Ergenlerde sigara içme arzusu, öz-yeterlik ve dindarlık ilişkisi
The relationship between smoking urge, self-efficacy and religiosity among adolescents
Yazar: ÖMER FARUK GÜVEN
Danışman: PROF. DR. ALİ AYTEN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Dindarlık = Religiousness ; Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sigara = Cigarette ; Sigara içme = Smoking ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İmam hatip liseleri = İmam hatip high schools

Özet:
Bu araştırmada ergenlerde sigara içme arzusu, öz-yeterlik ve dindarlık arasındaki ilişki ve etkileşim incelenmiştir. Ayrıca temel değişkenlerin cinsiyet, sınıf, anne-babanın eğitim düzeyleri ve birliktelik durumu, aile türü, haftalık harçlık miktarı, sigara içen yakınlar gibi sosyo-demografik değişkenler ile ilişkisi de tespit edilmiştir. Araştırma, 2020-2021 Eğitim-Öğretim yılı Mart ayında İstanbul ili Anadolu Yakası'nda bir Anadolu İmam-Hatip Lisesi'nde öğrenim görmekte olan 308 erkek ve 352 kız öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri anket tekniğiyle toplanmış ve anket formunda Kişisel Bilgi Formu, Sigara İçme Arzusu Ölçeği, Dindarlık Ölçeği ve Genel Öz-Yeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın temel sorularını cevaplamak amacıyla bağımsız grup t testi ile tek yönlü varyans (One-Way ANOVA), Pearson korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre sigara içme arzusu ile hem öz-yeterlik hem de dindarlık arasında negatif yönde, öz-yeterlik ile dindarlık arasında ise pozitif yönde ve istatistiksel açıdan anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca öz-yeterliğin, sigara içme arzusu ile dindarlık arasındaki ilişkiye kısmi olarak aracılık ettiği bulgulanmıştır. Ek olarak temel değişkenler ile sosyo-demografik değişkenler arasında da istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler tespit edilmiş, bulgular yorumlanmış ve gelecek çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study examines the relationship and interaction links smoking urge, self-efficacy and religiosity among adolescents. The relationship of basic variables with socio-demographic variables such as gender, class, educational level of parents, types of family, weekly pocket money, the smoking behavior of a family member (parents and sibling) or close friend has also been identified. The study was carried out with the participation of 308 boys and 352 girls attending an Anatolian Imam Hatip High School in anatolian side of Istanbul in March 2020-2021 academic year. The research data was collected by the survey technique and in the survey form Personal Data Form, Smoking Urge Scale, General Self-Efficacy Scale and Religiosity Scale were used. Independent samples t test, one way variance analysis, Pearson correlation analysis and regression analysis were conducted to answer the basic questions of the study. The findings of the research indicated that there was a negative correlation between smoking urge both self-efficacy and religiosity, and a positive correlation between self-efficacy and religiosity. Furthermore the regression analysis indicated that, self-efficacy was partially mediated factor on the relationship between smoking urge and religiosity. In addition, significant correlations between main variables and socio-demographic characteristics were found, the findings were interpreted and suggestions were made for the future studies.