Bilim, sözdebilim ayrımı bağlamında tasarlanan etkinliklerin 7. sınıf öğrencilerinin sözdebilimsel inançları, bilimsellik ölçütleri ve eleştirel düşünme becerilerine etkisi
The effect of the events which designed in the context of science the pseudoscience distinction to the 7th grade students' pseudoscientific beliefs scientific criteria and critical thinking skills
Yazar: GÜLŞAH ATASOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DOĞAN GÜLLÜ
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim = Science ; Bilimsellik değeri = Scientific value ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sözde bilim = Pseudoscience ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada; bilim, sözdebilim ayrımına yönelik tasarlanan öğretim etkinliklerinin, 7. sınıf öğrencilerinin sözdebilimsel inançlarına ve eleştirel düşünme becerilerine etkisini araştırmak ayrıca hangi bilimsellik ve hatalı bilimsellik ölçütlerine sahip olduklarını belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda araştırmanının modeli iç içe karma desen olarak belirlenmiştir. Çalışma, 2018-2019 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde, Kocaeli ili Başiskele ilçesinde bulunan bir devlet ortaokulunda gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın nicel kısmında bir deney (n=29) ve bir kontrol (n=30) grubu olmak üzere 59 öğrenci, nitel kısmında ise deney grubunda bulunan 29 öğrenci bulunmaktadır. On hafta süren araştırmada deney grubunda; farklı sözdebilimsel içerikler yer alan bilim, sözde–bilim ayrımı bağlamında hazırlanan etkinlikler ile öğretim gerçekleştirilmiş, kontrol grubundaysa mevcut öğretim programında öngörülen etkinliklerle ders işlenmiştir. Çalışmaların tamamı seçmeli bilim uygulamaları derslerinde gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak; Sözdebilim İnanç Ölçeği, Eleştirel Düşünme ölçekleri Takımı ve araştırmacı tarafından geliştirilen öğrenci görüşme formları kullanılmıştır. Verilerin analizinde, karışık ölçümler için iki yönlü varyans analizi ve içerik analizi kullanılmıştır. Ayrıca veri analizlerinde, SPSS 18.0 paket programı ve Nvivo 12 nitel veri analizi programından yararlanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, 7. sınıf öğrencilerinin eleştirel düşünme becerileri orta, sözdebilimsel inançları yüksektir. Tasarlanan öğretim etkinlikleri öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerini arttırmış, sözdebilimsel inançlarını azaltmıştır. Öğrenci görüşlerinde tespit edilen hatalı bilimsellik ölçütleri, mantığa bürüme, etkililik, bilimsel kavramlar içerme, otoriteye dayanma, kaynak içerme, geçmişten gelen bilgi ve çoğunluk görüşüdür. Öğrenci görüşlerinde tespit edilen bilimsellik ölçütleri ise ölçütleri kanıtlanabilirlik, test edilebilirlik, tutarlılık, tekrarlanabilirlik, bilim dünyasının desteği, mantığa aykırılık ve kasıtlı bilimsel jargondur. Yapılan sözdebilimsel içerikli etkinlikler arasında öğrencilerin en fazla hataya düştükleri etkinlikler astroloji ve antik astronot kuramı olmuştur.

Abstract:
In this study; it is aimed to find out the effect of teaching activities designed for science, pseudoscience distinction on pseudoscientific beliefs and critical thinking skills of 7th grade students, as well as to determine which scientific and erroneus scientific criteria they have. In this research, nested design which is one of the mixed research method designs, was used. The study was carried out in a government secondary school located at Başiskele district of Kocaeli in the second semester of 2018-2019 academic year. There are 59 students, including an experimental (n=29) and a control (n=30) group in the quantitative section of the study. In the qualitative section, there are the same 29 students from the experimental group. In the study that lasted 10 weeks, in the experimental group, teaching was carried out with activities prepared in the context demarcation of science, pseudoscience which has different pseudo-scientific contents; and in the control group, lessons were thaught with the foreseen activities in the current curriculum. The whole studies were carried out in elective science practices course. Datas were collected by using the Student Interview Forms developed by the researcher, Pseudoscience Belief Scale (PBS) and Critical Thinking Scales Team (CTST). In addition, SPSS 18.0 package software and Nvivo 12 qualitive data analysis software were used in data analysis. According to the findings of the research, critical thinkings of 7th grade students are moderate, their pseudoscientific beliefs are high. The designed teaching activities increased the students' critical thinking skills and reduced their pseudoscientific beliefs. The erroneous scientific criterias determined in the student's views are the rationalization, the effectiveness, the scientific concepts, the authorrity based, the source, the past knowledge and the majority opinion. The scientific criteria, determined in the students' views, are the criteria of the provability, the testability, the consistency, the repeatability, the support of the scientific world, the illogicality and the deliberate scientific jargon. Among the pseudoscientific activities which were implemented to the students, the astrology and the ancient astronaut theory were made mistakes mostly.