Kalsiyum kirlenmesinin lignosülfonat, kireç ve potasyum klorür çamurları üzerine etkisi
Effect of calcium contamination on lignosulphonate, lime and potassium chloride muds
Yazar: YASİN OYGEN
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRÜ MEREY
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Petrol ve Doğal Gaz Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Petrol ve Doğal Gaz Mühendisliği = Petroleum and Natural Gas Engineering
Dizin: Aktif çamur sistemi = Activated sludge system ; Akışkan çamur = Fluidized sludge ; Kimyasal çamur = Chemical sludge ; Su sondajı = Water drilling ; Temel sondajları = Foundation borings

Özet:
Türkiye'de üretilen petrolün büyük bir kısmı Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nden çıkarılmaktadır. Bu bölgede petrol üretiminde önemli bir yere sahip olan Batman ve Diyarbakır çevresinde yapılan sondajlarda, formasyon kaynaklı problemler yaşanmakta, bu da sondaj maliyetlerinin artmasına ve zaman kaybına sebep olmaktadır. Yaşanan bu problemlerin başında kuyu stabilitesi, kil ve kalsiyumun sondaj çamuruna bulaşması gelmektedir.
Bu tez çalışmasında Batman ve Diyarbakır bölgelerinde yer alan A bölgesinde A-1, A-2 ve A-3 kuyularında, B bölgesinde ise B-1 kuyusunda deneysel olarak incelemeler yapılmıştır. Yapılan incelemelerde formasyon kaynaklı kuyu stabilite sorunları, kalsiyum ve kil bulaşması gözlemlenmiş ve gerçek kuyu verilerine dayanan sondaj çamuru deney testleri yapılarak formasyon kaynaklı sondaj çamurundaki değişimler ele alınmıştır. A-1 ve B-1 kuyularında jips ve anhidrit içeren formasyonların sondajı lignosülfonat çamuru ile yapılmış, bu sırada sistem çamurunda yoğun kalsiyum bulaşması meydana gelmiş ve bu bulaşma nedeniyle sondaj operasyonlarında problemler oluşmuştur. A-2 kuyusunda Kayaköy formasyonuna ait jips ve anhidrit, Kastel ve Karadut formasyonlarında ise şeyl ve marn formasyonlarının sondajı KCl/Polimer çamuru ile yapılmış, sondaj çamuru üzerinde gerçekleştirilen deneyler gözlemlenerek çamurdaki değişimler ve sondaj operasyonlarında ortaya çıkan sorunlar incelenmiştir. A-3 kuyusunda ise aynı formasyonlara ait kayaçların sondajı yapılmış, bu kuyunun sondajında kuyudan gaz gelme ihtimali, kalsiyum bulaşması ve karbonat-bikarbonat kirliliğine karşı kireç çamuru kullanılmıştır. Yapılan deneyler sonucunda kalsiyum kaynaklı ortaya çıkan sorunlar, sondaj çamurunun özellikleri iyileştirilerek giderilmeye çalışılmış ve değerlendirmeler yapılmıştır.

Abstract:
A significant portion of the oil produced in Turkiye is extracted from the Southeastern Anatolia Region. In the drilling operations conducted around Batman and Diyarbakır, which are key areas for oil production in this region, formation-related problems are encountered, leading to increased drilling costs and time loss. The primary issues among these problems are the wellbore stability and the contamination of drilling mud with clay and calcium.
In this thesis study, experimental investigations were conducted in wells A-1, A-2, and A-3 located in region A, and well B-1 located in region B, both in the Batman and Diyarbakır areas. The investigations observed formation-related well stability issues and contamination of drilling mud with calcium and clay. Drilling mud test experiments based on actual well data were conducted to address the changes in formation-related drilling mud. In wells A-1 and B-1, the drilling of formations containing gypsum and anhydrite was carried out using lignosulfonate mud, during which heavy calcium contamination occurred in the system mud, causing problems in the drilling operations. In well A-2, the drilling of gypsum and anhydrite in the Kayaköy formation, and shale and marl formations in the Kastel and Karadut formations, was done using KCl/Polymer mud. Experiments conducted on the drilling mud observed changes in the mud and examined the issues arising in the drilling operations. In well A-3, the drilling of rocks belonging to the same formations was performed, and lime mud was used in this well to counteract the possibility of gas influx, calcium contamination, and carbonate-bicarbonate pollution. The experiments aimed to mitigate calcium-related issues by improving the properties of the drilling mud, and evaluations were made based on these efforts.