Kuştepe'de yaşayan Kayserili Abdal (Teber) geç-peripatetik toplulukların kentleşme süreçleri
The urbanisation processes of late-peripatetic Abdal (Teber) communities in Kuştepe
Yazar: EMİR BALKIR
Danışman: PROF. DR. SİBEL YARDIMCI ; DOÇ. DR. EGEMEN YILGÜR
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Abdallar = Abdals ; Geç Peripatetik = Late Peripatetic ; Kayseri = Kayseri ; Kentleşme = Urbanization ; Kentleşme süreci = Urbanization process ; Çingeneler = Gypsies ; İstanbul-Şişli-Kuştepe = İstanbul-Şişli-Kuştepe

Özet:
Geçmişte Kayseri, Sivas, Adana ve Aksaray'da yaşayan Abdal/Teber peripatetik topluluklar bu coğrafyalarda göçebe veya yarı göçebe bir yaşam tarzıyla davulculuk, zurnacılık, köçekçilik, sünnetçilik, sepetçilik gibi çeşitli zanaat ve hizmetleri icra etmişlerdir. Abdal/Teber toplulukların icra ettikleri mesleklere olan talebin azalmasıyla birlikte Abdal/Teber topluluklar 1970'li yıllardan 2000'li yılların başlarına kadar gruplar halinde Kuştepe'ye göç etmiş ve bayrakçılık, hadıra çıkma, cam silme, postercilik gibi alternatif mesleklere yönelmişlerdir. En basit ifadeyle peripatetik topluluklar tarihsel süreç içerisinde icra ettikleri zanaat ve hizmetleri (sünnetçilik, müzisyenlik, kalaycılık, sepetçilik) geniş müşteri kitlelerine ulaştırabilmek amacıyla göçebe veya yarı göçebe yaşam tarzını benimsemiş topluluklar olarak tarif edilmektedir. Abdallar, Romanlar, Domlar, Lomlar , Poşalar, Geygeller, Gewendeler vb. birçok topluluk peripatetik gruplara örnek gösterilebilir. Sanayi ve teknolojinin gelişmesiyle birlikte peripatetik toplulukların icra ettikleri geleneksel meslekler geçerliliğini kaybetmiş, peripatetik topluluklar icra ettikleri geleneksel mesleklerin yerine alternatif mesleklere yönelerek (bayrakçılık, panoculuk, çiçekçilik vb.) yerleşik yaşama geçmiştir. Tarihsel süreçte peripatetik toplulukların sosyal kimlikleri icra edilen zanaat ve hizmetler ile tanımlanabilmekteyken günümüzde ise mahalle aidiyeti belirleyici olmaktadır. Bu çalışmada Kuştepe'de yaşayan Abdal/Teber peripatetik toplulukların geç-peripatetikleşme ve kentleşme süreçleri tartışma konusu yapılmıştır. Bu bağlamda nitel araştırma yöntemi ve kartopu örneklem tekniği aracılığıyla Kuştepe'de yaşayan Abdal/Teber topluluklar ile derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiş, elde edilen bilgiler analiz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Peripatetik, Geç-Peripatetik, Çingene, Abdal, Teber, Kuştepe

Abstract:
Abdal/Teber peripatetic societies who once lived in Kayseri, Sivas, Adana and Aksaray practiced some crafts and services such as drum and pipe-playing, public-dancing, circumcising and basket making as part of their nomadic or semi-nomadic lifestyle. As the demand for the occupations they carried out was reduced, the Abdal/Teber societies have migrated to Kuştepe from the early 1970s to the beginning of the 2000s, and have adopted alternative ways for subsistence such as flag-selling, window-cleaning, poster-selling and scrap-dealing. The term peripatetic indicates groups that lead a nomadic life, and make a living by selling products and providing services (circumcision, musicianship, tinning, basket-making) to surrounding populations. Groups such as Abdals, Gypsies, Doms, Loms, Geygels, Gewendes are peripatetic. The rise of industrial production and modern technologies decreased the importance of peripatetic crafts and services, and peripatetic groups started to settle permanently in towns, practicing alternative occupations such as flag-selling, poster-selling, flower-selling instead of the traditional ones. While surrounding populations historically defined peripatetic groups' social identities in relation to their crafts, today the latter is primarily defined through the group's belonging to a neighborhood. This study analyses how Abdal / Teber peripatetic groups have adopted a late-peripatetic lifestyle settling in the Kuştepe district of Istanbul. To this end, the researcher  conducted in-depth interviews through snowball sampling in the district, as part of qualitative research methodology.

Keywords: Peripatetic, Late Peripatetic, Gypsy, Abdal, Teber, Kuştepe