Türev kavramının ortaöğretim matematik ders kitaplarındaki ilişkilendirme becerileri açısından incelenmesi
Investigation of derivative concept in terms of association skills in secondary school mathematics textbooks
Yazar: MERVE NUR GÜLGÖR
Danışman: DOÇ. DR. NİMET AKIN
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Matematiksel ilişkilendirme = Mathematical connection ; Ortaöğretim = Secondary education ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Türevler = Derivatives ; İlişkilendirme = Associate

Özet:
Bu araştırmanın amacı ortaöğretim matematik ders kitaplarındaki türev kavramının matematiksel ilişkilendirme becerileri açısından incelenmesidir. İlişkilendirme becerilerini incelemek için türev kavramı uygun görülmüştür. Bu amaçla çalışmada kavramsal çerçeve Bingölbali ve Coşkun (2016) tarafından ortaya konan ilişkilendirme becerisinin matematik öğretiminde kullanımının geliştirilmesi için kavramsal çerçeve önerisi adlı çalışmadan yararlanılarak oluşturulmuştur. Bu çalışma doğrultusunda ders kitapları incelemede doküman analizi araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma için 2011 yılından bu yana değişen öğretim programları dikkate alınarak ilişkilendirme becerileri açısından incelenmiştir. Ders kitaplarında yer alan ilişkilendirme becerileri ve bu ilişkilendirme becerilerinin türleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın veri kaynağını 2009, 2013 ve 2018 öğretim programlarına göre hazırlanan üç ders kitabı oluşturmaktadır. Veriler içerik analizi yolu ile çözümlenmiştir. Çalışmanın bulguları ders kitaplarında en çok kavramlar arası ilişkilendirme becerilerinin en az ise farklı disiplinlerle ilişkilendirmenin kullanıldığı göstermektedir. 2011 yılına ait incelenen ders kitabında hiç farklı disiplinlerle ilişkilendirmeye rastlanılmamış, 2017 yılına ait ders kitabında gerçek hayatla ilişkilendirmeye çok az sayıda rastlanılmış ve 2021 yılına ait ders kitabında farklı disiplinlerle ilişkilendirme becerilerine çok az sayıda rastlanılmıştır. Ders kitaplarındaki bu eksikliklerin tekrar gözden geçirilmesinde ve yazılacak olan kitaplarda bu ilişkilendirme becerilerinin kullanılmasına dikkat edilmesinde fayda olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this research is to examine the concept of derivative in secondary school mathematics textbooks in terms of mathematical association skills. The concept of derivative was deemed appropriate to examine the association skills. For this purpose, the conceptual framework in the study was created by using the conceptual framework proposal for the development of the use of the association skill, which was put forward by Bingölbali and Coşkun (2016), in mathematics teaching. In line with this study, document analysis research method was used in examining textbooks. For the research, it was examined in terms of association skills, taking into account the changing curriculum since 2011. The association skills in the textbooks and the types of these association skills were tried to be determined. The data source of the research consists of three textbooks prepared according to the 2009, 2013 and 2018 curriculum. The data were analyzed by content analysis. The findings of the study show that in the textbooks, inter-concept linking skills are used the most, and linking with different disciplines is used the least. No associations with different disciplines were found in the textbook of 2011, there were very few associations with real life in the textbooks of 2017, and the skills of associating with different disciplines were found very few in the textbook of 2021. It is thought that it will be beneficial to review these deficiencies in the textbooks and to pay attention to the use of these association skills in the books to be written.