Derveze tefsirinde sîret-nüzûl ilişkisi
The relationship between sirah and nuzul in Derveze's tafsir
Yazar: HATİCE KÜBRA İSKENDER
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET ABAY
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Derveze, Muhammed İzzet = Derveze, Muhammed İzzet ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nüzul = Nuzul ; Siret-nüzul = Sirret-nüzul ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Muhammed İzzet Derveze (1888-1984) Osmanlı'nın son dönemlerinde yaşamış bir âlimdir. Yaşadığı dönemin siyasî olarak çalkantılı olması nedeniyle siyasette fiilen yer almış ve altmışlı yaşlarında siyaseti bırakarak ilim dünyasına adım atmıştır. Derveze; yaklaşık olarak elli kadar eser telif etmiştir. Bunların arasında İslamî, tarihî ve siyasî birçok alanda eser bulunmaktadır. Bunlardan biri de, müfessirin Türkiye'de iken İstanbul ve Bursa kütüphanelerinden faydalanarak yazdığı on iki ciltten oluşan et-Tefsîru'l-Hadîs isimli eseridir.
Müfessir bu çalışmasında bir ilki gerçekleştirmiş ve Kur'ân-ı Kerim'i mushaf sırasına göre değil, nüzûl sırasına göre ve dış bağlamı dikkate alarak yorumlamaya çalışmıştır. Derveze'nin böyle bir tefsir yazmaya ihtiyaç duymasının nedeni, geleneksel yöntemlerin nüzûl zamanından gitgide uzaklaşan insanların sorularına, sorunlarına ve ihtiyaçlarına cevap vermediğini görmesidir. Daha önce de siyer ve Kur'ân üzerine farklı çalışmalar kaleme almış, bu çalışmaların ardından Kur'ân'ın genel ilkelerini ve konularını ele alan geniş kapsamlı bir tefsir yazmanın ihtiyaç olduğunu düşünmüştür. Tarih boyunca tefsirlerde siyer bilgileri kullanılmış olsa da, nüzûl sırasına göre ve tamamen siyer bilgileriyle mündemiç olmuş bir Kur'ân yorumu ilk kez Derveze tarafından yapılmıştır.  Eser, kendisinden sonraki çalışmaları da etkilemiştir.
Biz et-Tefsîru'l-Hadîs eserini sîret-nüzûl ilişkisi açısından ele alacak ve hem Derveze tefsirini hem de Kur'ân'ı sîret-nüzûl ilişkisini dikkate alarak yorumlayan ve bu konuda kaleme alınan diğer çalışmalardan da istifade ederek, bu yöntemin bize ne söylediğini ve amacına ulaşıp ulaşmadığını tespit etmeye gayret edeceğiz.

Abstract:
Muhammed Izzet Derveze (1988-1984) was a scholar who lived in the late Ottoman period. His period was politically complicated and he was interested in politics. He quit politics when he was about sixty years old and started to engage in science. Derveze has written about fifty works, including many Islamic, historical and political works. While he was in Turkey, benefited from libraries in Istanbul and Bursa and wrote at-Tafsiru'l-Hadith that consists of twelve volumes.
In this tafsir, mufessir realized a first and tried to interpret the Holy Quran according to the order of revelation and taking into consideration the context. Derveze needed to write such an exegesis, because traditional methods do not answer the questions, problems and needs of new people. He has previously written different works on the life of the Prophet Muhammad and the Qur'an. After these works, he thought it was necessary to write a comprehensive tafsir that would be written in a new order that deals with the general principles and subjects of the Qur'an. Derveze thought that the method would be very important and effective for modern people in this tafsir organized according to nuzul. In this tafsir, he interpreted the surahs in order of nuzul, used the sirah as an important data, approached the Qur'an as a holistic approach and tried to determine the main and universal principles of the Qur'an. However for the first time Derveze made a Qur'anic interpretation, in order of nuzul and fully integrated with the knowledge of the sirah. With this innovation, Derveze introduced a new method of tafsir and influenced the subsequent works.
We will especially deal with the work of at-Tafsiru'l-Hadith in terms of the relationship between sirah and nuzul. We will benefit from Derveze's tafsir and other studies that talk about the relationship between sirah and nuzul. We will endeavor to determine what this method tells us and whether it has achieved its purpose.