Pay endekslerinde en yüksek fiyat oluşumu ile işlem hacmi arasındaki ilişkinin analizi
Analysis of the relationship between the highest price formation and trading volume in share indices
Yazar: KEREM ERDEM
Danışman: DOÇ. DR. AYBEN KOY
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Finans Enstitüsü / Sermaye Piyasası Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa = Stock exchange ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Fiyat oluşumu = Price discovery ; Pay endeksi = Share index ; İşlem hacmi = Trading volume

Özet:
Pay piyasaları başta olmak üzere finans piyasalarında menkul kıymetlerin işlem hacmi ve fiyatları arasındaki ilişki üzerine çok sayıda akademik çalışma yapılmıştır. Bu çalışma iki özelliği ile literatürdeki örneklerinden farklılık arz etmektedir: birincisi pay senedi endekslerindeki fiyat-hacim ilişkisi, gün içinde gerçekleşen en yüksek fiyat-hacim ilişkisi ile karşılaştırıldığında ilişkinin yönünün değiştiği gösterilmiştir. 2010-2019 döneminde BİST30 endeksinin günlük verilerinin analiz edildiği çalışmanın bulguları, VAR analizi ve Granger nedensellik testi ile elde edilmiştir.  
Bu alanda daha önce yapılan çalışmalarda, araştırmacılar dünyadaki birçok piyasadaki borsa endekslerine ait işlem hacmi ve fiyat değerlerine ait verileri inceleyerek aralarındaki bağlantıyı ele almıştır. Değerlendirilen tüm bulgular, yapılan araştırmalar, ilişkinin yönünün farklı şartlara göre değişebildiğini ortaya koymuştur.
Buradaki çalışmanın bugüne dek yapılan çalışmalardan farkı, endekse ait en yüksek fiyat verileri ele alınarak, işlem hacmindeki volatilitenin en yüksek fiyat oluşumuna etki düzeyinin tespit edilmeye çalışılmasıdır. Yani başlıca fark, değişken olarak temelde en yüksek fiyatların ele alınıyor olması denilebilir. Çalışmada 2010-2019 dönemindeki BİST30 endeksinin en yüksek fiyat ve işlem hacmi verileri incelenerek, aralarındaki bağlantının yönü ve yapısı incelenmiştir. Çalışmada elde edilen sonuçlar, pay senedi endekslerindeki fiyat-hacim ilişkisi kapanış fiyatından hacme doğru gerçekleşirken, gün içinde gerçekleşen en yüksek fiyat-hacim ilişkisinin karşılıklı olduğunu göstermiştir.

Abstract:
Numerous academic studies have been conducted on the relationship between the trading volume and prices of securities in the financial markets, especially in the stock markets.
This study is different from the examples in the literature: First, the price-volume relationship in stock indices has been shown to change the direction of the relationship compared to the highest price-volume relationship that occurs during the day.
The findings of the study, in which the daily data of BIST30 index were analyzed in the period of 2010-2019, were obtained by VAR analysis and Granger Causality Test.
In previous studies in this area, researchers have studied data on the trading volume and price values of stock market indices in many markets around the world and investigated the link between them.
The difference of the study here from the previous studies is to determine the effect level of volatility in the transaction volume on the highest price formation by considering the highest price data of the index. The results highest price formation by taking into account the highest price data of the index.
The results obtained in the study showed that while the price-volume relationship in the stock indices took place from the closing price to the volume, the highest price-volume, relationship occured during the day was mutual.