Glukoz 6 fosfat dehidrogenaz enzim eksikliği olan çocuk hastaların klinik ve laboratuvar özellikleri
Clinical and laboratory features of pediatric patients with glucose-6-phosphate dehydrogenase enzyme deficiency
Yazar: BİLGE TAŞLICA YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEN TÜREDİ YILDIRIM
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: ÇalıĢmamız, Manisa bölgesinde çocukluk çağındaki Glukoz 6 fosfat
dehidrogenaz (G6PD) eksikliği tanısı almıĢ hastaların klinik seyirlerini, baĢvuru kriterlerini ve
genetik profillerini inceleyerek, bu hastalarda gözlemlenen genetik varyantların dağılımını
analiz etmeyi ve laboratuvar verileri ile klinik bulgular arasındaki iliĢkiyi ortaya çıkarmayı
amaçlamaktadır.
Gereç ve yöntem: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi Çocuk
Hematoloji Kliniği'nde 2004-2022 yılları arasında yenidoğan sarılığı ve akut hemolitik atak
nedeniyle G6PD eksikliği tanısı alan hastaların klinik ve laboratuvar parametreleri
retrospektif olarak incelenmiĢtir. Dosya kayıtları ve probel sisteminden elde edilen verilerle
hastaların baĢvuru anındaki yaĢları, Ģikayetleri, hastane yatıĢ süreleri, aile öyküsü, transfüzyon
gereksinimi gibi faktörler değerlendirilmiĢ; ayrıca genetik sonuçları, hemogram, retikülosit
oranı, bilirubin seviyeleri, G6PD enzim düzeyi gibi laboratuvar bulguları da analiz edilmiĢtir.
Bulgular: ÇalıĢmamızda G6PD enzim eksikliği tanısı almıĢ 95 hastanın verileri
retrospektif olarak incelendi ve hastaların demografik özellikleri, baĢvuru klinikleri ve klinik
seyirleri detaylı bir Ģekilde değerlendirildi. 58 hasta hemolitik anemi, 37 hasta yenidoğan
sarılığı ile tanı almıĢtır. Hastaların 83'ü (%87.4 ) erkek, 12'si (%12.6) kızdı, cinsiyet ile
baĢvuru kiniği arasında fark yoktu. Hemolitik anemi grubunda ortalama yaĢ 3.83±2.81 (1-14
yaĢ aralığında) olarak belirlendi. Hemolitik atak nedeniyle hastaneye yatıĢ süresi ortalama 2.9
gün olarak saptanmıĢ ve 49 hastada transfüzyon gereksinimi oluĢmuĢtur. Hastane yatıĢ süresi
ile G6PD düzeyi, LDH, düzeltilmiĢ retikülosit oranı ve indirekt bilirubin düzeyi arasında
anlamlı bir iliĢki saptanmamıĢtır. Hemolitik anemi kliniği ile baĢvuran hastaların G6PD enzim
düzeyi ile transfüzyon gereksinimi ve transfüzyon sayısı arasında anlamlı bir iliĢki tespit
edilmemiĢtir (p:0.548). Fakat, hemolitik anemi kliniği ile gelen hastaların G6PD enzim
düzeyinin, hem LDH düzeyi ile (p:0.016, r: -0.314) hem de lenfosit sayısı ile (p:0.034 r:-
0.425) ile arasında negatif korelasyon iliĢkisi saptanmıĢtır. Diğer laboratuvar parametreleri ile
G6PD düzeyi arasında anlamlı iliĢki saptanmamıĢtır. Hemolitik anemi grubunda, yenidoğan
sarılığı grubuna göre Hb, Htc, Rbc, MCV, MCH, MPV, total bilirubin ve indirekt bilirubin
değerleri anlamlı Ģekilde düĢük, retikülosit, LDH, WBC ve nötrofil düzeyleri ise yüksek
saptanmıĢtır (p<0.05). Yenidoğan sarılığı nedeniyle hastaneye yatıĢ süresi ortalama 2,49 ±
3,02 gün olup, en uzun yatıĢ süresi 13 gün olarak tespit edilmiĢtir. Yenidoğan hastaların
indirekt bilirubin düzeyi ile hastane yatıĢ süresi arasında anlamlı pozitif korelasyon saptandı,
59
G6PD enzim düzeyi ile hastane yatıĢ süresi ve de hemogram parametreleri arasında anlamlı
iliĢki bulunmadı. Hastalardan 22 sinin genetik analiz sonucuna ulaĢıldı ve altı farklı varyant
tespit edildi. Bu varyantların dördü (Mediterranean, Chatham, Cassano, Union) Class II, ikisi
(Asahi, Kalyan-Kerala) ise Class III olarak sınıflandırılmıĢtır. Akdeniz (Mediterranean)
varyantı (Ser188Phe), 14 olguda bulunmuĢ ve bu hastaların sekizi hemolitik atak, altısı ise
uzamıĢ sarılık ile tanı almıĢtır.
