İkincil konutların değişim sonrası mekan organizasyonunun sentaktik analiz yöntemiyle incelenmesi:çanakkale-İzmir arası kıyı yerleşmeleri
Organization and investigation by synthactic analysis method after the space change of secondary houses:çanakkale-İzmir coastal settlements
Yazar: ONUR ŞUTA
Danışman: DOÇ. DR. SENNUR AKANSEL
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İkincil konutlar; kullanıcılarının sürekli yaşadığı bölgenin dışında, tatil zamanlarında dinlenme ve rekreatif amaçlar için kullanılan, doğal çekiciliği ve peyzaj değeri yüksek olan bölgelerde yer alan, aynı zamanda bir emlak yatırımı özelliği olan, kiralanabilen, ya da satın alınan konutlardır. Genellikle kıyı bölgelerde konumlanan ve yaz aylarında tatil amaçlı kullanılan bu konutlar, zaman içerisinde birincil konuta dönüşmektedir. Kimliği değişen konutların birincil konut olarak kullanılması, kullanım süresinin uzamasına ve kullanıcı ihtiyaçlarının farklılaşmasına neden olmaktadır. 
Çalışma için tespit edilmiş, Çanakkale ve İzmir illeri arasındaki kıyı kesimlerinde bulunan ve ikincil konutların yoğun olduğu 5 tatil beldesinde, ikincil konut olarak inşa edilmesine rağmen, günümüzde birincil konuta dönüşmüş konutların tespiti, dönüşümün nedenleri, kullanıcıların dönüşümden sonra konutlarında gerçekleştirdiği mekânsal değişimler ve bu değişimlerin mekân organizasyonu üzerindeki etkilerinin, mekânsal dizim (space syntax) yöntemi ile analiz edilerek incelenmesi tezin amacını oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda öncelikle alan çalışmasında, yerinde mimari tespit ve gözlemler yapılarak, çalışma için belirlenen konutların plan okumaları yapılmış, sonrasında anket soruşturması gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar 'Chi Square' (ki kare) testine tabi tutulmuş ve mekânsal dizim yöntemiyle Synatx 2D yazılımı kullanılarak konutların mekân analizi gerçekleştirilmiş, derinlik, (depth) bağlantısallık, (connectivity)  bütünleşme (integration) değerleri saptanmıştır. Elde edilen sayısal veriler regresyon analizi ile değerlendirilerek çıkan sonuçların mekânsal dizim (space syntax) teorileriyle uygunluğu araştırılmıştır. İkincil konut tasarımlarında esnek (flexible) planlama anlayışının hâkim olduğu tasarımların öneminin vurgulandığı tez, 7 bölümden oluşmaktadır.
Birinci bölümde;konuya giriş sonrasında araştırmanın amacı, kapsamı, yöntemi ve incelen kaynakların özeti sunulmaktadır.
İkinci bölümde, birincil ve ikincil konut kavramları, ikincil konutların özellikleri ve türleri, dünyada ve Türkiye'de gelişim süreçleri, olumlu ve olumsuz etkileri, mevcut yasa ve yönetmelikler çerçevesinde ikincil konutun yeri, birincil ve ikincil konuta arasındaki farklılıklar ve birincil konuta dönüşümün nedenlerinin incelendiği bir kuramsal çerçeve oluşturulmuştur.
Üçüncü bölümde; tez çalışmasında yöntem olarak belirlenen, mekânsal dizim (space syntax) kavramından, bu yöntemin amacından, uygulama alanlarından ve mekânsal dizim araçlarından bahsedilmektedir.
Dördüncü bölümde; çalışma için örneklem alanı olarak seçilen 5 kıyı yerleşiminde çalışmanın amacına uygun olarak seçilen konutlarda, mimari tespit çalışmaları ve gözlemlerden bahsedilmektedir. Alan çalışmasında mimari tespitlerin dışında konut kullanıcıları ile anket soruşturması gerçekleştirilmiştir. Anketlerde, konut sahibi kimlik bilgileri, konuta ait bilgiler, kullanıcıların dönüşüm öncesi konutlarında ve sitelerinde duydukları eksikler, kullanıcıların konutlarını birincil konuta dönüştürme nedenleri ve dönüşümü gerçekleştirirken konutlarında meydana getirdikleri mekânsal değişimler ve dönüşümden sonra yerleşimle ilgili duydukları olumlu yönler sorgulanmıştır. Elde edilen bulgular chi square (ki kare) analiz testiyle değerlendirilmiştir.
