Küresel kentler ve İstanbul: Mukayeseli bir ekonomik analiz
Global cities and Istanbul: A comparative economic analysis
Yazar: HAYRI AKYOL
Danışman: PROF. DR. MURAT ANIL MERCAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics

Özet:
İstanbul'un ekonomik yapısı ile ilgili gerek teorik ve gerekse ampirik araştırmalar, nitelik ve nicelik açısından ihtiyacı karşılayamamaktadır. Bu çalışma, İstanbul'un küresel kent özelliklerinin ekonomik temelde ve eğitim düzeyinde hangi seviyede olduğu ile yüksekokul ve üzeri nüfusun konut piyasasından İstanbul'un otuz dokuz ilçesinde ne ölçüde etkilendiği sorusuna odaklanmaktadır. Bu amaçla İstanbul'un ekonomik yapısı ve performansı küresel kentlerden Tokyo, Londra ve New York'un OECD'nin SGP'ye dayandırılmış GSYH ile sektöre göre bölgesel istihdam verileriyle karşılaştırılmaktadır. Türkiye ve İstanbul'un, TÜİK nominal GSYH verilerine dayandırılarak hesaplanmış iktisadi faaliyet kollarının ağırlık oranları analiz edilmektedir. İstanbul, Londra ve New York'un eğitim düzeyleri OECD verilerine göre karşılaştırılarak, İstanbul'un otuz dokuz ilçesinde yüksekokul ve üzeri mezun nüfusun satılık ve kiralık konut fiyatlarından ne ölçüde etkilendiği TUVİMER Anonim Şirketi, İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve TÜİK verilerine dayandırılarak STATA programının 17 sürümünde ekonometrik analizi yapılmaktadır. İstanbul'un ekonomik yapısının küresel kent özellikleri göstermekle birlikte ekonomik performansının örneklem olarak seçilmiş küresel kentlerin gerisinde kaldığı görülmektedir. Yüksekokul ve üzeri mezun nüfusun İstanbul'un otuz dokuz ilçesinde ikamet etmesinin konut piyasasından çok az miktarda etkilendiği tespit edilmektedir.  Çalışma sonucunda, İstanbul'un ekonomik temelde küresel kent özelliklerini güçlendirmesi için ekonomik yapısının daha yüksek katma değer üreten sektörlere odaklaması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Bu nedenle, İstanbul'un ekonomik performansının örneklem olarak seçilmiş küresel kentlerin ekonomik seviyesine çıkarılması için İstanbul'un yüksekokul ve üzeri mezun nüfusunun küresel kentlerdeki mezun nüfus seviyesine çıkarılması önerilmektedir.

Abstract:
Both theoretical and empirical research on the economic structure of Istanbul cannot meet the need in terms of quality and quantity. This study focuses on the question of what the global city   characteristics of Istanbul are on the economic basis and the level of education, and to what extent the population of colleges and above is affected by the housing market in thirty-nine districts of Istanbul. For this purpose, the economic structure and performance of Istanbul are compared with the OECD's GDP based on PPP and regional employment data by sector, of global cities such as Tokyo, London and New York. The weight ratios of the economic activity branches of Turkey and Istanbul, which are calculated based on the nominal GDP data of TUIK, are analyzed. By comparing the education levels of Istanbul, London and New York according to OECD data, to what extent the population graduated from college and above in Istanbul's thirty-nine districts is affected by the prices of houses for sale and rental, based on the data of TUVIMER Anonim Şirketi, Istanbul Provincial Directorate of National Education and TUIK, in the 17th version of the STATA program econometric analysis is done. Although the economic structure of Istanbul shows global city characteristics, it is seen that its economic performance lags behind the global cities selected as samples. It has been determined that the population of graduates from college and above resides in thirty-nine districts of Istanbul, which is affected very little by the housing market. As a result of the study, it is concluded that in order for Istanbul to strengthen its global city characteristics on an economic basis, its economic structure should focus on sectors that produce higher added value. Therefore, in order to increase the economic performance of Istanbul to the economic level of the selected global cities as a sample, it is recommended to increase the population graduated from college and above of Istanbul to the level of the population graduated from college and above of global cities.