Ümmü'd-Derdâ es-Suğrâ'nın hayatı ve rivâyetleri
The life of Umm al-Darda as-Sughra and her narrations
Yazar: ÜMMÜGÜLSÜM ATİK
Danışman: PROF. DR. MAHMUT YEŞİL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Din adamları = Clergymen ; Hadis = Hadith ; Kadınlar = Women ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Muhaddis = Muhaddthoon ; Rivayetler = Rumours ; Tabiun = Tabiun ; Ümmü'd-Derda es-Suğra = Ümmü'd-Derda es-Suğra ; İslamiyet = Islam

Özet:
Hz. Muhammed'in (s.a.v.) hadislerinin sahabe neslinden aktarılmasında tâbiûn tabakasının büyük katkısı olmuştur. Hadis tarihinde, Ümmü'd-Derdâ es-Suğrâ (ö.81/701) tabiûn tabakasının önde gelen üç hanım âliminden birisi olarak tanınmıştır. Asıl ismi Hüceyme bint Huyey'dir. Ebu'd-Derdâ (ö.32/652) gibi zühdü, kıraâti ve hadis rivâyeti konusunda önde gelen âlim bir sahâbînin evinde yetim bir kız çocuğu olarak donanımlı bir şekilde yetişmiştir. Çok küçük yaşlarından itibaren din eğitimi almaya başlamıştır. Küçüklüğünde Ebu'd-Derdâ ile birlikte mescidlere giderek âlimlerin ilim mescidlerine katılır, Kur'an okur ve onlarla birlikte ibadet ederdi. Belli bir yaşa erişince kadınlar ile birlikte ilmî faaliyetlerini sürdürmüştür. Sonraları ise özellikle hadis ve fıkıh alanında uzmanlaşarak kadın-erkek fark etmeksizin dersler vermiş ve hadisler nakletmiştir. Meşhûr âlimler, Ümmü'd-Derdâ es-Suğrâ'dan fakîh, muhaddis, zâhid bir âlim olarak söz etmiştir. 

Çalışmanın ilk bölümünde Ümmü'd-Derdâ es-Suğrâ'nın hayatına dair bilgiler temel tarih, tabâkât ve biyografi eserlerinden araştırılarak belli bir düzen dahilinde zikredilmiştir. İkinci bölümde Ümmü'd-Derdâ es-Suğrâ'nın rivâyet ettiği tesbit edilen hadislerin hem metinlerine hem de tercümelerine yer verilmiştir. Gerekli görülen yerlerde açıklamalar yapılmıştır. Rivâyetlerin sıhhat tahkiki yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar, sonuç bölümüne kaydedilerek araştırma tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ümmü'd-Derdâ, es-Suğrâ, Ümmü Derda, Hüceyme, Ebu'd-Derdâ, hadis, râvi, rivâyet, tabîûn, kadın, hadis, muhaddis.

Abstract:
The tabiûn generation (second generation after the Prophet Muhammad), has made a great contribution to the transmission of the hadiths of Prophet Muhammad (PBUH) from the sahaba. In the history of Hadith, Umm al-Darda as-Sughra (d.81/701) was one of the three leading ladies scholars of the tabiûn generation. Her real name was Hujayma bint Ḥuyayy. Umm al-Darda as-Sughra was brought up as an orphan girl under the sponsorship of the Abu al-Darda in a well-equipped way. As a child, she used to sit with male scholars in the mosque, praying in men's rows and studying the Quran with them. She prayed with men in the Masjid, until she reached maturity at which point she started praying with women. She became a teacher of hadith and fiqh. Famous scholars have mentioned Umm al-Darda as-Sughra as a faqih, muhaddis, zahid scholar. 

In the first chapter of study, information about the life of Umm al-Derda as-Sughra was investigated from the main historical, literary and biographical works and listed in a certain order. In the second chapter the hadiths narrated by Umm al-Darda as-Sughra are given. The research is completed after the outcomes that are gained, opinions that are came to conclusion and inferences are registered to the conclusion part.



Key Words: Umm al-Darda, as-Sughra, Hujayma, Abu al-Darda, hadith, narrator, narration, woman, muhaddis.