Doğal hukuk kuramı ve insan haklarının uluslararası yargısal korunması
Theory of natural law and international judicial protection of human ri̇ghts
Yazar: YUSUF KADİR ÇAKMAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKER KILIÇ
Çankaya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy ; Hukuk = Law

Özet:
Hukukun üstünlüğü, insan haklarına dayanan bir hukuki ve siyasi düzen modern çağın uygar devletlerinin ayırt edici niteliğidir. Bu çalışma temelde insan haklarına ve hukukun üstünlüğüne dayalı devlet kuramının hukuki, felsefi ve mantıksal bir zaruret olduğu tezinden ibarettir. Bu tezi temellendirmek için modern kuramlara ışık tutması ve gerekli mantıksal çıkarımı sağlayabilmek maksadıyla birinci bölümde doğal hukuk düşüncesinin İlk Çağ'dan itibaren gelişimi incelenmiş ve laik doğal hukuk kuramının rasyonel bir zeminde ortaya çıkışı anlatılmaya çalışılmıştır. Zaman ve mekânın rasyonel bir dayatmayla ortaya çıkardığı laik doğal hukuk kuramının uluslararası ilişkiler ve uluslararası hukuk boyutu incelenmiştir.
Uluslararası mahkemelerin, uluslararası kuruluşların, temel hak ve hürriyetlere yönelik uluslararası sözleşmelerin muteberliğine karşılık geliştirilen egemenlik tezlerini kavrayabilmek maksadıyla ikinci bölümde genel bir egemenlik kuramı incelemesi yapılmaktadır. Egemenliğin tarihsel gelişimi incelendikten sonra modern kuramların temelini oluşturan düşünceler değerlendirilmektedir. İkinci kısımda temel olarak egemenliğin sıfatı ve tanımı farklı değerlendirmelere uğramasına karşın bölünmez, tek, mutlak oluşu gibi sıfatları daima koruduğuna; İngiliz egemenlik kuramlarının Kıta Avrupası egemenlik kuramlarından ayrıldığına işaret edilmektedir.
Üçüncü bölümde ilk olarak referandum yöntemi değerlendirilmiştir.  Carl Schmitt'in ortaya koyduğu meşruiyetin sınırlı izahı, otoritenin sosyoloji üzerindeki mutlak etkisi gibi problemlere vurgu yapılmış, Schmitt'in referandum demokrasisi önermesi incelenmiş, egemenliğe yönelik Schmittçi yaklaşım Habermas ve Kelsen'in görüşleri ışığında eleştirilmiştir. Üçüncü bölümün devamında, ilk bölümde incelenen mantığın bir gereği, devletler arasındaki doğal durumun bir sonucu olarak ve hukuk düşüncesinin doğal gelişiminde ortaya çıkan laik doğal hukuk görüşünün mümkün kılınabilmesi için pozitif hukukun unsurlarının nasıl kullanılması gerektiğine odaklanmaktadır. Bölümün devamında mahkeme kararları incelenmiş, Rusya örneği ve Nazi örneği bağlamında hukuk dışı nitelenen sistemlere karşı ne yapıldığı değerlendirilmiş ve çıkarımlarda bulunulmuştur.
Tezin nihai amacı, insan haklarına dayalı, monist bir uluslararası yargı sisteminin; tarihsel ve mantıksal bir zaruret olduğunu ortaya koymak; bunu yaparken hukuki belirlilik probleminin çözümüne odaklanmak ve egemenlik kuramlarının genel değerlendirmesini yapmaktır.

Abstract:
The primacy of law, based on human rights, is a distinctive feature of the legal and political order of civilized states in the modern era. This study fundamentally revolves around the proposition that the theory of the state based on human rights and the primacy of law is a legal, philosophical, and logical necessity. In order to substantiate this proposition, the development of natural law thinking from ancient times is examined in the first part, and the emergence of the secular natural law theory on a rational basis is attempted to be explained. The dimension of international relations and international law of this secular natural law theory, brought forth by the rational imperative of time and space, is also explored.
In the second part, a general examination of the theory of sovereignty is conducted to comprehend the sovereignty theses developed in response to the validity of international courts, international organizations, and international agreements concerning fundamental rights and freedoms. After examining the historical development of sovereignty, the thoughts that form the basis of modern theories are evaluated. In this section, despite the different assessments of the attributes and definitions of sovereignty, it is pointed out that attributes such as indivisibility, singularity, and absoluteness have always been preserved; and the divergence of English sovereignty theories from those of Continental Europe is emphasized.
In the third section, the referendum method is initially assessed. Emphasis is placed on issues such as the limited explanation of legitimacy put forth by Carl Schmitt, the absolute influence of authority on sociology, and Schmitt's proposal of a referendum democracy. The Schmittian approach to sovereignty is critiqued in the light of the views of Habermas and Kelsen. The continuation of the third part focuses on how the elements of positive law should be used in order to make possible the secular natural law view that emerged as a result of the situation between states and in the natural development of legal thought, as a requirement of the logic examined in the first part. In the rest of the chapter, court decisions were examined, what was done against the systems defined as lacking legality in the context of the Russian example and the Nazi example was evaluated and inferences were made.
The ultimate goal of the thesis is to demonstrate that a human rights-based, monist international judicial system is a historical and logical necessity. In doing so, the thesis aims to concentrate on resolving the problem of legal certainty and provide a general assessment of sovereignty theories.