Kemoterapi ilişkili febril nötropeni hastalarında kötü sonlanımı öngörebilecek faktörlerin araştırılması
Investigation of predictive factors for poor outcome in chemotherapy related febrile neutropenia
Yazar: AHMET SEFA YETER
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE GÜNALP
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Bakteriyemi = Bacteremia ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Nötropeni = Neutropenia ; Risk faktörleri = Risk factors ; Ölçekler = Scales ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Amaç: Febril nötropeni, doğru tanı konulup yönetilmediği takdirde ciddi bir morbidite ve mortalite sebebidir. Nötropenik hastalar, hastane kaynaklı enfeksiyonlar gibi ciddi komplikasyonlara daha yatkındır. Mevcut risk skorlamalarının risk gruplarını belirlemedeki doğruluğu %90 ı geçmemektedir. Bu nedenle, acil servislerde tanı konulan febril nötropeni hastaları için güvenli ve yüksek performanslı bir risk skorlamasına ihtiyaç vardır. Çalışmamızın amacı; kötü sonlanımı ve bakteriyemiyi öngörebilecek faktörleri araştırmak, risk gruplarını daha iyi belirleyebilecek ve bakteriyemiyi öngörebilecek bir risk skorlaması oluşturmaktır.
Gereç ve Yöntem: Bu prospektif kohort çalışması 25 Mart 2019 – 15 Nisan 2020 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbn-i Sina Hastanesi Acil Servisi'nde yapıldı. Acil servise başvuran ve febril nötropeni tanısı konulan, dahil etme kriterlerine uyan hastaların; demografik ve hastane öncesi verileri, vital bulguları, laboratuar sonuçları ve mevcut risk skorlamaları çalışmayı yürüten hekim tarafından incelendi. Göğüs radyografileri acil uzmanı hekim tarafından değerlendirildi. Kötü sonlanım ve bakteriyemi olup olmaması tespit edilerek verilerle analiz edildi. Çoklu lojistik regresyon yapılarak kötü sonlanımı ve bakteriyemiyi öngörmek için yeni risk skorlamaları oluşturuldu.
Bulgular: Toplam 77 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların 25 (%32,5) inde kötü sonlanım, 12 (%15,6) sinde bakteriyemi gözlendi. Baz açığının ≤-3 mmol/L olması, PAAG de yeni gelişimli infiltrasyon ve CISNE skorunun ≥3 olması kötü sonlanımın bağımsız değişkenleri olarak bulundu. MCISNE-C modeline göre kötü sonlanım olmayacağı öngörülen 51 (%66,2) hastanın 2 (%3,9) sinde kötü sonlanım oldu. Kötü sonlanacağı öngörülen 26 (%33,8) hastanın 3 (%11,5) ünde kötü sonlanım olmadı. Çalışmamızda; kemoterapi sonrası oral antibiyotik kullanımı, prokalsitoninin ≥0,5 ng/ml oluşu ve CISNE skorunun ≥3 olması bakteriyemi için bağımsız değişkenler olarak bulundu. MCISNE-B modeline göre bakteriyemi olmayacağı öngörülen 69 (%89,6) hastanın 6 (%8,7) sında bakteriyemi gözlendi. Bakteriyemi olacağı öngörülen 8 (%10,4) hastanın 2 (%25) sinde bakteriyemi gözlenmedi. Çalışmamızda MCISNE-C modelinin kötü sonlanımı öngörmede duyarlılığı %92, özgüllüğü %94, doğruluk oranı %94 ve negatif öngörü oranı %96 olarak bulundu. MCISNE-B modelinin bakteriyemiyi öngörmede duyarlılığı %50, özgüllüğü %97, doğruluk oranı %90 ve negatif öngörü oranı %91 olarak bulundu.
Sonuç: Febril nötropeni ile acil servise başvuran hastalarda; kötü sonlanımı öngörmede MCISNE-C modeli ve bakteriyemiyi öngörmede MCISNE-B modeli tanısal gücü yüksek modellerdir.
 
Anahtar Sözcükler: febril nötropeni, acil servis, risk skorları, kötü sonlanım, bakteriyemi

Abstract:
Objective: Febrile neutropenia is a serious cause of morbidity and mortality if not correctly diagnosed and managed. Neutropenic patients are more prone to serious complications such as hospital-acquired infections. The accuracy of current risk scores in determining risk groups does not exceed 90% accuracy. Therefore, safe and high-performance risk scoring systems are needed for patients with febrile neutropenia in emergency services. The purposes of our study are to research factors that may predict poor outcomes or bacteremia and to create risk scoring systems that can better identify risk groups or predict bacteremia.
Materials and Methods: This prospective cohort study was conducted in Ankara University Faculty of Medicine, İbn-i Sina Hospital Emergency Service between March 25, 2019 – April 15, 2020. Demographic and pre-hospital data, vital signs, laboratory results and current risk scores of patients who admitted to the emergency department, were diagnosed with febrile neutropenia and met the inclusion criteria were reviewed by the physician conducting the study. Chest radiographs were evaluated by an emergency specialist. The presence of poor outcomes and bacteremia was determined and analyzed with acquired data. New risk scores were created to predict poor outcomes and bacteremia using multiple logistic regression.
Results: A total of 77 patients were included in this study. Poor outcomes were observed in 25 (32,5%) patients and bacteremia was observed in 12 (15,6%) patients. Base deficit ≤-3 mmol/L, newly developed infiltration in PA-CXR and CISNE score ≥3 were found to be independent variables to predict poor outcomes. According to MCISNE-C model, 2 (3,9%) of 51 (66,2%) patients who were predicted to have poor outcomes had poor outcomes. Of the 26 (33,8%) patients who were predicted to have a bad outcome, 3 (11,5%) did not have a poor outcome. In our study, usage of oral antibiotics after chemotherapy, procalsitonin value ≥0,5 ng/ml and CISNE score ≥3 were found as independent variables for bacteremia. Bacteremia was observed in 6 (8,7%) of 69 (89,6%) of patients who were predicted to have no bacteremia according to MCISNE-B model. Bacteremia was not observed in 2 (25%) of 8 (10,4%) patients who were predicted to have bacteremia. In our study; sensitivity, specifity, accuracy rate and negative predictive value of MCISNE-C model was 92%, 94%, 94% and 96% respectively. Sensitivity, specifity, accuracy rate and negative predictive value of MCISNE-B model was 50%, 97%, 90% and 91% respectively.
Conclusion: In patients admitted to the emergency room with febrile neutropenia, MCISNE-C model in predicting poor outcomes and MCISNE-B model in predicting bacteremia are models with high diagnostic power.

Keywords: febrile neutropenia, emergency departmnet, risk scores, poor outcome, bacteremia