Distopya filmleri örneğinde mimari mekânların sinematik dönüşümü
Cinematic transformation of architectural spaces in the example of dystopian films
Yazar: MERVE DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜNEVVER DAĞGÜLÜ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Sinema, hikâyesini aktarabilmek için kurgusuyla birlikte mekânlara ihtiyaç duyar. Bu nedenle mekân yaratma sanatı olan mimarlıkla doğrudan ilişki içerisindedir. Sanatların birbirine ilham olmaları sonucunda, zamanla mimarlık da sinemadan etkilenmiştir. Sinema ve mimarlık kullandıkları teknikler, sunum ve ürün bağlamında birbirlerini besleyen bir ilişki kurmuşlardır. Mimarlığın devinen bir yapıya sahip olması ve geleceği şekillendirmesi nedeniyle, bu çalışma kapsamında; zamanın ötesinde bir algıya sahip olan distopya filmleri ele alınmıştır. Bu nedenle ilk olarak distopya kavramı incelenmiştir. Distopyayı ortaya çıkaran kavramın ütopya olması nedeniyle de ütopya ve distopya kavramlarının tarihsel süreci birlikte ele alınmıştır. Distopya ve ütopya kavramlarının mimarideki kullanımı ve sinemadaki temsiline dair örnekler sunulmuştur. Daha sonra sinema ve mimarlık arasındaki ilişki, sinemada kullanılan mimari tasarım kavramları ile sinema tekniklerinin mimari tasarıma yansıması olarak incelenmiştir. Sonraki bölümde distopya filmlerinin kült haline gelmiş örneklerinden Brazil, Blade Runner (1982), GATTACA filmleri; üst ölçekten başlanarak, kenti, mimari mekânları, iç mekân ve detaylarına inilip analiz edilmiştir. Film içinde kullanılan mevcut mimari mekânların tekrar tasarlanırken, yeni bir biçim oluşturarak sinematik bir anlam kazandığı; film için oluşturulan mekânlarınsa zaman zaman filmi yeniden tasarladığı ve onu mimari bir biçim haline getirdiği gözlemlenmiştir. Distopya filmlerinde geleceğe yönelik tahminlerin mimari mekânlarla nasıl aktarıldığı ortaya konulmuştur. Son bölümdeyse okumalar ve analizler tersine döndürülerek mimari bir mekânın sinematik okunmasının nasıl olabileceği Daniel Libeskind'in Yahudi Müzesi üzerinden ele alınmıştır. Sinematik biçimlenişin simgesel bağlamda mimaride karşımıza nasıl çıktığı irdelenmiştir. Sinema ve mimarlık arasındaki ilişkinin birbirini nasıl etkilediği ortaya konmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Distopya, ütopya, sinemekan, mimari tasarım, sinema.

Abstract:
Cinema needs spaces with fiction to be able to tell its story. Therefore it is directly related to architecture which is the art of creating space. Because of the arts inspires each other, architecture has also been influenced by cinema in time. Cinema and architecture developed a relationship that feeds each other in terms of techniques that been used, presentation and product. Due to the fact that architecture has a revolving structure and shapes the future, dystopia films which have the perception beyond time, are discussed in the scope of this study. Therefore, the concept of dystopia is examined firstly. Because of that the reason that reveals the dystopia is the concept of utopia, the historical process of dystopia and utopia discussed together. Examples of the usage of dystopia and utopia in architecture and their representation in cinema are presented. Then the relationship between cinema and architecture was examined as the architectural design methods used in cinema and the reflection of cinema techniques in architectural design. 
Later, the relationship between cinema and architecture was examined as a reflection of the architectural design methods used in cinema and cinema techniques in architectural design. It is revealed how the future predictions are transferred by architectural spaces in dystopia films. In the next section, Brazil, Blade Runner (1982) and GATTACA, which are the cult examples of dystopia films, are analyzed by starting from the upper scale to the city, the architectural spaces, interior spaces and details. It has been observed that it gained a cinematic meaning by creating a new form while redesigning the existing architectural spaces used in the film and also the spaces created for the film redesigned the film from time to time and made it an architectural form. In the last section, it is discussed how the cinematic reading of architectural space can be done through Daniel Libeskind's Jewish Museum by reversing the readings and analyzes. It is explored how cinematic formations came across in architecture in a symbolic context. It has been demonstrated how the relationship between cinema and architecture affects each other.  
 
Key words: Dystopia, utopia, cine space, architectural design, cinema.