İktisadi büyüme sağlık ve çevresel tahribatın karşılıklı ilişkisi: Ampirik bir değerlendirme
The i̇nterrelationships between economic growth, health and environmental degradation: An empirical evaluation
Yazar: ZAHRA FOTOUREHCHİ
Danışman: DOÇ. DR. ZAFER ÇALIŞKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Büyüme = Growth ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Sağlık sorunları = Health problems ; Çevre = Environment ; Çevre kirliliği = Environmental pollution ; Çevre sorunları = Environmental problems ; Çevresel Kuznets Eğrisi = Environmental Kuznets Curve

Özet:
Bu tezin temel amacı, iktisadi büyüme ile çevresel tahribat arasındaki geri dönüşlü etkileri beşeri sermeyenin bir unsuru olan sağlık aracılığıyla ve söz konusu ilişkinin iktisadi yakınsama üzerinde olan etkisini 1995-2010 dönemi kapsayan 60 gelişmekte olan ülke için incelemektir. Bu ise iktisadi büyüme, sağlık ve çevresel tahribat arasındaki karşılıklı/iç ilişkinin incelenmesini gerektirmektedir.
Tezde öncelikle iktisadi büyüme-çevresel tahribat (Çevresel Kuznets Eğrisi (ÇKE) hipotezi), sağlık-iktisadi büyüme ve beşeri sermaye-iktisadi büyüme arasındaki ikili ilişkiler, sırasıyla indirgenmiş form ÇKE, sağlık üretim fonksiyonu ve genişletilmiş Solow büyüme tek denklemler modelleri çerçevesinde incelenmiştir. Ancak ikili ilişkiler iktisadi büyüme, sağlık ve çevresel tahribat arasındaki iç/karşılıklı ilişkinin incelenmesi için yeterli olmadığından, iki Eşanlı Denklemler Modeli (EDM) formüle edilmiştir.
Sonuçlar CO2 salımı için ters-U ÇKE ve PM10 için U karşı ÇKE'ni göstermektedir. ÇKE gibi aynı şekilde ters-U Sağlık Kuznets Eğrisi (SKE) doğumda yaşam beklentisi ve bebek ölüm oranı için elde edilmiştir. Sonuçlar ÇKE ve Sağlık Kuznets Eğrisinin şeklilerinin ve dönüm noktalarının hava kirleticilerin ve sağlık proksi değişkenlerinin türüne bağlı olarak değiştiğini göstermektedir. Bu durum çevresel tahribat ve sağlık durumu için özgün ÇKE ve SKE'nin olmadığını göstermektedir. Sonuçlar ayrıca iktisadi büyüme ile sağlık arasında pozitif dolaysız nedensellik/geri dönüşlü ilişkisinin ve iktisadi büyüme ile çevresel tahribat arasında dolaysız pozitif ve dolaylı ters nedensellik ilişkisinin olduğunu göstermektedir. İktisadi büyümenin çevresel tahribatı artmasına rağmen, yakınsama hızının azalmaması ve ÇKE'nin CO2 için oluşması, iktisadi büyüme ile çevresel tahribat arasında pozitif dolaylı geri dönüşlü etkilerin negatif dolaysız etkilere göre daha güçlü olduğu göstermektedir.


Anahtar Sözcükler
İktisadi Büyüme, Çevresel Tahribat, Sağlık, Yakınsama, Çevresel Kuznetst Eğrisi,Sağlık Kuznets Eğrisi.

Abstract:
The main goal of this thesis is the analysis of the feedback effects between economic growth and environmental degradation through health that is one of human capital elements and considered relationship consequences on economic convergence process during the period 1990-2010 for 60 developing countries. This requires examining the interrelationships between economic growth, health, and environmental degradation. 
We first look at the bilateral relationships between economic growth-environmental degradation (the Environmental Kuznets Curve (EKC) hypothesis), economic growth-health status and human capital–economic growth in framework of reduced form EKC, health production function and extended Solow single equations models respectively, However, this remains insufficient because the bilateral links do not take into account the interrelationships between health, environment and economic growth. To investigate this, we formulate two Simultaneous Equations Model (SEM).
Our results show that there are inverse-U shaped EKC for CO2 emission and U shaped anti EKC for PM10, like EKC we found inverse Health Kuznets Curve (HKC) for both of life expectancy at birth and infant mortality. According to our findings, the turning points and forms of EKC and HKC change based on the type of pollutants and health proxy variables. Therefore, there are not specific EKC and HKC for health status and environmental degradation.
Furthermore, our results show the positive direct causality relationship/feedback effects between economic growth and health, also positive indirect and reverse direct causality relationships between economic growth and environmental degradation. Although economic growth increases environmental degradation, sustaining the convergence process of developing countries and reaching the Environmental Kuznets Curve to turning point of CO2 emission represent stronger indirect causality/feedback effects between economic growth and environmental degradation than its direct feedback effects.



Key Words
Ecomomic Growth, Envirnomental Degradation, Health, Convergence, Envirnomental
Kuznets Curve, Health Kuznets Curve.