Yatağan Havzasındaki (Muğla, Türkiye) Turgut kömürlü Neojen tortullarının kil mineralojisi, jeokimyası ve ekonomisi
Clay mineralogy, geochemistry and economy of Turgut coal bearing Neogene sediments in Yatağan Basin (Muğla, Turkey)
Yazar: ZEYNEP BÜÇKÜN
Danışman: PROF. DR. MÜMTAZ ÇOLAK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Ekonomik Jeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Yatağan Havzası temeli, Menderes Masifi metamorfiklerinden oluşmakta, temel üzerine uyumsuzlukla gelen Neojen tortul istif, flüvyal, gölsel ve alüvyal çökellerden oluşmaktadır. Kuvars, plajioklas, K-feldispat ve mika minerallerinden oluşan gnaysların kil tane boyu ayrılmış içeriklerinin tamamına yakını olan illit; feldispat ve mika minerallerinin serizitleşmesiyle oluşmaktadır. Turgut Bölgesi'nde 15 m kalınlığa kadar işletilebilir kömür damarı bulunmaktadır. Kuzeyde, damarın yaklaşık 210 m derinlikte olduğu yerde silttaşı ve çamurtaşı baskındır, kömür derinliğinin yaklaşık 490 m olduğu güneyde ise marn yaygındır. Kuzeyde, Turgut Sahası tortul kayaları kuvars, feldispat, mika ve kil minerallerinden oluşmaktadır. Örneklerin kil tane boyu içeriği illit, kaolen ve simektit içermektedir. Güney'de ise Taşkesik Sahası tortul kayaları kalsit, aragonit, dolomit, kuvars, feldispat, mika ve kil minerallerinden oluşmaktadır ve kil tane boyu ayrılmış içeriği illit, kaolen, smektit ve klorit kil minerallerini içermektedir. İncelenen dağılmış organik madde miktarı (DOM) genel olarak düşüktür. Eu-ulminit B'nin rastgele yansıtma (Rr) değeri kömürüstü örneklerde yüzde 0,34 civarında, kömüraltı örneklerde 0,22 civarında ölçülmüştür. Alginitin (turuncu floresans gösteren) gözlendiği alt seviyelerde, havzanın en derin kısmından alınan karbonat bakımından zengin yalnızca bir örnekte iyi korunmuş diatome kavkıları bulunmaktadır. Çalışma sahasının kuzey ve güney bölümü birbirinden farklı paleoortam koşulları sunmaktadır. Plajiyoklasça zengin kayalardan türeyen tortul kayaların kil mineralleri içeriğini genellikle paleoortam koşulları ve kimyasal ayrışma kontrol etmektedir. Turgut Sahası'nda yaklaşık yarısı kaolen olan seviyeler bulunmaktadır. Sahanın KD hattında, kömürün yüzeye yaklaştığı bölgedeki killer değerlendirilebilecek niteliktedir, ancak kullanılabilirliği için analiz yöntemlerinin arttırılması gerekmektedir.

Abstract:
The basement consists of Menderes Massif metamorphics, and the Neogene sedimentary rocks consist of fluvial, lacustrine and alluvial deposits. The gneisses are composed of quartz, feldspars and mica. Illite, almost all of the clay fraction, is formed by sericitisation of feldspar and mica minerals. A mineable coal seam is c.15 m thick in the Turgut Region. Siltstone and mudstone are dominant in the north, where the seam is c.210 m deep, while marl is dominant in the southern part, where the coal depth is about c.490 m. In the north, sedimentary rocks mainly comprise quartz, feldspar, mica and clay minerals. The clay fraction includes illite, kaolin, and smectite. In the south, the sedimentary rocks comprise calcite, aragonite, dolomite, quartz, feldspar, mica, and clay minerals. The clay fraction includes illite, kaolin, smectite and chlorite. Rr value of Eu-ulminite B was measured around 0.34 in the coal-overlying samples and 0.22 in the coal-underlying samples. In the lower levels where alginite (orange fluorescence) exists, one carbonate-rich sample from the deepest part of the basin contains well-preserved diatom frustules. The northern and southern parts of the study area present different palaeoenvironmental conditions. Palaeoenvironmental conditions and chemical weathering generally control the clay mineral content of sedimentary rocks derived from plagioclase-rich rocks. Turgut Field has levels with approximately 85 percent clay fraction content and half kaolin in the total rock. The clays in the NE line of the field, are of a quality that can be evaluated, but analytical methods need to be increased for usability.