Bakara Sûresi bağlamında Nafi', Ebu Âmr Âsım kıraatleri ve farklılıkları
Nâfi', Ebû 'Amr, 'Âsım qirats and their differences in the context of Sura Bakara
Yazar: YAKUP TAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA TAŞ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kur'ân-ı Kerîm Okuma ve Kırâat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışma, Medineli Nâfi', Basralı Ebû Amr ve Kûfeli Âsım kıraatleri çerçevesinde Bakara sûresindeki usulî ve ferşî farklılıkları tespit etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada öncelikle, kıraat imamlarının hayatları, ilmî kişilikleri, eserleri ve kıraat literatürüne katkıları hakkında özet bilgiler sunulmaktadır. Bu çerçevede, her bir kıraat imamının eğitim süreçleri, hocaları ve öğrencileri üzerinden ilmî zincirleri de incelenmekte, kıraat ilmine olan katkıları genel bir perspektifle ele alınmaktadır. Akabinde, Bakara sûresindeki kıraat ihtilafları, klasik ve modern kıraat kitapları ile mukayeseli olarak değerlendirilmekte, bu kıraat farklılıklarının anlam üzerindeki etkileri ayrıntılı bir biçimde ele alınmaktadır. Özellikle günümüzde namazlarda en yaygın okunan üç kıraat olmaları nedeniyle Nâfi', Ebû Amr ve Âsım kıraatleri üzerinde durulmuş; Bakara Sûresindeki bu farklılıkların önemi derinlemesine incelenmiştir.
Bu çalışmada, kıraatların usul ve ferşü'l-hurûf bağlamında detaylı bir analiz yapılmaktadır. Usulî farklılıklar, kıraatin temel kurallarını (med, idğam, izhar vb.) içeren okuma şekilleriyle ilgiliyken, ferşî farklılıklar ise, kelime ve ayet düzeyindeki harf, hareke ve lafız farklılıklarını kapsamaktadır. Çalışmanın bu bölümlerinde kıraat ihtilafları, dilsel ve gramatik açıdan ayrıntılı bir şekilde ele alınmış; bu ihtilafların dayandığı temel gerekçeler incelenmiştir. Bu bağlamda, farklı kıraatlerin ayetlerin anlamını nasıl etkilediği açıklanarak, her bir kıraatin özgün katkısı ortaya konmuştur. Kıraat ihtilaflarının, Kur'an'ın anlam derinliğini ve anlaşılmasını nasıl zenginleştirdiği gösterilmiş; müfessirlerin bu farklılıklara eserlerinde sıkça yer vermeleri, kıraat ilminin Kur'an'ın lafzî ve manevî bütünlüğü açısından taşıdığı önemi daha belirgin hale getirmiştir.
Çalışma, giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, kıraat imamlarının hayatlarına ve ilmî kişiliklerine dair özet bilgiler verilerek, bu şahsiyetlerin İslam ilim geleneğinde oynadıkları rol ve kıraat ilminin tarihî gelişimindeki katkıları ortaya konulmaktadır. Birinci bölümde, usulî farklılıklar sistematik bir biçimde incelenmiş; her bir kıraat imamının okuma tarzı dilsel ve gramatik açıdan analiz edilmiştir. İkinci bölüm ise, Bakara Sûresindeki manaya etki eden kıraat ihtilafları sistematik bir tasnif ile incelenmiş, ayetlerin anlamları Türkiye Diyanet Vakfı'nın "Kur'an Yolu Meali" esas alınarak açıklanmıştır.
Sonuç bölümünde, çalışmanın genel bulguları ışığında Kur'an ile kıraatler arasındaki derin ilişki vurgulanmakta ve kıraat farklılıklarının Kur'an'ın daha iyi anlaşılmasına nasıl katkı sağladığı değerlendirilmiştir. Ayrıca, kıraatler arasındaki ihtilafların, Kur'an tilaveti açısından zengin bir anlam dünyası sunduğu ve İslam dünyasında Kur'an'ın farklı açılardan yorumlanmasına imkân tanıdığı tespit edilmiştir. Kıraat ilmi, Kur'an'ın tarihî süreçteki korunmuşluğunu ve çeşitli kıraatlerin mütevatir bir biçimde nakledildiğini göstermesi bakımından da önem taşımaktadır.
