Fossa cranıı posterior'da mikrocerrahi yaklaşımda topografik anatomik ve nörostereolojik morfometrik belirleyicilerin ve asimetrinin incelenmesi /
Yazar: MEHMET OZAN DURMAZ
Danışman: PROF. DR. NERMİN NÜKET GÖÇMEN KARABEKİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı / Anatomi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Anatomi = Anatomy

Özet:
Bu çalışmada fossa cranii posterior'a yönelik cerrahi girişimlerde (foramen magnum ve üst servikal bölge patolojileri, akustik schwannoma cerrahisi, Chiari malformasyonları vb.) önemli bir yeri olması sebebiyle; bölgenin osseöz anatomisi, komşuluk ve uzaklık ilişkilerinin detaylı incelenmesi planlanlandı.
Çalışmada örneklem, için Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Etik Kurul onayının alınmasını takiben, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı Laboratuvarı'nda bulunan kuru kemikler içinden 15 adet ossa cranii kranium ve 8 adet kadavradaki osseöz yapıları morfometrik olarak incelendi ve ölçümleri yapılarak değerlendirildi. Her iki örneklem grubunda foramen magnum ve fossa cranii posterior'ların en geniş olduğu yerde kesit alanları ölçüldü.
Foramen magnum, porus acusticus internus, foramen jugulare, canalis nervi hypoglossi, sinus trasversus ile sinus sigmoideus bileşkesi, protuberantia occipitalis interna, synchondrosis sphenooccipitalis gibi anatomik yapıların ve foramenlerin arasındaki mesafeler ve foramen çapları ve orta hatta uzaklıkları ölçüldü. Tüm ölçümler milimetreye (mm) kadar hassas olan dijital Vernier kumpas ile kaydedildi. Ossa cranii ve kadavralarda yapılan ölçümler ayrı ayrı tabloya yazıldı. Ayrı ayrı Kadavra ve ossa cranii üzerinde gerçekleşen tüm ölçümlerin kendi grubu içerisinde sağ ve sol karşılaştırmalarının ve karşılıklı kıyaslamalarının sonuçları istatiksel olarak analiz edildi. Foramen magnum'ların ve fossa cranii posterior'un en geniş yüzey alanını değerlendirmek için stereolojik ölçüm metodu kullanıldı.
Çalışmadan elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla SPSS programı 15.0 versiyonu (Statistical Package for the Social Sciences Inc., Chicago, IL, ABD) kullanıldı. Elde edilen değerler uygun görüldüğü yerde ortalama ± standart sapma veya ortanca (minimum – maksimum) şeklinde gösterildi. Sürekli veriler için normal dağılım varsayımlarının incelenmesi q-q grafikleri, histogramlar ve Shapiro-Wilk testi ile değerlendirildi. Normal dağılım gösteren değişkenler Student T-testiyle, normal dağılıma uymayan değişkenler ise Mann-Whitney U testi kullanılarak analiz edildi. Veri dağılımına bağlı olarak sağ ve sol taraf için aynı ossa cranii ve kadavrada ayrı ayrı yapılan ölçümler arasındaki farkları karşılaştırmak için eşleştirilmiş Student T-testi veya Wilcoxon işaretli sıralar testi kullanıldı. Bütün istatistiksel analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi.
Ossa cranii ve kadavra ölçümleri kıyaslandığında foramen magnum ön sınırı – synchondrosis sphenooccipitalis arası uzaklık ve foramen magnum anterior-posterior uzunluğu istatiktiksel olarak anlamlı olarak farklı bulundu. Literatür tarandığında bunun foramen magnum'un longitudinal veya transvers olarak anatomik şeklinin değişebileceği ve cerrahi yaklaşımlar için önemli olduğunu gösteren çalışmalar ile uyumlu olduğu görüldü. Synchondrosis sphenooccipitalis'in ise antropometrik olarak çok farklı olabileceği, füzyone olması sebebiyle kuru kemikte tespitinin daha kolay olacağı ve istatistiksel olarak farklı sonuçlara yol açabileceği sonucuna varıldı. Kuru kemik ve kadavra ile yapılan ölçümlerin sağ ve sol taraf farklılığı açısından değerlendirildiğinde istatiktiksel olarak her iki taraf arasında anlamlı farklılık izlenmedi. Hem ossa cranii hem de kadavrada sağ ve sol hemispherium cerebelli en geniş kesit alanlarının arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı.
