Suç ekonomisi: Sosyo-ekonomik faktörler bağlamında Türkiye örneği
Economics of crime: The case of Turkey in the context of socio-economic factors
Yazar: UFUK IŞIK
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN KAYNAK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Suç, devletin belirlediği kurallara aykırı davranışları ifade eder ve tüm toplumlarda evrensel bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Devletler, suçun toplumlar üzerinde ortaya çıkardığı sorunlar (korku, huzursuzluk vs.) nedeniyle suçun ortaya çıkması ve artmasını engellemeye yönelik politikalar geliştirmeyi hedeflemektedirler. Günümüz Türkiye'sinde, suç olgusu geniş bir yelpazede karşımıza çıkmakta ve özellikle mal varlığına yönelik işlenen suçlar toplumun huzurunu tehdit etmektedir. Bu suçların kökenleri sadece hukuki alanlarda aranmamalı; aynı zamanda sosyal ve ekonomik dinamiklere de ışık tutulmalıdır. Mal varlığına karşı işlenen suçları anlamak, sadece yasal çerçeveleri değil, aynı zamanda toplumun içsel dokusunu ve ekonomik zeminini de göz önüne almayı gerektirmektedir.
Bu çalışmanın amacı, mal varlığına karşı işlenen suç türlerini etkileyen sosyo-ekonomik faktörleri belirleyerek ve suç oranını azaltmaya yönelik politika yapıcılara öneriler sunmaktır.Çalışmada 2011-2020 yılları arasında Türkiye'de İstatistiki Bölge Sınıflandırması Düzey 2'de yer alan 26 bölgede mal varlığına karşı işlenen suçlardan hapse giren kişi sayısı ile işsiz sayısı, enflasyon oranı, alınan göç sayısı, nüfus yoğunluğu, eğitim, kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasıla, kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasılanın karesi, alt yapı yatırım miktarı gibi sosyo-ekonomik faktörler arasındaki ilişki panel veri analizi yardımıyla incelenmiştir. Çalışmamızda modeller her suç türünde gsyih+gsyih2+işsizlik, enflasyon, alt yapı yaıtırım miktarı, göç, eğitim ve nüfus yoğunluğu olarak oluşturulmuştur. Sosyo ekonomik faktörlerin suç olgusu üzerindeki etkisini ölçmek için hem statik panel analizi hemde dinamik panel analizi birlikte yapılmıştır. Bunun nedeni sosyoekonomik faktörlerin hem statik hem dinamik etkilerini görerek, bu konuda karşılaştırma yapmaktır. Analiz sonuçlarına göre işsizlik ve alt yapı yatırım miktarı değişkeni için statik panel analizinin,enflasyon, alınan göç, eğitim ve nüfus yoğunluğu değişkenleri için dinamik panel veri analizinin bağımlı bağımsız değişken arasındaki ilişkiyi açıklamada daha anlamlı olduğu görülmüştür. Çalışma sonucunda hipotezlerden; Mal varlığına karşı işlenen suçlarda H1b, H1d ,H1e hipotezlerinin, hırsızlık suçunda H2b, ve H1d , H2e hipotezlerinin, dolandırıcılık suçunda H3c, ve H3f hipotezlerinin, son bağımlı değişkenimiz olan gasp suçunda H4b,  H1e ve H1f doğruluğu ispatlanmış, yani bütün değişkenler arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ülkemizde (2010-2020) bağımsız değişkenlerimizden enflasyon, okuma yazma bilmeyen kişi sayısı ve nüfus yoğunluğu değişkenlerinin mal varlığına karşı işlenen suç türleri üzerinde yoğun bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Crime refers to behaviors that violate the rules established by the state and emerges as a universal issue in all societies. Due to the problems (such as fear and unrest) that crime causes in societies, states aim to develop policies to prevent the occurrence and increase of crime. In contemporary Turkey, crime manifests itself in a wide range, and crimes against property, in particular, threaten the peace of society. The roots of these crimes should not be sought solely in legal domains; social and economic dynamics must also be considered. Understanding crimes against property requires not only examining legal frameworks but also considering the societal fabric and economic foundation.
The aim of this study is to identify the socio-economic factors influencing types of property-related crimes and provide recommendations to policymakers to reduce crime rates. The study examines the relationship between the number of individuals imprisoned for property-related crimes and socio-economic factors such as unemployment, inflation rate, migration, population density, education, gross domestic product (GDP) per capita, the square of GDP per capita, and the amount of infrastructure investment. This analysis was conducted using panel data analysis for 26 regions at the NUTS-2 level in Turkey between 2011-2020. In our study, models for each type of crime were formulated with variables including GDP, the square of GDP, unemployment, inflation, infrastructure investment, migration, education, and population density. Both static and dynamic panel analyses were conducted to measure the impact of socio-economic factors on crime. The reason for this approach was to observe and compare both the static and dynamic effects of socio-economic factors on crime.According to the results, static panel analysis was found to be more significant for explaining the relationship between the dependent and independent variables for unemployment and infrastructure investment, while dynamic panel data analysis was more meaningful for inflation, migration, education, and population density variables. As a result, the study validated the following hypotheses: For property crimes, hypotheses H1b, H1d, and H1e were confirmed; for theft crimes, hypotheses H2b, H1d, and H2e were validated; for fraud crimes, hypotheses H3c and H3f were confirmed; and for robbery, hypotheses H4b, H1e, and H1f were validated. This indicates a significant relationship among all variables. The study concluded that, in Turkey (2010-2020), inflation, illiteracy, and population density have a significant impact on types of crimes committed against property.