Sosyal medyada Suriyeli mülteci krizine ilişkin sosyal gerçeklik: Türkiye'deki politik gençlik üzerinden bir analiz
The social reality of the Syrian refugee crisis on social media: An analysis on the political youth in Turkey
Yazar: PINAR BAYRAM
Danışman: PROF. DR. SELDA İÇİN AKÇALI
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Genel Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Gençler = Youngs ; Gençlik = Youth ; Gençlik kolları = Youth branches ; Mülteciler = Refugees ; Siyasi kriz = Political crisis ; Sosyal gerçeklik = Social realizm ; Sosyal inşaa = Social construction ; Sosyal medya = Social media ; Sosyal temsiller = Social representations ; Suriyeliler = Syrians

Özet:
Çalışma, Türkiye'de 2011 yılından günümüze devam eden ve güncel bir sorun olan Suriyeli mülteci krizinin, Türk politik gençliği tarafından nasıl inşa edildiğini ele almaktadır. Bu çalışmada sosyal olarak örgütlenmiş grupların, birbirinden farklı sosyal gerçekliklerine ve bu gerçekliklerin temsiline yönelik bulgulara ulaşmak hedeflenmektedir.

Çalışmanın arka planı Berger ve Lucmann'ın gerçekliğin sosyal inşası ile Moscovici'nin sosyal temsiller kuramlarına dayanmaktadır. Bu kuramlar iletişim bilimlerinde, anlamın inşasında ve temsilinde önem kazanmıştır. İletişim bilimlerinde Berger ve Lucmann'ın (2018) geliştirdiği gerçekliğin sosyal inşası yaklaşımı, gerçekliği, insan etkileşiminin bir ürünü olarak ele almakta ve insanların etkileşimlerini nasıl yönettiklerini, çeşitli rolleri nasıl icat ettiklerini ve üretilen içeriklere nasıl tepkiler verdiklerini incelemektedir. Çalışmada kullanılan ikinci yaklaşım Moscovici'nin (1984) sosyal temsiller kuramıdır. Kurama göre bir toplumda kriz anlarında karşılaşılan ve topluma yabancı olan yadırganır, merak edilir, hatta ona karşı yer yer endişe duyulur. Böyle durumlarda yabancı olanın açıklanması beklenir. Sosyal temsillerin öncelikli amacı yabancı olanın açıklanması, normalleştirilmesi ve tanıdık hale getirilerek bilindik kılınmasıdır. Bu çalışmada Suriyeli mülteci krizinin Türk politik gençlik örgütlerince nasıl inşa edildiğini ele alırken aynı zamanda inşa edilen gerçekliklerin hangi temsillerle sunulduğuna odaklanılacaktır.

Çalışmada "Suriyeli mülteci krizi, görece özgür sosyal medya mecralarında, politik gençlik (politika yapma iddiasında bulunan gençlik) tarafından nasıl inşa edilmekte ve inşa edilen krizin sunumu hangi temsiller üzerinden gerçekleşmektedir?" sorusundan hareketle araştırma problemleri belirlenmiştir. Araştırmanın ilk problemi Türk politik gençlik örgütlerinin sosyal medya paylaşımlarında mültecilik ve Suriyeli mülteci temsillerinin neler olduğudur. Ayrıca yürütülen tartışmalarda Suriyeli mülteci krizi ile ilgili ortaya konan diğer sosyal temsiller de problem olarak ele alınmıştır. Çıkartılan sosyal temsillerin birbirleriyle ilişkili bir örüntü çıkartıp çıkarmadığı ve Suriyeli mülteci krizine ilişkin ortaya konan sosyal gerçeklikler çalışmanın diğer problemleri olarak belirlenmiştir.

Araştırmanın evrenini "Türkiye'de politik gençlik" oluşturmuş ve örneklem grubu olarak 2011-2015 seçimlerine katılan, aktif siyaset yürüten ve Twitter hesapları bulunan gençlik örgütleri ve temsilci(lik)leri seçilmiştir. Bu kapsamda 17 gençlik örgütüyle birlikte İzmir, İstanbul, Ankara temsilcilikleri ve tümünün başkanlarının Suriyeli mülteci krizine dair paylaştığı içerikler çalışmaya dahil edilmiştir. Toplam 78  Twitter hesabında "Suriyeli", "mülteci", "göçmen", "sığınmacı", "Türkmen", "Soydaş", "kriz", "göç", "iltica", "Suriye", "savaş" ve "kamp"  anahtar kelimeleriyle tarama yapılmış ve 235 tweet analiz edilmiştir. Analiz sırasında, 166 yorum, link gösterilen 36 metin, 173 fotoğraf ve 3 video yorumlayıcı perspektif olarak kullanılmıştır. Çalışmanın analizinde tematik analiz yöntemine başvurulmuştur.

