Literatürde icra alanı aydın olarak belirtilen zeybek danslarının, güncelde varlığının bilirkişiler ile tespiti
Determination of the existence of zeybek dances, which are mentioned in the literature as aydin, with experts
Yazar: NURDAN KILIÇ
Danışman: DOÇ. İLKNUR DEMİRBAĞ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Performans Ana Sanat Dalı / Performans Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bale ve Dans = Ballet and Dance ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Dans = Dance ; Folklor = Folklore ; Halk oyunları = Folk dances ; Türk halk oyunları = Turkish folk dances ; Zeybekler = Zeybeks

Özet:
Geleneksel danslar alanında yazılmış kitaplarda, Aydın'da icra edildiği özellikle belirtilen zeybek danslarının tespiti, elde edilen bu danslardan bir liste oluşturulması ve bu listenin, bilirkişiler ile güncelde var olup olmadığının sınamasının yapılması tezin temel amaçlarını oluşturmaktadır. Eserlerde, illerin dans repertuvarları verilirken tam olarak detaylandırılmaması, kronolojik bir değişiklik takibinin yapılamaması ve repertuvarların güncelliklerinin izlenebileceği bir sistemin bulunmaması gibi etmenler göz önünde bulundurularak, bu eksikliklerin kapatılması hedeflenmiştir. Bu hedef doğrultusunda il temelli bir zeybek dansı repertuvarı listesi oluşturmak, oluşturulan listeyi dayanaklandırmak ve bilimsel çalışma yapmaya açık hale getirmek amacıyla bir sistem oluşturmak istenmiştir. Aynı zamanda benzer kaygı ve hedefler doğrultusunda yapılması planlanan başka bilimsel çalışmalar için de bir model oluşturulmaya çalışılmıştır.
Çalışma; litreratür ve bilirkişilerden elde edilen verilerin analizleri ve değerlendirmelerini kapsayan aşamalandırılmış bir süreç içermektedir. Bu aşamanın ilkinde literatür taraması, analizi ve yorumlanması gerçekleştirilmiştir. İkinci aşamada ise aynı süreç bilirkişilerden elde edilen verilerin işlenmesi ile devam ettirilmiştir. Tüm bu işlemler tümevarımsal bir yaklaşımla ve somut delillere dayalı olarak Aralık 2019 tarihinden Haziran 2021 tarihine kadar sürmüştür.
Çalışmanın birinci bölümünde, tezin yöntemi hakkında detaylı bilgiler verilmiştir. 
İkinci bölümünde; literatürden elde edilen her bir kaynağa ait bulgulara ve bu bulguların genel değerlendirilmesine yer verilmiştir. Bulguların aktarılması her kaynak için çizelgeler ile desteklenmiştir. Hemen ardından eserlerden elde edilen danslar hakkında yazarlar tarafından beyan edilenler karşılaştırılarak, bilirkişilere gönderilecek olan bir değerlendirme listesi oluşturulmuştur. 
Üçüncü bölümünde; ilk olarak bilirkişilerin bilgi formlarına dönüşlerine yer verilmiştir. Ardından ikinci aşamada; bilirkişiler ile gerçekleştirilen görüşmelerden elde edilen veriler, bilgi formlarından edinilenler ile karşılaştırılmıştır. Bu sayede hem literatürden hem de bilirkişilerin görüşlerinden istifade edilerek hazırlanan "Aydın ili zeybek dansları" listesine ulaşılmıştır. 
Son olarak dördüncü bölümde; araştırma süresince elde edilen tüm bilgiler yorumlanarak; ulaşılan sayısal bilgilere, bunların sınıflandırılmalarına ve buna bağlı olarak önerilere yer verilmiştir.
Tüm çalışma süresince ulaşılan veriler sonucunda literatürün kapsamı; 1900 ile 2018 tarihi aralığındaki Türkçe yazılmış kitaplar ve lisansüstü tezleri olarak toplamda "47" kaynaktan oluşmaktadır. Bu kaynaklardan "35" adedi kitap, "12" adedi lisansüstü tezlerdir.  Kaynaklar içerisinde toplamda "850" kez Aydın zeybek danslarından bahsedildiği tespit edilmiştir. Bu danslardan tekrar edenlerin elemeleri yapıldığında toplamda "114" dans ismine indirgenmiştir. "15" bilirkişi ile yapılan güncelleme çalışmalarında ise kaynaklarda bulunmayan toplamda "23" dans ismi daha katılarak, tüm çalışmada toplamda "137" dans ismine ulaşılmıştır.  
Çalışmanın nihayetinde elde edilen 137 dansın, "dans olup olmadıkları"," zeybek dansı olup olmadıkları", "Aydın'da icra edilip edilmedikleri" ve "alternatif isimlerinin olup olmadıkları" gibi sınıflandırmalar yapıldığında elde edilen 137 dans isminin; "64" tanesinin zeybek dansı olduğu, "1" tanesinin zeybek dansı olmadığı, "72" dansın zeybek dansı olup olmadığının netleştirilemediği, "77" ismin dans olduğu, "5" dansın suni yollarla üretildiği,  "54" ismin dans olup olmadığının netleştirilemediği, "47" dansın Aydın'da icra edildiği, "89" dansın icra edilip edilmediğinin netleştirilemediği ve  "68" dansın alternatif isme sahip olduğu tespit edilmiştir. Sonuçta toplamda "137" sayısı "136"ya düşmüştür. Sonuçta gelinen nokta "136" dans ismi ile bitirilmiştir.
 
