Halk elinde yetiştirilen ivesi koyunlarının doğum ve sütten kesim ağırlıklarını etkileyen genetik parametrelerin tahmini
Determination of the factors affecting liver weight factors in awassi sheep raised in farmer conditions and estimation of genetic parameters
Yazar: MEHMET EMİN ÇALIŞKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELAHADDİN KİRAZ ; DOÇ. DR. SEYRANİ KONCAGÜL
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Halk elinde hayvan ıslahı ülkesel projesi kapsamında Şanlıurfa ilinde yürütülen ivesi koyunun halk elinde ıslahı projesinin alt projesi olan 63IVE2011-2 projesinde yer alan yoğun olarak İvesi koyunu yetiştiriciliği yapılan Tek Tek dağı bölgesinde 3 ayrı köyde yürütülmüştür. 3741 kuzunun doğum ağırlığı alınmış ve sütten kesime kadar 3564 kuzunun sütten kesim ağırlıkları alınmıştır. Bu süreç içerisinde İvesi kuzuların doğum ağırlığı ve sütten kesim ağırlığı özelliklerini etkili olan anne yaşı, cinsiyet, doğum tipi, işletme, sürü ve yılın etkileritahmin edilmiş fenotipik ve genetik parametrelerin tahmini yapılmıştır.Bu proje ile halk elinde yetiştirilmekte olan İvesi Koyunlarının doğum ağırlığı, sütten kesim ağırlığı ve günlük canlı ağırlık artışı sırasıyla 3.88, 20.65 kg ve 186 gr. Cinsiyete göre doğum ağırlığı, sütten kesim ağırlığı ve günlük canlı ağırlık artışı dişi kuzularda en küçük kareler ortalamaları sırasıyla; 3.614±0.0281, 20.073±0.1890 kg ve 182.541±2.1225 g olarak tespit edilmiştir. Erkek kuzuların en küçük kareler ortalaması sırasıyla; 3.634±0.0285, 20.647±0.1920 kg ve 188.660±2.1572 g olarak saptanmıştır. Doğum tiplerine göre doğum ağırlıklarına ait en küçük kareler ortalamaları tekiz kuzularda 3.844±0.0166 kg ikiz kuzularda ise 3.404±0.0504 kg olarak tespit edilmiştir. Sütten kesim ağırlığı ve günlük canlı ağırlığı artışı tekiz kuzularda 21.012±0.1095 ve 190.710±1.2293 kg ikiz kuzularda ise 19.707±0.3417 kg ve 180.491±3.8376 g olarak tespit edilmiştir. Yılın etkisi sütten kesim ağırlığı ve günlük canlı ağırlık artışı üzerinde tüm yıllarda önemli olduğu saptanmıştır (P<0.01). Bu özellikler bakımından kalıtım dereceleri sırayla 0.30, 0.19 ve 0.18 olarak tahmin edilmiştir. DA ile SKA ve GCAA arasındaki genetik korelasyonlar sırasıyla 0.94 ve 0.87 bulunurken, SKA ile GCAA arasında genetik korelasyon 1 olarak tahmin edilmiştir. Hataya ait  korelasyonlar ise DA ile SKA ve GCAA sırasıyla 0.87 ve 0.82 bulunurken çevrenin etkisinin pozitif yönde olduğu  tahmin edilmiştir. SKA ile GCAA arasındaki çevresel korelasyon 0.99 olarak tahmin edilmiştir.

Abstract:
This research was carried out in 3 villages in the Tek Tek Mountain region, Şanlıurfa, which was intensely involved in the project of 63IVE2011-2, which is a subproject of the Awassi sheep breeding project in the hands of the sheep breeders within the scope of the national animal breeding project. The birth weight of 3741 lambs was taken and 3564 lambs were kept alive until weaning. In this process, phenotypic and genetic parameters were estimatedin terms of birth and weaning weight and the effect of dam age, sex and type of birth, flock and birth year were estimated.With this project, birth weight, weaning weight and daily live weight gain of Awassilambs are 3.88, 20.65 kg and 186 gr. Least square means of birth weight, weaning weight and daily live weight gain in female lambs were 3.614 ± 0.0281, 20.073 ± 0.1890 kg and 182.541 ± 2.1225 g, respectively, and in male lambs they were  3.634 ± 0.0285, 20.647 ± 0.1920 kg and 188.660 ± 2.1572 g, respectively. According to the type of birth, the least squares mean of birth weight was found as 3.844 ± 0.0166 kg in singles and 3.404 ± 0.0504 kg in twin lambs. Weaning  weight and daily live weight gain were determined as 21.012 ± 0.1095 and 190.710 ± 1.2293 kg in single lambs and 19.707 ± 0.3417 kg and 180.491 ± 3.8376 g in twin lambs. The effect of the year on weaning weight and daily live weight gain was found as significant  (P<0.01). In terms of these characteristics, heritability was estimated to be 0.30, 0.19 and 0.18 for birth weight, weaning weight and Daily live weight gain, respectively. Genetic correlations between DA and SKA and GCAA were found to be 0.94 and 0.87, respectively. The environmental correlations were found to be 0.87 and 0.82, while DA, SKA and GCAA were positivelyaffectedfrom environment. Environmental correlation between SCA and GCAA was estimated to be 0.99.