Bazı organik gübrelerin silajlık mısır üretiminde kullanım olanaklarının belirlenmesi
Determination of the usage possibilities of some organic fertilisers in the production of corn for silage
Yazar: ZÜBEYİR AĞIRAĞAÇ
Danışman: PROF. DR. ŞEYDA ZORER ÇELEBİ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü araştırma arazisinde 2022 ve 2023 yıllarında yürütülmüştür. Bu çalışmanın temel hedefi, silajlık mısır bitkisinde farklı gübre uygulamalarının hasıl verim ve bazı kalite değerlerini belirlemektir. Çalışmada, Simpatico mısır çeşidi kullanılmış olup, gübre kaynağı olarak DAP, ÜRE, Organomineral taban (OMT), Organomineral üst (OMÜ), Deniz yosunu (DY), Vermikompost (VK) ve Humik asit (HA) gübrelerinin farklı kombinasyonları kullanılmıştır. Deneme Tesadüf Blokları Deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Araştırmada 21 parametre incelenmiş ve gübre uygulamaların etkisi sadece koçan sayısı üzerinde istatistiksel olarak önemsiz bulunmuştur. Diğer parametreler üzerinde istatistiksel olarak %1 düzeyinde önemli olduğu tespit edilmiştir. Uygulamalardan yaprak gübrelerinin olmadığı (DAP-ÜRE, DAP-OMÜ ve OMT-OMÜ) ikili kombinasyonların ADF, NDF ve bitki/sap oranı hariç diğer tüm parametrelerde en düşük değeri gösterdiği kaydedilmiştir. En yüksek değerlerde ise taban gübresi değişkenlik gösterse de üst gübrenin OMÜ ve yaprak gübresinin vermikompost ve humik asit olduğu uygulamalardan sağlanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; bitki boyu 208.00-229.36 cm, koçan sayısı 1-1.06 adet/bitki, koçan ağırlığı 130.50-196.17 g, koçan oranı %23.33-34.00, yaprak sayısı 10.15-12.11 adet/bitki, yaprak ağırlığı 103.33-128.83 g/bitki, yaprak oranı %18.50-22.45, sap çapı 18.43-21.10 mm, sap oranı %43.71-58.13, bitki ağırlığı 558.50-574.67 g/bitki, yeşil ot verimi 6610.83-6823.00 kg/da, kuru ot verimi 1514.00-2035.33 kg/da, kuru madde verimi 1513.83-2040.50 kg/da, kuru madde oranı %24.76-29.73, ham protein oranı %5.99-7.25, ham protein verimi 90.67-147.67 kg/da, ADF %19.02-26.59, NDF %38.08-44.03, sindirilebilir kuru madde oranı %68.18-74.07, kuru madde tüketimi %2.73-3.15, nispi yem değeri 144.10-180.97 arasında olduğu kaydedilmiştir. SPAD okuma değeri ise V4-V6: 28.98-32.88, V11-V13: 40.21-48.16, V14-V16: 40.71-49.86 ve VT: 38.26-46.65 arasında değişmiştir. Ayrıca yapılan ekonomik analiz sonuçlarına göre DAP ve ÜRE gübrelerinin bulunduğu uygulamalar maliyet açısından daha düşük oldukları için net kar oranları daha yüksek çıkmıştır. Ancak verim ve incelenen kalite parametreleri açısından OMT ve OMÜ gübreleri ile yaprak gübrelerinin bulunduğu uygulamaların daha iyi sonuç verdiği görülmüştür. Bu bağlamda bitki yetiştiriciliğinde sürdürülebilirliği önemseyerek, organomineral ve yaprak gübrelerinin bitki besleme sistemlerine eklenmesi, tarımsal verimliliği ve toprak sağlığını artırmak için önemli bir adımdır.

Abstract:
This study was carried out in the research field of Van Yüzüncü Yıl University, Faculty of Agriculture, Department of Field Crops in 2022 and 2023. The main objective was to determine the grain yield and various quality values of different fertiliser applications in silage maize plant. In the study, Simpatico maize variety was used and different combinations of DAP, Urea, Organomineral base (OMT), Organomineral top (OMU), Seaweed (DY), Vermicompost (VK) and Humic acid (HA) fertilizers were used as fertilizer sources. The experiment was carried out according to Randomized Block Design with three replications. In the study, 21 parameters were examined and the effect of fertilizer applications was found to be statistically insignificant only on the number of cobs. Other parameters were found to be statistically significant at 1%level. It was recorded that the binary combinations without foliar fertilizers (DAP-URE, DAP-OMU and OMT-OMU) showed the lowest values in all parameters except ADF, NDF and Plant/Sap ratio. The highest values were obtained from the treatments in which the top fertilizer was OMÜ and the foliar fertilizer was vermicompost and humic acid, although the base fertilizer varied. According to the results; plant height 208.00-229.36 cm, cob number 1-1.06 pieces/plant, cob weight 130.50-196.17 g, cob ratio 23.33-34.00%, leaf number 10.15-12.11 pieces/plant, leaf weight 103.33-128.83 g/plant, leaf ratio 18.50-22.45%, stem diameter 18.43-21.10 mm, stem ratio 43.71-58.13%, plant weight 558.50-574.67 g/plant, green grass yield 6610. 83-6823.00 kg/ha, hay yield 1514.00-2035.33 kg/ha, dry matter yield 1513.83-2040.50 kg/ha, dry matter rate 24.76-29.73%, crude protein rate 5.99-7.25%, crude protein yield 90.67-147. 67 kg/da, ADF 19.02-26.59%, NDF 38.08-44.03%, digestible dry matter 68.18-74.07%, dry matter consumption 2.73-3.15%, relative feed value 144.10-180.97. SPAD reading value varied between V4-V6: 28.98-32.88, V11-V13: 40.21-48.16, V14-V16: 40.71-49.86 and VT: 38.26-46.65. In addition, according to the results of the economic analysis, the net profit rates were higher in the treatments with DAP and Urea fertilizers because they were lower in terms of cost. However, in terms of yield and quality parameters examined, it was observed that the treatments with OMT and OMU fertilizers and foliar fertilizers gave better results. In this context, adding organomineral and foliar fertilizers to plant nutrition systems by considering sustainability in plant cultivation is an important step to increase agricultural productivity and soil health.