Yunak fay zonu'nun aktif tektoniği ve kinematik analizi, Afyon Akşehir grabeni
Active tectonics and kinematic analysis of Yunak fault zone, Afyon Akşehir graben
Yazar: DOĞUKAN MERT ÖZCAN
Danışman: PROF. ÇAĞLAR ÖZKAYMAK
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Yunak Fay Zonu üzerinde Yüksek Lisans tez çalışması kapsamında gerçekleştirilen saha ağırlıklı çalışmalar sırasında Yunak Fay Zonu içerisinde kalan 5 segment ilk defa 1/25.000 ölçekli olarak haritalanmış, Karapınar, Cebrail, Üçkuyu, İncirli ve Ayrıtepe Segmentleri olarak ilk defa adlandırılmış, geometrik, kinematik ve aktif tektonik özellikleri ilk defa analiz edilmiştir. Bununla beraber, çalışma alanı güneyinde yer alan Tuzlukçu ve yakın çevresinde son 7 yıldır yıkıcı deprem olmaksızın meydana gelen asismik yüzey deformasyonları tez kapsamında ilk defa haritalanmış, deformasyon özellikleri analiz edilmiş ve bölgenin tektonik yapısı ile ilişkilendirilmiştir.
Saha çalışmaları ile elde edilen bulgular, çalışma alanında uzunlukları 3 km ile 18 km arasında, genişlikleri 300 m ile 4 km arasında değişen KG, DB ve KD-GB uzanımlı ve 5,6 ile 6.7 moment büyüklüklerine kadar deprem üretme potansiyellerine sahip normal fayların varlığına işaret etmektedir. Tez kapsamında yapılan paleostres analizleri, bölgede yer alan fayların Kuvaterner öncesinde genel olarak K-G yönlü genişleme kuvvetleri ilişkili D-B yönlü sıkışma kuvvetleri etkisi altında saf doğrultu atımlı faylanma ile oluştukları, Pliyo-Kuvaterner döneminde etkili olan genişlemeli tektonizma sırasında ise D-B, KG ve KD-GB arasında değişen çok yönlü genişlemeli (multi-directional extension) tektonik ortam içerisinde eğim/oblik atımlı normal fay şeklinde çalışarak reaktive oldukları ortaya çıkarılmıştır. Bu çalışmada ilk defa tanımlanan Akşehir Alt Grabeni, eğim atımlı Yunak ve Mevlütlü Fay Zonları ile kontrol edilmektedir ve Sultandağı fayının düşen bloğu üzerinde çapraz graben niteliği sunmaktadır.
Tuzlukçu Yerleşim alanı doğusunda (Çöğürlü) gözlenen asismik yüzey deformasyonları üzerinde yapılan ölçümlere göre, çizgisel gidişli yarık ve çatlakların doğrultuları K28°D ile K10°B arasında değişmekte olup, Çöğürlü Köyü kuzeyinde ve güneyinde K-G genel uzanıma sahiptir. Yapılan saha çalışmaları, deformasyon hızı yaklaşık 8 cm/yıl olarak hesaplanan asismik yüzey deformasyonlarının, bu bölgede var olan ancak henüz literatürde bilinmeyen yaklaşık K-G uzanımlı fay kollarından birisinin üzerinde gelişmiş olabileceğine işaret etmektedir.

Abstract:
The Master's thesis study was conducted on the Yunak Fault Zone. Five segments within the Yunak Fault Zone were mapped for the first time at a scale of 1/25,000. These segments were named Karapınar, Cebrail, Üçkuyu, İncirli, and Ayrıtepe. The geometric, kinematic, and active tectonic properties of these segments were analyzed for the first time. Additionally, within the study area, asismic surface deformations that have occurred in the Tuzlukçu region and its vicinity without destructive earthquakes for the past 7 years were mapped for the first time within the scope of the thesis. The deformation characteristics were analyzed and correlated with the region's tectonic structure.
The findings obtained from fieldwork indicate the presence of normal faults with NS, EW, and NE-SW orientations, ranging in length from 3 km to 18 km and in width from 300 m to 4 km, capable of generating earthquakes with moment magnitudes ranging from 5.6 to 6.7. Paleostress analyses conducted within the thesis reveal that the faults in the region were primarily formed by pure strike-slip faulting under the influence of N-S-directed extensional forces and E-W-directed compressional forces during the pre-Quaternary period. However, during the Plio-Quaternary period of extensional tectonism, they were reactivated as inclined/oblique-slip normal faults within a multi-directional extensional tectonic setting involving E-W, NS, and NE-SW orientations. The newly defined Akşehir Sub-Graben is controlled by the inclined Yunak and Mevlütlü Fault Zones and exhibits a cross-graben nature on the hanging block of the Sultandağı Fault.
Based on measurements conducted on the asismic surface deformations observed east of the Tuzlukçu Settlement (Çöğürlü), the orientations of the linear fissures and cracks range from N28°E to N10°E, with a general N-S trend north and south of Çöğürlü Village. Fieldwork suggests that the approximately 8 cm/year deformation rate calculated for the asismic surface deformations may have developed on one of the existing but hitherto unknown N-S-oriented fault branches in this region.