Son dönem kronik böbrek hastalarında hemodiyaliz tedavisinin kognitif fonksiyonlara etkisi
Effect of hemodialysis treatment on cognitive functions in patients with end stage chronic kidney disease
Yazar: VİLDAN ÇOBAN
Danışman: PROF. DR. SEDAT ÜSTÜNDAĞ
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Böbrek = Kidney ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Kronik böbrek hastalarında sık gelişen ve genellikle ihmal edilen kognitif fonksiyon bozukluğunun hastalığın morbi-mortalitesini artırdığı gösterilmiştir. Çalışmamızda, evre 5 kronik böbrek hastalığı gelişmiş 66 olgumuzda kognitif fonksiyon bozukluğu yaygınlığını, gelişimini kolaylaştırıcı faktörleri araştırmayı; hemodiyaliz tedavisine yeni başlayan 33 hastamızda altı aylık tedavinin kognitif fonksiyona etkisini incelemeyi amaçladık. Kognitif fonksiyonlar, standardize mini mental test kullanılarak tüm hastalarda, hemodiyaliz uygulanan hastalarda ayrıca tedavinin birinci, üçüncü ve altıncı aylarında değerlendirildi.  Hastalarımızın  %32'sinde kognitif fonksiyon bozukluğuvardı.Eğitim durumunun daha düşük seviyede olmasının (r=0.516, p<0.001), ileri yaşın (r=0.365, p=0.003), kadın cinsiyette olmanın (r=0.516, p<0.001), bel çevresinin kalın olmasının (r=0.296, p=0.016), üre seviyelerinin yüksek olmasının (r=0.290, p=0.018) kognitif fonksiyon bozukluğu gelişimi ile pozitif doğrusal ilişki olduğunu belirledik. Altı aylık hemodiyaliz tedavi ile kognitif fonksiyon değerlendirme puanının 0.5 puan (p=0.092) yükseldiğini, başlangıçta %39.4 olan kognitif fonksiyon bozukluğu olan hasta oranının, tedavinin altıncı ayında %27.3'e gerilediğini; %30'luk bu azalmanın istatistiksel anlamlılık sınırında olduğunu (p=0.137) saptadık.Bazal diyastolik kan basıncı yüksek olan hastaların kognitif fonksiyonlarının hemodiyaliz tedavisi ile daha az düzeldiğini (r=0.362, p=0.042); istatistiksel anlamlılık sınırında olmakla birlikte yaşı ileri (r=0.325, p=0.065), bazal ortalama kan basıncı (r=0.341, p=0.056) ve bazal sistolik kan basıncı (r=0.269, p=0.135) değerleri yüksek olan hastalarda da hemodiyaliz tedavisi ile kognitif fonksiyonlarda daha az düzelme geliştiğini saptadık.Bulgularımız, kronik böbrek hastalığı olan bireylerde erken dönemde kognitif fonksiyonların değerlendirilmesinin, gelişimini kolaylaştırıcı faktörlerin ortadan kaldırılmasının ve diyaliz endikasyonu olan hastalarda hemodiyaliz tedavisine geciktirilmeden başlanmasının kronik böbrek hastalığına bağlı morbi-mortalitenin azaltılmasına yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
It was showed that cognitive impairment which is developed frequently but also neglected usually, increases morbidity and mortality of the disease in patients with chronic kidney disease. In our study we aimed to research prevalence of cognitive impairment and its facilitating factors in 66 patients who have end stage chronic kidney disease and to analyse the treatment's effect on cognitive functions in 33 new dialysis patients. Cognitive functions were evaluated in all patients by using standardized mini mental test; also in first, third and sixth months of the treatment in hemodialysis patients. In %32 of our patients cognitive impairment was detected. We determined that between lower educational status (r=0.516, p<0.001), elderly age (r=0.365, p=0.003), women gender (r=0.516, p<0.001), thick waist circumference (r=0.296, p=0.016), high blood urea levels (r=0.290, p=0.018) and cognitive impairment there is a positive linear relationship. We detected that after 6 months of hemodialysis treatment cognitive function evaluation score increased 0.5 point (p=0.092), rate of the patients with cognitive impairment decreased to % 27.3 from %39.4 in sixth month of treatment; this decline with %30 rate was nearly statistically significant (p=0.137). We observed that in patients with high basal diastolic blood pressure, cognitive impairment improves less with hemodialysis treatment (r=0.362, p=0.042); although being nearly statistically significant in patients with elder age (r=0.325, p=0.065), high basal mean blood pressure (r=0.341, p=0.056) and basal systolic blood pressure (r=0.269, p=0.135), improvement in cognitive impairment is less. Our findings suggest that evaluation of cognitive impairment early in patients with chronic kidney disease, elimination of its facilitating factors and not to delay hemodialysis when it is endicated provide decrease morbidity and mortality due to chronic kidney disease.