Aile Hekimliği birimlerinde takip edilen gebelerde doğum şekli ve bebeğin beslenme durumunun doğum sonrası depresyon ve yaşam kalitesi üzerine etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of delivery type and nutritional status of the baby on postpartum depression and quality of life in pregnants followed in Family Medicine units
Yazar: NESLİHAN POÇULU
Danışman: DOÇ. DR. KENAN TOPAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Bebekler = Infant ; Depresyon = Depression ; Depresyon-postpartum = Depression-postpartum ; Doğum = Delivery ; Gebelik = Pregnancy ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Doğum sonrası depresyon kişinin sağlığını önemli derecede etkileyen ve yaşam kalitesini düşüren önemsenmesi gereken bir durumdur. Araştırmamızda doğum şeklinin, bebeğin beslenme durumunun ve çeşitli risk faktörlerinin doğum sonrası depresyon ve yaşam kalitesi üzerine etkilerini araştırmayı amaçlamaktayız. 
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma kesitsel bir araştırma olup, 1 Aralık 2021 ile 28 Şubat 2022 tarihleri arasında Adana ili Yüreğir ilçesine bağlı Köprülü Kışla Aile Sağlığı Merkezi birimlerine kayıtlı postpartum 0-6. Ayında olan 151 kadın birey üzerinde gerçekleştirildi. Katılımcıların sosyodemografik verileri kaydedildi, antropometrik ve kan basıncı ölçümleri yapıldı. Edinburgh Postpartum Depresyon Ölçeği (EPDÖ) ve WHOQOL BREF yaşam kalitesi ölçeği yüz yüze görüşülerek uygulandı. EPDÖ skoru ≥13 olan katılımcılarda PPD riski var kabul edildi. Veriler SPSS 16 programı kullanılarak analiz edildi. Verilerin analizinde Mann Whitney U, Kruskal Wallis, tek örneklemli t testi, iki örneklemli t testi, Spearman's korelasyon analizi kullanıldı. p < 0.05 anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Araştırmada PPD sıklığı %27,8 olarak bulundu. Katılıcıların yaş ortalaması 29,6±4,8 idi. Katılımcıların %8,6'sı geniş aileye, %91,4'ü çekirdek aileye mensuptular. Eğitim durumuna göre %15,9'u düşük eğitim, %34,4'ü orta eğitim, %49,7'si yüksek eğitim seviyesine sahipti. İş durumuna göre %58,9'u çalışmıyor, %41,1'i çalışıyor idi. Gelir durumuna göre %27,2'si düşük gelir, %15,2'si orta gelir, %57,6'sı yüksek gelir durumuna sahipti. Akrabalık durumuna göre %88,1'inde akrabalık yok %11,9'unda akrabalık var idi. Katılımcıların eşleriyle arasındaki yaş farkı ortalamaları 3,7±3,2 idi, %13,9'unda yaş farkı yok %86,1'inde yaş farkı vardı. SKB ortalamaları 112,8±10,1, DKB ortalamaları 71,2±8,8 idi. Katılımcıların kilo ortalamaları 71,5±13,5 idi, VKİ ortalamaları 27,1±4,0 idi. Eğitim seviyesi, gelir durumu, sigara kullanma durumu, depresyon öyküsü, gebelik sayısı ve yaşayan çocuk sayısı ile PPD arasında anlamlı ilişki bulundu. Eğitim ve gelir düzeyinin artması, gebelik ve çocuk sayısının fazla olması, sigara kullanmak, depresyon öyküsünün bulunması PPD için bir risk faktörü oldukları bulundu. Gelir ve eğitim düzeyi arttıkça WHOQOOL-BREF yaşam kalitesi ölçeği alt soruları; genel yaşam kalitesi, algılanan sağlık, sosyal baskı ve bedensel, ruhsal, sosyal ve çevresel alanlarında ortalama puanlar artıyordu. İleri yaşta olanlarda, kürtaj olanlarda, gebelikte hipertansiyon geçirenlerde, sigara kullananlarda, kilolu ve VKİ 25'in üzerinde olanlarda, kronik hastalığı olanlarda, ailesinde depresyon öyküsü olanlarda, depresyon öyküsü olanlarda, gebelik ve çocuk sayısı 3 ve üzerinde olanlarda WHOQOOL-BREF yaşam kalitesi ölçeği alt soruları genel yaşam kalitesi, algılanan sağlık, sosyal baskı ve bedensel, ruhsal, sosyal ve çevresel ve alanlarında puan ortalamaları düşük bulundu.

