Sade ve aroma içeren doğal mineralli maden sularındaki ağır metal düzeylerinin toksikolojik açıdan değerlendirilmesi
The evaluation of the heavy metal levels of the natural mineral water and fruit-flavoured mineral water in turns of toxicological aspect
Yazar: NAZMİYE NESLİHAN GEZER
Danışman: DOÇ. DR. ZELİHA KAYAALTI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Maden suları = Mineral waters ; Spektrofotometri-atomik = Spectrophotometry-atomic ; Toksik metaller = Toxic metals ; Toksisite = Toxicity

Özet:
Su kaynağı olarak ĢiĢelenmiĢ veya paketlenmiĢ mineralli maden sularının tüketimi geliĢmekte olan ve özellikle de geliĢmiĢ toplumlarda hızla artmaktadır. Doğal mineralli maden suları yeraltından suyun elde edilmeleri esnasında toprakta bulunan birtakım element ve maddeleri çözünmesine bağlı olarak çeĢitli elementleri içerebilmektedir. Element bileĢimi olarak organizma için gerekli esansiyel özellikteki maddeler yanında toksik etkiler gösterebilen ağır metaller de bulunabilmektedir. Doğal mineralli sularda esansiyel metaller ile söz konusu toksik ağır metallerden hangilerinin hangi düzeyde bulunacakları ise ilgili mevzuatlarla belirlenmiĢ durumdadır. Bununla birlikte doğal mineralli maden sularının metal içerikleri üretim koĢulları yanında elde edildikleri bölgenin jeolojik ve iklimsel özelliklerine de bağlı olarak oldukça değiĢkenlik gösterebilir. Söz konusu ürünlerin toplumun geniĢ bir kesimi tarafından tüketildiği de dikkate alındığında ürünlerdeki metal içeriklerinin izin verilen sınırlar açısından değerlendirilmesi halk sağlığının korunması açısından oldukça önemlidir. Sade ve aromalandırılmıĢ doğal mineralli maden sularının elde edildikleri kaynak yanında (coğrafik ve iklimsel özellikler) üretim koĢullarına bağlı olarak farklı metal içeriklerine sahip olabileceği gerçeği söz konusu ürünlerdeki metal içeriklerinin araĢtırılmasını zorunlu hale getirmektedir. Bu ürünlerde yer alabilen ve diğer çevresel kaynaklardan da maruz kalabildiğimiz toksik ağır metaller sahip oldukları toksik etki potansiyellerine bağlı olarak önemli bir endiĢe kaynağıdır. Günümüzde endüstriyel geliĢmelerin hızla devam ediyor olması önemli bir toksikan grubu olan metallerin çevre ve insan sağlığı üzerindeki tehdit boyutunu arttırmaktadır. Toksik ağır metallere gıdalar ve çevresel kaynaklar yanında mesleki olarak uzun süreli yüksek dozda maruz kalmanın kanser yanında diğer bazı kronik hastalıklarla iliĢkili olduğu bildirilmektedir.ÇalıĢmada ülkemizde yerel marketlerde satılmakta olan sade ve meyve aromalı mineralli maden sularındaki metal düzeylerinin belirlenerek toksikolojik açıdan yorumlanması amaçlanmıĢtır. Ayrıca araĢtırmaya dahil edilen farklı firmalara ait doğal mineralli maden suyu örneklerindeki metal içeriklerinin elde edildikleri coğrafi bölgelere bağlı olarak değiĢkenlik durumu da araĢtırılmıĢtır. Bu doğrultuda 13 adet farklı firmaya ait 93 adet doğal mineralli maden suyu örneğinde Arsenik (As), Antimon (Sb), Kadmiyum (Cd), Krom (Cr), Kobalt (Co), KurĢun (Pb), Selenyum (Se), Mangan (Mn), Bakır (Cu) ve Nikel (Ni) gibi esansiyel ve toksik ağır metallerin düzeyleri Grafit veya Alevli Atomik Absorpsiyon Spektroskopisi tekniği kullanılarak belirlenmiĢtir. ÇalıĢmada 27 adet sade ve 66 adet aromalı (çilek, limon, viĢne) olmak üzere toplam 93 adet doğal mineralli maden suyu metal içeriği açısından araĢtırılmıĢtır.
