Anadolu mandalarında postpartum dönemde enerji ve protein beslenme durumunun süt metabolik profil testi ile belirlenmesi
Determination of the energy and protein nutritional status in anatolian buffaloes at postpartum period by milk metabolic profile test
Yazar: GÜLSÜM USTAOĞLU
Danışman: PROF. DR. NURCAN ÇETİNKAYA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Manda = Mandate ; Metabolizma = Metabolism ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Süt = Milk

Özet:
Çalışmada yarı entansif besleme koşullarında Anadolu mandalarının postpartum dönemde beslenme durumlarının kontrolü için süt metabolik profillerinin belirlenmesi; beslenme, verim parametreleri ve metabolik profillerin kullanılarak sahada uygulanacak modellerin geliştirilmesi ve ayrıca, belirlenen enerji ve protein beslenmesinin süt kalitesine etkisinin incelenmesi amaçlandı. Proje çalışması entansif dönemde mevcut  beslenme koşullarında Samsun-Bafra-Sarıyer'de özel bir manda işletmesinde  20  Anadolu mandasında yapıldı. Doğumdan sonra 2, 4, 6, 8 ve 10. haftalarda vücut kondisyon skoru (VKS), süt verimi (SV) ve yem tüketimleri kaydedilip süt ve yem örnekleri toplandı. Sütlerde metabolit ve besin bileşenlerinin, yemlerde ham besin maddelerinin analizleri yapıldı. Pospartumda 2-10. haftalardaki günlük kuru madde (KM), ham protein (HP) ve metabolize edilebilir enerji (ME) tüketimleri; VKS ve günlük SV; süt serum beta-hidroksi bütirat (SS-BHB), süt serum üre azotu (SS-üre-N), süt serum albumin (SS-ALB) ve süt serum total protein (SS-TP) metabolitlerinin profil değerlerinin sırasıyla 12,05-14.46 kg/gün, 898,09-1077,98 g/gün ve 131,13-157,28 MJ/gün:  1,65-2,55 ve 3,46 - 4,01 l/gün; 21,85 - 25,90 µmol/l, 10,30-16,40 mg/dl,  2,20-3,58 g/l ve 10,69-14,73 g/l arasında değiştiği bulunmuştur. Günlük ME tüketiminin verimle ilgili VKS ve hafta sayısıyla ilişkili oluşturulan regresyon modeli ile (ME= 100,82+14.72(VKS)+1.77(hafta)) hayvanın günlük tükettiği ME değerinin R²= 0,95 güvenirlikte hesaplanabileceği belirlendi. Anadolu mandalarında enerji ve protein beslemesinin kontrolünde kullanılabilir SS-BHB, SS-ALB ve süt proteini (SP)'nin ilişkili enerji ve protein parametreleriyle 3 regresyon modeli geliştirildi. Bunlar Model 2) SS-BHB= 7.18+6.35(SV)-0.05(ME); Model 3) SS-ALB = 7.18-0.006(HP)+0.42(SV) ve Model 4) SP= 4.21+0.0002(SS-Üre-N)+0.0001(HP) dır. Anadolu mandalarında rasyonun protein ve enerji içeriği ile günlük KM, HP ve ME tüketiminin manda sütünün kompozisyonunu etkileyen en önemli faktörlerden birisi olduğu gösterildi. Sonuç olarak süt metabolik profilleri ve geliştirilen modeller proje çalışmasının yapıldığı benzer bakım ve besleme koşullarında Anadolu mandalarının enerji ve protein beslenme durumunun kontrolünde kullanılabilir.

Abstract:
In this study, it is aimed to determination of milk metabolic profile for the control of postpartum nutritional status of Anatolian buffaloes under semi-intensive feeding conditions; to develop models to be applied in the field using nutrition, yield parameters and metabolic profiles, and also to examine the effect of determined energy and protein nutrition on milk quality. The project study was carried out in 20 Anatolian buffaloes in a private water buffalo farm in Samsun-Bafra-Sarıyer under the current feeding conditions during the intensive period. At 2, 4, 6, 8 and 10th weeks in the postpartum, body condition score (BCS) was determined, milk yield (MY) and feed intake were recorded, and milk and feed samples were collected. Analyzes of metabolites and nutritional components in milk and crude nutrients in feeds were made. In the pospartum daily dry matter (DM), crude protein (CP) and metabolizable energy (ME) intake in between 2nd-10th weeks; BCS and daily MY; profile values of milk serum beta-hydroxy butyrate (MS-BHB), milk serum urea nitrogen (MS-urea-N), milk serum albumin (MS-ALB) and milk serum total protein (MS-TP) metabolites were found as between 12,05-14.46 kg/day, 898,09-1077,98 g/ day and 131,13-157,28 MJ/ day:  1,65-2,55 and 3,46 - 4,01 l/ day; 21,85 - 25,90 µmol/l, 10,30-16,40 mg/dl,  2,20-3,58 g/l and 10,69-14,73 g/l respectively. It was determined that the daily ME consumption of the animal could be calculated with R²= 0.95 reliability with the regression model (ME= 100.82+14.72(BCS)+1.77(weeks)) that was created related to the BCS of daily ME consumption and the number of weeks. Three regression models were developed with MS-BHB, MS-ALB and milk protein (MP) which can be used to control energy and protein nutrition in Anatolian buffaloes and with the associated energy and protein parameters. These are Model 2) MS-BHB= 7.18+6.35(MY)-0.05(ME); Model 3) MS-ALB = 7.18-0.006(CP)+0.42(MY) and Model 4) MP= 4.21+0.0002(MS-urea-N)+0.0001(CP). It has been shown that protein and energy content of the ration and daily consumption of DM, CP and ME are one of the most important factors affecting the composition of buffalo milk in Anatolian buffaloes. As a result, milk metabolic profiles and developed models can be used to control the energy and protein nutritional status of Anatolian buffaloes under similar care and feeding conditions.