Okullarda iş sağlığı ve güvenliğinin uygulanması ve yeterliliği hakkında yönetici görüşleri
Principals' opinions on the implementation and competency of occupational health and safety in schools
Yazar: EMİNE ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TÜRKAN AKSU
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Eğitimin temel sistemini okullar oluşturmaktadır. Eğitim sisteminin etkili olmasını sağlayan okul iyi yönetiliyor olmalıdır. Okulların iyi yönetilebilmesi için öğretim işlemi iyi planlanmalı, sorunlar etkili olarak çözülebilmeli, eşgüdümlü bir çalışma sağlanarak okul güvenli ve sağlıklı bir hale getirilmelidir. Okul yöneticileri sorumlulukları gereği birçok konuda bilgi sahibi olmalıdır. Bilgi sahibi olmalarını gerektiren konulardan biri olan İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) ise hayati bir öneme sahiptir.  Okulun fiziksel uygunluğunu da sağlamaya çalışan okul müdürlerinin hesap verilebilirliği sebebiyle sorumluluğu artmaktadır. Kısacası okulların yönetimi okul müdürleri tarafından yapılmaktadır. İş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliğini sağlama ve mevcut durumun iyileştirilmesi konusunda işveren ve çalışanların görev ve yetkilerini düzenleyen 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun yürürlüğe girmesi ile birlikte Milli Eğitim Bakanlığı bir genelge (2014/16) yayınlamış ve bu kanunu merkez ve taşra birimlerine uyarlamaya çalışmıştır. Okullarda bu kanunu uygulayacak ve takibini yapacak kişi ise okul müdürüdür. Bu genelgeye göre, okul müdürleri iş yeri olarak görülen okullarda işveren konumundadır ve işveren sıfatı ile okul müdürü kendisine yardımcı olması amacıyla bir müdür yardımcısı görevlendirmektedir.  Okul iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları, okul personeli, öğretmen ve öğrenci için tehlike oluşabilecek tüm riskleri önceden öngörerek ortadan kaldırmayı, okulun fiziksel yapısını, malzeme ve teçhizatın kullanımını kapsayan çok geniş bir alandır. Okullarda İSG sadece okul personeli, öğrenci ve ziyaretçilerin güvenliğini sağlamakla kalmaz, okulun çevresi ve çevrede bulunan diğer insanların da sağlığı ve güvenliğini dikkate alır, önlemler alınması için gerekli çalışmalar yürütülür. Bu çalışma; okullarda iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları ve bu uygulamaların yeterliliklerine ilişkin yönetici görüşlerini ortaya koymaktadır. Antalya ili Kepez ilçesinde görev yapmakta olan beş okul müdürü ve yedi müdür yardımcısı çalışma grubunu oluşturmaktadır. Katılımcıların görüşleri, ses kayıt cihazı kayıtlarıyla ve yarı yapılandırılmış görüşme formlarına notlar alınarak elde edilmiştir. Veriler analiz edilirken anlatılan düşüncenin tespit edilmesi amacıyla tematik kodlama yapılmıştır. Çözümleme ile katılımcıların fikirleri özetlenmiştir. Derlenen görüşler, araştırmanın bulgular ve yorumlar kısmını oluşturmaktadır. Elde edilen bulgular ışığında sonuç ve öneriler kısmı oluşturulmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre yöneticilerin bir kısmı kendilerine İSG konusunda hiç eğitim verilmemesinden, İSG eğitimi alan yöneticilerin ise verilen eğitimin istenilen seviyede olmadığından bahsetmişlerdir. Ayrıca, yöneticilerin İSG uygulamalarını hayata geçirmek için gereken bütçenin bakanlık tarafından ayrılmamış olması, personel yetersizliği ve denetimlerin amaca hizmet etmiyor olması gibi konulardan dolayı İSG uygulamalarını yetersiz buldukları tespit edilmiştir.

Abstract:
Schools constitute the main system of education. The school ensuring the effectiveness of the education system must be well managed. A well-planned teaching process, effectively overwhelmed issues, school safety and healthy must be ensured coordinately. Institutions should provide safety and comfort for their staff and students. Due to their responsibilities principals must be well versed. One critical area with vital importance is Organizational Health and Safety (OHS)and it requires indetailed knowledge. The responsibility of school principals, who also try to ensure the physical fitness of their school, increases due to their accountability. With the entry into force of the Occupational Health and Safety Law No. 6331, which regulates the duties and powers of employers and employees in ensuring occupational health and safety in workplaces and improving the current situation, the Ministry of National Education published a circular (2014/16) and tried the central and provincial units to adapt it. The school principal is the only one who will implement and keep an eye on the law. According to this circular, schools are considered workplaces while principals are employers and as the employer, the school principal appoints an assistant principal to assist him/her. School OHS practices are highly complex including foreseeing and eliminating all risks that may pose a danger to staff and students, the physical conditions of the school building and the use of materials and equipment. OHS in schools not only ensures the safety of school staff, students and visitors, but also takes into consideration the health and safety of school environment and other people around, and takes steps for necessary precautions. This study reveals principals' views on OHS practices and sufficiency in schools. The study group consists of five principals and seven assistant principals in Kepez district of Antalya. The views of participants were obtained voice recorder recordings and by taking notes on semi-structured interview forms. Thematic coding was done to identify the thoughts expressed while analyzing the data. The participants' ideas were summarized through analysis. The compiled opinions constitute the findings and comments section of the study. In the light of the findings, the conclusions and recommendations sections were formed. As a result of the research, some of the principals mentioned that they had no training on OHS, and those with OHS training mentioned that the training provided was not at the desired level. Moreover, it was discovered that OHS practices were found inadequate because the required budget has not been allocated by the ministry, personnel is insufficient, and inspections have not been served the purpose.