Hiperkolesterolemi oluşturulmuş ratlarda Centranthus longiflorus ve β-Sitosterolün oksidatif stres ve lipid profili üzerine etkilerinin biyokimyasal incelenmesi
Biochemical investigation of the effects of Centranthus longiflorus and β-Sitosterol on oxidative stress and lipid profile in rats with hypercholesterolemia
Yazar: SEDA AŞKIN
Danışman: PROF. DR. FATMA ZÜHAL UMUDUM
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Centranthus longiflorus = Centranthus longiflorus ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Hiperkolesterolemi = Hypercholesterolemia ; Lipidler = Lipids ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Polietilen glikoller = Polyethylene glycols ; Sitosteroller = Sitosterols ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Amaç: Valerianaceae familyasına ait olan Centranthus longiflorus (CL), Türkiye'de kırmızı kediotu olarak bilinir. β-Sitosterol (BS), kolesterole benzer kimyasal yapıya sahip başlıca bitkisel steroldür. Bu çalışmanın amacı, yetişkin Wistar ratlarında, CL ve BS'nin Triton WR-1339 kaynaklı akut hiperlipidemi üzerinde hipolipidemik etkilerinin olup olmadığını araştırmaktı. 
Materyal ve Metot: Bu çalışmada önce CL bitkisinden CL özütü elde edildi. Daha sonra 48 tane Wistar ratları kullanılarak sekiz gruba ayrıldı: Grup A-kontrol; fizyolojik su. Grup B; fizyolojik su + CL. Grup C; fizyolojik su + BS. Grup D; fizyolojik su + anacetrapib. Grup E; fizyolojik su + Triton WR-1339. Grup F; Triton WR-1339 + CL. Grup G; Triton WR-1339 + BS. Grup H; Triton WR-1339 + anacetrapib. Triton WR-1339 enjeksiyonundan 24 saat sonra, toplam kolesterol (TK), düşük yoğunluklu lipoprotein-kolesterol (LDL-K), yüksek yoğunluklu lipoprotein-kolesterol (HDL-K), trigliseritler (TG), kolesteril ester transfer proteini (CETP) ve oksidatif DNA hasarını ölçmek için kan örnekleri alındı. Kalp ve karaciğer dokularında malondialdehit (MDA), protein karbonil (PKI), total oksidan durumu (TOD) ve total antioksidan kapasite (TAK) seviyeleri belirlendi.
Bulgular: CL ve BS uygulaması, TK seviyelerini önemli ölçüde azalttı. Buna ilaveten, CL ve BS hiperlipidemik sıçanların plazmasındaki LDL-K ve TG seviyelerini kısmen düşürdü. Ek olarak, Triton WR-1339 uygulaması, MDA, PKI ve TOD seviyelerini arttırırken, CL ve BS tedavisi bu parametreleri Wistar ratlarda önemli ölçüde azalttı. Ayrıca CL ve BS, TAK seviyesini yükseltti ve güçlü bir CETP inhibitör etki gösterdi. 
Sonuç: Bu bulgular, CL ve BS'nin plazma lipit konsantrasyonunu azalttığını ve antioksidan ve anti-CETP özellikleri nedeniyle hipolipidemik etkiye sahip olabileceklerini gösterdi.
Anahtar Kelimeler: Centranthus longiflorus,  Hiperlipidemi, Oksidatif stres, Triton WR-1339, β-Sitosterol

Abstract:
Objective: Centranthus longiflorus (CL), which belongs to the family Valerianaceae, is known as red valerian in Turkey. β-Sitosterol (BS) is the major plant sterol with a similar chemical structure to cholesterol. The aim of this study was to investigate the presence of hypolipidemic effects of CL and BS on Triton WR-1339-induced acute hyperlipidemia in adult Wistar rats. 

Material and Method: In this study, CL extract was obtained from Centranthus longiflorus plant. Then forty-eight rats were divided into eight groups: Group A-control; physiological water. Group B; physiological water + CL. Group C; physiological water + BS. Group D; physiological water + anacetrapib. Group E; Physiological water + Triton WR-1339. Group F; CL + Triton WR-1339. Group G; BS + Triton WR-1339. Group H; Anacetrapib + Triton WR-1339. At 24 hours after injection of Triton WR-1339, blood samples were collected to measure plasma lipid levels total cholesterol (TC), low-density lipoprotein-cholesterol (LDL-C), high density lipoprotein-cholesterol (HDL-C), triglycerides (TG), cholesteryl ester transfer protein (CETP) and oxidative DNA damage. Malondialdehyde (MDA), protein carbonyl content (PCC), total oxidant status (TOS) and total antioxidant capacity (TAC) levels were determined in heart and liver tissues. 

Results: CL and BS administration significantly reduced TC levels. In addition, CL and BS partially reduced LDL-C and TG levels in plasma of hyperlipidemic rats. Additionally, Triton WR-1339 administration increased MDA, PCC and TOS levels, whereas CL and BS treatment significantly reduced these parameters in Wistar rats. In addition, CL and BS increased TAC levels and showed a strong CETP inhibitory effect. 

Conclusion: These findings showed that CL and BS reduce plasma lipid concentration and may have hypolipidemic effect due to their antioxidant and anti-CETP properties.

Keywords: Centranthus longiflorus,  Hyperlipidemia, Oxidative stress, Triton WR-1339, β-Sitosterol