SBÜ Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt SUAM asistanlarında tükenmişlik ile bilinçli farkındalık düzeyleri arasındaki ilişki /
Yazar: DERYA AYŞEGÜL TOPRAKCI
Danışman: DR. ÖZLEM SUVAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Doktorlar = Physicians ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Tükenmişlik-mesleki = Burnout-professional

Özet:
Amaç: Tükenmişlik uzun dönemde iş ile ilgili gelişen stresin ardından, zihinsel 
ve fiziksel enerjinin tükenmesi ile karakterize bir tablodur. Tükenmişlik sendromu 
sağlık çalışanlarında sık görülen önemli bir sorundur. Farkındalık, kişinin 
deneyimlerine yargılayıcı olmayan, tepkisiz bir şekilde katılmasını sağlayan bir 
zihinsel eğitim şeklidir. Bilinçli farkındalık pratikleri ile tükenmişlik, depresyon, kaygı
ve stres düzeylerinde iyileşmeler olduğu gösterilmiştir. Bu çalışmada, asistan 
hekimlerin tükenmişlik düzeyleri ile bilinçli farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin 
incelenmesi amaçlanmıştır.
 Gereç ve Yöntem: Prospektif, tanımlayıcı özellikteki araştırmamıza Ankara 
Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kliniklerinde 01 Temmuz 
2022 - 01 Eylül 2022 tarihleri arasında çalışan asistan hekimler dahil edildi.
Katılımcılara sosyodemografik veri formu, Bilinçli Farkındalık Ölçeği ve Maslach 
Tükenmişlik Ölçeği uygulandı. Verilerin istatistiksel analizi için IBM Statistical 
Package for the Social Sciences 23.0 paket programı kullanıldı. Tüm testlerde 
istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alındı.
Bulgular: Çalışma, 99'u (%32,9) erkek, 202'si (%67,1) kadın olan 301 asistan 
hekim ile gerçekleştirildi. Yaş ortalaması 28,66±2,26'di. Katılımcıların 10'u (%3,32) 
temel bilimler, 243'ü (%80,73) dahili bilimler ve 48'i (%15,94) cerrahi bilimlerde 
çalışmaktaydı. Maslach Tükenmişlik Ölçeği'nden alınan ortalama puan 
48,29±11,53'tü. Maslach Tükenmişlik Ölçeği'nin alt ölçeklerinden duygusal 
tükenmeye ilişkin ortalama puan 23,38±6,99, duyarsızlaşmaya ilişkin ortalama puan 
10,64±3,84, kişisel başarı tükenmişliğine ilişkin ortalama puan 14,26±4,28'di. Bilinçli 
Farkındalık Ölçeği'nden alınan ortalama puan 55,32±12,42 olup asistan hekimlerin 
bilinçli farkındalıklarının orta düzeyde olduğu bulundu. Duygusal tükenme (p=0,002) 
ve duyarsızlaşma (p<0,001) alt gruplarında en az tükenmişlik saptanan grubu temel 
bilimler asistanları oluştururken kişisel başarı tükenmişliği (p=0,021) ve 
duyarsızlaşmanın(p<0,001) en yüksek saptandığı asistanlar cerrahi bilimler asistanları 
oldu. Duygusal tükenme ve duyarsızlaşma alt ölçekleri sigara(p=0,005), alkol
ix
(p=0,019) kullananlarda ve uyku bozukluğu yaşayanlarda (p=0,008) daha yüksek 
saptandı. Kişisel başarı tükenmişliği kadınlarda(p=0,006) ve bekarlarda (p=0,041)
yüksek saptanırken, duyarsızlaşma erkeklerde daha yüksek bulundu(p=0,024). Dahili 
bilimler asistanlarında kişisel başarı tükenmişliği diğer bölümlere göre daha yüksek
saptandı(p=0,021). Branşını isteyerek seçen hekimlerin bilinçli farkındalık düzeyleri 
daha yüksek bulundu(p=0,012). Ayrıca sigara kullanan (p=0,034) ve uyku bozukluğu 
yaşayan (p<0,001) asistanlarda bilinçli farkındalık düzeyi daha düşük saptandı.
Bilinçli farkındalık ile duygusal tükenme (p<0,05, r=-0.408) ve duyarsızlaşma 
(p<0,05, r=-0.320)arasında orta düzeyde, negatif ve anlamlı; kişisel başarı
tükenmişliği ile (p<0,05, r=0.243,) arasında düşük düzeyde, negatif ve anlamlı bir 
ilişki bulunmaktaydı.
Sonuç: Asistan doktorların bilinçli farkındalıklarının orta düzeyde olduğu
bulundu. Bilinçli farkındalığın tükenmişliğe karşı koruyucu etkisine rağmen asistan 
hekimlerde tükenmişlik oranlarının oldukça yüksek olduğu saptandı. Mevcut çalışma 
koşulları iyileştirilerek tükenmişliğe neden olan faktörler ortadan kaldırılmalı ve 
bilinçli farkındalık müdahalelerinin ülke genelinde yaygınlaştırılması sağlanmalıdır. 
Böylece hekimlerdeki tükenmişlik oranlarının azalacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Asistan doktor, Bilinçli farkındalık, Tükenmişlik

