İnsülin kullanan ve kullanmayan tip 2 diyabetli hastalarda   psikolojik insülin direnci ve öz bakımın belirlenmesi
Determination of psychological insulin resistance and self-care in patients with type 2 diabetes using and not using insulin
Yazar: RIDVAN YALÇIN
Danışman: PROF. DR. PAPATYA KARAKURT
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırma insülin kullanan ve kullanmayan tip 2 diyabetli hastalarda psikolojik insülin
direnci ve öz bakımın belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metod: Araştırma, tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde olup evreni bir ildeki devlet
hastanesinin dahiliye kiliniklerinde tevdavi gören tip 2 diyabet hastaları oluşturmaktadır.
Araştırmada örneklem seçimine gidilmemiş, araştırma amacına uygun dahil edilme kriterine
sahip gönüllük esasına dayalı 200 tip 2 diyabet hastasından oluştu. Verilerin toplanmasında
tanımlayıcı özellikler formu, Psikolojik İnsülin Direnci Ölçeği (PİDÖ) ve Diyabet Öz-Bakım
Ölçeği (DÖBÖ) kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların; %79'unun kadın, %39'unun 51-60 yaş aralığında,
%97.5'inin evli ve %83'ünün eğitim durumunun okur-yazar olmadığı tespit edilmiştir. Hastaların
PİDÖ puan ortalaması 37,52±13,79 ve DÖBÖ puan ortalaması 80,42±19,60 bulunmuştur. İnsülin
kullanan hastaların PİDÖ puan ortalaması 24.11±5.14; DÖBÖ puan ortalaması 72.27±19.60;
İnsülin kullanmayan hastaların PİDÖ puan ortalaması 48.06±8.10; DÖBÖ puan ortalaması
86.83±22.39 olarak saptanmıştır. İnsülin kullanan hastalardan, ilkokul mezunu, çalışmayan,
sigara kullanan, ek kronik hastalığı olan, 10 yıl ve üzeri hastalık süresi olan, diyabet eğitimi
almayan ve fazla kilolu olan hastaların PİD daha düşük olduğu belirlenmiştir. İnsülin
kullanmayan hastalardan erkek, 50 yaş altı, okur yazar olmayan, bekar, sigara kullanan, alkol
almayan, 1-3 yıl diyabet tanısı olan, evinde başka diyabet hastası olmayan, eğitim almayan
hastaların PİD daha düşük olduğu belirlenmiştir. İnsülin kullanan 51-60 yaş, ilk ve ortaokul
mezunu, orta gelir düzeyine sahip, ek kronik hastalığı olmayan, 7-9 yıl hastalık tanısı olan, diyabet
eğitimi alan, zayıf hastaların DÖB düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. İnsülin
kullanmayan hastalarda ise, 40 yaş altı, lise ve üstü eğitim düzeyine sahip, evli, yüksek geliri olan,
sigara içmeyen, 4 yıldan fazla hastalık tanısı olan, evinde başka diyabet hastası olmayan hasta
gruplarının DÖB düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Sonuç olarak insülin kullanan hastaların PİD düzeylerinin orta, öz-bakımları ise kabul
edilebilir düzeyin altında bulunmuştur. PİD'i eğitim, çalışma durumu, sigara kullanımı, eğitim
alma ve BKI parametrelerinin etkilediği belirlenmiştir. İnsülin kullanan hastaların, DÖB
düzeylerini eğitim, gelir, ek kronik hastalık ve hastalık tanı süresinin etkilediği belirlenmiştir.
2024, 89 Sayfa
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Öz Bakım, Psikolojik İnsülin Direnci, Tip 2 Diyabet.

Abstract:
Objective: This study was conducted to determine psychological insulin resistance and self-care
in type 2 diabetic patients with and without insulin use.
Material and Method: The study was descriptive and correlational and the population consisted
of type 2 diabetes patients who were being treated in the internal medicine clinics of a state
hospital in a province. In the study, no sample selection was made, 200 type 2 diabetes patients
with criteria suitable for the purpose of the research were taken on the basis of volunteerism.
Descriptive characteristics form, Psychological Insulin Resistance Scale (PIDS) and Diabetes
Self-Care Scale (DSS) were used to collect the data.
Results: It was determined that 79% of the patients participated in the study were female, 39%
were in the age range of 51-60 years, 97.5% were married and 83% were illiterate. The mean
score of the patients was found to be 37.52±13.79 and the mean score of the patients was found
to be 80.42±19.60. The mean score of the patients who used insulin was found to be 24.11±5.14
and the mean score of the patients who did not use insulin was found to be 48.06±8.10 and the
mean score of the patients who did not use insulin was found to be 86.83±22.39. Among the
patients who used insulin, it was determined that the PID was lower in patients who were primary
school graduates, unemployed, smokers, had additional chronic diseases, had a disease duration
of 10 years or more, did not receive diabetes education and were overweight. Among the patients
who did not use insulin, it was determined that patients who were male, under 50 years of age,
illiterate, single, smokers, did not drink alcohol, had a diagnosis of diabetes for 1-3 years, had no
other diabetic patients at home, and did not receive education had lower PID. It was determined
that patients aged 51-60 years, primary and secondary school graduates, with middle income
level, without additional chronic disease, with a diagnosis of diabetes for 7-9 years, receiving
diabetes education, and thin patients who used insulin had higher levels of PID. In patients who
did not use insulin, patients under 40 years of age, with high school and higher education level,
married, with high income, non-smokers, with a disease diagnosis of more than 4 years, with no
other diabetic patients at home were found to have higher levels of SLB.
Conclusion: As a result, it was found that the PID levels of insulin-using patients were moderate
and their self-care was below the acceptable level. It was determined that education, employment
status, smoking, education and BMI parameters affected PID. It was determined that education,
income, additional chronic disease and duration of disease diagnosis affected the level of SLD in
patients using insulin.
Keywords: Diabetes Self-Care, Nursing, Psychological İnsulin Resistance, Type 2 Diabetes.