Beden eğitimi öğretmenlerinin kişilerarası öz-yeterlilik düzeyleri ile liderlik yönelimlerinin incelenmesi
Investigation of physical education teachers interpersonal self-efficacy levels and leadership orientations
Yazar: HİLAL DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN ULUKAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Spor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı / Spor Yöneticiliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu araştırmada; beden eğitimi öğretmenlerinin kişilerarası öz-yeterlik düzeyleri ile liderlik yönelimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu; 2023 yılında Aydın ilinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı devlet ile özel ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 343 beden eğitimi öğretmeni oluşturmaktadır. İlişkisel tarama yönteminin kullanıldığı araştırmada, veri toplama aracı olarak; araştırmacılar tarafından oluşturulan "Kişisel Bilgi Formu" ile Esentürk vd. (2019) tarafından geliştirilen "Beden Eğitimi Öğretmeni Kişilerarası Öz-Yeterlik Ölçeği (BEÖKÖÖ)" ve Dursun vd. (2019) tarafından geliştirilen "Çok Yönlü Liderlik Yönelimleri Ölçeği(ÇYLYÖ) kullanılmıştır. Elde edilen veriler için uygulanan analizler, SPSS 25.0 programı aracılığıyla yapılmıştır. Verilerin çarpıklık ve basıklık değerlerine bakıldığında(Çok Yönlü Liderlik Yönelimleri Ölçeği (ÇYLYÖ); -0.007, -0.812, Beden Eğitimi Öğretmeni Kişilerarası Öz-Yeterlik Ölçeği (BEÖKÖÖ); -0.092, -0.705) normal dağılım şartı sağladığı tespit edilmiştir. Verilerin değerlendirilme aşamasında istatistiksel yöntem olarak; betimsel istatistikler (standart sapma, frekans, aritmetik ortalama), t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson Korelasyon testlerinden faydalanılmıştır. 
Yapılan analizler neticesinde; Çok Yönlü Liderlik Yönelimleri Ölçeği geneli ile yapısal liderlik, insan kaynaklı liderlik, politik liderlik ve karizmatik liderlik alt boyutlarından elde edilen puan ortalamalarının; cinsiyet, yaş, medeni durum, ilgilenilen branş, okul türü, yöneticilik/idarecilik yapma durumu, çalışılan kurumun bulunduğu bölge, okul idaresi tarafından psikolojik şiddet uygulanma durumu, öğrenci sayısı, ders dışı etkinlik yetiştirme kursu yapma durumu ve alınan ücretin yeterliliği değişkenlerine göre istatistiksel açıdan anlamlı olarak farklılaşmadığı tespit edilmiştir. İkinci ölçme aracı olan Beden Eğitimi Öğretmeni Kişilerarası Öz-Yeterlik Ölçeği geneli ile okul içi ilişkiler, aile ile ilişkiler ve çevre ile ilişkiler alt boyutlarından elde edilen ortalama puanların cinsiyet, yaş, medeni durum, ilgilenilen branş, okul türü, yöneticilik/idarecilik yapma durumu, çalışılan kurumun bulunduğu bölge, okul idaresi tarafından psikolojik şiddet uygulanma durumu, ders dışı etkinlik yetiştirme kursu yapma durumu ve alınan ücretin yeterliliği değişkenlerine göre istatistiksel açıdan anlamlı olarak farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Ancak Beden Eğitimi Öğretmeni Kişilerarası Öz-Yeterlik Ölçeği'nin çevre ile ilişkiler alt boyutundan alınan puanlar ile öğrenci sayısı arasından anlamlı olarak pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı ilişki görülmüştür. Elde edilen bulgular doğrultusunda Kişilerarası Öz-Yeterlik Ölçeği ve Çok Yönlü Liderlik Yönelimleri Ölçeği arasında pozitif yönde, yüksek seviyede anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Diğer bir ifadeyle katılımcıların kişilerarası özyeterlik düzeyleri arttıkça liderlik yönelim seviyelerinde de paralel olarak bir artış olduğu görülmektedir.

Abstract:
In this study; It was aimed to examine the interpersonal self-efficacy levels and leadership orientations of physical education teachers. The study group of the research; It consists of 343 physical education teachers working in public and private primary, secondary and high schools affiliated with the Ministry of National Education in Aydın province in 2023. In the research where the relational scanning method was used as a data collection tool; With the "Personal Information Form" created by the researchers, Esentürk et al. (2019) and Dursun et al. (2019) "Multifaceted Leadership Orientations Scale" was used. The analyzes applied to the data obtained were made through the SPSS 25.0 program. As a statistical method during the evaluation of data; Descriptive statistics (standard deviation, frequency, arithmetic mean), t test, one-way analysis of variance (ANOVA) and Pearson Correlation tests were used. It was decided whether the data met the conditions of parametric tests by looking at the skewness and kurtosis values and the Levene test results.
As a result of the analyses; The score averages obtained from the overall Multifaceted Leadership Tendencies Scale and the sub-dimensions of structural leadership, human-based leadership, political leadership and charismatic leadership; Statistically, according to the variables of gender, age, marital status, branch of interest, school type, management/managerial status, the region where the institution is located, psychological violence by the school administration, number of students, extracurricular activity training course and adequacy of the fee received. It was determined that there was no significant difference. The average scores obtained from the second measurement tool, the Physical Education Teacher Interpersonal Self-Efficacy Scale, and the sub-dimensions of in-school relations, relations with the family and relations with the environment, are based on gender, age, marital status, branch of interest, school type, management/management status, It has been determined that there is no statistically significant difference according to the variables of the region where the institution is located, the use of psychological violence by the school administration, the availability of extracurricular activity training courses and the adequacy of the fee received. However, there was a significant positive, low-level relationship between the scores obtained from the environmental relations sub-dimension of the Physical Education Teacher Interpersonal Self-Efficacy Scale and the number of students. In line with the findings, a positive, highly significant relationship was detected between the Interpersonal Self-Efficacy Scale and the Multifaceted Leadership Orientations Scale. In other words, as the participants' interpersonal self-efficacy levels increase, there is a parallel increase in their leadership orientation levels.