AB-Türkiye Gümrük Birliği'nin endüstriyel konumlanma ve uzmanlaşma etkileri
The effects of customs union with EU on the location and specialization of Turkish manufacturing industries
Yazar: ŞEKİP YAZGAN
Danışman: DOÇ. DR. ARZU AKKOYUNLU-WIGLEY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Ekonomik bütünleşme = Economic integration ; Türkiye = Turkey ; Uzmanlaşma = Specialization ; Yoğunlaşma = Concentration ; Üretim endüstrisi = Production industry

Özet:
Çalışmanın temel amacı, AB-Türkiye Gümrük Birliği'nin Türk imalat sanayinin konumlanma ve uzmanlaşma etkilerinin belirlenmesidir. Bu amaçla ilk olarak, 1992-2001 dönemi için 22 imalat sanayi endüstrisi için istihdam verileri kullanılarak, Gini ve Krugman endeksleri kullanılarak bölgesel uzmanlaşma ve endüstriyel yoğunlaşmalar hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlarla bölgesel uzmanlaşmada artış, endüstriyel yoğunlaşmada azalma bulunmuştur. AB-Türkiye Gümrük Birliği'nin, Türk İmalat Sanayinin konumlanması ve yoğunlaşma üzerindeki etkilerinin incelenmesi için iki ayrı model tahmin edilmiştir. Birinci model Midelfart-Knarvik ve diğerleri (2000) tarafından geliştirilen, endüstrilerin konumlanmalarının, sanayilerin ve bölgelerin karakteristikleri tarafından belirlendikleri varsayımına dayanan modeldir. Model, sıradan küçük kareler yöntemiyle, 1992-2001, 1992-1995 ve 1996-2001 dönemleri için ayrı ayrı tahmin edilmiştir. Tahmin neticesinde, tarımsal donanım ve tarımsal yoğunluk, Pazar potansiyeli ve aramalı tüketim yoğunluğu ve dış pazarlara ulaşım ve ihracat yoğunluğu etkileşimlerinin, pozitif ve anlamlı olduğu görülmüştür. Modelimizde, Türkiye-AB Gümrük Birliğinin etkilerini araştırmak için kullandığımız kukla değişkenimiz pozitif ve istatistiksel olarak anlamlıdır. Bu sonuç bize, ekonomik entegrasyonun endüstrilerin konumlanması üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. İkinci model endüstrilerin yoğunlaşmalarının belirleyenlerini ortaya çıkarmak amacıyla, bağımlı değişkenin yoğunlaşma endeksi, endüstri karakteristiklerinin ise bağımsız değişkenler olduğu regresyon denkleminin tahmin edilmesidir. Sonuçlar incelendiği zaman, nitelikli emek, teknoloji, ölçek, ihracat ve ticaret yoğunluğunun endüstrilerin yoğunlaşmalarının temel belirleyenleri olduğu görülmektedir. Türkiye-AB Gümrük Birliğinin etkilerini araştırmak için kullandığımız kukla değişkenimiz negatif ve istatistiksel olarak anlamlıdır. Bu sonuç bize, ekonomik entegrasyonun endüstrilerin yoğunlaşması üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Kukla değişkenin katsayısının negatif olması ise bize GB' nin endüstriyel yoğunlaşmayı azaltıcı etkisi olduğunu göstermektedir. Çalışmamızda bulduğumuz sonuç Krugman ve Elizondo (1996)'nun dış ticaret liberalizasyonun imalat endüstrilerini yayılma yönünde teşvik ettiğini savunan hipotezini desteklemektedir.

Abstract:
The main purpose of this study is to determine the effects of Turkey-EU Customs Union on the location and specialization of Turkish manufacturing industry sectors. First of all, regional specialization and industrial concentration are measured by calculating Gini and Krugman indices by using employment data for 22 manufacturing industries between the period of 1992 and 2001. According to the results obtained, it is found that the regional specialization increased and the industrial concentration decreased in this period. Accordingly, two different models are estimated to determine of the effects of Turkey-EU Customs Union on the industrial location and specialization of Turkish manufacturing industry. First model relies on the model developed by Midelfart-Knarvik et al. (2000) and claims hypothesis that industrial locations are determined by the characteristics of the industries and the regions. Model is estimated for each of the periods namely 1992-2001, 1992-1995 and 1996-2001 by using pooled OLS method. According to the estimation result, we find that the interaction between agricultural endowment and agricultural intensity, between market potential and intermediate share and between foreign market access and export intensity have a significant and positive sign. In the model, dummy variable that measures the effect of Turkey-EU Customs Union is positive and statistically significant. This result demonstrates that the economic integration has an effect on the location of the industries. Secondly, in order to determine the determinants of industrial concentration we estimate the regression equation in which the dependent variable is the Gini concentration index while industrial characteristics are independent variables. Our results show that, skilled labour, technology, scale, export and import intensity are the main determinants of industrial concentration. The dummy variable which shows the effects of Turkey-EU Customs Union is negative and significant. Negative coefficient of the dummy variable implies that the Customs union has a decreasing effect on industrial concentration. The result founded in this study confirms the hypothesis of Krugman and Elizondo (1996) which claims that foreign trade liberalization decreases the agglomeration of the manufacturing industries.