Küçük Melen İğneler Havzası'ndaki taşkınların hidrolojik modelleme yöntemiyle (HEC-HMS) belirlenmesi
Determination of floods in the Küçük Melen İğneler Basin by hydrological modeling (HEC-HMS)
Yazar: TOLGA ERGÜL
Danışman: DOÇ. DR. OLGU AYDIN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Fiziki Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Batı Karadeniz bölgesi = West Black Sea region ; Düzce = Düzce ; Hidrolojik = Hydrologic ; Hidrolojik modelleme = Hydrological modelling ; Küçük Melen Nehri = Küçük Melen River ; Taşkınlar = Floods ; Yağış-akış modelleri = Rainfall-runoff models ; Yağışlar = Rainfall

Özet:
Hidrolojik yağış-akış ilişkisi karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu nedenle hidrolojik sistem elemanlarının çalışma mekanizmasını iyi tanımlamak önemlidir. Bu bağlamda akarsu havzası taşkın oluşumuna neden olan etmenlerin doğru bir şekilde ortaya koyulması gerekir ve bu amaç için hidrolojik modelleme yazılımlarına başvurulmaktadır. Hidrolojik modelleme yazılımları sayesinde yağış-akış modellemesi veya parametreleri elde edilir. Bu çalışmanın amacı taşkınlara neden olan aşırı ve ani yağışların yağış-akış ilişkisini hidrolojik modelleme yöntemi kullanarak saatlik ve zamansal tahminin hidrografiğini oluşturmaktır. 
Çalışma alanı Batı Karadeniz Havzası'nın Düzce Şehri'nde yer alan Küçük Melen İğneler Havzası'dır. Bu çalışmada karmaşık bir durum olan yağış-akış modellemesini basitleştirmek için lumped, distributed ve semi-distributed model yapıları kullanılmıştır. Hidrolojik modelleme yazılımı 4.9 HEC-HMS'den faydalanılmıştır.  Çalışma havzasının topografik ve akarsu ağı niteliklerine ait değerleri elde etmek için HEC-GeoHMS araç çubuğundan yararlandık. Daha sonra loss, transform, baseflow ve muskingm method hesaplamalarını yaparak model parametrelerini elde ettik. Bu yöntemler sayesinde matematiksel değerler elde edilmiş ve yağış verisinden akış grafiği oluşturulmuştur. Çalışmanın sonunda özellikle NSE değeri 0.657 çıkarak gerçeğe yakın bir tahmin elde edilmiştir.

Abstract:
The hydrological rainfall-flow relationship has a complex structure. Therefore it is crucial to explore underlying mechanism of the hydrological processes. In this context, the factors that cause streaming basin flooding need to be determined properly. For this purpose hydrological modeling softwares are widely being used. With this softwares, either precipitation-flow models or its parameters could be obtained. The purpose of this study was to create the hydrographs of hourly and temporal prediction using by a hydrological modelling of the rainfall-flow relationship of extreme and sudden precipitation causing floods. 
The study area was Küçük Melen İğneler Basin, located at one of the Western Black Sea Basin cities, Duzce. To be able to simplified complex rainfall-runoff modelling process, lumped, distributed, and semi-distrıbuted model structure was used. A Hydrological modeling software 4.9 HEC-HMS was used. To acquire topographic and streaming network data HEC-GeoHMS tool was used. Then, model parameters were obtained by doing loss, transform, baseflow, and muskingm calculation methods. Using these model parameters, mathematical values were generated to create a flow graph from rainfall data. As a result, especially the NSE value was 0.657 and estimation was close to the real data.