Bilim ve sanat merkezlerinin etkililik düzeyinin araştırılması: Tunceli Hacı Bektaş Veli Bilim ve Sanat Merkezi (BİLSEM) örneği
Researching the efficiency level of science and art centers: The case of Tunceli Hacı Bektaş Veli Science and Art Center (BILSEM)
Yazar: KORAY YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. SABİT MENTEŞE
Munzur Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Üstün yetenekli kişilerin yüzyıllardır varoldukları ve toplumların gelişmesinde ve
kalkınmalarında önemli roller üstlendikleri bilinmektedir. Son yıllarda üstün yetenekli
çocukların kendilerini rahatlıkla ifade edecekleri ortam ve koşulları sağlayan, örgün
eğitimlerinde maruz kaldıkları problemleri ve uyumsuzlukları aşmalarına yardımcı
olabilecek, üstün yetenekli çocukların eğitimlerinde uzmanlaşmış öğretmenler rehberliğinde
üstün yetenek ve kapasitelerini yaratıcılıkta ortaya koyabilecekleri ve geliştirebilecekleri
eğitim sistemlerine ihtiyaç duyulmaktadırlar. BİLSEM'ler Türkiye'de bu konuda yapılan
eğitim çalışmaları içinde en sistematik olanıdır. Bu çalışma ile Türkiye'de üstün yetenekli
çocuklara eğitim veren Bilim ve Sanat Merkezleri'nin örgütsel etkililiğinin amaç,
örgütlenme, süreç ve iklim boyutlarında; yönetici, öğretmen, veli ve öğrenci görüşlerine göre
incelenmesi ve değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Diğer bir ifadeyle araştırmayla, Tunceli
Hacı Bektaş Veli Bilim Sanat Merkezi (BİLSEM)'in yönetici, öğretmen, veli ve öğrenci
algılarına göre etkililik düzeyi belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırma, tarama modelinde
yapılmış betimsel bir çalışma olmaktadır. Araştırmanın evreni, 2022-2023 eğitim-öğretim
yılı birince döneminde, Tunceli'de BİLSEM'de görev yapan yönetici-öğretmen (n:9),
BİLSEM'de eğitime devam eden öğrenci (n:40) ve bu öğrencilerin velilerinden (n:29)
oluşmaktadır. Araştırmada katılımcılara demografik bilgi formunun yanı sıra yönetici ve
öğretmenler BİLSEM Örgütsel Etkililik Yönetici-Öğretmen Ölçeği (57 madde), öğrencilere
BİLSEM Örgütsel Etkililik Öğrenci Ölçeği (38 madde) ve velilere BİLSEM Örgütsel
Etkililik Veli Ölçeği (31 madde) anketi uygulanmıştır. Araştırmanın yürütülebilmesi için
araştırmaya başlamadan önce Munzur Üniversitesi Etik Kurulu'ndan gerekli izn alınmıştır.
Araştırmaya dâhil edilen katılımcılar çalışmaya gönüllülük esasıyla dâhil edilmişlerdir.
Çalışma sonucunda "BİLSEM Örgütsel Etkililik Yönetici-Öğretmen Ölçeği", alınan
ortalama puanlar ile "BİLSEM Örgütsel Etkililik Öğrenci Ölçeği" ve "BİLSEM Örgütsel
Etkililik Veli Ölçeği" ölçekleri ortalama puanları arasında negatif yönde anlamlı düzeyde
ilişki olduğu gözlenmiştir (p <0,05). "BİLSEM Örgütsel Etkililik Öğrenci Ölçeği", alınan
ortalama puanlar ile "BİLSEM Örgütsel Etkililik Veli Ölçeği" ölçekleri ortalama puanları
arasında negatif yönde, kuvvetli anlamlı düzeyde ilişki olduğu gözlenmiştir (p <0,05).
BİLSEM Yönetici ve öğretmenlerine göre BİLSEM'ler amaç (X=3,81) ve iklim (X=4,50)
boyutunda etkili kurumlardır. En az etkili boyut süreç boyutu (X=3,61) olduğu gözlenmiştir.
BİLSEM velilerine göre BİLSEM'ler iklim, amaç ve süreç alt boyutları büyük ölçüde
etkilidir. Daha az etkili olan boyut ise örgütlenme boyutudur. BİLSEM öğrencilerine göre
BİLSEM'ler amaç ve iklim alt boyutlarında büyük ölçüde etkilidirler. En az etkili olan
boyutlar ise örgütlenme ve süreç alt boyutlarıdır.
Bu araştırmayla öğretmen-yönteci, veli ve öğrenci algılarına göre Tunceli Hacı
Bektaş Veli BİLSEM'i etkili bir okul konumundadır. Yapılması gereken ilgili kurum ve
kuruluşlar ile ebeveynlerin daha yüksek düzeyli etkili bir BİLSEM için güçlü bir iş birliğine
gitmeleridir.

Abstract:
It is known that gifted individuals have existed for centuries and have played
important roles in the development and progress of societies. In recent years, there has been
a need for education systems that provide the environment and conditions in which gifted
children can express themselves easily, that can help them overcome the problems and
incompatibilities they are exposed to in their formal education, and that can reveal and
develop their superior talents and capacities in creativity under the guidance of teachers
specialised in the education of gifted children. BİLSEMs are the most systematic among the
educational activities carried out in this field in Turkey. In this study, the purpose,
organization, process and climate dimensions of the organizational effectiveness of Science
and Art Centers that provide education to gifted children in Turkey; It is aimed to examine
and evaluate according to the opinions of administrators, teachers, parents and students. In
other words, it was aimed to determine the effectiveness level of Tunceli Hacı Bektaş Veli
Science and Art Center (BİLSEM) according to the perceptions of administrators, teachers,
parents and students. This research is a descriptive study conducted in the scanning model.
The universe of the research consists of the administrator teacher (n:9) working in BİLSEM
in Tunceli, the teacher-student (n:40) continuing education in BİLSEM and the parents of
these students (n:29) in the first semester of the 2022-2023 academic year. consists of. In
addition to the demographic information form, the BİLSEM Organizational Effectiveness
Manager-Teacher Scale (57 items) was applied to the administrators, the BİLSEM
Organizational Effectiveness Student Scale (38 items) to the students, and the BİLSEM
Organizational Effectiveness Parent Scale (31 items) to the parents, in addition to the
demographic information form. In order to carry out the research, ethics committee approval
was obtained from the Munzur University Ethics Committee before starting the research.
Participants included in the study were included in the study on a voluntary basis. As a result
of the study, it was observed that there was a significant negative correlation between the
average scores of the "BİLSEM Organizational Effectiveness Manager-Teacher Scale" and
the average scores of the "BİLSEM Organizational Effectiveness Student Scale" and
"BİLSEM Organizational Effectiveness Manager-Teacher Scale" (p <0.05). It was observed
that there was a negative, strong and significant relationship between the average scores of
the "BİLSEM Organizational Effectiveness Student Scale" and the average scores of the
"BİLSEM Organizational Effectiveness Parent Scale" scales (p <0.05). According to
BİLSEM administrators and teachers, BİLSEMs are effective institutions in terms of
purpose (X=3.81) and climate (X=4.50). It was observed that the least effective dimension
was the process dimension (X=3.61). According to BİLSEM parents, BİLSEMs climate,
purpose and process sub-dimensions are highly effective. The less influential dimension is
the organizational dimension. According to this research, Tunceli Haci Bektas Veli Bilsem
is an effective school, according to perceptions of teacher-administrator, parents and student.
What needs to be done is a strong cooperation between relevant institutions and
organizations and parents for higher-level effective BILSEM.