Hazine taşınmaz mallarının değerlemesi ve Türkiye ekonomisine etkileri
On gaining value of the real estate of the public treasury' s and its effect on the Turkish economy
Yazar: TAMER UTKUCU
Danışman: DOÇ.DR. SELAHATTİN TOGAY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Günümüz dünyasında ülkelerin ekonomik bağımsızlığını kazanabilmesiveya devam ettirebilmesi, ülke kaynaklarının tümünün etkin ve verimlikullanılmasına bağlıdır. Ülkemizin ekonomik kalkınmasının tamamlanmasıaçısından en büyük engellerden bir tanesi ülke kaynaklarının etkin ve verimlikullanılamamasıdır. Türkiye'nin ekonomik kalkınma amacıyla kullanabileceğikaynaklardan bir tanesi Ülke yüzölçümünün yaklaşık olarak % 54'ünüoluşturan Hazine taşınmaz mallarıdır.Ülkemizde yaşanan 1994 mali krizi ile birlikte hazine taşınmaz mallarınıntasfiye amaçlı satılarak elde edilen gelirin bütçe üzerindeki borç yükününhafifletilmesi ülke gündemine girmiştir. Her kriz döneminde bu fikirtekrarlanmıştır. Söz konusu fikir ülkenin ekonomi kurmayları tarafından ilkortaya atıldığında bir kesim tarafından ülkenin kalkınması, borç yükündenkurtulması açısından çok önemli bulunmuştur. Kamu oyu da bu beklentiiçersine girmiştir. Taşınmaz mal satışlarının bütçe gelirleri içersindeki payı%1'i aşamaması nedeniyle istenilen sonuç elde edilememiştir.Ancak Ülke yüzölçümünün yaklaşık olarak % 54'ünü oluşturan vebirçok ekonomik işleme konu olan taşınmaz mallarının ülkenin kalkınmasınaveya ekonomisine etkileri sadece taşınmaz malların satışından elde edilengelirle mi sınırlıdır?Hazine taşınmaz mallarına yönelik yapılan satış, kiralama, tahsis, irtifakhakkı tesisi, devir, harca esas değer üzerinden satış, trampa gibi işlemlerdolayısıyla sadece son yıllarda onbinlerce kişiye iş, milyar YTL'lerce yatırımimkanı, bunlara bağlı üretim artışı, yılda milyar YTL'ye varan sürekli bir gelirelde edildiği gibi turizm gelirlerinin ciddi manada artırılması, bölgeler arasıdengesizliğin giderilmesi, eşit olmayan gelir dağılımının düzeltilmesi,sürdürülebilir kalkınmanın lokomotifi olan, küçük ve orta ölçekli sanayicilerindesteklenmesi, tarımsal sektörünün gelişmesi, orman ürünlerinin artırılması,ve buna benzer bir çok ekonomik faktöre olumlu etki yapmaktadır. Bu olumluetkilerin en önemli yanı da devam ediyor ve devam edecek olmasıdır.Örneğin; bazı illerde vergi ve sigorta primi teşvikleri uygulamak, enerjidesteği sağlamak ve yatırımlara bedelsiz arsa ve arazi temin etmek suretiyle,5084 sayılı Yasa uyarınca, sadece 2005 yılında 163 adet, 3,1 milyon mÂ²yüzölçümlü taşınmaz bedelsiz devredilmiştir. Böylelikle, 6.088 kişiye iş imkânısağlayacak, 481,5 milyon YTL tutarında yatırım yapılması öngörülmüştür. Sonüç yılda ise bu tür uygulama sonucu 235 girişimciye 765 adet taşınmazbedelsiz devredilerek 727,3 milyon YTL'lik yatırım yapılmasına, 15.342 kişiyeyeni iş imkanı sağlanmasına neden olunmuştur.Görüldüğü gibi taşınmaz malların kendine özgü özelliklerinden dolayıhazine taşınmaz mallarının ekonomiye olumlu etkileri ve önemi kısa dönemdedeğil uzun dönemde ortaya çıkmaktadır. Bunun en güzel örneği Hazinetaşınmaz mallarının uzun dönemde turizm sektörüne yaptığı katkıdır. BugünTürkiye'nin turizm açısından geldiği noktada hazine taşınmaz malları üzerindekurulan 473 adet turizm amaçlı irtifak hakkının çok büyük rolü olduğukuşkusuzdur. Hazine taşınmaz malları uygulanan teşvik amaçlı politikalarlaturizm yatırımların yapılmasına ve turizmin gelişmesine ciddi bir ivmekazandırmıştır.Hazine taşınmaz mallarına yönelik sorunların çözülmesi, tasfiye amaçlısatış politikasından vazgeçilerek yatırım, istihdam, üretim, büyüme, turizm vegelir dağılımına ait sorunların çözümüne yönelik uygulanan teşvik amaçlıpolitikaların genişletilmesi, ardından bu tür politikaların yerli ve yabancıyatırımcılara duyurulması ve tanıtılması ile etkin bir yönetimorganizasyonunun oluşturulması halinde, hazineye ait taşınmaz mallar dahakalıcı ve etkin bir rol üstlenerek Türk Ekonomisine ciddi bir ivmekazandıracaktır.

