Canlandırma sinemasında toplumsal cinsiyet kavramının incelenmesi
Examining the concopt of gender in animation cinema
Yazar: NURŞİN KAPLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERKAN ÇİÇEK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Geçmişten günümüze devam eden ve çağımızın büyük bir sorunu olan toplumsal cinsiyetçilik kitle iletişim araçları ile daha belirgin hale gelmektedir. Kitle iletişim araçlarının yaygınlaşması kişisel ve sosyal rolleri, ülkemizde olduğu gibi dünyanın birçok yerinde de gözler önüne sermektedir. Günümüzde giderek popülerleşen kitle iletişim araçlarından biri olan canlandırma sineması kültürel bir aktarım aracı olarak toplumsal cinsiyetçilik kavramına ayna tutmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı; Canlandırma sinemasında var olan toplumsal cinsiyetçilik kalıplarının kültürel üretim sürecine dâhil olması, bireye toplum tarafından empoze edilen ataerkil sistemin bireysel roller üzerinde ki etkisi ele alınacaktır. Bu tez üç bölümden oluşmaktadır.
Tezin birinci bölümünde toplumsal cinsiyet kavramının nasıl ortaya çıktığı, bireylerin toplum tarafından erkeklik ve kadınlık kimliklerinin nasıl oluştuğu, bunu oluşturan biyolojik farklılıklar, kültürel köken, sosyal çevre gibi kavramların birey üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bunun yanında geleneksel ve modern toplumlar da cinsiyet kavramının nasıl ele alındığı, kadın ve erkek rolleri toplumsal farklılıklar ile karşılaştırılmıştır. Kimlik inşalarına karşı toplum tarafından savunulan, özünde kadın hakları ve cinsiyet eşitliği talebi ile oluşan feminist hareketler incelenerek konu desteklenmiştir.
Tezin ikinci bölümünde canlandırma sinemasının tarihsel süreci, bu süreçte canlandırma sinemasında önemli rol oynayan öncü isimler ve Canlandırma sektörünün öncüleri incelenmiştir. 
Tezin üçüncü ve son bölümünde ise toplumun hemen hemen her kesiminden, yaş grubundan izleyici kitlesi olan canlandırma filmlerinde toplumsal cinsiyet imgelerinin kültürel yapı çerçevesinde ayrıştırılarak oluşturulduğu filmler incelenmiştir. Bu kapsamda daha öncesinde oluşturulmuş unsurlar ile canlandırma Sinemasında toplumsal cinsiyet, ırk-etnik ve ulusal kimlik inşaları üzerinden, Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler(Snow White and the Seven Dwarfs-1937),Mulan (1998), Brave(Cesur-2012),Ruhların Kaçışı(Spirited Away-2004) filmleri örneklem olarak ele alınıp incelenmiştir. Ele alınan filmler künyeden başlayarak, filmde var olan toplumsal cinsiyet kalıpları üzerinden ele alınacaktır. Böylece modern toplumlarda gösterilen eşitlik çabalarının arka planda kaldığı ve ataerkil düşünce yapısı ile cinsiyetçilik kavramının devam ettiği tespit edilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet, Kadın, Feminizm, Canlandırma Sineması

Abstract:
Gender discrimination, a significant issue persisting from the past to the present, has become more pronounced through mass media. The proliferation of mass media reveals personal and social roles in many parts of the world, including our country. One of the increasingly popular forms of mass media today is animated cinema, which serves as a cultural transmission tool and reflects the concept of gender discrimination. In this context, the aim of the study is to examine the inclusion of existing gender discrimination patterns in animated cinema into the cultural production process and to address the impact of the patriarchal system imposed by society on individual roles. This thesis consists of three chapters.
In the first chapter of the thesis, the emergence of the concept of gender is examined, including how individuals' identities of masculinity and femininity are formed by society. The study investigates the effects of biological differences, cultural background, and social environment on individuals. Additionally, the chapter compares how traditional and modern societies approach the concept of gender and the roles of men and women, highlighting social differences. The topic is further supported by examining feminist movements, which advocate for women's rights and gender equality, and challenge societal constructs of identity formation.
In the second chapter of the thesis, the historical development of animated cinema is examined, focusing on pioneering figures and industry leaders who have played significant roles in this process. 
The third and final chapter analyzes animated films, which have a diverse audience spanning all segments of society and age groups, to deconstruct gender images within a cultural framework. This chapter explores the construction of gender, racial-ethnic, and national identities in animated cinema by examining specific films such as "Snow White and the Seven Dwarfs" (1937), "Mulan" (1998), "Brave" (2012), and "Spirited Away" (2004). Each film is analyzed starting from its basic information, focusing on the existing gender stereotypes. The analysis aims to reveal how efforts towards equality in modern societies are overshadowed by the persistence of patriarchal ideologies and gender discrimination.
Keywords: Gender, Women, Feminism, Animated Cinema