Arap atlarında yarış performansının kalıtım derecesinin hesaplanması ve ana yaşının yarış performansına etkisi
The heritability of racing performance in Arabian horses and the effect of mare age on racing performance
Yazar: ABDURRAHMAN KÖSEMAN
Danışman: PROF.DR. CEYHAN ÖZBEYAZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
ve ikramiyeye göre koşu gruplarının en iyiden en kötüye doğru A, B ve C grubu şeklinde sıralandığı, koşu süresi ve kazanılan ikramiye açısından çim pistin kum pistten daha üstün olduğu, tay yaşının koşu süresi üzerine etkisinin önemsiz bulunmasına rağmen kazanılan ikramiye bakımından tay yaşları arasındaki farklılığın önemli olduğu ve 3 yaşlı tayların en yüksek ikramiyeyi elde ettikleri, taylara ait ana yaşının koşu süresi üzerine etkisinin önemsiz buna karşın kazanılan ikramiyeye etkisinin önemli tespit edildiği ve en yüksek ikramiyeyi 21 yaş ve üzerindeki analardan doğan taylar elde ettikleri sonucuna varılmıştır. Yarışlarda Arap atları arasında gerçekleşen rekabet koşu süresinin düşmesine neden olmuştur. Daha iyi bakım ve besleme, daha çok antrenman vb. uygulamaların yanı sıra koşu performansı iyi olan atların damızlıkta kullanılmasının bu düşüşte etkili olduğu söylenebilir. Nitekim koşu performansına ait kalıtım derecelerinin orta ve yüksek düzeyde bulunması bu karakterin seleksiyon ile geliştirilebileceğine işaret etmektedir. Anahtar Sözcükler: Arap atı, Yarış Performansı, Çevresel Faktörler, Kalıtım Derecesi. 53hesaplanmıştır. Kazanılan ikramiyeye etki eden faktörlerden ana yaşının etkisi önemli (P < 0,05); yıl, mesafe, koşu grubu, pist ve tay yaşının etkisi ise yüksek düzeyde önemli (P < 0,001 ) bulunmuştur. Koşu süresine göre tayların tüm koşularının (6203 koşu bilgisi) denklemde yer almasıyla yapılan variyans analizinde tüm incelenen faktörler arasındaki farklılık önemli (P < 0,001) bulunmuştur. Ancak aygırlar arası variyansın çok düşük olması sebebiyle kalıtım derecesi 0,007±0,08 olarak hesaplanmıştır. Ortalama hızlara (m/sn) göre yapılan variyans analizinde tüm incelenen faktörler arasındaki farklılık ve aygırlar arası variyans da önemli bulunmuş; Arap atlarında ortalama hızın kalıtım derecesi 0,17±0,001 olarak tespit edilmiştir. Hesaplanan kalıtım derecesi orta düzeyde ve standart hatası çok küçüktür. Kazanılan ikramiye miktarına göre tayların tüm koşularının denklemde ayrı ayrı yer alması durumunda elde edilen variyans analizi sonucunda hem incelenen faktörler arasındaki hem de aygırlar arasındaki variyans önemli bulunmuştur (P < 0,0001). Buradan hesaplanan kalıtım derecesi 0,43±0,0002'dir. Kazanılan ikramiye miktarına göre hesaplanan kalıtım derecesi oldukça yüksek bulunmuştur. Ortalama ikramiye miktarına göre yapılan variyans analizinde tüm incelenen faktörler arasındaki farklılıklar ve aygırlar arasındaki variyans önemli bulunmuştur (P < 0,0001). Ortalama ikramiye miktarına göre kalıtım derecesi 0,46±0,15 olarak hesaplanmıştır. Hesaplanan kalıtım derecesi yüksek düzeydedir. Yapılan araştırma sonucunda; 1991-2000 yılları arasında koşu süresinin yıllar geçtikçe iyileştiği, koşu mesafeleri arasında koşu süreleri bakımından önemli bulunan farklılıkların beklendiği gibi olduğu, koşu süreleri 52are assumed to be statistically high importance (P<0,001). The influence of mare age on the earning is assumed to be important (P<0,05). According to the variation analysis which is constituted by positioning of all the racing of the colts (6203 racing information) in equation, the differences between all the factors that are observed are assumed to be important (P<0,001). But due to the low variation rate between the stallions, the heritabilty is calculated to be very small (0,007±0,08). In the variation analysis which is performed according to the average speeds (m\s), the variation differences between all the factors and between stallions are considered to be important; the heritability of the Arabian horses' average speed is calculated to be 0,17±0,001. This heritability is on the medium level and its standard error is very low. The positioning of all the races of the colts separately in the equation according to the earning, the variation between the all factors and also between the stallions were statistically important (P<0,0001). The calculated heritability is 0,43±0, 0002. The variation analysis performed according to the average earning demonstrated that the differences between all the factors and the variation between stallions are found out to be important (P<0,0001). The heritability is estimated at high level 0,46±0,15. The result of the research is that the racing time between the years 1991-2000 have been improved by the years, according to the racing time and are enumerated from best to worst as A, B, C and the turf running track is superior to the dirt track while the colt age was not important over running time, the three-years-old colts was achieved the highest prize, and the highest prize is won by the colts whose mothers are over 21. 55

