Azerbaycan'ın savunma politikaları ve enerji gelirlerinin savunma harcamaları üzerindeki etkileri
Azerbaijan defence policy and energy i̇ncomes effects on defence spending
Yazar: SERKAN MAMMADOV
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FAHRİ ERENEL
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Savunma Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies ; Uluslararası İlişkiler = International Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Askeri harcamalar = Military expenditures ; Azerbaycan = Azerbaijan ; Enerji = Energy ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Enerji politikaları = Energy policies ; Gelir kaynakları = Income sources ; Gelirler = Incomes ; Savunma = Defence ; Savunma harcamaları = Defense expenditunes ; Savunma politikası = Defence policy

Özet:
Azerbaycan bağımsızlığını kazanma sürecinde birçok iç ve dış tehditlerle yüzleşmek zorunda kalmıştır. Bulunduğu jeopolitik konumdan ve sahip olduğu doğalgaz ve petrol rezervlerinden dolayı her zaman uluslararası bir siyasi baskı altında olmuştur. Kuzeyde Rusya, güneyde İran'la tarih boyu yaşanan sorunlar, 1900 yılı öncesinde kaybedilen topraklardan sonra 1990 yılı sonrasında Ermenistan'la yaşanan Karabağ savaşı da gelecekte Azerbaycan'ı hem ekonomik hem de siyasi açıdan çıkmaza sürüklemiştir. Yıllardır sürdürülen görüşmeleri Ermenistan'ın olumsuz tutumu nedeniyle çözüme kovuşturulamamıştır. Uluslararası politikacıların da umudunu yitirdiği ve bir türlü "sonuç alınamaması" şekilde şikâyetini belirtmesi artık iki ülkenin uzmanları tarafından da dile getirilmektedir. Azerbaycan'da kendi toprak bütünlüğünün temini ve coğrafi sınırlarını kesinleştirmek için Silahlı Kuvvetlerini güçlendirmek ve profesyonelleştirmek ana hedeflerinden biri olarak kabul edilmiştir. Silahlı Kuvvetlerin güçlenmesi uluslararası arenada Azerbaycan'ın elini güçlendireceği ve söz sahibi yapacağı muhakkaktır. Bu sebeple, Azerbaycan ordusunda personel eğitiminden teknik donanım ve silahların modernizasyonuna kadar birçok alanda önemli adımlar atılmıştır. Ordunun modernize edilmesi çerçevesinde; Türkiye, İsrail, Rusya ve ABD ile askeri ilişkileri geliştirmiştir. Yürütülen bu faaliyetlerin en önemli maddi kaynağı petrol ve doğal gaz satışından gelen gelirlerdir. Enerji gelirleri; hem ekonomik, hem de silahlanma sürecinde Azerbaycan'ı bir adım ileri taşımıştır. Bu sebeple de sonuncu kısımda, Azerbaycan'ın Enerji gelirlerinin Savunma harcamaları üzerinde etkisinin analiz edildiği son bölümde bu sonuç net bir şekilde görülmektedir. Gelecekte atılacak adımların ekonomik ve siyasi analizlerin bütün boyutları ile yapılarak atılması gerektiği savunulmaktadır. Tezin birinci kısmında Azerbaycan'ın yakın bağımsızlık tarihi, yaşadığı siyasi, askeri baskılar sonucu kaybettiği toprakları geri kazanma uğrunda verdiği mücadeleden ve silahlı kuvvetlerin yapısında yapılmış değişikliklerden bahsedilmiştir. İkinci kısımda Azerbaycan'ın savunma politikalarına dikkat çekilmiş, uluslar arası askeri ilişkilerin durumuna nazar yetirilmiş ve silahlı kuvvetlerin yanı sıra savunma sanayinin güçlendirilmesi için önemli adımların atıldığından bahsedilmiştir. Üçüncü kısımda da, Azerbaycan'ın petrol gelirleri ve savunma harcamaları arasındaki ekonometrik ilişkiden bahsedilmiştir ve regresyon analizi yapılarak sonucu yorumlanmıştır.


Anahtar Kelimeler: Silahlı kuvvetler, Savunma sanayi, Askeri ilişkiler, Askeri harcamalar, Petrol ve doğalgaz gelirleri

Abstract:
Azerbaijan faced many internal and external threats during the initial period of its independence. This country has always been under international political pressure, due to its geopolitical location, as well as rich oil and gas reserves. Both struggle with Russia on North and struggle with Iran on South, after territory loss before 1990, Karabakh war against Armenia dragged Azerbaijan both economically and politically into struggle after 1990. Because of the destructive position of the Republic of Armenia, the negotiations have not produced any positive result and deadlocked for more than twenty years. That International politics have lost their hopes and declaration of not achieving a solution is now being spoken by both countries experts. Azerbaijan accepted the idea to develop and professionalize its army to maintain its own border security and make certain its own geographic lines. Military relations has been established with Turkey, Israel, Russia and USA for an effective modernization The main monetary source of all these activities is the sate income from oil and gas sales. Energy revenues have had a big impact on economic and military development of Azerbaijan. Therefore, impact of the state's energy income on its defense spending is analyzed at the last section. In addition, importance of detailed economic and political analysis is emphasized for the future steps. Azerbaijan's independence history, its struggle to regain the lost territories and changes on armed forces structure are reviewed in the first section of the thesis. In the second section, Azerbaijan's defense policy, its international military relations and developments of the state's military and defense industry are discussed. Finally, the correlation between Azerbaijan's energy revenues and defense spending is reviewed and regression analyses and its results are completed in the third section.



Key words: armed forces, defense industry, military relations, military spendings, oil and gas revenues.