Servikal eksternal rezorpsiyon kavitelerinin farklı materyaller ile tamiri sonrası statik kuvvet uygulanmasının oluşturduğu gerilmelerin değerlendirilmesi: Üç boyutlu sonlu elemanlar analizi
Evaluation of the stress distribution by the application of static force after the repair of cervical external resorption cavities with different materials: Three-dimensional finite element analysis
Yazar: MERVE ÇOBAN ÖKSÜZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHTER ŞANAL ÇIKMAN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Biodentin = Biodentine ; Dental materyaller = Dental materials ; Dental restorasyon = Dental restoration ; Dental stres analizi = Dental stress analysis ; Dental çimentolar = Dental cements ; Diş rezorpsiyonu = Tooth resorption ; Kök rezorpsiyonu = Root resorption ; Mineral trioksit agregat = Mineral trioxide aggregate ; Sonlu elemanlar analizi = Finite element analysis

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasının amacı servikal eksternal rezorpsiyon kavitelerini farklı materyaller ile tamir ettikten sonra uygulanan kuvvetin dişin, destek dokuların ve kullanılan materyallerin üzerinde oluşturduğu gerilmelerin dağılımlarını incelemek ve klinikte yararlı olabilecek veriler sunmaktır.
Materyal ve Metot: Bu araştırmada model olarak maksiller santral kesici diş seçildi ve Wheeler diş atlasındaki farklı açılardaki görüntüleri kullanılarak Rhinoceros 4.0 programından yararlanılarak 3 boyutlu sonlu elemanlar modeli oluşturuldu. Üst santral dişi destekleyen kemik dokusu (kortikal ve süngerimsi kemik) ve periodontal ligament modellendi. Lamina dura ve periodontal ligament kalınlıkları 0.25 mm olarak belirlendi. Sement tabakasının fiziksel özellikleri dentine benzer ve çok ince olduğundan dolayı ihmal edildi.   Oluşturulan ilk model kontrol modellerinden biri olmak üzere, diğer kontrol modeli için dişe kanal tedavisi uygulaması bilgisayar üzerinde taklit edildi. Tedavi edilmemiş rezorpsiyon modelimiz için ilk oluşturulan ana model üzerinde dişin labialinde servikal eksternal kök rezorpsiyonu simüle edildi ve labial kemikte servikal rezorpsiyon ile uyumlu olacak şekilde kemik yıkımı da modellendi. Oluşturulan bu modeldeki rezorpsiyon kavitenin koronal yönü kompozit ile radiküler yönü farklı materyaller (mineral trioksit agregat, cam iyonomer siman, rezin modifiye cam iyonomer siman, Biodentine, Bioaggregate, kalsiyumla zenginleştirilmiş siman) ile tamir edilerek diğer 6 model oluşturuldu. Toplamda oluşturulan 9 modele dişin insizal kenarının 2 mm apikalinden, dişin uzun aksına 135 derece açı ile gelecek şekilde 300 N değerinde uygulandı. Kuvvet uygulanması sonucu dentinde oluşan von Mises gerilme dağılımı, maksimum ve minimum asal gerilme dağılımları, destek kemikte meydana gelen maksimum ve minimum asal gerilme dağılımları ve kullanılan tamir materyalleri üzerinde oluşan von Mises gerilme dağılımları değerlendirildi.
Bulgular: Kuvvet uygulanması sonucun oluşan gerilme dağılımlarına bakıldığında dentindeki en fazla stres tedavi edilmemiş servikal rezorpsiyona sahip diş modelinde, en az stres ise herhangi bir işlem uygulanmamış santral diş ve kanal tedavili santral diş modelinde görüldü. Servikal eksternal rezorpsiyonların tamiri ile dentindeki gerilme dağılımları sağlıklı dişe yaklaştı. Biodentine, Bioaggregate ve CEM materyalleri kendi aralarında benzer gerilme dağılımları sergiledi ve stresi kendi üzerinde absorbe ederek MTA, CİS ve RMCİS materyallerine kıyasla dentine daha az stres iletilmesine neden oldu. MTA, CİS ve RMCİS modelleri de kendi aralarında benzer gerilme dağılımları sergiledi. Kortikal ve spongioz kemikteki gerilme dağılımları tüm modellerde benzerdir. 
Sonuç: Dentinde oluşan gerilme dağılımları değerlendirildiğinde rezorpsiyon kavitesi tamiri için Biodentine, Bioaggregate ve CEM materyalleri tercih edilebilir. 
Anahtar kelimeler: Stres analizi, kök rezorpsiyonu, MTA, Biodentine, Bioaggregate, kalsiyumla zenginleştirilmiş siman

Abstract:
Aim: The aim of this thesis study is to examine the distribution of stresses on the tooth, supporting tissues and materials used after repairing the cervical external resorption cavities with different materials and to present clinically useful data.
Material and Method: In this research, the maxillary central incisor was chosen as the model and a 3-dimensional finite element model was created by using Rhinoceros 4.0 program by using different angles of the Wheeler dental atlas. Supporting tissues of the upper central tooth, bone tissue (cortical and cancellous bone) and periodontal ligament were modeled. The created lamina dura and periodontal ligament thicknesses were determined as 0.25 mm. The physical properties of the cement layer were neglected because it was very thin and similar to dentin. The first model created is the control model, the root canal treatment application for the second control model was simulated on the computer. For our untreated resorption model, cervical external root resorption was simulated on the labial of the tooth on the first created main model, and bone resorption was also modeled in the labial bone to be compatible with cervical resorption. Coronal aspect of the resorption cavity in this model was repaired with composite and radicular aspect of different materials (mineral trioxide aggregate, glass ionomer cement, resin modified glass ionomer cement, Biodentine, Bioaggregate, calcium enriched cement) and 6 other models were created. 300 N was applied to all models from 2 mm apical to the incisal edge of the tooth, at an angle of 135 degrees to the long axis of the tooth. After the force is applied, von Mises stress distribution, maximum and minimum principal stress distributions in dentin; maximum and minimum principal stress distributions in the supporting bone, and von Mises stress distributions on the repair materials used were evaluated.
Results: When the stress distributions formed after the application of force are interpreted; The highest stress on the dentin was seen in the untreated cervical resorption tooth model, the least stress on the untreated central tooth and root canal treated central tooth model. With the repair of cervical external resorptions, the stress distributions in the dentin approached the healthy tooth. Biodentine, Bioaggregate and CEM materials exhibited similar stress distributions among themselves and absorbed the stress on itself, resulting in less stress transmission to dentin compared to MTA, CIS and RMCIS materials. MTA, CIS and RMCIS models also exhibited similar stress distributions among themselves. Stress distributions in cortical and cancellous bone were similar in all models.
Conclusion: According to the stress distributions in dentin, Biodentine, Bioaggregate and CEM materials can be preferred for resorption cavity repair.
Keywords: Stress analysis, root resorption, MTA, Biodentine, Bioaggregate, calcium enriched cement