Multipl skleroz hastalarında ince liflerin histopatolojik olarak değerlendirilmesi
The histopathologic evaluation of small fibers in multiple sclerosis patients
Yazar: JAVID JAHANROSHAN
Danışman: DOÇ. DR. CAN EBRU KURT
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Ağrı = Pain ; Biyopsi = Biopsy ; Histopatoloji = Histopathology ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Nöropatiler = Neuropathies ; Sinir lifleri = Nerve fibers

Özet:
Multipl skleroz santral sinir sisteminin otoimmün ve demiyelinizan hastalığıdır.  Hastalığın seyrinde nöropatik ağrı sık karşılaşılan bir semptomdur. Her ne kadar santral sinir sistemi demiyelinizasyonu ile giden bir hastalık olsa da bazı hastalar ekstremite distallerinde paresteziler gibi A delta ve C liflerinin hasarında ortaya çıkan şekilde periferik nöropatik ağrıdan da şikayetçi olmaktadır. Bu nedenle çalışmamızda söz konusu nöropatik ağrısı olan ve olmayan MS hastaların ince lifleri alt ekstremite proksimalinden ve distalinden aldığımız deri biyopsilerinde incelemeyi planladık. Bu amaçla altısı primer progresif, yedisi sekonder progresif ve yedisi relapsing remiting MS olmak üzere 20 MS hastası ve kontrol grubu olarak aynı yaş ve cinsiyette herhangi bir nöropatik ağrısı veya ince lif nöropatisine neden olabilecek hastalığı olmayan 10 birey dahil edildi. Nörolojik muayene ve DN4 anketi uygulandı. Sonrasında lateral malleolün 10 cm proksimalinden ve uyluk proksimalinden olacak şekilde iki deri "punch" biyopsisi uygulandı. Örnekler PGP9.5'a karşı geliştirilmiş antikorla boyandıktan sonra her iki grupta intraepidermal sinir lifi yoğunluğu (IENFD) değerlendirildi. Multipl skleroz hastalarının %65'inde DN4 anketi ile nöropatik ağrı tespit edilirken bu hastaların üçünde nörolojik muayenede eldiven-çorap hipoestezisi mevcuttu. Ortalama IENFD proksimalde 8.58 (4.15-17.58) lif/mm iken distalde 9.48 (4.92-20.03) idi. Lif yoğunluğu MS hastaları ile kontrol grubunda veya MS alt grupları arasında farklılık göstermedi. Çalışmada en dikkat çekici bulgu MS hastaların %80'inde IENFD'nin beklenenin aksine proksimalde daha fazla azalmış olmasıydı. Bu bulgunun daha fazla MS hastanın dahil edildiği ve kantitatif duyu testlerinin de uygulandığı daha geniş bir çalışma ile desteklenmesi gerekmektedir. 

Anahtar kelimeler: İnce lif nöropatisi, multipl skleroz, nöropatik ağrı, DN4 anketi

Abstract:
Multiple sclerosis (MS) is a demyelinating autoimmune disease of the central nervous system. Neuropathic pain is a common symptom in all MS types.The pathology of multiple sclerosis is the demyelination of central neurons, however the patients may have neuropathic pain in distal extremities similar to A-delta and C fiber dysfunction. It is not known whether the loss of small fiber may have a role in the generation of neuropathic pain in these MS patients. In this study we aim to investigate the small fiber loss and its length dependency. For this purpose, we evaluated the skin biopsies taken proximal and distal leg of MS patients with neuropathic pain. Twenty MS patients including 6 primary progressive MS, 7 relapsing-remitting MS and 7 secondary progressive MS, as control group ten age and sex-matched patients with different neurological disorders without neuropathic pain were included. Neurological examination, electrophysiological evaluation and DN4 questionnaire were performed. Subsequently, skin punch biopsies from 10 cm above the lateral malleolus and proximal thigh were done. The biopsy samples were stained with PGP9.5 antibody and intraepidermal nerve fiber density (IENFD) was determined. Sixty-five percent of our MS patients complaint about neuropathic pain and three of them had glove-stocking sensation loss. The mean of IENFD was 8.58 (4.15-17.58) fiber/mm in proximal leg whereas 9.48 (4.92-20.03) fiber/mm in distal leg of MS patients. IENFD did not differ between MS and control groups. Moreover IENFD did not differ among MS subgroups. Although the intraepidermal nerve fiber density tends to be lower in proximal part of the leg in 80% of MS patients, there was not any statistical significance.  Intraepidermal nerve fiber density in MS patients did not differ from control group. However IENFD was lower in proximal leg in 80% of MS patients. This finding has to be verified with new studies involving larger patient groups and quantitative sensory tests.

Keywords: Small fiber neuropathy, multiple sclerosis, neuropathic pain, DN4 questionnar