Bu çalışma, kıraat ilminin Kur'an'ın lafzî ihtilaflarını anlamaya yönelik katkılarını ortaya koyarak, İslam ilim geleneğindeki köklü yerini ve Kur'an'ın anlam zenginliğini daha açık bir şekilde gözler önüne sermektedir. Kıraatlerin çeşitliliği, Kur'an-ı Kerîm'in hem tilavetinde hem de tefsirinde derin bir düşünme ve anlama imkânı sunmakta olup, bu yönüyle Müslümanlar arasında birleştirici bir rol üstlenmektedir.

Abstract:
This study aims to identify the usulī (principled) and ferṣī (applied) differences in the recitations of Nâfi' from Medina, Ebû Amr from Basra, and Âsım from Kufa, specifically within Surah Al-Baqarah. The research begins by providing a brief overview of the lives, scholarly contributions, and works of these recitation Imams, along with their significance in the field of Quranic recitation. In this context, the educational backgrounds, teachers, and students of each recitation Imam are examined, offering a broad perspective on their contributions to the discipline of qirā'at (Quranic recitation). Following this, the differences in the recitations of Surah Al-Baqarah are analyzed comparatively with both classical and modern qirā'at sources, with a detailed examination of how these differences influence the meaning of the verses. Particular emphasis is placed on the recitations of Nâfi', Ebû Amr, and Âsım, as these three are among the most commonly recited during prayers today, thus highlighting the importance of their differences in a deeper context within Surah Al-Baqarah.
In this study, a detailed analysis is conducted within the framework of usul (principles) and ferṣ al-ḥurūf (specific differences in words and letters). Usulī differences pertain to the basic rules of recitation (such as elongation, assimilation, and clarity of pronunciation), while ferṣī differences relate to variations in letters, vowels, and pronunciation at the word and verse levels. In these sections of the study, the linguistic and grammatical justifications behind the recitational differences are thoroughly examined, providing a detailed analysis of the reasons underlying these variations. In this context, how each recitation affects the meaning of the verses is explained, bringing forth the unique contributions of each recitation. The study demonstrates how the recitational differences enrich the depth and understanding of the Quran's meaning, and the fact that many commentators (mufassirūn) frequently address these differences in their works further underscores the significance of qirā'at in preserving the Quran's textual and spiritual integrity.
The study consists of an introduction and two main chapters. In the introduction, a concise overview of the lives and scholarly contributions of the recitation Imams is presented, highlighting their roles in the Islamic intellectual tradition and their contributions to the historical development of qirā'at studies. The first chapter systematically analyzes the usulī differences, focusing on the linguistic and grammatical aspects of each Imam's recitation style. The second chapter offers a systematic classification of the recitational differences in Surah Al-Baqarah that influence the meaning of the verses. The meanings of the verses are explained based on the "Kur'an Yolu Meali" by the Türkiye Diyanet Vakfı (Turkish Religious Foundation).
In the conclusion, the study highlights the deep connection between the Quran and the different recitations, evaluating how these differences contribute to a better understanding of the Quran. Additionally, the study finds that the variations between recitations provide a rich interpretative framework for the Quran's recitation and offer multiple perspectives on its interpretation within the Islamic world. The science of qirā'at is also significant in demonstrating the historical preservation of the Quran and the mutawātir (authentically transmitted) nature of these recitations.
By highlighting the contributions of qirā'at studies to understanding the Quran's textual differences, this study showcases the enduring role of qirā'at in the Islamic scholarly tradition and underscores the richness of the Quran's meanings. The diversity of the recitations not only enhances the depth of reflection and understanding in both Quranic recitation and exegesis, but it also plays a unifying role among Muslims.