Genç yetişkinlerin ebeveyn yetkinliklerinin evlilik doyumu ve algıladıkları anne-baba davranışları açısından incelenmesi
Examining the parental competencies of young adults in terms of marital satisfaction and perceived parental behaviors
Yazar: MÜGE DUMAN KULA
Danışman: DOÇ. DR. SEVAL ERDEN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ebeveyn davranışı = Parenting behaviors ; Ebeveynler = Parents ; Evlilik = Marriage ; Evlilik doyumu = Marital satisfaction ; Yetkinlik = Competence

Özet:
Bu araştırmada, İstanbul ilindeki genç yetişkinlerin ebeveyn yetkinliklerinin, evlilik doyumu ve algıladıkları anne-baba davranışları açısından incelemek amaç edinilmiştir. Ayrıca genç yetişkinlerin ebeveyn yetkinliklerinin çeşitli demografik özelliklerine göre değişip değişmediği de araştırmada alt amaçları oluşturmuştur. Araştırma nicel araştırma desenlerinden ilişkisel tarama modelinde oluşturulmuştur. Araştırmada olasılık temelli olmayan örnekleme yöntemlerinden uygun ve kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini İstanbul'un farklı ilçelerinde yaşayan 861'i kadın, 339'u erkek olmak üzere toplam 1200 genç yetişkin anne ve baba oluşturmaktadır.
Verilerin toplanmasında Demir ve Gündüz tarafından Türkçe' ye uyarlanan Ebeveyn Yetkinlik Ölçeği, Tezer tarafından geliştirilen Evlilik Yaşam Ölçeği ve Yeşilyaprak tarafından Türkçe' ye uyarlanan Algılanan Anne-Baba Davranışları Envanteri kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 23.0 programı ile analiz edilerek tablolar hâlinde sunulmuştur. Analizlerde genç yetişkinlerin ebeveyn yetkinliklerinin evlilik doyumu ve algıladıkları anne-baba davranışları arasındaki ilişkisi ile ebeveyn yetkinliklerinin cinsiyet, yaş, doğum sırası, çocuk sayısı, kendisi ve eşinin öğrenim durumu, aile tipi, evli olduğu süre, çalışma durumu, çalışma yılı ve evlenme şekline göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Araştırmanın değişkenleri arasındaki ilişkiler Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı tekniğiyle, bağımsız değişken olan evlilik doyumu ve algılanan anne-baba davranışlarının bağımlı değişken olan ebeveyn yetkinliğini yordama gücü Hiyerarşik Regresyon Analiziyle, demografik değişkenlerin etkisinin sınanması ise kategori sayılarına göre Bağımsız Gruplar t Testi, Mann Whitney-U Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Kruskal Wallis-H analizleri ile gerçekleştirilmiştir.
Elde edilen bulgular incelendiğinde;
Genç yetişkinlerin ebeveyn yetkinliğinde evlilik yaşam puanlarının pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordayıcı etkisinin olduğu; evlilik yaşam puanlarının Algılanan Anne-Baba Davranışları Envanterinin standartların belirliliği, çocuk bakımı ve amaçlarına ulaşmada yardımcı olma alt boyutlarının ebeveyn yetkinliğini anlamlı düzeyde yordadığı;genç yetişkinlerin bağımsız değişkenlerine göre; cinsiyet, yaş, doğum sırası, çocuk sayısı, kendisi ve eşinin öğrenim durumu, aile tipi, evli olduğu süre, çalışma durumu, çalışma yılı ve evlenme şekline göre ebeveyn yetkinliğinde ayırt edici değişkenler olmadığı bulgularına ulaşılmıştır. Tek çocuğu olan genç yetişkinlerin iki çocuğu olanlara ve iki çocuğu olan genç yetişkinlerin üç çocuğu olanlara göre anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Genç yetişkinler, ebeveyn yetkinliği, evlilik doyumu, algılanan anne- baba davranışları

Abstract:
In this research, it was aimed to examine the parental competencies of young adults living in İstanbul in terms of their marital satisfaction and perceived parental behaviors. In addition to the main aim, there were also investigated whether young adults parental competencies different according to various demographic characteristics as sub-problems. The research was conducted in the relational survey model of quantitative research designs. In the research, the snowball sampling method and the non-probability based sampling methods were used. The sample of the study consisted of 1200 young adult mothers and fathers, 861 women and 339 men living in different districts of İstanbul.
Perceived Parental Self Efficacy adapted to Turkish by Demir and Gündüz, Marriage Life Scale developed by Tezer and Perceived Parental Behavior Inventory adapted to Turkish by Yesilyaprak were used as instruments. The data were analyzed by SPSS 23.0 program and presented in tables.  In the analyzes, the relationships between the parental competencies of young adults and their perceived parental behaviors were examined. It was also examined whether the parental competencies differed significantly according to gender, age, number of births, number of children, education level of his or her own spouse, type of family, time of marriage, working status, working year and marriage. In order to examine the relationships among the variables of the study Pearson Correlation, to investigate the prediction power of marital satisfaction and perceived parental behavior on parent competence hierarchical regression analysis,  were performed. The impact of demographic variables according to the category of independent groups were performed with t Test, Mann Whitney- U Test, The one-way analysis of variance (ANOVA) and Kruskal Wallis-H analysis.
When the findings are examined, it can be seen that there is a positive and significant predictive effect of the marriage life scores of the young adults on the parental competence. In terms of subscales, the perceived parental behavior of the marriage life scores, the child care and the sub-dimensions of help in achieving the goals significantly predicted the parental competence.
According to the independent variables of young adults; gender, age, birth order, number of children, education level of himself and his wife, type of family, duration of marriage, working status, working year and marital relationship were not found to be distinguishing variables. It was found that young adults having one child differed significantly from young adults having two children, also young adults having two children differed significantly from those having three children.
Key Words: Young adults, parental competence, marital satisfaction, perceived parental behavior