Diş hekimlerinin temporomandibuler düzensizliklerin teşhis ve tedavisine yaklaşımlarının değerlendirilmesi
Evaluation of dentists' approach to the diagnosis and treatment of temporomandibular disorders
Yazar: HATİCE ÇİĞDEM ERAKMAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE CAVİDAN AKÖREN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Diş hekimi-hasta ilişkileri = Dentist-patient relations ; Diş hekimleri = Dentists ; Diş hekimliği = Dentistry ; Temporomandibular eklem = Temporomandibular joint ; Temporomandibular eklem hastalıkları = Temporomandibular joint disorders ; Öz değerlendirme = Self-assessment

Özet:
Temporomandibuler düzensizlikler (TMD), çiğneme kasları, TME ve ilişkili yapılarda ağrı ve/veya disfonksiyon ile karakterize bir grup kas-iskelet sistemi rahatsızlığı için kullanılan bir terimdir. Toplumda çok sayıda birey TMD'lerden etkilenmekte, bunların bir kısmı tedavi arayışı içerisine girmektedir. Bu hastaların sıklıkla başvurduğu hekim grubu da diş hekimleri olmaktadır. Bu araştırma ile TMD teşhis ve tedavisi konusunda diş hekimlerinin kendilerini yeterli bulma düzeylerinin özdeğerlendirme yoluyla analiz edilmesi ve uzmanlık branşlarına göre TMD'ye yaklaşımları arasındaki farklılıkların ortaya konulması hedeflenmiştir.
Anket şeklinde yürütülen araştırmamız i) Demografik bilgiler, ii) TMD konusunda alınan eğitim ve klinik yeterlilik düzeylerini özdeğerlendirme, iii) TMD teşhis ve tedavi rutinlerini değerlendirme, iv) TMD vakalarına yaklaşımı içeren, 4 bölüm ve 16 sorudan oluşmaktadır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi Ki-kare testi ile yapılmıştır (p<0,05).
Araştırmaya katılan diş hekimleri lisans eğitiminde aldıkları TMD teşhis ve tedavi eğitimini, %50,8 oranında 'zayıf 've çok zayıf 'olarak değerlendirmişlerdir. TMD teşhis ve tedavi 'lisansüstü eğitim müfredatı' değerlendirildiğinde, uzmanlık alanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark ortaya çıkmıştır (p<0,05). Ankara ilinde yapılan araştırmamızın sonucuna göre; ağız, diş ve çene cerrahisi uzmanları %60,5 oranında 'çok iyi ve iyi' seviye, protetik diş tedavisi uzmanları %39,4 oranında 'orta' seviye, ağız diş ve çene radyolojisi uzmanları %41,oranında 'orta' seviye ve ortodonti uzmanları %49 oranında 'zayıf ve çok zayıf' seviye olarak değerlendirmişlerdir. Hekimlerin TMD teşhis ve tedavisi konusunda kendilerini yeterli hissetme düzeyleri de lisansüstü eğitimi yeterli bulma düzeyleri ile benzerlik göstermektedir. Hekimlerin TMD teşhis ve tedavisine yaklaşımları arasında da uzmanlık alanlarına göre farklar bulunmaktadır. Protetik diş tedavisi uzmanları %100 oranında sert akrilik splint uygularken, ağız, diş ve çene cerrahisi uzmanları %69 oranında, ağız, diş ve çene radyolojisi uzmanları %72 oranında, ortodonti uzmanları %61 oranında ve diğer diş hekimleri %49 oranında sert akrilik splint uygulamışlardır.
TMD teşhis ve tedavisi konusunda verilen lisans ve lisansüstü eğitim, hekimler tarafından yeterli bulunmamakta, klinik uygulamalarda düşük özgüven sergilemeleri ile sonuçlanmaktadır. Ayrıca uzmanlık alanları arasında TMD teşhis ve tedavisi konusunda fikir ayrılıkları bulunmaktadır. Hem lisans hem de lisansüstü eğitim müfredatının güncellenmesi ile hekimlerin bilgi düzeylerinin artacağı ve hastalara standart bir yaklaşım benimseyecekleri kanaatindeyiz.

Abstract:
Temporomandibular disorders (TMDs) is a term that embraces a group of musculoskeletal and neuromuscular conditions that involve the temporomandibular joints, muscles and all associated tissues. TMDs are affecting a lot of individuals in population however few seeking for treatment. Dental professionals are responsible for the diagnosis and management of TMD and associated structures. The objective of present study was to assess the level of dentists' self-perceived knowledge of TMD and evaluate the differences between specialists and general dentists' approaches to diagnosis and treatment of TMD in Ankara.
This survey containing 16 items with the 4 main themes: (i) demographic information, (ii) self-assessment knowledge of TMD clinical skills, (iii) determining clinical routines of TMD, (iv) evaluating approaches to the TMD cases. The results were statistically analyzed by chi-square tests (p<0,05).
This study demonstrated that there was a significant relationship between the field of speciality and assessment of postgraduate TMD education (p<0.05). According to the results of our research conducted in Ankara; 60.5% of oral and maxillofacial surgeons assessed their postgraduate education as 'very good and good', 39.4% of prosthodontists as 'intermediate', 41.4% of oral and maxillofacial radiologists as 'intermediate' and 49% of orthodontists as 'weak and very weak'. Dentists' competent level in the diagnosis and treatment of TMD are also similar to their assessment of postgraduate education. %50,8 of participants assessed their undergraduate education in the field of TMD as 'poor and very poor'. The diagnostic procedures, approach toward each patient and treatment alternatives were different among practitioners. While %100 of prosthodontists preferred hard acrylic splint, 69% of oral and maxillofacial surgeons, 72% of oral and maxillofacial radiologists, 61% of orthodontists and 49% of other dentists suggested hard acrylic splint.
As a conclusion, undergraduate and postgraduate education in the field of TMD was found insufficient by dentists. This results in clinicians' low self-confidence. In addition, there are variations in approach to TMD among specialists. According to the results of this study both undergraduate and postgraduate curricula must be updated and standardized in all specialization fields. This will result in increased TMD knowledge level of dentists.