4. sınıf sosyal bilgiler dersinde görsel sanatların "Kültür ve miras" öğrenme alanı etkinliklerinde kullanılması
Using visual arts in "Culture and heritage" learning area activities in 4th grade social studies lesson
Yazar: GONCA KÜÇÜK TURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANİFE KESKİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Sosyal bilgiler, bulunduğu toplumun kültürünü, yaşayış tarzını kabul ederek benimsemiş ve toplumu ilerletme amacı olan etkili vatandaş yetiştirme odaklı bir derstir. Yaşadığı toplumu barındırdığı değer ve tutumlarla tanımaya başlayan ilkokul çağındaki çocukların ihtiyaç duyduğu bilgiler ve temel kavramlar özellikle sosyal bilgiler dersinde ele alınarak bu yöndeki ihtiyaçlar giderilmeye çalışılmaktadır (Safran, 2011, s. 14). Bu yönde edinilmesi gereken kazanımların öğrenciye en etkili şekilde kazandırılması, öğrencinin öğrenme sürecine severek katılması, öğrendiği bilgilerin kalıcılığını en yüksek seviyede tutması büyük önem taşımaktadır. Bu yüzden ders anlatımları bu noktalara hassasiyet gösterilerek planlanmalıdır. Kültürün tamamını oluşturan parçalardan biri de sanattır.  Sanat eserleri yapıldığı dönemin yaşantı şekline ve kültürel yapısına dair bilgileri barındırmaktadırlar. Günümüzde karşılaşılan sanat eserlerine geçmişin sanat anlayışı da yansımıştır. Kültür ve sanat arasındaki bu ilişki sonucunda bu iki kavramın birbirini şekillendirerek sanatın duygu, düşünce ve inanışları iletmeye yardımcı önemli araçlardan olduğu görülmektedir (Milli Eğitim Bakanlığı [MEB], 2005, s.17). Görsel sanatlar dersi, kişilerin yaratıcı öğrenme etkinlikleriyle görme ve ifade etme becerilerinin beslenip geliştirildiği derstir. Görsel sanatlar, bireylerin estetik duyarlılığa sahip olmasında, düşünen, araştıran, sorgulayan bireyler olmasında etkilidir (Mamur, 2010, s.175). Resimsel kanıtlar, öğrencinin görsel belleğinin gelişmesinde önemli bir yere sahiptir. Görsel materyaller ile öğrencilerin tarihi olayları hayal etmeleri kolaylaşır, unutmaları da zorlaşır (Ata, 2002, s.125).
 Araştırmada, yarı deneysel deneme modellerinden olan eşitlenmemiş "ön test-son test kontrol gruplu" desen kullanılmıştır (Büyüköztürk, 2017, s.32).  Kültür ve miras öğrenme alanının görsel sanatlar yoluyla öğretimi bağımsız değişken;  öğrenci başarıları ise bağımlı değişken olarak ele alınmıştır. Bu araştırma Şanlıurfa'nın Eyyübiye ilçesinde yer alan bir devlet okulundaki 4. Sınıf öğrencileri ile yapılmıştır. Bu okulda deney grubunda ve kontrol grubunda yer alan 4. Sınıf öğrencileri rastgele (yansız) olarak seçilmiştir. Yapılan araştırma, Kültür ve Miras öğrenme alanına ait kazanımların görsel sanatlar kullanılarak öğrenciler tarafından etkili bir şekilde edinilmesini amaçlamıştır. Deney ve kontrol grupları üzerinde yapılan uygulamanın etkililiğini ölçmek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan ve gerekli izinlerin alındığı 20 çoktan seçmeli sorudan oluşan başarı testi kullanılmıştır. Başarı testlerinden elde edilen sonuçlar, SPSS 22 paket programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda deney grubunda kullanılan ders planlarının başarılı sonuç almada etkili olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Görsel Sanatlar, Kültür ve Miras, Sosyal Bilgiler

Abstract:
Social studies is a course focused on raising effective citizens who have adopted and adopted the culture and lifestyle of the society they live in and aim to advance the society. The information and basic concepts needed by primary school children, who start to recognize the society they live in with their values and attitudes, are discussed especially in the social studies course, and the needs in this direction are tried to be met (Safran, 2011, p. 14). It is of great importance that the acquisitions that need to be acquired in this direction are brought to the student in the most effective way, that the student participates in the learning process willingly, and that the permanence of the learned information is at the highest level. Therefore, lectures should be planned by paying attention to these points. One of the parts that make up the whole culture is art. Art works contain information about the lifestyle and cultural structure of the period in which they were made. The artistic understanding of the past is also reflected in the works of art encountered today. As a result of this relationship between culture and art, it is seen that these two concepts shape each other and art is one of the important tools that help convey emotions, thoughts and beliefs (Ministry of National Education [MEB], 2005, p.17). Visual arts course is a course in which people's visual and expression skills are nurtured and developed through creative learning activities. Visual arts are effective in individuals having aesthetic sensitivity, thinking, researching and questioning (Mamur, 2010, p.175). Pictorial evidence has an important place in the development of students' visual memory. With visual materials, it becomes easier for students to imagine historical events, and it becomes difficult for them to forget (Ata 2002, p.125).
In the research, unequal "pretest-posttest control group" design, which is one of the quasi-experimental experimental models, was used (Büyüköztürk, 2017, p.32). Teaching culture and heritage learning area through visual arts independent variable; student achievement was considered as the dependent variable. This research was conducted with 4th grade students in a public school located in the Eyyübiye district of Şanlıurfa. In this school, 4th grade students in the experimental group and control group were randomly (impartially) selected. The aim of the research is to effectively acquire the acquisitions of the Culture and Heritage learning field by the students by using visual arts. In order to measure the effectiveness of the application on the experimental and control groups, an achievement test consisting of 20 multiple-choice questions prepared by the researcher and obtained the necessary permissions was used. The results obtained from the achievement tests were analyzed with the SPSS 22 package program. As a result of the analyzes, it was seen that the lesson plans used in the experimental group were effective in obtaining successful results.

Keywords: Visual Arts, Culture and Heritage, Social Studies