Yeni Dini Hareketler
New Religious Movements
Yazar: ÖZLEM ULUÇ
Danışman: DOÇ. DR. M. TAYFUN AMMAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalısma, hızlı toplumsal dönüsümlerin yasandıgı günümüzde ortaya çıkan yenidini hareketleri sosyolojik açıdan analiz etmeyi amaçlamaktadır. Siyasal, sosyal, kültürel veekonomik degisimlere paralel olarak toplum hayatını çesitli biçimlerde etkileyen din önemlibir faktör olarak karsımıza çıkmakta ve bazı bölgelerde belirgin bir sekilde yenidenyükselmektedir. Bu gelismeler sosyal bilimcilerin ilgisini yeni dini hareketler üzerineyogunlastırmıstır.Tez, dört ana bölümden olusmaktadır. ?Modern Topluma Dogru TarihselDönüsümler? baslıklı bölümde, Batı tarihinin makro degisim süreçleri olan Rönesans,Reformasyon, Fransız Devrimi, Sanayi Devrimi, modernlesme ve sekülerlesmenin din üzerineetkileri tartısılmıstır.?Dini Kurum ve Organizasyonlara Sosyolojik Yaklasımlar? baslıgını tasıyanbölümde Batı'daki dini yapılara (kilise, mezhep, denominasyon, kült) iliskin görüslerincelenmis ve bilim adamlarının kiliseden koparak ortaya çıkan dini gruplara iliskin kuramsalyaklasımları ele alınmıstır.Tezin ?Yeni Dini Hareketler: Tanımlar ve Sosyolojik Tipolojiler? baslıklı bölümündeyeni dini hareketlerin genel tanımları üzerinde durulmus, bu hareketleri doguran nedenler ilegeleneksel dini yapılanmalardan farkları ele alınmıstır. Bu bölümde B. Hargrove, J. Loflandve J. Richardson, D. Bromley, G. Melton, D. Anthony, T. Robbins, F. Bird, R. Stark, W.Bainbridge, R. Wallis ve J. Beckford'un konuyla ilgili görüsleri ayrıntılı sekilde incelenmistir.?Örneklerle Yeni Dini Hareketler? baslıgını tasıyan bölümde ise kuramsaltartısmalara örnek teskil etmesi açısından bu tür hareketlerin popüler olanlarından bazıları elealınmıstır. Örneklemde yer verilen dini hareketlerin kurucuları, ögretileri, ritüelleri, grup içiiliskileri ve bu grupların dıs dünya ile iliskileri incelenmistir. Tezin ana bulgularıçerçevesinde, yeni dini hareketlerin günümüz toplumlarında görmezden gelinemeyecekyapılar oldugu ve farklı isimler altında bazı yeni dini hareketlerin Türkiye'de de yayılmayaçalıstıkları sonucuna varılmıstır.

Abstract:
This thesis aims at analysing ?New Religious Movements? (NRM) which emergedin the context of social transformations in recent years. Religion continues to influencesocial life in various ways in parallel with political, social, cultural and economic changes.It is seen as a significant factor which gathers momentum and acquires salience in someregions. These developments turned the attention of social scientists to NRMs today.The thesis consists of four main chapters. The chapter entitled as ?HistoricalTransformations Towards Modern Society? examines the impact of macro processes suchas Renaissance, Reformation, French Revolution, Industrial Revolution, modernization andsecularization on religion and religious institutions in the West.The chapter on ?Sociological Approaches to Religious Institutions andOrganizations? examines theories about the dominant religious organizations (church, sect,denomination and cult) and religious groups that emerge following a split from a church asdiscussed by scholars such as M. Weber, E. Troeltsch, R. Niebuhr, H. Becker and M.Yinger.The chapter on ?New Religious Movements: Definitons and SociologicalTypologies? deals with the general definitons and origins of NRMs and differecensbetween these movements and traditional types of religious organizations. This chapterexamines the therories of sociologists such as B. Hargrove, J. Lofland and J. Richardson,D. Bromley, G. Melton, D. Anthony, T. Robbins, F. Bird, R. Stark, W. Bainbridge, R.Wallis and J. Beckford in detail.The chapter entitled as ?New Religious Movements: Some Samples? analysesvarious popular NRMs focusing on their founders, teachings, rituals and their inter andintra-group relations. The thesis concludes that NRMs are organizations that sociologists