Vakit Gazetesi'ne göre Osmanlı eğitim sisteminde yaşanan gelişmeler (30 Ekim 1918-23 Nisan 1920)
News in education system in Ottoman according to the Vakit Gazetesi (30 October 1918 - 23 April 1920)
Yazar: ELİF YILGIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYDIN YİĞİT
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Eğitim kurumları = Education establishments ; Eğitim sistemi = Education system ; Eğitim tarihi = Educational history ; Gazeteler = Newspapers ; Milli Mücadele = National Struggle ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Türk eğitim sistemi = Turkish education system ; Türk eğitim tarihi = Turkish education history ; Vakit gazetesi = Vakit newspaper

Özet:
I. Dünya Savaşı ve onu takip eden Millî Mücadele yıllarında Osmanlı Devleti'nin hüküm sürdüğü topraklarda oldukça güç zamanlar yaşanmıştır. Bir taraftan cephede düşmanla savaşılırken diğer taraftan cephe gerisinde eğitim faaliyetleri yürütülmeye çalışılmıştır. Eğitime yönelik atılımları aksatan en temel problem ise okulların bina sorunu ve bütçe yetersizliği olmuştur. I. Dünya Savaşı sırasında hükümetin el koyduğu yabancılara ait binaların hemen hepsini Mondros Mütarekesi'nden sonra geri alan işgal kuvvetleri, bu binalara yerleşen pek çok okulun da açıkta kalmasına sebep olmuştur. Bu nedenle, Maarif idarecileri Mütarekeden itibaren neredeyse tüm mesailerini okulları bir binaya yerleştirmek için harcamışlardır. Birçok okul uzun bir süre açılamadığı gibi açılan okullar da farklı yerlere taşındığından, muallim ve talebeler de farklı zorluklarla mücadele etmek zorunda kalmışlardır. Bu zorluklardan en önemlisi bütçe yetersizliği olmuş, okul binalarına gereken önem verilememiş hatta bir süre İspanyol Nezlesi ile kapalı kalan okullardan, yalnızca yakacak problemi olmayanların açılmasına karar verilmiştir. Ülkenin hemen her alanında var olan mali sıkıntılar ve hayat pahalılığı, genel bütçeden maaş alan memur ve muallimleri de zor şartlarda çalışmaya mecbur bırakmıştır. Ancak en büyük sefaleti vilayet bütçesinden maaş alan ibtidai mektep muallimleri yaşamıştır. Aylarca maaş alamayan muallimler, seslerini duyurabilmek adına bir süre vazifelerini terk ederek greve gitmek zorunda kalmışlardır. Ancak yaşanan tüm bu zorluklara rağmen, Millî Mücadele'nin en büyük destekçisi yine eğitimciler olmuş, özellikle İzmir'in işgalinden sonra yapılan miting, konferans ve yardım kampanyaları ile ülkenin içinde bulunduğu durumdan bir an önce kurtulması adına önemli bir toplumsal misyon üstlenmişlerdir. Bu çalışmada Mütareke'nin imzalanmasından, TBMM'nin açılışına kadarki süreçte eğitimde yaşanan bu zorlu mücadele ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu anlamda yaşanan süreci kronolojik olarak takip edebilmek adına Vakit Gazetesi'nden yararlanılmış ve yer alan haberler doğrultusunda ülkenin siyasi durumu ve eğitime yansımalarının yanında, ülkedeki eğitim kurumları, muallim ve talebelere dair bilgilere yer verilmiştir.

Abstract:
During years of National Struggle after World War I, the lands where Ottoman Empire ruled face substantial difficulties. As battles were fought from one side, and education activities were tried to pursue from another side. The main problem that hindered the initiatives in the field of education was the lack of school buildings and necessary budget. Following the Armistice of Mudros, the Allied Powers claimed most of the buildings that previously belonged to foreigners and were later seized by the government during World War I. As a consequence, many schools situated in these buildings were forced out. In the wake of this, the education administrators spent almost all of their time after the Armistice striving to allocate a building to each school. Many schools could not start operating for a long time; both teachers and students had to struggle with various hardships as the schools were moved from location to location. The gravest of the hardships was the lack of budget: the school buildings could not be paid due attention. For example, it was decided that among the schools that were closed during the influenza pandemic, only those with enough fuel were to be reopened. The financial difficulties and the high cost of living showed themselves in most areas all country, and it forced the civil servants and teachers, who received salaries from the ministry budget, to work under difficult conditions whereas the primary school teachers, whose salaries were issued from the provincial budget, experienced even more misery. Teachers could not get a salary for months, and in order to make their voices heard, they had to neglect their posts to go on a strike. However, despite all these hardships, the biggest supporters of the National Struggle were the educators. Especially after the occupation of İzmir, they undertook an important social mission in order to eliminate the danger against the country as soon as possible, they organized rallies, conferences and aid campaigns. In this study, that struggle in education, between signing of the Armistice and the foundation of the Grand National Assembly of Türkiye was tried to be explained. In order to keep track of the timeline, "Vakit Gazetesi" was referred. Also, in the line with the news articles, information regarding the political atmosphere of the country and its reflections on education, as well as information about the educational institutions teachers and students was provided.