Ortaokul Türkçe öğretiminde dijital içeriğin dinleme becerisine etkisi
The effect of digital content on listening skills in secondary school Turkish teaching
Yazar: MUHAMMET ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. SERDAR YAVUZ
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Analitik dinleme = Analytical listening ; Açık dinleme strateji eğitimi = Explicit listening strategy training ; Etkin dinleme = Active listening

Özet:
Teknolojinin gelişim seyri, son dönemdeki hızı ve geldiği nokta, bizim teknolojiyle olan 
ilişkimizin tercih olmanın ötesinde bir zorunluluk hâlini almasına yol açmıştır. Bu bakımdan 
teknolojiyle iç içe olmayan, dijital unsurların yer almadığı öğretim faaliyetleri, eğitim-öğretim 
ortamlarının öznesi konumundaki öğrencilerin ilgisinden ve beklentisinden öteye geçmeyecek 
uygulamalar olarak kalacaktır. Ortaokul Türkçe öğretiminde dijital içeriğin dinleme becerisine 
etkisinin incelendiği bu çalışma, insanın ilk ve ölümüne kadar devam edecek öğrenme kanalı olan, 
diğer dil becerilerine temel oluşturması bakımından özenle üzerinde durulması gereken dinleme 
becerisi üzerindeki dijital ögelerin etkisini göstermesi bakımından önemli bir noktadadır. Bu 
çalışmanın örneklemini, Elazığ ilinde yer alan bir ortaokul yedici sınıfta bulunan 60 öğrenci 
oluşturmaktadır. Araştırmada yöntem olarak karma araştırma yöntemi, desen olarak sıralı 
açıklayıcı desen tercih edilmiştir. Araştırmanın nicel kısmında yarı deneysel desen, nitel kısmında 
ise fenomenoloji deseni ile veriler elde edilmiştir. Araştırmanın nicel kısmında, bir kontrol ve bir 
deney grubu bulunmaktadır. Araştırma kapsamında nicel verileri elde edebilmek için Yalçın ve 
Özcan (2022) tarafından geliştirilen Dinleme Becerisi Ölçeği, kontrol ve deney grubuna, ön test 
ve son test olarak uygulanmıştır. Deney ve kontrol grubu, araştırmaya katılan öğrencilerin 
dinleme becerisi ölçeğinden aldıkları ön test sonuçlarına göre belirlenmiştir. Araştırmanın nitel 
kısmında veriler öğrenciler ile yapılan görüşmelerden elde edilmiş ve bu görüşmeler içerik analizi 
ile çözümlenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında; deney ve kontrol grubundaki 
öğrencilerin son test uygulamasında aldıkları dinleme becerisi ölçeği puanları arasında deney 
grubu lehine anlamlı bir fark olduğu, kontrol grubuna uygulanan dinleme becerisi ölçeği ön test 
ve son test puanları arasında anlamlı artış olduğu ve deney grubu ön uygulama ve son uygulama 
dinleme becerisi ölçeği puanları arasında anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Görüşmelerden 
elde edilen sonuçlara bakıldığında ise dijital içerikle zenginleştirilmiş dinleme uygulamalarının, 
anlamayı kolaylaştırdığı, dijital içerik uygulamalarının, dinleme becerisini geliştirdiği ve yeni 
etkinliklere katılma isteği oluşturduğu görülmüştür. Çalışmanın sonunda araştırmacılara, 
eğitimcilere ve ilgili kurumlara ilişkin önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Çoklu ortam, Dijital içerik, Dinleme becerisi, Dinleme etkinlikleri, 
Ortaokul öğrencisi

Abstract:
The course of development of technology, its speed in the recent period and the point it has 
reached have led our relationship with technology to become a necessity rather than a choice. In 
this respect, teaching activities that are not intertwined with technology and do not include digital 
elements will remain as practices that will not go beyond the interest and expectations of students 
who are the subject of educational environments. This study, which examines the effect of digital 
content on listening skill in secondary school Turkish teaching, is at an important point in terms 
of showing the effect of digital elements on listening skill, which is the first learning channel of 
human beings and will continue until death, and which should be carefully emphasized in terms 
of forming the basis for other language skills. The sample of this study consists of 60 students in 
the seventh grade of a secondary school in Elazığ province. In the study, mixed research method 
was preferred as the method and sequential explanatory design was preferred as the design. Quasiexperimental design was used in the quantitative part of the study and phenomenology design was 
used in the qualitative part. In the quantitative part of the study, there were one control and one 
experimental group. In order to obtain quantitative data within the scope of the research, the 
Listening Skills Scale developed by Yalçın and Özcan (2022) was applied to the control and 
experimental groups as pre-test and post-test. The experimental and control groups were 
determined according to the pre-test results of the students participating in the study. In the 
qualitative part of the study, data were obtained from interviews with the students and these 
interviews were analyzed by content analysis. Looking at the results of the study; it was seen that 
there was a significant difference between the listening skill scale scores of the students in the 
experimental and control groups in the post-test application in favor of the experimental group, 
there was a significant increase between the pre-test and post-test scores of the listening skill scale 
applied to the control group, and there was a significant difference between the pre and postapplication listening skill scale scores of the experimental group. Considering the results obtained 
from the interviews, it was seen that listening practices enriched with digital content facilitated 
comprehension, digital content practices improved listening skills and created a desire to 
participate in new activities. At the end of the study, suggestions were made for researchers, 
educators and related institutions.
Keywords: Multimedia, Digital Content, Listening Skills, Listening Activities, Middle 
School Students.