Aile hekimlerinin üçüncü el sigara dumanı hakkındaki inanış ve tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of family physicians' beliefs and attitudes about third-hand smoke
Yazar: NURAY KIVANÇ TERZİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DURSUN ÇADIRCI
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Sigara dumanı kirliliği = Tobacco smoke pollution ; Sigara içme = Smoking ; Tutumlar = Attitudes ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Sigara, halen ciddi bir sağlık tehdidi oluşturmayı sürdürmektedir. Sigaranın zararlı
etkilerinin sadece kullananlar ile sınırlı kalmadığı günümüzde aşikar olarak ortaya konmuştur.
Üçüncü el sigara dumanı, artık-kalıntı duman, iç mekanlarda kalan tütün dumanı kombinasyonu
gibi tanımlamalara sahiptir. Kamusal alanlardaki sınırlamalar bireylerin sigara kullanım alanı
olarak evlerini tercih etmelerine neden olabilmektedir. Bu durum ise, pasif sigara içiciliğine ve
üçüncü el sigara dumanı maruziyetine kolaylaştırıcı bir faktör olmaktadır.
Çalışma, aile hekimlerinin üçüncü el sigara dumanı hakkındaki inanış ve tutumlarını
belirlemek, elde edilen sonuçlarla üçüncü el sigara dumanı konusunda hekim algılarındaki önemli
noktalara dikkat çekmek ve çıkarımlarda bulunmak amacı ile yapılmıştır. Araştırmanın evrenini
Türkiye'de aktif olarak görev yapan tüm aile hekimleri oluşturmaktadır. Çalışmada
sosyodemografik veri formu, BATHS-T ölçeği ve konu ile ilgili daha önce yapılmış çalışmalar
gözden geçirilerek hazırlanmış farkındalık soruları kullanılmıştır. Analizler 952 katılımcı üzerinden yapılmıştır. En çok Marmara bölgesinden (%20,8), en az Ege bölgesinden olmak kaydı ile (%7,0) tüm bölgelerden katılım sağlanmıştır. Katılımcıların %44,1'i erkek, %55,9'u kadındır; %36,1'i aile hekimi, %17,0 'ı sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitimi asistanı, %30,3'ü tam zamanlı asistan hekim, %12,2'si aile hekimliği uzmanı ve %4,4'ü ise öğretim üyeleridir. Çalışmada, üçüncü el
sigara dumanı ifadesini katılımcıların %69,6'sı hiç duymadığını belirtmiştir. Hastalarını her rutin
kontrolde, sigara bırakmaya teşvik edici yönlendirmede bulunan hekim oranı %21,3'dür. Üçüncü el
sigara dumanını hakkında bilgilendirme yapıldıktan sonra katılımcıların %85,4'ü zararlı olduğunu
ve %80'i sigara bırakmaya teşvik etme tutumunda etkisi olacağını düşündüklerini belirtmişlerdir.
Çalışmada, kadın aile hekimlerinde ve aile hekimliği uzmanlarında üçüncü el sigara dumanı
hakkındaki inanışlarının daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca sigara kullanmayan aile
hekimlerinin kullananlara göre ve çocuğu olmayan aile hekimlerinin çocuğu olan meslektaşlarına 
göre üçüncü el sigara dumanı hakkındaki inanışları da istatistiksel olarak anlamlı bir seviyede
yüksektir. Bu çalışmada, aile hekimlerinin üçüncü el sigara dumanı hakkındaki inanış ve tutumlarını
belirlemek, elde edilen sonuçlarla hekim algılarındaki önemli noktalara dikkat çekmek ve
çıkarımlarda bulunmak amaçlanmıştır. Aile hekimlerinin üçüncü el sigara dumanı hakkındaki inanış
ve tutumların değerlendirilmesi, birinci basamak hekimi olmalarından dolayı kendilerine bağlı olan
nüfusun sigara kullanma durumlarını sorguladıkları için ayrıca önem arz etmektedir. Üçüncü el
sigara dumanı ile ilgili farkındalığın artırılması ayrıca pasif sigara içiciliğinden etkilenimi azaltmak üzere yapılacak olan yasal düzenlemelerde üçüncü el sigara dumanını terimine de yer verilmesi önemli olacaktır. Bu çalışma ayrıca özellikle koruyucu sağlık hizmetlerinde kilit noktada yer alan aile hekimlerinin üçüncü el sigara dumanı hakkında bilgilendirilmesinin hastaları teşvik edici yönlendirme açısından nedenli önem arz ettiğini gözler önüne sermektedir

Abstract:
Smoking continues to pose a serious health threat. It has been clearly demonstrated today
that the harmful effects of cigarettes are not limited to those who use it only. It has definitions such as third-hand smoke, leftover-remnant smoke, and a combination of indoor tobacco smoke.
Restrictions in public areas may cause individuals to prefer their homes as smoking areas. This
situation is a facilitating factor for passive smoking and third-hand smoke exposure.
The study was conducted to determine the beliefs and attitudes of family physicians about
third-hand smoke, to draw attention to the important points in physician perceptions about thirdhand smoke, and to make inferences. The population of the research consists of all family
physicians actively working in Turkey. In the study, sociodemographic data form, BATHS-T scale,
and awareness items prepared by reviewing previous studies on the subject were used. Analyses
were conducted based on data obtained from 952 participants. Participation was obtained from all
regions, mostly from the Marmara region (20.8%), and at least from the Aegean region (7.0%).
44.1% of the participants were male and 55.9% were female; 36.1% were family physicians, 17.0%
were contracted family medicine residency training assistants, 30.3% were full-time residents,
12.2% were family medicine specialists, and 4.4% were are faculty members. In the study, 69.6%
of the participants stated that they had never heard of third-hand smoke. The rate of physicians who
encourage their patients to quit smoking at each routine control is 21.3%. After being informed
about third-hand smoke, 85.4% of the participants stated that it was harmful and 80% thought that it
would have an effect on the attitude of encouraging smoking cessation. In the study, it was revealed
that female family physicians and family medicine specialists had higher beliefs about third-hand
smoke. In addition, the beliefs of non-smoking family physicians and family physicians who do not
have children about third-hand smoke are statistically significantly higher than their colleagues with children. 
In this study, it was aimed to determine the beliefs and attitudes of family physicians
about third-hand smoke, to draw attention to important points in physician perceptions with the
results obtained, and to make inferences. Evaluation of the beliefs and attitudes of family physicians about third-hand smoke is also important since they are primary care physicians and examine the smoking status of their dependent population. It will be important to include the term third-hand smoke in the legal regulations to be made to increase awareness about third-hand smoke and to reduce exposure to passive smoking. This study also discloses that it is important for family physicians, who are at a key point in preventive health services, to be informed about third-hand smoke in terms of encouraging patients.