Dematel, AHP ve aksiyomatik tasarım yöntemleriyle tedarikçi seçimi: Lojistik sektöründe bir uygulama
Supplier selection with dematel, AHP and axiomatic design methods: An application in the logistics sector
Yazar: ŞULE EMMİ
Danışman: PROF. DR. KASIM BAYNAL
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında lojistik sektöründeki bir firmada önemli karar problemlerinden olan
tedarikçi seçimi problemi ele alınmıştır. Rekabetin bu denli yoğun olduğu günümüz
şartlarında en önemli paydaşlarımızdan biri tedarikçilerdir. Çalışmada öncelikle FSN (Fast,
Slow, Nonmoving) envanter sınıflandırma sistemi yaklaşımıyla tedarikçi değerlendirmesine
konu olacak ürün grubu belirlenmiştir. Yurt içindeki tedarikçilerden temin edilen ve müşterin
yoğun olarak sipariş ettiği bu ürün grubundaki bir malzeme için en uygun tedarikçiyi
belirlemek ve tedarikçiler arasında sırama yapılmak amaçlanmıştır. Bir yıl içerisindeki
sipariş adetleri ve birim maliyetleri SAP (Sistem Analiz ve Program Geliştirme)
programından alınmıştır ve analiz neticesinde, tedarikçi değerlendirmesine konu olacak ürün
grubu olarak 80V 620 Ah traksiyoner akü belirlenmiştir.
Traksiyoner akülerin tedarik edildiği 4 akü firmasını karşılaştırırken kullanılacak kriterleri
belirlerken literatürdeki çalışmalar dikkate alınmıştır. DEMATEL yöntemi ile kriterler
arasındaki nedensellik ilişkisi ve birbirleri üzerindeki etkileri yorumlanmıştır. 4 akü firması
Aksiyomatik Tasarım yöntemi ile bilgi içerik değerlerine göre sıralanmıştır. Her bir kriter
eşit önem seviyesinde olmadığı için kriterler AHP (Analitik Hiyerarşi Prosesi) ve Saaty'nin
ölçeği baz alınarak ağırlıkları hesaplanmıştır. Kriter ağırlıkları dikkate alınarak Ağırlıklı
Aksiyomatik Tasarım yaklaşımına göre de sıralama yapılmış ve her iki yaklaşımla elde edilen
sonuçlar karşılaştırılmış ve optimum olan tedarikçi için öneride bulunulmuştur.

Abstract:
In this thesis, the supplier selection problem, which is one of the important decision problems
in a company in the logistics sector, is addressed. In today's conditions where competition is
so intense, suppliers are one of our most important stakeholders. In the study, firstly, the
product group that will be subject to supplier evaluation was determined with the FSN (Fast,
Slow, Nonmoving) inventory classification system approach. It is aimed to determine the
most suitable supplier for a material in this product group, which is supplied from domestic
suppliers and ordered intensively by the customer, and to rank the suppliers. The number of
orders and unit costs within a year were taken from the SAP (System Analysis and Program
Development) program and as a result of the analysis, 80V 620 Ah traction battery was
determined as the product group to be subject to supplier evaluation.
While determining the criteria, the studies in the literature were taken into consideration. The
causality relationship between the criteria and their effects on each other were interpreted by
DEMATEL method. Four battery companies were ranked according to their information
content values by Axiomatic Design method. Since each criterion is not at equal importance
level, weights of the criteria were calculated based on AHP (Analytical Hierarchy Process)
and Saaty's scale. Considering the criteria weights, the ranking was also made according to
the Weighted Axiomatic Design approach and the results obtained with both approaches were
compared and a recommendation was made for the optimum supplier.