Koklear implantlı kullanıcılarda pragmatik dil becerisinin işitsel uyarılmış kortikal potansiyellerle korelasyonu
Correlation of pragmatic language ability with auditory evoked cortical potentials in users with cochlear implants
Yazar: BAHADIR UÇAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EYYUP KARA
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Merkezi işitme sistemi için kritik olan dönemde uygun ve yeterli işitsel girdinin olmaması, kortikal olgunlaşmayı olumsuz etkilemektedir. Dil ve konuşma becerilerinin gelişimi de aynı zamanda üst düzel bilişsel süreçler olduğu için merkezi işitsel yolların normal olgunlaşması ile yakından ilişkilidir. Kortikal işitsel uyarılmış potansiyeller (CAEP), latans ve amplitüddeki meydana gelen değişiklikler aracılığıyla, merkezi işitsel sistemin olgunlaşmasını gösteren bir ölçümdür. CAEP sayesinde hem merkezi işitsel sistemin olgunlaşması hem de  dil ve konuşma gelişimi hakkında bilgi sahibi olabiliriz.

Çalışmamızın amacı; koklear implantlı kullanıcıların, dil becerilerini pragmatik dil becerisi envanteri ile değerlendirerek, işitsel uyarılmış kortikal potansiyellerle arasındaki korelasyonunu ve işitsel uyarılmış kortikal potansiyellerin pragmatik dil becerilerinin bir göstergesi olup olmadığını araştırmaktır. Bu amaçla araştırmamıza, 32 koklear implant kullanıcısı dahil edilmiştir. Katılımcıların ilk önce koklear implant ses işlemcileri programlanmış sonrasında işitme seviyeleri serbest alan saf ses odyometre testi ile kontrol edilmiştir. Katılımcıların sonrasında kortikal işitsel uyarılmış potansiyelleri kaydedilmiştir. Katılımcıların kortikal işitsel uyarılmış potansiyelleri kaydedildikten sonra, dil gelişimi seviyeleri "Türkçe Okul Çağı Gelişimi Testi (TODİL), pragmatik dil becerileri "Pragmatik Dil Becerileri Envanteri (PDBE)" ile değerlendirilmiştir.

Çalışmamızda elde edilen bulgulara göre, P1, N1, P2 latans ve amplitüdleri ile PDBE ve TODİL arasındaki korelasyona bakıldığında genel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0.05). Ameliyat yaşı ile TODİL ve PDBE arasındaki ilişkide anlamlı sonuçlar gözlenmiştir (p<0.05). P1, N1, P2 latans ve amplitüdleri ile ameliyat yaşı arasında ise anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0.05). Bilateral ya da unilateral koklear implant kullanımına göre PDBE' de anlamlı bir farklılık bulunamamıştır  (p=0.580).

Çalışmamızın sonucunda kortikal işitsel uyarılmış potansiyeller ile pragmatik dil becerileri arasında anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir. Bununla beraber, ileriye dönük çalışmalar için kronolojik yaşın, ameliyat yaşının, takip süresinin daha geniş skalaya sahip olduğu daha fazla denek sayısı ile  araştırmaların devam ettirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The lack of appropriate and sufficient auditory input during the critical period for the central auditory system adversely affects cortical maturation. The development of language and speech skills is also closely related to the normal maturation of the central auditory pathways, as they are upper-order cognitive processes. Cortical auditory evoked potentials (CAEP) is a measure of maturation of the central auditory system through changes in latency and amplitude. Thanks to CAEP, we can have information about both the maturation of the central auditory system and the development of language and speech.

The aim of our study; To evaluate the language skills of cochlear implanted users with the pragmatic language skill inventory, to investigate the correlation between auditory evoked cortical potentials and whether auditory evoked cortical potentials are an indicator of pragmatic language skills. For this purpose, 32 cochlear implant users were included in our study. The participants' cochlear implant sound processors were first programmed, and then their hearing levels were checked with a free-field pure-tone audiometer test. Cortical auditory evoked potentials of the participants were then recorded. After recording the participants' cortical auditory evoked potentials, their language development levels were evaluated with the "Turkish School Age Development Test (TODİL), and their pragmatic language skills were evaluated with the "Pragmatic Language Skills Inventory (PDBE)".

According to the findings obtained in our study, when the correlation between P1, N1, P2 latency and amplitudes and PDBE and TODIL was examined, no significant relationship was found in general (p>0.05). Significant results were observed in the relationship between operative age and TODIL and PDBE (p<0.05). No significant correlation was found between P1, N1, P2 latency and amplitudes and the age of surgery (p>0.05). There was no significant difference in PDBE according to the use of bilateral or unilateral cochlear implants (p=0.580).

As a result of our study, no significant relationship was observed between cortical auditory evoked potentials and pragmatic language skills. However, for prospective studies, it is recommended to continue research with a larger number of subjects with a wider scale of chronological age, age of surgery, and follow-up period.