Türkiye'de kalkınma ajanslarının mali yapısı ve yaşanan sorunlara uygulamalı çözüm önerileri
Financial structure of development agencies in Turkey and applicable solution suggestions to the experienced problems
Yazar: BURHAN ÇALIŞKAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMİN KARABAYIR
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration

Özet:
1999 yılında düzenlenen Helsinki zirvesi sonucunda, Türkiye'nin AB aday üyeliğinin kabul edilmesi ile birlikte neredeyse kırk yıldır uygulayageldiği bölgesel gelişme model ve politika araçlarını değiştirerek, yeni bir yapılanma süreci ile AB müktesebatı doğrultusunda bölgesel gelişme politika ve araçlarını uygulamaya başlamıştır. Bu yeni bölgesel gelişme politikalarının aracı kuruluşları olarak, kendilerine tahsis edilecek ulusal ve uluslararası fonları kullanmak suretiyle bölgesel kalkınmayı sağlamak üzere (düzey 2 bölgelerinde) kalkınma ajansları kurulmuştur. Kalkınma ajansları tarafından kullanılan fonların hesap ve kayıtlarının usulüne uygun bir şekilde tutulması, kontrol edilmesi, uygulama sonuçlarının sistematik olarak izlenmesi ile şeffaf ve anlaşılır bir şekilde kamuoyuna raporlanabilmesi için, kalkınma ajanslarının sağlam ve etkin bir bütçe ve muhasebe bilgi sistemine sahip olmaları gerekmektedir. Bu araştırmanın amacı Türkiye'de kalkınma ajanslarının mali yapısını oluşturan bütçe ve muhasebe bilgi sistemi ile denetimi ve uygulamalarının "Uluslararası Muhasebe Standartlarına", "Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkelerine", mevzuat hükümleri ile AB akreditasyon kriterlerine uyumluk düzeyini değerlendirmek ve öne çıkan güncel bütçe ve muhasebe bilgi sisteminin sorunlarına bu ilkeler doğrultusunda uygun çözüm önerileri geliştirmektir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Veri toplama yöntemleri için literatür ve mevzuat taraması, defter, rapor ve kayıt analizleri, ile mülakat tekniği kullanılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde kalkınma ajansları hakkında genel bilgiler ile Dünyada ve Türkiye'de kalkınma ajanslarının gelişimi ve mevcut durumu, ikinci bölümde kalkınma ajanslarının mali yapısı ve denetimi, üçüncü bölümde kalkınma ajanslarında bölgesel ve stratejik planlama ile performans esaslı çalışma programı ve analitik bütçe sınıflandırma sistemi, dördüncü bölümde Kalkınma Ajansları Yönetim Sistemi (KAYS) projesinin tanımı, gelişim süreci ile bütçe ve muhasebe modüllerinde yaşanan sorunlar ve bunlara çözüm önerileri, beşinci bölümde ise kalkınma ajanslarının mali yapısı ile bütçe ve muhasebe bilgi sisteminde yaşanan sorunlara uygulamalı çözüm önerileri, incelenmektedir.

Abstract:
As a result of EU Helsinki summit held in 1999, the adoption of Turkey's EU membership candidate, has led it to enter a process of restructuring and changing regional development models and policy tools that it has been applying for nearly forty years. As the intermediary institutions of these new regional development policies development agencies, have been established to ensure regional development (in Level 2 regions) by using the national and international funds that allocated to them. An effective budget accounting information system needed in order to keep the records of these funds used by development agencies properly, and to control and monitor the implementation results systematically and to report them to the public in a transparent and understandable way. The purpose of this research is to assess the level of compliance of the budget accounting systems and practices of development agencies in Turkey with International Accounting Standards, Generally Accepted Accounting Principles, legislative provisions and EU accreditation criteria and highlights the current problems of budget accounting information system according to national and international accounting standards and to develop appropriate solutions in line with these principles. We preferred qualitative research method as a basic research method in ours study. As data collection techniques, literature and legislation review, report and record analysis and interview technique are used. The first part of the study; describes the development agencies with general information about the development and current state of development agencies in the world and in Turkey, in the second part; financial structure of development agencies, theirs accounting system and audit, in the third part; regional and strategic planning, performance-based work program and analytical budget classification system in development agencies, in the fourth part; the definition of the Development Agencies Management System (KAYS) project and its development process the problems and solution proposals in its budget and accounting modules, in the fifth part; the financial structure of development agencies and applied solutions to the problems in the budget and accounting system, investigated.