Osmanlı kadın dergilerinde kadının dünyası (1908?1914)
The women's world in ottoman woman magazines
Yazar: GÜLSEL SÜRÜCÜ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEDAT BİNGÖL
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Yakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı / Tarih Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Tarih = History

Özet:
Tarih içerisinde Türk kadınının toplumsal konumunda bir değişim ve dönüşüm süreci yaşandığı anlaşılmaktadır. Bu sürecin kırılma noktalarını ele aldığımız zaman Meşrutiyet döneminin özel bir yeri olduğunu gözlemlenmektedir. Ancak tarihsel oluşumların tesadüfî olmadığından hareketle, İslam öncesi dönemde özgür ve dışa dönük bir karaktere sahip olan Türk kadını, İslam kültürünün benimsenmesiyle, zaman içerisinde daha pasif bir konumu olduğu gözlenmektedir. Erkeklerin dünyasından farklı ve daha dar bir yaşam alanına sıkışan Osmanlı kadını için bu yaşam tarzı klasik dönem boyunca sürekliliğini korumuştur. Tanzimat'ın ilanı ile birlikte Osmanlı toplumunda kadının konumu giderek tartışılır olmaya başlamıştır. Bu çerçevede bir yandan eğitim alanında, miras hukukunda, aile yaşamında yeni düzenlemelere gidilirken bir yandan da edebiyatta ?kadın kimliği? üzerinde yoğunlaşan tartışmalar ortaya çıkmıştır.Tanzimat ile başlayan bu gelişmeler II. Meşrutiyet döneminde hız kazanmış olup Türk kadını kendisini ifade edebilmek için dönemin en etkili aracı olan basını kullanmıştır. Basın yoluyla kendisine modern Avrupa kadınını örnek alarak; aile, eğitim, siyaset, ekonomi alanlarında ve günlük yaşamda hak talebinde bulunmuştur. Dönem içerisinde kadınlar ülkenin ve kendilerinin toplumda yaşadıkları problemlere yönelik ayrıntılı çözümlemeler getirememişlerse de yayınladıkları yazılar, toplumun ve ülkenin yaşadığı sorunlara duyarlılıklarını göstermesi açısından önemlidir. Dergilerde, toplumların temelinin sağlıklı aileler olduğu vurgulanarak eş seçiminden, çok eşliliğe, aile düzeninden, boşanma hakkına kadar birçok ailevi konu kadınların gündemini meşgul etmiştir. Toplumsal gelişimde eğitimin rolüne dikkat çekilerek, modern eğitim metotlarıyla ilgili bilgiler verilmiş, kadın eğitiminin yaygınlaştırılması amaç edinilmiştir. Bağımsız bir ekonominin siyasi bağımsızlığı sağlayan temel unsur olduğu vurgulanarak, kadınların gerek üretici gerekse tüketici olarak ekonomik yaşamda yer almasının önemi üzerinde durulmuştur. Bu yaklaşım tarzı kadının diğer ilgi alanları olan modadan, müziğe, tiyatrodan, sağlığa ve toplumsal dayanışmaya kadar uzanan geniş bir yelpazeyi içine almıştır. II. Meşrutiyet'in ilanı kadınlar tarafından memnuniyetle karşılanmış bu yeni yönetimin ülkenin kaderini değiştireceğine inanılarak gelecekte siyaseten etkili olma beklentisi içine girilmiştir.II. Meşrutiyet'in ?adalet?, ?eşitlik?, ?özgürlük? kavramları doğrultusunda kadın dergilerinde dile getirilen bu istekler, Cumhuriyet döneminin ?kadın inkılâbı?nın temellerini oluşturmuştur. Bahsedilen yönleriyle bu çalışma modern ?Türk Kadını? nın değişim sürecinin anlaşılmasında etkili olacaktır.

Abstract:
It is needed to study the metamorphosis of modern Turkısh women to expose their identities.It?s observed that the statute of Turkish women had been changed in time. İn Preislamic Period, Turkish women who were extravert and free, had an equal statute of men. After adopting to İslamic culture, they had been neutralized. The women who were separated men?s world, had to constitute adifferent way of life according to islamic and traditional rules.In Reform Period, it had been discussed the social statute of women because of the influence of European culture.It had been made arrangements in education, heritage and family law, and also it had been dealt with the subject of women in literature.These improvements that began with Reform Period, had been accelerated in II.Contitutional Monarchy Period. Women were benefited from media power to explain tehmeselves. In these publications, the Ottoman women took modern Europen women as their model to claim their rights in family, education politics, social life and economics. It had been emphasized that the strong family basis constituted the strong basis of society; so that women wanted to be made many arrangements about choice of husbands, polygamy, marriage regime, divorcement, etc. Educatişon ann patriotic had gained importance fort he social development in conditions of time. Especially, women were informed about modern education system because it was aimed to widespread of women?s education. It was emphasized that for economical independence, independent politics must be followed. In economics, women could behave consciously both as a producer and a consumer. In social area, women were interested in fashion, musics, theatre, medical and social aid projects. The declaration of Constitutional Monarchy was accepted gladly by women who believed that this new system of administration would change the destiny of nation. Also women believed that in future they would take an important role in politics.By the influence of II. Constitutional Monarcy that was constituted on the consepts of ? justice?, ?equality? and ?freedom?, women began to Express their demands in their journals. These demands formed the basis of Women Revolution in Rebuplic Period. This study will be effective in understanding of metamorphosis of Turkish women.