Koroner arter baypas greftleme ameliyatına ek olarak koroner endarterektomi yapılan hastaların ameliyat sonrası erken dönem sonuçları; 183 hasta analizi /
Yazar: ALIZAMIN YUSIFLI
Danışman: PROF. DR. MEHMET ERDEM TOKER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğt. Ve Arş. Hastanesi / Kalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi = Thoracic and Cardiovascular Surgery
Dizin: Cerrahi-kardiyovasküler = Surgery-cardiovascular ; Endarterektomi = Endarterectomy ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Koroner arter bypass = Coronary artery bypass ; Koroner arter hastalığı = Coronary artery disease ; Koroner hastalık = Coronary disease

Özet:
Amaç: Koroner arter hastalığının (KAH) tedavisinde koroner arter baypas 
greftleme (KABG) operasyonu en önemli tedavi yöntemlerinden biri olarak önemini 
korumaktadır. Bu cerrahinin asıl amacı komplet revaskülarizasyonu sağlamaktır. 
Diffüz veya yaygın koroner arter hastalığı olanlarda KABG operasyonu tam 
revaskülarizasyonu sağlamakta yetersiz kalabilir. Bu durumda koroner 
endarterektomi (KE) bir tedavi seçeneği olabilir. Çalışmamızdaki amacımız koroner 
arter baypas greftleme ameliyatına ek olarak koroner endarterektomi uygulanan 
hastaların postoperatif erken dönem mortalite ve morbidite sonuçları ve koroner 
endarterektomi işleminin bu sonuçlara etkisini araştırmaktır.
 Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Sağlık Bilimleri Üniversitesi Koşuyolu Yüksek 
İhtisas Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Kalp ve Damar Cerrahisi Kliniğinde 
01.01.2017 ile 31.12.2021 tarihleri arasında koroner arter baypas greftleme 
ameliyatına ek olarak koroner endarterektomi yapılmış olan 183 hasta dahil 
edilmiştir. Çalışmamıza izole KABG hastaları dahil edilmiş olup, beraberinde ek bir
prosedür uygulanan hastalar, redo cerrahiler çalışma dışı bırakılmıştır. Hastaların 
verileri retrospektif olarak incelenmiş olup, hastane veri tabanı, arşiv kayıtları ve 
hasta dosyaları incelenmiştir. Hastaların preoperatif, intraoperatif ve postoperatif 
verileri incelenmiştir.
 Bulgular: Çalışma; yaşları 30 ile 85 arasında değişmekte olan, 139'u (%76) 
erkek ve 44'ü (%24) kadın olmak üzere toplam 183 olgu ile yapılmıştır. Yaş 
ortalaması 59.96±9.33 yıldır. Aynı dönemde toplam 4663 izole KABG ameliyatı 
yapılmıştır. Bu dönem için hastanemizde KE yapılma oranı %3,92 şeklindedir. 
Toplam 205 koroner endarterektomi işlemi yapılmıştır. En çok LAD'ye 
uygulanmıştır (%56.8). RCA %27,3, CX %18,6, D %9,3 oranında yapılmış 
olup, %88,5 (n=162) hastaya tekli, %10,9 (n=20) hastaya ikili, %0,54 (n=1) hastaya 
üçlü endarterektomi uygulanmıştır. 9 hastada LAD-CX, 8 hastada LAD-RCA, 1
hastada LAD-D, 1 hastada RCA-CX, 1 hastada D-CX, 1 hastada LAD-D-CX damarlarına KE yapılmıştır. Olguların %13.1'inde erken dönem postoperatif 
Mİ, %8.7'sinde erken mortalite görülmüştür. 
 
Sonuç: Diffüz koroner arter hastalığı olan olgularda tam revaskülarizasyonu 
sağlamak amacıyla koroner endarterektomi efektif bir yöntem olup, yaygın hastalıklı 
koroner arterde anastomoz için uygun alanın bulunmadığı durumlarda uygulanması 
gereken bir tekniktir.
Anahtar kelimeler: Koroner arter hastalığı, Koroner arter baypas greftleme, 
Koroner endarterektomi.

Abstract:
Aim: Coronary artery bypass grafting (CABG) operation maintains its 
importance as one of the most important treatment methods in the treatment of 
coronary artery disease (CAD). The main purpose of this surgery is to provide
complete revascularization. CABG operation may be insufficient to provide 
complete revascularization in patients with diffuse coronary artery disease. In this 
case, coronary endarterectomy (CE) may be a treatment option. Our aim in our study 
is to investigate the postoperative early mortality and morbidity outcomes of patients 
who underwent coronary endarterectomy in addition to coronary artery bypass 
grafting and the effect of coronary endarterectomy on these results.
 Materials and Methods: Our study included 183 patients who underwent 
coronary endarterectomy in addition to coronary artery bypass grafting surgery 
between 01.01.2017 and 31.12.2021 at the Health Sciences University Kosuyolu 
High Specialization Health Application and Research Center Cardiovascular Surgery 
Clinic. Patients with isolated CABG were included in our study and patients who 
underwent an additional procedure and redo surgeries were excluded from the study. 
The data of the patients were analyzed retrospectively, hospital database, archive 
records and patient files were examined. Preoperative, intraoperative and 
postoperative data of the patients were examined.
Results: The study was conducted with a total of 183 subjects, 139 (76%) 
male and 44 (24%) female, whose ages ranged from 30 to 85. The mean age is 
59.96±9.33 years. In the same period, a total of 4663 isolated CABG surgeries were 
performed. For this period, the rate of CE in our hospital is 3.92%. A total of 205 
coronary endarterectomy procedures were performed. It was mostly applied to LAD 
(56.8%). RCA was 27.3%, CX 18.6%, D 9.3%, 88.5% (n=162) patients were single, 
10.9% (n=20) patients were double, 0.54% ( n=1) patient underwent triple 
endarterectomy. LAD-CX in 9 patients, LAD-RCA in 8 patients, LAD-D in 1 patient, 
RCA-CX in 1 patient, D-CX in 1 patient, LAD-D-CX in 1 patient were performed. Early postoperative MI was observed in 13.1% of the cases, and early 
mortality was observed in 8.7%.
Conclusion: Coronary endarterectomy is an effective method to provide 
complete revascularization in patients with diffuse coronary artery disease, and it is a 
technique that should be applied in cases where there is no suitable area for 
anastomosis in the extensively diseased coronary artery.
Key words: Coronary artery disease, Coronary artery bypass grafting, 
Coronary endarterectomy.