Türkiye'deki eğitim yönetimi programlarının ontolojik eleştirisi
Ontological criticism of educational administration programs in Turkey
Yazar: BAHRİ BAYKARA
Danışman: PROF. DR. AYHAN AYDIN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştiri = Criticism ; Eleştiri yöntemleri = Criticism  methods ; Eğitim felsefesi = Education philosophy ; Eğitim programları = Education programs ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Ontoloji = Ontology ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Öğretim üyeleri = Instructors

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, Türkiye'deki eğitim bilimleri anabilim dalında yer alan lisansüstü derecedeki eğitim yönetimi programlarını irdelemek ve bu programları, eğitim yönetimi bilim dalında görev yapmakta olan öğretim üyelerinin fenomenleri aracılığıyla ontolojik açıdan analiz etmektir.
Yöntem: Araştırmanın çalışma grubu, 2017 yılı itibariyle 'ölçüt örnekleme' tekniği ile seçilen, 10 farklı devlet üniversitesindeki eğitim yönetimi bilim dallarında Doktor Öğretim Üyesi, Doçent Doktor veya Profesör Doktor kadrolarında fiilen görev yapmakta olan 26 akademisyenden oluşmaktadır. Veri toplama stratejisi olarak görüşmenin tercih edildiği bu çalışmada, yarı yapılandırılmış bireysel görüşme formları kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formları ile elde edilen verilerin analiz edilmesinde içerik analizi tekniği kullanılarak, bu amaçla, nitel araştırma paket programı olan QSR N-VIVO12'den yararlanılmıştır.
Bulgular: Eğitim yönetimi programlarının ontolojik bağlamda analiz edildiği bu araştırma, yapısal, ontolojik-epistemolojik ve fenomonolojik boyutlar altında örüntülenmiştir. Yapısal boyut altında, eğitim yönetimi programlarının felsefî, politik, süreçsel ve içeriksel durumları hakkındaki sorunsallara ve ayrıca; fonksiyon, disiplinlerarasılık ve akreditasyon bağlamlarındaki bulgulara yer verilmiştir. Eğitim yönetimi programlarının ontolojik ve epistemolojik boyut altında değerlendirilmesi sonucunda; bu programlardaki ontolojik durumun tutarsız, epistemolojik durumun ise belirsiz olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Eğitim yönetimi bilim dalının, eğitim bilimleri anabilim dalında yer alan diğer bazı alt bilim dalları ile yeterince ilişkili olmadığı, farklı alanlardan diğer bazı bilim dallarına ise uzak kaldığı görülmüştür. Programlardaki öğrenci profilinin hedeflenen çıktılara dönüşmesinin bazı nedenlerle zor olduğuna ve eğitim yöneticisi olacak kişilerin, istenen yeterliklerle donatılmasının zorluklarına da dikkat çekilmiştir. Son olarak, eğitim yönetimi programlarına yönelik olarak akademisyenlerin fenomenleri incelendiğinde, programların felsefî açıdan temelsiz, bilimsellik ve işlevsellik açısından ise yetersiz olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Program çıktılarının istenen niteliklere yeterince sahip olmadıkları, öğrencilerin arz-talep dengesi gözetilmeden programlara alındıkları ve bu çıktılara istihdam piyasasında gereken ayrıcalığın sağlanmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca, eğitim yönetimi programlarında görev yapan akademisyenlerin algılarına göre, program içeriklerinin ve üretilen yayınların niteliksiz, planlamanın eşgüdümsüz, program yapısının patolojik ve stratejiden yoksun olduğu yönünde bulgulara ulaşılmıştır.
