Bir ihanet anlatısı olarak Câmasb-nâme (Şâhmârân) hikâyesinin metinlerarası ve psikomitolojik analizi
The story of Câmasb-nâme (Şâhmârân) as a betrayal narration: An intertextual and psychomythological analysis
Yazar: FATMA AKMAN
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY DEMİRCİOĞLU ; DOÇ. DR. ZEYNEP SABUNCU
Boğaziçi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bir İhanet Anlatısı Olarak Câmasb-nâme (Şâhmârân) Hikâyesinin Metinlerarası ve Psikomitolojik Analizi

Bu çalışmanın amacı mensur Câmasb-nâme Hikâyesi'ni farklı kuramsal bağlamlarda analiz etmekti. Öncelikle el yazması metnin transkripsiyonu yapıldı. Câmasb-nâme bir çerçeve hikayedir. Bu nedenle anlaşılır olması için, alt katmandaki hikayelerle birlikte kapsamlı bir özeti hazırlandı. Araştırmalar, Câmasb-nâme'nin kökeninin, Binbir Gece Masalları'ndaki "Yeraltı Sultanı Yemliha'nın Öyküsü" olduğunu göstermektedir. Nüshada eksik varaklar olduğundan elimizdeki metnin anlamsal ve bağlamsal olarak tamamlanması için "Yeraltı Sultanı Yemliha'nın Öyküsü"nün özeti yapıldı. Bu öykünün Câmasb-nâme metni ile karşılaştırmalı analizi de yapıldı.
Bu tezin temel amaçlarından biri de Câmasb-nâme metninin psikomitolojik olarak analizini yapmaktı. Bu bağlamda, Y. N. Harari'nin Hayvanlardan Tanrılara Sapiens adlı eserine atıfta bulunarak hikâye anlatımının insanlık tarihindeki önemi vurgulandı. Psikomitolojik analizde Freud'un bireysel bilinçdışı ve Jung'un kolektif bilinçdışı ile arketip kavramları kullanılmıştır. Câmasb-nâme Hikâyesi'nin ataerkil toplumun kurucusu ve devam ettiricisi olan erkeği odağına alan "eril-politik" bir yaşam modeli ortaya koyduğu gösterildi. Câmasb-nâme ayrıca bir "ihanet anlatısı" olarak tanımlandı. Metinlerarası kuram odağında ihanet izleğine odaklanıldı. İhanet izleği "Âdem ile Havva", "Habil ile Kabil" ve "Yusuf Kıssası" gibi öyküler üzerinden incelenmiştir. İhanetin kahramanın hayatındaki işlevselliği ve muhtemel nedenleri tartışılmıştır. Son olarak, çalışma Karpman Drama Üçgeni çerçevesinde ana karakterlerin kurban, kurtarıcı ve zalim rollerinin dinamiklerini inceleyerek sona ermektedir.

Abstract:
The Story of Câmasb-nâme (Şâhmârân) as a Betrayal Narration: An Intertextual and Psychomythological Analysis

The aim of this study was to analyze the prose story of Câmasb-nâme within various theoretical frameworks. First, a transcription of the manuscript was completed. Câmasb-nâme is identified as a frame story. To enhance understanding, a comprehensive summary was prepared, including the underlying stories. Research indicates that the origin of Câmasb-nâme is "The Tale of the Underground Sultan Yemliha" from One Thousand and One Nights. Due to missing folios in the manuscript, a summary of "The Tale of the Underground Sultan Yemliha" was created to complete the semantic and contextual understanding of the text we have. A comparative analysis of both stories was also conducted. One of the main objectives of this thesis was to analyze Câmasb-nâme from a psychomitological perspective. In this context, reference was made to Y. N. Harari's "Sapiens," emphasizing the significance of storytelling in human history. The analysis utilized Freud's concepts of the individual unconscious and Jung's ideas of the collective unconscious and archetypes. It was shown that Câmasb-nâme presents a "masculine-political" life model centered around the male figure, who sustains a patriarchal society. Additionally, Câmasb-nâme was defined as a "narrative of betrayal." The study focused on betrayal through intertextual theory, examining narratives such as "Adam and Eve," "Abel and Cain," and "The Story of Joseph." The functionality of betrayal in the hero's life and its possible reasons were discussed. Finally, the study concluded by examining the dynamics of the roles of Victim, Rescuer, and Persecutor among the main characters within the Karpman Drama Triangle.