Farklı tuz konsantrasyonlarının bazı ayrık türlerinde (Agropyron cristatum, A. desertorum ve A. elongatum) bitkisel ve verim unsurları üzerine etkisi
The effect on botanical and yield component in some agropyron species (Agropyron cristatum, A. desertorum and A. elongatum) of different salt concentrations
Yazar: NUR KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN ACAR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Çayır Mera ve Yem Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
etmektedir. 2015-2016 yıllarında sera koşullarında farklı tuzluluk seviyelerinin (Kontrol, 5, 10 ve 15 EC dS/m NaCl) ayrık türleri (Agropyron cristatum, A. desertorum ve A. elongatum) üzerine etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Çalışmada bitki boyu, kök uzunluğu, bitki uzunluğu, kök/gövde uzunluk oranı, yaş gövde ağırlığı, yaş kök ağırlığı, toplam yaş bitki ağırlığı, yaş kök/gövde ağırlık oranı, kuru gövde ağırlığı, kuru kök ağırlığı, toplam kuru bitki ağırlığı, kuru kök/gövde ağırlık oranı, kuru madde oranı, başaktaki tane sayısı, bitkinin kök ve gövdesindeki K, Na ve Cl içeriği incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda artan tuz dozları otlak ayrığı ve kır ayrığının bitki boyuna etki etmezken, yüksek otlak ayrığının bitki boyunda artmaya (% 5.4) neden olmuştur. Dane dolum dönemine kadar yetiştirilen bu üç ayrık türünden elde edilen başaktaki tane sayısı ise tuz konsantrasyonlarındaki artışla kontrol gruplarına göre otlak ayrığında % 62.5, kır ayrığında % 61.7 ve yüksek otlak ayrığında ise % 42.8'lik tane sayısında bir azalma belirlenmiştir. Gövdede en yüksek K alımı yüksek otlak ayrığı bitkisinde 5 EC dS/m NaCl tuz uygulamasıyla % 2.56 olarak bulunurken, en az K alımı ise kır ayrığının kontrol grubunda % 0.85 K olarak tespit edilmiştir. Özellikle yüksek otlak ayrığında daha belirgin görülse de, ayrık türlerinde tuz uygulamasıyla birlikte bitkinin K alımı artmıştır. 10 EC dS/m NaCl' de yetiştirilen yüksek otlak ayrığının gövdesindeki Na içeriği % 0.51 olup en yüksek Na miktarı olarak kaydedilirken, en düşük gövdedeki Na içeriği ise otlak ayrığının kontrol grubunda % 0.06 olarak tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda yüksek otlak ayrığı diğer iki türe göre tuzlu şartlardan daha az etkilendiği görülmüştür. Bu sonuçlar bize morfolojik etkileme bakımından tuzlu şartlara yüksek otlak ayrığının daha uyumlu olduğu sonucunu göstermiştir.

Abstract:
Salinity effects on many plants developments in parallel with morphological properties and yield of plants. This study carried out greenhouse conditions in 2015-2016. It was aimed to determination of the effects on Agropyron species (Agropyron cristatum, A. desertorum and A. elongatum) of different salt concentrations (Control, 5, 10 and 15 EC dS/m NaCl). In the research was investigated such morphological properties as plant height, root length, total plant height, root/shoot length ratio, fresh shoot weight, fresh root weight, total fresh plant weight, fresh root/shoot weight ratio, dry shoot weight, dry root weight, total dry plant weight, dry root/shoot weight ratio, dry matter ratio, seeds per Spica, the content of K, Na and Cl in stem and root of these plants. While increasing salinity dosages wasn't effect on A. desertorum's aboveground plant height in this study results, increasing salinity dosages were caused that A. elongatum's aboveground plant height was increased by 5.6%. Seeds per Spica obtained from three Agropyron species grown until grain filling duration were determined that accordingly control groups', seeds per Spica of A. cristatum, A. desertorum and A. elongatum were decreased by increasing salt concentrations respectively 62.5 % 61.7% and 42.8 %. Although the maximum content of K in the stem was found by 2.56 % in tall wheatgrass with 5 EC dS/m salt concentration, the minimum content of K was determined with control groups in desert wheatgrass (0.85 %). The content of K element in stem was increased with increasing salt dosages in Agropyron species, especially in tall wheatgrass. While the content of Na in stem by 0.51 % of tall wheatgrass grown in 10 EC dS/m salt concentration was the maximum content of Na in stem, the minimum content of Na was determined by 0.06 in control groups of crested wheatgrass. Our findings show that A. elongatum was less impressed by salinity conditions more than other Agropyron species. This results show that A. elongatum was more adaptable in salinity conditions in terms of morphological.