D vitamini eksikliklerinin demir ve diğer eser elementlerle ilişkisi
Vitamin D deficiencies in iron and relationship with other trace elements
Yazar: GAMZE SAVAŞ
Danışman: PROF. DR. FATMA BEHİCE CİNEMRE
Sakarya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Vitamin D, kemik metabolizmasındaki önemli rolünün yansıra son yıllarda kanserler, kardiyovasküler hastalıklar ve otoimmün hastalıklar gibi kronik hastalıklarla ilişkilendirilmiş vitamindir. Eksikliği tüm dünyada önemli bir sağlık problemidir. Eser elementler insan vücudunda, önemli biyolojik süreçlerde fonksiyon yaparlar. D vitamini metabolizması ve etki mekanizmasının pek çok basamakta eser elementlerin metabolizma ve etki mekanizmaları ile kesiştiği bilinmektedir. Bu mekanizmalara ışık tutabilmek için çalışmamızda D vitaminin demir, çinko, bakır, selenyum gibi eser elementlerle ilişkisini araştırmayı planladık. 
GEREÇ VE YÖNTEM: D vitamini düzeylerine göre eksiklik yetersizlik ve kontrol grubu olarak ayırdığımız hasta gruplarında ICP-OES yöntemi ile serum eser elementleri ölçülmüştür. Ayrıca demir eksikliğini değerlendirmek için kan sayımı parametreleri ve demir eksikliği ile ilişkili kan biyokimyası parametreleri rutin oto analizörlerle çalışılmıştır. 
BULGULAR: I. grup: D vitamini (<20 ng/ml) eksikliği olan); II. grup D vitamini yetersizliği (20-30 ng/ml); III. grup D vitamin düzeyleri normal (30-110 ng/mL) (kontrol) olarak ayrıldı.
Eser elementlerden Cu gruplar arasında anlamlı fark göstermezken Fe, Zn, Se, bu gruplar arasında istatistiksel anlamlı fark gösterdi. HTC ve MCHC; erkeklerde HB, HTC ve MCHC parametreleri anlamlı fark gösterdi. Kadın ve erkeklerin her ikisinde de ferritin değerleri gruplar arasında anlamlı fark gösterdi.
SONUÇ: Çalışmamızın sonuçlarına göre çinko ve demir düzeylerinin D vitamini düzeyleri ile yakından ilişkili olduğuna işaret etmektedir. Bu hem D vitamininin eser elementlerin homeostazisinde yer almasından kaynaklanabileceği gibi, aynı zamanda eser elementlerin D vitamini metabolizmasında anahtar noktaları kontrol ediyor olmasından da kaynaklanabilir. Bu kompleks mekanizmaların aydınlatılabilmesi için daha ileri çalışmalara ihtiyaç vardır. 
  
Anahtar Kelimeler: Demir ilişkisi, Eser elementler, ICP-OES yöntemi, Vitamin D, Vitamin D eksikliği/yetmezliği.

Abstract:
INTRODUCTION: In addition to its important role in bone metabolism, Vitamin D has been associated with chronic diseases such as cancers, cardiovascular diseases and autoimmune diseases in recent years and its deficiency is a major health problem worldwide. In the human body, trace elements function in important biological processes. It is well known that vitamin D metabolism and action mechanisms sahare some intersection with those of trace elements. In order to shed light on these underlying mechanisms, we planned to investigate the relationship between vitamin D and trace elements such as iron, zinc, copper and selenium.
MATERIALS AND METHODS: Serum trace elements were measured by ICP-OES method in the patient groups divided into deficiency and control groups according to vitamin D levels. In addition, blood count parameters to assess iron deficiency and blood biochemistry parameters associated with iron deficiency were studied with routine auto analyzers.
RESULT: Group I: vitamin D deficient (<20 ng/mL); group II: vitamin D insufficient (20-30 ng/mL); group III: normal vitamin D levels (30-110 ng/mL) (control). Among the trace elements, Cu showed no significant difference between the groups, while Fe, Zn, Se showed statistically significant difference between these groups. HTC and MCHC in women and HB, HTC and MCHC in men showed significant difference. Ferritin in both men and women showed significant difference between the groups.
CONCLUSİON: The results of our study indicate that zinc and iron levels are closely related to vitamin D levels. This may be due both to the involvement of vitamin D in the homeostasis of trace elements, but also to the fact that trace elements control key points in vitamin D metabolism. Further studies are needed to elucidate these complex mechanisms.

Keywords: Iron relationship, Trace elements, ICP-OES method, Vitamin D, Vitamin D deficiency/insufficiency.