Kronik boyun ağrılı hastalarda boyun okulu programının etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of neck school programmes effectiveness in patients with chronic neck pain
Yazar: ÜMİT SARP
Danışman: PROF. DR. GÜLAY DİNÇER
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Ağrı = Pain ; Boyun = Neck ; Boyun kasları = Neck muscles ; Hasta eğitimi = Patient education ; Uterin servikal hastalıklar = Uterine cervical diseases ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Kronik boyun ağrısı disabiliteye neden olan ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen kronik, sık görülen bir muskuloskeletal hastalıktır. Boyun ağrılı hastalarda tedavi yaklaşımında birçok yöntem olmakla beraber hasta eğitimi çoğu zaman göz ardı edilmektedir. Hasta eğitim programları kronik hastalığı bulunan kimselerin yaşamlarını daha iyi bir şekilde sürdürmelerini ve hastalıkları ile baş etme yöntemlerini öğrenmelerini hedefler. Bu çalışmada kronik boyun ağrılı hastalarda hasta eğitim programının etkinliğinin araştırılması planlanmıştır.Çalışmaya kronik boyun ağrısı olan toplam 75 hasta alınarak iki gruba randomize edildi. Eğitim grubunda 38 hasta (ortalama yaş 44,9± 8,5, %84'ü bayan), kontrol grubunda ise 37 hasta (ortalama yaş 42,3± 12,5, %81'i bayan) bulunmaktaydı. Eğitim grubuna 2 hafta boyunca haftada 3 seans eğitim programı verildi. Yaklaşık 1,5 saat süren seanslar 5 kişilik gruplar halinde yapıldı. Programda boyun anatomisi, boyun ağrısının kliniği, patofizyolojisi, risk faktörleri anlatıldı. Boyun ağrısının tedavisinde günlük yaşam tarzının ve fiziksel aktivitenin düzenlenmesi, ağrıyla baş etme yolları, ergonomik ve çevresel düzenleme, postür eğitimi, ortez kullanımı, medikal tedavi ve boyun egzersiz programı açısından hastalar bilgilendirildi. Kontrol grubuna ise sadece yapılacak olan egzersizleri içeren broşür verildi. Her iki gruba da 2 haftalık, haftada 5 seans fizik tedavi programı (boyuna hotpack, kısa dalga diatermi, TENS) verildi. Hastaların tedavi öncesi, 1. 3. ve 6. aylarda görsel analog skala (VAS) ve likert ölçeği ile ağrı durumu, inklinometrik değerlendirme ile boyun eklem hareket açıklığı ölçümü, Northwick Park Ağrı Anketi ile disabilite düzeyi, Nottingham Sağlık Profili ile yaşam kalitesi değerlendirildi.Hasta grupları yaş, cinsiyet ve eğitim seviyesi açısından benzerdi (p>0,05). Başlangıç değerlendirme parametrelerinde eğitim grubunda boyun fleksiyonu (p<0,001) ve sağ lateral fleksiyon (p:0,021) eklem hareket açıklığı kontrol grubuna göre daha kısıtlı bulundu. Boyun disabilitesi açısından başlangıç değerlendirmesinde eğitim grubunda NPQ3 (p:0,025), NPQ5 (p:0,007), NPQ8 (p:0,027) ve NPQ9 (p:0,022) disabilite değerleri kontrol grubuna göre daha kötü olarak değerlendirildi. Diğer ağrı, fonksiyonel durum ve sağlıkla ilgili yaşam kalitesi açısından benzerdi (p>0,05).İki grup başlangıca göre iyileşme yönünden karşılaştırıldığında eğitim grubunda, fleksiyon, ekstansiyon, lateral fleksiyonlar, sağ rotasyon eklem hareket açıklığı başlangıca göre 3. ve 6. aylarda, sol rotasyonda sadece 6. ayda ve NPQ8'de başlangıca göre 3. ayda istatiksel olarak anlamlı farklılık saptandı.Her iki grupta da başlangıca göre 1. ve 3. aylarda ağrı ve fonksiyonda düzelme saptandı (p<0.05). 6. ayda eğitim grubunda tüm parametrelerde anlamlı iyileşme görülürken, kontrol grubunda sadece ağrı ve fonksiyonda düzelme görüldü. İki grup başlangıçtaki değişimlere göre karşılaştırıldığında, hiçbir parametrede istatistiksel anlamlı bir farklılık görülmedi (p>0,0167).Sonuç olarak, boyun okulu eğitim programının boyun eklem hareket açıklığını kontrol grubuna göre daha fazla iyileştirdiği görüldü. Eğitim programının ağrı, disabilite ve sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi üzerinde daha iyi etkilerinin olduğu saptanmasına rağmen kontrol grubu ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir.Anahtar sözcükler: Boyun, eğitim, etkinlik, program, okul

Abstract:
Chronic neck pain is a common chronic musculoskeletal disease resulting in disability and effecting quality of life negatively. Patient education is often ignored although there are many formulas with therapeutic approaches to neck pain. Patient training programmes target maintaining chronic disease with better health status and learning to cope with their disease. In this study the effect of patient training programmes was analyzed in patients with chronic neck pain.Totally 75 patients with chronic neck pain were taken and randomized to 2 groups. There were 38 patients in the training group (mean age 44.9 ± 8.5, 84% female), and 37 in the control group (mean age 42.3 ± 12.5, 81% female). 3 sessions per week through two weeks were given to the training group. These sessions were approximately one and a half hour and the groups formed with 5 subjects. In the programme; neck anatomy, clinical presentation of neck pain, pathophysiology and risk factors were mentioned. The patients were informed about changing daily life styles and physical activity setting, how to cope with the pain, ergonomic and environmental setting, postural training, using orthoses, medical treatment and neck exercise programme. For the control group; only a brochure containing the exercise programme was given. For both groups physical therapy programme was also given 5 sessions per week through 2 weeks (hot pack, short wave diathermy and TENS to the neck). The patients? pain status with visual analogue scale (VAS) and Likert scale, range of motion for neck with inclinometric measures, disability level with Northwick Park Pain Questionnaire, quality of life with Nottingham health profile were assessed pre-treatment and post-treatment within the first, third and sixth months.Patient groups were similar with age, sex and level of education. For the initial assessment parameters, neck flexion and right lateral flexion was more restricted in the training group than the control group. In the initial assessment for neck disability, disability rates were worse in NPQ 3-5-8 and 9 within the training group. Pain, functional status and health related quality of life were similar.When the two groups were compared for improvement, in the training group; flexion, extension, lateral flexion and rotation to the right side was better in 3rd and 6th months, rotation to the left side improved only in 6th month. For NPQ 8 in the 3rd month; there was statistically important difference compared to baseline. In both groups, pain and function improved within first and 3rd months compared to the baseline. In the 6th month, improvement was seen in all parameters in the training group, whereas, only pain and function were improved in the control group. The two groups were similar for the initial parameters.In conclusion, despite the lack of prevalent improvement in pain disability and health related quality of life, neck range of motion displayed significant improvements in the training programme. Therefore, neck school training programme is a useful method in the treatment of chronic neck pain.Keywords: Neck, education, activity, programme, school.