İlkokul öğretmenlerinin teknolojik pedagojik alan bilgileri ile dijital okuryazarlık yeterlilikleri arasındaki ilişki
The relationship between primary school teachers' technological pedagogical content knowledge and their digital literacy proficiencies
Yazar: OSMAN KUM
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KOCAARSLAN
Bartın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dijital okuryazarlık = Digital literacy ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Teknolojik pedagojik alan bilgisi = technological pedagogical content knowledge ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğretmenler = Teachers ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Hızla gelişen ve değişen teknoloji, sosyal hayatı birçok alanda etkilemektedir.
Bunlardan birisi de eğitim ve öğretim alanıdır. Bu etki doğrultusunda eğitim-öğretim alanında
yeni öğretim araç-gereçleri ve yeni öğretim yöntemleri kullanılmaya başlanmıştır. Bu
bağlamda 21. yüzyıl öğretmenlerinde bulunması gereken yeni yeterlilikler ortaya çıkmıştır.
Teknolojinin eğitime entegrasyonu sürecinde problem yaşamamaları adına öğretmenlerin
belirli teknolojik yeterliklere sahip olmalarının yanı sıra bu yeterlikleri eğitim-öğretim
alanında kullanabilmeleri de gerekmektedir. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yayınlanan
öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri incelendiğinde teknoloji okuryazarlığına ve
teknolojinin eğitim alanındaki kullanımına sıkça yer verildiği görülmektedir. Bu araştırmada
ilkokul öğretmenlerinin günlük hayattaki teknoloji kullanımına ait yeterlik düzeylerini
belirten 'Dijital Okuryazarlık' yeterlikleri ile teknolojinin alan bilgisi ve pedagojik bilgi ile
eğitim-öğretime entegre edildiği alan olan 'Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi'
yeterliliklerinin ölçülmesi ve aralarındaki ilişkinin saptanması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda
öğretmenlerin günlük teknolojik yeterlilikleri ile eğitim-öğretim esnasında kullanılması
beklenen teknolojik yeterlilikleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu iki
değişken arasındaki ilişkiyi incelemeyi hedefleyen araştırmada nicel araştırma
yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. İlişkisel tarama modelleri, iki veya
daha çok sayıdaki değişken arasında birlikte değişim varlığı ve/ veya derecesini belirlemeyi
amaçlayan araştırma modelleridir. Araştırmanın örneklemi 2020-2021 yılları arasında Kocaeli
ilinde görev yapmakta olan 259 sınıf öğretmeninden oluşmaktadır. Veriler Öztürk ve Horzum
(2011) tarafından uyarlanan "Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi (TPAB) Ölçeği" ve Acar
(2015) tarafından geliştirilen "Dijital Okuryazarlık Değerlendirme Ölçeği" ile toplanmıştır.
Araştırmada seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden "uygun örnekleme" yöntemi
kullanılmıştır. Elde edilen verilerin betimsel istatistiklerine ulaşıldıktan sonra dijital
okuryazarlık puanları ile teknolojik pedagojik alan puanları arasında korelasyon analizi
yapılmıştır. Araştırma sonucunda katılımcılarının %73'ünün Dijital Okuryazarlık alanında
tam yeterli, %20.1'inin ise çok yeterli düzeyde olduğu belirlenmiştir. Teknolojik Pedagojik
Alan Bilgisi yeterlilikleri incelendiğinde ise katılımcıların %73.7'sinin çok iyi, %20.8'inin ise
iyi düzeyde olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre katılımcıların Teknolojik Pedagojik Alan
Bilgisi ve Dijital Okuryazarlık yeterliliklerinin yüksek düzeyde olduğu söylenebilir. Bununla
birlikte, katılımcıların Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi yeterlilikleri ile Dijital Okuryazarlık
yeterlilikleri arasında yüksek düzeyde pozitif bir ilişki tespit edilmiştir (r=.77, p<.01). Elde
edilen sonuçlar doğrultusunda ilkokul öğretmenlerinin, teknolojiyi eğitim alanına entegre
etme süreçlerini kolaylaştırmak adına dijital okuryazarlık alanında hizmet içi eğitim almaları
önerilebilir.

Abstract:
The rapid change and development in technology affects social life in many ways.
One of them is education. In line with this effect, new teaching tools and new teaching
methods have been used in the education. For this reason, new competencies that should be
found in 21st century teachers have emerged. In order not to have problems in the process of
integration of technology into education, teachers should have certain technological
competencies and be able to use these competencies in the field of education. When the
general qualifications of the teaching profession published by the Ministry of National
Education are examined, it is seen that technology literacy and the use of technology in
education, frequently included. In this study, primary school teachers' "Digital Literacy"
levels, which indicate their levels of technology use in daily life, and "Technological
Pedagogical Content Knowledge" which is the integration of technology into education, were
measured and the relationship between them was determined. In this direction, it is aimed to
determine the relationship between the daily technological levels of primary school teachers
and the technological levels expected to be used during education. In the study, which aims to
examine the relationship between these two variables, the relational survey model, one of the
quantitative research methods, was used. Relational screening models are the research models
aiming to determine the presence and/or level of change between two or more variables and to
specift the relationships between the variables. The study group of the research consists of
259 primary school teachers working in Kocaeli, Turkey in the 2020-2021 academic year.
Data were collected witch the "Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK)
Scale" adapted by Öztürk and Horzum (2011), and the "Digital Literacy Assessment Scale"
developed by Acar (2015). In this study, "convenience sampling method", which is one of the
qualitative research design was used. After reaching the descriptive statistics of the obtained
data, a correlation analysis was made between digital literacy scores and technological
pedagogical content knowledge scores. As a result of the research, it was determined that 73%
of the participants were fully competent in the field of digital literacy, and 20.1% were very
competent. When the technological pedagogical content knowledge competencies were
examined, it was determined that 73.7% of the participants were at a very good level and
20.8% at a good level. According to these results, it can be said that the technological
pedagogical content knowledge and digital literacy proficiencies of the participants are at a
high level. At the same time, a high level positive correlation was found between the
technological pedagogical content knowledge levels of the participants and their digital
literacy levels (r=.77, p<.01). In line with these results, it can be suggested that primary
school teachers receive in service training in the field of digital literacy in order to facilitate
the process of integrating technology into the education field.