Cerrahi menopozdaki kadınlara roy adaptasyon modeline göre evde verilen eğitimin semptom kontrolü,  depresyon, sosyal destek ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of home education  given to women with surgical menopause in accordance with roy's adaptation model on menopausal symptom control, depression, social support and quality of life
Yazar: NURAN MUMCU BOĞA
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Depresyon = Depression ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Bu araştırma; cerrahi menopozdaki kadınlara Roy Adaptasyon Modeline göre evde verilen eğitimin semptom kontrolü,  depresyon, sosyal destek ve yaşam kalitesine etkisini saptamak amacıyla yapılmıştır.

Materyal ve Metot: Araştırma; ön test son test kontrol gruplu, yarı deneme modeli olarak yapılmıştır. Araştırma evrenini Samsun Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesinde selim nedenlerden TAH-BSO operasyonu uygulanmış,  ameliyat öncesi menopozda olmayan evli kadınlar oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise güç analizi ile belirlenen olasılıksız rastlantısal olarak seçilen 55 kontrol, 55 deney grubunda olmak üzere toplam 110 kadın oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında, kadınların sosyodemografik özelliklerini belirleyen soru formu, MSDÖ,  MÖYKÖ,  BDÖ ve ÇBASDÖ kullanılmıştır. Ön test operasyondan 1 ay sonra, son test ise operasyondan 6 ay sonra uygulanmıştır. Deney grubuna aylık düzenlenen ev ziyaretlerinde menopoz semptomları değerlendirme ölçeği ve cerrahi menopoza adaptasyon formu uygulanmış, verilen eğitimde girişim materyali olarak Roy Adaptasyon Modeline göre hazırlanmış eğitim kitapçığı kullanılmıştır. İlgili form ve ölçekler araştırmacı tarafından ev ziyaretlerinde yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır.

Bulgular: Deney grubundaki kadınların girişim sonrası bulgularına göre menopozal semptomlarının azaldığı, tüm alt boyutlarda yaşam kalitelerinin yükseldiği, depresyon puan ortalamalarının azaldığı ve sosyal destek puan ortalamalarının arttığı saptanmış ve istatistiksel olarak fark önemli bulunmuştur (p<0.05).  Kontrol grubundaki kadınların son testte ön test bulgularına göre menopozal semptomlarının arttığı, tüm alt boyutlarda yaşam kalitelerinin daha olumsuz etkilendiği, depresyon puan ortalamasının arttığı ve sosyal destek puan ortalamasının azaldığı saptanmış ve istatistiksel olarak fark önemli bulunmuştur (p<0.05). 

Sonuç: Cerrahi menopozdaki kadınlara Roy Adaptasyon Modeline göre evde verilen eğitimin menopozal semptomları ve depresyonu azalttığı, algılanan sosyal destek ve yaşam kalitesini arrttırdığı saptanmıştır.

Abstract:
Aim: This research is conducted with the aim of determining the effect of home education given to women with surgical menopause in accordance with Roy's Adaptation Model on symptom control, depression, social support and quality of life.

	Material and Method: The research is conducted via quasi-experimental design with pretest posttest control group. The target population of the study consists of married women who went through TAH-BSO operation for benign reasons and who did not experience menopause before the operation in Samsun Maternity and Children Hospital. The sample of the study includes totally 110 women, 55 in control and 55 in experimental group, which is determined via power analysis and chosen improbably and incidentally. In order to collect data, questionnaire that determines the socio-demographical characteristics of women, MRS, MSQQ, BDI, MSPSS are used. Pretest is implemented 1 month after the operation and posttest is carried out after 6 months. During the monthly visits to experimental group, MRS and the form of adaptation to surgical menopause are used and training manual that is prepared in accordance with the Roy's Adaptation Model is implemented as an initiative material. The related forms and scales are applied during home visits by the researcher through face to face meeting.

Results: According to the findings of the women in the experimental group after initiative, it has been determined that the point average of menopausal symptoms and depression decreases, social support point average increases and the quality of life increases in all sub-dimensions. This is statistically significant (p<0.05).
	In accordance with the posttest results of the women in the control group compared to the pretest, the point average of menopausal symptoms and depression increases, social support point average decreases and the quality of life is adversely influenced in all sub-dimensions. This is statistically significant (p<0.05).

	Conclusion: It is determined that the home care given to women that have gone through surgical menopause in accordance with the Roy's Adaptation Model decreases the menopausal symptoms and depression and increases the social support and quality of life.350