Mobil eğitim uygulamalarının kronik böbrek yetersizliği progresyonuna etkisi
The effect of mobile training applications on chronic renal failure progression
Yazar: ARZU KAVALA
Danışman: PROF. DR. NURAY ENÇ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Hasta eğitimi = Patient education ; Mobil aplikasyon = Mobile application ; Mobil uygulama = Mobile application

Özet:
Araştırma, mobil eğitim uygulamalarının kronik böbrek yetersizliği progresyonuna etkisini değerlendirmek amacı ile yapıldı. Yarı deneysel tasarımla yapılan araştırmanın örneklemini İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü' ne bağlı bir Şehir Hastanesi' nin nefroloji polikliniğine başvuran 100 hasta (50 deney ve 50 kontrol) oluşturdu. Verilerin toplanmasında Hasta Tanılama Formu, Hemodiyaliz Hastalarının Diyet Bilgi (HHDB), Hemodiyaliz Hastalarının Diyet Davranış (HHDD), Bilişsel Davranışçı Fiziksel Aktivite (BDFA) ölçeği ve mobil eğitim uygulaması kullanıldı. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistikler, parametrik ve parametrik olmayan testler, generalized linear mixed model ve lineer regresyon analizi kullanıldı. Deney ve kontrol gruplarına önce yüz yüze eğitim verildi. Daha sonra deney grubunun telefonlarına mobil eğitim uygulaması yüklendi. Deney grubundaki hastalar mobil eğitim uygulama ile altı ay boyunca takip edildi. Mobil eğitim uygulamasının içeriğini; eğitim, besin içerikleri, ölçüm değerleri ve bana soru sor bölümleri oluşturdu. Uygulamadaki hatırlatıcı sistemi ile haftada 2 gün hastalara bildirim gönderildi. Araştırmanın her iki grubundaki katılımcıların özellikleri benzerdi. Araştırma sonucunda, deney grubundaki hastaların üre, potasyum, glikoz, total kolestrol, LDL, trigliserit, sistolik ve diyastolik kan basıncı ölçüm değerindeki düşüşün kontrol grubundan fazla olduğu (p<0,05), ortalama HHDB, HHDD, BDFA ölçek puanlarındaki artışın kontrol grubundan yüksek olduğu (p<0,01), deney grubundaki hastaların enerji, protein, yağ, sodyum, fosfor, potasyum tüketim miktarında ve sistolik kan basıncı, kan şekeri ölçüm değerlerinde anlamlı azalma olduğu (p<0,01) saptandı. eGFR değerlerindeki artışın kontrol grubundan yüksek olduğu (p<0,01), ortalama HHDB, HHDD ve BDFA ölçek puanlarının eGFR değeri üzerindeki etkisinin  %8,1 oranında olduğu ve ortalama BDFA ölçek puanındaki bir birimlik artışın eGFR değerini 1,077 kat arttırdığı saptandı (p=0,011; p<0,05). Sonuç olarak mobil eğitim uygulamalarının kronik böbrek yetersizliği progresyonuna etkisi olduğu belirlendi.

Abstract:
The purpose of research that Mobile Education Application is to evaluate its effects on the progress of chronic renal failure. The sample of the study, which is conducted with a semi-experimental design, consisted of 100 patients (50 interventions and 50 controls) who applied to the nephrology outpatient clinic of a City Hospital affiliated to the Istanbul Provincial Health Directorate. Patient Diagnosis Form, Diet Information (HHDB) of Hemodialysis Patients, Dietary Behavior (HHDD) of Hemodialysis Patients, Cognitive Behavioral Physical Activity (BDFA) scale and mobile education application were used as data collection tools. In the analyses of data; descriptive analyses, parametric and non-parametric tests, generalized linear mixed model and linear regression analysis are used. Firstly, face-to-face training was given to the experimental and control groups. Subsequently, a mobile education application was installed on the phones of the experimental group. The patients in the experimental group were followed for six months with the mobile education application. The content of the mobile education application; education, nutritional contents, measurement values and ask me a question sections. With the reminder system in the application, notifications were sent to the patients 2 days a week. The characteristics of the participants in both groups of the study were similar. As a result of the research, it was found that the decrease in the urea, potassium, glucose, total cholesterol, LDL, triglyceride,
 systolic and diastolic blood pressure measurement values of the patients in the experimental group was higher than the control group (p<0.05), the increase in the mean HHDB, HHDD, BDFA scale scores was higher than the control group. It was determined that the patients in the experimental group had a significant decrease in the amount of energy, protein, fat, sodium, phosphorus, potassium consumption and systolic blood pressure and blood glucose measurement values (p<0.01). It was determined that the increase in eGFR values was higher than the control group (p<0.01), the effect of the mean HHDB, HHDD and BDFA scale scores on the eGFR value was 8.1%, and a one-unit increase in the mean BCAFQ scale score increased the eGFR value 1.077 times (p= 0.011; p<0.05). By the data obtained from this study, it is seen that, mobile education applications have an effect on the progression of chronic renal failure.