Ortaokul matematik ders kitaplarının değerler eğitimi yaklaşımlarıaçısından incelenmesi ve ortaokul matematik öğretmenlerinin değerler eğitimine ilişkin görüşleri
Analysis of secondary mathematics textbooks in terms of values education approach and the opinions of secondary mathematics teachers on values education
Yazar: HACER RABİA KIRLAR
Danışman: PROF. DR. CEMALETTİN IŞIK
Erciyes Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Matematik dersi bir öğrencinin öğrenim hayatında en fazla karşılaştığı ve zaman ayırdığı derslerdendir. Eğitim öğretim sürecinin önemli iki yapı taşı olan değerler eğitimi ile matematik dersinin birlikteliği önem taşımaktadır. Yapılan araştırmada 12 ortaokul matematik öğretmeninin değerler eğitimine ilişkin görüşleri yarı yapılandırılmış görüşmede 5 açık uçlu soru yöneltilerek alınmıştır. Bununla birlikte her sınıf düzeyinden bir ortaokul matematik ders kitabı betimsel analiz tekniği kullanılarak değerler eğitimi açısından incelenmiştir. Araştırma MEB tarafından kök değerler olarak belirlenen; adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik değerleri çerçevesinde analiz edilmiştir. Ders kitaplarının incelenmesinde; ünitelere, sınıf düzeyine ve içeriğe (konu anlatımı, soru/örnek ve etkinlik) göre kök değerleri içerme durumu incelenmiştir. Ortaokul matematik ders kitapları ünitelere göre dengeli dağılım göstermeyip, 5.sınıf düzeyinde 76 adet, 6. sınıf düzeyinde 73 adet, 7. ve 8. sınıf düzeylerinde ise 27'şer adet değer içermektedir. Ders kitaplarında en fazla kök değer soru/örnek içeren bölümlerde; en az kök değer ise etkinlik içeren bölümlerde bulunmaktadır. Ders kitaplarında en fazla yer verilen değer vatanseverlik, en az yer verilen değer dürüstlüktür. Öğretmenlerin görüşlerine göre; her öğretmenin değerler eğitimine önem verdiği ancak her birinin farklı değerleri benimsediği gözlenmiştir. Elde edilen bilgilere göre; öğretmenlerin yarısı değerleri ders aralarında öğretmeye çalışmaktadır, çoğunluğu ders kitabından faydalanamadığını belirtmişlerdir, öğretmenler ders kazanımlarıyla değerleri ilişkilendirmekte zorlandıklarını belirtmişlerdir.

Anahtar sözcükler: Değerler eğitimi, ders kitabı, kök değerler, matematik, öğretmen görüşü

Abstract:
Mathematics is one of the lessons that a student encounters the most and spends the most time on in his or her educational life. The unity of values education and mathematics course, which are two important building blocks of the education and training process, is important. In the research, the views of 12 secondary school mathematics teachers on values education were obtained by asking 5 open-ended questions in a semi-structured interview. In addition, a secondary school mathematics textbook from each grade level was examined in terms of values education by using the descriptive analysis technique. The research determined as root values by the Ministry of National Education; justice, friendship, honesty, self-control, patience, respect, love, responsibility, patriotism and benevolence. In the examination of textbooks, the inclusion of root values according to units, grade level and content (lecture, question/example and activity) was examined. Secondary school mathematics textbooks do not show a balanced distribution according to the units, and contain 76 values at the 5th grade level, 73 values at the 6th grade level, and 27 values at the 7th and 8th grade levels. In the textbooks, in the sections containing the most root value questions or examples, the least root-value is found in the sections containing the activity. The value given the most place in the textbooks is patriotism, and the value given the least is honesty. According to the teachers' opinions, it has been observed that each teacher attaches importance to values education, but each adopts different values. According to the information obtained half of the teachers are trying to teach values between lessons, most of them stated that they could not benefit from the textbook and teachers stated that they had difficulty associating the lesson outcomes with the values.

Keywords: Mathematics, root values, teacher's view, textbook, values education