Kültür Bakanlığı'nın Cumhuriyet dönemi teşkilatlanma tarihi /
Yazar: MUSTAFA BALÇIK
Danışman: PROF.DR. MEHMET AKİF TURAL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution

Özet:
23 Nisan 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisi açılıp ilk hükümet kurulduğunda. Cumhuriyetin kültürel fikri yapısı ve Atatürk'ün Türk kültürüne ve tarihine verdiği önem teşkilatlanmaya yansıtılmıştı. Maarif Vekaleti kurulduğunda ilk şubelerinden birisi Hars Müdürlüğü idi. 1926 yılma kadar Hars Müdürlüğü ve Asar-ı Atika Müdürlüğü isimleri değiştirilerek kullanıldı. Atatürk'ün arkeoloji ve tarih araştırmalarına önemle eğilmesi ile 1926'da Kütüphaneler Müdürlüğü ve Müzeler Müdürlüğü birbirinden ayrıldı. 1930'larda yaşanan yoğun kültürel ve sanatsal gelişmeler teşkilatlanmada da değişiklikleri beraberinde getirdi. Güzel Sanatlar Müdürlüğü kuruldu ve bir çok konservatuar açıldı. 1935 yılında Maarif Vekaleti'nin adı Kültür Bakanlığı olarak değiştirildi. Ancak bu uygulamaya çok yansımadı ve 1941 yılında tekrar Maarif Vekaleti oldu. 1949 yılında Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü kuruldu. 1965 yılında Milli Eğitim Bakanlığı içinde Kültür Müsteşarlığı kuruldu ve kültürel birimler buraya bağlandı. 1971 yılında bu Müsteşarlık Bakanlığa dönüştürüldü ve ilk kez olarak Kültür Bakanlığı kurulmuş oldu. Ancak kısa bir süre sonra Bakanlık kaldırılarak tekrar Müsteşarlığa dönüştürüldü ve Başbakanlığa bağlandı. 1974 yılında tekrar kurulan Kültür Bakanlığı, 1976 yılında kısa bir süre Milli Eğitim Bakanlığı ile birleştirildi. 1982 yılında Turizm ve Tanıtma Bakanlığı ile birleştirilerek Kültür ve Turizm Bakanlığı kuruldu. 1989 yılında iki bakanlık ayrılarak tekrar müstakil Kültür Bakanlığı kuruldu. Bu esnada yapılan teşkilat değişiklikleri 2000'li yıllara kadar olduğu gibi devam ettirildi.

Abstract:
On April 23, 1920, the republican structure of cultural mind and Atatürk's attention paid on Turkish history and its culture were all reflected to the constitution when the Grant Assembly of Turkey and the first parliament goverment were founded. The Directorate of Culture (originally called the Directorate of "Hars") was one of the departments of the Ministry of Education (originally called "Maarif Vekaleti"). Until 1926, This Directorate was called as both "Directorate of Hars" and "Asar-i Atika Directorate" which were, from time to time, exchanged for one and other. Since Atatürk gave much importance on archeological and historical researches, in 1926, the Directorate of Libraries and the Directorate of Museums were separated from each other. The intensive development in culture and in arts consequently brought many constitutional changes. The Directorate of Fine Arts and many Schools of conservatuars were established. In 1935, the name of the Ministry of Education (so- called, then, "Maarif Vekaleti") was changed to the Ministry of Culture but this change was not reflected in the implementation. In 1941, it was again changed back to the Ministry of Education (changed back to "Maarif Vekaleti"). In 1949, The General Directorate of National Theatres was founded. In 1965, within the structure of the Ministry of National Education, the Under- Secretariat of Culture was established and the cultural units were then tied to the Under Secretariat In 1971, this under-secretariat became a department of ministry and consequently followed by the establishment of Ministry of Culture for the first time in Turkish history. After a little while, the ministry was changed back to Under-secretariat and it was tied to the Prime Ministry. The Ministry of Culture, reestablished in 1974, worked jointly with the Ministry of National Education for a short period of time. The Ministry of Culture was tied to the Ministry of Tourism and Information in 1982 and in this year it was again re-established as the Ministry of Culture and Tourism. Then, in 1989, these two ministries were separated and the Ministry of Culture was once again independently reconstituted. These structural changes were conserved as they were until 2000s.