Sosyoekonomik açıdan dezavantajlı bölgede yaşayan çocukların anlatı becerileri ile erken okuryazarlık becerilerinin incelenmesi
Investigation of the narrative skills and early literacy skills of children living in socioeconomic disadvantaged regions
Yazar: ŞULE ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. SANİYE BENCİK KANGAL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anlatı becerileri = Narrative skills ; Dezavantajlı gruplar = Disadvantaged groups ; Dil gelişimi = Language development ; Erken okuryazarlık becerileri = Early literacy skills ; Hikaye anlatma = Story telling ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Sosyoekonomik sorunlar = Socio-economic problems

Özet:
Bu araştırmanın amacı sosyo-ekonomik açıdan dezavantajlı bölgede bulunan 5 yaş çocuklarının erken okuryazarlık ve öykü anlatma becerilerini detaylı bir şekilde incelemek ve aralarındaki ilişkiyi araştırmaktır. Çocukların erken dönem dil becerilerinin okuryazarlık becerilerini öngördüğü kanıtlanmış olmakla birlikte, okul öncesi sözel anlatı becerilerinin dil ile erken okuryazarlık arasındaki ilişkisindeki rolü hakkında çok az şey bilinmektedir. Ayrıca bu becerilerin çocukların ileriki dönem akademik başarısı ve okuryazarlık becerileri üzerinde etkisi çalışmalarla kanıtlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Ankara İli Altındağ İlçesi'nde sosyo-ekonomik açıdan dezavantajlı olan bir bölgede MEB'e bağlı bağımsız bir anaokuluna devam eden çocuklar oluşturmaktadır. Bu araştırma çocukların anlatı becerileri ve erken okuryazarlık becerilerini desteklemek amacıyla bir eğitim programı hazırlayıp uygulamak amacıyla başlamış ancak Pandemi (Covid 19) süreci nedeniyle 4 hafta boyunca uygulanan 8 haftalık eğitim programına son verilmiştir. Bu çalışmanın örneklemini eğitim programı uygulamak amaçlı oluşturulan deney ve kontrol grubunda yer alan 43 (kız=22, erkek=21) çocuk oluşturmaktadır. Bu araştırmada çocukların erken okuryazarlık becerileri Kargın, Ergül, Büyüköztürk ve Güldenoğlu tarafından geliştirilen "Erken Okuryazarlık Testi (EROT)" ve Karaman tarafından geliştirilen  "Erken Okuryazarlık Becerilerini Değerlendirme Aracı" kullanılmıştır.  Çocukların öykü anlatmalarını sağlamak için Mercer Mayer (1969) tarafından oluşturulan "Frog Where Are You" (Kurbağa Neredesin) isimli resimli yazısız kitap; çocukların anlatılarının analizi için ise Işıtan (2010) tarafından geliştirilen "Öykü Anlatma Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda alt sosyo-ekonomik düzeyden gelen çocukların anlatı becerileri ve erken okuryazarlık becerilerinin anne öğrenim düzeyinden ve sosyo-ekonomik koşullardan etkilendiği görülmüştür. Ayrıca çocukların anlatı becerileri ve erken okuryazarlık becerileri arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine in detail the early literacy and storytelling skills of socioeconomically disadvantaged preschool children's and to investigate the relationship between narrative skills and early literacy skills. While it has been proven that children's early language skills predict literacy skills, little is known about the role of preschool verbal narrative skills in the relationship between language and early literacy. In addition, the effects of these skills on children's future academic success and literacy skills have been proven by studies. The study group of the research consists of children attending an independent kindergarten affiliated to the Ministry of National Education in a socioeconomically disadvantaged region in Altındağ District of Ankara. This research started to prepare and implement a training program to support children's narrative skills and early literacy skills, but the 8-week training program, which was implemented for 4 weeks, was terminated due to the Pandemic (Covid 19) process. The sample of this study consists of 43 (girl=22, boy=21) children in the experimental and control groups created to implement the education program. In this study, children's early literacy skills measured with "Early Literacy Test (EROT)" developed by Kargın, Ergül, Büyüköztürk and Güldenoğlu and "Early Literacy Skills Assessment Tool" developed by Karaman. The picture-free book "Frog Where Are You" created by Mercer Mayer (1969) were used to get children to tell stories. For the analysis of children's narratives, the "Story Telling Evaluation Form" developed by Işıtan (2010) was used. As a result of the research, it was seen that the narrative skills and early literacy skills of the children from the lower socioeconomic level were affected by the mother's education level and socioeconomic conditions. In addition, a positive relationship was found between children's narrative skills and early literacy skills.