Liman hizmetlerinde fiyatlandırma: Türkiye için ampirik bir uygulama
Pricing of port services: an empirical application for Turkey
Yazar: KAZIM YENİ
Danışman: DOÇ. DR. SONER ESMER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Ana Bilim Dalı / Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Denizcilik = Marine ; İşletme = Business Administration
Dizin: Deniz işletmeciliği = Maritime business ; Deniz yolu = Seaway ; Deniz yolu taşımacılığı = Sea transportation ; Fiyatlandırma = Pricing ; Liman işletmesi = Port operation ; Limanlar = Ports ; Türkiye = Turkey

Özet:
Ülkemizde son yıllarda artan liman yatırımları sonucu önemli kapasite artışları yaşanmıştır. Artan kapasite, limanlar arasındaki rekabeti de arttırmıştır. Liman işletmeleri, artan rekabet ortamında pazarlama faaliyetlerine daha fazla önem verir hale gelmişlerdir. Bu noktada fiyatlandırma karar ve uygulamalarının önemi artmıştır.  Türkiye'de gemilere yönelik verilen hizmetlere ilişkin tarifelerin birçoğu kamu otoritesi tarafından belirlenmektedir. Yüke yönelik hizmet sunumlarına ilişkin fiyatlar ise liman işletici kuruluşlarca belirlenmekte ve uygulanmaktadır. Bu çalışmada, limanlarda yüke yönelik fiyatlandırma süreçlerini irdelemek, fiyatlandırmaya etki eden faktörleri ortaya çıkarmak üzere keşifsel ve kısmen de tanımlayıcı nitelikli ampirik bir araştırma yürütülmüştür. Araştırma kapsamında ağırlıklı nitel olmak üzere nicel araştırma yöntemlerini içeren bir model oluşturulmuştur. Dökme yük, genel kargo ve konteyner elleçleyen limanlar çalışma kapsamında örneklem olarak seçilmiştir. Fiyatlandırma sürecine etki eden çevre faktörlerinin liman yöneticileri tarafından ne şekilde algılandığını tespit etmek üzere nicel araştırma yürütülmüştür. Liman işletmelerinde fiyatlandırma süreçlerini irdelemek, dikkate alınan yaklaşımları ve etki eden faktörleri ortaya çıkarmak üzere "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" hazırlanmış ve liman yöneticileri ile görüşmeler yapılmıştır.

Görüşmeler sonucu elde edilen bulgular; fiyatlandırma kararları, rekabet, müşteriler, lojistik ve ulaştırma altyapısı, yönetim yapısı, işletme içi faktörler, yük özelliği ve çeşitliliği, liman yatırımları, diğer ülke limanlarının izlenmesi ve fiyatlandırmaya ilişkin görüş ve öneriler temaları olarak değerlendirilmiştir. Kamu limanlarında temelde talebe göre fiyatlandırma yaklaşımının benimsendiği buna karşılık özel sektör tarafından işletilen limanlarda ise maliyete, talebe ve rakiplere göre temel fiyatlandırma yaklaşımlarının uygulandığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, ülkemizdeki limanların rekabetçi üstünlüklerinin artırılması için fiyatlandırmaya ilişkin önerilerde bulunulmuş ve bazı tartışma konuları oluşturulmuştur.

Abstract:
The capacity of the seaports in Turkey has seriously increased as a result of increased port investments in recent years. Increased capacity has also increased competition between ports. Port operators have become more important to marketing activities in increasingly competitive environment. In this process, the importance of pricing decisions and practices has increased.
The most tariffs for the services given to the vessels in Turkey are determined by the state authority. The prices of services for cargoes are determined and implemented by the port operators. In this study, an exploratory and partly descriptive empirical research was carried out to investigate the pricing processes of services for cargoes in the ports and to reveal the factors affecting the pricing decisions and implementations. 
Within the scope of the research, a model that including mainly qualitative and also quantitative research methods was created. Bulk cargo, general cargo and container handling ports were selected as sample in the scope of the study. Quantitative research has been conducted to determine how the environmental factors affecting the pricing process are perceived by port managers. The interviews with port managers were conducted with a "Semi-Structured Interview Form" in order to investigate pricing processes, approaches and reveal the factors affecting pricing decisions and implementations at the ports. 
Findings after the interviews are assessed as following themes: pricing decisions, competition, customer, logistics and transportation infrastructure, management structure, internal factors, cargo characteristics and diversity, port investments, monitoring of ports in other countries and pricing opinions and suggestions. While demand-based pricing approach is fundamentally adopted by public ports, implemented pricing approaches in the ports are operated by private sector are mainly cost-based, competitors-based and demand-based. 
Moreover, in order to increase the competitive advantages of the ports in our country, proposals have been made on pricing and some discussion topics have been set up.