Laboratuvar koşullarında yerli diyatomtopraklarının börülce tohumböceği (Callosobruchus maculatusF. ) (Coleoptera: Bruchidae)'a karşı insektisidal etkisininbelirlenmesi
Determination of insecticidal effects against the bruchid beetle, Callosobruchus maculatus (Fab.) (Coleoptera: Bruchidae), of native diatomaceous earth under laboratory conditions
Yazar: NERMİN ÖZTEKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇETİN MUTLU
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Börülce tohumböceği [Callosobruchus maculatus F. (Coleoptera: Bruchidae)] ülkemizde depolanan baklagillerin önemli zararlılarından birisidir. Bu çalışma, son yıllarda ülkemizde gerek sanayi ve gerekse tarımsal mücadele anlamında önemi gittikçe artan yerli diyatom topraklarının börülce tohumböceği erginlerine karşı biyolojik etkinliğinin araştırılmasına yönelik yapılmıştır. Bu amaçla, Aydın ve Ankara illerinden alınan yerli diyatom toprakları ile Almanya menşeli ticari olarak satılan SilicoSec® markalı diyatom çalışmada kullanılmıştır. Denemeler kontrollü şartlarda iki farklı sıcaklık(25 ve 30°C) ve %50-65±5 nem ortamında yürütülmüştür. Çalışmada Dermason fasulye çeşidi üzerinde üç farklı diyatom toprağının 0 (kontrol), 200, 400 ve 600 ppm dozu olmak üzere dört farklı dozu, dört tekerrürlü olarak C. maculatus erginleri üzerindeki biyolojik etkinliği denenmiştir. Diyatom toprağı uygulamalarından 2, 3, 5, 7, 14 ve 21 gün sonra sayımlar yapılarak C. maculatus ölüm oranları kaydedilmiştir. Denemeler sona erdikten 60 gün sonra ise yeni nesil döl (F1 döl) verimi her bir uygulama için ayrı ayrı belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, 25°C sıcaklıkta Börülce tohumböceği üzerinde biyolojik etkinliği en yüksek Ankara diyatomu 5. günde 600 ppm dozunda %100 olarak gerçekleşmiş, bunu sırasıyla Aydın diyatomu ve SilicoSec® takip etmiştir (%84,9 ve %63,5). Diyatom topraklarının C. maculatus üzerinde biyolojik etkinliği, uygulama dozlarının artışı, diyatoma maruz kalma süresi ve yüksek sıcaklık ile artış göstermiştir. Buna göre 30°C sıcaklıkta en yüksek biyolojik etkinlik 2. günde 600 ppm dozunda SilicoSec®'te belirlenmiş (%100), buna karşı Ankara ve Aydın diyatomunda ise aynı etki oranı (%94,6) elde edilmiştir. Her iki sıcaklıkta ve denemeye alınan tüm diyaom toprağı ve dozlarında yeni nesil döl ergin çıkışı gerçekleşmemiştir. Sonuç olarak yerli diyatomların Börülce tohumböceği erginleri üzerinde etkili ve ümitvar olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle gerek Ankara gerek Aydın diyatom topraklarının depolanmış baklagillerde C. maculatus kontrolünde kullanılan geniş spektrumuna sahip insektisitlere alternatif olabileceği ve başarılı bir şekilde kullanılabilme potansiyeline sahip olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle yerli diyatom toprakları ile daha düşük dozlarda, farklı nem ve sıcaklıklarda detaylı çalışmalar yapılmasına ihtiyaç bulunmaktadır.
ANAHTAR KELİMELER: Callosobruchus maculatus, Diyatom toprağı, Fasulye, Doğal insektisit, Mücadele

Abstract:
The Bruchid beetle [Callosobruchus maculatus F. (Coleoptera: Bruchidae)] is one of the important pests of stored legume grains in Turkey. The use of diatomaceous earths in industrial and agricultural pest management has been increased in the last decade in Turkey; therefore, the current study was aimed to investigate the insecticidal activity of diatomaceous earths against bruchid beetle adults. Diatomaceous earths taken from the Aegean and Central Anatolia region of Turkey (Aydın, Ankara) along with a commercially available diatomaceous earth named as SilicoSec®, originating from Germany origin was used in the study. The experiments were carried out under two different temperatures (25 and 30 °C) and 50-65%±5 humidity under controlled conditions. Three different diatomaceous earths (Aydın, Ankara and SilicoSec®) were tested on Dermason bean cultivar with four different doses, i.e., 0 (Control), 200, 400 and 600 ppm. The experiment had four replications for each treatment. The counts were made 2, 3, 5, 7, 14 and 21 days after diatomaceous applications and the mortality rates of C. maculatus adults were recorded. Similarly, 60 days after the end of the experiments, the fertility of new generation (F1 offspring) was determined separately for each treatment. The highest biological activity on bruchide beetle was observed for Ankara diatom (100%) on 5th after application at 25°C with 600 ppm, followed by Aydın and SilicoSec® (84,9% and 63,5%) diatomaceous earths respectively. The biological activity of native diatomaceous earths on bruchid beetle increased with increasing application dose, exposure time and temperature. Accordingly, the highest biological activity at 30 °C was determined for SilicoSec® diatomacous earth with 600 ppm on 2th (100 %), followed by Ankara and Aydın diatomacous earth (94,6%). There was no adult emergence (F1 offspring) of all diatomaceous earth and doses. As a result, it was determined that native diatomaceous earths were more effective and promising on bruchide beetle than SilicoSec® branded diatomaceous earth. For this reason, both Ankara and Aydın diatomaceous eart might be an alternative in control of C. maculatus instead of broaded spectrum insecticides and have a potential to be used succesfully. Therefore, it was concluded that detailed studies are needed on different humidity, temperatures and doses to control C. maculatus adult population in stored legume grains with native diatomaceous earth in the future.
KEY WORDS: Callosobruchus maculatus, diatomaceous earth, bean, natural insecticide, control
ii