İç Anadolu Bölgesi meralarında dört karakter türün yayılışını kontrol eden floristik ve çevresel faktörlerin incelenmesi
Floristic and environmental factors controlling distribution of four characteristic species in Central Anatolian rangelands
Yazar: BURCU DEMET GÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLAL ŞAHİN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım ve Yaşam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Botanik = Botany ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki ekolojisi = Plant ecology ; Biyoekoloji = Bioecology ; Mera = Pasture ; Çevresel etki = Environmental impact

Özet:
Meraların sağlıklı ve sürdürülebilir kullanımı ve en yüksek ekonomik getirinin sağlanması için;  meraların doğal yapısının (flora, toprak, ana kaya, iklim) iyi bilinmesi gerekir. Bu çalışmada; İç Anadolu Bölgesi meralarının mevcut floristik yapısındaki hakim türlerin ortaya konulması, türlerin birbirleriyle ve çevreleriyle ilişkilerinin incelenmesi, toprağın fiziksel ve kimyasal özelliklerinin floristik yapıya etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. İç Anadolu Bölgesinde yer alan 9 ilin (Ankara, Çankırı, Çorum, Kırıkkale, Kırşehir; Nevşehir, Kayseri, Yozgat, Sivas) meralarında baskın olan Festuca valesiaca Schleich. ex Gaudin, Thymus sipyleus Boiss., Bromus tomentellus Boiss., Poa bulbosa L. türleri 4 hakim tür olarak belirlenmiştir. Baskın türlerin bulunduğu meralarda biyotik ve abiyotik faktörlerden oluşan 24 değişken belirlenmiş ve ilgili veriler oluşturulan veri setine girilmiştir. Veriseti SPSS 22 ve CANOCO 4.5 paket programlarında Pearson's Korelasyon, Spearmann Korelasyon, Bağımsız T Testi ve Ordinasyon testleriyle analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre; F. valesiaca'nın yükseklik, yıllık yağış, organik madde ve fosfor miktarı bakımından yüksek, kuzey bakılı sahalarda iyi bir gelişim gösterdiği anlaşılmıştır. T. sipyleus ve B. tomentellus birbirine benzer olarak killi, kireçli ve PH yüksek topraklarda daha iyi gelişim göstermiştir. P. bulbosa ise; daha düşük rakımlarda, nispeten daha tınlı, kireçsiz, fosforlu toprakları tercih etmektedir. P. bulbosa'nın hoşgörü sınırlarının diğer üç türe göre daha geniş olduğu söylenebilir. F. valesiaca ve T. sipyleus habitat tipi olarak farklı bitki formasyonlarını tercih ederler. Tüm alanlarda genel olarak organik madde ve fosfor yetersizliği öne çıkmıştır. Çalışma sonuçları İç Anadolu Bölgesi bozkırlarının ekolojik özelliklerinin anlaşılmasında önemli bulgular ortaya koymuştur.

Abstract:
For the healthy and sustainable use of rangelands and the highest economic return, the natural structure of the rangelands (flora, soil, bedrock, climate) should be well known. In our study; ıt is aimed to reveal the dominant species in the existing floristic structure of the rangelands of the Central Anatolia Region, to examine the relations of the species with each other and with their environment, to examine the effects of the physical and chemical properties of the soil on the floristic structure.  Festuca valesiaca Schleich. ex Gaudin, Thymus sipyleus Boiss. Bromus tomentellus Boiss., Poa bulbosa L. which are dominant in the rangelands of 9 provinces in the Central Anatolia Region (Ankara, Çankırı, Çorum, Kırıkkale, Kırşehir; Nevşehir, Kayseri, Yozgat, Sivas) were determined as 4 dominant species. 24 variables consisting of biotic and abiotic factors were determined in the rangelands with dominant species and the relevant data were entered into the created data set. The dataset was analyzed with Pearson's Correlation, Spearmann Correlation, Independent T Test and Ordination tests in SPSS 22 and CANOCO 4.5 package programs. According to the analysis results, ıt has been understood that F. valesiaca shows good growth in areas with high north-facing areas in terms of altitude, annual precipitation, organic matter and phosphorus content. T. sipyleus and B. tomentellus were similar to each other and showed better growth in clayey, calcareous and high PH soils.  P. bulbosa; it prefers relatively loamy, non-calcareous, phosphorous soils at lower altitudes. It can be said that the tolerance limits of P. bulbosa are wider than the other three species. F. valesiaca and T. sipyleus prefer different plant formations as habitat types. In general, organic matter and phosphorus deficiency were prominent in all areas. The results of the study revealed important findings in understanding the ecological characteristics of the steppes of the Central Anatolia Region.