Fonolojik farkındalığı yeterli olan ve olmayan çocukların ev erken okuryazarlık ortamlarının karşılaştırılması
Comparison of home early literacy environments of children with and without sufficient phonological awareness
Yazar: CEMAL ÖKTEN
Danışman: DOÇ. DR. EVRİM GERÇEK
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Erken okuryazarlık becerileri = Early literacy skills ; Erken okuryazarlık becerileri = Early literacy skills ; Fonolojik farkındalık = Phonological awareness ; Fonolojik farkındalık = Phonological awareness ; Ses bilim = Phonology ; Çocuklar = Children

Özet:
Bir erken okuryazarlık becerisi olan fonolojik farkındalık ile ev erken okuryazarlık ortamı çocukların resmi okuma gelişimi ve başarısı için önemli yordayıcılar olarak bilinmektedir. Fonolojik farkındalık becerilerinde güçlük yaşayan çocukların harf – ses ilişkisi kuramaması nedeni ile okuryazarlık becerilerini edinip geliştirememesinden kaynaklanan sorun ileriki yıllarda kötü okuyucu olma eğilimi göstermelerine neden olabilmektedir. Bu araştırma kapsamında, fonolojik farkındalık becerileri yetersiz olan çocukların fonolojik farkındalık eğitimine ek olarak ev erken okuryazarlık ortamlarının değerlendirilip mevcut problemlerin belirlenmesi ve katılımcıların yaşları kontrol edildiğinde fonolojik farkındalık yetersizliği olan ve olmayan okul öncesi çocuklarının ev erken okuryazarlık ortamlarının betimsel olarak incelenmesidir. Çalışma kapsamında fonolojik farkındalık becerileri yeterli olan ve olmayan 60-72 ay aralığındaki çocukların ev erken okuryazarlık ortamlarının ve fonolojik farkındalık değişkenlerinin birbirleri ile olan ilişkileri katılımcıların ev erken okuryazarlık ortamlarını ebeveynlerinin vermiş oldukları bildirimlere dayalı bir şekilde ölçmeye yarayan Ev Erken Okuryazarlık Ortamı Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların fonolojik farkındalık düzeylerini belirleyebilmek ve gruplara ayırabilmek için Erken Okuryazarlık Testi Sesbilgisel Farkındalık alt ölçeği kullanılmıştır. Çalışma fonolojik farkındalığı yeterli olan 19 çocuk ve fonolojik farkındalığı yeterli olmayan 19 çocuk olmak üzere toplamda 38 çocuk ile yürütülmüştür. Elde edilen verilere ilişkin yapılan T-testi ve Mann-Whitney U testi analizleri sonucunda fonolojik farkındalık becerileri yetersiz olan katılımcıların ev erken okuryazarlık ortamları fonolojik farkındalık becerileri yeterli olan akranlarının ev ortamlarından anlamlı bir şekilde düşük olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
Phonological awareness, which is an early literacy skill, and home early literacy environment are known as important predictors for children's formal reading development and success. The problem arising from the inability of children who have difficulties in phonological awareness skills to acquire and develop their literacy skills due to the inability to establish letter-sound relationships may cause them to tend to be poor readers in the future. Within the scope of this research, it is a descriptive analysis of the home early literacy environments of preschool children with and without phonological awareness when the ages of the participants are controlled. Within the scope of the study, the relationships between home early literacy environments and phonological awareness variables of children aged 60-72 months with or without sufficient phonological awareness skills were evaluated with the Home Literacy Environment Scale, which is used to measure the home early literacy environment of the participants based on the notifications given by their parents. The Early Literacy Test Phonological Awareness subscale was used to determine the phonological awareness levels of the participants and to divide them into groups. The study was carried out with a total of 38 children, including 19 children with sufficient phonological awareness and 19 children with insufficient phonological awareness. As a result of the T-test and Mann-Whitney U test analyzes of the data obtained, it was concluded that the home early literacy environments of the participants with insufficient phonological awareness skills were significantly lower than the home environments of their peers with sufficient phonological awareness skills.