Acil servise delici-kesici alet yaralanması nedeniyle başvuran olguların değerlendirilmesi: İki yıllık retrospektif analiz
Evaluation of the stab injury cases which admitted to emergency service :  Retrospective analysis for 2 years
Yazar: MELİS AKÇINAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN ERGENÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yaralar-bıçak = Wound-stab ; Yaralar-delici = Wounds-penetrating

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 2 yıllık bir dönemde acil servise başvuran delici-kesici alet yaralanması (DKAY)'lı vakaların demografik ve klinik özellikleri ile kan transfüzyonu yapılan ve yapılmayan hasta gruplarında travma skorlamalarından; Glasgow Koma Skalası (GKS), Revize Travma Skoru (RTS) ve şok indeksi belirteçlerinden; şok indeksi (Şİ), modifiye şok indeksi (MŞİ), yaşa göre şok indeksi (YŞİ) değerlerini karşılaştırarak analiz etmektir.
Gereç ve Yöntem
Retrospektif, kesitsel, gözlemsel ve tek merkezli olarak planlanan bu çalışmaya hastanemiz Acil Tıp Kliniği'ne 01 Ocak 2019 ile 31 Aralık 2021 tarihleri arasında, iki yıllık bir dönemde delici-kesici alet yaralanması nedeniyle başvuran pediyatrik (<18 yaş) ve yetişkin (≥18 yaş) vakalar dahil edildi. 
Bu vakaların yaş, cinsiyet, ırk gibi demografik bilgileri, yaralanma mekanizması, anotomik yaralanma bölgesi, travma skorlamaları (GKS ve RTS), operasyon ve transfüzyon durumları, yatış yapılan klinikler, hastanede kalış süresi, klinik sonlanım, yaralanmanın aylara ve gün içindeki saat dilimlerine göre dağılım durumu önceden hazırlanan vaka veri formlarına kaydedildi. Ek olarak her bir vaka için Şİ, MŞİ ve YŞİ hesaplandı. 
Sonrasında, kan transfüzyonu yapılmayan vakalar; grup I ve kan transfüzyonu yapılan vakalar; grup II olarak sınıflandırıldı. Vaka grupları arasında demografik özellikler, travma skorlama ve şok indeksi belirteçleri karşılaştırıldı.
Bulgular
Çalışmaya 288 (%93,5) erkek, 20 (%6,5) kadın olmak üzere DKAY'lı toplam 308 vaka dahil edidi. Vakaların yaş ortalaması 28,30 ± 11,90 (yaş aralığı; 3-80) yıl idi. Vakaların yaş gruplarına göre dağılımı incelendiğinde; 0-17 yaş aralığında 45 (%14,6), 18-64 yaş aralığında 260 (%84,4) ve 65 yaş ve üzerinde 3 (%1,0) vaka saptandı.
Vakaların 230'u (%74,7) Türk vatandaşı, 79'u (%25,3) yabancı uyruklu idi. Yabancı uyruklu vakaların 39'u (%12,7) Suriye, 14'ü (%4,5) Pakistan, 6'sı (%1,9) Azerbaycan, 2'si (%0,6) Özbekistan, 2'si (%0,6) Türkmenistan, 1'i (%0,3) Rusya, 1'i (%0,3) Libya, 1'i (%0,3) Sierre Leone vatandaşı idi. Travma mekanizmasına göre incelendiğinde; 235 (%76,3) vakanın darp, 64 (%20,8) vakanın kaza, 9 (%2,9) vakanın ise özkıyım nedeniyle başvurduğu saptandı. Vakaların başvurdukları aylara göre dağılımı incelendiğinde; en fazla vaka sayısı Temmuz ve Ağustos aylarında (her ikisi için, n=38, %12,3), en az vaka sayısının  ise Nisan ayında (n=12, %3,9) olduğu tespit edildi. Vakaların başvurdukları gün içindeki saat dilimlerine göre dağılımı incelendiğinde; en fazla vaka sayısı 18:01-24:00 saatleri arasında (n=153, %49,7), en az vaka sayısının  ise 06:00-12:00 saatleri arasında (n=21, %6,8) başvurduğu saptandı.
DKAY'lı vakalar yaralanma bölgelerine göre değerlendirildiğinde sıklık sırasına göre; alt extremite (n=120, %39), batın (n=102, %33,10), üst ekstremite (n=94, %30,50), toraks (n=72, %23,40) ve baş-boyun (n=43, %14,00) olarak dağılım gösterdi.
Kan transfüzyonu yapılmayan vakalar ile (grup I, n=271) karşılaştırıldığında kan transfüzyonu yapılan vakalarda (grup II, n=23) ortalama GKS ve RTS değerleri anlamlı düşük saptandı (tüm karşılaştırmalar için p<0,001).
Ek olarak, grup I'deki vakalarla karşılaştırıldığında grup II'deki vakalarda ortalama Şİ, MŞİ ve YŞİ değerleri anlamlı yüksek saptandı (tüm karşılaştırmalar için p<0,001).
Sonuç
DKAY nedeniyle hastanemiz acil servisine başvuran vakalarının büyük çoğunluğunu erkek ve genç erişkin 18-64 yaş grubu oluşturmuştur. En fazla yaralanmanın ekstremite bölgesinden olduğu ve yaralanma sonucu en sık yapılan işlemin primer sütürasyon olduğu gözlemlenmiştir.
Ek olarak, DKAY'lı vakalarda ilk başvuruda ölçülen travma skorlamalarından GKS ve RTS ile şok indeksi belirteçlerinden Şİ, MŞİ ve YŞİ'nin kan transfüzyon ihtiyacını öngörmede yararlı bilgiler verebilir.
Anahtar Kelimeler
Delici-kesici alet yaralanması, kan transfüzyonu, şok indeksi, modifiye şok indeksi, travma skorlamaları

