İnsulin direnci ile abdominal duvar yağ indeksi ve visseral yağ volümü arasındaki ilişki /
Yazar: ÖZLEM ÖZER ÇAKIR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET YILDIZ
Sağlık Bakanlığı / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
Tip 2 DM patogenezinde en önemli faktör olarak kabul edilen insülin direnci,
Tip 2 DM'un yanı sıra hipertansiyon, inme, koroner arter hastalığı ve metabolik
sendrom gibi mortalite ve morbiditesi yüksek hastalıklar için bağımsız bir risk
faktörüdür.
Bu çalısmada, insulin direnci ölçüm metodlarından biri olan homeostatik
yöntemle HOMA-IR ve HOMA-BCI'yi hesaplayarak elde edilen insulin direnci ile
ultrasonografik olarak tespit edilen ve hesaplanan abdominal duvar yağ indeksi (AFI)
ve visseral yağ volümu (VYV) arasındaki iliski değerlendirilmistir. Çalısmamızda
visseral yağ volümünün insülin direncinin bir belirteci olup olmadığını ve sonuç
olarak, visseral yağın Tip 2 DM, HT, inme, KAH ve metabolik sendromun
patogenezindeki önemi arastırılması amaçlanmstır.
Çalısmaya 50'si Tip 2 DM, 50'si prediyabet ve 50'si kontrol grubu olmak
üzere toplam 150 hasta alınmıstır. PreDM ve tip 2 DM grubu içine alınan hastaların
tanısı ADA 2003 ve WHO kriterlerine göre konulmustur. Visseral adipozite tayini
için ultrasonografi ile abdominal yağ kitle indeksi (AFI) ve visseral yağ volümü
(VYV) ölçümü, insulin direnci tayini için HOMA-IR ve Homa β hücre indeksi
(HOMA-BCI) değerlendirilmis, AFI ve VYV ile insulin direncinin iliskisi
arastırılmıstır.
Tip 2 DM, prediyabet ve kontrol grubundaki hastaların yas ortalamaları
sırasıyla 57.1, 55, 39.8 idi. Hastaların %66 (99)'sı kadın, %34 (51)'ü erkek idi.
Gruplar arasında kadın ve erkeklerin dağılımı benzerdi (p=0.700).
Gruplar arasında sırasıyla; insülin, c-peptit, HOMA-IR, Smin, Pmax,
pararenal, dalak, HOMA-BCI ve AKS yönünden istatistiksel olarak anlamlı fark
saptandı (p<0.001, p<0.001, p<0.001, p<0.001, p<0.001, p<0.001,p<0.001, p=0.008
ve p<0.001).
83
Çalısmamızda HOMA-IR kontrol grubuna göre pre DM ve tip 2 DM
gruplarında, HOMA-BCI ise kontrol grubuna göre sadece preDM grubunda pozitif
korele olduğu bulunmustur. Gruplar arasında AFI yönünden istatistiksel olarak
anlamlı fark saptandı (p=0.004). Buna göre kontrol grubu ile Tip 2 DM grubu
arasında anlamlı fark varken (p<0.001), Pre DM grubu ile kontrol ve Pre DM ile Tip
2 DM arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0.060 ve p=0.099).
Çalısmamızda AFI ile HOMA-IR arasında istatistiksel olarak anlamlı
doğrusal korelasyon tespit edilmedi (rho=0.153 ve p=0.062) buna karsın, AFI ile
HOMA-BCI arasında istatistiksel olarak anlamlı aynı yönlü doğrusal korelasyon
mevcuttu (rho=0.169 ve p=0.038). Çalısmamızda VYV ile sırasıyla; HOMA-IR ve
HOMA-BCI arasında istatistiksel olarak anlamlı aynı yönlü doğrusal korelasyon
tespit edildi (rho=0.366, p<0.001 ve rho=0.345, p<0.001).
Çoklu regresyon analizinde bağımlı değisken HOMA-IR, bağımsız
değiskenler pre DM, tip 2 DM, kadın faktörü, BMI, BÇ, AFI, VYV alınarak yapılan
modelde gösterilmistir ki; VYV nin (95 CI=0.009), pre DM ve tip 2 DM ile birlikte
(kontrol grubuna göre) HOMA-IR nin tespitinde bağımsız belirteçler olduğu
gösterilmistir. Bir diğer çoklu regresyon analizinde ise bağımlı değisken HOMABCI,
bağımsız değiskenler pre DM, tip 2 DM, kadın faktörü, BMI, BÇ, AFI, VYV
alınarak yapılan modelde gösterildi ki; VYV nin (95 CI=0.009), pre DM ile birlikte
(kontrol ve tip 2DM gruplarına göre) HOMA-BCI' nin tespitinde bağımsız
belirteçler olduğu gösterilmistir. Bu iki bağımsız belirteç arasında VYV major
bağımsız bir insülin direnci belirteci olduğu saptanmıstır.
Çalısmamız sonucunda visseral adipozitenin insülin direncinin bir belirteci
olduğu gösterilmistir. Ayrıca visseral adipoziteyi belirlemede ultrasonografik olarak
yapılan ölçümlerden VYV'nün AFI' ye göre insulin direnci düzeyini tespit etmede
daha iyi bir belirteç olduğu saptanmıstır. Bu sonuç ısığında AFI'nın her zaman
insülin direnci düzeyini göstermeyebileceği söylenebilir. Tam tersine çalısmamızda
VYV, VKĐ, BÇ nin insülin direnci ile pozitif korele olduğu bulunmustur. VYV'nün
visseral obezite ölçüm metodu olarak ultrasonografi ile tespitinin yaygınlasması Tip
2 DM, HT, inme, KAH ve metabolik sendrom gibi morbidite ve mortaltesi yüksek
hastalıklarda klinisyenin dikkatini yaklasan komplikasyonlara yöneltecebilecektir.

Abstract: