Bir yaşam birimi olarak mezra
Field as a living place
Yazar: MEHMET ŞİRİN AFŞİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERDAR SAĞLAM
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Bölümü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History

Özet:
Araştırmamız, Köy-Altı Yerleşim Birimi olarak Mezra yaşam biriminin Sosyolojik açıdan araştıran bir alan araştırmasıdır. Araştırmanın konusu, köyün bir parçası olan mezra biriminin, toplumsal bütünleşme yaklaşımı çerçevesinde, toplumsal yapı içerisindeki yerini ve toplum için fonksiyonunu ele alarak, mezra biriminin sosyolojik açıdan incelenmesi bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Bu çalışmada, mezra yaşam biriminin, sosyal yapı özellikleri, sorunları ve toplumsal işlevi sosyolojik açıdan incelenmektedir. Bu çalışmanın amacı, mezra yapısını ortaya çıkartan, biçimlendiren ve belirleyen özellikleri incelemek ve bu sosyal yapının oluşumunda hangi sosyolojik özelliklerin rol aldığını açıklamaktır. Araştırma ile mezra sosyal yapısını tanımak, sosyolojik işlevlerine dikkat çekmek ve sosyal değişme, iç göç sebepleri, terör ve kentleşme sorunlarının nedenleri açısından mezra yapısının çözüleme sebeplerini bilmek önemlidir. Bu çalışmamız teorik ve pratik yanı bulunan yöntem ve veri toplama teknikleri ile monografi çalışmasıdır. Mezranın mekân ve insan ilişkileri yansıtılacak şekilde araştırma yöntem ve veri toplama teknikleri kullanıldı. Mezranın tarihsel boyutu, Osmanlı dönemi toprak sisteminin çözülmesi çerçevesinde ele alındı. Bu çözülme sürecinin mezra yapısının ortaya çıkmasına etkisi sosyolojik ve tarihsel bağlamı içerisinde incelendi. Köy ve mezraların literatürdeki anlamları incelenerek, Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde geçirdiği hukuksal aşamalar ifade edildikten sonra, günümüz mezra örneği olarak Güneydoğu Anadolu bölgesi Diyarbakır İli Kulp İlçesi içinde yer alan (kuzey kesimi) İlçe dışındaki kırsal alan dışında kalan mezralardan 8 tane seçilerek incelendi. Mezranın sosyolojik ilişkileri; aile, din, siyaset ve kapalı ekonomi çerçevesinde çözümlendi. Ayrıca mezranın mesken, güvenlik, tarım ve hayvancılık faaliyetleri, fiziki şartlar ve günlük yaşamı yansıtacak şekilde mezrada yaşayan insanlarla etrafında yaklaşık 4 yıl sürece yapılan katılımlı gözlem ve derinlemesine mülakatlarla incelendi. Araştırma sonucunda varılan ve tespit edilen sosyolojik yapı ve ilişkiler bir bütün olarak genel değerlendirme ve sonuç başlığında aktarıldı.Anahtar SözcüklerMezra Yerleşimi, Köy-Altı, Toplumsal Çözülme, Toprak Sistemi, Yaşam Birimi, Kırsal Yapı, Güvenlik, Din, Toplumsal Bütünleşme, Güneydoğu Anadolu, Göç,

Abstract:
Our thesis is a branch study of the sociological research of the fields as village-minor allocation units. The subject of the research is to analyse the field, as part of social integration approach, which is the part of a village dealing with its place within the social structure and its function for the society in sociological aspect.In this study, the fields? social organism features, issues and its social functions are analysed in sociological aspect. The purpose of this study is to analyse the characteristics which reveal, formulate and modify the fields and to explain which sociological features take part in the formation of this social organism.With this research it is important to know the reasons of the field incomprehensibility in the aspect of social exchange, the reasons of internal migration, terror and urbanization and to recognise the field?s social organism, to attract attention to its sociological function. This study is a monograph work with the method and data collection technique that has theoretical and functional side. The experimental method and data collection technique is used which reflects the location and human relations of the fields. The field historical dimension is dealt within the dissolution of the domain system in the Ottoman era. This dissolution process? effect on the field accurence is analysed within the sociological and historical dimension.Fields and villages meanings are examined in literature then the forensic phases are stated in the Otoman and Republic era, finally as the contemporary sample of field 8 fields are selected and analysed that take place in the Southest Anatolia region Diyarbakır province Kulp district ( north part ) excluding the district except urban. The field?s sociological relations are analysed as part of family, religion, politics and closed economy. Also field?s dwelling, security, agriculture and animal husbandary activities reflecting the physical circumstances and daily life are examined for about 4 years time by well-attended observation and interviews within the people living in and nearby the fields. After the research the sociological organism and relations which are determined are transferred in the general evaluation and result title as a whole.Key Words:Field allocation unit, village-minor, Social dissolution, domain system, living unit, rural construction, security, religion, social integration, southeast anatolia, immigration.