Şanlıurfa Siverek ilçesi ve köyleri düz dokumaları
Flat weavings of Şanlıurfa Siverek district and villages
Yazar: NURTEN ÖZKARA
Danışman: DOÇ. NAİLE RENGİN OYMAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Geleneksel el dokumalarında kültürümüzü yansıtan düz dokumalar günümüzde giderek önemini kaybetmeye başlamıştır. Siverek yöresi düz dokumalarını günümüze kadar ayrıntılı bir şekilde tanıtan yayın neredeyse yapılmamıştır. Bu araştırmada kültür varlıklarımız içerisinde yer alan düz dokuma örnekleri belgelenmiş ve Siverek yöresi düz dokumaları alanında eksikliği hissedilen bilimsel bir çalışma hazırlanmıştır.
Siverek ilçesi ve köylerinde tespit edilen düz dokumalar yöresel özelliklerinin yanı sıra; kompozisyon, renk ve motifleri ile Anadolu'da ki diğer düz dokumalarla ortak özellik gösterir. Dokumada elyafın doğal renkleri olan siyah, beyaz gri ve kahverengi tonları hâkim iken; boyalı iplik olarak kırmızı, sarı, pembe, turuncu, yeşil ve bordo oldukça fazla kullanılmıştır. Tespit edilen yaygılarda geometrik bezeme kompozisyonları, göl, ayna, ağaç, gerdanlık, muska ve köşe niki motifleri yaygın olarak görülmüştür. 
Siverek yöresinde dokunan düz dokumalar yer yaygısı, yük örtüsü, çuval vb. amaçlı kullanılmaktadır. Alan araştırması sonucunda, ulaşılan veriler uygun yöntemlerle analiz edilmiş, yöreye ait düz dokumaların motif ve desen çizimleri yapılmıştır. Yapılan bu çizimlerle yöreye ait düz dokumaların katalog bilgileri oluşturulmuştur. Bölgede yapılan araştırma sonucunda ulaşılan bilgilere göre yöreye ait dokumaların var olduğu ve bu dokumaların kayıt altına alınıp belgelenmesi sağlanmıştır.

Abstract:
Flat-weavings which represent our traditional culture among hand weavings; nowadays have started to lose its importance day by day. A broadcast comprehensively introducing Siverek region flat weavings, has almost never been published up until today. Flat weaving samples which are part of our cultural properties have been documented and a document of which its absence is felt in Siverek region flat weavings field, has been prepared in this study.
Flat-weavings that have been detected in Siverek county and villages, show common features with other flat weavings in Anatolia in terms of their composition, color and pattern; beside their local features. While fiber's natural colors which are black, white, grey and brown tints are dominant in weaving; red, orange, green and claret red has been excessively used as dyed yarn. Lake, mirror, tree, necklace, amulet and corner-nik patterns are common on detected ground clothes, alongside geometrical decorative patterns. 
Flat-weavings woven in Siverek region are used as ground cloth, load-cover, sack, etc. Datas acquired through field research have been analyzed with proper methods and pattern and designs of the flat weavings of the region have been drawn. Catalogue information of the flat-weavings of the region have been created using these drawings. According to the information acquired as a result of research conducted in the field, there are weavings belonging to the region and these weavings have been ensured to record.