İstanbul Damatrys Sarayı'ndaki tahribatların jeolojik ve jeofizik yöntemlerle belirlenmesi
Determining destruction of Istanbul Damatrys Palace using geological and geophysical methods
Yazar: HAKAN MEHMETOĞLU
Danışman: PROF. DR. ATİYE TUĞRUL ; DR. ÖĞR. ÜYESİ FETHİ AHMET YÜKSEL
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışma, İstanbul İli, Sancaktepe İlçesi, Samandıra Mevkiinde yıkıntı halde bulunan tarihi Damatrys Sarayının yapı unsurlarındaki kayaçlarda meydana gelen tahribat türlerinin cinsi ve düzeyinin belirlenerek sınıflandırılması, günümüzdeki halinden daha büyük bir alanı kapladığı tahmin edilen sarayın gömülü kaldığı düşünülen kısımlarının bulunmasına yönelik yapılmıştır.
Damatrys Sarayı 14 yüzyıl önce Bizans İmparatorları II.Tiberius ve Maurikius (578-602) tarafından inşaa ettirildiği düşünülen ve yapıldığı dönemde İstanbul yerleşim alanı dışındaki en büyük ve en önemli eser olma özelliği taşıyan tarihi yapılardan birisidir. Günümüzde yıkıntıları arasında haç biçimindeki sarnıcı, kemer ve tonozları teşhis edilebilen sarayın gözle görülebilenden çok daha büyük bir alanı kapladığı düşünülmektedir. Bu nedenle sarayın gömülü olduğu düşünülen kısmının ortaya çıkarılmasına yönelik yer radarı (GPR) yöntemi ile sahada veri alınmış, yapılan çalışmalar sonucu elde edilen iki (2B) ve üç boyutlu (3B) yeraltı kesit ve görüntülerine göre yapı kalıntısı olarak düşünülebilecek yüksek genlikli anomaliler tespit edilerek devam eden kazı çalışmaları ile korelasyonu sağlanmıştır. Yüksek genlikli bu anomalilerin doğrusal devamlılığı olanlar duvarları, yaygın görünümlü olanlar olası taban döşemesi veya tonozları, dairesel devamlılık gösterenler ise olası kuyu veya sütun vb. yapıları temsil ettiği düşünülmektedir. Ayrıca tarihi yapının yerüstünde kalan kısımlarında kullanılmış doğaltaşların türleri ve tahribat şekilleri Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) tarafından önerilen sınıflandırmaya bağlı olarak değerlendirilmiştir. Bu şekilde alanda yapılan tüm jeolojik ve jeofizik çalışmaların bütüncül değerlendirilmesine bağlı olarak mevcut yapının herhangi bir zarar görmeden ortaya çıkarılmasına olanak sağlayacak yönde tespitler yapılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine and classify the deterioration types and levels of rocks placed in the structural parts of the Damatrys Palace taking place in Samandıra region (Sancaktepe/Istanbul); and to investigate the buried parts of this palace which is believed to have been situated on a bigger area comparing to present day.
The Damatrys Palace is the biggest and most prominent historical building of its era which ordered to be built in a rural area of Istanbul by Byzantium emperors, Tiberius 2nd and Maurikius (578-602) 14 centuries ago. It is thought that the palace of which a cross shaped cistern, arch and pendentives can be seen out of its ruins, used to be situated on a bigger area. Therefore, for having a correlation between ongoing excavations and 2D and 3D subsurface sections of high amplitude anomalies identified as possible existing debris, GPR (Ground Penetration Radar) has been conducted through the project area. Considering these high amplitude anomalies, it is accepted that continuously linear ones represent the walls, distributed ones represent the pendentives or slabs; and continuously circular ones represent wells or columns. Furthermore, the types and deterioration mechanisms of stones used in over ground parts of the structure have been examined according to the specification offered by International Council on Monuments and Sites (ICOMOS). Thus, it is aimed to conduct some wholistic studies covering the geological and geophysical methods to bring out the existing palace without any damage.