Simgesel anlatım bağlamında, göz ve boğa imgelerinin günümüz Türk heykel sanatındaki yeri
Reflection of eye and bull images in contemporary Turkish sculpture art in the context of symbolic expression
Yazar: OĞUZ CAN GENÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜLYA UYSAL
Akdeniz Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Boğalar = Bulls ; Göz = Eye ; Heykel = Sculpture ; Heykel sanatı = Sculpture art ; Simge = Symbol ; Simgesel anlam = Symbolic meaning ; Türk heykel sanatı = Turkish sculpture art ; İmge = Image

Özet:
Tapınmanın ihtiyaç doğrultusunda ilerlemesiyle somut göstergeler önem kazanmış, duvar çizimleri ve taşınabilir tılsım niteliğinde objeler, ilkel toplumlar tarafından üretilmiştir. Bunun altında yatan üretim ihtiyacı dini ritüellerin çevresinde şekillenmiş olup, mistik değerler kazanmıştır. Sanat tarihi örnek gösterildiğinde, Orta Asya ve Mezopotamya Uygarlıklarından günümüze ulaşan dini mitlerin resimli ve üç boyutlu anlatımları, mistik olanın kavramsal tasvirleri sembolik nitelik taşımakla beraber, kültür diye adlandırdığımız olgunun alt yapısını oluşturmaktadır. Üretilen nesnelere değer atfedip, estetik haz için kullanmak, beraberinde kabul edilebilir sezgisel bağlantıyı kurmuştur. İnsan toplulukları uzlaşarak; duygularını, düşüncelerini bildirmek için işaretlere ve nesnelere başvurmuş, bunun neticesinde simge kavramı ortaya çıkmıştır. 
	Simgesel anlatım içerikli faaliyetlerin günümüz insanoğlu için anlam ve önemi kendisinden önceki oluşturulan temel ile anlaşılır kılınabilmektedir. Sembol ya da simge kullanımı heykel sanatında bir kitle, grup veya topluluğa evrensel ölçekte gerçekleşen sezgisel tavrıyla ve multidisipliner yaklaşımıyla iletişim olanağı sağlamaktadır. Geliştirdiği bu yöntemle iletişim kolaylığı sağlayan yazılı olmayan ve kurallara bağlanamayacak bir dil geliştirmektedir.
	Türk plastik sanatları içerisinde yer alan sanatçıların heykellerini güncel olarak sembol örneklerine dayandırabiliriz. Bu heykellerin ait olduğu büyüsel ve sembolik kavramlar, geleneksel tarzın dışında değişik bir pencere açmış, ait olduğumuz kültüre dair yaklaşımları kendine özgü üslubuyla plastik anlayışında izleyicilere sezinletmektedir. 
	Simge dediğimiz gösterge başlangıçta bir araçtır. Sonrasında ise araç-değer ve günümüzde ise başlı başına bir değer olarak sanatçının kendi us görüş ve düşüncesinde yeniden üretilir ve yaratılır. Ancak simge dediğimiz olgu ilk anlamını da yitirmeden bugüne ışık tutarak süreklilik arz eder ve sanatçıya yeni düşünce ve imge yaratma konusunda yol ve yöntem önerir.
Bu çalışmada simgesel anlatım bağlamında göz ve boğa imgelerinin tarihsel köklerine inebilmek, insan yaşamında ne denli önemli olduklarını ortaya çıkarabilmek, sanat dediğimiz olgu içindeki yerine vurgu yapabilmek ve bu bağlamda da günümüz Türk heykelindeki etkisini görünür hale getirerek kodlarını çözümleyebilmek için öneri sunabilmek hedeflenmektedir. Yine konuya ilgi duyanlara yol gösterebilmek ve kaynakça oluşturmak amaç edinilmektedir.

Abstract:
With the progress of need for worship, perceptibel indicators were gained importance, Wall drawings and objects like portable amulets were produced by primitive socities. Need of production which underlies this was shaped around the rituals, gained mystical values. When the history of art is shown as an example, the illustrated and three-dimensional narratives of religious myths from the Central Asian and Mesopotamian Civilizations, and the conceptual depictions of the mystical form the infrastructure of what we call culture. Usage for aesthetic purposes, value attribution to productions established the intuitive link. Communites approached to signs and objects to reflect their ideas, emotions by compromise. As a result of that concept of  symbol is established.
	The meaning of activities which based on symbolized expression for nowadays mankind can be understandable by previous Fundamentals. Usage of symbol or sign provides communication with the universal intuitive attitudes and multi-discipliner approaches to the mass, group or society in the art of sculpture. This develops a language which can not attach to written sources and rules that provides ease of communication.
	The statues of artists which stands in the Turkish plastic arts can be specified as an example of symbol. These statues which belongs to magical and symbolic meanings, out of traditional style opened a different view, in the plastic understanding aspects of our culture with its own genre that feels to the audiences.
	The indicator, which we call icon, is a tool in the beginning. Afterwards, it is reproduced and created in the artist's own mind and thought as a tool-value and today a value in itself. However, the fact, which we call symbol, continues without shedding its first meaning and sheds light to the present and suggests ways and methods to create new thoughts and images to the artist.
	In this study, it is aimed to be able to come up with the historical roots of the images of the eyes and bulls in the context of symbolic expression, to reveal how important they are in human life, to emphasize their place within the phenomenon we call art, and to present their suggestions in order to make their effect visible in today's Turkish sculpture and analyze their codes. Again, it is aimed to guide those interested in the subject and to create a bibliography.