Tekerlekli sandalye kullanıcısı olan bedensel engelliler için klozet tasarımı ve vitrifiye imalat sürecinde CAD/CAM sistemleriyle üretimi
Toilet seats design and production with CAD/CAM systems in the manufacturing process of toilet seats for the physically disabled wheelchair users
Yazar: METİN TOLGA BERKAY
Danışman: PROF. DR. EZGİ HAKAN
Anadolu Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Seramik Ana Sanat Dalı / Seramik Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Banyo = Bathroom ; Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Bilgisayar destekli = Computer aided ; Bilgisayar destekli üretim = Computer aided manufacturing ; Klozet = Commode ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Tasarım = Design ; Tekerlekli sandalye = Wheelchair ; Vitrifiye = Vitrified ; Vitrifiye seramikler = Vitrified ceramics

Özet:
Tuvalet ve banyo kullanımı bedensel engelli kişiler için Türkiye'de olduğu gibi diğer ülkelerde de önemli sorun teşkil eden konuların başında gelmektedir. Bedensel engellilerin tuvalet ihtiyaçları bazı özel gereksinimleri beraberinde getirirken, bu ihtiyaçların anlık çözümlenmesi yetersiz kalmakta ve engellilerin günlük yaşamlarını zorlaştırmaktadır. 
Engelliler üzerinde olumsuz etkiler yaratan zorlukları gidermeye yönelik inovasyon, ergonomi, hijyen ve uluslararası standartlar gibi kavramlar ortaya çıkarken, engeli olan bireylerin ihtiyaçlarını kolaylıkla gidermelerini sağlayacak evrensel tasarım yaklaşımı bu noktada önem kazanmaktadır.
Engelliler için tuvalet kullanımı 20. Yy sonunda ilk kez söz konusu olurken, başlangıçta İngiltere'de sınırlı sayıda tekerlekli sandalye kullanan engelli bireyler bu olanaktan faydalanabilmiştir. Zaman içinde yaygınlaşsa da, banyolardaki yetersiz alanlar, sağlığa uygun olmayan koşullar, ergonomik olmayan klozet ve lavabo tasarımları gibi genel sorunların hiçbir zaman tam olarak çözümlenemediği gözlemlenmiştir. 
Bedensel engellilerin tuvalet kullanımında yaşadıkları sorunları hedef alan bu çalışmada, tasarım süreçleri, kalıplama süreçleri (CAD/CAM), işletme ortamında imalat süreçleri, fonksiyon test aşamaları Seramik Sağlık Gereçleri sektöründe uygulamalı olarak incelenecektir. Bu imalat süreci ile Klozet ve Lavabo ünitelerinin tasarımında, bu her iki sağlık gerecinin aynı gövde üzerinde konumlandırılıp ergonomi (kolay kullanım), fonksiyon, su ve alan tasarrufu elde edilmesine odaklanılmıştır. 
Böylece bedensel engelli kişilerin tuvalet kullanımında Seramik Sağlık Gereçlerinden klozet ve lavaboların daha kolay ve pratik olmasına yönelik farkındalık yaratmak ve önerilen çözümlerin, banyolarda genel kullanıma açık olarak yaygınlaştırılması amaçlanmaktadır.
Bu araştırmada, önerilen engelsiz banyo tasarımı ile engeli olan bireylerin ihtiyaçlarını kolaylıkla gidermelerini sağlayacak evrensel bir tasarım yaklaşımı öne sürülürken, aynı zamanda onların tüm bireyler gibi toplumda sosyal yaşamın içinde özgürce yer almalarını sağlamaya yardımcı olacak bir sosyal sorumluluk projesi olması hedeflenmektedir. 


Anahtar Sözcükler: Bedensel Engelli, Bilgisayar Destekli Tasarım ve İmalat, Seramik Sağlık Gereçleri, Vitrifiye, Engelli Klozeti

Abstract:
The use of toilets and bathrooms is one of the leading issues that pose a significant problem for physically handicapped people in Turkey as well as in other countries. While the toilet needs of the physically handicapped people bring some special needs, the instant solution of these needs is insufficient and complicates the daily lives of the disabled.
While concepts such as innovation, ergonomics, hygiene and international standards are emerging to overcome the difficulties that have negative effects on the disabled, the universal design approach that will enable individuals with disabilities to easily meet their needs gains importance at this point.
While the use of toilets for the disabled first came into question at the end of the 20th century, a limited number of disabled individuals using wheelchairs in England were able to benefit from this opportunity in the beginning. Although it has become widespread over time, it has been observed that general problems such as insufficient spaces in bathrooms, unsanitary conditions, non-ergonomic toilets and washbasin designs have never been fully resolved.
In this study, which targets the problems experienced by physically disabled people in toilet use, design processes, molding processes (CAD / CAM), manufacturing processes in the enterprise environment, function test stages will be examined in practice in the Ceramic Sanitary Ware industry. With this manufacturing process, it is aimed to achieve ergonomics (easy use), function, water saving and space saving by positioning these two sanitary wares on the same body in the design of the WC and Washbasin units.
In Ceramic Sanitary Ware, it is aimed to raise awareness about making toilet bowls and sinks easier and more practical for physically disabled people to use toilets, and to make the proposed solutions available for general use in bathrooms.
In this research, the proposed barrier-free bathroom design is aimed to be a social responsibility project that will help people with disabilities to take their place freely in social life, like all individuals, while suggesting a universal design approach that will enable them to meet their needs easily.









Keywords: Physically Disabled, Computer-Aided Design and Manufacturing, Ceramic Sanitary Ware, Sanitaryware, Disabled Water Closet