Yanal yükler altında çelik yüksek binalarda çoklu dıştan destek sistemlerin (Outrigger) etkisi
Effect of Outrigger systems on steel high-rise buildings subjected to lateral loads
Yazar: İLHAN EMRE İNAM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEYİT ÇERİBAŞI
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Yapı Deprem Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Deprem Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Deprem Mühendisliği = Earthquake Engineering ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Bu tez çalışması altı ana bölüm altında yapılmıştır. Birinci bölümde yüksek
binalar hakkında genel bilgiler verilmiştir. Yüksek binaların tarihi süreçleri anlatılmış,
yüksek binalarda kullanılan taşıyıcı sistemler hakkında açıklamalarda bulunulmuştur.
İkinci bölümde dıştan destek sistemli (outrigger) yüksek binalar için literatürde yapılmış
olan çalışmalar ele alınmıştır. Özellikle dıştan destek sisteminin konumu ve adedine
yönelik yapılan araştırmalar özetlenmiştir. Üçüncü bölümde dıştan destek sistemi (DDS)
hakkında detaylı bilgilere yer verilmiştir. Yakın geçmişte DDS uygulanmış nitelikli
yüksek binalar özetlenmiştir. Dördüncü bölümde 40 katlı 160m yüksekliğindeki örnek bir
yüksek bina ETABS ile analiz edilmiştir. Bina TS EN 1991-1-4'e göre hem rüzgar yükleri
için hem de TBDY-2018'e göre deprem yükleri için incelenmiştir. Deprem etkilerini
incelemek için zaman tanım alanında hesap yöntemi kullanılmıştır. Geçmişte
gerçekleşmiş olan onbir adet deprem ivme kaydı PEER veritabanından seçilmiştir.
Seçilen her bir ivme kaydının ölçeklenmemiş ham halleri alınmış ve SeismoMatch
yazılımı ile ölçeklendirme işlemi gerçekleştirilmiştir. Ölçeklendirme işleminde hedef
tasarım spektrumu olarak TBDY-2018 uyarınca DD-2 tasarım spektrumu kullanılmıştır.
İlk aşamada bir konumda DDS'ye sahip yüksek bina için DDS her kata sırayla konmuş
ve ETABS analiz modelleri oluşturulmuştur. Araştırılan yüksek bina kırk katlı olduğu
için toplamda kırk farklı ETABS analiz modeli elde edilmiştir. İkinci aşamada iki
konumda DDS olması durumu için, DDS'nin farklı konumlarda bulunabileceği tüm
kombinasyonlar dikkate alınmıştır. İncelenen yüksek bina kırk kata sahip olduğu ve
DDS'nin iki farklı konumda olabileceği tüm durumlar dikkate alındığında toplamda 780
adet farklı ETABS analiz modeli ortaya çıkmıştır. İki DDS'li bina için tüm deprem
kayıtları yerine sadece Düzce deprem kaydı için sonuçlar incelenmiştir. Beşinci bölümde
her farklı analiz durumu için elde edilen bulgular (tepe noktası yatay yerdeğiştirmesi ve
bina toplam yatay taban reaksiyonu) grafik olarak sunulmuştur. Altıncı bölümde
çalışmada elde edilen tüm sonuçlar sunulmuştur.
Anahtar Sözcükler: Çelik yapı, Yüksek bina, Dıştan destek sistemi, Outrigger, Zaman
Tanım alanında hesap.

Abstract:
This study was carried out under six main chapters. In the first chapter, general
information about tall buildings is given. The historical processes of tall buildings are
explained and statements are made about the carrier systems used in tall buildings. In the
second chapter, studies conducted in the literature for outrigger tall buildings with
outrigger are discussed. Researches especially on the location and number of outriggers
are summarized. In the third chapter, detailed information about outrigger is given. Iconic
tall buildings with outrigger have been summarized in the recent past in the world. In the
fourth chapter, a sample 40-storey 160meter high-rise building was analyzed with
ETABS software. The building has been examined for both wind loads and earthquake
loads. Time history analysis method was used to examine the effects of earthquakes.
Eleven real earthquake records in the past were selected from the PEER database. The
unscaled raw state of each selected acceleration record was taken and scaling was
performed with SeismoMatch software. In the scaling process, DD-2 design spectrum
was used as target design spectrum in accordance with the TBDY-2018. In the first stage,
for the tall building with outrigger in one position, outrigger was put in order on each
floor and ETABS analysis models were created. Forty different ETABS analysis models
were obtained in total, since the investigated tall building was forty floors. In the second
stage, in case of outrigger in two positions, all combinations in which outriggers can be
located in different positions are taken into consideration. Considering all the cases where
the high-rise building has forty floors and the outriggers can be in two different locations,
780 different ETABS analysis models have been created in total. For the building with
outriggers in two locations, only the results for Düzce earthquake record were examined
instead of all earthquake records. In the fifth chapter, the results obtained for each
different analysis case (max. horizontal displacement at top and building total horizontal
base reaction) are presented graphically. In the sixth chapter, all the results obtained in
the study are presented.
Keywords: Steel structure, Tall building, Outrigger, Time history analysis