İktidar ve internet: Dijital denetim ve gözetim mekanizmalarına siberetik yaklaşım
Power and the internet: Cyberethical approach to digital control and surveillance mechanisms
Yazar: TANER BAYRAM
Danışman: PROF. DR. HARUN TEPE
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Bilgi = Information ; Denetim = Control ; Etik = Ethics ; Gözetim = Surveillance ; Sayısal denetim = Numerical control ; Sayısal gözetim = Digital surveillance ; Sibernetik = Cybernetics ; İktidar = Government ; İnternet = Internet ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Bu çalışmada günümüzün en önemli meselelerinden biri olan teknoloji olgusunun bir parçası olan İnternet yoluyla ortaya çıkan etik sorunlar ve özellikle bir etik sorun olarak dijital gözetim olgusu ele alınmaya çalışılmıştır. 
20. yüzyıl bilimsel ve teknolojik gelişmenin çok süratli yaşandığı bir yüzyıl olmuştur. Özellikle 90'lı yılların başından itibaren gündeme gelen "worldwide web" olgusu, salt teknik/teknolojik bir atılım olmasının çok ötesinde, (bilhassa "web 2.0" kavramı ile imlenen bir olgu olarak) farklı düzey ve düzlemlerde gelişmelere, değişim/dönüşümlere yol açmıştır. Dolayısıyla İnternet ve diğer dijital bağlamda ortaya çıkan gelişmeler, olanaklar, değişimler ve sorunlar salt bilgisayar/yazılım mühendislerinin ilgi alanını aşan bir niteliğe bürünerek, iletişim bilimcilerin, sosyologların, iş insanlarının, reklamcıların ve felsefecilerin de ilgisini çeken ve disiplinler arası çalışmalara kapı aralayan bir araştırma alanı hâline gelmiştir.
Çeşitli kaynaklarda kavrama yönelik belirsizlikler olsa da ya da aynı çalışma sahası için kimi başka adlandırmalar kullanılsa da bu bağlamda ortaya çıkan etik sorunlar siberetik olarak kavramlaştırılan bir uygulamalı (pratik) etik sahası yaratmıştır.
İki bölümden oluşan bu çalışmanın ilk bölümünde, teknoloji felsefesi ve kitle iletişim araçlarının ideolojik yapısı üzerine düşünen filozof ve araştırmacıların görüşleri ile Jeremy Bentham'ın panoptikon kavramı ve Michel Foucault'nun bu kavram dolayımında geliştirdiği iktidar kuramı ve disiplin toplumu çerçevesinden yola çıkarak, gözetim kavramı ele alınmaya çalışılmıştır. 
İkinci bölümde ise enformasyon felsefesi ve enformasyon etiği ile bu etiğin bir alt disiplini olan siberetiğin tarihsel temelleri, İnternet dolayımında ortaya çıkan "dijital hak" kavramı ve bu olguların gelişimleriyle beraber dijital çağda gözetim kavramın geçirdiği değişim ve dönüşümler ile bir etik sorun olarak dijital gözetim olgusunun irdelenmesine gayret gösterilmiştir.
Sonuç bölümünde ise günümüzde dijital gözetim olgusunun teknoloji-iktidar bütünleşmesini sağlayan başlıca unsur olduğu vurgulanarak, dijital gözetimin bir etik sorun olmakla beraber, bunu aşan bir ekonomi-politik sorun olduğu vargısı üzerinde durulmuş ve bu soruna karşı etik ve insan hakları odağında bir mücadelenin imkânlarını değerlendirebilmek için çaba sarf edilmiştir.

Abstract:
In this study, ethical problems arising through the Internet, which is a part of the technology phenomenon, one of the most important issues of today, and especially the phenomenon of digital surveillance as an ethical problem, are tried to be discussed.
The 20th century was a century in which scientific and technological developments took place very rapidly. The "world wide web" phenomenon that has been on the agenda, especially since the beginning of the 90s, has led to developments and changes/transformations at different levels and platforms (especially as a phenomenon marked by the concept of web 2.0), beyond being a purely technical/technological breakthrough. Therefore, developments, opportunities, changes and problems that have arisen in the Internet and other digital contexts have become a field of research that attracts the attention of communication scientists, sociologists, business people, advertisers and philosophers, and opens the door to interdisciplinary studies, going beyond the interest of computer/software engineers. Although there are uncertainties about the concept in various sources or some other nomenclature for the same field of study, the ethical problems that have arisen in this context have created a field of applied ethics that is conceptualized as cyberethics.
In the first part of this study, which consists of two parts, it is tried to discuss the concept of surveillance, based on the concept of Panopticon by Jeremy Bentham and the views of philosophers and researchers thinking on the philosophy of technology and the ideological structure of mass media, and based on the framework of the theory of power and the disciplinary society developed by Michel Foucault.
In the second part, information philosophy and information ethics and the historical foundations of cyberethics, which is a sub-discipline of this ethics, the concept of "digital rights" emerging through the Internet and the changes and transformations occurring in the concept of surveillance in the digital age upon the development of these phenomena, and the phenomenon of digital surveillance as an ethical problem have been discussed.
In the conclusion part, highlighting that digital surveillance is the main factor that enables the technology-power integration, it is emphasized that although digital surveillance is an ethical problem, it is an economic-political problem that goes beyond being an ethical problem, and efforts have been made to assess the possibilities of a struggle against this problem in the focus of ethics and human rights.