Lise öğrencilerinin biyoloji dersi ile ilgili ödev kavramına ilişkin görüşleri ve metaforik algıları
High school students' views and metaphoric perceptions regarding the concept of homework related to the biology course
Yazar: MÜRŞİDE ATALAY AKIL
Danışman: PROF. DR. HAKAN KURT
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biyoloji dersi = Biology lesson ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Ev ödevi = Homework ; Lise öğrencileri = High schools students ; Metaforik algı = Metaphorical image ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin biyoloji dersi ile ilgili ödeve yönelik kavramsal yapılarını belirleyerek ödevi zihinlerinde nasıl organize ettiklerini ve alternatif kavramlarını ortaya çıkarmak ayrıca ödeve yönelik görüşlerini belirlemektir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden "Olgubilim (Fenomenoloji)" kullanılmıştır. 2019–2020 eğitim-öğretim yılında yapılan bu araştırmaya metafor formu Milli Eğitim Okulu ve  Özel Öğretim kurumlarından olmak üzere toplam 3 farklı kurumdan 9, 10, 11, 12 ve mezunlar olmak üzere 480 lise öğrencisi, yapılandırılmış form kapsamında ise 9, 10, 11, 12  ve mezunlardan olmak üzere toplam 60 lise öğrencisi katılmıştır. Veri toplanma aracı olarak yapılandırılmış form ve metafor formundan yararlanılmıştır. Veriler, içerik analiz tekniğinden yararlanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada lise öğrencilerinin ödeve yönelik metaforik algıları "Ödev... gibidir. Çünkü;..." şeklindeki bir metafor formu aracılığıyla belirtilmiştir. Bu formda öğrencilerden 2 metafor oluşturmaları istenmiştir. Analiz sırasında hiç metafor üretilmemiş cevaplar, birden fazla üretilen metaforlar veya gerekçeleri ile uyumlu olmayan metaforlar çalışmanın dışında tutulmuştur. Analiz sonucunda lise öğrencilerinin metafor formundan edinilen bulgulardan toplam 552 çeşit metafor ürettikleri ve bunun için 869 görüş belirttikleri görülmüştür. Üretilen bütün metaforlar dikkate alındığında Azap/Bela/Ceza/Çile/Dert/Eziyet/Istırap/İşkence/ Zulüm(52), su(14), yemek(14), aşk(13), hayat(13), merdiven(13), sorumluluk(11), vb. metaforları üzerinde yoğunlaşıldığı görülürken  "sigara", "kanser", "migren", "bitki", "anahtar", "ilaç", "ders tekrarı", "sonsuzluk", "borç", "saçmalık" ve "babam" vb.  metaforlarının daha az tekrarlandığı belirlenmiştir. Lise öğrencilerinin ödev kavramına yönelik verdikleri cevaplar metaforların çünkü... kısımlarıyla bağdaştırılmış olarak 9 kategori altında toplanmıştır. "Duygusal ifadeler" kategorisi baskın kategori olarak ortaya çıkmıştır. Diğer kategoriler üretilen metafor sayılarına göre çokdan aza doğru; "Sorumluluk", "Gereklilik", "Sonsuzluk", "Eylem", "Gereksizlik", "İhtiyaç", "Zorunluluk", "Gelecekle ilişkili" olarak belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre lise öğrencilerinin kavramsal yapılarında azda olsa hatalı kavramlar olduğu belirtilerek öğrencilerin genel anlamda ödev yapmaktan hoşlanmadıkları ama aynı zamanda da ödev yapmanın geleceklerine katkısı olduğunun bilincinde oldukları ve mecburiyetten yapmak zorunda hissettikleri ortaya konulmuştur. Ayrıca ödevlerin öğrencilere kararında, aşırıya kaçmayan bir şekilde verilirse öğrenciler tarafından faydalı bulunacağı tespit edilmiştir. Lise öğrencilerinin görüş formundan elde edilen verilerin analizi sonucunda ise soru bazında 7 kategori olacak şekilde gruplandırılmıştır. Bu kategoriler; "ödevin veriliş şekli", "keyif alınan ödevler", "biyoloji ile ilgili ödevlerde zorlanma", "biyoloji ödevlerinin katkısı", "ödevlerin nasıl verilmesi gerektiği", "biyoloji dersi ödevlerinin verilme türü" ve "ödev türlerindeki istek" şeklindedir. Oluşturulan bu kategorilere göre en çok görüş bildirilen ifadenin "ödevin veriliş şekli"  kategorisi olduğu belirlenmiştir. Lise öğrencilerinin görüş formlarından elde edilen sonuçlar dikkate alındığında öğrencilerin genel anlamda biyoloji dersinden hoşlandıkları fakat yazma tarzı ödevler yerine kendilerini daha çok geliştireceğine inandıkları soru çözümü tarzı ödevleri yapmak istedikleri, ödevlerin sıkıcı olmamasını aksine eğlenceli ve uygulamalı, etkinlikli ödevler olmasını tercih ettikleri, ödevin konu