Cahide Birgül'ün romanlarında yapı ve tema
Structure and theme in Cahide Birgül's novels
Yazar: NUR ŞEYMA ATİÇ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KARADENİZ
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Roman türü, edebiyatın vazgeçilmez bir parçası olarak kabul edilir ve insan deneyiminin anlaşılması ve aktarılması açısından güçlü bir araç olarak değerlendirilir. Edebiyat tarihindeki gelişimi, yapısal özellikleri ve çeşitliliği ile roman, okuyuculara geniş bir anlatı dünyası sunmaktadır. Romanın, bireysel ve toplumsal meselelerin derinlemesine incelenmesi ve sorgulanmasına olanak sağlayan, okurlara geniş bir perspektif sunan ve empati yeteneklerini geliştiren bir edebî tür olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, toplumsal değişimlerin ve bireysel deneyimlerin tarihî ve kültürel bağlamda kayda geçirilmesinde önemli bir araç olarak görülmektedir.
"Cahide Birgül'ün Romanlarında Yapı ve Tema" adıyla sunulan bu çalışmada, 1990'lı yılların sonunda TRT Ankara Radyosu için yazdığı arkası yarınlarla edebiyat kariyerine başlayan Cahide Birgül'ün Gölgeler Çekildiğinde, Geceye Uyananlar, Ah Tutku Beni Öldürür müsün ve Eflatun Koza adlı romanları yapı ve tema yönlerinden incelenmiştir. Metin merkezli olarak yapılan incelemeler sonucunda, eserlerin yapı unsurlarına, kullanılan anlatım tekniklerine ve ele alınan temalara dair tespit ve sonuçlara ulaşılması amaçlanmıştır.
Çalışmanın giriş bölümünde, Birgül'ün yazınsal tutumundan hareketle teorik bir çerçeve sunulmuştur. Çalışma, Cahide Birgül'ün hayatı ve edebî yaşamının yer aldığı "Cahide Birgül", romanlarının yapı ve anlatım unsurlarının incelendiği "Cahide Birgül'ün Romanlarında Yapı" ve temaların ele alındığı "Cahide Birgül'ün Romanlarında Tema" adlı üç ana bölümden oluşmaktadır.
Romanlarında olaylara değil karakter dönüşümlerine odaklanan Cahide Birgül'ün eserlerinde, sıradan hayatlar süren ve genellikle dikkat çekmeyen bireylerin iç dünyalarına yer verilmiştir ve toplumda yüceltilen aile kavramı sorgulayıcı bir yaklaşımla ele alınmıştır. Bu yaklaşımın toplumsal eleştirileri içermesine olanak sağladığı ifade edilmektedir. Karakter dönüşümlerine odaklanması, Birgül'ün romanlarının son dönem modern ve erken dönem postmodern eserler olarak değerlendirilmesine olanak tanımıştır. Dört romanında da tematik yaklaşımın tutarlı bir çizgide sürdürüldüğü ve ele alınan temaların olayların akışı içerisinde işlenerek satır aralarına yerleştirildiği tespit edilmiştir.

Abstract:
The novel genre is regarded as an indispensable part of literature and is considered a powerful tool for understanding and conveying human experience. With its development throughout literary history, its structural characteristics, and diversity, the novel offers readers a broad narrative world. The novel is thought to be a literary form that allows for in-depth exploration and questioning of individual and social issues, providing readers with a wide perspective and enhancing their empathy skills. Additionally, it is seen as an important tool for recording social changes and individual experiences within historical and cultural contexts.
In this study, titled "Structure and Theme in Cahide Birgül's Novels," the novels Gölgeler Çekildiğinde, Geceye Uyananlar, Ah Tutku Beni Öldürür müsün, and Eflatun Koza by Cahide Birgül, who began her literary career in the late 1990s writing serialized dramas for TRT Ankara Radio, are analyzed in terms of structure and theme. The aim is to identify and conclude the structural elements, narrative techniques, and themes employed in these works through text-centered analyses.
The introduction of the study provides a theoretical framework based on Birgül's literary approach. The study consists of three main sections: "Cahide Birgül," which covers Birgül's life and literary career; "Structure in Cahide Birgül's Novels," which examines the structural and narrative elements of her novels; and "Theme in Cahide Birgül's Novels," which discusses the themes in her works.
In her novels, Cahide Birgül focuses on character transformations rather than events, delving into the inner worlds of individuals leading ordinary lives, who often go unnoticed. The concept of the family, which is exalted in society, is critically approached, allowing for social critiques. This focus on character transformations enables Birgül's novels to be evaluated as late modern and early postmodern works. It is observed that Birgül maintains a consistent thematic approach across her four novels, embedding the themes subtly within the flow of events.