Yarı parametrik panel multinominal tercih modelleri ve bir uygulama
Semiparametric panel multinomial choice models and an application
Yazar: NURSEFA YAVUZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SEVÜKTEKİN
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Panel veri modelleri = Panel data models ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Yarı parametrik modeller = Semiparametric models

Özet:
Ekonomide pazarlama ve tüketici davranışları önemli bir yere sahiptir. Tüketicinin satın  alma  davranışı  kültürel,  sosyal,  kişisel,  psikolojik vb. faktörlerden etkilenmektedir. Tüketiciler her gün birçok satın alma kararı alır. Satın alma kararı pazarlamacıların  çabalarının  odak  noktası  haline  gelmiştir.  Pek  çok  şirket tüketicilerin  satın  alma  kararlarını; nerede,  ne zaman,  ne  kadar  ve  ne  satın aldıklarını ciddi bir  şekilde  araştırmakta  ve  bu  araştırmalara  önemli  bütçeler ayırmaktadır. Bu çalışmada tüketicilerin  davranışlarını  etkileyen faktörleri belirlemek için Sabit Etkili Logit Modeli, Sabit Etkili Multinominal Logit Modeli ve Rassal  Etkili Multinominal  Logit Modeli  parametrik En Çok Olabilirlik Yöntemi ile tahmin edilmiştir. Parametrik modellerde varsayımların sağlanmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sabit  Etkili Multinominal Logit  Modeli esnek  yoğunluk  fonksiyonu hesaplayan ve yarı parametrik bir yöntem olan Döngüsel Monotonluk Yöntemi ile tahmin edilmiştir. Analizlerde tasarruf finansman sektöründe faaliyet gösteren bir şirketin  2021  yılına  ait  verileri  kullanılmıştır.  Panel  verilerin  birim  boyutunu İstanbul'da  yer  alan  22  şube,  zaman  boyutunu  2021  yılına  ait  52 hafta oluşturmaktadır.  Tüketicilerin  finansman  ürünü  ve  finansman  türü  tercihlerini finansman ücreti, iskonto ve referansın nasıl etkilediği araştırılmıştır. Tüketicilerin finansman  ürünü  tercihini  finansman  ücretinin  önemli  derecede  etkilediği belirlenmiştir. Finansman ücretinde yapılan iskontonun ve referansın müşterilerin ürün  tercihleri  üzerinde  büyük  bir  etkisinin  olmadığı  belirlenmiştir. Sonuçlar ürünlere  yönelik  kampanyaların  düzenlenmesinde  ve  şirketin  likidite  oranının izlenmesinde önemli bilgiler sağlamaktadır. Ayrıca parametrik ve yarı parametrik tahminler  karşılaştırılmış ve  yarı  parametrik  tahmin  yöntemi esnek bir  tahmin sağladığı için daha uygun bir tahmin yöntemi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Marketing  and  consumer  behavior  have  an  important  place  in  the  economy. Consumer's  purchasing  behavior  can  be  cultural,  social,  personal,  psychological, etc. affected by factors. Consumers make many purchasing decisions every day. The purchasing  decision  has  become  the  focus  of  marketers'  efforts.  Many  companies seriously research where, when, how much and what consumers buy, and allocate significant  budgets  to  these  researches.  In  this  study,  Fixed  Effect  Logit  Model, Fixed  Effect  Multinominal  Logit  Model  and  Random  Effect  Multinominal  Logit Model  were  estimated  by  parametric  Maximum  Likelihood  Method  to  determine the factors affecting consumer behavior. It was concluded that the assumptions were not met in the parametric models. The Fixed Effect Multinominal Logit Model was estimated by the Cyclic Monotonicity Method, which is a semi-parametric method that  calculates  the  elastic  density  function.  In  the  analysis,  the  data  of  a  company operating in theSavings Finance sector for the year 2021 were used. The unit size of the  panel  data  is  22  branches  in  Istanbul,  and  the  time  dimension  is  52  weeks  for 2021. It has been researched how the financing feediscount and the reference affect the  financing  product  and  financing  type  preferences  of  the  consumers.  It  was determined  that  the  financing  fee  significantly  effected  the  consumers'  choice  of financing products. It has been determined that the discount and reference made in the  financing  fee  do  not  have  a great  effect  on  the  product  preferences  of  the customers. The results provide important information in organizing campaigns for products and monitoring the company's liquidity ratio. In addition, parametric and semi-parametric  estimations  were  compared  andit  was  concluded  that  semi-parametric  estimation  method  is  a  more  suitable  estimation  methodbecause  it provides a elastic estimation.