Türkiye'de eczacılık istihdam alanlarının incelenmesi ve sosyal bilişsel kariyer kuramı temelli bireysel ve grup müdahalesi: Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi öğrencileri üzerinde bir uygulama
Exploring of pharmaceutical employment areas in turkey and social cognitive career theory based individual and group intervention: an application on Ankara University Faculty of Pharmacy students
Yazar: MEHMET BARLAS UZUN
Danışman: PROF. DR. GÜLBİN ÖZÇELİKAY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Eczacılar = Pharmacists ; Eczacılık = Pharmacy ; Eczaneler = Pharmacies ; Kariyer = Career ; Kariyer planlama = Career planning ; Kariyer yönetimi = Career management ; Sosyal bilişsel kariyer teorisi = Social cognitive career theory ; Öğrenciler-eczacılık = Student-pharmacy ; İstihdam = Employment ; İş analizi = Job analysis

Özet:
Bu araştırma ile Türkiye'de eczacılık istihdam alanlarının incelenmesi ve eczacılık fakültesi öğrencilerine yönelik "Sosyal Bilişsel Kariyer Kuramı Temelli Bir Müdahale" geliştirilmesi ve bu müdahalenin etkinliğinin saptanması amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik iki farklı araştırma gerçekleştirilmiştir. İlkinde Türkiye'de bulunan farklı eczacılık istihdam alanlarını incelenmiş, ikincisinde ise "Sosyal Bilişsel Kariyer Kuramı Temelli Bir Müdahale" geliştirilerek, öğrenciler üzerinde denenip, etkinliği değerlendirilmiştir. Araştırmanın ilk kısmında farklı eczacılık alanlarında istihdam olan eczacılardan yarı yapılandırılmış yüz yüze görüşme tekniği ile veri toplanmıştır. Görüşme kayıtları incelenerek tematik analiz yapılmış ve farklı eczacılık istihdam alanlarına ait temel özellikler belirlenmiştir.
Araştırmanın ikinci kısmında, gönüllü öğrencilere 5 haftalık bir eğitim programı uygulanmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkeni öğrencilere uygulanan eğitim programı iken, bağımlı değişkenleri Kararı Yetkinlik Beklentisi Ölçeği-Kısa Formu ve Mesleki Sonuç Beklentisi ölçekleridir. Araştırmada deney ve kontrol grupları yer almaktadır. Her iki gruba ait veriler "Ön Test Son Test İzleme Testi Modeli" ile incelenmiştir. Eğitim programı tez sahibi tarafından Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi'nde yürütülmüştür. Eğitim programını uygulamadan önce ve sonra, ön test, son test ve izleme testi olarak, deney ve kontrol grubunda bulunan öğrencilerin Kararı Yetkinlik Beklentisi Ölçeği-Kısa Formu ve Mesleki Sonuç Beklentisi ölçeklerini doldurması sağlanmıştır. Ön test, son test ve izleme testinden elde edilen veriler, eğitim programının öğrencilerin kariyer kararı yetkinliklerini ve mesleki sonuç beklentilerini geliştirip geliştirmediğini anlamak amacıyla analiz edilmiştir. Buna göre, öğrencilerin ön test ve son testte almış oldukları toplam puanlar karşılaştırıldığında oluşan anlamlı farklılık, eğitim programının etkili olduğu sonucunu ortaya çıkarmaktadır. 
Anahtar Sözcükler: kariyer yönetimi, sosyal bilişsel kariyer kuramı, eczacılık öğrencisi, eczacılık istihdam alanları, iş analizi

Abstract:
The aims of this study are to explore the pharmaceutical employment areas in Turkey and to develop a "Social Cognitive Career Theory Based Intervention" for pharmacy students and to determine the impact of this intervention. Two different researches have been conducted towards this aim. In the first study, different employment fields for pharmacy students in Turkey examined. In the second study a "Social Cognitive Career Theory Based Intervention" developed, tested on volunteer students and the effectiveness was evaluated. In the first part of the study, data were collected from pharmacists employed in different areas using a semi-structured face-to-face interview technique. The thematic analysis was conducted by examining the interview records and basic characteristics of different pharmacy employment areas were determined.
In the second part of the study, a 5-week intervention was applied to volunteer students. While the independent variable of the study is the intervention applied to the students, the dependent variables are the Career Decision Self-Efficacy Scale and Vocational Outcome Expectations scales. Experimental and control groups are included in the research. The data for both groups were analyzed with "Pre-test, Post Test, Monitoring Test Model". The intervention was conducted by the thesis owner at the Faculty of Pharmacy of Ankara University. Before and after applying the intervention program, students in the experimental and control groups were provided to fill the Career Decision Self-Efficacy Scale and Vocational Outcome Expectations scales. The data obtained from the pre-test, post-test and follow-up tests were analyzed to understand whether the training program improved students' career decision self-efficacy and vocational outcome expectations. According to analysis, when the total scores of the students are compared between the pre-test and the post-test, the meaningful difference is revealed that the training program is effective.
Key words: career management, social cognitive career theory, pharmacy student, pharmacy employment areas, job analysis