Acil servise baş ağrısı ile başvuran hastalarda yatak başı ultrasonografi ile optik sinir çapı ölçümü
Optic nerve diameter measurement with ultrasound in patients admitting to the emergency department with headache
Yazar: TUTKU TEK
Danışman: PROF. DR. CUMA YILDIRIM
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Ağrı = Pain ; Baş ağrısı = Headache ; Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders ; Optik sinir = Optic nerve ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; İntrakraniyal basınç = Intracranial pressure

Özet:
AMAÇ: Çalışmamıza acil servise baş ağrısı şikâyeti ile başvuran 18 yaş üstü hastalar dahil edilmiştir. Baş ağrısı ile başvuran hastalara yatakbaşı yapılabilen ve non invaziv bir yöntem olan ultrasonografi ile bakılarak, bilateral optik sinir çapı ölçümleri yapılıp BT bulguları ile kıyaslanarak arada benzerlik olup olmadığının tespiti amaçlanmıştır.
MATERYAL VE METOD: Bu çalışma Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı, Acil Tıp Kliniği'nde yapıldı. Acil servise baş ağrısı nedeni ile başvuran 18 yaş üzeri şuuru açık, koopere ve oryante erişkin hastalar çalışmaya alınmıştır.6.0- 13.0 MHz frekans aralığına sahip lineer prob kullanılarak her iki göz optik sinir çapı ölçüldü. Her iki göz kapatılarak göz kapağı üzerine jel sürüldü; ardından lineer prob ile kısa aks süpürme şeklinde görüntü alındı. Optik diskin arkasından 3 mm gerisinden optik sinir çapı ölçüldü. Çapı 5 mm'den yüksek olan ölçümler patolojik olarak kabul edildi. Klinik pratikte USG uygulamaları temel ve ileri USG kursu almış acil asistanı Dr. Tutku Tek tarafından yapıldı. Çalışma 1 (bir) yıl içinde tamamlandı. Çalışma, istatistiksel olarak power analiz yapıldıktan sonra belirlenen sayı olan; 64 baş ağrılı ve 64 baş ağrısız hasta çalışmaya alındı. Çalışma verileri SPSS 22.0 Windows versiyon paket programıkullanılarak istatistiksel olarak değerlendirildi. 
BULGULAR:Çalışmaya katılan 64 adet baş ağrılı 64 adet baş ağrısı olmayan 18 yaş üstü hastanın bilateral optik sinir çap ölçümü değerlendirmesi sonucunda; optik sinir çap ölçüm değerlerinin cinsiyetlere bağlı olmadığı, aynı yaş grubundaki baş ağrılı grup ve baş ağrısız grup kıyaslandığında baş ağrılı grupta optik sinir çap ölçüm değerlerinin yüksek olduğu, intrakranyal patolojilerin olduğu tarafta, kataraktın olduğu tarafta, eski SVO sekelinin, posttravmatik eksternal hematomun olduğu tarafta optik sinir çap ölçüm değerinin sağlıklı olan tarafa kıyasla artmış olduğu saptandı. Çalışmaya alınmaya karar verilen 35 yaşında baş ağrısı şikâyeti ile başvuran komorbid hiçbir hastalığı olmayan bir kişide insidental retina dekolmanı saptandı.
SONUÇ:Baş ağrısı acil servise sık başvuran şikayetlerdendir. Altta yatan patoloji çok geniş bir yelpazede olabileceği için hızlı ve doğru tanı koyabilmek bazı hayatı tehdit edecek durumların önlenmesi için çok önemlidir. Ultrasonografi; yatak başı yapılabilmesi, noninvaziv olması ve maliyeti düşük olması nedeniyle son yıllarda acil serviste sıklıkla kullanılmaya başlanmıştır. Çalışmamızda optik sinir çap ölçümünün BT ile aynı doğrultuda sonuçlar çıkartmış olması ultrasonografi ile hastaların ilk değerlendirmesinin yapılabileceğini gösterebilir. Optik sinir çap ölçümünün ultrasonografi ile yapılmasının yaygınlaşıp standardize edilebilmesi için daha birçok çalışmaya ihtiyaç olduğu aşikardır.

ANAHTAR KELİMELER: Acil servis, Baş ağrısı, Optik sinir, Ultrasonografi, Oküler Ultrasonografi, İntrakranyal Basınç

Abstract:
OBJECTIVE: Patients over the age of 18 who presented to the emergency department with headache were included in our study. It was aimed to determine whether there is any similarity between the patients presenting with headache by examining them with ultrasound, which is a non-invasive method that can be performed at the bedside, and comparing the CT findings with bilateral optic nerve diameter measurements.
MATERIAL AND METHOD: This study was conducted in the Emergency Medicine Clinic of Gaziantep University Faculty of Medicine conscious, cooperative and oriented adult patients over the age of 18 who were admitted to the emergency department with headache were included in the study. Optic nerve diameters of both eyes were measured using a linear probe with a frequency range of 6.0- 13.0 MHz. Both eyes were covered and gel was applied on the eyelid; Then, first longitudinal and short axis sweep images were taken with the linear probe. Optic nerve measurement was taken 3 mm behind the optic disc. Measurements greater than 5 mm in diameter were considered pathological. The study was completed within 1 (one) year. The study is the number determined statistically after the power analysis; It was performed with 64 patients with headache and 64 patients without headache. The study data were evaluated statistically using the SPSS 22.0 Windows version package program.
RESULTS: As a result of the evaluation of bilateral optic nerve diameter measurement in 64 patients with headache and 64 without headache over the age of 18 who participated in the study; Optic nerve diameter measurement values are not dependent on gender, optic nerve diameter measurement values are higher in the group with headache and the group without headache in the same age group, on the side with intracranial pathologies, on the side with cataract, on the side of the previous SVO sequela lesion, posttraumatic external hematoma. It was found that the nerve diameter measurement value was increased compared to the healthy side. Incidental retinal detachment was detected in a 35-year-old patient who was admitted to the study with headache and had no comorbid disease.
DISCUSSION AND CONCLUSION: Headache is one of the most common complaints at the emergency service. Since the underlying pathology can be in a wide range, it is very important to be able to make a fast and accurate diagnosis in order to prevent some life-threatening situations. Ultrasound has been used frequently in the emergency department in recent years due to its ability to be performed at the bedside, non-invasive and low cost. In our study, the results of optic nerve diameter measurement in the same direction with CT may indicate that the first evaluation of the patients can be made with ultrasound. It is obvious that many more studies are needed in order to standardize the measurement of optic nerve diameter with ultrasound.

KEYWORDS:Emergency Department, Headache, Optic Nerve, Ultrasound, Ocular Ultrasonography, Intracranial Pressure