Tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin gıda etiği çerçevesinde incelenmesi
Agricultural sales cooperatives and associations investigation in framework of food ethics
Yazar: FEHİM BİLGE
Danışman: DOÇ. DR. ÖRGEN UĞURLU
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kentleşme ve Çevre Sorunları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Kooperatif, 150 yıllık geçmişe sahip, birlikte iş yapma ve örgütlü hareket etme anlamlarına gelen bir kelimedir. İlk gerçek örneklerine İngiltere'de rastladığımız kooperatifler geçmişten bu yana çeşitli kollara ayrılmış farklı ülkelerde farklı çalışma disiplini ile hareket etmiştir. 

Türkiye'de kooperatiflerin kökleri Osmanlı Devleti dönemine dayanır. Erken dönemde Ziraat Bankası'nın kuruluş sürecine kadar giden cılız girişimler, Cumhuriyet'in kurulması ile birlikte devlet destekli bir hal almış, uzunca bir süre bu himayeden kurtuluş yollarını aramıştır. 2000'li yılların başında Tarım Satış Kooperatiflerinin özerkleştirileceği düşüncesi ile ortaya konulan Dünya Bankası destekli programlar, özerklik başarısından çok, kuruluş amaçları ile ters düşen şekilde piyasacı bir model oluşturmuştur. 

Son yıllarda tüketici sınıfın talepleri ve çevresel sorunların da gündemde olmasıyla birlikte aynı zamanda gözümüzün önünde duran gıda krizi gibi konular, tüketicilerin etik değer kaygıları ile gıda süreçlerine bakmasına neden olmuştur. Bu kaygıların beklentisi kooperatifler sayesinde çözüme ulaşacağı hissi toplumun geneline sirayet etmiştir.

Bu çalışmada, Tarım Satış Kooperatifi ve Birlikleri, tarihsel süreç içerisinde ele alınmış, gıda etiği çerçevesinde de incelenmiş olup Marmarabirlik ve Kadıköy Kooperatifi özelinde karşılaştırma gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın amacı, Tarım Satış Kooperatifi ve Birliklerini gıda etiği ve etik matris çerçevesinde incelemek, değişen konjonktürde kooperatiflerin gıda konusunu hangi noktadan destekleyebileceklerini göstermek ve alternatif yollarını ortaya koymaktır.

Abstract:
Cooperative is a word with a history of 150 years that means doing business together and acting in an organized manner. Cooperatives, the first real examples of which we encountered in England, have been divided into various branches and have acted with different working disciplines in different countries from past to present.

The roots of the cooperatives in Turkey date back to the Ottoman Empire period. The feeble initiatives that went back to the establishment of the Ziraat Bank in the early period, became state-supported with the founding of the Republic and sought ways to get rid of this protection for a long time. The World Bank-supported programs, which were put forward with the idea that Agricultural Sales Cooperatives would be autonomous at the beginning of the 2000s, created a market-oriented model rather than the success of autonomy.

In recent years, the demands of the consumer class and environmental problems have also been on the agenda, as well as the issues such as food crisis before our eyes, cause consumers to look at food processes with ethical concerns. The expectation of these concerns, the feeling that they will reach a solution thanks to the cooperatives, spread throughout the society.

In this study, Agricultural Sales Cooperatives and Unions have been discussed in the historical process, examined within the framework of food ethics and a comparison has been made specifically for Marmarabirlik and Kadıköy Cooperative. The aim of the research is to examine the Agricultural Sales Cooperatives and Unions within the framework of food ethics and ethical matrix, to show from which point cooperatives can support the food issue in a changing conjuncture, and to reveal alternative ways.