Örgütsel öğrenmenin talep tahmini üzerine etkisi: Kaotik yapının düzenleyici rolü
The effect of organizational learning on demand forecast: Moderator role of chaotic structure
Yazar: İSMAİL EYİGÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OKAN YAŞAR
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Genel İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Gıda sektörü = Food sector ; Kaotik davranış = Chaotic behavior ; Kaotik sistemler = Chaotic systems ; Talep tahmini = Demand estimation ; Öğrenen organizasyonlar = Learning organizations ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Araştırmanın amacı, kaotik yapı, örgütsel öğrenme ile talep tahmini arasındaki ilişkiyi
açıklamak, kaotik yapının örgütsel öğrenme ve talep tahmini arasındaki ilişkide etkisini
anlamaktır. Çalışmada ayrıca, örgütsel öğrenmenin talep tahminine etkisinde kaotik yapının
düzenleyici etkisi araştırılmıştır. Bu çerçevede, Türkiye'de Gıda Sanayi sektöründe faaliyet
gösteren bir işletmeden alınan veriler analiz edilmiştir.
Bu çalışmanın literatüre kuramsal ve uygulamada katkısı bulunmaktadır. Çalışmanın
kuramsal katkısı, örgütsel öğrenmenin talep tahminine etkisinin bütüncül bir modelde
incelenmesi, bu ilişkide düzenleyici değişkenin önerilmesi ve bu alandaki boşluğu
doldurmasıdır. Çalışmanın uygulamadaki katkısı ise, kaotik seviyenin ölçülerek örgütsel
öğrenmenin tahmin değişkenine etkisinin Türkiye'de ilk kez araştırılmış olmasıdır.
Araştırmanın nesnelci yöntemsel varsayımla tasarlanmış olup, ilişkisel ve nedensel tarama
yöntemi kullanılmıştır. Örgütsel öğrenme ve kaotik yapı değişkenleri ile örgütün talep tahmin
değişkeni arasındaki ilişkiler ortaya çıkartılmaya çalışılmıştır. Ayrıca kaotik yapının diğer
iki değişkenle arasındaki düzenleyici rolü incelenmiştir. Bu kapsamda araştırma nedensel
araştırma olarak kabul edilebilir.
Araştırmanın analiz düzeyi çoklu analiz düzeyidir. Araştırmada kullanılan verilerden
öğrenme seviyesine ait veriler mikro düzey olan bireylerden, kaotik düzey ile tahmin verileri
meso analiz seviyesi olan örgütlerden toplanmıştır. Veri toplama yöntemi olarak, örgütsel
öğrenme verilerinde anket kullanılmış, talep tahmin verileri ve kaotik yapıyı oluşturan
verileri elde etmede işletme kaynaklarından faydalanılmıştır.
Araştırmanın evreni, Türkiye'de gıda sanayi sektöründe faaliyet gösteren toplam 26 bölgesi
olan işletmenin bölge müdürlükleri oluşturmaktadır. Örgütsel öğrenme verileri bölgelerde
çalışan talep tahmini sürecine katılan 615 çalışandan, kaotik yapı ve talep tahmin verileri 26
bölgeye ait 2017 verilerinden elde edilmiştir. Örgütsel öğrenme ölçeği olarak, Watkins. ve
Marsick, (1997, s.4) tarafından geliştirilen ve Basım, Korkmazyürek ve Şeşen (2007, s.369)
tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan Öğrenen Örgüt Boyutları Ölçeği (DLOQ)
kullanılmıştır.
Araştırma bulguları öncelikle talep tahmini ile örgütsel öğrenme seviyesi ile güçlü ve pozitif
ilişki, kaotik ortam ile güçlü ve negatif ilişki olduğunu, ayrıca kaotik yapının örgütsel
öğrenme ile talep tahmini ilişkisinde düzenleyici etkisi olduğunu ortaya koymuştur.
