Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara sosyal beceri öğretiminde temel tepki öğretiminin etkililiği
Effectiveness of pivotal response training on social skills of  children with autism spectrum disorder
Yazar: FURKAN AKDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. ŞEYDA DEMİR
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Sosyal beceri = Social skill ; Sosyal beceri eğitimi = Social skills training ; Temel tepki öğretimi = Pivotal response teaching ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan bireylerin sosyal beceri gelişimleri tipik gelişim gösteren akranlarına göre gecikmeli olarak devam etmektedir. Birçok otizmli birey hayatlarının büyük kısmında tipik gelişen akranlarıyla aynı sosyal becerilere sahip olamamaktadır. OSB olan bireyler bütün gelişim alanlarında olduğu gibi sosyal becerilerinde de etkili yöntemler kullanılarak desteklenmelidir. Bu kapsamda alanyazın incelendiğinde OSB olan bireylere sosyal beceri öğretiminde kullanılan yöntemler belirli birkaç yöntemle sınırlı kalmaktadır. Temel Tepki Öğretimi (TTÖ) yöntemi, uluslararası alanyazında OSB olan bireylere sosyal beceri öğretimi konusunda etkili sonuç verdiği kanıtlanan bir yöntemdir. Bu çalışmada OSB  olan bireylere sosyal beceri öğretiminde TTÖ yaklaşımının etkililiğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda OSB tanısı olan 11-13 yaş aralığındaki üç çocuğa temel tepki öğretimi yöntemi uygulanmıştır. Araştırmada tek denekli deneysel desenlerden katılımcılar arası çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Çalışmada katılımcıların sosyal becerilerine ilişkin ön test son test verisi Sosyal Beceriler Derecelendirme Sistemi, katılımcıların öğretmenlerine uygulanarak elde edilmiştir. Müdahale etkililik ve izleme verileri, katılımcılarla yapılan müdahale oturumlarının ses ve görüntü kayıtlarının analizi ile elde edilmiştir. Çalışmanın sosyal geçerlik verilerinin elde edilmesi amacıyla katılımcıların anneleriyle görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın bulguları, Temel TTÖ yaklaşımının otizmli bireylere sosyal beceri öğretiminde etkili olduğunu, kazanılan sosyal becerilerin müdahalenin tamamlanmasının ardından iki hafta geçtiğinde de korunduğunu, katılımcıların müdahale öncesi ve sonrasına göre Sosyal Beceriler Derecelendirme Sisteminden alınan puanlarında artış olduğunu ortaya koymuştur.
Anahtar Sözcükler: Otizm spektrum bozukluğu, sosyal beceri, temel tepki öğretimi.

Abstract:
The social skill development of individuals with autism spectrum disorder (ASD) continues with a delay compared to their typically developing peers. Many individuals with autism do not have the same social skills as their typically developing peers for most of their lives. Individuals with ASD should be supported by using effective methods for their social skills as well as in all areas of development. In this context, when the literature is examined, the methods used in teaching social skills to individuals with autism are limited to a few specific methods. The Pivotal Response Training (PRT) method is a method that has been proven by research in the international literature to provide effective results in teaching social skills to individuals with autism. In this study, it was aimed to examine the effectiveness of PRT method in teaching social skills to individuals with ASD. For this purpose, the PRT method was applied to three children aged 11-13 with an ASD diagnosis. In the research, multiple probe  desing across participants, one of the single-subject experimental designs, was used. In the study, the pre-test post-test data on the social skills of the participants were obtained by applying the Social Skills Rating System to the teachers of the participants. Intervention effectiveness and monitoring data were obtained by analyzing audio and video recordings of intervention sessions with participants. In order to obtain the social validity data of the study, interviews were conducted with the mothers of the participants. The findings of the study revealed that the PRT method was effective in teaching social skills to individuals with ASD, that the social skills gained were preserved after two weeks of time after the completion of the intervention, and that the participants' scores from the Social Skills Rating System increased compared to before and after the intervention.
Keywords: Autism spectrum disorder, social skill, pivotal response training.