Özel endüstri bölgesi ekseninde sanayi kentlerinde konut sorunu
Housing problem in industrial cities in the context of special industrial zones
Yazar: ASIM BUĞRA AKAY
Danışman: PROF. DR. FATMA ÜNSAL
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kentsel Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Sanayileşme süreci, modern toplumların ekonomik ve sosyal yapılarını kökten değiştiren ve kentleşmeyi hızlandıran önemli bir dönemdir. Sanayileşmeyle birlikte, kırsal alanlardan kentlere büyük ölçekli göçler yaşanmış, bu da kentlerde nüfusun hızla artarak mevcut konut kaynaklarının yetersiz kalmasına ve konut sorununun ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu bağlamda, sanayileşme sürecindeki konut sorunu, hem ekonomik hem de sosyal açıdan önemli bir araştırma konusu olmuştur.
Tez çalışması kapsamında öncelikle sanayileşme sürecinin kentlerde nasıl bir etki yarattığını ortaya koymak için literatür taraması yapılmaktadır. Ardından, Dünya'da ve Türkiye'de sanayileşme süreci içerisinde işçi konutlarının oluşumu ve Post-Fordist üretime geçişle birlikte sanayi kentlerinde yaşanan konut krizi ele alınmaktadır. Bir sonraki bölümde ise özel endüstri bölgesi kavramının mevzuattaki yeri ve ilan edilen özel endüstri bölgelerindeki potansiyel konut sorunu incelenmekte; bu kapsamda özel endüstri bölgelerinin konut sorununu azaltıcı bir faktör olarak değerlendirilebilmesine ilişkin tespitlerde bulunulmaktadır. 
Özel Endüstri Bölgesi kavramı ülkemizde 2017 yılında ortaya çıkmış; sanayileşme ve ekonomik büyüme için önemli bir katalizör olmuştur. Bununla birlikte ülkemizdeki sanayi kentlerinde yaşanan tecrübeler göz önünde bulundurularak özel endüstri bölgelerinde çalışanların barınma ihtiyaçlarının yeterince karşılanamayacağı veya kentlerdeki konut sorununu derinleştirebileceği düşünülmektedir. Bu çalışma, özel endüstri bölgelerinde yaşanabilecek konut sorununu ortaya koymak için bir analitik çerçeve sunmayı hedeflemektedir. Bu doğrultuda örnek alan olarak Balıkesir Özel Endüstri Bölgesi seçilmiştir. Bu tez, sanayi kentlerindeki konut sorununu anlamak için bir adım atmayı ve Özel Endüstri Bölgeleri aracılığıyla bu sorunun çözümüne katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Abstract:
The industrialization process is a significant period that radically transformed the economic and social structures of modern societies and accelerated urbanization. Alongside industrialization, large-scale migrations from rural areas to cities occurred, leading to a rapid increase in urban populations. This surge in population often outstripped the available housing resources, giving rise to a housing problem. In this context, the housing issue during the industrialization process has become an important subject of research from both economic and social perspectives.
Within the scope of this thesis, a literature review is being conducted to first examine the impact of the industrialization process on cities. Subsequently, the formation of worker housing during the industrialization process globally and in Turkey, as well as the housing crises in industrial cities following the transition to post-Fordist production, are addressed. The next section explores the concept of special industrial zones, their legal framework, and potential housing issues in declared special industrial zones. This analysis includes evaluations of whether special industrial zones could act as a mitigating factor for housing problems.
The concept of Special Industrial Zones emerged in Turkey in 2017 and has served as an important catalyst for industrialization and economic growth. However, considering the experiences of industrial cities in Turkey, it is thought that the housing needs of employees in these zones may not be adequately met, potentially exacerbating urban housing issues. This study aims to provide an analytical framework for understanding potential housing problems in special industrial zones. In this context, the Balıkesir Special Industrial Zone has been selected as the case study area. This thesis aims to contribute to addressing the housing problem in industrial cities and to propose solutions through the framework of Special Industrial Zones.