Yüzey araştırmaları ışığında Muş – Bulanık Bölgesi Orta Demir Çağ (Urartu) seramikleri
Middle Iron Age ( Urartu) ceramics in Mus-Bulanık Region in the light of surveys
Yazar: YUNUS SULAR
Danışman: YRD. DOÇ. HANİFİ BİBER
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Demir Çağı = Iron Age ; Muş-Bulanık = Muş-Bulanık ; Orta Demir Çağı = Middle Iron Age ; Seramikler = Ceramics ; Urartular Dönemi = Urartians Period ; Çanak = Pottery ; Çömlek = Pot

Özet:
Bu çalışmada Yrd. Doç. Dr. Hanifi BİBER'in 2009 ve 2010 yıllarında yapmış olduğu, Muş İli ve ilçelerini kapsayan yüzey araştırmaları çerçevesinde araştırılan arkeolojik merkezlerde tespit edilen Orta Demir Çağı'na (Urartu dönemi) ait buluntuların değerlendirilmesi ve yayılımı hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda, höyüklerin yâda kalelerin çanak çömlek mal grupları, dağılımları ve tipolojisi aktarılmıştır. Bulanık ilçesi ve köylerini temel alarak yapılan bu ayırımlar buluntu çizimleri ve ayrıntıları birlikte verilerek açıklanmıştır.
Kalkolitik Çağ, Tunç Çağı ve evreleri, Demir Çağı ve evreleri, Helenistik Dönem ve Roma Dönemi olmak üzere geniş bir yelpazeye sahip bu alanda çok sayıda Orta Demir Çağ çanak çömlek buluntuları veren merkezler bulunmaktadır. Urartu Devleti'nin saray malları olarak adlandırılan kiremit astarlı, açkılı ve çok iyi pişirilmiş malzemelerinden kaba, günlük kullanım malzemelerine kadar birçok grubun olduğu höyük ve kaleler bulunmaktadır. Genel bir gruplama yapıldığında ise en çok kullanılan mal grubunun "Kahve-Kiremit Grubu Malları" olduğu ve bütün merkezlerde ortaya çıkması da bunun en iyi göstergesidir. Bunun yanında birçok tipolojiye de sahip olan bu mal grubunda en çok çömlekler kullanılmıştır. Diğer mal grupları ise krem astarlı mal grubu, kiremit astarlı mal grubu, pembe-devetüyü mal grubu, gri renkli mal grubu ve siyah renkli mal grupları oluşturmaktadır.
Tipoloji de ise çanaklar ve çömlekler ana grupları oluşturmaktadır ve bunun yanında ise küp, testi, kâse ve bardaklar bulunmaktadır. Yüzey araştırması buluntularından yola çıkarak hazırlanan bu sınıflamalar ve gruplamalar Urartu Devleti döneminde kullanılan malzemeler göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir.

Abstract:
This study tries to give information about the evaluation and propagation of the findings of the Middle Iron Age (the Urartu period) discovered in the archaeological centres surveyed in the scope of the surface surveys covering the Muş Province and its provinces in 2009 and 2010, a research that was conducted by Assist. Prof.  Dr. Hanifi BİBER. In this context, the pottery and ware groups, distributions and typology of the monuments or the mounds are presented. These distinctions, made on the basis of districts and villages of Bulanık province, are explained together with the drawings and details. Having a wide range of The Chalcolithic Age, Bronze Age and Stages, Iron Age and Stages, Hellenistic Period and Roman Period, this area contains a number of centres that furnish Central Iron Age pottery findings. Called as 'palace furniture' of The Urartu State, this region has mounds and buildings with many groups ranging from tile-lined, burnished and very well-cooked materials to coarse and daily use materials. When a general grouping is made, it is clearly seen that the most used goods group is "Coffee-Tile Group Goods" and that it appears in all centres. 
Besides this, the pots have mostly been used in this group of goods which also have many typologies. Other ware groups consist of cream-lined goods group, tile-lined goods group, pink-buff goods group, gray-coloured goods group and black-coloured goods group. In typology, bowls and pots constitute the main groups and besides this there are cube, test, cups and cups. These classifications and groupings prepared by the surface survey from the findings were evaluated considering the materials used in the Urartian period.