Anestezist olmayan hekimlerin ameliyathane dışı sedasyon uygulamaları
Sedation practices administered outside of the operating theatre by non-anaesthetic doctors
Yazar: SELMA BAYRAM
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR CANBAY
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Anestezi = Anesthesia ; Anestezi ve analjezi = Anesthesia and analgesia ; Bilinçli sedasyon = Conscious sedation ; Doktorlar = Physicians

Özet:
Günümüzde teknolojik ve farmakolojik gelişmeler sonucunda, ameliyathane dışı ortamlarda çok çeşitli hasta grubunda tanı ve tedavi amacıyla, invaziv olmayan işlemlerin yanısıra invaziv ve karmaşık işlemler uygulanmaya başlanmıştır. Uygulamalar sırasında hastalarda ciddi ağrı , uyum sorunu yaşanabilmektedir.Bu nedenle sedasyon , lokal anestezi yada her ikisi birden gerekebilir.Sedasyon ve lokal anestezi uygulamaları özel sorunlar ve komplikasyonlar içerir.Morbidite ve mortalite yüksek oranda gözlenebilir.Ameliyathane dışı sedasyon ve anestezi uygulamaları anestezist olmayan hekimler tarafından da uygulanabilmektedir.Çalışmaya Hacettepe Üniversitesi Hastanesi'nde ameliyathane dışında sedasyon uygulayan Genel Cerrahi Anabilim Dalı (A.D.), Kardiyoloji A.D., Acil Tıp A.D., Pediatri A.D., Dahiliye A.D.'nda uzmanlık eğitimi alan hekimler dahil edildi.Bir anket formu ile; cevaplayan kişinin özellikleri, sedasyonun uygulanma yeri, güvenlik standartları, protokol kullanımları, uygulama öncesi ve sonrası yapılan işlemler sahip oldukları ekipmanlar , hekimlerin hangi düzeyde eğitim aldığının belirlenmesi, kullanılan sedatif ve analjezik ilaçlar hakkında temel farmakolojik bilgiler, karşılaşılan komplikasyonlar belirlenmeye çalışıldı.Çalışmaya dahiliye bölümünden 26, pediyatri bölümünden 24, genel cerrahi bölümünden 15, kardiyoloji bölümünden 17, acil tıp bölümünden 18 asistan çalışmaya katıldı.Sedasyonda, katılımcıların %30'u midazolam, %34'ü diğer (fentanil, morfin, pethidin), %1'i propofol uygularken, %35'i herhangi bir ilaç protokolü uygulamadığını belirtti. İşlemlerin %49'u servisler, %38'i yoğun bakım üniteleri, %13'ünün de kataterde uygulandığı görüldü. Dahiliye ve genel cerrahi bölümünün yoğun bakım üniteleri, pediyatri ve acil tıp bölümünün servislerde, kardiyoloji bölümünün ise sıklıkla kataterde uyguladığı tespit edildi.Sedasyon öncesi, katılımcıların %62'i açlık önerirken, %38'inin açlık önermediği görüldü. Ön değerlendirme formunun %10 oranında doldurulduğu belirlendi.Sedasyon uygulanırken %58.3 ile pediyatri bölümünün en az hasta monitörizasyon oranına sahip olduğu ve diğer bölümlerden istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olduğu görüldü.Sedasyonda kullanılan ilaçların ekipten başka biri tarafından kontrol edilip edilmediğine bakıldığında, pediyatri %91.7 oranı ile istatistiksel olarak diğer bölümlerden anlamlı yüksek çıktı. Bölümlerdeki resusitasyon ekibinin olup olmadığı değerlendirildiğinde, pediyatri bölümünün %54.2 oranla diğer bölümlerden istatistiksel olarak anlamlı düşük olduğu görüldü.Kardiyolojinin %47.1 oranla derlenme odasına sahip olduğu ve derlenme odasında hasta monitörizasyonun uygulanması yönü ile diğer bölümlerden istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek çıktığı tespit edildi.Sedasyon uygulaması sırasında, katılımcıların %60'ı komplikasyonla karşılaşırken, %40'ının karşılaşmadığı belirlendi. Bölümler arası komplikasyonların oranlarına bakıldığında benzer sonuçlar elde edildi ve istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı.Genel cerrahi bölümünün komplikasyonlar sonrası anesteziyoloji ve reanimasyon bölümünden en çok yardım isteyen bölüm olduğu istatistikler sonucu belirlendi.Temel yaşam destek sertifikasının bölümler arası benzer sonuçlarda; ileri kardiyak yaşam destek sertifikasının pediyatri bölümünde en yüksek oranda ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü.Sonuç olarak; sedasyon uygulamaları mortalite ve morbiditesi yüksek olabilen uygulamalardır. Sedasyon öncesi değerlendirme, sahip olunan personel, alt yapı ve ekipman, monitörizasyon, yaşanabilecek komplikasyonların bilinmesi ve komplikasyonlarla baş edilebilecek yeterliliğin bulunması, sedasyon ile ilgili eğitimlerin güncelleştirilmesi mortalite ve morbidite oranlarını azaltabilir.Anahtar Kelimeler: Anestezist olmayan hekimler, Ameliyathane dışı, Sedasyon uygulamaları

