Türkiye ceza infaz kurumlarında eğitim-öğretim, sosyo-kültürel ve psiko-sosyal faaliyetler (2012-2016)
Education-education, socio-cultural and psycho-social activities in criminal institutions of Turkey (2012-2016)
Yazar: FATMA UYGUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜSLİME GÜNEŞ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ceza infaz kurumları = Prisons ; Eğitim faaliyetleri = Education activities ; Hükümlüler = Convicts ; Kültürel etkinlikler = Cultural activities ; Psikososyal faaliyetler = Psycho-social activities

Özet:
Araştırmada, Adalet Bakanlığı Ceza Tevkif Evleri Genel Müdürlüğünün Birim
Faaliyet Raporları incelenerek Türkiye ceza infaz kurumlarında 2012 ve 2016 yılları arasında
hükümlü ve tutuklulara yönelik uygulanan eğitim-öğretim, sosyo-kültürel ve psiko-sosyal
faaliyetlerin neler olduğu tespit edilmiştir. Bu kapsamda ceza infaz kurumlarında hükümlü ve
tutuklulara yönelik eğitim, öğretim faaliyetleri, mesleki eğitim faaliyetleri, dini gelişim ve
manevi rehberlik faaliyetleri, kütüphane, kitaplık faaliyetleri, psiko-sosyal faaliyetler, sosyal,
kültürel ve sportif faaliyetler ele alınmıştır.
Araştırmaya temel olması açısından, kavramsal çerçeve kapsamında hapis cezalarının
tarihsel gelişimi incelenmiş olup bu doğrultuda Tanzimat dönemi, Cumhuriyet dönemi ceza
infaz kurumları ile ilgili olarak cezaevi kurumu ortaya çıkmadan önce hapis türleri
açıklanmıştır.
Tanzimat döneminde 1840 tarihli Kanun-ı Ceza ile kürek cezası ve hapis cezası
uygulanmaya başlanmıştır. 1851 tarihindeki Kanun-ı Cedit ile kürek cezası ve hapis cezasının
uygulanmasına devam edilmiştir. 1858 tarihinde Ceza Kanunname-i Hümayun ile uygulanan
cezalara kalebentlik cezası da eklenmiştir (Sarıdiken, 2014:20).Tanzimat döneminde çıkarılan
kanunlar ile birlikte bedene yönelik cezalandırma yerini, suçluyu ıslah etmeyi amaçlayan
hapishanelerin oluşmasına bırakmıştır (Demir, 2013:30).Osmanlı çöküş sürecinde on yıl savaş
ve sonrasında kurulan genç Türkiye Cumhuriyeti bu alanı yeniden çağdaş, laik ve hukuka
dayalı olarak güncellemiştir.
Cumhuriyetin ilanından sonra devletin her alanında Mustafa Kemal Paşa önderliğinde
gerçekleştirilen modernleştirme çalışmaları ceza infaz kurumlarında da gerçekleşmiştir.
1926'dan itibaren ceza infaz kurumlarındaki hükümlü tutukluların ihtiyaçları doğrultusunda
hukuki düzenlemeler yapılmıştır. 1926 tarihinde 765 sayılı Türk Ceza Kanunu yürürlüğe girmiştir.1929 yılında cezaevleri İç İşleri Bakanlığından alınarak Adalet Bakanlığına
bağlanması ile birlikte değişim süreci başlamıştır. Adalet Bakanlığı hükümlülerin
çalıştırılarak ıslah edilmesi yönünde çaba sarf etmiştir (Sarıdiken, 2014:21)
Cumhuriyet döneminin cezaevlerine bakışı Mustafa Kemal Paşa'nın "Efendiler,
cezaevleri sorunu çok önemlidir. Kişisel özgürlüğü kaldırılan vatan evladının, ceza süresi
sonunda, topluma yararlı olarak yetiştirilmesi gerekir" sözlerinden anlaşılmaktadır.
Cezaevlerinin sadece cezanın infaz edildiği yer olarak görülmeyip hükümlü ve tutukluların
eğitimine, meslek edinmesine de önem verilen onları toplum hayatına kazandıran bir kurum
olduğu vurgulanmaktadır (Kurt, 2013:38).
1965 tarihinde 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanun ile modern infaz usulleri
benimsenmiştir. 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren ve Türk Ceza Adalet Sistemi'nin üç
temel yasasından biri olan 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun
(CGTİHK) infaz hukukunun temel esaslarını düzenlemektedir (Artuk ve Alşahin, 2016:181)
Araştırmada; birey, devlet ve toplum hayatına katkıları açısından ceza infaz
kurumlarında yürütülen eğitim-öğretim, sosyo-kültürel ve psiko-sosyal faaliyetler
değerlendirilmiştir. Ceza infaz kurumlarında eğitim-öğretim, sosyo-kültürel ve psiko-sosyal
anlamda yapılan faaliyetler ele alınarak, bu faaliyetlere katılım sayıları incelenmiştir.
Araştırma, ceza infaz kurumlarında eğitim-öğretim, sosyo-kültürel ve psiko-sosyal
faaliyetleri bir bütün olarak ele alan ilk araştırma olması açısından önemlidir. Araştırmada
veri kaynağı olarak; Adalet Bakanlığı Ceza Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü'nün Birim
Faaliyet Raporları ve bu alanda yapılmış olan yüksek lisans tezleri, doktora tezleri, makaleler,
kitaplar, gazeteler kullanılmıştır.

