Türkiye'de sağlık harcamalarının makroekonomik değişkenler üzerindeki etkileri
The effects of health expenditure on the macroeconomic variables in Turkey
Yazar: HALİT YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH ÖZDEMİR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Cari açık = Current account deficit ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Makroekonomik etki = Macroeconomic effects ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Turizm gelirleri = Tourism incomes ; Verimlilik = Productivity

Özet:
Bu tez çalışmasında; Türkiye'de sağlık harcamalarının makroekonomik değişkenler üzerindeki etkileri, 1995:Q1-2017:Q4 dönemi için, 13 değişken ve 6 ekonometrik model kullanılarak araştırılmıştır. Serilerin durağanlığı ADF ve PP testleriyle incelenmiş ve serilerin farklı derecelerden durağan oldukları belirlenmiştir. Seriler arasındaki eşbütünleşme ilişkileri Sınır Testi ile incelenmiş ve modellerde yer alan serilerin eşbütünleşik oldukları tespit edilmiştir. Seriler arasındaki uzun dönem ve kısa dönem analizleri ARDL yöntemiyle yapılmış ve sağlık harcamalarının, çalışılan saat başına verimliliği, pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı düzeyde etkilediği görülmüştür. Sağlık harcamalarının milli gelir üzerindeki etkilerinin kısa dönemde de uzun dönemde de pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. Sermaye stokunun ekonomik büyümeyi ve milli geliri olumlu, işgücü artışlarının ise olumsuz etkilediği görülmüştür. Sağlık harcamalarındaki artışların, turizm gelirlerini artırdığı, ancak cari işlemler açığını anlamlı düzeyde etkilemediği tespit edilmiştir. Döviz kurundaki artışların, turizm gelirlerini kısa dönemde azalttığı belirlenmiştir. Döviz kurlarındaki artışların kısa dönemde de uzun dönemde de cari işlemler açığını azaltıcı yönde etki ettiği belirlenmiştir. Seriler arasındaki nedensellik ilişkileri Toda-Yamamoto yöntemiyle araştırılmış ve sağlık harcamalarından cari işlemler açığına, ekonomik büyüme ve turizm gelirlerinden sağlık harcamalarına, ekonomik büyümeden işgücüne, sağlık harcamaları ve döviz kurundan cari açığa doğru tek yönlü, ekonomik büyüme ile sabit sermaye stoku arasında iki yönlü nedensellik ilişkilerinin var olduğu belirlenmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Sağlık Harcamaları, Verimlilik Artışı, Ekonomik Büyüme, Turizm Gelirleri, Cari İşlemler Açığı.

Abstract:
In this thesis study; effects of health spending on macroeconomic variables in Turkey, for 1995:Q1-2017:Q4period are investigated using 13 variables and 6econometric models.The stationarity of the series is examined by ADF and PP tests and the series are determined to be stationary at different levels. Cointegration relationships between the series are analyzed by Bounds Testing and it is found that the series in the models are cointegrated.Long-run and short-run analyzes of the series acarried outby ARDL method and it is seen that health expenditures had a positive and statistically significant effect on productivity per hour worked.The effects of health expenditures on national income are determined to be positive and statistically significant in the short term as well as in the long term. It is seen that economic growth and national income are positively affected from capital stock, while the impact of labor force increases is negative. Increases in health expenditures rise tourism revenues but not significantly affect the current account deficit.It is determined that the increases in the exchange rate will lessen tourism revenues in the short term. It is estimated that the increases in exchange rates have a positive effect in decreasing the current account deficit on both short and long term. Causality relationships between the series are investigated by Toda-Yamamoto method and one-way causality from health expenditure to current account deficit, from economic growth and tourism revenue to health expenditures, from economic growth to labor force and from health expenditures and exchange rate to current deficit is estimated, while there exists two-way causality between economic growth and capital stock. KEYWORDS: Health Expenditure, Productivity Growth, Economic Growth, Tourism Revenues, Current Account Deficit.