Muhasebe meslek mensubunun Defter Beyan Sistemi uygulamasına bakış açısının belirlenmesine yönelik bir araştırma: Balıkesir örneği
A research to determine the perspective of the accounting professional on the application of the Ledger Declaration System: Balıkesir example
Yazar: İSMAİL BERBAT
Danışman: DOÇ. DR. ŞUAYYİP DOĞUŞ DEMİRCİ
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bilgisayarlı muhasebe sistemi = Computerized accounting system ; Defter tutma = Bookkeeping ; Defterler = Registers ; Elektronik muhasebe = Electronic accounting ; Muhasebe = Accounting ; Muhasebe uygulamaları = Accountin applications ; Muhasebeci = Accountant ; Serbest muhasebecilik = Financial consultants ; Teknoloji kabul ve kullanım modeli = Acceptance and use of technology model

Özet:
Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki yaşanan gelişmeler her alanda olduğu gibi muhasebe alanında da radikal değişimler getirmiştir. Geçmişten günümüze kadar olan bu süreçte muhasebede kullanılan belgelerin düzenlenmesinde, kayıtlarının oluşturulmasında, defterlerin tutulmasında, vergi bildirimlerinde ve kullanılan araç ve gereçlerinde büyük değişimler yaşanmıştır. Özellikle son yirmi yılda bilgisayar yazılımlarındaki değişimlerle yürürlüğe giren birçok uygulama ile muhasebe süreçleri dijital ortama taşınmıştır. Bu süreç belgeye dayalı olan muhasebe anlayışını giderek işleme dayalı muhasebe anlayışına yerini bırakmıştır.
Bu çalışma kapsamında elektronik dönüşümün yaşandığı muhasebe alanında yeni uygulamalardan biri olan Defter Beyan Sistemi Uygulamasına yönelik Balıkesir ilinde faaliyet gösteren muhasebe meslek mensuplarına,1989 yılında Davis tarafından geliştirilen Teknoloji Kabul Modeli ile 2003 yılında Venkatesh, Morris, Davis, ve Davis tarafından oluşturulan Birleştirilmiş Teknoloji Kullanım ve Kabullenme Teorisi ile elde edilen model ile anket tekniği uygulanmıştır. Meslek mensuplarının sistem hakkındaki bilgi düzeylerinin belirlenmesi, olumlu ve olumsuz etkisi olacak faktörlerin saptanması, sisteme yönelik algıları ve davranışsal tutumları üzerindeki etkili faktörlerin ölçülmesi amaçlanmıştır.
Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, muhasebenin tanımı yapılarak muhasebe ile ilgili genel kavramlar hakkında kısa bilgilere yer verilmiştir. Muhasebede kullanılan defterler ile belgeler açıklanarak muhasebe mesleğine değinilmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümünde,17 Aralık 2017 tarihinde 486 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile yürürlüğe giren Defter Beyan Sistemi Uygulaması tüm yönleriyle ele alınmış ve muhasebe alanındaki diğer elektronik dönüşüm uygulamaları hakkında bilgiler verilmiştir.
Çalışmanın üçüncü bölümünde ise elde edilen veriler Balıkesir ilinde faaliyet gösteren 383 muhasebe meslek mensuplarına anket tekniği uygulanmıştır. Araştırma sonuçları incelendiğinde muhasebe meslek mensuplarının Defter Beyan Sistemi Uygulamasına yönelik kullanma niyetleri, algılanan faydası ve kolaylaştırma koşullarının davranışsal tutumlarını istatistikî olarak anlamlı bir şekilde pozitif etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Buna karşın meslek mensuplarının çaba beklentileri ve güven beklentilerinin davranışsal tutumları üzerinde olumlu bir etkisinin olmadığı ve bu etkinin istatistikî olarak anlamlı olmadığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Developments in information and communication technologies have brought radical changes in the field of accounting, as in every field. In this process from past to present, great changes have been experienced in the arrangement of the documents used in accounting, the creation of records, the keeping of the books, tax notifications and the tools and equipment used. Especially in the last twenty years, accounting processes have been transferred to the digital environment with many applications that have come into effect with the changes in computer software. This process has gradually replaced the document-based accounting approach with transactional accounting.
Within the scope of this study, survey technique was applied to the accounting professions operating in Balıkesir province, one of the new applications in the field of accounting where electronic transformation occurred, with the Technology Acceptance Model developed by Davis in 1989 and the Unified Technology Usage and Acceptance Theory created by Davis in 2003. It was aimed to determine the level of information about the system of the professionals, to identify factors that would have a positive and negative effect, and to measure the effective factors on their perceptions and behavioral attitudes towards the system.
This study consists of three parts. In the first part, brief information about general concepts about accounting is given by defining accounting. The accounting profession is mentioned by explaining the books and documents used in accounting.
In the second part of the study, the Ledger Declaration System Application, which came into force on December 17, 2017 with the General Communiqué of Tax Procedure Law 486, was discussed in all aspects and information about other electronic transformation practices in the field of accounting was given.
In the third part of the study, the data obtained were applied to the survey technique for 383 accounting professionals operating in Balıkesir Province. When the results of the research were examined, it was concluded that the intentions of the accounting profession for the Application of the Ledger Declaration System, the perceived benefit and the behavioral attitudes of the conditions of facilitation had statistically significantly positive. However, it was concluded that the expectations of effort and confidence expectations of the members of the profession had no positive effect on their behavioral attitudes and this effect was not statistically significant.