Karma frekanslı veri örneklemesi ile Türkiye'de finansal krizlerin öncü göstergelerinin belirlenmesi
Identifying leading indicators of financial crises in Türkiye with mixed-frequency data sampling
Yazar: MERVE KURT DEĞİRMENCİ
Danışman: PROF. DR. FURKAN EMİRMAHMUTOĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Finansal krizler tarihi incelendiğinde; para, banka ve dış borç sektörüne ilişkin finansal çöküşlerin ülke ekonomileri üzerindeki maliyetlerinin ne kadar yıkıcı olduğu ve telafisinin uzun zaman aldığı görülmektedir. Finansal krizlerin önceden öngörülmesi, özellikle Türkiye gibi kırılganlık düzeyi yüksek ülke ekonomilerinde hasarın önüne geçilmesi açısından büyük önem arz etmektedir. Finansal istikrarın ölçülmesinde yaygın olarak kullanılan Finansal Baskı Endeksi (FSI), finansal krizlerin tespit edilmesinde büyük rol oynamakta, krizlere ilişkin öncü göstergelerin belirlenmesinde de ilk basamağı oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Temel Bileşenler Analizi yöntemi ile Türkiye ekonomisinde para, tahvil ve bono, hisse senedi, yabancı para piyasaları ve bankacılık sektörü bilgisini içeren haftalık bir kompozit endeks 2006:01-2024:04 dönem aralığında oluşturulmuş, sonrasında ise Türkiye'de finansal krizlere yol açan öncü göstergeler 2006:01-2023:12 kapsamında belirlenmiştir. Değişkenlerin orijinal yapılarından yararlanılarak, FSI serileri ile altmış iki potansiyel kriz göstergesi arasındaki ilişkiler karma frekanslı Granger nedensellik testi (MFGCT) ve standart Granger nedensellik analizi ile farklı zaman ufukları için araştırılmış ve çeyreklik, aylık, haftalık ve günlük finansal kriz öncü göstergeler elde edilmiştir. Bu çalışmayı Türkiye üzerine yapılan diğer çalışmalardan ayıran ve özgün kılan özelliği, öncü göstergelerin belirlenirken farklı frekansa sahip değişkenlerin ilk kez toplulaştırılmadan, dağılım yapılarına zarar vermeksizin karma frekanslı veri örneklemesi yaklaşımına dayanan bir teknikle analiz edilmiş olmasıdır ve bu yönü ile çalışma literatüre katkı sağlayacaktır. Bu çalışma akademisyenler ve ekonomistlerin yanı sıra Türkiye'de para ve maliye politikalarına ilişkin karar alma süreçlerinde politika yapıcılara yeni ve doğru bir bakış açısı kazandıracak ve dolayısıyla finansal sistemin sorunsuz biçimde işlemesine katkıda bulunacaktır.

Abstract:
In the annals of financial crises, it has been established how destructive the impacts of financial collapses with respect to money, banking, and external debt sectors could be on economies and how long it has taken to bounce back. It is of paramount importance to predict the financial crises in order to avoid or mitigate the damage that hits Türkiye-like economies with high levels of fragility. Commonly utilized for measuring financial stability, the Financial Stress Index (FSI) has played a massive role in detecting financial crises and is the first step to determine the leading indicators. In this study, a weekly composite index encapsulating the information in the Turkish money, bond, equity, foreign exchange markets, and banking sector has been calculated by using Principal Component Analysis for the period 2006:01-2024:04. Then, the leading indicators that are considered as the harbingers of financial crises for the Turkish economy are pinpointed for the period 2006:01-2023:12. Harnessing original features of variables, the relationship between FSIs and sixty-two potential leading indicators of financial crises have been investigated by using Mixed Frequency Granger Causality Test and in the sense of Granger (1969) causality analysis at various horizons. As a result, the quarterly, monthly, weekly, and daily leading indicators have been obtained. The unique feature of this study is that, unlike other studies in the field of Turkish financial crises, which have employed a temporal aggregation approach, it has made use of the Mixed-Data Sampling approach for the first time, which exploits the original frequency of each variable, without causing any loss of data or spuriously hidden or generated causality. With this pioneering role, this research will contribute significantly to the literature. This research will also benefit policymakers through their policy-making process in monetary and financial policy as well as economists. It offers a new perspective by spotting the determinants of the financial stress, thus supporting the financial system running smoothly.