Kant'ta eleştiri ve sınır kavramları üzerine bir inceleme
A study on the concepts of critique and boundary/limit in Kant
Yazar: EBRU PEHLİVAN
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ÇAKMAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Akıl = Reason ; Eleştiri = Criticism ; Felsefe tarihi = Philosophy history ; Kant, Immanuel = Kant, Immanuel ; Metafizik = Metaphysical ; Sınır = Boundary

Özet:
Bu çalışmada, Kant'ın geleneksel metafiziğe yönelik eleştirileri ve aklın
deneyden bağımsız kullanımına ilişkin çözümlemeleri doğrultusunda bilgi, ahlak ve
din alanlarına çizdiği sınırlar, kriz-kriter-kritik kavramları bağlamında ele alınmıştır.
Kant'ın dizge ya da kişilere yönelik değil, aklın deneyden bağımsız kullanımına
yönelik eleştirileri sınır çizme girişimini şekillendirmiş ve Kant'ı sınır kavramının
kullanımına ilişkin bir ayrım (grenze/schranke) yapmaya götürmüştür. Söz konusu
ayrım, Kant'ın geleneksel metafiziğe yönelik eleştirilerine yön vermekle birlikte
Kant sonrası felsefeyi de belirleyen bir etki haline gelmiştir. Kant'ın eleştiri ve sınır
kavramları aracılığıyla felsefe tarihine yönelttiği sorular ve verdiği yanıtların, Kant
sonrası felsefeye yaptığı kurucu etkinin kavranması için de önemli olduğuna
inandığımızdan felsefe tarihinde bir kilit taşı görevi gören Kant felsefesini söz
konusu kavramlar bağlamında incelemeye çalıştık. Kant'ın, bilgiye çizdiği sınırlar,
ahlak ve dine açtığı yeri de belirlediğinden tezin ilgili bölümlerinde ahlak ve din
alanına ilişkin incelemelere yer vermeyi uygun gördük. Sonuç olarak Kant'ın bilgiye
çizdiği sınırlar doğrultusunda ahlaka açtığı yerin önemli ve gerekli olduğunu
düşünmemize karşın, aklın sınırları dâhilinde dine açılan yerin insanın anlam
dünyasında bir yarılma yarattığını ve söz konusu yarılmanın grenze/schranke ayrımı
ve kullanımı ile kabul edilebilir kılınmaya çalışıldığını göstermeyi amaçladık.

Anahtar Kelimeler: Kant, Eleştiri, Sınır, Metafizik, Akıl

Abstract:
In this study, the boundaries/limits Kant sets to the domains of knowledge,
morality and religion according to his criticism of the dogmatic metaphysics and his
analysis of the use of pure reason have been discussed in relation to the concepts of
crisis-criteria-critique. Kant's criticism not of systems or persons but of the use of
reason independently from empirical observation has shaped his attempt to set
boundaries/limits and has pushed him to make a distinction (grenze/schranke) when
using the concept of boundary. While this distinction has directed Kant's critique of
the traditional metaphysics, it has also become a decisive influence in post-Kantian
philosophy. Since we believe that, in light of his concepts of critique and
boundary/limit, Kant's questions targeted at the history of philosophy together with
the answers he provides are also important to understand the constitutive effect they
have had on philosophy after Kant. We have tried to analyse Kantian philosophy,
now a cornerstone in the history of philosophy, in relation to the aforementioned
concepts. The boundaries/limits Kant sets on knowledge also determine the room he
makes for morality and religion. Therefore, we considered it appropriate to include
studies in the fields of morality and religion in the relevant chapters of this thesis. In
conclusion, despite thinking that the room Kant makes for morality, directed by the
boundaries/limits he sets to knowledge, is important and necessary, we have intended
to demonstrate that the room made for religion within the boundaries of reason has
created a rupture in the individual's world of meaning and that this rupture has been
attempted to be made acceptable with the grenze/schranke distinction and usage.

Keywords: Kant, Critique, Boundary/Limit, Metaphysics, Reason