Türkiye'de cemevleri kurumsallaşmasının Alevi kimliğine etkileri ve Karacaahmet Sultan Dergâhı üzerinden bir alan analizi
The influences of the institutionalization of the cemevis on the transformation of Alevi identity in Turkey and a case study of Karacaahmet Sultan Dergâhi
Yazar: SEVAL YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FAHRİYE DİNÇER KOÇAK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Din = Religion ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Alevilik = Alawiism ; Cemevi = Cemevi ; Din-siyaset ilişkileri = Religious-politics relations ; Dini kurumlar = Religious foundations ; Kentleşme = Urbanization ; Kimlik = Identity ; Kurumsallaşma = Institutionalization

Özet:
Bu tez, 1980 sonrası dönemde cemevlerinin kamusal alanda ortaya çıkışının ardındaki farklı ilişkileri incelemeyi hedeflemektedir. Bu anlamda hem geniş perspektiften modernleşme, kentleşme ve küreselleşme gibi teorilerin ışığında Alevi kimliğinin Türkiye'nin siyasi hayatında geçirdiği dönüşüm incelenmekte, hem de bunun cemevlerinin varoluşunda nasıl bir etkisi olduğu tartışılmaktadır. Alevilerin şehirleşmeye başladıkları dönemlerden itibaren ortaya çıkmaya başlayan yeni Alevilik anlayışı çerçevesinde genel Alevilik inancının pratiklere nasıl yansıdığı incelenmesi üzerinden cemevlerinin kurumsallaşması bağlamında Alevi kurumlarının ve ritüellerden bazılarının nasıl dönüştüğü, bazılarının ise hangi kanallarla yeniden üretildiğine dikkat çekilerek, cemevlerinin bu yeni kimliğin kurulumundaki yeri tartışılmaktadır Bu araştırma, katılımcı gözlem ile derinlemesine ve kısa yapılan mülakatlarda edinilen veriler ile farklı yazılı kaynakların bir arada değerlendirilmesi sonucunda ortaya çıkmıştır. Saha çalışmasının odağında Karacaahmet Sultan Dergâhı bulunmaktadır. Bu tezde, cemevlerinin kamusal alandaki çıkışıyla ilgili farklı kaynaklarda ileri sürülen tezlerin Karacaahmet Dergâhı'nda yaşanan süreçle ne kadar örtüştürğü incelenmektedir. Bununla beraber Alevi inanç ritüellerinin Karacaahmet Sultan Dergâhı'ndaki pratiklerde nasıl bir yer edindiği, mekansal kullanım alanı çerçevesinde cemevi algısının nasıl kurulduğu, bu bağlamda oluşan ibadethane ya da sosyal mekânların neyi içerdiği, bu mekânlardan yararlanan bireylerin kimliklerini nasıl yeniden dönüştürdükleri anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda cemevi algısının homojen bir Alevi algısına işaret edip etmediği tartışılarak, bu kamusal alandaki Alevi olmayanlar dışındakilerin katılımları gözlemlenerek, alandaki etkileşimle aynı zamanda diğer kimliklerdeki değişim de gösterilmeye çalışılmaktadır. Bu çalışmanın bulguları Karacaahmet Sultan Dergâhı'nın yeni bir Alevi kimliğinin pekişmesine ve gelen bireylerin sosyalleşmelerinin gelişmesine katkıda bulunduğunu göstermektedir.Anahtar Kelimeler: Alevi kimliği, Cemevleri, Kentleşme, Modernleşme, Karacaahmet Sultan Dergâhı, Küreselleşme, Dini Pratikler.

Abstract:
This thesis aims at exploring the social, political, cultural and economic relationships that emerged after the appearance of Cemevi in the public sphere. From a larger perspective and in relation to the impact of modernity, urbanization and globalisation on the transformation of Alevi identity, it is analyzed how these processes influenced the emergence of Cemevi. It discusses the ways in which the new Alevi understanding changed the Alevi religious practices in the framework of institutionalization of Cemevi , continuities and discontinuities in the production of Alevi rituals and institutions along with the function of Cemevi in the construction of this new Alevi identity.This research involves in extensive review of the current literature on religion and Alevism, and analysis of the short and in-depth interviews conducted by using participant observation method in Karacaahmet Sultan Dergâhi. This thesis analyzes the arguments of the current literature about the appearance of Cemevi in the public sphere by questioning to what extent these arguments overlap with the practices in the Karacaahmet Sultan Dergâhi. Also, it explores the ways in which how Karacaahmet Sultan Dergâhi has influenced the production of Alevi religious practices in terms of the construction of Cemevi perception within its spatial characteristics. The impact of the space is further discussed in the framework of its content and context of the religious practice places as well as its impact on the transformation of the individuals? identities. It is argued whether Cemevi perception corresponds to an homogenous Alevi identity construction by observing participation of non-Alevi individuals to these practices and examining their interaction with the space. This aspect of the research demonstrated that the interaction in and within the space lead to transformation in the articulation of the individual and collective identities. Also, it extensively exhibited that Karacaahmet Sultan Dergâhi plays a significant role in the reinforcement of the new Alevi identity and contributes to socialization of the individuals.Key Words: Alevi identity, Modenity, Urbanization, Globalisation, Karacaahmet Sultan Dergâhi, Religious Practices.