Yabancı diller yüksekokulu öğretim elemanlarının ders gözlemlerine ilişkin görüşlerinin incelenmesi
An investigation of instructors' views on course observation at school of foreign languages
Yazar: BETÜL TUNÇYÜREK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAMIK ÖZTÜRK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders = The lesson ; Ders değerlendirme = Course evaluation ; Ders programları = Curriculum ; Gözlem = Observation ; Gözlem yöntemleri = Observation methods ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Öğretim elemanları = Instructors

Özet:
Bu araştırma ile Yaşar Üniversitesi ve Dokuz Eylül Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu öğretim elemanlarının derslerinin gözlemlenmesine ilişkin yaklaşımlarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın bir diğer hedefi ise öğretim elemanlarının ders gözlemlerine ilişkin ihtiyaçlarının ve beklentilerinin tespit edilip, mevcut ders gözlemlerine alternatifler sunulmasıdır. Bu araştırma, öğretim elemanlarının tutum ve görüşlerini derinlemesine inceleme, ders gözlemlerine ilişkin olumsuz tutumları belirleyip çözümler sunma, mevcut ders gözlem modellerinde öğretim elemanlarının bakış açılarını ve ihtiyaçlarını daha çok katmaya odaklanması, böylece ders gözlemlerinin odağına öğretim elemanlarının mesleki gelişimini alması yönüyle önemlidir. 
Bu çalışmanın katılımcıları, 2017-2018 eğitim öğretim yılında, Yaşar Üniversitesi ve Dokuz Eylül Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu'nda görev yapan; farklı kıdem ve eğitim durumlarından 87 öğretim elemanlarıdır. Çalışma grubu belirlenirken amaçlı örnekleme yöntemlerinden aykırı durum örneklemesi tercih edilmiş; İzmir ilinde ders gözlemleri konusunda olabildiğince farklı tutum ve uygulamaları olan iki kurum seçilmiştir. 
Ders gözlemlerine ilişkin öğretim elemanlarının görüşlerini ortaya koymayı amaçlayan bu araştırma betimleyici fenomenoloji deseni ile tasarlanmıştır ve bu araştırmada veriler nitel ve nicel yöntemler birlikte kullanılarak incelenmiştir. Öğretim elemanlarının ders gözlemlerine ilişkin görüşlerinin tespit edilmesi için Lasagabaster ve Sierra'nın (2011) geliştirdiği, Merç (2015) tarafından Türkçe'ye çevrilen ve uyarlanan "Observation in the (foreign) language classroom' questionnaire" adlı ölçme aracı kullanılmıştır. Bu araştırma için daha fazla demografik bilgiye ihtiyaç duyulduğundan, ilgili bölüme ekleme yapılmıştır. Açık uçlu ve likert tipi maddeler üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmasına gerek duyulmadığından, anketin demografik bilgiler bölümü dışındaki kısımları Merç'in araştırmasında uyguladığı biçimde kullanılmıştır. Hedef kurumlarda, araştırma ile bilgi verildikten sonra, gönüllü katılımcılara veri toplama aracı olan anket ulaştırılmıştır.
Anketler toplandıktan sonra likert tipi sorulara verilen yanıtlar incelenip ilgili maddeler üzerinde yüzde ve frekans hesapları yapılmış, açık uçlu sorulardan elde edilen nitel veriler ise, betimsel ve içerik analiz yöntemleriyle incelenmiştir. Açık uçlu sorulara verilen cevaplar tek tek listelenip düzenlendikten sonra, kodlar belirlenip temalar oluşturulmuştur. Alanda deneyimli bir araştırmacı da verileri incelemiş, analizler karşılaştırılıp puanlanmıştır ve iç geçerlik katsayısı 0,95 olarak tespit edilmiştir.
Araştırmanın sonucunda, öğretim elemanlarının sınıf içi ders gözlemlerini, öğretimi geliştirmede etkili bir yol olarak gördüğü ve çoğunluğun ders gözlemlerini avantajlı bulduğu ortaya çıkmıştır. Mesleki gelişime katkı sağlama, dersi planlama ve ders içi uygulamaları geliştirme, dönüt alma ve farkındalığın artması ders gözleminin en yaygın ifade edilen avantajları olarak belirtilmiştir. Öte yandan, öğretmenin performansının, öğrencinin ve öğrenme ortamının olumsuz etkilenmesi, doğallığın bozulması, değerlendirilmeye ilişkin sorunlar ile gözlem süreci ve dokümantasyona ilişkin olumsuzluklar, katılımcıların ders gözlemlerine ilişkin dezavantajlı gördükleri yönlerdir. Katılımcıların çoğu meslektaş, öğretmen eğitmeni ve öğretmen adayı tarafından gözlemlenmek için gönüllü olduklarını belirtirken en az tercih edilen gözlemci grubu yöneticiler ve müfettişler olmuştur. Gözlemcilerin ana dili, çoğunluk tarafından fark yaratan bir faktör olarak değerlendirilmemiştir. Bu durumun fark yarattığını düşünen katılımcılar da genelde, gözlemcinin ana dilin İngilizce olmasının yararlı olabileceğini vurgulamıştır. Ayrıca, gözlem araçları arasında en çok tercih edilen gözlemci notları olurken, amaca hizmet eden herhangi bir gözlem aracının uygun olacağına da sıkça yer verilmiştir. Gözlem deneyimi olan katılımcılar genellikle bir öğretmen eğitmeni veya bir meslektaş tarafından gözlemlenmiş olup deneyimlerinin öğretmenlik becerilerini farklı boyutlarda geliştirdiğini belirtmişlerdir.
