Abdominal cerrahi geçiren hastaların ameliyat sonrası ayağa kalkma deneyimlerinin ağrı ve anksiyete düzeylerine etkisi
The effect of postoperative ambulation experiences pain and anxiety levels of patients who had abdominal surgery
Yazar: MERVE ÖNEN GİRGİN
Danışman: DOÇ. DR. TÜRKAN ÖZBAYIR
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, abdominal cerrahi uygulanan  hastaların ameliyat sonrası ilk ayağa kalkma deneyimlerinin ağrı ve anksiyete düzeylerine etkisini incelemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Araştırmanın örneklemini 02.11.2015-31.01.2016 tarihleri arasında, Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Genel Cerrahi Kliniği'nde abdominal cerrahi uygulanan hastalardan araştırmaya katılmayı kabul eden 124 hasta oluşturmuştur. Veriler Taşdemir N. ve Özbayır T. tarafından literatür bilgilerine dayanarak hazırlanan veri toplama formu aracılığı ile hastalarla yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Formun birinci kısmında yer alan veriler; hasta ilk ayağa kalkmadan önce hasta yatağında iken (A) ve ikinci kısımda hasta ayağa kalktıktan sonra (B) toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; SPSS for Windows ( The Statistical Package for Social Sciences ) programında sayı, yüzde, ortalama, t testi, ki kare testi ve ileri analiz yöntemleri kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; araştırmaya katılanların % 39,5'i kadın % 37,9'nun 39 -59 grubunda ve  %37,9'unun 60-74 yaş grubunda olduğu belirlenmiştir. Hastaların %38,7' sinin kolon ameliyatı olduğu, %69,4' ünün ASA değerinin 2 olduğu saptanmıştır. Hastaların %58,1'inin ameliyattan 9-14 saat sonra ilk kez ayağa kalktıkları saptanmıştır. Hastaların %52,4' üne intravenöz analjezi (IV), uygulandığı ve %45,2'sinin analjezi uygulandıktan 1-3 saat sonra ilk ayağa kalkma deneyimlerini yaşadıkları saptanmıştır. Araştırmaya katılan hastaların %24,2' sinin ameliyat sonrası ilk ayağa kalkma öncesi ağrısı olmadığı, ilk ayağa kalkma sonrası bu oranın %11,3 olduğu ve %35,5' inin ameliyat sonrası ilk ayağa kalkma öncesi anksiyetesinin olmadığı, ilk ayağa kalkma sonrası bu oranın %37,1 olduğu saptanmıştır.   Hastaların %59,7' sine ameliyat öncesi, ameliyat sonrası ilk ayağa kalkma hakkında bilgi verildiği ve bilgi veren kişilerin %42,7' sinin hemşireler olduğu görülmüştür. Hastalar ilk kez ayağa kalkarken  %44,4' ü personelden destek aldıkları belirtmişlerdir. Hastaların ameliyat sonrası %16,1' inin sadece ayağa kalktığı, %29,8' inin 3-10 adım yürüyebildiği tespit edilmiştir. Hastalardan ilk ayağa kalkma sonrası hissettiklerini ifade etmeleri istenmiştir. Hastaların  %52,4' ünün ameliyat sonrası ilk kez ayağa kalkma sırasında sorun yaşadığı ve bu sorunlar arasında en çok baş dönmesi ve bulantı şikayeti olduğu saptanmıştır.  Araştırma kapsamına alınan hastaların ayağa kalkma öncesi ağrı düzeyi ortalaması 4,0 iken; sonrası 5,81  (p<0,05), ayağa kalkma öncesi anksiyete düzeyi ortalaması 3,98 iken, ayağa kalkma sonrası 2,95 (p<0,05), ayağa kalkma öncesi sistolik kan basıncı ortalaması 126,93 iken; sonrası 131,13 (p<0,05), ayağa kalkma öncesi  diyastolik kan basıncı ortalaması 74,29  iken, sonrası 77,53 (p<0,05), ayağa kalkma öncesi nabız değerleri ortalaması 80,33 iken, sonrası 82,78 (p<0,05) ve ameliyat sonrası ilk kez ayağa kalkmadan önce solunum sayıları ortalaması  22,68 iken, sonrası 22,80 (p>0,05) saptanmıştır. Hastaların ilk ayağa kalkma deneyimleri sonrası nabız ve tansiyon değerleri yükselmiştir.  Hastaların yaş grupları, cinsiyetleri, tanı grupları ile ameliyat sonrası ilk ayağa kalkma süreleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0,05). Hastaların ilk yürüme mesafeleri ile ameliyat sonrası ilk ayağa kalkma sırasında/sonrasında ağrı ve anksiyete puanları karşılaştırıldığında da istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0,05). 
