Tek doz metotreksat tedavisi alan ektopik gebeliklerde tedavi etkinliğini öngörmede B-HCG ve sistemik inflamatuar yanıt indeksinin önemi
The importance of B-HCG and systemic inflammatory response index in predicting treatment efficacy in ectopic pregnancies receiving single dose methotrexate therapy
Yazar: SAMET ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. ELİF YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Ektopik gebelikte serum b-hCG düzeyleri ve transvajinal ultrasonografi incelemeye ek olarak farklı biomarkerlar erken tanı imkanı için denenmektedir. Ektopik gebelikte inflamatuar sitokinlerin hem enflamasyon bölgesinde hem de sistemik olarak artış gösterdiği tespit edilmiştir. Bu araştırmada, ektopik gebelik tanısı konmuş ve metotreksat ile tedavi olmasına karar verilmiş hastalarda, b-hCG ve Sistemik İnflamatuar Yanıt İndeksinin (SIRI) tedavi başarısını öngörmede bir belirteç olarak rolünü araştırmak amaçlanmıştır.

Metot: Araştırma tek merkezli olup Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde 1 Ağustos 2017 - 31 Ağustos 2022 tarihleri arasında metotreksat tedavisi uygulanan tüm hastaların dosyaları retrospektif olarak taranmış, dahil edilme ve hariç tutulma kriterlerini karşılayan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmanın 4. ve 7. günleri arasında bakılan β-hCG değerlerinde ≥%15 düşüş olan hastaların tedavisi başarılı kabul
edilerek çalışma grubuna (n=54), <15 düşüş nedeniyle 2. Doz mtx yapılan hastalar ya da acil bir durum (rüptür/hemodinami bozulması) nedeniyle cerrahi yapılan hastalarda tek doz mtx tedavisi başarısız kabul edilerek kontrol grubuna (n=41) dahil edilmişlerdir. Hastaların 1, 4, 7. günlerde β-hCG ve tam kan parametrelerinden nötrofil x monosit/lenfosit oranı hesaplanarak, iki grubun değerleri birbiri ile karşılaştırılmıştır.

Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 95 hastadan 54'ünde (%56,8) tek doz metotreksat ile kür sağlanmış ve bu hastalar çalışma grubuna dahil edilmiştir. Tek doz mtx başarısız olan 41 hastanın (%43,2) ise 26'sında (27,4) mtx sonrası cerrahi tedavi, 13'ünde (%13,7) 2. doz mtx, 2'sinde ise 2. doz mtx sonrası cerrahi tedavi yapılmıştır. Çalışma ve kontrol gruplarının yaş, gravida ve parite ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). Tedavinin başarılı olduğu gebelerde, b- hcg ortalamalarının 1., 4., ve 7. günlerde, SIRI ortalamalarının ise 1. ve 4. günlerde anlamlı düzeyde düşük olduğu izlenmiştir. 1. gün β-Hcg için cut-off değeri 1612,00
mIU/ml (sensitivite %77, spesifite %26), 4. gün değeri 1593,50 mIU/ml (sensitivite %85, spesifite %19); SIRI için 1. gün cut-off değeri 1,2109 (sensitivite %77, spesifite %24) 4. gün değeri 0,8718 (spesifite %85, sensitivite %19) olarak saptanmış, b-hcg'de 4. gün, SIRI'de 1. gün değerinin daha önemli olduğu tespit edilmiştir. Tedavinin başarısız olduğu grupta ortalama gebelik kesesi boyutunun, çalışma grubuna oranla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde büyük olduğu saptanmış, tedavi öncesi gebelik boyutu>15 mm olan gebelerin %60,5'inde tedavinin başarısız olduğu izlenmiştir
(p<0,05).

Sonuç: Hem başlangıç, hem de 4. Gün b-hcg değerleri tek doz mtx tedavisinde anahtar belirleyici olmakla birlikte, inflamatuar bir marker olan SIRI'nin tedavisi başarılı olan gruptaki düşük seviyeleri dikkat çekicidir. NLR/PLR/MPV gibi markerların tedavi başarısındaki rolü üzerinde literatürde pek çok çalışma bulunmakla birlikte, SIRI ile ilişkili çalışmaların halen çok kısıtlı olması nedeniyle çalışmamızın önemli olduğu kanaatindeyiz. Bu konunun geniş kapsamlı, çok merkezli, prospektif, randomize kontrollü çalışmalar desteklenmesi gerekmektedir.

Anahtar kelimeler: ektopik gebelik, metotreksat, b-hCG, SIRI

Abstract:
In addition to serum b-hCG levels and transvaginal ultrasonography examination in ectopic pregnancy, different biomarkers are tested for early diagnosis. It has been determined that inflammatory cytokines increase both in the area of inflammation and systemically in ectopic pregnancy. In this study, it was aimed to investigate the role of b-hCG and Systemic Inflammatory Response Index (SIRI) as a predictor of treatment success in patients who were diagnosed with ectopic pregnancy and decided to be treated with methotrexate.

Method: The research is single-center and Dr. The files of all patients who were treated with methotrexate between August 1, 2017 and August 31, 2022 in Sami Ulus Gynecology, Obstetrics and Gynecology Hospital, Gynecology and Obstetrics Clinic were retrospectively scanned, and patients who met the inclusion and exclusion criteria were included in the study. Patients with a ≥15% decrease in β-hCG values measured between the 4th and 7th days of the study were considered successful and included in the study group (n=54), while patients who underwent 2nd dose mtx due to <15 decrease or who underwent surgery due to an emergency (rupture/hemodynamic deterioration) were considered unsuccessful in single dose mtx treatment and were included in the control group (n=41). The values of the two groups were compared with each other by calculating the neutrophil x monocytes/lymphocyte ratio from the β-hCG and whole blood parameters of the patients on the 1st, 4th and 7th days.

Results: A single dose of methotrexate was cured in 54 (56.8%) of 95 patients included in the study, and these patients were included in the study group. Of the 41 patients (43.2%) who failed a single dose of mtx, 26 (27.4) underwent surgical treatment after mtx, 13 (13.7%) underwent surgical treatment after the second dose of mtx, and 2 of them underwent surgical treatment after the second dose of mtx. There was no statistically significant difference between the mean age, gravida and parity of the study and control groups (p>0.05). It was observed that b-hcg averages on the 1st, 4th, and 7th days, and the SIRI averages on the 1st and 4th days were significantly lower in the pregnant women whose treatment was successful. The cut-off value for β-Hcg on day 1 was 1612.00 mIU/ml (sensitivity 77%, specificity 26%), day 4 value was 1593.50 mIU/ml (sensitivity 85%, specificity 19%); Day 1 cut-off value for SIRI was found to be 1.2109 (sensitivity 77%, specificity 24%) and day 4 value was 0.8718 (specificity 85%, sensitivity 19%). The mean gestational sac size was found to be statistically significantly larger in the treatment unsuccessful group compared to the study group, and treatment failed in 60.5% of the pregnant women whose pre-
treatment gestational size was >15 mm (p<0.05).

Conclusion: Although both baseline and day 4 b-hcg values are the key determinants in single dose mtx treatment, the low levels of SIRI, an inflammatory marker, are remarkable in the group whose treatment was successful. Although there are many studies in the literature on the role of markers such as NLR/PLR/MPV in treatment success, we believe that our study is important because studies related to SIRI are still very limited. This issue needs to be supported by comprehensive, multicenter, prospective, randomized controlled studies.

Key words: ectopic pregnancy, methotrexate, b-hCG, SIRI