Sosyal bilgiler dersinde argümantasyon temelli öğretim ve karar verme becerisi arasındaki ilişki düzeyi
The relationship level between argumentation - based teaching and decision - making skills in social studies course
Yazar: FATMA TORUN
Danışman: DOÇ. DR. SALİH ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Argümantasyon = Argumentation ; Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme = Argumentation based science learning ; Karar verme = Decision making ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Hızla değişen dünyada bireyler baş etmek zorunda oldukları yüzlerce bireysel veya toplumsal problem ile karşılaşmaktadırlar. Bununla birlikte bu konularla ilgili büyük veya küçük karar vermek durumundadırlar. Bireylerin problemleri uygun şekilde çözüp, sağlıklı karar verebilmeleri için karar verme, eleştirel ve bilimsel düşünme gibi bazı üst düzey düşünme becerilerine sahip olmaları gerekmektedir. Bu açıdan belirtilen becerilerin okul programlarında yer alması ve öğretimi önem taşımaktadır. Son yıllarda dünyada sıkça kullanılmaya başlanan ve Stephen Toulmin tarafından geliştirilen argümantasyon temelli öğretimin üst düzey düşünme ve karar verme becerilerini geliştirdiği belirlenmiştir. Bu yöntemin doğası incelendiğinde sosyal bilgiler ders içeriklerinin bu yöntemin kullanımına uygun olduğu tespit edilmiştir. Bu durumdan hareketle hazırlanan bu araştırmanın amacı argümantasyon temelli öğretimin yapıldığı yedinci sınıf sosyal bilgiler dersinde öğrencilerin oluşturdukları argüman düzeylerini ve argüman düzeyleri ile karar verme becerileri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması ile yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu Adıyaman ili merkez ilçede bulunan Şehit Cem Özgül Ortaokulu'nda 2013-2014 eğitim-öğretim yılında eğitimlerine devam etmekte olan 15'i erkek, 18'i kız olmak üzere toplam 33 yedinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın amacına ulaşması için belirlenen çalışma grubunun yer aldığı sınıfta (7/B) sosyal bilgiler dersi argümantasyon temelli yürütülmüştür. Araştırmacı tarafından yürütülen uygulama süreci için yedinci sınıf sosyal bilgiler dersi beşinci ünitesi (Ekonomik ve Sosyal Hayat) kazanımları çalışma konusu olarak belirlenmiştir. Kazanımların öğretimi için araştırmacı tarafından argümantasyon sürecine uygun ve öğrencilerin karar verme becerilerini destekleyecek beş farklı etkinlik tasarlanmış ve toplam sekiz hafta uygulanmıştır. Araştırmada verilerin analizi iki aşamada gerçekleşmiştir. Problem durumuna bağlı olarak öncelikle öğrencilerin üretmiş oldukları argüman düzeyleri belirlenmiştir. Öğrencilerin oluşturdukları argümanların düzeyini belirlemek için Erduran, Simon ve Osborne (2004) tarafından geliştirilen "Argümantasyon Değerlendirme Ölçeği" kullanılmıştır. Bu ölçek Toulmin Argümantasyon Modeli'nin geliştirilmiş formudur. Daha sonra aynı etkinlikler incelenerek öğrencilerin karar verme basamaklarını kullanma düzeyleri belirlenmiş ve öğrencilerin argüman düzeyleri ile karar verme becerileri arasındaki ilişki tespit edilmiştir. Öğrencilerin argüman düzeyleri ile karar verme becerileri arasındaki ilişkiyi belirlemek için araştırmacı tarafından "Karar Verme Becerisi Değerlendirme Rubriği" geliştirilmiş ve her bir öğrencinin bu iki rubrikten aldıkları toplam puanlar karşılaştırılarak argüman düzeyleri ile karar verme becerileri arasındaki ilişki belirlenmiştir. Elde edilen verilen analizi sonucunda argümantasyon temelli öğretiminin yapıldığı yedinci sınıf sosyal bilgiler dersinde öğrencilerin oluşturdukları argüman düzeylerinde sürecin başından sonuna kadar olumlu bir gelişme olduğu, argüman düzeylerinin ve kalitesinin arttığı tespit edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin oluşturdukları argüman düzeylerinin haftalık etkinlikler açısından farklılıklar gösterdiği, özellikle öğrencilerin kendilerini daha yakın hissettikleri etkinliklerde (meslek seçimi gibi) daha fazla çürütücü kullandıkları, argümanlarında güncel konulara yer verdikleri de ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin argüman düzeyleri ile karar verme becerileri arasında ise pozitif ve yüksek düzeyde (0.80) bir ilişkinin olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak argümantasyon temelli yürütülen sosyal bilgiler dersinde öğrencilerin ürettikleri argüman düzeylerinin arttığı, öğrencilerin daha kaliteli argümanlar ürettikleri ve argüman düzeyleri ile karar verme becerileri arasında olumlu bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlardan hareketle sosyal bilgiler öğretim programında ve ders kitaplarında argümantasyon yöntemine uygun tasarlanmış etkinliklere daha fazla yer verilmesi, öğretmenlerin bu öğretimin