Çok ilaca dirençli tüberküloz harici ilaç dirençlerinde tedavi sonuçlarının değerlendirilmesi
Evaluation of treatment results in drug resistance except multi drug resi̇stance tuberculosis
Yazar: HAMZA OGUN
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY TÖRÜN
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Süreyyapaşa Göğüs Kalp Damar Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Tüberkülozda ilaç direnci, tedavi protokolü seçimi, tedavi süresi gibi konularda
hekimler tarafından farklı yaklaşımlarla değerlendirilebilmektedir. Çalışmamızda
hastanemizin farklı kliniklerinde uygulanan ÇİD-TB harici ilaç direncine karşı kullanılan
farklı tedavi rejimlerini ve tedavi sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlandı.
2008 ve 2010 yılları arasında; hastanemizde 5 farklı klinikte tüberküloz tanısı alan ve ilaç direnç testinde, ÇİD-TB harici ilaç direnci saptanan 170 kültür pozitif hasta retrospektif olarak incelendi. Hastaların yaş, cinsiyet, almış oldukları tedaviler, hastaneye yatış durumları, bakteriyolojik seyirleri, tüberküloz tedavi öyküsü, ilaç direnci paternleri ve tedavi sonuçları incelendi. Verileri değerlendirilebilir olan 167 hastanın 117'si (%70.1) erkek ve 50'si (%29.9) ise kadındı, yaş ortalamaları 42.35 (18-90) olarak saptandı. Tek ilaç dirençlerinde, 75 (%44.9) hastada H
direnci ve 11 hastada R direnci saptandı. Çoklu ilaç direncinde ise 19 (%11.4) hastada HS
direnci saptandı. Hastaların 125'i (%74.9) yeni vaka ve 42'si (%25.1) eski vaka idi. Hastaların 125'inde (%74.9) hem mikroskopi hem kültür pozitifliği saptanırken, 42 (%25.1) hastada
sadece kültür pozitifliği saptandı. Tüm hastalarda tedavi sonuçlarına değerlendirildiğinde;
hastaların 136'sında (%81.4) tedavi başarısı sağlandığı gözlendi.
Yeni hastaların; 64'üne (%51.2) "Yeni Vakalarda Standart Tedavi Protokolleri"
(2HRZE/4HR), 51'ine (%40.8) "Yeni Vakalarda Diğer Tedavi Protokolleri" (2HRZE/4HR
harici en az 6 aylık tedavi protokolü) uygulanmıştır. Eski hastaların ise 10'una (%23.8) "Eski Vakalarda Standart Tedavi Protokolleri" (2HRZES/HRZE/5HRE), 9'una (%21.4) ise "Eski
Vakalarda Diğer Tedavi Protokolleri" (2HRZES/HRZE/5HRE harici en az 8 aylık tedavi
protokolü) uygulanmıştır. Toplam hastaların 33'ünün (%19.8) ise tedavilerini
sonlandırmadıkları için, uygulanan rejimin kombinasyonu ve süresi konusunda tanımlayıcı bir
bilgi oluşturulamadı. Yapılan analizler sonucunda, tedavilerini tamamlayanlar hastalarda,
tedavi sonuçları açısından anlamlı fark bulunmadı.
ÇİD-TB harici ilaç direncine sahip hastaların tedavi süreçleri iyi izlenmeli ve ÇİD-TB
açısından dikkatli olunmalıdır.

Abstract:
Tuberculosis drug resistance can be assessed by physicians with different approaches on issues such as the choice of treatment protocol and duration of treatment. Our study aimed to evaluate different treatment regimens and treatment results used against non-MDR-TB drug resistance applied in different clinics of our hospital. 170 culture-positive patients diagnosed with tuberculosis in 5 different clinics of our hospital between 2008 and 2010 and in whom non-MDR-TB drug resistance was detected in drug resistance tests were retrospectively examined. The patients' age, gender, treatments they received, hospitalization status, bacteriological courses, tuberculosis treatment history, drug resistance patterns and treatment results were examined. Of the 167 patients whose data could be evaluated, 117 (70.1%) were male and 50 (29.9%) were female, and the mean age was determined as 42.35 (18-90). In single drug resistance, H resistance was detected in 75 (44.9%) patients and R resistance was detected in 11 patients. In multidrug resistance, HS resistance was detected in 19 (11.4%) patients. 125 (74.9%) of the patients were new cases and 42 (25.1%) were old cases. While both microscopy and culture positivity were detected in 125 (74.9%) of the patients, only culture positivity was detected in 42 (25.1%) patients. When the treatment results were evaluated in all patients;
it was observed that treatment success was achieved in 136 (81.4%) of the patients.

"Standard Treatment Protocols in New Cases" (2HRZE/4HR) was applied to 64 (51.2%) of the new patients, and "Other Treatment Protocols in New Cases" (minimum 6-month treatment protocol other than 2HRZE/4HR) was applied to 51 (40.8%). Of the old patients, 10 (%23.8) were applied with "Standard Treatment Protocols in Old Cases" (2HRZES/HRZE/5HRE), and 9 (%21.4) were applied with "Other Treatment Protocols in Old Cases" (minimum 8-month treatment protocol other than 2HRZES/HRZE/5HRE). Since 33 (%19.8) of the total patients did not complete their treatment, no descriptive information could be obtained regarding the combination and duration of the applied regimen. As a result of the analyses, no significant difference was found in terms of treatment outcomes in patients who completed their treatment.

The treatment processes of patients with drug resistance other than MDR-TB should be closely monitored and caution should be exercised in terms of MDR-TB.