Web tabanlı jeodezik amaçlı mekansal veri tabanı tasarımı ve uygulamaları
Web based spatial database design for geodetic purposes and applications
Yazar: ÖZGÜR ÖZASLAN
Danışman: DOÇ. DR. RAHMİ NURHAN ÇELİK
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Geomatik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control ; Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Coğrafi veri tabanları = Geographical databases ; Jeodezi = Geodesy ; Jeodezik ölçüler = Geodetic measurements ; Veri depolama = Data storage ; Veri modelleme = Data modelling ; Veri tabanı = Database ; Veri tabanı tasarımı = Database design ; Veri tabanı yönetim sistemi = Database management system ; Web tabanlı uygulamalar = Web based applications

Özet:
Günümüzde bilişim teknolojileri, hayatımızın hemen hemen her alanında aktif rol oynamaktadırlar. Özellikle kişisel bilgisayarların günlük yaşamın her anında karşımıza çıkıyor olması, bilgisayar dünyası terimlerini hayatımıza sürekli sokmaktadır. Çevremizdeki birçok insan ?data?lardan, ?information?lardan söz etmektedir. Türkçeleştirilmiş halleriyle veri ve bilgi kelimeleri içimizde yaşayan birer birey halini almış durumdadırlar. Sanayi toplumlarında üretim ve işgücünün para ile satın alınabilmesi, parayı en değerli varlık haline getirmekteyken; bugün, bilgi paranın tahtını almış durumdadır. Günümüzde bilgi en değerli varlıktır. Bilgi her zaman paraya veya faydaya dönüştürülebilirken, para her zaman bilgiyi almaya yeterli olmamaktadır. Bilginin bu değerli durumu 1980'lı yılların ortalarında hizmet sektörünün, üretim sektörünün önüne geçmeye başlamasıyla iyice belirginleşmiştir.Bilginin güç olduğu günümüz dünyasında, bu güç kadar bu gücün nasıl saklandığı ve bu güce ulaşım hızı da büyük önem taşımaktadır. İşte bu noktada da günümüzde bilgi teknolojileri önemli rol oynamaktadır. Her gün hızla gelişen bilgisayar teknolojisi sayesinde hızlı sunucular, sunucular üzerinde kullanılan veri tabanı yönetim sistemleri ve bu sistemler üzerinde tutulan veriyi bilgiye çevirmekte kullanılan uygulamalar doğru kullanıldıklarında hız ve etkin kullanım sağlanmaktadır.Bu tez çalışmasında Geomatik Mühendisliği alanında, jeodezik ölçme yöntemleriyle elde edilen verilerin bir veri tabanında düzenli bir şekilde nasıl saklanabileceği, bu verilerin bilgiye nasıl dönüştürülebileceği, bu bilgilerin hızlı ve etkin kullanımının nasıl sağlanabileceği anlatılmaya çalışılmıştır. Bu amaçlarla bir jeodezik veri tabanı, web tabanlı veri tabanı yönetim arayüzü ve web tabanlı uygulamalar geliştirilmiştir. Tasarım, ilişkisel veri modeli kullanılarak ve Amerikan Ulusal Standartlar Enstitüsü'nün 3 Şema Mimarisine uygun olarak (kullanıcı düzeyinden fiziksel düzeye) gerçekleştirilmiştir. Veri tabanı olarak MySQL, web programlama dili olarak PHP kullanılmıştır.Jeodezik amaçlı veri tabanına neden ihtiyaç duyulduğu konusuna gelince; aslında gereksinim, veri tabanlarına ve VTYS'lere duyulan gereksinimlerle aynıdır. Amaçlanan; jeodezik ölçmelerin ve değerlendirme sonuçlarının gerektiğinde yeniden kullanılabilmeleri için güvenli bir şekilde saklanmaları, yine gerektiğinde bu ölçmelere ve değerlendirme sonuçlarına ilgili kişilerin yetkileri dahilinde hızlı olarak erişebilmeleridir. Jeodezik veri tabanında da temel amaç, bir VTYS sayesinde bilgisayar ve veri tabanı teknolojilerinin tüm avantajlarını kullanabilmektir.Bu tez çalışması sırasında yapılan araştırmalarda, Türkiye ve Dünyadaki benzer uygulamalar incelendiğinde; bu çalışmadakine benzer parça parça uygulamalara ülkemizde ve Dünyada rastlanmakla beraber, bu çalışmadaki kadar kapsamlı bir veri tabanına rastlanamamıştır. Bu durumun, günümüzde Coğrafi Bilgi Sistemleriyle beraber bilgisayar teknolojileri ve veri tabanları ile mesleğimiz arasında daha sıkı ilişkiler kurulmaya başlanmasına rağmen; CBS'nin popülaritesi yanında mesleğimizi doğrudan ilgilendiren bu tür veri tabanlarının biraz ihmal edilmesinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Bu çalışmada ortaya çıkan ürünün, doğrudan Geomatik Mühendisleri tarafından kullanılacağı öngörüsüyle çalışmalar yapılmıştır. Çalışma jeodezide kullanılan farklı ölçme yöntemleri sonucunda elde edilen ölçme ve değerlendirme sonuçlarının ilişkisel bir veri tabanı yapısı içerisinde nasıl tutulabileceğini, web