Kronik hastalığı olan yaşlılarda kaderciliğin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve hastalığa uyuma etkisi
The effect of fatalism on HEALTHY lifestyle behaviors and adaptation to disease in the elderly with chronic disease
Yazar: ŞEYDA KIZILOĞLU
Danışman: PROF. DR. CANTÜRK ÇAPIK
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Davranış = Behavior ; Hastalık = Disease ; Kadercilik = Fatalism ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Uyum = Adaptation ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Amaç: Kronik hastalığı bulunan yaşlı bireylerde kaderciliğin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına ve hastalığa uyuma etkisini incelemektir.
Materyal ve Metot: Tanımlayıcı türde yürütülen bu araştırma, Kasım 2021-Temmuz 2022 tarihleri arasında Erzurum Ceylanoğlu ASM'de gerçekleştirilmiştir. Araştırmada evreni bilinmeyen örneklem yöntemi kullanılmıştır. Çalışmaya veri kaybı yaşamamak için 65 yaş ve üzeri 405 kişi alınmıştır. Veri toplama araçları olarak; Hasta Tanıtım Formu, Din Sağlığı Kaderciliği Ölçeği, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II ve Kronik Hastalığa Uyum Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22.0 programı kullanılarak tanımlayıcı istatistikler, parametrik, nonparametrik testler ve ileri analizler yapılmıştır.
Bulgular: Bu araştırma sonucunda eğitim düzeyi ve sağlık algısı; Kadercilik Ölçeği puanı, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II ve Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği toplam puanları için istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.05). Gelir durumu, kronik hastalık süresi ve sosyal güvenceye göre; Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II toplam puanı anlamlı olarak değişmektedir (p<0.05). Kadercilik puanı ile Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II toplam puan ortalaması arasında pozitif yönlü, düşük düzeyli ve anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0.05). 
Sonuçlar: Eğitim düzeyi ve sağlık algısı Kadercilik Ölçeği, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II ve Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeğini etkileyen ortak değişkenlerdi. Ayrıca çocuk sayısı, sosyal güvence durumu, gelir durumu ve kronik hastalık süresi Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları için; sosyal güvence durumu, gelir durumu ve kronik hastalık süresi Kronik Hastalığa Uyum için anlamlı olan diğer değişkenlerdir.  
Anahtar Kelimeler: Davranış, kadercilik, kronik hastalık, sağlıklı yaşam biçimi, yaşlılık

Abstract:
Aim: To investigate the effect of fatalism on healthy lifestyle behaviors and compliance with the disease in elderly people with chronic diseases.
Materials and Methods: Dec November 2021-July 2022, this descriptive type of research was carried out at Erzurum Ceylanoglu ASM. In the research, a sampling method unknown to the universe was used. In order to avoid data loss, 405 people aged 65 and over were enrolled in the study. As data collection tools; Patient Introduction Form, Religious Health Fatalism Scale, Healthy Lifestyle Behaviors Scale-II and Chronic Disease Adaptation Scale were used. Descriptive statistics, parametric, nonparametric tests and advanced analyses were performed using SPSS 22.0 program in the analysis of the data.
Findings: As a result of this research, education level and health perception are statistically significant for the total scores of Fatalism Scale score, Healthy Lifestyle Behavior Scale-II and Chronic Diseases Adaptation Scale (p<0.05). According to income status, chronic illness duration and social security, the total score of the Adaptation to Chronic Diseases Scale and the Healthy Lifestyle Behaviors Scale-II varies significantly (p<0.05). A positive, low-level and significant relationship was found between Decadalism score and the total score average of the Healthy Lifestyle Behaviors Scale-II (p<0.05).
Conclusions: Education level and health perception were common variables affecting the Fatalism Scale, the Healthy Lifestyle Behaviors Scale-II and the Adaptation to Chronic Diseases Scale. Also, the number of children, Social Security status, income status, and the duration of healthy lifestyle behaviors for chronic disease; Social Security status, income status, and chronic disease are other variables that are significant for the duration of adaptation to chronic illness.
Keywords: Behavior, chronic disease, fatalism, healthy lifestyle, old age