İç mekânın Çağdaş Türk Edebiyatı'nda metinler/mekanlar arası anlamı ve temsili
The meaning and representation of interior between texts / spaces in Contemporary Turkish Literature
Yazar: PELİN NANE
Danışman: DOÇ. DR. EMRE DEMİREL
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı / İç Mekan Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
İç mekânın anlamı ya da anlamları nelerdir? Biçimselliğin ve görselliğin ötesinde iç mekânı tanımlayan, bir mekânı 'içerisi' kılan etkenler nelerdir? İçeride olmanın anlamı, içeride olanın hisleri nelerdir? İçerinin taşıdığı bu anlamsal karşılıklar iç mekân temsillerinde ifade bulmakta mıdır? İç mekânı içerinin anlamı ve anlatısı üzerinden düşündüğümüzde temsili için de yeni yöntemler ne tür potansiyeller sunabilir? İç mekânı fiziksel boyutları kadar tinsel boyutları üzerinden de tanımlamayı amaçlayan çalışma bu soruları merkezine almaktadır.  

Mekânın tinsel boyutunu açığa çıkarma potansiyeli olan edebi metinler çalışma kapsamında iç mekânın anlamını düşünmenin aracı olarak seçilirken, metinsel temsiller de mimari temsili tartışmaya açmaktadır. Edebiyat kapsamı, kurmaca metinlerle sınırlandırılan çalışmanın inceleme alanı 1950 sonrası Çağdaş Türk Edebiyatı roman ve öyküleri olarak belirlenmiştir. Eserlerde zaman-mekân birliğinin bilinç akışı tekniği ile parçalanması, yeni biçimsel arayışlar, gerçek ve kurmaca arasındaki sınırların muğlaklaşmasıyla ortaya çıkan yeni potansiyeller sebebiyle incelenen eserler 1950 sonrasını kapsayan aralıkta yer almıştır. 

Tezin anlatı kurgusu önce dışarından yalıtılmış 'güvenli ve korunaklı bir alan olarak içerisi'yle başlar. Daha sonra dışarının, kimi zamanda içerideki yabancının bulanıklaştırdığı 'tekinsiz bir alan olarak içerisi'nin anlatımıyla devam eder. Birbirini var eden, kimi zaman ise tehdit eden iç ve dış arasındaki bu gerilimli ilişki en sonunda 'içerinin sınırlarında olmak/eşik deneyimleri'nin anlatımıyla sonlanır.

Çalışmanın yöntemi metin analizi ve bu analiz sonucu ulaşılan verilerin mimari temsil ile yeniden üretilmesini içermektedir. Seçili metinler tematik yaklaşımlarına cevap verebilecek başka disiplinlerdeki kuramsal metinler üzerinden tartışmaya açılırken metinler/mekanlar arası bir okuma/görme deneyimi amaçlanmıştır. Temsil bir sonuç ürün olmanın yanında bir yöntemi de ifade ederken temsilin 'bir anlama modeli' olarak kullanımı önerilmektedir.

Abstract:
What is the meaning of interior space? Beyond form and visuality, what are the factors that define interior space, that make a space 'inside'?  What does it mean to be inside, what are the feelings of being inside? Do these semantic correspondences of the inside find expression in interior space representations? When we think about the interior space through the meaning and narrative of the inside, what kind of potentials can new methods offer for its representation? This study, which aims to define the interior through its spiritual dimensions as well as its physical dimensions, focuses on these questions.

While literary texts, which have the potential to reveal the spiritual dimension of space, are chosen as a means of thinking about the meaning of interior space within the scope of the study, textual representations also open architectural representation to discussion. The literary scope of the study is limited to fictional texts, and the field of analysis of the study is post-1950 Contemporary Turkish Literature novels and stories. Due to the fragmentation of the unity of time-space with the stream of consciousness technique, new formal searches, and new potentials emerging with the blurring of the boundaries between reality and fiction, the works analyzed were included in the range covering the period after 1950.

Structure of the thesis begins with the 'inside as a safe and protected space' isolated from the outside. It then continues with the narration of the 'inside as an uncanny space' blurred by the outside and sometimes by the outsider inside. This tense relationship between the inside and the outside, which both exist and sometimes threaten each other, is finally concluded with the narration of 'being on the borders of the inside/threshold experiences'.

The method of the study includes textual analysis and the reproduction of the data obtained as a result of this analysis through architectural representation. While the selected texts are opened to discussion through theoretical texts in other disciplines that can respond to their thematic approaches, an intertextual reading/seeing experience is aimed. While representation is not only a final product but also a method, it is suggested to use representation as a 'model of understanding'.