Diyaliz hastalarında yaşam kalitesinin incelenmesi
Examination of quality of life in dialysis patients
Yazar: ELİF TOGAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ÖNTÜRK AKYÜZ
Bitlis Eren Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Acil Durum ve Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Nefroloji = Nephrology
Dizin: Afetler = Disasters ; Diyaliz = Dialysis ; Diyaliz hastaları = Dialysis patients ; Kronik böbrek hastalığı - mineral ve kemik bozukluğu = Chronic kidney disease-mineral and bone disorder ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Dünya genelinde 1 milyon kişi içerisinden yaklaşık 20 ile 250 arasında kişi Kronik
Böbrek Yetmezliği hastalığına yakalandığı bilinmektedir. Kronik Böbrek Yetmezliği birçok
hastalık ve nedene bağlı olarak gelişebilen geri dönüşümü zor hatta bazı durumlarda geri
dönüşümü olmayan bir hastalık tablosudur. Nefron hasarı 3 ay ve daha fazla süreçte devam
ederse ilerleyici nefron kaybı ile sonuçlanabilir. Nefron hasarı, çok yönlü ve karmaşık bir
durum olması nedeniyle farklı müdahaleler gerektirmektedir.
Kronik böbrek yetmezliği hastalığının tedavisinde en önemli tedavi seçeneği diyalizdir.
Diyaliz tedavisi; hastayı, aile üyelerini ve çevresini sosyal, psikolojik ve ekonomik açıdan kötü
etkilemektedir. Bu durum bireylerde yaşam kalitesini düşürmektedir. Ayrıca renal replasman
tedavi seçenekleri bireylerin iyi olma halini, gün içerisindeki performasını ve
gerçekleştirebildiği günlük aktivitelerinde bağımsız olabilme durumunu olumsuz yönde
etkilemektedir. Yaşam kalitesinin düşmesi kişilerde morbidite ve mortalite oranının artmasına
sebep olabilmektedir.
Bu tez araştırmasında, hastanelerde tedavi gören diyaliz hastalarının yaşam kalitesini
etkileyen faktörlerin saptanması ve bu faktörlerle baş etmede uygulanan yöntemlerin etkinliğini
belirlemek amaçlanmıştır. Yaşam kalitesinin ne düzeyde olduğu, hastanın bağımlılık düzeyi ve
bunlarla baş etme yöntemlerinin incelenmesi hedeflenmiştir. Araştırmada Short From 36
Ölçeğinden yararlanılmıştır.Araştırma, tanımlayıcı tipte planlanmıştır. Araştırma evrenini, Bitlis Devlet Hastanesi,
Güroymak Devlet Hastanesi ve Bitlis Tatvan Devlet Hastanesi'nde diyaliz tedavisi almakta
olan toplam 113 diyaliz hastası oluşturmaktadır.
Veriler Katılımcı Bilgi Formu ve Yaşam Kalitesi Ölçeği (Short From-36) ile toplandı.
Katılımcıların %49,5' inin kadın, %50,5'inin ise erkek olduğu saptandı. Diyaliz tedavisi alma
sürelerine bakıldığında; katılımcıların %16,5'inin 0-1 yıl, %27,8'inin 1-3 yıl, %35,1'inin 3-10
yıl ve %20,6'sının ise 10+ yıl diyaliz tedavisi aldığı anlaşıldı. Yaş gruplarına göre Fiziksel
Fonksiyon puanlarının anlamlı bir farklılık gösterdiği gözlendi. Çocuk sahibi olmayan ve 1-2
çocuğa sahip katılımcıların Fiziksel Fonksiyon ve Fiziksel rol güçlüğü puanları, 3 ve daha fazla
çocuğa sahip katılımcıların puanlarından anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlendi.
Araştırma kapsamında, diyaliz hastalarının yaşam kalitesinin düşük düzeyde bulunduğu
anlaşılmıştır. Kronik böbrek yetmezliği tanısı konulduktan sonra hastaların yaşam kalitelerini
etkileyen birçok faktör mevcuttur. Bu süreçte hastalığın yönetimi oldukça önemlidir. Hastaların
mevcut durumlarını iyileştirecek fırsatlar değerlendirilmelidir. Yaşam kalitesini olumsuz
etkileyen faktörlere önleyici stratejiler uygulanmalıdır. İmkânlar çerçevesinde kaynaklar doğru
planlanmalıdır.

Abstract:
It is known that approximately 20 to 250 people out of 1 million people worldwide are
suffering from Chronic Renal Failure. Chronic Renal Failure is a disease that can develop due
to many diseases and causes, which is difficult to recycle, and in some cases, irreversible. If
nephron damage continues for 3 months or more, it may result in progressive nephron loss.
Because nephron damage is a multifaceted and complex condition, it requires different
interventions.
Dialysis is the most important treatment option in the treatment of chronic renal failure.
Dialysis treatment; It affects the patient, family members and the environment badly in terms
of social, psychological and economic aspects. This situation reduces the quality of life in
individuals. In addition, renal replacement therapy options adversely affect the well-being of
individuals, their performance during the day, and their ability to be independent in their daily
activities. Decreased quality of life can lead to increased morbidity and mortality rates.
In this thesis, it was aimed to determine the factors affecting the quality of life of dialysis
patients treated in hospitals and to determine the effectiveness of the methods applied in dealing
with these factors. It was aimed to examine the level of quality of life, the level of addiction of
the patient and the methods of coping with them. The Short From 36 Scale was used in the
study.
The research was planned in descriptive type. The research population consists of 113
dialysis patients receiving dialysis treatment at Bitlis State Hospital, Güroymak State Hospital
and Bitlis Tatvan State Hospital.Data were collected with the Participant Information Form and the Quality of Life
Scale. It was determined that 49,5% of the participants were female and 50,5% were male.
Considering the duration of dialysis treatment; it was understood that 16,5% of the participants
received dialysis treatment for 0-1 years, 27,8% for 1-3 years, 35,1% for 3-10 years and 20,6%
for 10+ years. It was observed that Physical Function scores showed a significant difference
according to age groups. It was determined that the Physical Function and Physical Role
Difficulty scores of the participants who did not have children and who had 1-2 children were
significantly higher than the scores of the participants who had 3 or more children.
Within the scope of the research, it was understood that the quality of life of the dialysis
patients was low. There are many factors that affect the quality of life of patients after the
diagnosis of Chronic renal failure. In this process, the management of the disease is very
important. Opportunities to improve the current condition of patients should be evaluated.
Preventive strategies should be applied to the factors that negatively affect the quality of life.
Resources should be planned correctly within the framework of possibilities.