PROMETHEE yöntemi ile Türkiye'de yenilenebilir enerji alternatiflerinin sıralanması
The ranking of the alternatives of renewable energy sources in Turkey by using PROMETHEE method
Yazar: DİLARA ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. FAHRİYE UYSAL
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy ; İşletme = Business Administration
Dizin: Enerji = Energy ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Karar verme = Decision making ; Karar verme süreci = Decision making process ; PROMETHEE yöntemi = PROMETHEE yöntemi ; Türkiye = Turkey ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources

Özet:
Yaşam için vazgeçilmez bir olgu olan enerji, günümüzde tüketimi artan taleplerin başında gelmektedir. Artan nüfus oranı ve gelişen teknolojik koşullar bu durumun başlıca sebeplerindendir. Talebin karşılanmaya çalışılması enerjide sınırlı kaynakların azalmasına sebebiyet vermekte ve günümüz dünyasında yoğun bir şekilde tartışılır bir problem haline gelen bu duruma çözüm olarak yenilenebilir enerji alternatiflerine olan ilgi artmaktadır.
Enerji ihtiyacının, yerli kaynaklarla karşılanarak dışa bağımlılığın azaltılması, enerji sürdürülebilirliğinin sağlanması ve çevreye verilen zararın en aza indirilmesi açısından önemli bir paya sahip olan yenilenebilir enerji alternatiflerinden, 2018 yılında Türkiye genelinde tüketilen enerjinin yaklaşık %32'sinin elde edildiği Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından elde edilen bilgiseldir. Buna bağlı olarak yenilenebilir enerji alternatifleri potansiyeli açısından elverişli bir konuma sahip olan Türkiye'nin, bu alternatiflerden faydalanma oranının oldukça düşük seviyede olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle Türkiye'nin sahip olduğu yenilenebilir enerji potansiyelini daha etkin ve verimli kullanılması adına hedefler gerçekleştirilmesi Türkiye'nin bu konuda kendi kendine yetebilen bir ülke konumuna gelebilmesine önemli katkı sağlamaktadır.
Bu analiz Türkiye'nin, yenilenebilir enerji kaynaklarındaki hem mevcut durumunu hem de gelecek hedeflerini incelemekte ve yenilenebilir enerji alternatiflerinden ele alınan biyokütle, jeotermal, güneş, rüzgar, hidroelektrik ve dalga enerjisinin, 5 kriter doğrultusunda PROMETHEE yaklaşımı ile sıralama işleminin gerçekleştirilmesi sağlamaktadır. 
Yenilebilir enerji alternatiflerinin sıralaması ile ilgili yayınlarda alternatifler; biyokütle, jeotermal, güneş, rüzgar, hidroelektrik enerjisi olarak ele alınmıştır. Buna bağlı olarak çalışmada değerlendirme kriterleri dikkate alınarak yapılan sıralama işleminde yenilenebilir enerji alternatiflerine ek olarak dalga enerjisi eklenmiştir.
Yenilenebilir enerji alternatiflerinin daha etkin ve verimli kullanılması, bu alternatiflerden elde edilecek enerjinin sürdürebilir enerjiyi sağlaması ve buna bağlı olarak enerji ithalatının azaltılmasına katkı sağlaması, sıralama işleminde potansiyel kriterin önemini ortaya koymaktadır. 
Bu ülke için yenilenebilir enerji alternatifleri sıralamasında değerlendirme kriterlerinden biri olan potansiyel kriterin de büyük bir etkisiyle, biyokütle enerjisi hem depolanabilir olmasıyla hem de çevre kirliliği oluşturmamasıyla ilk sırada yer almaktadır.

Abstract:
As an essential requirement for life, "energy" leads the growing demands of  nowadays. Increased population rates and advanced technological conditions are the main causes of this situation. Trying to compensate such high demands causes limited energy sources to reduce even further and raises interest on renewable energy alternatives, which are accepted as a solution to this argumentative problem of today's World. 
	In 2018, 32% of the total energy consumption in Turkey was obtained from locally-sourced renewable energy alternatives, which plays a great part for reducing environmental damage, allowing to promote sustainable practices and reduce the external dependence (this information was obtained from the Energy and Natural Sources Ministry). Consequently, it is understood that Turkey, with its convenient location in terms of potential renewable energy sources, has a low rate level for using these alternatives. Thus, realization of targets in purpose of using Turkey's own renewable energy sources more effectively provides significant contribution to allow the country to become self-sufficient on this matter. 
	This research examines Turkey's current and future targets on renewable energy sources and suggests ranking by using the PROMETHEE method through 5 criteria on renewable energy alternatives such as biomass, geothermal, solar, wind, hydropower, and wave energy. 
	Biomass, geothermal, solar, wind, and hydropower energy have already been examined for ranking the alternatives in related publications. Consequently, wave energy is added by considering criteria used in the work to the ranking as an addition to renewable energy sources. 
	Using renewable energy alternatives more efficiently, providing sustainable energy from this alternatives and ensuring contribution to the reduction of energy import put forth the importance of potential criteria at ranking processess. 
	With the great impact of potential criteria which is one of many for evaluating renewable energy alternatives ranking in Turkey, the storable biomass energy which does not create environmental pollution takes part at first place.