tabanlı bir yazılım ile nasıl yönetilebileceğini ve veri tabanını kullanan ne tür uygulamalar geliştirilebileceğini göstermektedir. Yalnızca bir ölçme yöntemine, aletine veya ilgili aletin standardına göre değil, tüm yöntemlere göre ve belli standartlarda geniş kapsamlı veri tutulmasını sağlayacak bu çalışma Geomatik Mühendislerinin daha verimli çalışmasına, iş yüklerinin azalmasına, ellerindeki düzensiz veriyi düzenli bir güç haline getirmelerine katkı sağlayacaktır. Bu nedenle bu çalışmanın mevcut açığı kapatmak yolunda atılmış önemli bir adım olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Information Technologies (IT) has significant impacts on areas we utilize day by day. Being frequently exposed to personal computers and its environment, continuously introduce us to new computer terminology. Terms such as ?data?, ?information? are used by more people and more frequently and they become an important part of our everyday life vocabulary. Today, information and knowledge become even more valuable than money, which was considered once as the equivalent of power. As the information can be easily translated to wealth, the opposite is not always true. The importance of knowledge becomes to be more significant in mid 1980s? as the service industry started to dominate the manufacturing industry.As knowledge started to become the influence power in today?s world, data storage and access speed to this data are important as well. This is the area where the IT has a large influence and important role. Thanks to the rapid development of computer technologies, the translation from data to useful information can be performed on servers with high-speed CPU and database management systems as fast and efficient.This work mainly focuses on efficient means of geodetic data utilization, transformation of this data to information and well-arranged storage of this data processes for fast and efficient usage by Geomatics Engineers. For this purpose a geodetic database, web based database management interface and web based applications have been developed and explained. Relational data model and three-level architecture of American National Standards Institute (from user level to physical level) have been used for database design. MySQL as database management system and PHP as web programming language have been used.Need for geodetic database is the same as need for database and database management systems. The purposes are to store geodetic measurement data and evaluation results data as safe for future use and to be able to access these data fast based on user rights when needed. The main purpose of the geodetic database, thanks to DBMS, is to use all the advantages of computer and database technologies.Both in Turkey and over the world several database applications have been developed to serve and help Geomatics Engineers. However, each of these studies mainly focused on specific purposes rather than generate a fully integrated, web based, user friendly and efficient platform, which includes all kinds of geodetic data. On the other side, although Geographic Information Systems have seen a lot of attention by being successfully integrated with engineering computing and database systems, other database systems have failed to see the same interest. This also has delayed the development of such comprehensive database applications. Based on author?s best knowledge, this work is the first in its field to successfully combine different database concepts and applications using a fully integrated web based interface for all kinds of geodetic data. This work demonstrates the possibilities and benefits of building an interactive database based on data collected by different geodetic methods. The interaction between database and web interface, the data storage methodology and several application areas on database are discussed in detail. The database concept developed in this work is not limited by any specific format or surveying device but can store large amount of data based on all formats. This work will help Geomatics Engineers by transforming the raw unprocessed measurement data into organized, easily accessible data therefore decreasing their work time and increasing work efficiency.