Proprioseptif duyunun genç erişkinlerde iki elin motor yetenek asimetrisindeki rolü
The role of proprioceptive senses in the motor skill asymmetry of both hands in young adults.
Yazar: OSMAN BARIŞ ÜNVER
Danışman: PROF. DR. ERHAN NALÇACI
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Eklem hareket açıklığı = Range of motion-articular ; Çoklu duyu algılama = Multisensory perception

Özet:
Amaç: Proprioseptif duyu, motor kontrolün kritik bir bileşeni olarak bireylerin çevre ile olan etkileşimleri, ince motor becerilerin uygulanması ve dengenin korunması gibi işlevlerin görsel ipuçları olmadan gerçekleştirmelerine olanak tanır. Motor becerinin kazanılması ve uygulanmasında propriosepsiyonun yerinin önemli olmasına rağmen literatürde propriosepsiyon ve alt modaliteleri net bir şekilde tanımlanmamıştır. Proprioseptif duyunun motor sistemle olan entegrasyonu objektif ölçümünde zorluklara neden olmaktadır. Proprioseptif duyu için literatürde kullanılan ölçüm yöntemleri daha çok büyük eklemleri içermektedir ve ince motor kabiliyetin en önemli parçası olan el ve parmaklarda araştırmalar sınırlı kalmaktadır.
Araştırmanın iki temel amacı vardır. Birinci amaç el ve parmaklarda propriosepsiyonun kinestetik alt modalitelerini değerlendirmek için yeni bir teknik geliştirmektir. İkinci amaç ise sağlaklarda dominant ve dominant olmayan eller arasında motor ve proprioseptif yetenek farklılıklarını incelemek ve motor beceriler ile çeşitli proprioseptif alt modaliteler arasındaki ilişkiyi aydınlatmaktır. Bu bağlamda çalışmamızda dominant ve dominant olmayan eller arasında hareket/pozisyon duyusu ve kuvvet/efor duyusu bulgularında farklılıklar olacağı, bu proprioseptif alt modalitelerin her iki elde farklı nitelikler göstereceği ve motor beceri testleri ile proprioseptif ölçüm bulguları arasında bir ilişki örüntüsü gözlemleneceği hipotezleri sınanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 29 kadın ve 31 erkekten oluşan 18-30 yaş arası, sağlıklı ve sağ elini dominant kullanan 60 katılımcıya çeşitli motor yetenek testleri ve proprioseptif duyu ölçüm yöntemleri uygulanmıştır. Motor kabiliyet testleri için Parmak Vuru Testi (PVT) ve Purdue Çivi Tahtası Testi (PPT), proprioseptif duyu alt modalitelerinin ölçümünde hareket/pozisyon duyusu için Active Movement Extent Discrimination (AMEDA) ve tarafımızca geliştirilmekte olan Kinestetik Hedef Pozisyon Tahmin Testi (KHPTT), kuvvet/efor duyusu için Kıstırma Hedef Kuvvet Derecelendirme Testi (KHKDT) kullanılmıştır.
Bulgular:
Hareket/Pozisyon Duyusu Asimetrisi: KHPTT dominant elde üstün performans göstermiştir. AMEDA testi iki el arasında anlamlı bir fark göstermemiştir.
Kuvvet/Efor Duyusu Asimetrisi: KHKDT görsel geri bildirim olsun ya da olmasın iki el arasında anlamlı bir fark göstermemiştir.
Motor Yetenek Asimetrisi: Dominant olan (sağ) el, hem karmaşık motor becerilerde (PPT) hem de basit motor görevlerde (PVT) dominant olmayan ele göre daha iyi performans göstermiştir.
Motor ve Proprioseptif Yetenekler Arasındaki Korelasyon: Motor yetenek testleri (PVT ve PPT) ile proprioseptif alt modalite ölçümleri (KHPTT, AMEDA, KHKDT) arasında anlamlı bir korelasyon bulunmamıştır.
Proprioseptif Alt Modalite İlişkileri: Farklı proprioseptif ölçüm testleri arasında zayıf korelasyonlar gözlemlenmiştir.
