Eski Türkçe, Orta Türkçe ve Türkiye Türkçesi atasözlerinde klitikler
Clitics in Old Turkish, Middle Turkish and Turkey Turkish proverbs
Yazar: HİLAL KASAR
Danışman: PROF. DR. NESRİN BAYRAKTAR ERTEN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Atasözleri = Proverbs ; Enklitik = Enclitic ; Eski Türkçe = Old Turkish ; Klitik = Clitic ; Morfoloji = Morphology ; Orta Türkçe = Middle Turkish ; Türk atasözleri = Turkish proverbs ; Türkiye Türkçesi = Türkiye Turkish ; Türkçe = Turkish

Özet:
Bağımlı ve bağımsız biçim birimi özellikleri gösterebilen, bağımsız biçim birimlerin bağımlı biçim birimi olarak kendisinden önceki veya sonraki ağırlayıcıya daima eğilimli olan ve böylece fonolojik bir birliktelik oluşturabilen yapılar klitiklerdir. Aynı zamanda ekler ve sözcüklerle ortak özellikler taşıyan, vurgusuz ve vurguyu kendisinden önceki heceye atan yapılardır. Klitiklerin tipolojileri ve sınıflandırılması için yapılmış test çalışmaları, bu tezde detaylı bir biçimde verilmiştir. Eski Türkçe, Orta Türkçe ve Türkiye Türkçesindeki klitikler, atasözleri temelinde ele alınmıştır. Zamir kökenli kişi eklerinin klitikleşme durumu ve ek fiilin klitikleşme durumu incelenmiş ve diğer incelenen klitikler ise ayrı bir başlık içerisinde değerlendirilmiştir. Diğer incelenen klitiklerin çoğu ekleşme, dil bilgiselleşme ve parçacık özelliği gösteren yapılardır. Bu klitikler şunlardır: A / -+A, -+CA, -+çI, dA, erinç, erki ve ki, -gIl, gU / -+gU, kim, klitik +ki, -lA ve -(y)lA ̴ ile, mA / -mA, mX soru klitiği, Ok, takı, teg, üçün ve için, yme. Türk atasözlerindeki klitikler, tezin sonuç bölümünde "Eski Türkçe ve Orta Türkçe Atasözlerinde İncelenen Klitikler" ve "Türkiye Türkçesi Atasözlerinde İncelenen Klitikler" olarak sınıflandırılmıştır.

Abstract:
Clitics are structures that can demonstrate the features of dependent and independent morphemes, always leaning on the preceding or following host with the transformation of independent morphemes into dependent morphemes, and therefore can form a phonological unity. They also have common features with affixes and words, are unstressed and assign the stress to the preceding syllable. The typology of clitics and test researchs for their classification are presented in detail in this thesis. Clitics in Old Turkish, Middle Turkish and Turkish are handled on the basis of proverbs. The cliticization situation of pronoun-based personal suffixes and the cliticization situation of the copula are examined, and the other scanned clitics are evaluated under a separate heading. Most of the other examined clitics are structures that demonstrate affixation, grammaticalization and particle features. These clitics are: A / -+A, -+CA, -+çI, dA, erinç, erki and ki, -gIl, gU / -+gU, kim, clitic +ki, -lA and -(y)lA ̴ ile, mA / -mA, interrogative clitic mX, Ok, takı, teg, üçün and için, yme. In the part of conclusion of the thesis, clitics in Turkish proverbs are classified as "Clitics Examined in in Old Turkish and Middle Turkish Proverbs" and "Clitics Examined in Turkish Proverbs".