COVİD 19 pandemisinin aile planlaması yöntemi seçimine etkisi
The effect of the COVİD 19 pandemic on the choice of family planning method
Yazar: SERGÜL SELVİ GÜNEY
Danışman: PROF. DR. MİNE İSLİMYE TAŞKIN
Balıkesir Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ebelik = Midwifery

Özet:
Bu çalışma Covid-19 pandemisinin aile planlaması yöntemi seçimine etkisini 
incelemek amacıyla planlanmıştır.
Çalışmanın evrenini Balıkesir‟de faaliyette bulunan bir üniversite 
hastanesinin kadın doğum polikliniğine başvuran 18-49 yaş arasında, evli ve cinsel 
yönden aktif olan kadınlar oluşturmuştur. Çalışmada örneklem seçiminde, kolayda 
örnekleme yöntemi uygulanmıştır. Çalışma için gerekli olan anketler Eylül-Aralık 
2022 tarihleri arasında toplanmış ve toplam 409 kullanılabilir anket elde edilmiştir. 
36 sorudan oluşan söz konusu anket kadınlarla yüzyüze görüşülerek doldurulmuştur. 
Anketlerden elde edilen veriler Statistical Package for the Social Sciences (SPSS)
20.0 paket programına aktarılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizi tanımlayıcı 
istatistiklerden ortalama, yüzde, standart sapma; betimsel istatistiklerde Ki-Kare, 
bağımsızlık analizi, lojistik regresyon ve çok kategorili lojistik regresyon ve 
McNemar testi ile değerlendirilmiştir.
Yapılan analizler sonucunda kadınların pandemiden önce ve pandemide en 
çok kullanılan AP yöntemlerinin kondom, geri çekme ve OKS olduğu tespit 
edilmiştir. Pandemi döneminde kadınların çoğunun AP korunma yöntemini 
değiştirmediği, değiştirmeyen kadınların sağlık kurumlarında bulaş riski ve diğer 
sebepler nedeniyle değiştirmedikleri ve bu dönemde kontraseptif materyallere 
ulaşmada zorluk yaşamadıkları tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra pandemi döneminde 
kadınların eğitim durumu, eş eğitim durumu, meslek, eş meslek ve ekonomik 
durumları ile AP kullanma durumları arasında anlamlı ilişkilerin olduğu saptanmıştır. 
Lojistik regresyon analizi sonucunda pandemide geleneksel-modern AP yöntemlerini 
etkileyen faktörlerin sadece eşin eğitim durumu olduğu belirlenmiştir. Pandemide 
hem kadınların ekonomik durumları ile AP danışmanlık hizmeti alma durumları 
arasında hem de pandemi öncesi ve pandemide kullanılan AP türleri arasında anlamlı 
ilişkilerin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Araştırma sonucunda Covid-19 pandemi öncesi ve pandemide AP yöntemi 
kullanma durumları arasında kadınların Covid-19 öncesinde AP yöntemi 
kullanmadığı, fakat Covid-19 pandemisi ile birlikte AP yöntemi kullanma oranının 
arttığı, bu artıştaki değişimin anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Pandeminin AP 
yöntem değişikliğini, materyale ulaşım güçlüğünü, AP danışmanlık hizmetlerine 
erişimi etkilemediği sonucuna ulaşılmıştır. Pandemi gibi olağanüstü durumlarda AP
hizmetlerinin sekteye uğramaması için sağlık hizmetleri arasında bu tür hizmetlerin 
sağlıklı nesillerin sürdürülebilirliğini sağlamak ve toplumun refah düzeyini artırmak 
amacıyla öncelikli hale getirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
This study was planned to examine the effect of the Covid-19 pandemic on 
the choice of family planning method.
The population of this study consisted of married and sexually active women 
between the ages of 18-49 years who applied to the gynecology outpatient clinic of a 
university hospital in Balıkesir. Convenience sampling method was applied in 
sample selection in the study. The questionnaires required for the study were 
collected between September-December 2022 and a total of 409 usable 
questionnaires were obtained. Consisting of 36 questions, the questionnaire was 
filled out by face-to-face interviews with women. The data obtained from the 
questionnaires were transferred to the Statistical Package for the Social Sciences 
(SPSS) 20.0 package program and analyzed. The data were analyzed using 
descriptive statistics such as mean, percentage and standard deviation, and 
descriptive statistics such as Chi-Square, independence analysis, logistic regression 
and multi-category logistic regression.
As a result of the analysis, it was determined that the majority of women used 
Family Planning (FP) methods before the pandemic, and the most commonly used 
FP methods were condoms, withdrawal and oral pills. During the pandemic period, it 
was determined that the most preferred methods by women were condoms, 
withdrawal and oral pills, the majority of them did not change their FP contraception 
method, the women who changed their FP contraception method did so due to the 
risk of transmission in health institutions and other reasons, and they did not have 
difficulty in accessing contraceptive materials during this period. In addition, it was 
found that there were significant relationships between women's education level, 
spouse‟s education level, occupation, spouse‟s occupation and economic status and 
FP use during the pandemic period. As a result of logistic regression analysis, it was 
determined that the factors affecting traditional-modern FP methods in the pandemic 
were the age of women and their husbands. It was concluded that there were 
significant relationships between women's economic status and their status of receiving FP counseling services and between the types of FP used before and after 
the pandemic.
As a result of research it was determined that the factors affecting the use of 
FP method in the Covid-19 pandemic were women‟s age, husband‟s age, educational 
status, occupation and economic status, and it was concluded that the pandemic 
period did not affect the FP method change, difficulty in accessing materials, and 
access to FP counseling services. In order not to interrupt FP services in 
extraordinary situations such as pandemics, such services should be prioritized 
among health services in order to ensure the sustainability of healthy generations and 
increase the welfare level of the society.