Postpartum dönemde sıçan ovaryumunda fibroblast büyüme faktörleri
Fibroblast growth factors in postpartum period in the rat ovary
Yazar: YASİN KULAK
Danışman: DOÇ. DR. EMEL ALAN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Büyüme faktörleri = Growth factors ; Fibroblastlar = Fibroblasts ; Over = Ovary ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Sıçanlar = Rats ; İmmünohistokimya = Immunohistochemistry

Özet:
Fibroblast büyüme faktörleri (FGF), ovaryumlarda mitojenik, homeostatik ve anjiojenik aktiviteyi indükleyerek oogenezisin ve folikülogenezisin düzenlenmesinde rol oynayan polipeptidlerdir. Dişilerde fertilitenin sürekliliği yönünden oldukça önemli bir dönem olan ve doğumun tamamlanmasından sonra korpus luteumunun regrese olduğu, gonadotropik hormonların etkisiyle folikül gelişiminin tekrar aktif hale geçtiği postpartum dönemde (postparturient veya puerperal dönem) sıçan ovaryumunda parakrin faktörler olan FGF ailesinin ekspresyonlarının değişikliğe uğrayabileceği akla gelmektedir. Buradan yola çıkılarak hazırlanan çalışmanın amacı, korpus luteumun aktif olduğu gebelik ve folikülogenezisin aktif olduğu postpartum sürecinde (1., 3. ve 5. gün) sıçan ovaryumunda FGF ligandları (FGF1, FGF2 ve FGF7) ve reseptörünün (FGFR2) lokalizasyonlarının immunohistokimyasal yöntemle belirlenerek gebelik ve postpartum sürecindeki olası fonksiyonlarını ortaya koymaktır. Sıçan ovaryumunun gebelik ve postpartum bütün günlerinde germinatif epitel hücreleri, farklı gelişim evrelerindeki foliküllerin granüloza hücreleri, teka interna hücreleri, stromal ve tekal tip intersitisyel hücreler, fibroblast benzeri stromal hücreler, atretik foliküller ile korpus luteumdaki büyük ve küçük luteal hücrelerinin çekirdek ve sitoplazmasında pozitif FGF1 immunreaksiyonuna rastlandı. Aynı zamanda korteks ve medullada bulunan kan damarlarının endotel hücreleri ve media kısmında bulunan düz kas hücrelerinin çekirdek ve sitoplazmasında FGF1 immunreaksiyonu belirlendi. İncelenen bütün postpartum günlerde ve gebelikte FGF2 immunreaksiyonu ovaryumda bulunan kan damarlarının endotel hücreleri ve media kısmında yer alan düz kas hücrelerinin sitoplazması ile korteks ve medullada yer alan düz kas hücrelerinin sitoplazmasında kuvvetli pozitifti. FGF7 immunreaksiyonu sıçan ovaryumunun hiçbir yapısında rastlanmadı. FGFR2 immunreaksiyonu ise sadece rete ovarii ve kan damarlarının etrafındaki stromal hücrelerde kuvvetli pozitifti. Dolayısıyla elde edilen bu veriler sıçan ovaryumunda özellikle fibroblast büyüme faktörlerinden FGF1'in hem gebelik hem de postpartum sürecinde oogenez, follikülogenez, foliküler atrezi, ovulasyon, korpus luteumun oluşumu ve gerilemesinde lokal regülatörler olduğu, FGF2'nin ise anjiogenezis sürecinde görev aldığı fikrini desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler: Fibroblast büyüme faktörleri, immunohistokimya, ovaryum, postpartum, sıçan.

Abstract:
Fibroblast growth factors (FGF) are polypeptides that play a role in the regulation of oogenesis and folliculogenesis by inducing mitogenic, homeostatic and angiogenic activity in ovaries. Postpartum period (postparturient or puerperal period) which is important for the maintenance of the fertility and in which the corpus luteum is regressed and follicle development is reactivated with the effect of gonadotropic hormones, as a paracrine factor expression of FGF family can be changed in the rat ovary. Therefore, in order to reveal function of the FGF family members during pregnancy as well as in postpartum period, aim of this study was to determine the localization of fibroblast growth factor ligands (FGF1, FGF2 and FGF7) and its receptor (FGFR2) by using immunohistochemistry in the rat ovaries during pregnancy in which there is an active korpus luteum and at postpartum period (1st, 3rd, and 5th days) in which there is an active folliculogenesis. In pregnancy and all the days of postpartum period, in rat ovaries, positive FGF1 immunoreaction was observed in the nucleus and cytoplasm of germinative epithelial cells, granulosa cells of follicles from different stages of development, theca interna cells, stromal and thecal type interstitial cells, fibroblast like stromal cells, large and small luteal cells in corpus luteum as well as in atretic follicles. Moreover, positive FGF1 immunoreactions were observed in the cytoplasm and nucleus of the endothelial- and smooth muscle cells of the media of the blood vessels that are localized in medulla and cortex of ovary. The days that are investigated during postpartum period and pregnancy, FGF2 immunoreaction was strongly positive in cytoplasm of the endothelial cells and smooth muscle cells of the blood vessels of ovary and in smooth muscle cells that are localized in cortex and medulla of the ovary. FGF7 immunoreaction was observed in none of the structures of the rat ovaries. FGFR2 immunoreaction was only strong positive in stromal cells surrounding the blood vessels and rete ovarii. Consequently, all the data obtained support the idea that in rat ovaries especially FGF1 from fibroblast growth factors during both pregnancy and postpartum are local regulators in the oogenesis, folliculogenesis, follicular atresia, ovulation, formation and regression of corpus luteum, while FGF2 during the process of angiogenesis. 

Key words: Fibroblast Growth Factors, immunohistochemistry, ovary, postpartum, rat