İşletmelerde örgüt kültürünün sürdürülebilir rekabet üstünlüğüne etkisinde rekabet stratejilerinin  aracı rolü
The mediating  role of competition strategies on the influence of organizational culture to the sustainable competitive advantages in organizations
Yazar: ZEKİ TÜYEN
Danışman: PROF. AKIN MARŞAP
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Rekabet = Competition ; Rekabet stratejileri = Competition strategies ; Stratejik yönetim = Strategic management ; Sürdürülebilir rekabet = Sustainable competition ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Örgüt kültürü, işletmelerde önemli bir etkiye sahiptir. Öğrenilen ve paylaşılan değerler, normlar, inançlar, davranış özellikleri ve semboller olarak ifade edilen örgüt kültürü, örgütün iç ve dış çevredeki kimliği olarak, örgütsel amaçların anlaşılmasını ve benimsenmesini sağlayan bütünleştirici bir unsurdur. Bu anlamda; işletmeler başarılı olabilmek için, geliştirilen ve yönetilen, güçlü ve eşsiz bir örgüt kültürüne ihtiyaç duymaktadır.
Farklı çevresel koşullar altında faaliyet gösteren işletmelerin, farklı kültürel kimliklere sahip oldukları gözlemlenmektedir.
Öte yandan; küreselleşme ve beraberinde rekabetin olduğu tüm alanlarda stratejik yönetim ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü kavramları her geçen gün daha fazla önem kazanmaya başlamıştır.
Yeni ekonomide meydana gelen gelişmeler, örgütlerde rekabetçi ve stratejik yönetim anlayışına yol açmıştır. Örgütlerin bu anlamda gelişmelere ayak uydurabilmek için örgüt kültürü, stratejik yönetim ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü çalışmalarına ayrıca önem vermeleri gerekmektedir. Örgüt kültürü, stratejik yönetim çalışmalarında önemli bir unsurdur. 
Bu çalışmanın amacı, örgüt kültürünün sürdürülebilir rekabet üstünlüğü üzerindeki etkisini ve bu etkide rekabet stratejilerinin aracı rolünü ortaya koymaktır. Bu kapsamda; örgüt kültürü ile sürdürülebilir rekabet üstünlüğü arasındaki ilişkiler ele alınmıştır.
Bu doğrultuda, İstanbul Ticaret Odası tarafından bildirilen İstanbul'da yerleşik en büyük 300 gümrük müşavirliği ve lojistik işletmelerinden anket yöntemi ile verilerin toplanmış ve analizler yapılmıştır.
Amaçlanan sonuçlara ulaşabilmek için, yapısal eşitlik modeli analizi, regresyon analizi, korelasyon analizi, Anova ve T-testi analizleri yapılmıştır.
Analizler sonucu elde edilen bulguların incelenmesinde, örgüt kültürünün sürdürülebilir rekabet üstünlüğüne etkisinde, kullanılan rekabet stratejilerin aracılık etkisinin bulunduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, değişkenler arasında korelasyon ilişkileri incelendiğinde, yapısal eşitlik modeli kapsamında ortaya çıkan ilişkiler ve ortaya konulan hipotezler desteklenmiştir. 
Araştırma kapsamındaki bütün bulgular değerlendirildiğinde, sürdürülebilir rekabet üstünlüğünün örgüt kültürü ve rekabet stratejilerinden etkilendiğini kabul eden bir modelin oluşturulabileceği belirlenmiştir. Oluşturulan model toplanan veriler ile test edilerek doğrulanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Örgüt, Örgüt Kültürü, Stratejik Yönetim, Sürdürülebilir Rekabet Üstünlüğü, Rekabet Stratejileri, Rekabet Stratejilerinin Aracı Rolü

Abstract:
Organizational culture plays a significant role in organizations. Shared and learned values, norms, believes, behaviours and symbols which are known as organizational culture is a holistic element that describes organizatıonal aims and helps organization members to understand organizational objectives within and beyond the organizational environment. From this point of views, succesfull firms have to establish an organization which is powerful and unıque in their organizational cultures.
It is observed that under different environmental conditıons, organizations have different kinds of cultural identities.
On the other hand, in all fields where globalization goes together with competition, the concepts of strategic management and sustainable competitive advantage have started to receive  increasing attention each passing day.
Developments in the new economy have led to competitive and strategic management in organizations. Organizations need to pay special attention to organizational culture, strategic management and sustainable competitive advantage work in order to keep up with the developments in this respect. Organizational culture is an important element in strategic management studies.
The purpose of this study is to determine the influence of organizational culture to the sustainable competitive advantage. In this context, the relationship between organizational culture and sustainable competitive advantage are discussed.
İn this direction, it has collected via survey method from the greatest 300 customs consultancy and logistic companies established in İstanbul province that are registered by Istanbul Chamber of Commerce and it also has carried out the analysis.
In order to reach the results aimed, it has been performed structural equation modeling analysis, correlation analysis, regresion analysis, Anova and T test analysis
With the examninatıon of findings acquired as a result of the analysis, it has been come to the conclusıon that there is a mediatıon effect of used competitive strategies in the ınfluence on sustainable competitive advantage of organizatıonal culture. Furthermore, revealed relatıons within the scope of structural equatıon modeling is supported during the examinatıon of correlatıon relatıons among variables.
When the entire finding within the scope of reserach have been evaluated, it is determined that a model could be developed which accepts that sustainable competitive advantage influenced from organizatıonal culture and used competitive strategies. Developed model has verified via testing with collected data.

Key Words: Organization, Organizational Culture, Strategic Management, Sustainable Competitive Advantage, Competitive Strategies, The Mediating Role of Competition Strategies