Kronik hemodiyaliz hastalarında depresyon ve anksiyete düzeyleri
Depression and anxiety levels in chronic hemodialysis patients
Yazar: MERVE DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. FARUK AKSOY ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENOL ARDIÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Trabzon Kanuni Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Depresyon = Depression ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
GİRİŞ: Diyalize giren hastaların yaşam kalitesinde ciddi düzeyde bir bozulmadan bahsetmek mümkündür. Bu bozulma en çok fiziksel ve psikolojik strese maruziyet ile ön plana çıkmaktadır. Diyaliz hastalarında karşılaşılan psikiyatrik sorunların başında ise depresyon ve anksiyete bozuklukları gelmektedir. Çalışmamızda Trabzon ilinde belirlenen hemodiyaliz ünitelerinde tedavi gören hastaların depresyon ve anksiyete oranlarını tespit etmeyi, demografik özelliklerin ve değişkenlerin bu oranları ne düzeyde etkilediğini belirlemeyi hedefledik.
MATERYAL VE METOD: Çalışmamız Ocak 2021 ve Ocak 2022 tarihleri arasında Trabzon Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesi, Trabzon Fatih Devlet Hastanesi ve Özel Trabzon Diyaliz merkezlerinde yürütülen kesitsel bir çalışmadır. Çalışmaya gönüllü 320 kişi dahil edildi. Sosyodemografik verileri içeren anket, Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) uygulandı.
BULGULAR: Çalışmamızda diyalize giren katılımcıların yaş ortalaması 62,4 ± 14,0 yıldı. Bu hastalardan 132'si (%41,2) kadın, 188'i (%58,8) ise erkekti. Çalışmamızda diyalize giren hastalarda depresyon sıklığı %10 (32), anksiyete sıklığı %13,9 (23); depresif belirtiler gösteren hasta oranı %41,2 (132); anksiyete belirtisi gösteren hasta oranı %22,8 (73) olarak saptanmıştır. Ölçek puanlarına göre hastaların %18,8'inde (60) hafif anksiyete, %3,8'i (12) orta anksiyete, %0,3'ü (1) ağır anksiyete belirtileri olduğu bulunmuştur. Diğer yandan yine ölçek puanlarına göre hastaların %31,2'sinde (100) ise hafif düzeyde depresyon, %9,4'ünde (30) orta düzeyde depresyon, %0,6'sında (2) ağır düzeyde depresyon olduğu saptandı.
SONUÇ: Çalışmamızda diyalize giren hastalarda BDÖ ve BAÖ puanlarına göre anksiyete ve depresyon sıklığı artmıştır. Aynı şekilde BDÖ ve BAÖ puanlarına göre depresyon ve anksiyete belirtisi gösteren diyaliz hasta sıklığı ise daha yüksek oranlarda artmış bulunmuştur. Hastaların hafif depresyon ve anksiyete belirtileri bu sürecin yönetiminde gözden kaçabilmektedir. Bu da tedaviye uyumu ve hastalığın yönetimini kötü yönde etkilemektedir. Diyaliz hastalarının kronik hastalıklarının iyi yönetilmesinin yanında iyi psikolojik danışmanlık almaları da gerekmektedir. Biyopsikososyal yaklaşımı esas alan aile hekimleri diyaliz hastalarında depresyon ve anksiyete belirtilerini iyice sorgulayarak tanı, tedavi ve takip süreçlerini iyi yönetmeleri ve bu konudaki farkındalıklarının artması gerektiği sonucuna varılmıştır. 
ANAHTAR KELİMELER: Anksiyete, depresyon, diyaliz, kronik böbrek hastalığı.

Abstract:
INTRODUCTION AND OBJECTIVE: It is possible to talk about a serious deterioration in the life pattern of patients on dialysis. This deterioration is most prominent with exposure to physical and psychological stress. The main psychiatric problems encountered in dialysis patients are depression and anxiety disorders. In our study, we aimed to determine the depression and anxiety rates of the patients treated in the hemodialysis units in Trabzon, and to determine to what extent demographic characteristics and variables affect these rates.
MATERIAL AND METHODS: Our study is a cross-sectional study conducted in Trabzon Kanuni Training and Research Hospital Hemodialysis Unit, Trabzon Fatih State Hospital and Trabzon Private Dialysis Centers between January 2021 and January 2022. 320 volunteers were included in the study. A questionnaire containing sociodemographic data, Beck Depression Inventory (BDI) and Beck Anxiety Inventory (BAI) were applied.
RESULT: The mean age of the participants on dialysis in our study was 62,4 ± 14,0 years. Of these patients, 132 (41,2%) were female and 188 (58,8%) were male. In our study, the frequency of depression was 10% (32) and the frequency of anxiety was 13,9% (23) in patients undergoing dialysis; the rate of patients with depressive symptoms was 41,2% (132); The rate of patients showing anxiety symptoms was 22,8% (73). According to the scale scores, 18,8% (60) of the patients had mild anxiety, 3,8% (12) had moderate anxiety, and 0,3% (1) had severe anxiety symptoms. On the other hand, according to the scale scores, 31,2% (100) of the patients had mild depression, 9,4% (30) had moderate depression, and 0,6% (2) had severe depression.
CONCLUSİON: In our study, the frequency of anxiety and depression increased according to BDI and BAI scores in patients undergoing dialysis. Likewise, the frequency of dialysis patients showing depression and anxiety symptoms according to BDI and BAI scores was found to increase at higher rates. This adversely affects adherence to treatment and management of the disease. In addition to good management of chronic diseases of dialysis patients, they also need to receive good psychological counseling. Based on the biopsychosocial approach, it was concluded that family physicians should thoroughly question the symptoms of depression and anxiety in dialysis patients, and manage the diagnosis, treatment and follow-up processes well, and increase their awareness on this issue.
KEYWORDS: Anxiety, depression, dialysis, chronic kidney disease