Hastane öncesi acil sağlık hizmetleri çalışanlarının kritik hasta nakillerine yönelik tutumlarının incelenmesi
Examination of prehospital emergency health services staff's attitudes towards critical patient transfers
Yazar: BİRGÜL ÇAKIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜL ÖZLEM YILDIRIM
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Afet Tıbbı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Amaç: İlgili çalışmanın asıl amacı; Hastane öncesi acil sağlık hizmetleri
personellerinin kritik hasta nakillerine yönelik tutumlarını incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma, Aralık 2023- Mayıs 2024 tarihleri arasında Kocaeli
ili içerisinde Sağlık Bakanlığı'na bağlı bulunan 112 acil sağlık hizmetleri
istasyonlarında ve komuta kontrol merkezinde görev alan hastane öncesi acil sağlık
hizmetleri (HÖASH) çalışanlarının kritik hasta nakillerine yönelik tutumlarının
incelenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Kocaeli ili
içerisinde Sağlık Bakanlığı'na bağlı bulunan 112 acil sağlık hizmetleri istasyonlarında
ve komuta kontrol merkezinde (KKM) görev alan doktor, acil tıp teknikerleri
(Paramedik) ve acil tıp teknisyeni (A.T.T.) oluşturmaktadır(N: 618). Örneklem
seçiminde basit rasgele örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. HÖASH Çalışanlarının
Kritik Hasta Nakillerine Yönelik Tutumlarını incelemek için araştırmacılar tarafından
ilgili literatür taranarak yarı yapılandırılmış veri toplama formu oluşturulmuştur. Form
iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm yaş, cinsiyet, görev gibi sosyo-demografik
özelliklerini içeren 11(on bir) sorudan oluşmaktadır. İkinci bölümde HÖASH
çalışanlarının Kritik Hasta Nakillerine Yönelik Tutumlarını incelemek amacıyla
yapılandırılmış 34 adet sorudan oluşmaktadır. Veriler yüz yüze görüşerek elde edilmiş
ve SPSS for Windows 22.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Araştırmanın evreni 618 kişidir. Çalışmamıza %65,3 (n:404) kişi katılım
sağlamıştır. Katılımcıların %52.2' si (n:211) kadın ve %51'i (n: 206) lisans
mezunudur. %94.8'i (n: 383) kritik hasta nakil konusunda eğitim aldığını belirtmiştir.
Eğitim alanların %73.6'sı (n: 282) çalışmakta olduğu birimden aldığını belirtmiştir.
HÖASH çalışanlarına kritik hasta nakli konusunda bilgi ve beceri düzeyini hangi
seviyede gördükleri sorulmuştur. Çalışanların "kritik nakil konusunda bilgi ve beceri
düzeyi" ortalaması 6,370±1,868 (Min=1 Maks=10) olarak saptanmıştır. Çalışanların
verdikleri cevaplar doğrultusunda orta düzeyin üzerinde gördükleri görülmüştür.
Çalışmamızda sağlık çalışanlarının verdiği cevaplar doğrultusunda "kritik hasta sevk
ve yönetimine yönelik tutum toplam" ortalaması 114,218±25,833 (Min=34;Maks=170) olarak saptanmıştır. HÖASH çalışanlarının kritik hasta sevk ve
yönetimine ilişkin tutumlarının toplam puanları tanımlayıcı özelliklerden; yaş, görev,
cinsiyet, eğitim durumu, hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde çalışma süresi ve
çalışılan yerin konumuna göre anlamlı farklılık göstermemektedir (p>0.05). Fakat
medeni durumuna ilişkin analizde evlilerin kritik hasta sevk ve yönetimine yönelik
tutum toplam puanları, bekarların kritik hasta sevk ve yönetimine yönelik tutum
toplam puanlarından yüksek bulunmuştur (p<0,05).
HÖASH çalışanlarının kritik nakil konusunda eğitim alanların kritik hasta sevk ve
yönetimine yönelik tutum toplam puanları, kritik nakil konusunda eğitim almayanların
kritik hasta sevk ve yönetimine yönelik tutum toplam puanlarından yüksek
bulunmuştur (p<0,05).
HÖASH çalışanlarının meslekle ilgili gelişmeleri takip edenlerin kritik hasta sevk ve
yönetimine yönelik tutum toplam puanları, meslekle ilgili gelişmeleri takip
etmeyenlerin kritik hasta sevk ve yönetimine yönelik tutum toplam puanlarından
yüksek bulunmuştur (p<0,05).
