Binalarda gün ışığı ve insan ilişkisinin sürdürülebilirlik bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of daylight and human relationship in buildings in context of sustainability
Yazar: GÜLTEN ŞENTÜRK SİPAHİ
Danışman: PROF. DR. RUŞEN YAMAÇLI
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Binalar = Buildings ; Gün ışığı = Daylight ; Sağlık = Health ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; İnsan = Human

Özet:
Kent merkezlerindeki yaşam tarzının getirdiği ihtiyaç ve taleplerle birlikte yapı endüstrisindeki teknolojik gelişmeler bina üretimine hız kazandırmıştır. Bu durum ekonomik, çevresel ve sosyal açıdan çeşitli sürdürülebilirlik kaygılarının artmasına neden olmuştur. Mimarlık kapsamında sürdürülebilirlik anlayışı genellikle ekonomik ve çevresel boyutlarda tartışılmaktadır. Ancak günümüzde insanların zamanlarının büyük bir bölümünü doğal dış mekan döngülerinden ve çevresel değişkenlerden bağımsız olarak tasarlanan iç mekanlarda geçirmesi son yıllarda yapılan araştırmaların yapılı çevre ve insan arasındaki ilişkiye odaklanılmasına dolayısıyla sosyal ve sağlık boyutlarının ön plana çıkmasına neden olmuştur. Bu bağlamda binalarda bir tasarım öğesi olarak kullanılan gün ışığı giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Gün ışığı, binaların enerji tüketiminden kaynaklanan sorunlar karşısında önemli bir sürdürülebilirlik stratejisidir. Aynı zamanda insan yaşamının önemli bir parçasıdır ve insan sağlığı için gerekli bir unsurdur. İnsan, mimarlık ve sürdürülebilirlik arasında konumlanan gün ışığı bu kavramları bağlayıcı bir rol üstlenmektedir. Ancak mimarlıkta gün ışığı ve insan ilişkisini uzun vadede değerlendirmek tasarım değişkenleri bakımından oldukça karmaşık bir durumdur. Bu doğrultuda gün ışığına verilen tepkileri anlamak için gün ışığı özellikleri, kullanıcı profili, bina tasarımı, bina kullanım amacı ve bina tasarımını etkileyen diğer parametrelerin irdelenmesi gerekmektedir. Bu parametreler arasında doğru ilişkiyi kurmak ve bütüncül bir yaklaşım benimsemek sürdürülebilir tasarım açısından önemli bir adım olacaktır. Bu çalışmada, konu kapsamına giren araştırmalar incelenmiş, insanların bulunduğu mekanla ilişkisi sürdürülebilirlik bağlamında tartışılmış ve mimari tasarım üzerine çıkarımlar yapılmıştır. Sonuçta sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda mümkün olan en etkili gün ışığı tasarımını oluşturmak amacıyla geliştirilen bir tasarım yaklaşımı önerilmiştir.

Abstract:
Along with the needs and demands brought by lifestyle in the city centers, the technological development in the construction industry have accelerated the production of buildings. This situation has led to an increase in various sustainability concerns in terms of economic, environmental and social aspects. The understanding of sustainability within the scope of architecture is generally discussed in economic and environmental dimensions. However, the fact that people today spend most of their time in indoor spaces designed independently from natural outdoor cycles and environmental variables has led to the focus of recent research on the relationship between the built environment and people, thus coming into prominence the social and health dimensions. In this context, daylight, which is used as a design element in buildings, is gaining more and more importance. Daylight is an important sustainability strategy in the face of the problems caused by the energy consumption of buildings. It is also an important part of human life and an essential element for human health. Daylight, positioned between human, architecture and sustainability, plays a binding role on these concepts. However, evaluating the long-term relationship between daylight and human in architecture is a very complex situation in terms of variables. Accordingly, in order to understand the reactions to daylight, it is necessary to examine the daylight characteristics, user profile, building design, building usage purpose and other parameters affecting the building design. Establishing the right relationship between these parameters and adopting a holistic approach will be an important step in terms of sustainable design. In this study, the researches within the scope of the subject were examined, the relationship of people with the space was discussed in the context of sustainability and inferences were made on architectural design. As a result, a design approach developed in order to create the most effective daylight design possible in line with sustainability goals has been suggested.