Wechsler yetişkinler için zeka ölçeği-gözden geçirilmiş formu (WAIS-R)`nun genel bilgi , sayı dizisi, aritmetik yargılama, ve benzerlikler alt ölçeklerinin standardizasyonu ön çalışma
Standardization of information, digit span, arithmetic, comprehension and similarities subscales of wecsler adult intelligence scale-revised (WAIS-R), a pilot study
Yazar: GÜLBAHAR BAŞTUĞ
Danışman: DOÇ.DR. NİLHAN SEZGİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikolojik testler = Psychological tests ; Standartlaşma = Standardization ; Wechsler ölçekleri = Wechsler scales ; Zeka ölçümü = Intelligence scale ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Ölçme araçları ve standardizasyonu psikolojideki önemli konulardan birini oluşturur. Yabancı bir kültürde kullanılmak üzere geliştirilen bir ölçme aracının ülkemizde kullanılabilmesi için bilimsel bir yöntemle kültürümüze uyarlanması gerekir. Bu araştırmanın amacı, daha önce A.B.D. 'nde geliştirilmiş olan Wechsler Yetişkinler için Zeka Ölçeği- Gözden Geçirilmiş Formu (WAIS-R)'nun Genel Bilgi, Sayı Dizisi, Aritmetik, Yargılama ve Benzerlikler alt ölçeklerinin kültürümüze uygun normlarının belirlenebilmesi için bir ön çalışmanın yapılması ve standardizasyon çalışması için gerekli ön verilerin elde edilmesidir. Bu amaçla, Wechsler Yetişkinler için Zeka Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu uygulanarak veriler toplanmıştır. Örneklem 16-70 yaş arası, üç farklı sosyoekonomik düzeyden 67 kadın ve 67 erkek olmak üzere toplam 134 kişiden oluşmaktadır. Verilerin çözümlenmesi için varyans analizi tekniği, anlamlılık testlerinden Scheffe Testi kullanılmış, ölçeğin güvenirliğine ilişkin olarak İki Yarım Test ve Cronbach Alfa katsayıları hesaplanmıştır. Ölçeğin iç yapısı hakkındaki bilgi, alt ölçekler arası korelasyonlar hesaplanarak belirlenmiştir. Örneklem grubundan elde edilen tüm alt ölçek ham puanlan ortalaması 10 ve standart sapması 3 olan standart puanlara çevrilmiştir. Bu çözümlemeler sonunda, özellikle Genel Bilgi alt ölçeğini oluşturan maddelerin bir kısmının orjinal ölçekteki yerini korurken bir kısmının yer değiştirdiği görülmüştür. Yapılan varyans analizi sonunda, tüm beş alt ölçek ham puanlan üzerinde sosyoekonomik düzeyin temel etkisinin anlamlı olduğu bulunmuştur. Bunun yanı sıra, cinsiyet değişkeninin temel etkisi Genel Bilgi ve Aritmetik alt ölçekleri ham puanlan üzerinde, yaş değişkeninin temel etkisi Sayı Dizisi ve Benzerlikler alt ölçeklerinin ham puanlan üzerinde anlamlı bulunmuştur. Ancak Genel Bilgi, Sayı Dizisi, Aritmetik, Yargılama ve Benzerlikler alt ölçeklerinin ham puanlan üzerinde yaş, cinsiyet ve sosyoekonomik düzeyin ikili ya da üçlü ortak etkisi saptanmamıştır. WAIS-R'ın Genel Bilgi, Sayı Dizisi, Aritmetik, Yargılama ve Benzerlikler alt ölçeklerinden elde edilen güvenirlik katsayılannın yüksek olup Amerikan örnekleminden elde edilen güvenirlik katsayılanna yakın olduğu saptanmıştır. WAIS-R'm tüm alt ölçeklerinden elde edilen ham puanlannın birbirleriyle olan ilişkilerini, dolayısıyla da ölçeğin iç tutarlığını belirlemek amacıyla hesaplanan korelasyon katsayılannın anlamlı olduğu bulunmuştur. Bu bulgular ışığında, standardizasyon çalışması için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
A psychological test should have the scientific adaptation and standardization studies done before it is used in a culture other than it had been originally constructed. This study is a part of the pilot study constructed to gather the data that will be used in the Turkish standardization study of Wechsler Adult Intelligence Scale- Revised (WAIS-R). The aim of the study is to gather data for the pilot study on the Information, Digit Span, Arithmetic, Comprehension and Similarities subscale of WAIS-R. The first step of this pilot study was translating the original scale into Turkish. The Turkish translation of WAIS-R was individually administrated to 134 adults (67 males, 67 females), from three socioeconomic groups (SES). The age range of the sample is 16-70 years. The data on the five verbal subscales of WAIS-R were analysed by 3 (age)x 3 (SES)x 2 (sex) analysis of variance, and Scheffe multiple comparison tests were used to find the source of variance. The rank order correlation technique was used to find out the item difficulty range in the Turkish sample of each subscale. The internal consistency of the verbal scales was calculated by Cronbach Alpha coefficients, and intercorrelations were computed. The results of the analysis of variance indicate that the main effect of SES was statistically significant on all five verbal subscales of the WAIS-R, in favour of high SES. On the other hand the main effect of sex was statistically significant on the sum of the raw scores of Information and Arithmetic subscales, in favour of males; and the main effect of age was statistically significant on the sum of the raw scores of Digit Span and Similarities subscales in favour of younger ages. However no interaction effect was statistically significant on any of the five subscales. The results of rank order correlations indicate that there is partial modification in the item difficulty of the Information, Comprehension and Similarities subscales. Both the Cronbach Alpha Coefficients and intercorrelations calculated are very high and significant, indicating that the internal consistency of the five verbal subscales of the Turkish WAIS-R is high. The suggestions for the standardization study were discussed using the findings of this pilot study.