1982 Anayasası`na göre yasa yapım süreci /
Yazar: HASAN ERİKLİ
Danışman: PROF.DR. HASAN TUNÇ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Devletin yasama, yürütme ve yargı olmak üzere üç temel fonksiyonu vardır. Yasama fonksiyonu yasama organı tarafından yerine getirilmektedir. Yasama organının en temel üç görevi yasa yapmak, hükümeti denetlemek ve bütçeyi onaylamaktır. 1982 Anayasasında da yasa yapmak Meclis'in görevleri arasında sayılmıştır. Ancak Anayasa, yasa teklif etme yetkisini, milletvekilleri ile birlikte hükümete de tanımıştır. Yasa yapma görevi esas olarak parlamentoya ait olmakla birlikte bu sürece katılan parlamento öncesi bir çok kurum bulunmaktadır. Yasa yapma süreci özellikle hazırlanan tasarılarla ilgili olarak Bakanlıklar'da başlamaktadır. Tasarılar Bakanlıklarca hazırlanmakta ve Bakanlar Kurulunun onayından geçtikten sonra Meclis'e sunulmaktadır. Yasa teklifleri ise milletvekilleri tarafından hazırlanmakta ve Meclis'e sunulmaktadır. 1982 Anayasası yasa tasarı ve tekliflerinin görüşülme usul ve esaslarının içtüzük ile belirleneceğini öngörmüştür. Ancak 1982 Anayasasfnın kabulünden sonra yeni bir İçtüzük yapılmadığı için 1973 İçtüzüğü halen uygulanmaya devam etmektedir. Ancak bu İçtüzük birçok değişikliğe uğramıştır. İçtüzükte yasa tasarı ve tekliflerinde aranacak şartlar, tasarı ve tekliflerin komisyonlarda ve Genel Kurulda görüşme usul ve esasları ayrıntılarıyla düzenlenmiştir. Meclis Başkanlığına sunulan tasarı ve teklifler Meclis Başkanlığı tarafından ilgili komisyonlara (esas-tali) havale edilmektedir. Komisyonlar, Meclis Genel Kuruluna niyabeten görev yapmaktadırlar ve Genel Kurul'un küçültülmüş bir şekli gibidirler. Bundan dolayı tasarı ve tekliflerin komisyonlarda ve Genel Kurul'da görüşülme usulleri birbirine benzemektedir. Komisyon tarafından görüşülen tasarı veya teklif bir rapor ile birlikte Meclis Başkanlığına sunulur. Usul şartları yerine getirildikten sonra tasarı veya teklif Meclis gündeminde yerini alır. Gündemde sırası gelen tasarı veya teklifin Genel Kurul'da görüşmelerine başlanır. Genel Kurul'un gündemdeki tasarı ve tekliflerin sırasını düzenleme yetkisi de vardır. Genel Kurul'da tasarı veya teklifin tümü ve maddeleri görüşülür. Maddeler üzerinde milletvekilleri, komisyon ve hükümetin değişiklik önergesi verme yetkileri vardır. Tasarı veya teklif Meclis Genel Kurulunda kabul edilmekle yasalaşmış olur. Ancak yasanın bağlayıcı216 olabilmesi için yürürlüğe girmesi gerekir. Genel Kurul'da kabul edilen yasa yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanı'na gönderilir. Cumhurbaşkanı yasayı onbeş gün içinde Resmi Gazete'de yayımlayabileceği gibi, tamamen veya kısmen geri gönderebilir. Geri gönderme durumunda yasa Meclis'te aynı aşamalardan tekrar geçmek zorundadır. Yasaların yürürlüğe giriş tarihleri genelde yürürlük maddelerinde gösterilir. Şayet yasanın yürürlük tarihi gösterilmemiş ise yasa, Resmi Gazete'de yayımından kırkbeş gün sonra yürürlüğe girer. Yasaların yürürlükten kalkmalarında da yetkili organ Yasama organıdır. Yasalar yine başka bir yasa ile ortadan kaldırılır. Ancak Anayasa Yargısının kabul edildiği diğer ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de Anayasa Mahkemesinin iptal kararı ile de yasalar yürürlükten kalkmaktadır.

Abstract:
There are three fundamental functions of State as legislation, execution and jurisdiction. Legislative function is carried out by the legislative organ. The principle duties of the legislation organ are to enact laws, to supervise the government and to approve budget. In 1982 Constitution enacting laws is considered among the Assembly's duties. But in Constitution authority of proposing law is given to the government and the deputies. The duty of enacting law essentially belongs to the parliament, and there are a lot of institutions participating to this process before the parliament. Enacting law procedure, in particular about the draft bills prepared, at the ministries. The draft bills are prepared by ministries and presented to the Assembly after approval by the Council of Ministries. Proposals are prepared by the deputies and presented to the Assembly. 1982 Constitution states that negotiating procedures and principles of draft bill and proposal are determined by the Rules of Procedure. But because of not enacting new Rules of Procedure after approval of 1982 Constitution, 1973 dated the Rules of Procedure is continued to be applied. But this Rules of Procedure has undergone a lot of changes. The conditions sought in the draft bills and proposals, the negotiation procedure and principles of draft bills and proposals at commissions and General Meeting are regulated in detail. The draft bills and proposals presented to the" Presidency of Assembly are transferred to commissions (principal-secondary) concerned. Commissions perform duties in the name of the General Meeting of the Assembly and these are prototypes of General Meeting of the Assembly. For this reason, the negotiation procedures of draft bills and proposals at the commissions and General Meeting resemble each other. Draft bill and proposal discussed by the commission is presented to the Presidency of Assembly by a report. After completing the procedural conditions, draft bill or proposal takes its place in the Agenda of Assembly. Draft bill or proposal that has its turn in the agenda is begun to be negotiated in General Meeting.218 General Assembly has also the authority to arrange the order of draft bill and proposal. In General Assembly the whole and articles of the draft bill and proposal are discussed. Deputies, commission and government have the authority to propose changes on articles. Draft bill and proposal become law by its approval in General Meeting of Assembly. However, for the law to be obligatory, it must come into force. The law approved in General Assembly is sent to the President of the Republic in order to be published. Either the President of the Republic can publish the act in the Official Gazette within 1 5 days or send back completely or partly. In the case of sending back law must go through the same process at the Assembly. The date of coming into force is generally indicated in the articles of effect. If the date of coming into force of law isn't indicated, it comes into force 45 days after being published in Official Gazette. Legislation organ is the authorized organ in the abolition of the laws, as well. Laws are abolished by another law. But as being in other countries in which the Constitution Judgement is approved, the laws are also abolished by the annulment decision of the Constitutional Court in our country.