Güvencesiz istihdam, örgütsel dönüşüm ve çalışıma üzerine etkileri
Precarious employment, organizational transformation, and its impacts on labour
Yazar: GÜVEN SAVUL
Danışman: DOÇ. DR. METİN ÖZUĞURLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
?Güvencesiz istihdam? kavramının çok boyutlu bir betimlemesini amaç edinmiş olan bu çalışmada, kavramın tarihsel süreç içersindeki gelişimi ve ne tür istihdam/çalışma koşullarına işaret ettiği üzerinde durulmuştur. Öte yandan, kavramsal betimleme aracılığıyla, güvencesiz istihdama kuramsal temelli, bütünsel bir değerlendirme getirilmeye çalışılmıştır. Kapitalizmin küresel bir nitelik kazanmasının fikirsel altyapısını hazırlayan yeni-liberal politikaların, güvencesiz istihdam koşullarına yol açan dönüşümleri de beraberinde getirdiği çalışmada vurgulanmıştır. Tekelci kapitalizmin, küresel kapitalizme evrilmesi ve bu doğrultuda üretim ilişkilerinin, 1970'lerin son yıllarından başlayarak, tüm dünyaya yayılması sonucunda, istihdam yapısında gerçekleşen dönüşümler, güvencesiz istihdam koşullarını hazırlayan öncüller olarak yorumlanmıştır. 1980'li yıllardan itibaren farklı adlar altında parçalı bir görünüme bürünen bütün istihdam biçimlerinin ortak paydası çalışanlar için güvencesiz koşullar taşımasıdır. Standart, standart-dışı istihdam ayrımı, güncel istihdam koşullarının özünü açıklamada yetersiz olarak görülmüş; bu nedenle de, ?güvencesiz istihdam? kavramı, günümüzde farklı şekillerde tanımlanan istihdam biçimlerinin üst başlığı olarak ele alınmıştır. ?Örgütsel dönüşüm? kavramı ve bu kavramın güvencesiz istihdamla olan ilişkisi, kapitalist üretim biçiminin içsel evrimi olan fordist üretim modelinin yerini ?bu çalışmada kullanılan adlandırmasıyla- yalın üretim modeline bırakması ve bu modelin kendine has özelliklerinin, yeni liberal politikaların etkisiyle birlikte, güvencesiz istihdam koşullarının oluşmasındaki olası etkisi üzerinde durulmuştur. Son olarak da güvencesiz istihdamın bireysel ve kitlesel ölçekte yarattığı sorunlara değinilmiş; günümüzde büyük ölçüde örgütlü olmadığı görülen işçi sınıfının, güvencesiz istihdam koşullarının yarattığı bu sorunlardan oluşan ortak bir zemin üzerinde, yeniden bütünleşme fırsatı bulup bulmayacağı da sorgulanmıştır.Anahtar Kelimeler: Güvencesizlik, İstihdam, Çalışma, Sosyal Yurttaşlık

Abstract:
In this thesis, aspiring after a multi dimensional portrayal of the concept of ?precarious employment,? the historical development of this concept, and the kind of employment/working conditions it designates is accentuated. On the other hand, by means of a conceptual description, the concept is attempted to be evaluated within a theoretically based holistic approach. This study puts special emphasis on the fact that, the neo-liberal policies that have laid the ideological foundations of the process through which capitalism has come to attain its global organization, have also brought about certain transformations resulting in precarious employment conditions. The transformations that took place in employment structures, as a result of monopoly capitalism?s evolvement into global capitalism and the spreading of the production relationships it introduced beginning with the late 1970s over the whole world, are construed as the predecessors of precarious employment conditions. The common denominator to all of the employment types, which have been wrapped up since 1980s in a fragmental outlook under several different titles, is the single feature of bearing precarious conditions for the workers. The distinction between standard and non-standard employment, is considered to be incompetent to account for the substance of contemporary employment conditions. Therefore, the concept of ?precarious employment? is treated as the main heading for the employment conditions described in various ways at present. The thesis also focuses on the concept of ?organizational transformation? and its relationship to precarious employment; the evolvement inherent in the capitalist mode of production that have brought about the replacement of fordism with ?lean production? model, as the term is used in this thesis; and the probable impact of the specific features of this new model, combined with the impact of neo-liberal policies, on the formation of precarious employment conditions. Lastly, the problems posed by precarious employment on both individual and massive scales are addressed; and it is questioned whether the working class, which is largely unorganized at present day, would be able to find an opportunity for reintegration on the common ground of the drawbacks of precarious employment conditions.Key words: Precariousness, Employment, Work, Social Citizenship.