NATO'nun Doğu Avrupa güvenlik politikası ve Rusya ile ilişkileri üzerindeki etkisi
NATO's security policy in Eastern Europe and its impact on relations with Russia
Yazar: ASADULLA FATALIYEV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT YILMAZ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Soğuk Savaşın bir eseri olarak 1949 yılında SSCB'ye karşı, ABD önderliğinde Batılı devletlerin kurduğu NATO, SSCB'nin dağılmasıyla da varlık sebebi tartışılır hale gelmiştir. NATO kendi meşruiyetini sağlamak ve değişen uluslararası sisteme adapte olabilmek için 1990 yılından itibaren günümüze kadar sürekli değişim ve dönüşüm gerçekleştirmiştir. NATO değişim ve dönüşüm politikaları çerçevesinde eski düşman olarak tanımlanan ülkeler ile ilişkilerini geliştirerek bazılarını üye olarak ittifaka almış, diğerleriyle de çeşitli iş birliği alanları oluşturmuştur. NATO bu politikalar kapsamında Rusya ile birtakım ilişkiler geliştirmiştir. Fakat NATO'nun izlemiş olduğu politikalar NATO-Rusya ilişkilerini olumlu veya olumsuz yönde etkilemiştir. Bu çalışma ile NATO'nun Soğuk savaş sonrası Doğu Avrupa'da izlemiş olduğu politikaları inceleyerek NATO-Rusya ilişkilerine nasıl etki ettiği değerlendirilmiştir. Çalışmada nitel yöntemler kullanılarak kaynaklar taranmış ve değerlendirmeler yapılmıştır. Yapılan çalışmanın sonucunda NATO'nun Doğu Avrupa'da KAİK, BİO ve AAOK gibi ortaklık programlarıyla izlediği politikaların NATO-Rusya ilişkilerine genel olarak olumlu yansıdığı kanısına varılmıştır. Fakat NATO'nun Doğu Avrupa'da izlediği "genişleme politikaları", "alan dışı müdahale" ve "Füze Kalkanı" projesinin ise NATO-Rusya ilişkilerini olumsuz yönde etkilediği sonucuna varılmıştır. Özellikle NATO'nun genişleme politikası ilişkilerin olumsuz yönde ilerlemesine, neredeyse çatışma aşamasına gelmesine sebep olmuştur.

Abstract:
NATO was established in 1949 by Western states under the leadership of the United States against the USSR as an artifact of the Cold War, and its raison d'être became questionable with the dissolution of the USSR. In order to ensure its legitimacy and adapt to the changing international system, NATO has continuously changed and transformed since 1990 until today. Within the framework of its policies of change and transformation, NATO has improved its relations with countries defined as former enemies, admitting some of them into the alliance as members and establishing various areas of cooperation with others. Within the scope of these policies, NATO has developed some relations with Russia. However, NATO's policies have positively or negatively affected NATO-Russia relations. This study analyzes NATO's post-Cold War policies in Eastern Europe and evaluates how they affected NATO-Russia relations. The study used qualitative methods, sources were reviewed and evaluations were made. As a result of the study, it was concluded that the policies pursued by NATO in Eastern Europe through partnership programs such as KAIK, BIO and AAOK had a positive impact on NATO-Russia relations in general. However, NATO's "enlargement policies", "out-of-area intervention" and the "Missile Shield" project in Eastern Europe have had a negative impact on NATO-Russia relations. In particular, NATO's enlargement policy caused the relations to progress in a negative direction, almost reaching the stage of conflict.