Parklet tasarım kriterlerinin dünyadaki kullanım örnekleri üzerinden araştırılması
Investigation of parklet design criteria via examples used in the world
Yazar: MOHAMMED ABDERRAOUF ZERRIOUH
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇEN FİRDEVS YÜCEL CAYMAZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kentsel mekan = Urban space ; Planlama = Planning ; İstanbul = Istanbul ; İzmir = Izmir ; İç mekan = Interior space

Özet:
Bu çalışma, parkletlerin tarihsel gelişim sürecini dikkate alarak dünyanın çeşitli bölgelerindeki önemli örneklerin planlama ve tasarım aşamalarını değerlendirmekte ve belirlenen etkili parametreler esas alınarak başarılı bir parkletteki gerekliliklerin İzmir ve İstanbul'daki örnekleri aracılığıyla incelenmesini amaçlamaktadır. 
Çalışmanın amaçları doğrultusunda, ilk olarak parklet tanımı, tarihçesi (ne zaman ve nerede başladı), kamusal niteliği, tasarımı (yük, boyut vs.), bileşenleri ve malzemeleri (platform, zemin, saksılar, öğeler), parklet planlama (yerleştirme, mahalle içi, blok, parklete erişim, parkletin işlevleri), parklet bakımı, parklet güvenliği ve parklet parametre ve teknikleri dünya üzerindeki önemli parklet örnekleri ve bu örneklere ait planlama, tasarım ve uygulamalarıyla ilgili bulgular incelenmiştir.
Çalışmada başarılı bir parklette yer alması gereken fiziksel özellikler, literatür taraması ile oluşturulan kontrol listesine dayalı olarak yerinde tespit, fotoğraflama ve gözlem yöntemleri kullanılarak; Türkiye'deki dijital veritabanı araştırması sonucunda bulunmuş olan sadece iki örnek üzerinde test edilmiştir. Geçici olarak kurulmuş olan İstanbul parkletlerinin şu anda kullanıma açık olmaması nedeniyle zorunlu olarak arşivlerde yer alan Üsküdar'daki kuruluş fotoğrafları üzerinden analizleri yapılmıştır.  İzmir örneği ise 2022 Mayıs ayı içerisinde yapılan yerinde tespit, gözlem ve fotoğraflama yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda Türkiyede ki örnekler ölçeğinde; parklet tasarımlarında özellikle kullanım güvenliği için önemli olan yansıtıcı yüzey kullanımlarının ve tekerlek durdurucu elemanların yetersiz olduğu; düşey elemanların minimum kullanım standardını karşılamadığı; her iki alanda da aydınlatma, çöp kutusu ile sanat ve oyun elemanlarının yer almadığı; ayrıca İstanbul parklet örneğinin gölgelik ve bitkilendirme konusunda İzmir örneğine göre yetersiz olduğu tespit edilmiştir.  

Anahtar Kelimeler: Parkletler; planlama-tasarım; topluluk; kentsel iç mekan; İstanbul, İzmir

Abstract:
This study, taking into account the development of parklets in the historical process, on the basis of the parameters that can be effective in the planning and design stages through the application examples in the world, determining the deficiencies of the examples in Izmir and Istanbul, researching the requirements for a successful parklet and presenting suggestions. 
The objective of this study is to research the planning, design, planting and maintenance requirements of a quality parklet theough the examples in Turkey found in Izmir and Istanbul parklets. In this regard; parklet definition, history (when and where it started), public nature, design (load, size, etc.), components and materials (platform, ground, pots, elements), planning (placement, inside neighborhood, block, access to parklet, functions), maintenance, safety, parameters and techniques, important parklet examples in the world and the planning, design and application related findings of these examples were examined.
Which physical characteristics needed be included for a successful parklet was investigated in this study. It was tested on only two samples found as a result of digital database research in Turkey. Since the Istanbul example was established temporarily and is no longer available, by conducting an on-site determination photographic study where it was first installed in Üsküdar. Meanwhile, the Izmir example was studied by using on-site detection, observation and photographic analysis methods in May 2022.
As a result of the research, in the scale of examples in Turkey; it was concluded that the use of reflective surfaces and wheel stoppers, which are crucial for safety of use, are insufficient in parklet designs. Moreover, the minimum usage standards of vertical elements are not met, with no lighting, trash, art and game elements in either area. In terms of shade and planting, it was also determined that the Istanbul parklet example was inadequate compared to the Izmir sample.

Key words: Parklets; design-build; community, urban interior; İstanbul, İzmir