Sağlık okuryazarlık düzeyinin E-Sağlık uygulamalarına kullanımına etkisi
The effect of HEALTH literacy level on e-health applications
Yazar: DERVİŞ OZAN
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT KILIÇ
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Elektronik sağlık = E-health ; Halk sağlığı = Public health ; Kamu personeli = Public personnel ; Mobil uygulama = Mobile application ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Yozgat = Yozgat

Özet:
Bu çalışma, Yozgat il merkezindeki kamu kurumlarında çalışan ve doğrudan halka hizmet veren sağlık çalışanları haricindeki kamu çalışanları arasında sağlık okuryazarlığı düzeyinin e-sağlık uygulamaları kullanım düzeyine etkisini ölçmek amacıyla yapılmıştır.
Çalışma kesitsel türde olup 2021 yılında yapılmıştır. Veriler Google formlar üzerinden toplanmıştır. Veri formları olarak sosyo-demografik özellikler, E-sağlık uygulamaları kullanımı ile ilgili sorular ve Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği Türkçe versiyonu kısa formu (ASOY-TR-16) kullanılmıştır. Çalışmaya il merkezindeki devlet kurumlarında görev yapan 476 kamu personeli katılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ki-kare testi, t-testi, ANOVA ve multinominal lojistik regresyon kullanılmıştır.
Araştırmaya katılanların %64,3'ü erkek, %74,9'ü evli, %45,3'ü 30-39 yaş grubunda ve %60,9'u lisans mezunudur. Araştırma grubundaki kişilerin sağlık-okur yazarlık (SOY) düzeyinin %21,5'inin yetersiz, %41,3'ünün problemli ve %37,2'sinin ise yeterli düzeyde olduğu görülmüştür. En fazla kullanılan E-sağlık uygulamasının %84,9 ile E-Nabız olduğu, bunu %64,3 ile Hayat Eve Sığar (HES) ve Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) olduğu, en düşük ise hastanelerin kendi online sistemleri (%29,1) olduğu görülmüştür. E-Nabız uygulamasının, katılımcıların %35,3'ü 1-3 tane menüsünü, %38,6'sı 4-6 tane ve %26,1'i 7-11 tane menüsünü kullanmaktadır. E-Devlet SGK uygulamasının sağlıkla ilgili menülerinden hiçbirini kullanmayanların oranı %46,8, bir tanesini kullananların oranı %27,9 ve 2 ve daha fazlasını kullananların oranı ise %25,3'tür. SOY düzeyine göre E-Nabız ve E-Devlet SGK uygulamalarını kullanma durumu istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır (p>0,05).
Kamu çalışanlarının büyük bir çoğunluğu E-nabız, yaklaşık 2/3'ü HES ve MHRS uygulamasını kullanmaktadır. Araştırmaya katılanların yarıdan azının sağlık-okuryazarlık düzeyi yeterli olup, E-Sağlık uygulamaları kullanma üzerine etkisi önemli bulunmamıştır.

Abstract:
The purpose of the study is to measure the effect of health literacy level on the level of use of e-health applications among public employees, excluding health workers serving directly to the public and working in public institutions in the downtown area of Yozgat.
The study is cross-sectional and was conducted in 2021. Data were collected through Google forms. Socio-demographic characteristics, questions about the use of e-health applications, and the Turkish version of the European Health Literacy Scale (ASOY-TR-16) were used as data forms. 476 public personnel working in state institutions in the city center participated in the study. Chi-square test, t-test, ANOVA, and multinomial logistic regression were used to evaluate the data.
Of the participants, 64.3% of them were male, 74.9% were married, 45.3% were in the 30-39 age group, and 60.9% were undergraduates. It was observed that 21.5% of the people in the research group had insufficient health literacy (SSL), 41.3% were problematic and 37.2% were sufficient. It was seen that the most used E-health application was E-pulse with 84.9%, followed by Life Fits Into Home (HES) and Central Physician Appointment System (MHRS) (64.3%), and the lowest was the hospitals' own online systems (29.1%). 14 people stated that they have never used the E-Pulse application, 35.3% of them use the 1-3 menu, 38.6% use the 4-6, and 26.1% 7-11 menu. The rate of those who do not use any of the health-related menus of the e-Government SGK application is 46.8%, the rate of those who use only one is 27.9%, and the rate of those who use 2 or more is 25.3%. The use of E-Nabız and E-Devlet SGK applications according to SOY level was not found to be statistically significant (p>0.05).
The vast majority of public employees use E-nabız, approximately 2/3 of them use HES and MHRS. Less than half of the participants in the study had sufficient health-literacy level, and the effect on e-Health practices was not found significant.