Disiplinlerarası bir çalışma alanı olarak davranışsal iktisat: COVİD-19 salgınının tüketici davranışları üzerindeki etkisi
Behavioral economics as an interdisciplinary field of study: The effect of the covid-19 pandemic on consumer behavior
Yazar: BERNA ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. GÜL ŞERİFE HUYUGÜZEL KIŞLA
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi = Economy

Özet:
Ana akım iktisat, bireylerin rasyonaliteye bağlı kalmak koşuluyla karar aldıklarını öne sürmektedir. Ana akım iktisadın aksini savunan davranışsal iktisat yaklaşımı ise bireylerin iktisadi kararının psikolojik yönüne odaklanmaktadır. İktisat ve psikoloji bilimlerinin bir araya gelmesi sonucu ortaya çıkan davranışsal iktisat yaklaşımı, bireylerin rasyonel kararlar alabileceği gibi sezgisel kararlar da alabileceğini iddia etmektedir.  Çünkü bireyler risk, kaygı ve belirsizlik ortamı ile karşı karşıya kaldıklarında iktisadi karar alma süreçleri, içinde bulundukları durumdan etkilenmekte ve bulundukları koşula göre şekillenmektedir. Bu durum kısa bir zaman önce Covid-19 salgın sürecinde yaşanmıştır. 2019 yılında Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan Covid-19 salgını kısa bir süre içinde tüm dünyayı etkisi altına almış ve pandemiye dönüşmüştür. Bu salgınından korunmak adına çeşitli önlemler alınmış ve kısıtlamalar getirilmiştir. Sosyal yaşamdan uzaklaşmak zorunda kalan bireylerin alışılagelmiş davranışlarında bazı değişimler meydana gelmiştir. Bu süreçte evde kalma zorunluluğu, online eğitim, uzaktan çalışma gibi alınan bazı kararlar sonucu bireyler de yaşam şartlarını salgın koşullarına göre adapte etmişlerdir. Dolayısıyla pek çok sürecin işleyişi dijital ortamlar üzerinden gerçekleşmiş ve tüketici davranışları da bu süreçten etkilenmiştir.
Bu çalışmada Covid-19 pandemi sürecinde değişen tüketici davranışları Kuzey Avrupa ülkelerinden; Danimarka, Estonya, Finlandiya, İsveç ve Norveç, Batı Avrupa ülkelerinden; Almanya, Avusturya, Belçika, Lüksemburg, Hollanda, Doğu Avrupa ülkelerinden; Bulgaristan, Romanya, Hırvatistan, Sırbistan ve Yunanistan özelinde değerlendirilecektir. Bu kapsamda bireylerin internet kullanım sıklıkları, çevrimiçi alışveriş oranları (çevrimiçi kıyafet satın alımı, çevrimiçi ev eşyası satın alımı, çevrimiçi gıda satın alımı, çevrimiçi elektronik eşya satın alımı) ve internet bankacılığı kullanım oranları olmak üzere üç kategori altında incelenmiştir. Yapılan incelemeler davranışsal iktisat bağlamında tartışmaya açılacaktır. Çalışmanın sonucunda ele alınan 15 ülkenin tüketici davranışları Covid-19 salgın sürecinden etkilendiği, tüketici davranışlarının dijital bir dönüşüm yaşadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak tüketicilerin içinde bulunduğu psikolojik durumlara göre tüketici davranışlarının şekillendiği sonucuna varılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Covid-19 Pandemisi, Davranışsal İktisat, Tüketici Davranışları, Dijitalleşme, E-ticaret

Abstract:
According to mainstream economics, individuals make rational decisions. Behavioral economics argues the opposite of mainstream economics. The behavioral economics approach focuses on the psychological aspect of individuals' economic decisions. Behavioral economics emerged as a result of the combination of economics and psychological sciences. Behavioral economics claims that individuals make intuitive decisions as well as rational decisions. Because individuals' economic decision-making processes are shaped by the environment of risk, anxiety and uncertainty. This situation occurred recently during the Covid-19 pandemic. The Covid-19 pandemic, which emerged in Wuhan, China in 2019, affected the whole world in a short time and turned into a pandemic. Various measures have been taken and restrictions have been imposed to protect against this pandemic. Individuals have moved away from social life and their behavior has changed. In this process, individuals have changed their living conditions according to some decisions taken such as the obligation to stay at home, online education, and remote working. Therefore, many processes are carried out through digital environments. Consumer behavior has been affected by this process.
In this study, changing consumer behavior during the Covid-19 pandemic will be evaluated specifically for European countries. From Northern European countries; Denmark, Estonia, Finland, Sweden and Norway are from Western European countries; From Germany, Austria, Belgium, Luxembourg, the Netherlands and Eastern European countries; Bulgaria, Romania, Croatia, Serbia and Greece. In this context, individuals' consumer behaviors were examined in three categories. These categories are individuals' internet usage frequencies, online shopping rates (buying clothes online, buying household goods online, buying food online, buying electronics online) and internet banking usage rates. The investigations will be discussed in the context of behavioral economics. As a result of the study, it was revealed that consumer behavior in the 15 countries covered was affected by the Covid-19 pandemic process. It has been determined that consumer behavior is experiencing a digital transformation. As a result, it has been concluded that consumer behavior is shaped according to the psychological states of consumers.
Keywords: Covid-19 Pandemic, Behavioral Economics, Consumer Behavior, Digitalization, E-commerce.