Bilgi verici psikolojik danışmanlık programının zihinsel özürlü çocukların kardeşlerinin özürle ilgili bilgi düzeylerine ve özürlü kardeşlerine yönelik tutumlarına etkisi
The Effects of an informational counseling program on nonhandicapped siblings knowledge level about mental disability and attitudes toward their brothers or sisters with mental disabilities
Yazar: SEVGİ KÜÇÜKER
Danışman: PROF. DR. LATİFE BIYIKLI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Engelli çocuklar = Disabled children ; Kardeşler = Brothers ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Tutumlar = Attitudes ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırmanın amacı, bilgi verici psikolojik danışmanlık programının, zihinsel özürlü çocukların kardeşlerinin özüre ilişkin bilgi düzeyleri ve özürlü kardeşlerine yönelik tutumları üzerindeki etkilerini belirlemektir. Araştırmaya, zihinsel özürlü çocukların, 13-15 yaşlan arasındaki 32 kardeşi katılmıştır. Bilgi verici psikolojik danışmanlık programına gönüllü olarak katılmak isteyen kardeşler deney grubuna, çeşitli nedenlerle katılamayan kardeşler ise kontrol grubuna alınmışlardır. Deney ve kontrol grupları 16'şar kardeşten (8 kız, 8 erkek) oluşmuştur. Kardeşlerin zihinsel özüre ilişkin bilgi düzeyleri ile özürlü kardeşlerine yönelik tutumları, araştırmacı tarafından geliştirilen, Bilgi Düzeyi Belirleme Testi ve özürlü Kardeşe Yönelik Tutum Ölçeği ile belirlenmiştir. Çalışmanın başlangıcında her ila ölçek, deney ve kontrol gruplarına ön-test olarak uygulanmıştır. Deney grubundaki kardeşlere, haftada bir gün iki saat süreyle, 9 oturumdan oluşan bilgi verici psikolojik danışmanlık programı uygulanmıştır. Programda kardeşlere, zihinsel özüre ilişkin bilgiler verilmiş, özürlü bireyleri anlamalarına yardımcı olacak yaşantısal etkinliklere katılmışlardır. Bunun yanı sıra kardeşlerin, özürlü bir kardeşe sahip olmaya ilişkin duygu, düşünce ve yaşantılarını paylaşmalarına olanak sağlanmıştır. Aynı süre içerisinde kontrol grubuna hiçbir işlem yapılmamıştır. Deney grubuna uygulanan programın bitiminden sonra, her iki gruba da aynı ölçekler son-test olarak verilmiştir. Araştırmada elde edilen verilere, tekrarlanmış ölçümler için çift yönlü varyans analizi uygulanmıştır. Bu analizler sonucunda bilgi verici psikolojik danışmanlık programının, kardeşlerin özüre ilişkin bilgi düzeyleri ve özürlü kardeşlerine yönelik tutumları üzerinde olumlu yönde etkili olduğu bulunmuştur.

Abstract:
This study examines the effects of an informational counseling program on nonhandicapped siblings' knowledge level about mental disability and attitudes toward their brothers or sisters with mental disabilities. A total of 32 siblings, aged 13-15, participated in the study. The ones who were willing to participate in the program constituted the experimental group, a total of 16 siblings. The remaining siblings constituted the control group and could not attend the program for various reasons. Sex of the siblings were equal in both groups. Two instruments were developed; The Knowledge Level Test (KLT) and The Siblings' Attitude Scale (SAS), to find out the siblings' knowledge level about mental disability and attitudes toward their siblings with mental disabilities respectively. As pre and post tests, the participants completed the KLT and the SAS. The program, which was applied to the experimental group, was held once a week, two hours a day for 9 weeks. The experimental group was provided information about mental disability and participated in simulation activities to help them understand individuals with disabilities. Siblings were also given opportunities to share their feelings and experiences about having a sibling with disabilities. The control group received no manipulation during these period. The data were analyzed by two-way analysis of variance for repeated measures. The results demonstrated that the informational counseling program increased the siblings' knowledge level about mental disability and had a positive effect on the siblings' attitudes toward their brothers or sisters with mental disabilities.