Yeni medya aracılığıyla yemek kültürünün dönüşümü: Instagram yemek tarifi sayfaları üzerine bir inceleme
Transformation of food culture through new media: A review on Instagram recipe pages
Yazar: EDA YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ŞULE YÜKSEL ÖZMEN
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kültür = Culture ; Küreselleşme = Globalization ; Sayısallaştırma = Digitization ; Sosyal medya = Social media ; Yemek kültürü = Food culture ; Yemek tarifleri = Recipes ; Yeni medya = New media ; İletişim = Communication ; İnstagram = Instagram

Özet:
Yemek kültürü tarihin en eski zamanlarından şimdiye deyin uzunca bir süre hayatın içerisinde yer almış ve yer almaya devam edecek olan bir kültürdür. Yemek; sosyoloji, psikoloji, antropoloji, din, sağlık, gastronomi ve iletişim gibi birçok disiplinle iç içe olan bir kavramdır. Bu sebeple yalnızca beslenme olgusu olarak değil kültürlerarası bir öğe olarak da oldukça önem göstermektedir. Yemek kavramı ve beraberinde getirdiği yemek kültürü tarihin her aşamasında var olmuş ve insanı insan yapan en önemli olgular arasında yerini almıştır; dolayısıyla yemek kültürünü anlamak insanın tarih sahnesindeki aşamaların anlamaya ön ayak oluşturmaktadır. Özellikle yemek kültürünün bugününü anlamak, kültür öğelerinin; yemek kültürünün geleceğini anlamak açısından ehemmiyetlidir. Çünkü bugün küreselleşmeyle ve yeni teknoloji sistemlerinin gelişmesi ile birlikte yemek kavramı dijital ortama taşınmıştır. Yemek kültürü bu bağlamda, dijital kodlarla ilişkilendirilmeye başlanmıştır. Özellikle Web 2.0'ın ortaya çıkmasının ardından yaşanan değişimler ve sosyal ağların gelişimi; bireylerin bu alanlara fazlasıyla yönelmesi, sosyal medyaya katılımın fazla olması, yemek kavramının bu alanda da etkin bir şekilde var olmasını sağlamıştır. Değişen bu kültür yeni bir kültüre evrilmiş ve bu kültür sonraki kültürleri de etkilemeye başlamıştır. Dolayısıyla, çalışmada sosyal medya araçlarından görselin daha ön planda olduğu ve yemek olgusunun yoğunlukla kullanıldığı mecra olan Instagram kullanılmıştır.
Bu perspektifte çalışmada; yemek kültürünün, sosyal medyada sosyal ve kültürel olarak nasıl bir dönüşüm içerisine girdiği irdelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda; sosyal medyanın yemek kültürünün dönüşümünde ne gibi bir etkisi olduğu bakılmış ve yaşanan dijitalleşmenin kişilerin yemek kültürlerini nasıl değiştirdiği ve bu değişimin sosyal ve kültürel olarak ne gibi sonuçlar doğurduğu anlaşılmaya çalışılmıştır. Çalışma doğrultusunda, araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden anket ve nitel araştırma yöntemlerinden derinlemesine görüşme teknikleri kullanılmıştır. İlk olarak Instagram'da bulunan yemek tarifi sayfalarının sahipleriyle derinlemesine görüşme yapılarak; sosyal medyanın bireylerin sosyal ve kültürel değerlerini nasıl değiştirdiğine ve yemek içeriğinin üreticisi konumunda olan bireylerin küreselleşmeyle birlikte yemek kültürünün nasıl bir dönüşüm geçirmesine ön ayak olduğuna bakılmıştır. İkinci olarak en az bir yemek sayfası takip eden takipçilere anket yapılmış, ankete katılan kişilerin kültürel olarak bu dönüşümden etkilenip etkilenmediği, üreticilerden alınan içeriklerin tüketicilerin yemek kültürünü nasıl etkilediği ortaya konmuştur. Gerçekleştirilen bu çalışma Trabzon Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Kordinasyon Birimi tarafından "21TEZ00148" nolu proje kapsamında desteklenmiştir.

Abstract:
Food culture is a culture that has taken place in life for a long time from the oldest times of history and will continue to take place. Food; It is a concept that is intertwined with many disciplines such as sociology, psychology, anthropology, religion, health, gastronomy and communication. For this reason, it is very important not only as a nutritional phenomenon, but also as an intercultural element. The concept of food and the food culture it brings with it has existed at every stage of history and has taken its place among the most important phenomena that make people human; therefore, understanding the food culture leads to understanding the stages of human history. Especially to understand today's food culture, cultural elements; It is important to understand the future of food culture. Because today, with the globalization and the development of new technology systems, the concept of food has been transferred to the digital environment. In this context, food culture has started to be associated with digital codes. Especially the changes after the emergence of Web 2.0 and the development of social networks; The fact that individuals tend to these areas and the participation in social media is high has enabled the concept of food to exist effectively in this area as well. This changing culture has evolved into a new culture and this culture has begun to affect the following cultures. This digitalizing world has begun to transform the food culture with it. In this sense, Instagram, which is one of the social media tools, where the visual is more prominent and the phenomenon of food is used intensively, was used in this study.
In this perspective, in this study; It has been examined how the food culture has transformed socially and culturally in social media. In accordance with this purpose; The effect of social media on the transformation of food culture has been examined and it has been tried to understand how this digitalization has changed people's food culture and what kind of social and cultural consequences this change has had. In line with this study, questionnaire from quantitative research methods and in-depth interview techniques from qualitative research methods were used in the research. First, by making in-depth interviews with the owners of the recipe pages on Instagram; It has been looked at how social media has changed the social and cultural values of individuals and it has been looked at how individuals, who are the producers of food content, have pioneered the transformation of food culture with globalization. Secondly, a survey was conducted with the followers who follow at least one food page, and it was revealed whether the people who participated in the survey were culturally affected by this transformation, and how the contents received from the producers affected the food culture of the consumers. This study was supported by the Scientific Research Projects Coordination Unit of Trabzon University within the scope of the project numbered "21TEZ00148".