Küresel iklim değişikliği ile mücadelede karbon vergisinin Türkiye'de uygulanabilirliği
Applicability of carbon tax in Turkey in the fight against global climate change
Yazar: SEMA ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TÜRKSOY EMEN
İSTANBUL NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Sanayileşme ile birlikte enerji üretimi amacıyla yakılan fosil yakıtlar çevre kirliliği 
oluşturmuştur. Zararlı sera gazlarının ısı tutma özelliği olduğundan atmosferin ısısı 
yükselmiş, küresel ısınma meydana gelmiştir. Dünyanın coğrafik özellikleri değişime 
uğramış olup, insan faaliyetleri dolayısıyla atmosfere salınan sera gazı artışı sonucunda 
iklimde gerçekleşen değişiklikler "küresel iklim değişikliği" kavramını doğurmuştur. 
İklim değişikliğinin çevresel ve ekonomik yıkıcı etkileri yaygın hale gelirken Covid-19 
salgınının oluşturduğu değişiklikler ile Rusya Ukrayna savaşının enerji dengesini 
bozması, sürdürülebilirlik odaklı politikalara olan ihtiyacı ortaya çıkarmıştır. Paris 
Anlaşması ile 2020 sonrası için ilk kez küresel ölçekte bütün ülkeler sera gazı azaltımı 
taahhüdünde bulunmuşlardır. Sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması amacıyla atılan 
adımlar Avrupa Yeşil Mutabakatı ile hız kazanmıştır. AB, Yeşil Mutabakat ile 2050 
yılında iklim-nötr ilk kıta olma hedefini ortaya koymuştur. SKDM ile AB'nin ithal ettiği 
demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen sektörlerini kapsayan 
ürünlerden vergi alınacağını ilan etmiştir. Sera gazı emisyonlarının azaltılması 
kapsamında kirleten öder ilkesi gereği karbon vergisi, karbon yoğun mal üreticilerinin 
çevreye saldıkları karbondioksit gazı miktarı başına vergiye tabi tutulmasını ifade 
etmektedir. 2024-2026 Orta Vadeli Programda çevresel tedbirler içeren vergiler 
konusunda düşük karbonlu ekonomiye geçiş kararlılığı ile yeşil dönüşüm hedefleri 
açıklanmıştır. Bu kararlar, karbon vergisi konusunda gelişme olacağının göstergesidir. 
Çalışmanın amacı, Türkiye'de henüz uygulanmayan karbon vergisinin 
uygulanabilirliğini sorgulamak ve bu soruya cevap aramaktır. Çalışmada, betimsel 
araştırma yöntemi kullanılarak küresel iklim değişikliği ile mücadelede karbon 
vergisinin tanımı, kapsamı ve uygulanabilirliği incelenmiştir. Karbon vergisini doğuran 
olay, konusu, mükellefi, matrahı oluşturan unsurlar hakkında İsveç örneği baz alınarak 
araştırmalar yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda, Türkiye'de karbon vergisinin dolaylı 
vergi olarak uygulanabilir olduğu kanısına varılmıştır.

Abstract:
With industrialization, fossil fuels burned for energy production have created 
environmental pollution. Since harmful greenhouse gases have the ability to retain heat, 
the temperature of the atmosphere has increased and global warming has occurred. The 
geographical features of the world have changed, and changes in the climate as a result 
of the increase in greenhouse gases released into the atmosphere due to human activities 
have given rise to the concept of "global climate change". While the environmental and 
economic devastating effects of climate change have become widespread, the changes 
caused by the Covid-19 epidemic and the disruption of the energy balance by the 
Russia-Ukraine war have revealed the need for sustainability-oriented policies. With the 
Paris Agreement, for the first time, all countries on a global scale have committed to 
reducing greenhouse gases after 2020. The steps taken to ensure sustainable 
development have accelerated with the European Green Deal. With the Green Deal, the 
EU has set the goal of becoming the first climate-neutral continent in 2050. With the 
SKDM, it has been announced that taxes will be collected on products imported from 
the EU, including the iron and steel, aluminum, cement, fertilizer, electricity and 
hydrogen sectors. In accordance with the polluter pays principle within the scope of 
reducing greenhouse gas emissions, carbon tax means that producers of carbonintensive goods are subject to a tax per the amount of carbon dioxide gas they emit into 
the environment.In the 2024-2026 Medium Term Program, the determination to 
transition to a low-carbon economy and green transformation targets regarding taxes 
that include environmental measures have been announced. These decisions are an 
indication that there will be progress on the carbon tax. The aim of the study is to 
question the feasibility of the carbon tax, which has not yet been implemented in 
Turkey, and to seek an answer to this question. In the study, the definition, scope and 
applicability of carbon tax in the fight against global climate change were examined 
using the descriptive research method. Research has been conducted on the event that 
gave rise to the carbon tax, its subject, taxpayer and the elements that constitute the 
base, based on the Swedish example. As a result of the study, it was concluded that 
carbon tax is applicable as an indirect tax in Turkey