Beliren yetişkinlik döneminde algılanan ebeveynlik tutumları ile duygusal yeme davranışı arasındaki ilişkilerin incelenmesi: Yetişkin ayrılma anksiyetesinin aracı rolü
Investigation of the relationship between perceived parental attitudes and emotional eating behavior in the emerging adulthood: The meditory role of adult separation anxiety
Yazar: RÜMEYSA SEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEZİN ANDİÇ
Antalya Bilim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, beliren yetişkinlik döneminde algılanan ebeveynlik tutumları ile duygusal yeme davranışı ve yetişkin ayrılma anksiyetesi arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Çalışmanın örneklemini 407 (% 73,7) kadın, 145 (% 26,3) erkek, olmak üzere yaş aralığı 18-29 ve yaş ortalaması 23,39 (SS= 3,01) olan toplam 552 katılımcı oluşturmaktadır. Veri toplama amacıyla Demografik Bilgi Formu, Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutumları-Çocuk Formu (KAET-Ç), Yetişkin Ayrılma Anksiyetesi Ölçeği (YAAÖ) ve Hollanda Yeme Davranışı Anketi (DEBQ) kullanılmıştır. Veriler bağımsız örneklem t- testi, Pearson korelasyon analizi, regresyon analizi ve yapısal eşitlik modellemesi aracılık analizleri üzerinden incelenmiştir. Anne ve babaya ilişkin algılanan ebeveynlik tutumları alt boyutları ile duygusal yeme davranışı ve yetişkin ayrılık anksiyetesi arasında beklenildiği yönde anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Yapılan regresyon analizleri sonucunda algılanan anne aşırı koruyuculuğu, algılanan anne/baba reddediciliği ve yetişkin ayrılma anksiyetesi değişkenlerinin duygusal yemeyi istatistiksel açıdan anlamlı bir şekilde yordadığı görülmüştür. Cinsiyet, yaş, duygusal sıcaklık anne/baba, aşırı koruyucu anne/baba, reddedici anne/baba ve yetişkin ayrılma anksiyetesi değişkenleri ile oluşturulan model varyansın % 28'ini açıklamaktadır (R²= .28, F(9, 542) = 29,748, p< .001). Yapılan aracılık analizleri sonucunda ise aşırı koruyucu baba tutumu ile duygusal yeme davranışı arasındaki ilişkide yetişkin ayrılma anksiyetesinin tam aracı olduğu görülmüştür (β= .03, p<.05). Koruyucu ve önleyici ruh sağlığı çalışmalarına önemli katkılar sunacağı düşünülen bu çalışma ile duygusal yeme davranışının, yeme bozukluklarının gelişmesi ve sürdürülmesindeki rolünün anlaşılması ve yetişkin ayrılma anksiyetesi açısından ülkemiz literatürüne katkıda bulunulduğu düşünülmektedir.

Abstract:
The main purpose of the current study is to examine the relationship between perceived parenting attitudes during emerging adulthood, emotional eating behavior and adult separation anxiety. The sample of this study consisted of 552 participants,  407 (73.7%) female and 145 (26.3%) male.The age of the participants ranged  between 18 and 29  with a mean age of 23.39 (SD=3.01). The data were collected using the Demographic Information Form, the Abbreviated Parental Attitude Questionnaire-Child Form (APAQ-C), the Adult Separation Anxiety Scale (ASAS), and the Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ). The data were analyzed by using independent sample t-tests, Pearson correlation analysis, regression analysis, and mediation analysis through structural equation modeling. As hypothesized, there were significant relationships between the perceived parental attitudes (sub-dimensions of mother and father) and emotional eating behavior and adult separation anxiety. The results of the regression analyses indicated that the overprotective mothe, rejecting mother/father and adult separation anxiety significantly predicted emotional eating. The model including the variables of gender, age, emotional warmth of mother/father, overprotective mother/father, rejecting mother/father, and adult separation anxiety accounted for 28% of the variance (R²= .28, F(9, 542) = 29.748, p<.001). The results of the mediation analysis showed adult separation anxiety fully mediated the relationship between overprotective father attitude and emotional eating behavior (β= .03, p<.05). This study, which is believed to make important contributions to protective and preventive mental health studies, contributes to understanding the role of remotional eating behavior as a risk factor in the development and maintenance of eating disorders, as well as adult separation anxiety in the country literature.