HIV enfekte hastalarda latent tüberküloz enfeksiyonunu belirlemede tüberkülin deri testi ve T-SPOT.TB testlerinin etkinliği
The efficacy of tst and T-SPOT.TB test to diagnose latent tuberculosis infection in HIV-infected patients
Yazar: UMUT DEVRİM BİNAY
Danışman: UZMAN MUZAFFER FİNCANCI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: HIV = HIV ; HIV enfeksiyonları = HIV infections ; Tüberkülin = Tuberculin ; Tüberkülin testi = Tuberculin test ; Tüberküloz = Tuberculosis ; İnterferon-gamma = Interferon-gamma

Özet:
HIV enfeksiyonlu hastalarda en sık görülen fırsatçı enfeksiyon, Mycobacterium tuberculosis enfeksiyonudur. Aktif tüberküloz enfeksiyonu gelişmesini önlemede en önemli basamak latent tüberküloz enfeksiyonunun(LTBI) tanınması ve tedavi edilmesidir. LTBI tanısında TDT ve IGRA testler kullanılmakta olup standart bir uygulama yoktur. Çalışmamızda HIV enfekte hastalarda LTBI'nin tanısında TDT ve IGRA testlerden biri olan T-SPOT.TB Testi'nin etkinliğini araştırdık.
Daha önce aktif tüberküloz enfeksiyonu geçirmemiş, LTBI nedeniyle tedavi almamış ve başvuru anında aktif tüberküloz enfeksiyonu olmayan, Haziran 2015-Mart 2016 tarihleri arasında Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Polikliniğine başvuran 100 HIV enfekte hasta, kesitsel olarak değerlendirildi. Hastalardan başvuru anında T-SPOT.TB test için kan örneği alındıktan sonra TDT yapıldı.
Çalışmamıza katılan hastaların %87'sinin erkek, %13'ünün kadın ve yaş ortalamalarının 40,2; %68'inin HIV-RNA'sının pozitif, %32'sinin ise negatif olduğu; %86'sının tedavi aldığı, %14'ünün tedavi almadığı; CD4+ T lenfosit sayı ortalamalarının 605 hücre/mm³(26-1313) olduğu; %16'sının TBC'li biriyle karşılaşma öyküsü varken, %82'sinin TBC'li biriyle karşılaşmadığı; %81 hastanın BCG aşı skarının olduğu, %15'inin ise olmadığı saptandı. TDT pozitifliği %22,9, T-SPOT.TB test pozitifliği %22 oranında saptandı ve iki test arasındaki uyum orta düzeydeydi(Kappa:0,491).
Hastaların yaş, cinsiyet, HIV-RNA pozitif/negatifliği, tedavi alıp/almama, BCG aşısı varlığı ve tüberkülozlu biriyle karşılaşıp/karşılaşmama durumuna göre iki test arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı(p>0,05). Hastaların CD4+ T lenfosit sayısı, TDT pozitif olan hastalarda istatistiksel olarak anlamlı yüksekti(p:0,007) ve CD4+ T lenfosit sayısı arttıkça TDT ölçüm değerinin istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde arttığı izlendi(p:0,003). T-SPOT.TB test pozitif/negatif sonuçlar ile CD4+ T lenfosit sayı ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı(p=0,289).
Sonuç olarak, çalışmamızda CD4+ T lenfosit sayısı düştükçe TDT'nin pozitif saptanma olasılığının azaldığı, T-SPOT.TB testin ise CD4+ T lenfosit sayısından etkilenmediği gösterilmiştir.

Abstract:
The most common opportunistic infection in HIV-infected patients is Mycobacterium tuberculosis infection. The most important step to prevent active tuberculosis infection is to recognize and treat latent tuberculosis infection (LTBI). TST and IGRA tests are used for LTBI and there is no standard practice. We investigated the efficacy of the T-SPOT.TB test, one of the IGRA tests, and TST to detect LTBI in HIV-infected patients.
A total of 100 HIV-infected patients who did not have active tuberculosis infection, who had not received treatment for LTBI and who did not have active tuberculosis infection at the time of admission and who applied to the Infectious Diseases and Clinical Microbiology Policlinic between June 2015-March 2016 were evaluated cross-sectionally. TST was performed after blood samples were taken from patients for the T-SPOT.TB test at the time of application.
Of the patients who participated in the study, 87% were male, 13% were female and the average age was 40.2; 68% were positive for HIV-RNA and 32% were negative; 86% received treatment, 14% did not receive treatment; mean CD4+ T lymphocyte count was 605 cells/mm3 (26-1313); 16% had an encounter with a TB person, 82% did not meet a TB person; 81% of the patients were found to have BCG vaccine scar, and 15% were not. TST was positive in 22.9% and T-SPOT.TB test was positive in 22% of the patients and the concordance between the two tests was moderate(Kappa:0,491).
There was no statistically significant difference between two tests according to age, gender, HIV-RNA positive/negative status, presence/absence of treatment, presence of BCG vaccination and encountering/not meeting someone with tuberculosis (p> 0,05). The CD4 + T lymphocyte counts of patients were statistically significantly higher in patients with TST positive results (p:0.007). It was observed that as the CD4+ T lymphocyte counts increased, the measurement of TST induration diameter increased in a statistically significant manner (p:0.003). There was no statistically significant difference between T-SPOT.TB test positive/negative results and mean CD4 + T lymphocyte counts (p:0,289).
In conclusion, our results indicate that as the CD4 + T lymphocyte counts decreases, the probability of positive detection of TDT decreases, whereas T-SPOT.TB is not affected by the CD4 + T lymphocyte counts.