Süleyman Demirel Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi sağlık çalışanlarının bağışıklanma durumlarının ve bağışıklanmayı etkileyen etmenlerin değerlendirilmesi
Evaluation of immunization status of healthcare workers and factors affecting immunization in Suleyman Demirel University research and training hospital
Yazar: HANIM KUMBUL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR ÖNAL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Sağlık personeli = Health personnel ; İmmünite = Immunity ; İmmünizasyon = Immunization

Özet:
Araştırmanın amacı Süleyman Demirel Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi sağlık çalışanlarının bağışıklanma durumlarını ve bağışıklanma durumları ile ilişkili olabilecek etmenleri değerlendirmektir.
Kesitsel analitik tipte planlanan bu araştırma Ekim 2019-Temmuz 2020 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evreni SDÜ Araştırma ve Uygulama Hastanesi'ndeki sağlık çalışanlarıdır (1827 kişi). Örnek büyüklüğü %50 bilinmeyen prevelans, %95 güven düzeyi, %5 hata payı, 1.25 desen etkisi ile 397 olarak hesaplanmıştır. Çalışanlar farklı meslek gruplarına göre tabakalı olarak listelenmiştir. Oluşturulan bu tabakalı listelerden katılımcılar basit rastgele yöntemle seçilmiştir. Bağımlı değişkenler; influenza, hepatit B, KKK, tetanoz, suçiçeği ve hepatit A aşıları ile bağışıklanma durumudur. Bağımsız değişkenler sosyodemografik ve bağışıklanma durumu ile ilişkili olabileceği düşünülen özelliklerden oluşmuştur. Veri analizinde SPSS 24.0 programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı bulgular sayı, yüzde, ortalama±standart sapma biçiminde sunulmuştur. Analitik değerlendirmede ki-kare, Fisher'in kesin testi, Mann Whitney U testi, bağımsız gruplarda t testi, lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 kabul edilmiştir.
Araştırmada 382 (%96,2) sağlık çalışanına ulaşıldı. Çalışanların; %6,3'ü grip aşısını, %62,3'ü tetanoz aşısını, %67,5'i hepatit B aşısını, %20,1'i hepatit A aşısını, %28,8'i suçiçeği aşısını, %39,5'i KKK aşısını yaptırmıştı. Çalışanların çoğunluğu mesleğini bulaşıcı hastalıklar açısından riskli (%85,6) ve mesleğinde aşılanmayı gerekli bulduğunu (%76,4) belirtti. Hekimler; 9,4 kat daha fazla grip aşısı, 3,5 kat daha fazla hepatit B aşısı, 2,8 kat daha fazla KKK aşısı yaptırmıştı (sırasıyla p:0,002 GA: 2,278-38,520, p: <0,001 GA: 1,827-6,807, p: 0,002 GA: 1,464-5,205). Çocuk sahibi olanlar 3,4 kat daha fazla tetanoz aşısı yaptırmıştı (p:<0,001 GA: 1,764-6,527). Hekim dışı yardımcı sağlık çalışanı olmanın suçiçeği aşısıyla aşılanmayı 2,8 kat arttırdığı bulundu (p: 0,018 GA: 1,190-6,510). 
Sağlık çalışanlarına yönelik düzenlenecek eğitim ve farkındalık çalışmaları ile aşı programları aşılanma oranlarında artış sağlayabilir. Girişimlerin içeriği her aşı için farklı olmalı ve meslek gruplarının özellikleri göz önünde bulundurulmalıdır.

Anahtar sözcükler: Aşı ile önlebilir hastalıklar, aşılanma, bağışıklanma, sağlık çalışanı

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the immunization status of healthcare workers and factors affecting immunization in Suleyman Demirel University Research and Training Hospital. 
This research, planned in cross-sectional and analytical type, was carried out between October 2019 and July 2020. The population of the research is healthcare workers at SDU Research and Training Hospital (1827 people). Sample size was calculated as 397 with unknown prevalence of 50%, 95% confidence level, absolute precision of 5% and a desing effect of 1.25. Workers are listed as stratified according to different occupational groups. Participants from these stratified lists were selected by simple random method. Dependent variables are immunization status with influenza, hepatitis B, MMR, tetanus, varicella and hepatitis A vaccines. Independent variables consist of features that might be related to sociodemographic and immunization status. SPSS 24.0 program was used in data analysis. Descriptive findings are presented as number, percentage, mean ± standard deviation. For analytical evaluation, chi-square, Fisher's exact test, Mann Whitney U test, independent sample t test, logistic regression analysis were used. Statistical significance level was accepted as p<0.05.
The study reached 382 (96.2%) healthcare workers. Healthcare workers' vaccination percentages were found as 6.3% for influenza, 62.3% for tetanus, 67.5% for hepatitis B, 20.1% for hepatitis A, 28.8% for varicella, and 39.5% for MMR. Most of the workers indicated that  their occupation is risky for infectious diseases (85.6%), and they found that the vaccination is necessary for this profession (76.4%). Physicians have had 9.4 times more flu vaccine, 3.5 times more hepatitis B vaccine and 2.8 times more MMR vaccine (respectively p:0.002 Cl: 2.278-38.520, p: <0.001 Cl: 1.827-6.807, p: 0.002 Cl: 1.464-5.205). Those who had children have been vaccinated with 3.4 times more tetanus vaccine (p:<0.001 Cl: 1.764-6.527). It was found that being a non-physician assistant healthcare worker  increase the vaccination rate of  the varicella vaccine by 2.8 times (p: 0.018 Cl: 1.190-6.510).
Vaccination programs might provide an increase on the rate of vaccination rates through training and awareness studies for healthcare professionals. The content of the interventions should be different for each vaccine and the characteristics of the occupational groups should be considered.

Key words: Vaccine-preventable diseases, vaccination, immunization, healthcare worker