Kapitalizmde Yeniden Yapılanma ve Eğitimde Bilgi ve İletişim Teknolojileri Kullanımı: Dünya'da ve Türkiye'de Açik ve E-Öğrenme Uygulamaları
Restructuring in Capitalism and Use of Information and Communication Technologies in Education: In The World and Turkey Open and E-learning Applications
Yazar: SERHAT ÇOBAN
Danışman: PROF. DR. HALUK KAZIM GERAY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Açıköğretim = Open education ; Bilgi teknolojisi = Information technology ; Elektronik öğrenme = Electronic learning ; Eğitim = Education ; Eğitim teknolojisi = Education technology ; Kapitalizm = Capitalism ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Yeni teknolojiler = New technologies ; Yeniden yapılanma = Restructuring ; İletişim teknolojisi = Communication technology

Özet:
Bu araştırma, Refah Toplumu döneminin ürünü olan uzaktan eğitim ve açık öğretim yaklaşımlarının, kapitalizmin yeniden yapılanma süreci ile buluştuğunda nasıl dönüştüğünü/dönüşmediğini anlamak ve bunu Türkiye'deki gelişmelerle karşılaştırmalı olarak yapmaya odaklanmıştır. Yeni iletişim teknolojilerinin eğitimde kullanımı ile -yeniden yapılanma süreci ile bağlantılı olarak- dünyada ve Türkiye'de ortaya çıkan e-öğrenme modelleri, bu modeller bağlamında oluşan gerilimli noktalar, benzerlikler ve karşıtlıklar bu çalışmada betimlenmektedir.  Bu çerçevede masa başı araştırma teknikleri ve derinlemesine yüzyüze görüşme teknikleri kullanılan araştırmada; eğitimi yaygınlaştırmak ve dezavantajlılara uzatmak biçiminde gelişen eğitimde teknoloji kullanımının kapitalizmin yeniden yapılanma süreci içinde tecimsel yönelimlerin ağırlığı doğrultusunda yeniden şekillenmekte olduğu ortaya çıkmıştır. Yeniden yapılanma sürecinin ise her toplumda çeşitli aktörlerin girişimiyle farklı modellerin, yaklaşımların gelişmesine imkan verdiği görülürken ortaya çıkan farklı modeller bağlamında oluşan gerilimli noktalar çalışmada ortaya konmuştur. Bu anlamda dünyada görülen uzaktan eğitim uygulamalarındaki tecimselleşme yönelimlerinin, Türkiye'deki uzaktan eğitim pratikleri içinde oluştuğundan bahsetmek henüz mümkün görünmemekle birlikte neoliberal kemer sıkma politikaları nedeniyle eğitimin payındaki düşüşün uzaktan eğitimle dengelenmeye çalışıldığı ortaya çıkmaktadır. Refah Devleti bağlamında eğitimi daha çok insana yaymak ve dezavantajlılara uzatmak biçiminde gelişen açık erişim yaklaşımlarının ise yeniden yapılanma sonrası oluşan tecimsel yönelimlerle gerilimli bir ilişki kurduğu görülür. Açık erişim yaklaşımları içindeki açık kitap, açık dergi ve açık ders malzemeleri yaklaşımlarının dünyada ve Türkiye'de Refah Devleti nosyonları içinde hareketine devam ettiği görülürken özelikle dünyada görülen örnekleriyle açık kitap ve açık dergi yaklaşımlarında tecimselleşmeye yönelik tepkiler net bir biçimde ortaya çıkmaktadır.  Açık ders malzemeleri yaklaşımı da Refah Devleti döneminin nosyonları içinde gelişimini sürdürürken, bu yaklaşımın türevleri olan kitlesel açık online kurs biçimlerinin tecimsel eğilimlerin ağırlığı doğrultusunda dönüşüme uğradığı görülür.

Abstract:
This research focuses on understanding how distance education and open learning approaches which are the product of the welfare society transform or not transform when they come together with the process of restructuring  capitalism and making comparison with the developments in Turkey. E-learning models which emerged in the world and in Turkey with the help of new communication technologies used in education, voltage points that occur in the context of these models, similarities and contrasts are described in this study. In this context, in the research in which desk research and in-depth face to face interview techniques are used; the use of technology in education that develops through promoting education and extending it to disadvantaged people in the process of restructuring capitalism is in the process of reshaping. While the restructuring process is allowing for the development of different models and approaches with the help of various actors in all societies, voltage points that occur in the context of different models have been revealed in the study. In this sense, it is not possible to mention that commercial orientations in distance education practices seen in the world occur in distance education practices in Turkey and  it seems that due to neoliberal austerity policies, decline in the share of education is balanced by means of the distance education efforts. Open access approaches that develop through spreading education to more people and extending it to disadvantaged people in the context of welfare state establish a tense relationship with commercial orientations emerging after restructuring. As the open book, open journal and open course materials approaches in open access approaches are continuing their movement in the world and in Turkey welfare state notion,  especially  in examples seen in the world, in the open book and open journal approaches, reactions to commercialization obviously emerged. While open course materials approach is continuing to improve in the notion of the welfare state, massively open online courses in accordance with the weight of commercial orientations has been transformed.