Nöroşirurji ve Kulak Burun Boğaz başta olmak üzere cerrahi branşların pratiği alanında oldukça önemli yer kaplayan bu bölge anatomisine yönelik morfometrik anatomik çalışmaların sonuçları bu bölgeye yönelik teknikleri geliştirmekte olup kadavra disseksiyonların yaygınlaşması cerrahın komplikasyon (morbidite, mortalite) oranlarını azaltmakta daha başarılı cerrahi sonuçlar ortaya koymaktadır.

Abstract:
In this present study, due to the fact that it has an important place in surgical interventions for fossa cranii posterior (foramen magnum and upper cervical region pathologies, acoustic schwannoma surgery, Chiari malformations, etc.); it is planned to examine the osseous anatomy of the region, neighborhood and distance relations in detail.
In the study, following the approval of the Dokuz Eylul University Faculty of Medicine Ethics Committee, we morphometrically examined the osseous structures in 15 dry cranium bones and 8 cadavers in the laboratory of the Anatomy Department of the Dokuz Eylul University Faculty of Medicine. We measured the widest area section of foramen magnum and fossa cranii posterior for both sample groups.
Distances between anatomical structures such as foramen magnum, porus acusticus internus, the jugular foramina, canalis nervi hypoglossi, sinus trasversus – sinus sigmoideus junction, protuberentia occipitalis interna, synchondrosis sphenooccipitalis, both the structures and foramen diameters and distances to the midline were measured digitally. It was recorded with a digital Vernier caliper. Measurements made on dry bones and cadavers were written separately in the Table. The results of the right and left comparisons and reciprocal comparisons of the measurements made separately (cadaver - dry bone) within their group were statistically analyzed. The stereological measurement method was used to evaluate the largest surface area of the foramen magnum and the posterior cranial fossa.
SPSS version 15.0 (Statistical Package for the Social Sciences Inc., Chicago, IL, USA) was used to evaluate the data obtained from the study. The obtained values are shown as mean ± standard deviation or median (minimum – maximum) where appropriate. Examination of normal distribution assumptions for continuous data was evaluated with q-q plots, histograms, and the Shapiro-Wilk test. Normally distributed variables were analyzed by Student's t-test, and non-normally distributed variables were analyzed using the Mann-Whitney U test. Paired t-test or Wilcoxon signed-rank test was used to compare the differences between the measurements made separately in the same dry bone and cadaver for the right and left sides depending on the data distribution. The significance level was accepted as p<0.05 in all statistical analyses.
When only dry bone and cadaver measurements were compared, foramen magnum anterior border – distance between synchondrosis sphenooccipitalis and foramen magnum anterior-posterior length was found to be statistically significantly different; after a literature is review, it was seen that the anatomical ovality of the magnum can change longitudinally or transversely, and it is compatible with studies showing that it is important for surgical approaches. It was concluded that synchondrosis sphenooccipitalis can be very different anthropometrically, it will be easier to detect in dry bone due to its fusion and may lead to statistically different results. When the measurements made with dry bone and cadaver were evaluated in terms of right and left side differences, no statistically significant difference was observed between both sides. There was no statistically significant difference between the widest cross-sectional areas of the right and left hemispherium cerebelli, in both dry bone and cadaver.
The results of morphometric anatomical studies on the anatomy of this region; which occupies a very important place in the practice of surgical branches such as neurosurgery and otolaryngology, is very important to develop new and safe techniques for this region. The prevalence of cadaveric dissections reveals more successful surgical results in reducing the complication (morbidity, mortality) rates for the surgeon.