Patlama sonrası olay yeri inceleme bakımından patlayıcı madde miktarı ile patlama krateri arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of the relationship between the amount of explosives material and the explosion crater in terms of post blast explosion investigation
Yazar: YAVUZ CAN
Danışman: PROF. DR. FARUK GÖKMEŞE
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bomba = Bomb ; Delil = Evidence ; Olay yeri inceleme = Crime scene experts ; Patlama = Explosion ; Soruşturma = Investigation ; Terör = Terror

Özet:
Meydana gelen bir patlama, neden oluşuna bakılmaksızın çevresindeki yapı ve canlılara çok ciddi zararlar verir. Patlama soruşturmaları evde meydana gelen doğalgaz kazalarından, büyük terör saldırılarına kadar uzanan olayları kapsar. Dünya genelinde yürütülen patlama soruşturmalarının büyük bir çoğunluğunu bombalı terör saldırıları oluşturmaktadır. Patlama ile gerçekleşen terör saldırılarının soruşturulmasında patlayıcının türünün ve patlayıcı madde miktarının belirlenmesi öncelikli hususlardır. Bu belirlemelerin soruşturmanın erken safhasında gerçekleştirilmesiyle olayın daha hızlı aydınlatılmasına ve gerçekleşebilecek ardışık saldırıların önlenmesine de imkân verecektir. Bombalı saldırılarının meydana geldiği olay yerlerinin bazı karakteristik özellikleri bulunur. Patlama krateri, bunlardan en önemlisi olup, aynı zamanda en zengin delil kaynağıdır. Patlama kraterinin büyüklüğü olayda kullanılan patlayıcı madde miktarına bağlı olarak değişir.

Bu tezde, patlayıcı madde miktarı ile patlama krateri arasındaki ilişkiyi kurmak amacıyla yüzey altına yerleştirilen farklı ağırlıktaki altı patlayıcı düzeneğin oluşturduğu kraterler üzerine sayısal bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Gerçek olaylar göz önünde bulundurularak, patlayıcı düzenekler oluşturulmuş ve gerçekleşen patlamalar sonrası olay yeri incelemelerinde bulunularak elde edilen veriler sunulmuştur. İçeriğinde patlayıcı madde miktarı daha fazla olan düzeneklerin oluşturduğu kraterlerin çap ve hacimlerinin, patlayıcı madde miktarı daha az olan düzeneklere göre daha büyük olduğu gözlemlenmiştir. Bombalı terör saldırılarının soruşturulmasında patlayıcı madde miktarına yönelik olarak belirlemelerde bulunabilmek için bu tarz çalışmaların genişletilerek yapılması literatüre ve sahadaki kolluk birimlerine büyük katkılar sağlayacaktır. Ayrıca bu çalışma, Türkiye'de patlayıcı madde miktarı ile patlama krateri arasındaki ilişkiyi ele alan pilot çalışma olup, konu ile ilgili ilerleyen dönemde çalışma yapmak isteyen araştırmacılara katkı sağlaması amaçlanmıştır.

Abstract:
An explosion that occurs, regardless of the cause, causes very serious damage to the surrounding structures and living things. Explosion investigations cover events ranging from natural gas accidents at home to major terrorist attacks. The majority of the explosion investigations carried out around the world is terrorist attacks with bombs. Determining the type of explosive and the amount of explosive material is a priority in the investigation of terrorist attacks with explosions. By making these determinations at an early stage of the investigation, it will also allow the incident to be clarified more quickly and the possible successive attacks to be prevented. There are some characteristic features of the crime scenes where the bomb attacks took place. The eruption crater is the most important and also the richest source of evidence. The size of the explosion crater varies depending on the amount of explosive used in the incident.

In this thesis, a numerical study was carried out on the craters formed by 6 explosive devices of different weights placed under the surface in order to establish the relationship between the amount of explosive material and the explosion crater. Considering the real events, explosive devices were created and the data obtained by conducting crime scene investigations after the explosions were presented. It has been observed that the diameters and volumes of the craters formed by the devices with a higher amount of explosive material are larger than the devices with less explosive material. Expanding such studies in order to be able to determine the amount of explosive material in the investigation of terrorist bombing attacks will make great contributions to the literature and law enforcement units in the field. In addition, this study is a pilot study that deals with the relationship between the amount of explosive material and the explosion crater in Turkey, and it is aimed to contribute to researchers who want to work on the subject in the future.