Samsun ili buğday üretim alanlarında enfeksiyon oluşturan virüs hastalıklarının saptanması
Determination of virus diseases in wheat production areas in Samsun province
Yazar: EBRU ERKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NAZLI DİDE KUTLUK YILMAZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mühendislik Bilimleri Bölümü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Buğday = Wheat

Özet:
SAMSUN İLİ BUĞDAY ÜRETİM ALANLARINDAENFEKSİYON OLUŞTURAN VİRÜS HASTALIKLARININ SAPTANMASIBu çalışma, Samsun ili buğday üretim alanlarında enfeksiyon oluşturan virüs hastalıklarının saptanması amacıyla 2005 ve 2006 yıllarında yürütülmüştür. 2005 yılında alınan toplam 126 adet toprak örneğinde; tuzak bitki testi yöntemi ile buğday ve arpa bitkileri yetiştirilerek, toprak kökenli virüslerden Soilborne wheat mosaic virus (Toprak kökenli buğday mozayik virüsü: SBWMV), Wheat spindle streak mosaic virus (Buğday iğ çizgi mozayik virüsü: WSSMV), Barley mild mosaic virus (Arpa zayıf mozayik virüsü: BaMMV) ve Barley yellow mosaic virus (Arpa sarı mozayik virüsü: BaYMV) DAS- ELISA (Double antibody sandwich-enzyme linked immunosorbent assay) yöntemi ile; bu virüslerin vektörü olan Polymyxa graminis Ledingham ise kök boyaması çalışmaları yapılarak araştırılmıştır. Ancak, incelenen örneklerde virüslere rastlanılmamasına rağmen, 10 adet örnekte vektör P. graminis tespit edilmiştir.2006 yılında ise toplanan 154 bitki örneğinde, toprak kökenli virüslere ek olarak afit ile taşınan Barley yellow dwarf virus (Arpa sarı cücelik virüsü: BYDV)'nün PAV ve MAV ırkı da araştırmaya dahil edilmiştir. Uygulanan ELISA testleri sonucunda; 1 adet örnekte WSSMV (% 0.65 ) tespit edilirken, BYDV-PAV 5 örnekte (% 3.42), BYDV-MAV ise 3 örnekte (% 1.95) saptanmıştır. Sadece 1 örnekte ise BYDV-PAV+MAV ikili enfeksiyonu gözlenmiştir (% 0.65). Bu çalışma ile WSSMV bölgede ve ülkemizde ilk olarak kayıt edilmiştir. Elimizde sınırlı miktarda bulunan Maize dwarf mosaic virus (Mısır cüce mozayik virüsü: MDMV) antiserumu ile de 23 adet buğday örneği DAS-ELISA yöntemine göre testlenmiş ve testlenen örneklerin 2'sinde MDMV belirlenmiştir.Ayrıca, sürveyler ile toplanan buğday örnekleri arazide sergiledikleri simptomlara göre 5 farklı gruba ayrılmış ve 15 farklı test bitkisine bu gruplarda yer alan izolatlar mekaniksel olarak inokule edilmişlerdir. Bu inokulasyonlar sonucunda; Zea mays L., Festuca pratensis L., Echinochloa crus-gall L., Dactylis glomerata subsp. glomerata L., Elytrigia repens L., Chenopodium. quinoa Wild, Beta macrocarpa Guss. ve Spinacia oleracea L.'da belirgin simptomlar elde edilmiştir.P. graminis'in ribotiplerinin belirlenmesi amacı ile 12 farklı P. graminis izolatlı içeren topraklara, 10 farklı bitki çeşidi (buğday, arpa, çavdar, mısır, yulaf, tritikale, çeltik, darı, tavşanbıyığı, kaynaş) ekilerek, bu bitkilerin köklerinde P. graminis kistleri araştırılmıştır. Konukçu çevresine göre P. graminis izolatlarının ribotipleri araştırılmış ve yöredeki 1 örnekte ribotip I belirlenirken, 2 örnekte ribotip I ile II, 6 örnekte ise ribotip II'nin olabileceği kanısına varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Buğday, SBWMV, WSSMV, BaYMV, BaMMV, BYDV, MDMV, P.graminis, Ribotip

Abstract:
DETERMINATION OF VIRUS DISEASESIN WHEAT PRODUCTION AREAS IN SAMSUN PROVINCEThis study was conducted to determine virus diseases in wheat production areas in Samsun Province in 2005- 2006. A total of 126 soil samples were collected from different locations of Samsun province in 2005. Wheat and barley plants were grown in these soil samples using bait plant tecniques. Soilborne wheat mosaic virus (SBWMV), Wheat spindle streak mosaic virus (WSSMV), Barley mild mosaic virus (BaMMV) and Barley yellow mosaic virus (BaYMV) were tested using DAS-ELISA (Double antibody sandwich-enzyme linked immunosorbent assay) and their vector Polymyxa graminis Ledingham was analyzied using stained root samples. Non of the above mentioned viruses were detected in soil samples while P. graminis was found in 10 samples.In addition to soilborne viruses, PAV and MAV races of Barley yellow dwarf virus (BYDV) were included as aphid transmitted viruses to test 154 plant samples collected in 2006. ELISA test results showed that one sample had WSSMV (0.65 %), five samples BYDV-PAV (3.42 %) and three samples BYDV-MAV (1.95 %) while one sample had BYDV-PAV+MAV double infection (0.65 %). This is the first report of WSSMV on wheat in Turkey. Using limited quantity of Maize dwarf mosaic virus (MDMV) antiserum, we tested 23 wheat samples with DAS-ELISA and identified two MDMV.We grouped the wheat samples collected from surveys according to their visual symptoms. Isolates from these five groups were used to mechanically inoculate to 15 different test plants. Apparent symptoms were seen after inoculations on Zea mays L., Festuca pratensis L., Echinochloa crus-gall L., Dactylis glomerata subsp.glomerata L., Elytrigia repens L., Chenopodium. quinoa Wild, Beta macrocarpa Guss. and Spinacia oleracea L..According to host environment, ribotypes of P. graminis were determined using soil samples containing each one of 12 P. graminis izolates. Ten different plants species (wheat, barley, rye, corn, oat, tricale, pearl millet, rice, poa, sorghum) were grown in these soil samples and P. graminis cysts (resting spores) were sought on roots. Ribotype I was identified in one sample, ribotypes I+II in two samples while one sample was suspected to have ribotype II.Key words: Wheat, SBWMV, WSSMV, BaYMV, BaMMV, BYDV, MDMV, P.graminis, Ribotype