6360 sayılı yasa ile köyden mahalleye dönüşüm; Şile kırsalı örneği
Settlements transformed from villages to neighborhoods with the law no. 6360; Istanbul – Sile example
Yazar: FURKAN AKÇAY
Danışman: DOÇ. DR. SENAY OĞUZTİMUR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
2012 yılında 6360 sayılı yasa ile 30 büyükşehir belediyesi oluşturulmuş, 30 il özel idaresi, 1584 belediye kapatılmış ve 16563 köy tüzel kişiliğine son verilmiştir. Böylelikle köylerde yaşayan yaklaşık 10 milyon kişi bir günde kentsel bir yönetim birimi olan mahallelerde yaşar hale getirilmiştir. Yasal değişiklik ile parçacıl ve çok sayıda küçük ölçekli yerel yönetimler büyükşehir yönetimlerine bağlanmıştır.  Bunun gerekçesi olarak; etkin, verimli, vatandaş odaklı, hesap verebilir, katılımcı, saydam, yerinden, bütüncül planlamanın sağlandığı, kurumlar arası eşgüdümün olduğu, ölçek ekonomisinden yararlanan güçlü yerel yönetim anlayışının hedeflendiği ifade edilmiştir.  Ancak yasanın kırsal alanlar üzerindeki etkileri kırsal kalkınma ve planlama politikaları yönünden incelendiğinde; kırsal alanların göz ardı edildiği, kırsal alanlarda yaşayanların yerel yönetimlerdeki temsiliyet ve katılım haklarının azaltıldığı, ekonomik açıdan yeni getirilen vergi yüklerinin bulunduğu, köylünün ortak kullandığı, ekonomik geçimini sağladığı tarım, orman, mera alanları gibi alanların idaresinin büyükşehir belediye yönetimlerine devredildiği gibi pek çok sorun tespit edilmektedir.
6360 sayılı yasa ile kırsal alanlar da sorumluluk alanlarına dahil edilen belediyeler daha fazla nüfusa, daha geniş alanda mevcut koşulları ile hizmet götürmek durumda bırakılmış, ellerinde var olan kentsel planlama mevzuatı ile mekansal planlama çalışmaları yaparak kırsal yerleşimlere ekonomik, sosyal, kültürel, mekansal anlamda kentsel vizyonları edindirme çalışmalarıyla baş başa kalmışlardır. Yaşanan bu süreçten etkilenen yerleşim birimlerinden biri de İstanbul, Şile İlçesi'dir. Şile, İstanbul metropolünün çeperinde yer alması, 2004 yılında 5216, 2008 yılında 5747, 2012 yılında 6360 sayılı yasaların üçünden de doğrudan etkilenen, Covid-19 salgın sürecinde yoğun yapılaşma baskısı altında kalan kırsal karakterli bir yerleşim yeridir. Bu çalışma kapsamında kırsal alan, kırsal kalkınma ve planlama politikalarının gelişim süreçleri literatür taraması yöntemiyle açıklanacak, 6360 sayılı yasa gerekçeleri ve sonuçlarıyla birlikte ele alınarak, Şile İlçesi'nde yaşanan süreçler köyden mahalleye dönüşen yerleşimlerin muhtarları ile yapılan görüşmeler neticesinde elde edilen sonuçları kırsal kalkınma ve planlama politikaları yönünden değerlendirilerek açıklanacaktır.

Abstract:
In 2012, 30 metropolitan municipalities were established with the law numbered 6360, 30 special provincial administrations, 1584 municipalities were closed and 16563 village legal entities were abolished. Thus, approximately 10 million people living in villages were made to live in neighborhoods, which are an urban administrative unit, in one day. In the justifications of the legal change, it is aimed to provide an effective, efficient, citizen-oriented, accountable, participatory, transparent, local, holistic planning, coordination between institutions, benefiting from economies of scale, and a strong local government understanding by connecting fragmented and numerous small-scale local governments to metropolitan governments. has been said. However, when the effects of the law on rural areas are examined in terms of rural development and planning policies; Many problems have been identified, such as rural areas are ignored, the representation and participation rights of those living in rural areas are reduced in local governments, there are newly introduced tax burdens, the management of areas such as agriculture, forest and pasture areas, which the villagers use jointly and provide their economic livelihood, are transferred to the metropolitan municipality administrations.
With the law numbered 6360, municipalities that were included in their areas of responsibility in rural areas were left in a position to provide services to a larger population with their current conditions in a wider area. With the urban planning legislation in their hands, they were left alone with the efforts of acquiring urban visions in economic, social, cultural and spatial sense to rural settlements by making spatial planning studies. One of the settlements affected by this process is Şile District of Istanbul. Şile, located at the periphery of the Istanbul metropolitan area, stands out as a rural settlement, which was directly affected by the laws numbered 5216 in 2004, 5747 in 2008, and 6360 in 2012, and was under the pressure of intense construction due to the Covid-19 pandemic process. Within the scope of this study, the processes of rural area, rural development and planning policies in the world and in our country will be explained by the literature review method. By considering the reasons and results of the law numbered 6360, the processes in Şile District will be explained by evaluating the results obtained as a result of the interviews with the headmen of the settlements that have turned from villages to neighborhoods, in terms of rural development and planning policies.