İlköğretim 1. kademe Türkçe ders kitaplarında yer alan masal metinlerinin Türkçe dersinin amaçları doğrultusunda kullanımına ilişkin öğretmen görüşleri
Student and teacher thoughts about the usage of the story texts in the first level Turkish lesson books in the view of the aims of the Turkish lesson
Yazar: METİN ALTUNKAYNAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZEKİYE ÇAĞIMLAR
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Masallar = Tales ; Metin = Text ; Metinden öğrenme = Text learning ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe metinler = Turkish texts ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Çocuk Edebiyatı, çocuğu eğlendirme, ona hoş vakit geçirmenin yanında eğitici yönüyle de öne çıkar. Çocuğun çevreyi algılayış, olayları seziş ve karşılaşabileceği durumlar karşısında olumlu tutum ve davranış sergileme, geliştirme ve kazanmasına olanak sağlar. Çocuk edebiyatı ürünleri arasında yer alan masal, bir yandan çocuğun dil becerilerini geliştirirken bir yandan da çocukta millî ve evrensel kültür değerlerine karşı bir bilinç uyandırır.Bu araştırma, İlköğretim 1. kademe Türkçe ders kitaplarındaki masal metinlerinin işleniş sürecini, Türkçe ders kitaplarındaki masalların genel özelliklerini, masal kitaplarının seçimini, masalların Türkçe öğretiminde kullanımına ilişkin öğretmen görüşlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır.Çalışmada kaynak taraması yapılmış, Türkçe öğretiminde masalın yeri, çocuk masallarında bulunması gereken masal-eğitim ilişkisi ile ilgili yapılan yüksek lisans, doktora tezleri ile bu konuda yayımlanmış bilimsel eserlere ulaşılmıştır.2006 yılında yayımlanan İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın 1. kademesinde yer alan masal ve masal ile ilgili kavramların geçtiği yerler tespit edilmiştir. Tespit edilen masallar Türkçe dersinin amaç ve hedefleri doğrultusunda değerlendirip, o amaçlara ve hedeflere hizmet edip etmediğine bakılmıştır. Bunun içinde masallarda bulunması gereken kriterlere göre değerlendirme yapılmıştır. Sonuçta ortaya hem Türkçe öğretimi, hem çocuk edebiyatı hem de Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda belirtilen özellikleri taşıyan masalların ortaya konulması da sağlanmıştır.Zeynep ÇETİNKAYA tarafından 2007 yılında hazırlanan ?Masalların Türkçe Öğretimindeki Yeri ve Önemi? isimli doktora tezinde geliştirilen ?Öğretmenlerin Masallara ve Bunların Türkçe Öğretiminde Kullanımına İlişkin Görüşleri Ölçeği? için gerekli izinler alınmış ve ölçek kullanılmıştır.Bu ölçek, 2011- 2012 eğitim öğretim yılında, Adana ili Seyhan, Çukurova, Yüreğir ve Sarıçam ilçesindeki 8 ilköğretim okulunda çalışan sınıf öğretmenlerine uygulanmıştır. 74 öğretmenden elde edilen veriler frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, F testi, LSD testi ile çözümlenmiştir. Türkçe ders kitaplarındaki masal metinlerinin anlaşılırlık oranı, frekans ve yüzde hesaplamaları kullanılmıştır.Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin, masallara ve bunların Türkçe öğretiminde kullanımına ilişkin görüşleri genel olarak olumlu bulunmuştur. ?Yaş, cinsiyet, mezun olunan okul, kıdem, çalışılan okulun sosyoekonomik seviyesi ve okutulan sınıfın düzeyi? gibi değişkenler açısından farklı sonuçlar elde edilmiştir. ?Türkçe ders kitaplarındaki masal metinleri, masal kitapları seçimi ve masalların Türkçe derslerinde kullanımı? alt amaçlarına ilişkin görüşler, öğretmenlerin cinsiyetlerine göre anlamlı bir farklılık göstermektedir (p<0.05). Kadın öğretmenler, erkek öğretmenlere göre daha olumlu görüş bildirmişlerdir. Masal kitaplarının seçimine ilişkin görüşlerde, öğretmenlerin yaşlarına ve kıdemlerine göre de anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0.05). 31-39 yaş arası öğretmenler ve 11-15 yıl ile 16-20 yıl kıdeme sahip öğretmenler, diğer gruptakilere göre daha olumlu yanıtlar vermişlerdir. Öğretmen görüşleri, diğer değişkenlerde ise anlamlı bir farklılık göstermemiştir.İncelenen masalların anlaşılırlık düzeyleri yüksek bulunmuştur. Metinlerdeki tekerlemeler, ikilemeler, pekiştirmeler, yansıma sözcükler ve dil yanlışları belirlenmiştirİlköğretim okullarında masalların, eğitim açısından dil ve kültür edinimine önemli miktarda katkı sağladığı ortaya konulmuştur.Anahtar Kelimeler: Türkçe Dersi Öğretim Programı, ders kitabı, metnin işleniş süreci, masal.

