Farklı öğretim yaklaşımlarının öğrencilerin fen bilgisi dersi dolaşım sistemi konusundaki bilişsel yapılarına etkilerinin araştırılması
Investigation of the effect of different teaching approaches on the students' cognitive structure in the topic circulatory system in science course
Yazar: ERDAL TONGAÇ
Danışman: DOÇ.DR. MEHMET BAHAR
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı farklı öğretim yaklaşımlarının (düz anlatım, düz anlatımve kavram haritası, düz anlatım ve kavram haritası ile işbirlikli öğrenme) 6. sınıföğrencilerin fen bilgisi dersi, dolaşım sistemi konuşunda oluşan bilişsel yapılarınaetkisini araştırmaktır.Araştırmanın evrenini stanbul ili Anadolu yakasındaki Kartal ilçesi'ndebulunan Marmara lköğretim Okulu'nun altıncı sınıfında okuyan öğrencileroluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise yine aynı okulda 2005-2006 eğitimöğretim yılında rasgele seçilen 6/A, 6/B ve 6/C sınıflarında okuyan toplam 110öğrenci oluşturmaktadır. Örneklemde ?Vücudumda Neler Var? Çevremizi NasılAlgılıyoruz?? ünitesi ?Hücrelerimizle Organlarımız Arasında Gerekli MaddeleriTaşıyan Sistem: Dolaşım Sistemi? konusunda 6/B sınıfında bulunan öğrencilere(Kontrol Grubu) düz anlatım, 6/A sınıfında bulunan öğrencilere düz anlatım vekavram haritaları (1. Deney Grubu) ve 6/C sınıfında bulunan öğrencilere (2. DeneyGrubu) düz anlatım, kavram haritaları ve işbirlikli öğrenme tekniği kullanılarak dersişlenmiştir.Öğrencilerin bilişsel yapılarındaki kavramlar arasında kurdukları ilişkileriortaya koymak amacı ile de araştırmacı tarafından geliştirilen Kelime ilişkilendirmeTesti (K T) kullanılmıştır. K T, ön ve son test olarak kontrol ve deney gruplarınauygulanmıştır. K T' ten elde edilen cevaplar kullanılarak anahtar kavramlar içinverilen cevap kelimelerini gösteren Frekans Tabloları hazırlanmış, her anahtarkavram için verilen farklı cevap kelimeler tespit edilmiştir. Tüm bunlara ilavetenfrekans tablolarındaki veriler ışığında hem ön K T hem de son K T için kontrol vedeney gruplarının bilişsel yapısını ortaya koyan Zihin Haritaları çizilmiştir.Araştırmada elde edilen sonuçlar, öğretim yaklaşımının bilişsel yapıdakavramlar arasındaki ilişkilendirmeyi etkilediğini göstermiştir. Başka bir ifade ileöğrencilerin Ön-K T zihin haritalarında belirgin bir farklılık yokken i) Son-K T zihinharitalarında 1. Deney Grubundaki öğrencilerin zihin haritalarının Kontrol grubuöğrencilerin zihin haritasından, ii) 2. Deney Grubu öğrencilerinin zihin haritalarının1. Deney Grubu öğrencilerinin zihin haritasından daha ağsı (dallanmış, networkyapıda) olduğu görülmüştür. Sonuçların Fen Eğitimi açısından önemi eleştirel birbakış açısı ile ele alınarak bazı önerilerde bulunulmuştur. .Anahtar Kelimeler: Kavram haritaları, işbirlikli öğrenme, kelime ilişkilendirmetesti, bilişsel yapı, öğretim tekniği.

Abstract:
The aim of this research was to investigate the effects of different teachingapproaches (such as direct expression, direct expression and concept maps, directexpression and concept maps with cooperative leanrning) on 6th grade students?cognitive structures occured in the topic of circulatory system in the science course.6th grade students of Marmara Primary School, placed in Kartal district ofAnatolian side of stanbul City, the univers of this research was. Again in the sameschool in 2005-2006 Education and Teaching year totaly 110 students attending 6A,6B and 6C classes which were randomly chosen form the sample of this research. Inthis sample, the unit called ?What are there in my body? How do we perceive ourenvironment??, in the subject of circulation system which carries essential substancesbetween our organs and our cells. Students in class 6/B were taught by usinglecturing approach (Control Group), students in class 6/A (1. Experimental Group)were taught by using lecturing approach as well as concept maps and students inclass 6/C (2. Experimental Group) were taught by using lecturing approach, conceptmaps and cooperative learning approach together.Word Association Tests (WAT), developed by the researcher were used inorder to show the relationship between concepts in the students?cognitive structures.WAT were applied as pretest and post test to all groups. Frequency charts thatdisplay responses of words given for each key concepts in the WAT were prepared.Different responses of words for each key concept were discovered. In addition,mind maps, showing cognitive structure of groups for either pre-WAT and post-WAT, were drawn in the light of the data shown in the frequency charts.Results obtained from this research showed that teaching approach affectedthe association between concepts in the students? cognitive structure. In other wordswhile there wasn?t obvious difference in pre-WAT mind maps of students, in thepost-WAT mind maps were seen that, i) mind maps of 1. experimental group weremore like network structure than the mind maps of the control group, also mind mapsof the students in the 2. experimental group were more like network than the mindmaps of students in the 1. experimental group. Importance of these results in terms ofeducation of science were taken into account with a critical point of view and somesuggestions were given.Keywords: Concept maps, cooperative learning, word association tests, cognitivestructure, teaching technique.