Urartu maden teknolojisi
Urartu mining technology
Yazar: ÇAĞRI MURAT TARHAN
Danışman: PROF. DR. ALTAN ÇİLİNGİROĞLU
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Arkeometri = Archaeometry
Dizin: Bakır = Copper ; Demir Çağı = Iron Age ; Maden sanatı = Metalwork ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Urartular = Urartians ; Urartular Dönemi = Urartians Period

Özet:
Urartu Krallığı'na ait arkeolojik verilerin büyük bölümünü metal eserler oluşturur. Bu eserler M.Ö. 9. binyılda bakırın bir üretim hammaddesi olarak günlük hayata girişiyle başlayan metal üretim teknolojileri alanındaki birikim sürecinin, Demir Çağ'la doruk noktasına ulaştığının önemli kanıtlarıdır. Urartu ustaları dönem koşullarında var olan bir çok teknik ve teknolojik imkanlardan yararlanarak üretimlerini gerçekleştirmişlerdir. Urartular temelde demir ve bronzu tercih etmişlerse de, altın ve gümüş üretimler de hatırı sayılır boyuttadır. Demir daha işlevsel olarak kullanılarak tarım, inşaat ve savaş sanayinde tercih edilmiştir. Demir madeni ergitilerek saflaştırıldıktan sonra külçeler halinde üretim atölyelerine taşınmış ve temelde sıcak dövme ve kaynak teknikleri kullanılarak üretim gerçekleştirilmiştir. Bakır, kalayla alaşımlanarak hemen her alanda kullanılmıştır. Saf halde dövme ve döküm işliklerine getirilen külçeler, temelde üç teknik kullanılarak üretime dönüştürülmüşlerdir. Bunlar dövme, basit döküm ve karmaşık döküm teknikleridir. Bronz eserlerden başta kemerler olmak üzere birçoğunun üzerinde çalma, kazıma ve kabartma teknikleriyle oluşturulmuş bezeme şablonlarına rastlanılır. Urartu madenciliğinde daha çok kuyumculuk alanında tercih edilen altın ve gümüşten; bronz ve demire göre daha ekonomik yöntemler kullanılarak yararlanılmıştır. Eserlerin ana gövdelerinin tümü bu metallerden üretilmek yerine, üretimlerde genelde varakla kaplama usulü benimsenmiştir. Varak tekniği dışında Urartu kuyumculuk eserleri arasında, granülasyon ve telkari tekniklerinde bezenmiş önemli örneklere de rastlanılır. Urartu Krallığı çatısında yürütülen metal üretimi, birçok ara unsurun bir araya gelmesiyle gerçekleştirilmiştir. Üretim sadece madenci sınıfını değil, yönetimden itibaren toplumun birçok kesimini bağlayan özellikte bir çalışmanın ürünüdür ve hammadde kaynağından madenlerin çıkarılmasından, eser üretimlerinin atölyelerde tamamlanmasına kadar ki tüm aşamalar, önemli bir organizasyonun parçalarıdır.

Abstract:
A great majority of the archaeological artifacts from the Urartian Kingdom consists of metal objects. These objects are testimonials of the fact that the accumulation process of metal production technologies, which started together with the usage of copper as a raw material in daily life in the 9th century BC, reached the highest point in the Iron Age. The Urartian artisans carried out their producing processes using many of the technical and technological opportunities of the period. Even though the Urartians mainly preferred iron and bronze, gold and silver products are also discovered in considerable amounts. Iron was used more in the agriculture, construction and war industries thus in more functional fields. After being purified by melting, the iron was transferred to workshops in the form of ingots and the manufacture was performed mainly by using the hammering-annealing and welding techniques. Copper, alloyed with tin, was used in all kinds of fields. The pure ingots which were brought to the forging and casting workshops were formed mainly by using three techniques. These three techniques were hammering-annealing, simple casting and complex casting. On the majority of the bronze artifacts, especially on belts, decoration templates made with tracing, engraving and repousse techniques are encountered. Gold, and silver, which were used more in the jewelry industry in the Urartian metal-working, were formed by using cheaper techniques compared to those used for bronze and iron. Instead of making the whole body of the artifact from these precious metals, the products were generally covered in golden leafs. Other than this technique, artifacts decorated with the granulation and filigree techniques can also be encountered within the Urartian jewelry industry. Metal production works carried out under the roof of the Urartian Kingdom were brought to life with the help of many different main elements. Production did not only play a role in the life of the miner class, but it was a part of many different types of people?s lives starting from the very top, from the administrative class. All the stages of metal production, starting from the raw material until the production of artifacts in workshops, all were parts of an important organization.