İnek sütü protein alerjisi tanılı 4-10 yaş arası çocuklarda gastrointestinal semptomların incelenmesi
In children between 4-10 years diagnosed with cow's milk protein allergy examination of gastrointestinal symptoms
Yazar: OZAN NECATİ EREL
Danışman: PROF. NEVİN UZUNER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Allerjisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Besin alerjisi = Food hypersensitivity ; Gastrointestinal sistem = Gastrointestinal system ; Hipersensitivite = Hypersensitivity ; Süt = Milk ; Çocuklar = Children ; İnek sütü = Cow milk

Özet:
Amaç: Çocukluk çağında gıda alerjisi sıklığı, yapılan çalışmalarda %4,5-6
olarak bildirilmekte %1,8-7,5'e kadar farklı sıklıklarda inek sütü protein alerjisi
bildirilmektedir. İnek sütü protein alerjisinde (İSPA) doğru tanı koymak, büyüme
gelişme döneminde olan çocuklara gereksiz eliminasyon diyeti kısıtlamaları
yapılmaması açısından önemlidir. Çalışmamızın amacı, inek sütü protein alerjisi tanısı
ile izlenmiş ve inek sütünü tolere edip tüketebilen çocuklarda gastrointestinal
semptomları değerlendirmek ve fonksiyonel bağırsak hastalıklarının insidansını
belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, Dokuz Eylül Üniversitesi Nevvar Salih
İşgören Çocuk Hastanesi Çocuk Alerji ve İmmünoloji Kliniği'nde 2015-2017 yılları
arasında inek sütü protein alerjisi tanısı ile izlenmiş ve inek sütünü tolere edip
tüketebilen yaşları 4 ile 10 arasında değişen 61 çocuk üzerinde yapılmıştır. Bu
çocuklarda gastrointestinal semptomların varlığı, fonksiyonel gastrointestinal
hastalıklarının prevalansı ve bu hastalıkları etkileyen risk faktörlerini belirlemek,
demografik özelliklerini ortaya çıkarmak amacıyla çocuk hastaların aileleriyle yüz
yüze, telefon veya e-posta aracılığıyla görüşmek suretiyle Roma III kriterlerini içeren
Pediatrik Gastrointestinal Semptomlar anketi uygulanmıştır. Ayrıca, çocuklara ait
laboratuvar bulguları (deri prick test, total IgE, tam kan sayımı) hasta dosyalarından
ve hastane sistemine ait kayıtlardan elde edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya alınan çocukların 35'i (%57,4) erkek, 26'sı (%42,6) kız
olarak saptanmıştır. Çocukların mevcut yaşlarının ortalaması 5,9 ± 1,3 yıl, ortancası 6
(4–10) idi. Deri prick testinin (DPT) sonucuna ulaşılan 47 çocuktan (%77) 31'inin
(%50,8) deri prick testleri pozitif (3 mm ve üzeri) olarak belirlendi. 61 çocuk üzerinde
yapılan çalışmalar sonucunda 19 çocukta (%31,1) fonksiyonel gastrointestinal hastalık
saptandı. Bu çalışmanın sonucunda 3 çocuğa irritabl bağırsak sendromu (%4,9), 3
çocuğa fonksiyonel karın ağrısı (%4,9), 8 çocuğa fonksiyonel kabızlık (%13), 1 çocuğa
sıklık kusma sendromu (%1,6), 9 çocuğa fonksiyonel dispepsi (%14,7) tanısı konuldu.
Tanı konulan çocukların 5 tanesinde (%26) ise birden fazla fonksiyonel
gastrointestinal hastalık saptandı.
Çocukların %42'sinde karın ağrısı saptandı. Karın ağrısı olan çocukların %58'i
ağrının yeri olarak üst ve alt karnı, %19'u alt karın ağrısını, %23'ü ise üst karın ağrısını
tarif etti. Çocukların %34'ünün karın ağrılarının dışkılamayla gerilediği veya
kaybolduğu görüldü. Deri prick test pozitifliği, eosinofil ve total IgE yüksekliği ile
hastaların karın ağrısı bulguları karşılaştırıldığında yapılan ki-kare testlerinin sonuçları
0.05'in üstünde bulundu. Buna dayanarak deri prick test pozitifliği, eozinofil ve total
IgE yüksekliği ile karın ağrısı ve cinsiyet arasında bir ilişki bulunmadığı anlaşıldı.
Çocuklardaki gastrointestinal yakınmaların sıklığı karşılaştırıldığında
hastalarda %34,4 sıklıkta üst karın ağrısı, %32,2 sıklıkta alt karın ağrısı, %44,3 dışkı
kaçırma, %34'ünde kabızlık, %70,5'inde geğirme, %93,4'ünde flalutans (gaz
çıkarma), %29,5'inde karın gerginliği, %16,4'ünde gurklama (hava yutma),
%19,7'sinde kusma, %21,3'ünde ise regürjitasyon görülmüştür.
