2-tiyofenilmetil(N/N)spirosiklotrifosfazen türevlerinin sentezi ve biyolojik aktivitelerinin incelenmesi
The investigations of synthesis and biological activities of 2-thiophenylmethyl(N/N)spirocyclotriphosphazene derivatives
Yazar: GÜLLER BALLI
Danışman: DOÇ. DR. AYTUĞ OKUMUŞ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Anorganik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışmada, 2-tiyofenkarboksaldehit ile N-metil-1,2-diaminoetan ve N-etil-1,2- diaminoetan etanol ortamında tepkimeye sokularak Schiff bazları ve bu Schiff bazlarının NaBH4 ile indirgenmesinden de diamin ligandları (1 ve 2) elde edilmiştir. Bu ligandların hekzaklorosiklotrifosfazatrien, N3P3Cl6 (HCCP, trimer), ile tepkimesinden ise regioselektif olarak tetrakloro-2-tiyofenilmetilspiro(N/N)siklotrifosfazenler (3 ve 4) elde edilmiştir. Tetrakloro-2-tiyofenilmetilspiro(N/N)siklotrifosfazenler (3 ve 4) ile primer (n-propilamin ve izo-propilamin), sekonder aminler (pirolidin ve morfolin), 4-hidroksi-6-metil-2H-piran-2-on ve 4-hidroksikumarinin tepkimeleri sonucunda tamamen sübstitüe (5-10 ve 15-18) siklotrifosfazenler sentezlenmiştir. Ayrıca, kısmen sübstitüe morfolin (11 ve 12), n-propilamin (13) ve izopropilamin (14) 2-tiyofenilmetilspiro(N/N)siklotrifosfazen bileşikleri elde edilmiştir. Elde edilen bileşikler, kolon kromatografisi yöntemi ile ayrılmış ve kristallendirme yöntemi ile saflaştırılmıştır. Sentezlenen fosfazenlerin yapıları; element analizi, kütle spektrometrisi (ESI-MS), FTIR, bir boyutlu (1H, 13C- ve 31P-NMR) ve iki boyutlu (HSQC ve HMBC) NMR spektroskopi teknikleri ile aydınlatılmıştır. Uygun tek kristali elde edilebilen fosfazen türevlerinin katı hal yapıları X-ışını kırınım metre yöntemi ile karakterize edilerek fosfazen ve spiro-halkaların konformasyonları belirlenmiştir. Bileşiklerin geometrik izomerleri, bağ uzunlukları, bağ açıları, torsiyon/dihedral açıları ve hidrojen bağları incelenmiştir. Bunların yanısıra, sentezlenen bileşiklerin DNA ile etkileşimleri ve antimikrobiyal aktiviteleri de araştırılmıştır.

Abstract:
In this study, Schiff bases were obtained by reacting 2-thiophenecarboxaldehyde with N-methyl-1,2-diaminoethane and N-ethyl-1,2-diaminoethane in ethanol, and diamine ligands (1 and 2) were obtained from the reduction of these Schiff bases with NaBH4. Regioselectively, tetrachloro-2-thiophenylmethylspiro(N/N)cyclotriphosphazenes (3 and 4) were obtained by the reaction of these ligands with hexachlorocyclotriphosphazatriene, N3P3Cl6 (HCCP, trimer). Substituted (5-10 and 15-18) cyclotriphosphazenes were obta-ined from the reactions of tetrachloro-2-thiophenylmethylspiro(N/N)cyclotriphosphaze-nes (3 and 4) with primary (n-propylamine and iso-propylamine), secondary amines (pyrrolidine and morpholine), 4-hydroxy-6-methyl-2H-pyran-2-on and 4-hydroxy-coumarin. In addition, partially substituted morpholine (11 and 12), propylamine (13) and isopropylamine (14) 2-thiophenylmethylspiro(N/N)cyclotri-phosphazene compounds were obtained. Compounds were separated by column chromatography method and purified by crystallization. The structures of the synthesized phosphazenes were elucidated by elemental analysis, mass (ESI-MS), FTIR, one dimention (1H, 13C- and 31P-NMR; DEPT) and two dimention (HSQC and HMBC) spectroscopy techniques. The solid state structures of phosphazene derivatives, which can be obtained in suitable single crystals, were characterized by X-ray diffraction method and the conformations of phosphazene and spiro-rings were determined. The geometrical isomers, bond lengths, bond angles, torsion/dihedral angles and hydrogen bonds of the compounds were investigated. In addition, the interactions of the synthesized compounds with DNA, their antimicrobial and antioxidant activities were also evaluated.