Toplu iş sözleşmelerinde ehliyet ve yetki /
Yazar: A. İLHAN ORAL
Danışman: DOÇ. DR. A. NİZAMETTİN AKTAY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Sendikalar = Unions ; Toplu iş sözleşmeleri = Collective labor agreements ; Yetki = Authority

Özet:
Türkiye'de endüstri ilişkileri sistemi işçi sendikaları, işveren sendikaları ve sendikaya üye olmayan işverenler tarafından yönlendirilmektedir. Sendikalar Türkiye çapında, işkolu esasına göre, bir işkolunda faaliyette bulunmak üzere işçi ve işverenler tarafından kurulurlar. Sendikalar amaçlarına ulaşabilmek için toplu pazarlık siste minden yararlanarak bir " toplu iş sözleşmesi yapmaya çalışırlar. Toplu pazarlıkta taraflar anlaşamazlarsa grev, lokavt gibi yasal mücadele araçlarına başvururlar. 2822 sayılı Kanuna göre, toplu iş sözleşmeleri işyeri, işyerleri ve işletme düzeyinde yapılabilmektedir. Ancak, işçi ve işverenlerin oluşturduğu sendikalar ya da sendika üyesi olmayan işverenler her zaman toplu pazarlık masasına oturamazlar. İşçi ve işveren sendikalarının veya sendika üyesi olmayan işverenlerin toplu iş sözleşmesi yapabilmesi ehliyetli ve yetkili olmalarına bağlıdır. Ehliyet sendikalara tanınmış hukuki bir niteliktir. Yetki ise, toplu iş sözleşmesi ehliyetine sahip sendikalarda toplu iş sözleşmesi yapabilmek için kanunun aradığı niteliklere sahip olmaktır. Bu niteliklere sahip olmak için toplu iş sözleşmesi yapmak isteyen sendikanın kurulu bulunduğu işkolundaki işçilerin en az yüzde onunu, toplu iş sözleşmesi yapılacak işyerinde ya da işletmede ise çalışan işçilerin yarısından fazlasını kendisine üye yapması gerekir. Her ne kadar sendikalar kanunların aradığıIV niteliklere uyarak toplu iş sözleşmesi yapmaya gayret gösterseler de hukuki olarak bir çok problem ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada toplu iş sözleşmesi, hukukunun temel kavramları ve ehliy et- yetki konularında ortaya çıkan problemlerin çözümü araştırılmıştır.

Abstract:
The industrial relations system in Turkey is directed by the employee and employer unions and non union employers members. Unions in Turkey are formed by the employees and employers ' on the basis of work type. Employees unions try to reach a collective bargaining agre ement with the employers through negotiation. If an agreement is not reached, such legal means as strikes and lock-outs can be used. Collective bargaining agreements can be made at the place of business or businesses and at the firm levels in accordance with the Law 2822. However, members and non members of employers and employees unions may not always convene for collective bargaining process. In order for a collective bargaining agreement to be agreed to participants need to be licensed and authorized. License is a legal right given to unions. Authorization, on the other hand, is having the legal authority to do collective bargaining agreements in unions which possess licenses. For a union to have the above-mentioned rights, the union needs at least 10 percent of the vote of workers who are at the same industry as the union and more than 50 percent of the vote of the workers of a given firm which is targeted by the union for collective bargaining. Even though, the unions try to do their best in collective bargaining process as stipulated by the law, some legal problems may still arise.VI This study investigates the legal aspects of collective bargaining agreement and tries to find solutions to problems of license and authorithy in the collective bargaining process.