COVID-19 pandemisi sürecinde sağlık okuryazarlığı ve pandemiye yönelik algıların ilişkisi
The relationship between health literacy and perceptions towards the pandemic during the COVID-19 pandemic
Yazar: CEREN YILMAZ TUNCA
Danışman: Prof. Dr. FATMA LORCU
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Sağlık okuryazarlığı, bireylerin sağlık konusunda fikir sahibi olabilmelerine ışık tutarak, genel sağlık durumları hakkındaki bilgileri algılayıp anlamlandırabilmesidir. Bireylerin sağlıkları konusunda bilgi sahibi olabilmeleri, sağlıklarında yaşayabilecekleri olumsuzlukları yönetebilmelerini sağlayacaktır. Küresel dünya düzeninin değişmesi sebebiyle yaşanan olumsuzluklar insanların sağlıklarına doğrudan yansımakta ve bu durum sağlık okuryazarlığının gün geçtikçe önem kazanmasını sağlamaktadır. Günümüzde yaşanan COVID-19 pandemisi de sağlık alanında yıkıcı etkiler yaratmış, hükümet ve sağlık otoritelerinin pandemi karşısında müdahalelerde bulunmasına sebebiyet vermiştir. Tüm bunların yanında COVID-19 hakkında bilgilerin günümüz teknolojileriyle hızlı ve kolay yayılması, bireylerin COVID-19 pandemisine yönelik algılarının şekillenmesinde önemli derecede rol oynamış ve sağlık okuryazarlığının önemini gözler önüne sermiştir.
Bu çalışma, COVID-19 pandemisi sürecinde bireylerin sağlık okuryazarlık seviyelerini ve sağlık okuryazarlık seviyelerini etkileyen faktörleri belirlemek, COVID-19 pandemisine yönelik genel ve nedenler algısını değerlendirmek ve COVID-19 pandemisi sürecinde sağlık okuryazarlığı ve pandemiye yönelik belirtilen algıların ilişkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. 
Araştırma Edirne merkez mahallelerinde ikamet eden 18 yaş ve üzeri bireyler esas alınarak yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak anket yöntemi kullanılmıştır. Yapılan anket sonucunda elde edilen veriler parametrik ve parametrik olmayan testler kullanılarak istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen analiz sonucunda hem ölçeğin genelinde hem de alt boyutlarında Edirne ili merkez mahallelerinde ankete katılanların yaklaşık %30-%32'sinin yeterli sağlık okuryazarlık seviyesine sahip olduğu bulunmuştur. Bireylerin sağlık okuryazarlığı seviyelerinin ve COVID-19 pandemisine yönelik algılarının bazı demografik özelliklere göre farklılık gösterirken bazılarına göre farklılık göstermediği belirlenmiştir. Farklı SOY düzeyine sahip bireylerin COVID-19 pandemisine yönelik algılarının farklılık gösterip göstermediği, ele alınan ölçeğin boyutlarına göre değişmektedir.

Abstract:
Health literacy is the ability of individuals to perceive and make sense of information about their general health status by shedding light on their ability to have an idea about health. The ability of individuals to have knowledge about their health will allow them to manage the problems they may experience in their health. The problems experienced due to the changes in the global world order are directly reflected on people's health and this makes health literacy gain importance day by day. The current COVID-19 pandemic has also created devastating effects in the field of health, causing the government and health authorities to intervene against the pandemic. Additionally, the rapid and easy distribution of information about COVID-19 with today's technologies has played an important role in shaping individuals' perceptions of the COVID-19 pandemic and revealed the importance of health literacy.
This study was carried out to determine the health literacy levels of individuals and the factors affecting health literacy levels during the COVID-19 pandemic, to evaluate the general perception of the COVID-19 pandemic and its causes, and to determine the relationship between health literacy during the COVID-19 pandemic and perceptions about the pandemic.
The research was conducted based on individuals aged 18 and over residing in the neighborhoods of Edirne. Survey method was used as a data collection tool. The data obtained as a result of the survey were analyzed by statistical methods using parametric and nonparametric tests. As a result of the analysis, in both the overall scale and its sub-dimensions, it was found that approximately 30%-32% of the survey participants in the central neighborhoods of Edirne had adequate health literacy levels. It has been determined that the health literacy levels and perceptions of individuals towards the COVID-19 pandemic differ according to some demographic characteristics, but not according to others. Whether the perceptions of individuals with different levels of SOY towards the COVID-19 pandemic differ or not varies according to the dimensions of the scale.