Kardiyovasküler hastalığa ek olarak astım hastalığı olan bireylerin sigara okuryazarlılık düzeylerinin hastalık yönetimine etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect on disease management of smoking literacy levels in individuals with asthma diagnosisin addition to cardiovascular disease
Yazar: SALİHA SİNEM YALÇIN
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL UYSAL
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Astım = Asthma ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Sigara içme = Smoking ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırma Kardiyovasküler hastalığa ek olarak astım hastalarının sigara okuryazarlık
düzeylerinin hastalık yönetimine etkisini değerlendirmek üzere, Agnes Soh Hneg Ngoh ve
ark. (Ngoh HSA ve ark. 2017) tarafından geliştirilmiş olan '' Sigara Okuryazarlık Ölçeği''
(Smoking Literacy) isimli ölçeğin Türkçe formunun geçerlilik ve güvenirliliğini ortaya
koymak amacıyla yapıldı. Araştırma 01 Mart- 01 Temmuz 2021 tarihleri arasında İstanbul
Üniversitesi- Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hatanesi ve İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
Kardiyoloji Enstitüsü Kardiyoloji Anabilim Dalı kliniklerinde yatan hasta bireylerle yüz tüze
görüşme yöntemi ile gerçekleştirildi. İlişki arayıcı araştırma niteliğinde olan bu çalışmada
örneklem grubu iletişme ve işbirliğine açık, koroner arter hastalığı, akut koroner sendrom,
kalp yetersizliği ve astım tanısı olan 273 birey oluşturdu. Ölçeğin kapsam geçerliliğini

xvi

değerlendirmek üzere 'on' uzmana sunuldu, öneriler doğrultusunda son şekli oluşturuldu.
Yirmi maddeli ölçeğin çeviri ve kapsam geçerliliği çalışmalarından sonra, yapı geçerliliği
analizi yapıldı. Sonuç olarak '' Sigara Okuryazarlığı Ölçeği''nin Türkçe versiyonu Türk
toplumunda kullanılması için düzenlendi.
Araştırmanın sonucunda bireylerin %32,7'sinin 55-64 yaş aralığında olduğu
belirlendi. Araştırmaya katılan bireylerin çoğunluğunun kadın ve ev hanımı (%32,7) olduğu
tespit edildi. Araştırma da bireylerin en yüksek oranla %33,3'ünün 5-8 yıl aralığında astım
hastalığına sahip olduğu görüldü. Bireylerin astım hastalığına ek olarak, hipertansiyon
(%20,6), kalp krizi (%21,5), koroner kalp hastalığı (%7), kalp yetmezliği (%24,4) yaşadıkları
belirlendi. Bireylerin sigara kullanma durumlarına bakıldığında çoğunluğu eskiden içen
bireyler (%32) ve halen içen bireyler (%24) oluşturduğu ve en yüksek oranla 15-20 yaş
(%73,2) aralığında olan bireylerin oluşturulduğu tespit edildi. Araştırmada, bireylerin sigara
hakkındaki genel bilgi düzeylerinin istatiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu
tespit edildi. Ayrıca bireylerin sigara kullanımı ile ilişkili hastalıklar hakkında ki bilgilerine
bakıldığında, sigara içmenin felce sebep olduğuna katılan bireylerin (%86,0), sigara içmenin
kalp krizine sebep olduğuna katılan bireylerin (%93,5), sigara içmenin yüksek tansiyona
sebep olduğu görüşüne katılan bireylerin ( %75), sigara içmenin astım krizini başlattığını
onaylayan bireylerin (%88,5) istatiksel açıdan anlamlı olduğu tespit edildi. Araştırmada
bireylerin nefes darlığı (%93,3), göğüs ağrısı (%96) bulgularıyla, Kardiyovasküler
hastalıklarının günlük yaşam aktivitelerini çoğunlukla (%91,3), astım hastalıklarının günlük
yaşam aktivitelerinin çoğunlukla ( %34.7) etkilendiği tespit edildi.
Bu araştırma ICD (Uluslararası İstatiksel Hastalık Sınıflandırması ve İlgili Sağlık
Sorunları) kodlarına göre hem astım hastalığı hem de kardiyovasküler hastalık varlığına göre
tanımlandı. Bireylerde KVH prevalansı, astım ile güçlü bir şekilde ilişkili olan kalp
yetersizliği, koroner kalp hastalığı ve hipertansiyon olarak saptandı. Araştırmada daha yüksek
eğitim düzeyine sahip olan bireylerin sigaranın etkileri hakkında, genel olarak önemli ölçüde
daha yüksek genel bilgiye sahip oldukları görüldü. Sigara kullanan bireylerin genel
bilgilerinin, spesifik solunum yolu hastalıkları, genel hastalıklar hakkında bilgi değerlerinin
daha düşük puanlar elde ettiği görüldü.
Haziran 2022 , ..148...
Anahtar kelimeler: Sigara Okuryazarlığı, Sağlık Okuryazarlığı, Kardiyovasküler
Hastalıklar, Astım

