Sosyal medya ve küreselleşme ilişkisinin ekonomi politik bağlamda incelenmesi
A research on the relation between social media and globalization in political economy context
Yazar: BURCU BİTER
Danışman: PROF. DR. ARTUN AVCI
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Küreselleşme = Globalization ; Siyasal ekonomi = Political economics ; Sosyal medya = Social media

Özet:
20. yüzyılın başından itibaren gelişmeye başlayan iletişim teknolojileri zamanmekân kavramlarını ortadan kaldırması, bilgiye erişimi kolaylaştırması vb. nedenlerle her
geçen gün yeni değişikliklere sebep olmaktadır. İçinde yaşadığımız çağ, ''Enformasyon
Çağı'' olarak adlandırılmaktadır. Yeni iletişim teknolojilerindeki gelişmeler, özellikle
1990'larda küreselleşmeyle paralel olarak hız kazanmıştır. Önce internetin
yaygınlaşması, daha sonra da ''kullanıcı odaklı'' Web 2.0 teknolojisinin günlük hayata
geçmesiyle birlikte siyasi, ekonomik ve kültürel olarak pek çok dönüşüm gerçekleşmiştir.
Siyasal açıdan yeni iletişim ortamları özellikle de sosyal medya hem siyasileri hem de
seçmenleri yeni davranış şekillerine yönlendirmiştir. Seçmenler, artık siyasilere daha
kolay ulaşabilmektedir. Aynı şekilde, sosyal medyadaki milyonları bulan takipçi
sayılarına bakıldığında siyasilerin bu kadar insanı meydanlarda toplaması söz konusu
değildir; bu ancak sanal olarak mümkündür. Ekonomik açıdan ''oyun emeği'', ''maddi
olmayan emek'', ''prosumer''(üreten-tüketici) gibi kavramlar gündeme gelmiştir.
Aydınlanma felsefesiyle yeni anlamlar kazanan bilgi, zamanla kapitalist süreçlere
eklemlenerek dönüşüme uğramış, burjuva toplumunun öznesi olan modern insan da bu
dönüşüm neticesinde nesne konumunu almıştır. Enformasyon teknolojilerinin
gelişmesiyle birlikte gözetim de hayatın her alanına nüfuz etmeye başlamıştır. Üyeliğin
bedava olduğu sosyal ağlarda para ile satın alınan şey, kullanıcının kendisidir.
Gözetlenmek ''korkulan bir durum'' olmaktan yavaş yavaş çıkmıştır. Kamusal alan ve
özel alanın belirsizleştiği post-modern çağımızda dinlenmeye ve eğlenmeye ayrılan
serbest zamanın kendisi de sosyal medya ağları aracılığıyla ekonomik sürecin önemli bir parçası haline gelmiştir. Küresel çapta bilginin üretim faktörlerine dahil olduğu ''Yeni
Ekonomi'' anlayışı benimsenmiştir. Sosyal medya şirketleri de yeni ekonominin bir kolu
olan ağ ekonomisi bünyesinde yer alırlar. Bugün, dünyanın en büyük şirketleri arasında
yer alan sosyal medya şirketleri, bütün diğer şirketler gibi büyüme hedefleri içerisinde
olan, kâr maksimizasyonu ile hareket eden ve bu amaçla kullanıcı emeği ve bilgilerini
kullanan şirketlerdir.
Bu çalışmanın ilk bölümü, kuramsal çerçeveye ayrılmış olup, bu kapsamda
küreselleşme, iletişimin küreselleşmesi ve ekonomi politik kuramı açıklanmıştır. İkinci
bölümde, sosyal medya ağlarının gelişimi ekonomi politik kurama dayalı olarak tarihsel
bağlamda ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise, sosyal medya ve küreselleşme ilişkisi
eleştirel ekonomi-politik bağlamda incelenmiştir. Bu inceleme yapılırken sosyal medya
şirketlerinin büyüme hedefleri, bu hedeflere ulaşmak için izledikleri yollar ve
kullanıcıların emekleri göz önünde bulundurulmuştur. Tezin amacı, zaman ve mekân
kavramlarının önemini kaybettiği sanal ve gerçeğin bütünleştiği günümüzde, hayatımızın
önemli ve ayrılmaz bir parçası haline gelen sosyal medyanın küresel ekonomi açısından
ne ifade ettiğinin ve sosyal ağların küresel çaptaki yaygınlığının ekonomik temellerinin
ortaya çıkarılmasıdır.

Abstract:
Communication Technologies, which have been developing since the beginnig
of the 20th century, eliminate time-space concepts and facilitate access to information for
new reasons every day. The era we live in is called the ''Information Age''.
Developments in new communication technologies accelerated in parallel with
globalization especially in the 1990s. First, the spread of the Internet, then ''useroriented'' with the introduction of Web 2.0 technology, many political, economic and
cultural transformation have taken place. Politically new commmunication environments,
especially social media, have directed both politicans and electors to new forms of
behavior. Voters can now reach politicans more easily. Likewise, when we look at the
number of millions of followers in social media, it is not possible for politians to gather
such people in the squares; this is only possible virtually. Economically, cocepts such as
''play labor'', ''immaterial labor'', ''prosumer'' have come up. Knowledge, which
gained new meanings with the philosophy of enlightenment, was transformed by adding
to the capitalist processes in time and the modern person, the subject of bourgeois society,
became the object of this transformation. With the development of information
technologies, surveillance has started to penetrate all areas of life. In social media
networks where membership is free, what is purchased with money is the user yourselves.
Being watced slowly ceases to be a feared stuation. In our post-modern era, when public
space and private space become uncertain, the free time devoted to resting and enjoying
itself has become an important part of the economic process though social networks. The
concept of ''New Economy'', in which knomledge is included in production factors, has been adopted on global scale. Social media companies are also part of the network
economy, a branch of the new economy. Today, social media companies, which are
among the biggest companies in the World, are like other companies that have growth
targets and use user labor and knowledge fort his purpose.
The first part of this study is devoted to theoretical issues, in this context,
globalization, globalization of communication and political economy theory are
explained. In the second part, the development social media nertworks is discussed with
historical processes based on political economy theory. In the third part, the relation
between social media and globalization is examined from a critical political economy
perspective. While doing this review, the growth targets of social media companies, the
methods they followed to achieve these goals and the labors of the users were taken into
consideration. The aim of the thesis is to reveal the economic fundamentals of what social
media means in terms of global economy and the prevalence of social networks in the
global scale, which has become an important and inseparable part of our lives in today's
world where the concepts of time and space have lost their importance.