Dış ticaretin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi (Türkiye örneği)
The impact of foreign trade on economic growth Turkey samples
Yazar: ZELİHA POLAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ADNAN DOĞRUYOL
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Gayri safi yurtiçi hasıla = Gross domestic product ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export ; İthalat = Import

Özet:
Ülkelerin bir önceki dönemlerine göre kapasitelerinde meydana gelen artışlar o ülkelerin ekonomik büyümelerinin hızlarını göstermektedir. Ekonomik büyümeyi tetikleyen bir mekanizma olarak savunulan dış ticaret, iktisat literatüründe birçok çalışmaya konu olmuştur. Küreselleşen dünyanın gerekleri doğrultusunda ülkeler arası ticaret etkileşimlerinde artışlar yaşanmış ve dış ticarette serbestleşme yoluna gidilmiştir. Dış ticaret genel olarak uluslararası mal ticaretini kapsamaktadır. Bunun yanı sıra hizmet ticaretini, yatırım gelir ve giderlerini, cari işlemleri, mal ithalat ve ihracatını kapsar. Dış ticaret kalemleri ihracat ve ithalat işlemlerinden oluşmaktadır. Dış ticarette temel hedef ihracatı arttırmak ve ithalatı kısmaktır. Bu doğrultuda dış ticaret politikaları oluşturulmuştur. Dış ticarette temel güdü ekonomik büyümeyi ve kalkınmayı sağlamaktır.
Türkiye ekonomisinde dış ticaret politikaları 1980 öncesi ve sonrası olmak üzere iki farklı döneme ayrılmaktadır. 1980 öncesi dönemde dış ticarette ithal ikameye dayalı korumacı politikalar uygulanmış, 1980 sonrası dönemde ise ihracata dayalı liberal politikalar uygulanmıştır.
Çalışmanın birinci bölümünde dış ticaret teorisi, dış ticaret politikaları ve ekonomik büyümenin tanımı, ölçümü, kaynakları ve ekonomik büyüme teorilerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde dış ticaret ve ekonomik büyüme ilişki, ihracat ve ithalat işlemleri ile dönemler itibariyle Türkiye ekonomisinin büyüme ve dış ticareti incelenmiştir. Çalışmanın son bölümü olan üçüncü bölümde ise dış ticaret ve ekonomik büyüme ilişkisine yönelik yapılan analizlerin literatür özetlerine yer verilmiş ve Türkiye ekonomisinin 2000-2019 yılları arasındaki ihracat, ithalat ve GSYH verileri kullanılarak ekonometrik analiz yapılmıştır. Veriler arasındaki nedenselliğin yönünü belirlemek için Granger nedensellik testi yapılmıştır.

Abstract:
The increases in the capacity of the countries compared to the previous periods indicate the pace of their economic growth. Foreign trade, advocated as a mechanism that triggers economic growth, has been the subject of many studies in the economic literature. In line with the requirements of the globalized world, there have been increases in inter-country trade interactions and liberalization in foreign trade has been achieved. Foreign trade generally covers the international trade of goods. It also includes trade in services, investment income and expenses, current accounts, imports and exports of goods. Foreign trade items consist of export and import operations. The main goal of foreign trade is to increase exports and decrease imports. Foreign trade policies have been established in this direction. The main motive in foreign trade is to ensure economic growth and development.
Foreign trade policies in the Turkish economy are divided into two different periods before and after 1980. In the pre-1980 period, protectionist policies based on import substitution were implemented in foreign trade, while in the post-1980 period, liberal policies based on exports were implemented.
In the first part of the study, the theory of foreign trade, foreign trade policies and the definition, measurement, sources and theories of economic growth are mentioned. In the second section, the relationship between foreign trade and economic growth, export and import operations and the growth and foreign trade of the Turkish economy in terms of periods are examined. In the third part, which is the last part of the study, the literature summaries of the analyses on the relationship between foreign trade and economic growth were given, and econometric analyses were made using export, import and GDP data of the Turkish economy between 2000 and 2019. The Granger causality test was conducted to determine the direction of causality between the data.