Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu'nun yapısı ve idare üzerindeki ayrımcılık denetimi
The structure of the national Human Rights and Equality Institution of Turkey and discrimination control over the administration
Yazar: FATİH DÜĞMECİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELMAN SACİT BOZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ayrımcılık = Discrimination ; Denetim = Control ; Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu = Human Rights and Equality Institution of Türkiye ; İdari denetim = Administrative supervisions ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Uluslararası belgelerde, anayasalarda ve yasalarda "insan haklarına", "eşitlik ilkesine" ve "ayrımcılık yasağına" yer verilmesi bu kavramların gerçekleştirilmesi için yeterli olmamaktadır. Söz konusu kavramların tam anlamıyla gerçekleştirilebilmesi için ulusal ve uluslararası koruma mekanizmalarının varlığı gerekmektedir. Uluslararası koruma mekanizmaları Birleşmiş Milletler'in ve diğer uluslararası örgütlerin bünyelerinde kurulan denetim sistemleriyle sağlanmaktadır. Ulusal koruma mekanizması görevi ise yargı organları eliyle yerine getirilmektedir. Ancak zaman içerisinde insan haklarının ve eşitlik ilkesinin korunması bakımından yargı organlarının yetersiz kaldığı görülmüş bu korumanının uzmanlaşmış kurumlar eliyle yapılması fikri ortaya çıkmıştır. Bu fikir ülkelerin ulusal insan hakları kurumları ve eşitlik kurumları kurmalarıyla neticelenmiştir. Ülkemizde bu ihtiyacın giderilmesi amacıyla 2012 yılında TİHK kurulmuş; 2016 yılında TİHK kapatılmış yerine TİHEK adında bir başka kurum tesis edilmiştir.
2016 yılında kurulan TİHEK ile insan haklarının yanında eşitlik ilkesinin ve ayrımcılık yasağının gerçekleştirilmesi sağlanmaya çalışılmaktadır. TİHEK idare üzerinde denetim yapılmasına ilişkin birtakım yetkilere sahiptir. Kurumun idarenin işlem ve eylemlerini ayrımcılık yasağı ve eşitlik ilkesine uygunluk bakımından denetleme yetkisini idarenin yargı dışı denetim yolu olarak nitelendirmek mümkündür. 
İdarenin işlem ve eylemlerini eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağı bakımından denetime tabi tutan TİHEK, idarenin işlem ve eylemlerinde eşitlik ilkesini ve ayrımcılık yasağını ihlal eden bir durumun varlığını tespit ederse ihlal kararı vermekte ve bu kararının yanı sıra ihlalin faili olan idareye idari para cezası uygulayabilmektedir.
ANAHTAR KELİMELER: İdarenin Yargı Dışı Denetimi, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, Eşitlik İlkesi, Ayrımcılık Yasağı, Ulusal İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumları

Abstract:
Taking part in international documents, constitutions and laws is not sufficient for the establishment of "human rights", "the principle of equality" and "the prohibition of discrimination". National and international protection mechanisms must be established in order to ensure that these concepts are fully established. The international protection mechanism is provided by the control systems established within the UN and other international organizations. National protection is usually provided by the judicial bodies. However, due to insufficient jurisdiction, the idea of protecting national protection by a expert institution has emerged. As a result of this idea, national human rights institutions and equality institutions have been established. In 2012 in order to meet this need in our country, with the establishment of TIHK, human rights have been taken under protection by an expert institution. In 2016, TIHK was closed and TIHEK was established.
In addition to human rights, the principle of equality and the prohibition of discrimination are tried to be protected by TIHEK. TIHEK may be regarded as one of the non-judicial review institutions, as it controls the operations and actions of the administration from the aspect of non-discrimination and compliance with the principle of equality. 
If TIHEK determines the existence of a situation which violates the principle of equality and the prohibition of discrimination in the operations and actions of the administration, it gives a decision of infringement, and in addition to this decision, it can impose administrative fines on the administration which is the perpetrator of the violation.
KEYWORDS: Non-judicial Supervision of the Administration, Human Rights and Equality Institution of Turkey, The Principle of Equality, Prohibition of Discrimination, National Human Rights and Equality Institutions