Çalıkuşu uyarlamalarının görsel kültür açısından incelenmesi (1966, 1986, 2013)
An analysis of adaptations of "Çalikusu" in  view of visual culture (1966, 1986, 2013)
Yazar: SÜMEYYE NUR İMAMOĞLU
Danışman: PROF. DR. ENGİN BEKSAÇ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Görsel Kültür İnterdisipliner Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Dizi film = Serial film ; Diziler = Serials ; Görsel kültür = Visual culture ; Roman = Novel

Özet:
Roman, film ve dizi farklı kültürel üretim formlarıdır. Bu formlar interdisipliner bir alan olarak karşımıza çıkan görsel kültürün kapsam alanı içine girmektedir. Bu sebeple çalışmada Çalıkuşu romanından hareketle ekranlara uyarlanan film ve dizilerin karşılaştırması yapılmıştır. Reşat Nuri Güntekin'in 1922 yılında kaleme aldığı "Çalıkuşu" isimli romanı dönemin toplumsal sorunlarını dile getiren bir nevi tarihi belge niteliği taşımaktadır.
Çalıkuşu Romanı ilk kez 1966 yılında film olarak ikinci kez ise 1986 yılında devlet kurumu olan Türkiye Radyo Televizyonu'nda dizi formunda yayınlanmıştır. Seyirci karşısına çıkarılan bu iki uyarlama da Osman Fahir Seden tarafından hazırlanmıştır. 1966 yılında film şeklinde seyirciye sunulan uyarlama yaklaşık 135 dakika, 1986 yılında 7 bölümlük dizi şeklinde seyirciye sunulan uyarlama ise yaklaşık 315 dakika olarak karşımıza çıkmaktadır. Süre açısından aralarında iki kattan fazla fark bulunması seyirciye aktarılan olaylar arasında da fark oluşmasına sebebiyet vermiştir. Bu farklılıkların, sürenin yanında iki uyarlamanın değişik kültürel üretim formu olmasından da kaynaklı olduğu düşünülmektedir. Yönetmen ve senaristliğin aynı kişi tarafından yapılması iki uyarlama arasında birçok benzerlik oluşmasına sebep olmuşsa da, aralarında 20 senelik bir müddet bulunması uyarlamalar arasında gerek çekim yöntemleri gerek görsel görünüm açısından farklılıkların oluşmasına sebebiyet vermiştir. Bu iki uyarlamanın yanı sıra 1990'lı yıllardan itibaren açılan özel kanalların yayın hayatına başlamasıyla ilk olarak 2013 yılında Kanal D'de yine bir dizi olarak "Çalıkuşu" ekranlara uyarlanmıştır. Bu uyarlama ise 30 bölümlük dizi şeklinde seyirciye sunularak, yaklaşık 3600 dakika olarak karşımıza çıkmıştır. Uyarlamalar arasındaki farklılaşmanın nedenleri arasında yönetmen ve senaristliğini farklı kişilerin yapmış olması, bir önceki uyarlama ile arasında yaklaşık 20 sene bulunması, bölüm sayısının fazla olması ve değişen kültürel yapının medyaya yansımasının bulunduğu düşünülmektedir.
Bu nedenle, çalışmada roman ile uyarlamalar arasındaki benzerlikler ve farklılıklar görsel kültür açısından incelenmiştir.
ANAHTAR KELİMELER: Görsel Kültür, Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu, Roman, Film, Dizi

Abstract:
Novel, movie and series are different forms of cultural production. These forms fall into the scope of the visual culture which is an interdisciplinary field. For this reason, in the study, the comparison of the films and the series adapted to the screens based on the novel Çalıkuşu. The novel named Çalıkuşu, which is written up by Reşat Nuri Güntekin in 1922, has historical document qualification that utters the social problem of its term.
Çalıkuşu novel which was published for the first time in 1966 as a film and second time in 1986 as a form of series in Turkey Radio and Television that is governmental institutions. These two adaptations to the audience were prepared by Osman Fahir Seden. While the adaptation to the audience in the form of a movie in 1966 takes approximately 135 minutes, the adaptation to the audience in the form of a 7-part series in 1986 takes approximately 315 minutes. In terms of duration a differences more than two times between them has caused a difference between the events transferred to the audience. These differences are thought to be due to the fact that the two adaptations are different cultural production forms. The fact that the director and the screenwriter made the same person caused a lot of similarities between the two adaptations, the existence of a period of 20 years between the adaptations caused the differences in the visual appearance and the shooting methods.In addition to these two adaptations, 'Çalıkuşu' was first adapted to the screens in 2013 as a series in Kanal D after the broadcasting of the private channels that were opened since the 1990s. This adaptation was presented to the audience in the form of a 30-part series, which was about 3600 minutes. Among the reasons for the differentiation between adaptations is thought that the director and his / her screenwriter has made different people, there is about 20 years between the previous adaptation, the number of departments is higher and the changing cultural structure is reflected on the media.
Therefore, similarities and differences between novel and adaptations were examined in terms of visual culture.
KEY WORDS: Visual Culture, Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu, Novel, Movie, Series