Duygudurum ve sunum türünün beyin fırtınasında yaratıcılığa etkisi
The effects of the mood and the presentation type variables on creativity in the brainstorming
Yazar: NESLİHAN NUR ÇELEBİ
Danışman: PROF. DR. HAMİT COŞKUN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beyin fırtınası = Brainstorming ; Duygudurum = Mood ; Sunum = Presentation ; Sunum türü = Presentation type ; Yaratıcılık = Creativity

Özet:
Literatürde duygudurumun yaratıcılık üzerinde etkisi konusunda son yıllarda artan bir ilgi olmasına rağmen, duygudurum ile sunum türünün (resim veya metin) birlikte etkisi değerlendirilmemiştir. Sunulan uyarıcılar bir bireyin duygularını etkilemenin yanında algılarını da etkilemektedir. Uyarıcının bilişsel açıdan etkisine ilişkin literatürde bazı modeller (ikili kodlama, bilişsel uyarılma, çağrışımsal bellekte düşünce arama ve çağrışımsal bellekte kodlama yaklaşımları) bulunmaktadır. Bu araştırmada diğer araştırmalardan farklı olarak uyarıcı olarak bebek resimleri veya metni sunulmuştur. Bu araştırmanın amacı duygudurum ve sunum türünün beyin fırtınasında düşünce üretimine etkisini incelemek ve çağrışımsal bellekte kodlama yaklaşımı çerçevesinde değerlendirmektir. 1. Deneyde pozitif ve negatif bebek ifadeleri resim veya yazı olarak katılımcılara sunulmuştur. Bu sunumdan sonra katılımcılar parkları geliştirmenin yolları konusunda 12 dakikalık beyin fırtınasına tabi tutulmuşlardır. Araştırmanın bulguları pozitif uyarıma maruz kalan katılımcıların, negatif olanlara kıyasla daha fazla özgün düşünce ürettiklerini göstermektedir. Öte yandan uyarıcıları resim veya yazı olarak sunmanın anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır. Pozitif uyarıma maruz kalanlar daha derin düşünceler üretmekte ve bu şekilde daha yaratıcı olmaktadır. 
Literatürde ilk kez bebekle ilgili pozitif uyarımın esneklik yerine derin düşünmeyi artırması ilginç bir araştırma bulgusudur. Bu bulgunun ne derece geçerli olduğunu sınamak için 2. Deney yürütülmüştür. Bu deneyde pozitif uyarımın her koşulda sabit tutularak uyarıcının resim veya metin olarak sunulmasının yanında uyarıcının hareketli veya hareketsiz olmasının etkisi de sınanmıştır. Bu araştırmanın bulguları, resim olarak sunumun metin olarak sunuma göre özgün veya yaratıcı düşünceleri daha fazla artırdığını ortaya çıkarmıştır. Bu tür sunum ayrıca esnek düşünce sayısını da artırmakta ve esnek düşünceler resim ile yaratıcı düşünce arasında aracılık rolü oynamaktadır. Öte yandan, hareketli veya hareketsiz uyarımın etkisi anlamlı değildir. Bu durum uyarıcının hareketli özelliğinin yeterince fark edilmemesinden kaynaklanabilir.
Genel olarak değerlendirildiğinde 1. ve 2. Deneyin sonuçları uyarıcının negatife kıyasla pozitif olarak sunulmasının ve metin olmasına kıyasla resim olarak sunulmasının yaratıcılığı artırdığına işaret etmektedir. Bu sonuçlar, uyarıcının kodlanma özelliklerine bağlı olarak çağrışımların ve sonuç olarak yaratıcı performansın şekillendiğine işaret etmektedir. Bu bulgulara ek olarak, 1. Deney uyarıcının pozitif olmasının derin düşünmeyi artırabileceğini, 2. Deney ise uyarıcının resim olarak sunulmasının esnekliği artırabileceğine işaret etmektedir.


Anahtar kelimeler: Duygudurum, Sunum Türü, Beyin Fırtınası.

Abstract:
Despite the fact that there has more recently been a growing interest on the effect of mood on creativity, the effect of mood with presentation type (picture vs. text) has not been investigated in the same research design. Besides presented stimuli could influence mood, they could affect one's perception as well. Concerning the influence of stimuli from the perspectives of cognitive aspects, there have been some models (Dual coding theory, Cognitive Stimulation Perspective, Idea Search in the Associative Memory, Stimuli Coding in the Associative Memory) in the literature. Apart from previous studies, baby pictures or stimuli were presented for the first time in these experiments. The general aim of these studies or experiments was to investigate the effects of mood and presentation type on the idea generation performance and to assess the findings from the perspective of stimuli coding in associative memory. In the Experiment 1, positive or negative expressions of baby faces were presented either in the form of picture or text. After that presentation, they were allowed to brainstorm on the ways to improve public parks for 12 minutes. Findings of Experiment 1 showed that the participants exposed to positive expressions or stimuli did generate more unique and deeper ideas than did those with negative stimuli. On the other hand, presenting stimuli 
either in the form of picture or in the form of text did not make any significant difference at all. The participants exposed to positive expressions or stimuli generated deeper ideas, which, in turn, led to the generation of more creative ideas than did those with negative stimuli. 
It was an interesting finding that positive expressions related to a baby could lead to the generation of deeper ideas than flexible ideas in the literature for the first time. Whether or not this finding is valid across different situations was also tested in Experiment 2. Holding positive expressions constant across all conditions, the effect of presentation type (Picture vs. Text based presentation) was investigated along lines with the effect of mobile or immobile stimuli on creativity. Findings demonstrated that picture based stimuli led to the generation of more unique ideas than text based stimuli. This presentation also led to the generation of more flexible ideas, which played a mediator role for the relationship between presentation type and creativity. However, mobile or immobile stimuli did not make significant difference on creativity. This may be due to a lack of attention given to the mobile stimuli.
In general conclusion, the findings of Experiment 1 and 2 indicated that negative stimuli versus positive and picture based stimuli versus text based one lead to high level of creative performance. These findings mean that coding aspects of stimuli can influence associations and creative performance. Besides these findings, positive stimuli can trigger persistence as was the case in Experiment 1, and pictorial stimuli can increase flexibility as was the case in Experiment 2.


Key words: Mood, Presentation Type, Brainstorming.