başında ve konu sonunda verildiği takdirde yararlı olacağına inandıkları, öğretmenlerin kendilerine ne kadar ilgili davranırlarsa ve kendilerini özellikle verilen ödev konusunda ne kadar kontrol ederlerse o kadar dersi sevebileceklerini düşündükleri belirtilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the conceptual structures of high school students for the homework related to the biology lesson, how they organize the homework in their minds, and to reveal their alternative concepts and also to determine their views on the homework. In the research, "Phenomenology", one of the qualitative research designs, was used. For this and metaphor in the 2019-2020 National Education School, 480 high school students, 9, 10, 11, 12 and graduates from 3 different institutions, from private education, attended, and a total of 60 high school students, 9, 10, 11, 12 and graduates in structured form. Structured form and metaphor form were used as data collection tools. The data were analyzed using the content analysis technique. In the research, the metaphorical perceptions of high school students towards homework are "Homework is like... Because, it is stated through a metaphor form such as...". In this form, students were asked to create 2 metaphors. The answers that did not produce any metaphors during the analysis, the metaphors produced more than once, or the metaphors that were not compatible with their justifications were excluded from the study. As a result of the analysis, it was seen that high school students produced a total of 552 types of metaphors from the findings obtained from the metaphor form, and they expressed 869 opinions for this. When all the metaphors produced are taken into account, Torment/Trouble/Punishment/Ordeal/Trouble/Torment/ Suffering/Torture/Cruelty(52), water(14), food(14), love(13), life(13), stairs(13), responsibility(11), etc. metaphors of "cigarette", "cancer", "migraine", "plant", "key", "medicine", "course repetition", "eternity", "debt", "nonsense" and "my father" etc. It was determined that the metaphors were less repeated. The answers given by high school students to the concept of homework were grouped under 9 categories, associated with the because... parts of the metaphors. The category of "emotional expressions" emerged as the dominant category. Other categories are from most to least according to the number of metaphors produced; "Responsibility", "Necessity", "Infinity", "Action", "Necessity", "Need", "Necessity", "Related to the future". According to these results, it has been revealed that high school students do not like doing homework in general, but at the same time they are aware that doing homework contributes to their future and they feel obliged to do it. In addition, it has been determined that the students will find it useful if the homework is given to the students in a way that is not excessive. As a result of the analysis of the data obtained from the opinion form of high school students, they were grouped into 7 categories on the basis of questions. These categories are; "the way the homework is given", "enjoyed homework", "difficulty in biology homework", "contribution of biology homework", "how homework should be given", "type of biology coursework given" and "request in homework types". According to these categories, it was determined that the expression with the highest number of opinions was the category of "the way the homework was given". When the results obtained from the opinion forms of high school students are taken into account, the students generally like the biology lesson, but they want to do the question-solving style homework that they believe will improve themselves more, instead of the writing-style homework, they prefer that the homeworks are not boring, but fun and practical, active assignments, that the homework should be at the beginning and at the beginning. It was stated that they believed that if it was given at the end of the subject, it would be beneficial, and that the more interested the teachers were in themselves and the more they controlled themselves, the more they would like the lesson.