Bipolar bozukluk tanılı hastalarda lityuma yanıtın; 2D:4D, dürtüsellik ve silik nörolojik belirtilerle ilişkisi
The relationship of lithium response with 2D:4D; impulsivity and soft neurological signs in patients with bipolar disorder
Yazar: MELİHA ÖZGÜ
Danışman: DOÇ. DR. MEDİNE GIYNAŞ AYHAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Beyhekim Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder

Özet:
Amaç: Lityum hem mani hem de depresyonun profilaksisinde etkili olması ve antisuisidal etkilerinin kanıtlanmış olması sebebiyle bipolar bozukluk tedavisinde altın standart olarak kabul edilmektedir. Öte yandan lityum tedavisine yanıtın, hastalar arasında önemli ölçüde değişiklik gösterdiği ve hastaların ancak üçte birinin lityuma tam yanıt verdiği bildirilmiştir. Bu açıdan lityum tedavisine yanıtla ilişkili faktörlerin araştırılarak, lityumdan fayda görmesi muhtemel hastalara tedavinin başlanması ve tedavinin kişiselleştirilmesi önemlidir. Bu çalışmada Bipolar Bozukluk tip-I (BB-I) tanılı hastalarda 2D:4D (ikinci parmağın uzunluğunun dördüncü parmağın uzunluğuna oranı), dürtüsellik ve silik nörolojik belirtiler (SNB) arasındaki ilişkinin saptanması amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: SBÜ Beyhekim Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniğine başvuran ve dahil edilme ve dışlama kriterlerine uygun olan 98 BB-I tanılı hasta ile 98 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Sağlıklı kontrollere Sosyodemografik Veri Formu, BB grubuna Sosyodemografik ve Klinik Veri Formu, Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği (HAM-D-17), Young Mani Derecelendirme ölçeği, Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11 (BDÖ), Lityuma Yanıtı Değerlendirme Ölçeği (Alda Ölçeği) uygulanmıştır. BB ve kontrol grubunda Nörolojik Değerlendirme Ölçeği (NDÖ) uygulanmış ve her iki elde 2. parmak ve 4. parmak uzunlukları vernier kaliper (kumpas) yardımıyla ölçülmüştür.
Bulgular: BB-I tanılı hastaların BDÖ'nün dikkat ve plan yapamama alt ölçeği ile toplam ölçek puanları sağlıklı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak yüksekken, (p=0,001, p˂0,001, p˂0,001) motor alt ölçeği açısından gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. BB-I tanılı hastalarda NDÖ'nün duyusal bütünleştirme, motor koordinasyon, kompleks motor hareketlerin sıralanması, diğer alt ölçekleri ve toplam ölçek puanı, kontrol grubuna göre istatistiksel olarak yüksektir (p˂ 0,001). BB-I tanılı hastaların sağ el 2D:4D oranı kontrol grubuna göre istatiksel olarak düşük saptanırken (p=0,001), sol elde 2D:4D oranı açısından BB ve kontrol grubu arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. BB-I tanılı kadın hastaların BDÖ'nün dikkat, plan yapamama alt ölçeği puanları ve toplam puanları, intihar girişimi olan hastalarda olmayanlara göre istatistiksel olarak yüksektir (p=0,044, p=0,002, p=0,005). BB tanılı hastalarda, BDÖ dikkat alt ölçeği puanı ile toplam puanları ve NDÖ diğer alt ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak önemli zayıf düzey pozitif korelasyon saptanmıştır (p=0,049, p=0,045). Predominant polaritesi depresyon olan hastalarda, mani olan hastalara göre NDÖ'nün duyusal bütünleştirme, diğer ve toplam puanları istatistiksel olarak yüksektir (p=0,013, p˂0,001, p=0,003). Lityuma yanıt, 25 (%25,5) hastada kötü, 57 (%58,2) hastada kısmi ve 16 (%16,3) hastada iyi olarak saptanmıştır. Kadın ve erkek cinsiyette düzenli ilaç kullanımı olanlarda lityuma iyi yanıt verenlerin oranı, yetersiz ilaç kullanımı olanlarda lityuma kısmi yanıt verenlerin oranı, düzenli ilaç kullanımı olmayanlarda lityuma kötü yanıt verenlerin oranı anlamlı olarak yüksektir (p=0,005, p=0,016). Epizodlar arası düzelmesi tam olan erkek hastalarda lityuma kısmi yanıt verenlerin oranı, düzelmesi kısmi olan hastalarda ise lityuma kötü yanıt verenlerin oranı anlamlı olarak yüksektir (0,029). Lityuma iyi, kısmi ve kötü yanıt veren gruplar arasında BDÖ, NDÖ ve 2D:4D açısından anlamlı farklılık saptanmamıştır. Öte yandan, Alda ölçeği toplam puanları ile BDÖ plan yapmama alt ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak önemli zayıf düzey negatif korelasyon bulunmaktadır (p=0,032). Alda ölçeği toplam puanları ile NDÖ diğer alt ölçeği ve toplam puanları arasında istatistiksel olarak önemli zayıf düzey negatif korelasyon bulunmaktadır (p=0,020, p=0,024).
