Yoğun bakım ünitesinde takip edilen non-diyabetik COVID-19 hastalarında insülin ihtiyacının mortalite ve morbidite üzerine etkisi
The effect of insulin need on mortality and morbidity in patients with non-diabetic COVID-19 followed in the intensive care unit
Yazar: KADİR YEŞİLDAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FETHİ GÜLTOP
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Hiperglisemi = Hyperglycemia ; Ketosteroidler = Ketosteroids ; Kortikosteroidler =   ; Morbidite = Morbidity ; Mortalite = Mortality ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; İnsülin = Insulin

Özet:
Giriş ve Amaç: COVID-19 asemptomatik olabileceği gibi mortal
seyredebilen pandemiye sebebiyet vermiş bir hastalıktır. Kortikostreoidler tedavide
önemli yer tutarak mortalite ve morbiditeyi azalttığı bilinmektedir. DM tanısı olsun
ve ya olmasın COVID-19 hastalarında; viral enfeksiyona bağlı insülin rezistansı,
pankreas beta hücreleri hasarı ve kortikosteroid kullanımı sonucu kan şekeri
regülasyonunda zorluklar yaşanmaktadır. Çalışmamızda yoğun bakım ünitesinde
takip edilen non-diyabetik COVID-19 hastalarında oluşan insülin ihtiyacının
mortalite ve morbidite üzerine etkisini belirlemek, insülin ihtiyacı ile hastalığın
şiddetinin korelasyonunun araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: 1 Eylül 2020 ve 31 Mayıs 2021 tarihleri arasında, TC
Sağlık Bakanlığı Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi yoğun bakım ünitesinde
COVID-19 tanısı ile yatış yapılan, daha önceden bilinen Diabetes Mellitus tanısı
olmayan 18 yaşından büyük hastalar dahil edildi, yoğun bakımdaki yatış sürecinde
24 saatten fazla insülin kullanım ihtiyacı olan hastalar ile insülin ihtiyacı olmayan
hastalar karşılaştırıldı. Demografik veriler ve internasyon skorlamaları, insülin
ihtiyacının dozu başlanma zamanı ve süresi, kullanılan kortikosteroid dozu başlanma
zamanı ve süresi, mekanik ventilatör ihtiyacı, antiviral ve immünmodülatör tedaviler,
prognostik laboratuvar belirteçleri, enfeksiyon parametreleri değerlendirildi, 1.3 ve 6.
Ay mortalite ve DM tanıları araştırıldı. Çalışmanın istatistiksel analizinde Statistical
Package for Social Sciences (SPSS) Version 22.0 (SPSS inc., Chicago, IL, ABD)
istatistik programı kullanıldı. Tüm analizlerde p<0,05 (iki yönlü) değerler
istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Non-diyabetik COVID-19 tanılı insülin ihtiyacı olan grupta,
insülin ihtiyacı olmayan grupla karşılaştırıldığında SOFA (p=0,001), APACHE II

12

(p<0,001), SAPS II (p=0,041) skorları daha yüksekti. İnsülin ihtiyacı olan grupta
invaziv mekanik ventilasyon ihtiyacı (p=0,022), non-invaziv mekanik ventilatör gün
sayısı (p<0,001), invaziv mekanik ventilatör gün sayısı daha uzundu. Kullanılan
kortikosteroid cinsinin insülin ihtiyacı üzerine etkisi gözlenmedi ancak >1
mg/kg/gün metilprednizolon ve eşdeğer doz deksametazon uygulanan hastalarda
insülin ihtiyacı daha fazla saptandı (p=0,002). Prognostik laborotuvar
belirteçlerinden sadece yatış süreci boyunca ölçülen en yüksek CRP değeri insülin
ihtiyacı olan hastalarda anlamlı yüksek saptandı (p=0,001). İnsülin ihtiyacı olan
hastalarda hastane yatış süresi (p<0,001), YBÜ yatış süresi (p<0,001) daha uzun
saptandı. Hastane içi mortalitede iki grup arasında anlamlı fark görülmezken 6 aylık
mortalite insülin ihtiyacı olan grupta daha yüksekti (p=0,022). İnsülin ihtiyacı
olmayan grupta 6 aylık yeni DM tanısı oranı %4,2 iken insülin ihtiyacı olan grupta
%31,1 saptanarak aradaki fark anlamlı saptandı (p=0,001).
Sonuç: Non-diyabetik COVID-19 hastalarının YBÜ takiplerinde insülin
ihtiyacı tüm nedenlere bağlı 6 aylık mortalite riskini artırmaktadır. Bununla birlikte
kullanılan kortikosteoid cinsinden bağımsız olarak 1 mg/kg'dan daha fazla
metilprednizolon veya eşdeğer doz deksametazon kullanımı kan şekeri
regülasyonunu daha fazla bozarak insülin ihtiyacını artırmaktadır. Kortikosteroidler,
SARS-CoV-2'nin doğrudan pankreas beta hücre hasarı ve COVID-19'un
oluşturduğu hiperinflamasyona bağlı stres hiperglisemisi nedeniyle oluşabilecek
insülin ihtiyacı sonucunda hastalar taburculuk sonrası yüksek oranda DM tanısı
alabilmektedir, bu hastalar yakın takip edilmeli ve anti-diyabetik tedavi açısından
değerlendirilmelidir.

