Yönetici öğretmen veli ve öğrenci görüşlerine göre bilim ve sanat merkezlerinin örgütsel etkililiği
The organizational effectiveness of science and art centers in accordance with the opinions of managers, teachers,parents and students
Yazar: DİDEM ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. İNAYET AYDIN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim ve sanat merkezleri = Science and arts centers ; Örgütsel etkinlik = Organizational effectiveness ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bir devletin varlığını sürdürmesi ve gelişmesi için, ülkesindeki üstün yeteneklileri keşfetmesi, eğitmesi ve etkin kılması gerekmektedir. Diğer dünya ülkeleri gibi Türkiye'nin de bilgiyi üretip kullanma yeteneğine sahip, problem çözücü, sorunları yaratıcılığı ile aşmış, lider özelliğine sahip üstün yetenekli çocuklarına kendilerini ifade edebilecekleri ortam ve şartların sunulduğu eğitim sistemlerine ihtiyacı vardır. Bu sistemler; söz konusu çocukların örgün eğitimde yaşadıkları uyumsuzluk problemlerini aşmalarına yardımcı olacak, üstün yeteneklilerin eğitiminde uzmanlaşmış danışmanlar rehberliğinde sahipoldukları üstün yetenek ve kapasitelerini yaratıcı proje uygulamalarında ortaya koymalarını ve geliştirmelerini sağlayan programlara sahiptir. Türkiye'de bu konuda yapılan eğitim çalışmaları içerisinde en sistematik olanı BİLSEM'lerdir.Ülkemizde bu denli önemli bir görev üstlenmiş olan BİLSEM'lerin hali hazır şartlarda etkin eğitim verip vermediklerinin araştırılması sonucu elde edilecek çıkarımların, söz konusu kurumların geliştirilmesine önemli girdiler sağlayacağı düşünülmektedir. Bu çalışma ile Türkiye'de üstün yetenekli çocuklara eğitim veren Bilim ve Sanat Merkezleri'nin örgütsel etkililiğinin amaç, örgütlenme, süreç ve iklim boyutlarında; yönetici, öğretmen, veli ve öğrenci görüşlerine göre incelenmesive değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, araştırmacı tarafından, araştırmaya katılanların söz konusu boyutlara ilişkin algılarını belirlemek üzere, kendilerine sorulan açık uçlu sorular doğrultusunda, bir veri toplama aracı (örgütsel etkililik ölçeği) geliştirilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliliği için faktör analizi teknikleri, standart sapma ve aritmetik ortalaması yöntemi, cinsiyet veeğitim değişkeni için bağımsız t testi, kıdem, yaş, hizmet süresi, sınıf ve iii benzer değişkenler için tek yönlü varyans analizi (oneway Anova), anlamlı farkın hangi gruplar arasında olduğunu tespit etmek için de Tukey testleri uygulanmıştır. Tarama modelinde nicel yöntemle yapılan bu araştırmanın hedef evrenini; 2007 Aralık ayı itibariyle Türkiye'nin 33 ilinde faaliyet gösteren 35 BİLSEM'de görev yapan yöneticiler, öğretmenler, BİLSEM'e devam eden öğrenciler ve onların velileri oluşturmaktadır. BİLSEM'de görev alan 91 yöneticinin tümüne, 467 öğretmenden 271'ine, 5056 öğrenciden 479'una, 5056 veliden de 329'una olmak üzere toplam 1170 kişiye ulaşılmıştır. Yönetici ve öğretmenlerin amaç, örgütlenme, süreç ve iklim boyutlarına ilişkin görüşlerine ait sonuçlar; Yönetici ve öğretmenlere göre BİLSEM'ler iklim ve amaç boyutunda etkili kurumlardır. En az etkili boyut örgütlenme boyutudur. Öğrencilerin BİLSEM'de aldıkları eğitim programları, kendi okullarındaki programla bütünlük taşımamaktadır. Sosyal