Bodur kuru fasulye bitkisinin farklı şekillerde ve miktarlarda uygulanan selenyuma tepkisinin belirlenmesi
Determination of drawf dry bean's reactions to selenium appli̇ed in different ways and quantities
Yazar: DUYGU AKÇAY
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA HARMANKAYA
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Son yıllarda antikanserojen etkisiyle anılan selenyum (Se), bitki gelişimi için gerekli olmamakla birlikte, insan ve hayvan sağlığı açısından çok önemli bir besin elementidir. İnsanlarda ve hayvanlarda Se eksikliğinin ana nedeni olarak tüketilen gıdaların Se bakımından fakir olması gösterilmektedir. Bu nedenle, bitkilerin ve dolayısıyla bitkisel kökenli gıdaların selenyumca zenginleştirilmesine yönelik yapılan çalışmalar önem kazanmaktadır.
Bu çalışmada, topraktan, yapraktan ve tohuma emdirme şeklinde Se uygulamaları ile bodur kuru fasulye bitkisinin tane Se konsantrasyonunun insan sağlığı için arzu edilen değerlere ulaşıp ulaşamadığının tespit edilmesi, eğer ulaşıyorsa da, artırma açısından en uygun yöntemin belirlenmesi hedeflenmiştir. Artan dozlarda topraktan, yapraktan ve tohuma emdirme şeklinde Se uygulamaları bodur kuru fasulye bitkisinin yeşil aksam kuru madde ve tane verimi üzerine herhangi bir etkisi olmamıştır. Ancak tane Se konsantrasyonu üzerinde önemli bir etki göstererek, tane Se konsantrasyonunu toprak uygulamalarında 0.11 mg kg-1'dan 118.42 mg kg-1'a, yaprak uygulamalarında 0.13 mg kg-1'dan 3.63 mg kg-1'a, tohum uygulamalarında 0.12 mg kg-1'dan 6.39 mg kg-1'a yükseltmiştir. Topraktan 0.05 mg kg-1, yapraktan 25 mg L-1 ve tohuma emdirme şeklinde 79 mg L-1'a kadar Se uygulamalarıyla bodur kuru fasulye bitkisinin yeşil aksam ve tane Se konsantrasyonlarında insan ve hayvanların sağlığı açısından yiyecek ve/veya yemlerde bulunması istenen (100-1000 µg kg-1) seviyelere ulaşılmıştır. Sonuçlar, uygulanan yöntemlerin tamamının tane Se konsantrasyonu üzerinde etkili olduğunu göstermesine rağmen, tohuma emdirme şeklinde ki Se uygulama yönteminin bitkilerin Se'ca zenginleştirilmesinde umut vadeden pratik bir yöntem olabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Although selenium (Se), which has been known with its anticarcinogenic effect in recent years, is not essential for plant growth, it is a very important nutrient in terms of human and animal health. Consumption of foods lacking in Se is shown as a main cause for Se deficiencies in humans and animals. For this reason, studies on enriching plants and as a result of this plant-derived foods for Se have been gaining importance.
In this study, it was aimed to determine, using soil, foliar, and seed treated applications whether Se concentration of dry bean seeds reaches to the desired values for human health, and, if it does, to determine the most suitable method in terms of increase. Increased rates of soil, foliar, and seed treated Se application did not neither have any effect on the dry matter of the green parts nor grain yield of the dry bean plant. However, these applications showed a significant effect on seed Se concentration. In such a way that; the grain Se concentration was increased from 0.11 mg kg-1 to 118.42 mg kg-1 in soil applications, from 0.13 mg kg-1 to 3.63 mg kg-1 in leaf applications, and from 0.12 mg kg-1 to 6.39 mg kg-1 in seed treatments. Using Se application rates up to 0.05 mg kg-1 soil, 25 mg L-1 foliar, and 79 mg L-1 seed treatment, shoot and seed Se concentrations in dry bean were reached to desired Se levels (100-1000 µg kg-1), in terms of human and animal health. Although the results show that all of the methods applied have an effect on seed Se concentration, seed treated application of Se might be a practical and hope promising method for enriching seeds with it.