Düşük ve yüksek  deasetilasyon derecesine sahip kitosanın, yumurtacı tavuk rasyonlarında kullanımının verim, kalite ve fonksiyonellik üzerine etkisi
Effect of low degree and high degree deacetylated chitosans in diet on performance, egg quality and functional egg feature of laying hens
Yazar: AFSHIN FARIVAR
Danışman: PROF. DR. LADİNE CELIK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Farklı karakteristiklerde üretilmiş kitosanın (minimum %70 ve %90 deasetile edilmiş) yumurtacı tavuklarda yumurtlama performansı, yumurta kalitesi, yumurta kolesterolü, yumurta oksidan-antioksidan kapasitesi, yumurta raf ömrü ve bazı plazma parametreleri üzerine etkisini belirlemek amacıyla eş zamanlı iki deneme yürütülmüştür. Otuz dört haftalık yumurtacı tavuklar, benzer canlı ağırlıkta her birinde 14 hayvan bulunan 9 gruba ayrılmışlardır. Bireysel kafes sisteminde barındırılan tavuklar 8 hafta süreyle denemede tutulmuşlar ve 0, 200, 400, 800 ve 1600 mg/kg düşük ve yüksek deasetilasyonlu kitosan içeren standart yumurtacı tavuk yemleriyle beslenmişlerdir. Deneme süresince 16:8 saatlik (aydınlık:karanlık) aydınlatma periyodu uygulanmıştır. Yem ve su ad libitum verilmiştir. Yumurtlama performansı olarak belirlenen yem tüketimi, yumurta ağırlığı, yumurta üretimi günlük olarak, yumurta kalitesi, yumurta kolesterol içeriği, yumurta oksidan-antioksidan kapasitesi haftalık olarak, kan parametreleri (glukoz, kolesterol, trigliserid) ise deneme başında ve deneme sonunda ölçülmüştür. Yumurta raf ömrü ise deneme sonunda toplanan yumurtaların depolama sürelerine bağlı olarak analiz edilmiştir.
1. Denemeden elde edilen bulgular, farklı düzeylerde düşük deasetilasyonlu kitosan içeren rasyonla beslemenin yem tüketimi, yemden yararlanma oranı, canlı ağırlık, yumurta kalitesi, yumurta kolesterol düzeyi, yumurta antioksidan kapasitesi ve plazma kolesterol, glukoz ve trigliserid konsantrasyonunu istatistiki olarak etkilemediğini (P>0.05) göstermiştir. Fakat yumurta oksidan kapasitesi düşmüştür (P<0.05). Toptancı koşullarında 800 mg/kg, tüketici koşullarında 1600 mg/kg düşük deasetilasyonlu kitosanın yumurtanın raf süresini uzatmada etkili olabileceği saptanmıştır. 
2. denemeden elde edilen sonuçlar yüksek deasetilasyonlu kitosanın yem tüketimi, yumurta ağırlığı, canlı ağırlık, yumurta kalitesi, yumurta kolesterol düzeyi, yumurta antioksidan kapasitesi ve plazma kolesterol, glukoz ve trigliserid konsantrasyonunu istatistiki olarak etkilemediğini (P>0.05) göstermiştir. Yüksek deasetilasyonlu kitosanın yumurta oksidan kapasitesini düşürdüğü (P<0.05), +4ºC de depolanan yumurtalarda raf ömrünü uzattığı (P<0.05) belirlenmiştir. Ayrıca, rasyonda farklı düzeylerde yüksek deasetilasyon dereceli kitosanın performans, yumurta kalitesi, yumurta kolesterol ve plazma biyokimyasını etkilemediği (P>0.05) saptanmıştır.
Mevcut araştırma sonucu, farklı karakterizasyonlarda deasetile edilmiş kitosanın yumurta raf ömrü, yumurta oksidan kapasitesi ve yumurta kolesterol düzeyinde iyileşme eğilimine (P=0.24) yol açtığını  göstermektedir. Bu sonuç %70 ve %90 deasetile edilmiş kitosanın, yumurtacı tavuklarda fonksiyonel ürün üretiminde kullanım potansiyeline sahip olabileceğini işaret etmektedir.

Abstract:
Two experiments were conducted to evaluate whether dietary chitosan produced in different characteristics (minimum 70% or 90% deasetileted) would affect laying performance, egg quality, egg cholesterol, egg oxidant-antioxidant capacity, egg shelf life and some plasma  parameters of layers. Thirty four weeks old laying hens were divided into 9 dietary groups of similar mean weight, comprising 14 birds each. The birds were fed standard layer diets containing 0, 200, 400, 800 and 1600 mg/kg low or high degree deacetylated chitosan for 8 weeks period. The birds were housed in individual cages in a complete randomized design. A 16:8 hours light:dark photoperiod was employed. Feed and water were given ad libitum. Laying performance was assessed by recording feed intake, egg weight, egg production daily; egg quality weekly. Egg cholesterol, egg oxidant-antioxidant capacity were assessed by weekly and the glucose, cholesterol and  triglyceride concentration of the plasma were analyzed at the beginning and at the end of each experimental periods. Egg shelf life was analyzed at the end of experimental period.
In experiment 1, the results showed that different levels of dietary low degree deacetylated chitosan did not have significant (P>0.05) effects on feed intake, feed conversion ratio, body weight, egg quality parameters, egg cholesterol concentration, egg yolk antioxidant capacity, plasma cholesterol, glucose and tryglyceride concentrations. However, low degree deacetylated chitosan decreased (P<0.05) oxidant capacity of yolk. Dietary supplemental (800 mg/kg and 1600 mg/kg ) low degree deacetylated chitosan improved egg shelf life stored at wholesaler or consumer conditions. 
In the second experiment, the results showed that high degree deacetylated chitosan supplementation did not have significant effects (P>0.05) on feed intake, egg weight, egg mass, body weight and egg quality, egg yolk cholesterol concentration, egg yolk antioxidant capacity, plasma cholesterol, glucose and tryglyceride concentration. However, dietary supplemental high degree deacetylated chitosan decreased (P<0.05) oxidant capacity of egg yolk, increased egg shell life stored in +4ºC. The results suggest ,regardless of the supplementation levels, high degree deacetylated chitosan may not improve performance, egg quality, egg cholesterol and plasma biochemistry of laying hens.
These findings indicate the improvement tendencies (P=0.24) in egg shell life, egg oxidant capacity and egg cholesterol parameters of laying hens in treatment groups. As a result; 70% and 90% deasitiled chitosan could have a potential to produce the functional product in laying hen nutrition.