Türkçe öğretmenlerinin hâl eklerini öğretme duyarlılığı ile öğrenci başarısı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation on relationship between Turkish language teacher's sensitivity of teaching case suffixes and student success
Yazar: MUKİME CANLI
Danışman: PROF. DR. YUSUF TEPELİ
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilgisi-ad durum ekleri = Grammar-case endings ; Dil bilgisi-ekler = Grammar-suffixes ; Mesleki duyarlılık = Professional sensitivity ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğretmenler = Teachers ; İsim hal ekleri = Noun case affixes

Özet:
Cümlede isimleri/zamirleri başta fiillere, edatlara bazen de isimlere bağlayarak cümle içi bağlantılar kuran hâl eklerinin öğretimi; cümlenin doğru anlaşılması ve doğru çözümlenebilmesi için oldukça önemlidir. Özellikle anlama becerisinin artırılması için hâl eklerinin tüm işlevlerinin derste ele alınması gerekmektedir. Hâl eklerinin öğretimi cümle çözümlemeleriyle de yakından ilişkilidir. Çünkü hâl ekleri isimlerin/zamirlerin cümledeki görevini belirleyen eklerdir. Dolayısıyla cümlenin ögeleri, kelime grupları gibi dil bilgisi konularının öğretilmesinde de hâl ekleri ön koşul niteliği taşımaktadır. Hâl eklerinin öğretiminde öğretmenlerin üzerinde durması gereken birçok ayrıntı bulunmaktadır. Bu ayrıntılara değinilmemesi ve hâl eklerinin yapılandırmacı yaklaşıma göre öğretilmemesi istenilen başarıyı getirmeyecek; hâl eklerinin öğretimi, dolayısıyla da diğer dil bilgisi konularının öğretimi eksik kalacaktır. 
Bu araştırmanın amacı Türkçe öğretmenlerinin hâl (durum) eklerini öğretme duyarlılığı ile altıncı sınıf öğrencilerinin hâl ekleri başarısı arasındaki ilişkiyi incelemektir. 
Araştırmada nicel ve nitel verilerin birlikte kullanımına olanak sağlayan karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Antalya ilinin beş merkez ilçesinde görev yapan Türkçe öğretmenleri ve bu öğretmenlerin altıncı sınıfta öğrenim gören öğrencileri oluşturmaktadır. 105 Türkçe öğretmeni ve her öğretmenin ortalama 20 öğrencisiyle gerçekleştirilen çalışmaya toplamda 1967 öğrenci katılmıştır. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından geliştirilen "Hâl Eklerini Öğretme Duyarlılığı Ölçeği", "Hâl Ekleri Başarı Testi", yarı yapılandırılmış "Öğrenci Görüşme Formu" ve "Öğretmen Görüşme Formu" aracılığıyla toplanmıştır. 
Türkçe öğretmenlerinin hâl eklerini öğretme duyarlılığını belirlemek üzere duyarlılık ölçeği geliştirilmiştir. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizleri gerçekleştirildikten sonra ölçek Antalya'nın merkez ilçelerinde uygulanmıştır. Yapılan AFA sonucunda ölçeğin genel işlevler ve özel işlevler olmak üzere iki faktörden oluştuğu belirlenmiştir. Ölçeğin Cronbach Alpha güvenirlik katsayısının .945 olduğu görülmüştür.
Altıncı sınıf öğrencilerinin hâl ekleriyle ilgili akademik başarısını belirlemek amacıyla başarı testi geliştirilmiş; ölçeğin geçerlik, güvenirlik ve madde analizleri yapılmıştır. Belirtke tablosu hazırlandıktan sonra uzman görüşüne başvurulmuş, ardından Türkiye'nin farklı bölgelerinde öğrenim gören altıncı sınıf öğrencilerine uygulanmıştır. 329 öğrencinin katılımıyla gerçekleşen pilot uygulama verileri için açımlayıcı faktör analizi ve madde analizi yapılarak 25 sorudan oluşan "Hâl Ekleri Başarı Testi" (HEBT) geliştirilmiştir. 
Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler, ilişkisiz örneklemler t testi, ilişkisiz ölçümler için tek yönlü varyans analizi ve Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. IBM SPSS 25 yazılımından yararlanılmıştır. Nitel verilerin analizinde betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri kullanılmıştır.
Türkçe öğretmenlerinin hâl eklerini öğretme duyarlılığı ile öğrencilerin hâl ekleri başarıları arasındaki ilişki incelenmiş, öğretmen duyarlılıklarıyla öğrenci başarılarının aynı paralellikte olmadığı görülmüştür.  Altıncı sınıf öğrencilerinin hâl ekleri başarısının ortalama düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Altıncı sınıf öğrencilerinin hâl eklerindeki başarıları kız öğrenciler lehine anlamlı bulunmuştur.

Abstract:
Teaching case suffixes that connect nouns / pronouns in a sentence with primarily verbs, prepositions or sometimes with nouns; is highly significant in understanding the sentence correctly and analysing it at best. Especially for improving comprehension skills, it is necessary to handle functions of case suffixes at the classes. Teaching case suffixes is also closely linked to sentence analysis. Because case suffixes are the suffixes that determine function of nouns / pronouns in a sentence. Thus, it is pre-condition to teach case suffixes while teaching grammatical subjects such as elements of a sentence and groups of words. In teaching case suffixes, there are many points that the teachers must pay attention to. Not mentioning these points and teaching case suffixes based on a constructivist approach may not lead to required success. What is more, it will lead to lack of teaching case suffixes and problems in learning other grammatical subjects. 
Purpose of this study is to investigate; relationship between Turkish language teacher's sensitivity of teaching case suffixes and success of 6 grade student's in case suffixes.  
 In the study, mixed method to provide using qualitative and quantitative data is applied. Sampling of the study is composed of; Turkish language teachers working at 5 central districts of Antalya as well as their students studying at 6th grade. There are 105 teachers with 20 students each in average; totally 1967 students participated in the study. The data of the study is collected by; "Scale of Sensitivity in Teaching Case Suffixes" developed by the researcher, "Case Suffixes Success Text", "Student Interview Form" and "Teacher Interview Form" that is semi-structured method too.
 In order to determine sensitivity level of Turkish language teachers in case suffixes, sensitivity scale is developed. After conducting reliability and validity analysis of the scale, it is applied in central districts of Antalya. After the AFA conducted, it is determined that; the scale is composed of 2 factors such as general functions and specific functions.  It is found out that, Cronbach Alpha reliability coefficient is 945.
In order to determine academic success of 6th grade students regarding case suffixes, success test is developed; where reliability, validity as well as item analyses of the scale is conducted. After preparing table of specifications, expert decision is sought for. Afterwards, it is applied at 6th grade students studying at different regions of Turkey. For the data of pilot region application conducted by the participation of 329 students "Case Suffixes Success Text (HEBT)" is developed.
In the analysis of quantitative data; descriptive statistic and unrelated samples t-test are used where one way variance analysis and Pearson moment multiplication correlation coefficient is calculated for unrelated measurements. In the analysis of qualitative data; descriptive analysis and content analysis techniques are used. 
Relationship between Turkish language teacher's sensitivity of teaching case suffixes and success of student's in case suffixes is investigated. It is found out that; teacher's sensitivity and success of student's are not parallel to each other. The success of 6th grade students is found to be at moderate level. The success of 6th grade students is found to be significantly high in girl students.