İslâm siyaset düşüncesinde şehir kavramı: Felâsife örneği (9-12. yüzyıllar)
The concept of the city in Islamic political thought: The example of falâsifa (9th -12th century)
Yazar: SALİH DOĞU
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAKİM ARICI
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / İslam ve Türk Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Farabi = Farabi ; Felsefe = Philosophy ; Kentler = Cities ; Siyaset = Politics ; Siyaset sosyolojisi = Political sociology ; İbn Sina = Ibn Sina ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslami ideoloji = Islamic ideology ; İslami söylem = Islamic discourse ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tez, Antik Yunan kent devletlerini ifade eden "polis"in felsefe metinlerinde ifade
ettiği anlam ile İslâm'ın ilk altı asrındaki belirli literatürde "şehir (medîne)" kavramı
arasındaki ilişkiyi konu alacaktır. Kentin doğuşundan, polisin yükselişine ve burada felsefî bir
anlam kazanan polisin medineye dönüşüm süreci incelenecek ve felâsifenin şehir tasavvuru
hakkında bütüncül bir kanıya ulaşılmaya çalışılacaktır. Bununla beraber İslam'ın temel
kaynaklarındaki şehir tasavvuru ile ilgili kısa bir analiz de yapılacaktır.
Teşekkül dönemi fıkıh, kelam ve tasavvuf literatüründe şehrin nasıl tanımlandığı,
kavrama hangi anlamlar yüklendiği ve şehrin yönetimi ile ilgili sorulara verilen cevapların
neler olduğu da aranarak İslâm siyaset düşüncesinin 9. ve 12. yüzyılları arasında belli bir
literatür ekseninde şehir kavramının nasıl anlaşıldığı ve nasıl yorumlandığı etrafında
bütünlüklü bir sonuca ulaşmayı hedefliyoruz.
Çalışmamızda tercümeler döneminde seçilen bazı eserlerden hareketle Arapçada
hangi kavramların kullanıldığı, bunlara nasıl karşılıklar verildiği, şehrin yönetim şekilleri ve
şehri oluşturan unsurlar gibi bir dizi mesele temel problemin uzantısı olarak incelenecektir.
Bu mirasın ardında oluşan İslâm felsefesi literatüründe Fârâbî, İbn Sînâ, İbn Bâcce ve İbn
Rüşd'ün şehre, şehir türlerine ve şehrin unsurlarına ne gibi anlamlar yükledikleri ve söz
konusu problemlere nasıl yaklaştıkları ele alınacaktır.

Abstract:
This thesis deals with the connection between the meaning of "polis", which
expresses the ancient Greek city-states, in philosophical texts, and the concept of "city
(Madina)" within the specific literature featured in the classical period of Islam.
Additionally, too, by seeking how the city was defined, what meanings were
attached to the concept of the city, and what were the answers to the questions about the
administrative management of the city, within the fiqh, kalam, and mysticism literature that
appeared in the formation period of Islam, we are aiming to reach a holistic conclusion
around how the concept of the city was understood and interpreted on the axis of certain
literature between the 9th and 12th centuries of Islamic political thought. From the birth of
the city to the rise of the police and the projection of the police, which has gained a
philosophical meaning along with this orientation, on "Madina" will be examined,
furthermore, It will be tried to reach a holistic and comprehensive view of the philosophers'
understanding of the concept of the city. In addition, an analysis will be made about the
concept of the city within the main sources of Islam as well. In this study, based on some
works selected during the translation period, a range of issues such as which concepts and
notions were used in Arabic, how they were responded to, also, which regimes were enforced
and the elements that make up the city will be examined as an extension of the main problem.
Afterward, in the literature of Islamic philosophy that emerged following this legacy,
it will be discussed what meanings al-Fārābī and Avicenna ascribe to the city types and
elements of the city, and how they approached these problems.