Halkın katılımı ve çevresel farkındalık üzerine bir inceleme: Kuzguncuk bostanı örneği
A study on the relationship between environmental awareness and public participation: The example of the orchard of Kuzguncuk
Yazar: SEDA ADEMOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET ARİF NEŞET KADIRGAN ; DR. AYŞE BEYZA CELEP
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
İstanbul ili Üsküdar ilçesine bağlı Kuzguncuk Mahallesi'nde yer alan Kuzguncuk Bostanı sit alanı olup, yaklaşık yedi yüz yıllık tarihi ile günümüze kadar varlığını sürdürebilmiş, İstanbul'un son bostanlarından biridir. 1986 yılında bostanın imar planında gerçekleştirilen değişiklikten günümüze, bostan çeşitli yapılaşma girişimleri ile karşı karşıya kalmıştır. En son 2014 yılında Üsküdar Belediyesi tarafından kiralanan bostana yönelik bir çevre projesi; Kuzguncuklular Derneği üyeleri, mahalle sakinleri, muhtarlık ve belediye yetkilileri arasında gerçekleşen görüşmeler sonucunda hazırlanmış ve hayata geçirilmiştir. Çalışmada, bu çevre projesine destek veren ve karşı çıkan bölge sakinlerinin; sosyo-ekonomik yapıları, sahip oldukları çevresel bilgi, değer sistemleri ve yer algıları gibi özellikleri üzerinden, çevresel farkındalık seviyelerinin belirlenmesi ve bu bölgedeki katılım süreçlerinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın amaçlarına ulaşmak için, anket yönteminden yararlanılmıştır. Anketlerin analizinde yüzdelik dağılım hesaplaması, puanlama ve DATAFIT programı içerisindeki stepwise yöntemi kullanılmıştır. Sonuçlara göre, katılımcılar mahalle ile duygusal formda ilişki kurmuştur, bu kişilerin yarısından çoğu için bostanın yapılaşma tehlikesi vardır ve bostanın "Bostan Kimliği" ile korunması önemlidir. Katılımcıların beşte üçü Kuzguncuk Bostanı'nda yapılaşmayı önlemek için gerçekleştirilen etkinliklerde yer almıştır. Kadınların çevresel farkındalıklarının erkeklere göre daha yüksek olduğu; ancak cinsiyetin, halkın etkinliklere katılımı üzerinde belirgin bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Buna karşın; çevresel farkındalığın yüksekliğinin, daha güçlü yerel çevresel bilginin, daha yüksek eğitim seviyesinin, aktif çalışma yaşamında yer almanın, ileri yaşlarda olmanın ve daha iyi yaşam standartlarına sahip olmanın halkın katılımını arttıran etkenler olduğu bulunmuştur. Katılımcıların %73'ünün, Kuzguncuk Bostanı projesini desteklediği, yaklaşık dörtte birinin de projenin hazırlanma sürecinde yer aldığı tespit edilmiştir. Bu rakamlara göre, projenin hazırlanma sürecine katılım oldukça yüksektir.

Abstract:
The Kuzguncuk Orchard, a protected area located in Kuzguncuk Neighborhood of Üsküdar in İstanbul is one of the last orchards of İstanbul which has managed to survive for around 700 years untill today. Since the alteration in its development plan in 1986 the Orchard has seen various construction initiatives. Most recently in 2014 an environmental project was prepared and implemented for the Üsküdar Municipality's rented orchard in consultation with the Kuzguncuk residents, Association of Kuzguncuk Residents and municipal authorities. This study aimed to determine the levels of environmental awareness of the residents supporting or opposing the project through the features such as socio-economic structures of the residents, their value systems and sence of belonging to the area. A survey method was used to achieve the aims of the study. Percentage distributions, scoring and stepwise method in the DATAFIT programme were used for the analysis of the survey. According to results, the survey respondents are attached to their neighborhood with an emotional bond, and  more than half of the them fear about construction activities in the orchard and are in favour of protecting its "Orchard Identity". Three-fifth of respondents had taken part in the activities made to prevent construction in the orchard. It was found that women's environmental awareness was higher than men's but gender didn't have a certain impact on participation to the activities. In contrast, it is found that higher environmental awareness, stronger indigenous environmental knowledge, higher education levels, being in active working life, advanced age and a better life standards are the factors which increse the public participation. It was observed that 73% of the survey respondents had supported the Kuzguncuk Orchard Project, and nearly one fourth of the respondents had taken part in the project preparation process. According to these numbers, the participation in the preparation process of the project is quite high.