9–11 yaş grubu koklear implantlı çocukların genel zeka, duygusal zeka, zihin kuramı, duygu tanıma, yüz ifadesi tanıma ve uyum becerilerinin incelenmesi
Examining general intellegence, emotional intelligence, theory of mind, emotion recognition, facial expression recognition and adaptation skills of children with cochlear implant aged 9-11 years old
Yazar: MELTEM ÇİĞDEM KİRAZLI
Danışman: PROF. DR. FERHUNDE ÖKTEM
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duyguları anlama = Emotion understanding ; Duyguları ifade etme = Emational expression ; Duygusal uyum = Emotional adjustment ; Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Koklear implantlar = Cochlear implants ; Ruhsal uyum bozuklukları = Psychological concinnity failures ; Uyum = Adjustment ; Yüz ifadesi = Facial expressions ; Zeka = Intelligence ; Zihin kuramı = Theory of mind

Özet:
Bu çalışmada koklear implant kullanan 9-11 yaşlar arasındaki çocuklar genel zeka, duygusal zeka, duygu tanıma, yüz ifadelerinden duygu tanıma ve adlandırma, zihin kuramı ile uyum becerileri açısından incelenmiştir. 66 koklear implant yapılmış çocuk, aileleri ve öğretmenleri örneklemi oluşturmuştur. Çocukların zeka değerlendirmesi Wechsler Çocuklar için Zeka Ölçeği-IV (WÇZÖ-IV) ile yapılmıştır. Duygusal zeka ölçümleri Bar-On Duygusal Zeka Ölçeği: Çocuk ve Ergen Formu'nu anne-babaların doldurmasıyla, ruhsal uyum değerlendirmesi de aynı şekilde ebeveynlerin Hacettepe Ruhsal Uyum Ölçeği'ni doldurmasıyla elde edilmiştir. Katılımcıların sosyal duygusal uyumları ise Meadow-Kendall Sağır ve İşitme Engelli Öğrenciler için Sosyal-Duygusal Değerlendirme Envanteri'nin (SDDE) öğretmenler tarafından doldurulması yoluyla değerlendirilmiştir. Duygu ifadelerini anlama ve adlandırma becerilerini değerlendirmek amacıyla altı duygu (mutlu, üzgün, şaşırmış, korkmuş, kızgın ve iğrenmiş/tiksinmiş) kullanılmıştır. Kısa öykülerden duyguları tanıma becerilerini incelemek amacıyla herbir duygu için beşer adet olmak üzere toplam otuz öykü kullanılmıştır. Zihin kuramı becerisi ise birinci ve ikinci düzey zihin kuramı görevleri kullanılarak değerlendirilmiştir. İmplant olma zamanlarına (3 yaş öncesi ve 3 yaş sonrası) ve zihin kuramı becerilerine göre oluşturulmuş gruplar (zihin kuramı becerisi geliştirememiş, birinci düzey zihin kuramı becerisine sahip ve ikinci düzey zihin kuramı becerisine sahip) sözü edilen beceriler açısından değerlendirilmiştir. Mann-Whitney U analizi sonucunda; üç yaş sonrasında koklear implant olan çocukların, üç yaş öncesinde implant olanlara göre içselleştirme sorunlarını daha fazla gösterdikleri bulunmuş; ancak zihinsel beceriler, duygu tanıma, yüz ifadelerinden duyguları tanıma ve adlandırma becerileri açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Kruskal Wallis testi sonucunda; zihin kuramı becerisi gruplarına göre bilişsel beceriler, duygusal zeka, duygu tanıma, yüz ifadelerinden duygu tanıma ve adlandırma ile kısa öykülerden duyguları tanıma becerileri açısından gruplar arasında anlamlı farklılıklar elde edilmiştir. Zihin kuramı becerisi geliştiremeyen gruptaki çocukların sözü edilen beceriler açısından bu beceriyi geliştiren çocuklardan düşük puan aldığı görülmüştür. Çalışmanın bulguları alanyazın ışığında tartışılmış, yeni çalışmalar için öneriler ve bulguların klinik doğurguları değerlendirilmiştir.    



Anahtar Sözcükler: Koklear implant, Zihin kuramı, Duygu tanıma, Duygu adlandırma, Duygusal zeka, Ruhsal uyum, WISC-IV

Abstract:
In this study cochlear implanted children aged 9 to 11 years old were examined in general intelligence performances, emotional intelligence performances, emotion recognition and expression from facial expressions skills, theory of mind and adaptation skills. The sample includes 66 cochlear implanted children, their parents and their school teachers. Children's intelligence was assessed with Wechsler Intelligence Scale for Children-IV (WISC-IV). Emotional intelligence performance of children was evaluated with Bar-On Emotional Quotient Inventory: Youth Version (EQ-i:YV) which was filled out by parents and psychological adaptation evaluation was collected from parents with Hacettepe Psychological Adaptation Scale. Participant's social adaptation skills were assessed with Meadow/Kendall Social-Emotional Assessment Inventory for Deaf Students which were filled by teachers. Six emotions (happy, sad, surprised, scared, angry and disgusted) were used to assess emotion recognition and expression skills. Five vignettes were used for each emotion and totally thirty vignettes were included the study. Participants were grouped and evaluated by age of implantation (before and after 3 years old) and theory of mind skills (not improved theory of mind skill, first order theory of mind skill, second order theory of mind skill). According to Mann-Whitney U analysis; children whose age of implantation is after 3 years old have more internalizing problems than the group whose age of implantation is before 3 years old. However there wasn't any difference in intelligence performances, emotion recognition, emotion recognition and expression skills from facial expressions between groups. Due to the result of Kruskal Wallis test;  statistically significant differences were obtained in cognitive skills, emotional intelligence, emotion recognition, emotion recognition and expression from facial expressions and emotion recognition from vignettes in groups according to theory of mind skills. Children who couldn't develop theory of mind skills had lower scores in mentioned skills from children who had developed these skills. Also the results of the study were discussed with respect to the relevant literature, and suggestions for future studies as well as clinical implications of the findings were evaluated.



Key Words: Cochlear implant, Theory of mind, Emotion recognition, Emotion labeling, Emotional Intelligence, Psychological adaptation, WISC-IV