Araştırmacı gazetecilikte veri gazeteciliği kullanımı : Panama belgeleri konusunda bir analiz çalışması
The use of data journalism in the investigation news: An analysis about Panama papers
Yazar: AMIR FADLİ NASUTION
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA ÇELİK
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Araştırma kültürü = Research culture ; Araştırmacı gazetecilik = Investigative journalism ; Belgeler = Documents ; Gazeteciler = Journalists ; Gazetecilik = Journalism ; Panama Cumhuriyeti = Panama Republic ; Veriler = Data

Özet:
4 nisan 2016'da Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumunun (UAGK) ve 100'den fazla medya kuruluşunun üzerinde ortaklaşa çalıştığı araştırmalar sonucunda Panama Belgeleriyle ilgili haberler dünya genelinde yayınlanmıştır. Panama merkezli bir hukuk firması olan Mossack Fonseca'ya ait 40 yıllık belge ve dökümanın sızdırılmasıyla birlikte, deniz aşırı hesaplarda paralarını saklayan siyasi liderler, sanatçılar ve birçok ünlü isim deşifre olmuştur. Panama Papers (Panama Belgeleri) adı verilen dökümanlarda ülkelerinden vergi ve para kaçıranların listesi ortaya dökülmüştür. 
Tempo Endonezya'da büyük, bağımsız ve ünlü bir medya kuruluşu olmakla birlikte Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu (UAGK) ve 76 ülkeden 370 gazeteci (100'den fazla medya) ile Panama Belgeleri davasını inceleyip daha sonra da elde ettiği sonuçları paylaşmıştır. Panama Belgeleri incelemesinde Tempo, UAGK ve diğer medya grupları 11,5 milyon döküman üzerinde çalışmıştır. Bu veriler, veri gazeteciliği kavramının içeriğine uygun olacak haberler haline getirilmek üzere analiz edilmiş ve işlenmiştir. İnceleme haberlerinin oluşturulma sürecinde bu medya grupları (özellikle Tempo gazetesi) çeşitli yöntemleri haber odasında kullanmaktadır. Açık verilerin dışında kalan veriler araştırmacı gazeteciliğin kavramına dahil olmaktadır ve daha sonra üzerinde çalışılacak inceleme haberleriyle alakalı olarak düzenlenmektedirler.
Bu çalışmada genel adıyla "Karma Yöntem Araştırmaları" olarak bilinen birleştirmeli araştırma metodu kullanılmıştır. Nitel yönteminde, araştırmacı, Panama Belgeleri Araştırma haberlerinin oluşturulmasında emeği geçen gazeteciler ile yapılan derinlemesine röportajlar aracılığıyla elde edilen verileri bir araya getirmiştir. Kullanılan yöntemlerden bir diğeri ise Tempo tarafından Panama Belgeleri haberleriyle ilgili "Nicel İçerik Analizi"dir. Bu çalışmadaki karma metod araştırma faaliyetleri yürütülürken yalnız bir yaklaşımdan faydalanmak yerine nicel ve nitel araştırma yaklaşımlarının birleştirilmesiyle Panama belgeleri haberleri üzerine uygulanan veri gazeteciliği içeriğinin daha net bir şekilde anlaşılacağı görülmektedir ve bu durum temel esas olarak dikkate alınmaktadır. 
Panama Belgeleriyle ilgili bu veri gazeteciliği kavramındaki haberler dünya genelinde bir şeffaflık hareketi başlatmıştır. Özellikle mali saydamlık dikkate alındığında, çoğu kişilerin vergi ödeme konusunda kanun ihlalleri gerçekleştirdikleri ve mal varlıklarını gizli tuttukları gözlenmektedir. Mesela Endonezya'daki yaklaşık 800 politikacı ve işadamı Mossack Fonseca' nın müşteri listesine girmiştir ve vergi ödemedikleri görülmüştür. Bundan dolayı bu Panama Belgeleri haberi Endonezya siyasetine ve Endonezya Hükümeti' nin durumuna etki etmiştir. Tempo bu haberleri paylaştıktan sonra Endonezya hükümeti tarafından vaziyeti takip etmek için çeşitli önlemler alınmıştır.

Abstract:
On April 4, 2016, the International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) and a combination of more than 100 media simultaneously published the results of a joint news investigation entitled Panama Papers to various parts of the world. The Papers are related to a 40-year leak of documents from Mossack Fonseca, a Panama-based law firm, which reveals the practice of savıng money from political leaders, artists, and many famous names The documents called Panama Papers, as disclosure of the list of tax and money hijackers from various countries. Millions of documents relating to the money transferred by international companies and country leaders to tax havens have been leaked from the law firm Mossack Fonseca. 

Tempo is a large, independent and famous media organization in Indonesia, with the International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) and 370 journalists from more than 76 countries (more than 100 media), investigating the Panama Paper case and then sharing it to public. Tempo, ICIJ, and other media groups worked on 11.5 million documents in the review of Panama Documents. These data have been analyzed and processed to make them suitable for the concept of data journalism. In the process of creating investigative news, these media groups (especially Tempo newspaper) use various methods in the newsroom. Beside of open data, the remaining data are included in the concept of investigative journalism and are then arranged about to with concerning the investigative news to be studied.

This research uses a combination research method commonly called mixed method research. In the qualitative method, the researcher collected data through in-depth interviews with Tempo journalists who involved in the production of Panama Papers investigation news. Another method used is quantitative content analysis for the news regarding the Panama Papers by Tempo. The use of mixed method research in this study is based on the consideration that a combination of quantitative and qualitative approaches will result in a clearer and more comprehensive understanding of the concept of data journalism implemented in the Panama Papers news, compared to using only one approach.

The news about the concept of data journalism related to Panama Documents has started a worldwide transparency movement. Especially when financial transparency is taken into consideration, it is observed that many people have violated the law on paying taxes and kept their assets confidential. For example, around 800 politicians and businessmen in Indonesia have entered Mossack Fonseca's client list and many of them have not been seen paying taxes. Therefore, the news of the Panama Documents had an impact on Indonesian politics and the situation of the Indonesian Government. After the Tempo shared this news, several measures were taken by the Indonesian government to monitor the situation.