Abdominal acil patolojilerin değerlendirilmesinde dual enerji BT'nin tanısal etkinliği
Diagnostic effectiveness of dual energy CTt in the evaluation ofabdominal emergency pathologies
Yazar: MUSTAFA YEŞİLYURT
Danışman: PROF. ABDULMECİT KANTARCI
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Apandisit = Appendicitis ; Kolelityaz = Cholelithiasis ; Teşhis = Diagnosis ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Ürolitiyaz = Urolithiasis ; İskemi = Ischemia

Özet:
Amaç: Bazı abdominal acil patolojilerde dual enerji BT'nin tanısal etkinliğini
ortaya koymak amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Ağustos 2019-Ağustos 2020 tarihleri arasında karın ağrısı
şikayeti ile acil servise başvuran ve ürolitiazis, akut apandisit, kolelitiazis ve akut
mezenter iskemi düşünülen 210 hastaya DEBT uygulandı. Ürolitiazis tanısı alan 56 hasta,
akut apandisit tanısı alan 20 hasta ve 20 kontrol grubu, kolelitiazis tanısı alan 15 hasta ve
akut mezenter iskemi tanısı alan 11 hasta çalışmaya dahil edildi. Ürolitiazis hastalarında
taşın yeri, büyüklüğü, DEBT ile yapılan analizi sonrası cinsi, yüksek ve düşük enerji
düzeylerindeki atenüasyonu ve bunların birbirine oranı araştırıldı. Akut apandisit
hastalarında apendiksin maksimum çapı, 40 keV, 80 keV ve 190 keV monokromatik
görüntüler ile sanal kontrastsız, iyot haritası ve mikst görüntülerdeki dansitesi ölçülmüş
ve kontrol grubu ile karşılaştırılmıştır. Kolelitiazis hastalarında 40 keV, 70 keV, 90 keV,
120 keV, 150 keV ve 190 keV monokromatik görüntülerde safra ve safra kesesi taşının
dansiteleri ölçülmüş ve aradaki fark ortaya konmuştur. Hastalarda taş varlığı MRG ile
doğrulanmıştır. Akut mezenter iskemi hastalarında 40 keV, iyot haritası ile 120 kVp
görüntülerde nekroze barsak ansı ile perfüze barsak ansında dansite ölçümleri yapılmıştır.
Bulgular: Ürolitiazisli hastalarda en düşük ve en yüksek atenüasyon oranı aralığı
ürik asit taşı için 0,81-1,07, kalsiyum oksalat taşı için 1,33-1,51, hidroksiapatit taşı için
1,44-1,65 ve sistin taşı için 1,00-1,41 olarak bulunmuştur.
Apandisit hastalarında; 40 keV sanal monokromatik görüntülerde hasta grubunda
ortalama dansite 164,94±25,92 HU, kontrol grubunda ortalama dansite 63,74±38,25
olarak hesaplanmıştır. 80 keV sanal monokromatik görüntülerde, hasta grubunda
ortalama dansite 54,75±11,44 HU, kontrol grubunda ortalama dansite 16,51±14,58 olarak
hesaplanmıştır. 190 keV sanal monokromatik görüntülerde hasta grubunda ölçülen
ortalama dansite 27,81±8,69 HU, kontrol grubunda ortalama dansite 4,29±11,57 olarak
saptanmıştır. Sanal kontrastsız görüntülerde, hasta grubunda ortalama dansitesi 
xi
16,53±6,57 HU, kontrol grubunda ortalama dansitesi 0,38 ±11,89 HU olarak saptanmıştır.
Overlay görüntülerde hasta grubunda ölçülen ortalama dansite 33,01±6,68 HU, kontrol
grubunda ortalama dansite 17,97±10 HU olarak saptanmıştır. Mikst görüntülerde hasta
grubunda ortalama dansite 57,23±13,22 HU, kontrol grubunda ortalama dansite
18,59±16,64 HU olarak bulunmuştur.
Kolelitiazis hastalarında 40 keV sanal monokromatik görüntüde safra taşları ve
safra arasındaki dansite farkı 1 hastada(%6,7) 20-40 HU,6 hastada (%40) 40-60 HU, 2
hastada(%13,3) 60-80 HU, 4 hastada(%26,7) 80-100 HU ve 2 hastada(%13,3) 100
HU'dan fazladır. 70 keV sanal monokromatik görüntüde bu fark 10 hastada(%66,7) 10
HU'dan küçük, 3 hastada (%20) 10-20 HU, 2 hastada(%13,3) 20 HU'dan fazladır. 190
keV sanal monokromatik görüntüde ise bu fark 5 hastada(%33,3) 10-20 HU, 4 hastada
(%26,7) 20-30 HU, 3 hastada(%20) 30-40 HU, 3 hastada(%20) 40 HU'dan fazladır.
Akut mezenter iskemi hastalarında 40 keV sanal monokromatik görüntüde
nekrotik ansta ortalama dansite -9,88±7,18, normal ansta ortalama dansite 168,15±21,5
olarak bulunmuştur. İyot haritasında nekrotik ansta ortalama dansite -6,3±9,82, normal
ansta ortalama dansite 75,92±10,9 olarak bulunmuştur. 120 kVp konvansiyonel BT
görüntüsünde nekrotik ansta ortalama dansite 4,33±13,06, normal ansta ortalama dansite
48,42±9,31 olarak bulunmuştur.
