0-5 yaş arası çocuklarda ekran maruziyetinin anne DASS-42 ölçeği ile ilişkisi
The relationship of screen exposure in children aged 0-5 years with the maternal DASS-42 scale
Yazar: TESLİME KILINÇ
Danışman: DOÇ. DR. ZAHİDE YALAKİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anneler = Mothers ; Ekran = Screen ; Ekran maruziyeti = Screen exposure ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: 0-5 yaş arası çocuklarda dijital ekran maruziyetinin sosyodemografik veriler ve annenin depresyon, anksiyete, stres durumu ile ilişkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Poliklinikleri'ne başvuran 0-5 yaş arası çocuğu olan annelerden Sosyodemografik Veri Formu ve Depression, Anxiety and Stress Scales (DASS-42) doldurmaları istendi. Ölçeğin toplam puanları her alt boyut için 0 ile 42 arasında değişmektedir. Ölçekte depresyon, anksiyete ve stres normal, hafif, orta, ileri ve çok ileri olarak kategorilere ayrılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya 0-5 yaş arası 156 çocuk ve annesi katıldı. Çocukların yaş ortalaması 31,22±16,14 ay idi. Çocuğun günlük telefon oynama süresi ile çocuğun yaşı, babanın yaşı, babanın ekran süresi ve çocuğun telefon kullanmaya başlama yaşı arasında ilişki saptandı (p<0,05).
Çocuğun günlük televizyon izleme süresi ile çocuğun yaşı, annenin ekran süresi, babanın ekran süresi ve çocuğun telefon kullanmaya başlama yaşı arasında ilişki saptandı (p<0,05).
Çocuğun günlük bilgisayar karşısında vakit geçirme süresi ile çocuğun yaşı ve babanın yaşı arasında ilişki saptandı (p<0,05).
Çocuğun günlük tablet kullanım süresi ile çocuğun yaşı, annenin yaşı, babanın yaşı, sosyoekonomik düzey ve çocuğun telefon kullanmaya başlama yaşı arasında ilişki saptandı (p<0,05).
Annelerin DASS depresyon puanları ile babanın günlük ekran süresi ve çocuğun günlük telefon süresi arasında ilişki saptandı (p<0,05). Annelerin DASS stres puanları ile babanın günlük ekran süresi, çocuğun telefon kullanmaya başlama ayı ve annenin çalışıp çalışmaması arasında ilişki saptandı (p<0,05).
Sonuçlar: Çocukların çoğunun okul öncesi dönemde dijital ekran ile tanıştığı saptanmıştır. Çocuğun ekran süresi ile anne ve babanın eğitim durumu, ailedeki çocuk sayısı, aile tipi arasında ilişki olmadığı saptanmıştır. Poliklinik kontrolleri sırasında çocuk-ekran ilişkisinin sorgulanmasının, toplumun bu konuda daha fazla bilinçlendirilmesi için yaygın eğitimlerin ve bilgilendirilmelerin faydalı olacağı düşünülmüştür.

Anahtar Kelimeler: okul öncesi dönem, dijital ekran, ekran süresi, DASS-42

Abstract:
Objective: It was aimed to determine the relationship between digital screen exposure in children aged 0-5 years, sociodemographic data and mother's depression, anxiety and stress.
Materials and Methods: Mothers with children aged 0-5 years who applied to Ankara Training and Research Hospital Pediatrics Outpatient Clinic were asked to fill out a Sociodemographic Data Form and Depression, Anxiety and Stress Scales (DASS-42). The total scores of the scale range from 0 to 42 for each sub-dimension. In the scale, depression, anxiety and stress are categorized as normal, mild, moderate, severe and very severe.
Results: 156 children aged 0-5 years and their mothers participated in the study. The mean age of the participating children was 31.22±16.14 months. A relationship was found between the child's daily phone games playing time and the child's age, father's age, father's screen time, and the child's age at which he started using the telephone (p<0,05).
A relationship was found between the child's daily television watching time and the child's age, the mother's screen time, the father's screen time, and the child's age at which he started using the phone (p<0,05).
A relationship was found between the daily time spent in front of the computer and the age of the child and the age of the father (p<0,05).
A relationship was found between the child's daily tablet use and the child's age, mother's age, father's age, socioeconomic level, and the age at which the child started using the phone (p<0,05).
A relationship was found between the mothers' DASS depression scores and the father's daily screen time and the child's daily phone usage time (p<0,05). A relationship was found between mothers' DASS stress scores and father's daily screen time, the age when the child started using the phone, and whether the mother worked or not (p<0,05).
Conclusion: It was found that most of the children were familiarized with the digital screen in the pre-school period. It was determined that there were no relationship between the child's screen time and the educational status of the parents, the number of children in the family, and the family type. It was thought that it would be beneficial to question the child-screen relationship during the outpatient clinic controls, and to inform the society more about this issue by trainings and educational contents.

Keywords: preschool period, digital screen, screen time, DASS-42