Saldırganlık ve akran mağduriyetinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
An examination of peer aggression and victimization in terms of various variables
Yazar: ARZU KURNAZ
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE GÜL KAPÇI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akran = Peer ; Akran zorbalığı = Peer victimization ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Mağduriyet = Unjust treatment ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenciler = Students ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, gözlenen ve ilişkisel saldırganlık ile gözlenen ve ilişkisel saldırganlığa maruz kalmayı yordayan değişkenlerin belirlenmesidir. Araştırma, ilişkisel tarama modeline dayalı betimsel bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemini Ankara ili sınırları içerisindeki ilköğretim okullarının 6.,7. ve 8. sınıflarına devam eden toplam 384 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan çocukların %56'sı kız (n = 216), %44'ü erkektir (n = 168). Ailenin çeşitli işlevleri ile çocuğun duygu ayarlama beceri düzeyi ve duygusal davranışsal problemlerini değerlendiren anababaların %71'ini anneler (n = 273), %29'unu da babalar (n = 111) oluşturmaktadır. Çalışmaya katılan aileler, aylık gelir düzeylerine göre gruplandırıldığında %32'sinin alt, %60'ının orta ve %8'inin üst gelir grubunda yer aldığı görülmektedir.Araştırmada, anababalar, ?Duygu Ayarlama Ölçeği?ni, ?Aile İşlevleri Değerlendirme Ölçeği?ni, ve ?Yenilenmiş Conners Anababa Derecelendirme Ölçeği-Uzun Form?unu (YCADÖ-UF) doldurmuşlardır. Çocukların sergilediği gözlenen ve ilişkisel saldırganlık ?Çocuk Sosyal Davranış Ölçeği-Kişisel Bildirim (ÇSDÖ-KB)? ölçeği ile, ilişkisel ve gözlenen mağduriyet ise ?Çocuğun Bireysel Yaşantıları Ölçeği-Kişisel Bildirim (ÇBYÖ-KB)? ile değerlendirilmiştir. Her iki ölçeğin yanı sıra, ?Algılanan Ana-Baba Tutumları Ölçekleri? ve ?Olumsuz Bilişsel Hatalar Ölçeği (OBHÖ)? de yine çocuklar tarafından doldurulmuştur.Araştırma sonucunda, erkek çocukların gözlenen saldırganlık davranışlarını kızlardan daha yüksek düzeyde sergilediği, yaş arttıkça gözlenen ve ilişkisel saldırganlığın azaldığı bulunmuştur. Araştırmanın amaçları doğrultusunda gerçekleştirilen adımsal regresyon analizlerinin sonucunda, YCADÖ-UF'nin (Conners, 2000; Uyarlayan, Kaner ve diğerleri, 2008) Dikkkat Eksikliği Hiperaktivite alt ölçeği ile birlikte Olumsuz Bilişsel Hatalar'ın ilişkisel saldırganlığı yordadığı bulunmuştur. Gözlenen saldırganlık ise yine YCADÖ-UF'nin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite, Karşı Gelme ve Duygusal Değişkenlik alt ölçekleri tarafından yordanmaktadır. Gözlenen mağduriyeti yordayan değişkenler YCADÖ-UF'nin Kaygı-Utangaçlık alt ölçeği ile Olumsuz Bilişsel Hatalardır. İlişkisel mağduriyeti ise, Olumsuz Bilişsel Hataların, Algılanan Baba Tutumunun ve YCADÖ-UF'nin Sosyal Problemler alt ölçeğinin yordadığı bulunmuştur. Sonuçlar, alanyazın bulguları ve uygulamaya etkileri açısından tartışılmıştır.Anahtar Sözcükler: Gözlenen Saldırganlık, İlişkisel Saldırganlık, Gözlenen Mağduriyet, İlişkisel Mağduriyet, Çocuk

Abstract:
The aim of the present study is to identify variables that predict overt and relational agression and victimization. The research is defined as relational. The study group consisted of children living in Ankara and attending 6ts, 7th and 8th grades of elementary schools located in low and low-middle SES. A total of 384 children participated in the study (56% girls; n=216 and 44% boys, n=168). Family functions, emotion regulation, and behavior problems of the children by parents who filled out the related instruments (mothers 71%, n=273; fathers 29%, n=111). The families were grouped as low income (32%), middle income (60%) and high income (8%) according to their self-reported montly income.Parents filled out the ?Emotion Regulation Checklist?, ?Family Assessment Device? and The Revised Conners' Parent Rating Scale-Long Form; (CPRS-R-L). The overt and relational aggression and victimization were assessed by the ?Children?s Social Behavior Scale-Self Report? and ?Children?s Self Experience Questionnaire-Self Report? respectively. Children were also asked to comlete ?EMBU? and ?Negative Cognitive Errors Questionnaire?.Results demonstrated that boys had higher overt agression scores than girls. A negative relationship was found between age and overt and relational aggresion. The stepwise regression demonstrated that CPRS-R-Long Form?s ADHD subscale and Negative Cognitive Errors predicted relational aggression. Overt aggression were predicted by CPRS-R-Long Form?s ADHD, Opposition and Emotional Lability subscales. Overt victimization was predicted by CPRS-R-Long Form?s Anxiety-Shyness subscale and Negative Cognitive Errors. Relational victimization, on the other hand, was predicted by Negative Cognitive Errors, EMBU-Father form and CPRS-R-Long Form?s Social Problems subscale.The results were discussed in relation to existing research findings and practical implications.Key Words: Overt Aggression, Relational Aggression, Overt Victimization, Relational Victimization, Children