Galaktozemili çocuk ve ergenlerde ailenin hastalık ve besin etiketi okuma bilgilerinin çocukların beslenme durumları ve yaşam kalitesi ile ilişkisi
The relationship of the family's disease and food label reading information with the children's nutritional status and quality of life in children and adolescents with galactosemia
Yazar: SEMA UZUNOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ÜNLÜ
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Besin etiketi = Food label ; Beslenme = Nutrition ; Diyet tedavisi = Diet therapy ; Galaktosemi = Galactosemia ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışmada galaktozemili hastaların ve ailelerinin hastalık ve besin etiketi okuma bilgilerinin çocukların beslenme durumları ve yaşam kaliteleri ile ilişkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Çukurova Üniversitesi Balcalı Hastanesi Pediatrik Metabolizma Polikliniğinde, Galaktozemi tanısı ile takip edilen 2-18 yaş arası, 15'i (%44,1) erkek ve 19'u (%55,9) kadın olmak üzere 34 hasta ve aileleri üzerinde yapılmıştır. Ailelerin %67,6'sında akraba evliliği, hastaların %61,8'inde ise galaktozemili kardeş öyküsü olduğu saptanmıştır. Hastaların %17,6'sı(6) normal ağırlıkta, %29,4'ü(10) zayıf ve %2,9'u(1) çok zayıftır.  Boy uzunluklarında ise %32,4'ü(11) normal, %41,2'si(14) kısa, %23,5'i(8) çok kısa(bodur) ve %2,9'u(1) ise uzundur.  Bel çevresi/boy uzunluğu değerlendirmesinde ise %20,6'sı(7) riskli grupta yer almaktadır. Hastaların %44,1'inin diyete genellikle uyduğu ve diyete uyumun yaşla beraber azaldığı görülmüştür(p<0,05). Hastaların %52,9'u formüla kullanmakta, %67,6'sı ise en az 1 besin takviyesi kullanmaktadır. Hastaların beslenme alışkanlıkları incelenmiş, besin tüketim kaydı (BTK) ve besin tüketim sıklık formlarından elde edilen bilgiler Türkiye Beslenme Rehberi - 2022 (TÜBER-2022)'e göre değerlendirilmiştir. Hastaların %47,1'inin günlük enerji ihtiyacını karşılayamadığı, mikro besin öğesi alımlarında ise birçok hastanın günlük yeterli alım düzeyinin altında kaldığı ve en fazla eksikliğin kalsiyum alımlarında olduğu görülmüştür. Formüla kullanmayan hastaların kullananlara göre kalsiyum alımları anlamlı ölçüde düşük çıkmıştır(p<0,05). Ailelerin temel düzeyde bilgi sahibi olduğu ancak ayrıntılı bilgiye hakim olmadıkları, en fazla bilgi eksikliğinin etiket okuma konusunda olduğu ve bilgi düzeyleri arttıkça diyete uyumun arttığı görülmüştür. Hastaların yaşam kalitesi ölçek skorları örnek çalışmalardaki sağlıklı çocuk skorlarından düşük bulunmuştur. Yaşla beraber yaşam kalitesinin azaldığı, erkeklerin yaşam kalitesinin kadınlardan daha yüksek olduğu, formüla veya besin takviyesi kullanımının yaşam kalitesini etkilemediği görülmüştür. Diyete uyan ve öğün atlamayan grupta yaşam kalitesi daha yüksek bulunmuştur. Son olarak hastaların bilgi düzeyi azaldıkça yaşam kalitesinin de azaldığı saptanmıştır. Daha fazla sayıda hasta ile yapılacak farklı çalışmalarla hastalığa özgü yeni stratejiler geliştirilebileceği, ailelerin bilgi düzeyinin ve hastaların yaşam kalitesinin arttırılabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
This study aimed to determine the relationship between the disease and nutritional label reading information of patients with galactosemia and their families, and the nutritional status and quality of life of the children. The study was conducted on 34 patients and their families, 15 (44.1%) males and 19 (55.9%) females, aged between 2-18 years, who were followed up with a diagnosis of Galactosemia at Çukurova University Balcalı Hospital Pediatric Metabolism Polyclinic. . It was determined that 67.6% of the families had consanguineous marriages and 61.8% of the patients had a history of siblings with galactosemia. 17.6%(6) of the patients are of normal weight, 29.4%(10) are underweight and 2.9%(1) are very thin. In terms of height, 32.4% (11) are normal, 41.2% (14) are short, 23.5% (8) are very short (stunt) and 2.9% (1) are short. is long. In waist circumference/height evaluation, 20.6% (7) are in the risk group. It was observed that 44.1% of the patients generally complied with the diet and compliance with the diet decreased with age (p<0.05). 52.9% of patients use formula, and 67.6% use at least 1 nutritional supplement. The nutritional habits of the patients were examined, and the information obtained from the food consumption record (BTK) and food consumption frequency forms were evaluated according to the Turkey Nutrition Guide - 2022 (TÜBER-2022). It was observed that 47.1% of the patients could not meet their daily energy needs, many patients were below the adequate daily intake level in micronutrient intake, and the most deficiency was in calcium intake.Calcium intake of patients who did not use formula was significantly lower than those who did (p<0.05). It was observed that families had basic knowledge but did not have detailed information, the most lack of knowledge was about reading labels, and as their level of knowledge increased, compliance with the diet increased. Quality of life scale scores of the patients were found to be lower than the scores of healthy children in sample studies. It has been observed that the quality of life decreases with age, the quality of life of men is higher than that of women, and the use of formula or nutritional supplements does not affect the quality of life. Quality of life was found to be higher in the group that followed the diet and did not skip meals. Finally, it has been determined that as the level of knowledge of patients decreases, their quality of life also decreases. It is thought that new disease-specific strategies can be developed, the level of knowledge of families and the quality of life of patients can be increased through different studies with a larger number of patients.