Pistacia lentiscus L. (sakız ağacı)'da ağaç çapı, boyu ve üretim döneminin sakız verimine etkisi
The effects of tree diameter, lenght and production period in Pistacia lentiscus L. (gum tree)
Yazar: LEVENT MORKAN
Danışman: PROF. DR. ZAFER CEMAL ÖZKAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
İnsanlar zaman zaman şifayı doğada aramış ve yüzyıllardır edindikleri deneyimler neticesinde tıbbi bitkilerin kullanımına hiç ara vermemişlerdir. Özellikle sentetik ve kimyasal içerikli ilaçların, yan etkilerinin ortaya çıkışı tıbbi bitki kullanımını artırmıştır. Tıbbi bitkiler baharat, ilaç sanayi, meşrubat, parfüm, sabun, şekerleme, kozmetik, diş macunu, çiklet, şifalı ve dinlendirici çay imalatı, esans, aroma, vb. gibi birçok alanda kullanılmaktadır. İnsanların tıbbi bitkilere bu denli yönelişi, dünyada büyük bir pazar yaratmıştır. Bazı ülkeler tıbbi bitkilerin ticaretinden hiçte azımsanmayacak gelirler elde etmektedirler.Hazırlanan bun tez çalışmasında, araştırma alanı olarak seçilen Muğla ili, Milas ilçesi, Ören Beldesinde Pistacia lentiscus L. (Sakız Ağacı)'da ağaç çapı, boyu ve üretim döneminin sakız verimine etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla tam alan ölçümü yapılarak sahada sakız elde edilen 60 adet sakız ağacında 13 Temmuz 2006 ile 28 Ağustos 2006 tarihleri arasında 3 farklı dönemde sakız elde edilmiştir.Toplam sakız miktarı ile ağaç çapı arasında, istatistiksel anlamda % 44 oranında negatif bir ilişki olduğu, toplam sakız miktarı- ağaç boyu arasında yapılan istatistiksel analizde ise % 48 oranında negatif bir ilişki yani sakız ağacının çapı ve boyu arttıkça sakız verimi de düştüğü anlaşılmıştır. Dönemler arasındaki sakız veriminin istatistiksel analizde, üç dönem arasında fark bulunmuştur. Verim birinci dönemden üçüncü döneme doğru azalmaktadır.Dünya da birçok kullanım alanına sahip olan sakız ağacının ülkemizde hak ettiği değeri bulması için ekonomik değerinin yörede bulunan halka aktarılarak, bitki üzerindeki baskı ortadan kaldırılıp, uygun planlama ve üretim yöntemleriyle yöredeki sakız varlığı tespit edilerek, sürekliliğini sağlayacak tedbirler alınmalıdır.

Abstract:
Sometimes people ask for their healths in the nature and they never discontinue use of medicinal plants. Particularly, the exposure of the repercussions of the medicines that contained synthetic and chemical products increases the use of medicinal plants. These medicinal plants are being used in various areas such as spice, pharmaceutical industry, beverage, perfume, suap, sweetmeat, cosmetic, toothpaste, chewing gum, fabrication of healing and refreshing tea, esence aroma etc?Such a big orientation of the people to the medicinal plants has created a large market in the world. Some countries are obtaining gorgeous incomes from the trade of the medicinal plants.In this study, in Muğla province, Milas district, Ören city where choosen for research area, the effects of tree diameter, lenght and production period of Pistacia lentiscus L. (Gum Mastic Tree) was studied. For this purpose, in 60 gum tree which was gained by mesuring whole area, gum was gained in 3 diffirent periods between 13th July 2006 and 28th August 2006.It was understund that a negative relation 44% statistically between total gum amount and tree diameter, there is a negative relation 48% statistically between tree lenght and total gum amount that means as long as the diameter and lenght of gum tree increases, gum yield dicreases. Diffirence was noticed between 3 periods in yield of gum between periods statistically. The yield dicreases from first period to thirth period.For gum mastic tree has many usage area in the world to find its value in our country, its economic value should be told to public in that region, the stres on on plnat should be repressed, gum existence in the region should be determined with suitable planning and production methods and some mesures should be taken to ensure its sustainability.