Kurşun stresinin patlıcanda ticari anaçlar ve bazı yerel genotiplerin gelişimi üzerine etkileri
Effects of lead stress on the eggplant rootstocks and development of some genotype
Yazar: MEVLÜDE NUR TOPAL
Danışman: PROF. DR. MURAT EKİCİ ; PROF. DR. ŞEKÜRE ŞEBNEM ELLİALTIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Ağır metal toksisitesi günümüzdeki en ciddi çevre problemlerinden biridir. Ağır metallerin yüksek konsantrasyonları bitkiler ve toprakta yaşayan diğer tüm organizmalarda toksik etki yaratır. Bu zararlı etkiler bitkinin gelişme evresinde ve sonrasında birçok fizyolojik ve biyokimyasal zararlara sebep olur. Bitkilerde toksik etki yaratan ağır metallerden biride kurşun (Pb) metalidir ve bitkilerde birçok zarara sebep olur. Biyotik stres ajanlarına direnç sağlamak için kullanılan anaçlar, abiyotik stres kaynaklarından biri olan ağır metal stresi için de bir çözüm olarak görülmüştür. Bu tez çalışmasının amacı, yerel gen kaynaklarından geliştirilmiş olan ıslah hatlarının, Kurşun(Pb) ağır metali stresine karşı olan tepkilerini saptamaktır. Genotiplerinin kurşun (Pb) stresine karşı dayanım durumları belirlenirken ticari olarak üretilmiş patlıcan anaçları ile kıyaslamalar yapılmıştır. Çalışmada 4 kültür patlıcanı (S. melongena: Burdur Merkez, Mardin Kızıltepe, Artvin Hopa ıslah hatları ve Kemer çeşidi) ve 6 adet yabani patlıcan türü veya hibritlerinden oluşmuş olan anaçlar (AGR-703, Doyran, Hawk, Hikyaku, Köksal-F1 ve Vista-306) kullanılmıştır. Patlıcan fideleri 4-5 gerçek yaprak aşamasına geldikten sonra bitkilere 0, 150 ve 300 ppm Pb çözeltisi (Pb(NO3)2) uygulanmış ve uygulama 20 gün sürdürülmüştür. Hasat edilen bitkilerde ve yeşil aksam yaş ve kuru ağırlığı, kök yaş ve kuru ağırlığı, kök uzunluğu ve gövde yüksekliği, klorofil ve mineral element analiz miktarları belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre Köksal F1 ve AGR-703 anaçlarının Pb toleransı diğer ticari anaçlara göre daha yüksek bulunmuştur. Abiyotik stres toleransı yüksek Mardin Kızıltepe ve Burdur Merkez genotiplerinin kurşun dozu arttıkça toleransları azalmıştır. Artvin Hopa ve Kemer ise diğer anaçlara göre en çok etkilenen genotipler olmuştur.

Abstract:
Heavy metal toxicity is one of the most serious environmental problems today. High concentrations of heavy metals cause toxic effects in plants and in all other organisms living in the soil. These adverse effects cause many physiological and biochemical damages in the developmental phase of the plant and afterward. One of the heavy metals that cause toxic effects in plants is lead (Pb) metal and causes many damages in plants. Rootstocks used to provide resistance to biotic stress agents have also been seen as a solution for heavy metal stress, one of the abiotic stress sources. In this thesis study, it is aimed to determine the responses of the improvement lines developed from the local gene sources to Lead (Pb) heavy metal stress. While the resistance of the genotypes to lead (Pb) stress was determined, comparisons were made with commercially produced eggplant rootstocks. In this study, 4 rootstocks (S. melongena: Burdur Merkez, Mardin Kızıltepe, Artvin Hopa and Kemer ) and 6 wild eggplant species and hybrids (AGR-703, Doyran, Hawk, Hikyaku, Köksal-F1 and Vista-306) were used. The eggplant seedlings were reached the 4-5 real leaf stage, and then of 0, 150 and 300 ppm Pb solution (Pb (NO3)2) was applied to the plants and the application continued for 20 days. The plants then harvested and the wet and dry weight of green parts, root wet and dry weight, root and stem height, chlorophyll analysis and mineral element analysis quantities were determined. Pb tolerance of Köksal F1 and AGR-703 rootstocks were higher than other commercial rootstocks. The genotypes of Mardin Kızıltepe and Burdur Merkez have high tolerances against abiotic stress and they respectively gave lower values. Artvin Hopa and Kemer are affected most by other rootstocks.