Robotlaşmanın işgücü piyasasına etkileri ve gelir kaybı açısından robot vergisi önerisi
The effects of robotization on the labor market and the proposal of a robot tax in terms of income loss
Yazar: BERNA KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. NAGİHAN BİRİNCİ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Modern anlamda endüstri devrimleriyle başlayan ve gelişen robotik alan, son yıllarda giderek önemini artırmaktadır. Robotik alanın ve yapay zekanın gelişimiyle artan robotlaşma seviyesi üretim, eğitim, sağlık ve benzeri sektörlerde olduğu gibi iş gücü piyasasında da önemli değişikliklere sebep olmuştur. Bu değişikliklerin bazıları insan hayatını olumlu yönde etkilerken bazıları da olumsuz yönde etkilemekte ve çözülmesi gereken bazı problemlerin ortaya çıkmasına yol açmaktadır. Bu problemlerin başında, robotların işgücü piyasasında insanların yerini alması ve bir yandan işsizlik artışına neden olurken bir yandan da devletlerin vergi gelirlerinin azalmasına neden olması gelmektedir.
Bu çalışmada, robotlaşmanın artışının ortaya çıkardığı bu ve benzeri problemlere bir çözüm olarak sunulan "robot vergisi" önerisinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, çalışmanın ilk bölümünde otomasyon ve robotlaşmanın ortaya çıkışı irdelenmiş ve bu kapsamda endüstri devrimi süreçleri anlatılmıştır. Devamında robotların insan hayatını ne yönde etkilediği; robotların mevcut hukuksal düzendeki karşılığı ve robotlaşmanın iş gücü piyasası üzerindeki etkilerine yönelik görüşler açıklanmıştır. Son bölümde ise robotlaşmanın istihdamı azalttığı yönündeki görüşlere bir çözüm olarak sunulan robot vergisi önerisi literatür araştırması yapılarak açıklanmış; robot vergisinin uygulama amaçları ve robot vergisinin uygulanmasında karşılaşılabilecek zorluklar tartışılmış; robot vergisi uygulanmasına yönelik yöntem önerileri ve robot vergisi uygulandığı takdirde elde edilecek gelirlerin kullanılabileceği alanlar açıklanmıştır. Bölüm sonunda, bazı dünya ülkelerinde robot vergisi uygulamasının mevcut durumu hakkında kısa bilgiler verilerek devamında Türkiye'nin durumu incelenmiştir.
Çalışmada, robot vergisi önerisinin dünya genelinde gündemde olan bir konu olduğu ancak teknolojik gelişmişlik ve robotlaşma seviyesi yüksek olan ülkelerde bile tam anlamıyla bir robot vergisi uygulanmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca Türkiye'nin robot vergisi uygulanması için iyi seviyede bir potansiyele sahip olduğu ortaya koyulmuştur. Sonuç ve öneriler kısmında Türkiye'nin gelişmekte olan bir ülke olduğu göz önünde bulundurularak, mevcut durumda ve kısa vadede bir robot vergisi uygulanmasının olumlu sonuçlar doğurmayacağı; uzun vadede ise pozitif sonuçlar ortaya çıkaracağı beklentisiyle, çift yönlü ve verginin adalet amacına uygun olması için artan oranlı bir vergi uygulanması önerilmektedir.

Abstract:
The field of robotics, which began and developed with the modern industrial revolutions, has been gaining increasing importance in recent years. The rising level of automation due to advancements in robotics and artificial intelligence has led to significant changes in various sectors such as production, education, and healthcare, as well as in the labor market. While some of these changes positively impact human life, others have negative effects, leading to problems that need to be addressed. One of the main issues is the replacement of human labor by robots, which not only increases unemployment but also reduces tax revenues for governments.
This study aims to examine the "robot tax" proposal as a solution to these and similar problems arising from increased automation. In the first section, the emergence of automation and robotics is discussed, including the processes of industrial revolutions. Following this, the impact of robots on human life, the legal status of robots, and views on the effects of automation on the labor market are explained. In the final section, the robot tax proposal, presented as a solution to the view that automation reduces employment, is explained through a literature review. The purposes of implementing a robot tax, the challenges that may be encountered in its application, methods for implementing the tax, and potential uses for the revenue generated are discussed. The section concludes with brief information on the current status of robot tax implementation in some countries, followed by an examination of the situation in Turkey.
The study concludes that the robot tax proposal is a globally discussed topic, but even in technologically advanced countries with high levels of automation, a comprehensive robot tax has not yet been fully implemented. Additionally, it is suggested that Turkey has significant potential for implementing a robot tax. In the conclusion and recommendations section, it is noted that while the immediate implementation of a robot tax may not yield positive results for a developing country like Turkey, a progressive tax that aligns with the principle of tax justice could produce positive outcomes in the long term.