Tip 1 diyabetli hastalarda tedaviye uyumu ölçme anketi'nin türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Turkish validity and reliability study of the questionnaire for measuring adherence to treatment in patients with type 1 diabetes
Yazar: İLVAN İLLARA NARİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLŞAH KUMAŞ
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Araştırma Tip 1 Diyabetli Hastalarda Tedaviye Uyumu Ölçmek amacıyla Carmen Grau Del Valle ve ark. tarafından 2022 yılında İspanya'da geliştirilen anketin Türkçe geçerlilik ve güvenirliğini belirlemek amacıyla yapılmış metodolojik bir çalışmadır.
Tip 1 diyabetli hastalara Google Form aracılığıyla Eylül 2023- Temmuz 2024 tarihleri arasında yapılmıştır. Ölçek 25 sorudan oluşmakta olup, geçerlik güvenirlik çalışmalarında ölçek madde sayısının 5-10 katı büyüklüğünde örnekleme ulaşılması gerekmektedir. Bu amaçla kayıplar da göz önüne alınarak 300 hastaya ulaşılmıştır. Bu kişilerden 18 yaş altı ve eksik cevaplayanlar çıkarıldığında 276 kişiye ulaşılmıştır. Verilerin toplanmasında Literatür taranarak hazırlanan Hasta Tanıtım formu (Ek 1) ve Tip 1 Diyabetli Hastalarda Tedaviye Uyumu Ölçme Anketi (Questionnaire for Measuring Adherence to Treatment in Patients with Type 1 Diabetes) (Ek 2) kullanılmıştır.
Kültürlerarası ölçek uyarlamalarında yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirliğe ulaşılabilmesi için çalışmaların belirli standartlara uygun olarak yürütülmesi gerekmektedir. Bu sebepten dolayı araştırmanın geçerlik ve güvenirlik çalışması belirli aşamalardan geçirildi. Bunlar; Dil Geçerliği, Yapı Geçerliği, İç Tutarlık, Test-Tekrar Test Güvenirliği, Kapsam Geçerliğidir. 
Hastaların ortalama yaşı 30,47 (SS=8,67) olup HbA1c düzeyi ortalaması 7,58 (SS=1,55) bulunmuştur. Cronbach's Alpha (CA) değeri 0,893 olarak saptanmıştır. Orijinal anket 25 madde ve 5 boyuttan oluşmaktadır. Çalışmanın yapı geçerliliği için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonucunda dört madde anketten çıkarılmıştır. Anketin son hali 21 madde ve 5 boyuttan oluşmaktadır. Uyum iyiliği değerleri literatürde kabul edilen sınırlar içerisindedir. χ2= 466.122 (sd)= 173;         p< 0.001; χ2 /sd= 2.694; CFI= 0.922; GFI= 0.866; RMSEA= 0.077; SRMR= 0.066. 
Tip 1 Diyabetli Hastalarda Tedaviye Uyumu Ölçme Anketi çalışmamızda toplam puanı 98,50±13,70 olup hastaların tedaviye "iyi uyum" sağladıkları belirlenmiştir. 
Tip 1 Diyabetli Hastalarda Tedaviye Uyumu Ölçme Anketinin Türk toplumunda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç olduğu ve çalışmalarda kullanılabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
The research is a methodological study conducted to determine the Turkish validity and reliability of the questionnaire developed in Spain in 2022 by Carmen Grau Del Valle et al. to Measure Treatment Adherence in Patients with Type 1 Diabetes.
It was administered to patients with type 1 diabetes via Google Form between September 2023 and July 2024. The scale consists of 25 questions, and in validity and reliability studies, a sample of 5-10 times the number of scale items should be reached. For this purpose, 300 patients were reached, taking into account the losses. When those under the age of 18 and those who gave incomplete answers were excluded, 276 people were reached. The Patient Introduction form (Appendix 1) and the Questionnaire for Measuring Adherence to Treatment in Patients with Type 1 Diabetes (Questionnaire for Measuring Adherence to Treatment in Patients with Type 1 Diabetes) (Appendix 2) were used for data collection.
In order to achieve a high level of validity and reliability in cross-cultural scale adaptations, studies should be conducted in accordance with certain standards. For this reason, the validity and reliability study of the research was passed through certain stages. These are; Language Validity, Construct Validity, Internal Consistency, Test-Retest Reliability, Content Validity.
The mean age of the participants was 30.47 (SD=8.67) and the mean HbA1c level was found to be 7.58 (SD=1.55). Cronbach's Alpha (CA) value was determined as 0.893. The original questionnaire consisted of 25 items and 5 dimensions. For the construct validity of the study, four items were removed from the questionnaire as a result of Confirmatory Factor Analysis (CFA). The final questionnaire consisted of 21 items and 5 dimensions. Goodness of fit values were within the limits accepted in the literature. χ2= 466.122 (sd)= 173; p< 0.001; χ2 /sd= 2.694; CFI= 0.922; GFI= 0.866; RMSEA= 0.077; SRMR= 0.066. 
In our study on the Questionnaire for Measuring Adherence to Treatment in Patients with Type 1 Diabetes, the total score was 98.50±13.70 and it was determined that the patients were "well-adherent" to the treatment. 
It was determined that the Questionnaire for Measuring Treatment Adherence in Patients with Type 1 Diabetes is a valid and reliable tool that can be used in the Turkish population and can be used in studies.