Teoride ve uygulamada kentsel rantların vergilendirilmesi
Land value taxation, in the theory and practice
Yazar: ADİL ALKAN
Danışman: PROF. DR. MURAT ŞEKER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Değerleme = Valuation ; Gayrimenkuller = Real estates ; Kentleşme = Urbanization ; Rant ekonomisi = Unearned income economy ; Rant teorileri = Rent theories ; Vergi sistemi = Tax system ; Vergilendirme = Taxation

Özet:
Gayrimenkul insanlık için her zaman cazibesi olan bir ürün olmuştur. İnsanlık için öncelikli olarak barınma ihtiyacını gidermek amacıyla sahip olunan gayrimenkul, kişilerin gelir seviyesi arttıkça bir yatırım aracına dönüşmektedir. Bu durum dünyanın dört bir yanında birbirine yakın özellikler gösterir. Gayrimenkulün bu kadar cazip bir ürün olması beraberinde gayrimenkul sahibinin iradesi dışında gelişen nüfus artışı, kamu yatırımları ve kentsel dönüşüm hamleleri gibi dışsal faktörlerin etkisi ile rantı doğurmaktadır. 
Teorik olarak servet vergisi içerisinde yer alan rant vergileri insanlığın var olduğu ilk zamandan beri farklı formlarda uygulanan bir vergi çeşidi olmasına karşılık, yıllar içerisinde verginin kaynağında yaşanan değişimle beraber nerede ise uygulaması en aza indirilmiş bir vergi haline gelmiştir. Ancak özellikle 1950li yıllardan sonra kentlere olan göç ve benzeri sebeplerle kentlerin gelişimi ve büyümesi yeni topraklara ihtiyacı arttırmış, yapılan büyük yatırımlar, toprak için spekülasyonlar, imar planlarında yapılan değişiklikler gibi nedenlerle kentsel rant gelirleri artmıştır. 
Bazı ülkeler ortaya çıkan kentsel rantları hesaplayabilmek için kentleşme rant çarpanı formülünü kullanmışlar ve 1:4 üzerinde rantlar oluştuğunu hesaplamışlardır. Ülkeler ranttan kamuya pay alabilmek için öncelikli olarak gayrimenkul değerleme yöntemi olarak farklı değerleme teknikleri kullanarak vergiye tabi değeri bulmaya çalışırken, öncelikli olarak vergi ve benzeri yöntemleri kullanırlar. Kamu otoritesi, yasal olarak rantı vergileme imkanı bulamamışsa vergi dışı yöntemleri de kullanarak oluşan ranttan pay almaya çalışmaktadır.

Abstract:
Lands have always been an attractive instrument for human being. Firstly, people try to have a land for the purpose of humanetarian housing needs. If the people level of income increase, land becomes an investment instrument. This shows close features all around the world. The fact that the property is such an attractive product is accompanied by the influence of the external factors such as the population increase, public investments and urban regeneration or transformation incidents. These factors causes an increase in the value of lands. 
In the theory of economics, land value taxation has been described as a wealth tax because an increase in the amount of land value causes an increase in the wealth of the people. Taxation of land value is almost as old as civilization itself. The land related taxes were levied and collected in almost parts of the ancient world to finance construction of palaces and temples and to maintain imperial armies. 
In today's world, the land related taxes continue to play an important role in many nations. The reason behind is the effects of two World wars made people to migrate to cities in order to increase their life qualities and living standarts. Similarly, publicly made big infrastructure investments and some other factors have been caused new demand for lands. Therefore, in order to capture the value of the land, new policies and tools are been arousing new interests around the World. There are many different land value assessment models to find land's value, so different land value capture and taxation methods for countries. Also, urbanization land value multiplier has been used in order to calculate changes in urban land values.