Adölesan idiopatik skolyozlu bireylerde temporomandibular eklem düzensizlikleri ile uyku kalitesi, yaşam kalitesi ve fonksiyonel kapasitenin incelenmesi
Investigation of temporomandibular joint disorder and sleep quality, quality of life, functional capacity of individuals with adolescent idiopathic scoliosis
Yazar: KEVSER TUNÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNEM SUNER KEKLİK
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Omurga eğriliği = Spinal curvatures ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Çalışmamızın amacı, adölesan idiyopatik skolyoz (AİS) tanısı almış olan bireylerde temporomandibular eklem rahatsızlıkları (TMER), servikal eklem hareket açıklığı (EHA) limitasyonu, uyku kalitesi, yaşam kalitesi, göğüs kafesi mobilitesi,  görünüm algısı, fonksiyonel kapasite ile bunların farklı eğri tipi ve şiddetine göre ilişkisini incelemektir.Çalışmaya 11-18 yaş aralığında (yaş:14,196±2.098, boy:160,882±9,691 cm, kilo:48,098±10,563 kg, Vücut Kitle İndeksi:18,376±2,856 kg/m2) 51 AİS tanısı almış birey dahil edildi. Bireylerin radyografileriyle eğri şiddeti, tipi ve paterni değerlendirildi. Servikal EHA, aksiyal gövde rotasyonu (ATR), çene EHA ve 6 dakika yürüme testi ile fonksiyonel kapasiteleri, göğüs çevre ölçümü alınarak göğüs kafesi mobilitesi değerlendirildi. Pediatrik uyku anketi (PSQ) ile uyku kalitesi; Sağlıkla ilgili yaşam kalitesi anketi (SRS-22) ile yaşam kalitesi; Spinal Görünüm Anketi (SAQ) ile görünüm algısı değerlendirildi. Fonseka Anamnestik İndeksi (FAI) ve Helkimo Klinik Disfonksiyon İndeksi (HKDI) kullanıldı. Eğri tipi incelendiğinde 21 birey (%41,17) lumbal majör, 12 birey (%23,52) torakal majör ve 18 birey (%35,29) çift eğriye sahipti. Eğri şiddeti ve eğri tipi ile servikal EHA'da bulunan limitasyon arasında fark bulunmadı (p>0,05). Eğri tipi ve şiddeti ile yürüme mesafesi arasında fark bulunmadı (p>0,05). Kostadan alınan göğüs çevre ölçümünde çift S-Torakal major eğrisine sahip kişiler arasında fark bulundu (p=0,030). Eğri tipleri ile uyku skoru arasında fark bulunmadı (p>0,05) ancak en fazla çift S eğrisine sahip bireylerde (%27,8) uykuda solunum problemine rastlandı. Eğri tiplerine göre SRS-22 parametreleri arasında fark bulunmadı (p>0,05). Fizyoterapistin tarafından doldurulan SAQ anketi eğri tiplerine göre incelendiğinde torakal majör ile lumbal majör eğriliğe sahip bireyler arasında fark bulundu (p=0,044). SAQ anketi eğri şiddetine göre incelendiğinde bireylerin cevaplarıyla torakal eğri şiddeti ve toplam eğri şiddeti (sırasıyla r=0,312,p=0,039 ve r=0,323,p=0,021); ebeveynin cevaplarıyla torakal ve toplam eğri şiddeti (sırasıyla r=0,316,p=0,037 ve r=0,356,p<0,010); fizyoterapistin cevaplarıyla torakal ve toplam eğri şiddeti (sırasıyla r=0451,p=0,002 ve r=0,449,p<0,001) arasında ilişki bulundu. FAI'ye göre eğri tiplerinin hepsinde TMER görülürken, en fazla çift S eğrisine (%55,6) sahip bireylerde TMER görüldü. ATR ile sağ lateral deviasyon arasında ilişki tespit edildi (r=0,323,p=0,021). FAİ toplam puanının bireylerin yaşam kalitesini (r=-0,674, p<,001) ve uyku kalitesini etkilediği (r=0,567,p<,001) ve görünüm algısı ile arasında ilişki (r=0,332,p=0,017) olduğu tespit edildi.Çalışmanın sonunda TMER varlığı ile eğri şiddeti ve eğri tipi arasında ilişki tespit edilmedi ancak bireylerin %50,98'inde TMER bulundu. AİS'li bireylerin yaşam kalitesinin ve görünüm algısının etkilendiği ancak eğri tiplerine göre bir fark olmadığı bulundu. Bireylerde bulunan TMER şiddetinin, uyku kalitesi, yaşam kalitesi ve görünüm algısını etkilediği bulundu.

Abstract:
This study aims to examine the presence of temporomandibular joint disorders (TMD) and cervical joint range of motion (ROM) limitation, sleep quality, quality of life, rib cage mobility, appearance perception, functional capacity, and their relationship with different curve types and severity in individuals diagnosed with adolescent idiopathic scoliosis (AIS).The study included 51 individuals aged 11-18 years (age:14.196±2.098, height:160.882±9.691 cm, weight:48.098±10.563 kg, Body Mass Index:18.376±2.856 kg/m2) diagnosed with AIS. Curve severity, type and pattern were evaluated by radiograph. Cervical ROM, axial trunk rotation (ATR), jaw ROM and functional capacity 6-minute walk test, chest mobility were evaluated by chest circumference measurement. Sleep quality with the help of a pediatric sleep questionnaire (PSQ); health-related quality of life with Scoliosis Research Society (SRS-22); Appearance perception was evaluated with the Spinal Appearance Questionnaire (SAQ). Fonseka Anamnestic Index (FAI) and Helkimo Clinical Dysfunction Index (HKDI) were used. When the curve type was examined, 21 individuals (41.17%) had lumbar major, 12 individuals (23.52%) had thoracic major and 18 individuals (35.29%) had a double curve. There was no difference between curve severity and limitation in cervical ROM with curve types (p>0.05). There was no difference between walking distance with curvature types and severity of curvature (p>0.05). There was a difference between individuals with double S-Major Thoracic curvature in chest circumference measurement taken from the costa (p=0,030). There was no difference between curve types and sleep scores (p>0.05), but sleep-related breathing problems were most common in individuals with double S curves (27.8%). There was no difference between SRS-22 parameters according to curve types (p>0.05). When the SAQ questionnaire completed by the physiotherapist was examined according to curve types, a difference was found between individuals with thoracic major and lumbar major curves (p=0,044). When the SAQ questionnaire was analyzed according to curve severity, a correlation was found between the answers of the individuals and thoracic curve severity (respectively r=0,312,p<0,039 and r=0,323,p<0,021); between the answers of the parents and thoracic and total curve severity (respectively r=0,316,p<0,037 and r=0,356,p<0,010); between the answers of the physiotherapist and thoracic and total curve severity (respectively r=0451,p<0,002 and r=0,449,p<0,001). According to the FAI, TMD was observed in all curve types, and TMD was seen mostly in individuals with Double S curves (55.6%). There was a relationship between different curve types and the presence of TMD (p>0.05). There was a relationship between ATR and right lateral deviation (r=0,323,p=0,021). FAI total score was found to affect quality of life (r=-0.674,p<,001) and sleep quality (r=0.567,p<,001) and was correlated with appearance perception (r=0.332,p=0.017). At the end of the study, no relationship was found between the presence of TMD and curve severity and curve type, but 50.98% of the individuals had TMD. It was found that the quality of life and appearance perception of individuals with AIS were affected, but there was no difference according to curve types. The severity of TMD in individuals was found to affect sleep quality, quality of life, and appearance perception.