Kadınlarda serbest zaman ilgileniminin psikolojik iyi oluşa etkisi: serbest zaman kolaylaştırıcılarının aracı rolü
The effect of leisure involvement on psychological well-being in women: The mediating role of leisure faci̇li̇tators
Yazar: MERVE TURAN
Danışman: DOÇ. DR. FEYZA MERYEM KARA
Kırıkkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hareket ve Antrenman Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports
Dizin: Kolaylaştırma = Facilitation ; Pilates = Pilates ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Serbest zaman ilgilenim = Leisure involvement

Özet:
Günümüzde bireylerin sosyal, kültürel ve eğlence odaklı etkinliklere katılımının, zihinsel sağlık ve yaşam kalitesi üzerindeki olumlu etkileri giderek daha fazla dikkat çekmektedir. Serbest zaman etkinliklerinde bireysel faktörler, kişilerarası ilişkiler ve çevresel destekleyiciler, bireylerin bu etkinliklerden elde ettikleri faydaları artıran önemli unsurlar olarak görülmektedir. Bu kapsamda, serbest zaman aktivitelerine yönelik erişim olanaklarının genişletilmesi, destekleyici ortamların oluşturulması ve bireylerin bu süreçte karşılaştıkları engellerin azaltılması, ruhsal iyilik halini artırmayı hedefleyen yaklaşımlar arasında yer almaktadır. Bu araştırma, serbest zaman ilgileniminin psikolojik iyi oluş üzerindeki etkisini ele alırken, serbest zaman kolaylaştırıcılarının bu ilişki üzerindeki aracı rolünü analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, yaşları 20 ile 55 arasında değişen ve sekiz haftalık mat-work pilates programına katılan 277 kadından elde edilen verilere dayanmaktadır. Katılımcılar, ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilmiş olup, veri toplama sürecinde Serbest Zaman İlgilenimi Ölçeği (Gürbüz, Öncü ve Emir, 2015), Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (Telef, 2013) ve Serbest Zaman Kolaylaştırıcıları Ölçeği (Gürbüz, Çimen ve Aydın, 2015) kullanılmıştır. Toplanan veriler, tanımlayıcı istatistikler, korelasyon analizi ve PROCESS makro regresyon analizleriyle değerlendirilmiştir. Sonuçlar, serbest zaman ilgileniminin bireylerin psikolojik iyi oluş düzeylerini olumlu etkilediğini ve serbest zaman kolaylaştırıcılarının bu etkide aracı bir role sahip olduğunu göstermektedir. Araştırma bulguları, serbest zaman etkinliklerinin bireylerin ruhsal sağlığını ve genel refahını artırmada kritik bir öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, serbest zaman kolaylaştırıcılarının bu süreçteki etkisi, bireylerin zihinsel sağlığını destekleyen politikaların ve uygulamaların geliştirilmesine yönelik önemli bir rehber sunmaktadır.

Abstract:
Involvement in social, cultural, and recreational activities has increasingly been recognized for its positive impact on mental health and overall quality of life. Individual characteristics, interpersonal relationships, and environmental facilitators play a crucial role in enhancing the benefits individuals derive from leisure activities. In this context, expanding access to leisure opportunities, creating supportive environments, and reducing barriers to involvement are vital strategies for promoting psychological well-being. This study examines the impact of leisure involvement on psychological well-being and analyzes the mediating role of leisure facilitators in this relationship. The research is based on data collected from 277 women aged between 20 and 55 who participated in an eight-week mat-work Pilates program. Participants were selected through the criterion sampling method, and the data collection tools included the Leisure Involvement Scale (Gürbüz, Öncü ve Emir, 2015), the Psychological Well-Being Scale (Telef, 2013), and the Leisure Facilitators Scale (Gürbüz, Çimen ve Aydın, 2015). The collected data were analyzed using descriptive statistics, correlation analysis, and PROCESS macro regression analysis. The findings revealed that leisure involvement positively affects individuals' psychological well-being and that leisure facilitators play a mediating role in this relationship. The results emphasize the critical role of leisure activities in enhancing mental health and overall well-being. Moreover, the study highlights the importance of leisure facilitators in optimizing the relationship between leisure activities and mental health outcomes, offering valuable insights for the development of policies and practices aimed at promoting psychological well-being.