Koyun beyninde olfaktör sistem anatomisinin beyaz cevher disseksiyonu tekniği ile gösterilmesi
White matter dissection of olfactory system in sheep
Yazar: AHMET FATİH ATİK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AŞKIN ŞEKER
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroşirürji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Anatomi = Anatomy ; Nöroşirürji = Neurosurgery
Dizin: Koku duyusu = Smell ; Koku yolları = Olfactory pathways ; Koyunlar = Sheep ; Limbik sistem = Limbic system ; Olfaktör sinir = Olfactory nerve ; Sinir cerrahisi = Neurosurgery

Özet:
Olfaktör sistem anatomisi ve beyin içerisinde ilişkili olduğu yapılar son 10 yıla kadar üzerinde diğer beyin bölgeleri kadar çalışma olmayan bir bölgeydi. Yakın zamanda hücresel düzeydeki tekniklere paralel olarak gelişen ileri radyolojik yöntemler sayesinde bu duyunun beyin içerisindeki organizasyonuna dair çalışmalar da hız kazanmıştır. İnsan olfaktör sisteminin memeliler arasında en az gelişmiş sistemlerden biri olması sebebiyle daha çok fareler ve diğer memeliler üzerinde bu çalışmalar yapılagelmiştir. Bu laboratuar çalışmasında koyun beynindeki olfaktör sistem'in anatomik ilişkileri anlaşılmaya çalışılmıştır. İnsana göre daha belirgin bir olfaktör bulb,, koku yolakları ve koku merkezine sahip olan bu canlılardaki yolakların ortaya çıkarılması için Klingler'in beyaz cevher disseksiyon tekniği uygulanmıştır. Daha önce herhangi bir memelide beyaz cevher disseksiyonu yöntemi ile olfaktör sistem anatomisi ortaya konulmamıştır. İnsanda diğer kafa çiftleri üzerine yapılmış radyolojik çalışmalar olmakla birlikte traktları hakkında bir veri elde edilemeyen tek kafa çifti de birinci kafa çifti olan Olfaktör sinirdir.Bu çalışma Marmara Üniversitesi Prof.Rhoton Nöroanatomi laboratuarında on adet koyun beyni ile gerçekleştirilmiştir. Olfaktör bulb ve bunu takip eden ana olfaktör trakt üç ana yola ayrılmıştır. Bu yolaklar lateral, orta ve medyal olfaktör traktlar olarak isimlendirilmiştir. Adı geçen yolakların koyun koku korteksi olarak çalıştığı bilinen piriform lob ve koku duyusu ile ilişkili olan Amigdala, Nükleus Akkümbens, Anterior komissür, gibi beyin bölgeleri ile olan bağlantıları ortaya konulmaya çalışılmıştır.Bu çalışma ile koyun beynindeki olfaktör sistem beyaz cevher anatomisi ortaya konulmakla birlikte, subkortikal nükleuslar ve limbik sistem ile olan ilişkilerinin net açıklanabilmesi için ileri laboratuar çalışmalarına ihtiyaç vardır.Memelilerin beyin anatomisinin büyük oranda benzer olması nedeniyle bu çalışmada ortaya çıkarılan yolaklar insan beyni olfaktör sistem anatomisini anlama konusunda yardımcı olabilecektir.

Abstract:
Olfactory system has very complex relationship with limbic system and cortical areas. These structures were not anatomically well defined until last 10 years. Recent developments at ''in vitro'' studies and radiologic explorations suggested new methods for olfactory system research. Most of previous researches were being made on either mice or other mammals which olfactory system is more sophisticated than human. A white matter dissection study for olfactory system on mammals has never been reported. However there are many other studies to understand structural design of other cranial nerves radiologically and anatomically.10 fresh sheep brains were used for this study. The specimens were processed according to Klingler's technique. Dissection were carried out at the basal surface of brains, ventral to caudal direction.We found that main olfactory tract divides in three pathways; Lateral, middle and medial olfactory pathways. We demonstrated courses of pathways and their relations with cortical areas and subcortical nuclei . These structures include pyriform lobe, amygdala, nucleus accumbens and anterior commissure.Sheep brain has advantage of olfactory system maturity but applying Klingler's technique to these small brains need smaller devices, equipments and larger magnification. We can name it as ''Micro-White Matter Dissection''.In this study we aimed to understand basic structural design of olfactory system. Eventhough this study reveals the pathways of olfactory system in sheep, further studies are needed to clearly understand connections between nuclei system and targeted cortical areas. We believe this anatomical knowledge can help scientists to better understand the organization of complex relations of olfactory system.