Obsesif kompulsif bozuklukta çalışma belleği, dikkat ve inhibisyon süreçlerinin olaya ilişkin beyin potansiyelleri ile incelenmesi
Investigation of working memory, attention and inhibition processes by event related brain potentials in obsessive compulsive disorder
Yazar: HANİFE YASEMİN KESKİN ERGEN
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE DEVRİM ÜÇOK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Çalışma belleği = Working memory ; İnhibisyon = Inhibition

Özet:
Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) fronto-striatal devrelerdeki anormallikle ilişkili yineleyici düşünce ve eylemlerin inhibisyonunda bozuklukla karakterizedir. Ancak OKB'de saptanan bu bilişsel bozuklukların altında yatan beyin süreçleri henüz aydınlatılamamıştır. Bu çalışmada OKB'de çalışma belleği, dikkat ve inhibisyon süreçlerinin olaya ilişkin potansiyeller aracılığıyla (OİP) incelenmesi amaçlanmıştır. İlaç kullanmayan ve eş tanısı bulunmayan 68 OKB hastası ve 54 kontrolden 30 kanal EEG kaydı alındı. Katılımcılara ?bas? uyaran olasılığının %50 ve %80 olduğu iki tip bas/basma paradigması, sürekli performans testi (SPT) ve 0-geri ve 2-geri testleri olmak üzere iki N-geri görevi uygulandı. Bas/basma görevleri ve SPT'de OKB hastalarının reaksiyon zamanları kontrollere göre uzundu. Diğer performans değerleri gruplar arasında farklılık göstermedi. Hastaların N2 ve P3 genlikleri %50 bas görevinde kontrollerden farksız iken, inhibisyonun güçleştirildiği %80 bas görevinde kontrollere göre düşme gösterdi. Ayrıca hastaların P3 genliği uyaran tipi ve olasılıktan bağımsız olarak frontalde kontrollere göre yüksek, santro-pariyetalde ise düşüktü. Bu bulgu önceki çalışmalarda bildirilen frontal aktivite artışı bulguları ile uyumludur. N-geri görevlerinde artan bellek yükü ile birlikte P3 genliği azalırken, geç yavaş dalga genliği artış gösterdi. OKB hastalarında P3 genliğindeki azalmanın daha düşük, geç yavaş dalga genliğindeki artışın ise daha yüksek olması, çalışma belleği süreçlerinin etkinliğindeki düşüşün kompanse edilmesi ile ilgili olabilir. Bu çalışma nöropsikolojik testler ile eş zamanlı OİP ölçümleri aracılığıyla OKB hastalarında motor yanıtın yürtülmesi ve inhibiyonu ve çalışma belleği süreçlerinde farklılık olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Obsessive-compulsive disorder (OCD) is characterized with impaired inhibition of repetitive thoughts and behaviors related to functional abnormalities of the fronto-striatal circuits. However, brain processes underlying these cognitive deficits could not be clarified yet. This study was aimed to investigate working memory, attention and inhibition processes in OCD by event-related potentials (ERPs). Thirty-channel EEG was recorded from 68 drug-free OCD patients without any comorbidity and 54 controls. Two types of Go/Nogo paradigms with Go probabilities of 50% and 80%, a continuous performance test (CPT) and two n-back tasks including 0-back and 2-back conditions were applied. In Go/Nogo paradigms and CPT, OCD patients had longer reaction times compared to controls. Other performance values did not differ among groups. In 50% Go task N2 and P3 amplitudes were comparable between groups, whereas in 80% Go task with high inhibitory demand patients had reduced N2 and P3 amplitudes. Independent from stimulus type and probability, patients showed frontal increase and centro-parietal decrease in P3 amplitude compared to controls. This finding is in accordance with higher frontal activity reported by previous studies. In N-back tasks, with increasing memory load P3 amplitude decreased and late slow-wave amplitude increased. In OCD patients P3 amplitude reduction was lower and slow-wave amplitude increase was higher compared to controls, which might be related to compensation for reduced efficiency of working memory processes. By using simultaneous ERP measurements with neuropsychological tests, this study reveals that there are differences in execution and inhibition of motor response and working memory processes in OCD patients.