Türk siyasî hayatında devletin beka kaygısı (1821-2020)
State's existantial anxiety in Turkish political life
Yazar: YUNUS EMRE ÖZKUL
Danışman: PROF. DR. CEMAL ALTAN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Beka = Survival ; Devlet = State ; Modernleşme = Modernization ; Siyasal katılma = Political participation ; Siyaset = Politics ; Siyasi hayat = Political life ; Siyasi partiler = Political parties ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history

Özet:
Türk siyaseti son iki yüz yıldan beri önemli bir değişim geçirmektedir. Bu değişim, modern siyasetin kurum ve kurallarını inşa ederken, Batı'ya entegrasyon yönünde ilerlemektedir. Ancak değişimin dinamiği içerisinde, değişime direnen ya da değişimi akamete uğratan bazı olgular bulunmaktadır. Bu olguların içinde en önemlisi, devletin siyaset içinde özne olma konumu ve dolayısıyla siyasetin devletin ihtiyaçları, istekleri ve kaygıları yönünde biçimlenmesidir. Esasen değişim dinamiğini mobilize eden temel güç de burada durmaktadır. Geleneksel olarak toplum açısından varoluşsal bir kaynak olan devlet, 19. yüzyılın hemen başında beka kaygısı yaşamaya başlayınca, değişim zorunluluk hâline gelmiştir. Beka kaygısı, varoluşa dair ölümcül tehditler neticesinde oluşan endişe hâlidir. Tehdit, geleceğe yönelik belirsizlikler barındırdığı için tehdit altındaki varlık yaşam biçiminde değişiklikler yaparak birtakım tedbirler almak zorundadır. Türk siyasetinde beka kaygısı derinleşen devlet, siyasette değişimi başlatmış görünmektedir. Ancak, yaşanan değişim içerisinde siyaseti, sınırlarını kendisinin belirlediği bir alana sıkıştırmayı tercih etmiştir. Öte taraftan Osmanlı İmparatorluğu, beka kaygısı içinde yaklaşmakta olan tehditlerle yüzleşmek ve korkulan akıbeti bizzat yaşamak zorunda kalmıştır. Dolayısıyla, imparatorluk bürokrasisinin bir bölümünü oluşturan Kemalist kadrolar, Cumhuriyet rejimini inşa ederken kendinden önceki rejimin yaşadığı travmaları devralmıştır. Cumhuriyet rejiminde travmatik mirasın etkisiyle devletin beka kaygısının siyaset üzerindeki etkisi daha belirgindir. Siyasî sisteme belirli aralıklarla yapılan askerî müdahalelerin, tehditlerle ilişkilendirilen siyasî partilerin, kriminalize edilen siyasî düşüncelerin ya da siyasî rejimde zaman zaman görülen otoriterleşmelerin, devletin derinleşmiş olan beka kaygısıyla anlamlı bir ilişkisi olduğu anlaşılmaktadır.

Abstract:
Turkish politics has undergone a significant change over the last two hundred years. While this change builds the institutions and rules of modern politics, it moves towards integration with the West. However, within the dynamics of change, there are some phenomena that resist or disrupt change. The most important of these phenomena is the state's position as a subject in politics, and therefore the shaping of politics in the direction of the state's needs, wishes and concerns. In fact, the fundamental force that mobilizes the dynamic of change lies here. When the state, which was traditionally an existential resource for society, began to worry about survival at the beginning of the 19th century, change became a necessity. Survival anxiety is a state of anxiety that occurs as a result of deadly threats to existence. Since the threat contains uncertainties about the future, the threatened entity has to take some precautions by making changes in its lifestyle. The state, whose concern for survival deepened in Turkish politics, seems to have initiated the change in politics. However, in the course of the change, he preferred to compress politics into an area that he determined himself. On the other hand, the Ottoman Empire had to face the approaching threats with the concern of its survival and to live the feared fate personally. Therefore, Kemalist cadres, who formed a part of the imperial bureaucracy, took over the traumas of the previous regime while building the Republican regime. In the republican regime, the effect of the state's survival concern on politics is more evident with the effect of the traumatic legacy. It is understood that military interventions made periodically in the political system, political parties associated with threats, criminalized political thoughts or authoritarianism seen from time to time in the political regime have a significant relationship with the deepened concern for the survival of the state.