Nevsal-ı Milli transkripsiyon /
Yazar: AYŞE NUR SIR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ABDULLAH ACEHAN
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Biyografi = Biography ; Bölükbaşı, Rıza Tevfik = Bölükbaşı, Rıza Tevfik ; Edebiyat tarihi = History of literature ; Nevsal-i Milli = Nevsal-i Milli ; Nevsaller = Nevsals ; Türk tarihi = Turkish history

Özet:
ÖZET Türklerin şifahî kültürünün günümüze gelinceye kadar yazılı kültürümüze intikâl ettirilmesinin geciktirilmesi, kaleme alınan edebî eserlerin ise oldukça fazla olması, buna karşılık bu mahsûlleri inceleyip araştıracak nitelikli elemanların yetersizliği Edebiyat Tarihi alanında yapılan çalışmaları kifayetsiz bırakmıştır. Dolayısıyla yapılan çalışmalar ve elde edilen veriler, kültür hayatımızın tarihsel gelişimini ve değişimini tamamen aydınlatamamıştır. Ne yazık ki, Edebiyat Tarihi alanında başlayan ilk hareketlerin Tanzimat döneminde görüldüğü bir gerçektir. Nitekim Şinasi tarafından son şairler tezkiresi olan Fatin Tezkiresi diye bilinen Hâtimetü'1-Eşar, 1271 'de basılışından yedi yıl geçtikten sonra düzeltilerek Tasvir-i Efkâr Gazetesi'nde çıkan 'Tezkiretü'ş-Şuara" başlıklı bir yazı ile bu girişim açıklanmıştır. Türk-İslâm kültür dünyasının aydınlatılması yolunda en meşhur kalem erbâblan, Köprülüzâde Mehmet Fuad, Ali Ekrem Bolayır, İbrahim Necmi Dilmen, İsmail Habip Sevük, İsmail Hikmet Ertaylan, Agâh Sırrı Levend v.b. tarafından çalışmalar hız kazandırılarak Türk Edebiyat Tarihi'nin kaynaklan -Şairler tezkireleri, Şakaiku'n-Numaniyye, Künhü'l-Ahbâr ve Fezleke gibi önemli tarih kitaplarında yer alan biyografyalar, Tezkiretü'l-Hattatin, Atrabü'1-Asâr, Tekiretü'l-Evliya, Menâkıbnâme, Silsilename, v.b.- dikkate alınarak muhtelif çalışmalar yapılmıştır. Böylece yoğun bir inceleme, araştırma sonucunda ulaşılabilen temel kaynaklar karşılaştırılarak değerlendirme imkânı doğmuştur. Bunun neticesinde edebiyat tarihimize gerek muhteva gerek forma yönüyle otuza yakın zengin eserler kazandırılmıştır. Bu çalışmaları desteklenmesi ve yaygınlaştırılması düşüncesi ile Rıza Tevfik Bölükbaşı, "Nevsâl-ı Milli" adlı kıymete hâiz bir eser hazırlamıştır. Avrupa'da oldukça yaygın olan nevsâllar örnek alınarak hazırlanan bu eser, Tanzimat döneminden sonraki memleketin edebî, tarihî, iktisadî, askeri; siyasî, tıbbî gibi hemen hemen bütün alanlarındaki yenilikleri anlatan aynı zamanda kültür tarihimizi yakından inceleyen bir eserdir. Çalışmamızda Tanzimat Dönemi'nden sonraki Türk Edebiyatı'mn gelişimi ve değişimini aydınlatması yolunda yapılan bu güzel ve seçkin kaynak eserin ilgili bölümlerini latinize ettik. "Nevsâl" demlen bu yıllığın 19. asırdaki fikirlerin tekâmülüne, fennin, ilmin ve edebiyatın terakkisine mazhar olmakla birlikte okurken kültür seviyesini eğlendirerek yükselten en mühim, en meraklı, en latîf bir eser olduğu görülecektir.

Abstract:
Turkish people, who have a deep and rich culture, delayed to reflect their oral culture to writing works. The fact that were a lot of works written but the lack of people to research these works made inadequete the studies carried out in the field of Litterature History. There fore the studies done and the information obtained haven't been enough to explain the historical development of our culturel life. Unfortunately, it is a reality that the first movemments in Litterature History appeared in the period of Tanzimat. Hatimetü'1-Eşâr known as Fatin Tezkiresi by Şinasi was explained under a little of Tezkiretü'ş-Şuara in the newspaper of Tasvir-i Efkâr in 1271 after seven years its printed. İn order to en Lighten the cultureof Turk-Islam, the most famous authors such as Köprülüzade Mehmed Fuad, Ali Ekrem Bolayır, Ibrahim Necmi Dilmen etc. Accelerated the studies on this field and they profited from some Turkish Litterature History books such as The Tezkires of Poets, Şakaiku'n-Numaniyye, Künhü'l- Ahbar. Morever they utilized from biographies such as Tezkiretü'l-Hattatin, Atrabü'1-Asar, Tezkireni' 1-Evliya, etc. For their stidies-in this way, an opportunity of evaluation emerged trough the comparison of these main books with eachother. And as result of these researches about thirty works were gained to our litterature bouth as contain and form. In order to support and spread these studies, Rıza Tevfik Bölükbaşı wrote "Nevsal-i Milli" and had it published. This work was prepared in the standart of nevsal in europe and it has been a book, in wich the situations of the country after Tanzimat period is investigated as reggards novelties and culturel history. In order study we latinized the related parts of this main work to enlighten the development and evolution of Turkish Litterature after Tanzimat period. This annual book known as "Nevsal" would be the moust important, inquisitive, lovely work and contribute to an improvement the ideas of 19 century commiting to cience and litterature.