17. ve 18. yüzyıl Osmanlı edebiyatında bazı argo kullanımları
Some slang usage in 17th and 18th century Ottoman literature
Yazar: FUNDA BALCI
Danışman: DR. BAHAR GÖKPINAR
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Karşılaştırmalı Edebiyat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 17. yüzyıl = 17. century ; 18. yüzyıl = 18. century ; Argo = Slang ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Osmanlı edebiyatı = Ottoman literature ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Divan Edebiyatı muhteviyatında toplumsal ve bireysel hayatın büyük bir
parçası olan küfür ve argo sözcüklerinden birçok iz bulunmaktadır. Bu izlerin
bulunduğu edebî verimler incelendiğinde görülmektedir ki genel olarak hem birey
hem de toplum, izahı olmayan şeyin mizahını yaparak, öfkesini, beğenisini ve
eleştirilerini dil aracılığıyla dışa vurarak argoya başvurur. Gerek şehrengîz, gerek
hezliyyât, gerek bahnâme, gerekse mesnevi gibi birçok türün içinde kendini gösteren
argo, bazen sadece eğlence amacıyla kullanılırken bazen isyan etmek gayesiyle de
kullanılmıştır. Gelgelelim sanatçıların amaçlarından bağımsız olarak
değerlendirilmesi gereken şey tüm bu argo muhteviyatının onları bir çatı altında
birleştirdiği, bu çatının da toplumsal ahlak ve toplum yaşantısı olduğu gerçeğidir.
Bu çalışmada genel bir değerlendirmeyle Türk edebiyatının başından itibaren
mühim bulunan birtakım örneklerin de katkısıyla 17. yüzyıl ve 18. yüzyıl klasik
edebiyat alanında karşılaşılan bazı metinlerindeki argo sözcükleri incelenmiş ve bu
metinlerin içinden birtakım örnekler verilerek bunlar argonun işlevsel bağlamı
açısından yorumlanmıştır. Farklı türlerdeki bu metinlerin ortak noktası ise toplumun
değer yargılarını ve mahremini argo sözcüklere yansıtmış olmalarıdır.
Çalışmanın amacı mevzubahis metinlerde kullanılan argo sözcüklerle bu
sözcüklerin hangi işlevlerle ve amaçlarla kullanıldıklarını gösterip bu kullanımlar
üzerinden toplumsal değerlere ışık tutarak argonun modern Türk edebiyatına doğru
evrilen klasik edebiyattaki yerini göstermeye çalışmaktır.

Anahtar kelimeler: Argo, Divan Edebiyatı, Osmanlı Devleti

Abstract:
ABSTRACT
There are many traces of the slang and swearing words, which are a big part of
social and individual life in the need of Ottoman Divan Literature. When the literary
yields containing these traces are examined, it is seen that both the individual and the
society in general resort to slang by making humor of what is not explained,
expressing their anger, appreciation and criticism through language. The slang, which
manifests itself in many genres such as city, hezliyyât, bahnâme and mesnevi, is
sometimes used for entertainment purposes and sometimes for reacting purposes.
However, what should be evaluated regardless of the aims of artists is the fact that all
this slang needs unite them under one roof, and this roof is social morality and social
life.
In this study, with the contribution of some examples that have been important
since the beginning of Turkish literature, slang words in some texts encountered in the
17th and 18th century classical literature have been examined and some examples
have been given and interpreted in terms of the functional context of the slang. The
common point of these different types of texts is that they reflect society's value
judgments and privacy in slang words.
The purpose of this study is to show the slang words used in these texts, to
show what functions and purposes these words were used for, and to shed light on
social values through these uses, to show his place in literature.

Key Words: Slang, Divan Literature, Ottoman Empire