Sürdürülebilir kentsel dönüşüm değerlendirme modeli oluşturulması
Creation of a model to assess the sustainability of urban renewal
Yazar: SERKAN YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN KIVRAK
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Türkiye'de 20 yıllık bir süreçte 8 milyon konutun yenilenmesi hedefi ile büyük bir kentsel dönüşüm hareketi başlatılmıştır. Sürdürülebilirlik prensipleri ile uyumlu bir kentsel dönüşüm ile çevre ve enerjiye ilişkin kaygıların uyumlu hale getirildiği kent olarak tanımlanan sürdürülebilir kente ulaşmak mümkündür. Aksi durumda eskiye oranla çok daha kalıcı yapılar inşa edileceğinden yapılan yanlışların telafisi de imkânsız olacaktır. Bu noktadan hareketle gerçekleştirilen bu çalışma ile bir kentsel dönüşüm projesinin sürdürülebilirliğini ölçmeyi sağlayan bir model geliştirilmesi amaçlanmıştır. 
Çalışmanın ilk aşamasında kapsamlı bir literatür taraması ile kentsel dönüşüm projelerinde gündeme gelecek yapılı çevre tasarım unsurları belirlenmiştir. Bu unsurların ekonomik, çevresel ve sosyal sürdürülebilirliğe katkıları 323 uzmanın katıldığı bir anket çalışması ile değerlendirilmiştir. Aralarında ilişki bulunan tasarım unsurları faktör analizleri ile değişik faktörler altında toplanmıştır. Faktörler ile bu faktörleri oluşturan unsurların önem ağırlıkları, akademisyenler ile uygulamacılardan oluşan, sırası ile 60 ve 30 uzmanın katıldığı Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ile tespit edilmiştir. Önem ağırlıkları belirlenen her bir tasarım unsuru için mahalle sürdürülebilirlik değerlendirme sistemleri, yeşil bina değerlendirme sistemleri, gösterge setleri gibi kaynaklar incelenerek uygun göstergeler belirlenmiştir. Bu göstergeler için bir puanlama sistemi geliştirilmiş ve çalışmanın nihai hedefi olan bir kentsel dönüşüm projesini hem proje aşamasında hem de uygulama sonrasında değerlendirebilecek bir model meydana getirilmiştir. Çalışmanın son aşamasında modelin daha kolay ve pratik bir şekilde kullanılmasını sağlayacak bir yazılım yapılmıştır. 
Oluşturulan modelin, mimar ve mühendislerden yüklenicilere, yerel yönetimlerden vatandaşlara uzanan geniş bir yelpazedeki kentsel dönüşüm paydaşlarına sürdürülebilir kentler ve kentsel alanlar oluşturma yolunda rehber olacağı değerlendirilmektedir.

Abstract:
In Turkey, a large urban renewal movement was initiated with an aim of renewing 8 million dwellings in the next 20 year. By achieving an urban renewal in line with the principles of sustainability, it is possible to create sustainable cities, that is defined as the city where socioeconomic interests and environmental and energy concerns are aligned. Otherwise, it will not be possible to compensate for the mistakes, since more permanent buildings will be constructed compared to the old ones. With this point, this study aims to develop a model that can measure the sustainability of an urban renewal project.
In the first phase, a comprehensive literature survey was conducted to determine the built environment design elements that will be aplied in an urban renewal project. Contributions of these elements to economic, environmental and social sustainability were assessed by a survey with the participation of 323 experts. Design elements that are related to each other are collected under different factors by applying factor analysis. The importance weights of the factors and the design elements that make up them, were determined by Analytical Hierarchy Processes, with participation of 60 and 40 experts respectively, who are academicians and practitioners. Appropriate indicators have been identified for each design element by examining sources such as neighborhood sustainability assessment systems, green building assessment systems and indicator sets. By creating a scoring system for these indicators, a model is introduced that can evaluate an urban renewal project both during the project phase and after the implementation, which is the ultimate goal of the work. In the last phase of the work, a software has been prepared to make the model easier and more practical to use.
The model will be a guide in building sustainable cities and urban areas to a wide range of urban renewal stakeholders from contractors, architects and engineers, local governments to citizens.