Munzur Üniversitesi akademisyenlerinin bilgi kaynağı kullanım tercihleri ve bilgi arama davranışları üzerine bir araştırma
A study on the information source use preferences and information searching behaviors of Munzur University academicians
Yazar: KADİR ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. FATOŞ SUBAŞIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management

Özet:
Bilgi çağı olarak adlandırılan günümüzde, bilgiye erişim ve kullanım süreçleri giderek daha önemli hale gelmektedir. Özellikle üniversiteler gibi bilgi üretiminin ve aktarımının merkezlerinde, akademisyenlerin bilgiye ulaşma ve bu bilgiyi öğrencilere aktarma süreçleri, eğitim kalitesi açısından kritik bir role sahiptir. Bu bağlamda, akademisyenlerin bilgi arama davranışlarının anlaşılması, eğitim sürecinin etkinliğini artırmak için önemli bir adımdır.
Bu çalışmanın amacı, Munzur Üniversitesi akademisyenlerinin bilgi kaynağı kullanım tercihleri ve bilgi arama davranışlarını incelemek ve anlamaktır. Araştırmanın odak noktası, akademisyenlerin bilgiye ulaşma yöntemleri, bilgi kaynaklarını tercih etme eğilimleri, bilgiye erişim sürecinde karşılaştıkları zorluklar ve bilgi arama davranışlarını etkileyen faktörlerdir. Bu çalışma, Munzur Üniversitesi'nde görev yapan akademisyenlerin bilgi arama davranışlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Bilgiye erişim süreçlerinin karmaşıklığını ve önemini anlamak, akademik performansı ve öğrenci başarısını artırmak için hayati öneme sahiptir. Bu tez çalışması, akademisyenlerin bilgi arama davranışlarını anlamak, kullanılan kaynakları ve stratejileri belirlemek ve bu davranışların öğretim ve araştırma süreçlerine olan etkilerini değerlendirmek amacıyla bir durum çalışması olarak tasarlanmıştır.
Araştırmanın ilk kısmında kavramsal ve kuramsal çerçeveyi oluşturabilmek amacıyla literatür taraması yapılmış olup, genel olarak gereksinim kavramı, bilgi gereksinimi, akademisyenlerin bilgi gereksinimleri, bilgi arama davranışı, bilgi arama davranışını etkileyen nedenler, akademisyenlerin bilgi arama davranışları ve akademisyenlerin bilgi arama davranışlarıyla ilgili dünyada ve Türkiye'de yapılan çalışmalar ele alınmıştır.
Araştırmanın evrenini Munzur Üniversitesinde görev yapan ve 489 kişiden oluşan akademisyenler oluşturmuştur. Araştırmada örneklem seçilmeyip evrenin tamamı ele alınmıştır. Sosyal-demografik bilgilerin toplanacağı anket formu ve öğretim üyelerinin bilgi arama davranışlarını belirlemek için oluşturulan anket formu çalışma evrenini oluşturan akademisyenlerin tamamına elektronik ortamdan mail yoluyla iletilmiştir. Toplamda 24 sorudan oluşan anket formunu üniversitenin farklı bölümlerinde ve farklı statülerde görev yapan 326 öğretim elamanı cevaplamıştır. Elde edilen veriler ışığında her bilim dalında görev yapan akademisyenlerin gereksinim duyduğu bilgi ve bilgi arama sürecindeki benzer yönlerin ve farklılıklarının ortaya konması amaçlanmıştır.
Araştırma sonucunda, bilimsel gelişmelerin neticesi olan bilişim teknolojilerinin bilgi arama davranışında önemli rol aldığı, Munzur Üniversitesi'nde görev yapan akademisyenlerin bilgi arama alışkanlıklarını ve bilimsel araştırma tercihlerini değiştirdiği öte yandan bilgi merkezlerinin hizmet politikalarını da ciddi anlamda değiştirdiği ortaya çıkmıştır.

Abstract:
In today's era, often referred to as the age of information, access to and utilization of knowledge processes are becoming increasingly crucial. Particularly in centers of knowledge production and dissemination such as universities, the processes through which academic staff access information and convey it to students play a critical role in the quality of education. In this context, understanding the information-seeking behaviors of academic staff is an important step towards enhancing the effectiveness of the educational process.
The aim of this study is to examine and understand the information-seeking behaviors of academic staff at Munzur University. The focus of the research includes the methods through which academic staff access information, their tendencies in preferring information sources, the challenges they encounter in the process of accessing information, and the factors influencing their information-seeking behaviors. This study aims to investigate the information-seeking behaviors of academic staff at Munzur University. Understanding the complexity and importance of information access processes is crucial for enhancing academic performance and student success. This thesis is designed as a case study to understand the information-seeking behaviors of academic staff, identify the sources and strategies utilized, and evaluate the impact of these behaviors on teaching and research processes.
To establish the conceptual and theoretical framework in the initial part of the research, a literature review was conducted. Generally, the concept of needs, information needs, academic information needs, information seeking behavior, factors influencing information seeking behavior, academic information seeking behaviors, and studies conducted worldwide and in Turkey regarding academic information seeking behaviors were addressed.
The population of the study consisted of 489 academic staff members employed at Munzur University. In the research, no sample was selected, and the entire population was included. Survey forms were sent electronically via email to all academic staff members comprising the study population, including a questionnaire for collecting socio-demographic information and another questionnaire designed to determine the information-seeking behaviors of the academic staff. A total of 326 academic staff members from different departments and with different statuses within the university responded to the survey, which consisted of 24 questions. The aim was to reveal the similarities and differences in the information needs and information-seeking processes of academic staff members in each field of study based on the data obtained.
As a result of the research, it has been revealed that information technologies, which are the result of scientific advancements, play a significant role in information-seeking behavior. It was found that academic staff members at Munzur University have changed their information-seeking habits and scientific research preferences due to these technological advancements. Additionally, it was observed that the service policies of information centers have been significantly altered as well.