Swap işlemi ve hukuki niteliği
Swap transaction and legal character
Yazar: AYŞE DİLŞAD KESKİN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÜNAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Medeni Hukuk) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Swap = Swap ; Sözleşmeler = Contracts ; Vadeli işlem piyasaları = Futures markets

Özet:
Sabit kur esasına dayalı Bretton-Woods sisteminin çöküsüyle birlikteuluslararası para ve sermaye piyasaları ciddi bir faiz oranı ve döviz kuru riskiylekarsı karsıya kalmıs; bu durum finans teorisyen ve uygulamacılarını bu risklerinortadan kaldırılmasını ya da en azından kontrol altında tutulabilmesini saglayacakyeni finansal araçlar aramaya yöneltmistir. Swap islemi, bu arayıslar neticesindeortaya çıkan ?yeni finansal araçlar?dan biridir.Swap sözlesmesi ile taraflar birbirlerine, sözlesme süresi boyunca, hukukentemeldeki finansal islemden bagımsız, dönemsel ödemeler yapmayı taahhütederler. Sözlesmenin iki temel türü; faiz oranı ve para swap sözlesmeleridir.Bunlardan faiz oranı swap sözlesmesinde, taraflar birbirlerine periyodik olaraksabit ya da degisken ödemeler yapmak hususunda anlasırlar. Bu ödemelerinmiktarları aynı para birimi ile ifade edilmis farazi anaparalara dayalı olarakhesaplanır fakat farazi anaparalar el degistirmez; ayrıca dönemsel ödemeyükümlülükleri takas yoluyla sona erdirilebilir. Para swap sözlesmesinde ise farazianaparalar farklı para birimleri ile belirlenir ve takas mümkün degildir.Swap islemi, özellikle bankalar ve büyük isletmeler tarafından yaygınolarak kullanılmasına ragmen, Türk hukukunda henüz kapsamlı bir hukukidüzenlemeye konu edilmis degildir. Bu durum, swap taraflarının hukuki risklerlekarsı karsıya kalmalarına sebebiyet vermektedir. Swap piyasasında karsılasılanhukuki problemlerin çözümü için öncelikle islemin bir özel hukuk sözlesmesiolarak degerlendirilmesi gerekir. Bu çalısmada, böyle bir yaklasımın swappiyasasında karsılasılan hukuki problemlerin çözümüne önemli ölçüde katkısaglayacagı düsüncesinden hareketle, öncelikle swap sözlesmesinin unsurları,türleri, tarafları ve kurulusu ele alınmıs, bu kapsamda uygulamada kullanılmaktaolan standart çerçeve sözlesme metinlerinde yer alan bazı önemli hükümlerincelenmistir. Çalısmanın ikinci bölümü, swap sözlesmesinin özellikleri ile hukukiniteliginin tespitine ayrılmıstır. Çalısmanın son bölümünde ise swapsözlesmesinden dogan yükümlülükler ile sözlesmenin sona ermesi ele alınmıs; bukapsamda, standart çerçeve sözlesme metinlerinde yer alan sona erme sebepleri vesözlesmenin sona ermesinin hükümleri incelenmistir.

Abstract:
Following the collapse of the Bretton-Woods system based on fixed rate,international money and capital markets have faced a serious interest rate andexchange rate risks. This situation has pointed the financiers to look for newfinancial instruments that provide to eliminate or at least to manage these risks.The swap transaction is one of the new ?financial instruments? that has occurredas a result of these searches.By the swap agreement the parties engage each other during the life of thecontract to make periodic payments by the same or different currencies that arelegally independent from the basic financial transaction. The two basic types of theagreement are interest rate and currency swap agreements. In interest rate swapsthe counterparties agrees to make each other periodic fixed or floating payments.The payments are calculated on the notional principals which are denominated insame currencies but notional principals are not exchanged. The periodic paymentscan be netted. In a currency swap, the currencies in which the principals aredenominated are different and netting is not possible.The swap transaction is not regulated in Turkish law specially although it?sused by especially banks and the big companies extensively. This situation causesthat the swap counterparties are faced with legal risks. To find solutions for theswap market?s legal problems, before all else, the swap transaction must be handleas a contract governed by private law. The study is based on this point of view andin the first part, the components, types, parties and formation of the swap contractand some of the important clauses which are in standard framework conventions?texts are analyzed. The second part of the study is assigned to the determination ofthe properties and legal character of the swap agreement. The final part of thestudy includes the contractual obligations and the cessation of agreement, in thiscontext, cessation causes which are in the standard framework agreement?s textsand the legal conclusions of the cessation are abstracted.