Hemşirelerin kişilik özelliklerinin ve işe bağlı stres düzeylerinin bakım davranışlarına etkisi
The effects of nurses personality traits and work-related stress levels on caregiver behaviors
Yazar: BÜŞRA ALIÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESİN CERİT
Yozgat Bozok Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Stres = Stress ; İş ortamı = Work environment

Özet:
Araştırma, hemşirelerin kişilik özelliklerinin ve işe bağlı stres düzeylerinin bakım davranışlarına 
etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışmadır. Araştırma, 
01.11.2020-.01.05.2021 tarihleri arasında, Yozgat İl merkezindeki Yozgat Bozok Üniversitesi 
Araştırma ve Uygulama Hastanesinde çalışan hemşirelerden gönüllü olarak çalışmaya katılan 252
hemşire ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın yapılabilmesi için etik kurul onayı ile kurum izinleri 
alınmıştır. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde, SPSS 23.0 programı kullanılarak tanımlayıcı 
istatistik testleri ile sayı ve yüzdelik dağılımlar, t testi, ANOVA varyans analizi, Tukey Post Hoc 
testi, Pearson Korelasyon analizi ve Lineer Regresyon analizi kullanılmıştır. Verilerin 
değerlendirilmesinde p<0.05 değeri anlamlı kabul edilmiştir. Araştırmaya katılan hemşirelerin İşe
Bağlı Gerginlik Ölçeği'nden ortalama 35.96±6.29 puan ve Bakım Davranışları Ölçeği 24'ten
ortalama 5.30±0.75 puan aldıkları belirlenmiştir. Araştırmada hemşirelerin dışadönük ve geçimlilik
kişilik özelliklerindeki olumlu değişimin, işe bağlı stres düzeyini azalttığı; duygusal dengesizlik 
kişilik yapısındaki olumsuz değişimin, işe bağlı stres düzeyini artırdığı belirlenmiştir. Araştırmada 
hemşirelerin işe bağlı stres düzeyi ile bakım verme davranışları arasında negatif yönde ve düşük 
düzeyde anlamlı ilişki olduğu ve hemşirelerin işe bağlı stres düzeyindeki artışın, hemşirelerin 
bakım verme davranışlarını olumsuz yönde etkilediği belirlenmiştir. Araştırmada hemşirelerin 
kişilik yapısının, işe bağlı stres düzeyinin %20.9'unu anlamlı bir şekilde etkilediği, hemşirelerin 
kişilik yapısındaki duygusal dengesizlik özelliğinin işe bağlı stres düzeyini 0.402 kat artırırken, 
geçimlilik özelliğinin işe bağlı stres düzeyini 0.294 kat anlamlı bir şekilde azalttığı belirlenmiştir. 
Araştırmaya katılan hemşirelerin işe bağlı stres düzeyinin, bakım davranışları düzeyinin %10.1'sini 
anlamlı bir şekilde etkilediği ve hemşirelerin işe bağlı stres düzeyindeki artışın bakım verme 
davranışını 0.317 kat anlamlı bir şekilde azalttığı belirlenmiştir.
Sonuç olarak, araştırmada hemşirelerin olumlu kişilik özelliklerinin, olumlu bakım davranışlarını 
etkilediği ve işe bağlı stres düzeylerindeki artışın, bakım davranışlarını olumsuz yönde değiştirdiği 
belirlenmiştir.

Abstract:
The study was conducted to determine the effects of nurses' personality traits and work-related 
stress levels on their care behaviors. It is a descriptive and cross-sectional study. Between the dates 
of 1.11.2020-.01.05.2021, 252 nurses working in Yozgat Bozok University Research and Application Hospital in the city center of Yozgat voluntarily participated in the research. In the evaluation of the research data, descriptive statistics tests, number and percentage distributions, t-test, ANOVA analysis of variance, Tukey Post Hoc test, Pearson Correlation analysis and Linear Regression analysis were used by using SPSS 23.0 program. A value of p<0.05 was considered significant in the evaluation of the data. It was determined that the nurses participating in the study got an average of 35.96±6.29 points from the Work-Related Strain Inventory and an average of 5.30±0.75 points from the Care Behaviors Inventory-24. In the study, it was found that the positive change in the extra version and agreeableness personality structure of the nurses decreased the level of work-related strain; negative change in neuroticis personality structurein creases the level of work-related strain. In the study, it was determined that there was a negative and low-level
significant relationship between the level of work-related tension and care giving behaviors of 
nurses, and that thein crease in the level of work-related strain of nurses negatively affected the 
care giving behaviors of nurses. According to our research findings, while the emotional instability 
feature in the personality structure of nurses increases the work-related stress level by 0.402 times, the agreeableness feature reduces the work-related stress level by 0.294 times. It was determined that the personality structure of the nurses significantly affected 25.2% of the level of care behaviors. In addition, it was determined that the increase in the work-related stress level of nurses significantly reduced their caregiving behavior by 0.317 times.
As a result, it was determined in the study that the positive personality traits of nurses affected their positive care behaviors and thein crease in work-related stres levels changed their care behaviors negatively.