Özel gereksinimli bireylerle çalışan meslek elemanlarının ailelerinin psikolojik sağlamlık ve stres ile başa çıkma tarzlarının incelenmesi
Examinig the families, psychological resilience levels and coping styles of professionals working with individuals with special needs
Yazar: HÜLYA KARAER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖZDE GÜNDOĞDU MEYDANERİ
İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Stresle başetme = Coping with stress

Özet:
Özel gereksinimli bireylerle çalışan meslek elemanları bireylerin potansiyellerini gerçekleştirmelerine, bağımsız ve üretken bir yaşam sürmelerine yardımcı olmaktadırlar. Özel gereksinimli bireylerin toplumsal yaşamda karşılaştıkları ayrımcılık deneyimlerinden özel gereksinimli bireylerle çalışan meslek elemanları da ikincil düzeyde etkilenmektedir. Bu noktada meslek elemanlarının, özel gereksinimli bireylerle çalışıyor olmaları nedeniyle ikincil travmatik stres yaşamalarının söz konusu olabileceği düşünülmektedir. Bu stres ise hem kendilerini hem de özel gereksinimli bireylerle çalışan meslek elemanlarının ailelerini etkilemektedir. Bu düşünceden hareketle, araştırmada özel gereksinimli bireylerle çalışan meslek elemanlarının çalışma koşulları ve mesleki deformasyonlarından ailelerinin ne derece etkilendikleri ve bu konudaki psikolojik sağlamlık ve stres ile başa çıkma tarzlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma verileri, "Psikolojik Sağlamlık, Tutum ve Beceri Ölçeği" (PSTBÖ) ve "Aile Stresörleri ile Başa Çıkma Yöntemleri Ölçeği" (ASBÇYÖ) ile toplanmıştır. Çorum ilinde gerçekleştirilen araştırmaya toplam 406 kişi katılım sağlamıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış ve verilerin analizinde regresyon, T- testi, ANOVA ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda psikolojik sağlamlığın aile stresörleri ile başa çıkma becerilerini etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuç, bireylerin psikolojik sağlamlık düzeylerindeki yükselmenin aile stresörleri ile başa çıkma becerilerinin yükseleceğini göstermektedir. Bu doğrultuda gerek özel gereksinimli bireylerle çalışan meslek elemanlarının gerekse ailelerinin psikolojik sağlamlıklarını yükseltmek temel hedef olmalıdır. Araştırmada elde edilen+ sonuçlara yönelik neler yapılabileceği psikoloji disiplini ile bağlantılı olarak öneri olarak sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Özel gereksinimli birey, psikolojik sağlamlık, aile stresörleri.

Abstract:
Professionals who work with individuals with handicapped person help individuals realize their potential and live independent and productive lives. Professional staff working with handicapped person are also affected at a secondary level by the discrimination experiences that handicapped person encounter in social life. At this point, it is thought that professional staff may experience secondary traumatic stress because they work with handicapped person. This stress affects both themselves and the families of professionals working with handicapped person. Based on this idea, the aim of the study was to evaluate the working conditions of professionals working with handicapped person and to what extent their families are affected by their professional deformations, and their psychological resilience and ways of coping with stress in this regard. Research data were collected with the "Psychological Resilience, Attitude and Skills Scale" (PSTSS) and the "Methods of Coping with Family Stressors Scale". A total of 406 people participated in the research conducted in Çorum province. Quantitative research method was used in the study and regression, T-test, ANOVA and correlation analysis were used to analyze the data. As a result of the research, it was concluded that psychological resilience affects the ability to cope with family stressors. This result shows that the increase in individuals' psychological resilience levels will increase their ability to cope with family stressors. In this regard, the main goal should be to increase the psychological resilience of both professionals working with individuals with special needs and their families. What can be done regarding the results obtained in the research is presented as a suggestion in connection with the discipline of psychology.
Keywords: Person with special needs, psychological resilience, family stressors.