Açık maden işletmeciliğinin geomatik mühendisliği özelinde incelenmesi: Narman\ Erzurum örneği
Analyzing the open plan mining project within the scope of geomatics engineering: Narman\ Erzurum example
Yazar: SERAP ÖZADA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KEMALDERE
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Geomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
İlgili çalışmada Erzurum Narman Kutumar mevkiinde bulunan maden sahasında 2011 yılında arama projesi kapsamında açık işletme denemesi yapılmış, fakat işletmeye projesiz yanlış şekilde giriş yapılarak 1,5 km boyunca; genel şev açısı 10 derece olan, Eosen yaşındaki (yaklaşık 55 milyon yaşındaki) linyit kömürü yataklanması doğrultusunda olan dik damar konumundaki üst mostra (madenin yüzeylendiği kısım) tabakası heyelanlı şekilde rahatsız edilmiştir. 2400 rakımlı vadi tabanında oluşan, 8 m kalınlığında, dik damar konumundaki kömür damarının Erzurum iklimi göz önüne alındığında ekonomik olarak işletilmesi ancak yeraltı işletmesi olarak projelendirmekle mümkündür. Eosen yaşındaki linyit kömürü 1. dereceden yangına müsait damar olduğundan ilgili kömür sahasının ilk etapta; doğrultu boyunca açık işletme projesi olarak değerlendirilerek, vadi tabanı boyunca mostra vermiş kömür tabakasının planlı bir şekilde, şev stabilite  (yamaçların dengede duruabilme durumunu ifade eder) raporlaması ve hidroloji değerlendirmesi yapılarak, ileride yeraltı çalışmalarında ocak yangınlarına karşı kömürün hava ile temasını önlemek için; akifer tabakası ile kömür tabakası arasında geçirimsiz bir tabaka oluşturulması amaçlanmıştır. Bu çalışmayı yapmak için ilgili proje çalışmasının ancak; topoğrafik ve jeolojik haritalar eşliğinde hassas arazi ölçümü ve madencilik haritalarının yapımı ile mümkün olacağı kanıtlanmıştır.

Resmi gazetede 2017 yılında yayımlanan Maden Kanunu'nun 29. maddesince istenen işletme projesi, jeolojik harita ve kesitleri, topoğrafik harita ve kesitleri, imalat haritası, termin planı ve hava planı gibi uygun ölçekli harita çizimleri, yeraltı ve yer üstü tesislerini gösteren harita çizimlerinin uygun bir biçimde yapılması ve yapılan çizim ve projelere göre enerji kaynaklarımızın  ekonomik ve elverişli bir biçimde işletilmesi, iş güvenliği açısından hassasiyetle değerlendirilebilmesi için konumsal geometrik bilginin bu konuda yeterli teknik ve teknolojik donanıma sahip geomatik mühendislerinin diğer meslek grupları ile de koordineli bir şekilde çalışarak sonuç ürünleri sunması ile mümkündür. Teze konu olan maden sahası için detaylı arazi ölçümleri ve konumsal bilginin projelendirmede doğru bir biçimde kullanılması ile iş güvenliğinde daha önce oluşmuş ve oluşabilecek aksaklıkların önüne geçilmiş, maden rezervinin de daha ekonomik çalışılması ve yanmalar sonucu ziyan olması engellenmeye çalışılmıştır.

Madencilik gibi konumsal geometrik bilginin  önemli olduğu bir alanda geomatik mühendisleri olarak daha etkin olabilmek, meslek alanlarımızın korunması açısından da büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
Mine site is located in Kutumar village of Narman district of Erzurum province. Eocene aged lignite coal is present in the area. In 2011, production was carried out with open pit method of mining  but wrong application has caused landslides on the field. Since the province of Erzurum has a continental climate, it is more suitable to be produced by underground mining method. The risk of combustion of the upper Eocene coal in the mine site is high. Therefore, it is necessary to apply open pit mining as a production method in the first place n this study, after evaluating slope stability and hydrological reports, it is aimed to form an impermeable layer between the aquifer layer and the coal layer in order to prevent coal fires that may occur in the future underground operation. In this way, coal contact with the air will be cut and the fire will be prevented. This study can be done by using topographic and geological maps and measurement of sensitive terrain and mining maps. In this study, it is aimed to explain the importance of the role of Geomatics engineers in such projects.