Otizm spektrum bozukluğu olan bireylere sunulan sağlık becerileri öğretim paketinin etkileri
The effects of health skill instruction package offered to individuals with autism spectrum disorders
Yazar: SERAP DOĞAN
Danışman: PROF. DR. YASEMİN ERGENEKON
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beceri eğitimi = Skill training ; Beceri kazandırma = Skill acquiring ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Sağlık bilgisi-tutum, uygulama = Health knowledge-attitudes, practice ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık tedbirleri = Medical precautions ; Video destekli öğretim = Video supported teaching ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Bu araştırmada 16-25 yaşlarındaki otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan dört bireye ağız ve diş muayenesi olmak için sergilemeleri gereken becerinin tablet aracılığıyla sunulan video modelle öğretimi amaçlanmıştır. Ayrıca katılımcıların edindikleri beceriyi 1, 3, 5, 7 ve 9 hafta sonra da sürdürmelerine, iki farklı toplumsal ortamda farklı kişi, araç-gereç ve duruma genellemelerine, bağımlı değişkeni bilişsel edinim düzeylerine ve hedeflenmeyen bilgi edinimlerine de bakılmıştır. Ayrıca OSB olan katılımcılardan uygulama öncesinde ve sonrasında, anne-babalardan ve diş hekimlerinden uygulama sonrasına ilişkin sosyal geçerlik verileri toplanmıştır. Araştırma yoklama denemeli çoklu yoklama modeliyle desenlenmiş ve dört katılımcıyla yinelenmiştir. Bilişsel edinim düzeyi ön-test son-test şeklinde, hedeflenmeyen bilgi verileri başlama düzeyi, öğretimde ölçüt karşılandıktan ve son izleme verisinden sonra toplanmıştır. Sosyal geçerlik verileri OSB olan bireyler, üç anne, bir baba ve altı diş hekimi olmak üzere 14 kişiden toplanmış ve betimsel olarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, katılımcıların hedef beceriyi edindiklerini öğretim sona erdikten 1, 3, 5, 7 ve 9 hafta sonra da sürdürdüklerini, iki farklı toplumsal ortama genellediklerini göstermektedir. Hedeflenmeyen bilgi verilerinin iki katılımcıda öğretimden sonraki son izleme verisinden sonra düştüğü, diğerlerinde aynı düzeyde kaldığı, bilişsel edinim düzeyinin tüm katılımcılarda değişkenlik gösterdiği görülmektedir. Araştırmanın sosyal geçerlik verileri katılımcıların, anne-babaların ve diş hekimlerinin çalışmaya ilişkin görüşlerinin olumlu olduğunu göstermektedir.

Abstract:
In this study, it was aimed to teach four individuals with autism spectrum disorders (ASD) aged 16-25 the skills they needed to exhibit in order to undergo the oral and dental examination via video modeling using a tablet. Moreover, it was checked whether the participants maintained the skill they acquired even after 1, 3, 5, 7, and 9 weeks, how they generalized it to different people, tools, and situations in two different community settings, at what level they cognitively acquired the dependent variable, and nontarget information. Furthermore, social validity data were collected from the participants with ASD before and after the implementation and from parents and dentists after the implementation. The study was designed in a multiple probe design with probe phase and was replicated to four participants. The cognitive acquisition level was determined with pre-test and post-test. Data on the nontarget information were collected at the baseline, after the criterion for instruction was met and following the last follow-up data. Social validity data were collected from 14 individuals (individuals with ASD, three mothers, one father, and six dentists) and analyzed descriptively. The research findings revealed that the participants acquired the target skill, maintained it for 1, 3, 5, 7, and 9 weeks after the teaching ended, and generalized it to two different community settings. It is observed that the data on the nontarget information decreased in two participants following the last follow-up data after the teaching remained at the same level in others, the level of cognitive acquisition differed in all participants. The social validity data of the study indicate that the participants, parents, and dentists had positive opinions about the study.