Otomotiv servislerinde ISO 14001: 2015 çevre yönetim sistem standardının uygulanması
Application of ISO 14001: 2015 environmental management system standard in automotive services
Yazar: TURGUT HOLOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAİM SEZGİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi; genel olarak işletmelerin toprak, hava ve su gibi doğal kaynak kullanımlarını minimize etmeyi amaçlayan ve işletmelerin faaliyetleri sonucunda bu kaynaklara olan zararlarının önlenmesini hedef alan uygulamaları içeren bir yönetim sistemidir. ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi ve benzeri standartlar, kuruluşların faaliyetleri esnasında oluşabilecek çevresel risklerin tespitinden başlayarak olumsuzlarının giderilmesini, çevresel performanslarının incelenmesini ve çevre faktörleri ile her türlü yasal düzenlemelere uyulmasını şart koşmaktadırlar. 
Bu çalışmada, ISO 14001:2015 Çevre Yönetim Sistem (ÇYS) standardının otomotiv servislerinde uygulanması incelenmiştir. Otomotiv endüstrisi, ekonomik büyüklük açısından ülkemizde önemli bir yer tutmaktadır. Her bir otomotiv firmasının ülke genelinde yüzlerce belki de binlerce yetkili servisleri bulunmaktadır. Aynı zaman herhangi bir firmaya kurumsal olarak bağlı olmayan ve özel servis olarak hizmet veren yine binlerce otomotiv servisleri bulunmaktadır. Tüm bu servislerin (yetkili-özel) çevre ile olan etkileşimlerinin büyüklük ve içeriklerinin belirlenmesi ve uygulayabilecekleri yönetim sistemlerinin oluşturulması çevrenin korunması açısından önemlidir. Bu çalışma kapsamında ISO 14001:2015 ÇYS standardının İstanbul İkitelli Bağcılar-Güngören sanayi sitesinde faaliyet gösteren bir otomotiv servisinde uygulanması tüm yönleri ile birlikte değerlendirilmiştir. Bu uygulama örneği ile ilgili kuruluşa doğal kaynakların kullanımını azaltacak ve çevre kirliliğini kaynağında önleyecek yöntemleri geliştirmeye yönelik kazanımlar, öneri olarak sunulmuş ve sonuçta servisin doğal kaynak tüketimleri ile atık üretiminde azalmalar olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca, serviste oluşan atıkların yeniden kullanımı, geri kazanımı ve uygun bertarafı hakkında yapılan çalışmalar olumlu sonuçlar vermiştir. ISO 14001:2015 ÇYS standardının otomotiv servislerinde uygulanması dışında, bu çalışma kapsamında, İstanbul ve Ankara'da faaliyet gösteren 35 tane yetkili (23) ve özel (12) otomotiv servislerine "Otomotiv Servislerinde Çevre Yönetimi" anketi uygulanmıştır. Yapılan anket çalışması ile otomotiv servislerinde ortaya çıkan atıkların karakterizasyonunu belirlemek ve servislerin çevresel uygulamaları ile farkındalıklarını ölçmek amaçlanmıştır. Anket çalışması sonucunda elde edilen bilgiler SPSS 22 programı ile istatiksel olarak değerlendirilmiştir. Otomotiv servislerinde 100 kg üzerinde oluşan atık çeşitlerinin diğer atık yağlar, atık lastikler ve atık yağ filtrelerinden oluştuğu belirlenmiştir. Çevresel uygulamalar ve farkındalıklar açısından ise yetkili servislerin özel servislere göre daha iyi bir durumda olduğu gözlemlenmiştir. Bunun nedeni olarak, yetkili servislerin bağlı bulunduğu kurumsal firmaların zorunlulukları ve kurumsal iç denetim sistemlerine sahip olmaları söylenebilir.

Abstract:
ISO 14001 Environmental Management System; It is defined as a management system that includes the systematic works related to a structure that starts with the determination of environmental risks and how to combat them, and how to take precautions for the expected effects to the enterprises aiming to protect the environment by minimizing environmental impacts.Industrially, in the automotive industry; solid, liquid and gaseous wastes and many pollutants emerge. Nowadays, the leading companies of automotive service form the environmental vision; they implement this environmental management system by using proactive and also lean management tools.In this study, the perception of organizational environmental culture is examined by determining waste characterization of automotive services.
In this study, the application of ISO 14001: 2015 Environmental Management System (EMS) standard in automotive services is examined. Automotive industry has an important place in our country in terms of economic size. Each automotive company has hundreds, maybe thousands of authorized services throughout the country. At the same time, there are thousands of automotive services that are not affiliated with any company and serve as a special service. It is important to determine the size and content of the interactions of these services with the (authorized-private) environment and to create management systems that they can implement. Within the scope of this study, the application of ISO 14001: 2015 EMS standard in an automotive workshop operating in Istanbul İkitelli Bağcılar-Güngören industrial site was evaluated with all aspects. With this application example, gains were presented to the related organization as a suggestion to develop methods that would reduce the use of natural resources and prevent environmental pollution at its source, and consequently, it was observed that the service consumed natural resources and reduced waste generation. In addition, studies on reuse, recovery and proper disposal of the wastes produced in the service provided positive results. In addition to the implementation of ISO 14001: 2015 EMS standard in automotive services, Çevre Environmental Management in Automotive Services "questionnaire was applied to 35 authorized (23) and private (12) automotive services operating in Istanbul and Ankara. The purpose of the survey was to determine the characterization of wastes generated in automotive services and to measure the environmental practices and awareness of the services. The information obtained as a result of the survey was evaluated statistically with SPSS 22 program. It is determined that the waste types which are over 100 kg in automotive services are composed of other waste oils, waste tires and waste oil filters. In terms of environmental practices and awareness, it is observed that the authorized services are in a better position than the private services. The reason for this is the necessity of the corporate firms to which the authorized services are affiliated and the fact that they have corporate internal audit systems.