Sonuç: Her iki cinsiyette düzenli ilaç kullanımı olanlarda lityuma iyi yanıt oranı, yetersiz ilaç kullanımı olanlarda kısmi yanıt oranı, düzenli ilaç kullanımı olmayanlarda lityuma kötü yanıt oranı anlamlı olarak yüksektir. Erkek cinsiyette epizodlar arası düzelme tam olanlarda lityuma kısmi yanıt oranı, düzelmesi kısmi olanlarda ise kötü yanıt verenlerin oranı anlamlı olarak yüksektir. Beklediğimizin aksine, lityuma iyi, kısmi ve kötü yanıt verenler arasında BDÖ, NDÖ ve 2D:4D açısından anlamlı farklılık saptanmadı. Ancak, Alda ölçeği toplam puanları ile BDÖ plan yapmama alt ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak önemli zayıf düzey negatif korelasyon, Alda ölçeği toplam puanları ile NDÖ diğer alt ölçeği ve toplam puanları arasında istatistiksel olarak önemli zayıf düzey negatif korelasyon saptandı.
Anahtar kelimeler: Bipolar Bozukluk, Dürtüsellik, Silik Nörolojik Belirtiler, 2D:4D, Lityuma Yanıt, Alda Ölçeği

Abstract:
Objective: Lithium is considered the gold standart in the treatment of bipolar disorder, because it is effective of prophylaxis both mania and depression and has proven antisuicidal effects. On the other hand, it has been reported that the response to lithium treatment varies significantly between patients and only one third of patients respond well to lithium. In this respect, it is important to investigate the factors associated response to lithium treatment, initiate treatment in patients who are likely to benefit from lithium and personalize the treatment. This study aimed to investigate the relationship between 2D:4D (ratio of the length of the second fınger to the fourth fınger), impulsivity and neurological soft signs (NSS) and response to lithium in patients diagnosed with Bipolar Disorder type-I (BD-I).
Method: Our study included 98 patients diagnosed with BD-I who applied to Beyhekim Training and Research Hospital Psychiatry Clinic and met the inclusion and exclusion criteria, and 98 heathy controls. Sociodemographis Data Form was applied to healthy controls. Sociodemografic and Clinical Data Form, Hamilton Depression Rating Scale (HDRS), Young Mania Rating Scale, Barratt İmpulsivity Scale-11 (BIS-11), Lithium Response Assessment Scale (Alda Scale) were applied to BD group. Neurological Examination Scale (NES) was applied to BD and control groups, and length of the second finger and fourth finger measured separetely on both hands with the help of a vernier caliper.
Results: While the BIS attention and planning subscale and total scale scores of patients diagnosed with BD-I were statistically higher than control group (p=0,001, p˂0,001, p˂0,001), no significant difference was detected between the groups in term of the motor subscale. It was determined that NES scores in patients diagnosed with BD-I were statiscally higher than the control group in terms of sensory integration, motor coordination, sequencing of complex motor movements, other subscales and total scale score (p˂0,001). While the 2D:4D in right hand of patients diagnosed with BD-I was found to be statistically lower than the control group (p=0,001), no significant difference was detected between the BD and control groups in terms of the 2D:4D in the left hand. It was determined that BIS scores in female patients who attemped suicide statiscally higher than the patients without suicide attempt in terms of attention, non-planning and total scale score (p=0,044, p=0,002, p=0,005). In patients diagnosed with BD, a statistically weak level positive correlation was detected between attention subscale score and total score of BIS and other subscale score of NES (p=0,049, p=0,045). It was found that sensory integration, other and total scores of the NES were statistically higher in patients whose predominant polarity was depression than in patients with mania (p=0,013, p˂0,001, p=0,003). Response to lithium was found to be poor in 25 (%25,5) patients, partial in 57 (%58,2) patients and good in 16 (%16,3) patients. In both genders, the rate of those who respond well to lithium is significantly higher in those who use regular medication, the rate of those who respond partially to lithium in those who use inadequate medication, and the rate of those who respond poorly to lithium in those who do not use medication regularly. (p=0,005, p=0,016). The rate of partial responders to lithium is significantly higher in male patients with complete inter-episode recovery, and the rate of poor responders to lithium is significantly higher in patients with partial recovery. (p=0,029). No significant difference was found between the groups with good, partial and poor response to lithium in terms of BIS, NES and 2D:4D. On the other hand, there is a statistically significant, weak negative correlation between the Alda scale total scores and non-plannig subscale scores of the BIS. (p=0,032). There is statistically weak negative correlation between the total scores of the Alda scale and other subscale and total scores of NES (p=0,020, p=0,024).
Conclusion: In both genders, the rate of those who respond well to lithium is significantly higher in those who use regular medication, the rate of those who respond partially to lithium in those who use inadequate medication, and the rate of those who respond poorly to lithium in those who do not use medication regularly. The rate of partial responders to lithium is significantly higher in male patients with complete inter-episode recovery, and the rate of poor responders to lithium is significantly higher in patients with partial recovery. Contrary our expactation, no statistically significant correlation was found between lithium response level and BIS, NES and 2D:4D. However, a statistically significant weak level negative correlation was found between the total scores of the Alda scale and the scores of the subscale of non-planning, and statistically weal level negative correlation was found between the total scores of the Alda scale and the other subscale and total scores of the NES.
Key words: Bipolar Disorder, Impulsivity, Neurological Soft Signs, 2D:4D, Response to Lithium, Alda Scale.