Kentsel tasarım rehberleri ve Balıkesir'de yeni bir gelişme alanı olan Paşaalanı mahallesi için bir kentsel tasarım rehberi önerisi
Urban design guides and an urban design guide suggestion for Pasaalani neighborhood, a new development area in Balikesir
Yazar: FURKAN ERTÜRK
Danışman: PROF. DR. GAYE BİROL
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kentler ekonomik, sosyal, kültürel ve politik anlamda değişen, değişimle birlikte toplumsal yaşam dinamiklerini de dönüştüren bir organizmadır. Toplumsal yapıyı bütünüyle etkileyen dönüşümlerle birlikte dünya üzerinde kırsal alanlardan kentsel alanlara göç başlamış ve bunun bir sonucu olarak kentleşme hareketleri hızlanmıştır. Küreselleşmenin de etkisiyle kontrolsüzce büyüyen kentler, artan konut ihtiyacını karşılamakta yetersiz kalmış ve ihtiyacı gidermeye yönelik plansız kentleşme yaklaşımları ortaya çıkmıştır. Bu durumun bir sonucu olarak sosyal açıdan kentsel yaşam kalitesini ve refah seviyesini düşürecek, fiziksel açıdan da kentlerde kimlik kaybına yol açacak sorunlar görülmeye başlamıştır. Hızlı kentleşme hareketlerinin getirdiği sorunlara bir çözüm arayışı olarak ortaya çıkan kentsel tasarım kavramı, 1970'li yıllardan sonra kapsamını genişletmiş ve kentlerin gelişimini büyük ölçüde etkilemiştir. Geliştirilen çağdaş uygulama yaklaşımlarıyla, hızla gelişen kentleri kontrol altına almak ve nitelikli yapılaşmanın önünü açmak hedeflenmiştir. 
Kentsel tasarım uygulama araçlarından biri olan kentsel tasarım rehberleri, kentlerin sağlıklı bir şekilde gelişimlerinde büyük rol oynamaktadır. Dünyada etkin bir şekilde kullanılan rehberler, ülkemizde henüz yaygınlaşmamış, bunun sonucu olarak Türkiye kentlerinin çoğunda benzer ve özgünlüklerini kaybetmiş niteliksiz yapılaşmalar ortaya çıkmıştır. Ancak son yıllarda ilgili bakanlıkların yönlendirmeleriyle yerel yönetimlere kendi rehberlerini hazırlamaları konusunda teşvik edici çalışmaların yapılmakta olduğu görülmektedir.
Bu çalışmada Balıkesir kentinin son yıllarda gelişmekte olan mahallelerinden biri olan Paşaalanı Mahallesi'ne yönelik olarak bölgenin kent çeperine doğru uzantısını oluşturan ve henüz yapılaşmanın olmadığı gelişme alanı için bir kentsel tasarım rehberi önerisi oluşturulması amaçlanmıştır. Bu kapsamda kentsel tasarım kavramının gelişiminden kentsel tasarım rehberlerinin uygulama aracı haline gelişine kadar olan süreç incelenmiş, Balıkesir kentinin tarihsel ve mekânsal gelişim sürecinden yararlanarak Paşaalanı Mahallesi tariflenmiştir. Ardından gerek dünyadaki gerek ülkemizdeki referans uygulamalardan beslenerek, benzer niteliklerde ve gelişmekte olan kentler için örnek teşkil edecek bir rehber önerisi için altyapı oluşturulmuştur.

Abstract:
Cities are organisms that change economically, socially, culturally and politically, transforming the dynamics of social life along with change. With the transformations that completely affect the social structure, migration from rural areas to urban areas has started all over the world and as a result, urbanization movements have accelerated. With the effect of globalization, cities that grew uncontrollably were insufficient to meet the increasing housing needs and unplanned urbanization approaches have emerged to meet the need. As a result of this situation, problems that will reduce the quality of urban life and welfare in terms of social aspects and cause loss of identity in cities have begun to appear in terms of physical aspects. The concept of urban design, which emerged as a search for a solution to the problems brought by rapid urbanization movements, expanded its scope after the 1970s and greatly affected the development of cities. With the modern application approaches developed, it is aimed to take the rapidly developing cities under control and to pave the way for qualified construction.
Urban design guides, one of the urban design implementation tools, play a major role in the healthy development of cities. Guides that are used effectively in the world have not yet become widespread in our country, and as a result, similar and unqualified buildings have emerged in most of the Turkish cities. However, in recent years, with the guidance of the relevant ministries; efforts are made to encourage local governments to prepare their own guides.
In this study, it is aimed to create an urban design guide proposal for the Paşaalanı District, which is one of the developing neighborhoods of the city of Balıkesir in recent years, for the development area, which forms the extension of the region towards the city periphery and where there is no construction yet. In this context, the process from the development of the concept of urban design to the implementation of urban design guides has been examined, and the Paşaalanı District has been described by making use of the historical and spatial development process of the city of Balıkesir. Then, by feeding on reference applications both in the world and in our country, the infrastructure was created for a guide proposal that would set an example for developing cities with similar qualities.