İşsizlik süresini etkileyen değişkenler: TÜİK verileri üzerine ampirik bir araştırma
Factors affecting duration of unemployment: An empirical study on TURKSAT data
Yazar: ONUR YAVAŞ
Danışman: PROF. DR. TEKİN AKGEYİK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Bu tezin amacı, Türkiye'de işsizlik süresini etkileyen değişkenlerin analiz edilmesidir. Araştırmada; bireysel değişkenlerin yanı sıra sosyal, işgücü piyasası, geçmiş iş, işten ayrılma, aranılan iş, kullanılan iş arama kanalları ve referans yılı değişkenleri birlikte analiz edilmiştir. Ayrıca bu çalışma, Covid-19 Pandemisinin işsizlik süresi üzerindeki etkisini inceleyen ilk araştırmalar arasında yer almaktadır. Tezde, 2017-2021 yıllarına ait TÜİK Hane Halkı İşgücü Araştırması mikro veri setleri kullanılmıştır ve örneklem 82.655 kişiden oluşmaktadır.
İlk olarak hiyerarşik regresyon analizi doğrultusunda ulaşılan bulgular, işsizlik süresini (ay) açıklayan değişkenlerin; cinsiyet, yaş, medeni durum, yakınlık, eğitim süresi, hane büyüklüğü, bölge, işten ayrılma yılı, işten ayrılma ayı, faaliyet alanı, meslek, aranılan iş durumu, aranılan iş veya meslek, doğrudan işverene başvuru, eş/dost, İŞKUR, istihdam ofislerine kayıt ve Pandemi olduğunu göstermektedir. Pandemi değişkeni işsizlik süresindeki değişimi %9,3 oranında açıklamakta iken, tüm değişkenler bir arada, bu süreyi %19,8 oranında açıklayabilmektedir.
Öte yandan binary lojistik regresyon analizine göre; cinsiyet, yaş, medeni durum, yakınlık, eğitim düzeyi, bölge, doğum yeri, bölüm, önceki statü, faaliyet alanı, meslek, işten ayrılma nedeni, işten ayrılma yılı, aranılan iş veya meslek, doğrudan işverene başvuru, eş/dost, İŞKUR, istihdam ofislerine kayıt; gazete, dergi, internet veya asılı ilan, işyerini kurmak amacıyla hazırlık ve Pandemi değişkenleri uzun süreli işsizlik riskini açıklamaktadır. Pandemi değişkeninin varyasyondaki değişimi %8,1 oranında açıkladığı görülmüştür. Tüm değişkenler birlikte değerlendirildiğinde, işsizlik süresindeki değişimi %23,9 oranında açıklayabilmektedir.
Nihayet Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis H testleri, işsizlik süresinin (ay) ve işsizlik kategorisinin alt örneklem grupları arasında farklılaştığını ortaya koymaktadır. Söz gelimi kadınların (8,7 ay) ortalama işsizlik süresi erkeklere (7,2) kıyasla daha uzundur. Ayrıca uzun süreli işsizlerin oranı kadınlarda %35 iken, erkeklerde %25 düzeyindedir. 

Anahtar Kelimeler: işsizlik, işsizlik süresi, işsizlik kategorisi, uzun süreli işsizlik riski, Türkiye.

Abstract:
The purpose of this thesis is to examine the factors influencing the duration of unemployment in Türkiye. In this research; In addition to individual variables, it analyzes social, labor market, last job, leave of employment, job sought, job search channels used, and reference year variables together. Additionally, this study is one of the first to investigate how the Covid-19 Pandemic affects to the duration of unemployment. The sample for the thesis was 82,655 individuals, and the microdatasets from the Turkish Statistical Institute (TURKSTAT) Household Labor Force Survey for the years 2017–2021 were used.
First, the hierarchical regression analysis showed that the variables explaining the unemployment duration (months); gender, age, marital status, being head of household, the duration of education, household size, region, the year of dismissal, the  month of dismissal, the main activity of last workplace, occupation, job situation sought, job or occupation sought, direct contact with the employer, friend/relatives etc., Turkish Employment Office (İŞKUR),  apply to private employment offices, and Pandemic. While the pandemic variable explained 9.3% of the variation in the duration of unemployment, all variables taken together could account for 19.8% of this changes.
On the other hand, according to the binary logistic regression analysis; gender, age, marital status, being head of household, education level, region, birthplace, department, previous status, the main activity of last workplace, occupation, reason for leaving the job, the year of dismissal, job or occupation sought, direct contact with the employer, friend/relatives, İŞKUR, apply to private employment offices; newspapers, magazines, internet or posted ads, the preparations to start own business and Pandemic variables explained the long-term unemployment risk. The pandemic variable was found to explain the change in variation at a rate of 8.1%. When all variables are considered, they can account for a variation in the duration of unemployment of 23.9%. Finally, the results of the Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis H showed that the sub-sample groups differ in terms of both the duration of unemployment (months) and the unemployment category. 

Keywords: unemployment, duration of unemployment, unemployment category, risk of long-term unemployment, Türkiye.