Ortaöğretim öğrencilerinin yazılı anlatımlarında paragraf düzeyinde bağdaşıklık ve tutarlılık
Cohesion and coherent at the level of paragrapg in the compositions of secondary school students
Yazar: REMZİ CAN
Danışman: PROF. DR. İSMET ÇETİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağdaşıklık = Cohesion ; Kompozisyon = Composition ; Lise öğrencileri = High schools students ; Metin dil bilim = Text linguistics ; Paragraf yazımı öğretimi = Teaching paragraph writing ; Tutarlılık = Consistency ; Yazılı anlatım = Written expression

Özet:
Bu araştırmada ortaöğretim 9. ve 10. sınıfta öğrenim gören 524 öğrencinin yazılı anlatımları paragraf düzeyinde bağdaşıklık, tutarlılık ve düşünceyi geliştirme teknikleri bakımından değerlendirilmiştir. Bağdaşıklık, anlamın metnin birimleri arasında taşınmasını sağlayan dil bilgisel bağıntıları kapsamaktadır. Tutarlılık, konu akışındaki bütünlüktür. Düşünceyi geliştirme teknikleri ise paragrafta yer alan düşüncenin açılmasına, genişletilmesine hizmet eden tekniklerdir.Araştırmada, öğrencilerden kendilerine verilen 10 konudan birini seçerek bir kompozisyon yazmaları istenmiştir. Öğrencilerin yazdıkları kompozisyonların değerlendirilmesinde?Bağdaşıklık Düzeyi Değerlendirme Ölçeği?, ?Düşünceyi Geliştirme Teknikleri Değerlendirme Ölçeği?, ?Paragraf Tutarlılığı Değerlendirme Ölçeği? isimli ölçekler kullanılmıştır.Çalışmanın bulgularına göre paragraf düzeyinde bağdaşıklık araçlarının kullanım sıklıkları yüzde olarak şu şekildedir: kelime bağdaşıklığı ( % 51,26), bağlama ögeleri ( % 20,22), eksiltili anlatım ( %17,40), gönderim ( % 10,58), değiştirim(0,46).Öğrenciler metindeki birimler arasındaki işlev kurma görevlerine göre ise bağdaşıklık araçlarını şu sıklıklarda kullanmışlardır: cümle içinde (%% 31,60), cümleler arasında ( % 47,32), paragraf içinde ( % 15, 00), paragraflar arasında ( % 6, 06).Çalışmada öğrencilerin paragraf düzeyindeki anlatımlarında bağdaşıklık araçlarının kullanımı ile ilgili önemli sorunlar yaşadıkları belirlenmiştir. Bu sorunları şu şekilde özetlemek mümkündür: a) şahıs zamirinin karşılığının net bir biçimde belli olmaması, b) İşaret zamirinin insanlar için kullanılması, c) İşaret sıfatının karşılığının belli olmaması, d) İşaret sıfatının gereksiz yere kullanılması, e) İşaret zamirinin gereksiz yere kullanılması, f) Yanlış işaret zamiri kullanma, g) Gönderimle ilgili sözlü anlatım özelliklerinin paragrafta yer alması, şahıs zamirinin çok sık tekrar edilmesi f) Sözlü anlatımda sıkça kullanılan ?Bence? ?Bana Göre? ifadelerinin paragraflarda da sıkça yer alması h) Öznenin söylenmemesinden dolayı gönderim ögesinin karşılaştırılması, ı) Şahıs zamiri kullanılması gereken yerde işaret zamiri kullanılması, i) Gönderim ögesi ve karşılığının tekil-çoğul uyumsuzluğu oluşturacak biçimde kullanılması.Araştırma bulgularına göre ortaöğretim öğrencileri, paragraflarda tutarlılığı oluşturma bakımından önemli sorunlar yaşamaktadırlar. Paragraf ünitesini, derslerinde görmeyen 9. sınıf öğrencileri ile derslerinde görmüş olan 10. sınıf öğrencileri arasında yapılan karşılaştırmada, 10. sınıf öğrencilerinin paragrafa etkili giriş yapabilme bakımından ve düşünce organizasyonunu kurabilme bakımından 9. sınıf öğrencilerinden anlamlı derecede başarılı olduğu görülmekte iken paragrafı etkili bir sonuçla bitirebilme, ana fikir oluşturabilme, paragrafta ana düşünce-yardımcı düşünce uyumunu kurabilme bakımından 9 ve 10. sınıf öğrencilerinin aralarında anlamlı derecede bir başarı farkı görülmemiştir. Öğrencilerin yazdıkları paragraflarda tutarlılıkla ilgili yaşadıkları sorunlar şu şekilde özetlenebilir: a) Paragrafa etkili bir şekilde giriş yapamama, b) paragrafı etkili bir şekilde sonlandıramama, c) paragrafta düşünce organizasyonunu kuramama, ana fikri oluşturamama, d) ana fikri uygun yardımcı fikirlerle destekleyememe, e) Birbiriyle ilgisiz dağınık düşüncelerin yer aldığı paragraf denemeyecek cümleler dizisine yer verme, f) Paragraf yapılması gereken yerde paragraf yapma, g) Paragraf yapılmaması gereken yerde paragraf yapma h) Düşüncenin tam olarak ifade edilemediği ve tamamlanmadığı çok kısa paragraflara yer verme, ı) Metni paragraflara bölememe nedeniyle tüm metnin tek paragraf içerisinde verilmesi, i) Paragrafta ağırlığın veya ölçünün olmaması. Çok önemli bilgilerin çok kısa geçilmesi veya detaylandırılamaması ancak çok önemsiz bilgilerin çok uzun anlatılması, j) Paragrafta yapı bilgisi eksikliği nedeniyle paragrafın bölümlerinin (ana düşünce-tartışma-sonuç) oluşturulamaması.9. ve 10. sınıf öğrencileri, paragraflarında düşünceyi geliştirme tekniklerini sırasıyla şu sıklıklarda kullanmışlardır: örneklendirme (% 23, 84), soru sorma ( % 22,91), tanımlama (15,23), karşılaştırma (% 14,83), zıtlık (10,01), tanık gösterme- alıntı yapma (7,54), benzetme (4,37), sayısal verilerden yararlanma (% 1,05).Öğrenciler, paragraflarında düşünceyi geliştirme tekniklerinin kullanımında bazı problemler yaşamaktadır. Bu problemler şu şekildedir: a) Soru sorma tekniğini uygun olmayan yerde kullanma, b) Soruların sık ve gereksiz biçimde kullanılması, c) Paragrafa doğrudan örnekle başlanması), d) Okuyucuyu savunulan düşünceye zihinsel olarak hazırlamadan örnek kullanma, e) Verilen örneklerin paragraf içinde konuşma diliyle verilmesi, paragrafta anlatımın akışını bozan unsur görünümünde olması, f) Sözün kime ait olduğunu tam olarak bilmeden yanlış kaynak göstererek alıntı yapma, g) Paragrafta belirtilen sayısal verilerin güvenilir olmaması, h) Nitelikli tanımların yapılamaması.

