Küçükçekmece 4 nolu aile sağlığı merkezine kayıtlı 18-36 aylık çocuğu olan ebeveynlerde otizm spektrum bozukluğu hakkında bilgi düzeyi ve farkındalığının incelenmesi
Investigation of knowledge level and awareness of autism spectrum disorder in parents with 18-36 months children registered at Küçükçekmece no 4 family health center
Yazar: BARIŞ TÖLÜK
Danışman: DOÇ. DR. SADIK SAMİ HATİPOĞLU ; DR. SEMRA YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Psikiyatri = Psychiatry ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı = Family health ; Ana-baba = Parents ; Bilgi = Knowledge ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Farkındalık = Awareness ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Çocuk psikiyatrisi = Child psychiatry ; İstanbul-Küçükçekmece = İstanbul-Küçükçekmece

Özet:
Giriş ve Amaç: Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB)  belirtilerinin erken çocukluk döneminde başladığı sosyal–iletişimsel alanda  yetersizlikler ile sınırlı, tekrarlayıcı davranışlar ve ilgi alanları ile karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur. Erken tanı için çocukların erken yaşta Değiştirilmiş Erken Çocukluk Dönemi Otizm Taraması (M-CHAT) gibi tarama ölçekleri ile değerlendirilip riskli olguların uzmana yönlendirilmesi, ayrıca ebeveynin bilgi ve farkındalığının yüksek olması çok önemlidir. Bildiğimiz kadarıyla Türkiye' de ebeveynler üzerinde OSB hakkında  bilgi düzeyi ve farkındalığı ile ilgili yapılmış bir çalışma olmaması sebebiyle bu çalışmada 18-36 aylık çocuğu olan ebeveynlerde OSB hakkında bilgi ve farkındalık düzeyinin ve bunların bireysel faktörlerle ilişkisinin incelenmesini  amaçladık.

Materyal ve Metod: Araştırma İstanbul ilinde Küçükçekmece 4 Nolu Aile Sağlığı Merkezinde Şubat 2020 – Temmuz 2020 tarihleri arasında 18-36 aylık çocuk sahibi 340 ebeveyne anket çalışması olarak uygulandı. Anket katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, M-CHAT ölçeği ve DSM-V tanı kriterlerinden uyarlanan sorulardan oluşturuldu. 

Bulgular: Örneklemimiz %80,6' sı annelerden %19,4' ü babalardan oluşmaktaydı. Ebeveyenlerin %97,6' sının daha önceden otizm diye bir hastalığı duyduğu, %34,1'inin ise çevresinde otizmli bir birey olduğu belirlendi. Ebeveynler arasında bir çocuğun anlamlı kelime kullanma yaşını doğru bilme oranı %32,6 idi ve bu kişilerin mezuniyet durumları açısından istatistiksel fark olduğu saptandı (p=0,041). Katılımcıların OSB hakkındaki bilgi düzeyleri, cinsiyet ve eğitim düzeyleri açısından istatistiksel olarak farklılık göstermektedir (sırasıyla; p=0,001, p<0,001). Katılımcının çoğunluğu (n:254; %74,7) "Otizmin tanısının deneyimli bir uzman tarafından klinik görüşme ve gözlem ile konulur" maddesine  doğru yanıt verdi. Katılımcıların tamamına yakını (n:330; %97,1) aile hekiminin çocuğu ileri merkeze yönlendirme gereği duyduğunda önemseyip çocuğunu hemen kontrole götüreceğini ifade etti.

Sonuç: Birinci basamakta erken tanı alma şansı olan çocuklar hızlı bir şekilde deneyimli uzmana yönlendirilerek erken müdahale şansı kazanırlar. Tabi buradaki başarı hem Aile Sağlığı Merkezi sağlık çalışanlarının hem de çocukların ebeveynlerinin OSB hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarına ne kadar hakim olduklarına bağlıdır.

Anahtar Kelimeler: Otizm, Otizm Spektrum Bozukluğu, Aile Hekimi, Aile Sağlığı Merkezi, Farkındalık

Abstract:
Introduction and Aim: Autism spectrum disorder (ASD) is a neurodevelopmental disorder characterized by repetitive behaviors and interests, with symptoms beginning in early childhood, limited by social-communicative inadequacies. For early diagnosis, evaluation of children at an early age with screening scales such as Modified Checklist for Autism in Toddlers (M-CHAT) and directing the risky cases to the specialist. For early diagnosis, it is very important that children are evaluated with screening scales such as M-CHAT at an early age, that risky cases are directed to the specialist, and in addition, the parent's knowledge and awareness is high. As we know, there are no studies on the level of knowledge and awareness about ASD on parents in Turkey. In this study, we aimed to evaluate the level of knowledge and awareness about ASD in parents with 18 to 36 month-old children and to evaluate its relationship with individual factors.

Material and Method: The research was carried out between February 2020 and July 2020 in Küçükçekmece No. 4 Family Health Center in Istanbul as a questionnaire study in 340 parents who have 18-36 months old children. The questionnaire was composed of questions adapted from the socio-demographic characteristics of the participants, the M-CHAT scale and DSM-V diagnostic criteria.

Results: 80,6% of our sample consisted of mothers and 19,4% consisted of fathers. It was determined that 97,6% of the parents had previously heard of a disease called autism, and 34,1% had an autistic person around them. The rate of knowing a child's meaningful word age correctly between parents was 32,6% and there was a statistical difference in terms of their graduation status (p=0,041). According to the M-CHAT assessment, when the correct response score is examined; there was a statistically significant difference in terms of gender and graduation characteristics (p=0,001, p<0,001, respectively). It was seen that 254 (74,7%) participants responded correctly to the opinion that the diagnosis of autism is made by an experienced specialist through clinical interview and observation. When the family physician needed to direct the child to the advanced center, it was determined that 330 (97,1%) of the family members would care and take their child to control immediately.

Conclusion: Children who have the chance to get an early diagnosis in primary care, are directed to an experienced specialist, gain the chance of early intervention. Of course, the success here depends on how well the Family Health Center healthcare workers and the parents of children have knowledge, attitudes and behaviors about ASD.

Keywords: Autism, Autism Spectrum Disorder, Family Physician, Family Health Center, Awareness.