Z kuşağının kişilik özellikleri ile dürtüsel satın alma davranışı arasındaki ilişki
The relationship between personality characteristics and impulse buying behavior of generation
Yazar: BEGÜM AKCEBE
Danışman: PROF. DR. DURSUN GÖKDAĞ
İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı / Medya ve İletişim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Reklamcılık = Advertising

Özet:
Bu araştırmada, Z kuşağının kişilik özellikleri ile dürtüsel satın alma davranışı arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Amaç doğrultusunda kişisel bilgi formu, Beş faktör kişilik envanteri ve dürtüsel satın alma davranışı ölçeğinden oluşan veri toplama aracı; 2023-2024 eğitim öğretim yılında İstanbul Yeni Yüzyıl üniversitesinde eğitim gören çalışma birimi yöntemi ile belirlenmiş olan 390 öğrenciye uygulanmıştır. Elde edilen veriler bilgisayar ortamında SPSS 22.0 istatistik programı aracılığı ile analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda; bu sonuçlar, Z kuşağı bireylerinin yüksek düzeyde dışa dönük, sorumluluk ve deneyime açık kişilik özellikleri gösterdiğini ve orta düzeyde dürtüsel satın alma davranışlarına sahip olduğunu göstermiştir.  Z kuşağındaki bireylerin kişilik özellikleri ile dürtüsel satın alma davranışları arasında anlamlı ilişkilerin olduğu, özellikle dışa dönüklük, nevrotiklik ve deneyime açıklık kişilik özelliklerinin dürtüsel satın alma davranışını ve bu davranışın duygusal öge boyutunu anlamlı şekilde etkilediği saptanmıştır. Dürtüsel satın alma davranışını belirleyen boyutlardan bilişsel öge üzerinde ise sorumluluk ve nevrotik kişilik özelliklerinin anlamlı etkilerinin olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın bulguları, Z kuşağının kişilik özelliklerinin cinsiyete, ailenin aylık gelir düzeyine ve barınma dışı harcama tutarlarına göre farklılaştığını göstermiştir. Ayrıca Z kuşağının dürtüsel satın alma davranışlarının cinsiyete göre farklılaştığını, ancak ailenin aylık geliri ve barınma dışı harcama tutarına göre anlamlı bir farklılık göstermediğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
In this study, the relationship between the personality traits of Generation Z and impulsive buying behavior was examined. In line with the purpose, the data collection tool consisting of personal information form, five-factor personality inventory and impulsive buying behavior scale; It was applied to 390 students who were determined by the study unit method who were studying at Istanbul Yeni Yüzyıl University in the 2023-2024 academic year.  The data obtained were analyzed in computer environment through SPSS 22.0 statistical program.
As a result of the research; these results showed that Generation Z individuals show high levels of extroverted, responsible and open to experience personality traits and have moderate levels of impulsive buying behaviors.  It has been determined that there are significant relationships between personality traits and impulsive buying behaviors of Generation Z individuals, especially extraversion, neuroticism and openness to experience personality traits significantly affect impulsive buying behavior and the emotional component of this behavior. It was determined that conscientiousness and neurotic personality traits had significant effects on the cognitive component of impulsive buying behavior. The findings of the study showed that the personality traits of Generation Z differed according to gender, monthly income level of the family and non-housing expenditure amounts. It also reveals that the impulsive buying behaviors of Generation Z differ according to gender, but do not differ significantly according to monthly family income and non-housing expenditure amount.