Akut pankreatit tanılı hastaların klinik, etyolojik ve prognostik faktörler açısından değerlendirilmesi
Evaluation of clinical, etiological and prognostic evaluations in patients with acute pancreatitis
Yazar: MEHMET DÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. AHMET BEKTAŞ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Albüminler = Albumins ; C reaktif protein = C reactive protein ; Etyoloji = Etiology ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; Pankreatit = Pancreatitis ; Prognoz = Prognosis

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada akut pankreatit (AP) tanılı hastaların demografik, klinik, laboratuvar bulgularını değerlendirmek ve bu özelliklerin akut pankreatit tipine, etyolojisine, şiddetine ve prognozuna göre farklılık gösterip göstermediğini araştırarak akut pankreatit veri tabanına katkıda bulunmak amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza Ocak 2007-Aralık 2020 tarihleri arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'ne başvuran ve akut pankreatit tanısı konan erişkin hastalar dahil edildi. Hastaların dosyaları retrospektif olarak taranarak demografik, klinik, laboratuvar bulguları kaydedildi. Hastalık alt tipi, etyolojileri, şiddeti ve prognozu etkileyen faktörler karşılaştırıldı. 
BULGULAR: Çalışmaya bilgilerine ulaşılabilen 552 hasta alındı. Hastaların yaş ortalamaları 57 (18-94) yıldı. Vakaların 321 (%58.2)'i kadındı. Etyolojide en sık biliyer nedenler (%56.9) saptanırken %25 vakada neden saptanamadı. Alkole bağlı pankreatit %1.4'ünü oluşturmaktaydı. Hastaların %94.7'si ödematöz, %5.3'ü nekrotizan pankreatit grubundaydı. Revize Atlanta kriterlerine göre şiddet sınıflaması yapıldığında hastaların %36.2'si hafif, %55.7'si orta, %8.1'i ağır şiddetliydi. Şiddetli vakaları ayırt etmede CRP'nin cut-off değeri 137 (AUROC:0.70, duyarlılık %62.2, özgüllük %72.0), CRP/Albümin'in cut-off değeri 18.97 (AUROC: 0.72, duyarlılık %71.1, özgüllük %59.8) olarak saptandı. Mortaliteyi ayırt etmede CRP'nin cut-off değeri 197.5 (AUROC:0.81, duyarlılık %72.7, özgüllük %86.7), CRP/Albümin'in cut-off değeri 70.33 (AUROC: 0.83, duyarlılık %72.7, özgüllük %89.6) olarak saptandı. Akut pankreatitli hastaların %2.2'si mortal seyretmiş olup, ölen hastaların ortalama yaşı 76 (37-88) yıl saptandı. İleri yaş hastalarda mortalite riski istatistiksel olarak anlamıydı (p<0.001). Mortaliteyi ayırt etmede skorlama sistemlerinden BISAP skoru 3 ve üzerinde olduğunda, RANSON skoru 4 ve üzerinde olduğunda anlamlı bulundu (p<0.001).
SONUÇ: Çalışmamızda AP etyolojisinin en sık biliyer nedenli olduğu, biliyer nedenli AP'nin kadınlarda daha sık görüldüğü saptandı. Hastalığın şiddetini öngörmede CRP cut-off değeri 137 mg/L, CRP/Albümin cut-off değeri 16.28 olarak saptandı. Yaş arttıkça AP mortalitesinin arttığı görüldü. BISAP skorunun cut-off değeri 3 ve üzeri, RANSON skorunun cut-off değeri 4 ve üzeri alındığı zaman hastalığın daha mortal seyrettiği izlendi.

Abstract:
AIM: In this study, it was aimed to contribute to the database of acute pancreatitis (AP) by evaluating the demographic, clinical and laboratory findings of patients with acute pancreatitis and investigating whether these features differ according to acute pancreatitis type, etiology, severity and prognosis.
MATERIALS AND METODS: Our study included adult acute pancreatitis patients who admitted to Ondokuz Mayıs University Medical Faculty Hospital between January 2007 and December 2020. The files of the patients were investigated retrospectively and demographic, clinical and laboratory findings were recorded. Disease subtype, etiology, severity and factors affecting prognosis were compared.
FINDINGS: 552 patients whose information could be accessed were included in the study. The mean age of the patients was 57 (18-94) years. 321 (58.2%) of the cases were women. Biliary causes (56.9%) were the most common etiology, while idiopathic causes (25%) were found in the second place. Alcohol-induced pancreatitis was found to be 1.4%. 94.7% of the patients were in the edematous and 5.3% of the patients were in the necrotizing pancreatitis group. When severity was classified according to the revised Atlanta criteria, 36.2% of the patients were mild, 55.7% were moderate and 8.1% were severe. The cut-off value of CRP was 137 (AUROC: 0.707, sensitivity 62.2%, specificity 72.0%), and the cut-off value of CRP/Albumin was 18.97 (AUROC: 0.723, sensitivity 71.1%, specificity 59.8%) in differentiating severe cases. The cut-off value of CRP in distinguishing mortality was 197.5 (AUROC: 0.81, sensitivity 72.7%, specificity 86.7%), and the cut-off value of CRP/Albumin was 70.33 (AUROC: 0.83, sensitivity 72.7%, specificity 89.6%).  2.2% of the patients with acute pancreatitis were mortal, and the mean age of the patients who died was 76 (37-88) years. The increase in mortality rate in elderly patients was statistically significant (p<0.001). It was found significant when BISAP score was 3 and above and RANSON score was 4 and above in differentiating mortality (p<0.001).
CONCLUSION: In our study, it was found that the most common etiology of AP was biliary, and AP of biliary origin was more common in women. In predicting the severity of the disease, the CRP cut-off value was 137 mg/L and the CRP/Albumin cut-off value was 16.28. It was observed that AP mortality increased with increasing age. It was observed that the disease was more mortal when the cut-off value of the BISAP score was 3 and above, and the cut-off value of the RANSON score was 4 and above.