Ahmet Emin Yalman: Dönemi ve gazeteciliği (1918-1938)
Ahmet Emin Yalman: His period and his journalism (1918-1938)
Yazar: ASUMAN TEZCAN
Danışman: PROF.DR. KORKMAZ ALEMDAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Gazetecilik = Journalism

Özet:
Bu çalışmanın konusu basın tarihimizde önemli bir yeri olan Ahmet EminYalman üzerinedir. Ahmet Emin, Osmanlı İmparatorluğu'nun parçalanma ve TürkiyeCumhuriyeti Devleti'nin kurulma sürecine bir gazeteci olarak yakından tanıklıketmiştir. Çalışma, Ahmet Emin'in 1918-1938 dönemi üzerine odaklanmaktadır.Yalman 1907'de başladığı Sabah'taki gazetecilik yaşamına Yeni Gazete'dedevam etmiş, Tanin'in yazı kadrosunda çeşitli görevler almış, 1917'den itibaren iseortakları ile çıkarmaya başladığı Vakit, Vatan, Tan, Hür Vatan gazetelerinde ise yayınpolitikalarının belirlenmesinde etkin bir rol üstlenmiştir.Tezde Yalman'ın gazeteciliği, siyasal gelişmeler paralelinde incelenmiş vebu bağlamda Yalman'ın iktidar ile olan ilişkileri, basın tarihi ve siyasi tarih eksenindeele alınmıştır.Yalman çıkardığı gazetelerde siyasi konjonktüre bağlı olarak farklı görüşlerdile getirdiği görülmektedir. I. Dünya Savaşı yıllarında Sabah'ta çalıştığı ve Vakit'iyayınlamaya başladığı ilk dönemde İttihat ve Terakki Partisi (İTP) ile Almansiyasetinin yanında olan Ahmet Emin, 1918'de savaşın yenilgi ile sonuçlanmasındansonra partiye sert eleştiriler yöneltmiştir. 1918'in sonundan itibaren Amerikansiyasetinin savunuculuğunu yapmaya başlamıştır. Wilson Prensipleri Cemiyeti'niniçinde yer almış ve ?Amerikan yardımı?nı savunmuştur.İT'den sonra iktidara gelen Hürriyet ve İtilaf Partisine yönelttiği eleştirilernedeniyle 1919'da Kütahya'ya, 1920'de Malta Adasına sürgüne gönderilmiştir.1917'de çıkarmaya başladığı Vakit'te Anadolu'daki Milli Mücadele'ye destek vermiştir.Ankara Hükümeti'ne desteği Halk Partisi'nin kurulmasına kadar devam etmiştir.1923'te yayınlamaya başladığı Vatan'da ise Halk Partisi'nin kurulması, Cumhuriyet'inilanı konularında Ankara hükümetiyle çatışmalara girmiştir. 1925'te Ahmet Emin Doğuİstiklal Mahkemeleri'nde yargılandıktan sonra gazetecilikten uzaklaştırılmış, 1936'dayayın hayatına geri dönüştür.225Ahmet Emin Yalman'ın fikirlerinde Amerika'da bulunduğu eğitim yılları vesonraki yıllarda bağlantı halinde olduğu Amerikan iş, basın ve siyaset çevresi etkiliolmuştur. Ahmet Emin burada edinmiş olduğu liberal fikirleri Türkiye'ye aktarmayaçalışmıştır. Bu görüşlerin Prens Sabahattin Bey'in görüşleri ile paralellik göstermesinedeni ile Ahmet Emin Sabahattin Bey ile yakınlaşmıştır. Bu bağlamda ademimerkeziyetçilik konusunu gündeme getirmiş, merkeziyetçiliğe karşı çıkarak, idarianlamda yeniden yapılanmanın gereğini savunmuştur. Yine yazılarında üzerindedurduğu bir başka nokta ?Osmanlı vatandaşlığı? kavramıdır. Farklı kimliklerinAmerikan vatandaşlığı altında bir arada yaşadıkları örneğinden yola çıkarak, bizde deOsmanlı vatandaşlığının esas alınabileceğini ileri sürmüştür.Ahmet Emin özel girişimciliği savunmuş ve yazılarında sürekli ülkeninkalkınması için yabancı sermayenin gerekliliğine değinmiştir. Yabancı sermayenin,yatırımlarında siyasi emeller gütmeyen, iş ilkesi üzerinde duran, demokratik ilkelerebağlı Amerika'dan sağlanması gerektiğine yazılarında sık sık yinelemiştir.

Abstract:
The subject of this study is about Ahmet Emin Yalman, who had animportant role in the history of our journalism.Ahmet Emin is seen as a journalist who closely followed the disintigrationof the Ottoman Empire and the formation of the Turkish Republic. This study isfocused on the period between 1918-1938.Yalman started his journalistic life at Sabah, continued Yeni Gazete it atand Tanin Gazete in a different position. From 1917 he played a major role in shapingpolicy of the newspapers he published with his partners. They include: Vakit, Vatan,Tan, Hür Vatan.In this thesis, Yalman's journalism is studied parallel to political changes,and his connections to the ruling party. This has been emphasized in the view of thepress and political science.In the newspapers which he published we see Yalman articulating diffrentviews. During the years of the First World War, he was working at Sabah andpublishing Vakit. Then he took the side of the Ittihat and Terakki Party (ITP) andsympathized with Germany's policies. After the 1918 defeat, he directed severecriticism toward the ITP and defended American policies. He became a member of theSociety Wilson Policies and promoted the idea of ?American assistance?.Because of his critisims of the Hürriyet and İtilaf Party (which came topower after the ITP), he was exiled to Kütahya in 1919 and then to Malta in 1920.He supported the National Liberation of Anatolia in the newspaper hestarted to publish in 1917. His support of the Ankara goverment lasted until thefounding of the Halk Party. In 1923 he started to criticize the Halk Party and theDeclaration of the Republic in Vatan, which he started to publish.227In 1925 after his prosecution n the court of Dogu Istiklal Mahkemesi, he was notallowed to work as a journalist. He only later returned to journalism after 1936.The opinions of Ahmet Emin Yalman have been influenced by years ofeducation in USA and later by American business, press and political circles. AhmetEmin then tried to transfer these liberal opinions to Turkey. He and Prens Sabahattinshared smiliar views, and so they became closer to each other. He advocated the idea of?non-centralisation? as a central point to the planning of administration. Another mainpoint of his writings is the concept of ?Ottoman citizenship?. He proposed this?Ottoman citiezenship? bu giving American citizenship as an example, where differentidentities are represented under one citizenship.Ahmet Emin Yalman, defended private enterprise and indicated thenecessity for foreign investment in the development of the country. He repeatedlyindicated that this foreign capital should be obtained from America with no politicalstrings attached, and that should be based on sound business and democratic principles.