Hava seyrüsefer maliyet ve gelirleri ile tahsilat yöntemlerinin karşılaştırmalı analizi: Eurocontrol yol ücretleri uygulamaları ve Türkiye için öneriler
Comparative analysis of air navigation costs and revenues collection methods: Eurocontrol central route charges practices and recommendations for Türkiye
Yazar: SELMAN YAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERGÜN KAYA
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sivil Havacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation

Özet:
Bu çalışmanın amacı hava seyrüsefer hizmet sağlayıcıları açısından hava seyrüsefer faaliyetlerine ilişkin maliyetlerin belirlenmesi ve bu faaliyetlere ilişkin tahsilat süreçlerinin hava seyrüsefer hizmet sağlayıcıları açısından verimlilik ve performansa olan etkilerini araştırmaktır. Tezin konusu hava seyrüsefer hizmet sağlayıcıların maliyet tabanının oluşturulmasında kullanılan yöntemler ile hasılat ve tahsilat süreçlerinin karşılaştırmalı analizidir. Çalışmada Türkiye'nin üyesi olduğu Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Örgütü (Eurocontrol) bünyesinde faaliyet gösteren Yol Ücretleri Merkez Ofisi (CRCO) uygulamaları detaylı şekilde incelenmekte ve benzeri bir yapıyı bünyesinde tesis edebilecek seyrüsefer kuruluşları için öneriler sunulmaktadır. 
Tezin özgün değeri hava seyrüsefer faaliyetlerinin yürütülmesinde maliyet ve tahsilat yönetimi konularında kapsamlı bir analiz sunması ve özellikle küresel salgın gibi olağandışı durumlar karşısında kullanılan metotların etkinliğinin analiz edilmesidir. Araştırmada bu alandaki pratik zorlukları anlamak ve çözüm önerileri sunmak için Eurocontrol-CRCO uygulamaları incelenmekte ve Türkiye açısından bu uygulamaların potansiyeli değerlendirilmektedir. Yöntem olarak doküman incelemesi, kavramsal çerçeve oluşturma, analitik inceleme, karşılaştırmalı analiz ve Türkiye'deki durumu ele alan bir vaka çalışması kullanılmaktadır. Bu çalışmanın sonuçları ile sektör paydaşlarına stratejik yönlendirmeler sunarak hava seyrüsefer maliyet ve tahsilat yöntemleri konusunda geçerli uygulamalara katkıda bulunmak amaçlanmaktadır.

Abstract:
The primary objective of this study is to investigate the determination of air navigation costs from the perspective of Air Navigation Service Providers (ANSPs) and how the collection processes related to these activities affect efficiency and performance for ANSPs. The thesis focuses on the comparative analysis of the methods used in establishing the cost base of ANSPs and the collection of charges process. Within the study, the practices of the Central Route Charges Office (CRCO), operating under the European Organization for the Safety of Air Navigation (EUROCONTROL), of which Türkiye is a member, are examined in detail, and the potential for establishing a similar institution in an air navigation organization is assessed.
The unique value of this thesis lies in its comprehensive analysis of cost and the collection of charges management in the execution of air navigation activities, particularly evaluating the effectiveness of methods used in extraordinary situations such as global pandemics. The research delves into the practical challenges in this field and offers solutions by examining Eurocontrol-CRCO practices and assessing the potential of these practices for Türkiye. The methodology includes a literature review, conceptual framework development, analytical examination, comparative analysis, and a case study addressing the situation in Türkiye. The results of this study aim to provide strategic guidance to industry stakeholders, contributing to current practices in air navigation cost and collection methods.