Sinema ve grafik tasarımın ara kesitinde Türk sineması jenerikleri tarihi
The history of Turkish film title design at the intersection of cinema and graphic design
Yazar: NAZLI EDA NOYAN
Danışman: PROF. DR. AYLA ÖDEKAN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Grafik tasarımı = Graphic design ; Teknoloji = Technology

Özet:
Bu çalışmanın temel konusu, Türk sineması ve grafik tasarımın arakesitinde bulunan film jenerikleridir. Türk sinemasında film jeneriği, önemsenmemiş gibi görünse de Türk sinema sektörü, grafik tasarım, teknoloji ve toplum hakkında bilgiler barındıran, zengin bir mecradır. Çalışmada, Türkiye'de hareketligrafik tasarımının sinemasal anlatı çerçevesinde, jenerik özelinde toplumsal olaylar, görsel kültür, ekonomik ve teknolojik gelişmeler, sinema sektörü ile ilişkisi, geçirdiği evreler ve grafik tasarım ile sinemanın örtüştüğü ve ayrıldığı noktalar incelenmiştir. Bu kapsamda jenerikler kendi içlerinde bir bütün ve filmle bağlantılı bir mecra olarak ele alınırlar. Ayrıca, jeneriğin sinema ve grafik tasarımı buluşturan bir mecra oluşunun altı çizilerek, sinema afişi gibi diğer bağlayıcı mecralar ile ilişkisi irdelenir.Söz konusu jeneriklerin üretim koşulları ve teknikleri, içerikleri, kompozisyon özellikleri, tasarımcıları ve bunlara bağlı olarak oluşturdukları kategoriler, ortak ve farklı noktaları, Türk sinemasının jeneriklerine ulaşılabilen ilk örneklerinden günümüze kadar farklı dönemleri temsil eden örnekleri üzerinden bir incelemeye tabii tutulur. Bu dönemler ekonomi ve toplumsal olaylara bağlı olarak koşulları değişen sinema sektörü ve teknolojiye bağlı olarak oluşturulmuştur. Bu dönemler sırasıyla: İlk yıllar: Yazının krallığı; 1950'ler: Çekingen adımlar; 1960 ve 1970'ler: El emeği göz nuru ve buluşlar; 1980'ler: Video ve kıvranışlar; 1990'lar ve son yıllar: Dijital teknoloji ve sınırsız evrendir. Jeneriğin; tipografi, renk, doku, şekil, çerçeve gibi kompozisyonu ve grafik tasarım dilini oluşturan elemanları, hareket, kurgu gibi film dilini oluşturan elemanları Erwin Panofsky'nin ikonografi çözümleme metodunun Theo van Leeuwen, Gunther Kress ve Nicos Hadjinicolaou'nun görüşleriyle zenginleştirilmiş hali ile irdelenmiştir. Sonuç olarak Türk sinemasında film jeneriklerinin Türk sineması hakkında çok zengin bir kaynak olmanın yanı sıra Türkiye'de hareketligrafik tasarım tarihi ve tasarım hakkında farklı anlayışların süreçlerine dair eşsiz belgeler olduğu görülmüştür.

Abstract:
The main subject of this study is the film titles at the intersection of Turkish cinema and graphic design. Although, it seems like the film title in Turkish cinema is underestimated; it?s indeed a rich medium involving information about Turkish film industry, graphic design, technology and society. In this study, motiongraphics in Turkey, within the frame of cinematic narrative and in the context of film title design would be examined in relation to visual culture, economic and technological progress, the cinema industry. Also the evolution of film title design and the intersections and separations of Turkish cinema and graphic design would be studied. Within this context, the film titles are handled as complete entities within themselves as well as mediums related to film. Furthermore, the fact that film titles merge cinema and design as a medium is emphasized and its relation to other mediums like film poster.The film titles? production conditions, techniques, contents, compositional characteristics, designers and categories formed in relation to these, commonalities and differences would be analyzed through the representative examples from various periods starting from the earliest Turkish films that could be reached until recent. These periods have been formed according to the cinema industry and technology whose conditions are subjected to the economical and social circumstances. These periods in order are: The early years: The kingdom of lettering; the 1950s: the timid steps; the 1960s and the 1970s: handcraft and innovation; the 1980s: video and the writhing; the 1990s and the recent years: Digital technology and the infinite universe. The elements composition and graphic design language also inherited in of film title design such as typography, color, texture, shapes, framing as well as the elements of cinematic language inherited again by the film titles such as motion and editing would be analyzed through the methods of Erwin Panofsky?s iconography with the input of Theo van Leeuwen, Gunther Kress and Nicos Hadjinicolaou. As a result, it?s concluded that film titles in Turkish cinema are rich resources about Turkish cinema as well as being unique records of the history of motiongraphics and the processes of different mentality of design in Turkey.