Kula'da eğitim (19. yüzyıl sonu- 20. yüzyıl başı)
Education in Kula (Late 19th- early 20th century)
Yazar: SERAP ALACÜCÜK
Danışman: DOÇ. DR. BİRAY ÇAKMAK
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Eğitim tarihi = Educational history ; Manisa-Kula = Manisa-Kula ; Modern eğitim = Modern education

Özet:
Çalışmada, II. Abdülhamid Dönemi'nde Kula'da geleneksel ve modern eğitim kurumları incelenmiştir. 1852 yılına kadar Kütahya Sancağı'na bağlı kalan Kula Kazası, aynı yıl Manisa'ya yakın olması nedeniyle Saruhan Sancağı'na bağlanmıştır. Kula Kazası'nın önemli üretim sektörleri tarım ve hayvancılığa dayanmaktaydı. Ayrıca halı ve seccade imalinde de önemli bir kazaydı. Kazada ayrıca sünger taşları ve mermer madenleri bulunmaktaydı. 
Kula'da geleneksel eğitim kurumlarından birini oluşturan sıbyan mektepleri, 19. yüzyılda faaliyetlerine devam etti. Kula Kasabası'nda 1880'li yıllarda usûl-ı cedîde göre ibtidai mektepleri açılmış, bu mekteplerin açılmasında Kaymakam Abdi Bey önemli bir rol oynamıştır. Kula'nın eğitim bakımından ilerlemesinde önemli hizmetleri olmuştur. Bu dönemde Kula Kasabası'nda dört erkek ve bir kız ibtidai mektebi açılmıştır. Diğer bir geleneksel eğitim kurumu olan medreseler de ele alınan dönemde faaliyetlerini sürdürmüştür. Ele alınan dönemde Kula Kazası'nda dört tane medrese bulunmaktaydı. Bu medreseler genelde ahalinin yardımlarıyla kurulmuştur. 
Kula'da modern eğitim kurumlarından olan erkek rüşdiye mektebi geç bir tarihte açılmıştır. 1870 yılında açılması gündeme gelmiş, ancak 1884 yılında açılabilmiştir. Bu gecikmede maddi imkânsızlıklar başlıca sebeplerinden birini oluşturmuştur. Mektepte uzun yıllar muallim-i evvel olarak Ahmed Nuri Efendi görev yapmıştır. Kendisi yirmi yıla yakın mektepte görev yapmış, ahalinin takdirini kazanmış, hatta başarılarından dolayı rütbesi yükseltilmişti. Kula Kasabası'nda diğer bir eğitim kurumu olan Çırak Mektebi 1900 yılında açılmıştır. Mektebe yaklaşık 70 esnaf çırağı devam etmiştir. Mektebe atanan ilk muallim Halil Efendi olmuştur. 
Kula Kasabası'nda Rumlar önemli bir nüfusa sahipti. Rumlar Kuzguncuk ile Hızırilyas mahallelerinde ikamet etmekteydi. Kula Kasabası'nda bir ibtidâî Rum mektebi, ibtidâî ve rüşdî derecede bir erkek Rum mektebi ile ibtidâî ve rüşdî derecede bir kız Rum mektebi bulunmaktaydı. Ayrıca Kula Kasabası'nda Fransız mektebi de vardı. 
Anahtar Kelimeler: II. Abdülhamid, Eğitim, Kula, İbtidai, Sıbyan, Medrese, Rüşdiye, Rum Mektebi, Çırak Mektebi

Abstract:
In the study, traditional and modern educational institutions in Kula during the reign of Abdulhamid II were reviewed. Kula District, which remained connected to Kütahya Sanjak until 1852, was connected to Saruhan Sanjak in the same year due to its closeness to Manisa. The important production sectors of Kula District depended on agriculture and stockbreeding. It was also an important district in the manufacture of carpets and prayer rugs. Also, pumice stones and marble mines were located in the district.
 Ottoman primary schools, one of the traditional educational institutions in Kula, continued their activities in the 19th century. Ottoman elementary schools were opened in Kula Town according to the Jadid method in the 1880s, and District Governor Abdi Bey played an important role in the opening of these schools. He had important duties in the advancement of education in Kula. During this period, four boys' elementary schools and one girls' elementary school were opened in Kula Town. 
 Madrasahs, another traditional educational institution, continued their activities in the mentioned period. There were four madrasas in the Kula District in the mentioned period. These madrasahs were generally established with the help of the community.
 The junior high school, one of the modern educational institutions in Kula, was opened at a late date. It was decided to be opened in 1870, but it was opened in 1884. Financial impossibilities were one of the main reasons for this delay. Ahmed Nuri Efendi served as the main teacher in the school for many years. He served in the school for nearly twenty years, gained the appreciation of the community, and was even promoted due to his achievements. Apprentice School, another educational institution in Kula Town, was opened in 1900. Approximately 70 apprentices of artisans attended the school. Halil Efendi was the first teacher appointed to the school.
 The Greeks had a significant population in Kula Town. Greeks resided in Kuzguncuk and Hızırilyas neighborhoods. In Kula Town, there was a Greek elementary school, a Greek boys' elementary and secondary school, and a Greek girls' elementary and secondary school. There was also a French school in Kula Town.
 Keywords: Abdulhamid II, Education, Kula, Primary School, Elementary School, Madrasa, Secondary School, Greek School, Apprentice School