Afyon-Sandıklı havzası hidrojeoloji incelemesi
Hydrogeological investigation of Afyon-Sandikli basin
Yazar: FATMA AKSEVER
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEN DAVRAZ ; PROF. DR. REMZİ KARAGÜZEL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada yarı kapalı havza özelliğindeki Sandıklı havzasının jeolojik, hidrojeolojik ve hidrojeokimyasal özellikleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. İnceleme alanında Prekambriyen, Paleozoyik, Mesozoyik ve Senozoyik yaşlı birimler yeralmaktadır. Bu birimlerden Kuvaterner alüvyon ve Pliyosen Hamamçay formasyonu en önemli soğuk su akiferini oluşturmaktadır. Bu iki birimin akifer parametreleri benzer değerlerde hesaplanmıştır. İnceleme alanında yeraltısuyu akımının genel olarak alüvyon ve Pliyosen birimlerin orta kesiminden havza dışına boşalan Kestel çayına doğru olduğu belirlenmiştir. Sandıklı havzasında en önemli sorun yoğun tarımsal faaliyetler sonucu aşırı yeraltısuyu çekimidir. Bu nedenle sürdürülebilir kullanım için su potansiyelinin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Havzada emniyetli olarak kullanılabilecek yeraltısuyu miktarı 41,62 x106 m3/yıl olarak belirlenmiştir.Sandıklı havzasında hidrojeokimyasal değerlendirmeler için yeraltısuyunun kalite, köken ve kirlilik analizleri de yapılmıştır. Havzada yeraltısuyunun genel olarak Ca-Mg-HCO3 hidrojeokimyasal fasiyeste olduğu belirlenmiştir. Çalışma alanının orta kesimlerinde hazne kayacı kuvarsit ve kireçtaşı olan Hüdai sıcak ve mineralli su kaynağı ise Na-SO4'lı sular sınıfındadır. Yeraltısularının kökensel değerlendirmelerinin yapılabilmesi amacıyla izotop içerikleri belirlenmiştir. Bölgede soğuk ve sıcak yeraltısularının izotop değerleri meteorik kökenli suları temsil etmektedir. Trityum içerikleri her iki akiferin derin doşalımlı sulardan da etkilendiğini göstermektedir. Yeraltısuyu akiferinin kirlilik araştırmalarının yapılması için de mikrobiyolojik, pestisit, azot türevleri ve ağır metal analizleri yapılmıştır. Havzada yeraltısuları için en önemli kirletici etken tarımsal faaliyetlerdir. Bu durum, havza genelinde yeraltısularında nitrat içeriklerinin artmasına neden olmuştur. Ancak, yeraltısularında pestisit kirliliğine rastlanılmamıştır. Ağır metal içeriklerinde ise yeraltısularının içmesuyu standartlarını aşmadığı görülmektedir. Fakat, özellikle Al, Fe, Ba ve Cd elementlerinde kaya-su etkileşimi ve sıcak su akiferi ile etkileşim olan noktalarda yersel artışlar gözlenmektedir.

Abstract:
In this study, it has been investigated as detailed geological, hydrological, hydrogeological and hydrochemical features of Sandıklı basin which has semi-closed properties. The lithological units are respectively Paleozoic, Mesozoic, Cenozoic and Quaternary in age the research area, respectively. Quaternary alluvium and Pliocene Hamamçay formation have formed as cold water aquifer. Parameters of these aquifer units are the paralleling. Groundwater map of the research area shows that direction of groundwater flow is towards Kestel River which is in the middle of the alluvium and Hamamçay formation. In the basin it has been excessive drawing of groundwater owing to the agricultural activity. It is very important to determine of groundwater potential for sustainable using. It is calculated which can be safely groundwater reserve as 41,62 x106 m3/year.In order to find out the hydrogeochemical features, surface and groundwater samples taken from representative locations in the Sandıklı basin were analysed for the hydrochemical features. Groundwaters have determined the Ca-Mg-HCO3 facies in basin and Hüdai hot water spring has Na-SO4. Groundwaters have evaluated heavy isotope content. Cold and hot waters in the region has meteoric origin features. Tritium content is deep circulation for both qauifers. Groundwater were analysed for the microbiological, pesticide, nutrients and heavy metal. Agricultural activity is most important pollution in the basin. Nitrate content is increased because of agricultural activity in the research area. However, pesticide pollution haven?t determined in the basin. According to the heavy metal contents, groundwaters aren?t exceeded standards of drink water. But, especially increased concentrations of Al, Fe, Ba and Cd elements have been rock-water interaction and hot spring aquifer