Basına Göre Türk Kadınının Siyasi Hakları (1930-1935) /
Yazar: ZÜBEYDE TERZİOĞLU
Danışman: PROF. DR. VAHDETTİN ENGİN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Tarih = History

Özet:
Eski Türk toplumlarında yaşayan kadınlarımızı toplum içerisinde sahip oldukları konum vedeğer açısından diğer ülke kadınlarıyla karşılaştırdığımızda çok daha önemli ve saygıdeğer birkonumda bulunduklarını söylememiz mümkündür. Fakat daha sonraki süreçte gerek dinsel etkenlergerekse Bizans, İran ve Arap kültürlerinin yarattığı etkiler nedeniyle bu özel konumlarını gidererekkaybetmişlerdir.Osmanlıda kadınların bazı hakları elde etmeye başlamaları ise, büyük toplumsal yeniliklerinmeydana gelmesini sağlayacak olan Atatürk inkılâplarının tohumlarını da içinde barındıranTanzimat döneminde olmuştur.Türk kadınının I.Dünya Savaşının hemen arkasından başlayan Kurtuluş Savaşındaerkeklerle omuz omuza verdiği mücadele ise daha sonraki süreçte kazandıklarına temel oluşturmasıbakımından en önemli etken olarak ele alınmıştır. Cumhuriyet dönemi ise kadının haklarının yenibir boyut kazandığı ve yaygınlaştığı bir dönemdir.Türkiye'de kadın hakları ile ilgili, ilk ciddi gelişmeler Cumhuriyet ile başlamıştır. Budönemde kadınların hak ve statü kazanmalarının en önemli aşamalardan biri Türk Medenikanunudur. Bu kanunla uygar ülke kadınlarıyla eşit konuma gelen Türk kadını daha sonraki süreçtetoplum ve çalışma hayatında yer almaya başlamış ve dönem gazeteleri bu konu ile ilgili haberlereayrıntılı olarak yer vermiştir. Bu haberler arasında, camide vaaz vermeyi talep eden ve bunun içinDiyanet İşleri Başkanlığı'na başvuruda bulunan Nezihe Muhittin Hanım, İlk kadın adliyeci, ilkkadın yargıç, ilk kadın hukuk doktoru, ilk kadın şoförle ilgili haberler yer almaktadır.Kadınların, seçme ve seçilme hakkına kavuşmaları ise bu düşüncenin iyice olgunlaşması,toplumun bu düşünceye alışması sağlandıktan sonra gerçekleşmiştir. Basın bu konuda üzerinedüşeni yaparak Kadınların siyasi hakları hakkındaki yasa yürürlüğe girmeden önce bu konudayazılar yayımlamaya başlamıştır. Kadınların belediye seçimlerinde yer alma ihtimalinin belirmesi,kadınlar birliği tarafından mitingler düzenleme isteğini doğurmuş ve bu mitinglerde yaşanılanlarbasın tarafından ele alınmıştır. 3 Nisan 1930 da 164 maddeli belediye kanunu ile kadınlara reyverme ve seçme hakkı verilmesi ile ilgili madde kabul edilmiş ve bu haber dönem basınında genişyer bulmuştur. Daha sonraki süreçte ise kadınlar arasındaki çekişmeler haberlere konu edilerek,gazete ve dergilerde değişik yorumlar, şiirler, makaleler yayımlanmıştır.Kadınların 26 Ekim 1933 tarihinde elde ettikleri muhtarlık seçimlerine katılmaları ile ilgiliyasal değişiklik dönem basını tarafından çok kısa haberlerle geçiştirilmiştir.Kadınların 5 Aralık 1934 de elde ettikleri milletvekili seçme ve seçilme hakkı basında genişbir şekilde yer bulurken gazete sayfalarında Cumhuriyet.Halk Fırkasına adaylık için üye olankadınların fotoğraflarına ve tanıtım yazılarına yer verilmiştir. Basın, kadınların siyasikazanımlarına yönelik yasal düzenlemeler yapılırken ki süreçten başlayarak seçimler gerçekleşenekadar olan tüm gelişmeleri ayrıntıları ile okuyucularına aktarmıştır. Seçimlerden önce kadınseçmenlerin tespit edilebilmesi amacıyla yeni bir nüfus sayımının yapıldığı haberi gazetelerde yeralmıştır. Ayrıca kadınların elde ettikleri kazanımlardan duydukları memnuniyeti ifade edenteşekkür mektupları da basında yer alan haberler arasındadır. 1935 yılında yapılan seçimlerde 17kadın milletvekili seçilerek meclise girmiştir.1935 Yılının Nisan ayında İstanbul'da toplanan Beynelmilel kadınlar Birliği'nin faaliyetleriilgi ile izlenmiş ve kadın murahhaslarla yapılan görüşmelere gazeteler sayfalar dolusu yervermiştir. Dünyanın birçok ülkesinden gelen kadınların, Türk kadınının siyasi kazanımları eldeetmeleri ve Atatürk'ün bu konuya karşı gösterdiği hassasiyet ve kararlı tutum hakkındakidüşünceleri ile ilgili yazılar gazetelerin önemli bir bölümünü işgal etmiştir

Abstract:
