Online alışverişlerde kişilik özelliklerinin impulsif ve kompulsif satın alma davranışlarına etkisi
The effects of personality traits on impulsive and compulsive buying behavior in online shopping
Yazar: DİLARA ALTINKAN
Danışman: PROF. DR. ECE ARMAĞAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmanın temel konusu, tüketicilerin online alışverişlere ilişkin davranışlarında ortaya çıkabilen ve satın almanın olağandışı veya rasyonel olmayan yanı olarak ifade edilen impulsif satın alma ve kompulsif satın alma davranışlarıdır. Çalışma esas olarak bu davranışların ardında yatabilecek olan kişisel faktörler üzerine yoğunlaşmıştır. Bu bakımdan çalışmanın temel amacı, ilişkisel tarama metoduna bağlı olarak beş faktör kişilik özellikleri, tüketici karar verme tarzları, impulsif satın alma ve kompulsif satın alma değişkenleri arasındaki ilişkilerin istatistiksel olarak analiz edilmesidir. Çeşitli kişilik ve karar verme tarzları içerisinde hangilerinin impulsif ve kompulsif satın alma ile ilişkili olduğunun tespit edilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca değişkenler arasındaki ilişkilerde sosyo-demografik özelliklerin belirleyici birer faktör olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda bir nicel araştırma kapsamında, kolayda örnekleme yoluyla belirlenen 478 katılımcıdan anket yöntemiyle veri elde edilmiş ve analiz edilmiştir.
Analizler sonucunda elde edilen bulgular, kişilik özellikleri bakımından uyumluluk ile impulsif satın alma davranışı arasında; deneyime açıklık, sorumluluk ve uyumluluk ile kompulsif satın alma davranışı arasında anlamlı negatif bir ilişki olduğunu göstermiştir. Ayrıca marka odaklı, moda odaklı, haz odaklı, kararsız, dürtüsel ve alışkanlık üzerine satın alan tüketicilerin impulsif satın alma ve kompulsif satın almaya daha fazla eğilimli oldukları ortaya çıkmıştır. Çalışmanın elde ettiği bulguların tüketicileri davranışlarının kişilik ağırlıklı yönünün anlaşılması bakımından katkı sunması beklenmektedir.

Abstract:
The main subject of this study is impulsive buying and compulsive buying behaviors that can occur in online shopping of consumers and are considered as the unusual or irrational aspect of purchasing. The study mainly focused on personal factors that may be the precursors of these behaviors. In this respect, the aim of the study is to statistically analyze the relationships between the five-factor personality traits, consumer decision-making styles, impulsive buying and compulsive buying variables, based on the relational screening model. It is aimed to determine which of the personality and decision-making styles are associated with impulsive and compulsive buying. In addition, it was aimed to examine whether socio-demographic characteristics are a determining factor in the relations between the variables. Within the scope of a quantitative research, data was obtained through a survey method from 478 participants determined through convenience sampling, and it was analyzed.
The findings obtained as a result of the analyzes showed that there is a significant negative relationship between agreeableness and impulsive buying behavior in terms of personality traits, and similarly between openness, conscientiousness and agreeableness and compulsive buying behavior. In addition, it has been revealed that consumers who buy brand-oriented, fashion-oriented, hedonist-oriented, confused by over choice, impulsive and habitual are more prone to impulsive and compulsive buying. It is expected that the findings of the study will contribute to the understanding of the personality and characteristic features of consumers' behaviors.