Bazı beyaz baş lahana hatlarının turnıp mosaıc vırus (TuMV)'e dayanıklılık düzeylerinin belirlenmesi ve tumv'nin lahananın morfolojik özellikleri üzerine etkilerinin incelenmesi
Determination of the resistance levels to turnip mosaic virus (TuMV) on some white cabbage lines and impact of tumv on morphological characteristics of cabbage plants
Yazar: NURAN CANSIZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ ŞEVİK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology

Özet:
Turnip mosaic virus (TuMV), dünya çapında Brassica grubu sebze türlerinde en önemli viral etmenlerden biridir. TuMV'nin beyaz baş lahana  (Brassica oleracea var. capitata sub. var. alba) bitkisinin gelişimi ve morfolojik parametreleri (bitki boyu, bitki eni, dış yaprak genişliği, dış yaprak uzunluğu, yaprak sap genişliği, baş ağırlığı, baş çapı, baş yüksekliği, koçan uzunluğu ve koçan genişliği) üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla arazi koşullarında denemeler yürütülmüştür. Çalışma, 2019 yılı Temmuz-Aralık ayları arasında Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (Samsun) arazisinde yürütülmüştür. Bu araştırmada, 21 farklı beyaz baş lahana hattına ait bitkilerin TuMV'ye karşı reaksiyonları incelenmiştir. Lahana bitkilerine mekanik inokulasyon yöntemiyle virüs inokule edilmiş ve belirli aralıklarla Double Antibody Sandwich Enzyme Linked-Imminosorbent Assay (DAS-ELISA) yöntemiyle bitkilerdeki virüs varlığı incelenmiştir. Bitkilerde oluşan belirtiler vejetasyon sonuna kadar takip edilmiş ve hasat zamanı bitkilerde morfolojik ölçümler yapılmıştır. Bu ölçümler istatistik analize tabi tutulmuş, hatlar kendi aralarında ve kontrolleriyle kıyaslanmıştır. Lahana bitkilerinde yoğun bir şekilde mozaik, kabarcıklı mozaik, yapraklarda kıvrılma, şekil bozuklukları, nekrotik ve klorotik lekeler, gelişme geriliği belirtileri görülmüştür. Toplam 17 hatta ait bitkiler virüsten şiddetli şekilde etkilenirken, 4 hat (YBB35, W13, HB5-2 ve YBB37) hafif şekilde etkilenmiştir. Lahana bitkilerinde bazı morfolojik parametrelere virüsün etkisi değerlendirildiğinde kontrole kıyasla; bitki boyunda %32.1, bitki eninde %46.1, dış yaprak genişliği %34, dış yaprak boyunda %40.2, yaprak sap genişliğinde %22.4, baş ağırlığında %68.1, baş çapında %32.1, baş yüksekliğinde %23.4, koçan uzunluğunda %31.9, koçan genişliğinde %21.3 oranında azalmalar olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Turnip mosaic virus (TuMV) is one of the most important viral pathogens in Brassica vegetables worldwide. Experiments were conducted to investigate the effects of TuMV on growth and the morphological parameters (plant length, plant width, outer leaf width, outer leaf length, petiole width, head weight, head diameter, head height, head stem length and head stem width) of white head cabbage (Brassica oleracea var. capitata sub. var. alba) plant under field conditions. Field were conducted from July to December 2019 at the Black Sea Agricultural Research Institute, Samsun. In the present research, 21 lines of cabbage were screened for their reaction to TuMV. The virus was inoculated to the cabbage plants by mechanical inoculation method and the presence of viruses in plants was examined at regular intervals by Double Antibody Sandwich Enzyme Linked-İmminosorbent Assay (DAS-ELISA) method. The symptoms in plants were examined until harvest time and morphological measurements were made in plants at harvest time. These measurements were compared between the lines and their controls which were subjected to statistical analysis. In cabbage plants, intense mosaic, mottle, curl deformities in the leaves, necrotic and chlorotic spots, signs of development retardation were seen. Seventeen lines were severely affected by the virus, while fourlines (YBB35, W13, HB5-2 ve YBB37) were slightly affected. When the morphological parametersin the lines were evaluated, there were reductions in plant height by 32.1%, plant width by 46.1%, outer leaf width by 34%, outer leaf height by 40.2%, petiole width by 22.4%, head weight by 68.1%, head diameter by 32.1%, head height by 23.4%, head stem length by 31.9%, head stem width by 21.3%.