İzole izoniyazid (INH) dirençli akciğer tüberkülozunun tedavi yönetimi ve sonuçları 2014-2021
Treatment management and results of isoniazid mono-resistant pulmonary tuberculosis 2014-2021
Yazar: BESTE ATABEK
Danışman: PROF. DR. AYLİN BABALIK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Süreyyapaşa Göğüs Kalp Damar Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Amaç: Tüberküloz günümüzde hala ciddi bir toplum sağlığı sorun olarak devam etmektedir. Tüberküloz ilaçlarına direnç gelişimi tedavinin süresini, seyrini ve sonucunu etkileyebilmektedir. INH direnci en sık görülen ilaç dirençlerinden biridir. DSÖ rehberine göre izole INH dirençli akciğer tüberkülozu olan hastalarda önerilen tedavi rejimi ile ülkemizde yayınlanan Tüberküloz Tanı ve Tedavi Rehberi'nde önerilen tedavi rejimi arasında farklılıklar vardır. Bu çalışmada izole INH dirençli akciğer tüberkülozlu olgulara ülkemizde verilen tedavi sonrası kültür konversiyon zamanları ve tedavi sonuçlarını araştırmayı amaçladık. 
Gereç ve Yöntem:Çalışma retrospektif vaka-kontrol çalışması olup 2014-2021 yılları arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilimleri Üniversitesi Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde tanı alan olgular çalışmaya alındı. Vaka grubu olarak izole INH dirençli akciğer tüberkülozlu hastalar, kontrol grubu olarak ise İDT'de birinci seçenek ilaçlara duyarlı akciğer tüberkülozlu vakalar seçildi. Bu yıllar arasında vaka grubu olarak 151 hasta, kontrol grubunda ise 302 hasta olmak üzere toplan 453 hasta çalışmaya alındı. Ancak tedavi takibi sırasında İstanbul dışı VSD'lerenakil olan 12 hasta analizden çıkarıldı. Hastaların demografik özellikleri, olgu tanımları, tedavi süresi ve rejimleri, tedavi sonuçları, nüks gelişmesi ve nüks durumundaki takipleri incelendi. Verilerin analizinde kategorik değişkenlerin değerlendirilmesinde Pearson Ki-Kare, Fisher'sExact testi kullanıldı. Karıştırıcı faktörleri değerlendirmek için logistik regresyon analizi kullanıldı. İstatistiksel olarak p<0,05 değeri anlamlı olarak değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya alınan toplam 453 hastanın analizi yapılırken nakil giden 12 hasta analizden çıkarıldı. Hastaların yıllara göre dağılımları benzerdi. Vaka grubundaki hastaların %71,5'i, kontrol grubundaki hastaların %78,8'i erkekti. Tüm olgulara baktığımızda medyan yaş 44'tü (±16,318). Yabancı ülke uyruklu olan hastalara baktığımızda vaka grubunda 11(%7,3) hasta, kontrol grubunda 5 (%1,7) hasta olduğu görüldü (p=0,005). Olgularımızın hepsinde akciğer tüberkülozu olmakla beraber vaka grubunda 16(%10,6) hastada, kontrol grubunda 18(%6,0) hastada eşlik eden akciğer dışı tutulum izlendi (p=0,089). Olgu tanımlarına baktığımızda önceden tedavi gören olgular vaka grubunda 17 (%11,3) hasta, kontrol grubunda ise 26 (%8,6) hasta saptandı (p=0,397). Vaka grubundaki hastaların 86 (%57)'sı birinci seçenek ilaçlarla 9 ay tedavi aldığı görüldü. Kontrol grubundaki hastaların ise 222 (%73,8)'si birinci seçenek ilaçlarla 6 ay tedavi aldığı görüldü. Tedavi başarısı toplam vakalarda 412 (%93.4), kontrol grubunda 281(%94.6), vaka grubunda 131 (%91.0) bulunmuştur. İki grup arasında istatistiksel olarak fark bulunmamıştır (p=0,156). Hastaların kültür konversiyon zamanlarına baktığımızda vaka grubunda 35 (%26,9) hastada 1.ayda, 62 (%47,7) hastada 2.ayda; kontrol grubunda 65 (%24,2) hastada 1.ayda, 131 (%48,7) hastada 2.ayda kültür konversiyonu izlenmiştir. İki grup arasında kültür konversiyon zamanlarında istatistiksel olarak fark izlenmemiştir (p=0,943). 
