Hızlı antijen testi uygulamasının antibiyotik reçetelenmesine etkisinin akılcı ilaç kullanımı kapsamında değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of rapid antigen test application on antibiotic prescription in the context of rational drug USE
Yazar: DENİZ UZUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL KARA
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Antibiyotikler = Antibiotics ; Antienfektif ajanlar = Anti infective agents ; Antijenler = Antigens ; Farmakoloji = Pharmacology ; Streptococcus = Streptococcus ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Hızlı Antijen Testi Uygulamasının Antibiyotik Reçetelenmesine Etkisinin Akılcı İlaç Kullanımı Kapsamında Değerlendirilmesi
Hızlı antijen testi (HAT), A grubu Beta Hemolitik Streptokok Antijen varlığını saptamaya yönelik pratik bir testtir. HAT kullanımının, aile hekimlerinin ampirik antibiyotik reçetelemelerinde, akılcı ilaç kullanımına uygun ve farmakoekonomik olacağı öngörülerek planlanan bu çalışma, Kırıkkale ilinde 10 Aile Hekimliği biriminde HAT kullanılmayan 2015-2016 dönemleri ile HAT kullanılan 2017 yılı antibiyotik reçeteleme yaklaşımındaki davranış değişikliğini araştırmayı amaçlamıştır.
HAT testi, Aile Hekimliklerinde 2017 Şubat ayında kullanılmaya başlandı. Kırıkkale'de görev yapan, yaklaşık 35000 nüfusa hitap eden 10 Aile Hekimliğinde, poliklinik ve reçete kayıtlarının yer aldığı Aile Hekimliği Bilgi Sisteminde (AHBS), Sağlık Bakanlığı'nın HAT kullanımı için sistemde öngördüğü ICD-10 tanılarına göre (Üst solunum yolu enfeksiyonlarını içeren), 2015, 2016 ve 2017 yılları Şubat, Mart, Nisan aylarında reçetelenen antibiyotik sayıları ve grupları saptandı. 10 Aile Hekiminin AHBS'de belirtilen dönemlerde istenen teşhisle reçetelenmiş olan antibiyotik sayı ve grupları kaydedildi.
Antibiyotik reçetelenmesinde, HAT kullanılmayan 2015 ve2016 yılları arasında anlamlı bir fark görülmezken; HAT kullanılan 2017 yılı ile geçmiş iki yıl arasında düşüş yönünde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05).
Bu çalışma, 10 Aile Hekimliği biriminde, 2015 ve 2016 yılları Şubat, Mart, Nisan ayları ile HAT kullanımı gerçekleşen 2017 yılı Şubat, Mart, Nisan aylarının karşılaştırılması sonucunda, 2017 yılında ilgili bölgedeki Aile Hekimlerinin antibiyotik reçetelemesinde anlamlı bir düşüş olduğunu göstermektedir. HAT kullanımı 2017 yılında antibiyotik reçetelenmesinde azalmaya neden olmuştur.

Anahtar Kelimeler: A grubu beta hemolitik streptokok, Aile hekimliği, Akılcı antibiyotik kullanımı, Farmakoekonomi, Hızlı antijen testi

Abstract:
ABSTRACT
Evaluation of the Effect of Rapid Antigen Test on Antibiotic Prescribing in Rational Drug Use
Rapid antigen testing (RAT) is a practical test for detecting the presence of Group A Beta Hemolytic Streptococcus antigens. The aim of this study is to investigate the changes in the empiric antibiotic prescribing approach in 2017 using RAT in the period of 2015-2016 without using RAT in 10 Family Medicine departments in Kırıkkale province.
HAT test was started to be used in Family Medicine in February 2017. The Family Medicine Information System (AHBS) includes policlinic and prescription records of 10 family physicians who work in Kırıkkale, addressing approximately 35000 population. The number of antibiotics prescribed by physicians are in accordance with the ICD-10 diagnoses (including upper respiratory tract infections) in February, March and April in 2015, 2016, 2017 and their groups were determined. The antibiotic numbers and groups prescribed in February, March, April, 2015, 2016 and 2017 were determined. The antibiotic numbers and groups of family prescribed with the desired diagnosis at the periods specified in the AHBS were recorded.
Antibiotic prescriptions do not show a significant difference between the years of 2015 and 2016. There was a statistically significant decrease in the 2017 compared to 2015 and 2016 (p <0.05).
This study shows that there has been a significant decrease in antibiotic prescription of the Family Physicians in 2017 as a result of comparison of antibiotic prescribing in February, March, April in 2015, 2016 and 2017 in 10 Family Medicine departments. The use of RAT resulted in a decrease in antibiotic prescription in 2017.

Key Words: A group beta hemolytic streptococcus, Family medicine, Pharmacoeconomics, Rapid antigen testing, Rational antibiotics use