Abstract:
In this study written expressions of 524 students who are studying in secondary education, were evaluated in terms of coherence, cohesion and thought development techniques in paragraph level. Coherence includes grammatical correlations which allow transferring of meaning between units. Cohesion is integrity in essay. Thought development techniques serve for to extend the thought that takes place in paragraph.In research, students are asked to write an essay by selecting one of ten topics. The scale of coherence evaluation level, the scale of thought development techniques evaluation and the scale of cohesion evaluation are used while evaluating students? essays. According to the findings of study, the frequency of coherence in paragraph level as follows, word coherence ( % 51,26), connection element ( % 20,22),ellipsis expression ( %17,40),reference ( % 10,58),substitution 0,46).Students use coherence according to tasks of setting function between units as follows; through sentence (%31,60),among sentences ( % 47,32), through paragraph ( % 15, 00),among paragraphs ( % 6, 06).In research, students have some problems about using coherence in paragraph level. It can be summarised as follows; a) pronoun is not given a clearly b) demonstrative pronoun is used for people. c) demonstrative adjective is not given clearly d) demonstrative adjective is used unnecessarily e)demonstrative pronoun is used unnecessarily f) wrong demonstrative pronoun usage g)verbal lecture about reference takes place in paragraph, pronoun is repeated over and over h) frequently used in oral expressions `to me? and` in my opinion? takes place paragraphs widely ı) conflict about reference element due to not using subject j)using pronoun instead of demonstrative pronoun k)disharmony of countable uncountable.According to findings of research, secondary school students have problems about coherence in paragraph. The comparison between Ninth grade students who does not have paragraph unit in their lessons and tenth grade students who have this lesson clearly shows that second group is more successful in effective introduction and thought organization. However there is not any big difference between them in finishing paragraph effectively, creating main idea, harmony in main idea and secondary idea.It can be summarize students? problems about paragraph coherence as follows a) weak introduction to paragraph, b) weak final in paragraph, c) inability to make paragraph organization and inability to create main idea, d) inability to support main idea with supporting idea, e) Making series of sentences in a paragraph that contains unrelated thoughts, f) making paragraph where it should be, g) making paragraph where it should not be, h) making very short paragraphs in which thoughts cannot be express exactly and completed, ı) due to cannot divide text into paragraphs, all text is given in a single paragraph, j) lack of weight or measure. Skipping very important information or not giving info in a detail but explaining unimportant information in a detail, k) due to the lack of structure in paragraph, part?s of paragraph (main idea, discussion, conclusion) cannot be formed.9th and 10th grade students uses thought development techniques respectively typically as follows, exemplification (% 23, 84), asking questions (% 22,91),definition (15,23), comparison(% 14,83), contrast (10,01), indicating witness-quote (7,54), simile (4,37), using numerical data (% 1,05). Students have some problems about using paragraph development techniques in paragraph. These problems are as follows, a) using asking question technique in inappropriate place b) using questions in an unnecessary and frequent way. c) starting paragraph with an example d) using a sample without preparing the reader mentally to the idea e) giving a sample with a spoken language in a paragraph that disturbs the flow of paragraph f) quoting showing the wrong source and without knowing the owner of word g) untrusting usage of numerical data in paragraph h) qualified definitions cannot be used.