Spot piyasalarda geliştirilen teknik kuralların vadeli işlem piyasalarında uygulanabilirliğinin test edilmesi
Spot piyasalarda geliştirilen teknik kurallarin vadeli i̇şlem piyasalarinda uygulanabilirliğinin test edilmesi
Yazar: ADNAN HUSHMAT
Danışman: PROF. DR. HAKAN ER
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Sabit sermaye değerleme modeli = Capital asset pricing model ; Sermaye varlıkları fiyatlama modeli = Capital asset pricing model ; Spot piyasalar = Spot markets ; Teknik analiz = Technical analysis ; Vadeli işlem piyasaları = Futures markets ; Vadeli işlem sözleşmeleri = Future contracts ; Yapay sinir ağları = Artificial neural networks ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
Son kırk yılda gelişmiş ülkelerde olduğu kadar gelişmekte olan ülkelerde de vadeli işlem piyasalarında üstün bir başarı görülmüştür. Vadeli işlem piyasaları gelişmekte olan ülkeler için yeni olmasına rağmen işlem hacmi yüksek bir hızla artmaktadır. Bu yüksek hızın büyük ölçüde nedeni vadeli işlemlerin piyasa katılımcılarına sağladığı kaldıraç avantajıdır. Vadeli işlemdeki marj sistemi yatırımcıların spot piyasada aldıkları pozisyonun benzerini, spot piyasada ihtiyaç duydukları yatırım miktarının küçük bir yüzdesiyle vadeli işlem piyasalarında alabilmelerine olanak verir. Bu da yatırımcıların vadeli piyasalarda spot piyasaya göre çok daha yüksek bir getiri elde edebilmeleri sağlar. 
Akademisyenlerin tüm eleştirilerine rağmen teknik analiz yatırım kararlarında piyasa oyuncuları tarafından hala kullanılmaktadır. Literatürde spot piyasalarda teknik işlem kurallarının performansını inceleyen çok sayıda çalışma mevcuttur. Ancak bu çalışmaların sonuçlarına veri süzgeçleme (data snooping) sorunu, spot piyasalarda açığa satışla ilgili kısıtlamalar ve yüksek işlem maliyetleri gibi nedenlerle şüpheyle yaklaşılmaktadır. Bu kısıtların üstesinden gelmeye çalışan bu araştırmada spot piyasa fiyatlarından geliştirilen teknik işlem kuralları CAPM (Sermaye Varlıklar Fiyatlama Modeli) tabanlı bir korunma oranı (hedge ratio) kullanılarak vadeli işlem sözleşmelerine uygulanmıştır. Beş gelişmiş piyasa (ABD, Birleşik Krallık, Avustralya, Almanya, Güney Kore) ve beş gelişmekte olan piyasanın (Çin, Hong Kong, Hindistan, Meksika, Türkiye) her birinden yirmi hissenin günsonu fiyat verileri kullanılmıştır. Yapay sinir ağları ve genetik algoritmalar gibi yapay zekâ teknikleriyle birlikte popüler teknik göstergeler kullanılarak her bir piyasadan seçilen hisseler ve hisse pörföyleri için al-sat sinyalleri üretilmiş ve bu işlem stratejilerinin performansı hesaplanıp karşılaştırılmıştır.
Sonuçlar spot ve vadeli işlem piyasalarına eşit miktarlarda yatırım yapılmasına rağmen hem gelişmiş hem de gelişmekte olan piyasalarda vadeli işlem piyasalarına uygulanan stratejilerden elde edilen karın spot piyasalardakinden çok daha yüksek olduğunu göstermektedir. Ayrıca yapay zekâ stratejilerinin genel performansı klasik kurallara göre çok daha iyidir. Kuralların performansı portföylerde bireysel hisselerden çok daha stabildir. Ayrıca işlem kuralları gelişmekte olan piyasalarda gelişmiş olanlara göre daha iyi performans göstermektedir. Bulgular finansal piyasalardaki ileri işlem kurallarının geçerliliğini de desteklemektedir.



Anahtar Kelimeler: Teknik Göstergeler, Vadeli İşlem Sözleşmeleri, CAPM, Yapay Zeka,Yapay Sinir Ağları, Genetik Programlama

Abstract:
Futures markets have seen a phenomenal success since their inception in developed countries as well as in developing countries during the last four decades. Though futures markets are novel in developing countries, the transaction volume is growing at a rapid rate. This fast pace is mainly due to the tremendous leverage the futures provides to market participants. Margining system in futures allows the investors to commit only a fraction of the amount needed to take a similar position in spot market. This may give rise to a much higher return as compared to spot market. 
Technical analysis, despite all of its criticisms from academics, is still being used by practitioners in making investment decision in some form. There is also a huge body of literature studying the performance of the technical trading rules in spot market with lots of limitations like data snooping, difficulty of short selling, high market frictions etc. This study, aiming to overcome these limitations, applies the technical trading rules, developed from spot market prices, on futures market prices using a CAPM (Capital Asset Pricing Model) based hedge ratio. The most recent daily data of twenty stocks from each of the five developed markets (US, UK, Australia, Germany, South Korea) and five emerging markets (China, Hong Kong, India, Mexico, Turkey) are used. Popular technical indicators, along with artificial intelligence techniques like Neural Networks and Genetic Algorithms, are used to generate buy and sell signals for each stock individually and for portfolios as well for each of the markets. The performance of the trading strategies is then calculated and compared. 
The results show, although equal amounts invested in both spot and futures markets, the profit from the strategies applied on futures is significantly higher than that on spot market in both developed and emerging markets. Moreover, the overall performance of the artificial intelligence strategies is far better than the traditional ones. The performance of the rules is more stable in portfolios than individual stocks. Furthermore, the trading rules perform better in emerging markets as compared to the developed ones. The findings also support the viability of the advanced trading rules in financial markets.


Keywords: Technical Indicators, Futures, CAPM, Artificial Intelligence, Neural Networks,Genetic Programming