Türkiye ve İngiltere'de ilköğretim birinci kademede kullanılan ana dili öğretimi ders kitaplarının temel dil becerileri açısından karşılaştırılması
A comparison of mother tongue teaching textbooks used in first-level primary schools in Turkey and England in terms of basic language skills
Yazar: MEHMET TOYRAN
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZHAN SEVİM
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anadil = Mother tonque ; Ders kitapları = Textbooks ; Dil becerileri = Language skills ; Dil eğitimi = Language education ; Dil öğretimi = Language teaching ; Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Türkiye = Turkey ; İlkokullar = Primary schools ; İngiltere = England

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, Türkiye ve İngiltere'deki okullarda ana dili öğretiminde kullanılan ders kitaplarındaki temel beceri alanlarının nasıl ve ne sıklıkla ele alındıklarını belirlemek ve bu kitapların ana dili öğretimine katkılarını ortaya koymaktır. 
Yöntem: Bu araştırma tarama modeline göre yapılmıştır. Temel dil becerileri; anlama becerileri, (okuma-dinleme) anlatma becerileri (konuşma-yazma) ve dil bilgisinden oluşmaktadır. Ana dili öğretiminde kullanılan ders kitaplarında bu dil becerilerini geliştirmeye yönelik etkinlikler yer almaktadır. Çalışmada ilk olarak 3, 4,5. sınıf Türkçe ders kitapları ile İngiltere'de aynı seviyeler için kullanılan English Now 2 ders kitabı betimlenmiştir. 
Her iki ülkenin ana dili öğretiminde kullanılan ders kitaplarındaki etkinlikler ve beceri alanları, tablo hâline getirilmiştir. Daha sonra her bir beceri alanının frekans analizleri yapılmış; konular, temalar ve nihayet tüm ders kitaplarındaki sayısal veriler ortaya konulmuş ve bu veriler ekseninde iki ülkenin ana dil öğretimi ders kitapları temel dil becerilerine yaklaşımı açısından yorumlanmıştır. 
Bulgular:  Türkiye ve İngiltere'de kullanılan ana dili öğretimi ders kitapları hacim, biçim ve tasarım açısından farklılıklar göstermektedir. Her iki ülkedeki ders kitaplarının dil becerilerine yaklaşımları, dil becerisi etkinliklerinin oranları birbirinden farklıdır. 
Sonuç: Türkiye ve İngiltere'de kullanılan ana dili öğretimi ders kitapları biçim ve tasarım açısından farklıdır. İngiltere'de kullanılan ders kitaplarında öğrencilerin ilgisini çekecek üniteler yer almaktadır. Okuma becerisi oranları iki ülke ders kitaplarında benzerlik gösterse de İngiltere'de görsel okuma etkinlikleri daha çok yer almakta, kitaplarda metinlerin yanı sıra haritalar, diyagramlar, karikatürler, çizimler, şekiller ve yönergeler bulunmaktadır. İngiltere'de sözlü iletişim becerileri olan konuşma ve dinleme etkinlikleri istenen düzeydeyken Türkiye'de kullanılan ders kitaplarında anlatma becerilerinin yeterli oranda olmadığı görülmektedir. Yazma becerisi etkinlik oranları her iki ülkede birbirine yakındır. Türkiye'deki ders kitaplarında klasik yazma etkinlikleri tercih edilirken İngiltere'de kullanılan ders kitaplarında yönergeler içeren ve yapılandırılmış yazma etkinlikleri kullanılmaktadır.  

Anahtar Kelimeler: ana dili, ders kitapları, beceri alanları, karşılaştırmalı çalışma

Abstract:
Aim: The aim of this study is to identify how often and in what ways basic skill areas are incorporated in mother tongue teaching textbooks in schools in Turkey and England, and to determine the contributions of these books to mother tongue teaching.
Method: This study has been conducted using the method of document analysis. Basic language skills are composed of receptive skills (reading-listening), productive skills (writing-speaking), and grammar. Textbooks used in mother tongue teaching include activities that aim to develop these language skills. The study examines 3rd, 4th and 5th grade Turkish textbooks and their English counterpart, "English Now 2" textbook, used for the same levels in England.
The activities and skill areas in the mother tongue teaching textbooks of both countries have been tabulated. Then, frequency analyses of each skill area have been made. Subjects, themes and numerical data in all the textbooks have been determined, and on the basis of these data, mother tongue teaching textbooks of the two countries have been interpreted in terms of their approach to basic language skills.
Findings: The mother tongue teaching textbooks used in Turkey and England differ in terms of volume, style and design. They also differ in terms of their approaches to language skills and the rates of language skill activities that they include.
Results: The mother tongue teaching textbooks used in Turkey and England are different in terms of style and design. There are units that will attract students' attention in the textbooks used in England. Although the rates of activities related to reading skill are similar in the textbooks of the two countries, visual reading activities are more common in the English textbooks, and they contain maps, diagrams, cartoons, drawings, figures and instructions in addition to texts. While activities related to oral communication skills (speaking and listening) are at the desired level in the textbooks used in England, they appear to be at an insufficient level in the textbooks used in Turkey. The rates of activities related to writing skill are close to each other in the textbooks of both countries. While traditional writing activities are preferred in the textbooks used in Turkey, English textbooks make use of structured writing activities with guidelines.

Keywords: mother tongue, textbooks, skill areas, comparative study