Toplumsal cinsiyet açısından sosyal değişimlerin Türk sinemasında erkek kimliklerine yansıması: Koca rolü (1980-2000 yılları arası)
The reflection of the social changes to the masculine identities for the gender in Turkish cinema: Husband role (between 1980-2000)
Yazar: BETÜL FEYZAN BİRTEK
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRAN ESEN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Tarih boyunca kadınlar ve erkekler arasındaki farklılıkların ?dogal? oldugudüsünülmüstür. Bu düsünce cinsiyetler arası ikiligi evrensel biçimde ve her kültürde varsayar. Toplumsal cinsiyet kavramı biyolojik cinsiyetten ayrı olarak kullanılırken,cinsiyetlere atfedilen özelliklerin ?evrensel?, ?ilahi? ve ?dogal? oldukları görüsüne dekendiliginden karsı çıkar. Ataerkil bir toplumda, erkek egemen kültür ve degerlerisosyal kurumlarca toplumsallasma sürecinde, bireye benimsetilmektedir.Egemen sınıfların çıkarına hizmet eden kitle iletisim araçları toplumu manipüleetmek egilimindedir. Alternatif sayılabilecek birkaç yapım dısında sinema da aynıamaçla kullanılmaktadır. Ancak sadece toplumu yönlendiren tek taraflı bir iletisiminisledigini söylemek de dogru degildir. Gise kaygısı nedeniyle sinema, seyircisine uygunbir yapım da sunmak zorundadır.1980 sonrası Türk sinemasında kadın sorununu el alan filmlerin bir kısmı ticariamaçla ve geleneksel Yesilçam tarzı bakıs açısı ile çekilmistir. Daha gerçekçi bir bakısaçısı ile çekilen filmlerde ise kalıpların kırıldıgını görürüz. 1990?2000 yılları arası Türksinemasında çekilen filmlerde ise kadınların sorunları indirgenerek bireysel anlamda vedaha çok cinsel baglamda ele alınmıstır. Odaklanılan noktayı da kadınların cinselçıkmazları ve saplantıları olusturmustur. Aslında bu durum sadece kadınlar için degeçerli degildir. Erkekler de toplumdaki kaos ve rekabet ortamının etkisiyle ?nevrotikvatandaslar? olarak yansıtılmıstır.nceledigimiz filmlerde yansıtılan koca karakterlerine baktıgımız zaman, Türksinemadaki koca rollerinin ugradıgı degisimin Türk toplumundaki ile paralel oldugunugörüyoruz. Gerçek hayatın zor ekonomik kosulları ve rekabet ortamı, erkek egementoplumda erkekler tarafından kadını baskı altında tutabilmek için konulan ve yüzyıllarboyu içsellestirilen kuralların zamanla degismesine yardımcı olmustur. Zamanla bukuralların erkeklere tanıdıgı sınırsız hakların yanı sıra getirdigi sorumlulukların agırgelmesiyle degisime erkek tarafı da razı olmak zorunda kalmıstır.

Abstract:
Historically, differences between women and men were considered ?natural?.This thought assumes that duality between two sexes does exist universally and in everyculture. While gender concept is used independent of biological sex, it alsoautomatically opposes to the notion which says that characteristics attributed to sexesare ?universal?, ?divine? and ?natural?. In a patriarchial society, men-dominatedculture and values are engraved into mind of individuals by social institutions duringtheir socialization process.The mass media serving the interests of dominant classes tend to manipulate thesociety. Except for a few productions which might be called alternative art-works,cinema is also utilized for the same purpose. However, here, it wouldn?t be true if wesay that there is a unilateral communication which guides the society. Cinema is boundto present a production which meets expectations of the film-goers because of concernsabout box-office receipts.Some of the movies dealing with mowen?s issue in Turkish cinema in post-1980era were produced for commercial concerns and from traditional Yesilçam point ofview. On the other hand, we observe that movies made with a more realistic point ofview have broken down the cliches/templates. And Turkish movies made between 1990and 2000 dealt with women?s issues in an individual sense and mostly in a sexualcontext. And the point of focus has been women?s sexual dilemmas and fixations. As amatter of course, this is also true for men, as well, apart from women. Men, too, areportrayed in these movies as ?neurotic citizens? under influence of social chaos andcompetition.On looking at husband characters reflected on movies we studied, we observethat change in husband roles as portrayed on Turkish cinema runs in parallel to changein Turkish society. Tough economic conditions and competition in real-life facilitatedthe gradual change in rules imposed by men-dominated society to keep women underpressure and internalized by women for centuries as such. In time, apart from limitlessrights enjoyed by men thanks to such rules, responsibilities arising from the very samerules forced men to give concessions for this change.