Çocukluk çağı travmaları ile duygu düzenleme güçlükleri arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şemaların aracı rolü
The mediating role of early maladaptive schemas in the relationship between childhood trauma and difficulties in emotion regulation
Yazar: ELİF İREM ÇATAK
Danışman: DOÇ. DR. BERNA GÜLOĞLU
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada bireylerin çocukluk çağı travmaları ile duygu düzenleme güçlükleri arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şemaların aracı rolü incelenmiştir. Çalışma grubunun 248 kadın, 174 erkek olmak üzere 422 birey oluşturmaktadır. Katılımcıların yaş aralığı 18-62'dir. Araştırmada veri toplama araçları olarak Demografik Bilgi Formu (DBF), Young Şema Ölçeği-Kısa Formu 3 (YŞÖ-KF3), Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (CTQ-33) ve Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DDGÖ) kullanılmıştır. Erken dönem uyumsuz şema alanlarının cinsiyet ve ebeveyn birliktelik durumuna göre farklılaşıp farklılaşmadığı Çoklu Varyans Analizi (MANOVA) istatistiksel yöntemi ile sınanmıştır. Kopukluk, zedelenmiş otonomi, diğeri yönelimlilik ve yüksek standartlar şema alanlarında erkek katılımcıların kadın katılımcılardan daha yüksek puanlar aldıkları bulunmuştur. Diğeri yönelimlilik şema alanı ile ebeveynlerin birliktelik durumu arasında fark olduğu bulunmuştur, ebeveynleri ayrı veya vefat etmiş katılımcıların toplam puanı ebeveynleri birlikte olan katılımcılardan yüksek bulunmuştur. Aracı değişkenleri tespit edebilmek amacıyla öncelikle Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi ve sonrasında Aşamalı Regresyon Analizi yapılmıştır. Son olarak erken dönem uyumsuz şemaların aracı rol  
analizi için SPSS.25 programına PROCESS eklentisinin yapılmasıyla beraber Multiple Mediation Model 4 (Hayes, 2018) analizi gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, (1) kopukluk şema alanının duygusal ihmal ile farkındalık arasındaki ilişkiye aracılık ettiği, (2)kopukluk ve zedelenmiş otonomi şema alanlarının duygusal ihmal ile açıklık arasındaki ilişkiye aracılık rolünün olduğu, (3) benzer şekilde, duygusal ihmal ile stratejiler arasındaki ilişkiye kopukluk ve zedelenmiş otonomi şema alanları aracılık ettiği, (4) duygusal istismar ile kabul etmeme arasındaki ilişkiye kopukluk, zedelenmiş otonomi ve yüksek standartlar şema alanları aracılık ettiği, (5) duygusal istismar ile stratejiler arasındaki ilişkiye kopukluk, zedelenmiş otonomi ve yüksek standartlar aracılık ettiği (6) duygusal istismar ile amaçlar arasındaki ilişkiye kopukluk, zedelenmiş otonomi ve yüksek standartlar aracılık ettiği, (7) duygusal istismar ile dürtü arasındaki ilişkiye zedelenmiş otonomi, zedelenmiş sınırlar ve yüksek standartlar aracılık ettiği ve (8) aşırı koruma ve kontrol ile amaçlar arasındaki ilişkiye zedelenmiş otonomi ve diğeri yönelimlilik aracılık ettiği bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Çocukluk Çağı Travmaları, Erken Dönem Uyumsuz Şemalar, Duygu Düzenleme Güçlüğü

Abstract:
In this study, the mediating role of early maladaptive schemas in the relationship between childhood trauma and difficulties in emotion regulation was investigated. 174 males and 248 females (n=422), between the ages of 18 and 62 years were recruited. The following data collection tools were utilized for this study: A Demographic İnformation Form (DIF), The Young Schema Questionnaire-Short Form 3 (YSQ-SF3), The Childhood Trauma Questionnaire (CTQ-33) and The Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS). In accordance with the research questions, areas of early maladaptive schemas such as gender and parental coexistence were tested using Multiple Analysis of Variance (MANOVA). Male participants were found to have scored higher in the domains of disconnection, impaired autonomy, other-directedness, and unrelenting standards. Additionally, there was a difference between other-directedness and the coexistence of the parents. The total score of the participants whose parents were separated or passed away was higher than in those whose parents were still together. In order to determine the mediating variables, firstly Pearson Correlation Coefficient Analysis and then Stepwise Regression Analysis were performed. Finally, Hayes' (2018) multiple mediation model 4 analysis, specifically with the PROCESS add-on, was utilized on SPSS 25, to explore the mediating role of  
early maladaptive schemas. As a result of the analysis, it was found that (1) the disconnection schema mediated the relationship between emotional neglect and awareness, (2) the disconnection and ımpaired autonomy schema domains mediate the relationship between emotional neglect and openness, (3) the relationship between emotional neglect and strategies is mediated by schema domains of disconnection and ımpaired autonomy, and (4) the relationship between emotional abuse and rejection is mediated by the schema domains of disconnection, ımpaired autonomy, and unrelenting standards. ıt was also discovered (5) that disconnection, ımpaired autonomy and unrelenting standards mediated the relationship between emotional abuse and strategies, (6) disconnection, ımpaired autonomy and unrelenting standards mediated the relationship between emotional abuse and goals, (7) the relationship between emotional abuse and ımpulse is mediated by ımpaired autonomy, ımpaired limits and unrelenting standards, and (8) the relationship between overprotection-overcontrol and goals was found to be mediated by ımpaired autonomy and other-directedness.

Keywords: Childhood Traumas, Early Maladaptive Schemas, Difficulty in Emotion Regulation