Horasan irfânı'nın Anadolu'daki izlerini takip etmek: Abdallardan Bektaşi nefeslerine
Tracing the roots of Horasan Wisdom in Anatolia through Abdal troops to Bektashi hymns
Yazar: MEDİNE ÜLKER
Danışman: PROF. DR. AHMET TAŞĞIN ; PROF. DR. CENK GÜRAY
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Alevi Bektaşi Kültürü Ana Bilim Dalı / Alevi Bektaşi Kültürü Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Müzik = Music ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Binlerce yıldır müzik, insanın doğal ve doğaüstü olayları algılamasının ve anlamasının en önemli parçası olmuştur. Önemli rehberlerden biri haline gelmiştir. Müziğin ifade gücü bazen insana doğayla doğrudan iletişim kurma fırsatı verirken, bazen de insana açıklayamadığı olayları kontrol edebilme umudu vermektedir. "İnanç ve müzik" kavramı, doğa ile insanlık arasındaki çok eski bir ilişkiyi temsil etmektedir. Sözlü belleğin en güçlü kısmını oluşturan müzik örnekleri, sözel belleğin en belirleyici kısmını oluşturan inanç sistemleriyle kesişmektedir. Öyle ki birçok inanç sisteminin simgelerine dair "kutsallık" algısı müzik ile aktarılırken, bu durum müziğin ifade gücünü de artırmaktadır. Bu bağlamda söz konusu tez çalışması işaret edilen "inanç-müzik" ilişkisini "Horasan İrfanı" kavramına dair aktarım zincirini örneklemek adına kullanmıştır. Dolayısıyla öncelikle "Horasan İrfanı" kavramının işaret ettiği tarihsel, inançsal ve sosyal çerçeve açıklanacak, sonrasında ise "Horasan İrfanı'nı" taşıyan Ahilik, Abdallık, Bayramilik ve Melamilik gibi çeşitli inanç ve kültür grupları bu çerçeve içinde tartışılacaktır. Son aşamada ise Horasan İrfanı'nı günümüze dek taşıma gücüne sahip bir inanç sistemi olarak tasavvur edilebilecek Bektaşilik sistemi, "nefeslerin" çizdiği simgesel alan temelinde incelenecek, "irfan" kavramının taşıyıcısı olan sembollerin hangi oranda hafızalarda aktarıldığı sorusu cevaplanmaya çalışılacaktır.

Abstract:
For thousands of years, music has been the most important part of human perception and understanding of natural and supernatural events. It has become one of the important guides. The expressive power of music sometimes gives people the opportunity to communicate directly with nature and sometimes the hope of controlling events that they cannot explain. The concept of "faith and music" represents a very old relationship between nature and humanity. Music examples that constitute the strongest part of verbal memory, intersect with belief systems that form the most decisive part of verbal memory. So much so that while the perception of "sacredness" regarding the symbols of various belief systems is transferred through music, this also increases the expressive power of music. In this context, the thesis study used the mentioned "faith-music" relationship to exemplify the transmission chain of the concept of "Khorasan Wisdom". Therefore, the historical, religious and social framework indicated by the concept of "Khorasan Wisdom" will be explained first and then various belief and cultural groups such as Ahilik, Abdallik, Bayramilik and Melamilik, which carry the "Khorasan Wisdom" will be discussed within this framework. In the last part, the Bektashi system, which can be considered as a belief system that has the power to carry the Khorasan Wisdom to the present day, will be examined on the basis of the literary and symbolic field drawn by "nefes", and the question of to what extent the symbols that carry the concept of "wisdom" are transferred in memories will be tried to be answered.