Nörojenik yutma güçlüklerinde fizyoterapinin etkinliği
Effectiveness of physiotherapy in neurogenic swallowing disorders
Yazar: NUMAN DEMİR
Danışman: PROF. DR. AYŞE KARADUMAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Bu çalışmanın amacı nörojenik yutma güçlüklerinde uygulanan fizyoterapinin etkinliğini belirlemektir. Çalışmaya nörojenik yutma güçlüğü problemi ile gelen yaş ortalaması 56,63±10,7 olan 17 erkek olgu (%56,7), 13 kadın olgu (%43,3) alındı. Olguların tanıya göre dağılımı 14 inme (%48), 8 parkinson hastalığı(%26), 8 multiple sklerozis (%26,6) şeklinde idi. Olguların hepsi kronik dönemdeydi. Tedavi öncesi olguların 9'u(%36,6) normal yolla, 13'ü(%43.3) Nazogastrik beslenme yolu ile, 8 `i (%26.7) perkutenöz endoskopik gastrostomi yoluyla beslenmekteydi.Çalışmaya katılan tüm olgularda tedavi öncesi, hemen tedavi sonrası, tedavi sonrası 1. 3. ve 6.aylarda beslenme hikayesi, videofloroskopik değerlendirme proseduru, yutma yeteneği ve fonksiyonunu değerlendirilmesi, aspirasyon-penetrasyon değerlendirmesi, oral konuşma mekanizmasının değerlendirilmesi, oksijen saturasyonun değerlendirilmesi, yaşam kalitesinin değerlendirilmesi, ruhsal durumun değerlendirilmesi, fonksiyonel bağımsızlık düzeyi ve hasta memnuniyetinin değerlendirilmesi ile ilgili anket, ölçek ve değerlendirme teknikleri yapıldı. Olgulara klinik ve videofloroskpik değerlendirmeler ışığında haftada 5 gün toplam 20 seans kişiye özel terapi programı uygulandı. Tedavi bitiminde olgular ev programı ile takibe alındı. Olgularda tedavi öncesine göre beslenme şeklinde anlamlı değişiklik oldu (p<0.05)Tedavi sonrası 3. aydan itibaren tüm olgular normal oral yolla beslenmeye başladı. Olgularda tedavi öncesi videofloroskopik değerlendirme sonuçları ile tedavi sonrası kontrollerde farkın anlamlı olduğu saptandı(p<0.05). Tedavi sonrası olguların, aspirasyon şiddetinde ve sessiz aspirasyon varlığında fark anlamlı bulundu.( p<0.05). Tedavi öncesine göre olguların yaşam kalitesi, depresyon durumu ve hasta memnuniyetinde ve fonksiyonel bağımsızlık düzeyinde ilerleme sağlandı.( p<0.05). Aspirasyon şiddeti, aspirasyon-penetrasyon skoru, ve arterial okisjen miktarı ve yutma fonksiyonu klinik test bataryaları arasında kuvvetli korelasyon bulundu.( p<0.01).Sonuç olarak Nörojenik yutma güçlüklerinde uygulanan terapi programları hastaların oral alıma geçişini hızlandırarak yaşam kalitelerini artırmaktadır.Anahtar Kelimeler: Yutma Güçlüğü, Neurogenic yutma güçlüğü, Videofloroskopi, Aspirasyon.

Abstract:
The aim of this study was to determine the effectiveness of physiotherapy in neurogenic swallowing disorders. 17 (56,7%) male and 13 female (43,3%) with neurogenic swallowing problem whose mean age of 56,63±10,7 years were included. The distribution of the 30 patients according to diagnose was 14 patients (48%) in cerebrovasculer accident, 8 patients (26%) in parkinson?s disease, 8 patients (26,6%) in multiple sclerosis. All of the patients were at the chronic term. Before treatment, 9 patients (36,6%) were feeding via normal way, while 13 (43.3%) were feeding with nazogastric tubes and 8 (26.7%) were feeding via percutaneous endoscopic gastrostomy way. All patients were assessed before and at the end of the treatment and also 1st, 3rd and 6th months after the treatment. Feeding history, videofloroscopic assessment procedure, swallowing ability and swallowing function, aspiration-penetration assessment, oral speech mechanism, oxygen saturation, quality of life, psychological status, functional independence level, patient satisfaction assessment were performed with related questionnaires, scales and assessment techniques. The patients underwent individual therapy program 5 times per week, totally 20 sessions according to clinical and videofloroscopic assessments. At the end of the treatment, the patients were followed up by home program. There was significant change in feeding way after treatment when compared with pre-treatment (p<0.05). Hence the 3rd month after treatment, all patients began to feed via oral way. Significant difference was determined in videofloroscopic assessment results between pre and post-treatment (p<0.05). In addition, difference in severity of aspiration and presence of silent aspiration were found significant after the treatment (p<0.05). The quality of life, depression status, patient satisfaction and functional independence level improved in patients ( p<0.05).There were strong correlation between severity of aspiration, aspiration-penetration score, and arterial oxygen amount and swallowing function clinical test bateries (p<0.01). As a conclusion, therapy programs in neurogenic swallowing disorders accelerate transition to oral take and increasing the quality of life of the patients.Key Words: Swallowing disorders, neurogenic swallowing disorders, videofloroscopy, aspiration.