Ebeveynden algılanan psikolojik kontrolün mükemmeliyetçilik ve benlik saygısı ile ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationship of perceived psychological control from parents with perfectionism and self-esteem
Yazar: FATMA ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. HÜSNÜ ERKMEN
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Ebeveynler = Parents ; Mükemmeliyetçilik = Perfectionism ; Psikolojik kontrol = Psychological control

Özet:
Anne babalık davranışlarının çocuklar ve ergenler üzerindeki etkilerinin araştırılması hemen her zaman literatürdeki önemini korumakta ve konu ile ilgili birçok araştırma ortaya konulmaktadır. Bu araştırmada; ergenlerde ebeveynden algılanan psikolojik kontrolün mükemmeliyetçilik ve benlik saygısı ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır.
Araştırma örneklemi, Sakarya ilinde yer alan "Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi", "İmam Hatip Anadolu Lisesi", "Fen Lisesi" ve "Anadolu Lisesi" lise türlerinde okumakta olan 15-18 yaş aralığında 190'ı kadın (%59,4) ve 130'u erkek (%40,6) toplam 320 katılımcıdan oluşmaktadır.
Araştırmada katılımcılara, "Kişisel Bilgi Formu", "Psikolojik Kontrol Ölçeği (PKÖ)", "Frost Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği (F-ÇBMÖ)" ve "İki Boyutlu Benlik Saygısı Ölçeği (İBBSÖ)" uygulanmıştır.
Ölçeklere ait verilerin analizinde SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişkiyi belirlemek için spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. Bununla birlikte ölçekler ile katılımcıların sosyodemografik verileri arasında anlamlı farklılık olup olmadığını belirlemek üzere nonparametrik testlerden Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis H testi uygulanmıştır. Gruplar arasında anlamlı fark çıkması durumunda, anlamlılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek için post-Hoc testi yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 kabul edilmiştir. Araştırma sonucunda, anneden algılanan psikolojik kontrol ile mükemmeliyetçiliğin "Hatalara aşırı dikkat", "Ebeveyn eleştiriselliği", "Davranışlardan şüphe duyma", "Ebeveyn beklentileri" ile "Kişisel standartlar" alt boyutları arasında pozitif yönlü, "Organizasyon ve düzen" alt boyutu ile negatif yönlü istatistikçe anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Anneden algılanan psikolojik kontrol ile benlik saygısı arasında pozitif yönlü istatistikçe anlamlı bir ilişki saptanmıştır.Babadan algılanan psikolojik kontrol ile mükemmeliyetçiliğin, "Hatalara aşırı dikkat", "Ebeveyn eleştiriselliği", "Davranışlardan şüphe duyma", "Ebeveyn beklentileri" alt boyutları arasında pozitif yönlü, "Organizasyon ve düzen" alt boyutu ile negatif yönlü istatistikçe anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Benlik saygısı ile mükemmeliyetçilik arasında pozitif yönlü istatistikçe anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Elde edilen bulgular, ilgili literatür kapsamında tartışılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Psikolojik Kontrol, Mükemmeliyetçilik, Benlik Saygısı

Abstract:
Investigating the effects of parenting behaviors on children and adolescents almost always maintains its importance in the literature, and many studies are being conducted on the subject. In this study; it is aimed to examine the relationship of perceived psychological control from parents with perfectionism and self-esteem in adolescents.
The research sample consists of 190 female (59.4%) and 130 male (40.6%) total 320 participants between the ages of 15-18 who are studying in the "Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi (Vocational and Technical Anatolian High School)", "İmam Hatip Anadolu Lisesi (Imam Hatip Anatolian High School)", "Fen Lisesi (Science High School)" and "Anadolu Lisesi (Anatolian High School)" types in the province of Sakarya.
In the study, "Personal Information Form", "Psychological Control Scale (PCS)", "Frost Multidimensional Perfectionism Scale (F-MCMS)" and "Two- Dimensional Self-Esteem Scale (SIBSS)" were applied to the participants. The data obtained from the research scales were analyzed by using SPSS 25.0 package program. Spearman correlation analysis was used to determine the relationship between the scales. In addition, Mann Whitney U test and Kruskal Wallis H test, which are nonparametric tests, were applied to determine whether there was a significant difference between the scales and the sociodemographic data of the participants. In case of a significant difference between the groups, the post-Hoc test was performed to determine between which groups the significance was. Statistical significance level was accepted as p<0.05.As a result of the research, it was found that psychological control Perceived from the mother and perfectionism's sub-dimensions of "Excessive attention to mistakes", "Parental criticism", "Doubtful behavior", "Parental expectations" and "Personal standards" were positively correlated; "Organization and order" negatively correlates and a statistically significant relationship was found.
A statistically significant positive correlation was found between psychological control perceived by the mother and self-esteem. A statistically significant correlation was found between the psychological control perceived by the father and the sub- dimensions of "Excessive attention to mistakes", "Parental criticism", "Doubtful behavior", "Parental expectations", and a statistically significant relationship was found between the "Organization and order" sub-dimension and the negative direction. A statistically significant positive correlation was found between self-esteem and perfectionism. The findings were discussed within the scope of the relevant literature.

Keywords: Psychological Control, Perfectionism, Self-Esteem