Cıttaslow (Sakin şehir) uygulamasının turizm coğrafyası odağında analizi ve Türkiye ekonomisindeki yeri
Analysis of Cittaslow (Slow city) application in the focus of tourism geography and its place in Türkiye economy
Yazar: ÇAĞATAY AKYOL
Danışman: PROF. DR. NURAN TAŞLIGİL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Bitlis-Ahlat = Bitlis-Ahlat ; Coğrafya = Geography ; Isparta-Eğirdir = Isparta-Eğirdir ; Sakin turizm = Slow tourism ; Sinop-Gerze = Sinop-Gerze ; Turizm coğrafyası = Tourism geography ; Yavaş işletmecilik = Slow business ; Yavaş turizm = Slow tourism ; Yavaş yemek = Slow food ; Yavaş şehir = Cittaslow

Özet:
Yeni bir kavram olan "Cittaslow-Sakin Şehir" kavramı coğrafya biliminde de kendine yer edinmiştir. Özünde her ne kadar yavaş yemek, yavaş yaşam gibi kavramlar olsa da yavaş hareketinin felsefesinin yaşam yerinin şehirler olması coğrafya biliminin de doğrudan ilgisini çekmiştir. Sakin şehirlerin üyeliğe kabul edilmesi sürecindeki kriterler coğrafyanın kapsama alanına girmektedir. Bu kriterlere, nüfusunun 50.000'in üzerinde olmaması şartı, yerel ve doğal ürünlerinin bulunması, çevreye karşı duyarlılık, yerel ekonomik kaynakların varlığı, turizm potansiyeline sahip unsurların bulunması, fiziki coğrafya elemanlarının yarattığı çekicilikler gibi örnekler verilebilir. Birliğin belirlemiş olduğu 7 ana başlık altındaki 72 kriterin zorunlu olanların tamamlanmasından sonra birliğin belirlediği kıstaslar doğrultusunda geliştirilen ve uygulanan projeler değerlendirilir ve üye olma süreci başlar. Belirlenen kıstaslar çerçevesinde yapılan çalışmalar bir puanlamaya tabi tutulur ve 50 ya da üzeri puan alan şehirler birliğe kabul edilir. Çalışmada birliğin belirlemiş olduğu kriterlerin coğrafi yönlerinin de belirlenmesi amaçlanmış ve şehirler incelenirken bu özellikler dikkate alınarak açıklanmaya çalışılmıştır.
Dünyada 1999 yılında İtalya'da başlayan sakin şehir hareketi yerel değerlerin korunmasını esas almaktadır. Hem değerleri korumak hem de sürdürülebilirliği sağlamak hedeflenmiştir. Birliğin bugün 33 ülkede 297 üyesi vardır. 2009 yılında Seferihisar'ın birliğe katılmasıyla birlik hareketi Türkiye'ye ulaşmıştır. Ülkemizde 25 şehir bu unvana sahiptir. Araştırmada mevcut 25 üye arasından dört bölgemizi temsil edecek Ahlat (Doğu Anadolu), Seferihisar (Ege), Gerze (Karadeniz) ve Eğirdir (Akdeniz) şehirleri tesadüfi örneklem tekniği kullanılarak tespit edilmiştir. 
Araştırmanın ilk aşamasında literatür taraması ile gerekli bilgiler tespit edilmiştir. Türkiye'deki sakin şehirlerle ilgili literatürü incelediğimizde hemen her bilim alanında yapılmış çalışmalara rastlanmıştır. Mimarlık, turizm işletmeciliği, sosyoloji, kamu yönetimi gibi alanlarda lisansüstü düzeyde çalışmalar yapılmış ve makaleler yayınlanmıştır. Araştırmada kullanılan istatistiki bilgiler resmi kurumlardan elde edilmiştir. Örneklemdeki şehirler ziyaret edilerek halkın görüşlerini yansıtacak anketler yüz yüze uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 26.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Sahada ve anketlerle elde edilen veriler tablo ve grafikler aracılığıyla sunulmuş, fotoğraf ve haritalar ile de mevcut bilgiler desteklenmiştir.
Bu araştırmada sakin şehir uygulamasının turizm coğrafyası açısından değerlendirilmesi ve ekonomiye katkısı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yavaş hareketi hakkında ve Türkiye'deki sakin şehirler hakkında bilgi verilmiştir. Coğrafi açıdan bizleri ilgilendiren, şehirlerin fiziki ve beşerî unsurları olmuş ve dört sakin şehir daha ayrıntılı incelenmiştir. Tesadüfi örneklem belirleme tekniği ile seçilen dört şehir olan Ahlat, Eğirdir, Seferihisar ve Gerze tanıtılmıştır. Uluslararası Cittaslow Birliği'nin üye şehirlerin birliğe kabulünde hangi kriterlere göre kabul edildiği bilgisinin paylaşılmasını yasaklaması nedeniyle bu konuda ayrıntılı bilgi vermek mümkün olmamaktadır. Belediyelerin yapmış olduğu çalışmalar ve gözlemler neticesinde kriterlere uygunluk durumları ortaya konmuştur.
Araştırma sonucunda sakin şehir kriterlerini sürdürülebilir şehirler yaratma konusunda yol gösterici olduğu fakat ülkemizde uygulamada bunun tam olarak gerçekleşmediği görülmüştür. Bu sonucun ortaya çıkmasında yerel yönetimlerin konuya gereken önemi vermemesi, siyasi konuların ön plana çıkması, halkın istekleri ile yöneticilerin isteklerinin farklı olması, ekonomik sorunların ve hedeflerin ön planda olması, sakin şehir üyeliğini denetleyecek ve geliştirecek bir birimin mevcut olmaması etkili olmuştur. Günümüzde ekonominin önemli bir sektörü olan turizm, sakin şehir kavramı ile kendisine yeni bir kaynak bulmuştur. Bu nedenle sakin şehir üyeliğinin desteklenmesi hem bölgesel kalkınmayı destekleyecek hem de Türkiye'nin tanınırlığını artıracaktır. Sürdürülebilir kalkınmanın ve ekonomik güçlenmenin devamlılığı için sakin şehirler önemli bir fırsat yaratmaktadır. Araştırmamızda sorunlara da çözüm önerileri getirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Cittaslow, Sakin Şehir, Sakin Hareketi, Coğrafya, Turizm Ekonomisi, Ahlat, Eğirdir, Seferihisar, Gerze.

