Teknoloji kullanımının kuşaklara göre akılcı ilaç kullanımı farkındalığına etkisi
The effect of technology use on awareness of rational drug use by generations
Yazar: SEDA GERMİYANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. BAHAR ÇELİK
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Amaç: Bu araştırma farklı kuşakların akılcı ilaç kullanım farkındalık düzeylerinde
teknolojinin etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma analitik, kesitsel türde bir araştırmadır. Kütahya ili merkez
ilçesinde Eylül 2023-Ağustos 2024 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırma kapsamında
"Tanıtıcı Bilgi Formu" "Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği" ve "Teknoloji Kullanım Ölçeği"
kullanılarak veriler "Basılı anket form" ve "Google Form" üzerinden yüz yüze ve online
olarak toplanmıştır. Geniş bir demografik çeşitliliği temsil eden bireylerden oluşan (Baby
Boomers, X,Y,Z kuşakları) bir örneklem üzerinde kapsamlı bir anket çalışması
uygulanmıştır. Anket bireylerin ilaç kullanma davranışlarını, teknoloji kullanma
alışkanlıklarını ve demografik özelliklerini detaylı olarak ele almıştır. Elde edilen veriler
SPSS 21 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bireylerin demografik özelliklerinin
derlenmesi ve özetlenmesi için açıklayıcı analiz, iki ortalamanın hipotez testi için Mann
Whitney U testi, ve üç farklı gruptaki farklılıkların karşılaştırılması için Kruskal Wallis testi
yapılmıştır. İstatiksel değerlendirmede anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alınmıştır.
Bulgular: Örnekleme %18,2'si Baby boomers, %23,4'ü Z kuşağı, %23,9'u X kuşağı ve
%34,6'sı Y kuşağı olmak üzere toplam 402 birey katılmıştır. Katılımcıların yaşı, eğitim
durumu, gelir düzeyi, meslekleri, sosyal güvence durumları, sahip oldukları çocuk sayısı,
farklı kuşaklara mensup olması akılcı ilaç kullanım bilgi düzeylerini ve kullanım şeklini
etkilemektedir. İnternet kullanım süresi bakımından doğru bilgilendirilme düzeyleri arasında
istatiksel olarak anlamlı negatif yönde düşük düzeyli, internetten ilaç araştırma durumu ile
doğru bilgilendirilme farkındalığı arasında pozitif yönde düşük düzeyli bir ilişki saptanırken,
internette ilaç araştırma durumu ile doğru ilaç kullanım şekli farkındalığı arasında negatif ve
anlamlı bir korelasyon belirlenmiştir.
Sonuç: Araştırma bulguları, İnternette ilaç araştırma davranışının, doğru ilaç kullanımı
farkındalığını etkilemediği belirlenmiş olup, bu durum bilgi kirliliğinin akılcı ilaç
kullanımını zayıflatabileceğine işaret etmektedir. Bu nedenle, halkın güvenilir dijital bilgi
kaynaklarına yönlendirilmesi önem arz etmektedir. Kuşaklar arasındaki farklar, Y Kuşağı
ve Baby Boomers gibi gruplar için özel eğitim programlarının gerekliliğini ortaya koyarken,
elektronik sağlık uygulamalarının akılcı ilaç kullanımı üzerindeki etkisizliği, bu
uygulamaların içerik ve erişilebilirlik açısından gözden geçirilmesi gerektiğini
göstermektedir. Katılımcılarda akılcı olmayan ilaç kullanımının varlığı, ilaç kullanımıyla
ilgili bilgilendirmeler yapılması gerektiği, Akılcı ilaç kullanımı ile Sağlık Teknolojisinin
ilişkilendirilmesi bireylerin dijital okur-yazarlığının geliştirilmesi, online platformlarında
akılcı ilaç kullanım farkındalığına yönelik bilgi paylaşması, uygunsuz ve bireyi olumsuz
yönlendirecek bilgilerin denetlenmesi önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Kuşak, Akılcı İlaç Kullanımı, Akılcı Olmayan İlaç Kullanımı, Sağlık
Teknolojisi

Abstract:
Objective: This research was carried out to determine the effect of technology on the
awareness levels of rational drug use of different generations.
Materials and Methods: This research is an analytical, cross-sectional study. It was
conducted in the central district of Kütahya province between September 2023 and August
2024. Within the scope of the study, "Introductory Information Form", "Rational Drug Use
Scale" and "Technology Use Scale" were used and data were collected face-to-face and
online via "Face-to-face questionnaire form" and "Google Form". A comprehensive survey
was conducted on a sample of individuals representing a wide demographic diversity (Baby
Boomers, Generations X, Y, Z). The questionnaire covered individuals' medication use
behavior, technology use habits and demographic characteristics in detail. The data obtained
were analyzed using SPSS 21 software. Descriptive analysis was used to compile and
summarize the demographic characteristics of the individuals, Mann Whitney U test for
hypothesis testing of two means, and Kruskal Wallis test for comparison of differences in
three different groups. The significance level was taken as p<0.05 in statistical evaluation.
Results: The findings of the study showed that drug research behavior on the Internet did
not affect awareness of rational drug use, indicating that information pollution may weaken
rational drug use. Therefore, it is important to direct the public to reliable digital information
sources.
While the differences between generations reveal the need for special training programs for
groups such as Generation Y and Baby Boomers, the ineffectiveness of electronic health
applications on rational drug use shows that these applications should be reviewed in terms
of content and accessibility. The presence of irrational drug use among the participants, the
need for information on drug use, and the association between rational drug use and Health
Technology indicate that individuals should be digitally literate.
It may be recommended to improve authorship, to share information on rational drug use
awareness on online platforms, and to monitor inappropriate and negative information.
Keywords: Generation, Rational Drug Use, Irrational Drug Use, Health Technology