Artemisia santonicum subsp. santonicum' da tuz stresinin anatomik özellikler üzerine etkileri
The effects on anatomical characters of salt stress in Artemisia santonicum subsp. santonicum
Yazar: MERVE AŞIK
Danışman: PROF. DR. ZAKİRE TÜLAY AYTAŞ AKÇİN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Anatomik özellikler = Anatomical properties ; Artemisia santonicum = Artemisia santonicum ; Tuz stresi = Salt stress ; Tuzluluk = Salinity ; Uyarlamalar = Adaptations

Özet:
Bu tez çalışması Samsun, Bafra Kızılırmak Deltasında yayılış gösteren Artemisia santonicum subsp. santonicum bitkisinin tuz stresine karşı gösterdiği anatomik adaptasyonların ortaya konulması amacıyla yapılmıştır. Bu çalışmanın temel hedefi, Artemisia santonicum subsp. santonicum'un farklı tuzluluk derecelerine maruz kaldığında gösterdiği anatomik değişikliklerinin açıklanması ve anlaşılabilirliğinin sağlanmasıdır.
Bu amaçla Artemisa santonicum subsp. santonicum örnekleri araştırma alanındaki farklı tuzluluk derecelerinde yayılış gösterdiği alanlardan toplanmıştır. Bu tuzluluk dereceleri düşük ( 2,64 ds/m ) , orta ( 5,81 ds/m) ve yüksek ( 9,30 ds/m) olarak ölçülmüştür. Elde edilen anatomik sonuçlar araştırılan türün kök ve gövde anatomik özelliklerinin tuz stresinden etkilendiğini ortaya koymuştur. Yüksek tuzluluğa bağlı olarak kökte periderma, korteks ve kambiyum kalınlığı, floem ve ksilemin kapladığı alanının ve trake sayısının önemli derecede arttığı, trake çapının ise azaldığı tespit edilmiştir. Gövde anatomik kesitlerinin incelenmesi, Artemisia santonicum subsp. santonicum'da tuzluluk arttıkça korteks parankima kalınlığı, floemin kapladığı alan ve trake sayısının önemli derecede arttığını ortaya koymuştur. Bununla birlikte gövdede trake çapı, epiderma hücrelerinin eni ve boyu ve öz çapındaki azalış, istatistiki olarak önemli bulunmuştur.
Elde edilen veriler, Artemisia santonicum subsp. santonicum'un tuzlulukla mücadele edebilmek için bazı anatomik adaptasyonlar geliştirdiğini ortaya koymuştur. Bu anatomik özelliklerin bu türün, tuzlu şartlara daha iyi adapte olmasında etkili rol oynadığı düşünülmektedir.

Abstract:
This study was carried out in order to reveal the anatomical adaptations against salt stress of Artemisia santonicum subsp. santonicum collected from the Kızılırmak Delta in Bafra, Samsun. The main objective of this study was to explain and understand the anatomical changes of Artemisia santonicum subsp. santonicum when exposed to different salinity levels.
For this purpose, Artemisia santonicum subsp. santonicum specimens were collected from different salinity levels in the study area. These salinity levels were measured as low (2.64 ds/m), medium (5.81 ds/m) and high (9.30 ds/m). The anatomical results revealed that the root and stem anatomical characteristics of the species were affected by salt stress. It was found in root that periderma, cortex and cambium thickness, the area occupied by phloem and xylem and number of vessel elements increased significantly, while vessel elements diameter decreased due to high salinity. Examination of stem anatomical sections revealed that cortex parenchyma thickness, area covered by phloem and vessel elements number increased significantly with increasing salinity in Artemisia santonicum subsp. santonicum. However, it was found statistically significant that vessel elements diameter, width and length of epidermis cells and pith diameter decreased.
The data obtained revealed that Artemisia santonicum subsp. santonicum has developed some anatomical mechanisms to cope with salinity. These anatomical features play an effective role in better adaptation of this species to saline conditions.