Türkiye'de vergi gelirleri ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki (1967-2020)
The relationship between tax revenues and economic growth in Turkey (1967-2020)
Yazar: FATMA GÜL DURAK
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ÖZER
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı; Türkiye'de vergi gelirleri ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin eşbütünleşme ve nedensellik testleri ile araştırılmasıdır. Bu kapsamda çalışmada 1967-2020 dönemlerini içeren yıllık verilerek kullanılarak ARDL sınır testi ve Toda-Yamamoto nedensellik testi metodolojisinden yararlanılmıştır. Çalışmada vergi gelirlerinin büyüme üzerindeki etkisinin analizi gerçekleştirilirken vergi gelir türleri gelirden alınan vergiler, servetten alınan vergiler, mal ve hizmetten alınan vergiler ve dış ticaretten alınan vergiler kullanılarak analiz derinleştirilmiştir. Yapılan ampirik analiz sonucunda ARDL sınır testi sonuçlarına göre uzun dönemde gelirden alınan vergiler, servetten alınan vergiler, mal ve hizmetten alınan vergiler ve dış ticaretten alınan vergiler ile gayri safi milli hasıla arasında istatistiki açıdan anlamlı olmayan ve ters yönlü bir ilişki saptanmıştır. Kısa dönem hata düzeltme modeli ile tahmin edilen sonuçlara göre ise hata düzeltme terimi katsayısı beklenildiği gibi negatif bir değere sahip olması ve istatistiki olarak anlamlı olması uzun dönemde oluşan bir sapmanın %4,4'ünün bir sonraki dönem düzelebileceği ve uzun dönem denge durumuna ulaşılacağı bulunmuştur. Toda-Yamamoto nedensellik analiz sonuçlarında ise %5 önem düzeyinde GSMH'den gelirden alınan vergilere, servetten alınan vergilere, mal ve hizmetten alınan vergilere ve dış ticaretten alınan vergilere doğru tek yönlü bir nedensellik olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Türkiye'de, 1967-2020 yıllarında vergilerin ekonomik büyüme üzerinde etkinlik sağlayabilmesi amacıyla, vergi gelirlerinin adil ve etkin dağılımının yapılması sonucu ekonomik büyüme üzerinde olumlu etkiler ortaya çıkaracağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Vergi, Ekonomik Büyüme, ARDL Sınır Testi, Toda-Yamamoto Nedensellik Testi

Abstract:
The aim of this study; it is an examination of the relationship between tax revenues and economic growth in Turkey in terms of cointegration and causality. In this context, ARDL bounds test and Toda-Yamamoto causality test methodology were used in the study by using annual data covering the 1967-2020 periods. While analyzing the effect of tax revenues on growth in the study, the analysis was deepened by using tax revenue types, taxes on income, taxes on wealth, taxes on goods and services, and taxes on foreign trade. As a result of the empirical analysis, according to the ARDL bond test results, a statistically in significant and inverse relationship was found between the taxes on income, taxes on wealth, taxes on goods and services, taxes and foreign trade and gross national product in the long run. According to the results estimated by the short-term error correction model, the error correction term coefficient is negative and statistically significant, as expected, and that 4,4% of a long-term deviation can be corrected in the next period and long term equilibrium state has been reached. In the results of Toda-Yamamoto causality analysis, it was concluded that there is a one-way causality from GNP to taxes on income, taxes on wealth, taxes on goods and services, and taxes on foreign trade at the 5% significance level. In Turkey, it is thought that the fair and effective distribution of tax revenues will have positive effects on economic growth in order to ensure that taxes can be effective on economic growth in the years 1967-2020.
Key Words: Tax, Economic Growth, ARDL Bound Test, Toda-Yamamoto Causality Test