Yapılandırmacı öğrenme modeline dayalı hasta güvenliği eğitim programının değerlendirilmesi: Hemşirelikte hizmet içi eğitim örneği
Evaluation of patient safety training program based on constructivist learning model: An example of in-service training in nursing
Yazar: TUBA ÖTÜN
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE ŞENYUVA
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelikte Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta eğitimi = Patient education ; Hasta güvenliği = Patient safety ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Hizmet içi eğitim = In service training ; Yapılandırmacı öğrenme = Constructivist learning

Özet:
Sağlıklı/hasta bireylerin nitelikli ve güvenli sağlık hizmeti beklentilerinin karşılanmasının ön koşulu hasta güvenliğinin sağlanmasıdır. Hemşirelerin hasta güvenliğine ilişkin bilgi ve becerilerinin arttırılmasında ise Yapılandırmacı Öğrenme Modeli vb. bir modele dayalı olarak eğitimlerin gerçekleştirilmesi öğrenmenin kalıcılığının sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır.
Araştırmada, Yapılandırmacı Öğrenme Modeline Dayalı Hasta Güvenliği Eğitim Programının hemşirelerin hasta güvenliğine ilişkin bilgi düzeyine, eleştirel düşünme eğilimi ve karar verme algısına etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma; girişim, kontrol ve plasebo gruplu (ön test- son test kontrol desenli) deneysel araştırma tasarımındadır. Araştırma, bir şehir hastanesinde görev yapan girişim grubu (20), kontrol grubu (20) ve plasebo grubu (20) olmak üzere toplam 60 hemşire ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama araçları olarak; Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu (İhtiyaç Analizi), Hemşire Bilgi Formu, Hasta Güvenliği Bilgi Testi, California Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği (CEDEÖ), Hemşirelikte Klinik Karar Verme Ölçeği (HKKVÖ) ve Hemşire Günlüğü kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri; sayı, yüzde, en düşük-en yüksek ve ortalama değerlerle standart sapması, ki-kare, kruskall wallis, eşleştirilmiş gruplarda tek faktörlü ve çift faktörlü varyans analizi, post hoc Tukey ve Partial Eta Squared R2 ile analiz edilmiştir. Nitel verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır.
Girişim grubunun hasta güvenliği bilgi testi puanı eğitim öncesinden eğitim sonrasına doğru bir artış göstermekte, sonrasında puanlar yatay doğrultuda seyretmektedir. Kontrol ve plasebo gruplarında ise elde edilen puanların zamana bağlı olarak azalma eğiliminde olduğu görülmektedir. Girişim grubunun eğitim öncesinde CEDEÖ toplam puan ortalaması en düşüktür, eğitimden altı ay sonra en yüksektir ve puan artışları eğitim sonrasında yatay bir seyirdedir. Kontrol grubunda eleştirel düşünme eğilimi orta, plasebo grubunda düşük düzeyde olup bu gruplarda zamana göre önce bir artış, eğitimden bir ay ve altı ay sonra düşüş söz konusudur. Girişim, kontrol ve plasebo gruplarının eğitim öncesi HKKVVÖ toplam puan ortalamaları birbirine yakın ve orta düzeyde iken; eğitimden altı ay sonra yapılan ölçümlerde girişim grubu en yüksek puan ortalamasına sahiptir ve klinik karar verme algısı diğer gruplara kıyasla çok daha yüksektir. Kontrol grubunda eğitim öncesinde klinik karar verme algısı yüksek iken eğitim sonrası, eğitimden bir ay ve eğitimden altı ay sonra düşmektedir. Plasebo grubunda ise klinik karar verme algısı eğitim öncesi yüksek iken eğitim sonrası, eğitimden bir ay ve eğitimden altı ay sonra düşmektedir.
Sonuç olarak; Yapılandırmacı Öğrenme Modeline Dayalı Hasta Güvenliği Eğitim Programının hemşirelerin hasta güvenliğine ilişkin bilgisi ile eleştirel düşünme eğilimi ve karar verme algısını olumlu yönde etkilediği görülmüştür.

Abstract:
Ensuring patient safety is a prerequisite for providing healthcare that meets the expectations of healthy and sick people for quality and safety. In order to increase the knowledge, and skills of nurses regarding patient safety, it is of great importance to provide education based on a model such as the Constructivist Learning Model, in terms of ensuring the permanence of learning.
It was the objective of the study to determine the impact of the Constructivist Learning Model-Based Patient Safety Education Program on nurses' knowledge level, critical thinking disposition and decision-making perception about patient safety. The study is quantitative type with its experimental dimension with intervention, control and placebo groups (pretest-posttest control pattern). Including the intervention group (20), the control group (20), and the placebo group (20), the study involved a total of 60 nurses working in a city hospital. Semi-Structured Interview Form (Needs Analysis), Nurse Information Form, Patient Safety Knowledge Test, California Critical Thinking Disposition Inventory (CCTDI), Clinical Decision-Making in Nursing Scale (CDMNS-PT©), and Nurse's Diary were used as data collection tool in the study. Quantitative data of the study were analyzed by number, percentage, minimum-highest and mean values with standard deviation, chi-square, kruskall wallis, single and double factor analysis of variance in paired groups, post hoc Tukey and Partial Eta Squared R2. Content analysis method was employed to examine the qualitative data.
The intervention group's patient safety knowledge test results show an increase from pre-education to post-education, and subsequently the scores follow a horizontal direction. The score results from the control and placebo groups show a tendency for decreasing over time. The mean CCTDI total score of the intervention group was lowest before the education, the highest six months after the education, and the score increases were in a horizontal course after the education. In the control group, critical thinking tendency was moderate, in the placebo group, it was low, and in these groups, there was a one-shot first, one-month and six-month decrease after the education. While the pre-education CDMNS-PT© score averages of the intervention, control and placebo groups were close to each other and at a moderate level; in the measurements made six months after the education, the intervention group had the highest mean score and their clinical decision-making skills were much higher than the other groups. While clinical decision-making skills were high before education in the control group, it decreased after education, one month after education, and six months after education. In the placebo group, clinical decision-making skills were high before education, however, decreased after education, one month after education, and six months after education.
Consequently, it was observed that the Patient Safety Education Program Based on Constructivist Learning Model positively affected nurses' knowledge level, critical thinking disposition and decision-making perception about patient safety.