İş kazalarının araştırılmasında epistemolojik boyut üzerine bir çalışma: Zonguldak kömür madenleri örneği
A study of epistemological aspect in research on work-related accidents : A case of coal mining in Zonguldak
Yazar: NURHAL ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. TANER AKPINAR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Epistemoloji = Epistemology ; Epistemolojik inançlar = Epistemological beliefs ; Kazalar = Accidents ; Madenler = Mines ; Zonguldak = Zonguldak ; Zonguldak Kömür Havzası = Zonguldak Coal Basin ; İş kazaları = Occupational accidents

Özet:
Yapılan işten kaynaklı yaralanma ve hastalanmalar ve dahası işçi ölümleri Türkiye'deki çalışma hayatının yapısal bir sorunudur. Sorun, çok boyutludur ve tıp, mühendislik, kimya ve sosyal politika başta olmak üzere birçok farklı alanda bilimsel çalışmaların yapılmasını gerektirmektedir. Bununla birlikte, daha sağlıklı sonuçlara ulaşmak birbirinden farklı çalışma koşullarına sahip üretim alanlarının ayrı ayrı incelenmesi yararlı olacaktır. Buna karşın, bu konuda yeterli bilimsel çalışmanın olmadığı görülmektedir. Var olan bilimsel çalışmaların büyük çoğunluğu, iş kazalarının işçilerin kusurlu davranışlarından kaynaklandığı görüşünü savunmaktadır. Resmi görüşlerin de bu yönde olduğu belirtilmelidir. Madencilik sektörü iş kazalarının en yoğun olarak görüldüğü, deyim yerinde ise bunun özdeşleşmiş sektörlerden biridir. Bu tez çalışması madencilik sektörüne odaklanmakta ve Zonguldak kömür madenleri özelinde işçi ölümlerinin nedenlerini araştırmaktadır. Söylendiği gibi, çok boyutlu olan bu olgu, bu araştırmada, üretim siyaseti ve sosyal politika açısından irdelenmektedir. Bu araştırmada, epistemolojik olarak yanıltıcı olduğu gerekçesiyle, işçiyi suçlayıcı görüşe karşı çıkmaktadır. İş kazaları olgusunun sağlıklı bir şekilde analiz edilebilmesi için üretim siyasetinin, çalışma ilişkileri düzeninin ve iş kazalarına ilişkin olarak uygulanan sosyal politikaların araştırılmasını ve çalışma ortamının yerinde incelenmesini sağlayacak bir epistemolojik yaklaşımın gerekli olduğu görüşü benimsenmektedir. Bu tez çalışması, böylesi bir epistemolojik yaklaşımdan hareket ederek, öncelikle, tarihsel süreçte üretim siyaseti ve çalışma ilişkileri düzenini, ardından sosyal politikaları irdelemektedir. Son olarak da, madenlere gidilerek çalışma koşullarına ilişkin yerinde yapılan gözlemler ve iş kazası geçirmiş olan işçilerle yapılan görüşmelerden elde edilen bilgi ve bulgular hareketle iş kazalarının nedenleri araştırılmıştır. Sonuç olarak, kömür madenlerinde iş kazalarının bu sektörde üretimi ve karlılığı öncelikli gören hakim üretim siyaseti, iş kazalarına karşı gerekli sosyal politikaların oluşturulmaması, yaygın kayıt dışı üretim ve istihdam gibi birçok yapısal nedenin bulunduğu görülmüştür.

Abstract:
Work-related injuries and occupational diseases have been one of the most important structural problems of working life in Turkey. These kill a lot of workers. The problem is multidimensional one and entails scientific studies in many different areas, including medicine, engineering, chemistry and social policy. It would be a proper way to examine the different areas of production with different working conditions separately to find out the reasons behind the fact. On the other hand, there is not enough scientific research. The vast majority of existing literature argue that work-related injuries and deaths are caused by workers' defective behaviour. It should be noted that the official approach is the same. The mining sector is one of the most identified sectors where work-related injuries and deaths are most prevalent. This study considers the mining industry and investigates the reasons behind work-related injuries and deaths in Zonguldak coal mines. As mentioned above, this phenomenon, which is multidimensional, is examined in terms of both the politics of production and social policy. This dissertation challenges the idea that work-related injuries and deaths result from workers' defective behaviour, because it has an epistemological fallacy. In order to be able to analyse work-related injuries and deaths properly, it is assumed that there is a need to employ an epistemological approach which enables researchers to investigate the politics of production, labour relations and social policies, and to examine the working conditions at workplace. Departing from such an epistemological approach, the dissertation focuses on the politics of production first and then social policies. Lastly, it discusses on the finding gathered in a fieldwork carried out in Zonguldak coal mines. During the fieldwork working conditions were observed and the workers who had work-related injury were interviewed with face to face by the researcher in person. As a result it argued that the politics of pruduction giving the priority to quantity of production and profitability, ineffective social policies to combat with the problem, widespread informal production and employment are the main structural factors behind the work-related injuries and deaths in mining industry.