Jerzy Grotowski ve Eugenio Barba bağlamında oyunculukta kültürel çalışmalar
Cultural studies in acting in the context of Jerzy Grotowski and Eugenio Barba
Yazar: ECE ÖZİNAN
Danışman: PROF. DR. İHSAN KEREM KARABOĞA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Antropoloji = Anthropology ; Barba, Eugenio = Barba, Eugenio ; Grotowski, Jerzy = Grotowski, Jerzy ; Kültürel etkinlikler = Cultural activities ; Kültürel çalışmalar = Cultural studies ; Oyunculuk = Acting ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyuncuları = Theater players

Özet:
Bireylerin yaşamları boyunca icra ettikleri kültürel etkinliklerin; performatif ve dramatik öğelere sahip oldukları, kültürel kimlikleri belirleyen sembolik anlamlar ve eylemsel boyutlara işaret ettikleri gözlemlenmiştir. Bu keşifle birlikte, antropolojide birey yaşamının yorumlanabilmesi için alternatif bir yöntem olarak tiyatral tekniklere başvurulmaya başlanmıştır. Tiyatroda da oyuncunun mevcudiyetini geliştirmek amacıyla ritüellerdeki icracıların beden kullanımları araştırılmıştır. Aynı zamanda oyuncu-bireylerin içinde bulundukları bir tiyatro çalışmasında, tiyatral kimliğinin yanı sıra kültürel kimliğinin de etkilerinin olduğu fark edilmiştir. 

Bu çalışmada; antropoloji ve tiyatroda ortak çalışma alanlarının yaratılması doğrultusunda, öncelikle antropolojinin tiyatral teknikleri nasıl kullandığına yönelik kuramsal altyapı oluşturulmuştur. Daha sonra tiyatroda ritüelistik bir yaklaşımı öngören Jerzy Grotowski'nin farklı dönemlerindeki çalışmaları ve bu çalışmaların tamamlayıcısı niteliğindeki Eugenio Barba'nın farklı kültürlerden gelen oyuncuları bir araya getirerek uyguladığı çalışma yöntemi incelenmiştir. Antropoloji ile tiyatronun bileşiminden doğan incelemeler sonucunda, oyuncunun tekil veya bir toplulukla birlikte uygulayabileceği ve esinlenebileceği alıştırma örnekleri sunulmuştur. Oyuncu-bireylerin kültürel olarak belirlenmesine neden olan kültürel ve sosyal yaşamının, tiyatro uygulamasına getirdiği olanaklar ve sınırlılıklar çalışmanın odağını oluşturmaktadır.  


Anahtar Kelimeler: Kültürel Etkinlikler, Antropoloji, Tiyatro, Jerzy Grotowski, Eugenio Barba.

Abstract:
It is observed that the cultural activities that individuals perform throughout their lives have performative and dramatic elements and point to symbolic meanings and actionable dimensions that determine cultural identities. With this discovery, theatrical techniques began to be used as an alternative method for interpreting individual life in anthropology. The body uses of performers in rituals have also been investigated in order to improve the presence of the actor in the theatre. At the same time, it has been noticed that there are influences on the cultural identity as well as the theatrical identity of the actor-individuals in a theatre study.

In this study; in line with the creation of common fields of work in anthropology and theatre, a theoretical background was created for how anthropology uses theatrical techniques. And then the work of Jerzy Grotowski, who envisioned a ritualistic approach in theatre, and Eugenio Barba, who was a complement to these works, was studied by bringing together actors from different cultures. As a result of the study of the composition of anthropology and theatre, examples of exercises that the actor can practice and be inspired by, either singularly or with an ensemble, are presented. The study focuses on the possibilities and limitations that the cultural and social life of the actors brings to the practice of theatre, which leads to the cultural determination of the individuals.


Keywords: Cultural Events, Anthropology, Theatre, Jerzy Grotowski, Eugenio Barba.