1970 - 1980 yılları arasında Türkiye'de kültürel ve sanatsal ortam
Cultural and artistic milieu in Turkey between the years
Yazar: GÜLER BEK
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP VASA YAMAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
1970 ? 1980 Yılları Arasında Türkiye'de Kültürel ve Sanatsal Ortam? konulu tezde,12 Mart 1971'le başlayan, 12 Eylül 1980 tarihinde noktalanan bir dönemin sanatortamı, sosyo-ekonomik, siyasi ve kültürel gelişmeler çerçevesinde ele alınmış ve birdönem değerlendirmesi yapılmıştır.1970 ? 1980 yılları arasındaki on yıllık dönem, ülke yönetiminin sürekli el değiştirdiği,siyasi istikrarsızlığın egemen olduğu, radikal grupların eylemleri, şiddet olayları,Ermeni terörü, Kıbrıs Harekatı gibi gelişmelerin yaşandığı gerilimli, bunalımlı vekarmaşık bir süreci işaret eder. Dönem ekonomisi, siyasi erk ve ortamın belirlediğikoşullar çerçevesinde biçimlenirken, hızlı kentleşme, sanayileşme ve siyasallaşma,kültürel ve toplumsal yapının dönüşümüne etki eden en önemli unsurlar olur.1970'li yıllarda kültür / sanat çevrelerinin gündemini, `ulusal / milli kültür', ?sanattaulusallık / evrensellik? ve ?sosyalist / devrimci sanat anlayışı? tartışmaları belirlerken,her alanda olduğu gibi `dil'de de bir siyasallaşma süreci yaşanmış, ele alınankavramların içeriği belli bir ideolojiyi / siyasi karşıtlıkları yansıtacak biçimdedeğişmiştir. Bu durum, yalnızca sorunun ortaya konuluşu açısından değil, kurumsalişleyişe, kültür politikalarına ve sanat eğitimine olan etkileri açısından da farklı birgörünüm sunmuştur.Devletin kültür ? sanat politikalarına yönelik tavrı ve yaklaşımı, 70'lerin sonuna kadargündemdeki yerini korurken, devlet galerileri, yabancı kültür merkezleri, eğitimkurumları ve bankaların yanı sıra, özel galerilerin sayısının artmasıyla birlikte sergilemeolanakları çoğalmış, koleksiyonculuk konusunda da bir bilinçlenme süreci başlamıştır.Yanı sıra varolan eğitim, öğretim, kültür kurum ve etkinliklerin iyileştirilmesine yöneliktartışma ve öneriler bu on yıllık sürecin düşünsel yapısına yön vermiş, sanatçıörgütlenmesinde dayanışma anlayışı öne çıkmış, sanat yayınlarının sayısında artışivgözlenmiştir. Sanat etkinliklerinin yoğunluk kazandığı 70'lerde, güzel sanatlar eğitimiveren kurumların artması, sanatçıların farklı kanallardan beslenmesine, farklı anlatımolanaklarına sahip olmalarına zemin hazırlamış, varolan öğretim kadrolarına gençkuşaktan sanatçıların katılmaya başlaması ile birlikte sanat eğitimindeki yerleşik estetikve biçim dillerine karşı ?yeni yaklaşımların? ortaya çıkması söz konusu olmuştur. 70'liyıllarda sanatçıların konu yönelimini oluşturan en önemli unsur ise kentsel dönüşüm vedeğişen çevre koşulları olarak belirmiştir.Anahtar Sözcükler : Çağdaş Türk sanatı, devrimci sanat, ulusal kültür, festivaller, sanatetkinlikleri, sanatçı örgütleri, kültür politikaları, galeriler, koleksiyonculuk.

Abstract:
In this thesis, whose subject is ?Cultural and Artistic Milieu in Turkey Between theYears 1970-1980?, the artistic milieu of a period which started in 12th March 1971 andended in 12th September 1980 has been studied within the framework of socioeconomic,political, and cultural developments; and an evaluation of this period hasbeen made.The decade between the years 1970-1980 points to a tense, depressive and complexperiod when the government constantly changed hands; political instability dominatedthe country; and when such developments as the activities of radical groups, thegrowing violence in the country, Armenian terrorism, the military intervention inCyprus, were taking place. The economy of that period was being shaped around theconditions determined by the political powers and conditions; rapid urbanisation,industrialisation and politicization became the most important factors affecting thetransformation in the cultural and social structure.While discussions on ?national culture?, ?nationalism/universality in art?, and ?socialist/revolutionist approach to art? determined the agenda of the cultural/artistic milieu, apoliticization period in ?language? was also taking place, just like the other areas; andthe content of certain concepts changed, reflecting a certain ideology/political contrasts.This situation created a different picture, not only in bringing up the matter, but also inits effects on institutional processes, culture policies and art education.While the attitude and approach of the state towards culture and art policies kept itsplace on the agenda until the end of 1970?s, exhibition opportunities proliferated as aresult of the increase in state galleries, foreign culture centres, education institutions, aswell as private galleries; and a period of awareness about collectible art items started.On the other hand, discussions and suggestions towards the improvement of the existingvieducation and cultural institutions and their activities guided the intellectual structureof that ten-year period; an understanding of cooperation in the artists? organisationsgained importance; and an increase in the number of art publications was observed. Inthe 70?s, when art activities got intensified, the increase in the number of institutionsgiving fine arts education prepared the grounds for the artists to be fed through differentchannels, and to have different opportunities of expression. ?New approaches? againstthe traditional aesthetic and formal languages in art education developed as a result ofthe involvement of young generation artists into the existing academic staff. The mostimportant factor determining the content choices of artists in 70?s was the urbantransformation and changing social conditions.Key words: Contemporary Turkish art, revolutionist art, national culture, festivals, artactivities, artist organisations, culture policies, galleries, collectible art items.