Gözetimin neoliberal "risk" bağlamında dönüşümü ve MOBESE kameraları
The transformation of surveillance in the context of neoliberal "risk" and MOBESE cameras
Yazar: OĞUZHAN ÖZGÜR GÜVEN
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER TİMİSİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Gözetim = Surveillance ; Güvenlik = Security ; Haberler = News ; Kamera = Camera ; Kapkaç = Purse-snatching ; MOBESE = MOBESE ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Risk = Risk ; Risk algılaması = Risk Perception ; Suç = Crime

Özet:
Neoliberal dönüşüm süreçleri ve bu süreçlerin ortaya çıkardığı gözetim ve denetim temalarına odaklanılan bu çalışmada neoliberal "risk" faktörü bağlamında bir iktidar pratiği olarak gözetimin geçirdiği dönüşümler ele alınmaktadır. Çalışma neoliberal risk/tehdit algısının nedenlerinin ve çözüm yollarının medya tarafından söylemsel olarak nasıl kurulduğunu ve sıradan birey tarafından nasıl alımlandığını ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Bu çerçevede 2000'li yılların başından itibaren medyanın ilgi odağı haline gelen "kapkaç" olaylarını konu edinen haberlerin, suç söyleminin yeniden üretilmesinde ve risk algısının yükseltilmesinde nasıl bir rol oynadığı incelenmektedir. Suç ve suçlu kategorilerinin esnekleştirilmesini öngören bir denetim mantığı olarak neoliberalizmin devamlı surette riskten beslendiği olgusundan hareketle kapkaç olaylarının devletin gözetim pratiklerinin genişletilmesinde bir "risk" uğrağı olduğu değerlendirilmektedir. Hürriyet ve Sabah gazetelerinden elde edilen verilerde "suç"un medyadaki temsilinin neoliberal denetim mantığının önermeleriyle örtüştüğü tespit edilmektedir. Kapkaç olayları üzerinden suç söyleminin yeniden üretildiği, bu haberlerin risk algısını beslediği ve dolayısıyla devletin gözetim pratiklerinin genişletilmesi gerektiği fikrinin meşruiyet zemininin güçlendirilmesine katkı sunduğu savunulmaktadır. Çalışmanın devamında 2005 yılında kurulumuna başlanan ve hali hazırda tüm kentlerde uygulanan MOBESE gözetim kameralarının medyadaki temsili sorgulanmaktadır. İncelenen haberlerde kameraların suçla kurulan ilişkisinde esas olarak riskin yeniden üretildiği bilgisi dikkat çekmektedir. Risk bağlamında MOBESE kameralarına ilişkin kanaatleri bulgulamak amacıyla yapılan mülakatlardan elde edilen veriler, görüşmecilerin "risk" ve "güvenlik" meselelerini oldukça yüksek bir frekansta algıladıkları görülmektedir. MOBESE kameralarının neredeyse tüm görüşmeciler tarafından "güvenlik" bağlamında olumlandığı ve kameraların yetersizliği yönündeki kanaatlerin "talepkar" bir üslupla öne çıktığı gözlenmektedir.

Abstract:
This dissertation which focuses on neoliberal transformation process and the surveillance and governance themes this process brought out, discusses the transformation stages surveillance as a government practice has undergone in the context of neoliberal "risk" factor. The dissertation aims to answer the questions of how media constructs the discourse of the perception of neoliberal risk/threat and possible solutions to this and how ordinary individuals perceive this discursive construction. Within this framework, the dissertation investigates the role of news about "snatching", which has been in the limelight of media since the beginning of 2000s, on the reproduction of discourse on crime and raising the risk perception. Considering neoliberalism as a governance practice for flexing the categories of crime and criminal, snatching incidents are evaluated as a risk resort for broadening the surveillance practices of the state. According to the data acquired from Hürriyet and Sabah newspapers, it has been observed that the representation of "crime" in media seems in correspondence with the premises of neoliberal governance practices. In the dissertation, it is argued that these news raise the risk perception and thus strengthens the legitimacy of the idea of broadening the governance practices of state. The dissertation then questions the representation of MOBESE cameras, which its installation has begun in 2005 and now available in all cities of Turkey, in the media. It has been observed that the association made between cameras and crime in the news mainly reproduces the "risk". The data acquired from the interviews which have been made to find out the opinions on MOBESE cameras within the context of "risk", indicate that there is a high frequency in the interviewers? perception of the concepts of "risk" and "security". It has been observed that almost all interviewers affirm the role of MOBESE cameras in the context of security and there is a general consensus on finding the number of MOBESE cameras as insufficient.