Kemoterapi uygulanan hastalarda öz bakım yetersizliği kuramına göre öz bakım davranışları ölçeğinin geliştirilmesi
Development of the self-care behavioral scale according to orem's self-care deficiency theory in patients who were administered chemotherapy
Yazar: FUNDA KARADAĞLI
Danışman: PROF. DR. ŞULE ECEVİT ALPAR
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hastalar = Patients ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; Özbakım = Self-care ; Özbakım = Self-care ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, kemoterapi uygulanan hastalarda Orem'in Öz Bakım Yetersizliği Kuramı'na göre öz bakım davranışlarını ölçmeye yönelik bir ölçme aracı geliştirmektir.
Yöntem: Araştırma, temel araştırma niteliğinde metodolojik ve tanımlayıcı olarak planlanmış olup, İstanbul'da Avrupa yakasındaki üç eğitim ve araştırma hastanesinde, araştırma kriterlerine uyan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 600 hasta üzerinde, Ağustos 2016–Şubat 2017 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında hasta bilgi formu ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Kemoterapi Uygulanan Hastalarda Öz Bakım Yetersizliği Kuramına Göre Öz Bakım Davranışları Ölçeği Taslağı" kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, yapı geçerliliği için açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Güvenirlik analizleri için, Cronbach Alpha ve Spearman-Brown korelasyon testleri kullanılmıştır.
Bulgular: 5'li likert tipi olan ölçeğin, 24 maddeden ve bireysel bakım, uyku düzeni, solunumu sürdürme, aktivite ve hareket, beslenme alışkanlığı ve sorunlarla başa çıkma olmak üzere 6 faktörden oluştuğu, açıklanan toplam varyansın %64,755 olduğu saptanmıştır. Yapılan güvenirlik analizi sonucunda, ölçeğin Cronbach alfa katsayısı 0.88 olarak hesaplanmıştır. Test-tekrar test güvenirliğini belirlemek için yapılan analizler sonucunda (n=30) ölçeğin iki uygulamadaki puan ortalamaları arasında anlamlı ilişkiler olduğu saptanmıştır (r:.945, p<0,001).
Sonuç: Bu ölçek, bireylerin öz bakım davranışlarını belirlemede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır.

Anahtar Kelimeler: Hasta, Kanser, Tedavi, Öz Bakım, Ölçek geliştirme

Abstract:
Objective: The aim of this study is to develop a measurement tool to measure self-care behaviors according to Orem's Self-Care Deficiency Theory in patients who receive chemotherapy.
Method: The research was planned as methodological and descriptive in the nature of basic research. This research was conducted between on August 2016 and February 2017 on a total of 600 patients who meet the research criteria and who agree to participate in the survey in İstanbul, three education and research hospitals in Europe area. Data were collected via two instruments, namely the Patient Information Form and "Self-Care Behaviors Scale According to Orem's Self-Care Deficiency Theory in Patients who Receive Chemotherapy" developed by the researcher. In the analysis of the data, descriptive statistics, exploratory factor analysis for construct validity were made. Cronbach Alpha and Spearman-Brown correlation tests were used for reliability analysis.
Results: The results indicated that the scale had 24 items measured with a five-point Likert-type scale. The items were grouped under six factors, namely individual care, sleep regimen, maintaining  of breathing, activity and movement, eating habits, coping with problems. The total variance was found to be 64,755%. The scale had a Cronbach alpha coefficient of 0.88. As a result of the analysis to determine test-retest reliability (n=30), it was found that the scale had significant relationships between the mean scores of the two applications (r:.945, p<0,001).
Conclusion: The scale was a valid and reliable tool to use in the evaluation self-care behaviors of the individuals.
Keywords: Patient, Cancer, Treatment, Self Care, Scale development