Araştırmada bazı sonuçlar şu şekildedir: Gençlik örgütleri, Suriyeli mülteci krizi bağlamında mültecilik ve Suriyeli mültecilere yönelik bazı temsilleri paylaşmışlardır. Bu bağlamda mültecilik temsillerinin toplumsal cinsiyete ilişkin rol ve bilgilerle belirlendiği görülmüştür. Türk gençlik örgütlerinin ortaya attığı Suriyeli mülteci temsilleri, birbiriyle uyumsuzdur ve ortak anlam inşa etmekten uzaktır. Bu araştırmada ortaya çıkartılan temsiller incelendiğinde Suriyeli mültecilere yönelik olumlu temsillerin daha ağır bastığı söylenebilir. Gençlik örgütleri, olumlu yönelimden Suriyeli mültecileri "muhtaç", "kurban" ve "mağdur" olarak inşa etmiştir. Olumsuz yönelimden "tehdit" ve "hasım" olarak inşa edilen temsiller çok az gençlik örgütü tercih etmiş fakat bu temsiller daha çok yorumlarda ön plana çıkartılmıştır. Çalışmada gençlik örgütlerinin Suriyeli mülteci krizinde konumlanmalarına dayanarak bir tipoloji çıkartmak mümkündür. Bu tipoloji, gençlik örgütlerinin din, soy, sınıf ve vatan/toprak sahipliğiyle ilişkilerinden beslenmektedir. Bu sonuç gençlik örgütlerinin Suriyeli mültecileri ve mültecilik olgusunu, Türk toplumunun nesnel gerçekliğine gömdüklerine işaret etmektedir. Suriyeli mültecilerin sosyal temsilleri, yeni ve yabancı olanın uyumlu ve aşina hale gelmesini sağlayarak farklı sosyal gerçeklikler inşa etmiştir. Her perspektiften Suriyeli mülteci krizi, bir sorun olarak inşa edilmiştir ve inşa edilen gerçekliklerle politik anlamda kriz bilinebilir ve öngörülebilir bir hal almıştır.

Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya, Suriyeli Mülteci Krizi, Türk Politik Gençliği, Sosyal Temsiller, Sosyal İnşa

Abstract:
This study covers the Syrian refugee crisis in Turkey which continued since the year 2011 and focuses on how the crisis has been constructed by Turkish political youth. It is aimed to reach the find out of different social realities of socially organized groups and the representation of these realities.

This study adopts Berger and Lucmann's Social Construction of Reality and Moscovici's Theory of Social Representation. This theories are important in the field of communication sciences with respect to the construction of meaning and representation. The Social Construction Approach, developed by Berger and Lucmann (2018), treats reality as a product of human interaction. It examines how people manage their interaction, how they invent various roles, and how they react to the content produced. The second approach used in the study is Moscovici's (1984) Social Representation Theory. According to this theory, the foreigner notion, which is encountered in the times of crisis, is alienated, wondered and even worried by people. In such cases, the foreigner is expected to be disclosed. The primary purpose of Social Representations is to explain, normalize and make the unfamiliar familiar one. In this way, it can be socially approved, made known through social representations. In this study, it will be focused on how the Syrian refugee crisis was constructed by Turkish political youth organizations.

The problem of the research is as follows; "How is the Syrian refugee crisis has being constructed by political youth in relatively free social media and which representations have being used for that purpose?"

The first problem of the research is to determine the "representations" of Refugee and Syrian refugees, created by Turkish political youth organizations using social media sharing. Moreover, other social representations related to the Syrian refugee crisis were adopted as a problem as well. It is also sought to find out whether the social representations that have been revealed produce a related pattern.

The study population consists of "political youth in Turkey". The sample group has been selected from youth organizations and their representatives who participated in the 2011-2015 elections, engaged in active politics and had Twitter accounts. The study covers the contents shared by the representatives of Izmir, Istanbul, Ankara and the heads of all 17 youth organizations on the Syrian refugee crisis. "Syrian", "refugee", "immigrant", "asylum seeker", "Turkmen", "Agnatical", "crisis", "migration", "asylum", "Syria", "war" and "camp" keywords were analyzed out of 235 tweets, from total 78 Twitter accounts. During the analysis, 166 comments, 36 texts, 173 photos and 3 video interpreters were used as perspectives. Thematic analysis method was used in the analysis of the study.

Some results of the research are as follows: Youth organizations have shared some representations of refugees and Syrian refugees in the context of the Syrian refugee crisis. It was seen that the representation of refugees was determined by gender roles and information. Syrian refugee representations presented by Turkish youth organizations are incompatible with one other and are far from constructing common meaning. As a result of the examination of the fundamentals revealed in this study, it was seen that the positive representations for Syrian refugees were predominant. Youth organizations have constructed Syrian refugees as "needy", "victim" and "indigent". Negative representations constructed as "threat" and "hostile" were preferred by very few youth organizations, but these representations were emphasized in the comments.

It is possible to draw a typology based on the positioning of youth organizations in the Syrian refugee crisis. This typology derives from the relations of youth organizations with religion, ancestry, class and homeland/land ownership.

This result shows that youth organizations explain the phenomenon of Syrian refugees and refugees in the context of the objective realities of Turkish society.  The social representations of the Syrian refugees have constructed different social realities, enabling the new and foreign to become harmonious and familiar. From every perspective, the Syrian refugee crisis has been constructed as a problem, and the constructed realities have made the political crisis knowable and predictable.

Keywords: Social Media, Crisis of Syrian Refugees, Political Youth Generation, Social Representations, Social Construction