Anti-HBc Testinin Bağışçı Seçimindeki Rolü, Güncel Algoritmaya Katkısı; Gülhane Deneyimi Türkiye İçin Örnek Model Olur Mu?
The role of anti-HBc testing on donor selection and its contribution to current algorithms; can the Gulhane experience be a role model for Turkey?
Yazar: SONER YILMAZ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL YAŞAR AVCI ; DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM EKER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kan Bankacılığı ve Transfüzyon Tıbbı / Kan Bankacılığı ve Transfüzyon Tıbbı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases ; Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Enfeksiyon = Infection ; Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit B virüsü = Hepatitis B virus ; Kan bağışı = Blood donation ; Kan hastalıkları = Hematologic diseases ; Kan transfüzyonu = Blood transfusion ; Kan transfüzyonu = Blood transfusion ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; Viral hepatit =

Özet:
Amaç: Transfüzyon yoluyla bulaşan enfeksiyon riskini azaltarak transfüzyon güvenliğini en üst düzeye çıkarabilmek için ilave ya da farklı test prosedürleri uygulanabilmektedir. Hepatit B kor antikoru (anti-HBc), bu kapsamda en sık başvurulan serolojik belirteçlerden biridir. Bu çalışmanın amacı, merkezimizde rutin tarama testleri kapsamında çalışılan anit-HBc test sonuçlarının analiz edilmesi ve oluşturulan bağışçı geri kazanım protokolünün etkisinin incelenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 2014-2019 tarihleri arasında kan bağışı yapmak üzere Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Bölge Kan Merkezine başvuran 57 191 kişi dâhil edilmiştir. Tüm kan bağışları kemiluminesans immunoassay yöntemiyle anti-HBc açısından tarandı. Anti-HBc test sonucu pozitif çıkan kişilerin bağışçı geri kazanım protokolü gereğince, hepatit B yüzey antikoru (anti-HBs) ve hepatit B virüs (HBV) deoksiribonükleik asit (DNA) test sonuçları değerlendirildi. Anti-HBs değeri >100 IU/ml ve HBV DNA test sonucu negatif olanlar, bağışçı havuzuna tekrar dâhil edildi.
Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen 57 191 kan bağışçısının 54035 (%94,4)'si erkek, 3156 (%5,5)'si ise kadındı. 5125 (%8,5) bağışçının anti-HBc test sonucu pozitifti. Çalışmanın yapıldığı yıllar arasındaki cinsiyet, ortalama yaş ve anti-HBc seroprevalansı dağılımı arasındaki fark istatiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,001). En yüksek (%35,7) anti-HBc pozitifliği 60 yaş ve üzerinde olanların grubunda iken, en düşük (%3,8) pozitiflik ise 18-30 yaş grubunda olanlardaydı (r=0,549, p=0,0001). 439 bağışçının anti-HBs test sonuçlarına ulaşıldı ve bunların 301'i (%68,5) geri kazanım protokolü gereğince yeniden bağış yapmaya uygun olarak değerlendirildi. İzole anti-HBc pozitiflik oranı %0,05 (33/57 191)'ti. HBV DNA testi sadece bir bağışçıda pozitif bulundu ve tüm HBV DNA pozitif bağışçılar bulaştırıcı kabul edildiği takdirde, anti-HBc taraması ile yakalanan muhtemel bulaşıcı bağış oranı 57 000'de 1'di.
Sonuç: Çalışmanın yapıldığı altı yıllık süreç boyunca anti-HBc seropevalansının %10'un altında seyretmesi, bu testin mikrobiyolojik tarama testleri kapsamında değerlendirilebilmesi adına oldukça önemli bir veridir. Ayrıca, anti-HBc testine bağlı yaşanan bağışçı kayıplarının, uygulanan bağışçı geri kazanım protokolleriyle önemli derecede azaltılabileceği görülmüştür. Anti-HBc tarama stratejisine HBV epidemiyolojisi, maliyet etkinlik ve olası bağışçı kayıpları dikkate alınarak karar verilmelidir.

Abstract:
Aim: Additional or different test procedures can be applied to maximize transfusion safety by reducing the risk of transfusion-transmitted infections. Antibodies to hepatitis B core antigen (anti-HBc) is one of the most commonly used serologic marker in this context.  The aim of the study is to analyse anti-Hbc test results performed within the scope of routine screening tests in our center and to examine the effect of the donor re-entry protocol established.  
Materials and Methods: The Study comprises 57 191 blood donors that applied to Gulhane Training and Research Hospital Regional Blood Center between 2014-2019 for blood donation. All blood donations were screened for anti-HBc by chemiluminescense immunoassay. Antibodies to hepatitis B surface antigen (anti-HBs) and hepatitis B virus (HBV) deoxyribonucleic acid (DNA) test results of individuals who had positive anti-HBc test result were evaluated in accordance with the donor re-entry protocol requirements. Those with anti-HBs levels >100 IU/ml and HBV DNA test negative were re-included to the donor pool. 
Results: Among the included 57 191 blood donors, 54 035 (94,4%) were men and 3 156 (5,5%) were women. Overall, 5 125 (8,5%) donors tested positive for anti-HBc. The difference between distribution of gender, mean age, and anti-HBc seroprevalance between the years when the study conducted was found to be statistically significant different (p<0,001). The highest anti-HBc positivity rate (35,7%) was in the age group of 60 years and over while the lowest positivity rate (3,8%) was in the age group of 18-30 years (r=0,549, p=0,0001). Anti-HBs test results of 439 donors were accessible and of which 301 (68,5%) were considered eligible to donate again according to the re-entry protocol. The isolated anti-HBc positivity rate was 0,05% (33/57 191). HBV DNA test was found to be positive in only one donor, and the proportion of potentially infectious donations intercepted by anti-HBc screening was 1 in 57 000 if all HBV DNA positive donors are infectious.
Conclusion: The seroprevalance of anti-HBc below %10 during the six-year process in which the study was conducted is a critical data for the evaluation of this test within the scope of routine microbiological screening tests. Moreover, we have observed that donor losses due to the anti-HBc testing can be significantly reduced with the implementation of donor re-entry protocols. Anti-HBc screening strategy should be decided to take into consideration HBV epidemiology, cost-effectivity and possible blood donor losses.