Kentsel dönüşüm mü? - kentsel yenileme mi? İstanbul-Gaziosmanpaşa örneği
Urban renewal or urban transformation? İstanbul- Gaziosmanpaşa example
Yazar: ÜMMÜGÜLSÜM PEKER
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ERGEN
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Dönüşüm = Transformation ; Kentleşme = Urbanization ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Riskli yapı = Risky building ; İstanbul-Gaziosmanpaşa = İstanbul-Gaziosmanpaşa

Özet:
İnsanlık tarihinin yerleşik hayata geçmesi beraberinde toplu yaşamı ve devamında kent olgusunu getirmiştir. Oluşmaya başlayan kentler nüfus artışına bağlı olarak kentleşmenin doğmasını sağlamıştır. Oluşan kentler zaman içerisinde değişen ve gelişen ihtiyaçlar doğrultusunda ve yaşanan doğal afet, savaş vb. durumların etkisi ile değişme, gelişme ve yenilenmeye ihtiyaç duymuştur. Kentler yaşanan yenileme hareketleri başlarda sadece yıpranan ve yaşamın devam etmesine izin vermeyen bölgelerde gerçekleştirilirken zamanla aktif yaşamın devam ettiği bölgelerde de görülmeye başlanmıştır. Tarihi literatürde ilk yenileme ve dönüşüm çalışmalarına 2. Dünya savaşı sonrası dönemde rastlanmaktadır. Dünya üzerinde yakın tarihe kadar yenileme olarak devam eden çalışmalar yakın tarihte ihtiyaçlar doğrultusunda rekreasyonel faaliyetleri desteklemek amacı ile eski yapılarda fonksiyonel değişiklikler yapılmış ve dönüşüm çalışmalarının ilk örnekleri görülmüştür. Zamanla asıl kavram olan yenileme dönüşümün bir alt başlığı haline gelmiş ve sanki dönüşüm faaliyetinin bir çeşidiymiş gibi isimlendirilmiştir. Türkiye özeline inildiği zaman ülkemizin kentsel dönüşüm kavramı ile tanışması 1999 Marmara depremi sonrasında olmuştur. Ancak asıl kentsel dönüşüm süreci 2011 yılında Van'da yaşanan deprem sonrasında yürürlüğe giren 6306 sayılı "Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun" ile başlamıştır. Yürürlüğe giren kanun sonrasında hayata geçirilen projeler incelendiği zaman büyük çoğunluğunun yenileme projesi olduğu gözlenebilmektedir. Bununla birlikte kanun incelendiği zaman aslında mekânsal dönüşüm değil mekânsal yenileme hakkında kararları barındırdığı görülmektedir. Gaziosmanpaşa ölçeğine inildiği zaman ilçe içerisinde kentsel dönüşüm süreci 6306 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce Belediye Meclisi kararı ile GÖB ilan edilen bölgelerde yapılan yenileme çalışmaları ile başlamıştır. 2011 yılı sonrasında 6306 Sayılı Kanun'a dayanarak Riskli alan ilanları yapılmıştır. GÖB süreci ve Riskli alan süreci içerisinde hayata geçirilen ve yapımı devam eden projeler gözlemlendiği zaman bütün projelerin yenileme projesi olduğu fakat dönüşüm adı altında tanıtıldığı görülmektedir. Gaziosmanpaşa ilçesinde devam eden süreç yaşanan olumsuzluklar sebebi ile oldukça uzun sürmüş ve ilçe içerisinde yaşayan vatandaşın güveni sarsılmıştır. Uzun yıllardır evlerinden tahliye olmuş ve kira yardımı alan hak sahiplerinin mağduriyetlerini gidermek amacı ile 2019 yılından bu yana farklı çözüm arayışları içerisine girilmiştir ancak süreç hakkında ve yapılan çalışma hakkında geçmişte verilen yanlış bilgiler dolayısıyla devam eden uzlaşma süreçlerinde de aksaklıklar yaşanmaktadır. Sonuç olarak mikro ya da makro ölçekte doğru ve hızlı sonuç alabilmek için literatürdeki kavram kargaşası giderilmeli ve süreç doğru bir şekilde lanse edilmelidir. Vaat edilen projenin can ve mal kaybını önlemeye yönelik olduğu önemle belirtilerek sonuca ilerlenmelidir

Abstract:
dThe sedentary life of the history of humanity brought the city phenomenon with it, and the cities that started to form led to the emergence of urbanization. In line with the changing and developing needs over time, the cities that were formed and experienced natural disasters, wars, etc. It needed change, development, and renewal with the effect of the circumstances. While urban renewal movements were carried out only in areas that were worn out and did not allow life to continue, over time, it began to be seen in areas where active life continued. The first renovation and transformation studies in the historical literature are encountered in the post-World War II period. The works that continued as a renovation in the world until recently, functional changes were made in the old buildings to support the recreational activities in line with the needs in the recent past and the first examples of the transformation studies were seen. Over time, the main concept, renewal, has become a sub-title of transformation and has been named as if it is a type of transformation activity. When it comes to Turkey specifically, our country's acquaintance with the concept of urban transformation was after the 1999 Marmara earthquake. However, the real urban transformation process started with the "Law on Transformation of Areas Under Disaster Risk", numbered 6306, which came into force after the earthquake in Van in 2011. When the projects implemented after the law that came into force are examined, it can be observed that most of them are renovation projects. However, when the law is examined, it is seen that it contains decisions about spatial renewal, not spatial transformation. When the scale of Gaziosmanpaşa was reached, the urban transformation process in the district started with the renovation works carried out in the regions declared as GÖB with the decision of the City Council before the enactment of the Law No. 6306. After 2011, risky area announcements were made based on the Law No. 6306. After 2011, risky area announcements were made based on the Law No. 6306. When the projects that have been implemented and under construction during the GÖB process and the Risky Area process are observed, it is seen that all the projects are renovation projects but are introduced under the name of transformation. The ongoing process in the Gaziosmanpaşa district took a long time due to the negativities and the trust of the citizens living in the district was shaken. Different solutions have been sought since 2019 to eliminate the grievances of the beneficiaries who have been evicted from their homes for many years and received rental assistance, but there are also problems in the ongoing reconciliation processes due to the wrong information given in the past about the process and the work done. As a result, to get accurate and fast results at micro or macro scale, the confusion in the literature should be eliminated and the process should be launched correctly. It should be emphasized that the promised project is aimed at preventing the loss of life and property, and progress should be made.