Deneysel ülseratif kolit modelinde kolona hedeflendirilen linalool ve likopen'in etkinliğinin araştırılması
Investigation of efficiency of colon-targeted linalool and lycopene in the experimental model of ulcerative colitis
Yazar: İBRAHİM OZAN TEKELİ
Danışman: PROF. DR. AHMET ATEŞŞAHİN ; DOÇ. DR. FATİH SAKİN
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Enterokolit = Enterocolitis ; Kolit = Colitis ; Kolit-ülseratif = Colitis-ulcerative ; Kolon = Colon ; Likopen = Lycopene ; İlaç hedefleme = Drug targeting ; İlaç veriş yolları = Drug administration routes

Özet:
Bu çalışma, deneysel olarak ülseratif kolit (ÜK) oluşturulan ratlarda linalool ile likopen'in geleneksel ve kolona hedeflendirilerek kullanılmasının muhtemel koruyucu etkilerini karşılaştırmalı olarak araştırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada her grupta 7 adet olmak üzere toplam 49 adet Wistar Albino rat kullanıldı. Geleneksel ve hedeflendirilmiş linalool (200 mg/kg) ile likopen (10 mg/kg) ratlara 7 gün uygulandıktan sonra intrarektal olarak %4'lük asetik asit kullanılarak ÜK oluşturuldu. Çalışmanın sonunda hayvanlar dekapite edilerek analizler için kolon dokuları alındı. Histopatolojik analizlerde, ülseratif lezyonların derinlik ve genişlikleri açısından skorlar, en yüksek ÜK grubunda bulunurken, hedeflendirilen gruplarda düşük bulundu (P<0.001). ÜK grubunda kolon dokusu malondialdehit (MDA) seviyelerinin yükseldiği (P<0.05), indirgenmiş glutatyon (GSH) düzeyleri ile katalaz (CAT) ve glutatyon peroksidaz (GPx) aktivitelerinin ise azaldığı (P<0.05) tespit edildi. ÜK grubuyla karşılaştırıldığında linalool ve likopen grupları ile hedeflendirilen gruplarda MDA seviyeleri azalırken (P<0.05), GSH düzeyleri ile CAT ve GPx aktivitelerinin arttığı belirlendi. Ayrıca, ÜK grubunda tümör nekroz faktör α (TNF-α), interlöykin 1β (IL-1β) ve interlöykin 6 (IL-6) düzeyleri yüksek bulunurken (P<0.05) hedeflendirilen likopen'in tüm değerleri, linalool'ün ise IL-1β ve IL-6 düzeylerini düşürdüğü (P<0.05) tespit edildi. İlaveten; ÜK grubunda nükleer faktör kappa B (NF-kB) ve siklooksijenaz 2 (COX-2) protein ekspresyon düzeylerinin yüksek, nükleer faktör eritroit 2-ilişkili faktör 2 (Nrf-2) düzeylerinin düşük olduğu (P<0.05), hedeflendirilen gruplarda ise NF-kB ve COX-2 düzeylerinin azaldığı, Nrf-2 düzeylerinin ise arttığı görüldü (P<0.05). Sonuç olarak; deneysel ÜK modelinde kolonda meydana gelen histopatolojik, oksidatif ve yangısal hasarlara karşı etken maddelerin geleneksel yolla kullanımına kıyasla hedeflendirilerek kullanılmasının daha etkili olduğu ortaya konulmuştur. Ayrıca ÜK modelinde hedeflendirilmiş likopen uygulanmasının linalool'den daha başarılı olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular ışığında, yangısal bağırsak hastalıklarının korunmasında kolona hedeflendirilmiş likopen ve linalool'ün etkili kullanım potansiyeline sahip olduğu kanaatine varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out with the aim of the investigation of possible protective effect of conventional and colon targeted linalool and lycopene comparatively in rats with experimental ulcerative colitis (UC). A total of 49 Wistar Albino rats (7 animals in each group) were used. Conventional and colon targeted linalool (200 mg/kg) and lycopene (10 mg/kg) were given to them for 7 days and then UC was induced using 4% acetic acid intrarectally. At the end of the experiment, the animals were decapitated and colon tissues were taken for analysis. Scores in terms of depth and width of ulcerative lesions were found to be highest in the UC group while lower in the targeted groups (P<0.001). It was detected that colon tissue malondialdehyde levels (MDA) in the UC group were higher (P <0.05) while reduced glutathione (GSH) levels and catalase (CAT) and glutathione peroxidase (GPx) activities were decreased (P<0.05). However, MDA levels were found to be lower in the targeted linalool and lycopene groups (P<0.05), while GSH levels, CAT and GPx activities were increased compared with UC group. Tumor necrosis factor α (TNF-α), interleukin 1β (IL-1β) and interleukin 6 (IL-6) levels were also higher (P <0.05) in the UC group when compared to targeted lycopene group. It was detected that targeted linalool decreased level of IL- 1β and IL-6 (P <0.05). Additionally, nuclear factor kappa B (NF-kB) and cyclooxygenase 2 (COX-2) protein expression levels were found to be higher, nuclear factor erythroid 2-related factor 2 (Nrf-2) was lower in the UC group (P<0.05) where NF-kB and COX-2 protein expression levels were found to be lower and Nrf-2 was higher in the targeted groups (P<0.05). Consequently, the usage of targeted agents was found to be more effective than conventional usage against to histopathologic, oxidative and inflammatory damage occurred in the colon in the experimental UC model. Also targeted lycopene was found to be more effective than targeted linalool in the UC model. It was concluded from these data that targeted lycopene and linalool might have potential usage in the prevention of inflammatory bowel disease.