Kadınlarda menstrüel siklus fazlarının ağrı ve duyusal algılama üzerine etkileri
How menstrual cycle phases effects on pain and sensory perception in women
Yazar: ÖZGÜCAN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. EMİN ALP YENTÜR
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Algı = Perception ; Ağrı = Pain ; Duyular = Sensation ; Kadınlar = Women ; Menstrüal siklus = Menstrual cycle

Özet:
Amaç: Kadınların erkeklere göre ağrı algılama eşiklerinin daha düşük olduğu
daha önce yapılmış araştırmalarda gösterilmiştir. Kadın ve erkek arasındaki temel
farklılığın hormonal farklılık olduğu bilinmektedir. Kadınlardaki hormonal farklılığın
en temel göstergesi ve hormon düzeylerinin değişkenliğini yansıtan en önemli süreç
ise mestüral siklüstür. Biz de bu verilerden yola çıkarak çalışmamızda sağlıklı
katılımcılarda farklı menstrüel fazlarda ağrı ve dokunma algılarındaki varyasyonları
inceledik. Birincil amacımız farklı gonadal hormon hakimiyeti olan dönemlerde ağrıya
yanıtın değişip değişmediğini değerlendirip, hormonların ağrı algılama üzerinde
olabilecek etkilerini göstermektir. Bunun yanında dokunma, titreşim ve basınç
duyularında menstrüel siklus fazları arasında olan değişiklikleri de incelemeyi
hedefledik.
Gereç ve Yöntem : Çalışmaya, hastanemiz yerel etik kurulundan onay
alındıktan sonra 25-35 yaş arası ek hastalığı ve ilaç kullanım öyküsü olmayan; Celal
Bayar Üniversitesi'de araştırma görevlisi, hemşire ve tekniker olarak görev yapan
gönüllülerden 72 kadın dahil edildi. Gönüllülerin en az üç aydır düzenli menstrüel
siklus (26-30 gün) takibi olması şart koşuldu. Ölçümler üç ay sürdü. Bu süreçte
menstrüasyon düzensizliği izlenen 12 denek çalışmadan çıkarıldı. 60 sağlıklı kadın
gönüllünün verileriyle çalışma tamamlandı. Gönüllülere işlem öncesi uygulanacak
testlerle ilgili sözel ve görsel bilgi verildi. Gönüllülerden yazılı rıza formu alındı.
Araştırmaya dahil edilen gönüllülerin bulundukları menstrüasyon dönemleri, test
ölçümlerini yapan araştırmacı haricinde bir araştırmacı tarafından kaydedildi. Bu
araştırmacı ölçüm yapılma dönemleri gelen gönüllüleri çağırarak teste girmelerini
sağladı. Testleri uygulayan araştırmacı, gönüllünün hangi adet döneminde olduğunu
bilmeden sonuçları kaydetti. Kantitatif Duysal Testler, Anesteziyoloji ve
Reanimasyon Anabilim Dalı katındaki sabit ortam sıcaklığında (22-24'C) ve bu çalıma
için ayırılmış sessiz bir özel odada, aynı hekim tarafından, sağ üst ekstremitede el
68
üzerinden (C7 dermatomu) ve sağ alt ekstremitede ayak üzerinden (L5 dermatomu)
uygulandı. Uygulamaya önce üst ekstremiteden başlandı sonra alt ektremiteye
uygulandı. Testler her gönüllüde aynı sıra ile (aşağıda testler açıklanırken kullanılan
sıra), testler aralarında 5'er dakika süre bırakılarak uygulandı.
Ölçümler üç menstrüel siklus boyunca; menstrüasyon sırasında (0-4. gün),
preovulatuar fazda (10-14. gün) ve geç luteal fazda (20-24. gün, prementrüasyon)
olmak üzere toplamda dokuz kere tekrarlandı. Uygulanan testler; dokunma algılama
eşik değeri, keskin ağrı algılama eşik değeri, künt ağrı algılama eşik değeri, titreşim
algılama eşik değeri, wind-up oranı ve soğuk ağrı algılama eşik değeri ölçümleridir.
Bulgular : Çalışmamızda üç ay arka arkaya toplanan verilerin istatitiği
sonucunda menstrüasyon fazları arasında anlamlı bir algılama eşik değer farkı
izlenmedi.
Birinci ay içinde yapılan karşılaştırmalar: Ayak mekanik dokunma eşik
değerleri menstrüal fazda luteal faza göre yüksek (p=0.01) izlendi. El wind-up oranı
değerleri luteal fazda, menstrüel ve preovulatuar faza göre anlamlı yüksek (p<0.01)
izlendi. Ayak wind-up oranı değerleri luteal fazda, menstrüel faza göre anlamlı yüksek
(p<0.01) izlendi. Elde künt ağrı algılama eşik değerleri geç luteal fazda, preovulatuar
faza göre anlamlı yüksek (p<0.01) izlendi.
İkinci ay içinde yapılan karşılaştırmalar: Elde mekanik ağrı eşiği ölçümlerinin
preovulatuar fazda, luteal faza göre anlamlı yüksek (p=0.01) olduğu görüldü. Ayakta
ölçülen wind-up oranlarının luteal fazda, preovulatuar faza göre anlamlı yüksek
(p<0.01) olduğu görüldü. Ayakta ölçülen titreşim eşik değerlerinin preovulatuar fazda,
luteal faza göre anlamlı yüksek (p=0.01) olduğu görüldü. Elde künt ağrı algılama eşik
değerlerinin luteal fazda, menstrüal ve preovulatuar faza göre anlamlı düşük (p<0.01)
olduğu görüldü. Elde soğuk ağrı eşik değerlerinin preovulatuar fazda, luteal faza göre
anlamlı yüksek (p=0.01) olduğu izlendi.
Üçüncü ay içinde yapılan karşılaştırmalar: Elde ölçülen keskin ağrı algılama
eşik değerlerinin preovulatuar fazda, menstrüal ve luteal faza göre anlamlı yüksek
(p<0.01) olduğu görüldü. Ayakta mekanik dokunma eşik değerlerinin menstrüal fazda
luteal faza göre yüksek olduğu görüldü. Elde mekanik dokunma eşik değerlerinin ise
luteal fazda, menstrüel ve preovulatuar faza göre düşük olduğu görüldü.
Sonuç: Çalışmamızın sonucunda sağlıklı gönüllülerde üç ayın verilerini analiz
ettiğimizde, menstrüasyon fazları arasında, ağrı ve duyusal algı eşikleri arasında
anlamlı bir fark olmadığını gördük. Fakat tek siklus boyunca aldığımız ölçüm
sonuçlarının analizinde fazlar arası anlamlı algı farkları olduğunu gözlemledik.

