Laboratuvarlarda akreditasyon ve iş güvenliği ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between accreditation and occupational safety in laboratories
Yazar: ÇAĞLAR TAKMAZ
Danışman: PROF. DR. BÜLENT ÇAKMAK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Kazalar = Accidents

Özet:
Yapmış olduğumuz çalışmada laboratuvarlarda akreditasyon ve iş güvenliği arasındaki ilişki incelemek, bu konudaki eksiklikler ortaya koymak ve bu eksikliklere için çözüm önerileri sunmak amaçlanmıştır. 
İş kazaları ve meslek hastalıkları birçok çalışma alanında olduğu gibi; laboratuvar çalışmalarında da karşımıza çıkmakta ve hem maddi hem manevi zarar vermektedir. Özellikle Ar-Ge ve Ür-Ge çalışmalarının yürütüldüğü laboratuvarlarda, çalışılan ortama, kullanılan kimyasalların ve malzemelerin miktarına, cinsine göre azami dikkat gösterilmesi gerekir. Ayrıca laboratuvarların teknik yapısı, çalışma ortamı, çalışma koşulları, kullanılan cihaz, malzeme, alet ve araçların tamamının uygunluğu, yeterliliği, sağlamlığı ve güvenirliliği de çok önemlidir. Bu çalışmada İzmir'de farklı sektörlerde akredite olmuş laboratuvarları ve kimyasal depoları incelenmiş, çalışan personel ile de bilgi alışverişi yapılarak geniş çaplı risk değerlendirme çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Tespit edilen tehlike, risk ve oluşabilecek kazalar genel iş güvenliği disiplinleri, yasal mevzuatlar ve diğer bilimsel çalışma metotları çerçevesinde tanımlandı ve çözüm önerileri sunuldu. Ele alınan laboratuvarlar her ne kadar TS EN ISO/IEC 17025 standardına göre akredite edilmiş olsa da yapılan çalışmalar da Dikkate Değer Risk, Yüksek Risk hatta birden çok Kabul Edilemez Risk olduğu ortaya konmuştur. TS EN ISO/IEC 17025 standardının kapsamı, hangi dokümanlara atıf yapıldığı, bu standart içerisinde geçen terimler ve tanımlar, genel, yapısal, kaynak, süreç ile yönetim sistemi gereklilikleri incelenerek iş sağlığı ve güvenliği ile alakalı yasa, mevzuat ve yönetmeliklerle karşılaştırıldı ve çok yüksek oranda herhangi bir ilişki kurulamamıştır. Buna rağmen laboratuvarların akredite olduğu gözlemlenmiştir. TS EN ISO/IEC 17025, TS ISO 45001 gibi standartlar ve yönetim sistemleri incelenerek sistemdeki eksiklikler hakkında öneride bulunulmuştur. 
Bu çalışmada, ülkemizdeki kamu kurumlarında laboratuvarlar akredite olurken Laboratuvarların iş güvenliği açısından nasıl değerlendirildiği, Akreditasyon sürecinde iş güvenliğinin ağırlığı ve etkisinin ne olduğu, Çalışanların iş güvenliği hakkındaki bilgi düzeyleri gibi konular incelenecektir. Elde edilen bulgular doğrultusunda da çözüm önerileri sunularak Laboratuvar akreditasyon sürecine iş sağlığı ve güvenliği açısından eksik olduğu öngörülen adımların eklenebileceği öngörülmektedir.

Abstract:
In our study, it is aimed to examine the relationship between accreditation and occupational safety in laboratories, to reveal the deficiencies in this regard and to offer solutions for these deficiencies.
Occupational accidents and occupational diseases are encountered in laboratory studies as in many fields of work and cause both material and moral damage. Particularly in laboratories where R&D and product development activities are carried out, utmost care must be taken with regard to the working environment, the amount and type of chemicals and materials used. In addition, the technical structure of the laboratories, the working environment, working conditions, the suitability, adequacy, robustness and reliability of all the devices, materials, tools and equipment used are also very important. In this study, the accredited laboratories and chemical warehouses of a public university in Izmir were examined and extensive risk assessment studies were carried out by exchanging information with the staff. The identified hazards, risks and possible accidents were identified and solutions were proposed within the framework of general occupational safety disciplines, legal regulations and other scientific study methods. Although the laboratories under consideration are accredited according to the TS EN ISO/IEC 17025 standard, the studies have revealed that there are Significant Risks, High Risks and even multiple Unacceptable Risks. The scope of the TS EN ISO/IEC 17025 standard, the documents to which it refers, the terms and definitions, general, structural, resource, process and management system requirements within this standard were examined and compared with the laws, legislation and regulations related to occupational health and safety. Standards and management systems such as TS EN ISO/IEC 17025, TS ISO 45001 were examined and suggestions were made about the deficiencies in the system.