Bilişsel-davranışçı yaklaşım odaklı grupla psikolojik danışma programının ergenlerin psikolojik dayanıklılık ve duygusal esneklikleri üzerindeki etkisi
The effect of the cognitive-behavioral approach-focused group psychological counseling program on the psychological resilience and emotional flexibility of adolescents
Yazar: YAKUP İME
Danışman: DOÇ. DR. DURMUŞ ÜMMET
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı bilişsel davranışçı yaklaşım odaklı psikolojik danışma 
programının ergenlerin duygusal esneklik ve psikolojik dayanıklılık seviyeleri üzerindeki 
etkisinin tespit edilmesidir. Araştırmanın temel amacı kapsamında 12 oturumdan oluşan 
bilişsel davranışçı yaklaşım odaklı psikolojik danışma programı geliştirilmiştir. Oluşturulan 
programın 4 oturumu pilot çalışma kapsamında 14 ergen ile yürütülmüştür. Pilot uygulama 
sonrası, 400 ergene muhtemel katılımcıları belirlemek amacıyla Duygusal Esneklik ve Ergen 
Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği uygulanmıştır. Tarama sonucu muhtemel 60 ergen belirlenmiş, 
bu ergenlerle bireysel görüşülmüş, çalışma hakkında bilgilendirilmiş ve rastgele atama 
yöntemiyle 14'er lik gruplar halinde deney, kontrol ve plasebo gruplarına atanmışlardır.
Araştırma deneysel araştırma olup, 3 (deney, kontrol, plasebo) ×3 (ön test, son test, 
izleme testi) desen kullanılarak uygulanan programının etkililiği sınanmıştır. Deney 
grubundaki katılımcılarla bilişsel davranışçı yaklaşım odaklı psikolojik danışma programı 
yürütülmüş; kontrol grubundaki katılımcılara herhangi bir uygulama yapılmamış, plasebo 
grubundaki katılımcılara ise aynı zaman diliminde eğitsel ve mesleki rehberlik etkinlikleri 
uygulanmıştır. Oturumların sonlanmasından sonra tüm gruplardaki katılımcılara Duygusal 
Esneklik ve Ergen Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği uygulanmıştır. Son test uygulamasından 2 
ay sonra tüm grublardaki katılımcılara ölçekler tekrar uygulanmıştır. Verilerin analizinde, 
IBM SPSS Statistics 28.0, Amos Graphics 24 ve Mplus sürüm 8 programı kullanılmıştır.
Araştırma sonuçları bilişsel ve davranışçı yaklaşım odaklı grupla psikolojik danışma 
programına katılan deney grubundaki katılımcıların, kontrol ve plasebo grubundaki 
katılımcılara göre Duygusal Esneklik ve Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği puan ortalamalarının 
anlamlı bir yükseliş olduğunu ve bu yükselişin izleme testinde de kalıcı olduğunu 
göstermektedir. Bu bağlamda geliştirilen program ergenlerle yapılacak çalışmalarda 
uygulanarak, etkililiği test edile bilinir ve yaygın kullanımı sağlanabilir.

Abstract:
The main purpose of this research is to determine the effect of the cognitive 
behavioralapproach-oriented psychological counseling program on the emotional flexibility 
and resilience levels of adolescents.Within the scope of the main purpose of the research, a 
cognitive-behavioral approach-oriented psychological counseling program consisting of 12 
sessions was developed.Four sessions of the created program were carried out with 14 
students within the scope of the pilot study.After the pilot study, the Emotional Flexibility and 
Adolescent Resilience Scale was administered to 400 adolescents to identify possible 
participants.As a result of the survey, 60 adolescents were identified, these students were 
interviewed individually, they were informed about the study, and they were randomly 
assigned to the experimental, control and placebo groups in groups of 14.
The research is an experimental research and the effectiveness of the program applied 
using 3 (experimental, control, placebo) ×3 (pre-test, post-test, follow-up test) design was 
tested.Cognitive behavioral approach focused psychological counseling program was 
conducted with the participants in the experimental group; no application was made to the 
participants in the control group, and educational and vocational guidance activities were 
applied to the participants in the placebo group at the same time.After the sessions ended, the 
Emotional Flexibility and Adolescent Resilience Scale was administered to the participants in 
all groups.Two months after the post-test application, the scales were applied again to the 
participants in all groups.In the analysis of the data, IBM SPSS Statistics 28.0, Amos 
Graphics 24 and Mplus version 8 program were used.
The results of the research show that the participants in the experimental group who 
participated in the cognitive and behavioral approach focused group psychological counseling 
program had a significant increase in the mean scores of the Emotional Resilience and 
Resilience Scale compared to the participants in the control and placebo groups, and this 
increase was also permanent in the follow-up test.The program developed in this study can be applied in studies with adolescents, its effectiveness can be tested and its widespread use can be ensured.