XVI. yüzyıl İspanyol edebiyatında Morisko romanı ve örnek romanlarda toplumun yansımaları: El Abencerraje ve La Histora de Los Dos Enamorados Ozmín y Daraja
The Moorish novel in the 16th century Spanish literature and the reflections of society in sample novels: El Abencerraje and La Historia de Los Dos Enamorados Ozmín y Daraja
Yazar: ILYAS MOH'D ISSA AL-SHAREFEEN
Danışman: DOÇ. DR. EBRU YENER GÖKŞENLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / İspanyol Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature

Özet:
Endülüs Medeniyeti 711-1492 yılları arasında İber Yarımadası'nda hüküm sürmüş olup, bu dönemde Müslümanlar Yahudiler ve Hristiyanlarla bir arada yaşamışlardır. Müslümanların farklı din mensuplarına gösterdikleri hoşgörüyle bir arada yaşama kavramı gelişmiş olup, farklı din ve kültürden insanlar birçok alanda büyük başarılara birlikte imza atmışlardır. Ancak Katolik Krallar tarafından başlatılan Reconquista (Yeniden Fetih) hareketinin tamamlanmasıyla birlikte yaşam kavramı kademeli olarak ortadan kalkmıştır. Söz konusu toplumsal değişimlerin yarımadadaki edebi yönelimleri de etkilediği görülür. XVI. yüzyılda ortaya çıkan ve Morisko romanı adı verilen bir roman alt türü bazı yazarlar tarafından kaleme alınmış olup Müslüman ve Hristiyan dinine mensup kişilerin bir arada huzur içinde yaşadığını sergileyen ve hoşgörüye dayalı tutumlarını ortaya koyan içeriğiyle dikkat çekmiştir. Bu tezin amacı bu roman alt türünün ortaya çıkışını ve özelliklerini incelemek, bunun ardından bu türün önde gelen iki romanı La historia del Abencerraje y de la hermosa Jarifa (Abencerraje ve Güzel Jarifa'nın Hikayesi) ve La historia de los dos enamorados Ozmín y Daraja (İki Aşık Ozmín ve Daraja Hikayesi) arasındaki farklılıkları ortaya koyarak toplumsal gerçeklerin bu eserlerdeki yansımalarını tespit etmektir. Bu inceleme sonucunda adı geçen eserler Morisko roman türünün özellikleri, farklı edebi akımlardan nasıl etkilendikleri ve dönemin toplumsal gerçeklerini yansıtma seviyeleri yönünden incelenmiştir. İncelemede saygın edebiyat tarihçisi Luis Morales Oliver'ın Morisko romanı hakkında ortaya koyduğu ölçütlerden yararlanılmıştır. Yapılan inceleme ışığında El Abencerraje adlı eserin bu alt türün özelliklerini yerine getirdiği, Ozmín y Daraja adlı eserin ise bazı yönlerden bu özelliklerden uzaklaştığı tespit edilmiştir. Her iki romanda da bir takım dönemsel gerçeklere rastlanmış olup, döneme dair eğitim, meslek yaşamı ve giyim-kuşam gibi toplumsal özelliklerin yansımalarına dair örnekler görülmüştür.

Abstract:
The Andalusian civilization, which thrived in the Iberian Peninsula from 711 to 1492, was characterized by the coexistence of Muslims, Jews, and Christians. The Muslims' tolerance towards people of different religions fostered a concept of harmonious living, leading to significant achievements across various fields by individuals from diverse religious and cultural backgrounds. However, the completion of the Reconquista by the Catholic Monarchs gradually dismantled this notion of coexistence. These societal transformations also influenced literary trends on the peninsula. In the 16th century, a novel sub-genre known as the Morisco novel emerged, authored by various writers. This sub-genre is notable for depicting Muslims and Christians living together peacefully, emphasizing attitudes of tolerance. The aim of this thesis is to examine the emergence and characteristics of this novel sub-genre, followed by a comparative analysis of its two prominent novels, La historia del Abencerraje y de la hermosa Jarifa (The Story of the Abencerraje and the Beautiful Jarifa) and La historia de los dos enamorados Ozmín y Daraja (The Story of the Two Lovers Ozmín and Daraja). This comparison seeks to identify the reflections of societal realities within these works. The study utilizes respected literary historian Luis Morales Oliver's criteria for Morisco novels to analyze these texts. The findings suggest that El Abencerraje aligns well with the characteristics of the sub-genre, while Ozmín y Daraja diverges from these features in certain aspects. Both novels contain references to period-specific realities, with examples reflecting societal traits of the time, such as education, professional life, and clothing.