Adıyaman eğitim ve araştırma hastanesi reanimasyon, dahiliye ve kardiyoloji yoğun bakım hastalarına kullanılan ilaçların potansiyel ilaç-ilaç etkileşimlerinin araştırılması
Investigation of potential drug-drug interactions used in Adiyaman education and research hospital reanimation, international and cardiology intensive care diseases
Yazar: BURAK GÖKHAN AVCI
Danışman: PROF. DR. İDRİS TÜREL
Adıyaman Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Adıyaman = Adıyaman ; Hastaneler-devlet = Hospitals-public ; Mortalite = Mortality ; Polifarmasi = Polypharmacy ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; İlaç etkileşimleri = Drug interactions ; İlaç etkileşimleri = Drug interactions ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Amaç: Yapılan bu çalışmada, 18 yaş ve üzeri yoğun bakım hastalarına yapılan tedaviler esnasında karşılaşılan, potansiyel ilaç-ilaç etkileşimlerinin, polifarmasi varlığı ve sıklığının ve tedavi uyumunun araştırılarak istatistiksel bir veri analizi yapılması amaçlanmıştır. Ayrıca bu değişkenlerin hastane kalış süresi ve mortalite gibi hastaların yaşam kalitesi üzerindeki etkileri ve ilişkileri araştırılmıştır. 
Materyal ve metot: Çalışmaya Adıyaman Eğitim ve Araştırma Hastanesi reanimasyon, kardiyoloji ve dahiliye yoğun bakımda en az 2 gün yatan, 18 yaş ve üzeri 359 hasta arasından 100 hasta SPSS 22.0 programı kullanılarak rastgele örneklem seçim uygulaması ile seçilmiştir. Veriler 1 Ekim 2015 ve 31 Mart 2016 tarihleri arasında adı geçen yoğun bakımlarda yatmış olan hastaların, hastane bilgi yönetimi sistemi üzerinden kişi adına istemi yapılan ilaç listesi üzerinden toplanmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 22.0 programında yapıldı. Anlamlılık seviyesi en az p<0.05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışmanın materyalini oluşturan 100 hastada toplam 386 adet bağımsız ilaç-ilaç etkileşim çifti ve hastaların yattığı süre zarfında ise 3643 adet toplam etkileşim tespit edilmiştir. Yapılan incelemelere göre ilaç etkileşimi cinsiyetten bağımsız olarak bulunmuştur. Çalışmada, polifarmasi varlığının ilaç etileşim sıklığını artırdığı saptanmıştır (p<0.05). Ayrıca servislerde kullanılan ilaçlar bazında, en fazla etkileşen ilaç çifti albuterol-furosemid olarak belirlenmiştir. 
Sonuç:  Yaptığımız çalışmada, bölgesel bazda ve yoğun bakımlarda ilaç etkileşiminin görülme sıklığı yüksek bulunmuştur. Hastalarda görülen bu ilaç etkileşimleri türüne göre bazı durumlarda hayatı tehdit edecek boyutlardaki ilaç etkileşimi olduğu saptanmıştır. Bu durumları önlemek amacıyla, hastane bilgi sistemine entegre şekilde bir ilaç etkileşim analiz programı kullanılmalı, yazılan reçeteler eczacılar tarafından kontrol edilmeli ve başta hekimler olmak üzere sağlık çalışanlarının ilaç etkileşimi üzerine olan farkındalığının artırılmasına yönelik çalışmalar yapılmalıdır.




Anahtar Kelimeler: İlaç-ilaç etkileşim, mortalite, polifarmasi, yoğun bakım ünitesi.

Abstract:
Aim: In this study, it is aimed to analyze statistical data by investigating potential drug-drug interactions, polypharmacy presence and frequency and treatment compatibility encountered during treatment of intensive care patients aged 18 years and over. It is also aimed to investigate the effects of these variables on the quality of life of patients such as hospitalized period and mortality.
Naterial and method: Among the 359 patients aged 18 years and over, at least two days hospitalized in the reanimation, cardiology and internal intensive care unit of Adıyaman Training and Research Hospital 100 patients were selected by random sampling with SPSS 22.0 program. The data were collected from patients who were hospitalized in intensive care units between October 1, 2015 and March 31, 2016 through the hospital information management system on behalf of the individual. Statistical analyzes were performed in the SPSS 22.0 program. The level of significance was at least p <0.05.
Results: A total of 386 independent drug-drug interaction pairs were found in 100 patients who constituted the study material and 3643 total interactions were detected during the period that the patients were in the hospital. According to the investigation of drug interactions, it was found to be independent of gender. In study, the presence of polypharmacy increased the drug interaction frequency (p <0.05). Among the drugs used in the services, the most interacting drug pair was identified as albuterol-furosemide.
Conclusion: In the study we performed locally, the incidence of drug interactions was high in intensive care units. These drug interactions seen in patients have been found to be life-threatening drug interactions in some situations. In order to prevent these situations, a drug interaction analysis program integrated into the hospital information system should be used, written prescriptions should be controlled by pharmacists, and studies should be carried out to raise the awareness of health professionals, primarily physicians, on drug interaction.



Key words: Drug-drug interaction, mortality, polypharmacy, intensive care unit.