Orman yolu dolgu şevlerinde zamana bağlı doğal bitkilenme ve erozyonun azalmasındaki etkileri
Ti̇me-dependent change of natural vegetati̇on on forest road fi̇ll slopes and i̇ts effects on erosi̇on decrease
Yazar: GİZEM YORULMAZ
Danışman: PROF. DR. SELÇUK GÜMÜŞ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Orman yolları yapım aşamasında yapılacağı geçki boyunca yamaç kazısını zorunlu kılmakta ve bu zorunluluk çoğunlukla erozyonun ve yüzeysel akışın artması, toprak özellikleri üzerinde birçok olumsuz etki yaratması gibi etkiler olarak karşımıza çıkmaktadır. Orman yolları yapımı sonucunda yüzeyleri eğimli kazı ve dolgu şevi oluşur. Bu şevler yapay olarak eğimlendirildiği ve madeni toprak yüzeylere sahip oldukları için erozyona karşı daha duyarlı hale gelirler. 
Bu çalışmada aynı bakı ve yükselti kademesinde bulunan orman yollarından yeni yapılmış, 5 yıllık ve 10 yıllık orman yolları seçilmiş ve bu yolların dolgu şevlerinden toprak örnekleri alınmış ve karelaj yöntemi kullanılarak drone ile bitkilerin toprağı örtme derecesi tespit edilmiştir. Alınan bu toprak örnekleri üzerinde çeşitli analizler yapılarak orman yolları dolgu şevlerinde zamana bağlı doğal bitkilenmenin erozyon üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Çalışmada USLE modelinin metrik sisteme dönüştürülmüş ve Avrupa koşullarına uyarlanmış simülasyonu olan ABAG yöntemi kullanılmıştır. Bitkilenme ile yüzeylerin kapanma oranları; 10 yıllık yol için %93, 5 yıllık yol için %80 ve yeni yapılmış yol için ise henüz bitkilenme başlamadığı için %0 olarak belirlenmiştir. ABAG yöntemine göre 10 yıllık orman yolundaki yıllık toprak kaybı miktarı 1,59 ton/ha/yıl, 5 yıllık orman yolundaki yıllık toprak kaybı miktarı 1,75 ton/ha/yıl son olarak yeni yapılmış orman yolunda ise bu değer 15,52 ton/ha/yıl olarak karşımıza çıkmaktadır. Toprak kaybının %88'inin ilk yıl olduğu göz önüne alındığında, 5 yıllık süreçte meydana gelen toprak kaybı miktarının göz ardı edilecek bir seviyede kaldığı, dolayısı ile dolgu şevlerinin doğal olarak kendilerini topladıkları göz önüne alınarak bu çalışma alanında dolgu şevlerinde herhangi bir stabilizasyon işleminin yapılmasına gerek olmadığı önerilmektedir.

Abstract:
Construction phase of forest roads makes it obligatory to side slop excavation along the route and this obligation mostly results in many negative effects on soil characteristics such as increasing of erosion and surface runoff. At the construction phase of forest roads, cutting slopes and embankment slopes, which their surface are curved, are built. Because the slopes are artificially and have mineral soil surfaces, they become more susceptible to erosion. 
In this study; new, 5 years old and 10 years old forest roads which are at the same aspect and altitude; soil samples are collected from fill slope of these road; as using carelage method with drone, the level of that the plants cover the soil are detected.  The various analyses are made on the soil sample; so its searched that the effects of natural plantation fill slopes over the erosion. At that study; the ABAG method which is transform from USLE model to metric system and which is simulation of adaptaion to European Norms.  Closure rates of surfaces by vegetation determines as; 93% for 10-year road code 269, 80% for the 5-year 307 code road and 0% for the newly constructed road with 315 codes because vegetation has not started yet there. According to the ABAG method, the annual amount of soil loss on the 10-year forest road is 1.59 tons/ha/year, the annual soil loss on the 5-year forest road is 1.75 tons/ha/year, and lastly, on the newly built forest road, this value is 15.52 tons/ha/year. According to these results, it's recommended that the amount of soil loss that occurred in the 5-year period remained at a negligible level, therefore, considering that the embankment slopes naturally collect themselves, there is no need for any stabilization process in the embankment slopes in this working area.