Sukuk ihracındaki konumu açısından özel amaçlı kurumlar: Varlık kiralama şirketi örneği
Special purpose vehicles with regard to status in sukuk issuance: Asset leasing company example
Yazar: ÜMİT AKKAYA
Danışman: PROF. DR. SERVET BAYINDIR
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı / İslam Ekonomisi ve Finans Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Çalışmamızda, sukûk ihraçlarını gerçekleştiren özel amaçlı kurumlar incelenmiştir.  Bu kapsamda Türk hukukunda varlık kiralama şirketi (VKŞ) olarak kurulan özel amaçlı kurumların ortaya çıkma nedenleri, temel özellikleri, hukuki yapısı, fonksiyonları, tabi oldukları mevzuat ile sukûk ihracı yoluyla sağladıkları mikro ve makro iktisadi faydalar üzerinde durulmuştur. Çalışmamızda nitel araştırma yöntemlerinden derinlemesine mülakat yöntemi kullanılmıştır. Araştırmamız için Türkiye'de ve yurtdışında sukûk ihraçlarında görevli hukukçular, varlık kiralama şirketi yetkilileri, ihraçların İslami finansa uygunluğunu denetleyen uzmanlar ile yatırımcı şirket yetkilileri ile derinlemesine mülakatlar yapılmıştır. Bu mülakatlarda, varlık kiralama şirketlerine ilişkin sorunlar ile bunların çözüm yöntemleri hakkında uzmanların görüş ve değerlendirmeleri çalışmaya aktarılabilmiştir. Araştırmamızın sonunda Türkiye'de tek kişilik anonim şirket olarak faaliyet gösteren özel amaçlı kurumların, yatırımcılar ve kurucu finansal kurumlar ile olan ilişkilerinin hukuki ve iktisadi nitelikleri hakkında bir çerçeve çizilmiştir. Bu çerçevede kurucu ile varlık kiralama şirketi arasındaki sıkı organik ilişki başta olmak üzere, bu ilişkilerden kaynaklanabilecek hukuki ve finansal sorunlar tespit edilmiş ve bu sorunların çözümüne ilişkin görüş ve önerilere yer verilmiştir. Nihayetinde bu tespit ve değerlendirmeler kapsamında özel amaçlı kurumların bağımsız bir yapıya kavuşturulması yoluyla anılan sorunların en aza indirilmesinin mümkün olabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, special purpose vehicles (SPV) that issue sukûk have been examined.  The study outlined emergence, basic features, legal and financial functions and micro/macro-economic benefits of SPV's as they operate under the name of asset leasing company (ALC) in Turkish law. In the study, as one of the qualitative research methods, in-depth interviews was used. Here, interviews were conducted with the lawyers serving for sukûk in Turkey and abroad, the officials of the ALC's, the experts audited the compliance of sukûk with Islamic finance, and the officials of investor companies. By way of these interviews, the opinions and evaluations of the professionals about the problems that SPV's may encounter in practice and the solutions for these problems were included in the study. Eventually, a framework has been drawn about the legal and economic characteristics of the relations of SPV's with investors and founder institutions. In this framework, legal and financial problems that may arise from these relations, especially the close organic relationships with SPV and founders, have been determined and opinions and suggestions regarding the solution of these problems are included. Within the scope of these determinations and evaluations, it was concluded that it would be possible to minimize the aforementioned problems by establishing an independent structure of special purpose vehicles.