"Annelere ve Çocuklara Salname" Işığında Cumhuriyet'in İlk Yıllarında Çocuk Himayesi ve Çocuğun Yaşam İlkeleri
Under The Light Of  "The Calendar For The Mothers And Children" Children Aid And The Fundamentals Of The Children Life In The First Years Of Republic
Yazar: AYSUN PAŞAHAN
Danışman: DOÇ. AYŞE MELDA ÜNER
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Sosyoloji = Sociology ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Annelere ve Çocuklara Salname = Annelere ve Çocuklara Salname ; Salnameler = Yearbooks ; Türkiye Himaye-i Eftal Cemiyeti = The Turkish Children's Protection Society ; Çocuklar = Children ; Çocukların korunması = Child protection

Özet:
İnsanlığın tarihsel sürecinde savaş, doğal afet, yoksulluk,  anne- babanın ölümü gibi durumlarda bedenen ve ruhen en çok zarar gören çocuklardır. Kimsesiz, korunmaya ve bakıma muhtaç bu çocukların himayesi ve eğitimi ise çeşitli ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de çözüme kavuşturulması gereken önemli bir sosyal mesele olmuştur. Cumhuriyet Dönemi öncesi yaşanan ağır savaşlar sonucunda çok sayıda yetim ve sağlıksız çocuğun varlığı,  merkezî yönetim ve kamuoyunda "çocuk himayesi" kavramını gündeme getirmiştir. Türkiye Cumhuriyeti'ne miras kalan bu çocukların himayesiyle birlikte ülkedeki tüm çocuklardan yeni bir nesil yaratma politikası,  Cumhuriyet'in ilk yıllarında dönemin gazetelerinden ziyade yeni rejimin direktifleriyle kurulan Türkiye Himâye-i Etfâl Cemiyeti'nin süreli yayın ve kitap olarak çıkarttığı kurumsal yayın faaliyetleriyle yürütülmüştür.
 Bu çalışmada, Türkiye Himâye-i Etfâl Cemiyeti'nin kurumsal yayınlarından biri olan Annelere ve Çocuklara Salname, dönemin çocuk himayesine bakışı kapsamında incelenerek Cumhuriyet'in ilk yıllarında yürütülen çocuk ve çocuk merkezli aile, nüfus ve sağlık politikası en etkin bir biçimde değerlendirilmiştir.  Erken Cumhuriyet Dönemi'nde yeni rejimin teminatı olarak bakılan çocuklar ile fiziksel ve ruhsal yönden sağlıklı, güçlü, ahlâklı, Cumhuriyet'in istikbalini sağlayacak millî bir neslin yetiştirilmesinde büyük bir sorumluluk yüklenilen annelerin bu bağlamda yaşam ilkeleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. 
Devletin yeni tip insan politikasını benimseyen bir anlayışla faaliyetlerini yürüten cemiyetin bir propaganda aracı olarak kullandığı Annelere ve Çocuklara Salname adlı almanakta, halka empoze edilen "çocuk himayesi" ve "millî bir nesil yaratma" bilincini kazandırma süreci, bireylerin evliliğe karar verme aşamasıyla başlamış, çocuğun cenin halinden çalışabilen yetişkin bir birey olana dek devam etmiştir. Bu uzun süreç dâhilinde yayında yer alan ekseriyetle her bilgi, erken Cumhuriyet Dönemi'ndeki anne ve çocukların yaşam ilkelerini belirlemiştir.

Abstract:
During historical period of humanity, children have always been mostly physically and spiritually harmed part owing to wars, natural disasters, poverty and death of parents. The protection and education of those children in need and homeless have always been the most important social matter which must be solved in our country as other countries. As a result of terrible wars occurred before the period of Republic a great number of unhealthy and homeless children with no parents have been come out and that fact has crented "the protection of child" concept in the agenda of central management and public opinion. In the primary years of Rebuplic, the policy of creating a new generation of whole children including those children above-mentioned have been put into force throughout publications and books of the association of "Türkiye Himâye-i Etfâl Cemiyeti" established by the instructions of new regime other than the newspapers of the period.
In this research, one of the institutional publications called "Annelere ve Çocuklara Salname" belonging to above-mentioned association has been examined according to the protection of child concept of the period and the policy of population, health and family in the primary years of Republic and determined in the most effective way. During early period of Republic, the principles of life of the mothers who had taken the great responsibilities for creating physically and spiritually healthy, strong, ethical national children who were the main support of the Republic future, have been tried to be explained both. The protection of child and creating of a national generation concepts and ideas have been tried to be adopted by individuals through almanac named "Annual to Mothers and Children" (Annelere ve Çocuklara Salname) belonging to the Association above –mentioned (Türkiye Himâye-i Etfâl Cemiyeti). The adoption period of those concept and ideas have been begun with the stage of deciding to get married and continued until the stage of being an adult and individual who can be able to work. Every information in the publications during this long stage have affected to create the living principles of mothers and children in the early period of Republic.