Bazı aspir (Carthamus tinctorius L.) çeşitlerinde farklı tuzkonsantrasyonlarının çimlenme ve çıkış üzerineetkisi
The effect of different salt concentrations ongermination and emergence of some safflower(Carthamus tinctorius L.) variety
Yazar: MUSTAFA KURTULUŞ
Danışman: PROF. DR. ERKAN BOYDAK
Bingöl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma; Aspir çeşitlerinin çimlenme ve çıkış dönemlerinde tuz (NaCl) stresine karşı
tepkilerini belirlemek amacıyla 2018 yılında Bingöl Üniversitesi Ziraat Fakültesi
laboratuvarında yürütülmüştür. Denemelerde Asol, Balcı, Dinçer, Linas ve Olas çeşitleri
materyal olarak kullanılmıştır. Araştırmada aspir tohumlarına çimlenme ve çıkış
döneminde saf su (kontrol) ile 3 farklı NaCl (100 mM, 200 mM ve 300 mM) dozu stres
için uygulanmıştır. Çimlenme denemesi, petri kaplarında tesadüf parselleri faktöriyel
deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak iklim dolabında karanlıkta (25 °C)
yürütülmüştür. Çıkış denemesi ise torf (3/4), perlit (1/4) karışımı ve kum ile doldurulan
kaplarda tesadüf parselleri faktöriyel deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak iklim
dolabında (25 °C) yürütülmüştür.
Çimlenme oranı (%), ortalama çimlenme süresi (gün), hassaslık indeksi, çimlenme indeksi,
çıkış oranı (%), ortalama çıkış süresi (gün), fide uzunluğu (mm), kök uzunluğu (mm), yaş
fide ağırlığı (g), yaş kök ağırlığı (g), kuru fide ağırlığı (g), kuru kök ağırlığı (g), tuza
tolerans yüzdesi (%) ve çıkış indeksi özellikleri incelenmiştir. Araştırmada elde edilen
bulgulara göre; aspir çeşitlerinin çimlenme oranı %69-100, hassaslık indeksi 1,00-1,67,
çıkış oranı %5,00-97,50, fide uzunluğu 13,4-115,9 mm, yaş fide ağırlığı 0,077-0,476 g, yaş
kök ağırlığı 0,11-0,061 g, tuza tolerans yüzdesi %11,4-28,6 arasında tespit edilmiştir.
Denemenin sonucunda; tuz oranlarının artmasıyla birlikte çimlenme süresi, (gün) hassaslık
indeksi ve ortalama çıkış süresi (gün) değerleri önemli bir şekilde artmıştır. Çimlenme
indeksi, çıkış oranı (%), fide uzunluğu (mm), kök uzunluğu (mm), yaş fide ağırlığı (g), yaş
kök ağırlığı (g), kuru fide ağırlığı (g), kuru kök ağırlığı (g), tuza tolerans yüzdesi (%), ve
çıkış indeksi önemli bir şekilde azalmıştır. Çeşitler çimlenme ve çıkış denemelerinde
NaCl'ye tolerans yönünde farklı tepkiler göstermişlerdir.

Abstract:
This study was carried out to determine the response of some safflower varieties to salt
stress during germination and emergence it was conducted in Bingol Univercity Faculty of
Agriculture laboratory in 2018. Asol, Balcı, Dinçer, Linas and Olas varieties were used as
material. In the study; 3 different doses of NaCl pure water (control), 100 mM, 200 mM
and 300 mM) was applied to safflower seed during germination and emergenge.
Germination experiment was carried out in climate cabinet (25 °C) in the petri dishes
according to the arrangement of factorial experiments in random plots with 4 replictions.
Emergence experiments were carried out in the climate cabinet (25 °C) in the plastic cups
field with peat (3/4), pearlite (1/4) mixture and sand, according to the arrangement of
completely randomized design with 4 replictions. In the experiment, germination rate, (%)
mean germination time, (day) senstivity index, germination index, emergenge rate, (%)
mean emergence time, (day) seedling length, (mm) root length, (mm) fresh seedling
weight, (g) fresh root weight, (g) dry seedling weight, (g) dry root weight, (g) salt tolerance
percentage (%) and emergence index properties examined, As a result of experiment
germination rate of safflower varieties 69-100%, sensitivity index 1.00-1.67, emergence
rate 5.00-97.50, seedling lenght 13.4-115.9 mm, fresh seedling weight 0.077-0.476 g fresh
root weight 0.110-0.161 g and salt tolerance percentage is determined betwen 11.4-28.6.
Depending on the increase in salt concentrations, germination time, (day) sensitivity index
and emergence time (day) values increased significantly. Depending on the increase in salt
concentrations; germination index, emergence rate, seedling length, (mm) root lenght,
(mm) fresh seedling weight, (g) fresh root weight, (g) dry seedling weight, (g) dry root
weight, (g) salt tolerance percentage (%) and emergence index values decreased
significantly.