Çağdaş Türk resminde 1980 sonrası mekân sorunu
Post-1980 issue in contemporary Turkish painting
Yazar: AYŞE ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİDEM KARA SARIOĞLU
Işık Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / El Sanatları Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Mekan = Space ; Modern resim sanatı = Modern painting art ; Resim sanatı = Painting art ; Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
İnsanlar bir resmi gözlemlerken önce bütünü, daha sonra o bütünü oluşturan
bağlantıların öğelerini görürler. Mekân, bu öğelerden biridir. Bu tez çalışması, bir
resmi oluşturan öğelerin mekân içindeki rolleri ve birbirleri ile olan bağlantılarını
değerlendirme düşüncesinden yola çıkarak oluşturulmuştur.
Resim sanatı tarihini, mekânın ifade biçimindeki değişimlerin daha açık tabirle
tercihlerin tarihi olarak değerlendirmek mümkündür. Bu çalışma kapsamında
öncelikle mekân kavramı ve resim sanatında mekânın tanımı yapılmıştır. Çağdaş Türk
resmine kadar gelinen dönemde, Rönesans'tan başlayarak resim sanatında mekân
olgusunun dönem ve akıma göre değişimi, dünyada o günün şartları, sanatçıların bakış
açıları, kültürel ve toplumsal değişimler, resimde mekânın hangi aşamalardan geçerek
günümüze geldiği incelenerek ortaya konulmuştur. Dünyanın önde gelen sanatçılardan
örnekler verilmiş ve bu örnekler; iç mekân, dış mekân, iç ve dış mekânın birlikte
kullanımı başlıkları altındaki görseller üzerinden anlatılmıştır.
Çağdaş Sanat 1950'lerde soyut dışavurumculuğun ortaya çıkması ile başlamıştır.
Birçok sebepten dolayı Türkiye'de kabul görmesi ve yaygınlaşması 1980'li yılları
bulmuştur. Bu nedenle 1950'den 1980'lere kadar gelinen dönemde çağdaş resmin
Türkiye'de gecikme sebepleri anlatılmıştır. Türk resminin 1980'den günümüze kadar
gelinen zaman dilimi araştırılmış, Türk sanatçıların kullandıkları resim üslupları,
mekâna yaklaşım tarzlarına yer verilmiştir. Sanatçıların çalışmaları iç mekân, dış
mekân, iç ve dış mekânın birlikte kullanımı başlıkları altında incelenmiştir.
Çağdaş Türk resmi incelendiğinde dünya resim sanatı genelinde olduğu gibi tuvalde
mekân yaratımı konusunda her biri farklı sanat anlayışlarının bir arada varlılarını
devam ettirdikleri saptanmıştır. Bu tez çalışmasında aynı dönemde üretimde bulunan
sanatçıların çok yönlü bakış açıları, oluşturdukları mekân resimleri üzerinden
incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler; mekân, Türk resmi, çağdaş resim, üslup, tuval resmi

Abstract:
When people observe a painting, they first see it as a whole. Then, they see the
elements of the connections which make up that whole. Space is one of these elements.
This thesis is based on the idea of evaluating the roles and inter-relations of the
elements that form a painting in space.
It is possible to evaluate the history of art painting as the history of preferences in the
more explicit terms of the changes in the expression of the space. In this study, firstly,
the concept of space has been explained and the definition of space has been made in
terms of art painting. In the period up to Contemporary Turkish painting; starting from
the Renaissance, the change of the space phenomenon according to the period and the
trend, the conditions of that day in the world, the perspectives of the artists, cultural
and social changes, and the stages which the space in painting has gone through and
come to the present day, are examined. Examples are given from the world's leading
artists and these examples are explained through visuals under the headings of interior,
exterior, and interior and exterior use together.
Contemporary Art began with the emergence of abstract expressionism in the 1950s.
However, due to many reasons, its acceptance and widespread usage in Turkey has
been found to take place in the 1980s. Therefore, the reasons for the delay of the
contemporary painting in Turkey in the period from 1950 until 1980s, have been
described. In this study, the time period of Turkish painting from 1980 to the present
day, has been investigated and the painting styles used by Turkish artists and their
approaches to space, have been included. The works of the artists are examined under
the headings of interior space, exterior space, and the use of interior and exterior space
together.
When the contemporary Turkish painting is examined, it is determined that different
art approaches continue to exist on the subject of creating space on canvas as in the art
painting of the world. In this thesis, the versatile perspectives of the artists who took
part in production during the same period, were examined through the space paintings
they created.
Keywords; Space, Turkish painting, contemporary painting, wording, canvas painting