Türk basını'na göre 1929-1930 Dünya Ekonomik Buhranı'nın Türkiye üzerindeki siyasi ve iktisadi etkileri
According to the Turkish press 1929-1930 the political and economic effects on Turkey of the World Economic Argument
Yazar: MEHMET YILDIZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LEYLA DERVİŞ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Basın = Press ; Dünya krizi 1929 = World crisis 1929 ; Ekonomik etki = Economic effect ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Gazeteler = Newspapers ; Siyasal etki = Political clout ; Türk basını = Turkish press ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Cumhuriyetin ilanı sonrası Türkiye‟de, Osmanlı‟dan kalan eski ve işlevini yerine getiremeyen kurumların yerine yeni, çağın gereklerine uygun kurumlar oluşturulmak istenmişti. Bunlar kısıtlı imkânlarla gerçekleştirmişti. Ülke bir dünya savaşı bir de kurtuluş savaşı vermiş olması sebebiyle hem maddi hem de manevi açıdan zor durumda bulunmaktaydı. Buna rağmen eldeki bütün imkânlar seferber edilerek toplumun kalkındırılmasına çalışılmıştı. Türkiye‟de yaşanan bu durumlarla birlikte 1929 yılın sonlarına gelindiğinde Amerika‟da başlayan ve bütün dünyayı etkileyen bir buhran meydana gelmişti. Ekonomik Buhran ilk çıktığı anda Türkiye‟de etkisi tam hissedilememişti. Türkiye‟de ekonomik buhran daha çok gümrük politikası doğrultusunda yaşanan bir durum olarak algılanmıştı. Gümrük vergilerinin yükseleceği umuduyla yapılan ithalat, ülkede yığılmaya yol açmıştır. Bu yığılma, ithal edilen ürünlerin yüksek fiyattan satılması beklentilerinin aksine, piyasada ürünlerin fiyatlarını daha aşağıya çekmiştir. Bu da piyasada Türk parası üzerinde olumsuz bir etki yaratmaya başlamıştır. Her iki durum birleşince Türkiye‟de buhranın yaşanılması kaçınılmaz hale gelmiştir. Ayrıca buhran, başladığı andan itibaren Türkiye‟de gazetelerde ele alınmaya başlanmıştır. Öte yandan buhranın etkilerini ortadan kaldırmaya yönelik olarak hükümet bazı önlemler almaya çalışmıştır. Borçların yarattığı anlaşmalar nedeniyle eli kolu bağlanan Türkiye, bu olumsuz durumları uzmanların desteğini alarak düzeltmeye çalışılmıştır. Türkiye‟de hükümetin yeterince denetlenmemesi sonucunda buhranın etkilerinin azaltılamadığı fikri ortaya çıkınca siyasi bir fırka kurulmasına karar verilmiş ve Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulmuştur. Kısa süren serüveninde buhrana çare olamamış ve siyasi alanda ülke içerisinde yaşanan olumsuz durumlar ortaya çıkınca kendisini feshetmiştir. Dolayısıyla Türkiye, tek partili hayata kaldığı yerden devam etmek zorunda kalmıştır. 1930 yılı içerisinde Dünya Ekonomik Buhranının getirdiği iktisadi sıkıntılar sebebiyle dış borçlar konusunda bir ertelemeye gidilmek istenilmiş fakat bu ilk etapta mümkün olmamıştır. Türk Basını, gündemdeki gelişmeleri yakından takip ederek gazete sütunlarında kaleme almaya çalışmıştır.

Abstract:
After the proclamation of the republic in Turkey, new instutions instead of old and lost funcioned ones left from Ottoman Empire which fits the requirements of this age were tried to be build. The possibilities were limited while trying to do so. The country was in a difficult situation both financially and spiritually because of a world war and a independence war. However, to improve community, all avaliable resources have been mobilized. With these circumstances in Turkey, when the dates showed 1929, a crisis that affected the world which started in America has occured. In early days of this Economical Crisis, the effect on Turkey was not fully felt. Economical crisis in Turkey was mostly felt like a situation in the direction of customs policy. Importsmade in hopes that the customs taxex will rise, have led to a build-up in the country. This build-up, contrary to the expectation that imported products will be sold at a high price, have made the prices of products in the market have been further lowered. Because of this, theTurkish currency in the market has begun to get effected negatively. This two situations together, has made the crisis in Turkey inevitable. This crisis began to be written in newspapers since the beginning. The goverment has tried to take some precautions againts the effects of the crisis.
Due to agreements created by debts which made Turkey‟s hand stied, Turkey have been tried to correct these adverse situations by taking the support of experts. For this reason, Free Republican Party have been established. In its short journey, it was not solved the crisis and annulled itself with the political situations occured in the country. Because of this, Turkey has to continue to be single partied. Within the year 1930, wanted to be postponed on foreing debts due to the economic difficulties caused by World Economical Crisis, but this was not possible in the first place. Turkish media has fallowed the developments on the agenda closely and tried to write it in the newspapers.