Laktat klirensinin acil servise başvuran toplum kökenli pnömoni hastalarında mortalite öngörülmesindeki değeri
The value of lactate clearance in the prediction of mortality in community-acquired pneumonia patients admitted to the emergencydepartment
Yazar: GÜL KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. ALP ŞENER
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı / Tıp Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Kan gaz analizi = Blood gas analysis ; Laktatlar = Lactates ; Mortalite = Mortality ; Pnömoni = Pneumonia ; Prognoz = Prognosis

Özet:
Giriş ve Amaç: Oksijen iletimi ve tüketimi arasındaki dengesizlik
düzeltilmezse, telafi edici yanıt tükenir ve oksijen ihtiyacı global doku hipoksisi,
anaerobik metabolizma ve laktat üretimi ile sonuçlanır. Çok sayıda çalışma, dolaşım
şokunda global doku hipoksisinin tanısal, terapötik ve prognostik bir belirteci olarak
laktat kullanımını ortaya koymuştur. Bu doğrultuda, literatürde sepsis kliniğinde
laktat klirensinin prognostik önemi ortaya koyulmuştur. Benzer şekilde bu çalışmada
acil servise başvuran toplum kökenli pnömoni hastalarında mortaliteyi öngörmede
laktat klirensinin prognostik değerini araştırmak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu prospektif, gözlemsel, kesitsel çalışma 7 Şubat 2019-7
Şubat 2020 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Acil Servisine
başvuran, yaşları 18'den büyük olup gebe olmayan ve toplum kökenli pnömoni
olduğu doğrulanan hastalar üzerinde yapılmıştır. Kan örnekleri hasta başvurusundan
sıfırıncı saat ve altıncı saatte venöz kan gazı veya arteryel kan gazı olarak (sıfırıncı
saat ve altıncı saat aynı olmak üzere) iki kez alınmıştır. Bu iki değer (başvuru ve
altıncı saat değeri) kullanılarak laktat klirensi hesaplanmıştır. Bu hesaplama için
'(laktat başvuru değeri-laktat altıncı saat değeri) x100 / laktat başvuru değeri'
formülü kullanılmıştır. Laktat klirensi ve diğer biyokimyasal parametreler pnömoni
risk skorları ile karşılaştırılmış, istatiksel olarak analiz edilmiştir. 28 günlük mortalite
primer sonlanım olarak ve ayrıca taburculuk, servis yatışı ve yoğun bakım yatışı
sekonder sonlanım olarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 202 hastanın yaş ortalaması 73±15'dir.
Hastaların 16,8%' inin servise yatışı, 73,8%' inin ise yoğun bakım ünitesine yatışı
yapılmıştır. Hastaların 46%' sı hastanede ex olmuştur. Hastaların 28 günlük mortalite
oranı 41,6%'dır. 28 günlük mortalite durumuna göre hastaların başvuru anı ve altıncı
saatteki kan gazı parametreleri değişimi karşılaştırıldığında, ölen hastalarda altıncı
saat laktat ortanca değerlerinin başvuru anına göre önemli düzeyde arttığı
bulunmuştur. 28 günlük mortaliteye göre laktat klirensi karşılaştırıldığında, laktat
klirensinin mortal hastalarda istatistiksel olarak önemli düzeyde daha düşük olduğu
bulunmuştur. PSI skoru ve laktat klirensi arasında çok zayıf bir ilişki olduğu
bulunmuştur. CURB-65 ve PSI skorlama sistemlerine göre yüksek risk grubundaki
kişilerin laktat klirensinin, orta risk grubundakilerden önemli düzeyde düşük olduğu
bulunmuştur. Mortalite tahmini için oluşturulan lojistik regresyon analizinde "yaş,
malignite varlığı, şok indeksi, GKS, BUN ve laktat klirensi" değişkenlerinin
mortalite öngörüsü için bağımsız belirteçler olduğu görülmüştür. Laktat klirensindeki
her bir birimlik artış mortaliteyi 0,99 kat etkilemektedir. Laktat klirensinin mortalite
için tanısal olduğu (AUC=0,907) ve çok iyi bir tanı testi olduğu bulunmuştur.
