Karstik doğal ve ağaçlandırma sahalarında sedir(Cedrus libani A. Rich.) ve karaçam (Pinus nigra Arnold.) topraklarının fiziksel, kimyasal, mineralojik ve mikromorfolojik özellikleri
Physical, chemical, mineralogical and micromorphological properties of cedar(Cedrus libani A. Rich.) and black pine (Pinus nigra Arnold.) soils in natural and planted karstic areas
Yazar: SEVDA POLAT
Danışman: PROF. DR. SELİM KAPUR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ağaçlandırma = Afforestation ; Karaçam = Black pine ; Rizosfer = Rhizosphere ; Sedir = Lebanon cedar ; Toprak = Soil

Özet:
Bu çalışmada bozuk orman vasıflı karstik bir arazide, doğal ve dikilmiş sedir ve karaçam ağaçlarının ve otsu vejetasyonun toprak özellikleri üzerine etkileri araştırılmıştır. Aynı iklim, topografya ve anakaya şartlarına sahip arazide 13 yaş ve daha yaşlı doğal sedir ve karaçam ağaçları altındaki toprakların, 13 yaşlı dikilmiş sedir ve karaçam altındaki toprakların ve otsu vejetasyon altındaki toprakların fiziksel, kimyasal, mineralojik ve mikromorfolojik özellikleri rizosfer (kök bölgesi) ve rizosfer dışı bölgelerde incelenmiştir.Toprak özellikleri bitki tipi, rizosfer bölgesi ve derinlik faktörlerinde istatistiksel olarak önemli farklılıklar göstermektedir. Doğal ve yaşlı sedir ve karaçamların rizosfer bölgesi en iyi toprak özelliklerine sahiptir. 13 yaş dikim sedir ve karaçam altındaki topraklar, 13 yaş doğal sedir ve karaçam altındaki topraklara göre daha düşük karbon, azot, humin maddeleri, gözeneklilik, suya dayanıklı agregat, yarayışlı su değerlerine ve daha yüksek kil içeriğine sahiptir. Toprak işlemenin doğal strüktürü bozduğu ince kesitlerde saptanmıştır. Topraklarda, kalsit, dolomit, kuvars, kloritoyit, disten ve albit mineralleri tespit edilmiştir. Baskın kil minerali kaolinittir. Köke yapışık agregatların submikroskobik analizlerinde, toprağı oluşturan mineraller, kil agregatları, biyofilimler, kılcal kökler ve mikoriza hiflerinin mikro yapısı ve agregatlaşmaya katkısı saptanmıştır.Sonuç olarak, aynı iklim, topoğrafya, anakaya özelliklerine sahip araştırma sahasında bitki örtüsünün tipi (ağaç ve otsu), ağaçların yaşı (13 ve üzeri) ve teras yapımı toprak özelliklerini ve gelişimini etkilemektedir. En iyi toprak özellikleri doğal sedir ve karaçam altındaki topraklarda saptanmıştır. Bu ve benzer karstik arazilerde teras yapımının en aza indirilmesi, sahanın koruma altına alınarak ve karpelli sedir tohum ekimi ile desteklenerek doğal vejetasyonun arttırılması toprak yönetimi açısından tercih edilmelidir.

Abstract:
In this study, the effects of natural and planted Cedar and Black pine trees of a degraded area on soil properties was studied. The climate, topography and bedrock conditions were kept consistent, whereas the plant factor was kept as the only variable, Soils under the cover of 13 years old and naturally occurring trees were studied together with their treeless canopies via macromorphology, micromorphology, mineralogy, and physical and chemical properties of the rhizosphere and of the non-rhizosphere regions.Soil properties vegetation, the effective depth of the roots has revealed statistically significant differences between tree species and age. The naturally growing older trees have shown optimal properties in their soil rhizosphere. The soils under the age of 13 plantations were determined to have lower organic carbon, nitrogen, humin substances, porosity, water-resistant aggregate and available water, but higher proportions of clay when compared to the soils covered with natural vegetation. The disturbance by cultivation of the soil was determined by the study of thin sections. Calcite, dolomite, quartz, chloritoid, aluminum silicate oxide and albite minerals were determined in the soils of the study area. Kaolinite is the dominant clay mineral. The clay/soil aggregates, faunal activity and the contribution of the microstructure to the capillary action was determined via scanning electron microscopy. Biofilms, organic hyphea and mycorrhizal hyphea were also observed by sub-microscopy on the rhizosphere.Consequently, despite the same climate, topography and the parent material, the vegetation type and age of the trees effected the soil formation features/development processes and the soil properties, i. e., the soil properties of the soils under natural vegetation revealed good soil properties standing for higher quality. The natural vegetation was determined to minimize the degradation. As the preference to minimize the construction of terraces, take under the protection of natural vegetation to increase and supported to cedar seeding in this karstic land for land management.