Muhammed Senâullah Pânîpetî'nin et-Tefsiru'l Mazharî isimli tefsirinde kırâatlere yaklaşımı: Nisâ ve Nûr sûreleri örnekliğinde
Qadi Muhammad Sanaullah Panipati's approach to variant readings in et-Tafsiru'l-Mazhari: Samples from surahs "an-Nisa and an-Nur"
Yazar: RAMAZAN ÜSTÜNDAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYKUT KAYA
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Müfessir Pânîpetî, 18. ve 19. Yüzyıllarda Hint alt kıtasında yaşamış ȃlim ve mutasavvıf bir sima olarak tanınmıştır. İşârî ve fıkhȋ yönleriyle bilinen Pânîpetî`nin et-Tefsîru'l-Mazharî isimli eseri farklı ilmi disiplinler tarafından incelenmesine rağmen kırȃat ilmi açısından yeterince çalışılmadığı görülmektedir. Bu çalışmada, Kırȃat farklılıklarının ȃyetlerin yorumunda kritik rol oynadığını vurgulayarak alana katkı sunulması amaçlanmaktadır. Araştırma Muhammed Senȃullah Pȃnȋpetȋ`nin "et-Tefsir`ul Mazharȋ" adlı tefsirinde kırâatlere yaklaşımı: Nisâ ve Nȗr sûreleri örnekliğinde bu başlıkta da görüldüğü gibi Nisâ ve Nȗr sûreleriyle sınırlı tutulmuştur. Ayrıca Pȃnȋpetȋ`nin tefsirine kaynaklık eden Taberî'nin Câmiu'l-Beyân an Te'vîli Âyi'l-Kur'ân, Zemahşerî'nin el-Keşşaf an Hakâikı't-Tenzîli, Begavî`nin Meʿâlimü't-tenzîl fi Tefsir`il Kur`an, Râzî'nin Mefâtihü'l-Gayb ve Kurtûbî'nin el-Câmiu li-Ahkâmi'l-Kur'ân, gibi birçok tefsir dikkate alınarak çalışmanın metodolojisi belirlendi ve kırȃat farklılıklarının yoruma etkisi incelendi. Çalışmada yöntem olarak "tümevarım, analiz ve karşılaştırma" yöntemleri kullanılarak Pȃnȋpetȋ`nin Nisâ ve Nȗr sûrelerindeki kırȃatlere yaklaşımı incelenmiştir. Tasavvufi yönünün olması kırȃat tercihlerini etkilemediğini ve ayrıca kırȃat farklılıklarının bulunduğu kelimenin yorumlanmasında işȃrȋ açıdan etkilerin görülmediği de tespit edilmiştir. Müfessir, bazı durumlarda ise kırȃatlerin mana üzerindeki etkisine yer vermeden söz konusu okuyuşu sarf ve nahiv ilmi çerçevesinde cümledeki ihtimallerine yer verdiği tespit edildi. Müfessirin bu şekilde ele aldığı kıraatler, diğer tefsir kaynaklarından karşılaştırma yapılarak manaya olan etkisi tespit edilmeye çalışıldı.

Anahtar Kelimeler: Kırâat, el-Mazharî, Tefsirü'l-Mazharî, Nisâ Sûresi, Nûr Sûresi, Tefsir.

Abstract:
Qadi Muhammad Sanaullah Panipati was a well-known scholar and Sufi figure having lived in the Indian subcontinent in the 18th and 19th centuries. Although Panipati's commentary, Tafsir al-Mazhari, known for its commentary and fiqh aspects, has been analyzed by different disciplines, it is noticeable that it has not been studied sufficiently in terms of the science of Qurʾan recitation. In this study, it is aimed to contribute to the field by emphasizing the critical role of Qurʾan recitation differences in the interpretation of verses. In the current study, the title as Qadi Muhammad Sanaullah Panipati approach to recitations in his tafsir "Tafsir al-Mazhari" indicate that the samples are limited to Surahs of an-Nisa and an-Nur. In addition, the methodology of the study was determined by considering many interpretations such Begawi's Ma'alim ut-Tanzil, Razi's Mefatih ul-Gayb, Qurtubi's al-Jami li-Ahkami'l-Quran, Tabari's Jami ul-Bayan, and Zamakhshari's al-Kashshaf, and the effect of recitation differences on interpretation was examined. In the study, Panipati's approach to the recitations of the Surahs of an-Nisa and an-Nur was examined by employing the methods of "induction, analysis and comparison".  It has also been determined that the Sufi orientation does not affect the recitation preferences; thus, there are no effects in terms of allegorical interpretation in the interpretation of the word where recitation differences are available. In some cases, it was determined that the commentator included the possibilities in the sentence within the framework of the science of morphology and syntax without mentioning the effect of the recitations on the meaning. The recitations that the interpreter handled in this way were compared with other tafsir sources to determine their effect on the meaning.
Keywords: Recitation, al-Mazhari, Tafsir al-Mazhari, Surah of An-Nisa, Surah of An-Nur, Tafsir.