COVID-19 ile rutinleri değişen otizm spektrum bozukluğuna sahip bireylerin beslenme durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of the nutritional status of authistic individuals, whose routines have changed with COVID-19
Yazar: SILA DEMİRHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇEN GARİPOĞLU
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Problem davranış = Problem behavior ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition

Özet:
Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) artmakta olan bir sağlık problemidir ve problem davranışları, beslenmeyle yakından ilişkilidir. Bu çalışma, Antalya'da yaşayan OSB tanısı alan 4-30 yaş arası 80 OSB'li bireyin COVID-19 süreciyle alıştıkları rutinlerden uzaklaşmalarının beslenme üzerine etkilerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Katılımcıların genel bilgileri, antropometrik ölçümleri, rutinleri ve beslenme durumu online anket yöntemiyle ve 24 saatlik besin tüketim kaydı telefon aracılığıyla uygulanmıştır. Çalışmaya katılan 4-18 (1. Grup) yaş arasında 59 OSB'li birey, 19-30 yaş grubunda (2. Grup) ise 21 OSB'li birey yer almıştır. 1. Grupta yer alan bireylerin çoğu normal kilolu (yüzde 54,2'si normal, yüzde 32,2'si obez), 2. Grupta yer alan bireylerin ise yüzde 23,8'i normal kilolu, yüzde 33,3'ü hafif kiloludur. Bireylerin çoğu özel bir diyet modeli (1. Grubun yüzde 93,2'si, 2. Grubun 95,2'si) ve besin takviyesi (1. Grubun yüzde 54,2'si, 2. Grubun yüzde 81'i) kullanmamış, pandemi sırasında ise bireylerin çoğu kilo almıştır (1. Grubun yüzde 71,2'si, 2. Grubun 57,1'i). 1. Grubun çoğunda pandemi sırasında (yüzde 47,5'i) problem davranışında bir artış yokken, 2. Grubun çoğunda (yüzde 57,1'i) problem davranışlarda artış görülmüştür. Çalışmamızda tüm yaş grupları için rutin değişikliğinin, problem davranışlardaki artışın beslenmeye etkisi arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p <0,05). Sonuç olarak çalışmamıza katılan OSB'li bireyler, pandemi sürecinin getirdiği koşullar nedeni ile rutinleri dışına çıkmış ve problem davranışlarında artış yaşamıştır. Problem davranışlardaki bu artış beslenmeleri üzerinde etki yaratmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Otizm, Beslenme, Covid-19, Rutin Değişikliği, Problem Davranışı

Abstract:
Autism Spectrum Disorder (ASD) is an increasing health problem and problem behaviors are closely related to nutrition. This study was carried out to examine the effects on nutrition of 80 autistic individuals between the ages of 4-30 who were diagnosed with ASD living in Antalya, and getting away from their routines due to the COVID-19. 
General information, anthropometric measurements, routines and nutritional status of the participants were applied by online questionnaire method and 24-hour food consumption record was applied via telephone. There were 59 autistic individuals between the ages of 4-18 (Group 1) and 21 autistic individuals in the age group of 19-30 (Group 2). Most of the individuals in the 1st group are of normal weight (54.2 percent are normal, 32.2 percent are obese), while 23.8 percent of the individuals in the 2nd group are normal weight and 33.3 percent are light weight. Most of the individuals did not use a special diet pattern (93.2 percent of Group 1, 95.2 percent of Group 2) and nutritional supplements (54.2 percent of Group 1, 81 percent of Group 2), and during the pandemic, most individuals gained weight (71.2 percent of Group 1, 57.1 of Group 2).  While there was no increase in problem behavior during the pandemic in most of the 1st group (47.5 percent), there was an increase in problem behaviors in most of the 2nd group (57.1 percent). In our study, a significant relationship was found between the effect of routine change and increase in problem behaviors on nutrition for all age groups (p <0.05). As a result, autistic individuals participating in our study went out of their routines and experienced an increase in problem behaviors due to the conditions brought by the pandemic process. This increase in problem behaviors has had an impact on their nutrition. 
Keywords: Autism, Nutrition, Covid-19, Routine Change, Problem Behavior