İdrar yolu enfeksiyonlarının önlenmesinde istendik davranış geliştirmeye yönelik fenomenolojik yaklaşımın ve bireysel danışmanlığın etkisi
The effect of grouped education method and individual counselling method intended to develop optional behaviour in prevention of urinary tract infection
Yazar: FATMA BİRGİLİ
Danışman: PROF. DR. LEYLA KHORSHID
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Eğitimi = Health Education ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Bu araştırma, ilköğretim çağı çocuklarında İYE' larının önlenmesinde doğru ve istendik davranış geliştirmeye yönelik grup eğitiminin ve Bandura'nın öz etkililik kuramına dayalı, fenomenolojik yaklaşım kullanılarak yapılan bireysel danışmanlık yönteminin etkisini incelemek amacı ile planlamış, niteliksel-fenomenolojik, deneysel bir çalışmadır.Araştırma 18 Şubat-15 Haziran 2008 tarihler arasında Muğla Merkez Vali Recai Güreli İlköğretim Okulu'nda yürütülmüştür. Araştırmanın birinci aşamasında evreni Muğla Merkez Vali Recai Güreli İlköğretim Okulu'nda okuyan 103 öğrenci, örneklemini ise çalışmanın sınırlılıklarına uyan 98 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmanın ikinci aşamasında evreni idrar analizi sonuçlarına göre İYE olmayan, ancak İYE'na zemin hazırlayan hijyenik alışkanlıklara sahip 93 öğrenci, örneklemini ise 32 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmanın birinci aşamasında 98 öğrencinin sabah ilk ?orta idrar örnekleri? alınarak lökositürü bakılmış ve idrar kültürü yapılmıştır. Bunun yanı sıra öğrencilere tuvalet hijyenine ve İYE belirtilerine ilişkin bir anket formu uygulanmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında, idrar analizi sonuçlarına göre İYE olmadığı, ancak İYE'na zemin hazırlayan hijyenik alışkanlıklara sahip olduğu saptanan, her sınıftan birer kız ve erkek öğrenci seçilerek, 16 öğrenci grup eğitimine, 16 öğrenci de bireysel danışmanlık grubuna alınmıştır. Eğitim ve danışmanlık süreci 3 ay sürmüştür. Her iki gruptaki öğrencilere bir ay ara ile üç kez sabah ilk ?orta idrar örnekleri? alınarak idrar kültürü yapılmıştır. Yine tüm öğrencilere üç ay sonra tuvalet hijyenine ve İYE belirtilerine ilişkin bir anket formu uygulanmıştır. Araştırmanın yürütülebilmesi için etik kuruldan, ilgili kurumdan yazılı izin, araştırmaya katılan öğrencilerden sözel, ailelerinden yazılı onam alınmıştır. Verilerin analizinde ki-kare testi, Fisher Exact test, Wilcoxon Signed Rank testi kullanılmıştır.Öğrencilerin %65,3'ünün idrar kültüründe üreme olduğu ve %5,1'inde İYE olduğu, %35,9'unda idrar kültüründe Staphylacoccus aureus, %10,9'unda Escherichia Coli saptanmıştır. Kızlarda ve daha önce İYE geçiren öğrencilerde İYE gelişme oranı daha yüksek bulunmuştur. Eğitimden ve danışmanlıktan üç ay sonra iki grubun tuvalet hijyeni puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu ve bireysel danışmanlık grubunun ortalama tuvalet hijyeni puanı, eğitim grubunun puan ortalamasından daha yüksek bulunmuştur. Bireysel danışmanlık grubundaki öğrencilerin çoğunun (%68,75) İYE belirtileri azalmıştır. Birinci ve üçüncü ayda her iki gruptaki öğrencilerin hiçbirinde İYE gelişmemiştir. İkinci ayda bireysel danışmanlık grubundaki öğrencilerin %6,25'inde (n=1) İYE gelişmiştir.Sonuç olarak risk grubunda olan öğrencilere İYE `nunu önlemeye yönelik yapılan bireysel danışmanlık ve grup eğitimi arasında fark olmadığı saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: İYE, ilköğretim öğrencisi, tuvalet hijyeni, fenomenolojik yaklaşım, sosyal öğrenme modeli, bireysel danışmanlık, grup eğitimi

Abstract:
This research is a quantitative-phenomenological and experimental study to examine the effect of the grouped education method and individual counselling method performed by using phenomenological approach based on the theory of Bandura?s self-efficiancy in order to develop optional behaviour in prevention of urinary tract infection in primary school students.The research was conducted in Muğla Merkez Vali Recai Güreli Primary School between the dates of 18.02.2008-15.06.2008. In the first stage of the study, the universe of the study consisted of 103 students who attended at Muğla Merkez Vali Recai Güreli Primary School and the sample of the study consisted of 98 students who adapted themselves to limitations of the study. In the second stage of the study the universe of the study consisted of 98 students who had no urinary tract infection according to urine analysis, but had hygienic habits predisposing to urinary tract infection and the sample group of the study consisted of 32 students. In the first stage of the study, the mid-stream urine samples of 98 students were collected in the morning and urine analysis for leucocyteuiria and urine culture were performed. Besides, a questionnaire about toilet hygiene and the signs of urinary tract infection was applied to the students. In the second stage of the study, 16 students who had no urinary tract infection according to the urine analysis, but had hygienic habits predisposed to urinary tract infection were included in grouped education group and 16 different students with the same infection and hygienic habits in individual counselling group and a male and a female student was chosen from each group. The education and counseling period lasted for 3 months. The mid-stream urine samples of 32 students were collected in the morning and urine culture was performed three times with one month intervals for each student in both groups. And after three months a questionnaire about toilet hygiene and the signs of urinary tract infection was applied to the students. In order to conduct the study a written permission from the Ethic Commitee and related institution and from the parents of the students and a verbal permission was taken from the students who participated in the study. Chi-square test, Fisher Exact test and Wilcoxon Signed Rank were used in statistical evaluation of the data.After the evaluation of the data, 65.3 % proliferation, 5.1% urinary tract infection 35,9% Staphylacoccus aureus and 20,9% Escherichia Coli was seen in the urine culture of the students. The rate of occuring urinary tract infection was found to be higher in girls and those who have has recurrent urinary tract infection.3 months after the education and counseling period, there was a statistically meaningful difference between the average toilet hygiene scores of the two groups and the average toilet hygiene in counseling group was higher than education groups. Urinary tract infection signs(symptoms) were decreased in most (%68,75) of the students in individual counselling group. Urinary tract infection was not developed in students in the first and the third months after counselling and education in both groups. Urinary tract infection was developed in the second month after counselling and education for 6,25% (n=1) of the students.As a result, it was found that there was no difference between grouped education and individual counselling groups in preventing urinary tract infection.Key words: urinary tract infection, primary school student, toiley hygiene, phenomenological approach, social learning model, grouped education, individual counselling group