Bazı üzüm çeşitlerinin in vitro rejenerasyonuna ışık yoğunluğu ve eksplant tipinin etkisi
Effects of intensity and explant type on in vitro regeneration of some grape varieties
Yazar: BERİVAN DEVRİM
Danışman: DOÇ. DR. GÜLTEKİN ÖZDEMİR ; DOÇ. DR. HAKAN YILDIRIM
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Üzüm = Grape ; İn vitro = In vitro

Özet:
Bu çalışma Öküzgözü, Boğazkere ve Şire üzüm çeşitlerinde yürütülecek doku kültürü çalışmalarında kullanılabilecek en uygun eksplant tipi ile ışık yoğunluğunun belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Öküzgözü, Boğazkere ve Şire üzüm çeşitlerine ait çelikler budama zamanı üç gözlü olarak alınarak perlit ortamında köklendirilmiştir. Köklü bitkilerin sürgün ucu ve boğumları alınarak iki farklı eksplant başlangıç materyali olarak kullanılmıştır. Eksplantlar Murashige ve Skoog (MS) besin ortamında denemeye alınmış olup besi ortamı 30 gl-1 sukroz, 6 gl-1 agar ve 1 mgl-1 BAP ile desteklenmiştir. Dikim sonrası bitkiler 1112 lüx, 2200 lüx ve 2800 lüx ışık yoğunluklarına sahip büyüme odalarında denemeye alınmıştır. Deneme başlangıcından itibaren yedi hafta boyunca gözlem ve incelemeler yapılmıştır. Bu kapsamda her hafta kloroz şiddeti (1-5 skalası), boğum sayısı (adet), yaprak sayısı(adet), sürgün sayısı (adet) değerleri belirlenmiştir. 
Araştırma sonucunda bitkilerde incelenen tüm özellikler bakımından sürgün ucu eksplantında daha yüksek değerler saptanmıştır. Işık yoğunluklarına göre yaprak sayısı, boğum sayısı ve sürgün sayısında haftalara göre önemli farklılıklar saptanmıştır. En yüksek yaprak, boğum ve sürgün sayısı 2200 lüx ışık yoğunluğunda belirlenirken en düşük sayılar 1112 lüx ışık yoğunluğunda tespit edilmiştir.

Abstract:
This study was carried out to determine the light intensity with the most suitable explant type which can be used in the tissue culture studies to be carried out in Öküzgözü, Boğazkere and Şire grape varieties. Steels belonging to Öküzgözü, Boğazkere and Şire grape varieties were rooted in perlite medium by taking three pruning times. The shoot tip and knuckles of the rooted plants were used as two different explant starting materials. The explants were tested in Murashige and Skoog (MS) nutrient medium and the medium was supplemented with 30 gl-1 sucrose, 6 gl-1 agar and 1 mgl-1 BAP. After planting, the plants were tested in growth chambers with 1112 lux, 2200 lux and 2800 lux light densities. Observations and examinations were conducted for seven weeks from the beginning of the trial. In this context, chlorosis severity (1-5 scale), number of knots (number), number of leaves (number), number of shoots (pieces) were determined every week.
As a result of the research, higher values were found in shoot tip explant in terms of all properties examined in the plants. It was determined that grape varieties taken into the experiment showed significant differences in number of leaves, number of nodes and number of shoots according to light densities. The highest number of leaves, knuckles and shoots were determined at 2200 lux light intensity while the lowest numbers were determined at 1112 lux light intensity.