Tokak 157/37 arpa çeşidi ile bunun yapay mutant genotiplerinin verim ve bazı verim özellikleri yönünden karşılaştırılması
Comparison betweet Tokak 157/37 barley cultivar and its artificial mutatnt genotypes in terms of yield and some yield components
Yazar: ARZU BAŞKAN
Danışman: PROF. DR. BİLAL DENİZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, Erzurum ekolojik koşullarında sulu taban arazide yazlık olarak 2015 yılında yürütülmüştür. Araştırmada, alternatif Tokak 157/37 arpa çeşidi ve bundan Gama ışınlaması ile elde edilen 32 mutant genotipin M5 generasyonunda verim ve verim öğeleri ile bazı fenolojik özellikler incelenmiştir.
Tokak 157/37'de Ekim-olgunlaşma dönemi 90.3 gün iken mutant genotiplerde bu dönem 83.7-94,0 arasında değişmiş ve erkenci genotipler ile arasındaki fark önemli olmuştur. Tokak 157/37'de bitki boyu 80,7 cm ve mutant genotiplerde ise 65,3 – 80,7 cm arasında değişmiş ve çok sayıda kısa boylu mutant genotip ile arasındaki fark önemli bulunmuştur. Tokak 157/37'de tane verimi 309,9 kg/da iken yüksek verimli mutant genotiplerin verimi 310,2-388,5 kg/da arasında değişmiş ve bunlardan 10 mutant genotip arasındaki fark önemli olmuştur. Tokak 157/37'de bin tane ağırlığı 67,8 g ve ham protein oranı %11,1 iken bu iki özellik mutant genotiplerde 46,4-68,6 g ve %9,11-12,5 arasında değişmiş ve bir çok mutant genotip ile arasındaki fark önemli bulunmuştur. Bu iki özellik ve yüksek tane verimi birlikte düşünüldüğünde 5 mutant genotipin malt ve 2 mutant genotipin ise yemlik kullanım yönünden standart çeşitten üstün olduğu belirlenmiştir.
Sonuç olarak, yüksek tane verimleri ve diğer üstün özellikleri birlikte değerlendirildiğinde özellikle 80, 56 ve 65 nolu mutant genotiplerin bölgemiz sulu koşullarına uygun maltlık ve yemlik yazlık çeşitlerin geliştirilmesi yönünden oldukça ümitvar oldukları kanısına varılmıştır.

Abstract:
This research was carried out on an irrigated flat land under ecological conditions of Erzurum as spring barley in summer 2015. In the research, yield and yield components and some phenological properties of alternative barley cultivar Tokak 157/37 and M5 generation of its 32 mutant lines obtained by gamma rays were compared.
Sowing-maturity period in Tokak 157/37 was 90.3 days while it ranged from 83.7 to 94.0 days in mutant lines. There was a significant difference between Tokak cultivar and some of its mutant lines in terms of earliness. While plant height in Tokak 157/37 was 80.7 cm, it ranged from 68.0 to 87.4 cm in mutant lines and the differences between Tokak and many short mutant lines were found to be significant. While grain yield in Tokak 157/37 was 3099 kg/ha, the mutant lines with high yield had a range from 3102 to 3885 kg/ha and the difference between Tokak and its 10 mutant genotypes was significant. While 1000-seed weight in Tokak 157/37 was 67.8 g and crude protein rate was 11.1%, these two properties ranged from 46.4 to 68.6 g and from 9.11 to 12.5% in mutant lines and the difference between the standard cultivar and its many mutant lines were found to be significant. When these two properties and high grain yield were considered together, it was determined that 5 mutant genotypes were better than the standard cultivar for malt and 2 mutant genotypes were better for feed use.
As a result, taking into account, considering high grain yield and other better properties, especially mutant genotypes with numbers 80, 56 and 65 can be used effectively for malt cultivars and feeding as spring barley cultivars in the summer conditions of our region.