Kumaş üzerinde oluşmuş kan ve semen lekelerinin farklı temizlik maddeleriyle yıkanmasından sonra Ftır ile tespiti
Detection of blood and semen stains formed on the fabric with Ftir after washing with different cleaning agents
Yazar: MAHMUT ŞERİF YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. EMİNE SÜMER ARAS
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Biyoloji = Biology
Dizin: FTIR = FTIR ; Kan = Blood ; Kanıt şemaları = Evidence schemes ; Kemometri = Chemometrics ; Meni = Semen

Özet:
Kan ve semen lekeleri olay yerinden elde edilebilecek değerli bulgular arasında yer almaktadır. Ancak bu lekeler az miktarda ve farklı yüzeyler üzerinde depozit şeklinde bulunabilmektedir. Kan ve semen lekeleri, kıyafetler başta olmak üzere, çeşitli amaçlar için üretilmiş pamuklu kumaşlara emilmiş şekilde bulunabilmektedir. Bu kumaşlar da bazen fail, bazen mağdur, bazen de olayla ilişkisiz kişiler tarafından yıkanarak temizlenebilmektedir. Bu çalışmada, olay yerini bozmak için sık kullanılan bir yöntem olarak lekeyi elde yıkamanın kan ve semenin FTIR spektrumları üzerine etkilerini incelemek amaçlanmaktadır. Bu amaçla, altışarlı gruplar halinde 78 kan ve 78 semen lekesi depozitine sabit şartlarda immersiyon ve mekanik temizlikle beraber immersiyon şeklinde temizlik yapılmıştır.  Temizleme sıvısı olarak saf su, saf su içerisinde %40'lık metanol, %5'lik sodyum hipoklorit, %5 hipoklorik asit, 5 g/L sabunlu saf su ve 5 g/L bulaşık deterjanı çözünmüş saf su kullanılmıştır. Temizlik işleminin ardından kurutulan numuneler ATR-FTIR ile incelenmiş, elde edilen spektrumlar kemometrik olarak analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda; kontrol kan ve semen lekelerinin birbirinden, kontrol lekelerinin yıkanmış numunelerden ve yıkanmış kan ve semen lekelerinin yıkanmasında kullanılan kimyasal temizleyicilere göre lekeler %100 duyarlılık, özgüllük ve model etkililiği ile PLS-DA kullanılarak başarıyla ayırt edilmiş ve FTIR'ın kemometrik analizlerle birlikte kan ve semen lekelerinin bulgu haritalaması ve analizi için kullanılabileceği gösterilmiştir.

Abstract:
Blood and semen stains are among the valuable findings that can be obtained from the crime scene. However, these stains can be found in small amounts and in the form of deposits on different surfaces. Blood and semen stains can be found absorbed into cotton fabrics produced for various purposes, especially clothes. These fabrics can be cleaned by washing sometimes by the perpetrator, sometimes by the victim, and sometimes by people unrelated to the incident. In this study, it is aimed to examine the effects on the FTIR spectra of blood and semen of hand washing as a frequently used method to disrupt the crime scene. For this purpose, 78 blood and 78 semen stain deposits in groups of six were cleaned by immersion and mechanical cleaning together with immersion under constant conditions.  Pure water, 40% methanol, 5% sodium hypochlorite, 5% hypochloric acid, 5 g/L soapy water and 5 g/L dishwashing detergent dissolved in pure water were used as cleaning fluid. After the cleaning process, the dried samples were examined with ATR-FTIR, and the obtained spectra were analyzed chemometrically. As a result of the analysis, the stains were successfully differentiated between control samples, control stains from washed samples, and the chemical cleaners used in washing washed blood and semen stains, with 100% sensitivity, specificity and model effectiveness using PLS-DA. It has been shown that FTIR can be used for mapping of the crime scene samples and analysis of blood and semen stains along with chemometric analysis.