Kütahya'da bir Aile Sağlığı merkezine kayıtlı 18-49 yaş grubu kadınlardaki sağlık okuryazarlığı durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of the health literacy status among women aged 18-49 registered in Kütahya in a family health center
Yazar: ESRA BAŞKAN
Danışman: PROF. DR. AYDEN ÇOBAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ebelik = Midwifery

Özet:
Amaç: Bu çalışma; Kütahya Dumlupınar Mahallesi Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 18-49 yaş grubu kadınların sağlık okuryazarlığı durumlarını değerlendirmek amacıyla planlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma,  Mart 2023 ve Haziran 2023 tarihleri arasında, kesitsel tipte yapılan bir çalışmadır. Bu çalışmanın evrenini Kütahya Dumlupınar Mahallesi aile sağlığı merkezine kayıtlı 18-49 yaş grubu kadınlar, örneklemini ise aile sağlığı merkezine kayıtlı başvuran 18-49 yaş arası 437 kadın oluşturdu. Verilerin toplanmasında 'Anket Formu' ve 'Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32' kullanıldı. Verilerin analizinde SPSS paket program versiyon 21,0 kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde, çalışma grubunun tanımlayıcı bulguları; kategorik değişkenler için sayı ve yüzde dağılımları ile, sürekli değişkenler için ortalama, standart sapma, en küçük ve en yüksek değerleri ile verildi. Araştırma değişkenlerinin normal dağılım gösterip göstermediğini belirlemek üzere Kurtosis ve Skewness değerleri incelendi. Bireylerin sosyodemografik özellikleri ile anket sorularına verdikleri cevaplar; Pearson Ki-Kare testi ile değerlendirildi. Bireylerin sosyodemografik özellikleri ile TSOY-32 ölçeği puanları arasındaki ilişkiler; Pearson Ki-Kare/Fisher exact testi ile incelendi. Kadınların obstetrik özellikleri ile ölçekten aldıkları toplam puan arasında korelasyon analizi bakıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Kadınların yaş ortalaması 32,660±8,653, %44,9'unun lisans ve üzeri mezunu olduğu, %68,6'sının evli, %66,4'ünün gelirini giderine denk algıladığı, %48'inin çalıştığı, %95'inin sağlık güvencesinin olduğu, %49,7'sinin normal kiloda ve %67'sinin çekirdek aile tipine sahip olduğu tespit edildi. Araştırmaya katılan kadınların Türkiye Sağlık okuryazarlığı ölçeği-32 toplam puan ortalaması 38,137±6,989, %47.6'sının yeterli sağlık okuryazarlığı olduğu görüldü. SOY düzeylerini  etkileyen faktörler incelendiğinde SOY ile  yaş, eğitim durumu, medeni durum, gelir durumu, çalışma durumu, sağlık güvencesi, evlilik süresi ,eşin yaşı, eğitim durumu ve çalışma durumu, kadınların toplam gebelik, doğum sayısı ,yaşayan çocuk sayıları, sağlığını değerlendirmesi, ilaç kullanmayı gerektiren hastalık varlığı değişkenlerinin istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir (p˂0,05). Toplam düşük,  ölü doğum sayıları aile tipi değişkenleri ile SOY istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir (p>0,05).
Sonuç: Araştırmaya katılan kadınların SOY düzeylerinin yeterli seviyede olduğu bulundu. SOY düzeyini artırmak için bunları etkileyen faktörlerin dikkate alınarak ebelerin bu konudaki etkinliğinin desteklenmesi önerildi.

Anahtar kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, Aile Hekimliği, Ebelik, Kadın.

Abstract:
Objective: In our study, it was intended to evaluate the women's literacy of health attitudes who aged between 18 and 49 registered in Kütahya Dumlupınar Street Family Health Center.
Material and Methods: This study is a cross-sectional research type which is made the dates between March 2023 and June 2023. While the study of universe was comprised the women aged between 18 and 49 who registered in Kütahya Dumlupınar Street Family Health Center, the sample was comprised the 437 women applicant aged between 18 and 49 registered in Dumlupınar Street Family Health Center. In collecting data " Questionnaire Form" and " The Scale of-32" Türkiye Health Literacy were used. In analysis of the data SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) packaged  software version 21.0 was used. In evaluating of the data,the values given with descriptive findings of working group for categorical variables for number (N) and with percentage distribution for continious variables , and the average (mean) standard deviation,the smallest (min) and the highest(max). Socio demographic characteristics of individuals and their answers to survey questions were evaluated with Chi-Square Test. The realtionship between characteristics of individuals and TSOY-32 Scale were scrutinized with Pearson Chi-Square/Fisher exact test. Correlation analysis was found out between women's obstetrics features and the total score which they received from the scale. Level of statsitical significance was acknowledged as p<0,05. 
Findings: It was found that the average of women's age were 32, 660 ± 8,653, the %44,9 percentage of women had bachelor's degree and postgraduate degree, the %68, 6 percentage of women were married, the % 66,4 percentage of women had equal income and expense, the %48 percentage of women were laboring, the %95 percentage of women had health assurance, the %49,7 percentage of women were normal weight and had nuclear family. The women who attended Türkiye Health Literacy Scale-32 search were considered as sufficient with total 38,137±6,989 total score average. When the factors which affected parentage were scrutinized,it was found to have statistical significant effect upon health literacy between parentage and age, educational background, marital status, income status,working status, health insurance, mariage duration, spouse's age, spouse's educational level,spouse's working status ,total number of pregnancies, total number of birth status,number of living children, assessment of health, presence of a disease requiring meditaton( p<0,05). Total number of miscarriages,number of stillbirths with family type variables and parentage aren't show significant difference as statistically (p>0,05).
Results: Midwife's efficiency were suggested to support in order to increase parentage level by taking into account factors affecting them.

Keywords: Health Literacy, Family Physicians , Midwifery, Women.