Birinci basamağa başvuran ebeveynlerde otizm spektrum bozukluğu farkındalığı ile ruhsal durum arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between autism spectrum disorder awareness and mental status in parents applying to primary care
Yazar: FATMA RAHMET YILDIRIMER
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU İLKE YILDIRIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ana-baba = Parents ; Farkındalık = Awareness ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Ruh sağlığı = Mental health

Özet:
AMAÇ: Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), yaşamın ilk yıllarında bulgu veren, süreğen, iletişim ve etkileşimde belirgin gecikme, bozulma ve sınırlı ilgi alanları ile ortaya çıkan multifaktöriyel gelişimsel bir bozukluktur. Çalışmanın amacı; ebeveynlerde otizm hakkındaki bilgi düzeyi ve farkındalık durumunu, çocuklarının otizm riskini ve bu ebeveynlerin depresyon ve anksiyete riskleri arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. 
GEREÇ ve YÖNTEM: Bu çalışma, 01.07.2020- 31.08.2021 tarihleri arasında Konya Selçuklu 78 Nolu Eğitim Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 18-36 aylık çocuğu olan ebeveynlerin katılımı ile yapılmıştır. Çalışmanın verileri, 26 soruluk sosyodemografik bilgi formu ile ebeveynlerin otizm hakkındaki bilgi düzeyi ve farkındalıklarının değerlendirildiği 31 soruluk veri formu ve Beck Depresyon, Beck Anksiyete envanterleri ile M-CHAT otizm tarama formu kullanılarak toplandı. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 23.0 ve MS-Excel 2021 programları kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. 
BULGULAR: Çalışmaya katılan 157 ebeveynin %72 'si (n=113) anne, %17,8'i (n=28) baba, %12'si (n=16) yakın akraba idi.  Katılımcıların otizm bilgi düzeyi %69,7 olarak hesaplandı. Farkındalık toplam puanı ile depresyon ölçeği puanı arasında negatif yönde zayıf düzeyde anlamlı korelasyon saptandı (r=-0,199 p=0,013).  Farkındalık toplam puanı ile anksiyete ölçeği puanı arasında negatif yönde zayıf düzeyde anlamlı korelasyon saptandı (r=-0,171 p=0,032). Çalışmamızda katılımcıların (anne ve baba) eğitim düzeyleri artıkça otizm farkındalıkları da anlamlı olarak artmaktadır (sırasıyla p<0,001; p<0,007). Çalışmamızda, anne sütü alma süresi (ay) ile M-CHAT ölçeği risk puanı arasında negatif yönde zayıf düzeyde anlamlı korelasyon saptandı (r=-0,247 p=0,002)
SONUÇ: Çalışmamızda otizm bilgi düzeyi %69,7 olarak hesaplandı. Literatürdeki diğer çalışmalara göre daha yüksek olan bu oranın, katılımcıların eğitim durumunun iyi olmasına ve medya ile sağlık otoritelerinin otizm farkındalığını artırmaya yönelik çalışmalarının etkili olmasına bağlı olduğu düşünülebilir. Eğitim düzeyi ve gelir miktarı yükseldikçe otizm farkındalığı anlamlı olarak artmaktadır. Otizm ile ilgili bilgi kaynağı olarak sağlık çalışanlarının daha az rol aldığı saptanmış olup bu konuda sağlık merkezlerinde otizm farkındalığını artırmaya yönelik çalışmaların artırılması otizmin azalmasında olumlu etki yaratabilir. Daha uzun süre anne sütü alan bebeklerde otizm daha az sıklıkla görülmektedir. Bunun için de 1. basamakta görev alan aile hekimlerinin anneleri emzirmeye teşvik edici toplantılar planlamasının, annelerin ruhsal durumlarının öncelikli olarak ele almalarının otizm sıklığını azaltacağı düşünülebilir. Ebeveyn ruhsal sağlığı ile çocuğun bilişsel gelişiminin birlikte değerlendirilmesinin özellikle anne ile iletişimin artırılmasının otizm açısından çok önemli ve değerli bir basamak olduğu görülmüştür.
ANAHTAR KELİMELER: Otizm Spektrum Bozukluğu, Ruhsal Durum, Farkındalık

Abstract:
ABSTRACT
AIM: Autism Spectrum Disorder (ASD) is a multifactorial developmental disorder that presents in the first years of life and presents with a chronic, marked delay in communication and interaction, and limited areas of interest. Purpose of the study; to evaluate the level of knowledge and awareness of parents about autism, their children's autism risk, and the relationship between these parents' depression and anxiety risks.
MATERIAL AND METHOD: This study was carried out with the participation of parents with 18-36 months old children registered in Konya Selçuklu Education Family Health Center No. 78 between 01.07.2020 and 31.08.2021. The data of the study were collected using a 26-question sociodemographic information form, a 31-question data form evaluating parents' knowledge and awareness of autism, Beck Depression, Beck Anxiety inventories, and M-CHAT autism screening form. IBM SPSS Statistics 23.0 and MS-Excel 2021 programs were used for statistical analysis and calculations. Statistical significance level was accepted as p<0.05.
RESULTS: 
Of the 157 parents who participated in the study, 72% (n=113) were mothers, 17.8% (n=28) were fathers, and 12% (n=16) were close relatives. The autism knowledge level of the participants was calculated as 69.7%. There was a weak and negative significant correlation between the total awareness score and the depression scale score (r=-0.199 p=0.013). A negative and weakly significant correlation was found between the total awareness score and the anxiety scale score (r=-0.171 p=0.032). In our study, as the education levels of the participants (mother and father) increased, their autism awareness also increased significantly (p<0.001; p<0.007, respectively). In our study, a negative and weak significant correlation was found between the duration of breastfeeding (months) and the M-CHAT scale risk score (r=-0.247 p=0.002).
CONCLUSION: In our study, the autism knowledge level was calculated as 69.7%. This ratio, which has a high use in the literature, is good for education and can be useful for a good practice. As the education level and income level increase, autism increases in degrees. It has been determined that there is little role in health improvement as providing information about autism, and this health condition may have a positive effect on autism in order to increase healing in medicine. Longer mothers are less likely to have autism in infants. 
For this reason, it can be thought that planning meetings to encourage mothers to breastfeed by family physicians, and prioritizing mothers' mental states will reduce the frequency of autism. It has been seen that evaluating the mental health of the parents and the cognitive development of the child together, especially increasing the communication with the mother, is a very important and valuable step in terms of autism.
KEY WORDS: Autism Spectrum Disorder, Mental Status, Awareness