Deniz koruma alanlarının etkili yönetimi: Datça-Bozburun özel çevre koruma bölgesi örneği
Effective management of Datça-Bozburun specially protected area: A case study on marine protected areas
Yazar: AYŞE ORUÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHSEN YÜKSEK
İstanbul Üniversitesi / Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü / Fiziksel Oşinografi ve Deniz Biyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; İşletme = Business Administration
Dizin: Deniz işletmeciliği = Maritime business ; Deniz kirliliği = Marine pollution ; Deniz koruma alanları = Marine protected areas ; Denizler = Seas ; Kirlilik = Pollution ; Koruma alanları = Conservation areas ; Muğla-Datça-Bozburun = Muğla-Datça-Bozburun ; Yönetim = Management ; Çevre koruma = Environmental protection ; Özel çevre koruma bölgeleri = Special environmental protection areas

Özet:
Denizlerdeki milli parklar olarak tanımlanabilen Deniz Koruma Alanları (DKA), tüm dünyada sualtı ve kıyı değerlerinin korunması için önemli bir araç olarak kullanılmaktadır. Bu alanlar, yerel ihtiyaçlara cevap verebilecek şekilde, değişen koşullara uyum sağlayacak dinamik tasarımlara sahiptir. Yasal bir temele dayandırılan bu koruma alanlarının amaçları ; Biyolojik çeşitliliğin korunması, doğal kaynakların sürdürülebilir yönetimi, tehlike altındaki türlerin korunması, kullanıcılar arasındaki anlaşmazlıkların giderilmesi (örneğin balıkçılık), araştırma ve eğitim etkinlikleri için fırsatlar oluşturulması ve ticari ve rekreasyonel etkinliklerin sürdürülebilir gelişiminin sağlanması şeklinde sıralanabilir.Türkiye'de deniz alanlarının korunması konusuna karşılaşılan en büyük problem, bu alanların yönetimine yönelik planlamaların henüz yapılmamış olmasıdır. İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü ekibi tarafından hazırlanan Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesinin Denizsel Biyolojik Çeşitliliğinin Tespiti raporu, Datça-Bozburun Özel Çevre Koruma Bölgesinin Akdeniz'in en temiz sahalarından biri olduğunu ve zengin biyoçeşitliliğin yanı sıra arkeolojik zenginliği ile de Türkiye sınırları içindeki en önemli koruma alanlarından biri olduğunu göstermektedir.Bu tez çalışmasında, daha önce karasal koruma alanlarının değerlendirmesinde kullanılan Korunan Alanların Faydalarının Değerlendirilmesi Aracı (PA-BAT) ilk defa korunan bir deniz alanı için uyarlanmıştır. Seçilmiş ilgi gruplarının görüşleri de alınarak PA-BAT yöntemi ile alanın sahip olduğu kaynak değerleri ele alınmış ve öncelikle korunması gereken alanlar için korumaya yönelik öneriler oluşturulmuştur.

Abstract:
Marine Protected Areas - the National Parks of the Sea - are internationally recognized as a tool to conserve natural and cultural resources in coastal and marine waters. They are tailored to local conditions and designed to achieve specific objectives, which evolve as necessary with changing circumstances. Having a legal basis, established within a framework of integrated coastal management, they can effectively be used to conserve biodiversity, manage natural resources in a sustainable way, protect endangered species, reduce user conflicts, provide educational and research opportunities and enhance commercial and recreational activities.The main problem encountered in Turkey in regard to the protection of the marine areas is the lack of management plans for these areas.Datça Bozburun Specially Protected Area is considered to be the cleanest area in the Mediterranean Region with rich biodiversity and archeological value as well as being one of the most important protected areas within the borders of Turkey according to the assessment report ?Analysis of Marine Biodiversity in Datça-Bozburun Specially Protected Area? conducted by İstanbul University Institute of Marine Sciences and Management.Within the scope of the thesis, Protected Areas Benefit Assessment Tool (PA-BAT) which is being used in assessing terrestrial protected areas has been adapted for the very first time in a marine protected area. The values has been put forward by taking into consideration selected stakeholders? views with the methodology of PA-BAT and recommendations for conserving prioritized protected areas has been constituted.