Bir eğitim ve araştırma hastanesinde görev yapan sağlık çalışanlarında latent tüberküloz enfeksiyonu araştırılması /
Yazar: AZAT ABUL
Danışman: DR. GÜLŞEN YÖRÜK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Enfeksiyonlar = Infections ; Eğitim ve araştırma hastaneleri = Training and research hospitals ; Hastaneler = Hospitals ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tüberkülin testi = Tuberculin test ; Tüberküloz = Tuberculosis

Özet:
Amaç: Çalışmamızda, üçüncü basamak bir eğitim ve araştırma hastanesinde 
çalışmakta olan çeşitli meslek gruplarına ait çalışanların tüberkülin deri testi sonuçlarını 
analiz etmeyi ve bu analiz sonucunda sağlık çalışanlarına ait latent tüberküloz 
enfeksiyonu prevalansını, latent tüberküloz enfeksiyonu ile ilişkili faktörleri ve 
tüberküloz basili ile enfekte olma riski arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçladık.
 Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza toplam 131 sağlık çalışanı gönüllü olarak katıldı. 
Prospektif kesitsel olarak planlanan çalışmamız İstanbul Eğitim ve Araştırma 
Hastanesi'nde Ocak 2020 ve Eylül 2021 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Çalışmamızda 
katılımcılara TDT testi uygulandı. Cilt reaksiyonu 48 ila 72 saat içinde okundu. TDT 
reaksiyon sonuçları Türkiye'de 2019 yılında yayınlanmış olan Sağlık Bakanlığı 
Tüberküloz tanı ve tedavi rehberine göre değerlendirildi. Katılımcıların hepsine 
demografik verilerin ve özgeçmiş verilerinin bulunduğu bir anket yüz yüze uygulandı. 
Ankette katılımcıların yaşı, cinsiyeti, sigara kullanma durumu, mesleği, çalışma yılı, 
çalışılan bölüm, tüberküloz aşısı olma durumu, kronik hastalık mevcudiyeti ve tüberküloz 
temas öyküsü sorgulandı. Tüberkülin deri testinden elde edilen sonuçlar ile anket verileri 
karşılaştırıldı.
 Bulgular: Katılımcıların %52,7'sinin (n=69) kadın cinsiyette olduğu ortalama yaşın 
32,2±6,5 yıl olduğu gözlendi. Çalışanların ortalama tüberkülin deri testi sonuçları 
11,3±3,9 mm iken tüberkülin deri testi pozitifliği saptanan çalışanların oranı %16,8 
(n=22) olarak saptandı. Katılımcıların %26,7'si (n=35) hekimlerden, %34,4'ü 
hemşirelerden (n=45) ve %38,9'u (n=51) diğer yardımcı sağlık personellerinden 
oluşmaktaydı. Meslekler arasında tüberkülin deri testi sonuçları açısından anlamlı bir 
farklılık gözlenmedi (p=0,675). Tüberkülin deri testi pozitifliği oranları açısından 
bakıldığında üç meslek grubunda sırasıyla %14,3 (n=5), %15,6 (n=7) ve %19,6 (n=10) 
tüberkülin deri testi pozitifliği saptanmış olup gruplar arasında anlamlı bir farklılık 
olmadığı gözlendi (p=0,780). Tüberkülin deri testi pozitif çıkanlar ve negatif çıkanlar iki 
farklı grup olarak değerlendirildiğinde tüberkülin deri testi pozitif bulunanların ortalama 
yaşları ve çalışma süreleri negatif bulunan gruba göre anlamlı olarak yüksek bulundu 
(p=0,001). Diğer faktörler açısından iki grup arasında anlamlı farklılık olmadığı gözlendi. 
Tüberkülin deri testi sonuçları ile yaş ve çalışma süreleri arasında orta seviye anlamlı 
korelasyon olduğu saptandı.
 Sonuç: Çalışmamız sonucunda hastanemizde sağlık çalışanlarının %16,7'sinde 
tüberkülin deri testi pozitifliği olduğu saptandı. Tüberkülin deri testi pozitifliği ile 
cinsiyet, meslek, çalışılan bölüm ve sigara içme durumu arasında anlamlı bir ilişki 
olmadığı gözlendi. Çalışma sonucunda elde ettiğimiz verilere göre sağlık çalışanlarının 
çalışma yılı arttıkça tüberküloz basili ile karşılaşma ve enfekte olma ihtimalinin arttığı 
sonucuna varıldı.
 Anahtar Kelimeler: Enfeksiyon, Latent, Tüberkülin Deri testi, Tüberküloz

Abstract:
Aim: In our study, we aimed to analyze the tuberculin skin test results of employees 
from various occupational groups working in a training and research hospital. In addition, 
as a result of this analysis, we aimed to examine the prevalence of latent tuberculosis 
infection in healthcare workers, the factors associated with latent tuberculosis infection, 
and the relationship between the risk of infection with tuberculosis bacillus.
 Materials and Method: A total of 131 healthcare professionals voluntarily 
participated in our study. Our prospective cross-sectional study was carried out at Istanbul 
Training and Research Hospital between January 2020 and September 2021. TST test 
was applied to the participants in our study. The skin reaction was read within 48 to 72 
hours. TST reaction results were evaluated according to the Ministry of Health 
Tuberculosis diagnosis and treatment guideline published in Turkey in 2019. A 
questionnaire including demographic data and background data was administered to all 
participants face-to-face. In the questionnaire, participants' age, gender, smoking status, 
occupation, working year, department, being vaccinated against tuberculosis, presence of 
chronic disease and tuberculosis contact history were questioned. The results obtained 
from the tuberculin skin test were compared with the survey data.
 Results: It was observed that 52.7% (n=69) of the participants were female and the 
mean age was 32.2±6.5 years. The mean tuberculin skin test results of the workers were 
found to be 11.3±3.9 mm, and the rate of the workers with positive tuberculin skin test 
results was 16.8% (n=22). 26.7% (n=35) of the participants were physicians, 34.4% were 
nurses (n=45) and 38.9% (n=51) were other health personnel. No significant difference 
was observed between occupations in terms of tuberculin skin test results (p=0.675). In 
terms of tuberculin skin test positivity rates, 14.3%, 15.6% and 19.6% tuberculin skin test 
positivity were found in the three occupational groups, respectively, and there was no 
significant difference between the groups. When those with positive tuberculin skin test 
and those with negative tuberculin skin tests were evaluated as two different groups, the 
mean age and working time of those with positive tuberculin skin test were found to be 
significantly higher than the group with negative tuberculin skin tests (p=0.001). It was 
observed that there was no significant difference between the two groups in terms of other 
factors. It was determined that there was a moderately significant correlation between 
tuberculin skin test results and age and working time.
 Conclusion: As a result of our study, it was determined that 16.7% of the healthcare 
workers in our hospital had tuberculin skin test positivity. It was observed that there was 
no significant relationship between tuberculin skin test positivity and gender, occupation, 
department and smoking status. According to the data we obtained as a result of the study, 
it was concluded that the probability of encountering and being infected with tuberculosis 
bacillus increases as the working year of healthcare professionals increases.
 Key Words: Infection, Latent, Tuberculin Skin Test, Tuberculosis