Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu'nda ağır duygudurum düzensizliği yaygınlığı, eşlik eden hastalıklar ve bilişsel özellikleri
Severe mood dysregulation in a group of children and adolescents with attention deficit/hyperactivity disorder and effects on executive functioning
Yazar: ESRA ÇÖP
Danışman: PROF. DR. FÜSUN ÇUHADAROĞLU ÇETİN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Affektif bozukluklar = Affective disorders ; Davranış bozuklukları = Behavioral disorders ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Komorbidite = Comorbidity ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışmada dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanısı alan çocuklarda ağır duygudurum düzensizliği (ADD) yaygınlığına bakılmış ve yönetici işlevler açısından fark olup olmadığını incelemek için ADD, saf ve komorbid DEHB tanısı alan çocuklar karşılaştırılmıştır. Çalışmada 8-17 yaş arası, nörolojik ve/veya kronik bir hastalığı, kafa travması ve prematür doğum hikayesi olmayan, herhangi bir düzeltilmemiş görme ya da işitme bozukluğu bulunmayan, IQ>80 olan ve ilk kez DEHB tanısı alan 95 çocuk değerlendirilmiştir. ADD tanısı alan 10 çocuk, saf DEHB tanısı alan 33 çocuk, karşı gelme bozukluğu/ davranım bozukluğu (KGB/DB) tanısı alan 12 çocuk ve anksiyete bozukluğu (AB) tanısı alan 25 çocuk karşılaştırma gruplarını oluşturmuştur. Araştırma kapsamındaki tüm çocuk ve ergenlerle psikiyatrik rahatsızlıkları taramak amacıyla ÇGDBŞÖ-ŞY (Çocuk ve Gençler için Duygulanım Bozukluğu ve Şizofreni Ölçeği-Şimdi ve Yaşam boyu Versiyonu; Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School Aged Children- Present and Lifetime Version) ve ÇGDBŞÖ-ADDM (Ağır Duygudurum Düzensizliği Modülü, Severe Mood Dysregulation Module) kullanılarak yarı yapılandırılmış klinik görüşmeler yapılmıştır. Çalışmaya katılan tüm çocuk ve ergenlerin Çocuklar için Durumluk - Sürekli Anksiyete Envanteri, anne-babaların Conners Anababa Derecelendirme Ölçeği'ni doldurmaları istenmiş, Conners Öğretmen Derecelendirme Ölçeği sınıf öğretmenleri tarafından doldurulmak üzere aileye verilmiştir. Çocuk ve ergenlere uzman psikolog tarafından zeka düzeylerini belirlemek için WISC-R uygulanmıştır. Tüm çocuklara görüşmeci tarafından Wisconsin Kart Eşleme Testi (WKET) uygulanmıştır. DEHB'de ADD yaygınlığı %10.5 bulunmuştur. ADD grubunda KGB/DB ve anksiyete bozukluklarının yüksek oranda olduğu saptanmıştır. Karşılaştırma grupları arasında çocukların cinsiyetleri, yaş ortalamaları, IQ puanları; anne babaların yaş ortalamaları, eğitim düzeyleri, ailenin sosyoekonomik düzeyi açısından fark bulunamamıştır. Ancak ADD grubunda annelerin eğitim düzeyleri babalarınkinden daha düşük bulunmuştur. ADD grubunda sürekli anksiyete seviyesinin saf DEHB ve AB grubundan daha yüksek olduğu saptanmıştır. ADD olan çocukların KGB/DB olan çocuklara göre perseveratif eğilimlerinin daha fazla olduğu gösterilmiştir. Bu çalışmada, DEHB olan çocukların önemli bir oranda ADD tanısı aldığı bulunmuştur. Özellikle komorbid DEHB ve KGB/DB olan çocukların ADD tanısı alabileceklerinin göz önünde bulundurulması, tanı atlanmaması ve yanlış ek tanıların önlenmesi için yararlı olabilir. ADD grubu DEHB+KGB/DB grubundan bilişsel esnekliklerinin daha az olması ile ayırt edilebilir. Sonuçların genelleştirilebilmesi için daha geniş örneklemli ve normal kontrol grubunun da olduğu çalışmaların yapılmasına gerek duyulmaktadır. ADD psikopatolojisinin daha iyi anlaşılması için bu çocukların mizaç özellikleri, bağlanma örüntüleri ve anne baba tutumlarının ileride yapılacak çalışmalarda araştırılması uygun olacaktır.

Abstract:
In this study, the prevelance of severe mood dysregulation (SMD) in children with the diagnosis of attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) and the differentiating characteristics considering comorbid conditions and executive functions were examined. 95 children, 8-17 years, with an initial diagnosis of ADHD, having IQ >80 and without any chronic/ neurologic disorder, head trauma or premature birth history were evaluated. 10 children diagnosed as SMD were compared with three groups; 33 children with pure ADHD, 12 children with comorbid ADHD and opposiotional defiant disorder/conduct disorder (ODD CD/) and 25 children with comorbid ADHD and anxiety disorders. All children and adolescents were interviewed by using K-SADS-PL (Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School Aged Children- Present and Lifetime version) and KSADS-SMDM (Severe Mood Dysregulation Module). All subjects completed State - Trait Anxiety Inventory for Children. Parents and teachers were asked to complete Conners? Parent/ Teacher Rating Scales. Furthermore, Wecshler Inteligence Scale for Children-Revised (WISC-R) and the Wisconsin Card Sorting Test (WCST) were applied to all children. %10.5 of children with ADHD were diagnosed as SMD. SMD group had high ODD/CD and anxiety disorders comorbidity with ADHD. There were no statistical differences of children?s sex, age, full, verbal and performance-scale IQ scores and of parents? age, education level, socioecenomical status between groups. Mothers? education level in SMD group was lower than fathers? education level. Children with SMD had higher trait anxiety level than children with ODD/CD. On the WCST, SMD group were differentiated from the CD/ODD group by the higher perseverativeness. In this study, it has been found that SMD is a prevelant disorder among ADHD children. To consider SMD diagnosis in children with comorbid ADHD and ODD/CD may prevent misdiagnosis and overdiagnosis. Additionally it was shown that SMD group was differentiated from the ODD/CD group by the impaired cognitive flexibility. In order to generalize results of this research to other clinical samples, it is necessary to conduct studies with larger sample size and normal control group. Studies evaluating features of temperament, attachment styles and parenting styles in SMD children and their families will help to understand the psychopathology better.