Yenikapı Mevlevihanesi'nin tarihsel gelişimi ve Harem Konağı'nın restitüsyon projesi
A study of historical evolution of the Yenikapi Mevlevihane and a project proposal for renovation of the Harem Konak
Yazar: NESLİGÜL ÜNAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜLSÜN TANYELİ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yenikapı mevlevihanesi Mevlevi kültürünün en önemli yapılarından birisidir. Tarihselsüreç içerisinde Mevlevihane yapılıs amacındaki fonksiyonları kaybetmis, geçirdigiyangınlardan dolayı da harabe haline gelmistir. Tez konusu olarak bu yapıyıseçmemizdeki amaç Mevlevi ve Türk kültürünün önemli yapılarından birisi olanYenikapı Mevlevihanesi'nin yeniden hayata döndürülmesine yönelik bir katkısaglamaktır.Bu çalısma kapsamında; birinci bölümde, çalısmayı yapma amacımız, kapsam olarakneleri içerdigi ve çalısmamızda hangi yöntemleri kullandıgımız belirtilmistir.kinci bölümde, Mevleviligin tanımı ve açıklaması yapılmıs, Mevlevi tekkeleriniolusturan yapıların neler oldugu izah edilmistir. Ayrıca bu bölümde İstanbul'dabulunan Yenikapı Mevlevihanesi hariç, Galata, Besiktas, Kasımpasa ve ÜsküdarMevlevihanelerinin plan semaları, içerdigi fonksiyonlar ve günümüzdeki durumlarıanlatılmıstır.Üçüncü bölümde, Yenikapı Mevlevihenesi'nin İstanbul içindeki konumu tanımlanmıs,Mevlevihanenin bütün mekanlarının günümüze kadar geçirdigi degisimler anlatılmıstır.Ayrıca bu bölümde mevlevihaneyi olusturan yapıların hepsinin eldeki bilgilerdogrultusunda mekansal tanımlamaları yapılmıstır.Dördüncü bölümde, harem konagının restitüsyon çalısmalarına zemin olusturacakmekan kurgusuyla ilgili bütün belgeler degerlendirilmis, aynı dönemdeki bazı yapılarbenzer özellikleri açısından incelenmis ve harem konagı ile ilgili restitüsyon projeönerisi yapılmıstır.Besinci bölümde ise yapılan bütün çalısmalar dogrultusunda, Mevlevihanenin 2005yılında baslanmıs olan restorasyonuna, tezimizin ne ölçüde katkı saglayabilecegidegerlendirilmistir.Anahtar Kelimeler: Mevlevihane, Rölöve, Restitüsyon, Harem Konagı

Abstract:
The Yenikapi Mevlevihane, the lodge of the Mevlevis (devotees of Mevlana CelaleddinRumi) in Yenikapi, Istanbul, is one of the most important architectural constructions ofthe Mevlevi and Turkish culture. During the historical course of time it has lost many ofits functional properties and - after a fire - became a ruine. The reason why we havechoosen this building as the subject of our study is to contribute to the present projectstudies for the revival of the Yenikapı Mevlevihane.Our study consists of five chapters: In the first chapter the aim of the study is stated, itscontent and our methodology of approach. The second chapter describes and explainsthe state of being a `Mevlevi? and the structural elements of the Mevlevi lodges. Also thehistorical structures of the Mevlevi lodges Galata, Besiktas, Kasımpasa and Üsküdar (allin stanbul) and their present situations have been analysed from the architecturalpoint of view.In the third chapter the location of the Yenikapı Mevlevihane in Istanbul has beenmarked. The spatial descriptions of the structures which form the YenikapıMevlevihane have been given. Also the results of investigations of the changes of all itspremises during the history are placed here. The fourth chapter analyses some othersimilar buildings of the same epoch. Furthermore, the documents about the spatialstructure of the the section ?Harem Konak? in Yenikapi Mevlevihane, upon which thereconstruction studies will be based, are evaluated in detail. Also a design projectproposal for the Harem Konak is presented in this chapter.The potential impact and contribution of our study to the restoration process of theYenikapi Mevlevihane, which started in 2005, is discussed in Chapter 5.Key Words: Mevlevihane, reconstruction, restoration, Harem Konagı