Doğu Karadeniz havzası akarsularının fiziko-kimyasal su kalitesi mevsimsel değişimlerinin belirlenmesi
Determination of seasonal variation of physico-chemical water quality of streams in the eastern Black Sea basin
Yazar: SERKAN SERDAR
Danışman: PROF. DR. BÜLENT VEREP
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Akarsular = Streams ; Mevsimsel değişim = Seasonal variation ; Su kalitesi = Water quality ; Su kirliliği = Water pollution

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'nin 25 farklı hidrolojik su havzası içerisinde Fırat ve Dicle havzalarından sonra 3.sırada önemi bulunan Doğu Karadeniz havzasına ait Ordu ilinden Artvin'e kadar seçilmiş akarsuların nehir ağızları üzerinde belirlenen örnekleme noktalarında, fiziko-kimyasal su kalitesi mevsimsel olarak belirlenmiştir. Geniş bir araştırma alanını kapsayan bu çalışmada, örneklemeler mevsimsel ölçekte gerçekleştirilmiş olup incelenen su kalite parametreleri sıcaklık, pH, elektriksel iletkenlik, çözünmüş oksijen, askıda katı madde, toplam sertlik, bulanıklık, permanganat indeksi, sülfat, nitrit, nitrat, amonyum, o-fosfat, silikat, klorofil-a, toplam azot ve toplam fosfor'dur. Doğu Karadeniz havzası akarsularının mevsimsel fiziko-kimyasal su kalitesi üzerine yapılan çalışmalar sonucunda, havza akarsularının su sıcaklıkları 7,93-27,5 °C, pH değerleri 6,30-8,87, elektriksel iletkenlik değerleri 0,041-0,577 mS/cm, çözünmüş oksijen 7,80-11,44 mg/L, bulanıklık <1,00-311,00 FTU, askıda katı madde 0,40-299,60 mg/L, toplam sertlik 15-240 mg CaCO3/L, permanganat indeksi 0,64-3,14 mg O/L, klorofil-a 0,26-8,11 µg/L, sülfat <1,00-55,00 mg/L, NO3-N 0,094-2,396 mg/L, NO2-N 0,0008-0,0241 mg/L, NH4-N <0,020-0,131 mg/L, o-PO4-P <0,003-0,024 mg/L, SiO2-Si 3,356-9,397 mg/L, TP <0,003-0,056 mg/L, TN ise 0,270-3,075 mg/L arasında değişim göstermiştir. Havza akarsularının su kalitesi açısından genel karakteristikleri ılıman, hafif alkali, düşük mineralli, yağışlı dönemlerde bulanık diğer dönemlerde ise düşük bulanıklığa sahip, havzanın doğu bölgelerindeki akarsular yumuşak su karakteri gösteriyorken batı kesimlerindeki akarsular orta sert, çok düşük düzeyde organik madde ihtiva eden, düşük sülfatlı, amonyum ve nitrat açısından yüksek kaliteli, nitrit açısından ise az kirlenmiş, düşük fosfat ve silikatlı bir su karakteri arzetmektedir.

Anahtar Kelimeler: Doğu Karadeniz, Fiziko-Kimyasal Su Kalitesi, Su Kirliliği, Akarsu.

Abstract:
In this study, the seasonal physico-chemical water quality of streams in the eastern black sea watershed which is third order important after from Euphrates and Tigris basin in twenty-five watersheds of Turkey has been determined at the sampling points of each stream mouths from Ordu to Artvin cities. In this work that covers a large research area, samplings was done seasonally and the water quality parameters that investigated were temperature, pH, electrical conductivity, dissolved oxygen, total suspended solids, total hardness, turbidity, permanganate index, sulfate, nitrate, nitrite, ammonium, o-phosphate, silicate, chlorophyll-a, total nitrogen and total phosphorus. In the results of these studies conducted on seasonal physico-chemical water quality of the Eastern Black Sea streams, It was determined that the water temperature as 7,93 to 27,5 °C, pH values as 6,30 to 8,87, electrical conductivity as 0,041 to 0,577 mS/cm, dissolved oxygen as 7,80 to 11,44 mg/L, turbidity as <1,00 to 311,00 FTU, total suspended solids as 0,40 to 299,60 mg/L, total hardness as 15 to 240 mg CaCO3/L, permanganate index as 0,64 to 3,14 mg O/L, chlorophyll-a as 0,26 to 8,11 µg/L, sulphate as <1,00 to 55,00 mg/L, NO3-N as 0,094 to 2,396 mg/L, NO2-N as 0,0008-0,0241 mg/L, NH4-N as <0,020 to 0,131 mg/L, o-PO4-P as <0,003 to 0,024 mg/L, SiO2-Si as 3,356 to 9,397 mg/L, TP as <0,003 to 0,056 mg/L, and also TN as 0,270 to 3,075 mg/L varies respectively. General characteristics of the streams of Eastern Black Sea Water Basin in terms of water quality are temperate, slightly alkaline, low mineral content, turbid water in raining periods but low turbidity other periods, moderate hardness water character in the western part of the basin streams while soft water character in the eastern part of water basin streams, very low level content in organic matter, low sulfate, high quality in terms of ammonium and nitrate, less contaminated in terms of nitrite and exhibits a water character in terms of low phosphate and silicate.

Keywords: East Black Sea, Physico-Chemical Water Quality, Water Pollution, Stream.