Abstract:
Children literature, besides entertaining the child and regale him/her, it sick out an educational way. It conducts child?s perception of the environment, perceiving the events and displaying positive attitude towards the situations which she/he may across. Tales which takes place among the literature products, not only does it improve child?s language ability, but also it arouses awareness towards the national and global cultural values.This study has been done in order to point out the process of dealing with the tale texts in Turkish Stage 1 course books in Primary School , the general qualities of the tales in Turkish course books, selection of the tale books, teacher opinions about usage of the tales in Turkish language teaching.In this study, the theses of master and PhD. about tales and the required qualities of them in Turkish language teaching and scientific studies published about this issue have been researched and the essential sources have been used.The sentences about tales and the concepts related to tales are detected in Primary School Turkish Language Teaching Program which was published in 2006. The tales which were evaluated was assessed again in accordance with the characteristics concluded here and as a result, it is enabled to show the tales which bear the features in Turkish teaching, child literature and Turkish lesson teaching programme.In this study, the required permissions for ?The scale of Teachers? opinions about tales and their usages in Turkish language teaching? which was developed by Zeynep Çetinkaya in the PhD thesis named ?The Place and The Importance of Tales in Turkish Language Teaching? in 2007 have been taken and the scale has been used.This scale has been applied to the class teachers working in 8 different primary schools in Seyhan, Çukurova, Yüreğir and Sarıçam districts of Adana in 2011-2012 training year. The data obtained from 74 teachers has been analyzed with frequency, percent, Arithmetic mean, the standard deviation, T- test, F-test and LSD Test. The clarity rate of tales in Turkish course books, frequency and the percent sums have been used.According to the result of the research, the opinions of the teachers about the tales and their usage in Turkish Teaching have been found to positive in general sense. The varieties of results have been taken in terms of ?age, gender, alma meter, seniority, the socio-economic level of the school where they work and the level of the class for which they teach?. The opinions about ?tale texts in Turkish course books, selection of tale books and usage of tales in Turkish classes? vary in accordance with the gender of the teachers meaningfully (p<0.05). Female teachers have stated more positive opinions compared to male teachers. A meaningful difference has been found about tale selection in accordance with the ages and seniority of the teachers (p<0.05). The teachers between 31-35 years old and the ones having 11-15 and 16-20 years teaching experience gave more positive responses compared to the other groups. Opinions of the teachers didn?t show any meaningful difference for other variables.The studied tales? clarity levels have been found high. The tongue twisters, reiterative, strengthening, words of reflection and language mistakes in the texts have been defined.It is established that in primary schools, tales have a significant contribution to the acquisition of language and culture in terms of education.Keywords: Turkish Language Teaching Programme, course book, the process of dealing with the tale text, tale