Farklı makro besin ögesi içeren akdeniz diyetinin non alkolik yağlı karaciğer hastalığı üzerindeki etkinliği
The effectiveness of mediterranean diet with different macro nutrients on NON alcoholic fatty liver disease
Yazar: VAHİBE ULUÇAY KESTANE
Danışman: PROF. DR. MURAT BAŞ
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Non alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH)'nın önlenmesi ve tedavisi için kılavuzlar, Akdeniz diyet modellerini önermektedir. Bu araştırma, ultrason ile NAYKH tanısı almış, insülin direnci olan obez bireylerde tipik Akdeniz diyeti, düşük karbonhidratlı Akdeniz diyeti ve düşük yağlı Akdeniz diyetinin biyokimyasal bulgular, yağlı karaciğer indeksi (FLI), antropometrik ölçümler ve vücut
kompozisyonu üzerinde etkilerini araştırmak amacıyla 63 birey ile tamamlanmıştır. Bireyler üç gruba randomize edilerek 8 hafta boyunca ait olduğu grubun diyet protokolüne uygun olarak beslenmiş ve vücut analizleri yapılmıştır. Biyokimyasal parametrelere başlangıçta ve 8 haftalık müdahale sonunda bakılmıştır. Besin tüketim kayıtları araştırmanın başlangıcında, 4. hafta ve araştırma sonunda alınırken; fiziksel aktivite kaydı, besin tüketim sıklığı anketi ve Akdeniz diyeti bağlılık ölçeği
araştırmanın başlangıcında uygulanmıştır. Araştırmanın sonunda, her üç diyet grubunun vücut bileşiminde, antropometrik ölçümünde, biyokimyasal parametrelerinde ve FLI değerinde iyileşmeler olmuştur (p<0,05). Tipik Akdeniz diyeti grubunun ortalama AST ve GGT değerlerinin diğer iki gruba göre düşük olduğu saptanırken (p<0,05); düşük karbonhidratlı Akdeniz diyeti grubuna göre daha düşük
FLI ortalamasına (p<0,05) sahip olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın sonunda tipik Akdeniz diyeti grubunda tüketilen sükroz ve toplam yağ miktarı farkı; düşük karbonhidratlı Akdeniz diyeti grubunda sükroz ve tekli doymamış yağ asidinden alınan enerji farkı; düşük yağlı Akdeniz diyeti grubunda posa, sükroz, doymuş, tekli ve çoklu doymamış yağ asitlerinden alınan enerji ve kolesterol farkı, karaciğer enzimleri ve FLI ile anlamlı korelasyonlar göstermiştir (p<0,05). Sonuç olarak, farklı
makro besin ögesi kompozisyonuna sahip olsa da Akdeniz diyetinin NAYKH olan bireylerde biyokimyasal parametreler ve FLI üzerinde olumlu etkileri olabileceği saptanmıştır.

Abstract:
Guidelines for the prevention and treatment of non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) recommend Mediterranean dietary patterns. This study was conducted with 63 individuals to investigate the effects of typical Mediterranean diet, lowcarbohydrate Mediterranean diet and low-fat Mediterranean diet on biochemical findings, fatty liver index (FLI), anthropometric measurements in insulin resistant, obese individuals diagnosed with NAFLD by ultrasound. Individuals were randomized
into three groups and fed for 8 weeks with the diet protocol of the group they belonged to, and body analyzes were performed. Biochemical parameters were measured at baseline and at the end of the 8-week intervention. While food consumption records were taken at baseline, the end of 4th and 8th week; physical activity record, food consumption frequency questionnaire and Mediterranean diet adherence scale were applied at baseline. At the end of the study, there were improvements in
anthropometric measurement, biochemical parameters and FLI of all three diet groups (p<0.05). At the end of the study, while the mean AST and GGT values of the typical Mediterranean diet group were found to be lower than the other two groups (p<0.05) and its mean FLI (p<0.05) was lower than the low-carbohydrate Mediterranean diet group. The difference in the amount of sucrose and total fat consumed in the typical Mediterranean diet group; the difference in energy intake from monounsaturated fatty acid and sucrose in the low-carbohydrate Mediterranean diet group; the difference in energy intake from saturated, monounsaturated, polyunsaturated fatty acids and cholesterol, fiber, sucrose in the typical low-fat Mediterranean diet group showed significant correlations with liver enzymes and FLI (p<0,05). In conclusion, although it has different macronutrient composition, Mediterranean diet has been found to have positive effects on biochemical parameters and FLI in individuals with NAFLD.