Fantom ağrısı tedavisinde ayna terapisi ve fantom egzersizlerinin etkinliğinin karşılaştırılması
The comparison of the effect of mirror therapy and phantom exercises in phantom pain treatment
Yazar: BAHAR ANAFOROĞLU
Danışman: PROF. DR. FATİH ERBAHÇECİ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protez-Ortez-Biyomekanik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Ampütasyon = Amputation ; Ağrı = Pain ; Egzersiz = Exercise ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Fantom uzuv = Phantom limb ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Rehabilitasyon = Rehabilitation

Özet:
Bu çalışma unilateral diz altı amputelerde fantom ağrısının tedavisinde ?Ayna Terapisi? (AT) ve ?Fantom Egzersizleri? (FE) arasında bir fark olup olmadığının belirlenmesi ve her iki tedavi yönteminin etkili olup olmadığının tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya ?Fantom Ağrısı? (FA) şikayeti olan, yaşları 18-45 arasında değişen 40 travmatik nedenli unilateral diz altı ampute dahil edilmiştir. Olgular rastgele 2 gruba ayrılmıştır. Birinci gruba AT,(Ayna Terapisi Grubu) ikinci gruba FE, (Fantom Egzersizleri Grubu), her 2 gruba da protez rehabilitasyon programı 4 hafta boyunca uygulanmıştır. Olgulardan tedavi programı bittikten sonra da protez rehabilitasyonu kapsamında verilen egzersizlere devam etmeleri istenmiştir. Değerlendirme kapsamında; ağrı şiddeti 4 hafta boyunca günlük olarak, tedavi öncesi ve tedavi bitiminde, 3. ve 6. aylarda kaydedilmiştir. Bireylerin yaşam kalitesi Short-Form 36 (SF-36) ile, psikolojik durumları Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile tedaviye başlamadan önce, tedavi bitiminde ve tedavi sonrasında 3. ve 6. aylarda birer kez olmak üzere 4 defa değerlendirilmiştir. Her iki grupta da her parametredeki düzelme tüm değerlendirmelerde anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Gruplar karşılaştırıldığında tedavi öncesi ve sonrası VAS (Vizüel Analog Skalası), BDÖ ve rol güçlüğü (emosyonel) parametresi hariç tüm SF-36 parametrelerindeki, tedavi sonrası ve 3 ay sonra VAS, BDÖ ve SF-36- Genel Sağlık ve Fiziksel Fonksiyon alt parametresindeki fark AT Grubu lehine anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Sonuçlara göre her iki grubtaki olguların ağrılarının azaldığı, psikolojik durumları ve yaşam kalitelerinin düzeldiği, FA'nın tedavisinde her iki grup arasında fark olduğu ve tüm parametrelerdeki düzelmenin Ayna Terapisi Grubu'nda Fantom Egzersizleri Grubuna göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir (p<0,05).

Abstract:
This study was performed to determine the presence of any difference between ?Mirror Therapy? (MT) and ?Phantom Exercises? (PE) and the effect of both methods in the treatment of phantom pain (PP) in unilateral below knee amputees. Forty unilateral traumatic below knee amputees (18-45 years old) with PP pain participated in this study. Subjects were randomly divided into two groups. MT to Mirror Therapy Group, PE to Phantom Exercise Group and prosthetic rehabilitation to both groups were given for 4 weeks. The subjects were asked to continue the exercises after treatment program. Pain intensity was assessed by Visual Analog Scale (VAS) daily for 4 weeks, at the end of the program, 3. and 6. months. The quality of life by Short- Form 36 (SF-36) and psychological status by Beck Depression Inventory (BDI) were assessed before and after treatment program, at 3. and 6. month after the program. All the assessments of each parameters improved significantly in both groups (p<0,05). When two groups were compared a significant difference in the changes of VAS (Visual Analog Scale), BDI in all measurement, the difference between before and after treatment scores of all SF-36 parameters (except Role-Emotional) in favor of Mirror Therapy Group were found (p<0,05). According to the results a difference was found between two groups in the treatment of PP, in both groups the pain intensity was decreased, quality of life and psychological status were improved, these improvements was found to be higher in the group which was given MT.