Arkeolojik veriler ışığında Orta Fırat bölgesinde Orta ve Yeni Assur varlığı
The presence of Middle and New Assyrian in the Middle Euphrathes region in the light of archaeological data
Yazar: HAKAN BAŞDİNÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TİMUR DEMİR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Asur Devleti = Assyrian State ; Asurlular = Assyrians ; Demir Çağı = Iron Age ; Mimari = Architectural ; Orta Fırat bölgesi = Middle Euphrates region ; Yeni Asur Dönemi = Neo Assyrian Period

Özet:
Yayılmacı bir siyasi yapıya sahip olan Assur Devleti, imparatorluk dönemi olarak bilinen Yeni Assur Döneminde egemenlik alanını oldukça geniş bölgelere ulaştırmış olup döneminin en güçlü imparatorluğu olmuştur. Orta Assur Devleti dönemin'in başlarından itibaren Orta Fırat Bölgesi Assur'un ilgisini çeken önemli bir bölge olmuştur. Orta Fırat Bölgesinde siyasi ve kültürel etki alanı doğal sınırların'ın çok ötesine çıkan Assur Devleti bu önemli toprakları hâkimiyeti altına alırken birçok arkeolojik veri bırakmış olsalar da Assur'un Orta Fırat Bölgesinde varlığı ile ilgili aydınlatılmamış birçok konu bulunmaktadır. Bu sebeple bölgedeki her iki dönemin varlığını göz önüne serecek arkeolojik belge ve veriler değerlendirilip bölgenin her iki dönem içinde ne kadar önemli olduğu araştırılmıştır. Çalışma kapsamında Orta ve Yeni Assur Kralları'nın Orta Fırat Bölgesine ne zaman ilgi duymaya başladıkları, yayılım alanlarının sınırlarını, bölgedeki yayılım politikaları, bölgeye yapılan siyasi seferler, yapılan yatırımlar, Assur'un bölge üzerindeki kültürel etki alanını arkeolojik veriler sunularak değerlendirilmiştir. Orta Fırat Bölgesinde Assur varlığını gösteren yerleşim yerlerinin yerleşim model ve stratejileri, yerleşmelerde ele geçen yazılı belgeler, mimari öğeler, çanak-çömlek grupları, küçük buluntu ve metaryeller, kabartma-steller gibi arkeolojik veri ve malzemelerden hareket edilerek incelenmeye çalışılmıştır. Çalışma kapsamında Orta Fırat Bölgesinde Orta Assur ve Yeni Assur varlığının izlerini taşıyan 16 yerleşim yeri mevcuttur.

Abstract:
The Assyrian State, which had an imperialist and expansionist political policy, extended its sovereignty to quite large regions in the Neo-Assyrian period, known as the imperial period, and became the most powerful empire of its period. Since the beginning of the Middle Assyrian State, the Middle Euphrates Region has been an important region that attracted the attention of Assyria. Although the Assyrian State, whose political and cultural sphere of influence in the Middle Euphrates Region went far beyond its natural borders, left a lot of data while taking these important lands under its domination, there are many unexplained issues regarding the existence of Assyria in the Middle Euphrates Region. For this reason, archaeological documents and data that will reveal the existence of both periods in the region were evaluated and how important the region was in both periods was investigated. Within the scope of the thesis, when the Middle and New Assyrian Kings started to be interested in the Middle Euphrates Region, the boundaries of their expansion areas, the expansion policies in the region, the political campaigns made in the region, the investments made, the cultural influence of Assyria on the region were evaluated by presenting archaeological data. The settlement models and strategies of the settlements showing the Assyrian presence in the Middle Euphrates Region, written documents, architectural elements, pottery groups, small finds and materials, relief-steles were tried to be examined based on archaeological data and materials. Within the scope of the thesis, there are sixteen settlements in the Middle Euphrates Region that bear the traces of Middle Assyrian and Neo-Assyrian existence.