Yeniden yapılanma sürecinde kentsel bellek mekanlarının korunması
Preservation of place of urban memory during the reconstruction process
Yazar: ESRA MUTLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL KAYA
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Toplumun talepleri ve kültürel değerleri şüphesiz yapılı çevreyi var eden mimariyi biçimlendirir. Mekanların, belleği oluşturma aracı olması ya da hatırlatılması konusunda uyarı bir nesne olması bu biçimlenmeyi değerli hale getirir. Toplumun geçmiş yaşam pratiklerini, deneyimlerini, anılarını muhafaza eden bellek mekanları bireylerin zihinlerinde imge ve anlamların oluşmasını sağlar. Mekânla ilişkili olan bu etkileşimler yere bağlılığı ve aidiyetleri beraberinde getirir. Kolektif anımsamaların sürekliliğini sağlayan ortaklık ve aidiyet duygusudur. Birey veya grup ile mekân arasında kurulan bu anlamlı bağlar, kimlikli şehirlerin oluşumu için potansiyel bir güç taşır. Ortak bir geçmişe referans veren mekânların somutlaştırılması toplumsal ve kültürel değerlerin gelecek nesillere aktarımını sağlayarak anıları ve geçmişi sabitleştirdiği gibi ortak kimliğin de korunmasını sağlar. Buradan da anlaşılacağı üzere mekânlar belleğin bağlamını oluşturur. Ancak kentlerin zorunda oldukları fiziksel değişimlerin süreklilikleri kesintiye uğratması mekanlara yüklenen anlamları ve belleği zedeler. Bunların engellenmesi için dönüşümler esnasında geçmişe dair izlerin korunması ve katmanların birikmesi gerekir. Bu sayede sahiplik duygusunun geliştiği, kente duyarlı toplumların yaşadığı kimlikli kentlerin oluşması mümkün hale gelir. Bu kapsamda, deprem afeti ile yıkımların yaşandığı, karma göçlere ev sahipliği yapan Düzce ili, bellek mekanlarının tespiti ve değişim sürecinin araştırılması için örneklem alan olarak seçilmiştir. Yıkımın ve yıkım sonrası kentteki değişim ve gelişim çalışmalarının bellek mekanlarını nasıl etkilediğini, kentin bellek mekanlarının hangileri olduğunu ve anlam sürekliliklerinin veya kopukluklarının hangi mekanlarda olduğunu tespit etmek bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bilinen bellek mekanlarının kentsel dönüşüm uygulamalarına yön vereceği düşünüldüğünden araştırma konusu önem taşımaktadır. Çalışmada yoruma dayalı nitel verilerin yanı sıra somut sonuçların eldesi için deneysel yöntemler kullanılarak nicel verilerin ortaya konması hedeflenmiştir. Bu amaca yönelik hazırlanan anket çalışması ile katılımcılarla derinlemesine görüşmeler yapılmış olup, bellek mekanlarının süreç içerisindeki değişimleri ortaya konmuştur.

Abstract:
The demands of society and cultural expressions shape the architecture that creates the built environment. The fact that the spaces are a means of creating memory or a warning object to be reminded makes this formatting valuable. Memory experiences that preserve the past life practices, experiences, memories of the society provide the formation of images and meanings in minds. This construction sector with space brings along loyalty and belonging to the place. Ensuring the continuity of collective memories is a sense of partnership and belonging. These meaningful bonds established between the individual or the group and the space, cities with identity carry a potential power for science. The concretization of the spaces that refer to a common past ensures that the transfer of social and cultural values to future generations is preserved, as well as the prophetic memories and finding partners. As it can be understood from here, spaces constitute the context of memory. However, the continuity of physical changes in cities interferes with loading spaces and using memory damages. Conversions need to be accumulated and comments of the past circle about the past to prevent back. In this way, it becomes possible to create cities with identities of social ages, where the sense of ownership develops. In this context, the province of Düzce, which has suffered from earthquake disasters and destructions and which is home to mixed migrations, was selected as the sampling area for the determination of memory spaces and change research. To show this purpose to determine how the destruction and post-destruction studies of change and development in the city affect the memory spaces, which are the memory spaces of the city, and where the meaning continuity or discontinuities are. The research subject is important as it is thought that it will guide the transformation applications of known memory spaces. In the study, it was aimed to reveal experimental signals for obtaining concrete results as well as simple analysis. For this purpose, in-depth interviews were made with the participants with the questionnaire study, and the changes of memory spaces inside were revealed.