Ankara'daki özel tiyatrolar ve bir model olarak "Tatbikat Sahnesi"
Private theaters in ankara and "Tatbikat Sahnesi" as a model
Yazar: ERDAL OZAN METİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LEVENT BERBER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşun ilkeleri siyasal ve sosyal alanda birçok değişikliğe yol açmıştır. Yönetim biçiminden, medeni kanun değişikliklerine; harf inkılabından, yeni bir başkent belirleme sürecine kadar çeşitlenen reformlar kültür ve sanat politikaları üzerinde de şekillenmiştir. Ankara'nın başkent olarak kabulünün ardından oluşturulan kültür ve sanat politikaları, Ankara'da kurumsallaşmış ve tüm yurda Ankara'dan yayılmıştır. Bu kurumsallaşmalar ayrıca bir tiyatro politikası olarak da şekillenmiş, Ankara'da devlet eliyle kurulan tiyatro kurumlarının Ankara'da tiyatro çeşitliliği yaratarak, yalnızca devlet destekli resmi tiyatroların değil, özel tiyatroların da oluşumuna dolaylı ve doğrudan etkileri olmuştur. Cumhuriyet'in ilk yüzyılı ele alındığında, birçok tiyatro topluluğu Ankara'da kurulmuş ve dağılmışken, 2014 yılında kurulup onuncu yılını tamamlayan, yerleşik sahnelerden Tatbikat Sahnesi'nin bir model olarak ele alınması, Türkiye Cumhuriyet'inin süregelen tiyatro politikalarının 2024 yılındaki izdüşümünü incelemek açısından önemlidir. Cumhuriyet'in ilanı ile başkent Ankara'da yapılaşan tiyatro fikrinin, Devlet Konservatuvarı ve Devlet Tiyatrolarından yetişmiş sanatçıların özel tiyatro girişimlerine yönelmelerine yol açtığı gözlemlenmektedir. Saptanabilen tiyatro çeşitliliğine bakıldığında, 1923 yılında Türkiye Cumhuriyeti'nin başkentinin Ankara olarak belirlenmesinin ardından yeni kurulan kentte devletin oluşturduğu tiyatro disiplini ve kültürünün; özel girişimleri nasıl etkilediğinin devlet tiyatroları ile özel tiyatro arasındaki ilişkiyi birçok farklı modelle sürdüren ve ortaya çıkan tiyatro hareketliliğinin bir örneği olan Tatbikat Sahnesi'nin değerleri ve yapısal modeli incelenmiştir.

Abstract:
The founding principles of the Republic of Turkey led to many changes in the
political and social spheres. Reforms ranging from the form of government to changes in
the civil code, from the alphabet reform to the process of determining a new capital city
have also shaped cultural and artistic policies. The cultural and artistic policies established
after Ankara's acceptance as the capital were institutionalized in Ankara and spread
throughout the country from Ankara. These institutionalizations were also shaped as a
theatrical policy, and the theatrical institutions established by the state in Ankara created
theatrical diversity in Ankara and had direct and indirect effects on the formation of not
only state-sponsored official theaters but also private theaters. Considering the first
century of the Republic, while many theater companies were established and dispersed in
Ankara, the Tatbikat Stage, which completed its tenth anniversary in 2024 and is one of
the established stages, is important as a model to examine the projection of the theater
policies of the founding structure of the Republic of Turkey in 2024. With the
proclamation of the Republic of Turkey, the idea of theater was established in the capital
city of Ankara, and it was determined that artists trained at the State Conservatory and
State Theaters turned to private theater initiatives. Considering the variety of theaters that
can be identified, it is important to evaluate the values on which Tatbikat Sahnesi is built
as Tatbikat Sahnesi, which continues the relationship between State Theaters and private
theater with many different models The evaluation of the values on which the Tatbikat
Stage was built, how the theater discipline and culture created by the state in the newly
established city after the capital of the Republic of Turkey, which was established in
1923, was determined as Ankara, was evaluated through the Tatbikat Stage, and the
emerging theater mobility was evaluated through the Tatbikat Stage model as an example.