Örgütsel güvenin, örgütsel bağlılık, örgütsel vatandaşlık davranışı ve çalışan performansı üzerindeki etkisi: Bankacılık sektörü üzerine bir araştırma
Effects of organizational trust on organizational commitment, organizational citizenship behavior, and employees? task performance. An empirical study in banking sector
Yazar: MASOODUL HASSAN
Danışman: PROF. DR. FATİH SEMERCİÖZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Bağlılık = Commitment ; Görev performansı = Duty performance ; Güven = Confidence ; Performans = Performance ; Vatandaşlık = Citizenship ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Çalışanlar = Workers ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Örgütsel güven = Organizational trust ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior ; İş performansı = Job performance

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı bankacılık sektöründe, çalışanların meslektaşlarına ve yöneticilerine duyduğu güven ve bu güvenin öncelleri (kurumsal güven, güven eğilimi ve çalışanların meslektaşlarının ve yöneticilerinin dürüstlük, yetenek ve yardımseverliğinin algılanan güvenilirliği konusundaki algısı) şeklinde örgütsel güvenin, çalışanların örgüte duygusal bağlılığı, örgütsel vatandaşlık davranışı-kişilerarası yardımlaşma davranışı ve görev performansı üzerinde oynadığı rolün incelenmesidir.Çalışmanın verileri iki katılım bankası, üç devlet mevduat bankası ve iki özel mevduat bankasının İstanbul'da bulunan genel müdürlük ve bölge müdürlükleri çalışanları ve bunların bağlı olarak çalıştığı yöneticilerinden elde edilmiştir. Verilerin toplanmasında (8'i çalışanların, 2'si yöneticilerin değerlendirmelerine dayalı) 10 adet ölçüm aracından yararlanılmıştır. Bunlar: (1) demografik veri formu, (2) çalışanların meslektaşlarının dürüstlük, yetenek ve yardımseverliği konusundaki algısı, (3) çalışanların yöneticilerinin dürüstlük, yetenek ve yardımseverliği konusundaki algısı, (4) çalışanların güven eğilimi, (5) kurumsal güven, (6) çalışanların meslektaşlarına duyduğu güven, (7) çalışanların yöneticilerine duyduğu güven, (8) çalışanların örgüte duygusal bağlılığı, (9) çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışı ?kişilerarası yardımlaşma davranışı ve (10) çalışanların görev performansı ölçekleridir.Verilerin incelenmesinde keşfedici faktör analizi, regresyon analizi ve yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. İlk olarak, meslektaşlara ve yöneticilere duyulan güvenin tam aracı modelleri için elde edilen çalışma bulgularına göre banka çalışanlarının meslektaşlar ve yöneticilerine duydukları güven, çalışanların meslektaşlarının ve yöneticilerinin dürüstlük, yetenek ve yardımseverliğinin algılanan güvenilirliği konusundaki algısının çalışanların örgüte duygusal bağlılığı, örgütsel vatandaşlık davranışı-kişilerarası yardımlaşma davranışı ve görev performansı üzerindeki etkilerine tam olarak aracılık etmektedir.İkinci olarak, meslektaşlara duyulan güvenin öncelleri ve sonuçlarının kısmen aracı modeli için elde edilen bulgulara göre, meslektaşlara duyulan güven güvenilirlik ve sonuçları arasındaki ilişkilere aracılık etmektedir. Ancak bu aracılık sadece kısmen gerçekleşmektedir. Çünkü öncellerin çoğu sonuçlarla, güçlü ve kendine özgü ilişkiler içine girmiştir.Üçüncü olarak, yöneticilere duyulan güvenin öncelleri ve sonuçlarının kısmen aracı modeli için elde edilen bulgular, yöneticilere duyulan güvenin güvenilirlik ve sonuçları arasındaki ilişkilere aracılık ettiği ancak bu aracılığın anlamsız olduğu ortaya çıkmıştır. Ancak, öncellerin çoğu sonuçlarla güçlü ve kendine özgü ilişkiler içine girmiştir.Son olarak, çalışanların güven eğilimi ve kurumsal güvenin temel ve dengeleyici etkileriyle ilgili elde edilen bulgular, kurumsal güven ve çalışanların güven eğiliminin her birinin çalışanların meslektaşlarına ve yöneticilerine duyduğu güvenle kendine özgü ve anlamlı bir ilişki içinde olduğunu ve güven eğilimi dengeleyici olmamasına rağmen kurumsal güvenin çalışanların meslektaşları ve yöneticilerinin güvenilirliği konusundaki algısının çalışanların meslektaşlarına ve yöneticilerine duyduğu güven üzerindeki etkilerini kısmen dengelediğini göstermiştir.Bu bulgular bir bütün olarak ele alındığında, bankacılık sektörü gibi örgütler içerisinde güvenin son derece karmaşık ve dinamik bir olgu olduğunu ortaya koymaktadır. Bu olgu hem çalışanların meslektaşlar ve yöneticilerine duyduğu güven hem de kurumsal güvenle ilgili etkenleri içinde barındırmaktadır. Bu etkenler çalışanların örgüte duygusal bağlılık, örgütsel vatandaşlık davranışı-kişilerarası yardımlaşma davranışı ve görev performansı şeklindeki tutum, davranış ve performans sonuçlarının tahmin edilmesini sağlamaktadır. Ayrıca bu bulgular, kuram ve uygulama açısından yapılan çıkarımlarla örgütsel güven, öncelleri ve sonuçlarıyla ilgili çalışmaya bir anlayış getirmiştir. Aynı zamanda, gelecek çalışmalar için bazı öneriler de ele alınmıştır.

