Aile işletmelerinde liderlik ve firma performansı üzerine etkileri
Leadership in family-owned businesses and its effects on firm performance
Yazar: NAZLI AYŞE AYYILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. JÜLİDE KESKEN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aile işletmeleri = Family enterprises ; Liderlik = Leadership ; Yönetsel kültür = Managerial culture

Özet:
?Belirli hedeflere ulaşmak için bir grup insanı etkileyebilmek? olarak tanımlanabilen liderlik kavramına günümüzde daha farklı bir anlayışla yaklaşılmaktadır. Sadece tek bir kişiye (lidere) odaklanmak yerine liderliği bir süreç olarak ele alarak lider ile takipçileri arasında gelişen sosyal süreçlere odaklanan yaklaşımlar, kuramlar önem kazanmaktadır. Bu kuramlardan önemli ve kabul gören bir tanesi liderin astları ile ilişki kurarken her bir astı için farklı bir ilişki tarzı geliştirdiği varsayımına dayanan Lider-Üye Etkileşimi Kuramı'dır. Söz konusu kuramda lider ile üye arasında gelişen etkileşimin kalitesi vurgulanmaktadır. Genellikle tek boyutlu ölçekler ile ölçümlenen etkileşim kalitesi tez çalışması kapsamında etkileşimin ?doğa?sına ilişkin bilgi edinebilmek amacıyla çok boyutlu ?iki? ölçek aracılığı ile irdelenmiştir. Biri astlara diğeri üstlere yönelik olan ölçeklerin kullanılmasındaki temel hedef, hem lider hem de astın katılımı ile gerçekleşen bir süreç olan lider-üye etkileşimi kalitesine ilişkin iki tarafın da görüşlerini almak ve algı farklılıklarını ortaya koymaktır.Bu bağlamda biri hizmet diğeri üretim işletmesi olan iki aile işletmesinde gerçekleştirilen araştırmada etkileşim kalitesinin ve alt boyutlarının kalite düzeyinin ast ve firma performansı üzerine etkileri örgütsel kültür bağlamında irdelenmiştir. Ast ve üstlerin etkileşim kalitesine ilişkin algı farklılıklarının saptandığı araştırmada genel bulgular irdelendiğinde aile işletmelerinde etkileşim kalitesinin ast performansı ve firma performansı üzerinde anlamlı ve olumlu yönde etkiye sahip olduğu görülmüştür. Aynı zamanda etkileşim kalitesinin yönetsel performansın dolayısıyla da firma performansının belirleyicileri olan işten ayrılma niyeti ve iş memnuniyeti üzerine de etkileri olduğu saptanmıştır. Tüm bu etkileşim ve ilişkiler örgüt kültürü çerçevesinde irdelenmiş ve örgüt kültürünün etkileşim kalitesi, iş memnuniyeti, işten ayrılma niyeti, ast ve firma performansı ile ilişkileri ortaya konmuştur.Sonuç olarak ast ve firma performansında olumlu değişimler yaratmak isteyen ast ve üstlerin etkileşim kalitesinde hangi alt boyutlara daha fazla önem vermeleri gerektiği konusunda önerilerde bulunulmuş, iki işletmeden elde edilen farklı bulguların kaynağı tartışılmıştır.

Abstract:
Nowadays there is a different approach regarding to leadership which can be defined as ?affecting a group of people toward common goals.? Leadership approaches and teories that focus on the social processes between the leader and the member instead of the approaches focusing only on the leader or the member have gained importance. One of the most important and well known teories is Leader-Member Exchange Theory. The main proposition of this theory is that a leader creates a different relationship style for each of his/her subordinate. In this theory the relationship-exchange between the leader and the member becomes essential. In this study, the leader-member exchange quality which is mostly measured as a unidimensional construct is measured by two different multi dimensional scales - one is designed for leaders, the other one is designed for members. The aim of using multi-dimensional scales is getting more information about the exchange quality which is created by the contribution of both sides (leader-member) and to take different perspectives on exchange quality into consideration.In this study; which is conducted in two family-owned businesses (one operating as a manufacturing firm, the other one operating as a service firm), the effects of exchange quality and the quality of subdimensions on subordinate and firm performance are explored with in the context of organizational culture. It is found out that there is a difference between the perceptions of leaders and subordinates regarding to exchange quality. Another important finding of this study is that leader member exchange has statistically meaningful and positive effects on subordinate performance and firm performance. Besides it is found out that leader member exchange quality has significant effects on turnover intention and job satisfaction which can be considered as predictors of managerial performance. All these correlations and effects are explored within the context of organizational culture and suggestions have been made for leaders and members to improve exchange quality which will finally lead to positive variance on subordinate and firm performance. Besides the reasons for different findings regarding to Firm A and Firm B are discussed in details.