Pentoksifilin ve alfa lipoik asitin metotreksat aracılı karaciğer ve böbrek hasarları üzerine etkilerinin araştırılması
A research on the effects of pentoxifylline and alpha lipoic acid on methotrexate induced liver and kidney damage
Yazar: İLKAY ARMAĞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DİLEK BAYRAM
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Böbrek = Kidney ; Karaciğer = Liver ; Lipoik asit = Lipoic acid ; Metotreksat = Methotrexate ; Oksidatif hasar = Oxidative damage ; Pentoksifilin = Pentoxifylline

Özet:
Metotreksat (MTX), yaygın şekilde kemoterapötik ve antiinflamatuar amaçlı kullanılmaktadır. Fakat karaciğer ve böbrekte oksidatif hasarlanma yaptığına dair çok sayıda çalışma vardır. Pentoksifilin (PTX), periferik vasküler ve serebrovasküler hastalıklarda doku perfüzyonu amaçlı kullanılırken; Alfa Lipoik Asit (ALA), bazı yiyeceklerde bulunan ve vücutta doğal olarak sentezlenen bir maddedir. Bu ilaçların antioksidan etkinliği birçok çalışma ile gösterilmiştir. Çalışmamızda; MTX'in, sıçanların karaciğer ve böbrek dokularında meydana getirdiği yapısal değişikliklere, PTX ve ALA'nın etkilerini incelemeyi amaçladık.
48 adet 230 – 300 gr ağırlığında Sprague-Dawley erkek rat rastgele Kontrol 8, diğerleri 10 rat olmak üzere; Kontrol, MTX, MTX+PTX, MTX+ALA ve MTX+PTX+ALA olacak şekilde 5 gruba ayrıldı. Fakat deney sırasında meydana gelen rat ölümleri sonucu 5. grupta yalnızca 2 rat kalmıştır. Bundan dolayı bu grubun biyokimyasal bulguları değerlendirmeye alınmamıştır. Deneyde; ortalama hacim/gün intraperitoneal Serum Fizyolojik 20 mg/kg intraperitoneal tek doz MTX, 50 mg/kg/gün intraperitoneal 10gün PTX, 100 mg/kg/gün intraperitoneal 10 gün ALA kullanıldı. Deney sonunda karaciğer ve böbrek dokularında histokimyasal ve immünohistokimyasal incelemeler yapıldı. Serumda karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri ve dokuda oksidatif parametreler değerlendirildi. 
Histokimyasal incelemede, MTX'e bağlı oluşan hasarlanmada, tedavi gruplarında (özellikle ALA verilen grupta) belirgin azalma olduğu gözlemlendi. iNOS ve TNF-α immünboyanmasının, MTX grubunda en yoğun olduğu görülürken; tedavi gruplarında yoğunluk azalmıştır. ALA verilen grupta; artan serum BUN ve üre değerlerinde azalma, Total Bilirübin ve Direk Bilirübin değerlerinde artma daha anlamlı görüldü. Hasarlı grupta meydana gelen Malondialdehit, Myeloperoksidaz, Nitrik Oksit düzeylerinin artışı, tedavi gruplarında düşüş göstermiştir ve bu düşüş genel anlamda ALA verilen grupta daha belirgindir. Sonuçta; MTX'in karaciğer ve böbrek dokuları üzerine olan toksik etkilerinin önlenmesinde ALA daha etkili olmakla birlikte, PTX'in de düzeltici etkilerinin olduğu sonucuna vardık. 

Anahtar kelimeler: Metotreksat, Pentoksifilin, Alfa Lipoik Asit, Oksidatif doku   hasarı

Abstract:
Methotrexate (MTX) is widely used as chemotherapeutic and antiinflammatory drug. Many studies indicate that methotrexate causes oxidative liver and kidney damage. While Pentoxifylline (PTX) is used for periferic vascular and cerebrovascular tissue perfusion, Alpha Lipoic Acid (ALA) is a substance that is included in some food and synthesized naturally. Anti-oxidant effects of these two farmosetics are indicated by many studies. The aim of this study is observing the effects of the PTX and ALA, on MTX induced liver and kidney structural changes on rats.
48 Sprague-Dawley male rats with avarage weight between 230-300 grams were divided into 5 groups: Control, MTX, MTX+PTX, MTX+ALA and MTX+PTX+ALA. For control group 8 rats and for other groups 10 rats included respectively. But as a result of the rat deaths that occurred during the experiment, 5. group has only 2 rat. Therefore, this group is not to evaluate the biochemical findings. In the experiment; average volume/day intraperitoneal saline, a single dose of 20 mg/kg intraperitoneal MTX, ten days of 50 mg/kg/day intraperitoneal PTX, ten days of 100 mg/kg/day intraperitoneal ALA are used. At the end of the experiment liver and kidney tissues were observed histochemically and immunohistochemically. Liver and kidney function tests and tissue oxidative parameters were evaluated in serum samples and tissues.
Significant decrease was observed in MTX induced damaged tissue among the treatment groups (especially ALA administered group) on histochemical observation. iNOS and TNF-α immunohistochemical density was high in MTX group, but low among the treatment groups. Decrease in increased BUN and urea serum levels and increase in the decreased Total Bilirubin and Direct Bilirubin levels were more significant in ALA administered group. Damaged occurred in Malondialdehyde, Myeloperoxidase, Nitric Oxide levels increase, the overall decline in treatment groups demonstrated and this decline is more pronounced in ALA administered group. As a result it is found that for prevention of the MTX-induced liver and kidney damage; ALA is more effective and PTX also has corrective effects. 


Key words: Methotrexate, Pentoxifylline, Alpha Lipoic Acid, Oxidative tissue  damage.