Beşinci bölümde tezin yöntemi olarak belirlenen mekânsal dizim yöntemiyle tüm konutlara ait plan şemalarının mekân analizleri gerçekleşmiştir. Elde edilen sentaktik analiz sonuçlarının mekânsal dizim teorisi ilkelerine uygunluğu regresyon analizi ile test edilmiştir.
Altıncı bölümde sentaktik analizler sonucunda dönüşüm öncesi ve sonrasıderinlik (depth),bağlantısallık (connectivity),bütünleşme (integration) haritalarından elde edilen sayısal farklılıkların nedenlerinin tespiti her değişime göre ayrı ayrı incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Anket soruşturmasından bulunan sonuçlar ile sentaktik analizlerden bulunan sonuçlar her siteye ait bilgiler ile bir arada çizelge haline getirilmiştir.
Tezin sonuç bölümünde incelenen planlar üzerinde gerçekleştirilen mekân analizleri sonucunda elde edilen bilgilerle, mekânsal değişimlerin mekan organizasyonu üzerindeki etkileri belirlenmiştir. İleride tasarlanacak olan ikincil konutlar için esnek (flexible) planlama anlayışının önemi vurgulanmıştır.

Abstract:
Secondary residences are properties that can be rented or purchased they are located in areas with high natural attractiveness and landscape value and also are used as a real estate investment for resting and recreation purposes during holidays outside the region where the owners live continuously. These homes are generally located in coastal areas and used for holiday purposes during the summer months and become the primary home over time.The use of the home units as the primary house leads to the prolongation of the usage period and the different types of need on the user.
Usuallythey were built as a secondary residences in 5 holiday villages located in the coastal areas between Çanakkale and İzmir provinces where the secondary homes are dense, the reasons for the transformation have been determined and the aim of the thesis is to analyze space changes in the homes of the users after the transformation and analyze the effects of these changes on the place and organize it  by using the(space syntax)method.
For this purpose, first of all, in the field study, on-site architectural determinations and observations were made after plan readings of the homes determined for the study and the questionnaire investigation was carried out. The results were subjected to Chi Square test and the space analysis of the homes and it was carried out using Synatx 2D software, the depth, connectivity and integration values were determined.Theobtained numerical datawas evaluated by regression analysis and the compatibility of the results was investigated by the(space syntax) theorie. The thesis, which emphasizes the importance of the designs in which the flexible planning concept is dominant in secondary housing designs, consists of 7 chapters. 
On the first chapter: The purpose of the research and Introduction to the topic, the scope, method and examination of the resources are summarized.
In the second chapter,both positive and negative effects of the primary and secondary housing properties and types,development processes in the world and in Turkey. The location of secondary houses in accordance with existing laws and regulations a theoretical framework was created in which the differences between primary and secondary housing and the reasons were examined for 
transformation to primary housing.
In the third chapter:Method in thesis was determined by study from the concept of (space syntax)as the purpose of this method, application areas and space arrangement tools are mentioned.
In the fourth chapter:  5 coastal settlements were selected as example  area for the study, the architectural studies and observations are mentioned in the residences selected for the purpose of the study.In addition to the architectural findings a survey investigation was conducted with the owners of houses.In the survey,has been questioned the identity of the landlord, information about the house, deficiencies of the users before the conversion, reasons for the conversion of the houses to the primary housing and the space changes, they have made during the transformation and the positive aspects they have heard about the settlementafter the transformation. The results were evaluated by chi square analysis test.
In the fifth chapter: The space arrangement method which is the method of the thesis, the plan schemes of all houses are realized with the the spatial analysis.
The results of the syntactic analysis were tested by regression analysis.

In the sixth chapter: The reasons of the numerical differences obtained from the depth, connectivity and integration maps before and after the transformation as a result of the syntactic analyzes were examined and evaluated separately according to each change.
The results of the survey investigation and the results of the syntactic analysis were tabulated together with the information of each site. In the conclusion part of the thesis, the effects of space changes on space organization were determined with the information obtained as a result of space analysis on the plans that were examined. Is emphasized the importance of flexible planning for secondary housing and how to be designed in the future.