Cemil Meriç'in düşünce dünyasında insan
The concept of human in the thought of Cemil Meriç
Yazar: SÜMEYYE ALKIŞ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN SARIOĞLU
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu çalışmada Türk düşünce dünyasına fikirleri ve eserleriyle önemli katkılar sunan Cemil Meriç'in hayatı, düşünceleri ve insana dair yaklaşım tarzı, felsefi bir tavır ve tutumla incelenerek "insan" ve varoluş sürecindeki etkinliğinin onun düşünce dünyasındaki anlamı ve konumu belirlenmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda konu insanın doğal bir varlık olarak anlamı ve mahiyeti, tabiat ve varlık âlemindeki konumu, fert ve toplum ilişkisindeki durumu çerçevesinde irdelenerek Cemil Meriç'in insan tasavvuru farklı boyutlarıyla verilmek istenmiştir.  Üstelik insanı öteki varlıklardan ayıran unsurların neler olduğu ve bunların onu medeniyet, kültür, ahlak, ümran, irfan ile değerler, din ve ideolojiler zemininde nasıl etkilediği, değiştirdiği, şekillendirdiği gösterilmeye gayret edilmiştir. 
Bu bağlamda çalışmamız değişen ve dönüşen her şeyle birlikte muhakeme yeteneği ve gücüne sahip olan insanın da hayatı boyunca aynı kalmayarak değiştiği; Meriç'in insan tasavvurunun bu değişime ayak uydurur tarzda ilerleyerek mensup olduğu toplum, kültür, inanç, ahlak ve değerler dünyası çerçevesinde şekillendiğini gösterdi. Bu minvalde insana dair tek ve mutlak bir tariften söz etmenin zorluğu, bu itibarla rölatif bir izlenceden hareketle türlü açıklamalar yapılmasının kaçınılmazlığı, Meriç'in sunmaya çalıştığı insan tasavvurunun başka perspektiflerle birlikte felsefe ile de bağlantılı olduğu neticesi ortaya çıkmış oldu.

Abstract:
In this study, Cemil Meriç's life, thoughts and approach to human beings, who made important contributions to the world of Turkish thought with his ideas and works, were examined with a philosophical manner and attitude, and the meaning and position of "human" and his activity in the process of existence in his thought were tried to be determined. In this approaching, the subject is examined within the framework of the meaning and character of human being, his position in the world of nature and existence, his situation in the relationship between the individual and the society, and Cemil Meriç's human imagination is tried to be given in particular content. Moreover, it has been tried to show what elements that distinguish human beings from other things are and how they affect, change and shape them on the basis of civilization, culture, prosperity, belief, knowledge and values, religion and ideologies.
In this context, our study shows besides anything that changes and transforms, the person who has discernment and sense of proportion also changes during his life; It showed that Meriç's human imagination was shaped within the framework of the society, culture, belief, morals and values to which he belonged, by advancing in a way that kept pace with this change. Consequently, the difficulty of talking about a single and absolute definition of human, the inevitability of making various explanations based on a relative curriculum, and the conclusion that Meriç's human imagination, which he tried to present, is also related to philosophy along with other perspectives.