Teoride hazırlanan rasyonların pratik uygulamadaki varyasyonlarının altı sigma metodolojisi ile araştırılması
Variation comparison of theoretically prepared diets to the diets practically served to cattle using six sigma methods
Yazar: SELİM SIRAKAYA
Danışman: PROF. DR. OSMAN KÜÇÜK
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Altı sigma yöntemi = Six sigma method ; Hayvan yemleri = Animal feeds ; Rasyonlar = Rations ; Süt sığırcılığı = Dairy herds ; Süt sığırcılığı işletmeleri = Dairy herds farms ; Süt sığırları = Dairy cattles

Özet:
Süt sığırı işletmelerinde toplam süt üretim maliyetlerinin yaklaşık olarak %60-70'ini yem maliyetleri oluşturmaktadır. Yem yollarında, teorik olarak hazırlanan rasyonlar ile servis edilen rasyonlar arasında her zaman varyasyonlar vardır ve bu varyasyonlar üretim maliyetlerini etkilediği gibi hayvan sağlığı ve verimini de etkilemektedir. Bu çalışmada, teorik olarak hazırlanan rasyonların, pratik uygulamada yem yoluna döküldüğünde, uğradığı değişimlerin altı sigma metodu kullanılarak karşılaştırılması amaçlanmıştır. Çalışma Türkiye'de, üç küçük-orta (75-120 sağmal inek) ve bir büyük ölçekli (1500 sağmal inek) süt sığırı işletmesinde gerçekleştirilmiştir. Büyük ölçekli süt sığırı işletmesinde, toplam 130 sağmal toplam karışım rasyon (TMR), teorik olarak hazırlanan rasyonlar ile karşılaştırılmak için toplanmış ve analiz edilmiştir. Ayrıca toplam 94 adet farklı gruplar ve çiftliklerden olmak üzere TMR numunesi teorik olarak hazırlanan rasyonlar ile karşılaştırılmak için toplanmış ve analiz edilmiştir. Toplanan bu 94 adet numune, 3 adet küçük-orta ölçekli işletmeden 30 adet sağmal inek TMR'ını (10 x 3) ve 64 adet büyük ölçekli işletmeye ait buzağı, düve, ağır gebe ve besi TMR'ını (4 x 16) içermektedir. Partikül büyüklüğü ve süt yağı üzerine etkileri, sadece büyük ölçekli süt sığırı işletmesinde toplanan TMR numuneleri üzerinde araştırılmıştır. TMR numuneleri günün farklı zamanlarında (7:00 ve 15:00), farklı mikser vagonlarından, farklı personel ve yükleme kepçelerinden toplanmıştır. Veri toplama, analiz ve yem dağıtımındaki varyasyonların azaltılmasında altı sigma metodunun tanımlama, ölçme, analiz, iyileştirme ve kontrol aşamaları uygulanmıştır. TMR rasyonlarında en fazla varyasyon ±%30,73 standart sapma ile ağır gebe grubunda gözlenmiştir (P<0,0001). Çalışma başlangıcında mikser vagonlara yüklenen yem hammaddelerinde ortalama hata ve standart sapma %9,41 ±19,53 ve sağmal TMR rasyonu protein değerinde ortalama ve standart sapma %15,26 ±1,87 olarak bulunmuştur. Altı sigma uygulamalarıyla, çalışma sonunda mikser vagonlara yüklenen yem hammaddelerinde ortalama hata ve standart sapma %5,12 ±11,48 değerlerine inmiştir (P<0,0001). TMR partikül büyüklüğü arttıkça süt yağı yüzdesi azalmıştır (P<0,05). Çalışma boyunca TMR partikül büyüklüğü ortalama 6,74 mm ve süt yağı yüzdesi %4,01 olarak gerçekleşmiştir. Çalışmalar neticesinde TMR hazırlama prosesi genelinde 0,8 sigma seviyesinde bir iyileşme gerçekleşmiştir. Süt sığırı işletmelerinde altı sigma metodu uygulanmasıyla, teorik olarak hazırlanan rasyonlar ile hayvanlara servis edilen rasyonlar arasındaki varyasyonlar azaltılarak, süt sığırı çiftliklerinin sürdürülebilirliğine, karlılığına, hayvan sağlığına ve verimliliğine katkı sağlanabileceği sonucuna varılmıştır.

Anahtar kelimeler: toplam karışım rasyon, altı sigma, süt sığırı, rasyon varyasyonları, sürü yönetimi

Abstract:
The cost of feedstuffs constitutes about 60-70% of the total cost of milk production in dairy farms. There are always some variations between the theoretically calculated diets and the diets served to cattle in the bunk, influencing the cost of the production as well as animal health and yield. The objective of the present work was to compare the variations in the theoretically prepared diets to the diets practically served in the feed alley floor to cattle using six sigma methods. The work was carried out in three small-middle-scale (75-120 lactating cows) and one large-scale dairy farms (1500 lactating cows) in Turkey. A total of 130 total mixed ration (TMR) samples of dairy cows from the large-scale dairy farm were collected to compare the variations between the analyzed feed samples and theoretically prepared rations. In addition, a total of 94 TMR samples including 30 dairy cow (10 x 3) TMR in the small-middle-scale dairy farms and 64 TMR samples (4 x 16) of calves, heifers, close-up cows and finishing beef cattle from the large-scale dairy farm were collected to compare the variations in the analyzed feed samples and theoretically prepared rations. Particulate size and its effect on milk fat was also investigated on TMR samples collected from dairy cow rations of the large-scale dairy farm only. The TMRs were collected in different times of the day (07:00 and 15:00) with various mixer feeder wagons, different shift personnel, and loading trucks. Data collection, analysis and improvements of reducing variations of feed delivery were applied using six sigma method steps namely, definition, measurement, analyzing, improving, and controling. The most variation of TMR observed was in the close-up cow groups (P<0.0001) with ±30.73%. Variations in feed materials loaded to the mixer feeder wagons at the beginning of the work was found as 9.41% ±19.53 with a protein contents of 15.26% ±1.87, which decreased (P<0.0001) to 5.12%  ±11.48 at the end of the work by applying the six sigma steps. As particle size of TMR increased, percentage of milk fat decreased (P<0.05). The average particle size of the TMR was 6.74 mm and the average milk fat was 4.01% throughout the study. A level of 0.8 sigma improvement was achieved in TMR preparation process. It was concluded that applying six sigma methods in dairy farms can improve reducing variations between the diets theoretically prepared and the diets served to the animals, helping animal health, animal yield, and profit and sustainability of dairy farms.

Key words:  total mixed ration, six sigma, dairy cow, diet variation, herd management