İstanbul şehir içi otellerin bedensel engelliler açısından ulaşılabilirlik, erişilebilirlik ve kullanılabilirlik kapsamında değerlendirilmesi
Istanbul city centered to be evaluated in the scope of accessibility, accessibility and availability for physical disabilities
Yazar: NESLİHAN YILDIZ
Danışman: YRD. DOÇ. MAHMUT ATİLLA SÖĞÜT
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), dünya nüfusunun takriben %10'unun bedensel engellilerden oluştuğunu belirtmiştir. Bu orandan yola çıkıldığında dünyada yaklaşık 500 milyon insanın engelli olduğu söylenebilir ve bu oran gün geçtikçe artmaktadır. Bu engelliler aileleriyle birlikte 1,5 milyar kişiye tekabül etmektedir. Denilebilir ki engellilerin fiziksel çevrede karşılaştıkları sorunlar 1,5 milyar kişi yakından ilgilendiren aslında toplumsal bir sorundur. Bu bilgiler ışığında, engelli bireylerin yaşadığı sorunların göz ardı edilmesi düşünülemez. Çünkü üzerinde yaşadığımız dünya herkesin katılımına açık olan bir toplum yaratılmasını amaçlamaktadır. Engelli bireyler konutları başta olmak üzere bulundukları tüm yapılarda ihtiyaçları doğrultusunda birtakım sorunlarla karşılaşmakta ve bu sorunlar onların yaşamını bir kat daha zor kılmaktadır. Bu yapılardan biri olan şehir içi otelleri, kişilerin geçici bir süre için dinlenme, çalışma ve eğlenmesi amacıyla tasarlanmış konutlar olarak düşünülebilir. Şehir içi otelleri, farklı çevrelerden gelen kişilerin kullanımı için tasarlanmış yapılardır. Buna bağlı olarak normal bireyler kadar toplumun önemli bir bölümünü oluşturan engelli bireyler de tatil ve iş için bu alanları kullanacaklardır. Toplumsal mekanın her alanında yer almak; aynı zamanda tüm engelli bireylerin temel ihtiyaç, talep ve istekleri arasında yer almak demektir. Türkiye'nin sosyal, kültürel ve tarihi olanakları göz önünde bulundurulduğunda engelli turizmi açısından çok yüksek bir potansiyelde olduğu görülmektedir. Bu bağlamda engelli bireylerin, konakladıkları otellerde ulaşılabilirliğinin, erişilebilirliğinin ve kullanılabilirliğinin sağlanması açısından otel işletmelerinin tasarımları büyük önem taşımaktadır.
Tüm bunlardan yola çıkılarak, bu çalışmada engelli sınıflarından biri olan bedensel engelliler ele alınmıştır. Bedensel engelliler hareket kısıtlılığı yaşamaları sebebiyle tasarımdan kaynaklanan birçok engellerle karşılaşmaktadır. Bu engellerin giderilebilmesi için, mekanların tüm detaylarıyla düşünülüp ele alınması ve ergonomik bir şekilde tasarlanmaları gerekmektedir. 
İstanbul ili Pendik bölgesinde seçilen üç farklı beş yıldızlı şehir içi otellerinin, bedensel engelliler açısından ulaşılabilirlik, erişilebilirlik ve kullanılabilirlik kapsamında uluslararası standartlar, ulusal standartlar ve mevzuatlar gereği tüm ölçüler ve tasarımlar ışığında uygunluğu fotoğraflanarak incelenmiş ve tablolaştırılmıştır. İncelenen oteller de bedensel engelliler açısından ulaşılabilirlik erişilebilirlik ve kullanılabilirlik kapsamında beş puanlık Likert ölçeğine göre (1= mükemmel, 2= iyi, 3=ortalama, 4=kötü, 5= çok kötü) analiz edilmiş ve bu puanlar tabloya dökülmüştür. Tüm bulgular değerlendirilip, şehir içi otellerin tasarım aşamasında mekânsal gerekliliklerinin belirlenmesi ya da mevcut durumda bu mekânsal gerekliliklerin iyileştirilmesi adına öneriler sunulmuştur. Bu çalışma, şehir içi otellerinde konaklamada zorluklar yaşayan engellileri desteklemek üzere tasarıma çözüm getirme arayışıdır.

Abstract:
World Health Organization (WHO) has indicated that nearly 10% of the world population consists of disabled individuals. Considering this ratio, it can be said that nearly 500 million people are handicapped and this ratio is increasing daily. These people with disabilities add up to 1.5 billion people together with their families. It can be said that the problems that are faced by the handicapped in the physical environment are social problems closely related with 1.5 billion people. In light of these data, it is not possible to ignore the problems the people with disabilities face. Because the world we live in aims the creation of a society open for participation of all. Disabled individuals face several problems parallel to their needs in all the buildings especially their residences and these problems make their life even harder. The city hotels, one of these structures, can be considered as residences designed for the people to rest, work and have fun temporarily. City hotels are buildings designed for the use of people from different environments. Accordingly, the people with disabilities, who from an important part of the society as all the individuals, shall also use these spaces for recreation and business. When the social, cultural and historical opportunities of Turkey are considered, it is seen that it has a great potential regarding the handicapped tourism. In this regard, the design of hotel facilities carries great importance in providing for the handicapped the transportability, accessibility and availability in the hotels where they reside. Based on all these, in this study physically disabled, one of the classes of the handicapped, is focused on. Physically disabled face many blocks due to design as they experience motion restrictions. For these barriers to be lifted, hotel locations should be thought in all details and designed ergonomically. In the scope of the study, the conformity of three different five star city hotel selected in İstanbul province Pendik district in the light of all measurements and designs required by the international standards, national standards and legislations under the scope of the transportability, accessibility and availability regarding the physically handicapped, is photographed and examined, and tabulated. The examined hotels, according to the five point Likert scale (1= perfect, 2= good, 3=average, 4=bad, 5=very bad), are analyzed in the scope of the transportability, accessibility and availability regarding the physically handicapped and these scores are noted on charts. All these findings are evaluated and suggestions for improvement of the spatial requirements in the current conditions or determination of the spatial requirements in the design stage of the city hotels are given.
This study is a search for a resolution for the city hotel designs to support the people with disabilities who face hardship in accommodation in the city hotels.