Federal Almanya'da dini sosyal hizmet uygulamaları islâmi sosyal hizmet yaklaşımı
Religious social service practices in federal Germany Islamic social service approach
Yazar: MEHMET GEDİK
Danışman: PROF. DR. ALİ RIZA ABAY
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Almanya = Germany ; Din = Religion ; Din hizmetleri = Religious services ; Dini unsurlar = Religious elements ; Müslümanlar = Muslims ; Sosyal hizmet kurumları = Social service institutions ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyal yapı = Social structure ; İslami kuruluşlar = Islamic institutions ; İslamiyet = Islam

Özet:
Araştırmanın bütün evreleri, temel yaklaşımları, Batı Avrupa ülkeleri arasında gerek ülkenin sosyal sistemi ve gerekse "demokrasi ve sosyal refah devleti" yaklaşımlarında oldukça başarılı, öncü bir ülke konumunda kabul görmüş olan Federal Almanya'nın geneli dikkate alınarak dokuz eyaletinde araştırmalar yürütülmüştür. Bu anlamda Almanya, mikro, mezzo, exo ve makro düzeyli post-pozitivist temelli sosyal yapılanması ile gerek "sosyal hizmet" ve gerekse "sosyal kurumlar" bağlamında, Avrupa Birliği üye ülkelerin birliğin sosyal yapısına entegrasyonlarının sağlanmasında ve "kurumsal kimlik"lerinin oluşturulmasında belirleyici bir motor gücü konumundadır. II. Dünya savaşı sonrasında, 19. yüzyılın pozitivist sosyal akımlarına "Eleştirel Teoriler (Kritische Theorie)" ile karşılık veren Almanya, 1923 yılında "Frankfurt Okulu (Frankfurter Schule)" üzerinden kendi değerlerine özgü yeni post-pozitivist sosyal teoriler geliştirmiştir. Bu değişim/gelişim Almanya'nın ve bazı Batı Avrupa ülkelerinin sosyal sistemlerinin güçlü ve başarılı olmalarında büyük etken olmuştur.
Federal Anayasanın ilk maddesi "İnsan onuru ve haysiyetinin dokunulmazlığı"dır. Değiştirilmesinin teklifi dahi yapılamayacak olan anayasanın 20. Maddenin 1. fıkrasında "Federal Almanya Cumhuriyeti Demokratik ve Sosyal bir Federal Devlettir" (BPB, 1949) ibarelerine yer verilmiştir. Anayasanın ilgili bu maddeleri, "Evrensel İnsan Hak Sözleşmeleri" ve İslâmın "Vecibe-Hak Temelli Sözleşmeler"i dikkate alınarak inovatif bir "İslâmi Sosyal Hizmet Yaklaşımı" geliştirilmeye çalışılmıştır. Yaklaşımı geliştirilirken Federal sosyal sistemi içerisinde sosyal hizmet uygulamalarını organize eden "BAGFW-Serbest Sosyal Hizmetler Federal Çalışma Topluluğu" (BAGFW, 2019) ve bu topluluğun çatısı altında organize olmuş 3'ü seküler, 3'ü de dini sosyal hizmet kurumu olan yapılanmalar detaylı incelenmiştir. Bu bağlamda Federal Almanya'da Müslümanların BAGFW'nin çatısı altında bulunan kurum ve kuruluşlardan değer temelli hizmetlerden hangi ölçüde istifade edebildikleri araştırılmıştır.
Federal sosyal sistemin "en güzel ve en değerli (Ahsen)" yaratılmış olan "İnsan"ın hangi değer temelli yaklaşımlarla kabul görebildiği uygulanmakta olan dini ve seküler sosyal hizmet yaklaşımları üzerinden ortaya konulmasına gayret edilmiştir. Araştırmada nitel yöntemli "Mülakat Görüşme Teknikleri" kullanılarak Federal Almanya'da uygulanmakta olan sosyal hizmet yaklaşımları bilimsel yöntemler üzerinden bulgulara ulaşılmış ve analizleri gerçekleştirilmiştir. Dolayısı ile önce araştırmanın kimliği ve metodolojisi oluşturulmuştur. Federal Almanya'nın sosyal refah sistemi, sosyal hizmetlerin teori ve kavramları ve bu bağlamda Müslümanlara yönelik palyatif destek/bakım hizmetlerine ilişkin bulguların yansıtılmasına özen gösterilmiştir. Müslümanların Almanya'ya göçleri konusuna kısa tarihsel bir bakış ile göç ve sosyal politikalar, buna bağımlı sosyal güvenlik ve sosyal hizmet yapılanmaları ele alınmıştır. Elde edilen nitel bulguların analizleri üzerinden "Federal Almanya'da İslâmi Sosyal Hizmet Yaklaşımı"nın nedenli gerekliliği sosyal teori ve kavramlardan hareket ederek ortaya konulmaya çalışılmıştır. Henüz bu anlamda bir bilimsel çalışma yapılmamış olması gerek araştırmayı ve gerekse multidisipliner anlamda bir "AHSEN-İslami Sosyal Hizmet"i önemli kılmaktadır.

