Bankacılıkta bir risk yönetimi aracı olarak stres testleri: Türkiye'deki mevduat bankaları üzerine bir araştırma
Stres testing as a bank risk management tool: A research on Turkish deposit banks
Yazar: MUSTAFA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. ÖMER TEKŞEN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bankacılık = Banking ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Mevduat bankaları = Deposit banks ; Monte Carlo benzetimi = Monte Carlo simulation ; Risk = Risk ; Risk yönetimi = Risk management ; Stres = Stress ; Stres testi = Stress testing ; Türk bankacılık sistemi = Turkish banking system

Özet:
Bu çalışmanın amacı, özellikle 2009 finansal krizinin ardından önem kazanan ve Dodd-Frank Yasası ile de ABD'de faaliyet gösteren tüm uluslararası bankalar için zorunlu hale gelen stres testlerinin açıklanması ve Türkiye'deki bankalar için stres testi senaryolarının oluşturulmasıdır. Bu kapsamda, Türkiye'de faaliyet gösteren özel sermayeli üç mevduat bankasının 2005-2021 yılları arasındaki çeyreksel bazdaki finansal tablo verileri temel veri olarak kullanılmıştır. Bu veri üzerinden, bankaların riskliliklerinin, çeşitli faktörlere olan duyarlılığını tespit etmek için uydu modeller belirlenmiştir. Daha sonra, modeldeki bağımsız değişkenlerin olağandışı durumlarda birbirleriyle etkileşime girerek gösterebileceği değişimi içeren senaryoları üretmek amacıyla makro modeller oluşturulmuştur. Makro modelden elde edilen sabit, katsayı ve hata terimleri üzerinden yapılan Monte Carlo simülasyonu ile bankaların stres durumu beklenen kayıp ve beklenmeyen kayıp büyüklükleri hesaplanmıştır. Çalışma sonuçlarına göre daraltıcı para politikalarının ve yüksek işsizlik rakamlarının bankalar için en önemli stres unsurları olduğu tespit edilmiştir. Yine analize dahil edilen bankaların bir kısmı için stres durumunda ek sermaye ihtiyacının oluştuğu ancak analiz bankalarının stres koşullarında dahi sermaye gerekliliklerini büyük oranda karşıladığı görülmüştür.

Abstract:
The aim of this paper is to explain bank stress tests that gain importance especially after 2009 economic crisis and become compulsory for foreign banks in US after Dodd-Frank Act and to build stress test scenarios for Turkish Banks. In this context, financial table data of 3 private-capital Turkish deposit banks between 2005-2021 years (quarterly reported) are used as basic data. On this data, the sensitivity of bank riskiness to changes in different factors are determined through satellite-model. To determine interactive changes in bank riskiness factors macro model is used. By using constant, coefficient and error terms of macro model Monte Carlo simulation is conducted. Results of Monte Carlo simulation is used to calculate expected and unexpected losses of analysis banks. According to the results, contractionary monetary policy, and high unemployment are the main source of stress for analysis banks. Also, results showed that under stress conditions some banks need additional capital but even in stress conditions banks can meet the capital adequacy requirements substantially.