Akademik veri tabanları: Türkiye ve Azerbaycan örnekleri analizi
Academic databases: Analysis of Turkey and Azerbaijan samples
Yazar: İLTİFAT İBRAHİMOV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEM AYDEN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Teknoloji ve Bilgi Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management

Özet:
Akademik veri tabanı kavramının temeli, akademik alanda ihtiyaç duyulan güncel ve güvenilir bilginin, telif haklarının korunmasıyla yetkili kullanıcılara en kısa zamanda iletilmesidir. Akademik veri tabanları içerdiği bilgi ve teknik imkanlarına göre farklı türlere ayrılmaktadır. Bu türlere bibliyografik, özet, alıntı ve tam metin akademik veri tabanları aittir. İsimlerinden de belli olduğu gibi her veri tabanının kendine özel içeriği bulunmaktadır ancak bu tezin ana teması olan akademik veri tabanları diğer veri tabanlarında olan özelliklerin bir çoğunu kendinde barındırıyor. Tam metinli akademik veri tabanlarına, üniversite yönetimi, kütüphaneler, yayın evleri ve yazarların yaklaşımları da araştırılmış ve genel olarak her grubun bu teknolojiden faydalandığı ortaya çıkmıştır. Bu teknolojinin faydaları daha özel grup olan görme veya bilişsel engelli insanlar için de araştırılmıştır. Araştırmada akademik veri tabanının önemi ile bu teknolojik aracın teknik altyapısı da incelenmiştir. Bu aracın oluşturulmasında gerekli olan teknolojiler, veri tabanı sistemleri, indeksleme, depolama, meta veriler, arayüz, filtreleme ve arama motoru detaylı ele alınmıştır. Akademik veri tabanları sadece teknik işlemlerden ibaret değildir, aynı zamanda lisanslama, erişim metotları, yayımcı ve yazar haklarının korunması da teknik altyapı yapı kadar önemlidir. Araştırma amacını ortaya koymak için Türkiye ve Azerbeycanda kullanılan ve geniş içeriğe sahip olan veri tabanlarından olan JSTOR, Ebook Central, Taylor & Francis ve Turcademy analiz edilmiştir. Değerlendirme ve karşılaştırma analizi, içerik, platform, içerik formatları, bilgi işlem, arama imkânları, erişim yöntemleri, kimlik doğrulama, işlevsellik ve güvenirlik, satıcı desteği ve pazarlama kriterlerine göre yapılmıştır. Yapılmış literatür araştırmaları, şahsi tecrübe ve veri tabanı analizleri sayesinde veri tabanlarının daha da geliştirilmesi için sonuç kısmında, analiz tablosu yapılmış, değerli önerilerde bulunulmuş ve yeni fikirler üretilmiştir.

Abstract:
The basis of the academic database concept is to convey the current and reliable information needed in the academic field to authorized users as soon as possible, with the protection of copyrights. Academic databases are divided into different types according to their information and technical possibilities. These types are bibliographic, abstract, citation and full text academic databases. As it is clear from their names, each database has its own specific content, but academic databases, which are the main theme of this thesis, contain the features of other databases. The approaches of university administration, libraries, publishing houses and authors to full-text academic databases were also researched and it was revealed that every group generally benefited from this technology.
The benefits of this technology have also been explored for the more specific group of people with visual or cognitive disabilities. Along with the importance of the academic database, the technical infrastructure of this technological tool was also examined. Technologies, database systems, indexing, storage, metadata, interface, filtering and search engine required for the creation of this tool are discussed in detail. Academic databases are not only about technical transactions, but also licensing, access methods, protection of publisher and author rights are as important as the technical infrastructure structure. To demonstrate the purpose of the research, academic databases JSTOR, Ebook Central, Taylor & Francis, and Turcademy which are used in Turkey and Azerbaijan were analyzed and compared. Evaluation and comparison analysis was made according to content, platform, content formats, information processing, search facilities, access methods, authentication, functionality and reliability, vendor support and procurement criteria. Thanks to the literature researches, personal experience and database analysis, valuable suggestions were made in the conclusion part and new ideas were produced for the further development of the databases.