Meşrutiyet dönemi İran basını (1905-1907)
Iranian press during the constitutional era (1905-1907)
Yazar: MUHAMMED MEYSEM KORKMAZ
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM ETEM ZİNDEREN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: İran = Iran

Özet:
Bu çalışma, İran siyasi tarihinin önemli bir dönüm noktası olan Meşrutiyet dönemini, İran Basın tarihi açısından ele almaktadır. İran meşrutiyetinin başlamasında dönemin gazetelerinin etkisi oldukça büyüktür. Bu gazeteler doğrudan ya da dolaylı olarak halkı bilgilendirme ve bir devrime hazırlama amacına dönük bir faaliyet göstermiştir. İran siyasi tarihinde önemli etkileri olan basının meşrutiyet dönemi içinde ele alındığı çalışmanın amacı, söz konusu dönemin birincil kaynaklardan incelenmesi ve İran'da basının siyasal etkilerinin ortaya konulmasıdır. Bu bağlamda tezin kapsamı, 1905 ile 1907 tarihleri arasında yayımlanan gazete ve dergiler ile dönemin basın kanunları oluşturmaktadır. Çalışmada İran siyasi tarihi içerisinde gerçekleşen meşrutiyet girişimleri içinde basının rolü; tarihi, siyasi, coğrafi ve kültürel yapı da dikkate alınarak detaylı bir araştırmayla ortaya konulmuştur. Bu çalışmada birincil kaynaklara ulaşılması hedefine yönelik olarak nitel araştırma biçimi ile veri toplama tekniği kullanılmıştır. Bu kapsamda literatür ve arşiv araştırmalarını içeren çalışmalarda kullanılan; yazılı, görsel ve sözlü kaynaklara ulaşma hedefine dönük olarak doküman incelemesi ile yerli ve özellikle Farsça kaynaklar başta olmak üzere yabancı kaynakları içine alan derinlemesine literatür taraması yapılmıştır. Çalışma sonucunda İran Meşrutiyet sürecindeki gazetelerin önemi, toplumu etkileme biçimleri, toplumun eleştirel yaklaşımlarla aydınlanma süreci ve meşrutiyete dair mücadele biçimi aktarılmıştır. İran'da meşrutiyet döneminden İslam Devrimi'ne kadar olan süreç içerisinde gazetelerin misyonunda siyasal iktidar önemli bir belirleyen olmuştur.

Abstract:
This study deals with the Constitutional Period, which is an important turning point in Iranian political history, in terms of Iranian Press history. The influence of the newspapers of the period in beginning of the Iranian constitutionalism is quite great. These newspapers have been directly or indirectly active for the purpose of informing the public and preparing for a revolution. The aim of the study, which deals with the press, which has significant effects on Iranian political history, during the constitutional period, is to examine the period from primary sources and to reveal the political effects to the press in Iran. In this context, the scope of the thesis consists of newspapers and magazines published between 1905 and 1907 and the press laws of the period. In the study, the role of the press in the constitutional initiatives within the political history of Iran was revealed with a detailed research, taking into account the historical, political, geographical and cultural structure. In this study, qualitative research method and data collection technique were used to reach the primary sources. In this context, an in-depth literature review including domestic and foreign sources, especially Persian sources, was carried out with the document review aimed at reaching written, visual and verbal sources, which is used in studies involving literature and archive research. As a result of the study, the importance of newspapers in the Iranian Constitutionalist process, the ways in which they affect the society, the enlightenment process of the society with critical approaches and the way of struggle against constitutionalism were conveyed. Political power has been an important determinant in the mission of newspapers during the period from the constitutional period the Islamic Revolution in Iran.