Gelibolu'da bulunan Türk dönemi mimari eserler
Turkish period architectural monumants in Gelibolu
Yazar: OSMAN ÜLKÜ
Danışman: PROF. DR. HAMZA GÜNDOĞDU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Mimari eserler = Architectural works ; Türk mimarisi = Turkish architecture ; Çanakkale-Gelibolu = Çanakkale-Gelibolu

Özet:
Gelibolu fethedildiği 1354 yılından günümüze kadar önemim koruyarak gelmiştir. Bu uzun dönem içinde Türk hakimiyetinin simgelerinden biri olan mimari yapılaşma, imparatorluğun diğer kentlerine paralel olarak devam etmiştir. Bu yapılaşma sürecinde camii, mescid, medrese ve hamamların yanısıra türbe, kervansaray, bedesten, mevlevihane, tekke, namazgah, cilehane, çeşme ve mezar yapısı gibi değişik mimari unsurlar da inşa edilmiştir. Bugün bu yapıların birçoğu ya yok olmuş, ya tahrip edilmiş, ya da yenilenmiş olarak ayakta kalmaya devam etmektedir. Araştırmamıza konu olan eserlerde, hemen her dönemde görülen üslup özellikleri uygulanmıştır. Gelibolu Ulu Camii, dışında diğer yapılar Osmanlı mimarisine plan bakımından bir yenilik getirmemektedir. Gelibolu yapılarında genelde çevrede bulunan malzemeler kullanılmıştır. Ağırlıklı olarak kullanılan taş ve tuğlanın yanında, mermer, ahşap ve alçıya da yer verilmiştir. Azaplar Namazgahı ve kalenin bu devşirme taş ve mermer blokların yoğun olarak kullanıldıkları yerlerdir.Strüktürel elemanlarda yalın, fazla iddialı olmayan, oldukça dengeli bir yol izlenmiştir. Bezeme bakımından yapılarda genelde sadelik hakimdir. Fakat sayılı bir iki eserde (Ulu Cami ve Mevlevihane) kalem işi bezeme dikkati çekmektedir. Gelibolu, bulunduğu çevre içerisinde, Osmanlı Mimarisi'nin hemen her dönemini yansıtan mimari dokusu ile, Osmanlı İmparatorluğu'nun önemli bir yerleşim yeri olduğunu bize göstermektedir.

Abstract:
Gelibolu has kept its importance from 1354 when it was conquered till today. in this long period, the architectural structure, which was öne of the symbols of Turkish sovereiqnity continued paralllel wîth the othertowns of Empire. in this process of sructure also various architectural factors like mosques, masjids, madrasahs and tomb, caravanserai, bazaar (bedesten), mevlevihane, tekke, namazgah,.çilehane, fountain and grave had been buut. Today, most of these works were destroyed ör were devastatet ör were restored. in the works which are the subjects of our research, the stylistic features that were seen almost in every period were practised. Except for Gelibolu Ulu Camii, the other buildings didin't bring a novelty to the Ottoman architecture in regard to plan. in Gelibolu buildings, generally the materials that were found there were used. Together with stone and brick which were used mostly, marble, wooden and gypsum were also given importance. in Azaplar Namazgahı and in the tower of the easüe, colleclcu (devşirme) stoue and marble blocks were also used in structurai elements, a bare, modest and highly balanced way was followed.IV Generally simplicity is dominant in the buildings with regard to ornaments. But in a few works (Ulu Camii and Mevlevihane) kaiem-işi ornament draws attention. With its architecture that reflects almost every period of Ottoman architecture, Gelibolu shows us that Ottoman Empire is on important settlement.