İlköğretim 7. sınıf öğrencilerinin üstbilişsel farkındalık düzeyleri ve İngilizce dersinde kullandıkları kelime öğrenme stratejilerinin incelenmesi
Investigation of 7th grade elementary school students' metacognitive awareness levels and vocabulary learning strategies they use in English lessons
Yazar: BÜŞRA SARIKAYA
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZ GÜRBÜZTÜRK
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Kelime öğretimi = Vocabulary teaching ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Ölçekler = Scales ; Öğrenme stratejileri = Learnin strategies ; Üstbiliş = Metacognitive ; İngilizce = English ; İngilizce dersi = English lessons

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ilköğretim 7.sınıf öğrencilerinin üstbilişsel farkındalık düzeylerini ve İngilizce dersinde kullandıkları kelime öğrenme stratejilerini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda nicel ve nitel araştırma desenlerinin bir arada olduğu karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda tarama modeli, nitel boyutunda ise durum çalışması modeli kullanılmıştır.
Araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim öğretim yılında Ankara ili Etimesgut ilçesinde eğitim almakta olan 6234 7.sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunun örneklemi Etimesgut ilçesinde bulunan okullarda eğitim almakta olan 653 7.sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmanın nitel bölümüne ait örneklem ise Bağlıca Ortaokulu'nda eğitim almakta olan 7.sınıf öğrencilerinden gönüllülük esasına göre seçilen 12 öğrenciden oluşmaktadır. 
Araştırmanın nicel bölümüne ait veriler Çocuklar İçin Üst Bilişsel Farkındalık Ölçeği B Formu ve Yabancı Dilde Kelime Öğrenme Stratejileri Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. 
Nicel verilerin analizi istatistik paket programı yardımıyla yapılmıştır. İlköğretim 7.sınıf öğrencilerinin üstbilişsel farkındalık düzeyleri ve kullandıkları kelime öğrenme stratejilerinin dağılımı frekans, yüzde ve aritmetik ortalama kullanılarak analiz edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin cinsiyetleri ve anne-baba eğitim durumlarına göre üstbilişsel farkındalık düzeyleri için parametrik olmayan testlerden Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis testi, öğrencilerin cinsiyetleri ve anne-baba eğitim durumlarına göre kullandıkları kelime öğrenme stratejileri için parametrik testlerden tek yönlü ANOVA (F) testi ve bağımsız örneklem t testi kullanılarak analizler yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır.
Nicel bulgularda, öğrencilerin üstbilişsel farkındalık düzeylerinin iyi olduğu; kız öğrencilerin üstbilişsel farkındalık düzeylerinin erkek öğrencilerden yüksek olduğu; öğrencilerin anne eğitim durumlarına göre üstbilişsel farkındalık düzeyleri arasında anlamlı farklılık bulunmazken baba eğitim durumlarına göre üstbilişsel farkındalık düzeyleri arasında anlamlı farklılık bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğrencilerin kelime öğrenme stratejilerini orta düzeyde kullandıkları; en çok üstbilişsel stratejileri kullanırken en az sosyal stratejileri tercih ettikleri; cinsiyetlerine göre kullandıkları kelime öğrenme stratejilerinde de kız öğrenciler lehine anlamlı farklılık bulunduğu; öğrencilerin anne ve baba eğitim durumlarına göre kullandıkları kelime öğrenme stratejileri arasında anlamlı farklılık bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Nitel bulgularda, öğrencilerin öncelikle yabancılarla iletişim kurma, yurt dışına seyahat etme ve iyi bir meslek edinme amacıyla İngilizce kelime öğrenmeye çalıştıklarına; hafıza stratejilerini, bilişsel stratejileri, telafi stratejileri ve üstbilişsel stratejileri yoğun olarak kullandıklarına; kelime öğrenirken bazı sıkıntılar yaşadıklarına ve bu sıkıntıların üzerinden gelmek için farklı yollar denediklerine; çeşitli kişi ve kaynaklardan yardım aldıklarına ulaşılmıştır.

Anahtar Sözcükler: ilköğretim, üstbilişsel farkındalık, kelime öğrenme stratejileri, 7.sınıf, İngilizce dersi

Abstract:
The aim of this study is to investigate the metacognitive awareness levels and the vocabulary learning strategies they use in English lessons of 7th grade students. For this purpose, mixed method including quantitative and qualitative research methods was used. The survey model was used in the quantitative dimension of the research, and the case study model was used in the qualitative dimension.
The universe of the research consists of 6234 7th grade students studying in the Etimesgut district of Ankara in the 2020-2021 academic year. The sample of the quantitative dimension of the research consists of 653 7th grade students studying at schools in Etimesgut district. The sample of the qualitative part of the research consists of 12 students selected on a voluntary basis from the 7th grade students studying at Bağlıca Secondary School.
To collect data, "Metacognitive Awareness Inventory for Children (Jr. MAI) - B Form" and "Scale for Vocabulary Learning Strategies in Foreign Languages" were used for the quantitative part of the research. In the qualitative dimension of the research, a semi-structured interview form was developed by the researcher. 
The analysis of the quantitative data has been done with the help of statistical package program. The metacognitive awareness levels and the distribution of the vocabulary learning strategies were analyzed using frequency, percentage and arithmetic mean. Besides, Mann Whitney U test and Kruskal Wallis test were used for the metacognitive awareness levels of the students according to their gender and parental education level. One-way ANOVA (F) test and independent sample t test were used for vocabulary learning strategies used by students according to their gender and parental education level. Content analysis method was used in the analysis of qualitative data.
In the quantitative findings, it was found that the metacognitive awareness levels of the students are good; the metacognitive awareness levels of the female students are higher than the male students; there is no significant difference between the metacognitive awareness levels of the students according to their mother's educational level while there is a significant difference between the students' metacognitive awareness levels according to their father's educational level. In addition, it was found that students use vocabulary learning strategies at a moderate level; they mostly use metacognitive strategies while they prefer social strategies the least; there is a significant difference in favor of female students in the vocabulary learning strategies according to their gender; there is a significant difference between the vocabulary learning strategies according to the educational level of their parents.
According to qualitative findings, the students first try to learn English vocabulary in order to communicate with foreigners, travel abroad and get a good job; they use memory strategies, cognitive strategies, compensatory strategies and metacognitive strategies intensively; they experience some difficulties while learning the word and try different ways to overcome these difficulties; they get help from various people and sources.

Keywords: elementary education, metacognitive awareness, vocabulary learning strategies, 7th grade, English lesson