Maddenin testteki konumunun birey ve madde parametrelerine etkisinin incelenmesi
Investigation the effect of the item position on the person and item parameters
Yazar: SİNEM DEMİRKOL
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KELECİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başarı = Success ; Başarı testleri = Success tests ; Bireyselleştirilmiş testler = Individual tests ; Kopya çekme = Cheating ; Madde Tepki Kuramı = Item Response Theory ; Madde parametreleri = Item parameters ; Testler = Tests ; Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı = Programme for International Student Assesment ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Özellikle başarı testlerinde, kopya çekme davranışını önlemek, test güvenliğini artırmak veya test kapsamının genişletilmesi gibi nedenlerden dolayı, farklı test formları kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, aynı maddenin test formları arasında farklı konumlarda yer almasının madde güçlük parametresi üzerindeki etkisinin farklı öğrenme alanlarında ve madde formatlarında incelenmesi ve bu etkinin birey ve madde özelikleri ile ilişkisinin saptanmasıdır. Araştırmanın veri setini PISA 2015 Türkiye örneklemi oluşturmaktadır. Çalışmanın analizleri R programında, Açıklayıcı MTK modellerinin analizine uygun lme4 paketi ile yürütülmüştür. Analiz sonuçlarına göre, her iki alanda da, madde konum etkisinin madde güçlüğünü arttırdığı ve bu artışın okuma alanında daha fazla olduğu saptanmıştır. Ayrıca madde konum etkisinin bireyler arasında farklılaştığı, her bireyin aynı düzeyde madde konum etkisinden etkilenmediği görülmüştür. Yetenek ve madde konum etkisi arasındaki ilişki incelendiğinde, okuma alanında, yetenek düzeyi yüksek olan öğrencilerin madde konum etkisinden daha fazla etkilendiği, matematik alanında bu durumun tam tersi olduğu görülmüştür. Madde konum etkisinin madde formatı ile ilişkisi incelendiğinde ise, okuma alanında yer alan açık uçlu ve çoktan seçmeli maddelerde ortaya çıkan madde konum etkisinin hemen hemen benzer olduğu, fakat matematik alanında açık uçlu maddelerin çoktan seçmeli maddelere göre madde konum etkisinden daha fazla etkilendikleri saptanmıştır. Madde konum etkisi ile ilişkili olabilecek birey özellikleri incelendiğinde, her iki alanda da, erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre madde konum etkisinden daha fazla etkilendikleri görülmüştür. Ayrıca bireylerin SED, kaygı ve motivasyon düzeylerinin madde konumu ile ilişkisinde en önemli değişkenin SED olduğu, SED düzeyi yüksek ve ortalama kaygı düzeyine sahip öğrencilerin madde konum etkisinden daha az etkilendikleri görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of the same item in different positions among the booklets on the item difficulty parameter in different domains and item formats and to determine whether this effect differs across persons. In addition, it is to investigate the items that are more sensitive to the position effect and to examine some person and item characteristics that are thought to cause item position effects. The data set of the research is PISA 2015 Turkey sample. The analyzes of the study were carried out in the R program with the lme4 package, which is suitable for the analysis of Explanatory IRT models. According to the results, responding to the item in the later parts of the test increases the difficulty of the item, and this increase is more in the reading domain. In addition, item position effect differs among persons, and not every person is affected by the item position effect at the same level. When the relationship between ability and item position is examined, students with high ability levels are more affected by the item position effect in the domain of reading, and the opposite is true in the domain of mathematics. When the relationship between the item position and the item format is examined, in the reading domain, the item position effect between the open-ended and multiple-choice items is almost similar, but in the mathematics domain, open-ended items are more affected by the item position effect than the multiple-choice items. When the individual characteristics that may be related to the item position are examined, male students are more affected by the item position than female students in both domains. The most important variable in the relationship between persons' SES, anxiety and motivation levels and item position is SES, and students with high SES levels and average anxiety levels are less affected by the item position effect.