İdiopatik intrakranial hipertansiyon hastalarında serebral anatomik yapıların mrg volumetri ile değerlendirilmesi
Assessment of cerebral anatomic structures using mr volumetry in patients with idiopathic intracranial hypertension
Yazar: REVZA YALÇIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP YEVGİ
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Amaç: İdiopatik intrakraniyal hipertansiyon (İİH), beyinde yapısal beyin hasarı ve Beyin Omurilik Sıvısı (BOS) obstrüksiyonu olmadan intrakranial basınç artışı ile karakterize bir hastalıktır. Tanı bir dizi kinik ve laboratuvar bulgularını içeren kriterlerin karşılanması ile konulur. Tanıda kullanılan en önemli kriterlerden birisi BOS açılış basıncı olup bu verinin elde edilmesi için hastaya lomber ponksiyon (LP) yapılması gerekir. İİH tanısında görüntüleme çoğunlukla alternatif tanıları ve yapısal lezyonları dışlamak için kullanılmaktadır. Bunun dışında İİH'yi destekleyen çeşitli radyolojik işaretlerin tespiti için de görüntüleme yöntemlerine başvurulur ancak bu işaretlerin hiçbiri İİH için patognomonik değildir. Bu çalışmanın amacı İİH'li hastalarda bilgisayar destekli beyin volümetrik analiz ile beyine ait bazı hacimsel parametreleri ölçmek ve elde edilen verileri kontrol grupları ile karşılaştırarak İHH' da beyindeki yapısal değişiklikleri ortaya koymak bu değişikliklerin İİH'daki tanı potansiyelini belirlemektir.
Yöntem: Ocak 2016 ile Ocak 2022 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi Nöroloji polikliniğine İİH ön tanısıyla başvuran hastaların dosya verilerinin retrospektif olarak taranmasıyla lomber ponksiyon yapılmış ve volümetrik MR görüntülemesi olan 32 hasta çalışmaya dahil edildi. Kontrol grubu ise yaş ve cinsiyet eşleştirmeli olarak volümetrik MR görüntülemesi olan sağlıklı bireylerden seçildi. Tüm hastalardan ve kontrollerden elde edilen volümetrik görüntüler, bulut tabanlı bir bilgisayar destekli analiz programı ile analiz edilerek tüm katılımcılara ait total intrakranial hacim, total beyin hacmi, total BOS hacmi ve lateral ventriküllerin (LV) hacmi hesaplandı. Elde edilen değerler istatistiksel olarak karşılaştırıldı.
Bulgular: BOS hacmi ile intrakranial hacmin hasta bazında birbirine oranlandığı BOS/İntrakranial hacim indeksi bakımından her iki grup arasında anlamlı fark yoktu (p=0,777). Aynı zamanda BOS hacmi ile beyin parankim hacminin birbirine oranlandığı BOS/beyin hacim indeksi bakımından da her iki grup arasında anlamlı fark yoktu (p=0,767). Buna karşın Lateral Ventrikül ile BOS hacminin birbirine oranlandığı LV/BOS hacim indeksi bakımından her iki grup arasında anlamlı fark mevcuttu. Hasta grubunun LV/BOS hacim indeksi kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksekti (p=0,002).
Sonuç: Çalışmamızda İİH hastalarında LV hacimlerinin kontrol grubuna göre daha yüksek bulunması ile LV/BOS hacim oranlarında hasta grubu lehine anlamlı yükseklik mevcuttu. Bu sonuçlara bakarak İİH patogenezinde ventriküler sistemde gözle görülmeyecek şekilde hafif bir genişlemenin gerçekleştiği ancak total BOS hacminin değişmediği söylenebilir. Bu durum üretim-emilim dengesinde lateral ventriküller tarafında hafif bir ön yük artışı olduğu hipotezini desteklemektedir. Volümetrik analizle elde edilen LV hacim ve LV/BOS hacim indekslerinin tanı için bir eşik değere sahip olduğunu bulduk. Ancak bu eşik değerleri, İİH hastalığı tanısında yüksek özgüllüğe sahipken, düşük duyarlılık gösteriyorlardı. Bu açıdan bu bulguların ancak tanıya yardımcı kriterler olarak kullanılması gerektiğini düşünüyoruz.

Abstract:
Purpose: Idiopathic intracranial hypertension (IIH) is characterized by increased intracranial pressure without the presence of structural brain damage and CSF obstruction. Diagnosis is established based on a series of diagnostic criteria which include some laboratory and clinical findings. The most important parameter in the diagnosis of IIH is the opening pressure of the CSF which is acquired by performing lumbar puncture. Imaging in IIH is usually performed for the establishment of alternative diagnoses and excluding structural lesions. Imaging is also performed for the search of supportive radiologic findings however, none of these findings are pathognomonic for the IIH. This study aims to perform the volumetric analysis of various brain structures using a computer-aided volumetry system and compare the results to controls to delineate the disease-specific structural alterations and assess the diagnostic performance of these findings in the diagnosis of IIH.
Material and Methods:  Between January 2016 and January 2022, 32 suspected IIH patients who were admitted to the neurology outpatient clinic in the Research Hospital of Ataturk University with performed lumbar puncture and volumetric MRI were included in this retrospective study. The control group consisted of 32 age and gender-matched who had also undergone volumetric MRI. All volumetric images obtained from participants were evaluated using a cloud-based volumetric analysis system and total intracranial cavity volumes, brain volumes, total CSF volumes and lateral ventricles' volumes were calculated. Results were compared using statistical tests.
Results: CSF/Intracranial volume index which was the ratio between CSF volume and total intracranial volume was found to be indifferent between two groups (p=0,777). Furthermore, there was no statistically significant difference between the two groups by means of CSF/Brain volume index which was the ratio between CSF volume and total brain parenchyma volume (p=0,767). On the other hand, the LV/CSF index which was the ratio between lateral ventricle volume and CSF volume was significantly higher in the patient group compared to the controls (p=0,002).
Conclusion: In our study, we have found that lateral ventricles' volumes and LV/CSF indices were found to be significantly higher in patients compared to controls. Owing to these results, we have postulated that IIH pathogenesis is related to invisible and minimal ventriculomegaly without alteration of total CSF volume. Our results suggest that in a spectrum of CSF production and absorption, IIH is associated with a preload in the lateral ventricle side. We have also found that lateral ventricles' volumes and LV/CSF index have a threshold value that aid the diagnosis of IIH. However, these findings had high specificity and low sensitivity thus nominating them as the only supportive criteria for the diagnosis.