Sulak alan ekosistemleri için çevresel akış koşullarındaki değişimlerin farklı yöntemlerle irdelenmesi ve yönetsel gereksinimlerin değerlendirilmesi
Examining alterations in environmental flow conditions through different methods and assessing managerial requirements for wetland ecosystems
Yazar: KÜBRA AYYILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ GÜL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Hidrolik ve Su Kaynakları Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Sulak alan ekosistemlerinin sürdürülebilirliği büyük oranda sulak alanları besleyen çevresel akışların miktarı ve kalitesine bağlı olmaktadır. Bu itibarla, sulak alanlara gelen akarsu akışlarının akım potansiyelleri açısından değerlendirilmesi, dönemsel olarak gözlenen hidrolojik farkların çevresel akış potansiyelleri üzerine etkilerinin analitik olarak ortaya koyulması ve bu değişimlere göre hidrolojik ölçütlere dayalı olarak çevresel yönetim stratejilerinin geliştirilmesine olanak sağlanması büyük önem taşımaktadır. Bu yöndeki çalışmaların temelini, akarsular üzerinde kurulu gözlem istasyonlarından derlenen hidrolojik veriler oluşturmaktadır. Ancak, akım gözlem istasyonlarının bazı farklı öncelikler nedeniyle sulak alan ekosistemlerini yeterince gözetmeden konumlandırılmış olması sulak alanlara ait akışları temsil niteliğini olumsuz etkilemektedir. Bu noktadan hareketle sunulan çalışmada, sulak alan akışlarını temsil edebilecek, ancak ölçüm verisi mevcut olmayan konumlarda, verisi mevcut istasyonlarla ilişkiler üzerinden sentetik veri türetilmesi ve bu yolla sulak alanlara ait çevresel akışlar için değerlendirmeler gerçekleştirilebilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, aylık ortalama akışlar üzerinden akım zaman serilerinin türetilmesi, MA SYE (Sürdürülebilir Verim Tahmini) yaklaşımı kullanılarak yapılmıştır. Bununla birlikte istatistiksel yöntemler yardımıyla yaklaşık 20 yıllık bir inceleme dönemi için yüzeysel akış ve akabinde çevresel akışa ilişkin aylık ortalama zaman serileri tahmin edilmiştir. Öncelikle yüzeysel akış kuantilleri, ölçülebilir iklim ve fiziksel havza karakteristiklerine karşılık gelen yüzeysel akışlarla regresyona tabi tutularak hesaplanmış; sonraki aşamada, ek aşılma olasılıkları da dikkate alınarak akım sürek eğrileri üzerinden akım tahminleri gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın devamında, sentetik olarak türetilen bu akım verileri üzerinden GEFC (Küresel Çevresel Akış Hesabı) aracından yararlanılarak çevresel akış potansiyelleri, farklı dönemler için ve farklı çevresel yönetim strateji öngörüleri altında karşılaştırmalı şekilde hesaplanarak sonuçlar grafik gösterimler ve istatistik ölçütler üzerinden ortaya koyulmuştur.

Abstract:
The sustainability of wetland ecosystems largely depends on the quantity and quality of environmental flows that feed wetlands. Therefore, it is of great importance to evaluate river flows to wetlands in terms of flow potentials and to analyze the effects of periodically observed hydrological differences on environmental flow potentials and to enable the development of environmental management strategies based on hydrological criteria according to these changes. The basis for these studies is hydrological data compiled from observation stations on rivers. However, due to some different priorities, current observation stations are not adequately positioned for wetland ecosystems, which negatively affects the representation of flows from wetlands. From this point of view, it is aimed to derive synthetic data from available data stations related that can represent wetland flows, but where there is no measurement data location, and to evaluate the environmental flows of wetlands in this way. In the study, the derivation of flow time series over monthly mean flows was performed using the MA SYE (Sustainable Yield Estimator) approach. However, statistical methods have been used to estimate monthly average time series for surface flow and subsequent environmental flow for a review period of 20 years. First, surface flow quantities were calculated by subjecting to regression with surface flows corresponding to measurable climate and physical basin characteristics; At the next stage, current estimates were made over current continuity curves, taking into account the probabilities of additional transients. In the continuation of the study, the environmental flow values are calculated comparatively under different environmental management strategy predictions for different periods using GEFC (Global Environmental Flow Calculator) through and the results are displayed through graphical representations and statistical measures.