Türkiye'de ilk beş yüz imalat sanayi kuruluşunun kaynak kullanımı ve etkinlik analizi
Analysis of resource utilization and efficiency for the top five hundred manufacturing industry enterprises
Yazar: ENSAR YEŞİLYURT
Danışman: PROF. DR. RECEP KÖK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Türkiye ekonomisinde yaratılan katma değer itibariyle imalat sanayinin yüzde ellisini oluşturan Türkiye'de ilk beş yüz imalat sanayi (TİBİS) kuruluşunun kaynaklan etkin kullanıp kullanmadığının analizi oldukça önemlidir. Kaynak kullanımına ilişkin parametrik ve non-parametrik göstergeler Türkiye ekonomisinin performansı hakkında bilgi sahibi olunmasının yanı sıra karar alıcıların politika geliştirmesine de yardımcı olmaktadır. Bu çalışmada etkinlik analiz aracı olarak kullanılan Stokastik Frontier Analizi (SFA) ve Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemleri teorik çerçevesi itibariyle ele alınıp uygulama sonuçlan değerlendirilmiştir. Stokastik frontier analizinin sonuçlarına göre özel firmaların oluşturduğu alt sektörlerin ortalama teknik etkinlik seviyesi 0.866, kamu firmalarının oluşturduğu alt sektörlerin teknik seviyesi ise 0.723'dür. Ayrıca, hem özel kesimde hem de kamu kesiminin teknik etkinlik seviyesinde yıllar itibariyle genel bir azalma görülmektedir. Kamu kesimi teknik etkinlik seviyesindeki azalma oransal olarak özel kesime göre daha büyüktür. TİBİS'e ait etkinlik seviyeleri alt sektörler itibariyle değerlendirildiğinde, bazı alt sektörlerin etkinlik seviyesinde olumlu bir gelişme gözlenmekle birlikte sektörlerin çoğunluğunda teknik etkinlik ya değişmemekte ya da olumsuz yönde bir gelişme gözlenmektedir. Bu sonuçların Türkiye ekonomisi açısından irdelenmesi ve tartışılması gerekmektedir. Zira, sürdürülebilir rekabet kriterlerini referans alan bireysel ve kurumsal girişimciler ile politika üreticilerinin, ülke ekonomisi açısından kaynak kullanımını iyileştirebilmelerinin önemli şartlarından biri, bu ve benzeri çalışmalardan ortaya çıkan durum analizlerinden yararlanabilmeleridir.

Abstract:
The top five hundred manufacturing industry enterprises represent fifty percent of Turkish economy in terms of value added. It is, therefore, important to analyze the efficiency of their resource utilization. Related to resource utilization parametric and non-parametric indicators provide information about the performance of Turkish economy and help decision makers to develop new economic policies. In this study, Stochastic Frontier Analysis (SFA) and Data Envelopment Analysis (DEA) are used to measure performance of the manufacturing industry enterprises. The results of Stochastic Frontier Analysis indicate that average technical efficiencies of sub-sectors including private firms and public firms are 0.866 and 0.723, respectively. Also, technical efficiencies of both private and public sectors decrease concerning the last years. The percentage decrease in technical efficiency of public sector is much larger than that of private sector when efficiency levels of sub-sectors of top five hundred manufacturing industry enterprises are evaluated. It is observed that some sub- sectors exhibit technical efficiency improvement, however, in the majority of the sectors technical efficiency either did not change or deteriorated. The results of the study should be deliberately examined and criticized in terms of Turkish economy. Results of such a study may provide significant insights for both enterprenuers and policy makers who mostly rely on sustainable competition criteria. Then, enterprenuers and policy makers may be able to improve resource utilization.