Hamhullah Hamdi'nin Yûsuf u Züleyhâ mesnevisinde arketipsel sembolizm açısından aşkın kemâle ulaşması
Hamdullah Hamdi's return of love in archetopial symbolism in the Yûsuf u Züleyhâ masnevis
Yazar: TUBA BEZENMİŞ
Danışman: DOÇ. DR. KENAN BOZKURT
Batman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Arketip = Archetype ; Campbell, Joseph = Campbell, Joseph ; Hamdullah Hamdi = Hamdullah Hamdi ; Jung, Carl Gustav = Jung, Carl Gustav ; Mesnevi = Mathnawi ; Sembolizm = Symbolism ; Yusuf u Züleyha = Yusuf u Züleyha

Özet:
Konusunu Kur'ân'da geçen bir sureden alan Yûsuf u Züleyhâ mesnevileri, İslamî edebiyatta oldukça sevilmiş ve birçok şair tarafından yüzyıllarca kesintisiz bir şekilde tekrar tekrar yazılmıştır. Kur'ân'da nefsine yenik düşen Züleyhâ'nın Hz. Yûsuf'u elde etmek için giriştiği entrikaları ve Hz. Yûsuf'un bu entrikalar karşısındaki ahlaklı duruşunu anlatan bu kıssa, Müslüman şairler tarafından tasavvufî aşkın ve bu aşkın evrelerinin anlatıldığı, aşk ve güzellik yoluyla Allah'a ulaşma sürecinin işlendiği bir hikâye olarak ele alınmıştır. Tasavvufun nihai amacı olan insan-ı kâmil olma sürecinin konu alındığı bu mesnevilerdeki temel motifler ve süreçlerin, Jung psikolojisinin nihai hedefi olan bireyleşim süreciyle örtüşen hususlar barındırır. Tasavvufta, salikin Allah'a ulaşmak amacıyla yaptığı içsel yolculuk ile bireyin bireyleşim yolunda karşılaştığı engeller ve sınavlar; Campbell'ın, mit ve destanlarda sistemleştirdiği arketipler ile amaç ve kapsam bakımından uyuşan özelliklere sahiptir. 
Çalışmada Carl Gustav Jung'un Analitik Psikolojisi bireyin ben olma, bireyleşim yolunda ilerlemesi amaçlı çalışmasının temel noktalarından olan arketipler aracılığıyla, arketipsel sembolizm bağlamında Hamdullah Hamdî'nin Yûsuf u Züleyhâ mesnevisi incelenmiş, Campbell ve Jung'un uyguladığı uygulamalardan yola çıkarak arketipsel olarak 'ayrılma, sınanma, dönüşüm' disipliniyle ele alınmıştır.

Abstract:
The Yusuf u Zuleyha mesnevis, whose subject is from a surah in the Quran, have been very popular with Islamic literature and have been repeatedly written by many poets for centuries without interruption.  In the Qur'an, Züleyha, who succumbed to his soul, is Hz.  The intrigues he went into to get Yusuf and Hz.  This story, which tells about Yusuf's moral stance against these intrigues, has been handled by Muslim poets as a story about Sufi love and its phases, and the process of reaching God through love and beauty.  The basic motifs and processes in these mesnevis, in which the process of being human-being is the subject of Sufism, which is the ultimate goal of Sufism, coincides exactly with the individuation process, which is the ultimate goal of Jungian psychology.  In Sufism, the inner journey of the devotee in order to reach Allah and the obstacles faced by the individual on the path of individuation, exams, Campbell, the archetype systemized on myths and epics express almost the same in terms of purpose and scope. 
 In this study, through archetypes, which are one of the main points of Carl Gustav Jung's Analytical Psychology of the individual to become me and progress on the path of individuation, in the context of archetypal symbolism, Hamdullah Hamdi's Yusuf u Zülevha mathematician was examined, based on the practices of Campbell and Jung, designation as archetypal, 'handled with discipline.