Azotlu gübrelemenin farklı kuraklık koşullarında yetiştirilen zeytin bitkisinde fizyolojik ve biyokimyasal özelliklere olan etkilerinin incelenmesi
Investigation of effects of nitrogen supply on physiological and biochemical properties of olive grown under different drought conditions
Yazar: SEÇİL KÜÇÜK KAYA
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ DEMİRAL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmanın amacı, kuraklık stresine maruz bırakılmış 2 farklı zeytin çeşidinde azotlu gübrelemenin bazı fizyolojik ve biyokimyasal parametreler üzerine olan etkilerinin incelenmesidir. Deneme sera koşullarında "delice" anacı üzerine aşılı 2 yaşındaki Memecik ve Gemlik fidanları kullanılarak, 3 farklı düzeyde kısıtlı su uygulaması (tarla kapasitesinin %100''ü, %50'si ve %25'i) ile 3 farklı azotlu gübre dozu (45 mg L-1, 90 mg L-1, 180 mg L-1) altında tesadüf parselleri deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Deneme sonrasında bitkilerde çeşitli fizyolojik parametreler olan kuru madde verimi, yaprak oransal su içeriği ve sukkulens indeks değerleri belirlenmiştir. Deneme bitkilerinin fotosentetik aktivitelerindeki değişimleri izlemek için yaprak gaz değişim parametreleri, klorofil, karotenoid ve prolin içerikleri belirlenmiştir. Ayrıca yaprak örneklerinde bitki besin elementi analizleri yapılmıştır.
Kısıtlı su uygulamalarıyla deneme bitkilerinin yaprak oransal su içeriği, stoma iletkenliği, transpirasyon oranı, klorofil ve karotenoid miktarları azalmış, kuru madde içeriği artmıştır. Bu durum yaprakların bitki besin element konsantrasyonlarını da etkilemiştir. Deneme bitkilerine uygulanan artan miktarlardaki azotlu gübre dozları hem fotosentetik aktiviteyi arttıran klorofil-karotenoid düzeyini hem de oksidatif stresi azaltan prolin miktarını arttırmıştır. Sonuç olarak, stres altındaki bitkilere uygulanan azot deneme bitkilerinin kuraklık stresinin etkilerini aşmak üzere kullandığı mekanizmaları farklılaştırmıştır. Bu açıdan çeşitler arasında olasılıkla bazı farklılıklar bulunmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effects of nitrogen fertilization on some physiological and biochemical parameters in 2 different olive cultivars exposed to drought stress. The experiment was carried out in greenhouse conditions using 2-year-old Memecik and Gemlik seedlings grafted with rootstock of wild origin, under 3 different levels of limited water supply (100 %, 50 % and 25 % of field capacity) and 3 different nitrogen fertilizer doses (45 mg L-1, 90 mg L-1, 180 mg L-1) according to a randomized plot design with 4 replicates. Various physiological parameters such as dry matter yield, leaf relative water content and succulence index values were determined at the end of the experiment. Leaf gas exchange parameters, chlorophyll, carotenoid and proline contents were determined to monitor the changes in photosynthetic activities of experimental plants. In addition, plant nutrient element analyzes were performed in leaf samples.
The limited water supply reduced the relative water content, stomatal conductance, transpiration rate, chlorophyll and carotenoid contents, photosynthesis and water use efficiency of the plants decreased, the dry matter content increased. The plant nutrient concentrations of the leaves also effected. Increasing nitrogenous fertilizer doses applied to experimental plants increased both the chlorophyll-carotenoid level increasing photosynthetic activity and the amount of proline reducing oxidative stress. As a result, nitrogen applied to stressed plants differentiated the mechanisms used by the experimental plants to overcome the effects of drought stress. In this respect, there are probably some differences between the cultivars.