Yerleşkelerde Yeşilyol planlaması: Karadeniz Teknik Üniversitesi Kanuni Yerleşkesi örneği
Greenway planing in campuses: Example of Kanuni Campus-Karadeniz Technical University
Yazar: DİĞDEM GÖMELİ
Danışman: DOÇ. DR. BANU ÇİÇEK KURDOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Teknikleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Üniversite yerleşkeleri çeşitli fonksiyonel birimlerden oluşan ve öğretim elemanları, öğrenciler, personel gibi önemli sayıda kullanıcı kitlesini içerisinde barındıran alanlardır. Ülkemizde fakülte ve kadrolardaki artışlarla birlikte yerleşkelere yeni binalar eklenmektedir. Bu gelişmeler paralelinde yerleşkelerdeki yeşil alanlarda, delinmeler, parçalanmalar ve devamında yok oluşlar görülmektedir. Bu durum yerleşke kullanıcılarının yeşil alan gereksinimlerini karşılamalarına engel oluşturmaktadır. Yerleşke yeşil alanları, farklı kültür ve sosyal yapılara sahip öğrencilerin eğitim süreçleri boyunca ders dışı zamanlarının büyük bölümünü geçirdikleri yerlerdir.
Bu bağlamda yeşil alanlardaki parçalanmaya çözüm olabilecek, aynı zamanda yerleşke kullanıcılarına rekreasyonel faaliyetlerde bulunma imkanı verecek, eğitim, sağlık, doğa farkındalığı yaratma gibi fonksiyonları olabilecek bir planlama modeli olan yeşilyol yaklaşımının, 'üniversite yerleşkeleri yeşil alan kurgusu' oluşturulurken doğru bir çözüm olacağı varsayılmıştır. Çalışma alanı olarak yukarıda ifade edilen benzer sorunlara sahip Karadeniz Teknik Üniversitesi Kanuni Yerleşkesi örnek alan olarak belirlenmiştir. Bu örnek alanda kullanıcılarının rekreasyon, alternatif ulaşım, eğitim gibi ihtiyaçlarına destek olabilecek, aynı zamanda yeşil alan parçalanmasına çözüm olabilecek koridorlar yaratılarak, ekolojik açıdan yerleşke yaban yaşamı ve bitki tür çeşitliliğini destekleyecek bir planlama modeline yönelik öneriler sunmak çalışmanın ana amacı olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda 150 sayıda kişiye (24 kişi akademik personel, 7 kişi idari personel, 108 kişi öğrenci, 8 kişi lojman sakini, 3 kişi ziyaretçi) 'soru kağıdı yöntemi' ve görsel anket yöntemlerinden 'harita tamamlama yöntemi' uygulandı. Elde edilen bulgulara göre; katılımcıların % 55,4'ü öneri güzergahın binalara uzak olması gerektiğini, %90'ı yeşil alan içi veya kenarından geçmesi gerektiğini, % 62'si taşıt yoluna uzak olması gerektiğini, %84'ü gürültüden uzak sessiz ortamda olması gerektiğini söyledikleri ortaya koymuştur. Daha sonra Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ortamında bu sonuçlar kullanılarak, Optimum Yeşilyol Güzergahı Belirleme Analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada yerleşke alanının mevcut açık yeşil alan kurgusu irdelenerek sorunlar ortaya konmuş, ardından bu sorunlara çözüm olabilecek "korumacı" ve "olanakları değerlendiren" yeşilyol planlama stratejileri doğrultusunda öneriler hazırlanmıştır.

Abstract:
University campuses are composed of various functional units. Large number of users such as administrative staff, academic staff and students are hosting. With the increase in the number of faculty and students in our country, new buildings are added every day to the campuses. Depending on the increase in the number of buildings, the green areas in the settlements are becoming smaller and disappearing. This prevents users from meeting the green space needs. Campus green areas, where students having different cultural and social backgrounds spend most of their time.
It is assumed that the greenway approach, which is a model that can solve this problem in the green areas, which enables users to have recreational activities and create functions such as education, health and nature awareness, will be the right solution while creating 'university campus green area structure'. In this study, the Black Sea Technical University Law School with similar problems as mentioned above was examined. The main aim of the this study is to offer suggestions for a planning model that will support the needs of users such as recreation, transportation, education and at the same time create corridors that can be a solution to the disappearance of green areas and support ecological wildlife and plant species diversity. "Question paper method" and "map completion method" were applied to 150 people (24 academic staff, 7 administrative staff, 108 students, 8 residents, 3 visitors). According to the results; 55.4% of the participants stated that the proposed route should be away from the building, 90% of them stated that the proposed route must pass through or around the green areas, 62% of them stated that the proposed route should be away from the roadway and 84% of them stated that the proposed route must be away from noise and quiet. Then by using these results, the Optimum Green Route Determination Analysis was carried out in the CBS (Geographic Information Systems) program. The existing open green area structure of the campus was examined and problems were revealed. Then, according to the greenway planning strategies "protecting" and "evaluating the possibilities", proposals have been prepared that could be solutions to these problems.