Çocuk kütüphanelerinde yer alan çocuk kitaplarının çocuk hakları açısından incelenmesi: Ankara ili örneği
Investigation of children's books in children's libraries in terms of children's rights: The case of Ankara
Yazar: TUĞÇE SARI
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE ÖZTÜRK SAMUR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ankara = Ankara ; Kütüphane hizmetleri = Library services ; Kütüphaneler = Libraries ; Çocuk hakları = Children's rights ; Çocuk kitapları = Children's books ; Çocuk kütüphaneleri = Children's libraries

Özet:
Bu çalışma çocuk kütüphanelerinde yer alan, okul öncesi çocuk kitaplarının, çocuk haklarına yer verme durumunu belirlemek amacıyla yapılmıştır. Kitapların incelenmesi için nitel araştırma yöntemlerinden, doküman incelemesi kullanılmıştır. Kolay ulaşılabilir amaçlı örnekleme yöntemi ile Ali Dayı Çocuk Kütüphanesinde yer alan, 2018 yılının ilk üç ayında kütüphane sistemine kayıt edilen 127 yerli, 73 çeviri toplam 200 kitap değerlendirmeye alınmıştır. Kitapların değerlendirmesinde araştırmacı tarafından hazırlanan "Çocuk Hakları Temelli Kitap İnceleme Formu" kullanılmıştır. Bu form beş uzmanın görüşüne sunularak son şeklini almıştır. Doküman analizi kullanılan araştırmada verilerin analizi için içerik çözümlemesi tekniği kullanılmıştır. Çözümleme kategorisi olarak 'çocuk hakları' belirlenmiş, Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme göz önüne alınarak yaşamsal, gelişimsel, korunma ve katılım hakları olarak dört alt kategori oluşturulmuştur. Kitaplar analiz edilirken asıl kelime ve o kelimeyi çağrıştıran cümleler dikkate alınarak bu alt kategoriler altında kodlanmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen bulguların frekansları hesaplanarak kitapların çocuk haklarına yer verme düzeyleri belirlenmiştir. İncelenen 200 kitaptan, 92 kitapta herhangi bir hak maddesine yer verilmediği, 108 kitapta ise, sırasıyla gelişimsel (135), yaşamsal (68), korunma (26) ve katılım hakkına (13) yer verildiği tespit edilmiştir. Çocuğun gelişimsel haklarından en çok eğitim hakkı vurgulanmıştır. 
Anahtar Sözcükler: Çocuk Kütüphaneleri, Çocuk Edebiyatı, Çocuk Kitapları, Çocuk Hakları, Çocuk Hakları Sözleşmesi

Abstract:
This study has been conducted with the purpose of identifying the position of the children's books in children's libraries in terms of inclusion of children's rights. Document analysis which is a qualitative research method was adopted in this study in the reviewing process of the books. With the help of the convenience sampling method, 200 books which consisted of 127 native and 73 translated books that were registered in Ali Dayı Children's Library during the first three months of 2018 were analyzed. The analysis of the books was carried out by means of 'Children's Rights Based Book Analysis Form' created by the researcher was used. The final form of the previously mentioned form was given by consulting five experts. The main category was decided to be 'children's rights' which consisted of four sub categories: right to life, right to develop, right to protection and right to participate which were decided considering 'Children's Rights Convention'. During the analysis of the books the main word and sentences associated with the main word were taken into consideration. The rank of inclusion of children's rights in the books was identified by the calculation of frequencies after the analysis of the data collected for this study. The findings indicated that among 200 books, 92 did not include any rights clauses. Of remaining 108 books, 135 books included development rights, 68 included right to life, 26 included protections rights and 13 included participation rights. The mostly highlighted right among child's right to development was right to education.
Key Words: Children's Libraries, Children's Literature, Children's Books, Children's Rights, Children's Rights Convention