Roy adaptasyon modeline dayalı bireyselleştirilmiş hemşirelik girişimlerinin alkol bağımlılarında iyileşmeye etkisi
Individualized nursing interventions based on the roy adaptation model's effects on recovery in alcohol addicts
Yazar: DİLEK AYAKDAŞ DAĞLI
Danışman: PROF. DR. MAHİRE OLCAY ÇAM
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Alkol bağımlılığı = Alcohol dependents ; Alkol içme = Alcohol drinking ; Alkolizm = Alcoholism ; Bağımlılık = Dependency ; Bireyselleştirme = Individualization ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Roy Adaptasyon Modeli = Roy Adaptation Model

Özet:
Amaç: Roy adaptasyon modeline dayalı bireyselleştirilmiş hemşirelik girişimlerinin, alkol bağımlılarında iyileşmeye etkisini belirlemek, araştırmanın amacını oluşturmaktadır.  
Yöntem: Araştırma, ön-test, son-test, izleme ve kontrol gruplu deneysel bir çalışmadır. Bir haftalık detoksifikasyon sürecini tamamlayan, araştırmanın dâhil olma kriterlerine uygun olan bireylerden 33 kontrol, 31 deney olmak üzere 64 birey çalışmaya alınmıştır. Veriler ,Tanıtıcı Bilgi Formu,  İyileşme Değerlendirme Ölçeği, WHOQOL-BREF (TR) Yaşam kalitesi ölçeği kısa form,  PENN Alkol Aşerme Ölçeği (PAAÖ) ile toplanmıştır. Deney grubundaki bireylere bireyselleştirilmiş bakım sağlanarak Roy Adaptasyon Modeli doğrultusunda girişimler uygulanmıştır.
Bulgular: Araştırmada deney grubu yaş ortalaması 44.48±8.4, kontrol grubunun ise 44.9±8.2'dir. Deney grubunun %90.3'ü, kontrol grubunun ise %90.9'u erkektir. Her iki grupta da boşanmış olanların sayısı fazla (deney grubu %41.9, kontrol grubu 36.3) ve çoğu birey (deney %83.9, %78.8) çocuk sahibi olduklarını bildirmişlerdir. Hastaların çoğunluğu ilköğretim mezunu ve bir işte çalışmaktadır. Her iki grubun büyük bir oranı büyükşehirde yaşadıklarını ve sosyoekonomik durumu orta düzeyde değerlendirdikleri bulunmuştur. Araştırmada deney grubu bireylerin alkolü ilk kullanma yaşı 19.77±4.98, kontrol grubunun 20.24±3.66, yoğun kullanım yaş ortalamaları ise deney grubunda 33.29±5.94, kontrol grubunun ise 33.72±5.32 olarak belirlenmiştir. Deney ve kontrol grubunun çoğunluğu daha önce tedavi olmuş olup, nüks etme nedeni olarak olumsuz duygulardan ve problemlerden kaçmak olduğu saptanmıştır.  Deney ve kontrol grubu bireylerin çoğunluğunun ailesinde alkol kullanan bireylerin olduğu bulunmuştur. 
Girişimler öncesi deney ve kontrol grubu bireylerin İDÖ, WHOQOL-BREF (TR), PAAÖ puan ortalamalarında anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0,05). 
Girişimler sonrası İDÖ, WHOQOL-BREF (TR) puan ortalamaları deney grubunun kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulunmuş olup, PAAÖ puan ortalamaları deney grubunda kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük çıkmıştır (p<0.05). 
Sonuç: Sonuç olarak, Roy Adaptasyon Modeline dayalı bireyselleştirilmiş hemşirelik girişimlerinin bireylerin iyileşme ve yaşam kalitesini arttırdığı, aş erme düzeylerini azalttığı belirlenmiştir.

Abstract:
İndividualized Nursing İnterventions Based on The Roy Adaptation Model's Effects on Recovery İn Alcohol Addicts.
Objective: The aim of this study was to determine the effect of individualized nursing interventions based on Roy adaptation model on recovery in alcohol addicted individuals.
Materials and Method: The experimental study with pre-test, post-test, experimental and control groups. A total of 64 individuals (33 controls, 31 experiments) who completed the one-week detoxification process and met the inclusion criteria of the study were included in the study. Data were collected using the Descriptive Information Form, Recovery Assessment Scale (RAS), WHOQOL-BREF (TR) Quality of Life scale short form and PENN Alcohol Craving Scale (PAAS). Individualized care was provided to the individuals in the experimental group and interventions were implemented in line with Roy Adaptation Model.
Results: The mean age of the experimental group was 44.48 ± 8.4 and the control group was 44.9 ± 8.2. 90.3% of the experimental group and 90.9% of the control group were male. The number of divorced persons in both groups (41.9% in the experimental group, 39.6% in the control group) and most individuals (83.9% in the experiment, 78.8%) reported that they had children. The majority of patients are graguated from a primary school and has a job. A significant proportion of both groups lived in the metropolitan area and evaluated socioeconomic status at a moderate level.
The first age of usage alcohol was found in 19.77±4.98 in experimental group, 20.24±3.66 in control group. The mean age of intensive alcohol use of the participants was 33.29 ± 5.94 in the experimental group and 33.72 ± 5.32 in the control group. The majority of the experimental and control groups had previously been treated and the reason for relapse was avoiding negative emotions and problems. It was found that the majority of the experimental and control group individuals had alcohol use in their families.
There was no significant difference between the mean scores of ISS, WHOQOL-BREF (TR) and PAAS of the experimental and control groups before the intervention (p>0,05). The mean scores of RAS and  WHOQOL-BREF (TR) after the intervention were significantly higher in the experimental group when compared to the control group. The mean scores of PAAS were significantly lower in the experimental group compared to the control group (p<0.05).
Conclusion: As a result, it was determined that individualized nursing interventions based on Roy Adaptation Model increase the recovery and quality of life of individuals and decrease the levels of craving.