Yetişkin bireylerde sağlık profilinin algılanan yorgunluk üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation into the effect of health profile on perceived fatigue in adult individuals
Yazar: BÜŞRA DEMİRSOY
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÇELİK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Yorgunluk, tüm kliniklere başvuru sebebi olabilecek subjektif bir semptomdur ve daha çok algılanan yorgunluk olarak karşımıza çıkmaktadır. Yorgunluğun psikolojik, biyolojik ve fiziksel faktörlerden etkilendiği düşünülmektedir. Çalışmamızda yetişkin bireylerde sağlık profilinin yorgunluk üzerine etkisini incelemek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız prospektif gözlemsel, kesitsel ve analitik tipte bir çalışmadır. Araştırmamıza 28.12.2022-28.05.2023 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran gönüllü yetişkin bireyler dahil edilmiştir. Katılımcılara Chalder Yorgunluk Ölçeği (CYÖ), Nottingham Sağlık Profili Ölçeği (NSP) ve sosyodemografik veri formu yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. IBM SPSS 27.0 programı ile verilerin analizi yapılmıştır. 
Bulgular: Çalışmamıza yaş ortalaması 40,17±12,81 olan 130 kadın (%52) ve 120 erkek (%48) toplam 250 kişi katılmıştır. Katılımcılarımızın CYÖ toplam puan ortalaması 14,49±6,98 olarak bulunmuştur. Kesme noktasına göre katılımcılarımızın 161'inin (%64,4) yorgun olduğu saptandı. Yaş ile CYÖ fiziksel yorgunluk (r=0,184, p=0,003) ve toplam puan (r=0,146, p=0,021) arasında pozitif yönlü korelasyon bulundu. Kadınların CYÖ fiziksel yorgunluk (p=0,013) ve toplam yorgunluk (p=0,034) puanları daha yüksekti. Hastalık durumu açısından da CYÖ fiziksel yorgunluk ve toplam puanlarda istatistiksel anlamlılık bulundu (p<0,001). NSP Bölüm 1 puanlarının medyanı 116,79±189,78, Bölüm 2 puanlarının medyanı ise 0±2 olarak belirlendi. Yaş ile NSP alt ölçeklerinden ağrı (r=0,270, p<0,001) ve fiziksel aktivite (r=0,297, p<0,001) arasında pozitif yönlü zayıf korelasyon, uyku alt ölçeği (r=0,180, p=0,004) ile pozitif yönlü çok zayıf korelasyon görüldü. NSP enerji alt ölçeği puanı kadınlarda daha yüksekti (p=0,004). Hastalık durumu ve düzenli ilaç/vitamin kullanma durumu NSP alt ölçeklerinin tümünde istatistiksel olarak anlamlı bulundu.  NSP ve CYÖ puanları arasında ilişki görüldü. NSP Bölüm 1 ve Bölüm 2 arasında pozitif yönlü güçlü bir ilişki görüldü. 
Sonuç: Çalışmamızda yetişkin bireylerde sağlık profilin algılanan yorgunluk üzerine etkisi incelenmiştir. Katılımcılarımızın sağlık profili kötüleştikçe yaşam kalitesi düşmekte ve yorgunluk hissi artmaktadır. İlk temas noktası olan aile hekimlerinin, yorgunluk şikayeti ile başvuran hastaları bütüncül yaklaşım göstererek ayrıntılı bir şekilde değerlendirmesi önem taşımaktadır. 


Anahtar kelimeler: Sağlık profili, algılanan yorgunluk, yaşam kalitesi, yorgunluk ölçeği.

Abstract:
Aim: Fatigue is a subjektive symptom that can be a reason for referral to all clinics and it is more encountered as perceived fatigue. It is thought that fatigue is affected by psychological, biological and physical factors. In our study, it is aimed to examine the effect of health profile on fatigue in adult individuals.
Materials and Methods: Our research is a prospective, observational, cross-sectional and analytical type of study. Volunteer adult individuals who applied to the family medicine outpatient clinics of Health Sciences University Ankara Training and Research Hospital between 28.12.2022 and 28.05.2023 were included in our research. Chalder Fatigue Scale (CFS), Nottingham Health Profile Scale (NHP) and sociodemographic data form were administered to the participants by face-to-face interview method. Data were analyzed with IBM SPSS 27.0 program.
Results: A total of 250 people, 130 females (%52) and 120 males (%48) with a mean age of 40.17±12.81, participated in our study. The mean total score of the CFS for our participants was found to be 14.49±6.98. According to the cut-off point, it was determined that 161 (%64.4) participants were fatigued. A positive correlation was found between age and CFS physical fatigue (r=0.184, p=0.003) and total score (r=0.146, p=0.021). Women had higher CFS physical fatigue (p=0.013) and total fatigue (p=0.034) scores. Statistically significant findings were also observed in terms of disease status for CFS physical fatigue and total scores (p<0.001). The median scores for NHP Section 1 were 116.79±189.78, while the median scores for NHP Section 2 were 0±2. A weak positive correlation was observed between age and NHP sub-scales of pain (r=0.270, p<0.001) and physical activity (r=0.297, p<0.001), and a very weak positive correlation was seen with the sleep sub-scale (r=0.180, p=0.004). The energy sub-scale score of NHP was higher in females (p=0.004). Disease status and regular medication/vitamin use were statistically significant for  all NHP sub-scales. There was a relationship between NHP and CFS scores. A strong positive relationship was observed between NHP Section 1 and Section 2. 
Conclusion: In our study, the impact of health profile on perceived fatigue in adult individuals was examined. As the health profile of our participants deteriorated, their quality of life decreased and the feeling of fatigue increased. Family physicians, as the first point of contact, play an important role in evaluating patients presenting with fatigue complaints in a comprehensive manner.

Key Words: Health profile, perceived fatige, quality of life, fatigue scale.