Yaygın olarak tarımı yapılan nohut çeşitlerinde tuzluluğun fide gelişimi üzerine etkisi
Effect of salinity on seedling development on widely cultivated chickpea varieties
Yazar: SÜVEYLA YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÖNDER
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada, ülkemizin farklı bölgelerinde (Kahramanmaraş, Diyarbakır, Adana, Eskişehir, Samsun, İzmir ve Ankara) bulunan 7 Araştırma Enstitüsü tarafından ıslah edilen tescilli 10 Nohut çeşidinin fide dönemindeki tuza dayanıklılıkları test edilmiştir. Araştırma, Ankara Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsüne ait cam seralarda 2018 yılında Tesadüf Parselleri Deneme Desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Her tekerrürde bir tuz ve bir kontrol olmak üzere iki uygulama çalışılmış ve toplam 60 saksıda deneme kurulmuştur. Araştırma kapsamında yapılan ölçüm ve gözlemler ile element analizlerinin tamamı istatistiksel olarak değerlendirilmiş ve çeşitler arasında tuza tolerans bakımından farklılıklar tespit edilmiştir.
Nohut çeşitlerine uygulanan tuz sonucu 0-5 skalasına göre yapılan gözlemlerde 1,87-2,27 arasında değerler alınmıştır. Şöyle ki; en az etkilenen Azkan çeşidi 1,87 değerini alırken, en fazla etkilenen Uzunlu99 çeşidi 2,27 değerini almıştır. Bu çalışma kapsamında çeşitlere göre tespit edilen değişim değerleri(%);  sürgün uzunluğu için, -12,72 ile -37,16, bitkide yaprak sayısı için -33,33 ile -47,48, yeşil aksam yaş ağırlık için -78,26 ile -82,45, yeşil aksam kuru ağırlık için -13,15 ile 16,25, kök yaş ağırlık için -85,25 ile -94,56, kök kuru ağırlık için -69,70 ile -86,30, kök uzunluğu için -42,49 ile -74,72, kök boğazı çapı için -33,70 ile -65,27, tuz tolerans için -55,55 ile -83,33, yeşil aksam Na içeriği için 47,53 ile 206,85, kök Na içeriği için 36,89 ile 63,43, yeşil aksam K içeriği için 2 ile -26,32, kök K içeriği için -75,06 ile -97,98, yeşil aksam Ca içeriği için -0,09 ile -25,50, kök Ca içeriği için -26,07 ile -49,69, yeşil aksam Mg içeriği için -21,30 ile 13,48, kök Mg içeriği için -27,34 ile 296,71, yeşil aksam Cl içeriği için 53,44 ile 171,21, kök Cl içeriği için 165,98 ile 510,25 değerleri arasında değişim göstermiştir.
Araştırma sonucunda tuz toleransları belirlenen çeşitler dikkate alınarak, yapılacak nohut ıslah çalışmalarında, bu veriler kullanılabilecektir.
 
Anahtar Kelimeler: Çeşitler, çimlenme, dayanıklılık, nohut, tuz, tolerans

Abstract:
This research conducted to determine the salt tolerant of seedlings in early period of growing of 10 Chickpea varieties that developed and registered by the Research Institutes of TAGEM, which located in seven different regions/city of Turkey.  The trial was set up according to the Randomized Plots Design with three replications in Ankara Field Crops Central Research Institute's greenhouse. In each replication, one salt application and one control pot were used which made up in 60 pots.  
The values were obtained from observations of salt applied to 10 chickpea varieties between 1,87-2,2 according to 0-5 scale. Azkan is the least salt affected variety with 1,87 value, while Uzunlu99 the most sensitive variety compare to controls. The values (%) in the research changed between -12,72 and -37,16 for shoot length, -33,33 and -47,48 for number of leaves per plant, 78,26 and -82,45 for green part wet weight, -13,15 and 16,25 for green part dry weight, -85,25 and -94,56 for root wet weight, -69,70 and -86,30 for root dry weight, -42,49 and -74,72 for root length, -33,33 and -65,27 for root neck diameter, -55,55 and -83,33 for salt tolerance, 47,53 and 206,85 for green part Na content, 36,89 and 63,43 for root Na content, 2 and -26,32 for green part K content, -75,06 and -97,98 for root K content, -0,09 and -25,50 for green part Ca content, 26,07 and -49,69 for root Ca content, -21,30 and 13,48 for green part Mg content, -27,34 and -296,71 for root Mg content, 53,44 and 171,21 for green part Cl content, 165,98 and 510,25 for root Cl content. 
Considering the varieties whose salt tolerances were determined as result of this research, can be used in chickpea breeding studies.

Keywords: Varieties, seedling, Chickpea, resistance, salt, tolerance