COVID-19 aşı dağıtımında arzın çok düşük olduğu dönemler için bir matematiksel model önerisi
A mathematical model proposal for periods of very low supply in COVID-19 vaccine distribution
Yazar: BETÜL ALSANCAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA YEŞİM KALENDER ÖKSÜZ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
COVİD-19 virüsü 2019 yılının son çeyreğinde ortaya çıkmıştır. Tüm dünyaya yayılarak bir pandemi meydana getirmiştir. Bu pandemiden tüm dünya hem sosyal hem de ekonomik olarak önemli ölçüde etkilemiştir. Pandemik salgınlara karşı en güçlü korunma yöntemimiz olan aşı çalışmaları hastalığın ortaya çıkmasından hemen sonra başlamıştır. COVID-19 aşısının üretim ve geliştirme sürecinin zorluğundan dolayı toplumsal bağışıklığı sağlayabilmek için optimal bir aşı dağıtım tasarım sürecinin gerekliliği ortaya çıkmıştır. Aşılar, bileşimlerinden dolayı özel taşıma ve saklama koşullarına sahiptir. Örneğin, belirli bir sıcaklık aralığında tutulmaları gerekir. Bu nedenle soğuk zincir sistemine ihtiyaç duyulmaktadır. Soğuk zincirin kırılması aşının hasar görmesine veya etkisiz kalmasına neden olabilmektedir. Bu tezde, soğuk zincir ve aşı önceliklendirme gereklilikleri göz önünde bulundurularak, arzın kısıtlı olduğu dönemde Türkiye'de COVID-19 aşılarının bölge düzeyinde dağıtımı hedeflenmiştir. Bu kapsamda önce bir literatür araştırması yapılmış ve aşı dağıtım ağları ile ilgili daha önce yapılan çalışmalar irdelenmiştir. Daha sonra problemi çözmek için bir karma tamsayılı doğrusal programlama modeli sunulmuştur. Daha sonra sunulan model, Türkiye için gerçek verilerle GAMS uygulamasında çözümlenmiş ve sonuçlar analiz edilmiştir. Son olarak, gelecekteki çalışmalar için bazı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The COVID-19 virus, which emerged at the end of 2019, spread all over the world, causing a pandemic. The whole world has been seriously affected by this pandemic, both socially and economically. Vaccine studies, which are our strongest protection method against pandemic epidemics, started right after the emergence of the disease. Due to the difficulty of the production and development process of the COVID-19 vaccine, the necessity of an optimal vaccine delivery design process has emerged in order to provide herd immunity. Vaccines have special transport and storage conditions due to their composition. For example, they must be kept within a certain temperature range. Therefore, a cold chain system is needed. Breaking the cold chain can cause the vaccine to become damaged or ineffective. In this thesis, considering the cold chain and vaccine prioritization requirements, it is aimed to distribute the COVID-19 vaccines at the regional level in Turkey during the period of limited supply. In this context, firstly, a literature research was conducted and previous studies on vaccine distribution networks were examined. Then, a mixed integer linear programming model was presented to solve the problem. Afterwards, the presented model was analyzed in the GAMS application with real data for Turkey and the results were analyzed. Finally, some suggestions for future work are given.