Ortaokul öğrencilerinin çevre etiği duyuşsal düzeylerinin belirlenmesi
Determination of environmental ethics affective levels of secondary school students
Yazar: NİLGÜN TOZDAN
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜL KELEŞ
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin çevre etiğine yönelik duyuşsal düzeylerini ölçen geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmesi, araştırmaya katılan ortaokul öğrencilerinin çevre etiğine yönelik duyuşsal düzeylerinin cinsiyet ve sınıf değişkenine göre belirlenmesi ve öğrencilerin benimsedikleri çevre etiği yaklaşımlarının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu,  Van İlinde bulunan merkez ilçedeki bir devlet ortaokulunda öğrenim görmekte olan 494 (241 Kız; 253 Erkek) ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Ölçek geliştirme aşamasında pilot veriler Van ilinde bulunan üç merkez ilçede eğitim gören tabakalı örnekleme yöntemiyle seçilen 743 (424 Kız; 319 Erkek) ortaokul öğrencisinden toplanmıştır. Araştırmada kullanılan nicel araştırma, nitel araştırma yöntemiyle desteklenmiştir. Nicel verilerin elde edilmesi için "Çevre Etiği Duyuşsal Ölçeği (ÇEDÖ)" geliştirilmiştir. Araştırma sonuçlarını nitel verilerle desteklemek için ise görüşme tekniği kullanılmıştır. Yapı geçerliliği sağlanan 21 maddelik ölçeğin güvenirlik analizine göre Cronbach Alfa katsayısı .901 olarak bulunmuştur. Verilerin analizi sonucunda, araştırmaya katılan öğrencilerin çevre etiği duyuşsal ölçeğinden aldığı puanlar arasında cinsiyete göre kız öğrenciler lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Diğer yandan ortaokul (5, 6, 7 ve 8.) sınıflar arasında tespit edilen çevre etiği duyuşsal düzey puan farkları yapılan varyans analizi sonucunda istatistiksel olarak beşinci sınıflar lehine anlamlı fark bulunmuştur. Yapılan nicel ve nitel analizler sonucunda araştırmaya katılan ortaokul öğrencilerinin çevre merkezci davranışları bilmelerine rağmen; çıkarları olduğunda insan merkezci davranışları sergiledikleri tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to develop a valid and reliable scale that measures the affective levels of environmental ethic, to determine the affective levels of secondary school students participating in the research according to gender and class variables and to reveal the environmental ethics approaches adopted by the students. The study of the research consists of 494 (241 girls; 253 boys) secondary school students studying at a public secondary school in the central district of Van. During the scale development phase, pilot data were collected from 743 secondary school (424 girls; 319 boys) selected by stratified sampling method from three central districts in Van. "Environmental Ethics Affective Scale" was developed to obtain quantitative data. The interview technique was used to support the research results with qualitative data. According to the reliability analysis of the 21 item scale with construct validity, the Cronbach Alpha coefficient was found to be .901. As a result of the analysis of the data, a significant gender difference was found between the average scores of the students participating in the study from the environmental ethics affective scale. A statistically significant difference was found as a result of the analysis of variance in the mean score differences in environmental ethics affective level in secondary school (5, 6, 7 and 8th) grades. As a result of the quantative and qualitative analyzes although the secondary school students who partcipated in research knew about ecocentric behaviors; it has been determined that they exhibit anthropocentric behaviors when they have interests.