Özetleme becerisi öğretiminin üniversite İngilizce hazırlık sınıfı öğrencilerinin okuduğunu anlama ve okuma stratejileri üstbilişsel farkındalık düzeylerine etkisi
The effect of summarisation skill instruction on university English preparatory class students' reading comprehension and metacognitive awareness of reading strategies
Yazar: MERYEM PEKDEMİR
Danışman: PROF. DR. İZZET GÖRGEN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Hazırlık sınıfları = Preparatory classes ; Okuma = Reading ; Okuma stratejileri = Reading strategies ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Özetleme = Summarizing ; Üniversite öğrencileri = University students ; Üniversiteler = Universities ; İngilizce = English

Özet:
Bu araştırmanın amacı özetleme becerisi öğretiminin üniversite İngilizce hazırlık sınıfı öğrencilerinin okuduğunu anlama ve okuma stratejileri üstbilişsel farkındalık düzeylerine etkisini incelemektir. Araştırma, nicel ve nitel verilerin bir arada kullanıldığı karma yöntem ile desenlenmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden öntest- sontest kontrol gruplu yarı deneysel çalışma modeli kullanılırken öğrenci görüşlerinin incelenmesinde nitel verilerden yararlanılmıştır. Araştırma, 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu İngilizce Hazırlık Programı ön orta seviye (pre-intermediate) dil seviyesinde öğrenim gören 117 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. 
Araştırmada öğrencilerin İngilizce okuduğunu anlama düzeylerini belirlemek için araştırmacı tarafından hazırlanan "İngilizce Okuduğunu Anlama Testi", öğrencilerin okuma stratejileri üstbilişsel farkındalık düzeylerini ortaya koymak için Mokhtari ve Reichard (2002) tarafından "Metacognitive Awareness of Reading Strategies Inventory" (MARSI) olarak geliştirilen, Türkçe'ye uyarlama çalışmaları Öztürk (2012) tarafından yapılan "Okuma Stratejileri Üstbilişsel Farkındalık Envanteri (OSÜFE)" ve araştırmacının özetleme öğretimine yönelik öğrenci görüşlerini saptamak için oluşturduğu yansıtma yazıları kullanılmıştır. Veriler, SPSS 21 paket programı ile analiz edilmiştir. Nicel araştırma verilerinin analizinde Bağımsız Örneklem t-testi, nitel verilerin analizinde ise içerik analizi tekniği kullanılmıştır. 
Araştırma ile elde edilen sonuçlara göre özetleme becerisi öğretiminin öğrencilerin okuduğunu anlama ve okuma stratejileri üstbilişsel farkındalık düzeylerine anlamlı bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Fakat, özetleme becerisi öğretiminin etkililiğine dair öğrenci görüşleri incelendiğinde öğrencilerin genel olarak almış oldukları öğretimin özetleme becerilerinin gelişiminde ve özet yazma ile ilgili kişisel farkındalık oluşturmada kendilerine katkı sağladığını belirttikleri görülmüştür. 
Anahtar kelimeler: okuduğunu anlama, özetleme becerisi, okuma stratejileri üstbilişsel farkındalık düzeyi, üniversite İngilizce hazırlık sınıfı öğrencileri

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of summarisation skill instruction on university English preparatory class students' reading comprehension and metacognitive awareness of reading strategies. In this mixed-methods research design, quantitative research methods, a pretest-posttest control group quasi experimental study model, and qualitative data to determine student views were employed. The research was conducted in the 2019-2020 academic year with the participation of 117 students studying in the English Preparatory Program at Muğla Sıtkı Koçman University School of Foreign Languages. 
In this study, an "English Reading Comprehension Test" prepared by the researcher was used to identify the students' level of English reading comprehension. A "Metacognitive Awareness of Reading Strategies Inventory" (MARSI) designed by Mokhtari and Reichard (2002) and adapted to Turkish by Öztürk (2012) was used to determine student level of metacognitive awareness of reading strategies. Lastly, reflection papers prepared by the researcher were used to clarify students' views on summarisation instruction. The data obtained from the research was analysed using an SPSS 21 program. The Independent Sample t-test was used in the analysis of quantitative research data while analysis of the qualitative data was done by contect analysis technique. 
The research results revealed that summarisation skill instruction had no meaningful effect on student level of reading comprehension nor metacognitive awareness of reading strategies. However, after examining student statements, it was understood that most of the students noticed contributions to their development of summarisation skills and to their personal awareness about summary writing after receiving summarisation instruction. 
Key words: reading comprehension, summarisation skill, metacognitive awareness of reading strategies level, university English preparatory class students