygulandı.                                                                          
         Çalışanların %44,8'i lisans mezunu, %59,9'u hekim, %21,9'u hemşire, yaş ortalaması 36,06±9,8 ve %74,5'inin eğitim araştırma hastanesinde çalıştığı görüldü. Çalışanların %44,8'i etik problemle karşılaştığını ve %67,4'ü bu etik problemi çözemediğini, %28,1'i ise daha önce etik konusunda herhangi bir eğitim almadığını belirtti. Çalışanların MİDÖ ve alt doyum puanları arasında, mesleği, eğitimi, ameliyathanede çalışmaktan memnun olma, çalışma şekli vb. bazı durumlarına göre istatistiksel anlamlı fark saptandı (p<0,05).  İş doyumu yüksek olanların daha az etik problemle karşılaştığı belirlendi (p<0,05). Çalışanların ADA ve alt boyut puanları arasında cinsiyet, kardeş sahibi olma ve eğitim durumları, çalışılan kurum, etik konusunda alınan eğitim vb. bazı durumlarına göre istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0,05). Çalışmada MİDÖ ve içsel doyum alt boyutu ile ADA ve otonomi, bütüncül yaklaşım, oryantasyon alt boyutları arasında; MİDÖ dışsal doyum alt boyutu ile ADA ve otonomi alt boyutu arasında anlamlı ilişki olduğu görüldü (p<0,05).

Abstract:
The research was  conducted in a deskriptive cross-sectional manner to determine the ethical sensitivity and influencing factors of the operating room employees.
          Using the sample selection method known to the working island universe, 192 (73.28%) health workers were reached from a total of 262 people  working in the operating rooms of hospitals in  the city center of Bolu.  Data were collected using the Identifier characteristics scale, Minnesota Job Satisfaction Scale (MJSS) and Moral Sentiment Questionnaire (MSQ). Number, percentage, mean, standard deviation was used to evaluate the data. The normality assumptions of the variables were examined with skewness-kurtosis values. Independent t test, Unidirectional Analysis of Variance for normal distribution variables, Mann Whitney you and Kruskal Wallis H test were used for normal distribution variables.  The binary comparison in categorical variables was made by Chi-square test.  Post-hoc Bonferroni test was used to determine the difference between three or more groups.  In the correlation analysis of continuous variables, spearman test was applied.
         It was seen that 44.8% of the employees were undergraduate graduates, 59.9% were physicians, 21.9% were nurses, the average of  36.06±9.8 and  74.5% of them worked in the training and research hospital. 44.8% of the employees  stated that they encountered an ethical problem,  67.4% could not solve  this ethical problem, and 28.1% stated that  they had not received any training in ethics before. A statistically significant difference was found  between the MJSS and lower satisfaction scores of the employees according to their occupation, education, satisfaction with working in the operating room, working co-work, etc. (p<0.05).   It was determined that those with high job satisfaction faced fewer ethical problems (p<0.05).  There  was  a statistically significant difference between the MSQ and sub-dimension scores  of the employees  according  to their gender, sibling ownership and education status, the institution studied, the training received on ethics, etc. (p<0.05).  In the study, between the sub-dimension of MJSS and internal satisfaction, MSQ and autonomy, holistic approach, orientation sub-dimensions; there was a significant relationship between the external satisfaction sub-dimension of MJSS and the sub-dimension of MSQ and autonomy (p<0.05).