Türkiye'de demokrasi ve yurttaşlık düşüncesi perspektifinden kadınların siyasal hayattaki temsili: Kadın politikacılar üzerine bir inceleme
Representation of women in political life in turkey from the perspective of democracy and citizenship: Analysis on women policians
Yazar: ŞADİYE DENİZ
Danışman: PROF. DR. NASIR NİRAY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Genel Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Demokrasi = Democracy ; Kadın politikacılar = Women policians ; Kadınlar = Women ; Siyasal haklar = Political rights ; Siyasetçiler = Politicians ; Siyasi hayat = Political life ; Temsil = Representation ; Temsil edilme hakkı = Consumer right to representation ; Vatandaşlık = Citizenship

Özet:
Kamusal alan/özel alan ayrımı temelinde meşrulaştırılan ataerkil söylem, kadınları özel alanın aktörü olarak tanımlarken, kamusal alanı ise erkeklere ayırmıştır. Bu adil olmayan paylaşım sonucunda oluşan toplumsal yapı, hegemonik ataerkil söylemin kültürel mekanizmaları yoluyla 20. yüzyılın ilk yarısında gerçekleşen yasal hakları elde etme mücadelesine kadar devam ettirilmiş ve içselleştirilmiştir. Dünyada insan hakları ve eşitliği bağlamında en ideal yönetim biçimi olarak görülen demokrasinin bu döneme kadar kadınları yurttaş statüsü içerisine alınmaması, kavramın özünü tartışmayı gerekli kılmaktadır. Bu nedenle çalışmanın kuramsal temelini demokrasi ve yurttaşlık düşüncesi oluşturmakta, Antik Yunan'daki düşüncelerden, yirminci yüzyıldaki kadın hareketleri mücadelelerine kadar kadın hakları tarihsel perspektifte sunulmaktadır.Çalışmanın ikinci bölümü, dönüm noktaları sayılabilecek önemli toplumsal ve siyasal değişimler çerçevesinde Türkiye'de kadının konumunu incelemektedir. Siyasal alanın aktif bir aktörü olmanın eğitim, çalışma hayatı gibi faktörlerle doğrudan ilintili olduğu varsayımına dayanan bu çalışma, Cumhuriyet'ten günümüze kadınların eğitim ve istihdamdaki payları ile siyasetteki oranlarını karşılaştırmalı bir şekilde incelemektedir.Çalışmanın son bölümü ise iki aşamalı bir araştırma sürecinden oluşmaktadır. Birinci bölüm, Cumhuriyet'ten günümüze kadar yazılı basında kadın-siyaset ilişkisinin nasıl kurulduğunun incelenmesi içermektedir. Bu bağlamda kadınların seçme/seçilme hakkını yasal olarak elde ettikleri 1934 yılı ile en son seçimlerin yapıldığı 2007 yılları arasında kalan genel seçim dönemlerinde kadınların yazılı basındaki siyasal temsilciliği söylem analizi yöntemi ile incelenmiştir. İkinci bölümde ise, kadınların siyasetteki eksik temsilinin nedenleri kadın politikacıların bakış açısıyla ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çalışma en yüksek karar alma organı olan parlamentoya girerek üst düzeyde politik faaliyette bulunmayı başarmış 22. ve 23. parlamento dönemi kadın milletvekilleri ile bir soru kılavuzu yolu ile gerçekleştirilen görüşmeler aracılığıyla yapılmış ve verdikleri cevaplar bazında niteliksel bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur.Anahtar Kelimeler: Yurttaşlık, toplumsal cinsiyet, kadın, siyaset, söylem analizi.

Abstract:
Patriarchal discourse, which was legitimized on the basis of the distinction between public sphere and private sphere, defined women as the actors of private sphere while reserving the public sphere only for men. The social structure, which was constructed as a consequence of this unfair sharing system, was maintained and internalized through the cultural mechanisms of hegemonic patriarchal discourse until the struggle to gain legal rights for women in the first half of the 20th century was initiated. Due the fact that women were not granted the status of citizenship until this period within democracy, as perceived as the most ideal regime in the world in terms of human rights and equality, it is necessary to discuss the essence of this concept. Thus, the concept of democracy and citizenship constitutes the theoretical basis of this study, where the discussion of women rights is introduced through the lens of a historical perspective from the notions and thoughts in Ancient Greece to women?s movements in the twentieth century.The second part of the study analyzes the status of women in Turkey within the framework of significant social and political changes considered as turning points. This study, which is based on the assumption that being an active actor in political arena is directly linked to factors such as work life, presents a comparative analysis of women?s share in education and employment in the period from the foundation of the Turkish Republic until today and the rate of women?s presence in politics.The final part of the study consists of a two-staged research process. The first section includes the analysis of how women-politics relationship was constructed in the period from the foundation of the Republic until today. In this respect, discourse analysis was applied in the analysis of women?s political representation in periods of general elections between 1934 when women gained the legal right to elect and be elected and 2007 when the last general elections were made. The aim in the second section was to reveal the reasons behind the insufficient representation of women in politics through the perspective of women politics. This study was conducted through interviews, based on a questionnaire, with women members of the 22. and 23. Parliament, who succeeded to involve in top-level political operations by entering the Parliament, the highest decision-making body. Their answers were subjected to qualitative evaluation.Key Words: Citizenship, gender, women, policy, discource analysis.