Göksu nehri havzasının coğrafi bilgi sistemleri tabanlı jeomorfometrik analizi ve niceliksel heyelan olası tehlike değerlendirmesi
Gis based geomorphometric analyses and quantitative landslide hazard assessments of the Göksu river watershed
Yazar: SENEM TEKİN
Danışman: PROF. DR. TOLGA ÇAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Akarsu havzaları iklim, jeoloji, hidroloji ve biyolojik çeşitliliklerin kontrolünde yeryüzünü şekillendiren önemli dinamik doğal süreçlere sahiptir. Bu çalışmada, 11.213 km2 alana sahip, Göksu Nehri havzasında, dinamik hidrolojik süreçlerin belirlenmesi amacıyla jeomorfometrik analizler ve niceliksel heyelan olası tehlike çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Kayma ve kaya düşmesi tipinde heyelanlar havzada yaygın olup, önemli sosyal ve ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Kaya düşme tipi heyelanlar için MaXent yöntemi ile heyelan duyarlılık çalışması gerçekleştirilmiştir. Kayma türü heyelan olası tehlike haritalamasında mekansal olabilirlik, yapay sinir ağları, karar ağacı ve mantıksal regresyon yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Heyelanların zamansal olabilirliği, heyelan arşiv kayıtları ve meteorolojik veriler dikkate alınarak, yağış-frekans analizlerinden heyelanları tetikleyen yağışların tekrarlanma aralıkları ve belirli zamanlara ait (1, 5, 10, 25, 50 ve 100 yıl) aşılma olasılıkları ile elde edilmiştir. Heyelanların alansal büyüklük - frekans analizleri yapılarak, dağılıma uygun olasılık yoğunluk fonksiyonu belirlenmiş ve belli eşik değerin üstünde (Heyelan alanı > 0.05 km2, 0.20 km2 ve 0.50 km2) heyelanların aşılma olasılıkları hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçların Göksu Nehri havzasında, havza yönetimi ve heyelan afet zararlarının azaltılmasına yönelik mekansal planlama çalışmalarına önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
River watersheds have important dynamic natural processes that configure the landscape features under the control of climate, geology, hydrology and biodiversity. In this study, quantitative landslide hazard assessments and geomorphometric analyzes were carried out in order to determine the dynamic hydrological processes in Göksu River watershed of 11.213 km2. Slide and rock fall type landslides are common in the area, leading to significant social and economic losses. A landslide susceptibility assessment was carried out using MaXent method for rock-falls. Spatial probability in landslide hazard assessments for slide types were performed by artificial neural networks, decision tree and logistic regression methods. The temporal probabilities of the landslides, taking into account the landslide archive records and meteorological data, the return periods and the exceedence probabilities in certain periods (1, 5, 10, 25, 50 and 100 years) has been obtained. Evaluating the spatial extent - frequency analysis of the landslides, relevant probability density function was determined and the exceeding probabilities the landslides above the certain threshold value (Landslide area> 0.05 km2, 0.20 km2 and 0.50 km2) were calculated. It is believed that the results will make significant contributions to spatial planning studies for watershed management and landslide hazard mitigation in Göksu River watershed.