Otizmli çocuklara toplumsal uyarı işaretlerinin öğretiminde geleneksel ve gömülü öğretimle sunulan sabit bekleme süreli öğretimin etkililik ve verimliliklerinin karşılaştırılması
A comparison of the traditionally presented constant time delay intruction and constant time delay instruction with embedded teaching on teaching community alert signs to children with autism spectrum disorders
Yazar: ŞERİFE ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. ARZU ÖZEN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uygulamalı Davranış Analizi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Gömülü öğretim = Embedded  instruction ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Sabit bekleme süreli eğitim = Constant time delay education ; Toplumsal uyarı işaretleri = Community sign ; Verimlilik = Productivity ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; İşaretleme dili = Markup language

Özet:
Bu araştırmada, otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklara toplumsal uyarı işaretlerinin isimlerinin öğretiminde yapılandırılmış olarak masa başında art arda sunulan ve oyun içine gömülerek dağınık denemelerle sunulan sabit bekleme süreli öğretim (SBSÖ) uygulamalarının etkililik ve verimlilikleri karşılaştırılmıştır. Ayrıca, çocuklara öğretimi hedeflenen tüm toplumsal uyarı işaretlerinin işlevine yönelik hedeflenmeyen bilgi sunumu yapılmıştır. Çalışmanın sosyal geçerlik verisinin toplanması sürecinde ise araştırmaya katılan deneklerin yeni bir öğretim setini hangi öğretim yöntemiyle öğrenmeyi tercih ettikleri belirlenmiş ve deneklere tercih ettikleri öğretim yöntemiyle yapılan öğretim oturumlarında hedeflenmeyen bilgi sunumu gerçekleştirilmiştir. 

Araştırma yaşları 36 -74 ay arasında değişen dört OSB olan erkek denek ile yürütülmüştür. Araştırmanın modeli tek denekli araştırma yöntemlerinden uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modelidir. Araştırma; başlama düzeyi, öğretim, genelleme, izleme evrelerinden oluşmaktadır. 

Araştırma bulguları, OSB olan çocuklara toplumsal uyarı işaretlerinin öğretiminde SBSÖ'in masa başında yapılandırılmış olarak ve oyun içine gömülerek dağınık denemelerle sunulmasının üç denek için etkililiğinin farklılaşmadığı yönündedir. Bir başka deyişle, SBSÖ'in masa başında yapılandırılmış olarak sunulmasıyla, oyun içine gömülerek dağınık olarak sunulması OSB olan üç çocuğun toplumsal uyarı işaretlerini öğrenmesinde eşit derecede, bir denekte ise masa başında yapılandırılmış olarak sunulan SBSÖ daha etkilidir. Deneklerin hedeflenmeyen bilgi edinimine yönelik bulguları değerlendirildiğinde hedeflenmeyen bilgi ediniminin öğretim ortamları arasında belirgin olarak farklılaşmadığı görülmüştür. Deneklerden toplanan sosyal geçerlik verisinde deneklerden ikisi masa başında öğrenmeyi tercih ederken, ikisi oyun içinde öğrenmeyi tercih etmiştir. Araştırmanın genelleme ve izleme verileri incelendiğinde yöntemler arasında fark olmadığı görülmüştür. 

Anahtar kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu, sabit bekleme süreli öğretim, gömülü öğretim, hedeflenmeyen bilgi, toplumsal uyarı işaretleri

Abstract:
The aim of this study is to compare effectiveness and efficiency of traditionally presented constant time delay instruction and presentation of constant time delay instruction with embedded teaching on teaching community alert signs to children with Autism Spectrum Disorders (ASD). Besides, the community alert signs' functions were studied as non-targeted information in the study at the same time. In the social validity phase of the study participants' choices of learning type were determined and non-targeted information presentation were made in respect to their choices.

4 boys with ASD were participated in the study. Participants' age range was 36-74 months. The model of the study was adapted alternating treatments design which is one of the single subject research models. The study consists of baseline, intervention, generalization and maintenance phases.

Findings of the research show that there is no difference in terms of effectiveness between traditional presentation of constant time delay instruction and present constant time delay instruction with embedded on teaching community alert signs for three participants and traditional presentation of constant time delay instruction is more effective than embedded presentation. In other words, traditional presentation of constant time delay instruction and present constant time delay instruction with embedded teaching are equally effective on teaching community alert signs for three individuals with autism spectrum disorders. There is no significant difference has been seen between different settings in term of non-targeted information. According to social validity data, two of the participant's preferred traditional presentation of constant time delay instruction, while two of the participants' preferred present constant time delay instruction with embedded in teaching. There is no significant difference in terms of generalization and follow up data has been seen between traditional presentation of constant time delay instruction and present constant time delay instruction with embedded on teaching community alert signs for all participants.



Key words: Autism spectrum disorders, constant time delay instruction, embedded teaching, non-targeted information, community alert sign