Nima Yuşic'ten 1979'a kadar Fars şiiri
Persian poetry from Nima Yushij until the 1979 Islamic revolution
Yazar: POUNEH ABDOLLAHI FARD
Danışman: PROF. DR. NİMET YILDIRIM
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Fars Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Fars edebiyatı = Persion  literature ; Fars şiiri = Persion peom ; Yuşic, Nima = Yuşic, Nima ; Şiir = Poem

Özet:
Fars edebiyatı; tarihsel geçmişi, etki alanı ve değişik boyutlarıyla dünya edebiyatları, özellikle de doğu edebiyatları içerisinde önemli bir konuma, Türk edebiyatıyla klasik dönemlerden beri sıkı ilişkileri ve divan edebiyatı üzerindeki etkisiyle de özgün bir yere sahiptir. Diğer dünya edebiyatları gibi Fars edebiyatı da, gerçekte kültürel gelişmeler, düşünce ve bilgi aktarımı gibi etkenlerin yanı sıra çeşitli alanlarda değişik dönemlerde yaşanan karşılıklı etkileşimlerin ortaya çıkardığı insanlığın ortak kültür mirasının parçalarından biridir. Günümüzde yenilikçi Fars şiiri, hem kalıp ve tarz ve hem de içerik, dil dokusu, bakış açısı, ifade tarzı ve yapısal bakımdan klasik şiirle farklılıklar gösterir. Yeni Fars şiirinin temellerini atan Nimâ Yuşic modern Fars şiirine ve İran toplumuna yeni bir anlam dünyasıyla dopdolu dizeler, yepyeni içerikte bir şiir anlayışı sundu. Bu yol her geçen gün çok daha fazla taraftar bulup genişleyerek, yeni yolcularıyla yoğun kitlelere ulaşıp yeni Fars şiiri tarzı olarak yerleşti. Nimâ yeni bir düşünce ve bakış açısıyla, eşine az rastlanabilen bir cesaretle farklı bir pencereden bakarak yeni kavramlar, yeni kelimeler, kelimeler ve ifadeler arasında farklı ilgiler, değişik teşbihler, tamamen farklı yeni ifade tarzları ile şiirin tarzını değiştirmede oldukça başarılı oldu. Bütün bu yenilikler onun, sonunda eski şiir kalıplarını ve tarzlarını kırıp sınırlarını aşarak yeniye yönelmesini zorunlu hale getirdi. Gerçekte yeni düşünce, yeni kavramlar ve mazmunlar; tamamen yeni tasvirler, yeni kendilerine uygun atmosfer, yeni çerçeveler, yeni bir dil ve ifade tarzı gerektiriyordu. Nitekim öyle de oldu ve günümüz yeni gerçekçi şiiri de Nimâ'nın şiirleriyle ilk adımını atarak yola çıktı, onun tarzıyla doğdu ve gelişti. Bu yeni tarzın yanında elbette bir taraftan da klasik Fars şiiri özgün şekliyle yoluna devam etti.

Abstract:
Persian language and literature, with its rich history, wide range of influence and various dimensions, has an important position in world literature, especially in eastern literature. There is a close relationship between Persian and Turkish language and literature, as neighbouring regions. It is known that divan literature has been affected by Persian language since the classical era.  Nowadays, modern Persian poetry differs from classical poetry in terms of content, form and style, language texture, point of view, expression style and structural aspect. Nimâ Yushij has known to be the pioneer of the modern Persian poetry. Nimâ has shown a great courage, which lead him to achieve a great success, to change the style of poetry with new ideas, new concepts, new words and expressions, different inscriptions and different similes. All these innovations eventually made it necessary for him to break old patterns and styles of poetry and, to overcome the available boundaries. Accordingly, these new ideas and concepts,   new descriptions, new atmosphere and new frameworks required a new language and style of expression. Indeed, by using the criteria and frameworks that Nimâ's poems offered, the first steps in the new realistic poetry was set out and developed. Of course, parallel to this new style, classical Persian poetry, on the other hand, continued on its original way.