Bir eğitim ve araştırma hastanesine sağlık raporu almak için başvuran sürücü/sürücü adaylarında obstrüktif uyku apne sendromu sıklığının belirlenmesi
Determining the frequency of obstructive sleep apnea syndrome in drivers or driver candidates applying to a training and research hospital for a health report
Yazar: ASIM BÜKÜŞ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÖZEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Eğitim ve araştırma hastaneleri = Training and research hospitals ; Sağlık raporu = Medical report ; Sürücü adayları = Driver candidate ; Sürücüler = Drivers ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
Giriş: Obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS) uyku sırasında tekrarlayan solunum durmalarıyla belirgin olan bir hastalıktır. Tekrarlayan solunum durmaları sonucu oksijen akışı kesintiye uğrar, daha sonra solunum olayının tekrar başlaması ile reoksijenizasyon sağlanmış olur ve dokularda mikro düzeyde bir hipoksi/reperfüzyon hasarı meydana gelir. Bu değişiklikler sonucunda özellikle nörolojik ve kardiyovasküler komplikasyonlar oluşmaktadır. Reflekslerde azalma, motor koordinasyonun kaybı, konsantrasyon bozukluğu, uykuya eğilim gibi nörolojik sekeller, el ayak uyumu, konsantrasyon ve buna benzer motor koordinasyon ihtiyacı olan durumlarda başarısızlığa neden olarak iş kazalarının artması ile sonuçlanır.
İş kazalarının artması kişisel ölüm ve yaralanmalara neden olmakla birlikte profesyonel şoförlük gibi mesleklerdeki kazalar toplumun tamamı açısından sorun oluşturmaktadır. Türkiye'deki kaza oranları ve buna bağlı olarak meydana gelen kayıplar yüksek düzeyde olup yılda yaklaşık olarak yarım milyona yakın kaza olmakta ve yaklaşık olarak 4000 kişi bu kazalar sonucunda hayatını kaybetmektedir. Trafik kazalarına yatkınlığı arttırması nedeniyle OUAS tanısı olan bireylerin bu hastalık yönünden değerlendirilmesi ve beden kitle indeksi (BKİ) 33'ün üzerinde olanların polisomnografi testi yapılarak uyku apnesi tanısı alanların tedavi edildikten sonra sürücü belgesi sağlık raporu düzenlenmesi gerekmektedir. Bu araştırmada sürücü belgelerini yenilemek ya da sürücülük eğitimine başlamak için sağlık durumunun uygunluğunu belgeleyen raporu almak için bir eğitim ve araştırma hastanesine başvuran bireylerde OUAS sıklığının belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne Nisan 2016 ile Aralık 2020 arasında başvuran 7382 sürücü/sürücü adayının doldurmuş olduğu beyan formları ile düzenlenen sağlık raporları geriye dönük olarak incelendi. Başvuranlara ait tıbbi kayıtlar, ilaç/malzeme kullanım raporları, sağlık kurulu (engelli) raporları, beyan formları, konsültasyon belgeleri ve tetkik sonuçları da gerektiğinde incelemeye alındı. Başvuranlardan BKİ'si 33'ün üzerinde olanların veya gündüz aşırı uyku hali tanımlayanların cinsiyet, yaş, eğitim durumu ve meslek gibi demografik özellikleri ile, sevk edildikleri Kulak Burun Boğaz (KBB) uzman hekimi tarafından yapılan muayene ve tetkik sonuçları arasındaki ilişkiler değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya sürücü belgesi almak için başvuran toplam 7382 kişi dahil edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 38,68±15,48 yıl ve BKİ ortalaması 25,15±3,96 kg/m2 olarak belirlenmiştir. Araştırmaya dahil edilenlerin 5398'i (%73,1) erkek ve 1984'ü (%26,9) kadındı. Başvuran kişilerin %1,3'ünün BKİ değeri 33 ve üzerinde bulunmuştur. Araştırmaya dahil edilenlerden 30 kişi (%0,4) uyku bozukluğu beyanında bulunurken, 104 kişide (%1,4) uyku apnesi şüphesi ve 32 kişide (%0,4) uyku apnesi tanısı saptanmıştır. Yaşı 65 ve üzerinde olan grupta uyku bozukluğu beyanı (p=0,003) ve uyku apnesi tanısı bulunma oranı (p<0,001), 40-64 yaş ve ≥65 yaş grubunda ise uyku apnesi şüphesi oranı (p<0,001) anlamlı daha yüksek bulunmuştur. Erkeklerde uyku apnesi tanısı alan kişi oranı kadınlara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek belirlenmiştir (p=0,026). BKİ ≥33 olan sürücü/sürücü adaylarında uyku apnesi tanısı alanların oranı daha yüksek saptanmıştır (p<0,001). Mesleklere göre bakıldığında şoför ve emeklilerde uyku apnesi şüphesi olan kişilerin daha yüksek oranda olduğu saptanmıştır (p<0,001). Herhangi bir hastalık tanısı olan veya normal dışı muayene bulgusu saptanan kişilerde, uyku bozukluğu beyanı, uyku apnesi şüphesi ve uyku apnesi tanısı oranının yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Uyku bozukluğu beyanında bulunan 30 kişiden 14'ünde (%46.7) uyku apnesi tanısı saptanmıştır. Uyku apnesi şüphesi bulunan 104 kişinin de 32'si (%30.8) uyku apnesi tanısı almıştır.
