COVID-19 pandemisinin izleri: Hemşirelerde post travmatik stres bozukluğu sıklığı ve ilişkili faktörler
Traces of covid-19 pandemic: Frequency of post traumatic stress disorder in nurses and related factors
Yazar: ARZU AKSU
Danışman: PROF. DR. YETER KİTİŞ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu kesitsel tanımlayıcı çalışmanın amacı COVID-19 hastalarıyla çalışan hemşirelerde post travmatik stres bozukluğu sıklığı ve ilişkili faktörlerin belirlenmesidir. Çalışmanın örneklemini Ankara Bilkent Şehir Hastanesinde çalışan 761 hemşire oluşturmuştur. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Travmatik Stres Belirti Ölçeği ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama±standart sapma gibi tanımlayıcı istatistikler ve Multinominal Lojistik Regresyon Analizi kullanılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 29,73±4,94, %69,8'i 26-35 yaş aralığında, %66'sı kadın, %51,5'i evli, %89,2'si lisans mezunu, %39,9'u çocuk sahibi, %12'sinin kronik hastalığı mevcuttur. COVID-19 hasta bakımında %46,7'si çalışmıştır ve  %40,5'inin çalışma yılı 1-4 yıldır. TSSBÖ toplam puan ortalaması 15,03±9,88 ve travma sonrası stres bozukluğu sıklığı  %17 olarak tespit edilmiştir. Lojistik regresyon analizi sonucunda erkek cinsiyet olmanın (0,560; %95 GA=0,324-0,968) ve iyimser yaklaşımın (0,182;%95 GA=0,94-0,354) TSSB riskinde azalma; aile veya yakınlarında COVID-19 nedeniyle ölen olması (1,833;%95 GA=1,159-3,059), COVID-19 hastası bakımında çalışma (2,241;%95GA=1,284-3,912), kendine güvenli yaklaşım (2,233; % GA=1,238-4,393), çaresiz yaklaşım (5,432;%95 GA=3,142-9,391) ve boyun eğici yaklaşımın (2,243;%95GA=1,203-4,182) TSSB riskinde artış ile ilişkili olduğu saptanmıştır. 
Pandeminin üzerinden üç yıldan daha uzun süre geçmesine rağmen stres bozukluğu sıklığının yüksek olması hemşirelerin ruhsal açıdan desteklenmesi ve pandemi gibi olası afet durumlarına hazırlık için psikolojik dayanıklıklarının ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this cross-sectional descriptive study is to determine the frequency of post-traumatic stress disorder and related factors in nurses working with COVID-19 patients. The sample of the study consisted of 761 nurses working at Ankara Bilkent City Hospital. Data were collected with the Personal Information Form, Traumatic Stress Symptom Scale and Stress Coping Styles Scale. Descriptive statistics such as number, percentage, mean±standard deviation and Multinomial Logistic Regression Analysis were used to evaluate the data. The average age of the participants is 29.73±4.94, 69.8% are between the ages of 26-35, 66% are women, 51.5% are married, 89.2% have a bachelor's degree, 39.9% 100% of them have children and 12% have chronic diseases. 46.7% have worked in COVID-19 patient care and 40.5% have worked for 1-4 years. The mean PTSD total score was 15.03±9.88 and the frequency of post-traumatic stress disorder was 17%. As a result of logistic regression analysis, being male (0.560; 95% CI=0.324-0.968) and optimistic approach (0.182; 95% CI=0.94-0.354) decreased the risk of PTSD; having family or relatives who died due to COVID-19 (1.833; 95% CI = 1.159-3.059), working in the care of COVID-19 patients (2.241; 95% CI = 1.284-3.912), self-confident approach (2.233; % CI = 1.238-4.393 ), helpless approach (5.432; 95% CI = 3.142-9.391) and submissive approach (2.243; 95% CI = 1.203-4.182) were found to be associated with an increase in the risk of PTSD.
Although more than three years have passed since the pandemic, the prevalence of stress disorders is high. It is recommended that nurses be supported psychologically and their psychological resilience and working conditions are improved to prepare for possible disaster situations such as pandemics.