Okul çağı çocuklarının besin tercihlerinde beslenme eğitim programının etkinliği ve obezite durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of nutrition education program on the food preferences of school-age children and their obesity status
Yazar: EDA EMİRBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ÜNLÜ
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Okul çağı çocukluk dönemi, çocukların yoğun olarak yaşadığı bir dönem olup bu dönemde çocukların beslenme alışkanlıklarını birçok faktör etkileyebilmektedir. Bu çalışma; oyun destekli beslenme eğitiminin, okul çağı çocuklarının beslenme bilgileri ve davranışları üzerine etkisini ve obezite durumlarını değerlendirmesini amaçlamaktadır. Çalışmanın kapsamı, Mersin Mezitli Belediyesi İlkokulu ve Ortaokulu'nda eğitim gören 8-11 yaş arası Beden kütle indeksi (BKİ) ≥85. persentil olan hafif şişman ve BKİ ≥97 percentil olan obez 54 (Erkek:20, Kız:34) öğrenciden oluşmaktadır. Beslenme alışkanlıkları, besin tercihleri, beslenme bilgi düzeyleri sorukağıdı ile sorgulanmıştır. Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi (KIDMED), 24 saatlik besin tüketim kaydı, besin tüketim sıklığı ve antropometrik ölçümler eğitim öncesi ve sonrası şeklinde değerlendirilmiştir.  Ayrıca Fiziksel Aktivite Soru Formu (PAQ-C) uygulanmıştır. Beslenme eğitimi 6 hafta olup bu araştırma kapsamında; anket formu, mezura, tartı aleti, bilgisayar paket programları, çeşitli oyun materyalleri kullanılmıştır. Araştırmaya katılan çocukların yaş ortalamaları (±S) 9,8±0,82 yıldır. Günlük ana öğün sayısı %51,9 oranıyla 3 ana öğün olup en çok atlanan öğünün öğle yemeği olduğu bulunmuştur. Kızlarda vücut ağırlığı ortalamasının eğitim sonrasında öncesine göre azaldığı ve her iki cinsiyette de eğitim sonrasında BKİ z skor değerlerinde iyileşmeler olduğu gözlemlenmiştir. Besin ögelerinin ve besin tüketim sıklığının eğitim öncesi ve sonrası alımlarına istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Çocukların eğitim öncesi KIDMED puanları 4,9±2,53 iken eğitim sonrasında 8,5±1,98'e yükselmiş olup bu iki değer arasında istatistiksel anlam içeren bir fark olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Fiziksel aktivite düzeyleri ile cinsiyet arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Bu çalışmanın çocukluk çağı obezitesinin çözümüne katkı sağlayacağı ve gelecek çalışmalara ışık tutacağı düşünülmektedir. Çocukların sağlıksız beslenme risklerine karşı eğitime muhtaç olduğu unutulmamalı ve diyetisyenlere gereken önem verilmelidir.

Abstract:
School-age childhood is a period in which children live intensively, and many factors can affect children's eating habits during this period. This study; It aims to evaluate the effect of game-supported nutrition education on school-age children's nutritional knowledge and behavior and their obesity status. The scope of the study is 8-11 years old, studying at Mersin Mezitli Municipality Primary School and Secondary School. Body mass index (BMI) ≥85. It consists of 54 (Male: 20, Female: 34) students who are slightly overweight and whose BMI is ≥97 percentile. Nutritional habits, food preferences, and nutritional knowledge levels were questioned with a questionnaire. Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED), 24-hour food consumption record, food consumption frequency and anthropometric measurements were evaluated before and after training.  Additionally, the Physical Activity Questionnaire (PAQ-C) was administered. Nutrition training is 6 weeks and within the scope of this research; A survey form, tape measure, weighing machine, computer package programs and various game materials were used. The average age (±S) of the children participating in the study is 9.8±0.82 years. The number of main meals per day is 3 main meals with a rate of 51.9%, and it was found that the most skipped meal was lunch. It was observed that the average body weight in girls decreased after the training compared to before, and there were improvements in BMI z score values after the training in both genders. A statistically significant difference was found in the intake of nutrients and food consumption frequency before and after training (p<0.05). While the individuals' KIDMED scores were 4.9±2.53 before the training, it increased to 8.5±1.98 after the training, and it was determined that there was a statistically significant difference between these two values (p<0.05). There was no statistically significant difference between physical activity levels and gender. It is thought that this study will contribute to the solution of childhood obesity and shed light on future studies. It should not be forgotten that children need education against the risks of unhealthy nutrition and dietitians should be given due importance.