Ankara Şehir hastanesinde yatan COVID-19 hastalarının aşılara karşı tutumu ve alınan önlemlere uyumu
Attitude of COVID-19 patients in Ankara City Hospital against vaccines and adaptation to the measures taken
Yazar: GÖZDE KANDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. TARIK EREN YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ankara Şehir Hastanesi = Ankara City Hospital ; Aşı reddi = Vaccination refusal ; Aşı tereddüdü = Vaccine hesitation ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bulaşıcı hastalık kontrolü = Communicable diseases control ; COVID 19 = COVID 19 ; Hastaneler = Hospitals ; Kişisel koruyucu donanım = Personal protective equipment ; Yatan hastalar = Inpatients

Özet:
Giriş ve Amaç: Çin'in Wuhan kentinde 2019 sonunda ortaya çıkan ve hızla diğer ülkelere yayılarak 2020 Mart ayında Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından pandemi ilan edilen COVID-19, Türkiye'de de çok sayıda vakaya ve ölümlere sebep olmaktadır. Hastalık hafif üst solunum yolu hastalığı semptomlarından, pnömoni ve akut solunum sıkıntısı sendromu (ARDS) tablosuna kadar geniş bir klinik seyir göstermektedir. Hastalığın tedavisine yönelik araştırmalar ve aşı çalışmaları halen devam etmektedir. Yapılan araştırmalarda kişilerin COVID-19 aşısına karşı tutumu ortaya konulmuş ve aşı tereddüdü karmaşık bir halk sağlığı sorunu olarak karşımıza çıkmıştır. Toplumsal bağışıklığın oluşmasına ve sürdürülmesine engel olarak karşımıza çıkan bu aşı karşıtlığının ve aşı tereddütlüğünün bütüncül bir yaklaşımla ele alınması önemlidir.  Bu küresel sorunun yayılmasını kontrol etmede kişilerin kendi kendilerine uygulayabileceği bulaş önlemleri de gayet önemli bir yerdedir. Uygun aşı ile aşılama tüm dünyada belli bir orana gelene kadar veya etkili ilaçlar bulunana kadar koruyucu yöntemlere ve halk sağlığı önlemlerine devam etmek akıllıca bir yaklaşım olacaktır. 
   Bu görüşlerden de yola çıkarak hastanemizde yatan hafif seyirli COVID-19 hastalarının aşıya karşı tutumunu ve alınan önlemlere uyumunu bu çalışma ile tespit etmek amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız analitik tipte kesitsel bir çalışmadır. Araştırmamız kliniğimizce takibi yapılan Ankara Şehir Hastanesi Tıbbı Klinik Gözlem Evinde Eylül- Ekim 2021 tarihleri arasında yatan 18 yaş üstü erişkin hafif seyirli COVID-19 hastalarını kapsamaktadır. Kişilerin aşılara karşı yaklaşımını ve pandemi bulaş önlemlerine karşı tutumlarını sorgulayan anketimiz araştırmacılar tarafından yapılandırılmış ve yüz yüze anket uygulama tekniği ile gönüllü hastalara uygulanmıştır. Ayrıca katılımcıların ilgili sorulara verdikleri cevaplardan aşılar hakkında bilgi düzeyi puanı ve COVID-19' a karşı alınan önlemlere uyum puanları da hesaplanmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza 232 hafif seyirli COVID-19 hastası katılmıştır. Hastaların %42,2'si kadın (n:98), %57,8'i erkektir (n:134).  Hastaların yaş ortalaması 48,87±17,70' tir. Hastaların %54,2'si COVID-19 aşıları hakkında bilgileri sosyal medya, internet ve TV' den edindiklerini belirtmişlerdir. Hastalardan %34,9'u (n:81) uygun dozda aşılanmış olup %65,1'i (n:151)uygun aşılanmamış ve bu kişilerin %51,6'sı (n:78) hiç COVID-19 aşısı olmamıştır. Uygun dozda aşı olmayan hastaların aşı olmama nedenleri %28,4 ile en fazla oranda "Aşının yan etkilerinden korkuyorum" seçeneği olmuştur. Çocuğu ve kronik hastalığı olanların uygun dozda aşılanma oranları daha fazla bulunmuştur. "Keşke aşımı uygun dozda olsaydım" diyenlerin oranı %86,1'dir (n:130). Çocuğu olan 173 kişinin tamamı çocuklarının çocukluk çağı aşılarını yaptırmış