Çanakkale ili doğal yayılışlı Datura stramonium L. (Solanaceae) taksonunun morfolojik, anatomik, genotoksik özellikleri üzerine çalışmalar
Morphologic, anatomic, genotoxicity properties of Datura stramonium L. that natural growing on Canakkale
Yazar: AYŞEN ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. AHMET GÖNÜZ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Bitki morfolojisi = Plant morphology ; Datura stramonium = Datura stramonium ; Datura stramonium = Datura stramonium ; Genotoksisite = Genotoxicity

Özet:
Bu çalışmada Solanaceae familyasına ait Datura stramonium L. var. stramonium taksonu morfolojik, anatomik ve genotoksikolojik yönden incelenmiştir. Bitkiler Çanakkale il merkezinde ve Çan ilçesinde doğal olarak yayılış gösterdiği 3 lokaliteden toplanmış, bitki boyu, yaprak eni-boyu, yaprak sapı uzunluğu, kaliks eni-boyu, korolla eni-boyu, stilus ve filament boyu, anter eni-boyu, meyve çapı-boyu, tohum eni-boyu ölçülmüştür. Anatomik çalışmalar için yaprak, gövde ve kök kısımlarından el ile enine kesitler alınmıştır. Kesitler üzerinde çeşitli dokuların varlığı saptanarak, literatürde verilen morfolojik ve anatomik özellikler ile benzerlik ve farklılıklar ortaya koyulmuştur.
Genotoksikolojik çalışmalarda; D. stramonium kuru yaprak etanol ve su ekstraktlarının %6,25, %12,5 ve %25'lik konsantrasyonları hazırlanıp; 24, 48, 72 saatlik periyotlarda Allium cepa L. kök ucu testi ile hücre bölünmesi ve mitotik indeks (MI) değerleri üzerine etkisi değerlendirilmiştir. 
Morfolojik inceleme sonuçlarında; bitki boyu 25-197 cm, yaprak en ve boyu 1-22 X 3-28 cm olarak ölçülmüştür. Kaliks 5 loblu, boyları 4-5 cm, enleri 1-2 cm, korolla 5 loblu, boyları 5-10 cm, enleri 1-2 cm ölçülmüştür. Stamenler 5 adettir. Stilus boyları 6,5 cm, filament boyları 5,5 cm, anter boyları 6 mm, enleri 1-2 mm ölçülmüştür. Meyve kapsüla, dik, dikensi çıkıntılar ile çevrilidir. Diken uzunlukları 5-7 mm aralığında ölçülmüştür. Meyve 4 adet valf ile açılmaktadır. Tohumlar böbrek şeklinde ve kahverengi-siyah renkli ve üzeri tüylüdür. Yapraklar bifasiyaldir ve her iki yüzeyinde de stomalar bulunmaktadır. Enine kesitlerde, üstte epidermis hücreleri ile altında çubuksu palizat ve 5-6 sıralı sünger parankiması gözlemlenmiştir. Gövde ve kök kesitlerinde, epidermis, korteks, ve iletim dokusu gözlemlenmiştir.
Genotoksikolojik incelemeler neticesinde; farklı konsantrasyon ve uygulama sürelerinde kontrol grubuna göre; uygulama süresi ve konsantrasyon miktarının artmasıyla MI değerlerinde düşüş gözlemlenmiştir. Kontrol grubunun MI değeri %13,96 iken, en yüksek konsantrayon ve uygulama süresi olan 72 saatlik %25 etanol ekstraktı grubunun MI değeri %0,96, 72 saatlik %25 su ekstraktı grubunun MI değeri %1,10 olarak hesaplanmıştır.

Abstract:
In this study, Datura stramonium L. var. stramonium taxon belonging to Solanaceae family was examined in terms of morphologically, anatomically and genotoxicologically aspects. The plants were collected from 3 localities in Çanakkale city center and Çan districts and the stem length, leaf length-width, petiol length, calyx length-width, corolla length-width, styli and filament length, anther length-width, fruit diameter-length and seed length-width were measured. Cross sections were taken manually from leaves, stems and roots for anatomical studies. The presence of various tissues was determined and the similarities and differences with the morphological and anatomical features given in the literature were revealed.
In genotoxicological studies; 6.25%, 12.5% and 25% concentrations of  D. stramonium dry leaf ethanol and water extracts were prepared. The effects of Allium cepa L. on cell division and mitotic index (MI) values were evaluated with 24, 48, 72 hour periods.
Morphological examination results; plant height 25-197 cm, leaf width and length was measured as 1-22 X 3-28 cm. Calyx 5-lobe, 4-5 cm in length, 1-2 cm in width, 5-lobe with corolla, 5-10 cm in length, 1-2 cm in width were measured. Stamens are 5 pieces. Stylus lengths were 6.5 cm, filament lengths were 5.5 cm, anther lengths were 6 mm and width was 1-2 mm. The fruit capsule is surrounded by erect, thorny protrusions. Barb lengths were measured in the range of 5-7 mm. The fruit is opened with 4 valves. Seeds are kidney-shaped and brown-black in color and hairy. The leaves are bifacial and have stomata on both surfaces. In the cross-sections, epidermis cells were observed at the top, and barbed palysate and 5-6 rows of sponge parenchyma were observed. Trunk and root sections, epidermis, cortex, and conduction tissue were observed.
As a result of genotoxicological examinations; According to the control group at different concentrations and application times; MI values were decreased with increasing application time and concentration. MI value of the control group was 13.96%, on the other hand, MI value of the highest concentration and application time of 72% 25% ethanol extract group was calculated to be 0.96%, and the MI value of 72% water extract group was calculated as 1.10%.