Çıraklık Eğitim Merkezi'ne devam eden ve etmeyen 15-18 yaş grubu çalışan çocukların çalışma koşulları ve sorunları üzerinde karşılaştırmalı bir araştırma
A Comparative research on the working conditions and problems of working of 15-18 years old working children attending or not attending Apprenticeship Education Center
Yazar: AYSEL KÖKSAL
Danışman: DOÇ.DR. MİNE MANGIR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ev Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1992
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Boş zamanları değerlendirme = Leisure activities ; Sosyal güvenlik = Social security ; Çalışan çocuklar = Working children ; Çalışma koşulları = Working conditions ; Çalışma sorunları = Working problems

Özet:
HI ÖZET YÜKSEK LİSANS TEZİ ÇIRAKLIK EĞİTİM MERKEZİ'NE DEVAM EDEN VE ETMEYEN 15-18 YAŞ GRUBU ÇALIŞAN ÇOCUKLARIN ÇALIŞMA KOŞULLARI VE SORUNLARI ÜZERİNDE KARŞILAŞTIRMALI BİR ARAŞTIRMA Aysel KOKSAL Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Ev Ekonomisi Anabilim Dalı Danışman : Doç. Dr. Mine MANGIR 1992, Sayfa: 95 Jüri : Doç. Dr. Mine MANGIR Prof. Dr. Seniha HASÎPEK Prof. Dr. Duyan MAĞDEN Araştırma, Ankara'da Çıraklık Eğitim Merkezi'ne devam eden ve etmeyen çocukların çalışma koşulları ve sorunlarının karşılaştırılması amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Ankara il merkezinde Siteler Çıraklık Eğitim Merkezi'nin Cila ve Metal meslek dallarına devam eden çocuklarla, sanayide çalışan ve Çıraklık Eğitim Merkezi'ne devam etmeyen çocuklar üzerinde yürütülmüştür. Araştırmaya Siteler Çıraklık Eğitim Merkezi'nde Cila ve Metal meslek dallarına devam eden 80 ve sanayide çalışan Çıraklık Eğitim Merkezi'ne devam etmeyen 60 çocuk dahil edilmiştir. Toplam 140 çocuk araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırmada, çocukların çalışma koşullan ve sorunlarının belirlenmesi amacıyla hazırlanan anket formu kullanılmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde "Khi - Kare" ve "G Önemlilik Testi" kullanılmıştır. Yapılan istatistiksel değerlendirmeler sonucunda aşağıdaki bulgular elde edilmiştir.IV Çıraklık Eğitim Merkezi'ne devam eden ve etmeyen deneklerin çıraklığa başlama yaşlarında aldıkları puan ortalamaları arasındaki farkın önemli olmadığı (P > 0.05), iş yerlerinde yaptıkları işlerde aldıkları puan ortalamaları arasındaki farkın ise önemli olduğu (P < 0.05) bulunmuştur. Devam eden ve etmeyen deneklerin çırağın durumu hakkındaki görüşleri, işlerini nasıl ve kim aracılığıyla buldukları, neden çırak oldukları açısından aldıkları puan ortalamaları farkın önemsiz olduğu (P < 0.05) görülmüştür. Çıraklık Eğitim Merkezi'ne devam eden ve etmeyen deneklerin çıraklık sözleşmesi yapma zamanında (P < 0.01), ücretin yeterliliğinde (P < 0.05), çalışma süresinde (P < 0.01) aldıkları puan ortalamaları arasındaki farkın anlamlı olduğu saptanmıştır. Devam eden ve etmeyen deneklerin tatillerde çalıştırılmaları açısından aldıkları puan ortalamaları arasındaki farkın önemli olmadığı (P > 0.05) bulunmuştur. Çıraklık Eğitim Merkezi'ne devam eden ve etmeyen deneklerin ücretli izin kullanma larında, fazla çalıştıklarında ek ücret verilmesinde, sigorta durumlarında (P < 0.01), sağlık muayenesi olmalarında (P < 0.05), çalışırken sağlık kontrolünden geçirilmelerinde (P < 0.01) aldıkları puanların ortalamaları arasındaki farkın önemli olduğu görülmüştür. Çıraklık Eğitim Merkezi'ne devam eden ve etmeyen deneklerin iş kazası geçirmesinde, iş kazasından sonra kalıcı bir rahatsızlığın olmasında, kaza ya da hastalık durumunda gittiği yerde aldıkları puan ortalaması arasındaki farkın anlamlı olmadığı (P > 0.05) bulunmuştur. Devam eden ve etmeyen deneklerin işyerlerindeki havalandırma, aydınlatma, ısınma, gürültü durumlarında ve işyerlerinin sağlık koşullarına uygun olmasında aldıkları puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel açıdan önemli olmadığı (P > 0.05) saptanmıştır. Çıraklık Eğitim Merkezi'ne devam eden ve etmeyen deneklerin ustalarının davranışı, işi öğrenirken ustanın yardımcı olması, iş ve işlemlerin anlatılıp gösterilmesi, iş ve işlemlerin