Korunmuş (bypass) yağ ilaveli rasyonla besiye alınan morkaraman erkek toklularında besi performansı, kesim-karkas özellikleri, et kalitesi ve yağ asidi kompozisyonunun belirlenmesi
Determination of fattening performance, slaughtering characteristics, meat quality and fatty acid composition in morkaraman yearling male lamb feeding with protected (bypass) fat supplemented ration
Yazar: DOĞAN TÜRKYILMAZ
Danışman: PROF. DR. NURİNİSA ESENBUĞA
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Yapılan bu çalışmada Morkaraman erkek toklularında rasyona farklı düzeylerde korunmuş (bypass) yağ ilave edilmesinin besi performansı, kesim-karkas, et kalitesi özellikleri ve başta konjuge linoleik asit (CLA) olmak üzere yağ asidi kompozisyonu üzerine etkisi incelenmiştir. Ayrıca çalışmada besi ve kesim-karkas özellikleri dikkate alınarak belirlenen harcamalar ve elde edilen gelirlere göre ekonomik değerlendirmeler yapılmıştır.
Yöntem: Toklular rasyona korunmuş yağ (yağ asitlerinin Ca tuzları) ilave düzeylerine göre 3 gruba ayrılmışlardır (Kontrol, B2 ve B4). Mera döneminin ardından entansif şartlarda yetiştirilmeye başlanan toklular yaklaşık 73 gün boyunca besiye tabi tutulmuştur. Gruplarda besi performansı, kesim – karkas özellikleri, ph, renk, kimyasal kompozisyon ve duyusal analizler gibi et kalitesi özellikleri ile yağ asidi kompozisyonu belirlenmiştir. Elde edilen verilerin istatistik analizinde SPSS paket programının GLM prosedürü kullanılmıştır.
Bulgular: Rasyona korunmuş yağ ilave edilmesinin besi performansı özelliklerini önemli düzeyde (p<0,05) arttırdığı tespit edilmiştir. Besi performansı bakımından daha yüksek değerler elde edilmesine paralel olarak kesim ağırlığı, sıcak ve soğuk karkas ağırlıkları bakımından korunmuş yağ ilavesi önemli düzeyde (p<0,05) etkili olmuştur. Ham protein oranı (p<0,05) bakımından B2 grubu yüksek bulunurken pH, renk, ham yağ oranı, kuru madde oranı ve duyusal özellikler bakımından gruplar benzer bulunmuştur. Rasyona korunmuş yağ ilavesi ile yağ asidi kompozisyonunda majör doymuş yağ asitlerinden miristik asit (p<0,01) ve stearik asit (p<0,05) oranları azalmış palmitik asit oranı ise artmıştır (p<0,01). Uygulamanın oleik asit oranı üzerine çok önemli düzeyde (p<0,01) olumlu etkisi olmuştur. Rasyona % 2 oranında korunmuş yağ ilavesi ile CLA oranında yaklaşık % 91 oranında artış (p<0,05) sağlandığı belirlenmiştir. Ayrıca UFA/SFA oranının çok önemli düzeyde arttığı, toplam ω6/ω3 yağ asitleri oranının ise azaldığı tespit edilmiştir (p<0,01). Çalışmada hesaplanan AI, arzu edilen 1,0 seviyesinin altına düşürülürken TI ise arzu edilen seviyeye (1,3) çok önemli düzeyde yaklaşmıştır (p<0,01). Kontrol, B2 ve B4 besi gruplarında canlı ağırlık net geliri sırasıyla 92,22, 99,06 ve 101,85 ₺ ve karkas net satış geliri ise 72,33, 117,03 ve 117,72 ₺ olarak tespit edilmiştir. Nispi olarak B2 ve B4 besi grupları net gelir bakımından daha yüksek değerlere sahip olmasına rağmen istatistiki olarak gruplar arasındaki farklılık önemsiz bulunmuştur.
