Okuma stratejilerinin ortaokul öğrencilerinde okuduğunu anlama ve üst düzey düşünme becerileri üzerindeki etkisi ve öğrenci görüşleri
The effect of reading strategies on middle school students' reading comprehension and higher level thinking skills and student opinions
Yazar: NURAN ÇAYLIOĞLU İŞNEL
Danışman: PROF. DR. AHMET BENZER
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Okuma bir seslendirme eyleminden öte bir metni zihinde işleme, eski bilgilerle
bütünleştirme becerisidir. Okuma becerisinin gelişimi için de öğrencilerin açık talimatları yani
okuma stratejilerini bilmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda, araştırmada 7. sınıf öğrencilerine
10 hafta boyunca 5 farklı okuma stratejisi eğitimi verilmiştir. Öğrencilere strateji eğitimi
verilip belirlenen metinler üzerinde bu stratejileri uygulamaları istenmiştir. Araştırmanın
problem cümlesi "Okuma stratejilerinin ortaokul öğrencilerinde okuduğunu anlama ve üst
düzey düşünme becerileri üzerindeki etkisi ve öğrencilerin okuma stratejilerinin
uygulanmasına yönelik görüşleri nasıldır?" olarak belirlenmiştir. Araştırmada durum
çalışması türlerinden çoklu durum, bütüncül çoklu durum deseni kullanılmıştır. Öğrencilerin
not alma kâğıtları stratejilerin ölçütlerine göre değerlendirilmiştir. Öğrenci görüşleri ise
araştırma sonuçlarıyla birlikte yorumlanmıştır. Çalışma sonucunda öğrencilerin metin altı üst
düzey düşünme becerilerine yönelik soruları cevaplamada 5 stratejiden en çok (%89,2) SQ3R
stratejisinde etkili olduğu, en az (%32,1) hikâyenin yüzü stratejisinin etkili olduğu
görülmüştür. Stratejilerin tamamında öğrencilerin anahtar kelime belirleme, kısa cümleler
oluşturma aşamalarını uygulayabildikleri görülmüştür. Araştırma sonucunda okuma
stratejileri eğitimi verildiğinde öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerini içeren metin altı
soruları çözmede başarılı oldukları; eğitim verilmediğinde öğrencilerin metindeki olayları,
problemleri, ana ve yan karakterleri tespit edememe eğiliminde oldukları sonucuna
ulaşılmıştır. Bu sonuçlardan hareketle okuma stratejileri eğitimlerinin ders kitaplarında yer
alması gerektiği, her bir stratejinin uygun içeriğe sahip metinler sonrasında uygulanması
bulgulardan elde edilen veriler doğrultusunda önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Okuma, okuma stratejileri, okuma metni, üst düzey düşünme becerileri.

Abstract:
Reading is the ability to process a text in the mind more than a voice -over action and
integrate with old information. For the development of reading skills, students need to know
open instructions, ie reading strategies. In this respect, 5 different reading strategy training
was given to the 7th grade students for 10 weeks. Strategy training was given to the students
and they were asked to apply these strategies on the determined texts. The problem sentence
of the research is n What is the effect of reading strategies on reading comprehension and
high-level thinking skills in secondary school students and their views on the implementation
of students' reading strategies?" as determined. In the study, multiple situations, holistic
multiple status pattern from the type of status study were used. Students' note -taking papers
were evaluated according to the criteria of strategies. Student opinions were interpreted with
the results of the research. As a result of the study, it was found that students were most
effective in SQ3R strategy of 5 strategy in answering questions for students' text -level
thinking skills, and at least (32.1%) strategy of the story was effective. In all strategies, it was
seen that students were able to apply keyword identification and short sentences. When the
study was given as a result of the study, they were successful in solving the text -six questions
of the students, including high -level thinking skills of the students; When training was not
given, it was concluded that the students tend to not be able to detect the events, problems,
main and side characters in the text. Based on these results, reading strategies training should
be included in the textbooks, and the application of each strategy after texts with appropriate
content has been proposed in accordance with the data obtained from the findings.

Keywords: Reading, reading strategies, reading text, high-level thinking skills.