Farklı konstantrasyonlardaki irrigasyon solüsyonlarının ışık ile aktivasyonunun kök dentini üzerine etkilerinin incelenmesi
The effects of LİGHT activation of irrigation solutions with di̇fferent concentrati̇ons on root dentin
Yazar: FERİT FETTAHOĞLU
Danışman: PROF. DR. SEMA BELLİ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MUKADDER İNCİ BAŞER KOLCU
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Borik asit = Boric acid ; Dentin = Dentin ; Endodonti = Endodontics ; Fotoaktivite = Photoactivity ; Hidrojen peroksit = Hydrogen peroxide ; Işık = Light ; Klorheksidin = Chlorhexidine ; Kök kanalı irrigantları = Root canal irrigants ; İrrigasyon = Irrigation ; İrrigasyon-yara = Irrigation-wound

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, farklı konstantrasyonlardaki irrigasyon solüsyonlarının ışık ile aktivasyonunun kök dentini üzerine etkilerini değerlendirmektir.  Planlanan deneylerin yapılması amacıyla 50 adet insan premolar dişi kullanıldı ve  boy standardizasyonunun sağlanması amacıyla diş boyları 15 mm olacak şekilde ayarlanarak mine-sement birleşiminden kesilerek uzaklaştırıldı.  Kök kanal şekillendirmesini takiben dişler vertikal olarak kesilerek her kökten iki adet model dolayısıyla 100 adet test örneği elde edildi. Elde edilen örnekler, dentin mikrosertlik  ve  mineral içerik değişim  analizleri için iki farklı gruba ayrıldı. Mikrosertlik deneyleri için %1H2O2 %1,5H2O2 %3H2O2 - %1BA %1,5BA %3BA ve %2CHX+%3H2O2 solüsyonları kullanıldı ve kullanılacak final irrigasyon solüsyonuna ve yöntemine göre rastgele 15 gruba ayrıldı (n:6). Ölçümlerde mikrosertlik test cihazı ile 30 saniye temas süresiyle 300 gram yük uygulanarak  mikrosertlik başlangıç ölçümleri test cihazının ekranından Vickers birimiyle kaydedildi. Her örnek ve her bölgeden (koronal, orta ve apikal) üçer ölçüm yapılıp elde edilen ortalama değerler başlangıç değerleri olarak kaydedildi. Sadece irrigasyon solüsyonu uygulanan gruplarda irrigasyon solüsyonlarının uygulanmasının ardından (3 dakika), fotoaktivasyon uygulanan gruplarda ise solüsyonu ve Germinatör cihazı ile fotoaktivasyon uygulanmasının (3 dakika) ardından tekrar örneklerin mikrosertlik ölçümleri aynı koşullarda ve aynı bölgelerden tekrarlandı ve sonuçlar deney sonrası mikrosertlik değerleri olarak kaydedildi.  
SEM-EDX analizleri için %3H2O2 %3BA ve %2CHX+%3H2O2 solüsyonları kullanıldı ve kullanılacak final irrigasyon solüsyonuna ve yöntemine göre rastgele 9 gruba ayrıldı (n:3). Vertikal olarak ikiye ayrılan dişin köklerinin koronal ve orta bölgesinden kesitler alınarak, üç parça elde edildi. Parçalardan biri dentinin başlangıç değerlerini belirlemek (kontrol grubu), bir diğeri irrigasyon solüsyonlarının uygulanmasından sonra ve üçüncü parça ise irrigasyon solüsyonunun Germinatör cihazı ile aktive edilmesinin ardından incelendi. Örneklerin kalsiyum/fosfor oranı da hesaplanarak kaydedildi. Sonuç olarak çalışmamızda kullanılan %1, %1,5 ve %3'lük H2O2 solüsyonlarının dentin mikrosertliğinde konsantrasyona bağımlı şekilde değişikliğe neden olduğu, konsantrasyonun %3'ün altında olduğu klinik koşullarda koronal, orta ya da apikal kök bölgesi fark etmeksizin başlangıç seviyesine göre bir farklılık yaratmadığı bu nedenle de klinik koşullarda güvenle kullanılabileceği belirlendi. CHX ile H2O2 kombinasyonunun mikrosertlik üzerine aynı konsantrasyonda H2O2  kullanılan gruba göre koronal, orta ya da apikal kök bölgesi fark etmeksizin anlamlı bir farklılık yaratmadığı bulundu. BA solüsyonun, %1'lik konsantrasyonda bile dentin mikrosertliğini değiştirdiği ve bu yıkıcı etkinin doz konsantrasyona bağımlı olarak arttığı belirlendi. Kök kanal dentininin koronal ve orta bölgelerinde konsantrasyon farkı anlamlı sonuçlar doğrurken inorganik bileşen oranı yüksek olan apikal kök kanal bölgesinde %1'lik konsantrasyon bile kök kanal dentinin mikrosertliğini değiştirdiği bulundu. İrrigasyon solüsyonlarının Germinatör cihazı ile aktive edilmesinin özellikle H2O2 içeren gruplarda etkinliği arttırdığı, BA kullanılan gruplarda ise konsantrasyonun etkisinin daha fazla olduğu tespit edildi. İrrigasyon solüsyonlarının dentin mineral içeriğinde meydana getirdiği değişiklikler incelendiğinde %3'lük konsantrasyonda H2O2 solüsyonunun, bu solüsyonun CHX ile kombine kullanımının ve bu solüsyonun Germinatör cihazı ile aktive edilmiş formunun dentin mineral içeriğinde bazı değişiklikler yarattığı fakat bu değişikliklerin istatiksel anlam ifade etmediği tespit edildi. BA solüsyonunun dentin mineral içeriğine etkisi değerlendirildiğinde, %3'lük konsantrasyonda kullanılan BA solüsyonunun ve Germinatör ile aktive edilmesinin dentin mineral içeriğinde nicel bazı değişikliklere neden olduğu fakat bu değişikliklerin istatiksel bir anlam ifade etmediği belirlendi. Bu çalışma sonuçlarına göre dentinin yapısal ve mekanik özellikleri irrigasyon solüsyonlarının konsantrasyonuna veya ışık ile aktivasyona bağlı olarak değişiklik göstermemiştir. Ancak istatistiksel olarak anlamlı bulunmayan bazı değişimler bu konunun daha çok örnek ve farklı metotlar kullanılarak araştırılması gerektiğini göstermektedir.  
