Sektörel analiz bağlamında İran'ın enerji güvenliği
Energy security of Iran in the context of sectoral analysis
Yazar: EKBER KANDEMİR
Danışman: PROF. DR. FIRAT PURTAŞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Enerji = Energy ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Enerji = Energy ; Enerji güvenliği = Energy security ; Enerji talebi = Energy demand ; Kopenhag Güvenlikleştirme Okulu = Copenhagen Securitization School ; Sektörel analiz = Sectoral analysis ; Uluslararası güvenlik = International security ; İran = Iran

Özet:
Güvenlik her zaman için devletlerin öncelikli gündemleri arasında yer almaktadır. Bu bağlamda, küreselleşme ve dünyadaki üretimin artmasına bağlı olarak artan enerji talebi, enerji sektöründeki güvenliğin de tartışılmasına neden olmakta ve enerji güvenliğini devletlerin öncellikli gündem maddesi haline getirmektedir. Bu çerçevede çalışmada enerji güvenliği kavramının hangi değişkenleri içerdiği üzerinden bir analiz yapılmaktadır. Bahse konu kavramın literatürde kabul edildiği anlamıyla eksik kaldığı ve "talep güvenliği" boyutunun göz ardı edildiği görülmektedir. Öte yandan modern güvenlik çalışmalarının başlangıç noktası olarak kabul edilen Kopenhag Okulu'nun çok boyutlu yaklaşımı çalışmanın teorik altyapısını oluşturmaktadır. Güvenliği farklı sektörler üzerinden ele alan ve sivil bir perspektif üzerinden tanımlayan Kopenhag Okulu'nun "sektörel analiz" yaklaşımı çerçevesinde, enerji kaynakları açısından zengin bir ülke olan İran'ın talep güvenliğinin analiz edilmesi çalışmanın temel hedefini oluşturmaktadır. İran'ın sahip olduğu petrol ve doğalgaz kaynaklarını, dünya enerji piyasalarına ulaştırması ve bu kaynaklardan gelir elde etmesi Tahran için öncellikli hedeflerden biridir. Uluslararası ticretin güvenle yapılabilmesi ve enerji arz-talep dengesinin sağlanabilmesi için öncelikli olarak işleyen kurumlar/yapılar ve istikrarlı bir coğrafyanın olması gerekmektedir. Nitekim İran enerji güvenliğini, bir diğer deyişle talep güvenliğini sağlarken güvenlik sektörlerinin tümünü bir şekilde istikrara ya da asgari düzeyde bir yapıya kavuşturmak zorundadır. Bu çerçevede Kopenhag Okulu'nun askeri, siyasi, ekonomik, toplumsal ve çevresel bakış açıları ile İran'ın enerji güvenliğine bakmanın faydalı olacağı değerlendirilmektedir. Çok boyutlu bir güvenlik analizinin bize farklı bakış açılarını göstereceği ve bu bakış açılarının da güvenlik tanımlamalarını daha doğru yapmamıza yardımcı olacağı muhakkaktır. Sonuç olarak, analizimizin çok boyutlu olmasının gerekliliğini, İran'ın enerji güvenliğini etkileyen uluslararası boru hatlarından, Devrim Muhafızlarına, Belucilerden, Bonyadlara (özel vakıflar) kadar birçok farklı parametereden oluşmasına dayandırabiliriz.

Abstract:
Security is always among the top priority agendas of states. In this context, the increasing energy demand due to globalization and the increase in production in the world causes the security in the energy sector to be discussed and makes energy security a priority agenda concern of the states. In this context, an analysis is made on which variables the concept of energy security includes. It is observed that the concept in question is incomplete as it is accepted in the literature and the dimension of "security of demand" is ignored. On the other hand, the multidimensional approach of the Copenhagen School, which is accepted as the starting point of modern security studies, constitutes the theoretical infrastructure of the study. Analyzing the "security of demand" of Iran, which is a country rich in energy resources, within the framework of the "sectoral analysis" approach of the Copenhagen School, that deals with security over different sectors and defines it through a civil perspective, constitutes the main objective of the study. It is one of the primary goals for Tehran to transport Iran's oil and natural gas resources to the world energy markets and to earn income from these resources. In order for international trade to be carried out safely and to ensure the balance of energy supply-demand, there must primarily be functioning institutions/structures and a stable geography. As a matter of fact, while Iran ensures its energy security, security of demand in other words, it has to stabilize or attain a minimum structure in all security sectors. In this context, it is evaulated that it will be beneficial to look at the energy security of Iran from the military, political, economic, social and environmental perspectives of the Copenhagen School. It is certain that a multidimensional security analysis will provide us different perspectives and these perspectives will help us make security definitions more accurate. As a result, we can base the need for our analysis to be multidimensional on the fact that it consists of many different parameters such as international pipelines that affect Iran's energy security, Revolutionary Guards, the Baluchis, Bonyads (private foundations).