Açıklanamayan infertilitesi olan hastalarda klomifen sitrat ile ovülasyon indüksiyonuna monofoliküler/multifoliküler yanıt gelişimini etkileyen faktörlerin araştırılması
Investigations of the factors affecting the development of monofollicular/multifollicular response to ovulation induction with clomiphene citrate in patients with unexplained infertility
Yazar: SEVDE NUR SU
Danışman: PROF. DR. ERDAL KAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Bu çalışmada açıklanamayan infertilite nedeniyle klomifen sitrat (CC) ile ovülasyon indüksiyonu uygulanan hastalarda inflamasyon belirteçlerinin monofoliküler ve multifoliküler yanıttaki etkisinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. 
       Yöntem: Çalışmada 01.02.2017-31.10.2022 tarihleri arasında T.C Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği İnfertilite Polikliniği'nde 20-35 yaş aralığında açıklanamayan infertilitesi olup CC ile tek doz indüksiyon yapılmış olan 76 hastanın verileri retrospektif olarak değerlendirildi. CC tedavisi başlanması planlanan, takip süreleri benzer, daha önce herhangi bir infertilite tedavisi almamış, normal ovulatuar siklusu olan, ultrason (usg) bulguları normal, histerosalpingografide (hsg) patoloji saptanmayan, vücut kitle indeksi (VKİ) < 30 kg/m2, normal semen analizi bulunan hastalar dahil edildi. Hastalara siklusun 3-5. günlerinden birinde başlanıp beş gün boyunca 50 mg /gün CC oral olarak verildi. Siklusun 3. günü kan vermeye gelmeyen hastalar, Polikistik over sendromu (PKOS) olan, anti müllerian hormon (AMH) 7'nin üzerinde olan, VKİ >30 kg/ m2 olan hastalar, CC'nin ikinci ya da üçüncü seçenek olarak kullanıldığı hastalar, multidoz CC alan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. CC başlanan hasta dosyaları hastane veri tabanından ve arşivdeki dosyalardan retrospektif olarak tarandı. Hastaların yaş, VKI; siklusun 3. gününde bakılan folikül uyarıcı hormon (FSH), estradiol (E2), AMH, prolaktin (PRL), ortalama trombosit hacmi (MPV), nötrofil lenfosit oranı (N/L), eritrosit dağılım genişliği (RDW) değerleri; ilaç bittikten sonraki iki gün içerisinde ilk transvajinal ultrason (tvusg) muayenesi yapılıp gün aşırı takiplerde 10 mm'e ulaşan folikül sayısı ve insan koryonik gonadotropin (HCG) yapılan günün endometrium kalınlığı kaydedildi. Tek folikül ve multifolikül çıkaran hastaların sonuçları karşılaştırıldı. Değerlendirmelerde IBM SPSS version 20 (Chicago, IL, USA) programı kullanıldı ve istatistiksel anlamlılık sınırı olarak p <0,05 kabul edildi. 
       Bulgular: Çalışmaya açıklanamayan infertilite tanılı 76 hasta alındı. Hastaların yaş ortalaması 29.2 ± 4.1 yıl olup minimum hasta yaşı 21 maksimum 35 yaş idi. Hastaların %30.3'ünde tek folikül, %69.7'sinde çoklu folikül saptandı. Tek folikülü olan hastalarla çoklu folikülü olan hastaların yaş ve VKI değerleri arasında fark bulunmadı (p>0.05). Her iki grup arasında da FSH, E2, PRL, AMH değerleri arasında fark bulunmadı (p>0.05).  Tek folikülü olan hastaların tam kan sayımında ortalama platelet hacmi (MPV) 10.6 ± 1.3 fl, ortalama nötrofil lenfosit oranı (N/L) 2.4 ± 2.3, ortalama RDW %13.4 ± 1.4 saptandı. Usg de ölçülen ortalama endometrium kalınlığı 8.8 ± 2.1 mm ölçüldü. 
Çok folikülü olan hastaların tam kan sayımında ortalama platelet hacmi (MPV) 10.6 ± 1.2 fl, ortalama nötrofil lenfosit oranı (N/L) 2.2 ± 1.31, ortalama RDW %13.8± 2.5 saptandı. Usg de ölçülen ortalama endometrium kalınlığı 8.4 ± 2.5 mm ölçüldü. Her iki grupta da tam kan sayımında bakılan MPV, RDW, N/L değerleri arasında istatistiksel anlamlı bir farklılık saptanmadı. (p>0.05). 
