Özel öğrenme güçlüğü ve zihinsel yetersizlik tanısı almış çocukların ebeveynlerinde tükenmişlik ve stresle başa çıkma düzeylerinin karşılaştırılması
Comparison of stress-coping strategies and burnout levels among parents having children with learning disabilities and mental retardation
Yazar: AYŞE ALKAN
Danışman: DOÇ. DR. CEMAL ONUR NOYAN
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveynler = Parents ; Stresle başetme = Coping with stress ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Ölçekler = Scales ; Özel öğrenme bozukluğu = Special learning disorder

Özet:
Bu araştırma, özel öğrenme güçlüğü ve zihinsel yetersizlik tanısı almış çocuk sahibi ebeveynlerin stresle başa çıkma ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında özel eğitim alan, özel öğrenme güçlüğü ve zihinsel yetersizlik tanısı almış çocuk sahibi 76 anne ya da baba araştırmaya katılmıştır. Araştırmaya katılmayı onaylayan katılımcılara sosyo-demografik bilgi formu, Stresle Başa Çıkma Ölçeği ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği uygulanmıştır. Ayrıca, tüm katılımcıların sosyo-demografik değişkenleri bakımından stresle başa çıkma ve tükenmişlik düzeylerindeki farklılıklar incelenmiştir. Çalışmadan elde edilen veriler, Student t test, ANOVA ve Pearson Korelasyon yöntemleriyle karşılaştırılmıştır. 
Araştırmada elde edilen bulgulara göre, özel öğrenme güçlüğü ve zihinsel yetersizlik tanısı almış çocuk sahibi anne ya da babaların stresle başa çıkma ve tükenmişlik düzeyleri bakımından anlamlı farklılık saptanmamıştır. Öte yandan, tüm katılımcıların sosyo-demografik değişkenleri bakımından stresle başa çıkma ve tükenmişlik düzeyleri incelendiğinde, ileri yaş ebeveynlerde, annelerde, düşük eğitim düzeyine sahip olanlarda, kötü gelir düzeyi bildirenlerde, 3 ya da daha fazla çocuk sahibi olanlarda ve çocuğu 7-12 yaş arasında eğitime başlayanlarda duygusal tükenmişlik puanları anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Stresle başa çıkma alt boyutlarından profesyonel destek arama puanları özel gereksinimli çocuğun yaşı bakımından anlamlı farklılık göstermektedir. Korelasyon bulgularına göre, tükenmişlik alt boyutlarından duyarsızlaşma alt boyutu mantıksal analiz ve pozitif değerlendirme alt boyutlarıyla negatif yönlü ve anlamlı ilişkili bulunmuştur. Ebeveyn tükenmişlik düzeylerinin stresle başa çıkma boyutları tarafından yordayıcılığı incelendiğinde, stresle başa çıkma alt boyutlarının tükenmişliği anlamlı düzeyde yordamadığı sonucuna ulaşılmıştır. 
Araştırmada elde edilen bulguların, özel gereksinimli çocuklara sağlanan eğitim ve rehabilitasyon desteğine ek olarak ebeveynlerine ve bakım verenlerine yönelik destekleyici programların sağlanması gerektiğini gösteren nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Araştırmadaki sonuçların ileri araştırmalarla desteklenebileceği düşünülmektedir. 
Anahtar Sözcükler: Ebeveynler, Engellilik, Zihinsel Yetersizlik, Özel Öğrenme Güçlüğü

Abstract:
This study aims to compare the relationship between stress coping and burnout levels of parents with children diagnosed with special learning difficulties and mental deficiency. Within the scope of the research, 76 mothers or fathers who received special education and had children diagnosed with special learning difficulties and mental deficiency participated in the study. Socio-demographic information form, Stress Coping Scale and Maslach Burnout Scale were applied to the participants who approved to participate in the study. In addition, the differences in coping with stress and burnout levels were examined in terms of socio-demographic variables of all participants. The data obtained from the study were compared using Student's t test, ANOVA and Pearson Correlation methods.
In this study, the coping with stress and burnout levels of parents with children diagnosed with special learning disability and mental disability, according to the findings of the study, no significant difference was found in terms of coping with stress and burnout levels of mothers or fathers with children diagnosed with special learning disability and mental deficiency. On the other hand, when the levels of coping with stress and burnout were examined in terms of socio-demographic variables of all participants, it was found that parents of advanced age, mothers, low education level, poor income level, 3 or more children and children aged 7-12 years. Emotional burnout scores were found to be significantly higher in those who started education. Scores of seeking professional support, one of the sub-dimensions of coping with stress, differ significantly in terms of the age of the child with special needs. According to the correlation findings, depersonalization sub-dimensions of burnout sub-dimensions were found to be negatively and significantly associated with logical analysis and positive evaluation sub-dimensions. When the prediction of parental burnout levels by the dimensions of coping with stress was examined, it was concluded that the sub-dimensions of coping with stress did not significantly predict burnout. 
The findings of the study show that in addition to the education and rehabilitation support provided to children with special needs, supportive programs should be provided for their parents and caregivers. It is thought that the results of the research can be supported by further research.
Keywords: Parents, Disability, Learning Disability, Mental Deficiency