Bireylerde dijital okuryazarlığın e-sağlık okuryazarlığına etkisinde siberkondri ciddiyetinin aracı rolü
The mediating role of cyberchondria severity in the effect of digital literacy on e-health literacy in individuals
Yazar: EZGİ HİÇYAKMAZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA METE
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dijital okuryazarlık = Digital literacy ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Siberkondri = Cyberchondria ; Teletıp = Telemedicine

Özet:
Sağlığın daha da önem kazandığı son dönemlerde internette yer alan bilgi çeşitliliği, sağlık okuryazarlığının doğru şekilde icra edilmesinin değerini daha da artırmıştır. Bireylerin herhangi bir sağlık problemi ile ilgili önlemlerini, tanısını, tedavi yöntemlerini internette araştırması e-sağlık okuryazarlığını ortaya çıkarmıştır. İnternetten sağlık bilgisi aramanın olumsuz bir sonucu olarak yeni dönemin hastalıklarından "siberkondri" kavramını gündeme getirmiştir. Bu çalışmanın amacı, İstanbul'da yaşayan 421 birey için, dijital okuryazarlığın e-sağlık okuryazarlığına etkisinde siberkondri ciddiyetinin aracı rolünün belirlenmesidir. Korelasyon analizi sonucunda, dijital okuryazarlık ile e-sağlık okuryazarlığı %45,6 ve siberkondri ciddiyeti ise %22,1 oranında pozitif yönlü anlamlı ilişkilidir. E-sağlık okuryazarlığı ile siberkondri ciddiyeti %29,5 pozitif yönlü anlamlı ilişkili çıkmıştır. Uygulanan yapısal eşitlik modeli sonucunda; dijital okuryazarlık boyutu siberkondri üzerinde pozitif yönde anlamlı etkilidir (β =0.431, p <0.01). Dijital okuryazarlık boyutu e-sağlık okuryazarlığı üzerinde pozitif yönde anlamlı etkilidir (β =0.513, p <0.01). Siberkondri boyutu e-sağlık okuryazarlığı üzerinde pozitif yönde anlamlı etkilidir (β =0.640, p <0.01). Bootstrap analizi sonucunda, siberkondri ciddiyetinin dijital okuryazarlığın e-sağlık okuryazarlığına etkisinde aracılık rolünün olduğu belirlenmiştir. Ayrıca grup farklılığı analizleri sonucunda yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim, aylık gelir, kronik hastalık durumu, sağlık yayınlarını takip sıklığı, günlük internet kullanımı, doktora gitmeden önce internet araştırması yapma açısından dijital okuryazarlık, e-sağlık okuryazarlığı ve siberkondri için bazı gruplarda anlamlı farklılık elde edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Dijital okuryazarlık, e-sağlık okuryazarlığı, siberkondri, yapısal eşitlik modeli

Abstract:
In recent years, when health has become even more important, the variety of information available on the Internet has further increased the value of properly performing health literacy. The research of the importance of individuals related to any health problem, diagnosis, treatment methods on the Internet has revealed e-health literacy. As a negative result of searching for health information on the Internet, the concept of "cyberchondria", one of the diseases of the new era, was raised. The aim of this study is to determine the mediating role of cyberchondria severity in the effect of digital literacy on e-health literacy for 421 individuals living in Istanbul. As a result of the correlation analysis, digital literacy and e-health literacy are positively significantly correlation to 45.6% and the severity of cyberchondria is 22.1%. The severity of cyberchondria was significantly correlated positively with e-health literacy at 29.5%. As a result of the structural equation modeling applied, the digital literacy dimension has a positive effect on cyberchondria (β =0.431, p <0.01). The digital literacy dimension has a positive and significant effect on e-health literacy (β =0.513, p <0.01). The size of the cyberchondria had a positive effect on e-health literacy (β =0.640, p <0.01). As a result of the Bootstrap analysis, it was determined that the severity of cyberchondria has a mediating role in the impact of digital literacy on E-health literacy. In addition, as a result of group difference analysis, some groups for digital literacy, e-health literacy and cyberchondria in terms of gender, age, education, marital status, monthly income, chronic disease status, frequency of following health publications, daily internet use, internet research before going to the doctor were found significant difference was obtained.
Keywords: Digital literacy, e-health literacy, cyberchondria, structural equation model