Sabahçıl ve akşamcıl kronotipe sahip tip 2 diyabetli bireylerin yeme tutumu, beslenme alışkanlıkları, kan parametreleri ve yaşam kalitesi açısından karşılaştırılması
Comparison of individuals with morningness and eveningness chronotype with type 2 diabetes in terms of eating attitude, nutritional habits, blood parameters and quality of life
Yazar: SEHER YERLİKAYA
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALPASLAN
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2

Özet:
Diyabet, insülin etkisi, insülin sekresyonu veya her ikisinin defektinden kaynaklanan, hiperglisemi ile karakterize metabolik bir bozukluktur. Kronotip, insanların sirkadiyen ritimlerine bağlı olarak tercih ettikleri uyku ve aktivite zamanlarındaki farklılıklar olarak tanımlanır. Bireyler kronotip açısından sabahçıl, akşamcıl ve ara kronotip olmak üzere 3 farklı sınıfa ayrılır. Tip 2 diyabetli bireylerdeki kronotipik varyasyonlar ve glisemik kontrol arasındaki ilişki hakkındaki bilgiler sınırlıdır. Bu araştırmanın amacı, kronotip farklılıklarına göre tip 2 diyabetli bireylerin yeme tutumlarını, beslenme alışkanlıklarını, kan parametrelerini ve yaşam kalitelerini değerlendirmektir. Araştırmada verilerin toplanması amacıyla Sabahçıl-Akşamcıl Anketi, Yeme Tutum Testi-26, Genel Bilgiler, Sağlık Durumu ve Beslenme Alışkanlıklarının Değerlendirilmesi Anket Formu, Diyabet Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılmış ve katılımcıların kan parametreleri incelenmiştir. Araştırmanın sonuçları istatistiksel yöntemlerle değerlendirilmiştir. Kronotip ile yeme tutumu, ana öğün atlama durumu, kuşluk ara öğününün, öğle yemeğinin ve akşam yemeğinin tüketildiği saatler, açlık kan glikozu, HbA1c (%), trigliserid ve HDL kolesterol düzeyleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Kronotip ile kahvaltının, ikindi ve gece ara öğünlerinin yapıldığı saatler ve kolesterol düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu bulunmuştur (p<0,05). LDL kolesterol düzeyleri kronotipe göre anlamlı farklılık göstermiş olmakla birlikte (p<0,05), farkın kaynağını sabahçıl ve ara kronotipe sahip bireylerin oluşturduğu saptanmıştır. Sabahçıl ve akşamcıl kronotipe göre Diyabet Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam puanının istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir (p<0,05). Araştırma sonuçlarını genelleştirebilmek için tip 2 diyabetli bireyler üzerinde kronotipin etkisinin kapsamlı bir şekilde inceleneceği yeni çalışmaların yapılması önerilmektedir.

Abstract:
Diabetes is a metabolic disorder characterized by hyperglycemia resulting from a defect in insulin action, insulin secretion, or both. Chronotype is defined as differences in people's preferred sleep and activity times based on their circadian rhythms. Individuals are divided into three different classes in terms of chronotype: morningness, eveningness and intermediate chronotypes. Information on the relationship between chronotypic variations and glycemic control in individuals with type 2 diabetes is limited. The aim of this study is to evaluate the eating attitudes, eating habits, blood parameters and quality of life of individuals with type 2 diabetes according to chronotype differences. In order to collect data in the study, Morningness-Eveningness Questionnaire, Eating Attitude Test-26, General Information, Health Status and Nutrition Habits Evaluation Survey Form, Diabetes Quality of Life scale were used and the blood parameters of the participants were examined. The results of the research were evaluated using statistical methods. It was determined that there was no statistically significant difference between chronotype and eating attitude, main meal skipping, times when mid-morning snack, lunch and dinner were consumed, fasting blood glucose, HbA1c (%), triglyceride and HDL cholesterol levels (p>0.05). It was found that there was a statistically significant difference between chronotype and the time of breakfast, afternoon and night snacks, and cholesterol levels (p<0.05). Although LDL cholesterol levels showed a significant difference according to chronotype (p<0.05), it was determined that the source of the difference was in individuals with morningness and intermediate chronotypes. It was determined that the total score of the Diabetes Quality of Life scale showed a statistically significant difference according to morningness and eveningness chronotypes (p <0.05). In order to generalize the research results, it is recommended to conduct new studies that will comprehensively examine the effect of chronotype on individuals with type 2 diabetes.