Lavandula angustifolia (İngiliz Lavantası)'nın mikroçoğaltımı ve in vitro koşullarda üretilen fidelerin fenolik bileşiklerin analizi
Micropropagation of Lavandula angustifolia Mill.(English Lavender) and the analysıs of phenolic compounds of the plantlets which are produced in vitro conditions
Yazar: KÜBRA SİVRİKAYA
Danışman: PROF. DR. ATALAY SÖKMEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Tıbbi ve aromatik özelliklere sahip olan Lavandula angustifolia Mill.' e ait sürgün ucu eksplantlarının farklı besin ortamlarında büyüme özellikleri incelendi, fidelerin uçucu yağ verimleri belirlendi; ve son olarak fenolik bileşikleri analiz edildi. Çimlendirme, sürgün oluşumu ve gelişimi için en uygun besin ortamları ayrı ayrı araştırıldı. Bu bitkinin mikroçoğaltım potansiyelini gözlemlemek için Murashige ve Skoog (MS; 1962) temel besi ortamına farklı derişimlerde Benzilaminopürin (BAP), 6-Furfurilaminopürin (kinetin) gibi bitki büyüme düzenleyicileri ilave edildi. En iyi çimlenme (%65), 0,5 mg/L Naftalen Asetik Asit (NAA) içeren MS besi ortamında gerçekleştirildi. Çimlendirilmiş fidelerden elde edilen sürgün ucu eksplantları 16 faklı MS ortamına aktarıldı ve büyüme parametreleri incelendi. En iyi çoklu sürgün gelişimi 1 mg/L BAP + 0,05 mg/L NAA içeren MS besi ortamlarında gözlendi. Kültüre alınan eksplantlarda en uzun boylu fideler 1,5 mg/L Kinetin + 0,05 NAA mg/L içeren MS besi ortamında elde edildi. Sürgün ucu eksplantları 2 mg/L BAP + 0,05 mg/L NAA ve 2 mg/L TDZ + 0,05 mg/L içeren MS besi ortamlarında yüksek oranda kallus oluşturdu. Sürgün kültür hatlarından elde edilen özütlerden 4 fenolik bileşik (ferulik asit, gallik asit, klorojenik asit ve rozmarinik asit) HPLC ilekalitatif ve kantitatif olarak analizi edildi. En yüksek uçucu yağ verimi %3,37 oranla 1 mg/L kinetin + 0,05 NAA içeren MS ortamlarından elde edildi.

Abstract:
Growth characteristics of the shoot-tip explants obtained from Lavandula angustifolia, an aromatic and medicinal plant, on various media were examined, the essential oil yields of the seedlings grown in vitro were determined and finally their phenolic constituents were analyzed. The most suitable media for germination, shoot formation and development were individually investigated. In order to observe the micropropagation potential of the plant studied, Murashige ve Skoog(MS; 1962) basal medium was supplemented with various concentrations of plant growth regulators; e.g. benzylaminopurine (BAP), 6-furfurylaminopürine (kinetin). The best germination (65 %) was achieved on MS medium supplemented with naphtalene acetic acid (NAA, 0,5 mg/L). The shoot tip explants obtained from the newly germinated seedlings were then transferred to sixteen different MS media where their growth parameters were individually examined. The best multiple shoot development was observed on MS basal media supplemented with BAP (1 mg/L) plus 0,05 mg/L NAA (0.05 mg/L). Amongst the all cultured explants, the tallest seedlings were obtained from the media containing Kinetin (1.5 mg/L) + NAA (0,05 mg/L). Shoot node explants formed callus at higher frequencies when they were cultured on a MS basal medium supplemented with l BAP (2 mg/L) + NAA (0,05 mg/ L). The extracts obtained from the shoot culture lines were analyzed qualitatively and quantitatively in terms of their four different phenolic constituents, namely ferulic acid, gallic acid, chlorogenic acid and rosmarinic acid by using HPLC. The highest essential oil yield (3.37 %, v/w) was obtained from the seedlings cultured on MS medium with kinetin 1 mg/L plus NAA (0.05 mg/L).