Hanefîlerin ibadet fıkhında teferrüt ettiği meseleler ve teferrüt sebepleri
Opinions that Hanafis make tafarrud in fiqh al-ibadat and tafarrud reasons
Yazar: YUNUS ALÇIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET HAMDİ YILDIRIM
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hanefiler = Hanifies ; Teferrüd = Tafarrud ; Teferrüd = Tafarrud ; İbadet = Worship ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Hicrî ikinci asırla birlikte ortaya çıkan günümüze kadar varlığını devam ettiren ve İslam hukuk sisteminin temelini oluşturan dört mezhep içerisinde Hanefîlerin diğerlerine karşı tek kaldığı meselelerin ibadet fıkhı özelinde ele alındığı bu araştırma giriş, sonuç ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın konusu, amacı, kavramsal çerçevesi ve metodu izah edilmiştir. İlk bölümde araştırmanın asıl konusunu teşkil eden teferrütlerin tespitleri her bir mezhebin görüşleri zikredilmek suretiyle açıklanmıştır. İkinci bölüm iki farklı konuyu içermiş, ilk olarak mezhepler arasında var olan fıkhî ihtilafların sebepleri zikredilmiş, ikinci olarak ise genel olarak tespit edilen teferrütlerin sebep eksenli tahlili yapılmıştır. Araştırmanın amacına matuf olarak açıklanan mezhepler arasında var olan ihtilaf sebepleri aynı zamanda teferrütlerin sebeplerinin daha doğru tahlil edilebilmesi için gerekli görülmüştür. İkinci bölümün asıl konusunu oluşturan Hanefîlerin teferrüt etme sebepleri detaylıca izah edilmiş özellikle teferrütlerin konu ve sebep eksenli sayısal verileri zikredilmiştir. Tespit edilen herbir teferrütün tahrici mezheplerin asıl kaynaklarından yapılmış, herbiri için sebep analizi derin bir tahlil sonucunda ortaya konmuştur. Böylece tespit edilen teferrütlere etki eden sebepler ortak başlıklar altında bir araya getirilmiştir. İkinci bölümün son kısmında tespit edilen teferrütlerin sebep eksenli genel değerlendirilmesi yapılmış, sayısal veriler üzerinden araştırmanın amacı izah edilmeye çalışılmıştır. Sonuç kısmında ise Hanefîlerin teferrüt ettikleri mesellelerin özellikle sayısal analizi neticesinde ulaşılan sonuçlar ortaya konmuştur.
Hanefî hukuk sistemine yöneltilen bir takım eleştirilerin doğruluk değerini onların teferrüt ettikleri meseleler üzerinden değerlendirmeyi amaçlayan bu araştırmada özellikle Hanefîlere yöneltilen rey ekolü anlayışı sebebiyle aklı naslara karşı önceleme eleştirisi tereddütlerler üzerinden degerlendirilmistir. Aynı şekilde onların hukuk anlayışında belirgin olan bir takım usûli farklılıklar, istinbat kaynaklarından ötürü ortaya çıkan ayrışmalar ve hadis temelli ayrılıklar tespit edilen teferrütler özelinde işlenmiş, böylece Hanefîlere yöneltilen eleştirilerin sayısal veriler üzerinden değerlendirilmesi yapılarak bunların yanlış eleştiriler olduğu ve bir takım hataları barındırdığı tespit edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Hanefî, İbadet, Teferrüt

Abstract:
This study deals with the opinions that are peculiar to Hanafis in fiqh al-ibadat among the four schools of thought which appeared in the second century of the Hegira, have survived till now and formed the basic structure of Islamic Jurisprudence. It consists of three parts: introduction, deduction and two chapters. The subject, aim, conceptual framework and method of the study is explained in the introduction. Tafarruds, the basic subject of the study, are presented by mentioning the opinions of other schools in the first chapter. Second chapter includes two different subjects: the reasons of the different opinions in schools of thought are mentioned first and defined tafarruds are analyzed according to their reasons later. The reasons of different opinions in schools of thought are evaluated as a key point for a more reliable analysis of the reasons of tafarruds. The basic subject of the second chapter, the reasons of the tafarruds of Hanafis, is explained in detail and especially numeric data of tafarruds based on the subject and reason are presented. The detection of each defined tafarrud was done from the basic sources of the schools and a great effort was shown in the reason analysis of each tafarrud. Therefore, reasons that effect defined tafarruds are brought together under common titles. A general analysis based on the reasons of defined tafarruds is done and the aim of the study is explained according to numeric data in the last part of the second chapter. The results based especially on the numeric analysis of the subjects that Hanafis make tafarrud are explained in the deduction.
This study especially evaluates the claim that Hanafis prioritize the logic over the text (the narration) because of being from ahl al-ray and this evalution is based on their tafarruds. In addition, Hanafis' remarkable methodological differences in their perception of jurisprudence, differences resulting from the sources of their istinbat (inference) and different opinions based on the style of hadith assesment are discussed from the point of defined tafarruds. 

Key Words: Hanafi, Ibadah, Tafarrud