Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'nden bir grup pişmiş toprak kandil
A group of baked oil lamps from Samsun Archeology and Ethnography Museum
Yazar: ELİF İLCAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HASAN KASAPOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Kandiller = Lamps ; Pişmiş toprak eserler = Terracotta works ; Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müzesi = Samsun Archaeology and Etnography Museum

Özet:
İnsanoğlu en erken evrelerden itibaren aydınlatma araçlarına ihtiyaç duymuş ve bu araçları da çağlar boyunca geliştirmiştir. Kandiller, yüzyıllar boyunca insanlığın en temel ihtiyaçlarından olan "aydınlatma" ya yardımcı olmuştur. Bu nedenle kullanıldığı dönemlerde insanların hayatlarındaki yeri ve önemi büyük olmuştur. Kandillerin aydınlatmadan, mezar hediyesine, dini törenlerde kullanılan adak malzemesine kadar kullanıldığı alan oldukça fazladır. Bu nedenle kullanıldığı devrin özelliklerini, sanatını en iyi şekilde yansıtıp bizlere tarihleme konusunda da kesin sonuç verebilen malzemelerden birisidir.
Bu çalışmada kazı, araştırma, hibe ve satın alma gibi yollarla Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'ne getirilerek koruma altına alınan bir grup pişmiş toprak kandilin incelenmesi esas alınmıştır. 
Çalışmamıza konu olan kandillerin stil gelişimini dikkate aldığımızda çeşitli form özelliklerine sahip olduklarını ve Hellenistik Dönemden başlayıp Erken Bizans Dönemini de içerisine alan zaman aralığını kapsadığını öğrenmiş bulunmaktayız. Müze bünyesinde yer alan zengin form özelliklerine sahip kandiller, burun yapıları dikkate alınarak gruplara ayrılmıştır. Bu doğrultuda, üç ana tip altında on üç gruba ayrılarak incelenmesi uygun görülmüştür. 
Dönemsel özellikleri ayrıntılı olarak ele alınan kandiller öncelikle kronolojik bir dizin halinde incelenmiş, Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müzesi bünyesinde bulunan elli sekiz adet kandil de bu özellikler göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir.

Abstract:
From the earliest stages humanbeing needs the lighting tools and humanbeing  developed these tools down the ages. The oil lamps helped the "lightining" which it is the main needs of humanbeings down the centuries. Therefore, in the used  periods, they had got an important role in the humans lifes. The oil lamps had god a lot of using in religious ceremony. Therefore they react the features and arts of the used period in the best way and it is one of the materials that can give definite results  to us about  history. 
In this study, it has been taken as basis to examine a group of terracotta lamps which are brought under protection in Samsun Archeology and Ethnography Museum by means such as excavation, research, grant and purchase.  
When we consider the style development of the lamps, which are subject to our work, we have learned that they have various form features and that they cover the time span from the Hellenistic period to the Early Byzantine period. Candles with rich form features located in the museum are divided into groups according to the nose structures. In this direction, it was deemed appropriate to examine thirteen groups under three main types.
The oil lamps, which has been handled in their periodic features in detail, were first examined in a chronological index and fifty eight lamps found in the Museum of Samsun Archeology and Ethnography were also evaluated by considering these properties.