Anasınıfı ve sınıf öğretmenlerinin okuma yazmaya hazırlık etkinlikleriyle ilgili algı ve bilgi düzeyleriyle mesleki yeterliklerine ilişkin algı düzeylerinin karşılaştırılması
Comparison of kindergarten and primary school teachers' perceptions of and knowledge on pre-literacy activities and perceptions of professional efficacy
Yazar: BURCU ÇABUK
Danışman: PROF. DR. FATMA ALİSİNANOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anasınıfları = Nursery classes ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Okuma-yazma = Reading-writing ; Okuma-yazma etkinliği = Reading-writing activity ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency

Özet:
Araştırma, anasınıfı ve sınıf öğretmenlerinin okuma yazmaya hazırlık etkinlikleriyle ilgili bilgi düzeylerinin, mesleki yeterliklerine yönelik algı düzeylerinin ve bazı özelliklerinin [cinsiyet, kıdem, öğrenim durumu, sınıf düzeyi (anasınıfı, birinci - dördüncü sınıf), okuma yazmaya hazırlık etkinlikleriyle ilgili ders ve seminer alma durumu], okuma yazmaya hazırlık etkinlikleriyle ilgili algılarını ne düzeyde açıkladıklarını belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Araştırma kapsamında, "Anasınıfı ve Sınıf Öğretmenlerinin Okuma Yazmaya Hazırlık Etkinlikleriyle ilgili Algı Düzeyleri Ölçeği" ve "Anasınıfı ve Sınıf Öğretmenlerinin Okuma Yazmaya Hazırlık Etkinlikleriyle ilgili Bilgi Düzeyleri Ölçeği"nin geliştirilmesi, "Anasınıfı ve Sınıf Öğretmenlerinin Mesleki Yeterliklerine yönelik Algı Düzeyleri Ölçeği"nin Türkçe'ye uyarlanması ile, bu üç ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının gerçekleştirilmesi de amaçlanmıştır.
Araştırma, genel araştırma modellerinden biri olan, ilişkisel tarama modeli kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2012 - 2013 eğitim öğretim yılında Ankara ilinin Çankaya ilçesinde yer alan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ilkokullarda görev yapan anasınıfı ve sınıf öğretmenleri (birinci - dördüncü sınıf) oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise, tesadüfi örnekleme yöntemlerinden basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile belirlenen 141 anasınıfı öğretmeni ve 274 sınıf öğretmeni olmak üzere toplam 415 öğretmen oluşturmaktadır.
Araştırma amacıyla geliştirilen "Anasınıfı ve Sınıf Öğretmenlerinin Okuma Yazmaya Hazırlık Etkinlikleriyle ilgili Algı Düzeyleri Ölçeği" ve "Anasınıfı ve Sınıf Öğretmenlerinin Okuma Yazmaya Hazırlık Etkinlikleriyle ilgili Bilgi Düzeyleri Ölçeği" ile araştırma amacıyla Türkçe'ye uyarlanan "Anasınıfı ve Sınıf Öğretmenlerinin Mesleki Yeterliklerine yönelik Algı Düzeyleri Ölçeği"nden yararlanılarak nicel veriler toplanmıştır.
Verilerin çözümlenmesinde, araştırmanın örnekleminde yer alan anasınıfı ve sınıf öğretmenlerinden elde edilen verilere ilişkin betimsel istatistikler hesaplanmıştır. Araştırmanın alt amaçları doğrultusunda, verilerin analizi gerçekleştirilmiş; öğretmenlerin okuma yazmaya hazırlık etkinlikleriyle ilgili bilgi düzeylerine, mesleki yeterliklerine yönelik algı düzeylerine ve bazı özelliklerine göre, okuma yazmaya hazırlık etkinlikleriyle ilgili algı düzeylerinin farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi amacıyla, ilişkisiz ölçümlerde t testi ve tek yönlü varyans analizi gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, anasınıfı ve sınıf öğretmenlerinin okuma yazmaya hazırlık etkinlikleriyle ilgili bilgi düzeylerinin, mesleki yeterliklerine yönelik algı düzeylerinin ve bazı özelliklerinin, okuma yazmaya hazırlık etkinlikleriyle ilgili algılarını, ne düzeyde açıkladığının belirlenmesi amacıyla, aşamalı çoklu regresyon analizi yapılmıştır.
Araştırmanın bulguları, araştırmaya katılan hem anasınıfı öğretmenlerinin hem de sınıf öğretmenlerinin okuma yazmaya hazırlık etkinlikleriyle ilgili algılarının ve mesleki yeterliklerine yönelik algılarının yüksek düzeylerde olduğunu, fakat okuma yazmaya hazırlık etkinlikleriyle ilgili bilgi düzeylerinin yetersiz olduğunu göstermektedir. Ayrıca, anasınıfı ve sınıf öğretmenlerinin okuma yazmaya hazırlık etkinlikleriyle ilgili algı düzeylerinin, okuma yazmaya hazırlık etkinlikleriyle ilgili bilgi düzeyleri, mesleki yeterliklerine yönelik algı düzeyleri ve bazı özellikleri tarafından anlamlı bir şekilde açıklanmadığı görülmektedir.
Araştırmanın bulguları ışığında, okuma yazmaya hazırlık etkinlikleriyle ilgili olarak öğretmen eğitimi verilen lisans programlarına, hizmet içi eğitim programlarına, ileride yapılabilecek bilimsel araştırmalara ve eğitim fakültelerinde görev yapan öğretim elemanlarına yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Anasınıfı öğretmeni, sınıf öğretmeni, okuma yazmaya hazırlık etkinlikleriyle ilgili algı düzeyi, okuma yazmaya hazırlık etkinlikleriyle ilgili bilgi düzeyi, mesleki yeterliğe yönelik algı düzeyi.

