Toplumsal cinsiyet bağlamında göçmen kadınların Türkiye işgücü piyasasındaki yeri: Çanakkale örneği
The place of migrant women in the Turkish labor market within the context of gender: The case of Çanakkale
Yazar: ZARİFE DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CANAN ÖYKÜ DÖNMEZ KARA
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Göçmenler = Emigrants ; Kadınlar = Women ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Çanakkale = Çanakkale ; İş gücü piyasası = Labour market

Özet:
Tarihsel süreçte toplumsal dönüşümlere de sebep olan göç olgusu çeşitli alanlarda
farklı çalışmalara konu olmuştur. Kadının göç sürecindeki konumu giderek görünür olmuş
ve göçün toplumsal cinsiyet bağlamında ele alınması gereklilik halini almıştır. Toplumda
kadına ve erkeğe yüklenen rollerin faklı olması; göç sürecinde ve sonrasında da erkek ve
kadın göçmen bireylerin farklı olarak değerlendirilmesine yol açmaktadır. Erkeklerle
özdeşleşen ve genellikle ekonomik sebeplere dayanan göç hareketleri zamanla kadınların
bireysel isteklerinin erkeklere paralellik göstermesi ile kadınlar arasında da görülen bir olgu
olmuştur.
Kadın ve erkek göçün bir parçası olmasına rağmen göç sürecinde karşılaştıkları
sorunlar kadınların toplumsal cinsiyet normları sebebi ile erkeklere nazaran daha fazla
zorlukla karşılaşmasını beraberinde getirmiştir. Kadınların göç esnasında ve göç edilen
yerde karşılaştıkları sorunlar eril bakış açısının izlerini taşımaktadır. Bu nedenledir ki
göçmen kadınlar göç ettikleri yerde kadın ve göçmen olmaları sebebi ile en temel hakları
olan çalışma hakkından mahrum kalmakta ve işgücü piyasasının bir parçası olmaları
güçleşmektedir. Türkiye'de ataerkil yapının varlığını sürdürdüğü ve kadına olan bakış
açısının toplumsal baskıları taşıdığı söylenebilmektedir. Türkiye'de ataerkil yapının varlığı
işgücü piyasasında hem yerli, hem göçmen kadınları farklı boyutlarda etkilemektedir.
Göçmen kadınlar uyrukları yönünden iş güvencesi, eşit olmayan ücret gibi sorunlar ile
karşılaşmakla birlikte topluma uyumlaşma sürecinde de zorluklar yaşamaktadır. Toplumsal cinsiyet normları ile bu duruma yaklaşıldığında erkek ve kadına yüklenen
sorumluluklar ve karşılaşılan sorunların neler olduğunun ortaya koyması çalışmanın amacını
oluşturmaktadır. Kadınlar genel düzen içerisinde bir ayrımcılığa maruz kalmakla birlikte göç
sürecinde ne gibi sorunlar ile karşılaştığı ve bu sorunları aşmak için ne gibi çözüm yolları
aradıkları çalışmanın uygulama bölümünde analiz edilmiştir. Genellikle eril bakış açısıyla
düşünülen göç olgusunun kadın bakış açısıyla işgücünde uğradıkları ayrımcılık, ücret sorunu
ve cinsiyet temelli taciz sorunları ortaya konularak bunlara yönelik çözümler sunulmaya
çalışılmıştır.
Çalışmanın birinci bölümü 'Giriş' bölümüdür. Bu bölümde çalışmanın konusu,
problemi, amacı ve kullanılan yöntem kısaca açıklanmıştır. İkinci bölümünde toplumsal
cinsiyet kavramı ve ilgili kuramlar ele alınmıştır. Üçüncü bölümde göç kavramı ve toplumsal
cinsiyet ile ilişkisi irdelenmiş. Bu bağlamda göçmen kadınların durumu toplumsal cinsiyet
kapsamında incelenmiş ve işgücü piyasasındaki yerleri araştırılarak karşılaştıkları
problemler açıklanmıştır. Dördüncü bölümde Türkiye işgücü piyasasında göçmen
kadınların yeri açıklanmış ve uygulama kısmına yer verilmiştir.

Abstract:
The phenomenon of migration, which has also caused social transformations in the
historical process, has been the subject of different studies in various fields. The position of
women in the migration process has become increasingly visible and it has become a
necessity to deal with migration in the context of gender. The different roles attributed to
men and women in society; It leads to different evaluation of male and female immigrant
individuals during and after the migration process. Migration movements, which are
identified with men and generally based on economic reasons, have become a phenomenon
seen among women as the individual wishes of women show parallelism with men.
Although women and men are a part of migration, the problems they face in the
migration process have brought women to face more difficulties than men due to gender
norms. The problems that women face during migration and in the place of migration bear
the traces of the masculine point of view. For this reason, immigrant women are deprived of
their most basic right to work, as they are women and immigrants in the place they migrated,
and it becomes difficult for them to be a part of the labor market. It can be said that the
patriarchal structure continues to exist in Turkey and the perspective towards women carries
social pressures. The existence of patriarchal structure in Turkey affects both domestic and
immigrant women in different dimensions in the labor market. While migrant women face
problems such as job security and unequal pay in terms of their nationality, they also
experience difficulties in the process of integration into society. When approaching this situation with gender norms, the aim of the study is to reveal the
responsibilities imposed on men and women and the problems encountered. Although
women are exposed to discrimination in the general order, what kind of problems they
encounter during the migration process and what solutions they seek to overcome these
problems are analyzed in the application section of the study. Discrimination in the
workforce, wage problems and gender-based harassment problems, which are generally
considered from a masculine point of view, have been put forward and solutions have been
tried to be presented.
The first part of the study is the "Introduction" part. In this section, the subject of the study,
the problem, the aim and the method used are briefly explained. In the second part, the
concept of gender and related theories are discussed. In the third chapter, the concept of
migration and its relationship with gender are examined. In this context, the situation of
migrant women was examined within the scope of gender and their place in the labor market
was investigated and the problems they faced were explained. In the fourth chapter, the place
of migrant women in the Turkish labor market is explained and the application part is given.