Tepe sürgünü kesim yüksekliğinin şeker pancarının tohum verimi ve tohumluk kalitesine etkisi
Effect of the height of top shoot cutting on seed yield and quality of sugar beet
Yazar: YUNUS EMRE EKİNCİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET DEMİR KAYA
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Endüstri Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Beta vulgaris = Beta vulgaris ; Tohum kalitesi = Seed quality ; Tohum verimi = Seed yield ; Çimlenme = Germination

Özet:
Bu araştırma, tohumluk şeker pancarı üretiminde tepe sürgünü kesme (uç alma) yüksekliğinin tohum verimi ve tohumluk kalitesi üzerine etkilerini belirlemek amacıyla 2021 yılında yürütülmüştür. Araştırma, Eskişehir koşullarında Mohican ve Rodeo şeker pancarı çeşitleri kullanılarak yürütülmüştür. Tepe sürgünü kesimi bitkilerde 4, 8, 12 ve 16. dal üzerinden yapılmış ve kesim yapılmayan bitkiler kontrol olarak kullanılmıştır. Çalışmada tohum verimi ve bin tane ağırlığı ile birlikte tohumluk kalitesi standart çimlenme testi, çıkış testi, elektriksel iletkenlik testi, serin ve soğuk test ile 45oC sıcaklıkta %100 nem koşullarında 48, 72, 96, 120 ve 144 saat süreyle yapılan hızlı yaşlandırma testi ile belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, tohum verimi ve bin tane ağırlığı tepe sürgünü kesim yüksekliğinden önemli şekilde etkilenmiştir. En yüksek tohum verimi Mohican çeşidinde 128 kg/da ve Rodeo çeşidinde 110 kg/da ile 8. dal üzerinden tepe sürgünü kesilen bitkilerden elde edilmiştir. Bin tane ağırlığı ise sadece Mohican çeşidinde kesim yüksekliğinden etkilenmiş ve 12. dal üzerinden yapılan kesimlerde en yüksek bin tane ağırlığı ölçülmüştür. Çıkış yüzdesinde Mohican çeşidinde 12. dal, Rodeo çeşidinde ise 8. dal üzerinde yapılan bitkilerden elde edilen tohumlarda en yüksek değerler elde edilmiştir. Elektriksel iletkenlik testi de bu sonuçları destekler nitelikte bulunmuştur. Soğuk testteki çimlenme yüzdesi en yüksek 8. dal üzerinden kesim yapılan bitkilerin tohumlarında belirlenmiştir. Hızlı yaşlandırma testinde 120 saatlik süre tepe sürgünü kesim yükseklikleri arasındaki farklılıkları ortaya çıkarmış, 16. dal üstü ve kontrol uygulamalarında en düşük çimlenme yüzdesi elde edilmiştir. Sonuç olarak, tepe sürgünü kesim yüksekliği şeker pancarında hem tohum verimini hem de tohumluk kalitesini önemli şekilde etkilemiş ve 8. dal üzerinde yapılan tepe sürgünü kesim yüksekliğinin uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This research was carried out to determine the effects of top shoot cutting (topping) height on seed yield and seeding quality of sugar beet in 2021. Sugar beet varieties Mohican and Rodeo were used in the study conducted in Eskişehir conditions. The cutting height of the top shoot was made on the 4th, 8th, 12th and 16th branches of the plants, and the plants that were not cut were used as control. In the study, seed yield, thousand seed weight, standard germination test, emergence test, electrical conductivity test, cool and cold test and accelerated ageing test at 45oC and 100% relative humidity for 48, 72, 96, 120 and 144 hours were performed. According to the results of the research, seed yield and thousand-seed weight were significantly affected by the cutting height of the top shoot. The highest seed yield was obtained in Mohican with 128 kg/da and 110 kg/da in Rodeo plants cut from the 8th branch. The thousand seed weight was affected by the cutting height only in Mohican and the highest thousand seed weight was measured in the cuts made on the 12th branch. In terms of emergence, the highest values were obtained in the seeds obtained from the plants grown on the 12th branch of Mohican variety and the 8th branch of Rodeo variety. The electrical conductivity test was also found to support the results of germination and emergence. The highest germination percentage in the cold test was also determined in the seeds of the plants cut from the 8th branch. In the accelerated ageing test, there were significant differences among the top shoot cutting heights at 120 hours, and the lowest germination percentage was obtained in the 16th above-branch and control applications. It was concluded that the top shoot cutting height significantly affected both the seed yield and seed quality in sugar beet, and the top shoot cutting height above the 8th branch should be recommended.