Anadolu lisesi öğretmenlerinin algılarına göre anadolu lisesi okul müdürlerinin liderlik stilleri ile kullandıkları çatışma yönetim stratejileri arasındaki ilişki
The relationship between anatolian high school managers'leadership styles and conflict management strategies they use according to the perceptions of anatolian high school teachers
Yazar: MUSTAFA YAYLALI
Danışman: PROF. DR. ALİ AKSU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anadolu liseleri = Anatolia high schools ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderler = Leaders ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Okul yöneticileri = School administrators ; Çatışma modelleri = Conflict models ; Çatışma yönetimi = Conflict management ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmada; Anadolu Lisesi öğretmenlerinin algılarına göre okul müdürlerinin liderlik stilleri ile kullandıkları çatışma yönetim stratejileri arasındaki ilişkinin ne düzeyde olduğunun belirlenerek literatüre katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Araştırma betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evreni 2016-2017 eğitim öğretim yılında İzmir ili ve ilçelerindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi Anadolu Liselerinde çalışan 4792 öğretmen oluşmakta olup, araştırmanın örneklemini 430 öğretmen oluşturmaktadır. Bu araştırmada veriler, Rahim (1983) tarafından geliştirilip, Gümüşeli (1994) tarafından Türkçe'ye uyarlanan ''Çatışma Yönetim Stilleri Ölçeği'' ile Bass (1985) tarafından geliştirilip, Aksu (2014) tarafından Türkçe'ye uyarlanan ''Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği'' kullanılarak elde edilmiştir. Katılımcılardan elde edilen verilerin girişi, SPSS 17.0 aracılığıyla yapılmış; araştırma verilerin analizinde tek yönlü varyans analizi, t-testi, kruskal wallis, pearson korelasyon analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre: Öğretmenlerin, okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik stiline ilişkin algı ortalaması (=67,41), sürdürümcü liderlik stiline ilişkin algı ortalamaları (=41,59) ve serbest bırakıcı liderlik stiline ilişkin algı ortalamaları ise (=13,62) 'dir. Öğretmenlerin cinsiyetine göre, okul müdürlerinin sürdürümcü liderlik özelliklerine ilişkin algıları kadın öğretmenlerin lehine; mesleki kıdemlerine göre dönüşümcü ve sürdürümcü liderlik puanları 16-20 yıl kıdeme sahip öğretmenlerin lehine anlamlı olarak farklılaşırken; öğretmenlerin medeni durum, eğitim düzeyi ve branş değişkenlerine göre farklılaşmamaktadır. Öğretmenlerin, okul müdürlerinin çatışma yönetim stratejilerine göre tümleştirme yöntemi algı ortalaması (=22,87), uzlaşma yöntemi (=21,23), kaçınma yöntemi (=18,76), ödün verme yöntemi (=16,37) ve hükmetme yöntemi ise (=12,75)'dir. Öğretmenlerin eğitim düzeyine göre okul müdürlerinin çatışma yönetim stratejilerinden hükmetme yöntemi eğitim enstitüsü mezunu öğretmenlerin lehine; uzlaşma yöntemi 16-20 yıl kıdeme sahip öğretmenlerin lehine anlamlı olarak farklılaşırken,öğretmenlerin cinsiyetine, medeni durumlarına ve branş değişkenlerine göre farklılaşmamaktadır. Öğretmenlerin, okul müdürlerinin liderlik stilleri ile kullandıkları çatışma yönetim stratejileri arasındaki ilişkiye ilişkine algılarında tümleştirme, ödün verme ve uzlaşma stratejileri ile dönüşümcü, sürdürümcü ve serbestlik tanıyan liderlik stilleri arasında pozitif yönde ve yüksek düzeyde; kaçınma stratejisi ile dönüşümcü, sürdürümcü ve serbestlik tanıyan liderlik stilleri arasında pozitif yönde ve düşük düzeyde; hükmetme stratejisi ile dönüşümcü, sürdürümcü ve serbestlik tanıyan liderlik stilleri arasında negatif yönde ve düşük düzeyde ilişki mevcuttur.

Abstract:
The purpose of this research is to examine the relationship between Anatolian High School Managers's leadership styles and conflict management strategies they use according to the perceptions of Anatolian High School teachers. In the study descriptive scanning model was used. The data of the study were obtained from 430 teachers working in official Anatolian High School affiliated to the Ministry of National Education within the boundaries of İzmir in 2017. In this research, '' Conflict Management Styles Scale '' developed by Rahim (1983) and adapted to Turkish by Gümüşeli (1994) and '' Multi Factor Leadership Scale '' developed by Bass (1985) and adapted to Turkish by Aksu (2014) Scale " were used. Data from the participants were entered via SPSS 17.0; one-way variance analysis, t-test, kruskal wallis, pearson correlation analysis techniques were used in the analysis of research data. According to the results of the research: perceptions average of transformational leadership (= 67,41), transactional leadership (= 41,59) and laissez faire leadership characteristics are in favor of female teachers; the transformational and transactional leadership scores according to their professional seniority differ significantly in favor of teachers with 16-20 years of seniority; the perception scores of teachers' about school principals' leadership styles do not differ significantly according to the marital status, educational level and branch variables. According to the results of the research: perceptions average of integration method (=22,87), reconciliation (=21,23), avodiance (=18,76), compromise (=16,37) and domination (=12,75).  The level of education of teachers, school principals in relation to conflict management is variable according to the point of domination of teachers who graduated from educational institute and avoidance score according to their professional seniority differ significantly in favor of teachers with 16-20 years of seniority. The perception scores of teachers' about school principals' leadership styles do not differ significantly according to the gender, marital status, and branch variables. According to perceptions of teachers' conflict management strategies used by school principals in leadership styles, there is a positive relationship between integration, compromise and reconciliation strategies and leadership styles that provide transformative, transactional, and laissez faire leadership; Positive attitude between avoidance strategy and leadership style that allows the transformationist to be sedentary and liberal, and at a low level; There is a negative relationship and a low level of relationship between the governance strategy and the transformationalist and laissez faire leadership styles.