Retinopati gelişen ve gelişmeyen tip 2 diyabetli hastaların öz yönetim ve metabolik kontrol düzeyleri: Vaka-kontrol çalışması
Self-management and metabolic control levels of patients with type 2 diabetes with and without retinopathy: A case-control study
Yazar: AZİME ÖZLEM ARICAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE MEYDANLIOĞLU ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ERKAN DOĞAN
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetik retinopati = Diabetic retinopathy ; Kendi kendine yönetim = Self management ; Metabolizma = Metabolism

Özet:
Amaç: Bu çalışma, retinopati gelişen ve gelişmeyen tip 2 diyabet hastalarının, özyönetim ve metabolik kontrol düzeylerini karşılaştırarak, öz yönetim ve metabolik kontrol düzeyinin retinopati gelişimine etkisini belirlemek amacıyla yapıldı.
Yöntem: Bu vaka-kontrol çalışmasında, örneklemi bir üniversite hastanesinin göz polikliniğine başvuran, retinopati gelişen (n=50) ve gelişmeyen (n=51) toplam 101 hasta oluşturdu. Veriler, "Tanıtıcı Soru Formu" ve "Tip 2 Diyabetli Kişilerde Diyabet Öz Yönetim Ölçeği" kullanılarak toplandı. Ayrıca hastaların laboratuvar sonuçlarına, kan basıncı, beden kitle indeksi (BKİ) değerlerine bakıldı. Çalışmanın verileri Ki-Kare analizi ve lojistik regresyon analizi ile değerlendirildi ve anlamlılık düzeyi 0.05 olarak belirlendi. 
Bulgular: Katılımcıların büyük çoğunluğu (%85.1) aşırı kilolu veya obez olup, %70.3'ünün HbA1C, %25.7'sinin LDL, %44.6'sının Trigliserid, %10.9'unun total kolesterol düzeyi, %23.8'inin sistolik kan basıncı, %22.8'inin diyastolik kan basıncı normalin üzerindeydi. Katılımcıların tip 2 diyabet öz yönetim düzeyleri hem alt faktörlerde hem de toplamda orta düzeyde bulundu. Retinopati gelişen ve gelişmeyen katılımcılar karşılaştırıldıklarında, katılımcıların sadece HbA1c ve sağlık hizmetleri kullanımı alt faktörü puan ortalamaları, retinopati gelişen grupta istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdi (p<0.05). Yüksek HbA1c değerinin hastalarda retinopati gelişme olasılıklarını 1.71 kat arttırdığı, düzenli sağlık hizmetleri kullanımının ise 0.91 kat azalttığı belirlendi. 
Sonuç: Bu çalışma sonucunda diyabet hastalarının kan şekerini kontrol altında tutmalarının ve düzenli olarak sağlık kontrolüne gitmelerinin retinopati riskini azaltmada etkili olduğu görüldü. Bu sonuçlar doğrultusunda diyabetli bireylerle çalışan hemşirelerin ve diğer sağlık çalışanlarının evde kan şekerinin yönetimi ve düzenli sağlık kontrolünün önemi konularında hastaları yeterine bilgilendirmeleri önerilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Retinopati, Tip 2 diyabet, öz yönetim, metabolik kontrol.

Abstract:
Aim: This study was carried out to determine the effect of self-management and metabolic control level on the development of retinopathy by comparing the levels of self-management and metabolic control of patients with type 2 diabetes who develop and under develop retinopathy.
Methods: This case-control study consisted of a total of 101 patients with retinopathy (n=50) and without retinopathy (n=51) who applied to the eye outpatient clinic of a university hospital. Data were collected by using the "Descriptive Questionnaire" and "Diabetes Self-Management Scale for persons with Type 2 Diabetes". Laboratory Tests, blood pressure, body mass index (BMI) values of the patients were also measured. The data of the study were evaluated with Chi-Square analysis and logistic regression analysis, and the level of significance was determined as 0.05.
Results: Majority of the participants (85.1%) were overweight or obese, 70.3% had HbA1C, 25.7% LDL, 44.6% Triglyceride, 10.9% total cholesterol, 23.8% systolic blood pressure, 22.8% His diastolic blood pressure was above normal. Type 2 diabetes self-management levels of the participants were found to be moderate both in sub-factors and in total. Only the HbA1c and health care utilization sub-factor scores of the participants with and without retinopathy showed a statistically significant difference (p<0.05). It was determined that high HbA1c value increased the probability of developing retinopathy in patients 1.71 times, and regular health care use decreased 0.91 times.
Conclusion: As a result of this study, it was seen that keeping blood sugar under control and regular health check-ups were effective in the risk of retinopathy. At the end of these results, it notes that offices and other health professionals working with individuals with diabetes should be adequately informed about the importance of home blood sugar management and regular health check-ups.
Keywords: Retinopathy, Type 2 diabetes, self-management, metabolic control, nurse