Stadyum yapılarının tasarım kriterlerinin uluslararası yönetmelikler doğrultusunda incelenmesi
Research on the structure of stadiums' design criteria according to international regulation
Yazar: NAZLI ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. TAN KAMİL GÜRER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Futbol = Football ; Spor = Sports ; Stadyumlar = Stadiums ; Tasarım ilkeleri = Design principles

Özet:
Bireylerin ruhsal ve fiziksel sağlıkları toplum düzeni ve huzuru için en önemli iki unsurdur. Bireylerin dolayısıyla toplumların sağlıklı bir yaşam sürdürebilmeleri için spor olgusu yaşamın vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Dünya üzerinde yapılan sporlar incelendiğinde, futbol;  anlaşıla bilirliği ve bilgiye ulaşım kanallarının çeşitliliği ve kolaylığı sebebiyle geniş bir seyirci kitlesine sahiptir. Tüm dünyada kabul gören, tüm yaş gruplarına hitap edebilen futbol, kendi ekonomisini yaratabilmiştir. En çok takip edilen spor branşı olması ve sosyal bir olguya dönüşmesi futbolun birleştirici bir güç olduğu gerçeğini gözler önüne sermektedir.
Günümüzde uluslararası spor organizasyonları spor faaliyetlerinin gelişimini sağladığı gibi, inşa edilen spor mekânları ile de mimari değer algısının gelişmesinde rol oynarlar. Sosyal ve teknik öneme sahip arenalar, stadyumlar gibi spor alanları, mimari gelişime yön veren yapılar olarak değerlendirilebilir.
Stadyumlar spor müsabakalarının yapılabilmesi için tasarlanmış oldukça büyük kütleli yapılardır. Stadyum gibi birçok seyirciyi bir araya getiren mekânlar, bireyler arası paylaşımı arttırmakta, birlik ve beraberlik duygularının artışını sağlamaktadır. Şehir planlarında büyük lekelere sahip olan stadyum yapıları büyük kullanıcı kitlelerine hizmet ettiğinden fiziksel çevresi ile kurduğu ilişki ve tasarım ölçütleri önem arz etmektedir. Taraftarların giriş çıkışları, stadyum içinde bulunan servis mekânları, yeme-içme-bekleme gibi sosyalleşme alanları sahip olduğu imkânlar çerçevesinde değer sahibi olmaktadırlar. 21. YY. stadyumları sadece bir spor alanı olmaktan ziyade tamamen sosyalleşmeye olanak sağlayan yapılar olarak hizmet etmektedirler. 
Stadyumlar,  FIFA, Türkiye Futbol Federasyonu gibi ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşların belirlemiş oldukları standartları sağladıkları sürece çeşitli müsabaka ve organizasyonlara ev sahipliği yapabilme hakkına sahip olurlar. Bu sebeple mekânlar önceden federasyonlarca belirlenmiş standartlar çerçevesinde tasarlanmalıdırlar. Yönetmelik değerleri bu bağlamda tasarımcılara kılavuz oluşturmaktadır. Yönetmelik ve yönergelerde yer alan gerekliliklerin sağlandığı stadyumlar, kullanıcılar için konfor ve güvenlik koşullarını oluştururlar. Kullanıcı kitlesinin yoğun olması güvenlik ve sağlık koşullarını zorlaştırdığından optimum düzeyde tasarım kararları alınmalıdır.
Türkiye son yıllarda sportif alanda hızla gelişmekte olan bir ülkedir. Sportif başarının arkasındaki en büyük etmenlerden biri olan tesisleşme ülke çapında gelişmekte ve tüm dünyada olduğu gibi sadece bir spor alanı değil sosyalleşme mekânı olarak yorumlanmaktadır. Dünya çapında ve ülkemizde en çok ilgi gören, en büyük ekonomiye sahip olan ve evrenselleşmiş bir spor dalı olarak futbol nitelikli stadyumların inşa edilebilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Tez çalışması 5 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde tezin amacı, literatür özeti ve hipotez yer almaktadır. İkinci bölümde kavramsal açılımlardan bahsedilmiş, spor, futbol, spor mekanları, uluslar arası futbol birlikleri ve stadyumlar ile ilgili literatür araştırmalarına yer verilmiştir. 3. Bölümde uluslararası kuruluşların yayımlamış oldukları yönergeler ışığında tasarım standartları incelenmiş ve 4. bölümde Türkiye'den seçilen 8 stadyumun bu standartlara uyumlulukları araştırılmıştır. Tez çalışmasının son bölümü olan 5. Bölümde stadyumlara dair genel plan ve kesit özellikleri değerlendirilip sonuç oluşturulmuştur.

Abstract:
Mental and physiological health of people are two important facts for order and peace of society. Sport is indispensable part of life for people and society for the sustainability of healthy life. When all kind of sports in the world are analysed, it is seen that football has much more spectators then other sports'. It is because, football is easy to understand and there are varieties of information about football, which is easily accessible by everyone. Football, which has widespread acceptance and is loved by every age group, creates it's own economy. Being most attractive sport in the world and turning into a social phenomenon shows that football is very powerful to connect people. 
Today, international sport organizations not only contribute to evolution of sports activities but also contribute to evolution of architecture by building of new sport venues. Stadiums, arenas and other sport venues, which have social and technical importance, are considered as buildings that contribute to evaluation of architecture. Stadiums structures are big scale structures that are designed for sport competitions. Venues such as stadiums bring many audiences together that enables development in interpersonal sharing and increases the sense of unity. Stadiums, that occupy large areas in city plan, serve to large number of audiences and because of that fact, their design criteria's and relationship with the physical environment are very important. Socializing areas, such as exit and enter of spectators, service areas, eating-drinking and waiting locations, gain value in parallel to facilities that they have. Rather than being only sport venues, 21. Century stadiums serve as buildings that allow people to socialize. Stadiums are able to host various competitions and events as long as they provide the standards, which are defined by international and domestic associations such as FIFA and TFF. Therefore, these buildings should be designed in compliance with these standards/regulations' of associations. For this purpose, defined standards are guide for designers. Stadiums, that ensure the defined requirements in regulations and guidelines, provide comfort and safety conditions for users. High number of users affects community's safety and health conditions negatively that is why design decisions must be taken in optimal level. 
Turkey is rapidly developing in sports in recent years. Structuring, which is one of the major factors behind the success in sports, is developing all around the country and as it is in worldwide these structures are considered as not only sport venues but also socializing areas.
Football, as a most attracted sport in worldwide and in Turkey and which has largest economy, defines the necessity for building high quality stadiums. Thesis consists of 5 main chapters. In the first chapter; purpose of the thesis, the summary of thesis and hypotheses are explained. In the second chapter; conceptual development is explained and literature research about sport, football, sport venues, international football is shared. In the third chapter; design standards of stadiums are studied in the light of regulations that are published by international football associations. In the fourth chapter, for selected 8 stadiums in the Turkey, their compliance with regulations are studied. In the fifth chapter, last part of the thesis, general plan and section's characteristics of stadiums are studied and result is shared.