Remı̇syonda bı̇polar I bozukluğu ve erı̇şkı̇n dı̇kkat eksı̇klı̇ğı̇ hı̇peraktı̇vı̇te bozukluğu olan hastaların uyku kalı̇tesı̇ ve sı̇rkadı̇yen özellı̇klerı̇nı̇n değerlendı̇rı̇lmesı̇
The evaluation of the sleeping quality and circadian features of bipolar I disorder in remission with adult attention deficit hyperactivity disorder patients
Yazar: CAN TUTUĞ
Danışman: PROF. DR. CENGİZ TUĞLU
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Psikiyatri = Psychiatry ; Sirkadiyen ritim = Circadian rhythm ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
Bipolar bozukluk, tekrarlayan hipomani, mani ve depresif ataklarla seyreden ve aralarda remisyon dönemlerinin olduğu, kronik seyirli bir duygudurum bozukluğudur. Yapılan araştırmalar, bipolar bozukluğun sirkadiyen ritimlerle ilişkili olduğuna işaret etmektedir. Bipolar bozukluk döngülerinin mevsimsel olup olmadığına bakılmaksızın genellikle uyku süresindeki durumsal değişiklikler dikkati çekmektedir. Uyku sürecinceki bu değişimler, bozukluğun seyrinde önemli rol oynamaktadır.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, erken çocukluk döneminde başlayan, çekirdek belirtileri erişkinlikte de devam eden; süregen, nörogelişimsel bir psikiyatrik bozukluktur. Literatürde DEHB ile uyku kalitesi arasındaki negatif korelasyonu gösteren araştırmalar mevcuttur. DEHB tanılı çocuklarda, topluma göre uyku bozukluklarının sıklığının arttığı bildirilmiştir. Uyku bozukluklarının DEHB tanılı çocuk ve erişkin bireylerdeki dikkatsizlik ve dürtüsellik semptomlarını şiddetlendirebileceği belirtilmiştir
Bu araştırmanın amacı, benzer belirtilere sahip olduğu düşünülen iki bozukluk olan BB ve DEHB tanılı erişkinlerin; sirkadiyen tercihler, uyku kalitesi ve gündüz uykululuğu açısından birbirleri ve sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırılmasıdır.
Araştırmamızda DEHB, Bipolar I bozukluk tanısı almış olup remisyonda ve duygudurum dengeleyici dışında herhangi bir psikotrop ilaç kullanmayanlar ile sağlıklı kontrol grubu değerlendirilmiştir. Araştırma, kırk yedi DEHB, kırk altı BB ve herhangi bir psikiyatrik bozukluk için tanı almamış olan, herhangi bir nörobilişsel bozukluğu olmayan, herhangi bir ilaç kullanımı olmayan kırk yedi sağlıklı kontrol grubundan oluşma üzere toplam yüz kırk kişi üzerinden yürütülmüş ve tüm katılımcılara Sabahçıllık-Akşamcıllık
43
Ölçeği, Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği ve Epworth Uykululuk Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmamızda, DEHB ve BB grubunun kontrol grubuna göre daha yüksek Sabahçıllık-Akşamcıllık Ölçeği puan ortalamalarına sahip olduğu, ayrıca DEHB grubunun
BB grubuna göre daha düşük puan ortalamalarına sahip olduğu saptandı.
Bu araştırmada ayrıca DEHB grubunun Sabahçıllık-Akşamcıllık Ölçeği Yataktan Kalkma Zorluğu ve Sabahçıllık-Akşamcıllık Ölçeği Sabah Yorgunluğu Alt Ölçekleri, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi Toplam ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi Uyku Latansı, Öznel Uyku Kalitesi, Öznel Uyku Süresi, Alışılmış Uyku Etkinliği ve Gündüz İşlev Bozukluğu Alt Ölçekleri ve Eppworth Uykululuk Ölçeğinden BB ve kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek puan ortalamalarına sahip olduğunu; bu ölçek ve alt ölçek puanları bakımından BB ve kontrol grubu arasında anlamlı fark olmadığını bulduk. Ancak Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi Uyku Bozukluğu Alt Ölçeği puanları açısından DEHB ve BB grubunun birbiriyle benzer puan ortalamalarına sahip olduğunu ve her iki grubun da kontrol
grubuna göre anlamlı derecede yüksek puan ortalamalarına sahip olduğu görüldü.
Bu araştırmayla, ülkemizde DEHB ve BB olguları sirkadiyen tercihler, uyku kalitesi, uyku latansı, uyku verimi ve gündüz uykululuğu açısından kapsamlı bir biçimde ele alınmış
oldu.
Anahtar Kelimeler: Bipolar Bozukluk, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu,
Sirkadiyen Ritimler, Uyku, Uykululuk

Abstract:
Bipolar Disorder (BD) is a chronic mood disorder in which the patients' euthymic mood is observed between frequent hypomanic, manic and depressive episodes. Studies in the past indicate that bipolar disorder has a correlative relationship with circadian rhythm. Rather than taking bipolar disorders in consideration as seasonal cycles, the results indicate that circumstantial changes in sleep times is a more significant variable. Such changes in sleeping periods hold an important role in the ethiology of this disorder.
Attention Deficit Hyperaactivity Disorder (ADHD) is a neurodevelopmental psychiatric disorder which initiates its continuous core symptoms in early childhood. Many researches indicate a negative correlation between ADHD and sleep quality in the existing literature. It is reported that ADHD diagnosed children show more frequent sleep disorder instances than the general population. Further indications show that sleep disorders aggravate attention deficiency and impulsivity in ADHD diagnosed children and adults.
The aim of our study is to compare the two disorders which are believed to have the same neurobiological basis; BD and ADHD patients are evaluated according to the relations with each other and the healthy control group in regards to circadian preferences, sleep quality and daytime sleepiness.
We evaluated adult ADHD patients and Bipolar I Disorder patients who are in remission and given only mood stabilizers as psychotropic medicine and their data is
45
compared with a healthy control group. The study is based upon forty seven ADHD diagnosed, forty eight BD diagnosed and forty seven subjects who are diagnosed with no psychiatric, neurocognitive disorders and no use of any psychiatric drugs. The total one hundred forty subjects were evaluated with Morningness-Eveningness Scale (MEQ), Epworth Sleepiness Scale (ESS) and Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) and its subscales.
In our findings, adult ADHD group reported lower scores on the MEQ than controls and BD group, BD group also reported lower scores on the MEQ than controls. In our study, ADHD group reported higher scores on the MEQ-Wake Up Difficulty, MEQ-Morning Fatigue subscales; PSQI total and PSQI-Sleep Latency, PSQI-Subjective Sleep Quality, PSQI-Subjective Duration of Sleep, PSQI-Sleep Efficiency, PSQI-Daytime Sleepiness subscales and the Epworth Sleepiness Scale scale than BD group and healthy controls, but no significant difference between BD and healthy control groups for these scales. However in our study, both ADHD ve BD groups reported higher scores on the PUKİ-Sleep Disturbances subscale than healty controls, and we found no significant difference between ADHD and BD groups.
We think that we contribute to the literature evaluating BD and ADHD patients and the healthy control group in regards to circadian preferences, sleep quality and daytime sleepiness.
Keywords: Bipolar Disorder, Attention Deficit Hyperactivity Disorder, Circadian Rhythms, Sleep, Sleepiness