Göl metabolizmasının diel oksijen tekniği ile belirlenmesi: Abant Gölü örneği
Determining lake metabolizm using diel oxygen technique: A case study of Lake Abant
Yazar: GONCA SILAHAN TURAN
Danışman: DOÇ. DR. NUSRET KARAKAYA
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Diel oksijen tekniği; göllerde, akarsularda ve lagünlerde brüt birincil üretim (GPP), net ekosistem üretimi (NEP) ve ekosistem solunumunun (R) tahmin edilmesi için son yıllarda yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. Bu tez çalışması ile; (1) Abant Göl'ünde; GPP, NEP ve R diel oksijen tekniği ile tahmin edilmiş ve (2) GPP, NEP ve R'nin zamansal değişimi için istatistiksel model oluşturulmuştur. Göl metabolizması bileşenlerini diel oksijen tekniği ile tahmin edebilmek için çözünmüş oksijen konsantrasyonu (ÇO, mg L-1), çözünmüş oksijen doygunluk değeri (O2doygunluk, %) ve su sıcaklığı (Tw, oC) sahaya tesis edilen YSI Marka su kalite izleme sondaları ile sürekli ölçülmüştür. Metabolizma tahminlerinde kullanılan solar radyasyon (SR, W m-2) ve rüzgâr hızı (WS, m s-1) gibi meteorolojik değişkenlerin izlenmesi için T107 T marka meteoroloji istasyonu göl kenarına kurulmuştur. Ölçümlere 2012 yılında başlanmış ve 2014 yılında sona erdirilmiştir. Ölçümler Haziran-Kasım ayları arasında yapılmıştır. Göl metabolizmasını oluşturan bileşenlerin tahmini için gece ve gündüz saatlerindeki R eşit kabul edilmiştir. Yıllık ortalama göl metabolizma bileşenleri baz alındığında 2012, 2013 ve 2014 yılları için Abant Göl'ü net heterotrof (GPP/R < 1 ve NEP < 0) karakter göstermektedir. Ayrıca GPP ve R değerleri aylık bazda zamana bağlı olarak modellenmiştir. İstatistiksel modelleme çalışmalarında GPP ve R'nin aylık ortalamaları (tüm istasyonlardan elde edilen verilerin aylık ortalamaları) kullanılmış ve göl için genel bir istatistiksel model oluşturulmuştur.

Abstract:
Recently, diel oxygen method has been intensively used to estimate gross primary production (GPP), net ecosystem production (NEP), and ecosystem respiration (R) from lakes, rivers, and lagoons. This master thesis (1) estimated GPP, NEP, and R of Lake Abant using diel oxygen technique; and (2) built statistical model for the prediction of temporal changes in GPP, NEP, and R. To estimate lake metabolism components using diel oxygen technique, dissolved oxygen concentration (DO, mg L-1), saturated dissolved oxygen value (O2saturated, %), and water temperature (Tw, oC) were continuously measured with YSI-brand water quality monitoring probes installed in situ. To monitor meteorological variables such as solar radiation (SR, W m-2) and wind speed (WS, m s-1) used in the metabolism estimates, T107 T-brand meteorological station was set up by the lake. Measurements were started in 2012 and ended in 2014. Measurements were carried out between the months of June to November. To estimate the components of lake metabolism, nighttime and daytime R values were assumed to be equal. Considering mean annual lake metabolism components as the reference, Lake Abant was found to be of a net heterotrophic character (GPP/R < 1 and NEP < 0) for 2012, 2013 and 2014. Also, GPP and R were modelled as a function of time on a monthly basis. In the statistical modelling, monthly GPP and R averages (obtained from all the stations) were used to construct a general empirical model for the entire lake.