Ergenlerde obsesif kompulsif bozukluk belirtilerinin üstbilişler, erken dönem uyumsuz şemalar ve ebeveynlik biçimleriçerçevesinde incelenmesi
A study of obsessive compulsive disorder symptoms in adolescents in relation to metacognitions, early maladaptive schemas and parenting styles
Yazar: ÖZNUR SARIKAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN KOÇ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan ebeveynlik biçimleri = Perceived parenting styles ; Ergenler = Adolescents ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Ortaöğretim öğrencileri = Secondary education students ; Ölçekler = Scales ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Bu tezin konusu, ergenlerde patolojik üstbilişsel faaliyetlerin, erken dönem uyumsuz
şemaların ve algılanan ebeveynlik biçimlerinin obsesif kompulsif bozukluk (OKB)
belirtilerini yordama düzeyinin incelenmesidir. Bu amaçla bir Demografik Bilgi
Formu, Maudsley Obsesif Kompulsif Soru Listesi (MOKSL), Üstbiliş Ölçeği Çocuk
ve Ergen Formu (ÜBÖ-ÇE), Young Şema Ölçeği (YŞÖ) ve Young Ebeveynlik Ölçeği
(YEBÖ) kullanılmıştır. Araştırma örneklemini 2018-2019 eğitim-öğretim yılında
İstanbul ilinde yer alan 3 ilçede, 9 ortaöğretim kurumunda yer alan 15-18 yaş arası
öğrenciler oluşturmaktadır. Değişkenlerin OKB puanlarını yordama düzeyini
belirlemek amacıyla anne ve baba ebeveynlik tutumlarını ayrı ayrı dahil eden iki farklı
Çoklu Doğrusal Hiyerarşik Regresyon Analizi gerçekleştirilmştir. Anne analizinde
üstbilişlerden bilişsel izlemenin, erken dönem uyumsuz şemalardan karamsarlık, terk
edilme ve yüksek standartlar şemalarının ve aşırı koruyucu-evhamlı ebeveynlik
biçimlerinin bir arada OKB puanlarını istatistiksel açıdan anlamlı olarak %32
düzeyinde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Baba analizinde ise üstbilişlerden bilişsel
izleme ve olumsuz üst endişelerin ve erken dönem uyumsuz şemalardan karamsarlık,
terk edilme ve yüksek standartlar şemalarının OKB belirtilerini %31 oranında
açıkladığı neticesine varılmıştır. Ergenlerde üstbilişler, erken dönem uyumsuz
şemalar, ebeveynlik biçimleri ve OKB belirtilerini bir arada ele alan çalışmaların alan
yazındaki görece azlığı göz önünde bulundurulduğunda, mevcut çalışmanın ergenlerde
obsesif-kompulsif bozukluğu önleme ve tedavi çalışmalarına katkı sağlayacağı ümit
edilmektedir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the predictive effect of pathological metacognitions, early maladaptive schemas and perceived parenting styles on obsessive-compulsive disorder (OCD) symptoms in adolescents. For this purpose, a Demographic Information Form, Maudsley Obsessive Compulsive Inventory (MOCI), Metacognitions Questionnaire for Children and Adolescents (MCQ-C), Young Schema Questionnaire (YSQ) and Young Parenting Inventory (YPI) were used. The research sample was composed of the students aged 15-18 in 9 high schools from three different districts in Istanbul. In order to assess the predictive power of metacognitions, early maladaptive schemas and parenting styles on OCD symptom levels, two different Multiple Linear Hierarchical Regression Analyses were conducted. In the first analysis which was performed for the mother form of YPI, it was seen that cognitive self-consciousness as metacognition, pessimism, abandonment and unrelenting standards as early maladaptive schemas, and overprotective parenting style all together predicted 32% of the variance. In the second step for the father form, self-consciousness and negative beliefs about thoughts concerning uncontrollability and danger as metacognitions and pessimism, abandonment and unrelenting standards as early maladaptive schemas estimated 31% of the variance. It was expected that the present study would contribute to prevention and treatment of OCD in adolescents given the fact that there was relatively less research using all these variables together.