Gerçek hayat ortam sesleriyle eğitilmiş derin sinir ağlarının dikotik işitsel işlemlemeye etkisi
Effect of deep neural networks trained with real-li̇fe ambient sounds on dichotic auditory processing
Yazar: ERDEM KAPLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENGÜL TERLEMEZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Yapay zeka = Artificial intelligence ; İşitme = Hearing ; İşitme cihazları = Hearing aids ; İşitsel işlemleme = Auditory processing

Özet:
Giriş: Yeni nesil işitme cihazı algoritmaları yapay zekâ stratejileri ile uyumlu çalışacak şekilde tasarlanmaktadır. Yapay zekâ ile farklı işitsel sahnelere dair ipuçlarını analiz ederek,  işitme cihazında anlık kazanç değişiklileri sağlayarak işitme cihazının verimliliğinin arttırılmasını hedeflemektedir.  Yeni nesil işitme cihazlarının teknik özellikleri ve kullanılan yazılımların yapay zekâ ile uyumlu algoritmaları, işitme cihazı kullanıcılarının konuşmayı anlama, konuşmayı ayırt etme ve sesin lateralizasyonu gibi işitsel işlemleme becerilerini geliştirmektedir. Bu çalışmanın amacı, yapay zekâ kullanan işitme cihazı teknolojileri ile yapay zekâ tabanına sahip olmayan işitme cihazlarının işitsel işlemleme becerileri ve dikotik işitsel işlemleme becerileri üzerine olan etkisinin araştırmaktır.
Yöntem: Çalışmaya 18-65 yaş aralığında (36 ± ), 19 kadın ve 11 erkek en az altı ay işitme cihazı kullanıcıları olmak üzere toplam 30 katılımcı dahil edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen işitme cihazı kullanıcılarında; yapay zekâ tabanlı işitme cihazı ile yapılan dikotik kelime testinde, yönlendirilmemiş sol kulak ortalaması 52,00± 5,50, yönlendirilmemiş sağ kulak ortalaması 61,33± 6,81, yönlendirilmiş sol kulak ortalaması 53,00± 5,95, yönlendirilmiş sağ kulak ortalaması 68,00± 5,50 olup yapay zeka kullanmayan işitme cihazı ile yapılan kelime testinde, yönlendirilmemiş sol kulak ortalaması 53,00± 5,95, yönlendirilmemiş sağ kulak ortalaması 66,33± 5,56,  yönlendirilmiş sol kulak ortalaması 56,33± 6,14, yönlendirilmiş sağ kulak ortalaması 68,66± 6,28 elde edilmiştir. Yapay zekâ tabanlı işitme cihazı ile yapılan dikotik rakam testinde, yönlendirilmemiş sol kulak ortalaması 54,66± 6,28, yönlendirilmemiş sağ kulak ortalaması 68,33± 7,58, yönlendirilmiş sol kulak ortalaması 54,33± 6,26, yönlendirilmiş sağ kulak ortalaması 68,33± 6,47 olup yapay zeka kullanmayan işitme cihazı ile yapılan kelime testinde, yönlendirilmemiş sol kulak ortalaması 53,33± 7,58, yönlendirilmemiş sağ kulak ortalaması 64,33±8,17,  yönlendirilmiş sol kulak ortalaması 55,33± 6,28, yönlendirilmiş sağ kulak ortalaması 67,33± 8,6 elde edilmiştir(p>0,05).
Sonuç: Yapay zekâ algoritmaları kullanan işitme cihazıyla yapılan dikotik kelime testinde yönlendirilmemiş sağ kulak skorlarında istatistiksel olarak anlamlı sonuç elde edilmiştir(p<0,05). Dikotik rakam ve kelime testleri sonucunda literatüre paralel bir şekilde sağ kulağın sol kulağa karşı üstünlüğü istatistiksel olarak gözlenmiştir(p<0,05). Çalışmaya dâhil edilen kullanıcıların büyük çoğunluğu yapay zekâ algoritmaları kullanmayan işitme cihazı kullanmalarına rağmen iki cihaz arasında dikotik testlerle elde edilen sonuçların birbirlerine yakın olması aşinalık faktörüne rağmen yapay zekâ algoritmaları kullanan işitme cihazı sinyal işlemleme teknolojilerinin kullanıcılar açısından fayda sağladığını bizlere göstermiştir.
Anahtar Kelimeler: Yapay Zekâ, İşitme Cihazı, Santral İşitsel İşlemleme, Dikotik Mobil Test

Abstract:
Introduction: New generation hearing aid algorithms are designed to work in harmony with artificial intelligence strategies. It aims to increase the efficiency of the hearing aid by providing instantaneous gain changes in the hearing aid by analyzing the clues about different auditory scenes with artificial intelligence. The technical features of the new generation hearing aids and the algorithms of the software used, compatible with artificial intelligence, improve the auditory processing skills of hearing aid users such as understanding speech, distinguishing speech and lateralization of sound. The aim of this study is to investigate the effect of hearing aid technologies using artificial intelligence and hearing aids without artificial intelligence on auditory processing skills and dichotic auditory processing skills.
Methods: A total of 30 participants, 19 female and 11 male hearing aid users for at least six months, between the ages of 18-65 (36 ± ) were included in the study.
Results: In the hearing aid users included in the study; In the dichotic word test performed with an artificial intelligence-based hearing aid, the mean of the undirected left ear was 52.00±5.50, the mean of the undirected right ear was 61.33±6.81, the mean of the directed left ear was 53.00±5.95, the right ear was directed mean of 68,00±5.50, non-directed left ear mean 53.00±5.95, undirected right ear mean 66.33±5.56, directed left ear mean 56.33 in the word test performed with a hearing aid not using artificial intelligence ± 6.14, oriented right ear mean was 68.66 ± 6.28. In the dichotic digit test performed with an artificial intelligence-based hearing aid, the mean of the undirected left ear is 54.66± 6.28, the mean of the undirected right ear is 68.33± 7.58, the mean of the directed left ear is 54.33± 6.26, the mean of the directed right ear mean of 68.33± 6.47, non-directed left ear mean 53.33± 7.58, undirected right ear mean 64.33±8.17, directed left ear mean 55.33 in the word test performed with hearing aid not using artificial intelligence. ± 6.28, oriented right ear mean was 67.33 ± 8.6 (p>0.05).
Conclusion: Statistically significant results were obtained in the undirected right ear scores in the dichotic word test performed with a hearing aid using artificial intelligence algorithms (p<0.05). As a result of the dichotic number and word tests, in parallel with the literature, the superiority of the right ear over the left ear was observed statistically (p<0.05). Although the majority of the users included in the study use hearing aids that do not use artificial intelligence algorithms, the closeness of the results obtained by dichotic tests between the two devices has shown us that the hearing aid signal processing technologies using artificial intelligence algorithms are beneficial for users, despite the familiarity factor.
Keywords: Artificial Intelligence, Hearing Aid, Central Auditory Processing, Dichotic Mobile Test