Gerçeklik terapisine dayalı psikoeğitim programının geliştirilmesi ve etkililiğinin değerlendirilmesi
Development and evaluation of a psychoeducational program based on reality therapy
Yazar: İBRAHİM DENİZ
Danışman: PROF. DR. SEHER SEVİM
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Etkililik = Effectiveness ; Eğitim programları = Education programs ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Gerçeklik terapisi = Reality therapy ; Grupla psikolojik danışma = Group counselling ; Klinik psikoloji = Clinical psychology ; Pozitif psikoloji = Positive psychology ; Program geliştirme = Program development ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Terapi = Therapy

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Gerçeklik Terapisi'ne dayalı olarak geliştirilen psikoeğitim programının öğretmenlerin ihtiyaç doyumu ve öznel iyioluş düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, eşleştirilmiş deney ve kontrol gruplu ön test, son test ve izleme testi modeline dayalı 2X3 faktörlü yarı deneysel bir araştırmadır. Araştırmanın çalışma grubu, Altındağ İlçesinde hizmet vermekte olan değişik okullarda görev yapan 17'si deney ve 17'si kontrol grubu olmak üzere toplam 34 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında deney grubuna Gerçeklik Terapisi'ne dayalı olarak geliştirilen altı oturumluk psikoeğitim programı uygulanmış, kontrol grubuna ise herhangi bir işlem yapılmamıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği (Eşici, 2014), Yaşam Doyumu Ölçeği (Diener, Emmons, Larsen ve Griffin, 1985) ve Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği (Watson, Clark ve Tellegen, 1988) kullanılmıştır. Verilerin analizi için karışık desenler için varyans analizi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda deney grubunun gerek psikolojik ihtiyaç doyumu, gerekse öznel iyioluşun boyutları olan yaşam doyumu, pozitif duygu ve negatif duygu son test puanlarının deney grubu lehine değiştiği, bu değişimin istatistiksel olarak manidar olduğu ve deney grubunun puanlarında gözlenen farkın izleme testinde de devam ettiği görülmüştür.

Abstract:
The aim of this research is to investigate the effect of the psychoeducational program based on Reality Therapy on the teachers' psychological need satisfaction and on their subjective well-being level. The research is a 2X3 factorial test model quasi-experimental research which is based on matching experiment and control group pre-test, posttest and follow-up test model. The research group consists of 34 teachers as of 17 experimental and 17 control group and working in different schools in Altındağ district. In the context of the research, the psychoeducation program which was developed based on the Reality Therapy was practiced to the experimental group as one session per week and nothing was done to the control group. In the research, Psychological Needs Scale-PNS (Eşici, 2014), Satisfaction with Life Scale-SWLS (Diener, Emmons, Larsen and Griffin, 1985) and Positive and Negative Affect Schedule-PANAS (Watson, Clark and Tellegen, 1988) were used as data collection tool. Mixed design analysis of variance was practiced for the analysis of the data. As a result of the analysis, points of either the psychological need satisfaction and the satisfaction with life, the positive and negative affect which are dimensions of subjective well-being post test points of the experimental group were monitored as significantly increased more than the control group, and the difference observed on the experimental group points was also continued in follow-up test.