Birinci basamakta aile hekimliği uzmanlarının kronik hastalık yönetimindeki tutumları ve hastalık yönetimine etki eden faktörlerin incelenmesi
Examination of family medicine specialists attitudes towards chronic disease management and factors affecting disease management in primary care
Yazar: AYLİN ŞEKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN AKSOY ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MERTHAN TUNAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Çukurova bölgesinde görev yapan aile hekimliği uzmanları arasından çalışmayı kabul eden 278 katılımcıyla yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak gerçekleştirildi. Epi-İnfo ile yapılan güç analizinde örneklem büyüklüğü 210 kişi olarak hesaplandı. Yapılandırılmış anket formunda yer alan, katılımcıların sosyodemografik verileriyle hipertansiyon ve tip 2 diyabetes mellitus takibindeki tutum ve farkındalıklarını değerlendirmeye yönelik 25 soru, astım, KOAH ve depresif bozukluk ilaç tedavisine yönelik 8 soru ve ASM'de kronik hastalık yönetimine etki edebilecek faktörlere yönelik 9 soru olmak üzere toplam 42 soru yöneltildi. 
Veriler SPSS 26.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan 278 katılımcının yaş ortalaması 37,52±7,84 idi. Katılımcıların hekimlikteki toplam görev sürelerinin ortalaması 12,69±7,50 yıl, aile hekimliği uzmanı olarak görev sürelerinin ortalaması 5,85±5,43 yıldı. Katılımcıların %80,5'i hipertansiyon tanılı hastalarının, %68,3'ü tip 2 diyabetes mellitus tanılı hastalarının en az yarısını takip etmekteydi. Hipertansiyon tanısı koyduğu hastaya ilaç başlayan katılımcıların oranı %89,6, tip 2 diyabetes mellitus tanısı koyduğu hastaya ilaç başlayan katılımcıların oranı %91,4 idi. Katılımcıların %92,5'i hipertansiyon, %79,8'i tip 2 diyabetes mellitus takip ve tedavisi konusunda kendisini orta derece ve üzerinde yeterli görmekteydi. Katılımcıların %79,9'u tip 2 diyabetes mellitus tedavisinde birinci basamakta reçete edilemeyen ilaçların tedaviyi olumsuz etkilediği görüşündeydi. Katılımcıların %74,9'u belirli aralıklarla yapılacak olan resertifikasyon sınavlarının aile hekimlerinin daha güncel bilgi düzeyine sahip olması yönünden faydalı olacağı görüşündeydi.
Sonuç: Birinci basamakta görev yapan aile hekimliği uzmanları çalışmamızda bulduğumuz üzere yüksek oranda kronik hastalık takibi ve tedavisi yapmaktadır. Ülkemizde uygulanan Sağlık Uygulama Tebliği kuralları gereği kanıtlanmış tedavilerin bu hekimlerce önerilmesi kısıtlanmıştır. Çalışmamızda uzman hekimlerin çoğunluğu bu uygulamanın tedaviyi olumsuz etkilediğini beyan etti. Birinci basamakta görevli uzman hekimlerin daha etkin tedavi ve takip hizmeti sunabilmesi için Sağlık Uygulama Tebliği'ndeki kısıtlamaların sınırlandırılması, hasta başına ayrılan muayene süresinin uzatılması ve asistanlık eğitiminde birinci basamaktaki hasta yükünün önemli bir kısmını oluşturan kronik hastalıklar ile ilgili eğitim ve uygulamaların arttırılması önerilir.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to examinate of family medicine specialists attitudes towards chronic disease management and factors affecting disease management in primary care. 
Materials and methods: This cross-sectional research was conducted using the face-to-face interview method with 278 participants who agreed to participate among family medicine specialists working in the Çukurova region between 15.10.2023 and 15.11.2023. The structured survey form includes 25 questions to evaluate participants' sociodemographic data and their attitudes and awareness in monitoring hypertension and type 2 diabetes mellitus, 8 questions regarding drug treatment of asthma, COPD and depressive disorder, and 9 questions regarding factors that may affect chronic disease management in family health centers. A total of 42 questions were asked. 
The data were analyzed by using the SPSS 26.0 program. 
 Results: The average age of 278 participants in the study was 37.52±7.84. The average of the participants' total tenure in medicine was 12.69±7.50 years and the average of their tenure as a family medicine specialist was 5.85±5.43 years. 80.5% of the participants were following at least half of their patients diagnosed with hypertension. 68.3% of the participants were following at least half of their patients diagnosed with type 2 diabetes mellitus. The rate of participants who started medication for a patient diagnosed with hypertension was 89.6% and the rate of participants who started medication for a patient diagnosed with type 2 diabetes mellitus was 91.4%. 92.5% of the participants considered themselves moderately or above competent in monitoring and treating hypertension and 79.8% in type 2 diabetes mellitus. 79.9% of the participants were of the opinion that drugs that could not be prescribed in the first step in the treatment of type 2 diabetes mellitus negatively affected the treatment. 74.9% of the participants were of the opinion that recertification exams to be held at regular intervals would be beneficial for family physicians to have more up-to-date knowledge.
Conclusion: As we found in our study, family medicine specialists working in primary care follow up and treat chronic diseases at a high rate. In accordance with the rules of the Health Implementation Communique applied in our country, the recommendation of proven treatments by these physicians is restricted. In our study, the majority of specialist physicians declared that this practice negatively affected the treatment. In order for primary care specialist physicians to provide more effective treatment and follow-up services, it is recommended to limit the restrictions in the Health Implementation Communique, extend the examination time allocated per patient. Also recommended to increase training and practices regarding chronic diseases which constitute a significant part of the patient load in primary care in assistant training.