Abstract:
The study was conducted to determine the validity and reliability of the Turkish
version of the "Smoking Literacy Scale" developed by Agnes Soh Hneg Ngoh et al. (Ngoh
HSA ve ark. 2017) in order to evaluate the effect of smoking literacy levels in asthma
patients in addition to cardiovascular disease. The study was carried out by face to face
interview method with patients hospitalized in Istanbul University Cerrahpaşa Medical
Fsculty Hospital ans Istanbul Unıversity Cerrahpaşa Instıtute of Cardıology Departman of
Cardiology clinics between Marc July 2021. In this study, which is a relations seeking
research, the sample group consisted of 273 individuals who were open to communication and
cooperation, diagnosed with coronary artery disease, acute coronary syndrome, hearth failure,

xvi i

and asthma. The scale was presented to 'ten' expers to evaluate its content validity, and it was
finalized in line with the suggestions. After the translation and content validity, and it was
finalized validity studies of the 20-item scale, construct validity analysis was performed. As a
result, the Turkish version of the "Smoking Literacy Scale" was prepared for use in Turkish
society.
As a result of the study, % 32,7 of the individuals were determined to be between 55-
64 years old. The majority of the individuals involved in the investigation were identified as
women and housewives (%32,7)..In the study, it was seen that the highest rate of % 33.3 of
individuals had asthma in the range of 5-8 years. In addition to asthma, it was determined that
individuals experienced hypertension (%20.6), heart attack (% 21.5), coronary heart disease
(%7), heart failure (% 24.4). Considering the smoking status of the individuals, it was
determined that the majority of them were former smokers (% 32) and current smokers (%
24), and the highest rate was the individuals between the ages of 15-20 (% 73.2 ) . In the
study, it was determined that the general knowledge level of individuals about smoking was
statistically significantly higher. In addition, when the knowledge of individuals about
smoking-related diseases is examined, it is seen that individuals who agree that smoking
causes paralysis (% 86), individuals who agree that smoking causes heart attack (% 93.5), and
individuals who agree that smoking causes high blood pressure (% 75) and individuals (%
88.5) who confirmed that smoking initiates an asthma attack were found to be statistically
significant. In the study, it was determined that individuals were affected by shortness of
breath (% 93.3), chest pain (% 96), cardiovascular diseases mostly (% 91.3) and asthma
diseases mostly (% 34.7).
This study was defined according to the presence of both asthma and cardiovascular
disease according to the ICD (International Statistical Classification of Diseases and Related
Health Problems) codes. The prevalence of CVD in individuals was determined as heart
failure, coronary heart disease, and hypertension, which are strongly associated with asthma.
Individuals with higher education levels were found to have significantly higher overall
knowledge of the effects of smoking in the study. It was observed that the general knowledge,
specific respiratory diseases, and knowledge values of general diseases of smokers obtained
lower scores.
June 2022, 148. pages.
Keywords: Smoking Literacy, Health Literacy, Cardiovascular Diseases, Asthma