Türkiye ekonomisinde döviz kuru geçişkenliği
Exchange rate pass-through in the Turkish economy
Yazar: MUTLU AVCI
Danışman: DOÇ. DR. MUSA BAYIR
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Ekonomi = Economy ; Enflasyon = Inflation ; Geçişkenlik = Transivity ; Girdi ithalatı = Imported input

Özet:
Türkiye ekonomisi, 1930'lu yılların sonundan beri dönem dönem yüksek enflasyonla karşı karşıya kalmıştır. Diğer taraftan, Türkiye ekonomisi 1980'li yıllardan sonra ekonomik serbestleşmeye gitmiş ve küreselleşmenin de etkisiyle ekonomisini küresel piyasalara açmış durumdadır. 2001 ekonomik krizinden sonra uygulanmaya başlanan dalgalı kur sistemiyle birlikte enflasyonun bir nedeni olarak da döviz kurunda yaşanan dalgalanmalar gösterilmeye başlanmıştır. Özellikle 2018 yılında yaşanan döviz kuru şoku ve ardından döviz kurunda görülen değer kaybını enflasyonist bir dönemin takip etmesi bu soruyu yeniden popüler hale getirmiştir. Bu çerçevede, çalışma Türkiye ekonomisinde döviz kuru dalgalanmalarının tüketici enflasyonuna geçişkenliğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Türkiye ekonomisinin 2021 yılı verileri dikkate alındığında, ithalatının büyük bir kısmının ara malı ve sermaye mallarından oluştuğu görülmüştür. Bu nedenle, ekonometrik model döviz kuru geçişkenliğini ithal girdi maliyetleri kanalı üzerinden ölçecek şekilde oluşturulmuştur. Analizler 2003-2022 dönemini kapsamaktadır. Elde edilen ekonometrik sonuçlar, döviz kuru geçişkenliğinde ithal girdi maliyetleri kanalının etkin olduğunu göstermiştir. Döviz kurunda yaşanan değişimler ithal girdi maliyetlerini, ithal girdi maliyetleri üretici fiyatlarını ve üretici fiyatları da tüketici fiyatlarını aynı yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde etkilemektedir. Bunun dışında, döviz kurunda yaşanan değişmelerin doğrudan tüketici fiyatları üzerinde de istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir etkisi olduğu görülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Döviz Kuru, Enflasyon, Döviz Kuru Geçişkenliği, İthal Girdi Maliyetleri, VAR.

Abstract:
The Turkish economy has faced high inflation from time to time since the late 1930s. On the other hand, the Turkish economy has undergone economic liberalization after the 1980s and has opened its economy to global markets with the impact of globalization. After the 2001 economic crisis, the floating exchange rate system was introduced and exchange rate fluctuations started to be cited as a cause of inflation. Especially the exchange rate shock in 2018 and the subsequent depreciation of the exchange rate followed by an inflationary period made this question popular again. In this framework, this study aims to reveal the pass-through of exchange rate fluctuations to consumer inflation in the Turkish economy. Considering the data of the Turkish economy for 2021, it is observed that the majority of imports are intermediate goods and capital goods. Therefore, the econometric model is constructed to measure the exchange rate pass-through through the imported input costs channel. The analysis covers the period 2003-2022. The econometric results show that the imported input costs channel is effective in exchange rate pass-through. Changes in the exchange rate affect imported input costs, imported input costs affect producer prices and producer prices affect consumer prices in the same direction and in a statistically significant manner. Moreover, changes in exchange rates have a statistically significant and positive effect on consumer prices directly. 

Keywords: Exchange Rate, Inflation, Exchange Rate Pass-through, Imported Input Costs, VAR.