Türk dili lehçelerinde latin harflerinin kullanımı
The use of latin letters in Turkish dialects
Yazar: SAADET GÜLSER AKBULUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET HAZAR
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
İnsanoğlunun bir şeyleri tasvir etme, anlatma, gelecek kuşaklara aktarma isteğiyle resmettikleri figürler ilerleyen günlerde yazıya dönüşmüştür. Kullandıkları harfler bir bütün olduğunda alfabeyi oluşturmuştur. Kullanılan bu alfabeler her zaman değişime açık olmuştur.Türklerin kullandıkları alfabeler de geçmişten günümüze birçok değişime ve gelişime uğramıştır. Bunda yaşanılan coğrafya, din, kültür vb. etkili olmuştur. Bu değişimle birlikte toplamda beş alfabeyi kullanmış olanTürkler son olarak Latin alfabesini kullanmışlardır. Türkiye'de Atatürk'ün öncülüğünde 1 Kasım 1928'de kabul edilen kanunla birlikte kullanımı başlamıştır. Bu alfabenin halk tarafından özümsenmesinin daha kolay olması için birçok çalışmalar yapılmıştır. Bu kabulle birlikte değişimler gazetelere, dergilere, tabelalara vb. yansımıştır. Ancak ne kadar özümsenmesi için çalışmalar yapılmış olsa da bazı yerlerde ikili kullanımlar bazı yerlerde ise yanlış harf kullanımları olmuştur. Örneklerle zenginleştirilen bu konu çalışmamızın ana başlığını oluşturmaktadır. Diğer Türk dili lehçelerine baktığımızda ise bazı uygulanan politikalar neticesinde latin alfabesine geçişin olmadığı toplulukların varlığını da görmekteyiz.Bununla birlikte çok önceki tarihlerde bu alfabeye geçen; kısa süre önce bu alfabeye geçen; ileri ki tarihte geçmek için karar alan Türk toplulukları da bulunmaktadır.  Son gelişmelerle birlikte Özbekistan, Kazakistan bu yönde ilerleme kat etmiştir.

Abstract:
The figures that human beings painted with the desire to describe, tell and transfer something to future generations turned into writing in the following days.The letters they used formed the alphabet when they became a whole.These alphabets used have always been open to change. The alphabets used by the Turks have also undergone many changes and developments from the past to the present. Geography, religion, culture etc. have been effective in this. With this change, the Turks, who used five alphabets in total, finally used the Latin alphabet.It started to be used in Turkey with the law adopted on 1 November 1928 under the leadership of Atatürk. Many studies have been carried out to make it easier for this alphabet to be assimilated by the public. With its acceptance, the changes were reflected in the newspapers, magazines, singboards and etc. However, no matter how much work has been done assimilate it, there have been binary uses in some places and wrong letter usage in others.This subject, enriched with examples, constitutes the main title of our study. When we look at other Turkish language dialects, we also see the existence of communities in which there is no transition to the Latin alphabet as a result of some applied policies.However, there are also Turkish communities that adopted this alphabet in long ago; recently adopted this alphabet; and decided to adopt in the future.With the recent developments, Uzbekistan and Kazakhstan have made progress in this direction.