1960'lar Fransa'sında kuram ve siyaset tartışmaları: Jean-Luc Godard sineması
Debates on theory and politics in the 1960s France: The cinema of Jean-Luc Godard
Yazar: GÖRKEM PEKER
Danışman: DOÇ. DR. ASLI DALDAL EVREN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Fransa = France ; Fransız sineması = French cinema ; Godard, Jean Luc = Godard, Jean Luc ; Godard, Jean Luc = Godard, Jean Luc ; Siyasal kuram = Political theory ; Siyasal sinema = Political cinema ; Siyaset = Politics ; Siyaset bilimi = Political science ; İdeoloji = Ideology

Özet:
1960'lı yıllarda, Fransa'da sinema ve siyaset ilişkisi üzerine yürütülen kuramsal
tartışmalar, ana hatlarıyla, yapısalcılık, Louis Althusser'in ideoloji kuramı ve
psikanalitik kuram çerçevesinde ele alınmaktadır. Özellikle bu dönemde yeniden
tanımlanan ideoloji mefhumuna göre, hiçbir politik içerik barındırmayan ve gerçekliğin
nesnel şekilde yansıtılmasına dayanan bir sanat ürünü dahi, içinde bulunduğu siyasi ve
toplumsal yapıyla ilişkilidir. Klasik burjuva sanatının yansıması olarak, şeffaflık algısı,
görmeye dayalı kavrayış, gerçekliğin tasviri ve seyircinin temsili gibi sinema aygıtına
egemen olan temel değerler, şeylerin tarihsel ve politik konumunu gizlemek ve seyirciyi
belirli bir özne olarak konumlandırmak suretiyle, filmin ideolojik etkisini
beslemektedir. Bu tartışma ekseninde, toplumsal yaşamda ve politik sistemde bir tarz
değişimini ifade eden 1960'lı yıllar, aynı zamanda, sinema için bir tarz değişikliğini ve
içerikten ziyade biçimin önemini tekrar gündeme getirmiştir. Bir filmin politik tavrını
ve siyasetle olan ilişkisini bir teknik ve biçim sorunu olarak ele alan kuramsal
tartışmalar, sinemadaki pratik karşılığını Jean-Luc Godard'ın filmlerinde bulmuştur. Bu
anlamda, çalışmanın yöntemi, dönemde etkin olan söz konusu kuram ve siyaset
tartışmalarının literatür analizini ve bu tartışmaların önemli noktalarını vurgulayan
Godard filmlerinin incelenmesini içermektedir. Araştırma için, Onun Hakkında
Bildiğim İki veya Üç Şey (2 ou 3 Choses Que Je Sais D'elle), Çinli Kız (La Chinoise),
Doğu Rüzgarı (Le Vent D'est) ve Her Şey Yolunda (Tout va Bien) filmleri seçilmiştir.
Bu filmler, dönemin sinema dergisi Cahiers du Cinema'da da öne sürüldüğü gibi, hem
konu, hem de biçim anlamında yerleşik sanat anlayışını yıkması ve seyirciyi politik
şekilde film yapma sürecine dahil etmesi açısından önemlidir. Bu araştırma kapsamında
amaçlanan, Fransa'da 1960'lı yılların sinema kuram ve pratiğinden doğan eleştirel bakış
açısı ekseninde, sinema ve siyaset arasındaki ilişkinin yeniden düşünülmesini
sağlamaktır.
Anahtar Kelimeler: Fransa'da 1960'lar, Siyaset ve Sinema, Jean-Luc Godard, İdeoloji,
Cahiers du Cinema, Sinema ve Seyirci, Realizm ve Modernizm

Abstract:
Theoretical debates on the relationship between cinema and politics in France in the
1960s are discussed in the framework of structuralism, Louis Althusser's theory of
ideology and psychoanalytic theory in general. Especially, according to ideology notion
redefined in this period, even a work of art which does not contain any political content
or which is based on the very assertion of the objective reflection of the reality, has a
connection with the political and social structure which it resides in. Influenced by
classical bourgeouis art, the fundamental values that determine cinematic apparatus,
namely, perception of transparency, vision-based understanding, description of reality
and representation of the spectator; nourish the ideological effects of a film by
concealing the historical and political context and by placing the viewer in a subject
position of a particular kind. In the context of this discussion, the 1960s, implying a
change in style in social and political life; also raised a question of style in terms of
cinema and focused on the importance of form rather than content. Theoretical
discussions that consider political attitude of a film as a formal issue, also correspond to
the filmmaking practice of Jean-Luc Godard. In this sense, the method of this study
includes the literature analysis on the theoretical and political debates in question; and
also a research on the films of Godard which emphasize on the critical points of the
main arguments. Two or Three Things I Know About Her (2 ou 3 Choses Que Je Sais
D'elle), The Chinese (La Chinoise), The Wind from the East (Le Vent D'est) and
Everything's OK (Tout va Bien) are the selected movies for this study, since they not
only subvert the traditional sense of art in terms of both content and form, but also
include the spectator actively in political filmmaking process. As a result of the
analysis, this study aims to reconsider the relationship between cinema and politics in
the context of critical perspective offered by theoretical practice of the cinema in 1960s'
France.
Key Words: 1960s in France, Politics and Cinema, Jean-Luc Godard, Ideology, Cahiers
du Cinema, Cinema and Spectator, Realism and Modernism