Milliyetçilik ve yenileşme hareketlerinin Tanzimat Fermanı sonrasında ortaya çıkan Osmanlıcılık İslamcılık ve Türkçülük üzerindeki etkileri
The effects of nationalism and renovation movements on Ottomanism, Islamiszm and Turkism following the Edict of Reorganization
Yazar: ALTUĞ KURTULUŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ TANSİ
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Küresel Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Milliyetçilik = Nationalism ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlıcılık = Ponottoman ; Tanzimat Fermanı = Tanzimat Fermanı ; Türkçülük = Turkism ; Yenilik hareketleri = Reform movements ; İslamcılık = Islamism

Özet:
Fransız ihtilaliyle on dokuzuncu yüzyılda ortaya çıkan milliyetçilik anlayışı tüm Avrupa kıtasındaki monarşilere büyük darbe indirmiştir. Milliyetçilik, ortaya çıkardığı anayasal düzen, eşitlik ve hürriyet gibi ilkelerle birlikte ulus devlet anlayışının yayılmasında bir araç olarak kullanılmıştır. Milliyetçiliğin ortaya koyduğu bu kavramdan en çok etkilenen monarşik yapılardan biri de Osmanlı Devleti olmuştur. Yapısı gereği çok milletli bir toplumsal düzene sahip olan Osmanlı Devleti, milliyetçilik anlayışının yıkıcı etkisinden kurtulabilmek adına birtakım yenileşme hareketleri içerisine girmiştir. Osmanlı Devleti'nde milliyetçilik ve yenileşme hareketleri bağlamında atılan adımlar, devletin dağılma ve yıkılma sürecindeki en belirgin unsurları olarak belirmiştir. Osmanlı Devleti'ni bu önlemlere iten faktörler; siyasi, ekonomik ve toplumsal alanda yaşanan aksamalar olmuştur. Bu olumsuz tablonun yanında Osmanlı sınırları içerisinde görülen milliyetçi isyanlar sonucunda, Osmanlı idaresi tarafından müdahale kararı alınarak Tanzimat Fermanı ilanı itibariyle yenileşme hareketlerine başlanmıştır.

Bu bağlamda çalışmanın amacı, milliyetçilik anlayışının, Tanzimat Fermanı sonrasında Osmanlı Devleti'nde ortaya çıkan Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülük üzerinde sergilediği etkiyi ve Osmanlı Devleti'nin bu etkiye karşı önlem olarak yürürlüğe koyduğu yenileşme hareketlerini incelenmektedir.

Çalışma ortaya koyduğu sonuçlar doğrultusunda, milliyetçilik anlayışının etkisi altına giren Osmanlı toplumunun, yenileşme hareketleriyle ivme kazanan dönüşüm sürecini ortaya koymayı ve bu iki kavramın birleşerek ortaya çıkardığı sonuçlara da ışık tutmayı amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler: Milliyetçilik, Yenileşme Hareketleri, Tanzimat Fermanı, İslamcılık Osmanlıcılık, Türkçülük

Abstract:
The concept of nationalism, emerged in the 19th century as a result of the French Revolution, dealt a massive blow to every monarchy present in the European continent. Nationalism, owing to the principles like constitutional order, equality and liberty that emerged alongside itself, was utilized as an accessory to the spreading of the concept of nation-states. One of the most effected monarchical entities by these concepts was the Ottoman Empire. The Ottoman Empire, having an intrinsically multi-national social structure, endeavored in a number of renovation movements in order to avoid the devastating effects of the concept of nationalism. The steps taken in coherence with the nationalism and renovation movements have been indicated as being among the most significant contributors to the dissolution and downfall phases of the empire. Disruptions in the political, economic and social stages were the main factors that forced the Ottoman Empire towards these precautions Besides this negative picture, the nationalistic insurgencies by the minorities within the Ottoman borders have led to the administration to take action and, as a result, the Edict of Renovation (Tanzimat Fermanı) was declared and the renovation movement commenced.

In this context, this study aims to explore the effect of nationalism as a concept on the Ottoman Empire and the renovation movement that the Ottoman Empire put into place as a remedy to the said effect.

The results of this study endeavors to shed some light on the acceleration of transformation achieved as a result of the renovation movement taken by the Ottoman Empire that has been exposed to the concept of nationalism, and on the results emerging from the convergence of these couple of concepts, nationalism and renovation.

Keywords: Nationalism, Renovation Movement, Islamizm - Ottomanism, Turkism, Edict of Renovation (Tanzimat Fermanı)