Madde kullanım bozukluğu tedavisi gören hastaların bağımlılık profili ve genel özyeterlilikleri arasındaki ilişki
The correlation between the addiction profile and general self-efficacy of patients treated for substance use disorder
Yazar: NUPEL FİLİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİBEL POLAT
Sanko Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Tedavi = Treatment ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu çalışma madde kullanım bozukluğu tedavisi gören hastaların bağımlılık profili ve genel özyeterlilikleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır.  Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde yapılmış bu çalışmanın verileri Aralık 2020- Mayıs 2021 tarihleri arasında toplanmıştır.  Araştırmanın evrenini İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Alkol Madde Araştırma Tedavi Merkezi'nde ayaktan tedavi gören hastalar oluşturmuştur.  Çalışma, dâhil edilme kriterlerini karşılayan 170 hasta ile tamamlanmıştır. Veri toplanmasında Kişisel Veri Formu, Genel Özyeterlilik Ölçeği (GÖY) ve Bağımlılık Profili İndeksi Ölçeği (BAPİ) kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde; sayı, yüzde, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Post Hoc testleri ve Spearman Korelasyon testi kullanılmıştır.  Çalışma bulgularına göre hastaların % 86,5'inin erkek, madde kullanımına başlama yaş ortalamasının 17.4 yıl olduğu, hastaların çoğunluğunun alkol % 41,8 ve esrar % 42,4 kullanımı ile maddeye başladığı tespit edilmiştir. BAPİ toplam/şiddet skoru puan ortalaması 11,56±4,06'dır. BAPİ alt boyutlarında en yüksek puan madde kullanmanın kişinin yaşamına etkisi alt boyutundadır. Çalışmaya dâhil edilen hastaların BAPİ skorları ile alkol madde başlama ortamı değişkenleri arasındaki farklılıkların anlamlı olduğu tespit edilmiştir. GÖY puan ortalaması 59.4±11.9'dır. Hastalardan keyif almak için maddeye başlayanlarda, şu anda çalışanlarda ve tedaviye zorla getirilenlerde GÖY skorlarının daha düşük olduğu saptanmıştır. BAPİ skoru ile GÖY skorları arasında ters yönlü zayıf bir ilişki olduğu belirlenmiştir (r = - 0,278). Sonuçlara bakıldığında madde kullanımına bağlı yasal sorun yaşama, tedaviye zorla getirilme, tedaviden beklentinin psikolojik sorunları iyileştirmek olması, daha önce psikiyatrik psikolojik tedavi görme, gelir durumu ve GÖY skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir ilişki olduğu saptanmıştır. 
Sonuç olarak hastaların, bağımlılık profili toplam ortalamasının düşük bağımlılık şiddeti düzeyinde olduğu ve özyeterlilik inancında azalmanın bağımlılık şiddetini arttırdığı söylenebilir. Bu nedenle, bağımlılık şiddeti ve özyeterlilik inancının madde kullanım bozukluğu tedavi sürecinde ele alınması ve üzerinde çalışılması gereken önemli faktörlerdir.  
Anahtar Kelimeler: Madde Kötüye Kullanımı, Özyeterlilik, Bağımlılık, Psikiyatri Hemşireliği

Abstract:
This study was conducted to determine the relationship between the addiction profile and general self-efficacy of patients receiving substance use disorder treatment. The data of this descriptive and correlation study were collected between December 2020 and May 2021. The population of the study consisted of patients receiving outpatient treatment at İzmir Katip Çelebi University Atatürk Training and Research Hospital Alcohol Substance Research Treatment Center. The study was completed with 170 patients who met the inclusion criteria. Personal Data Form, General Self-Efficacy Scale (GSE) and Addiction Profile Index Scale (BAPI) were used to collect data. In the statistical analysis of the data; number, percentage, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Post Hoc tests and Spearman Correlation test were used. According to the study findings, it was determined that 86,5% of the patients were male, the average age of starting the substance was 17.4 years, and the majority of the patients started using substance use with 41,8% alcohol and 42,4% cannabis use. The average score of BAPİ total/craving is 11,56 ± 4,06.. The highest score in BAPI sub-dimensions is in the sub-dimension of the effect of substance use on one's life. It was determined that the differences between the BAPI scores of the patients included in the study and the variables of alcohol/substance initiation environment were significant. GSE average score is 59.4±11.9. It was determined that the GSE scores were lower in patients who started using drugs for pleasure, those who are currently employed, and those who were forced into treatment. It was determined that there was a weak inverse relationship between BAPI score and GSE scores (r = - 0,278). When the results were examined, it was determined that there was a statistically significant relationship between experiencing legal problems due to substance use, being forced into treatment, the expectation from treatment to improve psychological problems, previous psychiatric psychological treatment, income status and GSE score. As a result, it can be said that the total average of the addiction profile of the patients is at a low level of addiction severity and that a decrease in self-efficacy belief increases the severity of addiction. Therefore, addiction severity and self-efficacy beliefs are important factors that need to be addressed and studied in the substance use disorder treatment process.
Keywords: Substance Abuse, Self Efficacy, Addiction, Psychiatric Nursing