Boğacık Deresi'nin (Giresun) zooplankton grupları ile klimatik faktörler arasındaki ilişkinin istatistiksel analiz yöntemleri kullanılarak belirlenmesi
Determination of the relationship between climatic factors and zooplankton groups of Boğacık Creek (Giresun/Turkey) by using statistical analysis methods
Yazar: GÜLSÜM KARAKAYA
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ MUTLU
Giresun Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Giresun = Giresun

Özet:
Bu çalışmada, istatistiksel veriler kullanılarak, Boğacık Deresi'nin klimatik faktörleri (sıcaklık, su vb.) ile tespit edilen zooplankton grupları arasındaki ilişkinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Boğacık Deresi'nden Haziran 2014-Mayıs 2015 tarihleri arasında dört istasyondan aylık olarak ağ göz açıklığı 55 µm olan plankton ağı kullanılarak zooplankton örnekleri dikey olarak alınmıştır.
%4'lük formaldehit çözeltisi içinde muhafaza edilen zooplankton örneklerin sayımı stereoskopik bir mikroskop altında yapılmıştır.
Boğacık Deresi'nde yapılan bu çalışmada, yedi zooplankton grubu belirlenmiştir. Bunlar; Ephemeroptera Hyatt&Arms, 1891 (%52), Ephemeroptera Hyatt&Arms, 1891 (larva) (%17), Copepoda H. Milne -Edwards, 1840 (%15), Odonata fabricius, 1793 (larva) (%8), Cladocera latreille, 1829 (%5), Odonata fabricius, 1793 (%2), Rotifera cuvier, 1798 (%0,7) Acaridae latreille, 1802 (%0,14), Diptera, Linnaeus, 1758 (%0,07)'dur. Bu belirleme sonucunda en çok Ephemeroptera Hyatt&Arms, 1891 grubunun bulunduğu saptanmıştır.
Çok sayıda su kalitesi parametresi ve zooplankton grubu arasındaki ilişkinin karmaşıklığından dolayı, güvenilir sonuçlar elde etmek için temel bileşen analizi (PCA) kullanılmış ve detaylı veri yapısı belirlenmiştir. Bu PCA analizinde sekiz bileşen ile 14 parametre sınıflandırılmıştır.
Tür çeşitliliğinin belirlenmesi amacı ile Shannon-Wiener çeşitlilik endeksi (H') (Shannon-Wiener, 1949) ve düzenlilik endeksi (J') kullanılarak yapılan hesaplamanın sonucunda 1.istasyondan Ocak ayında alınan örnekte 1,220 endeks değeri belirlenmiştir. Ayların ortalama çeşitlilik endeksine göre Eylül ayındaki en düşük seviye 0,72 olarak belirlenirken, Ocak ayındaki en yüksek seviye 1,181 olarak tespit edilmiştir. Aynı zamanda bu grubun, sıcaklık ile pozitif ama zayıf bir ilişkide olduğu sonucuna varılmıştır. Diğer gruplardan olan Cladocera ve Acaridae grupları ile sıcaklık arasında pozitif yönde ilişki olduğu belirlenirken Copepoda, Rotifera ve Diptera gruplarıyla negatif korelasyon gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Su sıcaklığından ve bölgede kullanılan gübrelemeden kaynaklanan kirlilik yükünden en çok etkilenen Cladocera ve Acaridea grupları olmuştur. Bu gruplar dışında diğer tüm grup üyelerinde gözlemlenen değişimlerin, su sütunlarındaki değişimlerden kaynaklandığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The study aim to present relationship between the climatic factors (temperature, water, etc.) of Boğacık Runnel and zooplankton groups which were determinated by these factors by statistical data. Zooplankton samples were taken vertically by plankton net whose mesh size was 55 µm from June 2014 to May 2015 from Boğacık Runnel.
Inventory of zooplankton samples which were preserved in 4% formaldehyde solution was taken under the stereoscopic microscope.
Seven zooplankton groups were identified in this study. These are; Ephemeroptera Hyatt&Arms, 1891 (52%), Ephemeroptera Hyatt&Arms, 1891 (larvae) (17%), Copepoda H. Milne -Edwards, 1840 (15%), Odonata fabricius, 1793 (larvae) (8%), Copepoda Cladocera latreille, 1829 (5%), Odonata fabricius, 1793 (2%), Rotifera cuvier, 1798 (0.7%) Acaridae latreille, 1802 (0,14%), Diptera, Linnaeus, 1758 (0.07%). As a result of the study, Ephemeroptera Hyatt&Arms, 1891 group was identified the must common.
Basic component analysis (PCA) was used to get reliable data because of complex relationship between numerous water quality parameters and zooplankton group. The data were taken by PCA. Eight components and fourteen parameters are categorized by PCA analysis.
Shannon-Wiener range index (H') (Shannon-Wiener, 1949) and tidiness index (J') were used to determine species diversity. According to calculation, sample which was taken in January-1.station had 1.220 of index valve. In view of the average diversity index of months, the lowest level in September was 0.72, the highest level in January was 1.181. At the same time, it was concluded that this group was connected with positive but weak relationship with temperature. Although the relationship was positive between temperature and other groups that were Cladocera and Acaridae groups, the relationship was negative correlation between Copepoda, Rotifera and Diptera groups.
Cladocera and Acaridae groups were most effected groups by water temperature and pollution which was formed because of fertilization used in the region. It was concluded that variations of other groups outside these groups resulted from variations of water columns.