Üniversite yerleşkelerinin kalite yaklaşımları ve örtük program açısından değerlendirilmesi (Gazi Üniversitesi örneği)
Evaulation of university campus in terms of quality approaches and hidden curriculum (the case of Gazi̇ University)
Yazar: SEDANUR GİRAYHAN
Danışman: PROF. DR. NURDAN KALAYCI ATAY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Gazi Üniversitesi = Gazi University ; Kalite = Quality ; Kalite geliştirme = Quality improvement ; Kalite planlaması = Quality planning ; Kalite özellikleri = Quality properties ; Örtük program = Hidden curriculum ; Üniversite yerleşkeleri = University campuses ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Günümüzde ulusal ve uluslararası alanlarda yaşanan ekonomik, teknolojik ve sosyal değişimler, beraberinde bazı ihtiyaçları ortaya çıkarmaktadır. Nitelikli insan gücü ihtiyacı, bu ihtiyaçlar arasındadır. Ülkelerin geleceği için önemli bir gereklilik olan nitelikli insan gücünü, yetiştirmede ve topluma kazandırmada üniversiteler önemli bir rol üstlenmektedirler. Günümüzde üniversiteler daha kaliteli bir eğitim sunabilmek için, küresel eğilim doğrultusunda değişimler yapmaya ve yeniden yapılanmaya başlamıştır. Bu değişim ve yapılanma süreçlerine, üniversitelerin fiziksel ortamlarının da dâhil edilmesi önemli görülmektedir. Çünkü kaliteli bir eğitim için, üniversitelerin fiziksel ortamının uygun yapıda olması önemli şartlardan biridir. Fiziksel ortam ve düzenlemelerin uygun yapıda olması hem üniversitelerin kalitesinin artırılmasında hem de öğrencilere olumlu örtük mesajlar iletmede önemlidir. Araştırmada üniversitelerin fiziksel ortamları, üniversitelerin kalitesinin artırılması ve örtük program açısından önemli görülmektedir. Bu nedenle araştırma; üniversitenin fiziksel ortamına, kalite, kaliteli üniversite kavramlarına ilişkin öğrencilerin görüşlerini belirlemeyi ve üniversitelerin fiziksel ortamları ile örtük program ve kalite arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Üniversitelerin en önemli paydaşlarından biri olan öğrencilerin, üniversitelerin fiziksel ortamına ilişkin görüşlerinin belirlenmesi; üniversitelerde sunulan ve sunulacak olan hizmetin niteliğinin artırılması için önemlidir. Ayrıca bu görüşler, üniversitelerin kalite geliştirme çalışmalarında, kurum iç değerlendirme raporlarının hazırlanmasında ve kurumsal dış değerlendirme programı kapsamında veri olarak kullanılabilir. Araştırma betimsel modelde olup, karma araştırma yöntemindedir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2017-2018 eğitim-öğretim yılının güz döneminde Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesinin yedi farklı bölümünün, 13 farklı anabilim dalının birinci ve son sınıflarında öğrenim gören toplam 247 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama yöntemi görüşme tekniğidir. Araştırmanın nitel verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu ile nicel verileri ise, görüşme formunun dördüncü bölümünde yer alan kalite puanlama anketi ile toplanmıştır. Araştırmanın verileri, çalışma gurubunu oluşturan öğrencilerin oluşturduğu 58 grupla yapılan yüz yüze görüşmelerle toplanmıştır. Araştırmada hem nitel hem de nicel veri toplanmıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde ise, betimsel istatistik yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın birinci alt amacı kapsamında öğrencilerin, yerleşkenin genel ortamına; öğretim mekânlarından binalara, sınıflara ve atölyelere; sosyal-kültürel mekânlardan konferans salonlarına; yardımcı mekânlardan yemekhaneye, kantinlere, alışveriş yerlerine ve banka-bankamatiklere ilişkin olumsuz görüşlerinin, olumlu görüşlerine göre daha fazla olduğu sonucu elde edilmiştir. Araştırmanın birinci alt amacı kapsamında öğrencilerin spor alanlarına, müzelere, sanat galerisine, kütüphaneye ve yerleşke bahçesine ilişkin olumlu görüşlerinin, olumsuz görüşlerinden daha fazla olduğu sonucu elde edilmiştir. Öğrencilerin yerleşke ortamında en sevdikleri yer, kütüphane olarak belirlenmiştir. Araştırmanın ikinci alt amacı kapsamında, öğrenciler kalite kavramına ilişkin 67 farklı görüş belirtmişlerdir. Öğrencilerin görüşleri, Harvey ve Green'in (1993) kalite yaklaşımına göre temalara ayrılmıştır. Öğrencilerin amaca uygunluk kalite yaklaşımını benimsediği belirlenmiştir. Araştırmanın üçüncü alt amacı kapsamında, öğrenciler kaliteli üniversite kavramına ilişkin 156 farklı görüş belirtmişlerdir. Öğrencilerin bu görüşleri fiziksel ortama ilişkin özellikler ve diğer olmak üzere iki başlık altında incelenmiştir. Öğrencilerin kaliteli bir üniversitenin sahip olmasını bekledikleri özellikler arasında, fiziksel ortama ilişkin özelliklerin ilk sırada geldiği belirlenmiştir. Araştırmanın dördüncü alt amacı kapsamında, öğrencilerin yerleşke ortamında kalite açısından en yüksek puanı kütüphaneye verdikleri belirlenmiştir. Araştırmanın beşinci alt amacı kapsamında, öğretim hizmetlerinin gerçekleştiği binaların ve sınıfların; sosyal-kültürel mekânlardan konferans salonlarının; yardımcı mekânlardan yemekhanenin ve kantinlerin öğrencilere, kaliteli üniversite mesajını yeterince veremediği düşünülmektedir. Gazi Üniversitesi merkez yerleşkesindeki spor alanlarının ise, öğrencilere kaliteli üniversite mesajını verebildiği düşünülmektedir. Araştırma kapsamında öğretim hizmetlerinin gerçekleştiği mekânların (binaların) fiziksel durumunun öğrenciler için önemli olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle üniversite yerleşkesindeki bu binaların; bakımlı, güzel renklerde, modern tasarımda ve estetik olmasına özen gösterilmelidir. Bina içlerinin temizliğine dikkat edilmelidir. Bina çevreleri de bakımlı ve düzenli bir görünüme sahip olmalıdır. Eğitsel faaliyetlerin gerçekleştiği sınıflarda, öğrencilerin konforu için, konfor (ısı, ışık, gürültü vb.) koşullarının ideal seviyelerde olmasına dikkat edilmelidir. Sınıfların yerleşim düzeni, derslerde farklı yöntem ve teknik uygulayabilecek tarzda olmalıdır. Konferans salonlarında, öğrencilerin sosyal ve kültürel yönden gelişmesini sağlayacak nitelikli etkinlikler yapılmalıdır. Yerleşke bahçesinde, öğrenci sayısı dikkate alınarak dinlenme alanları ve sosyal alanlar oluşturulmalıdır.

