Ailesel akdeniz ateşi hastalarında insülin direnci ve metabolik sendrom komponentleri
Insulin resistance and metabolic syndrome components on familial mediterranean fever patients
Yazar: GÜLÇİMEN SOYLU
Danışman: DOÇ. DR. BÜNYAMİN KISACIK
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Genler = Genes ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Mutasyon = Mutation ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; İnflamasyon = Inflammation ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Ailesel Akdeniz Ateşi (AAA) otozomal resesif, tekrarlayan, kendi kendini sınırlayan ateş ve serozit ataklarıyla karakterize, non-askenazik Yahudiler, Ermeniler, Türkler ve Araplar'da sık görülen otoinflamatuar bir hastalıktır. AAA geni (MEFV geni) mutasyonlarının inflamasyona neden olduğu bilinmektedir ve AAA'da ataksız dönemde de inflamasyonun devam ettiği gösterilmiştir. İnflamasyon, insülin direnci gelişiminde rol oynamaktadır. Bu çalışmada MEFV mutasyonları bilinen AAA hastalarında insülin direnci sıklığını ve metabolik sendrom komponentlerini değerlendirmeyi amaçladık. Çalışmaya 68 AAA hastası (erkek/kadın:38/30),  30 Ankilozan spondilit (AS) hastası (erkek/kadın:17/13) ve 37 sağlıklı kontrol (erkek/kadın:20/17) alındı. Gece açlığını takiben sabah açlık glukoz, insülin, lipid profili, akut faz reaktanları ve tokluk kan şekeri çalışıldı. Kan basıncı, bel çevresi, boy ve kilo ölçümleri yapıldı. İnsülin direnci HOMA (Homeostasis model assesment)  indeksi ile, metabolik sendrom varlığı NCEP ATP 3 kriterleri ile belirlendi. Tüm gruplar arasında yaş, cinsiyet, kan basınçları, açlık glukoz, tokluk glukoz, lipid profili ve CRP (C reaktif protein) değerleri arasında anlamlı fark yoktu (p>0.05). Bel çevresi ve vücut kitle indeksi AS hastalarında sağlıklı kontrol ve AAA hastalarına göre anlamlı oranda yüksekti (p=0.001). Homozigot M694V mutasyonuna sahip AAA hastalarında insülin direnci varlığı sağlıklı kontrollere göre anlamlı oranda yüksekti (p=0.01). Metabolik sendrom varlığı AS hastalarında sağlıklı kontrol ve AAA hastalarına göre anlamlı oranda yüksekti (p=0.001). Bu çalışmada M694V mutasyonu taşıyan AAA hastalarında insülin direnci daha fazla saptanmıştır. Bu durum AAA hastalarında artmış aterosklerozun önemli bir sebebi olabilir.  
      
Anahtar kelimeler: Ailesel akdeniz ateşi, inflamasyon, insülin direnci, M694V mutasyonu, Ankilozan spondilit.

Abstract:
Familial Mediterranean Fever (FMF) is an autosomal recessive autoinflammatory disease with recurrent serocitis attacks and fever. It is commonly seen on non-askenasik Jews, Armenians, Turks and Arabs. While mutations of Familial Mediterranean Fever Gene (MEFV) trigger inflammation and this inflammation also continues in the non-attack period of FMF.  Inflammation has a role in the development of insulin resistance. This study is aimed to determine the frequency of insulin resistance and to evaluate the metabolic syndrome components in patients with FMF. 68 FMF patients (male/female: 38/30), 30 Ankylosing Spondylitis (AS) patients (male/female: 17/13) and 37 healthy controls (male/female:20/17) were included in the study. Fasting glucose, insulin, lipid profile, acute-phase reactants and postprandial blood glucose levels were examined. Blood pressure, waist circumference, height and weight measures were evaluated and noted. While insulin resistance was determined by HOMA (homeostasis model assesment) index, metabolic syndrome was defined according to criterias of NCEP ATP 3. There were no significant differences (p>0.05)  in the rates of age, gender, blood pressure, fasting glucose, postprandial glucose, lipid profile and CRP (C reactive protein) among the groups. Waist circumference and body mass index were relatively higher with significant proportion (p=0.001) in the AS patients than healthy controls and FMF patients. Insulin resistance was proportionally higher with the significant rate (p=0.01) in FMF patients who has homosygous M694V mutation than than healthy controls. In comparison to FMF patients, metabolic syndrome was higher with the significant rate (p=0.001) in the AS patients. In this study, insulin resistance was detected in higher rates in FMF patients who has M694V mutation. This situation might be critical cause of high atherosclerosis rates in FMF patients. 

Key words: Familial Mediterranean Fever, inflammation, insulin resistance, M694V mutation, ankylosing spondylitis.