Celali İsyanları ve Ma'noğlu Fahreddin İsyanının karşılaştırmalı tarihçilikte ekseninde incelenmesi
Examination of Jalali revolts and Ma'noğlu Fahreddin rebellion in comparative historiography
Yazar: ORÇUN GÜL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE ASUDE SOYSAL DOĞAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Canbuladoğlu Ali Paşa = Canbuladoğlu Ali Paşa ; Celali isyanları = Celali rebellions ; Manoğlu Fahreddin = Manoğlu Fahreddin ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Tarihçilik = Historiography ; İsyanlar = Rebellions

Özet:
Celalî İsyanlarının Osmanlı İmparatorluğu için ciddi bir zarara sebep olduğu söylenebilir. Bu
isyanlar Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu toplumsal krizin büyümesine zemin
hazırlamıştır. Fakat Celalî İsyanlarının tarihi süreç içerisinde çeşitli dönüşümlere maruz
kaldığını söyleyebiliriz. Örneğin ilk dönemlerde karizmatik lider profiline sahip olan eşkıya
liderleri, ilerleyen süreçte bu özelliklerini kaybetmeye başlamışlardır. Bu durum Celalî
İsyanlarının parçalanmasına ve daha çok eşkiya liderinin ortaya çıkmasına sebep olmuştur.
Canbuladoğlu Ali Paşa tekrar karizmatik bir eşkıya lideri profili oluşturmayı amaçlamıştır.
Ancak aynı dönemde Kuyucu Murad Paşa'nın Celalîler üzerinde otorite oluşturması ve
isyanların son bulması için gösterdiği çaba büyük ölçüde etkili olmuştur. Kuyucu Murad Paşa,
Canbuladoğlu Ali Paşa İsyanının son bulmasında da etkili olmuştur. Ancak Canbuladoğlu Ali
Paşa İsyanının Ortadoğu'da oluşturduğu etki Ma'noğlu Fahreddin İsyanını tetiklemiştir. İki
isyancının bir dönem müttefik olması bu düşüncemizi doğrular. Canbuladoğlu Ali Paşa'nın
Batılı devletlerle iletişim halinde olması bu isyanı Celalî İsyanlarının dışında ayrı bir yere
koymamıza sebep olur. Bu özelliği ile isyanın yapısal olarak Ma'noğlu Fahreddin İsyanına daha
yakın olduğu söylenebilir.

Abstract:
It can be said that the Celali rebellions caused serious destruction for the Ottoman Empire. These
rebellions paved the way for the growth of the social crisis which the Ottoman Empire experienced.
But we can say that the Celali rebellions have been exposed to various transformations in the historical
process. For example the leaders of bandits who had charismatic leadership in the beginning started
to lose this characteristic in the process. This led to the breaking up of the Celali rebellions and the
emergence of more bandits leaders. Canbuladoglu Ali Pasha again aims to create a charismatic band
leader profile. However, in the same period, the efforts of Kuyucu Murad Paşa to establish authority
over the Celalians and to end the rebellions were largely effective. Kuyucu Murad Pasha, Canbuladoğlu
Ali Pasha rebellion was effective in the end. However, the influence of the Rebellion of Canbuladoglu
Ali Pasha in the Middle East provoked the rebellion of II. Fahreddin. The fact that the two insurgents
were allies for some time confirms this idea. The fact that Canbuladoglu Ali Pasha is in contact with the
Western states causes us to put this rebellion in a different place than the Celali rebellions. With this
feature, it can be said that the rebellion is closer to the II. Fahreddin rebellion.