Bediüzzaman'ın "Muhâkemat" adlı eserinde tefsir usûlü
Tafsir procedure in Bediuzzaman's work named "Muhâkemat"
Yazar: HASAN EMRE ULUTOP
Danışman: PROF. DR. ABDULMUTALİP ARPA
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Muhakemat = Muhakemat ; Mukaddime = Mukaddime ; Said Nursi = Said Nursi ; Tefsir = Commentary ; İcaz(Din) = Miracle ; İslamiyet = Islam

Özet:
Çalışmanın amacı Bediüzzaman Said Nursi'nin Muhâkemat adlı tefsir mukaddimesinin tefsir usûlü açısından, şekil ve muhteva kapsamında incelenmesi ve müellifin usûl düşüncesinin eserinde nasıl tezahür ettiğinin araştırılmasıdır. İki bölümden oluşan çalışma en temel olarak bir eser incelemesi olduğundan birinci bölümde müellifin hayatı, eserleri, Muhâkemat'ın diğer eserleri içindeki ve gelenekteki yerine işaret edilmiştir. Eser hem tefsir mukaddimeleri ve muhâkeme geleneği hem de Kur'ân İlimleri ve belâgat birikimi göz önüne alınarak incelenmiş olup ayırt edici birtakım vasıflara hâizdir. Kur'ân'ıni'câzından ayrı düşünülemeyecek olan belâgatı, yerel lisanlarla mukayyet olmayan bir edebî değer arayışı olarak araştırdığı kanaatine varılan müellif bu nazariyesini dört asıl üzerine bina etmiştir. Öte yandan temsil konusunda mantık literatürüne inovatif katkıları tespit edilen Bediüzzaman'ın eserinde sahih bir yorumum temellerini araştırdığını görmekteyiz ki bunu da bahsi geçen çerçevede bir nakd teorisine oturtmaktadır. Özelde tefsir usûlü genelde ise tüm ilimleri kapsayacak bir genişlikte ele aldığı sahih bir yorumun mahiyetini araştırdığı bu eseri muhâkeme ve tefsir mukaddimesi yazıcılıklarına ait birtakım vasıflara haiz olmakla beraber, müellifin bazı tasarruflarıyla eser özgün bir değer kazanmıştır. Müellifin usûl düşüncesinin belli kaideler üzerine oturduğu tespit edilmiş olup bunların küllî olması müellifin nazariyesinin kapsamı hakkında bir fikir vermektedir.

Abstract:
The aim of the study is to examine Bediuzzaman Said Nursi's tafsir prejudice named Muhâkemat in terms of interpretation method, within the scope of form and content and to investigate how the author's idea of procedure manifests in his work. Since the study, which consists of two parts, is basically a work analysis, in the first part, the life of the author, his works, the place of Muhâkemat in the other works and in the tradition are pointed out. The work has been examined by taking into account both the tafsir and reasoning tradition, the Qur'anic Sciences and the accumulation of rhetoric, and has a number of distinctive features. The author, who is believed to have researched the rhetoric, which cannot be considered separately from the content of the Quran, as a search for literary value that is not incompatible with local languages, has built this theory on four principals. On the other hand, we see that Bediuzzaman, whose innovative contributions to the logic literature on representation are determined, investigates the foundations of an authentic interpretation in his work, which makes it a cash theory in the aforementioned framework. This work, in which he investigates the nature of an authentic interpretation, which he deals with in particular in the method of exegesis and generally covers all sciences, has some qualities belonging to his reasoning and interpretation writings, but the work has gained an originality with some savings of the author. It has been determined that the author's idea of procedure is based on certain rules, and the fact that they are universal gives an idea about the scope of the author's theory.