İki noktalı kırmızıörümcek, Tetranychus urticae Koch'un bazı sebze türlerindeki zararlanma düzeylerinin akarın popülasyon gelişimi ile ilişkisi üzerine araştırmalar
Investigations on injuring levels of two spotted spider mite, Tetranychus urticae Koch on some vegetable species associated with mite's population development
Yazar: AYSUN ALSAN PINAR
Danışman: DOÇ. DR. NABİ ALPER KUMRAL
Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
İkinoktalı kırmızıörümcek, [Tetranychus urticae Koch) (Acari: Tetranychidae) ülkemizde ve birçok ülkede sebzelerde önemli bir zararlı olup, özellikle fasulye, patlıcan ve biberlerde ekonomik boyutta ürün kayıplarına neden olmaktadır. Bu nedenle, bu bitkilerde akarın zarar düzeyi ekonomik zarar eşiğinin üzerine çıkmadan akar popülasyonları uygun yöntemlerle kontrol altına alınmalıdır. Bu amaçla da uygun metotlarla akar popülasyonları sayılmalı veya tahmin edilmedlidir. Akarların çok küçük olması nedeniyle, araziden toplanması ve sayımı oldukça güçtür. Bu nedenle akarların doğrudan sayımı yerine dolaylı sayımı metotlarının geliştirilmesi gerekmektedir. Bu amaçla, bu tez çalışmasında bitki materyali olarak Magnum çeşidi fasulye [Phaseolus vulgaris L. (Fabaceae)], Pala 49 çeşidi patlıcan [Solanum melongena L. (Solanaceae)] ve Yalova Çarliston 341 çeşidi biber [Capsicum annum L. (Solanaceae)] bitkileri kullanılmıştır. Bu bitkilere yapay olarak yaprak başına 0, 1, 5 ve 10 adet ergin akar bireyleri bulaştırılarak 7. , 14. , 21. ve 28. gündeki yumurta, larva ve ergin bireylerin sayımı yapılmıştır. Aynı günlerde bitkilerde oluşan renk açılmaları oranı belirlenerek, akar popülasyonları ile zarar belirtileri arasındaki ilişkiler regrasyon analizi ile belirlenmiştir. Sonuçlara göre; fasulyede, 1 akar bulaştırılan bitkilerde 14. günün sonunda akar sayısı artışına bağlı olarak r2=0,944 iken yumurta zarar oranında ise r2=0,191, 5 akar bulaştırılan bitkiler ise 14. günün sonunda akar sayısı artışına bağlı olarak r2=0,690, yumurta zarar oranında ise r2=0,056 olarak hesaplanmıştır. Patlıcanda, 10 akar bulaştırılan bitkilerde 14. günün sonunda hem akar sayısı artışına hem de yumurta zarar oranına bağlı olarak r2=1 olarak bulunmuştur. Biberde ise, 1 akar bulaştırılan bitkilerde 21. günün sonunda akar sayısı artışına bağlı olarak r2=0,993 iken, yumurta zarar oranında ise r2=0,064 olarak hesaplanmıştır. Üç bitki türünde de akarın beslenen hareketli dönemleri ile zararlanma oranları arasında yüksek ilişkiler elde edilmiştir. Elde edilen regresyon formüllerine göre, her bir zararlanma düzeyindeki hareketli akar dönemlerinin sayısı gerçeğine benzer sayılarda tahminlenebilmiştir. Sonuç olarak, elde ettiğimiz formüller ve her bir zararlanma düzeyini gösteren zarar görüntülerimiz kullanılarak, üretici ve ziraat mühendisleri arazide yaprak koparmadan ve akar saymadan fasulye, biber ve patlıcandaki T. urticae popülasyonlarını belirleyebilirler. Gelecekte, bu tez çalışmasının sonuçlarından yola çıkılarak hem bu zararlı için hem de benzer zararlılar için dolaylı sayım metotları geliştirilebilir ve doğada daha fazla pratik uygulamalar yapılarak sonuçları doğrulanabilir.  
 
Anahtar kelimeler: İkinoktalı kırmızıörümcek, zararlanma, popülasyon, dolaylı sayım metodu

Abstract:
Twospotted redspider mite, [Tetranychus urticae (Koch)] (Acari: Tetranychidae) in most countries and ours, is a pest for vegetables, especially in bean, eggplant and pepper, it causes an economically yield loss. Because of that, in those plants, the spider mite populations should be brought under control with appropriate methods, before the injury level of, the spider mite outreach the economic injury threshold. In order to do that, the spider mite populations should be counted and estimated. Due to the fact that, the mites are too small, it is hard to collect and count them. Therefore, instead of counting,  mite's populations directly, the method of counting them indirectly have to be developed. For this purpose, in this thesis study, plants namely Magnum, bean variety, [Phaseolus vulgaris L. (Fabaceae)], Pala 49, eggplant variety, [Solanum melongena L. (Solanaceae)], and Yalova charleston 341, pepper variety, [Capsicum annum L. (Solanaceae)] are used. 0, 1, 5, and 10 number of adult, the spider mite individuals had been infected preternaturally per leaf of those plants, and the number of egg, larva, and adult members had been counted in the 7., 14., 21., and 28. days. In these same days, the proportion of yellow spots emergence, and decolorization had been determined, and the relation between, the spider mite populations and indications of injury had been determined by regression analysis. According to results; for bean, while r2=0,944 had been calculated, depending on increasing in the number of, spider mite, r2=0,191 had been calculated which depends on the rate of egg injury in the end of 14. day for the plants which are infected with 1, red spider mite. Also, for the plants which are infected by 5, the spider mite, r2=0,690 had been calculated, depending on increasing in the number of, the mite, and at the rate of egg injury, r2=0,056 had been calculated in the end of 14. day. For eggplant, r2=1 had been calculated, depending on increasing in the number of, the spider mite, and also depending on the rate of egg injury, in the end of 14. day for the plants which are infected with 10, red spider mite. For pepper, r2=0,993 had been calculated, depending on increasing in the number of, the spider mite, and r2=0,064 had been calculated, depending on the rate of egg injury, in the end of 21. day for the plants which are infected with 1, the mite. For those 3 plant varieties, the direct correlation had been observed between, the red spider mite's feeding mobile periods and the rate of getting injuried of plants. According to the observed regression formulas, the number of mobile, the spider mite's period of every injury level had been estimated similar to its real number. In conclusion, by using formulas that we observed and injury images that show every injury levels, producers and agriculture engineers can determine the population of T. urticae in bean, pepper, and eggplant without pluck any leaf or count the number of, the spider mite, in the field. In the future, based on this thesis study's results, indirectly counting methods can be developed both for this harmful mite, and similar harmful mites, and the results can be confirmed by making more practise in the nature.

Key words: Twospotted red spider mite, injured, population, indect counting method.