Kırgızistan'da toplumsal dönüşüm ve demokrasi sorunu
Social transformation and the problem of democracy in Kyrgyzstan
Yazar: ALTYNBEK JOLDOSHOV
Danışman: PROF. DR. TÜLİN ÖNGEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Demokrasi = Democracy ; Dönüşüm = Transformation ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Siyasi partiler = Political parties ; Sosyoekonomik dönüşüm = Socio-economic transformation

Özet:
Günümüz dünyasında demokrasi bir araç olmaktan çıkıp bir amaç olmuştur. Oysa demokrasinin temel amacı insanların daha iyi yönetildikleri, yönetime doğrudan katıldıkları ve özgürlüklerinin korunduğu bir sistem oluşturmak olmalıdır. Uygulamalar ne yazık ki bunun çok uzağındadır. Burada demokrasi halk için değil sadece kurumları (siyasi partiler, sivil toplum örgütleri v.s.,) ve prosedürleri için var olan bir paradigma haline dönüşmüştür. Bu paradigma bazı yanılgılara yol açabilmekte ve dünyadaki anti-demokratik yapıdaki yönetimlerden daha demokratik yönetimlere doğru ilerleyen bir sürecin yaşandığı ileri sürülebilmektedir. Kuşkusuz bu iddiaların muhatabı niteliğindeki ülkelerden biri Kırgızistan'dır. Sovyet sonrası dönemde Kırgızistan yönetimi liberalleşme ve demokratikleşme süreci adı altında bir takım ekonomik, siyasal ve toplumsal reformlar gerçekleştirmiştir. Bu çerçevede planlı ekonomiden piyasa ekonomisine geçilmiş, yeni Anayasa kabul edilmiş, çok partili siyasi yapılanma oluşturulmuş ve sivil toplum örgütleri desteklenmiştir. Ayrıca Kırgızistan'da Akayev yönetimi kimlik politikası konusunda oldukça ılımlı bir politika izlemiştir. Ancak Kırgızistan'ın demokratik olma iddiasının kritik bir değerlendirilmesi yapıldığında, bu ülkede gerçek halk egemenliği anlamında bir demokratik sistemin kurulamadığı görülmektedir. Üstelik Sovyet sonrası Kırgızistan yönetiminin gerçekleştirdiği ekonomik, siyasal ve toplumsal reformlar liberal demokrasinin bugünkü biçimlerine yönelik bir dönüşümü bile ifade etmemektedir. Kırgızistan'da demokratik kurumlar ve prosedürler mevcut olmakla birlikte bu kurumlar sistemli bir şekilde çalışmamakta, dahası iktidarın oyuncağı durumunda oldukları bile söylenebilir. Dolayısıyla Sovyet sonrası Kırgızistan'daki ekonomik, siyasi ve toplumsal dönüşüm süreci, yeni bir demokratikleşme atılımı olmaktan çok düşük yoğunluklu demokrasi rejimi olarak tanımlanabilecek gelişmeleri ifade etmektedir. Oysa gerçek anlamda demokrasi eşitlik, özgürlük ve haklar ile bunların gerçekleşeceği mekanizmalar olarak yönetme hakkı ve yönetimde eşitliktir.

Abstract:
Democracy has become an ambition rather than a tool in a contemporary world. The main goal of democracy is to bring people in a system in which they are directly involved in a government and their freedom preserved. However, the implementations are far from this reality. But the democracy in Kyrgyzstan has become a paradigm for institutions (political parties, civil society and etc) and procedures instead of existing for people. This paradigm leads to certain mistakes and it seems that there is a shift from anti-democratic governments to democratic ones in the world. Undoubtedly, Kyrgyzstan is a country that concerns this allegation. After the collapse of the Soviet Union, Kyrgyzstan has performed the liberalization and democratization of economic, political and social reforms. Within this framework, there have taken place the processes of transition from planned economy to free market economy, ratification of new constititution and emergence of multi party system and the civil society has been supported. Moreover, Akayev?s governement pursued modern identity policy. However, the critical evaluation of democratic developments in Kyrgyzstan shows that there is no establishment of democratic system that is under people?s hegemony. Significantly, the economic, political and social reforms made by post-Soviet Kyrgyz government do not represent modern liberal democratic principles. Morover it can be said that democratic institutions and procedures exist in Kyrgyzstan, these institutions do not perform systematically, even they become `governmet?s toy?. Consequently, the economic, political and social transition processes in Kyrgyzstan, instead of representing the onset of the democratization processes, represent the developments, which can be decribed as a low intensity democracy regime. However, democracy in actual meaning is equality, freedom and humanrights, and mechanisms that they come true in them, and their right to govern and eqaulity in government.