Amerika Birleşik Devletleri'nin Büyük Ortadoğu Projesi ve Türkiye
The United States of America's Great Middle East Project and Turkey
Yazar: ABDULLAH URUL
Danışman: PROF. DR. FERİDE HÜLYA BAYKAL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu tezin amacı; Amerika Birleşik Devletlerinin Büyük Ortadoğu Projesi'ni araştırmak ve bu projenin siyasi ve toplumsal etkilerini ve sonuçlarını ortaya koyarak projeyi Türkiye açısından değerlendirmektir. Çalışmada ABD ile birlikte, birçok ülkeyi de ilgilendiren Büyük Ortadoğu Projesi'nin ne olduğu, geçirdiği süreçler ve Türkiye'ye yansımaları ele alınmış ve bazı öngörülerde bulunulmuştur. Ayrıca kavramsal çerçeve'nin sağlanabilmesi için tarihsel süreç içerisinde Ortadoğu, Ortadoğu'da etnik yapı, bu bölgedeki istikrarsızlığın nedenleri ve bölgeye yönelik yeni Amerikan doktrinleri incelenmiştir.Soğuk Savaş sonrasında, ABD, küresel hegemonya sağlayabilmek, yeni dünya düzenini, kendi istekleri çerçevesinde oluşturabilmek ve ortaya çıkan yeni tehditleri etkisiz hale getirebilmek amacıyla politikalar belirlemeye başlamıştır. Yeni dünya düzeninin itici gücü (sürekli yenilenen güç) olarak da küreselleşme süreci ve yarattığı fırsatlar ön plana çıkmıştır. Bu nedenle Amerika küreselleşmenin önündeki engellerin kaldırılmasını bir ulusal güvenlik konusu olarak ilan etmiştir.11 Eylül 2001 terör saldırılarının yıkıcı etkilerinden sonra ABD, güvenlik politikalarını yeniden tanımlamıştır. ABD'nin yeni tehdit algılamalarında terör ilk sıraya yerleşmiştir. Bush Yönetiminin Ortaya attığı ?önleyici müdahale? kavramı ile terör ve teröre destek veren ülkelere önceden müdahale yolu açılmıştır.11 eylül terör saldırıları Ortadoğu'dan kaynaklanmıştır. Bu nedenle ABD, Ortadoğu'nun yeniden yapılandırılması çalışmalarına başlamış ve Büyük Orta Doğu Projesini geliştirmiştir. Proje, büyük Ortadoğu alanında yer alan halkların son derece kötü koşullarda yaşadıkları ve bu durumun mevcut sorunların ortaya çıkışındaki en önemli etken olduğu varsayımına dayandırılmıştır. Eğer, ekonomik ve sosyal koşullar düzeltilir ve demokrasiye geçiş sağlanırsa, yönetime katılım olanağı bulan ve refah düzeyi yükselen Ortadoğu halkları, istikrarlı bir yapı kazanacak Batı'yı tehdit eden tehlikelerden uzaklaşacaklardır.Büyük Ortadoğu Projesi, ABD'de Yeni Muhafazakarlar?ın iktidarda olmasından dolayı, daha çok güç kullanma öncelikli olarak gelişmiştir. ABD'nin gücünü Yeni Muhafazakarlar?ın öngördüğü fiili müdahale şeklinde kullanmasının yarattığı olumsuz durum, dünya barışını tehlikeye sokmuştur.Büyük Ortadoğu Projesinde ABD'nin Türkiye'ye, ?model ülke? ve ?cephe ülke? rollerini biçtiği değerlendirilmiştir. Türkiye bu rollere sert tepki göstermiştir. Özellikle Irak müdahalesinden sonra tarafların bu bölgeye yönelik çıkarlarındaki farklılaşmalar beraberinde bazı kırılmaları da su yüzüne çıkarmıştır. Türkiye fiili müdahale doktrinine karşı olmakla birlikte BOP'sini desteklemektedir. Bu destek, BOP'un sadece insani yönlerini kapsamaktadır.Anahtar kelimeler: Büyük Orta Doğu Projesi, Türkiye, Ortadoğu, Bush Doktrini,11 Eylül Saldırısı

Abstract:
In this study, the Great Middle East Project Which interests many countries together with the US, has been evaluated and with it?s contents, it?s evolution and the reflections on Turkey. Moreover, the middle East with in the historical framework, the ethnic structure in the middle east , the reasons fort he instability in the region and the American doctrines towards the region have been analyzed in order to establish a conceptual frameworkIn the post ?cold war period, the USA has started to develop policies in order to establish global hegemony, to establish the new world order around their demands and to disable new threats that emerge. The pushing force of the new world order (Which is a force that constantly renews itself) has emerged as the globalization process and the opportunities it has created. Fort his reason, America has declared the process of getting rid of all the barriers in front of globalization , a matter of national security.The US security policies have been re- defined after the devastating effects of the terrorist attacks of September 11, 2001. Terrorism has taken the first place in the list of threats. The nation of ?preventive intervention? introduced by the Bush administration has opened the way for early interventions to terrorism actions and to countries that support terrorism.The attacks of September 11 have emanated from the Middle East. Fort his reason the United States has started the process of restructuring the middle east and developed thr Great Middle East Project. The Project was based on the assumption that the people living in the Great Middle East region live in extremely poor conditions which is the main factor in the emergence of the current problems If the economic and social conditions were improved and a transition to democracy were established, the Middle Eastern peoples who would get a chance to be involved in the administration and enjoy higher prosperity would establish stability and distance themselves from dangers that threaten the west.The Greater Middle East project has been designed with usage of military power priority since neoconservative?s are in power in US government. The negative situation that caused by the active intervention foreseen by neoconservatives has put the world peace in danger.Turkey was given the role of ?model state? and ?front-line state? by the US in Middle East Project. Turkey has seriously rejected this definition of roles. Especially after the US invasion of Iraq, actors? interests on this region make the polarization become apparent. While Turkey is opposed to intervention doctrine, it has been supporting The Greater Middle East Project. This support includes only humanity matters of The Greater Middle East Project.Keywords: The Greater Middle East Project, Turkey, Middle East, Bush?s Doctrine, The attacks of September 11