Mehmet Rauf'un 'Eylül' adlı romanında metindilbilimsel görünümler
Textlinguistic views in Mehmet Rauf's novel Eylul
Yazar: VOLKAN TAŞDEMİR
Danışman: PROF. DR. TAZEGÜL DEMİR ATALAY
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilim = Linguistics ; Eylül = September ; Mehmed Rauf = Mehmed Rauf ; Metin dil bilim = Text linguistics ; Roman = Novel

Özet:
Servet-i Fünûn romanı için, Halit Ziya'dan sonra en önemli isim hiç şüphesiz Mehmet Rauf'tur. Yaşamı, romanlarındaki tutkulu ve trajik sonlu aşk öykülerine çok benzeyen Mehmet Rauf, gerçek edebi varlığını Servet-i Fünûn döneminde kaleme aldığı öykü, roman ve mensur şiirlerde göstermiştir. Yazı hayatının çeşitli dönemlerinde Rauf Vicdani, Besim Rauf, Cemil, Jüpon, Ali Necdet, Mehmet Nazif gibi müstear isimler kullanmıştır.
Mehmet Rauf, edebiyatımızda ilk psikolojik roman olarak bilinen Eylül (1901) romanıyla büyük ün kazanmıştır. Bu romanı, yirmi dört yaşlarındayken memur bulunduğu sefaret gemisinin süvarisi ile eşinin ilişkisinden etkilenerek yazmıştır. Bu kitabını "ilk eserim son üstadıma" diyerek Halit Ziya'ya ithaf etmiştir.  Eylül, Edebiyat-ı Cedîde Kütüphanesinin altıncı ki¬tabı olarak yayımlanmıştır. Türk edebiyatında kendi tarzının ilk ve tek örneğidir. Edebî ve estetik değeri tartışılmaz bu eserdeki tahlilleri Halit Ziya, aynı yerde dönen ve durmadan derin¬leşen bir burguya benzetmiştir. Eylül, adıyla, anlatıcısının tavrıyla, bilinç akışı ve iç monolog teknikleriyle ve kurgusal olarak yenilikçi bir roman sayılmalıdır.
Bu çalışmada, Mehmet Rauf'un "Eylül" adlı romanında yer alan bazı metindilbilimsel alanlar incelenmeye çalışılmıştır. Giriş kısmında dilbilim ve metindilbilim alanlarına kısaca değinilmiş, söz konusu eserin çalışma yönteminden bahsedilmiştir. Daha sonra eserin genel olarak ne anlattığı öneminin ne olduğu ve yazarın eseri neden ve nasıl kaleme aldığı zamanında bizzat kendi verdiği röportajdan aktarılmıştır. Çalışmanın devamında yazarın hayatına, edebi kişiliğine ve eserlerine kısaca değinilmiştir. Çalışmaya konu olan metindilbilim alanlarına genel hatlarıyla değinilmiş eserde geçen eksiltili yapı, yineleme ve cümleler arası bağıntı öğelerine ait bulgularla inceleme derinleştirilmiştir. 
Araştırmanın amacı "Eylül" romanına dilbilimsel bir yaklaşımla metin ve dilin bir arada kullanıldığı metindilbilimsel bir çözümleme yapmaktır. Biz de adı geçen romanı dil yönüyle metindilbilimsel bir değerlendirmeye tabii tutacağız.

Abstract:
For the novel Servet-i Fünun, the most important name after Halit Ziya is undoubtedly Mehmer Rauf. Mehmet Rufa, whose life is very similar to the passionate and tragically finite love stories in his novels, shows his true literary presence in stories, novels and prose poems written during the Servet-i Fünun period. During various periods of his writing life, he used exceptional names such as Rauf, Besim Rauf, Cemil, jupon, Ali Necdet, Mehmet Nazif.
Mehmet Rauf gained great fame with his novel September (1901), which is known as the first psychological novel in our literature. He wrote this novel influenced by his wife's relationship with the cavalry of the expeditionary ship, where he was an officer when he was twenty-four years old. He dedicated this book to Halit Ziya, saying, "my first work is to my last master." September was published as the sixth book of the library of literature-I Cedide. It is the first and only example of his own style in Turkish literature. Halit Ziya compared the analyses in this work, whose literary and aesthetic value is indisputable, to an auger that rotates in the same place and constantly deepens. September should be considered an innovative novel by its name, by its narrator's attitude, by its stream of consciousness and internal monologue techniques, and by its fictionality.
In this study, some textual areas in Mehmet Rauf's novel "September" were tried to be examined. In the introduction, the fields of linguistics and texindilnilim are briefly mentioned, and the working method of the work in question is mentioned. Later, what the importance of what the work describes in general is and why and how the author wrote the work was conveyed from an interview he gave himself at the time. In the continuation of the work, the author's life, literary personality and works are briefly mentioned. The study was deepened with the findings of the elements of subtractive structure, iteration and correlation between sentences in the work, which were discussed in general terms in the areas of textual science that are the subject of the study.
The aim of the research is to make a textual analysis in which text and language are used together with a linguistic approach to the novel "September". We will also subject the said novel to a textual evaluation in terms of language.