Kentsel ölçekte mekansal ayrışma: Edirne Çingene Mahallesi örneği
Kentsel ölçekte mekansal ayrişma: Edirne Çingene Mahallesi örneği
Yazar: GAMZE KILINÇ DEMİRVURAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NEVİN TURGUT GÜLTEKİN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
20. yüzyılın baslarından sekillenmeye baslayan kent ölçeginde ayrısma,kentin mekansal ve toplumsal gelisimini belirleyen ekonomik, politik vekültürel olmak üzere birçok dinamigin etkisinde gerçeklesmektedir.Sanayi ve hizmetlerdeki yeniden yapılanma, emek hareketliligi, iletisimsistemleri ve kültürel farklılıklardaki sürekli ayrısma ve bütünlesmesüreci olarak tanımlanabilecek küresellesme ile ise mekansal ayrısmaderinleserek hızlanmıstır ve toplumda ?öteki?ne karsı güçlü birtoplumsal esitsizlik, gelir dagılımda esitsizlik ve gruplar arası hiyerarsiyikeskinlestirmis, sosyo-mekansal katmanları kutuplasmıs bir yapıyıortaya çıkmıstır. Sonucunda da ?sosyal esitsizlik, ayrımcılık, sınıfaltı?gibi kavramlarla birlikte anılan ?sosyal dıslanma?, kentsel mekanaayrısma olarak yansımıstır ve çokkültürlülüge dayalı etnik ayrısma isesosyal dıslanma ile açıklanan önermelerin odak noktası bulunmaktadır.Çingeneler ise, etnik kimlikleri ve kendilerine özgü bohem yasamtarzlarının gerek meslek seçimleri gerekse toplum içerisindeki sosyoekonomikve kültürel statülerine etkilerinden dolayı, yasadıkları tümtoplumlarda degisik ölçeklerde ayrısmaya maruz kalmıs olup, bu tezdeaynı cografyada yasayan ve farklı kimliklere sahip olan etnik gruplarınÇingeneler özelinde yasadıgı sosyal dıslanmanın kentsel mekanaayrısma olarak yansıyan sorunu incelenecektir. Bu çerçevede, ?Çingene?adını ve kimligini kabul eden ve etnik kimlikleri ile barısık olup sosyaldıslanmaya maruz kalan, kent merkezinde ancak kentten keskin çizgilerleayrıstırılmıs (kentin içinde yetisen ancak kentin içine almadıgı) homojenbir Çingene yerlesmesi olması nedeniyle Edirne-Çingene Mahallesi(Menzilahır) örneklem alanı olarak seçilmistir.Bu tezde; Çingene Mahallesi'nde kentsel ölçekte ayrısmanın mekansal vesosyo-kültürel olarak nasıl ve hangi boyutlarda ortaya çıktıgı kutuplasmave ayrısma süreçlerinin dinamikleri esliginde incelenecek ve bu sorununçözümünde çokkültürlü modellerin benimsenip kavramsallastırılmasısayesinde kentsel ölçekte yasanabilir mekanların yaratılmasındaplanlama verisi olarak degerlendirmek ve planlama pratiklerine yönelikbir rehber olusturmak amaçlanmaktadır. Bunu gerçeklestirebilmek içinkullanılan yöntem ise literatür taraması, dertsek bilgi ve belgelerlekonuya iliskin veri tabanı olusturulması, katılımcı-gözlem ve deringörüsmeteknigiyle emik bakısa dayalı alan çalısması ve konuya özgünve çalısma alanının mekansal kurgusuna dayalı önermelerden hareketle?teori gelistirme yöntemi?nden olusmaktadır.

Abstract:
Segregation, which has started to take on a shape since the beginning of20th century, has accrued under the effect of many dynamics such aseconomic, political and cultural which determine the spatial and socialdevelopments of the city. By globalization, which can be defined asrestructuring at industry and services, mobility of labor, the continuoussegregation and integration process at communication systems andcultural differences; spatial resolution have accelerated intensively and ithas made a strong social inequality against ?the other?, inequality atdistribution of income, sharpened the hierarchy amongst the groups andhas revealed a structure the socio-spatial layers of which are polarized.As the result of it, ?the social exclusion? mentioned together with theconcepts like ?social inequality, discrimination, underclass? hasreflected as resolution to urban locality, and the ethnic resolution basedon the multiculturalism has been the focus of the proposes explainedwith social exclusion.On the other hand, Gypsies, due to the effects of their ethnic identitiesand their original bohemian life style to their choice of profession andthe socio ? economic and cultural status within the community, havebeen sidelined at the different scales in all the societies they lived; in thisthesis, the problem of the ethnic groups who live in the same geography2and who have different identities that reflects, in the inclusion ofGypsies, as resolution of the social exclusion to the urban locality willbe studied. In this aspect, Edirne Neighborhood of Gypsies (Menzilahir)has been chosen as the sample region because of the homogenousGypsy residence that accept the name and identity of ?Gypsy? and whoare in peace with their ethnic identity, that are effected by socialexclusion, and that are in resolution with the city with definite lines (whogrow up in the city but aren?t included to the city).In this thesis, how and at which size the resolution at the urban scale inthe neighborhood of Gypsies have appeared as spatial and socio?cultural will be studied together with the dynamics of polarization andresolution processes; and it is aimed to form a guide based on planningpractices and to evaluate as planning data on creating livable spaces aturban scale through appreciating and considering the multiculturalmodels in solving these problems. The method which is used to performthis consists of literature survey, creation of a database about thesubject by supporting information and documents, field study which isbased on emic stance with the technique of participant observation anddepth interview, ?theory development? in accordance with subjectoriginal hypotheses based on spatial fiction of work field.