Çalışmamızın sonuçlarına göre laktat klirensi için optimum cut-off değeri -2,01
olarak bulunmuştur. Bu değer için sensitivite 92,9% , spesifite 91,5% , PPD 88,6% , NPD 94,74% , doğruluk oranı 92,1% 'dir.
Sonuç: Daha önceki çalışmalarda ortaya koyulduğu gibi bu çalışmada da
laktat klirensinin sepsiste önemli bir yeri olduğu anlaşılmaktadır. Burada toplum
kökenli pnömoni hastaları özelinde ortaya koyulan sonuçlara göre, laktat klirensinin
toplum kökenli pnömonide mortalite öngörmede kullanılabileceği anlaşılmaktadır.
Ancak bu çalışmanın sadece orta ve yüksek riskli hastaları kapsadığı bilinerek
genelleme buna göre yapılmalıdır.
Anahtar kelimeler: Kan gazı, laktat, laktat klirensi, mortalite, prognoz,
toplum kökenli pnömoni.

Abstract:
Objective: If the imbalance between oxygen delivery and consumption is not
corrected, the compensatory response is exhausted and oxygen demand results in
global tissue hypoxia, anaerobic metabolism and lactate production. Numerous
studies have demonstrated the use of lactate as a diagnostic, therapeutic and
prognostic marker of global tissue hypoxia in circulatory shock. Accordingly, the
prognostic importance of lactate clearance in sepsis clinic has been demonstrated in
the literature. Similarly, in this study, we aimed to investigate the prognostic value of
lactate clearance in predicting mortality in community-acquired pneumonia patients
admitted to the emergency department.
Method: This prospective, observational, cross-sectional study was
conducted between 7 February 2019-7 February 2020 on non-pregnant patients aged
≥18 years who were admitted to the Emergency Department of Ankara Bilkent City
Hospital and confirmed to have community-acquired pneumonia. Blood samples
were taken twice as venous blood gas or arterial blood gas (admission and sixth hour
being the same) at 0. hour and 6. hour after patient presentation. Lactate clearance
was calculated using these two values (admission and sixth hour value). For this
calculation, the formula "(Lactate reference value-Lactate sixth hour value) x100 /
Lactate reference value" was used. Lactate clearance and other biochemical
parameters were compared with pneumonia risk scores and analysed statistically. 28-day mortality was analysed as the primary outcome and discharge, ward stay and
intensive care unit stay were analysed as secondary outcomes.
Results: The mean age of the 202 patients included in our study was 73±15
years. 16.8% of the patients were hospitalised in the ward and 73.8% were
hospitalised in the intensive care unit. 46% of the patients died in the hospital. The
28-day mortality rate was 41.6%. According to 28-day mortality status, when the
changes in the admission and sixth hour blood gas parameters of the patients were
compared, it was found that the sixth hour lactate median values of the deceased
patients increased significantly compared to the admission. According to 28-day
mortality, when lactate clearance was compared, it was found to be statistically
significantly lower in mortal patients. It was found that there was a very weak
relationship between PSI score and lactate clearance. According to CURB-65 and
PSI scoring systems, lactate clearance in the high-risk group was found to be
significantly lower than in the intermediate risk group. In the logistic regression
analysis for mortality prediction, "age, presence of malignancy, shock index, GCS,
BUN and lactate clearance" variables were found to be independent predictors of
mortality. Each 1 unit increase in lactate clearance affects mortality 0.99 times.
Lactate clearance was found to be a very good diagnostic test for mortality
(AUC=0.907). According to the results of our study, the optimum cut-off value for
lactate clearance was found to be -2,01. For this value, sensitivity was 92.9%,
specificity 91.5%, PPV 88.6%, NPV 94.74%, and accuracy 92.1%.
Conclusion: It is understood that lactate clearance has an important role in
sepsis as demonstrated in previous studies. According to the results presented here in
community-acquired pneumonia patients, lactate clearance can be used to predict
mortality in community-acquired pneumonia. However, it should be noted that this
study only included medium and high-risk patients and generalisation should be
made accordingly.
Keywords: Blood gas, community-acquired pneumonia, lactate, lactate
clearance, mortality, prognosis.