Sivas'taki aile sağlığı merkezlerinde takipli hipertansiyon hastalarının tedaviye uyumunu etkileyen faktörler
Factors affecting the treatment compliance of hypertension patients in family health centers in Sivas
Yazar: HALİL ŞİRİN
Danışman: PROF. DR. YELTEKİN DEMİREL ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SANEM NEMMEZİ KARACA
Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Hipertansiyon, sürekli kan basıncı yüksekliği ile kendini gösteren, sistemik bir hastalık olup, ciddi komplikasyonlara neden olması ve toplumda yaygın olarak görülmesi nedeniyle önemli bir sağlık problemidir. Kardiyovasküler hastalıkların, serebrovasküler hastalıkların, böbrek hastalıklarının ve diğer end organ hasarlarının dünyadaki en sık sebebidir. Uyum; hastanın klinik tavsiyeleri, diyet rejimini ve diğer hayat tarzı değişikliklerini kabul edip, takip etmesi olarak tanımlanır. Tedaviye uyumsuzluk, yeterli kan basıncı kontrolünü sağlamaktaki en büyük bariyerdir. Bizim bu çalışmadaki amacımız; Sivas ilindeki hipertansiyon tanılı hastalara ulaşıp, tedavilerine uyum düzeylerini tespit etmek, elde ettiğimiz veriler ile tedaviye uyumu artıracak yöntemlere katkı sağlamaktır.
1 Eylül – 31 Aralık 2020 tarihleri arasında Sivas ilindeki aile sağlığı merkezlerine gelen, 18 yaş üstü, sözel iletişim kurabilen, en az bir yıldır hipertansiyon tanısı olan hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastanın sosyodemografik özelliklerinin tespiti için hazırlanan anket ile birlikte tedaviye uyumu ölçmek için Hill-Bone Hipertansiyon Tedavisine Uyum Ölçeği ve Morisky Tedavi Uyum Ölçeği katılımcılara yüz yüze görüşerek dolduruldu.
Çalışmamıza katılan 213 kişinin 127'si kadın (%59.6), 86'sı erkektir (%40.4). Katılımcıların 163'ü evli (%76.5), 169'u lise veya daha altı eğitim seviyesinde (%79.5) ve yaş ortalaması 61.66±12.27'dır (en küçük 25 yaş – en büyük 92 yaş). Katılımcıların ortalama puanı Morisky Tedaviye Uyum Ölçeği'nde 2.49±2.33, Hill-Bone Hipertansiyon Tedavisine Uyum Ölçeği'nde ortalama 21.77±4.47'dır. İki ölçeğin korelasyonu istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.001).
Literatürdeki çalışmalara benzer şekilde bizim çalışmamızda da tedaviye uyum istenen seviyede değildir. Elde ettiğimiz sonuçlar doğrultusunda 65 yaş üstü hastaların, sigara kullanmayan hastaların ve eğitim durumu lise ve altı olanların anlamlı şekilde tedaviye daha uyumlu olduğunu gördük. Bununla birlikte cinsiyet, medeni hal, meslek, gelir durumu gibi sosyodemografik değişkenlerde farklılıklar görsek de sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı değildi. Ayrıca tuz tüketimi ve diyet alışkanlıklarının, düzenli doktor kontrollerinin ve ilaç kullanım alışkanlıklarının tedaviye uyumda rol aldığını gördük.
Anahtar Kelimeler: Hipertansiyon, Tedaviye Uyum, Morisky Tedavi Uyum Ölçeği, Hill-Bone Hipertansiyon Tedavisine Uyum Ölçeği

Abstract:
Hypertension is a systemic disease manifested by constantly high blood pressure and is an important health problem due to its serious complications and its widespread appearance in society. It is the most common cause of cardiovascular diseases, cerebrovascular diseases, kidney diseases and other end-organ damage in the world. Compliance defined as; the patient's acceptance and loyalty to clinical advices, dietary regimen and other lifestyle changes. Non-compliance to treatment is the most important barrier to ensuring adequate blood pressure control. Our aim in this study is to; reach patients diagnosed with hypertension in Sivas province, determine their level of adaptation to their treatment and contribute to methods that will increase compliance with the treatment with the data we obtain.
Patients who came to family health centers between September 1st and December 31st, 2020 in Sivas province, who over the age of 18, who were able to communicate verbally and who had been diagnosed with hypertension for at least one year were included in the study. The Hill-Bone Hypertension Treatment Compliance Scale and Morisky Treatment Compliance Scale were filled out by interviewing the participants face-to-face to measure the compliance to treatment with the questionnaire prepared for the determination of the sociodemographic characteristics of the patient. 
Of the 213 people who participated in our study, 127 were female (59.6%) and 86 were male (40.4%). 163 of the participants were married (76.5%), 169 were at high school or lower (79.5%) and the average age was 61.66±12.27 (youngest 25 years – oldest 92 years). The mean score of the participants was 2.49±2.33 on the Morisky Treatment Compliance Scale and 21.77±4.47 on the Hill-Bone Hypertension Treatment Compliance Scale. The correlation of the two scales is statistically significant (p<0.001).
Similar to the studies in the literature, compliance to treatment is not at the desired level in our study. In line with our results, we found that patients over the age of 65, non-smokers and those with educational status in high school and below were more meaningfully compliant to treatment. However, although we saw differences in sociodemographic variables such as gender, marital status, occupation and income status, the results were not statistically significant. We also found that salt intake and dietary habits, regular doctor's checks and medication use habits played a role in adapting to treatment.
Keywords: Hypertension, Treatment Compliance, Morisky Treatment Compliance Scale, Hill-Bone Hypertension Treatment Compliance Scale