Ortaokul öğrencilerinin matematiğe ilişkin metaforik algılarının incelenmesi
Examining the metaphorical perceptions of secondary school students about mathematics
Yazar: ORHAN AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. RECEP BİNDAK
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / İlköğretim Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Metafor, belirli bir zihinsel şemayı başka bir zihinsel şemaya yansıtmaya olanak
vermesi bakımından güçlü bir zihinsel model olarak ele alınmaktadır. Metaforlar,
bireylerin algılarına yönelik güçlü bir zihinsel modelleme mekanizması olarak son
yıllarda eğitimcilerin ilgisini yoğun bir biçimde çekmektedir. Bu çalışmada ortaokul
öğrencilerinin matematik kavramına dair sahip oldukları metaforları belirlemek ve bu
metaforların akademik başarı, sınıf düzeyi, cinsiyet gibi bazı kişisel değişkenler ile
ilişkilerini ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Çalışmanın ham verileri, 486 ortaokul
öğrencisinin "matematik …….. gibidir, çünkü …….." ifadesini tamamlamasıyla elde
edilmiştir. Elde edilen veriler nicel /nitel veri analiz çözümleme teknikleri ile
çözümlenmiştir. Çalışmada, 381 geçerli metafor elde edilmiş olup bu metaforlar
metaforun ifade ettiği anlama göre 8 farklı kategoriye ayrılmıştır. Bunlar "emek",
"sevilmeyen", "sevilen", "zorluk", "gerekli", "eğlenceli", "kapsayıcı" ve "faydalı"
kategorileridir. Frekansı en yüksek olan kategori, zorluk kategorisi olmuştur. Yani
öğrencilerin bakış açısına göre matematik zor bir derstir. Çalışmanın bulgularına
göre metafor kategorileri ile cinsiyet arasında anlamlı bir farklılık yoktur. Sınıf
düzeyi arttıkça öğrencilerin gözünde matematik dersinin zorlaştığı tespit edilmiştir.
Öğrencilerin genel başarı düzeyleri ile metafor kategorileri arasında anlamlı bir ilişki
tespit edilmiştir. Öğrencilerin matematik başarı düzeyleri ile metafor kategorileri
arasında da anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Araştırma sonucuna göre; öğrencilerin
matematik dersinde başarılı olabilmeleri, matematik dersi için emek, gayret sarf
etmeleri gerektiği ve matematiğin insanların ihtiyaçlarına karşılık verdiği yani
matematiğin önemli ve gerekli olduğu bilincinde olmalarına bağlıdır.

Anahtar Sözcükler: Metafor, Metafor Kategorisi, Matematik Başarısı, Ortaokul Öğrencileri

Abstract:
Metaphor is considered as a strong mental model in that it allows to project a
particular mental schema to another mental schema. Metaphors, as a powerful mental
modeling mechanism for individuals' perceptions, have attracted the attention of
educators in recent years. In this study, it is aimed to determine the metaphors that
secondary school students have about the concept of mathematics and to reveal the
relationships of these metaphors with some personal variables such as academic
achievement, grade level, and gender. The raw data of the study was obtained from
486 middle school students completing the statement "math is like …….. because
……..". The obtained data were analysed with quantitative / qualitative data analysis
techniques. In the study, 381 valid metaphors were obtained and these metaphors
were divided into 8 different categories according to the meaning of the metaphor.
These are the categories of "labour", "disliked", "loved", "difficult", "necessary",
"fun", "inclusive" and "useful". The category with the highest frequency was the
difficulty category. So from the students' point of view, mathematics is a difficult
subject. According to the findings of the study, there is no significant difference
between metaphor categories and gender. It has been determined that as the grade
level increases, the mathematics course becomes more difficult in the eyes of the
students. A significant relationship was found between students' general achievement
levels and metaphor categories. A significant relationship was also found between
students' math achievement levels and metaphor categories. According to the results
of the research; Students' success in mathematics depends on their awareness that
they need to put effort and effort into the mathematics lesson, and that mathematics
responds to people's needs, that is, mathematics is important and necessary.

Keywords: Metaphor, Metaphor category, Math Succes, Secondary School Students