Entelektüel sermayenin ölçülmesi, raporlanması ve İMKB'ye kayıtlı teknoloji şirketlerine yönelik bir araştırma
The measurement and reporting of intellectual capital and a research on technology companies traded in Istanbul Stock Exchange
Yazar: ZEKERİYA EMRE ERKAL
Danışman: DOÇ. DR. MACİDE ŞOĞUR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Bilginin işletmeler için öneminin giderek arttığı bilgi çağı sürecindeentelektüel sermaye, bilgi ile bilgi yönetimi gibi unsurları da kapsayan bir kavramolarak ön plana çıkmıştır. İşletmeler için önemli olan rekabet ve işletme başarısı gibikonularda anahtar konuma gelen bu kavram üzerinde birçok çalışmalarbaşlatılmıştır. Bu çalışmada, işletmelerdeki entelektüel sermayenin yönetilmesi,ölçülmesi ve raporlanması konusu ele alınmıştır.Çalışmada, öncelikle entelektüel sermaye kavramı ve bununla ilgili olandiğer kavramlar ele alınmıştır. Ardından, entelektüel sermayeyi ölçüm yöntemleri veAvrupa'da çeşitli şirketlerdeki entelektüel sermayeyi raporlama uygulamalarıincelenmiştir. Daha sonra da, Türkiye'de İMKB'nin teknoloji endeksine kayıtlışirketler için söz konusu ölçme ve raporlama uygulamalarını belirlemeye yönelik biraraştırma yürütülerek sonuçları değerlendirilmiştir. İMKB ulusal teknoloji endeksinekayıtlı şirketler kapsamında yapılan araştırmada, yüz yüze anket yöntemikullanılmıştır. Anket sorularına verilen cevaplar, SPSS for Windows 11.5 istatistikpaket programı ile analiz edilmiştir.Çalışmanın sonucunda, entelektüel sermayeyi raporlayan Avrupa'daki bazışirketlerin kendi ölçüm ve raporlama yöntemlerini geliştirdiği ve uygulamalarıyladiğer şirketlere rehber olduğu görülmüştür. Birçok şirketin de, uluslararasıprojelerde belirlenen şekliyle entelektüel sermayeyi ölçüp raporladıklarıbelirlenmiştir. Ölçme ve raporlamada çok sayıda yöntemin olması ve her bir şirketinraporlarında kullandığı finansal olmayan ölçütlerin çok fazla oluşu, şirketlerarasında karşılaştırmalar yapılmasını engellemektedir. Uygulamaların tek tip halegetirilmesi ve standart bir raporlama uygulamasına geçilmesi ise, uzun bir sürecigerektirmektedir. Şu anda gelinen nokta yeterli olmadığından, entelektüelsermayenin ölçülmesi ve raporlanması konusunda yapılacak uygulamalar,muhasebe teorisini zenginleştirici nitelikte olacaktır.Türkiye için yapılan araştırmanın sonuçları da göstermiştir ki, İMKB ulusalteknoloji endeksine kayıtlı şirketlerin sadece % 33,3'ü entelektüel sermayeyiölçmekte, bu şirketlerin de % 66,7'si entelektüel sermayeyi raporlamaktadır.

Abstract:
As information has increased its importance for the companies during the age ofinformation , intellectual capital has gained more importance. Many studies has beenstarted about intellectual capital which has played a key role in competition andcompany success. In this study; the problems of management, measurement andreporting of intellectual capital are studied.In the study, firstly the intellectual capital and the relative issues has beenexamined. Then, methods for measurement of intellectual capital and also reportingmethods used by various companies around the europe have been studied. After then,a research has been conducted related to the determination of measurement andreporting practices between the technology companies traded in İMKB in Turkey andthe results of this research has been evaluated. The method used in this study isstatistics and the selected tool is face to face questionnaire. The answers have beenanalyzed with the SPSS for Windows 11.5 package programme.As a result of the research it is noticed that some companies which reportsintellectual capital have improved their own measurement and reporting techniques andthey also guided to the other companies by their applications. Also it has found out thatmany companies measure and report the intellectual capital like it has done in theinternational projects. The existence of various methods for measurement andreporting has been an obstacle for making a comparison between the companies. Butto standardize the applications and using standart reporting methods requires a verylong process. Since the existing situation is not satisfactory, the applications regardingthe measurement and reporting of intellectual capital only enriches the accountingliterature.The study which has been conducted in Turkey shows that, only 33,3% of thecompanies that traded in İMKB, measure the intellectual capital and only 66,7% of themreporting it.