Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara bilgi talep etme becerilerinin öğretiminde davranışsal bir öğretim programının etkililiği
For children with autism spectrum disorder in teaching the skills of requesting information effectiveness of a behavioral teaching program
Yazar: AYŞE BATUK
Danışman: PROF. DR. BİNYAMİN BİRKAN
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgi talep etme = Information demand ; Davranışsal beceri eğitimi = Behavioral skills training ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu araştırmada, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocuklara "Ne zaman?" soru kalıbını kullanarak bilgi talep etme becerisini öğretmede bir davranışsal öğretim programının etkililiği araştırılmıştır. Araştırmada aynı zamanda OSB olan çocukların "Ne zaman?" soru kalıbını kullanarak bilgi talep etme becerilerini genelleme ve sürdürme düzeyleri de belirlenmiştir. 
Araştırmaya İstanbul'daki bir özel eğitim merkezine devam eden yaşları 7-9 arasında, otizm spektrum bozukluğu tanısı bulunan iki erkek çocuk ve bir kız çocuk katılmıştır. Araştırmacı her bir katılımcı için "Ne zaman?" soru kalıbını kullanarak bilgi talep etme becerisinin öğretimi için beşer farklı senaryo oluşturarak bir davranışsal öğretim programı geliştirilmiştir. 
Araştırmada tek denekli araştırma desenlerinden katılımcılar arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni araştırmaya katılan üç katılımcının "Ne zaman?" soru kalıbını kullanarak bilgi talep etme düzeyleridir. Bağımsız değişkeni ise araştırmacı tarafından tasarlanan davranışsal öğretim programıdır. Araştırma deseni, başlama düzeyi, toplu yoklama, öğretim, izleme ve genelleme evrelerinden oluşmuştur. Araştırmada elde edilen veriler grafiksel analiz tekniğiyle analiz edilmiştir.
 Araştırmanın sonucunda davranışsal öğretim programı ile tüm katılımcıların "Ne zaman?" soru kalıbını kullanarak bilgi talep etmeyi öğrendikleri, "Ne zaman?" soru kalıbını kullanarak bilgi talep etme becerisini farklı kişilere genelleyebildiklerini ve bu beceriyi uygulama sona erdikten 2, 4 ve 6. hafta sonra sürdürdükleri belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular, uygulama ve ileri araştırmalara önerilerde bulunularak tartışılmıştır.

Abstract:
In this study, the effectiveness of a behavioral teaching program in teaching children with autism spectrum disorders (ASD) to request information using the 'When' question pattern was investigated. Requesting information was presented in incidential teaching format, and the impact of children on this generalization and maintenance of information request skills were also determined by using the question pattern.
The subjects of the study consisted of two boys and a girl who were diagnosed with autism, aged between 7 and 9, attending the in an autism center located Istanbul. The researcher developed a behavioral curriculum by creating five different scenarios for the teaching of the skill of requesting information by using the "when" question pattern for each participant.
In the study, a multiple probe model with inter-participant probe trial, one of the single-subject research designs, was used. The dependent variable of the study was the levels of requesting information using the question pattern "when" by three participants.The independent variable is the behavioral curriculum designed by the researcher. The research design consisted of baseline, full probe, teaching, monitoring and generalization phases. The data obtained in the research were analyzed with the graphical analysis technique.
As the result of the research, it was determinated that all the participants were able to request information using the question pattern "When", as well as It was determined that participants were able to generalize the skill of requesting information to different people by using the question pattern "When" and they continued this skill 2, 4 and 6 weeks after the implementation ended. The findings obtained in the research were discussed by making suggestions for practice and further research.