Döviz kuru oynaklığının Türkiye'nin tarımsal dış ticaretine etkisi
The effect of exchange rate volatility on Turkey's agricultural foreign trade
Yazar: GÜNGÖR KARAKAŞ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLİSTAN ERDAL
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Bu çalışmada reel efektif döviz kurunun (RDK) ve reel efektif döviz kur oynaklığının (RDKU) Türkiye'nin tarımsal dış ticareti üzerine etkisi araştırılmıştır. Çalışmada, Türkiye'nin tarımsal dış ticaretindeki 25 önemli ülke ile 1990-2012 periyodunda panel veri analizleri kullanılmıştır. RDKU'yu elde etmek için IGARCH modeli uygulanmıştır. Bu çalışmada RDK ve RDKU Türkiye'nin tarımsal dış ticaretine etkisi, hem ülke bazında hem de panel olarak incelenmiştir. Araştırmada ayrıca tarımsal dış ticarete yönelik sektörel problemleri belirleyebilmek için Türkiye İhracatçılar Meclisi ve bazı ihracatçı birlikleri ile görüşmeler yapılmıştır. Yapılan görüşme sonuçlarına göre; pestisit kalıntısı, ihracat işlemleri sırasında kontrol sürelerinin uzun olması, pazarın talebine uygun olmayan ürün, bürokratik işlemlerin uzun olması, enerji ve finansman maliyetlerinin yüksek olması ve döviz kuru oynaklığı Türkiye'nin tarımsal dış ticaretinde karşılaştığı sorunlardan bazılarıdır.  Panel veri analiz sonuçlarına göre; Türkiye'nin tarımsal ihracatı ve tarımsal ithalatı ile reel efektif döviz kuru arasında kısa dönemde tek yönlü, uzun dönemde iki yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunmuştur. RDK'nın %1 artması durumunda Türkiye'nin tarımsal ithalatı %7,61, tarımsal ihracatın ise %2.24 artış gösterdiği tespit edilmiştir. RDKU'nun %1 artması durumunda, tarımsal ithalatın %18,83 azaldığı belirlenmiştir. Öte yandan tarımsal ihracat ve reel efektif döviz kur oynaklığı arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanılmamıştır. Sonuç itibariyle mevcut sektörel problemler ve reel efektif döviz kuru ve oynaklığının Türkiye'nin tarımsal dış ticaretinde dengesizliğe yol açtığı söylenebilir. Tarımsal üreticiler ve sanayiciler döviz kuru oynaklığından çoğu zaman olumsuz etkilenmektedirler. Bu sebeplerden dolayı, tarımsal türetici ve sanayiciler için koruyucu tedbirlerin alınması önem arz etmektedir.

Abstract:
In this study, impact of the real effective exchange rate (REER) and its volatility (REERV) on Turkey's agricultural foreign trade was investigated. 25 important countries in agricultural trade of Turkey and 1990-2012 periods were examined, and panel data analysis was used in this research. IGARCH model was applied to obtain for the REERV. Influence of the REER and REERV on Turkey's agricultural trade was analyzed both individual country and groups panel. Interviews were done with Turkish Exporters Assembly and some related exporter unions for identifying sectorial problems in agricultural trade. According to its results; pesticide residues, longer control period during export procedures, unsuitable product for market demand, longer bureaucratic processes, higher energy and financing costs, and exchange rate volatility are some of the problems were faced by Turkey's agricultural foreign trade. According to the results of panel data analysis; unidirectional in short-term and bidirectional in long-term causality relationship were found out among Turkey's agricultural export, agricultural import and the REER. It was determined that Turkey agricultural import (7.61%) and export (2.24%) were increased when the REER was risen about 1%. The agricultural import was decreased 18.83% in case the REERV was increased 1%. On the other hand, when the REERV was increased around 1%, there was no significantly relationship between agricultural export and REERV. As a result, it can be stated that REER and REERV were caused an imbalance on Turkey's agricultural foreign trade. Agricultural producers and industrialists are often adversely affected by the REERV. For these reasons, it is important to take protective measures for them.