Eski kültürlerde ritüelleştirilmiş olguların heykel nesnesine dönüştürülmesi
Transformation of ritualized phenomena into sculpture objects in ancient cultures
Yazar: ŞAHAP BARLAS
Danışman: PROF. MUSTAFA YÜKSEL
Mersin Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı / Heykel Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Sanatın doğuşu, eski çağlardaki bulgular ve üretimlere dayanır. Üst Paleolitik (M.Ö. 60.000-10.000), Neolitik (M.Ö. 10.000-7000) ve Kalkolitik (M.Ö. 7000-M.S. 50) dönemdeki duvar resimleri, idol, dikilitaş, stel ve mezar taşları günümüz sanat anlayışı içerisinde sanat değeri olan üretimler olarak kabul edilmektedir. Eski çağlardaki işaret ve sembollerin anlamları tam olarak bilinmemekle birlikte, bu işaretler aslında bir ifade biçimi olarak anlam içermelerinin yanı sıra ait oldukları dönemlere dair kültürel bilgilerde vermiştir.
Eski eserlerin ve kültürel varlıkların günümüz dünyasında manevi, maddi ve sanatsal açıdan büyük değer taşıdığı artık toplumlar açısından bilinmektedir. Ancak bu işaretlerin anlamları tam olarak bilinmemektedir. Bu çalışma, eskiçağ kültürlerinin işaret sistemlerini araştırarak heykel sanatında güncel yorumlarını uygulamayı amaçlamaktadır.
Kalkolitik dönemde inançlardan kaynaklanan ritüel ve mimari yapıların işaretleri, kültürlerarası iletişim nesneleri olarak kabul edilmiştir. Sanat eserlerinin en önemli özelliği, gerçek ve hayali aynı anda barındırmasıdır. 
Sanat eserleri izleyiciye mesajlar taşır ve bu mesajların çeşitliliği günümüz sanatında tartışma konusudur. Heykel sanatı, bu işaret ve sembolleri kültürlerarası taşıyan önemli bir sanat alanıdır. Bu araştırma çağdaş sanat ve kültürler üzerinde sosyo-kültür bir etkileşim bilincinin oluşmasının sağlanması ve inanç kaynaklı işaret, simge ve sembollerin ifade biçimlerinin incelenmesini kapsar. Araştırma, kültürlerarası etkilenme ve iletişimde önemli rol oynayan işaretlerin her kültürdeki benzerlik ve farklılıklarını inceleyerek heykel objelerine dönüştürülmesini amaçlamıştır. Çalışmanın özgün değeri, tarih öncesinden bugüne uzanan süreçte kullanılan işaret, simge ve sembollerin heykel sanatı bağlamında incelenmesi ve çağdaş heykel plastiğinde yeniden ele alınarak üretilmesidir. Çağdaş objelere dönüştürülmesi ile her iki alana da katkı sağlaması düşünülmüştür.
Bu tez çalışmasında, eskiçağ ve kültürel dönemlerin ritüel ve mimari yapılarında yer alan söz konusu simge, sembol ve işaretlerin heykel objesine dönüşümü gerçekleştirilmiştir. Kişisel heykel çalışmalarında bu simge, sembol ve işaretlerin tarihsel veriler ışığında çağdaş yorumlarla birlikte heykele dönüştürülmüştür.

Abstract:
The origins of art are based on findings and productions from ancient times. Wall paintings, idols, menhirs, steles, and tombstones from the Upper Paleolithic (60,000-10,000 BCE), Neolithic (10,000-7,000 BCE), and Chalcolithic (7,000 BCE-50 CE) periods are considered art forms in today's understanding of art. Although the meanings of signs and symbols from ancient times are not fully known, these signs are not only forms of expression but also provide cultural information about their respective periods.
Ancient artifacts and cultural assets are now recognized by societies for their significant spiritual, material, and artistic value in the modern world. However, the exact meanings of these signs remain unclear. This study aims to investigate the sign systems of ancient cultures and apply their contemporary interpretations in sculpture art.
During the Chalcolithic period, the signs in ritual and architectural structures stemming from beliefs were accepted as objects of intercultural communication. One of the most important characteristics of art is its ability to simultaneously encompass both reality and imagination.
Artworks convey messages to the audience, and the diversity of these messages is a topic of debate in contemporary art. Sculpture art is an important field that carries these signs and symbols across cultures. This research aims to foster socio-cultural awareness of contemporary art and culture, and examine the expression forms of belief-based signs, symbols, and icons. It focuses on the similarities and differences of signs that play significant roles in intercultural influence and communication, transforming them into sculptural objects. The unique value of the study lies in examining signs, symbols, and icons used from prehistoric times to the present within the context of sculpture art, and reinterpreting them in contemporary sculpture practice. Transforming these signs into modern objects aims to contribute to both fields.
In this thesis, the transformation of symbols, signs, and icons from ancient and cultural periods' ritual and architectural structures into sculptural objects has been realized. In personal sculpture works, these symbols, signs, and icons have been reinterpreted into sculptures with contemporary perspectives based on historical data.