Hemodiyaliz hastalarına verilen arteriyovenöz fistül bakımı eğitiminin hastaların özbakım davranışlarına etkisinin belirlenmesi
Determining the effect of arteriovenous fistula care training given to hemodialysis patients on self-care behaviors of patients
Yazar: YAKUP DİLBİLİR
Danışman: PROF. DR. MEHTAP KAVURMACI
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Arteriovenöz fistül = Arteriovenous fistula ; Diyaliz = Dialysis ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşirelik = Nursing ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Özbakım = Self-care

Özet:
Amaç: Bu araştırma hemodiyaliz hastalarına verilen arteriovenöz fistül bakımı eğitiminin hastaların özbakım davranışlarına etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırma randomize kontrollü deneysel türde bir çalışmadır. Araştırma Van Bölge Eğitim ve Araştırma hastanesi ve Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezi Eğitim ve Araştırma Hastanesi hemodiyaliz ünitelerinde 02.06.2022-30.12.2022 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırma ilgili hastanelerin hemodiyaliz ünitelerinde tedavi alan, örnekleme dahil edilme kriterlerine uyan 31 girişim, 35 kontrol grubu olmak üzere toplam 66 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri, Hasta Bilgi Formu ve Hemodiyaliz Hastalarında Arteriyovenöz Fistüle İlişkin Öz Bakım Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 25.0 paket programında Shapiro-Wilk ve Kolmogorov-Smirnov testi, bağımsız t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılarak yapılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Araştırmamıza ait ölçek puanı incelendiğinde girişim gurubunun ön test  puanı 54.52±7.41 son test puanı 73.77±3.05 iken kontrol gurubu ön test puanı 56.14±4.51son test için 58.14±5.93 olduğu görülmektedir. Belirti ve bulgu yönetimi alt boyutu puanı girişim gurubu ön test  puanı 20.97±3.03 son test puanı 27.90±1.51 iken kontrol gurubu ön test puanı 21.23±1.97 son test puanı 21.77±3.52 olduğu görülmektedir. Komplikasyonların yönetilmesi alt boyutu puanı girişim gurubu ön test puanı 33.55±5.19 son test puanı 45.87±2.17 iken kontrol gurubunun ön testi puanı 34.91±3.53  son test puanı 36.37±4.24  olduğu görülmektedir (p>0.05).
Sonuç: Çalışmamızın sonucunda eğitim verilen girişim grubundaki hastaların kontrol grubuna göre Arteriyovenöz fistüle ilişkin öz bakım davranışlarının iyileştiği saptanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Arteriyovenöz fistül,  hasta eğitimi, hemodiyaliz, hemşirelik, özbakım

Abstract:
Aim: This study was conducted to determine the effect of arteriovenous fistula care training given to hemodialysis patients on self-care behaviors of patients.
Material and Method: The research is a randomized controlled experimental type of study. The research was carried out in the hemodialysis units of Van Regional Training and Research Hospital and Yüzüncü Yıl University Dursun Odabaş Medical Center Training and Research Hospital between 02.06.2022 and 30.12.2022. The study was carried out with a total of 66 patients, including 31 interventions and 35 control groups, who received treatment in the hemodialysis units of the relevant hospitals and met the criteria for inclusion in the sampling. The data of the study were collected using the Patient Information Form and the Scale for Evaluating Self-Care Behaviors Related to Arteriovenous Fistula in Hemodialysis Patients. Statistical analysis of the data was performed using the Shapiro-Wilk and Kolmogorov-Smirnov test, independent t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) in the SPSS 25.0 package program. Significance level was accepted as p<0.05.
Resultts: When the scale score of our study is examined, it is seen that the pre-test score of the intervention group is 54.52±7.41, the post-test score is 73.77±3.05, while the pre-test score of the control group is 56.14±4.51 and 58.14±5.93 for the post-test. It is seen that the intervention group pre-test score of the symptom and symptom management sub-dimension score is 20.97±3.03 and the post-test score is 27.90±1.51 while the control group pre-test score is 21.23±1.97 post-test score is 21.77±3.52. It is seen that the pretest score of the intervention group sub-dimension of managing complications is 33.55±5.19, the posttest score is 45.87±2.17, while the pretest score of the control group is 34.91±3.53 and the posttest score is 36.37±4.2 (p>0.05).
Conclusion: As a result of our study, it was determined that the self-care behaviors related to arteriovenous fistula improved in the patients in the intervention group who were trained compared to the control group.
Key Words: Arteriovenous fistula, hemodialysis, nursing, patient education, self-care