Ortaokul öğrencilerinin öz-yeterlik düzeylerinin çevresel davranışlarına etkisinin incelenmesi
Examining the effect of self-efficacy levels of middle school students of their environmental behaviors
Yazar: ESRA ÖZÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. ASYA ÇETİN
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik öz yeterlilik = Academic self-efficacy ; Duygusal öz yeterlilik = Emotional self efficiacy ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Çevre = Environment ; Çevresel davranışlar = Environmental behaviours ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İnsan-çevre ilişkisi = Human-environment relationship

Özet:
Bu çalışmada, ortaokul öğrencilerinin öz-yeterlik düzeylerinin, çevresel davranışlarına etkisinin incelenmesi hedeflenmiştir. Bu hedefe ulaşmak için, nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini, 12-14 yaş grubunda ve ortaokula devam eden 373 öğrenci oluşturmuştur. Veri toplama araçları olarak "Genel Bilgi Formu", "Çocuklar İçin Öz-yeterlik Ölçeği" ve "Çevresel Davranış Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde, betimsel testler kullanılmış, puanların normallik dağılımına göre t testi, ANOVA testi, Tukey testi, Games-Howel testi ile Pearson Korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Çalışma sonucunda, öğrencilerin çevresel davranış beceri düzeylerinin ve genel öz yeterlik düzeylerinin orta seviyede olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin, genel öz-yeterlik ölçeğinin alt boyutlarından olan akademik ve duygusal öz-yeterlik seviyelerinin orta düzeyde olduğu, sosyal öz-yeterlik seviyelerinin ise yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin genel öz-yeterlik düzeyleri ile anne öğrenim durumu, baba öğrenim durumu, kardeş sayısı, sosyal medya kullanım sıklığı ve çevre eğitimi alma durumu arasında anlamlı fark olduğu, akademik öz-yeterlik düzeyleri ile sınıf düzeyi, kardeş sayısı ve sosyal medya kullanım sıklığı arasında anlamlı fark olduğu, duygusal öz-yeterlik düzeyleri ile cinsiyet, baba öğrenim durumu, sosyal medya kullanım sıklığı arasında anlamlı fark olduğu görülmüştür. Öğrencilerin çevresel davranış becerileri ile sınıf düzeyi, anne öğrenim durumu, baba öğrenim durumu, kardeş sayısı, sosyal medya kullanım sıklığı ve çevre eğitimi alma durumu arasında anlamlı fark olduğu görülmüştür. Çalışmada, öğrencilerin öz yeterlik düzeyleri ile çevresel davranış becerileri arasında pozitif yönü anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Buna göre, öğrencilerin öz-yeterlik düzeyleri arttıkça çevreye zarar verenleri uyarma, organik ve geri dönüşümü olan ürünleri satın alma, ağaç dikme, çevre sorunlarıyla yakından ilgilenme, çöpleri çöp kutusuna veya geri dönüşüm kutusuna atma, çevresinde bulunan canlıları korumak için önlemler alma gibi çevresel davranış becerilerinin de arttığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the effect of self-efficacy levels of middle school students on their environmental behaviors. In order to achieve this goal, the relational survey model, one of the quantitative research methods, was used. The population of the study consisted of 373 students in the 12-14 age group attending middle school. "General Information Form", 'Self-efficacy Scale for Children' and 'Environmental Behavior Scale' were used as data collection tools. In the analysis of the data, descriptive tests were used, t test, ANOVA test, Tukey test, Games-Howel test and Pearson Correlation coefficient were used according to the normality distribution of the scores. As a result of the study, it was determined that students' environmental behavior skill levels and general self-efficacy levels were at a medium level. In addition, it was determined that the students' academic and emotional self- efficacy levels, which are sub-dimensions of the general self-efficacy scale, were at a medium level, while their social self-efficacy levels were at a high level. There was a significant difference between students' general self-efficacy levels and mother's education level, father's education level, number of siblings, frequency of social media use and environmental education; there was a significant difference between academic self-efficacy levels and grade level, number of siblings and frequency of social media use; and there was a significant difference between emotional self-efficacy levels and gender, father's education level and frequency of social media use. It was observed that there was a significant difference between students' environmental behavior skills and their grade level, mother's education level, father's education level, number of siblings, frequency of social media use and environmental education. In the study, it was determined that there was a significant positive relationship between students' self-efficacy levels and environmental behavior skills. Accordingly, it was concluded that as students' self-efficacy levels increased, their environmental behavioral skills such as warning those who harm the environment, buying organic and recyclable products, planting trees, being closely interested in environmental problems, throwing garbage into the garbage bin or recycling bin, and taking measures to protect living things around them also increased.