Roma İmparatorluk Dönemi'nde Propylonlar
Propylons in Roman Empire period
Yazar: EMRE ÜNSEVER
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT AYDINOĞLU
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Propylon = Propylon ; Roma Dönemi = Roman Period ; Roma İmparatorluğu = Roman Empire

Özet:
"Roma İmparatorluk Dönemi'nde Propylon'lar" başlıklı Yüksek Lisans tezi çalışması, Roma İmparatorluk Döneminde inşa edilen Propylon yapılarını incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda, bu çalışmada Roma İmparatorluk Dönemindeki Propylon yapılarının bir değerlendirmesi yapılmıştır. Geniş bir literatür taraması yapılarak, bu yapılarının özellikle Roma İmparatorluk Dönemi içerisinde eyaletlerdeki şekillenmeleri, plan tipleri ve kullanım amaçlarına yönelik incelemede bulunulmuştur. Böylece, dönemler içinde planda ve fonksiyonda ortaya çıkan değişimler ele alınmıştır. Çalışmada sınırlamaya da gidilmiş ve Roma'nın doğu eyaletleri ve buralardaki antik kentlerde bulunan ve yayınlanan Roma ve Geç Antik Dönem propylon yapıları ele alınmıştır. Böylece, Asia Minor'de, Suriye, Filistin ve Arabistan bölgelerinde bulunan propylon yapılarının plan, işlev ve kent planlaması açısından değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Yunan mimarisinde MÖ 6. yüzyıldan beri varolan propylonlar kutsal alanlara geçiş için kullanılmışlardır ve bazı istisnalar dışında Yunan Propylon mimarisi, tapınak mimarisine benzemektedir. Bu yüzden dinsel bir yapı görünümü vardır. Propylonlar tek ya da üç geçitlidirler, ayrıca bazı örneklerde rampalar da bulunabilmektedir. Propylonların süsleme özellikleri, üst yapıları, düzenleri, döneme, mimarına ve coğrafyaya göre değişiklik göstermektedir. Asia Minor'de bulunan propylonların çoğu tapınak cephelidir. Yunan dünyasında erken dönem örneklerinde Dor düzeni bulunmaktayken zamanla Ion ve Korinth düzenleri daha yaygın olarak tercih edilmiştir. Suriye Filistin ve Arabistan bölgelerinde ise hem Korinth düzeni hem de yerel düzenler kullanılmıştır. Üst yapı üçgen alınlıklı veya düz çatılı olmaktadır ancak çokça üçgen alıklık tercih edilmiştir. İmparatorluk Dönemi'nde propaganda anlayışı yapıları etkilemiştir. Erken İmparatorluk Dönemi'nden itibaren yeni tazlı propylonlar ortaya çıkmıştır ve bunlar Hellenistik geleneğin devamı niteliğindedirler. Bu Dönem propylonları mimari düzenleri açısından farklılıklar göstermesinin yanı sıra podyumları açısından da farklılıklara sahiplerdir. Doğu ve Batı dünyasının sanat anlayışlarının birleşerek oluşturdukları eklektik stilin izleri Suriye, Filistin ve Arabistan bölgelerinde mimariye yansımıştır. Kent planlaması açısından bakıldığında, Suriye, Filistin ve Arabistan bölgelerinde kutsal alana girişi sağlayan propylonların çoğu kentin ana caddesi ile kutsal alanı birbirine bağlamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Propylon, Roma İmparatorluk Dönemi, Kentleşme.

Abstract:
"Propylons in Roman Empire Period" is a master thesis which is aim to research Propylon buildings in Roman Empire Period. In this view, we evalueted Propylon buildings in Roman Empire Period. An extensive literature review has been carried out to investigate the formations, plan types and intended use of these structures, especially in the Roman Imperial Period. Thus, changes in plan and function within periods were discussed. The study was also limited and the Roman propylon structures in the eastern provinces of Rome and the ancient cities in these areas were discussed. Thus, it is aimed to evaluate the propylon structures in Asia Minor, Syria, Palestine and Arabia in terms of plan, function and city planning. In Greek architecture, propylons existed since the 6th century BC and used with the exception of the Greek Propylon architecture, with some exceptions, similar to the temple architecture. The ornamentation features, superstructures, and layouts of the propylon vary according to both the architect and the geography. Most of the Asia Minor propylon temple façades. In the Greek world, there were Doric order in the early period but Ion and Corinthian order were preferred more widely. Both the Corinthian order and the local regimes were used in Syria, Palestine and Arabia. The understanding of propaganda in the Imperial Period influenced structures. The traces of eclectic style created by combining the understanding of art in the East and the Western world are reflected in architecture in Syria, Palestine and Arabia. The competitive insights of the cities in these regions have led to the formation of overly fancy and large propylon structures. In terms of urban planning, most of the propylums entering the sacred area in Syria, Palestine and Arabia connect the main street of the city with the sanctuary.
Keywords: Propylon, Roman Empire Period, Urbanization.