Nevşehir bölgesi kızılırmak havzası mezbahanelerinde kesilen sığırların karaciğerlerinde tespit edilen parazitlerin (F. hepatica, F. gigantica, D. dendriticum'un) yaygınlığının araştırılması
Investigation of the prevalence of parasites (Fasciola hepatica, Fasciola gigantica, Dicrocoelium dendriticum) detected in the liver of cattle slaughtered in the Kizilirmak basin of nevşehi̇r region
Yazar: OSMAN CAMPOLAT
Danışman: PROF. DR. İHSAN KELEŞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Dicrocoeliasis = Dicrocoeliasis ; Dicrocoelium dentriticum = Dicrocoelium dentriticum ; Fasciola gigantica = Fasciola gigantica ; Fasciola hepatica = Fasciola hepatica ; Karaciğer = Liver ; Kızılırmak Havzası = Kızılırmak Basin ; Mezbahalar = Abattoirs ; Nevşehir = Nevşehir ; Paraziter hastalıklar = Parasitic diseases ; Sığırlar = Cattles

Özet:
Bu çalışma Nevşehir Kızılırmak Havzası mezbahanelerinde kesilen sığırların karaciğerlerinde tespit edilen F. hepatica, F. gigantica, D. dentriticum'un yaygınlığını araştırmak amacı ile yapılmıştır. Bu amaçla 2020 yılının Kasım ayı ile 2021 yılının Eylül ayları arasında Nevşehir Avanos İlçesinde bulunan mezbahanelerde kesilen toplam 506 adet (503 erkek-3 dişi) büyükbaş sığırın kesim sonrası karaciğer, akciğer ve karın boşukları F. hepatica, F. gigantica, D. dentriticum, C. tenuicollis, Kist hidatik ve Nekrotik odaklar yönünden incelendi. Mezbahanelerde kesimi yapılan 506 adet sığırda F. hepatica oranı % 60.7, F. gigantica oranı % 28.9, D. dentriticum oranı % 21.3, Kist hidatik oranı % 46.8, C. tenuicollis oranı % 6.3 ve Nekrotik odaklar oranı % 33.2 olarak tespit edildi. En yoğun kesimi yapılan sığır ırkının Simental olduğu belirlendi. En fazla endoparazit enfestasyonu da Simental ırkı sığırlarda gözlendi. Kesilen hayvanlarda en yoğun parazit enfestasyonu 2 yaşındaki erkek sığırlarda görüldü. Kesilen hayvanların sahiplerinin adres bilgileri hem buzağı hemde besi dönemi için incelendiğinde en fazla Nevşehir ili olduğu belirlendi. Çalışmaya katılan hayvan sahiplerinin % 65'inin antiparaziter ilaç kullandıkları beyan edildi. Kesilen hayvanların % 68.6'sının sadece ahır besine tabi tutulduğu rapor edildi. Hayvan sahiplerinin % 59.4'ünün kaba yemleri kendilerinin üretmediği ve bu yemleri daha çok Nevşehir ilinden temin ettikleri kaydedildi. Fenni yemleri ise % 56.1 oranında kendilerinin ürettiği ifade edildi. Hem buzağı hem de besi dönemlerinde Nevşehir menşeili hayvanların en yüksek parazit yükü taşıdıkları belirlendi. Fenni yem, hayvan sahiplerinin üretip beslenilen hayvanlarda parazit yükünün Fenni yemi dışarıdan satın alınanlara kıyasla daha yüksek olduğu gözlendi. Yapılan ekonomik değerlendirmede ülkemizde yıllık karaciğer kaybının 17 518 712 kg ve Amerikan doları cinsinden değerinin de 122 630 984 dolar olduğu hesaplandı.

Abstract:
This study was carried out to investigate the prevalence of F. hepatica, F. gigantica, D. dentriticum detected in the livers of cattle slaughtered in Kızılırmak basin slaughterhouses of Nevşehir. For this purpose, post-slaughter; liver, lung and abdominal cavities of 506 cattle (503 males-3 females) slaughtered in abattoirs of Nevşehir Avanos District between November 2020 and September 2021, for the presence of F. hepatica, F. gigantica, D. dentriticum, C. tenuicollis, Cyst hydatid and Necrotic foci. F. hepatica rate was 60.7 %, F. gigantica rate 28.9 %, D. dentriticum rate 21.3 %, Cyst hydatid rate 46.8 %, C. tenuicollis rate 6.3 % and Necrotic Foci was 33.2 % in 506 cattle slaughtered in slaughterhouses. It was determined that the most intensively slaughtered cattle breed was Simmental. The most endoparasite infestation was also observed in Simmental cattle. The most intense parasite infestation in slaughtered animals was seen in 2-year-old male cattle. It has been noted that 59.4% of the animal owners do not produce their own roughage and they obtain this feed mostly from Nevşehir district. It was stated that the concentrated feeds were produced by themselves at a rate of 56.1 %. When the address information of the owners of the slaughtered animals was examined for both the calf and the fattening period, it was determined that Nevşehir was the most common. It was stated that 65 % of the animal owners participating in the study used antiparasitic drugs. It was determined that animals of Nevşehir origin carried the highest parasite load in both calf and fattening periods. It was observed that the parasite load in the animals that concentrated feed produced and fed by the owners was higher than the ones that were purchased from outside. In the economic evaluation, it was calculated that the annual liver loss in our country is 17 518 712 kg and its value in US dollars is 122 630 984 dollars.