İstanbul ilinde erişilebilirlik uygulamalarının araştırılması
Investigation of accessibility practices in Istanbul
Yazar: BURAK ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. SEDAT BALLIKAYA
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mühendislik Bilimleri Ana Bilim Dalı / Mühendislik Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Erişilebilir yaşam alanlarının oluşmasıyla birlikte engelli ve yaşlı bireyler tüm hak ve ihtiyaçlarına hiçbir yardım almadan bağımsız şekilde ulaşabilmektedir. Birçok ülkede olduğu gibi Türkiye'de de erişilebilir yaşam alanlarının oluşturulması amacıyla yasal düzenlemeler yapılarak denetim sistemi oluşturulmuştur.
Bu çalışmada erişilebilirlik kavramının dünyada ve ülkemizdeki gelişimi araştırılarak İstanbul'da bulunan bina ve yerleşkelerin erişilebilirlik açısından uygunluk düzeyleri tespit edilmiştir. Tezde yer alan tüm denetimlerde Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliğinin 22.maddesi kapsamında Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca düzenlenmiş olan "Binalar için İzleme ve Denetleme Formu" kullanılmıştır. Binalar için izleme ve denetleme formunda sağlanması gerekli olan kriterlerin tamamının uygun olması durumunda bina veya yerleşkeye "Erişilebilir" denilmiştir. Denetimi yapılan 138 adet bina ve yerleşkenin %3,6'sı erişilebilir bulunmuştur.
Toplumda erişilebilirlik konusunda farkındalığın olmaması erişilebilir yaşam alanlarının oluşmasında karşılaşılan büyük bir engeldir. Üniversitelerin inşaat, mimarlık, makine ve elektrik-elektronik gibi bölümlerinde erişilebilirlik konusunda derslerin yer almasıyla farkındalığın oluşması sağlanacaktır. Bu sayede üretilen her bir ürünün erişilebilir olmasıyla ve erişilebilirlik kriterleri göz önünde bulundurularak uygulamasının yapılmasıyla erişilebilir yaşam alanları oluşacaktır.
Yaşam alanlarında erişilebilirlik düzeyi yükseltilerek her bir bireyin topluma entegre olmasının sağlanmasıyla birlikte herkes için yaşam kalitesi beraberinde artacaktır.

Abstract:
With the rapid increase in urbanization, it is seen that disabled and elderly individuals living in cities have difficulty accessing fundamental rights and services such as transportation, housing, health, and education. When disabled and elderly individuals are not provided with access to their basic rights, living a life isolated from society and unable to use their fundamental rights becomes inevitable. Accessibility is every individual's secure and independent access to all services and rights. With the creation of accessible living spaces, disabled and elderly individuals can access all their rights and needs independently without any assistance. As in many countries, a control system has been established by making legal arrangements to create accessible living spaces in Turkey.
In this study, the development of the concept of accessibility in the world and our country was investigated, and the suitability levels of buildings and campuses in Istanbul were determined in terms of accessibility. All the inspections in this thesis used the "Monitoring and Inspection Form for Buildings", prepared by the Ministry of Family, Labor, and Social Services within the scope of Article 22 of the Accessibility, Monitoring, and Inspection Regulation. The building or campus is considered "accessible" if all the monitoring and inspection form criteria are met. 3.6% of the 138 buildings and campuses inspected were accessible.
Lack of awareness about accessibility is a significant obstacle to creating accessible living spaces. Awareness will be raised by offering courses on accessibility in departments of universities such as construction, architecture, machinery, electrical and electronics. This way, accessible living spaces will be completed by making each product accessible and applying it by considering the accessibility criteria.
By increasing the level of accessibility in living spaces and ensuring that each individual is integrated into society, the quality of life will improve for everyone.