İlkokul öğretmenlerinin duygusal zekâ düzeyleri ile örgütsel vatandaşlık tutumları arasındaki  ilişki
The relationship between primary school teachers' emotional intelligence levels and organizational citizenship attitudes
Yazar: NERMİN KONUK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMİRALİ YAŞAR ERGİN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior ; Öğretmenler = Teachers ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Örgütler, belli bir amacı yerine getirmek için oluşturulmuş belli bir düzen çerçevesinde işleyen toplumsal birimler olarak tanımlanmıştır(Tutar, 2003). Eğitim kurumları girdisi ve çıktısı insan olan örgütlerdir. Yapılan araştırmalar, duygusal zekânın bireyin hayatını yüksek oranda etkilediğini göstermiştir. Öğretmenler okula duygularıyla birlikte gelirler; onların duygularını anlama ve yönetme becerileri, eğitim örgütünün işleyişini ve amaçlarını gerçekleştirme düzeyini de etkilemektedir. Öğretmenlerin, resmi olarak tanımlanmış görev rol ve davranışları bulunmaktadır, onlar bu davranışları örgüt içinde gerçekleştirirken; nezaket, vicdanlılık, gönüllük, yardımseverlik, erdem, sportmenlik ve centilmenlik gibi örgütsel vatandaşlık davranışlarını sergilemeleri sinerji yaratarak verimliliği arttırır. Okulda örgütsel vatandaşlık davranışlarının sergilenmesi; öğretmenlerin duygusal zekâ yeterlilikleri, duygularını yönetme ve kendini motive etme kabiliyetleriyle doğru orantılı olarak değişir.
Bu çalışmanın amacı, ilkokul öğretmenlerinin duygusal zekâ düzeyleri ile örgütsel vatandaşlık tutumları arasındaki ilişkiyi ortaya çıkartmaktır. Bu amaca yönelik olarak 2012-2013 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Silivri ilçesinde bulunan 35 resmi ve özel okulda görev yapan 300 ilkokul öğretmeni ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak, Cemil Yücel tarafından geliştirilen "Örgütsel Vatandaşlık İle İlgili Tutum Ölçeği" (Yücel, Kaynak 2008) kullanılmıştır. Beşli derecelemeli 15 maddeden ve toplamda 5 faktörden oluşan ölçeğin boyutları şunlardır; örgütsel vatandaşlık, yardımseverlik, erdem, gönüllük, sportmenlik. Katılımcıların duygusal zekâ düzeylerini ölçmek üzere (Ergin, İşmen, Özabacı1999) "EQ-NED Ölçeği" kullanılmıştır. Dörtlü derecelemeli 108 maddeden ve toplamda 4 faktörden oluşan bu ölçeğin boyutları şunlardır; "duygusal zekâ", "kendi duygularını anlama", "karşısındakinin duygularını anlama", "duyguları yönetme"dir.
Verilerin çözümlenmesinde aritmetik ortalama, standart sapma, yüzde ve frekans gibi betimsel istatistikler hesaplanmıştır. Bağımlı değişkenin bağımsız değişkenlerle etkileşimi analiz edilirken ise Pearson  korelasyon katsayısı, t testi, varyans analizi, LSD istatistik teknikleri kullanılmıştır.
Araştırmadaki bulgulara göre şu sonuçlar elde edilmiştir:
1)	İlkokul öğretmenlerinin duygusal zekâ, örgütsel vatandaşlığın boyut ve tüm alt boyutlarına ait puan ortalamaları yüksektir.
2)	İlkokul öğretmenleri duygusal zekâ yönünden benzer karaktere sahip iken, örgütsel vatandaşlık bakımından ise daha ayrı görüşlere sahiptirler. 
3)	Örgütsel vatandaşlık ile "duygusal zekâ toplamı" ,"kendi duygularını anlama"  ve "duygularını yönetme"  arasında p<0,05 düzeyinde anlamlı bir farklılaşma bulunmuştur. 
4)	Duygusal zekâ ile "örgütsel vatandaşlık toplamı" , "gönüllük", "erdem" ve "yardımseverlik" arasında p<0,05 düzeyinde anlamlı bir pozitif farklılaşma bulunmuştur. 
5)	Toplam duygusal zekâ arttıkça örgütsel vatandaşlık davranışı da artmaktadır.
6)	İlkokul öğretmenlerinin "duygusal zekâ" ilgili tutumları; cinsiyet, mesleki hizmet süresi, eğitim durumu değişkenlerine göre anlamlı(p<0,05)  bir şekilde pozitif farklılaşmaktadır. 
7)	İlkokul öğretmenlerinin "örgütsel vatandaşlık" ilgili tutumları; mesleki hizmet süresi, yöneticilik hizmet süresi, eğitim durumu, çalışılan kurumun mahalli değişkenlerine göre anlamlı (p<0,05) bir şekilde pozitif farklılık göstermektedir.

Abstract:
The organizations was created to fulfill a specific purpose and a it is defined as the social units functioning within a certain order. Educational institutions are organizations with human inputs and outputs. Researches has shown that emotional intelligence has a high impact on the individual's life. Teachers come to school with their emotions; their ability to understand and manage their emotions; the functioning of the educational organization and it also affects the level of accomplishment of goals.
Teachers have officially defined roles, acting and behaviors,while they carry out these behaviors within the organization, courtesy, conscience, volunteerism, charity, virtue, sportsmanship and exhibiting organizational citizenship behavior, such as gentleman, increases productivity by creating synergies. Organizational citizenship behavior in school; the emotional intelligence abilities of teachersvary in direct proportion with the ability to manage their emotions and motivate themselves.
The aim of this study is to present the relationship between the emotional intelligence levels of primary school teachers and organizational citizenshi pattitudes. Thes tudy was conducted with 300 primary schoolteachers who worked at the 35 publicand privates chools in Silivri district of Istanbul in 2012-2013 academic year. As a data collection tool, "organizational citizenship attitude scale"  (Yücel, Kaynak 2008) was used. The Organizational citizenship, charity, virtue, volunteerism and sportsmanship are the dimensions of the scale consisting of 15 item sand 5 factors in total. To measure the emotional intelligence levels of the participants, The EQ-NED Scale (Ergin, İşmen, Özabacı 1999) was used. The scale consists of 108 items with four grades and a total of 4 factors. "Emotional intelligence, understanding their own feelings , understanding the feelings of the opposite", "managing emotions".
Descriptive statistics such as arithmetic mean, Standard deviation, percent and frequency were calculated in the analysis of the data. Pearson correlation coefficient, t test, variance analysis, LSD statistical techniques were used to analyze the interaction of dependent variable with independent variables.
According to the findings in the research, the following results were obtained:
1)	Primary school teachers have high scores on emotional intelligence, organizational citizenship.
2)	Primary school teachers have similar character in terms of emotional intelligence. They have different views on organizational citizenship.
3)	Organizational citizenship and "emotional intelligence" ,"understanding their own feelings" and "managing theire motions" were found to be a significant difference between p < 0.05.
4)	There is a significant positive differentiation between emotional intelligence and sum of organizational citizenship "volunteerism "," virtue "and" helpfulness "at p <0.05 level.
5)	Organizational citizenship behavior  increases as total emotional intelligence increases.
6)	The "emotional intelligence" attitudes of primary school teachers differ significantly(p<0.05) according to gender, Vocational Service duration, educational status variables.
7)	The attitudes of primary school teachers about "organizational citizenship" differ significantly (p<0.05) according to their professional service duration, managerial service duration, educational status, local variables of the institution.