Yetenek yönetimi çerçevesinde aşırı niteliklilik algısı ve rol dışı iş davranışları ilişkisi: Bir uygulama
The relationship of overqualified perception and none-role workplace behavior in the framework of talent management: A research
Yazar: AYNUR ŞEN
Danışman: PROF. DR. ESRA NEMLİ ÇALIŞKAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim ve Strateji Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Strateji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Örgütlerin hedefledikleri performansı elde edebilmeleri için yüksek potansiyelli ve performanslı bireyleri örgüte dahil etmeleri ve onları örgüt içerisinde tutundurmaları örgüt açısından önemlidir.  Yeteneklere dayalı bir örgüt oluşturmak için yetenek yönetimi uygulamalarının örgüt tarafından benimsenmiş ve hayata geçirilmiş olması kritik önem taşımaktadır. Böylesi bir yapı içerisinde yüksek niteliklerinin farkında olan bireylerin beklentileri de farklı olmakta ve bireyler niteliklerini işin gereği ve benzer işi yapanlar ile kıyaslama yoluna gitmektedir. Bu döngü içerisinde aşırı niteliklilik algısı oluşmakta ve yapılan araştırmalara göre bu algı içerisindeki bireylerin olumsuz iş yeri davranışı sergilediği görülmektedir. 
Araştırmanın amacı;  nitelikleri yüksek olan çalışanların iş yerinde sergiledikleri yıkıcı davranışları yapıcı davranışa sevk etmek için örgütsel adalet ve örgütsel güven algısı gibi düzenleyici etkiler ile çalışmayı incelemektir. Bu bağlamda araştırma, finans sektörünün bir kolu olan sigortacılık sektörü üzerinde araştırmaya katılan 371 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri anket tekniği ile kullanılarak oluşturulmuştur.
Araştırma bulgularına göre; aşırı niteliklilik anlayışının işini küçük görme boyutu ve yıkıcı rol dışı iş yeri davranışının kişilerarası ve örgütsel yıkıcı rol dışı iş yeri davranışı ile boyutları arasında pozitif, aşırı niteliklilik algısı ve yapıcı rol dışı iş yeri davranışları arasında ise negatif yönlü bir ilişki olduğu, örgütsel adalet ve örgütsel güven algısının, aşırı niteliklilik ve rol dışı iş yeri davranışları üzerinde düzenleyici herhangi bir etkiye sahip olmadığı araştırmada bulgulanmıştır.
Araştırma ile örgüt-çalışan bütünlüğünü sağlayacak şekilde gerek uygulamaya dönük gerekse teorik açıdan gelecekte yapılacak araştırmalara önerilerde sunulmuştur.

Abstract:
In order for organizations to reach their targeted performance, it is important to include high potential and high performance individuals in the organization and keep them in the organization. In order to create a talent-based organization, it is critical that talent management practices are adopted and implemented by the organization. In such a structure, the expectations of individuals who are aware of their high qualifications are also different, and individuals compare their qualifications with the requirements of the job and those who do similar work. In this cycle, a perception of overqualification is formed, and according to the researches, it is seen that individuals with this perception exhibit negative workplace behavior.
The purpose of the research is to induce destructive workplace behaviors of employees with high qualifications to constructive behavior and to examine working with regulatory effects such as organizational justice and organizational trust perception. 
In this context, the research was carried out with 371 participants who participated in the research on the insurance sector, which is a branch of the finance sector. The research data were created using the questionnaire technique.
According to the research findings; It was found that there is a positive relationship between the dimension of underestimating the work of the understanding of overqualification and the dimensions of destructive extra role behaviors, which are interpersonal and organizational destructive extra role behaviors, and a negative relationship between the perception of overqualification and constructive extra role behaviors. Another finding of the research is that the perception of organizational justice and organizational trust do not have any moderator effect on overqualification and extra role behaviors. It was found in the study that the perception of trust did not have any moderator effect on overqualification and out-of-role workplace behaviors.
Based on the research findings in a way to ensure the integrity of the organization-employee in the research, suggestions are presented for future research, both practically and theoretically.