Diyabetle ilgili bilgilendirme eğitiminin sınıf öğretmenlerinin tip 1 diyabete yönelik bilgi ve farkındalık düzeylerine etkisi
The effect of diabetes education on knowledge and awareness levels of classroom teachers about type 1 diabetes
Yazar: İSMAİL ÇETİNTAŞ
Danışman: PROF. DR. MELAHAT AKGÜN KOSTAK
Trakya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Eğitim = Education ; Farkındalık = Awareness ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma sınıf öğretmenlerine uygulanan "Öğretmenler İçin Diyabet Eğitimi"nin öğretmenlerin Tip 1 diyabete yönelik bilgi ve farkındalık düzeylerine etkisini belirlemek amacı ile yürütüldü. Müdahale-kontrol gruplarında ön-test ve son-test yarı deneysel tasarımda yürütülen araştırma Eylül-Aralık 2023 tarihleri arasında resmi 6 ilkokulda 87 sınıf öğretmeni (müdahale=42, kontrol=45) ile gerçekleştirildi (n=87). Veriler, "Öğretmen Bilgi Formu" ile bu çalışma kapsamında geliştirilen "Öğretmenler İçin Tip 1 Diyabet Bilgi Testi" ve "Öğretmenler İçin Tip 1 Diyabet Farkındalık Ölçeği" ile toplandı. Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun Kids and Diabetes in Schools (KiDS) projesi kapsamında geliştirdiği diyabet eğitim materyalleri bu çalışma kapsamında Türkçe'ye çevrilerek eğitim materyali olarak kullanıldı. Verilerin analizi IBM SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) Statistics Version 25 for Windows ve JASP (Version 0.17.2.1) paket programları kullanılarak tanımlayıcı analizler, Shapiro-Wilk testi, Ki-kare testi, Mann-Whitney U testi, Wilcoxon İşaretli Sıralar testi, Student t testi, Spearman'ın Sıralama Korelasyon testi ile yapıldı. p<0,05 istatistiksel anlamlılık sınırı olarak kabul edildi. Müdahale grubunda bulunan sınıf öğretmenlerin, "Öğretmenler İçin Tip 1 Diyabet Bilgi Testi" son-test sıra ortalamalarının kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulundu (p<0,001). Müdahale grubunda bulunan öğretmenlerin "Öğretmenler İçin Tip 1 Diyabet Farkındalık Ölçeği" toplam ve tüm alt boyutlarda son-test sıra ortalamalarının kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlendi (p<0,001). "Öğretmenler İçin Diyabet Eğitimi"nin sınıf öğretmenlerinin Tip 1 diyabete yönelik bilgi ve farkındalık düzeylerini arttırmada etkili olduğu sonucuna ulaşıldı. Öğretmenler ile yapılacak çalışmalarda; "Öğretmenler İçin Tip 1 Diyabet Bilgi Testi", "Öğretmenler İçin Tip 1 Diyabet Farkındalık Ölçeği" ve Türkçe'ye kazandırılan diyabet eğitim materyallerinin kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
This research was conducted to determine the effect of "Diabetes Education for Teachers" applied to classroom teachers on teachers' knowledge and awareness levels of Type 1 diabetes.
The research, which was conducted in a pre-test and post-test quasi-experimental design in intervention-control groups, was conducted between September and December 2023 with 87 classroom teachers (intervention=42, control=45) in 6 public primary schools (n=87). Data were collected with the "Teacher Information Form" and the "Type 1 Diabetes Knowledge Test for Teachers" and "Type 1 Diabetes Awareness Scale for Teachers" developed within the scope of this study. Diabetes education materials developed by the International Diabetes Federation within the scope of the Kids and Diabetes in Schools (KiDS) project were translated into Turkish and used as educational materials within the scope of this study. Data analysis in the study was conducted using IBM SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) Statistics Version 25 for Windows and JASP (Version 0.17.2.1) package programs. Data were analyzed with descriptive analyses, Shapiro-Wilk test, Chi-squared test, Mann Whitney U test, Wilcoxon Signed Rank test, Students' t test, Spearman's Rank Correlation test. p<0.05 was accepted as the limit of statistical significance. It was found that the "Type 1 Diabetes Knowledge Test for Teachers" post-test mean rank of the classroom teachers in the intervention group were significantly higher than the control group (p<0.001). It was determined that the post-test mean rank of the teachers in the intervention group in the total and all sub-dimensions of the "Type 1 Diabetes Awareness Scale for Teachers" were significantly higher than those in the control group (p<0.001). It was concluded that "Diabetes Education for Teachers" was effective in increasing the knowledge and awareness levels of classroom teachers about Type 1 diabetes. In studies to be carried out with teachers; It is recommended to use "Type 1 Diabetes Knowledge Test for Teachers" and "Type 1 Diabetes Awareness Scale for Teachers" and diabetes education materials translated into Turkish.