Sonuç: Çalışmamızda BKİ ≥33 olan, uyku bozukluğu belirtisi olan bireylerin, yönetmeliğe uygun olarak, KBB uzmanına sevk edildiği ve bu hastalarda OUAS sıklığının topluma göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca erkek cinsiyet, ileri yaş, kronik hastalık gibi OUAS açısından risk faktörleri olan kişilerde de OUAS tanısı alma oranı yüksek bulunmuştur. Sürücü belgesi sağlık raporu almak için başvuranlar ilgili yönetmeliğe göre dikkatli ve özenli biçimde değerlendirilmeli, trafik kazalarına yatkınlığı arttırdığı için OUAS yönünden risk grubunda olan bireyler ileri inceleme yapılmak üzere ilgili uzmanlara yönlendirilmelidir.

Abstract:
Introduction: Obstructive sleep apnea syndrome (OSAS) is a disease characterized by recurrent respiratory arrests during sleep. Oxygen flow is interrupted as a result of repetitive respiratory pauses, then re-oxygenation is achieved with the resumption of the respiratory event and micro-level hypoxia/reperfusion damage occurs in the tissues. As a result of these changes, especially neurological and cardiovascular complications occur. Neurological sequel such as decrease in reflexes, loss of motor coordination, concentration disorder, tendency to sleep lead to failure in situations requiring hand-foot coordination, concentration and similar motor coordination, resulting in an increase in occupational accidents.
While the increase in occupational accidents is effective on individual mortality and morbidity, accidents in occupational groups such as driving are a social problem for the whole society. Accident rates and accident-related losses are quite high in Turkey; about half a million accidents occur annually and approximately 4000 people lose their lives as a result of these accidents. Since individuals with OSAS are prone to traffic accidents, individuals who apply for a driver's license health report should be evaluated carefully and carefully, and if necessary, they should be directed to the relevant departments for further examination in terms of OSAS.
While the increase in occupational accidents causes personal deaths and injuries, accidents in professions such as professional driver create a problem for the whole society. Accident rates in Turkey and the resulting losses are at a high level, with approximately half a million accidents occurring annually and approximately 4000 people die as a result of these accidents. Since it increases the susceptibility to traffic accidents, individuals diagnosed with OSAS should be evaluated for this disease, and those with a body mass index (BMI) above 33 should have a polysomnography test and those diagnosed with sleep apnea should be treated, and a driver's license health report should be issued. In this study, it was aimed to determine the frequency of OSAS in individuals who applied to a training and research hospital to renew their driver's licenses or start driving education to get a report documenting the suitability of their health status.
Methods: The declaration forms and the health reports issued for the 7382 drivers or candidate drivers who applied to the Antalya Training and Research Hospital Family Medicine Polyclinic between April 2016 and December 2020 were examined retrospectively. Medical records, drug or material using reports, medical board reports, declaration forms, consultation documents and examination results of the applicants were also examined when necessary. The relationships between the demographic characteristics (such as gender, age, education level and occupation) of the applicants with a BMI over 33 or those who describe excessive daytime sleepiness and the examination findings and test results performed by the ear-nose-throat (ENT) specialist to whom they were referred were evaluated.
Results: A total of 7382 people who applied for a driver's license were included in the study. The mean age of the participants was 38.68±15.48 years and the mean BMI was 25.15±3.96 kg/m2. 5398 (73.1%) of those included in the study were male and 1984 (26.9%) was female. The BMI value of 1.3% of the applicants was found to be 33 and above. Among those included in the study, 30 (0.4%) declared sleep disorders, 104 (1.4%) were suspected of having sleep apnea and 32 (0.4%) were diagnosed with sleep apnea. The rate of sleep disorder statement (p=0,003)  and sleep apnea diagnosis (p<0.001) in the group aged ≥65 years, and the rate of suspected sleep apnea in the group aged 40-64 years and ≥65 years (p<0.001) were found to be significantly higher. The rate of people with sleep apnea in men was found to be significantly higher than in women (p=0.026) The rate of those diagnosed with sleep apnea was found to be higher in drivers/candidate drivers with BMI ≥33 (p<0.001). It was determined that people with suspected sleep apnea had a higher rate in drivers and retirees (p<0.001). It was determined that the rate of sleep disorder statement, sleep apnea suspicion and sleep apnea diagnosis was high in people with current diagnosis or abnormal examination findings (p<0.001). Sleep apnea diagnosis was found in 14 (46.7%) of 30 people who declared sleep disorder. Of the 104 people with suspected sleep apnea, 32 (30.8%) were diagnosed with sleep apnea.
Conclusion: In our study, it was determined that individuals with BMI ≥33 or sleep disorder symptoms were referred to an ENT specialist in accordance with the regulations, and the frequency of OSAS was higher in these individuals than in the general population. In addition, the rate of being diagnosed with OSAS was found to be high in people with risk factors for OSAS, such as male gender, advanced age, and chronic disease. Applicants for obtaining a driver's license health report should be evaluated carefully and meticulously according to the relevant regulation, individuals in the risk group for OSAS should be directed to the relevant specialists for further examination, as it increases the susceptibility to traffic accidents.