Ekoköy akımı: Tarihi gelişimi ve kent ölçeğinde uygulanabilirliği üzerine bir araştırma
Ecovillage movement: Aresearch on history, evolution and the applicability of a city scale
Yazar: OSMAN ZEYBEK
Danışman: PROF. DR. MÜKERREM ARSLAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Peyzaj ekolojisi = Landscape ecology ; Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment

Özet:
Ekoköy akımı felsefi açıdan, kontrolsüz bir hızla artan nüfusun sonucu olarak kaynakların hızlı tüketimi, kentleşmenin kontrolden çıkması, doğanın sömürülmesi, sosyal ve ekonomik adaletsizlikler gibi hümanist ve holistik bir yaşam tarzına tamamen aykırı gelişmeler üzerine bir tepki olarak başlatılmıştır. Her kıtada, farklı ölçekler ve karakteristik özelliklerde ekoköyler kurulmuş ve sürdürülebilir yaşam eğitimleri için birer merkez haline dönüşmüşlerdir. Bu tez çalışmasının başlıca amacı, ekoköy akımını tarihi gelişim sürecinde inceleyerek, kent ölçeğinde uygulanabilirliğini tartışmaktır. Araştırma kapsamında, sürdürülebilir toplumlar, ekoköyler ile ilgili yapılan tanımlar, ekoköy tasarımı, dünyanın önde gelen ekoköyleri ile ilgili veriler derlenmiştir. Ekoköylerin bir ütopya olduğunu savunan tezler ile dünyanın geleceği için tek çıkar yol olduğunu savunan tezlerden alınmış zıt fikirler, tez içinde karşılaştırılmıştır. Araştırma ile irdelenmek istenen kavram, ekoköy ölçeğinin ne kadar büyütülebileceğini, kötüye giden dünya sağlığının bu yolla kurtarılıp kurtarılamayacağını saptamaktır. Araştırmanın materyalini, hem ekoköy kavramının küreselliğini vurgulamak hem de ekoköylerle ilgili daha genel bir çerçeve çizebilmek için dünyanın her kıtasından ve farklı bölgelerinden seçilen ekoköy örnekleri oluşturmaktadır. Ekoköylerin kentsel ölçekte uygulanabilirliği sonucuna varabilmek için, bir ekoköyü oluşturan boyutların hangilerinin, ne kadar genişlemeye müsait olduğu saptanmaya çalışılmıştır. Türkiye'nin ekoköy hareketi içindeki yerine, uygulama ve girişimlerinin küresel çapta yeterliliğine ve yapılması gerekenlere değinilerek ülkemiz hakkında genel bir tablo çizilmiştir. Ekoköylerin nüfus ve sahip oldukları alan bilgileri üzerinden, bir kent ölçeğinde uygulanmaları durumunda ne kadar araziye sahip olmaları gerektiği saptanmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda ekokent olgusu tez kapsamına dâhil edilmemiştir, çünkü "ekoköyü ölçek olarak büyüttüğümüzde ekokent elde ederiz" gibi bir yaklaşım hatalıdır. Tez sonunda ekoköylerin sahip olması gerektiği dört boyutuyla birlikte bir kent ölçeğine büyütülemeyeceği sonucuna varılmıştır. Geleneksel köyleri ekoköye çevirme ve kent ölçeğinde konuyla ilgili yapılabilecek girişimler hakkında öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Ecovillage movement has been philosophically launched as a reaction against uncontrolled rapidly growing population, which is concluded in like fast-consuming of resources, unplanned urbanization, exploiting nature, social and economic injustice, that are completely contradictory to a humanist and holistic lifestyle. In every continent, ecovillages has been set up in different scales and characteristic facilities, and has turned into a center for sustainable lifestyle educations. The main purpose of this thesis, to discuss the applicability of ecovillages in a city scale throughout their historical process. In the scope of the research, sustainable communities, definitions had been made about ecovillages, ecovillage design, information about the foremost examples of ecovillages has been gathered. Opposing ideas from the theses which advocate that ecovillages are a utopia and the theses which argue that ecovillages are the only way out for the future of the world, were compared in the thesis. The concept required to examine by this research is to determine how much the scale of ecovillages can expand and if it is possible to save the world's worsening health with this way. The research material is consist of various ecovillages examples chosen in every continent and territories of the world to draw a general framework and to highlight the globalization of the ecovillage concept. To reach out to the result of ecovillages' applicability in a city scale, it is tried to determine that which dimensions of ecovillages are able to expand and how much they are comfortable to do so. It has drown an overall picture about our country to criticize Turkey's situation in ecovillage movement, the qualification of applications and initiatives in global size, and what to do about it. It is tried to determine through the information of ecovillages' population and land size, how much terrain they would need if the scale of an ecovillage is enlarged to a city scale. In this context, the concept of Eco city has been kept out of the thesis, since the approach like "if we enlarge the size of ecovillage, we acquire an Eco city" is mistaken. At the end of the thesis, it is inferred that ecovillages cannot be enlarged to a city scale with their must-be four dimensions. Suggestions have been made to turn traditional villages into ecovillages and initiatives can be made in city scale.