Bingöl ili buğday üretimini etkileyen faktörlerin mevcut durumu ve analizi
The current status and analysis of the factors affecting wheat production in Bingol
Yazar: CELAL ARAL
Danışman: PROF. DR. HASAN KILIÇ
Bingöl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bingöl ili buğday üretimi açısından uygun iklime sahip olmakla birlikte arzu edilen verime ulaşılamamaktadır. Bu çalışma, Bingöl ilinde yapılan buğday yetiştiriciliğinin mevcut durumunu belirlemek ve yetiştiricilerin sorunlarını tespit ederek bu sorunlara çözüm önerileri getirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada, oransal örnekleme yöntemiyle Bingöl ili merkez ve ilçelerinde belirlenen 181 kişi ile yüz yüze yapılan anketlerden elde edilen yatay kesit verileri kullanılmıştır. 
İncelenen işletmelerde arazi büyüklüğüne göre değerlendirildiğinde işletmelerin büyük çoğunluğu 0-50 da arasında büyüklüğe sahip olup iş gücü temininin tamamına yakını aile fertlerinden oluştuğu tespit edilmiştir. İncelenen işletmelerde Syrena Odeska ve Bezostaja yaygın olmak üzere toplam 13 farklı kışlık ekmeklik buğday çeşidi ekildiği belirlenmiştir. Ayrıca düşük oranda Bahare gibi yazlık tabiatlı yerel çeşitler de yetiştirilmektedir. İşletmelerin tamamına yakını 15 kg/da ve üzeri tohumluk ekmektedir. Yetiştiricilerin büyük bir kısmının (%93,2) toprak analizi yaptırmadıkları işletmelerde %60,1'i taban gübresi kullanırken %35'inin ise taban gübresi kullanmadığı buna karşın büyük çoğunluğun üst gübre kullandığı sonucu ortaya çıkmıştır. 
İncelenen işletmelerde yetiştiricilerin büyük bir kısmının (%93,2) toprak analizi yaptırmadıkları, işletmelerin %60,1'i taban gübresi kullanırken %35'inin ise taban gübresi kullanmadığı buna karşın büyük çoğunluğun üst gübre kullandığı sonucu ortaya çıkmıştır. Dekara buğday veriminin işletmelerin %89'unda 100-350 kg/da aralığında olduğu görülmüştür. 
Araştırma bulguları sonucunda; küçük ölçekli arazilerin kârlı olmadığı gerekçesiyle boş bırakıldığı, genç nüfusun da şehir merkezlerine göç ettiği  anlaşılmıştır. Bingöl ilinde uygun buğday çeşitlerinin geliştirilmesi ile uygulamaya dönük yetiştirme tekniklerinin belirlenerek birim alandan kaliteli ve yüksek verim elde edilecek şekilde üreticilere tavsiye edilmesi, desteklerin geliştirilmesi, üretici birlikleri ile yetiştiriciler arasındaki ilişkilerin gözden geçirilerek sağlam, dinamik ve sürdürülebilir bir diyalog ortamı kurulmasına yönelik bir yapı oluşturulması önem arz etmektedir.

Abstract:
Although the province of Bingol has a suitable climate for wheat production, desired grain yield cannot be achieved. This study was conducted with the aim of determining the current state of wheat cultivation in Bingol province, identifying the problems of growers and bringing solutions to these problems. In the study, horizontal cross-sectional data obtained from face-to-face surveys conducted with 181 people identified in the center and counties of Bingol province by the proportional sampling method were used.
According to research findings; when evaluated according to the size of the area in the examined operations, it was stated that the majority of the operations have a size between 0-50. It has been established that the labour force of enterprises consists almost entirely of family fertility. It was determined that a total of 13 different winter bread wheat varieties, mostly Syrena Odeska and Bezostaja, were sown in the examined enterprises. In addition, local spring varieties such as Bahare, are also grown at a low rate.
It has been concluded that the sowing method is 52% broadcast seeding and 48% with sowing machine in enterprises where winter types are usually planted in October and spring types are planted in April. Almost all of the enterprises apply 15 kg/da and above plant density. In the wheat enterprises where most of the growers (93.2%) did not have soil analysis, 60.1% used as basal fertilizer and 35% did not use base fertilizer, but the majority of them used as top dressing. It has been observed that the wheat yield is in the range of 100-350 kg/da in 89% of the farms. As a result of the research findings; it was understood that small-scale lands were not cultivated on the grounds that they were not profitable, and the young population migrated to city centers.
As a result of the research findings; it was understood that small-scale lands were not cultivated the field that they were not profitable, and the young population migrated to city centers. In Bingol province, the development of wheat varieties in accordance with the regional conditions of wheat cultivation, the cultivation techniques that are adapted to the application, the quality of the unit area and the high yield will be achieved. It is important to form a structure aimed at establishing a dynamic and sustainable dialogue environment.