Hipertansif hastalarda eğitimin ilaç ve tedaviye olan uyuma etkisinin araştırılması
Investigation of the effects of education on DRUG adherence and treatment for hypertensive patients
Yazar: AHMET EMRE HATIR
Danışman: PROF. NAZAN KARAOĞLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Anksiyete = Anxiety ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hipertansiyon = Hypertension ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Amaç: Hipertansiyon hastalarında ilaç uyumunu inceleyen çok sayıda çalışma olmasına rağmen, hastalara eğitim verilmesi ile sağlık çıktılarındaki değişimi inceleyen araştırma sayısı oldukça sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı; hipertansiyon tanısı almış hastalara ilaçlarını nasıl kullanacakları hakkında verilecek olan eğitimin hastaların ilaçlarını düzgün kullanımları, izlemleri ve tedaviye olan uyumları üzerine etkisinin araştırılmasıdır.
Gereç ve yöntem: Bu çalışma; Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Kardiyoloji Polikliniği ve Aile Hekimliği Polikliniği'nde hipertansiyon tanısı almış olan hastaların oluşturduğu, Aralık 2019-Mayıs 2020 tarihleri arasında  yapılan bir müdahale araştırmasıdır. İlk aşamada araştırmacılar tarafından oluşturulan sosyodemografik bilgiler ve hipertansiyon ile ilgili sorular, Revize İlaca Uyum Öz-Etkililik Ölçeği-Kısa Form (MASES-SF), Modifiye Morisky İlaç Uyum Ölçeği (MMÖ), Sağlık Anksiyetesi Ölçeği ve Sağlık Algısı Ölçeği'ni (SAÖ) içeren anket formu kullanıldı. Hastalar sırayla eğitim verilen ve eğitim verilmeyen olacak şekilde çalışmaya dahil edildi. Eğitim ise çeşitli kılavuzlardan hazırlanan bilgilerle verildi. Üç ay sonra hastaların kan basıncı değerleri öğrenildi. Araştırmanın başlamasından altı ay sonra tüm hastalara çalışmanın başında uygulanan anket formu demografik verileri hariç olmak üzere tekrar uygulandı.
Bulgular: Çalışma 98 hasta üzerinden yapıldı ve 49 hastaya eğitim verildi. Eğitim verilen grupta, eğitim öncesi uygulanan ilaç uyumu ölçeklerinden MASES-SF ölçeğinin puan ortalaması; 36,28±10,08 puandan eğitim sonrasında 40,65±8,57 puana yükseldi (p<0,001). MMÖ bilgi düzeyi alt faktörü ortalama puanı eğitim öncesinde 1,63±0,48 puandan eğitim sonrasında 1,79±0,40 puana yükseldi (p=0,021), MMÖ motivasyon düzeyi alt faktörü ortalama puanı 1,40±0,48 iken eğitim sonrasında 1,77±0,42 puana yükseldi (p<0,001). Eğitim verilen grupta Sağlık Anksiyetesi puan ortalaması 33,10±12,76 puan iken eğitim sonrasında 32,24±11,23 puan oldu (p=0,304). Eğitim grubunda, altı aylık sistolik ve diyastolik kan basıncında anlamlı gerilemeler oldu (sırasıyla p=0,003 ve p=0,022). Kontrol grubunun ilaç uyumunda ve kan basınçlarında ise anlamlı bir değişiklik saptanmadı.
Sonuç: Bu çalışma, eğitim verilen hipertansiyon hastalarında ilaç uyumunun arttığını, bilgi-motivasyon düzeyinin yükseldiğini ve sağlık algısının da arttığını göstermektedir. Bu durum hekimlerin hastalara verdiği eğitimin ne kadar önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Aile hekimleri başta olmak üzere, doktorların hastalarını bilgilendirmesi sonucunda kişilerin hastalığa karşı tutumları iyileştirilebilir, sağlık algıları artırılabilir ve doğal olarak hastalıktan en az zararla kurtulmaları sağlanabilir.

Anahtar kelimeler: Hipertansiyon, tedavi uyumu, anksiyete, aile hekimliği

Abstract:
Aim: Although there are many studies examining drug compliance in patients with hypertension, the number of studies examining the change in health outcomes by providing education to patients is quite limited. The aim of this study is to investigate the effect of the education to be given to patients diagnosed with hypertension on how to use their medicines on patients' proper use of drugs, their follow-up and compliance with treatment.
Materials and Methods: This study is an intervention study conducted between December 2019 and May 2020, in Konya Necmettin Erbakan University Meram Medical Faculty Cardiology Outpatient Clinic and Family Medicine Outpatient Clinic. Sociodemographic information and questions about hypertension created by researchers at the first stage included Revised Drug Compliance Self-Efficacy Scale- Short Form (MASES-SF), Modified Morisky Drug Compliance Scale (MMMAS), Health Anxiety Scale and Health Perception Scale was used. Patients were enrolled in the study one by one, with and without education, and education was provided with information prepared from various guidelines. The blood pressure values of the patients were learned three months later. Six months after the start of the study, the questionnaire applied to all patients at the beginning of the study was reapplied, excluding demographic data.
Results: This study was carried out on 98 patients and half of them received education. In the educated group, the mean score of MASES-SF scale was increased from 36,28±10,08 points to 40,65±8,57 after education (p<0.001). The MMMAS knowledge level sub-factor was increased from an average of 1,63±0,48 points to 1,79±0,40 (p=0.021), and the mean score of the MMMAS motivation level was increased from an average of 1,40±0,48 points to 1,77±0,42 after education (p<0.001). While the mean score of Health Anxiety was 33,10±12,76 points in the educated group, it became 32,24±11,23 points after the education (p=0.304). In the educated group, there were significant decreases in systolic and diastolic blood pressure after six months (p=0,003 and p=0,022, respectively). There was no significant change in the drug compliance and blood pressure of the control group.
Conclusion: This study showed that drug compliance increased, the knowledge-motivation level increased, and health perception increased in patients with education on hypertension. This situation reveals the importance of the education given by the physicians to the patients. As a result of informing by doctors, especially family physicians, people's attitudes towards to disease can be improved, their health perceptions can be increased, and also the possibility of getting rid of the disease with the least harm is possible.

Keywords: Hypertension, treatment compliance, anxiety, family medicine