Asyneuma linifolium Subsp. Eximium bitkisinin fitokimyasal bileşimi ve bazı biyolojik aktivitelerinin belirlenmesi
Asyneuma linifolium Subsp. determination of phytochemical composition and some biological activities of eximium plant
Yazar: FURKAN ZAMBAK
Danışman: PROF. DR. YAVUZ SELİM ÇAKMAK
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji ve Moleküler Biyoloji  Ana Bilim Dalı / Biyoteknoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Biyoloji = Biology
Dizin: Geleneksel farmakoloji = Ethnopharmacology

Özet:
Bitkilerin tedavi amacıyla kullanımı oldukça eski zamanlara kadar dayanmaktadır. Geleneksel tıp alanında birçok hastalığın tedavisinde bitkinin kendisinin ve ürünlerin kullanımı geçmişten günümüze neredeyse bütün toplumlarda oldukça yaygındır. Bunun nedenlerin baktığımızda sentetik ilaçların geliştirilmesinin uzun yıllar sürmesi, yüksek maliyetleri ve tedavi etkileri yanında zararlı etkilere sahip olmaları sayılabilir. Bununla birlikte gelişmiş toplumlarda dahil olmak üzere hastalıkların tedavisinde bitkisel ürünler popülaritesini korumaktadır. Ülkemizde tıbbi amaçlarla kullanılan bitki türleri ve bunlarla ilgili çalışmalar olmasına rağmen hala çalışılmamış, keşfedilmemiş ve etkileri belirlenmemiş bitkiler bulunmaktadır. Bu çalışmada yayılış gösterdiği alanda geleneksel tıpta kullanılan, Akdeniz ve Karasal iklimin etkilerinin birlikte görüldüğü özel bir alan olan Adana ilinin kırsal kesimlerinden toplanan Asyneuma linifolium subsp. eximium türünün fitokimyasal bileşimi ve biyolojik aktiviteleri belirlenerek bitkinin ilaç sektöründeki potansiyeli hakkında bilgi edinilmek amaçlanmıştır. Fitokimyasal bileşimi belirlemek için özütlerinin toplam fenolik ve flavonoid içerikleri araştırılmış ve fenolik içerikleri metanol ve etil asetat özütlerinde sırasıyla 16.34 ve 18.44 mg GAE/g özüt olarak ve toplam flavonoid içerik metanol ve etil asetat özütlerinde sırasıyla 18.94 ve 14.00 mg RE/g özüt olarak bulunmuştur. Bunun yanında DPPH ve ABTS radikal giderme aktiviteleri, bakır (CUPRAC) ve demir (FRAP) indirgeme güçleri, metal şelatlama ve toplam antioksidan kapasite testleri uygulanmış ve CUPRAC, fosfomolibdat ve metal şelatlama testlerinde etil asetat özütleri yüksek aktivite gösterirken diğer metotlarda metanol özütü daha aktif bulunmuştur. Ayrıca asetilkolin esteraz, bütirilkolin esteraz, glukozidaz amilaz ve tirozinaz enzimleri için inhibisyon aktiviteleri incelenerek glukozidaz hariç diğer enzimlerde en yüksek inhibisyon etil asetat özütünde belirlenmiştir.  Eldeki bulgular ışığında araştırılan bitkinin özütlerinin önemli antioksidan ve enzim inhibisyon kaynakları olduğu belirlenmiş ve bitkinin farmakoloji endüstrisi açısından etkili kaynak olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The use of plants for therapeutic purposes dates back to ancient times. The use of the plant itself and its products in the treatment of many diseases in the field of traditional medicine is quite common in almost all societies from past to present. When we look at the reasons for this, it can be considered that the development of synthetic drugs takes many years, their high cost and harmful effects as well as treatment effects. However, herbal products maintain their popularity in the treatment of diseases, including in developed societies. Although there are plant species used for medicinal purposes in our country and there are studies related to them, there are still plants that have not been studied, discovered and their effects have not been determined. In this study, Asyneuma linifolium subsp. eximium. It is aimed to obtain information about the potential of the plant in the pharmaceutical industry by determining the phytochemical composition and biological activities of the Asyneuma linifolium subsp. eximium. The total phenolic and flavonoid contents of the extracts were investigated to determine the phytochemical composition, and the phenolic contents were found as 16.34 and 18.44 mg GAE/g extracts in the methanol and ethyl acetate extracts, respectively, and the total flavonoid content as 18.94 and 14.00 mg RE/g extracts in the methanol and ethyl acetate extracts, respectively. In addition, DPPH and ABTS radical scavenging activities, copper (CUPRAC) and iron (FRAP) reducing powers, metal chelation and total antioxidant capacity tests were applied, and ethyl acetate extracts showed high activity in CUPRAC, phosphomolybdate and metal chelating tests, while methanol extract was found to be more active in other methods. In addition, inhibition activities for acetylcholine esterase, butyrylcholine esterase, glucosidase amylase and tyrosinase enzymes were examined and the highest inhibition was determined in ethyl acetate extract for other enzymes except glucosidase. In the light of the available findings, it has been determined that the extracts of the investigated plant are important sources of antioxidant and enzyme inhibition, and it is thought that the plant may be an effective source for the pharmacology industry.