Lise öğrencilerinin çatışma çözme stillerinin atılganlık, öz güven ve bazı değişkenler ile ilişkilerinin incelenmesi
Investigation of the relationship of high school students' conflict resolving styles with assertiveness, self-confidence and some variables
Yazar: SÜLEYMAN KAVİL
Danışman: PROF. DR. MÜCAHİT DİLEKMEN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Atılganlık = Assertiveness ; Lise öğrencileri = High schools students ; Çatışma = Conflict ; Çatışma çözme = Conflict resolution ; Ölçekler = Scales ; Öz güven = Self confidence

Özet:
Amaç: Bu çalışmada lise öğrencilerinin çatışma çözme stillerinin atılganlık, öz güven ve bazı değişkenler ile ilişkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın temel amacı çatışma çözme eylem stillerinin; okul türü, cinsiyet, sınıf seviyesi, aile gelir durumu, anne ve baba eğitim düzeyi değişkenleri açısından farklılaşma durumları ile atılganlık ve öz güven düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir.
Yöntem: Araştırmada örneklem 2022-2023 eğitim öğretim yılında Erzurum ilinin Horasan ilçesinde öğrenim görmekte olan 9, 10, 11 ve 12. sınıfa devam eden 411 lise öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Çatışma Çözme Eylem Stilleri Ölçeği, Öz Güven Ölçeği ve Rathus Atılganlık Envanteri kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizi için SPSS paket programı kullanılıştır. Veriler üzerinde betimleyici istatistikler, Pearson Korelasyon analizi, Lineer regresyon analizi, t testi, Tek Yönlü Varyans analizi, Kruskal Wallis H testi, Dunnet T3 Post Hoc testi ve Cronbach Alfa analizi uygulanmıştır. 
Bulgular:  Yapılan araştırma sonucunda elde edilen bulgular içsel öz güven, dışsal öz güven, genel öz güven puanları ile zorlayıcı, kolaylaştırıcı, uzlaştırmacı, karşı koyucu çatışma çözme eylem stilleri puanları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Atılganlık puanları ile zorlayıcı, kolaylaştırıcı, uzlaştırmacı, karşı koyucu çatışma çözme eylem stilleri puanları arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Ayrıca atılganlık puanları ile kaçınmacı çatışma çözme eylem stilleri puanları arasında negatif yönlü ve anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Zorlayıcı çatışma çözme eylem stili değişkeninin atılganlık üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu; kolaylaştırıcı, uzlaştırmacı, karşı koyucu, kaçınmacı çatışma çözme eylem stilleri değişkenlerinin atılganlık üzerinde anlamlı bir yordayıcı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 
Sonuçlar: Lise öğrencilerinin çatışma çözme stillerinin atılganlık, öz güven ve bazı değişkenler ile ilişkilerinin incelendiği bu çalışmada elde edilen bulgulara göre lise öğrencilerinin öz güven ve atılganlıkları ile çatışma çözme eylem stilleri arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki olduğuna ulaşılmıştır. Çatışma çözme eylem stilleri öğrencilerin eğitim gördüğü okul türü ve ailenin ekonomik gelir seviyesi değişkenlerine bağlı olarak farklılaştıkları sonucuna ulaşılmıştır. Ancak çatışma çözme eylem stilleri öğrencilerin cinsiyet, baba eğitim durumu, anne eğitim durumu ve sınıf seviyesi değişkenlerine bağlı olarak farklılaşmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Alanyazın incelendiğinde elde edilen sonuçlar literatürdeki bazı araştırma sonuçları ile benzerlikler gösterirken; diğer bazı araştırma sonuçları ile farklılıklar gösterdiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: çatışma, çatışma çözme, atılganlık, öz güven

Abstract:
Purpose: In this study, it is aimed to examine the relationships of high school students' conflict resolution styles with assertiveness, self-confidence and some variables. The main purpose of the research is to examine the relationship between avoidant, coercive, facilitating, conciliatory, and oppositional conflict resolution action styles and assertiveness level, internal and external self-confidence levels.
Method: The sample of the research consists of 411 high school students attending the 9th, 10th, 11th and 12th grades in the Horasan district of Erzurum in the 2022-2023 academic year. Personal Information Form, Conflict Resolution Action Styles Scale, Self Confidence Scale and Rathus Assertiveness Inventory were used as data collection tools in the research. SPSS package program was used for the analysis of the obtained data. Descriptive statistics, Pearson Correlation analysis, Linear regression analysis, t test, One Way Analysis of Variance, Kruskal Wallis H test, Dunnet T3 Post Hoc test and Cronbach Alpha analysis were applied on the data.
Findings: The findings obtained as a result of the research revealed that there was a direct and significant relationship between internal self-confidence, external self-confidence, general self-confidence scores and coercive, facilitating, conciliatory, and oppositional conflict resolution action styles scores, assertiveness scores and intrinsic self-confidence, extrinsic self-confidence. It was also found that there was a significant direct relationship between general self-confidence scores and the scores of challenging, facilitating, conciliatory, and oppositional conflict resolution action styles, and an inverse relationship between assertiveness scores and avoidant conflict resolution action styles scores. The coercive conflict resolution action style variable was a significant predictor of assertiveness; It was concluded that facilitating, conciliatory, oppositional avoidant conflict resolution action styles and internal self-confidence, external self-confidence, and general self-confidence variables were not significant predictors of assertiveness.
Conclusions: According to the findings of this study, in which the relationships between high school students' conflict resolution styles and assertiveness, self-confidence and some variables were examined, there was a direct and significant relationship between high school students' self-confidence and assertiveness and conflict resolution action styles, and conflict resolution action styles, self-confidence and assertiveness levels were significantly higher. students; it was concluded that they were affected by the variables of school type, gender, economic income level of the family and father's education level, but they were not affected by the mother's education level and class level variables. When the literature is examined, it was observed that the results are parallel to some results in the literature; while some differences were also identified.

Keywords: conflict, conflict resolution, assertiveness, self-confidence