Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'e Osmanlı'da çocuk(1876-1923)
Child from the constitution to the Republic in the Ottoman(1876-1923)
Yazar: SERAP YASUBUĞA
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ETHEM ATNUR
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Toplumun vazgeçilmez bir unsuru olarak çocuklar, neslin devamını sağlayan, toplumlarda yaşanan gelişim ve değişimlerden etkilenen bir birey olarak yer almaktadır. Özellikle Batı toplumlarında yaşanan gelişme ve değişmelere dayalı olarak Osmanlı toplumunda da 19. yüzyıldan itibaren çocuklara yönelik ilerlemelerin yaşandığı görülmektedir. Bu bağlamda çocuklar, Batılılaşma sonucu devlet politikalarının bir unsuru haline gelmiştir. Dolayısıyla siyasi, sosyal, ekonomik, kültürel gelişmeler çocuk uygulamalarının belirlenmesinde ana etkeni oluşturmaktadır.
1876-1923 yılları arasındaki zaman diliminde çocukların gündelik hayat, eğitim, sağlık ve eğlence kültürünün ele alındığı bu çalışmada, İstanbul'un yanı sıra diğer vilayetlerdeki uygulamalara da yer verilmektedir. Vilayetlerde Osmanlı Devleti'nin politikalarında çocukların yeri ve önemi irdelenmektedir. Çalışma özellikle müslüman çocuklar üzerinden değerlendirilmiş olup, gayrimüslim çocuklar hakkında da kısmi bilgilere yer verilmektedir. Bu çalışma, çocuklara yönelik önemli bilgilerin yer aldığı Osmanlı Arşivi, Cumhuriyet Arşivi, İhsaiyat Mecmuaları, gazete ve dergiler, salnameler, nizamnameler, talimatnameler, hatıralar, konu ile alakalı kitaplar ve makalelerin incelenmesi ile yapılmıştır.
Çalışmanın sonunda geleneksel uygulamalardan modernleşme dönemine geçilen 19. yüzyılda, Osmanlı Devleti'ndeki çocuklara yönelik faaliyet ve politikalara ışık tutulmuş, çocuklara yönelik bakış açısı anlatılmaya çalışılmıştır. Böylece modernleşme dönemi ile birlikte yaşanan gelişmelerin tarih aralığı belirlenmiş ve bunun çocuklar üzerindeki etkisi yanıtlanmaya çalışılmıştır. Ayrıca ideolojik amaçların çocuk politikalarını belirlemedeki etkisi göz önüne alınarak dönemin siyasi, sosyal, ekonomik gelişmelerinin çocukları nasıl etkilediği yanıtlanmaya çalışılmıştır. Çocukların bakım ve korumalarının sağlandığı kurumların nasıl çalıştığı ve çocuklara yönelik faaliyetlerinde ne oranda etkili olduğu incelenmiştir. Bütün bu incelemeler ile çocuklara yönelik uygulamalar çok yönlü olarak ele alınmıştır.

Abstract:
As an indispensable element of society, children are involved as an individual who ensures the continuation of the generation and is affected by the development and changes in societies. Based on the developments and changes in Western societies, it is seen that progress has been made towards children since the 19th century in Ottoman society. In this context, children have become an element of state policies as a result of Westernization. Therefore, political, social, economic and cultural developments are the main factors in determining child practices.
In this study, which deals with the daily life, education, health and entertainment culture of children in the period of time between 1876-1923, Istanbul as well as the applications in other provinces are included. In the provinces, the place and importance of children are examined in the policies of the Ottoman State. The study was evaluated especially on Muslim children and provides partial information about non-Muslim children. This study was carried out by examining Ottoman Archives, Archives of Republic, Principles of Communication, newspapers and magazines, salutations, regulations, instructions, memoirs, books and articles related to the subject.
At the end of the study, in the 19th century, which was passed from the traditional practices to the modernization period, the activities and policies aimed at children in the Ottoman State were shed light on and the point of view towards children was tried to be explained. Thus, the date range of the developments experienced with the modernization period was determined and the effect of this on children was tried to be answered. In addition, considering the influence of ideological goals in determining child policies, it was tried to answer how the political, social and economic developments of the period affected children. How the institutions where the care and protection of children are provided work and how effective they are in their activities for children are examined. With all these examinations, the applications for children are discussed in a multifaceted way.