Ankara Beypazarı Karaşar Köyü'nde Hakması ve Hoplama dansları üzerine halkbilimsel bir inceleme
A folkloric research on Hakmasi and hoplama dances in Ankara Beypazarı Karaşar village
Yazar: YASEMİN ÇOMAK
Danışman: DOÇ. DR. PINAR KASAPOĞLU AKYOL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halk Bilimi Ana Bilim Dalı / Halk Bilim (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Ankara-Beypazarı-Karaşar = Ankara-Beypazarı-Karaşar ; Dans = Dance ; Halk bilimi = Folklore

Özet:
ÖZET

Bu çalışmada, Ankara'nın Beypazarı ilçesine bağlı Karaşar Köyü'ne ait Hakması
(Zamag) ve Hoplama (Meşeli) halk dansları üzerine odaklanılmıştır. Nitel araştırma yöntemi
kullanılarak gözlem ve derinlemesine görüşme tekniği ile Hakması ve Hoplama halk
danslarının müzikleri, kıyafetleri, hareketleri, figürleri üzerine halkbilimsel bir araştırma
yapılmıştır.
Tezin birinci bölümünde iletişimin ilk hali ve bedensel hareketin yani dansın temeli
olan oyun kavramı açıklanıp hem kuramcıların oyun tanımlarına hem de oyun
sınıflandırılmasına yer verilmiştir. Oyun kavramının devamında dans ve halk dansları
literatürü üzerinde durulmuştur. Dans ve halk danslarının tanımı yapılarak, danslar
sınıflandırılıp, ülkemizde halk dansları üzerine yapılan çalışmalara örnekler verilmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümünde, Hakması ve Hoplama halk danslarının ait olduğu Karaşar
Köyü'nün tarihi, ekonomik, mimari ve dini inancı hakkında bilgiler verilmiştir. Dansların
hareket ve figürlerinde taklit edilen unsurları, oluşumunda etkilenmiş olabileceği ayin ve
ritüelleri tespit edebilmek için köyün sahip olduğu dini inancı olan Alevi- Bektaşi kültürüne
yer verilmiştir.
Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise Karaşar'ın yöresel halk dansları hakkında
genel bir bilgi verildikten sonra bu dansların özellikle de Hakması ve Hoplama danslarının
icra edildiği düğün ritüeli ayrıntılı bir şekilde aktarılmaya çalışılmıştır. Devamında alanda
elde edilen bilgiler ve gözlemlerim dâhilinde öncelikle dansların hareketleri, figürleri ve
türkü sözleri, dansların kostümleri görseller eşliğinde verilmiştir. Danslar, performans kuramı
temelinde icra, mekân ve zaman üzerinden ele alınmıştır. Son olarak da dansların geçmişten
günümüze kadar aktarım ve değişim süreci üzerinden, dansların eski ve yeni hallerinin
karşılaştırması yapılıp hareket ve figürleri yorumlanmıştır.

Abstract:
ABSTRACT

This study focuses on Hakması (Zamag) and Hoplama (Meşeli) folk dances of
Karaşar Village in Beypazarı district of Ankara. A folkloric research was conducted on the
music, clothes, movements and figures of the Hakması and Hoplama folk dances, using the
qualitative research method of observation and in-depth interview techniques.
In the first part of the thesis, the first form of communication and the concept of play,
which is the basis of physical movement, namely dance, are explained and both the theorists'
definitions of the play and its classification are included. Following the concept of play, the
literature of dance and folk dances were emphasized. Dance and folk dances were defined
after which the examples of studies on dance classification and folk dances in our country
were given.
In the second part of the study, information about the history, economy, architecture
and religious beliefs of Karaşar Village, where folk dances belong and ethnographic studies
are conducted, is given. In order to identify the elements imitated in the movements and
figures of the dances and the rites and rituals that may have affected their formation, Alawi -
Bektashi culture, which is the religious belief of the village, was included.
In the third and last part of the study, after giving information about local folk dances
of Karaşar, the wedding ritual in which these dances, especially Hakması and Hoplama
dances are performed, was tried to be explained in detail. Then, within the information
obtained in the field and my observations, movements, figures, folk lyrics and costumes of
the dances were given accompanied by visuals. Dances are discussed on the basis of
performance theory, through execution, space and time. Finally, through the transfer and
change process of dances from past to present, the old and new forms of dances were
compared and the movements and figures were interpreted.