Fen ve teknoloji öğretmenlerinin öğretim stillerinin ve yapılandırmacı öğrenme ortamına ilişkin algılarının öğretim uygulamalarına etkileri
The effects of teachers? teaching styles and perceptions about teaching in a constructivist environment on their teaching is the focus
Yazar: HATİCE MERTOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYLA GÜRDAL
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen ve teknoloji dersi = Science and technology course ; Yapılandırmacı öğretim yöntemi = Constructivist teaching method ; Öğretim stilleri = Teaching style ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Bu araştırmada, Fen ve Teknoloji öğretmenlerinin öğretim stillerinin ve yapılandırmacı öğrenme ortamlarına ilişkin algılarının öğretim uygulamalarındaki etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla araştırmada hem nicel hem de nitel teknikleri içeren karma (mixed) metot kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında betimsel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada öğretmenlere öğretim stillerini tespit etmek için Grasha (1996) tarafından geliştirilen ?Öğretim Stili Ölçeği? ile yapılandırmacı öğrenme ortamlarına ilişkin algılarını belirlemek amacıyla Taylor ve Fraser (1991) tarafından geliştirilmiş, Iberra (2005) tarafından düzenlenmiş, Acat ve diğerleri (2007) tarafından Türkçeye uyarlaması ve geçerlik güvenirlik çalışması yapılmış ?Yapılandırmacı Öğrenme Ortamı Ölçeği? uygulanmıştır. Ayrıca çalışmada araştırmacı tarafından hazırlanan yapılandırmacı yaklaşımla ilgili ?Yapılandırmacılık Öz Değerlendirme Anketi? kullanılmıştır. Araştırmanın nitel kısmını oluşturan durum çalışmaları ise Grasha'nın öğretim stili modelindeki dört öğretim stili modelindeki farklı öğretim stiline sahip ve gönüllülük esasına dayanarak 5 öğretmen ile yapılmıştır. Öğretmenlerin dersleri araştırmacı tarafından gözlenmiş, gözlem formları doldurulmuş, dersler kayıt altına alınmış, daha sonra görüşmeler yapılmıştır.Araştırmaya katılan 137 öğretmenden 57'sinin üçüncü grup (kolaylaştırıcı/kişisel model/uzman), 49'unun dördüncü grup (temsilci/kolaylaştırıcı/uzman), 16'sının ikinci grup (kişisel model\uzman\otorite), 15'inin birinci grup (uzman\otorite) öğretim stiline sahip olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin yapılandırmacı öğrenme ortamlarına ilişkin algılarının ölçek ortalamasının üzerinde olduğu, yapılandırmacı öğrenme ortamı düzenleyebilecekleri tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmada öğretmenlerin Fen ve Teknoloji derslerini yapılandırmacı algılama düzeylerinin öğretim stillerine göre farklılaşmadığı sonucu bulunmuştur.Araştırmada durum çalışmasını oluşturan 5 öğretmenden birinin öğretim stilinden farklı bir öğretim stiline ait davranışlar sergilediği, diğer öğretmenlerin ise stillerine uygun davranışlar sergilediği tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmada öğretmenlerin yapılandırmacı öğrenme ortamlarına ilişkin algılarının yapılandırmacı öğrenme ortamı oluşturma düzeyleri ile ilişkili olmadığı sonucu bulunmuştur. Bir öğretmen hariç diğer öğretmenlerin geleneksel yaklaşımla ders işledikleri ve yapılandırmacı yaklaşımın felsefesine ve uygulamalarına hakim olmadıkları sonucu bulunmuştur. Öğretmenlerin yapılandırmacı öğrenme ortamlarına ilişkin algılarının öğretim uygulamalarını etkilemediği tespit edilmiştir.

Abstract:
In the last few years, elementary school curriculum requires a change in teacher?s role in the class based on the constructivist approach to teaching. The effects of teachers? teaching styles and perceptions about teaching in a constructivist environment on their teaching is the focus of this research study. The research study is designed in a mixed method where both qualitative and quantitative techniques were used. Quantitative part of the research study was designed in survey model. Teachers? teaching styles were determined by using ?Scale for teaching styles? developed by Grasha (1996) was used. Teachers? perceptions on constructive teaching environments was determined by using ?Constructivist learning environments scale? which was developed by Taylor and Fraser (1991). The scale was redesigned by Iberra (2005) and translated into Turkish by Acat and others (2007). Acat and others also did validity and reliability study of the scale. Additionally, a questionnaire ?self evaluation form for constructivism? developed by the researcher was used to understand their perceptions. In the qualitative part of the research study, 5 volunteer participants, who reflected 4 different teaching styles according to Grasha, were interviewed. Researcher was a participant observer in the class and took field notes during observations as well as filling an observation scale. Each lesson observed by the researcher were videotaped also.It was determied that 57 out of 137 participants were in the third group , 49 of them were in the fourth group, 16 of them were in the second group and lastly 15 of them were in the first group. Teachers? perceptions on constructivist learning environments were very high and they could prepare this kind of environments. It is also found that teachers? styles of teaching were not influential in their perceptions of constructivist environmentsResearch findings display that one of the participants displayed a teaching style different from determined, where other 4 teachers displayed a teaching style same with the determined one. Additionally, it was found that teachers? perceptions on constructivist environments were not related with their ability to facilitate this kind of environments. Perceptions on constructivist teaching environments did not influence inclass activities of teachers also. All participants, except one, used traditional approach to teaching and displayed no pratice on constructivist approach