Ambargoların Türkiye ile İran'ın ticari ve ekonomi ilişkileri üzerindeki etkisi
Impact of sanctions on Turkey and Iran's commercial and economic relations
Yazar: ROYA EIVAZI
Danışman: PROF. DR. YILDIZ ÖZERHAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı / Uluslararası İşletmecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ambargo = Embargo ; Ekonomik etki = Economic effect ; Ekonomik ilişkiler = Economic relations ; Ekonomik iş birliği = Economic cooperation ; Ticari ilişkiler = Trade relations ; Türk-İran ilişkileri = Turkish-Iran relations ; Uluslararası ticaret = International trade ; Yaptırımlar = Sanctions ; Yoğunlaşma = Concentration ; İran = Iran

Özet:
Türkiye ve İran arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerin son yirmi yıllık bir periyot içerisinde önemli ölçüde artış olduğu gözlemlenmiştir. Günümüze kadar toplamda 135 Milyar dolar ticaret hacmine ulaşmıştır. Bu tez çalışmasında Türkiye ve İran arasındaki ticari işbirliğinin her iki ülke platformundaki yansımaları ve anlamı incelenmekle birlikte, Türkiye İran arasındaki ticaretin sektörel gelişimi dönemsel olarak incelenmiş ve dönemsel bazdaki trendlerin değişimine yönelik farklılıklara ve ambargoların etkilerine yönelik analizler gerçekleştirilmiştir. Tez çalışmasında 2008-2018 yılları arasında Türkiye-İran ticaretindeki sektörel yapı, yıllık ithalat, ihracat verileri ışığında ve sektörel bazdaki indeks verileri kullanılarak analizler gerçekleştirilmiştir. Analizlerde faydalanılan veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Uluslararası Ticaret Merkezi (ITC) ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TIM) veri tabanlarından elde edilmiştir. Gerçekleştirilen analizlerde, Türkiye'nin İran'a olan ihracatında bazı sektörlerde yoğunlaşmanın azaldığı, ambargoların saptırıcı etkisi olduğu ancak buna rağmen uygulanan yaptırımlara karşın iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin güçlendiği görülmüştür. Buna ek olarak iki ülke arasındaki yatırımlarda da  artış olduğu gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Dış Ticaret, Yoğunlaşma, Endüstri-İçi Ticaret, Ambargo

Abstract:
In the last 20 years, multilateral trade and economic relations between Turkey and Iran has shown a rapid development. Since 2000, Turkey's trade with Iran by showing rising volume is reach to more than 135 billion USD. This essay is discussing and examining trading cooperation terms of both country, after discussing and examining commercial relations between Iran-Turkey, this essay analyzed the factors that hinder this cooperation and the point where nevertheless these obstacles in detail. In examined period by sectoral concentration of trading between Turkey and Iran, amount of disparity and deflecting impact of sanction has been analyzed. Sectoral international trading structure of Iran and Turkey were analyzed by yearly import and export datas and Intra-industry trade index for 2008-2018 period. The data which used in this study has been compiled from Statistical Institute of Turkey (TUIK), International Trade Center (ITC) and Turkey Exporters Assembly (TIM). As a result of the analysis, it was seen that Turkey's sectoral exports with Iran attenuated and embargo has been shown a deflector impact but despite to applied sanctions, economic relations between two countries get strengthened. In addition, the level of investments between the two countries is going high.

Key Words: Multilateral Trade; Concentration; Intra-Industry Trade, sanctions