Travma ile ave evre 1-2 hemorajik şokta olan hastalarda batın bilgisayarlı tomografisinin değeri
The value of abdominal computed tomography in patients presenting with trauma and in stage 1-2 hemorrhagic shock
Yazar: AHMET ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. YILDIRAY ÇETE
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Hemorajiler = Hemorrhage ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Şok-hemorajik = Shock-hemorrhagic

Özet:
Travma ile Başvuran ve Evre 1-2 Hemorajik Şokta Olan Hastalarda Batın
Bilgisayarlı Tomografisinin Değeri
Giriş ve Amaç: Travma, dünya üzerinde en önemli ölüm nedenidir.
Ülkemizde acil servislere başvuran hasta grupları arasında önemli bir yer
tutmaktadır. Ülkemizde ölüm ve engellilik durumları için önemli bir grubu
oluşturmaktadır. Travma hastalarının yönetiminde görüntüleme yöntemleri
yaralanmaların yerini ve erken müdahalesini sağlamak için önemli bir basamak
olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu yöntemler de e-FAST, X-Ray ve BT
görüntülemeleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada, acil servise başvuran
ve pan-BT çekilen travma hastalarında hemorajik şok durumu, e-FAST bulguları
arasındaki ilişki ve bu ilişkiye etki eden faktörler değerlendirildi. Bu çalışmada
birincil amacımız ATLS hemorajik şok sınıflamasına göre evre 1-2 hemorajik şokta
kabul edilen ve E-FAST uygulaması normal olan travma hastalarında batın
tomografisinin hastanın yönetimini değiştirip değiştirmediğini saptamaktır.
Materyal ve Metot: Bu çalışma, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik
Araştırmalar Etik Kurulu'ndan alınan izin ile Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi
Acil Servisi'nde retrospektif olarak gerçekleştirildi. Çalışmaya 01 Eylül 2021-01
Eylül 2022 arası travma ile başvuran ve acil serviste pan-BT çekilmiş 18 yaş üstü
hastalar dahil edildi. Hastaların bir radyoloji hekimi ya da acil servis hekimi
tarafından ilk başvuruda yapılan ve hastane veri sistemine eklenen E-FAST ve tüm
vücut BT sonuçları kaydedildi. Elde edilen veriler analiz edildi.
Bulgular: Çalışmamızda 465 hasta takip edildi, hastaların yaş ortalaması
36,96±17,05'ti. Bu hastaların %75,5'ini erkek hastalar oluştururken, 413 hastanın
Hastaların %54,4'ünde yüksek enerjili travma öyküsü mevcuttu. Hastaların
%84,1'inin evre 1-2 şok tablosunda olduğu saptandı. Hastaların %3,9'unda
mortalite geliştiği ve %3,6 hastanın batın operasyonu geçirdiği tespit edildi. Acil
servisten taburcu olan hasta oranı %38,1 olarak saptandı. Batın BT bulgularına göre
e-FAST bakısının duyarlılığı %28 iken özgüllüğü %97 olarak saptandı. Başvuru
sırasında evre 1-2 şok tablosunda olan, e-fast değerlendirmesi normal olan
hastalarda, penetran yaralanma yoksa, karın ağrısı devam etmiyor ise ve takip
42
sırasında akut karın muayene bulguları gelişmemiş ise abdominal cerrahi girişim
ihtiyacının olmadığı tespit edildi.
