Üniversite öğrencilerinde sosyal ağ bağımlılığı: Bir model testi
Social network addiction among university students: A model test
Yazar: AYŞE GÖK USLU
Danışman: PROF. DR. FİLİZ BİLGE
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada üniversite öğrencilerinin sosyal ağ bağımlılıkları ile sanal sosyal destek, yaşam doyumu, akademik kendini engelleme, gelişmeleri kaçırma korkusu ve okul aidiyeti değişkenleri arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. Karma yöntemin açıklayıcı sıralı desenine göre yürütülen araştırmanın nicel aşamasının çalışma grubunu 1304 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Nicel veriler Sosyal Ağ Bağımlılığı Ölçeği, Sanal Sosyal Destek Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği, Akademik Kendini Engelleme Ölçeği, Gelişmeleri Kaçırma Korkusu Ölçeği ve Okula Aidiyet Duygusu Ölçeği ile toplanmıştır.  Verilerin çözümlenmesinde yapısal eşitlik modellemesinden faydalanılmıştır. Bulgulara göre sanal sosyal destek değişkeninin akademik kendini engelleme üzerinde anlamlı bir etkisi yokken, gelişmeleri kaçırma korkusu ve okul aidiyeti üzerinde pozitif yönde ve anlamlı bir yordayıcı etkisi bulunmaktadır. Yaşam doyumu okul aidiyeti değişkeni tarafından pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordanırken gelişmeleri kaçırma korkusu ve akademik kendini engelleme tarafından anlamlı düzeyde yordanmamaktadır. Araştırmanın son nicel bulgusuna göre yaşam doyumu sosyal ağ bağımlılığını negatif yönde ve anlamlı düzeyde yordamaktadır. Nitel aşamada, nicel aşamadaki katılımcılardan seçilen 27 öğrenci ile bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların sosyal ağ bağımlılığı, sanal sosyal destek, yaşam doyumu, akademik kendini engelleme, okul aidiyeti ve gelişmeleri kaçırma korkularına ilişkin algıları incelenmiştir. Verilerin toplanmasında yarı-yapılandırılmış görüşme formundan faydalanılmıştır. İçerik analizi sonucunda dört tema ve 20 kategori elde edilmiştir. Bulgular alan yazın doğrultusunda tartışılmıştır. Araştırma sonuçlarından hareketle araştırmacılara, uygulayıcılara ve politika belirleyicilere tavsiyelerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the relationship among university students' social network addictions and the variables of virtual social support, life satisfaction, academic self-handicapping, fear of missing developments and school belonging. The study group of the quantitative phase of the research, which was conducted according to the explanatory sequential design of the mixed method, consisted of 1304 university students. Quantitative data were collected through the Social Network Addiction Scale, Virtual Social Support Scale, Life Satisfaction Scale, Academic Self-Handicapping Scale, Fear of Missing Developments Scale and Sense of School Belonging Scale. Structural equation modeling was used to analyze the data. According to the findings, the virtual social support variable has no significant effect on academic self-handicapping, while it has a positive and significant predictive effect on fear of missing developments and school belonging. Life satisfaction is positively and significantly predicted by the variable of school belongingness, but not significantly predicted by fear of missing out and academic self-handicapping. According to the last quantitative finding of the study, life satisfaction predicts social network addiction negatively and significantly. Participants' perceptions of social network addiction, virtual social support, life satisfaction, academic self-handicapping, school belonging and fear of missing out on developments were examined. A semi-structured interview form was used to collect the data. Four themes and 20 categories were obtained as a result of content analysis. The findings were discussed in line with the relevant literature. Based on the results of the study, recommendations were made to researchers, practitioners and policy makers.