Artık alanların kentteki potansiyellerinin değerlendirilmesi; köprü-artığını okuma üzerine model önerisi
Evaluating the potentials of the remnant areas in the city; model proposal on reading the underpass-remnants
Yazar: ÖZLEM EREN AKAYDIN
Danışman: PROF. DR. FERİDE ÖNAL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Artık mekan = Lefover space ; Eylem = Action ; Kalite = Quality ; Kent dokusu = Urban texture ; Modern mimari = Modern architecture ; Potansiyel = Potential

Özet:
Tez çalışması öncelikli olarak üst-modern kentin kamusal mekanına odaklanmaktadır. Kentlerin, üst-modern olarak nitelendiği durumların her boyuttaki yansımalarını kamusal alanlardan okumak mümkündür. Çalışmada üst-modern kentlerin en temel özelliklerinden birisi olan hız üzerinden tariflenen varoluş süreçlerinin karşısında sürekli bir adapte olma, akışlara yetişme çabası içerisinde olan kentlinin deneyimi üzerinden bir sorgulama yapılmaktadır. 
Teknoloji ve sermayeye bağlı gelişmelerle, birincil olarak kar amacıyla biçimlenen kentsel planlama kurgularının işlevsiz parçaları olarak var olan artık alanlar, üst-modern kentin çokça ürettiği tanımsız ve belirsiz kentsel boşluklardır. Ancak artık alanların anlaşılması noktasında; var oldukları dönem, konumları, ilişkilendikleri eylem ağı, güncel durumları, problemleri ve potansiyelleri göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi oldukça önemlidir.
Artık alanların karakteristik özelliklerini anlamak adına kavramsal bir çerçeve kurgulanmış, kent, biçim, anlam, imge, sahiplik ve sınır olarak belirlenen bağlamsal ilişki aralıkları dahilinde, anlamsal ve biçimsel olarak ortak noktalar barındırdığı mevcut diğer kavramlar açılımlanmıştır. 
Jan Gehl'in kamusal alana bakarken kullanıcı eylemlerini esas aldığı yaklaşımı, çalışmanın kuramsal altyapısının ilk girdisini oluşturmaktadır. Christopher Alexander'ın kentlerin dokularını kentsel bileşenler üzerinden analiz ettiği yaklaşımı, çalışmanın kuramsal altyapısının ikinci girdisini oluşturmaktadır. Çalışmanın kuramsal altyapsının son girdisi; Kamusal Alan Projeleri (Projects for Public Space, PPS) disiplinlerarası komitesinin, dünya genelindeki kamusal alan analizleri sonucunda ürettikleri güncel kalite parametreleridir. Kavramsal ve kuramsal araştırmaların devamında metodolojik sentez yapılmaktadır. Bu sentez, tez önerisinin ana omurgasını oluşturmakta ve tezi ivmelendiren üst-modern kentteki artık alanların problemli durumlarının çözümlenmesine yönelik üretilen model önerisinin altyapısını oluşturmaktadır. Kullanıcı eylemlerinin analizi, kentsel dokuyu oluşturan çevresel bileşenlerin belirlenmesi ve kentsel mekan kalite parametreleri ilişkilendirilerek kurgulanan metodolojik sentez sonucunda; artık alanın karakterini anlamak ve potansiyellerini tespit etmek amaçlı, insan ölçeğini evrensel ölçek olarak kabul eden bir dizi organize soru grubu elde edilmiş ve tezin model önerisi olarak geliştirilmiştir.
Londra'nın kentsel gelişim süreçlerini biçimlendiren ve güney merkezinin en güçlü kentsel ağları üzerinde yer alan Low Line demir yolu hattı artık alanı, tez çalışması kapsamında araştırma alanı olarak seçilmiştir. Metodolojik senteden üretilen organize soru grupları, bir grup kullanıcı ile kısa-odaklı görüşmeler kapsamında sınanmış ve revize edilmiştir. Model önerisi ile en temelde hedeflenen; kullanıcı ölçeğini ve deneyimini esas alan bir yaklaşım geliştirilmesi ve her ölçekteki müdahale biçimlerinin bu doğrultuda belirlenmesidir.

Abstract:
This thesis study focuses on the public space in the upper-modern city initially. Because it is possible to read all the reflections of the situations in which cities are described as upper-modern through public spaces with all their expansions. A questioning is made through the experience of the city dweller in the face of existence processes defined through speed, which is one of the most basic modes of upper-modern cities.  
Remnant areas, which exist as dysfunctional parts of urban planning strategies shaped with profit motives and developments related to technology and capital, are indefinite urban spaces that the upper-modern city produces a lot. However, it is criticaly important to evaluate them by considering the period they exist, the daily flows they are interacted with, their current situations, problems, and potentials. 
First, a conceptual framework was created to understand the characteristics of remnant areas and the other existing terms through the contextual relationships such as city, form, meaning, image, place attachment and border that have semantically and formally common points in the context of remnant spaces, have been defined. 
Jan Gehl's approach based on user actions while analyzing the public space constitutes the first input of the theoretical structure of the thesis study. Christopher Alexander's approach, which analyzes the city patterns through urban components, constitutes the second input of the theoretical structure of the thesis study. The last input of the theoretical background of the study is the public space quality parameters which are defined by the interdisciplinary committe of Project for Public Space (PPS) based on worldwide public space analyzes. In the light of conceptual and theoretical research, a methodological synthesis has been made. This synthesis constitutes the central structural part of the thesis proposal. It exists as a foundational section where the problematic conditions of the remnant areas in the upper-modern city that accelerate the thesis, are resolved. As a result of the methodological synthesis, designed by analyzing the user actions, determining the environmental components that shape the general urban pattern, and associating the urban space quality parameters, a set of organized questions has been generated as a thesis proposed model which emphasizes the user scale as the universal scale, in order to understand the character of the area and to determine its potentials. 
Londra Low Line railway remnant area has been chosen as the research area within the scope of the thesis study. Organized question groups, generated from the methodological synthesis were tested with a user group were tested and refined.  The main target is to develop an approach based on user scale and experience and determining the forms of application projects in this direction.