Üsküdar Salacak bölgesi çevresel renk analizi
Environmental colour analysis of Üsküdar, Salacak district
Yazar: AFRA SEVİNÇ
Danışman: DOÇ. DR. ESRA KÜÇÜKKILIÇ ÖZCAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bir kentin kültürel ve sosyal kimliğini yansıtan öğelerden biri kentin mimari karakteridir. Kentin mimari karakterini, yapma çevrenin biçimsel ve renksel özellikleri oluşturmaktadır. Renk; ilk algılanan mekân özelliklerinden biridir ve kent/kent bölgesi görünümünü doğrudan etkilemektedir. Dolayısıyla kentin renk kimliği, kent kullanıcılarının günlük hayatının bir parçası olup, kullanıcılarda olumlu ya da olumsuz duygular uyandırabilir. Bu doğrultuda bir kent bölgesinin/kentin renklerinin kullanıcıya olan etkileri değişebilmekle birlikte özellikle köklü ve tarihi önemi olan bölgelerde renkler, kent kimliği ve hafızasının vazgeçilmez bir parçasıdır. Kent hafızasının sürdürülebilir olması için de bölgenin yapı yüzü, zemin kaplaması, duvar, kent mobilyası vb. yapma çevre renklerinin özenle analiz edilmesi ve uygun görülenlerin korunması gerekir. Korunması gerekli olmayan yapma çevre renklerinin ise analizler sonucu elde edilen renk kartelaları doğrultusunda tasarlanması uygun olur. Bu nedenle kent bölgesi/kent renklerindeki görsellik ve uyumun bölgenin kimliğine sadık kalınarak, bilinçli ve sistematik şekilde sürdürülebilmesi için yerel yönetici ve tasarımcılar için rehber niteliği taşıyacak, bölgeye özgü bir renk kartelası oluşturulması ve renklerin arşivlenmesi yararlı olacaktır. Literatürde dünyanın birçok yerinde gerçekleştirilmiş çevresel renk analizi çalışmaları mevcuttur. Söz konusu çalışmaların birçoğunda farklı yöntemler uygulanmış, kiminde renkler yerinde eşleştirme yöntemiyle tespit edilirken, kiminde ölçme yöntemiyle belirlenmiştir. Bu çalışmada İstanbul'un köklü ve tarihi bölgelerinden olan ve Boğaziçi ön görünümüne giren Üsküdar ilçesi sahilindeki Salacak Mahallesi, yapma ve doğal çevre renkleri analiz edilmiş ve küçük ölçekten büyük ölçeğe doğru ilerleyen bir sistemle bölge renklerine yönelik kartelalar oluşturulmuştur. Doğal ve yapma çevre renk analizleri kapalı gök koşullarında çekilen fotoğraflar üzerinden renklerin RGB değerlerinin, Munsell Renk Dizgesi simgelerine dönüştürülerek görselleştirilmesi yoluyla gerçekleştirilmiştir. Analizlerden elde edilen sonuçlar yapı ölçeğinde, sokak ölçeğinde ve mahalle ölçeğinde renk düzenlerini içeren fotoğraflar ve çizelgeler aracılığıyla sunulmuştur. Salacak mahallesinde gerçekleştirilen çevresel renk analizi çalışması, Türkiye'de oldukça sınırlı olan ve büyük ekipler tarafından yürütülmesi gereken çevresel renk analizi çalışmaları için kolay, hızlı ve az sayıda kişiyle uygulanabilecek bir yöntem sunmaktadır. Ayrıca çalışmanın sonuçları İstanbul'un Boğaz ön görünümünde yer alan önemli bir mahallesi için renk arşivi oluşturarak, bölgeye yönelik sürdürülebilir bir kentsel hafıza oluşturacaktır. Böyle bir arşiv renk tasarımcıları, mimarlar, şehir plancıları ve yerel yönetimlerin bölgede yapacakları çalışmalar için yararlı olacaktır.

Abstract:
One of the elements reflecting a city's cultural and social identity is its architectural character. The architectural character of a city is formed by the formal and chromatic features of the built environment. Color is one of the first perceived characteristics of a space and directly influences the appearance of a city or urban area. Therefore, the color identity of a city becomes a part of daily life for its users, eliciting positive or negative emotions. Particularly in areas with deep historical significance, colors are an indispensable part of the city's identity and memory. To sustain urban memory, careful analysis and preservation of building facades, ground coverings, walls, urban furniture, and other built environment colors are necessary. Colors that do not require preservation can be designed based on color charts obtained from analysis results. Hence, creating a region-specific color palette and archiving colors would guide local authorities and designers in maintaining visual appeal and harmony in accordance with the region's identity, in a conscious and systematic manner. Environmental color analysis studies have been conducted worldwide using various methods, including on-site matching and measurement. This study focuses on Salacak Neighborhood in Üsküdar, Istanbul, a historical area with a view of the Bosphorus, analyzing both natural and built environment colors. Color analysis was conducted by converting RGB values of colors from photographs taken under overcast conditions into Munsell Color System symbols for visualization. Results were presented through photographs and tables illustrating color schemes at building, street, and neighborhood scales. The environmental color analysis conducted in Salacak Neighborhood provides a method that is easy, fast, and can be implemented with a small team, addressing the limited availability of such studies in Turkey that typically require large teams. Furthermore, the study will contribute to creating a sustainable urban memory specific to an important neighborhood along Istanbul's Bosphorus, serving as a color archive beneficial for color designers, architects, urban planners, and local authorities working in the region.