Ulusal ve Uluslararası Hukuk bağlamında vicdanî ret
Conscientious objection in national and International Law
Yazar: BERRAK YILMAZ
Danışman: PROF. DR. ATTİLA ÖZER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Temel özgürlükler = Fundamental freedoms

Özet:
Devletler, ekonomik, sosyal, siyasal ve kültürel nedenleri, ulusal çıkarları, güvenlik ve tehdit algılamaları ile savunma doktrinleri kapsamında vicdanî ret hususunda farklı yaklaşımlar sergilemektedirler. Zorunlu askerlik hizmetini benimsemiş olan bazı devletler ise vicdanî ret kurumunu kabul etmiş ve vicdanî ret ileri süren kişiler hakkında zorunlu askerlik hizmeti yerine geçen alternatif hizmetler öngörmüştür.Avrupa Birliği üyesi olan devletlerin tümünde vicdanî ret kurumu bulunmaktadır. Avrupa Konseyi üyesi ülkelerden halihazırda 24 ülkede zorunlu askerlik sistemi bulunmakla birlikte bu ülkelerde vicdanî ret kurumu da kabul edilmiştir. Avrupa Konseyi üyesi olan ülkelerden sadece Türkiye ve Azerbaycan'da vicdanî ret kurumu bulunmamaktadır.Anayasanın 72. maddesinde, askerlik hizmeti değil vatan hizmeti herkes tarafından yerine getirilmesi gereken bir zorunluluk olarak düzenlenmiştir. Dolayısıyla vicdanî ret uygulamasının kabul edilebilmesi için anayasal bir engel bulunmamaktadır. Buna karşılık 1111 sayılı Askerlik Kanununda askerlik hizmeti Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan her erkek için zorunlu bir hizmet olarak öngörülmüştür. Ayrıca, Askeri Ceza Kanununun 45. maddesinde, vicdanî ret suç teşkil eden eylemler bakımından bir mazeret olarak da kabul edilmemektedir.Ülkemizde vicdanî ret, özellikle ulusal ve uluslararası mahkemelerde yargılama konusu olmaya başlaması nedeniyle kamuoyunun gündeminde yer almaya başlamıştır. Bugün itibarıyla uluslararası sözleşmeler ve uluslararası kurumların kararları ışığında, Ülkemizin, vicdanî reddi kabul ederek zorunlu askerlik hizmeti yerine alternatif hizmetleri kabul etmesi hususunda uluslararası hukuktan kaynaklanan bir zorunluluk bulunmamaktadır. Ancak AİHM'nin Ülke başvurusunda verdiği ihlal Kararı doğrultusunda en azından vicdanî retçilere askerlik hizmetinden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmemelerinden dolayı tek bir ceza verilmesi ve bu cezanın infazını müteakip askerlik hizmetinden muaf tutulmalarını öngören yasal bir değişiklik yapılması zorunlu hâle gelmiştir.

Abstract:
States show different approach about conscientious objection in terms of their economic, social, political and cultural reasons, national benefits, security and threat perception and doctrines ofdefense. Some states adopted conscription, recognise conscientious objection and compose alternative services for conscientious objector to substitute in compulsary military service.All the states being member of European Union recognise conscientious objection. 24 states in Council of Europe have adopted both compulsary military service and have recognised conscientious objection. There are only Turkiye and Azerbaijan that have not recognised conscientious objection among the members of Council of Europe.In Article 72 of Turkish Constitution, indicated patriotic service not military service has been necessity for every body. This means that there is no constitutional problem to adopt conscientious objection. Nonetheless in Military Law, military service is a compulsary service for men being citizen of Turkish Republic. Furthermore in article 45 in Military Penal Code, conscientious objection is not an excuse for the actions that constitutes crime under Military Penal Code.Conscientious objection has started to raise as an issue in our Country, especially after the cases heard at national and international courts. Today under the international conventions and international institutions? decisions, there is no obligation to recognise conscientious objection and adopt substitute services. But, at least in accordance with the European Court of Human Rights?s violation decision about Ülke application, it is necessity to legislate one punishment for conscientious objectors and after execution of this punishment to be exempted from military service.