Türkiye'de filmler (Görsel medya)  üzerinden üretilen cinsiyetlenmiş mekân temsillerinin feminist bir eleştirisi
A feminist criticism of gendered space representations produced through selected movies (Visual media) in Turkey
Yazar: SEMA BAŞAR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA MURAT YÜCEŞAHİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Beşeri ve İktisadi Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafya = Geography ; Feminist Eleştiri Kuramı = Feminist Criticism Theory ; Film = Film ; Görsel iletişim = Visual communication ; Görsel-işitsel medya = Visual-auditory media ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; Mekan temsilleri = Representations of space ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Türkiye'de son zamanlarda toplumsal cinsiyet eşitsizliği üzerine pek çok araştırma yapılmıştır. Toplumsal cinsiyet rollerinin inşası çeşitli araçlarla insanlara empoze edilmekte ve kolayca cinsiyet ayrımı fikri, algısı oluşturulabilmektedir. Bu fikri ve algıyı oluşturmanın en kolay ve yaygın yolu, kitle iletişim araçlarından geçmektedir.
  Kitle iletişim araçları çok sayıda insana iletiyi, aynı anda ve kolay şekilde ulaştırmakta, istenilen düşünceleri bilinçaltına yerleştirmektedir. Bu kanallardan iletilen mesajlar ise yaygınlıkla kolektif hafızayla (cinsiyet eşitsizliğini onaylayıcı) bağ kurmaktadır. Çalışmanın amacı, kitle iletişim aracı olan görsel medyanın, filmler aracılığıyla toplumsal cinsiyet inşasını nasıl yarattığı, kadın-erkek rollerinin nasıl oluşturulduğu ve bunlar üzerinden üretilen cinsiyetlenmiş mekân temsillerinin analizini ve eleştirisini yapmaktır. Bu çalışmada nitel yaklaşım kullanılmış, doküman (film) analizi ve söylem analizinden yararlanılmıştır. Filmlerde kadınlar, kamusal mekân ve özel mekân içinde bulunmalarına göre gruplandırılmıştır. Böylece özel ve kamusal mekânda kadınlara atfedilen, mekânsal temsillerle iç içe geçirilen özellikler (duygusal, psikolojik, cinsel, fiziksel…) ve kadının kimliğine müdahale edici göndermeler incelenmektedir.
  Sonuçlarda cinsiyetlenmiş mekânlara göre, kadınların özel mekânda pasif rolde, duygusallaştırılmış, genelde erkeklerle ilgili konuşmaları içeren sahnelerle donatılmış, hayatı ev ortamıyla sınırlandırılmıştır. Kamusal alanda ise kadına negatif ve pozitif yönde etkileri olduğu ortaya çıkarılmıştır. Böylece mekân temsillerinin filmlerde farklı şekillerde işlenerek günümüzdeki cinsiyetçi rollerin topluma dayatıldığı ortaya çıkarılmıştır. Medya aracılığıyla üretilen filmlerin bir kısmında bilinçaltına yönlendirme ve algı yönetimiyle cinsiyet ayrımı pekiştirilmekte ve kadın nesneleştirilip geri plana itilmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Kitle iletişim araçları, görsel medya, toplumsal cinsiyet eşitsizliği, cinsiyetlenmiş mekân, feminist coğrafya.

Abstract:
Many studies have been conducted on gender inequality in Turkey recently. The construction of gender roles is imposed on people by various means and the idea and perception of gender discrimination can be easily created. The easiest and most common way to create this idea and perception is through mass media.
  Mass media convey the message to many people at the same time and easily, and place the desired thoughts in their subconscious. Messages transmitted through these channels are commonly associated with collective memory (confirming gender inequality). The aim of the study is to analyze and criticize how the visual media, which is a mass media tool, creates gender construction through films, how the roles of men and women are determined and the representations of gendered spaces produced through these. In this study, a qualitative approach was used, document (film) and discource analysis was used. In films, women are grouped according to their presence in public and private spaces. Thus, the characteristics (emotional, psychological, sexual, physical…) attributed to women in private and public spaces and intertwined with spatial representations and intrusive references to women's identity are examined.
  As a result, according to gendered spaces, women's lives are limited to the home environment, in a passive role in the private sphere, emotionalized, and equipped with scenes that usually involve conversations about men. In the public sphere, it has been revealed that it has positive and negative effects on women. Thus, it has been revealed that representations of space are handled in different ways in films and that today's sexist roles are imposed on society. In some of the films produced through the media, subliminal manipulation and perception management reinforce gender discrimination and objectify women and push them into the background.

Keywords: Mass media, visual media, gender inequality, gendered space, feminist geography.