İslam düşüncesindeki halifelik anlayışına şarkiyatçıların yaklaşımı (Thomas Walker Arnold, Hamilton Alexander Roskeen Gibb ve William Muir)
The orientalists' approach to the understanding of the caliphate in Islamic thought (Thomas Walker Arnold, Hamilton Alexander Roskeen Gibb ve William Muir)
Yazar: HİLAL ÇOLAK
Danışman: DOÇ. DR. ALİ HATALMIŞ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Arnold, Thomas Walker = Arnold, Thomas Walker ; Doğu-Batı sorunu = East-West problem ; Halifelik = Caliphate ; Hamilton, Alexander = Hamilton, Alexander ; Oryantalizm = Orientalism ; İslamiyet = Islam

Özet:
Oryantalizm, Doğu bilimi anlamında olan Batı kaynaklı kurumsal bir faaliyettir. Böylesine bir Doğu-Batı ayrımını kendilerini Batılı olarak konumlandıran kişiler yapmaktadır. Oryantalistlerin odaklandıkları en temel araştırma konuları tüm Doğu toplumları ve değerleri olmakla birlikte onlar, Müslümanları hedeflerine almışlar ve bu meyanda İslâm'ı araştırmışlardır. Ayrıca onların faaliyetleri ve araştırmaları sömürgecilik ve misyonerlik meselelerinden azade olmadığı gibi, İslâm tarihine dair olay ve olgulara sıklıkla yöneldikleri de bilinmektedir.
Bu tezimizde halifeliğin mahiyet ve muhtevasını oryantalistlerin nasıl ele aldığı meselesi incelenmiştir. Thomas Walker Arnold'un The Caliphate adlı eserinin ilgili bölümü, Hamilton Alexander Roskeen Gibb'in Studies on the Civilization of Islam adlı kitabındaki "Some Considerations on the Sunni Theory of the Caliphate" adlı makalesi, William Muir'in ise The Caliphate: Its Rise, Decline and Fall adlı eserinin ilgili bölümü ele alınıp sonrasında mukayese edilerek bir takım değerlendirme ve tespitlerde bulunulmuştur.
Bu oryantalistler halifelik kurumunu; halife seçimi ve saltanat meselesi üzerinden eleştirmişler, halifelerin kullandıkları unvanlara değinmişler ve sıklıkla Emevî-Abbasî halifeliklerini mukayese etmişlerdir. Onlar bunu yaparken İslâm tarihinin kaynaklarındaki bilgileri kendi ideolojilerine uygun olarak aktarmışlar ve böylelikle İslâm'a ve Müslümanlara zarar vereceğini düşündükleri öznel yorumlar yapmışlardır.

Abstract:
Orientalism is a corporate activity that is in the sense of Eastern science and originates from the West. Such an East-West distinction is made by people who position themselves as Westerners. Although the main research topics that Orientalists focus on are all Eastern societies and values, they have taken Muslims to their goals and explored Islam in this licorice. In addition, their activities and research are not free from colonialism and missionary issues, but they are also known to often turn to events and facts about Islamic history.
In this thesis, the question of how Orientalists treat the nature and content of the caliphate is examined. The relevant section of Thomas Walker Arnold's The Caliphate, Hamilton Alexander Roskeen Gibb's "Some Considerations on the Sunni Theory of the caliphate" in his book Studies on the Civilization of Islam, and William Muir's The Caliphate: its Rise, Decline and Fall were considered and then compared and made a number of evaluations and determinations.
These Orientalists criticized the establishment of the caliphate over the issue of Caliph selection and Reign, referred to the titles used by caliphs, and often compared the Umayyad-Abbasid caliphates. In doing so, they conveyed information in the sources of Islamic history in accordance with their ideology and thus made subjective comments that they thought would harm Islam and Muslims.