Nehir kıyılarının kent ile entegrasyonu: Tunca Nehri (Edirne)
Integration of the river banks with the city: Tunca River (Edirne)
Yazar: AYŞE SARANLI
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE KIRAN ÇAKIR
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Açık alanlar = Open spaces ; Kentsel kıyı = Urban coast ; Nehirler = Rivers ; Tunca Nehri = Tunca River

Özet:
İnsanoğlunun yerleşik hayatı benimsemesi ile birlikte, yerleşimler su öğesi etrafına konumlandırılmıştır. Su öğesi yerleşimlerin kalbini oluşturmuştur. Su öğelerinin insanlar üzerindeki fiziksel ve psikolojik açıdan etkileri, insanlarda doğaya ve suya yakın olma dürtüsü uyandırmaktadır. Akarsuların kente ve insana sağladığı faydalar bir kenara bırakıldığında; kentin yerleşimini ve planlamasını oluşturan kentsel bir unsur olduğu gerçektir. Kentlerin gelişim süreci göz önünde bulundurulduğunda; nehirler kente doğal sınır oluşturmaktadır. Nehir kıyılarının kent ile entegre olmasının; nehir kıyılarının etkin kullanılması, işlevsel ve yaşanabilir olması ile mümkün olduğu öngörülmektedir. 
Bu çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, çalışmanın amacı, kapsamı, yöntemi anlatılmıştır. İkinci bölümde, nehir kıyılarının doğal kentsel bir açık alan oluşturması sebebiyle kentsel açık alan kavramı ve tasarım ilkeleri üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde, kıyı mekânı tanımlanmıştır. Dördüncü bölümde, Dünya ve ülkemiz ölçeğinde akarsuların kent-kullanıcı-nehir kıyısı ilişkisini tespit etmeye yönelik araştırmalar yapılmıştır. Bu doğrultuda San Antonio'da yer alan San Antonio nehri ve Riverwalk adının verildiği kıyı bandı, Şangay'da bulunan Huanghu Nehri, Budapeşte'den geçen Tuna Nehri, Liman kenti olan Anvers'in çeperini oluşturan Schelde Nehri, Liverpool'un çeperini oluşturan Mersey Nehri; ülkemiz örneklerinden ise Eskişehir'in merkezinden geçen Porsuk Nehri, Amasya'da yer alan Yeşilırmak, Antakya'dan geçen Asi Nehri'nin kıyı kullanımları, kullanıcı ile ilişkisi, kent ile ilişkisi kentsel açık alan tasarım kriterleri doğrultusunda incelenmiştir. Beşinci bölümde örneklem alanı olarak seçilen Tunca Nehri kıyıları ile Edirne kent merkezinin bağlamı kentsel açık alan tasarım kriterleri açısından irdelenerek mevcut durum tespiti yapılmış, gereksinimler doğrultusunda öneriler sunulmuştur. Tunca Nehri üzerinden yapılan problem çözümü, yerden bağımsız olarak farklı konumlara uygulanabilir yol gösterici nitelikte olması amaçlanmıştır. Bu kapsamda çalışmanın özel ölçekte kente katkı sağlaması, geniş ölçekte planlama kararlarına fayda getirmesi hedeflenmiştir. 
Altıncı bölümde ise çalışmanın sonucu ve değerlendirmeleri yer almaktadır.

Abstract:
Due to the fact that human beings have adopted the settled life, the settlements are positioned around the water element. The water element has formed the heart of the settlements. The physical and psychological effects of water elements on people arouse the urge to be close to nature and water. When the benefits rivers provide to the city and people, are put aside, it is a fact that they are an urban element that forms the settlement and planning of the city. Rivers form a natural border to the city when the development process of cities is taken into consideration. It is envisaged that the integration of river banks with the city is possible with the effective use of river banks, making them functional and livable.
The study consists of six chapters. In the first chapter, the purpose, scope and methodology of the study are explained. In the second chapter, the concept of urban open space and design principles are emphasized for the reason that river banks constitute a natural urban open space. In the third chapter, the coastal space and its definition are explained.  In the fourth chapter, researches have been conducted to determine the relationship between the city-user-riverside of rivers in the world and in our country.
 In this direction, The San Antonio river in San Antonio and the shoreline named Riverwalk, the Huanghu River in Shanghai, the Danuble River passing through Budapest, the Schelde River forms the periphery of Antwerp which is the port city, the Mersey River forms the periphery of Liverpool; Among the examples from our country, the Porsuk River passing through the center of Eskişehir, Yeşilırmak in Amasya, the coastal uses of the Asi River passing through Antakya, its relationship with the user, its relationship with the city were examined in line with urban open space design criteria. In the fifth section, the banks of the Tunca River and the context of Edirne City Center, which was selected as a sample area, were examined in terms of urban open space design criteria and suggestions were presented in accordance with the current situation and problems. The problem solution based on the Tunca River has been a guiding feature that can be applied to different locations regardless of the location. In this context, it is aimed that the study will contribute to the city at a specific scale and provide benefits to planning decisions at a large scale.
In the sixth section, the results and evaluations of the study are included.