Lise öğrencilerinde ağızotunu (Dumansız tütün) bıraktırmaya yönelik transteoretik model temelli motivasyonel görüşmelerin
The effect of motivational interviews based transtheoretik model for quitting the chewing tobacco (The smokeless tobacco) addiction to high shool students
Yazar: FİLİZ TAŞ
Danışman: PROF. DR. EMİNE ÜMİT SEVİĞ ; DOÇ. DR. ZEYNEP GÜNGÖRMÜŞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Lise öğrencileri = High schools students ; Motivasyon = Motivation ; Tütün = Tobacco ; Tütün-dumansız = Tobacco-smokeless

Özet:
Bu araştırma lise öğrencilerinde ağızotunu (dumansız tütün) bıraktırmaya yönelik transteoretik model (TTM) temelli Motivasyonel görüşmelerin etkisini belirlemek amacıyla ön test - son test randomize kontrol gruplu bir çalışma olarak yapılmıştır.
Araştırma, Kahramanmaraş il merkezinde bulunan Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı Kahramanmaraş Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi'nde gerçekleştirilmiştir. Veriler 25.12.2013- 13.01.2015 tarihleri arasında toplanmıştır. Klinik Dışı Araştırmalar Etik Kurul onayı, Milli Eğitim Müdürlüğü'nden,  okul müdürlüğünden ve araştırmaya katılan öğrencilerden yazılı izin alınmıştır. Araştırmanın örneklem grubu 45 müdahale, 45 kontrol olarak belirlenmiştir. Araştırmada veriler; Kişisel Bilgi Formu, Nikotin Bağımlılık Düzeyi Testi/ Fagerström Tolerans Testi Ölçeği, TTM ölçekleri [Değişim Aşamalarının Sınıflandırılması Ölçeği (DASÖ), Davranış Değiştirme Süreci Ölçeği (DDSÖ), Öz-Etkililik Ölçeği (ÖEÖ), Teşvik Eden Faktörler Ölçeği (TEFÖ), Karar Alma Ölçeği (KAÖ)] kullanılarak elde edilmiştir.  Verilerin değerlendirilmesinde uygun istatistiksel testler kullanılmış, p<0.05 değeri anlamlı kabul edilmiştir.
Müdahale grubu ile 6 görüşme yapılmış; Öğrencilerde meydana gelen değişmeler TTM ölçekleri, öğrencinin hangi aşamada olduğu Değişim Aşamalarının Sınıflandırılması Ölçeği kullanılarak belirlenmiştir. Kontrol grubunda veriler ön test – son test TTM ölçekleri kullanılarak elde edilmiştir. 
Sonuçta müdahale grubunda 18 (% 46.1) öğrenci ağızotunu bırakmış, kontrol grubunda ağızotunu bırakan öğrenci olmamıştır. Müdahale ve kontrol grupları karşılaştırmasında Nikotin Bağımlılık Düzeyi Testi/ Fagerström Tolerans Testi Ölçeği, DDSÖ, KAÖ, TEFÖ, ÖEÖ puanları arasındaki fark önemli (p<0.05) bulunmuştur. 
Motivasyonel görüşmelerin TTM ile birlikte kullanılmasının davranış değiştirmede ve ağızotunu bırakmada etkili olduğu tespit edilmiştir. Tütün ürünleri ile mücadelede davranış değişikliği için TTM temelli motivasyonel görüşmelerin yapılması önerilir. 

Anahtar Kelimeler: Ağızotu, Motivasyonel görüşme, Transteoretik Model,  Bağımlılık, Lise öğrencileri.

Abstract:
This study was carried out as an randomized control grup pre test- post test research aiming to determine the effect of TTM based motivational interviews on high school students to quıttıng the chewıng tobacco(smokeless tobacco). 
The research was conducted in Kahramanmaraş Technical and Industrial Vocational High School located in the city center of Kahramanmaraş province and affiliated to Directorate of National Education. The data collection started on December the 25th in 2013 and finished on January the 13st in 2015. The Non-Clinical Ethics Committee and Ministry of National Education approval were taken in addition to written permissions from school directorship and students who accepted to take part in the research. The sampling of the study was designed with an experimental group of 45 students and a control group of 45 students. 
The data of the research was gathered via personal information form, Nicotine Dependence Level Test/ Fagerstrom Tolerance Test Scale, TTM scales [Classification of Variance Stages Scale, Behaviour Modification Process Scale, Self-Efficacy Scale, Encouraging Factors Scale, Decision-Making Scale].  An appropriate statistical test was used for the evaluation of the data p values <0.05 were considered significant as statistical significance.
The data from the experimental group was obtained in 6 interviews; in addition, the variations among students were tracked by using the TTM scales. The data from the control group was determined by using pre-post tests the TTM scales. 
In result, 18 students (46.1%) quitted priming; however, no student quitted in the control group. The last interview conducted in both the control and experimental groups indicated a significant difference (p<0.05) among the Nicotine Dependence Level Test/ Fagerstrom Tolerance Test Scale, Behaviour Modification Process Scale, Self-Efficacy Scale, Encouraging Factors Scale, Decision-Making Scale.
It is identified within the scope of this study that running motivational interviews with Transtheoretical Model has been effective in behavior modification and outgrowing priming. For behavioural change in fighting against tobacco products, motivational interviews based on TTM are suggested.

Keywords: Smokeless Tobacco, Motivational Interview, Transtheoretical Model, Addiction, High School Students.