Dokuzuncu sınıf öğrencilerinin bitkilere yönelik tutumları ve bitkileri tanıma düzeyleri
Ninth grade students attitudes towards plants and recognition levels of plants
Yazar: EMEL ÇELEPÇIKAY İSLAM
Danışman: DOÇ. DR. MERYEM SELVİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bitki tanıma = Plant recognition ; Bitkiler = Plants ; Biyoloji = Biology ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Biyolojik çeşitlilik = Biological diversity ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students

Özet:
Bu çalışmanın amacı, dokuzuncu sınıf öğrencilerinin bitkilere yönelik tutumunu etkileyen bununla ilgili olan değişkenleri ve yakın çevrelerinde görebilecekleri bitkileri tanıma düzeylerini belirlemektir. Araştırmada; ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. 2015-2016 eğitim-öğretim yılında yürütülen çalışmanın örneklemini tabakalı-amaçsal örnekleme yoluyla belirlenen; Keçiören ilçesinde bir lisede 301, Çankaya ilçesinde bir lisede 185 ve Sincan ilçesinde bir lisede 287 olmak üzere toplam 773 dokuzuncu sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak "Bitki tanıma testi" ve "Bitkilere yönelik tutum ölçeği" kullanılmıştır. Bitki tutum ölçeğinde 28 madde bulunmakta olup ilgi, önem, şehir ağaçları ve kullanım olmak üzere dört faktörden oluşmaktadır. Bitki tanıma testinde Ankara'da bulunan ve öğrencilerin yakın çevrelerinde görebilecekleri bitkilerden 22 tanesi belirlenerek, öğrencilerin bitkileri tanıma düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Farklı değişkenlerin ne kadarının bitkilere yönelik tutumu yordadığı çoklu regresyon analizi ile analiz edilmiştir. Bu çalışmada ayrıca değişkenler arasındaki korelasyonun yapısı hakkında bir fikir edinmek için tüm değişkenler arasındaki Pearson korelasyonları hesaplanmıştır. Öğrencilerin bitkileri tanıma düzeylerini ortaya koymak amacıyla bitki tanıma testinden elde edilen veriler için betimsel analiz yapılmıştır. Araştırmanın sonuçları yordayıcı değişkenlerin ve bitkilere yönelik tutumun doğrusal kombinasyonlarının, bitkilere yönelik tutumdaki toplam varyansın % 14'ünü anlamlı bir düzeyde açıkladığını göstermektedir. Değişkenlerden sadece cinsiyet, yeşil alanda vakit geçirme, evde ya da açık alanda bitki yetiştirme, çiçek, meyve, sebze toplama, bitki tanıma durumu bitkilere yönelik tutumdaki varyansın yordanmasında anlamlı bir katkıya sahip olduğu, bitkileri tanıma durumunun bitkilere yönelik tutumun nispeten daha önemli bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir. Bitki tanıma testinin sonuçları öğrencilerin en fazla doğru cevapladığı bitkinin gül olduğunu, ancak tüm öğrencilerin doğru bildiği bir bitkinin olmadığını ortaya koymuştur. Öğrencilerin yakın çevrelerinde karşılaştıkları hanımeli, çam, atkestanesi gibi bitkileri tanıyamadıkları belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin bazı bitkileri kendi isimleri ile değil halk arasında kullanılan farklı isimler ile adlandırdığı görülmüştür. Bunların en yaygını karahindiba bitkisinin şeytan tüyü olarak, hanımeli bitkisinin bal çiçeği olarak bilinmesidir. Pıtrak bitkisi hiçbir öğrenci tarafından doğru bilinememiştir. Sonuçlar öğrencilerin çevrelerindeki bitkileri çoğunlukla tanımadıklarını göstermiştir. Çalışmada bitkiler konusunda farkındalığın artırılmasının bitkilere yönelik tutumu etkilediği sonucundan hareketle deneyimleyerek öğrenmenin sağlanması önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this study was to determine the effect of ninth grade students' attitude towards plants; to determine the related variables and their level of recognition of the local plants they can see in their environment. In the study; descriptive correlational model was used. The study was carried out in 2015-2016 academic year and sample was determined by stratified-purposive sampling. A total of 773 ninth grade students consisted of 301 students in a high school in Keçiören, 185 in a high school in Çankaya and 287 in a high school in Sincan. "Plant Recognition Test" and "Plant Attitude Scale" were used as data collection tools. There are 28 items in the scale of plant attitude and consists of four factors: interest, importance, city trees and usage. In the plant recognition test, 22 of the plants in Ankara, which the students can see in their immediate surroundings, were determined and it was aimed to determine the recognition level of the students. Multiple regression analysis was used to determine how many different variables predicted attitude towards plants. In this study, in order to get an idea about the structure of the correlation between variables, Pearson correlations between all variables were calculated. Descriptive analysis was performed for the data obtained from the plant recognition test in order to reveal the students' recognition levels of plants. The results of the study showed that the linear combinations of predictive variables and attitude towards plants explained 14% of the total variance in attitude towards plants at a significant level. Among the variables, only gender, time spent in the green field, home or outdoor cultivation, flower, fruit, vegetable picking, plant recognition status had a significant contribution to predicting variance in attitude towards plants, and recognition of plants was a relatively more important predictor of attitude towards plants. The results of the plant recognition test revealed that the most correct answer of the students was roses, but not all the students knew correctly all of plants. It was determined that the students could not recognize the plants like honeysuckle, pine and horse chestnut they encounter in their immediate surroundings. In addition, it was seen that the students named some plants with different names used among the people rather than their own names. The most common of these is that the dandelion plant is known as the devil feather and honeysuckle plant is known as honey flower. Velcro plant was not known correctly by any student. The results showed that the students did not know the plants around them significantly. In this study, it is suggested to learn by experiencing because increase in the awareness about the plants effects attitude towards the plants.