Sermet Muhtar Alus'un eserlerinde sosyal meseleler
Social issues in the works of Sermet Muhtar Alus
Yazar: REYHAN ELMAS KELEŞ
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET GÜR
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Alus, Sermet Muhtar = Alus, Sermet Muhtar ; Gazetecilik = Journalism ; Hikaye = Story ; Roman = Novel ; Sosyal düzen = Social system ; Sosyal olaylar = Social events ; Sosyal sorunlar = Social problems ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Cumhuriyet dönemi popüler yazarlarımızdan olan Sermet Muhtar Alus (1887-1952), eserlerinde 19. yüzyıl sonu İstanbul yaşamını çeşitli yönleriyle anlatmıştır. Tarihî eserleri, tabiat manzaralarını, sosyal ilişkileri, gelenek görenekleri tasvir ederken bir taraftan aksaklıkları da dile getirmiştir. Çalışmamızda yazarın ?bir devre ayna tutan yazar? olma yönünü ön plana çıkarmaya çalıştık.Sermet Muhtar Alus'un 807 gazete yazısı, 16 roman ve 40 hikâyesini okuyup yansıttıkları sosyal meseleleri tespit ettik. Amaç ve kurgu farklılığını göz önüne alarak gazete yazıları ile roman ve hikâyelerindeki sosyal meseleleri iki bölümde ele aldık. Çalışmamız sosyal yapıyla ilgili meseleler, sosyo-kültürel meseleler, eğitim meseleleri, sağlık meseleleri, ekonomik meseleler ile idarî ve sosyal meseleler ana başlıklarından oluşmaktadır.Gazete yazılarındaki sosyal meseleler daha çok ve ayrıntılıdır. En ayrıntılı üzerinde durulan meseleler adam kayırma, II. Abdülhamit yönetimi ve istibdat meselesi, şehrin belediyecilik sorunları, eğitim meseleleri ve batıl inanışlardır. Roman ve hikâyelerdeki meseleler de gazete yazıları ile paralellik gösterir; ancak ele alınan meseleler daha azdır. Sohbet üslubunu tercih eden yazar gördüğü aksaklıkları komikleştirdiği şahıslar yoluyla ortaya koymuştur.

Abstract:
Sermet Muhtar Alus (1887-1952), who is one of the popular authors of the Republic period, explained the life in Istanbul as of the end of the eighteight century with various aspects. While he illustrates the historical works, natural landscapes, social relationships, traditions and manners, he also expressed some inconveniences experienced. In this study, the social matters specified in the works of the author are determined, and aspect of Sermet Muhtar Alus as ?being an author reflecting a period? is tried to be emphasized.We read 807 newspaper writing, 16 novels and 40 stories of Sermet Muhtar Alus, and then we have determined the social issues reflected by him. Taking into consideration the purpose and fiction difference, we took up the social issues in his newspaper writings and his novels and stories in two parts. Our study is composed of the titles of the issues relating to the social structure, sociocultural issues, educational issues, health issues, economical issues and the administrative and social issues.The social issues stated in his newspaper writings are much more and detailed. The issues which are dwelled upon with deeper details are favoritism, administration of Abdülhamit the second and the matter of despotism, the municipal problems of the city, educational problems and the superstitions. The issues which are stated in the novels and stories are also in line with the issues stated in the newspaper writings; however the matters which are taken up are less. The author who prefers to the style of free conversation put forward the inconveniences experienced through the characters caricaturized.