Adjuvan kemoterapi alan meme kanserli kadınlarda sanal gerçeklik gözlük uygulamasının anksiyete ve yorgunluğa etkisi: Ön test-son test randomize kontrollü çalışma
The effect of virtual reality glasses application on anxiety and fatigue in women with breast cancer receiving adjuvant chemotherapy: Pretest-posttest randomized controlled study
Yazar: ARZU USLU
Danışman: DOÇ. DR. SELDA ARSLAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Hemşirelik = Nursing ; Kemoterapi-adjüvant = Chemotherapy-adjuvant ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Araştırma, adjuvan kemoterapi alan meme kanserli kadınlarda sanal gerçeklik gözlük uygulamasının anksiyete ve yorgunluğa etkisini belirlemek amacıyla ön test son test, paralel grup randomize kontrollü tasarımda yapılmıştır.
Araştırma, bir üniversite hastanesinin onkoloji polikliniğinin ayaktan tedavi ünitesinde yürütülmüştür. Örnekleme, blok randomizasyonla 33 müdahale, 33 kontrol grubuna olmak üzere toplam 66 hasta dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak, Tanıtıcı Bilgiler Formu, Durumluk Kaygı Ölçeği ve Kanser Yorgunluk Skalası kullanılmıştır. Araştırmanın uygulamasında, müdaha-le ve kontrol gruplarına kemoterapi öncesi ölçekler uygulanmış, müdahale grubuna dört adjuvan kemoterapi kürü boyunca sanal gerçeklik gözlüğü ile 30 dakika sahil ve doğa içerikleri izletil-miştir. Kontrol grubuna da standart bakım verilmiş sonrasında her iki gruba da ölçekler uygu-lanmıştır. Veriler Ekim 2021-Kasım 2022 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırmanın etik izni (07.07.2021/Karar sayısı: 12-66) ve kayıt numarası (Clinical Trial No: NCT05168696) alınmış-tır. Verilerin analizinde tanımlayıcı veriler ortalama, standart sapma, yüzde kullanılmış ve grup-ların değerlendirilmesinde bağımsız örneklem t testi, bağımlı örneklem t testi, varyans analizi, ki kare testinden yararlanılmıştır. 
Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması müdahale grubunda 53,42±9,25 yıl, kont-rol grubunda 51,42±8,53 yıl bulunmuştur. Hastaların sosyodemografik özellikler bakımından benzer dağılıma sahip oldukları belirlenmiştir (p>0,05). Müdahale grubunda, uygulama sonrası anksiyete puan ortalamalarının, ön test puan ortalamalarına göre azaldığı (p<0,05) ve ilk kürden son küre doğru zamanla anksiyete son test puan ortalamaları azaldığı belirlenmiştir (p<0,05). Ayrıca, müdahale grubunun anksiyete son test puan ortalamalarının dört kürde de, kontrol gru-bunun anksiyete son test puan ortalamalarına göre daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0,05). Müdahale grubunda tüm kürlerde yorgunluk ve alt boyutları son test puan ortalamaları, ön test puan ortalamalarına göre azalmıştır (p<0,05). Gruplar arası yorgunluk düzeyleri karşılaştırıldı-ğında ise müdahale grubunun 2. ve 3.kür son test yorgunluk puanlarının kontrol grubuna göre daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Yorgunluk alt boyutlarında ise her kürde emosyonel yorgunluk, 2.kürde fiziksel yorgunluk müdahale grubunda daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0,05). Ayrıca, her kürde kontrol grubunun zamanla duygusal yorgunluk ön test puan ortala-malarının arttığı saptanmıştır (p<0,05). 
Araştırmada, sanal gerçeklik gözlüğü uygulamasının meme kanseri olan hastalarda ank-siyeteyi ve alt boyutları ile yorgunluğu azaltmada etkili olduğu belirlenmiştir. Anksiyete ve yor-gunluğu azaltmada önerilen sanal gerçeklik gözlüğünün kullanılması önerilmektedir. Bu nedenle sanal gerçeklik gözlüğü kullanımının hastalara tanıtılmasının sağlanması, kullanımının hastala-rın tercihine sunulması önerilmektedir.

Abstract:
The research was conducted in a pretest posttest, parallel group randomized controlled design in order to determine the effect of virtual reality glasses application on anxiety and fatigue in women with breast cancer receiving adjuvant chemotherapy.
The research was carried out in the oncology outpatient clinic of an university hospital. A total of 66 patients were included in the sampling, 33 of whom were in the intervention group and 33 were in the control group, with block randomization. Introductory Information Form, State Anxiety Scale and Cancer Fatigue Scale were used as data collection tools. In the application of the study, scales were applied to the intervention and control groups before chemotherapy, and the intervention group was watched 30 minutes of beach and nature content with virtual reality glasses during four adjuvant chemotherapy cycles. Standard care was given to the control group, and then scales were applied to both groups. Data were collected between October 2021 and November 2022. Ethical permission of the study (07.07.2021/Decision number: 12-66) and registration number (Clinical Trial No: NCT05168696) were obtained. Descriptive data mean, standard deviation, percentage were used in the analysis of the data, and in the evaluation of the groups, independent sample t-test, dependent sample t-test, analysis of variance, and chi-square test were used.
The mean age of the patients participating in the study was 53.42±9.25 years in the intervention group and 51.42±8.53 years in the control group. It was determined that the patients had a similar distribution in terms of sociodemographic characteristics (p>0.05). In the intervention group, it was determined that the post-application anxiety mean scores decreased compared to the pretest mean scores (p<0.05), and the anxiety posttest mean scores decreased from the first cycle to the last cycle (p<0.05). In addition, the anxiety post-test mean scores of the intervention group were found to be lower in all four cycles than the anxiety post-test mean scores of the control group (p<0.05). In the intervention group, fatigue and sub-dimensions post-test mean scores decreased in all cycles compared to the pre-test mean scores (p<0.05). When the fatigue levels between the groups were compared, it was determined that the 2nd and 3rd cycle post-test fatigue scores of the intervention group were lower than the control group (p<0.05). In the fatigue sub-dimensions, it was determined that emotional fatigue was lower in each cycle and physical fatigue in the second cycle was lower in the intervention group (p<0.05). In addition, it was determined that the emotional fatigue pretest score averages of the control group increased over time in each cycle (p<0.05).
In the research, it was determined that the application of virtual reality glasses was effective in reducing anxiety, sub-dimensions and fatigue in patients with breast cancer. It is recommended to use the recommended virtual reality glasses to reduce anxiety and fatigue. For this reason, it is recommended to introduce the use of virtual reality glasses to the patients and to present their use to the patients' preference.