Aksiyal disubstitue silisyum(IV), periferal tetra substitue bakır(II), mangan(III) ftalosiyaninlerin sentezi ve bazı enzimlere karşı inhibisyon özellikleri
Synthesis of axial disubstituted silicon(IV), peripheral tetra-substituted copper(II), manganese(III) phthalocyanines and inhibition properties against some enzymes
Yazar: BERİVAN ARIN ÖZTÜRMEN
Danışman: PROF. DR. ZEKERİYA BIYIKLIOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Enzim inhibitörleri = Enzyme inhibitors ; Ftalosiyaninler = Phthalocyanines ; Sentez = Synthesis ; Silisyum = Silicon

Özet:
Bu çalışmada aksiyal di-(3,3-difenilpropoksi) grubu içeren silisyum(IV) ftalosiyanin (DFPSi), periferal tetra-(3,3-difenilpropoksi) grubu içeren bakır(II) ve mangan(III) ftalosiyanin bileşiklerinin (DFP-Cu, DFP-Mn) sentezi, yapılarının aydınlatılması, kolinesteraz, tirozin ve αglukosidaz enzimleri üzerine inhibisyon özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. 3,3-Difenilpropan-1-ol ve 4-(3,3-difenilpropoksi)ftalonitril bileşikleri literatürdeki yöntemler 
kullanılarak sentezlendi. Aksiyal konumlarda (3,3-difenilpropoksi) grubu içeren silisyum(IV) ftalosiyanin toluen içerisinde silisyum ftalosiyanin diklorür ve 3,3-difenilpropan-1-ol varlığında sodyumhidrür kullanılarak 110 ℃'de azot atmosferinde karıştırılarak sentezlenmiştir. Periferal tetra-(3,3-difenilpropoksi) grubu içeren bakır(II) ve mangan(III) ftalosiyaninler, 4-(3,3-difenilpropoksi)ftalonitrilden n-pentanol ve DBU varlığında 160oC de CuCl2, MnCl2 tuzları 
kullanılarak sentezlenmiştir. Daha sonra spektroskopik yöntemler kullanılarak aksiyal di-(3,3-difenilpropoksi) grubu içeren silisyum(IV) ftalosiyanin (DFP-Si), periferal tetra-(3,3-difenilpropoksi) grubu içeren bakır(II) ve mangan(III) ftalosiyanin bileşiklerinin kolinesteraz, tirozin, α-glukosidaz enzimleri üzerine inhibisyon özellikleri incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ftalosiyanin, Sentez, Silisyum, Enzim İnhibisyonu

Abstract:
In this work, the aim is to synthesis, characterise and investigate cholinesterase, tyrosine and alpha-glucosidase enzymes inhibition properties of silicon(IV) phthalocyanine (DFP-Si) bearing axially di-(3,3-diphenylpropoxy) group and copper(II), manganese(III) phthalocyanines (DFP-Cu, DFP-Mn) bearing peripherally tetra-(3,3-diphenylpropoxy) group. 3,3-Diphenylpropan-1-ol and 4-(3,3-diphenylpropoxy)phthalonitrile compounds were synthesized by using methods in literature. 
Silicon(IV) phthalocyanine bearing axially (3,3-diphenylpropoxy) group were synthesized in toluene in the presence of silicon phthalocyanine dichloride and 3,3-diphenylpropan-1-ol, using sodium hydride at 110 ℃ under nitrogen atmosphere. Peripherally tetra-(3,3-diphenylpropoxy) substituted copper(II), manganese(III) phthalocyanines were synthesized starting from 4-(3,3-diphenylpropoxy)phthalonitrile using metal salts CuCl2, MnCl2 in the presence of n-pentanol and DBU at 160oC. Then, the cholinesterase, tyrosinase and α-glucosidase inhibition properties of silicon(IV) phthalocyanine (DFP-Si) bearing axially di-(3,3-diphenylpropoxy) group and copper(II), manganese(III) phthalocyanines (DFP-Cu, DFP-Mn) bearing peripherally tetra-(3,3-diphenylpropoxy) group were examined using spectrophotometric methods.

Key Words: Phthalocyanine, Synthesis, Silicon, Enzyme Inhibition