"Yetmez Ama Evet"in düşünsel arkaplanı olarak post-Kemâlizm
"Not Enough, But Yes" as the intellectual background of post-Kemalism
Yazar: ERHAN SANDIKÇI
Danışman: DOÇ. DR. KADİR DEDE
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Anayasa 2010 = Constitution 2010 ; Anayasa değişiklikleri = Constitutional amendments ; Kemalizm = Kemalism ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Postmodernizm = Postmodernism ; Siyasal liberalizm = Political liberalism ; Sol liberalizm = Left liberalism ; Türk düşünce tarihi = Turkish thought history ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history ; Yetmez Ama Evet = Not Enough But Yes

Özet:
Bu çalışma 2010 Anayasa Değişikliği Referandumu'nda bazı sol ve liberal fikrî-siyasî çevrelerin "Yetmez Ama Evet" (YAE) terkibiyle ifade ettiği politik tutumun düşünsel kökenlerini ve bu bağlamda post-Kemâlist paradigma ile olan ilişkisini ele almayı amaçlamaktadır. Seküler ideolojilere mensup YAE'ciler referandumdan önceki yıllarda iktidardaki İslâmcı kökenli Adalet ve Kalkınma Partisi'nin çeşitli politikalarına eklemlenmiş, referandumda da bu tavırlarını sürdürmüşlerdir. Bu eklemlenme süreçleri ve referandumdaki oy tercihi gerekçelendirilirken demokrasi ve Kemâlizm kavramlarına sıkça vurgu yapılmıştır. Bu kapsamda Türkiye'nin demokrasi problemi ile Cumhuriyet'in kuruluş döneminde uygulanan politikalar arasında çok sıkı bir bağlantı olduğuna dair iddialar dile getirilmiştir. Bu iddialar İlker Aytürk'ün 2015 yılında "post-Kemâlist paradigma" adını koyduğu ve 1980'lerden sonra Türkiye'nin entellektüel hayatına hakim olduğunu belirttiği yaklaşımlarla örtüşmektedir. Dolayısıyla YAE'yi anlamak için 1980'lerdeki değişim dinamiklerini analize dahil etmek gerekmektedir.
Kapitalizmin 1970'lerde yaşadığı krizden çıkış yolu olarak hayata geçirdiği neo-liberal sermaye birikim rejimi ulus-devletlere karşı piyasanın veya "sivil toplumun" özgürlük mücadelesi şeklinde yeni bir demokratikleşme ve özgürleşme anlayışının önünü açmıştır. Aynı dönemde Sovyetler Birliği'nin yıkılışı neticesinde sol hareketler geleneksel Marksist teoriden uzaklaşıp neo-liberal demokrasi yaklaşımının hegemonyası altına girmeye başlamıştır. Devlet-sivil toplum dikotomisini öne çıkaran bu ideolojik yenilenme, yine aynı dönemde gerçekleşen 1980 ihtilâlinin Atatürkçülüğü meşrulaştırma aracı olarak kullanmasının da etkisiyle, Türkiye'de yoğun bir Kemâlizm eleştirisine yol açmıştır.
Türkiye'nin demokratikleşememesini Kemâlizmle ilişkilendirmenin doğal sonucu olarak bazı sol ve liberal çevreler "ortak düşman" Kemâlizme karşı farklı siyasî hareketlerle bir araya gelmiştir. "Eski" İslâmcı yeni "muhafazakâr demokrat" hareketin iktidara gelmesi bu bağlamda bir fırsat olarak değerlendirilmiş ve 2010'a kadar iktidarın "demokratikleşme" olarak sunduğu fakat muhalif kesimlerce otoriterleşme olduğu iddia edilen politik hamleler söz konusu çevreler tarafından destek görmüştür. YAE ise bu politik hamlelerin yeni ve kapsamlı bir örneği olan yüksek yargı ile ilgili bir anayasa değişikliğine verilen destektir. Çalışmada bu desteğin meşrulaştırılma biçimleri ve post-Kemâlist paradigmanın buradaki rolü ele alınacaktır.

Abstract:
This study aims to discuss the intellectual origins of the political attitude expressed by some left-wing and liberal intellectual-political circles with the composition of "Not Enough, But Yes" (Yetmez Ama Evet, YAE) in the 2010 Constitutional Amendment Referendum, and in this context, its relation with the post-Kemalist paradigm. In the years preceding the referendum, YAE supporters belonging to secular ideologies had articulated various policies of the ruling Islamist-origin Justice and Development Party (AKP) and maintained these attitudes in the referendum. While justifying these articulation processes and the vote preference in the referendum, the concepts of democracy and Kemalism were frequently emphasized. In this context, claims have been expressed that there is a very close connection between Turkey's democracy problem and the policies implemented during the founding period of the Republic. These claims coincide with the approaches that Ilker Aytürk called the "post-Kemalist paradigm" in 2015 and stated that it dominated the intellectual life of Turkey after the 1980s. Therefore, in order to understand YAE, it is necessary to include the dynamics of change in the 1980s in the analysis.
The neo-liberal capital accumulation regime implemented by capitalism as a way out of the crisis it experienced in the 1970s has paved the way for a new understanding of democratization and freedom in the form of the freedom struggle of the market or "civil society" against nation-states. In the same period, as a result of the collapse of the Soviet Union, left-wing movements began to move away from traditional Marxist theory and fall under the hegemony of the neo-liberal approach to democracy. This ideological renewal, which highlights the state-civil society dichotomy, has led to an intense criticism of Kemalism in Turkey, also due to the fact that the 1980 Coup, which took place in the same period, used Kemalism as a means of legitimization.
As a unsuprisingly result of associating Turkey's failure to democratization with Kemalism, some left-wing and liberal circles have come together with different political movements against the "common enemy" Kemalism. The coming to power of the "former" Islamist but new "conservative democrat" movement was considered as an opportunity in this context, and the political moves that the government presented as "democratization", but which were claimed to be authoritarianism by the opposition sections, were supported by these circles until 2010. YAE was the support given to a constitutional amendment regarding the supreme judiciary, which was a new and comprehensive example of these political moves. In this study, the ways in which this support is legitimized and the role of the post-Kemalist paradigm in this regard will be discussed.