Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda duygu düzenleme güçlüğünün yeme tutumları ile ilişkisi
The relationship between emotion regulation difficulties and eating attitudes in children with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: İLAYDA DEMİRCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER KARDAŞ
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş ve Amaç: Çalışmamızda DEHB tanısı bulunan hastaların sağlıklı kontrollere göre
duygu düzenlemede yaşadığı güçlüklerin ve yeme tutumlarının değerlendirilmesi ve yeme
tutumları ile duygu düzenlemede yaşanan güçlükler arasındaki ilişkinin incelenmesi
amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmamızda olgu grubunu; Kocaeli Üniversitesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı
ve Hastalıkları Polikliniği'nde ilk kez DSM-V'e göre DEHB tanısı alan ve/veya daha önce
DEHB tanısı alıp, DEHB'ye yönelik son 3 aydır tedavi almamış 6-9 yaş arası çocuklar
oluşturmuştur. Dahil olma kriterlerini karşılayan 36 çocuk çalışmaya dahil edilmiştir.
Kontrol grubu ise herhangi bir psikiyatrik, nörolojik ve metabolik hastalığı olmayan,
DEHB grubu ile yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 37 çocuktan oluşmuştur. Çalışmaya
dahil edilen tüm katılımcılara sosyodemografik veri formu, Conners Anababa
Derecelendirme Ölçeği- Yenilenmiş Kısa Form (CADÖ-YK), Çocuklarda Yeme Davranışı
Anketi (ÇYDA), Duygu Ayarlama Ölçeği (DAÖ) ve Okul Çağı Çocukları için
Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi Şimdi ve Yaşam Boyu
Versiyonu (ÇDŞG-ŞY) uygulandı. Çocukların boy ve kilo ölçümleri yapılarak vücut kitle
indeksi persentilleri (VKİ-p) hesaplandı.
Bulgular: Olgu grubu ve sağlıklı kontrol grubu yaş ve cinsiyet açısından benzer
bireylerden oluşturulmuştur. DEHB görülme sıklığı erkeklerde kızlara göre daha fazladır.
Olgu grubundaki çocukların sağlıklı kontrollere göre daha fazla zamanından önce doğma
oranına sahip olduğu, son bir yıllık okul başarılarının daha kötü olduğu, günlük uyku
miktarlarının daha az olduğu, ekran karşısında atıştırma oranlarının daha fazla olduğu
saptanmıştır. VKİ-p'ler arasında ise istatistiksel olarak fark saptanmamıştır. Olgu grubunun
anne-baba olma yaş ortalamaları daha genç, ailelerinin aylık geliri daha düşük, annelerinin
ise ev hanımı olma oranları daha fazla bulunmuştur.
DEHB'li çocukların DAÖ puanları kontrol grubundan daha yüksek bulunmuştur. ÇYDA
alt ölçekleri olgu ve kontrol grubunda kıyaslandığında gıda heveslisi, duygusal aşırı yeme,
içme tutkusu ve tokluk heveslisi olma durumları olgu grubunda daha fazla olduğu
görülmüştür.
76
Çalışmamıza göre çocuklarda DEHB belirtileri arttıkça, duygu düzenleme sorunları ve
anormal yeme davranışları artmaktadır. DEHB belirtilerinin duygusal az yeme ve içme
tutkusu yeme davranışları üzerine etkisinde duygu düzenleme güçlüğünün aracı rolü
olduğu gösterilmiştir. Bileşik tip DEHB'li olgularda sorunlu yeme davranışlarının
artmasında duygu düzenleme güçlüğü yine aracı etki göstermiştir.
