Geleneksel kentsel dokulardaki atıl alanların kamusal mekana dönüşüm potansiyellerinin incelenmesi: Bursa, Hisar örneği
Exploring the public space potential of leftover spaces in traditional urban tissues: Bursa Hisar case
Yazar: MUHAMMET DEMİRKAPI
Danışman: PROF. DR. ARZU ÇAHANTİMUR
Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Atıl araziler = Idle lands ; Bursa = Bursa ; Bursa-Gemlik-Hisar = Bursa-Gemlik-Hisar ; Kamusal alan = Public space ; Kentsel gelişme = Urban development ; Kentsel tasarım = Urban design ; Sürdürülebilir kentleşme = Sustainable urbanization

Özet:
Sanayi devrimiyle birlikte kentlerde hızlı bir kentsel değişim ve dönüşüm
gözlemlenmektedir. Yaşanan bu değişimlere katalizör etkisi oluşturan planlama ve tarihi
kültürel miras koruma politika ve stratejilerinin yetersizliği kentlerde derin izler
bırakmıştır. Alt yapısız, sağlıksız ve kimliksiz kentlerin oluşmasına neden olmuş,
kentlilerin fiziksel, sosyo-kültürel ve psikolojik ihtiyaçlarını karşılamak zorlaşmış ve
sonuç olarak yaşam kalitesi düşmüştür. Bu değişimlerin yaşandığı, kültürel mirasın yoğun
olarak gözlemlendiği alanların özgün yapısı bozulmuştur. Bu alanlar pek çok tehditle
karşı karşıyadır. Sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir kentsel gelişme kavramlarının dünya
gündeminde yerini almasıyla sürdürülebilir miras koruma ve yönetimi çalışmaları da
başlamıştır. Tarihi, kültürel miras değeri olan kentsel alanların sağlıklı bir şekilde
korunması ve günün şartlarına uygun bir şekilde yaşatılarak geleceğe aktarılması
amaçlanmaktadır.
Bu çalışma ile, tarihi ve kültürel miras niteliği taşıyan kentsel alanların, hızlı kentleşme
sürecinde sürdürülebilirliğinin sağlanabilmesi için, atıl kent alanlarının kamusal mekan
potansiyellerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda, tezin alan çalışması için,
Bursa ili, Osmangazi ilçesi sınırları içerisinde gündelik yaşamın izlerini taşıyan ve
tarihsel alan niteliğinde olan Hisar Bölgesi seçilmiştir. Tez kapsamında, Hisar Bölgesi
atıl alanlarının türleri belirlenmiş ve sürdürülebilir koruma ve miras yönetiminin
sağlanabilmesine destek olmak için belirlenmiş olan atıl alanların kamusal alan
potansiyellerini ortaya çıkarmaya yönelik çalışmalar yapılmıştır. Katılımcı bir yöntemle
gerçekleştirilen çalışmada bir odak grup toplantısı yapılmıştır. Atıl alanların bölge
ihtiyaçlarına uygun kamusal kullanım alternatifleri bölge halkının da katılımıyla
belirlenmiştir. Elde edilen sonuçların bölgede yapılan miras koruma çalışmalarında
değerlendirilebileceği ve diğer tarihi kültürel miras alanlarındaki çalışmalara yol
göstereceği düşünülmektedir.

Abstract:
A rapid urban change and transformation is observed in cities that experience the effect
of industrial revolution. Inadequacy of planning and historical and cultural heritage
preservation policy and strategies acts as a catalyser fort his change, which has left deep
traces in cities. As a result of all this, cities were created without adequate infrastructure
and with the lack of an identity. Thus it has become difficult to meet the physical, sociocultural and psychological needs of the citizens, and the life quality of people is
decreased. This rapid change has irreversible consequences especially in urban areas
containing a significant amount of cultural heritage sites. As these problems are becoming
acknowledged, the importance of sustainability in the context of the urban environment
is emerging. Historic urban spaces with a significance of being a cultural heritage, should
be protected and passed on to the future generations, while being maintained in todays
terms.
This study aims to discover the potential of utban leftover space, which is also a cultural
heritage site, to ensure its sustainability during the rapid urbanization process. At this
point, the Hisar Region within the borders of Osmangazi district of Bursa province was
chosen for the field study of the thesis, which is a historical area and hosts a vibrant daily
life. Within the scope of the thesis, the types of leftover spaces in the Hisar Region were
determined and the types of public open space usage were proposed for these areas in
order to ensure the sustainability of the region. In line with the purpose of the study, a
participatory environment was provided by holding a focus group meeting with the local
people. The urban usage alternatives for the leftover spaces, answering the needs of the
citizens were determined in this meeting. The aim is to use these alternative ways in
protecting the urban heritage and creating an example for similar upcoming studies in this
field.