Yenidoğan döneminde hipernatremik dehidratasyon
Hypernatremic dehydration in the newborn period
Yazar: ABDURRAHMAN AKGÜN
Danışman: DOÇ. DR. SELAHATTİN KATAR
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Hipernatremi, serum sodyum (Na) seviyesinin 150 mEq/L'nin üzerinde olması olarak tanımlanır. Yenidoğanın sık görülen sıvı ve elektrolit denge bozukluklarından biri olan hipernatremi, ciddi komplikasyonlara, nörolojik sekellere ve ölüme neden olabilen son derece önemli bir problemdir. Yenidoğanlarda hipernatremi genellikle sodyum dengesinden çok su dengesindeki bir problemden kaynaklanır. Yenidoğanda hipernatremik dehidratasyonun en sık nedeni bebeğin anne sütü ile yetersiz beslenmesidir. İnsensibl sıvı kaybının fazla olması, böbreklerden aşırı su kaybı veya özellikle
32
çok düşük doğum ağırlıklı bebeklerin resüsitasyonunda uygulanan NaHCO3'a bağlı aşırı sodyum verilmesi de hipernatremiye yol açan önemli nedenlerdendir. Yenidoğanlarda hipernatremi uygun tedavi edilemediği takdirde serum sodyum düzeyinde hızlı düşüşler, hücre içi ve hücre dışı sıvılar arasında ciddi ozmolarite farkı oluşturarak beyin ödemine ve konvülziyonlara yol açar. İdeal tedavide hedef serum sodyum düzeyini saatte 0.5 mEq/L ve günde 10-12 mEq/L hızında düşürmektir. Bu amaçla yükleme fazında verilecek sıvının sodyum konsantrasyonu hastanın serum sodyum düzeyine göre hesaplanmalı ve 175 mEq/L'nin üzerinde olduğu durumlarda %0.9 NaCl'den daha konsantre sıvılar ile yükleme yapılmalıdır. Başlangıç defisit sıvısında ideal sodyum konsantrasyonu 40 mEq/L'dir. İzlemde sodyum düzeyi 4 saat ara ile ölçülmeli ve hedeflenen kontrollü yavaş düzelmenin sağlanabilmesi için gerekli değişiklikler yapılmalıdır. Hipernatreminin gelişimini önlemek veya gelişmiş hipernatreminin tedavisini uygun bir şekilde yapmak, ciddi komplikasyonlar, morbidite ve mortalitenin azaltılmasında önemli rol oynar(31).
Son yıllarda sadece anne sütüyle beslenen yenidoğanlarda akut böbrek yetmezliği, dissemine intravasküler koagülasyon, konvülziyon, multipl serebrovasküler komplikasyonlarla birliktelik gösteren, yüksek morbidite ve hatta mortaliteye neden olabilen hipernatremik dehidratasyon olgularında belirgin artış gözlenmektedir(24).
Bu çalışmanın amacı neonatal hipernatremik dehidratasyon olgularının demografik özelliklerini ve epidemiyolojik risk faktörlerini ortaya koyarak dehidratasyon olgularının sayısını azaltacak uygulamalara temel oluşturacak önlemleri belirlemektir. Çalışmaya Ocak 2006 ile Haziran 2008 tarihleri arasında Yenidoğan Ünitesine hipernatremik dehidratasyon tanısıyla kabul edilen toplam 31 term ve terme yakın doğan yenidoğan dahil edildi. Olguların ortalama başvuru yaşları 6,2±3,5 gün ve ortalama kilo kayıpları %13 olarak bulundu. Normal vaginal yol ile olan doğumlarda ve primipar annelerin yenidoğanlarında hipernatremik dehidratasyonun daha fazla görüldüğü tespit edildi. Olguların en sık başvuru şikayetinin sarılık (%61,8) ve olguların önemli
33
bir bölümünün (%23,5) orta ve daha ileri derecede dehidrate olduğu saptandı. Ortalama serum sodyum düzeyi 161,6±12,6 mmol/L olarak bulundu.
Sonuç olarak hipernatremik dehidratasyonun önlenmesi ve erken tanısı için yaşamın ilk günlerinde (3. ve 7. günlerde) bebeklerin muayenesinin son derece yararlı olduğu saptanmıştır. Anne adaylarına bebek beslenmesi ve bakımıyla ilgili eğitim verilmesinin beslenme yetersizliğine bağlı oluşan hipernatremik dehidratasyon olgularını azaltabileceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
Hypernatremia is defined as a serum sodium level greater than 150 mEq/L. It is a common fluid and electrolyte abnormality in the newborn. Hypernatremia is an important problem in the newborn causing severe complications, neurological sequelas and mortality. Hypernatremia in newborn is usually derived from water balance problem rather than a problem of the sodium balance. The most frequent cause of the hypernatremic dehydration in newborn is insufficient breast feeding. Too much insensible liquid loss, excessive water loss from kidneys and specifically high sodium intake related to NaHCO3 which is used in the very low birth weight infant resuscitation are other important causes of hypernatremia. If hypernatremia in a newborn isn't treated in the right way, quick decreases in serum sodium level will cause brain edema and convulsions which is related to big osmolarity difference of extracellular and intracellular fluid. The aim of the ideal treatment is to decrease serum sodium
34
by less than 10-12mEq/L every 24 hr, with a rate of 0.5 mEq/L/hr. When restoration of intravascular volume, the sodium level of restoration fluid should be arranged by the level of patient's serum sodium level. If it is more than 175 mEq/L, restoration should be done with NaCl more concentrated than 0.9% NaCl. Ideal sodium level of the defisit solution on the starting of the treatment is 40 mEq/L. On the follow-up, serum sodium level should be evaluated every 4 hours. Required alterations should be done to obtain desired controlled slow decrease. Prevention and appropriate treatment of hypernatremia play an important role in reducing the risk of severe complications, morbidity and mortality.(31)
Babies fed with mother milk have been considered to have increasing risk in cases of hypernatremic dehydration which may result in high mortality and morbidity accompanied by acute renal insufficiency, disseminated intravascular coagulation, convulsion, multiple cerebrovascular complications in last years.
The purpose of this research is stating the demographic and epidemiologic specialities of neonatal hypernatremic dehydration, and defining the preventions which can be basis in the methods of decreasing the cases of dehydration. 31 of term and nearby term newborn diagnosed with hypernatremic dehydration in Newborn Unit from January 2006 to June 2008 were included. The avarage age of cases were found as 6,2+3,5 day and the avarage weight loss of them was %13. It is established that the hypernatremic dehydration is seen more in vaginal deliveries and newborns of primipara mothers. The most frequent reason of the cases to apply was jaundice(61,8%) and of them, it was seen an important number of cases(23,5%) were dehydrated. The medium serum level was found as 161,6+12,6 mmol/L.
As consequence, it is very important for babies to be controlled in the first days of their lives (3rd and 7th days) to diagnose early and prevent hypernatremıc dehydration. It is evidenced that educating mother candidates related to the how to feeding and how to caring babies decrease hypernatremic dehydrations which are due to the feeding insufficiency.