Bartın ili ve çevresinde Canis lupus L. 1758'in (Carnivora:Canidae) (kurt) CBS tabanlı habitat uygunluğu analizleri ve tür yayılış modellemesi
GIS based Canis lupus L. 1758 (Carnivora:Canidae) (gray wolf) habitat suitability analysis and modelling species distribution in Bartin province
Yazar: ALPER ERTÜRK
Danışman: PROF. DR. BEHZAT GÜRKAN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Canis lupus (kurt) Türkiye'de en geniş yayılışa sahip büyük karnivor memelidir. Yüksek uyum yeteneği sayesinde Dünya'da kuzey yarım kürenin büyük bölümünde, Türkiye'de ise Anadolu ve Trakya'nın çoğunluğunda varlığını sürdürmektedir. Bu geniş yayılışa rağmen kurtların mevcut yaşam alanları habitat parçalanması ve besin kaynaklarının tüketilmesi nedeniyle daralmaktadır. Bunun sonucunda ortaya çıkan insan-kurt çatışması günümüzde kurtların mortalitelerinde en büyük nedeni oluşturmaktadır.Bu çalışmada Bartın ili ve çevresini kapsayan yaklaşık 7700 km2'lik alandan fotokapan yöntemi, iz ve işaret gözlemleri ve alan hakkında bilgisi olan insanlarla yapılan yüz yüze görüşmeler sonucunda elde edilen varlık verileri temel alınarak Maksimum entropi (Maxent) yaklaşımı ve CBS (Coğrafi bilgi sistemleri) tabanlı analizler kullanılarak Canis lupus (kurt) için bir habitat uygunluğu analizi ve yayılış modeli oluşturulmuştur. Çalışmada ayrıca kurtların bölgedeki yayılışlarını etkileyen faktörler araştırılmış söz konusu faktörlerin, oluşturulan modele ne ölçüde ve ne yönde etki ettikleri ortaya konmuştur.Çalışma alanındaki kurt yayılışını etkilemesi beklenen faktörler, yükseklik, eğim, engebelilik, arazi kullanımı, ormanlara uzaklık, akarsulara uzaklık, kırsal nüfus yoğunluğu, yerleşimlere uzaklık, potansiyel av bulunurluğu, küçükbaş ve büyükbaş hayvan sayıları, yol ağı yoğunluğu, en yakın yola uzaklık olarak belirlenmiştir.Elde edilen model çıktıları sonucunda kurtların çalışma alanının %19'unda yayılış gösterdikleri ve bu yayılışı belirleyen en önemli etmenlerin sırasıyla yükseklik, kırsal nüfus yoğunluğu, potansiyel av bulunurluğu olduğu ortaya konmuştur.

Abstract:
Canis lupus (kurt) is the large carnivore mammal which has the widest distribution range in Turkey. Due to its high adaptation capability, it can be found in most of the Northern hemisphere in the world and also in Anatolia and Thrace. Despite this wide range, the present habitat of wolf is decreasing because of habitat fragmentation and loss of food resources. As a result of that, the wolf-human conflict is the main reason which increases wolf mortality.In the present study data on wolf presence obtained in the study area Bartın province which covers almost 7700 km2 by camera-trapping, detecting tracks and signs and interviews with the locals. The obtained presence data were used in Maximum entropy (Maxent) approach and GIS based analysis for habitat suitability analysis and modelling wolf distribution. In addition, the factors effecting wolf distribution were investigated and their influence on the model were evaluated in the study region.The factors expected to affect wolf distribution in the study region were defined as altitude, slope, ruggedness, land use, distance to forest, distance to waterbodies, urban population density, distance to populated places, prey availability, number of livestock, road network density, distance to nearest road.As a result, obtained model output showed that wolves are occupied 19% of the total study area, and the most important factors that affect the wolf distribution are found namely altitude, urban population density and prey availability.