Türk şiirinde psikolojik travmanın izleri (1860-2020)
The traces of psychological trauma in Turkish poetry (1860-2020)
Yazar: MİNE NİHAN DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR ODACI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Psikolojik travma = Psychological trauma ; Sanatsal yaratıcılık = Artistic creativity ; Travma = Trauma ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk şiiri = Turkish poem ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; Şairler = Poets ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışmada 1860- 2020 yılları arasında gelişen Türk şiirindeki psikolojik travmanın izleri konu edilmiştir. Şairlerinin travmalarının, şiirlerinde nasıl değişikliklere yol açtığı araştırılarak "post-travmatik" olarak adlandırılan ve travmaya maruz kalındıktan sonraki dönemi kapsayan zamanda kaleme alınan şiirlerde, şairlerinin travma kökenli ruhsal durumuna dair semptomlar belirlenmeye çalışılmıştır.
Travmatik geçmişlerine dair ayrıntıların araştırıldığı şairlerin; klinik tespitlerle önceki kaynaklarda belirtilmiş olan bilgileri, onları tanıyanların aktardıkları ve kendi eserlerindeki beyanları incelenmiştir. Belirtilen zaman aralığında eser veren altmış iki şairin şiirinde psikolojik travmanın imge, gösterge, özne, nesne, kişi, zaman, uzam ve anlatıcı üzerindeki etkileri saptanmıştır. Figüratif dile nasıl yansıdığı örneklenmiştir. Kökeninde travma olgusunun yattığı düşünülen gotik ve grotesk estetiklerin yanı sıra mersiye türünün de travmadan beslenen bir estetik olduğu ortaya konmuştur.
Şiirler; şairlerinin travmatik geçmişleri üzerinden on şairin yer aldığı güvensiz bağlanma olarak adlandırılan "bağlanma", on iki şairin bulunduğu "özerklik/kimlik/bireyselleşme", dört şairin örneği olduğu "karşılıklı bağlılık/ayrılık" ile "başarı/kendini gerçekleştirme", yedi şairde görülen "yaşamda kalma" ve otuz şairin bulunduğu "intihar" olmak üzere psikolojik travma türlerine göre ayrılmıştır. Elde edilen bilgiler doğrultusunda travmatik semptomların yansıdığı şiirler psikolojik travma kuramlarından Cathy Caruth'un temellendirdiği edebi travma kuramı çerçevesinde çözümlenmeye çalışılmıştır. İntihar bağlamında psikolojik bozuklukları olduğu önceden teşhis edilmiş şairlerin şiirlerinde bu bozuklukları nasıl travmatik boyutta inceledikleri üzerinde durulmuştur.

Abstract:
In this study, the traces of psychological trauma that appeared in Turkish poetry between 1860 and 2020 are examined. The symptoms of the traumatic mental condition of the poets were identified in the verses referred to as "post-traumatic" and composed during a period that ensued their having experienced a trauma. Thus, the objective here is to explore how the traumas experienced by the poets, induced mutations to their poetry.
The specifics of the poets' traumatic pasts were looked into; information from prior sources underpinned by clinical conclusions, statements from others who knew them and their own works were all taken into consideration. The verses of sixty-two poets who germinated their work within the allotted time period spanning from 1860 to 2020 were examined to evaluate the impact of psychological trauma on image, sign, subject, object, person, time, space and narrator. This is illustrated by way of a figurative language. It has been postulated that the epicede genre is an aesthetic form that feeds on trauma in addition to the gothic and grotesque aesthetics, which have allegedly contributed to the development of the phenomena of trauma.
Verses; of poets with traces of a traumatic past stemming from insecurities of belonging or of the lack there off; of twelve poet's grappling with "autonomy/identity/individualization,"; four poets steered by the problematiques of "mutual commitment/separation" and of "success/self-actualization"; seven poets aligning themselves to "survival" and lastly thirty struggling with "suicide" based on the psychological damage they experienced. Based on the evidence gathered, and deploying the literary trauma theory developed by Cathy Caruth, poems that displayed traumatic symptoms were examined. Focus is aimed on how poets who previously have had psychological problems and that are identified in relation to suicide, explore in their poetry, these conditions in a traumatic dimension.