Ürün sorumluluğu uyuşmazlıklarında milletlerarası yetki
Jurisdiction in cross-border product liability disputes
Yazar: DENİZ ÇUHADAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ONUR CAN SAATCIOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Sanayi devrimi ile üretim süreçlerinin makineleşmesi, serileşmesi ve teknolojiyle iç içe geçmesi, üretilen ürün miktarlarında büyük bir artışa yol açmış ve bunun sonucunda üreticiler, ürünlerini yalnızca iç pazara değil dış pazarlara da sunmaya başlamışlardır. Bu gelişmeler, ticaret alanında sınırların kalkması ve üretim faaliyetlerinin de milletlerarası bir nitelik kazanmasıyla sonuçlanmıştır. Bu bakımdan yabancılık unsuru taşıyan ürün sorumluluğu uyuşmazlıkları söz konusu olduğunda, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisinin hangi şart ve esaslar altında tesis edileceği sorusu gündeme gelmiştir.  Çalışmanın birinci bölümünde ürün sorumluluğunun maddi hukuk boyutu genel hatlarıyla ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde sırasıyla Avrupa Birliği, Alman ve İsviçre hukukları açısından yabancılık unsuru taşıyan ürün sorumluluğu uyuşmazlıklarında milletlerarası yetkinin tesisi konusu incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise çalışmanın ana konusunu oluşturan yabancılık unsuru taşıyan ürün sorumluluğu uyuşmazlıklarında Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisine dair öğreti görüşleri ve değerlendirmelerin okuyucuya aktarılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda, öncelikle yabancılık unsuru taşıyan ürün sorumluluğu uyuşmazlıklarında Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini tesis edecek temel norm olan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 16 hükmündeki yetki kriterlerinin nasıl yorumlanması gerektiği meselesi ele alınmış ve sonrasında ilgili hükümde düzenlenen "zarar görenin yerleşim yeri" yetki kriterinin bir aşkın yetki kuralı teşkil edip etmediği meselelerine dair değerlendirilmelere yer verilerek çalışma sonlandırılmıştır.

Abstract:
With the industrial revolution, the mechanisation, serialisation and intertwining of production processes with technology led to a great increase in the amount of products manufactured, and as a result, producers began to offer their products not only to the domestic market but also to foreign markets. These developments have resulted in the lifting of borders in commerce and the internationalisation of production operations. In this respect, the question of the requirements and principles under which the jurisdiction of Turkish courts will be established in cross-border product liability disputes has come to the fore.  In the first part of the study, the substantive law dimension of product liability is examined in general terms. In the second part of the study, the establishment of jurisdiction in cross-border product liability disputes in terms of European Union, German and Swiss laws are examined respectively. In the third part, it is aimed to convey to the reader the doctrinal views and evaluations regarding the jurisdiction of Turkish courts in cross-border product liability disputes, which constitutes the main subject of the study. In this context, firstly, the issue of interpretation of the connecting factors in Article 16 of the Turkish Code of Civil Procedure, which is the main legal norm that will establish the jurisdiction of Turkish courts in cross-border product liability disputes has been adressed, and then the study is concluded by including evaluations on whether the jurisdictional criterion of "domicile of the injured party" regulated in the relevant provision constitutes a rule of exorbitant jurisdiction.