Türkiye'de yazma eser kütüphanelerinin organizasyonu
Organization of manuscript libraries in Turkey
Yazar: TUĞÇE KOZAN
Danışman: PROF. DR. FATİH RUKANCI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Kütüphane hizmetleri = Library services ; Kütüphaneler = Libraries ; Organizasyon = Organization ; Yazma eserler = Manuscripts

Özet:
Yazma eserler, toplumların sahip olduğu kültürel mirası ortaya koyması ve gelecek nesillere aktarması açısından çok değerli ve önemli kaynaklardır. Bu kaynaklar, aynı zamanda içerik açısından başta din, dil, sanat, tarih ve edebiyat alanları olmak üzere pek çok bilim dalına ait önemli bilgiler bulundurmaktadır.
Türkiye'de bulunan yazma eserler çoğunlukla kütüphanelerde araştırmacıların ve ilgililerin yararına sunulmaktadır. Bu kütüphaneler, sahip olduğu yazma eser koleksiyonlarını koruma ve onarmanın yanı sıra bu kültürel zenginliği ve bilgi birikimini teknik olarak tanımlama, ihtiyaç duyan kullanıcılarına ulaştırma ve erişime sunma işlerinden de sorumludur. 
Yazma eser kütüphaneleri, diğer kütüphane türlerinde olduğu gibi dermesinden personeline, bina özelliklerinden kullanıcı hizmetlerine kadar tüm unsurları ile bir organizasyonu ifade eder. Bu organizasyonu oluşturan unsurların kütüphane standartlarına göre düzenlenmesi, yazma eser kütüphanesi koleksiyonlarının uygun koşullarda korunması ve onarımını, uluslararası standartlara uygun olarak tanımlanmasını ve bilgi erişim sistemleri üzerinden tüm kullanıcıların erişimine sunulmasını sağlayacaktır	.
Çalışmamızda, Türkiye'de yazma eser kütüphanelerinin organizasyonunda yaşanan sorunları ortaya koyarak gelecekte yapılacak yazma eser kütüphaneciliği çalışmaları için fikir ve önerilerde bulunmak hedeflenmiştir. Bu doğrultuda İstanbul'da Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi ile Almanya'nın Münih kentinde bulunan Bavyera Devlet Kütüphanesi Yazma Eserler ve Erken Baskı Kitaplar Bölümü'nde yerinde inceleme alan çalışması yapılmıştır. Kütüphane yöneticileri ve uzman personeli ile yapılan görüşmelerde kütüphanelerin organizasyonları hakkında bilgi toplanmıştır. 
Genel olarak ulaşılan sonuca göre, Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı, Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı'nın kurulması ile birlikte yazma eserlerin korunması, restorasyonu ve kullanıma sunulması konusunda önemli girişimler gerçekleştirilse de yazma eser kütüphanelerini yaşayan bilgi merkezleri haline getirme sorunu devam etmektedir. Bu durum yazma eser kütüphaneciliğinin standartlardan uzak bir yapıda hizmet vermesinden kaynaklanmaktadır. 
Sonuç olarak, bilgi erişim sistemlerinin hızla geliştiği dünyada ülkemizdeki yazma eser kütüphaneleri çağa ayak uydurarak koleksiyonlara sahip olma ve koruma yaklaşımından daha çok erişme ve kullanma yaklaşımını benimsemeli, yazma eser kütüphaneciliği faaliyet alanlarını oluşturan organizasyon unsurlarını standartlar çerçevesinde düzenlemelidir.


Anahtar Kelimeler: yazma eser, yazma eser kütüphaneleri, yazma eserkütüphaneciliği, yazma eser kütüphanelerinin organizasyonu.

Abstract:
Manuscripts are very precious and important resources in terms of sharing cultural heritage with the community and transferring it to the future generations. These resources also include important information of many disciplines of science regarding primarily the content  of religion, language, art, history and literature.  
Manuscripts in Turkey are mostly provided to the users and researchers in libraries. These libraries are not only responsible for the protection and reparing of the collection of manuscripts but also responsible for the technical defining of the the cultural richness and knowledge and providing those to users who need.  
Manuscript libraries, like in other type of libraries, form an organization from the staff of the collection and building facilities to user services with all the elements. Arrangement of elements forming this organization based on the library standards lead to the preservation and restoration of manuscript libraries in appropriate conditions, the description of materials in international standards and supporting user access via information technologies.
The main goal in our study is to reveal the problems at the organization of manuscript libraries in Turkey and to bring ideas and to make suggestions for the future of manuscripts librarianship. In this regard, field works were carried out at Süleymaniye Manuscript Library in İstanbul, Turkey and at Bavarian State Library Department of Manuscripts and Early Printed Books in Munich, Germany. Information about the organizations of libraries were collected by interviews with library managers and expert librarians. 
According to the obtained general results in the study, although important initiatives have been carried out for preserving, restorating and providing the manuscripts with the establishment of the Republic of Turkey Ministry of Culture and Tourism - Manuscripts Institution Presidency, the problem of inability to make manuscripts libraries active information centres still continue. This situation is caused by the  non-standard service structure of the manuscript librarianship. 
In conclusion, manuscripts libraries should modernize themselves and adopt the idea of more public access instead of conservative approach and they should be rearranged considering the main organization standards of the manuscripts librarianship activities.



Keywords: manuscripts, manuscripts libraries, manuscripts librarianship, organization of manuscripts libraries.