Hayat bilgisi dersinde gerçeğe dönük materyallerin orta düzey zihinsel yetersizliği olan I. kademe öğrencilerin öğrenmelerine etkisi
The effect of real materials in Life Science course on the learning of I. level students with intermediate mental disabilities
Yazar: KERİM UÇAR
Danışman: PROF. DR. UFUK ŞİMŞEK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Gerçeğe dönük materyaller = Factual materials ; Hayat bilgisi = Life science ; Hayat bilgisi dersi = Life science lesson ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Özel eğitim = Special education ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, özel eğitim uygulama okullarında I. kademede eğitim alan orta düzey zihinsel engele sahip özel gereksinimli öğrencilere veli katılımı ile hayat bilgisi dersi kazanımlarında yer alan günlük hava olaylarının öğretiminde gerçeğe dönük materyallerin etkililiğini ortaya koymaktır.
Yöntem: Bu araştırmada nitel araştırma yaklaşımlarından eylem araştırması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2019-2020 eğitim öğretim yılında Erzurum ili Yakutiye ilçesinde yer alan Erzurum Özel Eğitim Uygulama Okulu I. kademede eğitim alan orta düzey zihinsel engeli olan üç öğrenci ve üç veliden oluşmaktadır. Araştırmada, veri toplama aracı olarak özel eğitim öğrencilerinin mevcut durumunu belirlemek için kaba değerlendirme formu kullanılmıştır. Uygulama öncesi, sonrası ve genel değerlendirme aşamalarında kullanılmak üzere ölçüt bağımlı ölçü aracı kullanılırken uygulama öğretmeninin ve velilerin uygulamaya ilişkin görüşlerini belirlemek içinde veli ve öğretmen görüşme formları kullanılmıştır. Ayrıca süreçleri değerlendirmek için video kaydı ile öğrencilerin davranışlarının öncesinde ve sonrasında ortaya çıkan uyaranları tespit etmek ve davranışın işlevini tahmin etmek amacıyla ABC kaydı (Anekdot kaydı) kullanılmıştır. Verilerin analizinde nitel araştırma yaklaşımına uygun olarak betimsel analiz tekniği kullanılmıştır.
Bulgular: Öğretmen tarafından ilk dört hafta ölçüt bağımlı ölçü aracı ile uygulama öncesi ve sonrası yaptığı uygulamaların sonuçları incelenmiştir. Elde edilen verilerde uygulama öncesi doğru cevap sayısının çok az olduğu, uygulama sonrasında ise verilen cevapların neredeyse tamamının doğru olduğu tespit edilmiştir. Genel değerlendirme aşamasında uygulama sürecinde kullanılan gerçeğe dönük materyallerden farklı materyallerin kullanılması ve bütün sorulara doğru cevap alınması gerçeğe dönük materyallerin orta düzey zihinsel engele sahip öğrencilerin günlük hava olaylarını öğrenmelerine olumlu katkı sağladığı görülmüştür.
Sonuç: Yapılan uygulamalar sonucunda, orta düzey zihinsel engele sahip öğrencilerin öğrenme süreçlerinde gerçeğe dönük materyallerin kullanımının kalıcı öğrenmelerin gerçekleşmesine katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Hayat bilgisi, gerçeğe dönük materyaller, orta düzey zihinsel yetersizlik, sosyal bilgiler

Abstract:
Purpose: This research aims to reveal the effectiveness of real-life materials in the teaching of daily weather events in life science lesson acquisitions with the participation of parents to students with moderate intellectual disabilities who receive education at the first level in special education practice schools.
Method: In this study, the action research design, which is one of the qualitative research approaches, was used. The study group of the research consists of three students with moderate mental disabilities and three parents who were educated at the Erzurum Special Education Practice School in the Yakutiye district of Erzurum in the 2019-2020 academic year. In the research, a superficial evaluation form was used to determine the current status of special education students as a data collection tool. While the criterion-dependent measure tool was used to be used in the pre-application, post-application, and general evaluation stages, parent and teacher interview forms were used to determine the views of the practice teacher and parents on the practice. In addition, to evaluate the processes, ABC recording (anecdotal recording) was used to detect the stimuli before and after the behavior of the students with video recording and to predict the function of the behavior. In the analysis of the data, the descriptive analysis technique was used in accordance with the qualitative research approach.
Findings: The results of the practices before and after the application were examined by the teacher with the criterion-dependent measurement tool for the first four weeks. In the data obtained, while the number of correct answers before the application was very low, it was determined that almost all of the answers given after the application were correct. It has been seen that the use of materials different from the realistic materials used in the implementation process in the general evaluation phase and correct answers to all questions contribute positively to the learning of daily weather events for students with moderate intellectual disabilities.
Result: As a result of the applications, it was concluded that the use of realistic materials in the learning processes of students with moderate intellectual disability contributed to the realization of permanent learning.

Keywords: Life science, factual materials, moderate intellectual disability, social studies