Ankara Şehir Hastanesi Aile HekimliğiPolikliniği'ne başvuran 18 yaş ve üzeri bireylerinsağlık okuryazarlık düzeyi ile grip aşısı hakkındabilgi tutum ve davranışları arasındaki ilişki
The relationship between health literacy level ofindividuals aged 18 and above applying to Ankara CityHospital Family medicine policlinic and theirknowledge, attitudes and behaviors regardinginfluenza vaccination
Yazar: BURCU YAY
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL KASIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; İnfluenza aşısı = Influenza vaccine

Özet:
Amaç: Grip hastalığı geçmişten günümüze salgınlarla dünyamızı pek çok
yönden etkilemiş, halen de etkilemeye devam etmektedir. Grip hastalığı her an
pandemi potansiyeli olabilecek küresel bir tehdittir. Bu hastalıktan korunmanın en
etkili yolunun aşı olduğu bilinmektedir. Sağlık okuryazarlığı kişilerin sağlıkla ilgili
bilgileri elde edip, bunları doğru anlayabilme, araştırabilme ve uygulayabilme
derecesinin bir ölçüsüdür. Sağlık okuryazarlığı toplumu koruyucu hizmetler hakkında
tamamlayan bir kavramdır. Çalışmamızda aile hekimliğine başvuran yetişkin
hastaların sağlık okuryazarlık düzeyini ve grip aşısı hakkındaki bilgilerinin,
tutumlarının nasıl olduğunu ve davranışlarını tespit ederek aralarında bir ilişki olup
olmadığını görmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız gözlemsel tipte kesitsel bir anket çalışmasıdır.
Araştırma 20.01.2023-20.03.2023 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi Aile
Hekimliği Polikliniğine başvuran 18 yaş ve üzeri bireylere gözlem altında yazılı anket
uygulama yöntemi ile yapılmıştır. Hastalara uygulanan anket; sosyodemografik
soruları, grip aşısı ile ilgili bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi ile ilgili
soruları ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 (TSOY-32) sorularını
içermektedir. Toplamda 411 gönüllü kişi çalışmaya katılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 411 katılımcının yaş ortalaması 35,12±12,04
idi. Katılımcıların %62,29'u kadındı. Katılımcıların %59,85'i üniversite ve üzeri,
%14,6'sı ön lisans eğitim düzeyine sahipti. Katılımcıların TSOY-32 ölçeği genel
indeks puan ortalaması 34,67 olarak saptandı. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı
oranları ise, %13,41'i yetersiz, %30,49'u sorunlu-sınırlı, %33,17 si yeterli, %22,93'ü
mükemmel olarak bulundu. Çalışmamızda grip konusu ile ilgili 6 adet bilgi sorusunun
4 tanesinde katılımcıların doğru yanıt sıklıklarının sağlık okuryazarlığı düzeyi
yüksekliği ile ilişkili olduğu saptandı. Çalışmamızda grip aşısını risk grubundaki

viii

yakınlarına tavsiye etme durumunun sorgulandığı ve "katılıyorum" seçeneğinin
olumlu tutum olarak değerlendirildiği 5 adet sorunun tamamında katılımcıların olumlu
tutumda bulunma sıklıkları sağlık okuryazarlığı düzeyi yüksekliği ile anlamlı ilişkili
saptandı. Katılımcıların yaşam boyu en az bir kez aşılanma oranı %32,93 olarak
saptandı. Şimdiye dek en az bir kez grip aşısı yaptıranların en sık sebebi, "kendisi ve
çevresini korumak" (%46,27) olarak saptandı. Şimdiye dek hiç grip aşısı
yaptırmayanların en sık sebebi "riskli grupta olmaması" (%30,07) olarak tespit edildi.
Katılımcıların sağlık okuryazarlık düzeyi ile aşı yaptırma davranışı arasında ilişki
saptanmadı.
Sonuç: Çalışmamızda katılımcıların grip aşısı hakkında direkt bilgi soruları ve
yine temelinde bilgiye dayanan risk gruplarının özellikle aşılanmasına yönelik tutum
sorularına verdikleri doğru ve olumlu cevaplar çoğunlukla sağlık okuryazarlık
düzeylerinin yüksekliği ile ilişkili bulunmuştur. Ancak katılımcıların grip aşısı
hakkında bilgi düzeyi yüzde olarak ortalama bir seviyede olsa da bunun aksine aşı
yaptırma davranışları bu seviyenin çok altında bir oranda saptanmıştır ve katılımcıların
aşı yaptırma davranışları ile sağlık okuryazarlık düzeyleri arasında ilişki
bulunamamıştır. Literatürde bu konuda az çalışma yapılmış olup, daha çok çalışma
yapılmasına ihtiyaç vardır.
Anahtar kelimeler: Grip aşısı, erişkin, bağışıklama, sağlık okuryazarlığı, aile
hekimliği

Abstract:
Objective: Influenza disease has affected our world in many ways with
epidemics from past to present and still continues to affect it. Influenza is a global
threat that may have pandemic potential at any time. It is known that the most effective
way to protect against this disease is vaccination. Health literacy is a measure of the
degree to which people can obtain health-related information and understand, research
and apply them correctly. Health literacy is a concept that complements the society
about preventive services. In our study, we aimed to determine the health literacy level
of adult patients who applied to family medicine and their knowledge, attitudes and
behaviours about influenza vaccination and to see whether there is a relationship
between them.
Materials and Methods: Our study is an observational type cross-sectional
survey study. The study was conducted by applying a written questionnaire under
observation to individuals aged 18 years and over who applied to Ankara City Hospital
Family Medicine Polyclinic between 20.01.2023-20.03.2023. The questionnaire
administered to the patients included sociodemographic questions, questions about the
evaluation of knowledge, attitudes and behaviours related to influenza vaccination, and
Turkey Health Literacy Scale-32 (TSOY-32) questions. A total of 411 volunteers
participated in the study.
Results: The mean age of the 411 participants included in the study was
35.12±12.04. 62.29% of the participants were women. 59.85% of the participants are
university and above,14.6% of them had an associate degree education. The overall
index score of the participants on the TSOY-32 scale was found to be 34.67. The health

literacy rates of the participants were found to be inadequate in 13.41%, problematic-
limited in 30.49%, sufficient in 33.17%, and excellent in 22.93%. In our study, 6

information questions about the flu were answered.In 4 of them, it was determined that
the correct answer frequency of the participants was related to the high level of health

x

literacy. In our study the frequency of positive attitudes of the participants was found
to be significantly related to the high level of health literacy in all 5 questions in which
the status of recommending the flu vaccine to their relatives in the risk group was
questioned and the option "I agree" was evaluated as a positive attitude. The rate of
vaccination of the participants at least once in their lifetime was 32.93%. The most
common reason for those who have had the flu vaccine at least once was "protecting
themselves and their environment" (46.27%). The most common reason for those who
have never been vaccinated against influenza was "not in the risk group" (30.07%).
There was no relationship between the health literacy level of the participants and their
vaccination behavior.
Conclusion: In our study, the correct and positive answers given by the
participants to the questions about direct information about the flu vaccine and the
attitudes towards the vaccination of risk groups based on knowledge were mostly
found to be associated with high levels of health literacy. However, although the level
of knowledge of the participants about the flu vaccine is at an average level, on the
contrary, their behavior of getting vaccinated was found to be far below this level, and
no relationship was found between the participants' vaccination behaviors and their
health literacy levels. Few studies have been done on this subject in the literature, and
more studies are needed.
Keywords: Influenza vaccine, adult, immunization, health literacy,family
medicine