Yapıların boyutsal biçimsel özellikleri ile insan sağlığı ilişkisi
A relation between human health and dimension form of buildings
Yazar: AYŞEGÜL ORHAN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE BALANLI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Binalar = Buildings ; İnsan sağlığı = Human health

Özet:
İnsan vücudunun şekli, ölçüleri ve diğer yapısal özellikleri ile yapılara boyut ve biçim kazan dırır. Yapıların boyut-biçim özelliklerinin yeterliliği, insanın antropometrik ölçülerinden, biyolojik, psikolojik ve sosyolojik yapısından kaynaklanan gereksinimlerini karşılayarak sağ lıklı ortamların oluşmasında etkili olur. Gereksinimleri karşılamayan yapılar nedeni ile, in sanda biyolojik ve psikolojik zorlanmalar sonucunda çeşitli sağlık sorardan görülebilir. Bu çalışmada boyutsal-biçimsel özellikler ile sağlık ilişkisine dikkat çekilerek, "yapıların boyut- sal-biçimsel özellikleri ile insanın yapısı arasındaki ilişkinin doğru kurulamamasının neden olduğu sağlık problemleri nelerdir?" sorusuna cevap aranmıştır. Boyutsal-biçimsel özellikle rin insana uygunsuzluğu öncelikle biyolojik sistemlerin çalışma düzenlerini aksatır. Kas- iskelet, dolaşım ve solunum sistemleri doğrudan etkilenir; omurgada yapısal bozukluklar, kemiklerde kaslarda ağrılı, sızılı iltihaplanmalar, duyu kayıpları, yırtıklar, kırıklar, çatlaklar, ödem, şişme, nefes alıp vermede zorlanma, vb. sağlık sorunları görülebilir. İnsanın duygu ve davranışları da yapıların boyut ve biçim özelliklerinden etkilenir. Rahatlık, güvenlik, estetik değerler, normlar, vb. etkenlere dikkat edilmeden tasarlanan, insanın duygu ve davranışlarına olumsuz etki yapacak boyutsal-biçimsel özellikler, uykusuzluk, iştahsızlık, yorgunluk, ağla ma, gülme, vb. gibi davranış bozukluklarına neden olur. Bu davranış bozukluklarım yaratan olumsuzluklar ortadan kaldırılmadığı zaman, psikolojik kökenli biyolojik rahatsızlıklar (psikosomatik hastalıklar) ortaya çıkar. Yapıların boyutsal-biçimsel özelliklerinin uygunsuz luğunun neden olduğu bu tip sorunları azaltmak için insanın üç yapışma ve boyutsal-biçimsel özelliklerine yönelik gereksinim ve eylemleri araştırılmalı, insana en uygun yapısal boyut ve biçim özellikleri tasarlanmalıdır.Anahtar kelimeler: Yapı, insan, sağlık, boyut-biçim, antropometri

Abstract:
The shape of man's body with its proportions and other constitutional characteristics, provides dimension and form to the buildings. The competence of the characteristics of the buildings' form and dimension affects making healthy surroundings by meeting the needs that are origi nated from the man's anthropometrical proportions, biological, psychological and sociological constittutions. Owing to the buildings that does'nt meet the requirements, various healthy problems can be seen in a man, as result of the biological and psychological strains. In this study, by attracting the attention of the relation between the dimensional- formal characteris tics and health, an answer is asked for the question: "what are the healthy problems that oc- curbecause of not establishing proper relation between the dimensional- formal characteristics and man's constitution?". Inappropriateness of the dimensional- formal characteristics for the man, first of all hampers the working arrangement of the biological systems. Muscle, skele ton, circulation and respiration systems are directly affected; healthy problems like constitu tional damage in the spine, aching inflammation in the bones and the muscles, sense losing, torns, fractures, splits, edema, swelling, difficulties in breathing etc. can be seen. Man's feel ings and behaviors are also affected by the dimensional- formal characteristics of the building. Designing the dimensional- formal characteristics without considering the factors such as comfort, safety, aesthetic values and norms that will negatively affect the man's feelings and behaviors, causes behavior disorders like insomnia, lack of appetite, fatigue, crying and laughing. Since the negativeness that creates behavior disorders are not eliminated, biological sickness in the origin of psycology (psychosomatic diseases) appears. To lessen this kind of problems that the inappropriateness of the buildings' dimensional- formal characteristics cause, the requirements, actions of the man towards his constitution and dimensional- formal characteristics have to be researched and the optimum characteristics of the structural dimen sion and form for the man have to be designed.Keywords: Building, human, health, dimension-form, anthropometry.