İnsanlığın ortak mirası kapsamında derin deniz madenciliği hukuku ve denizlerin biyolojik çeşitliliğinin korunması
The law of the deep-sea mining within the framework of the common heritage of humankind and the protection of marine biodiversity
Yazar: EYLÜL PINAR ERDEN KILIÇ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL DEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu tezin başlığı "İnsanlığın Ortak Mirası Kapsamında Derin Deniz Madenciliği 
Hukuku ve Denizlerin Biyolojik Çeşitliliğinin Korunması"dır. Ulusal yetki sınırları 
dışında kalan deniz alanlarında yapılacak derin deniz madenciliği faaliyetlerinin hukuki 
rejimi yönünden temel kavram insanlığın ortak mirası ilkesidir. Bu hususta derin deniz 
madenciliğinin hukuki rejimi yalnızca bu faaliyetlerin yürütülmesine dair hukuki rejimi 
değil, aynı zamanda çevrenin ve biyolojik çeşitliliğin korunmasını da içermektedir. 1982 
tarihli "Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi" ve 1994 tarihli "10 Aralık 1982 
tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin XI. Bölümünün Uygulaması 
Hakkındaki Anlaşma", derin deniz madenciliğine ilişkin uluslararası deniz hukukunda bu 
tarihe kadar yapılmış başlıca düzenlemelerdir.
İlk olarak derin deniz yatağı kavramının coğrafi ve hukuki boyutu, insanlığın ortak 
mirası kavramının ortaya çıkış süreci ve kavramın içeriği, uluslararası deniz hukuku 
sistematiğinde derin deniz madenciliğinin hukuki rejimi ve bu kapsamda insanlığın ortak 
mirası ilkesinin bir teamül kuralı olarak değerlendirilmesine yer verilmiştir. Daha sonra 
Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi ve 1994 Uygulama Anlaşması'ndaki 
düzenlemeler incelenmiştir. Bunu takiben konu sözleşmeye taraf olmayan devletler 
yönünden de değerlendirilmiştir.
Çalışmanın son bölümünde derin deniz madenciliğinin deniz çevresine ve 
biyolojik çeşitliliğe etkilerine, deniz çevresinin korunmasına ilişkin uluslararası 
düzenlemelere ve derin deniz madenciliği faaliyetleri açısından çeşitli devletler 
tarafından yapılan moratoryum ilanlarının hukuki altyapısına ilişkin değerlendirmeler 
yapılmıştır.

Abstract:
The title of this thesis is "The Law of the Deep-Sea Mining within the Framework of the 
Common Heritage of Humankind and the Protection of Marine Biodiversity". The 
principle of the common heritage of humankind is the core concept in the legal regime 
governing deep-sea mining activities conducted in areas beyond national jurisdiction. In 
this context, the legal regime of deep-sea mining includes not only the regulations 
concerning the conduct of such activities but also the protection of the environment and
biodiversity. The 1982 "United Nations Convention on the Law of the Sea" (UNCLOS) 
and the 1994 "Agreement Relating to the Implementation of Part XI of the United Nations 
Convention on the Law of the Sea of 10 December 1982" constitute the primary 
international legal instruments regulate deep-sea mining activities for the parties of these 
convention and agreement.
The thesis first explores the geographical and legal dimensions of the concept of the deep 
seabed, the emergence and content of the common heritage of humankind principle, and 
the legal framework for deep-sea mining within the framework of international maritime 
law. It also analyzes the principle of the common heritage of humankind as a part of the 
customary international law. Subsequently, the thesis examines the related provisions of 
UNCLOS and the 1994 Implementation Agreement. Moreover, the possible legal 
framework is evaluated for the states that are not parties to these instruments.
The final section of the thesis assesses the environmental impacts of deep-sea mining with 
particular focus on marine biodiversity and the international regulations. This section also 
evaluates the legal basis of calls for moratorium by various states regarding deep-sea 
mining activities.