Jean-Paul Sartre'ın Erostrate adlı öyküsünün Türkçe ve İngilizce çevirilerinin anlamın oluşturulması bakımından incelenmesi
The construction of meaning in Turkish and English translations of erostrate, the short story by Jean-Paul Sartre
Yazar: FUAT ŞEŞEN
Danışman: DOÇ. DR. SÜNDÜZ ÖZTÜRK KASAR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Mütercim Tercümanlık (Fransızca) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Fransız Dili ve Edebiyatı = French Linguistics and Literature ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Edebi metinler = Literary texts ; Sartre, Jean Paul = Sartre, Jean Paul ; Çeviri analizi = Translation analysis

Özet:
Bu çalışma, Jean-Paul Sartre'ın Duvar adlı öykü kitabında yer alan Erostrate adlı öyküsünün Türkçe ve İngilizce çevirilerinin anlamın oluşturulması bakımından karşılaştırılmasını konu almaktadır. İncelememiz edebiyat yapıtında anlam arayışının açıklandığı giriş bölümünden, Erostrate adlı öykünün Türkçe'deki dört çevirisinin ve İngilizce'deki iki çevirsinin metin-bozan dizgeler genel adı altında toplanan biçim-bozan ve anlam-bozan dizgelerle çözümlendiği gelişme bölümünden ve ulaştığımız sonuçların ele alındığı sonuç bölümünden oluşmaktadır. Giriş bölümünde yazın eserinde anlam arayışında benimsenen farklı görüşlerin kısaca tanımı yapılmıştır. Çevirilerin çözümlenmesi bölümünde önce metin-bozan dizgeler kısaca açıklanmış, ardından İngilizce ve Türkçe çeviri metinlerden örnekler verilerek bu dizgelerin özgün metnin anlamı üzerindeki etkilerinin daha iyi anlaşılması sağlanmıştır. Metin-bozan dizgelerin birinci kolu olan biçim-bozan dizgeler altında çeviri metinler sırasıyla Antoine Berman tarafından geliştirilen mantıksallaştırma, açıklama, uzatma, yüceltme ve bayağılaştırma, nitel ve nicel zayıflama, ritim bozulması, türdeşleştirme, derin yapıdaki anlam ağlarının yok edilmesi başlıkları altında incelenmiştir. İkinci bölümde ise çeviri metinler Antoine Berman'ın metin-bozan dizgeleri ışığında Doç. Dr. Sündüz Öztürk Kasar tarafından geliştirilen ve tanımlanan anlam-bozan dizgeler altında sırasıyla anlamın yok edilmesi, bulanıklaştırılması, çarpıtılması ve kaydırılması başlıkları altında incelenmiştir. Sonuç bölümünde çeviri metinler, metin-bozan dizgeler genel adı altındaki biçim-bozan ve anlam-bozan dizgelere maruz kalma, özgün metindeki anlamı ve üslûbu oluşturma dereceleri, kaynak dile ve hedef dile sadık çeviri anlayışını benimsemeleri açısından ayrı ayrı ve karşılaştırmalı olarak değerlendirilmişlerdir.

Abstract:
This study examines the construction of meaning in Turkish and English translations of Erostrate, a short story by Jean-Paul Sartre. It consists of an introduction in which the meaning in literary work is defined, followed by the analysis of four Turkish and two English translations of the work based on text-deforming systems, and a conlusion in which the translations are evaluated and compared. In the analysis, each system is first shortly defined, then demonstrated by giving examples from the translated texts in order to better understand these systems and how they affect the meaning in the original work. The translations are first analyzed by using style-deforming systems which include rationalization, clarification, volume augmentation, adornment and vulgarization, quantitative and qualitative diminution, homogenization, destruction of ryhthms, destruction of signifying hyper-textual networks, destruction of systematization, destruction of vernacular networks, loss of superpositions of language developed by Antoine Berman. Then, the translated works are analyzed using meaning-deforming systems which include destruction of meaning, ambiguity, contradiction and misinterpretation developed and defined by Suzduz Ozturk Kasar. In the conclusion, each translation is evaluated separately and in comparison to other translations with regard to their level of exposure to text-deforming systems and ability of constructing the meaning of the original work.