Tarih boyunca çocuk eğitimi ve Osmanlı dönemi çocuk eğitiminde Avrupalı mürebbiyeler
Child education throughout history and European governesses in child education in the Ottoman period
Yazar: AZİZ ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS EMRE TEKİNSOY
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Avrupa = European ; Mürebbiye = Governess ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Yabancı uyruklu kadınlar = Foreign domestic women ; Yabancılar = Foreigners ; Çocuk eğitimi = Child education ; Çocuk yetiştirme = Child rearing

Özet:
Eski dönemlerden beri çocuk eğitimine her zaman önem verildiği görülmüştür. Eski ve orta çağlarda savaşçı nesillere ihtiyaç duyan toplumlar, çocuklarını askeri alanda eğitme ihtiyacı duymuşlardır. Zamanla, devletin sürdürülebilirliği ve daha iyi yaşam koşulları oluşturabilmek amacıyla yarının yetişkinleri olacak çocuklar için eğitim kurumları açılmıştır. Bu kurumlarda ilmi ve mesleki eğitimler verilmiştir. Bununla birlikte bütün uygarlıklarda çocuk eğitimi aile içerisinde başlamıştır. Kendisini çocuk yetiştirme konusunda yetersiz gören ebeveynler ise çocuklarının yetiştirilmesi için özel eğitmenler tutmuşlardır. Her toplumda farklı isimlerle anılan bu kişilere; Antik Yunan'da paidagogos, Roma'da custos denilmiştir. Osmanlı Devleti'nde ise bu kişiler daha çok mürebbi ve mürebbiye olarak adlandırılmıştır. 
Mürebbiye; ailelere destek vermek amacıyla tutulan, çocukların hem eğitimi hem de bakımı ile ilgilenen kadın çalışanlardır. Bu kişiler Osmanlı Devleti'nde daha çok Batılılaşmayla beraber görülmüşlerdir. Maddi durumu iyi olan aileler çocukları için bu kişileri tutmuşlardır. Çoğunlukla varlıklı ailelerin yalı ve konaklarında çalışmışlardır. Batılı yaşama ayak uydurmaya çalışan aileler tercihlerini Avrupalı mürebbiyelerden yana kullanmışlardır. Tüm bu gelişmelere paralel olarak Avrupalı mürebbiye sayısı gün geçtikçe artmıştır. Mürebbiyelerin faaliyetleri zamanla evlerden taşarak sosyal hayatta kendini hissettirmiştir. 
Bu çalışmamızda, çocuk eğitiminin tarihsel gelişimi ve Osmanlı dönemindeki Avrupalı mürebbiyelerin çocuklara neler öğrettiği, bu eğitimi verirken de nasıl bir yol izlediklerini ele alınmıştır. Müslüman-Türk aile yapısının içerisine giren Avrupalı mürebbiyelerin çocuk ve aile üzerindeki etkilerini inceledik. İlerleyen dönemlerde birer yetişkin olacak çocuklar üzerinde olumlu veyahut olumsuz ne gibi farklılıklar, dönüşümler yarattığını araştırdık. Çocukları emanet ettiğimiz bu kişilerin doğru bir tercih mi yoksa yanlış bir tercih mi oldukları konusu üzerindeki farklı görüşleri de çalışmamızda değerlendirdik. 
Mürebbiyelerle ilgili kısıtlı sayıda kaynak bulunmaktadır. Ahmet Koçak, Zeynep Şen, Dilek Ceran, Ayşe Sıdıka Hanım gibi yazarlar mürebbiyeler hakkında araştırmada bulunmuştur. Ancak, bu araştırmalar çoğunlukla mürebbiyeler üzerine yapılmış; Ahmet Koçak'tan başkası mürebbiyeler hakkında Avrupalı diye bir ayrıma gitmemiştir. Biz de bu eksikliği elimizden geldiğince giderip, ülkemizin yarınları olacak çocuklar için en iyisini yapmak istedik. Bu çalışmada hususi eğitmenlerden biri olan Avrupalı mürebbiyeler konusunda literatüre mütevazi bir katkı sunulmuş ve eksikliklerine rağmen sonraki çalışmalar için bir başlangıç oluşturması istenmiştir.
Çalışmamızda nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi ve İSAM'dan faydalanılmıştır. Aynı zamanda konu ile ilgili kitaplardan, süreli yayınlardan, gazetelerden, romanlardan, ansiklopedilerden, yabancı eserlerden ve internet kaynaklarından yararlanılmıştır. Ayrıca Cumhuriyet dönemi kişilerin hatıratlarında da faydalanılmıştır. Resim ve fotoğraflar teze zenginlik katması açısından kullanılmıştır.

Abstract:
It has been seen that children's education has always been given importance since ancient times. Societies that needed warrior generations in ancient and medieval times felt the need to educate their children in the military field. Ower time, educational institutions have been opened for children who will become the adults of tomorrow in order to ensure the sustainability of the state and to create better living conditions. Scientific and vocational trainings were given in these institutions. However, in all civilizations, child education started within the family. Parents, who see themselves as inadequate in raising chidren, hired private trainers to raise their children. These people, who are known by different names in every society; It was called paidagogos in ancient Greece and custos in Rome. In the Ottoman Empire, these people were mostly called governer and governesses.
Governesses are female employees who are hired to support families and take care of both the education and care of children. These people were seen with more westernization in the Ottoman Empire. Families with good financial status have hired these people for their children. They mostly worked in the mansions and mansions of wealthy families. Especially families trying to keep up with western life, should have their children educated in a European style; It is seen that they prefer European governesses to learn a foreing language, etiguette and playing a western style musical instrument. In addition, the number of European governesses continued to increase day by day, and these people spread to the social sphere. Therefore, the activities of the governesses overflowed from the houses and made itself felt in the social life.
In this study, the historical development of child education, what European governesses taught children, and how they followed this education were discussed.  We examined the effects of European governesses, who entered the Muslim-Turkish family structure, on child and family. At the same time, we investigated what kind of positive or negative differences and transformations it creates on children who will become adults in the future. In our study, we also evaluated different views on whether these people whom we entrust children with are the right choice or the wrong choice.
There are limited resources on governesses. Writers such as Ahmet Koçak, Zeynep Şen, Dilek Ceran, Ayşe Sıdıka Hanım conducted research on governesses. However, these studies were mostly done on governesses; No one other then Ahmet Koçak made a distinction about governesses as Europeans. We wanted to make up for this deficiency as best we could and do the best for the children who will be the future of our country. In this study, a modest contribution to the literature on European, governesses, one of the private trainers, was made and despite its shortcomings, it was asked to form a starting point for further studies.
Qualitative research method was used in our study. Presidency Ottoman Archive and ISAM were used. At the same time, boks, periodicals, newspapers, novels, encyclopedias, foreing works and internet resources were used. In addition, the memories of people from the Republican period were also used. Pictures and photographs were also used to enrich the thesis.