Eğimli arazilerin detaylı toprak etüd ve haritalanması için uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleri teknolojilerini kullanarak yeni yöntemlerin geliştirilmesi
Development of new methods for detailed soil mapping on sloping lands using geogrhaphic information systems and remote sensing tecniques
Yazar: MEHMET İSMAİL SOLMAZ
Danışman: PROF. DR. SUAT ŞENOL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada; eğimli arazilerin detaylı toprak haritalarının yapımında toprak etüdlerinin daha düşük maliyet ve daha kısa sürede tamamlanmasını sağlayacak yeni yöntemlerin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla; Adana'nın kuzeyinde yer alan Seyhan Barajı'ndan başlayarak kuzeyde Çatalan Barajı'na kadar uzanan, yaklaşık 30.800 ha alan içerisinde, temsili olarak seçilen çok sayıda ve farklı boyutlardaki test alanlarında, arazi çalışması öncesinde olası toprak sınırlarının belirlenebilmesi için yeni yöntemler denenmiştir. Çalışmada, eğim haritaları ve Sayısal Yükseklik Modeli (DEM), 1:25000 ölçekli topoğrafik haritalardan altlık haritalar olarak kullanılmak üzere üretilmiş; jeolojik haritalar ve QuickBird dijital uydu görüntüleri de proje süresince kullanılmıştır.Araştırmada; ilk olarak toprakların arazide tanımlanmaları amacıyla belirlenen verilerin mobil bilgisayarlara girilmesini sağlayan yazılımlar hazırlanmış ve kullanılmıştır. Uzaktan Algılama, CBS, Yapay Sinir Ağları, Toprak Fizyoğrafya Etkileşim Modeli (SoLIM) ve görüntü sınıflama teknikleri kullanılarak bir toprak etüd ve haritalama çalışmasının her aşaması için süre ve maliyeti azaltıcı yöntemler denenmiştir. Ancak, söz konusu sayısal haritalama teknikleriyle toprak sınırlarının arazi öncesi tahmin edilmesinde hedeflenen performansa ulaşılamamıştır. Bunda, çalışma alanının, toprakların dağılımı yönünden çok heterojen olması ve veri kaynaklarının yetersizliği en önemli etken olmuştur. Sayısal haritalama teknikleri kullanılarak toprak sınırlarının arazi çalışması öncesinde sağlıklı olarak tahmin edilebilmesi için özellikle topoğrafik ve jeolojik harita ölçeğinin toprak haritasının ölçeğinden daha büyük ölçekli olmasının zorunlu olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, it is attempted to develop new methods for the preparation of detailed soil maps for sloping lands in order to save time and lower costs. To achieve this goal 38 000 hectares of land was selected at the north of Adana, Turkey located between Seyhan and Catalan Dams. New methods were tested in order to determine the probable land soil mapping units and their boundaries prior to field work. Random test areas were selected in different sizes from the study area. Slope maps and Digital Elevation Models (DEM) were calculated from 1:25000 scale topographic maps to be used as base maps also; geological maps and Quick Bird digital satellite imagery were used during the course of the project.The first stage of the study was to develop software to collect morphological soil field data on the identified soil series. In order to establish the most accurate, time saving and cost effective method for soil surveys Remote Sensing Techniques, GIS methods, Artificial Neural Networks and Soil Landscape Inference Model (SoLIM) were applied and tested to selected test areas within the study area. However, objectives on identifying and predicting soil mapping units and their boundaries prior to field work were not achieved using digital soil mapping techniques. The main reason for not achieving the objectives were; the lack of accurate data sources and heterogenic soil distribution in the study area. These goals could be achieved if there is accurate geological and topographic information. It is concluded that; digital soil mapping techniques could be used effectively and accurately for the prediction of soil mapping units and their boundaries if topographic and geological maps scales are larger than the soil map scales.