Trakya Bölgesindeki tüberküloz tanılı çocuk hastaların izlemi
Follow-up of children with a diagnosis of tuberculosis in Thrace Region
Yazar: REMZİYE AYDOĞAN
Danışman: PROF. DR. EMİNE NEŞE ÖZKAYIN
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: BCG aşısı = BCG vaccine ; Trakya bölgesi = Thrace region ; Tüberkülin testi = Tuberculin test ; Tüberküloz = Tuberculosis ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışmada Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana
Bilim Dalı Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı'nda Nisan 2005-Nisan 2021 tarihleri
arasında başvuran tüberküloz tanısı alan veya tüberküloz tanısıyla takip edilmekte olan
olguların geriye dönük değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Hastaların %45,5'inde temas öyküsü olup, bunların %98,1'i erişkin hasta olarak
bulunmuştur. Hastaların %92,6'sının BCG aşılı olduğu görüldü. En sık başvuru nedeni %27,9
oranında öksürük, %24,6 oranında LAP, %19,7 oranında ateş, %13,1 oranında gece terlemesi
görülmüştür. Hastaların fizik muayene bulguları incelendiğinde en sık %36,8 oranında normal
bulgular saptanmış olup, en sık görülen patolojik bulgu ise %31,1 oranında lenfadenopatidir.
TB olgularında % 36,1 oranında en sık akciğer TB görülmüştür. En sık görülen akciğer dışı TB
ise %29,9 oranında lenf nodu tüberkülozu olup sırasıyla TB menenjit ve miliyer TB'dir. BCG
aşısı olanların %82,6'sında TDT pozitifliği saptanmıştır. BCG aşısı olma durumu ile TDT
ilişkisi arasında açısından anlamlı farklılık görülmemiştir. Hastaların %15,9'unda ARB ve %
15,8'sinde kültür pozitifliği saptandı. Hastaların 4'üne ADA bakıldı ve tamamı pozitif geldi.
Hastaların çoğunda akciğer grafisi normal saptanmışken sık görülen patolojik akciğer grafisi
bulguları infiltrasyon (%11,4 ) ve plevral efüzyondur (%4,9). Akciğer tutulumu olan hastaların
toraks BT'sinde %37,5'inde konsolidasyon, %21,8'inde lenfadenopati, %15,6'sında
infiltrasyon ve plevral efüzyon %12,5'inde atelektazi görülmüştür.
Bütün hastalara tanı konulduktan sonra tedavi (koruyucu ya da anti-TB tedavi) başlanmış olup
VSD'ye bildirilmiştir. Hastaların %40,9'una koruyucu tedavi, %31,1'inde 3'lü ve %27,9'una
4'lü anti-TB tedavisi başlanmıştır. Tedavide en sık olarak 2 ay HRZ ardından 4 ay HR rejimi
kullanılmıştır. Hastaların %83,5 oranında en sık 0-2 ay içinde klinik bulgularının, %54,5
oranında en sık 0-2 ay içinde, radyolojik bulgularının düzeldiği görülmüştür.
Hastalarda %87,8 oranında iyileşme görülürken %5,7 oranında izlemden çıkma, %4,9 oranında
sevk ve %1,6 oranında ölüm görülmüştür.
Sonuç olarak bölgemizde hala ciddi bir sağlık problemi olan çocukluk çağı tüberkülozunda
koruyucu önlemlerin ve erişkin temasının önemli olduğu görülmüştür.
Anahtar kelimeler: Çocuk, Tüberküloz, BCG, TDT

Abstract:
In this study, it was aimed to retrospectively evaluate the cases diagnosed with
tuberculosis or followed up with the diagnosis of tuberculosis between April 2005 and April
2021 at Trakya University Faculty of Medicine, Department of Pediatric Infectious Diseases.
45.5% of patients had a history of contact with tuberculosis patients whom were 98.1% adults.
92.6% of patients were vaccinated with BCG. The most common symptoms were cough with
27.9%, LAP with 24.6%, fever with 19.7% and night sweat with 13.1% respectively. Physical
examination was found to be normal in 31.1% of the cases and the most common pathological
finding was lymphadenomegalia with 31.1%. Pulmonary TB was the most frequent clinical
presentation with 36.1% of all TB cases. The most common forms of extrapulmonary TB
disease was lymph node TB with 29.9% followed by TB menengitis and miliary TB
respectively. Tuberculin skin test (TST) was positive in 82.6% of the cases vaccinated with
BCG. There was no significant difference between the BCG vaccination status and the TST
relationship. 15.6% of patients were ARB positive and 15,8% had positive culture studies. ADA
was tested in 4 of the patients and all were positive. Chest X-ray was found to be normal in
most cases and the most common pathological findings were infiltration (11.4%), and pleural
effusion (4.9). Thorax CT in patients with pathological chest X-ray findings showed 37.5%
consolidation, 21.8% lymphadenopathy, 15.6% infiltration and pleural effusion and 12.5%
atelectasis. After diagnosis all patients were started on a (either protective or anti-TB) treatment
regimen and Tuberculosis Control Dispensary was informed. 40.9% of patients had protective
treatment, 31.1% had triple treatment and 27.9% had quartile treatment. 2 months of HRZ
followed by 4 months of HR treatment was the most common regimen. Clinical findings
improved within 0-2 months in 83.5% of patients and radiological findings improved in 0-2
months in 54.5% of patients. 87.8% of patients fully recovered, 5.7% were lost to follow-up,
4.9% were referred to another hospital whereas 1.6% died.
As a result, it has been seen that preventive measures and adult contact are important in
childhood tuberculosis, which is still a serious health problem in our region.
Keywords: Child, Tuberculosis, BCG, TST