Velilerin eğitim harcamalarının eğitimden beklentilerini karşılaması konusunda veli görüşleri
Parents' views on whether education spending meets their expectations of education
Yazar: PINAR BULUT
Danışman: PROF. DR. KASIM KARAKÜTÜK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Velilerin eğitim için yaptıkları harcamalar son yıllarda giderek artmaktadır.
1980'lerden sonra değişen dünya ekonomik sistemiyle birlikte kamu hizmetlerinde
başlayan özelleştirme yönündeki dönüşüm eğitim alanında da 2000'li yıllardan sonra
etkisini arttırarak devam ettirmektedir. Hükümet politikalarıyla yasal zemini oluşturulan
eğitim sistemindeki özelleştirme temel eğitim, ortaöğretim ve yükseköğretim
düzeylerinde hızlı bir ivmeyle artarak yaygınlaşmaktadır. Bu özelleştirme doğrudan ya
da dolaylı olarak bireylerin ya da velilerin eğitim harcamalarını da etkilemiştir. Eğitimin
maliyetini geçmişe göre veliler daha büyük oranlarda ceplerinden ödemeye
başlamışlardır. Velilerin Türkiye'de gerek kamu gerek özel okullarda okuyan öğrencileri
için doğrudan veya dolaylı olarak eğitim için yaptıkları harcamalar giderek artmaktadır.
Bu araştırmada velilerin eğitim harcamalarının eğitimden beklentilerini karşılaması
konusuna ilişkin görüşlerinin çözümlenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırma nitel araştırma
yöntemlerinden durum çalışması yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma
grubu bir devlet okulundan ve bir özel okuldan maksimum çeşitlilik yöntemiyle seçilen
28 veliden oluşmaktadır. Veriler görüşme yöntemiyle toplanarak içerik analizi tekniğiyle
çözümlenmiştir.
Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında; velilerin çocuklarının eğitimi için
yaptıkları harcamalar, özel eğitim kurumları öğrenim ücretleri, kitaplar, kırtasiye
malzemeleri, etüt veya özel ders ücretleri, eğitim teknolojileri, ulaşım ve yemek gibi
çeşitli kalemleri içermekte olup bu harcamalar 2022-2023 öğretim yılı özelinde öğrenci
başı 2.500 TL ile 200.000 TL arasında değişmektedir. Eğitim harcamaları, velilerin
eğitim düzeyine, eğitim kurumu tercihlerine, gelir düzeyine, yaşadığı bölgeye ve diğer
faktörlere bağlı olarak değişmektedir. Velilerin eğitimden beklentileri bağlamında
eğitime yapılan harcamalarda büyük bir pay özel okul ücretleri olmak üzere hem devlet
okulu hem de özel okul velileri, okullarını çeşitli alanlarda yetersiz gördüklerinden dolayı
çocuklarının hem akademik hem de sosyal gelişimi açısından etüt merkezleri, özel
dersler, sosyal, sportif, sanatsal etkinlik ve kurslar gibi alanlarda yoğun harcamalar
yapmaya kendilerini zorunlu görmektedirler. Araştırma sonucunda hem özel hem de
devlet okulu velilerinin; özellikle akademik ve sosyal etkinlik alanında okul eğitiminden
beklentileri karşılanmamakta ve bu alanlarda yoğun bir şekilde harcama yaptıkları sonucu
ortaya çıkmıştır. Sosyal adalet ve gelir dengesizlikleri açısından Türkiye'de velilerin
eğitime yapabildiği harcamalar değişkenlik göstermekte olup belirli kesimler için bu
durum sınırlılık (dezavantaj) oluşturmaktadır.
Eğitimin doğrudan ya da dolaylı olarak özelleştirilmesinde düşük gelir grubundaki
kesimlerin rekabet ortamında dezavantajlarının giderilebilmesi için gerek devlet okulları
gerek de özel okullar daha eşitlikçi bir modelle dengelenmelidir. Özel okulların ve devlet
okullarının velilerin beklentilerini karşılamadaki yetersizlikleri dikkate alınarak, eğitim
sistemlerini ölçütlere oturtmaları, devlet tarafından denetlenmeleri ve aradaki yoğun
nitelik farklılıklarının giderilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Household expenditure on education has increased in recent years. The
transformation towards privatisation, which began in public services with the change in
the world economic system after the 1980s, has had an increasing impact on education
since the 2000s. Privatisation in the education system, the legal basis for which has been
established by government policy, has increased and spread at a rapid pace at the levels
of primary, secondary and higher education. This privatisation has directly or indirectly
affected the educational expenditure of individuals or parents. Parents have started to pay
for education out of their own pockets at a higher rate than in the past. In Turkey, the
direct or indirect expenditure on education is increasing for students studying in both
public and private schools. The aim of this study is to analyse parents' views on the
educational expenses they incur for their children's education and their expectations from
education. This research was conducted using the case study method, one of the
qualitative research methods. The study group of the research consists of 28 parents
selected by maximum diversity method from a public school and a private school. The
data were collected using the interview method and analysed using the content analysis
technique.
According to the results of the study, parents' expenditures on their children's
education include various items such as tuition fees at private educational institutions,
books, stationery, tutoring or private tutoring fees, educational technology, transportation
and food, and these expenditures vary between TL 2,500 and TL 200,000 for the 2022-
2023 academic year. Expenditure on education varies according to parents' level of
education, preferences for educational institutions, income level, region of residence and
other factors. In the context of parents' expectations from education, private school fees
account for a large share of education expenditure, and both public and private school
parents feel obliged to make intensive expenditures in areas such as study centres, private
tuition, social, sports, artistic activities and courses for the academic and social
development of their children, as they consider their schools to be inadequate in various
areas. According to the research, both private and public school parents' expectations of
school education are not met, especially in the areas of academic and social activities, and
they spend heavily in these areas. In terms of social justice and income inequality, the
amount of money parents can spend on education in Turkey varies and this situation
creates disadvantages for certain groups.
In the direct or indirect privatisation of education, both public and private schools
should be balanced with a more egalitarian model in order to eliminate the disadvantages
of low-income groups in the competitive environment. Given the inadequacies of private
and public schools in meeting parents' expectations, it is recommended that their
education systems be based on criteria, supervised by the state, and that the intense
differences between them be eliminated.