Madde bağımlısı ebeveynle yetişmiş bireylerin çocukluk yaşantılarına ilişkin deneyimleri
Childhood experiences of individuals who have been raised parents with substance abuse
Yazar: SEMRA ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. YASEMİN ÖZKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Bu çalışma, ebeveynleri madde bağımlısı/kullanıcısı olan bireylerin çocukluk dönemine ilişkin yaşadıkları sorunları ekolojik sistemler yaklaşımını kullanarak görünür kılmayı amaçlamaktadır. Araştırma nitel araştırma yönteminin fenomenoloji yaklaşımı kullanılarak tasarlanmıştır. Bu kapsamda ebeveynleri Ankara İl Sağlık Müdürlüğü Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi AMATEM Semt Polikliniği'nden hizmet alan 16 özne ile yarı-yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırma kapsamında toplanan veriler MAXQDA Analytics Pro 2020 programı kullanılarak tematik analizle analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda madde bağımlısı ebeveynle yetişmenin bireylerin aile hayatlarına ve aile içi ilişkilerine, sosyal çevreleriyle olan ilişkilerine ve okul çevreleriyle olan ilişkilerine olumsuz etkileri olduğu bulunmuştur. Madde bağımlısı bir ebeveynle yetişen bireylerin aile içi iletişimlerinin kötü olduğu; aile içi şiddetin tanığı ya da mağduru olduğu; uyum gerektiren yeni durumlarda ebeveynlerin madde kullanımını artırdığı; ebeveyn sorumluluklarının çocuklar tarafından üstlenildiği yani çocukların ebeveynleştiği; çocukların madde kullanan ebeveynlerine karşı utanç-öfke-kaygı gibi karmaşık duygular hissettikleri sonuçlarına ulaşılmıştır. Madde bağımlılığının tedavisinde, yalnızca madde bağımlısı bireyle çalışmak aile sisteminin gözden kaçmasına neden olabileceğinden, yapılacak tüm çalışmalarda aile sisteminin göz önünde bulundurulması ve aileye bu alanda uzmanlaşmış meslek profesyonellerince destek verilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study aims to examine the childhood problems experienced by individuals whose parents are substance abusers/addicts, using an ecological systems approach. The research was designed using the phenomenological approach of qualitative design. In this context, a semi-structured interview form was used in in-depth interviews and data were conducted from 16 subjects. All subjects parents are service user of the Ankara İl Sağlık Müdürlüğü Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi AMATEM Semt Polikliniği. The data were analyzed by using the MAXQDA Analytics Pro 2020 software with tematic analysis. The analysis revealed that growing up with a substance-addict parent has a negative impact on the family life and relationships within the family, as well as their relationships with their social and school environments. The study concluded that individuals brought up by substance-addicted parents experienced poor family communication; witnesses or were victims of domestic violence; increase parental substance use in situations requiring adjustment; parental responsibilities shift to children, parentification; and experienced increased stress. It is recommended that all interventions in the treatment of substance dependency consider the family system, as focusing solely on the individual with the addiction may overlook the impact on the family. Therefore, it is recommended that families receive support from professionals who spedialise in this field.