Anti-TNF immunsupresyon tedavisinin non-alkolik steatohepatit ve yağlı karaciğer hastalığında fıbrozıs progresyonunda olası etkileri
The possible effects of anti-tnf immunsuprision therapy on fibrosis progress in non-alcolic steatohepatit and fatty liver disease
Yazar: İSMET ANIL BERK
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA DEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Antitümör nekroz faktörleri = Antitumor necrosis factors ; Fibroz = Fibrosis ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Tümör nekroz faktörü-alfa = Tumor necrosis factor-alpha ; İmmünosüpresyon = Immunosuppression

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı, Anti-TNF immunsupresyon tedavisinin non-alkolik yağlı karaciğer hastalığında ve non-alkolik steatohepatit'te fibrozis progresyonunun olası etkilerini araştırmaktır. 
Gereç ve Yöntem: Bu prospektif, tek merkezli randomize çalışma, Mayıs 2022 – Kasım 2022 tarihleri arasında 2 grup halinde olacak şekilde, yaşları 18-70 arasında ultrasound görüntüleme (USG) ile teşhis edilmiş Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH) olan hepatosteatozun sekonder nedenleri dışlanmış non-diabetik hastalar arasından, vaka grubunda 10 hasta ile, kontrol grubunda 14 hasta ile yürütüldü. Vaka grubunu romatoloji, dermatoloji ve fizik tedavi rehabilitasyon kliniklerinde endikasyon gereği Anti-Tümör Nekrozis Faktör (TNF) biyolojik ajan tedavisi ilk kez uygulanacak olan ve bu ajanların uygulanma öncesinde rutin olarak tatbik edilen USG'de karaciğer yağlanması teşhis edilmiş hastalar oluşturmuştur. Kontrol grubunu ise İç hastalıkları kliniklerinde çeşitli sebeplerden dolayı USG yapılan karaciğer yağlanması teşhis edilmiş neticesinde hepatosteatozu geriletecek ek ilaç kullanmayan sadece yaşam tarzı değişikliği önerilmiş olan hastalar oluşturmuştur. Her iki grupta da 2 defa olmak üzere 0. ayda ve 3. ayda (hasta grubunda 0. ay tedavi uygulanmadan ilk dozunun uygulanacağı gün ve tedavinin 3.ayında) NAYKH tanı yaklaşımında non-invaziv yöntemlerden NAFLD Fibrozis skoru (NFS) hesaplanması için gerekli olan hemogram ve biyokimyasal parametreler çalışıldı ve TANİTA cihazıyla Vucüt Kitle indeksi (VKİ) ölçüldü, rutin tetkiklere ek olarak alınan 1(bir) tüp periferik kan örneğinde Cytokeratin-18 (CK-18) biyobelirteç testi ELİSA yöntemiyle çalışıldı, USG bazlı fibroscan cihazıyla M probla karaciğer sağ ve sol lobtan kilopascal cinsinde karaciğer sertlik ölçümleri ile Transient Elastografi yöntemiyle fibrozis değerlendirilmesi yapıldı. Kontrol grubuna halihazırda önerilmiş olan diyet, egzersiz ve yaşam tarzı değişikliği vaka grubuna da önerildi. Her iki grupta da 0.ay ve 3.ay olmak üzere ortaya çıkan NFS değerleri, CK-18 ELİSA testi nicel değerleri ve karaciğer parankim sertlik ölçümü kilopascal cinsinden ortalama değerleri SSPS'e girildi.
Bulgular: Vaka grubunda 0.ay Sağ Lob Elastografi Skoru Ave değeri kontrol grubundan anlamlı (p < 0.05) olarak daha yüksekti. Vaka grubu 3.ay Sağ Lob Elastografi Skoru Ave değeri 0.aya göre anlamlı (p < 0.05) düşüş göstermiştir. Vaka grubu 3.ay Sağ Lob Elastorafi Skoru Std değeri 0.aya göre anlamlı (p < 0.05) düşüş göstermiştir. Vaka grubunda 3.ay Sağ Lob Elastorafi Skoru Std düşüşü kontrol grubundan anlamlı (p < 0.05) olarak daha yüksekti. Kontrol grubu 3.ay AST değeri 0.aya göre anlamlı (p < 0.05) düşüş gösterdi.
Sonuç: Anti TNF-α immünsüpresyon tedavisinin NAFLD ve NASH hastalarında 3 ay kullanımının karaciğer parankim fibrozisinde anlamlı düzeyde düzelme sağladığı ve bunun karaciğer elastografi değerlendirmesi ile ortaya konulabileceği gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: NAFLD, NASH, TNF- α, Anti TNF- α ajanları, fibrozis

Abstract:
Aim: The present study aimed to investigate the possible effects of anti-TNF-α immunosuppression therapy on fibrosis progression in non-alcoholic fatty liver disease and non-alcoholic steatohepatitis.
Material and Method: This prospective, single-centre randomised study was conducted in 2 groups between May 2022 and November 2022 with 10 patients in the case group and 14 patients in the control group among non-diabetic patients with non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) diagnosed by ultrasound imaging (USG) between the ages of 18-70 years with secondary causes of hepatosteatosis excluded. The case group consisted of patients in rheumatology, dermatology and physical therapy rehabilitation clinics who were to be treated with anti-tumour necrosis factor (TNF) biological agents for the first time and who were diagnosed with fatty liver disease on USG routinely performed before the application of these agents. The control group consisted of patients who were diagnosed with fatty liver disease by USG performed in internal medicine clinics for various reasons and who did not use any additional medication to regress hepatosteatosis and only lifestyle changes were recommended. In both groups, 2 times at 0. month and 3. month (0. month in the patient group on the day of administration of the first dose without treatment and 3. month of treatment). Haemogram and biochemical parameters required for the calculation of NAFLD Fibrosis score (NFS), which is one of the non-invasive methods in the diagnostic approach of NAFLD, were studied. Body mass index (BMI) was measured with TANITA device. In addition to routine examinations, Cytokeratin-18 biomarker test was performed by ELISA method in 1 (one) tube peripheral blood sample. Liver hardness measurements in kilopascal from the right and left lobes of the liver were performed by USG-based fibroscan device with M probe and fibrosis evaluation was performed by transient elastography method. Diet, exercise and lifestyle changes, which were already recommended to the control group, were also recommended to the case group. NFS values, CK-18 ELISA test quantitative values and mean values of liver parenchymal stiffness measurements in kilopascal were entered into SSPS at 0 and 3 months in both groups.
Findings: Right Lobe Elastography Score Ave value at month 0 was significantly (p < 0.05) higher in the case group than in the control group. In the case group, the 3rd month Right Lobe Elastography Score Ave value showed a significant (p < 0.05) decrease compared to the 0th month. Case group 3rd month Right Lobe Elastoraphy Score Std value showed a significant (p < 0.05) decrease compared to the 0th month. The 3rd month Right Lobe Elastoraphy Score Std decrease in the case group was significantly (p < 0.05) higher than the control group. AST value in the control group at 3rd month showed a significant (p < 0.05) decrease compared to 0th month.
Conclusion: The use of anti-TNF-α immunosuppression therapy for 3 months in patients with NAFLD and NASH provided significant improvement in liver parenchymal fibrosis, which can be demonstrated by liver elastography evaluation.
Key words: NAFLD, NASH, TNF- α, Anti TNF- α agents, fibrosis