Ahlaki söylem ve siyasal kimlik ile ahlaki çözülme     
arasındaki ilişkiler
The relationship between moral discourse, political identity and moral disengagement
Yazar: NUR OKUTAN
Danışman: DOÇ. DERYA HASTA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlaki davranış = Ethical behaviour ; Ahlaki eylemlilik = Moral agency ; Otoriteriyenizm = Authoritarianism ; Siyasi kimlik = Political identity ; Söylem = Discourse ; Ölçekler = Scales ; İfade özgürlüğü = Expressive  freedom

Özet:
Bu çalışmada, ifade özgürlüğü bağlamında ahlaki çözülme ve söylem etkisi arasındaki ilişkide, sosyal (siyasal) grup kimliği, algılanan gruplar arası tehdit ve yetkecilik değişkenlerinin nasıl bir rol oynadığını incelemek amaçlanmaktadır. Bu amaçla, çalışmada iki ayrı araştırma gerçekleştirilmiştir. İlk çalışmada, ifade özgürlüğünün sınırlandırılmasına yönelik tutumların değerlendirilmesi amacıyla İfade Özgürlüğünün Sınırlandırılmasına Yönelik Tutumlar Ölçeği geliştirilmiştir. Bulgular, ölçme aracının psikometrik özellikler açısından uygun olduğunu göstermiştir. Deneysel çalışmada elde edilen bulgular, dış grup söz konusu olduğunda, ifade özgürlüğüne müdahale etme eğiliminin arttığına işaret etmektedir. MANOVA analizi sonuçlarına göre, sağ görüşlü katılımcıların sol görüşlü katılımcılara göre ahlaki eylemlerinden daha fazla suçluluk duydukları buna karşılık, sol siyasal görüşte olanların sağ siyasal ideolojiyi benimseyenlere göre ahlaki davranışlarından daha fazla gurur duydukları gözlenmiştir. Sağ siyasal görüş aynı zamanda ifade özgürlüğünün sınırlandırılmasını destekleme ve algılanan gruplararası tehditle ilişkili bulunmuştur. İfade özgürlüğüne müdahalede bulunanlarla karşılaştırıldığında ifade özgürlüğünü destekleyen katılımcılar, ahlaki eylemleriyle ilişkili olarak daha fazla gurur bildirmişlerdir. Sonuçlar, ahlaki çözülme üzerinde söylemin anlamlı bir etkiye sahip olmadığını göstermektedir, ancak niteliksel bulgular katılımcıların ahlaki eylem kararlarının söylem gerekçeleri ile meşrulaştırıldığına dikkat çekmektedir. Gerekçelerin aynı zamanda katılımcıların ahlaki duygularıyla (suçluluk, utanç, gurur ve kayıtsızlık) da ilişkili olduğu gözlenmektedir.

Abstract:
This study aims to examine the roles of variables such as social (political) group identity, perceived intergroup threat and authoritarianism and their effects on moral disengagement (MD) and moral discourse in terms of freedom of expression. To this end, two separate studies were conducted as part of this research. In the first study, the Scale of Attitudes towards Restriction of Freedom of Expression was developed to evaluate the attitudes towards the restriction of freedom of expression. The findings reflected the usefulness of the tool in terms of its psychometrics features. The empirical findings suggest that when it comes to out-group, there is an increase in tendency to interfere in freedom of expression. According to MANOVA analysis results, politically conservative participants often feel more guilty about their actions than politically liberal participants. Further, left-leaning participants take pride in their moral behavior more than conservative participants. In addition, those participants who leaned more towards the right were found to support the restriction of freedom of expression and perceived intergroup threat. When compared with the ones interfering with the freedom of expression, the supporters of the freedom of expression were revealed to be more proud of their moral actions. The study findings further suggest that moral discourse do not have a significant effect on MD, yet qualitative findings showed that participants justify their decisions concerning moral actions through MD mechanisms in discourse. This reasoning was also found to be related to participants' moral emotions (guilt, shame, pride and indifference).