Üniversitelerde uzaktan eğitim programlarının hizmet kalitesi ve etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluating of service quality and efficiency of distance education programs in universities
Yazar: BAŞAK GÖK
Danışman: PROF. DR. HADİ GÖKÇEN
Gazi Üniversitesi / Bilişim Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Eğitim hizmetleri = Education services ; Maliyet-etkinlik analizi = Cost-effectiveness analysis ; Süreç performansı = Process performance

Özet:
Kurumlar, işletmeler ve özellikle üniversiteler bireylerin ve toplumun ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla uzaktan eğitim programları açar ve yeni programlar geliştirirler. Ülkemizde 60'ın üzerinde üniversitede 200'e yakın uzaktan eğitim programı bulunmaktadır. Bu çalışmada, ülkemizdeki üniversitelerde sunulan uzaktan eğitim programlarının hizmet kalitesi ve etkinliği araştırılmış, performansı değerlendirilmiştir. Uzaktan eğitim performansı, uzaktan eğitim programının hizmet kalitesi ve etkinliği kullanılarak hesaplanmıştır. Öğrencilerin uzaktan eğitim programı hizmet kalitesi algılarını ölçmek amacıyla UE-SERVQUAL (Uzaktan eğitim hizmet kalitesi) ölçeği geliştirilmiştir. Ölçeğin geçerlik ve güvenirliği açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi ile tespit edilmiştir.  Ölçeğin Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı 0,96, doğrulayıcı faktör analizi model uyum iyiliği değerleri ise  χ2/df=3,733; GFI=0,851; IFI=0,919; CFI=0,919; RMSEA=0,077 olarak hesaplanmıştır. UE- SERVQUAL ölçeği "e-öğrenme ortamı", "güven", "erişilebilirlik" ve "heveslilik" olmak üzere 4 faktörlü bir yapıya sahiptir ve 24 maddeden oluşmaktadır. Uzaktan eğitim programının etkinliği ise veri zarflama analizi (VZA) modellerinden çıktı yönelimli CCR (Charnes, Cooper ve Rhodes) ile belirlenmiştir. Uzaktan eğitim program çeşitliliğinin niteliksel artışı, niceliksel artışı kadar önemlidir. Bu çalışmayla üniversitelerin uzaktan eğitim programlarının performansı değerlendirirken hem sunulan hizmetin kalitesini artırılması hem de üniversite kaynaklarının etkili kullanılması konusunda karar verme birimlerine katkı sağlaması beklenmektedir.

Abstract:
Institutions, businesses and especially universities open distance education programs and develop new programs to meet the needs of individuals and the community. There are over 200 distance education programs in more than 60 universities in our country. In this study, the quality and effectiveness of the distance education programs offered in the universities of our country were investigated and the performance was evaluated. Distance education performence is calculated using the quality and effectiveness of the distance education program. The UE-SERVQUAL (distance education service quality) scale was developed to measure distance education program service quality perceptions of students. Validity and reliability of the scale were determined by exploratory and confirmatory factor analysis. The Cronbach Alpha internal consistency coefficient of the scale was 0,96 and the confirmatory factor analysis was calculated as χ2 / df = 3,733; GFI = 0,851; IFI = 0,919; CFI = 0,919; RMSEA = 0,077. The UE- SERVQUAL scale has a 4-factor structure consisting of 24 items: "e-learning environment", "trust", "accessibility" and "enthusiasm". The efficiency analysis of the distance education program was determined by the output-oriented CCR (Charnes, Cooper ve Rhodes)  in the data envelope analysis (DEA) models. The qualitative increase in distance education program diversity is as important as the quantitative increase. While this study evaluates the performance of distance education programs of universities, it is expected that both the quality of the offered services and the contribution of the university resources to the decision-making units about the effective use of university resources are expected.