Watson insan bakım kuramına temellendirilmiş motivasyonel görüşmenin ve eğitimin hemodiyaliz uygulanan bireylerin tedaviye uyumuna, memnuniyetine ve yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi
The effect of motivational interviewing and education based on watson human care model on adherence to treatment, satisfaction and quality of life in adults receiving hemodialysis treatment
Yazar: ŞEFİKA TUĞBA YANGÖZ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ÖZER
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta memnuniyeti = Patient satisfaction ; Motivasyonel görüşme = Motivational interviewing ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Bu araştırma, hemodiyaliz uygulanan bireylerde Watson İnsan Bakım Kuramı'na temellendirilmiş motivasyonel görüşme ve eğitimin tedaviye uyuma, memnuniyete ve yaşam kalitesine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Araştırma randomize kontrollü tek kör deneysel nitelikte olup Nisan 2019-2020 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesinde hemodiyaliz uygulanan, örnekleme dahil edilme kriterlerine uyan 32 girişim, 28 kontrol grubu olmak üzere toplam 60 birey ile gerçekleştirilmiştir. Veriler Hasta Bilgi Formu, Hemodiyaliz Hastalarında Sıvı Kontrol Ölçeği, Hemodiyaliz Hastalarının Diyet Davranış Ölçeği, Modifiye Morisky Uyum Ölçeği, Hemodiyaliz Seansı Katılım Formu, Watson İyileştirme Süreçlerine Göre Hasta Memnuniyeti Değerlendirme Formu, Motivasyonel Görüşme Değerlendirme Formu, Böbrek Hastalığı Yaşam Kalitesi-36 Ölçeği ile toplanmıştır. Girişim grubuna dört ay süreyle ayda bir kez 15 dakika Watson İnsan Bakım Kuramı'na temellendirilmiş motivasyonel görüşme, ilk motivasyonel görüşmede tek oturum eğitim uygulanmış ve eğitim kitapçığı verilmiştir. Kontrol grubundaki bireyler hemodiyaliz ünitesinde rutin hemodiyaliz tedavisi ve hemşirelik bakımı almaya devam etmişlerdir. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 25.0 paket programı ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Watson İnsan Bakım Kuramı'na temellendirilmiş motivasyonel görüşme ve eğitim sonrası, girişim grubundaki bireylerde kontrol grubuna göre sıvı kısıtlamasına, diyet ve ilaç yönetimine uyumunun ve günlük yaşam etkileri alt boyutunda yaşam kalitesinin uygulama sonrası arttığı görülmüştür (p<0.05). Girişim grubundaki bireylerin uygulanan bakımdan ve motivasyonel görüşmeden memnuniyet duyduğu saptanmıştır. Sıvı kısıtlaması, diyet, ilaç yönetimi ve yaşam kalitesi arasında anlamlı bir korelasyon olduğu bulunmuştur (p<0.05). Sonuç: Watson İnsan Bakım Kuramı'na temellendirilmiş motivasyonel görüşme ve eğitimin, hemodiyaliz uygulanan bireylerin tedaviye uyumunu, memnuniyetini ve yaşam kalitesini artırdığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: hasta memnuniyeti, motivasyonel görüşme, uyum, yaşam kalitesi, Watson İnsan Bakım Kuramı

Abstract:
Objective: To evaluate the effect of motivational interviewing and education based on Watson Human Care Theory on adherence to treatment, satisfaction and quality of life in adults receiving hemodialysis treatment. Method: This study that single blinded randomized controlled experimental study, was conducted between April 2019-2020 with total of 60 patients included 32 intervention and 28 control groups who were receiving hemodialysis treatment in the Hemodialysis Unit of Akdeniz University Hospital. Data was collected with Patients Information Form, Hemodialysis Patients Fluid Control Scale, Diet Behaviour Scale of Hemodialysis Patients, Modified Morisky Medication Adherence Scale, Hemodialysis Session Participation Form, Watson Caritas Patient Score, Motivational Interviewing Evaluation Form, Kidney Disease Quality of Life-36 Scale. The intervention group was given 15 minute motivational interviewing for four month period, one session education at the first motivational interviewing and educational booklet based on Watson Human Care Theory. The control group was given routine hemodialysis treatment and nursing care in the hemodialysis unit. The statistical analysis was performed with SPSS 25.0 software package. Results: It was determined that the mean scores of adherence to fluid restriction, diet, drug management and the quality of life in the sub-dimension of effects of kidney disease increased in the intervention group compared to the control group after motivational interviewing and education based on Watson Human Care Theory (p<0.05). It was observed that the individuals in the intervention group were satisfied with the applied care and motivational interviewing. It was found that a significant correlation between fluid restriction, diet, drug management and quality of life (p<0.05). Conclusion: In the study, it was found that motivational interviewing and education based on Watson Human Care Theory improved adherence to treatment, satisfaction and quality of life in adults receiving hemodialysis treatment. Key words: compliance, motivational interviewing, patient satisfaction, quality of life, Watson Human Care Theory