Metformin kullanan tip 2 DM tanılı hastaların serum vitamin B12 düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation serum vitamin B12 levels of patients with type 2 DM who are taking metformin
Yazar: ABDULLAH YALÇIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜLALİ AKTAŞ
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hipoglisemik ajanlar = Hypoglycemic agents ; Metformin = Metformin ; Serum = Serum ; Vitamin B 12 = Vitamin B 12 ; Vitamin B 12 eksikliği = Vitamin B 12 deficiency

Özet:
Tip 2 Diyabetes Mellitus (DM)'li hastalarda ilk tercih oral antidiyabetik ilaç olan metforminin sık görülen yan etkileri, bulantı, şişkinlik gibi gastrointestinal irritasyon belirtileridir. Bununla birlikte metformin kullanan hastalarda vitamin B12 emilim bozukluğunun olabileceği hekimler arasında pek göz önünde bulundurulmamaktadır. Çalışmamızda, Tip 2 DM tanısı olup metformin kullanan hastalarla, metformin dışı antidiyabetik ilaç kullanan hastaların ve komorbid bir hastalığı olmayan kişilerin serum vitamin B12 düzeyini karşılaştırmak istedik. Bu amaçla; çalışmaya Tip 2 DM tanısı olup metformin kullanan 30 hasta, Tip 2 DM tanısı olup metformin dışı  antidiyabetik kullanan 30 hasta ve komorbid hastalığı olmayan 30 kişi olmak üzere toplam 90 kişi alındı. Hastaların başvuru anındaki kan örnekleri alınarak açlık kan şekeri (AKŞ), HbA1c, hemoglobin (HGB), WBC, PLT, kreatinin, ALT, serum vitamin B12 düzeylerine bakıldı.
Vitamin B12 seviyesi metformin kullanan hastalarda ortalama 154 pg/ml (63-355), metformin dışı antidiyabetik kullananlarda 278 pg/ml (119-753), kontrol grubunda ise 271 pg/ml (110-563) saptandı. Gruplar arasındaki bu farklılığın istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü (p<0.001). Metformin kullanan Tip 2 DM tanısı olan gruptaki hastalar, metformin kullanım sürelerine göre de tekrar karşılaştırıldı. 4 yıldan daha az süre metformin kullanan hastalar ile 4 yıl ve daha uzun süre metformin kullanan hastaların vitamin B12 düzeyleri arasında anlamlı fark saptandı (p<0.001). Sonuç olarak, metformin kullanımı ve süresiyle vitamin B12 eksikliği arasında korelasyon olduğunu gösterdik. Dolayısıyla metformin kullanan her hastada vitamin B12 düzeyine bakılması ve eksiklik saptanırsa tedavi edilmesi büyük önem arz etmektedir. 

Anahtar kelimeler: Tip 2 DM, Metformin, Vitamin B12

Abstract:
The most frequent side effects of metformin, which is the first choice oral antidiabetic drug in patients with Type 2 Diabetes Mellitus (DM), include gastrointestinal symptoms, such as nausea and bloating. However, malabsorption of vitamin B12 in patients on metformin treatment usually does not considered by physicians. In our study, we aimed to compare the serum vitamin B12 levels among patients with type 2 DM who were on metformin treatment, patients with type 2 DM who were receiving antidiabetic drugs other than metformin and healthy volunteers. For this purpose; 30 patients with type 2 DM treated with metformin, 30 patients with type 2 DM treated with antidiabetics other than metformin and 30 healthy volunteers included to our study. 
        Blood samples of patients were taken at the time of admission and fasting blood glucose (FBG), HbA1c, hemoglobin (HGB), WBC, PLT, creatinine, ALT, serum vitamin B12 levels were measured. Average levels of vitamin B12 was detected 154 pg/ml (63-355) in metformin group, 278 pg/ml (119-753) in other diabetic patients treated with other antidiabetic agents and 271 pg/ml (110-563) in the control group. This difference between the groups was statistically significant (p <0.001). The patients in metformin group further analyzed according to the duration of metformin treatment; the subgroups were either consisted of patients receiving metformin for less than 4 years or for at least 4 years. The significant difference were found between serum vitamin B12 levels of patients who were on metformin for less than 4 years and  for at least 4 years (p <0.001). As a result, we showed the correlation between metformin treatment, the duration of metformin treatment and vitamin B12 deficiency. We suggest that serum vitamin B12 levels should be monitored and replaced, if necessary, especially in diabetic patients receiving metformin for 4 or more years. 

Key words: Type 2 diabetes mellitus, Metformin, Vitamin B12