Yetişkin inmeli hastalarda dinamik ayak-ayak bileği ortezi'nin fonksiyonel ambulasyon aktiviteleri ve denge üzerine etkisi
The effect of dynamic ankle foot orthoses on functional ambulation activities and balance in adult stroke patients
Yazar: SUAT EREL
Danışman: PROF. DR. FATMA UYGUR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protez-Ortez-Biyomekanik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Ortopedi ve Travmatoloji = Orthopedics and Traumatology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, yetişkin inmeli hastalarda dinamik ayak-ayak bileği ortezi'nin(DAFO) fonksiyonel ambulasyon aktiviteleri ve denge üzerine etkisini araştırmaktır. Çalışmaya yaş ortalamaları 42,50± 14,89 yıl (çalışma grubu) ve 50,64 ±9,22 yıl (kontrol grubu) olan, en az 6 ay önce inme geçirmiş olan ve nörofizyolojik tedavileri devam eden 28 hemiparetik yetişkin birey dâhil edilmiştir. Hemiparetik bireyler rasgele yöntemle çalışma ve kontrol grubuna ayrılmıştır. Çalışma kapsamında bireylerin demografik bilgileri alındıktan sonra değerlendirmeler, çalışma grubunda DAFO yapımını takip eden gün ve 3. aylarda sadece ayakkabı ile ve DAFO'nun ayakkabı içersine giyildiği durumda; kontrol grubunda ise aynı sürelerde sadece ayakkabı ile yapılmıştır. Değerlendirmeler, Süreli Kalk ve Yürü Testini (SKYT), merdiven inme-çıkma testini (MİÇT), Berg Denge Skalasını (BDS), Fonksiyonel Uzanma Testini (FUT), Süreli 10 metre yürüme testini, Stabilometrik değerlendirme ile etkilenmiş tarafa olan ağırlık aktarma yüzdesini, ayak izi analiz yöntemini (adım uzunlukları, adım genişliği), yürüme hızını, kadansı ve Fizyolojik Harcama İndeksini (FHİ) içermektedir. Elde edilen bulgulara göre gruplardaki ilk ve 3. ay değerlendirmeler karşılaştırıldığında kontrol grubunda; yürüme hızı, kadans ve süreli 10 metre yürüme testinin 3. ayda olumlu bir gelişme tespit edilirken, çalışma grubunda ise ayakkabılı durumda etkilenmiş tarafa olan ağırlık aktarma yüzdesinde, etkilenmiş taraf adım uzunluğunda, DAFO ve ayakkabının birlikte kullanıldığı durumda ise hem sağlam taraf hem de etkilenmiş taraf adım uzunluklarında, yürüme hızında 3. ayda olumlu bir gelişme gösterilmiştir (p<0,05). Grup içi karşılaştırmalarda çalışma grubunda DAFO kullanımı ayakkabılı duruma göre FUT, SKYT, MİÇT, FHİ'nde, etkilenmiş tarafa olan ağırlık aktarma yüzdesinde, yürüme hızında, kadansda, süreli 10 metre yürüme testinde DAFO durum lehine anlamlı değişiklikler meydana getirmiştir (p<0,05). Ayrıca DAFO kullanımı ile sağlam taraf adım uzunluğunda artış, adım genişliklerinde azalma meydana gelmiştir (p<0,05). DAFO çıkarıldıktan sonra bu olumlu etkilerin hiçbirisi devam etmemiştir (p>0,05). Çalışma ve kontrol grubu karşılaştırıldığında ise DAFO kullanımı FUT, SKYT, MİÇT, FHİ'inde, yürüme hızında, süreli 10 metre yürüme testinde ve sağlam taraf adım uzunluğunda çalışma grubu lehine anlamlı değişiklikler meydana getirmiştir (p<0,05). Çalışmanın sonuçları DAFO kullanımının Fonksiyonel Ambulasyon Sınıflamasına göre 3-5 devresinde olan kronik inmeli bireylerde, denge, yürüme, FHİ ve fonksiyonel ambulasyon aktiviteleri üzerinde sadece kullanıldığı sürece görülen olumlu etkilerinin olduğunu göstermektedir.Anahtar kelimeler: Dinamik ayak-ayak bileği ortezi, yürüyüş, inme, postüral kontrol, denge

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effect of DAFO?s on balance and functional ambulation activities in adult stroke patients. The subjects were 28 chronic hemiparetic patients with a stroke history of at least 6 months who were undergoing neurophysiologic treatment. The subjects who were randomly allocated into the study and control groups had an age range of 42,50 ± 14,89 and 50,64±9,22 years respectively. After accumulating demographic data, assessments were made for the study group with shoes and with DAFO?s worn in shoes at the first day following fabrication of the DAFO and at three months. The same assessments were made for the control group with shoes only at the same time intervals. The utilised assessments were Berg Balance Scale (BBS),Timed Up and Go (TUG), Timed Up and Down Stairs (TUDS), Functional Reach Test (FR), Timed 10 Meter Walk (T10MW), percentage of weight bearing on affected side on stabilometric platform, step length and width by means of footprint method, velocity and cadance measurements and Physiological Cost Index (PCI). Temporal repeated measurement comparisons in the study group showed that after 3 months of DAFO wear, there was an increase in step lengths of both the affected and sound side and velocity while the DAFO was worn (p<0,05); in percentage of weight bearing and step length of hemiparetic side without the DAFO (p<0,05). Temporal repeated measurement comparisons in the control group showed that there was an increase in velocity, T10MW and cadance after 3 months (p<0,05). The within group comparison of the study group showed that there was a statistically significant difference in favour of the DAFO wearing condition in all measured parameters (p<0,05) except the BBS None of the favourable results were sustained when the DAFO was discarded. Intergroup comparisons showed that there was an increase in TUG, TUDS, FR, T10MW, velocity, sound step length and PCI values in favour of the DAFO group (p< 0,05). No change was detected on the BBS.The results of this study have shown that DAFO?s have favourable effects on balance, gait, PCI and functional ambulation activities in chronic stroke patients who are at level 3-5 according to Functional Ambulation Classification which last only while the DAFO is being used.Key Word: Dynamic Ankle Foot Orthoses, gait, stroke, postural control, balance