Gastronomi turizminin gelişmesinde profesyonel turist rehberlerinin rol ve sorumluluklarına ilişkin görüşleri: Şanlıurfa örneği
Opinions of professional tourist guides on the role and responsibilities of the development of gastronomy tourism: The example of Sanliurfa
Yazar: PINAR BARIŞAN
Danışman: DOÇ. DR. LOKMAN TOPRAK
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Turizm = Tourism
Dizin: Gastrostomi = Gastrostomy ; Kent rehberleri = City guides ; Mutfak = Kitchen ; Mutfak turizmi = Gastronomic tourısm ; Rehberlik = Guidance ; Rehberlik hizmetleri = Guidance services ; Turist rehberi = Tourist guides ; Yerel kültür = Local culture ; Yerellik = Locality ; Şanlıurfa = Şanlıurfa

Özet:
Peygamberler şehri ve tarihin sıfır noktası olan Şanlıurfa gastronomik değerler açısından son derecede zengin bir imkâna sahiptir. Gastronomi turizminin sürdürülebilirliğinin ve gelişiminin artması ile birlikte yörelere ait mutfak kültürleri turizm faaliyetleri açısından tamamlayıcı rol oynamaktadır ve ilgili destinasyonlarda tüketilen gastronomik ürünler birbirini tamamlar özelliktedir. Orijinal ve otantik yöresel lezzetlerin tadımı, yöreye ait yeni bir kimlik oluşturulması ve bu kimliğin turistler tarafından keşfedilip deneyimlenmesi destinasyon tercihinde önemli bir adım atılmasını sağlamaktadır. 
Bu açıdan ele alındığında profesyonel turist rehberleri ülkelerinin turizm öncüsü olması sebebi ile turistlere aktardıkları her enformasyonun da sorumluğunu taşımaktadırlar. Bu çalışmada profesyonel turist rehberlerinin gastronomik değerlerin gelişimine ne derece katkısının olduğu belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada profesyonel turist rehberlerine anketler uygulanmıştır. Anketler, 2020 yılının Mayıs ve Haziran aylarında yapılmıştır. Bu çalışmanın temel amacı Şanlıurfa'da gastronomi turizminin gelişmesinde Turist rehberleri perspektifinden ne durumda olduğunun belirlenmesidir.
Bu doğrultuda ŞURO'ya bağlı eylemli 115 profesyonel turist rehberinden 106 sına ulaşılmış ve anket çalışması yapılmıştır. 
Araştırmada elde edilen bulgulara göre, cinsiyet faktörünün "profesyonel turist rehberinin yörenin kültürünü, geleneklerini, somut ve soyut değerlerini ziyaretçilere aktarma ölçütü" ile "Şanlıurfa'daki restoranlarının kentin orijinal ev mutfak kültürünü yansıtma ölçütü"ne ilişkin algı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır. Ayrıca, araştırmada katılımcıların % 34'ü turist rehberlerinin bölgenin yiyecek içecek kültürü ile ilgili yeterli donanıma sahip olmalı, tanıtım yapmalı" ve % 34'ü "Sosyal medyada paylaşım yapmalı" yanıtını vermişlerdir. Ayrıca turist rehberlerinin % 57'si "Yöresel yemekler ile ilgili misafirlere detaylı bilgilendirme yapmalı ve yöresel ürün tüketimine yönlendirmeli" şeklinde yanıtlamışlardır.

Anahtar Kelimeler: Gastronomi Turizmi, Profesyonel Turist Rehberliği, Yerel ve Otantik Mutfak, Yöresel Yiyecekler/İçecekler, Cografi İşaret, Şanlıurfa

Abstract:
Şanlıurfa, the city of prophets and the zero point of history, has an extremely rich opportunity in terms of gastronomic values. With the increase in the sustainability and development of gastronomic tourism, the culinary cultures of the regions play a complementary role in terms of tourism activities and the gastronomic products consumed in the relevant destinations complement each other. Tasting original and authentic local flavors, creating a new identity for the region and discovering and experiencing this identity by tourists provide an important step in the choice of destination. 
From this point of view, professional tourist guides are also responsible for every information they convey to tourists, since their country is the pioneer of tourism. In this study, it has been tried to determine to what extent professional tourist guides contribute to the development of gastronomic values. In the research, questionnaires were applied to professional tourist guides and in-depth interviews and literature review from qualitative research methods were also used. Surveys were conducted in May and June in 2020. One of the aims of this study is to determine the situation in the development of gastronomic tourism in Şanlıurfa from the perspective of tourist guides.
In this direction, 106 of 115 professional tourist guides affiliated to Şanlıurfa Regional Tourist Guides Chamber (ŞURO) were reached and a survey study was conducted.
According to the findings obtained in the research, it has been determined that the gender factor has a significant effect on the perception of "the professional tourist guide's criterion for conveying the culture, traditions, tangible and intangible values of the region to the visitors" and "the criterion for reflecting the original home kitchen culture of the city's restaurants in Şanlıurfa". In addition, 34% of the participants in the research answered that the tourist guides should have sufficient equipment about the food and beverage culture of the region, they should promote" and 34% answered "They should share on social media". In addition, 57% of the tourist guides answered that "They should provide detailed information to the guests about local dishes and direct them to consumption of local products".

Keywords: Gastronomy Tourism, Professional Tourist Guidance, Local and Authentic Cuisine, Local Foods/Beverages, Geographical Indication, Şanlıurfa