Yaşlılarda üstbilişin psikopatoloji ve baş etme becerileri yönünden değerlendirilmesi
Evaluation of metacognition in terms of psychopathology and coping skills in the elderly
Yazar: GÜLŞAH BALTACI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZLI BALKIR
Işık Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Psikopatoloji = Psychopathology ; Yaşlılar = Aged ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, yaşlılarda üstbilişi, psikopatoloji ve baş etme becerileri yönünden değerlendirmektir. Yöntem: Çalışmaya Yalova- İstanbul illerinde yaşayan 65-87 yaş aralığında toplam 103 yaşlı birey (50 kadın, 53 erkek) alınmıştır. Katılımcılara Mini Mental Test (MMT), Sosyodemografik Özellikler ve Bilgi Formu, Üstbiliş Ölçeği (ÜBÖ-30), Belirti Tarama Listesi (SCL-90-R), Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği (COPE) ve Geriatrik Depresyon Ölçeği (GDÖ) verilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 69,34 ± 4,83 olup, %74´ü evli, %49´u ilkokul mezunudur. ÜBÖ-30 alt ölçeklerinden düşünceleri kontrol ihtiyacı; SCL 90-R´nın tüm alt ölçekleriyle pozitif yönde anlamlı ilişkilidir. Kişinin kendi bellek ve dikkat yeteneklerine güveninin olmamasına ilişkin ÜBÖ-30 alt ölçeklerinden biri olan bilişsel güven ile SCL 90-R alt ölçekleri obsesif- kompulsif, kaygı, depresyon, öfke-düşmanlık, paranoid düşünce, ek maddeler, genel belirti puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkili bulunmuştur. ÜBÖ-30 toplam puanı ile SCL 90-R alt ölçekleri kişilerarası duyarlılık, kaygı, fobik anksiyete, psikotizm, ek maddeler, genel belirti puanı arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır. Ayrıca ÜBÖ-30 toplam puanı ile COPE alt ölçekleri sorun odaklı, duygusal odaklı ve işlevsel olmayan başa çıkma tutumları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır. Sonuç: Yaşlı nüfusun artmasıyla bu popülasyona özgü ruhsal bozukluklarda artmaktadır. Yaşlıların patolojik tarzda üstbilişsel faaliyetleri arttıkça psikopatoloji belirtileri de artmakta ve başa çıkma tutumlarının da değiştiği saptanmıştır. Bulgularımız, sağlıklı yaşlanma ve bilişsel süreçleri anlama yönünden alanyazına katkısı olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Yaşlı, Üstbiliş, Psikopatoloji, Başa çıkma tutumları, Depresyon.

Abstract:
Objective: The purpose of this study is to assess the metacognition in terms of psychopathology and coping skills in the elderly. Method: A total of 103 elderly individuals (50 females, 53 males) were included in the study between the ages of 65-87 participants living in Yalova-Istanbul. A Socio-Demographic Form, Mini-Mental Test (MMT), The Metacognitions Questionnaire-30 (MCQ-30), Symptom Check List (SCL-90-R), COPE and Geriatric Depression Scale (GDS) were conducted to the all participants. Results: The average age of the participants was 69.34 ± 4.83. 74% of participants were married and 49% of participants were primary school graduates. One of the MCQ-30 subscale which is the need to control thoughts was a significant positive correlation with all subscales of SCL-90-R. MCQ-30´s cognitive confidence subscale, which assesses confidence in attention and memory was a significant positive correlation with SCL 90-R´s subscales (obsessive-compulsive, depression, anxiety, anger-hostility, paranoid thought, additional scales) and the total score of SCL 90-R. There was a significant positive correlation between total score of the MCQ-30 with subscales of SCL-90-R (interpersonal sensitivity, anxiety, phobic anxiety, psychotic, additional scales). In addition, there was a significant positive correlation between total scores of the MCQ-30 and subscale of COPE the problem, emotion focus cope and nonfunctional cope. Conclusion: Along with the increase of the elderly population, this population-specific mental disorder is increasing. This study found that the increase in metacognition activities in a pathological way correlates with the increase of psychopathology symptom and it changes the cope strategies in elderly. Findings of the study will contribute to understanding of healthy ageing and cognitive processes. Key words: Elderly, Metacognition, Psychopathology, Coping, Depression.