Obsesif-kompulsif bozukluk tanılı erkek çocukların görev tabanlı kranial  fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme bulgularının sağlıklı erkek çocuklar ilekarşılaştırılması
Comparison of task-based cranial functional magnetic resonance imaging findings of boys diagnosed with obsessive-compulsive disorder and healthy controls
Yazar: NURHAK DOĞAN
Danışman: PROF. DR. EYÜP SABRİ ERCAN
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş: Obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) birçok psikiyatrik bozuklukta olduğu gibi oldukça heterojen bir klinik görünüme sahiptir ve etiyolojisinde farklı nörobiyolojik yolaklar ve bölgeler rol oynayabilmektedir. OKB ile ilgili yapılan motor inhibisyonu ve bilişsel esnekliği ölçen görev tabanlı fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRG) çalışmalarında özellikle fronto-striatal yapılar üzerindeki aktivasyon farklılıkları ortaya konulmuş olup bozukluğun heterojen yapısı nedeniyle farklı sonuçlar alınmıştır. Bu heterojenitenin farklı sonuçlara yol açmasını engellemek amacıyla yapılan meta-analiz araştırmalarında genellikle homojen gruplar arası karşılaştırma yolu önerilmektedir. 
Yöntem ve Gereçler: Yapılan kesitsel tipte olan araştırmaya, aktif psikofarmakolojik ajan kullanımı olmayan sağ elini kullanan 7-14 yaşındaki OKB tanılı olgular (n=12) ile yaş ve sosyodemografik özellikler açısından benzer özellikte olup aktif medikal veya psikiyatrik hastalığı bulunmayan sağ elini kullanan sağlıklı olgular (n=18) katılmıştır. Tanılama sürecinde olgular yarı-yapılandırılmış görüşme yöntemi olan Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Formu- Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli DSM-5 Türkçe Uyarlaması ile değerlendirilmiştir. OKB şiddet düzeyinin belirlenmesi amacıyla Çocuklar için Yale-Brown Obsesif-Kompulsif Ölçeği kullanılmış olup uygulanan ölçek sonucunda 16 puan ve üstü alan OKB tanılı olgular çalışmaya dahil edilmiştir. Olguların nörogörüntüleme süreci, yanıt inhibisyonunu değerlendiren Go-No/Go görev desenlerinin uygulandığı sırada çekilmiş olan 3 Tesla MRG yöntemi ile tamamlanmıştır. Go/No-Go görevi, Psychopy yazılımı ile programlanmış ve katılımcılara uygulanmıştır. Olguların fMRG verilerinin analizi için MATLAB-SPM12  programı kullanılmış olup gri ve beyaz madde görüntüleri kullanılarak çocuk yaş grubuna uygun template oluşturulmuştur. Grup farklarının karşılaştırmalarında istatiksel düzeltme için Gaussian random field teorisi kullanılmış olup cluster p eşiği içinse p<0,001 olarak baz alınmıştır.
Bulgular: Go>baseline kontrastında sağlıklı kontrollerde sol anterior prefrontal korteks (Cluster Size (k)=844, T=4.46), sol dorsolateral prefrontal korteks (k=844, T=4.20), inferior frontal girusun pars triangularis ve pars opercularis alanları (k=309, T=4.54; k=304, T=4.86), sol inferior frontal girusun pars orbitalis alanı (k=309, T=3.58), sol orta temporal girus (k=110, T=4.61) ve sağ kaudat çekirdekte (k=51, T=3.96) anlamlı düzeyde aktivasyon artışı saptanmıştır (p<0,001). No-Go>baseline kontrastında sağlıklı kontrollerde sol anterior prefrontal korteks (k=392, T=4.17), sağ dorsolateral prefrontal korteks (k=320, T=4.62) sağ lateral/medial suplementer motor alan (k=70, T=4.00), sol dorsolateral prefrontal korteks (k=63, T=3.87) ve sol angular girusta (k=46, T=3.87) anlamlı aktivasyon artışı saptanmıştır (p<0,001). No-Go>Go kontrastında sağlıklı kontrollerde sağ hipokampus (k=147, T=3.90) ve sol inferior oksipital girusta (k=59, T=3.76) anlamlı aktivasyon artışı saptanırken OKB tanılı olgularda ise inferior frontal girusun pars opercularis alanında (k=12, T=3.78) anlamlı aktivasyon artışı saptanmıştır (p<0.001). 
