Fibromiyaljinin eşlik ettiği romatoid artrithastalarında sanal gerçeklik egzersizlerinin, hastalık aktivitesi, ağrı, yaşam kalitesi, serum antioksidan seviyesi ve somatosensoriyel temporal diskriminasyon eşiği üzerine etkisi
The effect of virtual reality exercises on diseaseactivity, pain, quality of life, serum antioxidant levels and somatosensory temporal discrimination threshold in rheumatoid arthritis patients with fibromyalgia
Yazar: FATMA BAL TÜRE
Danışman: DOÇ. DR. MUSA POLAT
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı fibromiyalji sendromunun (FM) eşlik ettiği romatoid artrit (RA) tanılı hastalarda sanal gerçeklik egzersizleri ve aerobik egzersizin; hastalık aktivitesi ölçeklerine, ağrı düzeylerine, yaşam kalitesi skorlarına, serum antioksidan seviyelerine ve somatosensöriyel temporal diskriminasyon (STD) eşiği üzerine etkisini araştırmak ve birbirlerine üstünlüklerini karşılaştırmaktır. Çalışmaya RA tanısı ile takipli, 2016 American Collage of Rheumatology (ACR) kriterlerine göre FM tanısı alan 18 gönüllü kadın hasta dahil edildi. Hastalar sanal gerçeklik egzersiz grubunda 11, aerobik egzersiz grubunda 7 hasta olacak şekilde randomize edildi. Sanal gerçeklik egzersiz (SGE) grubundaki hastalar 6 hafta boyunca haftada 3 gün, her seans 30 dk olacak şekilde sanal gerçeklik egzersiz
programına katılırken aerobik egzersiz (AE) grubundaki hastalara 6 hafta boyunca haftada 3 gün 30 dk bisiklet ergometrisi, güçlendirme ve denge egzersizleri içeren program uygulandı. Hastaların ağrı düzeyini belirlemek için vizüel analog skala (VAS) ve yaygın ağrı indeksi (YAİ), hastalık aktivitelerini belirlemek için DAS28-ESR, DAS28-CRP ve CDAI, genel sağlık durumlarını değerlendirmek için SF12, yorgunluk düzeylerini değerlendirmek için yorgunluk şiddet ölçeği (YŞÖ), anksiyete ve depresyon taraması için hastane anksiyete ve depresYon ölçeği (HADS), fibromiyalji semptom skorlaması için semptom şiddet skalası (SŞS), oksidan ve antioksidan düzeylerini belirlemek için süperoksid dismutaz (SOD), katalaz, total oksidan düzeyi (TOS) ve total antioksidan (TOS) düzeyleri, eksternal stimulusları ayırabilme becerilerini değerlendirmek için somatosensöriyel temporal diskriminasyon eşiği (SSTD) kullanılmıştır.
Çalışmamızda grupların sosyodemografik verileri ve başlangıç klinik ve laboratuar bulguları yaygın ağrı indexi skorları hariç benzerdi. SGE grubunda başlangıç yaygın ağrı indeksi değerleri AE grubuna göre istatiksel olarak anlamlı derecede yüksekti (p=0.03). Her iki grupta da tedavi sonrası VAS (p=0.003, p=0.01), DAS 28-CRP (p=0.003, p=0.02), CDAI (p=0.003, p=0.002), YŞÖ (p=0.003, p=0.03), YAİ (p=0.003, p=0.02) ve SŞS değerleri (p=0.003, p=0.03) istatistiksel anlamlı derecede azaldı. Ayrıca SSTD eşiği (p=0.016), DAS 28-ESR (p=0.003),
HADS-A (p=0.009), HADS-D (p=0.003), SF12-Fiziksel skoru (p=0.003) ve SF12- Mental skoru (p=0.006) yalnız SGE grubunda istatistiksel anlamlı olarak değişirken, SOD aktivitesi (p=0.02) ve katalaz aktivitesi (p=0.02) yalnız AE grubunda değişmiştir. Her iki grupta da tedavi sonrası istatistiksel anlamlı olarak değişen VAS, DAS 28-CRP, CDAI, YŞÇ, YAİ ve SŞS skorlarındaki grup içi değişimleri, gruplar arasında karşılaştırıldığında tüm parametrelerdeki değişim SGE grubu lehine anlamlıdır (sırasıyla p=0.017, p=0.018, p=0.016, p=0.001, p=0.001, p<0.001). RA hastalarına eşlik eden FM hasta yönetimini zorlaştıran bir klinik durumdur. FM varlığında ilaç değişimi gibi radikal kararlardan önce nonfarmakolojik yöntemlere başvurulması önerilmektedir. Çalışmamızda FM eşlik ettiği RA hastalarında hem SGE ile hem de AE ile ağrı yoğunlukları, hastalık aktiviteleri, yorgunluk düzeyleri azaldı. Genel sağlık durumları yalnız SGE grubunda iyileşirken,
antioksidan enzim düzeyleri yalnız AE grubunda arttı. Sonuç olarak FM'nin eşlik ettiği RA hastalarında hem SGE hem AE etkin bir non-farmakolojik tedavi yöntemidir. SGE eğlenerek egzersiz yapma özelliği nedeniyle hem fiziksel hem de mental fonksiyonlara hitap ederek ağrı ve ağrı ile ilişkili hastalık aktivite ölçeklerini ve hastaların günlük yaşamını etkileyen semptomlarını iyileştirebilir. Bu bulgular doğrultusunda FM'nin eşlik ettiği RA hastalarında egzersiz programlarının tedavinin bir parçası haline getirilmesi; nispeten küçük örneklem büyüklüğümüz nedeniyle bu çalışmada saptanamamış olası egzersiz etkilerinin değerlendirilmesi için daha büyük hasta gruplarıyla, farklı egzersiz modaliteleri ve kombine egzersiz programlarının uygulandığı çalışmalar yapılması önerilir.

