KOBİ'lerde örgütsel maharet ve çeviklik: Kültürlerarası karşılaştırma
Organizational ambidexterity and agility in SMEs: Cross-cultural comparison
Yazar: ARİF DAMAR
Danışman: PROF. DR. RİFAT İRAZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Birleşik Krallık = United Kingdom ; Entelektüel sermaye = Intellectual capital ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Rekabet = Competition ; Rekabetçi avantaj = Competitive advantage ; Türkiye = Türkiye ; Örgütsel ustalık = Organizational ambidexterity ; Örgütsel çeviklik = Organizational agility

Özet:
Küreselleşme ve artan rekabet ortamı ile birlikte, öğrenmek ve bilmek işletmelerin rekabet güçlerini arttırmalarını ve rekabet avantajı yakalamalarını kolaylaştırmaktadır. Bu bağlamda öğrenen, sahip oldukları bilgiyi derleyen, işleyen örgütler, dış çevre şartlarına ve müşterilerin değişen talep ve beklentilerine uyum sağlamakta, mevcut ve yeni üretim faaliyetlerinde farklı süreç ve yöntemleri kullanmaktadırlar. Çünkü öğrenmeyle birlikte işletmeler bugünü ve geleceği değerlendirip çevresel değişimlere, belirsizliklere karşı doğru, zamanında ve etkin cevap verebilme yeteneğine sahip olmaktadırlar. KOBİ'lerin deneyimlerini, entelektüel sermayelerini ve sahip oldukları teknik bilgilerini amaç ve hedefleri doğrultusunda kullanabilmeleri, işletmelerin geliştirici ve keşfedici faaliyetleriyle ve çevresel belirsizliklere, çalkantılı piyasalarda hızlı, yetkin, esnek, cevap verebilir becerileriyle mümkündür. Bu bilgiler ışığında araştırmanın sorunsalını "KOBİ'lerin örgütsel maharet, örgütsel çeviklik ve entelektüel sermaye düzeylerinin rekabet avantajına etkisi var mıdır?" ve "Türkiye (TR) ve Birleşik Krallık (BK)'ta faaliyet gösteren KOBİ'ler arasında araştırma değişkenleri açısından farklılıklar var mıdır?" şeklinde belirlenmiştir.
Çalışma, ampirik bir araştırma niteliğindedir. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket yöntemi kullanılmaktadır. Kolayda örnekleme yöntemiyle Türkiye ve Birleşik Krallık'ta faaliyet gösteren KOBİ'lerde yönetici pozisyonunda çalışan toplam 792 kişiye anket uygulanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, t-testi, doğrulayıcı faktör analizleri ve önerilen modelin yapısal geçerliliğini sınamak amacıyla yapısal eşitlik modellemesi (YEM) kullanılmıştır.
Analiz sonuçlarına göre, rekabet avantajının entelektüel sermaye, örgütsel maharet, örgütsel çeviklik tarafından açıklanan varyansı Türkiye için 0,62 ve Birleşik Krallık için 0,73 olarak tespit edilmiştir. Bu bağlamda Türkiye'de faaliyet gösteren KOBİ'lere kıyasla, Birleşik Krallık'ta faaliyet gösteren KOBİ'lerin sahip oldukları entelektüel sermayeyi kullanarak, mevcut kaynakları geliştirirken yeni kaynaklar keşfederek, bugünü ve geleceği eş zamanlı planlayıp, yöneterek ve çevresel değişikliklere esnek, doğru, hızlı bir şekilde uyum sağlayarak rekabet avantajı elde etmeleri daha kolaydır. Ayrıca entelektüel sermaye, örgütsel maharet, örgütsel çeviklik ve rekabet avantajı arasında pozitif ilişkiler olduğu ancak örgütsel maharetin rekabet avantajına doğrudan etkisinin her iki ülke açısından istatistiksel olarak anlamsız olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
With globalization and increasing competition, learning and knowing make it easier for enterprises to increase their competitive power and gain competitive advantage. In this context, organizations which learn, compile and process their knowledge adapt to external environmental conditions, the changing demands and expectations of customers and use different processes and methods in the existing and new production activities of the enterprise. Because with learning, enterprises have the ability to evaluate the present and the future and respond accurately, on time and effectively against environmental changes and uncertainties. It is possible for SMEs to use their experience, intellectual capital and technical knowledge in line with their goals and objectives, with the exploitative and exploratory skills of enterprises and their fast, competent, flexible, responsive skills in turbulent markets. In line with this information, the research question is determined as "Do organizational ambidexterity, organizational agility and intellectual capital of SMEs have an effect on competitive advantage?" and "Are there differences in terms of research variables among SMEs operating in the UK and Turkey?".
In this study, which is an empirical research, survey technique was used as a data collection tool. A questionnaire was applied to 792 managers working in managerial positions in SMEs operating in Turkey and the UK by using convenience sampling method. Descriptive statistics, independent groups t-test, confirmatory factor analysis and Structural Equation Modeling (SEM) was used to test the structural validity of the proposed model.
According to the results, the variance of competitive advantage explained by intellectual capital, organizational ambidexterity and organizational agility has been determined as 0,62 for Turkey and 0,73 for the UK. In this context, compared to SMEs operating in Turkey, it is easier for SMEs operating in the UK to gain a competitive advantage by using their intellectual capital, exploring new resources while developing existing resources, planning and managing the present and the future simultaneously and adapting to environmental changes flexibly, accurately and quickly. In addition, it has been concluded that there are positive relationships among intellectual capital, organizational ambidexterity, organizational agility and competitive advantage, but the direct effect of organizational ambidexterity on competitive advantage is statistically insignificant for both countries.