Dijital zeka çocuk ölçeği ve dijital zeka yetişkin ölçeği'nin geçerlik ve güvenirlik çalışması
Validity and reliability study of digital intelligence children's scale and digital intelligence adult scale
Yazar: MAHMUT ÜNAL
Danışman: PROF. DR. ADALET KANDIR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada 'Dijital Zeka Çocuk Ölçeği' ile 'Dijital Zeka Yetişkin Ölçeği'nin geçerlik ve
güvenirliğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Genel tarama niteliğinde olan araştırmanın evrenini
2021-2022 ve 2022-2023 eğitim öğretim yılı Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi veya özel
anaokulları/anasınıfları ve ilkokul birinci ve ikinci sınıfa devam eden çocuklar, ebeveynleri ve
diğer yetişkin bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu ise seçkisiz olmayan
örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi ile seçilmiş toplamda 1789 ebeveyn ve
diğer yetişkin bireyler oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında; araştırmacı
tarafından geliştirilen 'Kişisel Bilgi Formu', 'Dijital Zeka Çocuk Ölçeği' ve 'Dijital Zeka
Yetişkin Ölçeği' kullanılmıştır. 'Dijital Zeka Çocuk Ölçeği', 'Dijital Zeka Yetişkin Ölçeği'
uygulanmasıyla elde edilen veriler kullanılarak geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır.
Ölçeklerin geçerliklerini değerlendirmek için; madde analizi, kapsam geçerlik indeksi,
açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmıştır. Buna göre
uygun görülemeyen bazı maddeler çıkarılmış, bazı maddeler ise düzeltilmiştir. Yapılan analiz
sonuçlarına göre 'Dijital Zeka 1. Düzey Çocuk Ölçeği' için 29 maddeden oluşan 4 boyutlu bir
yapı, 'Dijital Zeka 2. Düzey Çocuk Ölçeği' için 44 maddeden oluşan 7 boyutlu bir yapı ve
'Dijital Zeka Yetişkin Ölçeği' için ise 47 maddeden oluşan 8 boyutlu bir yapı elde edilmiştir.
Güvenirliğe ait değerlendirmeler ise; Cronbach alfa, ve Mcdonald ω yöntemi ile yapılmıştır.
Ölçeklerin güvenirliklerine ilişkin hesaplanan Cronbach alfa, ve Mcdonald ω içtutarlılık
katsayıları 'Dijital Zeka 1. Düzey Çocuk Ölçeği' için Cronbach alfa .94 ve Mcdonald ω .94 ,
'Dijital Zeka 2. Düzey Çocuk Ölçeği' için Cronbach alfa .97 ve Mcdonald ω .97 ve 'Dijital
Zeka Yetişkin Ölçeği' için ise Cronbach alfa .96 ve Mcdonald ω .97 olarak belirlenmiştir.
Sonuç olarak 'Dijital Zeka Çocuk Ölçeği' ve 'Dijital Zeka Yetişkin Ölçeği'nin geçerli ve
güvenilir ölçme araçları oldukları kabul edilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the validity and reliability of the 'Digital Intelligence
Child Scale' and the 'Digital Intelligence Adult Scale'. The population of the research, which is
a general survey, consists of children attending public or private kindergartens / nursery schools
and primary school first and second grades, their parents and other adult individuals affiliated
to the Ministry of National Education for the 2021-2022 and 2022-2023 academic years. The
study group of the research consists of a total of 1789 parents and other adult individuals
selected by convenient sampling method from non-random sampling methods. 'Personal
Information Form', 'Digital Intelligence Child Scale' and 'Digital Intelligence Adult Scale'
developed by the researcher were used to collect the research data. Validity and reliability
studies were conducted using the data obtained by applying the 'Digital Intelligence Child Scale'
and 'Digital Intelligence Adult Scale'. Item analysis, content validity index, exploratory factor
analysis (EFA) and confirmatory factor analysis (CFA) were conducted to evaluate the validity
of the scales. Accordingly, some items that were deemed inappropriate were removed and some
items were corrected. According to the results of the analysis, a 4-dimensional structure
consisting of 29 items was obtained for the 'Digital Intelligence Level 1 Child Scale', a 7-
dimensional structure consisting of 44 items for the 'Digital Intelligence Level 2 Child Scale'
and an 8-dimensional structure consisting of 47 items for the 'Digital Intelligence Adult Scale'.
Reliability assessments were made with Cronbach's alpha and Mcdonald ω method. Cronbach
alpha and Mcdonald ω internal consistency coefficients calculated for the reliability of the
scales were Cronbach alpha .94 and Mcdonald ω .94 for 'Digital Intelligence Level 1 Child
Scale', Cronbach alpha .97 and Mcdonald ω .97 for 'Digital Intelligence Level 2 Child Scale'
and Cronbach alpha .96 and Mcdonald ω .97 for 'Digital Intelligence Adult Scale'. As a result,
the 'Digital Intelligence Child Scale' and 'Digital Intelligence Adult Scale' were accepted as
valid and reliable measurement tools.