Sonuç: OKB tanılı olgularda özellikle odaklanma ve yanıt inhibisyonu gibi yürütücü işlevlerin ve dikkat ile ilgili süreçlerin görev aldığı frontal, temporal ve oksipital alanlar ile birlikte bazı subkortikal yapılarda fonksiyonel anormalliklerin bulunduğu görülmüştür. İlaç kullanımı olmayan ve sosyodemografik özellikler açısından homojenize edilmiş gruplarda yapılan bu çalışma ile ortaya çıkan farklılıkların, bireylerin nöronal aktivitelerindeki ve bağlantı yolaklarındaki kalıtımsal değişkenliklerden ve hastalığın heterojen yapısından kaynaklandığı düşünülebilir. OKB ile ilgili nörobiyolojik kanıtların artması, hastalığın geniş spektrumdaki semptomatolojisinin açıklanmasına katkıda bulunabilir ve müdahale programlarının ve psikofarmakolojik tedavi seçeneklerinin artmasında önemli rol oynayabilir.

Abstract:
Introduction: Obsessive-compulsive disorder (OCD) has a heterogeneous clinical phenotype, as in many psychiatric disorders, and different neurobiological pathways and brain regions may play a role in its etiology. Especially activation differences on frontostriatal structures have been revealed in task-based functional magnetic resonance imaging (fMRI) studies that measure motor inhibition and cognitive flexibility in OCD, and different results have been obtained due to the heterogeneous nature of the disorder. In order to prevent this heterogeneity from leading to different results, a way of comparison between homogeneous groups is generally recommended in meta-analysis studies.
Method: 7-14 year old right-handed OCD patients without active psychopharmacological agent use (n=12) and healthy right-handed controls (n=18) who were similar in age and sociodemographic characteristics and did not have active medical or psychiatric disease joined this cross-sectional study. During diagnosis, the cases were evaluated with the semi-structured interview method, DSM-5 Turkish Adaptation of the Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime Version. Children's Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale was used to determine the OCD severity level, and the cases diagnosed with OCD who scored 16 points or higher as a result of the scale were included in the study. The neuroimaging process of the cases was completed by the 3 Tesla MRI method, which was taken while the Go-No/Go task patterns which evaluate motor response inhibition, were applied. The Go/No-Go task was programmed with Psychopy software, and The MATLAB-SPM12 program was used for the analysis of the fMRI data of the cases. A template suitable for the child age group was created by using the gray and white matter images. Gaussian random field theory was used for statistical correction in comparison of group differences, and p<0.001 was used for cluster p threshold.
Results: In Go>baseline contrast, a statistically significant hyperactivation was detected in healthy controls regarding the left anterior prefrontal cortex (Cluster Size (k)=844, T=4.46), left dorsolateral prefrontal cortex (k=844, T=4.20), pars triangularis and pars opercularis areas of the inferior frontal gyrus (k= 309, T=4.54; k=304, T=4.86), pars orbitalis area of the left inferior frontal gyrus (k=309, T=3.58), left middle temporal gyrus (k=110, T=4.61) and right caudate nucleus ( k=51, T=3.96) areas compared to patients with OCD (p<0.001). In No-Go>baseline contrast, a statistically significant hyperactivation was detected in healthy controls regarding the left anterior prefrontal cortex (k=392, T=4.17), right dorsolateral prefrontal cortex (k=320, T=4.62), right lateral/medial supplementary motor area (k=70, T=4.00), left dorsolateral prefrontal cortex (k=63, T=3.87) and left angular gyrus (k=46, T=3.87) areas compared to patients with OCD (p<0.001). In the No-Go>Go contrast, there was a significant hyperactivation in the right hippocampus (k=147, T=3.90) and left inferior occipital gyrus (k=59, T=3.76) in healthy controls, while in OCD cases, it was found in the pars opercularis area of the inferior frontal gyrus (k=12, T=3.78) significantly increased activation (p<0.001).

Conclusions: It has been found that there are many functional abnormalities in the frontal, temporal, and occipital areas, as well as some subcortical structures, in which executive functions such as focus and response inhibition and attention-related processes are involved in OCD patients. It can be thought that the differences revealed by this study, which was carried out in groups homogenized in terms of sociodemographic characteristics and without drug use, may be due to hereditary variability in the neuronal activities and connection pathways of individuals and the heterogeneous structure of this disorder. The increase in neurobiological evidence for OCD may contribute to the wide spectrum of symptomatology of the disease and may play an important role in the increase in intervention programs and psychopharmacological treatment options.