Açık apeksli nekrotik dişlere uygulanmış tedavilerin klinik ve radyografik olarak retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of clinical and radiographic outcomes of treatments applied to teeth with open apices and necrosis
Yazar: ŞEYMA İŞEN
Danışman: PROF. DR. ALEV ALAÇAM
Gazi Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Sunulan retrospektif çalışmanın amacı, 2017-2023 yılları arasında Gazi Üniversitesi Çocuk Diş Hekimliği bölümünde nekrotik pulpalı immatür dişlere uygulanmış MTA apeksifikasyonu ve rejeneratif endodontik tedavi (RET) vakalarının uzun dönem tedavi sonuçlarını klinik ve radyografik olarak değerlendirmektir. Çalışmada 2017-2023 yılları arası endodontik tedavi gören 6-14 yaş arası hastalara ait 4700 radyografi ve hasta kaydı değerlendirilerek hastaların açık apeksli nekrotik pulpalı dişlerine uygulanan tedavilerin retrospektif taraması yapıldı. Çalışmaya dahil edilen RET veya MTA apeksifikasyonu uygulanmış 82 vakanın 60 tanesine RET, 22 tanesine ise MTA apeksifikasyonu uygulandığı saptandı. Vakalar Hasta Bilgi Yönetim Sistemi arşiv kayıtları kullanılarak yaş, cinsiyet, etiyoloji, kök gelişim evresi, takip süresi, lokalizasyon ve bölgesel dağılım açısından değerlendirildi. Apeksifikasyon Protokolü Takip Formları aracılığıyla klinik değerlendirmeler, hastaların kayıtlı periapikal radyografileri aracılığıyla radyolojik değerlendirmeler gerçekleştirildi. RET uygulanan vakalarda periapikal kapanma, Chen'e göre periapikal yanıt değerlendirildi ve Image J programı kullanılarak preoperatif ve takip radyografileri analiz edilerek kök genişliği ve uzunluğundaki yüzdelik artışı hesaplandı. Sağ kalım analizi ve Friedman ve Mor başarı kriterlerine göre başarı değerlendirmesi yapıldı. MTA apeksifikasyonu uygulanan vakaların yaşlarının RET uygulanan katılımcılara göre daha büyük olduğu ve takip sürelerinin de RET uygulanan vakalara göre daha uzun olduğu tespit edildi (p<0.05). MTA apeksifikasyonu uygulamalarının erkeklerde belirgin şekilde fazla olduğu gözlendi (p<0.05). Uygulanan tedavi türü ile Nolla kök gelişimi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edildi (p<0.05). MTA apeksifikasyonlarının Nolla 9 evresindeki dişlerde, RET uygulamalarının Nolla 7 ve 8 evresindeki dişlerde yoğunlaştığı izlendi.Uygulanan tedavi türü ile lokalizasyon ve bölgesel dağılıma bakıldığında MTA apeksifikasyonunun maksillar anterior bölgede yoğunlaştığı ve bunun istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edildi (p<0.05). MTA apeksifikasyonlarının etiyolojik nedenleri arasında travma öne çıkarken RET uygulamalarında çürük ve travma dağılımı birbirine yakın bulundu (p<0.05). Uygulanan tedavi yöntemlerinin klinik değerlendirmesi sonucu kronda izlenen renklenme açısından aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edildi (p<0.05). RET uygulanan vakaların %46.7'sinde periapikal kapanma bulgulanırken, Chen'e göre periapikal yanıt değerlendirmesi en çok; dentin duvarlarında ve kök uzunluğunda artış (Tip 1) ve en az; kök uzunluğunda artış olmaksızın apikal açıklığın künt bir şekilde kapanması (Tip 2) şeklinde sonuçlandı. RET uygulanan vakalarda Nolla 7 ve 8 evresinde tedaviye alınanların kök uzunluğu ve dentin kalınlığındaki artış istatistiksel olarak Nolla 9 vakalarından daha önemli olup zamana (takip süresine) bağlı olarak da ilintili bulundu. Uygulanan tedavi yöntemleri ile sağ kalım süreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark elde edildi.

Abstract:
The aim of this retrospective study is to clinically and radiographically evaluate the long-term treatment outcomes of MTA apexification and regenerative endodontic therapy (RET) performed on immature teeth with necrotic pulps at the Department of Pediatric Dentistry, Gazi University, between 2017 and 2023. A total of 4700 radiographs and patient records of patients aged 6 to 14 years who underwent endodontic treatment during this period were reviewed to retrospectively screen the treatments applied to their teeth with open apices and necrotic pulps. Among the 82 cases included in the study, 60 received RET and 22 underwent MTA apexification. The cases were evaluated based on age, gender, etiology, root development stage, follow-up duration, localization, and regional distribution using the Patient Information Management System archive records. Clinical evaluations were conducted via Apexification Protocol Follow-up Forms, and radiological assessments were performed using the patients' recorded periapical radiographs. In the RET cases, periapical closure and periapical response were evaluated according to Chen, and the percentage increase in root width and length was calculated by analyzing preoperative and follow-up radiographs using the Image J program. Survival analysis and success evaluation were performed according to Friedman and Mor's success criteria. It was found that the age of patients in the MTA apexification group was higher and the follow-up period was longer compared to those in the RET group (p<0.05). MTA apexification was significantly more common in male patients (p<0.05). A statistically significant relationship was found between the type of treatment applied and Nolla root development stage (p<0.05). MTA apexification was concentrated in teeth at Nolla stage 9, while RET was mostly applied to teeth at Nolla stages 7 and 8. Regarding the type of treatment and regional distribution, MTA apexification was significantly more frequent in the maxillary anterior region (p<0.05). Trauma was the predominant etiological factor for MTA apexification cases, while caries and trauma were similarly distributed in RET cases (p<0.05). A statistically significant relationship was found between the treatment methods and the discoloration observed in the crown (p<0.05). Periapical closure was observed in 46.7% of RET cases, and periapical response according to Chen was mostly classified as Type 1, indicating increased dentin wall thickness and root length, and least as Type 2, indicating blunt closure of the apical foramen without significant increase in root length. In RET cases, the increase in root length and dentin thickness was statistically more significant in teeth treated at Nolla stages 7 and 8 compared to those at stage 9, and was correlated with the follow-up duration. A statistically significant difference was found between the treatment methods in terms of survival rates.