Sosyal medya bağımlılığının yordayıcıları olarak temel psikolojik ihtiyaçlar ve utangaçlık
Basic psychological needs and shyness as predictors of social media addiction
Yazar: SEÇİL ERDEM
Danışman: DOÇ. DR. MELİHA TUZGÖL DOST
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Sosyal medya = Social media ; Temel ihtiyaçlar = Basic needs ; Utangaçlık = Shyness

Özet:
Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılık düzeylerini cinsiyet, anne baba eğitim düzeyi, günlük sosyal medya kullanım süresi, temel psikolojik ihtiyaçlar ve utangaçlık değişkenlerine göre incelemektir. Araştırmanın çalışma grubu, Ankara ve İzmir'de yer alan üniversitelerde eğitimini sürdürmekte olan 532 (393 kadın, 139 erkek) öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Kişisel Bilgi Formu, Sosyal Medya Bağımlılık Ölçeği-Yetişkin Formu, İhtiyaç Doyumu Ölçeği ve Utangaçlık Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma bulguları doğrultusunda öğrencilerin sosyal medya bağımlılık düzeylerinin cinsiyet ve günlük sosyal medya kullanım süresine göre farklılık gösterirken anne baba eğitim düzeyine göre farklılık göstermediği saptanmıştır. Kadın öğrencilerin erkek öğrencilere oranla; günlük 5 saat ve üzeri süreyi sosyal medyada geçiren öğrencilerin diğer öğrencilere oranla sosyal medya bağımlılık düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca sosyal medya bağımlılığını, özerklik ihtiyacı olumsuz yönde anlamlı biçimde yordarken, temel psikolojik ihtiyaçların diğer alt boyutları olan yeterlik ihtiyacının ve ilişki ihtiyacının anlamlı biçimde yordamadığı belirlenmiştir. Öte yandan utangaçlığın sosyal medya bağımlılığını olumlu yönde anlamlı biçimde yordadığı tespit edilmiştir. Son olarak gerçekleştirilen regresyon analizi sonucunda üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılık puanlarının %13.9'unun temel psikolojik ihtiyaçların alt boyutu olan özerklik ihtiyacı ve utangaçlık değişkenleri ile açıklandığı saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular alanyazın ışığında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This research aims to examine university students' levels of social media addictions according to such variables as parents' level of education, the daily social media use time, basic psychological needs, and shyness. The study group consists of 532 (393 female, 139 male) students at universities in Ankara and Izmir. To collect data, demographic information form, Social Media Addiction Scale – Adult Form, Need Satisfaction Scale, and Shyness Scale were utilized. According to the findings of this research, while students' levels of social media addiction vary according to their gender and their daily social media use time, they do not vary according to their parents' level of education. It was also seen that female students have a higher level of social media addiction compared to male students; similarly, students who spend 5 hours or more on social media have a higher level of social media addiction compared to other students. Moreover, it was determined that the need for autonomy negatively predicts social media addiction while it does not significantly predict other sub-dimensions of basic psychological needs, namely, the need for competence and the need for relatedness. It was determined that shyness positively predicts social media addiction. In the result of regression analysis, it was found that the need for autonomy and shyness explained social mdia addiction at the rate of 13.9%. The findings were discussed and suggestions were made in the light of the literature.