Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlere sözcük öğretiminde öğretim teknolojilerinden yararlanma
Utilizing instructional technologies in teaching vocabulary to the learners of Turkish as a foreign language
Yazar: ERDAL ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. YILDIZ KOCASAVAŞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İçinde bulunduğumuz çağda ve küreselleşen dünyada bir yabancı dil öğrenmek bir ihtiyaçtan çok bir gereklilik hâlini almıştır. Günümüz şartları da bireylerin birden fazla yabancı dil öğrenmesini zorunlu kılar olmuştur.  Yabancı dil bilmenin öneminin anlaşılması, yabancı dil öğretiminin nasıl yapıldığına odaklanılmasını sağlamıştır. Geçmişten günümüze etkili bir yabancı dil öğretimi için farklı yaklaşımlardan, yöntemlerden ve tekniklerden yararlanılmıştır. Bunların yanında öğreticiler, hedef dilin öğrenilmesini kolaylaştırmak ve kalıcılığını sağlamak amacıyla görsellerden, oyunlardan, materyallerden ve teknolojiden de yararlanmaya başlamışlardır. Yabancı dil öğretimi teknolojinin entegre edilmesiyle bilgisayar destekli, internet tabanlı, mobil destekli, dijital oyun tabanlı olarak yapılmaya devam etmektedir. Tüm bunlar insanların nasıl daha iyi öğrenebileceğine karşılık gelişmiş uygulamalardır ve bu uygulamalar ile araç kullanılsın ya da kullanılmasın etkili bir yabancı dil öğretimi için öğretim ortamında yapılan düzenlemeler öğretim teknolojileri olarak adlandırılmıştır. Bugün Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanında da öğrenenlerin dili daha kolay, hızlı, etkili ve kalıcı bir biçimde öğrenebilmesi için öğretim teknolojilerinden yararlanılmaktadır. Öğretime öğretim teknolojilerini entegre ederek Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin dili etkili kullanma bilgi ve becerilerinin geliştirilebileceği alanlardan biri de sözcük öğretimidir. Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi sürecinde öğrenenlere sözcük bilgisinin kazandırılmasında öğretim teknolojilerinden yararlanmaya yönelik yapılan çalışmalar incelendiğinde, yapılan araştırmaların sayısının az sayıda olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanında yapılan araştırmalarda, öğrenenlere sözcük bilgisinin kazandırılmasında ve zenginleştirilmesinde tek bir öğretim teknolojisinin/aracın etkililiğinin araştırıldığı görülmektedir. Bu bağlamda Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde sözcük bilgisinin kazandırılmasında birden fazla aracın etkililiğinin araştırılmasına da ihtiyaç olduğu söylenebilir. Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanında sözcük öğretimine öğretim teknolojilerinin entegre edilmesine yönelik yapılan araştırmaların yöntemleri incelendiğinde ise genellikle nicel araştırma yöntemlerinden deneysel çalışmaların yapıldığı görülmektedir. Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi sürecinde öğretim teknolojilerinin dâhil edildiği bir sözcük öğretiminin etkilerinin "nitel" olarak araştırıldığı çalışmalara da ihtiyaç vardır. Özellikle nitel araştırma desenlerinden "eylem araştırması" gibi bir desenle yürütülecek bir çalışma sözcük öğretimine öğretim teknolojilerinin dâhil edilmesi ve etkisi ile ilgili hem öğretici ve öğrenenlerin görüşlerini birkaç veri toplama aracıyla, derinlemesine bir şekilde sunabilecektir. Alanyazın incelendiğinde ilgili konuda bir "eylem araştırması"nın yapılmadığı fark edilmektedir. Bu bağlamda bu araştırmada, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlere sözcük öğretiminde öğretim teknolojilerinin etkisinin "nasıl" olduğunu araştırmak amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden "eylem araştırması" deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Marmara Bölgesi'nde bulunan bir devlet üniversitesinin Türkçe Öğretim Merkezinde Türkçeyi B2 seviyesinde yabancı dil olarak öğrenen 20 kişi oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında veri toplama araçları olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Türkçeyi Yabancı Dil Olarak Öğrenenlerin Sözcük Öğrenme Deneyimleri Formu", "Etkinlik Uygulamaları", "Etkinlik Değerlendirme Formu", "Araştırmacı Gözlemi Formu", "Araştırmacı Günlüğü Formu", "Öğrenci Günlüğü Formu" kullanılmıştır. Çalışmanın verileri B2 seviyesinde Türkçe öğrenenlerin öğretime başladıkları ilk 6 hafta içerisinde araştırmacı tarafından toplanmıştır. Bu süreç içerisinde öğretim teknolojilerinden yararlanılan toplam 11 etkinlik uygulanmıştır. Etkinliklerde yararlanılan 8 öğretim teknolojisi ise şunlardır: Voice Spice, Story Jumper, Quizlet, Canva, Learningapps, Wordwall, Kahoot, Padlet. Araştırma kapsamında toplanan veriler içerik analizi ve betim analiz ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlere sözcük öğretiminde öğretim teknolojilerinden yararlanmanın öğrenenlere ve sözcük öğretimine pek çok alanda olumlu etkileri olduğu ortaya konmuştur.

