Çin'de ve Doğu Türkistan'da İslâm'ın yayılışı
The spread of Islam in China and East Turkestan
Yazar: DUYGU KAÇARANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. NEBİ GÜMÜŞ
Rize Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Din = Religion
Dizin: Din anlayışı = Understanding of religion ; Doğu Türkistan = East Turkhistan ; Çin = China ; İslam dini = Islam religion ; İslamlaşma = Islamisation

Özet:
610 yılında Mekke'de doğan ve kısa sürede Arap yarımadasının dışına çıkarak Asya, Avrupa ve Afrika'nın çeşitli bölgelerine ulaşan İslâmiyet, ortaya çıktığı 7. asırdan itibaren günümüze kadar hiç fasılasız dünyaya yayılmaya devam etmektedir.Araştırmamız, Doğu Asya'nın en önemli iki ülkesi olan Çin ve Doğu Türkistan'da İslâmiyet'in yayılış tarihini konu almaktadır. Çalışmamız, İslâm dinînin bu iki bölgede büyük ölçüde ihtidalar üzerinden yayıldığı gerçeğini ortaya koymaktadır.Dünya'nın en kadim medeniyetlerinden biri olan Çin, coğrafi olarak Arabistan'dan çok uzak olmasına rağmen ortaya çıktığı 7. yüzyılda İslâmiyet'le tanışmıştır. İpek Yolu üzerinden Çin'e giden Müslüman tacirlerin başlattığı yayılış süreci daha sonra tasavvufun etkisiyle sürmüştür. Günümüzde resmi olmayan rakamlara göre, 83 milyon müslümanın yaşadığı Çin'de İslâm'ın yayılış süreci devam etmektedir.Türk dünyasının en önemli merkezlerinden biri olan Doğu Türkistan, topraklarını iki koldan saran İpek Yolu sayesinde İslâm dünyasıyla sürekli ilişki içerisinde olmuştur. 7. yüzyıldan itibaren bu yolu kullanarak Türk şehirlerine giden müslüman tacirler hem ticaret yapmış hem de bölge halkı arasında İslâm'ın yayılması için çalışmıştır. Müslüman tacirlerin başlattığı İslâmiyet'i yayma faaliyetleri fetihler yoluyla devam etmiştir. 10. yüzyılda Karahanlılar'ın İslâm dinîni devletin dinî olarak kabul etmesiyle hızla İslâmlaşmaya başlayan Doğu Türkistan, sûfi dervişlerin tebliğ çalışmalarıyla kısa zamanda İslâm dünyasının vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir.Doğu Türkistan, 1757 yılında birinci Çin istilasından başlayarak günümüze kadar devam eden bir bağımsızlık mücadelesi vermektedir. Bu mücadelede halk arasındaki birlik ve beraberliğin sağlanmasındaki en temel unsur İslâm dinî olmuştur. Doğu Türkistanlı müslümanlar, Çin işgalini hiçbir zaman kabul etmemiş, kendi vatanlarında özgürce yaşamak, dinî- millî kimliklerini koruyabilmek için tüm varlıklarıyla mücadele etmektedir.

Abstract:
Born in Mecca in 610 and quickly get out of the Arabian peninsula, Asia, Europe and reaching various parts of Africa, Islam which has emerged on the seventh century, continues to spread to the world without a break thus far.Our study concerned with the history of the spreading of Islam in China and East Turkestan which are two most important countries of East Asia. This search shows the fact that Islam in these two regions spread of a large extent with embracing Islam as named ?ihtida? in Islamic literature.Which is one of the world's most ancient civilizations of China, although geographically far from Arabia, was introduced to Islam in the seventh century when Islam had come out. Spreading process initiated by the Muslim traders who went to China via the Silk Road, took with the effect of Sufism. Today, according to unofficial figures, 83 million Muslims live in China and the process continues with the same rate.One of the most important centers of the Turkish world, the Eastern Turkestan, through the agency of the Silk Road surrounding its lands with the two branches, have been in continuous relations with Islamic arena. Upwards seventh century Muslim traders, using this route to the Turkish cities, both had traded and worked for the spread of Islam among the people of region.Activities for spreading Islam initiated by Muslim merchants, continued through conquests to the region. After Karahanids admitted the Islam as the state religion on the tenth century, East Turkestan Islamizated rapidly and by the work of Sufi dervishes notification activities, has become an indispensable part of the Islamic world in a little while .Eastern Turkestan, starting the first Chinese invasion in 1757, has an ongoing struggle for independence to the present. In this struggle, Islam became the most basic element in the provision of unity and solidarity among the community. Muslims in Eastern Turkestan, have never accepted the Chinese occupation and are struggling all their assets to live freely on their homeland , to preserve the religious-national identity.