İlkokulda değerler eğitimi ile ilgili yapılan çalışmaların bibliyometrik ve içerik analizi
Bibliometric and content analysis of studies on values education in primary school
Yazar: ESİN EBRU TOZLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞE KUTLU ABU
Amasya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bibliyometri = Bibliometry ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; İçerik analizi = Content analysis

Özet:
Değerler hayatımıza, tercihlerimize ve kararlarımıza yön veren, olaylar ve durumlar
karşısında bir şeyi bir şeye tercih etme, daha fazla kıymet verme gibi tutum, inanç ve
gösterdiğimiz ilkeler olarak tanımlanmaktadır. Aileden sonra okullarda verilen değerler
eğitimi planlı bir şekilde programlarda yer alarak verilmeye devam edilmektedir. Son yıllarda
eğitim politikalarının değişmesi, teknolojinin kullanımı ve medya etkisiyle değer yönelimleri
de giderek değişmektedir. Bu araştırmada geçmişten günümüze değerler eğitimi hakkında
yapılan çalışmaların ilkokul düzeyinde incelenmesi ve elde edilen çalışmaların bibliyometrik
ve içerik analizinin yapılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda yıllar içinde yapılan
ulusal ve uluslararası çalışmaların eğilimleri belirlenmiştir. Araştırmanın örneklemini Web of
Science veri tabanında 1980-2022 yılları arasında yayınlanan 10.892 uluslararası makale ve
YÖK Tez, TR Dizin ve SOBİAD Atıf Dizini veri tabanlarında 1999-2022 yılları arasında
yayınlanan ulusal 150 tez ve 179 makale oluşturmaktadır. Araştırmada hem nitel hem nicel
yaklaşım benimsenmiştir. Araştırmada doküman analiz yöntemi kullanılmıştır. Verilerin
analizinde bibliyometrik analiz ve içerik analiz tekniklerinden yararlanılmıştır. Uluslararası
veri tabanında tespit edilen çalışmalar en çok atıf yapılan yıl, anahtar kelime, dergi, yazar,
ülke ve kuruluş açısından VOSviewer programı kullanılarak bibliyometrik olarak analiz
edilmiştir. Ulusal veri tabanlarında tespit edilen çalışmalar ise yayınlandığı üniversite ve
enstitü, yayınlandığı dergi adı, çalışmanın türü, yayınlandığı yıl, çalışmanın amacı, kullanılan
araştırma yöntemi ve deseni, hedef kitlesi, kullanılan veri toplama aracı, kullanılan veri analiz
tekniği, çalışılan değer, çalışılan disiplin alanı açısından içerik analizi ile analiz edilmiştir.
Bibliyometrik analize ilişkin bulgular bilimsel ağ haritaları ile içerik analizine ilişkin bulgular
ise frekans ve yüzdeler hesaplanarak tablo, grafik veya modellerle sunulmuştur. Bulgulara
göre ilkokulda değerler eğitimi alanında yapılan uluslararası çalışmalarda en çok atıf yapılan
yıl 2022, en yüksek atıf sayısı 18958, en çok atıf alan dergi Teaching and Teacher Education (Öğretmenlik ve Öğretmen Eğitimi), kuruluş Linkoping Üniversitesi (İsveç), yazar Robert
Thornberg olarak tespit edilmiştir. En çok atıf yapılan ülkeler İngiltere, İsveç,
Avusturalya'dır. Ulusal veri tabanlarındaki tezlerin en çok yayınlandığı üniversite Gazi
Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü en çok tez yayınlanan enstitü olmuştur. Makalelerin
en çok yayınlandığı derginin ise Değerler Eğitimi Dergisi olduğu tespit edilmiştir. En çok
çalışma 2019 yılında yayınlanmıştır. Çalışmalar amaçlarına göre incelendiğinde en fazla
öğretmen görüşlerini belirlemeye yönelik çalışmalar yapıldığı belirlenmiştir. Çalışmalar
kullanılan yöntem ve desenlere göre incelendiğinde en çok tercih edilen yöntemin nitel
yöntemler olduğu ve durum çalışması deseninin kullanıldığı, hedef kitlesi olarak en çok
öğretmenlerin seçildiği, veri toplama aracı olarak daha çok görüşme formlarının tercih
edildiği ve en çok nitel veri analizi tekniklerinden içerik analizinin kullanıldığı sonuçlarına
ulaşılmıştır. Yayınlanan çalışmalarda saygı değerinin ön plana çıktığı ve en fazla sosyal
bilgiler disiplin alanında yapıldığı da tespit edilmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular ilgili
alan yazın ışığında tartışılmış ve ilerideki çalışmalara yönelik bazı önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: değerler eğitimi, ilkokul, bibliyometrik analiz, içerik analizi

Abstract:
Values can be defined as the principles that guide our lives, preferences and decisions, such
as preferring something to something else, giving more value to events and situations, and
showing attitudes and beliefs. Values education, which is given in schools after the family,
continues to be given in a planned way by taking place in the programs. In recent years, the
changes in education policies, the use of technology and the influence of the media have also
gradually changed their value orientations. In this research, it is aimed to examine the studies
on values education in primary school and to make bibliometric and content analysis of the
obtained studies. In line with this purpose, the trends of the national and international studies
conducted over the years have been tried to be determined. The sample of the research
consists of 10,892 international articles published between 1980-2022 in the Web of Science
(WoS) database and 150 national theses and 179 articles published in the YOK Thesis, TR
Index and SOBİAD Citation İndex databases between 1999-2022. The studies identified in
the international database were analyzed bibliometrically using the VOSviewer program in
terms of the most cited year, keyword, journal, author, country and institution. Studies
identified in national databases were analyzed by content analysis in terms of the university
and institute in which they were published, the name of the journal, the type of study, the year
of publication, the purpose of the study, the research method and design used, the target
audience, the data collection tool used, the data analysis technique used, the value studied,
and the discipline area studied. Findings related to bibliometric analysis were visualized with
scientific network maps, and findings related to content analysis were presented in tables and
graphics by calculating frequencies and percentages. In the light of the findings obtained, the
most cited year in international studies in the field of values education in primary school is
2022, the highest number of citations 18958, the most cited keyword values, the most cited
journal Teaching and Teacher Education, the most the most cited organization is Linkoping
University (Sweden), the most cited author is Robert Thornberg, and the most cited countries are England, Sweden, and Australia. In the light of the findings obtained, Gazi University, the
university where the theses made in the field of values education in primary education are
included in national databases, was published the most, and the institute of educational
sciences was the institute that published the most theses. It has been determined that the
journal in which the articles are published the most is the Journal of Values Education. While
the most studies were published in 2019, the most published type was the article. When the
studies were examined according to their objectives, it was determined that most of the
studies were conducted to determine the views of teachers. When the studies are examined
according to the methods and patterns used, it is concluded that the most preferred method is
qualitative methods and the case study pattern is used, the most preferred audience is the
teachers, the interview forms are preferred as the data collection tool, and it was concluded
that content analysis is the most used among qualitative data analysis techniques. In the
published studies, it has also been determined that the value of respect comes to the fore, and
it is mostly done in the field of social studies discipline. It is thought that this study, in which
studies on a school level are examined, will guide researchers in studies to be conducted in
the literature and contribute to the literature.

Keywords: values education, primary school, bibliometric analysis, content analysis