Akıllı telefon bağımlılığı envanteri-kısa formu'nun Türkçe'ye uyarlanması ve Ankara'nın Pursaklar ilçesi'ndeki liselerde öğrenim gören 10. sınıf öğrencilerinin akıllı telefon kullanma ve bağımlılık durumu
Adaptation of smart phone addiction inventory-short form into Turkish and smart phone usage and addiction status of 1th grade students studying in Pursaklar district of Ankara
Yazar: ZEYNEP DEVRAN MUHARREMOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. NÜKET PAKSOY ERBAYDAR
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Akıllı telefonlar = Smartphones ; Bağımlılık = Dependency ; Cep telefonu = Mobile phone ; Ergenler = Adolescents ; Prevalans = Prevalence ; Teknolojik bağımlılık = Technological dependence

Özet:
Bu araştırmada; Akıllı Telefon Bağımlılığı Envanteri-Kısa Formu'nun (SPAI-SF) geçerlik ve güvenirliğinin belirlenmesi ve Ankara'nın Pursaklar İlçesi'ndeki liselerde öğrenim gören 10. sınıf öğrencilerinin akıllı telefon kullanma durumları ve akıllı telefon bağımlılığı ile ilişkili bazı faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. İki aşamalı olarak yapılan bu araştırmanın ilk aşaması metodolojik tipte, ikinci aşama ise kesitsel tipte yürütülmüştür. Veriler Mayıs 2019'da onamları alınmış 16 lisede öğrenim gören 644 öğrencinin katılımıyla gözlem altında toplanmıştır. Araştırmada veriler "sosyo-demografik özellikler", "teknoloji ile ilgili özellikler", "akıllı telefon kullanımı ile ilgili özellikler" ve  "internet kullanımı ile ilgili özellikler" olarak dört bölümden oluşan veri toplama aracıyla toplanmıştır. Veri toplamadan iki hafta sonra (20-24 Mayıs) test-tekrar test güvenirlik analizi için aynı örnekte yer alan, takma adları (nickname) belli, akıllı telefon kullanan ve tekrar test için gidildiğinde ulaşılabilen 109 öğrenci arasında SPAI-SF tekrarlanmıştır. İlk aşamada; "dil", "yüzey", "ölçüt" ve "yapı" geçerliği analizleri sonucu SPAI-SF'nin "geçerli" bir ölçek olduğu kabul edilmiştir. SPAI-SF'nin on maddelik dört alt boyutlu yapısı Türkçe formunda orijinaline uygun olarak doğrulanmıştır. SPAI-SF'nin güvenirlik analizlerinde hesaplanan Cronbach alfa değeri 0,853'tür.  Ölçeğin alt boyutları için hesaplanan Cronbach alfa değerleri 0,589-0,745 arasında değişmektedir. Ayrıca yapılan test-tekrar test güvenirlik analizi sonucunda, test-tekrar test ölçek puanları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0,68, p<0,001). Sonuç olarak, ölçeğin "güvenilir" bir ölçek olduğu kabul edilmiştir. Ergenlerde akıllı telefon bağımlılığının değerlendirilmesi amacı ile SPAI-SF'nin Türkçe formunun kullanılabileceği önerilmektedir. İkinci aşamada; öğrencilerin sosyo-demografik ve akıllı telefon kullanımı ile akıllı telefon bağımlılığı durumları arasındaki ilişki, geçerli ve güvenilir olduğu gösterilen SPAI-SF kullanılarak araştırılmıştır. SPAI-SF'den orijinalindeki kesme noktası olan 24 puan ve üstünde alan öğrenciler akıllı telefon bağımlısı olarak kabul edilmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerin yarısından fazlası (%59,9) kadındır ve yaşları 15-19 yaş aralığındadır. Katılımcıların yarısından fazlası meslek lisesinden (%50,9) olmak üzere; büyük çoğunluğu (%81,4) devlet okulunda öğrenim görmektedir. Katılımcılar ortalama dört yıldır akıllı telefon kullanmakta olup katılımcıların akıllı telefona sahip olma yaşı, ortalama 13'tür ve ortalama üç akıllı telefona sahip olmuşlardır. Günlük akıllı telefona ayırdıkları süre ise ortalama yaklaşık beş saattir. Öğrenciler ne kadar erken yaşta ilk akıllı telefonlarına sahip olmuşsa toplamda sahip oldukları akıllı telefon sayısı (r=-0,59, p<0,001) ve akıllı telefona günlük ayırdıkları süreler o kadar artmaktadır (r=-0,08, p=0,04). Öğrencilerin akıllı telefon kullanma yılı arttıkça akıllı telefona günlük ayırdıkları süreler de artmaktadır (r=0,14, p<0,001). Yapılan lojistik regresyon analizi sonucunda, akıllı telefon bağımlılığı ile kadın cinsiyet 1,7 kat, ailenin ilk çocuğu olmak 1,8 kat, zamanını internette geçirmek 2,1 kat, akıllı telefona günlük fazla zaman ayırmak 1,07 kat, ailesinde