Ortaköy-Çiftevi (Aksaray) yöresi metamorfik birimlerin ve intrüziflerin jeolojisi ve jeokimyasal incelenmesi
Geological and geochemical examination of Ortakoy/Ciftevi (Aksaray) regional metamorphic units and intrusives
Yazar: MURAT KALKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA YILDIZ
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Metamorfik kayalar Prekambriyen yaşlı Dedetepe Metasedimanter Birliği ve Paleozoyik yaşlı Navruztepe Metasedimanter Birliğiden oluşmaktadır. Dedetepe Metasedimanter Birliği metapelit, kalksilikat şist/gnayslar ve metakarbonat kaya türlerinden oluşmaktadır. Metamorfizma yeşilşist, amfibolit, üst amfibolit ve granülit fasiyeslerinde ilerleyen karakterde gelişmiştir. Termobarometre çalışmalarına göre bölgesel metamorfizma 1.5-3.5 kb basınç, 519-832 oC sıcaklık şartlarında düşük basınç/yüksek sıcaklık tipinde gelişmiştir. Navruztepe Metasedimanter Birliği, Üst Kretase'de metamorfize olmuş Alpin evre deformasyonlardan etkilenmiştir. Metapelit, kalksilikat şist/gnays ve mermer kaya türlerinden oluşmaktadır. Bölgesel metamorfizma yeşilşist fasiyesinden üst amfibolit fasiyesine kadar ilerleyen karakterde gelişmiştir. Üst Kretase'de ofiyolitlerin OAKK üzerine tektonik olarak yerleşmesiyle kabuk kalınlaşmasına bağlı olarak Paleozoyik yaşlı çökellerin metamorfizması gerçekleşmiştir. Kabuk kalınlaşması sonucu ekay düzlemleri boyunca metapelitlerin ergimesiyle, 83-81 My yaşlı kalkalkali, peralüminalı, kabuk katkısı baskın magmalar oluşmuştur. Bu magmalara eşlik eden üst kıtasal kabuğun ergime ürünü, felsik, peralüminalı magmalar oluşmuştur. Namlıkışla Andaluzit Graniti magmatik kökenli andaluzit, sillimanit ve spessartin türü granat mineralleri içermektedir. Petrolojik olarak suya doygun peralümin granit solidus alanı ile alüminasilikat stabilite alanları birbiriyle örtüştüğünde birincil magmatik andaluzit ve sillimanit mineralleri oluşabilmektedir. Dalma sırasında metasomatize manto kamasından kaynaklanan ve kıta kabuğunun ergimesiyle oluşan büyük hacımlardaki silisik magmalar alt kabuğa yerleşmiştir. Manto katkısı baskın magmaların üst kabuğa yoğun ısı transferi, üst kabuğun genleşmesine ve kısmi erimesine neden olmuştur. İnce taneli, felsik, peralüminalı bu magmatitler, daha yaşlı bütün magmatik ve metamorfik kayaları keserek yerleşmiştir.

Anahtar Kelimeler: Dedetepe metasedimanter birliği, Navruztepe metasedimanter birliği, OAKK, Prekambriyen.

Abstract:
The metamorphic rocks consist of the Pre-Cambrian aged Dedetepe Metasedimentary Association and the Paleozoic Navruztepe Metasedimentary Association. The Dedetepe Metasedimentary Association consists of metapelite, calcsilicatic schist/gneisses and marble rocks. Metamorphism has developed in greenschist, amphibolite, upper amphibolite and granulite facies. According to thermo-barometer studies, the regional metamorphism developed in 1.5-3.5kb pressure, 519-832 oC temperature conditions in low pressure/high temperature type. The temperature values of the sharp pressure peaks observed in the temperature pressure diagram, correspond to the temperature values at which the chemical composition change takes place. The Navruztepe Metasedimentary Association was metamorphosed in the Upper Cretaceous and affected by the Alpine deformations. It consists of metapelite, calcsilicatic schist/gneiss and marble rock types. The regional metamorphism developed from greenschist facies to the upper amphibolite facies. The regional metamorphism has developed as in prograde character from the greenschist facies to the upper amphibolite facies. Because of the overlying ophiolites on the CACC metamorphism has been developed due to the crustal thickening in the upper cretaceousIn the peak of metamorphism (84 My) due to melting of metapelite,  83-81 My in aged calcalkaline, peraluminous, crustal-dominated magmas were formed. Felsic peraluminous magmas were formed in the upper continental crust in the same period. The NAG contains magmatic origin andalusite, sillimanite and spessartine type garnet minerals. Primary magmatic andalusite and sillimanite minerals may be formed when the water-saturated peraluminous granite solidus area and alumina silicate stability areas overlap. During the plunge, silicic magmas originating from the metasomatized mantle and formed by melting of the continental crust are placed in the lower crust. Intensive heat transfer into the upper crust of mantle-dominated magmas with mantle contribution result in expansion and partial melting of the upper crust. These fine grained, felsic, peraluminous magmas, cut all older magmatic and metamorphic rocks.

Keywords: Dedetepe metasedimentary association, Navruztepe metasedimentary association, CACC, Precambrian.