Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan ergenlerin ebeveynlerinin hastalık sürecini yönetme deneyimleri
Disease process management experiences of parents of adolescents with attention deficit and hyperactivity disorder
Yazar: AYŞEGÜL AY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SATI DOĞAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ana-baba = Parents ; Ergenler = Adolescents ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Hastalık = Disease ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity

Özet:
Bu araştırma, DEHB tanılı 12-18 yaş çocuğu bulunan ebeveynlerin hastalık sürecini yönetme konusunda yaşadıkları deneyimlerini araştırmak amacıyla yapılan fenomenolojik nitel bir araştırmadır.
Araştırma evrenini Kars Harakani Devlet Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Polkiliniğe Mayıs 2019'da başvuran 12-18 yaş arası DEHB tanılı çocuğu bulunan ebeveynler oluşturmuştur. Çalışmanın yapıldığı tarihler arasında çalışmanın yapıldığı hastaneye çocuk ve ergen psikiyatri polikliniğe başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 8 anne, 1 baba ve 1 amca(primer bakım veren)olmak üzere toplam 10 ebeveyn ile tamamlanmıştır. Araştırma verileri, araştırmaya katılan çocukların ve ebeveynlerin tanıtıcı bilgilerini içeren ''Tanıtıcı Bilgi Formu'' ve ''Yarı Yapılandırılmış Görüşme Soruları'' ile yapılan görüşmeler sonucunda elde edilmiştir. Yarı ''Yapılandırılmış Görüşme Soruları'' ile elde edilen verilerin analizinde Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz'den yararlanılmıştır.
Bu araştırmada, ebeveynlerin hastalık sürecini yönetme deneyimleri;  "ebeveynlerin hastalığa karşı tepkileri", "hastalık sürecini yönetmedeki zorluklar", "hastalık süreciyle başa çıkma davranışları" ve "hastalık sürecini iyi yönetme konusundaki çıkarımları/önerileri" temalarıyla incelenmiştir. 
Araştırma sonucunda ebeveynlerin hastalık sürecini yönetme deneyimlerine karşı olumlu ve olumsuz algıları ve deneyimleri saptanmıştır. Temalar ve alt temalardan elde edilen bulgular değerlendirildiğinde, ebeveynlerin birçoğunun çocuklarının durumuyla ilgili üzüntü ve endişe hissedip inkar ve şok gibi yas tepkileri gösterdikleri, aynı zamanda tedaviye başlama sonrası hastalığı kabullenmeyle birlikte olumlu bakış açısı ve güçlü olma çabası geliştirdikleri belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler; dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu; ergen;  ebeveyn; hastalıkyönetimi; fenomenoloji

Abstract:
This research is a phenomenological qualitative research in order to investigate the experiences of parents with ADHD diagnosed children between 12-18 years in the management of the disease process.
The study population consisted of the parents of children aged between 12-18 years with ADHD who applied to the Child and Adolescent Psychiatry Department of Kars Harakani State Hospital in May 2019.
The research was completed with 10 parents (8 mothers, 1 father and one uncle (primary caregiver) who applied to the child and adolescent psychiatry outpatient clinic and accepted to participate in the study.
Research data were obtained by semi-structured interviews with socio-demographic data form and semi-structured interview questions including the introductory information of children and parents participating in the research. Semi-Structured Interview Questions were analyzed Interpretive Phenomenological Analysis was used in the process.
In this study, parents' experience of managing the disease process is in line with the literature; ''the responses of parents to the disease'', ''difficulties in managing the disease process'', ''coping behaviors of the disease process'' and ''inferences about managing the disease process well'' are examined. 
As a result of the research, positive and negative perceptions and experiences of the parents against the experiences of managing the disease process were determined. When the findings from the themes and sub-themes were evaluated, it was found that many of the parents felt sadness and concern about their child's condition and showed mourning reactions such as denial and shock, but also developed positive perspectives and an effort to become stronger after accepting the disease.
Keywords; attention deficit and hiperactivity disorder; adolescent; disease management; phenomenology.