Anahtar sözcükler : Hidrojen Peroksit, borik asit, klorheksidin, Fotoaktivasyon, Germinatör.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate the effects of different constantations of H2O2 , BA and CHX and their photoactivation by Germinator device on mechanical properties of root dentin. Fifty single-rooted human premolar teeth which were not indicated for extraction for reasons related to the study were used. In order to ensure the standardization the length of the samples, the roots were cut and removed from the enamel-cement joint thus 15 mm long roots were obtained. Following the root canal shaping, the teeth were cut vertically and as a total of two halves 100 test samples were obtained. The samples were then randomly divided into two different groups according to the experimental method. Microhardness experiments and mineral content changes in dentin were evaluated via SEM-EDX analysis. Fifteen groups were created according to the final irrigation solution and method to be used (n:6). %1H2O2 %1,5H2O2 %3H2O2 ,%1BA %1,5BA %3BA and %2CHX+%3H2O2. During the microhardness measurements, 300 gram load with a contact time of 30 seconds with the microhardness tester (at December intervals of 100 microns from the root canal and dentin composition to the outer edge) was applied to each sample. The initial measurements of microhardness were recorded with the Vickers unit from the screen of the tester. Three measurements were made from each sample at three regions (coronal, middle and apical) and the average values obtained were recorded as initial values.  Measurements were done in the irrigation groups after 3 minutes while in the Germinator group, the photoactivation was provided after 3 minutes contact with the irrigation solutions. For SEM-EDX analyses, %3 H2O2, %3BA and 2CHX%+3H2O2% solutions were used and the samples were randomly divided into 9 groups according to the final irrigation solution and method to be used (n:9). Three pieces were obtained by taking sections from the coronal and middle regions of the roots of the teeth. One part was used to determine the initial values of dentin (control group), the second was used to examine the effect of  irrigation solutions and the third part was used to evaluate the effect of photo-activation. The calcium/phosphorus ratio of the samples was also calculated and recorded. As a result, in clinical conditions where the %1, %1,5 and %3'lük H2O2 solutions used in our study caused a concentration-dependent change in dentin microhardness, and the concentration was below 3%, regardless of the coronal, middle or apical root region, there was no difference compared to the initial level. Therefore, it was determined that it could be used safely in clinical conditions. It was determined that BA solution did not significantly effect the microhardness of root dentin in this study although there was measurable change according to the concentration used. Similarly, while there was a measurable change in inorganic components of root dentin at apical, this was not statistically significant. Germinator device did not significantly increase the effectiveness of irrigation solutions especially in groups containing H2O2. When the changes caused by irrigation solutions in dentin mineral content were examined, it was found that 3% concentration of H2O2 solution, combined use of this solution with CHX and Germinator-activated form of this solution created some changes in dentin mineral content, but these changes did not make statistical sense. When the effect of BA solution on dentin mineral content was evaluated, it was determined that BA solution used at a concentration of 3% and activated with Germinator caused some quantitative changes in dentin mineral content, but these changes were also not statistically significant. Within the limitations of this study it can be concluded that the irrigation solutions, the concentrations and the activation device used in this study did not change mechanical properties of dentin. More studies are necessary with increased number of samples, irrigation solutions are necessary. The device used in this study is promising thus more studies should be done to evaluate the effectişveness of Germinator.
Keywords : Hydrogen Peroxide, boric acid, chlorhexidine, Photoactivation, Germinator.