Obstrüktif uyku apneli hastalarda görsel olaya ilişkin potansiyellerin incelenmesi
The evaluation of visual event related potentials in obstructive sleep apnea patients
Yazar: DENİZ YERLİKAYA
Danışman: PROF. DR. GÖRSEV YENER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Sinir Bilimler Ana Bilim Dalı / Klinik Sinirbilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Nöropsikoloji = Neuropsychology ; Nöropsikolojik testler = Neuropsychological tests ; Uyarılmış potansiyeller = Evoked potentials ; Uyarılmış potansiyeller-görsel = Evoked potentials-visual ; Uyku = Sleep ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, ağır obstrüktif uyku apneli (OSAS) hastalarda meydana gelen bilişsel bozuklukların nöropsikolojik testler ve olaya ilişkin potansiyellerin kombine kullanımı ile değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. 
Yöntem: Çalışmamıza 23 ağır OSAS hastası (yaş ortalaması: 40,04) ve cinsiyet, eğitim ve yaş eşleştirmeli 18 sağlıklı kontrol (yaş ortalaması: 39,22) katılmıştır. Tüm katılımcılara ayrıntılı bir nöropsikolojik test bataryası uygulanmış ve ardından EEG çekimleri gerçekleştirilmiştir. EEG kaydı uluslararası 10-20 sistemine göre görsel seyrek uyaran paradigması kullanılarak yapılmıştır. Kayıtlar 0,5-25 Hz aralığında filtrelenerek N200 ve P300 bileşenlerinin tepe genlik ve latans değerleri ölçülmüştür. 
Bulgular: OSAS ve sağlıklı kontroller arasında nöropsikolojik test skorları açısından anlamlı hiç bir fark gözlenmemiştir. OSAS hastalarının P300 genlik değerleri frontal bölgede sağlıklı kontrollere oranla anlamlı düzeyde düşüktür. P300 latansları açısından ise iki grup arasında fark gözlenmemiştir. N200 genlik değerleri gruplar arasında farklılaşmazken, OSAS grubunda frontal, santral ve parietal bölgelerde N200 latanslarında anlamlı düzeyde gecikme kaydedilmiştir. Tüm katılımcılar dahil edilerek yapılan korelasyon analizlerinde olaya ilişkin potansiyeller ile nöropsikolojik test skorları arasında çeşitli düzeylerde ilişki tespit edilmiştir.
Sonuç: Ağır OSAS hastalarında nöropsikolojik testlerin henüz tespit edemediği bilişsel bozulmalar olaya ilişkin potansiyellerin incelenmesi ile saptanmıştır. Bu bulgular genç yaşta aktif çalışma hayatı olan bireylerin subjektif olarak gözlemedikleri bilişsel bozulmaların elektrofizyolojik yöntemler ile çok daha erken tespit edilebileceğini göstermektedir. 

Anahtar Sözcükler: Obstrüktif Uyku Apnesi, Nöropsikolojik Değerlendirme, Olaya İlişkin Potansiyeller, P300

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to evaluate the cognitive impairments that occur in severe obstructive sleep apnea (OSAS) patients by using both neuropsychological testing and event related potentials. 
Method: Twenty-three severe OSAS patients (mean age: 40.04) and 18 gender, education and age matched healthy controls (mean age: 39.22) were participated in this study. A detailed neuropsychological test battery was applied to all participants and their EEG recordings were taken. EEG was recorded according to the 10-20 system using visual oddball paradigm. EEG recordings have filtered between 0.5-25 Hz and peak amplitude and latency responses were measured of N200 and P300 components.
Results: No difference was observed in terms of neuropsychological test scores between OSAS patients and healthy controls. OSAS patients have significantly decreased P300 amplitude responses at frontal area than healthy controls. No difference was observed between P300 latency responses of two groups. As N200 amplitudes did not differ between groups, significantly delayed N200 latency values were recorded in OSAS group at frontal, central and parietal areas. With the correlation analyses which all participants were included, several levels of correlations between neuropsychological test scores and event related potentials were detected. 
Conclusion: The cognitive impairments in severe OSAS patients, which could not be detected by neuropsychological testing yet have determined by investigating event related potentials. These findings demonstrate that, cognitive impairments which are not subjectively observed by young aged individuals who have active working life, could be detected by electrophysiological methods much earlier. 

Keywords: Obstructive Sleep Apnea, Neuropsychological Assessment, Event Related Potentials, P300