Kurşun maruziyetine ilişkin sağlık inanç ölçeğinin geliştirilmesi çalışması
Study for development of health belief scale related to lead exposure
Yazar: TUĞBA PALAZ
Danışman: DOÇ. DR. YETER KİTİŞ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Kurşun = Lead ; Çevresel zehirlere maruz kalış = Environmental exposure ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırma, kurşun maruziyetine ilişkin sağlık inanç ölçeğinin geliştirilmesi, geçerlilik ve güvenilirliğinin analiz edilmesi amacıyla metodolojik olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamına, Ankara Meslek Hastalıkları Hastanesinde 1 Şubat - 30 Nisan 2013 tarihleri arasında, meslek polikliniğine başvuran kurşun ve bileşikleri ile ilgili işlerde çalışan toplam 525 erkek işçi alınmıştır.
Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından oluşturulan Katılımcı Bilgi Formu ve Kurşun Maruziyetine İlişkin Sağlık İnanç Ölçeği (KMİSİÖ) kullanılmıştır. Verilerin, kapsam geçerliliği Lawshe tekniğine göre konunun uzmanları tarafından, yapı geçerliliği faktör analizi ile, güvenirliği Cronbach alfa katsayısı, iki yarım test tutarlılığı (Guttman ve Spearman-Brown güvenilirlik katsayısı) ve Spearman korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir.
Araştırmada; oluşturulan 107 maddelik taslak ölçeğin kapsam geçerliliğinde 6 uzman görüşü alınarak hesaplanan İçerik Geçerlilik Oranı .99?dan düşük olan 67 madde ölçekten çıkarıldı. Yapı geçerliliğinde, faktör analizi sonucu ölçeğin altı faktörden oluştuğu belirlendi. Güvenilirlik analizinde ise KMİSİÖ?nün
Cronbach Alpha Güvenirlik Katsayısı .94 ve alt boyutların .81 ile .94 arasında değiştiği, İki yarım test tutarlılığında Ölçeğin Sperman- Brown Katsayısı .740 ve Gutman Split-Half Katsayısı .739 (p<.05) ve Spearman korelasyon analizi sonucu madde- toplam puan korelasyonları (Rho) .233 ile .868 arasında değiştiği saptandı. Yapılan geçerlilik ve güvenilirlik analizleri sonucunda 33 maddeden ve altı alt boyuttan oluşan KMİSİÖ?nün geçerli ve güvenir bir ölçek olduğu bulunmuştur.

Anahtar Sözcükler: Ölçek geliştirme, geçerlilik, güvenirlik, kurşun maruziyeti, sağlık inanç modeli.

Abstract:
This research metodologically realized in order to develop health belief scale related to lead exposure, analize validity and reliability. Within the study, at Ankara Occupational Diseases Hospital between the dates from 1 February to 30 April 2013, a total of 525 male workers was taken.
The Participant Information Form and the Health Belief Scale Related to Lead Exposure (HBSRLE) were used to collect data. Data content validity were analized by the Lawshe technique from the experts of the subject, with construct validity by factor analysis, reliability by Cronbach's alpha coefficient, the two half-test reliability (Guttman and Spearman-Brown reliability coefficient) and Spearman correlation analysis.
In the research; with the 6 expert opinion, under the scope of the generated 107-items scale,, 67 items calculated were out of scale based on the Content Validity Ratio lower than .99. Where structural validity, due to factor analysis, scale were found to be the result of the six factors. Reliability analysis, HBSRLE's Cronbach's alpha reliability coefficient .94 and sub-dimensions ranged from .94 to .81, test the consistency of the two half-scale Spearman-Brown Coefficient .740 and Gutman Split-Half Coefficient .739 (p <.05) and Spearman's correlation analysis
result item-total point correlations (Rho) was varied between .233 and .868. As a result of the validity and reliability analysis of 33 items, and six subdimensions and reliability of the scale was found to be valid for HBSRLE.

Keywords: Scale development, validation, reliability, lead exposure, health belief model.