Vücut kitle indeksi ile sağlıklı beslenme tutumu ve fiziksel aktivite arasındaki ilişki
The relationship between body mass index, HEALTHY eating attitude and physical activity
Yazar: SEMANUR ÇANKAYA
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ALTUNTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Obezite = Obesity ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Amaç: Vücut kitle indeksi ile sağlıklı beslenme tutumu ve fiziksel aktivite arasındaki olası ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma 01.02.2022-28.02.2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bağcılar Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Aile Hekimliği Kliniği, Güneşli Eğitim Aile Sağlığı Merkezi (EASM)'de yürütülmüştür. Araştırmaya dahil edilen 281 kişiye Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ), Uluslararası Fiziksel Aktivite Ölçeği Kısa Form (IPAQ kısa form) ve sosyodemografik veri formu uygulanmıştır.
İstatistiksel analizler için NCSS (Number Cruncher Statistical System) programı kullanılmıştır. Normal dağılım gösteren nicel değişkenlerin iki grup arası karşılaştırmalarında Student-t testi, normal dağılım göstermeyen nicel değişkenlerin iki grup arası karşılaştırmalarında Mann-Whitney U test kullanılmıştır. Normal dağılım gösteren nicel değişkenlerin ikiden fazla grup arası karşılaştırmalarında Tek yönlü varyans analizi ve Bonferroni düzeltmeli ikili değerlendirmeler kullanılmıştır. Nitel verilerin karşılaştırılmasında Pearson ki-kare test ve Fisher-Freeman-Halton test kullanılmıştır. Nicel değişkenler arası ilişkilerin değerlendirilmesinde Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların %29,5'i (n=83) erkek, %70,5'i (n=198) kadındı. VKİ kadınlarda ortalama 28,15±5,80, erkeklerde 26,23±4,52, tüm katılımcılarda 27,58±5,52 olarak hesaplanmıştır. Kişilerin %1,4'ünün zayıf, %34,2'sinin normal kilolu, %33,8'inin fazla kilolu, %27'sinin obez ve %3,6'sının morbid obez olduğu görülmüştür. Kişilerin %15,3'ünün beslenmeye ilişkin tutum düzeyinin orta, %68,7'sinin yüksek ve %16'sının ideal düzeyde yüksek olduğu gözlenmiştir. Katılanların %18,1'inin inaktif, %75,8'inin minimal aktif ve %6'sının çok aktif olduğu saptanmıştır. VKİ ile kişilerin beslenmeye ilişkin tutum düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır. Morbid obez olguların inaktif olma oranı, zayıf/normal kilolu, fazla kilolu ve obez olanlara göre anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır. VKİ ile "Şiddetli Aktivite" ve "Orta Şiddetli Aktivite" puanları arasında, istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamaktadır (p>0,05). VKİ ile kişilerin "Beslenme Hakkında Bilgi", "Olumlu Beslenme", "Kötü Beslenme" ve toplam puanları arasında, istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir (p>0,05). Kadınların SBİTÖ toplam puanları, erkeklere göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p=0,016; p<0,05). Eğitim durumu lisansüstü olan olguların oturma puanları, ilkokul ve ortaokul mezunlarına göre anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p=0,010; p=0,044; p<0,05). 
Sonuç: Obezitenin önlenmesinde öncelikle kadınlara önem verilmesi gerektiğini düşünmekteyiz. Evlerdeki yemek hazırlama sürecinde daha çok kadınlar aktif olduğu için öncelikle kadınların bu konuda daha eğitimli ve daha bilinçli olmalarının sağlanması toplum genelinde obezite oranlarını düşürebilir. Evlilik öncesi kişilere sağlıklı yaşam eğitimleri verilmelidir. Gebelik ve sonraki süreçte kilo alımının kontrollü olması ve alınan fazla kiloların verilmesi için profesyonel desteğe ulaşımın kolaylaştırılması gerekir. 
Sadece bilginin uygulamaya yetmediği de bir gerçektir, kişi sağlıklı beslenme ya da fiziksel aktivite hakkında bilgi sahibi olsa da hayata geçirmek zor olabilmektedir. İnsana bütüncül baktığımızda kişi beslenmesine dikkat edip, sağlıklı beslenme gayretinde olsa dahi metabolizma hızı, ek hastalıklar, genetik yatkınlık, psikolojik ve çevresel faktörler gibi çeşitli etmenler ideal vücut kitle indeksine ulaşmasına engel olabilir.

Abstract:
Objective: The aim of this study is evaluate the relationship between body mass index (BMI) and healthy eating attitude and physical activity.
Method: The research was carried out between 01.02.2022 and 28.02.2022 at the University of Health Sciences, Istanbul Bağcılar Health Application and Research Center, Family Medicine Clinic, Güneşli Education Family Health Center. The Attitude Scale for Healthy Nutritio (ASHN), International Physical Activity Questionnaire Short Form (IPAQ short form) and sociodemographic data form were conducted to 281 people included in the study.
NCSS (Number Cruncher Statistical System) program was used for statistical analysis. Student-t test was used for comparisons of quantitative variables with normal distribution between two groups, and Mann-Whitney U test was used for comparisons of quantitative variables that did not show normal distribution between two groups. One-way analysis of variance and binary evaluations with Bonferroni correction were used in the comparison of normally distributed quantitative variables when there are more than two groups. Pearson chi-square test and Fisher-Freeman-Halton test were used to compare qualitative data. Spearman correlation analysis was used to evaluate the relationships between quantitative variables. p<0.05 was accepted as statistically significant.
Results: 29.5% (n=83) of the participants were male and 70.5% (n=198) were female. The mean BMI was calculated as 28.15±5.80 for females, 26.23±4.52 for males, and 27.58±5.52 for all participants. It was observed that 1.4% of the individuals were underweight, 34.2% were normal weight, 33.8% were overweight, 27% were obese and 3.6% were morbidly obese.15.3% of the individuals had a moderate level, 68.7% had a high and 16% had an ideally high level of attitude towards nutrition. 18.1% of the participants were inactive, 75.8% were minimally active and 6% were very active. No statistically significant difference was found between BMI and people's attitudes towards nutrition. The rate of being inactive in morbidly obese cases was found to be significantly higher than those of underweight/normal weight, overweight and obese. There was no statistically significant difference between BMI and "Intense Activity" and "Moderate Vigorous Activity" scores (p>0.05). There was no statistically significant difference between BMI and people's "Knowledge About Nutrition", "Positive Nutrition", "Bad Nutrition" and total scores (p>0.05). The total ASHN scores of women were found to be significantly higher than men (p=0.016; p<0.05). Sitting scores of cases with postgraduate education were found to be significantly higher than primary and secondary school graduates (p=0.010; p=0.044; p<0.05).
Conclusion: We think that women should be given priority in the prevention of obesity. Since more women are active in the food preparation process at home, ensuring that women are more educated and more conscious about this issue can reduce obesity rates in the general population. Health education should be given to people before marriage. Access to professional support should be facilitated in order to control weight gain during pregnancy and subsequent periods and to lose excess weight.
It is also a fact that knowledge alone is not enough to implement, even if a person has knowledge about healthy nutrition or physical activity, it can be difficult to implement. When we look at people holistically, even if the person pays attention to his nutrition and tries to eat healthy, various factors such as metabolic rate, additional diseases, genetic predisposition, psychological and environmental factors can prevent him from reaching the ideal body mass index.