Elektron hüzmeleri ile tedavide meyilli yüzeylerin doz dağılımına etkisi ve doz hesapları
In treatment situations with electron beam the effect of curved surfaces to the dose distributions and dose calculations
Yazar: ŞULE PARLAR
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL ÖZBAY
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Radyofizik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Elektron huzmesinin yüzeye eğimli olarak girmesi, derin doz dağılımında önemli değişmelere neden olur. Bu değişimlerin araştırılarak kliniğimizde yapılan elektron huzme tedavilerinin daha hassas ve doğru yapılması amaçlanmıştır. Bu amaçla Varian 2100 C/D Lineer Hızlandırıcı 'da 6, 9, 12, 15 ve 18 MeV elektron enerjilerinin otomatik su fantomu ile erişme mesafeleri ölçülerek enerji tayini yapıldıktan sonra, 0°, 30°, 45° ve 60° eğim açılarında katı su fantomunda dozimetre ve paralel plate iyon odası ile merkezi eksen derin doz eğrileri çizilmiş ve eğim faktörleri elde edilmiştir. Ayrıca 9 MeV ile SSD=110 cm.'de 0° ve 45° 'de ölçümler alınarak eğim faktörlerinin doğruluğu araştırılmıştır. Yapılan ölçümlerde artan eğim açısı ile yüzeye yakın derinliklerde dozun arttığı ve dmax noktasının yüzeye doğru kaydığı görülmüştür. Elde edilen eğim faktörlerinin ise dmax derinliğine kadar arttığı, dmax' dan sonra ise azaldığı ve erişme mesafesi civarında tekrar artış gösterdiği görülmektedir. 9 MeV elektron enerjisi için yapılan ölçümlerde ise ters kare kanunu faktörü ve eğim faktörü ile hesaplanan değerler ölçüm değerleri ile karşılaştırılmıştır. Maksimum doz derinliği ve tedavi derinliği civarında % 1,8 ile % 2,2 arasında fark bulunmuştur. Daha derinlerde fark %2'nin altına inmekte, yüzey ile 0,8 cm. arasında ortalama %2,5'a kadar çıkmaktadır. Eğim nedeniyle tedavi derinliği yüzeye doğru kaydığından ölçüm ve hesaplanan değerler uygun kabul edilebilir. Bu da bize eğim faktörlerinin SSD' den bağımsız olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Elektron huzmeleri, yüzeye eğimli olarak geldiğinde derin doz dağılımlarında değişiklikler olması nedeniyle hasta tedavi planlamasında dikkate alınmalıdır. Elektron ışınlarının özelliğinden her cihaz için ayrı ayrı eğim faktörlerinin tayin edilip kullanılması çok daha hassas ve doğru hesaplamalar yapılmasını sağlayacaktır. 43

Abstract:
Oblique incidence of electron beam leads to significant changes in depth dose distribution. It is aimed to make the electron beam treatment in our clinic more responsive and accurate by investigating these changes. For the purpose, the practical range of electrons 6, 9, 12, 15 and 18 MeV energies with obtained automatic water phantom, which obtained from Varian 2100 C/D Lineer Accelarator are measured and determined of electron energies levels. It is measured central axis depth dose and obliquity factors in solid water phantom with dosimetry and parallel plate ion chamber. Furthermore, measuring at 9 MeV and SSD=1 10 cm. the truth of obliquity factors are investigated. Under the investigations show that, the dose increases towards surface and dmax point shift towards to the surface. Also it is seen that the obtained oblique factors increase up to the dmax depth and decrease after reaching dmax point, then increase again abaut reaching distance. For the measurements of 9 MeV electron energy, the values of the calculations of oblique factor and inverse square law factor, with measured values are compared. The differences of degree are found %1.8 and %2,2 at abaut therapeutic range and depth maximum dose. At other depths, the differences are decreased to less than %2 the deeper points, between surface and 0,8 cm. depths, the degree differences raise up to %2.5. Due to the oblique, the measurement and evaluated values may be approved when the therapeutic range slides towards to the surface. This shows us that the oblique factors may be used independently from SSD. It must be taken into account in the plannings of patient treatment that distributions of depth dose change when the electron beams obliquely reach to the surface. By the features of electron beams using separate oblique factors for each machine would provide more accurate and responsive measurements. 44