2018 krizi ve COVİD-19 pandemisinin makroekonomik göstergeler üzerindeki etkisi: Türkiye üzerine ekonometrik bir analiz
The impact of the 2018 crisis and COVID 19 pandemic on macroeconomic indicators: An econometric analysis on Turkey
Yazar: MERVE AYDOĞDU
Danışman: PROF. DR. FUNDA YURDAKUL
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Krizler ve pandemiler ülkelerin ekonomilerini önemli ölçüde etkilemektedir. 2018 yılının Ağustos ayında TL'nin dolar karşısında değer kaybetmesi piyasalar üzerinde ciddi dalgalanmalar yaratarak krize sebep olmuştur. 2018 krizini takiben Çin'in Wuhan kentinde Aralık 2019 tarihinde tespit edilen Covid-19 pandemisi de Türkiye ekonomisini olumsuz etkilemiştir. Bu çalışmanın amacı da Türkiye ekonomisinin 2014.Q1-2023.Q3 çeyreklik dönemi için 2018 krizinin en belirleyici değişkeni olan döviz kurunun ve Covid-19 pandemisini temsilen kullanılan kukla değişkeninin makroekonomik değişkenler üzerindeki etkisini araştırmaktır. Bu amaç kapsamında araştırmada; TÜFE, kredi kartı harcamaları, işsizlik oranı, konut fiyat endeksi ve tüketici güven endeksi değişkenlerinin içsel değişken olarak alındığı eşanlı modeller kurulmuştur. Bu modellerde pandemiyi temsilen bir kukla değişken, döviz kuru ve döviz kuru oynaklığı değişkenleri, dışsal değişkenler olarak yer almıştır.  Döviz kuru oynaklığı ARMA (2,2) ve EGARCH (1,1) modelleri ile elde edilmiştir. Model katsayıları Engle-Granger ve Dinamik EKK (DEKK) yönemleri ile tahmin edilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler VAR modelleri ile ortaya koyulmuştur. Tahmin sonuçlarına göre hem döviz kurunun hem de Covid-19 pandemisinin TÜFE, işsizlik oranı, konut fiyat endeksi ve kredi kartı harcamalarını arttırıcı; tüketici güven endeksini de azaltıcı etkileri vardır.

Abstract:
Crises and pandemics significantly impact the economies of countries. The depreciation of the Turkish Lira against the dollar in August 2018 created serious fluctuations in the markets, leading to a crisis. Following the 2018 crisis, the Covid-19 pandemic, identified in December 2019 in Wuhan, China, also negatively affected the Turkish economy. The aim of this study is to investigate the impact of the exchange rate, the most determinant variable of the 2018 crisis, and a dummy variable representing the Covid-19 pandemic on macroeconomic variables for the quarterly period of 2014.Q1-2023.Q3 in the Turkish economy. For this purpose, in the study, simultaneous models have been established where the Consumer Price Index (CPI), credit card expenditures, unemployment rate, housing price index, and consumer confidence index are taken as endogenous variables. In these models, a dummy variable representing the pandemic, the exchange rate, and exchange rate volatility variables have been included as exogenous variables. Exchange rate volatility was obtained using ARMA (2,2) and EGARCH (1,1) models. Model coefficients were estimated using the Engle-Granger and Dynamic OLS (DOLS) methods. The relationships between the variables were revealed using VAR models. According to the estimation results, both the exchange rate and the Covid-19 pandemic have effects that increase the CPI, unemployment rate, housing price index, and credit card expenditures, and decrease the consumer confidence index.