Doğrudan Öğretim Modeli'nin ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerine etkisi
The effect of Direct Instruction Model on reading comprehension skills of elementary school fourth graders
Yazar: YASEMİN KUŞDEMİR
Danışman: PROF. DR. FİRDEVS GÜNEŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana fikir = Main idea ; Doğrudan öğretim = Direct instruction ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Özetleme = Summarizing ; Öğretim modelleri = Instructional models ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmada Doğrudan Öğretim Modeli'nin ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerileri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırmanın temel amacı ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin Doğrudan Öğretim Modeli'ne göre işlenen Türkçe dersleri aracılığıyla okuduğunu anlama düzeyleri; tahmin etme, ana fikir bulma, özetleme becerileri ve okuma motivasyonlarında bir değişiklik olup olmadığını ortaya çıkarmaktır. Okuduğunu anlama becerilerinin hangi yollarla geliştirilebileceğini anlayabilmek öğretim sürecinin düzenlenmesi, özellikle ilkokullardaki Türkçe derslerinin amacına ulaşması ve bu konuda verilen eğitimin yeterliliğinin yeniden değerlendirilmesi bakımından önem taşımaktadır. Araştırmada alan yazın incelenerek okuduğunu anlama becerilerinin geliştirilmesinde kullanılabilecek yöntem, teknik ve etkinlikler konusunda farklı yaklaşımlara değinilmiş ve yeni bir farkındalık oluşturulmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda okuduğunu anlama becerilerine yönelik uygulamalarda tahmin etme, ana fikir bulma ve özetleme becerilerini temel alan etkinlikler düzenlenmiştir. 
Araştırma 2012-2013 eğitim-öğretim yılında Ankara ilinde yapılmıştır. Araştırmada nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma yöntem kullanılmıştır Bir deney ve bir kontrol grubunda bulunan toplam 49 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilen araştırma 11 hafta sürmüştür. Deney grubunun Türkçe dersleri Doğrudan Öğretim Modeli'ne göre, kontrol grubunun Türkçe dersleri ise Türkçe Dersi Öğretim Programı'na göre yapılmıştır. Deney grubunda Doğrudan Öğretim Modeli'ne uygun olarak gerçekleştirilen derslerde okunacak metinle ilgili tahmin etme, okunan metnin ana fikrini bulma ve metni özetleme becerilerine yönelik etkinlikler yapılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda gerçekleştirilen yarı deneysel uygulamanın başlangıcında ve sonunda öğrencilerin okuduğunu anlama, tahmin etme, ana fikir bulma, özetleme becerileri ve okuma motivasyonu test edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda deney grubundaki öğrencilerle bireysel görüşme yapılmıştır. Bu görüşmede öğrencilerin Doğrudan Öğretim Modeli'ne göre işlenen Türkçe derslerindeki etkinliklere ilişkin görüşleri alınmıştır. 
Nicel olarak elde edilen verilerin analizinde SPSS paket programından faydalanılmıştır. Deney grubu öğrencileriyle yapılan görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırmanın sonunda nicel boyutta elde edilen veriler deney grubundaki öğrencilerin okuduğunu anlama düzeyi, tahmin etme, ana fikir bulma,  özetleme becerileri ve okuma motivasyon düzeyleri arasında deney grubu lehine anlamlı farkların olduğunu göstermiştir. Araştırmanın nitel boyutunda elde edilen bulgular öğrencilerin Türkçe derslerinde Doğrudan Öğretim Modeli'ne göre yapılan etkinliklerden genel olarak memnun olduklarını, bu etkinlikler arasından en çok metnin ana fikrini bulma ve metni özetleme çalışmalarında zorlandıklarını göstermiştir.




Anahtar Kelimeler: Doğrudan Öğretim Modeli, Okuduğunu Anlama, Okuma Motivasyonu, Özetleme, Ana Fikir Bulma, Tahmin Etme

Abstract:
The present study investigates the effects of Direct Instruction Model on the reading comprehension skills of elementary school fourth graders. The main purpose of the study is to reveal whether there are significant changes in reading comprehension, prediction, main idea determination and summarizing skills and reading motivation of fourth graders as a result of Turkish Language classes conducted according to Direct Instruction Model. Understanding the ways through which reading comprehension skills can be improved is of great importance for the design of teaching process, for Turkish Language courses to achieve their goals, particularly in elementary school classes, and for the reevaluation  of the adequacy of the education given on this matter.  Through a literature review, different approaches related to methods, techniques and activities that can be used in the development of reading comprehension skills are discussed to create a new awareness of the issue. In this regard, within the applications aiming to enhance reading comprehension skills, activities to develop prediction, main idea determination and summarizing skills were conducted. The present study was conducted in the city of Ankara in 2012-2013 school year. The study employed the mixed method where qualitative and quantitative methods are used together. Totally 49 students participated in the study and the participants were assigned to a control group and an experimental group and the study lasted for 11 weeks. In the experimental group, Turkish Language lessons were conducted according to Direct Instruction Model and in the control group, the lessons were conducted according to Turkish Language Teaching Program. During the lessons taught in line with Direct Instruction Model in the experimental group, students were engaged in activities to develop predictions, main idea determination and summarizing skills. At the beginning and at the end of the semi-experimental application performed within the qualitative dimension of the study, the students' reading comprehension, prediction, main idea determination, summarizing skills and reading motivation were tested. Within the quantitative dimension of the study, individual interviews were performed with the experimental group students. Through these interviews, the students' opinions about the activities done in the Turkish Language lessons taught in compliance with Direct Instructional Model were elicited. 
In the analysis of the quantitative data, SPSS program package was employed. The data collected through interviews with the experimental group students were analyzed by means of content analysis method. The findings obtained from the quantitative dimension of the study revealed that there are significant developments in reading comprehension, prediction, main idea determination, summarizing skills and reading motivation in favor of the experimental group students. The findings obtained from the qualitative dimension of the study show that the experimental group students are in general satisfied with the activities performed in line with Direct Instruction Method and among these activities, they found the main idea determination and text summarizing activities the most challenging.




Keywords: Direct Instruction Model, Reading Comprehension, Reading Motivation, Summarization, Main Idea, Predictions About Tex