Uygur klasik Türk halk müziğindeki on iki makamın geleneksel Türk müziğindeki karşılıkları üzerine bir inceleme
A study on equivalents of the twelve makams in Uigur classical Turkish folk music in traditional Turkish music
Yazar: İSMAİL HAKKI GERÇEK
Danışman: PROF. KADİR KARKIN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Bilim Dalı / Müzik Bilimleri ve Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Müzik = Music
Dizin: Klasik Türk müziği = Classical Turkish music ; Makamlar = Modes ; Müzik = Music ; Müzik eserleri = Music works ; Türk halk müziği = Turkish folk music ; Türk müziği = Turkish music ; Uygurlar = Uighurs

Özet:
Bu araştırma; Uygur Klasik Türk Halk müziğindeki on iki makamın geleneksel türk müziğindeki makam yapıları ile karşılaştırılıp bu on iki makamın özellikle Geleneksel Türk Müziğindeki makam, dizi ve ritim yapıları ile olan ilişkilerinin incelenmesi ve buradan hareketle aynı kökenin izlerini taşıyabileceği düşünülen müzikal dokuların günümüze yansımalarını tesbit edip müzikoloji alanının bilgi birikimine olası katkılarını ön plana çıkarmaya odaklanmıştır.Araştırma; Nitel araştırma yöntemlerinden İçerik Analizi modeli ve Nicel Araştırma yöntemlerinden Tarama (Survey) modeli ile gerçekleştirilmiştir.Çalışma sonucunda özellikle müzik kültürlerine dayalı analizlerde, bazı farklılıklara istinaden Uygur Klasik Halk Müziği ile Geleneksel Türk Müziğinin aynı kökenden beslenmiş olmalarının yansıdığı müzikal olgu ve unsurlarla ilgili benzer müzikal yapıların çok fazla olduğu,Uygur Klasik Türk Halk Müziğindeki makamların incelenmesi sonucu; makamları oluşturan üçlü, dörtlü ve beşli yapıların Geleneksel Türk müziğindeki gibi üçlü, dörtlü ve beşli yapılardan oluştukları,Uygur makamlarında kullanılan üçlü, dörtlü ve beşlilerin tamamının Geleneksel Türk Müziğinde karşılıklarının mevcut olduğu (Örneğin Rast beşlisi, Eksik Segah beşlisi, Buselik dörtlüsü gibi?),Ancak, Uygur makamlarındaki üçlü, dörtlü ve beşlilerin Geleneksel Türk Müziğindeki; seyir karakteri, güçlü perdesi, dizi oluşturma sistemi ve asma kalışlar gibi makamı oluşturan özelliklerden farklı bir biçimde birbirlerine eklemlenmesi yolu ile oluşturuldukları,Yapılan analizler sonucu Uygur Klasik Halk Müziği'nde kullanılan Segah makamının Geleneksel Türk Müziğinde kullanılan Segah makamı ile gerek isim benzerliği, gerek makamsal yapı yönünden bire bir benzer olduğu bulgularına ulaşılmıştır.Anahtar KelimelerUygur, Makam, Analiz

Abstract:
The current study focuses on comparing the twelve makams in Uigur Classical Turkish Folk music with makam strcutures in Traditional Turkish Music, especially studying their relations with makam, scale, and rhythm structures in traditional Turkish Music, and starting from this point of view detecting current reflections of the musical patterns which are thought to be likely to bear the traces of the same root, revealing their possible contributions to the knowledge of the field of musicology.The study was realized through the content analys model of qualitative research and survey model of qualitative reserch methods.At the end of the study, especially in the analyses based on musical cultures the data obtained are that Uigur Classical Folk music and Traditional Turkish Music are reflected that they were fed by the same roots with respect to some differences; that there are lots of similar musical structures in terms of musical facts and elements; that trichords, tetrachords and pentachords structures which form the makams are composed of trichords, tetrachords and pentachords structures as in Traditional Turkish Music after studying the makams; that trichords, tetrachords and pentachords structures used in Uigur makams have the equivalents in Traditional Turkish Music (e.g. Rast pentachord, Eksik Segah pentachord, Buselik tetrachords, etc.); that trichords, tetrachords and pentachords structures used in Uigur makams, however, are composed through an articulation to the each other different from the features forming the makam such as progress characteristics, strong fret, scale formation, and suspended chords in Traditional Turkish Music; that the Segah Makam used in Uigur Classical Folk Music is similar to the Segah Makam used in Traditional Turkish Music both in title and in makam structures.KeywordsUigur, Makam, Analysis