Remisyonda ülseratif kolit hastalarında serum zonulin düzeyleri ile depresif duygudurum ve anksiyete arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of relation between serum zonulin levels, depressive mood and anxiety in remission ulcerative colitis patients
Yazar: TUBA ŞAHBAZOĞLU
Danışman: PROF. DR. TARKAN KARAKAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresyon = Depression ; Kolit = Colitis ; Kolit-ülseratif = Colitis-ulcerative ; Remisyon = Remission ; Zonulin = Zonulin ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
Ülseratif kolit (ÜK), rektum ve kolonu tutan, mukozal ülserasyonlar ile karakterize, kronik inflamatuar bir  bağırsak hastalığıdır. ÜK'li hastalarda günlük yaşam aktiviteleri  olumsuz yönde etkilenmiş, hastaların sosyal katılımları azalmış ve psikososyal değişiklikler görülmektedir. Diğer yandan zonulin bağırsak epitelinde modülasyonu ve tight junctionlar arasında geçirgenliği modüle eden  protein yapıda bir moleküldür ve bağırsak bariyeri hakkında bilgi verir. Bu çalışmamızda remisyon dönemindeki ÜK hastalarımızda anksiyete ve depresyon sıklığının belirlenmesi, serum zonulin düzeyleri ile anksiyete ve depresyon arasındaki ilişki ve duygu durumu etkileyen klinik ve demografik özelliklerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
	Çalışmamız kesitsel ve tanımlayıcı tipte planlanmıştır. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Gastroenteroloji Bilim Dalı polikliniğine  Kasım 2017 ve Aralık 2017 tarihleri arasında ayaktan başvuran, ÜK tanısıyla takip edilen ve tedavisi planlanan, Truelove and Witts hastalık aktivite indeksine göre remisyonda olan  hastalar dahil edilmiştir. Hastaların depresyon ve anksiyete düzeyleri Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) ile değerlendirilmiş olup serum zonulin düzeyleri ile arasındaki ilişki değerlendirilmiştir.
	Çalışmamıza yaşları 19 ile 66 arasında değişen (ortalama 47.30±12.25 yıl) toplam 50 hasta (33 erkek, 17 kadın) dahil edilmiştir. BDÖ skoru 0 ile 23 arasında değişmekte olup ortalama 6.6±5.5 idi. Toplam 13 (%26) hastada depresyon saptanmıştır.  BAÖ skoru ise 0 ile 28 arasında değişmekte olup ortalama 6.9±6.6 idi. Toplam 15 hastada (%30) anksiyete saptanmıştır. Korelasyon analizine baktığımızda; yaş arttıkça BAÖ skorları artmaktadır (r=0.548, p=0.000). Hb seviyesi ile BDÖ arasında orta derecede anlamlı negatif korelasyon saptanmıştır (r=-0.310, p=0.028). Zonulin seviyesi ile BDÖ ve BAÖ arasında ise orta düzeyde pozitif yönde bir korelasyon saptanmıştır. Zonulin seviyesi arttıkça BDÖ (r=0.508, p=0.000) ve BAÖ (r=0.437, p=0.002) skorları yükselmektedir. Hemoglobin değeri ile depresyon arasındaki ilişkiye baktığımızda % 95 güven aralığında ROC eğrisi altında kalan alan 0.622 olup hemoglobin 10.5 mg/dl değeri cut-off değeri olarak belirlenmiştir. Bu değer için %97.3 sensitivite ve %92.3 spesifite saptanmıştır. Hemoglobin değeri ile anksiyete arasındaki ilişkiye baktığımızda % 95 güven aralığında ROC eğrisi altında kalan alan 0.575 olup Hemoglobin 10.5 mg/dl değeri cut-off değeri olarak belirlenmiştir. Bu değer için % 100 sensitivite ve %87.5 spesifite saptanmıştır 
	Mevcut çalışmamızın sonuçlarına göre, anksiyete ve depresyon, ÜK hastalarında göz önünde bulundurulması gereken klinik problemler arasındadır. ÜK hastalarında, anksiyete skoru ile depresyon skoru arasında pozitif yönde korelasyon bulunmaktadır. ÜK hastalarında, hemoglobin seviyesi düştükçe depresyon skoru artmaktadır. Hemoglobin seviyesinin 10.5 g/dl altında olması,  anksiyete ve depresyonu  yüksek duyarlılık ve özgüllük ile predikte etmektedir. İntestinal permeabilitenin göstergesi olan serum zonulin seviyelerindeki artış, remisyonda olan ÜK'li hastalarda görülen anksiyete ve depresyon ile pozitif yönde ilişkilidir. 

Anahtar Sözcükler: İnflamatuar bağırsak hastalığı; ülseratif kolit; zonulin, depresyon; anksiyete

Abstract:
Ulcerative colitis (UC) is a chronic inflammatory bowel disease characterized by mucosal ulcerations, involving the rectum and colon. In patients with UC, activities of daily living are negatively affected, social participation of patients is decreased, and psychosocial changes are seen. On the other hand, zonulin is a molecular protein in the intestinal epithelium that modulates permeability and modulation between tight junctions, and it provides information about the intestinal barrier. Accordingly, the objective of this study was to determine the relationship between serum zonulin levels, anxiety and depression, and to determine the clinical and demographic characteristics affecting emotional state.
	This study was designed as a cross-sectional and descriptive study. Patients previously diagnosed with UC and were in remission according to the Truelove and Witts Disease Activity Score, who admitted to the outpatient clinic of Gastroenterology in Gazi University Medical School between November 2017 and December 2017 were included. Depression and anxiety levels of the patients were assessed with Beck Depression Scale (BDS) and Beck Anxiety Scale (BAS), and relationship between the serum zonulin levels, BDS, and BAS were analyzed.
	A total of 50 patients (33 males, 17 females) between the ages of 19 and 66 years (mean 47.30 ± 12.25 years) were included. The BDS scores ranged from 0 to 23, and the mean BDS was 6.6±5.5. A total of 13 (26%) patients had depression. The BAS scores ranged from 0 to 28, the mean BAS was 6.9±6.6. Anxiety was detected in 15 patients (30%). As for the correlation analysis, the BAS scores increase with age (r=0.548, p=0.000). There was a moderate negative correlation between hemoglobin level and BDS (r=-0.310, p=0.028). There was a moderate and positive correlation between zonulin levels, BDS, and BAS. As the level of zonulin increased, the scores of BDS (r=0.508, p = 0.000) and BAS (r=0.437, p=0.002) increased. When we looked at the relationship between hemoglobin value and depression, the area under the ROC curve in the 95% confidence interval was 0.622, and the cut-off value of hemoglobin was determined as 10.5 mg/dl. For this value, 97.5% sensitivity and 92.3% specificity were determined. When we looked at the relationship between hemoglobin value and anxiety, the area under the ROC curve in the 95% confidence interval was 0.575 and the cut-off value of hemoglobin was determined as 10.5 mg/dl. For this value, 100% sensitivity and 87.5% specificity were determined.
	In the light of our results, anxiety and depression should be considered as an important problem among UC patients. In patients with UC, there is a positive correlation between anxiety and depression scores. In patients with UC, the depression score increases when the hemoglobin level is decreased. If the level of hemoglobin is below 10.5 g/dl, anxiety and depression are predicted with high sensitivity and specificity. The increase in serum zonulin levels, indicative of intestinal permeability, is positively associated with anxiety and depression in patients with remnant UC.

Key words: Inflammatory bowel diseases; ulcerative colitis; zonuline; depression; anxiety