Obeziteli ve ileri evre obeziteli bireylerde prediyabet ve diyabet tanısında oral glukoz tolerans testi (OGTT) ve HbA1c arasındaki uyumun değerlendirilmesi
Evaluation of the concordance between oral glucose tolerance test (OGTT) and HbA1c in the diagnosis of prediabetes and diabetes in individuals with obesity and advanced obesity
Yazar: ABDULLAH BUDAK
Danışman: DOÇ. DR. İHSAN SOLMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Obezite; genetik, çevresel ve yaşam tarzı faktörlerinin neden olduğu, önemli morbidite ve mortaliteye neden olan, önlenebilir ölüm nedenlerinde ikinci sırada olan, ömür boyu tedavi gerektiren, sonuçlarıyla önemli derecede sağlık harcamalarına sebep olan heterojen bir hastalıktır. Obezite sıklığı ülkemizde ve dünyada hızlıca artmakta olup, son 50 yılda üç katından fazla arttığı gözlenmiştir. Obezite, insülin direncine neden olup prediyabet ve diyabete zemin hazırlamakta, morbidite ve mortaliteye sebep olmaktadır. Bu nedenle obeziteli hastalarda diyabet ve prediyabetin erken teşhis, takip ve tedavisine yönelik tetkiklerin geliştirilmesi, karşılaştırılması ve bu tetkiklerin uyumunun değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Çalışmada amacımız obeziteli bireylerde prediyabet ve diyabet tanısında OGTT ve HbA1c arasındaki uyumun değerlendirilmesini yapmak ve obeziteli bireylerde diyabet tanısı koymak için daha düşük bir HbA1c düzeyinin olup olmadığını belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza SBÜ Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesinde Obezite, Endokrinoloji ve İç Hastalıkları Polikliniklerine 01.01.2020 tarihi ile 31.12.2023 tarihine kadar başvuran prediyabetik VKİ>30 kg/m2 obeziteli hastalar dahil edildi ve retrospektif olarak incelendi. Hastalar cinsiyete ve vücut kitle indeksine (hafif obez, orta derece obez, morbid obez ve süper obez) göre gruplara ayrılıp hastaların demografik özellikleri, başlangıç laboratuvar değerleri ve hipertansiyon sıklığı karşılaştırıldı. Hastalar, 75 gram OGTT sonuçlarına göre izole BAG, BAG+BGT ve aşikâr DM olarak üç farklı kategoriye ayrıldı. Her grubun demografik özellikleri ve başlangıç laboratuvar değerleri birbirleriyle tekrar karşılaştırıldı. Yapılan analizlerde 75 g OGTT yapılarak hastaların DM tanısı alması için HbA1c eşik değeri belirlenmeye çalışıldı.
Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 139 prediyabetik obez (HbA1c: %5,7-6,4 ve açlık kan şekeri:100-124 mg/dL) hastanın 115'i (%82,7) kadın, 24'ü (%17,3) erkekti. Hastaların yaş ortalaması 45,18 ± 11,74'tü. Hastalar VKİ'ye göre sınıflandırıldığında 34'ü (%24,5) hafif obez, 41'i (%29,5) orta derecede obez, 49'u (%35,3) morbid obez ve 15'i (%10,8) de süper obezdi. Kadınlarda beden kitle indeksi oransal olarak daha anlamlı bulundu (p:0,04), erkeklerde ise bel çevresi daha yüksek olarak belirlendi (p=0,006). Hastalarda VKİ artarken bel çevresi (p:0,013), kalça çevresi (p<0,001), sistolik tansiyon(p:0,01) ve diyastolik tansiyon (p:0,013) artışı istatistiksel olarak anlamlı saptandı. Çalışmaya dahil edilen hastaların 28'inde (%20,14) hipertansiyon saptandı. Yapılan 75 g OGTT sonucuna göre, çalışmaya katılan hastaların %37,4'ü (n:52) izole Bozulmuş Açlık Glukozu (BAG), %45,3'ü (n:63) Bozulmuş Glukoz Toleransı Glukozu (BGT)+Bozulmuş Açlık Glikozu (BAG) ve %17,3'ü (n:24) aşikâr DM olarak saptandı. Hastaların HbA1c değeri ile açlık kan şekeri arasında kuvvetli pozitif korelasyon gözlendi (r=0,263, p=0,002). Yapılan ROC-AUC analizinde 75 g OGTT kullanılarak tanı konulan DM hastalarını belirleme HbA1c değerinin ayırt edici gücü istatistiksel olarak anlamlı saptandı [AUC (Eğri Altında Kalan Alan):881, GA (Güven aralığı): 0,816 – 0,946, p<0,001]. ROC analizine göre HbA1c değeri için kesim noktası değeri (cut-off value) %6,15 olarak saptandı ve bu değer için duyarlılık(sensitivite) %83,3 ve özgüllük (spesifite) %80 olarak tespit edildi. Pozitif prediktif değeri %46,1 ve negatif prediktif değeri %95,8 olarak bulundu.
