1980'li yıllardan günümüze değişen kadın kimliği: Muhafazakâr kadının kamusal alan deneyimi
Changing female identity from the 1980's to the present: Conservative women's experience of public sphere
Yazar: AYŞE AKKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÇAKIR
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dini kimlik = Religious identity ; Çalışan kadınlar = Working women

Özet:
1980'li yıllardan günümüze kadın kimliği ve muhafazakâr kadının kamusal alan deneyimi genel hatlarıyla değerlendirildiğinde, Türkiye'de toplumsal, kültürel, ekonomik ve politik değişimlerin ışığında önemli dönüşümler yaşandığı ve muhafazakâr kadın kimliğinin çok boyutlu bir şekilde evirildiği görülmektedir. Sosyo-tarihsel süreç içerisinde sosyal, kültürel, siyasi atmosfere göre dönüşen muhafazakâr kadın kimliğinin, dönemin ruhuna göre şekillendiği düşünülmektedir. Özellikle 1980'li yılardan itibaren kamusal alanda görünür olmaya başlayan muhafazakâr kadınlar, modern ve seküler yapıya sahip bu alanda, geleneksel ve modern değerler arasında denge kurma çabası içerisine girerek; toplumsal cinsiyet rollerini, dini inanç, ibadet ve ritüelleri, örtünme biçimlerini, dindarlık/muhafazakârlık algılarını ve kimliklerini yeniden inşa etmişlerdir. Kamusal alanda muhafazakâr kimlikleriyle yer alan kadın katılımcıların deneyimleri ve ilgili literatürler doğrultusunda hazırlanan bu çalışmada, söz konusu kadınların bu alanda yaşadıkları deneyimlerin, gündelik ve dini hayatları üzerinde ne gibi bir etkisi olduğu açığa çıkarılmaya çalışılmıştır. Muhafazakâr kadının kamusal alanda şekilsel, zihinsel ve kimliksel açıdan yaşadığı değişimi ve dönüşümü konu edinen bu çalışmada, nitel araştırma yönteminden ve buradan hareketle, fenomenolojik ve etnometodolojik desenden yararlanılmıştır. Yüz yüze görüşme tekniğinin uygulandığı çalışmada, Karaman'da yaşayan 25 kadın katılımcı ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, özellikle 1960-1980'li yıllar ile 1990-2000'li yıllar arasında yaşanan toplumsal gelişmelerin, muhafazakâr kadının yaşam tarzına, kılık-kıyafetine ve bilhassa örtünme anlayışına yansıyan yönüyle birlikte; geleneksel dindarlıktan İslamcılığa, İslamcılıktan "modern muhafazakâr" kadın kimliği ve görünümüne dönüşme serüvenini ele alması bakımından önem arz etmektedir. Gelinen son noktada, muhafazakâr kimlikleriyle kamusal alana dahil olmuş kadınların, sosyo-tarihsel süreç içerisinde, muhafazakârlık algısı ile yaşam tarzının, kılık-kıyafet ve örtünme anlayışının değişip dönüştüğü sonucu ortaya çıkmıştır. Öte yandan, kamusal alanın modern ve seküler yapısına uygun davranma gerekliliğinin ve çalışma hayatıyla birlikte artan koşuşturmacaların/rutinlerin, söz konusu kadınları dini inanç, ibadet ve ritüellerin uygulanması noktasında farklılaştıkları sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
When women's identity and conservative women's experience in the public sphere since the 1980s are evaluated in general overview, it is seen that there have been significant changes in the light of social, cultural, economic and political changes in Turkey and that conservative women's identity has evolved in a multidimensional way. It is thought that conservative women's identity, which transforms according to the social, cultural and political atmosphere in the socio-historical process, is shaped according to the spirit of the period. Conservative women, who have become visible in the public sphere especially since the 1980s, have reconstructed their gender roles, religious beliefs, worship and rituals, veiling styles, perceptions of religiosity/conservatism and their identities by trying to establish a balance between traditional and modern values in this modern and secular sphere. In this study, which was prepared in line with the experiences of female participants in the public sphere with their conservative identities and the relevant literature, it was tried to reveal what kind of impact the experiences of these women in this sphere have on their daily and religious lives. This study, which focuses on the change and transformation of conservative women in the public sphere in terms of style, mentality and identity, utilized qualitative research methodology and, from this point of view, phenomenological and ethnomethodological design. Face-to-face interviews were conducted with 25 female participants living in Karaman. This study is important in that it deals with the journey of transformation from traditional religiosity to Islamism, from Islamism to "modern conservative" women's identity and appearance, with the aspect of social developments between 1960-1980s and 1990-2000s reflected on conservative women's lifestyle, dress and clothing, and especially on the understanding of veiling. At the last point, it has been concluded that women who have been included in the public sphere with their conservative identities have changed and transformed their lifestyle, dress and veiling understanding along with their perception of conservatism in the socio-historical process. On the other hand, it has been concluded that the necessity to act in accordance with the modern and secular structure of the public sphere and the increasing bustle/routines with working life have differentiated these women in terms of the implementation of religious beliefs, worship and rituals.