Kemoterapi alan opere meme kanseri hastalarında karakter ve mizaç özelliklerinin semptomlar ve yaşam kalitesi ile ilişkisi
Correlation of character and temperament traits with the symptoms and life quality in the operated breast cancer patients treated with chemotheraphy
Yazar: NİHAL GEÇİCİ
Danışman: PROF. DR. HASAN ŞENOL COŞKUN
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Cerrahi = Surgery ; Kişilik değerlendirme = Personality assessment ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Mizaç = Temperament ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Semptomlar ve genel patoloji = Symptoms and general pathology ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Giriş: Son yıllarda hastalığın klinik seyir ve biyolojik yapısının belirlenmesi ve tedavideki büyük gelişmelere rağmen, meme kanseri önemli bir sorun olmaya devam etmektedir. Meme kanserlerinde hastalık sürecinde uygulanan tedavi ve metastaz gibi nedenlerle oluşan bulantı, kusma ve ağrı yaşam kalitesini önemli derecede etkiler. Depresif ve anksiyete bozukluklarında, bazen ilaç tedavisine cevap vermeyen ağrı, bulantı ve kusma sık görülen somatik belirtilerdendir. Ağrı, bulantı ve kusmanın derecesi ya da hastalar tarafından duyumsanmaları bireylerin kişilik yapısı, karakter ve mizaç özellikleri ve ruhsal durumlarına göre değişebilmektedir. Kronik ve ağır hastalıklarda kişilik, karakter ya da mizaçta değişiklikler olabilmektedir. Çalışmada meme kanseri hastalarında mizaç ve karakter özellikleri incelendi. Meme kanserli hastalarda ki bulantı, kusma ve ağrı yakınmalarının Mizaç ve Karakter, yaşam kalitesi, uyku özellikleri, depresyon ve anksiyete düzeyleri ile ilişkisi araştırıldı. 
Yöntem: Çalışma, 2011-2013 yılları arasında Tıbbi Onkoloji polikliniklerinde meme kanseri tanısıyla takip edilen 40 hasta üzerinde yapıldı. Hastalara, Karakter ve Mizaç Envanteri (TCI), Pittsburg Uyku Kalite Ölçeği (PUKİ), Hastane Depresyon Anksiyete Ölçeği (HAD), Yaşam Kalitesi Ölçeği (EORTC QLQ-C30)? oluşan self-report testler uygulandı. Kemoterapi sonrası 21 gün süresince günlük olarak Görsel Ağrı Skalası (VAS) kullanılarak ağrı, bulantı ve kusma değerlendirilmesi yapıldı. 
Bulgular: Yaş ortalaması 49,32±9,8 yıl olan 40 hastanın, kemoterapi sonrası izlemde 11?nde (%27,5) bulantı, ikisinde (%5) kusma, 25?inde (%62,5) ağrı saptandı. Hastalara uygulanan HAD ölçeğinde ortalama anksiyete skoru 8,1±3,3, depresyon skoru 7,38±4,8, PUKI toplam skoru 6,8±2,4 olarak tespit edildi. Hastaların 34?ünde (%85) kötü uyku kalitesi izlendi. Bulantısı olan hastalarda anksiyete skoru ortalaması istatistiksel olarak yüksek bulunurken (p=0,02), ağrısı olanlarda toplam PUKI skorunda ve PUKI alt bileşenlerinden Bileşen 4 ve 5 skorlarında istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksekti (sırasıyla; p=0,005, p=0,013, p=0,006) ve uyku kalitesi kötüydü. Bulantısı olan hastalarda yaşam kalitesinde sosyal işlev, bulantı- kusma semptomu ve ishal skoru anlamlı olarak daha düşük saptandı (sırasıyla; p= 0,01, P=0,02, p=0,03). Ağrısı olanlarla olamayanlar arasında TCI mizaç özellikleri bakımından anlamlı fark bulunmazken bulantısı olanlarda zarardan kaçınma alt ölçeği (HA1: beklenti endişesi) istatistiksel olarak düşük bulundu (p=0.03). Ağrı semptomu açısından TCI karakter özellikleri bakımından anlamlı fark bulunmadı. Bulantısı olanlarda kendini yönetme (SD), alt ölçekleri SD1 ve SD2, işbirliği yapma alt ölçeği C1 ortalama skorları istatistiksel olarak yüksek bulundu (p=0.035, p=0.048, p=0.014, p=0.032). Anksiyete ile bulantı arasında anlamlı korelasyon olduğu izlendi (r=0,382, P<0.05). PUKI total uyku skoru ile ağrı (r=0,446, P<0.01) ve ağrı derecesi (r=0,437, P<0.01), Yaşam kalitesi duygusal ve sosyal işlev skoru işlev skoru ile bulantı arasında anlamlı ters korelasyon izlendi (sırasıyla; r=-0,312, P<0.05 ve r=-0,388, P<0.05).
