İslâmlaşma sürecinde Belh şehri
Balkh city in process Islamization
Yazar: SHAFİQULLAH ERKİN
Danışman: DOÇ.DR. BİLAL KEMİKLİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Tarih = History

Özet:
vÖZETİSLÂMLAŞMA SÜRECİNDE BELH ŞEHRİShafiqullah ERKİNSüleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsüİslam Tarihi ve Sanatları Anabilim DalıYüksek Lisans Tezi, 150 Sayfa, Haziran 2005Danışman: Doç Dr. Bilal KEMİKLİBu çalışmada, Horasan'ın dört büyük siyasû merkezlerinden biri olan Belhşehrinin, İslâm öncesi ve İslâm sonrası dönem tarihini ele aldık. Belh şehri,kurulduğundan bu yana bölgesinde dinû, kültürel, coğrafû ve fizikû, ticarû ve siyasûbakımdan önem arz etmiştir.Tarih boyunca çeşitli din ve ırkların gözde yeri olan Belh, Zerdüştlüğün çıkışyeri olarak bilinmektedir. Coğrafû ve fizikû konumu dolayısıyla ticaret yollarının veİpek Yolu üzerinde bulunması sebebiyle bu şehrin ticaret merkezi konumunagelmesini sağlamıştır. Bu yüzden bir çok hükümdarın dikkatini çekmiş, savaş veistilâlarla karşı kaşıya kalan bu şehrin yapısı sık sık değişmeye mahkum olmuştur.M.Ö. 330 yılında Büyük İskender'in burayı ele geçirip İskenderiye adını vererekBaktrian Kırallığının ilim ve kültür merkezi olarak ilân etmesi Belh'in tarihi öneminiartırmıştır.Miladi I. yüzyıldan itibaren İranlılar ve Türklerin hakimiyeti altında kalanBelh, İslâmiyet'in bölgeye yayılışına (H. 20-21/M. 641-42) kadar da Türklerinhakimiyetinde kalmıştır. İslâmiyet'in kabulüyle (H. 41-42/M. 661-62) beraber Belhve civarı, dinû ve ilmû alanda hızlı gelişmeler kaydederek İslâm kültür ve medeniyetimerkezlerinden biri haline gelmiştir. İslâm coğrafyacılar bu şehre, Ümmü'l-Bilâd(Şehirlerin anası) unvanını vererek İslâm dünyası açısından önemini belirtmişlerdir.Anahtar Kelimeler: Belh, Horasan, Bölge, İslâm, Amuderya, Maverâünnehr,Şehir, Ticaret.

Abstract:
viABSTRACTBALKH CITY IN PROCESS ISLAMIZATIONShafiqullah ERKİNUniversity of Süleyman Demirel, Institute of Social Sciences,Chair of Islamic History and Atrs.Mazter Thesis, 150 Pages, June 2005Supervising: Assoc. Prof. Dr. Bilal KEMİKLİIn this research, I have dealt with pre and after Islamic period of Balkh, whichwas the one of Khorasan?s biggest political centre at that time. The city of Balkh wasthen politically, culturally, religiously, geographically and commercially one of theactive places since it was established.Historically, Balkh was the abode of various religions and races. Even it wasclaimed that Zoroastrianism was originated from that city of Balkh. Since the citywas founded in the junctions of Silk Road, it inevitably became one of the significantcommercial centres of that region. This feature of city was attracted many powerfulSultans, so it experienced many wars and occupations. Because of this, city has beenculturally and socially changed many times. It was also claimed that Alexander theGreat was occupied this city in 330 BC and then it became the cultural centre of thisregion.After the first century AD, the city was ruled by Turks and Iranians. Itremained under the dominance of Turks until the spread of Islam H. 20-21/ 641-42.When the majority of the inhabitants of the city became Muslim, the city graduallyhas become the centre of Islamic culture and civilization. Because of this feature ofthe city, the Muslim scholars of geography have named the city as the mother ofcities (al-umm al-bilad). This naming itself indicates the significance of the city atthat time.Key words: Balkh, Khorasan, Region, Islam, Amudarya, Mawara al-Nahr,City, Commerce.