Mekan mimarisinin su tüketim miktarı üzerinde yarattığı etkilerin değerlendirilmesi; Tebriz'in tarihi hamam ve modern su yapılarından bir örnek
Evaluation of the effects of space architecture on water consumption; case study of historical hammam and modern water complexes of Tabriz
Yazar: HOSSEIN ZOLFAGHARI
Danışman: PROF. DR. RUŞEN YAMAÇLI
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Hamamlar = Baths ; Su kaynakları = Water resources ; Su tüketimi = Water consumption ; Su yapıları = Water structures ; Tarihi yapılar = Historic structures ; Tasarruf = Saving

Özet:
Çalışılan bu tezde gerekli olan analizler ve araştırmaları yapmak için İran'ın kuzey batısında bulunan Doğu Azerbaycan eyaletinin başkenti, Tebriz kentinin modern su tesisleri arasından Sadra modern su kompleksi ve tarihi hamamlar arasından Nezafet hamamının mimari planlarının incelenmesi için mekânsal analiz yöntemi kullanılıp ardından bu mekanların yıllık, aylık ve mevsimlik su tüketim miktarı, karşılaştırmalı analiz yöntemiyle birbiri ile karşılaştırılmıştır. Tebriz kentinde yer alan tarihi Nezafet hamamı hem İran'ın Tarihi Eserler Koruma Kurumu listesinde yer alıp hem de işlevinde herhangi bir değişiklik yapılmadan halen hamam olarak hizmet vermeye devam etmektedir. Ayrıca bu kentte bulunan çok kapsamlı ve halk tarafından çok tercih edilen Sadra modern su kompleksinin var olması bu kentin örnek çalışması olarak ele alınmasına sebep olmuştur. Bu örneklerin mimari plan tasarımı plan hiyerarşisi, mekânsal kullanım çeşitliği, mekân büyüklüğü ve su tüketim yöntemleri açısından analiz edilmiştir. Bu bağlamda bu mekanların 2012-2021 yılları arasına ait su tüketim miktarı, yıllık, aylık ve mevsimsel olarak ayrı ayrı Excel programında analiz edilmiştir. Analizlerin sonucunda kullanılan karşılaştırmalı analiz yöntemi ile elde edilen bilgilerde, on yıllık süreçte tarihi Nezafet hamamına karşı modern Sadra su kompleksinde %607 daha fazla su tüketildiği tespit edilmiştir. Ayrıca yapılan araştırmada bu tür yapılarda (tarihi veya modern ayırtı olmadan) su tüketim miktarı genellikle tüm mevsimlerde fazla olup, fazla su tüketimi bir tek yaz mevsimine özel olmadığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In order to make the necessary analyzes and researches in this thesis, the spatial analysis method was used to examine the architectural plans of the Sadra modern water complex among the modern water facilities of the city of Tabriz, the capital of the East Azerbaijan province located in the northwest of Iran, and the Nezafet bath among the historical baths, and then the annual, monthly and seasonal water consumption amounts were compared with each other by comparative analysis method. The historical Nezafet bath in the city of Tabriz is both on the list of Iran's Historical Artifacts Protection Agency and still continues to serve as a bath without any change in its function. In addition, the existence of the Sadra modern water complex in this city, which is very comprehensive and highly preferred by the public, has caused this city to be considered as an exemplary study. The architectural plan design of these examples was analyzed in terms of plan hierarchy, spatial usage diversity, space size and water consumption methods. In this context, the amount of water consumption of these places between the years 2012-2021 was analyzed separately in Excel program annually, monthly and seasonally. In the information obtained by the comparative analysis method used as a result of the analyzes, it was determined that 607% more water was consumed in the modern Sadra water complex compared to the historical Nezafet bath in a ten-year period. In addition, in the research conducted, it was concluded that the amount of water consumption in such structures (without historical or modern distinction) is generally high in all seasons, and the excess water consumption is not specific to a single summer season.