Türkiye'de Anayasa tartışmaları (1990-2010): Anayasa'nın meşruiyet sorunsalı
Debates on Turkish Constitution (1990-2010): The problem of Constitutional legitimacy
Yazar: İSMAİL KADİR HÜRDOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜVEN GÜRKAN ÖZTAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Anayasa 1982 = Constitution 1982 ; Anayasa = Constitution ; Anayasa değişiklikleri = Constitutional amendments ; Anayasa hukuku = Constitutional law ; Meşruiyet = Legitimacy

Özet:
Anayasanın özgür bir ortamda ve katılımcı bir şekilde yapılması anayasanın meşruiyetini sağlar. Fakat, anayasanın özgür bir ortamda ve katılımcı bir şekilde yapılması yürürlüğe girdikten sonra meşruiyetinin aynı şekilde devam edeceği anlamına gelmez. Anayasanın meşruiyeti zaman içinde artabilir veya azalabilir. Yürürlükteki bir anayasa, toplumun siyasal kültürüyle uyumlu olması ve işlevsel olarak toplumun beklentilerini karşılaması sayesinde meşru olabilir. Anayasanın varlığına devam edebilmesi için belli seviyede meşru olması gerekir.  

Türkiye'de 1982 Anayasası özgür bir ortamda ve katılımcı bir şekilde yapılmaması nedeniyle başlangıç meşruiyetine sahip değildir. Ayrıca, anayasayı hazırlayan devlet elitlerinin yasakçı, otoriter ve vesayetçi zihniyeti o dönemin olağan Türkiye ortamına bile uygun düşmemektedir. Anayasanın çözüm üreteceği sanılan kurgusunun da zaman içinde çözüm üretmek yerine toplumsal, siyasal ve ekonomik krizlere neden olması anayasanın geniş toplumsal kesimler tarafından eleştirilmesine neden olmuştur.  

1990'lı yıllarla beraber anayasaya yönelik eleştiriler; siyasi partiler, sendikalar,  sermaye örgütleri ve bağımsız kuruluşların hazırladığı anayasa önerileri ve raporlarında somutlaşmıştır. Çalışmamız kapsamında incelediğimiz bu öneri ve rapordaki genel eğilim yasakçılığa karşı özgürlükçü, otoriterliğe karşı demokratik, vesayet kurumlarına karşı seçilmiş organların yetkilendirildiği bir anayasal düzenin oluşturulmasıdır. Türkiye'de anayasanın meşruiyet sorunsalı, bu talepler karşılandığında çözüme ulaşacaktır.

Abstract:
The preparation of the constitution in a free environment and a participatory manner ensures the legitimacy of constitution. However, it does not mean that  legitimacy of the constitution will continue in the same way after it has been put into effect. The legitimacy of constitution may increase or decrease over time. Constitution can be legitimate if it is compatible with the political culture of the society and functionally meets the expectations of the society. Constitution must be legitimate at a certain level in order to continue its existence.  

Because of Turkey's Constitution of 1982 has not been prepared in a free environment and a participatory manner, the constitution has not an original legitimacy. Also, repressive, authoritarian and tutelary mentality of the state elites who prepared the constitution, does not conform to Turkish people's political culture. In addition, the structure of constitution which thought to be solve problems, caused political, social and economic crises in time instead of producing solutions. So, the critics which started when the constitution has been put into effect, spread to wide social segments. 

The critics against to constitution was embodied in the constitutional proposals and reports which prepared by political parties, trade unions, capital organizations and independent institutions in 1990's. These proposals and reports that we examined within the scope of our study, defends liberties against repression, democracy against authoritativeness, elected bodies against tutelary institutions. The problem of constitutional legitimacy in Turkey will reach a solution when these demands have been met.