Zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme yöntemi ve bir otel işletmesinde uygulama örneği
Time-driven activity based costing method and case study in a hotel business"
Yazar: EMRAH KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. RECEP ŞENER
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Aktiviteye dayalı muhasebe = Activity based costing ; Maliyet muhasebesi = Cost accounting ; Oteller = Hotels ; Turizm işletmeleri = Tourism businesses ; Turizm sektörü = Tourism sector ; Zaman sürücülü faaliyet tabanlı maliyetleme = Time driven activity based costing

Özet:
Teknolojinin hızlı gelişimi, üretimde makineleşme, müşterilerin bilinçlenmesi ve taleplerinin çeşitlenmesi işletmeler arasındaki rekabeti arttırmıştır. Artan bu rekabet ile birlikte işletmelerin mamul ve hizmet üretim ortamlarında yapısal değişiklikler ortaya çıkmıştır. Üretim ortamlarında direkt giderlerin oranı, azalırken endirekt giderlerin oranı gittikçe artmıştır. Bu gelişim ve değişimler sonucunda, geleneksel hacim tabanlı maliyet yöntemleri, yönetimin ihtiyaç duyduğu doğru bilgi ve verileri sağlamada yetersiz kalmıştır. Bu durum, işletmelerin stratejik maliyet yaklaşımlarından, faaliyet tabanlı maliyetleme (FTM) ve zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme (ZDFTM) yöntemlerine yönelmelerine neden olmuştur.
FTM yöntemi, geleneksel maliyet yöntemlerine göre daha doğru maliyet bilgileri sağlayan bir yaklaşımdır. Faaliyetlerin maliyetleri tükettiği, maliyet objelerinin de faaliyetleri tükettiği esasına dayanan bir yöntemdir. FTM yöntemi, geleneksel maliyet yöntemlerine kıyasla işletmelere daha doğru ve anlamlı maliyet bilgileri sunmasına rağmen maliyetli, karmaşık ve güncellenmesi zor olan bir yaklaşım olduğu için, ZDFTM yöntemi geliştirilmiştir. ZDFTM yöntemi, FTM yönteminin geliştirilmiş halidir. ZDFTM yönteminin FTM yönteminden farkı, bu yöntemin maliyet sürücüsü olarak sadece zamanı kullanan ve atıl kapasiteyi dikkate alan bir yöntem olmasıdır. Bu nedenle FTM yöntemine göre, daha hızlı ve kolay kurulup güncellenebilen, yöneticilere daha doğru ve anlamlı maliyet bilgileri sunan bir yöntemdir. 
Bu çalışmanın amacı, örnek bir otel işletmesinde FTM ve ZDFTM yöntemlerinin uygulanabilirliğini araştırıp, sonuçları karşılaştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda, örnek olay yöntemi ile A otel işletmesine her iki yöntem de uygulanmıştır. Uygulama sonucunda ZDFTM yönteminin, FTM yöntemine göre daha gerçekçi maliyet ve kapasite bilgileri sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Rapid development of technology, mechanization in production, awareness of customers and diversification of demands increased competition among enterprises. With this increasing competition, structural changes in the product and service production environment of the enterprises have emerged. While the ratio of direct expenditures decreased in production environment, the ratio of indirect expenditures increased more. As a result of these developments and changes, traditional volume-based costing methods have failed short to provide accurate information and data needed by management. This situation led enterprises direct from the strategic cost approaches to the activity based costing and time-driven activity based costing methods.
Activity based costing is an approach that provides more accurate cost information than traditional cost methods. This is a method based on the fact that the activities consume the costs and the cost objects consume the activities. Although it provides more accurate and meaningful cost information to enterprises than traditional cost methods, because of the fact that the activity based costing method is a costly, complex and difficult-to-update approach, Time-driven activity based costing method has been developed. Time-driven activity based cost method is a developed edition of the activity based cost method. Difference of time-driven activity based costing method from activity based costing method is that this method is a method that uses time as a single cost driver and takes into account the inert capacity. Therefore, according to the activity based costing method, it is faster and easier to install and update, providing more accurate and meaningful cost information to managers.
The purpose of this study is to investigate the applicability of activity based costing and time-driven activity based costing methods in a sample hotel business and compares the results. In accordance with this purpose, both methods were applied to A hotel operation by case study method. As a result of the application, it is reached that time-driven activity based costing method provides more realistic cost and capacity information than activity based costing method.