Okul laboratuvarlarındaki biyolojik risklerin değerlendirilmesi ve farkındalık düzeylerinin tespiti
Risk assesment of biolojical risks and evaluation of awareness levels in school laboratories
Yazar: NURAY AKBULUT
Danışman: PROF. DR. HİKMET KATIRCIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biyolojik faktörler = Biological factors ; Biyolojik koruma = Biological preservation ; Biyolojik özellikler = Biological properties ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Laboratuvar deneyleri = Laboratory experiments ; Laboratuvar çalışmaları = Laboratory studies ; Laboratuvarlar = Laboratories ; Risk = Risk ; Risk belirleme = Risk determination

Özet:
Bu tez çalışmasında biyolojik tehlike açısından risk taşıyan okul laboratuvarlarının uygulamaları sırasında tehlikelerin sebep olabileceği risk düzeyleri ve riskleri minimize edecek düzeltici faaliyetlerin tespiti hedeflenmiştir. Tez çalışmasının örneklemi, Ankara Mehmet Akif Ersoy Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Laboratuvar Hizmetleri Alanıdır.  Bu okulun laboratuvarında yapılan 5 uygulamanın 4×3 matrisi ile biyolojik risk analizleri yapılmıştır. 123 öğrenciye kesitsel tarama yöntemi kullanılarak iş sağlığı ve güvenliği anketi uygulanmıştır. Biyolojik risk analizleri neticesinde orta ve yüksek risk düzeyleri ile tanımlananan tehlikeleri minimize etmek için ilave mühendislik, yönetsel ve kişisel koruyucu önlemler tanımlanmıştır. İş sağlığı ve güvenliği anketine göre, mesleki eğitim liselerinde mevcut öğrencilerin iş sağlığı ve güvenliği konusuna yönelik farkındalıkları yeterli düzeydedir. Ancak, okul tarafından verilen eğitim faaliyetleri yeterli değildir. Araştırmanın sonunda okul laboratuvarlarında kullanılması önerilen numuneler, çalışılabilecek mikroorganizmalar ve BSL1 düzeyinde laboratuvar mühendislik önlemleri, yönetsel önlemler ve kişisel koruyucu donanımlar tanımlanmıştır. Çalışmada Türkiye'de biyolojik tehlike riski taşıyan okul laboratuvarlarının eğitim faaliyetleri sırasında riskleri minimize etmek için, biyogüvenlik eğitimi, biyolojik risk analizine dayalı biyogüvenlik kılavuzunun yazılması gibi yönetimsel faaliyetlerin Millî eğitim bakanlığının iş sağlığı güvenliği politikaları içerisinde yer verilmesine   ihtiyaç duyulduğu ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler	: Biyolojik Risk Analizi, Biyolojik Ajan, Biyogüvenlik Düzeyi, İş 	Sağlığı ve Güvenliği, Risk Düzeyi, 4×3 Matrisi

Abstract:
In this thesis, it is aimed to determine risk levels, bringing about threats occuring in the processes of school laboratories which hold risks in terms of biological agent, and corrective activities towards minimising the risks. The sample of the thesis is the laboratory service area of Ankara Mehmet Akif Ersoy Vocational and Technical Anatolian High School. It was conducted risk analysis of 5 workshop, which have been done in microbiology laboratories, by using 4x3 matrix. It was conducted a survey on occupational health and safety to 123 students by using cross-sectional browsing method. At the end of biological risk analysis to minimize medium and high level risks it was determined additional preventive measures of engineering, management and individual measures. Regarding the survey on occupational health and safety, in vocational schools, awareness of students are enough. But trainings given by school are not enough. At the end of thesis, it has been determined the samples which are advised to use in school laboratories, microorganisms which can be used and engineering measures for laboratories, managerial measures and individual preventive materials at BSL1 level. In the thesis, it is stated that, in Turkey, there is need to be settled managerial activities by the Ministry of National Education, such as writing a biosecurity guide based on biological risk analysis for educational labaratories which hold biological threat risks. 
Key Words	:	Biological Risk Analysis, Biological Agent, Biosecurity Level, 	Occupational Health and Safety, Risk Level, 4×3 Matrix