Anahtar Kelimeler: Aydın Zeybek Dansı Repertuvarı, Aydın Zeybek Dansları, Zeybek Dansı Repertuvarı, Zeybek Dansı, Geleneksel Danslar, Aydın Halk Dansları, Türk Halk Oyunları.

Abstract:
In books written in the field of traditional dances, the determination of zeybek dances, which are specifically mentioned in Aydin, the creation of a list of these dances obtained, and the testing of whether this list exists in the current state with experts, constitute the main goals of the dissertation. In the works, it is aimed to try to close these deficiencies by taking into account factors such as not being fully detailed when giving dance repertoires of provinces, not being able to follow up on chronological changes and not having a system in which the timeliness of repertoires can be monitored. In line with this goal, it was desired to create a provincial-based Zeybek dance repertoire list, to base the created list and to create a system to make it open to scientific work. At the same time, a model has been tried to be created for other scientific studies planned in line with similar concerns and goals.
The study was carried out through a staged process that included analysis and evaluation of the data obtained from literatures and experts. In the first of this phase, literature review, analysis and interpretation were carried out. In the second stage, the same process was continued with the processing of data obtained from experts. On December 2019, based on concrete evidence, all of these procedures were started on an induction approach and ended on June 2021.
In the first part of the study, detailed information about the method of the dissertation is given. In the second part, the findings of each source obtained from the literature and the general evaluation of these findings are given. The transmission of the findings was supported by charts for each source. Immediately after that, a special rubric was created, which will be sent to experts, comparing what was declared by the authors about the dances obtained from the works. In the third part, the information forms transmitted by experts are given first. Then the second stage; data obtained from interviews with experts were compared with those obtained from information forms. In this way, the list of "zeybek dances of Aydin" was reached by using both the literature and the opinions of experts. Finally, in the fourth section, all the information obtained during the research is interpreted; numerical information, classification and, accordingly, recommendations are included.
According to the results obtained during the entire study period, the scope of the literature consists of "47" sources in total as books, master and doctoral theses written in Turkish in the range of 1900 and 2018. Of these sources," 35 "are books and" 12" are theses. A total of "850" times in the sources, it was found that the dances of Aydin zeybek were mentioned. A total of "114" dance names were reached from the sources when they were matched from these dances. In the update studies with " 15 "experts, a total of " 23 "dance names more were obtained, which were not found in the sources, and the entire study concluded with the existence of " 137 " dance names in total.

At the end of the study, the 137 dances obtained were classified as "whether they are dance"," whether they are Zeybek dance", "whether they are performed in Aydın" and "whether they have alternative names". Out of 137 dances achieved; "64" is the Zeybek dance," 1 "is not the Zeybek dance, 72 is not clear whether they are Zeybek dance; " 77 "is the name dance," 5 " has been artificially produced," 54 " is not clear whether they are dance, "47" the dance is performed in Aydin, "89"the dance is not clear whether they are performed, and" 68 " dance has an alternative name. On conclusion, it has been reached "136" zeybek dances of Aydin.

Keywords: Aydın Zeybek DanceRepertoire, Aydın Zeybek Dances, Zeybek DanceRepertoire, Zeybek Dance, TraditionalDances, Aydın Traditional Dances, Turkish Folk Dances