Konjenital kalp hastalığı nedeniyle ameliyat olan bebeklerin annelerine yönelik hemşirelik izleminin anksiyete, bakım yükü ve öz yeterlik üzerine etkisi
The effect of nursing follow-up on anxiety, care burden and self-efficacy to mothers of infants underwent surgery for congenital heart disease
Yazar: AYŞE AY
Danışman: DOÇ. DR. GÜLTEN KOÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anneler = Mothers ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Cerrahi-kardiyovasküler = Surgery-cardiovascular ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Kalp defektleri-konjenital = Heart defects-congenital ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırma, konjenital kalp hastalığı nedeniyle ameliyat olan bebeklerin annelerine yönelik hemşirelik izleminin anksiyete, bakım yükü ve öz yeterlik üzerine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel tipte tasarlanmıştır. Araştırmaya Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Servisi, Ankara Şehir Hastaneleri Kalp Damar Hastanesi Çocuk Kalp Damar Cerrahisi Servisi ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Araştırma ve Uygulama Hastanesi Çocuk Kardiyoloji poliklinik ve kliniklerinde konjenital kalp hastalığı nedeniyle ameliyat olan bebeğe sahip ve araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan 40 anne alınmıştır. Araştırma bir müdahale (n=20) ve bir kontrol (n=20) grubu olmak üzere iki grupla yürütülmüştür.  Müdahale ve kontrol grubundaki bebekler, yaş (ay) ve konjenital kalp hastalığı tipine göre eşleştirilmiştir. Araştırmanın verileri 1 Ekim 2019 – 11 Mayıs 2020 tarihleri arasında Konjenital Kalp Hastalığı Olan Bebeklerin Annelerinin Bakım Gereksinimlerini Tanılama Formu, Spielberger'in Durumluluk ve Sürekli Anksiyete Ölçeği, Bakım Verme Yükü Ölçeği ve Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği ile toplanmıştır. Hacettepe Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan etik kurul izni alınmıştır. Tanımlayıcı verilerin analizinde; kesikli veriler için sayı ve yüzde, sürekli veriler için ortalama±standart sapma kullanılmıştır. Gruplar arasındaki farkın belirlenmesinde bağımsız gruplarda t-testi, iki bağımsız kategorik değişken arasındaki ilişkinin belirlenmesinde Pearson Ki-Kare Testi ve Fisher's Exact Testi, ikiden fazla bağımlı kategorik değişken arasındaki ilişkinin belirlenmesinde Cochran's Q Testi kullanılmıştır. Müdahale grubundaki annelere konjenital kalp ameliyatından sonraki üçüncü aya kadar toplam 6 kez ev izlemi yapılmış, Kuzey Amerika Hemşirelik Tanıları Birliği Hemşirelik Tanılama Sistemi ve Hemşirelik Girişimleri Sınıflaması kullanılarak hemşirelik bakımı verilmiştir. Kontrol grubundaki anneler ise hastanede verilen hemşirelik bakımını almışlardır. Müdahale grubundaki annelerin grup içi anksiyete ve bakım verme yükü puan ortalamaları ziyaretler süresince anlamlı düzeyde azalmış olup, ebeveyn öz yeterlik puan ortalamaları ise artmıştır (p<0,05). Ameliyattan sonraki üçüncü ayda müdahale ve kontrol grubundaki annelerin son test anksiyete, bakım verme yükü ve ebeveyn öz yeterlik puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0,05). Müdahale grubundaki annelerde tespit edilen hemşirelik tanılarının tümünde ev izlemleri süresince istatistiksel olarak anlamlı azalma bulunmuştur (p<0.05). Bu bulgular doğrultusunda, konjenital kalp hastalığı nedeniyle ameliyat olan bebeklerin annelerinin anksiyete ve bakım verme yükünün azaltılması ve ebeveyn öz yeterlik düzeyinin artırılması için bakım gereksinimlerine yönelik ev izlemleri ile verilen hemşirelik bakımının sağlanması önerilmiştir.
Anahtar kelimeler: Anksiyete, bakım verme yükü, öz yeterlilik, ev izlemi, hemşirelik, konjenital kalp hastalığı

Abstract:
This study was designed to determine the effects of nursing  follow-up on anxiety, care burden and self-efficacy to mothers of infants underwent surgery for congenital heart surgery; and it was a semi-experimental study with a pretest-posttest control group. Present study was conducted with 40 eligible mothers and whose infants underwent surgery for congenital heart surgery in Hacettepe University Ihsan Dogramaci Children Hospital Cardiovascular Surgery Unit, Ministry of Health Ankara City Hospital Cardiovascular Surgery Hospital Pediatric Cardiovascular Surgery Units and Ankara University Faculty of Medicine Cebeci Research and Practice Hospital Pediatric Cardiology In-Patients and Out-Patients Units. The study involved two groups: an intervention group (n=20)  and a control group (n=20). Infants in both the intervention and control groups were matched in terms of age (months) and congenital heart disease types. Data were collected by the Care Requirements Identification Form for Infants with Congenital Heart Disease, Spielberger State-Trait Anxiety Scale, Zarit Caregiver Burden Scale and Parental Self-Efficacy Scale between 1st October 2019 and 11th May 2020. Ethics committee approval was obtained from the Non-invasive Clinical Trials Ethics Committee of Hacettepe University. In the analysis of descriptive data, numbers and percentages were used for discrete data, while continuous data was presented as mean±standard deviation. A t-test was used to determine the difference between independent groups; Pearson's Chi-square test and Fisher's exact test were used to determine the relationship between two independent categorical variables; and Cochran's Q test was used to determine the relationship between more than two dependent categorical variables. Mothers in the intervention group were subjected to totally six home follow-up until three months after infant's surgery, and were received nursing care in accordance with the nursing care principles and, using the North American Nursing Diagnosis Association's Nursing Diagnosis System and Nursing Interventions Classification. Mothers in the control group were received the standart nursing care provided in the hospital. Anxiety and caregiving burden mean scores of the mothers decreased significantly; and parental self-efficacy scores increased significantly in the intervention group during home follow-ups (p<0,05). The difference between mothers in the intervention group and control group in terms of post-test anxiety, caregiving burden and parental self-efficacy scores was found to be statistically significant in the third month after surgery (p<0,05). Among the nursing diagnoses identified in mothers of the intervention group, a statistically significant decrease was identified between home follow-ups (p<0.05) In line with these findings, nursing care through home follow-up was recommended to decrease anxiety and caregiving burden of mothers of infants underwent surgery for congenital heart disease and to increase parental self-efficacy.
Keywords: Anxiety, caregiving burden, self-efficacy, home follow-up, nursing,  congenital heart disease.