Determination of some agricultural characteristics on chickpea (Cicer arietinum L.) genotypes that are sown as second crop
Determination of some agricultural characteristics on chickpea (Cicer arietinum L.) genotypes that are sown as winter crop
Yazar: FIRAS MOHAMMED KNO KNO
Danışman: DOÇ. DR. ALİ KAHRAMAN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tarımsal sürdürülebilirlik konsepti bakımından öne çıkan temel bileşenlerden hem insan hem de hayvan beslenmesi için sürdürülebilir gıda üretiminin sağlanması, sürdürülebilir toprak yönetimi; sürdürülebilir kalkınma ve sürdürülebilir fonksiyonel gıda üretimi için nohut önem taşımaktadır.
Konya ekolojisinde gerçekleştirilen bu araştırma kapsamında, 2021 yılında vejetasyon döneminde arpa ve buğday hasadının ardından ikinci ürün olmak üzere 2 farklı zamanda (16 Haziran ve 01 Temmuz) ekilen 5 farklı nohut (Cicer arietinum L.) genotipi (Türkiye'den temin edilen: Canıtez isimli tescilli çeşit; Irak'tan temin edilen: Duhok, Erbil, Musul, Süleymaniye menşeili genotipler) yetiştirilerek bazı tarımsal özellikler incelenmiştir. Çalışmanın tarla denemeleri Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Ana parsellere ekim zamanları, alt parsellere ise nohut genotipleri yerleştirilmiştir.
Yapılan varyans analizi sonucunda araştırma kapsamında ele alınan faktörlerden ilk bakla yüksekliği, bin tane ağırlığı ve tane iriliği bakımından araştırmaya konu olan faktörlerin etkisi istatistiksel anlamda önemsiz çıkmıştır. Araştırma sonucunda daha erken tohum ekimi (16 Haziran) yapılması ile: Bitki boyu, ana dal sayısı, bitkide bakla sayısı, biyolojik verim, tane verimi, hasat indeksi, bin tane ağırlığı değerlerinin artış gösterdiği tespit edilmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre incelenen özelliklere ait ortalama değerler interaksiyon bakımından şu şekildedir: çıkış süresi 8.67 gün – 11.67 gün, çiçeklenme süresi 41.33 gün – 44.00 gün, bakla bağlama süresi 60.33 gün – 65.67 gün, bitki boyu 39.40 cm – 70.90 cm, ilk bakla yüksekliği 17.50 cm – 20.03 cm, ana dal sayısı 1.53 adet/bitki ile 6.03 adet/bitki, bitkide bakla sayısı 4.57 adet/bitki – 26.93 adet/bitki, biyolojik verim 321.82 kg/da ile 529.24 kg/da, tane verimi 62.71 kg/da - 118.13 kg/da, hasat indeksi %18.33 - %25.67, bin tane ağırlığı 236.19 g – 251.58 g, tane iriliği 7.00 – 8.67 mm aralığında tespit edilmiştir.
Tez çalışması kapsamında incelenen özellikler bakımından öne çıkan veriler değerlendirildiğinde: ilk bakla yüksekliği için Duhok genotipi, biyolojik verim ile tane verimi için Süleymaniye genotipi, bin tane ağırlığı için Musul nohut genotipi en yüksek değerleri ortaya koymuştur.
Tek yıllık araştırma sonuçlarına dayalı olmak şartıyla, bu araştırmadan elde edilen bulgular ışığında münavebede çeşitlilik sağlanması, baklagil bitkisi yetiştiriciliğinin artırılması ve ikinci ürün seçiminde alternatif sunulabilmesi açısından nohut bitkisinin Konya ekolojisi için mümkün olabileceği görülmüştür. Araştırma bulgularına dayalı olarak: Arzu edilen özelliklerin seleksiyonuna yönelik ıslah çalışmalarında mevcut veriler değerlendirilebilir nitelikte olup, adaptasyon yeteneği ve çevre interaksiyonunu daha iyi belirlemek üzere farklı genotiplerin kullanılacağı daha uzun süreli çalışmaların gerçekleştirilerek, stabil verilerin elde edilmesine ihtiyaç olduğu söylenebilir.

Abstract:
Sustainability of food production for both human and animal nutrition, sustainable soil management; chickpea is important for sustainable development and sustainable functional food production.
As the aim of this research carried out in Konya ecology, 5 different chickpeas (Cicer arietinum L.) genotypes were sown at 2 different times (June 16 and July 01), as the second crop after barley and wheat harvest in the 2021 vegetation period (obtained from Turkey: named Canıtez - registered cultivar; Genotypes from Iraq: Duhok, Erbil, Mosul, Suleymaniye origin) were grown and some agricultural characteristics were examined. The field trials of the study were established according to the Trial Design of Split Plots in Randomized Blocks with 3 replications. Sowing times were placed on the main plots and chickpea genotypes were placed on the sub plots.
According to the result of the analysis of variance, the effect of the factors that are the subject of the research in terms of first pod height, thousand-grain weight and grain size, which are among the factors considered within the scope of the research, were found to be statistically insignificant. Consequently, it was determined that plant height, the number of main branches, number of pods per plant, biological yield, grain yield, harvest index and thousand-grain weight values increased with earlier planting of chickpeas (June 16).
According to the results of the research, the average values of the properties examined in terms of interaction are as follows: Emergence time 8.67 days - 11.67 days, flowering period 41.33 days - 44.00 days, pod setting time 60.33 days - 65.67 days, plant height 39.40 cm - 70.90 cm, first pod height 17.50 cm – 20.03 cm, the number of main branches 1.53 units/plant and 6.03 units/plant, the number of pods per plant 4.57 units/plant – 26.93 units/plant, biological yield 321.82 kg/da to 529.24 kg/da, seed yield 62.71 kg/da - 118.13 kg/da, harvest index 18.33% - 25.67%, thousand-grain weight 236.19 g - 251.58 g, grain size 7.00 - 8.67 mm.
Considering the prominent data in terms of the characteristics examined within the scope of the thesis study: the Duhok genotype for first pod height, the Suleymaniye genotype for biological yield and grain yield, Mosul chickpea genotype for thousand-grain weight revealed the highest values.
Based on the results of the one-year research, in the light of the findings obtained from this research, it has been seen that the chickpea plant is possible for the ecology of Konya in terms of providing diversity in crop rotation, increasing legume plant cultivation and offering alternatives in the second product selection. Based on the research findings: the available data in breeding studies for the selection of desired traits can be evaluated and it can be said that there is a need to obtain stable data by conducting longer-term studies in which different genotypes will be used to better determine the adaptation ability and environment interaction.