Üniversite öğrencilerinin meme ve testis kanserine yönelik sağlık inançlarının belirlenmesi
Determination of health beliefs of university students towards breast and testicular cancer
Yazar: ŞÜKRAN OLGUN
Danışman: PROF. DR. GÜL ERTEM
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Kendi kendine muayene = Self-examination ; Meme = Breast ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Testiküler neoplazmlar = Testicular neoplasms ; Testis = Testis ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
AMAÇ: Tanımlayıcı tipte hazırlanan bu araştırma, üniversite öğrencilerinin meme ve testis kanserine yönelik sağlık inançlarının belirlemek için yapılmıştır.

YÖNTEM: Araştırma 1 Ekim- 30 Kasım 2018 tarihleri arasında, Ege Üniversitesi Yabancı Diller Bölümü hazırlık sınıfında öğrenim gören, sadece lisans derecesindeki hazırlık sınıflarında öğrenim gören 2500 öğrenci araştırmanın evrenini, 350 öğrenci ise örneklemi oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında, literatür doğrultusunda araştırmacı tarafından hazırlanan 20 soruluk birey tanılama formu, Champion'un meme kanseri ve taramalarına ilişkin sağlık inanç modeli ölçeği ve Champion'un testis kanseri taramalarına ilişkin sağlık inanç modeli ölçeği kullanılmıştır. Veri analizinde SPSS 20 paket programı kullanılmış, sonuçlar değerlendirilirken yüzde, ortalama, spearmans rho testi ve ki-kare testi uygulanmıştır. 

BULGULAR: Araştırmadaki kadın öğrencilerin yaş ortalaması, 18.71±1.52, erkek öğrencilerin yaş ortalaması ise; 19.39±1.84 olarak bulunmuştur. Kadın öğrencilerin %9.5'i meme kanseri hakkında önceden eğitim aldığını, %90.5'i önceden eğitim almadığını  %67.0'si önceden KKMM'yi duyduğunu, %33.0'ü ise önceden KKMM'yi duymadığını, %8.5'i düzenli olarak KKMM yaptığını, %91.5'i ise yapmadığını, %58.5'i KMM'yi daha önceden duyduklarını, %41.5'i ise daha önceden duymadıklarını,  %3.5'i klinik meme muayenesi yaptırdığını, öğrencilerin %90.0'ı erken tanı yöntemlerini duyduklarını, %10.0'u erken tanı yöntemlerini duymadıklarını belirtmişlerdir. Erkek öğrencilerin %8.8'i testis kanseri hakkında önceden eğitim aldığını, %91.2'si önceden eğitim almadığını, %23.5'i önceden KKTM'yi duyduklarını, %76.5'i ise önceden KKTM'yi duymadıklarını, %2.9'u düzenli olarak KKTM yaptığını, %97.1'i ise düzenli olarak KTMM yapmadığını, %34.7'si daha önceden KTM duyduklarını, %65.3'ü ise daha önceden duymadığını, sadece %1.2'si klinik testis muayenesi yaptırdığını, %66.5'i erken tanı yöntemlerini duyduklarını belirtirken, %33.5'i erken tanı yöntemlerini duymadıklarını belirtmişlerdir.
 
Kadın öğrencilerde korelasyon analizi yapıldığında; SİM'e göre duyarlılık ve önemseme/ ciddiyet, sağlık motivasyonu ve KKMM yararları, mamografi yararları ve KKMM yararları, KKMM engelleri ve mamografi engelleri ölçek alt boyutları arasında yüksek düzeyde ilişki saptanmıştır. Erkek öğrencilerde, SİM'e göre duyarlılık, KKTM yararları ve KKTM engelleri alt boyutlarında yüksek düzeyde  ilişki saptanmıştır. Kadın ve erkek öğrencilerde, ailede kanser tanısı olan kişi olma durumu, meme/testis kanseri hakkında önceden eğitim alma durumu duyarlılığı etkilemektedir.

SONUÇLAR: Üniversite öğrencilerinin büyük bir kısmının, meme ve testis kanseri ve KKMM/KKTM hakkında bilgi sahibi olmadıkları ve ayrıca, düzenli olarak KKMM/KKTM uygulamadıkları belirlenmiştir. Yapılan çalışmanın sonucuna göre; ileriki çalışmalarda üniversite öğrencilerinde meme/testis kanseri ve KKMM/KKTM hakkında bilgi düzeyini arttırma amaçlı sağlık eğitimleri planlanması ve uygulanması önerilir.

Abstract:
AIM: This descriptive study was conducted to determine the health beliefs of university students about breast and testicular cancer and to raise awareness about this issue.

METHODS: The research consisted of 2500 students who studied in the preparatory class of Ege University Foreign Languages Department from 1 October to 30 November 2018 and who studied in the preparatory classes of undergraduate degree only, and the sample consisted of 350 students. The data were collected by using the 20-item individual identification form prepared by the researcher in accordance with the literatüre, the Health Belief Model Scale for Champion's Breast Cancer and screening and the Health Belief Model Scale for Champion's Testicular Cancer screening. SPSS 20 package program was used for data analysis. Percentage, mean, spearmans rho test and chi-square test were used to evaluate the results.
	
RESULTS:  The mean age of the female students was 18.71±1.52 and the mean age of male students was 19.39 ± 1.84. Of the students,  %9.5 of the female students had prior education about breast cancer, %90.5 had not received any prior education, % 67.0 had heard of BSE before, %33.0 had not heard of BSE before, %8.5 did BSE regularly, %91.5 did not perform BSE on a regular basis, %58.5 had heard of CBE before, %41.5 had not heard of it before, %3.5 had CBE, %90.0 of the students had heard of early diagnosis methods, %10.0 reported that they had not heard of early diagnosis methods. %8.8 of male students had prior training about testicular cancer, %91.2 had no prior education, %23.5 had heard of TSE before, %76.5 had not heard of TSE before, %2.9 had TSE regularly, %97.1 did not regularly perform CTE, %34.7 had heard of CTE before, %65.3 had not heard before, only %1.2 had a clinical testicular examination, %66.5 said they had heard of early diagnosis methods, %33.5 reported that they had not heard of early diagnosis methods. 

When correlation analysis was performed in female students; according to HBS, a high level correlation was found between sensitivity and importance / severity, health motivation and BSE benefits, mammography benefits and BSE benefits, BSE barriers and mammography barriers scale subscales. Male students were found to have a high level of correlation in terms of sensitivity, benefit of TSE and TSE barriers. In female and male students, the status of being diagnosed with cancer in the family and prior education about breast / testicular cancer affect the sensitivity.

CONCLUSION: It was determined that most of the university students don't have knowledge about breast and testicular cancer and BSE / TSE and also do not apply BSE / TSE regularly. According to the results of the study; in future studies, it is recommended to plan and implement health education programs in order to increase the level of knowledge about breast / testicular cancer and BSE / TSE in university students.