Moda tasarımında etik ve sosyal sorumluluk uygulamalarının tasarımcı bakış açısıyla incelenmesi
Examination of ethical and social responsibility practices in fashion design from a designer perspective
Yazar: GÜLŞEN GÜLMEZ
Danışman: PROF. DR. BİRSEN ÇİLEROĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Giyim Endüstrisi ve Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı / Giyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry
Dizin: Etik = Ethics ; Giyim endüstrisi = Clothing industry ; Giyim işletmeleri = Clothing enterprises ; Giysi tasarımı = Clothing design ; Moda tasarımı = Fashion design ; Sosyal sorumluluk = Social responsibility ; Tasarım = Design ; Tasarımcılar = Designers

Özet:
Tasarım ve moda açısından üzerinde hassasiyetle durulması gereken etik ve sosyal sorumluluk uygulamalarının, moda öğreticileri, moda öğrencileri ve moda tasarımcılarının bakış açılarıyla ayrı ayrı ortaya konulması gerekmektedir. Moda tasarımı ile ilgili araştırmalar incelendiğinde etik ve sosyal sorumlulukla ilgili çalışmalara son yıllarda önem verilmeye başlandığı fakat bu çalışmaların arttırılması gerektiği görülmektedir. Bu amaçla, çalışmada moda tasarımında etik ve sosyal sorumluluk uygulamalarının tasarımcı bakış açısı ele alınmıştır. Tasarım süreci düşünüldüğünde moda tasarımcılarının; etik, hümanist tasarım yaklaşımı, işletmelerin etik ve sosyal sorumluluk alanlarındaki çalışmalarının çalışanlar üzerindeki etkisine ve sektörde tutunabilmelerine yönelik düşünceleri, ekolojik dengenin korunması ile yavaş tasarım anlayışının yaygınlaştırılması ve sürdürülebilir tasarım yaklaşımına olan eğilimin ortaya çıkarılması amacıyla tasarımcı bakış açısıyla tanımlanabilmesi için yapılan literatür taramalarından ve uzman görüşlerinden yararlanılarak anket oluşturulmuştur. Pilot uygulama ile denenen ve son şekli verilen anket sonuçları sayı, yüzde, aritmetik ortalama ( ), standart sapma (S), F ile sig (Anova) değerleri hesaplanmış ve tablolarla sunulmuştur. Araştırmanın verileri; farklı sosyo-ekonomik düzeydeki müşterilere hizmet veren, bulundukları şehirlerdeki ticaret odalarına kayıtlı, hazır giyim imalatı yapan firmalarda çalışan 61 tasarımcının cevaplarından oluşmaktadır. Tasarımcıların tasarım süreçlerinde ve gerçekleşmiş tasarımlarda etik ve sosyal sorumluluğa ait olumlu durumlara katılma eğiliminde oldukları görülmüştür. Genel olarak toplum sağlığına ve doğal yaşamın korunmasına, doğal kaynakların tüketimine yönelik önlemlerin alınması gerekliliği ile uzun ömürlü malzeme kullanımına tasarımcıların önem vermekte olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Moda tasarımcılarının, yaptıkları çalışmaların üretildiği firmalardaki etik yaklaşımına ve sosyal sorumluluk projelerinde yer almalarına özen gösterdikleri görülmüştür. Etik ile sosyal sorumluluk çalışmalarının firmaların sektörde daha başarılı olmasını sağlayacağı, çalışan ve müşterilerine karşı sorumluluklarını yerine getirdiklerinde daha uzun ömürlü sadık müşterileri olacağı konusunda moda tasarımcılarının hemfikir oldukları sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Ethical and social responsibility practices that should be emphasized with sensitively in terms of design and fashion should be presented separately with the perspectives of fashion teachers, fashion students and fashion designers. When the studies on fashion design are examined, it is seen that it was started to give importance to the studies on ethics and social responsibility in recent years but these studies need to be increased. With this aim, in this study, the perspective of designer of ethical and social responsibility practices in fashion design were discussed. Considering the process of the design, a survey was made using the literature reviews and expert opinions done to be able to identified with the perspective of the designer with the objective to be revealed ethical, humanist design approach of the fashion designers, the views of the enterprises towards the impact of their works on employees about the fields of ethics and social responsibility and their ability to hold on to the sector, the spread of the concept of slow design with the protection of ecological balance and therefore the tendency towards sustainable design approach. Number, percentage, arithmetic mean ( ), standard deviation (S), F and sig (Anova) values of the questionnaire which were tried and finalized by pilot application were calculated and presented in tables. The data of the survey consists of the answers of 61 designers who serve the customers in the different socio-economic status, registered to the chambers of Commerce in their cities, and work in the firms manufacturing readymade clothing. It is seen that designers tend to participate in positive situations of ethical and social responsibility in design processes and realized designs. In general, it is paid attention to the public health and the protection of natural life, the necessity of taking measures towards the consumption of natural resources and the use of long-lasting material. It has been observed that fashion designers have paid attention to their ethical approach and to their participation in the social responsibility projects in the firms where their works are being produced. It has been concluded that fashion designers agree that ethical and social responsibility studies will make the firms be more successful in the sector and when they fulfill their responsibilities towards employees and customers, they will have more long-lasting and loyal customers.