Toprak koruma ve odun üretimi fonksiyonlarının doğrusal programlama ile modellenmesi (Karanlıkdere Planlama Birimi örneği)
Modeling soil conservation and timber production values using linear programming (in Karanlıkdere Planning Unit)
Yazar: UZAY KARAHALİL
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN KÖSE
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Orman ekosisteminin devamlılığını, sağlığını ve stabiiitesîni sağlamak kaydıyla, toplumun ormanlardan olan tüm ihtiyaçlarını en uygun şekilde karşılamak ve ormanın zaman ve mekan içerisinde kontrol altına alınmasını sağlamak orman amenajmanının özünü oluşturmaktadır. Klasik formüler yaklaşımla hazırlanan orman amenajman planlan, orman ekosisteminin dinamiğini ortaya koyamamakta, çok amaçlı planlamaya cevap verememekte, ayrıca alternatifler ve optimal çözümler sunamamaktadır. Belirtilen sorunlara çözüm sunmak amacıyla hazırlanan bu çalışmada, çalışma alanı olarak seçilen Gümüşhane Karanlıkdere planlama birimi için, ormanların topluma sunmuş olduğu başlıca orman fonksiyonlarından, toprak koruma ve odun üretimi esas alınmış ve bu değerler sayısal olarak ortaya konmuştur. Toprak koruma ve odun üretimi içerikli çok amaçlı planlama yaklaşımı baz alınarak, söz konusu araştırma alanında faydalanmanın düzenlenmesi doğrusal programlama ile modellenmiş ve LINDO yazılımı ile çözülmüştür. Çalışmada, plan yörüngesi 100 yıl alınarak stratejik bir karar verme modeli geliştirilmiştir. Odun üretimi ve odun üretiminden elde edilen Net Bugünkü Değerin (NBD) eniyilenmesi, toprak kaybı ve toprak kaybı ile oluşan NBD'nin minimize edilmesini amaçlayan toplam 12 adet alternatif planlama stratejileri geliştirilmiştir. Planlama birimi bütün olarak ele alınmış, ana öğe olarak meşcere tipi yerine meşcereler esas alınarak, meşcerelerin kısmi konumsal özellikleri planlamaya dahil edilmiştir. Farklı gelişme çağlarında ve yetişme ortamlarında bulunan çok sayıdaki meşcere tiplerinin oluşturduğu orman alanının zamana göre çeşitli özeliklerinin değişimi (orman dinamiği) model çıktıları yardımıyla kavranmaya çalışılmıştır. Orman işletmelerinin uzun süreli ve çok amaçlı olarak planlanmasında, artık sayısal verileri temel alan yöneylem araştırması yöntemleri kullamlmaîıdır. Çok amaçlı stratejik bir planlama ile ulusal ormancılık amaçlarına ulaşmak, gelecek nesillerin ihtiyaç duyacağı mal ve hizmetleri sürekli üretmek mümkün olacaktır. Anahtar Kelimefen Orman Amenajmanı, Çok Amaçlı Planlama, Eta Kestirimi, Orman Fonksiyonları, Toprak Koruma Fonksiyonu, Doğrusal Programlama

Abstract:
Modeling Soil Conservation and Timber Production Values Using Linear Programming Forest management is the control of the evolving temporal and spatial pattern of forest landscape so that the desired quantities of economic, ecological and social values are available. Forest management plans, prepared according to conventional approach couldn't take into consideration forest ecosystem dynamics and offer alternatives or optimal solutions. Soil conservation and wood production values were digitized for Gümüşhane Karanhkdere planning unit to find solutions to problems that are stated. Soil protection integrated forest management model was developed, modeled with linear programming and solved by LINDO. The planning horizon determined as 100 years. 12 alternative planning strategies are developed to maximize wood production, Net Present Value (NPV) obtained from wood production, minimize soil loss and NPV obtained from soil loss. Planning unit considered as a whole and strategies were developed on the basis of stands thus, spatial features of stands partly integrated into planning process. Changes different characteristics in forest landscape that is formed by many stands which are in different development class and sites, tried to comprehend by the help of model outputs according to time for understanding the forest ecosystem dynamics. The multiple objective planning approach and operations research techniques should seriously be considered during the preparation of forest management plans. Key Words: Forest Management Planning, Multiple Objective Planning, Harvest Scheduling, Forest Values, Soil Conservation Value, Linear Programming VI