Hz. Peygamber'in sünnetinde motivasyon
The issue of motivation in the sunnah of the Prophet
Yazar: OĞUZHAN KARAGÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ÇETİN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İnsanların yönlendirilmesinde, hedeflenen tutum ve davranışların oluşturulmasında motivasyonun büyük etkisi vardır. Hz. Peygamber de ashâbını eğitirken, iman, ibadetler, muamelât, ukûbât, ahlak, askeri alan ve eğitim öğretim alanında birçok motivasyon yöntemi kullanmıştır. Bu yöntemlerin tespit edilerek kullanılması, insanların bu alanlardaki hedef davranışları yerine getirerek dünya ve ahirette mutlu olmalarını sağlar. Bu bağlamda araştırmamızda Hz. Peygamber'in Sünnetinde Motivasyon konusu incelenmiştir. 
Araştırmamızda motivasyonun tanımı, çeşitleri, özellikleri, süreci, önemi, motivasyonla ilgili temel İslâmî kavramlar, terğîb ve terhîb konusunda telif edilmiş eserler ve Kur'ân-ı Kerîm'de motivasyon ele alınmıştır. Hz. Peygamber'in peygamberlik görevinin motivasyonla ilişkisi, Hz. Peygamber'in insanları motive etmede muhatap olduğu hedef kitle ve motivasyon sağladığı konular incelenmiştir. Hz. Peygamber'in kullanmış olduğu motivasyon yöntemleri ve insanları motive etmedeki etkileri tespit edilmiştir. Hz. Peygamber, Allah tarafından insanlara müjdeleyici ve uyarıcı olarak gönderilmiştir. Bunun gereği olarak insanları hem İslâm'ın emirlerine uymaya özendirmiş hem de yasaklarından sakındırmıştır. Buradan hareketle bu çalışmada Hz. Peygamber'in kullandığı motivasyon yöntemleri iyi ve güzel olana yönlendirme amaçlı ve kötü şeylerden sakındırma amaçlı olmak üzere iki ayrı bölümde ele alınmıştır. Hz. Peygamber'in iyi ve güzel olana yönlendirme amaçlı kullandığı motivasyon yöntemleri olarak, iman ile irtibatlandırma, ödül, güzel davranışlara yönlendiren kıssa anlatma, teşbih (mesel), kolaylaştırma, hedef davranışlara dikkat çekme ve örnek olma ele alınmıştır. Hz. Peygamber'in kötü şeylerden sakındırma amaçlı kullandığı motivasyon yöntemleri olarak ceza ile korkutma, olumsuz davranışların neticelerine işaret eden kıssaları anlatma, kötü ve çirkin şeylere teşbih, iman ile irtibatı koparan davranışları belirtme ve yasaklanan davranışlara dikkat çekme incelenmiştir. 
Anahtar kelimeler: Hadis, Sünnet, Hz. Peygamber, Motivasyon, Teşvik, Sakındırmak.

Abstract:
Motivation has a great impact on guiding people and creating targeted attitudes and behaviors. When educating his companions, the Prophet Muhammad used various motivation methods in areas such as faith, worship, transactions, consequences, ethics, military affairs, and education Identifying and utilizing these methods enables individuals to fulfill targeted behaviors in these areas, leading to happiness in both worldly life and the hereafter. In this context, the issue of Motivation in the Sunnah of the Prophet was examined in our research. 
In our research, the definition of motivation, its types, characteristics, process, importance, basic Islamic concepts related to motivation, works written on the subject of terğîb and terhîb, and motivation in the Qur'ân al-kerîm are discussed. The relationship between the Prophet's prophetic mission and motivation, the target audience that the Prophet was addressing in motivating people and the issues that he provided motivation have been examined. The motivational methods used by the Prophet and their effects on motivating people have been determined. The Prophet was sent by Allah as a bearer of good news and a warner. Accordingly, he both encouraged people to obey the commands of Islam and warned them against its prohibitions. From this point of view, in this study, the motivational methods used by the Prophet are discussed in two separate sections, namely, the motivational methods used by the Prophet to direct to what is good and beautiful and the motivational methods used by the Prophet to prevent from bad things. The motivational methods used by the Prophet to guide to the good and the beautiful are as follows: linking with faith, reward, telling a story that leads to good behavior, parable, facilitation, drawing attention to target behaviors and setting an example. The motivational methods used by the Prophet to prevent bad things are examined as punishment and fear, telling parables that point to the consequences of negative behaviors, comparison to bad and ugly things, pointing out behaviors that break the connection with faith, and drawing attention to prohibited behaviors.
Key words: Hadith, Sunnah, Prophet, Motivation, Encouragement, Avoidance.