Çevrim karşıtı ve çevrim yanlısı maliye politikaları: Avrupa Birliği üyesi ülkeler ve Türkiye üzerine uygulamalı bir analiz
Countercylical and procylical fiscal policy: An applied analysis on European Uninon member countries and Turkey
Yazar: ŞEREF CAN SERİN
Danışman: PROF. DR. İLTER ÜNLÜKAPLAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Dinamik panel teknikleri = Dynamic panel techniques ; Maliye politikaları = Fiscal policies ; Türkiye = Türkiye ; Zaman serileri analizi = Time series analysis ; Çevrim = Cycle ; İş çevrimleri = Business cycles

Özet:
18. yüzyıla dayanan geçmişi ile iş çevrimleri ve Keynesyen iktisadi düşünceden teorik temellerini alan maliye politikası uygulamaları, günümüz iktisat yazınında da yoğun bir biçimde incelenen iki önemli araştırma sahasını oluşturmaktadır. İş çevrimleri, en geniş anlamı ile toplam ekonomik faaliyette meydana gelen istikrarsızlıkları açıklamak üzere geliştirilen teoriler bütünü olarak ifade edilebilir. Maliye politikası ise teorik anlamda en genel tanımı ile toplam ekonomik faaliyet düzeyinde gözlemlenen istikrarsızlıklara devletin müdahale yöntemi, araçları ve zamanlamasını pozitif ve normatif iktisat yaklaşımları ile inceleyen teoriler toplamı olarak betimlenebilir.
İki kavram arasındaki ilişki, ilk defa Gavin ve Perotti (1997) tarafından, ampirik analiz yöntemleri aracılığı ile incelenmiştir. Maliye politikası ve iş çevrimlerinin ilişkisinin incelenmesi noktasında ilham verici bu çalışmanın ardından, iktisat yazınında hızla gelişen ve çeşitlenen bir araştırma alanı oluşmaya başlamıştır. İş çevrimleri ve maliye politikasının arasındaki bağlantıyı incelemeye çalışan bu yazın; heterojen ülke grupları, veri seti uzunluğu, ekonometrik yöntem, tercih edilen değişkenlerin çeşitliliği ve gelişmiş tahmin yöntemleri ile birlikte önemli ölçüde teorik ve ampirik çeşitliliği de içerisinde barındırmaktadır. Ayrıca iş çevrimlerine dair teorik fikirlerin gelişim sürecinin detaylı bir biçimde incelenmesi ile birlikte, iktisadi düşünce ekollerine ait görüşlerin birikimli ilerleyişi de ortaya konulmaktadır.
Bu kapsamda maliye politikası aracılığı ile yapılan müdahalelerden beklenen, ekonomik faaliyette gözlemlenen istikrarsız dalgalanmaları, kararlı denge noktasına yani uzun dönem denge konumuna doğru yönlendirmesidir. Keynesyen Düşünce, maliye politikasının, beklenen bu etkiyi yaratabilmesinin çevrim karşıtı maliye politikası uygulamaları ile mümkün olduğunu savunmaktadır. Ancak maliye politikasının toplam ekonomik faaliyet düzeyindeki mevcut istikrarsızlığa özgü hassasiyetleri dikkate almadan çevrim karşıtı bir biçimde tasarlanması durumda da etkinsiz  sonuçlara yaratacağına dair kuvvetli argümanlar bulunmaktadır.
Bu çalışma kapsamında Avrupa Birliği üyesi ülkelerde 2000-2020 dönemi ve Türkiye'de 1990-2020 döneminde maliye politikası uygulamaların çevrimsel davranışları sırasıyla dinamik panel veri analizi ve zaman serisi analizi yöntemleri ile analiz edilmeye çalışılmıştır. Yapılan analizler hem Avrupa Birliğinde çevrim yanlısı Türkiye'de ise çevrim karşıtı maliye politikası uygulamaları olduğuna işaret etmektedir. Ulaşılan sonuçlardan hareketle karşılaştırmalı bir biçimde Avrupa Birliği ve Türkiye'de maliye politikasının güçlü ve zayıf yönlerine dair tespitler yapılmıştır.

Abstract:
With its history dating back to the 18th ceuntry, theory of business cycle and fiscal policy, which takes it's theoretical foundations from Keynasian economic thought, constitutes two important research areas that continue to be intensively investigated in today's economic literature. Business cycles, with its broadest definition, can be expressed as a set of theories developed to explain the instability in total economic activity. Fiscal policy, on the other hand, can be described as the sum of theories that examine the method, tools and timing of the state's intervention to the instabilities observed at the level of total economic activity with positive and normative perspectives of economic approaches. The relationship between the this two concepts was first tried to be examined by Gavin and Perotti (1997) with empirical analysis methods.  After this inspiring study to examine the relationship between fiscal policy and business cycles, a rapidly developing and diversifying research field has began to emerge in the economics literature. This reasarch area, which tries to examine the connection between business cycles and fiscal policy; It includes significant theoretical and empirical diversity, along with heterogeneous country groups, different data set length, econometric method, variety of preferred variables, and advanced estimation methods. In addition, together with the detailed examination of the development process of the theoretical ideas about business cycles, the cumulative progress of the ideas belonging to the schools of economic thought can be easily observed.
In this context, what is expected from the interventions made through fiscal policy is to direct the unstable fluctuations observed in total economic activity towards the stable equilibrium point, that is, the long-term equilibrium position. Keynesian thought argues that it is possible for fiscal policy to create this expected effect with the implementation of countercyclical fiscal policy. However, there are strong arguments that fiscal policy will also have ineffective results if it is designed in an countercyclical manner without taking into account the sensitivities inherent in the current instability in the overall level of economic activity.
With in the scope of this study, the cyclical behavior of fiscal policy applications in the 2000-2020 period in the European Union member countries and in the 1990-2020 period in Turkey were tried to be analyzed by dynamic panel data analysis and time series analysis methods, respectively. The analyzes indicate that there are countercyclical fiscal policy practices in  Turkey and procyclical fiscal policy practices in European Union. It has been tried to determine the strengths and weaknesses of the fiscal policy in the European Union and Turkey in a comparative manner from the results obtained.