2. Bayezid Dönemi İstanbul cami ve mescitleri
Mosques and masjids of the Bayezid 2 Period in Istanbul
Yazar: NESRİN AYDOĞAN İŞLER
Danışman: PROF. DR. HALİT ÇAL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bayezid II = Bayezid II ; Camiler = Mosques ; Dini yapılar = Religious buildings ; Mescitler = Masjids ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı mimarisi = Ottoman architecture ; İstanbul = Istanbul

Özet:
"2. Bayezid Dönemi İstanbul Cami ve Mescitleri" başlıklı bu tez, Osmanlı mimarisinde klasik dönemin başlangıcı ve hazırlayıcısı olan 2. Bayezid dönemi cami mimarisinin, başkent İstanbul camileri ölçeğinde özellikle mimari ve süsleme bakımından ele alındığı bir çalışmadır. 
2. Bayezid'in hükümdar olduğu 1481 yılından 1512 yılındaki ölümüne kadar geçen 31 yıllık sürede İstanbul'da 88 cami ya da mescit inşa edildiği ve 13 tane Bizans dönemi yapısının da mihrap, minber, minare ya da son cemaat yeri eklenerek camiye çevrildiği tespit edilmiştir. 
2. Bayezid döneminde cami ve mescitlerin inşası, en çok tarihi yarımada (Eminönü-fatih)'da yoğunluk göstermektedir. Bunun dışında Üsküdar, Beyoğlu, Sarıyer, gibi sur dışında da az sayıda cami inşa faaliyetleri görülmektedir. 
Yangın ve depremler nedeniyle birçok eser yıkıldığı, büyük kısmı da yapılan onarımlarla büyük değişiklikler geçirdiği için cami ve mescitlerin bir bölümünün özgün mimari ve süsleme özellikleri bilinememektedir. 
İnşa edilen camilerden plan özelliklerine bakımından büyük bir kısmının çatı ya da kubbe örtülü tek mekânlı cami ve mescitlerin yoğunlukta olduğu görülür. Bunun dışında eş birimli camiler, tabhaneli camiler, tabhane özelliği gösteren camiler ve merkezi kubbeli cami plan tipleri uygulanmıştır. 
Günümüze ulaşan örnekler içinde çoğunlukla taş ve mermer süslemenin mimariye hâkim olduğunu görmekteyiz.

Abstract:
This thesis named "Mosque and Masjids of Istanbul in 2. Bayezid Period", is a work of 2. Bayezid Period, which is the inception and the preparatory of the Classic Period in Ottoman architecture, within the scale of architectural and ornamental principles in İstanbul mosques.  
With this thesis we have established that during the period starting with 2. Bayezid's crowning in 1481 until his death in 1512, there have been 88 mosques or masjid had been built and 13 Byzantine period buildings have been turned into a mosque with the addition of a mihrab, minbar, minaret or portico. During the 2. Bayezid Period the mosques and masjids have been consistently built in the Historical Peninsula (Eminönü-Fatih). Apart from these there can be seen a few building activities outside of the city walls, in places such as Üsküdar, Beyoğlu, Sarıyer. 
It cannot be known about the original architectural and ornamental features of some of the mosques and masjids because a lot of buildings have destroyed by fires and earthquakes, and most of them have changed immensely with the restorations.
Looking at their plan features it can be seen that most of these mosques and masjids are single spaced and roofed or domed buildings. Apart from these mosque plan types, equal unit mosques, guesthoused (tabhane) mosques, mosques with a guesthouse (tabhane) feature and single domed are also been applied.
In the examples of buildings that are extant we can see that stonework and marble ornaments are dominant at the structure.