Sağlık çalışanlarında iş stresinin genel sağlık profili üzerinde etkisi
The effect of business stress on the health profile of health employees
Yazar: UMUT DAĞLAR ÇATAK
Danışman: DOÇ. DR. MUHTEREM ŞEBNEM ENSARİ
İstanbul Okan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Sağlık = Health ; Sağlık durumu göstergeleri = Health status indicators ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sağlık tutumları = Health attitudes ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Stres = Stress ; İş stresi = Job stress

Özet:
Bu çalışmada; Kars ilinde Kafkas Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi'nde sağlık çalışanlarının iş stresi düzeyini belirlemek ve ruhsal sağlık durumuyla iş stresi arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır.
Kolayda tipte olan çalışmanın evrenini 2019 yılında Kafkas Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Eğitim Hastanesi'nde görev yapmakta olan 292 çalışan oluşturmaktadır. Evrenin tümü araştırma içerisine alındı ve 213 kişiye (%72,9) ulaşıldı. Araştırmanın verileri; sosyo-demografik özellikler, İş Stresi Ölçeği, 12 soruluk Genel Sağlık Anketi sorularından oluşan veri toplama formu yüz yüze görüşülerek toplandı. Tanımlayıcı tablolarda frekans ve yüzdeler; analitik tablolarda nitelik verilerinin incelenmesinde ki-kare testi, parametrik verilerin değerlendirilmesinde Student t testi ve ANOVA, parametrik olmayan verilerin değerlendirilmesinde Kruskal Wallis Varyans analizi kullanıldı. Önemlilik düzeyi olarak p<0,05 kabul edildi.
Kendisine ulaşılabilen ve araştırmaya katılan sağlık personellerinin 63'ü (%29,6) hekim, 80'i (37,6) hemşire veya ebe, 21'i (%9,9) tekniker, 49'u (%22,9) diğer sağlık personeli olmak üzere toplamda 213 kişi araştırma grubunu oluşturdu. Araştırmaya katılan sağlık personellerinin 119'u (%55,9) kadın, 94'ü (%44,1) ise erkektir; 98'i (%46,0) 25 yaş ve altında, 78'i (%36,6) 26-35 yaş arasında, 37'si (%17,4) ise 36 yaş ve üzeridir. Sağlık personellerinin is stres düzeyi 16,0892±4,76886. Sağlık personellerinin %61,5'i genel sağlık durumu riskli grupta yer almaktadır. Sağlık personellerinden ruhsal sağlık durumu riskli olanların iş stres düzeyi (19,1679±2,92510) ruhsal sağlık durumu normal olanlara göre (11,1707±2,44346) daha yüksektir. Aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p=0,001). Sağlık personellerinden günlük bakılan ortalama hasta sayısı 25 ve altı olanların iş stres düzeyi (16,8426±4,64670) günlük bakılan ortalama hasta sayısı 26 ve üzeri olanların göre (15,3143±4,79044) daha yüksektir ve aralarındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p=0,019).
Öncelikle sağlık bakanlığı ve sonrasında da hastane yönetimi tarafından iş stresini azaltmaya yönelik müdahaleler planlanmalıdır. Bu müdahaleler arasında sağlık çalışanı başına düşen günlük ortalama hasta sayısı yer almalıdır. Sağlık personeli sayısı artırılarak, hastane çalışma ortamı iyileştirilerek sağlık çalışanlarının iş stresi azaltılabilir, genel sağlık durumlarını etkileyen riskler azaltılabilir.

Abstract:
In this study; The aim of this study was to determine the work stress level of health workers in Kafkas University Health and Research Hospital in Kars and to examine the relationship between mental health status and work stress. 
The population of this cross-sectional study consisted of 292 workers who were working in Kafkas University Health Research and Training Hospital in 2019. The entire universe was included in the study and 213 subjects (72.9%) were reached. Data of the research; socio-demographic characteristics, Job Stress Scale, and 12 questions General Health Survey questions were collected by face-to-face interviews.  Frequency and percentages in descriptive tables; Chi-square test was used for the evaluation of qualitative data, Student's t-test was used for the evaluation of parametric data, and Kruskal Wallis Variance analysis was used for the evaluation of nonparametric data. p<0.05 was accepted as the significance level.
63 (29.6%) physicians, 80 (37.6) nurses or midwives, 21 (9.9%) technicians and 49 (22.9%) were available to the health personnel. A total of 213 people, including other health personnel, formed the research group. Of the health personnel participating in the study, 119 (55.9%) were female and 94 (44.1%) were male; 98 (46.0%) were aged 25 or under, 78 (36.6%) were between the ages of 26-35 and 37 (17.4%) were 36 years or older. The stress level of health personnel is 16,0892 ± 4,76886. 61.5% of the health personnel are in the risk group. The work stress level of the health personnel (19,1679 ± 2,92510) is higher than those who have a mental health status (11,1707 ± 2,44346). The difference between them was statistically significant (p = 0.001). The average number of patients who have a daily average of 25 or less (16,8426 ± 4,64670) is higher than the average number of patients with a daily average of 25 and less (15,3143 ± 4,79044) and the difference between them is statistically significant. (p = 0.019).
First of all, the Ministry of Health and then the hospital administration should plan the interventions aimed at reducing the work stress. These interventions should include the average number of daily patients per health worker. By increasing the number of health personnel, the work stress of the health workers can be reduced and the risks affecting the general health status can be reduced by improving the hospital working environment.