Meşihat Arşivi Ulema Sicillerinde Kırkkilise naibleri
Kirkkilise registers in Meşihat Archive Ulema Registry
Yazar: MÜLKİYE AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. RAİF İVECAN
Kırklareli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Adliye teşkilatı = Judicial organization ; Kadı = Kadi ; Kırkkilise = Kırk church ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Ulema = Ulama ; İlmiye Teşkilatı = Ilmiye Organization

Özet:
Osmanlı İlmiye teşkilatının incelenmesi, ulemanın yetiştirilmesi, eğitimi, atama kriterleri, azilleri gibi başlıkların incelendiği araştırmada ulema, kadı ve nâibler hakkında bilgilendirmeler yapılmıştır.  Osmanlı ilmiye teşkilatının önemli temsilcilerinden olan kadılık ve Osmanlı uleması içerisinde araştırılması ve değerlendirilmesi konusunda eksikliklerin ve aksaklıkların olduğu düşünülen nâiblik konusu detaylandırılmıştır. Konunun incelenmesinde bölge olarak taşra teşkilatından Kırkkilise nâibliklerine ait olan beş ayrı kişiye ait olan yüz on üç tane belge taranmış ve bu belgelerin transkripsiyonları yapılmıştır. Bu belgelerden seksen tanesi tez içerisinde bulunmaktadır.

Osmanlı Devleti'nin idari, askeri ve ilmi sahalarda devlet hizmetinde bulunan memurlar ve Osmanlı taşra teşkilatının yeterince çalışılmadığından yola çıkarak taşra kökenli nâibler incelenmiştir. Osmanlı adli teşkilatının önemli temsilcilerinden biri olan kadı hakkında destekleyici bilgiler mevcut iken taşra teşkilatının temsilciliğini kadı adına yürüten nâibler hakkında yeterince çalışma yapılmadığı tespit edilmiştir. Çalışmalarımızda özellikle Meşihat Arşivi Ulema Sicil Dosyalarından faydalanılmıştır. Kadıların yardımcıları ve taşradaki temsilcileri sıfatıyla incelenen nâiblik, adli ve idari işlerin yürütülmesinde, kadının taşradaki işlerini hızlandırmış ve kolaylaştırmıştır.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı Uleması, Adli Teşkilat, Kadı, Nâib, Kırkkilise.

Abstract:
In my thesis, where the topics such as the examination of the Ottoman Science organization, the training of the ulama, the training, the appointment criteria, the azilleri were examined, information was given about ulema, qadi and naiblik. The issue of naiblik, which is thought to have deficiencies and defects in the research and evaluation of the qadilik, which is one of the important representatives of the Ottoman scientific organization, and the Ottoman ulama has been detailed.  In the examination of the subject, 113 documents belonging to five different people belonging to the Kırkkilise regency, from the provincial organization as a region, were scanned and transcriptions of these documents were made. The civil servants in the administrative, military and scientific fields of the Ottoman Empire and the provincial nâibs were examined on the basis that the Ottoman provincial organization was not sufficiently studied. While there was supporting information about qadi, one of the important representatives of the Ottoman judicial organization, it was determined that not enough work was done on the registries who carried out the representation of the provincial organization on behalf of the qadi. In our studies, especially the Meşihat Archive Ulema Registry Files were used. The regency, which was examined as the assistants and representatives of the women in the provinces, accelerated and facilitated the work of women in the provinces in the conduct of judicial and administrative affairs.

Keywords: Ottoman Ulama, Judicial Organization, Kadı, Nâib, Kırkkilise.