Bir aile sağlığı merkezi tip projesinin farklı iklim bölgelerinegöre ısıtma ve soğutma enerji performansı üzerine bir araştırma
A research on heating and cooling energy performance of a family health center type project according to different climate zones
Yazar: İLKSEN ALVEROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. EMRAH GÖKALTUN
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Enerji = Energy ; Mimarlık = Architecture
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Enerji benzetimi = Energy simulation ; Enerji etkin yapı = Energy efficient building ; Enerji performans analizi = Energy performance analysis ; Yapı kabuğu = Building envelope

Özet:
Günümüzde enerji tüketimi günden güne artmaktadır ve tüketime bağlı olarak enerji kaynakları azalmaktadır. Türkiye'de enerji kullanımının önemli bir kısmını yapılar oluşturmaktadır. Sağlık yapıları da tükettikleri enerji miktarı nedeniyle yapılar içerisinde önemli bir yere sahiptir. Sağlık yapıları içerisinde sayıca fazla olmaları ve kullanım oranının yüksekliği nedeniyle aile sağlığı merkezleri ön plana çıkmaktadır. Bu yapılarda enerji tüketiminin yüksek olmasının en temel nedeni tip projelerin uygulanmasıdır. Tip projelerde iklime dayalı enerji etkin tasarım parametrelerine dikkat edilmediği için enerji tüketimi artmaktadır. Aile sağlığımerkezlerinde enerji kullanımının önemli bir kısmını ısıtma ve soğutma oluşturmaktadır. Bu nedenle ısıtma ve soğutma enerjisine yönelik giderlerin azaltılmasına yönelik çalışmaların yapılması önem kazanmaktadır. Aile sağlığı merkezlerinde tüketilen enerjiyi azaltmak, enerji ihtiyacını en aza indirmek ve 
enerjinin verimliliğini artırmak için pasif tasarım parametrelerini doğru tasarlamak önemlidir. Bu parametrelerin doğru tasarımı ile kullanıcının konfor koşulları sağlanırken aynı zamanda enerji tüketimi azalmaktadır. Yapı kabuğu, yapının dış çevreyle arasındaki ilişkiyi sağladığı için enerji tüketimi üzerinde önemli bir yere sahiptir. Bu nedenle, yapı kabuğuna ilişkin enerji yüklerinin azaltılmasını ve enerji performansının artırılmasını sağlayan farklı alternatifler bir araya getirilerek senaryolar geliştirilmiştir. Bu amaçla tip aile sağlığı merkezi projesine DesignBuilder programı üzerinden enerji simülasyon modeli uygulanmıştır. Bu simülasyon, yapı kabuğuna ilişkin enerji etkin alternatiflerin oluşturulması, opak ve saydam bileşenler, saydamlık oranları ve güneş kontrol sistemleri olmak üzere dört ana başlık üzerinden gerçekleştirilmiştir. Geliştirilen alternatiflerin enerji tüketimi mevcut duruma göre analiz edilerek en düşük enerji tasarrufu oranları elde edilmiştir. Enerji etkin alternatiflerin uygulandığı durumda meydana gelen enerji tasarrufu oranlarının da Türkiye'nin farklı iklim bölgelerine göre önemli ölçüde değiştiği  ve soğuk iklim bölgelerinde %31,43, ılıman-nemli iklim bölgelerinde %19,41, ılımankuru iklim bölgelerinde %20,30, sıcak-nemli iklim bölgelerinde %18,17, sıcak-kuru iklim bölgelerinde ise %22,57 oranında enerji tasarrufu sağlanabileceği görülmüştür.

Abstract:
Nowadays, energy consumption is increasing day by day and energy resources are diminishing according to consumption. Buildings account for a significant part of energy consumption in Turkey. Health buildings also occupy an important place among buildings due to their energy consumption. Family health centres are prominent among health facilities due to their large number and high occupancy rates. The main reason for the high energy consumption in these buildings is the implementation of typical projects. Energy consumption increases because climate-based energy efficient building design parameters are not considered in typical projects. Heating and cooling account for a large part of energy consumption in family health centres. For this reason, it is important to conduct studies to reduce heating and cooling energy expenditures. It is important to properly design the passive design parameters to reduce energy consumption in family health centres, minimise energy demand and increase energy efficiency. Proper design of these parameters will ensure comfort conditions for the occupants while reducing energy consumption. The building envelope plays an important role in energy consumption, as it establishes the relationship between the building and the external environment. For this reason, scenarios were developed combining different alternatives that reduce the energy loads of the building envelope and increase energy performance. For this purpose, an energy simulation model was applied to the Family Health Centre project using the DesignBuilder programme. This simulation was carried out from four points of view: the 
creation of energy-efficient alternatives for the building envelope, opaque and transparent components, transparency ratios and solar shading systems. The energy consumption of the alternatives developed as a result of the analysis was analysed according to the current situation and the lowest energy saving rates were determined. The energy saving rates 
resulting from the application of energy-efficient alternatives also vary significantly according to the different climatic regions of Turkey. It was found that 31.43% can be achieved in cold climate regions, 19.41% in moderate-humid climate regions, 20.30% in moderate-dry climate regions, 18.17% energy savings in hot-humid climate regions and 
22.57% in hot-dry climate regions.