Kemoterapi alan kanser tanılı çocuklarda, tedavi sonrası aşı serolojik yanıtlarının ve aşılama programının değerlendirilmesi
Evaluation of post-treatment vaccine serological responses and vaccination program in children with cancer receiving chemotherapy
Yazar: SEBİHA ŞÜKRAN GÜNDEŞLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELDA ÇELİK
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Çocuklarda kanser tanısı çocukluk çağı aşı programının tamamlanamamasına ve immünsüpresif tedavilere bağlı aşı ile kazanılmış bağışıklığın zayıflaması/kaybına neden olmaktadır. Bu durum, kanser tedavisi tamamlanan çocukları aşı ile önlenebilen hastalıklara karşı savunmasız hale getirmektedir. Kanser tedavisi alan çocukların tedavi sonrası aşı yanıtlarının da değişkenlik gösterdiği bilinmektedir. Kanser tedavisi sonrası çocuklarda aşı uygulaması ile ilgili uluslararası ortak rehber bulunmamaktadır. Bu çalışmada kanser tedavisi sonrası serum antikor durumları, uygulanan aşılar ve aşı yanıtlarının incelenmesi planlandı.
Hastalar ve yöntem: Çalışmaya Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Sosyal Pediatri Polikliniğine 1 Ocak 2015-31 Aralık 2020 yılları arasında başvurmuş, lenfoma ve solid organ tümörleri tanısı ile kemoterapi almış, hastalıkları remisyonda olan, aşılama planı ve takibi için başvuran çocuk ve ergenler değerlendirildi. Kanser tedavi tamamlandıktan sonra uygulanan aşılar ve hepatit A (HAV), hepatit B (HBV), varisella zoster (VZV), kızamık-kızamıkçık-kabakulak (KKK) serum antikor düzeyleri ve aşı yanıtları retrospektif olarak incelendi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 533 hastanın, 304'ü (%57) erkek, 229'u (%43) kız (E/K: 1,3), tanı yaşı ortalaması (±SD) 5 yıl 10 ay (±57 ay) idi. En sık saptanan tanılar Non-Hodgkin lenfoma (NHL) (%15,4), santral sinir sistemi (SSS) tümörleri (%13,1) ve Hodgkin lenfoma (HL) (%12) idi. Tedavi sonrası en az bir doz aşı uygulanan hasta sayısı 508 (%95,3) idi. Hastaların %52,9'unun tanı yaşı 0-59 ay olup çocukluk çağı aşıları eksik, %26,8'inin tanı yaşı 0-24 ay  olup süt çocukluğu aşıları eksikti. Tedavi sonrası yapılan aşılar en çok konjuge pnömokok aşısı (KPA) (%85,4), KKK (%80,7) ve HBV (%66,8) idi. Tedavi sonrası hastaların HAV, HBV, VZV, kızamık-kızamıkçık-kabakulak seronegatifliği sırası ile; %64, %48,5, %43,3, %83,5, %28 ve %60,1'inde olduğu saptandı. Tedavi öncesi ve sonrası antikor düzeyi bilinen hastaların, HAV, HBV, VZV, kızamık- kızamıkçık-kabakulak antikor kaybı sırası ile; %31,9, %31,4, %21,7, %47,1, %11,4 ve %28,6'sında olduğu saptandı. Hastaların bir doz HAV, HBV, VZV, kızamık-kızamıkçık-kabakulak aşısına sırası ile %83,6, %81,4 %63,5, %33,3 %82,9 ve %45,4'ü serokonversiyon geliştirdiği saptandı. Hastaların iki doz HAV, HBV, VZV, kızamık-kızamıkçık-kabakulak aşısına sırası ile %98,8, %80 %84,6, %32,2, %80 ve %36,2'sinin serokonversiyon geliştirdiği saptandı.
Sonuç: Aşı ile bağışıklama, enfeksiyon hastalıklarına karşı geliştirilmiş en etkili yöntemdir. Çocukluk çağı kanserleri ve immünsüpresif tedaviler aşı ile korunabilen hastalıklara karşı antikor kaybına neden olmaktadır. Kemoterapinin bağışıklık sistemi üzerine uzun süren yan etkileri, hastaların tedavi sonrası aşı yanıtlarının değişkenlik göstermesine neden olmaktadır.

Anahtar kelimeler: Çocukluk çağı kanserleri, kemoterapi, aşılama, antikor yanıtı

Abstract:
Objective: Childhood cancer causes failure to complete the childhood vaccination program and weakening/loss of immunity acquired with vaccination due to immunosuppressive treatments. Because of this, pediatric cancer survivors have been completely vulnerable to vaccine-preventable diseases. It is known that the post-treatment vaccine responses of children receiving cancer treatment also vary. There is no international common guideline on vaccination in children after cancer treatment. This study planned to examine serum antibody status, administered vaccines, and vaccine responses after cancer treatment.
Methods: Children and adolescents who applied to Hacettepe University Faculty of Medicine, Department of Pediatrics, Social Pediatrics clinic between 2015-2020, received chemotherapy with the diagnosis of lymphoma and solid organ tumors, were in remission, and applied for vaccination plan and follow-up were evaluated. Vaccines administered after cancer treatment and hepatitis A (HAV), hepatitis B (HBV), varicella zoster (VZV), measles-mumps-rubella (MMR) serum antibody levels, and vaccine responses were retrospectively analyzed.
Results: Of the 533 patients included in the study, 304 (57%) were male, 229 (43%) were female (M/F: 1.3), mean age at diagnosis (±SD) was 5 years 10 months (±57 months). The most common diagnoses were Non-Hodgkin lymphoma (NHL) (15.4%), central nervous system (CNS) tumors (13.1%), and Hodgkin lymphoma (HL) (12%). The number of patients who received at least one dose of vaccine after treatment was 508 (95.3%). The age of diagnosis of 52.9% of the patients was 0-5 years and childhood vaccinations were missing, 26.8% of the patients were diagnosed at 0-2 years of age, and infancy vaccines were missing. Post-treatment vaccines were mostly pneumococcal conjugate vaccine (PCA) (85.4%), MMR (80.7%), and HBV (66.8%). Post-treatment, a lack of protective antibody titers against HAV, HBV, VZV, and measles-mumps-rubella was detected in 64%, 48.5%, 43.3%, 83.5%, 28%, and 60.1% of patients, respectively. In patients who were known antibody titers pre-treatment and after treatment for HAV, HBV, VZV, and measles-mumps-rubella, the loss of antibody titers was found in 31.9%, 31.4%, 21.7%, 47.1%, 11.4%, and 28.6% of patients, respectively.
Patients with known antibody titers status before and after treatment, HAV, HBV, VZV, and measles-mumps-rubella antibody loss, respectively; It was found to be 31.9%, 31.4%, 21.7%, 47.1%, 11.4%, and 28.6%. It was determined that 83.6%, 81.4%, 63.5%, 33.3%, 82.9%, and 45.4% of the patients developed seroconversion to one dose of HAV, HBV, VZV, measles-mumps-rubella vaccine, respectively. It was determined that 98.8%, 80%, 84.6%, 32.2%, 80%, and 36.2% of the patients developed seroconversion to two doses of HAV, HBV, VZV, and measles-mumps-rubella vaccine, respectively.
Conclusion: Vaccination is the most effective method developed against infectious diseases. Pediatric cancer patients who underwent chemotherapy lost immunity against vaccine-preventable diseases. The long-lasting side effects of chemotherapy on the immune system cause variability in the vaccine responses of patients after treatment.

Keywords: Childhood cancers, chemotherapy, vaccination, antibody response