Feminist din felsefesi bağlamında kadın ve tanrı
Women and god in the context of feminist philosophy of religion
Yazar: SÜMEYRA GÜLSÜM ÖZKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET AKİF ALTUNIŞIK
Amasya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
Tarih boyunca kadının varlığı, konumu, neliği daima tartışılan bir konu olmuştur. Bu nedenle dünyadaki tüm kültürlerin ve dinlerin kadına dair bir tanımlaması vardır. Ontolojik bir problem olarak kadının ele alındığı bu çalışmada; kadının bedeni, benliği, toplum içinde edindiği kimlik ve rolleri ataerkil kültür ve tektanrıcı dinlerle ilişkisi sorgulanarak felsefi bir zeminde tartışılmaya ve analiz edilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada feminizm tarihinden başlayarak kadının varlığı ve bedeninin problematik yönü ortaya koyulmaya, feminizmin kadın bedeni üzerinden dine ve Tanrı'ya yaklaşımı ile Tanrı ve kadın arasındaki ilişki gösterilmeye gayret edilmiştir. Bununla beraber kadının toplumdaki rolü açısından "öteki" haline getirilmesinin arkasındaki felsefi, toplumsal ve dini dinamiklere değinilmiştir. Bu yolda tezin amacı ötekiliğin kadının kaderi ve mahkumiyeti olmadığını göstermek ve Tanrı'nın, kadın bedeni ve benliğinin önünde bir engel teşkil etmediğini kanıtlamaktır. Bu tezde daha önceki çalışmalardan farklı olarak bir beden felsefesi yapılmaya çalışılmıştır. Ayrıca bedenli bir varlık olan kadının toplumsal cinsiyet problemlerine, patriarkal düzen tarafından atfedilen roller ve kimliklerle kendine yabancılaşan kadının durumuna, benlik ve kimlik karmaşalarına ve bunların toplumsal, siyasi, hukuki, dini ve dilsel düzlemde yeniden inşasının imkanına, Tanrı-kadın, din-kadın ilişkilerine felsefi perspektiften bakılmıştır. Filozofların kadın hakkındaki görüşlerinin arka planındaki toplumsal ve dini algılar gösterilmeye gayret edilmiştir. Felsefe tarihinde ruh-beden, akıl-beden, doğa-ruh, din-beden ikiliklerinde beden uzun süre ötelenmiş ve bu konuya mesafeli yaklaşılmıştır. Teolojik olarak da -özellikle Hıristiyan teolojisinde- beden kötülüğün, günahın ve kirliliğin temsilcisi olmuştur. Kadının ontolojik bir problem olarak tartışmamızın en önemli nedenlerinden biri bedenle kurulan ilişkilerdeki öteki olanın temsilcisinin beden olmasıdır. Çünkü yukarıda verilen dikotomiler içinde bedene yapılan atıflar ve çağrışımlar kadının ontolojik varlığı ile özdeşleştirilerek kadın için de geçerli kabul edilmiştir. Bu çalışmada felsefenin yanında sosyoloji, antropoloji, psikoloji ve fenomenoloji gibi disiplinlerden de yararlanılmıştır. Çalışmanın sonucunda kadının ikincil konumda olmasının sosyolojik, dini, hukuki, siyasi, politik ve felsefi birçok sebebinin olduğu ancak ötekiliğin onun kaderi olmadığı, dinlerin değil din yorumlarının ve din algılarının kadının kendi potansiyelini kamil bir şekilde ortaya çıkarmasının önünde engel oluşturduğu fakat toplumun dinamikleri ve ataerkil kültürün izleri dilsel, felsefi, sosyolojik ve hukuki zeminlerde incelenerek kadın için yeni bir inşa sürecinin mümkün olabileceği fikrine ulaşılmıştır.

Abstract:
Throughout history, the existence, position and nature of women has always been a controversial issue. For this reason, all cultures and religions in the world have a definition of women. In this study, which deals with women as an ontological problem; The body, the self, the identity and roles of women in society, their relationship with patriarchal culture and monotheistic religions have been questioned and tried to be discussed and analyzed on a philosophical basis. In this study, starting from the history of feminism, it has been tried to reveal the problematic aspect of the existence of women and her body, and to show the relationship between God and women, with the approach of feminism to religion and God through the female body. In addition to this, the philosophical, social and religious dynamics behind the turning of women into the "other" in terms of their role in society are mentioned. In this way, the aim of the thesis is to show that otherness is not a woman's destiny and condemnation, and to prove that God is not an obstacle in front of the woman's body and self. In this thesis, different from previous studies, a body philosophy has been tried to be made. In addition, the gender problems of the embodied woman, the situation of the woman alienated by the roles and identities attributed by the patriarchal order, the self and identity confusions and the possibility of their reconstruction on the social, political, legal, religious and linguistic level, God-woman, religion-woman relations. viewed from a philosophical perspective. It has been tried to show the social and religious perceptions in the background of the philosophers' views on women. In the history of philosophy, in the dualities of soul-body, mind-body, nature-spirit, religion-body, the body has been postponed for a long time and approached with a distance. Theologically, especially in Christian theology, the body has been the representative of evil, sin and pollution. One of the most important reasons for our discussion of women as an ontological problem is that the body is the representative of the other in relations with the body. Because the references and associations made to the body in the dichotomy given above are identified with the ontological existence of women and accepted as valid for women as well. In this study, besides philosophy, disciplines such as sociology, anthropology, psychology and phenomenology were also used. As a result of the study, there are many sociological, religious, legal, political, political and philosophical reasons why women are in a secondary position, but otherness is not her destiny, religion interpretations and religious perceptions, not religions, prevent women from revealing their own potential in a perfect way, but the dynamics of society and patriarchal culture By examining the traces of women on linguistic, philosophical, sociological and legal grounds, the idea that a new construction process is possible for women has been reached.