Tohumluk patates (Solanum tuberosum L.) yumrularının  farklı tarihlerde ön-sürgünlendirilmesi ve dikiminin patatesin verim ve verim unsurları üzerine etkileri
Effects on pre-spoouting and planting time yield and yield characteristics in different times of tuber potatoes (Solanum tuberosum L.)
Yazar: FERESHTEH IMANPARAST
Danışman: PROF. DR. KEMALETTİN KARA
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Endüstri Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, tohumluk patates (Solanum tuberosum L.) yumrularınnn farklı tarihlerde ön-sürgünlendirilmesi ve dikiminin patatesin verim ve verim unsurları üzerine etkilerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Denemede dört farklı ön-sürgünlendirme tarihi (23 Mart, 3 Nisan, 13 Nisan ve Kontrol) üç dikim zamanı (5, 15 ve 25 Mayıs) ve iki çeşit (Binella ve Slaney) bulunmaktadır. Deneme "Şansa Bağlı Tam Bloklar" Deneme Deseninde "Bölünen Bölünmüş Parseller" düzenlemesine göre 4 tekrarlamalı olarak kurulmuştur.
Deneme faktörlerinin ortalamasına göre; çıkış ve çiçek açma süresi, bitki boyu ve ocak başına yumru sayısı ve yumru verimi, dekara orta, küçük ve ıskarta yumru verimi üzerine yılların etkisi önemli olmuştur. Kalite unsurlarından özgül ağırlık, kuru madde oranı, protein oranı ve cips verimliliği üzerine yılların etkisi önemli, diğer özellikler üzerine önemli olmamıştır.
Dikim zamanlarının çıkış süresi ve oranı, çiçek açma ve olgunlaşma süresi, ocak başına yumru verimi üzerine etkisi önemli bulunmuştur. Bitki boyu, ocak başına yumru sayısı, dekara toplam, büyük, küçük ve ıskarta yumru verimi, özgül ağırlık, kuru madde, nişasta ve protein oranı, cips verimliği ve cipsin yağ çekme oranı üzerine etkisi önemli olmamıştır.
Ön-sürgünlendirme zamanlarının, bitki boyu, dekara toplam yumru , orta ve küçük yumru verimi, özgül ağırlık, kuru madde, nişasta ve cipsin yağ çekme oranı üzerine etkisi önemli olmamıştur. Denemenin ilk yılında çıkış süresi ve oranı, çiçek açma süresi, ikinci yılında ocak başına yumru sayısı ve verimi, dekara büyük yumru ve cips verimliliği üzerine etkisi önemli olmuştur. Yıllar ortalamasına göre çıkış süresi ve oranı, çiçek açma ve olgunlaşma süresi, ocak başına yumru verimi üzerine etkisi önemli olmuştur.
Çeşitler arasında çıkış süresi ve oranı, bitki boyu, dekara toplam, orta, küçük ve ıskarta yumru verimi, kuru madde ve nişasta oranı ile cips verimliliği yönünden farklılık olmamıştır. Hem deneme yıllarında hem de yıllar ortalamasında olgunlaşma süresi ve özgül ağırlık yönünden farklılık olmuş, denemenin ilk yılında protein ve cipsin yağ çekme oranı, ikinci yılında çiçek açma süresi, ocak başına yumru sayısı ve verimi, yıllar ortalamasında ise ocak başına yumru sayısı ve verim, dekara büyük yumru verimi, protein ve cipsin yağ çekme oranı bakımından farklılık olmuştur.
Sonuç olarak, toplam yumru (2387,8 kg/da) ve orta boy yumru (892,4 kg/da) üretimi için slaney çeşidinin yumruları 3 Nisanda ön-sürgünlendirmye alınmalı ve 15 Mayısta dikimi yapiılmalıdır. Büyük yumru (1207,5 kg/da) üretimi için aynı çeşidin yumruları 13 Nisanda ve küçük yumru (192,9 kg/da) üretimi için ise 23 Martta ön-sürgünlendirmeye alınmalı ve 15 Mayısta dikimi yapılmalıdır.

Abstract:
The purpose of this study was to investigate the effects of tuber potatoes (Solanum tuberosum L.) on pre-shooting and planting time yield and yield of potatoes at different times.
In this experitment, three different planting times (5, 15 and 25 May) and two varieties (Binella and Slaney) were applied to four different pre sprouting times (March 23, April 3, April 13 and Check). The experitment "Completed Randomized Blocks Design" was set up with 4 repetitions according to the arrangement of "Split Split Parcel" in the trial design.
According to the average of the experitment factors; the effect on quality and specificity of quality components, dry matter content, protein content and chip yield were important, while other characteristics such as emergence and flowering period of the examined characteristics, plant height and number of tubers per lump and tuber yield, the effect was not significant.
Plant height, number of tubers per hill, total number of leaves, large tubers, small tubers and discard tubers yield, specific gravity, dry matter, starch, seedling time and rate of planting time, flowering and ripening time, and the protein ratio, the chip efficiency and the fat loss rate of the chips were not significant.
The effect on pre-shoot times, plant height, total lump number, medium, small tuber yield, specific weight, dry matter, starch and chips was not significant. In the first year of the experiment, the duration and rate of emergence, the number of flowers per year, the number per pound and yield per year in the second year, the productivity of large tubers and chips in the greenhouse, and the rate and duration of emergence and blossoming per year were significant.
There were no differences in terms of yield and ratio, plant height, total, medium, small and discarded tuber yield, dry matter and starch ratio, chip yield among varieties. The rate of fattening of protein and chips in the first year of experiment, the number of tubers per hill, the number of tubers per hill and the yield, the number of tubers per hill and the yield in the average of the years, the difference in the rate of fat extraction of large tubers, protein and chips.
As a result, the seedlings of the Slenay variety for production for the total (2387.8 kg / da) and the total (2387.8 kg / da) should be perfomed on 3 April, and on May 15, the large tuber yield (1207,5 kg / da) the seeds of the same variety should be taken in advance on 13th of April and taken on 15th of May for the production of small tuber yield (192,9 kg / da) on 23 rd March and must be planted on 15th May.