Çamlıdere (Ankara) halk ilaçları
Folk medicines of Çamlıdere (Ankara)
Yazar: TUĞBA GÜNBATAN
Danışman: PROF. DR. İLHAN GÜRBÜZ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Ankara-Çamlıdere = Ankara-Çamlıdere ; Etnobotanik = Ethnobotany ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Bu çalışmada Ankara'nın Çamlıdere ilçesinde hâlen kullanılan halk ilaçları tespit edilmiştir. Bunun için Çamlıdere'ye bağlı olan toplam 42 yerleşim birimine bilimsel geziler düzenlenmiştir. Geziler esnasında halk ilacı konusunda bilgi sahibi olan kişilere ulaşılarak mülakatlar yapılmıştır. İlçede halk ilaçlarının çoğunluğunu oluşturan bitkiler sistematik olarak incelendiğinde 29 familyanın mensubu olan 61 cinse ait 65 türden (73 takson) tedavide yararlanıldığı belirlenmiştir. Bunun yanında 19 adet hayvansal kaynaklı materyalin de halk ilacı olarak kullanıldığı görülmüştür. Ayrıca bitkisel veya hayvansal kaynaklı olmayan 8 farklı materyalin de ilçede halk ilacı olarak kullanıldığı belirlenmiştir. Çamlıdere'de en çok Asteraceae familyasına ait bitkilerden halk ilacı olarak yararlanıldığı, bunu Lamiaceae ve Rosaceae familyalarının takip ettiği belirlenmiştir.ilçede halk ilacı kullanılmasına neden olan rahatsızlıkların başında solunum yolu hastalıkları gelmekle birlikte bunu dermatolojik problemler, gastrointestinal sistem hastalıkları ve romatizmal rahatsızlıklar takip etmektedir. Diğer taraftan nadir de olsa bitkilerin yakacak, gıda gibi etnobotanik kullanımlarına da rastlanılmıştır.Daha önce yapılan halk ilacı çalışmaları ile bizim bulgularımız kıyaslandığında, Anthemis armeniaca Freyn & Sint., Astragalus microcephalus Willd., Crocus ancyrensis (Herbert) Maw, Glaucium grandiflorum Boiss. & Huet var. torquatum Cullen, Medicago lupulina L., Thuja orientalis L., Trifolium fragiferum L. var. fragiferum, Tripleurospermum callosum (Boiss. & Heldr.) E. Hossain bitkilerinin ülkemizde halk ilacı olarak kullanımına ilk kez bu çalışmada rastlanıldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca bu çalışma ile 41 halk ilacının da daha önce tespit edilen kullanımlarının dışında yeni kullanımları belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, folk medicines which are being currently used in Çamlıdere, district of Ankara, were determined. Therefore, scientific trips were organized to different 42 locations in Çamlıdere. During the field trips, interviews were conducted with those who have knowledge on folk medicines. Upon the evaluation of the outcomes of the field study systematically, plants constituted the majority of folk medicines where it was determined that 65 species (73 taxa) belonging to 61 genera of 29 families in various treatments. Furthermore, 19 different animal sourced materials were identified to be used as folk medicine. In additon, neither plant nor animal sourced 8 different materials were determined to be used as folk medicine in the district. Plants of the Asteraceae family were determined to be used mostly, and other frequently used families were Lamiaceae and Rosaceae in Çamlıdere.Although respiratory tract diseases were the principal reason for using folk medicines, dermotologic problems, gastrointestinal system diseaes and rheumatismal complaints were the other frequent complaints. On the other hand, some ethnobotanical usages such as for heating and as food of plants were observed.When our findings were compared with the previous folk medicine studies, it was understood that the usage of Anthemis armeniaca Freyn & Sint., Astragalus microcephalus Willd., Crocus ancyrensis (Herbert) Maw, Glaucium grandiflorum Boiss. & Huet var. torquatum Cullen, Medicago lupulina L., Thuja orientalis L., Trifolium fragiferum L. var. fragiferum, Tripleurospermum callosum (Boiss. & Heldr.) E. Hossain spotted for first time in this study in Turkey. Furthermore, with this study, new usages of 41 folk medicines were determined different from previous studies.