Kentsel korumada silüet kavramı ve silüetin önemi; İstanbul Tarihi yarımada örneği
Silhouette concept at urban conservation and importance of silhouette; Istanbul Historical peninsula case
Yazar: DEMET ÇELEN GÖK
Danışman: PROF. DR. HATİCE ARZU KOCABAŞ DİREN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Koruma ve Yenileme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentsel koruma alanları = Urban conservation areas ; Tarihi koruma = Historic preservation ; Tarihi koruma = Historic preservation ; Şehirsel koruma alanları =

Özet:
Kentsel koruma, geçmişten bugüne miras olan ve kullanmakta olduğumuz kentsel mekânı oluşturan somut ve soyut bileşenlerin geçmiş izlerini, bugünün değerleriyle birlikte geleceğe tahrip olmadan taşınmasını sağlayan bir araçtır. Bu kapsamda kentsel mekânda fiziksel dokunun korunmasının sağlanabilmesi için, hem yatay hem de düşey düzlemde verilerin değerlendirilmesi ve çözüm üretilmesi önem arzetmektedir. Bu nedenle de tarihsel süreç içinde taşınan bu somut değerlerin kullanılarak gelecek kuşaklara aktarılmasında önemli bileşenlerinden bir tanesi fiziksel çevrenin silüetinin korunmasıdır.
Silüet, en genel tanımı ile yeryüzü ve gökyüzünün ouşturmuş olduğu bir çizgi olarak ifade edilmektedir. Bu kapsamda, kentsel silüet kentin algısını oluşturan en önemli iz olarak kabul edilmektedir. Kentsel silüetin zaman içerisinde değişimi, kentsel mekânlardaki koruma kavramının teknik anlamından uygulamaya ne derece aktarıldığının izlenebildiği en belirgin görsel ifadesidir. Bu nedenle de, geçmişten bugüne ve bugünden geleceğe silüetin korunması kentsel mekânlarda bütüncül korumanın sağlanabilmesi için önem arzetmektedir.
UNESCO Dünya Miras Listesinde bulunan, uygarlıkların katmanlarından oluşmuş bir dünya kenti olan, İstanbul, silüetin en net izlenebildiği, korunmaya değer tarihi bir yerleşmedir. Bu metropol şehrin bütüncül olarak korunmasının sağlanması çalışma ve uygulamasının temelini, özellikle yedi tepe üzerine kurulmuş Tarihi Yarımada'nın ve siluetinin korunması oluşturmaktadır.
1980'li yıllar ve sonrasında küreselleşme kapsamında yeni liberal politikalarla birlikte kent merkezlerinin ve özellikle de tarihi kent merkezi olan Tarihi Yarımada'nın ihtiyaca cevap verir nitelikte yeniden yapılaşma sürecine girmiş olması bütüncül koruma ve silüetin korunması gerektiği konusunun bir kez daha ülke gündemine ve UNESCO gündemine taşınmasına neden olmuştur. UNESCO Dünya Miras Alanı olup, Alan Yönetimi Planı yürürlükte bulunan Tarihi Yarımada üzerindeki bu yeni yapılaşma baskıları aynı zamanda deprem odaklı doğal doğal afet tehdidi nedeniyle de artmış bulunmaktadır. Bugün gelinen noktada bir yandan mevcut yapılaşmanın yaşam kalitesi ve afet standartlarına uygun olmaması sorunları, öte yandan küreselleşme sürecinin 21.yy metropollerine özgü yapılaşmış çevre beklentisi kıskacında bulunan İstanbul metropoliten alan yerleşimi, özellikle de Tarihi Yarımada, kapsamında yaşam kalitesinin arttırılması için kentsel dönüşüm uygulaması kaçınılmaz iken, bütüncül korumanın ve özgün tarihi silüetin korunması en temel sorumluluk olarak öncelikle kamunun müdahele ve yönlendirmesini beklemektedir.  
Bu nedenle, bu araştırma çalışması kapsamında kent siluetinin korunması gerekliliği ve silüetin korunmasının önemi ele alınarak değerlendirilmiştir. Kentsel korumanın bütüncül olarak gerçekleştirilmesinde, silüetin rolü ve önemi örneklerler üzerinden irdelenerek vurgulanmıştır.
Çalışmanın ilk bölümlerinde, kentsel koruma ve silüet kavramları ulusal ve ulus ötesi bağlamda karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.
Kentsel silüet kavramının önemi ve kimlikle ilişkisine de değinilmiştir. Kentsel koruma temelinde kültürel miras alanlarının korunması ve planlanması konusunda verilerine erişim sağlanabildiği için seçilen Venedik UNESCO Dünya Miras Alanı (DMA) örnek olarak incelenmiştir. UNESCO DMA olan İstanbul Tarihi YarımadaSit Alanı, genel olarak kentsel koruma yaklaşımı ve özellikle de silüetin korunması bağlamında incelenip, Venedik örneği ile karşılaştırılarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
Urban conservation is a tool for carrying the cultural heritage assets into future with minimum harm in the historical process while possesing marks of past and present. In this context, to preserve the pyshical texture of urban space, it is important to evaluate datas both horizontal and vertical plane and to have solutions. To preserve the silhouette of the pyshical environment is an important component for carrying historical values to future by using that tangible value.
Silhouettes are defined as a line that formed by the earth and the sky in most general terms. In this context, it is considered that urban skyline is the most important mark that forming the perception of city. In the time of change of the urban skyline is the most obvious visual expression of the conservation concepts in urban spaces that monitors the transfering the technical sense to the application. Therefore, protecting the past, present and future skyline is important to ensure the holistic protection in urban spaces.  
İstanbul is a world city, townscape of which is composed of layers of civilization and listed as a UNESCO World Heritage Site. The historic skyline / sillhioutte of Historic Peninsular of Istanbul is one of the most important components that is woth protecting. This is to ensure the holistic protection of the metropolitan city in its entirety, especially the part that is built on seven hills that constitutes the Historical Peninsula and it s silhouette.
In 1980's and later, together with the neo-liberal policies within globalization, urban centers and particularly in the historic center of the Historic Peninsula responds to the requirements qualified to be entered into reconstruction process, holistic protection and protection of silhouettes has been moved into the country's and the UNESCO agenda. Although it is listed as a UNESCO World Heritage Site and managed by the UNESCO 'Area Management Plan', the Historical Peninsula came more under construction pressures because of natural disasters like earthquake.Neither the construction quality does not comply with regulations of disasters, nor the expectation of modern built environment of 21st century metropolises, made urban renewal essential in İstanbul metropolitan area especially the Historical Peninsula. In order to achieve holistic urban preservation outcomes in Istanbul and to preserve the original urban skyline in the Historc Peninsular, it is essential for the public authorities to provide guidance, enforce regulations and regulate imlementation.
In this thesis, identity and sillihouette components of conservation were assessed together. One of the basic premise of this research is that in order to ensure holistic urban conservation of a particular setting, it is necessary to to examine the role and impact of the silhouette of that particular setting. Therefore, in the first part of this study, the key concepts of urban conservation, silhouette and identity are examined comparatively in national and international contexts. 
The Venice UNESCO World Heritage Site is selected, as a case study because of its specific and well protected sillhioutte alonf with easy access to the relevant data. The UNESCO World Heritage Site of the Historical Peninsula is assessed in the context of conservation of its unique sillihoutte, along with the concept of identity. Both selected case studies were assessed comparatively to draw conclusions, that would be helpful to future protection project work.