Matematik olimpiyatlarına hazırlıkta akademik tartışma modeli çerçevesinde bir program tasarımı çalışması
A program design study whitin the framework of accountable talk model in preparation for mathematics olympiads
Yazar: VOLKAN YALÇIN
Danışman: PROF. DR. AHMET ŞÜKRÜ ÖZDEMİR
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Matematik olimpiyatları, matematikte özel yetenekli öğrencileri keşfetmek ve
keşfedilen öğrencilerin yetenekleri doğrultusunda eğitim almalarını sağlamak amacıyla
gerçekleştirilen yarışmalardır. Okullarda öğretmenler, matematikte gelecek vaat eden
öğrencilerini bu yarışmalara hazırlayarak öğrencilerin bu alandaki bilgi ve becerilerini
arttırmak istemektedirler. Ancak bu çalışmalar yaygın ve düzenli olarak
gerçekleştirilmediğinden birçok öğretmen bu çalışmaları nasıl sürdüreceğine dair detaylı
bilgiye sahip değildir. Bu araştırmanın temel amacı, akademik tartışma modeline göre
tasarlanan, öğrencilerin birbirleri ile etkileşim halinde matematiği öğrendikleri matematik
olimpiyatlarına hazırlık çalışmasında, öğretmenlerin konuşma hareketlerinin incelenmesi
ve bu alanda çalışma yapmak isteyen öğretmenler için bu öğrenme-öğretme sürecine özgü
öğretmenlerin pedagojik içerik bilgilerinin ortaya çıkarılmasıdır. Bu amaca ek olarak,
çalışmada diyaloglar incelenirken diyalogların bilişsel istem düzeyini sürdürmeye yönelik
olduğu gözlemlenmiş ve öğretmen konuşma hareketlerinin bilişsel istem düzeyi üzerindeki
etkileri de ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Yöntem olarak araştırma bulgularının kalitesini arttırmak, farklı türde bilgiler
geliştirmek ve bilgiler arasında ilişkiler kurmak amacıyla esnek yapısı ile öğrenme
ortamına müdahaleleri mümkün kılan tasarım tabanlı araştırma yönteminin kullanılması
uygun bulunmuştur. Uygulamalar, İstanbul'da LGS yerleştirme puanı olarak ilk on sıra
içerisinde bulunan biri Fen Lisesi, diğeri Anadolu Lisesi olan iki okulun matematik
olimpiyatları takımları üzerinde gerçekleştirilmiştir. Uygulamaların ses kayıtları alınarak
betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir.
Araştırmada elde edilen bulgular öncelikle akademik tartışma modeline uygun olarak
tasarlanan matematik olimpiyatlarına hazırlık çalışmasındaki öğretmen konuşma
hareketlerini ve bu hareketlere uygun olarak oluşturulan tasarım ilkelerini ortaya
koymuştur. İkinci olarak, bu modele uygun öğrenme ortamı oluşturmak için gerekli
öğretmen bilgileri oluşturulmuştur. Son olarak da incelenen diyaloglardaki öğretmen
konuşma hareketlerinin bilişsel istem düzeyini sürdürme ya da düşürme ile ilişkileri
incelenmiştir. Güçlü konuşma hareketlerinin bilişsel istem düzeyinin sürdürülmesini
sağladığı, zayıf konuşma hareketlerinin de düzeyin düşmesine neden olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Mathematics olympiads are competitions held to discover students with special talents
in mathematics and to ensure that the discovered students receive education in line with
their abilities. Teachers in schools want to increase their students' knowledge and skills in
this field by preparing their mathematically promising students for these competitions.
However, since these studies are not carried out widely and regularly, many teachers do
not have detailed information on how to continue these studies. The main purpose of this
study is to examine teachers' talk moves in the preparation study for mathematics olympiad,
in which students learn mathematics in interaction with each other, designed according to
the accountable talk framework and to reveal the pedagogical content knowledge of
teachers specific to this teaching-learning process for teachers who want to work in this
field. In addition to this purpose, while examining the dialogues in the study, it was
observed that the dialogues were aimed at maintaining the level of cognitive demand and
the effects of teacher talk moves on the level of cognitive demand were also aimed to be
revealed.
As a method, it was deemed appropriate to use design based research method, which
enables interventions in the learning environment with its flexible structure in order to
increase the quality of research findings, develop different types of information and
establish relationships between information. The applications were carried out on the
mathematics olympiad teams of two schools in Istanbul, one of which is a Science High
School and the other is an Anatolian High School, which are among the top ten in terms of
LGS placement scores. Voice recordings of the applications were taken and analyzed using
the descriptive analysis method.
The findings obtained in the research primarily revealed the teacher talk moves in the
preparation for mathematics olympiads designed in accordance with the Accountable Talk
framework and the design principles created in accordance with these movements.
Secondly, the necessary teacher knowledge were constituted to create a learning
environment suitable for this framework. Finally, the relationship between the teacher talk
moves in the examined dialogues and maintaining or decreasing the level of cognitive
demand was examined. It has been determined that strong talk moves maintain the level of
cognitive demand, while weak talk moves cause the level to decrease.