Çok Bileşenli Etkileşimli Paylaşımlı Kitap Okuma Programı'nın öğrenme güçlüğü riski olan okul öncesi dönem çocukların dil ve erken okuryazarlık becerileri üzerindeki etkililiği
The effectiveness of Multicomponent Interactive Shared Book Reading Program on language and early literacy skills of preschool children at risk of learning disabilities
Yazar: AYŞENUR ÇELİK ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. EMİNE RÜYA ÖZMEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, Çok Bileşenli Etkileşimli Paylaşımlı Kitap Okuma (EPKO) Programı'nın öğrenme güçlüğü (ÖG) riski olan okul öncesi dönem çocukların dil ve erken okuryazarlık becerileri üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın deseni, tek grup ön test-son test modelidir. Bu araştırmanın çalışma grubunu, okul öncesi eğitime devam eden ve ÖG riski taşıyan 11 çocuk oluşturmuştur. Uygulama, farklı iki okulda iki küçük grupla gerçekleştirilmiştir. Uygulama süreci; ön uygulama, ön testlerin uygulanması, Çok Bileşenli EPKO Programı'nın uygulanması, son testlerin uygulanması ve sosyal geçerlilik verilerinin toplanması olmak üzere beş aşamadan oluşmuştur. Araştırmanın uygulama süreci haftada üç gün olmak üzere toplam sekiz hafta sürmüştür. Uygulama öncesi ve sonrasında bağımlı değişkenlere ilişkin veri toplama araçlarıyla veriler toplanmıştır. Bu veri toplama sürecinde tüm katılımcılara önce Erken Okuryazarlık Testi ve Yazı Farkındalığı Değerlendirme Aracı aynı gün uygulanmıştır. Farklı bir gün araştırmacı tarafından çocuklara dil değerlendirmeleri yapılmıştır. Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi ve dil örneği aynı gün ardı ardına uygulanmıştır. Sözcük Dağarcığı Kontrol Listesi ön testte her kitabın okunması öncesinde toplanırken, son testte dil değerlendirmelerinin yapıldığı gün uygulanmıştır. Bu değerlendirmelerin tümü, katılımcı ile birebir olarak boş bir sınıfta gerçekleştirilmiştir. Çocuk değerlendirmelerine ek olarak ön testte ve son testte ebeveynle Ev Okuryazarlık Uygulamalarına İlişkin Ebeveyn Bilgi Formu doldurulurken, öğretmenle Sınıf İçi Okuryazarlık Uygulamalarına İlişkin Öğretmen Bilgi Formu doldurulmuştur. Araştırmanın son test verileri toplandıktan sonra, öğretmen, ebeveyn ve çocuk ile sosyal geçerlik verisi toplanmıştır. Verilerin analizinde katılımcı sayısının az olması nedeniyle parametrik olmayan testler tercih edilmiştir. Uygulamanın katılımcılar üzerindeki etkisini belirleyebilmek için, aynı gruba ait ön test ve son test puanlarını karşılaştırırken kullanılan Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Her bir katılımcı için bireysel olarak yapılan incelemede ise sütun grafiklerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın sosyal geçerlik verileri ise içerik analizi yoluyla analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, Çok Bileşenli EPKO Programı'nın ÖG riski olan okul öncesi dönem çocukların dil ve erken okuryazarlık becerilerinin gelişmesinde etkili olduğunu bulgular göstermiştir. Ayrıca sonuçlar her bir çocuk için bireysel olarak incelendiğinde, Çok Bileşenli EPKO Programı'nın ÖG riski olan okul öncesi dönem çocukların dil ve erken okuryazarlık becerilerinin gelişmesinde farklılaşan etkilerinin olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Araştırmanın sosyal geçerlik bulguları da bu bulguları destekler niteliktedir. Araştırmadan elde edilen bulgular alan yazın ışığında tartışılmış, uygulamaya ve ileri araştırmalara yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the effects of the Multicomponent Interactive Shared Book Reading (ISBR) Program on the language and early literacy skills of preschool children at risk for learning disabilities (LD). The research design was a single group pretest-posttest model. The study group consisted of 11 preschool children who were identified as being at risk for LD. The program was implemented in two small groups in two different schools. The implementation process consisted of five stages: the pre-implementation, the implementation of pretests, the implementation of the Multicomponent ISBR Program, the implementation of posttests, and the collection of social validity data. The implementation process spanned a total of eight weeks, with sessions conducted three days a week. The data were collected using data collection tools designed to measure the dependent variables both before and after the intervention. In this data collection process, the Early Literacy Test and the Writing Awareness Assessment Tool were administered to all participants on the same day. The researcher conducted the children's language assessments on a different day. The Turkish Early Language Development Test and a language sample were administered consecutively on the same day, consecutively order. The Vocabulary Checklist was completed prior to reading each book in the pretest phase, whereas it was administered on the day of the language assessments in the posttest phase. All these assessments were conducted one-on-one with the participants in an empty classroom. In addition to assessment of children, Parents were asked to complere the Parent Information Form on Home Literacy Practices at both the pre-test and post-test phases, while Teachers were asked to complere tge Teacher Information Form on Classroom Literacy Practices. After the posttest data were collected, social validity data were collected fromteachers, parents, and children. In the data analysis, non-parametric tests were preferred due to the limited sample size. To determine the effect of the program on the participants, the Wilcoxon Signed Rank Test, which is used to compare the pre-test and post-test scores of the same group, was used. Bar graphs were used for the individual analysis of each participant. The social validity data of the study were analyzed through content analysis. As a result of the study, the findings showed that the Multicomponent ISBR Program was effective in the development of language and early literacy skills of preschool children at risk for LD. In addition, when the results were examined individually for each child, it was found that the Multicomponent ISBR Program had differentiated effects on the development of language and early literacy skills of preschool children at risk for LD. The social validity findings of the study also supported these findings. The findings obtained from the study were discussed in light of the literature, and various recommendations were presented.for practice and future research.