Muharrem Hilmi Kösetürkmen'in hayatı ve tasavvufî görüşleri
Life and sufi views of Muharrem Hilmi Kösetürkmen
Yazar: ENES TURAN GÜLER
Danışman: DOÇ. DR. YÜKSEL GÖZTEPE
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Muharrem Hilmi KÖSETÜRKMEN, 1878 ile 1964 yılları arasında yaşamış mutasavvıf ve alim bir kişiliktir. Kendisi Nakşibendiyye, Kadiriyye, Rifaiyye, Şazeliyye, Ekberiyye ve Kübreviyye tarikatlarından icazet almış, bu tarikatların öğretilerini derinlemesine özümsemiş ve aktarmıştır. Aşk dilinin hâkim olduğu bir mutasavvıf olarak bilinen Muharrem Hilmi Efendi, tasavvufi düşünce ve pratiğin önemli temsilcilerinden biridir. Muharrem Hilmi Efendi'nin hayatı ve görüşlerinin detaylı bir şekilde ele alındığı bu tez iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Muharrem Hilmi Efendi'nin yaşamı, kendisine rehberlik eden şeyhleri, aldığı icazetler, yetiştirdiği halifeler ve yazdığı eserler detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu bölüm, Muharrem Hilmi Efendi'nin kişisel gelişimi ve tasavvufi yolculuğunun ana hatlarını çizmektedir. Ayrıca, onun yetiştirdiği öğrenciler ve bu öğrencilerin tasavvufi mirası nasıl devam ettirdikleri de ele alınmıştır. İkinci bölümde ise Muharrem Hilmi Efendi'nin tasavvufî görüşleri derinlemesine incelenmiştir. Bu bölümde, onun yazmış olduğu eserler temel alınarak, görüşleri diğer mutasavvıfların görüşleriyle karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Zikir, hakikat-i Muhammediyye, aşk, seyrüsülûk ve nefis mertebeleri, saliklerin rüyaları, mürşid-i kâmil ve alametleri, keramet, tevbe, muttakî, uzlet/halvet kavramları gibi tasavvufun temel konularına ilişkin düşünceleri ayrıntılı olarak araştırılmıştır. Ayrıca, Muharrem Hilmi Efendi'nin saliklere vermiş olduğu tavsiyeler, yaşadığı döneme yönelik eleştirileri ve mahlûkâta karşı olan tutumu da bu bölümde ele alınmıştır. Bu kapsamda, onun tasavvuf anlayışının ve yaşam pratiğinin, yaşadığı dönemin sosyal ve kültürel yapısıyla nasıl bir etkileşim içinde olduğu ve bu yapıya yaptığı katkılar detaylı bir şekilde incelenmiştir.

Abstract:
Muharrem Hilmi KÖSETÜRKMEN was a Sufi and scholar who lived between 1878 and 1964. He received his ijazat from the Naqshbandiyya, Qadiriyya, Rifaiyya, Shazeliyya, Akbariyya and Kübreviyya sects, and deeply assimilated and transmitted the teachings of these sects. Muharrem Hilmi Efendi, who is known as a Sufi who is dominated by the language of love, is one of the important representatives of Sufi thought and practice. This thesis, in which Muharrem Hilmi Efendi's life and views are discussed in detail, consists of two chapters. In the first part, Muharrem Hilmi Efendi's life, the sheikhs who guided him, the icazets he received, the caliphs he trained and the works he wrote are examined in detail. This chapter outlines the personal development and Sufi journey of Muharrem Hilmi Efendi. In addition, the students he trained and how these students continued his Sufi legacy are also discussed. In the second part, Muharrem Hilmi Efendi's Sufi views are analysed in depth. In this section, based on the works he wrote, his views are discussed in comparison with the views of other Sufis. His thoughts on the basic issues of Sufism such as dhikr, the truth of Muhammadiyya, love, the stages of the soul, the dreams of the salik, Murshid-i kâmil and his signs, the concepts of miracles, tawba, muttaqî, uzlet/halwat have been investigated in detail. In addition, Muharrem Hilmi Efendi's advice to the saliks, his criticism of the period he lived in and his attitude towards the creatures are also discussed in this section. In this context, how his understanding of Sufism and his life practice interacted with the social and cultural structure of the period he lived in and his contributions to this structure were analysed in detail.