Türk sinemasında "Femme fatale" kadın imgesi ve Atıf Yılmaz sinemasında temsili
"Femme fatale" woman image in Turkish cinema and its representation in Atıf Yılmaz cinema
Yazar: ASLI TÜRETKEN
Danışman: PROF. DR. AHMET ŞEFİK GÜNGÖR
Yaşar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İletişim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Feminizm = Feminism ; Femme-fatale = Femme-fatale ; Kadın imajı = Women image ; Sinema = Cinema ; Temsil = Representation ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Türk sineması = Turkish cinema ; Yılmaz, Atıf = Yılmaz, Atıf

Özet:
Sinemada "femme fatale" kadınlar cinselliklerini ve zekâlarını kullanarak erkekleri baştan çıkaran "kötü" kadın olarak tanımlanmışlardır. Türk sinemasındaki kadının temsili de genellikle toplumsal normlar ve ataerkil sistemin dayattığı çerçeve içerisinde olmuştur. 1980 öncesi Türk sinemasında kadınlar "iyi" ve "kötü" kadın olarak iki uç kutupta sınıflandırılmıştır. Filmlerin anlatı evreninde kötü kadın temsili "femme fatale" tipolojisi üzerinden yansıtılmıştır. Çalışmada amaç, Türk sinemasında 1950-1980 yılları arasında görünür olan "femme fatale" imgelerin 1980 sonrası Atıf Yılmaz sinemasındaki temsilini incelemektir. Bu bağlamda niteliksel araştırma yaklaşımına göre feminist film eleştirisi temel alınarak görsel içerik analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada Atıf Yılmaz'ın 1980 sonrası başrolünü Müjde Ar'ın oynadığı Adı Vasfiye, Aaahh Belinda, Asiye Nasıl Kurtulur? filmleri amaçlı örneklem yöntemiyle seçilmiştir. Türk sinemasında "femme fatale" imge üzerinden yapılan çalışmada, Hollywood ve Dünya sinemasındaki femme fatale imgeler ve temsili kapsam dışında bırakılmıştır. Türk sinemasında "femme fatale" imgenin temsili "öteki" olarak stereotipleştirilmiştir. Ana kadın karakterler üzerinden yapılan çözümlemeler, 1980 sonrasında "femme fatale" imgenin temsilinin egemen zihniyet ve geleneksel toplum yapısındaki kırılmalar sonucunda Atıf Yılmaz'ın incelenen filmlerinde farklı bir temsile kaydığını ortaya koymaktadır.

Abstract:
In the cinema, "femme fatale" women are defined as "bad" woman who seduce men by using their sexuality and intelligence. The representation of woman in Turkish cinema has generally been within the framework imposed by social norms and the patriarchal system. In Turkish cinema before 1980, women were classified as "good" and "bad" women at two extremes. The representation of bad woman in the narrative universe of the films is reflected through the "femme fatale" typology. The aim of the study is to examine the representation of "femme fatale" images that were visible in Turkish cinema between 1950-1980 in Atıf Yılmaz cinema after 1980. In this context, visual content analysis method was used based on feminist film criticism according to the qualitative research approach. In the study, Atıf Yılmaz's post-1980 lead role was played by Müjde Ar, Adı Vasfiye, Aaahh Belinda, Asiye Nasıl Kurtulur? the films were selected as purposive sampling method. Femme fatale images and representation in Hollywood and world cinema are excluded from the scope of the study, which is based on the "femme fatale" image in Turkish cinema. The representation of the "femme fatale" image in Turkish cinema is stereotyped as the "other". The analyzes made on the main female characters reveal that the representation of the "femme fatale" image has shifted to a different representation in Atıf Yılmaz's films as a result of the breaks in the sovereign mentality and traditional social structure after 1980.