Türkmenistan doğalgazının dünya siyasetindeki yeri ve önemi
The place and significance of Türkmenistan naturtelgas in the world politic
Yazar: TANER BİLGİN
Danışman: PROF.DR. AYGÜN ATTAR
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Tarih = History

Özet:
Dünyanın dördüncü büyük dogal gaz rezervine sahip olan Türkmenistan'ın gereksiyasi, gerekse de iktisadi hayatında dogal gaz son derece önemli bir hammadde olarak yeralmaktadır. Dogalgazdan elde edilen gelir, Türkmenistan'ın toplam gelirinin önemli birkısmını teskil etmektedir. Bu nedenle Türkmenistan, sahip oldugu dogalgaz rezervleriniuluslararası piyasada degerlendirerek, siyasi bagımsızlıgını kuvvetlendirmek, iktisadikalkınmayı hızlandırmak ve uluslararası ekonomik sisteme entegre olmak istemektedir.Bu amaçları gerçeklestirmek için Türkmenistan yeni boru hatlarına ihtiyaçduymaktadır. Çünkü Sovyetler Birligi'nin dagılmasından sonra Türkmenistan Rusya'yagiden transit dogalgaz boru hattını devralmıstır. Fakat, sonuçta Rus boru hattına bagımlıhale gelmis ve önemli bir gelir kaybına ugramıstır. Bu nedenle Türkmenistan,Türkmenistan-(ran-Türkiye-Avrupa, Trans-Hazar, Türkmenistan-Afganistan-PakistanDogalgaz Boru Hattı projelerine agırlık vermistir. Fakat, tasarlanan bu dogalgaz boruhatları siyasi, ekonomik ve jeopolitik engellerle karsı karsıya kalmıstır. Dogalgaz bölgedefaaliyette bulunan tüm devletler için kontrol altında tutulması gereken stratejik birhammadde olarak belirmis ve devletlerarası çıkar çatısmalarına neden olmustur. Neticede,Türkmen dogalgazının tasınması sorun haline gelmis, Türkmenistan'ın gelismesine önemlibir katkı gecikme ile karsı karsıya kalmıstır.

Abstract:
In both political and economic life of Trkmenistan, having the world?s fourthbiggest natural gas reserve, natural gas has taken place as an extremely cardinal ( vital )raw material. The income obtained from natural gas constitutes an important part ofTurkmenistan?s total income. For this reason, Turkmenistan has wanted to strengthen itspolitical independence, to increase the economic development and to integrate into theinternational economic system by appreciating its natural gas reserves in the internationalmarket.In order to realize these aims, turkmenistan has needed new pipelines. That is whyTurkmenistan took over tehe transit natural gas pipeline going to Russia after thesegregation of the soviet union. But in the end, it became dependent on the Russianpipeline and faced with a considerable income loss. Therefore, Turkmenistan attachedimportance to Turkmenistan-Iranian-Turkish-European, Trans-Hazar, Turkmenistan-Afghan-Pakistani Natural-Gas-Pipelines projects. However, these designed pipelines cameface to with political, economic and geopolitical obstacles. Natural gas appeared as astrategic raw material that is reguired to be kept under control by all the countries showingactivity in the region and caused international combats of benefit. Finally, the transfer ofTurkmen natural gas became a paoblem, and and a considerable contribution to thedevelopment of Turkmenistan came face to face with e delay.