Aile hekimliği polikliniğine başvuran hastaların  NAFLD, MAFLD  ve MAFLD prevalansı ve polifarmasi ile ilişkileri
Prevalence of NAFLD, MAFLD and MAFLD in patients applying to family medicine clinic and their relationship with polypharmacy
Yazar: HİLAL ÖZSİPAHİ
Danışman: PROF. DR. CÜNEYT ARDIÇ
Sağlık Bakanlığı / Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada NAFLD, MAFLD ve MASLD'ın toplumumuzdaki 
prevalansını araştırmak ve polifarmasinin NAFLD, MAFLD ve MASLD'a olan 
etkisini incelemek amaçlanmıştır.
Gereç-Yöntem: Tanımlayıcı kesitsel tipteki bu araştırma, Rize Recep Tayyip 
Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine 18 
Nisan 2023 ile 27 Haziran 2024 tarihleri arasında başvuran, rutin tetkik ve tedavi 
işlemleri sırasında kan aldığımız, 18 yaş ve üzerindeki toplam 1159 hasta üzerinde, 
hasta verileri retrospektif olarak Aralık 2024'te taranarak gerçekleştirilmiştir.
Katılımcıların poliklinik başvurusu sırasında, gerekli laboratuvar ve görüntüleme 
tetkiklerine bakılmıştır. Görüntüleme tetkiki eksik olan hastaların bilgilerine, 
01.01.2020 ile 01.09.2024 tarihleri arasında çekilmiş, hastanemiz veri yönetim 
sisteminde kayıtlı veriler taranarak ulaşılmıştır. Hastaların sosyodemografik ve tıbbi 
özgeçmişine ait bilgiler poliklinik başvurusu esnasında alınan ayrıntılı anamnezden 
öğrenilmiştir. Hastaların antropometrik ve kan basıncı ölçümlerine ait veriler, 
poliklinik ziyaretinde araştırmacı tarafından ölçülmüştür.
Bulgular: Çalışmamızda aile hekimliği polikliniğimize başvuran 18 yaş ve 
üzeri bireylerde NAFLD , MAFLD ve MASLD prevalansı sırasıyla %51,7 - %52,2 ve 
%50,5 olarak saptanmıştır. NAFLD, MAFLD ve MASLD gruplarındaki bireylerin, 
karaciğer yağlanması olmayan bireylere kıyasla, yaş, hipertansiyon, diyabet ve 
polifarmasi oranlarının anlamlı şekilde daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir(p<0,05). 
Laboratuvar ve antropometrik ölçüm sonuçlarına bakıldığında NAFLD, MAFLD ve 
MASLD gruplarındaki kilo, bel çevresi, VKİ, ALT, GGT, glukoz, HbA1c, HDL, NonHDL, trigliserid, tansiyon ve fib-4 skoru gibi parametreler, karaciğer yağlanması 
olmayan gruba göre, metabolik risk faktörleri açısından daha yüksek değerlere sahiptir
(p<0,05). Karaciğer yağlanmasına sahip gruba ve NAFLD, MAFLD, MASLD tanı 
kriterlerini karşılayan gruplara bakıldığında, hepsinde de polifarmasisi olan bireylerin 
polifarmasisi olmayanlara göre daha ileri yaşta olduğu ve hipertansiyon, diyabet, 
kolesterol ilacı kullanım durumunun daha yaygın olduğu gösterilmiştir(p<0,05).
NAFLD (+), MAFLD (+), MASLD (+) grupta, karaciğer yağlanması olmayan gruba 
göre polifarmasi ile ilişkili odds ratio 2,19 (%95 CI: 1,21-3,96) olarak hesaplanmış ve 
fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p = 0,013). Çalışmamızda fib-4 skoru 
özellikle yaş, düzenli kullanılan ilaç sayısı, AST, glukoz ve HbA1c ile pozitif ilişkiler 
gösterirken, platelet sayısı ile negatif bir ilişki göstermektedir (p<0,05). 