Sonuç: Hastalarda düşük yan etki görülmüştür ve uyku kalitesinin genel olarak kötü olduğu dikkati çekmiştir. Karakter ve mizaç özellikleri semptomlar üzerinde genel belirleyici bir özellik göstermemiştir

Abstract:
Introduction: In recent years, there has been much improvement in the field of breast cancer in terms of the clinical course, defining the biological structure and its treatment; however, it still proceeds to be a crucial problem., The feeling of nausea, vomiting and pain, that are caused by the treatment and the metastasis implemented during the course of the illness, affect the life quality significantly. As for the depression and the anxiety disorders, the feeling of nausea, vomiting and chronic pain that does not respond to treatment at all are the most frequently seen somatic signs. The level of the pain, nausea and vomiting or how they are sensed by patients varies according to the personality, the characteristic features and the psychological state of a person. In chronic and serious illnesses, there may be some changes in terms of personality, character and natural temperament. In this study, temperamental and characteristic traits of the patients with breast cancer have been examined. The correlation between the feelings of nausea, vomiting, pain complaints of the patients with the breast cancer and temperament- character traits, sleeping habits and the level of depression and anxiety is analyzed throughout the present study.
Method: The study is conducted on the 40 patients followed up with the diagnosis of breast cancer in the Medical Oncology Policlinics during the years of 2011 and 2013. At the time of diagnosis, the clinical and socioeconomic information of the patients have been registered. In the study, the self-report tests like Temperament and Character Inventory (TCI), Pittsburg Sleeping Quality Scale (PUKI), Hospital Depression Anxiety Scale (HAD), Life Quality Scale (EORTC QLQ-C30) have been utilized. After the process of chemotherapy, per day during 21 days, the evaluation of pain has been carried out by using visual pain scale (VAS) and the information as regard with nausea and vomiting has been evaluated by self reports of the patients. 
Findings: Out of 40 patients with the average age of 49,32±9,8, during the period after the process of chemotherapy, for 10 (27,5%) of them the feeling of nausea, for 2 (5%) patients the feeling vomiting and for 25 (62,5%) have been found out. In the scale of HAD implemented for the patients, the average anxiety score has been measured as 8,1±3,3. The results of depression score and PUKI are respectively as follows 7,38±4,8 and 6,8±2,4. Whereas the average score of anxiety was statistically high, for the patients with pain the total PUKI score and the sores of the components 4 and 5 out of the sub-components were also significantly high in statistics (respectively; p=0,005, p=0,013, p=0,00) and the sleeping quality was bad. As for the patients with the feeling of nausea, the score of the social activity in terms of the life quality, symptoms of nausea ?vomiting and the score of diarrhea were significantly low (respectively; p= 0,01, P=0,02, p=0,03). While no meaningful difference between the patients with and without pain was found in terms of TCI temperamental features, the sub-scale of harm avoidance (HA1: anxiety of expectation) for the patients with the feeling of nausea was ascertained as statistically low (p=0.03). There was no any meaningful difference as regard with the pain symptoms and TCI characteristic features. For the patients with nausea the self-direction (SD), or the sub-scales SD1 and SD2, the average scores of collaboration sub-scale C1 were measured statistically high (p=0.035, p=0.048, p=0.014, p=0.032). A meaningful relation was observed between the feeling of anxiety and nausea (r=0,382, P<0.05). A positive correlation was found out between the PUKI total sleeping score and the pain (r=0,446, P<0.01), and the level of pain (r=0,437, P<0.01), between the component 3 and the level of pain (r=0,355, P<0.05), between the component 4 and vomiting (r=0,385, P<0.05), between the pain (r=0,398, P<0.05) and the level of pain (r=0,420, P<0.01), between the component 5 and the pain (r=0,438, P<0.01), and the level of pain (r=0,485, P<0.01). A meaningful opposite correlation was reached between the score of the life quality emotional activity and the feeling of nausea (r=-0,312, P<0.05) and between the score of the social activity and the feeling of nausea (r=-0,388, P<0.05).
 Result: In the patients, a low level of side effect has been observed and in general terms a bad quality of sleeping has drawn attention. The character and temperament traits have not been found as a general determinant quality on the symptoms.