Ali Şeriati'nin sosyoloji ve metodolojisi çalışmaları üzerine bir inceleme
Abstract a review into the sociology and methodology studies of Ali Sheriati
Yazar: ABDULLAH ARİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜLFİKAR ÖZKAN
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din sosyolojisi = Religious sociology ; Perspektif = Perspective ; Sosyoloji = Sociology ; Yöntembilim = Methodology ; İran = Iran ; Şeriati, Ali = Şeriati, Ali

Özet:
Bu çalışmanın amacı, İranlı önemli düşünür ve aynı zamanda iyi bir sosyolog olan Ali Şeriati'nin araştırmacı ve eleştirel bir yönüyle Sosyoloji alanına bakış açısını ve İslam Sosyoloji ve metodoloji anlayışını ortaya koymaktır. Bu çalışmada, Batılı-Modern bilim düşüncesine eleştirel bir tutum içerisinde olan Şeriati'nin düşünce yapısı tam manada idrak edilerek sosyoloji çalışmaları hakkındaki bilgiler verilmeye çalışılmaktadır.  Nitel veri toplama tekniği ile yapılan bu araştırmada derinlemesine okuma ile bibliyografya taraması yapılmıştır. Belgesel kaynak taraması yöntemi ile Ali Şeriati hakkındaki belge, yazı, kitap, makale, istatistik, tutanaklar taranarak incelenmiştir.  Bunların yanında görsel ve işitsel kaynaklardan da yararlanılmış ve ayrıca internet yoluyla sağlanan belgeler de değerlendirilmiştir. Böylece Şeriati'nin sosyolojiye katkıları incelenmeye çalışılmıştır. İslamcı bir aydın olan Şeriati, en başta kendi ülkesi olmak üzere tüm İslam dünyasında tanınan ve bilinen etkin bir sosyologdur. Bu çalışmanın birinci ve ikinci bölümlerinde Şeriati'nin biyografisi ve eserleri üzerinde ayrıntılı olarak durulmuş ve metodolojisi ele alınmıştır. Daha sonra da Şeriati'nin günümüze kadar ulaşan ve Türkçeye çevrilmiş olan tüm eserleri incelenerek düşünce yapısı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Konu çerçevesi dâhilinde Şeriati'nin anlayışı, sosyolojik perspektifleri kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünün birinci kısmında, Şeriati'nin kaleme aldığı kitaplarında ve ders notlarında öne çıkan ve dikkate değer metaforik kavramları açıklanmaya çalışılmıştır. Aynı bölümün ikinci kısmında ise Şeriati'nin sosyolojik perspektifi ve bu açıdan İslam Sosyoloji çalışmaları ve metodolojisi incelenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen temel bulgu, Şeriati'nin kitaplarında çok sayıda sosyolojik kavram kullandığı ve sosyolojiye katkısının büyük olduğudur. Bununla birlikte bu katkıyı bütün yönleriyle ortaya çıkarmak için daha derin araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır.  
Anahtar Kelimeler: Perspektif, Sosyoloji, Ali Şeriati, Düşünür, Eylem

Abstract:
The aim of this study is to reveal the understanding of Islamic Sociology from the point of view of the field of Sociology in a researcher and critical aspect of Ali Shariati, an important Iranian thinker and also a good sociologist. In this study, the thinking structure of Shariati, which has a critical attitude to Western-Modern science thinking, is fully understood and information about sociology studies is tried to be given. In this research conducted with qualitative data collection technique, bibliography screening was performed with in-depth reading. Documents, articles, books, articles, statistics and minutes about Ali Shariati were examined by scanning the documentary source screening method. In addition, visual and audio sources were used and documents provided via the Internet were also evaluated. Thus, shariai's contributions to sociology were examined. Shariati, who is also an Islamist intellectual, is an active sociologist known and known through the entire Islamic world, especially in his own country. In the first and second chapters of this study, the biography and works of Shariati were discussed in detail and methodology was discussed. Then, all the works of Shariati that have survived to this day and have been translated into Turkish were examined and the mindset was tried to be revealed. Within the framework of the subject, the understanding of Shariati and its sociological perspectives are discussed extensively. In the first part of the third part of the study, prominent and remarkable metaphorical concepts were tried to be explained in the books and lecture notes written by Shariati. In the second part of the same chapter, the sociological perspective of Shariati and the studies of Islamic Sociology in this respect were examined. The main finding obtained as a result of the research is that Shariati uses a large number of sociological concepts in his books and his contribution to sociology is great. However, deeper research is needed to uncover all aspects of this contribution.

Key Words: Perspective, Sociology, Ali Shariati, The Thinker, Action