Abstract:
ve ikramiyeye göre koşu gruplarının en iyiden en kötüye doğru A, B ve C grubu şeklinde sıralandığı, koşu süresi ve kazanılan ikramiye açısından çim pistin kum pistten daha üstün olduğu, tay yaşının koşu süresi üzerine etkisinin önemsiz bulunmasına rağmen kazanılan ikramiye bakımından tay yaşları arasındaki farklılığın önemli olduğu ve 3 yaşlı tayların en yüksek ikramiyeyi elde ettikleri, taylara ait ana yaşının koşu süresi üzerine etkisinin önemsiz buna karşın kazanılan ikramiyeye etkisinin önemli tespit edildiği ve en yüksek ikramiyeyi 21 yaş ve üzerindeki analardan doğan taylar elde ettikleri sonucuna varılmıştır. Yarışlarda Arap atları arasında gerçekleşen rekabet koşu süresinin düşmesine neden olmuştur. Daha iyi bakım ve besleme, daha çok antrenman vb. uygulamaların yanı sıra koşu performansı iyi olan atların damızlıkta kullanılmasının bu düşüşte etkili olduğu söylenebilir. Nitekim koşu performansına ait kalıtım derecelerinin orta ve yüksek düzeyde bulunması bu karakterin seleksiyon ile geliştirilebileceğine işaret etmektedir. Anahtar Sözcükler: Arap atı, Yarış Performansı, Çevresel Faktörler, Kalıtım Derecesi. 53are assumed to be statistically high importance (P<0,001). The influence of mare age on the earning is assumed to be important (P<0,05). According to the variation analysis which is constituted by positioning of all the racing of the colts (6203 racing information) in equation, the differences between all the factors that are observed are assumed to be important (P<0,001). But due to the low variation rate between the stallions, the heritabilty is calculated to be very small (0,007±0,08). In the variation analysis which is performed according to the average speeds (m\s), the variation differences between all the factors and between stallions are considered to be important; the heritability of the Arabian horses' average speed is calculated to be 0,17±0,001. This heritability is on the medium level and its standard error is very low. The positioning of all the races of the colts separately in the equation according to the earning, the variation between the all factors and also between the stallions were statistically important (P<0,0001). The calculated heritability is 0,43±0, 0002. The variation analysis performed according to the average earning demonstrated that the differences between all the factors and the variation between stallions are found out to be important (P<0,0001). The heritability is estimated at high level 0,46±0,15. The result of the research is that the racing time between the years 1991-2000 have been improved by the years, according to the racing time and are enumerated from best to worst as A, B, C and the turf running track is superior to the dirt track while the colt age was not important over running time, the three-years-old colts was achieved the highest prize, and the highest prize is won by the colts whose mothers are over 21. 55ve ikramiyeye göre koşu gruplarının en iyiden en kötüye doğru A, B ve C grubu şeklinde sıralandığı, koşu süresi ve kazanılan ikramiye açısından çim pistin kum pistten daha üstün olduğu, tay yaşının koşu süresi üzerine etkisinin önemsiz bulunmasına rağmen kazanılan ikramiye bakımından tay yaşları arasındaki farklılığın önemli olduğu ve 3 yaşlı tayların en yüksek ikramiyeyi elde ettikleri, taylara ait ana yaşının koşu süresi üzerine etkisinin önemsiz buna karşın kazanılan ikramiyeye etkisinin önemli tespit edildiği ve en yüksek ikramiyeyi 21 yaş ve üzerindeki analardan doğan taylar elde ettikleri sonucuna varılmıştır. Yarışlarda Arap atları arasında gerçekleşen rekabet koşu süresinin düşmesine neden olmuştur. Daha iyi bakım ve besleme, daha çok antrenman vb. uygulamaların yanı sıra koşu performansı iyi olan atların damızlıkta kullanılmasının bu düşüşte etkili olduğu söylenebilir. Nitekim koşu performansına ait kalıtım derecelerinin orta ve yüksek düzeyde bulunması bu karakterin seleksiyon ile geliştirilebileceğine işaret etmektedir. Anahtar Sözcükler: Arap atı, Yarış Performansı, Çevresel Faktörler, Kalıtım Derecesi. 53