Kumanların Macaristan'a göçleri ve yerleşmeleri
Migrations and settlements of Cumans to Hungary
Yazar: BARAN BAŞAK
Danışman: DOÇ. DR. KÜRŞAT YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Göçler = Migrations ; Kumanlar = Cumans ; Macaristan = Hungary ; Orta Çağ = Middle Ages ; Türk tarihi = Turkish history ; Uluslararası göç = International migration ; Yerleşim = Settlement ; Yerleşim alanları = Settlement areas

Özet:
Altay Dağlarından Büyük Macar Ovası'na kadar olan bozkır kuşağı Karpat Dağları haricinde coğrafi olarak bir düzlük halinde benzer iklim ve coğrafi koşullarda bir bütünlük gösterir. İskitlerden itibaren Hunlar, Avarlar, Bulgarlar, Macarlar, Ogurlar, Sabirler, Hazarlar, Peçenekler ve Kıpçaklar gibi Türk ve diğer bozkır halkları bu bozkırları göç güzergahı ya da yurt olarak kullandılar.  Büyük Macar Ovası bu bozkır kuşağının son durağı olarak XIII. yüzyıla kadar Avrasya'dan göçler almıştır. 
Bu göçlerin sonuncusu Kumanlardı. Kumanlar Güney Rusya bozkırlarında Rus Knezlikleriyle iki yüzyıla aşkın süre boyunca karmaşık ilişkiler kurdular. Sert askeri mücadeleler sonucu knezlikleri bozkır kuşağının yukarısında tutmalarının yanında siyasi ilişkiler, ticari faaliyetlerle Rusların içtimai yaşamlarında önemli yer tuttular. Balkanlar'da ve Doğu Avrupa'daki varlıkları Macar, Bulgar, Romen/Ulah ve Rus halklarının etnik yapılarının oluşumunda hatta günümüz demografik yapısının şekillenmesinde önemli bir işleve sahip oldular.
1223'de Kalka Nehri'nde Rus ordularıyla ortak bir askerî harekât çerçevesinde karşıladıkları Moğol ordusundan aldıkları ölümcül yenilgi sonrası bir daha toparlanamadılar. Moğolların geri çekilmesine rağmen yönetimsel olarak boş kalan bozkır kuşağında 1237 ve 1241 Moğol saldırılarıyla birlikte egemenliklerini kesin olarak kaybettiler.
1239 yılında Köten Han liderliğinde Macaristan'a kalabalık bir Kuman kitlesi göç etti. Macar iç ve dış siyasetinde ana aktörler olarak rol aldılar. Kendi yaşam biçimlerini uzun süre sürdürmeleri yerleştikleri Hristiyan Macaristan'da büyük sosyal sorunlar yarattı. IV. László döneminde çıkarılan Kuman Yasalarının ardından Kuman toplumu toprağa bağlı şekilde feodalleşerek Macar toplumu içinde asimile olmaya başladılar.

Abstract:
The steppe belt from the Altai Mountains to the Great Hungarian Plain displays integrity in similar climatic and geographical features as a geographical plain except for the Carpathian Mountains. Starting from the Scythians, Turkic, and other steppe peoples such as Huns, Avars, Bulgars, Hungarians, Ogurs, Sabirs, Khazars, Pechenegs, and Kipchaks used these steppes as a migration route or homeland. The Great Hungarian Plain, as the last stop of this steppe belt, received migrations from Eurasia until the 13th century.
The last of these migrations were Cumans. In the Southern Russian steppes, the Cumans had complex relations with the Russian Principalities for more than two centuries. As a result of great military struggles, besides keeping the principalities above the steppe belt, they took an important place in the social life of the Russians with their political relations and commercial activities. Cumans played an important role in forming the ethnic structures of the Hungarian, Bulgarian, Romanian and Russian peoples and even in the shaping of today's demographic structure in the Balkans and Eastern Europe. After the Mongol army defeated them on the Kalka River in 1223, they could not recover. Despite the retreat of the Mongols, they lost their sovereignty in the steppe zone, which remained administratively empty, with the Mongol attacks in 1237 and 1241.
In 1239, a large Cuman community migrated to Hungary under the leadership of Köten Khan. They acted as central actors in Hungarian domestic and foreign politics. Maintaining their own way of life for a long time created big social problems in Hungary. After the Cuman Laws were enacted during the László IV period, the Cuman society became feudalized and assimilated into the Hungarian society.