Yetiştirici koşullarında farklı iki zamanda kızgınlıkları toplulaştırmanın koyunlarda verimlilik üzerine etkisi
The effect of oestrus synchronization in two different periods on the reproductive performances of sheep under extensive production system
Yazar: MURAT YILMAZ
Danışman: PROF. DR. TUFAN ALTIN
Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Bölümü / Hayvan Yetiştirme Ana Bilim Dalı / Küçükbaş Hayvan Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, iki farklı dönemde kızgınlık senkronizsayonun yetiştirici koşullarında koyunların üreme performansları üzerine etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Koyunların kızgınlık döngüleri iki farklı zamanda (üreme mevsiminden 1.5 ay önce ve üreme mevsiminde) senkronize edilmiştir. Hayvan materyalini Adnan Menderes Üniversitesi Grup Koyun Yetiştirme Programı (ADÜ-GKYP) üyesi 2 yetiştirici işletmesinde bulunan, her yıl yaklaşık 125 baş Kıvırcık koyun ve ADÜ-GKYP üst sürüsündeki, 8 baş Sakız koç oluşturmuştur. Koyunlara 30 mg cronolone (progesteron) içeren süngerler 14 gün süreyle vaginal olarak takılmışıtır. Süngerler çıkarıldıktan sonra kas içi enjeksiyonla 500 IU PMSG kullanılarak kızgınlıklar toplulaştırılmıştır. Koyunlar, Sakız koçlarla doğal çiftleşme yöntemi kullanılarak 5?6 koyuna bir koç düşecek şekilde gruplandırılarak çiftleştirilmiştir. Aşım öncesi koyunlar tartılarak canlı ağırlıkları belirlenmiş ve vücut kondüsyon puanlaması (VKP) iki yıl süre ile alınmıştır. Üç yıl devam edilen uygulamalarda, işletmelerde sürülerin ayrıntılı kayıtları tutulmuştur. Çiftleşme mevsimi öncesi ve çiftleşme mevsiminde hormon uygulamanın, koyunlarda kuzu verimine etkileri, bu çalışmayla ortaya konulmuştur.Yetiştirici koşullarında yapılan çalışmada, Kıvırcık koyunlarında aşım (koç katım) öncesi canlı ağırlık ortalaması ve VKP değeri sırasıyla; 49.63 kg ve 2.25 olarak bulunmuştur. Yıllara, dönemlere ve işletmelere göre, canlı ağırlık ve VKP'nin çok önemli (P<0.01) ölçüde değiştiği ortaya çıkmıştır.Toplam 365 gözlemden, ortalama gebelik, kuzulama oranı, koç altı koyun başına doğan kuzu ve gebelik üretkenliği sırasıyla; % 58.7, % 54.9, 0.86 ve 2.73 değerleri elde edilmiştir. İşletmelere göre ortaya çıkan farklılıklar oldukça önemlidir (P<0.01). Koyunların doğumda canlı ağırlık ortalaması 43.48 kg, Kıvırcık x Sakız F1 kuzularının doğum ağırlığı 3.18 kg'dır. Kuzu verimi bakımından önemli bir özellik olan doğum ağırlığı üzerine dönem, doğum tipi ve cinsiyet önemli etkide bulunmuştur (P < 0.01).Toplam üretkenlik, laktasyon üretkenliği, doğuran koyuna göre pazarlanan kuzu sayısı ve pazarlanan kuzu ağırlığına ilişkin en-küçük kareler ortalamaları sırasıyla; 12.44, 9.92, 1.07 ve 30.51 kg olarak bulunmuştur. Çalışmada, 245 baş Kıvırcık x Sakız F1 melezi kuzuya ait, pazarlama ağırlığı, günlük canlı ağırlık artışı, koçaltı koyuna göre pazarlanan kuzu sayısı ve ağırlığına ilişkin ortalamaları sırasıyla, 29.10 kg, 167.48 g, 0.60 ve 17.45 kg'dır. 100 gün ve pazarlama dönemi yaşama gücü sırasıyla; % 66.81 ve % 63.57 olarak bulunmuştur. Kuzularda yaşama gücü için yılın etkisi çok önemli bulunmuştur (P < 0.01).Anahtar sözcükler: Kıvırcık, senkronizasyon, kuzu verimi, toplam üretkenlik

Abstract:
The aim of this study was to determine the effect of oestrus synchronization in two different periods on the reproductive performances of sheep under extensive production system. In this study, the estrus cycle of the ewes was synchronized in two different periods (before and during the mating season). This research was conducted on approximately 125 Kıvırcık sheep in breeders? farms and 8 Chios rams in Adnan Menderes University-Group Sheep Breeding Program (ADÜ-GKYP) flock for three years. The oestrus cycles of the ewes were synchronized with intravaginal progestagen sponges impregnated with 30 mg cronolone. After 14 days sponges were removed and the females received an intramuscular injection 500 IU (PMSG) and five or six ewes were mated with Chios rams. Before the introduction of rams, the ewes were weighed and body condition score (BCS) were determined only two years. This research was continued three years and detailed flocks recording were managed. Before and during the mating season the effect of hormonal synchronization on lamb production and the reproductive performances of sheep were determined and analyzed.A week before the introduction of rams, average body condition score (BCS) and live weight of Kivircik ewes were 49.63 kg and 2.25, respectively under extensive production system. The effects of years, periods and farms were significant on live weight and BCS. Pregnancy rate (%), lambing rate (%), fecundity and fertility for 365 Kıvırcık sheep were % 58.7, % 54.9, % 0.86 and % 2.73 respectively. The effect of farms were significant (P<0.01). The least-squares mean of ewe body weight at parturition was 43.48 kg, mean birth weight of lambs (Kıvırcık x Sakız F1) was 3.18 kg. Lambing season, birth type and sex of lambs for birth weight were significantly different (P < 0.01).The least-squares means of total productivity, lactation productivity, number of the marketing lambs and lambs marketing weight per lambed ewe were 12.44, 9.92, 1.07 and 30.51 kg respectively. In this research, average marketing weight and daily live weight of 245 lambs (Kivircik x Sakiz (F1) per mated ewe were 29.10 kg, 167.48 g, average number of marketing lambs and live weights of lambs (F1) were 0.60 and 17.45 kg respectively. Survival rate of lambs until 100 days of age and time of marketing were % 66.81 and % 63.57 respectively. The effect of years were significant (p<0.01).Key words: Kivircik, synchronization, lamb productivity, total fertility