COVİD-19 salgını sürecinde işletmelerde kriz yönetimi: Van Organize Sanayi Bölgesi örneği
Crisis management in businesses during the COVID-19 pandemic: Example of Van Province Organised Industrial Zone
Yazar: YÜKSEL KÜTÜK
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH OĞRAK
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Kriz = Crisis ; Kriz yönetimi = Crisis management ; Organize endüstri bölgesi = Organized industrial area ; Pandemiler = Pandemics ; Van = Van ; İşletme yönetimi = Business management

Özet:
Ani ve beklenmedik gelişmeler olarak tanımlanan kriz kavramı, hayatın doğal
seyri içerisinde insanı ve insanla alakalı her konuyu etkilemektedir. Kriz öncesi dönemi
etkili bir hazırlıkla geçiren işletmeler kriz henüz büyümeden sinyalleri yakalamakta ve
krizin olumsuz etkilerini en aza indirebilmekte, hatta krizin sunduğu fırsatlardan istifade
edebilmektedir. 2019 yılında Çin'in Wuhan eyaletinde ortaya çıkan ve kısa sürede tüm
dünyaya yayılan Covid-19 salgını da hayatın birçok alanına olduğu gibi işletmelere de
büyük tesirleri olan bir krizdir. Bu araştırmanın amacı Covid-19 salgını kaynaklı krizin
yönetilmesinde yürütülen faaliyetlerin kriz yönetim süreci ölçekleri vasıtasıyla
değerlendirilmesidir. Araştırmanın verileri Van ili organize sanayi bölgesinde faaliyet
gösteren 81 işletmenin başkan/sahip veya yöneticiyle yapılan yüz yüze görüşmeden elde
edilmiştir. Verilerin toplanması sürecinde "Çevresel Tarama Ölçeği", "Hazırlık ve
Planlama Ölçeği", "Faaliyetler ve Tedbirler Ölçeği", "Krizin Yansımaları Ölçeği" ve
"Krizden Öğrenilenlerin Uyarlanması Ölçeği" beş kriz yönetim safhasının
ölçümlenmesi maksadıyla kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel
istatistikler, Kruskal Wallis-H testi, Bonferroni düzeltmesi ve Mann Whitney-U testine
başvurulmuştur. Araştırma sonucunda, işletmelerin çevresel tarama safhasını kabul
edilebilir ölçüde, hazırlık ve planlama safhasını büyük ölçüde yerine getirdikleri, buna
rağmen faaliyetler ve tedbirler safhası özelliklerinin ise az ölçüde icra edildiği sonucuna
varılmıştır. Araştırmada, krizin pazar payını, işletmelerin itibarını ve büyüklüğünü
olumsuz etkilediği sonuçlarına ulaşılmıştır. İşletmelerin uyguladıkları yönetim, üretim,
satış, pazarlama, satış sonrası servis süreçleri ile iş modelinin iyi yönde değiştiği,
üretilen mal veya hizmetin ise değişmediği belirlenmiştir. Ayrıca işletmenin ve
katılımcının demografik özelliklerine göre fark analizlerinin sonuçlarına yer verilmiştir.

Abstract:
The concept of crisis, which is defined as sudden and unexpected developments,
affects people and every subject related to people in the natural course of life. The
Covid-19 epidemic, which emerged in Wuhan, China in 2019 and spread all over the
world in a short time, is a crisis that has great effects on businesses as well as many
areas of life. The purpose of this research is to evaluate the activities carried out in the
management of the crisis caused by the Covid-19 epidemic through crisis management
process scales. The data of the research were obtained from face-to-face interviews with
the chairman/owner or manager of 81 enterprises operating in the Van province
organized industrial zone. During the data collection process, "Environmental Screening
Scale", "Preparation and Planning Scale", "Activities and Measures Scale", "Crisis
Reflections Scale" and "Adaptation of Learning from the Crisis Scale" were used to
measure five crisis management stages. In the analysis of the data obtained, descriptive
statistics, Kruskal Wallis-H test, Bonferroni correction and Mann Whitney-U test were
used. It has been concluded that the enterprises have fulfilled the environmental
scanning phase to an acceptable extent and the preparation and planning phases to a
large extent, however, the activities and measures phase features have been performed
to a small extent. In the research, it was concluded that the crisis negatively affected the
market share, reputation and size of the enterprises. It has been determined that the
business model has changed for the better with the management, production, sales,
marketing, after-sales service processes implemented by the enterprises, but the
produced goods or services have not changed. In addition, the results of the difference
analyzes according to the demographic characteristics of the enterprise and the
participant are included.