Yiyecek korkusu ve merakının kaygı, güven ve yerel yiyecek tüketim niyetine etkisi
The effect of neophobia and neophilia on anxiety, trust and local food consumption intention
Yazar: ENGİN PULLUK
Danışman: PROF. DR. MURAT YEŞİLTAŞ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Günümüzde beslenme zorunlu yemek tüketiminin yanında bir zevk, sosyalleşme ve kültürel aktarım kaynağı haline gelerek her geçen gün artan bir ilgiye sahiptir. Gastronomi alanındaki gelişmeler eşliğinde yeni reçeteler, farklı kültürlere ait pişirme yöntemleri ile malzemelerin bir araya gelmesiyle meydana gelen yenilikler yiyecek içecek sektörünü ilerletmektedir. Her ne kadar yiyecek içecek endüstrisinde meydana gelen gelişmeler yeni yiyeceklere olan ilgiyi arttırsa da bu tür yiyecekleri tüketme veya deneme isteksizliğini de beraberinde getirmektedir.
Bu araştırma kapsamında yemek korkusu (yiyecek neofobisi) ve merakının (yiyecek neofilisi) psikolojik etkenlerden kaygı ve güven ile yerel yiyecekleri tüketme niyetine etkilerinin ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır. Akdeniz bölgesinde bulunan Antalya, Burdur ve Isparta illeri ve bu illeri ziyaret eden turistler araştırma sahasını ve katılımcıları oluşturmaktadır. Bölgeye gelen yabancı turistlerden kolayda örneklem yöntemiyle 493 katılımcı çalışmaya katılmış ve 467 kişilik veri setine ulaşılmıştır. Çalışma kapsamında hazırlanan anket ülkemize en çok ziyaretçi gelen ülkeler dikkate alınarak İngilizce, Almanca ve Rusça hazırlanmıştır.  
Bu çalışmada ortaya çıkan sonuçlara bakıldığında; yiyecek korkusunun kaygıyı pozitif yönde etkilediği, yiyecek merakının güven duygusunu hissettiremediği ve yiyecek korkusunun yerel yiyecek tüketimini negatif şekilde etkilediği görülmektedir. Yeni yiyecekler insanların ilgisini çekmesine karşın kaygı duygusunun önüne geçemediği ulaşılan bulgulardan bir tanesidir. Yeni yiyeceklerin seçimi insanın merakından kaynaklanmasına karşın insanın zararlı sonuçlardan çekinmesi nedeniyle yeni yiyecekleri denemek istemeyebilmektedir. Daha önceden deneyimlenmeyen yerel yiyecekler insanlar tarafından tercih edilmemektedir.
Çalışmadan elde edilen bir diğer bulgu ise yiyecek merakı güven duygusunu etkilememektedir. Duygular yiyecek tüketimini artırabilmekte veya azaltabilmektedir. Güvenin zedelenmesi ya da riskin varlığı yeni yiyeceklere yönelime engel olabilir. İnsanların sağlık sorunları, ekonomik koşulları, yiyecek hakkında bilgi sahibi olmaması ya da yiyeceğin görünümü tüketimi engelleyebilir. İnsanlar yeni yerler görmek yeni destinasyonlar keşfetmenin yanında yeni lezzetler aramak içinde seyahat etmektedir. Çalışmanın sonuçlarından bir tanesi de bunu ortaya koymaktadır. Yiyecek merakı yerel yiyecek tüketimine olumlu etki yapmaktadır.
Bu araştırmada kaygı ve güven gibi psikolojik faktörlerin yiyecek korkusuna ve merakına aracılık ederek yerel yiyecek tüketim niyetine etkisinin ortaya konması, benzer çalışma sayısının da kısıtlı olması elde edilecek bulgu ve sonuçları önemli kılmaktadır.

Abstract:
Nowadays, food is of increasing interest, becoming a source of pleasure, socializing and cultural transmission, as well as compulsory food consumption. Innovations coupled with new recipes, cooking methods from different cultures and ingredients coupled with developments in gastronomy are driving the food and beverage industry forward. The development of the food and beverage industry increases reluctance to consume new products and interest in new products.
Within the scope of this study, it is aimed to reveal the effects of food neophobia and food neophilia psychological factors on anxiety and trust and intention to consume local food. The Mediterranean provinces of Antalya, Burdur and Isparta and the tourists visiting these provinces constitute the study area and participants. A total of 493 participants among the foreign tourists arriving in the region were included in the study, and sampling was carried out. Reliable data was collected on 467 participants. The questionnaire prepared as part of the study was prepared in English, German and Russian, taking into account the countries that visit our country most often.
Given the results of this study; it is seen that food neophobia positively affects anxiety, food neophilia does not make you feel a sense of trust, and food neophobia negatively affects local food consumption. It is one of the findings that although new foods attract people's attention, anxiety cannot be prevented. Although food choices are driven by human curiosity, people may be reluctant to try new foods because of fear of the harmful effects. People don't prefer local foods that they have never tasted.
Another finding of the study is that interest in new foods has no impact on self-confidence. Emotions can increase or decrease food intake. Loss of trust or willingness to take risks can prevent a reorientation of the product. Health problems, economic conditions, a lack of knowledge about food or the appearance of food can discourage consumption. People travel to see new places, discover new destinations, and discover new tastes. This emerges from one of the results of the study. Interest in new foods has a positive impact on local food consumption.
In this study, the findings and results are important because of the identification of the influence of psychological factors such as fear and confidence on local food consumption intention through mediation of fear of trying new foods and interest in new foods, and the limited number of such studies.