Dijitalleşme ve yeni medya döneminde belgesel film estetiği
Digitalization and documentary film aesthetics  in new media era
Yazar: MUSA AK
Danışman: PROF. DR. SEÇKİN ÖZMEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Arayüzler = Interfaces ; Belgesel film = Documentary film ; Belgesel sinema =   ; Belgeseller = Documentaires ; Estetik = Aesthetics ; Sayısallaştırma = Digitization ; Sinema = Cinema ; Yeni medya = New media ; YouTube = YouTube

Özet:
Dijitalleşme ve yeni medya dönemi olarak değerlendirilen 21.yüzyılda, bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmelerle bağlantılı olarak etrafımız arayüzler ve ekranlarla çevrili hale gelmiştir. Ekranlar ve arayüzler gündelik yaşam pratiklerini etkilemelerinin yanı sıra gösterim ve üretim mecrasına dönüşmeleri nedeniyle sanatı da derinden etkilemiş, geleneksel sınırları ortadan kaldırarak yeni yaklaşımlar ortaya çıkarmıştır. Yani sanatçı, izleyici ve aygıt arasındaki ilişki değişmeye başlamıştır. Bu durum gerçekliğe bağlılığı ile bilinen belgesel sinemayı da derinden etkilemiştir. Belgesel filmlerin üretim boyutundan gösterim boyutuna kadar çok sayıda değişiklik meydana gelmiş, geleneksel film yapım hiyerarşisinin belirlediği keskin sınırlar ortadan kalkarken, seyir pratikleri de değişmiştir. Böylece herkes kendi belgesel filmini yapmaya başlamış ve aracısız bir şekilde gösterme imkânına kavuşmuştur. Ortaya çıkan bu durum hem profesyonel film yapımcıları hem de amatör üreticiler için yeni olanakların kapısını aralamıştır. Böylece farklı mecralarda farklı estetik anlayışa sahip belgeseller yapılmaya başlanmıştır. Çünkü dijitalleşmeyle birlikte üretim ve gösterim mecralarının çeşitlenmesi yönetmenlerin yaratıcılıkları, bakış açıları, estetik kaygıları ve gerçekliğe yaklaşımları üzerinde etkili olmuştur. 
Bu bağlamda, çalışma kapsamında dijitalleşme ile birlikte belgesel film yapımında ortaya çıkan yeni üretim tarzları ve biçemlerinin belgesel filmlerin estetik yapıları üzerinde nasıl bir etkiye sahip olduğu araştırılmıştır. Bu kapsamda, dijital dönemde üretilen geleneksel normlara sahip belgeseller kusurlu estetik kavramsallaştırması altında, interaktif belgeseller arayüz estetiği kavramsallaştırması altında, YouTube belgeselleri ise YouTube estetiği kavramsallaştırması altında değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler, belgesel filmlerin biçimsel boyutuyla sınırlandırılmamış, biçim-içerik ilişkisi bağlamında belgesel filmlerin estetik yapısı; gerçeklik, yönetmen ve alınıcın konumu, karakterlerin durumu ve değişen bakış konuları üzerinden bütünlüklü bir yaklaşımla değerlendirilmiş ve sorgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Belgesel Sinema, Dijitalleşme, Yeni Medya, Kusurlu Estetik, Arayüz Estetiği, YouTube Estetiği

Abstract:
21st century is considered as an era of digitalization and new media. As we have been surrounded by interfaces and screens in connection with the developments in information and communication technologies. Those screens and interfaces deeply  influencing arts while they are transforming into a medium of display and production as well as they effect daily life practices, by creating new approaches and removing traditional boundaries. In other words, the relationship between the artist, the audience and the device has begun to change which has deeply affected documentary cinema, which is known for its commitment to reality. Numerous things have bagun to change in production and display stages of documentary films, the sharp boundaries set by the traditional film production hierarchy are erroding, and the viewing practices have started to transform. This encourages everyone to start to make their own documentary films and give them the opportunity to show them without intermediaries. This circumstances have opened up new possibilities for both professional filmmakers and amateur producers. Thus, documentaries with different aesthetic understanding began to be produced in various genres. Thanks to the digitalization production and display channels have started to diversify and affect the creativity, perspective, aesthetic concerns and approaches of the directors.
In this context, the effect of digitalization with new and emerging film production styles and changing  aesthetic perceptions were investigated within the scope of documentary film making process. In this context, the products of digital age cause traditional norms to be evaluated under the imperfect aesthetic concepts; interactive documentaries to be criticised under the concept of interface aesthetics, and YouTube documentaries to be valued under the concept of YouTube aesthetics. These evaluations are not limited to the formal dimension of documentary films, but within the context of the relationship between form and content; reality, the position of the director and the recipient, the situation of the characters and the changing perspectives are evaluated and questioned with a holistic approach.

Keywords: Documentary Cinema, Digitalization, New Media, Imperfect Aesthetics, Interface Aesthetics, YouTube Aesthetics