İş sağlığı ve güvenliğinde inşaat çalışanlarının risk alma davranışlarının incelenmesi
Investigation of risk-taking behavior of construction workers in occupational health and safety
Yazar: FATMANUR ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. RÜVEYDA KÖMÜRLÜ
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: İnşaat sektörü = Construction sector

Özet:
İnşaat projeleri birçok tehlikeyi bünyesinde barındırmaktadır. Bahsedilen tehlikelerden ötürü sektör genelinin zayıf bir güvenlik kültürüne sahip olduğu görülmektedir. Güvenlik kültürünü olumsuz etkileyen birçok sebep bulunmaktadır. Risk alma davranışı bu sebepler arasındadır. Güvenlik çalışmalarının gelişimi için çalışanların risk alma davranışlarını etkileyen mekanizmaları çözümlemek önem arz etmektedir. Yapılan çalışmada bu konu incelenmektedir. 
Bu çalışma kapsamında, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) kavramı, iş kazası kavramı, kaza araştırmalarının gelişimi, iş kazalarının nedenleri gibi konular hakkında kapsamlı bir literatür taraması yapıldı. Ardından bu literatür taraması ışığında yapılacak olan alan çalışmasının temeli oluşturuldu. Yapılan alan çalışması Bursa ilinde 203 inşaat işçisinin katılımıyla gerçekleştirildi. Katılımcılara 36 sorudan oluşan bir alan çalışması formu yöneltildi. Bu formda yer alan sorular, hazırlanırken kişisel bilgiler ve şirket bilgileri, risk alma davranışı, risk algısı, risk alma tutumu, güvenlik tutumu olmak üzere sınıflandırıldı. Her kategorinin kendine özgü derecelendirme yöntemi bulunmaktadır. Katılımcılardan bu soruları değerlendirmeleri istendi. Risk alma davranışı kategorisi soruları ve diğer kategorilerdeki sorular crosstable yöntemiyle karşılaştırıldı. Çalışma sonunda çalışanların yaşları ve iş tecrübeleri arttıkça daha az risk aldıkları sonucuna ulaşıldı. Ayrıca kaza tecrübesi olan katılımcıların daha az risk aldığı ortaya çıkarıldı. Bir başka veriye göre en risksiz algılanan tehlikeli davranışın kişisel koruyucu donanımların kullanılmaması olduğu görüldü. En tehlikeli algılanan tehlikenin ise elektrik tehlikesi olduğu görüldü. Ayrıca çalışanların çaba tasarrufundan ziyade işlerini daha hızlı bitirmek için risk aldıkları görüldü. Bu çalışmanın Türkiye'de yapılacak risk alma davranışı çalışmaları için örnek oluşturması ve katkı sağlaması hedeflendi.

Abstract:
Construction projects involve many dangers. Due to the mentioned dangers, it appears that the industry in general has a weak safety culture. There are many reasons that negatively affect safety culture. Risk-taking behavior is among these reasons. For the development of safety studies, it is important to analyze the mechanisms that affect the risk-taking behavior of employees. This issue is examined in the study.
Within the scope of this study, a comprehensive literature review was conducted on topics such as the concept of Occupational Health and Safety (OHS), the concept of work accidents, the development of accident research, and the causes of work accidents. Then, the basis of the field study to be conducted in the light of this literature review was created. The field study was carried out with the participation of 203 construction workers in Bursa. A field study form consisting of 36 questions was asked to the participants. Questions in this form classified as personal information and company information, risk-taking behavior, risk perception, risk-taking attitude, safety attitude. Each category has its own rating method. Participants were asked to evaluate these questions. Questions from the risk-taking behavior category and questions from other categories were compared using the crosstable method. In the results of study, it was concluded that employees take fewer risks as their age and work experience increases. It was also revealed that participants with accident experience took fewer risks. According to other data, the most risk-free perceived dangerous behavior was not using personal protective equipment. The most dangerous perceived danger was an electrical hazard. It was also observed that employees took risks to be able to finish their work faster rather than to save effort. This study aimed to set an example and contribute to risk-taking behavior studies to be conducted in Turkey.