Emet bölgesindeki arsenik mineralleri içeren kolemanit cevherlerinin zenginleştirilebilirliğinin araştırılması
Investigation of mineral processing of colemanite ore including arsenic minerals in the Emet region
Yazar: AKIN DUBAN
Danışman: DOÇ. DR. ENVER ÜLGER
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
ÖZETDünyadaki toplam bor mineralleri rezervinin yaklaşık % 70'i ülkemizde Kütahya(Emet), Eskişehir (Kırka), Balıkesir (Bigadiç) ve Bursa (Kestelek) bölgelerinde yeralmaktadır. Türkiye'deki bor madenciliği teknolojisi madenlerin bulunduğu yörelerdekurulu cevher hazırlama-zenginleştirme tesislerinde ve bor türevleri tesislerinde ayrıcaBalıkesir (Bandırma)'da kurulu tesislerde geliştirilmektedir. Halihazırda kullanılanteknolojiler madenlerdeki kolemanit mineralinin kazanımına yönelik olarakplanlandığından gang minerallerinin (Arsenik ve kil mineralleri) kolemanit konsantresiiçerisindeki miktarı ve kaliteye olan etkisi göz ardı edilmiştir. Yüksek lisans tezine konuolan Emet yöresinde iki farklı kolemanit maden ocağı yer almakta ve bu ocaklardanfarklı fiziksel ve kimyasal özelliklerde kolemanit konsantresi üretilmektedir. Ocaklarınyakınına kurulmuş olan konsantratör tesisleri tüvenan kolemanit cevherindeki faydalıbileşen (%B2O3) tenörünü % 25-30'lardan % 40-45'lere yaklaşık % 75-80'lik verimleçıkartabilmektedir. Ayrıca Espey bölgesinde kurulmuş olan Borik Asit FabrikasındaEmet (Espey-Hisarcık) yöresindeki kolemanit konsantrelerinden sülfrik asityardımıyla yarı mamul bir madde olan Borik Asit üretildiğinden kolemanitkonsantrelerinin içerdiği arsenik miktarı hem ürünün satılabilirliği açısından hem deatıkların çevreye olan zararlarından dolayı problemler yaratabilecektir.Bu tez kapsamında Emet yöresinde borik asit fabrikasına hammadde temini içinaçılması planlanan Kapıkaya Açık Ocağından temsili olarak alınan tüvenan kolemanitcevheri numuneleri İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Maden MühendisliğiBölümü Cevher Hazırlama ve Zenginleştirme laboratuarlarına getirilmiştir. Bunumuneler üzerinde karakterizasyon amacıyla tane boyut dağılımı, serbestleşmederecesi tayini, rutubet tayini, işlemleri yapılmıştır. Tanımlama çalışmalarını takibenKapıkaya tüvenan kolemanit cevherinin empüritelerinden ayrılarak zenginleştirilmesineçalışılmış ve flotasyon deneyleri yapılmıştır.?Bu çalışma İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projelerince desteklenmiştir. Proje No: T-292/18062003?i

Abstract:
SUMMARYTurkey has 70 % of total world boron reserves and they are located in Kütahya (Emet),Eskişehir (Kırka), Balıkesir (Bigadiç) and Bursa (Kestelek) regions. Boron technologyin turkey are being developed in the mineral processing plants established at the minesites, boron derivatives plants and also in the plants established at Balıkesir (Bandırma).Due to the fact that the present technologies have been planned to recover colemaniteminerals in the mine, the amount of gang minerals (arsenic and clay minerals) incolemanite concentrate and their effects on the quality are ignored. In the vicinity ofEmet that is the subject of this thesis, there are two different colemanite mines andcolemanite concentrates having different physical and chemical properties are beingproduced from these mines. In the plants located near to the mines, the grade of B2O3 %in the run of mine can be increased from 25-30 % to 40-45 % with a recovery ratio of75-80. Besides, because of the fact that boric acid are being produced from thecolemanite concentrates obtained from the Emet (Espey-Hisarcık) mines by means ofsulfuric acid at the boric acid plant founded in the Espey region, the amount of thearsenic in the colemanite concentrates can create some problems related with both themarketability of the product and also the damage of the tailings to the environment.Within the scope of this thesis, the samples of colemanite deposits at the Kapıkaya openpit mine that is planned to be opened to supply raw materials to Emet boric acid planthave been taken as representatives of the deposit and brought to the mineral processinglaboratory of the mining engineering department of the İstanbul University. On thesesamples, characterization tests such as grain size distribution and the determination ofmineral liberation and moisture have been performed. After characterization studies, thesamples have been subjected to enrichment processes to eliminate the impurities andflotation experiments have been carried out.?This work was supported by the Research Found of The University of İstanbul. Project number: T-292/18062003?ii