Talasemi major hastalarında sürekli kan  transfüzyonuna bağlı diyabetes mellitus ve  bozulmuş glukoz toleransı gelişme sıklığı ve risklerinin değerlendirilmesi
.
Yazar: ŞERİFE GÜL KARADAĞ
Danışman: DR. M. GÖNÜL AYDOĞAN
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma  Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
AMAÇ:. Talasemi majörde sekonder demir birikimi ve demirin katalize ettiği reaktif 
oksijen türlerinin oluşumu, kalp, karaciğer, pankreas ve diğer endokrin organlarda hücresel 
fonksiyon ve bütünlüğün bozulmasına neden olmaktadır. Kalp yetmezliği talasemili 
popülasyonda en sık ölüm nedeni iken, pek çok hasta anlamlı endokrin sistem hasarı 
yaşamaktadır. Bunlardan diyabet transfüzyonun en ağır komplikasyonlarından biridir. 
Diyabetin pankreatik beta hücrelerinde aşırı demir birikiminin yol açtığı hasara bağlı 
olduğuna inanılmaktadır. Bununla birlikte, çeşitli ek kolaylaştırı faktörler görünmektedir.  Bu 
çalışma ile İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk 
Hematoloji Kliniği'nde takip edilen beta talasemi majörlü hastalarda bozulmuş glukoz 
toleransı ve diyabet mellitus gelişim sıklığının incelenmesi, risklerinin araştırılması ve 
glukagona C peptid ve insülin yanıtınlarına bakılarak pankreas rezervlerinin değerlendirilmesi 
amaçlanmıştır. 
MATERYAL VE METOD: Bu çalışma; yaşları 2-28 arasında değişen 63 talasemi major tanılı düzenli kan transfüzyonu alan hastada 2015 yılında 6 ay sürede yapıldı. Bu hastalarda yaş ve cinsiyet, boy, kilo, VKİ, puberte evreleri , laboratuar parametreleri olarak serum ferritin,  açlık glukoz, açlık insülin, fruktozamin, HbA1c, HBsAg, Anti HCV,AST,ALT ,üre, kreatinin düzeylerine bakıldı. Hastalara pankreas rezervlerini değerlendirmek amacıyla glukagon c-peptid testi yapıldı. Transfüzyon sıklığı, transfüzyon başlama yaşı, demir şelasyon tedavisi tipi ve tedaviye uyumu, ailede diyabet öyküsü gibi özellikler sorgulandı. 
SONUÇ: : Çalışmamızda merkezimizdeki talasemi majörlü hastalarda bozulmuş glukoz toleransı ve diyabet prevalansının literatürdeki daha önce bildirilen sonuçlara benzer olduğu görüldü. Çalışmamızda 2 hastada diyabetes mellitus (%3.17) , 20 hastada (% 31.75) bozulmuş açlık glukozu saptandı. 22 hastada (%34.92) insülin direnci (HOMA-IR pozitif) saptandı. Diyabetes mellitus tanısı almış 2 hastadan birinde Anti HCV, diğerinde HbsAg pozitifliği mevcuttu. Bozulmuş açlık glukozu olan ve normal açlık glukozu olan hastalar kıyaslandığında yaş, cinsiyet, ferritin düzeyleri, ailede diyabet öyküsü, şelasyon tedavisi tipi, tedaviye uyum gibi özellikler açısından anlamlı farklılık gözlenmezken, Serum ALT  yüksekliği, ileri puberte vresi, HbsAg (+)'liğinin bozulmuş açlık glukozu olan grupta anlamlı ölçüde risk faktörü olduğu görülmüştür. Talasemide pankreas beta hücre hasarından önce hiperinsülinizmin ve insülin rezistansının diyabet gelişimine neden olduğu görülmüştür. Glukagon ile C-peptid stimülasyon testi talasemi major hastalarında (%96.82) normal saptanmıştır, bu da pankreas beta hücre rezervlerinin talasemi hastalrında yeterli olduğunu doğrulamıştır.

Abstract:
URPOSE:  Secondary iron overload and generation of iron induced reactive oxygen species are resulted with destruction in cellular functions and integrity in the heart, liver, pancreas and other endocrine organs in patients with thalassemia major. Heart failure remains the most common cause of death in thalassemic population, although many patients suffer from significantly damaged endocrine system. Diabetes mellitus is the one of important compications of transfuzions.  Diabetes is believed to be due to the damage inflicted by iron overload of pancreatic beta cells. However, various causes seem to be additional predisposing factors. The aim of this study was to evaluate the prevalence of diabetes and impaired glucose tolerance in beta-thalassemia major patients who had been observed in the Pediatric Hematology Unit, Department of Pediatrics, Istanbul Kanuni Sultan Suleyman Hospital, and to investigate risks, to estimate pancreas beta cell reserves with glukagon-C-peptid test. 
MATERİALS AND METHODS:  The study was undertaken  in the year of 2015 for 6 months 63 voluntary patients with thalassemia major on regular blood transfusion and iron chelation treatment  between the ages of  2-28 years. Age, gender,weight,height, body mass, index,  stage of puberty, fasting blood glukoz, fasting blood insulin, HbA1c, fructosamine, AST,ALT, urea,creatinin levels was examined. Features like sequance of transfuzions, first transfuzion age, chalation therapy, drugs, concistence of treatment, family history of diabetes were questioned.   
RESULTS:  The prevalence of impaired fasting glucoze was 31.75 % (20 of 63) and that of diabetes was 3.17 % (2 of 63) among patients with thalassemia major. It was similar to other studies in literature. 22 patients (34.92%)patients had an inulin resistance (HOMA-IR 
(+)).Anti HCV positivity was found  one of the diabet patient, and the other has HbsAg pozitivity. There was no significant differences about age, gender, family historu of diabetes, chelation therapy and concistence of treatment between impaired fasting glukoz and normal fasting glukoz groups, However  incereased blood ALT levels, high stage of puberty and HbsAg positivity had been seen statistically significant in this groups.  had the level was not statistically significant. None patients with abnormal glucose tolerance had a positive family history of diabetes. HCV-RNA was found positive in one of thalassemic patients with abnormal glucose tolerance. It seems that hiperinsunizm, and insulin resistance causes diabetes mellitus before pancreas beta cell injury. Glukagon-C-peptid test detected tatistically normal in thalassemia patients(%96.82) And this confirms pancreas beta cell reserves are enough in thalassemic patients.