Cerrahisiz periodontal tedavinin TNF-alfa inhibitörü kullanan romatoid artritli hastaların klinik ve biyokimyasal parametreleri üzerine etkisi
Effects of non-surgical periodontal therapy on clinical and biochemical parameters in rheumatoid arthritis patients treated with TNF-alpha inhibitors
Yazar: GÜLŞAH TATAR
Danışman: PROF. DR. TAMER ATAOĞLU
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry ; Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Periodontal hastalıklar = Periodontal diseases ; Periodontitis = Periodontitis ; Tedavi = Treatment ; Tümör nekroz faktörleri = Tumor necrosis factors ; Tümör nekroz faktörü-alfa = Tumor necrosis factor-alpha ; Yara iyileşmesi = Wound healing

Özet:
Bu çalışmanın amacı; cerrahisiz periodontal tedavinin, romatoid artrit (RA) hastalık aktivitesi üzerine olan etkisini ve tümör nekroz faktör-α (TNF-α) inhibitör ajanların periodontal doku iyileşmesine olası ek katkısını incelemektir. 
Çalışmaya tedavi altında olan 24 RA hastası dahil edildi. RA sebebiyle, hastaların bir kısmı sadece hastalığı modifiye edici anti-romatizmal ilaçlar kullanırken (DMARD grubu, n=14), diğerleri bu ilaçlara ek olarak TNF-α inhibitörü kullanmaktaydı (Anti-TNF grubu, n=10). RA hastalık aktivitesi; hastalık aktivite skoru, serum C-reaktif protein, romatoid faktör düzeyleri ve eritrosit sedimentasyon hızı kullanılarak değerlendirildi. Dişeti oluğu sıvısı (DOS) örneklemesi sonrası, hastalarda, tüm ağız periodontal cep derinliği, klinik ataşman kaybı, plak indeksi, gingival indeks ve sondlamada kanama ölçümleri yapıldı. Daha sonra hastaların periodontal tedavileri ve oral hijyen eğitimleri tamamlandı. Periodontal iyileşme klinik periodontal parametreler ve DOS TNF-α, interlökin-1β, prostaglandin E2 ve matriks metalloproteinaz-8 seviyeleri ile değerlendirildi, düzeyleri ELISA yöntemi ile belirlendi. Periodontal tedavi sonrası 3. ayda, RA hastalık aktivite değerlendirmeleri, klinik periodontal parametrelerin kaydı ve DOS örneklemesi tekrarlandı.
Periodontal tedavinin RA hastalık aktivitesi üzerine olan etkisi tüm hastalarda, gruplardan bağımsız olarak değerlendirildi. Periodontal tedavi sonrası, tüm klinik periodontal parametrelerde iyileşme gözlendi (p<0,05). RA hastalık aktivite parametrelerinde hafif bir düşüş mevcuttu fakat istatistiksel olarak anlamlı değildi (p>0,05). Anti-TNF ve DMARD grupları arasında, klinik periodontal parametrelerin ve DOS sitokin seviyelerinin değişimi açısından fark yoktu (p>0,05).
Bu çalışmanın sınırları içerisinde; cerrahisiz periodontal tedavinin periodontal hastalığa sahip RA hastalarının hastalık aktiviteleri üzerine fayda sağlayabileceği ve TNF-α inhibitörü kullanımının periodontal tedaviye ek fayda getirmediği sonucuna varıldı.         

Anahtar Sözcükler: Periodontitis; Romatoid artrit; Terapi; Anti-TNF

Abstract:
This study aimed to evaluate the effect of non-surgical periodontal treatment on rheumatoid arthritis (RA) disease activity and the possible effect of tumor necrosis factor-α (TNF-α) inhibitor agents on periodontal healing.  
The study group consisted of 24 RA patients who are on anti-rheumatic therapy. Some of them were using only disease modifying anti-rheumatic drugs (DMARD group, n=14) while others were using TNF-α inhibitor agents in addition to these drugs (Anti-TNF group, n=10). RA disease activity was assessed through disease activity score test, serum C-reactive protein and rheumatoid factor levels and erythrocyte sedimentation rate. Following gingival crevicular fluid (GCF) sampling, clinical periodontal parameters, including probing pocket depth, clinical attachment level, plaque index, gingival index and bleeding on probing index scores were recorded. Then, all subjects received periodontal treatment consisting of scaling/root planning and oral hygiene instruction. Periodontal healing was evaluated via the clinical periodontal parameters and GCF TNF-α, interleukin-1β, prostaglandin E2 and matrix metalloproteinase-8 levels, determined by ELISA method. Following periodontal treatment, RA activity assessments, clinical periodontal measurements and GCF samplings were repeated at 3rd month. 
The effect of periodontal treatment on RA disease activity was assessed in all patients, regardless of groups. At the end of study, all clinical periodontal parameters were improved (p<0,05) and RA disease activity parameters slightly decreased, but were not statistically significant (p>0,05). There was no difference between the groups (Anti-TNF and DMARD) for clinical periodontal parameters and GCF cytokine levels (p>0,05).     
Within the limits of this study, we suggest that non-surgical periodontal therapy of RA patients with periodontal disease may result in improvements on RA disease activity. However, the use of TNF-α inhibitor agents did not provide any additional benefit on periodontal healing.

Key Words: Periodontitis; Rheumatoid arthritis; Threapy; Anti-TNF