Sırp-Hırvat-Sloven Krallığı Dönemi'nde Yugoslavya'nın siyasi hayatı ve Türkiye ile diplomatik ilişkiler (1918-1941)
Jugoslavia?s political life in the era of Serb-Croat-Sloven Kingdom and diplomatic relations with Turkey (1918-1941)
Yazar: GÜLŞAH KURT GÜVELOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. NEŞE ÖZDEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bosna = Bosnia ; Bosna-Hersek = Bosnia-Herzegovina ; Bosna-Hersek-Saraybosna = Bosnia-Herzegovina-Sarajevo ; Sırbistan = Serbia ; Sırplar = Serbians ; Yugoslavya = Yugoslavia

Özet:
Balkanlar coğrafyası 19.yy'a gelindiğinde bir çok siyasi olayla birlikte büyük bir değişim geçirmiş ve bölgenin hakim imparatorluklarından ikisinin yıkılışına şahit olmuştur. I. Dünya Savaşı'nın ardından bu imparatorlukların yıkılmasıyla birlikte bir çok ulus kendi bağımsız devletlerini kurmuşlardır. Sırp, Hırvat ve Sloven uluslarına dayalı ve onları bir çatı altında toplayan SHS Krallığı 1 Aralık 1918 yılında kurulmuştur. Bu yapılanma içinde bölgede yaşayan Bosnalı Müslümanlar ise krallık içinde farklı bir unsur olarak tanımlanmak yerine krallığın temel unsurları arasında sayılmışlardır. Kurulduğu günden itibaren siyasi olarak pek çok zorluklar yaşayan krallık en başta Sırp-Hırvat çekişmesine dayalı merkeziyetçilik-federalizm kavgalarına sahne olmuş; Hırvatların beraberinde temsil edilmeyen diğer unsurların da hoşnutsuzluğuyla birlikte krallığın ömrü uzun olmamış ve Avrupa'da artan Alman ve İtalyan nüfuzları ve içerde Hırvat ayrılıkçılığının artmasıyla birlikte 1941 yılında Mihver devletlerinin işgaliyle birlikte son bulmuştur. Tezde 1918-1941 sürecinde krallığın siyasi hayatı ele alınarak, bu süreçte Bosna'nın durumu ve özellikle Müslüman halkın siyasi faaliyetlerine değinilmiş ve bunu yaparken de Türkiye ile ilişkilerini ortaya koyarak iki ülke arasındaki ilişkilerin Balkan politikalarına ve Avrupa dengelerine olan etkileri değerlendirilmiştir. Tezde, Krallığın kurulması öncesinde yaşanan gelişmelerden başlayarak kuruluş sürecine ve sonrasındaki iç siyasi duruma ve bu durumda Bosna'da yaşayan Müslüman halkın -Osmanlı döneminden kalan dini-kültürel bağlar nedeniyle- siyasi ve sosyal durumuna odaklanılmıştır. Aynı oranda Türkiye ile ilişkilerine değinilerek özellikle Cumhuriyetimizin kurucusu Atatürk'e ve Türkiye'ye olan bakış açısı da verilmiştir. Tezin asıl problemi, Türkiye'nin 1930'larda giriştiği Balkan Birliği yaratma politikalarını daha iyi ortaya koyabilmek ve üzerinde hemen hemen hiç durulmamış bir dönem olan 1918-1941 sürecinde ?Yugoslavya? topraklarında -Bosna ekseninde- nelerin yaşandığını gösterebilmektir.

Abstract:
The political circumstances in the Balkans were changed by a variety of issues in the 19th century and two of the Central Empires which were highly effective in the Balkans were collapsed. After World War I, a number of independent national states were established in the broad region. The Serb-Croat-Sloven (SCS) Kingdom, which was based on the Serb, Croat and Sloven nations and united them under a single state, was established in 1918. However, it was difficult to come to the conclusion that the Bosnian Muslims, who lived within the unity of the kingdom, were identified as a separate political entity of the state to the fullest extent. The Kingdom had grave difficulties starting from the day of establishment and the arguments revolving on the centralisation and federalism opposed by the harsh Serbo-Croat disputes. The Kingdom was not long-lived due to e.g. Serbian and Croats? dissatisfaction and was collapsed by the Croat seperatism in internal political life. The Kingdom?s difficulties were further intensified by the increasing German and İtalian influences in throughout Europe especially with the occupation of the Axis Powers in 1941. The dissertation studies in detail the political life of the kingdom in the era of 1918-1941 with a specific emphasis on Bosnia?s general situation and political activities of the Bosnian Muslims. It also draws attention to the effects of the relations between Turkey and the SCS Kingdom on the European balance and Balkan policies. The main problem of thesis is to discuss about ?what happened in land of Jugoslavia?? -axis of Bosnia- between 1918 and 1941 and to introduce Turkey?s policies on the Balkanic Union in 1930 as well. In this thesis we pay attention to the period and aftermath of the establishment process and internal political circumstances and Bosnian Muslims. At the same time we touched the relations with Turkey and especially the point of view about Atatürk, who is the founder of the Turkish Republic.