Karstik bölgeler için yeraltı suyu azot kirliliği yönetimi: Antalya-Altınova bölgesi uygulaması
Nitrogen pollution management of groundwater for karstic regions: Antalya Altinova region application
Yazar: SELMA BAŞ
Danışman: PROF. DR. HABİB MUHAMMETOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Türkiye'de tarımsal faaliyetlerin yoğun olduğu bölgelerden biri olan Antalya ilinde seracılık geniş yer kaplamaktadır. Artan nüfusa bağlı olarak seracılık faaliyetlerinin giderek artması kaçınılmaz olmuştur. Tarımsal bölgelerden elde edilen ürünlerin verimini arttırabilmek için çiftçiler, kimyasal ve organik gübre uygulamalarını da arttırmaya başlamıştır. Yoğunlaşan gübre uygulamaları yeraltı suyu (YAS) açısından kirlilik riski oluşturmaktadır. Gübre uygulamalarının tarım arazisine sulama ile birlikte verilmesi YAS kirliliğinin artmasına yol açmıştır. Gübre uygulamalarının aşırı artması YAS'ta azot kirliliğine neden olmaktadır. Antalya bölgesinin karstik yapıda olması kirlilik unsurlarının kolayca YAS'a sızmasını sağlamaktadır.
 Bu tez çalışmasında seracılık faaliyetlerinin yoğun olarak gerçekleştirildiği Antalya-Altınova çalışma bölgesi için azot kirliliği kontrolü yönetimi uygulaması ele alınmıştır. Altınova çalışma bölgesinde yapılan arazi çalışmaları sonucunda bölgede tarımsal ve kentsel alanların bulunduğu tespit edilmiştir. Çalışma bölgesinde bulunan bu farklı alanlar için azot bütçe hesabı yapılmıştır. Tarımsal alanlarda azot bütçe hesabı için gerekli olan veriler, Altınova çalışma bölgesinde iki farklı dönemdeki (Kasım 2015 ve Mayıs 2016) arazi çalışmaları ile toplanmıştır. Arazide yapılan ilk izleme çalışması 50 noktada (kuyu) gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada gerçekleştirilen su kalitesi ölçümleri, nitrat analizi sonuçları ve gözlemlerden elde edilen sonuçlar birlikte değerlendirilerek çalışma bölgesini en iyi temsil edecek 25 izleme noktası (kuyu) seçilmiştir. Seçilen 25 izleme noktasında bulunan yetiştiriciler ve kuyu sahiplerinden sahaya ilişkin bilgiler elde edilmiştir. Bu kapsamda kuyuların bulunduğu alandaki sera alanı, sera yaşı, alan kullanımı, toprağın kaynağı, yetiştirilen ürün çeşitleri, ürün verimi ve ekim-hasat dönemleri hakkında bilgiler elde edilmiştir. Kentsel alanlardaki azot bütçe hesabı ise kanalizasyon sistemine bağlı olmayan bölgede oluşturulmuştur. Çalışma alanında foseptiklere bağlı meskenlerin bulunduğu tespit edilmiş olup, azot yükünün büyük bir bölümü foseptik tanklarda oluşmaktadır. 
Bu tez çalışmasında ülkemizde uygulanmakta olan "Tarımsal Kaynaklı Nitrat Kirliliğine Karşı Suların Korunması Yönetmeliği" kapsamında nitrata hassas alanların belirlenmesi ve "iyi tarım uygulamalarının" geliştirilmesi konusunda çalışma alanı olarak seçilen Altınova bölgesi için azot kirliliğinin yönetimine ilişkin önerilerin elde edilmesi amaçlanmıştır.

Abstract:
In Antalya where the intensive agricultural activities take a place, greenhouses occupy a large place. Due to the increasing population, greenhouse activities have become increasingly inevitable. Also, the farmers have  begun to increase chemical and organic fertilizer applications in order to increase efficiency of obtained productions from agricultural regions. Increased fertilizer applications pose a risk of pollution to groundwater. Discharging excess fertilizers together with irrigation water increased groundwater pollution. Excessive increase of fertilizer applications causeds nitrogen pollution. Pollution elements leak to the ground-water easily, because of Antalya region has karstic structure.
In this thesis, the nitrogen pollution control management application was discussed for the Antalya-Altınova district where greenhouse activities were common. As a result of the field work in Altınova district, agricultural and urban areas were existed in this region. Nitrogen budget was calculated for these different two areas. The required data sets for nitrogen budget calculation in agricultural areas were collected with field study in two different periods (November 2015 and May 2015) in Altınova district. First follow-up work in field was realized at 50 points. 25 monitoring points were chosen to the best represent the district which was evaluated together with water quality measurements, the results of nitrate analysis and observations. Data sets such as greenhouse area, age, used field, source of soil, growing product types, efficiency of production and crop-harvest periods about the field were learnt from farmers and greenhouse owners at the selected 25 monitoring points. Also, nitrogen budget calculation in urban areas was formed in independent zone that lacks sewer system. In the district, houses were connected to septic system. A large part of the nitrogen load is occurred in the septic tanks.
In this thesis, locating areas where is sensitive to nitrate within applied "Tarımsal Kaynaklı Nitrat Kirliliğine Karşı Suların Korunması Yönetmeliği" in Turkey and it is aimed to obtain suggestions on the management of nitrogen pollution for Altınova which was selected region about the development of "good agricultural practises".