Abstract:
Today, the economic, technological and social changes experienced in national and international areas bring along some needs. The need for qualified manpower is among these needs. Universities play an important role in educating and recruiting qualified manpower, which is an important requirement for the future of countries. Today, universities have started to make changes and restructuring in line with the global trend in order to provide a better quality education. It is considered important to include the physical environments of the universities in these changes and structuring processes. Because, for the quality education, the physical environment of the universities is an important condition. It is important that physical environment and regulations are in proper structure both to improve the quality of universities and to convey positive implicit messages to students. In the research, physical environments of universities are considered important in terms of improving the quality of universities and implicit program. Therefore, research; The aim of this course is to determine the students' opinions about the physical environment of the university, quality and the concepts of quality university and to evaluate the relationship between the physical environments of the universities and the implicit program and quality. Determining the views of students, one of the most important stakeholders of universities, about the physical environment of universities; It is important to increase the quality of the services offered and to be provided in universities. In addition, these opinions can be used as data in the quality improvement studies of universities, in the preparation of internal evaluation reports of the universities and as part of the institutional external evaluation program. The research is a descriptive model and mixed research method. The study group of the research consists of 247 students studying in the first and last grades of seven different departments of Gazi University Gazi Education Faculty in the fall semester of 2017-2018 academic year. The data collection method of the research was interview technique. The qualitative data of the research were evaluated with a semi-structured interview form; and quantitative data were collected with the quality scoring questionnaire in the fourth part of the interview form. The data of the study were collected through face-to-face interviews with 58 groups of students. Both qualitative and quantitative data were collected. Content analysis method was used in the analysis of qualitative data. In the analysis of quantitative data, descriptive statistics method was used. Within the scope of the first sub-purpose of the research, the students were asked to; from teaching spaces to buildings, classrooms and workshops; from social-cultural spaces to conference rooms; It was found that the negative opinions about the cafeterias, canteens, shopping centers and bank-bankamats were higher than the auxiliary places compared to their positive opinions. Within the scope of the first sub-aim of the study, it was concluded that the students' positive opinions about sports fields, museums, art gallery, library and campus garden were higher than their negative opinions. The students' favorite place in the campus was determined as the library. Within the scope of the second sub-objective of the research, the students stated 67 different views on the concept of quality. The students' views were divided into themes according to the quality approach of Harvey and Green (1993). It has been determined that the students adopt the quality approach to the purpose. Within the third sub-purpose of the study, students stated 156 different opinions about the concept of quality university. These views of the students were examined under two headings: properties related to physical environment and others. Among the characteristics that the students expect from a quality university, the characteristics related to the physical environment are the first. Within the scope of the fourth sub-aim of the study, it was determined that the students gave the highest score in terms of quality to the library in the campus environment. Within the scope of the fifth sub-purpose of the research, the buildings and classrooms where the teaching services take place; social-cultural venues; It is thought that the cafeteria and canteens from the auxiliary places cannot give the university a high quality message. It is thought that the sports fields in the central campus of Gazi University are able to give high quality university message to the students. Within the scope of the research, it was understood that the physical condition of the places (buildings) where teaching services take place is important for the students. Therefore, these buildings in the university campus; well-maintained, beautiful colors, modern design and aesthetics. Care must be taken to clean the interior of the building. The building environment must also be well maintained and tidy. In the classrooms where educational activities take place, attention should be paid to the ideal conditions of comfort (heat, light, noise, etc.) for the comfort of the students. The layout of the classes should be such that they can apply different methods and techniques in the lessons. In the conference halls, qualified activities should be carried out to ensure the social and cultural development of the students. Recreation areas and social areas should be established in the campus yard considering the number of students.