Brassica oleracea var. Viridis L. ve Smilax excelsa L. bitki özütlerinin Acanthamoeba castellanii trofozoitleri üzerine in vitro amoebisidal aktivitelerinin araştırılması
Investigation of in vitro amoebicidal effects of Brassica oleracea var. Viridis L. and Smilax excelsa L. on Acanthamoeba castellanii trophozoites
Yazar: HAMİ YEŞİLTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP KOLÖREN
Ordu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Acanthamoeba spp. rutubetli ya da ıslak topraklarda, göllerde, yüzme havuzlarında, baraj göllerinde, tatlı su birikintilerinde, çeşme sularında, kontak lens solüsyonlarında ve havada yaygın olarak bulunmaktadır. Toprak, su ve havayla sıkı temasta olan insanlara serbest yaşayan amiplerin yerleşmesi ve amebiyaz, oluşturabilmesi olasılığı yüksektir. Serbest yaşayan amipler arasında Acanthamoeba türleri, Granülomatöz amibik ensefalit, Acanthamoeba keratitis ve Kutanöz acanthamoebiasis gibi önemli hastalıklara neden olmaktadır.  Günümüzde bu hastalıkları tamamen ortadan kaldıracak tedavi protokolleri bulunmamaktadır. Özellikle Acanthamoeba kistlerinin oluşturduğu enfeksiyonlar uygun ve etkili tedaviler uygulanmadığı sürece genellikle tekrarlayabilmektedir. Kistlerin uygulanan tedavi yöntemlerine karşı dirençli olması, uygulanan tedavi protokollerinin çok fazla yan etkilere sahip olması ve istenilen selektiviteyi göstermemesi gibi nedenler bu parazitlere karşı alternatif ve etkili ilaç arayışlarını ortaya çıkarmıştır.
Bu çalışmada, Brassica oleracea var. viridis L. ve Smilax excelsa L. yapraklarından elde edilen etanol özütlerinin Acanthamoeba castellanii trofozoitleri üzerindeki IC50 değeri ve yüzde (%) canlılık etkisi araştırılmıştır. B. oleracea var. viridis L. etanol özütünün A. castellanii trofozoitleri üzerindeki IC50 değeri 72. ve 48. saatlerde sırasıyla 9 ve 60 mg/ml; S. excelsa etanol özütünün ise 72. saatte 60 mg/ml olarak bulunmuştur B. oleracea var. viridis L.'nin 73 ve 36.5 mg/ml özütlerinin 72. saatte A. castellanii trofozoitleri üzerindeki % canlılık oranları sırasıyla 22.67±0.33 ve 25±0.58 olarak saptanmıştır. S. excelsa'nın 73 ve 36.5 mg/ml özütlerinin72. saatte % canlılık oranları sırasıyla 46.33±0.88 ve 56.33±1.20 olarak bulunmuştur.
Çalışmanın sonucunda, B. oleracea var. viridis L.ve S. excelsa bitki özütlerinin A. castellanii trofozoitleri üzerinde sitotoksik etkiye sahip olduğu ve bu etkinin de konsantrasyonlara bağlı olarak değiştiği görülmüştür. Ayrıca, B. oleracea var. viridis L. özütünün, trofozoitler üzerinde S. excelsa özütüne göre daha etkili amoebisidal aktivite gösterdiği belirlenmiştir. B. oleracea var. acephala ve S. excelsa bitki özütlerinin trofozoitler üzerinde sitotoksik etkiye neden olduğunu gösteren bu çalışmanın Acanthamoeba enfeksiyonlarının alternatif tedavi arayışlarında yer bulabileceği ve fitoterapi amacıyla temel oluşturacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Acanthamoeba species live commonly in damp and wet soil, freshwater accumulations, sewage, swimming pools, contact lens equipment, lakes, dam lakes, tap water and air. It is highly likely that free-living amoebae can settle humans in contact with soil, water, air and they create amoebiasis. Acanthamoeba spp. which are among in the free living amoebae, cause of Granulomatous amoebic encephalitis, Acanthamoeba keratitis and Cutaneous acanthamoebiasis. Today, there are no treatment protocols to completely eliminate these diseases. In particular, infections caused by Acanthamoeba cysts can usually repeat if suitable and effective treatments are not applied. Because cysts are resistant to the treatment methods applied and the treatment protocols applied have too many side effects and they do not show the desired selectivity, reveal the search for alternative and effective drugs against these parasites.
In this study, the percent (%) viability and IC50 values of Acanthamoeba castellanii trophozoites exposed to ethanol extracts obtained from Brassica oleracea var. viridis L. and Smilax excelsa L. plants were investigated. The IC50 values of A. castellanii trophozoites at 72 and 48 hours were determined in ethanol extract of B. oleracea var. acephala with 9 and 60 mg/ml, respectively and in the ethanol extract of S. excelsa with 60 mg/ml at 72 h. The viability rates (%) of A. castellanii trophozoites exposed to the 73 and 36.5 mg / ml extracts of B. oleracea var. acephala at 72 h were 22.67 ± 0.33 and 25 ± 0.58, respectively.  The viability rates (%) trophozoites exposed to the ethanol extract of S. excelsa with 73 and 36.5 mg/ml at 72 h were 46.33±0.88 and 56.33±1.20, respectively.
As a result of the study, there is B. oleracea var. viridis L. and S. excelsa plant extracts have cytotoxic effects on A. castellanii trophozoites and this effect has also been shown to vary with concentrations. In addition, it is indicated that  B. oleracea var. acephala extract showed more effective amoebicidal activity on trophozoites than S. excelsa extract.
This study showing that B. oleracea var. viridis L. and S. excelsa plant extracts cause cytotoxic effect on trophozoites is thought to be the basis of phytotherapy and can be used in alternative treatment searches for Acanthamoeba infections.