Sonuç: Bu çalışmada hastane öncesi acil sağlık hizmetleri çalışanlarının kritik hasta
nakli konusundaki tutumlarını inceleyen sorulara verdikleri yanıtların ortalamaları
yüksektir. Ancak, maddeler detaylı bir şekilde incelendiğinde, katılımcıların bireysel
uygulamalarda olumlu tutum sergiledikleri, buna karşın kurumsal sorumluluklar
konusunda olumsuz yanıtlar verdikleri belirlenmiştir. Bu durum, acil sağlık
hizmetlerinin genel etkinliğini olumsuz yönde etkileyebilecek önemli bir bulgudur.
Bu bağlamda, hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde kritik hasta nakline yönelik
daha fazla bilimsel çalışmanın yapılması gerektiği ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmaların
sonuçları doğrultusunda, mevcut yönetmeliklerin revize edilmesi ve yeni eğitim
programlarının geliştirilmesinin faydalı olacağına inanıyoruz. Bu tür düzenlemeler ve
eğitim programları, çalışanların hem bireysel hem de kurumsal sorumluluklarını daha
etkin bir şekilde yerine getirmelerine katkıda bulunarak, acil sağlık hizmetlerinin genel
etkinliğini artıracaktır.
Anahtar Kelimeler; Kritik hasta, 112 acil sağlık hizmetleri, hastane öncesi,
ambulans, hasta nakli

Abstract:
Aim: This study aims to investigate the attitudes of pre-hospital emergency health
services workers towards critical patient transfers.
Materials and Methods: This research was conducted descriptively between
December 2023 and May 2024 to examine the attitudes of pre-hospital emergency
medical services (HÖASH) personnel towards critical patient transfers within the 112
emergency medical service stations and command control centers affiliated with the
Ministry of Health in Kocaeli province. The study population consisted of doctors,
emergency medical technicians (paramedics), and emergency medical technicians
(EMTs) working in the 112 emergency medical service stations and the command
control centers (KKM) affiliated with the Ministry of Health in Kocaeli province (N:
618). The sample was selected using a simple random sampling method. To examine
the attitudes of HÖASH personnel towards critical patient transfers, a semi-structured
data collection form was created by the researchers after a review of relevant literature.
The form consists of two sections. The first section contains 11 questions regarding
socio-demographic characteristics, such as age, gender, and duty. The second section
consists of 34 structured questions to examine the attitudes of HÖASH personnel
towards critical patient transfers. Data were collected through face-to-face interviews
and analyzed using the SPSS for Windows 22.0 program.
Results: The population of the study consists of 618 individuals, with a participation
rate of 65.3% (n=404). Among the participants, 52.2% (n=211) are female, and 51%
(n=206) are university graduates. A total of 94.8% (n=383) indicated that they had
received training on critical patient transfer, with 73.6% (n=282) of those having
received this training from their current unit. HÖASH employees were asked to rate
their level of knowledge and skills in critical patient transfers. The average score for
"knowledge and skill level in critical transfer" was found to be 6.370±1.868 (Min=1,
Max=10), indicating that employees perceived their skills to be above average.In our study, based on the responses of healthcare workers, the "total attitude score
towards critical patient referral and management" was found to be 114.218±25.833
(Min=34; Max=170). The total attitude scores of HÖASH employees regarding
critical patient referral and management did not show a significant difference based
on descriptive characteristics such as age, duty, gender, education level, duration of
work in pre-hospital emergency medical services, and the location of the workplace
(p>0.05). However, in the analysis related to marital status, the total attitude scores
towards critical patient referral and management were higher for married individuals
compared to single individuals (p<0.05).
The total attitude scores towards critical patient referral and management for
HÖASH employees who had received training on critical transfer were found to be
higher than those who had not received such training (p<0.05).
Furthermore, the total attitude scores towards critical patient referral and
management for HÖASH employees who followed developments related to their
profession were higher than those who did not follow professional developments
(p<0.05).
Conclusion: In this study, the average responses to the questions examining the
attitudes of pre-hospital emergency healthcare workers towards critical patient
transfers were high. However, when the items were examined in detail, it was found
that participants exhibited positive attitudes in individual practices, while they gave
negative responses regarding institutional responsibilities. This is an important finding
that could negatively impact the overall effectiveness of emergency healthcare
services.
In this context, it becomes evident that more scientific studies on critical patient
transfers in pre-hospital emergency healthcare services are necessary. Based on the
results of these studies, we believe that it would be beneficial to revise existing
regulations and develop new training programs. Such regulations and training
programs would contribute to enhancing the overall effectiveness of emergency
healthcare services by enabling employees to fulfill both individual and institutional
responsibilities more effectively.Keywords: Critical patient, 112 emergency health services, pre-hospital, ambulance,
patient transfer