Diyarbakır Karaçalı (Tilalo) mahallesindeki güvercin evlerinin (Boranhane) yapısal sorunlarının belirlenmesi ile kerpiç malzemenin SEM-EDX analizlerinin yapılması
Determination of structural problems of pigeon houses (Boranhane) in Karaçali (Tilalo) neighborhood of Di̇yarbakir and SEM-EDX analysis of adobe material
Yazar: BERFİN AYDINALP
Danışman: DOÇ. DR. NURSEN IŞIK
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Dünyada, insanoğlu var oluşundan beri barınma ve beslenme gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak için uygun yerler aramışlardır. Doğa olaylarından dolayı ve insanların konfor isteğinin artmasıyla birlikte barınma ihtiyaçları için daha elverişli mekanlara geçmişlerdir. İlk zamanlarda mağara ve ağaç kovukları gibi yerlerde yaşamlarını sürdürmüşlerdir. Yerleşik hayata geçiş ile birlikte su ve toprak karışımı olan kerpicin malzemeden inşa edilmiş yapılar kullanılmaya başlanmıştır. Anadolu'nun birçok bölgesinde kerpiç malzeme ile geleneksel konut ve hayvan barınakları inşa edilmiştir. Tez çalışmasında, kapsamlı literatür araştırması yapılmıştır. Diyarbakır ilinin Karaçalı (Tilalo) Mahallesi'ndeki kerpiç malzemeden inşa edilen güvercin evlerinin(boranhane) mimari özellikleri, mevcut durumu ve yapısal sorunları ele alınmıştır. Günümüze ulaşan biri arkeolojik kalıntı şeklinde toplam yedi adet güvercin evinin (boranhane) bulunduğu bölgede alan çalışması yapılmıştır. Alan çalışmasında öncelikle güvercin evlerinin (boranhane) rölöve projeleri çıkartılmıştır. Az, orta ve ağır hasarlı altı adet güvercin evlerinin(boranhane) mevcut durumları ve yapısal sorunları gözlemsel olarak tespit edilerek bu sorunlar ayrıntılı fotoğraflarla belgelenmiştir. Güvercin evlerinin (boranhane) inşasında kullanılan kerpiç malzemenin içeriğinin belirlenmesi amacıyla altı adet güvercin evlerinden(boranhane) deneysel çalışmada kullanılmak üzere toplam sekiz adet kerpiç numune alınmıştır. Alınan numuneler üzerinde DÜBTAM laboratuvarında SEM-EDX analizleri yapılmıştır. Diyarbakır kent tarihinde, kültürel ve mimari miras olarak kabul edilen güvercin evlerinde (boranhane) yapı malzemesi olarak kullanılan kerpicin içerik analizi deneysel çalışmalarla belirlenmiştir. Deneysel çalışmalar sonucunda içeriği belirlenen kerpiç malzemenin, güvercin evlerine (boranhane) yönelik yapılacak onarım ve restorasyon çalışmaları için güncel bir rehber olması hedeflenmiştir. Güvercin evlerinin (boranhane) korunarak gelecek nesillere aktarılması ve bu yöndeki akademik çalışmaların yaygınlaştırılması önemli ve gereklidir.  Bu bağlamda, yapılan çalışmanın güvercin evleri (boranhane) kültürlerinin yaşatılması, mimaride sürdürülebilirlik özellik kazandırılması bakımından katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Boranhane, Diyarbakır, Güvercin Evleri, Karaçalı (Tilalo), Kerpiç, SEM- EDX

Abstract:
In the world, human beings have been looking for suitable places to meet their basic needs such as shelter and nutrition since their existence. Due to natural events and with the increase in people's desire for comfort, they have moved to more favorable places for their shelter needs. In the early times, they lived in places such as caves and tree hollows. With the transition to settled life, structures built of adobe material, which is a mixture of water and soil, began to be used. In many regions of Anatolia, traditional houses and animal shelters were built with adobe material. 
In this thesis, a comprehensive literature research was conducted. The architectural features, current status and structural problems of the pigeon houses (boranhane) built of adobe material in Karaçalı (Tilalo) Neighborhood of Diyarbakır province are discussed. A field study was conducted in the region where there are a total of seven pigeon houses (boranhane), one of which is an archaeological relic. In the field study, first of all, the survey projects of the pigeon houses (boranhane) were prepared. The current conditions and structural problems of six pigeon houses (boranhane) with minor, moderate and severe damage were determined observationally and these problems were documented with detailed photographs. In order to determine the content of adobe material used in the construction of the pigeon houses (boranhane), a total of eight adobe samples were taken from six pigeon houses (boranhane) to be used in the experimental study. SEM-EDX analyses were performed on the samples in the laboratory of DUBTAM. The content analysis of the adobe used as building material in the pigeon houses (boranhane), which are accepted as cultural and architectural heritage in Diyarbakır city history, was determined by experimental studies. It is aimed that the adobe material, whose content was determined as a result of the experimental studies, will be an up-to-date guide for the repair and restoration works to be carried out for the pigeon houses (boranhane). 
It is important and necessary to preserve pigeon houses (boranhane) and transfer them to future generations and to expand academic studies in this direction.  In this context, it is thought that the study will contribute to the preservation of the culture of pigeon houses (boranhane) and to provide sustainability in architecture.
Keywords: Boranhane, Diyarbakır, Pigeon Houses, Karaçalı (Tilalo), Adobe, SEM- EDX