İslâm hukukunda gayr-i menkul malların gasbı ve hukuki sonuçları
Usage of real estate properties and legal law in Islamic law results
Yazar: ARKAN ISMAEL
Danışman: PROF. DR. ŞAMİL DAĞCI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Arazi kullanımı = Land use ; Gasp = Usurpation ; Gayrimenkuller = Real estates ; Kamu arazisi = Public land ; Kamu hukuku = Public law ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
"İslâm Hukukunda Gayr-İ Menkul Malların Gasbı Ve Hukuki Sonuçları"
başlıklı bu çalışmamız bir giriş, iki bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Birinci 
bölümde gasb ile ilgili kavramlar ele alınmıştır. Gasbın tanımı gasbın hukuki 
hükmüne değinilmiştir. Gasba konu olan mal kavramı ve malların menkul ve gayr-ı 
menkul diye tasnifi yapılmıştır. Ayrıca gasbla yakın anlam içeren teaddi, itlaf, ihtilas 
sirkat ve hirabe kavramları da incelenmiştir.
Yine Irak medeni kanununa göre gasb konusuna değinilmiş islam hukuku ile 
mukayese yapılmıştır. Gasb fiili fıkıh mezhepleri açısından değerlendirilmiş,
mezheplerin kendi kaynaklarına müracaat olunarak analiz yapılmıştır. Ayrıca gasbın 
tarifi ve unsurları gasbın oluşum şartları ele alınmıştır. Gasbın Kur'ân-ı Kerim,
sünnet icma ve diğer şeri delillerdeki hükmü açıklanmaya çalışılmıştır. Bu meyanda 
gasb fiilinin gerçekleştiği malların menkul, gayrı menkul şeklinde tasnifi yapılmış 
gayrı menkullerdeki artışlar ile menfaatlerin gasbı ayrıca gasb olunan malda aranan 
şartlar, malın mütekavvim olması, dokunulmaz olması ve maddi bir mal olması 
şeklinde ayrımı yapılmıştır. Gasb olunan malların menfaatleri ile ilgili mezheplerin 
görüşleri temel kaynaklara gidilerek irdelenmeye çalışılmış vakıf malları, küçüklerin 
malları, kiralık mallar ve menfaatlerin mal sayılıp sayılmayacağı hususuna 
değinilmiştir. Yine gâsıbla ilgili terettüp eden hükümler ve gasb olunan mala yönelik 
hükümler incelenmiştir. 
İkinci bölümde gasb olunan mallar üzerindeki tasarruflar ele alınmıştır. Gasb 
fiilinin hükmü, gasb olunan malın gasıba ve ikinci şahsa satışı, hibe edilmesi gibi 
hususlar incelenmiştir. Gasb olunan arazide ibadet etmenin hükmü, kamuya ait olan 
arazinin gasbedilmesi ve bu arazi üzerinde tasarrufta bulunulması, örneğin arazinin 
ekilmesi, üzerinde ağaç dikilmesi, bina inşa olunması ve arazi içerinde kuyu kazılması 
gibi konular incelenmiştir. Gâsıbın gasb ettiği mala vermiş olduğu zarar ve bu 
zararların tazmininin nasıl olacağına dair hükümler üzerinde durulmuştur. Gasb edilen 
malın ya aynı ile iade edilmesi veya misli yahut kıymetiyle tazmin edilmesi ile 
hükümler fıkıh mezheplerine göre mukayeseli olarak incelenmiştir. Ayrıca tazmin yükümlülüğünü kaldıran fiilllerden söz edilmiştir. Asıl maldaki eksikliğin nasıl telafi 
edileceği, bu telafi şeklinin tazmin zamanı mı yoksa gasb zamanına göre mi olacağı, 
gasb olunan mallardaki artışların nasıl tazmin edileceği hususları ayrıntılı olarak izah 
edilmeye çalışılmıştır.
Sonuç bölümünde tezde ulaşılan netice ve bunun delillendirilmesi yoluna 
gidilmiştir. Tezde kullanılan kaynaklarla tez nihayete erdirilmiştir.

Abstract:
This study titled "The Seizure of Real Estate in Islamic Law and Its Legal 
Consequences", consists of an introduction, two chapters and a conclusion. In the first 
chapter, the concepts related to the extortion are discussed. The definition of extortion 
is mentioned in the legal provision of extortion. The concept of property subject to 
extortion and the classification of goods as movable and immovable have been made. 
In addition, the concepts of treason, culling, conflict, circa and hirabe, which have a 
close meaning with extortion, were also examined.
According to the new Iraqi civil law, the subject of extortion was mentioned and a 
comparison was made with the Islamic law. The act of extortion was evaluated in terms 
of fiqh sects, and the analysis was made by referring to the sources of the sects.
In addition, the definition and elements of extortion, the conditions of the formation of 
extortion are discussed. The ruling of extortion in the Qur'an, Sunnah consensus and 
other Shari'a proofs has been tried to be explained. In this respect, the goods in which 
the act of extortion took place are classified as movable and immovable property, the 
increase in real estate, the extortion of benefits, and the conditions sought in the 
usurped goods are differentiated as being permanent, inviolable and being a tangible 
property. The views of the sects regarding the benefits of the seized property were tried 
to be examined by going to the main sources, and the issue of whether the properties 
of foundations, properties of minors, rental properties and benefits could be considered 
property or not were mentioned. Again, the provisions regarding the extortion and the 
provisions regarding the usurped property were examined.
In the second part, the savings on the seized goods are discussed. Issues such as the 
provision of the act of extortion, the sale of the usurped property to the extortion and 
the second party, and the granting of it have been examined. Issues such as the 
provision of worship in the seized land, the usurpation of the public land and the 
disposal of this land, such as planting the land, planting trees on it, constructing a 
building and digging a well in the land, were examined. The damages caused by the 
extortion to the property and the provisions on how to compensate for these damages 
are emphasized. The provisions of either returning the stolen goods with the same or 
compensating them with the same amount or value have been examined comparatively 
according to the sects of fiqh. In addition, actions that remove the liability of 
compensation were mentioned. It has been tried to explain in detail how the deficiency 
in the original property will be compensated, whether this form of compensation will 
be according to the compensation time or the extortion time, how the increases in the 
usurped goods will be compensated.
In the conclusion part, the conclusion reached in the thesis and its proof are given. The 
thesis was concluded with the sources used in the thesis.