Koroner arter hastalarında orem'in öz bakım yetersizlik kuramı'na göre yapılandırılan eğitimin öz bakım gücü ve yaşam kalitesine etkisi
The impact of the training structured according to orem's self-care deficit nursing theory on coronary artery patients' self-care agency and quality of life
Yazar: FATMA TOK YILDIZ
Danışman: PROF. DR. MAĞFİRET KAŞIKÇI
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşirelik = Nursing ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Koroner arter hastalığı = Coronary artery disease ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Özbakım = Self-care

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı koroner arter hastalarına Orem'in Öz Bakım Yetersizlik Kuramı'na göre yapılandırılan eğitimin hastaların öz bakım gücü ve yaşam kalitesine etkisini belirlemektir.
Materyal ve Metot: Ocak 2015- Şubat 2017 tarihleri arasında yürütülen araştırmanın evrenini bir üniversite ve bir devlet hastanesinin kardiyoloji kliniğinde yatan koroner arter hastaları oluşturdu. 51 hasta girişim, 51 hasta kontrol grubunda olmak üzere toplam 102 hasta cinsiyet, yaş, LDL kolesterol düzeyi ve öz bakım gücü ölçeği puanına göre randomize edildi. Girişim ve kontrol grubundaki hastalarla görüşmeler hastanede ve evde olmak üzere iki oturumda gerçekleştirildi. Taburculuk sonrası 2., 8. haftada, 1. 3. ve 6. ay poliklinik kontrolünü takiben 5 ev ziyareti yapıldı. Eğitim hastanede ve her ev ziyaretinde bireyin gereksinimleri doğrultusunda gerçekleştirildi. Kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmadı, ev ziyaretlerinde sadece hastaların tansiyon arteriel değerleri ölçülerek takip edildi. Araştırma verileri hastanedeki 3. görüşmede ve 6. ay sonundaki 5. ev ziyaretinde Hasta Tanıtım Formu, Öz Bakım Gücü Ölçeği, MacNew Kalp Hastalığı Sağlıkla İlgili Yaşam Kalitesi (MacNew) ve Yaşam Kalitesi Anketi (15D) kullanılarak toplandı.
Bulgular: Girişim ve kontrol grubunun gruplar arası öz bakım gücü ölçeği, MacNew ve 15D ilk ölçüm puan ortalamaları arasında fark olmadığı, ancak son ölçüm puan ortalamaları arasında fark olduğu ve bu farkın istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı olduğu saptandı (p<0.01).  Öz bakım gücü ölçeği, MacNew ve 15D ilk ölçüme göre son ölçüm puan ortalamalarının girişim grubunda daha yüksek, kontrol grubunda ise benzer olduğu saptandı. Girişim grubunda ölçümler arası farkın istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı olduğu belirlendi (p<0.01).
Sonuç: Araştırma sonucunda Orem'in Öz Bakım Yetersizlik Kuramı'na göre yapılandıran eğitimin koroner arter hastalığı olan bireylerin öz bakım gücünü, hastalıkla ilişkili yaşam kalitesini ve genel yaşam kalitesini artırdığı belirlendi.
Anahtar kelimeler: Hasta eğitimi, hemşirelik, KAH, Orem'in Öz Bakım Yetersizlik Kuramı, öz bakım gücü, yaşam kalitesi

Abstract:
Aim: This study aimed to determine the impact of training structured according to Orem's Self-Care Deficit Nursing Theory on coronary artery disease patients' self-care and quality of life.
Material and Method: The population of the study conducted between January 2015 and February 2017 was the patients with coronary artery disease in a cardiology service of a university and a public hospital. 102 patients were evenly divided into experimental group and control group (each has 51 patients) randomized according to their gender, age, LDL cholesterol, Self-Care Agency Scale scores. Interviews with the patients in the experimental and control groups were conducted in two sessions: at the hospital and at home. Five Home visits after the discharge from the hospital following the 2nd, 8th weeks, 1st, 3rd and 6th months-policlinic controls. The training was given in the hospital and at every home visit repeatedly in line with the requirements of the individual. There was no intervention in the control group; only blood pressure arterial values of the patients were measured and monitored at home visits. The research data were collected by using the Patient Description Form, Self-Care Agency Scale, MacNew Health-related Quality of Life Heart Disease Questionnaire (MacNew) and Life Quality Questionnaire (15D) at the 3rd interview in the hospital and at the 5th home visit at the end of 6th months.
Results: It was found out that there was no difference between the first measure mean scores of Self-Care Agency Scale, MacNew and 15D of experimental and control groups, but there was a difference between the mean scores of the final measurement, and this difference was statistically highly significant (p<0.01). In the experimental groups Self-Care Agency Scale, MacNew and 15D were higher than those in the first measurements, but in the control group those were similar (p>0.05). In the experimental group difference between them was statistically highly significant (p<0.01).
Conclusions: As a conclusion of the study, it was revealed that the training structured according to Orem's Self-Care Deficit Nursing Theory improved the self-care agency, quality of life regarding the disease and overall quality of life of the patients with coronary artery disease. 
Key words: patient training, nursing, CAD, Orem's Self-Care Deficit Nursing Theory, self-care agency, quality of life