Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi Romatoloji Polikliniğinde takip edilen psöriatik artrit hastalarının, biyolojik tedavi ile beraber leflunamid kullanımının etkinlik ve güvenlik açısından retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of the use of leflunamide with biological treatment in terms of efficiency and safety in psoriatic arthritis patients followed up in the rheumatology outpatient clinic of Hacettepe University Adult Hospital
Yazar: İBRAHİM YAHYA ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. SEDAT KİRAZ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Artrit-psoriatik = Arthritis-psoriatic

Özet:
Psöriatik artrit optimal tedavi edilmediğinde ciddi komorbiditelere sebep olabilen kronik romatolojik bir hastalıktır. Hastalığın tedavisinde çoğunlukla kombinasyon tedavileri tercih edilmektedir. Bu çalışmada 01.01.2003 – 17.11.2020 tarihleri arasında biyolojik tedavi başlanan psöriatik artrit tanılı 520 hasta değerlendirmeye alınmıştır. Bu hastalar başlangıçtaki tedavilerine göre Leflunamid + Biyolojik (Grup1), Metotreksat + Biyolojik (Grup2), Biyolojik(Grup3) olarak 3 gruba ayrılmıştır. Değerlendirmede hastaların tedavi başlangıcındaki sosyodemografik özellikleri, hastalık aktivite skorları ve tedavi altındaki hastalık aktivasyon skorları incelenmiştir. Çalışmanın amacı biyolojik tedavi ile kombine verilen leflunamid tedavisinin metotreksat kadar etkili olup olmadığını göstermektir. 
Çalışmanın başlangıcında 87 hasta Grup1, 175 hasta Grup2, 233 hasta Grup3e dahil edilmiştir. Grup1deki hastalar istatistiksel anlamlı olarak daha yaşlı (p:0,034), daha komorbid (p:0,035), başlangıç DAS28 skorları (p: 0,019), HAQ skorları (p:0,013), aktif eklem sayıları (p:0,004) hassas eklem sayıları (p:0,002) daha yüksek olarak görülmüştür.
3 hasta grubunda da hastalık aktivite skorlarının zamanla gerilediği gözlenmiştir. Aktivite skorlarında gerilemede gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır.  
Tedavi yan etkileri açısından incelendiğinde, leflunamid alan Grup1 hastalarının ilaç yan etkisi sebebiyle tedavi değişimi veya tedavi bırakma oranlarının oldukça düşük (%3,3) olduğu saptanmıştır. 
Tedavi değişimi primer sonlanım noktası olarak kabul edilmiştir. Başlangıçtaki biyolojik tedavinin değişimi ve başlangıçtaki DMARD'ın değişimi veya DMARD almayan hastalara DMARD tedavisi eklenmesi tedavi değişimi olarak kabul edilmiştir. Tedavi değişimini öngörmek için yapılan Cox-regresyon analizinde tedavi değişiminin başlangıç DAS28 skoru ile pozitif, başlangıç HAQ skoru ile negatif korele olduğu tespit edilmiştir. 
Sonuç olarak psöriatik artrit hastalarında biyolojik tedaviye eklenen leflunamid tedavisinin daha komorbid ve yaşlı hasta grubunda kullanılmasına rağmen hastalık aktivasyonunu azaltma ve yan etki profilinin güvenliği açısından bu hastalarda uygun bir tedavi seçeneği olarak kullanılabileceği gösterilmiştir.

Abstract:
Psoriatic arthritis (PsA) is a chronic rheumatologic disease that can cause serious comorbidities if not optimally treated. Combination therapies are often preferred in the treatment of the disease. In this study, 520 patients with PsA who started biological treatment between 01.01.2003 and 17.11.2020 were evaluated. These patients were divided into 3 groups according to their initial treatment: Leflunamid + Biological (Group 1), Methotrexate + Biological (Group 2), Biological only (Group 3). The evaluation included the patients sociodemographic features at the start of treatment, disease activity scores, and disease activity scores under treatment. The aim of the study was to show whether leflunomide therapy combined with biological treatment is as effective as methotrexate therapy.
At the beginning of the study, 87 patients were included in Group 1, 175 patients in Group 2, and 233 patients in Group 3. Patients in Group 1 were statistically significantly older (p: 0.034), more comorbid (p: 0.035), and had higher baseline DAS28 scores (p: 0.019), HAQ scores (p: 0.013), active joint counts (p: 0.004), and tender joint counts (p: 0.002).
The disease activity scores decreased over time in all 3 patient groups. There was no significant difference in the decline in activity scores between the groups.
In terms of treatment side effects, it was found that the rate of treatment change or treatment discontinuation due to drug side effects in patients receiving leflunomide in Group 1 was very low (3.3%).
Treatment change was setted up as the primary endpoint. Change in the initial biological treatment and change in the initial DMARD or addition of DMARD therapy to patients not taking DMARD were considered as treatment change. In the Cox-regression analysis that performed to predict treatment change, it was found that treatment change was positively correlated with the baseline DAS28 score and negatively correlated with the baseline HAQ score.
In conclusion, it was shown that leflunomide therapy added to biological treatment in patients with PsA can be used as a suitable treatment option in these patients, although it is used in a more comorbid and older patient group, in terms of reducing disease activation and the safety of the side effect profile.