Özel eğitim öğretmenlerinin aile eğitim programlarının hazırlanması ve uygulanmasına ilişkin görüşlerinin belirlenmesi (Ankara ili örneği)
Determination of views of special education teachers with regard to the preparation and implementation of parenting education programs (Example of city of Ankara)
Yazar: MERVE ÖZDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SALİH ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Görme Engellilerin Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile eğitimi = Family education ; Ankara = Ankara ; Eğitim = Education ; Eğitim programları = Education programs ; Görme engelliler = Visually impaired ; Rehabilitasyon merkezleri = Rehabilitation centers ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Araştırmanın genel amacı görme engelliler okullarında, rehberlik ve araştırma merkezlerinde, özel sınıflarda, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde çalışan özel eğitim öğretmenlerinin, aile eğitimi programlarının hazırlanması ve uygulanmasına ilişkin görüşlerini belirlemektir. Araştırmanın çalışma grubunu otuz dört özel eğitim öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, nitel araştırma tekniklerinden olan yarı-yapılandırılmış görüşmeler aracılığı ile toplanmıştır. Veriler içerik analizi tekniği ile analiz edilerek dokuz tema elde edilmiştir. Temalar haline dönüştürülen veriler, araştırmanın bulgularını oluşturmuştur. Araştırma bulgularına göre, özel eğitim öğretmenlerinin çalıştıkları kurumlarda aile eğitim uygulamalarına yer verilmemektedir. Öğretmenlere göre özel gereksinimli çocuğa sahip anne-babaların ihtiyaçları, çocuklarının yetersizlik türü ve özellikleri ile gelişim özellikleri alanlarında yoğunlaşmaktadır. Öğretmenlerin aile eğitimi olarak nitelendirdikleri uygulamaların alan yazında ifade edilen uygulamalarla örtüşmediği görülmektedir. Öğretmenler aile eğitimi programlarına yoğun ihtiyaç duyulan alanların özbakım becerilerinin öğretimi, cinsel eğitim ve davranış kontrolü sağlama olarak belirtmişlerdir. Öğretmenler aile eğitim programı planlama işlem basamaklarında standart bir süreç izlemediklerini sonucu ortaya çıkmıştır. Aile eğitim programlarının değerlendirilmesine ilişkin bulgular ise öğretmenlerin değerlendirme sürecine yer vermediklerini göstermektedir. Öğretmenler aile eğitimi uygulamaları sırasında yaşadıkları kolaylık ve zorlukların ailelerin tutumlarından, öğretmen yeterliliklerinden ya da fiziksel ortam ve koşullar kaynaklı olabildiğini belirtmişlerdir. Bulgular sonucunda, alan yazına katkı sağlayabilecek ileri araştırmalara gereksinim duyulmaktadır. Araştırma sonuçları ışığında uygulamaya yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The study aims to determine the views of special education teachers working in schools for visually impaired, counseling and research centers, special classes, special education and rehabilitation centers regarding the preparation and implementation of parenting education programs. The study group of the research is composed of thirty-four special education teachers. The data of the study were collected through semi-structured interviews from qualitative research techniques. The data were analyzed by content analysis technique and nine themes were obtained. The data converted into the themes constituted the findings of the research. According to the research findings, the institutions that special education teachers work in do not have parenting education applications. According to teachers, the needs of parents who have children with special needs vary according to the types and characteristics of children's disabilities and their developmental characteristics. It is seen that the practices that teachers describe as parenting education do not overlap with the practices expressed in the literature. Teachers stated that the areas where parents need to be educated intensely are self-care skills, sex education and behavioral control. Teachers stated that they did not follow a standard process in the planning process steps of parenting education program. Findings regarding the evaluation of parenting education programs indicate that teachers do not make evaluation. Teachers stated that the ease and difficulties they experience during parenting education practices may be due to family attitudes, teacher inadequacies, or physical environment and conditions.  The findings also indicate that further research is needed which can contribute to the literature. In the light of the findings of the research, some suggestions have been developed for application.