Abstract:
This research aimed to determine how if any the knowledge on pre-literacy activities, the perception on the professional efficacy is related to the perception of pre-literacy activities of kindergarten and primary school teachers. Other than the knowledge and perception on the professional efficacy, how gender, seniority, educational level, grades taught (kindergarten through four), courses and seminars on pre-literacy activities taken effected the perception of pre-literacy activities was investigated.
Part of this study aimed to develop the "Kindergarten and Primary School Teachers' Perception of Pre-literacy Activities Scale" and "Kindergarten and Primary School Teachers' Knowledge on Pre-literacy Activities Scale", as well as investigate the validity and reliability of these said scales. Another aim of the study was to adapt the "Kindergarten and Primary School Teachers' Perception of Professional Efficacy Scale" into Turkish and conduct its validity and reliability.
Using these three scales, qualitative data was collected from 415 kindergarten and primary school teachers (grade 1 through 4), working in public primary schools, situated in Çankaya County, Ankara, Turkey, in the academic year 2012 - 2013. Çankara County. Of these 415 teachers, 141 were kindergarten teachers and 274 were primary school teachers. These teachers were selected through random sampling in the Çankaya region.
In the analysis of the data, descriptive statistics was used. To answer the questions of the study, independent t test and one-way variance analysis were utilized.In addition, stepwise multiple regression analysis was performed to determine if kindergarten and primary school teachers' perception of and knowledge on pre-literacy activities, other characteristics had any effect on their perception of professional efficacy.
The findings of the research indicated that both kindergarten and primary school teachers' perceptions of pre-literacy activities and their perceptions of professional efficacy were high even though their knowledge on pre-literacy activities was inadequate. Moreover, neither of the kindergarten and primary school teachers' perceptions of pre-literacy activities were meaningfully explained by their knowledge on pre-literacy activities, and their perceptions of professional efficacy and other characteristics that were investigated.
In the light of the research findings, suggestions were made towards the teacher training degree programs, in-service teacher training programs, academic research which may be conducted in the future.

Key Words: Kindergarten teacher, primary school teacher, perceptions of pre-literacy activities, knowledge on pre-literacy activities, perceptions of professional efficacy.