Zaman pencereli ve bulanık talepli evde bakım/beslenme hizmeti yönlendirme problemi için karınca koloni algoritması
Ant colony algorithm for household care / nutrition service direction problem with time window and fuzzy demand
Yazar: BURAK CAN
Danışman: PROF. DR. HAMZA EROL
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Bilgisayar Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control
Dizin: Algoritmalar = Algorithms ; Evde bakım hizmetleri = Home care services ; Rota otomasyonu = Route automation ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sezgisel algoritmalar = Heuristic algorithms

Özet:
Dünya genelinde ve ülkemizde hızla artan yaşlı nüfus oranı dikkat çekmektedir. Yaşlanan bu nüfus ile birlikte de bazı sorunlar ortaya çıkmaktadır. Yaşlanan insanların vücut dirençlerinin düşmesi, metabolik reaksiyonlarının yavaşlaması, hareket kabiliyetlerinin zayıflaması, düşünüp karar verebilme yetilerinin azalması gibi birçok sebepten bu insanlar bakıma muhtaç hale gelmektedir. Ayrıca muhtaç olma durumu sadece yaşlı insanlarda değil fiziksel veya zihinsel anlamda doğuştan ya da sonradan engelli olan insanlarda da görülmektedir.
İnsanlar hasta, yaşlı veya engelli olmasalar dahi ameliyat, tedavi, muayene gibi sağlık hizmetlerinin arkasından sunulan sosyal bakım hizmetlerini evlerinde almak istemektedirler. Evde sunulan bu sağlık veya bakım hizmetleri ile ayrıca devletlerin sağlık kurumlarındaki mali giderler düşürülmekte ve bu kurum veya kuruluşlar fazladan iş yükünden de kurtulmaktadırlar.
Avrupa'nın bazı ülkelerinde zorunlu hale getirilen evde bakım hizmetleri ülkemizde de özellikle 2005 yılından sonra hızla gelişmeye başlamıştır. Hastanelerde, sağlık müdürlüklerinde veya aile sağlık merkezlerinde evde bakım hizmeti sunan birimler kurulmuş, Sağlık Bakanlığı ve Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı koordinatörlüğünde bu birimler çalışmalara başlamıştır. Yerel yönetimler ve vakıflarda bu çalışmalara destek olacak birimleri kendi bünyelerinde oluşturmuşlardır.
Bu çalışma da evde sunulan bakım hizmetleri kapsamında yer alan beslenme veya üç öğün yemek dağıtımında araçların en kısa mesafe ve dolayısıyla zamanda yönlendirilmesi, mevcut maliyetleri düşürmek için meta sezgisel yöntemlerden Karınca Koloni Algoritması ile iyileştirmelerin yapılması sağlanarak ihtiyaç sahibi insanlara ulaştırılan hizmetin kalitesinin arttırılmasına yardımcı olunmuştur. Bu yolla mobil hizmet sunan araç maliyetlerinin azaltılmasının yanı sıra hizmet veren ekibin tükenmişliği de azaltılarak hizmet veriminin artırılmasını hedeflenmiştir.

Abstract:
The rapidly increasing rate of elderly population in the world and in our country draws attention. Some problems arise with this aging population. These people become in need of care for many reasons such as the decrease in body resistance of aging people, slowing down of their metabolic reactions, weakening of their mobility and their ability to think and make decisions. In addition, the state of neediness is not only seen in elderly people, but also in people who are congenital or later disabled physically or mentally.
Even if people are not sick, elderly or disabled, they want to receive social care services at home after health services such as surgery, treatment and examination. With these health or care services offered at home, the financial expenses of the health institutions of the governments are also reduced and these institutions or organizations get rid of the extra workload.
Home care services, which have been made compulsory in some countries of Europe, have started to develop rapidly in our country, especially after 2005. Units providing home care services were established in hospitals, health directorates or family health centers, and these units started to work under the coordination of the Ministry of Health and the Ministry of Family and Social Policies. Local administrations and foundations have formed the units that will support these activities within their own structure.
In this study, it has been helped to increase the quality of the service delivered to the people in need by making improvements with the Ant Colony Algorithm, which is one of the meta-heuristic methods to reduce the current costs, in the nutrition or three-course meal distribution within the scope of the home care services. In this way, it is aimed to increase service efficiency by reducing the cost of vehicles providing mobile services as well as reducing the burnout of the serving team.