Metastatik kastrasyona dirençli prostat kanserinde kemohormonal tedaviye direncin belirlemesinde SOX2 ve AGR2 biyobelirteçlerinin kullanılabilirliğinin araştırması
Investigation of the usability of SOX2 and AGR2 biomarkers in determining resistance to chemohormonal therapy in prostate cancer resistant to metastatic castration
Yazar: MAHSA BAYRAMI
Danışman: DOÇ. DR. ESRA LALOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Prostat kanseri, erkeklerde sık görülen kanser türlerinden biridir. Metastatik prostat kanseri, prostat kanserinin ilerlediği ve diğer vücut bölgelerine yayıldığı bir aşama olarak kabul edilir ve tedavi seçenekleri sınırlıdır. Kemohormonal tedavi, kanser hücrelerini hedeflemek ve büyümelerini kontrol etmek için kullanılan bir tedavi yöntemidir. Bu tür kanserlerde, kemohormonal tedaviye karşı direnç gelişebilir. Bu nedenle, prostat kanserinde kemohormonal tedaviye direnç gelişimini belirlemek ve daha etkili tedavi stratejileri geliştirmek için biyobelirteçlerin kullanılması önemlidir. Böylece, hastaların hangi tedaviye yanıt vereceğini tahmin etmek ve tedavi seçeneklerini optimize etmek için biyobelirteçlerin kullanılması önemli bir araştırma konusu olabilir.
Kastrasyon kişinin, cinsel faaliyette bulunma ve üreme yeteneğini geri dönüşümlü veya geri
dönüşümsüz olarak sonlandırmak amacıyla yapılan tıbbi müdahalelerdir. Kastrasyona dirençli prostat
kanseri (CRPC) serum testesteron seviyesinin kastre düzeyde olmasına rağmen biokimyasal ya da
radyolojik progresyon gelişmesi durumudur. CRPC teşhisi için ön şart ise tüm sekonder hormonal
manipulasyon seçeneklerinin mutlak kastrasyon düzeyinde denenmiş olmasıdır. Testesteronun kastre
düzeyi < 50 ng/dL (< 1.7 nmol/L) olarak kabul edilir. Biyokimyasal progresyon, PSA (prostat spesific
antijen) değerinin 2 ng/dL' nin üzerinde olmak koşulu ile bir hafta ara ile ölçülen üç PSA değerinin
ikisinde nadir PSA değerinin %50'sinden fazla artış olmasıdır. Radyolojik progresyon ise kemik
sintigrafisinde 2 ya da daha fazla yeni metastaz olması ya da yumuşak doku metastazlarında solid
tümörlerde cevap değerlendirme kriterlerine göre yumuşak doku lezyonu olmasıdır.
Literatüre baktığımızda SOX2 ve AGR2 çeşitli kanserlerin tanısında, prognozunun tahmin
edilmesinde ve tedaviye yanıtın izlenmesinde kullanılan proteinlerdir. Bu proteinler, kanser hücrelerinin özelliklerini ve davranışını etkileyen genlerdir ve bu genlerin ifadesinin kanser hücrelerinin kemoterapi veya hormon tedavisine olan duyarlılığını etkileyebileceği düşünülmektedir. SOX2 (SRY[Sex Determining Region-Y]-Box-2), bir transkripsiyon faktörüdür ve hücrelerin büyümesini ve farklılaşmasını düzenleyen bir rol oynar. SOX2 ekspresyonu ile meme, akciğer ve prostat kanserleri dahil olmak üzere farklı tümör tiplerinin klinik saldırganlığı arasındaki ilişki çeşitli çalışmalarda gözlemlenmiştir. AGR2 (Anterior Gradient 2), kanser hücrelerinin yayılması ve tümör büyümesi üzerinde etkilidir. Sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldığında akciğer, prostat ve yumurtalık kanseri hastalarının serum ve/veya plazma numunelerinde yüksek AGR2 protein seviyeleri tespit edilmiştir; bu durum, AGR2'nin umut verici bir kanser serum biyobelirteci olduğunu düşündürmektedir.

Abstract:
Prostate cancer is one of the most common types of cancer in men. Metastatic prostate cancer is considered a stage in which prostate cancer has progressed and spread to other body parts, and treatment options are limited. Chemohormonal therapy is a treatment method used to target cancer cells and control their growth. In such cancers, resistance to chemohormonal therapy may develop. Therefore, it is important to use biomarkers to identify the development of resistance to chemohormonal therapy in prostate cancer and to develop more effective treatment strategies. Thus, using biomarkers to predict which treatment patients will respond to and to optimize treatment options may be an important research topic. Castration is a medical intervention that aims to reversibly or irreversibly terminate a person's ability to engage in sexual activity and reproduce. Castration-resistant prostate cancer (CRPC) is a condition in which biochemical or radiological progression occurs despite serum testosterone levels being at castration levels. The prerequisite for the diagnosis of CRPC is that all secondary hormonal manipulation options have been tried at the absolute castration level. Castration level of testosterone is considered as < 50 ng/dL (< 1.7 nmol/L). Biochemical progression is an increase of more than 50% of the nadir PSA value in two of the three PSA values measured one week apart, provided that the PSA (prostate specific antigen) value is above 2 ng/dL. Radiological progression is the presence of 2 or more new metastases in bone scintigraphy or the presence of a soft tissue lesion in soft tissue metastases according to the response evaluation criteria in solid tumors. When we look at the literature, SOX2 and AGR2 are proteins used in the diagnosis of various cancers, predicting the prognosis and monitoring the response to treatment. These proteins are genes that affect the properties and behavior of cancer cells, and it is thought that the expression of these genes may affect the sensitivity of cancer cells to chemotherapy or hormone therapy. SOX2 (SRY[Sex Determining Region-Y]-Box-2) is a transcription factor and plays a role in regulating the growth and differentiation of cells. The relationship between SOX2 expression and clinical aggressiveness of different tumor types, including breast, lung, and prostate cancers, has been observed in several studies. AGR2 (Anterior Gradient 2) affects the spread of cancer cells and tumor growth. Elevated levels of AGR2 protein have been detected in serum and/or plasma samples of lung, prostate, and ovarian cancer patients compared to healthy controls; This suggests that AGR2 is a promising cancer serum biomarker.