Anahtar Kelimeler; İslâmi Sosyal Hizmet, Ahsen Sosyal Hizmet, Federal Almanya, Sosyal Politika, İnsan Hakları

Abstract:
This doctoral research was conducted in nine provinces, taking into account the overall approach of the Federal Republic of Germany, which is recognized as a highly successful and pioneering country among the Western European countries, as well as the country's social system, democracy and social welfare state approach. With its micro, mezzo, exo and macro-level post-positivist-based social structure, Germany is a decisive factor in the integration of the European Union member states into the social structure of the Union and in the formation of their ex corporate identity in the context of social service and social institutions motor power. II. In the aftermath of the Second World War, Germany, which responded to the positivist social movements of the 19th century by Critical Theories (Kritische Theorie), developed new post-positivist social theories based on their values through the "Frankfurt School (Frankfurter Schule)", in 1923. This change and development has been a major factor in the strong and successful social systems of Germany and some Western European countries.
The first article of the Federal Constitution Federal Human is dignity and immunity of immunity. In the Article 20, Paragraph 1 of the constitution, "The Federal Republic of Germany is a Democratic and Social Federal State" (BPB, 1949), amendments are not possible to propose. By taking this article into account, an innovative "Islamic Social Service Approach" has been studied by considering "Universal Human Rights Conventions" and "sacred duty-based rights" sections of the related article. While developing this Approach, the Federal "BAGFW-Free Social Services Federal Working Community" (BAGFW, 2019), which organizes social work practices within the Federal social system, and the "three secular and three social service institutions", part of this organization, were examined in detail. In this context, value-based services from the institutions and organizations under the roof of BAGFW in the Federal Republic of Germany has been investigated by considering the fact how it can be beneficial for Muslims.
It has been endeavoured to develop a Approach based on the value of the "most beautiful and most valuable (Ahsen)" by studying social Approach of religious and secular social services. Interviewing Techniques were used as qualitative methodology to analyse the social service approaches applied in the Federal Germany. Hence, the identity and methodology of the study were established first. The federal welfare system of Germany, the theories and concepts of social services and the palliative support / care services for Muslims in this context were reflect the findings. A brief historical perspective on migrants' migration to Germany, migration and social policies, as well as social security and social service structures were discussed throughout this research. Based on the obtained qualitative findings, the necessity of Islamic Social Service Approach in Federal Germany was developed through social theories and concepts. The fact that there is a scientific lacuna in this regard increases the importance of "AHSEN-Islamic Social Service Approach" in both research and multidisciplinary sense.

Keywords; Islamic Social Work, Ahsen Social Work, Federal Germany, Social Policy, Human Rights