Serbest eczacıların duygusal emek davranışlarının ve genel öz yeterlik algılarının mesleki bağlılıklarına etkisinin araştırılması: Ankara ili örneği
Investigation of the effect of emotional labor behaviors and general self-efficacy perceptions of community pharmacists on their professional commitment: Ankara province sample
Yazar: YAĞMUR KILIÇDAĞI
Danışman: PROF. DR. GÜLBİN ÖZÇELİKAY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Ankara = Ankara ; Duygusal emek = Emetional labor ; Eczacılar = Pharmacists ; Eczacılık = Pharmacy ; Mesleki bağlılık = Occupational commitment ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Çalışma hayatının en önemli faktörü olan insan ilişkilerinin ve bağlılıkların oluşmasında duyguların payı büyüktür. Çalışanların mesleği ile kendisi arasındaki psikolojik bir bağ olarak belirtilen mesleki bağlılık, işletmeler ve ülkenin gelişmişlik düzeyi açısından büyük önem taşımaktadır. Mesleğine güçlü bir şekilde bağlılık gösteren meslek mensubu bireylerin, mesleki gelişmelere destekleyici davranışlara yönelerek meslek yararına gönüllü olarak daha fazla emek sarfettikleri görülmektedir. Bireylerin duygu, düşünce ve davranışlarını etkileyen sosyal bilişsel kuram içerinde anahtar bir kavram olarak değerlendirilen genel öz yeterlik algısı sağlık hizmetleri, psikoloji, sosyoloji gibi birçok farklı alanlarda davranışların belirleyicisi olarak imcelenmiş ve geliştirilmiştir. Çalışanların sorumluluklarını yerine getirmesi, amaçlarına ulaşabilmek için çaba sarf etmeleri, öz yeterlik algılarıyla ilişkilendirilmektedir. Hastaların tedavi sürecinde karşılaştıkları zorluklarda danışmanlık yapmakta olan serbest eczacılar, eğitimleri ve deneyimleri açısından çok etkin ve önemli bir meslek grubunu oluşturmaktadır.Bu tez çalışmasıyla, son yıllarda önemli bir değişim sürecine giren eczacılık mesleğinin, serbest eczacılar açısından mesleki bağlılıklarına, genel öz yeterlik algılarının ve duygusal emek davranışlarının etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. 
Çalışmada, Ankara ili sınırları içerisinde Ankara Eczacı Odasına kayıtlı serbest eczacılar araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak anket yöntemi kullanılmıştır. Çalışmamızda 396 katılımcıdan elde edilen veriler analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları sırasıyla, Basım ve Beğenirbaş (2012), Aypay (2010) ve Tak ve Çiftçioğlu (2009) tarafından yapılan Duygusal Emek Ölçeği, Genel Öz Yeterlik Ölçeği, Mesleki Bağlılık  Ölçeği kullanılmıştır. Yüzyüze anket uygulamasından elde edilen verilere açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri, Pearson korelasyon testi,  regresyon testi analizi yapılmıştır. Demografik değişkenlere göre farklılıklar  bağımsız gruplar t testi, ANOVA testi ve Tukey testleri ile değerlendirilmiştir. Bu çalışma ile serbest eczacıların hasta ve hasta yakınlarıyla olan etkileşimlerimde fiziksel ve zihinsel emeklerinin yanısıra duygusal olarakta bir emek harcadıkları tespit edilmiştir. Duygusal emek alt boyutlarından yüzeysel davranışın mesleki bağlılık alt boyutlarından normatif bağlılık  üzerindeki negatif etkisi ortaya çıkarılmıştır. Aynı zamanda serbest eczacıların genel öz yeterlik algılarının duygusal emek ve mesleki bağlılık üzerinde bir etkisi bulunmaktadır. Bu çalışma ile serbest eczacıların ortalamanın üzerinde bir duygusal emek harcadıkları ve yoğun bir şekilde derin davranış içerisinde oldukları tespit edilmiştir. Davranışların belirleyicisi olarak belirtilen genel öz yeterlik algısının duygusal emek ve mesleki bağlılık ve alt boyutları açısından önemli bir etkisi bulunmaktadır.

Abstract:
Emotions play a major role in the formation of human relationships and loyalties, which are the most important factors of working life. Occupational commitment, which is stated as a psychological link between the profession of the employees and itself, is of great importance for the enterprises and the level of development of the country. It is observed that individuals who have a strong commitment to their profession tend to support their professional development and voluntarily spend more on their professional interests. General self-efficacy perception, which is considered as a key concept in social cognitive theory that affects individuals' emotions, thoughts and behaviors, has been studied and developed as a determinant of behaviors in many different fields such as health services, psychology and sociology. Employees' fulfillment of their responsibilities, their efforts to achieve their goals are associated with their self-efficacy perceptions. Community pharmacists, who provide counseling for the difficulties that patients face during the treatment process, constitute a very effective and important occupational group in terms of their education and experience. With this thesis, it is aimed to investigate the effect of the pharmacy profession, which has entered an important change in recent years, on occupational commitment, self-efficacy perceptions and emotional labor behaviors for community pharmacists.
The study consists of community pharmacists working within the borders of Ankara. survey method was used as a data collection tool. In our study, data obtained from 396 participants were analyzed. Within the scope of the study, the Turkish validity and reliability studies were used on the Emotional Labor Scale, General Self-Efficacy Scale, and Professional Commitment Scale, which were performed by Basım and Begenirbaş (2012), Aypay (2010) and Tak and Çiftçioğlu (2009), respectively. Exploratory and confirmatory factor analyzes, Pearson correlation test, regression test analysis were performed on the data obtained from the face-to-face survey application. The differences according to demographic variables were evaluated by independent groups t test, ANOVA test and Tukey tests. With this study, it was determined that community pharmacists made emotional effort in addition to their physical and mental efforts in my interactions with patients and their relatives. The negative effect of superficial behavior, which is one of the emotional labor sub-dimensions, on the normative commitment, which is one of the sub-dimensions of professional commitment, was revealed. At the same time, pharmacists' perceptions of general self-efficacy have an impact on emotional labor and occupational commitment. With this study, it is determined that pharmacists spend emotional labor above average and are in deep intense behavior. The perception of general self-efficacy, which is stated as the determinant of behavior, has an important effect in terms of emotional labor and occupational commitment and its sub-dimensions.