Mimari temel tasarım stüdyosunda öğrenci deneyimlerinin olgubilimsel incelemesi: Gazi Üniversitesi örneği
A phenomenological inquiry of student experiences in architectural basic design studio: the case of Gazi University
Yazar: GÜLÇE SÖZEN
Danışman: PROF. DR. ARZU ÖZEN YAVUZ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tasarım ve mimarlık disiplininde son yüzyılda kazanılan yeni bakış açıları ve niteliklerle beraber eğitim konusu da önem kazanmıştır. Bu bağlamda disiplinler arası bakış açısı ve geleneksel tasarım öğretileri harmanlanarak öğrencilerin tasarım olgusuyla tanıştıkları temel tasarım eğitimi oldukça farklı yönlerden ele alınan çalışmalarla ön plana çıkmaktadır. Bununla beraber, varolan çalışmaların çoğunlukla eğitmen bakış açısı ve eğitmenlerce belirlenen süreçlerin takibi ve değerlendirilmesi üzerine kurgulandığı ve öğrenci odaklı yaklaşımlarda eksiklik olduğu gözlemlenmektedir. Temel tasarım eğitimindeki öğretici perspektifinin tek taraflı baskınlığını öğrenen odağına yöneltmek amacıyla hazırlanan bu tez kapsamında öğrencilerin yaşanmış deneyimlerinin çözümlenmesi hedeflenir. Bu çerçevede, Gazi Üniversitesi Mimari Temel Tasarım Stüdyosunda fenomolojik araştırma yöntemine başvurularak öğrencilerin yaşanmış deneyimleri üzerinden stüdyo fenomenine yönelik anlam ve öz arayaşı sürdürülür. Stüdyonun eş değer nitelikli iki aktöründen biri olarak öğrenci için stüdyo fenomenin anlamı ve etkileşiminin çok boyutlu ve karmaşık yapısı rasyonel ve pragmatik yöntemlerle sorgulanır ve öğrencilerin baskın, ortak, bireysel ve özgün deneyimleri literatürden yansımalarla birleştirilerek günümüz temel tasarım stüdyosu fenomenine yönelik keşfedilen ve keşfedilmeyen alanlar olarak ortaya konur. Çalışma sonucunda,  öğrencilerin yaşanmış deneyimlerinin özünü kavramlara ilişkin olarak bilişsel süreç ve sorgulama deneyimlerinin oluşturduğu görülmüştür. Eğitmen ve öğrencinin ipuçları aracılığıyla kolektif olarak inşa ettiği stüdyo anlamının araştırma sonucunda baskın şekilde ortaya çıkması temel tasarım eğitiminde disiplinler arasılığa yeni bir bakış açısı getirmiştir. Varolan temel tasarım eğitimi literatüründe öngörülen zincir ve eşdeğer deneyim alanlarının farklılaştığı, birbirine dönüşen veya iç içe geçebilen muğlak deneyim örüntülerinin her öğrenciye özgü olarak oluştuğu öğrencilerin bireysel ve özgün deneyimlerinin eğitim yaklaşımlarında bir söz sahibi olabileceğine işaret etmektedir. Bireysel farklılıklarıyla öğrenciyi merkeze alan esnek bir eğitim yaklaşımı önerilmiştir.

Abstract:
Educational studies have gained importance with the new perspectives and attributes gained in design and architecture in the last century. In this sense, basic design education, in which students are introduced to design concepts by blending interdisciplinary perspectives and traditional design methodologies, comes to the forefront with studies addressing various perspectives. However, it is observed that the existing studies are primarily based on the instructor's perspective and their evaluation of the processes,  and there is a lack of student-oriented approaches. This thesis aims to decode students' lived experiences to shift the focus from the instructor's perspective in basic design education to the focus on the learner. In this framework, the phenomenological research method is applied in Gazi University Architectural Basic Design Studio to search for the meaning and the essence of the studio phenomenon by studying students' lived experiences. The multidimensional and complex structure of the studio phenomenon and interaction for the students as one of the two equivalent actors of the studio are questioned with rational and pragmatic methods. The students' dominant, common, individual, and unique experiences are presented with reflections from the literature and revealed as explored and unexplored areas in today's basic design studio phenomenon. As a result of the study, it was observed that the essence of students' lived experiences consisted of cognitive processes and inquiries related to the concepts. The dominant emergence of the meaning of the studio, which is constructed collectively by the instructor and the student through clues, has brought a new perspective to interdisciplinarity in basic design education. The successive and equivalent experience areas envisaged in the existing basic design education literature are seen to be differentiated, and ambiguous experience patterns that can transform or intertwine with each other are formed uniquely for each student. This indicates that students' individual and unique experiences can be instrumental in educational approaches. A more flexible educational approach that centers on the learner with his/her individual differences has been proposed.