Sonuç: Her iki grupta da erkek hasta oranın daha fazla olduğunu saptadık. Hastalarda izole INH direnci gelişiminde yabancı uyruklu olmak risk faktörü olduğu düşünülebilir. İzole INH dirençli akciğer tüberkülozlu hastalara ülkemizdeki Tüberküloz Tanı ve Tedavi Rehberi'nde önerilen 2 ay HRZE, 7 ay HRE şeklinde verilen tedavi rejimi başarılı sonuçlar vermektedir. Hastaların kültür konversiyon zamanları uzamamaktadır. Nüks gelişimi açısından bu tedavi rejimi risk artışı yapmamıştır. Tedaviye kinolon eklenmemesi de ilerde gelişebilecek yeni ilaç dirençlerine karşı kinolonun hala ana ilaç olarak güvenle kullanılabileceğimiz düşünülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Akciğer tüberkülozu, INH direnci, Kültür konversiyonu

Abstract:
Objective: Tuberculosis continues to be a serious public health problem latterly. The 
development of resistance to tuberculosis drugs may affect the duration, course and outcome 
of treatment. INH resistance is one of the most common drug resistances. According to 
WHO guidelines, there are differences between the treatment regimen recommended in 
patients with INH mono-resistant pulmonary tuberculosis and the treatment regimen 
recommended in the Tuberculosis Diagnosis and Treatment Guidelines published in our
country. In this study, we aimed to investigate the post-treatment culture conversion times 
and treatment outcomes given to INH mono-resistant pulmonary tuberculosis cases in our 
country.
Materials and Methods: This study is a retrospective case-control study 
and the cases diagnosed in Süreyyapaşa Chest Diseases and Thoracic Surgery Training and 
Research Hospital, University of Health Sciences, Ministry of Health between 2014-2021 
are included in the study. Patients with INH mono-resistant pulmonary tuberculosis were 
selected as the case group and cases with pulmonary tuberculosis sensitive to first-line drugs 
in DST were selected as the control group. Between these years, a total of 453 patients, 
including 151 patients in the case group and 302 patients in the control group, were included 
in the study. However, 12 patients who were transferred to tuberculosis dispensary outside 
Istanbul during the treatment follow-up were excluded from evaluation. Demographic 
characteristics, case descriptions, duration and regimens of treatment, treatment outcomes, 
development of recurrence and follow-up in case of recurrence were examined. In the 
analysis of the data, Pearson Chi-Square and Fisher's Exact test were used to evaluate 
categorical variables. Logistic regression analysis was used to evaluate confounding 
factors. p<0.05 was found statistically significant.
Results: A total of 453 patients were analyzed and 12 patients who underwent 
transplantation were excluded from the analysis. The distribution by year of patientswas 
similar. 71.5% of the patients in the case group and 78.8% of the patients in the control group 
were male. The median age was 44 years (±16,318). Meanwhilepatients who were foreign 
nationals were examined, it was seen that there were 11 (7.3%) patients in the case group 
and 5 (1.7%) patients in the control group (p=0.005). Although all of our cases had 
xi
pulmonary tuberculosis, 16 (10.6%) patients in the case group and 18 (6.0%) patients in the 
control group had concomitant extrapulmonary involvement (p=0.089). When case 
definitions examined, there were 17 (11.3%) patients in the previously treated case group 
and 26 (8.6%) patients in the control group (p=0.397). The number of patients who received 
treatment with first-line drugs for 9 months were 86 (57%) and the number of patients who 
received treatment with first-line drugs for 6 months were 222 (73.8%). Treatment success 
was 412 (93.4%) in total cases, 281 (94.6%) in the control group, and 131 (91.0%) in the 
case group. There was no statistically significant difference between the two groups 
(p=0.156). Culture conversion times of the patients in the case group were 1 month in 
35(26.9%) patients, 2 months in 62 (47.7%) patients; culture conversion times of the patients 
in the control group were 1 month in 65 (24.2%) patients, 2 months in 131 (48.7%) patients.
There was no statistically significant difference in culture conversion times between the two 
groups (p=0.943)
Conclusion: We found that the rate of male patients was higher in both 
groups. Foreign nationality may be considered to be a risk factor for the development of INH 
mono-resistance in patients. The treatment regimen given to patients with INH monoresistant pulmonary tuberculosis in the form of 2 months HRZE and 7 months HRE 
recommended in the Tuberculosis Diagnosis and Treatment Guidelines in our country gives 
successful results. The culture conversion time of the patients is not prolonged. In terms of 
the development of recurrence, this treatment regimen did not increase the risk. It is thought 
that quinolone can still be used safely as the main drug against new drug resistances that 
may develop in the future by not adding quinolone to the treatment.
Keywords: Culture conversion, INH mono-resistance, Pulmonary tuberculosis,