Erken çocuklukta okul çaplı olumlu davranış desteği modelinin etkililiği
The effectiveness of school-wide positive behavior support model in early childhood
Yazar: MERAL MELEKOĞLU
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM H. DİKEN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Eğitim programları = Education programs ; Okul hayatı = School life ; Okul çağı dönemi = Latency period ; Olumlu davranış desteği = Positive behavioural support ; Problem davranış = Problem behavior ; Sosyal beceri = Social skill ; Sosyal gelişme = Social development

Özet:
Bireyin çocukluk yıllarındaki davranışları ilerleyen yıllardaki davranışlarının ve sosyal gelişiminin temelini oluşturmaktadır. Bu nedenle, çocuklara uygun davranışların kazandırılması, sosyal becerilerinin desteklenmesi ve problem davranışlarının erkenden azaltılması son derece önemlidir. Bu nedenle araştırmacılar, çocukların problem davranışlarına etkili çözümler getirecek kanıt temelli müdahale arayışları içerisindedir. Alanyazında, erken çocuklukta özel eğitime yönelik birçok program bulmaktadır ancak "Olumlu Davranış Desteği (ODD)" yaklaşımının 2000'li yılardan itibaren yaygın olarak uygulanan bir müdahale programı olduğu görülmektedir. ODD, çocuğun bulunduğu çevrede, eğitim sisteminde, eğitimcilerin yaklaşımlarında olumlu yönde değişiklikler yaparak çocuğun yaşam kalitesini yükseltmeyi, çocuğun olumlu davranışlarının ödüllendirilmesi gibi uygulamalar yaparak çocuğun problem davranışlarını azaltmayı ve uygun davranışlarını artırmayı hedeflemektedir. ODD kapsamında yer alan bu uygulamaların bir okulun tamamını kapsayacak şekilde planlanıp uygulanmasına "Okul Çaplı Olumlu Davranış Desteği" uygulamaları denilmektedir.
Bu araştırmada, "Erken Çocuklukta Okul Çaplı Olumlu Davranış Desteği (EÇODEM)" müdahalesinin çocukların problem davranışlarını azaltma ve önleme ile uygun davranışlarını ve sosyal beceri düzeylerini artırmaya yönelik etkililiği değerlendirilmiştir. EÇODEM dört ana aşamada ve 14 adımda gerçekleştirilmiştir. Araştırma Eskişehir'de bulunan bir bağımsız anaokulunun yöneticileri, öğretmenleri, yardımcı personelleri, tanılı ve tanısız tüm çocukları ve birincil bakıcıları ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sürecinde nicel ve nitel veriler aynı zamanda toplandığı için karma yöntem araştırma modeli çeşitlerinden "yakınsayan paralel karma yöntem" deseni benimsenmiştir. Araştırmanın nicel ve nitel bulgularına göre, EÇODEM uygulamaları ile tanılı ve tanısız çocukların problem davranışlarında anlamlı düzeyde azalma ve sosyal beceri düzeyinde ise artma tespit edilmiştir.

 
Anahtar Kelimeler: Davranış problemi, Duygu ve davranış bozukluğu, Olumlu davranış desteği, Okul çaplı olumlu davranış desteği, Erken çocukluk

Abstract:
The behaviors of a child in his childhood are the basis of his behavior and social development of the later years. For this reason, it is extremely important to support children's appropriate behaviors and social skills and to extinguish problem behaviors at early stage as possible as. Therefore, researchers are in search of effective evidence-based interventions to deal with problem behaviors of children. There have been many early childhood special education programs on problem behaviors and social skills, but among these programs the "Positive Behavior Support (PBS)" approach seems to be the most widespread intervention program since 2000s. PBS aims to increase the quality of life of the child by making positive changes in the environment of the child, the education system, and the educators' attitudes and to encourage the child to behave positively and reward the positive behaviors of the child. On the other hand, "School-Wide Positive Behavior Support" is the planning and implementing of these applications within the scope of PBS in a whole school environment.
The purpose of this study, exploring the effectiveness of school-wide positive behavior support model on problem behaviors and social skills in early childhood. The intervention was carried out in four main stages and 14 steps. The study was conducted with the school managers, teachers, staff, primary caregivers and all children with and without disabilities in an independent preschool/kindergarten in Eskisehir. The research is a mixed method research, designed as a single group pretest and posttest experimental research model. Since quantitative and qualitative data were collected at the same time in the research process, the "parallel convergent research" models of mixed method research has been adopted. The quantitative and qualitative findings of the study shows that significant decreases in the problem behaviors of children with and without disabilities and increases in the social skills level.


Keyword: Behavioral problem, Emotional and behavioral disorder, Positive behavioral support, School wide positive behavioral support, School wide positive behavioral support in early childhood.