Yukarı Dicle-Fırat nehir sisteminde bulunan garra hamılton, 1822 türlerinin dağılım alanlarının belirlenmesi
Determination of distribution ranges of garra hamilton, 1822 species inhabit the upper tigris-euphrates river system
Yazar: HAYDAR BİROL İMRE
Danışman: DOÇ. DR. CÜNEYT KAYA ; DR. IRMAK KURTUL
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu tezde, Dicle-Fırat nehir sisteminin Türkiye sınırları içerisinde kalan kısmında yaşayan ve aynı zamanda iki büyük balık koleksiyonunda muhafaza edilen 96 örnek serisinden 3 Garra türüne ait 1658 bireyin literatürde belirlenen kritik diagnostik karakterleri incelenmiş ve mevcut dağılım alanları irdelenmiştir. İncelenen diagnostik karakterlerin taksonomide uygulanabilirliği ve bu karakterlerin aralık değerlerinin doğruluğu irdelenmiştir. Çalışma alanında yayılış gösteren üç türden morfolojik olarak en kolay ayrılan tür olan G. variabilis, diğer iki türden kolaylıkla ayırt edilebildiği için çalışmanın ana temasını G. rufa ve G. rezai oluşturmuştur. Garra rezai, yakın zamanda Dicle drenajında coğrafi olarak birbirinden uzak iki bölgeden tanımlanmıştır: Bunlar yukarı Yanarsu Çayı (Doğu Anadolu) ve Bouein-Sofla Deresi (İran)'dir. G. rezai'nin tanımlanmasından sonra yayılış alanındaki dikkat çeken durumun incelenmesi ihtiyacı doğmuştur. Bu nedenle, iki geniş balık koleksiyonunda 1957-2023 yılları arasında toplanan örnekler incelenerek G. rezai ve morfolojik olarak en yakın olduğu tür olan G. rufa'nın Türkiye'deki dağılım sahasının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, bu iki türü morfolojik olarak ayırt eden kritik diagnostik karakterlere odaklanılmış olup bunlar dorsal yüzgeç orijini ve ense arasındaki predorsal orta hattaki pullar ve dorsal yüzgeç dallanmış ışın sayılarıdır. Sonuçlar, G. rufa'nın Dicle-Fırat havzasında yaygın olarak dağılım gösteren bir tür olduğunu, G. rezai'nin ise bölgesel olarak yaygın olduğunu ve Dicle havzasında en az altı farklı bölgede popülasyonlar olduğunu ortaya çıkardı. Ayrıca, G. rezai'nin yukarı Fırat Nehri'nden ilk kez bu çalışmada tespit edildi. Bunun yanı sıra, G. rezai'nin G. rufa ile bir arada bulunduğu akarsularda tespit edilmiştir.

Abstract:
In this thesis, the critical diagnostic characters of 1658 individuals belonging to 3 Garra species, inhabit Turkish part of the Tigris-Euphrates river system, and deposited in two large fish collections within 96 lots, were analysed and their current distribution ranges were examined. The applicability of the examined diagnostic characters in taxonomy and the accuracy of the range values of these characters were examined. The main subject of the study was G. rufa and G. rezai rather than G. variabilis, since it is the most easily distinguished morphologically from the other two species. Garra rezai was recently described from two geographically distant areas in the Tigris drainage: upper Yanarsu River (eastern Türkiye) and Bouein-Sofla Creek (Iran). After the description of G. rezai, there was a need to reveal the interesting situation in the distribution range of this species. Therefore, it was aimed to determine the distribution ranges of morphologically closest G. rezai and G. rufa in Türkiye by analysing specimens collected between 1957 and 2023 in two large fish collections. To achieve this, we focused on the most important morphologically diagnostic characters that distinguish these two species: scales on predorsal midline between dorsal-fin origin and nape, and branched dorsal-fin rays. The results revealed that G. rufa remains a widely distributed species in the Tigris-Euphrates catchment, while G. rezai is regionally widespread, with populations identified in at least six different regions within the Tigris catchment. Additionally, G. rezai was documented for the first time in the upper Euphrates. Furthermore, we identified the streams where G. rezai coexists with G. rufa.