Anne mizaç özelliklerinin ve anne ile çocuk arasındaki ilişkinin çocuklardaki fonksiyonel kabızlığa etkisi
The effect of maternal temperament characteristics and the relationship between mother and child on functional constipation in children
Yazar: MERVE KÖMÜRCÜ ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKNUR UCUZ
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ana-çocuk ilişkisi = Mother child relations ; Anneler = Mothers ; Kabızlık = Constipation ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mizaç = Temperament ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Erken çocukluk döneminde görülen kabızlık, çocuk gastroenteroloji polikliniklerine sık başvuru sebeplerinden biri olmakla birlikte, bu başvuruların %95'ini organik bir etiyolojinin saptanmadığı ve tedaviye yanıtın oldukça kısıtlı olduğu fonksiyonel kabızlık olguları oluşturmaktadır. Literatürde çocuklardaki fonksiyonel kabızlığın oluşumunda genetik, beslenme düzeni, katı verilen tuvalet eğitimi gibi çeşitli nedenler öne sürülmekle birlikte, bu durumun çocuğun ruhsallığı ile ilişkisini ele alan çalışma sayısı oldukça kısıtlıdır. Bu çalışmada, 30- 72 ay yaş aralığında fonksiyonel kabızlık tanısı almış çocuklarda, etiyolojik bir faktör olarak annenin tutumu, mizacı, ruhsal özellikleri, anne-çocuk ilişkisi ve çocuğun mizaç özelliklerinin etkinlik derecesinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel yöntemle planlanmış, İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Gastroenteroloji bölümünde fonksiyonel kabızlık tanısı ile takibi yapılan 30-72 ay yaş aralığındaki 50 çocuk ile, yaş ve cinsiyet bakımından eşleştirilerek oluşturulan kontrol grubunda yer alan 42 çocuk araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırma verileri örneklem grubunu oluşturan 92 çocuğun annelerinden elde edilmiştir. Anne ve çocuğun birlikte değerlendirilmesi amacıyla yapılan psikanalitik yönelimli psikiyatrik muayene sonrasında araştırma kapsamında kullanılacak ölçekler doldurulması için annelere verildi. Araştırma verilerini toplamak amacıyla annelerin doldurması için verilen ölçekler; Kısa Semptom Envanteri(KSE), Çocuklar İçin Kısa Mizaç Ölçeği(ÇKMÖ), Memphis, Pisa, Paris ve San Diego Mizaç Değerlendirme Anketi (TEMPS-A), Çocuk Ana-Baba İlişki Ölçeği(ÇAİÖ), Ebeveyen Tutum Ölçeği(ETO) ve araştırmacı tarafından geliştirilen 'Sosyodemografik Veri Formu'dur.

Bulgular: Hasta grubunu oluşturan çocukların yaş ortalaması 43 ay (min-max: 32-72), kontrol grubunu oluşturan çocukların yaş ortalaması ise 48,5 ay (min-max: 32-66) idi. Fonksiyonel kabızlık tanısı almış çocukların annelerinin depresif ve anksiyöz mizaç, otoriter ve aşırı koruyucu tutum, depresyon, somatizasyon ve hostilite puanlarının kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır. Çocuğun mizaç özelliklerinden; sıcakkanlılık ve tepkisellik açısından gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmamış olup, sebatkarlık ve ritmiklik gruplar arasında anlamlı farklılığın gözlendiği belirteçler oldu.

Sonuçlar: Elde edilen veriler ışığında çocuğun fiziksel semptomunun, ruhsallığının yansımasının bir sonucu olabileceği ve bu durumun çocuğun fiziksel semptomuna yaklaşımda göz önünde bulundurulmasının çocuğun beden ve ruh sağlığı açısından oldukça önemli olduğu öngörülmektedir. Bu nedenle çocuğun fiziksel semptomuna yapılacak multidisipliner yaklaşımının daha etkin sonuçlar doğurabileceği düşünülmektedir

Anahtar Kelimeler: Psikosomatik, fonksiyonel kabızlık, anne mizacı, anne tutumu

Abstract:
Objective: Although constipation seen in early childhood is one of the frequent reasons for referral to pediatric gastroenterology outpatient clinics, 95% of these applications are functional constipation cases where an organic etiology is not detected and the response to treatment is quite limited. Although various reasons such as genetics, diet and strict toilet training have been suggested in the development of functional constipation in children, the number of studies evaluating the relationship between this situation and the mental health of the child is quite limited in the literature. In this study, it was aimed to evaluate the impact of the mother's attitude, temperament, psychological characteristics, mother-child relationship and child's temperament characteristics as an etiological factor in children diagnosed with functional constipation between the ages of 30-72 months.

Material and Method: The study was planned with a cross-sectional method and 50 children aged 30-72 months who were followed up with the diagnosis of functional constipation in the Pediatric Gastroenterology Divison of Department of Pediatrics at İnönü University Turgut Özal Medical Center, and 42 children in the control group formed by matching age and gender were included in the study. Research data were obtained from the mothers of 92 children who made up the groups. After a psychoanalytically oriented psychiatric examination, which was carried out to evaluate the mother and child together, scales to be used in the study were given to mothers to fill in. Scales given for mothers to fill in to collect research data were Brief Symptom Inventory (BSI), Short Temperament Scale for Children (STSC), Memphis, Pisa, Paris and San Diego Temperament Assessment Questionnaire (TEMPS-A), Child-Parent Relationship Scale (CPRS), Parental Attitude Scale (PAS) and the 'Sociodemographic Data Form' developed by the researcher.

Results: The mean age of children in the patient and control groups were 43 months (min-max: 32-72) and 48.5 months (min-max: 32-66), respectively. Depressive and anxious temperament, authoritarian and overprotective attitude, depression, somatization and hostility scores of the mothers of children diagnosed with functional constipation were found to be statistically significantly higher than the control group. Although there was no significant difference between the groups in terms of warm-bloodedness and responsiveness, which are among the temperamental characteristics of the child, persistence and rhythmicity were the markers that a significant difference was observed between the groups.

Conclusions: In the light of the data obtained, it is predicted that the physical symptom of the child may be a result of the reflection of his/her mental state and that it is very important for the child's physical and mental health to consider this situation during the approach to the child's physical symptom. Therefore, it is thought that a multidisciplinary approach to the physical symptoms of the child may produce more effective results.

Keywords: Psychosomatic, functional constipation, maternal temperament, maternal attitude