Türkiye'de dış borçların sürdürülebilirliği
External debt sustainability in Turkey
Yazar: GÜLCAN ÖNEL
Danışman: DOÇ. DR. UTKU UTKULU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Borçlanma = Borrowing ; Borçlanma yönetimi = Debt management ; Borçlar = Debts ; Dış borç yönetimi = External debt management ; Dış borçlanma = External borrowing ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
ÖZET Ekonomi politikası açısından dış borçların sürdürülebilirliği, özellikle 1980'li yıllarda gelişmekte olan ülkelerin yaşadıkları borç krizinden sonra önem kazanmıştır. Borçlu bir ülkenin ödeyebilirlik koşulunu yerine getirmesi, dış borcunun ve dolayısı ile dış borç politikasının sürdürülebilir olduğu anlamına gelmektedir. Genel bir ifade ile, dönemler arası bütçe kısıtını karşılayabilen bir ülkenin, dış borçlarını ödeyebilir olduğunu söylemek mümkündür. Türkiye 1978 yılında, gelişmekte olan ülkelerin 1980 yıllarında yaşadıkları borç krizinden farklı bir dış borç krizi yaşamış ve 1978-1980 yılları arasındaki dış borçlarının büyük bir bölümünü ertelemiştir. Türkiye'nin günümüzdeki dış borç göstergeleri, dış borçların sürdürülebilirliği konusunda endişelere yol açmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de dış borçların sürdürülebilirliğini eşbütünleşme yöntemleri ile analiz etmektir. Çalışmanın en önemli özelliklerinden bîri, zaman serilerinde ortaya çıkabilecek olası yapısal kırılmaların öncelikle içsel olarak belirlenmesi ve daha sonra sürdürülebilirlik koşulu test edilirken bu kırılmaların göz önüne alınmasıdır. Türkiye için dış borçların sürdürülebilirliği araştırılırken, Hakkio ve Rush'ın (1991a) önerdikleri test edilebilir model kullanılarak ödeyebilirlik koşulunun sağlanıp sağlanmadığı test edilmiştir. Hakkio ve Rush'ın (1991a) modeli dikkate alındığı zaman, bir ülkenin dönemler arası bütçe kısıtını bozmadan dış borçlarını sürdürebilmesi için gerekli koşul, X ve MM değişkenleri arasında uzun dönemli bir eşbütünleşme ilişkisinin varlığı olmaktadır. Çalışmada 1970-2002 dönemini kapsayan yıllık veriler kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen sonuçlar, Türkiye'nin dış borçlarının uzun dönemde zayıf formda sürdürülebilir olduğunu ve dönemler arası bütçe kısıtını bozmadığını işaret etmektedir. Diğer bir ifadeyle, Türkiye dış borçlarını ödeyebilir bir ülkedir. Türkiye'nin cari net dış borç stoku, gelecekte yaratılması beklenen gelirlerin bugünkü değerinden küçüktür. Ayrıca, 1998 yılında görülen ortalamadaki yapısal kırılma ve 1999 yılındaki eğim ve rejim kaymaları, Türkiye'de dış borçların zayıf formda sürdürülebilir olduğu sonucunu değiştirmemektedir.

Abstract:
ABSTRACT The issue of external debt sustainability has gained importance for the economic policy especially after the debt crisis of developing countries which occurred in 1980's. For an indebted country to satisfy the solvency condition means that the external debt and external debt policies are sustainable. More generally, a country which can meet its intertemporal budget constraint is said to be solvent. Turkey experienced a debt crisis in 1978, unlike those developing countries which faced the crisis in 1982, and rescheduled a large amount of its external debt between 1978 and 1982. Nowadays, the external debt indicators of Turkey gives rise to the anxieties about the issue of external debt sustainability in Turkey. The aim of this study is to analyze the sustainability of external debt in Turkey by employing cointegration methods. One of the most distinctive features of the study is that it determines any possible structural breaks endogenously and then takes them into consideration while testing the sustainability condition. The testable model suggested by Hakkio and Rush (1991a) is used to test whether the solvency condition is satisfied for Turkish external debt. When the model of Hakkio and Rush (1991a) is taken into consideration, a long-run cointegration relationship between the variables of X and MM is a necessary condition for a country to sustain its external debt without violating its intertemporal budget constraint. Annual data between 1970 and 2002 is used in this study. The findings of the study shows that the Turkish external debt is weakly sustainable and does not violate the intertemporal budget constraint of Turkey. In other words, Turkey is a solvent country. The current net external debt outstanding is smaller than the present value of expected future income in Turkey. In addition, the mean break point in 1998 and the slope and regime break points in 1999 do not change the results of the empirical findings which implies that the Turkish external debt Is weakly sustainable. VI