Çocuk acil servisine 2017-2019 yılları arasında başvuran zehirlenme olgularının değerlendirilmesi
Evaluation of poisoning cases applied to the children's emergency department between 2017-2019
Yazar: AHU ÇOLAK
Danışman: PROF. DR. MEDİNE AYŞİN TAŞAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Zehirlenmeler = Poisonings ; Çocuk acil servisi = Pediatric emergency medicine ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; İntihar = Suicide

Özet:
Giriş: Acil durum gerektiren çocukluk çağı zehirlenmeleri dünya çapında halen önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bu çalışmada, çocuk acil servisine başvuran çocuklarda zehirlenme olgularının üç yıllık dönemde geriye dönük olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 1 Ocak 2017 ile 31 Aralık 2019 tarihleri arasında Sağlık Bakanlığı Ankara SUAM Çocuk Acil Servisine kazara ya da özkıyım amaçlı zehirlenme nedeni ile başvuran 0-18 yaş aralığındaki toplam 1224 hasta geriye dönük olarak değerlendirildi. Zehirlenme nedeniyle hastaneye başvuran hastalardan besin zehirlenmeleri, hayvan ve böcek ısırıkları, uyuşturucu ve alkol alımı ile başvuran hastalar çalışma dışında tutuldu. Dahil etme kriterlerini karşılayan ve dosya kayıtları tam olan 1113 hasta araştırmaya dahil edildi.
Veriler SPSS Version 22 for Windows aracılığı değerlendirildi. Niceliksel veriler dağılım açısından Kruskal Wallis testi ile değerlendirildi. Dağılımlar normal olmadığı için Mann Whitney U testi kullanıldı. Niteliksel verilerin karşılaştırılması için Pearson Ki- Kare testi ve Fisher's Exact test kullanıldı. P değeri 0,05'den küçük olduğunda istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. 
Bulgular: Zehirlenme olgularının sıklığı %0,5 olarak saptandı. Hastaların yaş ortancası 4 yıl olup %53,5'i 0-5 yaş, %12,7'si 6-12 yaş ve %33,9'u 13 yaş ve üzerinde idi. Hastaların %56,1'i kız ve %43,9'u erkekti. Kızların yaş ortancası 11 yıl, erkeklerin yaş ortancası 3 yıl olarak saptandı. Olguların %57,4'ünün ilk iki saat içinde hastaneye başvurduğu saptandı. Olguların %61,5'inin ilaç alımı [en sık neden parasetamol zehirlenmesi (%12)], %23,5'inin madde alımı [en sık neden deterjan (%27,6)] ve %14,9'unun karbonmonoksit maruziyeti ile başvurduğu saptandı. Madde maruziyeti olan olguların yaş ortancası, ilaç alımı ve karbonmonoksit zehirlenme olgularına göre istatistiksel olarak daha küçük saptandı (sırası ile, p=0,001; 0,001). Zehirlenme nedenlerinin %73,5'i kaza; %26,5'i özkıyım olarak saptandı. Olguların ortanca yaşı kaza ile zehirlenenlerde 3 yıl, özkıyımda 16 yıl olarak saptandı (p=0,001). Özkıyım ve kaza ile zehirlenen olguların kız/erkek oranları değerlendirildiğinde kızlarda özkıyım ile başvuru istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptandı (p=0,001). Takip edilen hiçbir olguda ölüm ile sonuçlanma olmadığı saptandı.
Sonuç: Bu çalışmada, küçük yaş grubundaki erkek çocuklarda kaza sonucu zehirlenme oranı ve ergen yaş grubundaki kız çocuklarda özkıyım girişimi yüksek saptandı. En sık zehirlenme nedeni olarak ilaçlar, deterjan/korozif maddeler/tarım ilaçları ve karbonmonoksit zehirlenmesi saptandı. Evde küçük yaş grubundaki çocukların ulaşabileceği yerde ilaçların olması, bakıcıların aşırı doz ilaç vermesi ve aşındırıcı veya aşındırıcı olmayan temizlik maddeleriyle çocukların teması zehirlenmenin en yaygın nedenleri olarak gözlenmektedir ve buna yönelik önlemler alınmalıdır. Ergenlik çağındakilerden, özellikle kızlar için daha çok birey, aile ve tüm toplumu kapsayan eğitimlerin verilmesi, ergen ruh davranışına yönelik psikoloji ve psikiyatri anabilim dallarıyla birlikte daha çok rehabilitasyon programlarının düzenlenmesi gerekmektedir. Alınabilecek basit önlemlerle çocukluk çağının önemli bir hastalık ve ölüm nedeni olan zehirlenmelerin önlenmesi sağlanacaktır. 
Anahtar kelimeler: Çocuk; Çocuk Acil; Özkıyım; Zehirlenme.

Abstract:
Introduction: Childhood poisoning that requires emergency is still an important public health problem worldwide. In this study, it was aimed to retrospectively evaluate the children with poisoning admitted to emergency department in a three year period.
Materials and Methods: In our study, a total of 1224 patients between the ages of 0-18 who were admitted to Pediatric Emergency Department of Ministry of Health, Ankara Health Research and Application Center for accidental or suicidal poisoning between January 1, 2017 and December 31, 2019 were evaluated retrospectively. Patients admitted to the hospital for poisoning with food poisoning, animal and insect bites, drug and alcohol intake were excluded from the study. 1113 patients who met the inclusion criteria and had complete file records were included in the study. 
Data were evaluated using SPSS Version 22 for Windows. Quantitative data were evaluated in terms of distribution using the Kruskal Wallis test. Since the distributions were not normal, Mann Whitney U test was used. Pearson Chi-Square test and Fisher's Exact test were used to compare qualitative data. When the p value was less than 0.05, it was considered statistically significant.
Results: The frequency of poisoning cases was 0.5%. The median age of the patients was 4 years, 53.5% were 0-5 years old, 12.7% were 6-12 years old and 33.9% were 13 years and over. 56.1% of the patients were girls and 43.9% were boys. The median age of girls was 11 years, and the median age of boys was 3 years. It was found that 57.4% of the cases applied to the hospital within the first two hours. It was determined that 61.5% of the cases were admitted with drug intake [most common cause paracetamol poisoning (12%)], 23.5% with substance intake [most common cause detergent (27,6%)] and 14.9% with carbon monoxide exposure. The median age of the patients with substance intake was statistically lower than the median age of the patients with drug intake and carbon monoxide exposure (p=0,001; 0,001, respectively). The causes of the poisoning were accident in 73.5% and suicide in 26.5%. The median age of the patients was 3 years in those who were poisoned by accident and 16 years in suicide (p = 0.001). When the male / female ratios of the cases who were poisoned by suicide and accident were evaluated, it was found that the female admission with suicide was statistically significantly higher (p = 0.001). No death was found in any of the cases followed.
Conclusions: In this study, the rate of accidental poisoning was high in young boys and girls in the older age group were prone to suicide attempts. Drugs, detergents / corrosive substances / pesticides and carbon monoxide poisoning were the most common causes of poisoning. The most common causes of poisoning are the presence of drugs within the reach of young children at home, drugs given in overdose by caregivers and children's contact with abrasive or non-abrasive cleaning materials, and precautions should be taken for this. For adolescents, especially for girls, it is necessary to provide more individual, family and society-based training, and more rehabilitation programs should be organized together with psychology and psychiatry departments for adolescent mental behavior. With the simple precautions that can be taken, prevention of poisoning, which is an important cause of illness and death in childhood, will be provided.
Key words: Children; Children's Emergency; Suicide; Poisoning.