Rumeli telgraf hatları (1854-1876)
Rumelia telegraph lines (1854-1876)
Yazar: DİREN ÇAKILCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NİMET AYŞE BAKIRCILAR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Tarih = History ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Rumeli = Rumelia ; Telgraf = Telegraph ; İletişim = Communication ; İletişim araçları = Communication means ; İletişim ağları = Communication networks ; İletişim sistemleri = Communication systems ; İletişim teknolojisi = Communication technology

Özet:
19.yy ortalarında icat edilen telgraf teknolojisinin, Dünya'da yarattığı etki, daha geç
tarihli olsa da Osmanlı Devleti'nde de meydana gelmiştir. 1854 yılında, 1853-1856 Kırım
Savaşı nedeniyle Rumeli'de ilk hatlar inşa edilmeye başlanmış, takip eden yıllarda Osmanlı
Devleti Rumeli'deki hat sayısını hızla artırmaya başlamıştır. Yaklaşık on yıl zarfında
Rumeli'nin büyük merkezlerinin tamamına yakını ile İstanbul arasında telgraf ile iletişim
kurmak mümkün olmuştur. 1864 Vilayet Nizamnamesi'nden sonra vilayetler dahilindeki
haberleşmeyi artırmak için projeler hazırlanmış, birçok kazaya da telgraf teknolojisi
ulaştırılmıştır.
Osmanlı Devleti'nin Rumeli topraklarında kurduğu telgraf hatları, sınır boylarında
komşu ülkelerin hatları ile bağlanarak, İstanbul ile Avrupa başkantleri arasında da hızlı bir
irtibat tesis etmiştir. Aynı hatlar, uluslararası telgraf haberleşmesinde Avrupa ile Asya kıtaları
arasında transit telgraf teatisi hizmetinde de kullanılmıştır. Dahili ve uluslararası telgraf
haberleşmesindeki bu konumu Rumeli telgraf hatlarının önemini kat kat artırmıştır.
Yirmi yıl içerisinde sayıları hayli çoğalan Rumeli telgrafhaneleri ve bağlantıları
güçlendirilerek oldukça geniş bir bölgeye yayılan Rumeli telgraf şebekesinin idaresi de
başarıyla yönetilmiştir. Kurulan idari ve mali yönetim sistemi ile Osmanlı Telgraf İdaresi'nin
otoritesi altında, taşra yöneticilerinin etkisinden uzak bir işletme gerçekleştirilmiştir. Rumeli
hatlarının uluslararası kullanımından ötürü, Avusturya, Rusya, Napoli/İtalya ve Yunanistan ile
ikili telgraf antlaşmaları imzalanırken, Uluslararası Telgraf Birliği'ne de dahil olan Osmanlı
Devleti Rumeli telgraf hatlarının işletilmesinde, özel nizamnameler yanında uluslararası
standartları da yürürlüğe koymuştur.
Osmanlı Devleti ile Avrupa arasındaki siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkilerin
gelişmesinde, haberleşmede kazandırdığı hız nedeniyle, önemli etkileri bulunan telgraf
teknolojisi; Rumeli'deki siyasi, askeri ve sosyo-ekonomik alanlarda da birçok etkiye neden
olmuştur. Osmanlı arşiv belgeleri ışığında hazırlanan bu çalışma ile Rumeli özelinde
yapılacak tarih araştırmalarına katkı sağlanılacağı düşünülmektedir.


Anahtar Kelimeler: Telgraf, Rumeli, Osmanlı Devleti, Haberleşme

Abstract:
The effect telegraph technology, which was invented in the mid 19th century, created
was felt in Ottoman State too, although being late. The first lines were began being
constructed in 1854 because of the 1853-1856 Crimean War, and in the following years
Ottoman State began augmenting the lines in Rumelia. Almost in a decade it became possible
to communicate via telegraph between almost all big centers of Rumelia and Istanbul. After
Regulation of Province of 1864, projects were prepared in order to enhance the
communication within the provinces, and the telegraph technology was delivered to many
townships.
The telegraph lines Ottoman State established in Rumelian territories also created a
fast communication between Istanbul and European capitals by being linked to
neighbourhood countries' lines. Same lines were also used in the service of transit telegraph
exchanging between Europe and Asia continents for international telegraph communication.
The situation of internal and international telegraph communication of Rumelia telegraph
lines, increased the importance of them a lot.
Within twenty years, a growing body of Rumelian telegraph offices and Rumelian
telegraph network, which was strengthen and spread into a wide area, were managed
successfully. A management away from the effects of rural administrators under the Ottoman
Telegraph Administration with the established administrative and financial management
system was carried out. While mutual telegraph agreements were signed with Austria, Russia,
Naples/Italy and Greece because of Rumelian lines international usage, Ottoman State, which
also became a member of International Telegraph Union, put into place the international
standards along with special regulations for the operation of telegraph lines.
The telegraph technology, which had significant effects on the development of
political, economical and cultural relations between Ottoman State and Europe, thanks to the
speed it provided, caused lots of effects in political, military and socio-economic areas in
Rumelia as well. With the study prepared in the light of Ottoman archive documents, it is
hoped to contribute to the historical researches which will be made specific to Rumelia.



Keywords: Telegraph, Rumelia, Ottoman State, Communication.