İslâm hukukunda kolaylaştırma ilkesinin zarurat-ı hamse ile ilişkisi
The necessity of the principle of facilitation in Islamic law and its relation ship with zarurat-i khamsa
Yazar: YAKUP ÇALIŞKAN
Danışman: DOÇ. DR. ADNAN ALGÜL
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışma İslam hukukunda kolaylaştırma ilkesinin zarurat-ı hamse ile ilişkisini konu edinmektedir. Dolayısıyla çalışmanın amacı da kolaylaştırma ilkesinin zarurat-ı hamse açısından önemini ortaya koymaktır. Bu da insan yaşamının zorluklarını gidermek, kolaylaştırıcı ilkeler sunarak insanlık için yaşanabilir bir hayatı temin etmekle mümkündür. İnsanı ilgilendiren maslahat ve mefsedetin değerlendirilmesi, İslam hukukunun prensipleriyle uyumlu olmalıdır. Bu sorumluluk Kur'an ve Sünneti iyi özümsemiş, İslam hukukunun amaçlarını anlamış hukukçulara düşmektedir. İslam hukukunda kolaylaştırma ilkesinin zarurat-ı hamse ile ilişkisi nedir? sorusu tezin temel problemini oluşturmaktadır. Çünkü insanın tabiatı, kolaylaştırma ilkesinin zorluk ve sıkıntıya tercih edilmesini gerektirmektedir. İnsan tabiatının önemsenmemesinden dolayı kolaylaştırma ilkesinden uzaklaşılmış, maslahat- mefsedet dengesi bozulmuş ve insan hayatı zorlaştırılmıştır. Kolaylaştırma ilkesinin İslam hukukundaki yerini ve İslam hukukunda insanın ve onun fıtratının dikkate alındığını göstermesi açısından bu çalışma önemlidir. Dökümantasyon yönteminin izlendiği bu tezde şu sonuca ulaşılmıştır: İslâm hukuku aşırılıktan uzak, dengeli bir kolaylaştırmayı tercih etmiştir. İslam hukuku din, can, akıl, nesil ve mal gibi değerleri kolaylaştırma ilkesi ile korumayı güvence altına almıştır.

Abstract:
This study deals with the relationship between the principle of facilitation and the necessity of khamsa in Islamic law. Therefore, the aim of the study is to reveal the importance of the principle of facilitation in terms of necessity. This is possible by eliminating the difficulties of human life and ensuring a livable life for humanity by providing facilitating principles. The evaluation of interests and harms cornencing human beings must be compatible with the principles of Islamic law. This responsibility falls on lawyers who have internalized the Quran and Sunnah well and understand the purposes of Islamic law. What is the relationship between the principle of facilitation and the necessity of hamsa in Islamic law? Question constitutes the main problem of the thesis. Because Human nature requires that the principle of convenience be preferred to difficulty and distress. Due to distregard for human nature, the principle of facilitation has been moved away, the balance of benefit and harm has been disrupted and life has been made difficult. This study is important as it shows the place of the principle of facilitation in Islamic law and that human beings and their nature are taken into consideration in Islamic law. In this thesis, where the documentation method was followed, the following conclusion was reached: Islamic law preferred a balanced facilitation, away from extremism. Islamic law has guaranteed the protection of values such as religion, life, mind, lineage and property with the principle of facilitating.