Migren hastalarında koroner mikrovasküler fonksiyonların değerlendirilmesi
Evaluation of coronary microvascular function in patients with migraine
Yazar: GAMZE ASLAN
Danışman: PROF. DR. LEYLA ELİF SADE AKDOĞAN
Başkent Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Kardiyoloji = Cardiology

Özet:
Migren şiddetli baş ağrısı atakları ile seyreden, otonomik ve nörolojik yakınmaların eşlik ettiği yaygın nörovasküler bir hastalıktır. Vücuttaki bir çok sistemi etkileyebilen migrenin kardiyovasküler sistem üzerine olan etkileri henüz net olarak bilinmemektedir. Çalışmamızda koroner akım rezervi (KAR) ölçümüyle migren ile ilişkili olabilecek koroner mikrovasküler işlev bozukluğunun ortaya konulması amaçlanmıştır.
Kontrollü klinik çalışma olarak planlanan araştırmamıza, migreni olan 40 kişi ve 35 sağlıklı birey alındı. Transtorasik ekokardiyografi ile sol ön inen arterin orta ya da uç kesiminde koroner arter akımı görüntülendi. Kesikli dalga Doppler ile sistolik ve diyastolik koroner akım hızları, istirahatte ve dipiridamol infüzyonu sonrasında (0,56 mg/kg/4 dak) ölçüldü. KAR≥2 olan değerler normal kabul edildi.
Çalışmaya katılanların 52'si (%69,3) kadın, 23'ü (%30,7) erkekti. Yaş ortalamaları migren ve kontrol grubunda benzerdi (30,7±7,5; 33,7± ,5; p>0,05). Hastaların cinsiyetleri iki grupta da benzerdi.
Çalışmanın sonucunda; migren grubunda, kontrol grubuna göre KAR anlamlı olarak daha düşük saptandı (1,99±0,3; 2,90±0,5; p<0,05). Her iki grubun sol ventrikül atım oranları benzerdi. Ancak mitral anülüs lateral ve septal sistolik hızı, kontrol grubuna göre migrenli hastalarda daha azalmış bulundu. Sol ventrikülün doluş basıncını yansıtan mitral akım erken diyastolik hızının, mitral anülüs erken diyastolik hızına oranının (E/E' lateral ve E/E' septal) migren grubunda kontrol grubuna göre arttığı saptandı.
Tüm bu bulgular ışığında; migrenli hastalarda saptanan bozulmuş KAR değerlerinin, koroner mikrovasküler işlev bozukluğuna bağlı olabileceği düşünüldü. Koroner mikrovasküler işlev bozukluğunun ise; migrenin oluşumunda rol aldığı düşünülen endotel gevşeme bozukluğu, vazomotor fonksiyonlarda bozulma ve sistemik inflamatuvar faktörlerin artışıyla ilişkili olabileceği sonucuna varıldı. Bulgularımızdan bir diğeri olan, mitral anülüs sistolik hızında azalma, migrenli olgularda klinik öncesi sol ventrikül sistolik işlev bozukluğunu gösterebilir. Migrenlilerde arttığı bulunan E/E' oranı ise erken dönem diyastolik fonksiyon bozukluğunu belirtebilir.
Anahtar Kelimeler: Migren, Koroner akım rezervi, Mikrovasküler işlev bozukluğu

Abstract:
Migraine is a common neurovascular disorder characterized by attacks of severe headache, autonomic and neurological symptoms. Migraine can affect many systems in the body, yet its effects on cardiovascular system are unclear. The aim of the present study was to investigate the potential association of migraine with coronary microvascular dysfunction.
Forty migraine patients and thirty five healthy volunteers were included to our clinical trial. By using transthorasic echocardiography, coronary flow was visualized in the middle or distal part of the left anterior descending artery. Coronary diastolic peak flow velocities were measured with pulse wave Doppler at baseline and after dipyridamole infusion (0.56 mg/kg/4 minutes). CFR≥2 was considered normal.
52 women (69,3%) and 23 men (30,7%) were included into our trial. Mean ages in migraine and control groups were similar (30,7±7,5; 33,7±7,5; p>0,05). Patients' sexes were similar in both groups.
CFR was significantly lower in the migraine group than the control group (1,99±0,3; 2,90±0,5; p<0,05). Left ventricular ejection fractions were similar in both groups. Mitral annulus lateral and septal systolic velocities were lower in migraineurs than in the control group. The ratio of early mitral diastolic flow velocity to early mitral annular diastolic velocity (E/E' lateral and E/E' septal) which indicates the left ventricular filling pressure was higher in the migraine group than in the control group.
In the light of these findings, impaired CFR in migraine patients is thought to be caused by the coronary microvascular dysfunction. Microvascular dysfunction is related to impaired endothelial vasodilatation which is associated with migraine, vasomotor dysfunction and increased systemic inflammatory factors. Decreased mitral annular systolic velocity can predict subclinical LV dysfunction in migraine patients. Also increased E/E' ratio in migraine patients can predict early diastolic dysfunction.
Key Words: Migraine, Coronary flow reserve, Microvascular dysfunction