Bulgaristan'da siyasal-ekonomik gelişmeler ve kooperatifçilik hareketi (1878-1944)
Political-ekonomic development in Bulgaria and cooperative movement (1878-1944)
Yazar: MELİHA ÇETİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUZAFFER ÖZSOY
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bulgaristan = Bulgaria ; Kooperatifçilik = Cooperative system ; Sosyoekonomi = Socio-economics ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Sosyoekonomik gelişmeler = Socio-economic developments ; Tarım = Agriculture ; Tarım sektörü = Agricultural sector ; Tarımsal üretim = Agricultural production

Özet:
Bulgaristan 1878'de bağımsızlığına kavuşmuş, anayasaya dayalı meşrutiyetle yönetilmeye başlamıştır. 
1887'de başbakan olan Stefan Stambolov döneminde, Bulgaristan'da istikrar sağlanmış, hem sanayileşme hem de Avrupa ile ticaret hızla gelişmiş,  tarımsal üretimin arttırılması için de çalışmalar yapılmıştır. Köylüler dayanışma amacıyla "Bulgaristan Tarım Ulusal Birliği"ni kurmuşlardır. 1911'de Aleksandır Stamboliyski liderliğindeki BTUB en güçlü muhalif grup olmuştur.
Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı, hem siyasi yapıyı hem de ekonomik yapıyı sarsmıştır. 1919'da başbakan olan Stamboliyski, tarım ülkesi olarak kabul ettiği Bulgaristan'da toprak reformu yaparak, köylüyü zenginleştirmek ve tarım üretimini arttırmayı hedeflemiştir. 
1930'larda dünya ekonomik krizi Bulgaristan'ı da etkilemiş siyasi dalgalanmalar yaşanmıştır. 1930'ların sonlarında ekonomik iyileşme sağlanmıştır. Hem tarımsal üretim hem de kooperatif üye sayıları artmıştır. Hububat ekiminden endüstriyel ürün ekimine geçiş yapılmıştır. Fakat az topraklı çiftçi sayısı da artmıştır.
Bulgaristan'ın II. Dünya Savaşına katılması ve kaybetmesi hem sosyal olarak hem de ekonomik olarak Bulgaristan'ı istikrarsızlaştırmıştır. 
Bulgaristan'ın bir tarım ülkesi olması ve çiftçilerinin büyük kısmının az topraklı olması tarımsal üretim açısından büyük bir sorun olmuştur. Bu dönemde hızla gelişen kapitalizm hem sanayi işçilerinin hem de köyde küçük topraklı ve sermayesi az çiftçilerin ezilmesine neden olmuştur. Daha çok sosyalist ve komünistlerin yaptığı çalışmalar sonucu sanayide sendikalaşma, tarımda kooperatifleşme, işçi ve çiftçilerin haklarını savunmada yararlanılan örgütlenme şekli olmuştur. 
Kooperatiflerle ilgili yasal düzenlemeler ilk başta "Ticaret Yasası" içinde yer almıştır. Daha sonra kapsamlı bir "Kooperatifler Yasası" çıkarılmıştır. Bu sayede "Kooperatifler Birliği" kurulmuştur. Tarım işletmelerine kredi sağlamak için önceleri sadece Ziraat Bankası varken daha sonra Halk Bankaları ve Bulgar Kooperatif Tarım Bankası kurulmuştur.
Kooperatifler, çiftçinin eğitimi, teknolojik gelişmelerin çiftçiye ulaştırılmasında da etkin olmuşlardır. 1900'lere göre kooperatif sayısı 1940'lı yılarda üç kat artmıştır.

Anahtar Sözcükler: Bulgaristan, siyasal yapı, iktisadi yapı, tarımsal üretim, kooperatifçilik

Abstract:
Bulgaria gained its independence in 1878 and began to be governed by a constitutional monarchy.
During the reign of Stefan Stambolov, who became prime minister in 1887, stability was ensured in Bulgaria, both industrialization and trade with Europe developed rapidly, and efforts were made to increase agricultural production. The villagers established the "Bulgarian Agricultural National Union" for the purpose of solidarity. In 1911, BTUB, led by Alexander Stamboliyski, became the strongest opposition group.
The Balkan Wars and the First World War shook both the political and economic structure. Stamboliyski, who became the prime minister in 1919, aimed to enrich the peasants and increase agricultural production by making land reform in Bulgaria, which he accepted as an agricultural country.
In the 1930s, the world economic crisis also affected Bulgaria and there were political fluctuations. In the late 1930s, economic recovery was achieved. Both agricultural production and the number of cooperative members increased. A transition was made from grain cultivation to industrial crop cultivation. But the number of farmers with less land has also increased.
Bulgaria's II. Participating in and losing in World War II destabilized Bulgaria both socially and economically.
The fact that Bulgaria is an agricultural country and most of its farmers have little land has been a big problem in terms of agricultural production. The rapidly developing capitalism in this period caused both industrial workers and farmers with small land and little capital to be oppressed in the village. As a result of the efforts of the socialists and communists, unionization in industry, cooperatives in agriculture, and the defense of the rights of workers and farmers became the form of organization used.
Legal regulations regarding cooperatives were initially included in the "Trade Law". Later, a comprehensive "Cooperatives Law" was enacted. In this way, the "Cooperatives Union" was established. In order to provide loans to agricultural enterprises, only Ziraat Bank existed before, and then People's Banks and Bulgarian Cooperative Agricultural Bank were established.
Cooperatives have also been active in the education of the farmer and the delivery of technological developments to the farmer. Compared to the 1900s, the number of cooperatives tripled in the 1940s.

Keywords: Bulgaria, political structure, economic structure, agricultural production, cooperatives