Kız Anadolu imam hatip liselerindeki öğrencilerin meslek seçimi ve kariyer yönelimleri üzerine bir olgubilim çalışması
A study of phenomology on the professional selection and career orientation of students in girls' Anatolian high schools
Yazar: GÜLSU NAİBOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ÖZDEMİR
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kariyer = Career ; Kariyer yönlendirme = Career orientation ; Kız öğrenciler = Girl students ; İmam hatip liseleri = İmam hatip high schools

Özet:
Modern toplumlarda bireyler kendi iradeleri ile meslek seçimlerini ve buna bağlı kariyer gelişimlerini tercih noktasında özgürdürler. Günümüz rekabet ortamında daha nitelikli insan gücüne ihtiyaç duyulmaktadır. Bu nedenle bireyler, meslek seçimi ve kariyer tercihi süreçlerinde doğru kararlar alamazsa hem öğrenim hem de iş hayatlarında mutsuz olmakta ve istenilen verimi alamamaktadırlar. Bireyin toplum içerisinde var olmasında, yaşam tarzını ve gelecek planlarını şekillendirmesinde seçeceği mesleği ve kariyer tercihleri büyük oranda etki edecektir. Bireylerin özgür oldukları seçimlerin bu noktada işe yararlılığı kalmamakta ve doğru bilinçlendirilmeye ve öncelikle kendilerini tanımaya ihtiyaçları doğmaktadır. Öğrenciler; seçimlerini ne kadar kendi ilgi, yetenek, beceri, istek ve arzuları doğrultusunda yapmaktadırlar ya da ne kadar çevrelerinden etkilenerek yol almaktadırlar hususu öğretmenler, aileler, politika yapıcılar tarafından net bilinmelidir. Bu konuda birçok çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalar lise öğrencilerinin kariyer inançları, meslek seçimleri, üniversite bölüm tercihleri, karar verme güçlükleri, kariyer düşüncelerini etkileyen faktörler, mesleki olgunluk, mesleki ilgi… gibi başlıklar altında yapılmıştır. Aynı zamanda çalışmalar normal liseler, Anadolu liseleri ve meslek liseleri yönünden ele alınmış ve ağırlıklı olarak nicel çalışmalardır. Bu araştırmanın asıl çıkış noktası, din görevlileri yetiştirmek amacı ile kurulmuş olan İmam Hatip Liselerinde öğrenim gören öğrencilerin son yıllarda farklı mesleki yönelimlerde ve tercihlerde bulunduklarının dikkati çekmesidir. 
Belirtilen gerçekler doğrultusunda, bu araştırmanın amacı; Kız Anadolu İmam Hatip Liselerindeki son sınıf öğrencilerinin, meslek seçimi ve kariyer yönelimlerini etkileyen faktörleri tespit etmek ve farklı meslek gruplarına yönelen öğrencilerin nelerden etkilendiğini ortaya çıkartmaktır. 
Araştırma nitel yaklaşımlardan "fenomenoloji" kullanılarak yürütülmüştür. Araştırma, İstanbul ilinden seçilen beş farklı Kız Anadolu İmam Hatip Lisesinde 2019-2020 eğitim öğretim yılında öğrenim gören 25 öğrenciden oluşmaktadır. Veri toplama yöntemi olarak "görüşme" tercih edilmiştir. "Görüşme" araştırmacıya bireyle daha yakın ve empatik bir ortam oluşturmaktadır. Veriler, araştırmacılar tarafından geliştirilen ve alan uzmanları tarafından da uygunluğu tespit edilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmış ve araştırmacı sonda görevi gören sorularla bireylerin, belki de önceden fark edemediği yaşanmışlıklarını ortaya koymalarına yardımcı olarak, daha derin bilgilere erişmeye fırsat bulmuştur. Araştırmanın, bulgular bölümünde katılımcıların birebir görüşlerine uygun doğrudan alıntılara yer verilmiştir. Bu alıntıların, araştırma verilerinin geçerlik ve güvenirliğini arttırması kabul edilebilir. Ayrıca araştırmanın güvenirliğini sağlamak için uzmanların görüşüne başvurulmuştur.
Yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilen veriler, nitel veri analiz tekniklerinden betimsel analiz tekniği kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda elde edilen bulgularda öğrencilerin; küçük yaşlardan itibaren meslek seçimleri hakkında düşünceler yürütmeye başladıkları, zaman içerisinde kendilerini (kişilik özellikleri) daha iyi tanıdıkça mesleklere olan bakış açılarının değiştiği, kız öğrenci olmalarından dolayı, ileriki hayatlarında aile kuracakları dönemde onları zorda bırakmayacak mesleklere yöneldikleri fakat yine de mutlu olacakları ve kendi istedikleri mesleği seçtikleri, milli ve manevi duygular ile vatana katkıda bulunacak işler yapmak istedikleri, ilgi alanları ve yetenekleri doğrultusunda yapacakları seçimlerin daha sağlıklı ve mutlu olacakları meslekler icra edebilecekleri ve kariyer yolu çizeceklerini fakat bu doğrultuda okullarından erken yaşlarda destek görmeleri gerektiği saptanmıştır. 
Araştırma bulgularından yola çıkarak, MEB 2023 Eğitim Vizyonunda da yer aldığı üzere öğrencilerin erken yaşlardan kendilerini doğru tanımaları ve kendilerini bilerek, çevrelerinin doğru yönlendirme ve destekleri ile, mutlu olacakları ve mutlu olduklarında daha verimli işler yapacakları meslekleri seçmeleri ve kariyerlerine yön vermeleri konusunda destek olunmalıdır. 
Anahtar Kelimeler: Meslek seçimi, kariyer yönelimi, İmam Hatip Lisesi (İHL)

Abstract:
In modern societies, individuals are free to choose an occupation of their own choice and the related career development. Since society needs more qualified manpower in today's competitive environment, it will be inevitable that students will be unhappy and unable to benefit in their higher education and work lives if they cannot make the right decisions in their profession and career choices in the required time frame. The existence of an individual in society, lifestyle, and future plans will be determined largely by the choice of profession and career. The choices in which individuals are free become useless at this point, and they need to be properly informed and to know themselves first. Teachers, families, and policy makers should know clearly about how much they make their choices based on their own interests, abilities, skills, wishes and desires, or how much they are influenced by their environment. Many studies have been conducted on this subject. These studies were conducted under the headings of high school students' career beliefs, career choices, university department preferences, decision making difficulties, factors affecting career thoughts, professional maturity, and professional interest. These studies are conducted from the point of view of regular high schools, anatolian high schools and vocational high schools, and are mainly quantitative studies. The main starting point of this research is that students who study at Imam Hatip High Schools, which were established to train religious officials, have attracted attention in recent professional orientations and preferences.
 In line with the facts stated, the aim of this research is to determine the factors that affect the choice of profession and career of the senior students in Girls' Anatolian Imam Hatip High School and to reveal what students who turn to different professional groups are affected by. 
The research was carried out using the "phenomenology" which is one of the qualitative approaches. The research consists of 25 students studying in five different Girls' Anatolian Imam Hatip High Schools from the city of Istanbul in the 2019-2020 academic year. "Interview" was preferred as the data collection method. "Interview" creates a closer and empathic environment with the individual to the researcher. The data were collected using the semi-structured interview form developed by the researchers and the suitability of the field specialists, and the researcher had the opportunity to access deeper information by helping the individuals to reveal their experiences that they may not have noticed before. In the findings section of the research, direct quotations are presented in accordance with the individual opinions of the participants. It is acceptable for these citations to increase the validity and reliability of the research data. In addition, experts' opinions were taken to ensure the reliability of the research. 
The data obtained through the semi-structured interview form were analyzed by using descriptive analysis technique, which is one of the qualitative data analysis techniques. In the findings obtained as a result of the analysis, the students; started to start thinking about their career choices from a young age, as they get to know themselves better (personality traits) over time, because they are schoolgirls, they will turn to jobs that will not leave them in a difficult time in their future lives, but they will still be happy and choose their own profession, want to do works that will contribute to the homeland with national and spiritual feelings, choices that they will make in line with their interests and abilities will be able to perform occupations in which they will be healthier and happier and draw a career path, but in this direction they should get support from their schools at an early age have been determined.
 Based on the findings of the research, as it is included in the MEB 2023 Education Vision, students should be supported in getting to know themselves from an early age and knowing themselves, choosing the professions that they will be happy and do more productive jobs and guide their careers.
Key Words: Proffessional selection, career orientation, imam hatip high school