Otomatik sayaç okuma sisteminin elektrik dağıtım şebekelerindeki teknik olmayan enerji kayıplarının azaltılmasına etkisi
Effect of automatic meter reading system on reducing non-technical energy losses in electricity distribution networks
Yazar: YUNUS KOCAMAN
Danışman: PROF. DR. SABİR RÜSTEMLİ
Bitlis Eren Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Elektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering
Dizin: Kaçak elektrik kullanımı = Illegal electricity usage ; Otomatik sayaç okuma = Automatic meter reading

Özet:
Elektrik enerjisi, üretildiği santralden tüketiciye kadar ulaştırılmasında teknik ve teknik olmayan enerji kayıpları oluşmaktadır. Teknik enerji kayıpları, malzemelerden kaynaklandığı için bellidir. Teknik olmayan enerji kayıpları ise kullanımdan kaynaklandığından tespiti güçtür. Teknik olmayan enerji kayıplarının bir kısmı sayaç okumalarından kaynaklanmaktadır. Elektrik dağıtım şebekelerinde tüketilen elektrik enerjisini kaydetmek için kullanılan elektrik sayaçları geniş bir alana yayılmıştır. Bu nedenle, elektrik sayaçlarından okunan verilerin hatasız bir şekilde toplanması mümkün olmamaktadır. Ayrıca tüketilen elektrik enerjisinin ölçülmemesi durumu da önemli bir problemdir. Bu problemlere Otomatik Sayaç Okuma Sistemi (OSOS) ekonomik bir çözüm sunmaktadır. OSOS, günümüzde klasik sayaç okuma yöntemlerinin yetersiz kaldığı durumlarda önemli bir avantaj sağlamaktadır. Bundan dolayı, bu istemlere olan ilgi, gelişen teknoloji ile birlikte her geçen gün biraz daha artmaktadır. Nüfus artışı ve teknolojik gelişmelere bağlı olarak enerji ihtiyaçları sürekli artmaktadır. Artan enerji ihtiyacının karşılanması için elektrik enerjisi üretiminde kullanılan enerji kaynaklarının ve enerjinin verimli kullanılması gerekir.  Enerji verimliliği, OSOS gibi veri toplama ve yönetimi sistemlerinin, enerji sistemleriyle uyumlu bir entegrasyonu ile sağlanabilir. Bu tez çalışmasında, OSOS'un yapısı, faydaları ve OSOS uygulaması olan güç hattı üzerinden haberleşme (PLC) sayaçların kullanılmasıyla elektrik dağıtım şebekelerindeki teknik olmayan enerji kayıplarının azaltılmasına etkisi incelenmiştir. İncelemede, Bitlis ilindeki enerji tüketim verilerinden faydalanılmıştır. Yıllık bazdaki kayıp kaçak oranlarında, teknik enerji kayıplarının payı bir önceki yıl ile aynı oran olduğu kabul edilmiştir. Yapılan değerlendirmede, 2019 yılında kayıp kaçak oranı % 36,28 olduğu, 2020 yılında kayıp kaçak oranı % 35,10 olduğu, 2021 yılında kayıp kaçak oranı % 29,82 olduğu ve 2022 yılında kayıp kaçak oranı % 25,32 olduğu tespit edilmiştir. 2019 yılından 2022 yılına kadar kayıp kaçak oranlarında oluşan azalma, teknik olmayan enerji kayıplarındaki azalma olarak anlaşılmaktadır. Bu durum, OSOS'un elektrik dağıtım şebekelerindeki teknik olmayan enerji kayıplarının azaltılmasında önemli bir katkısı olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca teknik olmayan enerji kayıpları konusunda daha sonra yapılacak çalışmalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Technical and non-technical energy losses occur in the transmission of electrical energy from the power plant to the consumer.Technical energy losses are evident because they originate from materials. On the other hand, non-technical energy losses are difficult to detect since they are caused by use.Some of the non-technical energy losses are due to meter readings. Electricity meters used to record the electrical energy consumed in electricity distribution networks are spread over a wide area.For this reason, it is not possible to collect data read from electricity meters without error. In addition, the fact that the consumed electrical energy which is not measured is also an important problem.Automatic Meter Reading System (AMRS) offers an economical solution to these problems. AMRS provides an important advantage in cases where conventional meter reading methods are insufficient today.Therefore, the interest in these demands is increasing day by day with the developing technology. Energy needs are constantly increasing due to population growth and technological developments.In order to meet the increasing energy need, the energy resources and energy used in the production of electrical energy must be used efficiently. Energy efficiency can be achieved with a compatible integration of data collection and management systems such as ARMS with energy systems. In this thesis, the structure, benefits and the effect of ARMS on the reduction of non-technical energy losses in electricity distribution networks by the use of power line communication (PLC) meters, which are the application of ARMS, are examined. In the examination, energy consumption data in the province of Bitlis were used. It has been accepted that the share of technical energy losses in the loss and leakage rates on an annual basis is the same as the previous year.In the evaluation, it was determined that the loss and theft rate was 36.28% in 2019, the loss and theft rate was 35.10% in 2020, the loss and theft rate was 29.82% in 2021 and the loss and theft rate was 25.32% in 2022.The decrease in loss and leakage rates from 2019 to 2022 is understood as a decrease in non-technical energy losses.In this case, it has been concluded that ARMS has an important contribution to reduce non-technical energy losses in electricity distribution networks. In addition, suggestions for future studies on non-technical energy losses are presented.