Cumhuriyet dönemi korunmaya muhtaç çocuklara ilişkin politikanın oluşumu
The formation of policies for children in need of protection in the republican era
Yazar: ABDULLAH KARATAY
Danışman: PROF. DR. FÜSUN ÜSTEL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyal Hizmetler = Social Services ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalısmada Türkiye'deki korunmaya muhtaç çocukların devletin koruyucu sisteminin dısındakalmıslık durumu, Batıdaki modernlesme süreçleri sonunda ortaya çıkan çocuk koruma modelleri ilekarsılastırmalı olarak anlasılmaya çalısılmıstır. Çalısma üç bölümden olusmaktadır.lk bölümde modernitenin paradoksal bir süreç olarak toplumsal sorunlar üretirken öte yandan datoplumun kendini koruma refleksi içinde `koruyucu' dinamikler ortaya çıkardıgı ve Batı'da bu sürecin nasıl birçocuk koruma sistemi dogurdugu tarihsel süreç izlenerek gösterilmektedir. 20. yüzyıl basına sekillenen çocukmerkezli yaklasımlar `çocuk koruma sistemi' (child protection), 20. yüzyılda refah devleti ve kamununetkinliginin artmasına paralel olarak ortaya çıkan ve çocugu aile içinde korumayı hedefleyen dönem ise `çocukrefahı' (child welfare) dönemi olarak adlandırılmıstır.kinci bölümde, Tanzimat döneminden itibaren çocuk korunmasında artan kurumsallasmanın `savaslardönemi'yle birlikte gerilemeye basladıgı görülmektedir. II. Mesrutiyet döneminin kritik bir dönemeç oldugu; budönemde devletin zorunlu haller dısında (savas yetimlerinin korunması gibi) çocuk koruma alanında yeralmadıgı ve bu politikanın Cumhuriyet döneminde 1949 yılına kadar devam ettigi söylenebilir.Üçüncü bölümde, Cumhuriyet dönemindeki hızlı okullasmayla çocuk yoksullugunun görünürlükkazanması sonucu devletin ilgisinde artıs oldugu tespit edilmektedir. Ayrıca 1940'lı yıllarda baslayan mevzuatçalısmaları ve ilk kanunların meclisteki görüsme serüveni daha sonraki çocuk koruma sisteminin dilini vekurumsal zeminini olusturdugu görülmektedir. Bunun yanında 1940'lı yıllara kadar çocuk sorunu bir nüfus artısısorunu olarak algılanırken, daha sonra daha çok `kimsesiz', `terkedilmis' ya da `sokak çocukları' seklindetanımlanmaya basladıgı tespit edilmistir.Yapılan karsılastırmada 20. yüzyılın basında Batıda olusan çocuk koruma sistemi (child protection)modelinin Türkiye'de 1960'lı yıllarda biçimsel olarak tamamlandıgı ancak çocuk refahı (child welfare)dönemine geçilmedigi gösterilmistir

Abstract:
Thesis is about the exclusion of children in need of protection from the social protection of state. Theissue is discussed in comparison to child protection models that emerged after modernization process of theWest. In this framework, the thesis is arranged in three chapters.The first chapter argues that modernity as a paradoxical process produces social problems and`protective? measures. As a protective measure `child protection? system was formed at the beginning of 20thcentury; then after the emergency of child daycare centers, daily nurseries, maternity leave policies, childprotection systems transformed to child welfare model.The second chapter discusses that after ?Era of Wars? starting by Ottoman-Russian 1877 War, the Statelost its influence in the social arena in the process of Ottoman modernization. During that period, children inneed of protection were exploited as domestic child laborers, traditionally called as `housemaid?, `servant? and/or`adoptee?. This policy has been maintained during the Republican Era until 1949.In the third chapter it is argued that in parallel with the increased schooling in the 1930s, the visibility ofchild poverty has led the State to demonstrate more interest in this field. The legislation process that started in1940s has shaped the discourses of ?child protection? and prepared the legal ground for the institutionalization ofthe child protection.Eventually, a child protection system that evolved in the West in the early 20th century was introducedin Turkey in 1960s. However, this has not led to a period of child welfare.