1793/39 numaralı Samsun şer'iyye sicil defterinin transkripsiyonu ve tahlili
The analysis and transcription of Samsun sharia registry numbered 
1793/39
Yazar: MUSTAFA İMAMOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. İSRAFİL BALCI
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Arşiv = Archive ; Tarih = History

Özet:
Şer?iyye sicil defterlerini anlayabilmek için öncelikle söz konusu defterlerin kısacatanıtımı yapılmış ve araştırmaya konu olan defterin özellikleri hakkında bilgi
verilmiştir. Araştırmaya esas teşkil eden kaynağın dili, osmanlıca olduğu için,
osmanlıca?nın latin alfabesine transkribesinde kabul edilen standartlara uygun olarak,
kelimelerin yazımında özel bir tarz benimsenmiştir. Buna göre belgede yer alan ve
okunuş itibarıyla farklı anlamlara gelmesi muhtemel sözcükler, mümkün olduğunca
aslına uygun olarak transkribe edilmiştir.
Bir devletin tarihini araştırırken doğru bilgiye ulaşmak için birinci el kaynaklara
bakılması gerekmektedir. Şer?iyye sicil defterleri de Osmanlı Devleti?nin tarihi
hakkında birinci el bilgi sunmaktadır. Bu nedenle Samsun şehrinin Osmanlı Devleti?nin
son dönemine ilişkin tarihini doğru anlayabilmek için bu defter incelenmiştir. Defter,
Osmanlı Devleti?nin son döneminde Canik Sancağı?nın merkezi olan Samsun şehrinin
sosyo-ekonomik, dini, siyasi ve kültürel hayatıyla idari durumu hakkında bilgiler
içermektedir. Aynı zamanda şer?iyye mahkemelerinin işleyişi ve hukuksal dayanakları
hakkında da veriler sunmaktadır.
Araştırma 1793/39 No?lu ve 101 Poz numaralı Samsun şer?iyye sicil defteri?nin
transkripsiyonu ve değerlendirmesidir. Giriş?in ardından iki bölümden oluşmaktadır
Araştırmada defterin transkripsiyonundan sonra, 1793/39 numaralı şer?iyye sicil
defterine göre Canik Sancağı?nın merkezi olan Samsun Bölgesinin ilgili döneminin
kültürü, ekonomisi, siyasi anlayışı, dini yapısı ve sosyal hayatı hakkında bir
değerlendirme yapılmıştır.
Sonuç olarak Samsun şehrinin Osmanlı Devleti?nin o yıllarındaki genel profilinin ne
olduğu ve azınlık statüsündeki halklara yaklaşımın nasıl olduğu gibi sorulara cevaplar
aranmış ve şer?iyye mahkemeleri?nin işleyişi ve hukuksal dayanakları hakkında bilgi
verilmiştir.


ANAHTAR SÖZCÜKLER:Samsun, arşiv, Şer?iyye Sicili, mahkeme, gayr-i müslim

Abstract:
Researching the history of a state is to achieve the right information first-hand look at the
resources required. Registers of Sharia provides first hand information about the
history of the Ottoman Empire. For this reason, this notebook is correctly analyzed in
order to understand the city of Samsun on the date of the last period of the Ottoman
Empire. The notebook contains information about socio-economic, religious, political,
administrative status and cultural life of Samsun, which is the center of the Ottoman
Empire during the last period of the Sandzak Canik. In the same time, it provides data
about the process and the legal basis about Sharia Courts.
In order to understand the Sharia Registry Books, a brief definition is introduced and the
properties which are the subject notebook are given. The source language that are
essential to the study is Ottoman language, thus it is trascribed to the Latin alphabet.
Accordingly, words, which have different meanings due to reading and writing styles,
have been transcribed as faithfully as possible.
The research is the transcription and the evaluation of Samsun Sharia Registry Book
numbered 1793/39 and Exposure numbered 101 Record. After the introduction, the
study consists of two parts. In the
study, after the transcription of the notebook, an assessment was made about
Samsun, the center of Canik Sanjak, for the period of culture, economics, political
understanding, the religious and social life of the structure according to Sharia Registry Book numbered 1793/39.
As a result, what is sought answers to questions like the years of the Ottoman Empire in
the city of Samsun and the minority status of the overall profile of the people of how to
approach and important information given about Sharia Courts and the legal basis for
functioning.




KEY WORDS: Samsun, archive, Sharia Register, the court, non-Muslim