hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Mekânsal planlama sürecinde toplumsal denetim mekanizmaları: Ortahisar/Trabzon örneği
Social audit mechanisms in the spatial planning process: The case of Ortahi̇sar/Trabzon
Yazar: ESMANUR SARIKOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN HÜSEYİN ERKAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kent imar planı = Urban reconstruct plan ; Kent planlama = Urban planning ; İçerik analizi = Content analysis

Özet:
Düzenleyici idari işlem olarak tanımlanan ve tek taraflı bir karar alma süreci olan mekânsal planlar, ilgili mevzuat ile planlama ilke ve esasları dikkate alınarak hazırlanmakta ve idari işlemlerin doğası gereği aktörler tarafından denetlenmektedir. Planlama sürecinin çeşitli aşamalarında, çeşitli aktörler tarafından, çeşitli mekanizmalar aracılığıyla, çeşitli denetimler yapılmaktadır. Bu denetimlerden biri olan toplumsal denetim, içerisinde yönetim ve vatandaşı bulunduran hemen her konu ile bağlantılı ve demokrasi temelli bir kavramdır. Toplumsal denetim planlama ile ilgili uzmanlıklar tarafından yapılan teknik denetim; merkezi otorite tarafından yapılan vesayet denetimi; planlama kurumunun kendi birimleri tarafından yapılan bürokratik denetim ve planı onaylayan idarenin karar organı tarafından yapılan denetimden farklı olarak toplumun üyeleri tarafından çeşitli amaçlarla yapılan bir denetimdir. Tez kapsamında toplumsal denetim mekanizmaları Ortahisar Belediyesi örneği üzerinden "talep" ve "itiraz" süreçleri bağlamında incelenmiştir. Çalışmada, öncelikle talep ve itiraz dilekçeleri içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiş, sonrasında istatistiksel ve mekânsal analizler ile sorgulamalar yapılmış olup elde edilen bulgulardan hareketle bazı çıkarımlar yapılmış ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Spatial plans, which are defined as regulatory administrative acts and are a unilateral decision-making process, are prepared in accordance with the relevant legislation and planning principles and guidelines and are supervised by actors due to the nature of administrative acts. At various stages of the planning process, various actors carry out various audits through various mechanisms. One of these audits, social audit, is a democracy-based concept that is related to almost every subject involving government and citizens. In the planning process, there is technical supervision by experts, tutelary supervision by the central authority, bureaucratic supervision by the planning institution's own departments, and supervision by the decision-making body of the administration that approves the plan. Unlike these types of audit, social audit is carried out by members of society for various purposes. Within the scope of the thesis, social audit mechanisms are analyzed in the context of "demand" and "objection" processes through the example of Ortahisar Municipality. In the study, firstly, the petitions of demand and objection were analyzed by content analysis method, then statistical and spatial analyses and inquiries were made, and some inferences and recommendations were made based on the findings obtained.
Tarımsal ormancılık uygulamaları ve geliştirilmeleri üzerine bir araştırma: Bayburt ili örneği
A research on agroforestry practices and their development: The case of Bayburt province
Yazar: REHA MAZLUM
Danışman: PROF. DR. DEVLET TOKSOY
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bayburt ili genelinde yapılan bu çalışmada, gerçekleştirilen yüz yüze görüşmeler ile sosyal, ekonomik ve demografik özellikler belirlenmiş, tarım, hayvancılık, ormancılık ve arıcılık hakkında veriler elde edilmiştir. Ayrıca bölgede uygulanan tarımsal ormancılık sistemleri de belirlenmiştir. Yapılan arazi çalışmalarında ise bölgede bulunan kavak ağaçlarının hacmi (128.077,91 m3), alanı (561,2 ha) ve depoladığı karbon miktarı (54.026,36 ton) hesaplanmıştır. Bu bilgiler ışığında tarımsal ormancılık uygulamalarını geliştirmek ve yaygınlaştırmak amacıyla tarımsal ormancılık senaryoları oluşturup ekonomik analizleri yapılmıştır.
