Serbest eczanede koruyucu eczacılık hizmetleri kapsamında hastalık riski değerlendirmesi
Risk assessment in community pharmacy as a component of preventive pharmacy services
Yazar: ŞERİFE YEKBUN TÜTÜNCÜ
Danışman: PROF. DR. ŞULE RABUŞ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Depresyon = Depression ; Eczaneler = Pharmacies ; Hastalık = Disease ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Koruyucu sağlık hizmetleri = Preventive health services ; Metabolik hastalıklar = Metabolic diseases ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment

Özet:
Amaç: Bu çalışmada 'eczaneye başvuran hastaların gelecekte belli bazı hastalıklara yakalanma riskinin ölçülmesi ve edinilen sonuca göre hastaya gerekli yönlendirmelerin yapılması' sureti ile verilen koruyucu eczacılık hizmetlerinin sonuçlarının araştırılması amaçlanmaktadır.
Gereç ve yöntem: Çalışılmanın yürütülmüş olduğu iki eczaneye başvuran 107 hasta çalışmaya kaydedildi. Hastaların kırık, kalp damar hastalığı, diyabet ve depresyon riskleri belirlendi ve bu hastalıkları geliştirme bakımından yüksek riskli olduğu belirlenen hastalar sözü edilen hastalıklarla ve koruyucu sağlık önlemleri ile ilgili sözlü ve yazılı bilgilendirme yapıldıktan sonra ilgili uzman doktora yönlendirildi ve sonuçlar kaydedildi.
Bulgular: Hastaların 36'sı (%33,64) erkek ve ortalama (standart sapma) yaş 53,46 (15,53) idi. Test uygulanan hastaların %20'sinde kırık riski, %41,7'sinde kardiyovasküler risk, %37,9'unda diyabet riski ve %62,5'inde depresyon riski yüksek bulundu; bu hastaların sırasıyla %18'i, %50'si, 72'si ve %40'ı doktora başvurdu. 
Sonuç: Çalışmamızda kronik hastalığı/riski bulunan pek çok kişinin bu risklerin farkında olmadığı ve bu hastalıkların riskinin eczacı tarafından saptanabileceği görülmüştür. Hastalık risk testleri uygulaması ve hastalıklar hakkında bilgilendirme konularını içeren koruyucu eczacılık hizmetleri bazı hastalıkların önlenmesine, erken tansına ve tedavisine katkıda bulunarak, sağlık çıktılarının tüm boyutlarında (klinik, ekonomik ve insani) iyileşme sağlanmasına katkıda bulunabilir.

Abstract:
Objective: This study aims to investigate the results of preventive pharmacy services provided by 'measuring patients' risk of developing certain disease conditions and providing necessary consultation at the community pharmacy setting'.
Material and methods: One hundered and seven patients who admitted to the two pharmacies where the study was conducted were enrolled in the study. The risks of developing fractures, cardiovascular disease, diabetes and depression were measured, and the patients who were identified to be at high risk for developing these diseases were directed to the relevant specialist doctor after provision of oral and written information about the relevant diseases and preventive health measures; and the results were recorded.
Results: Thirty-six (33.64%) of the patients were male and the mean (standard deviation) age was 53.46 (15.53) years. Of the patients who were tested, 20% had a high risk of fracture while this rate was 41.7% for cardiovascular diseases, 37.9% for diabetes and 62.5% for depression; 50%, 72% and 40% of these patients admitted to the relevant physician, respectively.
Conclusion: In our study, it was seen that many people with high risk of developing chronic diseases/conditions were not aware of these risks and it was observed that the risk of these diseases can be identified by the pharmacist at the community pharmacy setting. Preventive pharmacy services, including disease risk tests and information on diseases, can contribute to the prevention, early diagnosis and treatment of certain diseases.