Sarıkamış (Kars) ormanlarının doğa koruma kriterleri yönünden incelenmesi
Evaluation of Sarıkamış (Kars) forests in respect to nature conservation criteria
Yazar: SERKAN ÖZER
Danışman: DOÇ.DR. HASAN YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
İnsanlar ilk çağlardan itibaren giderek artan bir şekilde doğayı tahrip etmişlerdir. Günümüzde çok az sayıda tahrip olmamış doğal alanlar bulunmaktadır. Bu nedenle mevcut doğal alanların korunması çok önemli hale gelmiştir. Doğa koruma çalışmaları Türkiye'de 1960'lı yıllardan itibaren hızlanmıştır. Ülkemizde doğa koruma alanlarının büyük çoğunluğu batı bölgesinde bulunmaktadır. Doğu Anadolu Bölgesi'nde ise yok denilecek kadar azdır. Doğu Anadolu Bölgesi'nde çok sayıda korunacak alan olmasına rağmen, sayının azlığı yeterince araştırma yapılmamış olmasından kaynaklanmaktadır. Çalışma Kars ili Sarıkamış ilçesi ormanları üzerinde yapılmıştır. Çalışma alanını oluşturan yaklaşık 58400 ha'lık sarıçam (Pinus syhestris L.) ormanları bölge için önemli bir kaynak oluşturmaktadır. Ülkemizde sarıçamın en yükseğe çıktığı alan olan Sarıkamış, ayrıca doğal ve kültürel özellikleri açısından oldukça zengin bir potansiyele sahiptir. Bununla birlikte alanda özellikle turizmden kaynaklanan yeni yapılaşmalar nedeniyle ve yerleşimlerden kaynaklanan antropojen baskılar yaşanmaktadır. Ormanların doğal ve kültürel değerlerinin kaybedilmesinden önce koruma altına alınması gerekmektedir. Bu amaçla, Sarıkamış ormanlarının koruma yönünden taşıdığı değerler saptanmıştır. Çalışma alanı 2x2 km2'lik 146 kareye bölünerek taşıdığı koruma değerleri bakımından puanlamaya tabi tutulmuştur. Puanlama doğal, kültürel, rekreasyon değerler ile araştırma ve eğitim alanlarından uzaklık (20P) kriterleri olmak üzere 4 ana başlıkta 100 puan üzerinden yapılmıştır. Puanlama sonucunda ormanlar 5 ayrı koruma statüsüne ayrılmıştır. Ormanın %4'si olan 2400 ha'hk alan 1. derece, %57'si olan 33200 ha'lık alan 2. derece, %35'i olan 20400 ha'lık alan 3. derece, %3'ü olan 2000 ha'lık alan 4. derece ve yaklaşık %1 'i olan 400 ha'lık alan ise 5. derece öncelikli koruma alanı olarak bulunmuştur. Alan genelinde ise Sarıkamış ormanlarının milli park statüsünde korunmasının gerekliliği belirlenmiştir. Ayrıca çalışmada çevresiyle sıkı bir ilişkide olan orman için koruma- kullanma dengesine yönelik öneriler verilmiştir. 2004, 171 sayfa Anahtar Kelimeler: doğa koruma, turizm, orman, koruma planı, Sarıkamış

Abstract:
Human beings destroyed nature (increasingly) since ancient time. Today, a few protected areas have remained. Consequently, conservation of these areas is of crucial importance. In Turkey, nature conservation studies have showed an increase since 1960's. Most of these nature conservation areas are located in the west of the country. The existence of a few protected areas was mainly related to limited studies on this subject in eastern Anatolia, Turkey. This study was carried out in Sarıkamış forests of Kars province. Sarıkamış forests, which consist of scotpine (Pinus silvestris L..) trees of about 58400 ha, are important for the region. Furthermore, Sarıkamış has a great potential for natural and cultural values. However, new buildings consructed for particularly tourism and settlement in this region and anthropogenic disturbances. Forests should be maintained and protected before their natural and cultural values are lost. For this purpose, the value of Sarıkamış forests' s for conservation were determined. The study area was divided into 146 square of 2x2 km2 and their conservation values for scoring were detected. Scoring was based on four main components: natural cultural, recreational values, and length from study and education areas (Total 100 p). In conclusion, according to the scoring, forests were divided into five conservation status: 4 % of 2400 'ha area was 1. grade priority conservation area 57 % of 33 200 ha' area 2. grade priority conservation area, 35 % of 20 400'ha area 3. grade priority conservation area 3 % of 2000 ha'area 4. grade priority conservation area and 1 % of 400 ha'area 5. grade priority conservation area. All of this area, Sarıkamış forests should be conservated in natural park status. Furthermore, recommendations were made with respect to conservation - utilization balance of the forests. 2004, 171 pages Keywords: nature conservation, tourism, forest, conservation plan, Sarıkamış ii