Türk romanında konak ve yalı
Mansion and waterside residence in Turkish novel
Yazar: MUSTAFA DERE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALİ YILDIZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Batılılaşma = Westernization ; Konaklar = Mansions ; Medeniyet = Civilization ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı mimarisi = Ottoman architecture ; Roman = Novel ; Türk romanı = Turkish novel ; Yalılar = Waterside

Özet:
Osmanlı sivil mimarîsinin özel ürünleri olan konak, köşk ve yalı, Tanzimat döneminden başlayıp Cumhuriyet yıllarından sonraya kadar Batılılaşma serüveni, geçirmiş olduğu siyasî-iktisadî değişimler ve yıkılışlarıyla romanımızda önemli bir konu teşkil etmiştir. Yaklaşık yüz elli yıllık bir süreci içine alan bu dönemde konak, köşk ve yalı Tanzimat devrinde Batılılaşma-Alafrangalaşma meselesi cihetiyle; Abdülhamid döneminde, Servet-i Fünûn edebiyat anlayışının ortak bir duyuşa dayanan mekân algısı çerçevesinde; Meşrutiyet'ten, Millî Mücadeleden ve Cumhuriyet'ten sonra ise genellikle yıkılışları yahut yozlaşmaları yönüyle ele alınmıştır. Ayrıca söz konusu mekân, bazı romanlarda romanın önemli bir unsuru olarak yer alırken bazılarında roman kahramanının şahsiyeti ve bir parçası olduğu İmparatorluğun kaderiyle özdeşleştirilerek en temel bir konu arka planı olarak vücut bulmuştur.Bu çalışmada, Tanzimat döneminden başlanılarak Türk romanının bugünkü örneklerine kadar olan süreçte, konağın, köşkün ve yalının ne şekilde kullanıldığı, yazarların bakış açıları merkeze alınarak incelenilmeye çalışılmıştır.Tez çalışmamızın bütününde, Türk romanının önde gelen yirmi sekiz ismi zikredilip onlara ait toplamda yetmiş roman söz konusu edilmiştir. Konak ve onun türevleri diyebileceğimiz köşk ile yalı, sadece belirgin bazı yönleri esas alınarak değil, ayrıca kurgu içerisinde yüklenmiş oldukları işlevleri ve bütün yönleriyle de değerlendirilmeye çalışılmıştır.



Anahtar Kelimeler: Konak, köşk, yalı, Türk romanı, mimarî, medeniyet, Osmanlı İmparatorluğu, Batılılaşma, çöküş.

Abstract:
Mansion, pavilion, waterside residence which are the special products of Ottoman civilian architecture constitute  important subjects in Turkish novel from Tanzimat to Republican era with the Westernization process, socio-economic changes in the society and their decadance.In this duration of approximate one hundred and fifty year, mansion, pavilion, waterside residence are approached in Tanzimat era within the context of westernization; in Abdülhamid era, within the frame of the Servet-i Fünun literature's sense of space that is based on common perception; and after Meşrutiyet, War of Independence and Republic, usually with their decadance or corruption. Also, while, for some novels the space in question is an important part of them, in some other novels, its identification with the protagonist's character and the fate of the empire makes it be the basic subject background. In this study, in Turkish novel's process starting from the Tanzimat era to comtemporary products, in what ways mansion, pavilion and waterside residence are used is analyzed by focusing on the authors' viewpoints.This study mentions the twenty eight leading names of Turkish novel and in total number of seventy novels that belong to them. Mansion, pavilion and waterside residence -which we can say that they are variations of mansion- are not only evaluated with some of their aspects but also with their functions in the novels' construction and whole other aspects.



Keywords: Mansion, pavilion, waterside residence, Turkish novel, architecture, civilization, Ottoman Empire, Westernization, decadence.