Epigrafik belgeler ışığında Güney ve Güneybatı Anadolu'da su ve su yapıları
Water and water-related constructions of South and South Asia minor from the epigraphic evidence
Yazar: HÜSEYİN UZUNOĞLU
Danışman: PROF. DR. NALAN EDA AKYÜREK ŞAHİN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures
Dizin: Epigrafi = Epigraphy ; Güney Anadolu = South Anatolia ; Güneybatı Anadolu bölgesi = Southwest Anatolia region ; Hamamlar = Baths ; Nymphaionlar = Nymphaeums ; Su = Water ; Su kullanımı = Water use ; Su yapıları = Water structures ; Su yolu = Waterways ; Çeşmeler = Fountains

Özet:
Canlıların hayatta kalabilmesi için vazgeçilmez bir öneme sahip olan ve tüm yaşamı deyim yerindeyse ayakta tutan suyun bu özelliğiyle en eski toplumlardan günümüze kadar var olmuş tüm kültürlerde büyük bir rol oynadığı yadsınamaz bir gerçektir. Bu çalışmada, Küçük Asya'nın güney ve güney batı bölümlerine suyun bıraktığı izi Eski Yunanca ve Latince yazılı belgeler ışığında ele almak hedeflenmiştir. Bu amaç doğrultusunda Ionia, Karia, Lykia, Pamphylia ve Kilikia Bölgeleri'nden su ve akuadükt, çeşme, su kaynağı, su kuyusu, sarnıç, hamam gibi su yapıları ile ilgili toplam 234 tane yazıt bir araya getirilmiş ve yorumlanmıştır. Suyun antik Yunan ve Roma insanı tarafından nasıl algılandığı, onların toplumsal ve kamusal yaşamlarını nasıl etkilediği gibi konularda genel bir bilgilendirme ile başlayan çalışma, sonra-sında her bir su yapısı hakkında kısa ve öz bilgiler vermektedir. Suyun yönetimi ve kullanımı konusunda çıkarılmış olan yasalar hem antik Yunan hem de Roma dünyası için ayrı ayrı ele alınmaktadır. Çalışmanın temelini ise su yapıları ile ilgili yaşanan terminolojik karmaşa ve bu karmaşanın çözümü için getirilmiş olan bazı öneriler oluşturmaktadır. Zira su yapıları ve özel-likle çeşme yapıları epigrafik belgelerde çok farklı sözcüklerle belgelenmiş olup, çalışmada bunlar arasında semantik bir ayrım olmadığı sorgulanmıştır. Bu bağlamda örneğin tüm çağdaş kaynaklarda nymphaion olarak bilinen çeşme yapıları üzerinde durulmuş ve bu terimin ger-çekten tüm çeşme yapıları için ortak olarak kullanılıyor olmasının ne ölçüde tutarlı olduğu üzerine yorumlarda bulunulmuştur. Nymphaion'un yanı sıra terminolojik olarak araştırılmaya değer bir niteliğe sahip πήγη ve κρήνη sözcükleri de mercek altına alınarak daha önce bazı araştırmacılar tarafından savunulan tezler revize edilmiştir. Çalışmamızın bir diğer bölümü su yapılarının hangi kaynaklar aracılığıyla finanse edildiğinin araştırılmasına ayrılmıştır ve büyük ölçüde euergetes'lerin bu rolü üstlendiğinin altı çizilerek imparatorların özellikle akuadüktlerin inşasındaki rolünün ne olduğu "σεβαστὸν ὑδραγώγιον" ifadesi özelinde sorgulanmıştır. Çalışmamız her bir bölge özelinde tüm antik kaynakları ve yazıtları derleyerek söz konusu bölgelerin ve kentlerinin Hellenistik Dönem'den Geç Antik Dönem'e kadar olan hidrografik tarihini ayrıntılı bir biçimde ele almaktadır.

Abstract:
It is an indisputable fact that water is of vital importance for the survival of all known life forms and for biological diversity and has played a significant role in the development of all cultures from the remotest past to the present day. The aim of this dissertation has been to investigate the role of water in antiquity in its different aspects through collecting all the An-cient Greek and Latin epigraphic evidence documented from the south and south-western parts of Asia Minor. To this purpose, this thesis presents a collection of and a commentary upon 234 inscriptions concerning water in general and water related constructions such as aqueducts, fountains, wells, cisterns, and bath-buildings discovered to date from the regions of Ionia, Caria, Lycia, Pamphylia and Cilicia. The study begins with the recorded perception of water by the Greek and Roman communities and inquires into the role and extent of water in the social and public life of these communities and then offers a brief introduction to each of the various water related structures employed in antiquity. The dissertation then discusses the laws concerning the use of water and its management enacted by the ancient Greeks and Romans respectively. The core of this dissertation primarily concerns the terminological con-fusion concerning water related constructions and some suggestions are put forward to pro-vide some at least partial solutions to this issue. Water constructions, especially buildings with fountains, have been documented in inscriptions through a wide range of different terms and this study aimed to understand if there is a semantic difference amongst all of the terms recorded. For instance, modern sources have, to date, termed all of the fountains nymphaions. However, this study suggests that the distinctions between the terms employed were made in antiquity for a specific reason and it emphasizes that such a pervasive use of the term nym-phaion for all of these fountains is not correct. In addition to the nymphaion issue, the words πήγη and κρήνη have been scrutinized in detail and the communis opinio established by pre-vious researchers on these words has been revised and their remarks have been questioned where necessary. A further part of this study deals with the financing of water constructions and it underlines the role of the benefactors in accord with earlier studies, but it also brings into question the role of the emperors, particularly in respect to aqueducts on the basis of the expression "σεβαστὸν ὑδραγώγιον". Following the financing of water related construction, this study, from the collected epigraphic evidence, focuses upon the detailed hydrography of each region.