Davranışsal finans ve yatırımcı davranışları kapsamında ruhsal zekâ: Yatırımcılar üzerine bir araştırma
Emotional intelligence in the context of behavioral finance and investor behavior: A study on investors
Yazar: NİLAY BALCILAR
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN NURİ ŞAHİN
Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bireysel yatırımcılar = Individual investors

Özet:
Bu araştırma, ruhsal zekânın yatırımcı davranışlarına etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada ruhsal zekâ ölçeği ve karar verme stilleri ölçeği kullanılmıştır. Sonuçlar, ruhsal zekâ ve karar verme stilleri ile medeni durum, yaş ve eğitim düzeyi gibi demografik faktörler arasında anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. "Ruhsal Zekâ ve Alt Boyutları ile medeni durum arasında anlamlı bir ilişki vardır" hipotezi farklılık analizleri sonuçlarına göre kabul edilmiştir (p<0,05). Aynı şekilde, "Karar Verme ve Stilleri Alt Boyutları ile medeni durum arasında anlamlı bir ilişki vardır" hipotezi de kabul edilmiştir (p<0,05). "Ruhsal Zekâ ve Alt Boyutları ile yaş arasında anlamlı bir ilişki vardır" ve "Karar Verme ve Stilleri Alt Boyutları ile yaş arasında anlamlı bir ilişki vardır" hipotezleri de kabul edilmiştir (p<0,05). Eğitim düzeyi ile karar verme stilleri arasında da anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,05).
Regresyon analizleri, özellikle rasyonel ve sezgisel karar verme stillerinin ruhsal zekâ üzerindeki etkilerini vurgulamaktadır. Rasyonel karar verme stili, ruhsal zekâyı %40.8 oranında açıklamakta ve bu ilişki istatistiksel olarak anlamlıdır (F=125.535, p<0.001, R²=0.408). Sezgisel karar verme stili de ruhsal zekâ üzerinde %25.5 oranında etkili olup, bu ilişki de anlamlıdır (F=58.708, p<0.001, R²=0.255). Spontane karar verme stili de ruhsal zekâ üzerinde %7.8 oranında anlamlı bir etkiye sahiptir (F=14.313, p=0.020, R²=0.078). Bununla birlikte, kaçınan ve bağımlı karar verme stillerinin de ruhsal zekâ üzerindeki etkileri istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Ayrıca, kabul ve öz farkındalık gibi ruhsal zekâ alt boyutlarının, rasyonel karar verme stili ile güçlü ilişkileri olduğu ortaya konmuştur. Örneğin, rasyonel karar verme stili kabul alt boyutunu %23 oranında açıklamaktadır (F=54.554, p<0.001, R²=0.230) ve öz farkındalık alt boyutunu %39.5 oranında açıklamaktadır (F=118.969, p<0.001, R²=0.395).
Anahtar Kelimeler: Davranışsal Finans, Ruhsal Zekâ, Yaratıcı Davranışlar, Yatırımcılar

Abstract:
This study aims to investigate the impact of emotional intelligence on investor behavior. The study utilizes an emotional intelligence scale and a decision-making styles scale. The results reveal significant relationships between emotional intelligence and decision-making styles with demographic factors such as marital status, age, and education level. The hypothesis "There is a significant relationship between Emotional Intelligence and its Sub-dimensions and marital status" was accepted based on the results of difference analyses (p<0.05). Similarly, the hypothesis "There is a significant relationship between Decision-Making Styles and its Sub-dimensions and marital status" was also accepted (p<0.05). The hypotheses "There is a significant relationship between Emotional Intelligence and its Sub-dimensions and age" and "There is a significant relationship between Decision-Making Styles and its Sub-dimensions and age" were accepted (p<0.05). Additionally, a significant relationship was found between education level and decision-making styles (p<0.05).
Regression analyses highlight the effects of rational and intuitive decision-making styles on emotional intelligence. The rational decision-making style explains 40.8% of emotional intelligence, and this relationship is statistically significant (F=125.535, p<0.001, R²=0.408). The intuitive decision-making style also significantly impacts emotional intelligence by 25.5% (F=58.708, p<0.001, R²=0.255). The spontaneous decision-making style has a statistically significant effect on emotional intelligence by 7.8% (F=14.313, p=0.020, R²=0.078). Additionally, the avoiding and dependent decision-making styles were found to have statistically significant effects on emotional intelligence. The sub-dimensions of emotional intelligence, such as acceptance and self-awareness, were shown to have strong relationships with the rational decision-making style. For instance, the rational decision-making style explains 23% of the acceptance sub-dimension (F=54.554, p<0.001, R²=0.230) and 39.5% of the self-awareness sub-dimension (F=118.969, p<0.001, R²=0.395).
Keywords: Behavioral Finance, Emotional Intelligence, Creative Behaviors, Investors