Altı adet senaryonun ekonomik analizler için Fayda Maliyet Oranı, İç Kârlılık Oranı ve Net Bugünkü Değer ölçütleri kullanılmıştır. Hesaplamalar sonucunda, net bugünkü değeri en yüksek (172.651TL) buğday + kavak + hayvancılık + arıcılık ve fayda maliyet oranı en yüksek (15,95) yonca + kavak + hayvancılık + arıcılık senaryoları olduğu ortaya çıkmıştır. 
Bu çalışmanın amacı Bayburt ilinde geleneksel olarak yapılan tarımsal ormancılık faaliyetlerinin tespiti ve geliştirilmesi ile bölgeye uygun tarımsal ormancılık uygulamaları oluşturularak bu uygulamaların sunduğu avantajlardan fayda sağlamaktır.

Abstract:
In this study conducted throughout Bayburt province, social, economic and demographic characteristics were determined through face-to-face interviews, and data on agriculture, animal husbandry, forestry and beekeeping were obtained. In addition, agroforestry systems practiced in the region were also determined. In the field studies, the volume (128,077.91 m3), area (561.2 ha) and the amount of carbon stored (54,026.36 tons) of poplar trees in the region were calculated. In the light of this information, agroforestry scenarios were created and economically analyzed in order to develop and expand agroforestry practices.
Benefit Cost Ratio, Internal Rate of Return and Net Present Value criteria were used for the economic analysis of six scenarios. As a result of the calculations, the scenarios with the highest net present value (172,651TL) were wheat + poplar + livestock + beekeeping and the scenarios with the highest benefit cost ratio (15.95) were alfalfa + poplar + livestock + beekeeping.
The aim of this study is to identify and develop traditional agroforestry activities in Bayburt province and to benefit from the ecological and economic advantages offered by these practices by creating agroforestry practices suitable for the region.
Gemi buhar kazanlı ısıtma sisteminde arıza risk değerlendirmesi
Evaluation of failure risk in ship boiler heating system
Yazar: ŞEVKİ KUTAY
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL SARAÇ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Denizcilik = Marine ; Gemi Mühendisliği = Marine Engineering

Özet:
Gemiler, deniz taşımacılığının en önemli unsurladır. Gemilerin emniyetle ve
ekonomik olarak işletilmesi sektörün öncelikleridir. Bu amaçla, bu çalışmada gemiler
üzerine donatılan buhar kazanlı ısıtma sistemi arızaları analizi ve risk değerlendirmesi
yapılması amaçlanmıştır. Hali hazırda ticari faaliyetine devam etmekte olan 14 gemilik bir
Ro-Ro filosuna ait 2002 ve 2022 yılları arasında kayıt altına alınan buhar sistemi arıza
kayıtları derlenerek bir risk haritası elde edilmeye çalışılmıştır. Bu filoya ait 296 adet buhar
sistemi arıza kayıtları planlı bakım sisteminden elde edilmiştir. Çalışmada bu veriler
öncelikle Bayes Ağı modeli ve ardından Hata Ağacı Analizi modeli kullanılarak buhar
sisteminde en yüksek oranda riskli donanımlar belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın
sonucunda gemi buhar sisteminin risk değeri %9 olarak ortaya konmuştur. Buhar sisteminin
en riskli donanımının liman kazanı olduğu belirlenmiştir. Liman kazanı arızaları kendi içinde
daha detaylı incelendiğinde ise arıza riski en yüksek donanımın liman kazanı ateşleme
donanımı ve yüksek basınçlı yakıt pompası olduğu ortaya çıkmıştır

Abstract:
Ships are among the most crucial components of maritime transportation.. Ensuring
the safe and cost-effective operation of ships is a top priority for the sector. To this end, this
study aims to analyze the failures of steam boiler heating systems installed on ships and
assess the associated risks. For this purpose, an analysis of steam boiler system failures and
risk assessment was conducted, focusing on a fleet of 14 Ro-Ro ships currently in
commercial operation. Steam system failure records between 2002 and 2022 for this fleet
were compiled to create a risk map. A total of 296 steam system failure records for this fleet
were obtained from the planned maintenance system. In this study, these data were first
analyzed using the Bayesian Network model and subsequently the Fault Tree Analysis
model to identify the most high-risk components within the steam system. As a result of the
study, the risk value for the ship's steam system was determined to be 9%. It was found that
the most high-risk component of the steam system is the oil fired boiler. Further examination
of oil fired boiler failures revealed that the burner equipment and high-pressure fuel pump
within the oil fired boiler are the highest-risk components within it.
