Afganistan uyruklu yabancıların Türk iltica sistemindeki yeri
The place of foreigners of Afghanistan nationality in the Turkish asylum system
Yazar: ÜMRAN DERVİŞOĞLU YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. VEYSEL BOZKURT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Yapı - Sosyal Değişme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Hiç şüphe yok ki Afganistan'ın siyasi tarihindeki bitmek bilmeyen işgallerin, iç karışıklıkların en ağır faturasını Afgan halkı ödemiştir. Daha güvenli, yaşanabilirler bir yer bulma umuduyla yıllarca göç etmişlerdir. Afganistan'da işgaller, iç karışıklıklar, ekonomik sorunlar bitmediği, siyasi istikrar sağlanmadığı sürece, Afganistan'ın en çok sığınmacı üreten ülkelerden biri olması gerçeği değişmeyecektir. 
Türkiye coğrafi konumu, göçe kaynaklık eden ülkelere nazaran güvenli bir ülke oluşu, siyasi istikrarı,  gelişen ekonomisi ve yaşam koşulları ile transit ülke olmanın yanı sıra hedef ülke konumuna gelmiştir. İstatistikler, Türkiye'de gerek düzenli göçe gerekse düzensiz göçe konu olan Afganların sığınma başvurularında önemli artışın olduğunu göstermektedir. 
Bu çalışmada da Afganların ülkelerini terk etme ve Türkiye'ye gelme nedenleri, gelecekten beklentileri ve Türk iltica sistemindeki yerleri (başvuru sayıları, başvurularının değerlendirilme durumu vb.) analiz edilmeye çalışılmıştır. Katılımcıların çoğunluğunu oluşturan Türkiye'ye yalnız gelmiş Afgan bekar erkek grubunun Türkiye'de çalışma motivasyonun yüksek olduğu, ekonomik gerekçelerle ülkelerinden ayrıldıkları ve Türkiye'yi sürekli yaşamak istedikleri "hedef ülke" olarak gördükleri sonucuna varılmıştır. Sayıları oldukça az olan kadın katılımcıların ise erkeklerin aksine aileleri ile Türkiye'ye geldikleri ve Türkiye'de kalmak yerine refah seviyesi daha yüksek bir ülkede yaşama gayelerinin olduğu tespit edilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Afgan, iltica, sığınma, uluslararası koruma, şartlı mülteci, göç

Abstract:
There is no doubt that the Afghan people have borne the heaviest burden of endless invasions and internal turmoil in Afghanistan's political history. Hoping to find a safer, more livable place, they have migrated for years. As long as invasions, internal turmoil, economic problems persist, and political stability is not achieved in Afghanistan, it will remain one of the countries producing the most refugees. 
Turkiye, with its geographical location, being a safe haven compared to countries of origin, political stability, developing economy, and living conditions, has become not only a transit country but also a destination country. Statistics show a significant increase in asylum applications from Afghans, both regular and irregular, in Türkiye. 
This study attempts to analyze the reasons for Afghans leaving their countries and coming to Türkiye, their expectations for the future, and their place in the Turkish asylum system (such as the number of applications, the status of their applications, etc.). It has been concluded that the majority of participants, consisting of Afghan single male migrants who came to Turkiye alone, have a high motivation to work in Turkiye, left their countries for economic reasons, and see Turkiye as a "destination country" where they want to live permanently. On the other hand, the few female participants, unlike men, were found to have come to Turkiye with their families and have goals of living in a country with a higher standard of living rather than staying in Türkiye.
Keywords: Afghan, asylum, refuge, international protection, conditional refugee, migration