Kronik böbrek hastalığı progresyonuna uyku kalitesinin etkisi
Impact of sleep quality on chronic kidney disease progression
Yazar: ÖZDEN BÖLÜKBAŞ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM GÜNEY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği = Kidney failure ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
Kronik böbrek hastalığı (KBH), toplumda sık görülen bir hastalıktır. Böbrek yetmezliği dünya nüfusunun %10'unu etkileyen, sinsi seyirli; erken saptandığında önlenebilir ve progresyonu durdurulabilir bir hastalıktır.(1) KBH olan kişilerde uyku bozukluklarının daha sık görüldüğü ve bu hastaların hayat sürelerinin kısaldığı görülmektedir.Ülkemizde 2009 yılında sonuçlanan CREDİT çalışması verilerine göre 7 hastadan biri KBH' dır. Bu hastaların büyük bir kısmı SDBY ‗e ulaştığında HD tedavisi alırlar.(2).
KBH progresyonuna etki eden faktörler: HT, proteinüri,hiperlipidemi, diyette yüksek protein ve fosfat alımıdır.Bunun yanı sıra uyku kalitesinin veya uyku bozukluklarının da KBH da mortaliteyi arttırdığına yönelik veriler vardır.Hem SDBY 'li hastalarda hem de prediyaliz KBH ‗lı hastalarda uyku bozuklukları sık görülmektedir.Uyku bozuklugu evre 3-5 kronik böbrek hastalarının yaklaşık yarısını etkilemektedir.Prediyaliz KBH hastalarında kötü uyku kalitesi %14-85 arasında değişmektedir.(6)
Uyku bozukluğu özellikle diyalize giren hastalarda daha belirgindir ve böbrek fonksiyonunun azalmasıyla daha da ağırlaşır.Bu çalışmada prediyaliz KBH'lı hastalarda KBH progresyonuna ve hasta sağkalımına uyku kalitesinin etkisini incelemeyi amaçladık.
Materyal ve Metod: Konya Eğitim Araştırma Hastanesi nefroloji polikliniğinde düzenli takip
edilen Ocak 2015-Haziran 2015 tarihleri arasında düzenli kontrole gelmiş, kardiyo
vasküler hastalığı (KABGO, SVO, PTCA-STENT) öyküsü olmayan 259 hastaya uyku kalitesi
için PUKİ testi yapılmış ve aktif enfeksiyon durumu olmayan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir.Bu hastaların 2 yıllık takibi sonrasında(ocak 2017-haziran 2017) mortalite veböbrek hastalığıprogresyonuna uyku kalitesinin etkisi incelendi.2 yıllık takip sonrası ilk ve son GFR
iv
değerleri MDRD formülü ile hesaplandı.Bu süre içinde ex olan,böbrek nakli olan veyadiyaliz(hemodiyaliz,periton diyalizi) tedavisi başlanan hastalar kayıt edildi.Hastalarınuyku kalitesi PUKİ testi (pittsburg uyku kalitesi indeksi) ile değerlendirildi.Çalışmanın analizleri SPSS 19.0 (IBM Inc., IL, Chicago, USA) paket programı ile gerçekleştirildi.
Bulgular ve tartıŞma: Bu kesitsel çalışmada toplamda 259 hasta 24±2 ay izlenmiştir.Çalışma esnasında toplam 7 hasta ex olmuş, 7 hastaya transplant yapılmış 40 hasta diyalize başlamış 38 hasta ise poliklinik kontrollerine gelmedikleri için takipsiz kabul edilerek çalışma dışı bırakılmıştır. Çalışmaya dahil edilen hastalardan 110 ‗unun ( %42 ) kötü uyku kalitesi mevcuttu.Kötü uyku kalitesine sahip hastalarda sağkalım ortalaması 22,67 ay ve iyi uyku kalitesine sahip hastalarda 22,91 ay olarak hesaplandı, iyi veya kötü uyku kalitesinin ortalama sağkalım süresini etkilemediği anlaşıldı. MDRD'de %30'dan fazla azalma durumu üzerinde toplamda beş, genelde ise dört değişkenin modele anlamlı katkı yaptığı görüldü. hem uyku puanı hem de uyku kalitesi anlamlı bulunduğundan uyku durumunun MDRD'de %30'dan fazla azalma üzerinde pozitif yönlü etkisi olduğu anlaşıldı.DKB ve prt/kre oranının da pozitif katkı yaptığı ancak Ca ve iyi uyku kalitesinin negatif yönde anlamlı etkisi olduğu gözlendi.
