Besteleme pratiğinde geleneksel halk müziğinin yeri ve uygulama modelleri "Azerbaycan bestecilik ekolü örneği"
The place of traditional folk music and models of application in the practice of composition "The example of Azerbaijan composition school"
Yazar: VEFA TERZİOGLU DADAŞOVA
Danışman: PROF. DR. ADNAN METİN KARKIN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı / Müzik Bilimleri ve Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Müzik = Music
Dizin: Armoni = Harmony ; Azerbaycan = Azerbaijan ; Bestekarlar = Composers ; Besteler = Compositions ; Halk müziği = Folk music ; Müzik = Music ; Müzik eserleri = Music works ; Türk halk müziği = Turkish folk music ; Çok sesli müzik = Polyphonic music

Özet:
Bu araştırmada; besteleme pratiği açısından Geleneksel Halk Müziği (GHM) örnekleri esas alınmıştır. Bu bağlamda, Azerbaycan bestecilik ekolünün oluşturduğu örnekler, üslûp açısından analiz edilerek, çalışmada bugünün besteleme ve çok seslendirme teknikleri ile uygulamalı modellere yer verilmiştir.
Betimsel yöntemi ile yürütülen bu araştırmada Tarama ( Survey ) modeli esas alınmıştır. Verilerin toplanması aşamasında literatür tarama, doküman analizi ve sözlü görüşme tekniklerinden faydalanılmıştır. Belirli zaman periyodu ile eser türlerini kapsayan bu çalışmada ulaşılabilen nota kaynakları taranmış, ses ve video kayıtların analizi yapılmıştır. Çalışmada, Prof. Dr. N. Karasar'ın "Sözlü iletişim yolu ile veri toplama tekniğidir" ( Karasar, 2015: 165 ) olarak tanımladığı "Görüşme" yöntemine yer verilmiş, konu ile ilgili uzman kişilerin görüşleri alınmıştır.
Araştırmada; XX. yüzyılın ilk yarısında Azerbaycan bestecilik ekolü tarafından senfonik türünde ürettiği eserlerin; makamsal, ezgisel, armonik, biçimsel ve çalgısal açıdan konu ile ilgili zengin içerik oluşturduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Çalışmada Azerbaycan bestecilik ekolünün eser örnekleri incelenerek, GHM'nin Uluslararası Sanat Müziği (USM) içerisinde rolü ve önemi araştırılmıştır. Ayrıca bu ekolün elde ettiği başarılı örneklerden faydalanarak GHM'ye ait ezgilerin uygulamalı çok seslendirme çalışması yapılmış ve bunun sonucunda piyano eşliği modelleri ortaya çıkmıştır. GHM'nin bestecilik pratiğindeki yeri tespit edilerek üretilebilecek yeni çok sesli örneklerin ( modellerin ) tasarlanması mümkün olduğu düşünülmüştür. Fakat bu süreçte armoni kavramının ön plana çıktığını tespit edilerek, armonik anlatımının içerisinde makamsal unsurların yer alması için yeni çözümlere ihtiyaç duyulduğu yönünde bulgulara ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Besteleme Pratiği, Geleneksel Halk Müziği, Azerbaycan Bestecilik Ekolü, Çok Sesli Eserler, Armoni Kavramı

Abstract:
In this study; the samples of Traditional Folk Music (TFM) were based on in terms of composing practice. Within this context, by analyzing the samples created by Azerbaijan composition school with regard to their styles, applied models with today's composing and polyphonic techniques were given place.
In this study, which was conducted with descriptive method, descriptive survey model is based upon. In collecting data, literature review, document analysis and interview techniques were used. In this study, which covers a certain time period and work types, note sources were scanned and sound/video sources analysis was made. In the study, "Interview" method, which is described as "It is the data collection method with oral communication" ( Karasar, 2015: 165 ) by Prof. Dr. N. Karasar, was given place and expert opinions about this subject were received.
In the study; the conclusion was reached that the works composed in symphonic genre by Azerbaijan composition school in the first half of XX century constitute a rich content about the subject in terms of mode, melody, harmony, form and instrument. In the study, by moving from the composition examples of Azerbaijan composition school, the role and importance of TFM in International Classical Music (ICM) were researched. Moreover, by benefiting from the successful examples this school created, polyphonic vocalization of melodies that belong to TFM was made and as a result of that accompaniment model for piano came to light. The following findings were reached that it is possible to design new models to be produced by determining the place of TFM in composition practice, however the term harmony came to the forefront in this process, and accordingly, while forming harmonic expression in order for a composition to have modal form, new solutions are needed.
Key Words: Composition Practice, Traditional Folk Music, Azerbaijan Composition School, Polyphonic Works, Harmony Concept