Diyarbakır Batman arasındaki havzanın jeodinamik evrimi ve depremselliği
Geodynamic evolution and earthquake of the basin between Diyarbakır Batman
Yazar: ERKAN ÇELEBİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ M.ŞEFİK İMAMOĞLU
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Batman ve Diyarbakır illeri arasında bulunan ve Dicle Nehrini barındıran havza ve çevresinin jeodinamik evrimi ve Diyarbakır ilinin depremselliğinin aydınlatılması amaçlanmıştır. İnceleme alanının jeolojisinin incelemesi sonucunda Kretase öncesi birimler dışında 11 ayrı formasyon haritalanmıştır. Bu Formasyonlardan en yaşlısı Midyat Grubu formasyonlarından Alt Eosen yaşlı Gercüş formasyonu, masif kireçtaşlarından oluşan Alt Eosen-Alt Oligosen yaştaki Hoya Formasyonudur. Hoya ile uyumsuz dokanaklı ile anhidrit, şeyl, jips, dolomit ve kumlu-milli dolomitten oluşan Geç Eosen-Oligosen yaşlı Germik formasyonu geçiş yapar. Germik formasyonu üzerine uyumsuz olarak kalın katmanlı, çoğunlukla masif görünümlü, bol karstik boşluklu kireçtaşlarından oluşan Akitaniyen-Burdigaliyen (Alt Miyosen) yaşlı Fırat Formasyonu ve göl çökelleri ile akarsu çökellerinden oluşmuş Üst Miyosen-Alt Pliyosen yaşlı Şelmo formasyonları gelmektedir. Şelmo formasyonun üzerinde Üst Miyosen-Pliyosen yaşlı Yeniköy Formasyonu onun üzerinde de uyumsuz Pleistosen yaşlı çakıllı seviye Gölpınar Formasyonu ve Pleistosen yaşlı Killerden oluşan Gediktepe formasyonu bulunmakta, Çalışma alanının en genç birimleri ise eski ve yeni alüvyon örtüleri oluşturmuştur. Ayrıca Karacadağ Grubuna ait 2 Evre bazaltlarda çalışma alanında görülmektedir. Çalışma alanının şekillenmesinde, bölgedeki levha hareketliliğinin etkisiyle ortaya çıkan tektonik olaylar dizisi birlikte yorumlanmalıdır. Havzanın bugünkü şeklini almasında Neotektonik dönemde başlayan tektonik faaliyetler etkili olmuştur. İnceleme alanı büyük bir deprem yapma potansiyeline sahip olmamakla beraber bölgenin kuzeyindeki hareketlilikten etkilenmesi muhtemeldir.

Abstract:
Geodynamicevolution of thebasinanditsenvirons, locatedbetween Batman and Diyarbakır provincesandhousingtheTigrisRiver, andillumination of theseismicity of Diyarbakır provincewereaimed. As a result of thegeology of thestudyarea, 11 differentformationsweremappedexceptpre-Cretaceousunits. Theoldest of theseformations is theLowerEocene Gercüş formation, one of the Midyat Groupformations, andtheLowerEocene-LowerOligocene Hoya Formation, whichconsists of massivelimestones. TheLateEocene-OligoceneGermicformation, which is unconformablewith Hoya andconsists of anhydrite, shale, gypsum, dolomite andsandy-spindle dolomite, passesthrough. OverlyingtheGermicformationunconformably is theAquitanian-Burdigalian (LowerMiocene) EuphratesFormationandthickMiocene-LowerPliocene-agedPlioceneagedLowerMiocene-LowerPlioceneformations. TheUpperMiocene-Pliocene Yeniköy FormationoverliestheSelmoFormationandthe Gediktepe Formationconsisting of theunconformablePleistocenepebblylevel Gölpınar FormationandthePleistoceneClays. Theyoungestunits of thestudyareaareoldandnewalluvialcovers. It is alsoobserved in theBasalt 2 basaltsbelongingto Karacadağ Group. Intheshaping of thestudyarea, theseries of tectoniceventsarisingfromtheeffect of platemobility in theregionshould be interpretedtogether. Tectonicactivitiesstarted in theNeotectonicperiodwereeffective in takingthepresentshape of thebasin. Althoughthestudyareadoes not havethepotentialtocause a majorearthquake, it is likelyto be affectedbymobility in thenorth of theregion.