Gelişen piyasa ekonomileri ve Türkiye: Dış ticarette rekabet gücü analizi
Emerging market economy and Turkey: Competitive analysis at foreign trade
Yazar: SEMA KORKMAZ BAŞPINAR
Danışman: DOÇ. DR. MİNE YILMAZER
Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Demir çelik sektörü = Iron steel sector ; Gelişmekte olan piyasalar = Emerging markets ; Karşılaştırmalı üstünlükler = Comparative advantages ; Küreselleşme = Globalization ; Küreselleşme = Globalization ; Otomotiv sektörü = Automotive sector ; Rekabet = Competition ; Rekabet gücü = Competitive power ; Tekstil sektörü = Textile sector ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Günümüzde küreselleşme kavramı konusunda geniş bir literatür
oluşmuştur ve bu kapsamda ortaya çıkan yaklaşımlar önemli farklılıklar
içermektedir. 1980'lerde başlayan son küreselleşme dalgasında önceleri ülkeler
bu sürece uyum sağlamakta güçlük çekerken, bugün gelinen ortamda güçlü bir
serbestleşme hareketinin dünya genelini içine aldığı görülmektedir. IMF
politikalarının küreselleşmenin hızlanmasında önemli katkıları olmuştur.
Özellikle Doğu Bloku'nun yıkılmasıyla beraber IMF, bu ülkelerin toparlanması
sürecinde kendi politikalarını rahatça uygulama imkânı bulmuştur. Bununla
birlikte, daha sonra yaşanan birçok yerel, bölgesel ve hatta küresel krizle
birlikte IMF politikaları sorgulanmaya başlanmıştır. IMF'nin yetersiz
politikalar uyguladığı ve ülkelerin krizden çıkmasında etkili olamayıp yeni
krizlerin yaşanmasını önleyemediği görülmüş, bu kuruma olan güven
sarsılmıştır. Küreselleşmenin aktörlerinden biri olan Türkiye, olumlu ve
olumsuz birçok faktörün etkisinde kalmıştır. Dış ticaretin hız kazanması, dış
ticaret yapılan ülke grubunun artması, rekabetçiliğin önem kazanması
küreselleşmenin olumlu etkilerinden bazılarıdır. Olumsuz etkiler içerisinde en
bilineni ise, krizlerin bulaşıcılığı konusudur. Örneğin, Türkiye bu dönemde
ulusal ve küresel finans krizlerinden etkilenmiştir.
Küreselleşme süreciyle birlikte dünya çapında ciddi bir rekabet ortamı
oluşmuş ve özellikle gelişmekte olan ülkeler rekabet gücünü ve dünya
pazarlarındaki payını artırma çabasına girmişlerdir. Bu ortamda küresel
rekabet gücünü hızla artıran ve bu özellikleriyle diğer gelişmekte olan
ülkelerden ayrılan "gelişen piyasa ekonomileri" kavramı ön plana çıkmıştır.
Gelişen piyasa ekonomileri, küreselleşmenin getirdiği serbest piyasa ortamında
yabancı sermaye kabul eden, hızlı artan bir üretim, sanayileşme ve dış ticaret
verilerine sahip olan ülkelerdir. Bu ülkeler, dış ticaret yoluyla küresel pazarlara
entegre olurken bazı sektörlerin (Tekstil, Demir-Çelik ve Otomotiv) önem
kazandığı görülmektedir. Söz konusu sektörlerin, sanayileşme sürecini
hızlandıran gelişen piyasa ekonomilerinin dış ticaret rakamlarındaki payı
oldukça yüksektir.
Bu çalışma kendi içerisinde dört bölüme ayrılmıştır. Birinci bölümde
yeni ekonomik düzen ve küreselleşme kavramları tanımlanmış; küreselleşme
sürecinin gelişimi ve IMF politikalarının küreselleşme sürecine katkısı ele
alınmıştır. Daha sonra küreselleşme sürecinin gelişen piyasa ekonomilerine
etkisi, 1980'den günümüze Türkiye ekonomisinde küreselleşme ve yeni
ekonomik düzende dış ticaret-rekabet gücü ilişkisi irdelenmiştir. İkinci bölümde
Türkiye ve gelişen piyasa ekonomilerinde (Arjantin, Brezilya, Meksika,
Endonezya, Güney Afrika, Güney Kore, Polonya, Hindistan ve Çin) tekstil,
demir-çelik ve otomotiv sektörü ele alınmış ve sektörlerin önemine
değinilmiştir. Böylece Türkiye'nin gelişmiş ülkeler ve diğer dokuz gelişen piyasa
ekonomileri karşısındaki durumu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Üçüncü
bölümde, rekabet ve rekabet gücü kavramları mikro ve makro düzeyde
değerlendirilmiş ve kendi içerisinde sınıflara ayrılmış ve rekabet gücünü ölçmek
için kullanılan "Balassa Endeksi" "Vollrath endeksi" ve "Grubel-Lloyd
Endeksi" detaylandırılmıştır. Dördüncü bölümde ise yapılan araştırmadan elde
edilen değerler analiz edilmiş ve sonucu sunulmuştur.

Abstract:
In Today there was formed a large literature on the concept of
globalization and the approach which is emerged in this context includes
significant differences. In the latest wave of globalization that began in the
1980s, countries have had difficulty in adapting to this process at first, but in
today a strong liberalization seems to get into the world in general. IMF policies
have made important contributions to the acceleration of the process of
globalization. Especially with the collapse of the Eastern Bloc, the IMF has
found easily the possibility of applying their own policies the process of recovery
of these countries. However, IMF policies began to be questioned with many
local, regional and the global financial crisis. Inadequate policies implemented
by the IMF and the country became clear thoroughly drawn into the crisis and
can not even prevent the occurrence of new crises is appearing the confidence is
shaken by this institution. Over time the Turkey involved in globalization that,
has remained positive and negative influence of many factors. The growth of
foreign trade, increased foreign trade of the countries of the group is some of
the positive effects of globalization. The subject of contagion of the crisis is the
best known in the negative effects. For example, in this period, Turkey is
affected from the national and global financial crisis.
A critical competition has occurred with the globalization process at
worldwide and especially in developing countries began to work to increase
competitiveness and the share of world market. The emerging market
economies that increase global competitiveness rapidly and separated from
other developing countries with these characteristics have come to the fore.
Emerging market economies are countries that accepting foreign investment,
rapidly increasing production, industrialization and foreign trade data in the
free market environment. These countries while integrating into the global
market by foreign trade have gained importance in some industries (Textiles,
iron and steel and automotive). These sectors' share in the external trade figures
for emerging market economies which accelerate the industrialization process is
high.
This work is divided into four sections in itself. New economic order and
the concept of globalization are expressed as descriptive in the first section. The
development of the globalization process and IMF policies which is contributed
to the globalization process are also discussed. The effect of emerging market
economies in the globalization process, globalization in Turkey's economy from
1980 to present and foreign trade- competitive relationship in the new economic
order was examined. In the second part, textiles, iron and steel and automotive
sectors are discussed Turkey and emerging market economies (Argentina,
Brazil, Mexico, Indonesia, South Africa, South Korea, Poland, India and
China). Thus, the situation of Turkey has tried to expose against the developed
countries and nine other emerging market economies. In the third chapter, the
concepts of competition and competitiveness were evaluated at the micro and
macro level and this concept is also divided into sections and "Balassa Index",
"Vollrath Index" and "Grubel-Lloyd Index" are described to used to measure
competitive. In the fourth section, the values obtained from the research have
been analyzed and the results are presented.