veya yaptırmaktadır. Bu hastalara çocuğuna COVID-19 aşısı yaptırıyor olma veya yaptıracak olma durumları sorulduğunda %64,7'si 'Evet' (n:112), %32,4'ü 'Kararsızım' (n:56) şeklinde cevap vermişlerdir. Hastaların %95,7'si "Toplum sağlını korumak için", %94,4'ü "Kendimi korumak için", %92,2'si "Ailemi yakın çevremi korumak için" aşı olunması gerektiğini belirtmişlerdir. Hastalar kendilerinin aşıya karşı tutumlarını sorgulayan ve birden fazla seçeneğin tercih edilebileceği sorudaki verdikleri cevaplar şu şekilde olmuştur: %78'i "Aşılar kişisel ve toplumsal sağlığımız için yaptırılmalıdır.", %41,8'i "Pandemi öncesine kadar aşıya karşı bir tereddüt/karşıtlık düşüncem olmamıştı", %40,9'u "Pandemi ile beraber aşıların önemini daha çok anladım". Katılımcıların sadece %3,9 "Aşıya karşı terreddütlerim var."der iken %0,9'u "Aşı karşıtıyım" şeklinde ifade etmişlerdir. COVID-19 bulaş önlemleri arasında el hijyenine uyumun en fazla olduğu görülmüştür. Hastaların COVID-19 hastalığı sonrası alınan önlemlere uyumdaki düşünceleri %81,5 (n:189) oranında "Evet, daha çok uygulamalıyım." şeklinde değiştiği görülmüştür. Hastaların %83,6' sı aşının zorunlu olması gerektiğini düşünmektedir (n:194). Bu kişilerin %98,45'i her yerde zorunlu olması gerektiğini düşünmektedir (n:191). Katılımcıların %96,1'i (n:223) COVID-19 aşısı olmayan kişilerden son 24 saat içerisinde yapılmış PCR test negatifliği istenmesi gerektiğini belirtmiştir. Katılımcıların %97,4'ü (n:226) COVID-19 aşısının bulunmuş olması kendini mutlu ettiğini belirtmiştir. Hastaların aşılar hakkında bilgi düzeyi arttıkça COVID-19' a karşı alınan önlemlere uyum puanları da artmakta olup aralarında pozitif yönlü çok zayıf bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (p=0,016). 
Sonuç: Çalışmamız da hafif seyirli COVID-19 hastalarının, uygun dozda aşılanmayanların büyük çoğunluğunun uygun dozda aşılanmadığı için pişman olduğu saptanmıştır. Hastaların çoğunluğu bulaş önlemlerine daha fazla uyması gerektiğini düşünmektedir. Çalışmamıza katılan hastaların neredeyse tamamını COVID-19 aşısının bulunmuş olması mutlu etmiştir ve hastaların büyük bir kısmı COVID-19 aşısının zorunlu olması gerektiğini düşünmekte olup aşı olmamış kişilerden, kapalı ve kalabalık olan riskli alanlara girişte PCR test negatifliği istenmesi gerektiğini düşünmektedir.
Anahtar Kelimeler: COVID-19, aşı karşıtlığı, aşı tereddütlüğü, kişisel koruyucu ekipman, bulaş önlemleri

Abstract:
Introduction and purpose: COVID-19, which emerged at the end of 2019 in Wuhan, China and spread rapidly to other countries and was declared a pandemic by the World Health Organization (WHO) in March 2020, causes a large number of cases and deaths in Turkey. The disease shows a wide clinical course from mild upper respiratory tract disease symptoms to pneumonia and acute respiratory distress syndrome (ARDS). Research and vaccine studies for the treatment of the disease are still ongoing. In the researches, the attitude of people towards the COVID-19 vaccine has been revealed and vaccine hesitancy has emerged as a complex public health problem. It is important that this anti-vaccination and vaccine hesitancy, which is an obstacle to the formation and maintenance of herd immunity, should be addressed with a holistic approach. Contagion measures that people can apply on their own are also very important in controlling the spread of this global problem. It would be a wise approach to continue preventive and public health measures until vaccination with the appropriate vaccine reaches a certain rate worldwide or until effective drugs are found.
