Acil sağlık hizmetleri ambulans organizasyonu: Türkiye Trabzon ili helikopter ambulans örneği
Emergency health services ambulance organization: Turkey Trabzon province helicopter ambulance sample
Yazar: MUSTAFA BİLGİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YILDIZLAR
Avrasya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Kurumları İşletmeciliği ve Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil tıp = Emergency medicine ; Ambulanslar = Ambulances ; Hava ambulansı = Air ambulance ; Helikopter = Helicopter ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Trabzon = Trabzon

Özet:
Hastane öncesi acil sağlık hizmetleri gelişmiş ülkeler için yeni bir kavram olmasına rağmen ülkemiz açısından da önemli bir kavramdır. Günümüzde artık karayolu dışında alternatif havadan sağlanan müdahale sistemleri hastane öncesinde yer alan acil sağlık hizmetlerinde önemli bir yere sahiptir ve tüm dünyada çeşitli türlerde hava ambulanslarının kullanımı hızla yaygınlaşmaktadır. Hayatta kalıp kalmama durumunun varlığı ve olay yerinde yapılabileceklerin kısıtlı olması nedenleriyle vakaların olabildiğince en hızlı şekilde hastaneye ulaştırılmasında ambulans helikopterler yaşamsal öneme sahip bulunmaktadırlar. Bu çalışmamızda önemli bir uygulama sayılan helikopter ambulans hizmetlerinin bölgemiz açısından değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmamız retrospektif olarak planlanarak, Trabzon il geneli 2016 ile 2020 yılları arasında helikopter ambulansı ile hastaneler arası sevk edilen hastalar ile olay yerinden alınan vakalar dahil edilmiştir. Toplam n=1086 hastanın %58.9'u erkek ve %40.6'sı kadındır. Araştırmaya konu olan 2016 ile 2020 yılları arasındaki 5 yıllık verilere göre hasta verileri, nakil bilgileri, nakil uygunluğu ve hastalara ait demografik veriler ilgili kayıtlardan alınmış ve bu veriler istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır. Acil sağlık hizmetleri açısından helikopter ambulans kritik durumda olan hastaların transferinde önemli bir role sahip olup, bu gruptaki hastaların sağlık merkezlerine nakli daha hızlı ve etkin olarak sağlanmaktadır. Fakat helikopter ambulansların kullanımında maliyet etkinliği ve fayda/zarar oranları konusunda literatürdeki bilgiler kısıtlıdır. Bu sebeple nakil için kara ambulanslarının daha güvenli ve uygun olduğu düşünülen hastaların taşınmasında ayrımın iyi yapılarak hava ambulansı ile nakil sürecine karar verilmesi uygun olacaktır. 
Bu çalışma ile Trabzon ili Acil Sağlık Hizmetleri içerisindeki ambulans organizasyonu ile 2016 ile 2020 yılları arasında helikopter ambulans hizmet süreci değerlendirilerek bölge açısından önemi ve katkıları olduğunu ortaya koymak amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Hava Ambulansı, Acil Sağlık, Helikopter Ambulans

Abstract:
Although pre-hospital emergency health care is a new concept for developed countries, it is also an important concept for our country. Today, alternative airborne intervention systems other than highways have an important place in pre-hospital emergency health services and the use of various types of air ambulances is rapidly spreading all over the world. Ambulance helicopters are of vital importance in transporting the cases to the hospital as quickly as possible due to the existence of survival situation and the limited possibilities to do at the scene. In this study, it is aimed to evaluate the helicopter ambulance services, which is considered an important application, in terms of our region. Our study was planned retrospectively, and the patients who were transferred between hospitals by helicopter ambulance between 2016 and 2020 in Trabzon province and the cases taken from the scene were included. Of the total n=1086 patients, 58.9% were male and 40.6% were female. According to the 5-year data between 2016 and 2020, which is the subject of the research, patient data, transplant information, transplant eligibility and demographic data of patients were obtained from the relevant records and these data were compared statistically.
In terms of emergency health services, helicopter ambulance has an important role in the transfer of patients in critical condition, and the transfer of patients in this group to health centers is provided faster and more effectively. However, there is limited information in the literature on cost-effectiveness and benefit/loss ratios in the use of helicopter ambulances. For this reason, it would be appropriate to decide on the transfer process by air ambulance by making a good distinction in the transportation of patients who are thought to be safer and more suitable for transportation.
With this work; By evaluating the ambulance organization in Trabzon Emergency Health Services and the helicopter ambulance service process between 2016 and 2020, it is aimed to reveal its importance and contribution to the region.

Keywords: Air Ambulance, Emergency Health, Helicopter Ambulanc