Milli kadın atletlerde endokrin döngülerin karar verme ve risk alma davranışları üzerindeki etkilerinin araştırılması /
Yazar: TUĞBA ADSIZ
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM YILMAZ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Atletler = Athletes ; Dikkat = Attention ; Kadınlar = Women ; Karar verme = Decision making ; Menstrüal siklus = Menstrual cycle ; Risk alma davranışı = Risk taking behavior ; Spor = Sports ; Spor performansı = Athletic performance ; Sporcular = Sportsmen ; Stroop testi = Stroop test

Özet:
Amaç: Araştırma, sporda performansı etkileyen dikkat, karar verme ve risk alma gibi bilişsel faktörlerin menstrüal siklustan ne ölçüde etkilendiğini saptamak üzerine dizayn edilmiştir. Bu bağlamda araştırma, milli kadın atletlerde endokrin döngünün (menstrüal siklus) karar verme ve risk alma davranışlarına etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır.
Yöntem: Deneysel olarak planlanan çalışmada, Türkiye Atletizm Milli Takımı'ndaki milli kadın sporcular evren olarak alınmıştır. Örneklem, Türkiye Atletizm Federasyonu Milli Takım Hazırlık Kampları'nda düzenli antrenman yapan 18-28 yaş aralığında olan 11 milli kadın sporcudan oluşmaktadır. Katılımcılar çalışmaya gönüllülük esasına dayalı olarak dahil edilmiştir. Dikkat, karar verme ve risk alma bağımlı değişken; sosyo demografik bilgiler,  menstrüal siklus evreleri (foliküler ve luteal), menstrüal siklus hormonları bağımsız değişkenlerdir. Katılımcılardan menstrüal siklusun her iki evresinde kan örnekleri alındıktan sonra bilişsel testler uygulanmıştır. Dikkat seviyesi Stroop Testi (Stroop, 1935) kullanılarak; karar verme ve risk alma davranışı BART (Lejuez et al., 2002) ile değerlendirilmiştir. Çalışma, ön test ve son test olarak gerçekleştirilmiştir. Veri analizi için, SPSS programı kullanılmıştır. Katılımcıların menstrüal siklus evrelerine ait puanları bağımlı örneklemler t-test ile analiz edilmiştir; hormon değerleri ve test skorları arasındaki ilişkiler korelasyon ve regresyon analizleriyle saptanmıştır. Analiz için, p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamızda Stroop Test sonuçları, foliküler evredeki östradiol seviyesi azalırken ve progesteron seviyesinin artması ile birlikte testin tamamlanma ve reaksiyon sürelerinin uzadığı görülmüştür (p< 0.05). Foliküler evrede östradiol değeri ile reaksiyon süresi arasında anlamlı negatif yönde bir ilişki saptanmıştır (r= -0.58). Luteal evrede hormon seviyelerinin test sonuçlarına etkisi saptanmamıştır (p> 0.05). BART sonuçlarına göre luteal evredeki östradiol ve progesteron değerleri ile patlayan balon sayısı (PBS) değişkeni arasında yüksek düzeyde pozitif bir ilişki saptanmıştır (r= 0.84). Luteal evrede östradiol seviyesinin yükselmesi patlayan balon sayısının artışını tek başına yordayabilmektedir (p< 0.05). Foliküler evrede hormon seviyeleri ile test skorları arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.
Sonuçlar: Menstrüal siklusun foliküler ve luteal evresinde östradiol ve progesteron hormon seviyelerinin değişmesi dikkat, karar verme gibi bilişsel işlevlerde bozulmalara neden olurken, risk alma eğiliminde de artış görülmüştür. Hormon seviyelerinden bağımsız olarak, değerlendirilen dikkat ve risk davranışı parametrelerinde foliküler ve luteal evreler arasında fark görülmemiş; ancak özellikle östradiol seviyesindeki değişimle bilişsel işlevlerde bozulmalar olduğu görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler: karar verme, risk alma, dikkat, spor performans, menstrüal siklus, Stroop test, BART.

Abstract:
Abstract
The Investigation of the Effects of Endocrine Cycles on Decision Making and Risk-Taking Behaviors in National Athletes
Objective: The research was designed to determine to what extent cognitive factors such as attention, decision-making and risk-taking that affect performance in sports are affected by the menstrual cycle. In this context, the research aims to examine the effects of endocrine cycle (menstrual cycle) on decision making and risk taking behaviors in national female athletes.
Methods: In this study which was planned as an experimental national female athletes in Turkey Athletics National Team has been taken as the universe. The sample composed of 11 national female athletes in the 18-28 age range who engaged in regular training in preparation camps in Turkey Athletics Federation's National Team is composed of 11 national female athletes in the 18-28 age range who engaged in regular training. Participants were included in the study on a voluntary basis. Attention, decision making and risk-taking dependent variable; socio-demographic information, menstrual cycle phases (follicular and luteal), menstrual cycle hormones are independent variables. Cognitive tests were performed after taking blood samples from participants in both stages of the menstrual cycle. Using the attention level Stroop Test (Stroop, 1935); decision-making and risk-taking behavior was evaluated with BART (Lejuez et al., 2002). The study was carried out as pre-test and post-test. SPSS program was used for data analysis. The scores of the participants for the menstrual cycle phases were analyzed by dependent samples t-test; The relationships between hormone values and test scores were determined by correlation and regression analysis. For analysis, p <0.05 was accepted.
Results: In our study, Stroop Test results decreased estradiol level in follicular home environment and the completion and reaction times of the test were reconciled with the increase of progesterone level (p <0.05). There was a significant negative relationship between estradiol value and reaction time in follicular stage (r = -0.58). In the luteal stage, an effect was found on the test results of hormone levels (p> 0.05). According to the BART results, a high positive correlation was found between estradiol and progesterone in the luteal home environment and the number of bursting balloons (PBS) (r = 0.84). The elevation of estradiol level in the luteal stage can predict the increase in the number of balloons bursting alone (p <0.05). No significant correlation was found between hormone-related test scores in the follicular stage.
Conclusions: The changes in the levels of estradiol and progesterone hormones in the follicular and luteal stage of the menstrual cycle cause impairments in cognitive functions such as attention, decision-making, and an increased tendency to take risks. Regardless of hormone levels, there was no difference between follicular and luteal stages in evaluated attention and risk behavior parameters; however, it was observed that there were impairments in cognitive functions especially with the change in estradiol level.
Keywords: decision-making, risk-taking, attention, sport performance, menstrual cycle, Stroop test, BART.