Diyabetlilerin evde izlenmesinin diyabet kontrolüne etkisi
Effect on diabetes management of follow up diabetics at home
Yazar: YETER KİTİŞ
Danışman: DOÇ. DR. OYA NURAN EMİROĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, diyabetli bireylerin evde hemşire tarafından izlenmesinin diyabet kontrolüne etkisini belirlemek amacı ile yarı deneysel olarak yapıldı. Araştırma Şubat 1999- Haziran 2000 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi Endokrinoloji Polikliniğince izlenen Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde oturan diyabetliler arasından seçilen özel tanımlı kitle ile yürütüldü. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından geliştirilen hasta tanıtım formu, bilgi gereksinimi saptama formu, öz bakım uygulamaları belirleme formu ve diyabetli izlem formundan oluşan veri toplama araçları ile toplandı. Araştırmaya alınan diyabetliler 6 ay süre ile araştırmacı tarafından evlerinde ziyaret edilerek izlendi. Toplanan verilerle diyabetlilerin öz bakımları ile ilgili gereksinimleri belirlendi ve belirlenen gereksinimlere uygun hemşirelik bakımı planlandı. Ziyaret aralarında telefonla izlem yapıldı. Diyabet kontrolünü belirlemek için kan glukoz değerleri, HbA1c, kan basıncı, beden kitle indeksi, total kolesterol, trigliserid, HDL bakıldı. Veriler SPSS paket programındaki; veriler yüzde, iki eş arasındaki farkın önemlilik testi, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi, Kruskal Wallis, Mann Whitney U ve Tukey testleri kullanılarak değerlendirildi. Yapılan istatistiksel değerlendirmede evde izlem sonunda diyabetlilerin bilgi düzeylerinin yükseldiği, öz bakım uygulamalarında gelişme olduğu, açlık kan şekeri, post prandial kan şekeri, HbA1c ve sistolik kan basıncı değerlerinin düştüğü, beden kitle indeksi, total kolesterol, trigliserid, HDL değerlerinde ise, değişiklik olmadığı saptandı. Elde edilen sonuçlara dayanarak, birinci basamak sağlık hizmetleri içerisinde diyabet birimlerinin oluşturulması, diyabet alanında çalışabilecek hemşirelerin yetiştirilmesi ve diyabetlilerin öz bakım becerileri ve diyabete uyumlarını artırmak için evde izlenmeleri önerildi.Anahtar kelimeler: hemşirelik, diyabet, izleyici bakım, diyabet kontrolü, öz bakım.

Abstract:
This investigation was done as quasi-experimental aimed to follow up diabetics at home by nurse and determine this effect on diabetes management. Investigation was conducted with a specially determined group of diabetics whose following up at Endocrinology Policlinics of Hacettepe Universities' Adult Hospital and inhabited in the border of the Metropolitan Municipality of Ankara. Investigated data was collected by patient identification form, knowledge requirement determination form, self-care application determination form and diabetics' follow up form, which developed by investigator. Investigated diabetics were visited and followed up by investigator for 6 months period at home. Self care requirement of diabetics were determined by using acquired data and it used in the preparing of appropriate nursing care plan. Between visit, telephone call were realized for follow up. Blood glucose levels, HbA1c, blood pressure, Body Mass Index, total cholesterol, triglyceride, HDL cholesterol were measured to determine diabetes management. Tests of SPSS packet programs; percentage, paired sample T test, repeated measures, Kruskal Wallis K, Mann Whitney U and Tukey were used in data evaluation. According to statistical evaluation at the end of follow-up diabetics at home; diabetics' knowledge level increased, self care activities promoted, fasting plasma glucose, post prandial plasma glucose, HbA1c and systolic blood pressure values decreased, body mass index, total cholesterol, triglyceride, HDL cholesterol values showed no changes. Based on the acquired results of investigation, forming the diabetics' unit inside the primary health care services, educating nurses whose can be work in the field of diabetes, promoting the self care skills and compliance of diabetes, following up diabetics at home, were suggested.Key words: nursing, diabetes, follow-up care, diabetes management, self care.