Patlıcanda (Solanum melongena L.) aşı kombinasyonlarının bazı biyokimyasal bileşikler üzerine etkisi
The effect of grafting combinations on some biochemical compounds of eggplant (Solanum melongena L.)
Yazar: BESTE GÜLÇÜR
Danışman: PROF. DR. ŞEKÜRE ŞEBNEM ELLİALTIOĞLU ; DR. HATİCE FİLİZ BOYACI
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Patlıcan, dünya çapında tüketilen, ekonomik açıdan önemli olan, Solanaceae familyasına ait çok yıllık bir sebze türüdür. Farklı boyut, şekil ve renklere sahiptir. Patlıcan meyvesi fonksiyonel gıdadır ve içeriğindeki fenolik maddeler, antioksidanlar bakımından önemli doğal kaynaklardır. Son yıllarda gıdalarda kalite özellikleri arasında besleyici içeriğinin yüksek olması aranmaktadır. Yetiştirme mevsimi ve aşılı fide kullanımı gibi kültürel uygulamaların kalite üzerine etkisi olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de ticari olarak kullanılan patlıcan anaçları ve örtü altı yetiştirme dönemlerinin farklı şekil ve meyve kabuğu renklerine sahip çeşitlerin meyvelerindeki bazı kimyasal maddeler üzerindeki etkilerini araştırmaktır. 

İlkbahar yetiştirme döneminde Köksal F1, Hawk ve AGR703 patlıcan anaçları kullanılmıştır. 9 farklı renk ve şekildeki meyvelere sahip patlıcan çeşitleri, anaçlar üzerine aşılanmıştır. Aşısız bitkiler kontrol olarak değerlendirilmiştir. Kalem/Anaç kombinasyonlarından elde edilen patlıcanlara ait meyvelerde morfolojik özellikler, meyve eti ve kabuğunda fizyolojik ve biyokimyasal özellikler belirlenmiştir. Sonbahar yetiştirme döneminde ise tek anaç ve kendi kökleri üzerinde yetiştirilen toplam 5 çeşit ve Kalem/Anaç kombinasyonunda ek olarak nasunin (delfinidin-3-glukosid ve delfinidin-3-rutinosid olarak) analizleri de yapılmıştır. 

Sonuç olarak, örtü altı patlıcan yetiştiriciliği için uygun iklimsel koşulların bulunması halinde yetiştirilen hibrit çeşitler, anaç üzerine aşılı olma uygulamasına bağlı kalmaksızın araştırılan özellikler bakımından çeşitler bazında farklı sonuçlar vermiştir. Nasunin maddesini oluşturan pigmentler meyve kabuğunda ve özellikle mor/siyah çeşitlerde çok yüksek bulunmuştur. Şeker içerikleri bakımından ortaya çıkan farklılıklar da (beyaz kabuklularda daha az, morlarda daha fazla) beslenme tercihlerine göre farklı meyve rengine sahip patlıcanların seçilebileceğini göstermiştir.

Abstract:
Eggplant is a perennial vegetable species belonging to the Solanaceae family that is consumed worldwide and is economically important. Eggplants have different sizes, shapes and colors. Eggplant fruit is a functional food and its phenolic substances are important natural sources of antioxidants. In recent years, it is sought in foods to have high nutritional content among quality properties. Cultural practices such as growing period and using grafted seedlings have an impact on quality. The purpose of this study is to investigate the effects of commercially used eggplant rootstock in Turkey and protected cultivation periods on some chemicals in fruit varieties having different fruit shapes and peel color.

Köksal F1, Hawk and AGR 703 rootstocks were used in spring growing period. Eggplant varieties with fruits of 9 different colors and shapes were grafted onto rootstocks. Ungrafted plants were evaluated as controls. Morphological characteristics physiological and biochemical properties of fruit flesh and peel were determined in fruit of eggplant obtained from scion / rootstock combinations. In autumn cultivation period, additionally nasunin analysis (delphinidin-3-glucoside ve delphinidin-3-rutinoside) analysis for a single rootstock and 5 varieties grown on their own roots and Scion/Rootstock combinations were conducted.

As a result, if there are suitable climatic conditions for undercover eggplant cultivation in both periods, the cultivated hybrid varieties regardless of the application of grafting showed different results on the basis of varieties. The pigments forming the nasunin were very high in fruit peel and especially in purple/black varieties. Differences in sugar content showed that eggplants with different fruit colors (less in white peeled, more in purple peeled) could be selected according to diet preferences.