4.aydan itibaren demir desteği uygulaması başlanan 12-24 aylık çocuklarda demir eksikliği anemisi sıklığının değerlendirilmesi
Evaluation of the incidence of iron deficiency anemia in 12-24months-old-children who have iron prophylaxis from 4 months of age
Yazar: ÖZGE GÜCÜYETER
Danışman: DOÇ. DR. TAMAY GÜRBÜZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Demir = Iron ; Profilaksi = Prophylaxis ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Demir eksikliği tüm dünyada çocuklarda en sık görülen nutrisyonel eksikliktir. Eğer demir eksikliği şiddetli ve kronikse ,anemi, psikomotor ve kognitif fonksiyonların bozulması gibi önemli klinik sonuçlara yol açabilir.Bu nedenle demir eksikliği anemisini önlemek amacıyla özellikle gelişmekte olan  bir çok ülkede 4. aydan itibaren tüm anne sütü ile beslenen çocuklara  demir profilaksisi uygulanmaktadır. Ülkemizde de "Demir gibi Türkiye" projesi kapsamında 4 aylık tüm bebeklere aile sağlığı merkezleri tarafından ücretsiz olarak demir profilaksisi başlanmaktadır.B u çalışmada Sağlık Bakanlığı 'nın demir profilaksisi uygulamasına rağmen , toplumda demir profilaksisinin kullanım sıklığını ve demir eksikliği anemisi sıklığının bu uygulamayla halen devam edip etmediğini araştırmayı amaçladık. 
Metod: Bu çalışma ile Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği 'ne 01 Ocak 2015 -01 Ocak 2017 tarihleri arasında herhangi bir sebeple başvurup tetkik edilirken hemoglobin değeri 11.5 altında saptanmış 12-24 aylık yaş grubundaki çocuklarda; Sağlık Bakanlığı'nın 2004 yılında "Demir gibi Türkiye Projesi Genelgesi" kapsamında başlattığı , aile sağlığı merkezleri tarafından 4-12 ay arası her bebeğe profilaktik amaçlı ücretsiz olarak verilen demir desteğinin kullanımı araştırılmıştır.Çalışmaya 48 kız , 52 erkek olmak üzere hemoglobin değeri 11,5 tan küçük Meintzer indexi 14 ün üzerinde olan 100 sağlıklı bebek alınmış, demir profilaksisini düzenli olarak kullanmış , hiç kullanmamış ve düzensiz olarak kullanmış hastalarda  hemoglobin , hematokrit, RBC, MCV değerleri karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya 12-24 aylık yaş grubunda 48 i kız 52 si erkek olmak üzere 100 vaka dahil edildi. 100 vakanın 29 u düzenli olarak demir profilasisi almış, 16 sı düzensiz ve az miktarda demir profilaksisi almış 55 vaka ise kusma, kabızlık, ilaç kullanmak istememe gibi nedenlerle hiç demir profilaksisi almamıştı. Çalışmaya katılan vakalardan demir profilaksisi almış olan 29 vakanın ortalama HGB :11,28 HTC:33,83 RBC:4,44 MCV:76,4 olarak saptandı. Demir profilaksisini düzensiz olarak kullanmış 16 vakanın ortalama HGB:10,87 HTC:32,4 RBC:4,29 MCV:75,8 olarak saptandı.Demir profilaksisini hiç kullanmamış 55 vakanın sonuçları ise ortalama HGB:9,9 HTC:30 MCV:72,9 RBC:4,2 olarak saptandı.Kullanıma göre HGB dağılımı açısından istatistiksel anlamlı farklılık vardır. (Kruskal-Wallis p<0,05) Bu farklılık, tüm ikili karşılaştırmalarda istatistiksel olarak anlamlıdır. (Mann-Whitney U p<0,016 Bonferroni düzeltmesi)
Sonuç: Düzenli olarak demir profilaksisi kullanan çocuklarda demir eksikliği anemisi sıklığı ve derinliği azalmaktadır.Bu nedenle Sağlık Bakanlığı 'nın 4. aylıktan itibaren demir profilaksisi uygulamasına rağmen bu uygulamaya toplumda uyulmamaktadır , demir profilaksisi toplumda yaygın olarak kabul görmemiş ve demir eksikliği anemisi sıklığı devam etmektedir.

Anahtar kelimeler: Demir eksikliği anemisi, demir profilaksisi

Abstract:
Objective: Iron deficiency is the most common nutritional deficiency in children.If iron deficiency is severe and chronic , it can have significant clinical consequences, including anemia, impairment of psychomotor and cognitive function.Thus , for prevention of iron deficiency anemia iron supplement in all breastfed children at four months of age is started in many populations ,especially in developing countries with high rates of iron deficiency.Within the scope of the project named  '' Iron-like Turkey '' , iron prophylaxis is started at all brestfed children at 4 months of age freely by the primary care family health centers.The aim of this study is to detect the incidence of the use of iron in the society ,to assess the compliance and prevalance of iron deficiency anemia despite the iron supplement of the Ministry of Health. 
Methods: This study was included the children at 12-24 months of age and hemoglobin levels under 11.5 when admitted to Haydarpaşa Numune Education and Research Hospital between 01.01.2015 and 01.01.2017 with any complaints other than anemia. In these children the use of freely iron supplement which is started at children aged 4-12 months by primary care family health centers according to the project of 'Iron like Turkey' is investigated.The study was included 48 females and 52 males , totally 100 healthy children who had hemoglobin levels under 11.5 and Meintzer index above 14. Hemoglobin , hematocrite , RBC , MCV levels were compared between the groups who used iron prophylaxis regulary , irregularly and the non-users.
Results: This study was included 100 cases consisting of 48  females and 52 boys at 12-24 months of age.The 29 children had intake of iron supplement regularly and the 16 children had intake of iron supplement irregulary and deficiently.The 55 children did not have any intake of iron supplement because of the reasons such as vomiting and constipation side effects and rejection of drug-use.In 29 of patients who had intake of iron supplement regularly  HGB :11, 28 HTC:33,83 RBC:4,44 MCV:76,4 were detected.In 16 patients who had intake of iron supplement irregularly and deficiently  HGB:10,87 HTC:32,4 RBC:4,29 MCV:75,8 were detected.In the 55 patients who did not have any intake of ireon supplement  HGB:9,9 HTC:30 MCV:72,9 RBC:4,2 were detected.There was statistically significant difference in distribution of hemoglobin levels according to the usage of iron supplement (Kruskal -Wallis p<0,05) This difference is significant in all the paired comparisons. (Mann-Whitney U p<0,016 Bonferroni correction)

Conclusion: The incidence and the severity of  iron deficiency anemia are decreased in children who had intake of iron supplement regularly.Therefore The Ministry of Health started the iron prophylaxis in children beginning from 4 months of age. Nevertheless this supplementation is not used routinely and not approved by the public and  iron deficiency anemia is still a common problem for children population in Turkey.

Key Words:  Iron deficiency anemia, iron prophylaxis