İlkokullarda akran zorbalığını önleme stratejileri ve karşılaşılan güçlüklere ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşleri
Teachers' and students'views on the strategies and prevention of peer bullying in primary schools
Yazar: EBRU BARİK
Danışman: PROF. DR. FİLİZ YURTAL
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sınıf Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı; akran zorbalığını önlemede öğretmenlerin kullandıkları stratejilere ve karşılaşılan güçlüklere ilişkin ilkokul dördüncü sınıf öğretmen ve öğrencilerinin görüşlerinin incelenmesidir. Bu ana amaca istinaden alt amaçlar belirlenmiştir.

Araştırma nitel araştırma modellerinden durum araştırma deseni kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2018-2019 eğitim öğretim yılı, 1. döneminde Adana iline bağlı merkezi ilçelerde (Çukurova, Sarıçam, Seyhan ve Yüreğir) yer alan merkez ve köy ilkokullarında görev yapan 102 dördüncü öğretmeni ve 119 dördüncü sınıf öğrencisinden oluşmakta olup çalışma grubunun belirlenmesinde sistematik örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada, öğrencilerin  zorba ve kurban olma durumlarının belirlenmesi için "Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği", öğretmenlere ait kişisel özelliklerin belirlenmesi için "Kişisel Bilgi Formu", öğretmenlerin akran zorbalığını önlemede kullandıkları stratejileri belirlemeye ve akran zorbalığını önlemde karşılaştıkları güçlükleri belirlemeye ilişkin "İlkokullarda Akran Zorbalığını Önleme Stratejileri ve Karşılaşılan Güçlükleri Belirleme Anketi" ve öğrencilerin öğretmenlerinin uyguladıkları akran zorbalığını önleme stratejilerine ilişkin görüşlerine ulaşmak için "Öğretmenlerin Akran Zorbalığını Önleme Stratejileri Hakkında Öğrenci Görüşleri Anketi"  kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel ve içerik analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Bulgulardan elde edilen sonuçlar incelendiğinde;  öğretmenlere ait bulgulardan, öğretmenlerin zorbalığı önlemede kullandığı stratejiler incelendiğinde cevap olarak en fazla "uyarırım" cevabını verdiği, bunun yanında çoğunluk olarak "öğrencimi doğru davranışa yönlendiririm", "okul ile ailenin işbirliği içinde olmasını sağlama", "aileye bu konuda bilgilendirme yapma", "öğrencilerinin empati kurmasını sağlama", "yaptığı davranışın sebebini araştırma" gibi yöntemler kullandıkları ve öğrencinin başkasının eşyasına zarar verdiğinde, öğrencinin zararı karşılamasını sağladığı belirlenmiştir. Öğretmenlerin akran zorbalığını önlemede ne gibi güçlüklerle karşı karşıya kaldıklarını sorusuna verilen cevaplar incelendiğinde, öğretmenlerin "ailenin bu durumu kabullenmemesinin" cevabını en fazla verdikleri, bu sonuca yakın olarak "ailenin akran zorbalığını önlemede öğretmene destek vermediğini" ve "çocuğun şiddet görmenin normal olduğunu benimsemesi", "davranışın süreklilik göstermesi", "velinin ilgisizliği" sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak, öğrencilerin akran zorbalığı davranışları karşısında öğretmeniniz ne yapıyor sorusundan en fazla "öğretmenimiz sözel olarak şiddet uyguluyor" anlamına gelen cevaplar verdikleri, bazı durumlarda ise "uyarırım" ve "tepkisiz kalmayı tercih ederim" sonucuna, öğretmeninizin ne yapmasını istersiniz sorusuna ise öğrencilerin çoğunluğunun "öğretmenimizin yaptığı doğru", yani sözle olarak şiddet uygulamasını isterim cevapları verildiği ve "birbirinizin hoşuna gitmeyen cümleler söylediğinizde", "birbirinize diğer arkadaşlarınız ile arkadaşlık ilişkisi kurmada engel olduğunuzda", "birbirinizi arkadaş gruplarına alamayarak yalnız bıraktığınızda" ve "birbirinizin eşyalarını, parasını zorla aldığınızda" sorularına öğrencilerin, öğretmenim "bu duruma tepkisiz kalsın" cevabını en fazla verdikleri sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar kelimeler: Akran Zorbalığı, Sınıf Öğretmeni, Zorbalığı Önleme, Kurban

Abstract:
The aim of this study is to examine the opinions of primary school fourth grade teachers and students about the strategies and difficulties used by teachers in preventing peer bullying. Sub-objectives have been determined for this main purpose.

The research was conducted by using case study design which is one of the qualitative research models. The study group of the research was 102 fourth grade teachers working in central and village primary schools in central districts of Adana province (Çukurova, Sarıçam, Seyhan and Yüreğir) and totally 102 fourth grade students (63 victim students, 56 bullying students ) during the first semester of 2018-2019 academic year. In the research, "Peer Bullying Determination Scale was used to determine the status of bullying and victimization of students," Personal Information Form to determine the personal characteristics of teachers, " Difficulties Determination Questionnaire "and" Teachers' Opinions on Peer Bullying Prevention Strategies were used to reach the opinions of students about their peer bullying prevention strategies. Percentage, frequency, descriptive and content analysis methods were used in the analysis of the data.

When the results obtained from the results are examined, it is observed that teachers use the most stimulate "strategy according to the strategies used to prevent bullying, besides directing the student to the right behavior", ensuring the cooperation of the school and the family "," informing the family empathy ", to investigate the cause of his behavior" and the student's damage to someone else's property, it provides the student to cover the damage.

When the findings regarding the difficulties faced by teachers in preventing peer bullying were examined it was observed that teachers stated mostly 'family does not accept this situation ", close to this conclusion that "the family does not support the teacher in preventing peer bullying' and normal perception of child violence "," continuity of behavior ", "indifference of parents. Finally, the general answers mean of the students to the question of what your teacher is doing in the face of peer bullying were 'our teacher verbally violates, in some cases, I warn "and" I prefer to remain unresponsive "; the general answers of the students'to the question of what do you want your teacher to do? were 'what our teacher did is right, that is,I want him/her to verbal violence and the general answers to the questions of 'when you say sentences that don't like each other "; 'when you are unable to establish a friendship with each other'; 'when you leave alone each other while not taking to the groups of friends'; and 'when you forcibly take each other's belongings and money?' were my teacher remains unresponsive to the this situation.

Key Words: Peer Bullying, Classroom Teacher, Bullying Prevention, Victimization