Ani sıcaklık şoku uygulanmış Karadeniz alabalığı (Salmo trutta labrax Pallas, 1811)'nda fizyolojik stres cevabın belirlenmesi
Determination of the physiological stress response in black sea trout (Salmo trutta labrax Pallas, 1811) subjected to acute thermal shock
Yazar: ZEYNEP DENGİZ BALTA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SÜLEYMAN AKHAN
Rize Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Alabalıklar = Trouts ; Salmo trutta labrax = Salmo trutta labrax ; Sıcaklık değişimi = Temperature change

Özet:
Bu çalışmada, kültürü yapılan Karadeniz alabalığı (Salmo trutta labrax)'nda ani sıcaklık stres cevabın belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç için özel bir alabalık işletmesinden temin edilen 184,22±10 g Karadeniz alabalıkları kullanılmıştır. Ana stok tanklarına alınarak 15 gün adaptasyona tabii tutulan balıklardan 500 litrelik bir kare tanka 85 adet balık yerleştirilmiştir ve bir hafta ortama alıştırmak için beklenilmiştir. Araştırmanın başlatılmasından hemen önce balıklardan 5 âdeti nazikçe yakalanarak bayıltılmadan kanları alınmıştır. Deneme grubu için 40 adet balık, mini soğutucu-ısıtıcı cihaz yardımıyla önceden su sıcaklığı 25°C'ye ayarlanmış 500 litrelik fiberglas tanka alınarak 30 dk. bekletilmiştir. Örneklemeler, ani sıcaklık şoku uygulaması sonrasında 1., 3., 6., 12., 24., 36., 48. ve 72. saatlerde yapılmıştır. Her gruptan rastgele 5 adet balık örneği nazik bir şekilde ağ ile yakalanmıştır. Balıkların kuyruk sapı bir neşter yardımı ile kesilerek kuyruk venası yoluyla her bireyden yaklaşık olarak 3 ml kan sağlanmıştır. Toplanan kanlardan serum çıkarılmış ve biyokimyasal analizler yapılana kadar -20°C'de stoklanmıştır. Ani sıcaklık şokuna maruz kalan Karadeniz alabalığında serum kortizol, lizozim aktivitesi, glikoz, total protein, Ca, Na, Cl, K ve P seviyeleri belirlenmiş ve sonuçlar ani sıcaklık şoku uygulanmamış kontrol grubu balıklarıyla karşılaştırılmıştır.Ani sıcaklık şoku uygulanmış Karadeniz alabalığında serum kortizol ve glikoz miktarı önemli derecede artış göstermiştir (p<0.005). Fakat lizozim aktivitesinde önemli derecede azalma tespit edilmiştir (p<0.005). Serum total protein, Ca, Na, Cl, K ve P düzeyleri kontrol grubuyla karşılaştırıldığında etkilenmediği görülmüştür. Sıcaklık şoku uygulaması sonrası 1. saatte kortizol seviyesi, kontrol grubunda (3.57±0.54 µg/dl), deneme grubuna göre (30.19±1.17 µg/dl) daha düşük bulunmuştur. Uygulama sonrası 3. saatte, kontrol grubu balıklarda lizozim aktivitesi 515.77±21 Unit/ml bulunurken, deneme grubunda ise ortalama 201.11±72.67 Unit/ml olduğu tespit edilmiştir. Uygulama sonrası 1. saatte, kontrol grubunda serum glikoz düzeyi 12.80±1.2 mg/dl, stresli balıklardan (61.8±2.55mg/dl) daha düşük miktarlarda olduğu saptanmıştır. Bu fizyolojik parametreler, kültür ortamında akut sıcaklık şokuna maruz kalan Karadeniz alabalığının strese karşı duyarlı olduğunu göstermiştir.Anahtar kelimeler: Karadeniz alabalığı, stres, sıcaklık şoku, kortizol, lizozim, glikoz.

Abstract:
In this study, the physiological effects of stress response of cultured Black Sea Trout (Salmo trutta labrax) to acute thermal shock were investigated. For this purposes, domesticated Black Sea trout (184,22±10 g) that was provided from private trout farm was used. Fish were stocked in square fiberglass tanks (500 L) in order to adapt research center conditions and had been waited for 15 days. 85 fish randomly were chosen and put in square thank. After one week later 5 fish were netted and captured gently. After that, 40 fish were transferred to separate fiberglass tank which was water temperature adjusted to 25 °C. Fish had been threatened for 30 minute. After treatments, fish were sampled at 1st, 3rd, 6th, 12th, 24th, 36th, 48th and 72nd hours after acute thermal shock treatment. A random sample of five fish per group was gently netted. Approximately 3 milliliter blood was obtained by cutting caudal peduncle per individual. The serum was removed from blood collected and was stored at -20°C for biochemical analyses. Serum cortisol, lysosime activity, glucose, total protein, Ca, Na, Cl, K and P were determined in Black Sea Trout exposed to acute thermal shock and compared with those of unstressed (control) fish.Serum cortisol and glucose levels were significantly increased in stressed in Black Sea Trout (p<0.05). But lysozime activity was significantly reduced (p<0.05).Serum total protein levels, Ca, Na, Cl, K and P were not affected (compared of to control). After experiment, Cortisol levels in the unstressed fish (average 3.57±0.54 µg/dl) were lower than those in stressed fish (average 30.19±1.17 µg/dl) at 1st hours. Lysozime activity in the unstressed fish (515.77±21 Unit/ml) was higher than those in stressed fish (201.11±72.67 Unit/ml) at 3rd hours after thermal challenge. The serum glucose levels in the control group (12.80±1.2 mg/dl) was lower than those in stressed fish (61.8±2.55mg/dl) at 1st hour after treatment.These physiological parameters indicated that Black Sea Trout are sensitive to by exposing to acute thermal shock in an aquaculture system.Keywords: Black Sea trout, stress, thermal shock, cortisol, lysozyme, glucose.