ÇalıĢmada elde ettiğimiz sonuçlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde araĢtırmaya dahil olan tüm doğal mineralli maden sularındaki esansiyel ve toksik ağır metal düzeylerinin ilgili mevzuatlarda verilen sınır değerlerle uyumlu olduğu belirlenmiĢtir. Söz konusu ürünlerin elde edildikleri coğrafi bölgelere göre durumu incelendiğinde analiz edilen metaller doğrultusunda en yüksek Mn ve As içeriğine Ankara, en yüksek Ni, Cr, Sb, Co, Cd, Pb içeriğine ise Bursa ilindeki suların sahip olduğu tespit edilmiĢtir. Ayrıca sade ve meyve aromalı doğal mineralli maden suları kendi içerisinde değerlendirildiğinde en yüksek Mn miktarı çilek aromalı, Ni miktarı sade, Cr miktarı sade, As miktarı limon, Co miktarı çilek, Cd miktarı sade, Pb miktarı sade doğal mineralli maden suyunda olduğu tespit edilmiĢtir. Tüm bu değerler mevzuatta belirtilen sınır değerlerinin altındadır. Elde edilen tüm sonuçlar ıĢığında çalıĢmamızda tespit edilen metal düzeylerinin söz konusu ürünlerin tüketimine bağlı toksikolojik açıdan herhangi bir risk oluĢturmadığı belirlenmiĢtir. Bununla birlikte benzer çalıĢmaların daha geniĢ örneklem dahilinde belirli periyotlarla tekrarlanması halk sağlığının korunması ve konunun güncel açıdan izlenmesi bakımından oldukça önemlidir.

Abstract:
The consumption of packed natural mineral water or bottled as a water source are increasingly rising in developing society and especially developed societies. Natural mineral water can contain various elements and materials in soil while getting out of underground bound to their solution. As an element composition, there can be heavy metals that may show toxic effects,in addition to essential substance for organism. Which of them and their presence level of aforementioned toxic heavy metals have been determined in concerning legislations. Besides, the metal ingredients of natural mineral water may vary from the conditions of production to characteristics of the geological and climatic of the place of production. The evaluation of mentioned products in terms of their allowed limits of metal ingredients are very important to protect public health. If it is considered as these products are consumed from an extensive amount of community. The reality of the possibility of having different metal ingredients bound to the conditions of production in addition to the production area(geographical and climatical characteristics), makes necessary on searching the metal ingredients in mentioned products. Toxic heavy metals that can be in these products and we can be exposed from other environmental sources are an important source of concern boun d to their potential of toxic effects. Rapid continuing of industrial developments nowadays, increases the threatening extent of the metals, important toxic group, on the health of environment and public. To be exposed for a long time to the toxic heavy metals near the food and environmental sources as a job requirement, have been reported to be connected with cancer and some chronical illnesses. In this study, determining the metal levels in natural mineral water and fruit-flavoured mineral water sold in local markets in our country, in terms of interpreting toxicological aspect are aimed. The metal ingredients in the examples of natural mineral water belong to various firms that are included in this study the variability depending upon geographical regions that are produced, have been also searched. Accordingly, in 93 examples of natural mineral water belong to 13 different firm, the essential and toxic heavy metal levels such as Arsenic (As), Antimon(Sb), Cadmium(Cd), Chromium(Cr), Cobalt(Co), Lead(Pb), Selenium(Se), Mangan(Mn), Copper(Cu), Nickel(Ni) are determined by using Grafite and Flame Atomic Absorption Spectrometric Method. In the study, 27 natural mineral water and 66 flavoured (strawberry , lemon, cherry) , totally 93 natural mineral water were examined in terms of metal ingredients.
According to the evaluation as a whole the results we get in this study, it was determined that the levels of essential and toxic heavy metal in natural mineral water included in this study are agreeable with the limit levels in concerning legislations. When the mentioned products are searched according to their geographical region of product, it was determined that through the analysis metals, the highest ingredient level of Mn and As belong to water in Ankara, the highest Ni, Cr, Sb, Ca, Cd, Pb ingredient belong to water in Bursa. Besides, when evaluated the natural mineral and fruit-flavoured mineral water in itself, the highest amount of Mn in strawberry-flavoured, the amount Ni in natural mineral water, the amount of Cr in natural mineral water, the amount of As in lemon-flavoured, the amount Co in strawberry-flavoured, the amount Cd in natural mineral water, the amount Pb in natural mineral water were determined. All these values are under the limit water level of legislation. In the light of all acquired results, it is determined that the metal levels determined in our study doesn't contain any risk in terms of toxicological aspect if they are consumed. However, it is very important that similar studies within more extensive sample should repeat in certain periods in terms of protection of public health and observing the subject recently.