Parlayıcı, patlayıcı ve yanıcı maddelerin depo modellemesi
Store modelling of flammable, combustible and  
explosive materials
Yazar: YELDA ALTINCI
Danışman: PROF. DR. KIRALİ MÜRTEZAOĞLU
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Kadın Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering

Özet:
Dünyada ve ülkemizde, parlayıcı, patlayıcı sıvı ve gazların depolanmasında gerekli ve yeterli önlemler alınmazsa, patlamaların sebep olduğu mal ve can kayıpları artacaktır. Bu patlamalar, yakıt tanklarının alev alması, LPG taşıyıcı tanker patlamaları, petrol boru hatlarında meydana gelen felaketler şeklinde ortaya çıkmaktadır. Ancak, patlama üçgeni olarak adlandırılan alev alabilen madde, oksijen (hava) ve ateş kaynağının aynı anda bir arada bulunmaması halinde patlama meydana gelmemektedir. Bu sebeple, bu girdilerden birinin ortamdan uzak tutulması, bu tip felaketlerin oluşmasını engellemek için bir anahtar halindedir. Bu amaçla, bu tez çalışmasında, depo içinin alüminyum yüzük veya perfore edilmiş küreler ile doldurulması veya depo iç çeperinin, kaplama malzemesi ile 3600 kaplanması şeklinde depo modelleme sistemleri irdelenmektedir. İkinci sistem ancak depo imalatı sırasında uygulanabildiğinden, mevcut depolara uygulanması mümkün olmadığından ve kullanılan depoların değiştirilmesi ve ciddi bir maliyet oluşturması sebepleriyle birinci depo modelleme sistemine odaklanılmıştır. Standart depolar ile modellenen depolardaki yakıtların laboratuvar testleri yapılmıştır. Bu testlere ilaveten depolara uygulanan test ve analizlerde, depolarda BLEVE oluşması için yakıt buharı ile dolu tankere G 3 tüfeği 7,62x51 kalibre mermiyle ateş edilmiş, UEL ve LEL değerleri arasında kalacak şekilde yakıt doldurulmuş depo jet taşı ile kesilmiş, oksijen kaynağı ile doldurulmuş ve yangın ortamında bırakılmıştır. Depo modelleme sistemi 1 ile gerçekleşmesi beklenen BLEVE patlaması engellenmiştir. Ayrıca, taşıma sırasında yakıtın depo içinde çalkalanmasıyla tankerlerde denge sorunu yaratan ve işletme hızını düşüren olumsuzluklar depo modelleme sistemiyle minimuma indirilmektedir. Böylece, yakıt tankerlerinin şehir içi 30 km/saat, şehirlerarası 50 km/saat ve otoyollarda 60 km/saat olan seyir hızı artırılabilmektedir.

Abstract:
It is very clear that, if the necessary precautions are not taken about the storage conditions of flammable and explosive liquids and gases, it will cause disasters such as explosion of a pressure vessel or from natural gas, solvent, fuel station, air craft accidents and oil transfer lines. When those events are examined, it is obvious that there will be no explosion if any of the flammable material, oxygen (air) and ignition source is absent. Keeping one of those inputs away is the key to prevent those kinds of disasters. There are two storage modeling systems: filling the storage with rolls of aluminum and coating the inner wall of the storage with 3600 coating material. Coating at the second system is not possible or applicable for existing or currently used tanks unless it is made during manufacture. Therefore, the former system of storage modelling is focused in this study. In addition to laboratory tests of fuels stored, tank filled with fuel was shot by G 3 rifle 7,62x51 calibre bullets, fuel tank was cut by abrasive wheel and the cut is welded with a source of oxygen successively in order to generate BLEVE explosion,. It is demonstrated that the tank filled with fuel to ensure that the values remain between LEL and UEL subjected to fire environment. This storage modeling system has prevented the realization of the expected explosion BLEVE at all tests and analyzes. Moreover turbulance in the tank while transporting creates balance problems and reduces the operating speed of the tanker can be minimized by this modelling. Thus fuel tanker's operating speed which is 30 km/hr in urban, 50 km/hr in long distance and 60 km/hr in motorways can be increased.