Diyarbakır ilinde yetişen endemik bitkilerin biyomorfik üslupla sanatsal çerçevede ifade edilmesi: Bir a/r/tografi inceleme örneği
Expressing the endemic plants grown in the province of Diyarbakir in an artistic framework with a biomorphic style: An a/r/tography examination example
Yazar: MELİKE ELALMIŞ ERCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜNİRE MERAL YAĞÇI TURAN
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu tez çalışmasında Diyarbakır ilinde yetişen beş endemik bitki araştırılmış, öz ve biçim özelliklerinden yola çıkılarak biyomorfik üslupla görsel uygulamaları yapılmıştır. Tez araşırmasında Latince ismine göre alfabetik olarak sıralanan bitkilerin parantez içerisinde Türkçe adları yer almaktadır. Bu bitkiler: Ajuga Xylorrhiza (Kabamayasıl), Isatis Demiriziana (Bey Çiviti), Lathyrus Trachycoupus (Gelin Burçağı), Onobrychis Silvanensis (Silvan Korungası), Rosularia Blepharophylla (Dicle Koruğu)'dır. Uygulama çalışmalarının her birine Diyarbakır'ın tarihi ve kültürel dokusundan beş örnek seçilmiş ve kompozisyona dahil edilmiştir. Böylece çalışmada yer alan endemik bitkilerin her birine kentin dikkat çeken mimari yapılarından birer örnek eşlik etmektedir. Bu mimari yapılar sırasıyla: Diyarbakır Surları, Malabadi Köprüsü, Meryem Ana Kilisesi, On Gözlü Köprü ve Ulu Cami'dir.  Disiplinlerarası yaklaşımla yola çıkılan bu araştırmada biyoloji biliminin plastik sanatlarla ilişkisi kurulmaya çalışılmış ve bu bağlamda estetizm, biçim, form gibi ortak özelliklere sahip olan doğa ve sanat bir araya getirilerek bu araştırmanın temel çıkış noktası olmuştur. Bu tez araştırmasında Biyomorfizm alanında çalışmalar yapan sanatçıların eserleri incelenmiş, birikim ve deneyimlerinden yararlanılmış, elde edilen bilgiler kuramsal ve uygulama kısmına kaynak teşkil etmiştir. Seçilen sanatçıların örnek eserleri üzerinden yeni biçimsel form ve bağlamlara ulaşılmaya çalışılmıştır. Bu araştırma, dayanaklar ile uygulama çalışmalarından elde edilen sonuçlar ışığında sanatsal bakış açısı kazanma, doğaya, tarihe, kültürel değerlere karşı farkındalık oluşturma ve tüm bu ortak değerleri gelecek nesillere aktarma konusunda duyarlılık kazanmayı amaçlamıştır. Bu tez araştırmasında sanat temelli eğitim araştırmalarından a/r/tografi yöntem olarak kullanılmıştır. Araştırmacı, yaşayan sorgulamalar yaparak kendi yaşam malzemeleriyle uygulama çalışmalarında yeni ve farklı anlamlar üretmiştir. Biyomorfik üslup sanatların diğer disiplin alanlarıyla yapılabilir. A/r/tografi, eğitim-öğretimin tüm kademelerinde uygulama çalışmalarına yansıtılabilir.

Abstract:
In this thesis, five endemic plants from Diyarbakır province are studied, and their visual representations are created using biomorphic style based on their essence and form characteristics. The plants listed alphabetically with their Latin and Turkish names are: Ajuga Xylorrhiza (Kabamayasıl), Isatis Demiriziana (Bey Çiviti), Lathyrus Trachycoupus (Gelin Burçağı), Onobrychis Silvanensis (Silvan Korungası), Rosularia Blepharophylla (Dicle Koruğu). Moreover, each visual composition included five examples selected from Diyarbakır's historical and cultural places, integrating them into the application studies. Thus, each endemic plant in the visual compositions is accompanied by one notable architectural structure from the city. These are Diyarbakır City Walls, Malabadi Bridge, Virgin Mary Church, Ten-Eyed Bridge, and Great Mosque in sequence. This research based on a interdisciplinary approach attempts to establish a relationship between biological science and plastic arts, bringing together nature and art based on shared aesthetics, form, and structure. The study explores the field of biomorphism, examining works of artists in this arena to inform both theoretical frameworks and practical applications. By studying these artists' exemplary works, the research aims to reach new formal forms and contexts. Another aim of this research is to achieve of sensitivity in gaining an artistic perspective, creating awareness of nature, historical and cultural values, and transferring all these shared values to future generations in light of the findings from theoretical and practical studies. In this research, the a/r/tography method from Arts-Based Educational Research is used. New and different meanings of practical studies are produced by making living inquiries with their own life materials. This study, which employs a biomorphic style, can be restructured with different disciplines of plastic arts. A/r/tography can be reflected in practical studies at all levels of education.