Abstract:
The purpose of the present study is to assess the banking employees? perceptions of organizational trust in shape of trust in coworkers and supervisors and its antecedents in shape of institutional trust, trust propensity, and perceived trustworthiness of coworkers and supervisors that promote employees? affective organizational commitment, organizational citizenship behavior-interpersonal helping behavior, and task performance.The data collected from Istanbul based Turkish Banking Employees, and their supervisors working in regional and head offices of two participation, three public, and two private depository banks. For data collection, 10 instruments (8 employees? rated, 2 supervisors? rated): (1) Demographic Data form Scale, (2) Employees? Perception of their Coworkers? Integrity, Ability, and Benevolence Scale, (3) Employees? Perception of their Supervisors? Integrity, Ability, and Benevolence Scale, (4) Employees? Propensity to Trust Scale, (5) Institutional Trust Scale, (6) Employees? Trust in their Coworkers Scale, (7) Employees Trust in their Supervisors Scale, (8) Employees? Affective Organizational Commitment Scale, (9) Employees? organizational Citizenship Behavior-Interpersonal Helping Behavior Scale, and (10) Employees? Task Performance Scale were used in the present study.Exploratory factor analysis, regression analysis, and structural equation modeling were used to analyze the data. First, the findings of the present study in shape of fully mediating models of trust in coworkers and supervisors revealed that banking employees? trust in their coworkers and supervisors fully mediate the effects of the employees? perception of perceived trustworthiness of their coworkers and supervisors? ability, benevolence and integrity on employees? affective organizational commitment, employees? organizational citizenship behavior-interpersonal helping behavior, and employees? task performance.Second, the findings of partially mediating model of antecedents and consequences banking employees? trust in their coworkers revealed that employees trust in their coworkers does mediate the relationships between trustworthiness, and the outcomes, but the mediation is only partial, as many of the antecedents possessed strong unique relationships with the outcomes.Third, the findings of partially mediating model of antecedents and consequences banking employees? trust in their supervisors revealed that employees? trust in their supervisors does mediate the relationships between trustworthiness, and the outcomes but non significantly, however, many of the antecedents possessed strong unique relationships with the outcomes.Finally, the findings of main and moderating impact of employees? propensity to trust and institutional trust revealed that institutional trust and employees? propensity to trust each has unique and significant relationship with employees? trust in their coworkers, and supervisors, and employees? propensity to trust does not moderate, whereas institutional trust partially moderate the effects of the employees? perception of their coworkers and supervisors? trustworthiness on employees? trust in their coworkers and supervisors.Together these findings suggest that within organizations like banking industry, trust is an extremely complex and dynamic phenomenon combines both employees? trust in their coworkers, and supervisors and institutional trust considerations to predict high employees? attitudinal, behavioral and performance out comes in shape of affective organizational commitment, organizational citizenship behavior-interpersonal helping behavior and employees? task performance. Moreover, these findings brought some insight into the study of organizational trust, its antecedents and consequences in shape of theoretical and practical implications. Additionally, future research suggestions were discussed.