Seramik sektöründe anahtar performans göstergeleri ile ihracat rekabet gücü ilişkisi: Uşak ili örneği
The relationship between key performance indicators and export competitiveness in the ceramics industry: The case of Uşak
Yazar: EMİN HANTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA SOBA
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; İstatistik = Statistics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Anahtar performans göstergesi = Key performance indicator ; Herfindahl– Hirschman endeksi = Herfindahl– Hirschman index ; Rekabet gücü = Competitive power ; SWARA yöntemleri = SWARA methods ; Seramik sektörü = Ceramic sector ; Uşak = Uşak ; Yoğunlaşma = Concentration ; İhracat = Export

Özet:
Verimlilik, finansal ve sürdürülebilirlik kapsamında belirlenen anahtar performans göstergeleri Uşak'ta seramik sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin 2009-2019 yıllarına ait 11 yıllık üretim, finans ve satış verilerinden hesaplanmıştır. Belirlenen dört adet verimlilik, beş adet finansal ve beş adet sürdürülebilirlik anahtar performans göstergelerinin birimleri birbirinden farklı olduğundan normalizasyon işlemi yapılarak bu farklılıklar giderilmiştir.  

Verimlilik, finansal ve sürdürülebilirlik anahtar performans göstergelerine SWARA (Step-Wise Weight Assessment Ratio Analysis) yöntemi uygulanmış ve birer adet anahtar performans göstergesi elde edildikten sonra tekrar SWARA yöntemi uygulanarak tek bir anahtar performans göstergesi elde edilmiştir.

Uşak'taki aynı işletmeden alınan 2009-2019 yıllarına ait 11 yıllık ihracat verilerinden ihracat yapılan ülkeler ve farklı para birimleri dikkate alınarak ihracat yoğunlaşma oranı (Export Concentration Ratio) ve Herfindahl-Hirschman index (HHI) hesaplanmıştır.

Elde edilen bağımsız değişkenler olan dört adet anahtar performans göstergesi ve bağımlı değişkenler olan ihracat yoğunlaşma oranı ve Herfindahl-Hirschman index arasında korelasyon ve regresyon analizi SPSS programında yapılmıştır. Korelasyon ve regresyon sonuçları çalışmanın sonunda değerlendirilmiştir.

Anahtar kelimeler: Anahtar performans göstergeleri, SWARA, ihracat rekabet gücü, ihracat yoğunlaşma oranı, Herfindahl-Hirschman index, seramik sektörü.

Abstract:
Key performance indicators determined within the scope of efficiency, financial and sustainability; calculated from 11 years of production, finance and sales data for the years 2009-2019 of a business in Uşak operating in the ceramics industry. Since the units of the determined four efficiency, five financial and five sustainability key performance indicators are different from each other, these differences were eliminated by performing the normalization process.

The SWARA (Step-Wise Weight Assessment Ratio Analysis) method was applied to the efficiency, financial and sustainability key performance indicators, and after one key performance indicator for each scope was obtained, a single key performance indicator was obtained by applying the SWARA method again.


Export concentration ratio (CR) and Herfindahl-Hirschman index (HHI) have been calculated from the 11-year export data for the years 2009-2019 taken from the same business in Uşak by taking into account the different amounts of ceramic tiles in different currencies exported to many countries.

Correlation and regression analysis between the four key performance indicators as independent variables and export concentration ratio and Herfindahl-Hirschman index as dependent variables were performed in SPSS program. Correlation and regression results were evaluated at the end of the study.

Keywords: Key performance indicators, SWARA, export competitiveness, export concentration ratio, Herfindahl-Hirschman index, ceramic sector.