Yaratıcı dramanın işitme engellilerin sosyal becerilerinin gelişimine etkisi
The effect of the creative drama on the social skills development of the hearing impaired
Yazar: FATMA ÖNALAN AKFIRAT
Danışman: PROF. DR. GÖNÜL AKÇAMETE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
YARATICI DRAMANIN İŞİTME ENGELLİLERİN SOSYAL BECERİLERİNİN GELİŞİMİNE ETKİSİ ÖZET Bu araştırmanın amacı, yaratıcı drama yöntemi ile hazırlanan sosyal beceri eğitimi programının, işitme engelli öğrencilerin ilk tanıştığı kişilere kendisini tanıtma, tanıdığı kişileri başkalarına tanıştırma, bir şey istediği zaman lütfen sözcüğünü kullanma, kendisine yardım edildiğinde teşekkür etme, birisine zarar verince özür dileme, öfkesini başkalarına zarar vermeden ortaya koyma, kendisiyle alay edildiğinde duymazlıktan gelme, başkalarıyla arasında olan farklılıkları konuşarak çözme becerilerini kazanmalarında etkili olup olmadığını araştırmaktır. Bu araştırmada öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Deneysel çalışmalarda önemli bir karıştırıcı değişken olan "Hawthorne etkisi" nin kontrol edilmesi önemlidir ve bu etkiyi kontrol etmek için plasebo kontrol grubu kullanılmıştır. Araştırma grubu Ankara'da bulunan Kemal Yurtbilir İşitme Engelliler Okulu'ndan seçilmiştir. Araştırma grubu, bu okula devam eden 10-12 yaşlarındaki (10 kız, 10 erkek) 4., 5. ve 6. sınıfa devam eden işitme engelliöğrencilerden oluşmuştur. Bu yaş grubunda bulunan işitme engellilerin tümü bu çalışmaya alınmıştır. Deney ve kontrol grupları oluşturulurken cinsiyete göre yansız atama yolu seçilmiş, 10 öğrenci (5 Kız, 5 Erkek) deney, 10 öğrenci (5 Kız, 5 Erkek) kontrol grubuna atanmıştır. Araştırmacı tarafından, 4., 5. ve 6. sınıf, sınıf öğretmenlerine araştırma konusunda bilgi verilmiştir. Deneysel süreçten önce öğretmenler öğrencileri için Sosyal Becerileri Değerlendirme Ölçeği'ni cevaplamışlardır. Sosyal Becerileri Değerlendirme Ölçeği deneysel uygulamanın bitiminden bir hafta sonra ve 3,5 ay sonra verilerin analizi için tekrar cevaplanmıştır. Daha sonra deney grubunda yer alan deneklere sosyal beceri eğitimi uygulaması gerçekleştirilmiştir. Sosyal beceri eğitimi programı yaratıcı drama yöntemi ile hazırlanmıştır. Kontrol grubundaki deneklerle, deney grubuyla çalışma süresine eş değerde drama dışında etkinlikler yapılmıştır. Verilerin analizinde, deney ve kontrol gruplarının öntest ve sontest ölçümlerinden almış oldukları puanlar üzerinde tek yönlü kovaryans analizi uygulanmıştır. Sontest puanları ile izleme testi puanları arasındaki farkın test edilmesinde ilişkili örneklemler için t testi kullanılmıştır. Araştırmada anlamlılık düzeyi olarak.05 alınmıştır. 185Yapılan veri analizleri sonucunda yaratıcı drama yöntemi ile hazırlanan sosyal beceri eğitimi programının 10-12 yaş işitme engellilerin, "ilk tanıştığı kişilere kendisini tanıtır" ve "Kendisine yardım edildiğinde teşekkür eder" becerilerini öğrenmelerinde etkili olduğu bulunmuştur. Yapılan izleme çalışması sonucunda, bu etkinin sürdüğü tespit edilmiştir. Sosyal Becerileri Değerlendirme Ölçeği'nden elde edilen toplam puanlara yapılan analiz sonucu; yaratıcı drama yöntemi ile hazırlanan sosyal beceri eğitimi programının, işitme engelli çocukların, genel olarak sosyal becerilerinin gelişmesinde önemli bir faktör olduğu şeklinde yorumlanmıştır. 186

Abstract:
THE EFFECT OF THE CREATIVE DRAMA ON THE SOCIAL SKİLL DEVELOPMENT OF THE HEARING IMPAIRED STUDENTS ABSTRACT The purpose of this present study is to investigate whether the Social Skill Education Programme with the Method of Creative Drama is effective on the hearing impaired students while introducing themselves to other people they have met for the first time, introducing acquaintance people to others, using "please" while asking for something, giving thanks to other people for their help, apologizing from people for their harm, showing anger without harm to other people, pretending not to have hear when someone has made fun with them, solving differences between themselves and others by talking. The pre-test and post-test control group was used in this study. It's important to control "Hawtorne effect" that is an considerable confounding variable in experimental studies. Therefore in order to control this effect placebo control group was used in this study. All participants were drawn from the Kemal Yurtbilir Hearing Impaired School located in Ankara. The participants of the study comprised 4th, 5th and 6th grades and 20 hearing impaired students including equal number of (10) girlsand (10) boys aged from 10-12 years in the present study. All hearing impaired students in this age group included in this study. The researcher gave information about the aim of study to 4th, 5th and 6th grade teachers. Before the experimental process teachers was asked to fill the Social Skills Evaluation Scale for their students. At the end of the experimental practice, after one week and three and a half months Social Skills Evaluation Scale was gathered as a way of analysing data. In data analysis, one-way covariance analysis was conducted on the scores of the experiment and control group enlisted from pre-test and post-test scores. The t-test was used for obtaining the samples related with testing differences between the scores of pre-test and post-test. The significant level was taken 0.5 in the study. As a way of establishing experiment and control group randomly selected way was chosen and 1 0 student (5 boys, 5 girls) was assingned to experiment group, 10student was assigned to control group (5 boys, 5 girls). Social Skill Education was conducted to the subjects of the experiment group. This Social Education program was prepared with the methot of creative drama. Activities except drama topics was practied with the control group within the same period of the experiment group. 188The data analysis indicated that Social Skill Education Programme with the Method of Creative Drama conducted to hearing impaired students aged from 10-12 years and was effective on acquiring the skills of "introducing themselves to other people they have met for the first time" and " giving thanks to people for their help". The result of the following studies also yielded that this effect goes on. According to the analysis results obtained from the scores of Social Skills Evaluation Scale, it has been interpreted that in general the Social Skill Education Programme prepared with the Method of Creative Drama is an significant factor on the social skill development of hearing impaired children. 189