Sonuç: Acil servise başvuran travma hastalarında intraabdominal kanama
ve yaralanma varlığını saptamak için ilk tanı yöntemi olarak e-FAST
kullanılmaktadır. Batın travması olan hastalar için e-FAST uygulaması önemli bir
tanı yöntemi iken, kullanıcı bağımlı olması ve retroperitonal olarak yetersiz olması
en önemli negatif yönüdür. Bizim çalışmamızda, evre 1-2 hemorajik şoku olan
hastalar için e-FAST ile negatif görüntüleme gerçekleştirilmiş olsa bile batın BT
görüntülemesinin pozitif sonuç verebileceği gözlenmiştir. Ancak batın BT pozitif
olsa bile bu hastaların çoğu takip edilip sonrasında taburcu edilmiştir. Opere edilen
hastalar abdominal penetran yaralanması ya da abdomimal semptom ve fizik
muayane bulgusu olan hasta grupları olmuştur. Düşük evre şok kabul edilen
abdominal muayene bulgusu ve semptomu olan hastalara, abdominal penetran
yaralanmalara e-FAST negatif olsa bile batın BT öneriyoruz. Geri kalan düşük evre
şok grubu hastalarda ise hekimin kararı belirli olacaktır.
Anahtar Kelimeler: e-FAST, Acil Servis, Bilgisayarlı Tomografi, hemorajik şok

Abstract:
The Value of Computerized Tomography of The Abdomen In Patients With
Stage 1-2 Hemorrhagic Shock Applying With Trauma
Introduction and Aim: Trauma is the leading cause of death in the world.
In our country, it has an important place among the patient groups applying for
emergency services. It constitutes an important group for death and disability
situations in our country. In the management of trauma patients, imaging methods
emerge as an important step in providing the location and early intervention of
injuries. These methods appear as e-FAST, X-Ray, and CT imaging. In this study,
the relationship between hemorrhagic shock status, e-FAST findings, and the
factors affecting this relationship in trauma patients who presented to the
emergency department and underwent pan-CT was evaluated. In this study, our
primary aim is to determine whether abdominal tomography changes the
management of the patient in trauma patients who are accepted as stage 1-2
hemorrhagic shock according to the ATLS hemorrhagic shock classification and
whose E-FAST application is normal.
Materials and Methods: This study was carried out retrospectively in the
Emergency Service of Akdeniz University Faculty of Medicine with the permission
of the Akdeniz University Faculty of Medicine Clinical Research Ethics
Committee. Patients over the age of 18 who applied with trauma between
September 01, 2021 and September 01, 2022 and underwent pan-CT in the
emergency department were included in the study. E-FAST which was added to the
hospital data system at the first admission by a radiologist or emergency medicine
physcian and pan-CT results interpreted by the radiologist were recorded. The
obtained data were analyzed.
 Results: In our study, 465 patients were followed, the mean age of the
patients was 36.96±17.05. While 75.5% of these patients were male patients, 54.4%
of 413 patients had a history of high-energy trauma. It was determined that 84.1%
of the patients were in the stage 1-2 shock picture. It was determined that mortality
developed in 3.9% of the patients and 3.6% of the patients underwent abdominal
surgery. The rate of patients discharged from the emergency department was
44
38.1%. According to the abdominal CT findings, the sensitivity of the e-FAST scan
was 28%, while the specificity was 97%. It was determined that there was no need
for abdominal surgery in patients with stage 1-2 shock at the time of admission,
with normal e-fast evaluation, if there was no penetrating injury, if abdominal pain
did not continue, and if acute abdomen examination findings did not develop during
follow-up.
 Conclusion: E-FAST is used as the first diagnostic method to detect the
presence of intra-abdominal bleeding and injury in trauma patients admitted to the
emergency department. While e-FAST application is an important diagnostic
method for patients with abdominal trauma, the most important negative aspect is
that it is user-dependent and retroperitoneally inadequate. In our study, it was
observed that even if negative imaging was performed with e-FAST for patients
with stage 1-2 hemorrhagic shock, abdominal CT imaging could yield positive
results. However, even if the abdomen is CT positive, most of these patients were
followed up and then discharged. The operated patients were groups of patients
with abdominal penetrating injury or abdominal symptoms and physical
examination findings. We recommend abdominal CT even if e-FAST is negative
for abdominal penetrating injuries to patients with abdominal examination signs
and symptoms that are considered low-grade shock. In the remaining low-stage
shock group patients, the physician's decision will be determined.
Keywords: e-FAST, Emergency Service, Computed Tomography,
hemorrhagic shock