SRTM1 ve aster sayısal yükseklik modellerinin gravimetrik jeoit belirlemeye katkısı
Contribution of SRTM1 and aster digital elevation models to gravimetric geoid determination
Yazar: HATİCE TUĞBA ARLI İL
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN ALPAY ABBAK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Gravimetrik jeoit modellerinin oluşturulma sürecinde gravite verilerinin yanı sıra topografik
yüksekliklere de ihtiyaç vardır. Çünkü jeoit modelleme çalışmalarında topografya etkisi en önemli
parametrelerden biridir ve fiziksel yeryüzünde toplanan gravite gözlemleri jeoit modellemede doğrudan kullanılamaz. Ortalama deniz seviyesine indirgenmeli ve grid merkezlerine enterpole edilmelidir. Daha sonra serbest hava gravite anomalileri, hesaplama noktasında bir jeoit yüksekliği üreten Stokes fonksiyonunda değerlendirilir. Serbest hava gravite anomalilerinin enterpolasyonu için herhangi bir Sayısal Yükseklik Modelinden (SYM) alınan grid merkezlerinin ortalama yüksekliklerine ihtiyaç vardır. Bu çalışmada, global sayısal yükseklik modellerinden, en güncel, global doğruluğu ve çözünürlüğü yüksek olan SRTM1 ve ASTER SYM'lerin bölgesel gravimetrik jeoit modellemede performansları değerlendirilmiştir. Çalışma sahasına (Konya Kapalı Havzası) homojen olarak dağılmış GPS-nivelman noktalarıyla modellerinin doğrulukları bölgesel anlamda araştırılmıştır. Daha sonra, test bölgesinde SRTM1 ve ASTER SYM'ler sırasıyla kullanılarak, sınırlı sayıda gravite verisi bulunduran dağlık alanlarda başarılı sonuçlar veren KTH (İsveç Kraliyet Enstitüsü) yöntemi ile iki farklı gravimetrik jeoit modeli hesaplanmıştır. Karşılaşılan çeşitli sistematik hataları ortadan kaldırmak ve en uygun kombinasyonu elde etmek için gravimetrik ve geometrik jeoit (GPS-nivelman verileri ile) modelleri düzeltici yüzeye dayalı olarak optimum yüzeyde birleştirilmiş ve jeoit modellerinin doğrulukları analiz edilmiştir. Sonuç olarak her iki jeoit modeli arasında anlamlı bir fark olmadığı görülmektedir. Ancak SRTM1 Modelinin olmadığı yerlerde ASTER Modelinin alternatif olarak kullanılabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
In procedures of gravimetric jeoit modelling, the topographic heights are needed as well as gravity data. This is because the terrain effect is one of the most important parameters in gravimetric jeoit modelling and gravity surveys that collected on physical surface of the Earth are not used directly in jeoit modelling. They should be reduced to the mean sea level and interpolated grid nodes. Then free-air gravity anomalies are evaluated in Stokes' function, which produces a geoid height in computation point. For the interpolation of free-air gravity anomalies we need mean heights of grid nodes from any Digital Elevation Model (DEM).
In this study the performances of SRTM1 and ASTER DEMs, which are recently released, and of high
accuracy and resolution in global scale in regional gravimetric geoid modelling was evaluated
individually. The accuracies of the models investigated in regional scale by comparing with
GPS/levelling data, which are well distributed over test area (Konya Closed Basin). Afterwards, the two different gravimetric geoid models computed with the KTH (Swedish Royal Institute of Technology)
method, which is successful in mountainous area with a very limited amount of gravity data in the test area by using the DEMs derived from SRTM1 and ASTER in sequence. Gravimetric and geometric geoid models (with GPS/levelling data) combined based on corrector surface to elimination various systematic errors that have been encountered and find optimal combination and the accuracies of the geoid models analysed. As a result, there is no significant difference between geoid models. However, where the SRTM1 Model is not available, it is considered that the ASTER Model can be used as an alternative.