Hemodiyaliz hastalarında koroner arter kalsiyum skorlama, kemik mineral dansitometri parametreleri ve serum fetuin-A düzeyi ilişkisi
The association of coronary artery calcification, bone mineral densitometry and serum fetuin-A levels in maintenance hemodialysis patients
Yazar: ALPER KIRKPANTUR
Danışman: PROF.DR. BÜLENT ALTUN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Nefroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2007
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
ÖZETKırkpantur A. Hemodiyaliz hastalarında koroner arter kalsifikasyonu, kemik mineraldansitometri ve serum fetuin-A düzeyi ilişkisi. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi,Nefroloji Tezi, Ankara, 2007.Giriş. Son dönem böbrek hastalığına ulaşan bireylerde arteriyel kalsifikasyon yaygın olarakgözlenmektedir. Birçok çalışma, aterosklerotik plak kalsifikasyonu ile kemik oluşumundanbenzer mekanizmaların sorumlu olduğunu düşündürmektedir. Karaciğerden sentezlenenfetuin-A, vasküler kalsifikasyonu önlemekle birlikte henüz tam anlamıyla aydınlatılmamışfonksiyonlara sahip olarak kemik dokuda bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı kemik mineraldansitometri (KMD) parametreleri, koroner arter kalsifikasyonu (KAK) ve serum fetuin-Adüzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir.Materiyal-Metodoloji. Bu çalışmaya 72 adet hemodiyaliz (HD) hastası dahil edilmiştir (39kadın ve 33 erkek, ortalama yaş 54Â±19 yıl, hepsi haftada 3 defa HD programında). Hastalaradual enerji X-ışını absorpsiyometri tekniği ile KMD analizi, electron-beam computedtomography (EBT) ile de koroner arter kalsiyum skorlaması (KAKS) yapılmıştır. KAKSdeğerlerine göre hastalar Grup 1 (KAKS=0-99 arası) ve Grup 2 (KAKSâ¥100) olmak üzere 2gruba ayrılmışlardır. Hastalarda KMD parametreleri, KAKS ve serum fetuin-düzeyleriarasındaki ilişkiler araştırılmıştır.Sonuçlar. Radius proksimal bölgesinde T-skoru (-2.0)'nin altında olan bireyler, T-skoru budeğerin üzerinde olan bireylere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek KAKSile sağ koroner arterde ve sol sirkümfleks arterde daha fazla hacim ve kitlede plaklara sahiptir.Femur boyun bölgesinde T-skoru (-2.0)'nin altında olan bireyler, T-skoru bu değerin üzerindeolan bireylere göre hem sol ana koroner arterde hem de sağ koroner arterde istatistiksel olarakanlamlı derecede daha fazla hacim ve kitlede plaklara sahiptir. Femur trokanter bölgesinde T-skoru (-2.0)'nin altında olan bireyler, T-skoru bu değerin üzerinde olan bireylere göre dahayüksek KAKS değerlerine ve sol ön inen koroner arterde istatistiksel olarak olarak anlamlıderecede daha fazla kitlede plaklara sahiptir. Sağ koroner arterdeki plakların kitlesi ve hacmibu bölgede T-skoru (-2.0)'nin altında olan bireylerde, T-skoru bu değerin üzerinde olanbireylere göre daha yüksektir. Lomber vertebra L1-L4 bölgesinde T-skoru (-2.0)'nin altındaolan bireyler, T-skoru bu değerin üzerinde olan bireylere göre hem sol ana koroner arterdehem de sağ koroner arterde istatistiksel olarak anlamlı derecede daha fazla kitle ve hacimdeplaklara sahiptir. Serum fetuin-A konsantrasyonları <0.6 g/L olan hastalarda KAKS değeri,serum fetuin-A konsantrasyonu >0.6 g/L olanlara göre daha yüksektir (328Â±25 ve 72Â±6.7,p<0.05). Benzer şekilde serum fetuin-A konsantrasyonu <0.6 g/L olan hastaların istatistikselolarak anlamlı düzeyde sol ana koroner arterlerinde (86Â±25 ve 12Â±8.3 mm3 ile 34Â±12 ve4.9Â±1.6 gr) ve sağ koroner arterlerinde (72Â±18 ve 11Â±6 mm3 ile 33.9Â±23 ve 26.8Â±9 gr) dahafazla hacim ve kitlede plak bulunmaktadır. Serum fetuin-A konsantrasyonları <0.6 g/L olanhastalarda radius proksimal (-3.4Â±1.2 ve -1.8Â±1.4), femur trokanter (-2.5Â±1.6 ve -1.3Â±1.6) velomber