Tekstil sektöründeki firmalar arasında yakınlık ve sosyal ağ ilişkileri: Gaziantep örneği
Proximity and social network relations across firms in textile sector: Gaziantep case
Yazar: İREM OKUDUCU BAŞYAĞCI
Danışman: PROF. DR. NECİBE AYDAN SAT
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kent ekonomisinin lokomotif sektörlerinden olan sanayi sektörü, 1950li yıllardan bugüne kadar sosyal, mekânsal ve ekonomik anlamda çeşitli gelişmelerden etkilenmiş ve devinim göstermiştir. Özellikle 1980 sonrası teknolojinin gelişmesi ve küreselleşmenin geniş çaplı etkileri sonucu, mekâna bağlılığı azaltmaya, daha geniş pazara açılmaya ve sınır ötesine uzanmaya yönelik olarak çeşitli arayış ve gelişmeler söz konusu olmuştur. Bu gelişmelerin odağında inovasyon, iletişim, etkileşim, yönetişim ve bilgi akışı gibi faktörlerden oluşan ve tez çalışmasının kuramsal çerçevesini de oluşturan "yakınlık" ve "sosyal ağ" kavramları ekonomik aktivitenin mekânsal ve organizasyonel yapısını etkilemeye devam etmektedir. Tez çalışmasının amacı, kentsel sanayi odakları arasındaki ağ oluşturma biçimlerini, bu ağlarda gömülü olan sosyal ağ ve yakınlık ilişkileri ile bu ilişkilerin bölgesel, ulusal ve küresel ölçekteki süreçlere ve kriz dönemlerine etkilerini ortaya koymaktır. Bu kapsamda, altı adımdan oluşan tez çalışmasının yöntemi, nicel ve nitel araştırma tekniklerini içermekte ve bu adımlarda mekânsal analizler ve tekstil sektöründe faaliyet gösteren firmalarla yapılan derinlemesine görüşmeler bulunmaktadır. Tez çalışmasının araştırma alanı olarak; stratejik konumda bulunması, geçmişten bugüne sanayi odaklı bir kalkınma planı izlemesi, Türkiye'nin özellikle sanayi sektöründe önemli metropollerinden olması ve sahip olduğu yoğun sanayi faaliyetleri neticesinde rekabetçi ve yenilikçi kapasite açısından Türkiye genelinde en üst sıralarda bulunması dolayısı ile Gaziantep İli seçilmiştir. Yapılan mekânsal analizler sonucunda kentteki sanayi odakları belirlenmiş ve bu odakların mekânsal dağılımları ortaya koyulmuştur. Sonraki aşamada, söz konusu sanayi odaklarının sektörel yapıları analiz edilmiş ve LQ Analizi ile odaklardaki baskın sektörün, tekstil sektörü olduğu ortaya koyulmuştur. Bu doğrultuda kentin farklı odaklarında bulunan ve tekstil sektöründe faaliyet gösteren firma sahipleri ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yapılan derinlemesine görüşmelerde firmaların ekonomik faaliyetlerinde gömülü olan sosyal ağ ve yakınlık ilişkileri, firmanın sahip olduğu özellikler bağlamında incelenmiştir. Sonuç olarak derinlemesine görüşmelerden elde edilen, firmaların sahip olduğu sosyal ağ ve yakınlık ilişkilerinin; bölgesel, ulusal ve küresel ölçekteki süreçlere yönelik stratejilerine etkisi ortaya koyulmuştur.

Abstract:
The industrial sector, which is one of the locomotive sectors of the urban economy, has been affected and changed by various social, spatial and economic developments in the 1950s until today. Especially in recent years, as a result of the development of technology and the wide-ranging effects of globalization, there have been various searches and developments in order to reduce the dependence on the place, to open up to a wider market and to reach beyond the borders. At the center of these developments, the concepts of "proximity" and "social network", which consist of factors such as innovation, communication, interaction, governance and information flow, and which also constitute the theoretical framework of the thesis, continue to affect the spatial and organizational structure of economic activity. The aim of the thesis is to reveal the forms of networking between urban industrial centers, the social network and proximity relations embedded in these networks, and the effects of these relations on regional, national and global processes and crisis periods. The method of the thesis consists of six steps and includes quantitative and qualitative research techniques. These steps include spatial analyzes and in-depth interviews with companies operating in the textile sector. As the research area of the thesis, Gaziantep Province was chosen because of its strategic location, following an industry-oriented development from past to present, being one of the important metropolises of Turkey especially in the industrial sector. As a result of the spatial analysis, the industrial centers in the city were determined and the spatial distribution of these centers was revealed. In the next stage, the sectoral structures of the mentioned industrial centers were analyzed and it was revealed that the dominant sector in the foci was the textile sector with the LQ Analysis. In this direction, in-depth interviews were held with the owners of companies operating in the textile sector and located in different centers of the city. In the in-depth interviews, the social network and proximity relations embedded in the economic activities of the firms were examined in the context of the characteristics of the firm. As a result, the effect of companies' social network and proximity relations on company strategies for regional, national and global processes has been revealed.