Elit erkek taekwondo sporcularında sirkadiyen ritmin bazı fiziksel ve fizyolojik parametrelere etkisi
The effect of circadian rhythm on some physical and physiological parameters in elite male taekwondo athletes
Yazar: EMEK CAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EMİNE KUTLAY
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Sağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Spor = Sports
Dizin: Spor = Sports

Özet:
Amaç : Sirkadiyen ritim 24 saatlik periyot boyunca meydana gelen psikolojik ve fizyolojik dalgalanmalardır (48,118). 
Bu çalışmada elit erkek taekwondo sporcularında (n=9) sirkadiyen ritmin bazı fiziksel ve fizyolojik parametrelere etkisi incelendi. 
Yöntem : Çalışmaya 9 elit erkek taekwondo sporcusu katıldı. Zaman periyodu 08:30-10:30, 11:30-13:30, 14:30-16:30, 17:30-19:30, 20:30-22:30 saatleri olarak ayrıldı.  Sporculara Horne-Ostberg'in Sabahçıl-Akşamcıl Anketi ayrıca Epworth Uykululuk Ölçeği uygulanarak kronotipsel yapıları ve uyku kaliteleri belirlendi.
Günün farklı zamanlarındaki sirkadiyen değişimlerini belirlemek için sırası ile sporcuların istirahat kalp atım sayısı (İKAS), intra-aural istirahat vücut ısısı (İVI), counter movement jump (CMJ),  Counter Movement Jump Zirve Güç (CMJ(JB) – ZG),  Counter Movement Jump Ortalama Güç (CMJ(JB) – OG) paldeung tekniği etki düzeyi (PTED), wingate anaerobik testi (WAnT) ile wingate anaerobik testi zirve güç (WAnT -ZG) ve Wingate Anaerobik testi ile sporcuların vücut ağırlıklarına karşılık gelen Zirve Güçleri (WAnT -ZG W/kg), Wingate anaerobik testi ortalama güçleri (WAnT / OG) ve Wingate Anaerobik testi ile sporcuların vücut ağırlıklarına karşılık gelen Ortalama Güçleri (WAnT -OG W/kg) ölçüldü ve intra-aural İVI ile diğer parametreler arasındaki ilişkiye bakıldı.
 Verilerin normal dağılıma uygun olup olmadığına ilişkin kontrol, Shapiro-Wilks Testi ile incelendi. Verilerin normal dağılım göstermesi üzerine istatistiksel yöntem olarak tekrarlı ölçümler için varyans analizi (ANOVA) kullanıldı ve anlamlı fark elde edildiğinde bu farkın hangi zaman diliminden kaynaklandığını belirlemek amacı ile Lsd Post Hoc Analizi uygulandı. Değişkenler arasındaki ilişkinin belirlenmesinde Pearson Korelasyon Analizi kullanıldı. İstatistiksel analizlerde önemlilik değeri p<0.05 olarak kabul edildi.
Bulgular :  İKAS, intra-aural  İVI, CMJ, CMJ(JB) – ZG, CMJ(JB) – OG ve PTED'inde anlamlı sirkadiyen değişim gözlenirken WAnT ile elde edilen WAnT / ZG, WAnT -ZG W/kg ve WAnT / OG WAnT -OG W/kg'da istatistiksel olarak anlamlı sirkadiyen değişim gözlenemedi. İVI ile pearson korelasyon analizine göre 17:30-19:30'da  İKAS'nda negatif ilişki ve CMJ(JB) – ZG, CMJ(JB) – OG'te 08:30-10:30'da  pozitif ilişki gözlendi. İVI ile diğer diğer parametreler arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptanamadı. 
Sonuç : Sportif verimi etkileyen birçok faktör bulunmaktadır. Günlük zaman dilimleri boyunca sirkadiyen ritim değişim göstermektedir. Üst düzey sporcularda iyi bir sportif verim elde etmede bireysel olarak bu özelliklere dikkat edilmelidir. Daha net sonuçlar için daha fazla sayıda katılımcıya ihtiyaç vardır.

Anahtar sözcükler : Taekwondo, sirkadiyen ritim, wingate anaerobik testi, counter movement jump.

Abstract:
Purpose : Circadian rhythm refers to psychological and physiological variations that occur throughout the 24-hour period.
This study tries to gain an insight into the effect of circadian rhythm upon some physical and physiological parameters for elite male taekwondo athlete.
Method : Nine elite male taekwondo athlete took part in the study and they were subjected to Horne and Ostberg Morningness-Eveningness Questionnaire and also Epworth Sleepiness Scale, and in the light of these, their choronotype patterns and sleep qualities were established. The time period were at 08:30-10:30, 11:30-13:30, 14:30-16:30, 17:30-19:30, 20:30-22:30 hours on separate days in random order. 
In order to find out their circadian variations in different times of the day, their resting heart rate (RHR), intra-aural resting body temperature (RBT), counter movement jump height (CMJ), Counter Movement Jump Peak power (CMJ(JB) – PP), Counter Movement Jump Mean Power (CMJ(JB) – MP), the effect level of paldeung technique (PTEL), wingate anaerobic test (WAnT) ; wingate anaerobic test peak power (WAnT/PP), Wingate anaerobic test peak power Watt/Kilogram (WAnT- PP W/Kg)  and wingate anaerobic test mean power (WAnT/MP) wingate anaerobic test mean power Watt/Kilogram(WanT-MP W/kg) were measured respectively, and the correlation between intra-aural RBT and other parameters was analyzed. 
The control   on   whether   the   data   is   appropriate  for the normal breakdown  was  exerted  through  Shapiro – Wilks  Test.  When  the  data displayed a normal breakdown, the variance analysis (ANOVA) was employed as the statistical method for repetitive measurements, and once the significant difference was obtained, Lsd Post Hoc Analysis was applied to establish which time period this difference resulted from. Pearson Correlation Analysis was employed to see the relationship between the parameters. The significance value in the statistical analyses was established as p<0.05.
Results : Whereas their RHR, intra-aural RBT, CMJ, CMJ(JB) – PP, CMJ(JB) – MP and PTEL displayed significant circadian variations, their WAnT/PP, WAnT- PP W/Kg and WAnT/MP, WanT-MP W/kg obtained through WAnT did not demonstrate a statistically significant circadian variation. 
Additionaly positively significant relation was seen  between CMJ(JB) – PP, CMJ(JB) – MP and intra aural RBT at 08:30-10:30 hours, negatively significant relation was seen between RHR and intra aural RBT at 17:30-19:30 hours and significant relation was not seen between inra aural RBT and other parameters according to Pearson Correlation Analysis   
Conclusion : There exist a great many factors influencing sporting efficiency. Circadian rhythm varies throughout the daily time periods. This consideration should be taken into account individually to achieve high sporting efficiency in male taekwondo athlete . A greater number of participants are needed to get more clear results. 

Keywords: Taekwondo, circadian rhythm, wingate anaerobic test, counter movement jump