etkinliklere götürmek için tahsis edilmiş bir aracının olmaması BİLSEM'lerin örgütsel etkililiğini düşürmektedir. Bakanlıkça BİLSEM'ler'e ayrılmış özel bir bütçe olmaması yapılan çalışmaların etkililiğini azaltmaktadır. BİLSEM'ler'le ilgili yasal düzenlemelerin yönetmelik yerine yönergeye dayalı yürütülmesi sorun yaratmaktadır. Öğretmen ve yöneticilerin gelişimine katkı sağlayacak; üstün yeteneklilerin eğitimi ile ilgili hizmet içi eğitim seminerleri yeterli değildir.BİLSEM'de uygulanan programın MEB tarafından hazırlanıp üniversiteler ve TÜBİTAK gibi kurumlar tarafından zenginleştirilmesine ihtiyaç duymaktadırlar. Öğrenciler Bireysel Yetenekleri Fark Ettirici programa geldiklerindesınav (SBS) kaygıları yaşayıp dershaneye başladıklarından BİLSEM'e devamsızlık oranları artmaktadır. BİLSEM'ler arası öğretmen atamalarının yapılamaması, alanda yetişmiş öğretmenlerin istihdamı açısından merkezlerin etkililiğinidüşürmektedir. Meslek kıdemine göre yönetici görüşleri arasında anlamlı fark bulunmazken, öğretmenlerin mesleki kıdemi değişkenine göre görüşleri ivarasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Buna göre öğretmenlerin kıdemleri artıkça görüş olumsuz yönde değişmektedir. Yönetici kıdemi değişkenine göre yöneticilerin görüşleri arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Buna göre kıdemi az olan yöneticiler BİLSEM'lerin örgütlenme boyutunu daha etkili bulmaktadır. Cinsiyet değişkenine göre erkek öğretmenler kadın öğretmenlere göre BİLSEM'leri tüm boyutlarda daha etkili bulmaktadırlar. Velilerin Amaç, Örgütlenme, Süreç ve İklim Boyutlarındaki görüşlerine ilişkin sonuçlar;BİLSEM velilerine göre BİLSEM'ler Amaç süreç ve örgütlenme boyutunda büyük ölçüde etkilidir. Daha az etkili olan boyut ise iklim boyutudur. Veliler merkezler'de çocuklarının yetenekleri doğrultusunda yeterince yönlendirme yapılmadığını ve BİLSEM'de yeterli düzeyde araştırma ile ilgili çalışmalar yapılmadığını ifade etmişlerdir. Çocuklarını BİLSEM'e getirir ve götürürken ulaşım problemi yaşamaktadır. BİLSEM'de çalışan hizmetlilerin sayısını yeterli bulmamaktadırlar. BİLSEM'deki öğretmenlerin çocuklarının üstün yönü hakkında kendilerine geri bildirimde bulunmadıklarını ifade etmişlerdir. Velilerin cinsiyet, yaş ve meslek durumları değişkenlerine göre görüşleri arasında anlamlı farklılık görülmezken, eğitim durumu değişkenine göre eğitim seviyesi düştükçe görüş olumlu yönde, gelir artıkça da olumsuz yönde farklılık göstermektedir. Öğrencilerin amaç, örgütlenme, süreç ve iklim boyutlarındaki görüşlerine ilişkin sonuçlar;BİLSEM öğrencilerine göre BİLSEM'ler süreç ve örgütlenme ölçüde etkilidirler. En az etkili olan boyutlar ise amaç ve iklim boyutudur. Öğrenciler ?BİLSEM'lerin sorgulama becerilerine yeterince katkı sağlamadığını ifade etmişlerdir. BİLSEM'lerde bir kantinin bulunmasına ihtiyaç duymaktadırlar. Danışman öğretmenlerin ev ve okul ziyaretlerini ihmal ettiklerini ifade etmişlerdir. BİLSEM'e niçin devam ettiklerini bilmemektedirler. Öğrencilerin cinsiyet, devam ettiği okul ve sınıf değişkenlerine göregörüşleri arasında anlamlı farklılık görülmezken, devam ettiği yıla göre 1 yıldır devam eden öğrencilerin görüşleri daha olumlu olurken, yaş değişkenine göre 13 yaş ve altındaki öğrencilerin görüşleri olumsuz yönde farklılık göstermektedir.

