Radyoiyot sintigrafilerinde foton saçılması, ölü zaman ve parsiyel hacim etkisi düzeltilmelerinin lezyon ve tükürük bezi dozlarına etkisinin incelenmesi
Investigation of scatter correction, dead time and partial volume effect on lesion and salivary gland dose estimation by radioiodine scintigraphy
Yazar: MOHAMMAD ABUQBEITAH
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA DEMİR
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Nükleer Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyometri = Radiometry ; Radyonüklid görüntüleme = Radionuclide imaging ; Sintigrafi = Scintigraphy ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı-tek foton = Tomography-emission-computed-single-photon ; Tükürük bezleri = Salivary glands ; İyot = Iodine

Özet:
Amaç: 131I tedavisinden sonra tükürük bezleri ve tiroid bakiye dokusu ve uzak metastazlardaki absorbe radyasyon dozlarını hesaplamaktır. 
Materyal ve Metod: İçinde çok sayıda kürler olan bir vücut fantomuna 53,6 mCi (1983.2 MBq)  131I konuldu ve 20 SPECT/BT çekimi yapıldı. Hacimleri 26.51,11.49, 5.57, 2.57, 0.52 cm3 olan kürelerin geri kazanım katsayıları hesaplandı. Saçılma düzeltmeleri için saçılma düzeltmesi yapıldı. Daha sonra 31 hastaya ( 73±16 kg, 46±17 yaş) ortalama 137 ± 52 mCi (5069±1924 MBq)131I verildikten sonraki 24 ve 168. saat görüntüleri üzerinden tükürük bezi ve akciğerlerini de içeren taramalar yapıldı. BT görüntüleri esas alınarak %30 izokontur ile tiroid bakiye dokusu ve uzak metastazlar üzerinden ROI'ler çizildi. IDAC-Dose 2.1 programı kullanılarak tükürük bezi, tiroid bakiye dokusu ve lezyonlar birim yoğunluklu küre modeline göre absorbe dozlar hesaplandı. 
Bulgular: Tek bir parotis (n=31) ve submandibular tükürük bezi için (n=25) ortalama rezidans zamanları 8.6±11.2 ve 3.1±2.2 dakika bulundu. Tiroid bakiye dokusu için ortalama rezidans zamanı 3.52±4.54 saat bulundu. Paratis ortalama absorbe dozu 0.46 ± 0.47 Gy/GBq, submandibular bez absorbe dozu 0.16 ± 0.10 Gy/GBq bulundu. Ortama tükürük dozu (n=25) 0.61 ± 0.48 Gy/GBq ve tiroid bakiye dokusu için (n=22) 78 ± 108 Gy/GBq.- bulundu. 
Tartışma: Yüksek miktarda 131I aktivitelerinin verilmesinden sonra iki boyutlu sintigrafilerin kullanıldığı görüntüleme tabanlı dozimetriler esas alındığında hesaplanan tükürük bezi dozlarına eşittir.
Anahtar kelimeler: İyot tedavisi, Tükürük bezi, SPECT/BT, Radyasyon dozu, Dozimetri

Abstract:
Aim: It was aimed to calculate the absorbed dose of salivary gland, thyroid residues and distant metastases after 131I therapy.
Material and Methods: Body phantom with multiple spheres was filled by 53.6 mCi (1983.2 MBq) 131I followed by 20 SPECT/CT scans at different time marks. Recovery coefficients were calculated for spheres of 26.51,11.49, 5.57, 2.57, 0.52 cm3 . Triple energy window method was used for scatter correction. Later, 31 patients ( 73±16 kg, 46±17 years) were scanned including salivary glands and lungs at 4, 24, 168 hours following administration of 137 ± 52 mCi (5069±1924 MBq)131I. ROIs were drawn over the salivary glands based on the CT scan while the thyroid residues and the distal lesions were drawn by 30% isocontour. The absorbed doses were calculated using IDAC-Dose 2.1 for salivary glands and unite density sphere model for thyroid residues and lesions.
Results: The average residence time of single parotid gland (n = 31) and single submandibular gland (n=25) was 8.6±11.2 and 3.1±2.2 minutes, respectively. While that of thyroid residuas was 3.52±4.54 hours. Mean dose of parotid glands was 0.46 ± 0.47 Gy/GBq and that of the submandibular glands was 0.16 ± 0.10 Gy/GBq. The mean dose of total salivary glands (n = 25) was 0.61 ± 0.48 Gy/GBq and that of thyroid residues (n=22) was 78 ± 108 Gy/GBq.
Conclusion: The calculated doses of salivary glands were comparable with other results using planar scintigraphy that verifies the possibility to perform image based dosimetry after administration of large 131I activities.
Key Words: Iodine Therapy, Salivary gland, SPECT / CT, Radiation dose, Dosimetry