Boşanmanın çocuğun prososyal davranışlarına etkisi
The influence of divorce on children's prosocial behaviours
Yazar: DERYA NURSEVEN ULU TUNÇ
Danışman: DOÇ. DR. ELVAN ŞAHİN ZETEROĞLU
Bursa Uludağ Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anneler = Mothers ; Boşanma = Divorce ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Çocuk-okul öncesi =

Özet:
Bu araştırmada okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 48-72 aylık çocukların prososyal davranışları ebeveynlerinin boşanmış ve boşanmamış olma durumuna göre incelenmiştir. Bu temel amaç doğrultusunda ebeveynlerin boşanmasının çocukların prososyal davranışlarına etkisinin araştırılması hedeflenmiştir. Araştırmada ebeveyni boşanmış ve boşanmamış çocukların prososyal davranışlarının çocuğun cinsiyeti, ebeveynlerin eğitim düzeyi, ebeveynlerin çalışma durumu değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediği araştırılmıştır. Öğretmen ile anne ve babanın çocuğun prososyal davranışlarını değerlendirmesi arasındaki ilişki incelenmiştir. 
Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Amaçsal örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile çalışma grubu belirlenmiştir. Çalışma grubunun sayısını belirlemek için güç analizi yapılarak örnek hacmi hesaplanmıştır. Bu doğrultuda araştırmanın çalışma grubu 2020-2021 eğitim öğretim yılında Trabzon ilindeki okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden ebeveyni boşanmış 26 ve ebeveyni boşanmamış 26 çocuk olmak üzere toplam 52 çocuk ve ebeveynden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Çocuk Prososyallik Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22 paket programı kullanılmış, Mann Whitney U testi, Kruskall Wallis H testi ve korelasyon analizi yapılarak analiz tamamlanmıştır.
Araştırma bulgularına göre ebeveyni boşanmış olan çocukların prososyal davranışlarının ebeveyni boşanmamış olan çocuklardan düşük olduğu saptanmıştır. Ebeveynin boşanmış ve boşanmamış olma durumun çocuğun prososyal davranışlarında cinsiyete göre farklılık göstermemiştir. Öğretmen değerlendirmelerine göre ebeveyni boşanmamış çocuklarda annenin eğitim düzeyi yükseldikçe çocukların prososyal davranışlarının düştüğü ve çalışan annelerin çocuklarının prososyal davranışlarının düşük olduğu saptanmıştır. Boşanmış annelerin ve öğretmenlerin çocuğun prososyal davranışlarını değerlendirmesi arasında anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki saptanmıştır. Boşanmamış ebeveynlerin ve öğretmenlerin çocuğun prososyal davranışlarını değerlendirmesi sonucunda anne ve babaların değerlendirmeleri pozitif yönde anlamlı farklılık göstermiş olup annelerin verdiği puan arttıkça babaların verdiği puan da artmıştır. Araştırma sonucunda boşanmanın çocuğun prososyal davranışlarını olumsuz etkilediği belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, prosocial behaviors of 48-72-month-old children attending preschool education institutions were examined according to whether their parents were divorced or not. In line with this main purpose, it is aimed to investigate the effect of parents' divorce on the prosocial behavior of children. In the study, it was investigated whether the prosocial behaviors of the children whose parents were divorced or not differed according to the variables of the gender of the child, the education level of the parents, and  the employment status of the parents. The correlation between teachers' and parents' assesstments of children's prosocial behaviors was examined.
The study was conducted using the correlational survey model, which is one of the quantitative research methods. The study group was determined by criterion sampling, one of the purposive sampling methods. In order to determine the number of the study group, the sample volume was calculated using power analysis. In this direction, the study group consists of a total of 52 children and their parents, 26 children whose parents are divorced and 26 children whose parents are not divorced, attending preschool education institutions in Trabzon in the 2020-2021 academic year. "Child Prosocialness Scale" and "Personal Information Form" were used as data collection tools in the study. SPSS 22 package program was used to analyze the data, and Mann Whitney U Test, Kruskal Wallis H Test and correlation analysis were performed.
According to the results, it was determined that the prosocial behaviors of children whose parents were divorced were lower than those of children whose parents were not divorced. The divorced and non-divorced status of the parents did not show any difference in the prosocial behaviors of the child according to gender.  According to assessments of teachers, it was found that the prosocial behaviors of children whose parents were not divorced decreased as the mother's education level increased, and the prosocial behaviors of children of mothers with a job were low.  As a result of the assessment of the prosocial behaviors of the children by the non-divorced parents and teachers, the assessments of the mothers and fathers showed a significant positive difference, and as the score given by the mothers increased, the score given by the fathers also increased. As a result of the study, it was determined that divorce negatively affected the prosocial behaviors of the child.