Ortaokul öğrencilerinin çizgi grafiği oluşturma ve yorumlama becerilerinin matematik öğretmenleri tarafından incelenmesi: Öğretmen farkındalığı
Investigating middle school students' ability to draw and interpret line graphs by mathematics teachers: Teacher noticing skills
Yazar: İSMAİL ÖZKAN
Danışman: DOÇ. DR. ZÜLFİYE ZEYBEK ŞİMŞEK
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Matematik = Mathematics
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Fark etme becerisi = The ability to notice ; Farkındalık = Awareness ; Grafik hazırlama = Graphic preparation ; Grafik okuma = Interpreting graphs ; Grafik çizme = Graphic drawing ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools

Özet:
Bu araştırmada, ortaokul öğrencilerinin çizgi grafiği oluşturma ve yorumlamada var olan düzeylerini, yaptıkları hataları ve yaşadıkları zorlukları tespit etmek ve tespit edilen bu durumlar üzerinden öğretmenlerin fark etme becerilerini araştırmak amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik araştırma deseni olarak nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması tercih edilmiştir. Araştırmanın öğrenciler ile yapılan çalışma aşamasında öğrencilerin çizgi grafiği yorumlama ile ilgili soru türlerinden verileri okuma, verilerin arasını okuma ve verilerin ötesini okuma düzeyindeki sorularda ne durumda oldukları araştırılırken,  çizgi grafiği oluşturma sorularında ise ne gibi hatalar yaptıkları ve ne gibi zorluklar yaşadıkları belirlenmeye çalışılmıştır. İkinci aşamasında ise öğretmenlerin fark etme becerisinin alt boyutları olan dikkat etme, yorumlama ve nasıl yanıt verileceğine karar verme becerilerindeki düzeyleri araştırılmıştır. Araştırmanın katılımcıları üç 8. sınıf şubesinde öğrenim gören toplam 55 sekizinci sınıf öğrencisi ve aynı okulda görev yapan 5 matematik öğretmeninden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk aşamasındaki amaca yönelik veri toplamak için iki bölümden oluşan " Çizgi Grafiği Oluşturma ve Yorumlama Testi" kullanılmıştır. Testin ilk bölümünde çizgi grafiği yorumlama ile ilgili altı çizgi grafiğine yönelik toplam on altı alt soru, ikinci bölümde ise çizgi grafiği oluşturmaya yönelik toplamda dokuz soru bulunmaktadır. Çalışmaya katılan 55 öğrenciye Çizgi Grafiği Oluşturma ve Yorumlama Testi uygulanmış ve bu öğrencilerden seçilen 10 öğrenci ile de yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmeler video kayıt altına alınmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında ise öğrencilerin verdikleri cevaplar ve çizimler beş matematik öğretmenine yöneltilerek yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmeler de video kayıt altına alınmıştır. Verilerin analiz edilmesinde nitel veri analizi yöntemlerinden betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Yapılan veri analizleri sonucunda öğrencilerin çizgi grafiği yorumlama sorularındaki başarılarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin çizgi grafiği oluşturma sorularında ise uygun grafik eğrisi çizememe, grafiği uygun yerden başlatamama, verilere uygun ölçek oluşturamama, grafiği resim gibi algılama ve eksenleri etiketlememe, veri girişinde hata yapma, noktaları birleştirmede hata yapma gibi tipik hatalar yaptıkları belirlenmiştir. Öğretmenlerin ise fark etme becerisinin alt boyutları olan dikkat etme becerisi, yorumlama ve nasıl yanıt verileceğine karar verme becerilerinin hepsinde sınırlı kanıt düzeyinde kaldıkları ve bu beceriler arasındaki başarının dikkat etme becerisinden nasıl yanıt verileceğine karar verme becerisine doğru artış gösterdiği tespit edilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında her ne kadar dikkat etme becerisinin yorumlama ve nasıl yanıt verileceğine karar verme becerileri üzerinde etkili bir beceri olduğu bilinse de tamamen ön koşul bir beceri olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Çizgi Grafiği, Fark Etme, Grafik Çizme, Grafik Yorumlama.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the level of middle school students' ability in drawing and interpreting line graphs, the common mistakes that they made and the difficulties that they experienced, and to determine the level of teachers' noticing skills through these identified situations. As a research design for this aim, the case study which constitutes as one of the qualitative research methods was selected. In the first phase of the research how students performed at the questions that required them to read the data, to read between the data and to read beyond the data, which constituted among the question types related to line graph interpretation was investigated. It was also aimed to determine what mistakes that the students made and what difficulties that they experienced in the questions of creating line graphs in this phase. In the second phase, teachers' levels of attention, interpretation and deciding how to respond to the students, which constituted the sub-dimensions of noticing skills, were investigated. The participants of the study consisted of 55 eighth grade students studying in three 8th grade classes and 5 mathematics teachers working in the same school. The "Line Graph Creation and Interpretation Test" consisting of two parts was used to collect data for the purpose in the first stage of the study. In the first part of the test, there are a total of sixteen sub-questions related to the interpretation of the line graph, and a total of nine questions, including the sub-questions for creating a line graph in the second part. In the first phase of the study, a test was applied to fifty-five students and semi-structured interviews were conducted with 10 students selected from these students. These interviews were video recorded. In the second phase of the study, the responses given by the students to these questions and drawings were presented to the math teachers and semi-structured interviews were conducted. These interviews were video-recorded. The test results of the students, the semi-structured interview records with the students and the semi-structured interview records with the teachers formed the data of the study. In the analysis of the data, the descriptive analysis method, one of the qualitative data analysis methods, was used. As a result of the data analysis, it was determined that the success of the students in the line graph interpretation was higher. In the questions of creating a line graph, it was determined that the students made typical mistakes such as not being able to draw the appropriate graph curve, not starting the graph from the appropriate place, not creating the appropriate scale for the data, perceiving the graph as a picture and not labeling the axes, making mistakes in data entry, and making mistakes in connecting the points. It also determined that the teachers' attention, interpretation and deciding how to respond skills remained at a limited level of evidence in all of them, and the success among these skills increased from the ability to pay attention to the ability to decide how to respond. Considering this situation, although it is known that the skill of paying attention is an effective skill on interpreting and deciding how to respond, it has been concluded that it is not a completely prerequisite skill.

Keywords: Graph Drawing, Graph Interpretation, Line Graph, Noticing.