İnme geçirmiş hastalara bakım veren aile üyelerinin bakım yükü, duygu ve algılarının incelenmesi: Karma yöntem araştırması
Investigation of care burden, feelings and perceptions of family members nursing patients with stroke: A mixed method research
Yazar: SERPİL ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. MAĞFİRET KAŞIKÇI
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırma inme geçirmiş hastalara bakım veren aile üyelerinin bakım yükü ile duygu ve algılarının incelenmesi amacıyla gerçekleştirildi.
Materyal ve Metot: Nicel ve nitel araştırma yöntemlerini içeren karma yöntem ile gerçekleştirilen araştırmanın evrenini Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesinde nöroloji, palyatif ve fizik tedavi ve rehabilitasyon servislerinde yatan inme geçirmiş hastalara bakım veren aile üyeleri oluşturdu. Örneklemini ise Mayıs 2023- Kasım 2023 tarihleri arasında inme tedavisi için nöroloji, palyatif ve fizik tedavi ve rehabilitasyon servislerine yatış yaptıran hastalara bakım veren aile üyeleri oluşturdu. Araştırmanın nicel bölümünde örneklemi 128 bakım veren aile üyesi, nitel bölümünde ise 21 bakım veren aile üyesi oluşturdu. Veri toplama araçları olarak araştırmanın nicel bölümü için "Tanıtıcı bilgi formu" ve "Bakım Verme Yükü Ölçeği", nitel bölümü için "Yarı yapılandırılmış görüşme formu" kullanıldı. Nicel verilerin değerlendirilmesi için Kolmogorov Smirnov testi, frekans, yüzde, Bağımsız Gruplarda t Testi, One Way Anova ve pearson korelasyon analizi kullanıldı. Nitel verilerin değerlendirilmesi için "İçerik Analizi" yöntemi kullanıldı. 
Bulgular: Araştırmanın nicel bölümüne katılan bakım veren aile üyelerinin bakım yükü puan ortalamasının (61.32±13.57), nitel bölümüne katılanların ise bakım yükünün (62.47±16.36) olduğu belirlendi. Araştırmanın nicel bölümüne katılanların yaş ortalamalarının 43.02±13.85, %61.7'inin kadın, %75'inin evli, %35.2'sinin 1-2 çocuk sahibi, %35.2'sinin ortaöğretim mezunu, %45.3'ünün ev hanımı ve %54.7'sinin gelirinin giderlerinden az, %64.8'inin bakım verdiği kişinin çocuğu olduğu, %78.9'nun daha önceden bakım deneyiminin olmadığı, %74.2'inin başka bir kişiden bakım için destek aldığı ve %48.4'ünün 1-4 yıldır hastasına bakım vermekte olduğu belirlendi. Medeni durum, çocuk sayısı, eğitim durumu, bakım deneyimi, inme geçirmiş bireyin sağlık güvencesi durumu ve inme geçirmiş bireyin sahip olduğu kronik hastalık durumunun bakım yükünü anlamlı derecede etkilediği bulundu (p<0.05). Araştırmanın nitel bölümde katılımcılar ile yapılan görüşmelerden elde edilen verilerin analizi sonucunda "Bakım Veren Aile Üyelerinin Yükleri" ve "Bakımla İlgili Duygu ve Algılar" olmak üzere 2 tema, "Ekonomik Yük", "Sosyal Yük", "Fiziksel Yük", "Olumlu Duygu ve Algılar" ve "Olumsuz Duygu ve Algılar" olmak üzere 5 alt tema ve 26 kod oluşturuldu. Araştırmanın nitel bölümüne katılanların ise yaş ortalamalarının 42.61±16.60, %76.2'sinin kadın, %71.4'ünün evli, %42.9'unun çocuğunun olmadığı, %42.9'unun ilköğretim mezunu, %71.4'ünün çalışmıyor olduğu, %52.4'ünün ev hanımı, %57.1'inin gelirinin giderine eşit olduğu, %52.3'ünün bakım verdiği kişinin çocuğu olduğu, %76.2'sinin bakım deneyiminin bulunmadığı %76.1'inin başka bir kişiden bakım için destek aldığı ve %42.9'unun 1-4 yıldır hastasına bakım vermekte olduğu belirlendi.	
Sonuç: İnme geçirmiş hastalara bakım veren aile üyelerinin bakım yüklerinin ağır bakım yükü düzeyinde olduğu sonucuna varıldı. Katılımcıların medeni durumlarının, çocuk sayılarının, eğitim durumlarının ve bakım deneyimlerinin bakım yüklerini etkilediği, kendilerini en çok sosyal ve fiziksel yük altında hissettikleri, vefa, sahiplenme, sorumluluk, kendini adama, çaresizlik, kaygı ve geçmişe özlem gibi duyguları daha yoğun yaşadıkları belirlendi.

