Erişkinlerde işitme kaybının etkisinin değerlendirilmesi ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Turkish validity and reliability study of the questionnaire for the evaluation of the impact of hearing loss in adults
Yazar: HÜSEYİN ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. SUNA TOKGÖZ YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales ; İşitme kaybı = Hearing loss

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Erişkinlerde İşitme Kaybının Etkisinin Değerlendirilmesi (EİKED) ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenilirliğini değerlendirmektir. Çalışmaya işitme kaybı olan 200 (103 E, 97 K ort yaş:41,61 ±14,71) birey çalışmaya dahil edildi. 

       Geçerlik analiz için yapı geçerlilik ve dış geçerlik analizi yapıldı. Yapı geçerliliği analizinde Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulandı. Dış geçerlilik analizinde ise EİKED ile APHAB arasındaki korelasyon değerlendirildi. Güvenirlik analizinde ise iç tutarlılık ve test tekrar test analizleri uygulandı. İç tutarlılık analizinde Cronbach α katsayısı ile değerlendirildi. Test-tekrar test güvenilirliğinin analizinde ise EİKED'in alt bileşenlerinin kararlılık düzeyleri hesaplandı. 

       Yapı geçerliliği analizinde, EİKED ölçeğin tüm alt kategorilerinin faktör yapısı (AFA) ile tüm alt kategorilerin uyum endeksleri (DFA) kabul edilebilir olduğu tespit edildi. Dış geçerlilik analizinde, EİKED anketinin tüm alt kategorileri ile APHAB anketinin tüm alt kategorileri arasında korelasyon elde edildi (r: 0,622 ile -0,16, P < 0.05). En yüksek pozitif korelasyon, EİKED mesleki yaşam kategorisi ile APHAB toplam skoru arasında bulundu (r=0,622). Güvenilirlik analizinde, EİKED toplam skor ve tüm alt kategorilerinin skorlarında orta ile yüksek derecede iç tutarlılık gösterdi  (EİKED/200 toplam Cronbach α=0.941; EİKED/150 toplam α=0.925; hayat kalitesi α=0.783; kişisel yaşam α=0.815; sosyal yaşam α=0.869; mesleki yaşam α=0.873). EİKED/200 toplam ve EİKED/150 toplam puanının test-tekrar test güvenilirliği yüksek elde edildi (ICC = 0.958 ve ICC = 0,940). Yaşam kalitesi, kişisel yaşam, sosyal yaşam ve mesleki yaşam alanlarının ICC'si sırasıyla 0,835, 0, 821, 0, 886 ve 0, 877olarak bulundu. Sonuçlar, EİKED Türkçe versiyonunun yetişkinlerde işitme kaybının etkisini değerlendirmek için geçerli ve güvenilir olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: İşitme kaybı, Anket, İşitsel Rehabilitasyon, Hayat Kalitesi, İşitme Cihazı

Abstract:
The aim of this study was to evaluate the Turkish validity and reliability of the Evaluation of the Impact of Hearing Loss in Adults (EİKED) questionnaire. A total of 200 individuals with hearing loss were included in the study (103 M, 97 F, mean age: 41.61 ±14.71 years). 
For validity analysis, construct validity and external validity analysis were performed. Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) were applied in the construct validity analysis. In the external validity analysis, the correlation between EİKED and APHAB was evaluated. In the reliability analysis, internal consistency and test-retest analyses were applied. Internal consistency was evaluated with Cronbach α coefficient. In the test-retest reliability analysis, the stability levels of the subcomponents of the EİKED were calculated. 

       In the construct validity analysis, the factor structure (EFA) of all subcategories of the EİKED questionnaire and the fit indices (CFA) of all subcategories were found to be acceptable. In the external validity analysis, correlations were obtained between all subcategories of the EIKED questionnaire and all subcategories of the APHAB questionnaire (r: 0.622 to -0.16, P < 0.05). The highest positive correlation was found between the EİKED professional life category and the APHAB total score (r=0.622). Reliability analysis showed moderate to high internal consistency in the EİKED total score and all subcategory scores (EİKED/200 total Cronbach α=0.941; EİKED/150 total α=0.925; quality of life α=0.783; personal life α=0.815; social life α=0.869; professional life α=0.873). The test-retest reliability of the EIKED/200 total and EIKED/150 total scores was high (ICC = 0.958 and ICC = 0.940). The ICCs of quality of life, personal life, social life and professional life domains were 0.835, 0.821, 0.886 and 0.877, respectively. The results suggest that the Turkish version of the EIKED is valid and reliable for assessing the impact of hearing loss in adults.

Keywords: Hearing loss, Questionnaire, Auditory Rehabilitation, Quality of Life, Hearing Aid