Balıkesir kent merkezinde bir bölgede yaşayan yetişkinlerde algılanan gıda okuryazarlığı, iyilik hali, yeme tutumu ve ilişkili faktörler
Perceived food literacy, well-being, eating attitude and related factors in adults living in an urban area in Balikesir province
Yazar: BERNA ÇAKIR
Danışman: DOÇ. DR. CELALETTİN ÇEVİK ; DOÇ. DR. AYSEL ÖZDEMİR
Balıkesir Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Balıkesir = Balıkesir ; Beslenme okuryazarlığı = Nutrition literacy ; Mental iyi oluş = Mental well-being ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Yetişkinler = Adults ; İyilik hali = Well-being ; İyilik hali = Well-being

Özet:
Araştırma algılanan gıda okuryazarlığı, iyilik hali ve yeme tutumu ile ilişkili faktörleri
belirlemek amacıyla yapıldı.
Kesitsel tipteki çalışma Kasım 2020-Nisan 2021 tarihleri arasında Balıkesir ilindeki
kentsel bir mahallede yürütüldü. Örnek büyüklüğü, Epi İnfo programı ile evreni 8555 kişi, %50
prevalans, %5 sapma, 1.5 desen etkisiyle %95 güven düzeyinde 552 kişi hesaplanmış olup 567
kişiye çok aşamalı örnekleme yöntemiyle ulaşıldı. Araştırmanın bağımlı değişkenleri algılanan
gıda okuryazarlığı, iyilik hali ve yeme tutumudur. Tek değişkenli analizlerde t testi, ANOVA,
ki kare testi, ileri analizlerde lineer ve lojistik regresyon analizi kullanıldı.
Araştırma grubunun algılanan gıda okuryazarlığı puanı 91.71±8.72, iyilik hali puanı
12.77±5.56 ve yeme tutumu puanı 9.55±8.20 bulundu. Katılımcıların %11.6'sının yeme
bozukluğu olup %52.2'sinin mental durumu kötüdür. Algılanan gıda okuryazarlığı puanını,
cinsiyet, medeni durum, aile tipi, ailede sağlık çalışanı olma durumu, yemeklerin tadına
bakmadan tuz ekleme ve meslek dışında ekran başında ortalama geçirilen zaman ve iyilik hali
etkilemektedir (p<0.05). İyilik hali puanını cinsiyet, beslenme bilgilerinin edinildiği yer/kişi,
egzersiz yapma durumu ve algılanan gıda okuryazarlığının iyilik hali durumunu arttırdığı
saptanmıştır (p<0.05). Yeme tutumunu, beden kütle indeksi, daha önce diyet/rejim uygulama,
kilo kontrolü yapma ve günlük ara öğün sayısı etkilemektedir (p<0.05). Yeme tutumu bireyin
ruhsal, fiziksel ve sosyal halinden hem etkilenen hem de etkileyen bir durumdur, toplumda
yeme tutumu bozukluğu olabilecek bireylerin erken saptanması bireyin sağlığını olumlu
etkileyecektir. Toplumun algılanan gıda okuryazarlığı konusunda bilinçlendirilmesi ve bu
konuda eğitim verilmesi toplum sağlığı üzerinde etkili olacaktır. İyilik hali ve yeme tutumu
araştırmalarının arttırılması toplumun psikolojik sağlığına müdahalelerde yol gösterici
olacaktır.

Abstract:
The research was carried out to determine the factors associated with perceived food
literacy, well-being and eating attitude.
The cross-sectional study was conducted in an urban neighborhood in Balıkesir province
between November 2020 and April 2021. The sample size was calculated with the Epi Info
program of 8555 people, 50% prevalence, 5% deviation, 552 people at 95% confidence level
with 1.5 design effect, and 567 people were reached by multi-stage sampling method. The
dependent variables of the study are perceived food literacy, well-being and eating attitude. Ttest, ANOVA, chi-square test were used in univariate analyses, and linear and logistic
regression analyzes were used in further analyses.
The perceived food literacy score of the research group was 91.71±8.72, the well-being score
was 12.77±5.56, and the eating attitude score was 9.55±8.20. 11.6% of the participants had an
eating disorder and 52.2% had a bad mental status. Perceived food literacy score is affected by
gender, marital status, family type, being a health worker in the family, adding salt without
tasting the food, and the average time spent in front of the screen outside the profession and
well-being (p<0.05). It was determined that the well-being score was increased by gender,
place/person where nutritional information was obtained, exercise status, and perceived food
literacy (p<0.05). Eating attitude is affected by body mass index, previous diet/regime practice,
weight control and number of daily snacks (p<0.05). Eating attitude is a condition that both
affects and affects the mental, physical and social state of the individual. Early detection of
individuals who may have an eating attitude disorder in the society will positively affect the
health of the individual. Raising awareness of the society on perceived food literacy and
providing education on this subject will have an impact on public health. Increasing well-being
and eating attitude research will guide the interventions in the psychological health of the
society.