Bor toksik koşullarda çinko uygulamasının fasulye (Phaseolus vulgaris L.) bitkisinin gelişimi üzerine etkisi
Effect of zinc application on the development of bean (Phaseolus vulgaris L.) plant in boron toxic conditions
Yazar: ERYİĞİT EMREM
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET HAMURCU
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bodur fasulye genotipinin bor toksistesi koşullarında çinko uygulamalarının etkilerinin araştırıldığı bu çalışmada, stres koşullarını oluşturmak amacıyla 3 yapraklı evrede bulunan bitkilere Hoagland besin solüsyonu içerisinde ayrı guruplar halinde 10 gün boyunca 10 mg kg-1 bor uygulanmıştır. Bu koşullardaki bitkilere yeterli çinko (Hoagland solüsyonu), yetersiz çinko (0 mg kg-1)  ve toksik çinko (30 mg kg-1) dozları uygulanmıştır. Fasulye genotipinin abiyotik stres koşullarında çinko uygulamalarının etkilerini ortaya koymak amacıyla kök ve gövde boyu, yaş ve kuru ağırlık gibi temel büyüme parametreleri, fizyolojik parametrelerin yanı sıra, prolin birikimi, malondialdehit (MDA) miktarı, süperoksit dismutaz (SOD), peroksidaz (POX) antioksidan enzim aktiviteleri incelenmiştir. Ayrıca bitkilerin gövde ve köklerindeki besin elementi durumlarında oluşan değişimler Zn ve B içeriklerinin analiz edilmesiyle belirlenmiştir.
Araştırmada, Hoagland solüsyonu içerisinde uygulanan yeterli (Hoagland solüsyonu), 0 mg kg-1 (yetersiz seviye) ve 30 mg kg-1 (toksik seviye)  uygulamalarına bağlı olarak gövde yaş ağırlık, kök yaş ağırlık ve gövde kuru ağırlıklarının kontrol uygulamalarına göre azalmalar gösterdiği belirlenmiştir. Abiyotik stres koşullarında çinko uygulamasının yapıldığı koşullarda bitki büyüme parametrelerinde meydana gelen azalmaların çinkonun yetersiz ve toksik seviyede olduğu koşullarda daha fazla olduğu,  yeterli seviyede çinko uygulanması durumunda ise bitki büyüme parametrelerinde meydana gelen azalmaların daha az olduğu 
tespit edilmiştir. Bitkide çinko uygulamalarına bağlı olarak yetersiz ve toksik seviyede çinko uygulanma durumunda SOD aktivite değerlerinin artış gösterdiği ve özellikle toksik çinko uygulanan koşullarda artış oranlarının daha fazla olduğu belirlenmiştir. Fasülye genotipine çinko uygulamasının yapıldığı koşullarda POX aktivite değerlerinin yetersiz ve toksik seviyede çinko uygulamasının yapıldığı koşullarda azalma gösterdiği ve bu azalmaların toksik seviyede çinko uygulanan koşullarda daha yüksek oranlarda olduğu belirlenmiştir. Çinko uygulamalarına bağlı olarak yetersiz ve toksik seviyedeki çinko uygulamalarında MDA değerlerinin artış gösterdiği ve özellikle toksik çinko uygulanan koşullarda artış oranlarının daha fazla olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, the effects of zinc application on boron toxicity of dwarf bean genotypes were investigated, in order to create stress conditions, 10 mg kg-1 boron was applied to the plants in 3-leaf phase in Hoagland nutrient solution for 10 days in separate groups. Sufficient zinc (Hoagland solution), insufficient zinc (0 mg kg-1)  and toxic zinc (30 mg kg-1) doses were applied to plants in these conditions. Basic growth parameters such as root and trunk size, fresh and dry weight, physiological parameters, proline accumulation, malondialdehyde (MDA) amount, superoxide dismutase (SOD), peroxidase (POX) antioxidant enzyme activity were investigated in order to determine the effects of bean genotypes on zinc applications in abiotic stress conditions. In addition, changes in nutrient elements in the stems and roots of plants were determined by analyzing Zn and B content.
In this study, it was determined that adequate (Hoagland solution), 0 mg kg-1 (insufficient level) and 30 mg kg-1 (toxic level) shoot fresh weight, root fresh weight and shoot dry weight decreased according to control applications. Application of zinc in abiotic stress conditions it was determined that the decrease in plant growth parameters in conditions is more than in conditions where zinc is insufficient and toxic and that the decrease in plant growth parameters is less if zinc is applied at sufficient level. In the case of inadequate and toxic levels of zinc in the plant due to application of zinc activity valves increased and especially toxic zinc in the conditions of increased rates were found to be more. It was determined that POX activity valves were decreased when zinc was applied at poor and toxic levels in the conditions of bean genotype zinc appllication and these decreases were higher in the conditions of zinc applied at toxic levels. It was determined that MDA valves increased due to zinc applications at low and toxic levels in zinc applications and increased rates of zinc especially in toxic conditions.