Nef'î' dîvânındaki kasidelerle Enverî' dîvânındaki kasidelerin karşılaştırılması
Comparison of the odes in the divan of Nef'i and the odes in the divan of Enveri
Yazar: METİN CEYLAN
Danışman: PROF. DR. SAADET KARAKÖSE
Pamukkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Enveri = Enveri ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Kaside = Eagle ; Nef`i = Nef`i ; Şiir = Poem

Özet:
Bu tez çalışmasında XVII. yüzyıl Divan şairlerinden Nef'î'nin Türkçe divanındaki kasideleriyle XII. yüzyıl İran şairlerinden Enverî'nin Farsça divanındaki kasideler; şairlerin kullandıkları önemli mazmunlar incelenerek karşılaştırılmıştır. Divan edebiyatında kullanılan mazmunlarla ilgili olarak, Ahmet Talat Onay'ın, "Mazmunlar ve İzahı" adlı eserinde yer alan belli başlı mazmunlar, alfabetik sıraya göre incelediğimiz kasidelerde tespit edilerek, Nef'î ve Enverî'nin bunlara yükledikleri anlamlar, ifade şekli ve bunlarla vermek istekileri mesajlar ortaya konulmaya çalışıldı. Bu mazmunlar içerik yönünden incelenerek mukayese edildi. İki şairin ifadelerindeki benzerlikler ve farklılıklar bu vesileyle tespit edilmeye çalışıldı. Böylece Nef'î ve Enverî gibi iki önemli şair üzerinden, İran edebiyatı ile Divan edebiyatı arasındaki ilişkilerin ve etkileşimin mahiyeti, ilmî ve edebî bir yaklaşımla ortaya konulmaya çalışıldı. Bundan başka bu çalışmanın bize, şairleri ve eserlerini çok yönlü incelemek suretiyle tanımanın yanında, yetiştikleri sosyal, siyasi ortam; temsil ettikleri gelenek ve kültür muhitine değişik açılardan bakma fırsatı verebileceği düşünülmektedir. Ayrıca Nef'î'nin şiir sanatını geliştirmede, Enverî'den hangi bakımlarda etkilenmiş olduğunu da gösterecektir.

Abstract:
In this thesis, Nefʿî's, one of the XVII. century Divan poets, odes in Turkish divan and Enverî's, one of the XII century Iranian poets, odes in the Persian divan are compared by examining the significant poetic themes -mazmuns- of two poets. Regarding the mazmuns used in Divan literature, certain mazmuns in the work of "Mazmunlar ve İzahı" by Ahmet Talat Onay were extracted from Nef'î and Enverî's odes which are studied in alphabetical order, and the expressions and the meanings that Nef'î and Enverî attributed to them were highlighted. These mazmuns were examined and compared in terms of their contents whereby similarities and differences in the statements of the two poets were determined. Thus, the nature of the relations and interaction between Iranian literature and Divan literature was tried to be uncovered with a scientific and literary approach through two important poets, Nef'î and Enverî. Moreover, it is also thought that the current thesis might give the opportunity of viewing the social and political environment in which the poets were trained, and the tradition and cultural environment they represented from different aspects; in addition to getting to know them and their works by analysing them in many ways. It will also show how Nef'î was influenced by Enverî in developing his art of poetry.