Kompleks bölgesel ağrı sendromu gelişen inme hastalarında ayna tedavisinin etkinliği
Effectiveness of mirror therapy in stroke patients with complex regional pain syndrome
Yazar: BEYZA ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. BURCU HAZER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, inme sonrası kompleks bölgesel ağrı sendromu (KBAS) gelişen hastalarda konvansiyonel fizik tedavi ve kontrast banyo tedavisine ek olarak yapılan ayna tedavisinin etkinliğinin klinik testler, elektromiyografi (EMG) ve ultrasonografi (USG) bulgularıyla değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Bu prospektif randomize kontrollü tek kör çalışma için Sağlık Bilimleri Üniversitesi Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Kliniği'nde 1 Ekim 2022-1 Ekim 2023 tarihleri arasında yatarak tedavi gören hastalardan inme sonrası KBAS gelişen hastalar değerlendirildi. 18-65 yaş aralığında geçirilmiş ilk inmesi olan, Mini-mental durum değerlendirme testi (MMDT) 24'ün üstünde olan, Budapeşte tanı kriterlerine göre KBAS Tip 1 tanısı alan ve distrofik fazda olan 40 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastalar 20 ayna grubu 20 kontrol grubu olacak şekilde 2 gruba randomize edildi. Tüm hastalara haftada 6 gün, günde 45-60 dakika konvansiyonel fizik tedavi programı (egzersiz, iş-uğraşı tedavisi) ve haftada 5 gün, günde 2 defa 20 dakika kontrast banyo tedavisi 4 hafta boyunca uygulandı. Ayna grubuna bu tedaviye ek olarak günde 20 dakika ayna tedavisi uygulandı, kontrol grubuna ise günde 20 dk sham ayna tedavisi yapıldı. Hastalar tedavi öncesi ve tedavi sonrasında Vizüel Analog Skala (VAS), Brunnstrom motor evrelemesi, Modifiye Asworth Skalası (MAS), 4 Soru Nöropatik ağrı anketi (DN4), LANSS Ağrı Skalası, Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği (FBÖ), Fugl-Meyer Üst Ekstremite Motor Değerlendirme Ölçeği, Sempatik deri yanıtı (SSR), Kutanöz sessiz periyot (KSP) ve ultrasonografi (USG) ile elde subkutan doku ölçümü yapılarak değerlendirildi.
Bulgular: Bir gruba gerçek ayna tedavisi bir gruba sham ayna tedavisinin uygulandığı 2 grup arasında klinik testler (VAS, DN4, LANNS, Brunnstrom evrelemesi, MAS, Fugl-Meyer ölçeği, FBÖ) açısından tedavi öncesi ve sonrasında LANNS ağrı skalası dışında anlamlı farklılık bulunmadı (p>0,05). LANNS ağrı skalasında tedavi sonrasında kontrol grubunda ayna tedavisi grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı azalma olduğu saptandı (p<0,05). Her 2 grupta da tedavi sonrası MAS dışında tüm klinik testlerde anlamlı iyileşme olduğu bulundu (p<0,05). EMG ile bakılan hemiplejik ve sağlam taraf SSR latans, SSR amplitüd, KSP değerlerinde ve fark verilerinde 2 grup arasında tedavi öncesi ve sonrasında anlamlı farklılık bulunmadı (p>0,05). Ayrıca her 2 grupta da tedavi öncesi ve sonrası