vertebra L1-4 bölgelerindeki T-skorları (-2.17Â±1.5 ve -1.3Â±1.2), serum fetuin-Akonsantrasyonu >0.6 g/L olanlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha düşüktür.Tartışma. Bu çalışmaya göre, HD hastalarında azalmış kemik mineral dansitometriparametreleri ile artmış koroner arter kalsifikasyonu arasında birliktelik vardır. Fetuin-A,vasküler kalsifikasyonu inhibe etmesi ve kemik metabolizması üzerindeki etkileri ile bubirliktelikte önemli bir rol oynayabilir.Anahtar kelimeler: Hemodiyaliz, vasküler kalsifikasyon, kemik mineral dansitesi, fetuin-A

Abstract:
ABSTRACTKirkpantur A. The association of coronary artery calcification, bone mineraldensitometry and serum fetuin-A levels in maintenance hemodialysis patients. HacettepeUniversity School of Medicine, Thesis in Nephrology, Ankara, 2007.Background. Patients with end stage renal disease have a very high prevalance and extent ofarterial calcification. A number of studies suggest that similar pathophysiologic mechanismsare responsible for development and progression of the calcification of atherosclerotic plaqueand bone formation. Fetuin-A of hepatic origin circulates in large amounts in serum, is apotent calcification inhibitor and also is expressed in bone, where it has not-yet well-definedfunctions. The aim of this study was to investigate the relation of bone densitometryparameters,coronary artery calcification and serum fetuin-A levels.Material-Methods. Participants were 72 maintenance hemodialysis patients (39 women and33 men, mean age 54Â±19 years, on hemodialysis thrice a week) who had radius, hip and spineBMD assessed by dual-energy x-ray absorptiometry and coronary artery calcium score(CACS) measured by electron-beam computed tomography. Coronary artery calcium scoreswere grouped into Group 1 (CACS=0-99) and Group 2 (CACSâ¥100). The associationsbetween site-specific BMD parameters, CACS and serum fetuin-A levels were studied.Results. The CACS, the mass and the volume of plaques in right coronary artery (RCA) andleft circumflex artery were significantly higher in patients with a T-score below (-2) thanabove that in the proximal region of the radius. The mass and the volume of plaques in leftmain coronary artery and in RCA were significantly higher in patients with a T-score below(-2) than above that in the neck region of the femur (hip). The CACS, the mass of plaques inleft anterior descending artery, the mass and the volume of plaques in RCA were more likelyto be high in patients with a T-score below (-2) than above that in the trochanter region of thefemur (p<0,05). Similarly, the mass and the volume of plaques in left main coronary arteryand in RCA were higher in patients with a T-score below (-2) than above that in the lumbarspine (p<0,05). The CACS (328Â±25 ve 72Â±6.7, p<0.05), the mass and the volume of plaquesin left main coronary artery (86Â±25 vS 12Â±8.3 mm3 and 34Â±12 ve 4.9Â±1.6 gr, p<0.05) andright coronary artery (72Â±18 vs 11Â±6 mm3 and 33.9Â±23 vs 26.8Â±9 gr, p<0.05) are higher inpatients with serum fetuin-A levels <0.6 g/L. Lower T-scores were observed in the proximalregion of the radius (-3.4Â±1.2 vs -1.8Â±1.4), the trochanter region of the femur (-2.5Â±1.6 vs -1.3Â±1.6) and lumbar spine L1-4 (-2.17Â±1.5 vs -1.3Â±1.2) in patients with serum fetuin-A levels<0.6 g/L.Conclusion. The results of the study demonstrates an association between decreased BMDparameters and increased coronary artery calcification in maintenance hemodialysis patients.Fetuin-A, due to its effects in bone metabolism and vascular calcification, appears to beimportant in this association.Key Words: Hemodialysis, vascular calcification, bone mineral density, fetuin-A