Abstract:
The concept of Cittaslow-Slow City, which is a new concept, has also gained a place in the science of geography. Although there are concepts such as slow food and slow life in its essence, the fact that the living place of the philosophy of the slow movement is cities has also attracted the direct attention of the science of geography. The criteria in the process of acceptance of calm cities to membership are within the scope of geography. Examples of these criteria can be given as the condition that the population should not be over 50,000, the presence of local and natural products, sensitivity to the environment, the presence of local economic resources, the presence of elements with tourism potential, and the attractions created by physical geography elements. After the completion of the mandatory 72 criteria under 7 main headings determined by the Union, the projects developed and implemented in line with the criteria determined by the Union are evaluated and the process of becoming a member begins. The works carried out within the framework of the determined criteria are subjected to a scoring and the cities that score 50 or more points are accepted to the union. In the study, it was aimed to determine the geographical aspects of the criteria determined by the union and it was tried to be explained by considering these features while analyzing the cities.
The calm city movement in the world, which started in Italy in 1999, is based on the protection of local values. It is aimed both to protect values and to ensure sustainability. Today, the association has 297 members in 33 countries. In 2009, Seferihisar joined the union and the movement reached Türkiye. In our country, 25 cities have this title. In the research, the cities of Ahlat (Eastern Anatolia), Seferihisar (Aegean), Gerze (Black Sea) and Eğirdir (Mediterranean), which will represent our four regions among the existing 25 members, were identified using random sampling technique. 
In the first stage of the research, the necessary information was determined by literature review. When we analyzed the literature on the calm cities in Turkey, we found studies in almost every field of science. Graduate level studies have been conducted and articles have been published in fields such as architecture, tourism management, sociology, public administration. Statistical information to be used in the research was obtained from official institutions. The cities in the sample were visited and questionnaires reflecting the opinions of the people were applied face to face. The data obtained were analyzed with SPSS 26.0 package programmer. The data obtained in the field and through questionnaires were presented in tables and graphs, and the existing information was supported by photographs and maps.

In this research, it is tried to evaluate the calm city application in terms of tourism geography and to reveal its contribution to the economy. The Slow Movement is briefly introduced, and information is given about the calm cities in Turkey. In geographical terms, the physical and human elements of the cities are of interest to us, and the four calm cities are examined in more detail. Ahlat, Eğirdir, Seferihisar and Gerze, four cities selected by random sampling technique, are introduced. It is not possible to provide detailed information on this subject since the International Cittaslow Association prohibits the sharing of information on the criteria according to which member cities are accepted into the association. As a result of the studies and observations made by the municipalities, information about the criteria was given.
As a result of the research, it has been observed that the criteria of calm cities are guiding in creating sustainable cities, but this has not been fully realized in practice in our country. In the emergence of this result, the fact that local administrations do not give the necessary importance to the issue, political issues come to the fore, the wishes of the people and the wishes of the administrators are different, economic problems and goals are at the forefront, and the lack of a unit that will supervise and develop the membership of the calm city has been effective. Today, tourism, which is an important sector of the economy, has found a new source for itself with the concept of calm city. For this reason, supporting the membership of calm city is both regional development

Keywords: Cittaslow, Slow City, Slow Movement, Geography, Tourism Economy, Ahlat, Eğirdir, Seferihisar, Gerze.