Türk üniversitelerinde eğitim-öğretim planlaması /
Yazar: TALİP CAN
Danışman: Y.DOÇ.DR. AYTAÇ AÇIKALIN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1989
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim planlaması = Educational planning ; Türkiye = Turkey ; Yükseköğretim = Higher education ; Üniversiteler = Universities

Özet:
ÖZET Bu araştı rmanı n amacı, Türk i ye' de kal ki ntnanı n önemi I faktör 1 eri nclen biri ol an yüksek ni tel i ki I insangücü yetiştirme görevini üstlenen üniversitelerde gerçekleştirilen eği tim planlaması uygulamalarında, eğitim planlamasına ilişkin yaklaşım ve tekniklere ne ölçüde uyul duğurıu bel i rl emekt i r\ Yükseköğretimde eğitim planlamasıyla doğrudan ilgilenen kurumlar olan Devlet Planlama Teşkilatı, Yükseköğretim Kurulu ve ün i vers i tel erde, eği t i m pl ani aması rıda i z\ enen yakl aşı m ve kul 1 anı 1 an tekni ki erdeki farklılıkları ortaya koymak; bu kurumlarda eğitim planlamasıyla ilgili nasıl bir örgütlenme bulunduğunu ve bu örgütlenmenin eğitim planlamasının amaçlarını gerçekleştirme durumunu belirlemek alt amaçlar olmaktadır. Araştırmanın evreni, Devlet Planlama Teşkilatı Eğitim Sektörü Uzmsnl arı ' nı ; Yükseköğretim Kurulu üyeleri ve Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkan ve üyelerini; üniversitelerdeki eği ti m- öğret i m işleriyle görevli üniversite yöneticilerin) ve dekanları, üni versi tel erdeki eği t i m- öğret i m pl ani amacı 1 arı nı kapsamaktadı r. Araştırmacı tarafı ndan gel i şti rl len bi lgi toplama aracı Devlet Planlama Teşki latı ' ndaki sekiz planlama uzmanına; Yükseköğretim Kurul u'ndaki 23 kurul üyesine, Yükseköğreti m Denetleme Kurulu' ndaki bir başkan ve dokuz üymye; üniversitelerde eği tim-öğretim işleriyle görevli 28 üniversite yöneticisine ve 183 fakülte dekanına, viiüni versİ tel erdeki dört eği t i m-öğret i m pl ani amacı aı na uygu) arımı şt ı r. Bilgi toplama aracı, Devlet Planlama Teşkilatı eği tim sektöründeki uzmanların % 100" ü (8), Yükseköğretim Kurulu üyelerinin % 17.39 (4)'u, Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkan ve üyelerinin % 20 (2)'si, üniversitelerin eği ti m- öğret i m İşleriyle görevli yöneticilerinin % 57.14 (16)'ü, dekanların % 66.12 (121)' si ve eği ti m- öğret i m planlamacılarının % 50 (2) 's! tarafından cevaplanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin çözümlemesinde frekans ve yüzde dağılımları, araştırma evreni ndeki gruplarla kurumların eğitim planlamasına i 1 işkin görüşleri arasındaki farkın testinde "iki yüzde arası ndaki farkı n önemi ( t testi ) " kul 1 anı 1 mı ş, ayrı ntı 1 1 bi 1 gi yöntem böl ümünde veri 1 mi şti r. Araştırmadan elde edilen bulgular şunlardır: 1. 1963' ten bu yana, kalkınma planlarında Devlet Planlama Teşkilatı taraf ından eği tim planlaması ile ilgili faaliyetlere makro düzeyde yer verildiği; yükseköğretim planlamasında i nsangücü yaklaşımı esas alınmakla birlikte, uygulamada toplumsal istem yakl aşı mı ndan da yarar] anı 1 di ğı ani aşı 1 maktadı r. 2. 