Kobay böbreküstü bezinin prenatal ve postnatal gelişim dönemlerindeki ve erişkindeki histolojik yapısı
Histological structure of guinea pig adrenal gland at the pre-and post-natal developmental stages and adult stage
Yazar: ELVAN ÖZBEK
Danışman: PROF. DR. SACİDE GAZİLERLİ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1995
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Morfoloji = Morphology
Dizin: Adrenal bezler = Adrenal glands ; Böbrek-medülla = Kidney-medulla ; Kobaylar = Guinea pigs

Özet:
Bu çalışmada böbreküstü bezinin (sürrenal bez, adrenal bez, glandulae suprarenales) erişkin, puberte öncesi yavru, yenidoğan ve fötüsdeki yapısını belirlemek amacıyla kobay materyali kullanıldı. Böbreküstü bezleri, Bouin ve Orth solüsyonlarıyla fıkse edildi. Bouin solüsyonunda fikse edilenlerin parafın kesitlerine Hematoksilin-Eozin (H-E), AZAN, PAS ve Demirli Hematoksilin, Orth solüsyonunda fıkse edilenlerin parafın kesitlerine ise H-E uygulandı. Kobay sürrenal bezi, tüm gelişim devrelerinde ve erişkinde parankimadan zengindi. Erişkin sürrenal bezi, memeliler için belirlenen yapıdaydı. Ancak erişkin kobaya özgü olarak, zona retikülarisin kalın olduğu görüldü. Zona glomeruloza ile zona fasikülata arasında küçük ve sık hücreli bir bölüm izlendi. Zona fasikülatanın, asidofıl iç bölümünde iki tür hücre görüldü. Bunlardan birinin sitoplazması ince vakuollü veya granüler ve homojen görünümde iken, diğerinin sitoplazmik materyali nükleus çevresinde toplanmıştı. Zona retikülarisin açık ve koyu hücreleri arasında değişik şekilli, PAS pozitif ve H-E ile kahverengi boyanan hücreler görüldü. Ayrıca tüm retikülaris hücreleri PAS pozitif granüller içeriyordu ve Demirli Hematoksilinle granüler veya yaygın siyah renkte boyandı. Korteks-medulla sınırında ve medullar hücre kümelerinin çevresinde, küçük hücre gruplarına rastlandı. Fötüs ve yenidoğan sürrenal bezi, alışılmış düzenden farklıydı. Fötüsde, korteks ve medulla taslaklarının yanyana durduğu ve medullar hücre öncülerinin, korteks taslağı içine ilerledikleri görüldü. Doğuma yakın fötüsde, korteksin üç tabakası da belirlendi. Yenidoğanda medulla santrale lokalize değildi, korteks hücreleri arasında dağınıktı. Hatta periferik kortekste ganglion hücrelerine rastlandı. Puberte öncesi dönemde sürrenal bez genelde erişkine benzer yapıdaydı. Bu dönemde zona retikülaris tek tip, açık renk hücrelerden oluşmuştu. Derin fasikülatanın asidofıl hücreleri de tek tip olup, ince vakuollü veya granüler ve homojen görünümdeydi. Tüm gelişim devrelerinde, zona glomeruloza ile zona fasikülata arasında sık ve küçük hücreli bölüm saptandı. ErişkindeIII korteks-medulla sınırında ve medullar hücre kümelerinin çevresinde izlenen küçük hücreler, postnatal gelişim dönemlerinde de izlendi. Yine erişkin zona retikülarisinde PAS pozitif ve H-E ile kahverengi, Demirli Hematoksilinle granüler veya yaygın siyah boyanan hücreler, gelişim dönemlerinin hiçbirinde saptanamadı. Kobay sürrenal bezinin prenatal ve postnatal gelişim dönemleri ile erişkinde belirlenen histolojik ve olası histofızyolojik yapısı birbiriyle ve insanla kıyaslanarak literatür verileri ışığında yorumlandı.

Abstract:
Histological Structure of Guinea Pig Adrenal Gland at the Pre- and Post-natal Developmental Stages and Adult Stage. This work was carried out on guinea pigs in order to determine the adult, prepuberty juvenile, newborn and fetus stages structures of the adrenal glands. The adrenal glands were fixed in Bouin's and Orth's solutions. The paraffin slides of the specimens fixed in Bouin's solution were stained with Haematoxylin-Eosin (H-E), AZAN, PAS and Iron Haematoxylin, the ones that fixed in Orth's solution were stained with H-E. Guinea pig adrenal gland was rich in parenchyme at all developmental stages and the adult stage. Adult adrenal gland was typical of common mammalian structures although zona reticularis seemed to be thicker peculiarly in adult guinea pigs. A region with small and denser cells were observed between zona glomerulosa and zona fasciculata. Two types of cells were observed in acidophil internal portion of zona fasciculata, cytoplasm of one of them was thin vacuolated or granular and homogeneous in appearance while cytoplasmic material of the other seemed to be grouped around the nucleus. Various shaped, PAS positive, and brown stained with H-E cells were seen between light and dark cells of zona reticularis. All zona reticularis cells had PAS positive cytoplasmic granules and seemed to be granular or diffuse black stained with Iron Haematoxylin. Groups of small cells were noticed around the medullary cell clusters and between cortex and medulla. Fetus and newborn adrenal glands were different from common structure. Fetal primordia of cortex and medulla were observed to be closely stationed and primordial medullary cells were inspected to be advanced inside the cortical primordium. Three zones of adrenal cortex were determined in fetus of late pregnancy. Adrenal medulla of newborn was not localized in centrale and medullary cells were dispersed between cortical cells. Furthermore, ganglion cells were discovered in periferic cortex. AdrenalV gland at prepuberty stage was similar to that of adult. At this stage zona reticularis was uniform and light cell type. Acidophil cells of internal zona fasciculata were also uniform and thin vacuolated or granular and homogeneous in appearance. At all developmental stages the region with dense and small cells was determined between zona glomerulosa and zona fasciculata. In adults the small cells observed around the medullary cell clusters and between cortex and medulla were noticed at the postnatal developmental stages. Moreover, the brown stained with H-E, granular or diffuse black stained with Iron Haematoxylin;and PAS positive cells in adult zona reticularis were not observed at any developmental stage. The histological and histophysiological structures of guinea pig adrenal gland at the pre- and post-natal developmental stages and adult stage were discussed among each other and that of human in the light of current literature.