Metafor aracılığıyla Kafka'da mekân okumaları
Space readings in Kafka through metaphor
Yazar: NEVA GERÇEK
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN KULOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mekan tasarımı = Space design

Özet:
Çalışma, "Kafka", "mimarlık" , "edebiyat", "mekân" ve "metafor" anahtar sözcükleri
çerçevesinde incelenerek ele alınmış ve gelişme göstermiştir. Tez öncelikli olarak edebiyat
mimarlık ilişkisine değinmiş, bu iki sanat dalının ortak kesişimlerinde yer alan unsurları
irdelemiş, mimarlık ve edebiyatın önemli ortak unsurlarından "mekân" kavramını ve her
iki disiplinde yer alan mekân türlerini inceleyerek örneklendirmiştir. Ardından,
eserlerindeki mekân tasvirlerinin zenginliği sebebiyle "Yapılan Çalışmalar" bölümünde
eseri detaylıca irdelenmiş olan dünya edebiyatına damgasını vurmuş Franz Kafka'nın
edebiyattaki yeri ve önemi aktarılmıştır. Bunun yanı sıra Kafka'nın mekân kurgusunu
etkileyebileceği düşünülen unsurlara (yaşamı, ailesi, arkadaşları, hayatındaki önemli
dönemeçleri, özel hayatı ve hastalığı vb. gibi) kısaca değinildikten sonra, Kafka
Edebiyatı'nda genel hatlarıyla mekân kurgusunun nasıl olduğu irdelenmiştir. Tezin
amacını gerçekleştirmesinde araç olarak metafor kavramı seçilmiş ve bu kavram hakkında
açıklayıcı bilgiler verilmiştir.
Yapılan Çalışmalar başlığında Kafka'nın Dava adlı eserinde metaforik ögeler Miles
ve Huberman'ın veri analizi sürecinde önerdikleri üç aşamalı yöntem (verinin işlenmesi,
verinin görsel hale getirilmesi, sonuç çıkarma ve teyit etme) ışığında tespit edilip
sınıflandırılmıştır. Eserin iki farklı sinema uyarlaması üzerinden karşılaştırmalı analizini
yapan çalışma, mimarlığın edebiyattan mimari mekân üretimi için nasıl yararlanabileceğini
ve edebiyatın mimarlık için nasıl kaynaklık edebileceğini ortaya koymayı hedeflemiştir.
Anahtar Kelimeler: Kafka, Mimarlık, Edebiyat, Mekân, Metafor

Abstract:
This study is analyzed and developed within the framework of some keywords such
as Kafka, architecture, literature, space and metaphor. First of all, the study touches on the
relationship between literature and architecture and examines the common elements at the
intersection of these two branches. Then, one of these important common elements which
is called "space" is analyzed and types of spaces that exists in these two art branches are
exemplified. After that, in the second part of the study, Kafka's place and importance in
the world literature is mentioned, as being the writer of the novel which is examined
throughout this study in detail. In addition to this, the space fiction in Kafkaesque literature
is analyzed, by briefly addressing the factors which can affect that fiction, such as his life,
family, friends, health etc. To realize the purpose of the study, the concept of metaphor is
chosen and some essential information is given about this concept.
In the second part of the study, items which include metaphors in Kafka's novel,
The Trial, are determined and classified in the light of Miles and Huberman's three phase
method (data processing, data visualization, drawing conclusion and verification). The
study which analyzes comparatively the two different movie adaptations of the novel, aims
to reveal how literature can be a resource for architecture, especially in the process of
space construction.
Key Words : Kafka, Architecture, Literature, Place, Metaphor