akıllı telefon kullanan kişi sayısı fazla olanlar 1,3 kat ve ebeveynlerinin kendisini karar alma sürecine katmadığını belirtmesiyle 1,5 kat ilişkilidir. Ayrıca okul dışındaki zamanını sporla geçirenler daha az akıllı telefon bağımlısıdır (p=0,007). Yapılan bu araştırma sonucunda ergenler arasında akıllı telefon bağımlılığı düzeyinin yaygın olduğu, bu konuda gereken önlemlerin alınmasının önemli olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study was to determine the validity and reliability of the Smart Phone Addiction Inventory-Short Form (SPAI-SF) and to investigate some of the factors related to smartphone use and smartphone addiction among 10th grade students studying in Pursaklar District of Ankara. The first stage of this study was conducted in two stages. The first stage was a methodologic of study and the second stage was cross-sectional. Data were collected under the observation of 644 students attending 16 high schools in May 2019 with their consent. The data were collected by means of data collection tool consisting of four parts: "socio-demographic characteristics", "features related to technology", "features related to smartphone use" and "features related to internet use". Two weeks after the data collection (20-24 May), the SPAI-SF was repeated among 109 students using the smartphone whose nicknames were identified, which were available in the same sample for the test-retest reliability analysis, and were available for retesting. First stage; SPAI-SF was accepted as a "valid" scale after "language", "surface", "criterion" and "structure validity analyzes. The four sub-dimensions of SPAI-SF have been confirmed in Turkish form in accordance with the original. The Cronbach alpha value calculated in the reliability analyzes of SPAI-SF is 0.853. Cronbach alpha values calculated for the sub-dimensions of the scale ranged from 0.589 to 0.745. In addition, as a result of test-retest reliability analysis, a significant positive correlation was found between test-retest scale scores (r = 0.68, p<0.001). As a result, the scale was accepted as a "reliable" scale. It is recommended that the Turkish version of SPAI-SF can be used for the assessment of smartphone addiction in adolescents. In the second stage; The relationship between students' socio-demographic and smartphone use and smartphone addiction status was investigated using SPAI-SF, which was shown to be valid and reliable. Students who score 24 points or more from SPAI-SF, the original cut-off point, are considered smartphone addicts. More than half (59.9%) of the students participated in the study were women and their ages were between 15-19 years. More than half of the participants were from vocational high schools (50.9%); the majority (81.4%) are educated in public schools. Participants have been using smartphones for an average of four years, and the average age of having a smartphone is 13, with an average of three smartphones. The average time they spend on a daily smartphone is approximately five hours. The earlier the students had their first smartphones, the more smartphones they had (r=-0.59, p<0.001) and the time they allocated to the smartphone daily (r=-0.08, p=0.04). As the year of using the smartphone increases, the time allocated by the students to the smartphone increases (r=0.14, p<0.001). As a result of multiple logistic regression analysis, female gender 1.7 times for smartphone addiction, 1.8 times to be the first child of the family, 2.1 times to spend time on the internet, 1.07 times to devote more time to smartphone daily, using smart phone in family those with a higher number of persons have a risk of 1.3 times and those whose parents do not participate in the decision-making process have a risk of 1.5 times. Also, those who spend their time out of school with sports are less smartphone addicts (p=0.007). As a result of this research, it is thought that it is important to determine the level of smartphone addiction of adolescents and to take necessary measures in this regard.