Endüstri 4.0 teknolojilerinin istihdama etkisi: Türkiye imalat sanayi firmalarında bir uygulama
The effect of industry 4.0 technologies on employment: An application in Turkish manufacturing industry firms
Yazar: ENSAR BALKAYA
Danışman: PROF. DR. FATİH KARCIOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Teknolojik yeniliklerin insanları işsiz bırakacağı yönündeki fikir, sürekli olarak
güncelliğini koruyan ve net etkiler üzerinde her dönemin kendi şartları açısından fikir birliğine
varılmamış olgulardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Endüstri 4.0 süreciyle bütünleştirilen
yapay zekâ, nesnelerin interneti, robotik vb. ileri teknolojilerin de daha önceki sanayi devrimlerini
temsil eden teknolojiler gibi daha fazla istihdama mı yoksa bu kez gerçekten kitlesel işsizliğe mi
neden olacağı literatürde yaygın şekilde tartışılmaktadır. Kitlesel işsizliğe neden olacağına
yönelik fikir söz konusu teknolojilerin kendinden önceki teknolojilerin aksine hem kas gücü hem
de zihinsel beceriler açısından insanları ikame etme potansiyeline dayandırılmaktadır. Daha fazla
istihdama neden olacağı yönündeki fikir ise, söz konusu teknolojilerin bu özellikleriyle daha fazla
yeni işleri ortaya çıkaracağı ve verimliliği artırarak daha fazla istihdama neden olacağı
varsayımlarına dayanmaktadır. Bu sorunun cevabı verilerle desteklenen ampirik çalışmaların
sonuçlarına bağlı olarak netleştirilebilecektir. Bu çalışmanın amacı, Endüstri 4.0 teknolojileri
kullanımının firma düzeyinde istihdam etkisini belirlemektir. Bu kapsamda Türkiye imalat
sanayinde faaliyette bulunan 4934 imalat firmasından elde edilen veriler kullanılmıştır. Söz
konusu veri seti firmaların çalışan sayıları, bazı firma özellikleri ve oldukça fazla sayıda Endüstri
4.0 teknolojisinin kullanım durumu hakkında bilgiler içermektedir. Öyle ki, yapay zekâ ve
nesnelerin interneti teknolojilerinin kullanım amaçlarına ilişkin bilgiler de mevcuttur. Bu
kapsamda kurulan araştırma modelinin bağımlı değişkeni firmaların çalışan sayıları iken bağımsız
değişkenleri imalat sanayide kullanılan Endüstri 4.0 teknolojilerinin kullanım durumu ve bazı
firma özellikleridir (ölçek, bulunduğu sektör vb.). Söz konusu veri setinin yatay kesit veri
özelliğine ve bağımlı değişkenin sayma veri özelliğine sahip olması nedenleriyle Negatif Binom
Regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, doğrudan üretimle ilgili olan
Endüstri 4.0 teknolojileri imalat firmalarının istihdamını artırırken, üretim dışı bölümlerde
kullanılan Endüstri 4.0 teknolojileri imalat firmalarının istihdamını azaltmaktadır. Fakat elde
edilen genel sonuç, Endüstri 4.0 teknolojilerinin potansiyel verimlilik artışı ve dolayısıyla firma
büyümesi nedenleriyle imalat sanayinde daha fazla istihdama neden olduğu yönündedir.
Anahtar Kelimeler: İstihdam, Teknolojik Yenilikler, Otomasyon Kaygısı, Endüstri 4.0
Teknolojileri, Türkiye İmalat Sanayi

Abstract:
The idea that technological innovations will lead to unemployment has been a continuously
relevant and controversial issue throughout history, with no consensus on the clear effects in terms
of the conditions of each era. With Industry 4.0, advanced technologies such as artificial
intelligence, the internet of things, and robotics are integrated, and it is widely debated in the
literature whether they will lead to more employment or mass unemployment, unlike the
technologies representing previous industrial revolutions. The idea that they will lead to mass
unemployment is based on the potential of these technologies to replace people both in terms of
physical and mental skills. On the other hand, the idea that they will lead to more employment is
based on the assumption that these technologies will create more new jobs with their unique
features and increase productivity. The answer to this question can be clarified based on the results
of empirical studies supported by data. The purpose of this study is to determine the employment
effect of using Industry 4.0 technologies at the firm level. For this purpose, data obtained from
4934 manufacturing firms operating in Turkey's manufacturing industry were used. The dataset
includes information on the number of employees of firms, some firm characteristics, and the
usage status of a large number of Industry 4.0 technologies, including information on the purpose
of using artificial intelligence and the internet of things technologies. In this context, the
dependent variable of the research model is the number of employees of the firms, while the
independent variables are the usage status of Industry 4.0 technologies used in the manufacturing
industry and some firm characteristics (scale, sector, etc.). Negative Binomial Regression
analyses were conducted due to the dataset's cross-sectional data feature and the dependent
variable's count data feature. The results show that Industry 4.0 technologies related to direct
production increase the employment of manufacturing firms, while those used in non-production
departments decrease their employment. However, the general result obtained is that Industry 4.0
technologies lead to more employment in the manufacturing industry due to their potential
productivity increase and thus firm growth.
Keywords: Employment, Technological Innovations, Automation Anxiety, Industry 4.0
Technologies, Turkish Manufacturing Industry