İncesu ile Kayseri arası bölge topraklarındaki ağır metallerin kökeninin ve alansal dağılımının belirlenmesi
Determination of origin and spatial distribution of heavy metals in the soils between İncesu and Kayseri
Yazar: SEZEN YALÇIN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ KURT
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada, İncesu ile Kayseri arasındaki bölge topraklarındaki ağır metal kirliliğinin araştırılması, alansal dağılımlarının belirlenmesi ve kirlilik kaynağının Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yardımıyla ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışma alanından alınan toprak örnekleri, sıcak plaka toplam çözündürme yöntemiyle çözeltiye alındıktan sonra ağır metal (Al, V, Cr, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, As, Cd, Ba, Ti ve Pb) konsantrasyonları ICP-MS yöntemiyle belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar CBS veri tabanına aktırılarak ağır metallerin alansal dağılımlarını gösteren tematik haritalar oluşturulmuştur. Çalışma alanının bazı kesimlerinde, toprak örneklerindeki Cd, Pb, Zn, As ve Sb konsantrasyonları, "Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik'te" belirtilen jenerik kirletici sınır değerlerinden oldukça yüksektir. Cd, Pb ve Zn elementlerinin bölge topraklarında benzer davranış gösterdikleri ve özellikle çalışma alanının yakınında bulunan çinko üretim tesisi etrafındaki topraklarda oldukça yüksek değerler sergiledikleri belirlenmiştir. Buna karşın, As elementi, çalışma alanın orta bölümünde bulunan mera ve sulak alanlarda oldukça yüksek değerlerde bulunmaktadır. Sonuç olarak; İncesu ile Kayseri arasındaki bölgedeki topraklarda görülen Cd, Pb ve Zn kirliliğinin antropojenik kaynaklı bir kirlilik olduğu, buna karşın bölgedeki As kirliliğinin ise jeojenik (volkanizmayla ilişkili) ve antropojenik kaynaklara bağlı olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, it is aimed to investigate the heavy metal pollution in the region between İncesu and Kayseri, to determine their spatial distribution and to reveal the source of pollution with the help of Geographic Information System (GIS). Soil samples taken from the study area were taken to solution by hot plate total dissolution method and the concentrations of heavy metals (Al, V, Cr, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, As, Cd, Ba, Ti and Pb) were determined by ICP-MS method. The results were transferred to the GIS database and thematic maps showing the spatial distributions of heavy metals were created. In some parts of the study area, Cd, Pb, Zn, As and Sb concentrations in soil samples are considerably higher than the generic pollutant limit values set by the "Regulation on Soil Pollution Control and Point Source Contaminated Areas" directive. Cd, Pb and Zn elements display a similar behavior in the soils of the region, where the highest concentrations were recorded in the soils around the zinc production plant. On the other hand, the element As is found in pastures and wetlands in the middle part of the study area. As a result, it is concluded that Cd, Pb and Zn pollution in soils of the region between İncesu and Kayseri is caused by anthropogenic sources, whereas As pollution in the region can be attributed to geogenic (related to volcanism) and anthropogenic sources.