Şehitliğin inşası ve imhası: Turan Emeksiz örneği
Construction and destruction of martyrdom: The case of Turan Emeksiz
Yazar: TURGAY GÜLPINAR
Danışman: PROF. DR. AYHAN YALÇINKAYA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Emeksiz, Turan = Emeksiz, Turan ; Siyasi ahlak = Politics ethics ; Siyasi ilişkiler = Political relations ; Siyasi kültür = Political culture ; Siyasi uyuşmazlıklar = Political disagreements ; Sosyal hareketler = Social movements ; Sosyalizm = Socialism ; Şehitler = Martyrs ; Şehitlik = Graveyard

Özet:
Şehitliğin siyasallaşması, dost/düşman ayrımına dayalı ve tarih üzerine ilerlemeci bir perspektife bağlı olarak siyasal birliği yeniden kurar. Kaybedilen şehidin bedeninde kendi bütünlüğünün simgesini gören toplum, şehidin ölümünün inkârı üzerinden kendi sonsuzluğunu mutlaklaştırır.Toplumsal hafıza hiçbir biçimde kalıcı değildir; dinamiktir ve sürekli olarak yenilenir. Bu yüzden geçmişin bilgisinin tekrarından ziyade, daima yeniden inşa edilmesinden söz edilebilir. Her toplum kendi varoluşunun sürekliliği üzerine düşünmek zorundadır. Bu nedenle bütün toplumsal formlarda, eskiyi hatırlama ihtiyacını giderme ve sonsuzluk hayallerini sürdürme çabalarının sonucu olarak toplumu geçmişine bağlayan hafıza figürleri oluşturulur. Hafızayı yeniden üretmek ise ancak mekânı hafızayı besleyecek şekilde inşa etmekle mümkündür. Toplumsal hafızaya müdahale etmenin en önemli yolu olarak mekânsal düzenlenme ortaya çıkmaktadır.Türkiye'nin yakın tarihinin en etkili toplumsal hareketlerinden biri olmasının yanı sıra 60'lı yıllarla beraber ülke siyasetine damga vuran öğrenci eylemlerinin ilki olarak değerlendirilebilecek olan 28 Nisan Olayları'nda yaşamını yitiren Turan Emeksiz, 27 Mayıs'ı izleyen dönemde devlet tarafından ?şehit? ilan edilmiş ve sistematik bir biçimde topluma hatırlatılmıştır. Yasal düzenlemelerle ?Hürriyet Şehidi? ilan edilen Emeksiz'in naaşının Anıtkabir'e defnedilmesi, yurdun çeşitli yerlerine heykellerinin yerleştirilmesi, isminin çeşitli mekânlara verilmesi ile Emeksiz toplumsal hafızanın önemli bir parçası haline gelmiştir. 70'li yıllarda Emeksiz'in giderek sosyalist muhalefetin bir simgesi haline gelmesiyle devlet ilk önce Emeksiz'in hatırlatma pratiklerinden çekilmiş; 12 Eylül'ün başlattığı süreçte ise siyasal iktidar, muhalif toplumsal hareketleri anımsatan bu figürün imha edilmesine yönelik bir çaba içine girmiştir.Bir hafıza savaşı olarak Turan Emeksiz'in şehitliğinin inşası ve imhası süreci, hatırlama ve unutmanın siyasal birlik üzerindeki kurucu etkisini göstermektedir.

Abstract:
Politicization of martyrdom, re-establish political unity depending on a perspective based upon friend/enemy distinction and historical progress. Community who see the icon of it?s integrity in the body of martyrs, absolutizes its own eternity through the denial of the death of the martyr.Collective memory is not permanent in any way, is dynamic and constantly renewed. Therefore, rather than the recurrence of past knowledge, it may be mentioned that collective memory always been rebuilt. Every society has to think about the continuity of their existence. Thus, at all social forms as a result of effort to compensate the need of remember and to maintain imagination of eternity that is created the memory figures which connect the society to its history. Reproducing the memory is only possible by building spaces of memory. Spatial arrangement is the most important way to intervene the social memory.Turan Emeksiz, who died in April 28 Incidents which is not only one of the most influential social movements of recent history of Turkey but also the first example of student actions that mark the politics of the country in the early sixties, has been announced "martyr? by the state in the period following the May 27. By burying his body in Anıtkabir and putting his statues to various parts of the country, Emeksiz who was declared ?Liberty Martyr? with legal regulations, became an important part of social memory. In the 70s, Emeksiz increasingly became a symbol of the socialist opposition. For this reason, first the goverment stopped reminding him and after September 12, political power spent effort for destruction his figure which reminds opposite social movements.Turan Emeksiz?s martydom?s construction and destruction process as a memory war, shows that remembering and forgetting have a founder effect over political unity.