Jean Piaget'nin bilişsel gelişim kuramına yöneltilen eleştiriler bağlamında Türkiye'de yapılan din eğitimi çalışmalarının değerlendirilmesi
Evaluation of the studies in religious education in Turkey within the context of criticisms levelled at Jean Piaget's theory of cognitive development
Yazar: MUHAMMET MUSTAFA BAYRAKTAR
Danışman: PROF. DR. MUHİDDİN OKUMUŞLAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel gelişim = Cognitive development ; Din eğitimi = Religious education ; Dini gelişim = Religious development ; Eleştirel kuram = Critical theory ; Eğitim = Education ; Gelişim = Development ; Piaget, Jean = Piaget, Jean

Özet:
9 Ağustos 1896 yılında İsviçre'de dünyaya gelen Piaget, çocukların dil ve düşünce özellikleri üzerine çalışmalar yapmış ve dört önemli bilişsel gelişim dönemi ortaya koymuştur. Piaget'nin bilişsel gelişim kuramı eğitim, psikoloji, sosyoloji ve ahlak gibi alanlarda ortaya çıkan gelişimci evre kuramlarını etkilemiştir. Aynı zamanda, bilişsel gelişim alanında yapılan çalışmalar, din eğitimi ve dini gelişim alanlarına da uyarlanarak, çocukların dini gelişim aşamaları tespit edilmeye çalışılmıştır. Öte yandan Piaget, hem ulaştığı sonuçlar hem de bu sonuçların elde edilmesini sağlayan yöntem açısından birçok araştırmacının dikkatini çekmiştir. Bu süreçte, bilişsel gelişim kuramına yönelik çok sayıda değerlendirme ve eleştiri çalışması yapılmıştır. Bilişsel gelişim kuramının etkileri göz önüne alındığında, Piaget'ye yöneltilen eleştirilerin takip edilmesi ve bu doğrultuda değerlendirmelerin yapılması zorunluluk arz etmektedir. Bu noktada çalışmanın amacı, bilişsel gelişim kuramına yöneltilen eleştirilerin bir araya getirilmesi ve bu eleştiriler bağlamında Türkiye'de yapılan din eğitimi çalışmalarının değerlendirilmesidir. Çalışmamız giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, çalışmanın konusu, amacı, önemi, yöntemi ve sınırlılıkları ifade edilmekte ayrıca ilgili çalışmalar tanıtılmaktadır. Birinci bölümde, Piaget'nin hayatına, temel kavramlarına ve bilişsel gelişim dönemlerine yer verilmektedir. İkinci bölümde, bilişsel gelişim kuramının dini gelişim kuramlarına uyarlanması ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde, Piaget'ye yöneltilen eleştiriler bir araya getirilmektedir. Dördüncü bölümde, bilişsel gelişim kuramına yöneltilen eleştiriler bağlamında Türkiye'de yapılan din eğitimi çalışmaları değerlendirilmektedir. Araştırmanın sonuç ve öneriler kısmında ise, değerlendirmeler neticesinde ulaşılan sonuçlara yer verilmektedir. Ayrıca yine bu kısımda, çalışmanın sonuçlarına dayanarak bazı önerilerde bulunulmaktadır.


Anahtar Kelimeler: Din Eğitimi, Dini Gelişim, Jean Piaget, Bilişsel Gelişim Kuramı, Bilişsel Gelişim Kuramına Yöneltilen Eleştiriler

Abstract:
Piaget who was born on August 9, 1896 in Switzerland, studied the language and thought of the children and proposed four important stages of cognitive development. Piaget's theory of cognitive development influenced developmental stage theories that emerged in fields such as education, psychology, sociology and morality. At the same time, it was tried to detect the stages of religious development in childhood by adapting the studies in the field of cognitive development to the areas of religious education and religious development. On the other hand, Piaget attracted many researchers' attention with both the conlusions he reached and the method he used for these conclusions. Within that period, a great deal of critiques and review papers were written on the theory of cognitive development. Considering the effects of the theory of cognitive development, it is necessary to follow the criticisms levelled at Piaget and make evaluations accordingly. At this point, the aim of the study is to bring the criticisms levelled at the theory of cognitive development together and evaluate the studies conducted in the field of Religious Education in Turkey in the context of these criticisms. In the introduction; subject, aim, significance, method and limitations of the study and related works were presented. In the first chapter, Piaget's life, basic concepts and the stages of cognitive development were presented. In the second chapter, the adaptation of theory of cognitive development to the theories of religious development were discussed. In the third chapter, the criticisms levelled at Piaget were assembled. In the fourth chapter, the studies of religious education in Turkey were evaluated within the scope of criticisms levelled at theory of cognitive development. The results reached on the basis of evaluations were included in the discussion and conclusion section. Besides, some proposals were submitted based on the results of the conclusion.


Keywords: Religious Education, Religious Development, Jean Piaget, Theory of Cognitive Development, Criticisms Levelled at Theory of Cognitive Development.