Sonuç ve Öneriler: Ülkemizde ve dünyada, yıllardır kullanılan NAFLD ile 
yeni tanımlamalar olan MAFLD ve MASLD'ın giderek artan yaygınlığı birinci 
basamak hekimleri olarak aile hekimlerinin üzerinde durması gereken bir konudur. Bu 
konuda koruyucu hekimlik kapsamında hastalığın oluşmadan önlenmesi veya 
hastalığın ilerleyişini durdurmak temek hedeflerimiz arasındadır. Beklenen yaşam 
sürelerinin uzaması ve hastalık odaklı klinik kılavuzların daha yaygın hale gelmesi 
sonucu, önemli bir mortalite ve morbidite nedeni olan polifarmasinin NAFLD, 
MAFLD ve MASLD'a olan etkisi çalışmamızda bir risk faktörü olarak karşımıza 
çıkmaktadır. Bu konuda aile hekimlerine düşen görev, hastaya yeni bir ilaç başlarken 
multidisipliner bir yaklaşımla, ilacın mümkün olan en düşük dozla verilmesi ve 
gereksiz polifarmasinin önüne geçmeye çalışmaktır.
Anahtar kelimeler: NAFLD, MAFLD, MASLD, Polifarmasi

Abstract:
Objective: This study aimed to investigate the prevalence of NAFLD, MAFLD 
and MASLD in our society and to examine the effect of polypharmacy on NAFLD, 
MAFLD and MASLD.
Materials and Methods: This descriptive cross-sectional study was conducted 
on 1159 patients aged 18 years and over who applied to the Family Medicine outpatient 
clinic of Rize Recep Tayyip Erdoğan University Education and Research Hospital 
between April 18, 2023 and June 27, 2024 and from whom we took blood during 
routine examinations and treatment procedures, by retrospectively scanning the patient 
data in December 2024. During the outpatient clinic application of the participants, the 
necessary laboratory and imaging tests were examined. The information of the patients 
with missing imaging tests was accessed by scanning the data taken between January 
1, 2020 and September 1, 2024 and recorded in our hospital's data management system. 
The patients' sociodemographic and medical history information was obtained from 
the detailed anamnesis taken during the outpatient clinic application. The data 
regarding the patients' anthropometric and blood pressure measurements were 
measured by the researcher during the outpatient clinic visit.
Results: In our study, the prevalence of NAFLD, MAFLD and MASLD in 
individuals aged 18 years and over who applied to our family medicine clinic was 
determined as 51.7% - 52.2% and 50.5%, respectively. It was observed that individuals 
in the NAFLD, MAFLD and MASLD groups had significantly higher rates of age, 
hypertension, diabetes and polypharmacy compared to individuals without fatty liver 
(p<0.05). When laboratory and anthropometric measurement results were examined, 
parameters such as weight, waist circumference, BMI, ALT, GGT, glucose, HbA1c, 
HDL, Non-HDL, triglyceride, blood pressure and fib-4 score in the NAFLD, MAFLD 
and MASLD groups had higher values in terms of metabolic risk factors compared to 
the group without fatty liver (p<0.05). When the group with fatty liver and the groups 
meeting the diagnostic criteria of NAFLD, MAFLD, MASLD were examined, it was 
shown that individuals with polypharmacy were older than those without 
polypharmacy and that hypertension, diabetes, and cholesterol medication use were 
more common (p<0.05). In the NAFLD (+), MAFLD (+), MASLD (+) group, the odds 
ratio associated with polypharmacy was calculated as 2.19 (95% CI: 1.21-3.96) 
compared to the group without fatty liver and the difference was found to be 
statistically significant (p = 0.013). In our study, fib-4 score showed positive 
relationships especially with age, number of regularly used medications, AST, glucose 
and HbA1c, while it showed a negative relationship with platelet count (p<0.05).
Conclusion and Recommendations: The increasing prevalence of NAFLD, 
which has been used for years in our country and in the world, and the new definitions 
MAFLD and MASLD, is an issue that family physicians should focus on as primary 
care physicians. In this regard, preventing the disease before it occurs or stopping its 
progression are among our main goals within the scope of preventive medicine. As life 
expectancy increases and disease-focused clinical guidelines become more 
widespread, the effect of polypharmacy, which is a significant cause of mortality and 
morbidity, on NAFLD, MAFLD and MASLD appears as a risk factor in our study. In 
this regard, the duty of family physicians is to administer the drug to the patient with 
a multidisciplinary approach when starting a new drug, to give the drug at the lowest 
possible dose and to try to prevent unnecessary polypharmacy.
Keywords: NAFLD, MAFLD, MASLD, Polypharmacy