Okul öncesi dönem çocuklarının bilgi iletişim teknolojilerini kullanma durumlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi
Investigation of preschool children's use of information communication technologies according to some variables
Yazar: DİLEK AKIN
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL YOLERİ
Uşak Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology
Dizin: Bilgi ve ilgili teknolojiler için kontrol hedefleri = Control objectives for information and related technology

Özet:
Teknolojideki hızlı gelişmeler bireylerin teknolojiye bakışları, ilgileri ve kullanım
süreleri gibi bazı durumları etkilemektedir. Gelecekte teknoloji kullanımının hayatımızdaki
yerinin daha fazla olacağı bir gerçektir. Günümüzde çocukların bilgi iletişim teknolojilerinin
kullanımı denildiğinde akla ilk gelen bilgisayar olmaktadır. Ancak bilgi iletişim teknolojileri
sadece bilgisayarlar ile sınırlı değildir. Televizyon, oyun konsolları, akıllı telefonlar,
elektronik robotlar, internet, dijital fotoğraf makineleri de bilgi iletişim teknolojileri
arasındadır. Bu araştırmanın amacı okul öncesi dönem çocuklarının bilgi iletişim
teknolojilerini kullanma durumlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi ve bilgi iletişim
teknolojilerine ulaşılabilme durumları, kullanım süreleri gibi değişkenler ile ilgili olarak
ebeveynlerinin görüşlerinin değerlendirilmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu 2016-2017
eğitim-öğretim yılında Uşak il merkezindeki sekiz anaokulunda öğrenim gören çocukların
ebeveynleri oluşturmuştur. Araştırmada yöntem olarak karma yöntem kullanılmıştır.
Çalışmanın ilk aşamasında 417 ebeveyn ile anket çalışması yapılmıştır. Daha sonra ise ankete
katılan ebeveynler arasından 45 ebeveyn ile görüşülerek yarı yapılandırılmış görüşme formu
doldurulmuştur. Bu formda okul öncesi dönem çocukları olan ebeveynlerin bilgi iletişim
teknolojileri ile ilgili düşüncelerini belirtmeleri istenmiştir. Araştırmada Konca ve Köksalan
(2015) tarafından geliştirilen, geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan "Bilgi ve İletişim
Teknolojileri Veli Ölçme Aracı (BİTVÖA)" ve "Kişisel Bilgi Formu" veri toplama aracı
olarak kullanılmıştır. Verilerin analizinde normallik testinde; gruplar arası farklılık
incelenmiş, ikili gruplarda Mann Whitney U-Testi, ikiden fazla gruplarda ise Kruskal Wallis
H-Testi uygulanılmıştır. Yapılan anket çalışmasına göre; ailelerin evlerinde bilgi ve iletişim
teknoloji araçları olarak en fazla televizyon (%99,5) ve cep telefonu (%92,1) bulunduğu
sonucuna ulaşılmıştır. Elektronik robot ve oyuncakların ise en az bulunan bilgi iletişim
teknolojileri araçlarından olduğu belirlenmiştir. Ebeveynlerin çocuklarına yönelik olarak
etkinlikleri yürüttükleri alanlar ile ilgili sorulara verdikleri yanıtlar incelendiğinde çocukların
en çok oturma odasında (%85,6), en az ise mutfakta (%58,0) etkinlikleri gerçekleştirdikleri
ortaya konulmuştur. Çocukların etkinliklerini kiminle beraber gerçekleştirdikleri sorusunda en
çok kendi kendine (%77,5), en az ise başka bir çocukla beraber (%8,2) gerçekleştirdikleri
ortaya çıkmıştır. Yine yapılan anket sonucuna göre; ebeveynlerin verdikleri cevaplar
doğrultusunda çocukların bilgi ve iletişim teknolojileriyle etkileşiminde beceri, kullanım
x
düzeyi ve sosyal yapı gibi boyutları ile cinsiyet, yaş ve ebeveyn öğrenim durumu gibi
değişkenler açısından anlamlı bir farklılık görüldüğü belirlenmiştir.
Ankete katılan ebeveynler arasından 45 ebeveyn ile yarı yapılandırılmış görüşme
formu doldurulmuştur. Ebeveynlerin verdikleri cevaplara göre çıkan sonuçlarda okul öncesi
dönem çocuklarının bilgi iletişim teknolojilerinden en çok televizyonu tercih ettikleri, günde
ortalama 2-3 saat televizyon izledikleri belirlenmiştir. Ailelerin ise (%54) bu sürenin 1 saati
aşmamasını istedikleri belirlenmiştir. Görüşme formundan elde edilen bir diğer sonuca göre
ise ebeveynlerin BİT kullanma nedenleri iletişim (%86) iken çocukların BİT kullanma
nedenleri oyun (%59) olarak belirtilmiştir. Yine yarı yapılandırılmış görüşme formunda
ebeveynlerin BİT kullanma süreleri annelerin 1-2 saat (%34), babaların ise 3-4 saat (%18)
olduğu ortaya çıkmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formlarının değerlendirilmesi sonucu
ortaya çıkan bir diğer sonuç ise çocukların BİT tercih etme nedeni olarak oyun oynamak
(%40) olduğudur. Ebeveynlere bilgi iletişim teknolojilerinin çocuğunuzla olan iletişiminize
etkileri nedir? (Olumlu ya da olumsuz) sorusunu sorduğumuzda olumsuz (%53) olduğunu
belirtmişlerdir.

Abstract:
Rapid developments in technology affect people's use of technology It is a fact that the
use of technology in the future will have a greater place in our lives. Nowadays, it is the
computer that comes to mind when the use of information and communication technologies of
children is mentioned. However, information and communication technologies are not limited
to computers. Information technologies include television, game consoles, smartphones,
electronic robots, internet and digital cameras. The aim of this study is to evaluate the use of
information communication technologies of preschool children in terms of some variables and
to evaluate the views of their parents about the variables such as the availability of
information communication technologies and the duration of their use. The population of the
study consisted of the parents of children who were studying in eight preschools in the city
center of Uşak in the academic year 2016-2017. A survey was conducted with 417 parents.
The questionnaire was completed with semi-structured interview form with parents of 45
parents. In order to complete the mixed method study, a semi-structured interview form was
prepared and parents of preschool children were asked to indicate their thoughts on
information communication technologies. "Information and Communication Technologies
Parenting Instrument (BITAS) developed by Konca and Köksalan (2015) was used as the data
collection tool in the research process. In the analysis of the data obtained as a result of the
normality test; Mann-Whitney U-Test was used in bilateral groups and Kruskal-Wallis H-Test
in more than two groups. As a result of the survey study, the most common information and
communication technology tools in the children's homes are television (99.5%) and mobile
phones (92.1%), the least electronic robots and toys, parents'responses to the areas in which
children carry out activities. examined children in the living room (85.6%), the least in the
kitchen (58.0%) they perform activities and children at the most (77.5%) with another child
(8.2%) activities have been realized. According to the results of the survey again; There is a
significant difference in terms of variables such as gender, age and parental education level in
terms of skills, usage level and social structure sub-dimensions of BİTVÖA in the interaction
of children with information and communication technologies. This study was prepared as a
mixed method study.