XVIII. yüzyıl topçu ocağında değişim: Claude Alexander Comte de Bonneval (Humbaracı Ahmed Paşa) ve Baron Françoıse de Tott'un ıslahat çabaları
The change in the 18th century Ottoman artillery corps: The reform efforts of claude Alexander Comte de Bonneval (Humbaracı Ahmed Pasha) and Baron Françoise de Tott
Yazar: GÖKHAN ÖZKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERT CAN ERDOĞAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Tezin ilk bölümünde bu teze konu olan değişimler, başlangıçtan I. Mahmud dönemine kadar olan topçuluk sürecini kapsamaktadır. Bu dönemde, Osmanlı ordusunun askeri tarihi, sadece askeri başarılarla değil, aynı zamanda yönetim anlayışındaki değişimler ve askeri düşünce yapısındaki evrimle de şekillenmiştir. Özellikle I. Mahmud döneminde, askeri organizasyonlar ve stratejilerde yaşanan yenilikler, Osmanlı İmparatorluğu'nun askeri gücünün modernleşme sürecini hızlandırmıştır. Tezin diğer bölümlerinde ise, XVIII. yüzyılda Osmanlı Topçu Ocağı'nda gerçekleşen köklü değişimleri, özellikle de Claude Alexander Comte de Bonneval (Humbaracı Ahmed Paşa) ve Baron François de Tott'un icraatları çerçevesinde incelemeyi hedeflemektedir. Araştırma, Osmanlı İmparatorluğu'nun askeri yapısındaki dönüşümlerin, iç ve dış dinamikler tarafından nasıl şekillendirildiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, bu dönemde askeri reformların gerçekleştirilmesi sürecinde yerli ve yabancı uzmanların etkisi de ele alınacaktır. XVIII. yüzyıl, Osmanlı askeri tarihi açısından önemli bir dönüm noktasıdır. Bu dönemde, Osmanlı ordusu, geleneksel savaş yöntemlerinden modern askeri taktiklere geçiş sürecine girmiştir. Topçu Ocağı, bu dönüşümün merkezinde yer almakta olup, özellikle topçuluk alanındaki yenilikler, savaşın seyrini değiştiren unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Bonneval ve de Tott gibi askeri uzmanlar, dönemin askeri ihtiyaçlarına uygun olarak yeni teknikler ve organizasyon yapıları geliştirmiştir. Bonneval, Osmanlı ordusunun topçu gücünü modernleştirirken, de Tott'un çalışmaları ise topçuluk eğitimine ve uygulamalarına büyük katkı sağlamıştır. Tez, arşiv belgeleri ve dönemin askeri yazın üzerinden, Osmanlı Topçu Ocağı'nın gelişim sürecini ortaya koymaktadır. Bu belgeler, dönemdeki reformların etkilerini, askeri disiplindeki değişimleri ve yapılan yenilikleri detaylı bir biçimde sergilemektedir. Osmanlı İmparatorluğu'nun büyük fetihleri ve askeri başarıları, bu reformların sağladığı modernizasyon ile doğrudan ilişkilidir. Özellikle, topçu birliklerinin etkinliği, Batılı stratejilerin benimsenmesi ile önemli bir dönüşüm yaşamıştır. Osmanlı askeri hizipleri arasındaki geçişkenlik, tarihsel süreçte çeşitli etkilere maruz kalmıştır. Bonneval ve de Tott'un katkıları, yalnızca askeri başarılarla sınırlı kalmayıp, aynı zamanda Osmanlı yönetim yapısına ve toplumsal dinamiklere de sirayet etmiştir. Bu durum, toplumsal ve ekonomik yapının yeniden şekillenmesine yol açarak, geniş bir reform hareketinin zeminini oluşturmuştur. Sonuç olarak, bu tez, XVIII. yüzyılda Osmanlı Topçu Ocağı'ndaki değişimlerin, Bonneval ve de Tott'un rolü aracılığıyla ele alınmasını sağlayarak, Osmanlı askeri geçmişinde önemli bir yere sahip olan topçuluğun gelişimini derinlemesine incelemektedir. Araştırma, Osmanlı İmparatorluğu'nun askeri tarihi ve reform süreçlerine ışık tutarak, tarihsel bir bakış açısıyla bu dönemde yaşanan değişimlerin daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Tez, aynı zamanda Osmanlı İmparatorluğu'nun askeri yapılanmasına dair kalıcı etkileri sorgulamakta ve bu süreçte meydana gelen toplumsal dinamiklerin ve sürecin askeri alandaki dönüşümlere olan yansımalarını analiz etmektedir.

Abstract:
The first chapter of the thesis covers the changes that are the subject of this thesis, encompassing the artillery process from the beginning until the reign of Sultan Mahmud I. During this period, the military history of the Ottoman army was shaped not only by military successes but also by changes in governance and the evolution of military thought. Particularly during the reign of Mahmud I, innovations in military organizations and strategies accelerated the modernization of the Ottoman Empire's military power. The subsequent chapters aim to examine the profound changes that occurred in the Ottoman Artillery Corps in the 18th century, especially within the framework of the actions of Claude Alexander Comte de Bonneval (Humbaracı Ahmed Pasha) and Baron François de Tott. The research emphasizes how the transformations in the military structure of the Ottoman Empire were shaped by both internal and external dynamics. Additionally, the influence of local and foreign experts in the process of implementing military reforms during this period will also be addressed. The 18th century represents a significant turning point in Ottoman military history. During this time, the Ottoman army entered a transition from traditional warfare methods to modern military tactics. The Artillery Corps was at the center of this transformation, with innovations in artillery emerging as key factors that altered the course of warfare. Military experts like Bonneval and de Tott developed new techniques and organizational structures tailored to the military needs of the era. While Bonneval modernized the artillery strength of the Ottoman army, de Tott's contributions significantly enhanced artillery training and practices. The thesis reveals the development process of the Ottoman Artillery Corps through archival documents and military literature of the period. These documents meticulously showcase the effects of the reforms, changes in military discipline, and the innovations that were implemented during that time. The significant conquests and military successes of the Ottoman Empire are directly related to the modernization provided by these reforms. Particularly, the effectiveness of artillery units underwent a crucial transformation with the adoption of Western strategies. The interconnectivity among Ottoman military factions has been subject to various influences throughout history. The contributions of Bonneval and de Tott were not limited to military victories; they also permeated the administrative structure and societal dynamics of the Ottoman state. This situation led to a reshaping of social and economic structures, laying the groundwork for a broad reform movement. Consequently, this thesis examines the changes in the Ottoman Artillery Corps in the 18th century through the roles of Bonneval and de Tott, offering a deep investigation into the development of artillery, which holds significant importance in Ottoman military history. The research aims to shed light on the military history and reform processes of the Ottoman Empire, contributing to a better understanding of the changes that occurred during this period from a historical perspective. The thesis also questions the lasting effects on the military organization of the Ottoman Empire and analyzes the reflections of societal dynamics and transformations in the military domain that emerged throughout this process.