Kayseri ilinde yetişen yabani badem genotiplerinin morfolojik ve moleküler karakterizasyonu
Morphological and molecular characterization of wild almond genotypes growing in kayseri province
Yazar: İHSAN OĞUZ ŞANAL
Danışman: PROF. DR. AYDIN UZUN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 2017-2018 yıllarında Kayseri ilinde doğal olarak yetişen yabani badem genotiplerinin morfolojik ve moleküler karakterizasyonu amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada ilk olarak yabani badem genotiplerinin alan taraması gerçekleştirilmiş ve yapılan taramada toplam 39 tip belirlenmiştir. Belirlenen tiplerin morfolojik tanımlamasında yaprak ve meyve özellikleri incelenmiş, moleküler karakterizasyonunda PCR'a dayalı ISSR markır analiz yöntemi kullanılmıştır.

Çalışmada yaprak uzunluğunun 0.65-2.48cm, yaprak genişliğinin 0.21-1.14cm,  yaprak sapı uzunluğunun ise 0.13-0.81cm arasında değiştiği belirlenmiştir. Yaprak renginin 19 tipte açık yeşil, 18 tipte gri, 2 tipte ise koyu yeşil olduğu saptanmıştır.

Meyve özelliklerinden; kabuklu meyve ağırlığının 0.21-1.42g, meyve uzunluğunun 10.60-21.32mm, meyve eninin 4.64-8.13mm, meyve yüksekliğinin ise 2.61-5.91mm arasında değiştiği belirlenmiştir. Kabuklu bademin yeşil kabuktan ayrılma durumunun 20 tip de zor, 14 tipte kolay ve 5 tipte çok kolay olduğu saptanmıştır. İç randımanının %19.85-53.77 arasında değiştiği ve iç badem renginin tüm tiplerde koyu renkli olduğu görülmüştür. Çift içlilik sayımlarında 38 tipte rastlanmazken, 48 nolu tipte %16 oranında çift içlilik gözlenmiştir. Meyve şeklinin 31 tipte uzun dar, 4 tipte uzun, 3 tipte oval ve 1 tipte elips şeklinde olduğu belirlenmiştir.

Moleküler taramada 15 primer test edilmiş, bunlardan 8 tanesi skorlanabilir bant vermiştir. Çalışmada 103 adet toplam bant elde edilmiş ve polimorfizm oranının %100 olduğu belirlenmiştir. Genotipler arasındaki benzerlik İndeksinin 0.20 ile 1.00 arasında değiştiği belirlenmiştir. 

Çalışma sonunda elde edilen bulgular yabani badem genotipleri arasında morfolojik ve moleküler bakımdan oldukça önemli bir varyasyonun olduğunu göstermiştir. Bu çalışmadan elde edilen bulgular yetiştiricilik ve ıslah çalışmalarında değerlendirilebilir niteliktedir.

Abstract:
This study was carried out for morphological and molecular characterization of wild almond genotypes grown naturally in Kayseri province in 2017-2018. In the study, firstly, a field survey was performed and 39 types were identified in the survey. Leaf and fruit characteristics were examined for morphological identification of the identified types and ISSR marker analysis method based on PCR was used for molecular characterization.

In the study, it was determined that leaf length ranged between 0.65-2.48 cm, leaf width 0.21-1.14 cm, and petiole length ranged between 0.13-0.81 cm. Leaf color was light green in 19 types, gray in 18 types and dark green in 2 types.

Fruit properties; average shelled fruit weight was 0.21-1.42 g, fruit length was 10.60-21.32 mm, fruit width 4.64-8.13 mm, fruit height was found to vary between 2.61-5.91 mm. It has been found that the shelled almonds leaving the green shell is difficult in 20 types, easy in 14 types and very easy in 5 types. Internal yields vary between 19.85-53.77% and the color of the inner almonds is dark in all types. While 38 types of dichotomies were not found in the dichotomy counts, 16% dichotomies were observed in type 48. It was determined that the fruit shape was narrow in 31 types, long in 4 types, oval in 3 types and ellipse in 1 type.

15 primers were tested on molecular screening, 8 of which gave scoreable bands. 103 total bands were obtained and the polymorphism rate was found to be 100%. The Similarity Index between genotypes was found to range between 0.20 and 1.00.

The findings of the study showed that there is a significant morphological and molecular variation among wild almond genotypes. The findings obtained from this study can be evaluated in improving and breeding studies.