Anadolu sahası Türk halk edebiyatı metinlerinde yalanlama ve yalanlamalı türler
In the Anatolian field Turkish folk literature textures refutation and forms with refutation
Yazar: CANAN KÖKUS
Danışman: PROF. DR. ZEKERİYA KARADAVUT
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aşıklar(Aşıklık geleneği) = Minstrel tradition ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Masallar = Tales ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature ; Yalanlama = Refutation

Özet:
Köklü ve zengin bir geleneğe sahip olan Türk halk edebiyatı, muhteva yönüyle Türk tarihinin ve Türk milletinin aynası konumundadır. Türk milletinin duygu, düşünce ve hayallerini konu alan Türk halk edebiyatı verimleri tarihi süreç içinde gelişme, değişme, çeşitlenme ve yenileşme göstermiştir. Türk halk edebiyatı verimlerinden olan yalanlama örnekleri ise mevcut kaynaklar doğrultusunda Anadolu'da 16. yüzyıldan itibaren takip edilmektedir. Anadolu sahası Türk halk edebiyatında yalanlamalar, âşıklık geleneği bağlamında müstakil olarak ya da âşık fasıllarının tekkellüm bölümünde; masal, halk hikâyesi, Karagöz, Orta oyunu ve türkü metinlerinin ise içinde yer almıştır. Sabit bir forma sahip olmayan yalanlamalar, halkı ilgilendiren hemen her konuda söylenmiştir. Yalanlamaların güldürmeye yönelik, protesto, tenkit işlevlerinin yanı sıra içinde bulunduğu türün özelliklerine bağlı olarak farklı işlevleri olduğunu da söylemek mümkündür. Yalanlamaların en önemli unsuru anlatılanların yalana dayalı olması olmakla birlikte gerçeküstülükler, abartı, tezat gibi unsurlardır. Yapı, konu, işlev ve anlatım tutumu yönüyle yalanlamalar Türk halk edebiyatının bağımsız türlerindendir.

Abstract:
The Turkish folk literature, which has a well-established and rich tradition, is in the position of being the mirror of the Turkish history and Turkish nation, in terms of content. The outputs of the Turkish folk literature, dealing with the feelings, thoughts, and dreams of the Turkish nation, has demonstrated development, change, diversification, and innovation in the course of history. And the examples of the refutation, among the outputs of the Turkish folk literature, have been observed in Anatolia since the 16th century, according to the existing sources. The refutations in the Anatolian field Turkish folk literature has appeared independently in the context of the minstrel tradition or in the section of speaking of the minstrel performances, and within the texts of fairy tales, folk tales, Karagöz, theatres-in-the-round, and folk songs. The refutations, which do not have a fixed form, have been sung on almost every subject concerning the people. It is also possible to say that the refutations have different functions, depending on the characteristics of its type, besides their functions of humor, protest, and criticism. The elements of the refutations include surrealism, exaggeration, and contrast, while its most important element being the fact that what are being told are based on lies. The refutations are among the independent forms of the Turkish folk literature, in terms of structure, subject, function, and narration attitude.