Cushing hastalığında radyoterapi'nin yeri
The place of radiotherapy in cushing's disease
Yazar: TUĞÇE APAYDIN
Danışman: PROF. DR. PINAR KADIOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
AMAÇ: Çalışmamızın amacı radyoterapi uygulanan Cushing hastalığında biyokimyasal yanıtı, tümör büyüme kontrolünü, remisyonda etkili olabilecek faktörleri değerlendirmek ve olası komplikasyonları belirlemektir.
HASTALAR VE YÖNTEM: Çalışmaya, merkezimizde 1996-2017 tarihleri arasında takipli, Cushing Hastalığı nedeniyle radyoterapi uygulanan 42 hasta alınmıştır. Radyoterapi sonrası hastaların klinik özelliklerine, 24 saat idrar kortizolüne ve 1mg deksametazon supresyon testine göre hormonal remisyon kararı verilmiştir. Tümör boyut kontrolü ise MR'da boyut azalması veya stabil kalma kabul edilmiştir. İstatiksel analiz için SPSS 22.0 programı kullanılmıştır.
BULGULAR: Kırk iki Cushing hastasının radyoterapi sonrası takip süresi ortanca 54,5 aydı. Hastalara Gamma-knife, Cyberknife, Konvansiyonel radyoterapi sırasıyla %73,8; %16,7; %9,5 oranında uygulanmıştı. Ortalama RT dozu Gamma-knife'da 25,7 Gy; Cyberknife'da 28 Gy; Konvansiyonel RT'de ise 45 Gy idi. %54,8'inde hormonal remisyon ortanca 13 ay (IQR: 3,75-27,75) sonra izlendi. Tüm hastalarda tümör boyut kontrolü sağlandı. Preoperatif 24 saat idrar kortizolü ve 1mg DST yüksek olan hastalarda remisyona girme süresi uzundu. Postoperatif 24 saat idrar kortizolü yüksek olanlarda remisyon oranı daha düşüktü. %33,3 hastada radyoterapiden ortanca 10,5 ay (IQR: 3-19,75) sonra yeni hipofizer yetersizlik gelişti. Bir hastada menenjiom, 4 hastada serebrovasküler hastalık gelişti. Hiçbir hastada kranial sinir veya optik sinir nöropatisi gelişmedi. 
SONUÇ: Radyoterapi veya radyocerrahi hem Cushing hastalığında tümör boyut kontrolü ve biyokimyasal remisyonu sağlamada etkilidir. Gecikmiş hipopitiütarizm en sık görülen komplikasyondur. Hem olası komplikasyon hem de nüks açısından uzun dönem takip gerekmektedir.

Abstract:
OBJECTIVES:The aim of our study is to assess tumor growth control, the biochemical response, factors that might be effective in remission, and to identify possible complications in Cushing's disease treated with radiotherapy.
PATIENTS AND METHODS: Forty-two patients who had undergone radiotherapy due to Cushing's Disease during the period 1996-2017 were included in the study. Hormonal remission decision after radiotherapy, has been made according to clinical characteristics of patients, 24-hour urinary cortisol and 1mg dexamethasone suppression test. Tumor size control is considered to be either diminished or stabilized in MR. SPSS 22.0 program was used for statistical analysis.
RESULTS: The median follow-up time for 42 Cushing patients after radiotherapy was 54.5 months. Gamma-knife, Cyberknife, Conventional radiotherapy were applied respectively; 73.8%; 16.7%; 9.5%. The mean RT dose was 25.7 Gy in Gamma-knife; 28 Gy in Cyberknife; In the conventional radiotherapy, it was 45 Gy. Hormonal remission in 54.8% of patients were observed, 13 (IQR: 3,75-27,75) months after radiotherapy. Tumor size control was provided in all patients. Patients with high preoperative 24-hour urinary cortisol and 1 mg DST had a longer time to enter the remission. The remission rate is lower in those with high urinary cortisol after 24 hours postoperatively. In 33.3% of patients, a new hypophyseal deficiency developed within 10.5 (IQR: 3-19,75) months of radiotherapy. Meningioma was developed in one patient and cerebrovascular disease in 5 patients. None of the patients developed cranial nerve or optic nerve neuropathy. 
CONCLUSION: Radiotherapy or radiosurgery is effective in maintaining tumor size control and biochemical remission in Cushing disease. Delayed hypopituitarism is the most common complication. Long-term follow-up is necessary for both recurrence and possible complications.