Türkiye'de enerji yatırımlarının finansmanında uluslararası çevresel ve sosyal standartların incelenmesi ve ulusal çevresel etki değerlendirme standartlarına göre değerlendirilmesi
Investigation of international environmental and social standards in energy investments in Turkey and assessment of the differences between national environmental impact assessment standards
Yazar: BÜŞRA ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. İZZET ÖZTÜRK
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Bilimleri, Mühendisliği ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Günümüzde hızla artan nüfusa ve ekonomik gelişmelere bağlı olarak enerji tüketimi artmakta ve enerji üretimini karşılamak üzere geliştirilen enerji projelerine olan ihtiyaç da artmaktadır. 
Enerji projelerinin gerçekleştirilmesinde en temel başlangıç adımlarından biri izin sürecinin tamamlanması ve Türkiye'de "Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED)  Olumlu Karar"ı alınmasıdır. Projelerin gerçekleştirilebilmesi için, izin sürecinin yanısıra gerekli finansal kaynakların temini de önem arz etmektedir.
Gerçekleştirilmesi planlanan enerji projeleri için finansal kaynakların temini sürecinde, bu enerji projelerinin yüksek maliyetli projeler olmasından dolayı çoğunlukla öz sermaye kullanımı tercih edilmemektedir. Bunun yerine proje için finansman temin edilmektedir. Bu finansmanın uluslararası finans kuruluşları tarafından sağlanması durumunda, projenin bu kuruluşların belirlediği uluslararası çevresel ve sosyal standartlara göre değerlendirilmesi söz konusudur. 
Bu kapsamda, bu çalışmada, Türkiye'de enerji yatırımlarının finansmanında uluslararası çevresel ve sosyal etki değerlendirmesi standartları ve ulusal çevresel etki değerlendirme standardının incelenmesi ve süreçlerdeki farklılıkların ve benzerliklerin değerlendirilmesi hedeflenmiştir. 
Bu amaçla çalışmanın ikinci bölümünde, Türkiye Çevre Mevzuatı Çevresel Etki Değerlendirme Yönetmeliği ve Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) süreci incelenmiştir. Enerji yatırımlarının gerçekleştirilebilmesi için önemli olan ÇED süreci projenin çevresel etkilerinin ve proje bölgesine bağlı olarak projenin teknik, sosyo ekonomik vd şartlarının ve projenin uygulanabilirliğinin incelendiği en önemli süreçtir. ÇED sürecindeki değerlendirme sonucunda, değerlendirmenin olumlu olması halinde "ÇED Olumlu Karar"ı verilmektedir ve yatırım hayata geçirilebilmektedir.
Çalışmanın üçüncü bölümünde, uluslararası finans kuruluşları tarafından ilgili finansmanın sağlanabilmesi için, yatırımcı tarafından uyulması ve uygulanması beklenen çevresel ve sosyal standartlar incelenmiştir. Bu incelemede Dünya Bankası (World Bank (WB)) bünyesinde yer alan ve WB'nin özel sektör kolu olarak görev yapan Uluslararası Finans Kurumu (International Finance Corperation (IFC))'nın uyguladığı Ekvator Prensipleri (EP) ve Performans Standartları (PS) temel kabul edilmiştir. Bu standartlar ışığında Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirme (ÇSED) süreci özetlenmiştir.
Çalışmanın dördüncü bölümünde, önceki bölümlerde anlatılan, Türkiye'deki Çevre Mevzuatı, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği kapsamında uygulanan ÇED süreci ile uluslararası finans kuruluşlarının projelere finansman sağlanabilmesi için yatırımcının uymasını beklediği çevresel ve sosyal standartları kapsamında uygulanan ÇSED süreci karşılaştırılmaktadır. Bu karşılaştırmada genel olarak süreçlerdeki farklılıklar ve benzerlikler ortaya konulmuştur. Beraberinde, Türkiye'deki bir termik santral projesi için hazırlanmış olan örnek bir ÇED Özel Formatı ve IFC'nın PS'leri temel kabul edilerek hazırlanmış olan ÇSED Raporu formatı formatsal benzerlikleri ve farklılıkları açısından incelenmiştir. Ayrıca bu bölümde Türkiye'deki bir doğalgaz kombine çevrim santral projesi ÇED ve ÇSED süreçleri üzerinden hangi uygulama ve faaliyetlerin gerçekleştiği irdelenerek, süreç akışı örneklendirilmiştir. 
