Açık işletme basamak tenörlerinin kriging tahminlerinde istatistiksel dağılım modellerinin etkileri
The effects of statistical distribution models in kriging estimation of open pit bench grades
Yazar: ABDÜLKERİM PEKİN
Danışman: DOÇ.DR. ADNAN KONUK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Açık işletmelerde üretim sırasında rezerv-tenör tahminleri genellikle, arama sondaj verilerinin güvenilir olmaması nedeniyle, basamak patlatma delik örnekleri temelinde yapılmaktadır. Bu tahminlerde ise, tahmin hatalarının boyutunu enküçükleyen jeoistatistiksel yöntemler kullanılmaktadır. Jeoistatistiksel yöntemlerle tahmin hataları boyutu enküçüklenebilmekle birlikte, verilerin yetersizliği, tenor dağılım modelinin ve tahmin yönteminin hatalı seçimi gibi durumlarda, güvenilir olmayan tahminler de yapılabilmektedir. Jeoistatistiksel tahminler sırasında, gerçek ve tahmini tenor değerleri karşılaştırılarak, tahminlerin güvenilir olup olmadıkları belirlenebilmektedir. Ancak bu karşılaştırmalarda, kullanılan yöntemin de güvenilir olması gerekmektedir. Bu çalışmada, açık işletme basamakları cevher tenörlerinin jeoistatistiksel tahmininde, tenor dağılım modeli seçiminin önemi ve bu seçimde kullanılabilecek güvenilir bir istatistiksel karşılaştırma yönteminin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, Eti Gümüş A..Ş. Kütahya-Gümüşköy Gümüş Madeninde üç ayrı basamak için uygulama çalışması yapılmıştır. Basamak cevher tenor dağılımının normal, lognormal ve üç parametreli lognormal model parametreleri belirlenerek, variogram analizleri ve kriging tahminleri yapılmıştır. Basamak patlatma delikleri gerçek tenor verileri ile tahminler arasında, bir çok farklı yöntemle karşılaştırmalar yapılmıştır. Bu uygulama çalışması sonrasında, tenor dağılım modeli seçiminde istatistiksel yöntemlerin yetersiz kalması durumunda, kriging ağırlıklı hata yönteminin etkin bir şekilde kullanılabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
fn the open pits, the estimations of reserve-grade during the production are usually made basing on the samples of bench blast holes due to the fact that the data of exploration drillings are not so confident. Fn these estimations, the geostatistical methods which minimize the degree of the estimation errors are used. In spite of (he fact that the degree of the estimation errors is minimized by using geostatistical methods, the estimations which are not so reliable may be made in the circumstances such as where the data are not sufficient, the choice of the mode! of grade distribution and the method of estimation is wrong. During the geostatistical estimations, it may be determined whether the estimations are reliable or not by comparing the true and estimated grade values. In these comparisons however, the method that are used has to be reliable as well. In this study, in the geostatistical estimation of ore grades of open-pit benches, it is aimed to determine the importance of the choice of the grade distribution mode! and the method of reliable statistical comparison which can be used in this choice. For this purpose, the practice study for three different benches was done at Eti Silver A.Ş. Kütahya-Gümüşköy Silver Mine. The variogram analysis and the kriging estimations were made by determining normal, lognorml and three parametres lognormal model parametres of the bench ore grade distribution. The comparisons with many different: methods were made between the bench blast holes true grade data and the estimations. As a result of this practice study, it was determined that the model kriging weighted error can be used effectively in the circumstances when the statistical methods are not sufficient at choosing the grade distribution model.