Oyuklu Köyü Arapça sözlü kültürü
Arabic oral culture of the Village of Oyuklu
Yazar: ABDULHALİM EKEN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ABDÜLHADİOĞLU
Mardin Artuklu Üniversitesi / Türkiye'de Yaşayan Diller Enstitüsü / Arap Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Dil, insanlar arasında iletişi sağlayan canlı bir vasıtadır. Bir yerde insan ve bir sosyal çevre varsa, orada dil var demektir. Değişik nedenlerden dolayı dillerin bünyelerinde farklı lehçeler meydana gelir. Yeryüzünde birçok dilin lehçeleri mevcuttur. Lehçesi çok olan dillerden biri de Arapçadır. Arapça, Arap halkı dışında da konuşulan bir dildir. Başta dinin etkisi olmak üzere değişik kültürlerin Araplarla teması sebebiyle değişik coğrafyalarda ve farklı milletler arasında Arapça hayat alanı bulmuştur. Bu alanlardan biri de Anadolu coğrafyasıdır. Türkiye'de Arapçanın konuşulduğu alanlar arasında Hatay, Siirt, Şanlıurfa, Muş ve Mardin şehirleri gelmektedir. Ancak bu lehçelerin standart Arapçadan sentaks, fonetik ve morfolojik yönden bir hayli uzaklaşmış olduğu görülmektedir. Mardin, Siirt, Muş-Varto ve Diyarbakır bölgeleri; Ḳǝltu denilen Mezopotamya lehçesi olarak bünyelerinde benzerlik barındırmakta iken, Şanlıurfa ve Hatay Arap lehçelerinden farklılık gösterirler. Diyarbakır grubuna giren Oyuklu köyü Arapça lehçesinde saha çalışmasında yaptığımız gözlemler ve çalışmamızda yer verdiğimiz bilgiler esas alındığında bir Ḳəltu lehçesi olduğu ve diğer lehçeler gibi standart Arapçadan farklı bir hâl aldığı görülmektedir. Bu lehçe, kendine has zengin bir kültür birikimine sahiptir. Çalışmamızda söz konusu bu kültürel zenginlikleri de ele aldık. Yazılı kaynak olmadığından mevcut kültürü yansıtmak için katılımlı gözlem, görüşmeler, ses ve görüntü kaydı almak şeklinde yöntem ve tekniklere başvurduk.

Abstract:
Language is a living medium that enables communication among people. Where there are people and a social environment, there is language. Due to different reasons, different dialects occur in the structures of languages. There are dialects of many languages in the world. Arabic is also one of the languages with dialects. Arabic is a language spoken outside of the Arab people. Due to the contact of different cultures with Arabs, especially the influence of religion, Arabic has found a place in different geographies and among different nations. One of these areas is the geography of Anatolia. Among the areas where Arabic is spoken in Turkey are the cities of Hatay, Siirt, Şanlıurfa, Muş and Mardin. However, it is seen that these dialects have moved away from standard Arabic in terms of syntax, phonetics and morphology. While the Mardin, Siirt, Muş-Varto and Diyarbakır regions have similarities as the Mesopotamian dialect called Ḳǝltu, Şanlıurfa and Hatay differ from Arabic dialects. Based on the observations we made in the fieldwork and the information we included in our study, it is seen that the Oyuklu Village Arabic dialect, which is included in the Diyarbakir group, is a Ḳəltu dialect and, like other dialects, it has become different from standard Arabic. This dialect has its own rich cultural accumulation. In our study, we also discussed these cultural diversity. Since there is no written source, we used methods and techniques such as participatory observation, interviews, audio and video recording to reflect the current culture.