Gaziantep Üniversitesi çalışanlarının birincil, ikincil, üçüncül koruma ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları
Gaziantep University staff awareness, attitudeand behaviour towards primary, secondary andtertiary health protections
Yazar: FATMA AĞ
Danışman: PROF. DR. BİRGÜL ÖZÇIRPICI
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Gaziantep = Gaziantep ; Koruyucu sağlık hizmetleri = Preventive health services ; Primer korunma = Primary prevention ; Sağlığın geliştirilmesi = Health promotion ; Üniversite personeli = University personnel ; Üçüncül koruma = Tertiary prevention ; İkincil koruma = Secondary prevention

Özet:
Tanımlayıcı-kesitsel tipteki bu çalışmaya Gaziantep Üniversitesi çalışanlarından örnek seçimine gidilerek 403 kişi dahil edildi. Çalışmada üniversite personelinin birincil, ikincil ve üçüncül korumayla ilgili bilgi, tutum ve davranış durumlarını belirlemek amaçlandı. Katılımcılara soru kağıdı ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışaları II (SYBD) ölçeği uygulandı. Toplanan veriler tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplarda t testi ve ki-kare testleri kullanılarak analiz edildi. Çalışma sonuçlarına göre personelin yaş ortalaması 36,57±11,77 yıl, %51,1'i kadın, %81,1'i üniversite mezunu idi. Herhangi bir erişkin aşısı yaptırma sıklığı %45,2 olarak bulundu. Sağlık çalışanlarının %45,9'u Hepatit B' ye karşı aşılanmıştı. Bazı sağlık taramalarını en az bir kez yaptırma sıklıkları ise; kan basıncı %80,1, kan şekeri %74,4, kan kolesterolü %54,6 idi. Personelin %25,3' ünün kanser tarama tetkikleri hakkında bilgisi vardı. Önerilen yaşlarda kanser tarama tetkiklerinin yaptırılma sıklıkları ise; kolorektal kanser taraması %13,2; pap smear testi %21,5; mamografi %31,4; prostat kanseri taraması için %6,7 idi. En sık görülen kronik hastalıklar; hipertansiyon, diyabetes mellitus, hipotiroidi, astım, hiperlipidemi ve koroner arter hastalığı idi ve çoğunlukla semptomatik hale gelince tanı konmuştu. Katılımcıların SYBD ölçeği toplam puan ortalaması 126,76±21,13 idi. SYBD alt ölçeklerinin puan sıralaması ise yüksekten düşüğe doğru; kendini gerçekleştirme, kişiler arası ilişki, beslenme, sağlık sorumluluğu, stres yönetimi ve fizik aktivite şeklindeydi. Sonuç olarak; sağlık çalışanı, hastanede çalışan diğer personel ve üniversitenin diğer birimlerinde çalışan personelin sağlık bilgi ve davranışı yönünden birbirinden farklı olduğu, tüm personelin hastalıklardan korunma ve sağlığı geliştirme ile ilgili bilgisinin ve sergilediği tutum ve davranışın yetersiz olduğu bulundu. Bu eksikliklerin giderilmesi için bu konularda hizmet içi eğitimler düzenlenmesi, sağlığı geliştirici uygulamalar için ortam sağlanması, sağlık taramalarının rutin uygulamaya girmesi, sağlık açısından riskli davranışları önlemeye yönelik politikalar oluşturulması önerilir.

Abstract:
This study adopts a cross-sectional survey design with a sampling from Gaziantep University staff including 403 respondents. This study aims to examine the Gaziantep University staff awareness, attitude and behaviour towards primary, secondary and tertiary healthcare protections. Respondents are given questionnaires and tested with the Healthy Life Style Behavior Scale II (HLSB). The questionnaire data is analysed using independent sample t-test and chi-square test. According to the findings, respondents' age average is 36.57±11.77 with 51.1% of them being female and 81.1% having university degree. 45.9% of health care staff had vaccination for Hepatitis B. Of all staff, the frequency rate of one-time healthcare tests for blood pressure is 80.1%, for blood sugar is 74.4% and for cholesterol is 54.6%. 25.3% of staff are aware of cancer screening tests. The frequency rate of cancer screening tests at ideal ages for colorectal cancer screening is 13.2%, for pop smear test is 21.5%, for mammography is 31.4% and for prostate cancer screening is 6.7%. The most common chronic health issues are hypertension, diabetes mellitus, hypothyroid, asthma, hyperlipidaemia and coronary artery which are generally diagnosed once symptomized. Based on the HLSB scale, the overall average score is 126.76±21.13. The HLSB subscale scores in descending order are self-fulfilment, interpersonal relations, personal diet, health care consciousness, stress management and physical activities. As a result, awareness and behaviour of healthcare staff differ from the other staff members in the other departments and all staff members are found to be not well-informed and do not act in a responsible manner and behaviour about protection and improvement of their health. As a solution, some policy implications can be implemented such as staff trainings on health issues, ensuring a working environment for healthcare developments, routine health check-ups and taking measures to control medically risky behaviours.