D vitamini ve vücut kitle indeksi arasındaki ilişki
Relationship between vitamin D and body mass index
Yazar: ÇETİN ERGÜL
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜNDOĞDU
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Antioksidan vitaminler = Antioxidant vitamins ; Obezite = Obesity ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
D vitamini eksikliğinin tüm dünyada görülen ciddi bir sağlık sorunu olduğu
yapılan araştırmalarda görülmektedir. Özellikle D vitamini eksikliği ve obezite dünya
genelinde giderek artan önemli bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilmektedir.
Yapılan çalışmalarda D vitamini eksikliği ile obezite arasındaki ilişkiye
bakılmış ve ters ilişki saptanmıştır. Bu çalışmada ilaveten demografik özellikler ile D
vitamini arasındaki korelasyonun da belirlenmesi amaçlanmıştır. Vücut kitle indeksi,
fiziksel aktivite düzeyi, cinsiyet, medeni durum, işe gitme şekilleri, D vitamini desteği
alma durumu, D vitamini içeren besinler tüketme durumu ve tüketim miktarı, gün
ışığından günlük faydalanma süresi, mevsimsel güneş ışığına maruz kalma durumunun
D vitamini düzeyini etkilediği tespit edilmiştir.
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma
Hastanesi iç hastalıkları bölümünde Ekim 2018 - Mart 2019 tarihleri arasında yapılan
bu kesitsel çalışmaya toplam 18 yaşında ve 207 hasta dahil edilmiştir. Daha önceden
tanısı konulmuş herhangi bir kronik hastalığı olanlar çalışmaya alınmamıştır.
Hastalara temel etik değer ve ilkelere bağlı kalınarak, fiziksel aktivitelerini ve genel
özelliklerini değerlendirmek amacıyla anket formu uygulanmıştır. Vücut kitle indeksi
hesaplanarak önceden istenilmiş serum vitamin D düzeylerine bakılmıştır.
Çalışmamıza katılanların D vitamin düzeyleri ile fiziksel aktivite düzeyi ve
süresi arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu, hastaların ağırlığı ve Vücut Kitle
İndeksleri (VKİ) ile arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu saptandı. Ağırlık
ve VKİ'leri arttıkça D vitamini düzeyleri azalmakta, hastaların fiziksel aktivite
düzeyleri arttıkça D vitamini düzeyleri de artmaktadır. Aralarındaki ilişkinin
istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü (p<0,05).
Çalışmaya katılan erkek hastaların fiziksel aktivite düzeylerinin ve D vitamini
düzeylerinin kadın hastalara göre daha fazla olduğu ve aralarındaki farkın istatistiksel
olarak anlamlı bulunduğu saptandı (p<0,05). Çalışmaya katılanlardan ev hanımı olan
hastaların fiziksel aktivite düzeylerinin düşük olduğu ayrıca çalışmaya katılanlardan
vi
işe giderken toplu taşıma araçlarını kullanan hastaların da D vitamini düzeylerinin
düşük olduğu ve aralarındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlendi. D
vitamini içeren besinler tüketen ve tüketim miktarı çok olan hastaların fiziksel aktivite
düzeylerinin ve D vitamin düzeylerinin destek almayanlara göre daha yüksek olduğu
ve aralarındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulundu. Gün ışığına 60
dakikadan fazla maruz kalan hastaların D vitamini ve fiziksel aktivite düzeylerinin
fazla olduğu; ayrıca 23 Mart-23 Eylül ayları arasında saat 10.00-15.00 arası direkt
olarak güneş ışığına maruz kaldığını belirten hastaların D vitamini düzeyi ve fiziksel
aktivite düzeylerinin ortalamalarının, maruz kalmadığını belirten hastalara kıyasla
daha yüksek olduğu ve aralarındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu
belirlendi. Sigara içmeyen erkek hastaların serum D vitamini düzeylerinin içen erkek
hastalara kıyasla yüksek olduğu ve aralarındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı
olduğu belirlendi. Evli olan hastaların D vitamin düzeylerinin bekârlara kıyasla daha
yüksek olduğu ve aralarındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlendi.
Çalışmaya katılanların yaşları arttıkça, VKİ'lerinin de artmış olduğu ve evli
bireylerin bekârlara oranla VKİ'nin daha yüksek olduğu bulunmuştur ve aralarındaki
farkın istatiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır.
Sonuç olarak; çalışmamızda D vitamini yetersizliği ve eksikliğinin çalışılan
hasta grubunda oldukça yüksek oranda olduğu, 25-hidroksivitamin D3 ( 25(OH)D3 )
serum düzeyi ile VKİ ve fiziksel aktivite düzeyi arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu
saptandı.

Abstract:
It is observed in research that vitamin D deficiency is a serious health problem
seen all over the world. Principally vitamin D deficiency and obesity are recognized
as an increasingly important public health problem worldwide.
Studies have examined the correlation between vitamin D deficiency and
obesity and found an adverse correlation. In this study, we also aimed to determine the
correlation between demographic characteristics and vitamin D. It has been found that
body mass index, physical activity level, gender, marital status, ways of going to work,
vitamin D supplementation status, vitamin D-containing food consumption status and
consumption amount, day-to-day use of daily exposure to seasonal affect vitamin
level.
This cross-sectional study, which was conducted at Medical Faculty of
Erzincan Binali Yıldırım University Mengücek Gazi Training and Research Hospital
Internal Medicine Department between October 2018 and March 2019, included a total
of 18 years old and over 207 patients. Patients with any chronic disease previously
diagnosed were excluded from the study. A questionnaire was performed to the
patients in order to evaluate their physical activities and general characteristics while
adhering to the basic ethical values and principles. Body mass index was calculated
and pre-ordered serum vitamin D levels were measured.
It was found that there was a positive significant relationship between vitamin
D levels and physical activity level in participants of our study. A significant negative
correlation was found between vitamin D levels and patients' weight and Body Mass
Index (BMI). Vitamin D levels decrease with increasing weight and BMI, and vitamin
D levels increase with increasing physical activity levels. The relationship between
them was found to be statistically significant (p <0.05).
It was found that physical activity levels and vitamin D levels of male patients
had higher than female patients and the difference was statistically significant
(p<0.05). It was determined that the physical activity levels of the housewives of the
viii
participants were low and also the vitamin D levels of the patients using public
transportation while going to work were low and the difference between them was
statistically significant. It was found that physical activity levels and vitamin D levels
were higher in patients who consumed a lot, and the difference between them was
statistically significant. Vitamin D and physical activity levels of patients exposed to
daylight more than 60 minutes were determined. Furthermore; Between March 23rd
and September 23rd between 10.00-15.00 hours of direct exposure to sunlight in
patients with vitamin D and physical activity levels were higher than the average of
patients who stated that they were not exposed and the difference between them was
statistically significant. Serum vitamin D levels were higher in non-smoker male
patients compared to male smokers and the difference was statistically significant. It
was determined that vitamin D levels of married patients were higher than those of
single patients and the difference between them was statistically significant.
It was found that as the age of the participants increased, their BMI increased
and the BMI of married individuals was higher than that of single individuals and the
difference between them was found to be statistically significant.
As a result; in our study, vitamin D insufficiency and deficiency was found to
be quite high in the study group and there was a significant relationship between 25-
hydroxy vitamin D3 (25(OH)D3) serum level and BMI and physical activity level.