Parkinson hastalığında dopamin agonistleri ile değişen kronotiplerin dürtü kontrol bozuklukları üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of effects of changing chronotypes wi̇th dopamine agonists on impulse control disorders in parkinson's disease
Yazar: ECEM DEMİR BAY
Danışman: DOÇ. DR. GÜL ÖZBEY
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Dopamin = Dopamine ; Dopamin agonistleri = Dopamine agonists ; Dürtü kontrol bozukluğu = Impulse control disorders ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Kronotip = Chronotype ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease ; Sirkadiyen ritim = Circadian rhythm

Özet:
Amaç: Bu çalışma, Parkinson hastalığında dopamin replasman tedavisi ile
oluşabilecek dürtü kontrol bozukluklarının kronotipler, kullanılan ilaçlar, uyku ve
yaşam kalitesi ile ilişkisini araştırmayı amaçlamaktadır.
Gereç\Yöntem: Dopamin replasman tedavisi alan Parkinson hastaları (n=132)
dürtü kontrol bozuklukları, sabahçıl-akşamcıl olma durumları, depresyon, gündüz
uykululuk, yaşam kalitesi ve uyku kalitesi açısından değerlendirildi. Hastaların
demografik verileri ve farmakolojik tedavileri de kaydedildi.
Bulgular: Erkek cinsiyette, sigara ve alkol kullananlarda dürtü kontrol bozukluğu
sıklığı daha yüksekti. Ara-akşamcıl kronotipi olan bireylerde kompulsif cinsel
davranış bozukluğunun daha yaygın olduğu belirlendi. Parkinson hastalarında dürtü
kontrol bozukluklarının sıklığı ile uyku kalitesi, gündüz uyku hali ve yaşam kalitesi
arasında fark olmadığı görüldü.
Sonuç: Parkinson hastalarında dopamin agonistlerinin kullanımına bağlı
gelişebilecek dürtü kontrol bozuklukları ve sirkadiyen ritim değişiklikleri bir kısır
döngünün ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu tez çalışmasından elde edilen
sonuçların daha geniş hasta popülasyonlarında yapılan çalışmalarla desteklenmesi
gerekmektedir.

Abstract:
Objectives: This study aims to investigate the relationship between impulse control
disorders that can occur with dopamine replacement therapy in Parkinson's disease
with chronotypes, drugs used, sleep, and quality of life.
Material\Methods: Patients with Parkinson's disease (n=132) who received
dopamine replacement therapy were evaluated for impulse control disorders,
morningness-eveningness, depression, daytime sleepiness, quality of life, and sleep
quality. Demographic data and pharmacologic treatments of the patients were also
recorded.
Results: The frequency of impulse control disorders was higher in the male gender
and among those who used cigarettes and alcohol. It was determined that
compulsive sexual behavior disorder was more common in individuals with
intermediate-evening chronotype. It was observed that there was no difference
between the frequency of impulse control disorders and sleep quality, daytime
sleepiness, and quality of life in Parkinson's patients.
Conclusion: Impulse control disorders and circadian rhythm changes that may
develop due to the use of dopamine agonists in Parkinson's patients may lead to an
emerging vicious circle. The results obtained from this thesis study need to be
supported by studies conducted in larger patient populations.