Kıbrıs sorunu ve Türk dış politikasına etkisi (1945-1974)
Cyprus problem (Crisis) and its impact on Turkish foreign policy (1945-1974)
Yazar: TUĞBA URAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSÜM TÜTÜNCÜ UĞURLUBAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
İkinci Dünya Savaşının ardından dış politikada dengeli ve faydalı ilişkiler kurmaya çalışan Türkiye, Rus tehdidi karşısında ABD ve İngiltere'nin müttefikliklerine daha çok ihtiyaç duyar hale geldi. İngiltere'nin himayesinde olan Kıbrıs ise bu dönemde Türkiye'nin gündeminde değildi. Kıbrıslı Rumlar ve Yunanistan ise adanın Yunanistan'a bağlanması için Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinden beri mücadele ediyordu. Bu nedenle İkinci Dünya Savaşının hemen sonrasında Yunanistan, Kıbrıs için harekete geçti. İngiltere'nin tepkisini çeken bu tutuma rağmen Yunanistan adada self-determination ilkesinin uygulanmasında ısrar ediyordu. 
 İlerleyen süreçte Türkiye-Yunanistan ilişkileri Kıbrıs meselesi nedeniyle gerildi. İngiltere'nin adayı Yunanistan'a bırakma ihtimali, Yunanistan'ın Kıbrıs meselesini İngiltere'nin tüm çabalarına rağmen Birleşmiş Milletlere götürüp self-determination için sonuç alma çabaları Türkiye'nin 1955 yılından itibaren daha net bir Kıbrıs politikası izlemesiyle sonuçlandı. Türkiye adanın Yunanistan'a bağlanmasını kabul etmeyecekti. 1974 yılı Kıbrıs Barış Harekâtına kadar Kıbrıs meselesi İngiltere, Türkiye ve Yunanistan arasında çözülmeye çalışılan büyük bir mesele olmaya devam etti.  
Bu çalışmada 1974 yılında gerçekleşen Kıbrıs Barış Harekâtına giden süreç, Türkiye, İngiltere ve Yunanistan'ın 1945-1974 yılları arasındaki Kıbrıs politikaları, üç devletin Kıbrıs meselesi eksenindeki ilişkileri; arşiv belgeleri, resmi yayınlar, dönemin basını ve çeşitli araştırma eserlerinin kaynaklığında incelenmektedir.

Abstract:
Attempting to establish balanced and beneficial relations in its foreign policy following the Second World War, Turkey became more in need of the alliances of the USA and England in the face of the Russian threat. Cyprus, which was governed by England at that time, was not on Turkey's agenda during this period. On the other hand, Greek Cypriots and Greece had been fighting since the last periods of the Ottoman Empire to give the control of the island to Greece. Therefore, right  after the Second World War, Greece took action for Cyprus. Greece insisted on the application of the principle of sovereignty on the island notwithstanding this stance, which provoked a response from England.
In the following process, Turkey-Greece relations became tense due to the Cyprus issue. The possibility of England leaving the island to Greece, Greece's efforts to take the Cyprus issue to the United Nations despite all the efforts of the United Kingdom and to get results for self-determination resulted in Turkey's following a clearer Cyprus policy since 1955. The connection between the island and Greece was rejected by Turkey. Until the Cyprus Peace Operation in 1974, the Cyprus issue continued to be a major issue that was tried to be resolved between Britain, Turkey and Greece.
In our study, the process leading to the Cyprus Peace Operation in 1974, the Cyprus policies of Turkey, England and Greece between 1945-1974, the relations of the three states in the axis of the Cyprus issue; archival documents, official publications, the press of the period and various research works were examined to better understand in the source.