Abstract:
The aim of this thesis was to investigate the effects of virtual reality exercises and
aerobic exercise on disease activity scales, pain levels, quality of life scores, serum
antioxidant levels and somatosensory temporal discrimination (STD) threshold in
patients with rheumatoid arthritis (RA) accompanied by fibromyalgia syndrome
(FM) and to compare their superiority over each other.
The study included 18 volunteer female patients with RA who were
diagnosed with FM according to the 2016 American College of Rheumatology (ACR) criteria. Patients were randomized as 11 patients in the virtual reality exercise group and 7 patients in the aerobic exercise group. Patients in the virtual reality exercise (VRE) group participated in a virtual reality exercise program for 6 weeks, 3 days a week, 30 min each session, while patients in the aerobic exercise (AE) group participated in a program including bicycle ergometry, strengthening and balance exercises for 30 min 3 days a week for 6 weeks. Visual analog scale (VAS) and widespread pain index (WPI) were used to determine pain level, DAS28-ESR, DAS28-CRP and CDAI were used to determine disease activity, SF12 was used to assess general health status, fatigue severity scale (FSS) was used to assess fatigue level, and hospital anxiety and depression scale (HADS) was used to screen for anxiety and depression, symptom severity scale (SSS) was used for fibromyalgia symptom scoring, superoxide dismutase (SOD), catalase, total oxidant level (TOS) and total antioxidant (TOS) levels were used to determine oxidant and antioxidant levels, and somatosensory temporal discrimination threshold (SSTD) was used to evaluate the ability to discriminate external stimuli. In our study, sociodemographic data and baseline clinical and laboratory
findings of the groups were similar except for the diffuse pain index scores. Baseline widespread pain index values were statistically significantly higher in the VRE group than in the AE group (p=0.03). In both groups, VAS (p=0.003, p=0.01), DAS 28- CRP (p=0.003, p=0.02), CDAI (p=0.003, p=0.002), FSS (p=0.003, p=0.03), WPI (p=0.003, p=0.02) and SSS values (p=0.003, p=0.03) decreased significantly after treatment. In addition, SSTD threshold (p=0.016), DAS 28-ESR (p=0.003), HADS-A (p=0.009), HADS-D (p=0.003), SF12-Physical score (p=0.003) and SF12-Mental score (p=0.006) changed statistically significantly only in the VRE group, while SOD activity (p=0.02) and catalase activity (p=0.02) changed only in the AE group. When the intra-group changes in the VAS, DAS 28-CRP, CDAI, FSS, YAI and SSS scores, which changed statistically significantly after treatment in both groups, were compared between the groups, the change in all parameters was significant in favor of the VRE group (p=0.017, p=0.018, p=0.016, p=0.001, p=0.001, p<0.001, respectively). FM accompanying RA patients, is a clinical condition that complicates patient management. In the presence of FM, it is recommended to use nonpharmacologic methods before radical decisions such as drug changes. In our study, pain intensity, disease activity and fatigue levels decreased with both VRE and AE in RA patients with FM. While their general health status improved only in the VRE group, antioxidant enzyme levels increased only in the AE group. In conclusion, both VRE and AE are effective non-pharmacologic treatment modalities in RA patients with FM. Due to its fun exercise feature, VRE can improve pain and pain-related
disease activity scales and symptoms affecting patients' daily life by addressing both physical and mental functions.
In line with these findings, it is recommended that exercise programs should be made a part of the treatment in RA patients with FM; studies with different exercise modalities and combined exercise programs are recommended with larger patient groups should be performed to evaluate possible exercise effects that could not be detected in this study due to our relatively small sample size.