Bir sosyal hizmet kurumu olarak Darüleytam
Daruleytam as a socail service institution
Yazar: İZZETTİN AS
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN ÖZDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Darüleytam = Darüleytam ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Sosyal hizmet kurumları = Social service institutions ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyal yardım = Social assistance ; Yetim = Orphan

Özet:
Tarihin her döneminde ve her toplumda üzerinde önemle durulan kesimlerin başında çocuklar, bunlar içinde de kimsesiz, korunmaya muhtaç ve yetim çocuklar gelmiştir. Çeşitli olanaklara ulaşma noktasındaki dezavantajlı konumları dolayısıyla sosyal politikanın temel hedef kitlerlerinin başında gelmiştir. Bu kesimlerin topluma kazandırılması meselesine ilişkin birçok örnek uygulama icra etmiş olan Osmanlı da bu anlamda en önemli merkezlerden biri olmuştur. 
Osmanlı'da geçmişten beri gerek sivil toplum ve gerekse devlet eli ile birçok birim tesis edilerek yetim çocukların başta barınma olmak üzere, iaşe, sağlık, eğitim, istihdam edilebilirliklerinin arttırılması vs. ihtiyaçlarının karşılanmasına çalışılmıştır. Osmanlı'da savaş ve karmaşa halinin yoğunluk kazandığı yaklaşık 150 yıllık son dönemi içerisinde ise bu çabaların bir derece daha arttırılması ihtiyacı doğmuştur. 
Yetim çocuklara ilişkin faaliyetlerde bulunan ve doğrudan bu kesime yönelik çalışmalar yapan kurumlardan birisi de yetimler evi, yetimler yurdu anlamlarındaki Darüleytam'dır. Bu müessese, Osmanlı'nın en zorlu dönemlerinde önemli bir sosyal sorun olan yetim ve korunmaya muhtaç çocukların durumuna ilişkin çözüm üretebilmek hedefi ile tesis edilmiştir. Ağırlıklı olarak birincil kaynaklar eşliğinde tarihsel sürecin ele alındığı bu çalışmada bir yandan Darüleytam müessesesinin yetimlere yönelik takip ettiği politikaları ve yürüttüğü faaliyetleri sosyal politika perspektifiyle ortaya konmaya çalışılmış bir yandan da müessesenin kuruluş hedefine ulaşıp ulaşamadığı sorgulanmıştır.

Abstract:
Children and among them destituded and orphan children are the most important issue in each period of history and in every society. They are one of the main target groups of social policy due to their disadvantaged stuation in reaching various opportunities. In this sense, the Ottoman was one of the most important centers. Since, Ottoman has carried out many exemplary practices regarding the issue of bringing these sections into society.
In Ottoman history, many units have been established by society and the state in order to meet the needs of orphans such as especially accommodation, subsistence, having a healthy life, access to educational opportunities and increasing their employability etc. During the last term of Ottoman, nearly 150-year period, which war and turmoil became more intense,  there was a need to increase these efforts more.
Daruleytam (orphans' house, orphanage) is one of the institutions engaged in activities related to orphans. Darüleytams were established in order to find solutions to the situation of orphan and destitute children, an important social problem during the most difficult periods of the Ottoman. In this study, in which the historical process, which is mainly accompanied by primary sources, was addressed, it was tried to reveal the policies and activities carried out by the Daruleytam institution towards the orphans with a social policy perspective, and it was questioned whether the institution reached the establishment target.