Sosyo kültürel açıdan gündelik hayatta etkileşim örüntüleri: Siirt Helvacılar Çarşısı örneği
Interaction patterns in everyday life in terms of socio-cultural: Halvacılar Bazaar of Siirt example
Yazar: MURAT TOPRAK
Danışman: PROF. DR. ALİ ESGİN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Esnaflar = Artisans ; Etkileşim = Interaction ; Siirt = Siirt ; Sosyokültür = Socio-culture ; Sosyokültürel durum = Socio-cultural situation ; Sosyokültürel yaşam = Socio-cultural life ; Sosyokültürel çevre = Socio-cultural environment

Özet:
Kentlerde ortaya çıkan dönüşüm, genelde mekân içindeki insanların etkileşimi üzerinden okunmaktadır. Bu gerçeklikten hareketle, bu çalışmada Siirt ilinde meydana gelen dönüşüm süreci, Siirt merkezdeki "Helvacılar Çarşısı" üzerinden okunmaya çalışılmaktadır. Böyle bir çaba hem mekân hem de gündelik hayat üzerine derin bir literatür bilgisi gerektirmektedir. Bu doğrultuda, genelde sembolik etkileşimcilik, fenomonoloji, etnometodoloji ve Marksist analizlerden yararlanılmıştır. Daha spesifik düzeyde, mekân incelemesi için Henri Lefebvre ve Michel De Certeau'nun, yüz yüze etkileşimdeki gündelik rutinlerin incelenmesi için Erving Goffman'nın ve güncelik hayatta bireyin sahip olduğu "sermaye"nin incelenmesi için de Pierre Bourdieu'nün sosyolojik çözümlemelerine odaklanılmıştır. 
1990'larda derin siyasal ve toplumsal çatışmaların yol açtığı göç, Siirt'in mekânlarında önemli bir değişime yol açmıştır. Göçle birlikte Siirt'in mekânları farklı sosyo-kültürel toplulukları (Araplar, Türkler ve Koçerler) bünyesinde barındırmaya başlamıştır. Bu mekânların başında da "Helvacılar Çarşısı" bulunmaktadır. Helvacılar Çarşısı ev sahipliğini yaptığı farklı sosyo-kültürel topluluklardan dolayı çeşitli etkileşim örüntülerini barındırmaktadır. 
Nitel yöntem kullanılan bu çalışmada hem kısmi katılımlı gözlem yapılmış hem de yarı yapılandırılmış ya da derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, ikincil araştırma yöntemleri arasından sözlü tarih ve arşiv verileri de kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Siirt'in Helvacılar Çarşısı esnafı oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi Siirt'in farklı sosyo-kültürel topluluklarını oluşturan Araplar, Kürtler ve Koçerler'dir. Çalışmanın gerçekleştirilme aşamasında toplamda 43 kişiyle görüşülmüştür. Görüşülen kişiler, dengeli bir şekilde farklı sosyo-kültürel topluluklardan ve sektörlerden seçilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Siirt, Helvacıları Çarşısı, Sosyo Kültürel Topluluk Gündelik Hayat, Etkileşim.

Abstract:
The transformation that occurs in cities is generally read through interaction of people in the space. Based on this reality, in this study, the transformation process that took place in Siirt province is tried to be read through the "Helvacılar Bazaar" in the center of Siirt. Such an effort requires a deep knowledge of the literature on both space and everyday life. In this direction, symbolic interactionism, phenomenology, ethnomethodology, and Marxist analyses were used, general. At a more specific level, the sociological analyzes of Henri Lefebvre and Michel De Certeau were used for the analysis of space. The sociological analyzes of Erving Goffman were used for the analysis of everyday routines. The sociological analyzes of Pierre Bourdieu were used for the analysis of the individual's capital in everyday life.
Migration caused by deep political and social conflicts in the 1990s led to a significant change in the spaces of Siirt. With the migration, the places of Siirt started to include different socio-cultural communities (Arabs, Kurds, and Koçers). At the beginning of these places is the "Helvacılar Bazaar". Due to the different socio-cultural communities it hosts, "Helvacılar Bazaar" has various interaction patterns.
This study used a qualitative method; both partial observation and semi-structured or in-depth interviews were conducted. Besides, among the secondary research methods, oral history and archive data were also used. The universe of the research consists of the shopkeepers of the "Helvacılar Bazaar" in Siirt. The research sample is the Arabs, Kurds, and Koçers who make up the different socio-cultural communities of Siirt. In total, 43 people were interviewed during realization phase of the study. The interviewees were selected in a balanced way from different socio cultural communities and sectors.


Keywords: Siirt, Helvacılar Bazaar, Socio Cultural Community, Everyday Life, İnteraction.