Hasta aktiflik düzeyi ölçüm aracının (Patient activation measure) Türkçe'ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Adaptation of patient activation measure into Turkish: Reliability and validity test
Yazar: CANSU KOŞAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DİLEK BÜYÜKKAYA BESEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Hemşirelik = Nursing ; Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hastalar = Patients ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Sağlık = Health ; Türkçe çeviri = Turkish translation ; Ölçekler = Scales ; Özbakım = Self-care

Özet:
Amaç: "Hasta Aktiflik Düzeyi Ölçüm Aracı'nı (PAM) Türkçe'ye uyarlamak üzere geçerlik ve güvenirliğini saptamaktır.
Yöntem: Metodolojik bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini Aralık 2014 - Ocak 2015 tarihleri arasında Kardiyoloji, Diyabet ve Romatoloji polikliniğine gelen, Hipertansiyon, Diyabet veya Romatoid Artriti olan toplam 130 hasta oluşturmuştur. Veriler; hastalara yönelik sosyo demografik bilgi formu ve Hasta Aktiflik Düzeyi Ölçüm Aracı (PAM) ile toplanmıştır. 
Bulgular: Hasta Aktiflik Düzeyi Ölçüm Aracı'nın (PAM) Türkçe versiyonu'nun iç tutarlılık güvenirlik katsayısı .81, Madde – toplam puan korelasyon katsayıları .38-.66 arasındadır. Açıklayıcı faktör analizi sonucunda Kaiser-Meyer-Olkin katsayısı (KMO) .75, Barlett testi sonucu x2: 646, 870; p: 0, 000'dır. Doğrulayıcı faktör analizine göre, ölçeğin model uyum indeksleri x2: 98,72  df: 62, x2 / df oranı 1,59, RMSEA: 0.071, GFI: 0.88; CFI: 0.96, NFI: 0.90; NNFI: 0.95 olarak saptanmıştır. Rasch analizinde, güvenirlik katsayısı, 0.83-0.87 aralığında, geçerliğinde ise madde uyum değerleri INFIT: 0.68-1.53, OUTFIT: 0.65-1.54 aralıklarında değişmektedir.
Sonuç ve Öneriler: Hasta Aktiflik Düzeyi Ölçüm Aracı'nın (PAM) kronik hastalığı olan bireylerin aktiflik düzeylerini değerlendirmek amacıyla kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu belirlenmiştir. PAM, hasta aktifliğini tanılama, öz bakım stratejilerine daha az uyum gösterebilecek hastaları belirleme ve aktiflik düzeyine uygun girişimleri saptayıp, bakım planı geliştirmede kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler: Hasta aktifliği, öz yönetim, öz bakım, sağlık davranışları, kronik hastalık yönetimi.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to test reliability and validity of Patient Activation Measure (PAM).
Methodology: It is a methodological study. Research sample consisted of 130 patient who have diabetes, hypertension and rheumatoid arthritis, resorted to the diabetes, cardiology and rheumatology out patient clinics between December 2014 and January 2015. Data were collected through socio-demographic information form and PAM. 
Results: Internal consistency reliability coefficient of the PAM is .81. Correlation coefficients between item score and total scale scores varies between .38-.66. Result of explanatory factor analysis Kaiser-Meyer-Olkin coefficient (KMO) .75 and Barlett test result x2: 646,870; p: 0, 000. Result of confirmatory factor analysis, model fit indexes were determined as x2: 98,72  df: 62, x2 / df oranı 1,59, RMSEA: 0.071, CFI: 0.96, NFI: 0.90; NNFI: 0.95. The result of Rasch analysis, reliability coefficient varies between 0.83-0.87 and in validity assesment, item fit statistics are varies between for INFIT: 0.68-1.53 and for OUTFIT: 0.65-1.54.
Conclusion and Recommendations: It was concluded that PAM is a valid and reliable scale, can be used to determine activation level of the patients who have chronical disease in Turkey. Health team couldn't precise the patient's ability and capacity to take an active role in self management. PAM can be used to diagnose patient activation, determine the patient who couldn't keep self management strategies enough and detect interventions that proper for activation level and for develop care plan.
 
Key words: Patient activation, self management, self care, health behaviours, chronic disease management.