Hattat Hamid Aytaç hayatı sanatı ve eserleri /
Yazar: SÜLEYMAN BERK
Danışman: PROF.DR. ALİ UĞUR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1994
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Aytaç, Hamid = Aytaç, Hamid ; Biyografi = Biography ; Hattatlar = Calligrophers ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts ; Yazı sanatı = Calligraphy

Özet:
Ârâmi halkasıyla Finike yazısına bağlanan Arap yazısı, Hicaz'ın dışında ortaya çıkmış, Hîre ve Enbâr yolu ile Hicaz'a gelmiştir. Hz. Peygamber'in çocukluğu veya gençliği döneminde Hicaz'a geldiği kabul edilen Arap yazısı estetik olarak alelade yuvarlak olup, bugünkü Nesih yazıdan esas itibari ile ayrı olmadığı gibi Kûfi'den de farklı bir yapıdaydı. Başlangıçta harekesiz olan Arap yazısı daha sonraları Emeviler döneminde çeşitli kaygılarla harekelenmeye başlanmıştır. Arap yazısına ilk estetik yaklaşımlarda Abbasiler döneinde olmuştur. Esasen tüm müslümanların kullanmasından dolayı Arap yazısına "İslâm yazısı" da denmiştir. Geleneksel Türk El Sanatları arasında mümtaz bir yeri olan Hüsn-i hattın zirveye ulaşması Osmanlı Türkleri elinde olmuştur. Osmanlı hattatları günden güne bu sanata hizmetlerini artırarak devam ettirmişler, san'at vadisinde şahikalar meydana getirmişlerdir. Ayrıca disiplinli bir eğitim ve öğretim metodu ile sanatın devamım sağlamışlardır. Bu durum Hâmid Aytaç'la Cumhuriyet Türkiyesinde de devam etmiştir. Hâmid Bey, pratik hayatta bir değeri kalmayan yazmm san'at olarak devamı için gayret göstermiş bu konuda da başarılı olmuştur. Bugün yeni nesil arasında hat sanatı itibâr görmüş ve yok olmaktan kurtulmuşsa bunu Hattat Hâmid Bey'e borçluyuzdur. Hattat Hâmid Aytaç'ın, hayatından, günümüz sanatkarlarının alacağı çok dersler olsa gerektir.

Abstract:
The Arabic calligraphy, connected lith Phoenician characters by Aramean link, was introduced to Hejaz through Hire and Enbar. The Arabic calligraphy was believed to be introduced to Hejaz when Prophet Mohammed was in his teens. The characters, composed of ordinary round figures, was in his teens. The characters, composed of ordinary round figures, was not essentially different from today's Nesih type, but different from that of Kufi. It was read andzwritten without any vowel points (hareke) in earlier period, but was then added these points for several reasons. The first aesthetical approach was made during the Abbasid reign. In fact, Arabic calligrahy has come to be named as "Islamic Calligraphy" bcause it has been used by all moslem peoples. Islamic calligraphy, which has a distinguished place among other Turkish traditional handcrafts, reached its culmination during the Ottoman Empire. Ottoman calligraphers have made remarkable contributions to this art and produced many masterpieces. Islamic calligraphy have been ablesto survive by the disciplined teaching and training methods of Ottoman artists. Hamid Aytaç, the well-known Turkish calligrapher, was the one who was able to maintain the practice of this art in Republican Türkiye. When Türkiye borrowed the Latin alphabet he was able to make the Arabic caUigraphy popular among the younger generation with his limitless efforts. Wa are indebted to his endevours for the present day popularity of Islamic characters as an art and it was he vho prevented this art from being completely obsolete. We believe that present day calligraphers have stül much to learn from his life and art.