Genç mevsimlik tarım işçilerinin psikolojik dayanıklılığı ve etkileyen faktörler
Psychological resillience of young seasonal agricultural workers and effecting factors
Yazar: SEMA NUR EŞİGÜL YAGHMAEİ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ŞİMŞEK
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Gençler = Youngs ; Kişisel özellikler = Personal specifications ; Mevsimlik işçiler = Seasonal workers ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Tarım işçileri = Agricultural workers ; Toplum ruh sağlığı hizmetleri = Community mental health services ; Çalışma ortamları = Work environment ; İşçiler = Workers

Özet:
Genç işçi 15 yaşını tamamlamış 18 yaşından gün almamış çalışandır. Yaklaşık yarısını 18 yaş altı nüfusun oluşturduğu mevsimlik tarım işçileri; iş kazası ve yaralanmalar, meslek hastalıkları, şiddet, sel, yangın, trafik kazaları, ayrımcılık gibi travmatik olaylara maruz kalma açısından öncelikli risk gruplarındandır. Travmatik olaylara karşı travmatik stres yanıtını etkileyen faktörlerden biri kişinin psikolojik dayanıklılık düzeyi ve hizmete erişim durumudur. Sürdürülebilir tarımın başlıca aktörü olan genç çalışanların karşılaştıkları risklerin uzun dönemli etkileri bilindiğinden, kesitsel tipteki bu araştırmada, genç çalışanların psikolojik dayanıklılık düzeyi ve ilişkili faktörlerin saptanması amaçlanmıştır. Araştırmanın örneğini Şanlıurfa ili Eyyübiye ilçesinde yaşayan, %95 güven düzeyinde küme örnekleme yöntemiyle seçilen 383 genç oluşturmuştur (yanıtlama hızı %95,8). Gençlerin %37'sinin okuma-yazma bilmediği ya da ilkokulu bitirmediği, %23'ünün tanı konulmuş bir hastalığı olduğu, %95'inin 14 yaşın altında çalışmaya başladığı, yaklaşık %70'inin yaşa uygun olmayan işlerde çalıştığı, %80'inin ise en az bir kez travmatik olay deneyimlediği, %53-83,0 arasında değişen fiziksel ya da psikososyal ortam ile eğitim ve sağlık durumuna ilişkin stres yaşadıkları belirlenmiştir. Genç çalışanların Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği'nden (PDÖ) aldıkları toplam puan ortalaması 52,9±16,6'dur. İki gençten yaklaşık biri ortalamanın altında puan almıştır. Çoklu regresyon analizi sonucunda okul terki olmamasının, mevsimlik tarım işi dışında başka işte çalışmamanın, fiziksel ve psikososyal ortamın yarattığı stres düzeyinin psikolojik dayanıklılık puan ortalamasını bağımsız olarak yükselttiği, çadırdan tarlaya yürüme mesafesi uzadıkça puan ortalamasının düştüğü saptanmıştır (P<0,05). Araştırma bulguları, travmatik deneyim sıklığı, fiziksel ve psikososyal ortama ilişkin stres düzeyi ve okul terkinin uzun dönemli etkileri ile iki gençten birinin ortalama ölçek puanından düşük puan almaları nedeniyle, mevsimlik tarım işlerinde 18 yaşın altındaki çocukların çalışmalarının uygun olmadığını göstermektedir. Ayrıca bulgular mevsimlik tarım işlerinde çalışılan ortama bağlı risk faktörlerinin kontrolü ve çalışma haklarına erişim için mikro, mezzo ve makro düzeyde sosyal politikaların geliştirilmesinin önemini göstermektedir. 
Anahtar kelimeler: Genç mevsimlik tarım çalışanı, psikolojik dayanıklılık, travmatik deneyim, stres faktörleri

Abstract:
The young worker is a person who has reached the 15 years old, but has not completed the 18 years old. Seasonal agricultural workers, half the population are under the age of 18, is one of the priority risk groups in terms of exposure to traumatic events such as work accidents and injuries, occupational diseases, violence, flood, fire, traffic accidents, and discrimination. Psychological resilience of the person and access to basic services  are the most important  factors effecting the traumatic stress response to traumatic events. In this cross-sectional research, since the long-term effects of the risks faced by young workers who are the main actors of sustainable agriculture are known, it is aimed to determine the resilience level and the predictors. The sample of the study was consisted of 383 young people living in Eyyubiye district of Sanliurfa province with 95% confidence level selected by cluster sampling method (response rate was 95,8%). It was found that 37% of them were illiterate or didn't finish primary school, 23% of them had a diagnosed diseases, 95% of young started to worked under 14 years old, 70% of them didn't work suitable jobs for age, 80% of them experienced a traumatic event in last year, with a physical or psychosocial environment ranging between 53-83,0% and experiencing stress related to education and health. The mean total score of the young employees from the Psychological Resilience Scale (PBL) was 52,9 ± 16,6. One out of two young worker scored below average. As a result of multiple regression analysis, it was found that there was no school leaving, not work in another job, the stress level of physical and psychosocial environment independently increased the mean of the psychological resilience score, but when walking distance from the tent to the field increased, the psychological resilience score is descreased (P <0.05). Research findings show that the work of children under 18 years of age in the seasonal agricultural works are not suitable due to pyschological resilience level, high school dropouts, the frequency of traumatic experiences, the level of stress related to the physical and psychosocial environment. In addition, the findings indicate the importance of developing social policies at micro, mezzo and macro levels for the control of risk factors related to the working environment and to access working life rights. 
Key words: Seasonal young agricultural worker, psychological endurance, trauma, working environment, personal characteristics