Türk mitolojisinin  çağdaş edebiyata yansımaları
Reflections of Turkish mythology on contemporary literature
Yazar: MAHABBAT HAJİYEVA MAMMADOVA
Danışman: PROF. DR. HARUN DUMAN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Destanlar = Epics ; Edebiyat = Literature ; Kültür = Culture ; Mitoloji = Mitology ; Modern sanat = Modern art ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk mitolojisi = Turkish mythology ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Mitler bir milletin kültürel yolunun şifrelenmiş halidir. Bu sebeple mitolojiyi incelemek ait olduğu halkın tarihi geçiş yoluna şahitlik etmek gibidir. Mitoloji günümüz sanat ve edebiyatında önemli yere sahiptir. Sanat türlerine resim, mimari, heykeltıraşlık gibi görsel sanatları ekleye biliriz, söz sanatlarının ise neredeyse her alanında mitoloji karşımıza çıkmaktadır. Her halkın kendine özgü mitolojik değerleri vardır. Yapılan sanat dalları da bu kökler üzerinde inşa edilir. Türk mitolojisi bazı sebeplerden dolayı araştırmacıların ve yazarların dikkatini oldukça geç çekmiştir. Belki bu yüzdendir ki bu konuda olan akademik çalışmalar veya edebi örnekler oldukça azdır. Fakat ilginin günden güne arttığını görmekteyiz. Özellikle görsel sanatlar bu konuya öncüllük etmektedir.
Bu çalışma Türk mitolojisi hakkında olan araştırma konularına az da olsa katkı sağlamak amacı gütmektedir. Araştırmamız Giriş kısmı dışında dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Mitoloji ve Edebiyat arasındaki ilişki üzerinde duruldu. Mitoloji ve edebiyatın birbirine geçiş noktalarını inceledi. İkinci bölümde Türk mitolojisine ait olan kavram ve unsurları sırası ile kısa izahlar verilerek yazıldı. Üçüncü bölümde Türk edebiyatında mitolojik unsur ve kavramları daha çok kendisinde birleştiren destanlarımızın kısa özetleri yazıldı, ait oldukları zaman dilimi hakkında kısa bilgi verildi. Dördüncü bölüm Türk mitolojisine ait olan kavramların modern edebiyatımızda hangi şekilde yer aldığı ne tür eserlerin içerisinde kullanıldığı ne tür içeriklerde Türk mitolojisine ait unsurlara rastladığımız hakkında araştırma yapıldı. Bu tür kavramları içeren eserlerden örnekler verildi. Her eserin yazarı hakkında kısa otobiyografik bilgiler yazıldı. Ayrıca sadece Türkiye Cumhuriyeti değil, Türk ülkelerinin edebiyatından da birkaç örnek araştırmanın bu kısmında incelendi. Sonuç kısmında yapılmış olan araştırmanın ortaya koyduğu verilerden yola çıkılarak inceleme ve analizler verildi.
Mitoloji hiç şüphesiz bir halkın kültür mirasıdır. Bu miras üzerine yapılmış olan inceleme de kültürel değer açısında az da olsa katkı sağlayacaktır. Bu araştırma aynı zamanda mitolojik kavramların kullanılma alanlarına yönelik bir çalışmadır.

Abstract:
Myths are the encoded version of a nation's cultural path. For this reason, examining mythology is like witnessing the historical passage of the people to which it belongs. Mythology has a prominent place in today's art and literature. We can add visual arts such as painting, architecture, and sculpture to these types of art, and we encounter them in every field of rhetoric. Every nation has its own mythological values. The branches of art are also on these roots. Turkish Mythology has attracted the attention of researchers and writers quite late for some reasons. That is why there are very few academic studies or literary examples on this subject. However, we see that the interest is increasing day by day and our writers are more focused on this subject. Visual arts in particular lead this issue.
This study aims to contribute to the research issues about Turkish Mythology, albeit a little. Our research consists of four parts apart from the Introduction part. The first chapter focused on the relationship between mythology and literature. He studied the transition points of mythology and literature. In the second part, the concepts and elements of Turkish Mythology written in order by giving small explanations. In the third chapter, short summaries of our epics, which mostly combine mythological elements and concepts in Turkish literature, written, and brief information given about the time they belonged to. In the Fourth Chapter, research has made about how the concepts belonging to Turkish Mythology included in our modern literature, what kind of works used in what kind of content, and what kind of content we encounter elements of Turkish Mythology. Examples of works containing such concepts given. Brief autobiographical information given about the author of each work. In addition, few examples from the literature of not only the Republic of Turkey but also Turkish countries examined in this part of the research. In the conclusion part, examinations and analyses given based on the data revealed by the research.
Mythology is undoubtedly the cultural heritage of a people. The examination made on this heritage will also contribute a little in terms of cultural value. This research is also a study on the areas of use of mythological concepts.