Planlı davranış kuramı yönelimli psiko-eğitim programının ergenlerin psikolojik yardım alma tutum ve niyeti üzerindeki etkililiğinin incelenmesi: Bir karma yöntem çalışması
Investigation of the effectiveness of planned behavior theory oriented psycho-educational program on the attitudes and intentions to seek psychological help of adolescents: A mixed method study
Yazar: ERCAN ARAS
Danışman: DOÇ. DR. ADEM PEKER
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Planlı Davranış Kuramı = Theory of Planned Behavior ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Psikolojik yardım = Psychological help

Özet:
Amaç: Bu araştırmada ergenlerin psikolojik yardım almaya yönelik algılarının belirlenmesi, planlı davranış kuramı yönelimli geliştirilen psiko-eğitim programının ergenlerin psikolojik yardım alma tutumu ve niyeti üzerindeki etkililiğinin karma yöntemle test edilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışmada karma yöntem desenlerinden keşfedici desen ve iç içe (gömülü) desen kullanılmıştır. Bu çalışmaya 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Iğdır ili merkezinde bulunan bir Anadolu lisesinde 9.10.11. sınıfta öğrenim gören öğrenciler katılmıştır. Bu kapsamda öğrencilerle psikolojik yardım alma tutumu ve niyetlerine yönelik görüşmeler yapılmıştır. Daha sonra öğrencilere psikolojik yardım alma tutum ve niyeti üzerine planlı davranış kuramı yönelimli psiko-eğitim programı uygulanmıştır. Araştırmanın nitel kısmında ölçüt örnekleme yoluyla 12 öğrenci ile görüşme yapılmıştır. Deneysel çalışmaya katılacak öğrencileri belirlemek için random yöntemiyle 13'er öğrenci belirlenmiştir. Deney grubuna on hafta boyunca psiko-eğitim programı uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise çalışma bittikten sonra uygulamalar yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi, deneysel çalışma verilerinin analizinde ise 2x3 varyans analizi (ANOVA) yapılmıştır. 
Bulgular: Bu araştırmada planlı davranış kuramı yönelimli psiko-eğitim programının ergenlerin psikolojik yardım almaya ilişkin olumsuz tutumlarını azaltmada ve psikolojik yardım alma niyetlerini artırmada etkili olduğu ve nitel bulgularla nicel bulguların birbirini desteklediği ortaya çıkmıştır. 
Sonuçlar: Bu araştırmanın sonucunda planlı davranış kuramı yönelimli psiko-eğitim programının ergenlerin psikolojik yardım alma ile ilgili olumsuz tutumlarını azaltmada ve psikolojik yardım alma niyetlerini artırmada etkili bir program olduğu ve nitel bulguların da bu sonucu desteklediği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Planlı davranış kuramı, psikolojik yardım alma tutumu ve niyeti, psiko-eğitim, keşfedici ve iç içe (gömülü) desen.

Abstract:
Purpose: In this study, it has been aimed to determine the perceptions of adolescents towards seeking psychological help, and to test the effectiveness of the psycho-educational intervention program, which is developed based on the theory of planned behavior, on the psychological help-seeking attitude and intention of adolescents with a mixed method.
Method: In this study, exploratory design and nested (embedded) design from mixed method designs have been used. This study has been conducted in an Anatolian high school located in the center of Iğdır Province in the academic year 2020-2021 9.10.11. it has been conducted with students studying in the classroom. In this context, interviews are conducted with the students regarding their attitudes and intentions to receive psychological help. Then, a planned behavioral theory-oriented psycho-educational program has been applied on the attitude and intention of students to seek psychological help. In the qualitative part of the research, 12 students have been interviewed through criterion sampling. In order to determine the students who will participate in the experimental study, 13 students has been determined by the random method. A psycho-educational program has been applied to the experimental group for ten weeks. Applications have been made to the control group after the study has been completed. Content analysis has been performed in the analysis of qualitative data, and 2x3 analysis of variance (ANOVA) has been performed in the analysis of experimental study data.
Findings: In this study, it has been revealed that the planned behavioral theory oriented psycho-education program is effective in reducing the negative attitudes of adolescents towards receiving psychological help and increasing their intentions to receive psychological help, and the qualitative findings and quantitative findings support each other.
Conclusions: As a result of this research, it has been determined that the planned behavioral theory oriented psycho-education program is an effective program in reducing adolescents' negative attitudes about receiving psychological help and increasing their intentions to receive psychological help, and qualitative findings also support this result.
Keywords: Planned behavior theory, attitude and intention to seek psychological help, psychoeducation, exploratory and embedded (embedded) design.