Kamuya açık yapılan kelami tartışmaların toplum üzerindeki etkisi
The effect of kalām (Islamic theology) debates conducted in public on society
Yazar: TUBA ŞEVİN ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. ADEM ERYİĞİT
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Din algısı = Perception of religion ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Din-toplum ilişkileri = Religious-society relations ; Türk toplumu = Turkish society ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu tezde kelami konuların halk önünde tartışılmasının ve dini içerikli tartışma 
programlarının toplum üzerindeki etkisinin değerlendirildiği bir anket çalışması 
yapılmıştır. Başta kelam ilmi ve toplum tanımlamalarına yer verilerek avam ve havas 
tabakaları arasında ilim elde etme yöntemlerindeki farklılıklar ele alınmıştır. Günümüz 
kitle iletişim araçlarından yaygın olarak kullanılan televizyon ve sosyal medya 
platformlarında yer alan dini içeriklerin toplumun her kesimine hitap edip etmediği 
değerlendirilmeye çalışılmıştır. Topluma kelam ilminin aktarılmasındaki güçlüklere 
neden olan etkenler incelemeye tabi tutulmuştur. Kelami tartışmaların halkın bilgi 
seviyesine uygunluğu ve halk üzerindeki etkisinin araştırıldığı bu çalışmada 
katılımcılara 17 soru yöneltilmiştir. Bu sorulara verilen cevaplar neticesinde dikkat 
çekici sonuçlar elde edilmiştir. Özellikle sosyal medya platformları ve televizyonda yer 
alan tartışma programlarının bireysel ve toplumsal etkileri değerlendirilmeye 
çalışılmıştır. Katılımcıların dini bilgi elde etme kaynakları, dini bilgiler konusundaki 
yeterlilikleri, sosyal medya platformlarında ve televizyonda yer alan tartışma 
programları hakkındaki görüşleri cinsiyet, yaş, eğitim durumu, meslek ve medeni 
duruma göre ele alınmıştır. 650 kişiden oluşan bir alan araştırmasıyla değerlendirmeler 
yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kelam, Toplum, Avâm, Havas, Kitle İletişim Araçları.

Abstract:
In this thesis, it was conducted a survey study in which the public discussion of 
Islamic theological (kalām) themes and the impact of religious debate programs on 
society were evaluated. At first, the differences in the methods of acquiring knowledge 
between Ordinary ('Awām) and Elite (Khawāṣ) were discussed after giving place to 
the definitions of Islamic Theology (Ilm al-Kalām) and society. It was tried to evaluate 
whether the religious contents on television and social media platforms, which are 
widely used as a type of mass media today. The factors that cause difficulties in 
conveying the science of kalām to the society were examined. In the study, in which 
the appropriateness of the theological discussions to the level of public knowledge and 
their impact on the public were investigated, 17 questions were asked to the 
participants. The answers given to these questions show remarkable results. In 
particular, it was tried to evaluate the individual and social effects of social media 
platforms and television debate programs on both an individual and the society. The 
sources of participants' getting religious information, their proficiency in religious 
information, their views on debate programs on social media platforms and on 
television were discussed according to gender, age, education level, professional and 
marital status. Evaluations were made with a field study consisting of 650 people.

Keywords: Kalām, Society, 'Awām, Khawāṣ, Mass Media