Abstract:
Objective: Burnout is characterized by the depletion of mental and physical energy that develops after long-term work-related stress exposure. Burnout syndrome is a common problem in healthcare workers. Mindfulness is a form of mental training that allows one to participate in one's experiences in a non-judgmental, unresponsive way.  It has been shown that there are decreases in depression, anxiety and stress levels with mindfulness practices. This study, it was aimed to examine the relationship between burnout levels and mindfulness of resident physicians.
Materials and Methods: Resident physicians working in Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital Clinics between 01 July 2022 and 01 September 2022 were included in our prospective, descriptive study. Sociodemographic Data Form, Mindful Attention Awareness Scale and Maslach Burnout Inventory were applied to the participants. IBM Statistical Package for the Social Sciences 23.0 package program was used for statistical analysis of the data. Statistical significance level was taken as p<0.05 in all tests.
Results: The study was carried out with 301 residents, 99 (32.9%) men and 202 (67.1%) women. The mean age was 28.66±2.26 years. Ten (3.32%) of the participants work in basic sciences, 243 (80.73%) in internal sciences and 48 (15.94%) in surgical sciences. The mean score from the Maslach Burnout Inventory was 48.29±11.53. Among the subscales of Maslach Burnout Inventory, the mean score for emotional exhaustion is 23.38±6.99, the mean score for depersonalization is 10.64±3.84, and the mean score for personal achievement burnout is 14.26±4.28. The mean score obtained from the Mindful Attention Awareness Scale was 55.32±12.42, and the mindfulness of the residents was found to be moderate. In the emotional exhaustion (p=0,002) and depersonalization (p<0,001) scores, which are the subgroups of Maslach Burnout Inventory, the group with the lowest burnout was the basic sciences resident physicians, while the resident physicians with the highest personal achievement burnout (p=0,021) and depersonalization (p<0,001)  were surgical science resident physicians. Emotional exhaustion and depersonalization subscales were found to be higher in those who used cigarettes (p=0,005), alcohol (p=0,019), and those who had sleep disorders (p=0,008). Personal achievement burnout was found to be higher in females (p=0,006) and singles (p=0,041), while depersonalization was higher in males (p=0,024). Personal achievement burnout was found to be higher in internal sciences residents than in other departments (p=0.021). Resident physicians who chose their specialties willingly had higher levels of mindfulness (p=0,012). In addition, the level of mindfulness was found to be lower in residents who smoked (p=0,034) and had sleep disorders (p<0.001). There were moderate, negative and significant differences between mindfulness and emotional exhaustion (p<0,05, r=-0,408) and depersonalization (p<0,05, r=-0,320); There was a low, negative and significant relationship between personal achievement (p<0,05, r=0,243).
Conclusion : It was found that the mindfulness of resident physicians was at a moderate level, and despite the protective effect of mindfulness against burnout, burnout rates were found to be quite high in resident physicians. Factors causing burnout should be eliminated by improving current working conditions, and mindfulness interventions should be expanded throughout the country. Thus, it is thought that burnout rates in physicians will decrease.

Keywords: Resident Physicians, Mindfulness, Burnout