COVID-19 infeksiyonuyla yatan hastaların erken dönem mortalitesine etki eden faktörler
Factors affecting the early mortality of patients hospitalized with COVID-19 infection
Yazar: ENES TAŞDELEN
Danışman: DOÇ. DR. DOC.DR BANU BÖYÜK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Mortalite = Mortality ; Prognoz = Prognosis ; Yatan hastalar = Inpatients

Özet:
Amaç: 2019 yılı biterken, Çin'in Vuhan kentinde bir dizi pnömoni vakası saptandı ve sebebi yeni gelişen bir çeşit korona virüs olarak açıklandı. Ardından dünyadaki diğer ülkelerde de artan sayıda benzer vakalar gözlemlendi. Şiddetli akut solunum sendromu (SARS)  ile olan yakın genetik ilişki nedeniyle korona virüs (SARS-CoV), Uluslararası Virüs Taksonomisi Komitesi tarafından SARS-CoV-2 olarak yeniden adlandırılmıştır. Şubat 2020'de Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 2019 korona virüs hastalığı anlamına gelen "COVID-19  hastalığı" olarak isimlendirdi. Bu konuda birçok bilimsel çalışma yapılmış olup, bu çalışmalarda çıkan sonuçlar COVID-19'un seyri, prognozu ve mortalitesi araştırılmaktadır. Predispozan faktörler ve prognozu etkileyen etkenler üzerinde de sıkça durulmaktadır. Bu çalışmada COVID-19 enfeksiyonu nedeniyle hastanede yatan hastalarda erken dönem (6 ay sonra) mortaliteyi etkileyen faktörleri saptamayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmamız Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesinde 2020 yılı mart-mayıs aylarında iç hastalıkları kliniğinde Covid19 enfeksiyonu tanısı almış ve tedavi görerek taburcu olmuş 377 hastayı kapsamıştır. Bu hastalara hastane yatışından 6 ay sonra retrospektif olarak tarandı ve demografik, klinik, laboratuvar bulguları incelendi. Ek hastalıkları, kullandığı ilaçlar, verilen tedaviler, yatış süresi, yoğun bakıma gidiş ve entübe olma durumları kaydedildi. Hastaların dosya verileri değerlendirilmiş laboratuar ve görüntüleme tetkikleri hastanemiz kayıtlarından alınmıştır. Araştırmamızda elde edilen bulgular değerlendirilirken SPSS 21 (Statistical Package for the Social Sciences, version 21) istatistik programı kullanıldı.
Bulgular: Çalışmamıza katılan 377 hastadan 11'nin (%2,92)'si. 6 ay sonra ex olduğu saptandı. Ex olan hastaların yatış ortalaması 10,18±6,94 gün iken, ex olmayanların 6,25±4,57 gün olup istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,05). Yoğun bakım ihtiyacı olanlarda mortalite oranı %16,67 iken, diğer grubun ortalaması %2,49'du. Entübe edilenlerde mortalite oranı %33,33 iken entübe edilmeyen hasta grubunda bu oran %2,45 olarak hesaplandı. Gruplar arasında istatistiksel anlamlı düzeyde fark saptandı (p<0,05). 
Hastalardan mortalite tespit edilenlerin CK, albümin ve GFR ortalamaları düşük iken CRP, troponin, lökosit, Nötrofil, D-dimer ve fibrinojen değerleri istatistiksel anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı (p<0,05).
Hastaların laboratuvar bulgularıyla mortaliteleri arasındaki ilişki regresyon analizi ile incelendiğinde; albumin ve GFR ile negatif yönlü, lökosit ve nötrofil ile pozitif yönlü istatistiksel anlamlı ilişki saptandı (p<0,05).
Sonuç: Covid 19 enfeksiyonu birçok organ sistemini etkileyen bir hastalıktır. Covid-19 enfeksiyonu geçiren hastaların enfeksiyon dönemindeki böbrek yetersizliğinin varlığı ve akut faz reaktanların yüksek olması ileriye yönelik mortalite oranının saptanmasında yada risk skorlamasında bize ışık tutabilir.
Anahtar Kelimeler: Covid 19 enfeksiyonu, mortalite, prognoz

Abstract:
Objective: At the end of 2019, a number of pneumonia cases were detected in the city of Wuhan, China, and the cause was explained as a new type of coronavirus. Subsequently, an increasing number of similar cases were observed in other countries around the world. In February 2020, the World Health Organization (WHO) defined it as "COVID-19 disease", which means 2019 coronavirus disease. Many scientific studies have been conducted on this subject, and in the light of these studies, the course, prognosis, and mortality of COVID-19 are being investigated. Predisposing factors and factors affecting prognosis are also frequently emphasized. In this study, we aimed to determine the factors affecting early mortality (6 months later) in hospitalized patients due to COVID-19 infection.
Materials and Methods: This study was conducted at Kartal Dr. Lütfi Kırdar City Hospital between March and May 2020.  Participants were 377 patients who were diagnosed with COVID-19 infection and discharged after receiving treatment at the internal medicine clinic of the hospital. These patients were screened retrospectively 6 months after hospitalization and their demographic, clinical, and laboratory findings were examined. Their records of comorbidities, medications used, treatments were given, length of stay, admission to the intensive care unit, and being intubated were recorded. SPSS-21(Statistical Package for the Social Sciences, version 21) statistical program was used to evaluate the findings obtained in this study.
Results: After examining the patient records, we found that 11 (2.92%) of 377 patients were included in our study had died 6 months after they discharged from the hospital. While the mean length of hospitalization of ex-patients was 10.18±6.94 days, it was 6.25±4.57 days for non-ex patients. The mean mortality rate was 16.67% for patients who needed ICU, while it was 2.49% for the other patients who did not need ICU. In intubated patients, the mortality rate was 33.33% and this rate was calculated as 2.45% in non-intubated patients. While the CK, albumin, and GFR averages of the patients with mortality were low, CRP, troponin, leukocytes, Neutrophils, D-dimer, and fibrinogen values were found to be statistically significantly higher (p <0.05). 
When the relationship between the laboratory findings of the patients and their mortality was examined by regression analysis: there was a statistically significant negative correlation with albumin and GFR, and a positive correlation with leukocyte and neutrophil (p<0.05).
Conclusion: COVID-19 infection is a disease that affects many organs and systems. The presence of kidney failure during the infection period and high acute phase reactants in patients with COVID-19 infection may shed light on the determination of the prospective mortality rate or risk scoring.
Keywords: COVID-19 infection, mortality, prognosis