Tunuslu Hayreddin Paşa'nın Akvemü'l-Mesâlik fî Marifeti Ahvâli'l-Memâlik adlı eseri üzerine bir inceleme /
Yazar: KAREEM MOHAMED
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ŞÜKRÜ ÇORUK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Akvemü'l-Mesalik fi Marifeti Ahvali'l-Memalik = Akvemü'l-Mesalik fi Marifeti Ahvali'l-Memalik ; Modernleşme = Modernization ; Risale = Pamphlet ; Tunuslu Hayreddin Paşa = Tunuslu Hayreddin Pasha

Özet:
Akvem?ül-Mesalik fi Marifeti Ahval?ül-Memalik, çağdaş Arap ve Türk düşüncesine ışık tutan en önemli kaynaklardan biridir. Aynı zamanda XIX. yüzyılda ıslahatçı bir İslâm düşünürü olan Tunuslu Hayreddin Paşa tarafından el alınan ve ender bulunan bir siyasi risaledir.  Akvem?ül-Mesalik, sadece Tunus?un 1857 ? 1862 yılları arasındaki reform dönemini değil aynı zamanda Osmanlı devleti ve Mısır başta olmak üzere birçok İslâm ülkesinin ıslahât dönemini de dile getiren bir eserdir.  
Tunuslu Hayreddin Paşa, ıslahat programını, yazdığı eserin mukaddimesine aktarmıştır. Bu bakımdan şunu diyebiliriz ki bu eser, XIX. yy?da tanzimat dönemi ile başlayan İslâm reform hareketini anlatmaktadır.Hiç şüphe yoktur ki Tunuslu Hayreddin Paşa, Hilafet merkezi olarak Osmanlı devletine bağlı kalmayı ve bütün müslüman ülkelerinin birleşmesini umuyordu. Paşa, İslâm ülkelerinin ıslahı ve yeniden kalkınmasının Avrupa ülkeleriyle mücadele hususunda tek çare olduğunu düşünüyordu. Paşa?nın bu tutumu, dönemindeki ıslahatçı düşünürlerin fikirleriyle örtüşüyordu. Bu bakımdan bu kitabın mukaddimesi sadece bir kitabın mukaddimesi değil aynı zamanda İslâm dünyasında reform ve yenileşme hareketinin başlangıcını açıklayan bir siyasi risale sayılmaktadır.


Anahtar Kelimeler: Tunuslu Hayreddin Paa, Modernleme, Tanzimat, Garbiyatçılık

Abstract:
Akvem'ül-Mesalik fi Marifeti Ahval'ül-Memalik, is one of the most important sources that sheds light on the Arab and Turkish thought in19th century. Also Akvem'ül-Mesalik is a rare political treatise had been writing by an Islamic thinker in19th century. Akvem'ül-Mesalik, not terats only the period of reform in Tunisia 1857 - 1862, but it?s also discusses the period of reforms  in many Muslim countries, especially the Ottoman Empire and Egypt.Tunisian Hayreddin Pasha, had transferred his reform program to the  introduction of Akvem'ül-Mesalik fi Marifeti Ahval'ül-Memalik. In this regard, we can say that Akvem'ül-Mesalik, describes the movement of Islamic reforms that beginning with the Tanzimat period, in the 19th century.There is no doubt that the Tunisian Hayreddin Pasha, had hoped to be bound by the Ottoman state at the center of the Caliphate, also he wanted the unification of all Muslim countries . Pasha, believed that the reclamation and re-development of Islamic countries is the only remedy in the fight against European countries. Hayreddin Pasha's this attitude, coincided with the ideas of reformist thinkers in his time. In this regard,  the introduction of Akvem'ül-Mesalik fi Marifeti Ahval'ül-Memalik is not just a book introduction, but also is considered a political treatise that describing the beginning of the reform and renewal movement in the Islamic world in the 19th century.



Key Wordes: Tunisian Hayreddin pahsa, Modernization, Reform, Occidentalism