İradi maliye politikaları ve mali kural: Türkiye uygulaması
Discretionary fiscal policies and fiscal rule: The case of Turkey
Yazar: EMRE AKSU
Danışman: PROF. DR. MURAT ÇAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomi politikaları = Economic policies ; Kamu maliyesi = Public finance ; Mali kural = Fiscal rule ; Maliye politikaları = Fiscal policies ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Geçmişten günümüze kadar çeşitli iktisat ekolleri, devletin ekonomideki rolü ile ilgili çeşitli görüşler ileri sürmüşlerdir. 1929 ekonomik krizine kadar hüküm süren Klasik iktisadi anlayış, devletin ekonomik düzen içerisindeki rolünü sadece temel kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi ile sınırlı tutmuş ve devletin ekonominin işleyişine müdahale etmemesi gerektiğini savunmuştur. 1929 Büyük Buhranı ile birlikte yaşanan durgunluğa çözüm olamayan bu görüş yerini Keynesyen iktisadi görüşe bırakmıştır. Devletin ekonomiye müdahalesinde siyasi iktidara geniş yetkiler veren ve kriz dönemlerinde hızlı ve etkin politikalar uygulayan bu görüşün etkisiyle İkinci Dünya Savaşı sonrasında hızla artan kamu harcamaları, sonraki yıllarda ülkelerin malî istikrarı kaybetmesine sebep olmuştur. 1970'li yıların başında ortaya çıkan stagflasyon (durgunluk içinde enflasyon) ve ileriki dönemlerde kümülatif olarak artan kamu borç stoku, iradi maliye politikalarının işlerliğinin sorgulanmasına sebep olmuştur. Bu noktadan hareketle, siyasi iradenin harcama, gelir ve borçlanma gibi kararları alırken iradi olarak değil de, belirli sınırlar dâhilinde hareket etmesine neden olan, kurala dayalı maliye politikalarını savunan yaklaşımlar geliştirilmiştir. Tüm bu bilgilerin ışığında çalışmada, iktisat politikası amaç ve araçları, maliye politikası amaç ve araçları teorik açıdan ele alınmış, iradi ve kurala dayalı maliye politikalarına ilişkin temel kavramlar ve konuyla ilgili yaklaşımlar incelenmiştir. Kurala dayalı politikalar uygulayan ülke ekonomilerinde yaşanan aksaklıklar ve bu aksaklıklara nasıl çözüm sağlandığı ele alınmıştır. Temelde makroekonomik istikrarı ve mali disiplini sağlamak adına uygulanan mali kural uygulamaları veya buna benzer uygulamaların ülkemizde ne şekilde uygulanmaya çalışıldığı ortaya konmuştur.

Abstract:
From the past to the present, various schools of economics have put forward various views on the role of the state in the economy. Classical economic understanding, which prevailed until the economic crisis of 1929, limited the role of the state in the economic order to the fulfillment of basic public services and argued that the state should not interfere with the functioning of the economy. This view, which could not be a solution to the recession experienced with the Great Depression of 1929, was replaced by the Keynesian economic view. With the effect of this view, which gave broad powers to the political power in the intervention of the state to the economy and implemented fast and effective policies in times of crisis, the increasing public expenditures after the Second World War caused the countries to lose financial stability in the following years. The stagflation (inflation in recession) that emerged in the early 1970s and the cumulative increase in public debt stock in the following periods caused the questioning of the functioning of voluntary fiscal policies. From this point of view, approaches that advocate rule-based fiscal policies have been developed which cause political will to act within certain limits rather than as will when making decisions such as spending, income and borrowing. In the light of all this information, in this study, economic policy aims and tools, fiscal policy aims and tools have been discussed in theoretical terms, basic concepts and approaches related to voluntary and rule based fiscal policies have been examined. The problems experienced in the economies of countries that implement rule-based policies and how these solutions are provided are discussed. It has been demonstrated that fiscal rule practices or similar practices applied in order to ensure macroeconomic stability and fiscal discipline are applied in our country.