Sanal gerçeklik ile verilen eğitimin hemşirelerin ruh sağlığı okuryazarlık ve ruhsal hastalıklara yönelik damgalama düzeyi üzerine etkisi
The effect of training given with virtual reality on the mental health literacy and stigma level of mental illnesses of nurses.
Yazar: MELEK KOZAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYDAN AKKURT YALÇINTÜRK
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışma sanal gerçeklik ile verilen eğitimin hemşirelerin ruh sağlığı okuryazarlık
ve ruhsal hastalıklara yönelik damgalama düzeyi üzerine etkisini incelemek amacıyla
yapılmış randomize kontrollü deneysel nitelikte bir araştırmadır.
Araştırma İstanbul'da bir devlet hastanesinde psikiyatri birimleri dışında görev
yapan 60 hemşire ile Mart- Mayıs 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırma
kapsamında hemşireler randomizasyon ile girişim ve kontrol grupları olarak iki gruba
ayrılmıştır. Girişim grubuna sanal gerçeklik teknolojisi kullanılarak hazırlanan eğitim,
kontrol grubuna ise klasik yöntemle eğitim verilmiştir. Veriler ''Kişisel Bilgi Formu, Ruh
Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği (RSOÖ) ve Sağlık Çalışanları İçin Ruhsal Hastalıklara
Yönelik Damgalama Ölçeği (SÇ-RHYDÖ)'' ile toplanmıştır.
Araştırmaya katılan girişim grubundaki hemşirelerin yaş ortalaması 28,00±6,86,
%80'i kadın, %76'sı bekar, %90'ı lisans mezunu, %60' ının geliri giderine eşit, %26'sı
daha önceden herhangi bir kaynaktan ruh sağlığı okuryazarlığı eğitimi almıştır; kontrol
grubunun yaş ortalaması ise 30,67±8,54, %76'sı kadın, %56'sı bekar, %76' sı lisans
mezunu, %60'ının geliri giderine eşit, %13'ü daha önceden herhangi bir kaynaktan ruh
sağlığı okuryazarlığı ile ilgili eğitim almıştır.
Hemşirelerin ruh sağlığı okuryazarlığı düzeylerinin yeterli (113,68 ±11,99) olduğu
bulunmuştur. Eğitim sonrasında her iki grubun da ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyi
artmıştır ancak sanal gerçeklik teknolojisi kullanılarak eğitim verilen girişim grubunun
ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyinde daha fazla artış olduğu görülmüştür (p<0,05).
Hemşirelerin SÇ-RHYDÖ toplam puan ortalaması 53,48±7,62'dir ve hemşirelerin ruhsal
hastalıklara yönelik damgalama düzeyi düşük seviyededir. Eğitim sonrası her iki grubun
da damgalama düzeyi azalmıştır ancak sanal gerçeklik teknolojisi kullanılarak eğitim
verilen girişim grubunun damgalama düzeyi istatistiksel olarak daha fazla azalmıştır
(p>0,05).
Sonuç olarak sanal gerçeklik teknolojisi kullanılarak hazırlanan ruh sağlığı
okuryazarlığı eğitiminin hemşirelerin ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyini artırdığı ve
damgalama düzeylerini azalttığı ve klasik yönteme göre daha etkili olduğu görülmüştür.
Ruh sağlığı birimleri dışında hizmet veren hemşirelere hizmet içi eğitimler kapsamında
ruh sağlığı okuryazarlığı eğitimlerinin verilmesi ve sanal gerçeklik teknolojisinin bir
eğitim metodu olarak kullanımının sağlık alanında yaygınlaştırılması önerilir.
Anahtar Kelimeler: Damgalama, Ruh sağlığı, Ruh sağlığı okuryazarlığı, Sanal
gerçeklik

Abstract:
This study is a randomized controlled experimental study conducted to examine the
effect of virtual reality training on nurses' mental health literacy and stigma level towards
mental illnesses.
The research was conducted between March and May 2024 with 60 nurses working
outside the psychiatric units at a public hospital in Istanbul. Within the scope of the
research, nurses were divided into two groups of 60 people by randomization:
intervention and control groups. The intervention group was given training using virtual
reality technology, and the control group was given training using the classical method.
Data were collected with the "Personal Information Form, Mental Health Literacy Scale
and Opening Minds Stigma Scale for Health Care Providers".
The average age of the nurses in the intervention group participating in the research
was 28.00±6.86, 80% were women, 76% were single, 90% had a bachelor's degree, 60%
had income equal to their expenses, 26% had no previous experience. received mental
health literacy training from the source; The average age of the control group is
30.67±8.54, 76% are women, 56% are single, 76% have a bachelor's degree, 60% have
an income equal to their expenses, and 13% have previously had a mental illness from
any source. received training on health literacy.
It was found that nurses' mental health literacy levels were sufficient (113.68 ±11.99).
After the training, the mental health literacy level of both groups increased, but a greater
increase in the mental health literacy level of the intervention group, which was trained
using virtual reality technology, was observed (p<0.05). The nurses' mean SD-RHYS
total score is 53.48±7.62 and the level of stigmatization of nurses towards mental illnesses
is low. After the training, the stigma level of both groups decreased, but the stigma level
of the intervention group trained using virtual reality technology decreased statistically
more (p>0.05).
As a result, it was observed that mental health literacy training prepared using virtual
reality technology increased the mental health literacy level of nurses and reduced the
level of stigmatization and was more effective than the classical method. It is
recommended that nurses serving outside mental health units be given mental health
literacy training within the scope of in-service training and that the use of virtual reality
technology as an education method be expanded in the field of health.
Keywords: Mental Health, Mental Health Literacy, Stigma, Virtual Reality