İbnü'l-Irâkî'nin mübhem hadis literatürüne katkısı (el-Müstefâd örneği)
Ibn al-ʿIrāḳī's contribution to the al-Mubham al-Ḥadīth literature (The example of al-Mustefād)
Yazar: ŞEYMA NUR ERDOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE ERDOĞAN MARSAK
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Çalışmamızda, hadis ilminde önemli kültür mirasının oluştuğu bir dönemde yaşamış, bu mirasa
eserleriyle katkıda bulunmuş, ilmi birikimi ve sonraki dönem âlimlerinden olmasına rağmen mübhem
konusunda yeni bir form tertip etmesiyle dikkat çeken Ebû Zur'a İbnü'l-Irâkî'nin ilmi mesaisi, el-Müstefâd
min Mübhemâti'l-Metn ve'l-İsnad isimli eseri ve bu eserin mübhemât literatürüne katkıları incelenmiştir.
Metinde yahut senedde ismin kapalı olarak bulunması anlamına gelen mübhem kavramının
mütekaddimun ve müteahhirun dönemlerinde kullanımları tetkik edilmiştir. Bu bağlamda hadis usulü
ilminin geçirdiği merhaleler incelenmiş ve mütekaddimun döneminde âlimlerin ilmi tahlillere öncelik
vermesi sebebiyle ıstılah oluşturma çabasında olmadıkları görülmüştür. Istılahın oluşmasıyla hadis ilimleri ve
terimleri ile bağlantısı incelenmiş, klasik ve modern dönem âlimlerinin ıstılaha sundukları katkılar tespit
edilmiştir.
Mübhemât literatürü incelenmiş ve el-Müstefâd dışındaki eserlerde yalnızca hadis metinlerinde
bulunan mübhemlerin beyan edildiği görülmüştür. İbnü'l-Irâkî'nin ise hadis metinlerinde bulunan
mübhemlerin yanında senedlerde bulunan mübhemleri beyan ettiği görülmüştür. İbnü'l-Irâkî'nin, isnadda
yer alan mübhem raviyi, başka rivayetlerde isminin zikredilmesi yoluyla tesmiye etmesi, isnadın muttasıl
olmasına ve senedin hükmünün değişmesine sebep olduğu görülmüş ve eser çeşitli yönleriyle
değerlendirilmiş örneklerle izâh edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Hadis, Mübhem, Ebû Zur'a İbnü'l-Irâkî, el-Müstefâd.

Abstract:
In our study, in a period when important cultural heritage was formed in the science of hadith, he
contributed to this legacy with his works, and despite his scientific accumulation and the subsequent scholars,
Abu Zur'a ibnu'l-Irâkî's scientific shift, who attracted attention with his substances, was organized by the
substance. Mustefâd min mubhemati'l-metn ve'l-İsnad and his contributions to the Mübhemât literature were
examined.
The use of the concept of Mubhem, which means that the name is closed in the text or the deed, was
examined during the periods of the mutual and contractor. In this context, the stages of the hadith methods
were examined and it was seen that the scholars did not attempt to create a consciousness due to the priority
of scientific analyzes during the period of mutakaddim. With the formation of the Ist, the connection with the
hadith sciences and terms were examined and the contributions of the classical and modern period scholars to
the Staff were determined.
The literature of the Mubhemat was examined and it was seen that only the blessings found in the
hadith texts were declared in the works other than al-Mustefâd. Ibn al-Irâkî'nin hadith texts in the texts, as
well as declared the blessings found in the deeds. Ibn al-Irâkî'nin, the name of other narrations, the name of
the name of the isnad and the change of the provision of the deed has been seen and the work was explained
in various aspects of the examples.
Keywords: al-Ḥadīth, al-Mubham, Abū Zurʿa Ibn al-ʿIrāḳī, el-Mustefād.