Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde verilen standart hemşirelik bakımının ebeveyn stres düzeyi ve aile merkezli bakım algısına etkisi
Effect of standard nursing care on parental stress and perception of family-centered care in nicu
Yazar: GÜZİDE ÜĞÜCÜ
Danışman: PROF. DR. RANA YİĞİT
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aile = Family ; Algı = Perception ; Ebeveynler = Parents ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta merkezli bakım = Patient centered care ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Stres = Stress ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri-neonatal = Intensive care units-neonatal

Özet:
Yenidoğan bakımında iyileştirici çevrenin vazgeçilmez bir bileşeni ailedir. Buna karşın; yenidoğan yoğun bakım ünitesinde (YYBÜ) yatan riskli yenidoğana sahip olmak ebeveynler için stresli bir deneyimdir.  YYBÜ standartları ve yenidoğan hemşireliği görev tanımında belirtildiği üzere ünitede verilen standart hemşirelik bakımı ebeveynlerin stres düzeyi ve aile merkezli bakım (AMB) algılarını etkileyebilir. 
Araştırma açık bölüm tasarımına sahip YYBÜ'de verilen standart hemşirelik bakımının ebeveyn stres düzeyi ve AMB algısına etkisini belirlemeyi amaçlamıştır.  Araştırma tasarım olarak prospektif takip çalışmasıdır. MUSAUM YYBÜ'de 15 Kasım 2017 – 15 Mayıs 2018 tarihleri arasında en az yedi gün bebeği yatan 62 ebeveyn tarafından Ebeveyn Bebek Formu, Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi- Anne Baba Stres Ölçeği, Aile Merkezli Bakım Ölçeği doldurulmuştur. Analizlerde ortalama, yüzdelik, frekans gibi tanımlayıcı istatistiklerle birlikte bağımlı gruplar t-testi, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi, post-hoc Bonferonni testi, Phi  katsayısı, ki-kare analizlerinden Yates Düzeltmeli Ki-Kare, Fisher Kesin Ki-Kare kullanılmıştır. 
Bebeklerin doğumdaki gestasyon yaşları 33,35±4,30 hafta, doğum ağırlıkları 2.209±944,3 gr ve %51,6'sının erkek cinsiyette, %56,5'inin yenidoğan risk kategorisine göre yüksek riskli grupta olduğu saptanmıştır. Ebeveynlerin yaş ortalaması 30,72±5,22 yıl, %56,5'i kadındır.  Ebeveynlerin ünitede bulunma süreleri ortalama 44,67±20,24 dk/gün ve sıklığı 5,93±1,52 kez/haftadır. Ebeveynlerin stres düzeylerinin; bebeğin gestasyon yaşı, doğum ağırlığı, ilk bebek ve IVF tedavisi sonrası olma durumlarına göre farklılık gösterdiği bulunmuştur (p<0,05). Ebeveyn yaşı, cinsiyeti, bebeğinin bakımına yardımcı olacak birinin varlığına göre stres düzeylerinin farklılık gösterdiği belirlenmiştir (p<0,05). Aile merkezli bakım modeli uygulanma durumuna yönelik algıları ebeveynlerin cinsiyeti, mesleği, ünitede bulunma süresi ve sıklığına göre farklılık gösterdiği saptanmıştır (p<0,05). İkinci ve yedinci gün stres düzeyleri ve aile merkezli bakım ölçek puan ortalamaları arasında fark olduğu bulunmuştur (p<0,05). Buna göre; standart bakım sonrası ebeveynlerin stres düzeylerinin azaldığı, aile merkezli bakım algılarının arttığı belirlenmiştir.  
Bu sonuçlar doğrultusunda; ebeveyn stres düzeyini azaltma ve aile merkezli bakımın YYBÜ'de uygulanma durumunu belirlemeye yönelik kalite standartları doğrultusunda ölçülebilir göstergeler oluşturulabilir. Bununla birlikte; ünitelerdeki hemşirelik bakımının belirli aralıklarla bu yönde değerlendirilmesi önerilebilir. 






Anahtar Kelimeler: Aile Merkezli Bakım, Ebeveyn, Hemşirelik Bakımı, Stres,  Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi

Abstract:
Family is an essential component of healing environment in neonatal care. However, having a risky neonate in NICU is a stressful experience for parents. As stated in NICU standards and neonatal nursing regulations, the standard nursing care may effect parental stress and perception of family centered care. 
This study was aimed to investigate the effect of standard nursing care on parental stress and perception of family centered care in open-bay NICU. Research design was prospective follow-up study. Sixty two parents whose neonates stayed seven days or more in NICU completed Parent-Neonate Form, Parental Stressor Scale (PSS:NICU), Family Centered Care Scale in MUSAUM between 15th November 2017-May 2018. Independent Sample t-test, Dependent Sample t-test,  One-way ANOVA, post-hoc Bonferonni test, Phi coefficient, Yates' chi-square, Fisher's chi-square and descriptive statistics such as percentage, frequency, mean were used for analyze.
 It was determined that infants were 33.35±4.30 weeks of gestational age at birth; 2209±944.3 gr birth weight, 51.6% male gender and 56.5% high-risk group of neonate risk classification.  The average age of parents was 30,72±5,22 years and 56.5% female. The average duration of parental visitation in NICU was 44.67±20.24 minutes/day and the average frequency was 5.93±1.52 times/weeks. Stress levels of parents were found to be different gestational age and birth weight of neonate, being first baby and post-IVF treatment. It was found that stress levels of parents differed parental age, gender and presence a person would help neonate's care (p<0,05). The perception of family centered care was found to differ according to parental age, gender, occupation, the duration and frequency visitation to NICU (p<0,05). It was found difference that parental stress and perception of family centered care on first and second measurement (p<0,05). Accordingly, the stress levels of parents were decreased and the perceptions of family-centered care were increased after standard care.
According to study results; measurable indicators can be developed in the quality standards to reduce parental stress level and determine the implementation of family-centered care in the NICU. Regarding this matter, it may be suggested to evaluate the nursing care of the units, periodically.





Keywords: Family-Centered Care, Nursing Care, Neonatal Intensive Care Unit, Parental Stress