Kullanıcı mekan diyaloğunda potansiyeller: stratejik ve taktik mekan
Potentials in user space dialogue : strategıc and tactical space
Yazar: ELİF SENA KARAASLAN
Danışman: PROF. DR. FERHAT HACIALİBEYOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yerleşik üretme pratikleri, yukarıdan aşağı ilerleyen ve belirli normlarla şekillenen tek yönlü yaklaşımıyla kullanıcı üzerinde katı, stratejik bir düzen dayatmaktadır. Bu durumda mekân kullanıcısı sezgisel bilgisiyle hareket edemez. İhtiyaç ve istekleri doğrultusunda şekillendirebileceği ortamı bulamaz hale gelir. İletişim kopukluğuna neden olan bu ortam eksikliği, mekânın aktörü olması gereken kullanıcının öznelliğinin yitimine sebep olur. Kendi öznelliğini oluşturmaya çalışan kullanıcı ise bu duruma çözüm olarak kendi bilgisine sığınır. Kullanıcı tamamıyla bitmiş 'Stratejik Mekân' içinde kendi deneyimleriyle hareket etmeye, kendi 'Taktik Mekân' ını oluşturmaya çalışmaktadır. Ancak kullanıcı bilgisinin mimar bilgisinin üretebileceği bilgiye sahip olmadığı gerçeği göz önüne alındığında, kullanıcının hareketlerini gene olagelmiş düzen içerisinde gerçekleştirmek zorunda kaldığı yadsınamaz bir gerçektir. Dolayısıyla yerleşik düzenin ürettiği stratejik mekânlar üzerinde bir yıkıma değil, kullanıcı-mekân arasında bir diyaloğa ihtiyaç duyulur. Bu noktada mimarlığı diyalog kurucusu olarak düşünmek yanlış olmayacaktır. Mimara düşen ise kullanıcıya çeşitli etkileşim ortamları oluşturabilmek adına kullanıcı davranışlarını iyi analiz etmek ve çıkarımlar doğrultusunda yeni tasarım pratikleri oluşturmaktır. Ancak hareket edebilmek için kullanıcıya onun ortamından bakmak gerekir. Bu da bizi kullanıcının gündelik hayatına iter. Dolayısıyla gündelik hayat içerisinde kullanıcı izlerini sürmeyi ve eylemleri analiz etmenin mimarlar için önemini vurgulamak yanlış bir tutum olmayacaktır. Tez, çizilen bu çerçeveye odaklanarak kentte kullanıcının izini ve taktiklerini sürerek; kullanıcının kendi bilgisi ve deneyimleri ile oluşturduğu 'Taktik Mekân' ları arar. Arayan, keşfeden, kullanan rolündeki mimarın taktiklerden öğrendiğini 'Yeni Stratejik Mekân'a nasıl aktarabileceğini tartışır.

Abstract:
Established production practices impose a strict order on the user with a one-sided approach that proceeds from the top down and is shaped by certain norms. In this case, the user of the space cannot act with his intuitive and experiential knowledge, and cannot find an environment that he can shape in line with his needs and wishes. This lack of environment, which causes communication breakdown, makes the user, who should be the main actor of the space, passive and pushes them into the background. The user, who tries to create his own subjectivity, takes refuge in his own knowledge as a solution to this situation. The user tries to act with own experiences in the completely finished 'Strategic Space' and to create his own 'Tactical Space'. However, considering the fact that the user's knowledge does not have the knowledge that the architect's knowledge can produce, it is an undeniable fact that the user has to perform his actions in the usual order. Therefore, a dialogue between the user and the space is needed, not a destruction on the strategic spaces produced by the established order. At this point, it would not be wrong to think of architecture as a dialogue builder. The task of the architect is to analyze the user behaviors well in order to create various interaction environments for the user and to create new design practices in line with the inferences. In order to act at this point, it is necessary to look at the user from his environment. This pushes us into the daily life of the user. Therefore, it would not be a wrong attitude to emphasize the importance for architects of tracing user traces and analyzing actions in daily life. By focusing on this frame, the thesis follows the user's traces and tactics in the city; searches for 'Tactical Spaces' created by the user's own knowledge and experience. It discusses how the architect, in the role of seeker, explorer, and user, can transfer what he learned from tactics to the 'New Strategic Space'.