Sağlık personeline yönelik 'anne sütünü tamamlayıcı beslenme eğitimi' geliştirilmesi
'promoting complementary feeding education' for healtcare providers
Yazar: BETÜL YAMAN ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. MÜBECCEL DEMİRKOL
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Bebek mamaları = Infant food ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Kitaplar = Books ; Sağlık eğitimi = Health education ; Sağlık personeli = Health personnel ; Çocuk beslenmesi = Child nutrition

Özet:
Giriş ve Amaç: Tek başına anne sütü altıncı aydan sonra enerji, protein, demir, çinko başta olmak üzere bebeğin çeşitli besin öğeleri gereksinimini karşılayamadığından, emzirme iki yaşına kadar zorunlu olarak tamamlayıcı beslenmeyle desteklenmelidir. `Bebek ve Küçük Çocuk Beslenmesi' olarak tanımlanan yaşamın ilk iki yılındaki beslenmenin, anne sütünü tamamlayıcı beslenme konusunda sağlık personeline verilecek eğitim ile `Başarılı Emzirme Eğitimi'nde olduğu gibi geliştirilmesi; iletişim, beceri ve başarımı sağlayarak çocukların büyüme ve gelişmesine olumlu etkiyle ileriye yönelik `bulaşıcı olmayan süreğen hastalıklar'ınoluşumunu önleyecektir. Bu çalışmada; sağlık personelinin bebek ve küçük çocuk beslenmesi uygulamasına kanıta dayalı güncel bilgiler ışığında bilgi ve beceri kazandırmak için `EğitimKitapçığı' hazırlanması amaçlandı.Gereç ve Yöntem: Sağlık personeline yönelik `Anne Sütünü Tamamlayıcı Beslenme Eğitim Kitapçığı' hazırlamak için Dünya Sağlık Örgütü'nün tanımladığı `Tamamlayıcı Beslenmede 10 Adım' esas alınarak `Pubmed' veri tabanında 1998-2011 tarihleri arasında makale taraması yapıldı. Ayrıca T.C. Sağlık Bakanlığı, İngiltere Sağlık Bakanlığı gibi devlet kurumları; Dünya Sağlık Örgütü, Hastalık Kontrol Merkezleri, Amerikan Pediyatri Akademisi gibi akademik ve mesleki örgütler ve Cochrane veri tabanlarından tarama yapılarak uluslararası ve ulusal makaleler değerlendirildi. Makaleler kanıta dayalı özellikleri açısındanincelenerek gerektiğinde kaynaklarından yararlanıldı, birçok makalede değerlendirilmiş kaynaklar tercih edildi. Güncel makaleler dışında daha önceki yıllara ilişkin klasik, kanıtadayalı makaleler de seçildi. Seçilen makaleler kanıt düzeyi açısından SIGN sınıflamasına göre sınıflandırıldı. Sağlık personeline bebek ve küçük çocuk beslenmesinin değerlendirilmesi, eğitim ve beceri kazandırılması için anne, baba ya da bakıcıya yöneltilecek `sorular' ve `açıklamalar' içeren `Eğitim Kitapçığı' hazırlandı.Bulgular: Çalışmamızda genel bilgiler bölümünde 495, tartışma bölümünde 296, eğitim bölümünde 286 olmak üzere toplam 685 kaynak kullanılmıştır. Türkçe kaynak sayısı 55'dür. Eğitim kitapçığında kullanılan makalelerin çoğunun kanıt düzeyi bir ve ikinci seviyededir.Sonuç: Sağlık personelinin bebek ve küçük çocuk beslenmesini değerlendirmesi, anne, baba ya da çocuğun bakıcısına zaman ayırarak anne sütünü tamamlayıcı beslenme davranışı geliştirmek için eğitim vermesine yönelik Türkçe kaynak yetersizdir. Bu çalışmada, `Anne Sütünü Tamamlayıcı Beslenme' konusunda güncel verilerden yararlanılarak ülkemiz şartlarına uyarlanan, bebek ve küçük çocukların beslenmesinden sorumlu olan sağlık personeline bilgi, beceri ve davranış kazandırmayı hedefleyen bir eğitim kitapçığı hazırlanmıştır. Gelecekte, sağlık personelinin eğitimine yönelik doğru rehber oluşturulması için etkinliği ve yararlılığı değerlendirilerek geliştirilmesi mümkün olacaktır. Bilimsel temele dayanan tek bir kılavuzun beslenme uygulamalarına uyarlanması karışıklıkları önleyecektir.Anahtar Kelimeler: Anne sütünü tamamlayıcı beslenme, bebek ve küçük çocuk beslenmesi, sağlık personeli eğitimi, eğitim kitapçığı.

Abstract:
Objectives: As exclusively breastfeeding can not meet many nutrient needs of an infant after six months of age such as energy, protein, iron and zinc, complementary feeding should be added to the breast-fed child until two years of age. Improvements of nutrition in the first two years, namely ?Infant and Young Child Feeding?, will yield better communication, skills, ultimately having positive effects upon growth and development,lowering risk of chronic diseases like achieved by `Breastfeeding Counseling? for health care professionals. In this study; our aim was to form an `Educational Booklet? in order to promote information and skills in health care practice on infant and young child feeding in accordance with up to date evidence based information.Material and Methods: A `Pubmed? database search was conducted among articles dating between 1998 and 2011, based on ?Ten Steps in Complementary Feeding? defined by WHO, in order to form an ?Educational Booklet on Complementary Feeding to Breastfeeding? for healthcare professionals. In addition to pubmed search, web sites of state institutions like Ministry of Health of Turkey, UK Department of Health; and academic and professional organisations like World Health Organisation, American Pediatric Academy,Centers of Disease Control and Cochrane database were searched. Articles were reviewed for their evidence levels and their respective references were inspected as indicated. Besidesrecent articles, previous classical, evidence based articles were also selected. Articles were classified in accordance with SIGN classification for evidence levels. An `Educational Booklet? for use of healthcare professionals was prepared containing questions and answers directed to the parents or caregivers in order to evaluate infant and young child nutrition, and promoting knowledge and skills on it.Results: Our study consisted of 495 references in general information section, 296 references in discussion, 286 references in education, totally 684 references. Refences inTurkish were 55. Most of the references used in educational booklet are of first and second evidence level.Conclusion: References in Turkish, directed to health care professionals in order to evaluate and improve caregivers feeding practices by educating them is scanty. In this study,an educational booklet appropriate for our country was formed for health care professionals responsible for infant and young child nutrition, aimed at improving knowledge, skills andattitude on ?complementary feeding of breastfed child? by using up to date information. In the future, after evaluating efficiency and usefulness, it may be improved for the formation of a guideline for the education of healthcare professionals. Adaptation of a solitary guideline based on scientific evidence to feeding practices will prevent confusion.Keywords: Complementary feeding, infant, healthcare professional, education