Sonuç ve Öneriler: Bu araştırmanın sonuçlarına göre, Türkiye'deki eğitim yö-netimi programları, varoluş amacı başta olmak üzere; ontolojik olarak yapısal, işlevsel, içeriksel ve kavramsal pek çok belirsizliği içinde barındırmaktadır. Buna yol açan ne-denler arasında, programların kendi içinde sahip olduğu niteliksel ve stratejik sorunlar olduğu kadar, dışsal faktörler arasında yer alan çevresel ve politik sorunların olduğu da tespit edilmiştir. Eğitim yönetimi programlarında iyileşme sağlanması amacıyla; bu programların gelişmiş ülkelerdeki örnekler ile kıyaslanabilmesine olanak tanıyan akre-ditasyon süreçleri yaygınlaştırılabilir. Bu programlar, bilim uzmanı veya uygulamacı yetiştirme rolü konusunda ikilem yaşanmaması için, EdD ve PhD olarak kendi içinde farklı derecelere ayrılabilir. Eğitim yöneticiliğinin meslekleşebilmesi için MEB tarafından, bu programlardan mezun olanlara atanma süreçlerinde avantaj sağlanması gibi uygulamaların devreye sokulması düşünülebilir. Öte yandan, eğitim yönetimi programlarının, ontolojik analizin yanı sıra, bilim felsefesi bağlamında tartışması da yapılabilir.

Abstract:
Purpose: The purpose of this research is to examine postgraduate educational administration programs in Turkey, which are located in the department of educational sciences and to analyze them in terms of ontology through the phenomenons of the academic members working at the field of educational administration.
Method: The study group of this research consists of 26 academicians who are actively working as PhD faculty members, associate professors or professors in the departments of education administration, who were selected by criterion sampling method, from 10 different state universities. In this study, face-to-face interview method was preferred and semi-structured individual interview forms were used as the data collection strategy. Content analysis method was used to analyze all the data obtained with semi-structured interview forms. For this purpose, QSR N-VIVO12, which is a qualitative research package program, was used.
Results: This research, in which the educational administration programs have been analyzed in an ontological basis, have been structured under structural, ontologi-cal-epistemological and phenomenological dimensions. Under the structural dimension, the problems related to the philosophical, political, process and contextual status of educational administration programs and also, findings in the context of function, interdisciplinarity and accreditation, have been discussed. As a result of the evaluation of educational administration programs under ontological and epistemological dimension; it has been concluded that the ontological situation is inconsisted and the epistemological situation is uncertain in these programs. It has been observed that the field of educational administration is not sufficiently considered to some other sub-disciplines of the department of educational sciences, and it has been seen that it is distant from almost all other fields. It has also been drawn attention to the fact that, in the programs, it is difficult for some reasons to turn the student profile into targeted outcomes, and the difficulties of equipping the people with the required qualifications, who will be educational administrators. Finally, when the phenomena of academicians were examined related to educational administration programs, it has been found that the programs are philosophically unsubstantial and insufficient in terms of scientificness and functionality. The outcomes of the programs have been moved away from being scientific and expediency in the context of philosophy. It has been observed that program outcomes do not have sufficient qualifications required, students are admitted to the programs without considering supply-demand balance and no privileges have been granted for those outputs in the labor markets. In addition, according to the perceptions of academicians working in educational administration programs, it has been found that the program contents and produced publications are unqualified, the planning is uncoordinated, the program structure is pathological and lacked of strategy.
Conclusion and Suggestions: Based on the results of this research, educational administration programs in Turkey, especially for the context of purpose of existence; includes many structural, functional, contextual and conceptual problems ontologically. Among the reasons that led to these problems, the environmental and political problems among external factors and the internal problems such as qualitative and strategic problems have been spotted at the programs. In order to improve the educational administration programs, accreditation processes that allow these programs to be compared with the examples in developed countries can be extended. These programs can be divided into different degrees as EdD and PhD in order not to have a dilemma about the role of scientist training or practitioner training. In order to professionalize educational administration, it may be considered that the Ministry of National Education should offer some advantages to the graduates of these programs while assigning them as administrators. On the other hand, in addition to the ontological analysis, educational administration programs can also be discussed in the context of philosophy of science.