Matematiksel argümantasyonu destekleyen bir öğretim deneyinde inşa edilen ortaklaşa argümanlar ve öğretmenin süreçteki rolünün incelenmesi
An investigation of the collective arguments constructed in a teaching experiment supporting mathematical argumentation and the role of the teacher in this argumentation process
Yazar: NERMİN BAYINDIR KOCAMAN
Danışman: PROF. DR. EMİN AYDIN ; DOÇ. DR. AYŞE TEKİN DEDE
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim düzeyinde üçgenler konusunun öğretiminde öğretmen ve öğrencilerin birlikte inşa ettikleri ortaklaşa argümanları Toulmin argümantasyon modeli ile incelemek, öğretmenin sınıfta ortaklaşa argümantasyon sürecini yürütmek için hangi eylemlerde bulunduğunu ortaya çıkarmaktır. 
Çalışmada, araştırmanın amaçlarına uygun olarak nitel araştırma yöntemlerinden özellikle matematik eğitiminde kullanılan "Öğretim Deneyi" yöntemi tercih edilmiş ve araştırmacı-öğretmen tarafından ortaklaşa argümantasyonu destekleyen bir öğretim deneyi yürütülmüştür. Araştırmada amaçlı örnekleme yaklaşımı benimsenerek çalışma grubu öğretmen-araştırmacının görev yaptığı Türkiye'nin batısındaki bir ilde, ulusal merkezi sınav puanıyla ilk yüzde 7'ye giren öğrencileri kabul eden bir devlet okulu olan Anadolu lisesinde, 10.sınıftan 11. sınıfa geçen gönüllü 18 öğrenci ile oluşturulmuştur. Çalışmanın verileri doğruda açılar, üçgende açılar ve üçgende benzerlik konularının öğretiminde sınıfta gerçekleşen ortaklaşa argümantasyon sürecinin video kayıtlarından, öğrencilerin tahtadaki çalışmalarının ekran görüntüleri ile derslere dair alan notlarından elde edilmiştir.
Elde edilen verilerin analizi için video kayıtları yazıya dökülmüş ve ortaklaşa argümantasyon bölümleri belirlenmiştir. Öğretim esnasında inşa edilen ortaklaşa argümanlar incelenerek argümantasyon bölümlerindeki temel ve alt iddialar ile bu iddiaların bileşenleri önceden belirlenen Toulmin argümantasyon modeli bileşenleri ve göstergeleri doğrultusunda ortaya çıkarılmıştır. Öğretmenin bu argümanların oluşturulmasına nasıl katkıda bulunduğu araştırılırken, alanyazından elde edilen kodların yanı sıra veride tekrar eden durumlara göre yeni kodlar oluşturulmuş ve bu kodlar kategorilere ayrılmıştır. Veri kodlanırken her bir argümantasyon bölümünün Toulmin argümantasyon şeması da göz önüne alınarak karşılaştırmalı bir analiz yapılmıştır.
Araştırmadan elde edilen bulgular, sınıfta gerçekleşen ortaklaşa argümantasyon sürecini daha iyi yansıtabilmek ve katılımcıların inşa edilen argümana katkılarını ortaya koymak için mevcut Toulmin argümantasyon bileşenlerine "çürütücü girişimi" ve "çürütücü desteği" bileşenlerinin eklenmesinin yerinde olacağını göstermiştir. Öğretim deneyi bulguları öğretmenin ortaklaşa argümantasyon sürecinin doğal bir katılımcısı olmanın yanı sıra sınıfta argümantasyonun desteklenmesi ve yönlendirilmesi görevlerini yürüttüğünü, bu görevleri yürütmek için "Doğrudan argümantasyon bileşeni sunma", "Öğrencilerin argümantasyon bileşeni sunmalarını teşvik etme", "Argümantasyonu yönlendirme", "Daha açık hale getirme", "Matematiksel süreçler", "Argümantasyonu destekleyen normların başlatılması ve sürdürülmesi" şeklinde altı temel başlıkta toplanan eylemlerde bulunduğunu göstermektedir. 
Bu araştırma, deneysel verilere dayanarak Toulmin argümantasyon modelinin matematik eğitimi çalışmalarında kullanımında modelin genişletilmesini önerirken, öğretmenin ortaklaşa argümantasyon sürecindeki rolünün analizi için de kapsamlı ve işlevsel bir çerçeve sunmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the collective arguments constructed by the teacher and students in the teaching of triangles at the secondary education level with the Toulmin argumentation model and to reveal which actions the teacher takes to carry out the collective argumentation process in the classroom. 
In the study, in accordance with the aims of the research, the "Teaching Experiment" method, which is one of the qualitative research methods especially used in mathematics education, was preferred and a teaching experiment supporting collective argumentation was conducted by the researcher-teacher. Purposive sampling approach was adopted in the study. The study group was formed with 18 volunteer students who passed from 10th grade to 11th grade in an Anatolian high school, which is a public school that accepts students ranked in the top 7 percent with the national central exam score, in a province in the west of Turkey where the teacher-researcher works. The data of the study were obtained from the video recordings of the collective argumentation process that took place in the classroom during the teaching of the topics of angles in line, angles in triangle and similarity in triangle, screenshots of the students' work on the board and field notes of the lessons.
For the analysis of the data obtained, the video recordings were transcribed and the collective argumentation sections were determined. By analysing the collective arguments constructed during the teaching, the main and sub-claims in the argumentation sections and the components of these claims were revealed in line with the components and indicators of the Toulmin argumentation model. While investigating how the teacher contributed to the construction of these arguments, in addition to the codes obtained from the literature, new codes were created according to the recurring situations in the data and these codes were categorised. While coding the data, a comparative analysis was made by considering the Toulmin argumentation scheme of each argumentation section.
 The findings of the study showed that it would be appropriate to add "rebuttal attempt" and "rebuttal support" components to the existing Toulmin argumentation components in order to better reflect the collective argumentation process in the classroom and to reveal the contributions of the participants to the constructed argument. The findings of the teaching experiment showed that the teacher carried out the tasks of supporting and guiding argumentation in the classroom as well as being a natural participant in the collective argumentation process.
In order to carry out these tasks, the findings show that the teacher took actions under six main headings: " Presenting a direct argumentation component ", "Encouraging students to present an argumentation component", " Moderating the argumentation", "Making argumentation more explicit", " Actions in mathematical processes", "Initiating and maintaining the norms that support argumentation". 
Based on the empirical data, this study suggests extending the Toulmin argumentation model in mathematics education studies and provides a comprehensive and functional framework for analysing the role of the teacher in the collective argumentation process.