Patellofemoral ağrı sendromlu hastalarda ultrasonografi ile quadriceps tendon kalınlığı ve patellar tendon kalınlığı ve alanın değerlendirilmesi
The evaluation of quadriceps tendon thickness and patellar tendon thickness and  area by ultrasonography in patients with patellofemoral pain syndrome
Yazar: AHMET ÖZCAN KIZILKAYA
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL KOCABAŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Patellofemoral ağrı sendromu = Patellofemoral pain syndrome ; Tendonlar = Tendons ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Patellofemoral ağrı sendromunun (PFAS), diz bölgesindeki hasarların neredeyse %25'inde rol oynadığı bilinmektedir. Yüksek prevalansına rağmen, PFAS tanısı için altın standart bir muayene ve görüntüleme yöntemi halen mevcut değildir. PFAS'ta hastalık patogenezinde rolü olduğu öne sürülmüş ve diz ekleminin önemli destekleyicilerinden olan kuadriseps ve patellar tendonların ultrasonografik olarak ölçülen kalınlıkları, ilk defa çalışmamızda yaş ve cinsiyet açısından eş sağlıklı bireylerle kıyaslanmıştır. Çalışmaya Ocak- Aralık 2016 tarihlerinde Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi FTR Kliniğine başvuran ve çalışmaya dahil edilme ve çıkarılma kriterlerini sağlayan toplam 61 gönüllü alınmıştır. 61 kişiden 30'u patellofemoral ağrı sendromu tanısı almış bireyler, geri kalan 31'i ise yaş ve cinsiyet açısından eş kontrol bireyleridir. Sağlıklı bireylerin yaş ortalaması 30.03± 5.67 yıldır ve %45.2'si erkek cinsiyettir. Hasta grubunun yaş ortalaması ise 31.57± 7.37 yıldır ve bireylerin %46.7'si erkek cinsiyettir. Gruplar arasında meslek, öğrenim durumu gibi sosyodemografik parametreler ile vücut kitle indeksi değerleri arasında anlamlı farklılık gözlenmemiştir (p>0.05). Ayakta, supin pozisyonda ve oturur pozisyonda ölçülen Q açısı hasta grubunda sağlıklı gönüllüler ile kıyaslandığında anlamlı biçimde daha yüksek saptanmıştır (sırasıyla p<0.001, p=0.001 ve p<0.001). Kujala patellofemoral ağrı skoru ise hasta grubunda sağlıklı gönüllüler ile kıyaslandığında anlamlı biçimde daha düşük saptanmıştır (p<0.001). Tüm çalışma grubunda yapılan ultrasonografik değerlendirmede, patellar ve kuadriseps tendon kalınlıklarının hasta grubunda sağlıklı gönüllülere kıyasla istatistiksel anlamlı biçimde daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.001). Patellar tendon alanı ise her iki grup arasında istatistiksel anlamlı farklılık göstermemiştir (p>0.05). Yapılan ROC eğrisi analizi sonucunda, PFAS varlığını ortaya koymada, patellar tendon kalınlığının ≥0.35 cm olmasının %66.7 sensitivite ve %67.7 spesifisiteye sahip olduğu görülmüştür (eğri altında kalan alan: 0.771, %95 güven aralığı: 0.655- 0.887, p< 0.001). PFAS varlığını ortaya koymada, kuadriseps tendon kalınlığının ise ≥ 0.54 cm olmasının %80 sensitivite ve %71 spesifisiteye sahip olduğu görülmüştür (eğri altında kalan alan: 0.824, %95 güven aralığı: 0.710- 0.939, p<0.001). PFAS tanısı almış bireylerde ultrasonografik kuadriseps tendon kalınlığının; yaş (r=0.405, p= 0.027) ve vücut kitle endeksi (r=0.450, p=0.013) ile istatistiksel bakımdan anlamlı pozitif korelasyon; Kujala skoru ile ise anlamlı negatif korelasyon gösterdiği görülmüştür (r= -0.441, p=0.015). Çok değişkenli regresyon analizi sonucunda kuadriseps tendon kalınlığının PFAS tanısının bağımsız öngörücüsü olduğu tespit edilmiştir (Exp (B): 3.089, 95% confidence interval: 1.344—7.100, p= 0.008). Çalışmamızda elde edilen veriler, ultrasonografik yöntemle ölçülen patellar ve kuadriseps tendon kalınlıklarının PFAS hastalarında anlamlı biçimde artmış olduğunu ve özellikle kuadriseps tendon kalınlığının hastalık varlığını belirlemede kullanılabileceğini ortaya koymuştur.

Abstract:
Patellofemoral pain syndrome (PFAS) is reported to contribute to 25% of the knee-located injuries. Despite its high prevalence, there is still no gold standard physical examination technique or imaging modality for the diagnosis of PFAS. In our study, it is aimed to compare ultrasonographically measured quadriceps and patellar tendon thicknesses, which do support the knee joint and contribute to PFAS pathogenesis, between PFAS patients and age- and gender- matched healthy controls. Among patients who presented to Necmettin Erbakan University Meram Faculty of Medicine Physical Therapy and Rehabilitation Clinic between January- December 2016, 61 volunteers who were eligible considering the inclusion and exclusion criteria were enrolled. 30 were diagnosed with PFAS, and there maining were age- and gender- matched healthy volunteers. Mean age was 30.03± 5.67 years in healthy subjects and 45.2% were of male gender. The patient group had mean age of 31.57± 7.37 years and 46.7% of the patients were male. No statistically significant difference was detected between groups regarding profession, educational background, and body mass indices (BMI) (p>0.05). Q angle values were statistically significantly higher in the patient group when compared to controls at standing, supine and sitting positions (p<0.001, p=0.001 and p<0.001, respectively). Kujala score was statistically significantly lower in the PFAS group when compared to controls (p<0.001). Ultrasonographically measured patellar and quadriceps tendon thicknesses were significantly higher in the PFAS group when compared to controls (both p<0.001). There was no significant difference between groups regarding patellar tendon areas (p>0.05). Patellar tendon thickness values of ≥0.35 cm were found to have 66.7% sensitivity and 67.7% specificity for PFAS diagnosis in the ROC curve analysis (area under curve: 0.771, 95% confidence interval: 0.655- 0.887, p< 0.001). Quadriceps tendon thickness values of ≥ 0.54 cm were found to have 80% sensitivity and 71% specificity for PFAS diagnosis in the ROC curve analysis (area under curve: 0.824, 95% confidence interval: 0.710- 0.939, p<0.001). In PFAS patients, ultrasonographically measured quadriceps tendon thickness has been found to have statistically significant positive correlation with age (r=0.405, p= 0.027) and BMI (r=0.450, p=0.013);and statistically significant negative correlation with Kujala score (r= -0.441, p=0.015). In the multivariate regression analysis, quadriceps tendont hickness has predicted PFAS diagnosis independently (Exp (B): 3.089, 95% confidenceinterval: 1.344—7.100, p= 0.008). Our study demonstrates that ultrasonographically measured patellar and quadriceps tendon thicknesses are significantly higher in subjects diagnosedwith PFAS and particularly, quadriceps tendon thickness may be used for the diagnosis.