Jeopolitik risklerin ve makroekonomik değişkenlerin banka karlılığına etkisi: BRICS ekonomileri ve Türkiye uygulaması
The effects of geopolitical risks and macroeconomic variables on bank profitability: The BRICS economies and Turkey application
Yazar: BEHLÜL ERSOY
Danışman: PROF. DR. NURULLAH UÇKUN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: BRICS = BRICS ; BRICS-T = BRICS-T ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Jeopolitik risk = Geopolitical risk ; Karlılık = Profitability ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Net faiz marjı = Net interest margin ; Ticari bankalar = Commercial banks ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Bankacılık sektörü bir ekonomideki fon aktarım mekanizmasında üstlendiği rol ile finansal sistemin taşıyıcısı konumumdadır. Son yıllarda yaşanan finansal krizlerin bankacılık sektöründen kaynaklanması, bankaların sağlıklı bir bilanço yapısına sahip olmasına ve sürdürülebilir kârlılıklarına ilişkin tartışmaları gündeme taşımıştır. Bu noktada banka kârlılığı göstergeleri, bankacılık sisteminin ve küresel finansal sistemin istikrarı ile doğrudan ilişkilidir. Çalışmada bankacılık sektörünün önemi dikkate alınarak, belirlenen değişkenlerin banka kârlılıkları üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Örneklemi BRICS Ekonomileri ve Türkiye bankacılık sektörü olan çalışmada, ilgili ülkelere ait jeopolitik risklerin ve seçili makroekonomik değişkenlerin, banka kârlılık göstergelerinden net faiz marjları üzerine etkisi panel veri analizi aracılığıyla incelenmiştir. BRICS Ekonomileri ve Türkiye bankacılık sektörü bağımlı ve bağımsız değişkenlerine ait 1996-2017 arası yıllık verilerin kullanıldığı çalışmanın öncelikli amacı, banka net faiz marjlarının jeopolitik riskler ve seçili makroekonomik değişkenlerle ilişkisini açıklamaktır. Çalışmanın ikincil amacı ise  dünyanın politik ve ekonomik açıdan iki kutuplu bir yapıya evirildiği son yıllarda gündeme getirilen BRICS Ekonomileri'ne, Türkiye'yi de dâhil ederek oluşan jeopolitik, stratejik ve ekonomik iş birliğinin mevcut durumuna  ve geleceğine ilişkin bir değerlendirme yapmaktır. Çalışmanın ampirik sonuçlarına göre  jeopolitik risklerin ve döviz kurlarının banka net faiz marjlarını istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönde etkilediği, enflasyonun ise pozitif yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanında doğrudan yabancı yatırımlar ve ekonomik büyüme ile banka net faiz marjları arasında  istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkiye rastlanamamıştır. Anahtar Kelimeler: Banka Kârlılığı, Net Faiz Marjı, Panel Veri Analiz, BRICS Ekonomileri, Jeopolitk Riskler

Abstract:
The banking sector is the carrier of the financial system with its role in the fund transfer mechanism in an economy. The financial crises experienced in recent years stemmed from the banking sector brought up the debates on banks' having a healthy balance sheet structure and their sustainable profitability. At this point, bank profitability indicators are directly related to the stability of the banking system and the global financial system. Considering the importance of the banking sector in the study, the effect of the determined variables on bank profitability do investigate. Therefore, the sample of BRICS Economies and the Turkish banking sector, the effects of geopolitical risks, and selected macroeconomic variables of the relevant countries on net interest margins, one of the bank profitability indicators, were examined through panel data analysis. The study's primary purpose, which uses annual data between 1996 and 2017 on BRICS Economies and Turkish banking sector dependent and independent variables, is to explain the relationship between bank net interest margins and geopolitical risks and selected macroeconomic variables. The secondary aim of the study is to assess the current situation and future of the geopolitical, strategic, and economic cooperation formed by including Turkey in the BRICS Economies, which does bring to the agenda in recent years when the world has evolved into a bipolar structure politically and economically. The study's empirical results conclude that geopolitical risks and exchange rates affect bank net interest margins statistically significantly and negatively, while inflation affects positively. In addition, no statistically significant relationship does found between foreign direct investments and economic growth and bank net interest margins. Key Words: Bank Profitability, Net Interest Margin, Panel Data Analysis, BRICS Economies, Geopolitical Risks