KOAH hastalarında kronik bakım modeline temellendirilmiş eğitim ve telefonla izlemin öz-etkililik ve hasta tarafından bildirilen sonuçlar üzerine etkisi
The effect of chronic care model-based education and telephone monitoring on self-efficacy and patient-reported outcomes in COPD patients
Yazar: YASEMİN SAZAK
Danışman: PROF. DR. NERMİN OLGUN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta memnuniyeti = Patient satisfaction ; Hasta merkezli bakım = Patient centered care ; Hemşirelik = Nursing ; Kendini yönetme = Self management ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırma; KOAH hastalarına verilen Kronik Bakım Modeli'ne temellendirilmiş eğitim ve telefonla izlemin bireylerin öz yeterlilik durumları ve hasta tarafından bildirilen sonuçlar üzerine olan etkilerinin değerlendirilmesi amacıyla yapıldı. Araştırma iki aşamada yürütüldü. Birinci aşama metodolojik çalışma olarak; Eylül 2021-Ocak 2022 tarihleri arasında 273 hasta ile yürütüldü. Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı için Uyarlanmış Hasta Bildirimine Dayalı Sonuç Ölçeği'nin Türk dili ve kültürüne uyarlanarak, geçerlilik ve güvenilirliği inceledi. İkinci aşaması randomize kontrollü çalışma olarak; Ocak 2022-Temmuz 2022 tarihlerinde 61 hasta ile Kahramanmaraş İl Sağlık Müdürlüğü Elbistan Devlet Hastanesi Göğüs Hastalıkları Polikliniği'nde yürütüldü. Araştırmanın birinci aşamasında; ölçeğin Kapsam Geçerliliği İndeksi 0,91 olarak hesaplandı. Yapı geçerliliği için yapılan DFA model uyum indeks değerlerinin istenilen aralıkta olduğu görüldü. Ölçeğin Cronbach's Alfa güvenirlilik katsayısı; Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı için Uyarlanmış Hasta Bildirimine Dayalı Sonuç Ölçeği'nde 0.954, fiziksel alan alt boyutunda 0.945, psikolojik alan alt boyutunda 0.862 ve çevresel alt boyutunda 0.828 olarak saptandı. Araştırmanın ikinci aşamasında; KOAH'ta Kronik Bakım Modeli'ne temellendirilmiş eğitim ve telefonla izlem değerlendirildi. Girişim grubundaki hastaların; KOAH Öz-Etkililik Ölçeği puanlarında anlamlı artış olduğu saptandı. Ayrıca; girişim grubundaki hastaların KOAH bilgi düzeyinde artış olduğu, hastalık farkındalıklarının arttığı tespit edildi. Hastaların mMRC dispne skalasında azalma olduğu, nefes darlıklarının azaldığı saptandı. CAT puanlarında azalma, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı için Uyarlanmış Hasta Bildirimine Dayalı Sonuç Ölçeği ile fiziksel alan alt boyutu, psikolojik alan alt boyutu, çevresel alan alt boyutu puanlarında azalma olduğu saptandı. Buna göre hasta tarafından bildirilen sonuçlarda olumlu etkilerin elde edildiği saptandı. Hastaların aldıkları kronik bakımdan memnuniyetlerinin yüksek düzeyde olduğu görüldü. Sonuç olarak; 27 madde ve 3 alt boyuttan oluşan ölçeğin Türk dili ve kültürü için geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu görüldü. KOAH hastalarında Kronik Bakım Modeline temellendirilmiş eğitim ve telefonla izlemin hastaların öz-etkililik düzeylerini arttırdığı, hasta tarafından bildirilen sonuçların üzerinde olumlu etkisinin olduğu ve sağlık bakım hizmetlerinden memnuniyetlerini arttırdığı görüldü. Bu sebeple; Kronik Bakım Modeli temelli eğitim ve telefonla izlemin uygulamalarda kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
This research; It was conducted to evaluate the effects of education based on the Chronic Care Model given to COPD patients and telephone follow-up on the self-efficacy status of individuals and patient-reported outcomes. The research was conducted in two stages. As the first stage methodological study; It was conducted with 273 patients between September 2021 and January 2022. Modified Patient-Reported Outcome Scale for Chronic Obstructive Pulmonary Disease (mCOPD-PRO) was adapted to Turkish language and culture and examined its validity and reliability. As a second stage randomized controlled trial; It was carried out in Kahramanmaraş Provincial Health Directorate Elbistan State Hospital Chest Diseases Polyclinic with 61 patients between January 2022 and July 2022. In the first stage of the research; Content Validity Index of the scale was calculated as 0.91. It was seen that the DFA model fit index values for construct validity were within the desired range. The scale's Cronbach's Alpha reliability coefficient; It was found to be 0.954 in the mCOPD-PRO, 0.945 in the physical domain sub-dimension, 0.862 in the psychological domain sub-dimension, and 0.828 in the environmental sub-dimension. In the second stage of the research; training and telephone follow-up based on the Chronic Care Model in COPD were evaluated. Patients in the intervention group; It was determined that there was a significant increase in COPD Self-Efficacy Scale scores. Moreover; It was determined that the COPD knowledge level of the patients in the intervention group increased and their awareness of the disease increased. It was determined that the patients had a decrease in the mMRC dyspnea scale, and their dyspnea decreased. It was determined that there was a decrease in CAT scores, and a decrease in the scores of mCOPD-PRO and physical domain sub-dimension, psychological domain sub-dimension, and environmental domain sub-dimension. Accordingly, positive effects were found in the results reported by the patient. It was observed that the satisfaction of the patients with the chronic care they received was at a high level. In conclusion; The scale, consisting of 27 items and 3 sub-dimensions, was found to be a valid and reliable scale for Turkish language and culture. In COPD patients, education based on the Chronic Care Model and telephone follow-up increased patients' self-efficacy levels, had a positive effect on patient-reported outcomes, and increased their satisfaction with health care services. For this reason; Chronic Care Model-based training and telephone monitoring are recommended to be used in practice.