2547 Sayılı Kanun öncesinde, yükseköğretimde f izi ksel mekana ve personele ilişkin olarak gerçekleştirilen bütünlükten uzak sı nı rl ı eği tim pl ani aması çal ı şmal arı tümüyl e uygul amaya konamamıştır. Bu kanunun kabulünden sonra ise bu konudaki çalışmalar sürdürül mektedi r. viii3. Kurumsal olarak bir eğitim planlaması faaliyetinde bul unmayan üni versi tel erde, Üniversite yöneticileri ve dekanlar genelde planlı davranışlarda bulunduklarını, yönetimde günlük plan uygulamalarına yer verdiklerini; Yükseköğretim Kurulu' nun bel iri ediği temel standartlara çoğunlukla (% 55.15) uygun davrandıklarını bel i rtmektedi rl er. Bu ol güya bi r üst pl ani ama kurul uşu ol an Devi et Planlama Teşkilatı planlama uzmanları da çoğunlukla (.% 75.00) katılmaktadır. Böyle bir yönetsel tutum ve davranışın, özellikle 2547 Sayı 1 1 Kanun' un kabul ünden sonra yoğunl uk kazandı ğı ani aşı 1 maktadı r. 4. Makro eğitim planlaması yapma yükümlülüğünü taşıyan DPT. planlama uzmanlarının yarısı (% 50.00), üniversitelerin planlara uymadığını; üniversite yöneticisi ve dekanları n çoğunluğu (% 88, 98) i se uyduğunu bel i rtmektedi rl er. 5. Devlet Planlama Teşkilatı planlama uzmanları (% 75.00) ve dekanlar (% 84.17), eğitim planlarının izlenmesi, koordinasyonu, değerlendirilmesi i şl evi ni n DPT. ' nda ve üniversitelerde çoğunlukla zamanında yeri ne geti ri 1 di ği ni ; üni versi t e yönet i ci 1er i (% 50.00) bu işlevlerin çoğunlukla yerine getirilmediğini belirtmektedirler. 6. üniversite yöneticilerinin (% 62.50) ve dekanların çoğunluğu ( % 64.16) üniversitelerde yükseköğretimde eğitim pl ani aması nı n öngördüğü öğret i m el emanı yet i şt i rme i şl evi ni n ger çeki eşti ri 1 emedi ği ni bel i rtmektedi rl er. 7. üni versi tel eri n, bul unduğu çevreni n i ht i yaçl arı nı karşıladığı Devlet Planlama Teşkilatı planlama uzmanlarının (% 62.50) ve üniversite yöneticileri ile dekanların (% 59.71) çoğunluğu taraf ı ndan bel i rti 1 mektedi r. 8. üni versi te yönet i ci si ve dekanl arı n çoğunl uğu ( % 78. 52), eğitim planlarının hazırlık ve kararlarında önceliğin öğrenci ıxartışına verildiğini, öğrenci sayısının plan hedeflerinin üstünde olduğunu belirtirken, DPT. planlama uzmanları nın yarısı ( %50. 00) bu görüşü beni maememektedi r. 3. Devlet Planlama Teşkilatı planlama uzmanlarının çoğunluğu (% 75.00) eği tim planları hazı rl anı rken "eği tim sisteminin bir bütün olarak ele alındığını"; üniversite yöneticileri ile dekanların çoğunluğu {.% 70.23) ise, eğitim planları hazırlanırken "eğitim sj alemi ni n bi r bütün ol arak el e al ı nmadı ğı nı ° bel i rtmektedi rl er. 10. Devlet Planlama Teşkilatı planlama uzmanlarının çoğunluğu (% 87.50), makr o düzeyde yükseköğretim planlaması hazırlığı sırasında Türk Eğitim Si stemi ' ni n ve Yükseköğretim Si stem! ' ni n analizinin yapılarak geçerli ve güvenilir verilerden hareket edildiğini; kuşku duyul an i stat! sti ksel bi 1 gi 1 eri n yeni den sı nam p düzel ti I di ği ni bel i rtmi şlerdi r.

