II. Meşrutiyet Dönemi eğitimcilerinin modern birey tasavvuru ve dönemin eğitim politikalarına yansımaları
Reflections of the educators of the Second Constitutional Period on the appraisal of modern individuals and the educational policies of the era
Yazar: KURTULUŞ ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. SEYFİ KENAN
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Denetimi ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim dergileri = Education periodicals ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Eğitimciler = Educators ; Meşrutiyet II = Constitutional Monarcy II ; Modern birey = Modern individual ; Modern eğitim = Modern education ; Modernleşme = Modernization ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period

Özet:
Bu çalışma, uzun bir düşünce sürecinin son halkasını oluşturan II. Meşrutiyet Dönemi
eğitimcilerinin nasıl bir birey düşüncesine sahip olduklarını ve onların bu görüşlerinin
eğitim politikalarına ne düzeyde yansıdığını ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Tedrisât-ı İbtidâiye [Tedrisât], Terbiye ve Oyun, Terbiye, Millî Talim ve Terbiye
Cemiyeti Mecmuası, Muallim, Mir'at-i Maarif adlı eğitim dergileri üzerinden
yürütülen çalışma, girişle birlikte altı bölümden oluşmaktadır. Osmanlı modern eğitim
birikiminin kurumsal ve felsefi düzeyde hayli olgunlaştığı II. Meşrutiyet Dönemi'nde
eğitim, milletlerin yaşaması ve ilerleyebilmesi için en önemli araç olarak görülmüştür.
Bu sebeple eğitimle ilgili kapsamlı bir tartışma yürüten II. Meşrutiyet Dönemi
eğitimcileri, modern dönemin ihtiyaç duyduğu bireyin nasıl yetiştirileceği üzerinde
ciddiyetle durmuşlardır. Eğitimi, talim ve terbiye olarak iki boyutuyla tartışan
eğitimciler, eğitimin uluslararası yöntem ve uygulamalarını talim; toplumların kendi
sosyal ve kültürel birikimlerine ait olan din, dil, sanat, estetik gibi kısmını ise terbiye
olarak tanımlamışlardır. Eğitimciler, yeni bireyin yetiştirilmesinde merkezi konuma
yerleştirdikleri okul ve öğretmeni hem modern boyutlarıyla hem de terbiyevi yönüyle
tartışmıştır. Yeni bireyi duygu, bilgi ve beden olmak üzere üç boyutuyla tanımlayan
eğitimciler, birey düşüncesinin merkezine yerleştirdikleri çocuktan, toplumun
prototipini oluşturacak modern bireyi inşa etmeyi hedeflemişlerdir. Modern birey
tartışmalarında kadın da oldukça önemli bir konumdadır. Çocuğu yetiştirecek, aileyi
ve toplumu inşa edecek ana unsur olarak tanımlanan kadının sosyal konumu,
yetkinlikleri, eğitimi gibi konular çalışmadaki önemli tartışma başlıklarındandır.
Araştırma bulguları, eğitimcilerin klasik ve modern birikimi dengeli bir şekilde
sunacak çift yönlü bir eğitim anlayışını benimsediklerini göstermektedir. Bu eğitim
anlayışı, yeni bireyin hem 'Fenni Terbiye' (fen ve teknik alan) hem de 'Milli Terbiye'
(kültür ve değer) birikimine sahip olmasını önermektedir. Mensubu oldukları Osmanlı klasik düşünce birikimin yanında, kıta Avrupa'sı ve Anglo-Sakson eğitim düşüncesi
ve uygulamalarını da yakından takip eden eğitimcilerin özgün birikimi, başta bilim –
değer alanında yaşanan problemler olmak üzere, günümüz eğitim tartışmalarına katkı
sağlayabilecek niteliktedir.

Abstract:
This study constitutes the last chain of a long thought process. It aims to reveal what
kind of individual opinion the educators of the II. Constitutional Era had and to what
extent their views were reflected in educational policies. The Tedrisât-ı İbtidâiye
[Tedrisât], Terbiye ve Oyun, Terbiye, Millî Talim ve Terbiye Cemiyeti Mecmuası,
Muallim, Mir'at-i Maarif study, is carried out through educational journals, together
with the introduction which consists of six parts. Modern education of the Ottoman
accumulation matured at the institutional and philosophical level. In the Second
Constitutional Era, education was seen as the most important tool for nations to live
and progress. For this reason, carrying out a comprehensive discussion about
education, the educators of the Second Constitutional Era seriously focused on how to
raise the individual needed by the modern era. Discussing education in its two
dimensions as training and education, educators will train the international methods
and practices of education; they defined part of societies such as religion, language,
art, aesthetics that belong to their own social and cultural accumulations as education.
Educators placed the school and teacher in a central position in the upbringing of the
new individual, and it was discussed both with its modern dimensions and its
educational aspects. The educators, who define the new individual in three dimensions
as emotion, knowledge and body, aimed to build a modern individual that will form
the prototype of the society from the child they place at the center of individual
thought. Woman is also in a very important position in modern individual discussions.
Issues such as women's social position, competencies and education, are defined as the
main factor that will raise the child and build the family and society, are among the important topics of discussion in the study. Research findings show that educators
adopt a dual education approach that will present classical and modern knowledge in
a balanced way. This understanding of education suggests that the new individual
should have both 'Fenni Terbiye' (science and technical field) and 'Milli Terbiye'
(culture and value) knowledge. The original knowledge of the educators who closely
follow Europe and Anglo-Saxon educational thought and practices besides the
Ottoman classical thought accumulation they belong to can contribute to today's
education discussions, especially in the field of science and value.