Çağdaş Türk resminde otomobil teması
Automobile theme in contemporary Turkish painting
Yazar: HURİYE DALKIRAN
Danışman: PROF. DR. ZÜHAL ARDA
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı / Resim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Otomobil = Automobile ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Tema = Theme ; Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
"Çağdaş Türk Resminde Otomobil Teması" konulu Yüksek Lisans Tez çalışması kapsamında amaç, özellikle klasik otomobil temasının Türk resim sanatındaki yansımalarına dair örneklerin araştırılarak tespit edilmesi ve araştırmaya ait bulgu ve yorumlarla, ilgili literatüre katkı sağlamaktır. Otomobilin, günümüz toplum hayatında, birey için neredeyse ailesi kadar önem kazandığı, hatta aileden bir birey olarak kabul gördüğü anlaşılmaktadır. Kişilerin kendi karakter ve zevklerine göre tüm imkânlarını zorlayarak edindikleri otomobillerine karakter yükledikleri ve artık otomobillerin kişileştirilmiş bir kimliğe büründüğü görülmektedir. Bu bağlamda tüm dünyada olduğu gibi Anadolu Türk toplumunun hayatında da kısa sürede oldukça köklü bir yer edindiği anlaşılan otomobilin, Türk ressamları tarafından da kişisel duygularını aktarma bağlamında bir ifade biçimi olarak zengin konu bütünlüğüne sahip çok yönlü kavramların yüklenebildiği özel bir imge olarak kullanıldığı tespit edilmiştir.  Türk ressamların eserlerine konu ettikleri otomobillerin daha çok klasik tarzda yani eski model otomobiller olduğu görülmüş ve bu durum sanatçılardaki eskiye özlemin otomobil kavramı ile bütünleştirildiği kanaatini doğurmuştur. Otomobilin hız ve devinime sahip bir araç olarak zaman kavramı ile alakasının çabuk kurulmasının da bu durumda etkili olduğu düşünülmüştür. Bu açıdan sanat alanında otomobille alakalı bazı çalışmalar olsa da özellikle klasik otomobil temasının Türk resmindeki yansımaları ile alakalı bugüne kadar her hangi bir araştırma yapılmamış olması "Çağdaş Türk Resminde Otomobil Teması" başlığı adı altında bir araştırmanın yapılmasını önemli kılmıştır.
Türkiye'de otomobilin ressamların eserlerinde farklı yaklaşımlarla yorumlanmaya başlanmasının, otomobilin Türkiye'de yaygınlaşmaya başladığı 1970'li yıllardan sonraya denk geldiği tespit edilmiştir. Bu nedenle araştırma, 1980-2021 yılları arasında Anadolu Türk resim sanatı alanında eser üreten sanatçılar arasından, Ahmet Şinasi İşler, Altan Çelem, Bayram Gümüş, Efkan Beyaz, Faruk Cimok, Mehmet Pesen, Orhan Umut ve Yavuz Bozkurt'un klasik otomobil teması görülen eser örnekleri ile sınırlandırılmıştır. İncelenmek üzere seçilen isimlerin konu kapsamındaki istikrarlı çalışmaları tercih edilmelerinde referans olmuştur. Araştırmada genel tarama modeli kullanılmış ve nitel araştırma yöntem ve tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırma sürecinde nitel verilerin elde edilmesinde "doküman incelemesi ve görüşme" yönteminden yararlanılmıştır. Veri toplama aracı olaraksa görüşmelerde "Sanatçı Görüşme Formu" kullanılmıştır. Görüşmeler, Covid'19 salgını nedeniyle mail ve tele konferans yolu ile gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
Within the scope of the Master's Thesis on "Automobile Theme in Contemporary Turkish Painting", the aim is to determine the examples of the reflections of the classical automobile theme in Turkish painting art and to contribute to the relevant literature with the findings and comments of the research. It is understood that the automobile gains almost as much importance for the individual as their family in today's social life, and is even accepted as an individual from the family. It is seen that people add character to their cars, which they have acquired by forcing all their means according to their own character and tastes, and now the cars take on a personalized identity. In this context, it has been determined that the automobile, which has gained a deep-rooted place in the life of Anatolian Turkish society in a short time, as in the whole world, was used by Turkish painters as a special image in which versatile concepts with rich subject integrity can be loaded as a form of expression in the context of conveying their personal feelings. It was seen that the automobiles that Turkish painters used in their works were mostly in classical style, that is, old model automobiles, and this situation led to the opinion that the longing for the past in the artists was integrated with the concept of automobiles. It is thought that the quick establishment of the relation of the automobile to the concept of time as a vehicle with speed and motion is also effective in this case. In this respect, although there are some studies related to automobiles in the field of art, the fact that no research has been conducted on the reflections of the classic car theme in Turkish painting has made it important to carry out a research under the title "Automobile Theme in Contemporary Turkish Painting".
It was determined that the automobiles began to spread in Turkey after the 1970s  that coincided that automobiles in Turkey, started to be reviewed in the works of artists with different approaches. For this reason, the research was restricted among the artists who produced works in Anatolian Turkish painting art between 1980 and 2021 whose example works about the classical automobile theme, such as Ahmet Şinasi İşler, Altan Çelem, Bayram Gümüş, Efkan Beyaz, Faruk Cimok, Mehmet Pesen, Orhan Umut and Yavuz Bozkurt. The stable attitude of the artists selected to be examined within the scope of the research subject has been a reference in their choice. Qualitative research methods and techniques were used in the study based on the general survey model. During the research process, "document analysis and interview" method was used to obtain qualitative data. As a data collection tool, "Artist Interview Form" was used in the interviews. The interviews were conducted via mail and teleconference due to the Covid'19 outbreak.