Dijital okuma ortam tasarımının ilkokul öğrencilerinin okuma becerilerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of digital reading environment design on primary school students' reading skills
Yazar: HALİME CİHAN
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET BAŞTUĞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil eğitimi = Language education ; Okuma becerileri = Reading skills ; Ortam tasarımı = Medium design ; Sayısal okuma farkındalığı = Digital reading awareness ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Zenginleştirilmiş okuma programları = Enrichment reading program ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırmada, okuma becerilerini geliştirmeye yönelik etkileşimli etkinlikler içeren bir dijital okuma ortamının tasarımı ve etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada dijital okuma ortamının geliştirilmesi amacıyla tasarım tabanlı araştırma yönteminden yararlanılmıştır. İlk aşamada akıcı okuma becerilerini geliştirmeye yönelik tekniklerin yer aldığı oyunlaştırma içeren etkinlikler hazırlanmıştır. Hazırlanan etkinlikler dijital ortama aktarılarak Dijital Okuma Programı (DOP) adı verilen bir okuma ortamının ön tasarımı ortaya çıkmıştır. Ön tasarımı yapılan programın iyileştirilmesi amacıyla uygulama çalışmaları bir devlet ilkokulunda gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcıları, bu okulun üçüncü sınıfına devam öğrenciler arasından ölçüt örnekleme ve kolay ulaşılabilir durum örneklemesi yöntemleri kullanılarak belirlenmiştir. Çalışmaya katılmak üzere okuma becerileri orta-alt seviye olan 30 öğrenci seçilmiş, bu öğrenciler ile tesadüfi olarak 10'ar kişilik üç grup oluşturulmuştur. İlk gruptaki öğrenciler (dijital okuma grubu) tabletler üzerinden ön tasarımı yapılan DOP uygulamasına katılırken, ikinci gruptaki öğrenciler (kâğıt okuma grubu) DOP'ta yer alan etkinlikleri kâğıt üzerinden uygulamışlardır. Üçüncü gruptaki öğrencilere (kontrol grubu) ise herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. DOP'un ön tasarımı 12 hafta, okul ortamında uygulama (iyileştirilmesi) süreci 16 hafta olmak üzere araştırma toplam 28 hafta sürmüştür. Araştırmada nitel ve nicel veri toplama araçları birlikte kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında doğru okuma testi, okuma hızı testi, prozodik okuma testi, okuduğunu anlama testi, yarı yapılandırılmış görüşme formları, odak grup görüşmesi, öğrenci kontrol listeleri ve araştırma günlüğünden yararlanılmıştır. Nicel verilerin analizinde bir istatistiksel paket programı, nitel verilerde içerik analizi kullanılmıştır. Bu amaçla nicel verilerin analizi Kruskal Wallis, Wilcoxon, Mann Whitney-U testleri kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre dijital okuma grubundaki öğrencilerin prozodik okuma becerisi son test puanları kontrol grubuna göre anlamlı biçimde yüksek bulunmuştur. Okuduğunu anlama becerisi puanları bakımından dijital okuma ve kâğıt okuma grubunda yer alan öğrencilerin ön test ve son test puanları arasında son test lehine anlamlı fark bulunmuştur. Dijital okuma, kâğıt okuma ve kontrol grubundaki öğrencilerin okuma hızları ön test ve son test sonuçlarına göre son test lehine anlamlı şekilde artmıştır. Dijital okuma ve kâğıt okuma grubundaki öğrencilere yapılan müdahalenin okuma hatalarının azaltılması konusunda etkili olmadığı görülmüştür. DOP, öğrenciler tarafından eğlenceli ve okuma becerilerini geliştirme konusunda faydalı olarak tanımlanmıştır. Benzer biçimde DOP, velilere göre ilgi çekici ve okuma becerilerinin geliştirilmesi konusunda etkili bir okuma ortamı sunmuştur. Yapılan uygulama kâğıt okuma grubundaki öğrenciler tarafından okuma becerilerinin geliştirilmesi konusunda faydalı bulunmuştur. Ancak kâğıt okuma grubundaki öğrencilerin katılım motivasyonlarının dijital okuma grubu kadar yüksek olmadığı görülmüştür. Kısaca DOP'un, kâğıt üzerinde gerçekleşen müdahale çalışması ile kıyaslandığında okuma becerilerini geliştirirken öğrencilerin yüksek motivasyon ile katıldıkları bir okuma ortamı olduğu görülmüştür. Çalışmanın sonunda araştırmacı ve eğitimcilere yönelik önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
The objective of this study is to design and investigate the effect of a digital reading environment that includes interactive activities to improve reading skills. In the research, design-based research method was used in order to develop the digital reading environment. In the first stage, activities involving gamification were prepared, which included techniques to develop fluent reading skills. The pre-design of the reading environment called the Digital Reading Program (DRP) was created by transferring the prepared activities to digital media. Practical studies were carried out in a public primary school in order to improve the pre-designed program. The participants of the research were determined among the third-grade students by using criterion sampling and convenience sampling methods. Thirty students with intermediate-low level reading skills were selected to participate in the study, and three groups of 10 were formed randomly with these students. While the students in the first group (digital reading group) participated in the DRP application that was pre-designed on tablets, the students in the second group (paper reading group) studied the activities in the DRP on paper. The students in the third group (control group) did not receive any intervention. The preliminary design of the DRP took 12 weeks, the improvement process in the school environment took 16 weeks, and the research took 28 weeks in total. Qualitative and quantitative data collection tools were used together in the study. Accurate reading test, reading speed test, prosodic reading test, reading comprehension test, semi-structured interview forms, focus group interview form, student checklists, and research diary were used to collect data. A statistical package program was used in the analysis of quantitative data, and content analysis was used in qualitative data. For this purpose, Kruskal Wallis, Wilcoxon, and Mann Whitney-U tests were utilized to analyze quantitative data. According to the results of the study, the prosodic reading skill post-test scores of the students in the digital reading group were found to be significantly higher than the control group. In terms of reading comprehension skill scores, a significant difference was found between the pre-test and post-test scores of the students in the digital reading and paper reading groups in favor of the post-test. The reading speed of the students in all groups increased significantly in favor of the post-test according. It was observed that the intervention for the students in the digital reading and paper reading group was not effective in reducing reading errors. DRP has been described by students as fun and useful in improving their reading skills. Similarly, DRP provided an interesting and effective reading environment for the development of reading skills, according to the parents. The application was found useful for improving reading skills by the students in the paper reading group. However, it was observed that the motivation of the students in the paper reading group was not as high as in the digital reading group. In short, it was seen that DRP is a reading environment in which students participate with high motivation while improving their reading skills when compared to the paper reading intervention. At the end of the study, suggestions for researchers and educators are given.