Türkiye'deki yaşlı bakım teknikerliği eğitimine genel bakış
An overview of elderly care technician training in Turkey
Yazar: ZEYNEP ACAR
Danışman: DOÇ. DR. DEVRİM BOZKURT
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Yaşlı Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Geriatri = Geriatrics
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Sağlık eğitimi = Health education ; Türkiye = Türkiye ; Yaşlı bakım hizmetleri = Aged care services ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Dünya nüfusu hızla yaşlanmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü gelişmekte olan ülkelerde bu değişimin daha hızlı yaşandığına dikkat çekerek bu alandaki çalışmaların önemini vurgulamaktadır.  Yaşam süresinin uzaması ile bakım gereksinimi olan yaşlı nüfus da giderek artmaktadır. Bu nedenle yaşlılık dönemini özelliklerini ve ihtiyaçlarını bilen kaliteli sağlık hizmeti verebilecek sağlık personelinin yetiştirilmesi çok önemlidir. Yaş dönemi özellikleri bakımından özel bir gurup olan yaşlı bireylerin gereksinimlerini belirleyip, ihtiyaç duydukları bakım hizmetini sunarak yaşam kalitelerinin yükseltilmesine katkı sağlayacak yaşlı bakımı alanında profesyonel bakım vericiler yetiştirmek amacı ile açılan ve bir ön lisans programı olan "yaşlı bakımı programı", "yaşlı bakım teknikeri" unvanı ile mezun vermektedir. Yaşlıya bakım verecek sağlık profesyonellerinin alacakları eğitimin içeriği, yaşlıya verecekleri bakımın kalitesini etkileyen en önemli faktörlerden birisidir. Bu nedenle yaşlı bakımı programlarında verilen eğitimin içeriğini analiz ederek, güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koyan bir rapor niteliği taşıyacağına inandığımız çalışmamız ile; Türkiye'de ön lisans düzeyinde verilen bu eğitimin kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Çalışmamızın örneklemini Türkiye'de bulunan ve 2020 Yükseköğretim Kurumları Sınavı ile öğrenci alan tüm yaşlı bakımı programları oluşturmaktadır. Beşi vakıf üniversitesi olmak üzere toplam 69 üniversitede bulunan 77 farklı meslek yüksekokuluna ve toplam 101 yaşlı bakımı programına ait veriler toplanarak analiz edilmiştir. Çalışmamız kapsamında programların genel özelliklerine, müfredatlarına, görevli öğretim elemanlarına ilişkin veriler toplanmıştır. Ayrıca programlarda görevli öğretim elemanlarının verilen eğitime ilişkin görüşleri, araştırmacı tarafından oluşturulan soru formu ile alınmıştır. Veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Veriler değerlendirilirken frekans, yüzde gibi tanımlayıcı istatistiksel metotlar kullanılmıştır. Çalışmamız ile programlar arasında önemli birçok alanda farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlar kapsamında "yaşlı bakım teknikerliği" eğitimine yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The world population is aging rapidly. The World Health Organization emphasizes the importance of these studies by drawing attention to the fact that this change is being experienced in developing countries more rapidly. With the prolongation of life expectancy, the elderly population in need of care is also increasing. Thus, it is very important to train health personnel who knows the old age period and can provide quality health service. Elderly Care Program, an associate degree program, opened to train professional care givers graduates a student entitling as Elderly Care Technician who can contribute to increase the life quality of elderly people as they are in a special group in terms of their age period characteristics by determining on their needs and providing them with the care service they need. The content of the training that will be given to the elderly care professionals is one of the most important factors that will affect the quality of the care they will provide for the elderly people. For this reason, with our study, which we believe will be a report that reveals its strengths and weaknesses by analyzing the content of the education provided in elderly care programs; It is aimed to evaluate this education given at associate degree level comprehensively in Turkey. The sample of our study consists of all elderly care programs in Turkey accepting students with the 2020 Higher Education Institutions Exam. Data on 77 different vocational schools in 69 universities, five of which are foundation universities, and a total of 101 elderly care programs were collected and analyzed. Within the scope of our study, data on the general characteristics of the programs, their curricula, and on-duty lecturers were collected. In addition, the opinions of the lecturers working in the programs about the education provided were taken with the question form created by the researcher. The data were analyzed using the SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 program. Descriptive statistical methods such as frequency and percentage were used while evaluating the data. It has been determined that there are many differences between our study and the programs in many important areas. With the help of the results obtained in the study, suggestions for "elderly care technician" training were developed.