Duygusal güvenlik teorisinin farklı yaş grubundaki ergenler açısından incelenmesi
Investigation of the emotional security theory in adolescents at different age groups
Yazar: DUYGU AKYÜZ
Danışman: PROF. DR. TELAT GÜL ŞENDİL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile uyumu = Family concinnity ; Duygusal güvenlik = Emotional security ; Ergenler = Adolescents ; Evlilik çatışması = Marital conflict ; Evlilik çatışması = Marital conflict ; Güvenlik = Security ; Güvenlik kültürü = Safety culture ; Çatışma = Conflict ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Duygusal Güvenlik Teorisi'nin 11-12 ve 18-20 yaş grubundaki ergenler açısından incelenmesidir. Bu kapsamda evlilik çatışması ile çocukların uyum problemleri arasındaki ilişkide duygusal güvenliğin, ebeveyn tutumlarının, bağlanmanın ve annenin psikolojik belirtilerinin aracı etkisi, kardeş ilişkisinin ise biçimlendirici etkisi incelenmiştir. Ek olarak Duygusal Güvenlik Ölçeği-Ebeveyn Formu Türkçe'ye uyarlanmıştır. Bu amaçla 156'sı 11-12 yaş arasında (90 kız ve 65 erkek) ve 152'si 18-20 yaş arasında (117 kız ve 35 erkek) olmak üzere toplam 308 ergene Kişisel Bilgi Formu, Kardeş İlişkileri Ölçeği, Çocukların Evlilik Çatışmasını Algısı Ölçeği, Duygusal Güvenlik Ölçeği (çocuk formu), Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri ve Kendini Değerlendirme Ölçeği uygulanırken katılımcıların annelerine Çocuk Yetiştirme Tutumları Ölçeği, Duygusal Güvenlik Ölçeği (ebeveyn formu) ve Kısa Semptom Envanteri uygulanmıştır. 
Yapılan analizler sonucunda 11-12 yaş grubunda evlilik çatışması ile çocukların uyum problemleri arasındaki ilişkide duygusal güvenliğin, ebeveyn tutumlarının, bağlanma güvenliğinin ve annenin psikolojik belirtilerinin aracı etkisi bulunamamıştır.
Yaşları 18-20 arasında olan ergenler için yapılan analizler sonucunda ise evlilik çatışması ile anksiyete-depresyon arasındaki ilişkide duygusal güvenliğin tam aracı etkisinin olduğu bulunurken tehdit algısı ile anksiyete-depresyon arasındaki ilişkide bağlanma güvenliğinin tam aracı etkisinin olduğu bulunmuştur. Ancak ebeveyn tutumlarının ve annenin psikolojik belirtilerinin aracı etkisi bulunamamıştır.
Evlilik çatışması ile uyum problemleri arasındaki ilişkide kardeş ilişkisinin biçimlendirici (moderatör) etkisinin olup olmadığına ilişkin yapılan analizler sonucunda ise iki yaş grubunda da biçimlendirici etki bulunamamıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the Emotional Security Theory in adolescents at age groups of 11-12 and 18-20. In this context, the mediator role of emotional security, attachment, parenting style and psychological symptoms of the mother and the moderator role of sibling relationship in the relationship between marital conflict and child adjustment was investigated. In addition, Security in the Marital Subsystem-Parent Report was adapted into Turkish. For this purpose, a total number of 308 adolescents (156 for the 11-12 age group (90 females and 65 males) and 152 for the 18-20 age group (117 females and 35 males)) completed Personal Information Form, Sibling Relationships Scale, Children's Perception of Interparental Conflict Scale, Security in the Interparental Subsystem Scale, Experiences in Close Relationships Inventory and Youth Self Report and their mothers completed Parenting Styles Scale, Security in the Interparental Subsystem Scale-Parent Report and Brief Symptom Inventory.
The analysis revealed that, for the 11-12 age group, there was no mediation effect of emotional security, parenting style, attachment and mothers' psychological symptoms in the relationship between marital conflict and child adjustment.
For the 18-20 age group, the analysis revealed that emotional security fully mediated the relationship between marital conflict and anxiety-depression and attachment fully mediated the relationship between perceived threat and anxiety-depression. But there was no mediation effect of parenting style and mothers' psychological symptoms in the relationship between marital conflict and child adjustment.
The analysis about whether sibling relationship moderated the relationship between marital conflict and child adjustment showed that there was no moderation effect of sibling relationship in both age groups.