Kent içi bisiklet ulaşımının mekânsal optimizasyonu için CBS bazlı model yaklaşımı: Eskişehir örneği
GIS based model approach for spatial optimization of urban bicycle transportation: Example of Eskisehir
Yazar: İLKER ATMACA
Danışman: PROF. DR. SAYE NİHAN ÇABUK
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Coğrafya = Geography ; Ulaşım = Transportation ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Günümüz kentlerinde bisiklet yollarının kent içi yollara entegre edilmesi ile birlikte, birçok kent sakini bu yolları gezinti, spor, çalışma, ulaşım gibi amaçlar için kullanmaya başlamıştır. Ancak bisiklet yollarının motorlu araçların baskın olduğu kentsel yollara entegrasyonu sorunlu bir süreci bünyesinde barındırmaktadır. Kentsel alanlarda bisiklet ulaşımını geliştirme sürecinde yaşanan en büyük zorluklardan birisi yapılı çevreye bisiklet yollarının eklenmesidir. Bu tür zorlukların aşılmasında ağ analizleri, rota problemleri, mekânsal optimizasyon gibi sayısal yöntemlerin yanında sağladıkları kolaylıklardan dolayı coğrafi bilgi sistemleri (CBS) gibi araçlara da sıklıkla başvurulmaktadır.
Bu tezin temel amacı CBS tabanlı bir bisiklet rotası seçim metodolojisi yardımıyla Eskişehir kentinde, bisikletlilerin ilgi noktalarını (İN) kapsayan,  optimize edilmiş bir bisiklet ulaşım ağının tasarlanmasıdır. Çalışmada kullanılan metodoloji Eskişehir kenti için yalnızca optimize edilmiş bir ulaşım ağı tasarlamakla kalmayıp mevcut bisiklet yolu ağının da yeterlilik ve uygunluğunu niceliksel ve niteliksel açılardan değerlendirmektedir.
Bisiklet yollarının uygunluk ve yeterliliklerinin değerlendirilmesinde literatürde kabul görmüş güncel yaklaşımlardan üçü olan bisiklet kullanımı stres seviyesi (BKSS), Bisiklet kullanımına uygunluk puanı (BKUP) ve bisiklet kullanımına hizmet seviyesi (BKHS) kullanılmıştır. Bu yaklaşımlar göstermiştir ki Eskişehir kent merkezindeki bisiklet yolları gerek erişebilirlik gerekse uygunluk bakımından yetersizdir. Metodolojideki her bir yaklaşıma göre optimize edilmiş bisiklet yolu ağları ise birbirinden tamamen farklı güzergahları içermekte olup mevcut bisiklet yollarını geliştirme noktasında farklı bakış açıları ve alternatif güzergahlar sunmaktadır.

Abstract:
With the integration of bicycle paths into urban roads in today's cities, many city residents have started to use these roads for purposes such as sightseeing, sports, work and transportation. However, the integration of bicycle lanes into urban roads dominated by motor vehicles is a problematic process. One of the biggest challenges in the process of improving bicycle transport in urban areas is the addition of bicycle paths to the built environment. In overcoming such difficulties, besides numerical methods such as network analysis, route problems, spatial optimization, tools such as geographic information systems (GIS) are frequently used due to the convenience they provide.
The main purpose of this thesis is to design an optimized bicycle transportation network that includes cyclists' points of interest (IN) in the city of Eskişehir with the help of a GIS-based bicycle route selection methodology. The methodology used in the study not only designs an optimized transportation network for the city of Eskişehir, but also evaluates the adequacy and suitability of the existing bicycle path network from a quantitative and qualitative perspective.
In the evaluation of the suitability and adequacy of bicycle paths, three of the current approaches accepted in the literature, bicycling stress level (BKSS), bicycling suitability score (BKUP) and bicycling level of service (BKHS) were used. These approaches have shown that the bicycle lanes in Eskişehir city center are insufficient in terms of both accessibility and suitability. Bicycle path networks optimized for each approach in the methodology, on the other hand, include completely different routes and offer different perspectives and alternative routes at the point of improving existing bicycle paths.