TartıĢma ve Sonuç: Glukoz 6 fosfat dehidrogenaz enzim eksikliği ülkemizde sık
görülen bir enzimopatidir. Hastalarımızın %61.1'i hemolitik anemi, %38.9'u yenidoğan
sarılığı ile tanı almıĢtır. ÇalıĢmamızda hemolitik ataklarla baĢvuran hastaların yaĢ ortalaması
3,83±2,81 yıl (1-14) olarak saptanmıĢ olup ülkemizde ve diğer akademik çalıĢmalarda da
benzer Ģekilde rapor edilmiĢtir. Glukoz 6 fosfat dehidrogenaz enzim eksikliği erkeklerde
genetik mutasyona bağlı olarak belirginleĢirken, kızlarda hem mutasyon hem de rastgele X
kromozomu inaktivasyonu nedeniyle farklı Ģiddetlerde belirtilere neden olabilir. Hem
yenidoğan sarılığı gurubunda hem de hemolitik atak grubunda literatürle uyumlu Ģekilde
erkek cinsiyet baskındı. Hemolitik anemi ile tanı alan hastalarda bakla tüketimi öyküsünün ve
enfeksiyon geçmiĢinin sıkça rastlandığı gözlemlenmiĢtir. Hemolitik atakla baĢvuran
hastalarda sarılık ve solukluk Ģikayetleri sıkça görülürken fizik muayenede de en sık bulgular
sırasıyla; ikterik görünüm, taĢikardi, ateĢ yüksekliği idi. Yenidoğan hastalarda en sık baĢvuru
Ģikâyeti ve fizik muayene bulgusu ciltte ve skleralarda sarılık idi. Hastaların geliĢ Ģikayetleri
ve fizik muayene bulguları literatürdeki diğer çalıĢmalarla benzerlik göstermektedir.
ÇalıĢmamızın verileri G6PD enzim düzeyinin cinsiyet ve baĢvuru kliniğine bağlı olarak
değiĢmediğini ve ölçümler arasında istikrarlı bir durumun olduğunu gösterdi. Literatürdeki
diğer çalıĢmalarla uyumlu olarak, G6PD eksikliği olan yenidoğanlarda G6PD düzeyinin
hemogram değerleri üzerinde belirgin bir etkisi gözlenmedi. Ancak, hemolitik anemili
hastalarda düĢük G6PD düzeyi ile lenfosit sayısı arasında anlamlı bir negatif korelasyon
bulduk ve G6PD eksikliği hastalarındaki artmıĢ oksidatif stresin lenfosit proliferasyonuna
neden olduğunu düĢünmekteyiz. Güncel çalıĢmalarda da bulgularımızı destekleyen sonuçlar
mevcut olup bu alanda daha çok çalıĢma yapılması gerekmektedir. Hemolitik atakta gelen
hastalarda G6PD düzeyi ile LDH düzeyi arasında negatif bir iliĢki bulundu ancak LDH
düzeyiyle hastaların eritrosit transfüzyon ihtiyacı ve hastane yatıĢ süresi arasında korelasyon
tespit edilemedi. Laktat dehidrogenazın hem Ģiddetli hemoliz belirteci olarak hem de G6PD
düzeyi azaldıkça artan oksidatif stres yükünün ve anaerobik glikolizin artıĢına bağlı olarak
yükseldiği düĢünüldü. LDH'ın G6PD enzim düzeyi için öngörücü bir parametre olabileceğini
60
değerlendirmek için daha geniĢ kapsamlı çalıĢmalar yapılması gerekmektedir. Hemolitik
anemi ile yenidoğan sarılığı gruplarının labaratuvar parametreleri kıyaslandı ve hemolitik
anemi grubundaki hastalarda düĢük hemoglobin, hematokrit, kırmızı kan hücresi, ortalama
korpusküler hacim, ortalama korpusküler hemoglobin, ortalama trombosit hacmi, total ve
indirekt bilirubin değerleri ile yüksek retikülosit oranı, laktat dehidrogenaz, beyaz kan hücresi
ve nötrofil düzeyleri tespit edildi; bu farklar istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.05). Diğer
parametrelerde ise gruplar arasında anlamlı farklılık görülmedi (p>0.05). Yenidoğanlarda
MCV, MCH ve MPV'nin yüksek olmasının yaĢa bağlı değiĢimden kaynaklandığı düĢünüldü
ve hemoglobin, hematokrit, total ve indirekt bilirubin değerlerinin yüksekliği, bu hastalardaki
patogenezin eritrosit yıkımından ziyade karaciğer fonksiyon bozukluğu olduğuna iĢaret
etmektedir. Hemolitik anemide WBC ve nötrofil yüksekliğinin, hızla parçalanan kırmızı kan
hücreleri ve artan oksidatif stresle iliĢkili olduğu düĢünüldü.
