Bitkisel kaynaklı odun dışı orman ürünleri envanteri ve haritalandırılması ile ıhlamur, kestane ve defne ürün miktarlarının verimliliğinin modellenmesi: Yeniköy planlama birimi örneği
Inventory and mapping of non-wood forest products and modelling productivity of lime tree, chestnut and bay leaves: A case study in Yenikoy planning unit
Yazar: BURAK SARI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DERYA MUMCU KÜÇÜKER
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışmada, öncelikle Yeniköy Planlama Biriminde yayılış gösteren ve Odun Dışı Orman Ürünü (ODOÜ) olarak değerlendirilebilen bitkisel kaynaklı türlerin envanteri yapılmış ve konumsal veri tabanı oluşturulmuştur. Sonuç olarak 88 adedi ODOÜ bakımından öneme sahip, toplamda 140 adet taksonun teşhisi yapılmıştır. Bu türlerden Erodium olympicum Gemici& Leblebici, Ranunculus trichocarpus Boiss. & Kotschy ex Boiss. ve Cirsium leucopsis DC. endemik özellik taşımaktadır. Çalışmanın son aşamasında da çalışma alanında oldukça geniş yayılışa sahip olan ve sağladıkları ODOÜ ile kırsal kalkınmaya önemli katkılar sağlayan Ihlamur, Kestane ve Defne ürün miktarlarının verimliliği meşcere, meteorolojik ve topoğrafik değişkenlerden hareket edilerek regresyon denklemleriyle tahmin edilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla yaş ve bonitet sınıfı farklılıklarını dikkate alacak şekilde rastgele yöntemle seçilen en az 30 adet örnek alan içinde en az iki örnek ağaçta Ihlamur ürünü, iki Defne ocağında yaş yapraklı Defne sürgünü ve 30 adet Kestane ocağında Kestane meyvesi örneklemesi yapılmıştır. Buna göre, yaş Ihlamur çiçek, brahte ve Ihlamur+brahte verimini tahmin eden modellerin Belirtme Katsayıları (R2) sırasıyla %58, %60 ve %59 bulunmuştur. Tek ağaç ve meşcere bazında Kestane meyvesi ve yaş yapraklı Defne sürgünü verimini tahmin eden modellerin R2'si sırasıyla %39, %53 ve %73' dür. Sonuç olarak Ihlamur ürünlerinin ağaç çapı ve yüksekliğin; Kestane meyvesinin de göğüs yüzeyi ve artımın artmasıyla arttığı görülmüştür. Ayrıca Kestane meyvesi veriminin kuzeyli bakılarda arttığı belirlenmiştir. Yaş yapraklı Defne sürgünü miktarının; meşcere kapalılığı, galip birey yaşı, ortalama taç boyu ve genişliği ile pozitif ilişkili olduğu ancak eğim ile negatif ilişkili olduğu ortaya çıkmıştır. ODOÜ'nün sürdürülebilir planlamasının ancak bu türlerin envanteri, haritalandırılması ve verimliliklerinin modellenmesiyle mümkündür. Dolayısıyla, ekosistem tabanlı çok amaçlı planlamanın gerçekleşmesi için ekonomik açıdan öne çıkan ODOÜ'ne öncelik verilerek benzer çalışmaların tasarlanıp ülke çapında yaygınlaştırılması gerekmektedir.

Abstract:
In this study, first of all plant based Non-Wood Forest Products (NWFP) were inventoried in Yeniköy Planning Unit and a spatial database was created. As a result, total 140 taxa were documented and 88 of them were identified as NWFP(s). Only three species, Erodium olympicum Gemici& Leblebici, Ranunculus trichocarpus Boiss. & Kotschy ex Boiss. and Cirsium leucopsis DC, determined as an endemic value. Last stage of this study is modelling the productivity of Lime tree, Chestnut and Bay leaves which distribute widely and contribute considerably to the rural development based on some stand, climate and topographical variables by using multiple regression analyses. For this purpose, at least 30 sample points from different strata determined based on age class and site index were selected randomly. Then at least two trees or two cohorts for Lime tree, Chestnut and Bay leaves were selected to measure non wood products. As a result, coefficients of determination Values (R2) for fresh flower, fresh bract and fresh flower+bract of Lime tree were found as 58%, 60%and 59% respectively. These values were observed as 39% and 53% for chestnut based on a tree and stand structure, respectively. Similarly, R2 for fresh leafy shoot yield of laurel was 73%. These results show that the increasing of tree diameter and height caused to increase Lime tree productivity. The increasing of stand basal area and stand increment caused to increase chestnut productivity. Chestnut productivity increased in the north aspects. Older cohorts provided more amount of fresh leafy shoot yield of laurel then younger ones based on crown width and crown height of the cohorts. Besides, the productivity of bay leaves has negative correlation with slope. Sustainable planning of NWFP is possible when such inventory, mapping spatial distribution and modelling of productivity are in place. Consuquently, it is highly recommended that, similar studies be developed and implemented particularly for the economically valued species across the country to realize ecosystem based multiple use forest management plannings.