Ortaöğretim okullarının öğrenen örgüt, örgütsel güven ve iş doyumu düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between the concepts of learning organization, organizational trust and job satisfaction of high schools
Yazar: ERKUT BİL
Danışman: PROF. DR. ALİ BALCI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel güven = Organizational trust ; Öğrenen organizasyonlar = Learning organizations ; Öğretmenler = Teachers ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu araştırmada, ortaöğretim okullarının öğrenen örgüt, örgütsel güven ve iş
doyum düzeyleri arasındaki ilişkilerin ortaya çıkartılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda,
bu okullardaki öğretmenlere ölçekler uygulanmıştır. Araştırmada nicel araştırma
yöntemlerinden "ilişkisel tarama" ve "nedensel karşılaştırma" modelleri kullanılmıştır.
Araştırmanın evrenini 2016-2017 eğitim-öğretim yılında Ankara İli merkez ilçelerinde
görev yapan kamu ve özel lise öğretmenleri oluşturmuştur. Tabakalı örneklem
yöntemiyle seçilen 408 öğretmen araştırmaya katılmıştır. Araştırmanın verileri
araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" ve "Okullarda Öğrenen Örgüt
Ölçeği" ile daha önce geliştirilmiş olan "Okullarda Örgütsel Güven Ölçeği" ve
"Minnesota İş Doyum Ölçeği" ile toplanmıştır. Veriler; betimsel istatistikler (aritmetik
ortalama, standart sapma) ve anlam çıkarıcı istatistikler (t-test, tek yönlü varyans
analizi, Pearson korelasyon) ile çözümlenmiştir.
Araştırma sonucuna göre okulların öğrenen örgüt, örgütsel güven ve iş doyumu
düzeyleri kısmen katılıyorum düzeyinde tespit edilmiştir. Okulların öğrenen örgüt
düzeyi; cinsiyet, medeni durum, yaş değişkenlerine göre anlamlı fark yaratmazken;
görev, eğitim düzeyi, kıdem, okulda çalışma süresi, okul büyüklüğü, okul türü
değişkenlerine göre anlamlı fark yaratmıştır. Buna göre özel okullar, kamu okullarına
oranla ve küçük okullar büyük okullara oranla görece daha fazla öğrenen örgüt olma
özelliğine sahiptirler. Okulların örgütsel güven düzeyleri; cinsiyet, medeni durum,
görev, eğitim düzeyi değişkenlerine göre anlamlı fark oluşturmazken; yaş, kıdem,
çalışma süresi, okul büyüklüğü ve okul türüne göre fark anlamlı bulunmuştur. Buna
göre okul küçüldükçe örgütsel güven artmakta, özel okulların örgütsel güven düzeyi
kamu okullarına oranda daha yüksek çıkmaktadır. Öğretmenlerin iş doyum düzeyleri;
v
cinsiyet, medeni durum, görev, eğitim düzeyine göre anlamlı fark yaratmazken; yaş,
kıdem, okulda çalışma süresi, okul büyüklüğü ve okul türü değişkenlerine göre fark
anlamlıdır. Buna göre, okullardaki öğretmen sayısı azaldıkça öğretmen iş doyumu
artmakta, özel okullardaki öğretmenler kamu okullarındaki öğretmenlere oranla görece
daha fazla iş doyumuna sahip olmaktadırlar. Ayrıca öğretmenlerin içsel doyum
düzeyleri dışsal doyuma göre daha fazladır.
Kavramlar arasındaki ilişkilere göre, örgütsel güven ile öğrenen örgüt arasında
anlamlı, aynı yönlü ve yüksek bir ilişki saptanmıştır. Örgütsel güven ile iş doyumu
arasındaki ilişki anlamlı, aynı yönlü ve yüksektir. Öğrenen örgüt ile iş doyumu
arasındaki ilişki ise anlamlı, aynı yönlü ve orta düzeydedir. Ölçeklerin boyutları
arasındaki ilişkilerde ise anlamlı, aynı yönlü, orta ve yüksek ilişkiler tespit edilmiştir.
Araştırma bulguları, ilgili alan yazınla ilişkili olarak tartışılmış ve araştırma sonuçlarına
ilişkin öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study was to explore the relationships between the concepts
of learning organization, organizational trust and job satisfaction of high schools. In this
context, questionnaires have been applied to teachers. Quantitative research method was
applied according to "relational screening" and "causal-comparative research" models.
The population of the research consists of teachers working in government and private
high schools in the area of central districts of Ankara Province during the 2016-2017
education season. The sampling has been selected according to the stratified sampling
method. The research data was gathered by "Personal Data Form", "Learning
Organization in Schools Scale", "Organizational Trust in Schools Scale" and
"Minnesota Job Satisfaction Scale". The data was analysed by descriptive statistics
(arithmetic mean, Standard deviation) and inferential statistics (t-test, one-way variance
analysis, Pearson correlation).
Result of the research shows that learning organization level, organizational trust
level of schools and job satisfaction level of teachers were calculated as moderate.
Learning organization level of schools was found not significantly different by sex,
marital status, and age while significantly different by job style, education level,
seniority, years of service in same school, school size and school type variables. Level
of organizational trust of schools was not significantly different by sex, marital status,
job style, education level while age, seniority, years of service in same school, school
size and school type were. Teachers' job satisfaction level was not significantly
different by sex, marital status, job style and education level, while age, seniority, years
of service in same school, school size and school type were. Private schools and small
vii
sized schools show more learning organization feature, organizational trust and teacher
job satisfaction level than government schools and large sized schools. Morover,
teachers' intrinsic job satisfaction level was calculated more than extrinsic job
satisfaction. There were significant, high and positive correlation between
organizational trust and learning organization. Organizational trust and job satisfaction
has significant, high and positive correlation between. There was a positive, moderate
and significant correlation between learning organization and job satisfaction. Results
prove that moderate and high correlations has been calculated between the dimensions
of three scales. Research results were discussed and suggestions were made.