Ülkelerin ekonomik büyüme ve risk değerlendirmelerinin genelleştirilmiş lineer modeller ile incelenmesi
Investigation of economic growth and risk assessments of countries with generalized linear models
Yazar: HARUN YONAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NESLİHAN İYİT
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İstatistik = Statistics

Özet:
Bu çalışmada, ülkelerin ekonomik büyüme ve risk değerlendirmelerinin nedensellik analizi, Genelleştirilmiş Lineer Modeller (GLM) ve GLM'in bir uzantısı olan Genelleştirilmiş Tahmin Denklemleri (GTD) yaklaşımları ile incelenmesi ele alınmıştır.
Ülkelerin ekonomik büyüme profillerini ortaya çıkarmak amacıyla ülke gelişmişlik değerlendirmelerinde dokuz farklı makroekonomik değişken; Gayri Safi Yurtiçi Hasıla, CO2 emisyonu, elektrik tüketimi, enerji kullanımı, ithalat, ihracat, yabancı dış yatırım miktarı ve nüfus artış oranı kullanılmıştır. Ülkeler Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü üyeliklerine, Avrupa Birliği üyeliklerine ve gelir gruplarına göre sınıflandırılarak Toda-Yamamoto nedensellik testleri ile bu ülke gruplarının ekonomik büyümelerinin nedeni olan değişkenlerin tespiti yapılmıştır. Her grubun ekonomik büyümesi için hem yalnızca o ülke grubu için ekonomik büyümenin nedeni olan değişkenler kullanılarak, hem de dikkate alınan tüm değişkenler kullanılarak çeşitli GTD modelleri kurulmuştur. Model kurulumuna nedenselliğin katkısını incelemek için bu modellerin karşılaştırılması yapılmıştır. Ayrıca, risk kategorilerine göre sınıflandırılmış ülke gruplarının ekonomik büyüme nedenlerinin tespiti için Panel Granger ve Dumitrescu-Hurlin panel nedensellik incelemeleri yapılmış, GTD kullanılarak bu ülke gruplarının ekonomik büyümeleri için modeller oluşturulmuş, 2008 global ekonomik kriz yılı değerlendirmesi için ekonomik büyümeleri GLM ile modellenmiştir. Bu modellerin risk grupları açısından değerlendirilmesi ve karşılaştırması yapılmıştır. Sonuç olarak, ülkelerin ekonomik büyümelerinin hangi değişkenlerce açıklanabildiği her ülke grubu için belirlenmiş olup, ülkelerin ekonomik profilleri ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
In this study, investigation of economic growth and risk assessment of the countries with causality analysis, Generalized Linear Models (GLM) and Generalized Estimating Equations (GEE) which is an extension of GLM, approaches are examined. 
Nine different macroeconomic variables which are the gross domestic product, CO2 emission, electricity consumption, energy use, import, export, foreign direct investment, population growth rate have been used. The countries have been categorized according to the Organization for Economic Cooperation and Development memberships and European Union memberships and income groups. The causes of the economic growth of these groups have been determined by using the Toda-Yamamoto causality analysis. In addition, various GEE models have been established for the economic growth of each group, using not only variables that are the causes of the economic growth for that country group but also all variables are considered. These models have been compared to examine the contribution of causality to the model establishment. Moreover, Panel Granger and Dumitrescu and Hurlin panel causality investigations have been conducted to determine the economic growth causes of the country groups classified according to the risk categories. Models have been developed for the economic growth of these country groups by using GEE and economic growth for the 2008 global economic crisis year has been modeled by GLM. These models have been evaluated and compared in terms of the risk groups. As a result, the economic growth profiles of these countries have been determined for each country group.