Kimyasal tepkimelerde hız konusunda öğrencilerin sahip oldukları kavram yanılgılarının ontoloji temelinde incelenmesi
Investigation of students' misconceptions about the rate of chemical reactions on the basis of ontology
Yazar: MÜRÜVVET BENGÜ ÇETİN
Danışman: PROF. DR. BÜLENT PEKDAĞ
Balıkesir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğrencilerin "kimyasal tepkimelerde hız" konusunda sahip oldukları
kavram yanılgılarını tespit etmek ve ontoloji temelinde bu kavram yanılgılarını inceleyerek
nedenlerini belirlemektir. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın
örneklemini; 2021-2022 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Kütahya il merkezinde
bulunan 3 devlet lisesinin ve Tavşanlı ilçe merkezinde bulunan 4 devlet lisesinin 11.
sınıfında öğrenim gören toplam 416 öğrenci oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak,
araştırmacı tarafından geliştirilen ve doğru-yanlış biçiminde 35 maddeden oluşan "Kimyasal
Tepkimelerde Hız Kavram Testi" kullanmıştır. Testte yer alan maddelerden 23'ü kavram
yanılgısı ifadesi, 12'si ise bilimsel olarak doğru ifadedir. Testin Cronbach Alpha güvenirlik
katsayısı 0,58 olarak hesaplanmıştır. Kavram testi, kimyasal tepkimelerde hız konusunun
okulda öğretiminden hemen sonra öğrencilere uygulanmıştır. Öğrencilerden toplanan veriler
nicel ve nitel olarak analiz edilmiştir. Nicel analizi sonucunda, öğrencilerin neredeyse
yarısına yakınının (%43) kimyasal tepkimelerde hız konusunda problem yaşadığı, konu ile
ilgili çok fazla bilgi eksiklerinin olduğu ve çok fazla sayıda kavram yanılgısına sahip olduğu
belirlenmiştir. Nitel analiz sonucunda ise öğrencilerde tespit edilen 23 kavram yanılgısının;
öğrencilerin (1) kavramı yanlış ontolojik kategoriye/alt kategoriye yerleştirmesinden, (2)
kavramı doğru ontolojik kategoriye/alt kategoriye yerleştirmesine rağmen iki kavramı
bilimsel olarak yanlış ilişkilendirmesinden ve (3) kavramı doğru ontolojik kategoriye
yerleştirmesine rağmen düşündükleri matematiksel ifadenin bilimsel olarak yanlış
olmasından kaynaklandığı belirlenmiştir.

Abstract:
The purpose of this research is to determine the misconceptions of students about "rate of
chemical reactions" and to determine the reasons for these misconceptions on the basis of
ontology. The study is a survey research. The sample of the study consisted of 416 students
studying in the 11th grade of 3 public high schools in the city center of Kütahya and 4 public
high schools in the county center of Tavşanlı in the spring semester of the 2021-2022
academic year. As a data collection tool, the "The Rate of Chemical Reactions Concept Test"
developed by the researcher and consisting of true-false 35 items was used. Of the items in
the test, 23 are misconception statements and 12 are scientifically correct statements. The
Cronbach Alpha reliability coefficient of the test was calculated as 0.58. The concept test
was applied to the students immediately after the subject of rate of chemical reactions was
taught at school. The data collected from the students were analyzed in two different ways
as quantitative and qualitative. As a result of the quantitative analysis, it was determined that
almost half of the students (43%) had problems with rate of chemical reactions, they lacked
a lot of information about the subject and they had too many misconceptions. As a result of
the qualitative analysis, 23 misconceptions detected in the students; it was determined that
students (1) placed the concept in the wrong ontological category/subcategory, (2)
scientifically incorrectly associated the two concepts despite placing the concept in the
correct ontological category/subcategory, and (3) the mathematical expression they thought
was scientifically incorrect despite placing the concept in the correct ontological category.