Adana ili havutlu mahallesinde akılcı ilaç kullanımıyla ilgili tutum ve davranışların araştırılması
Investigation of attitudes and behaviors related to rational use of medicines in havutlu district of adana province
Yazar: VOLKAN RECAİ ÖTEGEN
Danışman: DOÇ. DR. ERSİN NAZLICAN
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Adana = Adana ; Antibiyotikler = Antibiotics ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İlaçlar = Drugs ; İsraf = Extravagance

Özet:
Amaç: Sağlık hizmet sunumunun en önemli parçalarından olan ilaçların kullanımı konusunda dünya çapında büyük eksiklikler bulunmaktadır. Bu eksiklikler ve hatalar ülkemizde de yaygın olarak tekrarlanmakta olup ülke ekonomisine ve toplum sağlığına tehdit oluşturmaktadır. Akılcı ilaç kullanımı sağlık sunucuları, yasa koyucular ve tüm toplumu kapsayan bir süreç olup çalışmamızda Adana ilinin Havutlu mahallesinde ''Akılcı İlaç Kullanımı'' ile ilgili tutum ve davranışların araştırılmasını amaçladık.       
Gereç Ve Yöntem: Çalışmamızda örneklem büyüklüğünü 358 olarak hesapladık ve bununla ilgili gerekli yasal izinleri ve etik kurul onayını alarak, sosyodemografik özelliklerle ilgili ve ''Akılcı İlaç Kullanımı'' ile ilgili tutum ve davranışları incelemeye yönelik 28 sorudan oluşan anketi sahada yüzyüze görüşme yöntemi ile uyguladık. Araştırmanın türü kesitseldir. Analizde SPSS 19.0 sürümü ile frekans analizleri ve ki-kare testi kullanılmıştır.
Bulgular: Her evde ortalama 4,1±2,6 kutu yarım kalmış veya kullanılmamış ilaç bulunduğu saptanmıştır. En çok bulunan ilaçlara bakıldığında gruplara göre sırasıyla, ağrı kesici, antibiyotik ve anti-hipertansif ilaçların bulunduğu görülmektedir. Katılımcıların %26'sı yakınlarına ilaç önerdiğini belirtmiştir, bununla birlikte bitkisel ilaç kullanımı %15,9 olarak bulunmuştur. Katılımcıların %87,7'si son kullanma tarihi geçen ilaçları çöpe attığını, %3,4'ü ise kullanmaya devam edeceğini belirtmiştir. Katılımcıların yıllık ortalama antibiyotik kullanımı 2,3±1,4 olarak bulunmuştur. Antibiyotik tedavisi alanların %59,8'i tedavi süresi bitmeden tedaviyi kendi isteği ile sonlandırdığını belirtmiştir. Evde bulunması için ilaç reçete isteğinin kadınlarda, 1.000 TL altı gelir düzeyinde (p=0,02)  ve kronik hastalığı bulunanlarda (p<0,001) anlamlı bir şekilde fazla olduğu görülmektedir. Kronik hastalık bulunmasının hem bitkisel ilaç kullanımına bakış (p<0,001) ile hem de evde bitkisel ilaç bulundurma (p=0,008) ile anlamlı bir ilişkisinin olduğu görülmektedir.
Sonuç: Akılcı ilaç kullanımı ile ilgili tutum ve davranışlar incelendiğinde bazı değişkenlerin etkisi bulunmakla birlikte toplum genelinde uygunsuz kullanımın yaygın olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Akılcı ilaç kullanımı, atık ilaç, akılcı antibiyotik kullanımı

Abstract:
Objective: There are major faults worldwide in the use of medicines, one of the most important part of health care delivery. These deficiencies and faults are also common in our country and pose a threat to the country's economy and the health of the community. Rational drug use is a process involving healthcare providers, legislators and the whole society and we aim to investigate attitudes and behaviors related to "Rational Drug Use" in the Havutlu district of Adana province.
Materials And Methods: In our study, we calculated the sample size as 358, and we applied the questionnaire with 28 questions related to sociodemographic characteristics and to examined the attitudes and behaviors about '' Rational Drug Use '' by taking necessary legal permissions and approval of the ethics committee. The type of study is cross-sectional. In analysis, frequency analysis and chi-square test were used with SPSS version 19.0.
Results: Each house had an average of 4,1±2,6 box of unused or unfinished medicines. The most commonly found medications are pain killers, antibiotics and antihypertensive drugs, respectively. 26% of the participants stated that they offered medication to their relatives, with the use of herbal medicines being found as 15,9%, 87,7% of the participants said they had thrown away the drugs to trash that had expired, while 3,4% would continue to use it. The average annual antibiotic use of the participants was found to be 2,3±1,4. 59.8% of those who took antibiotic treatment stated that they terminated the treatment voluntarily without ending the treatment period. In order to be found at home, the prescription request seems to be significantly higher in women, in people with a level of income below 1.000 TL  (p = 0.02) and with chronic disease (p <0.001). The presence of chronic illness appears to be significantly associated with both opinion herbal medication (p <0.001) and having herbal medications at home (p = 0.008).
Conclusion: When attitudes and behaviors related to rational drug use are examined, even some variables has some effect, it is concluded that irrational use of drugs is widespread throughout the society.

Key Words: Rational drug use, waste medicine, rational antibiotic use