Küresel ve bölgesel aktörlerin Rusya`nın Orta Asya politikasına etkileri (1990-2005)
Impacts of global and regional players on Russian Central Asia politics (1990-2005)
Yazar: BAHADDİN YAZICI
Danışman: DOÇ.DR. YILMAZ BİNGÖL
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
T.CKOCAELİ ÜNİVERSİTESİSOSYAL BİLİMLER ENSTÜTÜSÜKÜRESEL VE BÖLGESEL AKTÖRLERİNRUSYA'NIN ORTA ASYA POLİTİKASINA ETKİLERİ(1990-2005)ÖZETÇarlık Rusya'sının üç asra yakın saldırıları sonucu 19. yüzyıl sonundatamamıyla Rus istilasına uğrayan Orta Asya bölgesi, 1991 yılında Sovyetler Birliği'nindağılmasıyla yeniden bağımsızlığına kavuştu. Bağımsızlıktan sonra bölgede yaşananbelirsizlik başta ABD olmak üzere Rusya, Çin, Hindistan, AB, Türkiye, İran, İsrail gibiülkelerin politik ve ticari manevralarıyla şekillenmektedir. Her ne kadar 1990 sonrasıyaşanan bu yarışa Rusya Yeltsin sonrası Putin'in Cumhurbaşkanlığı ile birlikteağırlığını koymuş olsa da, bölge üzerinde yaşanan bu rekabette Putin'in Rusya'sıdiğer aktörlere göre daha şanslı görülmektedir.1991 yılından itibaren bağımsız birer devlet olarak uluslararası sisteme dâhilolan Orta Asya Cumhuriyetleri (Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan,Tacikistan), Rusya Federasyonuna olan bağımlılıklarından sıyrılma çabalarınısürdürmekle birlikte; Rusya, tarihi, coğrafi, jeopolitik, ekonomik, stratejik, jeokültürelve askeri açılardan bölge üzerinde etkisini sürdürmektedir.Bu çalışmada, Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra Rusya Federasyonu'nun OrtaAsya Türki Cumhuriyetlerine ve Tacikistan'a yönelik dış politikası incelenecek olupçalışma, 1991 sonrası bölgeye yönelik Rusya dış politikasının ekonomik, etnik, siyasive askeri açılardan ortaya çıkarılmasına yöneliktir.Bu bağlamda tezin birinci bölümü Rusya Federasyonu'nun 1991 sonrası OrtaAsya bölgesine yönelik dış siyaset evrelerini kapsamaktadır. İkinci bölümde,Rusya'nın Orta Asya politikasını etkilemekte olan faktörler üzerinde durulmakta olup,bu doğrultuda ekonomik, askeri, etnik, güvenlik sorunu başlıkları altında bölgeyeyönelik Rus siyasetini etkileyen dinamikler üzerinde durulacaktır. Çalışmanın üçüncübölümünde bölgeye birinci dereceden siyasi etkide bulunan küresel ve bölgeselgüçler/ülkeler ele alınıp, bu ülkelerin Orta Asya'ya yönelik 1990-2005 tarihleri arasıRus dış politikasına olan etkileri konu edilecektir. Son bölümde, çalışmanın bulgularıgenel hatlarıyla özetlenecektir.Tezi Hazırlayan: Bahaddin YAZICITez Danışmanı: Doç. Dr. Yılmaz BİNGÖLTez Kabul Tarih ve No:Jüri Üyeleri: Doç. Dr. Emre BAĞCE - Doç. Dr. Yılmaz BİNGÖL -Doç. Dr. Yücel DEMİRER

Abstract:
T.CKOCAELİ ÜNİVERSİTESİSOSYAL BİLİMLER ENSTÜTÜSÜIMPACTS OF GLOBAL AND REGIONAL PLAYERSON RUSSIAN CENTRAL ASIA POLITICS(1990-2005)ABSTRACTFollowing the onslaughts that lasted almost three centuries, Central Asia wasoccupied wholly by Russian Empire at the end of nineteenth century. The CentralAsian Republics regained their independences ofter collapse of USSR in 1991. Theuncertainty that experienced in the region after the independence has been formingby the political and commercial maneuvers of the countries such as USA, Russia,China, India, EU, Turkey and Iran. Although the Russian shade has been striking inthis race with the presidency election of Putin after Yeltsin the Russia of Putin standsmore chances than other actors.Although the Cenral Asian countries (Kazakhistan, Kyrgyzstan, Uzbekistan,Tadzhikistan, Turkmenistan) that have been placed in international system asindependent states since 1991 are struggling for freeing from dependency onRussian Federation, the latter?s influence has been prevailing over the region interms of historical, geographical, geopolitical, strategical, geocultural and militaryaspects.In this study after collapsing USSR the foreign policy of Russian Federationtowards Central Asia was surveyed with the aim of clarify the Russian foreign policyin respect with the region in terms of economical, ethnic, political and militaryaspects.The first section of the study is on the stages of Russian foreign policyregarding Central Asian Turkic Republics after 1991. In the second section thefactors that have influence the policies of Russia towards Central Asia were studied.In this direction the dynamics that effect Russian politics were also studied under thetitles of economy, military, ethnicity and security. The third section of the study theglobal forces/countries which have influence directly on the region together with theeffect of these countries towards Russian foreign policies were studied. The lastsection will summarize the most important findings of this study.Tezi Hazırlayan: Bahaddin YAZICITez Danışmanı: Doç. Dr. Yılmaz BİNGÖLTez Kabul Tarih ve No:Jüri Üyeleri: Doç. Dr. Emre BAĞCE - Doç. Dr. Yılmaz BİNGÖL -Doç. Dr. Yücel DEMİRER