Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında görev yapan müdürlerin yeterliklerinin belirlenmesi ve yetiştirilmelerine yönelik yeterlikler çerçevesi
Exploring the qualifications required of principals of vocational an technical high schools and qualifications framework for training them
Yazar: ARZU ENGÜR
Danışman: PROF. DR. ALİ SABANCI
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Meslek liseleri = Vocational high schools ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaöğretim kurumları = Secondary education institutions ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Teknik liseler = Technical high schools ; Yeterlilik = Sufficiency ; Yönetsel yeterlik = Managerial competence

Özet:
Bu çalışmanın amacı mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında ihtiyaç duyulan müdür yeterliklerinin belirlenmesi ve yeterliklerin gelişimi için yetiştirilmelerine yönelik yeterlikler çerçevesi geliştirmektir. Çalışma üç aşamalı tasarlanmıştır. 
Araştırmanın birinci aşamasında mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında görev yapan okul müdürlerinin yeterliklerini belirlemek üzere okullara doküman yönetim sistemi üzerinden gönderilen dokümanlar, kurum içi yazışma dokümanları, güncel mevzuat, konu ile ilgili kitap, makale ve tezlerden oluşan basılı bilimsel eserler iş analizi yöntemlerinden biri olan belge toplama tekniği ve doküman incelemesi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen veriler NVIVO 11 nitel araştırma paket programı kullanılarak içerik analizi yapılmıştır. Araştırmanın ikinci aşaması nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim deseninde tasarlanmıştır. Veri toplama yöntemi olarak müdürlerin görüşlerinin derinlemesine ve ayrıntılı olarak incelenmesi için görüşme yöntemi kullanılmıştır. Bu çerçevede yapılandırılmış ve yarı yapılandırılmış görüşme formu özellikleri taşıyan görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2019-2020 eğitim öğretim yılında Antalya ilinde 5 merkez ilçesi olan Muratpaşa, Kepez, Döşemealtı, Konyaaltı ve Aksu bölgelerinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı 10 farklı resmi mesleki ve teknik ortaöğretim kurumunda çalışan okul müdüründen oluşmaktadır. Çalışma gurubunun belirlenmesinde nitel araştırmalarda kullanılan amaçlı örnekleme yönteminden ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Müdürlerin belirlenmesinde mesleki kıdemleri 10 ve daha fazla olan, mesleki okullarda müdür olarak 5 yıl ve daha fazla çalışan gönüllü kadın ve erkek katılımcılar tercih edilmiştir. Bu özelliklere sahip okul müdürlerinin belirlenmesinde okul müdürlerinin görüşleri alınarak kartopu örnekleme yöntemine başvurulmuştur. Elde edilen veriler NVIVO 11 nitel araştırma paket programı ile betimsel ve içerik analizi yapılmıştır. Görüşmeler ile elde edilen veriler daha önce içerik analizi ile belirlenen temalara göre yorumlanmış ve gerekli yerlerde doğrudan alıntılar ile desteklenmiştir. Bu konuda yapılan incelemeler ile elde edilen bulgulara dayalı analizlerde tespit edilen yeterlikler; "insancıl", "kavramsal (karar)", "teknik", "teknolojik" olmak üzere birbiri ile ilişkili ve birbirini tamamlayan 4 yeterlik alanı ile bunlar altında yer alan yeterlik alanları ve bu alanlar ile ilişkili yeterlik göstergelerinden oluşan alanlar olarak gruplanarak sıralanmıştır.  
Araştırmanın üçüncü aşamasında, 1. ve 2. aşamasında elde edilen veriler çerçevesinde ortaya çıkan bulgulara bakarak bir yeterlikler çerçevesi, kazanım hedefleri, kazandırılması öngörülen davranışlar belirlenmeye çalışılmıştır. Tasarlanan yeterlikler çerçevesi ile müdürlerin mesleki gelişim ihtiyaçlarının belirlenmesinde ve bu ihtiyaçları belirlemeye yönelik faaliyetlerin planlanmasında dikkate alınacak referans bir çalışma olma niteliği taşıması amaçlanmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the principal competencies needed in vocational and technical secondary education institutions and to develop a competencies framework for their training for the development of competencies. The study is designed in three stages.
In the first stage of the research, documents sent to schools through the document management system, internal correspondence documents, current legislation, book on the subject, printed scientific works consisting of articles and theses was examined using document collection technique and document analysis method, which is one of the job analysis methods. Content analysis was performed using NVIVO 11 qualitative research package program.
The second stage of the research is designed in phenomenological design which one of the qualitative research methods. A structured and semi-structured interview form was designed to collect data and interviews were made with the managers. The study group of the study consists of school principals working in 10 different official vocational and technical secondary education institutions affiliated to the Ministry of National Education in Muratpaşa, Kepez, Döşemealtı, Konyaaltı and Aksu regions, which are 5 central districts in Antalya, in the 2019-2020 academic year. Criterion sampling method, one of the purposeful sampling method used in qualitative research, was used to determine the study group. In the determination of principals, volunteer female and male participants with professional seniority of 10 or more and working as principals in vocational schools for 5 years or more were preferred. The descriptive and content analysis of the data was made with NVIVO 11 qualitative research package program.
Competencies determined at the end of the research; 4 competence areas that are interrelated and complementing each other, namely "humanistic", "conceptual (decision)", "technical", "technological", and the fields of competence under them and the competency indicators associated with these fields. 
In the third stage of the research, a competencies framework was tried to be determined within the framework of the data obtained in the first and second stages.