Katılım bankalarında fon transfer fiyatlama sistemi ve finansal raporlama - katılım bankasında bir uygulama
Fund transfer pricing system and financial reporting in participation banks - an application in the participation bank
Yazar: TEOMAN TAĞTEKİN
Danışman: PROF. DR. GÜLÜMSER ÜNKAYA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Muhasebe ve Finans Yönetimi Anabilim Dalı / Muhasebe Ve Denetim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration

Özet:
Bankalar, temel fonksiyonu fon bazlı aracılık hizmeti olan finansal kuruluşlardır. Bankalar, gerçek ya da tüzel kişilerin fon fazlalıklarını toplayıp muhafaza etmekte, topladığı bu kaynakları fon talebi olan gerçek ve tüzel kişilere kullandırım hizmeti olarak sunmaktadırlar. Gerçekleştirilen hizmetin merkezinde fon bulunmakta olup, fon bu özelliği ile atıl bırakılamayacak kadar kıymetli, eksikliği gözardı edilemeyecek kadar kritik bir unsur olarak görülmektedir. Özellikle 2008 yılında yaşanan küresel likidite krizi sonrasında bankalarda fon yönetiminin ne kadar önemli olduğu bir kez daha tecrübe edilerek anlaşılmıştır. 
Bankaların Hazine fonksiyonu, fon toplayan ve fon kullandıran farklı birimler için merkez konumunda, diğer bir tanımla banka içinde banka gibi rol almaktadır.  Bankaların kar merkezi olan, başta şube, hazine ve diğer birimler arasında gerçekleşen fon hareketlerine ait finansman maliyetlerinin, piyasa koşullarına uygun, objektif kriterler ile değerlendirilip, gelir/gider dağıtım mekanizması ile daha realist finansal performans gösterimi Fon Transfer Fiyatlama (FTF) sistemi aracılığı ile yapılabilmektedir.
Bankaların temel iki ürünü olan kredi ve mevduat çerçevesinden FTF işleyişi şöyle açıklanabilir; Fon transfer fiyatı uygumasında kar merkezleri, krediler için müşterilerinden kredi oranı ve vadeye bağlı gelir elde ederken, kullandırılan fonun maliyeti kadar da fon transferini gerçekleştirdiği Hazine birimine, belirlenmiş içsel fiyatlama üzerinden, kullandırılan kredinin vadesi süresince gider ödemesi yapar. Mevduat için, müşterilere belirlenen vade ve oran üzerinden gider olarak faiz /kar payı ödemesi yapılırken, toplanan fon'un Hazine birimine devri sonrası, belirlenmiş içsel fiyatlama üzerinden toplanan mevduatın vade süresince gelir elde eder. 
Çalışmada, bankacılık ve katılım bankacılığı ile ilgili bilgilendirme sonrası FTF'nin tanımı ve bankalar için önemine değinilmiştir. Daha sonra FTF sistemi ve bileşenlerine ait tanımlamalar yapılmış ve örnek seçilen katılım bankası şubesindeki gerçek veriler baz alınarak model uygulama gerçekleştirilmiş, yevmiye kayıtları ile finansal tablolara yansımaları açıklanmış, sonuçların hipotezler çerçevesinde istatistiki anlamlılığı görülmüştür.

Abstract:
Banks are financial institutions whose main function is fund-based intermediation. Banks collect and preserve the surplus funds of real or legal persons, and offer these collected resources as a disbursement service to real and legal persons in demand for funds. Fund is at the center of the service rendered, and with this feature, the fund is seen as too valuable to be left idle, and as a critical element whose deficiency cannot be ignored. Especially after the global liquidity crisis in 2008, the importance of fund management in banks has been experienced once again.
The Treasury function of banks acts as a center for different units that collect and use funds, in other words, it acts like a bank within a bank. Financing costs of fund movements - which are the profit centers of banks - primarily between branches, treasury and other units, can be evaluated with objective criteria in line with market conditions, and a more realistic financial performance display with an income/expense distribution mechanism can be made through the Fund Transfer Pricing (FTP) system. 
FTP operation can be explained as follows from the framework of credit and deposit, which are the two main products of banks; In the application of the fund transfer price, profit centers earn income based on the loan rate and maturity from their customers for loans. Expense payments are made during the maturity of the loan, over the determined internal pricing, to the Treasury unit where the funds are transferred, as well as the cost of the fund. For the deposit, the customers are paid interest/profit share as an expense over the determined maturity and rate, and after the transfer of the collected fund to the Treasury unit, income is earned during the maturity of the deposit collected over the determined internal pricing.
In the study, after briefing about banking and participation banking, the definition of FTP and its importance for banks are mentioned. Afterwards, the definitions of the FTP system and its components were made and a model application was made based on the real data in the selected participation bank branch, the reflections on the financial statements with journal entries were explained, and the statistical significance of the results within the framework of the hypotheses was observed.