Anahtar kelimeler:suç,egitim-ogretim faaliyetleri, sosyo-kültürel faaliyetler, psiko-sosyal faaliyetler.

Abstract:
In the research, the Unit Activity Reports of the General Directorate of Prisons of the
Ministry of Justice were examined and the educational, socio-cultural and psycho-social
activities implemented for convicts and detainees in Turkish penal institutions between 2012
and 2016 were determined. In this context, education, training activities, vocational training
activities, religious development and spiritual guidance activities, library, library activities,
psycho-social activities, social, cultural and sports activities for convicts and detainees in
penitentiary institutions were discussed.
As a basis for the research, the historical development of prison sentences was
examined within the scope of the conceptual framework, and in this direction, prison types
were explained in relation to the Penal institutions of the Tanzimat period and the Republican
period before the prison institution emerged.
In the Tanzimat period, with the Kanun-ı Penalty of 1840, hard labor and
imprisonment began to be applied. With the Kanun-ı Cedit in 1851, the punishment of hard
labor and imprisonment continued. In 1858, the penalty of Kalebent was added to the
penalties applied with the Penal Code of Humayun (Sarıdiken, 2014:20). With the laws
enacted during the Tanzimat period, the punishment for the body was replaced by the
formation of prisons aimed at rehabilitating the criminal (Demir, 2013:30). The young
Republic of Turkey, which was established during the war and after ten years of war, has
updated this field again with a modern, secular and legal basis.
After the proclamation of the republic, the modernization works carried out under the
leadership of Mustafa Kemal Pasha in all areas of the state were also carried out in
penitentiary institutions. In line with the needs of convicted prisoners in penitentiary
institutions since 1926 legal arrangements have been made. The Turkish Penal Code No. 765 came into force in 1926. In 1929, the prisons were taken from the Ministry of Internal Affairs
and connected to the Ministry of Justice, and the process of change began. The Ministry of
Justice made efforts to rehabilitate the convicts by employing them (Sarıdiken, 2014: 21)
The perspective of the republican era on prisons Mustafa Kemal Pasha said, "Sirs, the
problem of prisons is very important. It can be understood from the words "A citizen of the
country whose personal freedom has been abolished should be brought up to be useful to the
society at the end of the sentence". It is emphasized that prisons are not only seen as places
where punishment is carried out, but also an institution that gives importance to the education
and profession of convicts and detainees, and brings them into social life (Kurt, 2013: 38).
With the Law No. 647 on the Execution of Penalties in 1965, modern execution
procedures were adopted. The Law No. 5275 on the Execution of Penalties and Security
Measures (CGTİHK), which came into force on 1 June 2005 and is one of the three basic laws
of the Turkish Criminal Justice System, regulates the basic principles of the execution law
(Artuk and Alşahin, 2016: 181).
In the study, educational, socio-cultural and psycho-social activities carried out in
penitentiary institutions were evaluated in terms of their contribution to individual, state and
social life. The educational, socio-cultural and psycho-social activities in penitentiary
institutions were discussed and the number of participation in these activities was examined.
The research is important in that it is the first research that deals with education, sociocultural and psycho-social activities in penitentiary institutions as a whole. As a data source in
the research; Unit Activity Reports of the Ministry of Justice General Directorate of Prisons
and master's theses, doctoral theses, articles, books, and newspapers were used.

Keywords: Prison, educational activities, socio-cultural activities, psycho-social activities.