iskemik inmede risk faktörleri ve çoklu risk faktörü varlığında iskemik inme geçirme riskinin belirlenmesi
in ischemic stroke risk factors and risk of ischemic stroke in the presence of multipl risk factors determining
Yazar: ESRA KARAMAN
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET GÖKHAN TURTAY
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Beyin iskemisi = Brain ischemia ; Risk faktörleri = Risk factors ; Serebrovasküler bozukluklar = Cerebrovascular disorders ; Serebrovasküler dolaşım = Cerebrovascular circulation ; İskemi = Ischemia

Özet:
İnme, dünyada ölüm nedenleri arasında üçüncü sırada olup uzun dönem sakatlığın da en önemli nedenlerindendir. İskemik inme tüm dünyada en sık görülen inme tipidir. Uzun dönem sakatlık sadece hastayı değil yakınlarını da etkileyerek, toplumsal ve ekonomik sorunlara yol açmaktadır. Bu nedenle iskemik inme risk faktörlerinin belirlenmesi hastalığın profilaksisinde oldukça önemlidir. Çalışmamızda iskemik inmeye neden olan risk faktörlerinin tespit edilmesi ve birden fazla risk faktörü varlığında inme geçirme riskinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
İskemik inme risk faktörleri; değiştirilemeyen risk faktörleri (yaş, cinsiyet, ırk, aile öyküsü) ve değiştirlebilir risk faktörleri (hipertansiyon, sigara kullanımı, diabetes mellitus, kardiyovasküler hastalıklar, asemptomatik karotis stenozu, atriyal fibrilasyon, orak hücreli anemi, dislipidemi, obezite, diyet, fiziksel inaktivite, postmenopozal horman tedavisi, metabolik sendrom, alkol ve madde kullanımı, hiperkoagülabilite, hiperhomosisteinemi, inflamasyon, migren, yüksek lipoprotein a, uykuda solunum bozukluları) olarak iki başlık altında incelenmektedir. 
Çalışmamıza acil serviste iskemik inme tanısı konulan 120 hasta ve kontrol grubu olarak ta 140 hasta incelendi. Hasta grubunun 49'u kadın, 71'i erkek hasta, kontrol grubunun 66'sı kadın, 74'ü erkek hastalardan oluşmaktaydı.
Çalışmamızda KAH'ın  (p<0.001), DM (p<0.001), geçirilmiş SVH öyküsünün (p<0.001), sigara kullanımının  (p=0.004), karotiste plak veya plak ve/veya stenoz (≥%50) varlığının (p<0001) istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edildi. Çalışmamızda incelediğimiz Protein C, Protein S, AT3, CRP ve HDL düzeylerinden sadece HDL düzeyinin düşüklüğü (p=0.014) istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Risk faktörlerinin tek değişkenli lojistik regresyon analizinde iskemik inme için en yüksek riske sahip faktörün karotiste plak + ≥%50 stenoz varlığı ((Odds Ratio (OR):32.08)) olduğu tespit edildi. Diğer risk faktörlerinin de sırasıyla HT (OR:5.96), karotis dopplerde plak varlığı (OR:5.67), geçirilmiş SVH öyküsü (OR:5.44), sigara kullanımı (OR:5.25), DM (OR:2.41), Protein C düzeyi (OR: 1.02) olduğu tespit edildi.


İkili risk faktörlerinden DM ile sigara birlikteliğine ait OR:18 olup tek başlarına neden oldukları riskten çok daha fazla risk oluşturdukları görüldü. Sigara kullanımı ve KAH birliteliğne ait OR:7.72, HT ile birlikte karotis doppler USG'de plak varlığına ait OR:11.88, HT ile sigara kullanımının birlikteliğine ait OR:24.75 ve geçirilmiş SVH öyküsü ile KAH'ın beraber bulunduğunda ki OR:8.62 olarak bulundu.
Sonuç olarak bu çalışma iskemik inme risk faktörlerini ve bu faktörlerin; riski artırma oranlarını, ikili risk faktörü varlığında iskemik inme geçirme riskini tek başına neden olduklarından çok daha fazla artırdıklarını ortaya koymuştur. Bu sonuçlar; iskemik inme risk faktörlerinin erken dönemde tespitinin özellikle bu risk faktörlerinin birlikteliğinde, gerekli önlemlerin ve önleyici tedavilerin erken dönemde planlanmasının önemini göstermiştir.

Abstract:
Stroke which is third of cause of death in all world is one of the most important reason of long term disability. Ischemic stroke is stroke type seen most frequently in all world. Long term disability affects not only patient but also their relatives, so it causes social and economic problems. Consequently determining risk factors of ischemic stroke is very important in prophylaxis. In our study, establishing risk factors which cause ischemic stroke and determinig stroke risk in the presence of multiple risk factors are intended. Risk factors in ischemic stroke are investigated under two headings: inexorable risk factors (age, sex, race, family history) an exorable risk factors (hypertension, smoking, diabetes mellitus, cardiovascular disease, asymptomatic carotid stenosis, atrial fibrillation, sickle cell anemia, dyslipidemia, obesity, diet, physical inactivity, postmenopausal hormone therapy, metabolic syndrome, alcohol and substance abuse, hypercoagulability, hyperhomocysteinemia, inflammation, migraine, High lipoprotein, sleep-related breathing disorders).

In our study, 120 patients having diagnosis of ischemic stroke in the emergency department and 140 patients as a control group were examined. Group of patients consist of 49 female, 71 male and control group patients consist of 66 female, 74 male.

In our study, CAD (p<0.001), diabetes mellitus (p<0.001), previous CVD history (p<0.001), smoking (p=0.004), the presence of carotid plaque or plaques and / or stenosis (≥50%) (p<0001) were found to be statistically significant. In our study, among our examinig levels of Protein C, Protein S, AT3, CRP and HDL only low level of HDL (p=0.014) were statistically significant. The highest-risk factor for ischemic stroke in univariate logistic regression analysis is the presence of risk factors for ischemic stroke carotid plaque + ≥50% stenosis (OR:32.08) was detected. Other risk factors, respectively HT (OR:5.96), the presence of carotid doppler plaque (OR:5.67), previous CVD history (OR:5.44), smoking (OR:5.25), diabetes mellitus (OR:2.41), protein C level (OR:1.02) was detected.


DM and cigarette which is one of the binary risk factor have OR:18 so we observe that binary risk factor cause more risk than alone. Smoking and CAD association belonging to the OR:7.72, HT with carotid Doppler ultrasound plaque assets belonging to the OR:11.88, HT and smoking belonging to the OR:24.75 and previous CVD history and CAD belonging to the OR:8.62 is founded.