Göçmen kimliği açısından İzmir'de yaşayan Boşnakların durumu üzerine sosyolojik bir araştırma
A sociological research on the situation of Bosnians living in Izmir in terms of immigrant identity
Yazar: FATMA GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. MEHMET CEM ŞAHİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 1878 sonrası Bosna Hersek'ten İzmir'e göç eden Boşnak muhacirlerin tarihi serüvenini, göç sebeplerini, İzmir'deki yerleşim durumlarını, dini ve kültürel pratiklerini ortaya koymaktır. 
          1878'de Berlin Anlaşmasının imzalanması üzerine Bosna Hersek Avusturya-Macaristan hükümeti tarafından işgal edilmiştir. Avusturya-Macaristan'ın Bosna Hersek üzerinde hâkimiyet kurmasıyla birlikte Boşnaklar dini kimlikleri için katledilmişler; evlerini, topraklarını kaybetmişlerdir. Boşnak muhacirler bunun üzerine vatan olarak gördükleri Anadolu topraklarına göç etmeye başlamışlardır. Bu süreçte Boşnakların Anadolu'ya göçü yoğunluklu olarak üç farklı dönemde gerçekleşmiştir. Berlin Anlaşmasından sonraki göçler ilk safhayı oluşturmuş, ardından da Balkan Savaşları ile Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sonrasında yoğun olarak göçler meydana gelmiştir. Çalışmamızda bu üç farklı dönemde yaşanan Boşnak göçleri ele alınmıştır.
           Saha araştırması esas alınan bu çalışmada anket tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini İzmir'de yaşayan 18-90 yaş aralığındaki Boşnaklar, örneklemini ise ankete katılan 200 Boşnak göçmen oluşturmaktadır. Veriler İzmir Bosna Sancak Kültür ve Dayanışma Derneği aracılığı ile ulaşılan 200 Boşnak katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Bu katılımcılar İzmir'in farklı ilçelerinden rastlantısal olarak seçilmiştir. Anket 19 Haziran ile 25 Ağustos 2023 tarihleri arasında 200 Boşnak göçmene uygulanmış, katılımcıların verdikleri yanıtlar doğrultusunda araştırma bulguları ortaya konulmuştur.
            Bu çalışmamız altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde göç olgusu ve göç çeşitlerine yer verilmiş, İzmir'deki Boşnaklar göçmen kimliği açısından ele alınmış; onların dini, milli ve kültürel kimliklerine yer verilmiştir. İkinci bölümde Boşnakların dört farklı dönemde yaptığı göçlere ve göç sebeplerine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde Boşnakların İzmir'deki yerleşim yerleri üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölümde Boşnakların kültürel pratikleri incelenmiş, onların geçiş dönemleri (doğum, evlilik, ölüm) , sözlü kültür ürünleri, bayram ve kutlamaları, halk inanışları, mutfak kültürleri, dilleri, kıyafetleri izlenmiştir. Beşinci bölümde çalışmanın bulguları sunulmuş ve analiz edilmiştir. Sonuçta ise tüm bölümlerin genel değerlendirmesi yapılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Bosna Hersek, Din Sosyolojisi, Göç, Kimlik, Kültürel pratik.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the historical adventure of Bosnian immigrants who migrated from Bosnia and Herzegovina to Izmir after 1878, their reasons for migration, their settlement situation in Izmir, and their religious and cultural practices. 
          Following the signing of the Berlin Treaty in 1878, Bosnia and Herzegovina was occupied by the Austro-Hungarian government. With Austria-Hungary gaining control over Bosnia and Herzegovina, Bosnians were massacred for their religious identity; They lost their homes and lands. Thereupon, Bosnian immigrants began to migrate to Anatolian lands, which they saw as their homeland. In this process, the migration of Bosnians to Anatolia occurred in three different periods. Migrations after the Berlin agreement constituted the first phase, and then intense migrations occurred after the Balkan wars and the First and Second World Wars. Has arrived. In our study, Bosnian migrations in these three different periods were discussed.                         
          In this study based on field research, survey technique was used. The population of the research consists of Bosnians between the ages of 18-90 living in Izmir, and the sample consists of 200 Bosnian immigrants who participated in the survey. The data was collected with 200 Bosnian participants reached through the Izmir Bosnia Sancak Culture and Solidarity Association. These participants were randomly selected from different districts of Izmir. The survey was applied to 200 Bosnian immigrants between June 19 and August 25, 2023, and research findings were revealed in line with the answers given by the participants.
          This study consists of six chapters. In the first chapter, the phenomenon of migration and types of migration are included, and Bosnians in Izmir are discussed in terms of immigrant identity; Their religious, national and cultural identities are included. In the second part, the migrations of Bosnians in three different periods and the reasons for migration are included. In the third part, the settlements of Bosnians in Izmir are focused on. In the fourth chapter, the cultural practices of the Bosnians were examined, their transition periods (birdh, marriage, death), oral culture products, holidays and festivities, folk beliefs, culinary cultures, languages, clothes and games were observed. In the fifth chapter, the findings of the study were presented and analyzed. Finally, a general evaluation of all sections was made.

Keywords: Bosnia and Herzegovina, Sociology of religion, Migration, Identity, Cultural practice.