Bathonea antik kenti mozaikleri
Mosaics of the ancient city of Bathonea
Yazar: BATUHAN SAZAK
Danışman: PROF. DR. ŞENGÜL AYDINGÜN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Antik şehirler = Antique cities ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Bathonea = Bathonea ; Mozaikler = Mosaics

Özet:
İstanbul Küçükçekmece Göl Havzası Firuzköy Yarımadası üzerinde
bulunan ve tarihi Konstantinopolis kentinin hinterlandında yer alan ilk çağdaki
adının "Bathonea" olduğu düşünülen Antik Liman Yerleşmesinde, 2009 yılı
Bakanlar Kurulu kararı ile kazılara başlanılmıştır.
Bathonea Antik Liman Yerleşmesinde arkeolojik kazı çalışmalarının
başlangıcından itibaren sürdürülen çalışmalarda, MÖ 4. yüzyıl ile MS 11.
yüzyıllar arasına tarihlenen mimari kalıntılar ortaya çıkarılmaktadır. Bu
yapılar arasında kazının 8. Alanında sur-duvar sistemiyle çevrili bazilikal planlı
dini yapı ile bu yapının güneyinde 30-40 m mesafede mozaik düzenlemelerin de
içinde olduğu sekizgen planlı martyrion olarak tanımlanabilecek bir yapının
kompleks bir birim oluşturacak şekilde yer aldığı anlaşılmıştır. Sekizgen planlı
yapıdaki kazılarda, Opus Sectile tekniği ile yapılmış geometrik zemin döşeme
ortaya çıkarılmıştır. Bunun yanında yapının molozları arasında ele geçen bol
miktarda renkli ve altın tessera parçalarının ise yapının duvarlarında veya
kubbesinde yer alan bezemelere ait olduğu düşünülmektedir.
Erken Hristiyanlık dönemiyle birlikte bazilikal kiliseler ile martyrionların
bir kompleks oluşturacak şekilde bir arada inşa edildikleri görülmektedir.
Bathonea Antik Liman Yerleşmesindeki kompleks yapı grubunun da bu
geleneği devam ettirdiği görülmektedir. MS 4. yüzyılda inşasına başlanan
mozaikli yapının, MS 11. yüzyılda yaşanan bir deprem sonucu temeline kadar
yıkılarak kullanılmaz hale geldiği anlaşılmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Bathonea Antik Liman Yerleşmesi, Martyrion, Mozaik,
Opus Sectile, Tessera

Abstract:
Excavations were started with the decision of the Council of Ministers in
2009 in the Ancient Harbor Settlement, which is thought to be called
"Bathonea" in the ancient times, located on the Firuzköy Peninsula of the
Istanbul Küçükçekmece Lake Basin and located in the hinterland of the
historical city of Constantinople.
Architectural remains dating from the 4th century BC to the 11th century
AD have been unearthed in the studies carried out since the beginning of the
archaeological excavations at the Bathonea Ancient Harbor Settlement. Among
these structures, it was understood that there was a basilica planned religious
building surrounded by the city-wall system in Area 8 of the excavation and an
octagonal planned martyrion with mosaic arrangements at a distance of 30-40
m to the south of this structure, forming a complex unit. In the excavations in
the octagonal planned structure, geometric flooring made with the Opus Sectile
technique was unearthed. In addition, the abundant colored and golden tesserae
fragments found among the rubble of the building are thought to belong to the
decorations on the walls or dome of the building.
It is seen that with the early Christian period, basilica churches and
martyrions were built together to form a complex. It is seen that the complex
building group in Bathonea Ancient Harbor Settlement continues this tradition.
It is understood that the mosaic structure, which was started to be built in the
4th century AD, became unusable after being demolished to its foundation as a
result of an earthquake in the 11th century AD.
Keywords: Bathonea Ancient Harbor Settlement, Martyrion, Mosaic, Opus
Sectile, Tessera