Çözüm odaklı kısa terapi yaklaşımına dayalı sosyal hizmet müdahalesinin kronik böbrek yetmezliği hastalarının psikososyal uyum düzeylerine etkisi
The effect of solution focused brief therapy based social work intervention on psychosocial adjustment levels of patients with chronic kidney disease
Yazar: OĞUZHAN ZENGİN
Danışman: DOÇ. DR. TARIK TUNCAY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Hastalar = Patients ; Psikososyal uyum = Psychosocial harmony ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Sosyal hizmetler = Social services ; Terapi = Therapy ; Uyum = Adjustment ; Uyum düzeyi = Adjustment level

Özet:
Hemodiyaliz tedavisi, kronik böbrek yetmezliği hasta ve ailelerini psikolojik, sosyal ve ekonomik yönlerden olumsuz olarak etkilemekte ve hastalarda psikososyal uyum sorunlarına neden olabilmektedir. Çözüm odaklı kısa terapi yaklaşımına dayalı sosyal hizmet müdahalesinin, hemodiyaliz tedavisi gören kronik böbrek yetmezliği hastalarının psikososyal uyum düzeylerine etkisinin olup olmadığının ortaya konulmasını amaçlayan bu araştırma, kontrol gruplu öntest-sontest modeline dayalı yarı deneysel bir çalışmadır. Altı müdahale grubunda, altı da kontrol grubunda olmak üzere toplam 12 hasta araştırma kapsamında değerlendirilmiştir. 07.03.2014-19.02.2015 tarihleri arasında müdahale grubunda yer alan her hastayla beş veya altı, toplam 33 görüşme gerçekleştirilmiş olup kontrol grubundaki hastalara herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Müdahale öncesi ve sonrası yapılan ölçümlere göre; müdahale grubunda bulunan hastalar, kontrol grubundaki hastalarla müdahale öncesi benzer bir psikososyal uyum düzeyinde yer almaktayken müdahale sonrasında bu hastalar kontrol grubunda yer alan hastalara göre sosyal çevre, meslek / iş çevresi, sağlık bakımına uyum ve genel psikososyal uyum düzeyi boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı bir biçimde daha yüksek uyum düzeyine erişmişlerdir. Bulgular, kronik böbrek yetmezliği hastalarının psikososyal uyum düzeylerinde çözüm odaklı kısa terapi yaklaşımına dayalı sosyal hizmet müdahalesinin etkili olduğunu ortaya çıkarmıştır.

Anahtar Sözcükler: 
Psikososyal uyum, çözüm odaklı kısa terapi, sosyal hizmet müdahalesi, tıbbi sosyal hizmet, kronik böbrek yetmezliği, diyaliz.

Abstract:
Hemodialysis treatment negatively affects patients with chronic kidney disease and their families from psychological, social and economic aspects and may lead to psychosocial adjustment problems in patients. This research which aims to determine the effects of solution focused brief therapy on chronic kidney disease patients' psychosocial adherence level is an quasi-experimental study based on pretest-posttest model with comparison group. Six patients in intervention group, whereas six patients in control group, a total of 12 patients were evaluated within the scope of the research. Five or six, a total of 33 sessions have been carried out to the patients in the intervention group between 07.03.2014-19.02.2015, whereas any intervention did not carry out to the patients in the control group. According to pretest-posttest measurements, patients both in the intervention and control group showed the same level of adjustment in the beginning whereas after interventions, patients in the intervention group had statistically higher levels of adjustment in the dimensions of health care orientation, environment, social environment and general psychological adjustment levels than patients in the control group. The findings indicated that solution focused brief therapy based social work intervention has positive effects on psychosocial adjustment levels of the patients with chronic kidney disease.

Key Words: 
Psychosocial adjustment, solution focused brief therapy, social work intervention, medical social work, chronic kidney disease, dialysis.