Kadın doğum polikliniğine başvuran kadınların HPV ve HPV aşısına yönelik sağlık inançları
Health beliefs about HPV and HPV vaccine of woman who applied to obstetrics outpatient clinic
Yazar: YAĞMUR GÜRDAL
Danışman: DOÇ. DR. NESRİN İLHAN
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Genital hastalıklar-kadın = Genital diseases-female ; Kadınlar = Women ; Papillomavirüs aşıları = Papillomavirus vaccines ; Papillomavirüs enfeksiyonları = Papillomavirus infections ; Papillomavirüsler = Papillomaviridae ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Teşhis testleri = Diagnostic tests

Özet:
Bu araştırma kadınların Human Papilloma Virüs (HPV) ve HPV aşısına yönelik sağlık inançlarının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirildi. Bu kesitsel araştırma Eylül-Aralık 2019 tarihleri arasında, İstanbul Avrupa Yakasında Özel bir Üniversite Hastanesinin kadın doğum polikliniğinde 300 kadın ile gerçekleştirildi. Verilerin toplanmasında; sosyodemografik özellikler bilgi formu, HPV Enfeksiyonu Bilgi Skalası, Human Papilloma Virüs Enfeksiyonu ve Aşılamasına İlişkin Sağlık İnanç Modeli Ölçeği kullanıldı. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel yöntemler (ortalama, standart sapma, frekans), Student-t testi, Mann-Whitney U testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testi ve Pearson korelasyon analizi kullanıldı. Çalışmaya katılan kadınların yaş ortalaması 35,16 ± 9,526 olarak bulundu. Kadınların %34,3'ünün 31-40 yaş aralığında, %46'sının lisans mezunu olduğu, %29'unun evli olmadığı ve %31,7'sinin partnerinin/eşinin lisans mezunu olduğu, %69,3'ünün aktif olarak çalıştığı, %50,3'ünün de ekonomik durumunu iyi olarak tanımladığı belirlendi. Çalışmaya dahil edilen kadınların %88,3'ünün daha önce pap-smear testini duyduğu, %75,3'ünün daha önce pap-smear testi yaptırdığı, %33,7'sinin her yıl pap-smear testi yaptırdığı, %72,3'ünün daha önce HPV enfeksiyonunu duyduğu, %69,7'sinin daha önce HPV testi yaptırmadığı, %62'sinin HPV aşısını duyduğu ancak %90,3'ünün HPV aşısı yaptırmadığı belirlendi. Kadınların HPV Enfeksiyonu Bilgi Skalası puan ortalaması 3,73 ± 2,45 olarak bulundu. Eğitim durumu lisans düzeyinde olan, eş eğitim durumu lisansüstü olan, pap-smear testini duyan, HPV testini duyan, HPV testini yaptıran, daha önce kendisinde HPV tespit edilen, HPV aşısını duyan, HPV aşısını yaptıran, yaptırdığı sitolojik testlerde anormal sonuç alan, partner sayısı birden fazla olan ve alkol kullanan kadınların HPV enfeksiyonu bilgi skalası puan ortalaması yüksek bulundu (p<0,001). Kadınların HPV ve HPV aşısına ilişkin sağlık inanç modeli ölçeği yarar algısı puan ortalaması eğitim düzeyi lisans olan, ekonomik durumu iyi olan, pap-smear testini duyan, HPV testini duyan, HPV aşısını duyan, HPV aşısını yaptıran, cinsel yolla bulaşan hastalığı olan ve alkol kullanan kadınlarda daha yüksek saptandı (p<0,05). Kadınların HPV ve HPV aşısına ilişkin sağlık inanç modeli ölçeği duyarlılık algısı puan ortalaması eğitim düzeyi lisans olan, pap-smear testini duyan, HPV testini duyan, HPV testini yaptıran, HPV aşısını duyan, HPV aşısını yaptıran ve alkol kullanan kadınlarda daha yüksek bulundu (p<0,05). Kadınların HPV ve HPV aşısına ilişkin sağlık inanç modeli ölçeği ciddiyet algısı puan ortalaması, ekonomik durumu iyi olan, pap-smear testini duyan, HPV testini duyan, HPV testini yaptıran, HPV aşısını duyan ve alkol kullanan kadınlarda daha yüksek saptandı (p<0,05). Kadınların HPV ve HPV aşısına ilişkin sağlık inanç modeli öleceği engel algısı puan ortalaması, eğitim düzeyi lisans olan, eş eğitim düzeyi lisansüstü olan, ekonomik durumu iyi olan, pap-smear testini duyan, pap-smear testini yaptıran, HPV aşısını yaptıran ve alkol kullanan kadınlarda daha düşük saptandı (p<0,05). Araştırmada HPV enfeksiyonu bilgi skalası ile HPV ve HPV aşısına ilişkin yarar algısı, duyarlılık algısı ve ciddiyet algısı arasında pozitif anlamlı ilişki bulunurken, engel algısı arasında anlamlı ilişki bulunmadı.

