DEFPOS ile yıldızlararası ortamda ve bulutsulardaki hıı bölgelerinin incelenmesi
Investigation of hii regions in interstellar medium and nebulae with DEFPOS
Yazar: NAZIM AKSAKER
Danışman: PROF. DR. İLHAMİ YEĞİNGİL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Bölümü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences ; Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Yıldızlar arası ortam = Interstellar medium

Özet:
Bu çalışma, Samanyolu Gökadamızın yıldızlar arası ortamındaki HII bölgelerinden gelen hidrojenin Balmer-? (Ha: 6563 Å) ışınım çizgisini kullanarak, bazı kaynakların doğasını, fiziksel yapısını ve kinematiğini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda, DEFPOS (Dual Etalon Fabry?Perot Optical Spectrometer: Çift Etalonlu Fabry?Perot Optik Tayfölçeri) yeniden tasarlanmış ve TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi' nde (TUG) bulunan 150 cm' lik RTT150 teleskopunun coude odağına yerleştirilmiştir. Tayfölçer, H? yakınında 200 km/s (4.4 ?) tayfsal aralıkta 4? görüş alanına ve yaklaşık 30 km/s hız çözünürlüğüne (tayfsal ayırma gücü ? 10000) sahiptir. 23 Mayıs 2007 ve 27 Eylül 2008 tarihleri arasında 59 farklı kaynaktan (Gezegenimsi Bulutsular, HII Bölgeleri, Bulutsular ve Süpernova kalıntıları) toplam 130 H? tayfı alınmıştır. Kaynaklardan bir tanesi özellikle NGC 7000 bulutsusu olarak seçilmiştir. NGC 7000 `den seçilen dokuz bölgeden alınan tayflar, tayfölçerin parlaklık ayarlaması için kullanılmıştır. Bu bölgelerden bir tanesi özellikle Morgenthaler ve arkadaşlarının (2001) 4' 'lık görüş alanı için parlaklık değerini 900 R olarak tahmin ettikleri bölge ile aynı seçilmiştir. Alınan tayfların karşılaştırılması sonucunda DEFPOS ile 1200 s poz süresi için 1 ADU ? km/s değerinin yaklaşık 2337.4 R'e karşılık geldiği bulunmuştur. Daha sonra, DEFPOS ile elde edilen tüm veriler analiz edilmiş ve daha sonra tayfların parlaklıkları, LSR' a göre hızları ve yarı genişlikleri (FWHM) belirlenmiştir. Bu sonuçlar önceki çalışmalar ile karşılaştırılmış ve uyum içinde olduğu görülmüştür. Bu çalışmalara ek olarak, DEFPOS' un dalga boyu ayarlaması, vuru/gürültü oranı gibi bazı özellikleri de tartışılmıştır.

Abstract:
This study has been done with the aim of investigation of nature, physical properties and kinematics of some sources using Balmer-? (Ha: 6563 Å) emission line from HII regions in interstellar medium of our Milky Way Galaxy. Through the aim, DEFPOS (Dual Etalon Fabry?Perot Optical Spectrometer) has been redesigned and set up at the coude exit of the 150 cm RTT150 telescope at TUBITAK National Observatory (TUG) The spectrometer has a 4? field of view and a velocity resolution of approximately 30 km/s (a spectral resolving power of ? 10000) over a 200 km/s (4.4 ?) spectral window near H?. Total 130 H? spectra were collected from 59 different sources (Planetary nebulae, HII regions, Nebulae, and Supernova remnants) between 23 May 2007 and 27 September 2008. One of the sources was especially selected the NGC 7000 Nebula. The data from nine selected regions of NGC 7000 nebula were used to make intensity calibration of the spectrometer. One region was especially selected with the same region whose intensity value was estimated to be 900 R over the 4? Fabry-Perot?s FOV by Morgenthaler et al. (2001). Comparing these spectra with 900 R, we determined that 1 ADU km/s corresponded to 2337.4 R for a 1200 s exposure time. Later, all the data taken with DEFPOS were analyzed using ring-summing technique and then their intensities, velocities with respect to LSR and line width (FWHM) values were determined. The results were compared with the previous results and seen that there was an agreement. Addition to these works, some properties of DEFPOS, such as wavelength calibration and signal-to-noise ratio, were argued in this study.