Coğrafi bilgi sistemi kullanılarak Batman yerleşim alanındaki zeminlerin geoteknik özelliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of geotechnical properties of the Batman city using geographic information system
Yazar: NECLA ŞEKHO
Danışman: DOÇ. MEHMET SALİH KESKİN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Geoteknik Ana Bilim Dalı / Geoteknik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Türkiye, jeomorfik özelliklerinden dolayı, geçmişten bugüne kadar doğal afetlere maruz kalmıştır. Bu yüzden, yerleşim alanlarının seçiminde ve mevcut yerleşim alanlarının planlamasında, zemin özellikleri bakımından güvenli ve riskli olan bölgelerin tespit edilmesi, yapıların inşa edilmesi büyük bir öneme sahiptir. Zeminin mühendislik özelliklerin belirlenmesi ve yapı alanı boyunca zemin profilinin değişimini tespit etmek için günümüzde birçok yöntem ve teknik kullanılmaktadır. Bu tekniklerden, öne çıkanlardan bir tanesinin, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) olmasının sebebi, kolaylık, maliyet, zaman, mikro ve makro bölgeleme gibi özelliklere sahip olmasıdır.Bu tez çalışmasında, Batman İli şehir merkezinde, farklı zemin mühendislik firmaları tarafından gerçekleştirilen jeofizik ve sondaj çalışmaları sonucunda elde edilen veriler kullanılarak, çalışma alanındaki zeminin mühendislik özellikleri Coğrafi Bilgi Sistemleri yöntemi ile çalışan Global Mapper (20.1) programı ile analiz edilmiştir. Programda, veri tabanı oluşturularak çalışma alanının geoteknik özelliklerini yansıtan çeşitli haritaları hazırlanmıştır. Bu kapsamda; zemin taşıma gücü (qt), Standart Penetrasyon Deneyi (SPT), kayma dalgası hızı (VS30), presiyometre deneyi (PMT), zemin hâkim titreşim periyodu (T0) ve zemin sınıfı ile ilgili birkaç farklı haritalar oluşturulmuştur.Oluşturulan haritalara göre, ele alınan zemin, genel olarak orta plastisiteli, düşük plastisiteli, yüksek plastisiteli, yarı-katı, katı ve aktif olmayan killer olarak belirlenmiştir. Yapılan arazi ve laboratuvar deneylerinden elde edilen sonuçlara göre çalışma alanında zemin taşma kapasitesi qt, 2,83-9,46 kg/cm2 değerleri arasında değişim göstermektedir. SPT-N darbe değerleri, 20-30 metre derinlik için 10,8-61 arasında değişmektedir. Kayma Dalgası Hızı (VS30) değerleri 167-703 m/s değerleri arasında olup, zeminin net limit basıncı 4,9-16,03 değerleri arasında değişiklik göstermektedir. Ayrıca çalışma alanının zemin hâkim titreşim periyodu T0 değeri 0,29-0,77 s. arasındadır. Çalışma sonunda, elde edilen değerler sunulmuş ve daha sağlıklı zemin incelemelerinin yapılabilmesi için gerekli öneriler yapılmıştır.

Abstract:
Due to its geomorphic features, Turkey has been exposed to natural disasters from past to present. Therefore, in the selection of residential areas and in the planning of existing residential areas, the determination of safe and risky areas in terms of soil properties and the construction of structures are of great importance. Many methods and techniques are used today to determine the engineering properties of the soil and to detect the variation of the soil profile throughout the building area. The reason why one of the prominent among these techniques is Geographic Information Systems (GIS) is that it has features such as convenience, cost, time, micro and macro zoning.In this thesis, the engineering properties of the soil in the study area were analyzed with the Global Mapper (20.1) program working with the Geographical Information Systems method, using the data obtained as a result of geophysical and drilling studies carried out by different soil engineering firms in the city center of Batman Province. In the program, various maps reflecting the geotechnical features of the study area were prepared by creating a database. In this context; Different maps related to soil bearing capacity (qt), Standard Penetration Test (SPT), shear wave velocity (VS30), pressuremeter test (PMT), soil dominant vibration period (T0) and soil class were created.According to the maps created, the investigated soil was generally determined as medium plasticity, low plasticity, high plasticity, semi-stiff, stiff and inactive clays. According to the results obtained from the field and laboratory experiments, the soil bearing capacity, qt, in the study area varies between 2.83-9.46 kg/cm2. SPT-N values vary between 10.8-61 for a depth of 20-30 meters. Shear Wave Velocity (VS30) values are between 167-703 m/s and the net limit pressure of the soil varies between 4.9-16.03 values. In addition, the Soil Dominant Period, T0 value of the study area is between 0.29-0.77 s. At the end of the study, the obtained values were presented and the necessary suggestions were made for better soil investigations.