Türkiye'de sağlık hizmeti üretiminin dönüşümü
Transformation of helath services production in Turkey
Yazar: ÇAĞLA ÜNLÜTÜRK ULUTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. METİN ÖZUĞURLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Hizmet üretimi = Service production ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sağlık örgütlenmesi = Health organizations

Özet:
Bu çalışma, 1970'lerin sonlarından itibaren ortaya çıkan Neo-liberal dönüşüm sürecinin sağlık hizmet üretimine etkilerini emek süreci kuramı ışığında incelemektedir. Tez kapsamında sağlık hizmetinin artizanal kamusal niteliğini giderek kaybederek standartlaşmış ticari bir niteliğe bürünmesi ele alınmaktadır. Ankara'daki iki sağlık ocağı ve farklı özelliklerdeki üç hastanede gerçekleştirdiğim çoklu örnek olay çalışması ile sağlık reformları, Toplam Kalite Yönetimi ve Performans Denetimi uygulamalarının sağlık hizmet sunumuna etkileri, sağlık çalışanlarının kendi iç ilişkilerindeki değişiklikler ve sağlık çalışanları- sağlık hizmeti sunulan hedef nüfus arasındaki ilişkilerin dönüşümü sağlık çalışanlarının perspektifinden gözlenmiş, araştırılmış ve aktarılmıştır.Devletin hizmet sunumundan elini çekerek düzenleyici bir role soyunması, kamu sağlık kurumlarının özerkleştirme yoluyla piyasalaştırılması ve sağlık hizmet üretimi sürecinin piyasa ilkeleriyle örgütlenmesi, sağlık emek sürecini dönüştürmüş, kamusal niteliğinden uzaklaştırarak meta üretim süreciyle benzeştirmiştir. Söz konusu dönüşüm sağlık emek sürecinin denetiminde, istihdam ve ücret rejiminde, teknoloji ve vasıf bileşiminde, sağlık profesyonellerinin konumunda, yurttaşların sağlığa erişim biçimleri ve sağlık çalışanlarıyla kurdukları ilişkilerde köklü dönüşümler gerçekleşmesine yol açmıştır.

Abstract:
This thesis examines the effects of neo-liberal transformation process which emerged in the late 1970s, on the public health care services by applying conceptual framework of the labour process theory. In the scope of this thesis, the deprivation of public and craft characteristics in medicine and its new commercial standardized character are discussed. Through the multiple case study which were conducted in five different health institutions, impacts of health reforms, Total Quality Management and Performance Control System to the health service production process; the transformation of internal relations of health staff and also the relations between health staff and citizens are researched and analysed within the perspective of health staff.Owing to the withdrawal of the state from health sector; the marketisation of public health institutions through autonomisation and reorganisation of public health services with market principles, a radical shift in the medical labour process occurred. Consequently medical labour process diverged from its public character and it resembled with a private sector labour process. The transformation in question, gave rise to dramatic changes in the control of medical labour process, employment and payment regime, technology and skill combination, position of health professionals and accession forms of citizens to health services. These changes are put under detailed analysis.