Sonuç:
KHPTT yönteminin güvenirliği yüksek olarak gösterilmekle birlikte geçerliği kanıtlanamamıştır. Yeni bir ölçüm yöntemi olarak kullanılması için ileri çalışmalar gerekmektedir.
Motor becerilerde dominant elin hakimiyeti gözlemlenirken, proprioseptif duyu alt modaliteleri arasında farklı asimetri ilişkileri görülmüştür. Motor ve proprioseptif ölçümler arasında güçlü korelasyonların olmaması, bu iki sistem arasındaki ilişkinin doğrusal olmadığını ve daha karmaşık bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Bulgular, propriosepsiyonun alt modalitelerinin ve proprioseptif duyu ölçümünde uygulanan görevlerin niteliklerinin statik ve dinamik süreçler olarak sınıflandırılması ve bu süreçlerin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Proprioseptif ölçüm yöntemlerinin aktif-pasif hareket ve statik-dinamik süreçler olarak sınıflandırılması sensörimotor patolojilerin daha iyi anlaşılmasına, rehabilitasyon sürecinin etkinliğine ve kişiye özel rehabilitasyon programlarının geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Aim: Proprioceptive sense allows individuals to perform functions such as interacting with the environment, executing fine motor skills, and maintaining balance without relying on visual cues. Despite the importance of proprioception in acquiring and applying motor skills, it has not been clearly defined in the literature. The integration of proprioception with the motor system presents challenges in its objective measurement. Most proprioceptive measurement methods in the literature focus on large joints, and research on the hands and fingers, which are crucial for fine motor skills, is limited.
The study has two main objectives. The first is to develop a new technique to evaluate  kinesthetic submodalities of proprioceptive senses in the hands and fingers. The second is to examine the differences in motor and proprioceptive abilities between the dominant and non-dominant hands and to elucidate the relationship between motor skills and various proprioceptive submodalities in right-handers. The study hypothesizes that there will be differences in movement/position sense and force/effort sense findings between the dominant and non-dominant hands, that these proprioceptive submodalities will exhibit different characteristics in each hand, and that a pattern of relationship will be observed between motor skill tests and proprioceptive measurement findings.
Materials and Methods: The study involved 60 healthy, right-handed participants aged 18-30. Various motor skill tests and proprioceptive measurement methods were administered. The Finger Tapping Test (FTT) and Purdue Pegboard Test (PPT) were used for motor skills assessment. For measuring proprioceptive submodalities, Active Movement Extent Discrimination (AMEDA) and the still-in-developement Kinesthetic Target Position Estimation Test (KTPET) were used for movement/position sense, and the Pinch Target Force Grading Test (PTFGT) was used for force/effort sense.
Results:
Movement/Position Sense Asymmetry: KTPET showed superior performance in the dominant hand, while AMEDA did not show a significant difference between the hands.
Force/Effort Sense Asymmetry: PTFGT did not show a significant difference between the hands, with or without visual feedback.
Motor Skill Asymmetry: The dominant (right) hand performed better than the non-dominant hand in both complex motor skills (PPT) and simple motor tasks (FTT).
Correlation Between Motor and Proprioceptive Abilities: No significant correlation was found between motor skill tests (FTT and PPT) and proprioceptive submodality measurements (KTPET, AMEDA, PTFGT).
Proprioceptive Submodality Relationships: Weak correlations were observed between different proprioceptive measurement tests.
Conclusions:
While the reliability of the KTPET method was demonstrated, its validity could not be established. Further studies are needed before it can be used as a measurement method. Although the dominance of the dominant hand was observed in motor skills, different asymmetry relationships were seen among proprioceptive submodalities. The lack of strong correlations between motor and proprioceptive measurements suggests that the relationship between these two systems is not linear and is more complex. The findings indicate that the submodalities of proprioception and the tasks used in proprioceptive measurements should be classified into static and dynamic processes and evaluated separately. The classification of proprioceptive measurement methods into active-passive movements and static-dynamic processes will contribute to a better understanding of sensorimotor pathologies, the effectiveness of the rehabilitation process, and the development of personalized rehabilitation programs.