Polikistik over sendromu (PKOS) olan kadınların diyet kalitesi, insülin direnci ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of diet quality, insulin resistance, and quality of life in women with polycystic ovary syndrome (PCOS)
Yazar: DİDEM GENÇAL
Danışman: DOÇ. DR. YAHYA ÖZDOĞAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Diyet = Diet ; Diyet kalitesi = Diet quality ; Kadınlar = Women ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Polikistik Over Sendromu (PKOS) olan kadınların diyet kalitelerinin, insülin direnci görülme durumlarının ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesidir. 
Çalışmaya 19-40 yaş arasındaki, Rotterdam kriterlerine göre PKOS tanısı konmuş 37 vaka grubu (VG) ile 37 kontrol grubu (KG) dahil edilmiştir. Verilerin toplanmasında, VG ve KG'ye sağlık bilgileri, genel bilgiler, fiziksel aktivite durumu, antropometrik ölçümler, biyokimyasal bulgular, beslenme alışkanlıkları, 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı ve besin tüketim sıklığı bilgilerinin yer aldığı anket formu kullanılmıştır. Ayrıca VG'ye yaşam kalitelerini ölçmek amacıyla PCOSQ-50 ölçeği uygulanmıştır. Diyet kalitesi SYİ-15'e göre hesaplanmıştır. 
PKOS'lu kadınların vücut ağırlığı, BKİ değerleri, vücut yağ yüzdeleri, bel/kalça oranları, bel çevreleri ve bel/boy oranları KG'deki kadınlara göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0.05). KG'deki bireylerin BKİ değerleri ortalama 22.61±4.06 kg/m2 iken, VG'deki bireylerin 26.87±6.55 kg/m2 olarak hesaplanmıştır. KG'deki bireylerin %13.5'inde, PKOS'lu bireylerin ise %45.9'unda insülin direnci olduğu saptanmıştır. PKOS grubunun ortalama HOMA-IR değeri 2.79±2.06, kontrol grubunun ise 1.86±0.72 olarak bulunmuştur. İnsülin direnci ile diyet kalitesi ve yaşam kalitesi arasında negatif yönlü bir ilişki gözlenmiştir. Çalışmaya katılan bireylerin aldıkları enerji ve makro besin ögeleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Toplam diyet kalitesi puanı ortalama olarak PKOS grubunda 59.59±11.40, KG'de 69.54±1.038 olarak hesaplanmıştır. KG'nin diyet kalitesi PKOS grubundan anlamlı derecede yüksektir (p=0.001). KG'deki kadınların tam meyve, toplam meyve, kurubaklagil, süt ve süt ürünleri, bitkisel proteinler, rafine tahıl ve eklenmiş şeker tüketimlerinin PKOS grubundan anlamlı derecede fazla olduğu saptanmıştır (p<0.05). PKOS'lu bireylerin toplam yaşam kalitesi puanı 152.64±38.91 olarak bulunmuştur. Bireylerin yaşam kalitesini en olumsuz etkileyen durumların tüylenme, obezite ve menstrüal bozukluklar olduğu gözlemlenmiştir. 
Bu çalışma ile diyet tedavisinin PKOS'lu kadınlarda birinci basamak tedavi olarak uygulanması gerektiği belirlenmiştir. Bireylerin tanı anında diyetisyene yönlendirilmeleri sağlanmalıdır.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the diet quality, insulin resistance incidence and quality of life of women with PCOS. 
The study included 37 patient groups (PG) and 37 control groups (CG), aged 19-40 years, diagnosed with PCOS according to the Rotterdam criteria. A questionnaire was used to collect data, which included health information, general information, physical activity status, anthropometric measurements, biochemical findings, nutritional habits, 24-hour retrospective food consumption record and food consumption frequency information for PG and CG. In addition, the PCOSQ-50 scale was applied to PG to measure their quality of life. Diet quality was calculated according to HEI-15. 
Body weight, BMI values, body fat percentages, waist/hip ratios, waist circumferences and waist/height ratios of women with PCOS were found to be significantly higher than women in the CG (p>0.05). While the mean BMI values of individuals in CG were 22.61±4.06 kg/m2, it was calculated as 26.87±6.55 kg/m2 in individuals in PG. In %13.5 of the individuals in the CG; insulin resistance was found in 45.9% of individuals with PCOS. The mean HOMA-IR value of the PCOS group was 2.79±2.06, and 1.86±0.72 for the CG. A negative relationship was observed between insulin resistance, diet quality and quality of life. There was no significant difference between the energy and macronutrients taken by the participants in the study (p>0.05). The mean total diet quality score was calculated as 59.59±11.40 in the PCOS group and 69.54±1.038 in the CG. The diet quality of the CG was significantly higher than the PCOS group (p=0.001). It was determined that the consumption of whole fruit, total fruit, legumes, milk and dairy products, vegetable proteins, refined grains and added sugars of the women in the CG was significantly higher than the PCOS group (p<0.05). The total quality of life score of people with PCOS was found to be 152.64±38.91. It has been observed that the conditions that most negatively affect the quality of life of individuals are hirsutism, obesity and menstrual disorders. 
In this study, it was determined that diet therapy should be applied as first-line treatment in women with PCOS. Individuals should be directed to a dietitian at the time of diagnosis.