Bilgi çağının yeni ofisleri "ortak çalışma mekânları" için kullanıcı merkezli tasarım modeli önerisi
User centered design model proposal for "coworking spaces" as new offices of information age
Yazar: HATİCE UMUT TUĞLU KARSLI
Danışman: DOÇ. DR. SAADET AYTIS
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Kullanıcı analizi = User analysis ; Kullanıcı deneyimi = User experience ; Kullanıcı değerlendirmesi = User evaluation ; Kullanıcı tatmini = User satisfaction ; Kullanıcı tercihleri = User preferences ; Çalışma mekanı = Working space ; İç mekan tasarımı = Interior design

Özet:
Bilgi çağında insanların çalışma biçimleri teknolojik gelişmelerin de etkisiyle değişim geçirmiştir. Özellikle bilişim ve yaratıcı ekonomi alanında çalışanlar, 09:00-18:00 mesai saatleri arasında ofislerde çalışan beyaz yakalıların tersine, zaman ve mekân açısından daha esnek çalışma biçimlerini benimsemiştir. Çalışanlar, fiziksel bir ofis çevresine ihtiyaç duymadan, yaptıkları işi görsel, işitsel veya yazılı olarak, mobil iletişim vasıtasıyla paylaşabilmektedir. Bu avantajlarının tersine, kullanıcılarını ofislerin sosyal ortamından uzaklaştıran bu çalışma biçiminin en büyük dezavantajı çalışanların sosyal izolasyonudur. Yaratıcı sektörlerin genellikle disiplinlerarası etkileşim, çalışanlar arası iş birliği ve ortak çalışma gerektirmesi bu sosyal izolasyon ile ters düşmektedir. Bu izolasyonu kaldırarak bilgi işçilerine ev ve ofisten sonra üçüncü bir yer (third place) yaratmak amacıyla "ortak çalışma mekânları (coworking spaces)" ortaya çıkmıştır. Bu anlamda geleneksel ofis ortamları günümüzde yerini ortak çalışma mekânlarına bırakmaktadır. Ortak çalışma mekânları, çoğu serbest çalışan çeşitli uzmanlık düzeylerindeki bilgi işçileri tarafından kullanılan ve paylaşılan iş yerleridir. Ortak çalışma mekânları, çağımız bilgi ekonomisinde ihtiyaç duyulan yaratıcılık, iş birliği, disiplinlerarası etkileşim gibi unsurları kolaylaştıracak çalışma alanları gereksinimini karşılamak üzere ortaya çıkan esnek çalışma mekânlarıdır. Bu tez çalışmasının amacı, konu ile ilgili akademik çalışma sayısının çok kısıtlı olduğu ortak çalışma mekânlarının iç mekân tasarımına önveri teşkil edecek kullanıcı merkezli bir tasarım modeli önerisi oluşturmaktır.  Burada modelden kasıt, kullanıcı verilerini toplamaya yönelik bir kullanıcı merkezli tasarım araştırması modeli ve araştırma bulguları ile oluşturulan tasarım ilkelerine dayalı bir kılavuz teşkil eden tasarım modelidir. Araştırmada söz konusu ortak çalışma mekânlarına kavramsal bir çerçeve çizmek ve bu mekânlara yönelik kullanıcı merkezli tasarım modeli ortaya koymak amacıyla öncelikle çalışma işlevi, çalışma mekânları, ortak çalışma mekânları ve kullanıcı merkezli tasarım ile ilgili bir literatür çalışması gerçekleştirilmiştir. Tezin devamında, bu önveriler ışığında ortak çalışma mekânlarının kullanıcı merkezli tasarım değişkenleri (teknik, işlevsel, davranışsal) incelenmiş ve söz konusu tasarım değişkenleri ile oluşturulan "ortak çalışma mekânları için kullanıcı merkezli tasarım araştırması", amacı, yöntemi, analizi ve bulguları ile paylaşılmıştır. Son bölümde ise araştırma bulgularının değerlendirilmesi ile oluşturulan tasarım modeli önerisi, tasarım ilkeleri ile ortaya koyulmuştur.

Abstract:
The way people work has changed with the influence of technological advances in the information age. Particularly in the field of information and creative economy, employees have adopted more flexible working styles in terms of time and space, as opposed to white collar workers working in offices between 9 am and 6 pm office hours. Employees can share their work visually, audibly or in writing via mobile communication without the need for a physical office environment. Unlike these advantages, the main disadvantage of this way of working away from the social environment of the office environment is the social isolation of the employees. IT economies and creative sectors often require interdisciplinary interaction, co-operation and collaboration, contrary to this social isolation. "Coworking spaces" have emerged to remove this isolation and to become a third place for the creative sector employees apart from office and home. In this sense, today, traditional office environments leave their place to coworking places. Coworking spaces are workplaces that are used and shared by professionals in the field of information and creative industries (often freelancers) at various levels of expertise. Coworking spaces are flexible workplaces that have emerged to meet the need for workspaces that will facilitate creativity, collaboration and interdisciplinary interaction needed in the contemporary creative economy. The aim of this thesis is to suggest a new user centered design model which will be the preliminary for the interior design of coworking spaces whose number of academic research is limited. The term "model" refers to a user centered design research model for collecting user data and a design model that provides a guideline based on design principles established by research findings. In the study, in order to draw a conceptual framework for the coworking spaces and to propose a user centered design model for these spaces, a literature review about the working function, offices, coworking spaces and user centered design was performed. In the thesis, user centered design variables (physical, functional, behavioral) of the coworking spaces are determined with the help of these preliminary data and research to help constituting a model for the user centered design for the coworking spaces is revealed. User centered design considerations for coworking spaces and a design model constituted with the evaluation of survey findings are proposed in the final section.