Son olarak bu çalışma ile ÇED ve ÇSED süreçlerindeki bu farklılık ve benzerliklerin genel bir değerlendirilmesi yapılarak, süreçlerdeki mevcut işleyiş ve uygulamalarda potansiyel iyileştirme alanlarının tespit edilmesine ön bir araştırma kaynağı oluşturmaya çalışılmıştır. Bu sayede, gerek yatırımcılar ve bu konu üzerinde çalışan profesyoneller için ve gerekse resmi kurum ve otoritelerdeki uzmanlar için literatürde bu kapsamda bir ön çalışma ve kaynak oluşturulması amaçlanmıştır.

Abstract:
Today, due to the rapidly increasing population and economic developments, energy consumption increases and the need for energy projects developed to meet energy production is also increasing.
One of the most basic initial steps for implementing the energy projects in Turkey is the permitting process along with the decision process of "Environmental Impact Assessment (EIA) Positive Decision". In order to carry out the project, it is important to realize that the financial resources should be provided.
During the funding process of energy projects, due to the high project cos,  project financing is mostly preffered, instead of using equity. In case of financing is provided by international financial institutions, the project will be assessed according to the international environmental and social standards determined by these institutions.
In this study, the evaluation of the differences and similarities between the international environmental and social impact assessment (ESIA) standards and national environmental impact assessment (EIA) standards in case of financing energy investments in Turkey, has been carried out.
For this purpose, Environmental Legislation, Environmental Impact Assessment Directive and the Environmental Impact Assessment (EIA) process in Turkey was investigated in the second part of this study. The EIA process, which is crucial for the realization of the energy investments, is the most important process. In EIA process, the applicability of the Project and the examination of the environmental impacts of the project site, depends on the technical, socioeconomic and economic conditions of the Project, are also investigated. At the end of the evaluation of the EIA process, in case of having a positive evaluation, the "EIA Positive Decision" is given and the investment can be passed on.
In the third part of the study, the environmental and social standards that are expected to be implemented and enforced by the investor in order to provide the relevant financing of international financial institutions have been examined. This review is based on the Equator Principles (EP) and Performance Standards (PS) of the World Bank (WB) and implemented by the International Finance Corporation (IFC), which serves as the private sector arm of the WB. In the light of these standards, the Environmental and Social Impact Assessment (ESIA) process is summarized.
In the fourth part of the study, the EIA process is compared with the ESIA process which are expected to implement by the investors in compliance with the environmental and social standards by the international financial institutions in order to provide the required project financing. In this comparison, the differences and similarities in the processes are presented in general. In addition to this, similarities and differences were also examined by comparing the format of ESIA Report with the EIA Report Special Format, which is provided from a sample EIA Report Special Format of a thermal power plant projects in Turkey. Moreover, the process flow is exemplified by examining the practices and activities that are carried out for a natural gas combined cycle power plant projects in Turkey on the basis of the EIA and ESIA process.
In the fifth part of the study, a general evaluation of the differences and similarities in the EIA and ESIA processes has been used to establish a preliminary research resource to determine the potential improvement areas in the existing processes and practices in the process. In this context, this subject is detailed in the fourth part of the work and the differences were basically given as nine (9) items and the similarities were given as five (5) items. 
With this study,  it is aimed to create a preliminary study and provide a resource for not only investors and professionals working on this subject but also for the experts in official institutions and authorities. 
Finally, one of the main targets of this study is that it will increase the awareness of EIA and ESIA processes. In this context, resource management will be more efficient in project development phase and investors will be able to anticipate the necessary steps in these processes in order to avoid time and cost losses.