Bağlanma ile sınır kişilik özellikleri ve narsisizm arasındaki ilişkide zihinselleştirme ve duygu düzenleme güçlüklerinin seri aracılık etkisi
The serial mediation role of mentalization and emotion regulation difficulties on the relationship between attachment with borderline personality traits and narcissism
Yazar: İBRAHİM MAHMUT CEYHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE İNAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Narsisizm = Narcissism ; Sınırda kişilik bozukluğu = Borderline personality disorder ; Zihinselleştirme = Mentalization

Özet:
Yaşamın erken yıllarında insanların içerisinde bulunduğu sosyal çevre özellikle de bakım
verenleri ile kurdukları ilişkiler bireylerin psikolojik gelişimini şekillendirerek gelecekteki
hayatını etkilemektedir. Bağlanma teorisi de bu temeller üzerine kurulan ve bağlanma
sisteminin, bakım verenler ile birey arasındaki ilişkinin niteliği sonucunda meydana gelen
içsel çalışma modelleri aracılığı ile bireyin gelecekteki yaşamını nasıl etkilediğini açıklayan
önemli ve kabul görmüş bir teoridir. Psikopatolojilerin gelişimsel seyrini açıklarken,
benliğin ve kişiliğin gelişimini incelerken araştırmacılar tarafından bağlanma teorisine
sıklıkla başvurulmuştur. Sınır ve narsisistik kişilik yapılanması da bu çerçevede ele alınan
psikopatolojiler arasındadır. İlgili literatürde sadece bu kişilik psikopatolojileri ile bağlanma
arasındaki ikili ilişki incelenmemiş, bununla birlikte bu ilişkide etkili olabilecek çeşitli
faktörler de araştırılmıştır. Duygu düzenleme güçlüğü ve zihinselleştirme de bu çerçevede
incelenen değişkenler arasındadır. Bu araştırmada da güvensiz bağlanma örüntüleri ile sınır
ve narsisistik kişilik yapılanmaları arasındaki ilişkide zihinselleştirme ve duygu düzenleme
güçlüğünün seri aracılık etkisi değerlendirilmiştir. Çalışmanın örneklemi lisans düzeyinde
eğitim gören 18-25 yaş aralığındaki 265 kişiden oluşmaktadır. Araştırma değişkenlerini
değerlendirmek için kullanılan ölçekler, demografik bilgi formu, Yakın İlişkilerde
Yaşantılar Envanteri – II, Zihinselleştirme Ölçeği, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği – 16,
Borderline Kişilik Envanteri ve Beş Faktör Narsisizm Ölçeği – Kısa Formudur. Yürütülen
aracılık analizleri sonucunda zihinselleştirme ve duygu düzenleme güçlüğünün; kaygılı
bağlanma ve sınır kişilik yapılanması, kaçınmacı bağlanma ve sınır kişilik yapılanması,
kaygılı bağlanma ve kırılgan narsisizm, kaçınmacı bağlanma ve kırılgan narsisizm
arasındaki ilişkide seri aracılık etkisinin anlamlı olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte
zihinselleştirme ve duygu düzenleme güçlüğünün güvensiz bağlanma örüntüleri ve
büyüklenmeci narsisizm arasındaki ilişkideki aracılık etkisinin anlamlı olmadığı tespit
edilmiştir. Araştırmanın son kısmında bu araştırma bulguları ilgili literatür çerçevesinde
tartışılmıştır.

Abstract:
The social environment that people live in the early years of life, especially the relationships
they establish with their caregivers, affect the future life of individuals by shaping their
psychological development. Attachment theory is an important and established theory that
is built on these foundations and explains how the attachment system affects the future life
of the individual through internal working models that occur as a result of the quality of the
relationship between caregivers and the individual. Attachment theory has been frequently
referred by researchers while explaining the developmental course of psychopathologies and
examining the development of self and personality. Borderline and narcissistic personality
are among the psychopathologies discussed in this framework. In the related literature, not
only the bilateral relationship between these personality psychopathologies and attachment
has been examined, but also various factors that may be effective in this relationship have
been investigated. Emotion regulation difficulties and mentalization are among the variables
examined in this framework. In this study, the serial mediation effect of mentalization and
emotion regulation difficulties in the relationship between insecure attachment patterns,
borderline and narcissistic personality structures was evaluated. The sample of the study
consists of 265 people between the ages of 18-25 who are studying at the undergraduate
level. Demographic information form, Experiences in Close Relationships-Revised,
Mentalization Scale, Difficulties in Emotion Regulation Scale – 16, Borderline Personality
Inventory and Five Factor Narcissism Scale – Short Form were used to investigate the
research variables. As a result of the mediation analyzes carried out, the serial mediation
effect of mentalization and emotion regulation difficulties was found to be significant in the
relationship between anxious attachment and borderline personality, avoidant attachment
and borderline personality, anxious attachment and fragile narcissism, avoidant attachment
and fragile narcissism. However, it was found that the mediating effect of mentalization and
emotion regulation difficulties in the relationship between insecure attachment patterns and
grandiose narcissism was not significant. In the last part of the study, these research findings
were discussed within the framework of the relevant literature.