Okul öncesi eğitim kurumlarında yapılan kaynaştırma eğitimi uygulamalarının kaynaştırma kriterleri açısından değerlendirilmesi
Assessment of implementations of integration in pre-school educational institutions in terms of integration criteria
Yazar: ÖZLEM ÇEREZCİ
Danışman: DOÇ. DR. HACER ELİF DAĞLIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim kurumları = Education establishments ; Eğitim sistemi = Education system ; Eğitim yöntemleri = Education methods ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education

Özet:
Bu araştırmada, okul öncesi eğitim kurumlarında yapılan kaynaştırma eğitimi uygulamalarının kaynaştırma kriterleri açısından değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Kaynaştırma eğitiminde mevcut uygulamalar belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma, nitel araştırma tekniklerinden "durum çalışması"na (case study) örnektir. Araştırmanın evrenini 2012-2013 eğitim öğretim yılında Çorum il merkezinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk-orta okullar bünyesindeki anasınıfları, Kız Meslek Lisesi (KML) bünyesindeki uygulama ana okulları, bağımsız anaokulları ve Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına (ASPB) bağlı kreş ve gündüz bakımevlerine devam eden ve kaynaştırma eğitimi alan çocuklar, bu çocukların aileleri ve kaynaştırma eğitimini uygulayan öğretmenler ile okul müdürleri oluşturmaktadır. Belirli bir örnekleme yöntemi kullanılmadan evrenin tamamına ulaşmak amaçlanmıştır. Rehberlik Araştırma Merkezinden (RAM) raporu bulunan, aktif olarak kaynaştırma eğitimine devam eden ve ailelerinden izin alınan 55 çocuk ile çalışılmıştır. Çalışmaya bu çocukların aileleri, öğretmenleri ve bulundukları okulların müdürleri de dahil edilmiştir. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından hazırlanan "Okul Öncesi Dönemde Kaynaştırma Eğitimini Değerlendirme Formları" kullanılmıştır. Ölçme aracı "Öğretmen Görüşme Formu", "Aile Görüşme Formu" ve "Okul Müdürü Görüşme Formu" adlarında üç adet görüşme formu ve bir adet "Gözlem Formu" içermektedir. Hazırlanan formların geçerlik ve güvenirlik tespiti için uzman görüşleri alınmıştır. Uzman görüşleri doğrultusunda yapılan değişiklikler sonrasında formlar, ön uygulama yapılarak son halini almıştır. Öğretmenler, aileler ve okul müdürleri ile bireysel görüşmeler yapılmıştır. Ayrıca araştırmacı tarafından kurumlarda gözlem yapılmıştır. Elde edilen verilere içerik analizi yapılmıştır. Bu veriler Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) programı ile değerlendirilmiştir. Veriler çözümlenirken frekans tablosu ve frekans yüzdeleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, okul öncesi eğitim kurumlarında kaynaştırma eğitimi uygulamaları başlamadan önce kaynaştırma eğitimine katılacak kişilere yeterli bilgilendirme yapılmadığı belirlenmiştir. Öğretmenlerin kaynaştırma eğitimi ile ilgili yeterli eğitim almadıkları, kaynaştırma eğitimi uygularken de çeşitli sorunlar yaşadıkları tespit edilmiştir. Öğretmenler kaynaştırma eğitiminde genel olarak destek göremediklerini düşünerek kendi çabaları ile sorunları aşmaya çalıştıklarını ifade etmişlerdir. Öğretmenlerin kaynaştırma eğitimini değerlendirme konusunda da yetersiz oldukları  belirlenmiştir. Öğretmenlerin büyük çoğunluğunun bireyselleştirilmiş eğitim planı (BEP) hazırladığı, ancak uygulama konusunda yeterli olmadıkları tespit edilmiştir. Öğretmenlerin aile eğitim programı hazırlama ve uygulama konusunda da kendilerini yetersiz hissettikleri belirlenmiştir. Okul müdürlerinin kaynaştırma eğitimi ile ilgili eğitim almadıkları belirlenmiştir. Ayrıca çoğu müdürün kaynaştırma eğitimine yeterince dahil olmadığı; hatta bazılarının okullarında uygulanan kaynaştırma eğitiminin sorumluluğunu, okul rehberlik öğretmenleri ve sınıf öğretmenlerine bıraktıkları tespit edilmiştir. Öğretmenler ve okul müdürlerinin özel gereksinimli çocuklar (ÖGÇ) için okulun fiziksel ve eğitim ortamında değişiklik ve düzenleme yapma düzeyleri oldukça düşüktür. Hatta öğretmenlerin ÖGÇ'lere kaynaştırma eğitimi verirken öğretim yöntem ve tekniklerinde çoğunlukla uyarlama yapmadıkları belirlenmiştir. Bunlara rağmen öğretmenlerin ve okul müdürlerinin kaynaştırma eğitiminin önemine ve gereğine inandıklarını belirttikleri de görülmüştür. Ailelerin öğretmenler tarafından kaynaştırma eğitimi sürecine yeterince dahil edilmediği tespit edilmiştir. Ailelerin, ÖGÇ'lerin eğitimi ve gelişimi için çaba sarf ettikleri belirlenmiştir. Ayrıca ailelerin, öğretmenlerin ÖGÇ'lere davranışlarından ve kaynaştırma eğitiminden oldukça memnun oldukları ortaya çıkmıştır. Kaynaştırma eğitimi uygulamalarında özel eğitim dışındaki destek eğitim hizmetlerinin ve gezici özel eğitim öğretmeninin olmadığı tespit edilmiştir. Öğretmenler sınıflarının kaynaştırma eğitimine uygun olduğunu belirtmişlerdir. Yapılan gözlemlerde sınıfların özellikle güvenlik açısından uygun olmadığı, sınıflarda öğrenme merkezlerinin güncellenmediği, aile eğitim programı hazırlanma oranının çok düşük olduğu da tespit edilmiştir. Bunlara karşın; öğretmenler ve aileler ÖGÇ'lerin kaynaştırma eğitiminden yüksek düzeyde fayda sağladıklarını belirtmişlerdir. Öğretmenler ve aileler kaynaştırma eğitiminin ÖGÇ'lerin en çok sosyal gelişimine fayda sağladığı konusunda hemfikirdir. Ayrıca kaynaştırma eğitiminin ÖGÇ'lerin sırasıyla dil gelişimi, bilişsel gelişim, özbakım becerileri ve motor gelişim alanlarını desteklediği öğretmenler ve aileler tarafından ifade edilmiştir.

