Primer dismenore (ağrılı adet) sorunu olan üniversite öğrencilerinde dismenore destek programının semptom, bilgi düzeyi ve menstrual tutumlara etkisi
The effect of dysmenorrhea support program on symptom, knowledge level and menstrual attitudes in university students with primary dysmenorrhea problems
Yazar: BÜŞRA YILMAZ
Danışman: PROF. DR. NEVİN ŞAHİN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağrı = Pain ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Bilişsel davranışlar = Cognitive behaviours ; Dismenore = Dysmenorrhea ; Menstrüal siklus = Menstrual cycle ; Menstrüasyon = Menstruation ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
İki aşamalı yürütülen çalışmanın tanımlayıcı tasarımdaki birinci aşamasında üniversite öğrencilerinde dismenore sıklığını ve menstruasyonlarına ilişkin özellikleri belirlemek amaçlanmıştır. Deneysel randomize kontrollü ikinci aşamanın amacı, primer dismenore sorunu olan üniversite öğrencilerinde bilişsel davranışçı yaklaşım temelli DDP'nın semptom, bilgi düzeyi ve menstrual tutumlara etkisini belirlemektir. Çalışma İÜC-FNHF'nde Ekim 2017- Haziran 2018 tarihleri arasında ilk aşamada fakültede eğitim gören 584 öğrenci, ikinci aşamada primer dismenore sorunu olduğu belirlenen ve birinci sınıfta eğitim gören müdahale (n=29), İzlem (n=31) gruplarındaki öğrencilerle yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında Katılımcı Tanıtım Formu, Dismenore İzlem Formu, Dismenore Bilgi Formu, Fonksiyonel ve Emosyonel Dismenore Ölçeği (FEDÖ), Menstruasyon Tutum Ölçeği (MTÖ), Menstruasyon Belirti Ölçeği (MBÖ) ve Rahatsızlığa Dayanma Ölçeği (RDÖ) kullanılmıştır. Çalışmada müdahale grubu altı oturumluk bilişsel davranışçı yaklaşım temelli DDP'na dahil edilmiş, İzlem grubuna herhangi bir girişim uygulanmamıştır. Her iki grup da üçer menstrual siklus süreleri boyunca veri toplama formları aracılığıyla değerlendirilmiştir. 
Çalışmaya katılan tüm öğrencilerde dismenore prevelansı %94 bulunmuştur. Bilişsel davranışçı yaklaşım temelli DDP öncesi müdahale ve İzlem gruplarında yaş ortalaması, beden kitle indeksi, dismenore başlama zamanı ve şiddeti, analjezik kullanma durumu, dismenoreye eşlik eden semptomlar ve DBF, MBÖ, RDÖ, MTÖ puanları arasında istatistiksel açısından bir fark saptanmamıştır (p>0,05). Bilişsel davranışçı yaklaşım temelli DDP sonrasında müdahale grubunda İzlem grubuna göre; primer dismenore şikayeti varlığında başvurulan nonfarmakolojik yöntemler artmış, analjezik kullanımı 3. siklusta İzlem grubunda %50 oranında iken, müdahale grubunda %20,7 bulunmuştur. Her iki grupta da menstruasyon süresi ilerledikçe eşlik eden semptomlar azalmıştır. Müdahale grubunda İzlem grubuna göre dismenore bilgi düzeyi ve FEDÖ puanı artarken, ağrı şiddeti ve analjezik kullanımı azalmış, menstruasyona yönelik tutum değişmemiştir.
Sonuç olarak, primer dismenoreyle başetmede ucuz ve güvenilir olan bu program dismenore sorunu olan bireyler tarafından güvenle kullanılabilir.

Abstract:
This study was conducted to determine the prevalence of primary dysmenorrhea and to investigate the effect of cognitive behavioral approach based on the Dysmenorrhea Support Program (DDP) on menstrual symptoms, menstruation knowledge and menstrual attitudes in primary dysmenorrhea students. The study was carried out with 584 students who were studying at first class between October 2017 and June 2018 in IUC-FNHF, in the intervention (n=29) and control (n=31) groups who were determined to have primary dysmenorrhea problem in the second stage and received education in the first class. Functional and Emotional Dysmenorrhea Scale (FEDÖ), Menstrual Attitude Scale (MTÖ), Menstrual Symptom Scale (MSÖ) and Discomfort Resistance Scale (RDÖ) were used in the data collection. The intervention group in the study was included in the six-session cognitive-behavioral approach based DDP, and no intervention was performed on the control group. Both groups were evaluated through data collection forms during three menstrual cycles.
The prevalence of dysmenorrhea was 94% in all the students who participated in the study. There was no statistically significant difference between the groups intervention and control groups according to cognitive behavioral approach, age-average, body mass index, dysmenorrhea start time and severity, using analgesic, dysmenorrhea associated symptoms and DBF, MBÖ, RDÖ, MTÖ (p>0.05). According to the control group in the intervention group after the cognitive behavioral approach based DDP, the use of nonpharmacologic methods in the presence of primary dysmenorrhea increased and analgesic use was found to be 50% in the third cycle control group and 20.7% in the intervention group. In both groups, accompanied symptoms decreased as the duration of menstruation progressed. According to the control group, the level of dysmenorrhea and FEDÖ scores increased in the intervention group and the severity of pain and use of analgesics decreased but the attitude towards menstruation did not change.
As a result, this program, which is cheap and reliable to cope with primary dysmenorrhea, can be safely used by individuals with dysmenorrhea.