İç hastalıkları polikliniğine başvuran hastalarda QT aralığı uzatma riski olan ilaç kullanımının değerlendirilmesi
Evaluation of QT-interval prolonging drug use in internal medicine outpatient clinic
Yazar: HANİFE EBRU ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ZUHURİ ARUN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Geriatri = Geriatrics ; QT = QT

Özet:
Giriş ve Amaç: Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de yaşlı nüfus hızla artış göstermektedir. 65 yaş ve üzeri geriatrik hasta kabul edilen popülasyonda yaşa bağlı olarak; çoklu medikal komorbiditeler, polifarmasi ve ileri yaşla birlikte görülen değişikliklerin sonucunda ilaçların farmakokinetik ve farmakodinamiğinin değişmesi; yaşlılarda uzamış QT sendromu görülme riskini arttırmaktadır. QT aralığının uzama riskinin değerlendirilmesinde kullanılan belli başlı risk skorlama sistemleri vardır. Çalışmamızda geriatrik hastalarda QT aralığı uzama riskinin değerlendirilmesi için pratikte yaygın olarak kullanılan Tisdale risk skoru ve daha yakın zamanda geliştirilen RISQ-PATH skorlamaları kullanılmıştır. Çalışmaya dahil olan hastaların dosyalarında yer alan tıbbi öyküleri değerlendirilerek sahip oldukları ko-morbiditeler incelenip kullanılan QT uzatıcı ilaçların risk skorları retrospektif olarak araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada Ege Üniversitesi Hastanesi İç Hastalıkları Geriatri polikliniğine 01.01.2015 – 01.01.2021 tarihleri arasında başvurusu olan 65 yaş ve üzeri, gönüllü, en az bir reçeteli ilaç kullanıyor olan, QT aralığı hesaplaması mümkün olan 192 hasta uzman hekim tarafından rastgele seçildi. Çalışma tek merkezli, kesitsel retrospektif bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Hastaların demografik bilgileri (yaş, cinsiyet, boy, kilo, öğrenim durumu, yaşam koşulları), sigara ve alkol kullanımı, aktif şikayetleri, kronik hastalıkları, hastanın dosyasında mevcutsa laboratuvar verileri (kreatinin, glomerüler filtrasyon hızı (eGFR), kalsiyum, sodyum, potasyum, magnezyum, CRP, total protein ve albümin değerleri) kaydedildi.
Hastanın kullandığı reçeteli ve reçetesiz ilaçları, ilaç dozları, doz sıklığı kaydedildi. Veriler toplandıktan sonra hastaların varsa başvuru sırasında alınan EKG'leri uzman doktor tarafından incelendi. Eğer hasta dosyasında mevcutsa geriatrik değerlendirme ölçekleri (Mini mental durum değerlendirme (MMDD) testi, Geriatrik Depresyon Ölçeği (Yesavege Skoru), Katz Temel Günlük Yaşam Aktiviteleri) skorları kaydedildi. QT aralığı uzama riskinin değerlendirilmesi için Tisdale risk skoru ve RISQ- PATH'den yararlanıldı. Tisdale ve RISQ-PATH hesaplamaları için Doç. Dr. Mehmet
Zuhuri Arun tarafından geliştirilen QT Aralığı Risk Hesaplayacı yazılımından yararlanıldı.
Bulgular: Elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde çalışmaya dahil edilen hastaların büyük bir çoğunluğunu kadın hastaların oluşturduğu görüldü. Hastalarda en yaygın ko-morbiditelerin sırasıyla hipertansiyon, üriner inkontinans, diabetes mellitus, hipotiroidizm, osteoporoz, depresyon, koroner arter hastalığı, miyokard infarktüsü ve demans olduğu görüldü. Ayrıca hastaların büyük bir yüzdesinde polifarmasi olduğu görüldü. Hastaların kullandıkları ilaçlar CredibleMeds veritabanında yer alan kategorilere göre sınıflandırıldı. Çalışmaya katılan hastalarda en sık antidepresanlar, anti-demans ilaçları, hidroklorotiyazit ve antipsikotiklerin kullanıldığı gözlendi ve QT uzatıcı ilaç kullanan hastalarda polifarmasi görülme oranının çok daha yüksek olduğu saptandı. Tisdale risk skoruna göre 4 hasta düşük riskli, RISQ-PATH skoruna göre de hastaların yaklaşık %40'ı orta-yüksek riskli olarak belirlendi. Tespit edilen hastalarda kategori 1 veya kategori 2 QT aralığını uzatıcı ilaç kullanımı mevcuttu. QT aralığı uzatıcı ilaç kullanan hastaların ortalama QTc değeri, QT aralığını uzatıcı ilaç kullanmayan hastalardan elde edilen ortalama QTc değeri ile karşılaştırıldığında QTc değerinin hafif ama istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu görüldü.
