Transtibial amputasyonu olan bireylerde sanal gerçeklik uygulamalarının fizyoterapi ve rehabilitasyon sonuçlarına etkisinin araştırılması
Investigation of the effects of virtual reality on physiotherapy and rehabilitation outcomes on individuals with transtibial amputation
Yazar: TEZEL YILDIRIM ŞAHAN
Danışman: PROF. DR. FATİH ERBAHÇECİ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protez-Ortez-Biyomekanik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Ampütasyon = Amputation ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Fizik tedavi yöntemleri = Physical therapy modalities ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; Yürüyüş = Gait

Özet:
Bu çalışmanın amacı transtibial amputasyonu olan bireylerde sanal gerçeklik uygulamalarının ağırlık aktarma, yaşam kalitesi, kinezyofobi, performans, denge, proteze uyum, depresyon ile yürüyüş parametreleri üzerindeki etkilerini karşılaştırmaktır. Çalışmaya yaş ortalaması 36.42 ± 7.63 yıl olan 20 transtibial amputasyonu olan birey dahil edildi. Bireylerin tümü en az 1 yıldır aynı tip vakum sistemli transtibial protez kullanmaktaydı. Bireyler iki gruba ayrıldı. Bir gruba sanal gerçeklik uygulamaları yapılırken, diğer gruba standart fizyoterapi yöntemleri uygulandı. Her iki gruba da denge, ağırlık aktarma ve yürüyüş üzerine aktiviteler uygulandı.  Bireyler 4 hafta boyunca haftada 3 gün, tedaviye alındı, bireylere tedavi öncesi ve sonrası değerlendirme yapıldı. Bireylerin ağırlık aktarma, yaşam kalitesi, kinezyofobi, performans, denge, proteze uyumu, depresyon durumu ve yürüyüşlerinin zaman- mesafe parametreleri değerlendirildi. Bireylere bu amaçla LASAR Postür Cihazı, SF-36 Anketi, Tampa Skalası, 6 dakikalık yürüme testi, tek ayak üzerinde durma süreleri, Beck Depresyon Skalası, Trinity Amputasyon ve Protez Deneyim Ölçeği, giyilebilir biyometrik cihaz ve ayak izi yöntemi ile yürüyüş analizi uygulandı. Bireylerin grup içinde tedavi öncesi ve tedavi sonrası ağırlık aktarma, kinezyofobi, performans, denge, depresyon düzeylerinde ve yürüyüş parametrelerinde her iki grupta da istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulundu (p<0.05). Grup içi sanal gerçeklik uygulanan grupta yaşam kalitesi ağrı parametresi istatistiksel olarak anlamlı düşüş gösterdi (p<0.05). Sanal gerçeklik uygulamaları ve standart fizyoterapi yöntemleri grupları arasında ağırlık aktarma, kinezyofobi, performans, denge, depresyon, yürüyüş parametrelerinde veyaşam kalitesinin ağrı parametresinde açısından tedavi öncesi ve sonrası fark yoktu (p<0.05). Bu çalışmanın sonuçları sanal gerçeklik uygulamalarının ve standart fizyoterapi yöntemlerinin transtibial ampute rehabilitasyonunda ağırlık aktarma, kinezyofobi, performans, denge, depresyon ve yürüyüş üzerinde pozitif yönde etkili olduğunu göstermiştir. Her iki yönteminde ayrı ayrı ampute rehabilitasyonunda uygulanabileceği, sanal gerçeklik uygulamalarının, standart fizyoterapi yöntemlerine ilave olarak rehabilitasyon sürecine dahil edilebileceği, bu alanda çalışan profesyonellere tedaviye değişik bir bakış açısı getireceği ve ileriye yönelik farklı amputasyon seviyelerinde farklı suspansiyon sistemleri kullanılan amputelerde de çalışmaların yapılmasının önemli olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to compare the effects of virtual reality applications on weight transfer, quality of life, kinesophobia, performance, balance, prosthesis adaptation, depression and gait parameters in individuals with transtibial amputation. 20 TT amputee with 36.42 ± 7.63 mean age were included in our study. All participants were using transtibial prothesis with active vacuum system at least 1 year. Participants were divided into two groups. While a group of virtual reality applications were being performed, standard physiotherapy methods were applied in the second group. Balance, weight tranfer and gait practices were performed for each group. Her iki gruba da denge, ağırlık aktarma ve yürüyüş üzerine aktiviteler uygulandı.   Individuals were treated for 3 days a week for 4 weeks, and individuals were evaluated before and after treatment. Individuals were evaluated for weight transfer, quality of life, kinesiophobia, performance, balance, prosthesis adaptation, depression status and time-distance parameters of walking. For this purpose, LASAR Posture Device, SF-36 Questionnaire, Tampa Scale, 6-minute walking test, one leg rest time, Beck Depression Scale, Trinity Amputation and Prosthetic Experience Scale, wearable biometric device and footprint method were utilized. There was a statistically significant difference between the two groups in pre-treatment and post-treatment heavy transfer, kinesophobia, performance, balance, depression levels and gait parameters in the groups of individuals (p <0.05). The quality of life pain parameter was statistically decline in the group receiving SG (p<0.05). On the other hand, significant differences in the quality of life and prosthesis adaptation of the individuals were not found between the groups (p> 0.05). The results of this study showed that virtual reality practices and standard physiotherapy methods are effective on positive transfer of weight, kinesophobia, performance, balance, depression and walking in transtibial amputee rehabilitation. It is thought that it will be important to perform virtual reality applications in amputee rehabilitation separately in both methods, in addition to standard physiotherapy methods, to include in rehabilitation process, to bring a different viewpoint to professionals working in this area and to work on amputees using different suspension systems with different amputation levels.