Sağlık çalışanlarının maruz kaldıkları iş kazaları ve meslek hastalıklarının değerlendirilmesi: Thi Qar Valiliğine bağlı hastaneler örneği
Evaluation of occupational accidents and diseases experienced by healthcare workers: The case of hospitals affiliated with Thi Qar Governorate
Yazar: AHMED WALEED KHALID KHALID
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SÖYLER
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
İş sağlığı ve güvenliğinin (İSG) sağlanması, sağlık hizmetleri sektörü için kritik 
bir öneme sahiptir. Sağlık sektöründe çalışanlar, mesleki yaşamlarında kendine özgü 
fiziksel, ergonomik, kimyasal, biyolojik ve psikososyal risk faktörleriyle karşı karşıya 
kalmaktadır. Bu nedenle, hastanelerde iş sağlığı ve güvenliğinin etkin bir şekilde 
sağlanması ve geliştirilmesi gereklidir. Sağlık çalışanlarının maruz kaldıkları iş 
kazaları ve meslek hastalıklarının tespit edilmesi, bu kapsamda alınacak önlemler için 
temel bir gerekliliktir.
Bu çalışma, Irak'ın Thi Qar Valiliği'ne bağlı dört eğitim ve araştırma 
hastanesinde (General Al-Shatra Hastanesi, Al-Haboubi Eğitim Hastanesi, Al-Hussein 
Eğitim Hastanesi ve Al-Nasiria Eğitim Hastanesi) görev yapan sağlık çalışanlarının iş 
kazaları ve meslek hastalıkları ile ilgili deneyimlerini ve bu alanda yapılan 
düzenlemeleri değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Araştırma, betimleyici bir tasarım ile yürütülmüş olup, örneklemini söz konusu 
hastanelerde görev yapan ve çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 600 sağlık 
çalışanı oluşturmuştur. Çalışma, Şubat 2022 ile Temmuz 2022 tarihleri arasında 
gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara, altılı Likert tipi 45 maddelik bir İSG ölçeği ile 11 
sorudan oluşan kişisel bilgi formu uygulanmıştır. Elde edilen veriler bilgisayar destekli 
bir istatistiksel analiz programı aracılığıyla değerlendirilmiştir. Analizlerde; 
Kolmogorov-Smirnov, t testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Kruskal-Wallis, 
Bonferroni düzeltmeli t testi, Bonferroni düzeltmeli Mann-Whitney U testi, Pearson 
Ki-kare ve Pearson Korelasyon analizleri kullanılmıştır.
Çalışma sonuçlarına göre, katılımcıların bir kısmının mesleki hastalıklara 
maruz kaldığı tespit edilmiştir. İş kazaları kapsamında, sağlık çalışanlarının en çok 
yumuşak doku travmaları, sözel şiddet ve kronik yorgunluk gibi durumlarla 
karşılaştığı görülmüştür. Meslek hastalıkları açısından ise kas ve eklem 
rahatsızlıklarının daha yaygın olduğu bildirilmiştir. Ayrıca, sözel şiddet ve kronik 
yorgunluk vakalarının özellikle cerrahi kliniklerde daha sık yaşandığı belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: İş Sağlığı ve Güvenliği; Hastane; Sağlık Çalışanları. İş 
Kazaları ve Meslek Hastalıkları, Irak.

Abstract:
Ensuring occupational health and safety (OHS) is of critical importance for the 
healthcare sector. Workers in the healthcare sector face unique physical, ergonomic, 
chemical, biological, and psychosocial risk factors in their professional lives. 
Therefore, it is essential to effectively ensure and improve occupational health and 
safety in hospitals. Identifying the occupational accidents and diseases that healthcare 
workers are exposed to is a fundamental requirement for taking necessary precautions 
in this area.
This study aims to evaluate the experiences of healthcare workers regarding 
occupational accidents and diseases, as well as the regulations in place at four training 
and research hospitals (General Al-Shatra Hospital, Al-Haboubi Training Hospital, AlHussein Training Hospital, and Al-Nasiria Training Hospital) affiliated with Thi Qar 
Governorate in Iraq.
The research was conducted using a descriptive design, and the sample 
consisted of 600 healthcare workers who volunteered to participate from the 
aforementioned hospitals. The study was carried out between February 2022 and July 
2022. Participants were administered a 45-item OHS scale using a six-point Likerttype scale and an 11-question personal information form. The collected data were 
analyzed using a computer-assisted statistical analysis program. The statistical 
analyses included the Kolmogorov-Smirnov test, t-test, One-Way Analysis of 
Variance (ANOVA), Kruskal-Wallis test, Bonferroni-corrected t-test, Bonferronicorrected Mann-Whitney U test, Pearson Chi-Square, and Pearson Correlation 
analyses.
According to the results, a portion of the participants reported exposure to 
occupational diseases. In terms of occupational accidents, healthcare workers most 
frequently encountered soft tissue trauma, verbal violence, and chronic fatigue. 
Regarding occupational diseases, musculoskeletal disorders were reported to be more 
prevalent. Additionally, it was found that cases of verbal violence and chronic fatigue 
were more commonly observed in surgical clinics.
Key Words: Occupational Health and Safety; Hospital; Healthcare Workers; 
Occupational Accidents and Diseases; Iraq