Türkiye`de para politikalarının etkinliği açısından likidite etkisinin ölçülmesi
Measurement of liquidity effect from the view of the efficiency of monetary policies in Turkey
Yazar: BURHAN DOĞAN
Danışman: DOÇ.DR. SEVGİ GEREK
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Merkez bankaları uygulayacakları para politikasına karar verirken ülkedekiparasal dinamiklerin faizlerle olan etkileşimini göz önünde bulundurmakdurumundadırlar. Bu etkileşimden yola çıkarak likidite etkisinin araştırılması, ülkedekimakro ekonomik hedeflere ulaşılmasında hangi para politikası araçlarının ne şekildekullanılması gerektiğine yardımcı olacaktır. Bu nedenle para otoriteleri belirlenen parapolitikası rejiminde parasal büyüklükler ve faiz oranı arasındaki ilişkinin nasılçalıştığını ve bu ilişkiyi etkileyen unsurların neler olduğunu bilmek durumundadırlar.Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de likidite etkisini ölçerek Türkiye CumhuriyetiMerkez Bankasının uyguladığı para programlarının etkinliğini, geliştirilen yapısal VARmodeli aracılığıyla 1990:1-2003:4 dönemi için incelemektir. Geliştirilen model, likiditeetkisini incelememize olanak tanıyarak bir yandan para politikasının etkinliğinideğerlendirmek, diğer yandan para politikasının yürütülmesinde kullanılan parasalölçütler ile diğer makro değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek amacıylakullanılabilmektedir. Faiz oranının, para politikasındaki bir şoka dinamik cevabı,dolaşımdaki nakit, serbest rezervler, M1 ve M2 gibi farklı parasal ölçütler kullanılarakincelenmiştir. Tahmin sonuçlarına göre, serbest rezervler ve M2'ye artış yönündeuygulanan bir şoka faiz oranının tepkisi negatif olmuştur. Yaşanan parasal şokun diğermakro ekonomik değişkenler üzerindeki etkisi incelendiğinde teorik beklentilerinçoğunlukla doğrulandığı görülmüştür. Bu sonuçlar doğrultusunda Türkiye'de uygulananparasal şoklar kısa dönemde faizleri düşürecek ve üretim artışına neden olacaktır. Buanlamda, Türkiye'de likidite etkisinin varlığı nedeniyle, üretimin arttırılması amacınadönük iktisat politikalarının, kısa dönemde genişlemeci para politikası önlemleri iledesteklenmesinin, istikrarı bozucu etkisinin sınırlı kalacağını söylemek mümkündür.

Abstract:
When deciding the monetary policies they implement, central banks have to takeinto account the interaction between the monetary dynamics and the interest rates.Therefore, the investigation of liquidity effect will help which monetary policy tollsshould be used in what ways in order to reach the macroeconomic targets of the countryin question. Hence monetary authorities are supposed to know the relationship betweenmonetary aggregates and interest rates in a certain monetary policy regime and thedeterminants that affect this relationship.This study aims to examine the effectiveness of the monetary program between1990:1-2003:4 period that the Turkish Central Bank has implemented by measuring theliquidity effect in Turkey, by means of VAR methodology. The model enables us toexamine the liquidity effect and not only helps to evaluate the effectiveness of themonetary policy but also examines the relationship between the monetary measuresused in the implementation of monetary policies and the other macro variables. Interestrates were examined in terms of a dynamic response to a shock in monetary policies,currency in circulation, free reserves and different monetary measures like M1 and M2.According to the results of the estimates, the reaction of the interest rates to a shockapplied to free reserves and M1 in an increasing trend was negative. When the impact ofthe monetary shock on the other macro economic variables were examined, theoreticalexpectations mostly came true. In the light of these results, monetary shocks in Turkeywill cause interest rates to fall down in short term and industrial production to go up. Inthis means, due to the existence of the liquidity effect; it might be claimed that thepossible stability aggravating effect of economic policies to increase production, whensupported by short term expanding monetary policies, would be too limited.