Kur'an kursları öğretim programının  eğitimde program geliştirme ilkelerine uygunluğunun değerlendirilmesi
Evaluation of Qur'an courses curriculum in terms of curriculum development principles in education
Yazar: HATİCE KOCAOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET KORKMAZ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Din = Religion
Dizin: Din eğitimi = Religious education ; Kur`an kursları = Koran schools ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Program geliştirme = Program development ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Program geliştirme, bir programın daha etkili bir duruma getirilmesi için yapılan tüm çalışmalardır. Program geliştirme çalışmalarının yürütülebilmesi için mevcut programların ele alınıp incelenmesi, varsa eksikliklerin ve eskiyen yönlerin tespit edilip  geliştirilmesi lazımdır. Yaygın öğretim kurumlarından biri olan Kur'an Kursları için hazırlanan öğretim programlarının da sürekli olarak değerlendirilip, geliştirilmesi gerekmektedir. Zira bütün eğitim kurumlarında olduğu gibi, Kur'an Kurslarında da, iyi hazırlanmış bir program olmadan öğretim faaliyetinden yeterli verim alınması mümkün değildir.
Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an Kurslarındaki öğretim faaliyetlerinin daha verimli ve sistemli bir şekilde yürütülebilmesi amacıyla son yıllarda program geliştirme çalışmalarına daha fazla ağırlık vermiştir. Bu amaçla 2004 yılında hazırlanan programlar güncellenip geliştirilerek, 2011 yılında temel ve ek öğretim programları ortaya konmuş ve bu programların pilot uygulaması yapılmıştır. 2012-2013 öğretim yılından itibaren Türkiye genelinde uygulanmaya başlanan 'İhtiyaç Odaklı Öğretim Programı' sayesinde de toplumun her kesiminin Kur'an Kurslarından yararlanabilmesi hedeflenmiştir.
Bu araştırmada, 2004 yılında hazırlanmış olan ve bugün uygulanmakta olan ihtiyaç odaklı programın da temelini oluşturan Kur'an Kursları Öğretim Programının, eğitimde program geliştirme ilkelerine göre değerlendirilmesi konu edilmiştir. Araştırma betimsel bir nitelik taşımakta olup, eğitimde program geliştirme, eğitimde program değerlendirme, din eğitimi ve Kur'an Kursları ile ilgili kitap, makale ve tezlerden literatür taraması tekniği ile elde edilen veriler doğrultusunda hazırlanmıştır.
Araştırma üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümü olan birinci bölümde araştırmanın problemi, amacı, önemi ve sınırlılıkları üzerinde durulmuştur. Araştırma ile ilgili çalışmalar kısaca tanıtılmıştır. Araştırmanın yöntemi ortaya konmuştur. İkinci bölümde Kur'an Kursları Öğretim Programı değerlendirilmiştir. Altı ana başlık altında programın hazırlık aşaması, amaçları, içeriği, öğretme-öğrenme süreçleri, ölçme-değerlendirme boyutu ve öğeleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmanın üçüncü bölümünde ise sonuç ve önerilere yer verilmiştir.
Kur'an Kursları Öğretim Programının olumlu yönleri göz ardı edilemez. Bununla birlikte programın eleştirel bir gözle incelenip varsa eksikliklerin ortaya konması, daha iyiye ulaşmada katkı sağlayacaktır. Kur'an Kursları Öğretim Programı, program geliştirme ilkeleri açısından incelendiğinde şu sonuçlara ulaşılmıştır:
Kur'an Kursları Öğretim Programında, programın hazırlık aşaması ile ilgili ayrıntılı bilgi yer almamaktadır. Programın temel yaklaşımı ile ilgili bilgi verilmiş ancak esas aldığı program geliştirme modeli net şekilde ortaya konmamıştır. Programın genel ve özel hedefleri, Kur'an Kurslarının amaçlarına uygun olarak hazırlanmıştır. Bununla birlikte, hedef belirleme ve yazma ilkelerine uygunluk konusunda eksik kalan yönler göze çarpmaktadır. Programın, Kur'an-ı Kerim ve Temel Dini Bilgiler konusunda öğrenenlere gerekli bilgileri vermeye yetecek içeriğe sahip olduğu görülmektedir. Programda yer alan, sürece yönelik ilke ve açıklamaların soyut ve kapalı ifadeler içerdiği, örnek ders işlenişlerinin de bu açıklamaları yeterince somutlaştıramadığı görülmektedir. Programın içerik öğesine ağırlık verilerek hazırlandığı ve programda müstakil bir ölçme-değerlendirme bölümünün bulunmadığı da dikkat çekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Program değerlendirme, Kur'an Kursları, Kur'an Kursları Öğretim Programı

Abstract:
Curriculum development is all the work done to make a curriculum more realistic and effective. Analysis of the current curriculum and presentation of its deficiencies and outdated aspects, if any, are essential for curriculum development. Curriculum of Qur'an Courses, which aim to meet needs of the society as one of the informal educational institutions, also need constant evaluation and development. Without a well-prepared educational program, teaching activities cannot be effective enough in Qur'an courses as in all educational institutions. 
Recently, Department of Religious Affairs has prioritized studies on curriculum development in order that current teaching activities in Qur'an Courses can be conducted more effectively and systematically. For this purpose, in 2011 more educational programs were introduced and piloted in addition to the main program prepared in 2004. Thanks to the 'Curriculum Focusing on Needs', which has been in use all over Turkey since 2012-2013 educational year, the aim has been to make Qur'an Courses available to every member of the society.
In this research, evaluation of Qur'an Courses Curriculum, which was prepared in 2004 and is still in use and is the basis for the curriculum focusing on needs, in terms of curriculum development principles in education is the main focus. With a descriptive design, this research was prepared in accordance with the data obtained by means of review of literature from books, articles, and theses related with curriculum development in education, program evaluation in education, religious education and Qur'an Courses.
The research consists of three chapters. The first chapter, the introduction, focuses on the problem, purpose, significance and limitations of the research. Studies related with the research are presented briefly. The methodology of the research is exhibited. Qur'an Courses Curriculum is evaluated in the second chapter. The preparation stage, aims, contents, teaching-learning processes, evaluation and assessment aspect, and the relationship between the components are analyzed under six headings. The third chapter includes the results, suggestions and references.
Advantages and contributions of Qur'an Courses Curriculum to the teaching activities in Qur'an Courses cannot be ignored. In addition, critical evaluation of the educational program and presentation of its deficiencies, if any, will contribute to improvement. When Qur'an Courses Curriculum is evaluated in terms of curriculum development principles, the following results are reached:
Qur'an Courses Curriculum does not contain detailed information about the preparation stage of the program. Information about the main approach of the program is presented but the curriculum development model it is based on is not clearly demonstrated. General and specific aims of the program are prepared in accordance with the aims of National Education and Qur'an Courses. However, some deficiencies in terms of conformance to the principles of setting aims are obvious. The curriculum seems to have sufficient content for learners in order that they can obtain essential knowledge about the Noble Qur'an and Basic Religious Knowledge. The principles and explanations about the process in the curriculum seem to include abstract and obscure expressions and sample lesson plans cannot embody these expressions enough. It is also significant that the curriculum was prepared focusing on the component of content and does not include a separate evaluation and assessment part. 
Key Words: Curriculum evaluation, Qur'an Courses, Qur'an Courses Curriculum