2-6 yaş arası otizmli çocuğu olan ebeveynlerin etkileşimbecerileri ile çocuğun iletişim becerileri arasındakiilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between the interactionskills of parents with children with autism between theages of 2-6 and the child's communication skills
Yazar: ÇİSEM ACAR DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZMİYE EVRA GÜNHAN ŞENOL
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dil ve Konuşma Terapisi = Language and Speech Therapy

Özet:
Ebeveynlerin etkileşim davranışları çocuğun iletişim becerileri üzerinde önemli bir
rol oynamaktadır. Çalışmanın amacı otizmli çocukların ebeveynlerinin etkileşim
davranışları ile çocuklarının iletişim becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesidir.
Çalışmaya 6 kız, 13 erkek toplamda 19 otizmli çocuk ve anneleri dahil edilmiştir.
Annelerin çocuklarıyla etkileşimleri sırasında 15 dakikalık videoları kayda alınmış
ve daha sonrasında değerlendirme araçları puanlanıp annenin etkileşim becerilerine
yönelik uygun stratejiler belirlenmiştir. 6 seans boyunca annelere etkileşim temelli
stratejiler öğretilmiş ve uygulamaları sağlanmıştır. Bu eğitim sürecinin ardından
tekrar anne-çocuk videoları alınmış ve yeni videolar üzerinden puanlamalar
yapılmıştır. Veri toplamada kullanılan Ebeveyn Davranışı Değerlendirme Ölçeği
(EDDÖ-TV), Çocuk Davranışı Değerlendirme Ölçeği (ÇDDÖ-TV) ve Functional
Emotional Assessment Scale (FEAS) hem çocuk hem de ebeveyni değerlendirmede
ve takip eden müdahale süreçlerinde klinisyene yol gösterici olduğu, sosyal duygusal
gelişim ve iletişim becerilerinin gelişimine bütüncül bir perspektif sunması,
gelişmenin gözlemlenmesinde somutlaştırıcı olması nedeniyle tercih edilmiştir.
İngilizce için geçerlik ve güvenirliği olan ancak Türkçe için psikometrik özellikleri
henüz belirlenmemiş olan FEAS ölçeğinin bu çalışmada informal olarak
kullanılmasıyla elde edilen verilerin, ölçeğin Türkçe'ye uyarlanmasında bir ön
çalışma niteliği taşıyacağı düşünülmektedir. Sonuçlar, annelerin eğitim sonrasında
EDDÖ alt maddelerinden aldığı puanların, eğitim öncesine göre çoğunlukla anlamlı
biçimde arttığı (p<,05), çocukların ÇDDÖ alt maddelerinden aldığı puanların, eğitim
öncesine göre anlamlı biçimde arttığı (p<,05) ve hem çocukların hem annelerin
FEAS alt maddelerinden aldığı puan ortalamalarının eğitim öncesine göre arttığı
bulunmuştur. Sonuç olarak, annelerin etkileşim davranışlarının çocukların iletişim
becerilerini etkilediği bulunmuştur.
Anahtar Kelimler: Ebeveyn temelli müdahale yaklaşımları, İletişim
becerileri, Otizm spektrum bozukluğu

Abstract:
Parents' interaction behaviors play an important role in children's communication
skills. The aim of the study was to examine the relationship between the interaction
behaviors of parents of children with autism and their children's communication
skills. A total of 19 children with autism (6 girls and 13 boys) and their mothers were
included in the study. Mothers were videotaped for 15 minutes during their
interactions with their children, and then assessment tools were scored and
appropriate strategies for the mother's interaction skills were determined. During 6
sessions, mothers were taught and practiced the principles of DIR Floortime therapy.
After this training period, mother-child videos were taken again and new videos were
scored. The Parent Behavior Rating Scale (MBRS-TV), Child Behavior Rating Scale
(CBRS-TV) and Functional Emotional Assessment Scale (FEAS) used in data
collection were preferred because they guide the clinician in the evaluation of both
the child and the parent and in the subsequent intervention processes, provide a
holistic perspective on the development of social emotional development and
communication skills, and are concretizing in the observation of development. It is
thought that the data obtained by informally using the FEAS scale, which has
validity and reliability in English but whose psychometric properties have not yet
been determined for Turkish, in this study will serve as a preliminary study in the
adaptation of the scale into Turkish. The results showed that the mothers' scores on
the sub-items of the MBRS increased significantly (p<.05), the children's scores on
the sub-items of the CBRS increased significantly (p<.05), and the mean scores of
both children and mothers on the FEAS sub-items increased compared to the pre-
training period. As a result, it was found that mothers' interaction behaviors affected
children's communication skills.
Key Words: Autism spectrum disorder, Communication skills, Parent-based
intervention approaches