Zıtlık olgusu ve bağlam (Sebe' suresi) örneği
The phenomenon of antonomy and context (Surah Saba) as an example
Yazar: ZEKERİYE BALCI
Danışman: DOÇ. DR. GÜLHAN TÜRK
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Zıtlık olgusu ve bağlam başlıklı bu çalışmamızda zıtlık olgusu Kur'an çerçevesinde incelenmiştir. Bu çalışma iki ana başlıkta ele alınmıştır.
Çalışmanın teorik kısmını oluşturan ilk bölümde başlıklar halinde zıtlık olgusunun tanımı, klasik Arap dil bilimcilerinin konu ile ilgili görüşleri, kabul ve red açısından eḍḍāḍ ve eḍḍāḍ türleri ele alınmıştır. Daha sonra teḍād kavramı ile ilgili modern dilbilimcilerde zıtlık, anlambilimde zıtlık, modern edebiyatta zıtlık, felsefede zıtlık, tasavvufta zıtlık, dilbilimde zıtlık ve zıtlık özellikleri gibi başlıklar altında incelenmiş konu ile ilgili görüşlere yer verilmiştir. Devamında bağlam ile ilgili genel olarak sözlük anlamı ve terim anlamına yer verildikten sonra bağlamın anlam açısından önemi, Kur'an bağlam ilişkisi ile bilgilere yer verilmiştir.
Çalışmanın uygulama kısmını oluşturan ikinci bölümdeyse Sebe' Suresi hakkında genel bilgilere yer verdikten sonra, surede geçen eḍḍāḍ ve teḍād olan kelimeler tespit edilerek ayetlere katmış oldukları anlamlar üzerinde ayrıntılı olarak durulmuştur. Daha sonra bu kelimelerin bağlamla olan ilişkilerine değinilmiştir. Şirk, kapsamlılık, zaman, adalet, iman ve inanç, pişmanlık, rızık, ibadet, doğru ve yanlış olarak tespit edilen bağlamlar üzerinde durularak ayetlere katmış oldukları anlamlar açıklanmaya çalışılmıştır.
Surenin tamamında toplam 13 bağlam tespit edilmiştir. Bunlar sırasıyla şirk bağlamı, pişmanlık bağlamı, mükâfat ve karşılık bağlamı, kapsamlılık bağlamı, genişlik ve büyüklük bağlamı, zaman bağlamı, adalet bağlamı, iman ve inanç bağlamı, pişmanlık bağlamı, rızık bağlamı, ibadet bağlamı, doğru ve yanlış bağlamı dır. Ve ayetlerin anlaşılması konusunda sağlamış oldukları anlam farklılıklarının neler olduğu aktarılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In our study titled "The Phenomenon of Antonomy and Context" the phenomenon of contrast has been examined within the framework of the Qur'an. This study has been approached under two main headings.
In the first part of the study, which constitutes the theoretical part, the definition of the phenomenon of antonomy is presented in headings, along with the views of classical Arabic linguists on the subject, considering acceptance and rejection in terms of el-Eḍdād and its types. Subsequently, opinions related to the concept of et-Teḍād in modern linguistics, antonomy in semantics, antonomy in modern literature, Antonomy in philosophy, contrast in Sufism, contrast in linguistics, and characteristics of contrast have been discussed under titles. Furthermore, The study focusing on context in terms of meaning and the relationship between context and the Qur'an have been elaborated.
In the second part of the study gives general information about the Surah of Saba (Sheba), the words of contrast and et- Teḍād mentioned in the Surah are identified, and detailed discussions are made on the meanings they contribute to the verses. Then, the relationships of these words with the context are discussed.