Çağdaş dönem Sünnî-Şiî tefsir mukayesesi (Menâr ve Mîzân tefsir örneği)
Comparison of Sunni-Siah tafsir in the contemporary period (Samples of Menâr and Mîzân tafsir)
Yazar: İMRAN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN MOLLAİBRAHİMOĞLU
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mezhepler = Sects ; Muhammed Abduh = Muhammed Abduh ; Reşid Rıza = Reşid Rıza ; Sünnilik = Sunnism ; Tabatabai, Muhammed Hüseyn = Tabatabai, Muhammed Hüseyn ; Tefsir = Commentary ; Ulumu`l-Kur`an = Ulumu`l-Kur`an ; İslamiyet = Islam ; Şia = Şia

Özet:
Din, insanlar için vardır. İnananların, dinlerini ve kitaplarını daha iyi daha doğru anlamaları için bazı metotlar geliştirmeleri, böylece murat olunanı tespit etmeleri ve karşılaştıkları problemlere bu yolla çözüm aramaları tabiî bir durumdur.

Bu çalışmada; Abduh-Reşid Rızâ'nın Tefsîru'l-menâr ve Tabâtabâî'nin el-Mîzân fî tefsîri'l-Kur'ân adlı tefsirleri 'ulûmü'l-Kur'ân ve bazı tefsir problemleri açısından mukayese edilmiştir. Çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır.

Girişte, çalışmanın amacı, yöntemi ve kapsamı belirtilmiştir.

Birinci bölümde, Abduh-Reşid Rızâ ve Tabâtabâî'nin hayatları, Menâr ve Mîzân tefsirleri tanıtılmış ve Mîzân tefsiri daha detaylı bir şekilde ele alınmıştır.

İkinci bölümde, ulûmü'l-Kur'ân konuları ele alınmış, müfessirlerin öncelik verdikleri konular dikkate alınmak suretiyle başlıklar belirlenmiştir. Ele alınan başlıklar/konular İslâm düşüncesinde nasıl tartışıldığına kısaca değinildikten sonra iki tefsirdeki görüşler mukayese yapılmıştır.

Üçüncü bölümde, akıl din ilişkisi, mezhep taassubu ve kadın konusunu müfessirlerin tefsirlerinde nasıl izah ettikleri ortaya konulurken; imâmet, nübüvvet, velâyet ve mut'a nikâhı başlıklarında mezhebî tercihlerinin kendilerini nasıl etkilediği tespit edilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Çağdaş Dönem, Tefsir, Ulûmü'l-Kur'ân, Bazı Tefsir Problemleri, Mukayese, Sünnî, Şiî, Mezhep Farklılığı, Abduh, Reşid Rızâ, Tabâtabâî

Abstract:
Religion exists for people. It is natural for believers to develop some methods in order to better understand their religion and books, to identify the purpose and to seek solutions to the problems they face.

In this study, Abduh-Reşid Rızâ's tafsir named Tefsîru'l-menâr and Tabâtabâî's tafsir named al-Mîzân fî tafsîri'l-Qur'an are compared in terms of 'ulumu'l-Qur'an' and some tafsir problems. The study consists of introduction and three chapters.

In the introduction part, the purpose, method and scope of the study are specified.

In the first chapter, the lives of Abduh-Reşid Rızâ and Tabâtabâî, Menâr and Mîzân tafsirs are introduced and Mîzân tafsir is discussed in more detail.

In the second chapter, the titles of ulumu'l-Qur'an are discussed, and the titles have been determined by taking into consideration the subjects that the commentators give priority. After briefly mentioning how the titles / topics addressed are discussed in Islamic thought, comparisons have been made by giving the views of three scholars.

In the third part, while explaining how the communicators explain the relationship between reason and religion, sects and women, it is tried to be determined how the sectarian preferences affect their thought on the titles of imamate, the being a messenger of God, custody and mut'ah marriage (temporary marriage).

Key Words: Contemporary Period, Tafsir, Ulumu'l-Qur'an, Some Commentary Problems, Comparison, Sunni, Siah, Sect Difference, Abduh, Reşid Rızâ, Tabâtabâî