Köyden kente değişen Alevilik
Alevism changing from village to city
Yazar: MEHTAP ALKAN
Danışman: PROF. DR. HÜSNİYE CANBAY TATAR
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aleviler = Alawis ; Alevilik = Alawiism ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Gelenekler = Traditions ; Halk bilimi = Folklore ; Hızır Orucu = Khidr Fasting ; Kentler = Cities ; Köylüler = Peasants ; Köylülük = Being a villager ; Oruç = Fasting

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, köyden kente göç ile birlikte Alevi kültüründeki bazı unsurlarda yaşanan değişimi incelemektir. Araştırma, 2021-2022 yılında dedelik soyunu yürüten Malatya ve Adıyaman illerinde yaşayan 15 dede ile yüz yüze görüşme ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında dedelik, musahiplik, cem ibadeti, lokma ve Hızır orucunun köyden kente göç ile birlikte değişimi incelenmiştir.     
Köyden kente göç ile birlikte dedelik makamının, geleneksel yapısını korumakta zorlanıldığı, fonksiyonlarının azaldığı, kurumsal bir statünün kazanılamadığı belirlenmiştir. Yaşanan göç ile homojen yapıdan heterojen bir yapıya geçiş; birincil ilişkilerin hâkim olduğu musahipliği zayıflatmıştır. Cemevlerinin mekânsal ve hukuki içeriği ile ilgili sorunlar bulunduğu görülmüştür. Lokma, köyde daha gayriresmi iken kentte derneklerle resmî bir hal almıştır. Hızır orucu hala devam ediyor olmakla birlikte köyde daha fazla kişinin bir arada olması ile gerçekleştirilirken kentte daha az insanın katılımı ile gerçekleştirilmektedir. 
Araştırmanın sonucunda, köyden kente göç ile birlikte; Alevi nüfusunun inanışlarını saklamadan daha açık bir şekilde yaşayabildikleri görülmektedir. Cemevlerinin artmasıyla resmî bir içerik kazanmakla birlikte hala maddi yardımın sağlanmaması ile ilgili sorunlar yaşanmaktadır. Dedelik makamı resmî bir statü kazanamamıştır. Musahiplik, Hızır orucu ve lokma, kent şartlarında Alevi nüfusunun bir arada olmaması sebebiyle zayıflamıştır.     
 
Anahtar Kelimeler: Göç, Alevi, Dede, Musahiplik, Cem, Lokma, Hızır Orucu

Abstract:
The main purpose of this research is to examine the change in some elements of Alevi culture along with the migration from the village to the city. The research was carried out with face-to-face interviews with 15 grandfathers living in Malatya and Adıyaman provinces, who carried out the dede lineage in 2021-2022. Within the scope of the research, the change of dedehood, companionship, cem worship, lokma and Hızır fasting with the migration from the village to the city was examined.
It has been determined that with the migration from the village to the city, the office of dede had difficulty in preserving its traditional structure, its functions were reduced, and an institutional status could not be gained. Transition from a homogeneous structure to a heterogeneous structure with the experienced migration; Companionship, which was dominated by primary relations, has weakened. It has been observed that there are problems with the spatial and legal content of the cemevis. While Lokma was more informal in the village, it became official in the city with associations. Although the Khidr fasting still continues, it is carried out with the participation of more people in the village, while it is carried out with the participation of less people in the city.
As a result of the research, with the migration from the village to the city; The Alevi population can live more openly without hiding their beliefs. Although cemevis gain an official content with the increase of cemevis, there are still problems related to the lack of financial aid. The authority of dedelik did not gain an official status. The companionship weakened due to the Khidr fasting and the fact that the Alevi population was not together in the lokma city conditions.
Keywords: Migration, Alevi, Dede, Companionship, Cem, Lokma, Khidr Fasting