değerlendirmelerde anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05). USG ile hemiplejik taraf 2.Metakarpofalangeal (MKF) eklem-Radial stiloid proçes hizası orta noktasından yapılan ölçümlerde tedavi sonrasında her 2 grupta da anlamlı azalma olduğu saptandı (p<0,05) ancak gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). Hemiplejik taraf 5.MKF eklem-Ulnar stiloid proçes hizası orta noktasından yapılan ölçümlerde ise tedavi sonrasında sadece ayna grubunda anlamlı azalma olduğu saptandı (p<0,05). Sağlam taraf ölçümlerinde tedavi öncesi ve sonrasında gruplar arasında ve grup içi ölçümlerde anlamlı farklılık bulunmadı (p>0,05). Gruplar arasında bakılan USG fark verilerinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p>0,05).
Sonuç: Sonuç olarak inme sonrası KBAS gelişen hastalarda konvansiyonel tedavi ve kontrast banyo tedavisine ek olarak yapılan ayna tedavisinin ödem azaltma üzerine anlamlı etkisi çıkmıştır. Oldukça zorlu bir tedavi süreci gereken KBAS'ta ayna tedavisi gibi ulaşılabilir ve kolay bir yöntemin hem hasta tedavisinde göz ardı edilmemesi hem de araştırmalar ile daha çok kanıt elde edilmesi gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: İnme, KBAS, Ayna tedavisi, Kontrast banyo

Abstract:
Objective: The aim of this study is to evaluate the effectiveness of mirror therapy in addition to conventional physical therapy and contrast bath therapy in patients with complex regional pain syndrome (CRPS) after stroke, using clinical tests, electromyography (EMG) and ultrasonography (USG) findings.
Materials and Methods: For this prospective randomized controlled single-blind study, patients with CRPS after stroke who were hospitalized at the Department of Physical Therapy and Rehabilitation at Başakşehir Çam and Sakura City Hospital between October 1, 2022 and October 1, 2023 were evaluated. Forty patients aged 18-65 who had a first stroke, had a Mini-mental state assessment test (MMSE) score above 24, were diagnosed with CRPS Type 1 according to the Budapest diagnostic criteria, and were in the dystrophic phase were included in the study. The patients were randomized into 2 groups, 20 in the mirror group and 20 in the control group. All patients received a conventional physical therapy program (exercise, occupational therapy) for 45-60 minutes per day, 6 days per week, and a contrast bath treatment of 20 minutes twice per day, 5 days per week for 4 weeks. In addition to this treatment, the mirror group received 20 minutes of mirror therapy per day, while the control group received sham mirror therapy for 20 minutes per day. Patients were evaluated before and after treatment with Visual Analog Scale (VAS), Brunnstrom motor staging, Modified Asworth Scale (MAS), 4 Question Neuropathic Pain Questionnaire (DN4), LANSS Pain Scale, Functional Independence Scale (FIM), Fugl-Meyer Upper Extremity Motor Assessment Scale, Sympathetic Skin Response (SSR), Cutaneous Silent Period (CSP) and subcutaneous tissue measurement with ultrasonography (USG).
Results: There was no significant difference between the two groups in terms of clinical tests (VAS, DN4, LANNS, Brunnstrom staging, MAS, Fugl-Meyer scale, FIM) before and after treatment except for LANNS pain scale (p>0.05). It was determined that there was a statistically significant decrease in LANNS pain scale in the control group compared to the mirror therapy group after treatment (p<0.05). In both groups, significant improvement was found in all clinical tests except MAS after treatment (p<0.05). No significant difference was found between the 2 groups in the hemiplegic and healthy side SSR latency, SSR amplitude, KSP values and difference data, which are the parameters measured with EMG, before and after treatment (p>0.05). In addition, no significant difference was found in the pre- and post-treatment evaluations in both groups (p>0.05). In the measurements made with USG

from the hemiplegic side 2nd Metacarpophalangeal (MCP) joint-Radial styloid process midpoint, a significant decrease was found in both groups after treatment (p<0.05), but no statistically significant difference was found between the groups (p>0.05). In the measurements made from the hemiplegic side 5th MKP joint-Ulnar styloid process midpoint, a significant decrease was found only in the mirror group after treatment (p<0.05). There was no significant difference between the groups and within-group measurements before and after treatment in healthy side measurements (p>0.05). No statistically significant difference was found in USG difference data between the groups (p>0.05).
Conclusion: As a result, mirror therapy applied in addition to conventional treatment and contrast bath treatment in patients with CRPS after stroke has a significant effect on reducing edema. In CRPS, which requires a very difficult treatment process, an accessible and easy method such as mirror therapy should not be ignored in patient treatment and more evidence should be obtained through research.
Keywords: Stroke, CRPS, Mirror therapy, Contrast bath