İzmir Kuş Cenneti'nin hidrolojisi, hidrojeolojisi ve hidrojeokimyası
Hydrology, hydrogeology and hydrogeochemistry of İzmir bird paradise
Yazar: ADİLE MELİS SOMAY
Danışman: PROF. DR. ŞEVKİ FİLİZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uygulamalı Jeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Hidrojeokimya = Hydrogeochemistry ; Hidrojeoloji = Hydrogeology ; Hidroloji = Hydrology ; Kuş cenneti = Bird paradise ; İzmir = Izmir

Özet:
İzmir Kuş Cenneti Aşağı Gediz Havzası'nda, Gediz Nehri'nin taşkın sulan ile oluşmuş, tatlı-tuzlu su eko sistemini bünyesinde barındıran, yaklaşık 8000 hektarlık yer kaplayan ve Türkiye'nin Ramsar (Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar Antlaşması) kapsamında olan sayılı sulak alanlarından biridir. İzmir Kuş Cenneti'nde hidrojeolojik bakımdan, tuzlu ve tatlı su eko sistemi olmak üzere iki farklı eko sistem vardır. İzmir Kuş Cenneti'ndeki tuzlu su eko sistemi, tuz tavaları ve dalyanlardan oluşmaktadır. Tuz işletmeciliğinde kullanılan tuz tavaları, kuşlara barınak ve besin maddesi sağlamaktadır. Tuz tavalarının ortalama EC(Elektriksel İletkenlik) değeri 62200-120000 umho/cm, klorür konsantrasyonu 23250-56800 mg/1 arasındadır. İzmir Kuş Cenneti'nde Homa, Kirdeniz ve Çilazmak Dalyanları yer almaktadır. Dalyanlar da besin ve barınak sağlamaktadır. Tatlı su eko sistemini ise sazlıklar oluşturur. Sazlıkların ortalama EC değeri 20000 umho/cm olup buradaki sular genelde NaCl tipindedirler. Sazlıklardaki su kaynağı yağışlardır. Bölgede yıllık ortalama yağış 546.3 mm, yıllık ortalama buharlaşma-terleme ise 893.9 mm dir. Buharlaşma-terleme yağış miktarından fazladır. Ayrıca Aşağı Gediz Havzası'ndaki Menemen Ovası'nda yeraltı suyu akım yönü genelde güneybatıdan kuzeydoğuya (denizden ovaya) doğrudur. Bu durumlar ve uzun süreli kuraklık sazlıklardaki suyun tamamına yakınının özellikle yaz mevsiminde tuzlanmasına ve kurumasına neden olmaktadır. Bu yüzden çeşitli yöntemler ile İzmir Kuş Cenneti'ne tatlı su sağlanmaya çalışılmaktadır. Bunlardan birincisi Rama Can Suyu havuzudur. Can Suyu, DSİ tarafından 1992 yılında Süzbeyli'de açılan bir sondajla 30 l/sn lik bir debi ile İzmir Kuş Cenneti'ne tatlı su sağlamaktadır. Yapılan hidrojeokimyasal analiz sonucunda, Can Suyu' nun NaCl tipinde olduğu belirlenmiştir. Yine DSİ tarafından yapılan ikinci bir çalışma ile Gediz Nehri'nden alınan su, Bedir Köprüsü mevkiinden D9 kapağı ile sazlıklara verilmektedir. Bu su da NaMgCaHC03S04 tipindedir ve 26 Fransız sertliğindedir. Sazlıklar, Can Suyu ve Bedir Köprüsü mevkiindeki Gediz Nehri suyunun ağır metal içerikleri incelenmiş; sazlıklarda, Can Suyu'nda ve Bedir Köprüsü mevkiinde kurşun, krom, mangan, antimuan, demir, nikel, çinko ve kadmiyum değerleri TSE 266(Türk Standartları Enstitüsü) ve EPA 2000 (Environmental Protection Agency) standartları değerlerinden çok yukarda çıkmıştır. Yapılan bu yüksek lisans çalışmasında, Üç Tepeler ve Taşlı Tepeler mevkiindeki Neojen tepelerden alınan su örneklerinde baskın katyon kalsiyum, baskın anyon klorürdür, EC(Elektrikselİletkerılik)lerinin 420-2200 umho/cm, sertliklerinin 16-31 Fransız sertliği arasında değiştiği bulunmuştur. Bu sular CaHC03 karakterindedir. Bu özelliklere sahip Üç Tepeler mevkiinde açılacak olan sığ sondajlar ile İzmir Kuş Cenneti'ne tatlı su sağlanabilir. İzmir Kuş Cenneti içindeki ve çevresindeki sulama kanallarındaki suların da kalitesi araştırılmıştır. Özellikle İzmir Kuş Cenneti içindeki, ziyaretçi merkezi önündeki su kanalı NaMgCİ tipinde olup 17500 umho/cm EC ye ve 1571 Fransız sertliğine sahiptir. Çevredeki sulama kanalları sulama için uygun çıksa da ağır metal kirlenmesi ile karşı karşıyadır. Bunun nedeni kuş cenneti çevresindeki çeşitli sanayi kuruluşlarının atık sulan ve bölgede yaygın olarak yapılan tarımcılıkta kullanılan gübre ve pestisitler olabilir. Gerek sanayi kuruluşlarının atık suları gerekse gübre ve pestisitlerin sulama kanalına karışmış olma ihtimali bile İzmir Kuş Cenneti' ndeki canlılar açısından düşündürücü olabilir. Civardaki sulama kanallarının birleşip kuş cenneti içinden geçmesi, canlılar açısından tehlikeyi arttırmaktadır. Bu yüzden de İzmir Kuş Cenneti içindeki su kanalında yoğun bir kirlilik yaşanmaktadır denile bilinir.