Sonuç: Bu çalışmada QT uzatıcı ilaç kullanan hastalarda ortalama ilaç sayısı ve polifarmasi sıklığı belirgin derecede yüksek bulundu. Elde ettiğimiz sonuçlar , polifarmasinin Uzamış QT Sendromu riskini arttırdığını ve QT aralığını uzatıcı ilaç kullanan hastaların kullanmayan hastalara göre QTc değerlerini arttırdığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Geriatrik hasta, QT aralığı uzatan ilaç, Tisdale Risk Skoru, Akılcı ilaç kullanımı, Klinik eczacılık

Abstract:
valuation of QT-Interval Prolonging Drug Use in Internal Medicine Outpatient Clinic
Introduction and Aim: The elderly population is rapidly growing not only in our country but also across the globe. Within the population classified as geriatric patients aged 65 and above, the alteration in the pharmacokinetics and pharmacodynamics of drugs due to multiple medical comorbidities, polypharmacy, and age-related changes results in changes in the pharmacokinetics and pharmacodynamics of medications. These changes increase the risk of prolonged QT interval syndrome in the elderly population. Several risk scoring systems are available to evaluate the risk of QT interval prolongation. In our study, we used Tisdale risk score and the recently developed RISQ-PATH scoring systems to assess the risk of QT interval prolongation risk in geriatric patients. The aim of our study was to retrospectively investigate the risk scores of QT-prolonging medications based on the medical histories of the
geriatric patients included in the study.
Material and Methods: In this study, 192 patients aged 65 and above who voluntarily visited the Geriatrics Clinic of Ege University Hospital between January 1, 2015, and January 1, 2021, were randomly selected by a specialist physician. The study was designed as a single-center, cross-sectional retrospective study. The patients' demographic information (age, gender, height, weight, education status, living conditions), smoking and alcohol use, active complaints, chronic illnesses, and laboratory data (creatinine, estimated glomerular filtration rate (eGFR), calcium, sodium, potassium, magnesium, CRP, total protein, and albumin values) were recorded if available in the patient's file.
The prescribed and over-the-counter medications used by the patients, medication dosages, and frequency of administration were recorded. After data collection, the electrocardiograms (ECGs) obtained during the patients' visits, if available in the patient's file, were reviewed by a specialist physician. If available, geriatric assessment scales (Mini-Mental State Examination (MMSE) test, Geriatric Depression Scale (Yesavage Score), Katz Index of Independence in Activities of Daily Living) scores were recorded. The Tisdale risk score and RISQ-PATH were utilized to assess the risk of QT interval prolongation. The QT Interval Risk Calculator software developed by
Assoc. Prof. Mehmet Zuhuri Arun was used for the Tisdale and RISQ-PATH calculations.
Results: Majority of the patients included in the study were female. The most common comorbidities among the patients were hypertension, urinary incontinence, diabetes mellitus, hypothyroidism, osteoporosis, depression, coronary artery disease, myocardial infarction, and dementia, respectively. Furthermore, a significant percentage of patients had polypharmacy. The medications used by the patients were classified according to the categories in the CredibleMeds database. It was observed that the most frequently used QT proloning medications among the patients were antidepressants, anti-dementia drugs, hydrochlorothiazide, and antipsychotics, and the rate of polypharmacy was much higher in patients using QT-prolonging drugs. According to the Tisdale risk score, 4 patients were classified as moderate risk, and according to the RISQ-PATH score, approximately 40% of the patients were determined to be at moderate to high risk. The identified patients were using Category 1 or Category 2 QT-prolonging medications. When the mean QTc value of patients using QT-prolonging medications was compared with the mean QTc value obtained from patients not using these medications, it was observed that the mean QTc value was slightly but statistically significantly higher in the group using QT-prolonging medications.
Conclusion: In this study, the average number of medications and the frequency of polypharmacy were found to be significantly higher in patients using QT-prolonging drugs. The results obtained indicate that polypharmacy increases the risk of prolonged QT syndrome and that patients using QT-prolonging medications have increased QTc values compared to those who do not use such medications.
Keywords: Geriatric patient, QT-prolonging medication, Tisdale Risk Score, Rational drug use, Clinical pharmacy