Araştırma sonucuna göre; abdominal cerrahi geçiren hastaların ilk ayağa kalkma deneyimlerinin, ağrı ve anksiyete düzeylerine etkisi vardır. 
Ayağa kalkma deneyimi hastalar için ağrı ve anksiyete oluşturan bir durumdur. Bu durum hasta güvenliği açısından da risk oluşturmaktadır. Ameliyat sonrası yaşam bulgularının sık ölçülmesinin ve hastaların ilk ayağa kalkma deneyimleri sırasında yaşadıkları sorunları dile getirmelerinin hastada gelişen ya da gelişebilecek durumlar hakkında hemşire ve sağlık ekibine erken dönemde bilgi vereceği düşünülmektedir. 
Anahtar kelimeler: İlk ayağa kalkma; ağrı; anksiyete; hasta deneyimi; hemşirelik.

Abstract:
The study was conducted as a descriptive study to investigate  the effect of  postoperative ambulation experiences on pain and anxiety levels of patients who had abdominal surgery.
Sample of the researcher is between  02.11.2015- 31.01.2016 , 124 patients who agreed to participate in the study,  from abdominal surgery patients in  Dokuz Eylül  Hospital general surgery clinic. The data is prepared based on literature information, were interviewed face-to-face with patients via data collection form by Taşdemir N. and Özbayır T. The first data of the form; before the patient not to ambulate (A) The second part after the patients ambulation (B) are collected. In evaluating the data; SPSS for Windows (The Statistical Package for Social Sciences) number in the program, percentage, average, t test, ki square test and advanced analysis methods were used.
According to the results of the research; 39,5% of the participants were determined to be women, 37,9% were in 39-59 age group and 37,9% were in 60-74 age group. 38,7% of the patients were with colorectal surgery, 69,4% of the patients had ASA value of 2 was identified. 58,1% of the patients were fixed to ambulation for the first time after 9-14 hours. To 52,4% of the patients were being applicated intravenous analgesia (IV) and after the aplication of analgesia it was seen that 45.2% experienced ambulation for the first time. It is seen that 24,2% of patients participated to the research haven't got pain before the ambulation, this rate was 11,3% after the ambulation and 35,5% haven't got anxiety before ambulation, this rate was 37,1% after ambulation. It is also seen that to 59,7% of the patients were given information before surgery about  after postoperative  ambulation  and 42,7% of the informators were the nurses. The patients declared that when mobilization for the first time 44,4% had been supported by the hospital staff. It is identified that after the surgery, 16,1% of the patient had only stood up, 29,8% could walk 3-10 steps. Patients were asked to express their feelings after their first ambulation. 52.2% of the patiens said that they had problems after their first ambulation and among these problems are mostly dizziness and nausea complaint. In the patients that were taken into the research scope was identified that while the average level of pre-ambulation pain rate is 4,0; the post-ambulation is 5,81  (p<0,05). While the average level of pre-ambulation anxiety is 3,98; post-ambulation average level is 2,95 (p<0,05), while pre-ambulation systolic presure is 129,23; the post-ambulation is 131,13 (p<0,05), while pre-ambulation diastolic average pressure is 74,29; the post-ambulation  average is 77,53 (p<0,05). While the pulse values of pre-ambulation  are 80,33; the post-ambulation values are 82,78 (p<0,05) and while the average numbers of  respiration before ambulation  for the first time are 22,68; after ambulation  are 22,80 (p>0,05). The pulse and the blood pressure values increased after patient's first experience of ambulation. Between patients' age groups, sexes, diagnosis groups and after postoperative ambulation times was not found statistically significant relationship (p>0,05). Also no statistically significant relation was found between the patients' first walking distances and compered the values (points) of anxiety  and pain of after/during postoperative ambulation for the first time . 
 	According to results of the research; patients first ambulation experiences who spend abdominal surgery, effects pain and anxiety levels. Ambulation is a situation which cause the pain and anxiety for the patients .This situation is the risk for the safety of the patient. The often measuring of vital symptoms after the surgery and saying problems by the patients in the period of first ambulation experiences can give information about complications to the nurses and medical team.
Key Words:  First ambulation, pain, anxiety,  experience of patients.