Stratejik mekansal planlama yaklaşımı üzerine bir araştırma: İstanbul örneği
A research of strategic spatial planning: Case of Istanbul
Yazar: SİNAN LEVEND
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RAHMİ ERDEM
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Stratejik planlama = Strategic planning ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu çalışma ülkemizde stratejik mekânsal planlama yaklaşımına geçiş sürecini İstanbul örneğinde incelemek ve değerlendirmek amacı ile yapılmıştır. Bu amaçla öncelikle stratejik mekânsal planlama kavramı tanımlanmıştır ve diğer planlama türleri ile stratejik planlama arasındaki farklar ortaya konmuştur. Daha sonra farklı ülkelerden stratejik planlama deneyimleri incelenmiştir. Son olarak İstanbul Kurumsal Stratejik Planı, Çevre Düzeni Planı (100000 Ölçekli) ve Nazım İmar Planı (25000 Ölçekli) incelenmiş ve bu planlar Stratejik Planlama yaklaşımı açısından değerlendirilmişlerdir.Çalışma göstermiştir ki;Ülkemizde Avrupa Birliğine uyum yasaları çerçevesinde çıkartılan kurumsal stratejik plan yasası, mekânsal odaklı stratejik plan kararları üretilmekte yetersiz kalmaktadır. Mekânsal Stratejik planlamaların dayandığı temel bir stratejik mekânsal planlama modelimiz bulunmamaktadır. Ayrıca gerek belediyeler tarafından hazırlanan stratejik planlar gerekse merkezi yönetim tarafından hazırlanan stratejik planların birbirleri ile koordine olabilecekleri bütünleşmiş bir yapı mevcut değildir.Stratejik planlama yaklaşımının sunulan biçimiyle bir kalıp olarak değil, acelecilikten uzak bir içerikle ülkemizin özgün koşullarına uygulanarak kamu yönetimi ve mekânın planlanması alanına dâhil edilmesi gerekmektedir. Ayrıca yasal düzenlemede Kamusal Stratejik Planın zorunlu hale getirilmesine karşın, bu planın hiyerarşisi içerisinde, alt birimlerin yapmasının gerekli olduğu Stratejik Mekânsal Planlama süreci açık ve net olarak tanımlanmamıştır.İstanbul gibi işlevsel planlama sınırları il sınırlarını aşan, çok büyük kentleşme sorunları bulunan, doğal ve kültürel değerleri tehdit altında olan ve başta deprem olmak üzere afet riskine yüksek düzeyde maruz kalan bir metropolün; üst ölçekli mekânsal strateji planından, kentsel tasarım ölçeğine kadar bir bütün olarak ele alındığı, şeffaf, geniş katılımlı, işbirlikçi ve devamlılığı olan bir planlama örgütüne ihtiyacı olduğu tartışılmaz bir gerçektir. Bu durumlar göz önüne alındığında İstanbul'a özgü bir stratejik mekânsal planlama anlayışının geliştirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
This study was prepared to evaluate and research the study in the case of İstanbul concerning the transition strategic spatial planning approach in Turkey. For this purpose, firstly a literature study was conducted to define Strategical Planning and various planning types and the strategical planning were stated. Then, strategical planning experiences in different countries were searched. Eventually, in Istanbul İnstitutional Strategical Planning and Environment Arrangement Planing (100000 scale) were analyized and these plans were evaluated in terms of adequacy of strategical planning approach.The study shows that;In Turkey İnstitutional Strategical Planning Law approved for European Union laws is not satisfactory to produce the decision of Strategic Spatial Planning. There is not a basic strategical planning model based on spatial strategical planning. Besides, there is not an integrated structure provided for the strategical plans prepared by municipality nor the strategical plans prepared by public utilities to coordinate with each other.Strategical Planning Approach should not be included as in the presented form, with the content of being without hurrying up it should be involved in public management and spatial planning areas applied to the unique features of Turkey. Although Public Strategical Planning enforced with laws, Spatial Strategical Planning process has not been defined clearly for the hierarchical order Public Strategical Planning.It is unquestionable fact that İstanbul as a metropolis, which has extended to the outside functional planning districts rather than its managerial borders, with a very big urbanization problems, with threatened natural and cultural worthies of it and high level of disaster risk, needs to have clear, participant and regular planing organization handled as a whole from the top scale of Spatial Strategical Planning to the Urban Desing. When all conditions are considered, it is a fact that The Spatial Strategical Planning Approach needs to improved for İstanbul.