Kars Arkeoloji Müzesi'nde bulunan bir grup damga ve silindir mühür
A group of stamp and cylinder seals found in Kars Archaeological Museum
Yazar: SERCAN AYDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HACER KUMANDAŞ
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
En erken örneklerine Neolitik Dönem'den (yak. M.Ö. 7. Bin yıl) itibaren rastlanılan mühürler, hemen hemen her kültür ve medeniyette görülmüş ve insanların yerleşik yaşama geçmesiyle birlikte doğal bir ihtiyaç olarak karşımıza çıkmıştır. Bu mühürler, her çağda insanlar için sosyal statünün, gücün ve nufüzun birer sembolü olarak uzun yıllar boyunca kullanılmıştır. 
Neolitik Dönem'in ilk evrelerinde pişmiş toprak ve kilden yapılan mühürler; sonraki dönemlerde sırasıyla basit, yarı değerli ve değerli taşlar, kemik, fildişi, fayans, cam, metal ve ahşap gibi malzemelerden üretilmiştir. Mühürlerin üzerindeki tasvir ve yazılar birer tarihsel doküman niteliğinde olup içinde bulunduğu toplumun kültürü, yaşam tarzı, mitolojisi ve inancı hakkında önemli bilgiler sunması açısından birer tarihsel belge niteliğindedir. Yazı ve resim ile desteklenmiş görsel kompozisyonlarının beraberinde getirdiği sunum zenginliğiyle de sanatsal açıdan büyük önem arz etmektedir.
Çalışma konumuz olan Kars Arkeoloji Müzesi'ne kaçak kazı, mahkeme yolu ile intikal eden ya da halkın bulduğu malzemeyi müzeye hibe etmesi ya da satması gibi farklı yollarla gelen mühürlerin malzeme, form, teknik ve üzerinde işlenen konular bakımından incelemesi yapılmıştır. 
Kars Arkeoloji Müzesi'nde bulunan ve bugüne kadar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmamış olan bir grup silindir ve damga mühürlerin tarihlendirilmesi yapılarak katalog oluşturulmuş ve değerlendirilmesi yapılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Seals, the earliest examples of which have been found since the Neolithic Period (ca. 7th millennium BC), have been seen in almost every culture and civilisation and have emerged as a natural necessity with the transition of people to settled life. These seals have been used for many years as a symbol of social status, power and influence for people of all ages.
Seals made of terracotta and clay in the early stages of the Neolithic Period were produced from materials such as simple, semi-precious and precious stones, bone, ivory, faience, glass, metal and wood in the following periods. The depictions and writings on the seals are historical documents in the sense that they provide important information about the culture, lifestyle, mythology and beliefs of the society in which they are found. It is also of great artistic importance with the richness of presentation brought by the visual compositions supported by writing and painting.
The seals that came to the Kars Archaeological Museum through different means such as illicit diggings, court cases, or the public donating or selling the material they found to the museum were analysed in terms of material, form, technique and the subjects engraved on them.
A group of cylinder and stamp seals in the Kars Archaeological Museum, which have not been studied so far, have been dated, catalogued and evaluated.