Hayat bilgisi dersinde yer alan sorumluluk değeri ve iş birliği becerisinin kazandırılmasında Uzman Mantosu yaklaşımının etkisi
The effect of the Mantle of the Expert approach in acquisition of the value of responsibility and collaborative skills in life sciences course
Yazar: CANER ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. TOLGA ERDOĞAN
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hayat bilgisi dersi = Life science lesson ; Sorumluluk değeri = Value of responsibility ; Uzman rolü yaklaşımı = Mantle of the expert approach ; Yaratıcı drama = Creative drama ; Ölçekler = Scales ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools ; İşbirliği = Cooperation

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, ilkokul 3. sınıf Hayat Bilgisi dersinde yer alan sorumluluk değeri ve iş birliği becerisinin kazandırılmasında, Dorothy Heathcote'un geliştirmiş olduğu Uzman Mantosu Yaklaşımı'nın etkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, 3. sınıf Hayat Bilgisi dersinde yer alan "Ülkemizde Hayat" ve "Doğada Hayat" ünitelerinin kazanımlarına yönelik olarak Uzman Mantosu Yaklaşımı'na uygun 10 haftalık (30 ders saati) yaratıcı drama etkinlikleri geliştirilmiş ve uygulanmıştır.
Araştırma, karma araştırma yöntemine uygun olarak yürütülmüş ve verilerin toplanması, analiz edilmesi ve yorumlanmasında yakınsayan paralel desenden yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel bölümünde ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmış olup nitel bölümü ise durum çalışmasına göre şekillendirilmiştir. Araştırmada karma araştırma yöntemi kullanılması nedeniyle nicel ve nitel boyutta çalışma grubunun oluşturulmasında farklı süreçler izlenmiştir. Araştırmanın nicel boyutundaki çalışma grubunu, uygun durum örneklem yöntemi kullanılarak seçilen 2018-2019 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Trabzon iline bağlı Ortahisar ilçesinde bulunan bir devlet okulunda öğrenim görmekte olan toplam 68 ilkokul 3. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel boyutundaki çalışma grubunu ise, nicel boyutta belirlenen öğrenciler arasından ölçüt örneklem yöntemi kullanılarak seçilen toplam 10 öğrenci oluşturmaktadır.
Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen "Sorumluluk Değeri Değerlendirme Ölçeği", "İş Birliği Becerisi Değerlendirme Ölçeği", "Gözlem Formu" ve "Mülakat Formu" aracılığı ile toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel veriler, SPSS 22.0 programı aracılığı ile kovaryans analizine (ANCOVA) tabi tutulmuştur. Araştırmadan elde edilen nitel veriler ise, verilerin çözümlenmesi, kategorilerin belirlenmesi, kategorilerin düzenlenmesi işlemlerini kapsayan içerik analizi ile çözümlenmiştir. 
Araştırma sonunda, deney ve kontrol gruplarında yer alan öğrencilerin sorumluluk değeri ve iş birliği becerisi kazanmalarında deney grubu lehine anlamlı farklılık olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırmacı tarafından yapılan gözlemler de bu sonucu destekler niteliktedir. Ayrıca, araştırmada yapılan mülakatlardan hareketle, öğrencilerin Uzman Mantosu Yaklaşımı ile ilgili olumlu düşüncelere sahip olduğu ve Uzman Mantosu Yaklaşımı sayesinde daha çok sorumluluk alarak iş birliği içinde çalıştıkları tespit edilmiştir. Belirtilen bulgulardan yola çıkılarak, Uzman Mantosu Yaklaşımı'nın Hayat Bilgisi dersinde yer alan sorumluluk değerinin ve iş birliği becerisinin kazandırılmasında etkili olduğunu ifade etmek mümkündür. Araştırma sonunda ulaşılan sonuçlardan hareketle, hem Hayat Bilgisi dersinde hem de diğer derslerde gerçekleştirilmesi hedeflenen beceri ve değer eğitiminde Uzman Mantosu Yaklaşımı'na daha fazla yer verilmesi ve öğretmenlere Uzman Mantosu Yaklaşımı ile ilgili eğitimlerin verilmesi gerektiği şeklinde öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this research is to examine the effect of the Mantle of the Expert Approach developed by Dorothy Heathcote on gaining the value of responsibility and collaborative skills in the primary school 3rd grade Life Sciences course. In accordance with this purpose, lasting 10 weeks (30 lesson hours) creative drama aktivities in accordance with the Mantle of the Expert Approach have been developed and applied for the acquisitions of the units "Life in Our Country" and "Life in Nature" in the 3rd grade Life Sciences course.
The research was carried out in accordance with the mixed method and the convergent parallel design was used in collecting, analyzing and interpreting the data. In the quantitative part of the research, a pretest-posttest control group quasi-experimental design was used, and the qualitative part was shaped according to the case study. Due to the mixed method used in the research, different processes were followed in forming the study group in quantitative and qualitative part. In the quantitative part of the research, the study group consists of a total of 68 primary school 3rd grade students studying at a state school in Ortahisar district of Trabzon in the spring semester of the 2018-2019 academic year, which was selected using the appropriate situation sampling method. In the qualitative part of the research, the study group consists of 10 students selected from the quantitative group determined using the criterion sampling method, one of the purposeful sampling methods.
The data of the research were collected through the "Value of Responsibility Evaluation Scale", "Collaborative Skills Evaluation Scale", "Observation Form" and "Interview Form" developed by the researcher. The quantitative data obtained from the research were subjected to analysis of covariance (ANCOVA) through the SPSS 22.0 program. The qualitative data obtained from the research, were analyzed with content analysis, which includes the processes of analyzing the data, determining the categories, and organizing the categories.
At the end of the research, it was revealed that there was a significant difference in favor of the experimental group in the students in the experimental and control groups attaining value of responsibility and collaborative skills. The observations made by the researcher also support this result. In addition, based on the interviews conducted in the research, it is observed that the students have positive thoughts about the Mantle of the Expert Approach and working collaboratively by taking more responsibility through the Mantle of the Expert Approach has been determined. Based on the stated determinations, it is possible to state that the Mantle of the Expert Approach is effective in gaining the value of responsibility and collaborative skills in the Life Sciences course. Based on the results obtained at the end of the research, suggestions were made that the Mantle of the Expert Approach should be given more place in the skill and value education aimed to be carried out both in the Life Studies lesson and in other lessons and that the teachers should be given trainings about the Mantle of the Expert Approach.