COVID-19 pandemi döneminde konutlarda sergilenen mekânsal davranış biçimleri ve esnek konut tasarım önerisi
Flexible housing design proposal through spatial behavior patterns exhibited in housings during the COVID-19 pandemic period
Yazar: KÜBRA KOÇHAN
Danışman: DOÇ. DR. CAN TUNCAY AKIN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Esnek konut = Flexible residential ; Konut = Dwelling house ; Mekansal davranış = Spatial behavior ; Pandemiler = Pandemics

Özet:
Tarih boyunca yaşanan salgın hastalıklar gibi krizler toplumsal kırılmalar yaratarak dünyanın akışını değiştirmiştir. Geçmişten günümüze devam eden salgın hastalıklar tarihte yaşam biçimlerini değiştirmekle birlikte mimaride modern kentlerin ve binaların tasarımını etkilemiştir. Günümüzde pandemiye dönüşen Covid-19 salgını, çağımızın en büyük sorunu haline gelmiştir. Covid-19 pandemisi bugün için bir dönüşüm noktası olup geleceğe "yeni normalleşme" perspektifinden bakmaya yol açmıştır. Bu pandemi sağlık krizi olmaktan öte tasarım sorunu olarak da karşımıza çıkmıştır. Pandemi sürecinde fiziksel mesafeyi koruyarak bulaş riskini azaltmaya yönelik sosyal izolasyon gerekmiştir. İnsanlar kamusal alanlardan kaçınıp özel alanlara yönelmişlerdir. "Evde Kal", "Hayat Eve Sığar" ve "Sosyal Mesafeyi Koru" gibi tedbirlerle insanların evlerde kalmaları teşvik edilmiştir. Günlük yaşam aktivitelerinin yer değiştirdiği bu dönemde konutlar süreç içerisinde enfekte kişinin kaldığı alan ve birçok aktivitenin yapıldığı alanlara dönüşmüştür. Bu da konutun var olan fonksiyonundan farklı bir fonksiyon üstlenmesine sebep olmuştur. Çalışmanın amacı, pandemi sürecinde insanların vakitlerinin çoğunu geçirdikleri konutlarda bulaşı azaltmaya ve eklenen fonksiyonlara yönelik düzenlemeleri inceleyip açıklayarak; mevcut konut davranışlarında eylemelere bağlı olarak mekânsal dönüşümleri analiz ederek; pandemi boyunca ve pandemi sonrası dönemde önerilen esnek konut tasarım paradigmasını ortaya koymaktır. Ayrıca çalışma konut geleneğinin pandemi sonrası değişmesi gerekliliğini ve konutların esneklik bağlamında ele alınarak nasıl düşünülmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışma kapsamında farkı plan tiplerini incelemeye yönelik Türkiye'nin farklı bölgelerinde bulunan 12 farklı konut planı seçilmiştir. Kentlerde insanların yaygın olarak kullandıkları apartman konut planları farklı senaryolarda ele alınmıştır. Farklı senaryolar kurgulanarak incelenen mevcut konut planlarının pandemi sürecindeki mekânsal davranışı analiz edilmiştir. Konut içerisinde yaşayan bireylerin enfekte olması durumunda korunması sağlanırken enfekte olmayan kişilerin kısıtlamalar nedeniyle farklı aktiviteleri konut içerisine taşıması analiz edilmiştir. Senaryolara bağlı olarak pandemi sürecinde mevcut konutların davranışı fonksiyon parametreleri doğrultusunda öneri tasarım stratejileriyle geliştirilmiştir.  Analizlere göre karantina sürecinde konut tasarımların pandemi sürecine uygun tasarlanmadığı ve yetersiz kaldığı belirlenmiştir. Ardından incelenen parametreler ve analiz edilen plan örnekleri doğrultusunda esnek konut tasarımı önerilmiştir. Sonuç olarak konutlarda görülen bu değişim ve dönüşüm pandemi sonrası devam edeceği veya pandemi öncesi kullanım gibi olmayacağı öngörülmektedir. Dolayısıyla tasarlanacak yeni konutların bu değişim ve dönüşümü göz önünde bulundurarak ve özellikle esneklik bağlamına dikkat edilerek tasarlanması beklenmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Pandemi, Pandemi Sonrası Konut, Esnek Konut, Fonksiyonel Esneklik

Abstract:
Crises such as epidemics throughout history have changed the flow of the world by creating social fractures. Epidemics that have continued from the past to the present have changed the way of life in history, besides have affected the design of modern cities and buildings in architecture. Nowadays, the Covid-19 pandemic has become the biggest problem of our time. The Covid-19 pandemic is a transformation point for today and has led to looking at the future from the perspective of "new normalization". This pandemic has emerged as a design problem rather than a health crisis. Social isolation was required to reduce the risk of transmission by maintaining physical distance during the pandemic process. In this process, people have avoided public spaces and turned to private areas. People have been encouraged to stay in their homes with measures such as "Stay at Home", "Life Fits in the House" and "Maintain Social Distance". This has led to the fact that the residence has assumed a different function from its existing function. During the period when the activities of daily life were switch, the residences became the area where the infected person stayed and the areas where many activities were carried out in the process. The aim of the study is to reduce transmission in residential buildings where people spend most of their time during the pandemic process and by investigating and explaining the regulations for the added functions; by analyzing the spatial transformations depending on the actions in the current housing behavior; it is to reveal the flexible housing design paradigm proposed in the during pandemic and post-pandemic period. In addition, the study reveals the need for the housing tradition to change after the pandemic and how housing should be considered by considering it in the context of flexibility. Within the scope of the study, 12 different housing plans located in different regions of Turkey were selected to examine the different types of plans.Apartment housing plans, which are widely used by people in cities, have been considered in different scenarios. During the pandemic process, which was examined by creating different scenarios, the spatial behavior of existing housing plans was analyzed. Depending on the scenarios, the behavior of existing houses in the pandemic process has been developed with proposal design strategies in accordance with the function parameters. According to the analyzes, it was determined that the residential designs were not designed in accordance with this process during the quarantine process and were insufficient. Then, in accordance with the determined parameters and the analyzed plan examples, a flexible housing design paradigm was proposed.  As a result, it is expected that this change and transformation seen in residential buildings will continue after the pandemic or will not be like the use before the pandemic. Therefore, it is expected that the new houses to be designed will be designed taking into account this change and transformation and paying particular attention to the context of flexibility.

Keywords: Pandemic, Post-Pandemic Housing, Flexible Housing, Functional Flexibility