Kitap kulübü müdahale programının ortaokul öğrencilerinin okumaya yönelik tutumlarına etkisi
The effect of the book club intervention program on secondary school students' attitudes towards reading
Yazar: EBRU BOZKURT
Danışman: DOÇ. DR. TALAT AYTAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Okuma, bireyin hem kişisel gelişimine olumlu etkide bulunma hem de toplumsal hayattaki ilişkilerini düzenleme ve iyileştirmede etkin rol oynamaktadır. Bu rolün hayat boyu etkisini ve devamlılığını, hiç şüphesiz aileden sonra eğitim öğretim süreçleri oluşturmaktadır. Bu kapsamda okuma, okuma tutumu ve okuma alışkanlığı alan yazınından birçok farklı açıdan ele alınmış, yaş grubu fark etmeksizin öğrenciler üzerinde oldukça geniş araştırma ve incelemelere konu olmuştur. Mevcut araştırmada ise alan yazından farklılık gösterebilmesi adına okuma tutum ve alışkanlığının iki farklı boyutta ölçülmesi hedeflenmiş; buna bağlı olarak da ortaokul öğrencilerine yönelik sekiz haftalık bir müdahale programı tasarlanmıştır. Okumayı tutum boyutuna taşıyabileceği düşünülen; yaş grubundan kaynaklı olarak da olumlu bir değişikliği gerçekleşebileceği öngörülen bu araştırma, İstanbul ilindeki bir ortaokulda öğrenim gören 40 öğrenci ile yürütülmüştür. 
Nitel ve nicel olmak üzere iki boyuta sahip araştırmanın yöntemi iç içe karma desen modeli olarak belirlenmiş; nicel boyutta tek gruplu yarı deneysel desenli yöntemi, nitel boyutta ise içerik analizi tercih edilmiştir. Öğrenci velileri için Demografik Bilgi Formu, öğrenciler için ise Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği araştırmanın nicel verilerini oluştururken, Öğretmen Gözlem Formu, Öğrenci Günlükleri ve Yarı Yapılandırılmış Veli Görüşme Formu, araştırmanın nitel verilerini oluşturmaktadır. Nicel boyutta demografik bilgi formları için frekans analizi kullanılırken tutum ölçekleri SPSS 25.0 programı ile analiz edilmiştir. 
Araştırmanın hem nicel hem de nitel boyutundan elde edilen verilere göre "Kitap Kulübü Müdahale Programı", ortaokul öğrencilerinin okumaya yönelik tutumlarına olumlu bir katkıda bulunmuştur. Kız öğrencilerin okumaya yönelik toplam tutum düzeylerinin erkek öğrencilere göre daha yüksek düzeyde arttığı; benzer şekilde aile katılımlı etkinliklerin de ortaokul öğrencilerinin okumaya yönelik tutumlarına olumlu etkide bulunduğu sonucu, araştırmanın nicel ve nitel boyutlarında elde edilen sonuçlar ile de örtüşmektedir. Müdahale programı sonucunda ortaokul öğrencilerinin okumaya yönelik tutumlarının, müdahale programı öncesine göre olumlu yönde geliştiği sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen tüm sonuçlar alan yazın kapsamında değerlendirilerek aile, eğitimci ve araştırmacılara birtakım öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Okuma, Okuma Tutumu, Okuma Becerisi, Müdahale Programı

Abstract:
Reading plays an active role in both positively affecting an individual's personal development and organizing and improving his/her relationships in social life. The lifelong impact and continuity of this role is undoubtedly created by education and training processes after the family. In this context, reading, reading attitude and reading habits have been discussed from many different perspectives in the literature, and have been the subject of extensive research and analysis on students, regardless of age group. In the current study, it was aimed to measure reading attitudes and habits in two different dimensions in order to differ from the literature; Accordingly, an eight-week intervention program was designed for secondary school students. It is thought that it can take reading to the attitude dimension; This research, which is predicted to have a positive change due to age group, was conducted with 40 students studying in a secondary school in Istanbul.
The method of the research, which has two dimensions: qualitative and quantitative, was determined as a nested mixed pattern model; Single-group quasi-experimental design method was preferred in the quantitative dimension, and content analysis was preferred in the qualitative dimension. While the Demographic Information Form for students' parents and the Reading Attitude Scale for students constitute the quantitative data of the research, the Teacher Observation Form, Student Diaries and Semi-Structured Parent Interview Form constitute the qualitative data of the research. While frequency analysis was used for quantitative demographic information forms, attitude scales were analyzed with SPSS 25.0 program.
According to the data obtained from both the quantitative and qualitative dimensions of the research, the "Book Club Intervention Program" made a positive contribution to the attitudes of secondary school students towards reading. It was found that the total attitude levels of female students towards reading increased at a higher level than male students; Similarly, the conclusion that family-participated activities have a positive impact on secondary school students' attitudes towards reading also coincides with the results obtained in the quantitative and qualitative dimensions of the research. As a result of the intervention program, it was concluded that secondary school students' attitudes towards reading improved positively compared to before the intervention program. All the results obtained were evaluated within the scope of the literature and some suggestions were offered to families, educators and researchers.

Key Words: Reading, Reading Attitude, Reading Skill, Intervention Program