Yerel halkın gastronomi turizmine karşı farkındalığı ve tutumu: Sivas örneği
Local people against gastronomy tourism awareness and attitude: Sivas example
Yazar: ZEHRA GİZEM KORGAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA IŞKIN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Gastronomi = Gastronomy ; Mutfak = Kitchen

Özet:
Turizm, bir bölgenin kültürel, sosyal, siyasi ve doğal değerlerinden büyük ölçüde etkilenmektedir. Turistler genellikle kendi bölgelerinde bulunmayan ve benzersiz özellikler sunan destinasyonlar aramaktadır. Farklı kültürdeki mutfakların yiyecek-içeceklerinin tadımını yapmak, gözlemlemek ve deneyimlemek isterler. Özellikle yerel gastronomi bu konuda çok önemli bir rol oynamaktadır. 
Zengin bir kültürel mirasa sahip olan Sivas mutfağı da tarihi geçmişini ve coğrafi etkilerini yansıtmaktadır. Sivas yerel mutfağı, bölgenin bozkırlarından ve karasal ikliminden etkilenen tahıl, et ve süt ürünleri gibi çeşitli malzemelerle karakterize edilmektedir. 'Sivas köftesi' ve 'Madımak' gibi yemekler bölgenin eşsiz lezzetlerini arasında yer almaktadır.
Turizm ve yerel topluluklar arasındaki etkileşim, gastronomi turizminin sosyo-ekonomik, çevresel ve kültürel etkilerini anlamak açısından hayati önem taşımaktadır. Turizm, ekonomik büyüme ve iş fırsatları gibi faydalar sağlayabilirken, yerel gelenekleri, değerleri ve sosyo-kültürel dinamikleri potansiyel olarak değiştirerek olumsuzluklar da yaratabilmektedir. Bu nedenle, yerel halkın gastronomi turizmini nasıl algıladığını değerlendirmek ve turizm gelişiminin toplumun değerleri ve çıkarlarıyla uyumlu olmasını sağlamak çok önemlidir.
Sivas'a odaklanan bu çalışmada amaç, doğal güzellikler, tarihi yerler ve termal turizm gibi mevcut cazibe merkezlerinin yanı sıra bölgedeki gastronomi turizmi potansiyelini değerlendirmektir. Çalışma, yerel halkın gastronomi turizmine yönelik farkındalığını ve tutumlarını tespit ederek, turizm deneyimlerini geliştirmenin, zayıf yönleri ele almanın ve sürdürülebilir turizm uygulamalarını teşvik etmenin yollarını belirlemeye yönelik öneriler sunmayı amaçlamaktadır.
Gastronomi turizmine yönelik tutumlar üzerine yapılan bir anket dört temel boyut ortaya koymuştur: Aykırılıklar, Kültürel Zenginlik, Aile Bütünlüğü Kaygısı ve Öz Değer Yitimi. Ankette bu boyutlar arasında önemli farklılıklar bulunmuş ve tatmin edici Cronbach's Alpha katsayıları ölçeğin güvenilirliğini göstermiştir. Ayrıca, cinsiyet, medeni durum ve yaş gibi demografik özellikler gastronomi turizmine yönelik tutumlarda önemli farklılıklar göstermiştir. Cinsiyet açısından, erkekler kadınlara kıyasla gastronomi turizmine, kültürel zenginliğe ve çelişkilere yönelik daha olumlu tutumlar sergilemişlerdir. 25- 31 yaş grubundaki katılımcıların gastronomi turizmi ve kültürel zenginliğe karşı en olumlu tutuma sahip kişiler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sivas'ta yaşayan katılımcıların kültürel zenginlik ve çelişki puanlarının 6-20 yıl arası daha yüksek olduğu sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Turizm, Gastronomi, Yerel Mutfak, Sivas, Sürdürülebilir Turizm

Abstract:
Tourism is greatly influenced by a region's cultural, social, political, and natural values. Travelers often seek out destinations that offer unique characteristics not found in their own region. One significant aspect attracting tourists is experiencing the local attractions and specifically, local gastronomy plays a crucial role in this. Gastronomy is a fundamental element in tourism, reflecting the culture of a destination and allowing visitors to have authentic culinary experiences. The traditional methods, cultural practices, and historical significance attached to local cuisine form an integral part of the region's identity.
In the case of Sivas, a city with a rich cultural heritage, its cuisine reflects its historical background and geographical influences. The local cuisine of Sivas is characterized by a diverse range of ingredients such as grains, meat, and dairy products, influenced by the region's mountainous terrain and temperate climate. Dishes like 'Sivas meatballs' and 'Madımak' showcase the unique flavors of the area, rooted in its historical past and cultural interactions.
The interaction between tourism and local communities is vital in understanding the socio-economic, environmental, and cultural impacts of gastronomy tourism. While tourism can bring benefits such as economic growth and job opportunities, it can also pose challenges by potentially altering local traditions, values, and socio-cultural dynamics. Therefore, it is crucial to assess how local residents perceive tourism and its effects, ensuring that tourism development aligns with the values and interests of the community.
In the specific study focusing on Sivas, the aim is to evaluate the potential of gastronomy tourism in the region, alongside other attractions such as natural beauty, historical sites, and thermal tourism. By gauging the awareness and attitudes of the local population towards gastronomy tourism, the study aims to identify ways to enhance tourism experiences, address any weaknesses, and promote sustainable tourism practices.
A survey on attitudes towards Gastronomy Tourism revealed four key dimensions: Disparities, Cultural Richness, Family Integrity Concern, and Loss of Self-Worth. The survey found significant variances within these dimensions, demonstrating the reliability of the scale through satisfactory Cronbach's Alpha coefficients. Additionally, demographics such as gender, marital status, and age showed significant differences in attitudes towards Gastronomy Tourism. In terms of gender, men exhibited more positive attitudes towards gastronomy tourism, cultural richness and contradictions compared to women. It was concluded that participants in the age range of 25-31 were the ones with the most positive attitudes towards gastronomy tourism and cultural richness. It was concluded that the cultural richness and contradiction scores of the participants living in Sivas were higher between 6-20 years.
Keywords: Tourism, Gastronomy, Local Cuisine, Sivas, Sustainable Tourism