If we compare women living in the old Turkish communities in the frame of status andestimation with those living in other countries we can say that they enjoyed a much moreimportant and estimable status. But in the later course they slowly lost this special statusbecause of religious factors, and the impacts of Byzantine, Iranian and Arabian cultures.In the Ottoman Empire women began to achieve some rights during the politicalreforms period, in which also the seeds of Atatürk reforms were drilled. These reforms wouldprovide later the creation of big social reforms.Turkish women fought together with the soldiers during the liberty war which beganright after the 1st world war. This battle was seen as the must important factor to the rightswhich they gained in the later period. The republic period on the other hand is a period inwhich the rights of women gained a new dimension and became widespread.In Turkey the first serious development regarding women right began together withthe Republic. In this period one of the most important stages of the achievement of rights andstatus is the Turkish Civil Right. Turkish women which reached an equal level with thewomen of civilized countries began to take place in the social and working life and thenewspapers of this period gave place to detailed news regarding this development. Amongthis news there are news about Mrs. Nezihe Muhittin who applied to the directorate ofreligious affairs in order to sermonize in the mosque, about the first women specialist injudicial affairs, the first women judge, the first women doctor of law, and the first womendriver.That the women achieved the right to elect and to be elected however were realizedonly after this thought has maturated and after it was provided that the society accustomed tothis thought. The press has done its task regarding this issue and started to publish writingsabout the subject previously to the valid becoming of the law regarding the political rights ofwomen. The evidence of the likelihood that women take place in local elections gave birth tothe want of the women association to organize demonstrations and things experienced duringthese demonstrations were approached by the press. On 3 April 1930 together with themunicipality law which has 164 articles the article about polling and electing of women hasbeen accepted and this news has been given an important place by the press of period. In thelater process however the competition among women has been subject to news and variousarguments, poems and articles about this subject have been placed in papers.The right to participate to mukhtar elections which were achieved by the women on 26October 1933 was slurred over with short and unimportant news by the press.The right of electing and to be elected which was gained by the women on 5December 1934 found an important place in the press in this period and pictures andintroductions of woman who affiliated to the Republican People?s Party for candidateshipwere place in the newspapers. The press has forwarded all developments in detail about thepolitical acquisitions of the women starting from legal reforms about political rights of thewomen up to realization of the lections to its readers. It was stated in the newspapers that apopulation census was done previous to the elections in order to determine womanelectorates. Additionally, the letters of woman in which they explained their pleasure becauseof their social and political acquisitions have taken place among the news taking place in thepress. In the elections which have been done in 1935 17 women representatives have beenelected.The International Women Association which has met in April 1935 in Istanbul hasbeen fallowed with great interest and it has been given big place in the press to interviewsmade with its delegates. Writings about the thoughts of woman coming from differentcountries of the world regarding the achievement of social and political rights of Turkishwoman and Atatürk?s sensitivity and determination regarding this subject have occupied animportant place of newspapers.