Juvenil Idiyopatik Artrit hastalarının metotreksat tedavisine yanıtı ile SLC19A1 farmakogenetiği ilişkisinin moleküler analizi
Molecular analysis of the relationship between SLC19A1 pharmacogenetics and the response of Juvenile Idiopathic Arthritis patients to methotrexate treatment
Yazar: FIDAN MOHAMEDALI ABDULLAH ABDULLAH
Danışman: PROF. DR. HALİT CANATAN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı / Tıbbi Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tıbbi Biyoloji = Medical Biology

Özet:
JÜVENİL İDİYOPATİK ARTRİT HASTALARININ METOTREKSAT TEDAVİSİNE YANITI İLE SLC19A1 FARMAKOGENETİĞİ İLİŞKİSİNİN MOLEKÜLER ANALİZİ
Fidan Mohamed Ali ABDULLAH
Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı
Yüksek Lisans Tezi, Ağustos 2024
Danışman: Prof. Dr. Halit CANATAN
ÖZET
Jüvenil idiyopatik artrit (JİA) çocukları etkileyen kronik romatizmal bir hastalıktır. Hastalığının etiyolojisi ve patogenezi hala tam olarak bilinmemektedir. Hastalığın yedi alt tipi vardır ve en sık görülen tip oligoartiküler jüvenil idiyopatik artrittir. Jüvenil idiyopatik artrit, 18 yaşından küçük çocukları etkiler ve tanı konulabilmesi için artritin 6 haftadan fazla sürmesi gereklidir. Jüvenil idiyopatik artrit alt tiplerine göre farklı eklemlere tutulabilir ve birden fazla eklemi bir arada etkileyebilir. 

Jüvenil idiyopatik artritin tedavisinde en sık kullanılan ilaç Metotreksat'tır (MTX). Metotreksat JİA'lı hastalarda sıklıkla kullanılır. Bazı hastalar MTX'e tek başına cevap vermediği için MTX birlikte biyolojik hastalık modifiye edici anti-romatizmal ilaç (bDMARD) ile kullanılır. Jüvenil idiyopatik artrit hastalığı SLC19A1/RFC1 geni ile ilişkilidir. SLC19A1/RFC1 folat emilimini kontrol eder. Folat vitamin B9 sınıfıdır ve memeli hücrelerde dokuların sağlam gelişmesi için gereklidir. 

Metotreksat veya MTX + bDMARD kullanan JİA hastalarında SLC19A1/RFC1 farmakogenetiği henüz bilinmemektedir. Bu amaçla, çalışmamızda toplam 194 JİA hastalası ilaç gurubuna göre ikiye ayrıldı. Metotreksat grubu (n:76), MTX + bDMARD grubu ise  (n:118)  hastadan oluşmuştur. Hastaların %68.0 (n:132) kız iken %32.0 (n:64) erkek hastadan oluşmuştur. 

Genomik DNA konvansiyonel PZR ile amplifiye edildikten sonra RFLP ile genotip (GG, GA, AA) tayini yapıldı. Sonuçlarımız, ilaç kullanımına göre SLC19A1/RFC1 genine ait genotiplerin JİA alt gruplarında GA genotipi daha sık görülmesine rağmen istatistiksel anlamı bir farklılık ifade etmediğini gösterdi.  Ancak eklem tutulum sayıları, sedimentasyon ve beyaz kan hücreleri JİA hastalarında ve alt tiplerinde istatistiksel olarak anlamlı olduğunu gösterdi. 
Anahtar kelimeler: Farmakogenetik;  Jüvenil İdiyopatik Artrit; Metotreksat; SLC19A1/RFC1,

Abstract:
MOLECULAR ANALYSIS OF THE RELATIONSHIP BETWEEN SLC19A1 PHARMACOGENETICS AND RESPONSE TO METHOTREXATE TREATMENT IN PATIENTS WITH JUVENILE IDIOPATHIC ARTHRITIS
Fidan Mohamed Ali ABDULLAH
Erciyes University, Graduate School of Healthy Sciences 
Department of Medical Biology
M.Sc. Thesis, August 2024
                                     Supervisor: Prof. Dr. Halit CANATAN
ABSTRACT
Juvenile idiopathic arthritis (JIA) is a chronic rheumatic disease that affects children. The etiology and pathogenesis of the disease are still not fully known. There are seven subtypes of the disease, and the most common type is systemic juvenile idiopathic arthritis. Juvenile idiopathic arthritis affects children under the age of 18, and arthritis must last more than 6 weeks to be diagnosed. Juvenile idiopathic arthritis can affect different joints depending on the subtype and can affect more than one joint at the same time.
The most commonly used drug in the treatment of juvenile idiopathic arthritis is Methotrexate (MTX). Methotrexate is frequently used in patients with JIA. Since some patients do not respond to MTX alone, MTX is used together with a biological disease-modifying anti-rheumatic drug (bDMARD). Juvenile idiopathic arthritis is associated with the SLC19A1/RFC1 gene. SLC19A1/RFC1 controls folate absorption. Folate is a vitamin B9 class and is necessary for the healthy development of tissues in mammalian cells.
The pharmacogenetics of SLC19A1/RFC1 in JIA patients using methotrexate or MTX + bDMARD is not yet known. For this purpose, a total of 194 JIA patients were divided into two according to drug groups in our study. The methotrexate group (n: 76) and the MTX + bDMARD group (n: 118) consisted of patients. 68.0% (n: 132) of the patients were female, while 32.0% (n: 64) were male.
Genomic DNA was amplified with conventional PCR and genotype (GG, GA, AA) was determined with RFLP. Our results showed that genotypes of SLC19A1/RFC1 gene were more common in JIA subgroups, but there was no statistically significant difference according to drug use, although GA genotype was more common. However, joint involvement counts, sedimentation and white blood cells were statistically significant in JIA patients and subtypes.

Keywords:  Juvenile Idiopathic Arthritis; Methotrexate;  Pharmacogenetics; SLC19A1/RFC1,