Hatay yöresinde seçilmiş murt (Myrtus communis L.) genotiplerinde uçucu yağ oran ve bileşenlerinde ontogenetik varyabilitenin belirlenmesi
Determination of ontogenetic variability in essential oil ratio and components of selected myrtle (Myrtus communis L.) genotypes in Hatay region
Yazar: BİLGEHAN ÇETİN
Danışman: PROF. DR. DURMUŞ ALPASLAN KAYA
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Murt ağacı = Murt tree ; Myrtus communis L. = Myrtus communis L. ; Ontogenetik varyabilite = Ontogenetic variability ; Uçucu yağlar = Essential oils

Özet:
2021 yılında yapılan, Mustafa Kemal Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü, Reyhanlı Telkaliş (Beşaslan Köyü) deneme alanında bulunan Mersin (Myrtus communis L.) bitkisinin yapraklarından elde edilen uçucu yağlarının ve bileşenlerinde ontogenetik varyabilitenin belirlenmesi amacıyla her ayın 15'inde yaprak örnekleri alınarak, yıl boyunca kuruma randımanı, çiçeklenme tarihi, kül tayini oranları, uçucu yağ oranları ve uçucu yağ bileşenlerinin belirlenmesi üç tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Her ay farklı genotiplerden alınan mersin bitkisinin uçucu yağ oranları, nem oranları, uçucu yağ bileşenleri, kül tayinleri, iklim ve toprak verileri birbirinden farklı sonuçlar vermiştir. Bu çalışmanın amacı; seçilen farklı mersin ekotiplerinin uçucu yağ oranlarında ve uçucu yağ bileşenlerinde meydana gelen ontogenetik varyabiliteyi yani mevsime ve bitkinin fizyolojik dönemlerine bağlı olarak yağ oranlarının ve yağ bileşenlerinin değişimlerini belirlemektir.
Yapılan analizler sonucunda çiçeklenme periyotları Nisan-Mayıs aylarınnda olduğu tespit edilmiştir. Genotiplerin uçucu yağ oranları yaprakların yaş ve kuru olmasına göre farklılıklar göstermiştir. Yaş yapraklardaki uçucu yağ oranları en yüksek Kültür genotipinin Haziran ayında (%1.16) alınan yapraklarında belirlenirken, en düşük değer Samandağ genotipinin Nisan ayında (%0.43) alınan yapraklarında tespit edilmiştir. Kuru yapraklarda ise en yüksek oran Yayladağı genotipinin Temmuz ayında (%1.75) görülürken, en düşük oran ise Kültür genotipinin Nisan ayında (%0.80) alınan yapraklarında tespit edilmiştir. GC/MS sonuçlarına göre uçucu yağların ana bileşenleri: α-pinene (%12.35- 49.81), eucalyptol (%16.96 – 48.09), linalool (%2.46 - 18.41), α-terpineol (%2.84- 9.29) olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In order to determine the ontogenetic variability in the essential oils and components of the Mersin (Myrtus communis L.) plant located in the experimental area of Mustafa Kemal University, Faculty of Agriculture, Department of Field Crops, Reyhanlı Telkaliş (Beşaslan Village) conducted in 2021, leaf samples were taken on the 15th of each month. The drying efficiency, flowering date, ash determination ratios, essential oil ratios and essential oil components were determined in three replications throughout the year. The essential oil rates, humidity rates, essential oil components, ash determinations, climate and soil data of the mersin plant taken from different genotypes every month gave different results. The aim of this study; The aim of this study is to determine the ontogenetic variability in essential oil ratios and essential oil components of selected different mersin ecotypes, that is, the changes in oil ratios and oil components depending on the season and physiological periods of the plant.
As a result of the analysis, it was determined that the flowering periods were in April-May. The essential oil ratios of the genotypes differed according to whether the leaves were wet or dry. While the essential oil ratios in the wet leaves were determined the highest in the leaves of the Culture genotype taken in June (1.16 %), the lowest value was determined in the leaves of the Samandağ genotype taken in April (0.43 %). In dry leaves, the highest rate was observed in July (1.75 %) of Yayladağı genotype, while the lowest rate was determined in leaves taken in April (0.80 %) of Kültür genotype. According to GC/MS results, the main components of essential oils are: α-pinene (12.35 - 49.81%), eucalyptol (16.96 - 48.09 %), linalool (2.46 - 18.41 %), α-terpineol (2.84 - 9.29 %) was determined.