Fundamentalizm Selefilik ve küreselleşme sürecinde yapay devletler
Artificial states in the process of fundamentalism and globalization
Yazar: BÜŞRA AKSU
Danışman: DOÇ. DR. ATAKAN HATİPOĞLU
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: IŞİD = Islamic State of Iraq and al Sham

Özet:
Sanayileşme, modernleşme ve sömürgeciliğin olumsuz etkilerini yaşayan üçüncü dünya ülkelerinin dini kurumlarında ve dini davranış biçimlerinde meydana gelen değişimler son dönemlerin en ilgi çekici konularından biridir.1950 sonrası küreselleşmenin itici gücüyle yeni dini hareketler ortaya çıkmıştır. Bu değişimleri takiben, 20. yüzyılda İslam dünyasında da önemli hadiseler yaşanmıştır.Giderek radikalleşen yeni dini hareketler, 1980 yılı ve sonrası aksiyoner hale gelmiş ve küresel teröre evrilmiştir. 

Selefilik, 20. yüzyıl sonrası radikalleşme ve teröre zemin sağlayan, dini-politik bir yaklaşımdır. İslam tarihi içerisinde erken dönemlerde köklerine rastlanılan Selefilik, içinde bulundurduğu tekfir ve cihat gibi kodlarla radikalleşebilmektedir. Ancak Selefilik köklendiği ülkelerde her zaman şiddetle bütünleşmemiştir. Selefilik Suriye'de olduğu gibi şiddeti meşrulaştıracak dini-politik bir çerçevede görünebiliyorken, Mısır'da parlamentoya girebilen, Türkiye'de mevcut iktidara destek veren, İngiltere'de hükümetle iş birliği içinde olabilen bir görünüm kazanabilir.Bu anlamda Selefilik, kendi içerisinde de temelde, ılımlı ve radikal olmak üzere ayrılabilir.
Bu çalışmada, Selefiliğin radikalleşmesinin sosyal, siyasal, dini ve ekonomik arka planı incelenmektedir. Bu anlamda Weberyen bir yaklaşımla, dinin sosyal tabakalarla ilişkisi bağlamında, Radikal Selefi terörün oluşumunun koşulları araştırılmıştır. El-Kaide, IŞİD, Boko Haram vb. radikal Selefi terör örgütlerinin kendilerine hangi koşullarda alan açabildiği incelenmiş ve bu bağlamda Suriye, Irak ve Nijerya'nın toplumsal, siyasal ve ekonomik koşulları analiz edilmiştir.

Anahtar Kelime: Fundamentalizm, Selefilik, radikalleşme, küreselleşme, IŞİD.

Abstract:
The changes in the religious institutions and religious behaviors of the third world countries, which experienced the negative effects of industrialization, modernization and colonialism, are one of the most interesting subjects of recent times. After 1950, new religious movements emerged with the driving force of globalization. Following these changes, important events took place in the Islamic world in the 20th century. Increasingly radicalized new religious movements became active in 1980 and later and evolved into global terrorism.

Salafism is a religious-political approach that provides a basis for radicalization and terrorism after the 20th century. Salafism, whose roots are found in the early periods of Islamic history, can be radicalized with the codes such as takfir and jihad. However, in the countries where Salafism is rooted, it has not always been integrated with violence. While Salafism can appear in a religious-political framework that will legitimize violence, as in Syria, it can gain an appearance that can enter the parliament in Egypt, support the current government in Turkey, and cooperate with the government in England. In this sense, Salafism can be basically divided into moderate and radical.

​In this study, the social, political, religious and economic background of the radicalization of Salafism is examined. In this sense, with a Weberian approach, the conditions of the formation of Radical Salafist terrorism were investigated in the context of the relationship of religion with social strata. The conditions under which radical Salafist terrorist organizations such as Al-Qaeda, ISIS, Boko Haram, can open up space for themselves have been examined, and in this context, the social, political and economic conditions of Afghanistan, Syria, Iraq and Nigeria were analyzed.

Keywords: Fundamentalism, Salafism, radicalization, globalization, ISIS.