Müşteriyle devamlı temas durumunda olan ekiplerin yapmış oldukları talep tahminleri
sistemdeki parça sayısının ve sürece etki edecek değişkenlerin yani kaotik yapının artmasıyla
talep tahmini başarısının azaldığı tespit edilmiştir. Öğrenme ile tahmin değişkenleri
arasındaki ilişkide kaosun düzenleyici rolüne bakıldığında; kaosun düşük ve orta seviyede
olmasının ilişkiyi azalttığı, kasoun yüksek seviyede oluşmasının ise bu ilişkiyi tersine
çevirdiği görülmüştür. Kaos kuramının gelecekle ilgili varsayımı geleceğin öngörülemez
olduğudur. (Yaşar ve Sundu 2017, s. 5) Yazın araştırma bulgularına paralel olarak, bir
sistemin rastlantısal ve belirlenimci öğelerden oluştuğundan hareketle, kısa
dönemli(belirlenimci) gelecek tahminleri yapılabileceği ancak uzun dönemli (rastlantısal)
tahminlerden kaçınılması gerektiği ortaya konmuştur. Araştırmanın sonunda bulgular ve
kaos kuramı yazını ışığında örgütler ve araştırmacılar için öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Öğrenen Örgütler, Kaos Teorisi, Talep Tahmini, Düzenleyici Değişken.

Abstract:
The aim of the study is to explain the relationship between chaotic structure, organizational
learning and demand forecast, and to understand the effect of chaotic structure on the
relationship between organizational learning and demand forecasting. In addition, the effect
of chaotic structure on the effect of organizational learning on demand forecast was
investigated. In this context, Turkey was analyzed data received from a company operating
in the food industry sector.
This study contributes to the literature both in theoretical and practical terms. The theoretical
contribution of the study is to examine the effect of organizational learning on demand
forecast in a holistic model, to propose the regulatory variable in this relationship and to fill
the gap in this field. The contribution in implementation of the study, measuring the level of
the chaotic is that it investigates the effects of variable estimates of organizational learning
for the first time in Turkey.
Objectivist's research is designed with methodological assumption, relational and causal
screening method was used. The relationship between organizational learning and chaotic
structure variables and the demand forecast variable of the organization has been tried to be
revealed. In addition, the regulatory role of the chaotic structure was investigated. In this
context, research can be considered as causal research.
The level of analysis of the research is the level of multiple analyzes. The data used in the
research were collected from individuals with micro level, from chaotic level and from the
organizations with the level of meso analysis. As a method of collecting data, a questionnaire
was used in organizational learning data and demand sources were used in order to obtain
demand data and create the data forming the chaotic structure.
The universe of the study consists of a total of 26 regional offices of the company, which is
operating in the food industry in Turkey. Organizational learning data were obtained from
615 employees participating in the demand forecasting process in regions, chaotic structure
and demand forecast data were obtained from 2017 data of 26 regions. As the scale of organizational learning, Watkins. and Marsick, (1997, p.4) developed and adapted to Turkish
by the Printing, Korkmazyürek and Şeşen (2007, p.369).
The findings of the research showed that there is a strong and positive relationship with
demand estimation and organizational learning level, strong and negative relationship with
chaotic environment, and also the effect of chaotic structure on organizational learning and
demand estimation relationship.
Demand estimations of the teams that are in constant contact with the customer have been
determined to decrease the demand estimation success by increasing the number of parts in
the system and the factors that will affect the process, namely the chaotic structure. (Yaşar
ve Sundu 2017, s. 5) Regarding the regulatory role of chaos in the relationship between
learning and predictive variables; The low and medium level of chaos reduced the
relationship, and the high level of chaos reversed this relationship. The future assumption of
chaos theory is that the future is unpredictable. In parallel with the findings of the literature,
it was revealed that short-term (predictive) predictions can be made in the future as a system
consists of random and deterministic elements but long-term (random) predictions should be
avoided. At the end of the study, suggestions and suggestions for organizations and
researchers were presented in light of the findings and the theory of chaos theory.

Keywords: Learning Organizations, Chaos Theory, Demand Forecast, Regulatory
Variable