Haneke filmlerinde 'Medeni şiddet' izleği: Modern insanın ruhsal patolojisine ilişkin bir analiz
The theme of 'Civil violence' in haneke fi̇lms: An analysis of the mental pathology of modern human
Yazar: ESRA DUDU KARAMAN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN KÖSE
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Film = Film ; Haneke, Micheal = Haneke, Micheal ; Modernite = Modernity ; Sinema = Cinema ; Yabancılaşma = Alienation ; Şiddet = Violence

Özet:
Maddi ve teknik ilerlemeye dair yapılanmalarıyla modern toplumlar, özellikle kapitalist pazar ekonomisinin devreye girmesiyle ve tek bir sınıfın çıkarına hizmet etmeye başlamasıyla birlikte yozlaşmaya başlamıştır. Böyle bir kültürel düzlemde her şeyin geçici olduğu, modern disiplin ve baskı yöntemleriyle bireyi güdümleyerek özgürlüğünü yok eden, yaşamı mülk edinme çabasına indirgeyen, pazarın genişlemesine katkıda bulunmaktan başka pratik bir amaca hizmet etmeyen ve yapay kategorilerle bireyin anlam dünyasını boşaltan bir evren yaratılmıştır. Modern toplumlarda doğa, gelenek ve Tanrı gibi topluma tutunmayı sağlayan unsurların tasviye edilmesiyle birlikte insan, pazar ekonomisi tarafından sağlanan sahte mutluluklarla anlam dünyasını inşa etmeye başlamış ama bunun sonucunda bu maddi evrende kendi gerçekliğine yabancılaşmıştır. Avrupa toplumları bir yandan kendilerini gelişmişliğin evrensel kalesi ilan ederlerken bir yandan da bu gerçeklikle uyumsuz bir içsel çöküş yaşamaktadırlar. Bu bağlamda Avusturyalı yönetmen Michael Haneke, filmlerinde, güncel bir tasvir sunarak içinde bulunduğu modern kapitalist toplumun iç çelişkilerini ve sorunlu doğasını açığa çıkarmaya çalışmaktadır. Salt aklın kullanmasıyla insanlığın zorunlu olarak ilerleyeceğine ve beraber yaşamı olanaklı kılacak yasaların yapılacağına dair iyicil bakışı tersine çeviren Haneke, modern toplumlardaki ahlaki kırılmanın izlerini üst-orta sınıf insanların basit gündelik hikâyeleri üzerinden ortaya koymaktadır. Buna göre eleştirel ve felsefi kamerası aracılığıyla Haneke'nin filmleri bu topluma kültürel yakınlığı nedeniyle modern topluma ilişkin çelişkileri anlamada güncel ve içeriden bir bakış açısı sunmaktadır. Araştırmanın örneklemi yönetmenin 1989-2017 yıllarında çektiği 10 sinema filminden oluşmaktadır. Betimsel analiz yönteminin kullanıldığı araştırmanın sonucunda; Haneke'nin filmlerinde Avrupa toplumuna ilişkin çelişkileri, maddi ilerlemeye paralel olarak bozulan ruhsal ve duygusal bütünlüğü yalnızlaşma, yabancılaşma, iletişimsizlik gibi soyut kavramlar bağlamında ortaya koyduğu görülmektedir.  
Anahtar kelimeler: Michael Haneke, modernite, yabancılaşma, kapitalist toplum, modern birey.

Abstract:
With their structuring concerning material and technical progress, modern societies began to degenerate, especially when the capitalist market economy became involved and began to serve the interests of a single class. In such a cultural level, a universe has been created where everything is temporary, which destroys the freedom of individual by guiding him through modern disciplinary and oppressive methods, reducing life to an attempt to acquire property, which does not serve a practical purpose other than contributing to the expansion of the market and empties the meaning world of the individual through artificial categories. With the elimination of elements such as nature, tradition and God that hold onto the society in modern societies, human beings began to build a world of meaning with false happiness provided by the market economy. As a result of this, on the other hand, they became alienated from their reality in this material universe. While European societies declare themselves as the universal stronghold of development, they also experience an internal collapse incompatible with this reality. In this context, Austrian director Michael Haneke tries to reveal the inner contradictions and problematic nature of the modern capitalist society in which he presents a contemporary portrayal of his films. Haneke who reverses the benevolent view in which mankind will necessarily move forward and laws which make living together possible will be enacted reveals the traces of moral breakage in modern societies through simple everyday stories of upper-middle class people. Accordingly, through his critical and philosophical camera, Haneke's films offer an up-to-date and insightful insight into understanding the contradictions of modern society due to their cultural proximity to this society. The sample of this study consists of 10 films directed by the director in 1989-2017. As a result of the research using the descriptive analysis method, it is seen that Haneke reveals the contradictions of European society and psychological and emotional integrity deteriorated in parallel with material progress in the context of abstract concepts such as loneliness, alienation, and miscommunication in his films.
Key words: Michael Haneke, modernity, alienation, capitalist society, modern individual.