Pozitif psikoloji temelli grup rehberliğinin 7. sınıf öğrencilerinin yalan söyleme eğilimlerine ve benlik saygısına etkisi
The effectiveness of positive psychology-based group counseling on lie-telling tendency and self-respect of 7th grade students
Yazar: MUHAMMET AYKUTHAN ULUSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN SEZGİN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Grup rehberliği = Group guidance ; Karakter güçleri = Character strenghts ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Pozitif psikoloji = Positive psychology ; Yalan = Lie

Özet:
Bu çalışmanın amacı, pozitif psikoloji temelli grup rehberliğinin 7. sınıf öğrencilerinin yalan söyleme eğilimlerine ve benlik saygısına etkisini incelemektir. Bu amaç çerçevesinde yapılan çalışmada karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında ön-test – son-test deney, plasebo ve kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma gruplarının seçimi için benzeşik örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın durum çalışması kullanılarak gerçekleştirilen nitel kısmında çalışma grupları seçilirken ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Yapılan araştırmanın nicel aşamasında, araştırmacı tarafından geliştirilen Yalan Söyleme Eğilimleri Ölçeği; Piers-Harris'in Çocuklarda Öz-Kavramı Ölçeği ve Atılganlık Envanteri; nitel aşamasında araştırmacı tarafından geliştirilmiş yapılandırılmış görüşme formu veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen nicel veriler üzerinde eşleştirilmiş gruplar t testi, Pearson momentler çarpımı korelasyon analizi, tek yönlü varyans analizi, Wilcoxon işaretli sıralar testi ve bağımsız gruplar için t testi; nitel veriler üzerinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Ölçek geliştirme sürecinde Lawshe tekniği, Kaiser normalleştirmesi, Kaiser-Meyer-Olkin ve Bartlett's testi, bağımsız gruplar için t testi, Pearson momentler çarpımı korelasyon analizi kullanılmış olup doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarında x2/sd, RMSEA, SRMR, TLI ve CFI değerleri gösterilmiştir.
Araştırmanın nicel bulguları deney grubunun yalan söyleme eğilimlerinde düşüş olduğunu ve bu düşüşün anlamlı (p<,000) olduğunu; benlik saygısı puanlarında yükselme olduğunu ve bu yükselmenin anlamlı (p<,000) olduğunu; bu iki değişken arasında negatif yönlü bir ilişki olduğunu (Ön Test: r=-,459, p<,031 Son Test: r=-,478 p<0,24) ortaya koymuştur. Kontrol ve plasebo gruplarının yalan söyleme eğilimlerinde anlamlı bir farklılığa (p>,05) rastlanmamıştır. Plasebo grubunun atılganlık puanlarında artış olduğu ve bu artışın anlamlı düzeyde gerçekleştiği (p<,045) sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmaya katılan grupların cinsiyetlerine göre yalan söyleme eğilimleri arasında anlamlı bir farklılığa (p>,05) rastlanmamıştır.  Nitel çalışma bulgularında ifade edilen görüşlere göre deney grubu öğrencilerinin kendini kabul, adalet, cesaret, affetmek, teşekkür ve sabır karakter güçlerinde olumlu değişiklikler meydana gelmiştir.
Bütün bu analizler neticesinde elde edilen bulgular Yalan Söyleme Eğilimleri Ölçeğinin hem geçerlik hem de güvenirlik açısından yeterli bir ölçme aracı olduğunu, Türk İslam kültür değerlerine duyarlı bir şekilde oluşturulan pozitif psikoloji temelli grup rehberliğinin öğrencilerin yalan söyleme eğilimlerini azaltıp benlik saygısı düzeylerini arttırdığını göstermektedir. 
Anahtar Kelimeler: Yalan söyleme, pozitif psikoloji, benlik saygısı, karma araştırma, karakter güçleri, grup rehberlik etkinliği

Abstract:
The aim of this course is to study the positive psychology-based group guidance of the 7th grade students' lying tendency and self-esteem. In the study conducted for this purpose, mixed method was used. In the quantitative part of the research, pretest-posttest semi-experimental design was used (experiment, placebo and control group). Homogeneous sampling method was preferred for the selection of study groups. Case study was used in the qualitative part of the research. In the qualitative part, the study groups were selected by the criterion sampling method. In the quantitative phase of the study, the Lie-Tendency Scale developed by the researcher; Piers-Harris's Self-Concept Scale in Children and Assertiveness Inventory; in the qualitative phase, structured interview form developed by the researcher was used as data collection tools. The paired groups t test, Pearson product-moment correlation analysis, one way anova, Wilcoxon signed rank test and independent samples t test were performed on quantitative data; descriptive analysis method was performed on qualitative data which obtained from the end of study. In the scale development process; Lawshe analysis, Kaiser normalization, Kaiser-Meyer-Olkin and Bartlett's test, t test for independent groups, Pearson product multiplication correlation analysis were used and x2/sd, RMSEA, SRMR, TLI and CFI values were shown.
The quantitative findings of the study revealed that there was a decrease in the lie tendency of the experimental group and this decrease was significant (p <.000); there was an increase in self-esteem scores and this increase was significant (p <, 000); there was a negative relationship between these two variables (Pre-test: r = -, 459, p <, 031 Post-Test: r = -, 478 p <0.24). There was no significant difference in the lie tendency levels of the control and placebo groups (p> 0.05). It was concluded that there was an increase in the assertiveness scores of the placebo group and this increase was significant (p <.045). No significant difference was found between lie tendency levels of the groups participating in the study in terms of gender (p>, 05). According to the opinions expressed in the qualitative study findings, positive changes occurred in the character strengths of self-acceptance, fairness, courage, forgiveness, appreciation and patience of the experimental group students. 
Findings obtained from all these analyzes indicate that the Lie Tendency Scale is a sufficient instrument for both validity and reliability, group guidance activities that created in a manner sensitive to the values of Turkish Islamic culture and based on positive psychology theory reduces students' lie tendency and increases their self-esteem.
Key words: Telling lie, positive psychology, self-esteem, mixed method, character strengths, group guidance activities