       Sonuç: Ovulasyon indüksiyonunda monofoliküler ve multifoliküler yanıtların karşılaştırılması, hasta seçiminde ve CC ile ovülasyon indüksiyonunun etkinliğinin arttırılmasına yardımcı olabilir. Bu sonuçlar ovulasyon indüksiyonu sırasında monofoliküler/multifoliküler yanıt gelişimi konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Özelikle yaş, VKİ ve endometrium kalınlığı gibi faktörlerin ovülasyon indüksiyonu ile ilişkisi üzerine daha kapsamlı çalışmalar yapılabilir. Ayrıca bu çalışmada incelenmeyen diğer faktörlerin, monofoliküler/multifoliküler yanıtı etkileyebileceği unutulmamalıdır.

Abstract:
Objective: The study aimed to compare the effects of inflammatory biomarkers on monofollicular and multifollicular responses in patients who underwent ovulation induction with clomiphen citrate (CC) due to unexplained infertility.
       Method: The data of 76 patients between 20-35 years old who underwent single dose induction with CC due to unexplained infertility between 01.02.2017-31.10.2022 at the T.C. Health Sciences University Bagcilar Training and Research Hospital Obstetrics and Gynecology Clinic Infertility Outpatient Clinic were retrospectively evaluated. Patients with planned CC treatment, smilar follow-up periods, not previously treated, with normal ovulatory cycle, normal ultrasound findings, no pathology detected in hysterosalpingography, BMI<30 kg/m2 and normal semen analysis were included. The patients were given 50 mg/day CC orally for five days from the between 3rd and 5th days of the cycle. Patients who did not come for blood sampling on the 3rd day of the cycle, had polycystic ovary syndrome, AMH above 7, BMI>30 kg/m2, used CC as the second or third option, or used multi dose CC were excluded from the study. The patients' age, BMI, FSH, E2, AMH, PRL, MPV, N/L ratio, RDW values were measured on the 3rd day of the cycle and the number of follicles reaching 10 mm in diameter and endometrial thickness on the day of HCG administration were recorded by performing the first ultrasound examination within two days after the end of medication and follow-upexaminations conducted every other day. The results of patients with single follicle development werecompared. IBM SPSS version 20 (Chicago, IL, USA) program was used for evaluations and p <0.05 was accepted as statistically significant.
       Results: The study icluded 76 patients diagnosed with unexplained infertility, with a mean age of 29.2 ± 4.1 years, and the minimum patient age was 21 and the maximum was 35 years old. Patients were followed up with serial ultrasound after induction. Follicles reaching 10 mm were considered dominant follicles. Single follicle was detected in 30.3% of the patients and multiple follicles were detected 69.7% of them. There was no difference in age and BMI values between patients with single follicle and multiple follicles (p> 0.05). The mean platelet volüme (MPV) in the complete blood count of patients with a single follicle was 10.6 ± 1.3 fl, the mean neutrophil lymphocyte ratio (N/L) was 2.4 ± 2.3, the mean RDW was %13.4 ± 1.4. The mean endometrial thickness mesured in ultrasound was 8.8 ± 2.1 mm. The mean platelet volüme (MPV) in the complete blood count of patients with multiple follicle was 10.6 ± 1.2 fl and the mean neutrophil lymphocyte ratio (N/L) was 2.2 ± 1.3, the mean RDW was  %13.8± 2.5. The mean endometrial thickness mesured in ultrasound was 8.4 ± 2.5 mm. There was no statistically significant difference in MPV, RDW and N/L values between the two groups on CBC analysis (p >0.05).  
       Conclusion: Comparing monofollicular and multifollicular responses in ovulation induction can help in patient selection and increasing the effectiveness of ovulation induction with CC. These results indicate the need for further research on the development of monofollicular/multifollicular responses during ovulation induction. More comprehensive studies can be conducted on factors such as age, BMI and endometrial thickness related to ovulation induction. It should also be remembered that other factors not examined in this study may affect  monofollicular/multifollicular response.