Endovasküler prosedürlerde uygulanan anestezi yöntemlerinin intraoperatif ve postoperatif etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of intraoperative and postoperative effects of anesthesia methods in endovascular procedures
Yazar: İPEK ÜÇKAN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE LAFÇI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Anestezi = Anesthesia ; Anestezi-genel = Anesthesia-general ; Anestezi-spinal = Anesthesia-spinal ; Endovasküler tedavi = Endovascular treatment

Özet:
Amaç: Endovasküler girişimler; hem aort hem de periferik arterlerde aterosklerotik vasküler patolojiler, diseksiyonlar gibi pek çok hastalığın tedavisinde uygulanmaktadır ve altın standart haline gelmiştir. Prosedür, özellikle çoklu sistemik hastalığı olan, yüksek riskli hastalarda invaziv operasyonlarla karşılaştırıldığında, düşük risk, daha az kanama ve kan ürünü transfüzyonu ihtiyacı sağlaması açısından, daha kısa iyileşme süresi ile öne çıkmaktadır. Çalışmamızın amacı, endovasküler prosedürlerde, anestezi yöntemi farklılıklarının intraoperatif dönemde hemodinamik etkileri, kardiyovasküler ilaç infüzyonu ihtiyacı, postoperatif komplikasyonlar, yoğun bakım ve hastane kalış süresi üzerine etkilerini karşılaştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda etik kurul onayı alındıktan sonra; 1 Haziran 2013 ile 30 Haziran 2018 yılları arasında Ankara Numune Eğitim Araştırma Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi kliniğinde uygulanan endovasküler prosedürlerin hasta dosyaları ve anestezi kayıt formları retrospektif kohort olarak incelenmiştir.  Hastalar uygulanan endovasküler prosedürlere göre dört gruba ayrılmıştır: Grup-1'de (n:10) abdominal veya torakal aort anevrizması veya rüptürü için yapılan EVAR-TEVAR olguları, Grup-2'de (n:84) endovasküler girişim bölgesi aorta-iliac bölge olan olgular, Grup-3'de (n:111) endovasküler girişim bölgesi femoropopliteal bölge olan olgular ve Grup-4'de (n:55)  endovasküler girişim bölgesi infrapopliteal bölge olan olgular incelendi. Hasta dosyalarından, olguların demografik verileri (cinsiyet, yaş), eşlik eden hastalıkları, Amerikan Anestezistler Birliği (ASA) risk sınıflaması skorları not edildi. Uygulanan anestezi yöntemleri; genel anestezi (GA), spinal anestezi (SA) ve monitörize anestezi bakım (MAC) olarak kaydedildi. Girişim ve anestezi süreleri, intraoperatif ortalama arteryel basınç ve kalp atım hızı, intraoperatif ilaç kullanımı (antihipertansifler veya vasopressör ilaçlar), postoperatif komplikasyonlar, hastane ve yoğun bakım kalış süreleri ve 30 günlük mortalite verileri incelendi. Tamamı GA ile girişime alınan Grup 1 dışında, Grup 2, 3 ve 4 kendi içinde uygulanan GA, SA ve MAC yöntemlerine göre karşılaştırıldı. 
Bulgular: Gruplar arasında demografik özellikler ve ASA skoru (Grup-1 hariç) benzer bulundu. Grup-1 hastalarının ASA skoru diğer gruplardan yüksekti. Gruplara göre tercih edilen anestezi yöntemlerinde Grup-1' de genel anestezi (GA) ön plana çıkarken; diğer gruplar için daha çok tercih edilen yöntem monitörize anestezik bakım (MAC) idi. İntraoperatif ortalama arteryel basınç (OAB) bakımından 4 grup arasında istatistiksel olarak fark bulunmuş olup Grup-1'de anlamlı olarak daha düşüktü (p<0,001). Operasyon süresi ve yoğun bakımda kalış süresi Grup-1' de daha uzunken; ilk 30 günde mortalite sadece Grup-1'de gözlendi. İntraoperatif inotrop ajan kullanımı da Grup-1 hastaları arasında daha sıktı. Grupların kendi içerisinde anestezi yöntemlerine göre karşılaştırılmasında; Grup-2 hastalarında operasyon süresince OAB; GA uygulanan hastalarda, MAC uygulananlara göre anlamlı olarak düşüktü (p<0,001). Grup-3 ve 4 hastalarında OAB ve kalp hızı GA altında; MAC uygulamalarına göre anlamlı derecede düşüktü (p<0,001). İntraoperatif inotrop ajan kullanımı karşılaştırıldığında; Grup-2 ve 3'de inotrop ajan gereksiniminin sadece GA yönteminde olduğu gözlendi. Grup-2 hastalarında yoğun bakım kalış süresi; Grup-3 ve 4 hastalarında hastane kalış süresi GA uygulanan hastalarda MAC ve SA uygulanan hastalara göre anlamlı uzundu (sırayla p:0,49; p<0,001 ve p:0,035). Gruplar arasında en sık gözlenen komplikasyon renal komplikasyonlar olurken; kardiyak komplikasyonlar Grup-1 ve Grup-3 de sıktı.
