Konvansiyonel bankalar ile katılım bankalarının dış ticaret işlemlerinin karşılaştırılması
Comparison of foreign trade transactions of conventional banks and participation banks
Yazar: BÜŞRA KARAYEL GÖKGÖZ
Danışman: PROF. DR. ŞUAYIP ÖZDEMİR
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Katılım Bankacılığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Dış ticaret politikaları = Foreign trade policies ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Konvansiyonel bankacılık = Conventional banking ; Ticaret = Trade ; Ticari işlemler = Trading operations ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
İşletmelerin finansal yeterliliği, dış ticaret yapabilmesini etkileyen önemli hususlardandır. İşletmeler, ithal edeceği mal ve hizmetlerin bedelini ödeyebilmek veya ihraç edeceği malların üretimi esnasında ortaya çıkan maliyetleri karşılamak için finansmana ihtiyaç duyarlar. Firmalar, ihtiyacı olan finansman için özkaynaklarının yetersizliğinden ya da maliyet açısından yabancı kaynaklara yönelebilirler. Yabancı kaynakların temini ise çoğu durumda bankalardan sağlanır. Bankalar, finansman sağlamanın yanı sıra dış ticaret işlemi yapan işletmelerin teslim ve ödemelerine aracı rol üstlenirler. Türkiye'de 1985 yılında faaliyetlerine başlayan katılım bankaları faizsizlik prensibiyle faaliyetlerini sürdürmekte ve bu bakımdan konvansiyonel bankalardan ayrışmaktadır. Riba ve faizle ilgili tartışmalar artmakta ve iki banka türünün farklı açılardan karşılaştırılmasına ilişkin literatür çoğalmaktadır. Ancak konvansiyonel ve katılım bankalarının dış ticaret işlemlerindeki rolüne ilişkin çalışmaların az sayıda oluşu konunun bu kapsamda incelenmesini önemli hale getirmektedir. Bu önemle, dış ticaret işlemlerinin konvansiyonel ve katılım bankaları açısından karşılaştırılması, elde edilen bulgularla düzenleyici otoritelere öneriler sunulması ve literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında konvansiyonel ve katılım bankaları açısından dış ticaret işlemlerinin karşılaştırılması içerik analizi ile yapılmıştır. Analiz sonucunda dış ticaret teslim ve ödeme şekillerinin iki banka türü arasındaki uygulamasının genel anlamda aynı olduğu, temel farklılıkların şekilsel yönden olduğu ve dış ticaret finansman yöntemlerinin de genel anlamda aynı olduğu tespit edilmiştir. Dış ticaret finansman yöntemlerinden bazılarının bankaların yalnızca birinde uygulanabildiği ve ortak finansman yöntemlerinin banka uygulamalarındaki farklılıklarının vade, limit, döviz cinsi ve maliyet olduğu gözlenmiştir.

Abstract:
The financial adequacy of enterprises is an important issue affecting their ability to make foreign trade. Businesses need financing to pay for the goods and services to be imported or to cover the costs incurred while producing the goods to be exported. Firms may turn to foreign sources for the financing they need due to the insufficiency of their own funds or in terms of cost. In most cases, foreign resources are obtained from banks. In addition to providing financing, banks play an intermediary role in the delivery and payments of enterprises engaged in foreign trade transactions. Participation banks, which started their activities in Turkey in 1985, continue their activities with the principle of interest-free and differ from conventional banks in this respect. Discussions about riba and interest are increasing day by day, and the literature on comparing the two types of banks from different perspectives is enhancing. However, the limited number of studies on the role of conventional and participation banks in foreign trade transactions makes it important to examine the subject in this context. With this importance, it is aimed to compare foreign trade transactions in terms of conventional and participation banks, present suggestions to regulatory authorities with the findings, and contribute to the literature. Within the scope of the study, the comparison of foreign trade transactions in terms of conventional and participation banks was made with content analysis. As a result of the analysis, it has been determined that the application of foreign trade delivery and payment methods between the two types of banks is generally the same, the main differences are in terms of shape, and foreign trade financing methods are generally the same. It has been observed that some of the foreign trade financing methods can be applied in only one of the banks, and the differences in the bank applications of the co-financing methods are maturity, limit, currency type, and cost.