Katılım bankalarının kurumsal sürdürülebilirliklerini etkileyen finansal performans göstergelerinin incelenmesi
Investigation of financial performance indicators affecting corporate sustainability of participation banks
Yazar: FATİH AKBAŞ
Danışman: PROF. DR. FERUDUN KAYA
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı / Katılım Bankacılığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Faizsiz bankacılık = Interest-free banking ; Finansal performans = Financial performance ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Kurumsal sosyal sorumluluk = Corporate social responsibility ; Kurumsal sürdürülebilirlik = Corporate sustainability ; Panel veri modelleri = Panel data models ; İslami bankacılık sistemi = Islamic banking system

Özet:
Türkiye'de, faizsiz bankacılık uygulamalarına "özel finans kurumları" ismi ile 1985 
yılında başlanılmıştır. 1999 yılında bankalar Kanunu kapsamına alınan ÖFK 2005 
yılına gelindiğinde faaliyetlerine katılım bankacılığı adıyla devam etmiştir. Katılım 
bankalarının sadece faiz hassasiyetine sahip olan ekonomik aktörlerin ötesinde bir 
kitleye ulaşması ve mevcut finans piyasasında daha büyük bir yer edinmesi 
geleneksel bankalar ile yaşayacağı rekabet ile belirlenecektir. Katılım bankalarının 
geleneksel bankalar ile rekabeti ise sadece kâr odaklı olarak ekonomik alanda değil, 
sosyal ve çevresel alanda da gerçekleşmektedir. İşletmelerin uzun vadeli ve kalıcı 
değer yaratmak amacıyla ekonomik, çevresel ve sosyal faktörleri, şirket 
faaliyetlerine ve karar mekanizmalarına uyarlaması kurumsal sürdürülebilirlik 
olarak adlandırılmaktadır. 
Bu tez çalışmasında katılım bankalarının kurumsal sürdürülebilirliklerinin 
belirleyicisi olan finansal performans göstergeleri incelenmiştir. Bu amaçla 
Türkiye'de faaliyette bulunan 5 katılım bankasının 2015-2020 yıllarını kapsayan 30 
banka/yıl verisi kullanılmıştır. Panel Veri Yöntemi ile yapılan analiz sonucunda, 
katılım bankalarının kurumsal sürdürülebilirlikleri üzerinde en yüksek etkiye sahip 
olan finansal performans oranı ters yönlü bir ilişki saptanan Vergi öncesi kârın 
aktiflere oranıdır. İstatistiki açıdan ters yönlü bir ilişki bulunması nedeniyle oran
arttıkça katılım bankalarının kurumsal sürdürülebilirlik uygulamaları azalmaktadır.
Ayrıca katılım bankalarının kurumsal sürdürülebilirlikleri ile aktif kaynak kârlılığı 
arasında istatistiki açıdan anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki bulunmaktadır. 
Çalışmada kontrol değişkeni olarak yer alan katılım bankalarının büyüklüğü ile 
kurumsal sürdürülebilirlik arasında da anlamlı ve pozitif bir ilişki belirlenmiştir.

Abstract:
Participation banking in Turkey started its activities with the name "private 
financial institutions" in 1985. PFI which was included in the scope of the Banks 
Law in 1999, continued its activities under the name of Participation Banking in 
2005. The fact that participation banks reach an audience beyond the economic 
actors with only interest sensitivity and gain a greater place in the current financial 
market will be determined by the competition with conventional banks. The 
competition of the participation banks with the conventional banks with a focus on 
profit is realized not only in the economic field but also in the social and 
environmental fields. Corporate sustainability is called the adaptation of economic, 
environmental, and social factors to company activities and decision-making 
mechanisms to create long-term and lasting value.
Within the scope of this thesis, financial performance indicators that determine the 
corporate sustainability of participation banks were examined. For that purpose, 
covering the years 2015-2020, data of 30 banks/year of 5 participation banks 
operating in Turkey were analyzed. As a result of this analysis made with the Panel 
Data Method, the financial performance ratio that has the highest impact on the 
corporate sustainability of participation banks is the ratio of profit before tax to 
assets. Due to the statistically inverse relationship, as the ratio increases, the 
corporate sustainability practices of participation banks decrease. In addition, there 
is a statistically significant and positive relationship between the corporate 
sustainability of participation banks and their active resource profitability. In this 
study, a significant and positive relationship was determined between the size of 
participation banks, which is a control variable, and corporate sustainability.