Abstract:
SUMMARY The purpose of thi s research i s to spec! f y the extent of the approaches and techniques in the application of educational planning carried out by uni ver sites that undertake the task of r ai si ng hi ghl y qua! i fed manpower whi eh i s one of the i important factors for Turkey's advancement. To point out the followed up and utilized technical differences in the educational planning» of State Planning Organisation (SPO), Turkish Higher Education Council (HEC) and universities which are directly related to educational planning, La point out what kind of organisation exists pertaining to educational planning and its state of realisation of the aim, are sub purposes of thi s reseach. The domain of this reseach comprises the experts of the educational sector or SPO, the member of Turkish Higher Educational Planning, the chairman and members of Higher Educati on Inspecti on Commi ttee, university administrators and deans who work in educational affairs, and the planners of the educati on- i nstructi on at the uni vers! t i es. The data-gatering device developed by the researcher is applied to 8 planning experts at SPI, to 23 committee members of Turkish Higher Education Council, to 1 chairman and 9 members at Higher Education Inspection Committee, to 28 university xiadministrators who work in educati on-i ristructlon affairs and to İ83 f acuity deans, and to 4 educati on-i nstructi on planners at the university. The data- gathering device is being replied by İO0 % of SPO education experts (8), 17.39 % of (HEC (4), 20 % of the leader and Higher Education Inspection members (2), 57.14 % of university education- instruction administrators (16), 66.12 of the deans (121), and 50 % of the education-planners (2). The frequency and percentage distributions in the anal ysi s of the resul ts deri ved from the research, i n the test related to difference between the domain of the groups and the ideas of the i nsti tuti ons per Lai ni ng to educati onal planning, the I mportnace of difference in the two percentage ( t-test) Is used, detailed information is given in the methodology part. Here are the resul ts produced i n thi s research. i. 1 1 has been understood that si nee 1963 up to now i n advancement plans program activities in relation to educational planning have been given macro- level importance by SPO mtd that even though manpower approach has been taken as basi sin hi gher educational planning, in practice social need approach is also bei ng made use of. 2. Prior to the law issued 2547, limited and ununified educational planning studies realised in relation to physical i ocat i on and personnel are not totally put into effect. After the ratification of this law, studies on this subject are being carried out. Xll3. The un) versi ty admi n! strators and deans, who do not theoretically undertake an activity of educational planning, act i n genera] accordi rig to the pi ans, gi ve pi ace to dai 1 y pi an applications in administration, and response in a majority of cases accordi ngl y to the standards ( 55. 1 5 %) determi ned by Higher Educational Council. The planning experts of SPO, whi ch is an upper level organisation, also agree to a great extent ( 75.00 %) with this fact. It has been understood that such an administrative attitude and conduct has been totally accepted after the ratification of t ha law issued 2547. 4. The SPO pi anni ng experts, who have to preduce macro- level educational planning, indicate that universities do not agree with the plans, but university administrators and deans act accordingly to follow up the plans ( 88.98 %). 5. The SPO pi anni ng experts ( 75. 000 %) and deans C 84. 17) state that tha fuction of the follow-up, coordination, and evaluation of educational plans at SPO ar*d universities is properly handled on time, whereas university administrators (£2.50 %) indicate these functions are not handled in many cases. 6. A majory oy university administrators ( 62.50 %) and deans ( 64.16 %) state that the fuction of the training of the educational which was pre- deter mi ned by the higher edaucational pi anni ng at uni versi t i es is not be! ng real i zed. 7. It has been i ndi cated by administrators, deans and by a majority of SPO planning experts ( 62.50 %) that universities satisfy the needs of their environments. xiii8. While the university administrators and deans ( 78.52 %) state that In the preparation and determination of the educational planning a priority is given to tha increase of the students and that the increase in the number of the students has gone beyond the targets, the experts of SPO ( 50. 00 %) do not agree uıi th thi s i dea. 9. A majority of planning expert of SPO ( 75.00 %) state that the " educational system is handled as a whole" while the educational plans are being prepared, but many university admi ni strators and deans ( 70. 23 %) i ndi cate that " whi 1 e the educational plans are being made" educational system is not handl ed as a whol e. 10. A majority of SPO experts have stated that, during the period of the preperation of higher education planning at the macro- level, an analysis of the Turkish Educational System and Higher Educational System is being carried out by means valid and reliable results, the suspected statistical information is bei ng retested and corrected. xiv