Sonuç: Çalışmada incelenen başta yağ asidi kompozisyonu olmak üzere et kalitesi, kesim – karkas özellikleri ve besi performansı bakımından korunmuş yağ ilavesinin çoğunlukla verimi iyileştirici yönde etkisinin olduğu ve maliyet artışına rağmen ekonomik olarak önemli bir etkisi olmadığı kanısına varılmıştır. Özellikle CLA oranının dikkate değer oranda artış gösterdiği çalışmamızda elde edilen bulguların kaliteli ve sağlıklı diyetlerde korunması gereken doymamış/doymuş yağ asidi dengesine olumlu katkısı olduğu düşünülmektedir. Çalışmada korunmuş yağ ilavesi ile elde edilen yüksek verim ve kalite özelliklerinin, yapılacak yeni çalışmalarda farklı yaştaki hayvanlarda incelenmesi ve mera etkisi ile karşılaştırılması tavsiye edilmektedir. Ayrıca ülkemizde daha çok süt verimi üzerine etkisi incelenen korunmuş yağ ilavesinin kesim-karkas ve et kalitesi üzerine etkisi bakımından daha fazla araştırma yapılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Morkaraman, korunmuş yağ, et kalitesi, yağ asidi, CLA

Abstract:
Purpose: In this study, the effect of feeding with adding different levels of protected fat on fattening performance, slaughter-carcass characteristics, meat quality traits and fatty acid composition especially conjugated linoleic acid (CLA) was investigated on Morkaraman yearling male lambs. In addition, economic evaluations were made according to expenses and incomes determined by considering the fattening and slaughter-carcass characteristics in the study.
Method: After the pasture, the lambs were fattened for nearly 73 days in intensive conditions. The lambs were divided into three groups according to their levels of protected (bypass) fat addition to concentrated feed (Control, B2 and B4). Fattening performance, slaughter - carcass characteristics, meat quality traits such as pH, color, chemical composition and sensory charecteristics and fatty acid composition were determined in these groups. The GLM procedure of the SPSS package program was used in the statistical analysis of the data obtained.
Findings: It was determined that adding protected fat to the concentrated feed significantly (p<0,05) increased the fattening performance properties. Depending on the higher values in terms of fattening performance, the addition of protected fat to concentrate feed was significantly (p<0,05) effective on slaughter weight, hot and cold carcass weight. While the groups were similar in terms of pH, color, crude fat ratio, dry matter ratio and sensory traits, group B2 was significantly higher (p<0,05) than other the groups for crude protein. While myristic acid (p<0,01) and stearic acid (p<0,05) decreased with the addition of protected fat, palmitic acid increased (p<0,01) of major saturated fatty acids in fatty acid composition. The treatment had a highly significant (p<0,01) positive effect on oleic acid, one of the major unsaturated fatty acids. It was showed that an increase of approximately 91% (p<0,05) in the CLA was obtained by adding 2% protected fat to concentrated feed. It was determined that the UFA/SFA ratio increased, and the ω6/ω3 ratio decreased (p<0,01). The calculated AI was reduced below the desired level of 1,0 with the addition of protected fat and it was determined that approached the desired level (1,3) in terms of TI (p <0,01). It was determined that the live weight net income is 92,22, 99,06 and 101,85 ₺, and the carcass sales net income is 72,33, 117,03 and 117,72 ₺, respecrively. Although B2 and B4 groups had relatively higher values, the difference between groups was found statistically insignificant.
Results: It was concluded that protected fat addition had the most effect on increasing the yield in terms of fatty acid composition, meat quality, slaughter - carcass characteristics and fattening performance, and it had not economically significant effect, despite its high cost. It is thought that the results in our study, in which the CLA increased, contributed positively to the unsaturated/saturated fatty acid balance that should be maintained in high quality and healthy diets. It is recommended to obtained the high yield and quality characteristics by the addition of protected fat in younger lambs in new studies and to compare them with the pasture effect. In addition, more research is recommended in terms of the effect of protected fat addition on slaughter-carcass and meat quality, which is mostly examined on milk yield in our country.
Keywords: Morkaraman, protected fat, meat, fatty acid, CLA