Anahtar kelimeler: İnme, bakım veren aile üyesi, bakım yükü, hemşirelik, karma yöntem

Abstract:
Aim: This study was conducted to examine the burden of care, feelings and perceptions of family members who care for stroke patients.
Material and Method: The population of the study, which was carried out with a mixed method including quantitative and qualitative research methods, consisted of family members who cared for stroke patients hospitalized in neurology, palliative and physical therapy and rehabilitation services at Atatürk University Research Hospital. The sample consisted of family members who cared for patients who were hospitalized in neurology, palliative and physical therapy and rehabilitation services for stroke treatment between May 2023 and November 2023. In the quantitative part of the study, the sample consisted of 128 caregiver family members, and in the qualitative part, 21 caregiver family members. As data collection tools, "Introductory information form" and "Caregiving Burden Scale" were used for the quantitative part of the study, and "Semi-structured interview form" was used for the qualitative part. Kolmogorov Smirnov test, frequency, percentage, t Test in Independent Groups, One Way Anova and pearson correlation analysis were used to evaluate quantitative data. "Content Analysis" method was used to evaluate qualitative data. 
Results: It was determined that the mean care burden score of the caregiver family members who participated in the quantitative part of the study was (61.32±13.57), and the care burden of the caregivers who participated in the qualitative section was (62.47±16.36). The mean age of the participants in the quantitative part of the study was 43.02±13.85, 61.7% were female, 75% were married, 35.2% had 1-2 children, 35.2% were secondary school graduates, 45.3% were housewives and 54.7% of the income was less than their expenses, 64.8% were the children of the caregiver, 78.9% had no previous care experience, 74.2% received support for care from another person and 48.4% of them had been caring for their patients for 1-4 years. Marital status, number of children, educational status, care experience, health insurance status of the individual who had a stroke and the chronic disease status of the individual who had a stroke were found to significantly affect the burden of care (p<0.05). As a result of the analysis of the data obtained from the interviews with the participants in the qualitative part of the research, 2 themes, namely "Burdens of Caregiver Family Members" and "Feelings and Perceptions Related to Caregiving", 5 sub-themes and 26 codes: "Economic Burden", "Social Burden", "Physical Burden", "Positive Emotions and Perceptions" and "Negative Emotions and Perceptions" were created. It was determined that the mean age of the participants in the qualitative part of the study was 42.61±16.60, 76.2% were female, 71.4% were married, 42.9% had no children, 42.9% were primary school graduates, 71.4% were not working, 52.4% were housewives, 57.1% were equal to their income, 52.3% were the children of the caregivers, 76.2% had no care experience, 76.1% received support for care from another person and 42.9% had  been caring for their patients for 1-4 years. 	
Conclusion It was concluded that the burden of care of family members caring for patients who had a stroke was at the level of heavy care burden. It was determined that the marital status, number of children, educational status and care experiences of the participants affected their care burden, they felt under the most social and physical burden, and they experienced emotions such as loyalty, ownership, responsibility, dedication, helplessness, anxiety and longing for the past more intensely.

Key Words: Stroke, care burden, family caregiver, nursing, mixed method