Abstract:
This research was carried out to determine women's health beliefs about HPV and HPV vaccine. This cross-sectional study was conducted with 300 women between September-December 2019 in the obstetrics outpatient clinic of a Private University Hospital on the European Side of Istanbul. In data collection; Sociodemographic characteristics information form, Human Papillomavirus (HPV) Infection Knowledge Scale, and Health Belief Model for Human Papilloma Virus Infection and It's Vaccination Scale were used. While evaluating the study data, besides descriptive statistical methods (mean, standard deviation, frequency), Student-t test was used for comparing normally distributed variables between two groups in evaluating quantitative data, and Mann-Whitney U test was used for comparisons of variables not showing normal distribution between two groups. One-way analysis of variance (ANOVA) test was used to compare normally distributed data between more than two groups, and Tukey HSD and Bonferonni post hoc tests were used to determine which group caused the difference. The average age of the women participating in the study was found to be 35.16 ± 9.526. When the sociodemographic characteristics of the women were examined, 34.3% were between the ages of 31-40, 46% were undergraduate, 29% were unmarried and 31.7% of them partners' education status were postgraduate, 69.3% 50.3% of them defined their economic situation as good. When the health behaviors of the women included in the study were examined, 88.3% had heard of pap-smear test before, 75.3% had pap-smear test before, 33.7% had pap-smear test every year. It was determined that 72.3% had heard of HPV infection before, but 69.7% had not had HPV test before, 62% had heard of HPV vaccine, but 90.3% had not had HPV vaccine. HPV Infection Knowledge Scale mean score of women was found to be 3.73 ± 2.457. HPV infection knowledge scale mean score was found to be high in women who has licence education, partners' education status was postgraduate, have heard the pap-smear test, have heard the HPV test, have had the HPV test, have had HPV before, have had HPV vaccine, have had HPV vaccine, have had abnormal results in cytological tests (p<0,001). In the health belief model of the HPV and HPV vaccine of women, the perception of benefit is higher in women who have a license level, have a good economic situation, hear the pap-smear test, hear the HPV test, have HPV vaccine, have HPV vaccine, have a sexually transmitted disease and using alcohol (p<0,05). In the health belief model of HPV and HPV vaccine of women, the perception of sensitivity was higher in women with a license level of education, have heard the pap-smear test, have heard the HPV test, have had the HPV test, have heard the HPV vaccine, have had the HPV vaccine, and using alcohol (p<0,05). In the health belief model of the HPV and HPV vaccine of women, the perception of severity was higher in women who have a good economic situation, have heard the pap-smear test, have heard the HPV test, have had the HPV test, have heard the HPV vaccine and using alcohol (p<0,05). In the health belief model of the HPV and HPV vaccine of women, the perception of barriers was lower in women with licence education status, partners' education status was postgraduate, a good economic situation, have heard pap-smear test, have had pap-smear test, have had HPV vaccine and using alcohol (p<0,05). In the study, a positive significant relationship was found between the HPV infection knowledge scale and the benefit perception, susceptibility perception and severity perception of HPV and HPV vaccine, while no significant relationship was found between the perception of barriers.