Marx'tan Lukács'a şeyleşme üzerine bir inceleme
A study on reification from Marx to Lukács
Yazar: DOĞAN CAN BARAN
Danışman: DOÇ. DR. BORA ERDAĞI
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Yabancılaşma, meta fetişizmi ve şeyleşme konuları, Marx'ın kapitalizme ve onun yarattığı toplumsallığa dair eleştirilerinde kullandığı merkezi kavramlar arasında bulunur. Kapitalist toplumların zenginliği, onun ifadesiyle, "muazzam bir meta yığını" olarak görünür. İnsanın gündelik yaşamında bu denli iç içe olduğu ve insanın her anına nüfuz eden metanın çözümlenmesi ise görünenin aksine, oldukça zordur. İnsan yaratımı olan şeylerin insan tarafından çözümlenemez, karmaşık bir sorun haline gelişi yabancılaşmadan şeyleşmeye Marx'ın eleştirisinin konusunu oluşturur. 


Şeyleşmenin yabancılaşma tartışmasıyla bağı açık olmakla beraber Marx'ta belirsizlik içinde bulunduğu ifade edilebilir. Bu sorun Marx sonrası, özellikle Lukács ile birlikte felsefi bir problem haline getirilmeye çalışılmıştır. Lukács'a göre şeyleşme fenomeni "kişiler arasındaki ilişkilerin şeyselleşmesi" olarak tanımlanır. Şeyleşme kapitalist yaşam biçimi altında metalar dolayımıyla kurulan toplumsallıkta özneler arasında yanılsamaya yol açar, evrensel bir patoloji halini alır. Dolayısıyla Lukács'ta şeyleşmenin aşılması iktisadi sistemin değişmesi yani bir devrim sorunudur. 


İnsanın kendi etkinliğine, öteki insanlarla kurduğu ilişkilere yabancılaşmasına ve kendi ürünleri olan nesneler tarafından kontrol altına alınmasına sebep olan şeyleşme sorunu, Lukács sonrası çağdaş tartışmalar arasında da bir problem olarak yer eder. Bu tez içerisinde şeyleşmenin kültürel ve toplumsal alanı kuşatan, insan deneyimine etki eden yapısı Adorno, Horkheimer, Bewes ve Jameson aracılığıyla da incelenmeye çalışılmıştır. Şeyleşme fenomeni, toplumun iktisadi örgütleniş biçiminden doğru ortaya çıkan bir sorun olduğundan, bu sorunu çözümlemeye dönük her çaba ekonomi politiğin eleştirisi üzerinden geliştirilmelidir. Adorno'nun ifadesiyle bu sorun, "yanlış nesnelliğin düşünüm biçimidir."

Abstract:
Alienation, commodity fetishism and reification that Marx used about capitalism and his created collectivism is one of the central concept Marx's drew on. The wealth of capitalist societies appears, in his words, as "an enormous mass of commodities". Contrary to appearances, the commodity, which is so intertwined in the daily life of human beings and permeates every moment of human beings, is quite difficult to analyze. From alienation to commodification, Marx's critique of human creations becomes a complex problem that cannot be solved by human beings. 

Although the connection of reification with the discussion of alienation is clear, it can be stated that it is ambiguous in Marx. After Marx, especially with Lukács, this problem was tried to be turned into a philosophical problem. According to Lukács, the phenomenon of reification is defined as "the thingification of relations between persons". In the commodity-mediated sociality under the capitalist way of life, reification leads to delusion among subjects and becomes a universal pathology. Therefore, in Lukács, overcoming reification is a question of a change in the economic system, in other words, a question of revolution. 

A question of reification, that induced to alienated his/her own activity, got in touch with other humans and brought under control by things that their own products, is appear as a problem in contemporary discussion after Lukács. The construction that reification surround to the space of cultural and social and affected to human experience, in this thesis, tried to investigate through Adorno, Horkheimer, Bewes and Jameson. Since the phenomenon of reification is a problem that emerges from the way society is organized economically, any effort to resolve this problem must be developed through a critique of political economy. As Adorno put it, this problem, "is the reflexive form of false objectivity."