İstanbul kentsel büyüme sürecinin belirlenmesi, izlenmesi ve modellenmesi
Determining, monitoring and modelling the urban growth of İstanbul
Yazar: MEHMET FATİH DÖKER
Danışman: PROF. DR. SUNA DOĞANER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Coğrafya = Geography ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Arazi kullanımı = Land use ; Beşeri coğrafya = Human geography ; Büyüme = Growth ; Büyüme modelleri = Growth models ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Coğrafya = Geography ; Kent coğrafyası = Urban geography ; Kentsel alanlar = Urban areas ; Kentsel büyüme = Urban growth ; Mekan tasarımı = Space design ; Sürdürülebilir gelişme = Sustainable development ; İstanbul = Istanbul

Özet:
İstanbul'un kentsel büyümesinin belirlenmesi, izlenmesi ve geleceğe yönelik modellenmesi akıllı bir kent büyümesi için çok önemlidir. Araştırmaya İstanbul kenti seçilmiştir. Bunun başlıca nedeni kentin son 30 yılda hızla büyümesi ve yeni yerleşim alanlarının tarım alanları ve doğal kaynakları tehdit etmesidir. Kentsel gelişim ve beraberinde meydana gelen arazi kullanım değişimi plânlı ve dengeli gerçekleşmediği zaman çevre kirliği, tarım ve orman alanlarının azalması, düzensiz sanayileşme ve kentleşme başta olmak üzere birçok problemi beraberinde getirmektedir. Plansız gelişimi önlemek amacıyla zamansal ve mekânsal değişimin tespit edilmesi ve bu değişimin ne yönde devam edeceğinin belirlenmesi karmaşık kent alanlarının sürdürülebilir yönetimi için çok önemlidir. Araştırmanın amacı İstanbul kent alanlarının ve yakın çevresinin arazi kullanımı ve örtüsünün değişiminin izlenmesi ve bu değişikliklerin tespit edilmesi ve geleceğe dönük kent gelişim modelinin ortaya konmasıdır.Günümüzde dünya nüfusunun %45 i kentlerde yaşamaktadır ve gelecekte bu oran daha da artacaktır. Kentsel gelişimin iyi izlenmesi ve tespit edilmesi sürdürülebilir bir kent yönetimi ve planlaması açısından son derece önemlidir. Bu açıdan kent gelişimi dinamiklerinin anlaşılmasında dünyanın gözlenmesi yani uzaktan algılama verileri önemli yer tutar. Bu araştırmada yöntem olarak kentsel gelişimin zamansal ve mekânsal olarak belirlenmesi ve izlenmesinde uzaktan algılama teknolojilerinden faydalanılmıştır. Elde edilen veriler Coğrafi Bilgi Sistemleri ortamında analiz edilerek kentin ileriye dönük gelişimi modellenmiştir.Bu araştırma sonucunda sürdürülebilir bir kent yönetimi açısından oldukça faydalı olacağı düşünülen, ileriye dönük kent arazi kullanım modelleri ortaya konmuştur. Bu modeller İstanbul kentinin geleceğe yönelik mekânsal düzenlemelerinde uygulanabilir olduğu düşülmektedir. Geleceğe yönelik kentsel modellemeler Türkiye'nin diğer kentleri için de bir örnek oluşturacaktır.

Abstract:
Smart Growth of Istanbul is definitely important to create a sustainable urban development. Urban growth has to be understood, monitored and modeled to see the future. Istanbul has lived an uncontrolled development for last 30 years and this growth started to treaten the agricultural areas and natural resources. This kind of unplanned and chaotic development also causes environmental pollution, irregular industrialization and urbanization. It is really significant to prevent irregular urbanization and to see the future impacts by determining the spatial and temporal change.The main purpose of this study is to make a change detection analysis about landuse and land cover on the urban areas and periphery of Istanbul. After understanding, an alternative urban growth model will be created for a better development.Today, the 45% of the world population lives on urban areas and this ratio increases rapidly. Monitoring the urban growth is very important for a sustainable city management and city planning. Remote Sensing technology is really helpful for these kind of purposes. By these kind of satellite technologies; it is easier to understand the urban dynamics, to detect spatial and temporal change. This study uses remote sensing technologies. The results and all the raster and vector data are integrated on a Geographic Information Systems platform and then the urban growth model created.As a result of this study; future land use proposals and the rules of a sustainable urban management models will be represented. These models will not be only theoretical but also applicable references. This study might be a good sample for the other cities of Turkey.