Yüksek radyoaktif maddelerin taşınmasında iş sağlığı ve güvenliği uygulaması: Hata ağacı model önerisi ile risk analizi
Application of transportation of high-level radioactive materials: Risk analysis by fault tree method prososition
Yazar: FURKAN ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. ERGÜN ERASLAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Nükleer Mühendislik = Nuclear Engineering ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Radyasyondan korunma = Radiation-protection ; Radyoaktif atıklar = Radioactive wastes ; Radyoaktif madde = Radioactive matter ; Radyoaktivite = Radioactivity ; Risk analizi = Risk analysis ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Taşıma = Transport ; Tehlikeli maddeler = Hazardous substances ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Radyasyon, tüm yönleri ile anlaşılması ve araştırılması gereken önemli bir konudur. Televizyon, bilgisayar, telefon gibi uzun dalga boylu/ düşük enerjili elektromanyetik dalgalar yayan teknolojik aletlerin yaygınlığı ve yaşam kalitemizi yükseltmeye yönelik sağlık, nükleer tıp, nükleer enerji, endüstri, tarım gibi çeşitli alanlarda yaygın olarak kullanıldığından, radyasyon ve etkilerinin ciddi bir şekilde ele alınması, gerekli bilgi ve donanımın sağlanması, toplumun ve çalışanların bilgilendirilmesi, uygun koruma yöntemlerinin geliştirilmesi ve uygulanması gerekmektedir. İyonlaştırıcı etkisi sebebi ile, yüksek enerjili radyasyon madde ile etkileştiğinde, yumuşak dokuda istenmeyen zararlı etkilere neden olabilir. Radyasyon kazaları, yanlış dozda ışımalar, nükleer serpintiler, denetimsiz radyoaktif alanlarda oluşabilecek tehlikeli durumlar, iş sağlığı ve güvenliği biliminin temel prensibi olan tehlike ortaya çıkmadan önleme ilkesi çerçevesinde, önceden engellenmeli ve gerekli önlemler alınmalıdır.
Yüksek radyoaktif madde taşımacılığında çalışacak personelin eğitilmesi, taşıma kaplarının tasarımı, ulusal ve uluslararası standartların uygulanması, tehlike durumlarını engelleyici tedbirlerin alınması, toplum, çevre ve çalışanların korunması hayati önem taşımaktadır. İşçi sağlığı ve iş güvenliğinin sağlanması için uygun taşıma yöntem ve usulleri, ulusal ve uluslararası ilgili kurumların direktifleri ışığında bu tez çalışmasında örneklendirilmiş. Çalışmada, İSG kavramı, radyasyon, radyasyonun canlılar üzerindeki etkileri, radyasyondan korunma, radyoaktif materyallerin taşınması, taşıma yöntem ve usulleri, yüksek radyoaktif maddelerin taşınmasında iş güvenliği uygulamaları üzerinde duruldu. Ardından muhtemel bir kaza senaryosu üzerinden hata ağacı analizi yöntemi ile risk faktörleri ve kaza saha uygulaması değerlendirildi.

Abstract:
Radiation is a significant topic that must be understood and investigated in all its aspects. Since the technological devices that emit long wavelength / low energy electromagnetic waves such as television, computer, phone are widely used in various fields such as health, nuclear medicine, nuclear energy, industry, agriculture to raise our quality of life, the radiation and its effects should be taken seriously. It is necessary to provide the necessary information and equipment, to inform the society and employees, and to develop and implement appropriate protection methods. Due to its ionizing effect, when high energy radiation interacts with the substance, it can cause undesirable harmful effects in soft tissue. Radiation accidents should be prevented in advance and necessary precautions should be taken within the framework of the principle of prevention before hazard emerges, which is the basic principle of the science of occupational health and safety.
Training of employees to work in high radioactive material transportation, design of transport containers, implementation of national and international standards, taking precautionary measures, protection of society, environment and employees is vital. Suitable transportation methods and procedures for ensuring occupational health and safety are exemplified in this thesis study in the light of the directives of national and international relevant institutions. The study focused on the concept of OHS, radiation, effects of radiation on living things, radiation protection, transportation of radioactive materials, methods and methods of transportation, occupational safety practices in transporting high radioactive materials. Then, risk factors were evaluated by Fault Tree Analysis method and Accident Site Application over a possible accident scenario.