Diyarbakır Sulu koşullarında ileri kademe ekmeklik buğday hatlarının verim ve kalite özelliklerinin bölge çeşitleriyle karşılaştırılması
Comparison of yield and quality prroperties of advanced bread wheat lines in Diyarbakır irrigated condittions with regional cultivars
Yazar: SEMA DUMLUPINAR
Danışman: DOÇ. DR. AYDIN ALP
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma,CIMMYT-ICARDA ıslah programları tarafından geliştirilen ileri kademe ekmeklik buğday hatlarının Diyarbakır ekolojik şartlarında verim ve kalite özellikleri açısından incelenmesi ve bölge standart çeşitleriyle karşılaştırılarak üstün hatların ileri generasyonlarda değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür.Araştırmada materyal olarak 79 adet ileri kademe ekmeklik buğday hattı ve kontrol olarak 7 adet tescilli ekmeklik buğday çeşidi (Pehlivan, Gerek-79, Karahan, Sönmez, Müfitbey, Bayraktar-2000, Nacibey) kullanılmıştır. Deneme 2017-2018 yetiştirme döneminde Tesadüf Blokları Deneme desenine göre 2 tekerrürlü olarak Diyarbakır sulu koşullarında yürütülmüştür.Araştırmada bitki boyu, başak uzunluğu, başakta tane sayısı, başaklanma süresi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, parsel verimi, Zeleny sedimantasyon değeri, tanede protein oranı, tanede gluten (öz) oranı gibi verim ve kalite özellikleri incelenmiştir. 
Araştırmada kullanılan hatların bitki boyu 56.5-97.8 cm; başak uzunluğu 5.4-11.1 cm;  başakta tane sayısı 1.3-29.6 adet; başaklanma süresi 141-159 gün; bin tane ağırlığı 25.5-53.7 g;hektolitre ağırlığı 65-81.9 kg; parsel verimi ise 68.6-969.5 kg/da arasında değerler gösterdiği saptanmıştır.

Araştırmada en yüksek parsel verimine sahip olan 10 ekmeklik buğday hattında Zeleny sedimantasyon değeri, tanede protein oranı ve tanede gluten (öz) oranı gibi kalite özellikleri incelenmiştir. Zeleny Sedimantasyon değerleri 22-53 ml; protein oranı %12.9-13.7; gluten(öz) oranı ise %29.2-42.3 arasında değiştiği tespit edilmiştir.
Araştırma sonunda tarımsal ve kalite özellikleri yönünden üstün bulunan hatların Diyarbakır ekolojik koşullarına uyumlu olduğu ve ileri araştırmalar tamamlandıktan sonra bölge buğday üretim alanlarında çeşit adayı olarak değerlendirilebileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This research was carried out in order to examine the grain yield and quality characteristics of advanced wheat bread lines developed by CIMMYT-ICARDA breeding programs in Diyarbakır irrigated conditions and to compare with there gional Standard cultivars for the evaluation of superior linesin advanced generations. In the research, 79 advanced bread wheat lines and 7 registered cultivars  (Pehlivan, Gerek-79, Karahan, Sönmez, Müfitbey, Bayraktar-2000, Nacibey) were used as materials. The experiment was carried out in Diyarbakır irrigated condition swith 2 replicationsaccordingtotheRandomizedBlocks Trial Design duringthe 2017-2018 cultivationperiod. In the study, yield and quality characteristics such as plant height, spike length, grain number per spike, number of days of spike, thousand grains weight, hectoliter weight, parcel grain yield, Zeleny sedimentation value, protein ratio, gluten ratio were examined. 

The plant height of the lines used in the study was 56.5-97.8 cm; spike length 5.4-11.1 cm; the grain number perspike was 1.3-29.6; number of days of spike was 141-159 days; thousand grains weight was 25.5-53.7 g; hectoliter weight was 65-81.9 kg; parcel grain yield was found between 6.86-96.95 kg / ha. 
Zeleny sadimentation value, protein ratioand gluten content in grain were investigatedin 10 bread wheat line swith the highest grain yield. Zeleny Sedimentation values 22-53 ml; protein ratio12.9-13.7%; gluten ratio was found to be between 29.2-42.3%.
At the and of the study, it is concluded that the lines which are superior in terms of agricultural and quality characteristics are compatible with the ecological conditions of Diyarbakır andafterthecompletion of fur there researches, it can be considered as a candidate of cultivar in wheat production are as of region