Rüzgar türbinlerinde lüle ve yayıcı kullanımı ile verim iyileştirmenin sayısal olarak incelenmesi
Numerical investigation of wind efficiency improvement by using nozzle and diffuser in wind turbines
Yazar: ERTUĞRUL MAZ
Danışman: PROF. DR. BURHAN ÇUHADAROĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Enerji = Energy ; Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Bu çalışmada; günümüzdeki çevresel nedenlerle kullanılması zorunluluk haline gelen yenilenebilir enerji kaynaklarından rüzgar enerjisini yararlı enerjiye çevirmede kullanılan rüzgar türbinlerinin; lüle ve yayıcı gibi pasif donanımlarla performanslarının artırılması sayısal olarak incelenmiştir. Çalışma kapsamında bir Hesaplamalı Akışkanlar Dinamiği (HAD) programı olan ANSYS Workbench 2020 R2 programı kullanılmıştır. Yaklaşık 1 metre çapındaki rotora sahip yatay eksenli rüzgar türbininde (YERT) farklı tip ve kombinasyonlarda oluşturulmuş olan lüle ve yayıcılar (nozul ve difüzör) kullanılarak toplamda 10 farklı durum için sayısal analiz yapılmıştır. Analiz sonuçları ANSYS CFD Post modülü ile görselleştirilerek, kesit alanlarındaki ortalama hız ve basınç değerleri elde edilmiştir. Sonuçların rüzgar gücü ve rüzgar performans katsayısı denklemlerinde kullanılması ile elde edilen bulgular değerlendirilmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre; belirli tasarımlardaki lüle, yayıcı ve flanş (brim) kombinasyonları, rotor kesitindeki hızı % 37 artırarak toplam rüzgar gücünü 1.5 kat, rüzgar performans katsayısını ise 2 kattan fazla arttırmıştır. Bu artışın lüle ve yayıcı geometrilerinin akış eksen doğrultusundaki basınç farkını düşürücü etkisinden kaynaklandığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study; Increasing the performance of wind turbines, which are used to convert wind energy into useful energy which is one of the renewable energy sources which has become a necessity due to environmental reasons today with passive equipment such as nozzles and diffusers has been numerically examined. ANSYS Workbench 2020 R2 program which is a Computational Fluid Dynamics (CFD) program was used within the scope of the study. A total of 10 different numerical analyzes were performed by using nozzles and diffusers created in different types and combinations in a horizontal axis wind turbine (HAWT) with a rotor of approximately one meter in diameter. Analysis results were visualized with the ANSYS CFD Post module, and average velocity and pressure values were obtained. The findings obtained by using the results in the wind power and wind performance coefficient equations were evaluated. According to the findings obtained from the study, The nozzle, diffuser and flange (brim) combinations in certain designs increased the speed in the rotor section by 37%, increasing the total wind power by 1.5 times and the wind performance coefficient more than 2 times. It has been concluded that this increase is due to the effect of nozzle and diffuser geometries reducing the pressure difference in the direction of the flow axis.