Abstract:
Currently invasive and complicate procedures were being administered outside of operating theatre in several patient groups with technological and pharmacological improvements. During procedures patients can experience pain and comformity problems. In order to overcome these problems both sedation and local anesthesia can be used together. Special problems can be arised during sedation and local anesthesia practices. High mortality and morbidity rates can be seen in these practices. Sedation and anesthesia practices can be administer outside of operating theatre by non-anaesthetic doctors.Assistant doctors of general surgery, cardiology, emergency medicine, paediatry and internal medicine departments in Hacettepe university hospital who administer sedation outside of operating theatre were included the study. A questionnaire form was used which includes the doctors demographics, site of sedation, safety standarts, protocol usage, pre and post procedural protocols, equipments, the level of education that the doctors attended, basic pharmacological data related with sedative and analgesic drugs, complications.Twenty six assistants in internal medicine department, 24 assistants in paediatrics, 15 assistants in general surgery department, 17 assistants from cardiology and 18 assistants from emergency medicine were included the study.The doctors were asked about sedation protocols which they administer. Results of questionnarie indicate that %30 of participants use midazolam while another %34 of participants use fentanyl, morphine and pethidin. A small proportion of participants (%1) stated propofol usage while %35 of participants stated no sedative agent usage. The proportions of the sites of sedative procedures were; %49 in wards, %38 in intensive care units and %13 in cardiac stenting units. The analyse of distrubition of administered sedation procedures according to departments indicates that internal medicine and general surgery assistants use sedation in intensive care units while assistants of paediatrics and emergency medicine use in wards and cardiologs use sedation procedures in catheterisation units.An interesting result of our study is the proportion of participants who recommend fasting and not recommend fasting ( %62 versus %38). Additionally only %10 of participants constraint patients to fulfill the preassestment form.The smallest ration of patient monitorisation was found in protocols which paediatry assistants administered (%58.3). This result was statistically significant.The ratio of controlling the accuracy of the drugs used in sedation by another person was significantly higher in paediatry department (%91.7). the analyse of departments for presence of a resuscitation team indicates that, the ratio was smallest in paediatry department with a statistically significant ratio of %54.2.The highest ratio of presence of a recovery room was in cardiology department with a ratio of %47.1 while monitorisation ratio was significantly highest in cardiology procedures again.Overall complication ratio was %60 while there was no significant difference between groups for complication incidence.Our statistical results indicate that general surgery department was most frequently wanted help for anesthesia department for improving complication.Our results indicate that providing basic live support certificate ratio was similar between groups but providing advanced cardiac live support certificate ratio was significantly higher in paediatry department.In conclusion mortality and morbidity rates may be higher in sedation procedures. Several factors include pre-procedural assestment, experience of staff, equipments, monitorisation, having adequate knowledge about complications and ability of preventing adverse events related with complications, updating sedation education programmes may help decreasing mortality and morbidity ratios.Key Words: non-anaesthetic doctors, outside of the operating theatre, sedation procedures