XV. yüzyılda bir seyyah: Felix Fabri'nin Memlûk coğrafyasına seyahati
XV. a traveler in the century: Felix Fabri's travel to Mamluk geography
Yazar: SEREN OTAKER
Danışman: DOÇ. DR. FATMA AKKUŞ YİĞİT
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: 15. yüzyıl = 15. century ; Felix Fabri = Felix Fabri ; Memlükler Dönemi = Mamluks Period ; Orta Çağ = Middle Ages ; Seyyahlar = Travellers ; Tarihçilik = Historiography

Özet:
İki buçuk yüzyılı aşan bir tarih ve geniş bir coğrafyaya sahip olan Memlûk Devleti'ni çeşitli sebeplerle pek çok seyyah ziyaret etmiştir. XV. yüzyılda hac vazifesini ifa etmek için Memlûk topraklarına gelen Gayrimüslim seyyahlardan biri de Felix Fabri olmuştur. Dominikli bir rahip olan Seyyah Felix Fabri, Yafa Limanı üzerinden Kudüs'ten başlayan yolculuğunu; Gazze'ye ve oradan da Sina Dağı'na devam ettirmiş, zorlu çöl yolculuğunun ardından başkent Kahire ile Mısır'ın en önemli ticaret limanı olan İskenderiye şehrine kadar sürdürmüştür. Fabri, hac görevi sırasındaki gözlemlerini ve yaşadıklarını "Fratris Felicis Fabri Evagatorium in Terræ Sanctæ, Arabiæ et Egypti peregrinationem" adlı eserinde kaleme almıştır. Bu eser, tarihçi Hilda Prescott tarafından kapsamlı bir şekilde değerlendirilerek "Once to Sinai" ismindeki eserine konu edilmiştir. 
Ülkemizdeki Memlûk tarih yazıcılığı daha çok devrin kronikleri üzerinden çalışılmış, seyahatnâmeler ise son zamanlara değin fark edilmemiş gizli hazineler olarak kalmıştır. Bu sebeple Fabri'nin Memlûk Devleti, toplumu ve coğrafyası ile ilgili bilgi veren seyahatnâmesinin tanıtılması ve değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Bu çalışma aynı zamanda alan araştırmacıları için önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır. Zira Fabri, pek çok seyyahın gitmeye cesaret edemediği Sina Çölü'nü geçmiş, burada bulunan Azize Katerina Manastırı başta olmak üzere Kudüs, Gazze, Kahire, İskenderiye gibi büyük Memlûk şehirleri ile daha küçük şehirler ve köylerin siyasi, sosyal ve ekonomik hayatı hakkında oldukça değerli bilgiler vermiştir. Tezimizde Fabri'nin çağdaşı ve yakın dönem seyyahlarının eserleri de dikkate alınmış, karşılaştırmalar yapılarak Memlûk Devleti ve toplumsal hayatına dair bilgiler verilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Memlûk Devleti, Seyyah Felix Fabri, Seyahatnâme, Hac Yolculuğu, Sina Çölü.

Abstract:
Many travelers visited the Mamluk State, which has a history of more than two and a half centuries and a wide geography, for various reasons. Felix Fabri was one of the non-Muslim travelers who came to Mamluk lands to perform the pilgrimage in the fifteenth century. Traveller Felix Fabri, a priest of the Dominican order, continued his journey from Jerusalem via Jaffa Port to Gaza and then to Mount Sinai. He continued his difficult desert journey from the capital Cairo to the city of Alexandria, the most important trade port of Egypt. Fabri conveyed his observations and experiences during his pilgrimage in his work titled "Fratris Felicis Fabri Evagatorium in Terræ Sanctæ, Arabiæ et Egypti peregrinationem." This work was extensively evaluated by the historian Hilda Prescott and was the subject of her work named "Once to Sinai."
Mamluk historiography in our country has been studied mostly on the chronicles of the period, and the travel books have not been noticed until recently. For this reason, it is important to introduce and evaluate Fabri's travel book, which gives information about the society and geography of the Mamluk State. This study is also an important resource for field researchers. Because Fabri crossed the Sinai Desert, where many travelers did not dare to go, and gave very valuable information about the political, social and economic life of the big Mamluk cities such as Jerusalem, Gaza, Cairo, Alexandria, as well as smaller cities and villages. In our thesis, the works of Fabri's contemporary and recent travelers were also taken into account, and information about the Mamluk State and social life was given by making comparisons.
Keywords: Mamluk State, Traveler Felix Fabri, Seyahatnâme, Pilgrimage Journey, Sinai Desert.