Osteoporozda demografik veriler, riskfaktörleri, klinik bulgular
Demographic findings, risk factorsand clinical findings in osteoporosis
Yazar: ÖZNUR UZUN
Danışman: PROF. DR. KURTULUŞ KÖKLÜ
Sağlık Bakanlığı / Ankara Fizik Tedavi Ve Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Bu çalışmada polikliniğimize başvuran osteoporozu olan ve olmayan
olgularda demografik özellikler, osteoporoz risk faktörlerini karşılaştırmak ve
osteoporoz sonucu gelişen klinik bulguları incelemek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Mayıs 2010 ile Haziran 2012 tarihleri arasında
Ankara Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesine başvuran
ve postmenopozal-senil osteoporoz tanısı almış 127 hasta ve 53 osteoporozu
olmayan gönüllü alındı. Katılımcılar yaş, vücut kitle indeksi (VKİ) gibi demografik
özellikler; süt tüketimi, menopoz yaşı, emzirme hikayesi, egzersiz yapma durumları
gibi risk faktörleri, serum osteokalsin düzeyleri, geçirilmiş kırık hikayesi, vertebral
kompresyon kırığı varlığı, kırık oluş şekli, kullandıkları ya da kullanmakta oldukları
tedaviler açısından sorgulandı. Fizik muayeneleri yapıldı, statik ve dinamik denge
testleri uygulandı.
Bulgular: Hasta grubundaki katılımcıların yaş ortalaması kontrol
grubundakilere göre anlamlı şekilde daha yüksek, VKİ değerleri kontrol grubuna
göre anlamlı olarak daha düşüktü (sırasıyla p= 0,000; p= 0,000). Her iki grubun da
düzenli süt tüketme oranları düşüktü, süt tüketimi açısından iki grup arasında anlamlı
bir fark bulunmadı (p=0,797). Hasta grubunun menopoza girme yaşı kontrol grubuna
göre anlamlı olarak daha düşük, 12 ay ve üzeri emzirme oranı kontrol grubuna göre
anlamlı olarak daha yüksek bulundu (sırasıyla p=0,035; p=0,005). Her iki gruptaki
katılımcıların düzenli egzersiz yapma oranları çok düşüktü. Her iki grupta egzersiz
yapma açısından anlamlı fark bulunmadı (p=0,354). Hasta grubundaki katılımcıların
serum osteokalsin düzeyleri kontrol grubundaki katılımcılara göre anlamlı olarak
daha yüksek bulundu (p=0,000). Hasta grubunda geçirilmiş kırık oranları anlamlı
olarak daha yüksekti (p=0,008). Radyografik değerlendirmede hasta grubundaki
katılımcıların %22,8'inde vertebral kırık saptanırken kontrol grubundaki
katılımcılarda vertebral kırık saptanmadı. Hasta grubunda hafif darbe ile kırık
oluşumu kontrol grubuna göre daha yüksek oranda gözlenmekle beraber bu fark
x
istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p=0,110). Hasta grubundaki katılımcıların
paravertebral spazm oranları, sırt ve bel ağrısı oranları, torakal kifoz bulunma
oranları (sırasıyla p=0,000, p=0,05, p=0,000) kontrol grubundaki katılımcılardan
anlamlı olarak daha yüksekti. Hastalar hem daha önce aldıkları tedaviler hem de
mevcut tedavileri açısından bifosfonat grubu ilaçları diğer tedavi seçeneklerine
kıyasla daha yüksek oranda kullanmaktaydılar. Hasta grubunun dinamik denge testi
hata sayısı kontrol grubuna kıyasla anlamlı olarak daha fazla idi (p=0,010).