kullanımına yönelik hizmetiçi eğitime tabi tutulmaları, öğretmenlerin öğrencileri argümantasyon sürecine dahil edebilecekleri ortamlar hazırlamaları gerektiği şeklinde önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Individuals encounter hundreds of individual or social problems, which they have to cope with in the rapidly changing world. Moreover, they have to make big or small decisions related to these issues. Individuals must have some high-level thinking skills such as decision-making, critical and scientific thinking in order to solve the problems in the most appropriate way and make healthy decisions. It is important to include these skills in the school programs and teach them. It has been discovered that the argumentation-based teaching, which was developed by Stephen Toulmin and has started to be used often worldwide in recent years, improves the high-level thinking and decision-making skills. It was found out when the nature of this method was examined that course contents of social studies were convenient for using this method. The purpose of this research, which was prepared due to this situation, is to determine the argument levels constituted by the students in the 7th grade social studies course, where argumentation-based teaching is applied, and the relationship between the argument levels and decision-making skills. The study was conducted with the action research, one of the qualitative research methods. Study group of the research consists of 33 students at the seventh grade - 15 male and 18 female - who studied in Şehit Cem Özgül Secondary School, which is located in the central district of Adıyaman, during the academic year 2013-2014. The course of Social Studies was carried out on the basis of argumentation within the class (7/B) including the study group, which was designated for the fulfillment of the research objective. Achievements of the fifth unit (Economic and Social Life) of the seventh grade social studies course were selected as the study topic for the implementation process conducted by the researcher. Five different activities were designed by the researcher to teach the achievements complying with the argumentation process and supporting the decision-making skills of the students; they were implemented for eight weeks in total. Data analysis was performed at two stages in the research. First of all, argument levels produced by the students were specified depending on the problem status. The Argumentation evaluation scale, which had been developed by Erduran, Simon and Osborne (2004), was used to determine the level of the arguments formed by the students. This scale is a developed form of Toulmin's Argumentation Model. Then, the same activities were examined and the students' levels of using the steps of decision-making were stated; the relationship between the argument levels and decision-making skills of the students were found. Researcher developed the "Decision-Making Skill Evaluation Rubric" to reveal the relationship between the argument levels and decision-making skills of the students, the scores received by each student from these two rubrics were compared and the relationship between the argument levels and decision-making skills was found. It was revealed as a result of the analysis of the obtained data that a positive development occurred in the argument levels formed by the students in the seventh grade social studies course, where the argumentation-based teaching is applied, from the beginning of the process until its end and argument levels and their quality increased. Besides, it was also revealed that argument levels formed by the students differed in terms of weekly activities, students adopted more disproof especially in the activities they felt themselves close to (such as selection of profession) and they mentioned about current topics in their arguments. A positive and almost high-level (.80) relationship was found between the argument levels and decision-making skills of the students. Consequently, it has been discovered that the argument levels produced by the students in the social studies course, which is given on the basis of argumentation, increase, students produce more quality arguments and there is a positive relationship between their argument levels and decision-making skills. Moving these results, proposals have been made as giving more  activities in social studies curricula and textbooks  that designed according to the method of argumentation,  teachers should be subjected to in-service training for the use of argumentation, teachers should prepare learning environment students that they could be included in the argumentation process.