Ön Asya'da Neolitik Dönemde ölü bedenine uygulanan davranışlar
Behaviours to the corpse during the Neolithic Period in the Near East
Yazar: EBRU SERBES
Danışman: PROF. DR. AYŞE TUBA ÖKSE
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Neolitik Dönem = Neolithic Period ; Ritüel = Ritual ; Yakın Doğu = Near East ; Ölü beden = Dead body ; Ölü gömme = Burying the dead ; Ölü gömme adetleri = Tradition of burying the dead ; Ölüm = Death

Özet:
Ölümün, soğuk ve nihai gerçekliği karşısında insan, korku ve kaygı dürtüleri içerisinde korunma ihtiyacı duymuştur. Bedenin çürüyüp, dokuların yok olduğunun farkında olan insan için ölüm sonrası ruha, yani bilince ne olduğu tam bir muammadır. Düşünsel bir varlık olan insan, ölümün gerçekleşmesinden sonraki bilinmezliği anlamlandırmaya çalışmış, bunu farklı ritüel ve ölü gömme uygulamaları üzerinden sağlamaya çalışmıştır. Bu uygulamalar benimsenmiş alışkanlıklara dönüşürken, alışkanlıklarla birlikte gelişen inanç sistemi ve kutsallaştırılmış davranış biçimlerinin tümü ritüelleri oluşturmaktadır. İnanç geleneği bağlamında benimsenmiş ritüellerin birçoğu toplum içerisinde grup halinde ya da bireysel olarak uygulanabilmektedir. Yaklaşık olarak MÖ. 10.500-5.800 yılları arasında, yerleşik yaşama geçişin adımlarının atıldığı Neolitik Çağda inanç sembolizmi, toplumun üzerinde etkili olmuştur. Ölü gömme uygulamaları, toplumun sosyokültürel yapısını anlatan en iyi yazısız kitaptır. Kafatasının alınması, alçı sıvama, aşı boyası ve hasır kullanımı, delgi\kesi izleri benzeri davranış örüntüleri gibi Neolitik dönemde ölü bedenine yapılan uygulamalar ve tüm bu uygulamaların yöntemleri; bahsi geçen eylemlerde komplike bir faktör olarak yer alan insan psikolojisi gözetilerek, zamansal ve bölgesel analizler yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Ön Asya, Neolitik, Ölü Gömme, Ritüel.

Abstract:
Facing the cold and ultimate reality of death, humans needed to be protected from impulses of fear and anxiety. Being aware of the fact that the body decays and the tissues are decomposed, it is a complete conundrum what happens to the soul, that is, to the consciousness after death. Humans, an intellectual being, tried to make sense of the unknown after death and to achieve different rituals and burial practices in the frame of this through. While these practices turn into adopted habits, all the belief system and enshrined behavioural pattern developed to constitute rituals. Many of the rituals can be practiced in the society as groups or individually, as adopted in the context of belief tradition.Between 10500-5800 BC, as the steps of the transition to settled life had been taken, symbolism of belief became influential in the society. Burial practices provide the best description of the sociocultural structure of the society.The practices applied to the dead body in the Neolithic period such as the removal of the skull, plastering, the use of ochre and mat, drilling/incision traces on the skull and their applying methods have been studied with regional analyses within a chronological order. Also, the human psychology concerning these practices, a complicated factor in the aforementioned actions has been discussed.Keywords: Near East, Neolithic, Burial Practices, Ritual.