Mısır kamplarındaki Türk esirlerin çıkardıkları süreli yayınlar -inceleme,dizin, seçilmiş metinler
Periodicals published by Turkish soldiers from prison camp in egypt - review, index, selected texts
Yazar: SENA BAYKAL
Danışman: PROF. DR. NÂZIM HİKMET POLAT
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Yeni Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Dünya Savaşı I = World War I ; Edebi eserler = Literary works ; Edebi ürünler = Literary materials ; Mısır = Egypt ; Savaş esirleri = Prisoners of war ; Süreli yayınlar = Periodicals ; Tutsak = Captive ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Birinci Dünya Savaşı'nda çeşitli cephelerde çoğunlukla İngiltere ile mücadele eden Osmanlı Devleti, savaştan mağlup olarak ayrılmış ve yine başta İngiltere olmak üzere Rusya, Fransa, Romanya, İtalya gibi ülkeler tarafından askerleri esir edilmiştir. İngilizler Türk esir askerleri Mısır'da inşa ettikleri Turra, Seydibeşir, Heliopolis, Rasel Tin, Bilbeis, Maadi adlı kamplarda tutumuşlardır. Rusya'ya, Korksika'ya ya da Burma'ya götürülüp kamplara yerleştirilen esirlere nazaran coğrafî açıdan çok fazla yabancılık çekmeyen Mısır'daki Türk askerleri, millî bilinç ve şuurla nevi motivasyon kaynağı olması, kamp içi iletişimle birlikte kampa yurt içinden ve dışından haber akışının sağlanması gibi amaçlar doğrultusunda süreli yayın faaliyetlerine başlamışlardır.1919-1920 yılları arasında çıkarılan ve teksir makinesiyle çoğaltılan Kızıl Elma, Kafes, Işık, Karikatür, Esaret, Badiye, Garnizon, Yarın, Tan, Nilüfer, İzmir, Türk Varlığı, Nasrettin Hoca, Sadâ ve Zincir olmak üzere 15 süreli yayının kütüphanelerdeki nüshaları tespit edilmiş ve bu çalışmada söz konusu dergi/gazetelerdeki edebî ve fikrî hareketlilik incelenmiştir. Kamp hayatına ilişkin bulgulara da bu süreli yayınlarda ulaşılmış ve çalışmaya dâhil edilmiştir. Ek olarak Tetebbuʻ, Hilal, Ocak, Dağarcık, gibi süreli yayınların -adları çeşitli ilan ve yazılarda görülse de- nüshalarına ulaşılamamıştır. Bazı dergilerin bütün sayılarına ulaşılırken (Yarın) bazılarının tam koleksiyonu tespit edilememiştir. Bu çalışmada bütün yazılar, süreli yayın ayırt etmeksizin, kronolojik olarak incelenmiş, dergi/gazetelerin bütün içerikleri tahlili fihrist ilebaşlığı altında sıralanmıştır. Süreli yayınlardaki edebî, fikrî faaliyetleri ve kamp hayatına ilişkin belirleyici bilgileri içeren bazı yazılar Latin esaslı Türk alfabesine aktarılarak konu yahut türlerine göre tasnif edilerek seçilmiş metinler olarak verilmiştir.

Abstract:
Ottoman Empire, which battled mostly with England on various fronts in World War I, left the war defeated and the Empire's soldiers are captived by Russia, France, Romania, Italy, and especially England. The English captured Turkish captived soldiers at camps which were built by the English in Egypt and named as Turra, Seydibeşir, Heliopolis, Rasel Tin, Bilbeis, and Maadi. Turkish soldiers in Egypt did not feel unfamiliar geographically compared to prisoners who were settled in Russia, Corsica, and Burma; and started periodical publication activities with national consciousness and mind and with purposes like sort of a motivation source, communicating within the camp and news flow from the abroad. Copies of 15 periodicals that were published between the years 1919-1920 and mimeographed, such as Kızıl Elma, Kafes, Işık, Karikatür, Esaret, Badiye, Garnizon, Yarın, Tan, Nilüfer, İzmir, Türk Varlığı, Nasrettin Hoca, Sadâ and Zincir were located in libraries; and literary and intellectual activity was reviewed in journals/newspapers aforementioned. Findings about the camp life were also reached from these periodicals and included in the study. Besides, copies of some periodicals, such as Tetebbuʻ, Hilal, Ocak, and Dağarcık, were not found even though their titles are present in numerous adverts and writings. While some journals' all issues were reached (Yarın), some journals' issues could not be detected. In this study, all the writings, without excluding any, were analyzed chronologically and analyses of all the contents in the journals/newspapers were sorted with the title of the index. Some writings which contain indicative information about literary and intellectual activity and camp life were translated into the Latin-based Turkish alphabet and exhibited as selected texts by classifying them according to their topics or category.