Edirne Selimiye Yazma Eserler Kütüphanesindeki eksik parçalı ciltlerde tezyinat tamamlaması ve onarım
Completion and conservation on missing parts bookbindings in Edirne Selimiye Manuscript Library
Yazar: ELİS AKAY ÖZAKDAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN ÇAKMAK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı / Cilt Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bakım = Maintenance ; Bakım onarım = Maintenance repairing ; Cilt sanatı = Book binding ; El sanatları = Handicrafts ; Restorasyon = Restoration ; Süslemeler = Ornamentations ; Tarihi koruma = Historic preservation ; Türk cilt sanatı = Turkish volume art ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts ; Yazma eserler = Manuscripts

Özet:
Cilt; yazma eserlerin ve belgelerin korunması, dış etkenlerden gelebilecek zararları engellemesi amacıyla yapılmaktadır. Tarih boyunca ciltli eserler; kullanım şekline bağlı olarak çeşitli süsleme üslupları ile bezenmiştir. Bu tezyinatlı yazma eserlerin korunması son derece önemlidir.

Selimiye Camii içerisinde bulunan Selimiye Yazma Eser Kütüphanesi, Sultan II. Selim tarafından yaptırılmıştır. Kütüphane envanterinde bulunan yazma eserler yerinde incelenmiş ve tezyinat kayıpları bulunan eksik kaplı ciltler tespit edilmiştir. Bu çalışma ile tespit edilen ciltlerin gerekli koruma ve onarım önerileri, eksik kapların yeniden yapılması ve tezyinatlarında kayıplar bulunan ciltler için tasarım önerileri çalışma kapsamında ele alınmıştır. Bu doğrultuda yazma eserlerin dönemsel niteliklerinin ve durumlarının kayıt altına alınması ve bu çerçevede geleceğe aktarılması hedeflenmeye çalışılmıştır. Eksik tezyinatlar için cilt sanatının kuralları ve uygulamalardan örneklerle tasarımlar hazırlanmıştır. Tespit edilen ciltlerin üzerindeki motifler detaylı bir şekilde analiz edilmiş ve çizimleri aslına sadık kalınarak yapılmıştır.

Ciltli eserler, mümkün olduğunca az temas edilerek ve uygun ortam koşularında saklanmalıdır. Eserleri yalnızca onarım ile kurtarmak mümkün değildir. Saklamak ve düzenli bakımını sağlamak, temas ederken gerekli önlemleri almak da büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
Bookbinding; It is carried out in order to protect manuscripts and documents and to prevent damages that may come from external factors. Hardcover works throughout history; It is decorated with various ornament styles depending on taste, geographical factors and usage. The preservation of these ornamented manuscripts is extremely important.


Selimiye Manuscript Library, located in Selimiye Mosque, was built by Sultan II.Selim. The manuscripts in the library inventory were examined in site and incompletely covered bindings with ornamental losses were identified. Recommendations for the necessary protection and repair of the bindings identified in this study, the reconstruction of the missing containers and the design proposals for the bindings with losses in their ornaments are discussedwithin the scope of the study. In this direction, it is aimed to record the periodical qualities and conditions of manuscripts and to transfer them to the future within this framework. For the missing ornament, designs were prepared with the rules of bookbinding art and examples from applications. 

The motifs on the detected bindings were analyzed in detail and the drawings weremade faithfully.


Bound works should be stored with as little contact as possible and under appropriate environmental conditions. It is not possible to recover artifacts by repair alone. It is also of great importance to store and maintain it regularly, and to take the necessary precautions when making contact.