Türk semalarında bir Polonyalı havacı: Ludomıł Rayskı
A polish aviator in Turkish skies: Ludomił Rayski
Yazar: SELİN KARABULUT
Danışman: PROF. DR. HACER TOPAKTAŞ ÜSTÜNER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Slav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Polonya Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Tarih = History
Dizin: Askeri faaliyetler = Military activities ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Pilotlar = Pilots ; Polonya = Poland ; Rayski, Rudomil = Rayski, Rudomil ; Türk-Polonya ilişkileri = Turkish-Poland relations

Özet:
Osmanlı Devleti, tarih boyunca çeşitli ülkelerden birçok mülteci ve sığınmacıyı kabul etmiş, isteyenlere vatandaşlık vererek devlet kadrolarında çeşitli mevkilerde istihdam etmiştir. Özellikle askeri sahadaki istihdam, yabancı uyrukluların en fazla görevlendirildiği alandır ve istihdam edilen askerlerden biri de çalışmamızın konusu olan Ludomił Rayski'dir. Kendisi bir sığınmacı olmasa da babası Artur Teodor Rayski henüz 17 yaşında iken Rus işgaline karşı yapılan 1863 Ocak Ayaklanması'nda yer almış ve ayaklanmanın başarısızlığa uğramasıyla Osmanlı Devleti'ne göç etmiş bir askerdir. Teodor Rayski Galiçya'ya geri dönse de Osmanlı vatandaşlığını muhafaza etmiştir. Dolayısıyla sahip olduğu vatandaşlık, oğluna da geçmiş ve oğul Rayski'nin Osmanlı Devleti ile bağı kurulmuştur.
Bu çalışmada Ludomił Rayski'nin hayatı, 1915'te Osmanlı ordusuna katıldıktan sonra aldığı görevler ve Osmanlı Devleti'ne hizmetleri ve Polonya ordusundaki etkin görevleri konu edinilmiştir. Ludomił Rayski Osmanlı Devleti'nde göreve başladığı ilk zamanlarda rasıt olarak istihdam edilmişken daha sonra pilotluk eğitimi almış ve kariyerine havacı olarak devam etmiştir. Çoğunlukla Ege Denizi'nde bulunan Yunan Adaları'ndaki hareketliliğin gözlemlenmesi hususunda görevlendirilmiştir. Birinci Dünya Harbi'nin sona ermesini takiben ordudan terhis edilmiş ancak ülkeden ayrıldıktan sonra dahi ilişkilerini kesmemiş ve Kayseri'de üretilen ilk savaş uçağının projelendirilmesinde önemli katkılar sunmuştur.
Osmanlı Devleti'nden ayrıldıktan sonra Rayski, Polonya hava kuvvetlerinin şekillendirilmesine önemli katkılar sağlamış, ancak 1939'da orduyla yolları ayrılmıştır. Bu bağlamda çalışma birçok Polonyalı mülteciden birisi olan Rayski'nin hem Osmanlı ordusunda hem de Polonya ordusundaki görevlerine dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Ludomił Rayski, havacılık, Polonya, Osmanlı Devleti, uçak, pilot

Abstract:
Throughout history, the Ottoman Empire has accepted many refugees and asylum seekers from various countries, and gave citizenship to those who wanted it, and employed them in various positions within the state. Especially in the military field, employment is the field where most foreigners are assigned, and one of the soldiers employed in this field is Ludomił Rayski, the subject of our study. Although he is not an asylum seeker, his father, Artur Teodor Rayski, was a soldier who took part in the 1863 January Uprising against the Russian occupation when he was only 17 and immigrated to the Ottoman Empire after the failure of the uprising. Teodor Rayski returned to Galicia retaining his Ottoman citizenship. Therefore, his citizenship was passed on to his son and Rayski's bond with the Ottoman State was established.
In this study, the life of Ludomił Rayski, his duties after joining the Ottoman army in 1915, his services to the Ottoman Empire and his active duties in Polish army are discussed. While Ludomił Rayski was employed as an observer in the first days of his career in the Ottoman Empire, he later received pilot training and continued his career as an aviator. He mostly took part in observing the activity in the Greek Islands in the Aegean Sea. He was discharged from the army following the end of the First World War, but he did not break his relations even after leaving the country and made important contributions to the design of the first warplane produced in Kayseri. 
After leaving the Ottoman Empire, Rayski contributed significantly to the shaping of the Polish air force, but in 1939 he parted ways with the army. In this context, this study draws attention to the duties of Rayski, one of the many Polish refugees, both in the Ottoman army and in the Polish army.

Keywords: Ludomił Rayski, aviation, Poland, the Ottoman Empire, plane, pilot