Türkiye modernleşme projesinin 1930-1940 dönemi mimarlığa etkileri
Influence of Turkey's modernization project on architecture in the period between the years 1930-1940
Yazar: ELİF SAHTİYANCI
Danışman: DOÇ. DR. NAZAN KIRCI
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Endüstri Devrimi sonrasında ortaya çıkan Modern Mimarlığın izleri özellikle Uluslararası Mimarlık aracılığı ile tüm dünyada okunacak kadar yaygınlaşmış olmakla birlikte, Modern Mimarlık farklı coğrafyalarda farklı şekillerde yaşanmıştır. Bu çalışmada; kavram, uygulama ve biçimsel bağlamda, Modernizmin yarattığı Modern Mimarlık ile Türkiye Modernizmine bağlı ve uluslararası esinlenmelere açılmış Türkiye Modern Mimarlığı incelenmiştir. Batı Modern Mimarlığı ve Türkiye Modern Mimarlığının, benzerliklerini ve farklılıklarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Bunun için; 1930-1940 yılları arasında tasarlanmış/inşa edilmiş farklı fonksiyonlara sahip Erken Cumhuriyet Dönemi mimarlık ürünleri, belli tasarım kriterlerini içeren başlıklar altında Batı'daki benzerleriyle karşılaştırılmıştır. Bu kapsamda çalışmada öncelikli olarak karşılaştırmaları yapabilmek üzere benzerlik, kopya, taklit kavramları ve mimarlıktaki yansımaları incelenmiştir. Sonraki bölüm; modern, modernlik, modernite, modernizm kavramlarını incelemeye ayrılmış,  Batı Modernizmini hazırlayan etmenler ve süreçleri üzerinde durulmuştur, devamında ise Batı'da Endüstri Devrimi sonrasında görülen ve Türkiye'de Erken Cumhuriyet Dönemi Mimarlığı üzerinde de biçimsel etkileri olan mimarlık akımları incelenmiştir. Tezin bir sonraki bölümü, Modernizm düşüncesinin Türkiye'ye giriş sürecini kapsamaktadır. Türkiye'de Modern Mimarlığın etkileri altıncı bölümde incelenmiş olup; öncelikle Türkiye'de Modern Mimarlığı hazırlayan süreç sonrasında ise 1930-40 yılları arasında yaşanan ve Batı Modernizminin Uluslararası Stil evresi ile eş zamanlı olan dönem irdelenmiştir. Devamındaki bölüm ise seçilen örnekler üzerinden yapılan karşılaştırmalar ve karşılaştırma sonuçlarının değerlendirilmesine ayrılmıştır. Eş zamanlı ve eş koşullu olmayan Modernite ve Modern Mimarlık uygulamalarının incelenmesi sonucunda, tüm benzerliklere rağmen farklılıkların da bulunduğu görülmüştür. Uluslararası Modernizmin yaygınlaşması ile her yere nakledilebileceği iddia edilen, ama hiç bir yere ait olmayan Modern Mimarlığın, Türkiye yorumunun kendine özgü, bireysel, bölgeci bir uygulama ve arayış olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
The marks of Modern Architecture which comes to exist after Industrial Revolution, have been spread all around the world furthermore, Modern Architecture's reflections differ from location to location. In this study, Modern Architecture which is created by Western Modernism and Turkish Modern Architecture which depends on Turkish Modernism and is opened to international inspirations are evaluated based on concept, application and form. It is aimed that similarities and differences within Western Modernism and Turkish Modernism to be shown. For this reason, Early Republican Period architectural outputs which are designed / constructed between the years 1930-1940 compared with Western architectural counterparts. In the first part of the study, concepts of similarity, copy, imitation and their reflections on architecture has been examined. The next chapter is dedicated to study on concepts of modern, modernity, modernism in addition to the drivers and processes which created Western Modernism. Furthermore, architectural trends which have been seen after Industrial Revolution and have formal effects on Early Republican Period Architecture are evaluated. In the sixth chapter, the effects of Modern Architecture are analyzed.  In the next chapter, the selected examples are compared and the comparison results are evaluated. As a result of comparison between applications of Modernity and Modern Architecture which are not concurrent and co-requisite, it is seen that despite all similarities, there are differences. As a result of International Modernism's widespread adoption, it is claimed that Modern Architecture can be transportable to everywhere but never belongs to anywhere and it is understood that its Turkish version is unique, individual and a regional applied quest.