Fen bilimleri öğretmenlerinin beslenme okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi ve sağlıklı beslenme hakkındaki görüşleri: Mersin ili örneği
Determination of nutrition literacy levels of science teachers and their views about healthy nutrition: Case of Mersin
Yazar: ALİ BİÇER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİDE ERCAN YALMAN
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Beslenme okuryazarlığı sağlıklı bireyleri ve toplumu yetiştirmedeki anahtar kavram olabilmektedir. Beslenme okuryazarlık düzeyini artırmaya yönelik eğitimlerin verilmesinde ise önemli rol öğretmenlere düşmektedir. Bu sebeple öğretmenlerin, beslenme okuryazarlık düzeylerinin iyi olması beklenen bir durumdur. Beslenme ile ilişkili konulara çoğunlukla fen bilimleri dersinde yer verildiği düşünüldüğünde gerek rol model olarak gerekse verecekleri eğitimlerdeki bilgi düzeyleri açısından fen bilimleri öğretmenlerinin beslenme okuryazarlığının iyi bir seviyede olması önem arz etmektedir. Bu sebeple mevcut çalışmada fen bilimleri öğretmenlerinin beslenme okuryazarlık düzeylerinin ve sağlıklı beslenme hakkındaki görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Çalışma tarama modeline göre tasarlanmıştır. Çalışmanın nicel boyutunun örneklemini Mersin ili merkez ilçelerindeki devlet okullarında görev yapmakta olan 222 fen bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Nitel boyut için ise araştırmanın nicel veri sonuçlarına göre örneklem içerisinden maksimum çeşitlilik örneklemesine göre belirlenen 21 öğretmen çalışma grubunu oluşturmuştur. Çalışmanın nicel boyutuna ilişkin verileri elde edebilmek için Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği kullanılırken nitel boyutundan veriler elde edebilmek için Sağlıklı Beslenme Görüşme Formu kullanılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği örneklemin tamamına uygulanmıştır. Sağlıklı Beslenme Görüşme Formu ise sadece nitel boyutun çalışma grubundaki öğretmenlere uygulanmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS-26 paket programı kullanılmıştır. Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği'nden elde edilen verilerin analizini yapmak için Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Nicel verilerin analizi sonucunda fen bilimleri öğretmenlerinin beslenme okuryazarlık düzeylerinin genel ortalamanın üzerinde olduğu ayrıca beden kitle indeksi, hizmet süresi ve çocuk sahibi olma gibi değişkenler açısından sonuçların farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Buna karşın beslenme okuryazarlık puanlarının cinsiyet değişkene göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği ve söz konusu farklılığın kadın katılımcıların lehine olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Nitel veriler kapsamında elde edilen bulgularda, araştırmaya katılan fen bilimleri öğretmenlerinin sağlıklı beslenmeyi genel olarak dengeli ve yeterli beslenme olarak tanımladığı tespit edilmiştir. Katılımcıların çoğunun sağlıklı beslenme konusunda teorik bilgiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Buna karşın katılımcıların yaklaşık yarısının günlük yaşamda sağlıklı beslenmediğini dile getirdiği görülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre, deneysel çalışmalar yapılmasına ve farklı değişkenlerle beslenme okuryazarlık düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesine yönelik bazı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Nutritional literacy can be a key concept in raising healthy individuals and healthy society. Teachers have an important role in providing trainings to increase the level of nutritional literacy. For this reason, it is expected that teachers have good nutritional literacy levels. Considering that nutrition-related topics are mostly included in science courses, it is important that science teachers have a good level of nutritional literacy both as role models and in terms of their knowledge levels in the training they will give. For this reason, in the current study, it is aimed to determine the nutritional literacy levels of science teachers and their views on healthy nutrition. The study was designed according to the survey model. The sample of the quantitative dimension of the study consists of 222 science teachers working in public schools in the central districts of Mersin. For the qualitative dimension, according to the quantitative data results of the research, 21 teachers, who were determined according to the maximum diversity sampling from the sample, formed the study group. The Nutrition Literacy Scale was used to obtain data on the quantitative dimension of the study, and the Healthy Nutrition Interview Form was used to obtain data on the qualitative dimension. In line with the purpose of the research, the Nutrition Literacy Scale was applied to the entire sample. The Healthy Nutrition Interview Form was applied only to the teachers in the study group of the qualitative dimension. SPSS-26 package program was used in the analysis of quantitative data. Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis tests were used to analyze the data obtained from the Nutrition Literacy Scale. Content analysis method was used in the analysis of qualitative data. As a result of the analysis of the quantitative data, it was concluded that the nutritional literacy levels of the science teachers were above the general average, and the results did not differ in terms of variables such as body mass index, length of service and having children. On the other hand, it was concluded that the nutritional literacy scores showed a statistically significant difference according to the gender variable and the said difference was in favor of the female participants. In the findings obtained within the scope of qualitative data, it was determined that the science teachers participating in the research defined healthy nutrition as balanced and adequate nutrition in general. It was concluded that most of the participants had theoretical knowledge about healthy nutrition. On the other hand, it was seen that nearly half of the participants stated that they did not eat healthy in daily life. According to the results obtained, some suggestions were made for conducting experimental studies and examining the relationship between different variables and nutritional literacy level.