Adölesanlarda sağlık kontrol odağı ve öz yeterliliği güçlendirmeye yönelik yapılan çözüm odaklı görüşmelerin sağlığı geliştiren yaşam biçimi davranışlarına etkisinin belirlenmesi
Determining the effect of solution oriented interviews that health locus of control and self efficacy empowering on adolescents' health promotive lifestyle bahviours
Yazar: FUNDA ASLAN
Danışman: PROF. DR. GÜLÜMSER KUBLAY
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Görüşme yöntemi = Interview method ; Hemşirelik = Nursing ; Sağlık kontrol odağı = Health locus of control ; Sağlığın geliştirilmesi = Health promotion ; Yaşam tarzı = Life style ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğrenciler = Students

Özet:
Bu çalışma, sağlık kontrol odağı ve öz yeterliliği güçlendirmeye yönelik yapılan çözüm odaklı görüşmelerin, sağlığı geliştiren yaşam biçimi davranışlarına etkisinin değerlendirilmesi amacı ile yapılmıştır. Araştırmada ön test- son test kontrol gruplu yarı deneysel düzen kullanılmıştır. Çalışmanın müdahale grubunu 1. Okulda öğrenim gören 28 öğrenci, kontrol grubunu ise 2. okulda öğrenim gören 30 öğrenci oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu ve sağlığı geliştiren davranışlar ölçeği kullanılmıştır. Müdahale grubundaki katılımcılarla 6 Şubat-12 Mayıs 2017 tarihleri arasında hafta bir gün toplamda 9 oturum olacak şekilde çözüm odaklı yaklaşım kullanılarak görüşmeler yapılmıştır. Uygulama sonrası her iki grubada sağlığı geliştiren davranışlar ölçeği tekrar uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Statistical Package for Social Science (SPSS) 22.0 programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler için ortalama ± standart sapma, demografik özellikler ile ön test–son test ve karşılaştırmalarında  Bağımsız Örneklem t Testi, Bağımsız iki kategorik değişken arasında ilişki olup olmadığını belirlemek için  Ki-Kare Testi ve ANCOVA analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırmada sağlık kontrol odağı ve öz yeterliliği güçlendirmeye yönelik yapılan çözüm odaklı görüşmeler sonrasında,  müdahale grubunu oluşturan adolesanların  sağlığı geliştiren yaşam biçimi davranışları ölçeğinden aldıkları genel ve tüm alt boyutlara ilişkin puanların ön test puanlarına kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde arttığı belirlenmiştir. Çözüm odaklı yaklaşım ile yapılacak olan görüşmelerin okullarda sağlığı geliştirme kapsamında planlanacak uygulamalarda hemşireler tarafından kullanılması;  farklı örneklem grupları ve farklı konular için, randomize kontrol gruplu araştırmaların yapılması önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: Çözüm odaklı yaklaşım, sağlığı geliştirme, sağlık kontrol odağı, öz yeterlilik, hemşirelik, okul

Abstract:
This study was aimed to determine the effect of solution oriented health locus of control and self-efficacy empowering interviews on adolescents' health promotion lifestyle behaviours. During research pretest/posttest, semi experimental pattern with control group was applied. The intervention group of the study was consisting of 28 students from 1. school, 30 students from 2. school. As data collection tool personal information form and health promotion behaviour scale were applied. Between the dates of 6th of February – 12th of May, 2017 for 9 weeks, each in every week 9 sessions of interviews with solution oriented approach were conducted. After the interviews scales has been applied to both groups. During the evaluation of data, Statistical Package for Social Science (SPSS) 22.0 software was used. For definitive statistics average and standart deviation, demographic attributes, pretest posttest and for comparisons Independent Sampling t Test, for two categorical independent variable relationships Chi-Square and ANCOVA analysis were applied. In the study after the solution oriented health control focus and self efficacy empowering interviews, it was determined that according to the general grades that obtained from health promotion behaviour scale and average pretest grades obtained from whole lower group scales; they are increasing with statistically meaninful pattern. At the end of the study, it is recommended that the use of solution-oriented approach by nurses in the practices to be planned within the scope of health promotion in schools; to conduct randomized control group research for different sample groups and different subjects..

Key Words: Solution Oriented Approach, Health Promotion, Health locus of Control Focus, Self-Efficacy, Nursing, School