Abstract:
In the world today a country? s gaining its economic development andits maintenance depends on the effective usage of the whole resourses of thatcountry. The biggest obstacle in the completion of our country? s economicdevelopment is the ineffective and inefficient usage of the country resources.One of the resources Turkey can utilize in economic development is the publicreal estate which comprises approximately %54 of the country? s area.Following the financial crisis that Turkey experienced in 1994,liquidation of public real estate and using that income to relieve the debtburden of the budget was put on the country? s agenda and that idea wasreitrated in every crisis. Whan that idea was put forward by the economic staffof the country, it was regarded by some sectors as very important for thecountry? s development and being saved from the debt burden. Also, thepublic real estate, however, did not exceed %1 in the budget income, thedesired results were not reached.Is the effect of the public real estate, however, to the country? sdevelopment, which makes up about %54 of the country? s total area and isthe subject of many economic procedures, just limited to the income that isobtained from the sale of public real estate?As a result of the such procedures as sale, leasing, appropriation,easement, transfer, barter, tens of thousands of people were employed,billions of YTL was invested, and production increased in the following yearsand the income from the tourism increased, inequality between regions and inthe income distribution were decreased, low and medium scale industrialists,that were the locomotive of the lasting development, were supported, theagricultureal sector progressed, wood production increased, and manyeconomic factors like that were positively effected, and most importantlyi it isstill underway and will be so in the future.For instance, in some provinces tax and social security premiums wereheld lower, energy support was given and entrepreneurs were allocated landgratis. In accordance with the law 5084, in 2005 only 163 pieces of real estatewhich comprises 3.1 million mÂ² were allocated grtis and it was aimed to makean investment of 481.5 million YTL, which would employ 6088 people. And inthe latest 3 years 765 pieces of real estate were transferred gratis to 235entrepreneurs leading to 727.3 million YTL investment and employment of15.342 people.As we can see, the positive effects of such investments to the economybear fruit not in the short run but in the lon run due to its specific features. Thebest example is the Treasury? s public estate? s contribution to the tourismsector in the long run. The 473 touristic institutions which were founded on thepublic real estate have undoubtedly made great contributions to thedevelopment of the Turkish tourism. This support policy has given an impetusto the investments in the tourism sector.As long as the problems about the public real estate are solvedefficicently, sal efor the purpose of liqidationi is quit, investment, employment,production, development of policy to solve the income distribution and theproblems of tourism and notification of all of that to domestic and foreigninvestors, and an efficient administration is formed, the public real estate willplay a more effective role giving the Turkish economy a fresh impetus.