Yöneticilerin stresle başa çıkma sürecinde dini başa çıkmanın rolü
The role of religious coping in the process of managers' coping with stress
Yazar: SELİN İŞİKAN
Danışman: DOÇ. DR. FARUK KEREM ŞENTÜRK
Düzce Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; İşletme = Business Administration
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Dini başa çıkma = Religious coping ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Stres = Stress ; Stresle başetme = Coping with stress ; Yöneticiler = Managers ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı yöneticilerin yaşadığı stresi ve bu stresin sonuçlarıyla başa çıkma sürecinde dini inancın rolünü anlayabilmektir. Araştırmada kapsamında nitel yöntem tercih edilmiş ve fenomenoloji deseninden yararlanılmıştır. Kartopu veya zincirleme örnekleme olarak da adlandırılan örnekleme yöntemi kullanılarak Düzce Organize Sanayi Bölgesi'nde faaliyet gösteren 10 işletmeden toplamda 25 yöneticiye ulaşılmıştır. Veri toplama yöntemi olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak, yüz yüze ve online görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizine tabi tutularak karma yöntem kodlaması ile kodlanmıştır. Yapılan analiz sonucunda 485 kod elde edilmiştir. Bu kodlar 33 kategori altında toplanmış ve temelde 6 tema (stres algısı, stres kaynakları, stresin sonuçları, başa çıkma, dini başa çıkma, dinin hayattaki yeri) ortaya çıkmıştır. Temalar arasındaki ilişkiler incelendiğinde, dini inancın hayattaki yerinin stres algısı, stresin sonuçları ve stresle başa çıkma yöntemleri üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir. Yani bireyin dini inancının hayatındaki yeri stres algısını etkilemekte bu da dolaylı yoldan nelerin strese neden olabileceğine yönelik algısını etkilemektedir. Bununla birlikte dini inancın hayattaki yeri stresin sonuçlarını yorumlama aşamasında önemli bir etkiye sahip olmakla birlikte, stresle başa çıkma sürecine de etki etmekte ve dini başa çıkma yöntemlerini ortaya çıkarmaktadır. Stresin kaynakları da direkt olarak stresin meydana getirdiği sonuçlara yönelik algıyı etkilemektedir. Stresin sonuçlarına yönelik algı ile başa çıkma arasında karşılıklı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Şöyle ki stres sonucuna yönelik algı ile tercih edilen başa çıkma yöntemi arasında ilişki olduğu gibi hangi başa çıkma yönteminin tercih edildiği de sonucun nasıl algılanacağına etki edebilmektedir.  Stres kaynakları ve sonuçları ile ilgili elde edilen bulgular literatürle genel hatlarıyla uyum sağlamaktadır. Bu araştırmada özellikle yöneticiler örneklemi üzerinden dini başa çıkma üzerinde durulmuştur. Literatürden farklı olarak kişinin dini ritüellerini tam ve zamanında yapamaması strese sebep olan bir etken olarak belirtilmiştir. Literatürde dini ritüellerin yapılmasının kişiler üzerindeki etkileriyle ilgili araştırmalar bulunsa da düzenli gerçekleştirilen ritüellerin eksikliği durumunda ortaya çıkan durumlarla ilgili herhangi bir ifadeye rastlanmamıştır.

Abstract:
The main purpose of this research is to understand the role of religious belief in the process of coping with the stress experienced by managers and the consequences of this stress. In the research, a qualitative method was preferred and a phenomenology pattern was used. Using the sampling method, also called snowball or chain sampling, a total of 25 managers from 10 enterprises operating in the Düzce Organized Industrial Zone were reached. Face-to-face and online interviews were conducted using a semi-structured interview form as a data collection method. The obtained data were subjected to content analysis and coded with mixed-method coding. As a result of the analysis, 485 codes were obtained. These codes were gathered under 33 categories and basically, 6 themes (stress perception, sources of stress, consequences of stress, coping, religious coping, place of religion in life) were revealed. When the relationships between the themes were examined, it was determined that the place of religious belief in life affected the perception of stress, the consequences of stress, and methods of coping with stress. In other words, the place of an individual's religious belief in his life affects the perception of stress, which indirectly affects his perception of what can cause stress. In addition, the place of religious belief in life has an important effect on the interpretation of the results of stress, and it also affects the process of coping with stress and reveals religious coping methods. The sources of stress also directly affect the perception of the consequences of stress. It has been determined that there is a reciprocal relationship between the perception of the consequences of stress and coping. Namely, there is a relationship between the perception of the stress outcome and the preferred coping method, and which coping method is preferred can also affect how the outcome is perceived. Findings related to stress sources and results are in general agreement with the literature. In this study, religious coping was emphasized especially through the sample of administrators. Unlike the literature, the inability of a person to perform their religious rituals in full and on time has been stated as a factor that causes stress. Although there are studies on the effects of performing religious rituals on individuals in the literature, no statement has been found about the situations that occur in the absence of regular rituals.