Okul öncesi çocuklar için okuma ve yazma motivasyon ölçekleri: geçerlik ve güvenirlik çalışması
Reading and writing motivation scales for preschool children: a validity and reliability study
Yazar: FATIMA ÇİFTCİ
Danışman: DOÇ. DR. ARZU DOĞANAY BİLGİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, okul öncesi dönem (54-72 aylık) çocukların hem okuma hem de yazma motivasyonlarını değerlendirmek için geçerli ve güvenilir ölçme araçları geliştirmektir. Bu amaç doğrultusunda yapılan bu araştırma nicel yaklaşımda tarama modeline uygun bir şekilde düzenlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Ankara ilinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı beş farklı bağımsız anaokulunda okul öncesi eğitimine devam eden, 54-72 ay arası tipik gelişim gösteren 134 kız, 189 erkek olmak üzere toplam 323 çocuktan oluşmaktadır. Ölçeğin geliştirilme sürecinde oluşturulan taslak maddeler uzman görüşü alınması ardından yapılan pilot uygulama sonrasında okuma motivasyon ölçeğinde 14 madde, yazma motivasyon ölçeğinde ise 11 madde olarak uygulanmıştır. Verilerin analizinde Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bunun yanında ölçek geliştirirken maddeler ve ölçek boyutunda geçerlik kanıtlarına ulaşmak için kullanılan en güçlü yöntemlerden biri olan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucundan okuma motivasyonu ölçeğinde kalan 8 madde için hesaplanan güvenirlik katsayısı 0.75 bulunmuştur. Yazma motivasyonu ölçeğinde kalan 6 madde için hesaplanan güvenirlik katsayısı 0.61 bulunmuştur. Araştırma sonunda Okul Öncesi Çocukları için Okuma ve Yazma Motivasyon Ölçekleri okul öncesi çocuklarının okuma ve yazma motivasyonlarını değerlendiren geçerliği ve güvenilirliği kanıtlanmış araçlar olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to develop valid and reliable measurement tools to assess both reading and writing motivation in preschool children aged 54-72 months. The study was conducted using a quantitative research approach aligned with the survey model. During the scale development process, draft items were created and refined based on expert feedback, followed by a pilot study. The final version of the reading motivation scale consists of 14 items, while the writing motivation scale includes 11 items. The study group comprises a total of 323 typically developing children, 134 girls and 189 boys, who were attending five different independent kindergartens under the Ministry of National Education in Ankara during the 2023-2024 academic year. The data were analyzed using Exploratory Factor Analysis (EFA). Additionally, Confirmatory Factor Analysis (CFA), one of the most robust methods for establishing validity evidence at the item and scale dimension level, was also utilized. The reliability coefficient calculated for 8 items in the reading motivation scale was found to be 0.75, and for 6 items in the writing motivation scale, it was found to be 0.61. The study concludes that the Reading and Writing Motivation Scales for Preschool Children are valid and reliable tools for assessing reading and writing motivation in preschool children.