Hemodiyaliz hastalarının öz yönetimi
Self-management of hemodialysis patients
Yazar: ÖZGE ÇOŞKUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE KARABUĞA YAKAR
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu çalışma Hemodiyaliz Öz Yönetim Ölçeği'nin Türkiye'deki geçerlik ve güvenirliğini belirlemek amacıyla metodolojik tasarımda yapıldı. 
Gereç ve Yöntem: Çalışma Ekim 2022-Nisan 2023 tarihleri arasında hemodiyaliz tedavisi alan 200 hastayla yüz yüze görüşme yöntemiyle yapıldı. Veriler Hasta Tanılama Formu ve Hemodiyaliz Öz Yönetim Ölçeği kullanılarak toplandı. Ölçeğin geçerlik incelemesinde doğrulayıcı faktör analizi yapıldı.  Güvenirlik incelemesinde; değişmezliği belirlemek için test-tekrar test korelasyon değeri hesaplandı. İç tutarlılığını belirlemek için yarıya bölme yöntemi (split-half) korelasyon katsayısı, Spearman Brown katsayısı, Guttman katsayısı, Cronbach alpha güvenirlik katsayısı ve madde toplam korelasyon katsayısı hesaplandı. Ölçeğin yapısal güvenirliğini belirlemek için McDonald Omega katsayısı kullanıldı. 
Bulgular: Ölçeğin orijinalinden farklı olarak 11 maddeden ve 4 alt boyuttan oluştuğu, kabul edilebilir uyum gösterdiği belirlendi. Ölçeğin madde toplam korelasyonları 0,37 ile 0,85 arasında; cronbach alpha katsayısı 0,90; test tekrar test güvenirlik katsayısı 0,95; McDonald Omega katsayısı 0,90; iki yarı arasındaki korelasyon katsayıs 0,85; Spearman-Brown katsayısı 0,92; Guttman katsayısı 0,92 idi. Hastaların hemodiyaliz öz yönetim ölçeğinden aldıkları toplam puan 22±4,6 idi. 
Sonuç: Hemodiyaliz Öz Yönetim Ölçeği Türkçe güvenilir ve geçerli bir ölçektir. Türk hemodiyaliz hastaları orta düzeyde öz yönetime sahiptir. 
Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, öz yönetim, hasta, geçerlik, güvenirlik

Abstract:
Objective: This study was conducted with a methodological design to determine the validity and reliability of the Hemodialysis Self-Management Scale in Turkey.
Materials and Methods: The study was conducted by face-to-face interview with 200 patients receiving hemodialysis treatment between October 2022 and April 2023. Data were collected using the Patient Identification Form and Hemodialysis Self-Management Scale. Confirmatory factor analysis was performed to examine the validity of the scale. In the reliability review; Test-retest correlation value was calculated to determine invariance. To determine internal consistency, split-half correlation coefficient, Spearman Brown coefficient, Guttman coefficient, Cronbach alpha reliability coefficient and item total correlation coefficient were calculated. McDonald Omega coefficient was used to determine the structural reliability of the scale. 
Results: It was determined that the scale, unlike the original, consisted of 11 items and 4 sub-dimensions and showed acceptable fit. The item-total correlations of the scale are between 0.37 and 0.85; cronbach alpha coefficient 0.89; test-retest reliability coefficient 0.95; McDonald Omega coefficient is 0.90; The correlation coefficient between the two halves is 0.85; Spearman-Brown coefficient 0.92; Guttman coefficient was 0.92. The total score the patients received from the hemodialysis self-management scale was 22±4.6.
Conclusion: The Hemodialysis Self-Management Instrument is a reliable and valid scale in Turkey. Turkish hemodialysis patients have moderate self-management. 
Keywords: Hemodialysis, self-management, patient, validity, reliability