İşyerlerinde eğitimin kaza ve kılpayı kaza bildirimine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of education in workplaces on accident and near miss accident reporting
Yazar: ÖZLEM SEROL DEVECİ
Danışman: PROF. DR. OSMAN ALPARSLAN ERGÖR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Kazalar = Accidents
Dizin: Beyan = Statement ; Farkındalık = Awareness ; Kazalar = Accidents ; İş eğitimi = Job training ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş ve teknik eğitimi = Job and technique education

Özet:
İş kazası ve kılpayı kazaların belirleyicileriyle bunların bildirimine etki eden etmenleri saptayıp; farkındalık eğitiminin bildirime etkisini belirlemeyi, kılpayı kazalarla iş kazaları birlikteliğini değerlendirmeyi amaçlayan müdahale türü bir araştırmadır. 
Çalışmaya 321 (Girişim:219 - Kontrol:102) kişi katılmıştır. Durum saptama verisi Haziran-Ağustos 2015'te toplanmış; izlem Ağustos 2016'ya dek sürdürülmüştür. Form demografik değişkenler, alışkanlıklar, çalışma yaşamı değişkenleri, psikososyal risk etmenleri, genel sağlık durumu, çalışma ortamı değerlendirmesi, KKD kullanım durumları, kullanılan makine(ler) / makine koruyucu kullanımını içermektedir. Girişim işletmesinde Kılpayı Kaza Farkındalık Eğitimi verilmiştir. Çözümlemede tanımlayıcı istatistikler, t testi, ki-kare testi, Kaplan-Meier Sağkalım Çözümlemesi ve Cox Regresyon kullanılmıştır. Risk ölçütü olarak, Zarar Oranı kullanılmış, %95 GA paylaşılmıştır. 
İşyerleri arasında yaş, cinsiyet, eğitim durumu farkları anlamsızdır. İş yaşamında girişim işyerindekiler daha deneyimlidir. İşe başlarken İSG eğitimi alanlar girişim işyerinde daha çoktur ve iş kazası riski en çok "orta" düzeyde algılanmaktadır.
Erkekler, ortaokul ve az eğitimliler, sigara içenler, asgari ücret ve altında kazananlar, günde ortalama 10 ve 11 saat çalışanlar, haftalık çalışma süresi 60 saatin üzerindekiler, fazla mesai yapanlar, vardiyalı çalışanlar mesleksel risk bilgi düzeyini yetersiz-kötü olarak tanımlayanlar, makine kullanma risk puanı yüksek olanlar, iş stresi düzeyi yüksek olanlar diğerlerine göre daha çok iş kazası ve kılpayı kaza geçirmektedir.
Girişim sonrasında, çok değişkenli çözümlemede iş kazası riski; fazla mesai yapmakla, vardiyalı çalışmakla, mesleksel risk bilgi düzeyinin yetersiz-kötü olarak tanımlanmasıyla, iş stresiyle artmaktadır. Kılpayı kaza riskiyse; fazla mesai yapmakla, asgari ücret ve altında kazanmakla artmaktadır.
Durum saptama ve girişim bildirim oranları karşılaştırıldığında girişim işyerindeki artış anlamsız olup, girişimin etkisi sınırlıdır. Ancak, kontrol işyeri lehine olan kılpayı kaza bildirim oranları arasındaki anlamlı fark ortadan kalkmış ve girişim kılpayı kaza bildirimleri konusunda kısmen etkili olmuştur. İş kazası bildirimleri konusunda da girişim işyerindeki artış sınırlıdır ve girişim kısmen etkilidir. 

Anahtar sözcükler	: Kılpayı kaza, iş kazası, farkındalık, bildirim

Abstract:
Determining the determinants of occupational accidents and near miss accidents and the factors affecting their reporting; It is an intervention type research that aims to determine the effect of awareness training on reporting and to evaluate the association of near miss and occupational accidents.
	The number of the participants of research is 321 (Intervention: 219 - Control: 102) people. Status detection data was collected in June-August 2015; Follow-up continued until August 2016. The form includes demographic variables, habits, work life variables, psychosocial risk factors, general health status, work environment assessment, PPE usage situations, used machine(s) / machine guard use. In the intervention workplace, a Near Miss Accident Awareness Training was given. Descriptive statistics, t-test, chi-square test, Kaplan-Meier Survival Analysis and Cox Regression were used in the analysis. As a risk standart, Hazard Ratio was used and, 95% CI shared.
	Differences in age, gender and educational status among workplaces are non significant. Intervention workplace employees are more experienced in work life. Those who receive OHS training the beginning of work are more in the intervention workplace, and the risk of occupational accidents is perceived at the "moderate" level.
	Men, those with secondary education and low education, those who smoke, those who earn minimum wage and below, those who work an average of 10 and 11 hours a day, those who work more than 60 hours a week, those who work overtime, those who work in shifts, those who define their occupational risk knowledge level as insufficient-bad, those who have high risk of using machinery point. Those who have a high score and a high level of work stress have more work accidents and near miss accidents than the others.
	Occupational accident risk in multivariate analysis after intervention; It increases with working overtime, working in shifts, defining occupational risk knowledge level as insufficient-bad, and job stress. The risk of near miss accident increases with working overtime and earning minimum wage or less.
	When the situation detection and intervention  duration reporting rates are compared, the increase in the intervention workplace is insignificant and the effect of the intervention is limited. However, the significant difference between the near miss accident reporting rates in favor of the control workplace has disappeared and the initiative has been partially effective in the near miss accident reportigns. The increase in the number of occupational accident reportings is also limited and the intervention is partially effective.

Key words	: near miss accident, occupational accident, awareness, reporting