Sınıf öğretmenlerinin sınıf yönetim becerileri ile işe yabancılaşma düzeyleri arasındaki ilişkide öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarının aracılık rolü
The mediatory role of classroom teachers' attitudes towards the teaching profession in the relationship between classroom management skills and work alienation levels
Yazar: SELİM TUGAY
Danışman: DOÇ. DR. AHMET AYIK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç:  Bu çalışmanın amacı sınıf öğretmenlerinin sınıf yönetimi becerileri ile işe yabancılaşma düzeyleri arasındaki ilişkide öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarının aracılık rolünü ortaya koymaktır.
Yöntem:  Bu araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır.  Araştırmanın evrenini, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Erzurum ili merkez ilçelerinde (Aziziye, Palandöken ve Yakutiye) görev yapan sınıf öğretmenleri oluşturmuştur. Araştırmada  "tabakalı örnekleme" ve kolay örnekleme yöntemi kullanılmıştır.  Bu bağlamda 365 gönüllü öğretmen araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı       olarak Sınıf Yönetimi Becerileri Ölçeği, İşe Yabancılaşma Ölçeği ve Öğretmenlerin Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS ve AMOS istatistik programları kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, sınıf öğretmenlerinin sınıf yönetimi becerilerinin çok yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Sınıf yönetimi becerileri ölçeğinin alt boyutları ele alındığında en yüksek ortalama "liderlik ve iletişim" boyutunda, en düşük ortalama ise "planlama" alt boyutunda elde edilmiştir. Araştırmada, öğretmenlerin işe yabancılaşma düzeylerinin çok düşük seviyede olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada sınıf öğretmenlerinin öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumlarının yüksek seviyede olduğu görülmüştür. Öğretmenlik mesleğine ilişkin tutum ölçeğinin alt boyutları ele alındığında en yüksek ortalama "mesleki gelişime açıklık" boyutunda, en düşük ortalama ise "ilgisizlik" alt boyutunda elde edilmiştir. Araştırmada sınıf öğretmenlerinin sınıf yönetimi becerileri ile cinsiyet ve eğitim durumu değişkenleri arasında anlamlı bir fark olduğu görülmektedir. Araştırmada öğretmenlerin işe yabancılaşma düzeyleri ile cinsiyet, mesleki kıdem ve eğitim durumu değişkenleri arasında anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada öğretmenlerin öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları ile mesleki kıdem değişkeni arasında anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Sınıf öğretmenlerinin sınıf yönetimi becerileri ile işe yabancılaşma düzeyleri arasında orta  düzeyde negatif yönlü anlamlı bir ilişki, sınıf yönetimi becerileri ile öğretmenlik mesleğine ilişkin tutum düzeyleri arasında düşük düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki, öğretmenlerin işe yabancılaşma düzeyleri ile öğretmenlik mesleğine ilişkin tutum düzeyleri arasında orta düzeyde negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Son olarak, öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumun, sınıf yönetimi becerileri ile işe yabancılaşma arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolünün olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Sonuçlar: Sınıf öğretmenlerinin sınıf yönetimi becerilerinin hem doğrudan hem de öğretmenlik mesleğine ilişkin tutum vasıtasıyla dolaylı olarak öğretmenlerin işe yabancılaşma düzeylerini etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: sınıf yönetimi, işe yabancılaşma, mesleki tutum

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to reveal the mediating role of classroom teachers' attitudes towards the teaching profession in the relationship between classroom management skills and work alienation levels.
Method: In this research, the relational survey model, one of the quantitative research methods, was used.  The population of the research consisted of classroom teachers working in the central districts of Erzurum (Aziziye, Palandöken and Yakutiye) in the 2023-2024 academic year. "Stratified sampling" the easy sampling method were used in the research.  In this context, 365 volunteer teachers comprised the research sample. Classroom Management Skills Scale, Work Alienation Scale and Teachers' Attitude Scale, towards the Teaching Profession were used as data collection tools in the study. Data were analyzed using SPSS and AMOS statistical programs.
Findings: According to the findings of the research, it was determined that the classroom management skills of classroom teachers were at a very high level. Considering the sub-dimensions of the classroom management skills scale, the highest average was obtained in the "leadership and communication" dimension and the lowest average was obtained in the "planning" sub-dimension. In the research, it was determined that teachers' levels of alienation from work were very low. In the research, it was seen that classroom teachers' attitudes towards the teaching profession were at a high level. Considering the sub-dimensions of the attitude scale towards the teaching profession, the highest average was obtained in the "openness to professional development" dimension and the lowest average was obtained in the "indifference" sub-dimension. In the research, it is seen that there is a significant difference between the classroom management skills of classroom teachers and the variables of gender and educational status. In the study, it was determined that there was a significant difference between teachers' work alienation levels and the variables of gender, professional seniority and educational status. In the study, it was determined that there was a significant difference between teachers' attitudes towards the teaching profession and the professional seniority variable. There is a moderately negative significant relationship between classroom teachers' classroom management skills and their level of alienation from work, a low positive significant relationship between classroom management skills and their attitude levels towards the teaching profession, and a moderately negative significant relationship between teachers' levels of alienation from work and their attitude levels towards the teaching profession. It was determined that there was a significant one-way relationship. Finally, it was concluded that attitude towards the teaching profession has a partial mediator role in the relationship between classroom management skills and work alienation.
Conclusions: It has been concluded that classroom management skills of classroom teachers affect teachers' levels of work alienation both directly and indirectly through their attitudes towards the teaching profession.

Keywords: classroom management, work alienation, professional attitude