Tekrarlı ölçümlerin analizinde Rasch Ölçme Modeli uygulaması: Rack ve Stack analizi
Application of Rasch Measurement Model in analysis of repeated measurement: Rack and Stack analysis
Yazar: FULYA UYSAL
Danışman: PROF. DR. TUNCAY ÖĞRETMEN
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değişen madde fonksiyonu = Differential item function ; Değişim analizi = Change analysis ; Kişisel bilişsel değişkenler = Personel cognitive factors ; Matematik başarısı = Mathematics achievement ; Rasch modeli = Rasch model ; Tekrarlanan ölçümler = Repeated measures

Özet:
Bu çalışmanın amacı tekrarlı ölçümlerin Rasch modeli ile analiz ederek
kişilerde ve maddelerde meydana gelen değişimleri incelemektir. Bu amaçla tekrarlı
ölçümlerin sonuçlarını incelemek için Rasch modelleri arasında Rack ve Stack
analizleri seçilmiştir. Kişilerde meydana gelen değişimi ortaya çıkarmak için Stack
analizi, maddelerdeki değişimi ortaya çıkarmak için Rack analizi kullanılmıştır.
Bu çalışmada kullanılan veriler 15/11/2015 tarihinde başlayan, TÜBİTAK
SOBAG 3501 programı tarafından desteklenen 115K531 numaralı "Uluslararası Geniş
Ölçekli Sınavlarda Türkiye'nin Matematik Başarısını Arttırabilmek İçin Bir Model
Önerisi: Bilişsel Tanıya Dayalı İzleme Modelinin Etkililiği" isimli projeden alınmıştır.
Belirtilen TÜBİTAK projesinde ön test ve son test uygulanan gruptan geri bildirim
verilerek manipüle edilen Deney-1 grubunda yer alan 1303 kişinin değişimi
incelenmiştir.
Araştırmada kullanılan veriler Winsteps programı ile analiz edilmiştir. Yapılan
analiz doğrultusunda testin kullanılan test aracının Rasch modeline iyi uyum
gösterdiği ve test aracının güvenilir ve geçerli olduğu sonucuna varılmıştır. Ölçme
aracının Rasch modele ait tek boyutluluk ve yerel bağımsızlık varsayımlarını
karşıladığı görülmüştür.
Araştırmada meydana gelen değişimlerin negatif ve pozitif yönlü olarak
incelenmiştir. Bu değişimlerin anlamlı olup olmadığına t istatistiği ile karar verilmiştir.
Buna göre; 1303 kişiden oluşan örneklemde pozitif değişim gösteren 852 kişinin
cevaplayıcıların %84,86'sı olan 723 kişinin değişimi istatistiksel olarak anlamlı
olduğu, %15,14'ünün istatistiksel olarak anlamsız olduğu sonucuna erişilmiştir.
Negatif değişim gösteren 341 kişinin 102'sinin değişimi anlamlı değildir dolayısıyla
negatif değişim gösterenlerin %29,91'nin yetenek seviyesinde meydana gelen farklılık
istatistiksel olarak anlamlı olmadığı, 239 kişinin yani negatif değişim gösteren cevaplayıcınların %70,09'unun istatistiksel olarak anlamlı olduğu sonucuna
ulaşılmıştır. 231 kişinin değişimi istatistiksel olarak anlamlı değildir. 231 kişiden 129
kişi pozitif bir değişim gösterirken, 102 kişi negatif olarak değişim göstermiştir.
Cevaplayıcıların %17,73'ünde meydana gelen değişim istatistiksel açıdan anlamlı
olmadığı görülmüştür Dolayısıyla pozitif değişim gösterenler arasındaki 723 kişinin
değişimi istatistiksel olarak anlamlıdır ve cevaplayıcıların %55,49'unu oluşturduğu
görülmüştür.
30 maddenin tümünün maddelerin ön testinden elde edilen madde güçlük
değerlerinin son testten elde edilen madde güçlük değerlerine göre büyük olduğu
görülmüştür. 16 maddenin işlevinde meydana gelen değişim istatiksel olarak anlamlı
değildir. Kalan 14 maddenin değişimi istatistiksel olarak anlamlıdır dolayısıyla
maddelerin işlevlerinde bir değişiklik olmuştur. Maddelerde meydana gelen değişimin
%46,7'si istatistiksel olarak anlamlı iken, %53,3'ü istatistiksel olarak anlamlı olmadığı
sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Rasch Model, Rack ve Stack Analizi, Tekrarlı Ölçümler, Tekrarlı Veri, Değişimin Ölçülmesi, DMF

Abstract:
The aim of this study is to show the usefulness of the Rasch model in showing the change over time. Rasch models overcome current drawbacks in the measurement of change. If the data fit the model,  this study show that effects of these results using Rack and Stack analyzes. The main purpose of this study is to reveal the changes in the abilities of individuals and the function of test items. For this purpose, Rack analysis and Stack analysis methods are used in the study. Repeated measurements are to determine whether the function of test items and abilities of individuals have undergone any changes in the results obtained with the Rasch model.