Sovyetler Birliği'ndeki tarihi gerçeklerin Türk dünyası romanlarında sembollerle anlatılması
Historical facts in the Soviet Union to explain Turkish world novels with symbols
Yazar: VAHİDE FİDAN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. ABDULVAHAP KARA
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Roman = Novel ; Semboller = Symbols ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Tarih = History ; Tarihsel gerçeklik = Historical reality ; Türk dünyası = Turkish world ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Sovyetler Birliği'nde, Rusların Türk dünyası üzerinde uyguladıkları baskı rejimi ve Ruslaştırma politikası, Sovyet coğrafyasında bir nevi korku toplumu oluşturmuş; bu dönemde Türk tarihçileri, yazarları ve şairleri adeta kalemden uzak tutulmaya çalışılmışlardır. Özellikle Stalin döneminde meydana gelen açlık, sürgün, aydınların öldürülmesi gibi hadiseler ile eğitimde ve dini alanda uygulanan politikaların tarih kitaplarında ve edebi romanlarda açıkça anlatılmaları, sansür ve kısıtlamalar sebebiyle mümkün olmamıştır.

Stalin'in 1953'te ölmesinin ardından toplumda görülen rahatlama, aynı zamanda edebiyat, sanat ve tarih alanlarında da kendini göstermiştir. Böylelikle SSCB topraklarında doğup yetişen ve bu sıkıntılı yıllara tanıklık eden birçok Türk aydını da yaşadıklarını eserlerine konu edinerek bir nevi edebiyat yoluyla okuyucusuna dönemin tarihini anlatmak istemişlerdir. Ancak yine de birtakım tarihi gerçekleri açıkça ifade etmek tehlikeli olduğundan Türk yazarları, kaleme aldıkları eserlerinde sembolizm akımından ve sembollerden faydalanma yolunu seçmişler, böylelikle eserlerinde kendi milletlerinin anlayacağı fakat KGB ve Sovyet sansürü sisteminin fark edemeyeceği semboller kullanmışlardır. Bu yöntem sayesinde birçok yazar ve şair, Sovyet döneminde eserler vererek gerek tarihi gerçekleri gerekse vermek istedikleri mesajları okuyucuya başarıyla iletmişlerdir.

Bu çalışmada, Sovyetler döneminde yazılmış Türk dünyası romanlarından örnekler incelenecek ve tarihi gerçeklerin sembollerle nasıl anlatıldığı ortaya konmaya çalışılacaktır.

ANAHTAR KELİMELER: Türk Dünyası, Sovyetler Birliği, Edebiyat, Tarih, Semboller.

Abstract:
In the Soviet Union,Soviet's goverment was Russianising and this goverment on Turkish societies created of fear societies in the Turkish peoples in the Soviet geography. During this period, the Russian government has suspended Turkish historians,Turkish writers and Turkish poets from academic studies,novels,poets;etc.

Especially, during the Stalin period, famine, exile, the killing of intellectuals and the education and religious policies applied in the same period were not possible due to the fact that they were openly explained in history books and literary novels, and because of the censorship and restriction policies.

After Stalin's death at 1953; relaxation in society and the areas of literature, art and histories. With this process, many Turkish's Intellectuals in the Union of Soviet Socialist Republics have expressed many things they have lived and witnessed in their works. However, since it is dangerous to express some historical facts clearly, Turkish authors have benefited from the symbolism movement in their works.In this way, they used symbols that the Turkish nation would understand but the Commited Stade Security (KGB) and the Soviet Censorship's systems wouldn't understand.

In this ways, many writers and poets were giving their works by during the Soviet period; They have successfully conveyed the historical facts or the messages they wanted to give to the readers.

In this academic study, examples of Turkish Worlds works written in the Soviet period will be examined and the historical facts will be explained with symbols.


KEY WORDS: Turkish World, The Union of Soviet Socialist Republics, Literature, History and Symbol,the Commited Stade Security (KGB)