Anadolu'da II. Sofistik Dönem: Sofist retor ve filozofların kamusal alandaki etkinlikleri
The Second Sophisticin Anotolia: Public activities of sophists,rhetors and philosophers
Yazar: ELİF AKGÜN KAYA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ADAK ; PROF. DR. HASAN ASLAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Eski Çağ = Old Age ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Felsefeciler = Philosophers ; Kamusal alan = Public space ; Retor = Rhetor ; Sofist = Sophist ; Sofist felsefe = Sophist philosophy

Özet:
Philostratos, Roma yönetimi altındaki Anadolu topraklarında Eski Hellen kültürünün yeniden uyanışını, II. Sofistik Hareket olarak adlandırmıştır. Anadolu menşeili bu harekette sofist, retor ve filozoflar sosyal kişilikleriyle ön plana çıkmışlardır. Üstlendikleri resmi görevler, zenginlikler ve açtıkları okullarda verdikleri derslerle kentlerine hem ekonomik hem de sosyal açıdan önemli ölçüde katkıları olmuştur. "Anadolu'da II. Sofistik Dönem: Sofist, Retor ve Filozofların Kamusal Alandaki Etkinlikleri" başlıklı bu tez çalışmasında epigrafik, nümizmatik ve edebi kaynaklar aracılığıyla bilinen sofist, retor ve filozofların toplumsal ve siyasal rolleri, resmi görevleri, kentlerine sağladıkları faydalar ve aile bağları saptanıp bu kişilerin kamusal alandaki etkinlikleri ve sosyal statüleri saptanmaya çalışılmıştır..
II. Sofistik Dönem'in önemli kişilikleri olan sofist ve retorlarla ilgili ilk bilgileri Philostratos'un Bion Sophiston (βίοι σοφιστῶν) adlı eserinden öğrenilmektedir. Ayrıca bu dönem en önemli bilgi kaynağı Philostratos olduğu için kendisi ve eserleri hakkında bilgilendirme yapılması uygun görülmüştür. II. Sofistik Dönem, MÖ. V.–IV. yüzyıl Yunan dünyasına bir özlemin sonucu olarak ortaya çıktığı ve dönem II. Sofistik olarak adlandırıldığı için, Klasik Dönem'deki sofistlerle II. Sofistik Dönem'deki sofistlerin bir karşılaştırılması yapılmış ve iki dönem arasındaki farklılıklar, benzer yönler ortaya konulmuştur. Bu dönemde eğitim alanında, toplumsal ve siyasal hayatta ön plana çıkan sofist, retor ve filozoflar edebi kaynaklar ve epigrafik malzeme ışığında sınıfsal olarak birbirinden ayırt edilmeye ve mesleki olarak aralarındaki farklılıklar saptanmaya çalışılmıştır. 
MS. I-III. yüzyıllar arasında Anadolu kökenli sofist, retor ve filozoflarla ilgili epigrafik belgeler ve antik kaynaklar derlendiğinde çok az kişi dışında bu kişilerin, toplumun en seçkin ve zengin ailelerinin üyeleri olup soylu bir kökene sahip oldukları tespit edilmiştir. Pek çoğunun ailesi Roma İmparatorluğu ile ilişki içinde olup Roma vatandaşlık hakkını elde etmiştir. Bazı sofist ve retorlar senator sınıfına yükselmiş ve çocukları içinde böyle bir kariyerin yolunu açmışlardır. Hem zengin ve ünlü olmaları hem de imparatorlarla yakın ilişkiler kurmuş olmalarından dolayı kentler bu kişilerin kamusal görevleri üstlenmelerini beklemiştir. Yazıtlar ve antik kaynaklar aracılığıyla bu kişiler bulundukları elit tabaka içinden sıyrılıp gerek kendi kentlerinde gerekse vatandaşı oldukları kentlerde pek çok kamusal görev başarılı bir şekilde yerine getirmiş oldukları saptanmıştır.
Sonuç olarak edebi kaynaklar, epigrafik ve nümizmatik belgeler sofist, retor ve filozofların geldikleri aile ve aldıkları eğitim sonucunda, kamusal yükümlülükleri ait oldukları toplumsal sınıf içinde dikkat çekici bir şekilde başarıyla yerine getirmiş olduklarını göstermektedir.


Anahtar Kelimeler: II. Sofistik Dönem, Sofist, Retor, Filozof, Memuriyet.

Abstract:
Philostratus describes the Second Sophistic period as a revival of Ancient Greek civilization in Asia Minor under the Roman Empire. Sophists, rhetors and philosophers made a great contribution both to the municipal finance and economics through the archai which required disbursement from the own wealth for the public expenditures and and to the social life in the poleis through the schools they managed. This dissertation contributes significantly to the better understanding of the social and political impact of the sophists, rhetors and philosophers investigating their official duties, benefactions and genealogical ties in the light of the epigraphic and numismatic evidence and the literary sources. 
The main literary source on the Second Sophistic Period is Philostratos' work Bioi Sophiston (Βίοι Σοφιστῶν). For the better comprehension of the spirit of the period which is called "The Second Sophistic", while it emerged from the yearning for the Ancient Greek World of the third and fourth centuries B.C., this dissertation compares the prominent individuals of both periods and reveals the similarities and differences between them. The outstanding figures active in education, social and political life of this period are classified according to their social strata. The differences between their vocational activities are also determined. 
The epigraphic and numismatic evidence and the literary sources on the sophists, rhetors and philosophers of Anatolian origin between the first and third centuries A.D. shows that they were mostly the members of elite families. Most of them had also the Roman citizenship and close relations with the Roman authorities. Because of their wealth, reputation and close relations with Rome, the cities expected from them to get involved in the public services and finances. The inscriptions and the literary sources reveal also that they took some responsibilities for the sake of their communities and also served as an administrator for the poleis. 
Consequently the sophist, rhetors and philosophers being members of the most prominent and the wealthiest families had so excellent education that they undertook so many public services with a remarkable success and distinguished themselves through excellent benefactions. 


Keywords: Second Sophistic, Sophist, Rhetor, Philosopher, Municipal and Provincial Magistracies.