Orman yangınından sonra üretim çalışmalarındaki sorunlar ve çözüm olanakları
Problems and solution options in the harvesting studies 
after forest fire
Yazar: EBRU BİLİCİ
Danışman: PROF. DR. MESUT HASDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman İnşaatı ve Transportu Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Orman yangınları = Forest fires

Özet:
Orman yangınından sonra yangın alanında erozyon, kütle kaybı, su kaynaklarının
bozulması, hava kirliliği gibi birçok sorun ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle orman
yangınından sonraki süreçte hızlı bir planlama yapılmalı ve alan bir an önce
ağaçlandırılmalıdır. Ayrıca orman yangını nedeniyle zarar görmeyen ya da zarar görse
de ticari değeri olan orman ürünü, olağan eta alımında olduğu gibi üretim sürecine
katılmalıdır. Orman ürününün ticari değeri düşük olsa bile bu ürünü yanan alandan kısa
bir zamanda çıkarılması ile maksimum düzeyde faydalanmak mümkündür.
Zamanın kısıtlı olması nedeniyle alanda enkaz kaldırma çalışması sırasında kaos ortamı
oluşmaktadır. Plansız ve kontrolsüz eylemlerle hasar görmüş yada görmemiş ürünün
değeri düşmektedir. Ürünün kalitesini korumak için olağan üretim planlarından farklı
olacak şekilde ürünün kısa zamanda alandan çıkarılmasını gerektiren planlara ihtiyaç
duyulmaktadır.
Bu çalışmada, çoğunlukla büyük bir yangından sonra arta kalan ürünün hızlı, ekonomik,
çevreye duyarlı ve istihdam koşullarına uygun olacak şekilde sahadan çıkarılmasına
yönelik operasyonel bir planlama yaklaşımının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Standardize
edilerek ve hızlı bir karar verme mekanizması oluşturularak, operasyonel planlama
yaklaşımının kullanılabilirliği sınanmıştır. Operasyonel Planlama yöntemi esas alınarak
"Yangın Sonrası Eylem Planlama" (YSEP) modeli geliştirilmiştir. Yangından sonra
alanı boşaltmak için bu model ile en kısa sürede ve en uygun yöntem ile bir plan
hazırlanabilir. Yangın Sonrası Eylem Planı (YSEP) ile hızlı ve etkin müdahale
yapılarak yangın sonrası oluşan zararlar azaltılabilir.Çalışma alanı olarak orman yangınlarının yoğun olması ve 2008 yılındaki büyük orman
yangını nedeniyle Antalya Orman Bölge Müdürlüğü Serik-Taşağıl Orman İşletmeleri
seçilmiştir. 20 bölmeden oluşan çalışma alanının herhangi birinde çıkabilecek
yangından sonraki planlama için çeşitli senaryolar oluşturulmuştur. Seçilen senaryolara
bağlı olarak alanın boşaltılmasında kullanılacak en uygun teknikler belirlenmiştir ve
uygulanma süreleri hesaplanmıştır. Çalışmada yangının gerçekleştiği tarih göz önünde
bulundurularak hazırlanan senaryoya göre en uygun toplam değer (amaç fonksiyon
değeri) 2666.410 dk/m3 olarak tespit edilmiştir. Bu değerler ile yanan alanda herbir
bölmenin en kısa kaç günde boşaltılacağı bulunmuştur.
Çalışma alanına ait üretim dosyalarından elde edilen iş bitirme tarihleri ile YSEP modeli
çözümleme sonucu karşılaştırılmıştır. Aktüel çalışma ile YSEP model sonucu
karşılaştırılmasına bakıldığında en az 17 gün en fazla 75 gün kadar fark ortaya çıkmıştır.
YSEP modeli uygulandığında yapılan çalışmaların daha kısa sürdüğü tespit edilmiştir.
Ayrıca yangın sonrası yapılan üretim çalışmalarından önce bu planlamanın yapılması ile
ekonomik ve ekolojik değerlerin de korunmasına katkı sağlayacağı ortaya çıkmıştır.
Sonuç olarak, yangın sonrası yaşanan kriz ortamını en iyi şekilde yönetebilmek ve
sürdürebilirlik ilkesi ile alandan maksimum faydayı sağlamak amacıyla operasyonel
planlama yaklaşımıyla YSEP yapılması gereklidir.

Abstract:
Many problems as erosion, mass loss, degradation of water resources, air pollution are
emerging after forest fire in the fire area. Therefore, a planning should be quickly made
and the area should be afforested in this process after forest fire. Also the forest product
that was undamaged or commercial value with damaged due to forest fire should be
participated production process as common eta. From these products maximum benefit
can be gotten if the fired area is removed in a short time, even though forest products
have a low commercial value.
The chaos causes during work of damaged trees removal due to limited of time in the
area. A value of damaged or undamaged forest product decreases with unplanned and
uncontrolled actions. The plans of products that require removal from fire area to differ
from common product plans are required to protect quality of product.
The aim of the study was to improve approach of an operational planning to remove
from area fast, economical, environmentally conscious and under the conditions of
employment of the residual product after a great fire. Usability of approach of an
operational planning was developed with standards and a fast decision-making
mechanism. "The Action Planning After Fire" model was created based on operational
planning method. A plan was prepared using this model with the most correct method to
discharge the area immediately after fire. A loss that results from fire may be decreased
with a quick and effective intervention in these plans. Employment opportunity may be
provided with discharge of the area after fire.
The study area was selected as the Serik-Taşağıl Antalya Regional Directorate of
Forestry due to dense of forest fires and the largest forest fire in 2008 . Various scripts
were created for planning after forest fire in the any area consisted of 20-forest compartments. The ideal techniques were determined as the emptying of the area related
to chosen scripts and time of implementation was calculated. The study was prepared
considering the time of the fire , the optimal total value (objective function value)
2666.410 min / m3 have been identified. With these values, how early the burned area
could emptied was found out.
Working in the field of production files obtained from completion dates and results of
analysis YSEP model are compared. In using YSEP model of the work and current
study, 15 days up to 75 days notice has emerged. According to YSEP model which
depends on the design of the studies it was determined that will take shorter. In addition,
before the production work in post fire making the planning of economic and ecological
values will also contribute to the protection that has emerged. In conclusion, after the
fire of the crisis and the best way to manage the area with the principle of sustainability
in order to ensure maximum benefit from the operational planning is required.