Bazı makarnalık buğday genotiplerinin Türkiye ve Irak şartlarında verim ve agronomik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and agronomic characteristics some durum wheat line and cultivars in Turkey and Iraq conditions
Yazar: ABDULHUSSEIN MAHDI
Danışman: PROF. DR. ALİ TOPAL
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma 2015–2016 yetiştirme sezonunda Konya ve Kerkük şartlarında Augmented Deneme Deseninde yürütülmüştür.  Makarnalık buğday hat ve çeşitlerinTürkiye ve Irak lokasyonlarında verim ve bazı verim özelliklerin ele alındığı çalışmada, farklı kaynaklardan temin edilen 12 makarnalık buğday hattı ve 5 makarnalık buğday çeşidinde bazı özelliklerin değişim sınırları incelenmiştir. 
Araştırmada bitki büyüme formu, başaklanma süresi, metrekarede fertil başak sayısı, bitki boyu, üst boğum arası uzunluğu, başak uzunluğu, başakta başacık sayısı, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, bin tane ağırlığı, hasat indeksi ve tane verimi ile ilgili gözlem ve ölçümler yapılmıştır.  Araştırma sonuçlarına göre incelenen özelliklerdeki değişim genotip ve lokasyonlara göre farklı olmuştur. Konya ve Kerkük lokasyonlarının ortalama değerleri sırasıyla başaklanma süres için hatlarda 181.63 gün ve 105 gün, çeşitlerde 185.8 gün ve 109.5 gün; metrekarede fertil başak sayısı için hatlarda 279.33 adet ve 249.66 adet, çeşitlerde 299.33 adet ve 234.2 adet; bitki boyu için hatlarda 108.73 cm ve 119.15 cm, çeşitlerde 101.80 cm ve 116.61 cm; üst boğum arası uzunluğu için hatlarda 54.76 cm ve 42.63 cm, çeşitlerde 47.45 cm ve 41.35 cm; başak uzunluğu için hatlarda 8.10 cm 9.59 cm, çeşitlerde 6.99 cm ve 9.25 cm; başakta başacık sayısı için hatlarda 21.2 adet ve 16.13 adet, çeşitlerde 17.9 adet ve 21.95 adet;  başakta tane sayısı için  hatlarda 42.24 adet ve 44.95 adet, çeşitlerde 51.1 adet ve 47.31 adet; başakta  tane ağırlığı için hatlarda 2.21 g ve 1.73 g, çeşitlerde 2.44 g ve 2.16 g; bin tane ağırlığı için hatlarda 53.45 g ve 48.49 g, çeşitlerde 50.89 g ve 44.55 g; hasat indeksi için hatlarda %23.48 ve %38.79, çeşitlerde %30.63  ve  %37.64 ve tane verimi için hatlarda 349.42  kg/da ve 374.97 kg/da, çeşitlerde 396.39 kg/da ve  333.93 kg/da olmuştur. Genel olarak Konya lokasyonunda çeşit ve hatların bitki boyu, başak uzunluğu ve hasat indeksinde düşüş olurken, bin tane ağırlığında atrış olmuştur. Tane verimi bakımından hat ve çeşitlerin tepkisi lokasyonlara göre farklı olmuş ve hatların ortalama tane verimi Konya lokasyonunda %68 oranında daha düşük bulunurken, çeşitlerin ortalama verim değerleri  %15.76 oranında daha yüksek bulunmuştur. Bu durum hatlardan farklı olarak çeşitlerin verim yönünden tescil edildiği bölgelere olumlu tepki verdiğini göstermektedir.

Abstract:
This research was conducted using eugmented experimental design during 2015-2016 growing season in Konya and Kirkuk conditions. 12 durum wheat lines and 5 control durum wheat genotype     were used for this study by which yield and some of the yield characteristic of durum wheat lines and types obtained from different sources were analyzed in Turkey and Iraq locations.In this study, plant growth form, heading time, number of spike per square meter, plant height, upper internodes length, spike length, spikelet number per spike, namber of grains per spike, grain  weight per spike, thousand  kernel weight harvest index and grain yield were related observations and measurements. According to research results has been examined according to the genotype and location change different properties. In Konya and Kirkuk locations makes averages respectively for heading time durum wheat lines 181.63 day and 105 day, for  control  durum wheat genotypes 185.8 day and 109.5day; for spike number in the square meters for durum wheat lines 279.33and 249.66 piece, control durum wheat genotypes 299. 33 and 234.2 piece; plant height for durum wheat lines 108.73 cm  and 119.15 cm  for control durum wheat101.80 cm and 116.61 cm; length between the upper  internodes for durum wheat lines 54.76 cm and 42.63 cm, for control durum wheat 47.45 cm  and  41.35 cm; spike length for durum wheat lines 8.10 cm and  9.59 cm, for control durum wheat  6.99 cm and  9.25 cm;  spikelet number per spik for durum wheat lines 21.2 piece and 16.13 piece, for control durum wheat  17.99 piece and  21.9 piece; namber of  grains per spike for durum wheat lines 42.24 piece and 44.95 piece, for  control durum wheat 51.1  piece and 47.31 piece ;grains weight per spike for durum wheat lines 2.21 g and 1.73 g, for   control durum wheat  2.44 g and 2.16 g; thousand  kernel weight for durum wheat lines 53.45 g and  48.49 g, for  control durum wheat 50.89 g  and  44.55 g; harvest  index for durum wheat lines %23.48 and  %38.79,  for control  durum wheat  %30.63 and  %37.64 and for grain yield for durum  wheat lines 349.42 kg/da and  374.97 kg/da, for check durum wheat  396.39 kg/da and 333.93 kg/da were appeared. Generally at Konya location the control durum wheat genotypes and durum wheat lines for plant height, spike length and harvest index were decreasing , but at thousand grains weight was increaset. In terms of grain yield, the response of lines and cultivars was different according to the locations and average yield of lines was found to be 6.8% lower in Konya locality, while average yield values of cultivars were found as 15.76% higher. This shows that, unlike the lines, the varieties respond positively to the regions where they are registered for efficiency.