Hata yönetimi kültürü işe cezbolma ve örgütsel yaratıcılık arasındaki ilişkiler
The relationship between error management culture, work engagement and organizational creativity
Yazar: ZÜLKÜF NANTO
Danışman: PROF. DR. MUKADDER BOYDAK ÖZAN
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hata yönetimi = Error management ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Örgütsel yaratıcılık = Organizational creativity ; Öğretmenler = Teachers ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers ; İşe gönülden adanma = Work engagement ; İşle bütünleşme = Work engagement

Özet:
Bu araştırmanın amacı, hata yönetimi kültürü ve işe cezbolma davranışlarının örgütsel yaratıcılığa etkilerini belirlemektir. 2018-2019 eğitim-öğretim yılında, Elazığ il merkezindeki 5 eğitim bölgesinde bulunan ilkokul ve ortaokullarda görevini sürdüren 747 öğretmen araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır.
Araştırmada nicel ve nitel desenlerin bir arada kullanıldığı karma yöntemlerden sıralı açımlayıcı desen kullanılmıştır. Nicel desende, ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. İlişkiseltarama modeli için ilk olarak, 
ölçek geliştirme adımlarına uygun olarak "Hata Yönetimi Kültürü" ölçeği geliştirilmiştir. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri sonrasında ölçeğin geçerli ve güvenilir olduğu görülmüştür. Geliştirilen ölçekler ile birlikte "İşe cezbolma" ve "Örgütsel Yaratıcılık" ölçekleri için de doğrulayıcı faktör analizi yapılarak geçerliliği ve güvenirliği doğrulanmıştır. Araştırmanın nitel bölümünde, veri elde etmek için vignette tekniği ile hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veriler içerik analizi kulanılarak analiz edilmiştir.
Araştırmada hata yönetim kültürü ile işe cezbolma davranışlarının örgütsel yaratıcılık üzerindeki etkilerini ölçmek amacıyla yapısal eşitlik ve çoklu regresyon analizi, bu kavramlar arasındaki ilişkiyi ölçmek için de korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırmanın devamında işe cezbolma davranışlarının örgütsel yaratıcılık üzerindeki etkisinde hata yönetimi kültürünün aracılık rolü olduğu düşünülerek aracılık analizi yapılmıştır. Ayrıca bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizleri de yapılmıştır.
Araştırmada, hata yönetimi kültürü ile işe cezbolma davranışlarının örgütsel yaratıcılık ile anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Hata yönetimi kültürü ve işe cezbolma örgütsel yaratıcılığı pozitif yönde, anlamlı ve zayıf düzeyde yordamaktadır. Yapılan aracılık analizinde ise, işe cezbolma davranışlarının örgütsel yaratıcılık üzerindeki etkisinde hata yönetimi kültürünün anlamlı bir şekilde kısmi olarak aracılık yaptığı sonucuna ulaşılmıştır.
Araştırmanın nitel boyutunda ise, öğretmenlerin hataları yönetme konusunda yetkin olduğu, hataları paylaştıkları, yöneticilerin hatalara yönelik olumlu tepkiler verdiği, öğretmeni işine cezb eden etkenlerin çoğunlukta olduğu, öğretmenlerin mesleklerini anlamlı bulduğu, öğretmenlerin bireysel yaratıcılık davranışlarına sahip olduğu, okulda toplumsal ve yönetsel yaratıcılık davranışlarının da olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Hata Yönetimi Kültürü, İşe cezbolma, Örgütsel Yaratıcılık

Abstract:
The aim of the research is to determine the effects of error management culture and work engagement behaviors on organizational creativity. The sample group of the research consists of 747 teachers working in primary and secondary schools in 5 educational regions in Elazig province center in 2018-2019 academic year.
The mixed method, in which quantitative and qualitative designs are used together, was used in the research. Sequential Explanatory Correlational Study is used in the quantitative design. For the Correlational study, "Error Management Culture" scale was developed in line with the scale development steps. After exploratory and confirmatory factor analyzes, the scales were accepted to be valid and reliable. Along with the developed scales, the validity and reability of "Work Angagement" and "Organizational Creativity" scales were verified by confirming factor analysis. In the qualitative design part of the research, a semi-structured interview form prepared with vignette technique was used to obtain data. The data were analyzed using content analysis.
In the research, structural equation model and multiple regression analysis were conducted to measure the effectsof error management culture and work angagement behaviors of teachers on orhanizational creativity, correlation analysis was conducted to measure the relationship between these concepts. In the continuation of the research, mediation analysis was conducted considering error management culture as a mediating role in the effect of work angagements on organizational creativity. In addition, independent sample t-test, one-way anova analysis were performed.
In the research, error management culture and work engagement behaviors have a significant relationship with organizational creativity. Error management culture and work engagement have a significant and positive effects on organizational creativity. In the mediation analysis, it was concluded that error management culture mediated partial and significantly in the effect of work engagement behaivours on organizational creativity. In the qualitative dimension of the study, it was found that teachers were competent in managing mistakes, shared mistakes, administrators gave positive responses to mistakes, the factors that attracted teachers to their jobs were the majority, teachers found their profession meaningful, teachers had individual creativity behaviors, and there were social and managerial creativity behaviors at school has been seen.

Key Words: Error Management Culture, Work Angagement, Organizational Creativity