Ömer seyfettin'in eserlerinde dil ve milliyetçilik
Language and nationalism in the work of ömer seyfettin
Yazar: ŞABAN BAŞÇALLI
Danışman: PROF. DR. ALİ AKAY
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Sosyoloji ve Metodoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dil = Language ; Dilde sadeleştirme = Language simplification ; Hikaye = Story ; Milli edebiyat = National literature ; Milliyetçilik = Nationalism ; Seyfeddin, Ömer = Seyfeddin, Ömer ; Türkçülük = Turkism

Özet:
Dil insan hayatının en önemli sosyalleşme unsurlarından biridir. Deleuze veGuattari'nin ifade ettiği gibi dil insanın emir almasının ve kimliğinin kazandırılmasıve dayatılmasının bir aracıdır. Tarihin yazının icadı ile başladığı kabul edildiğini veyazılı kültürün belirli diller sayesinde aktarımı sağlandığı düşündüğümüzde insanlıktarihinin dil ile nasıl paralel ilerlediği görülür. Dilin insan yaşamındaki dönüşümünebakmak aynı zamanda dünya siyasal ve toplumsal yaşamının tarihine bakmakdemektir. Bu açıdan dil bir iletişim unsuru, propaganda aracı, edebiyat gibi bir sanatalanı ve de politik bir alan olmuştur.Dil politikalarını tarihsel çerçeveye oturttuğumuzda 18 ve 19. yüzyıllardakiimparatorluklar döneminden ulus-devletler sistemine geçiş sürecinde önemli siyasalve toplumsal dönüşümleri anlamamıza yardımcı olduğunu görürüz. Milliyetçilikkuramları ve milletin nasıl tanımladığını görmek için kısaca ilkçi, modernist vearayolcu milliyetçilik kuramlarına bakmak önemlidir. Bu milliyetçilikmodellerinden yola çıkarak ulus-devletlerin dil ile olan ilişkisine baktığımızda dilinulus-devlet inşa etmek için bir araç olarak kullanıldığını ve ortak kültürün enönemli parçası olarak tanımladığını görürüz.Ulus-devlet yapıları siyasal, ekonomik, diplomasi ve kültür alanında farklıpolitikalar ürettiler. Kültürün bir parçası olarak ulusal dil kavramını desteklediler.En önemli kültürel alanlardan biri olan dil konusunda reformlar yaptılar, ulusal dilpolitikaları ürettiler. Belçika, Kanada, Finlandiya gibi aynı zamanda birçok diliresmi dil olarak tanımlayan bazı istisnaları dışarıda tutarsak, çoğunlukla her ulusdevletkendine bir ulusal dil tayin etti. Bu ulusal dilin her alanda kullanımını teşviketti, eğitim sistemi sayesinde bütün vatandaşlarına öğretti.Dağılma dönemi olarak adlandırılan 19 ve 20. yüzyıl Osmanlı coğrafyasındaBalkan Savaşı ve I. Dünya Savaşı sonrasında uluslaşma hareketleri arttı. Bubağlamda gelişen Türkçülük politikalarının önemli isimleri olarak Yusuf Akçura,Ziya Gökalp, Ömer Seyfettin ve daha bir çok kişinin yazdıkları ile Türkiye'de ulusdevletpolitikalarının oluşuma öncülük ettiğini görürüz.Bu dönemde yaşayan milliyetçi bir yazar olarak Ömer Seyfettin (1884-1920)Türkçe'yi bir milli mesele olarak gördü ve yazın dili olarak kullanılan dil ilegündelik yaşamda halkın kullandığı dilin aynı olması gerektiğini savundu. Buçerçevede ortak ideal dilin Türkçe'nin İstanbul şivesi olması gerektiğini söyledi.Hikayelerini sade dil için bir uygulama alanı olarak gördü ve tanımladığı sadeTürkçe ile eserler verdi, yazılar yazdı. Kendinden önce bu konuda fikir üretmişaydınlarla birlikte milli edebiyatın oluşmasına katkıda bulundu. Yazılarında da sadeTürkçe'nin önemini vurgulayarak daha sonra Cumhuriyet döneminde izinisürebileceğimiz dil ve kültür konusundaki bir çok düşüncenin öncülerinden birioldu. Ömer Seyfettin hikayeleri ve yazıları ile Türkçe'nin sadeleşmesi ve ulusal dilolarak yerleşmesine büyük katkı sağlamıştır. Onun yazıları aynı zamandamilliyetçilik, ulus-devlet, edebiyat ve dilin nasıl ortak bir politik çizgidebuluştuğunun önemli örneklerindendir.Anahtar kelimeler: Türkçülük, Milliyetçilik, Ulus-Devlet, Dil, DildeSadeleşme, Ömer Seyfettin, Ulusal Dil, Milli Edebiyat

Abstract:
Language is one of the most significant elements of socialization of men?slife. As Deleuze and Guattari say, language is a tool for subordination, identityformation and imposition. Having in mind the assumptions that history started withthe discovery of the script and that script has been transferred by certain languages,one sees how the history of humanity and language go parallel to each others.Looking at the transormations of language in men?s life means also looking at thehistory of the social and political life of the world. In this respect, language is hasbeen an element of communication, a space of art like literature and a politicalspace.The historical contextualization of the politics of language helps us tounderstand the significant social and political transformations in the transition tonation-state system after the dissolution of the empires. It is important to look atessentialist, modernist and mediocre theories of nationalism to understandnationalism and the identification process of the nation. Departing from here tounderstand the relation of the nation-states to language, we see that language is atool of constructing the nation-state and is identified as the most significant part of acommon culture.The nation-state systems made different policies in the social, economic,diplomatic and cultural spaces. They advocated the concept of language as a part ofculture. They made reforms in language and made national language policies.Except Belgium, Finland and Canada that have recognized several languages as theofficial language, each nation-state accorded itself a particlar national language. It promoted the usage of it in each space, taught it to all its citizens by the system ofeducation.As a writer living in this period of nation-state formation, ÖmerSeyfettin(1884-1920) perceived Turkish as a national problem and advocated thatthe written and vernacular languages be the same. In this respect he supported thatthe official language should be the Istanbul vernacular form of Turkish. He appliedthese thoughts to his stories and other works which he wrote in simplified Turkish.He contributed to the development of national literature together with hispredecessors. He became one of the most important thinkers of language andculture the traces of which can also be found in the Republican period. OmerSeyfettin contributed to the purification of Turkish and establishment of it as thenational language. His writings are at the same time important examples to showhow nationalism, nation-state, literature and language can meet on a commonpolitical line.Keywords: Turkism, Nationalism, Nation-State, Language, Purification ofLanguage, Omer Seyfettin, National Language, National Literature.