Döviz kurundaki değişikliklerin imalat sanayi istihdamı üzerine etkisi: Türkiye için ampirik bir uygulama
The effect of exchange rate changes on manufacturing industrial employment: An empirical application for Turkey
Yazar: BUSE YENİGÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN AZAZİ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Döviz kuru politikaları = Exchange rate policies ; Döviz kuru sistemleri = Exchange rate systems ; Fiyat hareketi = Price movement ; Türkiye = Türkiye ; Üretim endüstrisi = Production industry ; İstihdam = Employment ; İstihdam politikaları = Employment policies

Özet:
Döviz kurunda meydana gelen değişimlerin imalat sanayi sektörü istihdamı üzerindeki etkisinin incelendiği bu çalışmada, ilk olarak döviz kuru, döviz kuru oynaklığı kavramları incelenirken döviz kurunu etkileyen faktörler ve döviz kurunu inceleyen yaklaşımlar üzerinde durulmuştur. Sektör ve sanayi kavramları incelenerek Dünya'da ve Türkiye'de imalat sanayinin genel durumu daha önce yapılmış araştırmaların yardımı ile incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı döviz kurunda meydana gelen değişimin imalat sanayi istihdamı üzerindeki etkisinin incelenmesini kapsamaktadır. Ayrıca döviz kurundaki değişikliklerin, imalat sanayi kapasite kullanım oranı ve imalat sanayi gayri safi yurtiçi hasıla üzerindeki etkisi de incelenecektir. Çalışma için modelde 2000:Q1-2021:Q4 yıllarını kapsayan üçer aylık veriler Eviews 10 modellenmesi kullanılarak analiz edilmiştir. Durağanlık testleri için ADF ve DF testleri yapılırken, modeller arasındaki ilişkiyi inceleyebilmek için ARDL eş bütünleşme testi uygulanmıştır. Çalışmada 'Zaman Serisi' modellemesinde kullanılmak üzere 2000-Q1:2021-Q4 dönemleri arasındaki döviz kuru, Türkiye imalat sanayi istihdamı, İmalat sanayi kapasite kullanım oranı ve imalat sanayi gayri safi yurtiçi hasıla verileri kullanılmıştır. Döviz kuru bağımsız değişken iken imalat sanayi istihdamı, imalat sanayi gayri safi yurt içi hasıla ve imalat sanayi kapasite kullanım oranı verileri bağımlı değişken olarak incelenmiştir. Değişkenler arasında üç farklı modelleme kurulmuştur ve tek tek bağımsız değişken ile olan ilişkileri incelenmiştir. Analiz sonucunda döviz kuru ile diğer değişkenlerin arasındaki ilişkinin pozitif olduğu ortaya çıkmıştır. Döviz kurundaki azalış ya da artışın diğer değişkenlerde de aynı şekilde azalış ya da artış ile karşılık bulduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, which examines the effects of changes in the exchange rate on the employment of the manufacturing industry, firstly, the concepts of exchange rate and exchange rate volatility are examined, while the factors affecting the exchange rate and approaches that examine the exchange rate are emphasized. By examining the concepts of sector and industry, the general situation of the manufacturing industry in the world and in Turkey has been examined with the help of previous researches.

The aim of this study is to examine the effect of the change in the exchange rate on employment in the manufacturing industry. In addition, the effect of exchange rate changes on the manufacturing industry capacity utilization rate and manufacturing industry gross domestic product will also be examined. For the study, quarterly data covering the years 2000:Q1-2021:Q4 were analyzed using Eviews 10 modelling. While ADF and DF tests were performed for stationarity tests, ARDL cointegration test was applied to examine the relationship between models
.
In the study, the exchange rate between 2000-Q1:2021-Q4, Turkish manufacturing industry employment, manufacturing industry capacity utilization rate and manufacturing industry gross domestic product data were used to be used in the 'Time Series' modeling. While the exchange rate is the independent variable, manufacturing industry employment, manufacturing industry capacity utilization rate and manufacturing industry GDP data are analyzed as dependent variables. Three different models were established between the variables and their relations with the independent variable were examined separately. As a result of the analysis, it was revealed that the relationship between the exchange rate and other variables was positive. It has been concluded that the decrease or increase in the exchange rate corresponds to the same decrease or increase in other variables.