Teknoloji geliştirme bölgelerinde yer seçimi kriterleri üzerine bir inceleme
A survey on the criteria of the location selection in the technology development zones
Yazar: MUSTAFA VAHDET HIDIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PERVİN ŞENOL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Teknoloji geliştirme bölgeleri = Technology development areas ; Teknoparklar = Technoparks

Özet:
Sanayi Devrimlerinin ve teknolojik gelişmelerin ulaştığı noktada, ekonomik kalkınma ve toplumsal refahın yükselmesi için en önemli etkenlerin teknolojik gelişme ve bilimsel alandaki ilerlemeler olduğu yaygın kabul görmektedir. Büyüme ve kalkınma stratejilerinde, teknolojiye ve bilgi temelli üretime yönelen yeni kuruluşlar olarak teknoparklar, küresel ölçekte giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bilimsel bilginin, teknolojinin hizmetine en kısa sürede sunulabilmesinin önemi göz önüne alınarak gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde üniversite, araştırma kurum ve kuruluşları, kamu ve sanayi kesimi arasında iş birliğinin geliştirilmesi ve güçlendirilmesi amacıyla çok sayıda teknopark oluşturulmaktadır. Bu gelişmeler dünyada teknoloji gelişme bölgeleri-bilim parkları-teknoparkların sayıca artışı kadar bu konu üzerinde yapılan araştırmaların da artmasına neden olmaktadır. Dünya üzerinde teknoparkların sayısı 2019 yılı itibariyle 4000'in üzerine çıkmıştır. 

Türkiye'de de 1980'li yıllarla başlayan ve özellikle 2000'li yıllarda ivme kazanan teknopark (teknoloji gelişme bölgeleri) kuruluşları, bölgesel ölçekte farklı mekânsal dağılımlar göstermektedir. Bu çalışmada, Türkiye'de teknoparkların, İBBS Düzey 1 (12 bölge) ve İBBS Düzey 3 alt bölgelerine (illere-81 il) göre nasıl bir dağılım göstermekte olduğu, yer seçim kriterlerinin neler olduğu incelenmektedir. 2019 yılında toplam 84 teknoparkın (63 aktif, 21pasif) Düzey1 bölgelerindeki dağılımı ile Düzey 3 alt bölgesel ölçekte seçilen örnekler üzerinden taşıdıkları özellikler incelenmektedir. Alt bölge ölçeğinde; teknoparkların özellikleri, alt bölge gelişmişlik düzeyi (SEGE 2011) ve Teknopark Performans Endeksi açısından teknoparkların değerlendirmesi yapılmaktadır. 

Anahtar Kelimeler: Teknopark, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri, Teknoparkların Yer Seçimi, İBBS Düzey 1, İBBS Düzey 3

Abstract:
The technological progress and scientific advancement are commonly accepted as the most significant factors to improve social welfare and provide economic growth at the point that the industrial revolutions and the technological progress have reached. In the growth and development strategies, the technoparks as the new organizations which turn towards the technology and knowledge- based production are becoming more important on a global scale. By taking into consideration the importance of putting the scientific information at the technology's disposal within the shortest time, many technoparks are established with the aim of strengthening and developing cooperation between the universities, the research council and organizations, the government and the industry in the developed and developing countries. In as much as all these developments bring about increasing number of the technology development zones- science parks- technoparks, they also give rise to increasing researches related to this topic. The number of the technoparks in the world is over 4000 as of 2019.  

The establishment of the technoparks, which has started in 1980s and accelerated especially in 2000s in Turkey, has different spatial distribution at regional scale. In this study, how the technoparks are dispersed in Turkey according to NUTS (Statistical Regional Units Classification) Level 1 (12 regions) and NUTS Level 3 sub-regions (province-81 provinces) and the criteria of location selection are examined. The distribution in Level 1 regions of all 84 technoparks in 2019 (64 active, 21 passive) and their characteristics are examined via samples, chosen from a scale of Level 3 sub-regions. At sub- regional scale, the technoparks are assessed in terms of their characteristics, the sub- regional development level (SEGE-2011) and performance index of the technoparks.