Bilim sanat merkezlerinin katılımcı yaklaşımla değerlendirilmesi ve tasarım kriterlerinin belirlenmesi
Science and art centers evaluation with a participant approach and determining design criteria
Yazar: SÜMEYYE AYBİKE TÜRK
Danışman: DOÇ. DR. REYHAN MİDİLLİ SARI
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Özel yetenekli bireylerin eğitimi için kurulmuş bilim sanat merkezleri (BİLSEM) hem söz konusu bireylerin yeteneklerini keşfetmeleri hem de topluma faydalı birer birey olabilmeleri için önemli bir değere sahiptir. Yapılan incelemelerde BİLSEM binalarının geleneksel okullardan farksız, kullanıcı ihtiyaç ve beklentileri göz ardı edilerek inşa edildiği görülmüştür. Oysa mekân, içerisinde bulunan kullanıcıya, kullanıcı ihtiyaçlarına ve davranışlarına bağlı olarak şekillenmeli ve organize edilmelidir. 
Bu çalışmada içinde bulunulan çağın gereklilikleri ve kullanıcıların beklentileri dikkate alınarak bilim sanat merkezleri için tasarım kriterleri oluşturmak hedeflenmiştir. Çalışmada kullanım sürecinde değerlendirme ile katılımcı yaklaşımdan yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda BİLSEM'lerin; özel yetenekli öğrencilerin araştırma yapma ve keşfetme gibi karakterlerine özgü mekanları barındırmasının yanı sıra; oyun oynama, spor yapma, sohbet etme gibi fiziksel ve sosyal ihtiyaçları da karşılayacak mekansal oluşumlara sahip olması gerektiği görülmüştür. Ayrıca BİLSEM'lerin yalnızca kullanıcıları için değil toplum için sosyal bir merkez olarak önem taşıdığı, farklı yaş ve gruplardaki kullanıcılara hitap eden bir eğitim yerleşkesi şeklinde organize edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Science and art centers (BİLSEM) established for the education of gifted person have a significant value in helping these individuals discover their talents and become useful individuals for society. In the examinations, it was seen that BİLSEM buildings were built no different from traditional schools, ignoring user needs and expectations. However, the space should be shaped and organized depending on user needs and behaviors.
In this study, it is aimed to create design criteria for science and art centers, taking into account the requirements of 21. century and the expectations of the users. In the study, post occupancy evaluation and user participation approach was used. As a result of the study, BİLSEMs; in addition to hosting spaces specific to the characters of gifted students, such as research and discovery; it has been seen that it should have spatial formations that will meet physical and social needs such as playing, doing sports and chatting. In addition, it has been concluded that BİLSEMs are important not only for their users but also as a social center for the society, and that they should be organized as an educational campus that appeals to users of different ages and groups.
Odun hammaddesi bölmeden çıkarma yönteminin tahmininde karar ağaçları modelinin kullanılması
Utilizing decision tree models for estimating wood extraction methods
Yazar: MUSTAFA ACAR
Danışman: PROF. DR. SELÇUK GÜMÜŞ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman İnşaatı ve Transportu Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Ormancılıkta bölmeden çıkarma (BÇ), ormanların sürdürülebilir yönetilebilmesi için gerekli, zor, tehlikeli ve maliyetli bir işlemdir. Değişken arazi koşullarının olduğu ülkemiz dağlık orman alanlarında yönteme karar vermede uzman kişilere veya uzman sistemlere ihtiyaç duyulmaktadır. Yapay zekâ (YZ) ile bu işlemler kolay hale gelebilmektedir.
Bu çalışmanın amacı, doğaya açık orman alanlarının değişken koşullarını dikkate alarak en uygun bölmeden çıkarma yöntemini belirlemek, belirlenen yönteme göre işin süresini ve üretim maliyetlerini tahmin edecek bir yapay zekâ sistemi geliştirmektir.
