Pankreas kitlelerinden endoskopık ultrasonografı eşliğinde ince iğne aspirasyon biyopsisi yapılan hastalarda, tanının doğruluğuna etki eden faktörlerin retrospektif incelenmesi
Retrospective examination of the factors associated with the diagnostic accuracy of EUS-FNA for pancreatic solid masses
Yazar: ÖZGÜR BARIŞCAN KAYA
Danışman: PROF. DR. SERKAN TORUN
Düzce Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş: Pankreas kanseri, 2000'lerin üçüncü dekadının sonuna yaklaşırken kanser nedenli ölümlerin, önemi giderek büyüyen bir nedeni olarak karşımıza çıkmaktadır. Hastaların tanı anında sekizde biri cerrahi uygulanabilir durumda olup, bu hastaların erken tespiti, hastaların beş yıllık sağ kalımının en önemli belirteci durumundadır. Hastalığın tanısında altın standart olan histopatolojik tanının en hızlı, en güvenli biçimde ortaya konmasında en yaygın yöntem haline gelen endoskopik ultrason güdümünde ince iğne aspirasyonu (EUS-FNA) prosedürü, her daim yerinde sitopatolog değerlendirme desteği ile yapılamamaktadır. Bu nedenle çalışmamızda, işleme ilişkin tanı doğruluğuna etki eden bazı demografik, klinik ve teknik faktörleri incelemeyi planladık.

Gereç ve Yöntem: Düzce Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma  Merkezi Endoskopi Ünitesi'nde Haziran 2020 – Eylül 2023 tarihleri arasında 18-90 yaş arası hastalar arasından, pankreatik solid lezyon nedeniyle EUS-FNA yapılan 95 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik bilgileri arasından yaşları ve cinsiyetleri, klinik özellikleri arasından kitle lokalizasyonu ve kitle çapı, teknik detaylar açısından kullanılan iğnenin çapı, iğnenin kullanım şekli ve iğnenin giriş sayısı (pass) incelemeye alındı.  Hastaların sitopatolojik tanıları ve nihai klinik tanıları kaydedildi. İkili lojistik regresyon analizi vasıtası ile incelemeye alınan özelliklerin, sitopatolojik tanının doğruluğuna etkisi hesaplandı.

Bulgular: Yaş ve cinsiyet dağılımı bakımından gruplar homojendi. Pankreatik solid kitlelerden yapılan EUS-FNA'nın çalışmamızdaki sensitivitesi %77, spesifisitesi %100, pozitif prediktif değeri %100, negatif prediktif değeri %28.6, doğruluk oranı ise %79 olarak sonuçlandı. Hastaların yaşları ve cinsiyetleri, EUS-FNA ile malignite tanısı konmasında anlamlı bir farklılığa yol açmadı. Aynı şekilde kitle lokalizasyonu ve 50 mm ve altı çaptaki kitlelerde tanı doğruluğu bakımından anlamlı bir farklılık saptanmadı; 51 mm ve üzeri kitlelerde ise tanı doğruluğu anlamlı biçimde daha yüksek bulundu. İğne çapı, yaklaşım ve pass sayısının ise genel tanı performansını anlamlı biçimde etkilemediği tespit edildi. 

Sonuç: Pankreatik solid kitle nedeniyle EUS-FNA yapılan hastalarda hastaların yaşı veya cinsiyeti gibi demografik faktörlerin malignite tanısı konması üzerinde anlamlı bir etkilerinin olmadığı belirlendi. Kitle lokalizasyonunun benzeri bir biçimde tanı doğruluğunu anlamlı şekilde etkilemediği, 5 cm'den büyük kitlelerde yapılan EUS-FNA'nın tanı performansının anlamlı biçimde daha yüksek olduğu, bunun haricinde iğne çapı, yaklaşım veya pass sayısının tanı doğruluğu üzerinde anlamlı bir değişikliğe neden olmadığı görüldü. Çalışmamızın, gelecekte yapılacak yeni çalışmalara rehberlik edebileceğini umuyoruz.

Anahtar kelimeler: pankreatik neoplaziler, endoskopik ultrasonografi, ince iğne aspirasyonu

Abstract:
Background: Pancreatic cancer is becoming a growing cause of cancer-related mortality as we approach the end of the third decade of the 2000s. One in eight patients is deemed resectable at the time of diagnosis and early detection of these patients is the most important predictor of five-year survival. The endoscopic ultrasound-guided fine needle aspiration (EUS-FNA) procedure, which has become the most common method for the fastest and safest histopathological diagnosis, the gold standard in the diagnosis of the disease, cannot always be performed within the framework of rapid on-site cytopathologist evaluation. Therefore, our aim was to examine the relationship between demographic, clinical and technical factors and the diagnostic accuracy of the procedure in this study.

Materials and Methods: Between June 2020 and September 2023, 95 patients, aged between 18-90 years who underwent EUS-FNA for pancreatic solid lesions in the Endoscopy Unit of Düzce University Hospital were included in the study. The demographic information of the patients including age and gender, clinical characteristics including the location and diameter of the mass, technical details including the diameter of the needle, sampling technique and number of needle passes. Cytopathological diagnoses and final clinical diagnoses were recorded. Binary logistic regression analysis was used to calculate the effect of the parameters on the accuracy of the cytological diagnosis.

Results: The groups were homogeneous in terms of age and gender distribution. The sensitivity, specificity, positive predictive value, negative predictive value, and accuracy of EUS-FNA for pancreatic solid masses were 77%, 100%, 100%, 100%, 28.6%, and 79%, respectively. The age and gender of the patients did not make a significant difference in the diagnosis of malignancy by EUS-FNA. Similarly, no significant difference was found in terms of location of the mass and diagnostic accuracy for masses of 50 mm or less in diameter; however, diagnostic accuracy was significantly higher for masses of 51 mm or more. Needle diameter, sampling technique and number of passes did not significantly affect the overall diagnostic performance. 

Conclusion: In patients undergoing EUS-FNA for pancreatic solid lesions, demographic factors such as age or gender did not have a significant effect on the diagnosis of malignancy. Similarly, the localization of the mass did not significantly affect the diagnostic accuracy, and the diagnostic performance of EUS-FNA performed on masses larger than 5 cm was significantly higher, while needle diameter, sampling technique or number of passes did not significantly affect the diagnostic accuracy. We hope that our study will guide future studies.

Keywords: pancreatic neoplasms, endoscopic ultrasonography, fine needle aspiration