Akut pankreatit hastalarında serum lipazdüzeyi ile hastalık ciddiyet skorlarıarasındaki ilişkinin araştırılması
Serum lipase in patients with acute pancreatitisdisease seriousness scores by levelinvestigation of the relationship between
Yazar: MUSTAFA BATUHAN KILIÇASLAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR DİKME ; DOÇ. DR. ÖZLEM DİKME
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Uluslararası Tıp Fakültesi / Acil Servis Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasında akut pankreatit tanısıyla interne edilen hastalarda
serum lipaz değerinin klinik ciddiyet skorları ve hastaların mortalite oranları üzerine
etkisini incelemek amaçlandı.
Gereçler ve yöntem: Prospektif, kesitsel ve gözlemsel çalışma olarak,
İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi acil servisinde (AS) 2021 ve 2023 yılının
toplam 3 yıllık döneminde akut pankreatit tanısıyla interne edilen hastalar üzerinde
yürütüldü. Çalışmadan dışlama kriterleri olarak ; 18 Yaşından küçük hastalar , tedavi
red ile hastaneden ayrılan veya akut pankreatit olmadığı anlaşılan (sistemde yanlış
tanı kodlaması) hastalar , kronik pankreatitli veya pankreas kanseri olan hastalar ,
acil servise başvuru anında acil müdahale ihtiyacı bulunan hastalar (Kardiyak Arrest,
Solunum Arresti, Şok, Acil operasyon/kateterizasyon ihtiyacı) , hastanın çalışmaya
katılmaya onam vermemesi olarak belirlendi. Lipaz değeri ile klinik ciddiyet skorları
( Ranson , Glasgow Imrie , APACHE Ⅱ , CTSI , HAPS , BISAP ) ve mortalite oranı
incelendi ve değişkenlerle karşılaştırıldı.
Bulgular: Şiddetli pankreatit grubu 94(%24,2) hasta , hafif pankreatit grubu
ise 295(%75,8) hastadan oluştu. Hastalar serum lipaz değeri ≥ 600 olan 236
(%60,7) ve serum lipaz değeri <600 olan 153 (%39,3) olan iki gruba ayrıldı ve
karşılaştırma bu gruplar arasında yapıldı . Hastaların 208'i (%53,5) erkekti. Yaş
ortalaması 56.0±17.8 yıl saptandı. Lipaz değerine göre ayrım yapıldığında ortalama
kan basıncı, nabız, ateş, solunum sayısı , komorbidite, KCS.KBY.KKY.İS , 24.saat
plevral efüzyon oranı , GKS değeri , APACHE Ⅱ skoru , BISAP skoru , HAPS
değeri , CTSI skoru , WBC, glukoz, kreatinin, potasyum, pH , albümin, kalsiyum,
PaO2, HCO3, baz ekses , HCT , Üre , Batın muayenede patolojik bulgu , acil servis
sonlanım durumu , hastanede yatış süresi , ilk 48 saatte aldığı sıvı miktarı , mortalite
değerleri gruplar arasında anlamlı farklılık göstermedi. Lipaz değerine göre ayrım
yapıldığında yaş , kadın cinsiyet oranı , Ranson skoru , sodyum, AST, LDH , pCO2 ,
pH değerleri arasında anlamlı fark gösterdi . Hastaların yaşı , nabız değeri , plevral
efüzyon varlığı , GKS düşüklüğü , organ yetmezliği (KCY,KBY,KKY,İS) , Ranson
skoru , APACHE Ⅱ skoru , BISAP skoru , CTSI skoru , WBC, kan pH'ı , 
viii
kalsiyum, PaO2, HCO3 değeri , HCT ve serum üre değeri mortalite oranı üzerinde
etkiliydi .
Sonuç: Kan lipaz düzeyi AP hastalarında klinik ciddiyetini belirlemede
kısmen faydalı olabilecek bir laboratuvar parametresi olarak kullanılabilir . Bu tez
çalışması sonucunda lipaz değeri AP ciddiyetinde kullanılan Ranson skorunu orta
derecede etkinlik ile ön görebilir olarak bulundu , kesim değeri 600 U/L olarak
alındığında duyarlılık %70,2 ve özgüllük %57,3 bulundu . Mortalite ile ise ilişkisi
saptanamamıştır . Prognoz tayininde etkinliğinin gelecekteki çalışmalar ile
desteklenmesi gerekmektedir.
Anahtar kelimeler: Akut pankreatit, şiddet, mortalite, lipaz.

Abstract:
Objective: This thesis aims to investigate the effect of serum lipase levels on
clinical severity scores and mortality rates in patients admitted with a diagnosis of
acute pancreatitis.
Materials and Methods: This study was conducted as a prospective, crosssectional, and observational study on patients admitted with a diagnosis of acute
pancreatitis at the emergency department of Istanbul Training and Research Hospital
over a total period of 3 years from 2021 to 2023. Exclusion criteria for the study
were defined as patients under 18 years of age, those who left the hospital against
medical advice or were determined not to have acute pancreatitis (due to incorrect
diagnosis coding in the system), patients with chronic pancreatitis or pancreatic
cancer, patients in need of emergency intervention at the time of admission to the
emergency department (Cardiac Arrest, Respiratory Arrest, Shock, Need for
Emergency Surgery/Catheterization), and patients who did not give consent to
participate in the study. Lipase levels were examined in relation to clinical severity
scores (Ranson, Glasgow Imrie, APACHE II, CTSI, HAPS, BISAP) and mortality
rates, and compared with other variables.
Results: The severe pancreatitis group consisted of 94 (24.2%) patients,
while the mild pancreatitis group consisted of 295 (75.8%) patients. Patients were
divided into two groups: those with serum lipase levels ≥ 600 (236 patients, 60.7%)
and those with serum lipase levels < 600 (153 patients, 39.3%), and a comparison
was made between these groups. Of the patients, 208 (53.5%) were male. The mean
age was determined to be 56.0±17.8 years. When stratified by lipase levels, there
was no significant difference in mean blood pressure, pulse rate, fever, respiratory
rate, comorbidity, presence of CLF, CRF , CHF , and IS, 24-hour pleural effusion
rate, GCS value, APACHE II score, BISAP score, HAPS value, CTSI score, WBC
count, glucose, creatinine, potassium, pH, albumin, calcium, PaO2, HCO3, base 
x
excess, hematocrit (HCT), urea, pathological findings in abdominal examination,
emergency department outcome, length of hospital stay, fluid intake in the first 48
hours, and mortality values between these groups. When stratified by lipase levels,
age, female gender ratio, Ranson score, sodium, AST, LDH, pCO2, and pH values
showed significant differences. Age, pulse rate, presence of pleural effusion, low
GCS, organ failure (KCY, KBY, KKY, IS), Ranson score, APACHE II score,
BISAP score, CTSI score, WBC count, blood pH, calcium, PaO2, HCO3 value,
HCT, and serum urea value were found to be effective on mortality rate.
Conclusion: Serum lipase levels can be used as a partially useful laboratory
parameter in determining the clinical severity of acute pancreatitis. In this thesis
study, lipase levels were found to predict Ranson score, which is used to determine
the severity of acute pancreatitis, with moderate accuracy, with a sensitivity of
70.2% and specificity of 57.3 when a cutoff value of 600 U/L was used. However, its
relationship with mortality could not be established. Its effectiveness in prognosis
determination should be further supported by future studies.
Keywords: Acute pancreatitis, severity, mortality, lipase.