Katılımcıların görüşleri doğrultusunda, gözlem sürecinin olabildiğince gerçeği yansıtacak şekilde tasarlanması, iş yükü göz önünde alınarak sürecin basitleştirilmesi, değerlendirme değil gelişim temelli olması ve gönüllük esaslı bir yapı kurularak sürecin yönetilmesi önerilmektedir. Ayrıca, gözlemci seçiminde, gözlemcinin eğitimi ve dönüt verirken kullandığı dilin dikkate alınması yararlı olacaktır. Gözlemci-gözlemlenen arasındaki ilişkinin formaliteden uzak, nesnel, işbirliği ve görüş paylaşımı odaklı olması da beklenmektedir.

Abstract:
The purpose of the study is to determine the instructors' perspectives on being observed at the School of Foreign Languages, at Yasar University and Dokuz Eylul University. The study also aims at proposing alternatives to current observation models by identifying instructors' needs and expectations regarding classroom observations. The study is considered as significant due to the fact that it thoroughly analyzes the instructors' attitudes and perspectives, explores negative attitudes towards classroom observations, offers suggestions, integrates instructors' perspectives and needs into the current observation models more, and therefore, it focuses on instructors' professional development.
Participants of the study consist of 87 instructors with various educational backgrounds and experiences working at the School of Foreign Languages at Yasar University and Dokuz Eylul University, in the 2017-2018 academic year. To establish the study group, among the purposeful sampling methods, deviant case sampling was preferred. Therefore, in İzmir, two institutions with maximum differences concerning classroom observation implementations were included in the study. 
Aiming at finding out instructors' views on classroom observations, the study is designed in the form of a descriptive phenomenology and the findings of the study were analyzed through qualitative and quantitative methods. To find out the instructors' views on classroom observation, "Observation in the (foreign) language classroom' questionnaire" which was created by Lasagabaster and Sierra (2011), translated into Turkish and adapted by Merç (2015) was used. Since more demographic information was needed for this study, a few more items were added to the relevant section. For open-ended and Likert scale items, it was not required to make any changes for the study; therefore, the survey was used as it was in Merç's (2015) study except for the demographic information section. After informing participants about the study, the survey was given to volunteering participants to be completed.
Upon receiving the completed surveys, Likert scale items were inquired; percentages and frequencies were calculated while open-ended items were examined by means of descriptive analysis and content analysis. Firstly, responses given for open-ended items were listed and organized one by one, and then codes were identified to set the themes. An experienced researcher in the field also analyzed the findings by following the same steps; in the end, the two analyses were compared and inter-rater validity was found to be 0,95. 
It was discovered that instructors perceive classroom observation as an effective way to improve teaching and most of the participants find classroom observations advantageous. Contributing to professional development, lesson planning and improving classroom practices, getting feedback and increasing awareness have been the most commonly highlighted benefits of classroom observation. Yet, the fact that instructors' performance is badly affected, negative impacts of observation on students and learning, unnatural class atmosphere, issues regarding instructor evaluation, observation process and documentation emerged as disadvantages of classroom observation. Most participants claimed that they volunteered to be observed by a colleague, a teacher trainer and/or a pre-service teacher; however, school directors and inspectors were the least preferred observers. The majority of the participants did not consider the observers' mother tongue as a noteworthy factor. For those who suggested it had an impact, being observed by an English native speaker might be gainful. Besides, among classroom observation tools, observers' notes were the most favored one, yet any tool that serves the purpose well would be convenient for many instructors. Instructors with observation experiences were usually observed by a teacher trainer and/or a colleague and stressed that observation contributed to their teaching skills in various ways. 
In accordance with participants' views, the observation process should be designed to reflect the reality of class; it should be simplified considering the workload, focus on development rather than evaluation and encourage voluntary participation or should be managed in that respect. It is also suggested that in the selection process of classroom observers, observers' feedback skills and educational background should be taken into account. Finally, the relationship between observer and observee is expected to be away from formalities, but objective, cooperative and oriented on exchanging ideas.