18 yaş ve üzeri bireylerde vertigo'nun günlük yaşam aktiviteleri ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of vertigo on daily life activities and quality of life in individuals aged 18 and over
Yazar: AYSİMA ÖZÜDOĞRU
Danışman: PROF. DR. VESİLE ŞENOL
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Odyoloji = Audiology

Özet:
Bu araştırma, vertigolu bireylerde engellilik durumu, günlük yaşam aktivitesi ve yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla, vertigo tanısı konan 18 yaş üzeri 141 kişi üzerinde yapılmıştır. 
Araştırmanın örneklemini oluşturan tüm bireylerin sosyo-demografik bilgilerini ve vertigo ile ilgili özelliklerini belirlemek için Kişisel Bilgi Formu, engellilik durumunu belirlemek için Baş Dönmesi Engellilik Envanteri (DHI), günlük vestibüler bozukluklarda günlük yaşam aktivitelerini belirlemek için Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (VADL) ve yaşam kalitesini belirlemek için Yaşam Kalitesi Ölçeği (WHOQOL-Bref) uygulanmıştır.
Verilerin değerlendirilmesinde SPSS (22.0) programı kullanılmış, analizde tanımlayıcı (ortalama ± standart sapma, ortanca (minimum-maksimum), yüzde ve frekans) ve çıkarımsal (Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi ve Pearson Korelasyon testi) istatistikler uygulanmıştır.
Araştırmadaki bireylerin yaş ortalaması 46.17±13.05 olup, %60.3'ü kadın, %73'ü yükseköğretim mezunu, %67.4'ü evli ve %33.3'ü memurdur. 
Vertigolu bireylerin DHI engel durumuna göre %48.3'ünün hafif, %29'unun orta, %22.7'sinin şiddetli düzeyde engel yaşadığı tespit edilmiştir. 
DHI, fonksiyonel engellilik alt boyut puan ortalaması 14.57±9.67, fiziksel engellilik alt boyut puan ortalaması 13.35±7.30 ve duygusal engellilik alt boyut puan ortalaması 9.00±6.90 olarak saptanmıştır. 
VADL, fonksiyonel beceri alt boyut ortalaması 27.44±14.13, enstrümantal beceri alt boyut ortalaması 14.08±10.86 ve ambulasyon beceri alt boyut ortalaması 21.92±14.21 puan olarak bulunmuştur. 
Vertigolu Bireylerde Yaşam Kalitesi Ölçeği (WHOQOL-Bref)'ne göre bireylerin genel sağlık durumu alt boyut ortalaması 6.53±1.23, fiziksel sağlık alt boyut ortalaması 22.72±2.41, psikolojik alt boyut ortalaması 21.43±2.82, sosyal ilişkiler alt boyut ortalaması 11.28±1.77 ve çevre alt boyut ortalaması 27.74±3.91 puan olarak belirlenmiştir. 
Sonuç olarak, yapılan çalışmada, vertigolu bireylerde engellilik durumu, günlük yaşam aktiviteleri ve yaşam kalitesi arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Vertigonun şiddeti arttıkça bireylerin fiziksel, duygusal ve fonksiyonel boyutlarda engellilik yaşadığı ve günlük yaşam aktivitelerinde sınırlılık geliştiği ve yaşam kalitesinin bozulduğu belirlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: 
Baş dönmesi, engellilik, günlük yaşam aktivitesi, vertigo, yaşam kalitesi.

Abstract:
This research was carried out on 141 people over the age of 18 who were diagnosed with vertigo, in order to determine the effect on disability, daily life activities and quality of life in individuals with vertigo. 
Personal Information Form to determine the socio-demographic information and vertigo-related characteristics of all individuals in the sample of the study, Dizziness Disability Inventory (DHI) to determine the disability status, Activities of Living Scale (VADL) to determine daily living activities in daily vestibular disorders and the Quality of Life Scale (WHOQOL-bref) was applied to determine the quality of life.
SPSS (22.0) program was used in the evaluation of the data, in addition to descriptive statistics (percentage, minimum, maximum, mean, standard deviation), Man Whitney U test and Pearson correlation test were applied.
The average age of the individuals in the study was 46.17 ± 13.05, 60.3% of them were female, 73% of them graduated from Higher Education, 67.4% of them were married and 33.3% of them were civil servants.
According to the DHI disability level of individuals with vertigo, it was determined that 29% had moderate, 22.7% had severe and 48.3% had mild disability.
Emotional disability sub-dimension mean score of DHI subdimensions was 9.00±6.90, functional disability sub-dimension mean score was 14.57±9.67, and physical disability sub-dimension mean score was 13.35±7.30.
When the VADL sub-dimensions were examined, it was found that the functional skill subdimension average was 27.44±14.13, the instrumental skill sub-dimension average was 14.08±10.86, and the ambulation skill subdimension average was 21.92±14.21.
When the Distribution of the Mean Sub-Dimension Scores of the Quality of Life Scale for Individuals with Vertigo (WHOQOL-bref) is examined, the mean of the General health status sub-dimension of the individuals is 6.53±1.23, the mean of the physical health sub-dimension 22.72±2.41, the mean of the psychological sub-dimension 21.43±2.82, the mean of the social relations sub-dimension. The mean of the sub-dimension of Environment was determined as 11.28±1.77 and 27.74±3.91.
As a result, a significant relationship was found between disability status, activities of daily living and quality of life in individuals with vertigo. It has been determined that as the severity of vertigo increases, individuals experience disability in physical, emotional and functional dimensions, and the quality of life decreases as there are decreases in daily living activities.

Keywords
Dizziness, disability, daily living activity, vertigo, quality of life.