Lise öğrencilerinin etik değerlerinin 21. Yüzyıl becerileri ile ilişkisi
The relationship between high school students' ethical values and 21st century skills
Yazar: CENK HATİPOĞLU
Danışman: PROF. DR. NURİYE SEMERCİ
Bartın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma, lise öğrencilerinin etik değerleri ile 21. yüzyıl becerileri arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada dürüstlük, saygı, barış-huzur ve sorumluluk gibi dört temel etik değer üzerine odaklanılmıştır. Bu değerler, gerçekleştirilen ihtiyaç analizi aşamasında öğretmenler, öğrenciler ve veliler tarafından en çok önem verilen etik değerler arasından seçilmiştir.

Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak Bartın, Karabük ve Zonguldak illerindeki resmî ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören 1456 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Veri toplama sürecinde veriler, araştırmacının geliştirdiği ölçekler ve Çok Boyutlu 21. Yüzyıl Becerileri Ölçeği kullanılarak çevrimiçi yöntemlerle toplanmıştır. Ölçeklerin geliştirilmesi sürecinde alanyazın taraması yapılarak bir madde havuzu oluşturulmuş ve 21 uzmanın görüşü alınarak kapsam geçerliliği sağlanmıştır. Ölçekler beş dereceli Likert formatında hazırlanmıştır. Ölçeklerin geçerlilik ve güvenilirlik çalışmalarında test-tekrar test ve eş değer ölçek yöntemlerinden yararlanılmıştır.

Dürüstlük ile İlgili Etik Değerler Ölçeği (DEDÖ), 17 maddelik olup bireysel dürüstlük, toplumsal dürüstlük ve davranışlarda tutarlılık alt boyutlarından oluşmaktadır ve Cronbach Alpha katsayısı 0.857 olarak tespit edilmiştir. Saygı ile İlgili Etik Değerler Ölçeği (SAYEDÖ), 21 maddelik olup farklılıklara saygı, çevreye ve insanlara saygı, onaylama ve takdir, saygı eksikliği alt boyutlarından oluşmaktadır ve Cronbach Alpha katsayısı 0.882 olarak belirlenmiştir. Barış ve Huzur ile İlgili Etik Değerler Ölçeği (BHEDÖ), 21 maddelik olup toplumsal barış, şiddet ve zorbalığa karşıtlık, ön yargı ve iletişim sorunları alt boyutlarından oluşmaktadır ve Cronbach Alpha katsayısı 0.886 olarak tespit edilmiştir. Sorumluluk ile İlgili Etik Değerler Ölçeği (SOREDÖ) ise 6 maddelik olup sorumlulukların farkındalığı ve sorumluluk ihmali alt boyutlarından oluşmaktadır ve Cronbach Alpha katsayısı 0.778 olarak belirlenmiştir.

Veriler, SPSS 27 ile R istatistik programları kullanılarak analiz edilmiştir. Etik değerler ile 21. yüzyıl becerileri arasındaki ilişkiler Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) ve moderatör analizi kullanılarak incelenmiştir. YEM analiz sonuçları, öğrencilerin genel olarak etik değerler ve 21. yüzyıl becerileri açısından üst düzeyde olduklarını göstermektedir. Öğrenciler; dürüstlük, saygı, barış ve huzur ile sorumluluk gibi etik değerlerde yüksek puanlar almıştır. Ayrıca etik değerlerin, 21. yüzyıl becerilerini anlamlı düzeyde yordadığı tespit edilmiştir. Bu da etik değerlerin bu becerilerin geliştirilmesinde önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Demografik değişkenlerin (cinsiyet, okul türü, sınıf düzeyi, anne-baba eğitim düzeyi ve aile gelir düzeyi) etik değerler ve 21. yüzyıl becerileri üzerinde etkili olduğu moderatör analizi ile belirlenmiştir.

Sonuç olarak, etik değerler ve 21. yüzyıl becerileri arasında anlamlı bir ilişki bulunduğu ortaya konulmuştur. Eğitimcilerin ve politika yapıcıların, etik değerlerin 21. yüzyıl becerileri ile entegrasyonunu teşvik eden programlar geliştirmeleri önerilmektedir. Ayrıca demografik değişkenlerin etkisini azaltmak için özel eğitim programlarının ve destek mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

Abstract:
This study aims to examine the relationship between high school students' ethical values and 21st-century skills. The research focuses on four fundamental ethical values: honesty, respect, peace-harmony, and responsibility. These values were selected as the most important ethical values by teachers, students, and parents during the needs analysis phase.
The research was conducted using the relational survey model, one of the quantitative research methods, and involved 1456 students attending public secondary education institutions in the provinces of Bartın, Karabük, and Zonguldak. Data collection was carried out using the scales developed by the researcher and the Multidimensional 21st Century Skills Scale through online methods. During the scale development process, a pool of items was created through a literature review, and content validity was ensured by consulting 21 experts. The scales were prepared in a five-point Likert format, and test-retest and equivalent form methods were utilized for validity and reliability studies.

The Honesty-Related Ethical Values Scale (HREVS) consists of 17 items and includes sub-dimensions of individual honesty, social honesty, and consistency in behavior, with a Cronbach's Alpha coefficient of 0.857. The Respect-Related Ethical Values Scale (RREVS) consists of 21 items and includes sub-dimensions of respect for differences, respect for the environment and people, approval and appreciation, and lack of respect, with a Cronbach's Alpha coefficient of 0.882. The Peace and Harmony-Related Ethical Values Scale (PHREVS) consists of 21 items and includes sub-dimensions of social peace, opposition to violence and bullying, prejudice, and communication problems, with a Cronbach's Alpha coefficient of 0.886. The Responsibility-Related Ethical Values Scale (RRES) consists of 6 items and includes sub-dimensions of awareness of responsibilities and neglect of responsibilities, with a Cronbach's Alpha coefficient of 0.778.

The data were analysed using SPSS 27 and R statistical programs. The relationships between ethical values and 21st-century skills were examined using Structural Equation Modelling (SEM) and moderator analysis. SEM analysis results indicate that students generally have high levels of ethical values and 21st-century skills. Students scored high on ethical values such as honesty, respect, peace and harmony, and responsibility. Additionally, it was found that ethical values significantly predicted 21st-century skills, suggesting that ethical values play an important role in the development of these skills. Moderator analysis revealed that demographic variables (gender, school type, grade level, parents' education level, and family income level) significantly impacted ethical values and 21st-century skills.

In conclusion, it was found that students have high levels of ethical values and 21st-century skills, and there is a significant relationship between these two areas. It is recommended that educators and policymakers develop programs that promote the integration of ethical values with 21st-century skills. Furthermore, it is emphasized that special education programs and support mechanisms should be developed to mitigate the impact of demographic variables.