Abstract:
In this study, implementation of integration in pre-school educational institutions in terms of integration criteria is aimed to be assessed. Current practices in integration have been attempted to be identified. This study is an example of case study which is one of the qualitative research techniques. Universe of the study consists of integrated children attending to the nursery classes in primary schools, practice kindergartens in Vocational Schools for Girls, kindergartens affiliated to the Ministry of National Education and nursery and day-care centers affiliated to the Ministry of Family and Social Policy in the city center of Çorum province, families of these children, teachers and school directors performing the integration during the 2012-2013 academic year. Aim is to reach the universe as a whole without using a specific sampling method. It has been studied with 55 children who were actively in integration and have reports in Guiding Research Center, after obtaining permission from their families. Families, teachers and school directors of these children were included into the study as well. During the collection of data "Integration in Pre-school Period Assessment Forms", created by the researcher, were used. Assessment instruments involve"Teacher Negotiation Form", "Family Negotiation Form", "School Director Negotiation Form" and "Observation Form". Validity and reliability of these forms have been determined by seeking the opinions of experts. Forms were evaluated by applying preliminary practice after consulting with the experts. Face to face negotiations were performed with teachers, families and school directors. Also researcher made observations in these institutions. Content analysis of the collected data has been implemented. These data have been evaluated by using Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) packaged software. Frequency table and frequency percentage have been used as analyzing the data. As a result of the research, it has been determined that the participants that will be involved into the integration in pre-school educational institutions are not informed sufficiently before the beginning of education. It has been stated that teachers have not got sufficient training in integration and encounter various troubles while performing it. Teachers, in general, express that they do not have support in integration and they struggle the issues by themselves. It has also been determined that teachers are inadequate in evaluation of integration. It has been stated that great majority of the teachers prepare Individualized Education Programme (IEP) but are inadequate in practicing the programme. It has also been determined that teachers also feel inadequate in preparing Family Education Programme. It has been determined that school directors have not got any specific education about integration. It has also been stated that school directors do not involve integration sufficiently. Even some directors assigned the responsibility of the integration in the school to the school guidance counselor or to the teacher of the class. The rank of the reorganization of schools and classes for the sake of children with special needs by the teachers and school directors is considerably low. Moreover, teachers overwhelmingly do not arrange educational methods during integration. Despite this situation, teachers and school directors express that they believe in the importance and the necessity of integration. It has been stated that families are not included in the integration sufficiently by the teachers. It has been assessed that families endeavor for the education and development of their children with special needs. Furthermore, it has been come out of the study that families are well-pleased with integration and attitudes of teachers toward children with special needs. It has been stated that there has been no supportive education servicesand travelling private education teacher except special education in integration. Teachers express that their classes are sufficient for integration, but in the light of observations, it is regretfully determined that classes are not sufficient for integration especially in terms of security, learning centers in classes are not updated and prepairing Family Education Programme ratio is enormously low. For all that, teachers and families expressed that children with special needs highly benefit by integration. Teachers and families reach consensus that integration mostly benefit social developments of children with special needs. Thereto, teachers and families express that integration benefit respectively linguistic development, cognitive development, self-care skills and motor development of the children with special needs.