Menderes Dönemi Türkiye'nin Arap Ortadoğu politikası
Turkey?s Arab ?Middle East domestic policy in Menderes government
Yazar: KÜRŞAT NUSRET ERDEN
Danışman: PROF. DR. ALİ SARIKOYUNCU
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Araplar = Arabs ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Menderes, Adnan = Menderes, Adnan ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu çalışmamda Menderes'in iktidara gelmesinden sonra Türkiye'nin Arap Ortadoğusuyla olan ilişkilerini incelemeye çalıştım. Menderes Hükümeti, Türkiye'nin kuruluşunun ilk yıllarından beri uzak kaldığı Ortadoğu bölgesine 1950'lerin başından itibaren aktif bir politika izlemeye çalışmıştır. Türkiye NATO'ya girmesinden sonra bölgede İngiltere ve ABD ile aynı çizgide siyaset izlemiştir. Menderes'in amacı bölgede Sovyetler Birliğine ve Komünizme karşı güvenlik elde etmek amacıyla ABD'nin askeri, siyasi ve ekonomik desteğini garanti altına alabilmekti. Bu amaçları taşıyan Menderes Hükümeti önce İngiltere'nin dış politika ürünü olan Ortadoğu Kalkınma Projesine hizmet etmeye çalışmıştır. ODK projesinde aktif bir rol üstlense de Arap devletleri tarafından desteklenmemiştir. Daha sonra İngiltere bu projede isim değişikliğine giderek Ortadoğu Savunma Organizasyonunu kurmuş ancak bu projede Türkiye'nin desteklemesine rağmen Arap Ortadoğusunda ilgi görmemiştir. İngiltere'nin hazırladığı projeler başarısızlıkla sonuçlanınca Türkiye Ortadoğu'da ABD'nin ürettiği stratejilere yönelmeye başladı. ABD'nin planladığı Bağdat Paktı projesinde etkin bir siyaset izlemesi bunun bir örneğidir. Türkiye bu dönemde bölgede aktif bir politika izlemişse de Arap devletleriyle olan ilişkilerinde bir iyileşme yaşanmamıştır. Bunun birinci sebebi Arapların gözünde emperyalist olan batıyla Türkiye'nin beraber politika izlemeleri ikinci sebep de Türkiye'nin İsrail'i tanımasıdır. Menderes Hükümeti 1956 Süveyş Kanalı krizi, 1957 Suriye Krizi, 1957-58 Lübnan ve Ürdün olayları, 1958 Irak Devrimi gibi tüm krizlerde batı ülkeleriyle birlikte hareket etmiş onların görüşlerini ve operasyonlarını desteklemiştir.Anahtar Kelimeler: Arap Ortadoğusu, Bağdat Paktı, CENTO, Kuzey Kuşağı, Menderes Hükümeti, Ortadoğu Savunması.

Abstract:
In this thesis , I have tried to analyse the politic relations between Turkey and Arab Governments, which take place in the Middle East , after Menderes cabinet came to power in Turkey . At the beginning of 1950?s, Menderes cabinet tried to follow an active politics to Middle East Region with whom Turkish Republic had no active policies date from the foundation. After participating in NATO, Turkey has followed the same politics with England and USA in this area. Menderes cabinet?s goal was in an effort to get ABD?s military , political and economical support to guarantee against to Soviet Unions and Communism . Menderes Government that carries this goals , firstly has tried to serve Middle East Development Project which is British Government?s foreign policy attitude study. Although Turkey had an active part at this project, Menderes cabinet was not supported by Arab countries. Later on, England has changed the name of the project and has founded Middle East Defence Organization; however in spite of the Turkey?s support, Arab World has not shown an interest in this project. As a result of a failure of the projects that England has served, Turkey began to follow strategies in the Middle East which USA made up. For instance Turkey followed an active policy in ?Baghdad Pact Project? which was planned by USA. In that time, although Turkey has also followed an active politic in this region , there has never been beter relations between Turkey and Arab Countries. The first reason according to Arab World was that Turkey has have the same politics with imperialist Western World and the second reason was that Turkey has recognized Israel. Menderes cabinet has acted all crisis such as 1956 the Suez Canal , 1957 Syria , 1957 ?1958 Lebanon and Jordan ,1958 Iraq revolution, with Western countries and has supported their operations and got their views .Key words : Arab Middle East , Treaty of Baghdad Pact , CENTO ( Central Treaty Organization ) , Northern hemisphere , Menderes Government, Middle East Defence Organization