Panik bozukluğu ve yaygın anksiyete bozukluğunda hipotalamo-pitüiter-adrenal eksen, serotonerjik ve dopaminerjik sistemlerin aktiviteleri ve birbirleriyle ilişkileri
Hypothalamo-pituitary-adrenal axis, serotonergic and dopaminergic system activities and relations with each other in patients with panic disorder and generalized anxiety disorder
Yazar: YUNUS HACIMUSALAR
Danışman: DOÇ. DR. ERTUĞRUL EŞEL
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2006
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Panik bozuklugu ve yaygın anksiyete bozuklugu hastalarında hipotalamopituiter-
adrenal eksen, serotonerjik ve dopaminerjik sisteminlerin aktivitelerini ve
bunların birbirleriyle iliskilerini inceleyerek bu sistemlerin panik bozuklugunun ve
yaygın anksiyete bozuklugunun patofizyolojisiyle iliskili olup olmadıgını arastırmak.
Denekler ve Yöntem: Panik bozuklugu (n=25), yaygın anksiyete bozuklugu (n=23)
ve kontrol grubunda (n=20) bazal kortizol, dehidroepiandrosteron-sülfat, prolaktin,
büyüme hormonu konsantrasyonları ve deksametazon sonrası kortizol ve
dehidroepiandrosteron-sülfatın, essitalopram sonrası kortizol, dehidroepiandrosteronsülfat
ve prolaktinin, levodopa sonrası prolaktin ve büyüme hormonun serum
düzeyleri ölçüldü.
Bulgular: Yaygın anksiyete bozuklugu grubunun bazal kortizol düzeyleri ve
deksametazonun kortizolu baskılaması kontrol ve panik bozuklugu grubuna göre
düsük bulundu. Deksametazonla dehidroepiandrosteron-sülfat, panik bozuklugu ve
yaygın anksiyete bozuklugu grubundaki kadınlarda erkeklere göre daha fazla
baskılanmıstı. Kontrol grubunda dopaminerjik uyarı prolaktini baskılamazken, panik
bozuklugu ve yaygın anksiyete bozuklugu grubunda baskılıyordu. Panik bozuklugu
grubunda anksiyete düzeyi arttıkça, kortizol deksametazonla daha az baskılanıyordu.
Sonuç: Yaygın anksiyete bozuklugu hastalarında bazal kortizol düzeyinin düsük
olması kortikotropin salgılatıcı hormon asırı aktivitesi sonucunda gelisen
kortikotropin salgılatıcı hormon reseptör down regülasyonuyla beraber hipotalamopituiter-
adrenal eksen hipoaktivitesini gösterebilirken, deksametazon supresyon testi
ile kortizolün daha az baskılanması glukokortikoid reseptör down regülasyonunu
düsündürmektedir. Panik bozuklugu ve yaygın anksiyete bozuklugu hastalarında
prolaktinin levodopa ile daha fazla baskılanması bu hastalarda dopaminerjik
hipofonksiyona baglı olarak gelisen bir dopamin reseptör asırı duyarlılıgına isaret
ediyor olabilir.

Abstract:
Aim: The aim of this study was to examine hypothalamo-pituitary-adrenal axis,
serotonergic and dopaminergic system activities and relations between each other in
patients with panic disorder and generalized anxiety disorder, and to investigate
whether these systems are related to pathophysiology of panic and generalized
anxiety disorders.
Subjects and Methods: Serum concentrations of basal cortisol,
dehydroepiandrosterone sulfate, prolactin, growth hormone, and serum levels of
cortisol and dehydroepiandrosterone sulfate after dexamethasone administration, and
serum levels of cortisol, dehydroepiandrosterone sulfate and prolactin after
escitalopram administration, and serum levels of prolactin and growth hormone after
levodopa administration were measured in control group and patients with panic
disorder and generalized anxiety disorder.
Results: Levels of basal cortisol and cortisol suppression with dexamethasone were
lower in generalized anxiety disorder group than in panic disorder and control
groups. In patients with panic disorder and generalized anxiety disorder,
dehydroepiandrosterone sulfate was more supressed with dexamethasone in women
compared with men. Prolactin levels were not supressed with dopaminergic
situmulation in control group while supressed in patients with panic and generalized
anxiety disorders. In panic disorder group, cortisol levels with dexamethasone got
less suppressed as levels of anxiety increased.
Conclusion: In patients with generalized anxiety disorder, decreased levels of
cortisol may indicate that hypothalamo-pituitary-adrenal axis hypoactivity with
corticotropin-releasing hormone receptor down regulation resulted from
corticotropin-releasing hormone hyperactivity, and lesser supression of cortisol
levels with dexamethasone supression test suggests glucocorticoid receptor down
regulation. Greater supression of prolactin levels with levodopa in panic and generalized anxiety disorders may indicate that dopaminergic hypofunction which
results in dopamine receptor downregulation.