Abstract:
İntroduction and Aim: COVID-19, is a disease that can be asymptomatic or
even fatal, leading to a pandemic. It is known that corticosteroid has an important
place in the treatment process and reduces mortality and morbidity. In COVID-19
patients with or without a diagnosis of DM; as a result of insulin resistance due to
viral infection, damage to pancreatic beta cells and corticosteroid use, difficulties are
experienced in blood glucose regulation. In our study, it was aimed to determine the
effect of insulin requirement on mortality and morbidity in non-diabetic COVID-19
patients followed in the intensive care unit, and to investigate the correlation between
insulin requirement and the severity of the disease.
Material and Method: Between September 1, 2021 and May 31, 2021, the
patients older than 18 years of age who were hospitalized in the intensive care unit of
TR Ministry of Health Prof Dr Cemil Tascioglu City Hospital with the diagnosis of
COVID-19 and without a previous diagnosis of diabetes mellitus were included.
Patients who need more insulin use and those who do not need insulin were
compared. Demographic data and hospitalization scores, starting time and duration of
insulin therapy, type of corticosteroid used, starting time and duration of
corticosteroid dose, mechanical ventilator need, antiviral and immunomodulatory
treatments, prognostic laboratory markers, infection parameters were evaluated, 1.3
and 6 months mortality and DM diagnoses were investigated. Statistical Package for
Social Sciences (SPSS) Version 22.0 (SPSS inc., Chicago, IL, USA) statistical
program was used in the statistical analysis of the study. In all analyses, p<0.05 (two-
sided) values were considered statistically significant.
Results: SOFA (p=0.001), APACHE II (p<0.001), SAPS II (p=0.041) scores
were higher in the group with non-diabetic COVID-19 diagnosis who needed insulin
compared to the group who did not need insulin. In the group requiring insulin, the

14

need for invasive mechanical ventilation (p=0.022), the number of non-invasive
mechanical ventilator days (p<0.001), and the number of invasive mechanical
ventilator days were longer. The effect of the type of corticosteroid used on insulin
requirement was not observed, but the insulin requirement was found to be higher in
patients who were administered >1 mg/kg/day methylprednisolone and equivalent
dose dexamethasone (p=0.002). Among the prognostic laboratory markers, only the
highest CRP value was found to be significantly higher in patients who needed
insulin (p=0.001). Hospitalization time (p<0.001) and ICU length of stay were found
to be longer in patients who needed insulin (p<0.001). While no significant
difference was observed between the two groups in in-hospital mortality, 6-month
mortality was higher in the group requiring insulin (p=0.022). While the rate of 6-
month new DM diagnosis was 4.2% in the group who did not need insulin, it was
31.1% in those who needed insulin, and the difference was significant (p=0.001).
Conclusion: Insulin requirement in ICU follow-ups of non-diabetic COVID-
19 patients increases the risk of 6-month mortality due to all causes. However,
regardless of the type of corticosteroid used, the use of more than 1 mg/kg of
methylprednisolone or equivalent dose of dexamethasone increases the need for
insulin by further disrupting blood glucose regulation. As a result of the insulin
requirement that may occur due to corticosteroids and direct pancreatic beta cell
damage by SARS-CoV-2 and stress hyperglycemia due to hyperinflammation caused
by COVID-19, patients may be diagnosed with DM at a high rate after discharge
from hospital. These patients should be closely followed up and evaluated for anti-
diabetic therapy.