Bir yükleme tarzı olarak farklı kader algıları ve Allah tahayyüleri arasındaki ilişki üzerine bir araştırma
A research on the relationship between different perceptions of fate and imaginations of Allah as a style of attiribution
Yazar: NURGÜL KARADENİZ
Danışman: Prof. Dr. FARUK KARACA
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Nedensel yükleme kuramı = Causal attribution theory

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı farklı kader algıları ile Allah tahayyülleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu çerçevede çalışma, teorik ve ampirik olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde konunun kavramsal incelemesi yapılarak teorik alt yapısı oluşturulmuştur. İkinci bölümde ise tecrübî araştırmadan elde edilen veriler analiz edilerek değerlendirilmiştir.
Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeline göre tasarlanmıştır. Çalışmanın örneklemini, uygun örnekleme yöntemi ile seçilmiş 25-65 yaş arası 444 kadın (%59,4), 303 erkek (%40,6) olmak üzere toplamda 747 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada kişisel bilgi formu, "Farklı Kader Algıları Ölçeği" ve "Allah Tahayyülleri Ölçeği" kullanılmıştır.
Araştırmanın sonucunda farklı kader algıları ile Allah tahayyülleri arasında anlamlı ilişkiler bulgulanmıştır. Elde edilen verilere göre, Ehl-i sünnet kader algısı ile dengeli ve sevgi yönelimli Allah tahayyülü skorları arasında pozitif; ilgisiz ve korku-ceza yönelimli Allah tahayyülü skorları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Cebri kader algısı ile korku-ceza ve sevgi yönelimli Allah tahayyülü skorları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmaktadır. Mutezile kader algısı ile ilgisiz Allah tahayyülü skorları arasında pozitif; dengeli ve sevgi yönelimli Allah tahayyülü skorları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the relationship between different perceptions of fate and the imagination of God. In this framework, the study consists of two parts: theoretical and empirical. In the first part, the theoretical substructure of the subject was formed by making a conceptual analysis of the subject. In the second part, the data obtained from the empirical research are analyzed and evaluated.
The study was designed according to the relational survey model, one of the quantitative research methods. The sample of the study consisted of a total of 747 participants, 444 women (59.4%) and 303 men (40.6%) between the ages of 25-65, selected by convenient sampling method. Personal information form, "Different Perceptions of Fate Scale" and "God Imagination Scale" were used in the study.
As a result of the study, significant relationships were found between different perceptions of fate and God imagination. According to the data obtained, there is a significant positive relationship between Ahl al-Sunnah perception of fate and balanced and love-oriented God imagination scores, and a significant negative relationship between indifferent and fear-punishment-oriented God imagination scores. There is a significant positive correlation between algebraic perception of fate and fear-punishment and love-oriented God imagination scores. There is a significant positive relationship between Mutazilite perception of fate and indifferent God imagination scores, and a significant negative relationship between balanced and love-oriented God imagination scores.