Yabancı dilde ilgeç öğretiminde bilişsel yaklaşımlar
Cognitive approaches on preposition teaching
Yazar: TUBA YILMAZ UÇMAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ELİF ARICA AKKÖK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dilbilim Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel dil bilim = Cognitive linguistics ; Bilişsel öğrenme = Cognitive learning ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilgisi-edatlar = Grammar- prepositions ; Dil bilgisi-edatlar = Grammar- prepositions ; Dil bilim = Linguistics ; Dil öğretimi = Language teaching ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; İngilizce = English

Özet:
Bu çalışma,  yabancı dil öğretiminde İngilizce "in" (içinde), "on" (üstünde) ve "at" (yakınında) ilgeçlerinin öğretimi konusunda bilişsel dilbilim öğretilerine dayalı olarak hazırlanan öğretim sürecinin öğrencilerin erişi düzeyine etkisini sınamayı amaçlamıştır. Bu amaçla, "in, on, at" ilgeçleri Alanlar Kuramı (Theory of Domains), İmge Şemaları Kuramı (Image Schema Theory) ve Kavramsal Metafor Kuramı (Conceptual Metaphor Theory) çerçevesinde; uzamsal, zamansal ve soyut alanlar bağlamında ele alınmıştır. 
Araştırma, 2015-2016 öğretim yılı bahar yarıyılında İskitler Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Elektrik Elektronik ve Makine Teknolojileri sınıfı öğrencileriyle 5 haftalık sürede gerçekleştirilmiştir. Çalışmada ön-test - son-test kontrol gruplu seçkisiz desen kullanılmıştır. Çalışma gruplarını oluşturan 64 öğrenciden 32'si deney, 32'si kontrol grubu olarak belirlenmiştir. 
Çalışmada öncelikle deney ve kontrol gruplarına ön-test uygulanarak grupların ortalamaları arasında fark olmadığı saptanmıştır. Ön-testin ardından sunulan öğretim sürecinde, kontrol grubuna Dilbilgisi Çeviri Yöntemiyle hazırlanan öğretim süreci seçeneği uygulanarak öğrencilere ilgeçlerin kullanım kuralları sunulmuştur. Deney grubuna ise bilişsel dilbilim öğretileri çerçevesinde hazırlanan öğretim süreci seçeneği uygulanarak ilgeçleri güdüleyen deneyimsel ve bilişsel özelliklerin sezdirilmesi amaçlanmıştır. Böylece ilgeçleri güdüleyen temel uzamsal ilişkiler ve bu ilişkilerden hareketle ortaya çıkan imgesel anlamların bilişsel yönüne ilişkin farkındalık yaratılarak öğrencilerin dikkati uzamsal anlamların metaforik uzanımlarına çekilmiştir. 
Araştırmanın sonuçları, uygulanan öğretim süreçlerinin deney ve kontrol grubundaki erişi düzeyleri arasında farklılık yarattığını göstermiştir. Buna göre kontrol grubunun ön-test ve son-test erişi düzeyleri arasında farklılık görülmezken, deney grubuna ait erişi düzeyinin son-test sonucunda önemli ölçüde yükseldiği gözlenmiştir. Bu sonuç, deney grubunda uygulanan öğretim sürecinin ilgeçlerin öğrenilmesinde karşılaşılan güçlük durumlarını ortadan kaldırdığını ve öğrencilerin bu sürecin sonucunda olumlu öğrenme davranışları geliştirdiklerini ortaya koymuştur.

Abstract:
The main purpose of this thesis is to question the efficiency of the teaching process of "in", "on" and "at" prepositions in English prepared upon the theories and principles of cognitive linguistics used in foreign language teaching. The issue of prepositions "in, on, at" has been addressed within the scope of Theory of Domains, Image Schema Theory and Conceptual Metaphor Theory and within the context of spatial, temporal and abstract domains. 
The study was performed in 5 weeks during the spring semester of the 2015-2016 academic year in İskitler Technical and Vocational High School, with the students of mechanical and electric and electronics departments. The randomized pre-test - post-test control group experimental design was used in this study. 64 students constituting the study group were assigned randomly and evenly as the experiment and control groups.
In the early stage of the study, the pre-test was applied both for the experiment and control groups. According to the results obtained from the pre-test, no difference has been found between the groups' means. After the pre-test, two different teaching processes have been presented and the lesson plans prepared with Grammar Translation Method have been performed for the control group. In this process, rules about using these prepositions were presented for the students in the control group. But for the experiment group, the lesson plans prepared with cognitive linguistics principles were performed. At this point, it was aimed to make these students perceive the experiential and cognitive properties of prepositions implicitly. By this means, it was easier to raise awareness for the basic spatial relations and cognitive aspects of figurative meanings arising from these relations for the experiment group. 
The results of the study show that the teaching process has led to significant differences between the final knowledge of the experiment and control groups. According to these results, it can be said that there is no significant difference between the pre-test and post-test of the control group while the students in the experiment group made a great progress when comparing their pre-test and pos-test results. In conclusion, this result has demonstrated that the teaching process prepared upon the theories and principles of cognitive linguistics has eliminated the difficulties in preposition learning and made the students develop positive learning behaviour.