Atriyal fibrilasyon ablasyonu yapılan hastalarda p dalga dispersiyonu ve sol atriyal skar alanları arasındaki ilişki /
Yazar: EMIR BASKOVSKI
Danışman: PROF. DR. ALİ TİMUÇİN ALTIN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Ablasyon = Ablation ; Atriyal fibrilasyon = Atrial fibrillation ; Atriyum = Atrium ; Dispersiyon = Dispersion ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; P dalgası = P wave ; Skar = Cicatrix

Özet:
Giriş: Sol atriyal skar atriyal fibrilasyon substratında önemli yer almaktadır. Sol atriyal skar tanımlanması için geç gadolinyum tutulumlu manyetik rezonans görüntüleme non-invazif altın standarttır. Çalışmalarda geç gadolinyum tutulumlu manyetik rezonans görüntüleme ve sol atriyumun elektroanatomik haritalamasında düşük voltajlı alanlar (elektroanatomik skar) arasında ilişki gösterilmiştir. P dalga dispersiyonu, atriyumda yavaşlamış ve homojen olmayan iletimin göstergesidir. Bu çalışmada, atriyal fibrilasyon ablasyonu yapılan hastalarda, P dalga dispersiyonu ve elektroanatomik haritada saptanan sol atriyal skar alanları arasındaki ilişkinin araştırılması planlanmıştır.
Yöntem: Üçüncü basamak bir merkezde 1 Ocak  2016 ve 1 Ocak 2020 arasında atriyal fibrilasyon ablasyonu yapılan hastalar taranmıştır. Bu hastalar arasında, elekotroanatomik haritalaması sinüs ritminde yapılmış, ablasyon öncesinde sinüs ritminde EKG'si bulunan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların EKG'leri dijital ortamda incelenip maksimum, minimum P dalga uzunlukları ve P dalga dispersiyonu hesaplanmıştır. Elektroanatomik haritalarda skar alan (<0,5mV olarak tanımlanmıştır) ölçümleri yapılmıştır. Sol atriyal skar saptanan ve saptanmayan gruplar arasında maksimum, minimum ve P dalga dispersiyonu karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya 224 hasta dahil edilmiştir. Hastaların %47,8'si kadındı. 121 hastanın elektroanatomik sol atriyal haritasında skar saptanmazken, 103 hastada skar saptanmıştır. Skar saptanan hastalarda, skar saptanmayan hastalara göre P dalga dispersiyonunda anlamlı artış saptanmıştır (p<0,001). Benzer şekilde, orta-ciddi skar saptanan hastalarda, hafif skar saptanan hastalara göre P dalga dispersiyonunda anlamlı artış izlenmiştir (p=0,026). Ancak, P dalga dispersiyonu skar için yetersiz bir prediktördür.
Sonuç: Elektroanatomik haritalama ile sol atriyal skar saptanan hastalarda P dalga dispersiyonu skar saptanmayan hastalara göre anlamlı bir şekilde daha fazla bulunmakla birlikte, P dalga disperisyonunun sol atriyal skar için iyi bir prediktör olmadığı saptanmıştır.

Abstract:
Background:  Left atrial scar is an important entity in the atrial fibrillation substrate. Late gadolinium enhancement magnetic resonance imaging is the gold standard for non-invasive left atrial scar identification. Previous studies have demonstrated correlation between late gadolinium enhancement magnetic resonance imaging and low voltage areas (electroanatomic scar) identified by electroanatomical mapping of the left atrium. P wave dispersion is an indicator of slow and inhomogeneous conduction in the atria.  In this study, we aim to investigate the relation between P wave dispersion and left atrial scars identified by electroanatomical mapping.
Methods: Patients undergoing atrial fibrillation ablation in a single university center between 1st January 2016 and 1st January 2020 were screened for enrollment in the study. Among screened patients, those who had an electroanatomical map obtained during sinus rhythm as well as at least one electrocardiogram in sinus rhythm prior to the procedure were included in the study. All electrocardiograms were analyzed digitally, and maximum, minimum P wave duration as well as P wave dispersion were calculated. Left atrial scar (defined as <0.5mV) area was calculated on the electroanatomical map.  Maximum, minimum P wave duration and P wave dispersion were compared between patients with and without left atrial scar.
Results: 224 patients were enrolled in the study. 47.9% of the patients were female. On the electroanatomical map, left atrial scar was identified in 103 patients, while in 121 patients no scar was present. P wave dispersion was significantly increased in patients with left atrial scar when compared to the no-scar group (p<0.001). Similarly, P wave dispersion was significantly increased in patients with moderate-to-severe scar, when compared to patients with mild scar (p=0.026). However, P wave dispersion was found not to be a good predictor of left atrial scar.
Conclusion:  P wave dispersion is significantly increased in patients with left atrial scar identified by electroanatomical mapping, however, P wave dispersion is not a good predictor of presence of left atrial scar.