Etnik sınırlarda gezinmek: Haymanalı Kürtlerin kimliklenme ve kültürlerarası iletişim pratikleri
Wandering through ethnic boundaries: Intercultural communication and identity practices of Haymana Kurds
Yazar: MEHMET FİĞAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLSÜM DEPELİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Ankara-Haymana = Ankara-Haymana ; Etnik kimlik = Ethnic identity ; Etnik yapı = Ethnic structure ; Kimlik = Identity ; Kimlik oluşumu = Identity construction ; Kimliklendirme = Identification ; Kültürlerarası iletişim = Intercultural communication ; Kürtler = Kurdish ; İletişim = Communication ; İletişim modelleri = Communication models

Özet:
Bu çalışma, kültür, kimlik ve etnisite kavramları arasındaki ilişkiyi, kültürlerarası iletişimin dinamikleriyle kavramaya odaklanmıştır. Bu doğrultuda etnik sınırların nasıl oluştuğu/kurulduğu ve kültürlerarası süreçlerin bu sınırların oluşumunda ne türden etkilere sahip olduğu incelenmiştir. Çalışmanın çatısını oluşturan temel araştırma sorusu, etnik grupların kültürel kimliklerini hangi yollardan oluşturup, nasıl sürdürdüğü şeklindedir. Bu sorunsaldan hareketle, kültürel sınırların oluşumunda rol oynayan süreçler ve grup kimliğinin bu sınırlar ile nasıl güvence altına alındığı aktarılmaya çalışılmıştır. 

Çalışma kapsamında, farklı etnik grupların bir arada yaşadığı bir ilçe olan Haymana'da etnografik saha çalışması yapılmış ve peşine düşülen konuya dair somut veriler elde edilmiştir. Sahada toplamda yirmi dört kişi ile derinlemesine mülakata dayanan görüşmeler yapılmıştır. Bunun dışında, katılımlı gözlem tekniğine de yer verilmiştir. Alan araştırması, hem şehir merkezinde yaşayan Haymanalı Kürtlerle hem de ilçede yaşayanlarla yapılmıştır. Böylelikle iki ayrı sahada deneyimlenen kimliklenme süreçleri ve kültürlerarası iletişim dinamikleri arasında kıyaslama yapma fırsatı yakalanmıştır.

Çalışmanın bulgularına göre, topluluk üyelerinin ritüel, cinsiyet, meslek gibi kategorilere dayanarak, diğer etnik gruplarla araya koydukları kültürel farklar, bir taraftan kültürlerarasındaki sınırların çizilmesine olanak tanırken, öte taraftan da dâhil etme ve dışlama pratikleriyle, grup kimliğinin (yani etnisitenin) pekişmesini sağlamaktadır. Böylelikle Türkler ve diğer etnik kimliklerle iç içe yaşayan topluluk üyeleri, Kürt kimliğini sürekli yeniden kurmayı ve sürdürmeyi başarabilmişlerdir. Kültürlerarası etkileşim, kültürel kimlik kavrayışının ve bu kimliğin sınırlarının belirlenmesinde kurucu önemdedir. Zira kültürel topluluğun üyeleri, ancak 'öteki'ni temas ettikleri noktada kim olduklarının farkına varırlar. Kültürel sınırlar, sabit bir 'öz'e sahip değillerdir. Tıpkı kültür ve kimlik kavramları gibi, sürekli hareket halinde ve ilişkiler içerisinde şekillenirler. Dolayısıyla sınırın ihlali veya güçlenmesi kültürel kimliğin ne şekilde oluşacağını ve sürdürüleceğini de belirler.


Anahtar Sözcükler: Etnik Sınırlar, Kültürel Kimlik, Kültürlerarası İletişim, Haymana Kürtleri, Toplumsal Cinsiyet, Meslek

Abstract:
This study focuses on grasping the relationship between concepts of culture, identity and ethnicity alongside dynamics of intercultural communication. In this direction, it has been analyzed how ethnic boundaries are constituted and how intercultural processes affect this constitution. The main question which creates the base of this study is that in which ways ethnic groups construct and maintain their identities. Based on this question, the processes which play role in creation of cultural boundaries and the ways in which identity is protected through these boundaries have tried to be transferred. 

In the scope of the study; ethnographic fieldwork has conducted in Haymana, a district where different ethnic groups live together, and concrete data has been collected regarding topic of interest. During fieldwork, in depth interviews have been carried out with twenty four participants. In addition, participatory observation has also been used. Fieldwork includes participants both living in city center (Ankara) and Haymana district. Thus, results of this study creates chance for comparing self identification processes and intercultural communication dynamics practiced in two different fields. 

Accoring to results of the study, cultural differences which group members use to differentiate themselves from other ethnic groups; based on categories such as ritual, gender and occupation; make drawing intercultural borders possible while consolidating collective identity (in other word ethnicity), by using practices of inclusion and exclusion. In this way, group members who live together with Turks and other ethnic groups succeed in reconstructing and maintaining Kurdish identity. Intercultural interaction is fundamental element of grasping cultural identity and creation of the boundaries of this identity. It's known that members of cultural community realize who they are only in contact with 'other'. Cultural boundaries have no constant 'essence'. Just as concepts of culture and identity, they take shape within a continuous mobility and relations. Thus, infringement or refreshment of the boundary determines how cultural identity is constructed and maintained. 


Key Words: Ethnic Boundaries, Cultural Identity,  Intercultural Communication, Kurds of Haymana, Gender, Occupation