Öğretmen adaylarının matematiksel yetkinlik algılarının ve matematiksel yetkinliğin geliştirilmesine ilişkin görüşlerin belirlenmesi
Determining teacher candidates' perception of mathematical competence and views on the development of mathematical competence
Yazar: SİNEM YANBIYIK
Danışman: PROF. DR. BEKİR BULUÇ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Temel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematiksel beceri = Mathematical skill ; Performans geliştirme = Performance development ; Yetenek geliştirme = Ability development ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, matematiksel yetkinliğin literatürde yer alan alt boyutlarına uygun olarak geliştirilmiş olan bir Matematiksel Yetkinlik Algı Ölçeği ile devlet üniversitelerinin son sınıfında öğrenim gören sınıf öğretmeni adaylarının matematiksel yetkinlik algılarını ortaya çıkarmak ve matematiksel yetkinliğin geliştirilmesine yönelik önerileri belirlemektir. Araştırma, genel tarama modeline dayalı ve karma desenli bir çalışmadır. Araştırmanın nicel boyutu kapsamında sınıf öğretmeni adaylarının matematiksel yetkinlik algılarını ortaya çıkarmak için araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan ölçek uygulanmış ve verilerin analizi yapılmıştır. Araştırmanın nitel boyutu kapsamında ise akademisyenlerin, sınıf öğretmenlerinin ve sınıf öğretmeni adaylarının, matematiksel yetkinliğin geliştirilmesine yönelik önerilerini ortaya çıkarmayı amaçlayan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Görüşme soruları, matematiksel yetkinlik kavramı ve alt boyutlarını içeren kavramlarla ilişkili olarak hazırlanmıştır. Elde edilen nitel veriler betimsel analiz yoluyla analiz edilmiş ve belirlenen temalar çerçevesinde betimlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre sınıf öğretmeni adaylarının matematiksel yetkinlik algılarının yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca kız ve erkek öğretmen adaylarının puan ortalamalarının birbirine çok yakın olduğu ve sonuçlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmadığı görülmüştür. Matematiksel yetkinlik algısının yerleşilen üniversite puanı değişkenine göre farklılaşma durumu incelendiğinde sınıf öğretmeni adaylarının matematiksel yetkinlik algılarının yerleştikleri üniversite puanına göre anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmüştür. Araştırmanın nitel bulguları incelendiğinde ise, sınıf öğretmeni adaylarının matematiksel yetkinliğin geliştirilmesine yönelik sundukları önerilerin; günlük yaşam problemlerinden yararlanma, somutlaştırma ve oyunla öğretimden yararlanma, tartışma ortamı oluşturma, tümevarım ve tümdengelim gibi düşünme tekniklerini öğretme, günlük hayatta temsil kullanımının sağlanması, sınıf ortamında temsillere sıklıkla yer verilmesi, şeklinde sıralandığı söylenebilir. Sınıf öğretmenleri ise bu önerileri; problemlerin günlük hayatla ilişkili olması, sorular sorarak öğrencilerin konuşmalarını ve sürece aktif katılmalarını sağlamak, öğrencinin çoklu zekâ türüne uygun temsil kullanmaya özen göstermek, temsil kullanım sıklığını artırmak ve günlük hayatta kullanılan temsillere dikkat çekmek, matematiksel ifadelerin Türkçe karşılıklarını vurgulamak, günlük hayatta matematiği kullanma fırsatları sunmak ve öğretim ortamını eğlenceli hale getirmek şeklinde sıralamışlardır. Akademisyenler ise matematiksel yetkinliğin geliştirilmesine yönelik; problemlerin somutlaştırılması ve günlük hayat problemlerine yer verilmesi, problemin anlaşılması üzerine daha fazla yoğunlaşılması ve problem kurma çalışmalarına yer verilmesi, öğrencilerin kendilerini ifade edebilecekleri ortamların sunulması, matematik dilinin somutlaştırılması, sembollerin anlamlarının kavratılmasına önem verilmesi ve matematik dilinin günlük hayatla ilişkilendirilmesi şeklinde önerilerde bulunmuşlardır. Bu çalışmadan elde edilen bulgular incelendiğinde sınıf öğretmenlerine ve araştırmacılara, matematiksel yetkinliğin alt boyutları kapsamında yer alan beceriler üzerinde yoğunlaşılması ve yapılacak çalışmaların bu becerilerin geliştirilmesine yönelik olabileceği yönünde önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The necessity of having mathematical competence by teachers directly affects the teacher training process and shows that teacher candidates should also start their profession with this competence. From this point of view, the problem question of this study is determined as "What are the classroom teachers' perceptions of mathematical competence and what are the suggestions of teacher candidates, academicians and classroom teachers for developing mathematical competence?".  The aim of this study is to reveal the mathematical competence perceptions of the students of the senior year classroom teacher candidates of state universities and to determine the suggestions for the development of mathematical competence with a Mathematical Competence Perception Scale developed in accordance with the sub-dimensions of mathematical competence in the literature. The research is a mixed pattern study based on general survey model. The quantitative dimension of the study consists of the application of the scale developed by the researcher to reveal the mathematical competence perceptions of the classroom teacher candidates and the analysis of the data. The qualitative dimension of the study is formed by semi-structured interviews which aim at revealing the suggestions of academicians, classroom teachers and candidates for the development of mathematical competence. The interview questions are prepared in relation to the concept of mathematical competence and the concepts of its sub-dimensions. The obtained qualitative data are analyzed through descriptive analysis and described within the framework of the determined themes. According to the results, it is observed that the classroom teacher candidates' perceptions of mathematical competence are high. In addition, it is observed that the mean scores of female and male teacher candidates are very close to each other and there is no statistically meaningful difference between the results.  When the differentiation of mathematical competency perception according to the university variable is examined, it is seen that the mathematical competence perceptions of the classroom teacher candidates show a meaningful difference according to the university scores they have entere, while there is no difference between the average of mathematical competence perception of teacher candidates studying at universities with high achievement scores and medium achievement scores, there is a meaningful difference between the average of mathematical competence perception of teacher candidates studying at universities with high and medium achievement scores and teacher candidates studying at universities at low achievement scores. When the qualitative findings of the study are examined, it is seen that classroom teacher candidates make suggestions to develop mathematical competence such as representing daily life problems, taking advantage of concretization and teaching with games, creating a discussion environment, teaching techniques such as induction and deduction, the use of representation in daily life, transferring real-life situations to the classroom, being a role model of the teacher in the use of mathematical language, and ensuring the use of mathematical language in daily life. Classroom teachers array these suggestions as; problems being related to daily life, ensuring that students can reach the problem-solving stage by themselves, creating discussion environments, using problem-solving skills, ensuring that students speak and participate actively in the time course by asking questions, paying attention to the use of representation which is suitable for the student's multiple intelligence types, emphasizing the Turkish equivalents of mathematical terms, enabling the use of mathematics, and making the teaching environment enjoyable. On the other hand, academicians make suggestions to develop mathematical competence as; concretizing the problems and including daily life problems, focusing more on understanding the problem and including problem-posing studies, presenting environments where students can express themselves, giving importance to associating, creative thinking and problem-solving skills, using daily life situations, teaching the meaning and purpose of representations, using different forms of representation, concretizing the language of mathematics, giving importance to comprehending the meanings of symbols, and associating the language of mathematics with daily life. When the findings obtained from this study were examined, suggestions were made to classroom teachers and researchers that they should focus on the skills included in the sub-dimensions of mathematical competence and that the studies to be carried out could be aimed at developing these skills.