Başlangıçtan günümüze Kazak - Çin sınır sorunları
Kazakh and China border issues from beginning till now
Yazar: MERVE BAĞCI
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH GÜNDOĞDU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Türk Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Kazakistan = Kazakhstan ; Orta Asya = Central Asia ; Sınır = Boundary ; Sınır belirleme = Boundary determination ; Sınır sorunu = Border problems ; Tarih = History ; Türkistan = Turkistan ; Uluslararası güvenlik = International security ; Çin = China ; Çin = China

Özet:
Türkistan coğrafyası ya da bugün literatürde kullanılan hali ile Orta Asya, fiziki özellikleri ile tarih boyunca fetih ve istilaların öznesi konumundaydı. Köklü bir siyasi geçmişe sahip olan Çin, tarihi gelişimi esnasında bölgenin hakimiyetini sağlama yarışında ön planda iken, Rus Çarlığı'nın da ortaya çıkması ile Türkistan coğrafyası hanlıklar, Rus Çarlığı ve Çin İmparatorluğu'nun yaşam alanı haline gelmiştir.
Günümüzde Orta Asya coğrafyasının kapladığı alan bakımından en büyük ikinci devleti olan Kazakistan konumu itibari ile Rusya Federasyonu ve Çin Halk Cumhuriyeti ile sınırdaştır. Yönetim biçimleri değişse de üç ülkenin birbiri ile olan  sınır ilişkileri 16. yüzyıla kadar uzanır. Kazak Hanlığı'nın kurulması ile Çinliler ile sınır ilişkileri kurdukları görülür. Rus Çarlığı'nın bölgeyi işgali ve Hanlıkları sona erdirmesini Sovyet Rusya'nın kuruluşu izlemiş ve sınır değişikliklerinin temel dinamiklerini Sovyet Rusya belirlemiştir.
1991'de SSCB'nin dağılması sonucu ortaya çıkan bağımsız cumhuriyetlerden biri de Kazakistan Cumhuriyeti olmuş ve Çin Halk Cumhuriyeti'nin en uzun sınır komşusu haline gelmiştir. Batısında Hazar Denizi, doğusunda Çin Halk Cumhuriyeti'nin Sincan eyaleti bulunan Kazakistan iç ve dış politikalarında denge unsurunu izleyerek dünya konjoktörünü takip etmektedir. Çin Halk Cumhuriyeti barış içinde yaşamanın beş ilkesi bağlamında komşuları ile ilişkilerini sürdürmektedir. Batıya açılan kapısı olan Sincan eyaletinde ortaya çıkan ayrılıkçı hareketlerin komşusu Kazakistan'da desteklendiği şüphesi Çin Halk Cumhuriyeti'ni önlemler almaya zorlamıştır. Bu önlemlerden biri önce Şangay Beşlisi daha sonra Şangay İşbirliği Örgütü'nü kurmaktır. Öncelikle sınır sorunlarının çözümüne yönelik kurulmuş olsa da iki ülke arasında işbirliğini artırmış bölge güvenliğinin sağlanmasında yer edinmiştir.

Abstract:
Turkistan was in a position of being the subject of the conquests and invasions throughout history. After China with its long-standing political past remained at the forefront in the race for holding a dominance, the Czardom of Russia emerged and the region became a living space of some khanates, the Czardom and the Empire of China. Kazakhstan, the second biggest state in Central Asia with regard to its square measure is bordering with the Russian Federation and the People's Republic of China as of its location. Though their regimes changed, the border relations of the three countries with each other have had a background reaching to the 16th century. After the Kazakh Khanate was founded they had a border relation with China. And after the Czardom invaded the region and terminated the khanates USSR was founded, then it was USSR that determined the main border dynamics changes. After the USSR's decomposition the Kazakhstan became the longest border neighbour of China. Kazakhstan, follows the world conjuncture by pursuing the equilibrant in its domestic and foreign policies. China maintains relationships with its neighbour countries in the five principles of living in peace. A doubt that Kazakhstan might have supported the separatist movements emerged in the Xingjiang Province in its door opening toward the western world, has forced China to make provisions against its neighbours. One of those provisions was founding firstly Shanghai Quintet, then SCO which has increased the cooperation between the two countries and benefited for rendering security for the region.