Yermük Savaşı
Battle of Yarmouk
Yazar: SAİT KARADEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KURUL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Tarih, insanlık için önemli karar anlarını içerir. Bu anlar, sadece o döneme ait olmakla kalmaz, aynı zamanda ilerleyen yıllar hatta yüzyıllar boyunca tarihin seyrine yön verir. Bu dönemlerden biri de 15/636 yılında gerçekleşen ve İslam tarihinde derin izler bırakan Yermük Savaşı'dır.
İslam tarihinde çok önemli bir yere sahip olan Yermük Savaşı'nın öncesinde Müslümanlar, Hz. Peygamber'in İslam'ı yayma emrine itaat edip gayrimüslimlerin yaşadığı topraklara fetihler düzenlemişlerdir. Bizans'la yapılan Mûte, Tebük, Arabe, Dasin, Ecnâdeyn, Fihl ve Humus savaşlarının sonucunda Müslümanlar Şam'a doğru ilerleme kaydetmişlerdir. İslam orduları hem sınırlarını genişletmiş hem de fethettiği coğrafyalarda İslamiyeti yayarak Müslüman sayısının artmasını sağlamıştır. Bundan rahatsız olan Bizans İmparatorluğu, İslam fetihlerinin önünü kesmek ve Müslümanların ilerleyişini durdurmak amacıyla harekete geçerek Yermük Savaşı'nı başlatmıştır. Savaşın hem Bizans hem de Müslümanlar açısından dini, ekonomik ve siyasi sebepleri bulunmaktadır.
Savaş öncesinde ve savaş esnasında hem Bizans ordu komutanı Mâhân hem de başta Hâlid b. Velîd olmak üzere Müslüman komutanların taktik ustalığı ve askeri dehası ile stratejik adımlar atmaları, Yermük Savaşı'nı askeri bir zaferin ötesine taşıyarak İslam tarihinin dönüm noktalarından biri haline getirmiştir. Bu savaş, Müslümanların bölgedeki varlığını sağlamlaştırarak İslam'ın yayılışını hızlandırmıştır. Bu savaş, askerî bir zafer olmanın yanında İslam'ın o dönemdeki politik ve sosyal dinamiklerini de etkilemiştir. Her iki tarafın ordularının verdiği mücadeleler neticesinde Müslümanların sayısı az olmasının dezanantajına rağmen Bizans ordusunun hezimeti ile sonuçlanmıştır.
Bu çalışma, Yermük Savaşı'nı derinlemesine analiz ederek, İslam tarihinde gerçekleşmiş olan bu önemli olayın etkilerini ve ardındaki sonuçlarını incelemektedir. Savaşın öncesindeki siyasi gelişmeler, savaşın taktik yönleri, savaş sonrası etkileri ve bu zaferin İslam'ın genişlemesi üzerindeki rolü gibi çeşitli boyutlar ele alınarak, Yermük Savaşı'nın İslam tarihindeki yerini ve önemini ortaya koymaktadır.

Abstract:
History contains important moments of decision-making for humanity. These moments not only belong to that period, but also shape the course of history for years and even centuries to come. One of these moments is the Battle of Yarmouk, which took place in 15/636 and left deep traces in Islamic history.
Prior to the Battle of Yarmouk, which has a very important place in Islamic history, Muslims obeyed the Prophet's command to spread Islam and organized conquests in lands inhabited by non-Muslims. As a result of the battles of Mûte, Tabuk, Arabe, Dasin, Ajnâdeyn, Fihl and Homs against Byzantium, Muslims advanced towards Damascus. Islamic armies both expanded their borders and increased the number of Muslims by spreading Islam in the geographies they conquered. The Byzantine Empire, which was disturbed by this, took action to prevent the Islamic conquests and to stop the progress of the Muslims and started the Battle of Yarmouk. The war had religious, economic and political reasons for both Byzantium and the Muslims.
The tactical mastery and military genius of both the Byzantine army commander Māhān and the Muslim commanders, especially Khālid b. Walīd, and their strategic moves before and during the battle took the Battle of Yarmouk beyond a military victory and made it one of the turning points of Islamic history. This battle consolidated the Muslim presence in the region and accelerated the spread of Islam. In addition to being a military victory, this war also affected the political and social dynamics of Islam at the time. As a result of the struggles of the armies of both sides, the Byzantine army was defeated despite the disadvantage of the small number of Muslims.
This study analyzes the Battle of Yarmouk in depth, examining the impact and aftermath of this important event in Islamic history. It explores various aspects of the Battle of Yarmouk, including the political developments preceding the battle, the tactical aspects of the battle, the aftermath of the battle, and the role of this victory in the expansion of Islam, in order to reveal the place and significance of the Battle of Yarmouk in Islamic history.