Sağlık harcamaları ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Türkiye üzerine ekonometrik bir çalışma
The relationship between health expenditure and economic growth: An econometric study on Turkey
Yazar: MEHMET ÖZYURT
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR ASLAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Sağlık Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Gayri safi yurtiçi hasıla = Gross domestic product ; Nedensellik = Causality ; Sağlık harcamaları = Health expenditures

Özet:
Türkiye için; sağlık harcamalarının ekonomik büyümeye etkisinin incelendiği bu çalışmada, sağlık harcamaları için; kişi başına düşen toplam sağlık harcaması (KBDTSH) ($) değişkeni, ekonomik büyüme için; satın alma gücü paritesine göre uyarlanmış, kişi başına düşen gayri safi yurt içi hâsıla  (KBDGSYİH) (GDP-PPP) ($) değişkeni kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan kişi başına düşen toplam sağlık harcaması (KBDTSH) ($) değişkeni 1975-2018 dönemine ait yıllık veriler olup OECD'nin Türkiye veri tabanından (2019) temin edilmiştir. Satın alma gücü paritesine göre uyarlanmış olan kişi başına düşen gayri safi yurt içi hâsıla değişkeni (KBDGSYİH) (GDP-PPP) ($) için ise yine yıllık veriler WorldBank (2019) veri tabanından elde edilmiştir. Bu bağlamda 1975 yılından itibaren 2018 yılı dâhil olmak üzere yıllık verilerden oluşturulan 44 gözlem değeri ile analiz sonuçları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmada kullanılan ekonometrik modeller: Granger Nedensellik Testi, Augmented Dickey Fuller Birim Kök Testi ve Engel-Granger Eş Bütünleşme Testi'dir.  Çalışmaya konu olan veriler E-Views 10 paket programı ile analiz edilmiştir. 
Elde edilen bulgular: 
1975-2018 için kişi başına düşen toplam sağlık harcamasından, kişi başına düşen gayri safi yurt içi hasılaya doğru tek yönlü pozitif bir nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Eşbütünleşme analizine göre; 1975-2018 dönemi için KBDTSH ve KBDGSYİH verilerinin uzun dönemde eş bütünleşik olduğu sonucuna varılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Sağlık harcamaları, ekonomik büyüme, GSYİH, nedensellik, eşbütünleşme

Abstract:
For Turkey; In this study which examined the relationship between health expenditures and economic growth; for health expenditure, current health expenditure per capita  ($), for economic growth; gross domestic product (GDP) converted to international dollars using purchasing power parity (PPP) rates: (GDP-PPP) ($) variables were used. Total health expenditure per capita ($) variable used in the study; The OECD's annual data for the period 1975-2018 from Turkey database (2019) is obtained. For gross domestic product converted to international dollars using purchasing power parity per capita (GDP-PPP) ($) variables, used WorldBank (2019) database. In this context, from 1975 to 2018, including the 2018, used of 44 observations, results of the analysis has been tried to put forward. Econometric models used in the study: The Granger Causality Test, the Augmented Dickey Fuller Unit Root Test and the Engel-Granger Co-Integration Test. Data were analyzed with E-Views 10 package program.
Results:
For 1975-2018, there is a one-way positive causality from per capita total health expenditure to gross domestic product per capita.
According to cointegration analysis; It has been concluded that the data of per capita GDP and total health expenditure per capita for the period 1975-2018 is cointegrated in the long run. 

Key Words: Health expenditures, economic growth, GDP, causality, cointegration