Şivacılık ve tarihsel arkaplanı
Shaivism and its historical background
Yazar: ARZU YILDIZ
Danışman: PROF. DR. AHMET HİKMET EROĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Din felsefesi = Religious philosophy ; Dinler = Religions ; Dinler tarihi = History of religions ; Hindistan = India ; Hinduizm = Hinduism ; Hint kültürü = Indian culture ; Mezhepler = Sects ; Mezhepler tarihi = Sect history ; Şiva = Shiva

Özet:
Günümüzde üç büyük Hindu mezhebi arasında bulunan Şivacılık'ın ilk izleri Hint kültür ve medeniyetinin en eski kaynaklarından biri olan İndus medeniyetinde bulunabilir. Mohenjo-daro ve Harappa gibi önemli merkezlerde yapılan kazılarda elde edilen eserlerde yoga pozisyonunda oturan ve etrafı hayvanlarla çevrili figürün Şiva'nın prototipi olduğu görüşü günümüzde de geçerliliğini korumaktadır. Şiva, erken dönem Veda metinlerinde Rudra olarak geçer. Rudra ikincil bir fırtına tanrısıdır. Hem korkulan, hastalıklara sebep olan öfkeli hem de şifa veren ve düşmanları alt edip yardımcı olan bir tanrıdır. Şiva ismini alışı ise sonraki dönemlere denk gelmektedir. Brahma'nın yaratıcılık, Vişnu'nun koruyuculuk görevini üstlendiği Hindu trimurtisi içinde Şiva yok edici tanrıdır. Üç büyük Hindu Mezhebi ise Vişnu, Şiva ve özellikle Şiva'nın dişil enerjisi olarak da kabul edilen Şakti'ye adanmıştır. Hinduizm bünyesinde Şivacı ilk mezhep hareketleri M.Ö. ikinci asırdan itibaren ortaya çıkmaya, Destanlar ve Puranalar devrinde ise mezhep anlayışı gelişerek bugünkü anlamıyla Şivacılık şekillenmeye başlamıştır. Arilerin inançları ile Dravidlerin inançlarına ait birçok öge Şivacılık içinde özümsenmiş, birçok yerel tanrı Şiva'nın bir tezahürü olarak ele alınmıştır. 
Şiva, Mahayogi oluşu ile Hinduizm'in asketiklik anlayışı üzerinde büyük etkiye sahiptir. Eşi ve çocukları ile de hem Hindu panteonunda önemli bir tanrı hem de aile kuruma için örnek bir tanrıdır. Evlerde ve Şiva'ya adanmış tapınaklarda tapınma simgesi olan linga ile Şiva'ya tapınılır. Şivacılık içinde birçok alt mezhep bulunmaktadır. Günümüzde Şivacılar genel olarak Güney Hindistan'da bulunur.

Anahtar Kelimeler: Hinduizm, Şiva, Şivacılık, İndus Medeniyeti, Mezhep, Rudra

Abstract:
The first traces of Shaivism, which is among the three major Hindu denominations today, can be found in the Indus civilization, which is one of the oldest sources of Indian culture and civilization. The view that the figure which is sitting in the yoga position and surrounded by animals is the prototype of Shiva in the works found in the excavations in important centers such as Mohenjo-daro and Harappa still maintains its validity today. Shiva is referred to as Rudra in the early Vedic texts. Rudra is a secondary storm god. He is both a feared, angry god that causes diseases, and a healing god that defeats enemies and helps his followers. He took the name Shiva in the following periods. In Hindu trimurti, where Brahma acts as creator and Vishnu as protector, Shiva is the destroyer god. The three major Hindu Sects are dedicated to Vishnu, Shiva and Shakti, which is also especially considered to be the feminine energy of Shiva. The first Shaivist sectarian movements within Hinduism began to emerge from the second century BC, and in the era of the Epics and Puranas, the understanding of the secterianism developed and Shaivism began to take shape in its current sense. Many elements of the beliefs of Aryans and Dravidians were internalized in Shaivism, and many local gods were considered as a manifestation of Shiva.
Shiva, as Mahayogi, has great influence on Hinduism's understanding of asceticism. With his wife and children, he is both an important god in the Hindu pantheon and an exemplary god for the family institution. Shiva is worshiped with the linga, the symbol of worship, in homes and temples dedicated to Shiva. There are many sub-sects within Shaivism. Today, devotees of Shaivism are mainly found in South India.

Keywords: Hinduism, Shiva, Shaivism, Indus Civilization, Denomination, Rudra