Abstract:
Objective: Previous studies have shown that women have lower pain
perception thresholds than men. It is known that the main difference between menand
women is the hormonal difference. The most basic indicator of hormonal difference in
women and the most important process that reflects the variability of hormone levels
is the menstrual cycle. Based on these data, we examined the variations in pain and
touch perceptions in different menstrual phases in healthy participants in our study.
Based on these data, we examined the variations in pain and touch perceptions in
different menstrual phases in healthy participants in our study. Our primary aim is to
evaluate whether the response to pain changes during periods of different gonadal
hormone dominance and to show the possible effects of hormones on pain perception.
In addition, we aimed to examine the changes in the senses of touch, vibration and
pressure between menstrual cycle phases.
Materials and Methods: After the approval of the local ethics committee of
our hospital, the patients between the ages of 25-35 who had no additional disease and
no history of drug use were included in the study. Among the volunteers working as
research assistants, nurses and technicians at Celal Bayar University, 72 women were
included. Volunteers were required to have regular menstrual cycle (26-30 days)
follow-up for at least three months. The measurements took three months. During this
period, 12 subjects with menstrual irregularity were excluded from the study. The
study was completed with the data of 60 healthy female volunteers. The volunteers
were given verbal and visual information about the tests to be applied before the
procedure. Written consent form was obtained from the volunteers. The menstrual
periods of the volunteers included in the study were recorded by a researcher other
than the researcher who made the test measurements. This researcher called the
volunteers who were in the measurement period and had themtake the test. The tester
71
recorded the results without knowing which menstrual period the volunteer was in.
Quantitative Sensory Tests were performed on the right upper extremity over the hand
(C7 dermatome) and on the right lower extremity over the foot (L5 dermatome) by the
same physician in a special and quiet room reserved fort he study at constant ambient
temperature (22-24°C) on the floor of the Department of Anesthesiology and
Reanimation. The application was started from the upper extremity first and then
applied to the lower extremity. The tests were administered to each volunteer in the
same order (the order used when explaining the tests below), with a 5-minute interval
between the tests. Measurements (during three menstrual cycles) were repeated nine
times in total, during menstruation (day 0-4), preovulatory phase (10-14 days), and
late luteal phase (20-24 days, premenstruation). Applied tests; touch detection
threshold, sharp pain detection threshold, blunt pain detection threshold, vibration
detection threshold, wind-up ratio and cold pain detection threshold measurements.
Results: As a result of the statistics of the data collected in our study, a
perception threshold difference between phases was not observed for threemonths.
Comparisons made within the first month: Threshold values for foot
mechanical touch were observed to be higher in the menstrual phase than in the luteal
phase (p=0.06). Hand wind-up ratio values were significantly higher in the luteal phase
than in the menstrual and preovulatory phases (p<0.01). Foot wind-up ratio values
were significantly higher in the luteal phase compared to the menstrual phase (p<0.01).
The blunt pain perception threshold values in the hand were significantly higher in the
late luteal phase compared to the preovulatory phase (p<0.01).
Comparisons made within the second month: It was observed that mechanical
pain threshold measurements in the hand were significantly higher in the preovulatory
phase than in the luteal phase (p=0.03). It was observed that the standing wind-up
ratios were significantly higher in the luteal phase than in the preovulatory phase
(p<0.01). Vibration threshold values measured in the foot were found to be
significantly higher in the preovulatory phase than in the luteal phase (p=0.02). It was
observed that blunt pain perception threshold values in the hand were significantly
lower in the luteal phase than in the menstrual and preovulatory phases (p<0.01). It

was observed that the threshold values for cold pain in the hand were significantly
higher in the preovulatory phase than in the luteal phase (p=0.02).
Comparisons made within the third month: It was observed that the threshold
values of sharp pain perception measured in the hand were significantly higher in the
preovulatory phase than in the menstrual and luteal phases (p<0.01). It was observed
that the mechanical touch threshold values in the foot were higher in the menstrual
phase than in the luteal phase. It was observed that the threshold values for mechanical
touch in the hand were lower in the luteal phase compared to the menstrual and
preovulatory phases.
Conclusion: As the result of our study, when we analyzed the data of three
months in healthy volunteers, we found that there was no significant difference
between the menstrual phases, pain and sensory perception thresholds. However, in
the analysis of the measurement results we took during a single cycle, we observed
that there were significant differences in perception between the phases.