Borsa İstanbul (BİST) 'da işlem gören mevduat bankalarının performansının karşılaştırılması: Veri zarflama analizi
Comparison of the performance of Turkish banks transacted in Bist: Data envelopment analysis
Yazar: DEVRİM GÜL YEŞİLYAYLA
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ YETİZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Finans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bankacılık = Banking ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bankalar = Banks ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Hisse senetleri = Stocks ; Mevduat bankaları = Deposit banks ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis

Özet:
Bu çalışmada, Borsa İstanbul' da 2012-2021 yıllarında işlem görmekte olan kamu ve
özel sermayeli 9 adet mevduat bankasının performanslarını ölçmek için etkinlik
değişimlerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda bankaların belirtilen yıllar
içerisinde etkin olup olmama durumları Veri Zarflama Analizi ile tespit edilmiştir. Ardından
verimlilik seviyelerindeki değişimler için Malmquist Toplam Faktör Verimlilik Endeksi
kullanılmıştır. Girdi odaklı CCR ve BCC yöntemleri kullanılarak iki girdi (mevduat ve faiz
giderleri) ve iki çıktı (kredi ve alacaklar, faiz gelirleri) değişkeni seçilmiştir. Bu değişkenlerle
bankaların etkin olup olmadıkları belirlenerek, etkin olmayan bankalar için girdi ve çıktı
değişkenlerinin hedef değerler doğrultusunda ne kadar artırılıp azaltılması gerektiği ortaya
konulmaktadır. Ayrıca girdi odaklı ölçeğe göre sabit getiri varsayımı altındaki CCR modeli
sonuçları ile girdi odaklı ölçeğe göre değişken getiri varsayımı altındaki BCC modeli
sonuçları karşılaştırılmıştır.
Çalışmanın sonucunda elde edilen bulgulardan yola çıkarak bankaların verimliliğini ve
etkinliğini belirleyen faktörler açıklanmış, performanslarını nasıl arttırabilecekleri analiz
edilmiştir. Etkin olmayan bankalar için ise referans kümeleri baz alınarak girdiler üzerinde
gerekli iyileştirmelerin yapılmasıyla etkin hale getirilmesi yönünde önerilerde bulunulmuştur.
Çalışmanın son kısmında Malmquist toplam faktör verimliliği incelenmiş olup toplam
faktör verimlilik artışında teknolojik etkinlik ve ölçek etkinliğinin önemli bir etkisinin olduğu
görülmüştür. Ayrıca bankaların BIST'teki yıllık (aralık ayı son günü) payların kapanış
fiyatlarındaki değişim ve MTFVE değişimleri hesaplanmıştır. Karşılaştırma sonucunda
bankaların etkinliklerinin artması veya azalmasının paylarının BIST'te fiyatlarının yükselmesi
veya düşmesini etkilemediğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Bankacılık, Etkinlik, Verimlilik, Performans, Veri Zarflama
Analizi

Abstract:
In this study, it is aimed to evaluate the efficiency changes in the banking sector
between the years 2012-2021 of 9 banks traded in Borsa Istanbul. In this context, during the
specified years the efficiency of banks and the changes in their productivity levels were
analysed using Data Envelopment Analysis and Malmquist Total Factor Productivity Index.
Three inputs (total equity, interest expenses and other operating expenses) and two outputs
(loans and receivables, interest income) variables were selected by using the input-oriented
CCR and BCC methods. With these variables, it is defined whether the banks are efficient or
not and how much the input and output variables should be increased or decreased with the
target values for inactive banks. In addition, the results of the CCR model under the
assumption of constant returns to the input-oriented scale and the results of the BCC model
under the assumption of variable returns to the input-oriented scale were compared.
Based on the findings obtained as a result of the study, the factors that specified the
efficiency and effectiveness of banks are explained and how they can raise their performance
is examined. For ineffective banks, suggestions were made to make them more effectual by
making the required improvements on the inputs based on the reference clusters.
In the last part of the study, Malmquist total factor productivity was examined and it
was seen that technological efficiency and scale efficiency had a significant effect on the
increase in total factor productivity. In addition, changes in closing prices of banks' annual
(last day of December) shares in BIST and changes in MTFVE were calculated. As a result of
the comparison, it is seen that the increase or decrease in the efficiency of the banks does not
affect the increase or decrease in the prices of their shares in BIST.
Keywords: Banking, Efficiency, Productivity, Performance, Data Envelopment
Analysis