Tarihsel avangard sonrası dram sanatında karşı-anlatı
Anti-narrativity in drama after historical avant-garde
Yazar: MELİKE SABA AKIM
Danışman: PROF. DR. İHSAN KEREM KARABOĞA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Amerikan Kültürü ve Edebiyatı = American Culture and Literature ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İngiliz Dili ve Edebiyatı = English Linguistics and Literature
Dizin: Amerikan tiyatrosu = American theatre ; Avangard = Avant-garde ; Avangard sanat = Avant-garde art ; Drama = Drama ; Dramatik tiyatro = Dramatic theatre ; Karşı anlatı = Counter-narrative ; Modern tiyatro = Modern theatre ; Postdramatik tiyatro = Postdramatic theatre ; Tiyatro = Theatre ; İngiliz tiyatrosu = British theater

Özet:
Bu çalışma, zamanın ruhuna göre değişim gösteren sanatsal temsil kabüllerinin dil ve hakikat arasındaki ilişkiye göre biçimlendiği iddiası üzerine temellenmektedir. Batı sanatına özgü klasik temsil anlayışı, Antik Yunan'dan geçtiğimiz yüzyıl dönümüne dek logos ekseninde yapılanmıştır. Batı tiyatrosu, metin-merkezli ve akılcı karakterini
logostan almaktadır. 18. yüzyıldan 19. yüzyıla geçerken Batı düşününün dil ve anlam ilişkisini tartışmaya açması, Tarihsel Avangardların benzetmeci klasik temsil anlayışını reddetmesiyle sonuçlanır. Böylece tüm sanatlar kendi diline ve malzemesine itiraza koyulur; tiyatronun itirazı ise doğrudan dramatik metnin kendisine olacaktır.

Çalışma, Tarihsel Avangardlardan günümüze tiyatronun dil ile kurduğu ilişkiyi dramatik metin içinden araştıracaktır. Çalışmanın çerçevesi post-yapısalcı düşünür Jacques Derrida'nın logos-merkezcilik ve Batı metafiziği eleştirisi 
ekseninde çizilecektir. Aristotelesçi klasik anlatı tanımından kalkarak, tiyatrodaki esas itirazın logos olduğuna,
bu bağlamda salt tiyatronun değil, dramanın geçirdiği ontolojik dönüşüme ve 1970 sonrasının yeni metinsellik anlayışının karşı-anlatısal stratejilerine odaklanılacaktır. Söz konusu bu izlek, dilin anlamı karşılamadığına dair inançlarına rağmen dilden vazgeçmeden, ama onu başkalaştırarak kullanan Gertrude Stein, Samuel Beckett ve Richard Foreman oyunları üzerinden takip edilecek ve tiyatronun diegetik yüzü olan dramanın kendi içinde edimselleşmeye başladığı öne sürülecektir.

ANAHTAR KELİMELER: Karşı-anlatı, Dil, Temsil, Drama, Performans, Teatrallik, Avangard Tiyatro, Postdramatik Tiyatro, Post-yapısalcı Tiyatro, Derrida, Artaud, Stein, Beckett, Foreman

Abstract:
This study is based on the claim that the understandings of artistic representation changing with zeitgeist, are shaped according to the relationship between language and truth. The representation in Western art in classical sense is structured by logos from Ancient Greece until the last century. The text-centered and rational character of Western theatre is originated from logos. In the late 18th and early 19th centuries, Western thought's inquiry concerning the relationship between language and meaning leads to the rejection of representation in Aristotelian sense by the historical avant-garde. Then, all arts are challenged by their own language and material; and theatre's objection is directly going to be to the dramatic text itself.

The study will explore theatre's relationship with language from historical avant-gardes to the present focusing on dramatic text. The framework of the study will be composed on the post-structuralist thinker Jacques Derrida's critique of logocentrism and Western metaphysics. Considering the classical narrative definition in Aristotelian sense, the notions of logos as the main objection of theatre, not only theatre's but also drama's ontological transformation and the anti-narrative strategies of new textuality seen after 1970's will be focused. This arguement will be exemplified through the plays by Gertrude Stein, Samuel Beckett and Richard Foreman who persistently but
deconstructively use language despite the fact that they all knew that the language is not capable of carriying the reality; and the claim will be that drama as the diegetic face of theatre has been turning to be performative.

KEYWORDS: Anti-narrative, Language, Representation, Drama, Performance, Theatricality, Avand-garde Theatre, Postdramatic Theatre, Post-structured Theatre, Derrida, Artaud, Stein, Beckett, Foreman