Horasan Türkçesi ve Langar ağzı(Giriş-gramer-metin-çeviri-sözlük) /
Yazar: CENNET EKİCİ
Danışman: PROF. DR. SULTAN TULU
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Ağızlar = Dialects ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Horasan Türkçesi = Horasan Turkish ; Hoten ağzı = Hoten dialect ; Langar ağzı = Langar dialect ; Lehçeler = Dialects ; Ses bilgisi = Phonetic ; Türk lehçeleri = Turkish dialects

Özet:
Çok eski bir yerleşim yeri olan Horasan bölgesi, göç ve istila yolları üzerinde bir kavşak noktasında olmasından dolayı kozmopolit bir yapıya sahiptir. Bölgede Azerbaycan Türkleri, Türkmenler, Kürtler ve Farslarla birlikte yaşan Horasan Türkleri, kendilerini Türkmenlerden farklı olarak Torkî diye adlandırırlar.
Horasanda konuşulan Türk lehçelerini ilk kez ayrıntılı olarak Gerhard Doerfer 1977'de yayımlanan "Das Chorasantürkisch" adlı makalesinde ele almıştır. Doerfer'in diğer bir önemli çalışması ise Wolfram Hesche ile birlikte yaptığı "Türkische FolkloreTexte aus Chorasan" adlı çalışmasıdır. Günümüzde de İran Türkolojisi üzerine birçok araştırma ve çalışma yapılmaktadır.
Tez çalışmamızın konusu; Prof. Dr. Gerhard Doerfer ve ekibinin 1969-1973 yılları arasında Horasan bölgesinin Kuzeydoğusunda yer alan Langar'dan derlenmiş bir metnin dilbilimsel olarak incelenmesidir. Derlenen bu metin danışmanım Prof. Dr. Sultan Tulu'yla birlikte tekrar dinlenilmiş olup, transkiripsiyon açısından gözden geçirilerek metne son hali verilmiştir.
Çalışmamız gramer, metin ve sözlük olarak üç bölümden oluşmaktadır. Tezin giriş bölümünde Horasan Türkleri, Horasan Türkçesi ve Oğuz Özbekçesiyle Harezm Özbekçesi hakkında genel bilgiler verilmiştir. Gramer bölümü ise iki ana bölümden oluşmaktadır: Ses bilgisi (fonetik) ve şekil bilgisi (morfoloji). Metin bölümünde, Horasan bölgesinden derlenmiş "Basralı Hasan" metni yer almaktadır. Sözlükte ise, metinde geçen bütün kelimeler taranarak, bunların yine metinde geçen anlamları verilmiş, kelimelerin geçtiği cümleler sıralanmıştır. Aynı zamanda kelimelerin Özbekçede ve Türkmence ile Farsça ve Arapçadaki karşılıkları verilmiştir.


Anahtar Kelimeler: İran-Horasan, Horasan Türkçesi, Langar Ağzı, Oğuz Özbekçesi (Özbek Oğuzcası)

Abstract:
Since Horasan region is located in the cross point of immigration and external intervention, it has cosmopolit structure. Horasan Turks, who differentiate themselves from Turkmens and call themselves as "Torki" live side by side with Azeri Turks, Turkmens, Kurdish people and Persians in the region.
For the first time the subject of Turkish dialects spoken in Horasan was adressed in Gerhard Doerfer's "Das Chorasantürkisch" published in 1977. The other important work of Doerfer which he wrote together with Wolkfram Hesche is called "Türkische Folklore Texte aus Chorasan". Even , today a lot of researches are done on Iranian Turkology.
The theme of the thesis is the linguistic analysis of the text collected in North-Eastern part of Horasan region by Prof. Dr. Gerhrd Doerfer and his team in 1969-1973s. This text was listened to together with my supervisor Prof. Dr. Sultan Tulu and through its transcription, it was put into  final form.
Our work consist of three parts: grammar, text and dictionary. In the introduction of the thesis there are general information about Turks of Horasan, Horasan Turkish, Oğuz Uzbek and Horesm Uzbek languages. The chapter on grammer consist of two parts: phonetics and morphology. In text analysis chapter, there is the text " Basralı Hasan" collected from Horasan. In the dictionary chapter all the words were scanned and the meanings of the words are given depending on the context along with the sentences where they appear. At the same time the  translations of these words in Uzbek, Turkmen, Persian and Arabic are given.


Key words: Iran-Khorasan, Khorasan Turkish, Langar Dialect, Oghuz Uzbek.