Mekanizasyon bakımından ülkemizin en zengin müdürlüklerinden biri olan Artvin'de yapılmış çalışmalardan elde edilen günlük üretim (m3/gün) verileri, uzman görüşleri ile birlikte oluşan veri seti, RapidMiner Programında karar ağacı (KA) için eğitim ve test verisi olarak kullanılmıştır. BÇ'nın değerlendirilmesinde sürütme mesafesi, arazi eğimi, taşıma/sürütme yönü, arazi engeli, diri örtü, zemin durumu ve çıkarılacak ürün miktarı dikkate alınmıştır. BÇ yöntemini tahmin etme başarısının %94,60 olduğu model ile 2023 yılı üretim çalışmalarında planlama yapılmış ve planlama yapılmamış 6 benzer arazi çifti üzerinde kontroller yapılmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda modelin BÇ yöntemini tahmin etme başarısı %100 olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Wood extraction (WE) in forestry is a difficult, dangerous and costly process necessary for the sustainable management of forests. Experts or expert systems are needed to decide on the method in the mountainous forest areas of our country where there are variable terrain conditions. These processes can become easier with artificial intelligence (AI).
The aim of this study is to determine the most suitable extraction method by considering the variable conditions of forest areas, and to develop an AI system to estimate the duration of the work and production costs according to the determined method.
The daily production (m3/day) data obtained from the studies conducted in Artvin, one of the richest directorates of our country in terms of mechanization, and the data set formed with expert opinions were used as training and test data for the decision tree (DT) in RapidMiner Program. skidding distance, slope of the terrain, direction of transportation/skidding, terrain obstacle, weed, soil condition and the amount of product to be extracted were taken into consideration in the evaluation of the WE. With the model, which has 94,60% success in predicting the WE method, controls were carried out on 6 similar land pairs with and without planning in the production studies of 2023. As a result of the studies, the success of the model in predicting the WE method was determined as 100%.
Covıd-19 salgını sonrası yerel halk ve turizm işletmelerinin glamping turizmine yönelik yaklaşımlarının belirlenmesi: Trabzon ili örneği
Identifying the approaches of local public and tourism enterprises to glamping tourism after the Covid-19 epidemic: The case of Trabzon province
Yazar: BÜŞRA SARGIN
Danışman: DOÇ. DR. ERTAN DÜZGÜNEŞ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Teknikleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Alternatif turizm = Alternative tourism ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
İnsanlık, tarihin ilk anlarından beri küresel çapta çeşitli salgın türleriyle mücadele etmiştir. 2019 yılında ortaya çıkan Covid-19, bu salgın türlerinden biri olarak bir pandemi dönemi oluşturmuştur. Covid-19 salgınının yayılımını yavaşlatmak ve sonlandırmak için küresel olarak çeşitli kısıtlamalar getirilmiştir. Bireylerin virüsü yaymasını önlemek için getirilen kısıtlamalar turizm sektörünü de etkilemiştir. Bu süreç, turizm sektörünü alternatif turizm modelleri geliştirmeye ve turistleri de doğa temelli turizmi daha aktif kullanmaya yönlendirmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda hem doğa içerisinde hem de fiziksel mesafe kuralına uygun olarak tercih edilebilecek olan turizm türlerinden biri glamping turizmidir. 
Bu doğrultuda çalışmanın amacı; Trabzon ili özelinde yerel halkın ve turizm işletmelerinin Covid-19 salgını öncesi ve sonrası glamping turizmine yönelik tutumlarının tespit edilmesi ve bu tutumlar doğrultusunda her iki paydaşın da bakış açılarının objektif olarak irdelenmesidir. Söz konusu amaç doğrultusunda Trabzon ilinde Sürdürülebilir Turizm Tutum Ölçeği (SUS-TAS) kullanılarak yerel halk ve turizm işletmelerinden anket verileri toplanmış ve her iki paydaşın bakış açıları ölçülmüştür.

Abstract:
Humanity has been struggling with various types of global epidemics since the earliest moments of history. Covid-19, which emerged in 2019, has created a pandemic period as one of these epidemic types. Various restrictions have been imposed globally to slow down and end the spread of the Covid-19 pandemic. These restrictions, implemented to prevent individuals from spreading the virus, have also affected the tourism sector. This process has directed the tourism sector to develop alternative tourism models and encourage tourists to actively engage in nature-based tourism. In line with this information, one of the tourism types that can be done both in nature and in compliance with the physical distancing rule is glamping tourism.
