Tekstil atıksuyunda kimyasal renk giderim yöntemleri
Chemically color removal methods in textile wastewater
Yazar: MESUT UYSAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA KARABOYACI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Tekstil endüstrisi boyama ve bitim işlemleri için büyük miktarda su ve kimyasal madde tüketmektedir. Bu işlemlerde kullanılan organik ve inorganik bileşiklerin çeşitliliği hem boyama, hem de diğer işlemler için kullanılan atıksuyun özelliklerini etkiler. Alıcı sulara deşarj edilen renkli atıksular, su ortamındaki ışık iletimini azaltır ve dolayısıyla fotosentetik aktiviteyi olumsuz şekilde etkiler. Ayrıca, bazı su organizmalarında boyaların birikimi, toksik ve kanserojen ürünler ortaya çıkma riskini arttırır. Bu bağlamda, tekstil endüstrisinde atık suların renk giderme prosesleri ekolojik olarak önem taşımaktadır. Tekstil atıksularının kimyasal arıtma yöntemleri yıllardır en çok çalışılan yöntem olmuştur. Çünkü, atıksuyun kalitesinde yapılması gereken değişiklikler kimyasal tip ve doz ile kolayca ayarlanabilir. Kimyasal çökeltme, oksidasyon ve flokülasyon gibi kimyasal yöntemler tekstil atık su arıtımı için kullanılmıştır ancak boya moleküllerinin indirgeme ile parçalanması üzerinde çok çalışılmamıştır. Ayrıca birçok oksitleyici madde renk giderimi için kullanılabilir. 
Bu çalışmada, pamuklu bir boyama tesisinden elde edilen tekstil atık suyunun kimyasal olarak renksizleştirilmesi güçlü oksitleyici maddeler ve kuvvetli indirgeyici maddeler ile incelenmiştir. Çalışmanın amacı herhangi ilave bir işleme gerek duyulmadan sadece atıksu içerisine kimyasal eklenerek renk giderimi sağlayacak ajanların belirlenmesidir. Bu amaçla atıksuya perasetik asit (CH3COOOH, % 30), sodyum borhidrür (NaBH4), potasyum hidrojen monopersülfat (2KHSO₅*KHSO₄*K₂SO₄), sodyum dikloroizosiyanürat (C3Cl2N3NaO3), oksalik asit (H2C2O4), sodyum perklorat (NaClO4), tiyoüre dioksit (CH4N2O2S) sodyum ditiyonit (Na2S2O4), nitrobenzen sülfonik asit sodyum tuzu (C₆H₄NNaO₅S) ilave edildikten sonra RES yöntemine göre Hach DR 5000 spektrofotometresinde renk giderme performansları belirlenmiştir. Sonuçlar, sodyum hidrosülfitin, sodyum borhidrürün ve sodyum dikloroizosiyanüratın tekstil atık suyunda renk giderimi için iyi bir potansiyele sahip olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The textile industry consume large amounts of water and chemicals for dyeing and finishing processes. Due to the variety of organic and inorganic compounds both the dyeing as well as used in other operations, influences the resulting wastewater's characteristics. Colored wastewaters which discharged to recipient waters, reduces the light transmission in water medium, and thus adversely affect the photosynthetic activity. Also accumulation of dyes in some aquatic organisms, increases the risk of toxic and carcinogenic products occurrence. In this context, color removal processes of the textile industry wastewaters which containing dyes have ecologically importance. Chemical purification methods for the textile wastewaters, has been the most sought-after method for many years. Because, the changes which needs to be made in the quality of wastewater, can be easily adjusted with the chemical type and dose. Chemical methods such as chemical precipitation, oxidation and flocculation has been used for the textile waste water treatment, but fragmentation of dye molecules by the reduction have not been studied. Also there are many oxidizing agent has to work on. 
In this study, chemically color removal of textile wastewater which obtained from a cotton dyeing plant was studied with strong oxidizing agents and strong reducing agents. The aim of the study is to determine the agents that will only provide color removal by adding chemicals into the wastewater without any further processing required. For this purpose, wastewater is treated with peracetic acid (CH3COOOH, 30%), sodium borohydride (NaBH4), potassium hydrogen monopersulfate (2KHSO₅*KHSO₄*K2SO4), sodium dichloroisocyanurate (C3Cl2N3NaO3), oxalic acid (H2C2O4), sodium perchlorate (NaClO4), sodium dithionite (Na2S2O4), nitrobenzene sulphonic acid sodium salt (C₆H₄NNaO5S). After the addition of the chemicals decolorizing performances were determined with the Hach DR 5000 spectrophotometer according to the RES method. The results show that sodium hydrosulfite, sodium borohydride and sodium dichloroisocyanurate have a good potential for color removal in textile waste water.