Telekomünikasyon sektöründe maliyetleme ve maliyete dayalı fiyatlandırma yaklaşımları: Türk Telekomünikasyon A.Ş. için bir model önerisi
The costing and cost based pricing approach in telecommunication sector: Model proposal for Turk Telecommunication Co
Yazar: VEDAT EKERGİL
Danışman: DOÇ.DR. KERİM BANAR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
11 DOKTORA TEZ ÖZÜ TELEKOMÜNİKASYON SEKTÖRÜNDE MALİYETLEME VE MALİYETE DAYALI FİYATLANDIRMA YAKLAŞIMLARI: TÜRK TELEKOMÜNİKASYON AŞ İÇİN BİR MODEL ÖNERİSİ Vedat EKERGİL İşletme Ana Bilim Dalı - Muhasebe BD Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Nisan 2005 Danışman: Doç. Dr. Kerim BANAR Telekomünikasyon sektörü, bireysel haberleşmeyi sağlamasının yanı sıra, bilgi toplumunun temel altyapısını oluşturan, yeni toplum dinamiklerini sağlayan, diğer sektörlerin gelişmesine katkıda bulunan ve kendi başına ekonomik değerler yaratan stratejik bir sektördür. Türk Telekomünikasyon A.Ş. Türkiye'de sektörün yükünün önemli bir kısmını üstlenmiş durumdadır. Ancak sektöründeki tekelci yapı birçok çarpıklığın ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Telekomünikasyon Kurumu'nun "erişim ve arabağlantı hizmetlerinin fiyatının maliyete dayalı olarak hesaplanmasına yönelik düzenlemesi" ile; tarifelerin maliyet esaslı belirlenmesi, çapraz sübvansiyon, öldürücü fıyatlandırma, fiyat sıkıştırması gibi rekabeti engelleyici davranışların önüne geçebilmeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada telekom hizmetlerin maliyetinin belirlenmesine ve maliyete dayalı olarak fiyatlandırılmasına yönelik yaklaşımlar incelenmektedir. Telekom hizmetlerin maliyetlerinin hesaplanmasında, "tarihi maliyetler" ve "ileriye yönelik maliyetler" olmak üzere iki temel sınıflamadan yararlanılmaktadır. Tarihi maliyet yaklaşımlarından "tam maliyetleme", ileriye yönelik yaklaşımlardan ise Avrupa'da "hizmetin toplam uzun dönem artan maliyeti" ve ABD'nde "toplam bileşen uzun dönem artan maliyeti" yaygın olarak telekom hizmetlerinin maliyetini hesaplama yaklaşımı olarak kullanılmaktadır. Telekom işletmeleri, tarifelerini belirlerken bazı fiyatlandırma yaklaşımlarından yararlanmaktadır. Telekom sektöründe maliyete dayalı fiyatlandırma yaklaşımları üç ana başlık altında incelenmektedir. Bunlardan ilki tekel piyasanın hakim olduğu dönemde yoğunlukla kullanılan "marjinal maliyete dayalı fiyatlandırma yaklaşımlarıdır. İkinci olarak hizmet maliyetlerinin üzerineIll belirli bir kâr marjının ilave edilmesi sonucu oluşan "maliyet artı kâr yaklaşımlaradır. Son olarak rekabetin yoğun yaşandığı piyasalarda hizmetin maliyeti, fırsat maliyeti ve kârın toplamından oluşan " etkin bileşen fiyatlandırma kuralı" yaklaşımı incelenmiştir. Telekom hizmetlerinin maliyet ve fiyatlandırma yaklaşımları hakkında bilgi verildikten sonra, bu hizmetlerden biri olan "Asimetrik Dijital Abone Hattı (ADSL)"nin maliyeti ve fiyatlandırması "tam maliyetleme" yaklaşımına göre tespit edilmiştir. Bu aşamada, Türk Telekomünikasyon A.Ş.'nin verileri, maliyet ve fiyatlandırma hesaplamalarından yararlanılarak bir model önerisinde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Maliyet Muhasebesi, Telekomünikasyon, Maliyete Dayalı Fiyatlandırma, Tam Maliyetleme, Hizmetlerin Tekbaşına Sunulma Maliyetleri, Uzun Dönem Artan Maliyetler, Etkin Bileşen Fiyatlandırması, iki Kısımlı Tarife, Ramsey Fiyatlandırma, Getiri Oranı Düzenlemesi.

Abstract:
IV ABSTRACT THE COSTING AND COST BASED PRICING APPROACH IN TELECOMMUNICATION SECTOR: MODEL PROPOSAL FOR TURK TELECOMMUNICATION CO Vedat EKERGİL Administrative Major Branch - Accounting Graduate School of Social Sciences, Anadolu University, April 2005 Advisor: Ass. Prof. Kerim BANAR Telecommunication sector is a strategic sector that provides the individual communication, forming the fundamental infrastructure of information society, contributes developing of other sectors, and creates economic value by itself. Turk Telecommunication Co is carrying out an important part of the sector. But the monopolist formation in the sector forms out many deviance. By regulating the access and interconnection service costs according to cost basis, it is aimed to prevent anti competition activities like, cross-subsidized, predatory pricing and price competition within this study, approaches for determining telecom service costs and cost based pricing cost based pricing are observed. "Historical costs" and "forward-looking costs" are the two taxonomies found in telecom cost pricing. "Fully allocated cost" in historical cost approach, "total service long-run incremental cost" in forward-looking cost approach in Europe and in USA "total element long-run incremental cost" is used for telecom cost pricing approaches widely. Telecom companies use some pricing approaches when determining the tariffs. Cost based pricing in telecom sector is examined under three topics. On of these is used widely in monopolist economic and named "pricing based marginal cost". Secondly, by adding a portion of predetermined profit margin onto the service of costs is named as cost plus profit approach. Thirdly and the last approach is used in high competitive environment of which the service cost is obtained by adding alternative cost to the profit that is named as "efficient component pricing rule".After examining the cost and pricing of telecom services, ADSL, which is one of the services of telecom is examined under full costing approach. When examining, by the data of Turk Telecommunication Co, a model is offered for costing and pricing. Key words: Cost Accounting, Telecommunications, Cost Based Pricing, Fully Allocated Cost, Stand-Alone Cost (SAC), Long-run Incremental Cost (LRIC), Efficient Component Pricing Rule, Two Part Tariff, Ramsey Pricing, Rate of Return Regulation.