Küre (Kastamonu) yöresinin jeolojisi, jeokimyasıve masif sülfid cevherleşmeleri açısından incelenmesi
Investigation of geology and geochemistry of Küre (Kastamonu) in terms of masside sulphide mineralizations
Yazar: KAMER SİNANER
Danışman: PROF. DR. NECATİ TÜYSÜZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Maden Yatakları ve Jeokimya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Pontid Jeotektonik Birliğinin Batı Bölümünde yer alan çalışma alanında metamorfik, 
volkanik, tortul ve intruzif kayaçlar egemendir. Liyas yaşlı ultramafik kayaçlar çalışma 
alanının en yaşlı birimidir. Liyas yaşlı bazalt birimi masif cevherleşmeleri içermesi açısından 
büyük önem taşımaktadır. Cevher mineralleri; pirit, kalkopirit, sfalerit, galen ve daha az 
oranda tetraedrittir. Cevhere eşlik eden gang minerali kuvarsdır. Özellikle masif yapı, breşik 
yapı ve breş dolgusu yapısı gibi yapılar görülmektedir. Alterasyon türleri; kloritleşme, 
karbonatlaşma, killeşme, hematitleşme, limonitleşme ve silisleşmedir. Pirit ve 
kalkopiritlerden yapılan sonuçları 5,8 ile 8,4‰ arasında ölçülen kükürt izotop değerleri Küre 
VMS yatağındaki kükürtün magmatik, meteorik ve/veya denizel kökenli olduğunu 
göstermektedir. Hesaplanan dengelenme sıcaklıkları Küre (Bakibaba-Mağaradoruk) VMS 
yatağının oluşum sıcaklığının 294 °C ile 434 °C arasında değiştiğini, bazalt örneklerinden 
elde edilen klorit elektron mikroprob analiz sonuçlarına kullanılarak hesaplanan sıcaklıkları 
ise 210-3960C arasında değiştiği belirlenmiştir. 3.3‰ ile 13.7 ‰ arasında değişen Oksijen 
ve -58 ile -74 arasında değişen Hidrojen izotop sonuçları Küre VMS yatağını oluşturan 
hidrotermal çözeltilerin magmatik-denizel kökenli olduğunu göstermektedir. Piritlerin 
mineral kimyası analizlerine göre yüksek Co ve düşük Ni içerikleri ve sfaleritlerin 500'ün 
üzerindeki Zn/Cd oranları da bazaltik bir magmatik kaynak ile ilişkilendirilmiştir. Küre
(Bakibaba-Mağaradoruk) cevherleşmesi ortamsal çalışmalarında, bazaltik kayaçlar volkanik 
yay ve MORB ortamlarında dağılım sunması yay ardı ortamını ifade etmektedir. Bu 
cevherleşme yitimden etkilenmiş subalkali bazalt volkanizmasına ait ürünleri temsil ettiği, 
kısmen tüketilmiş bir manto kaynağından türeyen ergiyiklerden itibaren oluştuğunu, bazı 
örneklerdeki belirgin Th/Yb zenginleşmesi ise, kaynağın yitim bileşenlerince zenginleşmiş 
olduğunu göstermektedir. Elde edilen veriler yatağın Kıbrıs Tip VMS yatağı olduğunu 
göstermektedir.

Abstract:
Metamorphic, volcanic, sedimentary and intrusive rocks are dominant in the study 
area located in the Western Section of the Pontide Geotectonic Unit. Liassic aged ultramafic 
rocks are the oldest unit of the study area. The Liassic basalt unit is of great importance in 
that it contains massive. ore minerals; pyrite, chalcopyrite, sphalerite, galena and to a lesser 
extent mineralizations tetraedrite. The gangue mineral accompanying the ore is quartz. In 
particular, structures such as massive structure, brecciated structure and breccia fill structure 
are observed. Alteration types; chloritization, carbonation, argillization, hematitization, 
limonitization and silicification. Sulfur isotope values measured between 5.8 and 8.4‰ from 
pyrite and chalcopyrite indicate that the sulfur in the Küre VMS deposit is of magmatic, 
meteoric and/or marine origin. Calculated equilibrium temperatures, It has been determined 
that the formation temperature of the Küre (Bakibaba-Mağaradoruk) VMS deposit varies 
between 294 °C and 434 °C, and the temperatures calculated using the chlorite electron 
microprobe analysis results obtained from basalt samples vary between 210-3960C. Oxygen 
isotope results ranging from 3.3‰ to 13.7‰ and Hydrogen ranging from -58 to -74 show 
that the hydrothermal solutions forming the Küre VMS deposit are of magmatic-marine 
origin. According to the mineral chemistry analyzes of the pyrites, the high Co and low Ni 
contents and the Zn/Cd ratios of sphalerites above 500 were also associated with a basaltic 
magmatic source. In the environmental studies of the Küre (Bakibaba-Mağaradoruk) 
mineralization, the distribution of basaltic rocks in volcanic arc and MORB environments 
indicates the back-arc environment. This mineralization represents the products of 
subalkaline basalt volcanism affected by subduction, formed from melts derived from a 
partially depleted mantle source, and significant Th/Yb enrichment in some samples 
indicates that the source is enriched by subduction components. Obtained data show that the 
deposit is Cyprus Type VMS deposit.