Abstract:
The Purpose of this study is analyze the demographic and clinical characteristics of the cases with stab injury admitted to the emergency service in a 2 year period, and the trauma scoring of the patient groups who recieved and did not recieve blood transfusion; Glasgow Coma Scale (GCS), Revised Traume Score (RTS) and shock index markers; to analyze by comparing shock index (SI), modified shock index (MSI), and age shock index (ASI).

Method
In this retrospective,cross-sectional,observational and single-center study, stab injury cases pediatric (<18 years) and adult (≥18 years old) patients admitted to the Emergency Medicine Clinic of our hospital between 01 January 2019 and 31 December 2021  have been included.
Demographic information of these cases such as age, gender, race, mechanism of injury, anatomical injury part, trauma scores (GCS and RTS), operation and transfusion status, hospitalization clinics, lenght of hospital stay, clinical outcome, injury according to months and time zones of the day dsitributtion status was recorded in the pre-prepared case data forms. In addition, SI, MSI and ASI were calculated for each case.
Subsequently, the cases that did not recieve blood transfusion; group I and blood transfused cases; calssified as group II. Demographic characteristics, trauma scoring and shock index markers were compared between the case groups.

Results
A total 308 stab injury cases, 288 (93,5%) male and 20 (6,5%) female, were included in the study. The avarage age of the cases was 28,30 ± 11,90 (age range; 3-80) years. When the distribution of cases according to cases to age groups i examined; there were 45 (14,6%) cases in the 0-17 range, 260 (84,4%)in the 18-64 age range, and 3 (1,0%) cases aged 65 and over.
230 (74,7%) of the cases were Turkis citizens and 79 (25,3%) were foreign nationals. Of the foreign national cases, 39 (12,7%) were Syria, 14 (4,5%) Pakistan, 6 (1,9%) Azerbaijan, 2 (0,6%) Uzbekistan, 2 (0,6%) Turkmenistan, 1 (0,3%) Russia, 1 (0,3%) Libya, and 1 (0,3%) were citizens of Sierra Leone. When examined according to trauma mechanism; it was determined that 235 (76,3%) cases applied due to assult, 64 (20,8%) cases due to accident, and 9 (2,9%) cases due to suicide. When the distribution of the cases according to months they applied is examined; the highest number of cases was found in July and August (for both, n=38, 12,3%) and the lowest number of cases was in May (n=15, 4,9%). When the distribution of the cases according to the time zones in the day they applied is examined; the highest number of cases was found between 18:01-24:00 (n=153, 49,7%) and the lowest number of cases between 06:00-12:00 (n=15, 4,9%).

When the cases with stab injury are evaluated according to the injury area, in order of frequency; lower extremities (n=120, 39,00%), abdomen (n=102, 33,10%), upper extremities (n=94,30,50%) throax (n=72, 23,40%) and head-neck (n=43, 14,00%)
Avarage GCS and RTS values were found to be significantly lower in patients who recieved blood transfusion (group II, n=23) compared to those who did not recieve blood transfusion (group I, n=271) (p < 0,001 for all comparisons).
In addition, the avarage SI, MSI and ASI values were found to be significantly higher in the cases in group II compared to the cases in group I (p<0,001 for all comparisons).

Conclusion
Males and young adults aged 18-64 years constituted the majority of the cases who applied to the emergency service of our hospital due to stab injury. It was observed that the most common injury was from the extremity area and the most common precedure as a result of injury was primary suturing.
In addition, GCS and RTS, which are the trauma scores measured at the first admission, and SI, MSI and SSI, which are the shock index markers, can provide useful information in predicting the need for blood transfusion in stab injury cases.

Keywords
Stab injury, blood transfusion, shock index, modified shock index, trauma scoring