Farklı ıslah kademelerindeki çerezlik kabak (Cucurbita pepo L.) hatlarının morfolojik karakterizasyonu
Morphological characterization of pumpkin (Cucurbita pepo L.) lines in different breeding generations
Yazar: SİNAN ŞENGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN BAŞAK
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, S3 kademesinde 24 adet kabuksuz ve S2 kademesindeki 9 adet kabuklu çerezlik kabak hattında (Cucurbita pepo L.) Uluslararası Yeni Bitki Çeşitlerinin Korunması Birliği'nin (UPOV) 50 adet kriterlerine göre değerlendirme ve kendileme yapılmış olup, ayrıca 15 adet bitki, meyve ve tohum özellikleri bakımından hatların morfolojik ve agronomik özellikleri belirlenmiştir. Tüm morfolojik ve agronomik özellikler ile yapılan kümeleme analizi sonucunda dört ayrı grup tanımlanmıştır. İki grupta kabuksuz hatlar yer alırken, diğer iki grupta ise kabuklu hatlar yer almıştır. Grup 4'te sadece meyve yüzeyinde siğil bulunduran ve meyve çapı en geniş olan 30'nolu kabuklu çerezlik kabak hattı yer alırken, Grup 3'te ise tohum çapı, boyu ve kalınlığı ile bin dane ağırlığı en yüksek ve tohum şekli geniş eliptik olan hatlar yer almıştır. Grup 2'de 8 ve 12'nolu meyve yüzeyinde oluk bulundurmayan kabuksuz çerezlik hatları yer almıştır. Grup 1'de ise meyve başına tohum verimi, toplam meyve ağırlığı, bitki başına tohum verimi ve meyve sayısı fazla, meyvesi uzun, benekleri büyük, olukları derin olan kabuksuz hatlar yer almıştır. Bitki ve meyve başına tohum verimi ve bin dane ağırlığı bakımından kabuksuz hatlar arasından; 8, 10, 11, 17, 18, 19 ve 20'nolu hatlar öne çıkarken, kabuklu hatlar arasından ise 29 ve 33'nolu hatlar öne çıkmıştır. Bitki ve meyve özellikleri tanımlanmış ve ümitvar olarak belirlenmiş bu hatlar, doğrudan yetiştiricilikte kullanılabileceği gibi, çalışma sonucunda tespit edilen genetik varyasyon ileride yapılacak ıslah çalışmalarında kullanılmak üzere zengin gen havuzunun oluşturulmasına da önemli katkı sağlayabilecektir.

Abstract:
In this study, 24 hulles lines at S3 stage and 9 shelled lines at S2 stage seed pumpkin (Cucurbita pepo L.) were evaluated according to the 50 criteria of the International Union for the Protection of New Varieties of Plants (UPOV) and seeds were produced by selfing additionally, 15 morphological and agronomic characteristics (plant, fruit and seed) of the lines were determined. As a result of cluster analysis with all morphological and agronomic characteristics, four separate groups were defined. In group 4, there was only the 30 numbered shelled pumpkin line with warts on the fruit surface and the largest fruit diameter, in group 3 the lines with the highest seed diameter, length, thickness, and thousand grain weight and with a wide elliptical seed shape were included. In group 2, there were 8 and 12 unshelled lines that did not have grooves on the fruit surface. In group 1, seed yield per fruit, total fruit weight, seed yield per plant and number of fruits were high, fruits were long, spots were big and grooves were deep. In terms of seed yield per plant, seed yield per fruit, and weight per thousand grains, unshelled lines numbered 8, 10, 11, 17, 18, 19, and 20 among the unshelled lines were prominent, while lines numbered 29 and 33 among the shelled lines were prominent. These lines, whose plant and fruit characteristics have been defined and determined as promising, can be used directly in cultivation, and the genetic variation determined because of the study will also contribute to the development of a rich gene pool to be used in future breeding studies.