Türkiye ihracatının yoksullaştıran büyüme teorisi açısından analizi: Fındık ve kuru incir örneği
The analysis in terms of immiserizing growth theory of Turkey's export: The case of hazelnuts and dried figs
Yazar: İBRAHİM AYTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. EMRE AKSOY
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Fındık = Hazelnut ; Kuru incir = Dried fig ; Uluslararası ticaret = International trade ; Yoksullaştıran büyüme = Immiserizing growth ; İhracat = Export

Özet:
Ülkelerin temel ekonomi politikaları arasında yer alan iktisadi büyüme ile uluslararası ticaret birbirini etkileyen iki önemli makro iktisadi değişkendir. Bu nedenle ülkeler ticari faaliyetlerini hızlandırmak için özellikle İkinci Dünya Savaşından sonra uluslararası ticari birlik ve entegrasyon sistemleri kurmuş ve ihracata dayalı büyüme politikalarına yönelmeye başlamışlardır. Ülkelerin ihracat dayalı büyüme politikalarına yönelmeleri ise iktisadi büyüme ile uluslararası ticaret arasındaki bağı iyice güçlendirmiştir. Türkiye de neredeyse yarım asırdır ihracata dayalı büyüme politikaları yürütmekte ve günümüzde Türkiye'nin iktisadi olarak büyümesinde uluslararası ticaretin büyük bir katkısının olduğu görülmektedir.
Bu tez çalışmasında, Türkiye'nin hem üretiminde hem de ihracatında Dünya birincisi olduğu fındık ile kuru incir ihracat rakamlarının ekonometrik analizi yapılmıştır. Analiz dönemi, Türkiye'nin 1970 ile 2019 yılları arasındaki elli yıllık bir zaman dilimini kapsamaktadır. Yapılan bu analizin temel amacı, Türkiye ekonomisi için önemli birer tarım ürünü olan fındık ile kuru incir ihracatının Türkiye'de yoksullaştıran bir büyümeye neden olup olmadığının incelenmesidir. Analizde fındık sektörü için birim kök testlerinin sonuçları doğrultusunda VAR analiz yöntemi kullanılmış ve yapılan analizde fındık ihracatından fındık gelirlerine doğru bir nedensellik ilişkisinin olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla son elli yıllık süreçte fındık ihracatının Türkiye'de yoksullaştıran bir büyümeye neden olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Tez çalışmasının analizinde kullanılan bir diğer tarım ürünü olan kuru incir sektörünün analizde ise yine birim kök testlerinin sonuçlarından hareketle ARDL sınır testi yaklaşımı kullanılmış ve ARDL sınır testi modeline göre kuru incir ihracatı ile kuru incir ihracat geliri arasında bir eşbütünleşme ilişkisinin olduğu anlaşılmıştır. Ulaşılan bu sonuç doğrultusunda son elli yıllık süreçte kuru incir ihracatının Türkiye'de yoksullaştıran bir büyümeye neden olmadığının sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Economic growth and international trade, which are among the basic economic policies of countries, are two important macroeconomic variables that affect to each other. For this reason, countries have established international trade union and integration systems in order to accelerate their commercial activities, especially after the Second World War, and have started to tend towards export-based growth policies. Countries' tendency towards export-based growth policies has further strengthened the link between economic growth and international trade. Since almost half a century Turkey has also carried out export-based growth policies, and today it seems to be a major contribution to the economic growth of international trade in Turkey.
In this thesis, econometric analysis of dried figs and hazelnuts that Turkey is the best of the world in both the production and exports was made. Analysis period covers a period of fifty years between 2019 and 1970. The main purpose of this analysis made is to examine whether dried figs and hazelnut exports that an important agricultural product for Turkey's economy caused to impoverishment growth in Turkey. In the analysis, the VAR analysis method was used in line with the results of the unit root tests for the hazelnut sector and it was understood that there was a causality relationship from hazelnut exports towards hazelnut revenues. Hence in the process of the last fifty years it turned out that hazelnut exports didn't cause to impoverishment growth in Turkey. In the analysis of the dried fig sector, another agricultural product used in the analysis of the thesis, ARDL boundary test approach was used again based on the results of the unit root tests and according to the ARDL boundary test model, it was understood that there was a cointegration relationship between dried fig export and dried fig export income. In line with these results obtained in the last five-year period, it has been concluded that exports of dried figs didn't cause to an immiserizing growth in Turkey.