Farsça-Türkçe ikidillilerde düzenek değiştirme görünümleri
Investigation of code switching among Persian speaking Iranian students in Turkey using matrix language frame model
Yazar: SAMANEH KAMYAB
Danışman: PROF. DR. SEDA GÜLSÜM GÖKMEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dilbilim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Düzenek değiştirimi = Code switching ; Farsça = Persian ; Türkçe = Turkish ; İki dilli = Bilungualism

Özet:
İkidillilikteki ilginç konulardan biri ikidilli bireyler
arasındaki kişilerarası etkileşimlerde dinamik olarak kullanılan
düzenek değiştirmedir. Bu çalışma, Farsça-Türkçe dil çiftleri
üzerine yapılan ikidillilik araştırmalarında bilinen modellerden
birinin ilkelerini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Bu model, Myers
Scotton tarafından önerilen Temel Dil Çerçeve Modeli olarak
bilinmektedir ve düzenek değiştirme ile ilgili çalışmaların çoğunda
bu model kullanılmıştır. Bu modelin ilkelerinin Farsça-Türkçe dil
çiftinde geçerli olup olmadığı araştırılmaya çalışılmıştır. Ayrıca bu
çalışmada düzenek değiştirme kullanım nedenleri incelenmiştir. Bu
amaçla iki araştırma aracı kullanılmıştır. İlk olarak yazar ve
katılımcılar arasında paylaşılan sözlü WhatsApp ve Telegram
uygulama mesajlarından düzenek değiştirme verileri toplanıp
çıkarılmıştır. Buna ek olarak düzenek değiştirme kullanım
nedenlerinin öğrenilebilmesi için katılımcılarla görüşme
yapılmıştır. Bu çalışmanın bulguları, düzenek değiştirmenin
katılımcılar arasında, özellikle ikidilli bireylerin kendi dilleri
arasında serbestçe geçiş yapabildiklerini resmi olmayan ortamlarda
oldukça sık ve normal olduğunu göstermiştir. Ayrıca sonuçlar,
katılımcıların Farsçadan Türkçeye düzenek değiştirmeyi çoğunlukla
sözcüksel düzeylerde kullandıklarını göstermiştir. Bu nedenle,
tümce-içi düzenek değiştirme daha sık görülmüştür. Genel olarak
araştırma bulguları Farsça - Türkçe için Temel Dil Çerçeve
modelinin ilkelerini desteklemiştir.

Abstract:
One of the interesting issues in bilingualism is the dynamic
use of code switching in interpersonal interactions among
bilinguals. The present study was conducted among to investigate
the principles of Matrix Language Framework model as one of the
well-known models in bilingualism studies using data from Persian-
Turkish language pairs. This model was proposed by Myers Scotton
and has been used in many works on code switching. It was
attempted to investigate whether the principles of this model apply
to the Persian-Turkish language pairs. In addition, in the current
study, the reasons for the use of code switching were examined. For
this purpose, two research tools were used. First, the code switching
data was collected and extracted from the voice messages from
WhatsApp application shared between the author and the
participants. Moreover, the research participants were interviewed
in order to discover the reasons for the use of code switching in their
speech. The research findings indicated that code switching is quite
common and normal among participants, especially in informal
settings where bilingual individuals can freely switch between their
languages. Furthermore, the results showed that the participants
used the code switching from Persian to Turkish mostly at lexical
levels. Therefore, intra-sentence code switching type was more
frequent than inter-sentence code switching type. Overall, the
research findings supported the principles of the Matrix Language
Framework model for Persian – Turkish language pair