Tasarım tabanlı araştırma ve öğrenme ortamlarının görme engelli öğrencinin akademik başarısına etkisi
The effect of design-based research and learning environments on the academic success of visually impaired students
Yazar: HATİCE GÜLER
Danışman: PROF. DR. UFUK ŞİMŞEK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Görme engelliler = Visually impaired

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, "Doğada Hayat" ünitesinde yer alan beceri ve kazanımların öğretimine yönelik tasarlanan öğretim modelinin görme engelli öğrencinin öğrenmesine etkisi ve bu modelin kullanışlılık düzeyini test etmektir. Çalışmada, öğrencinin öğrenmesinde meydana gelen eksikliğini giderebilmek için materyal ve etkinliklerle desteklenerek "Doğada Hayat" ünitesinin kavratılması hedeflenmiştir.
Yöntem: Araştırmada Tasarım Tabanlı Araştırma (TTA) yöntemi kullanılmıştır. Tasarım Tabanlı Araştırma (TTA) yöntemlerinden ADDIE öğretim tasarım modeli ile gerçekleştirilen araştırma üç aşamada tamamlanmıştır. Birinci aşamada; görme engeli yaşayan öğrencilerin "Doğada Hayat" ünitesinde yer alan konu ve kazanımlara yönelik ihtiyaçlarını tespit etmeye ve anlamaya yönelik bir durum çalışması yapılmıştır. İkinci aşamada; belirlenen ihtiyaçlar doğrultusunda ilgili materyal ve etkinlikler tasarlanmış, tasarım modeli uygulanmıştır. Üçüncü aşamada ise öğretim tasarım modelinin kullanışlılığı, uygulanabilirliği ve Hayat Bilgisi öğretimine katkısı sınıf içi gözlemler ve yarı yapılandırılmış öğrenci ve öğretmen görüşmeleri yoluyla değerlendirilmiştir.
Bulgular: Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, görme engelli öğrenci öğretim tasarım modeli ile ders işlendikten sonra uygulanan başarı testinden yüksek düzeyde başarı elde etmiştir. Gözlem ve görüşmelerden elde edilen verilerin analizi sonucunda ise öğretim tasarım modelinde yer alan materyal ve etkinliklerin öğrencinin öğrenmesini olumlu yönde etkilediği, öğrenci ve öğretmenin öğretim tasarım modelini kullanışlı bulduğu tespit edilmiştir.  
Sonuçlar: "Doğada Hayat" ünitesine yönelik hazırlanmış öğretim tasarım modelinin görme engelli öğrencinin konu ve kazanımları öğrenmesini kolaylaştırdığı, öğretmen ve öğrenci tarafından etkili bulunduğu ve öğrencinin akademik başarısını arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to test the effect of the teaching model designed for teaching the skills and achievements in the "Life in Nature" unit on the learning of the visually impaired student and the usefulness level of this model. In the study, it was aimed to make the student understand the "Life in Nature" unit by supporting it with materials and activities in order to eliminate the deficiencies in their learning.
Method: Design-Based Research (DTA) method was used in the research. The research, conducted with the ADDIE instructional design model, one of the Design-Based Research (DTA) methods, was completed in three stages. In the first stage; A case study was conducted to identify and understand the needs of visually impaired students regarding the subjects and achievements in the "Life in Nature" unit. In the second stage; Relevant materials and activities were designed in line with the identified needs and the design model was applied. In the third stage, the usefulness and applicability of the instructional design model and its contribution to Life Sciences teaching were evaluated through in-class observations and semi-structured student and teacher interviews.
Findings: According to the findings obtained from the research, the visually impaired student achieved a high level of success in the achievement test administered after the course was taught with the instructional design model. As a result of the analysis of the data obtained from observations and interviews, it was determined that the materials and activities in the instructional design model positively affected the student's learning and that the student and the teacher found the instructional design model useful.
Conclusions: It was concluded that the instructional design model prepared for the "Life in Nature" unit facilitated the visually impaired student's learning of the subject and objectives, was found effective by the teacher and the student, and increased the student's academic success.