Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda serum selektinler ve platelet endotelyal hücre adhezyon molekülü-1 düzeylerinin incelenmesi
Evaluation of serum selectins and platelet endothelial cell adhesion molecule-1 levels in children with attention deficit and hyperactivity disorder
Yazar: HAVVANUR ALP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMİHA CÖMERTOĞLU ARSLAN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Çocukluk çağının en sık görülen psikiyatrik bozukluklarından biri olan Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), bireysel, ailesel ve toplumsal düzeyde bozukluklara neden olarak yaşam kalitesinde ve günlük işlevsellikte önemli sorunlara yol açmaktadır. Yapılan çalışmalara rağmen DEHB etiyopatogenezisi hala net olarak aydınlatılamamış olup tanı sürecinde kullanılabilecek nesnel bir biyobelirteç ve standart bir algoritma bulunmamaktadır. DEHB'nin gittikçe artan klinik heterojenitesi de göz önüne alınınca DEHB tanısı koymak klinisyenler için zor bir haline gelmektedir. İnflamasyonun; glial aktivasyon, nöronal hasar, oksidatif stres ve nörotrofik faktörler yoluyla kan beyin bariyerinde hasara neden olarak DEHB gibi nöropsikiyatrik hastalıkların gelişimine etki ettiği ileri sürülmektedir. Bu çalışmada serum Selektinler (E, L, P) ve PECAM-1 düzeylerinin DEHB'de sağlıklı kontrollere göre farklı olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız DSM-5 tanı kriterlerine göre DEHB tanısı alan, 6-12 yaş arası, kronik fiziksel hastalığı, mevcut enfeksiyöz hastalığı ve psikiyatrik komorbiditesi olmayan 60 çocuk (hasta grubu) ile yaş bakımından eşleştirilmiş herhangi bir ruhsal ve fiziksel hastalığı olmayan sağlıklı çocuklar (kontrol grubu) ile yürütülmüştür. DEHB tanısı ve komorbitedelerin ekartasyonu için çocuklara ve ailelerine Okul Çağı Çocukları için Duygulanım bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli DSM-V-T uygulanmış ve ek olarak demografik verilerin değerendirilmesi içn araştırmacı tarafından hazırlanmış Sosyodemografik Veri Formu, DEHB tanı ve şiddetini değerlendirmek için Conners DEHB Ebeveyn Değerlendirme Ölçeği ve DSM-5 Kökenli Yıkıcı Davranış Bozuklukları Belirti Tarama Ölçeği Formu doldurtulmuştur. Gönüllü hasta ve kontrol grubunda yer alan çocuklardan 8 ml kan örnekleri alınmış, santrifüj edilerek serumları ayrılmıştır. Elde edilen serum örnekleri uygun eppendorf tüplerine alınmış ve analizler yapılana kadar -80°C'de dondurularak saklanmıştır. Yeterli örnek sayısına ulaşıldığında tüm serum örneklerinde Selektinler (E, L, P) ve PECAM-1 düzeyleri Elisa kitleri ile kit prosedürlerine uygun şekilde ölçülmüştür.
Bulgular: Çalışmamızda DEHB tanılı hastalarda serum L-selektin ve PECAM-1 değeri kontrol grubuna göre anlamlı şekilde yüksek olarak saptanmıştır. Gruplar arasında E-selektin ve P-selektin değerleri açısından anlamlı farklılık görülmemiştir. L-selektin ve Conners Öğretmen puanları arasında pozitif yönde anlamlı bir korelasyon görülmüş olup diğer ölçek puanları ile herhangi bir korelasyon saptanmamıştır. Çocukların yaşlarına göre farklılık olup olmadığı incelendiğinde Conners ve Atilla Turgay ölçek puanları, Selektinler (E, L, P) ve PECAM-1 değerleri ile çocukların yaşı arasında herhangi bir anlamlı korelasyona rastlanmamıştır. Cinsiyetler arasında da E-selektin, L-selektin, P-selektin ile PECAM-1 değerleri açısından anlamlı değişiklik izlenmemiştir. 
Sonuç: Çalışmamızda elde edilen veriler L-selektin ve PECAM-1 düzeylerinin DEHB'de biyobelirteç olarak kullanılabileceğini düşündürmüştür. Ancak yazında bu konu ile ilgili çalışmalar yetersiz ve elde edilen bulgular tutarsız olup yeni çalışmalara ve güncel kanıtlara ihtiyaç duyulmaktadır. Çalışmamızın konuyla ilgili daha sonraki araştırmalara yol gösterici olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD), one of the most common childhood psychiatric disorders, causes disruption at the individual, family, and societal levels, leading to significant problems in quality of life and daily functioning. Despite numerous studies, the etiopathogenesis of ADHD remains unclear, and there is no objective biomarker or standard algorithm that can be used in the diagnostic process. Considering the increasing clinical heterogeneity of ADHD, the diagnosis of ADHD is becoming difficult for clinicians. Inflammation has been implicated in the pathogenesis of neuropsychiatric disorders such as ADHD by causing damage to the blood-brain barrier through glial activation, neuronal damage, oxidative stress, and neurotrophic factors. The aim of this study was to investigate whether serum selectins (E, L, P) and PECAM-1 levels are different in ADHD patients compared with healthy controls.
Material and Method: Our study was conducted with 60 children (patient group) aged 6-12 years, diagnosed with ADHD according to DSM-5 diagnostic criteria, without chronic physical illness, existing infectious disease and psychiatric comorbidity, and 60 age-matched healthy children without any mental and physical illness (control group).To diagnose ADHD and exclude comorbidities, the Affective Disorders and Schizophrenia Interview Schedule for School-Age Children, Present and Lifetime Version, was administered to the children and their families In addition, the Sociodemographic Data Form prepared by the researcher to assess demographic data, the Conners ADHD Parent Rating Scale, and the DSM-5 Disruptive Behavior Disorders Symptom Screening Scale Form to assess the diagnosis and severity of ADHD were completed. Eight milliliter blood samples were collected from the children in the volunteer patient and control groups, and their serum was separated by centrifugation. The serum samples obtained were collected in appropriate Eppendorf tubes and stored frozen at 80°C until analysis. When sufficient samples were obtained, selectins (E, L, P) and PECAM-1 levels were measured in all serum samples using ELISA kits according to the kit procedures.
Results: In our study, serum L-selectin and PECAM-1 levels were significantly higher in patients diagnosed with ADHD than in the control group. There was no significant difference in E-selectin and P-selectin levels between the groups. A significant positive correlation was observed between L-selectin and Conners Teacher scores, but no correlation was found with other scale scores. No significant correlation was found between the Conners and Atilla Turgay scale scores, selectins (E, L, P), and PECAM-1 levels, and the age of the children. There was no significant difference between genders in terms of E-selectin, L-selectin, P-selectin and PECAM-1 values.          
Conclusion: The data obtained in our study suggest that L-selectin and PECAM-1 levels may be used as biomarkers in ADHD. However, studies on this topic in the literature are insufficient and the results are inconsistent. Therefore, new studies and updated evidence are needed. It is thought that our study may be a guide for further research on this subject.