Sonuç: Son yıllarda yaşam süresinin artması ile beraber osteoporoz ve buna
bağlı kırık oranlarında artma söz konusudur. Çalışmamızda postmenopozal-senil
osteoporozu olan hastalarımızda kırıkların daha hafif travmalarla oluşma oranlarının
daha yüksek olduğunu saptadık. Hasta grubunun yaş ortalaması daha yüksek, VKİ'si
daha düşük, emzirme süreleri daha uzun, menopoz yaşları ise daha düşüktü. Hasta ve
kontrol grupları arasında süt tüketimi ve düzenli egzersiz yapma oranları arasında
fark bulamadık. Kırık oluşumu açısından önemli olabilecek dinamik denge hata
sayıları daha fazlaydı. Hastalarımızda osteoporoza neden olabilecek risk faktörlerinin
belirlenmesi ve bunlara yönelik gerekli önlemlerin alınması, toplumun ve sağlık
hizmeti veren kişilerin bu konudaki bilincinin artırılması gerekmektedir. Bu
bilinçlenme sayesinde osteoporoz nedeniyle oluşabilecek kırıklardan doğan mortalite
ve morbidite oranları azaltılabilir. Ancak osteoporozla mücadele için daha fazla
sayıda vaka içeren ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: osteoporoz, epidemiyoloji, kırık, KMY, serum
osteokalsin, denge testi, osteoporoz tedavisi

Abstract:
Purpose: In this study we were aimed to compare the demographic properties
and the osteoporosis risk factors in patients with and without osteoporosis and to
analyse the clinical findings which occur due to osteoporosis.
Material and Method: 127 patients with postmenopausal-senile osteoporosis
and 53 non-osteoporotic volunteers who were admitted to Ankara Physical Therapy
and Rehabilitation Research and Training Hospital between May, 2010 and June,
2012 were included in the study. The subjects were examined in terms of
demographic factors like age, body mass index (BMI); risk factors like drinking
milk, age at menopause, history of breast-feeding, exercise history; and factors
related to fracture like fracture history, existance of vertebral compression fracture,
fracture mechanism, and treatment modalities used for fracture. They were
underwent full physical examination and static and dynamic balance tests.
Results: The mean age of the patient group was statistically higher than that
of the control group (p=0,000). The mean BMI level of patient group was statistically
lower than that of control group (p=0,000). Both groups were found to have lower
milk consumption and there were no difference between both groups in terms of milk
consumption (p=0,797). The mean menopause age of the patient group was
significantly lower than that of the control group (p=0,035). The breast-feeding
period equal and more than 12 months was significantly higher in the patient group
(p=0,005) The subjects in both groups were found to do regular exercises
infrequently. In terms of the exercise behavior there were no difference between both
patient group and control group (p=0,354). Serum osteocalcin levels of the subjects
in the patient group were found to be higher than that of the subjects in the control
group (p=0,000) Fracture level of the patient group was significantly higher
(p=0,008). The vertebral compression fracture rate in the patient group was %22,8,
there was no subject with vertebral compression fracture in the kontrol group.
xii
Although occurence of fracture with mild impact was higher in the patient group, this
difference was statistically insignificant (p=0,110). The subjects in the patient group
had higher paravertebral spasm, back pain and lowback pain, and thorasic kyphosis
levels than those of the subjects in the control group (p=0,000, p=0,05, p=0,000). In
terms of the past and the current medical therapies, the most commonly used group
of drugs was biphosphanates when compared with other treatment options. The
patient group had significantly higher number of errors in the dynamic balance test
when compared with the control group (p=0,010).
Conclusions: Recently, fracture levels related to osteoporosis have been
found to increase, because of the increment in the lifespan of people. As a result of
our study, we have detected that the fractures in patients with postmenopausal-senile
osteoporosis were occuring with mild traumas. The patients were found to have older
age, lower body mass index longer breast-feeding period and earlier age at
menopause. There were no differences between groups about milk consumption and
exercise. They also had a higher number of dynamic balance errors, which might be
important in terms of fracture occurence. To find the risk factors which may lead to
osteoporosis, to take necessary measures against these factors, and to increase the
consciousness of health care professionals must be seriously concerned. By this
way, morbidity and mortality ratios of fractures related to osteoporosis can be
decreased. However, further studies which contain more patients are needed to
struggle with osteoporosis
Keywords: osteoporosis, epidemiology, fracture, BMI, serum osteocalcin,
balance test, osteoporosis treatment.