Based on these opinions, it was aimed to determine the attitude of the mild COVID-19 patients hospitalized in our hospital towards the vaccine and their compliance with the precautions taken with this study.
Materials and Methods: Our research is a cross-sectional study of analytical type. Our research includes adult patients over 18 years of age with mild course COVID-19 hospitalized in Ankara City Hospital Medical Clinical Observatory, followed by our clinic, between September and October 2021. Our questionnaire, which questions people's approach to vaccines and their attitudes towards pandemic transmission measures, was structured by the researchers and applied to volunteer patients with the face-to-face survey technique. In addition, the level of knowledge score about vaccines and the scores of compliance with the measures taken against COVID-19 were calculated from the answers given by the participants to the related questions.
Results: 232 mild COVID-19 patients participated in our study. 42.2% of the patients were female (n: 98), 57.8% were male (n: 134). The mean age of the patients was 48.87±17.70 years. 54.2% of the patients stated that they obtained information about COVID-19 vaccines from social media, internet and TV. 34.9% (n: 81) of the patients were vaccinated at the appropriate dose, 65.1% (n: 151) were not vaccinated appropriately, and 51.6% (n: 78) of these patients had never been vaccinated against COVID-19. The reasons for not being vaccinated in patients who were not vaccinated at the appropriate dose were "I am afraid of the side effects of the vaccine" with 28.4%. Vaccination rates at appropriate doses were found to be higher in children and those with chronic diseases. The rate of those who said "I wish I had the appropriate dose of overdose" is 86.1% (n: 130). All 173 people who have children have or are having their children vaccinated in childhood. When these patients were asked whether they would have or will have their child vaccinated against COVID-19, 64.7% answered as 'Yes' (n: 112), and 32.4% as 'I am undecided' (n: 56). 95.7% of the patients stated that they should be vaccinated "to protect the public health", 94.4% "to protect myself", and 92.2% "to protect my family and my immediate surroundings" .The answers given by the patients to the question that questioned their attitudes towards the vaccine and that more than one option could be preferred were as follows: 78% "Vaccines should be made for our personal and social health", 41.8% "I had no hesitation / opposition to the vaccine until before the pandemic", 40.9% "I understood the importance of vaccines more with the pandemic ".
While only 3.9% of the participants said "I have hesitations against the vaccine", 0.9% said "I am against the vaccine". Compliance with hand hygiene was found to be the highest among COVID-19 transmission measures. 81.5% (n: 189) of the patients' thoughts on compliance with the measures taken after the COVID-19 disease were "Yes, I should apply more." was found to change. 83.6% of the patients think that the vaccine should be compulsory (n: 194). 98.45% of these people think that it should be compulsory everywhere (n: 191). 96.1% (n:223) of the participants stated that people who have not been vaccinated against COVID-19 should be asked to have a negative PCR test done within the last 24 hours. 97.4% (n:226) of the participants stated that they were happy to have the COVID 19 vaccine. As the level of knowledge of the patients about vaccines increases, the scores of compliance with the measures taken against COVID-19 also increase, and it has been determined that there is a very weak positive relationship between them (p=0.016).
Conclusion: In our study, it was determined that the majority of mild COVID-19 patients who were not vaccinated at the appropriate dose regretted that they were not vaccinated at the appropriate dose. The majority of patients think that they should comply more with the contagion precautions. Almost all of the patients participating in our study were happy that the COVID-19 vaccine was found, and most of the patients think that the COVID-19 vaccine should be mandatory, and they think that PCR test negativity should be requested from unvaccinated people when entering closed and crowded risky areas.
      Keywords: COVID-19, anti-vaccine, vaccine hesitancy, personal protective equipment, transmission precautions