Pozitivist bir milliyetçi olarak Ahmed Rıza Bey
Ahmed Rıza as a positivist nationalist
Yazar: MUTLU DURSUN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET HACISALİHOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Abdülhamid II = Abdülhamid II ; Devlet = State ; Jön Türkler = Jön Turks ; Milliyetçilik = Nationalism ; Muhalefet = Opposition ; Pozitivizm = Positivism ; İslamcılık = Islamism

Özet:
Ahmed Rıza Bey, Türk siyasal yaşamında gerek kendi döneminde gerekse dahasonraki dönemde önemli etkileri olmuş bir düşünce ve `eylem' adamıdır. Paris'ekaçtığı 1889 yılından itibaren Abdülhamid aleyhtarı muhalefet hareketi içinde,takındığı siyasal ve `kişisel' tavırdan dolayı, bazen lider konumda bazenseistenmeyen bir adam olarak yer almış, 1908 devriminde sonra uzun yıllarınımücadeleye adamış bir `devrimci' olarak Meclis-i Mebusan başkanlığınagetirilmiştir. Oldukça farklı bir fikri oluşum süreci geçiren Ahmed Rıza Bey Batıkaynaklı bir fikri akımı derinlemesine öğrenebilecek kadar onunla uğraşan ilkOsmanlı entelektüellerinden biriydi. Pozitivizmi kabul ettikten sonra öncelerimesafeli yaklaştığı geleneği artık gelişmenin önünde bir engel olarakgörmeyecekti. Türklüğü, Osmanlı geleneğinin asli unsuru olarak değerlendirecek,milliyetçiliğin yükseldiği bir konjöktürün etkisi altından kalarak zamanlapozitivist evrensel değerleri Türklüğü savunmak için araçsallaştıracaktı.Hakkında yayınlanmış çalışmalar, O'nu pozitivizm ve milliyetçilik eksenindehareket eden biri olarak gösterir. İslamcı yönü ise çoğunlukla göz ardı edilmiştir.Ancak bu üç fikri akım arasında meydana gelen karmaşık ilişki veya içsel bağüzerine yeterince çalışma yapılmamıştır. Bu çalışmada Ahmed Rıza Beyörneğinden yola çıkarak bu üç fikri akım arasındaki ilişki incelenecektir. Dahasonra ise Ahmed Rıza Bey'in yönlendiriciliğinde çıkan Şura-yı Ümmet gazetesiözelinde bu ilişkinin de tekrardan sorgulanacağı bir durum çalışması sunulacaktır.Bu çalışma ile söz konusu edilen farklı Ahmed Rıza Bey algılarını birincilkaynaklar ve son dönem ortaya çıkan çalışmalarının sunacağı yeni bulgularınyardımıyla farklı bir perspektiften değerlendirilerek aşılması hedeflenmektedir.Anahtar Kelimeler: Ahmed Rıza Bey, Jön Türkler, Abdülhamid, Muhalefet,Milliyetçilik, Pozitivizm, İslamcılık, Devlet

Abstract:
Ahmed Rıza Bey, as an `activist? and theorist, was very influential figure in Turkishpolitics and affected the future of the Turkish political life. At 1889 he escapedfrom the country and since then he became one of the most important opponent ofthe Abdülhamid sometimes as a leader of the opposition forces or persona nongrata because of his personal and political manner. After the revolution of 1908 hewas elected to the presidency of the new assembly thanks to his age and his effortsas a `revolutionary?. He he is one of the pioneers who had learnt a western ideologyvery well. He was presented as a intellectual who had accept Positivism,Nationalism and Islamism in the published works about him. According to himTurkish identity is a main element in the Ottoman tradition. He used the positivistuniversal ideas for defending of the nation sovereignty, in this epoch; nationalismrapidly had risen in Europe. There are, however, no sufficient studies on thecomplex relations and the inner ties between these three ideologies. In this study theinner ties of these three ideologies will be examined in case of Ahmed Rıza.Achieving this aim I will construct a theoretical base in which nationalism theoriesand positivism will be examined, then facts of that time will be explored in the caseof Şura-yı Ümmet which was a famous journal led by Ahmed Rıza. Apart fromthese things new problems occurs in Turkish historiography because of these innerties could not be seen. Therefore some schollars evaluate his as a pure positivistwhen the others focus on his nationalist and Islamist attitutes and call him so-calledpositivist. The main aim of this thesis with using a new perspective to reach a pointbeyond the bifurcation thanks to our present knowledge and new contributions tothe field.Keywords: Ahmed Rıza Bey, Young Turks, Abdülhamid, Opposition,Nationalism, Positivism, Islamism, State