0-24 ay arasında bebeği olan kadınların anne sütü ve emzirme konusundaki bilgi ve davranışları ile anne sütünü artırmaya yönelik uygulamaları
Practices for increasing breast milk and the knowledge and bahaviours about breastfeeding and breast milk of women who has 0-24 months baby
Yazar: ADEVİYE FİLİKCİ
Danışman: PROF. DR. DİDEM ÖNAY DERİN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Beslenme Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anne davranışı = Mother behavior ; Anne sütü = Milk-human ; Beslenme bilgisi = Nutrition knowledge ; Bilgi = Knowledge ; Ek gıda = Supplementary food ; Emzirme = Breast feeding

Özet:
Anne sütü, geçmişten günümüze yeni doğan beslenmesinde kullanılan olumlu etkileri yaşam boyu devam eden mucizevi bir besindir. Çalışmada 0-24 aylık bebek sahibi kadınların anne sütüyle emzirme konusundaki bilgileri ve uygulamalarıyla anne sütünü artırmaya yönelik uygulamalarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini "Aksaray Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği"ne giden kadınlar, örneklemini ise 0-24 ay arasında bebeği olan 348 kadın oluşturmuştur. Veriler, Mayıs 2019- Aralık 2019 tarihleri arasında yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak anket formu ile elde edilmiştir. Anket formunda kadınların sosyo-demografik özelliklerinin ve emzirme, bebek beslenmesi ve anne sütünü artırmaya yönelik bilgi ve davranışlarının belirlenmesine dair sorular yer almıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS paket programı kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda, annelerin çoğunluğunun (%91.6) doğumun ardından bebeğine ilk gıda olarak anne sütünü verdikleri annelerin bir kısmının da bebeklerine ilk besin olarak formül mama, kaynamış su, zemzem, hurma ve yoğurt gibi besinler verdikleri saptanmıştır. Araştırma sonucunda, annelerin %69.2' sinin bebeklerini doğumun ardından ilk 30 dakika içerisinde, %31.3' ününde bebeklerini istedikçe\ağladıkça emzirdikleri tespit edilmiştir. Kadınların bebeğini sadece anne sütü ile besledikleri ortalama süre 4.02±0.23 ay olup, sadece emzirme süresi ile eğitim düzeyi, ekonomik durum, anne yaşı ve çocuk sayısı arasında anlamlı bir fark olduğu görülöüştür (<0.005). Doğumdan sonra bebeğe verilen ilk besin ile kadınların eğitim düzeyleri ile verilen ilk besin arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu (p<0.05), yaş, ekonomik durum ve çocuk sayısı ile farkın anlamsız olduğu belirlenmiştir (p>0.05). 24 yaşından küçük, lise mezunu, asgari ücret ve üzerinde aylık gelire sahip ve tek çocuk sahibi kadınların daha yüksek oranda ilk yarım saat içinde bebeklerini emzirdiği görülmüştür (p<0.05). Kadınların ek gıda vermeye başlama zamanları ile kadınların yaşı, eğitim düzeyleri ve ekonomik durumları arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu (p<0.05) çocuk sayısı ile anlamlı bir ilişkinin olmadığı (p>0.05) belirlenmiştir. 25-34 yaş aralığındaki, ortaokul ve üzeri eğitimi olan, 1 çocuğu olan ve asgari ücret ve üzerinde aylık gelire sahip kadınlar bebeklerine daha yüksek oranla 5-6 ay sadece anne sütü vermiştir (p<0.05).  Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, annelerin %24.4'ünün sütünü yeterli bulmadığı bununda nedeninin %41.2 oran ile bebeğin doymamasının olduğu görülmüştür. Araştırma sonucunda, annelerin sadece %39.3'ünün sütünün artması için yeterli ve dengeli beslendiği saptanmıştır. Yiyecek, içecek ve uygulamalardan kadınların %83.4'ü bulgurun, %95.4'ü suyun, %85.4' ü uyumanın ve % 89.9'u dinlenmenin anne sütünü artırdığını ifade etmiştir. Kadınların %72.5 gibi bir çoğunluğu ek gıdalara 6 aydan itibaren geçtiği, tercih edilen ilk 3 ek gıdanın içinde 458 puanla yoğurdun ilk sırada olduğu ve kadınların %38.2'sinin ek gıdaya henüz geçmediği, vermeyi düşündükleri ilk 3 gıda içinde ise 255 puanla yoğurdun ilk sırada olduğu belirlenmiştir. 
Sonuç olarak kadınların bebeklerini besleme davranışlarında, eğitim durumları, yaşları, sosyo ekonomik durumları ve çocuk sayıları etkilidir. Kadınlar anne sütü ve emzirme hakkında bilinçlendirilmeli ve verilen eğitimler yaygınlaştırılmalıdır.

Anahtar kelimeler: Anne sütü, emzirme, ek gıda, sadece anne sütü

Abstract:
Breast milk is a miraculous food whose positive effects have been used for newborn nutrition from past to present. In this study, it was aimed to determine the knowledge and practices of breast milk and breastfeeding of women with 0-24 months old baby and practices to increase breast milk. The population of the study consisted of women who went to the "Aksaray Training and Research Hospital Gynecology and Obstetrics Polyclinic", and the sample consisted of 348 women with babies between 0-24 months. The data were obtained with a questionnaire form using face-to-face interview technique between May 2019 and December 2019. The questionnaire included questions on the socio-demographic characteristics of women and determining their knowledge and behaviors regarding breastfeeding, infant feeding and increasing breast milk. In the assessment of data, SPSS package program were used. According to the findings obtained from the research, it was determined that the majority  (91.6%) of the mothers gave their baby breast milk after birth and some of them gave their babies food such as formula, boiled water, zamzem, date palm and yoghurt as the first food. As a result of the study, it was determined that 69.2% of the mothers breastfed their babies in the first half hour after birth and 31.3% of them mothers breastfed as they wanted / cried. The average time that women feed their baby only with breast milk is 4.02±0.23, there was a significant difference between the duration of breastfeeding only, education level, economic level, mother's age number of children. It was determined that there was a significant relationship between the first food given to the baby after birth and the education level of the women and the first food given (p <0.05), and the difference with age, economic status and number of children was not significant (p> 0.05). It was observed that women younger than 24 years old, high school graduates, with minimum wage and above monthly income and having a single child breastfeed their babies in the first half hour (p <0.05). It was determined that there was a significant relationship (p <0.05) between the time when women started to give supplementary food and the age, education level and economic status of women and there was no significant relationship (p> 0.05). Women between the ages of 25-34, with secondary school and above education, one child, and a monthly income of minimum wage and above, gave only breast milk to their babies for 5-6 months (p <0.05). According to the findings obtained as a result of the research, it was seen that 24.4% of the mothers did not find their milk sufficient, and the reason was that the baby was not satiated with a rate of 41.2%.  As a result of the research, it was determined that only 39.3% of the mothers were fed enough and balanced to increase the milk. When food, beverage and applications are evaluated, 83.4% of women stated that bulgur, 95.4% of water, 85.4% of sleeping and 89.9% of resting increased breast milk. 72.5% of women switched to supplementary foods after 6 months, yogurt ranked first with 458 points among the first 3 additional foods preferred, 38.2% of women had not yet switched to additional foods, and yogurt ranked first with 255 points among the first 3 foods they intended to give. determined.
As a result, educational status, age, socio-economic status and number of children are effective in feeding behaviors of women. Women should be made aware of breast milk and breastfeeding, and the education provided should be expanded.

Keywords: Breast milk, supplemantary food, breastfeeding, only breast milk