Kurumsal sürdürülebilirliğin finansal performans üzerindeki etkisinde Ar-Ge yoğunluğunun aracı rolü
The mediating role of R&D intensity in the effect of corporate sustainability on financial performance
Yazar: SAMİ ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR ÇAKIR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İstatistik = Statistics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Finansal performans = Financial performance ; Kurumsal sürdürülebilirlik = Corporate sustainability ; Lineer regresyon modelleri =   ; Mikroekonomi = Microeconomy ; Sosyal sürdürülebilirlik = Social sustainability ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment ; Çok değişkenli model = Multivariate model ; Çok değişkenli regresyon = Multivariate regression

Özet:
Özellikle son yıllarda görülen yangınlar, kuraklıklar, sel ve hortum felaketleri vb. iklim değişikliğinin sonuçları bariz bir şekilde görülmeye başlanmış ve insanlarda sürdürülebilirlik konusundaki farkındalık ciddi bir artış göstermiştir. Benzer şekilde COVID 19 pandemisiyle birlikte tüm dünyadaki salgın koşullarının iyileştirilmesinin özellikle az gelişmiş ülkelere sosyal desteklerin sağlanmasıyla gerçekleşebileceği net bir şekilde görülmüştür. Bu iki gelişme birlikte değerlendirildiğinde uzun yıllardır öenmi gittikçe artan sürdürülebilirlik düşüncesinin bir göstergesi olduğu düşünülebilir. Bu sebeple çalışma kapsamında sürdürülebilirliğin firmalar düzeyindeki karşılığı olan kurumsal sürdürülebilirlik uygulamalarının finansal performans üzerindeki etkisinde Araştırma ve Geliştirme faaliyetlerinin aracı rolünün belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Türkiye'de faaliyet gösteren 23 firmanın 2014 – 2019 yılları arasındaki kurumsal sürdürülebilirlik ve 2015 – 2020 yılları arasındaki finansal verileri incelenmiştir. Çalışma kapsamında kurumsal sürdürülebilirlik faaliyetlerinin ölçümünde Küresel Raporlama Girişimi (GRI)'nin G4 standartları baz alınarak içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Firmaların sürdürülebilirlik raporlarındaki GRI içerik endeksleri incelenmiş ve firma beyanlarına göre ilgili kriterden bahsedilip bahsedilmeme durumuna göre 0/1 şeklinde kodlamalar yapılmıştır. Devamında, firmaların her bir kriter için toplamları alınarak Entropi yöntemiyle kriter ağırlıkları belirlenmiştir. Son aşamada ise kriter ağırlıklarıyla toplam puanlar çarpılarak tüm firmalar için ayrı ayrı olmak üzere boyut puanları hesaplanmıştır. Finansal performansın ölçümü için ise Tobin Q ve Piyasa Değeri (PD) oranları kullanılmıştır. Finansal performans ölçümünde gerekli olan bilgiler firmaların bilançolarından ve gelir tablolarından elde edilmiştir. Analiz kısmında ise doğrudan ve dolaylı etkiler bağımlı değişkenin özelliğine göre panel regresyon ve panel tobit regresyon analizleriyle test edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, Türkiye'de kurumsal sürdürülebilirlik uygulamalarının finansal performansı olumsuz etkilediği, ancak Ar-Ge yoğunluğunun araya girmesiyle bu etkinin dolaylı olarak pozitif olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Especially in recent years, the consequences of climate change such as fires, droughts, floods and tornadoes etc. have started to be realized clearly and awareness of sustainability in humans has increased significantly. Similarly, it has been clearly seen that the improvement of epidemic conditions all over the world with COVID 19 pandemic, can be achieved by providing social supports especially to underdeveloped countries. When these two improvements are evaluated together, it can be thought of as an indicator of sustainability idea which gains importance day by day for many years.  For this reason, in this study, it is aimed to determine the intermediary role of Research and Development activities in the effect of corporate sustainability practices, which are equivalent of sustainability at the firm level, on financial performance. For this purpose, corporate sustainability data of 23 firms operating in Turkey for the period of 2014-2019 and financial data for the period of 2015-2020 were examined. Within the scope of study, content analysis method was used, based on the G4 standards of Global Reporting Initiative (GRI) in the measurement of corporate sustainability activities. The GRI content indexes in the sustainability reports of firms were examined and coding was done as 0/1, according to whether the relevant criterion is mentioned or not in company statements. Afterwards, criteria weights were determined by entropy method by taking the sums of companies for each criterion. In the last phase, criteria weights were multiplied by the total scores and the large-scaled scores were calculated separately for all companies. Tobin Q and Market Value ratios were used to measure the financial performance. Information needed for measuring financial performance was taken from firms' balance sheets and income statements. In the analysis phase, direct and indirect effects were tested with panel regression and panel tobit regression analyses according to the characteristics of dependent variables. According to the findings, it was concluded that corporate sustainability practices in Turkey negatively affect financial performance, but this effect is indirectly positive with the participation of R&D intensity.