12-18 yaş arası boşanmış aile çocuklarının aile yaşam doyumu ile dini yönelimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between family life satisfaction and religious orientations among children aged 12-18 from divorced families
Yazar: ŞEFİKA YÜCELOĞLU
Danışman: PROF. DR. ALİ RIZA AYDIN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırma, 12-18 yaş arası boşanmış aile çocuklarının aile yaşam doyumu ile dini yönelimleri arasındaki ilişkiyi, incelemeyi ve açıklamayı amaçlamıştır. Çalışmamızda, aile yaşam doyumu ile dini yönelim üzerinde etkili olabileceği düşünülen bazı demografik değişkenler arasındaki ilişkilerde incelenmiştir. 
Araştırmamızın örneklemini İstanbul ve Samsun illerinde ikamet eden ve rastgele seçilen toplam 152 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada, on bağımsız değişken ile ilgili soruların yer aldığı "Kişisel Bilgi Anketi", aile yaşam doyumunu ölçmek amacıyla Çalışkan, Toker ve Özbay (2017)'ın geliştirdiği "Aile Yaşam Doyumu Ölçeği", dini yönelimi ölçmek amacıyla Allport ve Ross (1967) tarafından geliştirilen ve Türkçe uyarlaması Cirhinlioğlu (2006) tarafından yapılan "Dini Yönelim Ölçeği" kullanılmıştır.
Bu çalışmada elde edilen veriler lisanslı SPSS 27 paket programı ile analiz edilmiştir. Verilerin normal dağılım gösterip göstermediğini ölçmek amacıyla Shapiro-Wilk testi uygulanmıştır. Aile yaşam doyumu ve dini yönelim düzeylerinin normal dağılım gösterdiği saptanmıştır. Varyans homojenlik varsayımı için Levene testi kullanılmıştır. Güvenilirlik için iç tutarlılık katsayısı Cronbach's Alpha test istatistiğinden yararlanılmış olup, gruplar arasındaki farklılıklar incelenirken değişkenlerin normal dağılımdan gelmeleri nedeniyle 2 bağımsız grup karşılaştırma testlerinden bağımsız örneklemler t-testi ve 3 veya daha fazla bağımsız grup karşılaştırma testlerinden Anova (varyans analizi) testi kullanılmıştır. Parametrik testlerde varyanslar homojen dağılmadığında Welch testi sonuçları baz alınmıştır. Anova testi sonucunda anlamlı bulunan grupların çoklu karşılaştırmalarında varyans homojenliğine göre, Tukey veya Tamhane testi uygulanmıştır. Sürekli değişkenler arasında ilişki bakılırken pearson korelasyon testlerinden yararlanılmıştır. Veriler yorumlanırken anlamlılık düzeyi olarak 0,05 kullanılmış olup; p<0,05 olması durumunda anlamlı bir farklılığın olduğu, p>0,05 olması durumunda ise anlamlı bir farklılığın olmadığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, aile yaşam doyumu ve dini yönelimlerinin yaş, cinsiyet, anne- baba mesleği, aile ile birlikte/ayrı yaşama durumu, anne eğitim düzeyi, yaşanılan şehir bakımından anlamlı bir farklılık göstermediği, baba eğitim düzeyi ve sosyo- ekonomik durumları ile anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Aile yaşam doyumunun, dini yönelimin her boyutuyla pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Bu bağlamda, aile yaşam doyumunun dini yönelimin artmasında, dini yönelimin de aile yaşam doyumunun artmasında etken olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Boşanma, Çocuk, Boşanmış aile çocuğu, Aile, Aile yaşam doyumu, Din, Dini yönelim

Abstract:
This study aimed to examine and explain the relationship between family life satisfaction and religious orientations among children of divorced parents aged 12-18. In our study, relationships between family life satisfaction and some demographic variables thought to be influential on religious orientation were examined.
The sample of our research consists of a total of 152 participants randomly selected from Istanbul and Samsun provinces. In the research, "Personal Information Questionnaire" containing questions about ten independent variables, "Family Life Satisfaction Scale" developed by Çalışkan, Toker, and Özbay (2017) to measure family life satisfaction, and "Religious Orientation Scale" developed by Allport and Ross (1967) and adapted into Turkish by Cirhinlioğlu (2006) to measure religious orientation were used.
The data obtained in this study were analyzed using the licensed SPSS 27 package program. The Shapiro-Wilk test was applied to measure whether the data showed normal distribution. It was found that family life satisfaction and religious orientation levels showed normal distribution. The Levene test was used for variance homogeneity assumption. Cronbach's Alpha test statistic was used for reliability, and independent samples t-test for two independent group comparisons and ANOVA (analysis of variance) test for three or more independent group comparisons were used since the variables came from a normal distribution. Welch test results were considered when variances were not homogeneously distributed in parametric tests. In multiple comparisons of groups found significant by the ANOVA test, Tukey or Tamhane test was applied according to variance homogeneity. Pearson correlation tests were used to examine the relationship between continuous variables. A significance level of 0.05 was used in interpreting the data, indicating that if p<0.05, there was a significant difference, and if p>0.05, there was no significant difference.
As a result, it was found that family life satisfaction and religious orientations did not show a significant difference in terms of age, gender, parents' occupation, living together/separately with the family, mother's education level, and city of residence, but showed a significant difference in terms of father's education level and socio-economic status. A positive relationship was found between family life satisfaction and every dimension of religious orientation. 
Keywords: Divorced, Child, Child of divorced family, Family, Family life satisfaction, Religion, Religious orientation