Meme kanserli kadınlara ameliyat öncesi ve sonrası verilen e-mobil bilgilendirmenin anksiyete, distres ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of mobile application based information about before and after surgery on anxiety, distress and quality of life of women with breast cancer
Yazar: FİLİZ SALMAN
Danışman: DOÇ. DR. SEVİNÇ KUTLUTÜRKAN ; PROF. DR. SİBEL ERKAL İLHAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Mobil uygulama = Mobile application ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Preoperatif dönem = Preoperative period ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Meme kanseri tanı ve tedavi döneminde kadınlar, psikososyal ve fiziksel olarak birçok sorunla karşılaşmaktadır. Hastaların karşılaştığı sorunların yönetiminde hasta bilgilendirmesi önem taşımaktadır. Bu araştırma, meme kanseri ameliyatı öncesi ve sonrası süreç için geliştirilen e mobil bilgilendirme uygulaması kullanımının, hastaların anksiyete, distres ve yaşam kalitesi üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla, randomize kontrollü olarak yapılmıştır. 
Araştırma Nisan-Ağustos 2021 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin genel cerrahi klinik ve polikliniklerinde müdahale grubunda 42 ve kontrol grubunda 40 olmak üzere toplam 82 hasta ile tamamlanmıştır. Araştırmada kontrol grubundaki hastalar rutin bakım almış, müdahale grubundaki hastalar ise rutin bakımla birlikte ameliyat döneminde bir ay süreyle (ameliyat öncesi 1 hafta ve ameliyat sonrası 3 hafta) e-mobil bilgilendirme uygulamasını kullanmıştır. Veriler, Hasta Tanıtım ve İzlem Formu, HAD Anksiyete Alt Ölçeği, NCCN Distres Termometresi, FACT-G Yaşam Kalitesi Ölçeği, Hasta Bilgilendirilmesine Yönelik Memnuniyet Durumu Soru Formu ve Mobil Uygulama Değerlendirilmesine Yönelik Görüş Formu ile toplanmıştır. Araştırmanın yapılabilmesi için etik kurul ve kurum izni ile bilgilendirilmiş hasta onamı alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, ki kare testi, t testi ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmadaki veri kayıpları nedeniyle eksilme yanlılığını önlemek için ITT yapılmıştır.
E-mobil bilgilendirme uygulaması kullanımından sonra müdahale grubundaki hastaların anksiyete ve distres puan ortalaması, kontrol grubuna göre daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Kontrol grubundaki hastaların yaşam kalitesi toplam puanı ve faaliyet durumu alt boyut puan ortalaması, ön teste göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p<0,05). E-mobil bilgilendirme sonrası yaşam kalitesi toplam puanı ve alt boyut puan ortalamaları, gruplar arasında anlamlı farklılık göstermemiştir (p>0.05). 
Araştırma sonucunda ameliyat sürecinde e-mobil bilgilendirme uygulaması kullanımının, kadınların anksiyete ve distres düzeyini anlamlı şekilde düşürdüğü, yaşam kalitesini ise etkilemediği belirlenmiştir. Ameliyat dönemi hasta bilgilendirmesinde, bilgi temelli mobil uygulama kullanımının yaygınlaştırılması önerilmektedir. Meme ameliyatı sürecinde hastaların bakım uygulamalarında e-mobil bilgilendirme kullanımının, kanıt temelli çalışmalara yön vereceği düşünülmektedir.
Anahtar Sözcükler: Anksiyete, Distres, Meme Kanseri, Mobil Uygulama, Yaşam Kalitesi

Abstract:
In the diagnosis and treatment period of breast cancer, patients encounter many psychosocial and physical problems and patient information is important in the management of these problems. This study was conducted as a randomized controlled study to evaluate the effect of the e-mobile information application developed for use before and after breast cancer surgery on patients' anxiety, distress, and quality of life.
The study was carried out with a total of 82 patients, 42 in the intervention group and 40 in the control group, in the general surgery clinics and polyclinics of a university hospital between April and August 2021. In this study, the patients in the intervention group used the e-mobile information application for a month (1 week before and 3 weeks after the surgery) along with the routine care, while the patients in the control group received routine care. Data were collected with the Patient Descriptive Information and Follow-up Form, the HAD Anxiety Subscale, the NCCN Distress Thermometer, the FACT-G Quality of Life Scale, the Patient Satisfaction Questionnaire, and the Mobile App Evaluation Form. All required permissions (ethics committee and institutional permission) and informed patient consent were obtained to conduct the study. Descriptive statistics, Chi-square test, t-test and Pearson correlation analysis were used to evaluate the data. ITT was conducted to prevent the reduction bias due to data loss in the research.
The intervention group had significantly lower anxiety and distress scores thereafter using the e-mobile information application, than the control group (p<0.05). In the control group, the total quality of life and functional well-being scores showed a significant decrease compared to the pretest (p<0.05). Post-intervention quality of life total and subscale scores was not significantly different between the groups (p>0.05).
As a result of the research, it was determined that the use of e-mobile information application before and after breast surgery significantly reduced women's anxiety and distress levels, however, did not affect their quality of life. It is recommended to increase the use of information-based mobile applications in patient information before and after surgery. It is considered that the use of e-mobile information application in the surgical care practices of breast cancer patients will guide evidence-based studies.
Keywords: Anxiety, Breast cancer, Distress, Mobile application, Quality of life