Sonuç: DEBT'nin idrar taşlarının kimyasal bileşimini karakterize etmede etkili
olduğu gösterilmiştir ve gelecekte standart görüntüleme yöntemi olarak helikal
kontrastsız BT'nin yerini alacaktır. Düşük enerji düzeylerinde oluşturulan sanal
monokromatik görüntülerde akut apandisit daha kolay saptanabilir. Düşük keV sanal
monokromatik görüntüleme, kalsifiye olmayan safra kesesi taşlarının belirginliğini
artırarak tespit edilebilirliklerini arttırmaktadır. İyot haritası ve 40-keV monoenerjetik
görüntüler, AMİ'nin belirginliğini artırarak, geleneksel BT görüntülerine kıyasla gelişmiş
tanısal doğruluk sağlar.
Anahtar Kelimeler: BT, Dual enerji BT, ürolitiazis, akut apandisit, kolelitiazis,
akut mezenter iskemi

Abstract:
Aim: We aimed to demonstrate the diagnostic efficiency of dual energy CT in
some abdominal emergency pathologies.
Material and Method: Between August 2019 and August 2020, DECT was
applied to 210 patients who were admitted to the emergency department with the
complaint of abdominal pain and were suspected of urolithiasis, acute appendicitis,
cholelithiasis and acute mesenteric ischemia. 56 patients diagnosed with urolithiasis, 20
patients diagnosed with acute appendicitis and 20 control group, 15 patients diagnosed
with cholelithiasis and 11 patients diagnosed with acute mesenteric ischemia were
included in the study. In urolithiasis patients, the location and size of the stone, its type
after analysis with DEBT, its attenuation at high and low energy levels and their ratio to
each other were investigated In patients with acute appendicitis, the maximum diameter
of the appendix, 40 keV, 80 keV and 190 keV monochromatic images, and the density of
virtual non-contrast, iodine map and mixed images were measured and compared with
the control group. The densities of gallstones and gallstones were measured in
monochromatic images of 40 keV, 70 keV, 90 keV, 120 keV, 150 keV and 190 keV in
patients with cholelithiasis and the difference between them was demonstrated. Stone
presence in patients was confirmed by MRI. In patients with acute mesenteric ischemia,
density measurements were made between the necrotic bowel loop and the perfused
bowel loop in 40 keV, iodine map images and 120 kVp images and the density difference
between the loops was recorded. As a result of these differences, images were compared
in terms of superiority in diagnosis.
Results: In patients with urolithiasis, the lowest and highest attenuation raterange
is 0.81-1.07 for uric acid stone, 1.33-1.51 for calcium oxalate stone, 1.44-1.65 for
hydroxyapatite stone and for cystine stone was found to be 1-1.4. In appendicitis patients;
In 40 keV virtual monochromatic images mean density was calculated as 164.94 ± 25.92
HU in the patient group and 63.74 ± 38.25 in the control group. In 80 keV virtual
monochromatic images mean density was calculated as 54.75 ± 11.44 HU in the patient 
xiii
group and 16.51 ± 14.58 in the control group. In 190 keV virtual monochromatic images
mean density was calculated as 27.81 ± 8.69 HU in the patient group and 4.29 ± 11.57 in
the control group .In virtual non-contrast images mean density was calculated as 16.53 ±
6.57 HU in the patient group and 0.38 ± 11.89 HU in the control group. In overlay images
mean density was calculated in the patient group as 33.01 ± 6.68 HU and 17.97 ± 10 HU
in the control group. In mixed images the mean density was calculated as 57.23 ± 13.22
HU in the patient group and 18.59 ± 16.64 HU in the control group.
Density difference between gallstones and bile in 40 keV virtual monochromatic
image in cholelithiasis patients was 20-40 HU in 1 patient (6.7%), 40-60 HU in 6 patients
(40%), 60-80 HU in 2 patients (13.3%) ,80-100 HU in 4 patients and more than 100 HU
in 2 patients. In 70 keV virtual monochromatic image, this difference is less than 10 HU
in 10 patients (66.7%), 10-20 HU in 3 patients (20%), and more than 20 HU in 2 patients
(13.3%). In 190 keV virtual monochromatic image, this difference was 10-20 HU in 5
patients (33.3%), 20-30 HU in 4 patients (26.7%), 30-40 HU in 3 patients (20%), and
more than 40 HU in 3 patients (20%).
In patients with acute mesenteric ischemia, the mean density in the necrotic loop
was -9.88 ± 7.18 in the virtual monochromatic image of 40 keV, and the mean density in
the normal loop was 168.15 ± 21.5. On the iodine map, the mean density was -6.3 ± 9.82
in the necrotic loop, and 75.92 ± 10.9 in the normal loop. In the 120 kVp conventional
CT image, the mean density was 4.33 ± 13.06 in the necrotic loop and 48.42 ± 9.31 in the
normal loop.
Conclusion: DECT has been shown to be effective in characterizing the chemical
composition of urinary stones and will replace helical unenhanced CT as the standard
imaging method in the future. Acute appendicitis can be detected more easily in virtual
monochromatic images created at low energy levels. Low keV virtual monochromatic
imaging increases the prominence of non-calcified gallstones and increases their
detectability. The iodine map and 40-keV monoenergetic images increase the prominence
of AMI, providing improved diagnostic accuracy compared to conventional CT images.
Keywords: CT, Dual energy CT, urolithiasis, acute appendicitis, cholelithiasis,
acute mesenteric ischemia