Bozulmuş açlık glukozu ve bozulmuş glukoz toleransı (prediyabetik) olan hastalarda vitamin D düzeyi'nin değerlendirilmesi
The evaluation of the vitamin D level i̇n i̇mpai̇red fasting glucose and i̇mpai̇red glucose tolerance (prediabeti̇c) pati̇ents
Yazar: MEHMET GÜLTEKİN
Danışman: PROF. DR. ZELİHA HEKİMSOY
Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Glükoz tolerans testi = Glucose tolerance test ; Kan glükozu = Blood glucose ; Prediabetik durum = Prediabetic state ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Giriş ve Amaç: Bozulmuş açlık glukozu açlık plazma glukozunun normalin üzerinde, diyabet tanı değerinin altında olduğu kişileri tanımlamak için kullanılır. Bozulmuş glukoz toleransı 2. saat plazma glukozunun normalin üzerinde, diyabet tanı değerinin altında olduğu kişileri tanımlamak için kullanılır. D vitamin eksikliği artan kemik turnoveri, azalan kemik dansitesi, artan fraktür oranı, artan kas güçsüzlüğü ve hatta myopatiye bağlı olarak çocuklarda rikets ve erişkinlerde osteomalasiye yol açabildiği gibi düşük serum 25 hidroksivitamin D düzeyi glukoz intoleransı, diabetes mellitus ve metabolik sendrom gelişmesine yol açabilir. Literatürde prediyabet ile vitamin D düzeyi arasındaki ilişkiyi gösteren çelişkili veriler mevcuttur. Bu çalışma ile amacımız prediyabetik hastalarda serum 25 hidroksivitamin D düzeyini ve vitamin D eksikliğinin veya yetersizliğinin prediyabet gelişimi yönünden etken olup olmadığını değerlendirmektir.
Materyal ve Metod: Çalışmaya 85 izole BAG, 50 izole BGT, 85 kombine BAG ve BGT tanısı olmak üzere toplam 220 hasta ve yaş, cins, VKİ uyumlu 80 normoglisemik sağlıklı kişi dahil edildi. Olguların ayrıntılı öyküleri alındı ve fizik muayeneleri yapıldı. Boy, kilo, yaşı, bel çevresi ve vücut kitle indeksi (VKİ) (kg/m2) hesaplanarak kaydedildi. Olgulardan alınan kan örneklerinden 25-hidroksi vitamin D, kalsiyum, fosfor, albumin ve paratiroid hormonu (PTH) düzeyleri çalışıldı. 25-hidroksi vitamin D düzeyi, daha önce yayınlanmış olan kriterlere göre yeterli vitamin D düzeyi >30 ng/ml, vitamin D yetersizliği 20-30 ng/ml, vitamin D eksikliği <20 ng/ml olarak kategorize edildi.
Bulgular: 25(OH) vitamin D düzeyi yönünden kontrol grubu (16.63±9.78 ng/ml) ile BGT (11.69±6.48 ng/ml) (p<0.007), BAG+BGT (13.22±7.24 ng/ml) (p<0.047) arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark saptanmış olup, kontrol grubu ile BAG (13.90±8.89 ng/ml) (p<0.158) arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark saptanmadı. 25(OH) vitamin D düzeyi açısından BAG, BGT, BAG+BGT grupları arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık görülmedi.
Sonu
Dvitamini yetersizliğinin ve eksikliğinin bozulmuş açlık glukozu, bozulmuş glukoz toleransı, kombine bozulmuş açlık glukozu ve bozulmuş glukoz toleransı gelişme riskini arttırdığı saptandı. Ancak bu riskin D vitamini eksikliğinde sadece bozulmuş glukoz toleransı gelişiminde (%95 GA, 1.01-6.53, p=0.043) istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü.

Anahtar Kelimeler:  Bozulmuş açlık glukozu, bozulmuş glukoz toleransı, prediyabet, vitamin D, vitamin D eksikliği.

Abstract:
Introduction and Aim: Impaired fasting glucose tolerance is defined for the people whose fasting blood glucose level is consistently elevated above what  is considered normal levels, however, it is not high enough to be diagnosed   as diabetes mellitus. Impaired glucose tolerance is defined the people whose second hour plasma glucose level is higher than normal but not high enough to diagnose diabetes mellitus. Vitamin D deficiency causes rickets in children and osteomalacia in adults related with increased bone turnover, reduced bone density, increasing rate of fractures, increasing muscle weakness and myopathy. Low serum 25-hydroxyvitamin D level cause glucose intolerance, diabetes mellitus and metabolic syndrome. There are conflicting data in the literature showing the relationship between vitamin D levels and prediabetes. Our aims in this study are to evaluate 1) serum 25-hydroxyvitamin D levels in prediabetic patients and 2) vitamin D deficiency or insufficiency is the factor for developing prediabetes or not. 
Material and Method: The study population consisted of 220 patients that consisted of 85 patients who diagnosed with isolated IFG, 50 patients who diagnosed with isolated IGT, 85 patients who diagnosed with both IFG and IGT and 80 normoglysemic healty subjects whose ages, genders and body mass index (BMİ) (kg/m2) were compatible. A detailed history and physical examination of the patients were performed. Height, weight, age, waist circumference and body mass index were calculated and recorded. 25-hydroxy vitamin D, calcium, phosphorus, albumin and parathyroid hormone (PTH) levels were studied from blood samples collected from cases. According to the previosly published criterian, 25 hidroxyvitamin D levels were categorized as adequate vitamin D levels as >30 ng/ml, insuffiency of vitamin D as 20-30 ng/ml and defiency of vitamin D as <20 ng/ml.
Findings: This study showed a statistically significant difference of 25 hidroxyvitamin D levels between the control group (16.63±9.78 ng/ml) and İGT (11.69±6.48 ng/ml), (p<0.007), IFG+IGT group (13.22±7.24 ng/ml), (p<0.047). No differences were shown between the control groups and IFG groups 25 hidroxyvitamin D levels. No differences were shown between IFG group, IGT group and IFG+IGT group 25 hidroxyvitamin D levels.
Conclusion: İt is considered that the vitamin D insufficiency and deficiency  increase the risk of developing impaired fasting glucose, impaired glucose tolerance, impaired fasting glucose and impaired glucose tolerance combined. However, this risk was found to be statistically significant of vitamin D deficiency only in the development of impaired glucose tolerance (OR 2.57, %95 GA, 1.01-6.53, p=0.043). 

Keywords: Impaired fasting glucose, impaired glucose tolerance, prediabet, vitamin D, vitamin D deficiency.