Adli dental antropoloji:Dental antropoloji açısından Minnetpınarı ve Güllüdere toplumlarının dişlerinin karşılaştırmalı analizi
Forensic dental antropology:In terms of dental antropology the populations of Minnetpinari and Gülldere`s teeth constrastive analysis
Yazar: ZEHTİYE FÜSUN YAŞAR
Danışman: PROF. DR. AYLA SEVİM EROL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı / Paleoantropoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Antropoloji = Anthropology ; Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu çalışmanın iki temel amacı vardır. Bunlardan birincisi; Güllüdere ve Minnetpınarıtoplumlarının dişleri incelenerek elde edilen bulgular, Anadolu'da çeşitli dönemlerinetarihlendirilen toplumlarla karşılaştırılmasıdır. Çalışmanın diğer bir amacı, antropolojik birmateryalden elde edilen bulguların Adli Bilimlerde kimliklendirme yararlanılabileceğinivurgulamaktır. İnsan vücudunun hemen hemen en küçük yapıları olan dişler, kişiler ve onlarınait oldukları toplumlar hakkında bizlere önemli bilgiler vermektedir. Üzerlerinde taşıdıklarıbu bilgilerle dişler, tarihi aydınlatmakla kalmayıp, günümüzde yaşanan felaketlerde debireylerin kimliklendirlmesinde bizlere yol göstermektedir.Çalışma kapsamında ki 325 süt dişi ve 3242 daimi diş incelenmiştir. Güllüdere (DemirÇağ), Güllüdere (Orta çağ) ve Minnetpınarı (Orta Çağ) toplumlarına ait 325 süt ve 1634daimi diş patoloji ve varyasyonlar açısından değerlendirilmiştir. Diş ölçümlerinin adliantropoloji çalışmalarındaki önemini belirlemek amacıyla Minnetpınarı ve Güllüdere (OrtaÇağ) toplumlarındaki erişkin birey daimi diş ölçümleri güncel örneklem grubuna ait 1618daimi diş ölçümü ile karşılaştırılarak elde edilen verilerin cinsiyet tahmininde kullanılıpkullanılanılamayacağı tartışılmıştır.Yapılan çalışmalar sonucunda erişkinlerde hyppoplasia; Orta Çağ'a tarihlendirilenGüllüdere toplumunda %11,9 , Minnetpınarı toplumunda ise %21olarak belirlenmiştir. Bu ikideğer birbirine yakın gibi görünse de cinsiyetler arasında karşılaştırıldığında, lezyonunMinnetpınarı toplumu erkek bireylerinde daha yüksek değerde olduğu belirlenmiştir.Güllüdere ve Minnetpınarı Orta Çağ toplumlarındaki diş aşınmaları çağdaşı olan bazıtoplumlarla karşılaştırdığında düşük değerler verdiği saptanmıştır. İnceleme kapsamındaki ikitoplum birey bazında karşılaştırıldığında, Minnetpınarı toplumundaki kadınlarda aşınmanındaha fazla olduğu sonucuna varılmıştır. Bu toplumlar çürük açısından incelendiğinde isetoplumlar arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır.İncelenen toplumlar, ağız sağlığının önemli göstergelerinden olan diş taşı ve alveolkaybı açısından karşılaştırıldığında, her iki toplumda da alveol kaybının yüksek olması, butoplumların ağız sağlığının iyi düzeyde olmadığını ortaya çıkarmıştır. Alveol kaybınınyüksekliğine karşın toplumlarda diş taşı oranının düşük olması materyallerin temizlikişlemleri sırasında zarar görmüş olduğunu düşündürmektedir.Çalışmada her iki tolumda kapanış ilişkisi tespiti yapılabilen birey sayısı farklıolmakla beraber Güllüdere bireylerinde prognati inferior (alt çene ileri itimi), Minnetpınarıbireylerinde ise prognati superior (üst çenede ileri itim) belirlenmiştir. Toplumlar arasındakök varyasyonu ve antemortem diş kayıp oranlarının farklı olmadığı saptanmıştır.Orta Çağ'a tarihlendirilen Güllüdere ve Minnetpınarı topumları ile güncel grupdişlerinde incelenen diş uzunluğu (MD) ve diş kalınlığı (BL) ölçümleri; Anadolu'da yaşamışbazı toplumlarla karşılaştırıldığında MD ve BL ölçümlerinde küçülmenin olduğugörülmektedir. Aynı döneme tarihlendirilen Güllüdere ve Minnetpınarı toplumlarında,sonuçların yakın olması beklenirken Minnetpınarı toplumundan elde edilen değerlerin Günceltoplum ölçüm değerlerine daha yakın olduğu gözlenmektedir. Güllüdere toplumununpaleoantroplojik değerlendirilmesinde bireylerin narin yapıda olduğunun (Sevim vediğ.,2006) bildirilmesi ölçümler arasında gözlenen farklılığının nedenini ortaya çıkarmaktadır.Bu sonuç, adli antropoloji çalışmalarında sadece diş ölçümlerinden yararlanılarak yapılacakcinsiyet tespitinin güvenilirliğinin az olduğunu göstermektedir.Çalışmada yapılan ölçüm analizleri, değerlendirilen patolojiler ve varyasyonlarla eldeedilen verilerin, hızla yaygınlaşan adli antropoloji ve adli dişhekimliği çalışmalarına katkıdabulunacağı kanısındayız..

