Kistik fibrozisli çocuk hastalarda karaciğer tutulumunun MR elastografi ile non-invazif değerlendirilmesi /
Yazar: AZİZ ANIL TAN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE NURSUN ÖZCAN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Elastografi = Elastography ; Fibroz = Fibrosis ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Kistik fibroz = Cystic fibrosis ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, prospektif olarak, kistik fibrozis (KF) tanısı olan
çocuk hastalarda, karaciğer tutulumunun manyetik rezonans (MR) elastografi ile
değerlendirilmesi ve klinik-laboratuvar bulguları ile karşılaştırılmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Etik kurul onayı alındıktan sonra (G0 20/567), 01 Haziran
2020- 01 Mart 2022 tarihleri arasında KF tanılı 51 çocuk hasta ve bilinen bir hastalığı
olmayan 24 gönüllü çocuk hasta çalışmaya dahil edildi. MRG çekimleri 1.5 Tesla MRG
cihazında (Magnetom Aera, Siemens, Erlangen, Almanya) gerçekleştirildi. MR
elastografi görüntüleri Syngo.via yazılımı ile işlenerek kilopaskal (kPa) cinsinden
sayısal değerler elde edildi. Yağ miktarını belirlemek için kimyasal şift farkına dayanan
MR spektroskopi tekniği kullanıldı [STEAM (30×30×30 mm voxel hacmi, TR=3000 ms
TE=12/24/36/48/72 ms)].
Karaciğer parankim sertliği değerlendirme aralıkları sırasıyla; <2,5 kPa:
normal; 2,5-3 kPa: normal-kronik inflamasyon; 3-3,5 kPa: evre 1-2 fibrozis; 3,5-4 kPa:
evre 2-3 fibrozis; 4-5 kPa: evre 4 fibrozis olarak yapıldı. MR spektroskopide>%5:
hepatosteatoz olarak değerlendirildi.
Hastaların tanı anındaki semptomları, ter testi sonuçları, genetik mutasyon
sonuçları, son hepatobiliyer ultrasonografi bulguları, laboratuvar parametrelerinden;
trombosit değeri, AST, ALT, GGT, ALP, total protein, albümin, total/indirekt bilirubin
değerleri incelendi. Bu değerler ile MR elastografinin ilişkisi istatistiksel olarak
çalışıldı. Normal dağılım gösteren değişkenler için bağımsız örneklem T-testi ve
normal dağılım göstermeyen değişkenler için Mann Whitney-U testi kullanıldı.
İstatistiksel olarak p değeri <0,05 olanlar anlamlı kabul edildi.
iii
Bulgular: KF'li hastaların (32 E, 19 K) yaşı 4-17 yaş arasında olup ortalama yaş
12'dir. Kontrol grubunun (15 E, 9 K) yaşı 6.5-16 yaş arasında olup ortalama yaş 11'dir.
Hasta grubunun karaciğer MR elastografi değerleri (medyan:2.4 kPa, 1.73-5.86 kPa,
min-maks), kontrol grubu (medyan: 2.1 kPa, 1.7-2.9 kPa min-maks) değerlerinden
yüksek bulundu (P=0.003). Hastaların GGT değerleri kontrol grubuna göre daha
yüksek olup MR elastografi değerleri de istatiksel olarak GGT ile pozitif korelasyon
göstermektedir (P=0.003). KF'li hasta grubu (medyan: %4.4) ile kontrol grubu
(medyan: %3.15) arasında yağlanma oranlarında anlamlı farklılık saptandı (P=0.032).
KF'li hasta grubu içerisinde kronik karaciğer hastalığı olanlar ile olmayanların, MR
elastografi değerleri arasında anlamlı farklılık tespit edildi (P=0.007). Hasta grubu
içerisinde (karaciğer fonksiyonunu gösteren) trombosit değeri <180.000 μl olanlar ile
> 180.000 μl olanların MR elastografi değerleri arasında anlamlı farklılık bulundu
(P<0,001).
Sonuç: KF hastalarında karaciğer tutulumunun, karaciğer MR elastografi
yöntemi ile erken dönemde non-invazif olarak değerlendirilmesi bu hastaların tanı ve
takiplerinde ümit vaat edicidir.

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to prospectively evaluate liver involvement
with magnetic resonance (MR) elastography and compare it with clinical-laboratory
findings in pediatric cystic fibrosis (CF) patients.
Material and Method: After the approval of ethics committee (GO 20/567),
51 pediatric CF patients and 24 pediatric volunteers with no known disease were
included in the study between 01 June 2020 and 01 March 2022.
MR images were performed on a 1.5 Tesla MRI device (Magnetom Aera,
Siemens, Erlangen, Germany). Numerical values in kilopascals were obtained by
processing MR elastography with Syngo. Via software.
MR spectroscopy technique based on chemical shift difference was used to
determine the amount of fat fraction [STEAM (30×30×30 mm voxel volume, TR=3000
ms TE=12/24/36/48/72 ms)].
The liver parenchymal stiffness assessment intervals are determined as
respectively; <2.5 kPa: normal; 2.5-3 kPa: normal-chronic inflammation; 3-3.5 kPa:
stage 1-2 fibrosis; 3,5-4 kPa: stage 2-3 fibrosis; 4-5 kPa: stage 4 fibrosis. >5% fat
fraction in MR spectroscopy evaluated as hepatosteatosis. The symptoms at the time
of diagnosis, sweat test results, genetic mutation results, last hepatobiliary
ultrasonography findings, laboratory parameters; thrombocyte value, AST, ALT, GGT,
ALP, total protein, albumin, total/indirect bilirubin values were analyzed.
Independent sample T-test was used for normally distributed variables and Mann
Whitney-U test was used for non-normally distributed variables. Statistically, P value
<0.05 was considered significant.
v
Findings: The age of CF patients (32 M, 19 F) is between 4-17 years, with a
mean age of 12 years. The age of control group (15 M, 9 F) was between 6.5 and 16
years, with a mean age of 11. Liver MR elastography values of the patient group
(median: 2.4 kPa, 1.73-5.86 kPa, min-max) were found to be higher than the control
group (median: 2.1 kPa, 1.7-2.9 kPa min-max) values (P=0.003). The GGT values of
the patients were higher than the control group, and the MR elastography values
showed statistically positive correlation with GGT (P=0.003).
A significant difference in fat fraction was found between the CF patient group
(median: 4.4%) and the control group (median: 3.15%) (P=0.032). A significant
difference was found between the MR elastography values of patients with and
without chronic liver disease in the CF patient group (P=0.007). A significant
difference was found between the MR elastography values of those with
thrombocyte values <180.000 μl (indicating liver function) and those with > 180.000
μl in the patient group (P<0.001).
Results: Non-invasive evaluation of liver involvement CF patients with MR
elastography is promising in the early diagnosis and follow-up of these patients.