Toplumsal hareketler ve sosyal medya ilişkisi: Gezi parkı ve Tahrir Meydanı örnekleri
Social movements and social media relation: The cases of Gezi Park and Tahrir Square
Yazar: TURGAY YERLİKAYA
Danışman: PROF. DR. ALİ MURAT YEL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Kişilerarası İletişim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Gezi Parkı = Gezi Park ; Mısır = Egypt ; Protesto = Protesting ; Sosyal hareketler = Social movements ; Sosyal medya = Social media ; Sosyal olaylar = Social events

Özet:
Bu tez çalışmasında, Mısır devrimi ve Gezi Parkı protestoları toplumsal hareketler literatürü açısından ele alınmış ve söz konusu hareketlerde sosyal medyanın nasıl bir rol oynadığı incelenmiştir. Bu bağlamda çalışmanın odaklandığı soru şudur: "Toplumsal hareketler ve medya arasındaki ilişki nedir, Gezi Parkı ve Mısır'daki hareketler Twitter'da nasıl temsil edilmiş ve bu mecrada söylemsel olarak nasıl çerçevelendirilmiştir?" Bu açıdan sosyal medyanın toplumsal hareketlerde kamusal alan rolü üstlenip üstlenmediği ve her iki toplumsal hareket örneğinin geleneksel toplumsal hareket tipolojilerinden farklı olup olmadığı kendi tarihsel ve toplumsal şartları içerisinde ele alınmıştır. 25 Ocak 2011'de Mısır'da toplumsal hareketlenme kendisini göstermiş ve bu hareket Hüsnü Mübarek'in istifa etmesiyle kısa sürede sonuçlanmıştır. Gezi Parkı protestoları ise 27 Mayıs 2013'te başlamış ve süreç içerisinde tamamen hükümeti hedef alan bir tutumla farklı bir noktaya evrilerek kısa sürede sönümlenmiştir. Her iki toplumsal harekette de yeni medya araçları örgütlenme ve daha geniş kitlelere ulaşma adına önemli etkiler de bulunsa da bu toplumsal hareketlenmeleri sosyal medya devrimleri olarak yorumlamak eksik bir değerlendirme olacaktır.
Araştırma boyunca seçilen tarih aralıklarında Twitter üzerinden bir inceleme yapılmış ve veriler Crimson Hexagon programı ile derlenmiştir. Ortaya çıkan kapsamlı verilerin daha anlamlı bir analizinin yapılması adına eleştirel söylem analizi metodu tercih edilmiştir. Bu bağlamda kullanılan veriler, her iki toplumsal hareket örneğinin Twitter'da nasıl çerçevelendiğini gösteren birincil kaynak ve saha araştırmalarındaki bulgulara dayanmaktadır. Sonuçta bu çalışmada incelenen örnek olayların geleneksel hareket tipolojilerinden ayrıştığı ve yeni toplumsal hareket modellerine birçok açıdan benzediği iddia edilmektedir. Sosyal medya araçlarının geleneksel iletişim formlarını dönüştürdüğü, yeni kamusallıkları ortaya çıkarttığı ve sosyal değişmeye etki eden önemli bir değişken olduğu fakat toplumsal hareketlerin sonucuna doğrudan etki etmediği çalışmanın temel bulguları arasındadır.

Abstract:
This thesis examines the revolution in Egypt and the Gezi Park protests within the literature of social movements and evaluates how social media has played a role in the named movements. In this sense, the main question trying to be answered is, "What is the relationship between social movements and the media, how did the Gezi Park protests and uprisings in Egypt reflect this, and how has this been framed in the discourse?" In this sense, the issue of whether social media takes a role in public space in regards to social movements, and whether the two social movements in focus here are different from traditional social movements has been examined in their own historical and cultural framework. The uprisings in Egypt began on January 25, 2011, and ended with the resignation of Hosni Mubarak. The Gezi Park protests began on May 27, 2013, evolved into a movement that had the government in target, and ended in a short period of time. While in both social movements new media tools had a significant impact on their ability to organize and reach wider masses, it would be wrong to interpret these movements as social media revolutions.
The research has been conducted on Twitter, and the data within the specific time periods have been compiled using Crimson Hexagon. In order to be able to analyze the data, a critical discourse analysis method has been adopted. The data used in this context is based on the findings of primary research and field research, showing how examples of both social movements are framed on Twitter. Ultimately, it is claimed that the case studies examined in this study differ from traditional movement typologies and resemble models of new social movements in many respects. Among the main findings of this study is that while social media tools have become traditional forms of communication, have created new public spaces and have an effect on social change, they do not have a direct effect on the outcome of social movements.