Kardeş aracılı sunulan davranışsal öğretim programının otizm spektrum bozukluğu olan çocukların sözel davranış becerilerini geliştirmeye etkisi
The effect of sibling-mediated behavioral intervention program on improving the verbal behavior skills of children with autism spectrum disorder
Yazar: HATİCE NİLÜFER GÜLER
Danışman: PROF. DR. BİNYAMİN BİRKAN
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile desteği = Family support ; Kardeş aracılı sunulan öğretim uygulamaları = Sibling-mediated teaching practices ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Sözel davranış = Verbal behavior ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu çalışmada Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan bir öğrenciye Sözel Davranış Becerilerinden varlıkları adlandırmayı öğretmek amacıyla Kardeş Aracılı Sunulan Davranışsal Öğretim Programı'nın (KADÖP) etkililiği araştırılmıştır. Bu amaçla araştırmamıza OSB tanısı ve adlandırma becerilerinde yetersizliği olan 9 yaşında bir erkek öğrenci ile 15 yaşında tipik gelişim gösteren (TGG) büyük erkek kardeşi katılmıştır. Öğrenciye öğretimi yapılacak olan elektronik eşyalar,  iç organlar ve mutfak gereçlerinden beşer adet nesne belirlenmiş, nesnelerin dört farklı görselini kullanarak bir davranışsal öğretim programı geliştirilmiştir.  Araştırmada bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisi tek denekli araştırma yöntemlerinden davranışlar arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli kullanılarak belirlenmiştir. Bağımlı değişkene ilişkin doğru tepki sayısı olay kaydı tekniği ile toplanmış ve deneğin hedeflenen düzeyde bu beceriyi öğrendiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğretiminin sonlanmasının ardından 1., 3. ve 5. haftalarda ise deneğin öğrendiği adlandırma becerisinin ardından kalıcılığa ilişkin izleme verisi toplanmış ve deneğin bu becerinin kalıcılığını koruduğu görülmüştür. Öğrenci kazandığı adlandırma becerisini farklı nesnelere ve kişilere de genelleyebilmiştir. Uygulama videolarını izleyen öğretmenler ile öğrencinin aile bireylerinden öğretilen becerilerin işlevi ve kullanılan öğretim tekniğine ilişkin görüşleri alınarak sosyal geçerlik verileri toplanmış ve toplanan veriler araştırmanın sosyal geçerliliğinin yüksek düzeyde olduğunu göstermiştir. Araştırmanın öğretim, yoklama ve genelleme oturumlarında elde edilen verilerin grafiksel analizi dikkate alındığında KADÖP, OSB'li çocukların adlandırma becerisini öğrenmelerinde etkili olduğu bulunmuştur.

Anahtar sözcükler: Aile üyeleri tarafından sunulan öğretim uygulamaları, kardeş aracılı sunulan öğretim uygulamaları, Otizm Spektrum Bozukluğu, Sözel Davranış, Adlandırma

Abstract:
In this study, the effectiveness of the Sibling-Mediated Behavioural Intervention Program (SMBIP) was investigated in order to teach a student with Autism Spectrum Disorder (ASD) to name entities which is a part of Verbal Behaviour Skills. For this purpose, a 9-year-old male student with ASD and deficiency in naming skills diagnosis, and his 15 years old brother with typical development were included in our study. Five different objects from electronic equipment, internal organs and kitchen equipment were determined to be taught to the student, and a Behavioural Intervention Program was developed using four different visuals of each objects. In the study, the effect of the independent variable on the dependent variable was determined using the Multiple probe design across behavioural interrogation, one of the single-subject research methods. The number of correct responses for the dependent variable was collected using the event recording technique, and it was concluded that the subject has learned this skill at the targeted level. After the end of teaching sessions, monitoring data regarding permanence were collected in the 1st, 3rd and 5th weeks and it was observed that the subject preserved the permanence of this skill.  The student was able to generalize his acquired naming skill to different objects and people. Social validity data were collected by getting opinions from the teachers who watched the application videos and the students' family members, and collected data showed that the social validity of the study was high. Considering the graphical analysis of the data obtained in the teaching, probe and generalization sessions of the research, SMBIP was found to be effective for children with ASD to learn naming skills.

Keywords: Behavioral Intervention Programs Used by Family Members, Sibling-Mediated Teaching Practices, Autism Spectrum Disorder, Verbal Behaviour, Tacting