Hemolitik atak ile baĢvuran hastalarda eritrosit transfüzyon ihtiyacı ile bağlantılı bir
parametre bulamadık. Benzer Ģekilde hastane yatıĢ süresini öngörebilen bir parametre
hemolitik anemi grubu için yoktu. Ancak yenidoğan grubunda hastane yatıĢı indirekt bilirubin
düzeyi ile pozitif korelasyon gösterdi ve literatürde G6PD enzim eksikliğine sahip hastaların
bilirubin düzeylerinin normal popülasyona göre daha yüksek olduğu ve kernikterus geliĢim
riskinin daha yüksek olduğunu gösteren çalıĢmaların varlığından da yola çıkarak
hiperbilirubinemi ile takip edilen hastalarda G6PD eksikliğinin mutlaka taranması gerektiğini
düĢünmekteyiz. ÇalıĢmamızda, 22 hastada yapılan genetik analiz sonucunda altı farklı varyant
saptanmıĢtır, bunlardan dördü Class II (Mediterranean, Chatham, Cassano, Union) ve ikisi
Class III (Asahi, Kalyan-Kerala) olarak sınıflandırılmıĢtır. Özellikle Akdeniz (Mediterranean)
varyantı, hemolitik atak ve uzamıĢ sarılık ile iliĢkili bulunmuĢ, bölgemizde G6PD eksikliğine
bağlı favizm ve yenidoğan sarılığının önemli bir nedeni olduğu gösterilmiştir.
Anahtar kelimeleri: Glukoz 6 fosfat dehidrogenaz, yenidoğan sarılığı, akut hemolitik atak,
favizm

Abstract:
Objective: The purpose of our study is to investigate the clinical course, diagnostic criteria,
and genetic profiles of pediatric patients diagnosed with Glucose-6-phosphate dehydrogenase
(G6PD) deficiency in the Manisa region. We aim to analyze the distribution of observed
genetic variants in these patients and uncover the relationship between laboratory data and
clinical findings.
Materials and methods: We retrospectively examined the clinical and laboratory parameters
of patients diagnosed with G6PD deficiency due to neonatal jaundice and acute hemolytic
attacks at the Manisa Celal Bayar University Hafsa Sultan Hospital Pediatric Hematology
Clinic between 2004 and 2022. Factors such as patients' ages at admission, symptoms,
hospitalization duration, family history, and transfusion requirements were evaluated using
file records and data obtained from the probe system. Additionally, genetic results,
hemogram, reticulocyte ratio, bilirubin levels, and G6PD enzyme levels were analyzed.
Results: The data of 95 patients diagnosed with G6PD enzyme deficiency were
retrospectively analyzed in our study, and their demographic characteristics, presenting
clinics, and clinical courses were evaluated in detail. Fifty-eight patients were diagnosed with
hemolytic anemia, while 37 patients were diagnosed with neonatal jaundice. Of the patients,
83 (87.4%) were male, and 12 (12.6%) were female, with no difference in gender regarding
presenting clinics. The mean age in the hemolytic anemia group was determined to be
3.83±2.81 years (ranging from 1 to 14 years). The average hospitalization duration due to
hemolytic attacks was found to be 2.9 days, with 49 patients requiring transfusion. No
significant relationship was found between hospitalization duration and G6PD level, lactate
dehydrogenase (LDH), corrected reticulocyte ratio, and indirect bilirubin level. There was no
significant association between G6PD enzyme level and transfusion requirement or number of
transfusions in patients presenting with hemolytic anemia (p: 0.548). However, a negative
correlation was observed between G6PD enzyme level and both LDH level (p: 0.016, r: -
0.314) and lymphocyte count (p: 0.034, r: -0.425) in patients presenting with hemolytic
anemia. No significant relationship was found between other laboratory parameters and G6PD
level. In the hemolytic anemia group, compared to the neonatal jaundice group, Hb, Hct,
RBC, MCV, MCH, MPV, total bilirubin, and indirect bilirubin values were significantly
lower, while reticulocyte, LDH, WBC, and neutrophil levels were higher (p <0.05). The
62
average hospitalization duration due to neonatal jaundice was 2.49 ± 3.02 days, with the
longest hospitalization duration being 13 days. A significant positive correlation was found
between the indirect bilirubin level of neonatal patients and hospitalization duration, while no
significant relationship was found between G6PD enzyme level and hospitalization duration
or hematologic parameters. Genetic analysis results were obtained for 22 patients, revealing
six different variants. Four of these variants (Mediterranean, Chatham, Cassano and Union)
were classified as Class II, while two (Asahi and Kalyan-Kerala) were classified as Class III.
