Serum 25-oh d vitamini düzeyleri ile klinikte sık görülen hastalıklar arasındaki ilişki
The relationship between serum 25-oh vitamin d levels and common clinical diseases
Yazar: ALİŞAN ZIRTILOĞLU
Danışman: DR. MEHMET EMİN PİŞKİNPAŞA
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: D vitamininin asıl fonksiyonu kemik metabolizması için gerekli olan kalsiyum ve
fosforun kandaki seviyelerini düzenlemektir. Bununla birlikte vücuttaki birçok doku ve
hücrenin D vitamini reseptörü (VDR) barındırdığı bilinmektedir. Yapılan çalışmalarda D
vitamini eksikliği ile birlikte çeşitli kanserlerin, kardiyovasküler hastalıkların, respiratuar
hastalıkların, karaciğer hastalıklarının, insülin direncinin, gebelikte istenmeyen sonuçların
ve otoimmün hastalıkların daha sık görüldüğü bildirilmiştir. Biz de çalışmamızda D vitamini
düzeyleri ile "anemi, insülin direnci, otoimmün tiroid hastalıkları, kalsiyum, fosfor ve
magnezyum metabolizması bozuklukları, demir eksikliği, b12 vitamin eksikliği, folat
eksikliği, dislipidemi" gibi klinikte sık görülen bazı hastalıklar arasındaki ilişkileri
değerlendirmeyi amaçladık.
Yöntem: İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesinde Kasım 2009 ile Ocak 2011 ayları
arasında polikliniklerde veya yatan hasta servislerinde herhangi bir nedenden ötürü
25OHvitD seviyelerine bakılmış hastaların içinden, eş zamanlı olarak "Tam Kan Sayımı
parametreleri (Hemoglobin, MCV, RDW, WBC, PLT, MPV) ile Transferrin Saturasyonu
(Demir/Total demir bağlama kapasitesi), Ferritin, Kalsiyum, Fosfor, Magnezyum,
Parathormon, Glukoz, İnsülin, LDL, HDL, TSH, FT4, Anti-TPO, B12 Vitamini ve Folat"
düzeylerinin tamamı ya da bir kısmı bakılmış hastalar çalışmaya dahil edildi. 18 yaş altı
hastalar, hipotiroidik hastalar, tirotoksikoz durumundaki hastalar, akut veya kronik böbrek
yetmezlikli hastalar, aktif inflamasyon tespit edilen hastalar, anemisi, lökositozu, lökopenisi,
trombositozu veya trombositopenisi olan hastalar ve hiperglisemik hastalar çalışmamıza
dahil edilmemiştir. Retrospektif çalışmamıza 30'u erkek, 289'u kadın olmak üzere 18-81
yaşları arasında toplam 319 hasta dahil edildi.
Bulgular: Çalışmaya yaş ortalamaları 48,73±14,55 yıl olan 30 erkek 289 kadın (E/K oranı
1/9,6) toplam 319 kişi dahil edildi. Hastaların 264'ünde (%82,8) 25OHvitD eksikliği (<20
ng/ml) mevcuttu. Serum 25OHvitD seviyeleri ile anti-TPO seviyeleri arasında ters orantılı,
güçlü ve anlamlı(r=-0,560 p<0,001), insülin düzeyleri ve HOMA-IR hesaplamaları arasında
ters orantılı ve anlamlı (sırasıyla r=-0,233 p=0,043 ve r=-0,253 p=0,029), Hgb ve MCV
düzeyleri arasında anlamlı (p=0,002 ve p=0,037),RDW düzeyleri arasında ters orantılı ve anlamlı (r=-0,129 p=0,029), parathormon seviyeleri arasında ters orantılı ve anlamlı (r=-
0,280 p<0,001), B12 vitamini ve folat seviyeleri ile anlamlı (p=0,001 ve p=0,015), albümin
seviyeleri ile ters orantılı ve anlamlı (r=-0,199 p=0,042) ilişki saptandı. Kalsiyum, fosfor,
magnezyum, demir parametreleri, LDL ve HDL seviyeleri arasında ise istatistiksel bir ilişki
saptanamadı.
Sonuç: Çalışmamızın sonucunda toplumumuzda D vitamini eksikliğinin yaygın olarak
bulunduğunu, bu rahatsızlığın otoimmün tiroid hastalıkları, insülin direnci ve anemi gibi
ilişki olduğu rahatsızlıklarda unutulmaması gerektiğini ifade edebiliriz.

Abstract:
Aim: Primary function of vitamin D is regulating serum concentrations of calcium and
phosphorus for bone metabolism. On the other hand many tissues and cells of the body
express VDR - vitamin D receptor. A variety of cancers, cardiovascular diseases, respiratory
diseases, liver diseases, insulin resistance, adverse outcomes in pregnancy and autoimmune
diseases are reported to be seen more often with vitamin D deficiency. In our study, we
aimed to evaluate the relationship between vitamin D levels and some common diseases in
clinics like "anemia, insulin resistance, autoimmune thyroid disease, calcium phosphorus
and magnesium metabolism disorders, iron deficiency, vitamin b12 deficiency, folate
deficiency and dyslipidemia".
Method: Patients are chosen from Istanbul Training and Research Hospital clinics between
2009 November and 2011 January and inclusion criteria were concurrent assessment of
serum vitamin D levels and all or some serum levels of "CBC parameters (Hemoglobin,
MCV, RDW, WBC, PLT, MPV), Transferrin Saturation(Iron/Total Iron Binding Capacity),
Ferritin, Calcium, Phosphorus, Magnesium, Parathormon, Glucose, Insulin, LDL, HDL,
TSH, FT4, Anti-TPO, Vitamin B12, Folate" for any reason. Exclusion criteria were age
under 18, hypothyroidism, thyrotoxicosis, acute or chronic renal failure, active
inflammation, anemia, leukocytosis or leukopenia, thrombocytosis or thrombocytopenia and
hyperglycemia. 319 patients (30 male and 289 female) are included to our retrospective
study between ages 18 and 81 years old.
Findings: 319 patients (M/F ratio 1/9,6) with median age 48,73±14,55 years are included
to our study. 264 patients (82,8%) was Vitamin D deficient (<20 ng/ml). Serum 25-OH
vitamin D levels are significantly correlated with Hgb (p=0,002), MCV (p=0,037), vitamin
B12 (p=0,001), folate (p=0,015) levels and inversely correlated with anti-TPO (r=-0,560
p<0,001), insulin (r=-0,233 p=0,043), HOMA-IR (r=-0,253 p=0,029), RDW (r=-0,129
p=0,029), parathormone (r=-0,280 p<0,001), albumin (r=-0,199 p=0,042) levels. Any
statistically significant correlation are not found between serum 25OHvitD levels and serum
calcium, phosphorus, magnesium, iron parameters, LDL and HDL levels.
Conclusion: Vitamin D deficiency is common in our society and it should be considered
with disorders like autoimmune thyroid diseases, insulin resistance and anemia.