EKC hipotezi bağlamında havayolu taşımacılığı, ekonomik büyüme, enerji tüketimi ve CO2 arasındaki ilişki: Anglosakson ülkelerinden kanıtlar
The relationship between air transport, economic growth, energy consumption and CO2 in the context of EKC hypothesis: Evidence from Anglosaxon countries
Yazar: SEDA ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. SALİH KALAYCI
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ekonomi Politikası Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ekonomi Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Anglosakson = Anglo-Saxon ; Büyüme = Growth ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Enerji = Energy ; Enerji tüketimi = Energy consumption ; Eşbütünleşme testleri = Cointegration tests ; Hava yolu taşımacılığı = Airline transport ; Havacılık sektörü = Aviation sector ; Karbondioksit salınımı = Carbondioxide emission ; Çevre ekonomisi = Environmental economics

Özet:
Bu tezin temel amacı ABD, İngiltere, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda'nın 1980 – 2013 yılları aralığında havayolu taşımacılığı, enerji tüketimi, ekonomik büyüme ve CO2 değişkenleri için ekonometrik yöntemlerle ele alıp sonuçlarını çevre ekonomisi bağlamında yorumlamaktır. Bu bağlamda, ABD, İngiltere, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda gibi Anglosakson ülkeleri baz alınarak havayolu taşımacılığı, enerji tüketimi, ekonomik büyüme ve CO2 değişkenleri arasındaki ilişkiye dair yapılmış olan analizler için alınmış senelik veriler Dünya Bankası'nın (2020) resmî sitesinden toplanmıştır. Kullanılmış olan ekonometrik modeller ise; ADF birim kök testi, Philips-Perron birim kök testi, Johansen eş-bütünleşme testi, VAR analizi, etki-tepki analizi, varyans ayrıştırması analizi, modifiye edilmiş sıradan en küçük kareler yöntemi, dinamik sıradan en küçük kareler yöntemi, kanonik eş-bütünleşik regresyon ve panel veri analizidir. Sonraki kısımlarda ise değişkenlerimiz arasında uzun vadeli ilişki olup olmadığını test etmek adına Johansen Eşbütünleşme Testi kullanılmıştır. 1980-2013 yılları arasında Anglosakson Ülkeleri için Johansen Eş-Bütünleşme Testi sonuçlarına göre ekonomik büyümenin en önemli göstergesi olan GSYİH, havayolu taşımacılığı, enerji tüketimi ve CO2 arasında uzun vadeli ilişki ampirik olarak kanıtlanmış ve elde edilen p değerleri buna işaret etmektedir. Elde edilen ampirik bulgular göstermiştir ki ABD, İngiltere, Kanada, Avustralya ve Yeni Zellanda'nın karbon yakıt temelli uçak filoları yerine daha çevre dostu araçları üretebilmek için yatırım yapmalıdırlar. Özellikle, bu ülkelerin politika yapıcıları bu AR&GE yatırımları baz alındığında çevre dostu hava taşıtları üretebilme noktasında politikalar geliştirmelidirler. ABD'nin havayolu taşımacılığı göz önünde bulundurulduğunda hem enerji tüketimi hem de GSYİH'ya göre daha fazla CO2 salınımına neden olmuştur. Etki tepki analizi de bu sonuçları kesin olarak desteklemiştir. Uygulanan şok neticesinde havayolu taşımacılığının diğer iki bağımsız değişkenlere göre bağımlı değişken olan CO2'yi anlamlı bir şekilde etkilediğini ortaya koymaktadır. Dolayısı ile ABD hükumeti ve onun politika yapıcıları gerekli altyapıyı kurarak bu konudaki tüm uzmanları biraraya getirerek seminerler düzenlemeli ve gerekli yatırımları yaparak daha fazla yeşil enerji yatırımları için teşvikler vermelidirler.

Abstract:
The main purpose of this thesis is to analyze the results of the USA, England, Canada, Australia and New Zealand with econometric methods for air transportation, energy consumption, economic growth and CO2 variables between 1980 and 2013 and interpret the results in the context of environmental economics. In this context, annual data for the analyzes made on the relationship between air transport, energy consumption, economic growth and CO2 variables based on Anglo-Saxon countries such as the USA, England, Canada, Australia and New Zealand were collected from the official website of the World Bank (2020). The econometric models used are; ADF unit root test, Philips-Perron unit root test, Johansen cointegration test, VAR analysis, impulse-response analysis, variance decomposition analysis, modified ordinary least squares method, dynamic ordinary least squares method, canonical cointegrated regression and panel data analysis.In the next parts, Johansen Cointegration Test was used to test whether there is a long-term relationship between our variables. According to the results of the Johansen Co-Integration Test for Anglo-Saxon Countries between 1980 and 2013, the long-term relationship between GDP, air transport, energy consumption and CO2, which is the most important indicator of economic growth, has been empirically proven and the obtained p values indicate this. Empirical findings show that the USA, UK, Canada, Australia and New Zealand should invest in order to produce more environmentally friendly vehicles instead of carbon fuel-based aircraft fleets.
In particular, the policy makers of these countries should develop policies to produce environmentally friendly aircraft based on these R&D investments. Considering the air transport of the USA, it caused both energy consumption and more CO2 emissions than GDP. The impulse-response analysis also strongly supported these results. As a result of the applied shock, it is revealed that air transport has a significant effect on CO2, which is the dependent variable compared to the other two independent variables. Therefore, the US government and its policy makers should establish the necessary infrastructure, bring together all experts in this field, organize seminars, and provide incentives for more green energy investments by making the necessary investments.