Diyaliz merkezlerinde hasta servis aracı rotalama problemi
Patient shuttle bus routing problem in hemodialysis centers
Yazar: BEYZA GÜNESEN
Danışman: PROF. DR. MUZAFFER KAPANOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Üretim ve Servis Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Diyaliz hastaları = Dialysis patients ; K-En Yakın Komşu Algoritması = K-Nearest Neighbor Algorithm ; K-ortalamalar yöntemi = K-means method ; Çoklu gezgin satıcı problemi = Multi-traveling salesman problem

Özet:
Diyaliz merkezleri, son dönem böbrek yetmezliği sorunu olan hastalara hemodiyaliz cihazları, sağlık ekipmanları ve personelleri ile tedavi hizmeti vermektedir. Hasta memnuniyeti ve koşullarının iyileştirilmesi için tedavi dışındaki ek hizmetler hastalara sunulmaktadır. Servis araçları ile sunulan ulaştırma hizmeti bu hizmetlerin başında gelmektedir. Bu çalışmada literatürde karşılaşılmayan diyaliz merkezleri servis araçları için bir rotalama yöntemi önerilmiştir.
Servis araçları rotalama problemi çoklu gezgin satıcı problemi olarak ele alınmıştır. Np – zor sınıfında yer alan bu problem için toplam mesafenin ve araçlar arasındaki mesafe farklarının azaltılmasını sağlayacak bir sezgisel yöntem önerilmiştir. Çözüm süresi yöntemin önerilmesi sırasında dikkate alınan bir diğer ölçüttür.
İlk adımda kümeleme ikinci adımda rotalama adımlarını gerçekleştiren yöntem için kümeleme k – ortalamalar, rotalama en yakın komşu sezgiseli ve 2 – opt algoritmalarıyla sağlanmıştır. Sonuçlar, amaç fonksiyonu araçlar arasındaki mesafe farklarının minimize edilmesine yönelik matematiksel model sonuçları ile karşılaştırılmıştır. Öneri, dengeli dağıtımda optimum değerlere yakınsamış, toplam maliyet ve çözüm süresi ölçütlerinde daha iyi performans sergilemiştir.

Abstract:
Dialysis centers provide treatment services to patients with end-stage renal disease via hemodialysis devices, health equipment, and personnel. Additional services other than treatment are offered to patients to improve patient satisfaction and conditions. The transportation service offered by shuttle buses is one of these services. In this study, a routing method is proposed for service vehicles of dialysis centers, which is not encountered in the literature.
The shuttle bus routing problem is considered a multiple traveling salesman problem. For this problem, which is in the Np – hard class, a heuristic is proposed to reduce the total distance and distance differences between buses. The amount of solution time is another criterion that is taken into account when proposing the method.
For the method that performs the clustering in the first stage and the routing steps in the second stage, clustering is provided by k-means, routing is provided by the nearest neighbor heuristic, and 2 - opt algorithms. The results are compared with the results of the mathematical model for minimizing the distance differences between the objective function vehicles. The proposal converged to optimum values in balanced distribution and performed better in terms of total cost and solution time.