Sosyal medya kullanımı ile ilişkili ikincil travmatik stresin sağlıklı ve patolojik ortoreksiya davranışı üzerine etkileri
Effects of secondary traumatic stress associated with social media use on healthy and pathological orthorexia behavior
Yazar: DERYA BİÇER
Danışman: DOÇ. DR. BAHADIR GENİŞ
Kocaeli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Ruhsal Travma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa ; Sosyal medya = Social media ; Yeme davranışı = Eating behaviour

Özet:
Sosyal Medya Kullanımı İle İlişkili İkincil Travmatik Stresin Sağlıklı ve Patolojik Ortoreksiya Davranışı Üzerine Etkileri
Amaç: Bu çalışmada Kocaeli üniversitesi öğrencilerinde rastlanan sosyal medya kullanımı ile ilişkili ikincil travmatik stresin sağlıklı ve patolojik ortoreksiya davranışı üzerine etkileri incelenmiştir. 
Yöntem: Çalışma gerekli etik kurul izni ve ilgili onaylar alındıktan sonra 2023-2024 akademik yılı Mayıs 2024 ayı içerisinde farklı bölümlerde öğrenim gören 230'u kadın, 87'si erkek 317 öğrencinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Ölçme aracı olarak "Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği", "Sosyal Medya Kullanıcıları İçin İkincil Travmtik Stres Ölçeği", "Depresyon, Anksiyete, Stres Ölçeği", "Teruel Ortoreksiya Ölçeği" ve araştırmacılar tarafından oluşturulan Kişisel Veri Formu kullanılarak, anket doldurma yöntemi (Google forms aracılığıyla çevrim içi bağlantılı) aracılığıyla veriler toplanmıştır. Toplanan veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Sosyal medya kullanımı ve  bağımlılığı, ikincil travmatik stres, depresyon, stres ve anksiyete ile sağlıklı ve patolojik ortoreksiya davranışı  arasındaki ilişkinin incelenmesi için  Lineer Regresyon Analizi yöntemi kullanılmıştır.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 22,32 ± 3,66 yıl, %85,2'si lisans düzeyi, %45,1'inin yurtta yaşadığı bulgulandı. Öğrencilerin %43,7'sinin sosyal medya platformunda  günde 3-5 saat zaman geçirdiği ve sosyal medyayı en fazla gündemi takip etmek (%82,7), eğlence (%79,9) ve sohbet/iletişim (%75,5) amacıyla kullandıklarına rastlanmıştır. Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği ile Sosyal Medya Kullanıcıları İçin İkincil Travmatik Stres Ölçeği arasında yüksek derecede (rs= 0,522, p=0,000)  ve  Sosyal Medya Kullanıcıları İçin İkincil Travmatik Stres Ölçeği  ile Teruel Ortoreksiya Ölçeği Ortoreksiya Nervoza alt ölçeği arasında orta derece (rs= 0,341, p=0,000) pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. 
Sonuç: Sosyal medya bağımlılığı, anksiyete ve stresin sosyal medya kullanımına bağlı ikincil travmatik stresi; cinsiyet ve sosyal medya kullanımına bağlı ikincil travmatik stresin ise ortoreksiya nervozanın  anlamlı açıdan yordayıcıları olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya, İkincil Travma, Ortoreksiya

Abstract:
The Effects of Secondary Traumatic Stress Associated with Social Media Use on Healthy and Pathological Orthorexia Behavior
Objective: This study examined the effects of secondary traumatic stress associated with social media use on healthy and pathological orthorexia behavior in Kocaeli University students.
Materials and Methods: The study was conducted with the participation of 317 students (230 female and 87 male) from different departments in May 2024 of the 2023-2024 academic year after obtaining the necessary ethics committee permission and related approvals. The data were collected by using the "Bergen Social Media Addiction Scale", "Secondary Traumatic Stress Scale for Social Media Users", "Depression, Anxiety, Stress Scale", "Teruel Orthorexia Scale" and the Personal Data Form created by the researchers through the questionnaire filling method (linked online via Google forms). The collected data were analyzed using SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22.0 program. Linear Regression Analysis method was used to examine the relationship between social media use and addiction, secondary traumatic stress, depression, stress and anxiety, and healthy and pathological orthorexia behavior.
Findings: The average age of the participants was 22.32 ± 3.66 years, 85.2% were undergraduates, and 45.1% lived in dormitories. It was found that 43.7% of the students spent 3-5 hours a day on the social media platform and used social media mostly to follow the latest agenda (82.7%), entertainment (79.9%) and chat/communication (75.5%). It was determined that there was a statistically significant positive relationship between the Bergen Social Media Addiction Scale and the Secondary Traumatic Stress Scale for Social Media Users at a high level (rs= 0.522, p=0.000) and there was a moderate (rs= 0.341, p=0.000) positive and statistically meaningful relationship between the Secondary Traumatic Stress Scale for Social Media Users and the Orthorexia Nervosa subscale of the Teruel Orthorexia Scale.
Conclusion: Social media addiction, anxiety and stress were found to be significant predictors of secondary traumatic stress due to social media use, while gender and secondary traumatic stress due to social media use were found to be significant predictors of orthorexia nervosa.
Keywords: Social Media, Secondary Trauma, Orthorexia,