Türkiye alan yazınındaki proje tabanlı fen öğretimi uygulamalarının içerik analizi
Content analysis of projecy-based science teaching practices in Turkish literature
Yazar: MEHMET ORUÇ
Danışman: DOÇ. DR. HAKİ PEŞMAN
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmanın amacı, Türkiye'de 2006-2021 yılları arasında araştırılmış proje tabanlı fen öğretimi uygulamalarında öğrenci ilgisinin nasıl çekildiği, öğretmeninin nasıl rehberlik ettiği, öğrenci merkezliliğin nasıl sağlandığı, hangi alanlarda proje çalışmalarının yürütüldüğü, ortaya konan ürünün türü, yayımlanma yılı, araştırma türü, örneklem düzeyi ve örneklem sayısı açısından incelemesidir. Veri toplama yöntemi olarak doküman incelemesi yapılmış YÖK Ulusal Tez Merkezi ve arama motorlarından yayımlanmasına izin verilmiş 11 makale, 38 yüksek lisans ve 5 doktora teziyle toplam 53 araştırma, çalışmaya dâhil edilmiştir. Araştırmada örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi kullanılmış nitel bir araştırma olduğu için verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada çalışmalar incelenirken kodlar verilerek yapılan kodlamalar sonucunda elde edilen veriler frekans ve yüzde hesaplamalarıyla tablo ve şekillerde belirtilmiştir. Araştırmanın sonucunda proje tabanlı fen uygulamalarında; öğrenci ilgisinin en çok beyin fırtınası, örnek olay ve tartışma yöntemiyle çekildiği, öğretmenlerin öğrencilere en çok dönütlerde bulunarak rehberlik ettiği, öğrenci merkezliliğin en fazla soru cevap tekniği ile sağlandığı en fazla fizik alanında projelerin yapıldığı, ortaya konan ürünlerin en fazla yapı veya makine projelerine ait olduğu, en çok araştırmanın 2008 yılında yayımlandığı ve 2007-2013 yılları arasında çalışmaların yoğunlaştığı, çalışmalarda genel olarak nicel araştırmaların yapıldığı, en fazla 0-50 kişi aralığında örneklem büyüklüğü ve ortaokul düzeyi fizik alanında çalışma gerçekleştirildiği sonucuna ulaşılmıştır.
 Elde edilen veriler ışığında, Türkiye alan yazınındaki proje tabanlı fen öğretimi uygulamaları çalışmalarının anlaşılması, geliştirilecek yeni proje tabanlı fen uygulamaları için faydalı olabilir.  Bu bağlamda proje tabanlı fen eğitimi gerçekleştiren fen bilimleri öğretmenlerine sürecin etkinliğini artırmaları ve yeni proje uygulamaları geliştirebilmelerine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Araştırmanın amacı, Türkiye'de 2006-2021 yılları arasında araştırılmış proje tabanlı fen öğretimi uygulamalarında öğrenci ilgisinin nasıl çekildiği, öğretmeninin nasıl rehberlik ettiği, öğrenci merkezliliğin nasıl sağlandığı, hangi alanlarda proje çalışmalarının yürütüldüğü, ortaya konan ürünün türü, yayımlanma yılı, araştırma türü, örneklem düzeyi ve örneklem sayısı açısından incelemesidir. Veri toplama yöntemi olarak doküman incelemesi yapılmış YÖK Ulusal Tez Merkezi ve arama motorlarından yayımlanmasına izin verilmiş 11 makale, 38 yüksek lisans ve 5 doktora teziyle toplam 53 araştırma, çalışmaya dâhil edilmiştir. Araştırmada örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi kullanılmış nitel bir araştırma olduğu için verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada çalışmalar incelenirken kodlar verilerek yapılan kodlamalar sonucunda elde edilen veriler frekans ve yüzde hesaplamalarıyla tablo ve şekillerde belirtilmiştir. Araştırmanın sonucunda proje tabanlı fen uygulamalarında; öğrenci ilgisinin en çok beyin fırtınası, örnek olay ve tartışma yöntemiyle çekildiği, öğretmenlerin öğrencilere en çok dönütlerde bulunarak rehberlik ettiği, öğrenci merkezliliğin en fazla soru cevap tekniği ile sağlandığı en fazla fizik alanında projelerin yapıldığı, ortaya konan ürünlerin en fazla yapı veya makine projelerine ait olduğu, en çok araştırmanın 2008 yılında yayımlandığı ve 2007-2013 yılları arasında çalışmaların yoğunlaştığı, çalışmalarda genel olarak nicel araştırmaların yapıldığı, en fazla 0-50 kişi aralığında örneklem büyüklüğü ve ortaokul düzeyi fizik alanında çalışma gerçekleştirildiği sonucuna ulaşılmıştır.
 Elde edilen veriler ışığında, Türkiye alan yazınındaki proje tabanlı fen öğretimi uygulamaları çalışmalarının anlaşılması, geliştirilecek yeni proje tabanlı fen uygulamaları için faydalı olabilir.  Bu bağlamda proje tabanlı fen eğitimi gerçekleştiren fen bilimleri öğretmenlerine sürecin etkinliğini artırmaları ve yeni proje uygulamaları geliştirebilmelerine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of the research is to determine how the students' attention is drawn in project-based science teaching practices, how the teacher guides, how student-centeredness is provided, in which areas the researched project studies were carried out between 2006-2021 in Turkey. As a data collection method, document analysis was carried out and a total of 53 studies, consisting of 11 articles, 38 master's and 5 doctoral studies, which were allowed to be published from YÖK National Thesis Center and internet search engines, were included in the study. Since the research is a qualitative research, content analysis method was used in the analysis of the data. The codes were given while the studies were examined in the research, and the data obtained as a result of the coding were shown in tables and graphics with frequency and percentage calculations. As a result of the research, in project-based science applications, it has been concluded that student attention is mostly drawn with brainstorming, case studies and discussion methods, teachers guide students by providing feedbacks the most, student-centeredness is provided with question and answer technique the most, projects are carried out in the field of physics the most, the products mostly belong to construction or machinery projects, the most research was published in 2008, and the studies were conducted between 2007 and 2013 the most, quantitative research was generally carried out in the studies, the sample size was maximum between 0-50 people and the studies were carried out in the field of secondary school level physics.
 
In the light of the data obtained, understanding the project-based science teaching practices in the Turkish literature may be beneficial for new project-based science practices to be developed. In this context, it is thought that it will contribute to science teachers who perform project-based science education, to increase the efficiency of the process and to develop new project applications.