The Mediterranean variant (Ser188Phe) was found in 14 cases, with eight of these patients
diagnosed with hemolytic attacks and six with prolonged jaundice.
Discussion and Conclusion: Glucose-6-phosphate dehydrogenase (G6PD) enzyme
deficiency is a commonly encountered enzymopathy in our country. In our study, 61.1% of
our patients were diagnosed with hemolytic anemia, and 38.9% with neonatal jaundice. The
mean age of patients presenting with hemolytic attacks was 3.83±2.81 years (range 1-14
years), consistent with reports in our country and other academic studies. While G6PD
enzyme deficiency manifests more prominently in males due to genetic mutation, in females,
it can result in symptoms of varying severity due to both mutation and random X chromosome
inactivation. Both in the neonatal jaundice group and the hemolytic attack group, male gender
predominance was observed, consistent with the literature. In patients diagnosed with
hemolytic anemia, a history of fava bean consumption and previous infections were
frequently observed. Complaints of jaundice and pallor were common in patients presenting
with hemolytic attacks, with the most common physical examination findings being jaundiced
appearance, tachycardia, and fever. In neonatal patients, the most common complaint and
physical examination finding was jaundice in the skin and sclera. The presenting complaints
and physical examination findings of the patients were similar to those reported in other
studies in the literature. The data from our study demonstrated that G6PD enzyme levels did
not vary according to gender and presenting clinic, indicating a consistent situation among
measurements. Consistent with other studies in the literature, we did not observe a significant
effect of G6PD levels on hematologic parameters in neonates with G6PD deficiency.
However, in patients with hemolytic anemia, we found a significant negative correlation
between low G6PD levels and lymphocyte count, suggesting that increased oxidative stress in
patients with G6PD deficiency leads to lymphocyte proliferation. Current studies also support
our findings, indicating a need for further research in this area. In patients presenting with
hemolytic attacks, a negative relationship was found between G6PD levels and LDH levels,
63
but no correlation was found between LDH levels and the need for erythrocyte transfusion or
hospitalization duration. LDH was considered to increase due to increased oxidative stress
and increased anaerobic glycolysis as G6PD levels decreased, suggesting that LDH may be a
predictive parameter for G6PD enzyme levels, necessitating further comprehensive studies.
Laboratory parameters of patients with hemolytic anemia were compared with those of
neonatal jaundice groups, revealing significantly lower levels of hemoglobin, hematocrit, red
blood cell count, mean corpuscular volume, mean corpuscular hemoglobin, mean platelet
volume, total and indirect bilirubin, and higher reticulocyte ratio, lactate dehydrogenase,
white blood cell, and neutrophil levels in the hemolytic anemia group; these differences were
statistically significant (p<0.05). There was no significant difference between the groups in
other parameters (p>0.05). The high MCV, MCH, and MPV in neonates were attributed to
age-related changes. On the other hand, the high levels of hemoglobin, hematocrit, and
total/indirect bilirubin were indicative of liver dysfunction rather than erythrocyte breakdown.
The elevation of WBC and neutrophils in hemolytic anemia was linked to rapidly
deteriorating red blood cells and increased oxidative stress. We could not find a parameter
associated with the need for erythrocyte transfusion in patients presenting with hemolytic
attacks. Similarly, there was no parameter that could predict hospitalization duration for the
hemolytic anemia group. However, in the neonatal group, hospitalization correlated positively
with indirect bilirubin levels, and considering the existence of studies indicating that patients
with G6PD deficiency have higher bilirubin levels and a higher risk of developing kernicterus
compared to the normal population, we believe that G6PD deficiency should be screened in
patients followed up for hyperbilirubinemia. In our study, genetic analysis of 22 patients
revealed six different variants, four of which were classified as Class II (Mediterranean,
Chatham, Cassano, and Union) and two as Class III (Asahi and Kalyan-Kerala). Especially,
the Mediterranean variant was found to be associated with hemolytic attacks and prolonged
jaundice, demonstrating that G6PD deficiency is a significant cause of favism and neonatal
jaundice in our region.
Keywords: Glucose-6-Phosphate Dehydrogenase, neonatal jaundice, acute hemolytic attack,
favism