	Sonuç: Eğitim seviyesi, sosyoekonomik durum, depresyon öyküsü, sigara kullanma, gebelik sayısı ve çocuk sayısı doğum sonrası depresyonun oluşmasında en önemli risk faktörlerdir. Postpartum depresyonu etkileyen ya da etkilemeyen faktörlerin bilinmesi anne, bebek ve toplum sağlının korunmasına olumlu katkı sağlayacaktır. Doğum sonrası depresyon birinci basamak sağlık kuruluşlarında tanısı konabilen ve tedavi edilebilen bir sağlık durumudur. Postpartum depresyonun tanınmasında ve tedavisinde aile hekimlerine önemli görevler düşmektedir. Bebeğin sağlıklı gelişimi ve annenin ruhsal sağlığının korunması için erken tanı önemlidir.

Anahtar kelimler: Postpartum depresyon, yaşam kalitesi, doğum, depresyon

Abstract:
Objective: Postpartum depression is a condition that should be considered, which significantly affects the health of the person and reduces the quality of life. In our study, we aimed to investigate the effects of delivery type, nutritional status of the baby and various risk factors on postpartum depression and quality of life.
Materials and methods: This research is cross-sectional and descriptive in type, and it is postpartum 0-6 years old registered to Köprülü Kışla Family Health Center units in Adana province Yüreğir district between 1 December 2021 and 28 February 2022. It was carried out on 151 female individuals who were in their month. Sociodemographic data of the participants were recorded, anthropometric and blood pressure measurements were made. Edinburgh Postpartum Depression Scale (EPDS) and WHOQOL BREF quality of life scale were administered through face-to-face interviews. Participants with an EPDS score of ≥13 were considered to have PPD risk. The data were analyzed using the SPSS 16 program. Mann Whitney U, Kruskal Wallis,one sample t-test, two-sample t-test, Spearman's correlation analysis were used in the analysis of the data. p value of < 0.05 was considered significant.

	Results: the study, the frequency of PPD was found to be 27.8%. The mean age of the participants was 29.6±4.8. 8.6% of the participants belonged to the extended family and 91.4% to the nuclear family. According to their education level, 15.9% had low education, 34.4% had secondary education, and 49.7% had high education. According to their job status, 58.9% were unemployed, 41.1% were working. According to income status, 27.2% had low income, 15.2% had middle income, 57.6% had high income. According to the kinship status, 88.1% had no consanguinity, 11.9% had consanguinity. The mean age difference between the spouses of the participants was 3.7±3.2, there was no age difference in 13.9% and there was an age difference in 86.1%. The mean SBP was 112.8±10.1, and the mean DBP was 71.2±8.8. The mean weight of the participants was 71.5±13.5, and the mean BMI was 27.1±4.0. A significant correlation was found between education level, income status, smoking status, history of depression, number of pregnancies and number of living children and PPD. It was found that increased education and income level, high number of pregnancies and children, smoking, and depression are risk factors for PPD. WHOQOOL-BREF quality of life scale sub-questions as income and education level increase; Average scores in general quality of life, perceived health, social pressure, and physical, mental, social, and environmental domains were increasing. WHOQOOL-BREF quality of life scale in the elderly, those who had abortion, those who had hypertension during pregnancy, those who smoked, those who were overweight and those with a BMI above 25, those with chronic diseases, those with a family history of depression, those with a history of depression, and those who had 3 or more pregnancies and children. sub-questions of general quality of life, perceived health, social pressure, and physical, mental, social and environmental scores were found to be low.
	Conclusion: Education level, socioeconomic status, history of depression, smoking, number of pregnancies and number of children are the most important risk factors for postpartum depression. Knowing the factors that affect or do not affect postpartum depression will contribute positively to the protection of mother, baby and community health. Postpartum depression is a health condition that can be diagnosed and treated in primary health care settings. Family physicians have important duties in the diagnosis and treatment of postpartum depression. Early diagnosis is important for the healthy development of the baby and the protection of the mother's mental health.

Key Words: postpartum depression, quality of life, delivery, depression