36-72 aylık çocuklar için erken çocukluk dönemi sosyal beceri değerlendirme aracının Türkçeye uyarlanması
The early childhood social skills assessment tool for 36-72 month-old children, which was obtained through the scale adaptation process
Yazar: HAYRUNNİSA FATMA ERTEKİNOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. LATİFE ÖZAYDIN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Dünyaya gelen her bebek onu koruyan, gözeten ve büyüten kişilerden oluşan sosyal bir ortama girer. Aile
üyeleri, akranlar ve arkadaşlarla genişleyen sosyal ağlar çocukların büyüme, gelişme ve öğrenme süreçlerinde kalıcı
izler bırakır. Sosyal ve duygusal gelişim için kişiler arası etkileşim gereklidir. Her kültürde aileler çocuklarının
akranları ve yetişkinlerle iyi iletişim kurabilmesini, sosyal gruplara katılabilmesini ve etkileşimlerinde başarılı
olmasını isterler. Eğitim ortamlarının ilki olan okul öncesi eğitim dönemi aile üyelerinden sonra çocukların
akranlarıyla etkileşimlerinin arttığı ve öğrenme dağarcıklarının zenginleştiği bir dönemdir. Ülkemizde okul öncesi
eğitime devam eden çocukların sosyal becerilerini değerlendirme araçlarının sınırlı oluşu nedeniyle alan yazında
kabul gören bir ölçeğin Türkçeye uyarlanması hedeflenmiştir. Bu çalışma ile okul öncesi eğitime devam eden
çocukların sosyal becerilerinin değerlendirilmesi amacıyla McGinnis ve Goldstein (2003) tarafından geliştirilen
"Early Childhood Rubric" ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması amaçlanmıştır. Orijinal ölçek tek boyutlu olup 23
maddeden oluşmaktadır. Değerlendirmeyi yapan öğretmene ölçeğin her bir maddesini yanıtlarken hangi ortam,
bağlam ve kişilerin göz önünde bulundurulacağını bildiren beş alan; akademik, iş birliği, akran ilişkileri, girişkenlik
ve öz denetim olarak belirtilmiştir. Her bir madde birden çok alan ile ilişkilendirilmiştir. Ölçek uyarlama sürecinde
Hambleton ve Patsula (1999) tarafından önerilen yedi aşamalı süreç izlenmiştir. Ölçek, Türk kültürü ve Türkçe dil
geçerliğini yansıtacak şekilde İngilizceden Türkçeye çevrilmiş ve taslak form oluşturulmuştur. Hazırlanan form
İstanbul ilinin 9 ilçesinde 30 farklı okul öncesi eğitim kurumundaki 300 öğrencinin öğretmenlerine uygulanarak
psikometrik özellikleri incelenmiştir. Araştırmanın verileri SPSS 2022 aracılığıyla analiz edilmiştir. Ölçeğin
güvenirliği Cronbach Alpha değeri 0.94 bulunmuştur. Geçerlik için yapılan açımlayıcı faktör analizi sonuçlarına göre
birinci faktörün madde yükleri 0.78 ile 0.57, ikinci faktörün madde yükleri 0.76 ile 0.48 ve üçün faktörün madde
yükleri 0.704 ile 0.560 arasında değişmektedir. Ayrıca ölçekteki 2. 6. ve 12. maddeler birden fazla faktöre madde
yükü verdiği ve bu maddeler madde yükü verdiği faktörler arasında .10'dan daha az fark olduğu için çıkarılmıştır.
Ölçek uyarlama süreci ile elde edilen 36-72 Aylık Çocuklar İçin Erken Çocukluk Dönemi Sosyal Beceri
Değerlendirme Aracı 20 madde ve üç alt boyuttan oluşmaktadır. Yapılan bu çalışmanın sonucunda 36-72 Aylık
Çocuklar İçin Erken Çocukluk Dönemi Sosyal Beceri Değerlendirme Aracının Türk toplumu için geçerli ve
güvenilir olduğu belirlenmiştir. Bu aracın geçerlik ve güvenirlik bulguları incelendiğinde aracın alanda sosyal
becerileri ölçen bir likert tipi ölçek ihtiyacını karşılayacak güçte olduğu görülmektedir. Bununla birlikte Erken
Çocukluk Sosyal Beceri Değerlendirme Aracı'nın tipik çocuklar ile özel gereksinimli çocukları ayırt edip etmediğini
anlamak amacıyla ölçek özel gereksinimli bir grup çocukla çalışılmıştır. Bu çalışma sonucunda ölçeğin bu iki grup
arasında ayırt ediciliğe sahip olduğu gözlemlenmiştir.
Anahtar Kelimeler; Değerlendirme, Erken çocukluk, Okul öncesi, Sosyal beceri, Kaynaştırma uygulaması.

Abstract:
Every baby that comes into the world enters a social environment consisting of people who protect, take
care of, and raise him. Social networks that expand with family members, peers, and friends leave permanent traces
in the growth, development, and learning processes of children. Interpersonal interaction is necessary for social and
emotional development. The Preschool education period, which is the first of the educational levels, is a period when
children's interactions with their peers increase and their learning repertoires are enriched after family members.With
this, it is aimed to encourage the "Edward Childhood Rubric" for Turkish children in terms of social evaluation of
Goldstein, who is still in school. The original is one-dimensional and consists of 23 items. Children to be considered
for children of children with information about children's favourites; academic, collaboration, peer relations,
assertiveness, and self-control. His one spree has mingled with a lot of space. In the scaling process, Hambleton and
Patsula (1999) is in its own regional growth process. The Early Childhood Social Skills Assessment Tool for 36-72
Month-old Children, which was obtained through the scale adaptation process, consists of 20 items and three sub-
dimensions. In this research, typically developing children attending pre-school institutions in early childhood were
studied. The scale was completed by preschool teachers by observing typically developing children. The scale was
delivered to 30 different schools in 9 districts of Istanbul and 300 students were reached. The data of the research
were analyzed through SPSS 2022. When the validity and reliability findings of this tool are examined, it is seen that
the tool is strong enough to meet the need for a Likert-type scale measuring social skills in the field. In addition, the
scale was studied with a group of children with special needs in order to understand whether the Social Skills
Assessment Tool distinguishes between typical children and children with special needs. As a result of this study, it
was observed that the scale had distinctiveness between these two groups.
Keywords; Assessment, Early childhood, preschool, social skills, Inclusion practice,