Küreselleşmede bölgesel örgüt iş birliği mekanizması çerçevesinde Türk devletleri teşkilatı
Organization of Turkic states within the framework of regional organization cooperation mechanism in globalization
Yazar: AYBÜKE ASLANTAŞ
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR DEVELİ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Politika Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bölgesel bütünleşme = Regional integrations ; Bölgesel örgütlenme = Regional organization ; Bölgeselleşme = Regionalization ; Türk Devletleri Teşkilatı = Organization of Turkic States ; Türk devletleri = Turkish states ; Uluslararası iş birliği = International cooperation ; Uluslararası örgütler = International organizations

Özet:
Küreselleşme siyasi, ekonomik, ticari, sosyo-kültürel, bilgi ve iletişim teknolojileri gibi alanlarda tüm dünyaya dönüşüm süreci yaşatan bir yapı oluşturmuştur. Devletler, sistemleri gereği egemenliklerini ve içlerindeki düzeni korumada, küreselleşmenin yarattığı köklü değişimlere uyum sağlamada ve ortaya çıkan sorunlara çözüm bulmada yetersiz kalmıştır. Çözüm yolu olarak bölgeselleşme olgusuna yönelmişlerdir. 1950'lerde hız kazanan bölgeselleşme, günümüze kadar büyük gelişim göstermiştir. Aynı bölgede ya da yakın coğrafyada bulunan devletler farklı alanlarda bölgesel iş birlikleri gerçekleştirmek üzere bölgeselleşmeye dahil olmuşlardır. İş birlikleri için bölgesel örgütler kurmuşlardır. Coğrafi ve siyasi olarak yeniden şekillenen dünyada, uluslararası örgütler yeni aktörler olarak ortaya çıkmış, büyük güç hâlini almıştır. Zor rekabet şartları olan bu süreçte, özellikle az gelişmiş ve gelişmekte olan devletler ayakta durmak, refah seviyelerini geliştirmek üzere uluslararası örgütlere üye olmuş ve olmaktadırlar. SSCB'nin yıkılması ve Türk Cumhuriyetlerinin bağımsızlıklarını kazanmasıyla, Türk dili konuşan devletler arasında bölgesel bir örgüt oluşturulmak istenmiştir. Gecikmeler gerçekleşse de yapılan görüşmeler sonucunda Türk Devletleri Teşkilatı 3 Ekim 2009'da Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkiye tarafından kurulmuştur. Türk Devletleri Teşkilatı'nın iş birliğinin temelini, üye devletler arasındaki ortak tarih, kültür, kimlik ve Türk dili konuşan halkların dil birliği oluşturmaktadır. Birleşmiş Milletler Anlaşması'nın amaç ve ilkelerine bağlı kalarak, Türk dili konuşan devletler arasında çok boyutlu iş birliğini sağlamak, bölgesel ve küresel barış ile istikrara katkıda bulunma amacıyla misyonunu sürdürmektedir. Çalışma, Türk Devletleri Teşkilatı'nın uluslararası bölgesel örgüt olarak küreselleşmede bölgeselleşme olgusundaki varlığını, kuruluşundaki amacı ve kapsamı doğrultusunda etkinliğini nasıl sürdürdüğünü tanımlamakta ve kuruluşundan günümüze dek iş birliği mekanizmasının ne ölçüde etkili olduğunu açıklamaktadır.

Abstract:
Globalization created a structure that transforms the whole world in terms of political, economic, commercial, socio-cultural, information and communication technologies. States became inadequate to maintain their sovereignty and order because of their systems, to adapt to the radical changes created by globalization and to find solutions to the problems that arise. As a solution, they turned towards to regionalization concept. Regionalization which gained momentum in the 1950's, has shown great development until present day. Governments in the same region or nearby geography involved in regionalization in order to create regional cooperation in different areas. They established regional organizations for cooperation. In the world that has been reshaped geographically and politically, international organizations have emerged as new actors and became major powers. In this challenging period, underdeveloped and developing countries have became members of international organizations in order to survive and improve their welfare. With the collapse of USSR and the independence of Turkic Republics, a regional organization among Turkic-speaking countries was sought. Even though there was a delay in process, after a negotiation period, Organization of Turkic States was established by Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan and Turkey, on 3 October 2009. Organization of Turkic States is based on the common history, culture, identity and linguistic unity of the Turkic-speaking peoples among member countries. Adhering to the purposes and principles of the United Nations Agreement, it continues its mission with the aim of providing multidimensional cooperation among Turkic-speaking states and contributing to regional and global peace and stability. The study describes the existence of the Organization of Turkic States as an international regional organization in the phenomenon of regionalization in globalization, how it has maintained its effectiveness in line with its purpose and scope and explains how effective the cooperation mechanism has been since its establishment.