Ege Denizi Selimiye, Akyaka ve Bozburun lokasyonları yüzey su ve sedimentinde ağır metal birikimi ve potansiyel sediment toksisitesi
Heavy metal accumulation and potential sediment toxicity in surface water and sediment in Selimiye, Akyaka and Bozburun locations in the Aegean Sea
Yazar: AYŞE KÜBRA KOCATÜRK DÖNGEL
Danışman: PROF. DR. AHMET ALTINDAĞ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Hidrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Korelasyon analizi = Correlation analysis ; Sedimanlar =   ; Toksik metaller = Toxic metals

Özet:
Türkiye'nin önemli denizlerinden biri olan Ege Denizi Muğla ili Selimiye, Bozburun ve Akyaka lokasyonlarının korunması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması amacıyla yapılan tez çalışmasında, yüzey suyu ve sedimentinde bulunan Cu, Pb, Zn, Ni, Mn, Fe, Co, Cr, Al ağır metalleri ve bir metalloid olan As miktarları araştırılmıştır. 2021 şubat, eylül ve 2022 mart ve eylül dönemlerinde arazi çalışması yapılmış ve Selimiye, Bozburun ve Akyaka Bölgelerinden alınan 30'ar su ve 30'ar sediment örneği olmak üzere toplam 240 numunedeki ağır metal konsantrasyonları, ICP-MS cihazı kullanılarak analiz edilmiştir. Her üç bölgede de su örneklerinde herhangi bir ağır metal birikimi tespit edilmemiştir. Sediment örnekleri analiz sonuçlarında ise tüm bölgelerde her mevsim en fazla biriken metallerin Fe ve Al olduğu, en az birikim yapan metalin ise Cd olduğu görülmüştür. Sediment kalite araştırma yöntemlerine göre sediment kalitesi incelendiğinde, Selimiye Bölgesi için 2021 ilkbahar döneminin diğer dönemlere göre daha kontamine olduğu ve oransal toksik birime her dönem (2021 ilkbahar için %91,11, 2021 sonbahar için %89,38, 2022 ilkbahar için %81,18 ve 2022 sonbahar için %86,89) en fazla katkıda bulunan metalin Ni olduğu tespit edilmiştir. Bozburun Bölgesi için 2022 sonbahar döneminin diğer dönemlere göre daha kontamine olduğu ve oransal toksik birime her dönem (2021 ilkbahar için %86,71 2021 sonbahar için %88,34, 2022 ilkbahar için %91,28 ve 2022 sonbahar için %89,18) en fazla katkının Ni tarafından sağlandığı tespit edilmiştir. Akyaka Bölgesi için 2022 ilkbahar döneminin diğer dönemlere göre daha kontamine olduğu ve oransal toksik birime her dönem (2021 ilkbahar için %64,19, 2021 sonbahar için %71,11, 2022 ilkbahar için %79,76 ve 2022 sonbahar için %68,22) en fazla katkıda bulunan metalin Ni olduğu tespit edilmiştir. Ege Denizi Selimiye, Bozburun ve Akyaka bölgelerinde su kalitesi hakkında bilgi sağlamak ve bu bölgelerdeki ekolojik sürdürülebilirliğin sağlanması amacıyla yapılan bu çalışma sonucunda, ağır metal kirliliğinin sınır değerlerin altında olduğu ve insan sağlığı için tehlikeli bir seviyede olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
In the thesis study conducted with the aim of protecting and ensuring the sustainability of the Selimiye, Bozburun and Akyaka locations of the Aegean Sea, one of the important seas of Turkey, the amounts of Cu, Pb, Zn, Ni, Mn, Fe, Co, Cr, Al heavy metals and As, a metalloid, in the surface water and sediment were investigated. Field work was carried out in February and September 2021 and March and September 2022, and the heavy metal concentrations in a total of 240 samples, 30 water and 30 sediment samples taken from Selimiye, Bozburun and Akyaka Regions, were analyzed using an ICP-MS device. No heavy metal accumulation was detected in the water samples in all three regions. In the analysis results of sediment samples, it was seen that the metals that accumulated the most in all seasons in all regions were Fe and Al, while the metal that accumulated the least was Cd. When the sediment quality was examined according to sediment quality research methods, it was found that the spring of 2021 for the Selimiye Region was more contaminated than other periods and the highest contribution to the proportional toxic unit in each period (91.11% for spring 2021, 89.38% for autumn 2021, 81.18% for spring 2022 and 86.89% for autumn 2022) was Ni. It was found that the autumn of 2022 for the Bozburun Region was more contaminated than other periods and the highest contribution to the proportional toxic unit in each period (86.71% for spring 2021, 88.34% for autumn 2021, 91.28% for spring 2022 and 89.18% for autumn 2022) was Ni. For the Akyaka Region, it was determined that the spring of 2022 was more contaminated than other periods and that Ni contributed the most to the proportional toxic unit in each period (64.19% for spring 2021, 71.11% for autumn 2021, 79.76% for spring 2022 and 68.22% for autumn 2022). As a result of this study conducted to provide information about water quality in the Selimiye, Bozburun and Akyaka regions of the Aegean Sea and to ensure ecological sustainability in these regions, it was determined that heavy metal pollution was below the limit values and was not at a level dangerous for human health.