Clonostachys rosea (Sch.) Schroers & Samuels'ın Antepfıstığında Fusarium solani (Mart.) Sacc.'nin neden olduğu kök çürüklüğü ve bitki gelişimi üzerine etkinliğinin araştırılması
İnvestigation of the effectiviness of Clonostachys rosea (Sch.) (Schroers & Samuels on root rot caused by Fusarium solani (March.) Sacc. and plant growth in Pistachio
Yazar: METİN YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET HADİ AYDIN
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Antepfıstığı yetiştiriciliği, gerek ülkemiz gerekse Güneydoğu Anadolu Bölgesi ekonomisi için önem arz etmektedir. Özellikle kök, kökboğazı çürüklüğü ve solgunluk hastalıklarına neden olan toprak kökenli bazı patojenler antepfıstığında önemli verim kayıplara neden olmaktadır. Biyolojik mücadele, bitki hastalıklarına karşı kimyasal mücadeleye alternatif bir kontrol yöntemidir. Bu çalışma 2022-2023 yıllarında Siirt Üniversitesi Fitopatoloji Laboratuvarında yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı, Clonostachys rosea'nın antepfıstığında Fusarium solani'nin neden olduğu kök çürüklüğü ve bitki gelişimi üzerine etkinliğinin belirlenmesidir. Çalışmanın materyalini; fıstıktan izole edilmiş Fusarium solani KY1 patojeni ile Clonostachys rosea 'nın LO41, FG8, FG9 ve FG10 izolatları oluşturmuştur. C. rosea izolatlarının oluşturduğu uçucu metabolitler yoluyla antagonistik aktivitenin belirlenmesine yönelik yapılan denemenin sonucuna göre en etkili izolat, C. rosea FG10'un %9.04 oranıyla patojeni engellediği belirlenmiştir. İkili kültür yöntemiyle patojene karşı C. rosea türlerinin antagonistik aktivitesinin belirlenmesine yönelik yapılan denemenin sonucuna göre patojene karşı en fazla antagonistik etki gösteren C. rosea LO41 izolatı %17,20 oranıyla etkili olmuştur. F. Solani ile yapay bulaştırılmış toprakta, antagonistlerin etkililiğinin belirlenmesine yönelik saksı çalışmalarında, pozitif kontrol F. solani KY1'in hastalık şiddetinin %72,50 olduğu tespit edilmiştir. C. rosea F10, C. rosea F8, C. rosea LO41' ve C. rosea F9 antagonistlerin uygulaması sonucunda hastalık şiddeti sırasıyla %20,00, %27,50, %37,50 ve %52,50 oranlarında, antagonistlerin patojeni baskılama oranları ise sırasıyla %72,41, %62,06, 48,27 ve 27,58 olmuştur. Böylece en etkili antagonist C. rosea F10 olarak tespit edilmiştir.  Antepfıstığı fidanlarının bazı morfolojik gelişim parametre değerlerinin belirlenmesine yönelik yapılan denemenin sonuçlarına göre bitki gelişimlerinin kontrole göre daha iyi olduğu gözlemlenmiştir. Yapılan ölçümlerin sonucuna göre hem kök hem de gövde uzunluğunda ayrıca bitki yaş ağırlığında en iyi gelişim gösteren izolatın C. rosea F10, bitki kuru ağırlığında ise en iyi gelişme gösteren izolatın C. rosea F8 olduğu belirlenmiştir. Böylece C. Rosea'nın antepfıstığında önemli bir toprak patojeni olan F.solani'ye karşı biyolojik mücadele olanakları araştırılmıştır.

Abstract:
Pistachio cultivation is crucial for the economy of both our country and the Southeastern Anatolia Region. Some soil-borne pathogens, especially those that cause root and crown rot and wilt diseases, cause significant yield losses in pistachios. Biological control is an alternative control method to chemical control against plant diseases. This study was conducted in Siirt University Phytopathology Laboratory in 2022-2023. The aim of this study was to determine the effectiveness of Clonostachys rosea on root rot and plant development caused by Fusarium solani in pistachio. The material of the study consisted of the Fusarium solani KY1 pathogen isolated from pistachio and LO41, FG8, FG9 and FG10 isolates of Clonostachys rosea. According to the results of the experiment conducted to determine the antagonistic activity through the volatile metabolites formed by C. rosea isolates, it was determined that the most effective isolate, C. rosea FG10, inhibited the pathogen with a rate of 9,04%. According to the results of the experiment conducted to determine the antagonistic activity of C. rosea species against the pathogen by the dual culture method, C. rosea LO41 isolate, which showed the most antagonistic effect against the pathogen, was effective with a rate of 17,20%. In pot studies to determine the effectiveness of antagonists in soil artificially contaminated with F. solani, the disease severity of the positive control F. solani KY1 was determined to be 72,50%. As a result of the application of C. rosea F10, C. rosea F8, C. rosea LO41 and C. rosea F9 antagonists, the disease severity was 20,00%, 27,50%, 37,50% and 52,50%, respectively and the pathogen suppression rates of antagonists are 72,41%, 62,06%, 48,27 and 27,58%, respectively. Thus, the most effective antagonist was determined to be C. rosea F10. According to the results of the experiment conducted to determine some morphological development parameter values of pistachio seedlings, it was observed that plant development was better than the control. According to the results of the measurements, it was determined that the isolate that showed the best growth in both root and stem length and plant fresh weight was C. rosea F10, and the isolate that showed the best growth in plant dry weight was C. rosea F8. Thus, biological control possibilities of C. rosea against F.solani, an important soil pathogen in pistachio, were investigated.