Enformasyon/ağ toplumunda anomi ve yabancılaşmanın yeni formları
Novel manifestations of anomie and alienation in the information/network society
Yazar: SALİH CENAP BAYDAR
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN YELKEN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu tez, Durkheim'ın "anomi" ve Marx'ın "yabancılaşma" kavramlarının hem ilk ortaya çıkışları sırasında hem de sonraki teorik gelişmelerde değişen anlamlarını eleştirel bir şekilde incelemektedir. Özellikle, ilk olarak Batı Avrupa'da tarım toplumundan sanayi toplumuna geçiş sürecinde karşılaşılan toplumsal zorlukları açıklamak üzere tasarlanan bu kavramların, ağ bilgi toplumuna geçişle birlikte ortaya çıkan değer krizlerini anlamak için ne ölçüde kullanılabileceğini araştırmaktadır.
Çalışma, bu kavramların bilgi ve ağ odaklı bir topluma geçiş sürecinde ortaya çıkan değerler erozyonu, kuralların yıkılması, çaresizlik hissi ve sosyal yapıların etkisizliği gibi konuları açıklamak için nasıl kullanılabileceğini araştırmaktadır. Nihayetinde tez, "Teknolojik Yabancılaşma" (bilgi ve iletişim teknolojilerinin putlaştırılması), "Kurumsallaşmış Anomi" (Amerikan rüyasının küresel olarak yayılmasından kaynaklanan ve yapısal dengesizliklere yol açan anomi), "Görecelilik Anomisi" (postmodern bireyci göreceliliğin toplumsal normları aşındırmasından kaynaklanan normsuzluk durumu) gibi bu kavramların günümüz ağ toplumunda aldığı yeni biçimleri incelemektedir, "Nihilizm Anomisi" (akışkan postmodern dünyada herhangi bir temel hakikate olan inancın yitirilmesiyle ortaya çıkan normsuzluk hali), "Neoliberalizm Anomisi" (neoliberal politikaların neden olduğu kuralsızlaştırma ve çöküşten kaynaklanan normsuzluk hali), "Kaçınılmazlık Siyaseti Anomisi" (apokaliptik ve determinist zaman anlayışlarının getirdiği değerlerin çözülmesi) ve "Sonsuzluk Siyaseti Anomisi" (sürekli bir olağanüstü hâl durumundan kaynaklanan normsuzluk hali).
Bu kavramların derinlemesine analizi yoluyla bu tez, ağ bilgi toplumuna geçişi karakterize eden karmaşık sosyal dinamikleri ve değer krizlerini anlamamıza katkıda bulunmaktadır. Bu kavramların çağdaş bağlamlarda uygulanabilirliğini araştıran bu araştırma, Durkheim ve Marx'ın kavramsal çerçevelerinin hızla evrilen toplumsal manzaramızın çok yönlü zorluklarını anlamadaki süregelen geçerliliğine ve uyarlanabilirliğine ışık tutmaktadır.

Abstract:
This dissertation critically examines the evolving meanings of Durkheim's "anomie" and Marx's "alienation" concepts, both during their initial introduction and in subsequent theoretical developments. Specifically, it investigates the extent to which these concepts, originally conceived to explain societal challenges encountered during the transition from agricultural to industrial societies in Western Europe, can be employed to comprehend the emerging value crises associated with the transition to the network information society.
The study explores how these concepts can be utilized to elucidate issues such as value erosion, the breakdown of rules, a sense of helplessness, and the ineffectiveness of social structures that arise throughout the process of transitioning to an information and network-driven society. Ultimately, the dissertation investigates the novel forms assumed by these concepts in our present networked society, including "Technological Alienation" (the uncritical idolization of information and communication technologies), "Institutionalized Anomie" (the anomie resulting from the global dissemination of the American dream, leading to structural imbalances), "Relativism Anomie" (the state of normlessness stemming from postmodern individualist relativism eroding societal norms), "Anomie of Nihilism" (the normless state engendered by the loss of belief in any fundamental truths in a fluid postmodern world), "Anomie of Neoliberalism" (the state of normlessness stemming from the deregulation and collapse caused by neoliberal policies), "Anomie of Inevitability Politics" (the dissolution of values brought about by apocalyptic and determinist conceptions of time), and "Anomie of Eternity Politics" (the state of normlessness resulting from a perpetual state of emergency).
Through an in-depth analysis of these concepts, this dissertation contributes to our understanding of the complex social dynamics and value crises that characterize the transition to the network information society. By exploring their applicability in contemporary contexts, this research sheds light on the ongoing relevance and adaptability of Durkheim's and Marx's conceptual frameworks in comprehending the multifaceted challenges of our rapidly evolving social landscape.