Hakimlerin ve meslek elemanlarının cinsel istismar mağduru çocuklarla yapılan adli görüşmeye ilişkin değerlendirmeleri
The assessment of judges and professionals on investigative interview with children victims of sexual abuse
Yazar: HÜSEYİN BATMAN
Danışman: PROF. DR. ELİF GÖKÇEARSLAN ÇİFCİ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Adli görüşme odaları = Judiciary interview rooms ; Adli görüşmeciler = Judiciary interviewers ; Cinsel istismar = Sexual abuse ; Hakimler = Judge ; Çocuk istismarı-cinsel = Child abuse-sexual ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırmanın amacı; cinsel istismar mağduru çocuklarla yapılan adli görüşmelere ilişkin hakim ve meslek elemanlarının (çocukla adli görüşme gerçekleştiren) değerlendirmelerinin alınması ve yanıtlarının literatür kapsamında değerlendirilmesidir. Bunun yanında mevcut uygulamanın sistem kuramı yaklaşımı çerçevesinde değerlendirilmesidir. Araştırma da karma araştırma modelinden açımlayıcı (exploratory) desen kullanılmıştır. Araştırma verileri nitel ve nicel olmak üzere iki yöntemle toplanmıştır. Nitel verilere benzeşik örneklem ile ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında alınan izin ile İstanbul da bulunan üç büyük adliyede görev yapan 18 hakim ve 25 meslek elemanı ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yüz yüze görüşülmüştür. Katılımcıların 17'si kadın, 26'sı erkektir. Araştırma verilerinin analizi Maxqda 2020 nitel veri analiz programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen araştırma sonucunda cinsel istismar mağduru çocukla adli görüşme eğitimini hakimlerin çoğunun yeterli, meslek elemanlarının yarısından fazlasının ise yetersiz bulduğu belirlenmiştir. Meslek elemanları bundan sonraki eğitim programlarında daha fazla uygulama yapılması gerektiğini belirtmiştir. Eğitime hakimlerin yarısından fazlasının katılmamış olduğu ve eğitime katılmayan hakimlerin çocuk dostu adli görüşme odalarını kullanmak konusunda isteksiz oldukları belirlenmiştir. Hakim ve meslek elemanlarının ergen çocukların verdiği ifadeye şüphe ile yaklaştıkları, ergenlerin baskı ve yönlendirme gibi gerçek dışı ifade verdiklerini düşündükleri görülmüştür. Çocukla yapılan adli görüşmenin değerlendirilmesi konusunda hakim ve meslek elemanlarının çoğu genel tutarlılığa baktıklarını ifade etmişlerdir. Ancak cinsel istismar mağduru çocukların ifadelerinin değerlendirilmesinde hakim ve meslek elemanları tarafından kullanılan bilimsel bir ölçek, form vb.'ne rastlanılmamıştır. Araştırmada tespit edilen bir diğer veri hakimlerin iş yüküne yöneliktir. İstanbul'da bir hakimin ayda ortalama 60 davaya baktığı bu durumun hakimler üzerinde zaman baskısına yol açtığı tespit edilmiştir. Meslek elemanlarının adli sistem içinde görev tanımlarının net olmamasından kaynaklı duruşmalarda birtakım sorunlar yaşandığı ifade edilmiştir. Hakim ve meslek elemanları arasında güç savaşına benzer durum mevcut sorunlardan biri olarak tespit edilmiştir. Yasal düzenlemelere rağmen çocukla birden fazla kez görüşme yapılmaya devam edildiği belirlenmiştir. Adli görüşme odalarında bazen teknik aksaklıkların yaşandığı ve bu durumun zaman kaybına ve çocukta ikincil mağduriyetlere yol açtığı ifade edilmiştir. Katılımcıların yarısından fazlası çocukların adli muayenesi konusunda önce kendileriyle adli görüşme gerçekleştirilmesi ve ardından muayenelerinin yapılması fikrini dile getirmiştir. Meslek elemanlarının yarısından çoğu çocukla adli görüşmenin adliye ortamında gerçekleştirilmesinin çocuklar üzerinde fiziksel, sözel şiddete maruz kalma, şikayetinden vazgeçme konusunda tehdit edilme vb. riskler taşıyabileceğini belirtmiştir. Araştırmada çıkan bir diğer veri avukatların rolüne ilişkindir. Meslek elemanlarının bir kısmı çocuğun ailesi tarafından özel tutulan avukatın baro tarafından görevlendirilen avukata kıyasla çocuğun dosyası hakkında daha fazla bilgiye sahip olduğunu ve çocuğun adliye ortamında şüphelinin yakınları ile bir araya gelmemesi için gerekli önlemleri aldığını dile getirmiştir.          

Anahtar Sözcükler: Adli görüşme, çocuk, istismar, kanıt, sistem kuramı.

Abstract:
This research aims to get assessment of judges and professionals (those who interview children) on investigative interview with children victims of sexual abuse and assess their answers in terms of compliance with current literature knowledge. Moreover, to evaluate it from the systems theory approach frame. In this research exploratory pattern which is one of the methods of mixed research will be used. The research data was collected through qualitative and quantitative methods. The qualitative data was collected by embedded sample. The concept of this research via taken permission interview was conducted face to face with 18 judges and 25 professional staff those who work in three big law courts of Istanbul by using semi - structured interview form. 17 participants were female and 26 participants were male. The analysis of the research data was made by using Maxqda 2020 qualitative data analysis program. It was determined that the training on forensic interview with sexually abused children had been found sufficient by most of the judges, insufficient by more than half of the professional staff according to result of the research. Professional staff declared that there should be more practical training in the next training programs. It was determined that more than half of the judges did not attend the training and those who did not attend the training are unwilling to use the child - friendly interview rooms. It was seen that both judges and professional staff approach the testimony of teenager suspiciously and they believe that teenager gives false testimony due to pressure and direction. Both judges and professional staff stated that they look at the general consistency during the assessment of a child's testimony. However, it was found no scientific scale and form for the assessment of testimony of children. One of the data that was determined in this research is the workload of the judges. It was determined that in Istanbul roughly every judge is responsible for 60 trials each month and this situation puts time pressure on them. It was stated that professional staff face some issues in trials due to the unclear definitions of their duty. One of the issues is similar to the power fight that occurs between judges and professional staff. It was determined that despite the legal arrangement's child is still being interviewed more than once. It was stated that sometimes technical issues occur in interview rooms and these result in time loss and secondary victimization for children. About the forensic examination of children, more than half of the participants stated that children should be interviewed first and then their medical examination should be done. More than half of the professional staff stated that interviewing children in law court may have some risks on children such as facing physical and verbal violence, and a threat to withdrawal of the complaints. One of the other data that was determined in this research is the role of lawyers. Some of the professional staff stated that a private lawyer that was hired by the family of the child has more information than lawyer appointed by Istanbul Bar Association about the file of the child and takes the necessary measures for the child not to come together with relatives of suspect in courtroom.

Keywords: Child, evidence, exploitation, forensic interview, system theory.