Değişen tehdit algılamaları ve Türkiye'nin ulusal güvenliğine yansımaları
Changing threat and reflection to national security of Turkey
Yazar: MUHAMMET LÜTFÜ UÇAR
Danışman: Y.DOÇ. S. MUSTAFA ÖNEN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Enerji = Energy ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Soguk savasın sona ermesiyle uluslar arası ortamda meydana gelen köklüdegisimden en fazla etkilenen kavramlardan biri, güvenlik olmustur. Özellikle iki kutuplusistemin belirledigi ve sınırladıgı bir içerige sahip olan güvenlik, bu sistemin yıkılmasıylabirlikte, önemli bir degisimle karsı karsıya kalmıstır. Yasanan degisim, devletlerin tehditalgılamasında degisim yaratmıs, ulusal ve uluslar arası güvenlik politikalarının yenidengözden geçirilmesini gerektirmistir.20'nci yüzyılda soguk savasın ve bloklar arası mücadelenin sona ermesini izleyen11 Eylül terörist saldırıları, tehdit ve risk algılamaları ile güvenlik kavramını önemli ölçüdedegistirmistir. Tehdit kavramı daha önce belirgin iken, 21'inci yüzyıl baslarında, çok yönlüve degisken bir hale gelerek uluslar arası ortamda belirsizliklerin egemen olmasına yolaçmıstır.Soguk savas sonrası tek kutuplu yeni dünya düzeninde, bölgesel ve küresel güçmücadeleleri, enerji kaynaklarına egemen olma ve kontrol etmek amaçlı ittifak iliskileri,özellikle belirli cografyalarda bölgesel sekillendirme çabaları bu belirsizlik ve istikrarsızlıgıarttırmaktadır. Türkiye'nin güvenlik gereksinimindeki artısın en önemli nedenlerinden biri,bulundugu cografyadaki ( Balkanlar-Kafkaslar-Ortadogu) belirsizlik ve istikrarsızlıktır.Türkiye'nin ulusal güvenliginin klasik ve en önemli belirleyicilerinden olan jeopolitigi veVIjeostratejisi, soguk savas sonrası dönemde artan bir öneme sahip olmus ve bu da ulusalgüvenligin fiziki sınırlarını genisletmistir.Türkiye, gerek dogu-batı, gerekse kuzey-güney ekseninde, dünyanın en hassassiyasi, ekonomik, askeri ve jeostratejik fay hattı üzerinde bulunmaktadır. Yeni tehdit verisklerin yogunlastıgı, Balkanlar-Kafkaslar-Ortadogu üçgeninin merkezinde yer alankonumuyla Türkiye, bu tehdit ve risklerin, hem dogrudan hedefini olusturmakta, hem dedolaylı etkisi altında bulunmaktadır.Sovyetler Birliginin dagılmasıyla Amerika Birlesik Devletleri tek süper güç halinegelmistir. Yeni küresel güç olmaya aday ülkelerin basında Avrupa Birligi ve Çingelmektedir. Rusya Federasyonunun, bu olusumda bir denge unsuru olabilecegidüsünülmektedir. Rusya Federasyonunun, Kafkasya ve Orta Asya'daki nüfuzunu yenidensaglama politikalarının sonuçları ve Çin ile yakınlasma gayretleri önümüzdeki dönemdekimücadelenin ilk isaretlerini vermektedir.Son zamanlarda dünya haritasının fiziksel ya da siyasal olarak degil de kültürel veetnik olarak degistirilme süreci içine girmis olması ve bu durumun birçok ülkede güvenlikendiseleri yaratması, bu konuların acilen etraflıca incelenmesini gerektirmektedir. Buülkelerin basında da kuskusuz jeostratejik konumu ile bir kriz bölgesinin tam ortasında yeralan Türkiye bulunmaktadır.Bu arastırma ile yeni dünya düzeninde degisen güvenlik anlayısında nasıl bir süreçyasandıgı, degisimde etkili olan güç merkezleri, uluslar arası aktörlerin ve ittifaklarınuyguladıgı politikaların sonuçları, küresel enerji kaynakları üzerindeki egemenlikmücadelesi, ülkemizin bulundugu cografyanın jeopolitik ve jeostratejik konumu, ortayaçıkan yeni tehditlerin neler oldugunu, bu tehditlerin ulusal güvenlik sistem stratejilerininyapısını ve içerigini nasıl etkiledigini, askeri strateji ve ulusal güvenlik stratejilerine olumsuzetkilerinin olup olmadıgı sınanmaktadır.

Abstract: