Üreme çağındaki kadınlarda toplumsal cinsiyet algısının kadın sağlığı ve sağlık arama davranışına etkisi
The effect of gender perception on women's HEALTH and HEALTH seeking behavior among women of reproducti̇ve age
Yazar: ÜMMÜGÜLSÜM ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİME ESRA MERAM
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Kadın sağlığı = Women's health ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Üreme = Reproduction ; Üreme sağlığı = Reproductive health

Özet:
Toplumsal cinsiyet algısı, yaşam boyunca önemli bir sağlık belirleyicisidir. Toplumsal cinsiyet
algısı, kadınların sağlık durumlarını ve sağlık arama davranışlarını etkilemektedir. Bu çalışma, üreme
çağındaki kadınlarda toplumsal cinsiyet algısının kadın sağlığı ve sağlık arama davranışı üzerine
etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte yapılan çalışmanın evrenini, 18-49 yaş aralığındaki bir
üniversite hastanesinde kadın doğum polikliniğine başvuran kadınlar oluşturmaktadır. Araştırmaya
260 kadın dâhil edilmiştir. Verilerin toplanmasında, araştırmacı tarafından oluşturulan anket formu,
Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği (TCAÖ), Kadın Sağlığı Anketi (KSA) ve Sağlık Arama Davranışı
Ölçeği (SADÖ) kullanılmıştır. Veriler, araştırmacı tarafından, yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak
toplanmıştır. Verilerin analizinde sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma, t testi, Varyans analizi
(ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır.
Kadınların %45'i 18-28 yaş aralığında ve %75,4'ü evliydi, %23,1'inin ise kronik hastalığı
vardı. Kadınların, TCAÖ puan ortalamasının 85,62±19,70; KSA puan ortalamasının 44,45±17,83
(anksiyete-depresyon alt boyutu 7,08±4,18; somatik belirtiler alt boyutu 7,69±4,16; somatopsişik alt
boyutu 7,71±3,52; somatik bilişsel alt boyutu 4,79±2,82; gastrointestinal alt boyutu 4,77±3,62; benlik
saygısı alt boyutu 5,65±2,75; çeşitli anksiyete alt boyutu 2,09±1,60; ilgi istek alt boyutu 1,97±1,47;
cinsel doyum alt boyutu 1,27±1,06 ve menstruasyon alt boyutu 1,72±1,07) ve SADO puan
ortalamasının ise 40,95±9,76 (online sağlık arama davranışı alt boyutu 18,65±6,50; profesyonel sağlık
arama davranışı alt boyutu 11,28±3,16 ve geleneksel sağlık arama davranışı alt boyutu 11,02±3,19)
olduğu bulunmuştur. Kadınların TCAÖ toplam puanı ile KSA'nın ilgi istek alt boyutu puanı arasında
negatif yönlü ve zayıf bir ilişki olduğu (p<0,05), TCAÖ toplam puanı ile SADÖ toplam puanı ve
online sağlık arama davranışı alt boyut puanları arasında ise pozitif yönlü ve zayıf bir ilişki olduğu
belirlenmiştir (p<0,05). Yapılan ileri analizde; yaş, çalışma, öğrenim düzeyi, son bir ay içinde sağlık
sorunu yaşama, sürekli ilaç kullanım durumu ve genel sağlık durumu algısının kadınlarda KSA
puanına ait değişimin %27'sini, TCAÖ toplam puanı, son bir ay içerisinde sağlık sorunu yaşama ve
medeni durumun ise kadınlarda SADÖ puanına ait değişimin %9'unu açıkladığı saptanmıştır.
Sonuç olarak, kadınların toplumsal cinsiyet algılarının olumlu olması, kadınların sağlık
durumunun daha iyi olması, sağlık şikâyetlerinin azalması ve sağlık arama davranışının artması ile
sonuçlanmaktadır. Sağlık profesyonellerinin, kadınların sağlık durumları ve sağlık arama
davranışlarını değerlendirmeleri ve kadınları uygun sağlık hizmetlerine yönlendirilmeleri ve buna
yönelik sağlık eğitimi ya da danışmanlık hizmeti sunmaları önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Kadın Sağlığı, Sağlık Arama Davranışı, Toplumsal Cinsiyet Algısı,

Abstract:
Gender perception is an important determinant of health throughout life. Gender perception
affects women's health status and health-seeking decisions. This study was conducted to determine the
effect of gender perception on women's health and health-seeking behavior in women of reproductive
age.
The set of the descriptive and relationship-seeking type of study is composed of women
between the ages of 18-49 who are admitted to the obstetrics and gynecology clinic at a university
hospital. 260 women were included in the study. In collecting the data, the questionnaire form created
by the researcher, the Gender Perception Scale (GPS), the Women's Health Questionnaire (WHQ) and
the Health Search Behavior Scale (HSBS) were used. The data were collected by the researcher using
the face-to-face interview technique. In the analysis of the data, Number, percentage, mean and
standard deviation, T-test, analysis of variance (Anova), Pearson correlation analysis and multiple
regression analysis were used.
45% of the women in the age range of 18-28 years and 75.4% were married, while 23.1% had
a chronic illness. Women, on average GPS 85,62±19,70; WHQ average 44,45±17,83 (anxiety-
depression of the bottom of the size 7,08±4,18; somatic symptoms, lower size 7,69±4,16;
somatopsychic sub-dimensions 7,71±3,52; somatic cognitive sub-dimension 4,79±2,82; the subscale
of the gastrointestinal 4,77±3,62; subscale of self-esteem 5,65±2,75; subscale of anxiety 2.09±1.60;
subscale of interest 1,97±1,47; subscale sexual satisfaction 1.27±1.06 and subscale of menstruation
1,72±1.07) and an average of points of HSBS 40,95±9,76 (online health-seeking behavior of sub-size
18,65±6,50; professional health seeking behavior of sub-size 11,28±3,16 and traditional health
seeking behavior subscale 11,02±3,19) was found. It was determined that there was a negative and
weak relationship between the total score of women's GPS and the GPS subscale of WHQ (p<0.05),
and there was a positive and weak relationship between the total score of GPS and the total score of
HSBS and the online health search behavior subscale scores (p<0.05). In the further analysis carried
out; Age, Work, Education Level, suffering from health problems in the past month, continuous use of
medication, and perception of general health status scores of women of 27% WHQ score, GPS total
score had caused health problems in the last month and marital life have caused 9% change in HSBS
score.
As a result, women's gender perceptions are positive, women's health status is better, health
complaints are decelerated and health seeking behavior is increased. Health professionals, health
services, health status and health seeking behavior of women in their assessments and their referral to
appropriate counseling services for women it is important to provide education or health
Keywords: health-seeking behavior, Gender perception, women's health.