In this regard, the aim of this study is to determine the attitudes of the local people and tourism businesses in Trabzon province towards glamping tourism before and after the COVID-19 pandemic and to objectively examine the perspectives of both stakeholders based on these attitudes. In line with this aim, survey data were collected from the local people and tourism businesses in Trabzon province using the Sustainable Tourism Attitude Scale (SUS-TAS), and the perspectives in these survey data were measured.
Triklosan, kloroksilenol, metilizotiazolinon ve boraks antimikrobiyal ajanlarının, gökkuşağı alabalığı (oncorhynchus mykiss) yavrularındaki genotoksik ve histopatolojik etkileri
Genetoxic and histopathological effects of triclosan, chloroxylenol, methylisothiazolinone and borax antimicrobial agents on rainbow trout (oncorhynchus mykiss) juveniles
Yazar: TUNA ÖZCELEP
Danışman: PROF. DR. İLHAN ALTINOK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Balıkçılık Teknolojisi = Fisheries Technology ; Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Triklosan (TRC), kloroksilenol (PCMX) ve metilizotiazolinon (MIT) sabunlarda antimikrobiyal olarak yaygın olarak kullanılan, boraks (BRX) ise yaygın olarak ev temizliğinde kullanılan bir kimyasaldır. Bu kimyasallar sucul ekosisteme atık sularla karışarak sucul organizmaları olumsuz yönde etkilemektedir. Bu çalışmada, gökkuşağı alabalığının (Oncorhynchus mykiss) yarı statik koşullar altında 40 gün boyunca TRC, PCMX, MIT ve BRX'e maruz bırakılması sonucunda, genotoksisitesi, gen ekspresyonu ve histopatolojisi üzerindeki kronik etkileri değerlendirilmiştir. Yapılan comet analizlerinin sonucuna göre MIT, TRC ve PCMX'in balıkların eritrositlerinde önemli DNA hasarına neden olduğu tespit edilmiştir. TRC, PCMX, MIT ve BRX'e maruz kalan gökkuşağı alabalıklarının SOD, GPX1, GPX2, GSTA, HSP90BB, HSP90BA, CAT ve HSC70A genlerinin ekspresyon seviyeleri (PCMX'e maruz kalan balıklarda GSTA geninin ekspresyonunun artmaması hariç) istatistiksek olarak önemli düzeyde artış göstermiştir. Bu kimyasallara maruz bırakılan balıkların solungaç, dalak, karaciğer ve böbreklerinde histolojik hasarlar tespit edilmiştir. Çalışmamız gökkuşağı alabalığı üzerinde TRC, PCMX, MIT ve BRX'in kronik toksik etkilerinin yüksek olduğunu göstermektedir. Bu nedenle sucul ortamı koruma adına bu kimyasalları temizlik amacıyla kullanırken daha dikkatli olunması önerilmektedir.

Abstract:
While triclosan (TRC), chloroxylenol (PCMX) and methylisothiazolinone (MIT) are widely used as antimicrobials in soaps, borax (BRX) is used in household cleaning. These chemicals mix with wastewater into the aquatic ecosystem and affect aquatic organisms. In this study, the chronic effects of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) on genotoxicity, gene expression and histopathology were evaluated after exposure to TRC, PCMX, MIT and BRX under quasi-static conditions for 40 days. It was determined by the Comet assay results that MIT, TRC and PCMX caused significant DNA damage in the erythrocytes of fish. Transcription of the SOD, GPX1, GPX2, GSTA, HSP90BB, HSP90BA, CAT and HSC70A genes was significantly regulated as a result of exposure to TRC, PCMX, MIT and BRX, except for the GSTA gene exposed to PCMX. Histological damage was detected in the gills, spleen, liver and kidneys of the fish. Our study shows that the chronic toxic effects of TRC, PCMX, MIT and BRX are high in rainbow trout. Therefore, we must be more careful when using these chemicals for cleaning purposes in order to protect the aquatic environment.