İlk ve ortaöğretim kurumlarında okutulmakta olan Almanca ders kitaplarının kültürlerarası yaklaşım bağlamında incelenmesi
Investigating German course books for primary and secondary education in terms of intercultural approach
Yazar: MUHAMMET KOÇAK
Danışman: PROF. DR. ALTAN ALPEREN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Alman Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı / Alman Dili Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Almanca = German ; Almanca dersi = German lesson ; Ders kitapları = Textbooks ; Dil öğretimi = Language teaching ; Kitaplar = Books ; Kültür = Culture ; Kültürlerarası eğitim = Intercultural education ; Kültürlerarası ilişkiler = Intercultural relations ; Ortaöğretim = Secondary education ; Yabancı dil öğrenimi = Foreign language learning ; İlköğretim = Primary education

Özet:
Bu çalışmada Milli Eğitim Bakanlığı Tebliğler Dergisi uyarınca 2009?2010 eğitim-öğretim yılında Almancanın öğretilmesine yönelik olarak ilköğretim birinci kademede okutulmakta olan ?Hallo, Kinder!?, ilköğretim ikinci kademede okutulmakta olan ?Lern Mit Uns 1? ve ortaöğretim düzeyinde okutulmakta olan ?Deutsch ist Spitze? adlı ders kitapları kültürlerarası yaklaşım bağlamında incelenmiştir.Araştırmanın birinci bölümünde çalışmanın amacı ve önemi gibi konular ele alındıktan sonra dil ve kültür kavramları çeşitli bakış açılarıyla tanıtılmıştır. Söz konusu kavramların izahında çeşitli bilim adamlarının görüşlerinden de yararlanılmıştır. Yabancı dil öğretiminde kültürel ifadelerin aktarımının gerekliliği ve kültürü dışlayan bir yabancı dil öğretiminin tam olarak başarılı sayılamayacağı hipotezi ileri sürülmüştür. Bu nedenle yabancı dilin öneminin yanı sıra yabancı dil öğretiminde kültürel ifadelerin aktarımının gerekliliği, kültürel öğelerden bihaber olarak öğrenilen yabancı dil neticesinde kültürel karşılaşmalar esnasında doğabilecek sorunlar tartışılmıştır. Çalışmanın ana konusunu oluşturan kültürlerarası yaklaşım kavramı çeşitli dilbilimcilerin görüşlerinden faydalanılarak tanıtılmıştır.Araştırmanın teorik bölümü bu şekilde oluşturulduktan sonra ampirik bölümde betimlemeli ve karşılaştırmalı yöntemle yukarıda adları verilen Almanca ders kitapları ele alınmıştır. Söz konusu kitaplar üniteler düzeyinde taranmış ve kitapların ne tür kültürel aktivitelere yer verdiği örneklerle belirlenmiştir. 2001 yılında Avrupa Konseyi tarafından yayınlanan Diller İçin Ortak Başvuru Metni ve bazı bilim adamları tarafından ortaya konan yabancı dil kitaplarında aktarılması gereken kültürel konular kontrol listesi olarak kabul edilmiş ve adı geçen kitapların bu listede yer alan kültürel ifadelere yer verip vermediği tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra modern dil öğretim yöntemlerinin öngördüğü yabancı dil öğretiminde dört temel beceri ve dilbilgisi ile ilgili etkinlikler de yine söz konusu başvuru metni çerçevesinde incelenmiş ve bulgular ortaya konmuştur.İncelenen her üç kitabın da kültürlerarası yaklaşımın öngördüğü ifadelere kısmen yer verdiği, istenilen bazı ifadeleri kullandığı, bazı ifadelerin ise göz ardı edildiği tespit edilmiştir. Çalışmanın sonuç kısmında elde edilen bulgular değerlendirilmiş, önerilerde bulunulmuş ve Almanca öğretiminde kullanılmakta olan uluslararası düzeydeki ders kitaplarından derlenen bazı kültürel sembol ve aktivite örnekleri, Türkiye'de yabancı dil Almanca ders kitaplarının hazırlanmasında dikkate alınması önerisiyle aktarılmıştır.Anahtar Kelimeler: Kültür, Dil, Kültürlerarası Yaklaşım, Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni, Yabancı Dil Öğretimi, Almanca Ders Kitabı.

Abstract:
In this study the course books , 'Hallo, Kinder!' for primary state schools, 'Lern Mit Uns 1' for secondary schools, and 'Deutsch ist Spitze' for high schools, which are used to teach German in 2009-2010 academic year in accordance with Ministry of National Education Bulletin, are investigated in terms of intercultural approach.In the first part of the study, the terms 'language' and 'culture' are introduced from different perspectives after presenting the aim and the significance of the study. To explain these terms, the points of the different scientists are used. The necessity of transferring cultural statements and the hypotheses that foreign language teaching excluding culture cannot be considered as being successful are suggested. Therefore, the problems which can arise during the cultural contacts as a result of foreign language learning without any cultural element, the significance of foreign language teaching, and the necessity of transferring the cultural statements are discussed. The term 'intercultural approach' is introduced with the help of various linguists' views.After forming the theoretical part, the German course books mentioned above are investigated by a descriptive and comparative analysis. The suggested course books are examined throughout the units and the cultural activity types that are used in those course books are modified by examples. The cultural topics that are required to be transferred in course books set forth by some scientists and Common European Framework for Reference, published by European Council in 2001, are accepted as checklists and whether the chosen course books include the cultural statements in the list is determined.In addition, four skills in language teaching conceived of by modern language methods and the activities related to grammar are analyzed and findings are presented.It is found out that those three course books include the statements suggested by intercultural approach, that some required principles are used, and that some other principles are disregarded. In the conclusion part of the study, the findings are analyzed, implications are given and the suggestion that some cultural symbols and activity samples adapted from international course books used in German Language Teaching should be taken into consideration in preparing German Language Teaching course books in Turkey.Key words: Culture, Language, Intercultural Approach, Common European Framework of Reference for Languages Foreign Language Teaching, German Language Course Book.