Ankara koşullarında yalancı tüylü fiğ (Vicia dasycarpa Ten.) ve arpa (Hordeum vulgare L.) karışım oranlarının ve ekim yöntemlerinin yem verimine etkisi
Effects of different mixture rates and sowing methods on  forage characteristic of woolypod vetch (Vicia dasycarpa Ten.) and barley (Hordeum vulgare L.) under Ankara condition
Yazar: HÜLYA DOĞAN
Danışman: PROF. DR. CAFER SIRRI SEVİMAY
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, Ankara koşullarında yalancı tüylü fiğ (Vicia dasycarpa Ten.) ve arpanın (Hordeum vulgare L.) farklı karışım oranlarının, farklı ekim yöntemleri altındaki verimliliklerinin incelenmesi amacıyla, 2011-2013 yılları arasında, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Araştırma ve Uygulama alanında yürütülmüştür. Araştırma, bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekrarlı olarak kurulmuştur. Ana parsellere farklı ekim yöntemleri (aynı sıraya, ayrı sıralara, dik sıralara ve serpme ekim); alt parsellere ise farklı karışım oranları (yalın olarak yalancı tüylü fiğ ve arpa, karışım olarak % 25 arpa+% 75 yalancı tüylü fiğ, % 50 arpa+% 50 yalancı tüylü fiğ ve % 75 arpa+% 25 yalancı tüylü fiğ) uygulanmıştır. Araştırmada doğal bitki boyu, ana sap uzunluğu, botanik kompozisyon, yeşil ot verimi, kuru ot verimi, kuru madde oranı ve verimi, ham protein oranı ve verimi, karışım etkinliği (LER) incelenmiştir. İki yıllık araştırma sonuçlarına göre, en yüksek yeşil ot verimi yalın arpadan (3113.00 kg/da) elde edilmiştir. Karışım oranları içinden en yüksek yeşil ot ve kuru ot verimi % 50 arpa + % 50 yalancı tüylü fiğ (sırasıyla, 2851.30 ve 712.33 kg/da) ve % 75 arpa + % 25 yalancı tüylü fiğ (sırasıyla, 2809.05 ve 700.71 kg/da) karışımlarından alınmıştır. Ekim yöntemlerinin yeşil ot ve kuru ot verimi üzerinde belirgin bir etkisi olmuştur. Dik sıralara ekim yönteminin, diğer yöntemlere göre etkisi daha yüksek olmuştur (sırasıyla, 3001.20 ve 750.57 kg/da). En düşük yeşil ot ve kuru ot verimi ise serpme ekimden alınmıştır (sırasıyla, 1989.10 ve 497.73 kg/da). En yüksek kuru madde oranı karışım oranları içerisinde % 75 arpa + % 25 yalancı tüylü fiğ (% 91.31)'den alınmıştır. En yüksek kuru madde verimi dik sıralar ekim yönteminden (601.67 kg/da) ve % 50 arpa +% 50 yalancı tüylü fiğ karışım oranından (571.58 kg/da) elde edilmiştir. Yalın yalancı tüylü fiğden en yüksek ham protein oranı elde edilirken (% 20.26), karışımlar içerisinde ise en iyi sonuç % 25 arpa +% 75 yalancı tüylü fiğ (% 15.75) karışımından sağlanmıştır. Ekim yöntemleri içerisinde en yüksek ham protein oranı aynı sıralara ekimden (% 15.96)  elde edilmiştir. Karışımlar içerisinde en yüksek ham protein verimi 86.39 kg/da ve 79.62 kg/da ile sırasıyla, % 50 arpa +% 50 yalancı tüylü fiğ ve % 25 arpa + % 75 yalancı tüylü fiğ  karışımlarından elde edilmiştir. Ekim yöntemlerinin ham protein verimi üzerinde önemli etkisi olmuş, dik sıralara ve aynı sıralara ekim (sırasıyla, 84.29 ve 82.88 kg/da) yöntemlerinden en yüksek sonuçlar alınmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre yüksek verim ve kaliteli ot elde etmek için yalancı tüylü fiğin ve arpanın % 50 oranında aynı sıralara ekilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out between 2011 and 2013 years at Ankara University Agriculture Faculty Field Crop Research and Experimental Center in Ankara to determine the effect of different mixture ratio of wooly pod vetch (Vicia dasycarpa Ten.)  and barley (Hordeum vulgare L.)  under different sowing methods on hay yield. The study was designed split plot experimental design with 3 replicates. The main parcels included sowing methods (sowing in same row, different row, upright row and spreading sowing); sub parcels included different mixture ratios (sole woolypod vetch and sole barley, as a mixture 25 % barley +  75 % woolypod vetch, 50 % barley + 50 % woolypod vetch and 75 % barley + 25 % woolypod) were applied.In the study, natural plant height, main stalk length, botanical composition, green hay yield, dry hay yield, dry matter ratio and yield, raw protein ratio and yield, mixture effectiveness (LER) were determined. According to two years results, the highest green hay yield was obtained from sole barley (3113.00 kg/da). Among the mixture ratios, the highest green and dry hay yield were observed in 50 % barley + 50 % woolypod vetch and 75 % barley + 25 % woolypod vetch as 2851.30 and712.33 kg/da, respectively. Sowing methods strongly affected green and dry hay yield. Upright sowing found to be more effective on green and dry hay yield (3001.20 and 750.57 kg/da, respectively). The lowest green and dry hay yield were obtained from spreading sowing method (1989.10 and 497.73 kg/da, respectively). The highest dry matter ratio among mixtures were obtained from 75 % barley + 25 % woolypod vetch (91.31 %) mixture. The highest dry matter yield was obtained from upright sowing method (601.67 kg/da) and 50 % barley + 50 % woolypod vetchmixture ratios (571.58 kg/da), respectively. While the highest raw protein ratio was found in woolypod vetch (% 20.26), among the mixtures the best results was determined in 25 % barley + 75 % woolypod vetch (% 15.75). Among the sowing methods, the highest protein ratio was obtained from same row sowing method  (as 15.96 %). The highest raw protein yield were obtained from 50 % barley + 50 % wooly pod vetch and 25 % barley + 75 % wooly pod vetch as 86.39 kg/da and 79.62 kg/da, respectively. The sowing methods had important effect on raw protein yield and the better results were obtained from upright row and same row sowing methods (84.29 kg/da and 82.88 kg/da, respectively). According to the results, to obtain higher hay yield and quality, wooly pod vetch and barley should be sown in same row with 50% + 50 % mixture ratio.