Olası kast-bilinçli taksir ayrımının teorik temelleri
Theoretical foundations of the conditional intent-advertent negligence distinction
Yazar: BEKİR BOGA
Danışman: PROF. DR. İZZET ÖZGENÇ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza hukuku = Criminal law

Özet:
Olası kast ile bilinçli taksir arasındaki sınır, ceza hukuku öğretisinin yaklaşık iki yüz yıllık çabasına rağmen net bir şekilde çizilebilmiş değildir. Her iki manevi unsur biçiminde de fail, tipikliği gerçekleştirebileceğini öngörmesine rağmen hareketinden vazgeçmemektedir. Buna karşılık öğretide hâkim anlayış, olası kastla hareket eden failin eyleminin sonuçlarını kabullendiği, bilinçli taksirle hareket eden failin ise eyleminin sonuçlarını istemediği yönündedir. Ancak öğretide hangi durumlarda failin eylemin sonuçlarını kabullenmiş olacağı, hangi durumlarda ise eyleminin sonuçlarını istememiş olacağına ilişkin bugüne kadar tatmin edici bir açıklama yapılamamıştır. Diğer taraftan bu ayrıma ceza hukukunda bağlanan sonuç ceza sorumluluğunun ciddi bir şekilde değişmesi ve hatta bazı durumlarda ortadan kaldırılmasıdır. Ceza sorumluluğu üzerinde bu denli büyük bir etkisi olan bu ayrımın ikna edici bir şekilde yapılamaması, bugün lege ferenda bazı çözümlerin tartışılmasına neden olmaktadır. Bu çözümlerin başında ise Anglosakson ve Amerikan hukuk sistemlerinde kabul edilen üç parçalı manevi unsur modeli bulunmaktadır. Dolayısıyla artık öğretide yalnız bu ayrımın nasıl yapılacağı tartışılmamakta, bu ayrımın mümkün olup olmadığı, mümkün değilse failin tipikliğin gerçekleşeceğini muhtemel gördüğü ancak hareketinden vazgeçmediği durumlarda nasıl cezalandırılacağı da tartışılmaktadır. Bu çalışma da öğretideki bütün bu yaklaşımları dikkate alarak bu ayrımın teorik olarak niteliğini belirlemeyi amaçlamakta ve buna göre olası kast-bilinçli taksir ayrımı sorununa bir çözüm önermektedir. Bunun için kastın suç teorisindeki konumu belirlenmekte, belirlenen bu konuma göre bir kast telakkisi oluşturulmakta ve oluşturulan kast telakkisi çerçevesinde ayrıma ilişkin sorunlar çözüme kavuşturulmaya çalışılmaktadır.

Abstract:
The boundary between conditional intent and advertent negligence has not been clearly drawn despite the efforts of the criminal law doctrine for nearly two hundred years. In both forms of moral element, the perpetrator does not give up his/her behaviour even though he/she foresees that he/she can realise the typicality. On the contrary, the dominant opinion in the doctrine is that the perpetrator who acts with possible intent accepts the consequences of his act, while the perpetrator who acts with advertent negligence does not want the consequences of his act. However, the doctrine has so far failed to provide a satisfactory explanation as to in which cases the perpetrator would have accepted the consequences of the act and in which cases the perpetrator would not have wanted the consequences of his act. On the other hand, the consequence of this distinction in criminal law is a significant change in criminal responsibility and in some cases even its elimination. As a matter of fact this distinction, which has such a great impact on criminal responsibility, cannot be made convincingly leads to the discussion of some lege ferenda solutions today. The most important of these solutions is the three-part moral element model accepted in the Anglo-Saxon and American legal systems. Therefore, the doctrine does not only discuss how to make this distinction, but also whether this distinction is possible or not, and if it is not possible, how to punish the perpetrator in cases where the perpetrator sees that the typicality is possibly to occur but does not give up his act. This study aims to determine the theoretical nature of this distinction by taking into account all these approaches in the doctrine and accordingly proposes a solution to the problem of the distinction between possible intent and advertent negligent. For this purpose, the position of intention in the theory of crime is determined, a conception of intention is formed according to this position, and the problems related to the distinction are tried to be solved within the framework of the conception of intention.