HIV pozitif hastalarda immun yeniden yapılanma inflamatuar sendrom (IRIS) gelişmesindeki risk faktörleri
Risk factors for the development of immune reconstitution inflammatory syndrome in HIV-positive patients
Yazar: DİLAN BAYGELDİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM MERMUTLUOĞLU
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology
Dizin: AIDS = AIDS ; Antiretroviral ajanlar = Anti-retroviral agents ; HIV = HIV ; IRIS = IRIS ; Tüberküloz = Tuberculosis ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Amaç:
Immun yeniden yapılanma enflamatuar sendromu (IRIS), human immunodeficiency virüs (HIV) ile enfekte olup Acquired Immune Deficiency Syndrome (AIDS) gelişen  bireylerde antiretroviral tedavinin (ART) başlanması ile özellikle ilk 6 ayda meydana gelen, immun sistemin yeniden aktive olması ile bireyde daha önce olan fakat klinik belirti vermeyen fırsatçı bir enfeksiyonun lokal veya sistemik enflamatuar bulgularla  ortaya çıkmasıdır. IRIS'ın klinik prezentasyonları; Mycobacterium avium kompleksi lenfadeniti, Mycobacterium tuberculosis'in neden olduğu pnömöni ve santral sinir sistemi enfeksiyonun paradoksal alevlenmeleri, Cryptococcus  neoformans menenjiti ve sitomegalovirüs üveitinin paradoksal alevlenmesi gibi farklı kliniklerdir. Klinisyen, HIV ile enfekte hastalarda  ART başlarken zaman zaman IRIS gelişmesinde çekinmekte ve öngörmekte zorlanmaktadır. Bu tez çalışmamızda; yaş, cinsiyet, ART başlangıcında ve ART'nin  1. ve 3. ayında CD4+ sayısı, ART  başlangıcında ve ART'nin  1. ve 3. ayında viral yük miktarı, madde kullanım öyküsü, diyabetes mellitus varlığı ve Purified Protein Derivative of Tuberculin (PPD) sayısal değeri bakılarak hastalarda IRIS gelişiminde risk faktörleri değerlendirdik.  Böylece ART başlarken hangi hastada riskin yüksek olacağının öngörülebilirliğinin güçlendirilmesi amaçlandı. 

Materyal ve Metod:
Çalışmamız, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Klinik ve Poliklinik'e 1 Ocak 2010-1 Ekim 2021tarihleri arasında başvurmuş, HIV/AIDS açısından kesin tanı almış ve en az bir defa takibe gelmiş 18 yaş ve üzeri tüm hastalar dahil edilmiştir. Araştırmaya dahil edilen 204 hastanın verileri, hastane bilgi sistemi taranarak elde edilmiştir. Hastaların tanı anındaki; yaş, cinsiyet, başlangıç CD4+ sayısı, başlangıç viral yük, madde kullanım öyküsü, diyabetes mellitus varlığı, PPD sayısal değeri ve tedavinin 1. ve 3. ayındaki HIV RNA ve CD4+ sayısı tekrar bakıldı  ve 3 aylık süreçte IRIS gelişiminde bu faktörlerin ne kadar etkili olduğu belirlenmeye çalışıldı.

Bulgular:
IRIS kliniği gelişen ve gelişemeyen hasta gruplarında bakılan; yaş (p=0,793),cinsiyet (p=0,419), madde kullanım öyküsü (p=0,838), diyabetes mellitus varlığı (p=0,326), PPD sayısal değeri (p=0,501) ve 3. ay CD4 + değeri (p=0,302) IRIS gelişmesi açısından istatistiksel olarak anlamlı saptanmamıştır. Başlangıç aşamasındaki,  1. ayda ve 3. aydaki HIV RNA sayısı (p=0,001) ve yine başlangıç aşamasındaki (p=0,009) ve 1. ayda bakılan CD4+ sayısı (p=0,018) ile IRIS gelişmesi açısından istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur

Sonuç:
Klinisyenin, ART öncesi,  tedavinin 1. ve 3. ayında baktığı  HIVRNA düzeyi ve ART öncesi ve 1. ayda baktığı CD4+ sayısı IRIS gelişimini öngörmede önemli parametrelerdir, literatürde çeşitli IRIS enfeksiyonlarında risk faktörlerinin belirlenmesinde benzer çalışmaların az olması nedeni çalışmamız önem taşımaktadır

Abstract:
Objectives:
Immune reconstitution inflamatory syndrome (IRIS), which occurs especially in the first 6 months, with the initiation of antiretroviral therapy (ART) in individuals infected with human immunodeficiency virüs (HIV) and developing Acquired Immune Deficiency Sydrome (AIDS). Clinical presentations of IRIS; Mycobacterium avium komplex lympadenitis, pneumonia caused by Mycobacterium tuberculosis and paradoxical exacerbations of central nervous system infection, Cryptococcus neoformans meningitis and paradoxical exacerbations of cytomegalaovirus uveitis. Clinician, HIV-infected patients occasionally hesitate to develop IRIS when starting ART and has difficulty predicting. In this thesis; risk factors for the development of IRIS were evaluated by looking at age,  gender, baseline CD4+ count, initial viral load, substance use history, presence of diabetes mellitus and Purified Protein Derivative of Tuberculin (PPD) numerical value. Thus, it was aimed to strenghten the predictability of which patient would be at high risk when starting ART. 

Materials and Methods:
Our study included all patients aged 18 years and older who applied to Dicle University Medical Faculty Hospital, Infectious Diseases and Clinical Microbiology Clinic and Polylinic between 1 January 2010 and  1 October 2021, were diagnosed with HIV/AIDS and were followed up at least once. The data of 204 patients included in the study were obtained by scanning the hospital information system. At the time of diagnosis of the patients; age, gender, baseline CD4+ count, baseline viral load, substance abuse history, diabetes mellitus, PPD numeric value and HIV RNA CD4+ counts in the 1st and 3rd months of the treatment were examined again and it was tried to determine how effective these factors were in the development of IRIS in the 3 months period.

Results: 
The IRIS clinic was examined in the patient groups that developed and did not develop;  age (p=0,793), gender (p=0,419), substance use history (p=0,838), presence of diabetes mellitus (p=0,326), PPD numerical value (p=0,501) and  CD4+ value at 3 months (p=0,302) no statistical significance was found. HIV RNA count at baseline, 1st month and 3rd month (p=0,001) and CD4+ count at baseline (p=0,009) and  1st month  (p=0,018) were found statistically significant in terms of IRIS development..

Conclusions:
The HIV RNA level that clinician looks at before ART, at the 1st and 3rd months of treatment and the CD4+ count before ART and at the 1st mont hare important parameters in predicting the development of IRIS, our study is important because there are few similar studies in the literature on the determination of risk factors in various IRIS infections.