Ahmed el-Karamânî tefsîrinin tahkik ve değerlendirilmesi (Mâide, En'âm, A'râf, Enfâl Sûreleri)
Investigation and evaluation of Ahmad al-Karamânî's tafsir (al-Ma'idah, al-An'am, al-A'raf, al-Anfal Surah's)
Yazar: ABDULLAH VARGELOĞLU
Danışman: PROF. DR. ALİ AKPINAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Kur'an-ı Kerîm'in anlaşılması için günümüze kadar farklı hacimlerde çok sayıda tefsîr kaleme alınmıştır. Bu tefsîrlerden bazıları farklı özellikleri ile öne çıkarak zirveye yerleşmiştir. Sonraki dönemlerdeki tefsire dair eserler genellikle bu tefsirlerin kapalı yerlerinin açıklanması, müellifin muradının ortaya çıkarılması gibi bazı sebeplerden dolayı şerh-hâşiye türünde yazılmıştır. Zemahşerî'nin el-Keşşaf isimli tefsiri de kurucu metin olma özelliğiyle zirvedeki tefsirler arasında yerini alarak kendisinden sonra yazılan tefsîrleri etkilemeyi başarmış ve üzerine en çok şerh-hâşiye yazılan tefsirlerden birisi olmuştur. Osmanlı dönemi tefsir faaliyetleri de genel olarak bu yönde ilerlemiştir. Osmanlının yükselme devrinde yazılan müstakil tefsir ve haşiye özelliği taşıyan Ahmed el-Karamânî'nin on iki ciltten oluşan Tefsîru'l-Karamânî isimli eseri ait olduğu ilmî geleneğin en hacimli ve tam olan eserleri arasında bulunmaktadır. Rivâyet ve Dirâyet Tefsîri özellikleri bulunan eser dilbilimsel açıklamalarıyla öne çıkmaktadır. Bunların yanında İşârî tefsîr açıklamaları da yekün oluşturmaktadır. Kendinden önceki birikimi derleyici ve toplayıcı olması özelliğiyle Kur'ân-ın anlaşılması çabalarından biri olarak değerlendirilen bu eser ve müellifi hakkında yapılan bu dirâse ve tahkik çalışmamız ilim ehlinin istifadesi açısından kıymete haizdir.

Abstract:
In order to understand the Qur'an, many tafsirs in various volumes have been written so far. Some of these tafsirs have come to the fore with their different features and have come to the top. The works on tafsir in the following periods were generally written in the type of commentary-annotation due to certain reasons such as explaining the closed places of these tafsir and revealing the wishes of the author. Zemahşeri's tafsir named al-Keşşaf has also taken its place among the top tafsirs with its feature of being the founding text, and has managed to influence the tafsir written after him and eventually has become one of the tafsirs on which the most commentary has been written. The tafsir activities in the Ottoman period generally progressed in this direction. Ahmed el-Karamânî's twelve-volume work named Tefsîru'l-Karamânî, which has the characteristics of an independent commentary and annotation written during the rise of the Ottoman Empire, is among the most voluminous and complete works of the scientific tradition to which it belongs. This study, which has the features of narration and tenacity interpretation, comes to the fore with its linguistic explanations. Besides, the explanations of Isâri tafsîr also form a whole. This work, which is considered as one of the efforts to understand the Qur'an with its previous experience as a compiler and collector, is of great value for the benefit of scholars.