Oyun temelli beslenme eğitiminin ilkokul çocuklarının beslenme tutum ve davranışları üzerine etkisi
The effect of game-based nutrition education on primary school children's nutrition attitudes and behaviors
Yazar: BEYZANUR ÇAMLIBEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZAN TOKATLI DEMİROK
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Eğitici oyunlar = Education plays ; Eğitim = Education ; Masa oyunu = Board game ; Çocuk beslenmesi = Child nutrition

Özet:
Sağlıklı toplumların oluşturulabilmesi için beslenme eğitimleri aracılığıyla çocukluk döneminden başlayarak sağlıklı beslenme davranışlarının geliştirilmesi ve farkındalığın kazandırılması önemlidir. Oyun temelli eğitim yaklaşımları ise geleneksel eğitim metotlarının dışına çıkılarak oyunun bir parçası haline getirilen bilgilerin öğrenilmesi için motivasyon sağlamaktadır. Çalışmamızda, ilkokul çağındaki çocukların besinleri tanımalarını sağlayacak bir kutu oyunu tasarımı gerçekleştirilmiş ve bu oyun temelli beslenme eğitimi müdahalesinin çocukların beslenme özellikleri, tutumu, öz-yeterliği ve davranışları üzerine olan etkisi randomize kontrollü olarak değerlendirilmiştir. Geliştirilen Besin Avı oyunu Mart-Mayıs aylarında 3 özel okulda eğitimine devam eden 24'ü müdahale 26'sı kontrol grubunda yer alan toplam 50 4. sınıf öğrencisi üzerinde 4 hafta/haftada 1 gün/40 dakika olarak uygulanmıştır. Katılımcıların beslenme alışkanlıkları "Besin Tüketim Sıklığı Formu", beslenme tutumu "Beslenme Tutum Alt Ölçeği (BTÖ)", beslenme öz-yeterliği "Çocuk Beslenme Öz-yeterlik Ölçeği (ÇBÖÖ)" ve beslenme davranışları "Beslenme Davranış Ölçeği (BDÖ)" kullanılarak kutu oyunu müdahalesinden önce ve sonra değerlendirilmiştir. Kutu oyunu müdahalesi sonucunda, müdahale grubunda kontrol grubuna kıyasla tüm ana ve ara öğün tüketim sıklıklarının istatiksel olarak anlamlı şekilde artırdığı bulunmuştur (p<0,05). Grupların müdahale sonrası BTÖ, ÇBÖÖ ve BDÖ puanlarının karşılaştırılmasında ise müdahale grubu lehine istatiksel olarak anlamlı bir şekilde artığı bulunmuştur (p<0,05). Besin Avı Oyun Değerlendirme (BAOD) puanı ve BTÖ puanı arasında (r=0,419, p<0,05), BAOD puanı ve BDÖ puanı arasında (r=0,474, p<0,05), BTÖ puanı ve BDÖ puanı arasında (r=0,448, p<0,05), ÇBÖÖ puanı ve BDÖ puanı arasında (r=0,574, p<0,05) orta düzeyde pozitif ve istatiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Sonuç olarak, kutu oyunu temelli beslenme eğitimi müdahalesi, ilkokul çağındaki çocukların beslenme özelliklerinin, tutumunun, öz-yeterliğinin ve davranışlarının iyileştirilmesinde etkili olmuştur.

Abstract:
To create healthy societies, it is important to develop healthy eating behaviors and raise awareness starting from childhood through nutrition education. Game-based education approaches motivate learning information that is made a part of the game by going beyond traditional education methods. In our study, a board game was designed to help elementary school children recognize nutrients. The effects of this game-based nutrition education intervention on children's nutritional habits, attitudes, self-efficacy, and behaviors were evaluated in a randomized controlled trial. The developed Food Hunter game was implemented on a total of 50 4th grade students (24 in the intervention group and 26 in the control group) in 3 private schools in March-May for 4 weeks/week for 1 day/40 minutes. Participants' eating habits were assessed using the "Food Frequency Questionnaire", nutrition attitude was assessed using the "Nutrition Attitude Subscale (NAS)", nutrition self-efficacy was assessed using the "Children's Dietary Self- Efficacy Scale (CDSS)", and nutrition behaviors were assessed using the "Food Behavior Scale (FBS)" before and after the board game intervention. As a result of the board game intervention, it was found that the frequency of consumption of all main and snacks increased statistically significantly in the intervention group compared to the control group (p<0.05). In the comparison of the groups' post-intervention NAS, CDSS and FBS scores, a statistically significant increase was found in favor of the intervention group (p<0.05). A moderate positive and statistically significant correlation was found between the Food Hunter Game Evaluation (FHGE) score and the NAS score (r=0.419, p<0.05), between the FHGE score and the FBS score (r=0.474, p<0.05), between the NAS score and the FBS score (r=0.448, p<0.05), and between the CDSS score and the FBS score (r=0.574, p<0.05). In conclusion, the board game-based nutrition education intervention was effective in improving the nutritional habits, attitudes, self-efficacy, and behaviors of primary school children.