Türkiye'de benzin reel fiyatları ve dolar döviz kuru bağlamında dana karkas, kuzu karkas ve yemlik buğday piyasalarının koşullu varyanslarındaki oynaklığın var (k)- asimetrik Bekk-Garch (p, q) modeli ile tahmin edilmesi
In the context of gasoline prices and exchange rate, predicting the conditional variance volatilities of real beef carcass, lamb carcass, and feed wheat markets using var (k)-asimetrik Bekk-Garch (p, q) model
Yazar: FARUK URAK
Danışman: PROF. DR. ABDULBAKİ BİLGİÇ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım Politikası ve Yayım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Tarım ekonomisi = Agricultural economy

Özet:
Amaç: Türkiye'de makroekonomi piyasaları (benzin, döviz kuru ve ithalat) bağlamında dana karkas, kuzu karkas  ve yemlik buğday piyasaları arasındaki piyasa getiri düzeyleri ve getiri oynaklıklarının yön ve büyüklükleri ilk kez ampirik olarak ortaya konulmuştur. Ayrıca dana ve kuzu karkas ile yemlik buğday piyasaların birbirlerine karşı optimal portföy ağırlıkları ve riskten korunma oranları da nicel olarak belirlenmiştir.
Yöntem: Bu çalışmada, benzin, döviz kuru ve ithalat değişkenleri eksojen (dışsal) değişken niteliğinde kullanılarak, Türkiye'de dana karkas ve kuzu karkas piyasaları ile yemlik buğday piyasası arasındaki uzun dönem oynaklık ilişkisi ve bu oynaklığın simetrik olup olmadığı 2005:01-2019:06 dönemi günlük verileri VAR (k)-Asimetrik BEKK-GARCH (p, q) Modeli kullanılarak analiz edilmiştir. 
Bulgular: Çalışmada dana karkas, kuzu karkas ve yemlik buğday getirilerinin koşullu varyanslarının döviz kurundaki artışlarından ve ithalatın yapılmadığı dönemlere göre ithalatın yapıldığı dönemlerden istatistiki açıdan anlamlı bir şekilde etkilendikleri tespit edilmiştir. Benzin piyasasında meydana gelen oynaklıkların kuzu karkas ve yemlik buğday piyasalarındaki oynaklıkları arttırdığı, dana karkas piyasasındaki oynaklığı ise azalttığı tespit edilmiştir. Çalışmada ürün piyasalarında oynaklık geçişkenliklerinde asimetrik etkilerin mevcut olduğu sonucuna varılmıştır. Dana karkasın kuzu karkas ve yemlik buğday fiyat getirileriyle olan optimal portföy ağırlıkları sırasıyla 0.648 ve 0.288 iken kuzu karkasın yemlik buğday fiyat getirisiyle olan optimal portföy ağırlığı 0.210 olarak tespit edilmiştir. Çalışmada kuzu karkasın dana karkasa göre daha fazla risk taşıdığı belirlenmiştir.
Sonuç: Dana karkas, kuzu karkas ve yemlik buğday getirilerinin koşullu varyansları hem kısa dönemde doğrudan ve dolaylı şoklardan hem de getiri serilerinin koşullu varyansları doğrudan ve dolaylı olarak diğer getiri serilerinin uzun dönem oynaklığından istatistiki olarak anlamlı düzeyde etkilendiği gözlemlenmiştir.

Abstract:
Purpose: In the context of macroeconomics markets (gasoline, exchange rate, and import) in Turkey,  market returns and the direction and magnitude of volatility returns between beef carcasses, lamb carcass, and feed wheat market levels have been empirically demonstrated for the first time. In addition, optimal portfolio weights and hedging rates of beef and lamb carcass, and feed wheat markets were quantitatively determined.
Method: In this study, using gasoline, exchange rate, and import as exogenous variables, the long-term volatility relationship between beef carcass, lamb carcass markets and the feed wheat market in Turkey and whether this volatility is symmetrical were analyzed using both the 2005:01-2019:06 daily data and the VAR (k)-Asymmetric BEKK-GARCH (p, q) model.
Findings: In the study, it was also determined that conditional variances of the beef carcass, lamb carcass and feed wheat markets were statistically significantly affected by the increase in exchange rates and the periods when imports were made than the periods when imports were absent. Similarly, we determined that uncertainties in the gasoline market increased volatilities in the lamb carcass and feed wheat markets while reducing swings in the beef carcass market. Also, asymmetric effects are present in the uncertainty pass-through in product markets. The optimal portfolio weights of beef carcass with lamb carcass and feed wheat price returns were 0.648 and 0.288. respectively. whereas the lamb carcass was 0.210 with optimal portfolio weight for feed wheat. In the study, we concluded that the lamb carcass had more risks than the beef carcass.
Results: Conditional variances of beef carcass, lamb carcass and feed wheat yields were statistically significantly affected by direct and indirect of both their and other return series in the short and long term.