Abstract:
A State have to invent, educate and make the gifted children effective in its country to keep its existence and to develop like the other countries of the world Turkey also needs an educational system which an environment and circumstances is presented to its gifted children (who has the ability to produce and use the information, who can solve problems, who overcome the obstacles via their creativity, and who has leadership properties) where they can express themselves.Those systems have the programs which provide assistance to the so-called children to overcome the problems they live informal education and provides them to realize and improve their high abilities and potentials in the creative project applications on the guidance of the mentors who is an expert on gifted education.BİLSEMs are the most systematical one among the educational studies which have been done In TurkeyThe outputs which will be gathered at the end of research of the effectiveness of these important administrations is thought to make important contributions for their improvement. With this study it has been aimed that the investigation and evaluation of BİLSEMs? effectiveness which educate the gifted students in Turkey at the dimensions of purpose, organization, process and climate in accordance with the opinions of administrator, teacher, parent and student. For this purpose a data collection tool (organizational effectiveness scale) is developed by the researcher to define the perceptions of participantsof the research related to so-called dimensions under the directions of openvi ended questions which are asked them. The techniques of Factor Analyzes for the construct validity of the scale and the standard deviation and arithmetical mean methods, the independent t test for the sexuality and education variable, one way variance analysis (one way Anowa )for seniority, age, service period, class and similar variables, Tukey tests for defining meaningful difference among which groups is, applied. The target universe of this research which is done using quantitative method consists of; administrators and teachers who works in 35 BİLSEMs which functions in 33 provinces of Turkey starting from 2007 December, students attending BİLSEM and their parents, The whole 91 administrator, 271/467 teachers, 479/5056 students, 329/5056 parents totally 1170 people have been reached.The results have been reached in according to the findings of the research are as follows: According to the teachers BİLSEMS are effective administrations in climate and purpose dimensions. The least effective dimension is organisational dimension. The educational programs that the students study in BİLSEMS aren?t in a compatibility with the programs in their formal education. The lack of a vehicle reserved to take the students to the social events decrease the organisational effectiveness of BİLSEMS . The lack of a budget reserved by the Ministry for BİLSEMS decreases the effectiveness of the studies. Being the application of the legal arrangements related to BİLSEMS is in accordance with the guideliness instead of book of regulations causes some problems The on the job education seminars which is going to make contrubutionto the improvement of the teachers and administrators are not sufficient The program applied in BİLSEM is needed to be prepared by MoE and should be enriched by the administrations like univercities and TUBİTAK. Because the inter-appoinment of the BİLSEMS? teachers can not be done, the effectiveness of Centers decreases in terms of the employment of the teachers who was educated in this branch.viiWhile there isn?t sensible differences among administrator?s points of view in accordance with the Professional seniority, a sensible difference have been found among the points of view of the teachers in accordance with the professional seniority variable. Accordingly as the teachers? seniority increases, the point of view changes in negatif direction. In accordance withthe administrator?s seniority variable a sensible difference have been found among a the administrators? points of view. Accordingly the administrators who has less seniority find the organisational dimension of BİLSEMS more effective. In accordance with the gender variable, male teachers finds BİLSEMS effective in all dimensions compering with female teachersThe resuls about the parents points of view related to purpose, organisational, process and climate variables In accordance with the parents of BİLSEM, BİLSEMS are effective in a big scale in the dimensions of purpose, process and organisation. Parents declared that the students aren?t directed sufficiently in accordance with their skills and in BİLSEMS sufficient studies about researches aren?t made. Parents have problems about the transportations of their childs. Theythink the number of attendants is not sufficient. They say that the teachers in BİLSEM don?t feedback about their childs? performance. While there is no sensible difference among the points of view of parents in accordance with the variables of gender, age and profession statues, in accordance with the education variable as the education level decreases the opinion; differentiate through positive direction, as the income increases through negative direction. The results about the opinions of students in accordance with the dimensions of purpose, Organisation, process and climate:According to the students BİLSEMS are effective in a big scale in process and organisation dimensions. The least effective dimensions are purpose and climate. The students declare that BİLSEMS don?t make any contribution to their questioning skills. They need a canteen in BİLSEMS. They say the adviserviiiteachers neglect the home and school visits. The students don?t know why they attend to BİLSEM. While there isn?t sensible differences among students? points of view, in accordance with gender, the school and class attending variables, inaccordance with the year attended, the points of view of the students attending for one year is more positive. In accordance with gender variable the views of the students who are 13 years old and below show difference innegative direction.