Abstract:
Izmir Bird Paradise is a natural and wildlife sanctuary. Its importance has international relevance as reported by RAMSAR Convention. This protected paradise covers 8000 ha and takes place in Lower Gediz Basin of Turkey. İzmir Bird Paradise was constituted from flooding of the Gediz River. Investigation of the hydrogeological data within İzmir Bird Paradise it becomes evident that there are two ecosystems coexisting both salt and fresh water. Salt water ecosystem consists of saltpans and weirs. Salt harvesting from the saltpans provides a natural sanctuary for many species of bird life. In the saltpans EC(Electrical Conductivity) values of the waters range from 62200 to 120000umho/cm and mean CI concentration is ranges around 50000 mg/1. On the other hand there are three natural weirs that are called as Homa Weir, Kirdeniz Weir and Çilazmak Weir. These weirs provide foods and shelter for the birds. Second ecosystem is fresh water ecosystem that consists of reedbeds. In the reedbeds the water types is NaCl and mean EC value is about 20000 umho/cm. Precipitation constitutes main recharge for the reedbeds. Annual mean precipitation is about 546.3 mm, annual mean evapotransipitation (Etp) is about 893.3 mm in the area. In addition to this situation also due to the groundwater flowing direction is from SW to NE throughout the Menemen Plain and long term drought have caused drying and salinity increased concentration in the reedbeds. Therefore, two different methods have been provided to İzmir Bird Paradise. Fresh water has been pumped in to the area with 30 1/sc from Süzbeyli supported by DSİ(Devlet Su İşleri) in 1992. According to hydrogeochemical data, it's determined that the water type of Can Suyu is NaCl. The second method that is supported by DSİ again, is releasing the Gediz Rivers' water to the reedbeds with DSİ D9 cover near the Bedir Bridge. This waters' type is NaMgCaHC03S04 and mean EC value 800 mho/cm. Heavy metals containing of reedbeds, Can Suyu and Bedir Bridge indicates that Pb, Mn, Sb, Fe, Ni, Zn and Cr concentrations are higher than TSE266(Türk Standartları Enstitüsü) and EPA 2000 (Environmental Protection Agency) Standards. Also heavy metal analyses results where were taken from different parts of Gediz River indicate that Pb,Sb and Fe concentrations are so high. Data collected this Master of Science Thesis demonstrated how groundwater with shallow drilling from Neogene Hills(Üç Tepeler and Taşlı Tepeler) can provide fresh water for Izmir Bird Paradise. The waters of the irrigation channels in and around İzmir Bird Paradise were investigated also. The water located at the front visitor centre is NaMgCl type, mean EC value is about 17500 mho/cm and Pb,Cr,Cu,Sb,fe,Mn,Ni and Cr concentrations are so high. Even though the water of some irrigation channels around İzmir Bird Paradise is allowable for Irrigation Water Classifications, it is determined that there is a heavy metal contamination in these channels. The wastewater of some industrial institutions, fertilisers and pesticides could merge with the irrigation channels and might be a big danger for the living creatures.