72 Numaralı Harc-ı Hassa Defterinin Transkripsiyonu ve Değerlendirmesi
Transcriptionand Evaluation of the Book,72 of Harc-ı Hassa
Yazar: MERVE KARLAV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ÜNYAY AÇIKGÖZ
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History

Özet:
Arşiv belgeleri Osmanlı tarihi araştırmaları yapılırken başvurulan önemli kaynaklardandır. Birinci elden kaynaklar olan arşiv belgeleri tarafsız olması açısından güvenilirdir. Topkapı Sarayı Müzesi Arşivleri'nde yer alan Harc-ı Hassa Defterleri padişaha ait yapılmış olan masrafları içermektedir. Bu defterler Enderûn Hazinesi'nin gelir ve giderlerini her ay veya iki aylık olarak kayıtlar ile göstermesi açısından önemli defterlerdir. Bu defterlerde Osmanlı sarayı ile ilgili bilgilere de ulaşılabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, dört yılı kapsayan ve 1768 yılıda dahil olmak üzere son bulan incelemiş olduğumuz Harc-ı Hassa Defterinden yola çıkarak, Harc-ı Hassa Defterlerinin genel anlamda neyi ifade ettiği, defter kayıtlarındaki masrafların kimlere ve hangi amaçlarla yapıldığı saptanmaya çalışılmıştır. Çalışmış olduğumuz defter Enderûn ile ilişkili olması açısından ilk olarak Osmanlı sarayının yapısı ve Osmanlı iç hazinesi hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla, konuyla ilgili literatür taramasından sonra 1182-H./1768-M. yılı 72 Numaralı Harc-ı Hassa Defterinin tarih bilimi usül ve yöntemleri çerçevesinde transkripsiyon ve değerlendirilmesi yapılmaya çalışılmıştır. Bu araştırmanın sonucunda, 1764 yılının sonlarından 1768 yılının sonlarına kadar olan kayıtlardaki masraflar tespit edilmiş olup sınıflandırılarak değerlendirilmiştir. Bu masrafların daha çok padişaha, şehzadelere, sultanlara yapılan eşyalar, saray görevlilerine yapılan ihsanlar, hazineler arasında meydana gelen aktarımlar, Kırım Hanlarına yapılan ihsanlar, acemilik için verilen ihsanlar, tamir edilen eşyalar, bozulup yeniden yapılan eşyalar vb. tespit edilmiştir.

Abstract:
Archival documents are among the important sources used in the research of Ottoman history. Archival documents, which are first-hand sources, are reliable in terms of being impartial. The Harc-ı Hassa Books in the Archives of the Topkapı Palace Museum include the expenses incurred bythe Sultan. Enderun exchequer income and expenses on a monthly or bi-monthly records are important in terms of records. Theaim of this study was to the general meaning of the book, which expenses in the book records, to what purposes were made, starting from a book of harc-ı hassa covering four years and ending in 1768. In order to be Enderun, the first one information about the structure of the Ottoman palace and the Ottoman exchequer. For this purpose, after the literature review the subject, Transcription and evaluation of the ledger of Number 72, which was dated to the year 1182-H./1768-M. within the framework of the methods and methods of history science were tried to be done. As a result of this research, the expenses in the from the of 1764 totheend of 1768 were determined, classified, evaluated based on the ledger 72 of Harc-ı Hassa. These expenses are mostly made to the sultans, princes, sultans, the made to the palace officials, the transfers between the exchequers, the bestowals to the Crimean Khan, the bestowals given to the novice, the repaired items, the items that have been repaired and rebuilt was determined. A glossary has been prepared in order to be more understandable at the end of ourstudy.