Adölesanların madde ve alkol bağımlılığından korunma  öz-yeterlilikleri ile yaşamı anlamlandırma ve aile aidiyetleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between the self-efficiencies for protection from substance/alcohol addiction and the meaning of life and family beings in adolescents
Yazar: ŞEYMA GEDİKLİ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLGÜN DURAT
Sakarya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Riskli davranışların sık görüldüğü adölesan döneminde bireyin madde kullanımı ve bağımlılığından korunmasında öz-yeterlilik, yaşamı anlamlandırma ve aile aidiyetinin etkili olduğu belirtilmektedir. Araştırmada adölesan dönemdeki bireylerin madde bağımlılığından korunma öz-yeterlilikleri ile  yaşamı anlamlandırma ve aile aidiyetleri arasındaki ilişkinin araştırılması hedeflenmiştir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırma Aralık 2021- Haziran 2022  tarihleri arasında, Düzce il merkezindeki ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören 798 adölesanın katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Ergenler İçin Madde Bağımlılığından Korunma Öz- Yeterlilik Ölçeği'', "Yaşam Anlamı Ölçeği Lise Formu'' ve "Aile Aidiyeti Ölçeği'' kullanılarak toplanmıştır. İstatistiksel analiz  IBM SPSS Statistics 23 programı kullanılarak yapılmıştır. Anlamlılık için p<0,05 kabul edilmiştir.
BULGULAR: Öğrencilerin yaş, gelir eşit/az, baba yaşam durumu, aşırı ilgili/otoriter, sigara deneme durumu, alkol deneme durumu, yaşamda anlamın varlığı, kendilik aidiyeti ve aile aidiyeti özelliklerinin uyuşturucu/uyarıcı maddelerden uzak durma (F=16,352, p<0,001, R2=0,174) ve baskı altında iken uyuşturucu/ uyarıcı maddelerden uzak durmayı (F=28,230, p<0,001, R2=0,153) yordadığı görülmüştür. Öğrencilerin aile ile vakit geçirme durumu, sigara deneme durumu, kendilik aidiyeti ve yaşamda anlamın varlığı boyutlarının uyuşturucu/uyarıcı maddeler konusunda yardım arama alt boyutunu (F=33,307, p<0,001, R2=0,146); yaş, yaşadıkları yer, alkol deneme durumu ve kendilik aidiyeti boyutunun uyuşturucu/uyarıcı maddeler konusunda arkadaşına destek olma alt boyutunu istatistiksel olarak anlamlı derecede yordadığı görülmüştür (F=8,502, p<0,001, R2=0,0,042). 
SONUÇ: Adölesanların madde kullanımından korunma öz-yeterlilikleri bazı sosyodemografik özelliklerine göre değişmektedir. Yaşamı anlamlandırma ve aile aidiyeti adölesanların madde bağımlılıklarından korunma öz-yeterlilikleri üzerinde etkilidir. Bu sonuçlar, adölesan ruh sağlığı alanında çalışan hemşirelerin adölesanları madde bağımlılığından koruması ve risk faktörlerini bilmesi yönünden önemlidir. 
Anahtar Kelimeler: Madde Bağımlılığı, Adölesan, Öz-yeterlilik, Yaşamın Anlamı, Aile Aidiyeti

Abstract:
INTODUCTION AND AIM: It is stated that self-efficacy, meaning to life and family belonging, effectively protects the individual from substance use and addiction in adolescence, where risky behaviours are expected. The research aimed to investigate the relationship between the self-efficacy of individuals in adolescence to protect themselves from substance addiction and the meaning of life and family belonging.
METHOD AND MATERIAL: The research was carried out with 798 adolescents studying in secondary education institutions in Düzce city center between December 2021 and June 2022. Data were collected using the "Personal Information Form", "Self-Efficacy for Protecting Adolescences from Substance Abuse Scale", "Meaning in Life Questionnaire High School Form", and "Family Sense of Belonging Scale." Statistical analysis was performed using the IBM SPSS Statistics 23 program. p<0.05 was accepted for Statistical Significance.
FINDINGS: It was founded on age, income equal/less, father's living status, overly concerned/authoritarian, smoking status, alcohol experience, the existence of meaning in life, self-affirmation, and family belonging characteristics predicted avoiding drugs/stimulants while under pressure (F=16,352, p<0,001, R2=0,174; F=28,230, p<0,001, R2=0,153). It was found that the dimensions of students' spending time with their family, smoking cessation, sense of self belonging and existence of meaning in life predicted the sub-dimension of seeking help regarding drugs/stimulants (F=33,307, p<0.001, R2=0.146). Age, place of residence, alcohol experience, and self-affirmation sub-dimension statistically significantly predicted the sub-dimension of supporting a friend regarding drugs/stimulants (F=8.502, p<0.001, R2=0.0.042).
CONCLUSION: Adolescents' self-efficacy for protection from substance use varies according to some sociodemographic characteristics. Making sense of life and family belonging effectively affects adolescents' self-efficacy to protect themselves from substance addiction. These results are significant for nurses working in adolescent mental health to protect adolescents from substance abuse and to know the risk factors.
Keywords: Substance Abuse, Adolescent, Self-Efficacy, Meaning of Life, Family Belonging