Çok kriteli karar verme yöntemlerini kullanarak OECD'ye üye ülkelerin sağlık göstergeleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of OECD member states with health indicators using multi critical decision making methods
Yazar: BÜŞRA HAYRİYE GÖZTEPE
Danışman: DOÇ. DR. EMRE İPEKÇİ ÇETİN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Hükümet harcamaları = Government expense ; Karar verme = Decision making ; Karar verme teknikleri = Decision making techniques ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Sağlık = Health ; Sağlık bilgi sistemleri = Health information systems ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık sistemleri = Health systems ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Bireylerin yaşamlarını mutlu olarak sürdürebilmelerindeki en önemli etken "sağlıklı olma" durumudur. Sağlık hizmetleri bir ülkenin ekonomik ve sosyal açıdan refah ve kalkınma düzeyini belirleyen en temel unsurlarındandır. Devletler, hem ekonomik kalkınmayı sağlamak, hem de akılcı davranan sağlıklı bireyler yetiştirmek için sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılmasına ve iyileştirilmesine çalışmaktadır. Bir ülkede izlenen sağlık politikasının başarısının değerlendirilmesinde, sağlık hizmetleri ve toplumun sağlık düzeyi verilerine bakılması ve bunların yıllar bazında değişimlerinin incelenerek ülkeler arası kıyaslamalarının yapılması büyük önem arz etmektedir.
Bu çalışmada, OECD' ye üye ülkelerin sağlık göstergelerinden faydalanarak ülkelerin sıralanması ve Türkiye'nin ele alınan sağlık göstergeleri açından diğer ülkelerle karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Bu amaçla, probleminin incelenmesinde kullanılacak sağlık göstergeleri değerlendirme kriterleri olarak ele alınmış ve karar sorununu iyi temsil edebilecek yeterlilikte ve tüm ülkeler arasındaki değişkenlikleri ortaya koyabilecek kapsamdaki verilerden türetilmiştir. Ülkelerin sağlık göstergelerine göre sıralanmasında ise birer çok kriterli karar verme aracı olan VIKOR ve TOPSİS yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmada OECD'ye üye olan 34 ülke; özel sektör, kamu ve kişi başına düşen sağlık harcamaları, doğum ve ölüm oranları, doktor, hemşire/ebe, yatak ve geliştirilmiş sanitasyon tesis sayıları gibi kriterlerin bütünleşik bir yapıda ele alınmasıyla sıralanmış ve diğer ülkelerle kıyaslanarak Türkiye'nin yeri tespit edilmiştir.

Abstract:
The most important factor in the way that individuals can live their lives happily is "being healthy". Health services are the most fundamental elements that determine the level of economic and social welfare and development of an individual. States are working to disseminate and improve health services in order to ensure economic development and to educate healthy individuals who act rationally. In evaluating the success of a health policy in a country, it is of utmost importance to look at health services and the level of health of the population, and to compare their changes over the years to make cross-country comparisons.
	In this study, it is aimed to make use of the health indicators of the OECD member countries and compare the ranking of the countries and the health indicators of Turkey compared to other countries. For this purpose, the health indicators to be used in the study of the problem have been considered as evaluation criteria and derived from the data that can adequately represent the decision problem and which can demonstrate the variability between all countries. In order to rank the countries according to their health indicators, VIKOR and TOPSIS methods, which are very criteria decision making tools, have been used. In the study, 34 countries were members of the OECD; The ranking of Turkey in terms of the private sector, public and per capita health expenditures, birth and death rates, doctors, nurses / midwives, beds and the number of sanitation facilities in an integrated structure are compared and compared to other countries.