Yetişkinlikte gözlenen dikkat eksikliği hiperaktivite, yaygın anksiyete bozukluğu semptomları; algılanan ebeveyn ilişkisi ve bilişötesi farkındalık olgularının birbirleriyle olan ilişkilerinin değerlendirilmesi
Symptoms of attention deficit hyperactivity and generalized anxiety disorder observed in adulthood, evaluation of perceived parental relationship and the relationship between metacognitive awareness factors
Yazar: OSMAN ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TEMEL ALPER KARSLI
Haliç Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete bozuklukları = Anxiety disorders ; Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada; yetişkinlikte gözlenen dikkat eksikliği hiperaktivite, yaygın anksiyete bozukluğu semptomları çalışmanın konusu olarak belirlenmiştir. Bu konuya bağlı olarak da yetişkinlikte gözlenen dikkat eksikliği hiperaktivite ile yaygın anksiyete bozukluğu semptomları arasındaki ilişkinin, algılanan ebeveyn ilişkisi ve bilişötesi farkındalık olgularıyla değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Araştırmanın örneklemini Denizli Pamukkale Üniversitesinin Eğitim Fakültesinde öğrenim gören farklı bölümlerden 501 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında; "Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği", "Yaygın Anksiyete Bozukluğu testi-7" "Algılanan Ebeveyn İlişkisi Tutumu Algısı Ölçeği" ve "Bilişötesi Farkındalık Envanteri" kullanılmıştır. Katılımcıların demografik verilerini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel bilgi formu kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda, katılımcıların dikkat eksikliği puan ortalaması 20.77 ve hiperaktivite puan ortalamaları 20.78 bulunmuştur. Sosyal bilimler öğretmenliği bölümünde öğrenim görenlerin, matematik öğretmenliği bölümünde öğrenim görenlere oranla dikkat eksiklikliklerinin olduğu düşüncesine daha fazla sahip oldukları görülmüştür. Sınıf öğretmenliği ve sosyal bilimler öğretmenliğinde öğrenim görenlerin yaygın anksiyetiye bozukluğu puanları bilgisayar ve öğretim teknolojileri ve okul öncesi öğretmenliği bölümlerinde öğrenim görenlere oranla anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Bilişötesi farkındalığın hata ayıklama alt boyutunda bilgisayar ve öğretim teknolojileri bölümünde öğrenim görenlerin puanları okul öncesi öğretmenliğinde öğrenim görenlere oranla anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca hata ayıklama alt boyutunda dördüncü sınıfta öğrenim görülenlerin puanları birinci sıradakilere oranla anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur.
Korelasyon analizleri sonucunda, hiperaktivite ile yaygın anksiyetiye, dikkat eksikliği ve bilişötesi farkındalık envanterinin işlemsel bilgi alt boyutu arasında pozitif yönlü çok zayıf bir korelasyon ilişkisi bulunmuştur. Bilişin bilgisi alt boyutu ile ilgisiz, koruyucu, demografik anne tutum algısı arasında negatif yönlü çok zayıf bir korelasyon, koruyucu baba tutumu arasında pozitif yönde çok zayıf bir korelasyon ilişkisi bulunmuştur. Bilişin düzenlenmesi alt boyutu ile ilgisiz, koruyucu anne tutumu arasında negatif yönlü çok zayıf bir korelasyon ilişkisi olduğu görülmüştür. Bilişötesi farkındalık envanteri ile ilgisiz ve demogratik anne tutumu arasında negatif yönlü çok zayıf bir korelasyon ilişkisi bulunmuştur.
Anahtar kelimeler: Dikkate eksikliği hiperaktivite, yaygın anksiyetiye bozukluğu, algılanılan ebeveyn ilişkisi, bilişötesi farkındalık

Abstract:
The aim of this study was to evaluate the symptoms of attention deficit hyperactivity and generalized anxiety disorder observed in adulthood. In this context, we evaluated the relationship between the symptoms of attention deficit hyperactivity and generalized anxiety disorder observed in adulthood based on the perceived parental relationship and metacognitive awareness factors. 
The research sample consists of 501 teacher candidates from different departments studying at Denizli Pamukkale University Faculty of Education. The "Adult Attention Deficit Hyperactivity Disorder Self-report Scale (ASRS) ", "Generalized Anxiety Disorder test-7" "Perceived Parental Relationship Attitude Perception Scale" and "Metacognitive Awareness Inventory" were used for data collection. The personal information form created by the researcher was used to determine the demographic data of the participants. 
As a result of the study, the average attention-deficit score was found to be 20.77, with the average hyperactivity score as 20.78. It has been observed that those studying in the department of social sciences teaching are more inclined to consider that they have attention deficiency than those studying in the mathematics teaching department. The generalized anxiety disorder scores of those studying in classroom teaching and social sciences teaching were found to be significantly higher than those studying in the departments of computer and instructional technologies and preschool teaching. The debugging subscale of metacognitive awareness scores of those studying in the department of computer and instructional technologies were found to be significantly higher than those studying in preschool teaching. In addition, the scores of fourth-graders in the debugging subscale were found to be significantly higher than those in the first grade. As a result of the correlation analyses, a very weak positive correlation was found between the operational knowledge subscale of the hyperactivity and generalized anxiety, attention deficit, and metacognitive awareness inventory. With the cognitive-knowledge subscale, a very weak negative correlation was found between the perception of complacent, protective, demographic maternal attitude, while a very weak positive correlation was found between the protective paternal attitude.   It has been observed with the cognitive regulation subscale that there is a very weak negative correlation relationship between the complacent, protective maternal attitude. Using the metacognitive awareness inventory, a very weak negative correlation was found between the complacent and demographic maternal attitude.
Keywords: attention deficit hyperactivity, generalized anxiety disorder, perceived parental relationship, metacognitive awareness