Broyler rasyonlarına misvak (salvadora persica) ilavesinin performans, bazı kan parametreleri ve bağırsak sağlığı üzerine etkisi
The effect of miswak (salvadora persica) supplementation to broiler diet on performance, some blood parameters, and intestinal HEALTH
Yazar: İDİL ŞERBETÇİ
Danışman: PROF. DR. SEHER KÜÇÜKERSAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Besi performansı = Fattening performance ; Etlik piliç = Broiler chickens ; Etlik piliç performansı = Broiler performance ; Etlik piliç rasyonları = Broiler rations ; Kan parametreleri = Blood parameters ; Rasyonlar = Rations ; Salvadora persica = Salvadora persica ; Tavukçuluk = Chicken farming ; İnce bağırsak = Small intestine

Özet:
Bu araştırma broyler rasyonlarına farklı düzeyde misvak ilave edilmesinin performans,
karkas randımanı, iç organ ağırlıkları, bazı kan biyokimyasal ve antioksidan parametreleri, but
ve göğüs eti pH değerleri, bağırsak histomorfolojisi ve pH'sı, altlık ve dışkı kuru madde,
amonyak azotu ve pH değerleri ile koksidiyoz kontrolünde etkinliğini belirlemek amacıyla
yapılmıştır. Çalışma her biri 56 hayvan içeren 5 grup, her bir grupta 8 civcivden oluşan 7 alt
gruptan oluşacak şekilde toplam 280 etlik civciv ile yapılmıştır. Deneme grubu rasyonlarına
%0,50; 0,75 ve 1 düzeyinde misvak ilave edilmiştir. Negatif kontrol grubuna herhangi bir ilave
yapılmazken, pozitif kontrol grubuna ise antikoksidiyal olarak maksiban ilave edilmiştir.
Çalışma 42 gün sürdürülmüştür. Gruplarda denemenin 0, 10, 24, 34 ve 42. günlerinde canlı
ağırlık, canlı ağırlık artışı, yem tüketimi ve yem dönüşüm oranı belirlenmiştir. Incelenen
grupları arasında istatistiksel fark olup olmadığını belirlemek için Tek Yönlü Varyans analizi
kullanılmıştır. İstatistiksel olarak anlamlı fark bulunması halinde, grupların ikili olarak
kıyaslanmasında Tukey Testi kullanılmıştır. Ayrıca değerlendirilen parametrelerin deneme
gruplarındaki doz artışına bağlı olarak değişip değişmediğini kontrol etmek için Tek Yönlü
Varyans Analizi'nde polinomial model kullanılarak (lineer, kuadratik) trend analizi
yapılmıştır. Farklı düzeylerde etlik piliç rasyonlara ilave edilen misvak katkısının performans,
karkas parametreleri ve iç organ ağırlıkları üzerinde istaktiksel olarak etkisinin bulunmadığı
görülmüştür (p>0,05). TG ve SOD değerleri açısından istatistiksel olarak gruplar arasında
anlamlı farklar bulunmuştur (p=0,001; p<0,05). Ortalama göğüs pH değerleri açısından
gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark görülürken (p<0,01), but eti ve dışkı pH
değerlerinin etkilenmediği tespit edilmiştir (p=0,469). Histomorfolojik olarak ise, villus
yüksekliği, kript derinliği, villus yüksekliği/kript derinliği açısından gruplar arasında anlamlı
fark bulunurken (p<0,001) bağırsak pH değerlerinin etkilenmediği görülmüştür (p>0,05).
Misvakın verim özelliklerini arttırmada etlik piliç yemlerinde yem katkı maddesi olarak
güvenle kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study aimed to determine the effect of different Miswak inclusion levels in broilers
diets on performance parameters, carcass yield, visceral organ weights, some blood
biochemical and antioxidant profile, thigh and breast meat pH values, intestinal
histomorphology, litter and feces dry matter, ammonical nitrogen and pH values, and its
effectiveness in coccidiosis control. A total of 280 broiler chicks, consisting of 5 groups, each
group containing 56 birds; and 7 subgroups where each consisting of 8 chicks in each group.
The miswak was added at 0,5%; 0,75% and 1% inclusion levels to the rations of the
experimental group, an anticoccidial maxiban was added to the positive control group, while
no addition was made to the negative control group. The study was continued for 42 days.
Live weight, live weight gain, feed consumption and feed conversion ratio were determined
in the groups on the 0, 10, 24, 34 and 42 days of the experiment. A one-way analysis of
variance was conducted to determine whether there was a significant difference between the
studied parameters and roups tested. If there was a statistically significant difference, Tukey's
test was employed to compare groups in pairs. In addition, trend analysis was done in One-
Way Analysis of variance using polynomial models (linear, quadratic) to control whether the
assessed parameters changed depending on the dosage increment in the experimental groups.
It was observed that the supplementation of miswak to broiler rations at different levels did
not have a significant (p>0,05) effect on brid's performance, carcass parameters and organ
weights. Statistically significant differences were found between the groups in terms of
triglyceride (TG), and superoxide dismutase (SOD) values (p=0,001; p<0,05) respectively.
There was a statistically significant difference (p<0,01) between the groups for mean breast
pH values, while it was determined that the pH values of thigh meat and feces were not affected
(p=0,469). Histomorphologically, there was a significant difference between the groups in
terms of villus height, crypt depth, villus height to crypt depth ratio (p<0,001), while intestinal
pH values remained unaffected (p>0,05). In conclusion, miswak can be used safely as a feed
additive in broiler diets to improve performance characteristics.