Çeviri uygulamalarında koşut metinlerin işlevi: Hukuk metinleri temelli bir inceleme
The function of parallel texts in translational practice: An examination on the basis of legal texts
Yazar: ZEYNEP YEŞİLKAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TURGUT GÜMÜŞOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Hukuk = Law ; Hukuk dili = Law language ; Metin = Text ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çeviri yöntemleri = Translation methods

Özet:
Çeviribilim çalışmalarında önemli bir yer tutan koşut metinler benzer işlevi olan ve konu açısından benzerlik gösteren metinler olarak kabul edilmektedir. Tez çalışması kapsamında koşut metinlerin işlevinin belirlenmesi, koşut metinlerin uzmanlık çevirilerindeki rolünün ortaya koyulması, koşut metin olarak kabul edilen metinlerin özellikleri, koşut metinlerin çeviri sürecine, çeviriye ve çevirmen kararlarına etkisi ele alınmıştır. Çalışmanın odak noktası koşut metinlerin işlevlerinin tespit edilmesi ve koşut metinlerin kuramsal alandaki durumunun uygulamaya yansıması olmuştur.
Koşut metinlerin uygulama alanındaki karşılığını bulmak adına hukuk metinlerinin tercih edilmesi sebebiyle çalışmada hukuk metinlerinin özellikleri, hukuk çevirisi, hukuk çevirmeninde bulunması gereken özellikler ve hukuk çeviri yöntemleri ele alınmıştır. Çalışmada öncelikle koşut metinlerin kavramsal haritası çıkarılmaya çalışılmış ve çeviribilim çalışmaları çerçevesinde özgün koşut metin ve çeviri koşut metin, dilbilim çalışmaları çerçevesinde ise comparable corpora ve parallel corpora olmak üzere iki farklı şekilde yer alan koşut metin yaklaşımlarına yer verilmiştir. Koşut metinlerin sağladığı işlevlerden olan eşdeğerlik işlevi, terim bilgisi, bağlam ve metin türü gelenekleri belirli kuramcıların öne sürdükleri görüşler doğrultusunda ele alınmıştır. Kuramsal alanda ele alınan bu işlevlerin uygulamada bir karşılık bulup bulmadığı ise deney uygulaması ve anketlerle tespit edilmeye çalışılmıştır.
Araştırma yöntemine uygulamanın yanı sıra kuramsal boyutun da dâhil edilmesi amacıyla alanın uzman kişileri ile mülakat gerçekleştirilmiştir. Değerlendirme sonucunda kuramsal alan ve uygulama alanı ilişkisi deney sonucunda elde edilen somut veriler, anket ve mülakat çalışmaları ile tespit edilmeye çalışılmış ve kuramsal alanda hâkim olan farklı görüşler tez çalışması kapsamında elde edilen bilgiler ışığında karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır.

Abstract:
Parallel texts, which have an important role in translation studies, are accepted as texts with similar function and similar theme. The present work includes the function of parallel texts, the description of the role of parallel texts in technical translations, the properties of the texts accepted as parallel texts, the effect of parallel texts on the translation process, the translation and the translator. The focus of the entire work is on the determination of the functions of parallel texts and the reflection of parallel texts in the theoretical field, in practice.
In order to determine the reflection of the parallel texts in practice, legal texts have been preferred. Therefore, topics such as legal texts, legal translation, legal language and types and methods of legal translation were dealt with. In this context, the conceptual environment of parallel texts was first described and a distinction was made between original texts as parallel texts and translations as parallel texts within the framework of translation studies and comparative corpora and parallel corpora in the context of linguistic. The function of parallel texts such as equivalence assurance, terminology, context and conventions of texts was worked out by the statements of the theoreticians. Whether these functions, which are considered in the theoretical field, have found a reflection in practice, have been tried to be determined by translation tests and surveys. Interviews with experts have been carried out in order to include the theoretical dimension as well as the translational practice to the research method.
After the evaluation, it was tried to determine the function of the parallel texts based on the interviews, surveys and abstracted data obtained at the end of the translation test. The different views that dominate the theoretical field are discussed comparatively with the information obtained within the masters thesis.