Sonuç:Artmış kan basıncı ve proteinüri düzeyi KBY progresyonunu olumsuz etkileyen durumlar olarak aşikâr bilinen klinik durumlardır.Fakat kötü uyku kalitesinin KBY progresyonuna etkisi şu ana kadar tam olarak gösterilememiştir.Çalışmamızda uyku kalitesindeki kötüleşmenin KBY progresyonunu olumsuz 
yönde etkilediği gösterilmiş olup; bu konuda daha çok hasta sayılarını içeren prospektif randomize çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
INTRODUCTİON AND OBJECTİVE: Chronic renal disease (CKD) is a common disease in the community.Renal insufficiency affects 10% of the world's population; can be prevented when detected early and progression is a disease that can be stopped (1).Sleep disturbances are seen more frequently in people with CKD, and the life span of these patients is shortened.According to the CREDIT study in our country, which resulted in 2009, one of the 7 patients is CKD.A large number of these patients receive HD treatment when they arrive at ESRD (2).
Factors affecting CKD progression: HT, proteinuria, hyperlipidemia, high protein and phosphate intake in the diet.In addition, there is evidence that sleep quality or sleep disorders increase mortality in CKD.Both in patients with end-stage renal disease (ESRD) and predialysis patients with CKD, sleep disturbances are seen to be increased in comparison with the general population.Sleep disturbance affects approximately half of stage3-5 chronic kidney disease patients.The sleep disorder frequency was found to be 68-80% in peritoneal dialysis patients, 45-83% in hemodialysis patients and 14-85% in predialysis chronic renal patients (6).Sleep disturbance is more prominent, especially in patients entering dialysis, and is further aggravated by a decrease in renal function.
We aimed to make a positive contribution to the renal and patient surveillance with an improvement in sleep quality of patients when such a relationshipis found.
MATERIALS AND METHODS: This cross-sectıonal study was carried out with predialysis patientswho are followed in nephrology policlinic in Konya Training andResearch Hospital
vi
and who came to regular control between January 2015 and June 2015, and who did not have a history of cardiovascular disease (KABGO, SVO, PTCA-STENT)259 patients were tested for sleep quality by the PUKI test.After 2 years of follow-up (January 2017-June 2017) of these patients, the effect of sleep quality on mortality and progression of renal disease was examined.After 2 years follow-up, the first and last GFR values were calculated by the MDRD formula. During this time, patients with ex ,kidney transplantation or dialysis (hemodialysis, peritoneal dialysis) treatment were enrolled and were excluded from the study. Analyzes of the study were performed with the SPSS 19.0 (IBM Inc., IL, Chicago, USA) package program.
Findings and discussion :In this cross-sectional study, a total of 259 patients were followed for 24 ± 2 months. A total of 7 patients died during the study, , 7 patients were transplanted, 40 patients started dialysis and 38 patients were excluded from the study because they did not come to the outpatient clinic and were accepted as not followed. 68 patients (%40.7)participating in the study had poor sleep quality. Patients with poor sleep quality have an average survival of 22.67 months and patients with good sleep quality have average survival of 22.91 months . It was understood that good or poor sleep quality did not affect the mean survival time. It was observed that a total of five, usually four, variables contributed significantly to the model over the 30% reduction in MDRD. Both the sleep score and the sleep quality were found to be significant, it was found that sleep status had a positive effect on the decrease of more than 30% in MDRD. DBP and pr / cre ratio also contributed positively but it was observed that Ca and good sleep quality were significant in the negative direction.
Conclusion:Increased blood pressure and proteinuria levels are clinically known clinical conditions that negatively affect CKD progression. However, the effect of poor sleep quality on CKD progression has not been fully demonstrated so far. Our study has shown that sleep quality deterioration affects CKD progression negatively; there is a need for prospective randomized trials involving more patient numbers.