Abstract:
This study has to main purposes. The first one is to compare the findings acquiredfrom investigating teeth of the societies of Güllüdere and Minnetpınarı with the societiesdated back to various periods of Anatolia. Another purpose of the study is to emphasize thatthe findings acquired from a anthropological material can be utilized in the establishment ofidentity in Judicial Sciences. Teeth, almost the smallest part of the human body, provide uswith significant information regarding the people and the societies they belong to. Teeth, withthis information they have, not only lighten the past but they will lead our way on establishingthe identities in the disasters that we currently experience.325 deciduous teeth and 3242 permanent teeth were examined under the scope of thestudy. 325 deciduous and 1634 permanent teeth that belong to the societies of Güllüdere(Iron Age), Güllüdere (Middle Age) and Minnetpınarı (Middle Age) were examined inpathological and variational terms. In order to identify the significance of the teethmeasurements in forensic studies, it was discussed whether to use the data acquired bycomparing the permanent teeth measurements of adults of Minnetpınarı and Güllüdere(Middle Age) societies with 1618 permanent teeth measurements that belonged to the currentsample group in gender estimation.As a result of the studies made, hyppoplasia in adults was identified as 11,9 % inGüllüdere societies dated back to Middle Age, 21 % in Minnetpınarı societies. Although theseto data seemed to be close to each other, the lesion was found out to be higher in the maleindividuals of Minnetpınarı society when gender comparison was made.Teeth abrasion in Gulludere and Minnetpınarı Middle Age societies were found tohave low values when compared with some other societies of the same age. When the twosocieties under the scope of the investigation were compared in individual terms, it wasconcluded that abrasion in women of Minnetpınarı society was a lot more. When examined interms of cavity, there is no meaningful difference among the societies.The societies were examined in terms of tartar and loss of alveololus, which areamong the important indicators of dental health, and found out that in both societies loss ofalveolus is high, which demonstrates that dental health of these societies were not in goodcondition. Despite the high amount of loss of alveolus, that the rate of tartar was low putforward a possibility of a damage in materials during the cleaning operations.In the study, while the number of individuals that can determine a closing relationshipin both societies are different, prognati inferior in individuals of Güllüdere and prognatisuperior in individuals of Minnetpınarı society were detected. It was found out the rates ofroot variations and tooth loss were not different from each other.The tooth length (MD) and tooth thickness (BL) measurements examined in theteeth of Güllüdere and Minnetpınarı societies dated back to Middle Age and current societieswere compared to some societies that lived in Anatolia. It was found out that there was areduction in MD and BL measurements. While it was expected that the results of theGulludere and Minnetpinari societies dated back to the same period were closeri it wasobserved that the values attained from Minnetpinari societies were closer to the measurementvalues of the current societies In the paleanthropological assessment of Güllüdere soicety, theindividuals were found out to be slimmer (Sevim et all. ,2006) and this shows the reason ofthe difference among the measurements. This conclusion shows that in forensicanthropological studies, the reliability of the gender identification done by making use ofmerely the tooth measurements is low.We are of the opinion that the measurement analysis, pathologies and data acquired byvariations made in the study will contribute to the rapidly growing forensic anthropology andforensic odontology studies.