Gıdalardan kolesterolün uzaklaştırılması için moleküler baskılanmış kriyojel mikroküreler
Molecularly imprinted cryogel microbeads for cholesterol removal from foods
Yazar: FATMA KARTAL ERSOY
Danışman: PROF. DR. ADİL DENİZLİ
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Kimya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Kimya = Chemistry ; Polimer Bilim ve Teknolojisi = Polymer Science and Technology

Özet:
Epidemiyolojik araştırmalara göre, kandaki kolesterol seviyesi ve gıdayla alınan kolesterol miktarı arasında doğrudan bir ilişki vardır. Gıdayla alınan kolesterol miktarı belli bir düzeyin üzerinde olduğunda insan vücudunda kalp hastalıkları, koroner arter hastalığı, arteryoskleroz, hipertansiyon, serebral tromboz gibi çeşitli hastalıklara neden olabilir. Son yıllarda tüketici bilincinin artması, gıdalar üzerindeki bilimsel araştırmalar, yeni gıdaların bulunması ve gıda-sağlık arasındaki ilişki üzerine yapılan çalışmalar fonksiyonel gıdaları öne çıkarmakta ve böylece çeşitli yöntemlerle gıdalardan kolesterolün uzaklaştırılmasıyla düşük kolesterollü gıdaların üretilmesi oldukça önemli hale gelmektedir. Klinik olarak, tavsiye edilen kan kolesterol derişimlerine ulaşmak için kolesterolün hem adsorpsiyonu hem de uzaklaştırılması gerekli olduğundan, diğer bir yaklaşımda kolesterole seçici, kolay ulaşılabilir, kolay hazırlanabilir ve etkili adsorbentlerin geliştirilmesidir. 
Bu tez kapsamında kolesterolün gıdalardan etkin bir şekilde ayrılması için MIP'lerde, moleküler baskılama yönteminin spesifik tanıma sağlaması ile kriyojelin yüksek akış, kontrol edilebilir gözenek yapısı, yüksek yüzey alanı, mekanik ve kimyasal kararlılığını birleştiren eşsiz bir afinite ayırma teknolojisi hedeflenmiştir. Çalışma kapsamında öncelikle gıdalardan kolesterolün seçici olarak uzaklaştırılması için moleküler baskılanmış poli(hidroksietil metakrilat-metakriloilamidotriptofan metil ester) kriyojel mikroküreler hazırlanmıştır. Kolesterol baskılanmış kriyojel mikrokürelerin (CHO-MIP) karakterizasyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. CHO-MIP ile kolesterol arasındaki etkileşimler incelenmiştir ve kolesterolün adsorpsiyonuna etki eden faktörler incelenerek optimum koşullar belirlemiştir. Hazırlanan kriyojelin sürekliliğinin ölçüsü olarak tekrar kullanılabilirliği incelenmiştir. Kriyojel mikrokürelerin seçiciliği de kolesterole yapısal olarak benzer estradiol ve progesteron gibi yarışmacı moleküller kullanılarak belirlenmiştir. Tez çalışması kapsamında adsorpsiyon izotermlerine ve adsorpsiyon kinetik analizlerine yer verilmiştir. En son olarak, gerçek gıda örneklerinden kolesterolün seçimli ve etkin olarak uzaklaştırılması çalışmaları sentezlenen kolesterol baskılanmış kriyojel mikroküreler ile gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
According to epidemiological studies, there is a direct relationship between the level of cholesterol in the blood and the amount of cholesterol taken with food. When the amount of cholesterol taken with food is above a certain level, this can cause various diseases such as heart diseases, coronary artery disease, arteriosclerosis, hypertension, cerebral thrombosis in the human body. In recent years, the studies on the rise of consumer awareness, scientific researches on foods, the discovery of new foods and the relationship between food and health have highlighted functional foods and it has become very important to produce low cholesterol foods by removing cholesterol from foods with various methods. Clinically, another approach is to develop cholesterol-selective, easily accessible, easily prepared, and effective adsorbents, since both adsorption and removal of cholesterol are required to achieve the recommended blood cholesterol concentrations.
In this thesis, a unique affinity separation technology that combines the specific recognition of molecular imprinting with the high flow of cryogel, controllable pore structure, high surface area, mechanical and chemical stability in MIP has been aimed at effectively separating cholesterol from foodstuffs. 
Firstly molecularly imprinted cryogel microbeads were prepared then characterization studies were carried out. The adsorption studies of cholesterol have been investigated to determine optimum conditions. The selectivity, reusability adsorption isotherms and adsorption kinetic analyzes of cryogel microbeads have been carried out. In the thesis study adsorption isotherms and adsorption kinetic analyzes are included. Finally, selective and efficient removal of cholesterol from food samples has been performed.