Sonuç: Endovasküler girişimler için uygulanan anestezi yöntemlerini incelendiğimiz çalışmamızda, çoklu komorbiditeye sahip hastalarda, monitörize anestezik bakım yönteminin, intraoperatif stabil hemodinaminin sağlanmasında, postoperatif komplikasyonların azaltılmasında ve daha kısa yoğun bakım/ hastane yatış süreleri sağlanmasında etkili olduğunu tespit ettik. Yüksek riskli prosedürler ve yüksek ASA skorlu hastalarda MAC uygulaması, stres yanıtı, postoperatif mekanik ventilatör ihtiyacını ve pulmoner komplikasyonları azaltır.
Anahtar Kelimeler: Endovasküler prosedür, genel anestezi, spinal anestezi, monitörize anestezik bakım

Abstract:
Purpose: Endovascular interventions are being used in the treatment of many diseases such as atherosclerotic vascular pathologies in both aortic and peripheral arteries, dissections  and has become the gold standard. The procedure stands out with a shorter recovery time, especially in terms of low risk, less bleeding and need for blood product transfusion compared to invasive operations in high-risk patients with multiple systemic diseases. The aim of our study is to compare the effects of anesthesia method differences on hemodynamic effects, need for cardiovascular drug infusion, postoperative complications, intensive care and hospital stay in endovascular procedures.
Materials and Method: After the approval of the ethics committee for our study; patient files and anesthesia record forms of endovascular procedures, which are performed in Ankara Numune Training and Research Hospital Cardiovascular Surgery clinic between 1 June 2013 and 30 June 2018, were analyzed retrospectively. Endovascular procedures are divided into four groups: EVAR-TEVAR cases performed for abdominal or thoracic aortic aneurysm or rupture in Group-1 (n: 10), patients with endovascular intervention region aorta-iliac region in Group-2 (n: 84), endovascular intervention region femoropopliteal region in Group-3 (n: 111) and endovascular intervention region infrapopliteal region in Group-4 (n: 55) were examined. Demographic datas (gender, age), comorbid diseases and American Anesthesiologists Association (ASA) risk classification scores were noted from the patient files. Applied anesthesia methods were recorded as general anesthesia (GA), spinal anesthesia (SA) and moniterized anesthetic care (MAC). Intervention and anesthesia periods, intraoperative mean arterial pressure and heart rate, intraoperative drug use (antihypertensives or vasopressor drugs), postoperative complications, hospital and intensive care stay times and 30-day mortality data were examined. In addition, except for Group-1, which all were anesthetized with GA, Groups-2, 3 and 4 were compared according to the GA, SA and MAC methods applied within themselves. 
Results: Demographic characteristics and ASA score (except Group-1) were similar between the groups. The ASA score of Group-1 patients was higher than the other groups. While general anesthesia (GA) comes to the fore in Group-1 in the preferred anesthesia methods according to the groups;  the more preferred method for other groups was moniterized anesthetic care (MAC). In terms of intraoperative mean arterial pressure (MAP), there was a statistically significant difference between four groups and it was significantly lower in Group-1 (p<0,001). The duration of operation and stay in intensive care are longer in Group-1; mortality was observed only in Group-1 in the first 30 days. The use of intraoperative inotropic agents was also more common among Group-1 patients. In the comparison of groups according to anesthesia methods; MAP during the operation; in patients undergoing GA in Group-2 patients, it was significantly lower than those who underwent MAC (p<0,001); in Group-3 and 4 patients under GA;  MAP and heart rate;  was significantly lower than the application of MAC (p<0,001). When the use of intraoperative inotropic agent was compared; it was observed that inotrop agent requirement was only in GA method in Group-2 and 3. ICU stay in Group-2 patients; and the duration of hospital stay in Group-3 and 4 patients was significantly longer in patients who underwent GA compared to those who underwent MAC and SA (respectively: p: 0.49; p<0,001 and p: 0,035) The most common complication among the groups was renal complications; and cardiac complications were common in Group-1 and Group-3.
Conclusion: In our study which we examined the anesthesia methods for endovascular interventions, we found that in patients with multiple comorbidities, the moniterized anesthetic care method was effective in providing intraoperative stable hemodynamics, reducing postoperative complications and providing shorter intensive care/ hospital stay. We think that the application of  MAC for high-risk procedures and patients with high ASA scores reduces stress response, postoperative mechanical ventilator requirement and pulmonary complications.
Keywords: Endovascular procedure, general anesthesia, spinal anesthesia, moniterized anesthetic care