Konya ili Mevlana Müzesinde bulunan puşidelerin incelenmesi ve deneysel tasarım çalışmaları
Examine and experimental design studies for tomb cover found in Konya Mevlana Museum
Yazar: NURCAN KALAYCI
Danışman: PROF. DR. NİHAN SEMEN ERSÖZ UZAR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / El Sanatları Ana Bilim Dalı / El Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Deney tasarımı = Experimental design ; Mevlana Müzesi = Mevlana Museum ; Puşide = Puşides ; Sandukalar = Sarcophaguses ; Süslemeler = Ornamentations ; Temel tasarım = Basic design ; Türbeler = Tombs ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts ; Örtü = Cover

Özet:
Geçmişten günümüze bütün toplumlarda olduğu gibi bizim toplumumuzda örtünmenin etik ve estetik açıdan önemi büyüktür. Araştırmada konu edinilen puşide adı verilen türbe örtülerinin kullanımının asıl amacı genel olarak örtünmektir. Türbe örtülerinin yani puşidelerin ait olduğu zatların yaşadığı dönemi ve kişiliğini yansıtmak amacıyla kullanıldığı görülmektedir. Bu araştırmada, Konya ili Mevlana Müzesinde bulunan puşidelerin yenilenmesinden dolayı yargısal (kasti) örnekleme yöntemi ile seçilen 45 puşide örneğini inceleyerek araştırma oluşturulmuştur.
Araştırmanın birinci bölümü giriş, ikinci bölümü yöntemden oluşmaktadır. Üçüncü bölümde ise puşidenin tarihçesi ve amacı açıklanarak yargısal örnekleme yöntemi ile seçilen Konya İli Mevlana Müzesinde bulunan 45 puşidenin vektörel tabanlı grafik tasarım programında (Corel Draw) çizilerek boyutları, zeminde ve işlemesinde kullanılan malzemeler, işlemede kullanılan teknikler, zeminde ve işlemede kullanılan renkler ile kompozisyonda kullanılan süslemeler tasarım ilkelerine göre incelenmiştir. Dördüncü bölümde puşideler üzerinde bulunan süslemeler kullanılarak toplamda 38 adet deneysel tasarım çalışması vektörel tabanlı grafik tasarım programında (Corel Draw) çizilerek malzeme ve tasarım özellikleri bakımından incelenip yorumlanmıştır. Son olarak değerlendirme ve sonuç bölümünde genel olarak puşideler hakkında bilgi, puşidelerin kumaş seçimleri, puşidelerde sıklıkla görülen desenler, puşidelerin işleme teknikleri ve dikim tekniklerinden oluşan sürecin tamamı elde edilen bulgular ile değerlendirilmiştir.

Abstract:
As in all societies from past to present, veiling has great ethical and aesthetic importance in our society. The main purpose of the use of shrine covers called puşide, which is the subject of the research, is generally to cover. It is seen that the tomb covers, that is, the puşide's, are used to reflect the period and personality of the people to whom they belong. In this research, the research was created by examining the samples of 45 puşide's selected by the judicial (intentional) sampling method due to the renewal of the pushides in the Mevlana Museum in Konya.
The first part of the research consists of the introduction and the second part consists of the method. In the third part, the history and purpose of the puşide are explained, and the dimensions, the materials used in the ground and its embroidery, the techniques used in the embroidery, the colors used in the ground and the embroidery, and the colors used in the composition, were drawn in a vector-based graphic design program (Corel Draw) of 45 pushides in the Konya Province Mevlana Museum, which were selected by judgmental sampling method. Ornaments were examined according to design principles. In the fourth chapter, the experimental design studies of the ornaments on the pushides were drawn in a vector-based graphic design program (Corel Draw) and analyzed and interpreted in terms of material and design features. Finally, in the evaluation and conclusion part, the whole process consisting of information about puşide's in general, fabric choices of puşide's, patterns frequently seen in puşide's, embroidery techniques and sewing techniques were evaluated with the findings obtained.