Ayaktan tedavi alan yanıklı hastaların ağrı anksiyetesinin yara bakımı sırasında yaşadıkları ağrı üzerine etkisi
The effect of pain anxiety on pain experienced during wound care in outpatient burn patients
Yazar: AYŞE TUĞÇE ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİBEL YILMAZ ŞAHİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi = Plastic and Reconstructive Surgery
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Ayaktan tedavi = Ambulatory care ; Ağrı = Pain ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Yanıklar = Burns ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Yanık; ısı, elektrik, kimyasal maddeler ve radyoaktif ışınlarla meydana gelen doku harabiyeti olup yanık ağrısı tedavisi en güç olan ağrı tipi olarak bilinmektedir. Hastaların tedavi ve bakımlarının her aşamasında yanında bulunan hemşirelerin, yanık ağrısı ve etkileyen durumların farkında olmaları, ağrı yönetiminin başarısı ve hasta sonuçlarını iyileştirilmesi açısından önemlidir. Bu çalışmanın amacı, ayaktan tedavi alan yanıklı hastaların yaşadığı yanığa özgü ağrı anksiyetesinin yanık bakımı sırasında yaşadıkları ağrı üzerine etkisini incelemektir. Bu araştırma, tek merkezli, prospektif tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Araştırma, Mart 2021-Nisan 2021 tarihleri arasında Ankara ilinde bir eğitim ve araştırma hastanesinin plastik, rekonstrüktif ve estetik cerrahi kliniğinin yanık merkezinde yürütülmüştür. Bu araştırmanın evreni yanık merkezinde ayaktan tedavi gören hastalar oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem büyüklüğünün hesaplanmasında G-Power paket programı kullanılmış olup örneklem sayısı 56 olarak hesaplanmıştır. Verilerin toplanmasında; Kişisel Bilgi Formu, Yanığa Özel Ağrı Anksiyetesi Ölçeği, Sayısal Derecelendirme Ölçeği ve Sözel Kategori Ölçeği kullanılmıştır. Bu araştırma ayaktan yanık tedavisi alan 60 hasta ile yürütülmüştür. Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalaması 38,50±14,27 olup, %53,33'ünün kadın cinsiyetinde olduğu, çoğunlukla ev kazaları (%80) nedeniyle yandıkları ve genelde haşlanma (%73,33) tipinde yanıklara maruz kaldıkları belirlenmiştir. Bu çalışmadan elde edilen veriler doğrultusunda, hastaların yanığa bağlı ağrı anksiyetelerinin yüksek olduğu, yara bakımı sırasında yaşadıkları ağrının orta düzeyde olduğu (6,33±2,14) ve sözel kategori ölçeğine göre ağrılarını çoğunlukla rahatsız edici (%35) olarak değerlendirdikleri saptanmıştır. Araştırmada, yanığa bağlı ağrı anksiyetesi ile yara bakımı sırasında yaşanan ağrı arasında yüksek düzeyde pozitif yönlü bir ilişki (r=0,816, p=0,001) olduğu bulunmuştur. Yanığa maruz kalan bireylerin büyük çoğunluğu ayaktan tedavi edilirken literatürde yer alan çalışmaların çoğunluğu yatan hastalar ile ilgili verilere odaklanmaktadır. Bu çalışmada ayaktan tedavi alan hastaların yanığa bağlı ağrı anksiyetesi arttıkça yara bakımı sırasında yaşadıkları ağrının da arttığı bulunmuştur. Bunun için hemşirelerin, yanıklı hastalarda etkili ağrı yönetimi sağlayabilmek için bakım planlarında anksiyeteyi azaltmaya yönelik hemşirelik bakım uygulamalarına yer vermeleri ve ayaktan yanık tedavisi alan hastaların bakım gereksinimlerini belirlemeye ve karşılamaya yönelik daha fazla çalışma yapmaları önerilir. 

Anahtar Kelimeler: Ağrı, anksiyete, ağrı anksiyetesi, yanıklar, hemşirelik bakımı.

Abstract:
Burn is tissue destruction caused by heat, electricity, chemicals and radioactive rays, and burn pain is known as the most difficult type of pain to treat. It is important for the nurses, who are with the patients at every stage of their treatment and care, to be aware of the burn pain and the conditions that affect it, in terms of the success of pain management and improving patient outcomes. The aim of this study is to examine the effect of burn-specific pain anxiety experienced by burn patients receiving outpatient treatment on the pain experienced during burn care. This study is a single-center, prospective descriptive study. The research was carried out between March 2021-April 2021 in a burn center of a plastic, reconstructive and aesthetic surgery clinic at a training and research hospital in Ankara. The population of this study consisted of patients receiving outpatient treatment at the Burn Center. The GPower package program was used to calculate the sample size of the study, and the sample number was calculated as 56. In data collection; Personal Information Form, Burn-Specific Pain Anxiety Scale, Numerical Rating Scale and Verbal Category Scale were used. This study was carried out with 60 patients who received outpatient burn treatment. The mean age of the patients participating in the study was 38.50±14.27, 53.33% of them were female, they were mostly burned due to home accidents (80%) and they were generally exposed to scalding (73.33%) type burns. In line with the data obtained from this study, it was determined that the patients had high pain anxiety related to burns, the pain experienced during wound care was moderate (6.33±2.14), and according to the verbal category scale, they evaluated their pain as mostly disturbing (35%). In the study, it was found that there was a high level of positive correlation (r=0.816, p=0.001) between pain anxiety due to burns and pain experienced during wound care. While the majority of individuals exposed to burns are treated as outpatients, most of the studies in the literature focus on data on inpatients. In this study, it was found that as the pain anxiety of the patients receiving outpatient treatment increased, the pain they experienced during wound care also increased. For this, nurses, in order to provide effective pain management in burn patients; It is recommended to include nursing care practices to reduce anxiety in their care plans and to conduct more studies to identify and meet the care needs of patients receiving outpatient burns. 

Keywords: Pain, anxiety, pain anxiety, burns, nursing care.