Genişletilmiş değer-tutum-davranış modeli bağlamında yeşil ürün satın alma davranışının incelenmesi
Investigation of green buying behavior in the context of an extended value-attitude-behavior model
Yazar: RUKİYE İREM AYTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KEMAL YILMAZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Referans grubu = Referance group ; Satın alma = Purchasing ; Satın alma davranışı = Purchasing behavior ; Tutumlar = Attitudes ; Yeşil tüketiciler = Green consumers ; Yeşil ürün = Green product ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevresel davranışlar = Environmental behaviours ; Çevresel farkındalık = Environmental awareness

Özet:
Bu çalışmada değer-tutum-davranış modeli bağlamında çevre bilincinin(değer), çevresel tutumlar (çevre sorunlarına ve eko-sosyal faydalara yönelik tutumlar) üzerinden yeşil ürün satın alma davranışına(davranış) olan dolaylı etkileri araştırılmıştır. Aynı zamanda, referans gruplarının (bilgilendirici, faydacı ve değer ifade eden üç tür etki), yeşil ürün bilgisinin ve yeşil ürün kalitesinin, yeşil ürün satın alma davranışı üzerindeki etkileri incelenmiştir. 
Çalışmanın sonucunda çevre bilincinin, yeşil ürün satın alma davranışı üzerinde çevresel tutumlar aracılığıyla dolaylı; referans grupların, yeşil ürün bilgisinin ve ürün kalitesinin ise yeşil satın alma davranışı üzerinde doğrudan etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Ayrıca demografik özelliklerden kuşakların, araştırmada gözlenmek istenen değişkenler üzerindeki farklılıkların anlamlılıklarının incelenmesi amacıyla Kruskall-Wallis testi uygulanmıştır. Sonuç olarak, tüketici kuşakları açısından, çevre bilinci değerinde ve eko-sosyal faydalara yönelik tutum değişkenlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür. 
Demografik özelliklerden cinsiyetin, araştırmada gözlenmek istenen değişkenler üzerindeki farklılıklarının anlamlılıklarının incelenmesi amacıyla ise Mann-Whitney U testi uygulanmıştır. Sonuç olarak, cinsiyet açısından ise referans grupların bilgilendirici etkisi, yeşil ürün bilgisi ve ürün kalitesi değişkenlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür.
Anahtar Sözcükler: Yeşil Satın Alma Davranışı, Referans Grupların Etkileri, Yeşil Ürün Bilgisi, Çevresel Tutumlar, Çevre Farkındalığı.

Abstract:
This study has investigated indirect effects of environmental consciousness (value) on green product purchasing behavior through environmental attitudes (attitudes towards environmental problems and eco-social benefits) in the context of the value-attitude-behavior model. At the same time, the study has elaborated on the effects of reference groups (informative, utilitarian and value-expressive), green product information and green product quality on the green product purchasing behavior.
As a result of the research, it was concluded that environmental awareness has an indirect effect on green product purchasing behavior through environmental attitudes and that reference groups, green product information and product quality also have an impact on green product purchasing behavior. 
In addition, Kruskall-Wallis test was used to examine the significance of the differences between the demographic features of the generations on the variables desired to be observed in the research. Consequently, it has been observed that there was a statistically significant difference at environmental consciousness value and attitudes towards eco-social benefits in terms of generations. 
Mann-Whitney U test was used to examine the significance of the differences between the demographic features of the genders on the variables desired to be observed in the research. Consequently, it has been observed that there was a statistically significant difference at informative effect of reference groups, green product knowledge and product quality in terms of genders.
Key Words: Green Purchasing Behavior, Effects of Reference Groups, Green Product Knowledge, Environmental Attitudes, Environmental Awareness.