Lider-üye etkileşiminin ve örgütsel özdeşleşmenin örgüt yararına etik olmayan davranışta bulunma üzerindeki etkileri: Mesaj çerçevelemesinin düzenleyici rolü
The effects of leader-member exchange and organizational identification on unethical pro-organizational behavior: The moderating role of message framing
Yazar: EZGİ FATMA ERBAŞ KELEBEK
Danışman: DOÇ. DR. ESRA ALNIAÇIK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Etik = Ethics ; Etik dışı davranış = Unethical behaviour ; Etik olmayan örgüt yanlısı davranışlar = Unethical pro-organizational behavior ; Lider-üye etkileşimi = Leader-member exchange ; Çerçeveleme = Framing ; Örgütsel özdeşleşme = Organizational identification

Özet:
Örgütsel hayatta çalışanların bazı davranışları etik açıdan uygun olmamakla birlikte, örgütün, amaçlarını, çıkarlarını korumak veya desteklemek amacıyla çalışanların bu tür davranışlarda bulundukları görülmektedir. Örgüt yararına etik olmayan davranış olarak ifade edilen bu davranışlar son yıllarda örgütsel davranış literatüründe çalışılmaya başlanmıştır. Bu çalışmada, lider-üye etkileşimin ve örgütsel özdeşleşmenin çalışanların örgüt yararına etik olmayan davranış gösterme eğilimlerine etkileri lider iletişimi ile birleştirilerek incelenmiştir. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı lider-üye etkileşimi ve örgüt yararına etik olmayan davranış arasındaki ilişkide örgütsel özdeşleşmenin aracılık rolünün araştırılmasıdır. Ek olarak liderin kazanç ve kayıp olarak mesaj çerçevelemesinin düzenleyici rolü hem lider-üye etkileşimi ile örgüt yararına etik olmayan davranış arasındaki ilişkide hem de örgütsel özdeşleşme ile örgüt yararına etik olmayan davranış arasındaki ilişkide araştırılmıştır. Araştırmada Kocaeli ve çevresi illerdeki kamu ve özel sektör bankalarında çalışan 306 katılımcıya anket uygulanmıştır. Anket içerisinde mesaj çerçevelemesinin manipüle edildiği kısa kurgu bir hikâye bulunmaktadır. Hipotezlerin test edilmesi için yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre lider-üye etkileşimi ve örgütsel özdeşleşme örgüt yararına etik olmayan davranışı istatistiki olarak anlamlı ve pozitif yönde etkilemektedir. Ayrıca örgütsel özdeşleşmenin lider-üye etkileşimi ile örgüt yararına etik olmayan örgütsel davranış arasındaki ilişkiye aracılık ettiği tespit edilmiştir. Son olarak, liderin kazanç yerine kayıp çerçevelemesi kullanması durumunda lider-üye etkileşiminin örgüt yararına etik olmayan davranış üzerindeki etkisinin arttığı, örgütsel özdeşleşmenin örgüt yararına etik olmayan davranış üzerindeki etkisinin ise azaldığı saptanmıştır. Böylece bu çalışma örgüt yararına etik olmayan davranış ile örgütsel iletişim ve lider iletişimi literatürünü birbirine bağlamıştır.

Abstract:
Although some of the behaviors of employees in organizational life are not ethically appropriate, they can be done in order to protect or support the goals and interests of the organization. These behaviors, which are expressed as unethical pro-organizational behavior, have started to be studied in the organizational behavior literature in recent years. In this study, the effects of leader-member exchange and organizational identification on employees' willingness to engage unethical pro-organizational behavior are examined by combining with leader communication. In this context, the aim of this study is to investigate the mediating role of organizational identification on the relationship between leader-member exchange and unethical pro-organizational behavior. In addition, the moderating role of leader's message framing as gain and loss has been investigated both in the relationship between leader-member exchange and unethical pro-organizational behavior,  as well as in the relationship between organizational identification and unethical pro-organizational behavior. A questionnaire is applied to 306 participants working in public and private sector banks in Kocaeli and surrounding provinces. There is a short fictional vignette in the questionnaire in which message framing is manipulated. Structural equation modelling has been used to test the hypotheses. According to the research findings, leader-member exchange and organizational identification affect unethical pro-organizational behavior statistically significant and positively. In addition, it has been determined that organizational identification mediates the relationship between leader-member exchange and unethical pro-organizational behavior. Finally, it was found that if the leader uses loss framing instead of gain, the effect of leader-member exchange on unethical pro-organizational behavior increases and the effect of organizational identification on unethical pro-organizational behavior decreases. Thus, this study connects unethical pro-organizational behavior with organizational communication and leader communication literature.