Ortaokul öğrencilerinin uzamsal yetenekleri ve kaygıları ile geometriye yönelik akıl yürütme becerileri ve öz yeterlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between spatial abilities and anxiety of middle school students and their reasoning skills and self-efficacy perceptions for geometry
Yazar: MERVE ÇAĞLAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAMAZAN GÜREL
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Uzamsal düşünme = Spatial thinking

Özet:
Bu çalışmanın amacı ortaokul öğrencilerinin uzamsal yetenek, uzamsal kaygı, geometrik akıl yürütme becerileri ve geometriye yönelik öz-yeterlik algı düzeylerini belirlemek ve aynı zamanda aralarındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmada nicel araştırma çeşitlerinden biri olan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini, 2022-2023 Eğitim-Öğretim yılında Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde bulunan bir ilin devlet ortaokulundaki 6., 7. ve 8. sınıfında bulunan 327 kız, 313 erkek olmak üzere toplam 640 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmanın verileri Göktepe Yıldız (2019) tarafından ortaokul öğrencileri (6., 7. ve 8. sınıflar) için geliştirilen Uzamsal Yetenek Testi (UYT), "Avustralya Matematik ve Bilim Ortaklığı" projesi kapsamında Seah ve Horne (2019) tarafından oluşturulan, araştırmacı tarafından Türkçeye uyarlanan Geometrik Akıl Yürütme Beceri Testi, Lawton (1994) tarafından geliştirilen sonrasında Dursun (2010) tarafından Türkçeye uyarlanan Uzamsal Kaygı Ölçeği (Spatial Anxiety Scale) ve Cantürk-Günhan ve Başer'in (2007) ortaokul öğrencileri için geliştirdiği Geometriye Yönelik Öz-Yeterlik Ölçeği ile toplanmıştır. Çalışmada Uzamsal Kaygı ölçeğinin Cronbach's Alpha değeri 0,70, Uzamsal Yetenek ölçeğinin KR-20 güvenirlik değeri 0,67, Geometrik Akıl Yürütme Becerileri ölçeğinin KR-20 güvenirlik değeri 0,79, Geometriye Yönelik Öz-Yeterlik ölçeğinin Cronbach's Alpha değeri 0,85 olarak hesaplanmıştır. Verilerin analizinde, betimsel istatistikler, ilişkisiz gruplar t-testi, ANOVA, çoklu korelasyon ve çok değişkenli regresyon analiz teknikleri kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçlarında, öğrencilerin cinsiyetlerine göre; uzamsal kaygılarının ve geometrik akıl yürütme becerilerinin anlamlı olarak farklılaştığı fakat geometriye yönelik öz-yeterlik algılarının ve uzamsal yeteneklerinin farklılaşmadığı görülmüştür. Öğrencilerin uzamsal kaygıları, geometriye yönelik öz-yeterlikleri, uzamsal yetenekleri ve geometrik akıl yürütme becerilerinin sınıf düzeylerine göre anlamlı olarak farklılaştığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin uzamsal kaygıları, geometriye yönelik öz-yeterlikleri, uzamsal yetenekleri ve geometrik akıl yürütme becerilerinin matematik karne notlarına göre farklılaştığı görülmektedir. Öğrencilerin uzamsal kaygı puanları ile; uzamsal yetenek puanları, geometrik akıl yürütme becerileri puanları ve geometriye yönelik öz-yeterlik puanları arasında negatif yönlü anlamlı fakat zayıf düzeyde bir ilişkisi bulunmuştur. Öğrencilerin uzamsal yeteneklerinin; geometrik akıl yürütme becerileri puanları ve geometriye yönelik öz-yeterlik puanları ile orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişkisi bulunmuştur. Öğrencilerin geometrik akıl yürütme becerileri puanları ile geometriye yönelik öz-yeterlik puanları arasında pozitif yönde anlamlı fakat zayıf düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Çoklu Regresyon analizi sonucunda 6. sınıfta bulunan öğrencilerin matematik karne notu ve uzamsal yetenek değişkenlerinin geometrik akıl yürütme becerilerini anlamlı olarak yordadığı; cinsiyet, geometriye yönelik öz-yeterlik algısı ve uzamsal kaygı değişkenlerinin geometrik akıl yürütme becerilerini anlamlı bir şekilde yordamadığı bulunmuştur. 7. sınıfta bulunan öğrencilerin matematik karne notu değişkeninin geometrik akıl yürütme becerilerini anlamlı bir şekilde yordadığı; cinsiyet, uzamsal yetenek, geometriye yönelik öz-yeterlik algısı ve uzamsal kaygı değişkenlerini anlamlı bir şekilde yordamadığı bulunmuştur. 