Tonyukuk yazıtının söylem analizi -liderlik örneğinde-
Discourse analysis of Tonyukuk inscription -in terms of leadership-
Yazar: SEVİM ÖZÜM GENÇ
Danışman: PROF. DR. BÜLENT GÜL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Eski Türkçe = Old Turkish ; Liderlik = Leadership ; Metin dil bilim = Text linguistics ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Tonyukuk Yazıtları = Tonyukuk Inscriptions ; Yazıtlar = Inscriptions

Özet:
İnsanoğlunun varlığından bu yana her toplumda nizamın ve otoritenin sağlanabilmesi için bir liderin ön plana çıktığı ve gruplar hâlinde yaşayan toplulukları ise bu öne çıkan veya halk tarafından öne çıkarılan liderlerin yönettiği açıkça görülmektedir. İhtiyaç doğrultusunda belli özelliklere sahip lider olarak öne çıkan kişilerin karakterleri birbirlerinden farklı veya benzer olarak, aynı zamanda toplumdan topluma farklılıklar göstererek birtakım özellikler barındırabilmektedir. Dolayısıyla toplumların kendi içinde dinamikleri, yani gelenek görenekleri de değişkenlik gösterdiği için seçilen liderler de farklı karakter özellikleri gösterebilmektedir. Bu liderler ve özelliklerini incelediğimizde farklılıklar birbirinden farklı liderlik özelliklerini veya benzerlikler ise ortak özellikleri belirlememizi sağlayabilmiştir. Bunun benzer ve farklı özelliklerin sonucunda da liderlik türlerine göre farklı sınıflandırmalar yapabilmekteyiz. Toplumlarda farklılıklar gösteren liderlik özellikleri Türk liderleri incelediğimiz zaman da görülebilmekte ve Türk toplumunda görülen liderlik özellikleri de farklı liderlik türü sınıflandırmalarını doğurmaktadır. Bilge Tonyukuk'u karakterindeki ve liderlik vasfındaki özellikleri doğrultusunda değerlendirip hangi liderlik türüne daha yakın olduğunu incelemenin doğru olduğunu düşünmekteyiz. Bu çalışma da öncelikle liderliğin ne demek olduğu aynı zamanda türleri ve sınıflandırmaları incelenecek her bir liderlik türünün özelliklerinden bahsedilecek, ardından Tonyukuk'un kim olduğu ve nasıl bir lider olduğundan bahsedilecektir. 
Sonrasında Tonyukuk yazıtındaki satırların söylem analizi yapılacak ve hermeneutik teknikler çerçevesinde incelenerek Tonyukuk'un hangi liderlik türü özelliklerini barındıran bir lider olduğu konusu tespit edilmeye çalışılacaktır.

Abstract:
Since the beginning of human existence, in every society, it is evident that a leader stands out to maintain authority and order and this remarkable leader governes communities living in groups for centuries. Due to a specific need and according to the society in which they live, the characteristics of those who stand out as a leader may be different from each other, but they may also have some similarities. We can therefore observe the different characteristics of the elected leaders because each community has its own dynamic, in other words its own traditions. When analyze these leaders and their characteristics, the differences have allowed us to identify different characteristics of leadership and the similarities have allowed us to identify common characteristics as well. Leadership characteristics that differ in the societies can also be observed when we analyze Turkish leaders and these leadership characteristics seen in Turkish society give rise to some classifications about different types of leadership. We think that it would be appropriate to evaluate Bilge Tonyukuk to find out what type of leadership represents him, given his characteristics and leadership qualities. In this study, first of all, we will focus on what leadership means. Some types and classifications of leadership will be examined and characteristics of each leadership type will be mentioned. Right after we will discuss who Tonyukuk is and what type of leader he is. 
Then some of the lines in the Tonyukuk inscription will be examined within the scope of discourse analysis and hermeneutic techniques and we will try to determine the type of leadership corresponding to the characteristics of Tonyukuk.