Sağlığın sosyal belirleyicileri: Samsun ili üzerine nitel bir çalışma
Social determinants of health: A Qualitative study on Samsun province
Yazar: BÜŞRA ŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP HİÇDURMAZ
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Hastalık = Disease ; Samsun = Samsun ; Sağlık = Health ; Sağlık ve hastalık = Health and disease ; Sosyal belirleyiciler = Social determinants ; Tıp sosyolojisi = Medical sociology

Özet:
İnsanın olduğu her yerde eşitsizliğin hâkim olduğu düşüncesi herkes tarafından bilinen bir olgudur. Bu bakımdan sağlık, eğitim ve ekonomi gibi kişilerin gelişme sürecinde önemli ölçüde fırsat sağlayan ve hizmet alanlarında ortaya çıkan ölçüsüz eşitsizlik, muhakkak ele alınması gereken bir konu olarak öne çıkmıştır. Zira eşitsizlikler bireyleri daha kötü sağlık risklerine sürüklemektedir. Bu anlamda sağlığın sosyal belirleyicilerinin ele alınması elzemdir. Sağlığın sosyal belirleyicilerinin konuşulmaya başlaması, esasında bireyler arasındaki farklılıkların ele alınması ve bu farklılıkların sağlığa nasıl bir etki yarattığını ortaya çıkarma konusunda önemli bir yeri vardır. Sağlığın sosyal belirleyicilerinin irdelenmesindeki nihai hedef, toplumdaki tüm bireylerin en yüksek esenlik seviyesine ulaşmasını sağlamaktır. Zaten sağlığın sosyal belirleyicilerinin ortaya çıkış gayesi sosyodemografik, sosyoekonomik ve sosyokültürel özellikler bakımından oluşan bireyler arasındaki eşitsizliğin sağlığa yansımasıyla beraber var olan hayat şartlarının daha kaliteli daha yaşanabilir bir seviyeye taşınmasını sağlamaktır. Bu noktada bireylerin sağlık, hastalık algısı, sağlık hizmetlerine erişilebilirlik durumu ve alınan hizmetin kalite düzeyi, bireyin hekim ve hastane ile olan ilişkisinin niteliği, covid-19 pandemisinin sağlığa yansıması gibi birey hayatı için elzem olan konuların sağlığın sosyal belirleyicileri çerçevesinde ele alınması çalışmanın hedefini oluşturmaktadır.
Yapılan çalışmanın örneklemini Samsun şehrinde yaşayan sosyodemografik özellikleri birbirinden farklı 33 katılımcı oluşturmaktadır. Nitel çalışma yöntemi uygulanan bu çalışmada nitel veri toplama aracı olarak ise yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Sağlık, Hastalık, Sağlığın Sosyal Belirleyicileri, Sağlık-Hastalık İlişkisi

Abstract:
The idea that inequality prevails wherever there are people has become a phenomenon known to everyone. The inequality in service areas, such as health, education and economy, which provides significant opportunities in the development process of people, has definitely been a subject that needs to be addressed. Because inequalities drag individuals to worse health risks. In this sense, it is essential to address the social determinants of health. Talking about the social determinants of health has an important place in addressing the differences between individuals and revealing how these differences affect health. The ultimate goal in examining the social determinants of health is to ensure that all individuals in society achieve the highest level of well-being. In fact, the purpose of the emergence of the social determinants of health; It is to ensure that the existing living conditions are moved to a more livable level with a higher quality, together with the reflection of the inequality between individuals in terms of sociodemographic, socioeconomic and sociocultural characteristics on health. At this point, the aim of the study is to address issues that are essential for individual life, such as the health, perception of illness, accessibility to health services and the quality level of the service received, the quality of the individual's relationship with the physician and the hospital, and the reflection of the covid 19 pandemic on health, within the framework of the social determinants of health. 
33 participants with different sociodemographic characteristics contributed to the sample of the study in Samsun. In this study, in which qualitative research method was applied, semi-structured interview technique was used as a qualitative data collection tool.
Keywords:  Health, Disase, Social Determinants of Health, Health-Disease Relationship