Aydın ili Karacasu ilçesi ceviz (Juglans regia L.) genotiplerinin seleksiyonu.
Selection of walnut (Juglans regia L.) genotypes in Aydin province, Karacasu district.
Yazar: GÖKHAN ORUÇ
Danışman: PROF. DR. FAİK EKMEL TEKİNTAŞ ; PROF. DR. HALİL GÜNER SEFEROĞLU
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Aydın = Aydın ; Ceviz = Walnut ; Juglans regia = Juglans regia ; Seleksiyon = Selection

Özet:
Zengin biyoçeşitliliğe sahip olan ülkeler arasında yer alan Türkiye, bir çok türde
gen merkezlerinden biridir. Bu bağlamda Aydın İli Karacasu İlçesindeki, sert
kabuklu meyve türlerinden olan Ceviz (Juglans regia L.) popülasyonu üzerinde geç
uyanma ve üstün meyve kalitesine sahip genotipleri seçmek amacıyla seleksiyon
çalışması yürütülmüştür. Bunun için 5 farklı lokasyonda 720 km2 alandaki 8800
genotip taranmış ve 144 genotip belirlenmiştir. Belirlenen genotipler üzerinde
fenolojik, morfolojik ve pomolojik özellikler incelenmiştir. Buna göre belirlenen
genotiplerden 742,5-587,5 tartılı derecelendirme metodu puan aralığındaki 26
genotip, ümitvar genotipler olarak seçilmiş; meyve ağırlığı 7,19-13,85 gr aralığında
(09_AYKA_86-09_AYKA_104), iç ağırlıkları 3,86-7,39 gr aralığında
(09_AYKA_104-09_AYKA_27), randıman %39,01-60 oran (09_AYKA_114-
09_AYKA_116) aralıklarındaki kodlu genotiplerde belirlenmiştir. Meyve
boyutları; meyve kalınlığı 26,42-37,76 mm, meyve eni 26,67-33,02 mm, meyve
yüksekliği 31,22-41,20 mm aralığında ölçülmüş ve seçilen genotiplerin ekstra sınıfa
girdiği tespit edilmiştir. Seçilen ümitvar genotipler dikogami açısından 13
protogeny, 3 protandri ve 10 homogami tarzında çiçeklenme (blooming) özelliği
göstermiştir. 26 ümitvar genotipte lateral meyve tutum oranı (lateral bearing)
%20-75 aralığında belirlenmiştir. Ümitvar genotiplerin en erken ve geç dönemde;
uyanma dönemi açısından 7Mart-9Nisan (09_AYKA_30-09_AYKA_127), dişi
çiçeklenme zamanı 19 Mart - 15 Mayıs (09_AYKA_30-09_AYKA_73), erkek
çiçeklenme zamanı 22 Mart-19 Mayıs (09_AYKA_30-09_AYKA_73) tarihlerinde
gerçekleşmiştir. Gerçekleştirilen Seleksiyon çalışması yerel genotiplerin
standardizasyonu anlamında bu noktada önem arz etmekte ve çeşit oluşturma
çalışmalarına ışık olacaktır.

Abstract:
Located among the countries owned with the rich biodiversity Turkey, is one of the
gene centres in many species. İn this context, Selection was carried out in the walnut
from hard-shelled fruit species (Juglans regia L.) population in Karacasu district of
Aydın province in order to select late waking genotypes and superior genotypes with
fruit quality. For this purpose, 8800 genotypes in 720 km2 area were screened at 5
different locations and 144 genotypes were determined. Phenological,
morphological and pomological chracteristics of these genotypes were investigated.
According to this, 26 genotypes was determined in the 742,5-587,5 weighted
grading point range were selected as promising genotypes; internal weights in the
range of 3.86-7.39 g (09_AYKA_104-09_AYKA_27), fruit weight in the range of
7.19-13.85 g (09_AYKA_86-09_AYKA_104), efficiency changed by 39.01-60 %
(09_AYKA_114-09_AYKA_116) as ranges in coded genotypes. Fruit sizes was
measured; fruit thickness 26,42-37,76 mm, fruit width 26,67-33,02 mm, fruit height
in the range of 31.22-41.20 mm and the selected promising genotypes were found
to enter the extra class. The selected promising genotypes showed 13 protogeny, 3
protandry and 10 homogamy bloom in terms of dichogamy. Lateral branch fruit
ratio 20-75% were determined in 26 promising genotypes. The genotypes at the
earliest and late periods in different locations were realized in terms of awakening
period 7 March-9 April (09_AYKA_30-09_AYKA_127), female flowering time 19
Mart-15 May (09_AYKA_30-09_AYKA_73), male flowering time 22 March-19
May (09_AYKA_30-09_AYKA_73). Conducted selection operation is important in
terms of standardization of local genotypes at this point and will light to kinds of
work.