Derleme sözlüğünde sanat ve zanaat  ile ilgili kavramların söz varlığı
Art and craft in the dictionary of compilation vocabulary of related concepts
Yazar: CEREN DEDER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SILA GEN KAYA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Birbirleriyle bağlantı içerisinde olan sanat ve zanaat olguları Türkler ve tarihi için her zaman önem arz etmiştir. Orta Asya'da başlayan bu serüven Türklerin yaşam sürdüğü coğrafyalarda harmanlanarak Anadolu'da en üst seviyesine ulaşmıştır. Türk kültür tarihinde eski zamanlardan beri süregelen ahşap ve ağaç oymacılığı, bakırcılık, çinicilik deri işçiliği, ebru, halıcılık, işlemecilik, kilimcilik, kumaş dokumacılığı, keçe yapımcılığı, müzik aletleri yapımcılığı, oyacılık, örmecilik, semercilik, sepetçilik, taş işçiliği, yazmacılık gibi el sanatları Türk estetik zevkinin süzgecinden geçirilip özünü kaybetmeden karşılaşılan diğer milletlerden etkilenmiş ve bu etkileşimin sonucunda ortaya benzersiz ürünler çıkmıştır. Türk sanat ve zanaatinin geçmişinin bu kadar eskiye dayanması sosyo- kültürel açıdan da büyük önem arz etmektedir. Yaşayan bir yapısı olan kültüre en canlı haliyle dilde tanık olmamız mümkündür; çünkü dil kültürün yansımasıdır. Türk dili içerisinde kültür kavramlarına en çok rastlayacağımız eserlerden biri Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü'dür çünkü bu sözlük 1932-1960 yılları arasında toplumda ki bireylerin yardımıyla derlenmiş bir sözlüktür. Bu çalışmamızda, Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü'nde yer alan, sanat ve zanaat kavramlarına ilişkin söz varlığını tespit ederek Türk toplumunun kültürel faaliyetleri hakkında bilgi edinmek hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Derleme Sözlüğü, söz varlığı, kültür, sanat, zanaat

Abstract:
The phenomena of art and craft, which are interconnected with each other, have always been important for Turks and their history. This adventure, which started in Central Asia, blended in the geographies where Turks lived and reached its highest level in Anatolia. Handicrafts such as wood and wood carving, coppersmithing, tiling, leatherwork, marbling, carpet weaving, embroidery, rug making, fabric weaving, felt making, musical instrument making, needlepoint, knitting, saddlery, basketry, stonemasonry and writing have been influenced by other nations encountered without losing their essence through the filter of Turkish aesthetic taste and as a result of this interaction, unique products have emerged.    The history of Turkish arts and crafts is also of great importance in terms of socio-cultural aspects. It is possible to witness culture, which has a living structure, in its most vivid form in language; because language is the reflection of culture. One of the works in which we will come across the concepts of culture in the Turkish language is the Dictionary of Compilation from the People's Mouth in Turkey because this dictionary is a dictionary compiled with the help of individuals in the society between 1932-1960. In this study, it is aimed to obtain information about the cultural activities of Turkish society by determining the vocabulary related to the concepts of art and craft in the Compilation Dictionary of Folk Speech in Turkey.

Keywords: Derleme Sözlüğü, vocabulary, culture, art, craft