Mermer işleme tesislerinde çalışma duruşlarının OWAS yöntemi ile analizi
Analysis of working postures in marble processing plants by OWAS method
Yazar: BEKİR ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. METİN ERSOY
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Maden Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Ergonomi = Ergonomics ; Mermer kesme makineleri = Marble cutting machinery ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Mermer sektörü gerek ocakta blok üretimi gerekse fabrikada levha, plaka ve fayans
üretimi olsun ağır ve tehlikeli birçok faaliyetin gerçekleĢtirilmesini gerektirir. Üretim
sürecinde, mermerin yoğunluğunun fazla olması nedeniyle mermer parçalarının ağır
olması, vinç, forklift gibi araçlar kullanılmasına rağmen insan gücüne de ihtiyaç
duyulması, çalıĢanların kas ve iskelet sistemlerinde ciddi problemlere yol
açabilmektedir. ÇalıĢanların iĢlerini yapmaları sırasındaki vücut hareketlerinin ve
pozisyonlarının doğru olması hem iĢ kazası hem de meslek hastalıklarının önlenmesi
bakımından önemlidir.
OWAS (Ovako Working Posture Analysing System), çalıĢanın kas–iskelet sistemindeki
yüklenmeyi ve sistemin neden olduğu kötü duruĢların belirlemeye yarayan, gözleme
dayalı bir çalıĢma duruĢu analiz metodu olup, inĢaat, maden, tekstil, makine vb. birçok
endüstride yaygın olarak kullanılmaktadır. Yöntemin amacı, duruĢları sınıflandırmak
çalıĢanı rahatsız edici durumları ortadan kaldırmaktır.
Bu çalıĢmada mermer kesme ve iĢleme sürecinde yapılması gereken fiziksel faaliyetler
gruplandırılmıĢ, bu faaliyetler sırasında çalıĢanların hareketleri incelenmiĢ, doğru ve
yanlıĢ yapılan hareketler sınıflandırılarak her bir faaliyet için doğru hareket ve pozisyon
önerileri geliĢtirilmiĢtir. ÇalıĢma sırasındaki hareketler OWAS yönteminden
yararlanılarak analiz edilmiĢtir.
Ġnceleme boyunca, mermer iĢleme üretim sürecinde 61 duruĢ incelenmiĢ bunlardan
11‟inin birinci kategoride, 30‟unun ikinci kategoride, 13‟ünün üçüncü kategoride ve
7‟sinin dördüncü kategoride olduğu görülmüĢtür. Hareketlerin 3. ve 4. kategoriye giren
%33‟ü için iyileĢtirme programı hazırlanmıĢ ve her bir iĢ parçasına özel öneriler
geliĢtirilmiĢtir.
Sonuç olarak mermer fabrikalarında yapılan faaliyetlerin çoğunluğun ergonomik açıdan
uygun olduğu ancak bazı hareket ve duruĢların hem iĢ kazalarına hem de meslek
hastalıklarına neden olabileceği öngörülmüĢtür. OWAS yönteminin de bu durumların
belirlenmesinde ve riskin azaltılmasında etkin Ģekilde kullanılabileceği anlaĢılmıĢtır.

Anahtar Kelimeler: Mermer kesme, ĠĢ sağlığı ve güvenliği, OWAS, Ergonomi.

Abstract:
Marble worldwide requires heavy and dangerous activities to be carried out, be it the
production of slabs, slabs and slabs at the factory for project production. Since there are
too many pieces of marble from production, it is heavy for use, those that can be opened
to products for use, such as forklifts, can cause problems in road muscles and systems.
The correctness of the body and condition of the employees while they travel is
important in the course of both work accidents and work accidents.
OWAS (Ovako Working Posture Analysing System) is an observation-based working
posture analysis method, which is used to determine the load on the musculoskeletal
system of the employee and the bad postures caused by the system. It is widely used in
many industries. The purpose of the method is to classify the postures and eliminate the
disturbing situations for the employee.
In this study, the physical activities that must be done in the marble cutting and
processing process are grouped, the movements of the employees during these activities
are examined, the correct and incorrect movements are classified and the correct
movement and position suggestions for each activity are developed. Movements during
the study were analyzed using the OWAS method.
During the review, 61 postures in the marble processing production process were
examined, and it was observed that 11 of them were in the first category, 30 in the
iv
second category, 13 in the third category and 7 in the fourth category. An improvement
program has been prepared for 33% of the movements in the 3rd and 4th categories, and
specific recommendations have been developed for each workpiece.
As a result, it has been predicted that most of the activities carried out in marble
factories are ergonomically appropriate, but some movements and postures may cause
both work accidents and occupational diseases. It has been understood that the OWAS
method can be used effectively in identifying these situations and reducing the risk.

Keywords: Marble processing, Occupational health and safety, OWAS, Ergonomics.