Türk iş ve sosyal güvenlik hukukunda hava taşıma işçilerinin hukuki durumu
Legal conditions of the civil air transport personnel in Turkish labour and social security law
Yazar: AYŞENUR ZEYNEP ÖZMEN
Danışman: PROF. DR. LEVENT AKIN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Hava alanları yer hizmetleri = Airport ground arrangemets ; Hava yolu işletmeleri = Airline companies ; Hava yolu taşımacılığı = Airline transport ; Hukuki tasarruflar = Legal savings ; Sosyal güvenlik hukuku = Social security law ; Türk iş hukuku = Turkish labor law ; Uluslararası hava taşımacılığı = International air transportation ; İşçiler = Workers

Özet:
Hava yolu taşımacılığı, yolcu ve yüklerin yer ve vakit faydası sağlayacak şekilde hava araçlarıyla bir yerden başka bir yere taşınmasıdır. Teknolojinin gelişimi ve yükselen küreselleşme eğilimi, hava taşımacılığının önemini her geçen gün daha da artırmaktadır. En hızlı ve en güvenilir ulaştırma alt sistemi olan hava taşımacılığı, arkasında yoğun bir işgücü ve emek barındırmaktadır.
Ülkemizde çalışma ilişkilerini düzenleyen temel kanun, 4857 sayılı İş Kanunu'dur. Kanun'un 4'üncü maddesinde hava taşıma işleri, yer tesislerinde yürütülen işler hariç olmak üzere Kanun kapsamından çıkarılmıştır. Bu itibarla hava taşıma işlerinde görevli uçuş personeli, kendi iş ilişkilerini düzenleyen münhasır bir kanun da bulunmadığından 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun genel hizmet sözleşmesi hükümlerine tabi olarak çalışmaktadır. Uygulamada söz konusu mevzuat eksikliği toplu iş sözleşmeleriyle bir nebze telafi edilmeye çalışılsa da yeterli olmamakta, mevcut durum bu çalışanların İş Kanunu'nda düzenlenen pek çok haktan mahrum olmasına yol açmaktadır.
Bu çalışma, uçuş personeli başta olmak üzere hava taşıma işçilerinin Türk iş ve sosyal güvenlik hukukundaki hukuki durumlarını incelemek ve yer yer gözlenen adaletsizlikleri ortaya koymak için yapılmıştır. Çalışmamızda pek çok ayrık niteliği bulunan hava taşıma işleri kapsamında iş ilişkilerini düzenleyen münhasır bir Hava İş Kanunu'na duyulan ihtiyaç ortaya konulmuştur.

Abstract:
Air transport is the transport of passengers and cargo from one place to another by aircraft in a way that benefits the place and time. The development of technology and the rising trend of globalization are increasing the importance of air transport every day. Air transport, which is the fastest and most reliable transportation subsystem, has a lot of workforce and labour behind it.
The basic law regulating working relations in our country is Code of Labour No. 4857. In Article 4 of the Code, air transport works are excluded from the scope of the Law, except for the work carried out in ground facilities. Accordingly, the flight personnel in air transport work are subject to the provisions of the general service contract of Turkish Code of Obligations No. 6098, since there is no exclusive law regulating their business relations. Although this lack of legislation in practice is tried to be compensated somewhat by collective bargaining agreements, it is not enough, and the current situation leads to the fact that these employees are deprived of many rights regulated in the Code of Labour.
This study was carried out to examine the legal situation of air transport workers, especially flight personnel, in Turkish labour and social security law and to expose the observed injustice situations. In our study, the need for an exclusive Code of Air Labour regulating working relations within the scope of air transport works with many discrete qualities was revealed.