güvenlik kurallarına uygun yapılması durumlarında aldıkları puan ortalaması arasındaki farkın önemli olmadığı (P > 0.05) görülmüştür. Devam eden ve etmeyen deneklerin işyerlerinde öğrendikleri meslek bilgisinin yeterli olmasında (P < 0.01), yaptıkları işin gelecekte kendilerine bir meslek kazandırmasında (P < 0.05) aldıkları puan ortalaması arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur. Çıraklık Eğitim Merkezi'ne devam eden ve etmeyen deneklerin gazete okumalarında aldıkları puan ortalaması arasındaki farkın önemli olduğu (P < 0.01) bulunurken, gazetede okudukları bölüm açısından farkın önemli olmadığı saptanmıştır. Devam eden ve etmeyen deneklerin işyerlerinde karşılaştıkları sorunlar üzerinde aldıkları puan ortalaması farkının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı (P > 0.05) görülmüştür. ANAHTAR KELİMELER : Çalışan çocuk, çırak, çalışma koşulları, sorunlar, sosyal güvenlik, eğitim, boş zaman.

Abstract:
V ABSTRACT MASTERS THESIS A COMPERATIVE RESEARCH ON THE WORKING CONDITIONS AND PROBLEMS OF WORKING OF 15 - 18 YEARS OLD WORKING CHILDREN ATTENDING OR NOT ATTENDING APPRENTICESHIP EDUCATION CENTER Aysel KOKSAL Ankara University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Home Economics Supervisor : Assoc. Prof. Dr. Mine MANGIR 1992, Page: 95 Jurry : Assoc. Prof. Dr. Mine MANGIR Prof. Dr. Seniha HASİPEK Prof. Dr. Duyan MAĞDEN The research was conducted to determine and compare conditions and problems of working children who do or do not attend Apprenticeship Education Center. Study was done on 80 children attending the polishing and metal departments of Siteler Apprenticeship Education Center in Ankara and 60 children working in industry but not attending Apprenticeship Education Center. Total sample was 140 children - An inquiry form containing their working conditions and problems was used. "Chi - Square" and "G Significance Tests" were applied for statistical evalations. Finding were as follows: Difference between the average scores of first working ages of the children attending or not attending Apprenticeship Education Center was not statistically significant (P > 0.05), while the difference in their average scores of the kind of work they were doing was found toVI be significant (P < 0.05). The samples attending or not attending Apprenticeship Education Center were given scores on the reasons for working as an apprentices, the way how they found jobs and their opinions about apprenticeship which did not significantly differ (P> 0.05). Average score differences about the time of making contracts (P < 0.01), sufficiency of salary (P < 0.05), duration of works (P < 0.01) were found to be significant. Difference in average scores of the children attending or not attending Apprenticeship Educations Center on working on holidays were not found to be significant (P > 0.05). Difference between the received average scores the samples of both group payment were significant on more for overtime working (P < 0.01), insurance health services (P < 0.05), health checking ups (P < 0.01). Average score differences on working accidents, durable health injury after wards illness or accidents were not statistically meaningful (P > 0.05). Scores of the samples about vantilation, enlightment, heating, noise, general health conditions were not statistically significant (P > 0.05). Treatment by the masters, helping of the master, teaching about the works, safety rules were given scores which do not present significant average scores for both groups (P > 0.05). Sufficients profession learning at work (P < 0.01), its providing a future profession (P < 0.05) received scores whose differences were significant. Average scores on the samples attending Apprenticeship Education Center or not were significantly differed (P < 0.01) while the pages they read did differ (P > 0.05). Average scores related to the problems faced while working were not significant (P > 0.05). KEY WORDS : Working Children, Apprenticeship, Working Conditions, Problems, Social Security, Education, Leisure.