Yöneticilerin bir kişilik değişkeni olarak denetim noktası ve özendirme araçlarına yaklaşımları /
Yazar: GÜLER SAĞLAM
Danışman: PROF.DR. A. SELAMİ SARGUT
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Denetim = Control ; Yönetici davranışı = Manegerial behavior ; Yöneticiler = Managers ; Özendirme = Encouragement

Özet:
Bir kişilik değişkeni olan denetim noktası, bireylerin yaşamlarım ve olayları kendi denetimlerinde ya da kendileri dışındaki bazı etkenlerin (örn; şans, kendilerinden güçlü olduklarına inandıkları başka bireyler vb.) denetiminde algılamalarıdır. Bu tanım doğrultusunda içsel ve dışsal bireylerden sözedilmektedir. Bu araştırmada, yöneticilerin denetim noktası ile işletmelerde kullanılan özendirme araçlarına yaklaşımları arasındaki ilişki belirlenmektedir. Veri toplamak amacıyla iki farklı ölçek kullanılmıştır. İlk ölçek, Rotter* in denetim noktası ölçeğidir. İkinci ölçek, yöneticilerin özendirme araçlarına yaklaşımlarım ölçmektedir. Soru formları, Ankara' da, makina sektöründe faaliyet gösteren 71 küçük ve orta ölçekli işletmeye uygulanmıştır. Verilerin analizi ve değerlendirilmesi sonucunda, araştırmanm ana hipotezi desteklenmiştir. Yöneticilerin denetim noktası ile genel olarak özendirme araçlarına yaklaşımları arasında, a = 0.05 anlamlılık düzeyinde bir ilişki saptanmıştır. Bu sonuca göre, iç denetimli işletme yöneticileri, özendirme araçlarına dış denetimli yöneticilere göre daha olumlu bir yaklaşım içindedir. Araştırmanın alt hipotezleri, tek tek özendirme araçlarına yaklaşım ve denetim noktası arasındaki ilişkiyi belirlemektedir. Yapılan Pearson Korelasyon Testleri sonucunda, takdir ile sosyal hizmet ve yardımlara yaklaşımla denetim noktası arasında bir ilişki belirlenmiştir ( a = 0.10). İç denetimli yöneticiler bu özendirme araçlarına daha olumlu yaklaşmaktadır. Araştırma sonucunda yöneticilerin, ekonomik özendiriciler, yükselme, iletişim, yönetime katılma ve iş genişletme - iş zenginleştirmeye yönelik yaklaşımları ile denetim noktası arasında, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır.

Abstract:
Locus of control which is a personality variable means that the persons perceive their own control or within the control of some actives out of themselves ( for example; luck, other persons who are more powerful than themselves they think, etc.). At the directions of this definition it is mentioned about internal and external individuals. In this research, the approach of the managers to the relation between locus of control and incentives to be used in plants is determined. Two different scales are used with the aim of gathering data. The first scale is Internal - External Locus of Control Scale of Rotter and the second one measures the aproach of the managers on incentives. Enquiries were applied to seventy - one small and middle scale plants running in machinery sector in Ankara. At the result of analyzing and appraising data, the main hypothesis of research was supported. A relation at the level of a = 0.05 was established on the view of the managers between the locus of control and incentives generally. According to this result, managers having internal control have more positive point of vision to the incentives than the managers having external control. The sub - hypothesis of the research determine the relation between the approach to the incentives one by one and locus of control. At the result of Pearson Correlation Test it was determined a relation ( a = 0.10 ) between the aproach to the appreciation, social services, aids and locus of control. The managers, having internal control, aproach to these incentives more positive. At the result of the research, statistically significant relation couldnt be seen between the aproach of the managers to the economic incentives, promotion, communication, participating in management and job enlargement -job enrichmnet, and locus of control.