Demokrat Parti Dönemi'nde bürokrasi-siyasi iktidar ilişkileri
The relationship between bureaucracy and political power during the period of Democrat Party
Yazar: MEHMET GÖKÜŞ
Danışman: PROF.DR. BİLAL ERYILMAZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Bürokrasi = Bureaucracy ; Cumhuriyet Halk Partisi = Cumhuriyet Halk Party ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Siyasi iktidar = Political power ; Siyasi partiler = Political parties

Özet:
ÖZET Osmanlı İmparatorluğundaki modernleşme hareketleri, bürokrasiyi siyasi kararlan uygulayan değil, siyasi kararlan alan bir kurum haline getirmiştir. İmparatorluğun çökmesinden sonra onun kalıntısı üzerine kurulan Cumhuriyet yeni bir devlet ve yeni bir sistem olduğu halde, devletin yönetim yapısı büyük ölçüde İmparatorluktan kalan düzene dayandınlmıştır. Bundan dolayı kamu yönetimine ilişkin bazı temel gelenekler Cumhuriyet dönemine de yansıyarak egemenliğini sürdürmüştür. Siyasal sistemin iki partili bir niteliğe kavuşması ile beraber, bürokrasinin siyasi etkinliği giderek azalmıştır. İlerleyen yıllarda ise kendisinden farklı düşünen ve siyasi iktidan elinde tutan yeni güçlere bağımlı hale gelmiştir. Bürokrasi bu yeni dönemde önemli engellerle karşılaşmaya başlamış. Bunun nedeni ise, Tanzimat'tan bu yana, ilk defa geleneksel yönetici grupların dışmda bir grubun siyasal iktidan ele geçirmesidir. DP hükümetlerinde, parti programına uygun olarak, bürokrasinin siyasal etkinliğini kırmaya yönelik çabalar ön plana çıkmıştır. DP bu çabasında bir ölçüde başanlı olmuştur. Bunun sonucu, bürokrasinin davranışlarında da değişiklik olmuştur. İktidar ile muhalefet arasındaki çatışmalar devletin kurumlarını da etkilemiştir. Bu çatışmada bürokratlar, aydınlar ve akademisyenler genelde muhalefetten yana tavır takınmışlardır. İktidar, bürokratik yönetim geleneğine karşı aldığı tavır nedeni ile bütün devlet kurumlan ile çatışır duruma gelmiştir. DP'li hükümetlerin uyguladığı ekonomik politikalar kalkınmayı sağlarken diğer taraftan da enflasyonun yükselmesine neden olmuştur. Bu durumdan en çok etkilenen kesim ise asker ve sivil bürokrasi olmuştur. DP dönemi ile beraber toplumsal statüsünü, gelirini ve güvencesini kaybeden bürokrasi düştüğü bu durumu bir türlü kabullenmemiştir. Bu nedenle eski toplumsal statüsüne, gelirine ve güvencesine kavuşmak amacıyla 27 Mayıs'ta DP iktidannın devrilmesinde büyük rol oynamıştır.

Abstract:
ABSTRACT Due to the modernization movements in Ottoman Empire, bureaucracy has come an institution making political decisions rather than implementing them. Even though the new Turkish Republic created a new government the administratire structure and system was based on the remainig system from Ottoman Empire. Because of this reality, the traditions related to public administration has continued their dominance in the period of Turkish Republic. When the political system was divided into two party system, the effectiveness of bureucracy had been diminished gradually. Then, bureaucracy had become a dependent part of political party in charge.. During this period, bureaucracy faced some important obstacles. First time after "Tanzimat", the political power was grasped a group diffrerent from the conventional administrative group. During DP goverment periods, some attempts regarding to the process of elimiating the political effectiveness of bureaucracy in accordance with the party programs had been observed. It can be stated that DP was accomplished in terms of this endeavour. Naturally, as a result, the behavior of bureaucracy has also transformed. The conflict between political power and opposition party affected the institutions of state. Intellectuals, academicions and bureaucrats had taken their position in the part of opporsition part. DP government was intensively critisized owing to its approach against the so-called "bureaucratic traditin of administration". The economic policies implemented by DP government enhanced economic development. On the other hand, they had an inflationary effect.The most affected groups from these economic decisions and implementations were military and civil (non-military) bureaucracy. The bureaucracy of Turkey lost its social positions, revenue and social security due to DP governments and had never accepted new system. Thus, bureaucracy took a significant role in "27 May 1960 Revlution" in order to reattain their ex-social position, revenue and social security.