Pulmoner emboli'de yarı doz ve tam doz doku plazminojen aktivatör tedavisinin etkililiği ve güvenirliğinin araştırılması
Investigation of the efficiency and safety of half-dose and full-dose tissue plasminogen activator therapy in pulmonary embolism
Yazar: KERİM KARADUMAN
Danışman: PROF. DR. NURİ TUTAR
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Alteplaz = Alteplase ; Doku plazminojen aktivatörü = Tissue plasminogen activator ; Emboli = Embolism ; Emboli ve tromboz = Embolism and thrombosis ; Plazminojen aktivatörleri = Plasminogen activators ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism ; Tedavi = Treatment

Özet:
Amaç: Bu çalışmada; pulmoner emboli tedavisinde uygulanmış yarı doz (50 mg alteplaz) trombolitik tedavi ile tam doz trombolitik (100 mg alteplaz) tedavinin kısa dönemde (7 günlük) ve uzun dönemde (1 yıl) mortalite ve morbiditeye olan etkisini araştırmayı amaçladık.
Materyal ve Metod: Çalışmamız retrospektif kohort bir çalışma olarak planlandı. Çalışmamıza; 1 Ocak 2010 ve 31 Ekim 2021 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı'nda pulmoner emboli tanısı konulan ve intravenöz olarak 50 mg veya 100 mg alteplaz ile tedavi edilen 18 yaş ve üzeri hastalar dahil edildi. Çalışma kapsamında 50 mg alteplaz tedavisi uygulanan 41 hasta ve 100 mg alteplaz tedavisi kullanan 17 hasta olmak üzere toplam 58 hasta değerlendirildi. Hastalarda kısa ve uzun dönem mortalite üzerine etkili faktörler gruplar arasında karşılaştırıldı.
Bulgular: Hastaların%62,1'i (n=36) kadın ve ortalama yaş 63±14,5 yıl olarak saptandı. Yaş grupları arasında sırasıyla en sık 60-69 yaş (n=16; %27,6), 70-79 yaş (n=13; %22,4) ve 50-59 yaş (n=11; %19) aralığındaki hastaların pulmoner emboli geçirdiği gözlendi. ESC 2019 rehberine göre hastaların %56,9'u (n=33) orta-yüksek risk sınıfında ve %43,1'i (n=25) ise yüksek risk sınıfındaydı. Hastaların ortalama yatış süreleri 9,2±7,4 gün olarak saptandı. Pulmoner emboli geçiren hastaların mortalite oranı %31,1 olarak tespit edildi. Hayatını kaybeden hastaların ortalama mortalite gün sayısı 126,1±355,4 gün olarak tespit edildi. Hayatını kaybeden 18 hastanın %44,4'ünün (n=8) ilk 7 gün içinde, %50'sinin (n=9) 8-365 gün arasında ve %5,6'sının (n=1) ise 365 günden fazla bir süre içinde hayatını kaybettiği görüldü. Hastane yatışı sırasında hayatını kaybeden hastaların oranı ise %25,9 (n=15) idi. Hastaların mortalite durumları, mortalite gün sayıları, hastane içi mortalite durumu, vazopresör ihtiyacı ventilasyon desteği ihtiyacı ve kardiyopulmoner resüsitasyon ihtiyacı ile alteplaz tedavi dozunun istatistiksel açıdan ilişkili olmadığı saptandı (p>0,05). Uygulanan alteplaz tedavi dozuna göre iki grup sağkalım açısından karşılaştırıldığında tedavi dozu ile sağkalım arasında anlamlı bir ilişki olmadığı gözlendi (p=0,187). Hastalarda mevcut olan risk faktörleri ve gözlenen advers olaylar ile uygulanan alteplaz tedavi dozunun istatistiksel açıdan ilişkili olmadığı saptandı (p>0,05).
Sonuç: Çalışmamız sonucunda yarı doz ve tam doz trombolitik alan hastalarda; kısa ve uzun dönem mortalite ve kanama bulguları açısından anlamlı bir farklılık izlenmediği saptandı. Hastalara rutin olarak 50 mg alteplaz tedavi dozunu önermek için henüz erken olsa da seçilmiş bazı hasta gruplarında yarı doz alteplaz tedavisinin uygulanmasının tam doz ile benzer tedavi etkinliği gösterebileceği ancak yan etki profilinin daha düşük olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Alteplaz, Doku Plazminojen Aktivatörü, Pulmoner Emboli, Yarı doz

Abstract:
Aim: In this study we aim to investigate the short ( 7 days ) and long (1 year )
term mortality and morbidity rates after administering half (50 mg alteplase) and full
(100 mg alteplase) dose thrombolytic treatment in pulmonary embolism patients.
Materials and Methods: Our study was planned as a retrospective cohort study. We included pulmonary embolism diagnosed patients over the age of 18 between the dates 01.01.2010 - 31.10.2021 whom were administered to the Pulmonology division in Erciyes University Medical school and whom were treated with 50 or 100 mg of intravenous alteplase. In this study, a total of 58 patients were included of which 41 patients received 50 mg alteplase and 17 patients received 100 mg alteplase. The factors affecting the short and long term mortality were compared between these two groups.
Results: 62.1% (n=36) of the patients were women and the average age was calculated as 63±14.5. Pulmonary embolism was seen more frequent in these age groups respectively; 60-69 years (n=16; 27.6%), 70-79 years (n=13; 22.4%) and 50-59 years (n=11; 19%). According to the 2019 ESC guidelines 56.9% (n=33) of the patients were in the medium-high risk group while 43.1% (n=25) were in the high risk group. The average days of hospitalization was calculated as 9.2±7.4 days. The mortality rate of patients due to pulmonary embolism was found to be 31.1%. The average days of mortality was calculated as 126.1±355.4 days. Of the 18 patients who died due to pulmonary embolism 44.4% (n=8) died in the first 7 days while 50% (n=9) and 5.6% (n=1) of the patients died after 8-365 days and >365 days respectively. The mortality rate of patients during hospitalization was 25.9% (n=15). The mortality rates, average days of mortality, mortality during hospitalization, need of vasopressors, ventilation support and cardiopulmonary resuscitation was not statistically significant (p>0.05) in relation to the dose of alteplase administered. When the two groups were compared in terms of survival according to the applied alteplase treatment dose, it was observed that there was no significant relationship between the treatment dose and survival rate (p=0.187). It was determined that the risk factors and adverse events observed in the patients and the dose of alteplase treatment were not statistically significant (p>0.05).
Conclusion: As a result of our study, in patients receiving half-dose and full-dose thrombolytics; no significant difference was observed in terms of short and long term mortality and bleeding findings. Although it is still early to recommend a routine dose of 50 mg alteplase to patients, it is thought that the application of half-dose alteplase treatment in some selected patient groups may show similar treatment efficacy with the full dose, but the side-effect profile may be lower.
Key Words: alteplase, tissue plasminogen activator, pulmonary embolism, half-dose.