Kimya öğretmen adaylarının alan bilgisi performanslarının değerlendirilmesi
Performance evaluation of prospective chemistry teachers? subject matter knowledge
Yazar: MELİS ARZU UYULGAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET KARTAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Alan deneyimi = Field experience ; Kimya = Chemistry ; Kimya öğretimi = Chemistry teaching ; Laboratuvar çalışmaları = Laboratory studies ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenlik = Teaching ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Araştırmanın amacı, Kimya öğretmenliği ve kimya bölümü son sınıf öğrencilerinin alan bilgisi ve laboratuvar yeterlilikleri ile öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarının ne durumda olduğunu ortaya çıkarmak ve öğrencilerin alan bilgileri hakkındaki görüşlerini değerlendirmektir. Araştırmada veri çeşitlemesi sağlanması açısından nitel ve nicel araştırma yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli esas alınarak araştırmanın bağımlı ve bağımsız değişkenleri arasında ilişkisel karşılaştırmalar yapılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden ise yarı yapılandırılmış görüşmeler kullanılmıştır. Görüşmelerde öğrencilerin alan bilgilerini nasıl değerlendirdiklerine yönelik görüşleri alınmıştır.Araştırmanın çalışma evrenini Türkiye'deki üniversitelerin Eğitim Fakülteleri Kimya öğretmenliği programı son sınıf öğrencileri ile Fen Fakülteleri Kimya Bölümü son sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırma örneklemini ise eğitim fakültelerinin üniversiteye giriş puanlarına göre üst ? orta ? alt şeklinde tabakalandırılması ile her bir tabakadan seçilen birer eğitim fakültesi kimya öğretmenliği bölümü son sınıf öğrencileri ile karşılaştırma yapılabilmesi açısından aynı üniversitenin fen fakültesi kimya bölümü son sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Eğitim fakültelerinin seçiminde alan derslerinin kendi fakültelerinden alınması koşulu dikkate alınmıştır.Bu araştırmada kimya öğretmenliği ve kimya bölümü son sınıf öğrencilerinin alan bilgilerini belirlemek amacıyla çoktan seçmeli sorulardan oluşan ?Kimya Alan Bilgisi Başarı Testi?, laboratuvar yeterliliklerini belirlemek amacıyla bilimsel süreç becerileri temel alınarak hazırlanmış açık uçlu sorulardan oluşan ?Laboratuvar Yeterlilikleri Testi? ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarını belirleyebilmek için likert tipi ?Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği? kullanılmıştır. Bağımsız değişkenleri belirleyebilmek için öğrencilerin alan bilgilerini etkileyebileceği düşünülen kişisel özelliklerinden oluşan kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Görüşme verileri yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılarak ve öğrencilerden alınan izinler sonucu ses kaydı yapılarak elde edilmiştir.Veri toplama araçlarının uygulanması sonrasında elde edilen nicel veriler bilgisayar ortamında SPSS istatistik programından yararlanılarak bağımsız t testi, tek yönlü ve iki yönlü varyans analizi (ANOVA), Scheffe anlamlılık testleri, korelasyon analizi (Pearson momentler çarpımı) teknikleri ile analizlenmiştir. Bu analizlerde anlamlılık düzeyi p<.05 ve p<.01 olarak alınmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler nitel analiz yöntemlerinden içerik analizi ile analizlenerek belirli temalar altında toplanmış ve yorumlanmıştır.Kimya Alan Bilgisi Başarı Testi'nden elde edilen bulgulara göre kimya öğretmenliği ve kimya bölümü öğrencilerinin aynı düzeyde bilgi sahibi oldukları, ancak alan bilgisi yeterliliklerinin ortalamanın altında olduğu; Laboratuvar Yeterlilikleri Testi'nden elde edilen bulgulara göre laboratuvar yeterliliklerinde bazı eksiklik ve hatalarının bulunduğu, ancak bölümlerine göre neredeyse eşdeğer düzeyde yeterliliğe sahip oldukları, Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği'nden elde edilen bulgulara göre ise mesleğe yönelik tutumları bakımından farklılık gösterdikleri belirlenmiştir. Elde edilen bulgular ve sonuçlar ışığında; alan öğretmeni yetiştirmenin eğitim fakültelerinde yapılması ve programlardaki alan derslerinin de fen fakültelerinden alınması gerektiği, alan öğretmeni seçiminde alan bilgisi yeterliliklerinin de ölçülmesi ve değerlendirilmesi gerektiği yönünde önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Alan bilgisi, kimya, laboratuvar, öğretmenlik, son sınıf öğrencisi, tutum

Abstract:
The purpose of this research is to discover the chemistry subject matter knowledge, laboratory competence and attitudes towards the teaching profession of the chemistry education and chemistry department by last year Students, as well as to evaluate Students' opinions about their own chemistry subject matter knowledge. Qualitative and quantitative research methods were used together in order to obtain data triangulation. The research is a survey-based model in quantitative research methods, in which relational comparisons were made between dependent and independent variables. Semi-structured interviews from the qualitative research methods were also used. Students' opinions about how they evaluate their own chemistry knowledge were taken from the interviews.The working scope of the Research consisted of last year students at Chemistry Education Programs of the Education Faculties and the Department of Chemistry of Faculty of Sciences Universities across Turkey. The study sample is formed in three categories as upper - middle - bottom according to University entrance scores to the education faculties. From each category a University was selected and included in the study sample. In order to allow comparison with last year students at a University, last year students in the same University?s Chemistry Department at Faculty of Sciences were included in the scope. The condition of courses in the various faculties of education to be in their own schools was considered for the selection.In this research, the ?Chemistry Subject Matter Knowledge Test? was used, consisting of multiple choice questions in order to determine the subject matter knowledge of last year students in the chemistry education and chemistry departments. Additionally the ?Laboratory Proficiency Test?, consisting of open-ended questions in order to laboratory proficiency based on the scientific process skills, and a Likert-type ?Attitude Scale Related to Teaching Profession? were used in order to determine Students attitudes towards the teaching profession. To determine the independent variables, a personal information form was used consisting of personal characteristics that may influence students' subject matter knowledge. Interview data was obtained using a semi-structured interview form, with audio recordings being made with the permission of the Students.Following the application of the data collection instruments, the obtained Quantitative Data was analyzed with the independent- t test, one-way and two-way Analysis of Variance (ANOVA), Scheffe Tests of Significance and Correlation Analysis (Pearson) techniques using the SPSS statistical program. In these analyzes the significance level was taken as p <.05 and p <.01. The subsequent data obtained from interviews analyzed with these content analysis qualitative analysis methods were collected and interpreted under specific themes.According to the findings of Chemistry Subject Matter Knowledge Test, chemistry education students and chemistry department students had same level of knowledge, but the adequacy of their knowledge was below the average; according to the results of Laboratory Proficiency Test, they had laboratory competency where some of the shortcomings and errors, but considering their departments, their level of competency was almost equivalent; the findings of the Attitude Scale Related to Teaching Profession showed that they distinguished in their attitudes towards the profession. In the light of the findings and results; some recommendations have been proposed in the direction of the subject teacher training programs need to be done in education faculties and lessons in the teacher training programs need to be taken in the science faculties, the subject teachers should be chosen by measuring and evaluating of the adequacy of their subject matter knowledge.Key Words: Subject matter knowledge, chemistry, laboratory, teaching, last year student, attitude