Sekizinci sınıf öğrencilerinin problem kurmaya yönelik öz yeterlikleri ve yaratıcı kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between self-efficacy towards problem-posing and creative personality traits of eighth-grade students
Yazar: FATMA TURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUTLU PİŞKİN TUNÇ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı öğrencilerin problem kurma konusunda öz yeterliklerini ve yaratıcı kişilik özelliklerini belirlemek, ayrıca öğrencilerin problem kurma öz yeterlikleri ile yaratıcı kişilik özellikleri arasındaki ilişki düzeyini incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 Eğitim-Öğretim yılında Zonguldak ili Ereğli ilçesinde bulunan iki farklı devlet okulunda okuyan 317 sekizinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak öğrencilerin problem kurma öz yeterliklerini belirlemek amacıyla Özgen ve Bayram (2019) tarafından geliştirilen "Problem Kurmaya Yönelik Öz Yeterlik Ölçeği", yaratıcı kişilik özellikleri düzeyini ortaya koymak amacıyla ise ile Şahin ve Danışman (2017) tarafından geliştirilen "Yaratıcı Kişilik Özellikleri Ölçeği" ve öğrencilerin problem kurma deneyimleri ve matematiksel yaratıcılık deneyimlerine yönelik algılarını ortaya koyabilmek amacıyla da araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nitel verilerin toplandığı dokuz kişiden oluşan görüşme katılımcıları amaçlı örnekleme yöntemi olan ölçüt örneklem tekniği kullanılarak gönüllü öğrencilerden seçilmiştir. Bu araştırmada hem nicel hem nitel paradigmaların birlikte bulunduğu karma yöntem tercih edilmiştir. Araştırmanın nicel kısmındaki verilerin analizinde betimsel istatistikler ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Nitel kısmında ise olgubilim (fenomenoloji) deseninden yararlanılmış ve içerik analizi yöntemi ile veriler analiz edilmiştir.

Yapılan analizler öğrencilerin problem kurmaya yönelik öz yeterlikleri orta düzeyde, yaratıcı kişilik özelliklerinin ise orta düzey üzerinde olduğunu göstermiştir. Öğrencilerin problem kurmaya yönelik öz yeterlikleri ve yaratıcı kişilik özellikleri arasında ise pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca problem kurma öz yeterliklerindeki değişikliğin %15' ini yaratıcılık değişkeni açıklamaktadır.  Yapılan görüşmeler analiz edildiğinde ise problem kurma deneyimine daha fazla maruz kaldığını belirten öğrencilerin aynı zamanda karşılaştıkları problemleri ihtiyaç duyduklarında farklılaştırdıkları, problem çözerken farklı çözüm yollarını merak ettikleri, zekâ oyunları gibi yaratıcılığı destekleyen aktivitelere karşı da ilgi duydukları ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla yapılan içerik analizi sonucu da nicel verileri desteklemiş ve problem kurma aktiviteleri ile yaratıcılık arasındaki ilişkinin varlığını ortaya koymuştur. 

Anahtar Kelimeler: Öz-Yeterlik, problem, problem kurma, yaratıcı kişilik özellikleri, yaratıcılık

Abstract:
The main purpose of the study was to reveal the self-efficacy and creative personality traits of students by measuring and investigating the relationship level between students' competencies towards problem posing and their creative personality characteristics. The sample of the study consisted of 317 eighth-grade students studying in two different public schools in the Ereğli district of Zonguldak in the 2020-2021 academic year. For data collection, the "Self-Efficacy Scale for Problem Posing" developed by Özgen and Bayram (2019) is used to determine the problem posing self-efficacy of students, and the "Creative Personality Traits Scale" developed by Şahin and Danışman (2017) is employed in order to examine the level of creative personality traits. Moreover, a semi-structured interview form prepared by the researcher is used to present the students' perceptions of problem-posing experiences and creative mathematical experiences. Nine participants with whom interviews were conducted were selected from volunteer students using criterion sampling, a purposive sampling method. The mixed method, which includes both quantitative and qualitative paradigms, was preferred in this study. Descriptive statistics and correlation analysis were used in the analysis of quantitative data. The phenomenology design was used for the qualitative data, and the data were analyzed with content analysis.

The analyzes showed that the students' self-efficacy towards problem posing were at a moderate level, and their creative personality traits were above a moderate level. It was concluded that there was a moderately significant positive correlation between students' problem posing self-efficacy and creative personality traits. In addition, the creativity variable explains 15% of the change in students' problem posing self-efficacy. Analysis of interview data revealed that the students, who stated that they were more exposed to the experience of problem posing, differentiated the problems they encountered when they needed, wondered about different solutions ways while solving problems, and were interested in activities that support creativity, such as intelligence games. Therefore, the content analysis results supported the quantitative data and presented the relationship between problem posing activities and creativity.

Keywords: Self-efficacy, problem, problem posing, creative personality traits, creativity