Trabzon ilinde bir Ortaöğretim okulundaki 11-13 yaş arası çocukların beslenme durumlarının sağlıklı yeme indeksi ile değerlendirilmesi
Assessment of the nutritional status of children between the ages of 11-13 in a Secondary school in Trabzon with the healthy eating index
Yazar: MERVE ÖZOĞLU
Danışman: PROF. DR. GAMZE ÇAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Diyet = Diet ; Ergenler = Adolescents ; Ortaöğretim öğrencileri = Secondary education students ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Sosyoekonomik düzey = Socio-economic level ; Trabzon = Trabzon

Özet:
Beslenme alışkanlıklarının doğru şekillenmesi için 11-13 yaş önemli bir dönemdir. Bu çalışma 11-13 yaş arası çocukların beslenme durumlarını ve diyet kalitelerini saptamak amacıyla yapılmıştır. Çalışma Trabzon ilinde Mehmet Akif Ersoy Ortaokulu'nda beş, altı ve yedinci sınıflarda öğrenim gören 11-13 yaş arası 220 çocuk ile yürütülmüştür. Araştırma verileri anket formu ile birebir ve yüz yüze görüşme yönetimi kullanılarak toplanmış olup, çocukların sosyodemografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, bazı besinleri tüketim sıklıkları, 24 saati hatırlatma yöntemi ile bir günlük besin tüketim durumları,  antropometrik ölçümleri sorgulanmıştır. Çocukların diyet kalitelerinin saptanmasında Sağlıklı Yeme İndeksi'nden (SYİ-2005) faydalanılmıştır. Çocukların diyet kaliteleri ile sosyoekonomik düzeyleri arasında ilişki olup olmadığını belirlemek için Sosyal Sınıf Ağırlıklı Sosyoekonomik İndeks kullanılmıştır. Çocukların SYİ puan ortalaması 52.3±9.9 (kız: 52.7±10.6, erkek: 52.0±9.3) puan olarak bulunmuştur. Çalışmada diyet kalitesi iyi/kaliteli çocuk bulunmazken, çocukların %44.5'inin (K:%41.7, E:%47.0) diyet kalitesi yetersiz, %55.5'inin (K:%58.3, E:%53.0) diyet kalitesi orta/geliştirilmesi gereken olarak bulunmuştur. Diyet kalitesi yetersiz bulunan çocukların omega 6, posa, B1, B6, E, K, C vitaminleri, niasin, folat, demir, iyot, bakır, potasyum ve magnezyum gibi birçok besin ögesi alımları, diyet kalitesi orta/geliştirilebilir olan çocuklara göre düşük bulunmuştur. Çalışmada sosyoekonomik düzey azaldıkça et ve kurubaklagil tüketiminin azaldığı, sosyoekonomik düzey yükseldikçe tam tahıl tüketiminin arttığı görülmüştür. Bu çalışma sonuçlarına göre okul çağı adölesan dönem çocukların diyet kaliteleri yetersizdir. Özellikle ilkokul döneminden sonra beslenme davranışı konusunda bağımsız kalmalarından dolayı, çocuklarda 11-13 yaş grubu beslenme durumunun kontrol dışı bozulmaya başladığı kritik dönem olarak belirlenip, koruyucu önleyici çalışmaların, politikaların bu grupta geliştirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
The period between the ages of 11-13 is important for nutritional habits to be shaped in the right way. This study was conducted to discover the nutritional status and dietary qualities of the children between the ages of 11-13. The study was carried out with 220 children between the ages of 11-13, who were studying at fifth, sixth and seventh grades in Mehmet Akif Ersoy Secondary School in Trabzon. Research data were collected with the survey form, one-to-one and face-to-face interviewing method, and the children's socio-demographic characteristics, nutritional habits, frequency of consuming certain foods, daily status of food consumption (via the 24-hour dietary recall method) and antropometric measurements were investigated. The Healthy Eating Index (HEI-2005) was utilized to discover the dietary qualities of the children. The Social Class-based Socioeconomic Index was used to identify whether there was a relationship between the dietary qualities and socioeconomic levels of the children. The mean HEI of children was found as 52.3±9.9. While there were no children with good/high-level dietary qualities in the study, 44.5% of children were found to have insufficient dietary qualities, and 55.5% were discovered to have dietary qualities which are medium-level/need to be improved. Several nutritional intakes of children, whose dietary qualities were found insufficient, such as omega 6, fiber, B1, B6, E, K, C vitamins, niacin, folate, iron, iodine, copper, potassium and magnesium were found lower than those of children with medium-level/improvable dietary qualities. It was observed in the study that consumption of meat and legumes decreased as the socioeconomic level diminished and whole grain consumption increased as the socioeconomic level enhanced. According to the results of this study, dietary qualities of the children in the adolescence period are insufficient. It is necessary to determine the ages between 11-13 as a critical period when nutritional status of children begin to deteriorate out of control because they become independent especially after the primary school when it comes to nutritional behaviors, and to develop protective and preventive practices and policies for this group.