Sonuç: Çalışmamızda DEHB tanısı olan çocukların daha fazla duygu düzenleme ve
beslenme-iştah sorunu yaşadığı bulunmuştur ve bu çocuklarda yeme sorunlarının
oluşumunda duygu düzenlemenin aracı rolü olduğu saptanmıştır. Özellikle küçük yaş
grubunda bu sorunların tanımlanması, ileride yaşanacak ek psikopatolojiler ve obezite gibi
sağlık sorunlarını önlemede değerlidir. DEHB çekirdek belirtilerinin tedavisinin yanında,
duygu düzenleme güçlüğüne yönelik çocuk ve aileye verilecek psikoeğitim ile sosyal
alandaki zorluklara dair farkındalığın arttırılması ve becerilerin geliştirilmesi için ek
psikoterapiler faydalı olabilir. Bunun sonucunda ise patolojik yeme tutumlarının azalacağı
ve ileride obezite veya diğer yeme bozukluklarının ortaya çıkmasının engellenebileceği
düşünülmüştür. Çalışmamız kesitsel bir çalışma olduğu için, neden sonuç ilişkilerinin
incelenebileceği daha geniş örneklemli izlem çalışmalarına gereksinim duyulmaktadır.

Abstract:
Objective: Our study aims to evaluate the difficulties in emotion regulation and eating
attitudes of patients diagnosed with ADHD compared to healthy controls and to examine
the relationship between eating attitudes and difficulties in emotion regulation.
Method: The study group comprised children aged 6-9 years who were diagnosed with
ADHD for the first time according to DSM-V criteria and/or who had previously been
diagnosed with ADHD but had not received treatment for ADHD in the last 3 months at
the Kocaeli University Child and Adolescent Mental Health and Diseases Polyclinic.
Thirty-six children who met the inclusion criteria were included in the study. The control
group consisted of 37 children without any psychiatric, neurological, or metabolic diseases,
matched with the ADHD group in terms of age and gender. All participants included in the
study were administered a sociodemographic data form, Conners Parent Rating ScaleRevised Short Form (CPRS-RS), Children's Eating Behavior Questionnaire (CEBQ),
Emotion Regulation Checklist (ERC) and Schedule for Affective Disorders and
Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime Version (K-SADS-PL).
Height and weight measurements of the children were taken, and body mass index
percentiles (BMI-p) were calculated.
Results: The case group and healthy control group were composed of individuals similar
in terms of age and gender. The frequency of ADHD is higher in boys than in girls. It was
found that children in the case group were more likely to be born prematurely compared to
healthy controls, had worse school performance in the last year, had less daily sleep, and
snacked more in front of the screen. There was no statistically significant difference in
BMI-p between the groups. The average ages of the parents in the case group were
younger, their monthly income was lower, and the proportion of mothers who were
housewives was higher.
The ERS scores of children with ADHD were higher than those of the control group.
When the CEBQ sub-scales were compared between the case and control groups, it was
observed that the case group had higher rates of food responsiveness, emotional
overeating, desire to drink and satiety responsiveness.
According to our study, as ADHD symptoms increase in children, difficulties in emotion
regulation and abnormal eating behaviors also increase. It has been shown that the
78
difficulty in emotion regulation plays a mediating role in the effect of ADHD symptoms on
emotional undereating and enjoyment of food eating behaviors. In cases of combined type
ADHD, the difficulty in emotion regulation again showed a mediating effect on the
increase in problematic eating behaviors.
Conclusion: Our study found that children diagnosed with ADHD experience more
difficulties in emotion regulation and eating attitudes and emotion regulation plays a
mediating role in the formation of eating problems in these children. Identifying these
problems, especially in young age groups, is valuable for preventing future health
problems such as additional psychopathologies and obesity. In addition to treating core
symptoms of ADHD, additional psychotherapies may be beneficial for increasing
awareness and developing skills regarding social difficulties through psychoeducation for
children and families related to emotion regulation difficulties. As a result, it is believed
that pathological eating attitudes will decrease, and the onset of obesity or other eating
disorders can be prevented. Our study is a cross-sectional study, there is a need for largersample longitudinal studies to examine cause-and-effect relationships.