Karakılçık buğday (Triticum durum sp.) yetiştiriciliğinde arıtma çamuru kompostu uygulamasının toprak fizikokimyasal özellikleri ve verim üzerine etkileri
The effects of sludge compost application on soil physicochemical properties and yield in karakilçik wheat (Triticum durum sp.) cultivation
Yazar: TAHSİN ALP ARAS
Danışman: PROF. DR. İHSAN BÜLENT OKUR
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Toprak Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu denemede kullanılan karakılçık buğdayının geleneksel inorganik gübreleme yöntemi dışında arıtılmış evsel atık çamur uygulaması ile de desteklenmesi düşünülmüştür. Böylece hem üretimi yapılan hafif bünyeli dediğimiz kum bünyeli toprağın fiziksel özelliklerine olan etkisini gözlemlemek ve hem de toprağa organik madde kazandırmanın yanında tarımsal girdi düzeyini de azaltmak amaçlanmıştır. Deneme, tesadüf blokları deneme desenine göre ve 4 farklı uygulama ile yürütülmüştür. Denemede parsel boyutları 3mx 4m olacak ve parsel araları 1 m boş bırakılmıştır. Toplam 12 parsel ve yaklaşık 300 metrekarelik bir arazide deneme yürütülmüştür. Denemenin uygulama konuları; 1) Çiftçi koşulu parseli (Tam NPK uygulanan kontrol parsel) (T1); 2) Arıtma çamuru kompostu (Kuru madde üzerinden 2 ton/da) (T2); 3) Arıtma çamuru kompostu (Kuru madde üzerinden 2 ton/da) + tam NPK (T3); 4) Arıtma çamuru kompostu (Kuru madde üzerinden 2 ton/da) + ½ NPK (T4)

Uygulanan arıtılmış atık çamur ve ticari gübre kombinasyonlarının toprağın fiziksel ve kimyasal özellikleri üzerine etkilerine bakıldığında toprağın hacim ağırlık, özgül ağırlık, porozite değerleri üzerine pek etkili olmadıkları saptanmıştır. Özellikle arıtma çamuru gibi organik kökenli materyallerin hacim ağırlık ve porozite değerleri üzerine etkilerini hemen görmek biraz zor olabilmektedir. Veya uygulanan dozların artması halinde daha belirgin sonuçlar elde edilebilir. Arıtma çamuru ve gübre uygulamasının yapıldığı parsellerde toprakların su tutma değerleri kısmen artış göstermiş ve istatistiksel olarak da önemli bulunmuştur. Özellikle toprağın agregatlaşma yüzdesi ve stürüktür stabilite indeksi belirgin artışlar ortaya koymuştur. Toprakların kimyasal özellikleri ve bitki besin element içeriklerinde de istatistiksel olarak önemli ve pozitif ilişkiler saptanmıştır. Sadece bir yıl uygulaması yapılan arıtma çamuru ilavesinin özellikle kum bünyeli topraklara her yıl önerilen dozlarda uygulanmasının yararları ilerleyen yıllarda mutlaka ortaya çıkacaktır. Maliyet olarak da diğer alternatif organik madde kaynaklarına göre çok daha ucuz olan bu materyalin özellikle yaprağı yenen sebzeler dışında bitkisel üretimde bir organik madde kaynağı olarak kullanılması önerilmektedir. Hem topraklara organik madde sağlamada ve hem de bu tür atık materyallerin çevresel soruna dönüşmesini engelleme de bir katkı koyması bakımından önemlidir.

Abstract:
It was planned to support the Karakılçık wheat used in this trial with the application of treated domestic waste sludge, in addition to the traditional inorganic fertilization method. Thus, it was aimed to observe the effect on the physical properties of a light-textured soil (sandy) and to reduce the level of agricultural input as well as adding organic matter to the soil. The experiment was conducted according to the randomized block trial design and with 4 different applications. In the experiment, the parcel dimensions will be 3mx4m and 1 m space between the parcels will be left empty. The trial was conducted on a total of 12 parcels and an area of approximately 300 square meters. The experiment subjects were: 1) Farmer condition parcel (NPK applied control parcel) (T1); 2) Sewage sludge compost (2 tons/da based on dry matter) (T2); 3) Sewage sludge compost (2 tons/da on dry matter) + NPK (T3); 4) Sewage sludge compost (2 tons/da based on dry matter) + ½ NPK (T4). When the effects of the applied treated waste sludge and commercial fertilizer combinations on the physical and chemical properties of the soil were examined, it was determined that effect of the applications was insignificant on the particle density, bulk density and porosity values of the soil. In particular, the effects of organic materials such as sewage sludge on bulk density and porosity values do not appear immediately. More significant results can be obtained if the applied doses are increased. In the parcels where sewage sludge and fertilizer were applied, the water retention values of the soil increased partially and were found to be statistically significant. Especially the soil aggregation percentage and structure stability index showed significant increases. Statistically significant and positive relationships were also detected in the chemical properties of soils and plant nutrient contents. The benefits of adding sewage sludge, which was applied only for one year in this trial, at the recommended doses every year, especially to sandy soils, will definitely emerge in the following years. This material, which is much cheaper than other alternative organic matter sources, is recommended to be used as a source of organic matter in plant production, except for edible vegetables. Sewage sludge applications are important in terms of both providing organic matter to the soil and preventing such waste materials from turning into environmental problems.