Barış Manço'nun şarkılarının müziksel analizi ve değerler eğitimi kapsamında incelenmesi
Musical analysis of the Barış Manço's songs and investigation in the values education
Yazar: TOLGA GÜLER
Danışman: PROF. DR. AYNUR ELHAN NAYİR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music

Özet:
Bu araştırmada, sözleri Barış Manço'ya ait olan ve albümlerindeki (plak, kaset ve cd) Türkçe seslendirdiği sözlü şarkılar, genel müzik eğitimi (ilkokul, ortaokul ve lise müzik eğitimi) sürecinde, müzik dersi öğretim programları kazanımlarını ve değerler eğitimi kapsamında yer alan kök değerleri destekleyici özelliklere sahip midir? sorusuna yanıt aranmıştır.
Nitel araştırma yaklaşımında/biçiminde kurgulanan araştırma, betimsel türde, tekil tarama modelindedir. Araştırma kapsamında müziksel analiz ve betimsel analiz sonucu elde edilecek bulgular (müzikal dizi özelliği-Türk müziği makam dizisi özelliği, vokal ses sınırı, ölçü göstergesi-usul, form yapısı ve sözlere ilişkin tema özellikleri) nitel veri niteliği taşımaktadır. Araştırmanın evrenini sözleri Barış Manço'ya ait Türkçe şarkılar oluşturmaktadır. Örneklemi ise seçkisiz olmayan amaçsal örnekleme türlerinden, ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenmiş; sözleri Barış Manço'ya ait olan ve albüm kayıtlarında (45'lik plak, kaset ve cd kayıtları) seslendirdiği 91 adet Türkçe şarkı oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında veriler "döküman inceleme" tekniği ile toplanmıştır.
Bu bağlamda araştırmada ilk olarak sahada gerçekleştirilen ilgili araştırmalar incelenmiş ve Barış Manço'ya ait albümler (plak, kaset, cd) araştırmacı tarafından temin edilmiştir. Daha sonra sözleri Barış Manço'ya ait Türkçe sözlü şarkıları notaya alma (transkripsiyon) işlemi gerçekleşmiştir. 
Şarkıların sözleri ile ilgili olarak; ilkokul, ortaokul ve lise eğitim düzeylerinde kullanımına uygunluğu bakımından uzman görüşü alınmıştır. Barış Manço'ya ait şarkıların ilkokul, ortaokul ve lise müzik eğitiminde kullanılabilirlik durumlarına ilişkin gerçekleştirilen analiz sonuçlarına göre, 13 eserin sözlerinde yer alan ifadeler sebebiyle pedagojik bakımdan, etkinliklerde yararlanmaya uygun olmadığı tespit edilmiştir. 
Şarkıların müziksel analizlerini gerçekleştirmeden önce analiz boyutlarının uygunluğu için uzman görüşü alınmıştır. Müziksel analiz boyutlarına son şekli verilmiş ve şarkılar, tonal dizi-makam dizisi, ölçü göstergesi-usul, karar sesi, vokal ses sınırı, hız terimi ve form yapısı bakımından analiz edilmiş ve müzik eğitsel özellikleri ortaya konmuştur. Şarkıların ilkokul, ortaokul ve lise müzik dersi öğretim programı kazanımlarını destekleme durumlarına ilişkin analiz sonuçlarına göre; ilkokulda 32 kazanımı, ortaokulda 28 kazanımı, lisede ise 23 kazanımı destekleyebileceği sonuçlarına ulaşılmıştır. 
Aynı zamanda şarkıların sözlerinin, müzik dersi öğretim programlarında (MEB, 2018a; MEB, 2018b)  yer verilen "kök değerler" kapsamında betimsel analizi gerçekleştirilerek, şarkıların değerler eğitimini destekleyici özelliği de tespit edilmiştir. Bu aşamada iç tutarlık (güvenirlik) için 2. uzman kodlaması da  gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın değerler eğitimi ile ilgili betimsel analiz sonuçlarına göre; her şarkının en az bir değer temasını doğrudan ya da dolaylı olarak desteklediği; bunların yanı sıra en çok (70 şarkıda) "sevgi" kök değer temasının işlendiği bulgularına ulaşılmıştır. Buradan hareketle, şarkılardan müzik dersi öğretim programlarında (MEB, 2018a; MEB, 2018b) yer alan değerler eğitimi kapsamında, işlevsel olarak yararlanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study was to answer the question of whether the songs with lyrics by Barış Manço, which he sang in Turkish in his albums (records, cassettes and CDs), have characteristics that support the achievements of the music course curriculum and the root values within the framework of value education in the process of general music education (primary, secondary and high school music education).
The research, which is designed in qualitative research approach/style, is in descriptive type, single survey model. The findings to be obtained as a result of musical analysis and descriptive analysis within the scope of the research (musical scale feature-Turkish music makam scales feature, vocal sound limit, measure indicator [time signature]-usul, form structure and theme features related to lyrics) are qualitative data. The population of the study consists of Turkish songs whose lyrics belong to Barış Manço. The sample consists of 91 Turkish songs whose lyrics belong to Barış Manço and which he sang in his album recordings (45 records, cassette and cd recordings), which were determined by criterion sampling method, one of the non-random purposive sampling types. Data were gathered for the study using the "document analysis" technique.
In this context, the researcher initially examined pertinent research conducted in the field and provided Barış Manço's albums (records, cassettes, and CDs). Then, the process of notating (transcription) songs with Turkish lyrics of Barış Manço was carried out.
Expert opinion was obtained regarding the lyrics of  the songs in relation to their appropriateness for use in primary, secondary, and high school education. According to the results of the analyses on the usability of Barış Manço's songs in primary, secondary and high school music education, it was determined that 13 songs were not pedagogically suitable for use in activities due to the expressions in their lyrics.
Before carrying out the musical analysis of the songs, expert opinion was sought on the suitability of the analysis dimensions. The musical analysis dimensions were finalised and the songs were analysed in terms of tonal scale-makam scale, measure indicator (time signature)-usul, decision tone, vocal sound limit, speed term and form structure, and their musical pedagogical features were revealed. According to the results of the analyses regarding the support of the songs for the learning outcomes of primary, secondary and high school music course curriculum; it was concluded that the songs can support 32 learning outcomes in primary school, 28 learning outcomes in secondary school and 23 learning outcomes in high school.
At the same time, a descriptive analysis of the lyrics of the songs within the scope of the "root values" included in the music lesson curricula (MEB, 2018a; MEB, 2018b) was carried out to determine the supportive features of the songs for values education. At this stage, a second expert coding for internal consistency (reliability) was also carried out. According to the results of the descriptive analysis of the research on values education, it was found that each song directly or indirectly supported at least one value theme; in addition, the basic value theme of "love" was covered the most (in 70 songs). From this perspective, it was concluded that songs can be used functionally within the scope of values education in music education curricula (MEB, 2018a; MEB, 2018b).