İş yerindeki kayırmacılık algısının çalışan performansı üzerindeki etkisi: Örgütsel destek, örgütsel adalet ve örgütsel güven algısının aracı rolü
The effect of perception of nepotism on employee performance in the workplace: The mediating role of perception of organizational support, justice, and trust
Yazar: NAİM ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. AHMET MUTLU AKYÜZ
Gümüşhane Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnsan Kaynakları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Çalışanların, iş yerinde yetenek ve performans yerine kişisel bağlantıların tercih edildiğini görmesi, yani kayırmacılık algısı, güven eksikliği ve motivasyon kaybına neden olacaktır. Bu durumdaki çalışanlar ilerleme fırsatlarına eşit erişimin olmadığı hissine kapılabilirler ve bu durum aralarında çatışmaya ve takım ruhunun zayıflamasına sebep olabilir. Ayrıca örgütte adaletsizlik ve ayrımcılık algısı ortaya çıkacaktır. Bu da çalışan bağlılığını azaltabilir ve işten ayrılma oranlarını artırabilir. Her ne kadar kayırmacılığın (nepotizm) organizasyon üzerindeki etkileri, çalışanların deneyimleri ve algılarına bağlı olarak değişmesi mümkünse de genel olarak, çalışanların nepotizm algıları iş yerinde memnuniyetsizlik, güvensizlik ve motivasyon eksikliği gibi olumsuz sonuçlara yol açabilir. Bu da örgütü çalışanların verimlilik, bağlılık ve iş tatmini açısından olumsuz etkiler.
Bu çalışmada iş yerindeki kayırmacılık algısının çalışan performansına etkisi ve aracı değişkenlerin bu ilişkideki rolü araştırılmıştır. Elde edilen bulgulara göre kayırmacılık algısıyla çalışan performansı arasındaki ilişki negatif ve anlamlıdır. Bu sonuca göre kayırmacılık algısı yüksek olan çalışanların performansı düşüktür. İşyerinde kayırmacılık olduğu algısı yüksek çalışanların motivasyonu, bağlılığı ve performansı olumsuz etkilenmektedir. Ayrıca incelenen örgütsel adalet, güven ve destek değişkenlerinin rol aldığı aracılık etkisi önleyici aracılık şeklindedir. Kayırmacılık algısının doğrudan performans üzerine etkisi incelendiğinde düşük de olsa pozitif olan etki, aracı değişkenlerin etkisiyle negatife dönüşmektedir.
Ayrıca örgütsel adalet, güven ve destek değişkenlerinin rol oynadığı aracılık etkisi önleyici aracılık şeklindedir. Sonuçlar incelendiğinde kayırmacılık algısının performans üzerindeki doğrudan etkisi düşük ve pozitif iken, aracı değişkenlerin etkisiyle bu durum negatife dönüşmektedir. Kısacası, kişinin kayırılma olasılığı yüksek olduğunda performansta artış olurken, başkasının kayırılması durumunda güven ve destek algısı olumsuz etkilenerek toplam çalışan performansına etki negatife dönmektedir.

Abstract:
If employees see that personal connections are preferred over talent and performance in the workplace, namely perceptions of nepotism, this will lead to a lack of confidence and loss of motivation in them. Employees in this situation may feel that they do not have equal access to advancement opportunities. This may cause conflict among employees and weaken the team spirit. In addition, a perception of injustice and discrimination may arise in the organization. This can reduce employee engagement and increase turnover rates. Although the effects of nepotism on the organization may change depending on the experiences and perceptions of the employees, in general, the employees' perceptions of nepotism can lead to negative consequences such as dissatisfaction, insecurity and lack of motivation in the workplace. This affects the organization negatively in terms of productivity, commitment and job satisfaction of employees.
In this study, the effect of the perception of nepotism in the workplace on employee performance and the mediating role of variables in this relationship are investigated. According to the findings, the relationship between the perception of nepotism and employee performance is negative and significant. According to this, the performance of employees with high perception of nepotism is low. The motivation, commitment and performance of employees with a high perception of nepotism in the workplace are generally negatively affected.
In addition, the mediation effect in which organizational justice, trust and support variables play a role is in the form of preventive mediation. When the results are examined, while the direct effect of n perception on performance is low and positive, this situation turns into negative with the effect of mediating variables. In short, when the person is likely to be favoured, there is an increase in performance, while in the opposite situation, in the case of someone else being favoured, the perception of trust and support is negatively affected and the total effect on employee performance turns negative.