Affetme psikoeğitim programının kişilerarası ilişkilerde incinmiş ortaokul öğrencilerinin affetme ve öfke düzeylerine etkisi
The effect of the forgiveness psycoeducation program on the levels of forgiveness and angry of secondary school students who have been injured in interpersonal relations
Yazar: DÜRİYE ALP
Danışman: PROF. DR. GALİP YÜKSEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağışlama = Forgiveness ; Eğitim programları = Education programs ; Kişiler arası ilişkiler = Interpersonal relations ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Öfke = Anger ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Enright (1991)'ın Süreç Temelli Affetme Eğitim Modeli temel alınarak geliştirilip hazırlanan affetme psikoeğitim programının kişilerarası ilişkilerde incinmiş ortaokul öğrencilerinin (11-12 yaş grubu) affetme ve öfke düzeylerine etkisini incelemektir. Ayrıca bu araştırmada, Enright Çocuklar İçin Affetme Ölçeği'nin (The Enright Forgiveness Inventory-C (EFI-C: Enright, Rique & Coyle, 2000), Türkiye'deki ilk ve ortaokul öğrencilerine (6-12 yaş grubu) uyarlanması amaçlanmıştır. Araştırmada deney ve kontrol gruplu ön-test ve son-test ölçümlü yarı deneysel model kullanılmıştır. Bu çalışmanın deney grubu ve kontrol grupları 2019-2020 eğitim öğretim yılında Ankara'nın Yenimahalle ilçesinde aynı semtte bulunan iki resmi devlet ortaokulunun 6. sınıflarında öğrenim gören toplam 36 öğrenciden oluşmaktadır. Bu öğrencilerden 18'i (9 Kız- 9 Erkek) deney grubuna, 18'i de kontrol grubuna (12 Kız- 6 Erkek) olmak üzere rastgele olarak iki eşit gruba ayrılmıştır. Çalışmada öğrencilerin affetme düzeylerini ölçmek için araştırmacı tarafından Türkçeye uyarlanan Enright Çocuklar İçin Affetme Envanteri (EÇAÖ), öğrencilerin öfke düzeylerini ölçmek için Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzı Alt Ölçekleri (SÖÖİTÖ) (Özer,1994) ve araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Ölçme araçları araştırmacının kendisi tarafından uygulanmış ve veriler toplanmıştır. Deneysel işlem sürecinde deney grubundaki öğrencilere sekiz oturumdan oluşan Affetme Psikoeğitim Programı uygulanmış, kontrol grubuna ise hiçbir eğitim çalışması uygulanmamıştır. Deney ve kontrol gruplarının toplam puanları ön test puanları dikkate alındığında son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olmadığına ilişkin kovaryans analizi gerçekleştirilmiştir. Bu analize geçilmeden önce parametrik test varsayımlarının kontrolüne yönelik incelemeler yapılmıştır. Öğrencilere uygulanan affetme ölçeğinden elde edilen verilerin kovaryans analizine uygunluğunun incelenmesi kapsamında ilk olarak normallik varsayımının sınanması için Shapiro-Wilk testi kullanılmıştır. Öğrencilere uygulanan her iki ölçek (EÇAÖ ve SÖÖİTÖ) ile alt boyutlarından elde edilen puanlarının ön test ve son test uygulamalarının deney ile kontrol grubunda normal dağılım gösterdiği, ön test ve son test uygulamalarından elde edilen puanlarının varyansların homojenliği sayıltısına ilişkin Levene Testi sonuçları incelenmiş ve p değerlerinin 0.05 değerinden daha büyük olduğundan varyansların homojenliği varsayımının sağlandığı görülmüştür (p>0.05). Affetme Psikoeğitim Programının; öğrencilerin EÇAÖ ve SÖÖİT Ölçekleri ile Ölçeklerin alt boyutlarından aldıkları puanlar arasında (ön test ve son test ölçümleri, deney ve kontrol grupları) istatistiksel olarak anlamlı farklılık olmadığı görülmüştür. Sonuçlar literatüre dayalı olarak tartışılmış ve gelecekte psikolojik danışmanlık ve rehberlik alanında yapılacak araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the influence of a forgiveness psychoeducation program based on Enright's "Process-Based Forgiveness Education Model" on the degrees of forgiveness and anger of injured middle school students (11-12 age group) in interpersonal relationships. Furthermore, the purpose of this study was to adapt the Enright Forgiveness Inventory-C (EFI-C: Enright, Rique, & Coyle, 2000) to Turkish secondary school students (6-12 age group). The study employed a pre-test and post-test sem-experimental and control groups. This study's experimental and control groups include 36 students in the sixth grade from two official public secondary schools in Ankara's Yenimahalle district during the 2019-2020 academic year. Of these students, 18 (9 females and 9 males) were assigned randomly to two equal groups as the experimental group, and 18 (12 females and 6 males) were assigned to the control group. In the study, the researcher used the Enright Forgiveness Inventory (EFI-C: Enright, Rique, & Coyle, 1993, 2000, 2004) adapted to Turkish to measure the students' forgiveness levels, and the Continuous Anger and Anger Expression Style Sub-scales (Özer, 1994) and the Personal Information Form developed by the researcher to assess the students' anger thresholds. The researcher personally used the measuring instruments and gathered the data. During the experimental process, the Forgiveness Psychoeducation Program, consisted of 8 sessions, was implemented to the experimental group students, while no training was practiced to the control group. A correlation analysis was conducted using the pre-test ratings of the total scores of the experimental and control groups, and the results showed that there was no statistically significant difference between the post-test scores. Prior advancing with this study, the control of parametric test assumptions was examined. The Shapiro-Wilk test was initially utilized to evaluate the assumptions of normality in order to determine the acceptability of the data received from the forgiveness scale administered to the students for covariance analysis. Both scales (Enright Children's Forgiveness Scale and Trait Anger and Anger Expression Style Sub-scales) were administered to the students, and the scores obtained from the sub-dimensions of the pre-test and post-test applications demonstrated normal distribution in the experimental and control groups, according to Levene. The test results for the homogeneity of variance of the scores received from the pre-test and post-test applications were reviewed, and it was discovered that the variance homogeneity assumption was fulfilled since the p values were larger than 0.05 (p>0.05). In the Forgiveness Psychoeducation Program, it was observed that there was no statistically significant difference between the scores of the students on the Enright Forgiveness for Children Scale and the Continuous Anger and Anger Expression Style Scales and their sub-dimensions (pre-test and post-test measurements, experimental and control groups). The findings were examined in light of the literature, and recommendations for further study in the field of psychological counselling and guiding were offered.