Abstract:
In our age and in the globalizing world, learning a foreign language has become a necessity rather than a necessity. Today's conditions have made it compulsory for individuals to learn more than one foreign language. Understanding the importance of knowing a foreign language has focused on how foreign language teaching is done. Different approaches, methods and techniques have been used for an effective foreign language teaching from past to present. In addition to these, teachers have started to benefit from visuals, games, materials and technology in order to facilitate the learning of the target language and to ensure its permanence. With the integration of technology, foreign language teaching continues to be computer-assisted, internet-based, mobile-supported, digital game-based. All of these are advanced applications against how people can learn better, and the arrangements made in the teaching environment for an effective foreign language teaching, with or without the use of tools, are called instructional technologies. Today, in the field of teaching Turkish as a foreign language, instructional technologies are used so that learners can learn the language more easily, quickly, effectively and permanently. Vocabulary teaching is one of the areas where the knowledge and skills of those who learn Turkish as a foreign language can be improved by integrating instructional technologies into teaching. When the studies on the use of instructional technologies in the acquisition of vocabulary by the learners in the process of teaching Turkish as a foreign language are examined, it is understood that the number of studies conducted is small. However, in the researches conducted in the field of teaching Turkish as a foreign language, it is seen that the effectiveness of a single instructional technology/tool in gaining and enriching vocabulary knowledge is investigated. In this context, it can be said that there is a need to investigate the effectiveness of more than one tool in the acquisition of vocabulary in teaching Turkish as a foreign language. When the methods of the studies on integrating teaching technologies into teaching vocabulary in the field of teaching Turkish as a foreign language are examined, it is seen that experimental studies are generally made from quantitative research methods. In the process of teaching Turkish as a foreign language, there is also a need for studies in which the effects of teaching a word in which teaching technologies are included are "qualitative". In particular, a study to be conducted with a pattern such as "action research", one of the qualitative research designs, will be able to present the views of both instructors and learners about the inclusion and effect of instructional technologies in vocabulary teaching in depth, with a few data collection tools. When the literature is examined, it is noticed that no "action research" has been conducted on the relevant subject. In this context, in this study, it is aimed to investigate the effect of instructional technologies on vocabulary teaching to learners of Turkish as a foreign language. In the study, the "action research" design, one of the qualitative research designs, was used. The study group of the research consists of 20 people who learn Turkish as a foreign language at B2 level in the Turkish Teaching Center of a state university in the Marmara Region. As data collection tools within the scope of the research, "Personal Information Form", "Word Learning Experiences Form for Learners of Turkish as a Foreign Language", "Event Practices", "Event Evaluation Form", "Researcher Observation Form", "Researcher Diary Form", "Student Diary" form" was used. The data of the study were collected by the researcher within the first 6 weeks when Turkish learners at B2 level started teaching. In this process, a total of 11 activities using instructional technologies were implemented. The 8 teaching technologies used in the activities are: Voice Spice, Story Jumper, Quizlet, Canva, Learningapps, Wordwall, Kahoot, Padlet. The data collected within the scope of the research were analyzed by content analysis and descriptive analysis. As a result of the research, it has been revealed that using teaching technologies in teaching vocabulary to learners of Turkish as a foreign language has positive effects on learners and vocabulary teaching in many areas.