Doğrudan yabancı yatırımların kurumsal belirleyicileri: OECD örneği
Institutional determiforeign direct investment : OECD case
Yazar: TUNAHAN HACIİMAMOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. GÜLTEN DURSUN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Kurumsal belirleyiciler = Instutional determinants ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Uzun vadeli ve üretim kapasitesini artıran bir yabancı yatırım türü olan Doğrudan yabancı yatırım (DYY), bir veya bir ya da birden çok yabancı yatırımcının başka bir ülkede tamamen yabancı sermayeli ya da yerli firmalarla ortak olarak gerçekleştirdiği yatırımlardır. DYY, ekonomik büyüme, ödemeler dengesi, istihdam, teknoloji ve yönetim yapısı, rekabet ortamı, verimlilik ve tasarruf artışına katkıda bulunması bakımından önem arz etmektedir. Bu çalışmada 1989-2014 dönemi OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development, Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü), ülkeleri için doğrudan yabancı yatırımların kurumsal belirleyicileri panel veri analizi yöntemi ile test edilmiştir. Modelde bağımlı değişken olarak Doğrudan yabancı yatırımların Gayri Safi Yurt İçi İçerisindeki payı alınırken, bağımsız değişken olarak 5'i makro ekonomik, 8'i kurumsal olmak üzere toplam 14 adet değişken alınmıştır. Makro-ekonomik değişkenleri piyasa hacmi, enflasyon, dışa açıklık, döviz kuru ve işgücü maliyeti oluştururken; kurumsal değişkenleri bürokrasi, siyasi istikrar, yolsuzluk, demokrasi, mülkiyet haklarının korunması, düzenleyici çerçeve, vergi sistemi ve sözleşmelerin bağlayıcılığı değişkenleri oluşturmuştur. Çalışmada klasik, sabit etki ve rassal etkili regresyon modelleri kullanılmış, Hausman testi ile sabit etkiler modeli kullanılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Modellerde otokorelasyon sorununun sınanması için Wooldridge testinden, değişen varyans sorununun tespiti için ise Breusch-Pagan LM testinden yararlanılmıştır. Anlamlılık düzeyi 0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma sonucunda, tüm modellerde elde edilen bulgulara göre; dışa açıklık ve işgücü maliyeti, ülkeye çekilen DYY miktarının GSYİH içindeki payının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde makro-ekonomik belirleyicilerinden olduğu; mülkiyet haklarının korunması ve sözleşmelerin bağlayıcılığı ise ülkeye çekilen DYY miktarının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde kurumsal belirleyicilerinden olduğu tespit edilmiştir. Ülkedeki piyasa hacmi, enflasyon, döviz kuru, bürokrasi, siyasi istikrar, yolsuzluk, demokrasi, düzenleyici çerçeveler ve vergi sistemi ise ülkeye çekilen DYY miktarı üzerinde anlamlı düzeyde etkili değildir.

Anahtar Kelimeler: Doğrudan Yabancı Yatırım, Kurumsal Belirleyiciler, OECD, Panel Veri Analizi, Doğrudan Yabancı Yatırım, Yabancı Yatırım.

Abstract:
Foreign Direct Investment (FDI), which is a long-term and a kind of foreign investment increasing production capacity, is the investement that one or more than one foreign investors perform in another country as completely foreign-owned or in partnership with local companies. FDI; is of great importance in terms of contributing to economic growth, balance of payments, employment, technology and management structure, competitive environment, increased efficiency and savings. In this study, which is conducted in order to determine the institutional determinants of foreign direct investment in OECD countries, the data of 34 OECD countries in the last 26 years including the period of 1989-2014 were analyzed with the technique of panel data analysis. The data set of research consist of 14 variables totally, including 1 dependent (FDI), 13 independent (5 macro-economic, 8 institutional) variables. Macro-economic variables are market size, inflation, trade openness, exchange rates and labor costs while institutional variables are bureaucracy, political stability, corruption, democracy, protection of intellectual property rights, regulatory framework, tax system and enforecement of contracts. In the study, the dynamic panel data analysis was used. In panel data regression estimates, the Hausman test was used to determine which estimation method (fixed or random effect) would be used. The Wooldridge test was used for testing the autocorrelation problem in the models. Breusch-Pagan LM test was used for the internal detection of heteroscedasticity. The significance level is accepted as 0.05. As a result of the study, according to the findings obtained in all models; it was found that trade openness and labor costs were statistically significant macro-economic determinants of FDI inflow (p<0.05) while the protection of property rights and enforcement of contracts were statistically significant institutional determinants of FDI inflow (p<0.05). The market size, inflation, exchange rate, bureaucracy, political stability, corruption, democracy, regulatory frameworks and tax system in the country had no significant affect on FDI inflow (p>0.05).

Key Words: Direct Foreign Investment, Institutional Determinants, OECD, Panel Data Analysis, Foreign Direct Investment, Direct, Foreign Investment.