Peyzaj planlama çalışmalarında görsel peyzaj değerlendirmesine yönelik bir yöntem araştırması
A research of methodology for visual landscape assessment in landscape planning
Yazar: IŞIL ÇAKCI
Danışman: PROF. DR. HAYRAN ÇELEM
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Kent parkları = Urban parks

Özet:
Bu doktora tez çalısması kentsel açık ve yesil alanların, özellikle kent parklarınınplanlanması ve tasarlanması asamalarında hem kullanıcı görüslerini hem de uzmandeğerlendirmelerini dikkate alan ve bu sayede kullanıcının tatmin olmasını da sağlayanmekanlar yaratılmasında kullanılacak bir yöntem gelistirmeyi ve yön gösterici mekantipolojileri ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu arastırma kapsamında peyzaj algısıyalnızca görsel boyutta ele alınmıstır.Bu tez çalısmasının ana materyalini çesitli kent parklarına ait 25 adet fotoğrafolusturmaktadır. Fotoğraflardaki görüntüler üzerinden kullanıcı grubu ve uzman grubuolmak üzere iki ayrı anket çalısması gerçeklestirilmistir. Kullanıcı grubundangörüntüleri beğeni durumlarına göre puanlandırmaları istenmistir. Uzman grubu isegörüntüleri arastırma konusu ile ilgili kuramsal çerçeveye dayanarak hazırlananmekansal karakteristikler kapsamında değerlendirmistir. Daha sonra kullanıcı grubuanket sonuçları ve uzman grubu değerlendirmeleri karsılastırılarak en çok ve en aztercih edilen görüntülere iliskin mekansal karakteristikler ortaya koyulmustur.Arastırmada kullanılan yöntemin analiz sonuçlarına dayanılarak, istatistiksel anlamdaanlamlı ve daha önce yapılmıs uluslarası literatürdeki çalısmaların sonuçlarınıdestekleyen veriler elde edilmistir. Arastırma bulgularının değerlendirilmesi sonucudüzenlilik, açıklık, bakımlılık seviyelerinin ve doğal elemanların varlığının mekantercihleri üzerine doğrudan etkili olduğu bulunmustur. Sonuç olarak bu mekansalkarakteristiklerin biraraya getirilmesiyle, mekan tipolojilerinin ortaya konulabilmesimümkün olduğu sonucuna varılmıstır.Anahtar Kelimeler: görsel peyzaj değerlendirme, peyzaj algısı, peyzaj tercihleri, kentparkları.

Abstract:
This Ph. D. thesis aims to provide a methodology which brings together both userpreferences and expert assessments to satisfy user needs and to guide landscapedesigners and planners during planning and design process of urban open and greenspaces, especially urban parks. In this thesis, landscape perception is taken into accountof only in visual perception context.25 photographs which belong to different urban park examples from both Turkey andabroad, are the main materials of this study. Two separate questionnaires were preparedand one was answered by users and the other by the experts. Users were asked to rateeach scenery in the photographs in the context of their level of pleasure andinterestingness. Experts assessed the same photographs using the criterias they weregiven. The criteria were chosen depending on theoretical framework of the study. Then,user surveys and expert assessments were linked, and evaluated which guideddetermination of both the most and the least preferred scenes.Data gathered in this study is found to be statistically significant and the results areconsistent with previous studies regarding landscape preferences. Research findingsshow that certain levels of order, spaciousness, maintenance and the prominence ofnatural landscape elements directly influence landscape preferences. Finally, it isconcluded that these spatial characteristics can be used to form preferred spatialtypologies in urban parks which will guide planners and designers.Key Words: visual landscape assessment, landscape perception, landscape preferences,urban parks.