Kur'ân'da kaderle ilgili kavramlar
Concepts of destiny in the Quran
Yazar: MEHTAP OKTAY
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP NERMİN AKSAKAL
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Tefsir = Commentary

Özet:
Yüzyıllardır tartışılagelen kader konusu Müslümanların inanç sisteminde önemli bir konuma sahiptir. Özellikle insanın kaderinde kendi iradesinin ve ilahi takdirin etkisi konusunun doğru anlaşılması önemlidir. Kur'ân'da kaderle ilgili kavramların bu bakımdan tahlil edilmesi buna yardımcı olacaktır. Bu amaçla yapılan bu çalışmada Kur'ân'da kaderle ilgili kavramlar, geçtiği ayetler çerçevesinde çeşitli tefsir kaynaklarından istifade edilerek ele alınmıştır. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Kur'ân'da tabiattaki kaderle ilgili kavramların geçtiği ayetlere değinilmiş ve bu bağlamda Allah'ın kulun kaderine etkisi ve kulun kendi kaderine etkisine işaret eden ayetler açıklanmaya çalışılmıştır. Kâinattaki kader Allah'ın aleme koyduğu düzen ve ölçüyü ifade etmektedir. İnsanın kaderine Allah'ın etki ettiği alanlar bulunmakla birlikte kendi etkisi de söz konusudur. İkinci bölümde ise iki ana başlık halinde ilk başlıkta Allah'ın kula takdir ettiği pay anlamındaki kavramlar, diğer başlıkta ise Allah'ın takdir ettiği bahtsızlık anlamındaki kavramlar ayrı ayrı başlıklar halinde açıklanmaya çalışılmıştır. 
Kaderle ilgili ayetlerde geçen kavramların tefsirlerine bakıldığında genel anlamda kula iradesini kullanması için tanınan bir alanın varlığı ortaya çıkmaktadır. Kadere işaret eden ayetlerde kula atfedilen bir irade özgürlüğünün tanındığı bir alan daima mevcut olmuştur.

Abstract:
The issue of fate, which has been discussed for centuries, has an important position in the belief system of Muslims. It is especially important to understand correctly the effect of one's own will and divine providence on one's destiny. Analyzing the concepts related to fate in the Quran in this regard will help this. In this study conducted for this purpose, concepts related to fate in the Quran are discussed within the framework of the verses in which it is mentioned, by making use of various exegetical sources. The study consists of two parts. In the first part, the verses in the Quran in which concepts related to fate in nature are mentioned are mentioned, and in this context, the verses that point to the effect of Allah on the destiny of the servant and the effect of the servant on his own destiny are tried to be explained. Destiny in the universe expresses the order and measure that God has placed in the world. Although there are areas where God affects human destiny, He also has His own influence. In the second part, two main headings are tried to be explained under separate headings: in the first heading, the concepts meaning the share that Allah has ordained for the servant, and in the other heading, the concepts meaning the misfortune that Allah has ordained.When we look at the interpretations of the concepts mentioned in the verses about destiny, it becomes clear that there is a space provided for the servant to use his will in general terms. In the verses referring to destiny, there has always been an area where the freedom of will be attributed to the servant is recognized.