Muz atıklarının fide yetiştirme ortamı olarak kullanım imkanlarının araştırılması
Investigation of use of banana wastes as seedling growing media
Yazar: MEHMET EMİN BATU
Danışman: PROF. DR. ERDEM YILMAZ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada muz atıklarının ve muz atıklarından elde edilen biyokömürün fide yetiştirme ortamı olarak kullanım olanaklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla torf, perlit, vermikulit, muz atığı ve biyokömür (muz atığından elde edilen) farklı oranlarda karıştırılarak 10 farklı fide yetiştirme ortamı hazırlanmıştır. Çalışmada, fide yetiştirme ortamlarının bazı fizikokimyasal özelliklerinin yanı sıra Caıpıra çeşidi marul (Lactuca sativa) fide kalite parametrelerindeki değişimler belirlenmiştir. Ortamlara herhangi bir besin ilavesi yapılmamış sadece bitkinin isteğine göre her ortama su verilmiştir. 63 günlük deneme periyodu sonunda; ortamların farklı tansiyon değerlerinde (0 kPa, -2 kPa, -4 kPa, -6 kPa, -8 kPa, -10 kPa, -33 kPa ve -1500 kPa) tuttukları su miktarı, pH ve EC değerleri, hacim ağırlığı, toplam porozite, makro por, mikro por, tohum çimlenme yüzdesi (%), fide boyu (cm), fide kök uzunluğu (cm), fide gövde çapı (mm), fide yaş ve kuru ağırlığı (gr), fide yaş kök ve kuru kök ağırlığı (gr) ile fide klorofil içeriğine bakılmıştır.
Sonuçlara göre en iyi çimlenme yüzdesi ve fide kök uzunluğu O1(%60 Torf + %20 Perlit + %20 Vermikulit) ortamında gerçekleşmiştir. En iyi fide boyu, fide gövde çapı, fide yaş ve kuru ağırlığı, fide yaş kök ağırlığı ve fide kuru kök ağırlığı O6 (% 80 Torf + %15 Muz atığı + %5 Muz biyokömür) ortamında elde edilmiştir. En yüksek fide klorofil değeri ise O8 (% 65 Torf + % 30 Muz atığı + %5 Muz biyokömür)  ortamında ölçülmüştür. En yüksek pH değeri O2 ortamında (%60 Muz atığı + %20 Perlit + %20 Vermikulit), en yüksek EC değeri ise O4 ortamında (%80 Muz atığı + %10 Perlit + %10 Muz biyokömür) belirlenmiştir. Satürasyon düzeyinde (0 kPa) en yüksek % nem O1, en düşük % nem ise O8 ortamında elde edilmiştir. Çalışmada, %15 muz atığı ve %5 oranındaki biyokömürün torf ile birlikte fide yetiştirme ortamı olarak kullanımının (O6) birçok fide kalite parametresinde pozitif gelişme sağlayabileceği görülmüştür. Yüksek EC ve pH değerlerinden dolayı muz atığı ve muz biyokömürün ortamlardaki yüzdece miktarının arttırılmasının fide çimlenme oranı başta olmak üzere birçok fide kalite parametresinde olumsuzluklar meydana getirebileceği anlaşılmıştır.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the possibilities of using banana wastes and biochar obtained from banana wastes as a seedling growing medium. For this purpose, 10 different seedling growing media were prepared by mixing peat, perlite, vermiculite, banana waste and biochar (obtained from banana waste) in different proportions. In the study, besides some physicochemical properties of seedling growing media, changes in seedling quality parameters of Caipira variety lettuce (Lactuca sativa) were determined. No nutrients were added to the mediums, only water was given to each medium according to the plant's request. At the end of the 63-day trial period; The amount of water held by the media at different tension values (0 kPa, -2 kPa, -4 kPa, -6 kPa, -8 kPa, -10 kPa, -33 kPa and -1500 kPa), pH and EC values, bulk density, total porosity, macro- pore, micro- pore, seed germination percentage (%), seedling height (cm), seedling root length (cm), seedling stem diameter (mm), seedling fresh and dry weight (gr), seedling fresh root and dry root weight (gr), and seedling chlorophyll content were examined.
According to the results, the best germination percentage and seedling root length were realized in O1(60% Peat + 20% Perlite + 20% Vermiculite) environment. The best seedling height, seedling stem diameter, seedling fresh and dry weight, seedling fresh root weight and seedling dry root weight were obtained in O6 (80% Peat + 15% Banana waste + 5% Banana biochar) medium. The highest seedling chlorophyll value was measured in O8 (65% Peat + 30% Banana waste + 5% Banana biochar) medium. The highest pH value was determined in O2 medium (60% Banana waste + 20% Perlite + 20% Vermiculite), while the highest EC value was determined in O4 medium (80% Banana waste + 10% Perlite + 10% Banana biochar). At the saturation level (0 kPa), the highest % moisture was obtained in O1 and the lowest % moisture was obtained in O8 medium. In the study, it was seen that the use of 15% banana waste and 5% biochar together with peat as a seedling growing medium can provide positive improvement in many seedling quality parameters. It has been understood that increasing the percentage of banana waste and banana biochar in the environment due to high EC and pH values may cause negative effects on many seedling quality parameters, especially seedling germination percentage.