Farklı kökenli İstanbul kekiği (Origanum vulgare subsp. hirtum L.) populasyonlarında verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi üzerine araştırmalar
Researches on the determination of the yields and quality characteristics of Istanbul kekiği (Origanum vulgare subsp. hirtum L.) populations of the different origin
Yazar: SEZGİN SANCAKTAROĞLU
Danışman: PROF. DR. EMİNE BAYRAM
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology
Dizin: Uçucu bileşenler = Essential components ; Uçucu organik bileşikler = Volatile organic compound ; Uçucu yağlar = Essential oils

Özet:
Bu çalışma, Bornova ekolojik koşullarında 2006-2007 ile 2007-2008 üretim yıllarında Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü tarafından Marmara Bölgesi'nin değişik illerinden elde edilen 9 farklı İstanbul kekiği (Origanum vulgare subsp. hirtum L.) populasyonları ile biri (Origanum vulgare subsp. vulgare L.) Almanya kökenli olmak üzere toplam 10 genotipin verim ve kalite özelliklerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Deneme, tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme alanında kurulmuştur. İki yıl boyunca yürütülen çalışmanın her iki yılında da iki biçim yapılmıştır. Genotiplere ait bitkilerin bazı agronomik ve kalite özellikleri incelenerek, adaptasyon yetenekleri saptanmıştır.Araştırmada, bitki boyu (cm), dal sayısı (adet/bitki), yeşil herba verimi (kg/da), drog herba oranı (%), drog herba verimi (kg/da), drog yaprak oranı (%), drog yaprak verimi (kg/da), kuru madde oranı (%), kuru madde verimi (kg/da) uçucu yağ oranı (%), uçucu yağ verimi (kg/da) ve bileşimi belirlenmiştir. İlk ve ikinci yıla ait en yüksek veriler yıllara göre sırasıyla şöyledir; ortalama bitki boyu 63.5 ve 60.5 cm, ortalama dal sayısı 163.8 ve 119.2 adet/bitki, toplam yeşil herba verimi 2632.49 ve 2808.13 kg/da, ortalama drog herba oranı % 36.62 ve % 42.31, toplam drog herba verimi 912.16 ve 1074.53 kg/da, ortalama drog yaprak oranı % 70.06 ve % 65.98, toplam drog yaprak verimi 539.24 ve 676.95 kg/da, ortalama kuru madde oranı % 33.76 ve % 38.64, toplam kuru madde verimi 831.16 ve 1016.30 kg/da, yine ortalama en yüksek uçucu yağ oranları % 4.59 ve % 3.78 toplam uçucu yağ verimleri 23.98 ve 21.79 (lt/da) olarak tespit edilmiştir. Uçucu yağ ana bileşenlerini de carvacrol, thymol, ?-terpinene ve p-cymene oluşturmuştur. En yüksek carvacrol ana bileşeni ise % 88. 30 olarak bulunmuştur.Anahtar sözcükler: Origanum vulgare subsp. hirtum L., kekik, verim, kalite, uçucu yağ, bileşen.

Abstract:
This study, was conducted in order to determine of yield and quality characteristics of different İstanbul oregano (Origanum vulgare subsp. hirtum) populations under the Bornova ecological conditions in between 2006-2007 and 2007-2008. In the trial, nine different İstanbul oregano populations (Origanum vulgare subsp. hirtum) which are obtained from Yalova, belong to the different locations and one population which is originated from Germany were used and experimental design was randomized block design with four replications in the experimental fields of the Department of Field Crops, Faculty of Agriculture, Ege University.In the research, the plant height (cm), the number of branches of the plant (number/plant), fresh herbage yields (kg/da), the percentage of drug herbage (%), the drug herbage yields (kg/da), the percentage of drug leaves (%), drug leaves yields (kg/da), the percentage of dried herbage (%), dried herbage yields (kg/da), the percentage of essential oils (%), the yield of essential oils (kg/da), components of the essential oils were observed and recorded. According to the results of the first and second trial years, the highest values; the mean height of the plants 63.5 and 60.5 cm, the mean number of branches, 163.8 and 119.2 number/plant, total fresh herbage yields, 2632.49 and 2808.13 kg/da, the mean percentage of drug herbages 36.62 % and 42.31 %, total drug herbage yields 912.16 and 1074.53 kg/da, the mean percentage of drug leaves 70.06 % and 65.98 %, total drug leaves yields 539.24 and 676.95 kg/da and also the mean percentage of essential oils 4.59 % and 3.78 %, total essential oil yield 23.98 and 21.79 lt/da were determined respectively. Also, main components of the essential oil were carvacrol, thymol, ?-terpinene and p-cymene. The highest main component of essential oil was obtained as carvacrol (88. 30 %) in one population.Keywords: Origanum vulgare subsp. hirtum L., oregano, culture, agronomy, essential oil, component.