İş Hukukunda cezai şart
The charges of contract in Labour Law
Yazar: NAZLI BULUT
Danışman: DOÇ. DR. AYDIN BAŞBUĞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Cezai şart = Penal clause ; Hukuk = Law ; İş hukuku = Labour law

Özet:
Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk İş Ve Sosyal Güvenlik Hukuku Bilim Dalında aldığım yüksek lisans eğitimim sonunda tez çalışması olarak ?İş Hukukunda Cezai Şart? konusunu ele aldım.Cezai şart kurumu, Borçlar Kanunumuzun 158-161. maddeleri arasında tanzim edilmiş olup, cezai şart, mevcut bir borcun yerine getirilmemesi veya eksik yerine getirilmesi halinde ödenmek üzere asıl borcu kuvvetlendirmek amacı ile kararlaştırılan, asıl borca bağımlı fer'i nitelikte mali değeri haiz bir edimdir.Sözleşmeler alanında uygulama alanına sahip cezai şart kurumunun iş sözleşmelerinde yer almasını kısıtlayan bir hüküm mevzuatta yer almamakta olup özellikle son zamanlarda bu tarz kayıtlara bireysel ve toplu iş sözleşmelerinde sıkça yer verildiğini görmekteyiz. Elbetteki İş Hukukunun kendine özgü yapısına uygun düştüğü ölçüde iş sözleşmelerinde de cezai kararlaştırılması mümkündür.Tezin amacı, bu tarz kayıtların bireysel ve toplu iş sözleşmelerindeki uygulamasını anlatmaktır. Bu çerçevede tezde öncelikle genel anlamda cezai şart konusuna değinildikten sonra cezai şart kurumunun iş hukukundaki yeri ve uygulaması anlatılmıştır.İş hukukunda cezai şart uygulamasının amacı da, her şeyden önce diğer sözleşme türlerinde olduğu gibi tarafların iş sözleşmesinden doğan borçlarını sözleşmeye uygun olarak yerine getirmelerini sağlamak ve sözleşmenin süresinden evvel haksız olarak feshini engellemektir. Öte yandan uygulamada en sık karşılaşılan örneklerinden biri de, işçisini belirli bir süre mesleki eğitime tabi tutan ve bu suretle büyük masraflar yapan işverenlerin bu tarz işçilerini işyerine bağlamak amacıyla yaptığı masraflar karşılığında sözleşmeye geri ödeme kayıtları veya cezai şart öngörmeleri durumudur. Yargıtay bu durumda kural olarak cezai şartın geçerliliği için iki taraflı öngörülmesi koşulunu aramamaktadır.İş mevzuatında iş sözleşmelerine konulacak cezai şart kayıtlarına dair düzenleyici bir hüküm mevcut olmadığından, bu kayıtların hangi koşullar altında geçerliliğine dair içtihatlar uygulamada Yüksek Yargıtayca getirilmiştir. Elbetteki bu koşullar işveren karşısında ekonomik yönden zayıf ve sömürülmeye açık konumda bulunan işçiyi koruyucu motifler içeren İş Hukukunun kendine özgü niteliği dikkate alınarak belirlenmektedir. Yargıtay, iş sözleşmelerindeki cezai şart kayıtlarının geçerliliğini kural olarak işçi aleyhine tek taraflı olarak öngörülmemesi ve her iki taraf için de öngörülmesi şartına bağlı tutmuştur.Toplu iş sözleşmesi özerkliği çerçevesinde toplu iş sözleşmeleri ile de cezai şart kararlaştırmak mümkündür. Uygulamada da özlük haklarına ve iş güvencesi sağlamaya yönelik hükümlerin uygulanmasını temin için cezai şart kararlaştırılmaktadır. Gerek bireysel gerek toplu iş sözleşmelerine konulan cezai şartın fahiş olması halinde hakim tarafından tenkisi hem öğreti hem Yargıtayca benimsenmiştir.Anahtar Sözcükler1. Haksız fesih2. İş güvencesi3. İşçi aleyhine tek taraflı veya karşılıklı öngörülme4. Eğitim giderleri karşılığı cezai şart veya geri ödeme kayıtları5. Tenkis

Abstract:
This dissertation focuses on ?The Charges of Contract in Labour Law? upon my postgraduate studies in Gazi University, Institute of Social Sciences Department of Private Law (the Law of Labour and Social Security)The charges of Contract has been enacted between the 158th and 161st articles of the Law of Obligations. The charges of Contract is a payment which is agreed by the contract and is supposed to be payed when the action is not done or is partly done. It urges people to fulfill their obligations from the contract.The charges of Contract is applied in the field of contracts. There is not any articles in the current law restraining the charges of contract to be applied in job contracts. However, recently, we see that they have been applied in private and collective agreements. Of course, it can be applied in job contracts if it is suitable for the structure of Labour Law. The aim of this dissertation is to explain the applications of the charges of contract in private and collective job contracts. In this frame, firstly, the charges of contract is generally analysed and secondly the applications in Labour Law is analysed.The aim of the charges of contract in Labour Law is to make people fulfill their obligations from job contracts conveniently like the other types of contracts and to prevent them from unjustly abolishing the contract before the deadline. On the other hand, one of the examples seen in the application procedure is the employers who give professional education to their employees and makes a lot of expenses for this education, and agree on the charges of contract or the repayment of these expenses in the job contracts in order to make their workers stay in their business. In this condition, the Supreme Court does not look for an agreement for both sides for the validity of the charges of contract.Because there is no article regulating the charges of contracts in job contracts in the current labour law, the decisions about under which conditions these charges are valid, are made by the Supreme Court. Of course, these conditions are determined by taking the private structure of the Labour Law in to consideration including articles protecting the employees who are economically weak and exposed to exploitation. The Supreme Court stipulates the validity of the charges of contract in job contracts on condition that is agreed for both sides, not for one side only in the disadvantage of the workers.It is possible to decide on the charges of contract in collective job contracts in the frame of the authorithy of the collective job contracts. In practice, the charges of contract are decided in the collective job contracts for the articles that ensure providing personal rights and job guarantee. In the case of an overcharge of the charges of contracts in both private and collective job contracts, the Supreme Court and the doctrine agree on a discount by the judge.Key Words1. Unjust abolishment2. Job guarantee3. One sided agreement in the disadvantage of the worker or mutual agreement4. The charges of contract for the education expenses or repayment charges.5. Discount