8. sınıfta bulunan öğrencilerin matematik karne notu ve uzamsal yetenek değişkenlerinin geometrik akıl yürütme becerilerini anlamlı bir şekilde yordadığı; cinsiyet, geometriye yönelik öz-yeterlik algısı ve uzamsal kaygı değişkenlerini anlamlı bir şekilde yordamadığı bulunmuştur. Tüm öğrencilerin cinsiyet, matematik karne notu ve uzamsal yetenek değişkenlerinin geometrik akıl yürütme becerileri üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu görülmektedir. Sınıf düzeyi, geometriye yönelik öz-yeterlik algısı ve uzamsal kaygı değişkenlerinin anlamlı bir yordayıcı olmadığı bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to determine the levels of middle school students' spatial ability, spatial anxiety, geometric reasoning skills and self-efficacy perception levels towards geometry and also to reveal the relationship between them. Relational survey model, one of the quantitative research types, was used in the study. The sample of the study consisted of a total of 640 students, 327 girls and 313 boys, in the 6th, 7th and 8th grades of a state middle school in a province in the Southeastern Anatolia Region in the 2022-2023 academic year. The data of the study were collected using the Spatial Ability Test (SAT) developed by Göktepe Yıldız (2019) for middle school students (6th, 7th and 8th grades),  Geometric Reasoning Skill Test created by Seah and Horne (2019) within the scope of 'An Australian Mathematics & Science Partnership' project and adapted into Turkish by the researcher, Spatial Anxiety Scale developed by Lawton (1994) and adapted into Turkish by Dursun (2010)  and the Self-Efficacy Scale for Geometry developed by Cantürk-Günhan and Başer (2007) for middle school students. In the study, the Cronbach's Alpha value of the Spatial Anxiety Scale was 0.70, the KR-20 reliability value of the Spatial Ability Scale was 0.67, the KR-20 reliability value of the Geometric Reasoning Skills Scale was 0.79, and the Cronbach's Alpha value of the Self-Efficacy Scale for Geometry was 0.85. Descriptive statistics, unrelated groups t-test, ANOVA, Multiple Correlation and Multivariate Regression Analysis techniques were used to analyse the data. The results of the study showed that spatial anxiety and geometric reasoning skills of the students differed significantly according to their gender, but their self-efficacy perceptions towards geometry and spatial abilities did not differ. It was found that students' spatial anxiety, self-efficacy towards geometry, spatial ability and geometric reasoning skills differed significantly according to their grade levels. Students' spatial anxiety, self-efficacy towards geometry, spatial ability and geometric reasoning skills differed according to their mathematics scores. A significant but weak negative relationship was found between students' spatial anxiety scores and their spatial ability scores, geometric reasoning skills scores and self-efficacy towards geometry scores. Students' spatial ability scores had a moderately significant positive relationship with geometric reasoning skills scores and self-efficacy scores for geometry. There was a significant positive but weak relationship between students' geometric reasoning skills scores and their self-efficacy scores towards geometry. As a result of multiple regression analysis, it was found that 6th grade students' mathematics scores and spatial ability variables significantly predicted their geometric reasoning skills, while gender, self-efficacy perception towards geometry and spatial anxiety variables did not significantly predict geometric reasoning skills. 7th grade students' mathematics scores predicted their geometric reasoning skills significantly; gender, spatial ability, self-efficacy perception towards geometry and spatial anxiety variables did not predict geometric reasoning skills significantly. It was found that 8th grade students' mathematics scores and spatial ability variables significantly predicted their geometric reasoning skills, but gender, self-efficacy perception towards geometry and spatial anxiety variables did not. It is seen that gender, mathematics scores and spatial ability variables are significant predictors of geometric reasoning skills of all students. Class level, self-efficacy perception towards geometry and spatial anxiety variables were not found to be significant predictors.