Mersin ili kadın esnaf ve sanatkarlarının sosyal-ekonomik profillerinin ve sorunlarının sosyolojik analizi
Sociological analysis of socioeconomic profiles and problems of tradeswomen and craftswomen in Mersin
Yazar: AHMET YAMAN
Danışman: PROF. DR. DURMUŞ ALİ ARSLAN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Esnaflar = Artisans ; Kadın girişimciliği = Woman entrepreneurship ; Kadın sanatçılar = Women artists ; Kadınlar = Women ; Mersin = Mersin ; Sanatkarlar = Artisans ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis

Özet:
Esnaf ve sanatkârlar, toplumun çeşitli ihtiyaçlarını karşılamak adına, sınırlı sermayesi ve emeğinin gücüyle mal ve hizmet üreterek, ekonomik hayatın içerisinde yer alan toplumumuzun önemli bir kesimini oluşturan bireylerdir. Esnaf ve sanatkârlar, ekonomik hayatın içerisinde mal ve hizmet üretmesinin yanı sıra, istihdam ve kaynak yaratması nedeniyle ülke ekonomisinin istikrarı, büyümesi ve kalkınması için önemli bir işleve sahiptirler. Bu işlevinin önemi nedeniyle yasa koyucu esnaf ve sanatkârları, anayasa içerisinde değerlendirmiş ve yer vermiştir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 173. Maddesi'nde, "Devlet esnaf ve sanatkârı koruyucu ve destekleyici tedbirleri alır" ifadesi yer alır. Anayasal bir statü kazanan esnaf ve sanatkârların, bu hüküm gereğince hem ekonomik ve politik anlamda, hem de eğitim, sağlık ve sosyal alanlarda gelişmesi için devlet tarafından özel olarak korunması ve desteklenmesi öngörülmektedir.

Bu çalışmada, Türk-İslam tarihi içerisinde sosyal, ekonomi ve kültürel anlamda tarihsel ve sosyolojik bir değere sahip olan ahilik kültürünün, günümüzdeki temsilcileri olan esnaf ve sanatkârların sosyolojik profilleri araştırıldı. Çalışma evrenini Mersin ilinde faaliyet yürüten kadın esnaf ve sanatkârları oluşturdu. Örneklem grubunu ise Mersin ilinde faaliyet yürüten kadın esnaf ve sanatkârlar arasından, olasılıklı örneklem teknikleri içerisinden tabakalı örnekleme tekniği ile orantılı seçim yoluyla seçilen kadın esnaf ve sanatkârları oluşturdu.

Kadın esnaf ve sanatkârlarını kapsayan çalışmada, araştırma amaçlarını dikkate alarak araştırma evreninin sınırları, Mersin ilinde faaliyet yürüten kadın esnaf ve sanatkârları dikkate alınarak belirlendi. Araştırmada ana veri kaynağı olarak 5362 saylı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanuna göre, Mersin Esnaf ve Sanatkârlar Sicil Müdürlüğü'ne kayıtlı olan kadın esnaf ve sanatkârları kapsayan bir veri seti oluşturuldu. Oluşturulan veri setleri SPSS kullanılarak analiz edildi.
Oluşturulan veri setinden hareketle yaş, eğitim, aile yapısı, mesleki öz geçmişi gibi sosyal ve demografik faktörlerden hareketle, iş yerlerinin mülkiyet durumu, işyerlerinin aylık kirası, sosyal güvenlik durumu, yanlarında çalışan kişi sayısı, işletme kuruluş sermayelerinin niteliği, mesleki kariyer süreleri, işletme süreleri, iş yaşamında karşılaştığı sorunlar, işletme kurarken yaşadıkları sorunlarından oluşan sosyolojik ve ekonomik profilleri analiz edildi. Bu bağlamda çalışmada Türkiye'nin kadın girişimcileri içerisinde kadın esnaf ve sanatkârları üzerinde duruldu.

Abstract:
Tradesmen and craftsmen are individuals who constitute an important part of our society and take place in economic life by producing goods and services with limited capital and their own labor power in order to meet various needs of the society. Besides producing goods and services, thanks to their great contribution in creating employment and sources, they also have a crucial role in sustainability, growth and development of our country's economy. Due to the importance of their function, tradesmen and craftsmen took place in the Turkish Constitution. In the Article No. 173 of the Turkish Constitution, it is said that "The State shall take measures to protect and support tradesmen and craftsmen". In accordance with this provision, it is envisaged that the tradesmen and craftsmen who gained a legal status through the Turkish Constitution shall be specially protected and supported by the State in order to enable them to develop politically and economically as well as in education, health and social areas.
In this study, sociologic profiles of tradesmen and craftsmen, the today's representatives of Ahi community that has historic and sociologic values in social, economic and cultural areas in Turkish-Islamic history, were researched. The universe of the study includes the tradeswomen and craftswomen in Mersin. The sample group was chosen among the tradeswomen and craftswomen in Mersin through proportional stratified sampling method which is one of the probabilistic sampling techniques.
The universe of the study was determined by considering the tradeswomen and craftswomen in Mersin in line with the aims of the study. Within the scope of the study, as the master data, a data set was composed including the tradeswomen and craftswomen registered in the Mersin Tradesmen and Craftsmen Registry in line with Law no. 5362 on Professional Organizations of Craftsmen and Tradesmen. These data sets were analyzed via SPSS.
Via the data sets, the social and demographic factors such as age, education, family structure, professional background and also the sociologic and economic profiles including the ownership status of their workplaces, monthly rent of their workplaces, social security status, the number of their employees, the quality of their initial capitals, the duration of their professional career and their businesses, the problems they face in business life and the problems they face in setting up a new business were analyzed. In this scope, among women entrepreneurs in Turkey, tradeswomen and craftswomen were taken as basis.