64 numaralı, 1154-1156/1741-1743 tarihli Kadıasker Defteri'ne göre Kırım'da sosyal ve ekonomik hayat
Social and economic life in the Crimea according to 64 numbered, 1154-1156/1741-1743 dated book of Kadiasker
Yazar: MEHMET AKİF YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. FIRAT YAŞA
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Sosyal ve yerel tarih araştırmaları yapılırken faydalanılan en önemli kaynaklardan biri şüphesiz ki mahkemelerdeki kayıtlardır. Osmanlı Devleti ve Kırım Hanlığı gibi toplumlarda adalet sistemini yöneten kadılar tarafından tutulan mahkeme kayıtları, Şer'iyye Sicilleri, Kadı Sicili veya Kadıasker Defteri olarak adlandırılmıştır. Bu sicillerde reayanın yaşam tarzı, evlilik, boşanma, darp, miras, cinayet, kan parası, hırsızlık ve gayrimenkul satışları gibi birçok konuya dair bilgiler bulunmaktadır. Kırım Hanlığı'nda tutulan mahkeme kayıtlarıyla Osmanlı'da tutulan mahkeme kayıtları birbirleriyle benzerlik göstermektedir. Bu kayıtlar aracılığıyla hanlığın sınırları içerisindeki ahalinin aile yapısı, ekonomik durumu, mahalle kültürü, yeme-içme alışkanlıkları ve mesleki hayatları gibi birçok yönüne ışık tutabilmekteyiz. Mahkemelerde görülen davalar, toplumun önde gelen dini ve etnik gruplarına dair bilgi edinme fırsatı sunmaktadır. Bu davalardan hareketle, söz konusu etnik ve dini grupların ekonomik faaliyetleri, geçim kaynakları, birbirleriyle ilişkileri ve sosyal hayatları gibi unsurlara erişim sağlayabilmekteyiz. 64 numaralı, Kırım Kadıasker Defteri (H. 1154-1156/M. 1741-1743) transkripsiyonu yapılarak Kırım Hanlığı'nın sosyo-ekonomik yapısıyla ilgili değerlendirmeler yapılmıştır. Tezin amacı, Kırım Yarımadası'nda yaşayan nüfusun dini, etnik ve sosyo-kültürel yapısına odaklanmaktır.

Abstract:
One of the most important sources utilized in social and local history research is undoubtedly the court records. The court records kept by the kadis who administered the justice system in societies such as the Ottoman Empire and the Crimean Khanate were called Şer'iyye sicilleri, Kadi sicili or Kadiasker book. These registers contain information on many issues such as the lifestyle of the people, marriage, divorce, assault, inheritance, murder, blood money, theft and real estate sales. The court records kept in the Crimean Khanate are similar to the court records kept in the Ottoman Empire. Through these records, we can shed light on many aspects of the people within the borders of the khanate, such as their family structure, economic status, neighborhood culture, eating and drinking habits, and professional lives. The court cases provide an opportunity to learn about the leading religious and ethnic groups of the society. Based on these cases, we can gain access to the economic activities, livelihoods and social lives of these ethnic and religious groups. Crimean Kadiasker Book No. 64 (1154-1156 AH/ 1741-1743 AD) was transcripted and made evaluations on the socio-economic structure of the Crimean Khanate. The main aim of this study is to focus on the religious, ethnic and socio-cultural structure of the population living in the Crimean Peninsula.