Sonuç: İnek sütü protein alerjisi tanısı ile izlenmiş ve inek sütünü tolere edip
tüketebilen çocukların %31,1'inde fonksiyonel gastrointestinal hastalık saptanmıştır.
Bu durum literatür ile kıyaslandığında genel olarak toplumla benzerlik gösterdiği
ancak yapılan çalışmalar ve bizim çalışmamızın neticesinde inek sütü protein
alerjisinin bu hastalıklar için önemli bir risk faktörü olduğu söylenebilir. Çocuk alerji
polikliniklerinde besin alerjisi tanısıyla takip edilen hastalarda gastrointestinal
semptomların sorgulanmasının uzun dönemde birçok açıdan önemli bir kazanç
sağlayacaktır.
Anahtar kelimeler: Fonksiyonel Gastrointestinal Hastalık, İnek Sütü Protein
Alerjisi, Roma III Kriterleri

Abstract:
Objective: The frequency of foodallergy in childhood has beenreported as 4,5-
6% and cow's milk protein allergy has been reported at different frequencies up to 1,8-
7,5%. It is important to make a correct diagnosis in cow'smilk protein allergy (CMPA)
in order not to make unnecessary elimination diet restrictions in children who are in
the growth and development period. The aim of our study was to evaluate the
gastrointestinal symptoms and to determine the incidence of functional bowel diseases
in children followed up with the diagnosis of cow's milk protein allergy.
 Materials and Methods: Our study was carried out on 61 children aged
between 4 and 10 who were followed up with the diagnosis of cow's milk protein
allergy in Dokuz Eylül University Nevvar Salih İşgören Children's Hospital,
Department of Pediatric Allergy and Immunology between 2015 and 2017 and can
tolerate and consume cow's milk. In order to determine the presence of gastrointestinal
symptoms, the prevalence of functional gastrointestinal diseases, the risk factors
affecting these diseases, and to reveal the demographic characteristics of these
children, the Pediatric Gastrointestinal Symptoms Questionnaire, which includes the
Rome III criteria, was applied by interviewing the families of the pediatric patients
face-to-face, by telephone or e-mail. In addition, laboratory findings of children (skin
prick test, total IgE, complete blood count) were obtained from patient files and
hospital system records.
Results: The children included in the study, 35 (57,4%) were boys and 26
(42,6%) were girls. The mean age of the children was 5,9 ± 1,3 years, with a median
of6(4–10). Skin prick test (DPT) results of 47 (%77) children were obtained. The skin
vi
prick tests of 31 (50,8%) of them were positive (3 mm and above). As a result of studies
conducted on 61 children, functional gastrointestinal disease was found in 19 children
(31,1%). As a result of this study, 3 children with irritable bowel syndrome (4,9%), 3
children with functional abdominal pain (4,9%), 8 children with functional
constipation (13%), 1 child with cyclic vomiting syndrome (1,6%), and 9 children with
a diagnosis of functional dyspepsia (14,7%) was made. More than one functional
gastrointestinal disease was found in 5 (26%) of the diagnosed children. Abdominal
pain was detected in 42% of the patients. The children with abdominal pain, 58%
described the upper and lower abdomen as the location of the pain, 19% described
lower abdominal pain, and 23% described upper abdominal pain. It was observed that
34% of the children had their abdominal pain regressed or disappeared with defecation.
When the skin prick test positivity, eosinophil and total IgE elevation were compared
with the abdominal pain findings of the patients, the results of the chi-square tests were
found to be above 0,05. Based on this, it was understood that there was no relationship
between skin prick test positivity, eosinophil and total IgE elevation, abdominal pain
and gender. When the frequency of side effects in the patients was compared, upper
abdominal pain in 34,4%, lower abdominal pain in 32,2%, stool incontinence in
44,3%, constipation in 34%, belching in 70,5%, flatulence in 93,4%, abdominal
tension in 29,5%, gurgling (swallowing air) in 16,4%, vomiting in 19,7%,
regurgitation in 21,3% were observed.
Conclusion: Functional gastrointestinal disease was detected in 31,1% of the
patients followed up with the diagnosis of cow's milk protein allergy. When this
situation is compared with the literature, it can be said that it is generally similar to the
society, but as a result of the studies and our study, cow's milk protein allergy is an
important risk factor for these diseases. Questioning gastrointestinal symptoms in
patients followed up with a diagnosis of food allergy in pediatric allergy out patient
clinics will provide an important benefit in many respects in the long run.
Keywords: Cow's milk protein allergy, functional gastrointestinal disease,
Rome III criteria