Hersekzade Ahmet Paşa Külliyesi
Hersekzadeh Ahmet Pasha mosque complex
Yazar: BAHAR ÖZER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NALAN TÜRKMEN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Sanatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Hersekzade Ahmet Paşa Külliyesi XVI. yüzyıl'da inşaa edilmiş ancak günümüze korunarak gelememiş külliye örneklerinden biridir. Gerek geçen zaman, gerek bölgede yaşanan önemli depremler ve gerekse yeterli özenin gösterilmemesi gibi nedenler bu durumda etkili olmuştur. Dönemin yazarlarından varlığını öğrendiğimiz hanların ve mektep binasının bugün izlerine dahi rastlanmamaktadır. Külliye mevcut durumu itibariyle Cami, Hamam ve Su Deposundan ibarettir.Cami bir kaç kez tadilat geçirerek orjinalliğini kaybetmiştir. Merkezi planlı, ufak ve oldukça sade bir yapı olan Hersekzade Ahmet Paşa cami kubbeli iken geçirdiği ağır hasarlar nedeniyle kırma çatı ile örtülmüştür. İç mekanda mihrap ve minber dışında özgünlüğünü koruyan öge yoktur. Cami bahçesindeki Hersekzade'ye ait olan mezar yapısı ise, külliye topluluğu içinde ve aynı zamanda genel mezar yapıları içinde ilginç bir örnektir. Bir set üzerindeki mezara dokuz basamakla çıkılır. Basamaklardan sonra bir kapıdan girilen mezar yapısının üzeri açıktır. Caminin bahçesinde Hersekzade'nin mezarından başka iki mezar daha bulunmaktadır.Hamam, cami gibi ufak ve sade bir yapıdır. XII. ve XIII. yüzyıl. hamamlarında olduğu gibi cümle kapısından direk soyunmalık kısmına girilir. Bütün mekanlar ufak bir kare içine sıkıştırılmış gibidir. Bugün bir harebeye dönmüş yapının içinde inşaa edildiği döneme ait hiçbir iz kalmamıştır. Beden duvarları ve mekanların üzerini örten aynalı tonoz, kubbe ve beşik tonoz yinede zamana karşı direnerek bize yapı hakkında az da olsa bilgi vermektedir.Külliye grubunun bir diğer yapısı su deposudur. Almaşık duvar tekniği ile inşaa edilmiş olan deponun üzeri tonozla örtülerek, dıştan kiremit ile kaplanmıştır. Mermer bardaklığı ve oturma sekisinin bir kısmı bugün orjinal halinden kalan kısımlarıdır.

Abstract:
Hersekzadeh Ahmet Pasha Mosque Complex is one of the examples of the mosque complexes that was constructed in the 16l century and that has not survived to the present day. Elapse of a long time after its construction and the devastating earthquakes in the region caused it to fall into ruin as well as not placing sufficient emphasis and importance on it. Nowadays, there are not even the traces of the inns and the school building that we learned from the authors of that period. For the time being, the mosque complex consists of only a mosque, a bath and a cistern.The mosque has lost its original structure due to modifications and renovations. Hersekzadeh Ahmet Pasha is a small, plain and centrally planned building and although it was initially constructed with a vaulted roof later it was covered with hipped gable roof since it suffered severe damages in the course of time. There are no other parts in the mosque other than its niche and pulpit (Minbar) that have been preserving their authenticity and originality. The tomb belonging to Hersekzadeh and that is located in the courtyard of the mosque is an interesting and authentic example among the complex of buildings of the mosque and also among the other tomb buildings. The grave of Hersekzadeh is placed on a higher platform that has nine steps. The grave extending into the sky with its open top is entered through a gate after walking up nine steps. There are also two other graves in the courtyard of the mosque located next to the tomb of Hersekzadeh.The Hammam (Turkish Bath) is also a small and plain building just like the mosque. As in all Hammams (Turkish Baths) constructed in the 12th and 13th century in this Hammam (Turkish Bath) it is entered through a main gate directly to the section where it is undressed and dresses are taken off. Inside the building there are no traces left behind from the period that it was constructed since it has fallen into ruin. Nevertheless, main outer walls and cavetto vault, dome and vault covering the building have resisted against time and have survived to the present day allowing us to learn and know about the architecture and construction technique of that period.Another part of the complex of buildings of the mosque is the cistern. The walls of the cistern were built with a pseudo-isodome technique and its roof was covered with a vault coated with bricks. Its marble glass-holder and a part of its stone seat serving as a couch are the parts and components of the structure that have been preserving their authenticity and originality up to the present time.