Halep tekelerinde tris yumurta sarısı temelli sulandırıcıya farklı konsantrasyonlarda koenzim Q10, vitamin E ve vitamin C ilavesinin dondurma çözdürme  sonrası spermatolojik parametrelere ve oksidatif stres  üzerine etkisi
Effect of addition of different concentrations of coenzyme Q10, vitamin E and vitamin C to tris egg yolk based extender on spermatological parameters and oxidative stress after freezing and thawing in damascus goats
Yazar: MUSTAFA ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. İLKER YAVAŞ
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum,Jinekoloji ve Suni Tohumlama (Veterinerlik) Anabilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu çalışmada, Tris yumurta sarısı (YS) temelli sulandırıcıya farklı konsantrasyonlarda Koenzim Q10 (0.5 mM, 1 mM), E (0.3 cc/ml, 0.6 cc/ml)  ve C (0.5 mg/ml, 1 mg/ml) vitamini ilavesiyle farklı dondurma protokolleri uygulanarak sperma parametrelerine olan etkisi amaçlandı. Sperma 4 adet Damascus tekesinden aşım mevsiminde elektroejakülatör ile toplandı. Ardından, normospermik kaliteye sahip olan ejekulatlar birleştirildi. Sulandırılmış sperma örneklerini içeren payetler +4 °C'de 2 saat süreyle ekilibre edildikten sonra, sıvı azot buharında (-120 °C) 2 farklı dondurma protokolü (a; 15 °C/dk. 8 dakika, b; 20 °C/dk. 6 dakika) ile dondurularak (-196 °C) saklandı. Alışım sonrası, Kontrol grubu (Tris-YS) sulandırıcısında motilite ve canlılık en düşük, anormal spermatozoon en yüksek bulunmuştur. Q1b (Koenzim Q10 1 mM) grubunda en yüksek motilite ve canlılık ile en düşük anormal spermatozoon saptanmıştır.
Farklı dondurma protokolü uygulanan antioksidan grupları arasında çözdürme işlemi sonucunda, Q1b diğer antioksidan gruplardan motilite, canlılık, membran bütünlüğü yönünden en yüksek değer ve anormal spermatozoon yönünden en düşük değer saptanmıştır. Koenzim Q10 grupları arasında, farklı dondurma protokolü uygulanmasının motilite, canlılık ve membran bütünlüğü yönünden istatiksel olarak fark olmadığı, anormal spermatozoon yönünden istatiksel olarak farklıdır. Dondurma çözdürme sonrasında sulandırıcılarda Tris-YS grubunda en düşük motilite, canlılık,  ve membran bütünlüğü ile en yüksek anormal spermatozoon saptanırken, en iyi sperma parametre değerleri Q1b  grubundadır. Lipid peroksidasyonun bir ürünü olan Malondialdehit (mda) oluşumu kontrol grubuna göre en az mda değeri, antioksidan eklenmiş Q1a  grubunda meydana gelmiştir. 
	 Sonuç olarak Halep (Damascus) teke spermasının dondurulmasında Tris-YS sulandırıcısına yapılan antioksidan ilavesinin lipid peroksidasyon oluşumuna olumlu etkisi olduğu, farklı dondurma protokolleri uygulanmasının istatiksel olarak gruplar arası fark sağlamadığı, sperma parametreleri geliştirmesi açısından antioksidan ilavesinin olumlu bir etkisi olduğu kanaatine varıldı.

Abstract:
In this study, the effect of Tris egg yolk (EY)-based extender on sperm parameters by applying different freezing protocols with the addition of different concentrations of Coenzyme Q10(0.5 mM, 1 mM), E (0.3 cc/ml, 0.6 cc/ml)  and C (0.5 mg/ml, 1 mg/ml) and C vitamins was aimed. Sperm were collected from 4 Damascus bucks by electroejaculator during the breeding season. Ejaculates of normospermic quality were then combined. Straws containing reconstituted semen samples were equilibrated for 2 hours at +4 °C, and then in liquid nitrogen vapor (-120 °C) 2 different freezing protocols (a; 15 °C/min. 8 minutes, b; 20 °C/min. 6 minutes) and frozen (-196 °C) stored. In post-breeding semen, control grub (Tris-EY extender) had the lowest motility and viability, and the highest abnormal spermatozoon. In the Q1b (Coenzyme Q10 1 mM) group, the highest motility and viability and the lowest abnormal spermatozoa were detected. As a result of the thawing process among the antioxidant groups applied to different freezing protocols, Q1b had the highest value in terms of motility, viability, membrane integrity and the lowest value in terms of abnormal spermatozoon among the other antioxidant groups. There was no statistical difference between the Coenzyme Q10 groups in terms of motility, viability and membrane integrity, and there was a statistical difference in terms of abnormal spermatozoon following different freezing protocols.While the lowest motility, viability, and membrane integrity and the highest abnormal spermatozoa were detected in the Tris-EY group, the best sperm parameter values were found in the Q1b group in extenders after freezing and thawing. The formation of Malondialdehyde (mda), a product of lipid peroxidation, occurred from the groups with the least mda value,  antioxidant added Q1a compared to the control group.
	As a result, it was concluded that the antioxidant addition to Tris-EY extender in the freezing of Damascus buck semen had a positive effect on the formation of lipid peroxidation, the application of different freezing protocols did not provide a statistical difference between the groups, and the addition of antioxidants had a positive effect in terms of improving semen parameters.