Hüseyin Cahit Yalçın'ın Servet-i Fünun Mecmuası'ndaki eleştiri yazıları üzerine bir inceleme
A review on Hüseyin Cahit Yalçın's critical articles in Servet-i Fünun Mecmuas
Yazar: İREM KAYA
Danışman: PROF. DR. KAHRAMAN BOSTANCI
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Hüseyin Cahit Yalçın'ın Servet-i Fünun dergisinde 20. yüzyılın başlarında yayınlanan estetik makalelerine yönelik eleştirel tepkilerin çeşitliliğini inceleyen bu çalışma, Türk edebiyatına büyük katkılarda bulunan bir figür olan Yalçın'ın, modern Türk edebiyatının ve estetik düşüncesinin şekillenmesindeki önemli rolünü vurgular.  Yenilikçi tarzı ve ilerici fikirleriyle nitelendirilen yazıları, dönemin daha geniş kültürel değişimlerini yansıtarak çağdaşları arasında önemli tartışmalara yol açmıştır. Araştırma, Hüseyin Cahit Yalçın'ın estetik görüşlerine yöneltilen eleştirilerin, güncel kaynaklardan, meslektaşlarından gelen yanıtların ve daha sonraki akademik değerlendirmelerin kapsamlı bir analizine odaklanmaktadır. Bu eleştiriler, hızlı modernleşme ve Batılılaşma çabalarının damgasını vurduğu Osmanlı İmparatorluğu'nun sosyo-politik ve kültürel dinamikleri çerçevesinde bağlamlandırılmaktadır. Çalışma, Hüseyin Cahit Yalçın'ın Servet-i Fünun'daki yazılarının sadece Türk edebiyatının tekâmülüne nasıl katkıda bulunduğunu değil, aynı zamanda derin bir dönüşüm geçiren bir toplumda sanatın, ahlakın ve ulusal kimliğin rolüne ilişkin tartışmaları da nasıl ateşlediğini araştırmaktadır. Metodolojik olarak tez, Hüseyin Cahit Yalçın'ın çalışmalarının alımlanışına ilişkin çok yönlü bir anlayış oluşturmak için birincil ve ikincil kaynakları analiz eden tarihsel-eleştirel bir yaklaşımı kullanmaktadır. Bu yaklaşım edebi yenilik, kültürel eleştiri ve sosyo-politik değişim arasındaki etkileşimin incelikli bir şekilde araştırılmasına olanak tanır. Tez, Hüseyin Cahit Yalçın'ın eserlerine yönelik eleştirilerin yalnızca edebi nitelikte olmadığını, aynı zamanda dönemin ideolojik ve kültürel tartışmalarıyla derinden iç içe geçmiş olduğunu ileri sürerek edebi söylemin toplumsal tekâmüldeki rolünü vurgulamaktadır. Bu çalışma, Osmanlı düşünce tarihinin ve edebiyatın kültürel ve toplumsal değişimlerdeki rolünün daha geniş anlaşılmasına katkıda bulunmaktadır. Tez, Hüseyin Cahit Yalçın'ın çalışmalarının eleştirel karşılanışını inceleyerek, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki edebi modernleşmenin karmaşıklıklarına ışık tutmuş ve edebiyat eleştirisinin kültürel anlatıları ve ulusal kimliği şekillendirmedeki kalıcı etkisine dair içgörüler sunmaktadır.

Abstract:
This study examines the diversity of critical responses to Hüseyin Cahit Yalçın's aesthetic articles published in the Servet-i Fünun magazine in the early 20th century, emphasizing the significant role of Yalçın, a prominent figure in Turkish literature, in shaping modern Turkish literature and aesthetic thought. His writings, characterized by an innovative style and progressive ideas, sparked significant debates among his contemporaries, reflecting broader cultural and intellectual changes of the period. The research focuses on a comprehensive analysis of critiques directed towards Yalçın's aesthetic views, drawing from contemporary sources, responses from colleagues, and subsequent academic evaluations. These criticisms are contextualized within the socio-political and cultural dynamics of the Ottoman Empire marked by rapid modernization and Westernization efforts. The study not only explores how Yalçın's writings in Servet-i Fünun contributed to the evolution of Turkish literature but also investigates the debates surrounding the role of art, morality, and national identity in a society undergoing profound transformation. Methodologically, the thesis adopts a historical-critical approach analyzing primary and secondary sources to develop a multifaceted understanding of the reception of Hüseyin Cahit Yalçın's works. This approach allows for an intricate exploration of the interaction between literary innovation, cultural criticism, and socio-political change. By arguing that critiques of Yalçın's works were not merely literary but deeply intertwined with the ideological and cultural debates of the time, the thesis highlights the role of literary discourse in societal development. This study contributes to a broader understanding of the cultural and societal role of Ottoman thought and literature in fostering cultural change. By examining the critical reception of Hüseyin Cahit Yalçın's works, it sheds light on the complexities of literary modernization in the Ottoman Empire and provides insights into the lasting impact of literary criticism on shaping cultural narratives and national identity.