Türkiye'de bölgesel ve kentsel düzeyde su yoksulluğunun ölçülebilmesi için bir yöntem önerisi
A method proposal for measuring water poverty at regional 
and urban level in Turkey
Yazar: HASİBE KÖRBALTA
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN GÖRER TAMER
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Günümüz dünyasında su sorunları, insanlığı tehdit eden en önemli sorunlardan birisidir. Su kaynaklarının miktar, kalite ve erişilebilirliklerine bağlı olarak ortaya çıkan su sorunlarına çözüm getirebilmek için bilim çevrelerince çeşitli ölçme ve değerlendirme metotları geliştirilmektedir. Su yoksulluğu ve su yoksulluk endeksi de bu metotlardan birisidir. Küresel ölçekte, farklı bölgelerde, farklı şekillerde ortaya çıkan su sorunları su yoksulluğunun boyutlarını ve nedenlerini de etkilemektedir. Benzer şekilde Türkiye'de bölgesel ve kentsel yerleşimler düzeyinde su sorunları farklılaşmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'de yaşanan su sorunlarına ilişkin nesnel göstergeler belirlenmiş ve temel bileşenler analizi aracılığıyla Su Yoksulluk Endeksi geliştirilmiştir. 2012 yılı verilerine dayanarak, Türkiye'deki kentsel su yoksulluğunun, bir kaynak sorunu olmaktan öte; mevcut su kaynaklarını yönetebilme kapasitesi ve abonelerin su fiyatını ödeyebilme gücü ile ilişkili olduğu görülmektedir. Çevrelerindeki yerleşimlerin beşeri gelişimlerini kısıtlayacak, doğal çevrenin ve sucul ekosistemin yok olması pahasına su kaynaklarını kullanabilme gücü ve yatırım kapasitesi olan metropoliten kentlerin, su yoksulluk riskleri de düşüktür. Bu durum, su yoksulluğu konusunda ölçülemeyen ve bu nedenle somut olarak ifade edilemeyen sosyal, toplumsal ve ekolojik bir yıkımın varlığına da işaret etmektedir.

Abstract:
In today's world water issues are one of the most important problems threatening humanity. Various assessment and evaluation methods are being developed by scientific authorities in order to provide solutions for water problems related to quantity, quality and accessibility of water resources. Water poverty and water poverty index are examples of these methods. Water problems emerging in different regions at the global scale, also affect the size and causes of water problems. Similarly water issues differ in regional and urban levels in Turkey. Providing solutions for differentiating water problems is possible only through a detailed examination of problems and a multi-dimensional evaluation. In this study, objective indicators relating to water problems in Turkey are set and a Water Poverty Index is developed through principal component analysis. Based on data for the year 2012, the urban water poverty in Turkey appears to be related with the capacity to manage the water resources and the water subscribers' affordance rather than a resource issue. The metropolitan cities that limit the development of the settlements around them, use their water resources at the expense of natural environment and aquatic ecosystems come up with decreased water poverty risk. This situation indicates the presence of a social and ecological destruction about water poverty that can not be measured and thus concretely put forward.