XV. yüzyıl Teselya bölgesine dair bir kaynak: H.871/m.1466-67 tarihli Tırhala sancağı İcmal Defteri
A source about the region of Thessaly: The hijri 871 Icmal Defter of Sanjak of Trikala (1466-1467)
Yazar: EFTYCHİA MARİA STAMOULI
Danışman: PROF. DR. EMİNE ERDOĞAN ÖZÜNLÜ
Hacettepe Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: 15. yüzyıl = 15. century ; Defterler = Registers ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Teselya = Thessalian ; Tırhala = Trikala ; İcmal Defteri = İcmal Register

Özet:
XIV. ve XV. yüzyıllarında Osmanlıların Rumeli'yi fethi ve fetih sonrası bölgede genişlemesi çok hızlı bir şekilde gerçekleşmiştir. 1386-1387 yılları arasında, önce Teselya'nın doğu ovası, daha sonra 1392 yılında Teselya'nın tamamı Osmanlıların eline geçmiştir. Bu sürecin yaşanmasında Gazi Evrenos Bey'in önemli katkıları olmuştur. Fetihten sonra Anadolu'dan Teselya'ya iskân hareketi yine Evrenos Bey'in önderliğinde iki aşamada gerçekleşmiştir. Buna göre ilk yerleşim akımı 1384-1402, ikinci yerleşim akımı ise 1423-1455 arasında olmuştur. Bu iskân hareketinin XV. yüzyıl ortasında Teselya bölgesinde yaşayan Müslüman nüfusun artışına önemli bir etkisi olmuştur. Teselya bölgesinin fethinde rol oynayan bir diğer önemli kişi, Turahan Bey'dir. Turahan bey ve ailesi bölgede camii, medrese, muallimhane, imaret, zaviye, kervansaray, çeşmeler, ağaç köprülerle beraber çok sayıda vakıf kurarak, bölgenin ekonomik ve sosyal olarak gelişimine önemli katkıda bulunmuşlardır. Fetihten sonra diğer bölgelerde olduğu gibi Teselya'da da timar sistemi uygulanmaya başlamıştır. Timar sistemi Osmanlı Devleti'nin askeri, idarî ve sosyoekonomik yapısı için büyük önem arz etmektedir. Bu sistemin işleyişine dair bilgi veren önemli kaynaklardan biri de tahrir defterleridir. Bu defterler, vergilendirilebilir nüfus ve gelir kaynaklarına dair önemli verileri içermesi bakımından oldukça mühimdir. Bu grupta yer alan defterlerden biri de icmal defterleridir. Bu çalışmanın temel amacı, yukarıda önemine değinilen tahrir defterlerinden biri olan  ve XV. yüzyıl Osmanlı Teselyası'na ait önemli veriler içeren H. 871 tarihli Tırhala Sancağı icmal defterinde yer alan verilere göre Teselya'nın iskân hareketlerini ve nüfusunu incelemektir. Sözkonusu çalışmanın bu yönüyle bu alanda yapılan çalışmalara ve  özellikle XV. yüzyıl Teselya bölgesinin tarihine önemli katkılar sağlayacağı temennisindeyim.

Abstract:
The conquest of Roumeli from Ottomans in the 14th and 15th century and their expansion in the region was very fast. Between 1386-1387 the eastern plain of Thessaly was conquered and this occurred/came true by the frontier lord Ghazi Evrenos Bey. After the conquest, the resettlement m  ovement from Anatolia to Thessaly took place in two stages with the contribution of Evrenos bey. The first settlement movement took placed between 1384-1402, and the second settlement between 1423-1455. As a result of this settlement movement in the middle of 15th century, the number of Muslims in the region of Thessaly is seen to constitute a significant amount. Another frontier lord who plays a second important role in the conquest of Thessaly is Turakhan Bey (Turahan Bey). Turakhan Bey and his family had established many foundations (vakıf) in the whole region of Thessaly, like mosque, medrese, dervish lodge (zaviye), carvanseraies (kervasaray), bridges and fountains. After the conquest of Thessaly, as it was happening in the other conquered regions of the Ottoman Empire, the system of timar was started to be implemented. Timar system is very important for the military, administrative and socioeconomic structure of the Ottoman Empire. One of the most important sources which provide information about the functioning of this system is tax registers (tahrir defterleri). These tax registers contain important data on taxable population and income sources. One kind of these tax registers is icmal (icmal defteri). The main purpose of this study is to analyze the important data about the settlement movements and the population of Thessaly which are contained in Hijri 871 icmal defter of Sanjak of Trikala.