Ernst Bloch'un toplum ve din felsefesi çerçevesinde umut, ütopya, özgürlük, heretizm ve kurtuluş olanakları
Hope, utopia, freedom, heretism and salvation possibilities in the framework of Ernst Bloch's social philosopy and philosophy of religion
Yazar: ZİYA DİNÇSOY
Danışman: PROF. DR. IŞIL BAYAR BRAVO
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Sistematik Felsefe ve Mantık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu çalışmada 20.Yüzyılın çalışmalarını Almanca ortaya koyan önemli filozoflarından Ernst Bloch'a ve onun temel kavramları ile birlikte oluşturduğu felsefi sistemindeki problemlere odaklanılmıştır. Özellikle de Bloch'un felsefi sistemi içerisindeki umut, ütopya, özgürlük kavramlarının yanı sıra, heretizm ve kurtuluş kavrayışları da toplum ve din felsefesi odaklı olarak ele alınmıştır. Bu kavramların genel olarak ne anlamlara geldikleri ve güncel biçimde ise yapılacak çıkarımlar açısından ne türden anlamlara gelebilecekleri gösterilmiştir. Toplum felsefesi bağlamında Umut İlkesi çalışması merkezde olan çalışmadır. Din felsefesi bağlamında ise Hıristiyanlıktaki Ateizm merkezde durmaktadır. Ancak yalnızca bu temel metinlerle de sınırlı kalınmamış, röportajları başta olmak üzere konu ve bağlama uyan kaynaklar da araştırılmıştır.
Bu yapılırken Bloch'un hem felsefe tarihine yaptığı özgün katkılar gösterilmiş hem de özellikle umut ve ütopya kavramlarını ele alış biçiminin toplumsal alan ve sorunlara dair söyleyebilecekleri ve etkileri gösterilmiştir. Ütopya kavrayışı da aktarıldıktan sonra felaket, dünyanın sonu gibi distopik tartışmaların ütopya kavramı için ne anlama gelebilecekleri ve içeriğine ne türden katkılar yapabileceği gösterilmiştir. Din felsefesi çerçevesi içerisinde ise İncil'in toplumsal anlamı, mitlerden arındırılması tartışması, toplumsal olarak ezilen gruplar ve Hıristiyanlığın tarihsel oluşum ve gelişim süreci ile modern bir din kavrayışının ne gibi yönlerinin olabileceği tartışılarak aktarılmıştır.
Nihayetinde Bloch'un hem toplum hem de din felsefesi araştırmalarının sentezlenmesiyle genel bir toplum ve politika felsefesi bakışıyla, toplumsal özgürlük ve kurtuluş için ne anlamlara gelebileceği gösterilmiştir.

Abstract:
This study focuses on Ernst Bloch, one of the most important philosophers of the 20th century who produced his works in German language and the social/political philosophys problems in his philosophical system that he created together with his basic concepts. In particular, the concepts of hope, utopia, freedom and as well as his conceptions of heretism and liberation/emancipation, are discussed with a focus and perpective of philosophy of society and religion. The meanings of these all Bloch's concepts in general and the meanings they can have in terms of the inferences to be made in the current context are shown. In the context of social philosophy, the study of the The Principle of Hope is the central text of Bloch's. In the context of philosophy of religion, Atheism in Christianity stands at the centre of research. In addition to these sources, the study was not limited to these main texts and sources that fit the subject and context, especially interviews, were also used and searched.
In doing so, Bloch's original contributions to the history of philosophy have been shown, and in particular, the way in which he handles the concepts of hope and utopia has been shown to have something to say and effect about the social field and problems. After presenting his conception of utopia, it is shown what dystopian discussions such as catastrophe and the end of the world can mean for the concept of utopia and what kind of contributions they can make to its content. Within the framework of the philosophy of religion, the social meaning of the Bible, the debate on the purification of the Bible from myths, socially oppressed groups, the historical formation and development process of Christianity and the aspects of a modern understanding of religion are discussed.
Finally, by synthesising Bloch's researches in both social and religious philosophy, it is shown what they can mean for social freedom and liberation/emancipation from a general social and political philosophy point of view.