Sonuç: Bu çalışmada, obeziteli hastalardaki demografik özellikler, laboratuvar değerleri ve hipertansiyon prevalansı literatür ile benzer sonuçlara sahip ve elde edilen veriler literatüre katkı açısından önemlidir. Çalışmamızda, prediyabetik obeziteli hastalarda 75 g OGTT ile %17,3 hastaya diyabet tanısı konuldu. Çalışmanın sonucuna göre AKŞ ve HbA1c ile prediyabet olan obez hastaların OGTT ile taranması önemlidir. OGTT kullanılarak obeziteli hastalarda DM tanısı konulma HbA1c değeri %6,15 saptandı. Obeziteli hastalarda HbA1c değeri %6,15'in üzerinde olanlara OGTT yapıldığında DM tanısı konulacağı gösterilmiştir. Literatürde benzer çalışmaların oldukça az olması, çalışmamızın daha fazla hasta sayısı ile genişletilerek yapılması, literatüre ve kılavuzlara katkı sağlayabilmesi açısından çok önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Diyabetes Mellitus, Prediyabet, Obezite, HbA1c, OGTT

Abstract:
Introduction and aim: Obesity, influenced by genetic factors, environmental conditions, and lifestyle choices, significantly contributes to morbidity and mortality. It ranks as the second leading preventable cause of death and necessitates ongoing management, while also generating considerable healthcare expenses due to its associated complications. Notably, the incidence of obesity has been escalating rapidly, both domestically and globally, having more than tripled over the past five decades. This condition leads to insulin resistance, potentially triggering prediabetes and diabetes, and increases health risks substantially. As such, it becomes critically important to develop, assess, and refine diagnostic, monitoring, and treatment methodologies for diabetes and prediabetes in obese individuals. This study aimed to analyze how well the oral glucose tolerance test (OGTT) and HbA1c levels correlate in diagnosing prediabetes and diabetes among obese subjects, and to explore if lower HbA1c levels might be necessary for diagnosing diabetes in this demographic.
Materials and methods: Patients with a BMI over 30 kg/m^2 and prediabetes who visited the Obesity, Endocrinology, and Internal Medicine clinics at SBU Diyarbakır Gazi Yaşargil Training and Research Hospital from January 1, 2020, to December 31, 2023, were included in our retrospective study. These patients were categorized by gender and levels of obesity (mild, moderate, severe, and very severe), and their demographic details, initial lab results, and the prevalence of hypertension were compared. Based on the outcomes of the 75-gram oral glucose tolerance test (OGTT), patients were classified into three groups: isolated fasting hyperglycemia, combined fasting hyperglycemia and impaired glucose tolerance, and clear diabetes mellitus. We compared the demographic characteristics and initial lab values across these groups. The analysis also aimed to identify an HbA1c threshold that would confirm a diabetes diagnosis following the 75-g OGTT.
Results: In our study involving 139 prediabetic obese patients (HbA1c: 5.7-6.4% and Fasting Blood Sugar: 100-124 mg/dL), 115 (82.7%) were female and 24 (17.3%) were male. The average age was 45.18 ± 11.74 years. Patients were classified by Body Mass Index (BMI) as follows: 34 (24.5%) were mildly obese, 41 (29.5%) were moderately obese, 49 (35.3%) were severely obese, and 15 (10.8%) were very severely obese. The BMI was significantly higher in women (p=0.04), whereas men had a larger waist circumference (p=0.006). Increases in BMI were associated with significant rises in waist circumference (p=0.013), hip circumference (p<0.001), systolic blood pressure (p=0.01), and diastolic blood pressure (p=0.013). Hypertension was found in 28 (20.14%) of the participants. Based on the 75 g OGTT results, 37.4% (n=52) had isolated Impaired Fasting Glucose (IFG), 45.3% (n=63) had both Impaired Glucose Tolerance (IGT) and IFG, and 17.3% (n=24) were diagnosed with overt diabetes mellitus (DM). A strong positive correlation was observed between HbA1c values and fasting blood sugar (r = 0.263, p = 0.002). In the ROC-AUC analysis, the ability of HbA1c to discriminate DM diagnosed by the 75-g OGTT was statistically significant (AUC: 0.881, CI: 0.816 – 0.946, p<0.001). The ROC analysis determined an HbA1c cut-off value of 6.15%, with a sensitivity of 83.3% and a specificity of 80%. The positive predictive value was 46.1%, and the negative predictive value was 95.8%.
Conclusion: In our study involving obese patients, the demographic characteristics, laboratory values, and prevalence of hypertension were similar to those found in existing literature, highlighting its significance in contributing to scholarly work. Our research identified that 17.3% of prediabetic obese patients were diagnosed with diabetes using the 75 g OGTT. The results underscore the importance of screening obese patients with prediabetes using OGTT alongside fasting blood sugar (FBS) and HbA1c measurements. We determined that an HbA1c value of 6.15% is indicative of diabetes in obese patients when assessed using OGTT. This finding is significant, especially considering the scarcity of similar studies in the literature. Expanding the study to include a larger number of patients could provide valuable insights and contribute substantially to clinical guidelines.
Keywords: Obesity, Diabetes Mellitus, Prediabetes, OGTT, HbA1c