Bazı etkin maddelerin aynı anda miktar tayini için spektrofotometrik ve kromatografik analiz yöntemlerinin geliştirilmesi
Development of spectrophotometric and chromatographic analysis methods for the simultaneous quantification of some active substances.
Yazar: BETÜL AYAR
Danışman: PROF. DR. NEVİN ERK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bazı etkin maddelerin aynı anda miktar tayini için Spektrofotometrik ve Kromatografik Analiz Yöntemlerinin Geliştirilmesi
Antineoplastik ilaçlar kanser tedavisinde, malign hücrelerin büyümesini durdurma ya da geriletme amacıyla kullanılan farmakolojik ajanlardır. 
Tez projemiz kapsamında antineoplastik etki gösteren Sorafenib etkin maddesinin kantitatif analizlerine olanak sağlayan hem UV spektrofotometrik hem de kromatografik yöntemler geliştirilecek ve yöntemler optimize edilecektir.
YBSK ile yapılan deneylerde kolon seçiminde, Luna® C8;(2) 5μm 4,6x50 mm kolonu kullanılmasına karar verilmiştir. Hareketli faz ve çözücüdeki tampon ve asetonitril oranları; pH 3,8 Amonyum Asetat Tamponu:asetonitril (40:60; h/h) olarak belirlenmiş; akış hızı da 1,0 mL/dk seçilmiştir ve absorbans maksiması olan 260 nm dalga boyunda çalışılmasına karar verilmiştir. Kolon sıcaklığı 30ºC olarak belirlenmiştir.
Deney şartları belirlendikten, kalibrasyon eğrisinin ve çalışma denkleminin oluşturulması için 1,0 - 200,0 µg/mL çalışma aralığında 8 adet standart çözeltisi kullanılmıştır.Yöntem için hesaplanan yakalama sınırının 1,4 µg/mL, tayin alt sınırının 4,5 µg/mL ve korelasyon katsayısının 0,9998olması, geliştirilen yöntemin duyarlılığını ispatlamaktadır. Sorafenib için hesaplanan %geri kazanım oranları Çizelge 3.5.'de görüldüğü gibi, % 97,3, % 98,0 ve % 95,4 oranlarında bulunmuştur. 
Spektrofotometrik analizlerde ise doğrudan UV ve birinci türev spektrofotometrik yöntemleri kullanılmıştır. Stok sorafenib çözeltisi metanolde çözülmüş ve yine metanol içerisinde daha seyreltik çözeltiler hazırlanmıştır. Çalışmada Beer-Lambert yasası göz önünde bulundurularak absorbans değerlerinin 0,8'i aşmaması hedeflenmiş böylelikle 2-8 µg/mL aralığında çalışılmasına karar verilmiştir. Doğrudan UV spektrofotometrik analiz için kalibrasyon eğrisinin ve çalışma denkleminin oluşturulması için 2,0 - 8,0 µg/mL çalışma aralığında 7 adet standart çözeltisi kullanılmıştır. Yöntem için hesaplanan yakalama sınırının 0,38 µg/mL, tayin alt sınırının 1,1 µg/mL ve korelasyon katsayısının 0,998 olması, geliştirilen yöntemin duyarlılığını ispatlamaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Sorafenib; yüksek basınçlı sıvı kromatografi; miktar tayini; farmasötik preparatlar, doğrudan UV spektrofotometri, birinci türev spektrofotometri.

Abstract:
Development of Spectrophotometric and Chromatographic Analysis Methods for the simultaneous quantification of some active substances.
Antineoplastic drugs are pharmacological agents used in cancer treatment to stop or regress the growth of malignant cells. Sorafenib is a new antineoplastic drug that exerts its effect by inhibiting both cell proliferation and angiogenesis in tumor cells and tumor feeding vessels.
Within the scope of our thesis project, both UV spectrophotometric and chromatographic methods that allow quantitative analysis of the active substance Sorafenib, which has antineoplastic effects, will be developed and the methods will be optimized.
In the column selection for the experiments carried out with YBSK, it was decided to use the Luna® C8;(2) 5μm 4.6x50 mm column. The ratios of buffer and acetonitrile as mobile phase and solvent were determined as 40% pH 3.8 Ammonium Acetate Buffer and 60% acetonitrile; The flow rate was chosen as 1.0 mL/min and it was decided to work at a wavelength of 260 nm, which is the absorbance maximum. Column temperature was determined as 30ºC.
After the experimental conditions were determined, 8 standard solutions in the working range of 1.0 - 200.0 µg/mL were used to create the calibration curve and working equation. The fact that the detection limit calculated for the method is 1.4 µg/mL, the lower limit of detection is 4.5 µg/mL and the correlation coefficient is 0.9998 prove the sensitivity of the developed method. The % recovery rates calculated for Sorafenib were found to be 97.3%, 98.0% and 95.4%, as seen in Table 3.5.
Direct UV spectrophotometry and first derivative spectrophotometry methods were used in spectrophotometric analyses. The stock sorafenib solution was dissolved in methanol and more dilute solutions were prepared in methanol. Considering the Beer-Lambert law in the study, it was aimed for the absorbance values not to exceed 0.8, so it was decided to work in the range of 2-8 µg/mL. 7 standard solutions in the working range of 2.0 - 8.0 µg/mL were used to create the calibration curve and working equation for direct UV spectrophotometric analysis. The fact that the detection limit calculated for the method is 0.38 µg/mL, the lower limit of detection is 1.1 µg/mL and the correlation coefficient is 0.998 prove the sensitivity of the developed method.
Key Words: Sorafenib; high pressure liquid chromatography; quantification; pharmaceutical preparations, direct UV spectrophotometry, first derivative spectrophotometry.