Kitle iletişim hukukunda lekelenmeme hakkı ve Türkiye'den örnekler
The right not to be labelled as criminal in mass media law and example from Turkey
Yazar: OKTAY ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL AKOVA HAVALI
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İletişim ve Tasarım Ana Bilim Dalı / İletişim Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Hukuk = Law ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Onur ve itibar kavramları, sosyal bir varlık olan insanoğlu için en değerli ve en önemli ve başat kavramlar arasında yerini almaktadır. Her bir birey varlık gösterdiği toplum içerisinde, insan olmanın bir gerekliliği olan, onur, gurur, haysiyet ve itibar sıfatlarını korumak ve sürdürmek istemektedir. Bu minvalde değerlendirildiğinde, bireylerin temel hak ve özgürlükleri arasında sınıflandırılan masumiyet karinesi ve bir uzantısı niteliğini taşıyan lekelenmeme hakkı, yasal süreçler dahilinde kanuni güvence ve koruma altına alınmaktadır. Gelişen teknoloji, ulaşım, iletişim ve alt yapı imkanlarının varlığı ile doğru orantılı bir şekilde ilerleyen radyo, televizyon, gazete gibi geleneksel medya ve internet gibi yeni medya olarak addedilen kitle iletişim araçları, zaman zaman basın organları aracılığı ile haber yapma maksadını aşarak kişilerin lekelenmeme hakkına kast ve gasp edilmektedir. Masumiyet karinesi göz ardı edilerek yapılan birçok haber ve bilgi paylaşımı, toplum içerisinde kimi zamanlarda geniş yankılar uyandırmakta ve suçu ispat edilmemiş kişileri, toplumun gözünde suçlu ilan edilmesine sebebiyet vermektedir. Bu durum da doğaldır ki kişinin itibarını ve onurunu gölgelemekte ve zedelemektedir. İşte tam da bu noktada devlet erki devreye girmekte ve kişinin sahip olduğu ve kişilik hakkı olarak addedilen ilgili hakkını korumak adına yasal müeyyidelerin ve çalışmaların yürütülmesini mümkün kılmaktadır. Zira ifade özgürlüğü ve bunun tabii sonuçlarından biri olan basın özgürlüğü, bir kişinin onurunu zedeleme hakkı vermemekte olup, basın özgürlüğünün birtakım sınırlamalara tabi olduğu gerçeğini ortaya çıkarmaktadır. Çalışma içerisinde, masumiyet karinesi, lekelenmeme hakkı ve unutulma hakkının kavramsal çerçevesi irdelenmekte ve lekelenmeme hakkının Türkiye'de mevcut konumu araştırılmakta, ilgili hakların konumlandırılması itibariyle, ihlal edildiği örnekler incelenerek, sunulmaktadır. Araştırmanın yürütülmesi sürecinde, literatür taraması yöntemi seçilerek, çalışma gerçekleştirilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Masumiyet Karinesi, Lekelenmeme Hakkı, Unutulma Hakkı Basın Özgürlüğü, Kişisel Veri

Abstract:
The concepts of honor and reputation are among the most valuable, important and fundamental concepts for human beings, who are social beings. Each individual wants to protect and maintain the attributes of honour, pride, dignity and prestige, which are a necessity of being human, within the society in which they exist. When evaluated in this context, the presumption of innocence, which is classified among the fundamental rights and freedoms of individuals, and the right not to be labelled as criminal, which is an extension of it, are legally guaranteed and protected within the legal processes. Traditional media such as radio, television and newspapers, which progress in direct proportion to the existence of developing technology, transportation, communication and infrastructure facilities, and mass media, which are considered new media such as the internet, sometimes go beyond the purpose of making news through press organs and interfere with people's right not to be labelled as criminal and usurps.Many news and information sharing, ignoring the presumption of innocence, sometimes create wide repercussions in the society and cause people whose guilt has not been proven to be declared guilty in the eyes of the society. Naturally, this situation overshadows and damages the person's reputation and honor. It is at this point that state power comes into play and makes it possible to carry out legal sanctions and studies in order to protect the relevant rights that the person has and are considered as personal rights. Because freedom of expression and one of its natural consequences, freedom of the press, do not give the right to harm a person's dignity, but reveal the fact that freedom of the press is subject to some limitations. In the study, the conceptual framework of the presumption of innocence, the right not to be labelled as criminal and the right to be forgotten is examined, the current position of the right not to be labelled as criminal in Turkey is investigated, examples of violations of the relevant rights are examined and presented in terms of their positioning. In the process of conducting the research, the literature review method was chosen and the study was carried out.

Key Words: Presumption of Innocence, Right Not To Be Labelled As Criminal, Right To Be Forgotten, Freedom of the Press, Personal Data.