Orta ve geç adolesanlarda beslenme alışkanlıklarının beden kitle indeksi ve kan basıncı üzerine etkisi
The effect of eating habits on body mass index and blood pressure in mid- and late adolescents
Yazar: DİLEK KÖSE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERAP BALCI
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Ergenler = Adolescents ; Kan basıncı = Blood pressure ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Araştırma, İstanbul ilinin Beşiktaş ilçesindeki üç düz lisede öğrenim gören, orta ve geç adolesanlarda beslenme alışkanlıklarının beden kitle indeksi ve kan basıncı üzerine etkisini incelemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı bir tasarım olarak gerçekleştirildi.Araştırmanın evrenini, İstanbul ili Beşiktaş ilçesinde bulunan üç düz lisede 2010-2011 yılı güz döneminde 9., 10., 11. ve 12. sınıflarında öğrenim gören 2769 öğrenci, örneklemini ise 711 öğrenci oluşturdu. Veriler literatür doğrultusunda geliştirilen Soru Formu, Demirezen (1999) tarafından geliştirilen ve Demirezen ve Coşansu (2005) tarafından revize edilen ?Beslenme Alışkanlıkları İndeksi (BAİ)?, Beden Kitle İndeksi Persentili ve Kan Basıncı Persentili, fiziksel ölçümleri almak için tartı, mezura ve tansiyon aleti kullanılarak elde edildi. Elde edilen veriler yüzdelik dağılım, ortalama, Person ki-kare, Yates düzeltmeli ki-kare, Person korelasyon, Çoklu regresyon ile analiz edildi.Araştırma sonucunda; adolesanların %50,2'sinin kız, %49,8'inin erkek, yaş ortalamasının 16,00 ± 1,18 yıl ve %61,6'sının geç adolesan döneminde olduğu belirlendi. Adolesanların çoğunlukla beslenme risk düzeylerinin %52,5'inin orta, %37,3'ünün ise yüksek riskli olduğu, çoğunlukla normal kiloda (%60,9) ve normal kan basıncına (%87,3) sahip olduğu bulundu. Adolesanların yaş, cinsiyet, anne ve baba eğitimi ve öğün atlama ile beslenme alışkanlıkları risk düzeyi karşılaştırıldığında, aralarında anlamlı bir ilişki olduğu saptandı (p< ,05). Adolesanların beslenme alışkanlıklarının beden kitle indeksi ve kan basıncı üzerine etkili olmadığı (p> ,05) ancak beden kitle indeksi ve bel?kalça oranının kan basıncı üzerine etkili olduğu (p< ,00) belirlendi.Araştırma, kronik sağlık sorunlarının erken belirlenmesi için gerek okullarda gerekse sağlık merkezlerinde, adolesanların izlenmesini ve sağlıklı yaşam biçimi kazandırılması konusunda eğitilmesini gerekli kılmaktadır. Bunun gerçekleştirilmesinde hemşire, sorumluluk alan önemli meslek gruplarından biridir.Anahtar kelimeler: Adolesan, Beslenme Alışkanlıkları, Beden Kitle İndeksi, Kan Basıncı, Bel-Kalça Oranı

Abstract:
This study, of descriptive and relational research design, was carried out in three standard high schools in the district of Beşiktaş in Istanbul and sought to examine the effect of eating habits on body mass index and blood pressure in mid- and late adolescents.The population of the research comprised 2769 students enrolled in the 9th, 10th, 11th and 12th grades of three standard high schools in Beşiktaş, Istanbul in the fall semester of the 2010-2011 academic year. Of these students, 711 made up the sample for the study. Data was collected using a Questionnaire devised in line with the literature, the ?Eating Habits Inventory (EHI)? developed by Demirezen (1999) and later revised by Demirezen and Coşansu (2005), Body Mass Index and Blood Pressure Percentile Curves, as well as scales, measuring tapes and sphygmomanometers. The data was analyzed using the methods of percentage distribution, mean calculations, Pearson?s chi-square, Yates? correction for continuity (Yates? chi-square test), the Pearson correlation, and multi-regression analysis.The results of the research established that of the adolescents studied, 50.2% were girls and 49.8% were boys, mean ages were 16.00±1.18 years and 61.6% were in late adolescence. It was found that the majority of the adolescents carried a moderate nutritional risk of 52.5% and a high risk of 37.3%, and that most were at a normal weight (60.9%) and had normal blood pressure (87.3%). A significant relationship(p< .05) was found in the comparison of the adolescents? ages, genders, parents? educational levels and their meal-skipping habits with the level of risk associated with their eating habits. It was further seen that the eating habits of the adolescents did not have an impact on body mass index and blood pressure (p> .05), but that the body mass index and the waist-to-hip ratio did have an effect on blood pressure (p< .00).The results of the research pointed to the need for monitoring adolescents at schools and health centers in order to make early diagnosis of chronic health problems possible and to educate these young people about adopting a healthy lifestyle. Nurses constitute one of the most important professional groups to take on the responsibility of attaining this objective.Keywords: Adolescent, Eating Habits, Body Mass İndex, Blood Pressure, Waist-to-Hip Ratio