Serebellum lezyonlu olgularda bilişsel işlev değişikliklerinin incelenmesi
Investigation of alterations in cognitive functions in patients with cerebellar lesions
Yazar: HAKAN SEÇKİN
Danışman: PROF.DR. ERHAN NALÇACI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Fizyoloji = Physiology

Özet:
ÖZETSerebellum hacim olarak beynin %10'u kadar olmasına karşın, beyin hücrelerinin yaklaşıkolarak yarısını içerir. Yalnızca motor işlevleri olduğu sanılan bu organın bilişsel işlevlere dekatkıda bulunuyor olabileceği düşünülmektedir.Bu çalışma serebellumun yüksek kortikal işlevlere katkısının araştırılması amacıyladüzenlenmiştir. Bu işlevler; büyüsel düşünce eğilimi, görsel-uzaysal algı, işleyen bellek,planlama, davranış örüntüsünü değiştirebilme, uyum, sözel zeka ve performans zekasıdır.Çalışma, santral sinir sisteminin başka herhangi bir yerinde saptanabilen lezyonuolmayan, 15-55 yaş arası sağ (n= 8) ve sol (n= 10) serebellar lezyonlu toplam 18 hasta ve yaş,cins, okul yılı ve el-ayak-göz tercihleri açısından eşleştirilmiş 18 kontrol olgusukarşılaştırılarak yapılmıştır.Uzaysal algı, işleyen bellek, planlama, davranış örüntüsünü değiştirebilme ve büyüseldüşünce testleri tüm olgulara uygulanmıştır. Uzaysal algı değerlendirmesinin bir bileşeni olaniptal testi ve WAIS testleri ise 16 lezyonlu olgu ile 16 kontrol hastasına uygulanabilmiştir.Olgularda öncelikle her iki elin ince motor başarısını değerlendirmek ve motorlateralizasyonun saptanması için Parmak Vuru Testi kullanıldı. Çizgi Bölme Testi ve ptalTesti uzaysal alan ihmalinin değerlendirilmesine yöneliktir. Corsi Küp Yerleştirme Testi iseuzaysal işleyen bellek testidir. Test sonuçları serebellumun görsel-uzaysal algıya katkıdabulunduğunu göstermiştir. Corsi Küp Yerleştirme Testi bulguları işleyen bellek işlevindebelirgin bir gerilemeye işaret etmemiştir.Sağ serebellar lezyonlu olgular ile serebellar lezyonlu olguların tümünün kontrollerinegöre daha yüksek büyüsel düşünce puanları aldıkları saptanmıştır. Bu bulgu sol serebellarlezyonlu olgularda yoktur. Bu sonucun bozulmuş ?kortikal-talamik-serebellar-kortikal?devreye ikincil olduğu düşünüldü. Sol hemisferin zamansal algı yeteneğinde, sağ serebellarhasara bağlı olarak ortaya çıkan gerilemenin algısal analizde ve sonuçta düşünce süreçlerindebozulmaya yol açtığı sonucuna varılmıştır.Zeka düzeylerinin saptanmasına yönelik olarak uygulanan WAIS testi sonuçlarıserebellum lezyonlu olgularda özellikle sözel IQ puanlarında gerileme göstermiştir. Zeka testipuanları normaldışı inançları ölçümüne yönelik Büyüsel Düşünce puanları ile negatifkorelasyon göstermektedir. Bu iki bulgu birlikte değerlendirildiğinde, serebellumun öncelikleprefrontal bölge işlevlerinin yürütülmesinde `subkortikal' devre olarak katıldığı önermesidesteklenmektedir.

Abstract:
SUMMARYThe cerebellum corresponds %10 of brain?s volume though it has approximately half of thenumber of the brain?s cells. It was suggested to have only motor functions at first, now it isconsidered to participate in cognitive functions as well.This study has been organized to search for cerebellar contribution to higher corticalfunctions. These functions are; visual-spatial perception, working memory, planning, set-shifting, adaptation, verbal and performance IQs.The study consisted 18 patients with benign cerebellar lesions, aged between 15-55years, who had no other central nervous system pathology. The patients were divided as rightcerebellar lesion group (n= 8) and left cerebellar lesion group (n= 10). They control sampleconsisted of 18 healthy controls matched for age, gender, years of education, hand-foot andeye preference.The tests measuring visual-spatial perception, working memory, planning, set-shifting,and magical ideation questionnaire were done for all 18 patients and controls. CancellationTest, which is a part of spatial perception measurement, and WAIS study were completed by16 patients and matched controls.Finger Tapping Test was primarily used to assess fine motor performance anddominance of both hands. Line Bisection Test and Cancellation Test are used to evaluate thespatial neglect. Corsi?s Block Tapping Test is used to assess working memory. Test resultsconfirmed the participation of the cerebellum in visual-spatial perception. However, theresults of the Corsi?s Block Tapping Test did not reveal overt regression in working memory.Patients with right cerebellar lesions and cerebellar lesion group as a whole were foundto have significantly higher magical ideation scores compared to the controls. This was notfound in patients with left cerebellar lesions. Higher magical ideation scores were attributed tothe disturbed ?cortico-thalamo-cerebello-cortical circuitry?. This was attributed to thenegative effect of the right cerebellar lesion on the temporal processing ability of the leftcerebral hemispere, manifesting as defective thougt processing.Wechsler Adult Intelligence Scale results showed specific decrease in verbal IQ scoresin patient group. The verbal and total IQ scores were negatively correlated with the magicalideation scores in the patient group. In the control group, however, performance IQ scoreswere found to be negatively correlated with the magical ideation scores. When the results ofthe study were evaluated, the hypothesis of the cerebellum?s participation in the execution ofthe functions of the prefrontal cortex as a `subcortical? circuit, is being supported.