Karışım tasarımı yöntemiyle lastik esaslı yeni bir ürün geliştirilmesi
Rubber based new product development by using mixture design
Yazar: YAHYA KAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERDAL CANIYILMAZ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Bölümü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Deney tasarımı = Experimental design

Özet:
Kullandığımız birçok ürün bileşenler olarak adlandırılan birtakım malzemelerin karışımından meydana gelmektedir. Her bir ürün en az iki bileşenden meydana gelmektedir. İstenilen ürünü elde etmek için bileşenler karıştırılmaktadır. Ürünün özellikleri bileşenlerin oranlarına bağlıdır. Bu nedenle ürün özellikleri bu bileşenlerin oranlarının bir fonksiyonudur. Ürün özelliklerinin karışım miktarına, bileşen miktarına bağlı olduğu gibi farklı yaklaşımlar olsa da en çok kabul gören ve yaygın olarak kullanılan yaklaşım bileşen oranı yaklaşımıdır. Son ürün üzerindeki etkilerine göre en uygun yaklaşım seçilmelidir. Son ürünün özelliklerini etkileyen tek değişken bileşen oranı olduğundan, bu çalışmada bileşen oranı yaklaşımı tercih edilmiştir.Karışım tasarımı karışık meyve suyu, araç lastiği, mayonez, metal alaşımlar, inşaat betonu gibi birçok ürünü üretmek için kullanılabilir. Karışım tasarımı; bileşen miktarı, finansal imkanlar, bileşenler üzerinde kısıtların olup olmadığı gibi mevcut şartlara uygun olarak oluşturulur. Tasarım noktalarına göre ürünler üretilir ve elde edilen veriler yanıtları tahmin etmek için modellerin oluşturulmasında kullanılır. Bu modellerle istenen özellikleri sahip olan ürünü elde etmek için bileşenlerin düzeyleri belirlenir.Bu çalışmada, on adet bileşenden meydana gelen ve daire şeklinde bir conta olan o-ring'in karışım tasarımı ile üretimi konusunda çalışma yapılmıştır. Çalışmada karışımın bileşenleri ve sınırları belirlenmiş ve buna göre bir tasarım yöntemi seçilerek tasarım noktaları oluşturulmuştur. Oluşturulan tasarım noktalarına göre ürünler üretilerek yanıt değerleri ölçülmüş ve yanıtları tahmin eden modeller geliştirilmiştir. Geliştirilen modeller ile yanıtlar tahmin edilmiş ve üründen beklenen on adet yanıt değerinin tamamının sağlayan karışımlar elde edilmiştir. Elde edilen karışımlardan bir adedinin formülasyonu, sonucun teyit edilmesi amacıyla üretilmiştir. Üretilen ürünün yanıtlarının ölçülmesi sonucu karışımın istenilen tüm özellikleri karşıladığı deneysel olarak görülmüştür.Anahtar Kelimeler : Karışım tasarımı; yeni ürün geliştirme; deneysel tasarım; lastik karışım; lastik formülasyon.

Abstract:
Many products we use are formed by materials can be called as components. Each product is constituted by at least two components. The components are mixed together to obtain the products. The properties of the product depend on the proportions of the components, so it is a function of components? proportions. However there are another approaches which assume that properties of the product depend on mixture amount, proportion of each other etc., component porportion approach is the most accepted and applied approach. According to the effects on the end product, the most appropriate approach must be selected. Because component proportion is sole variable effects the properties of the end product, component proprotion approach is preferred to use in this study.Mixture design can be used to manufacture many product such as fruit punch, rubber tire, mayonnaise, metal alloys and construction concrete. Mixture design is constituted in compliance with the components? quantity, financial fund, whether there are any constraints on component or not etc.. Products are manufactured according to the design points, and the data are used for generating the models to predict the responses. The components? levels are determined to obtain the product with desirable properties by these models.In this study, it is worked to manufacture an o-ring which is a circular gasket and consists of ten components by mixture design. Components of the mixture and bounds of the components are determined and a suitable design is selected to generate design points. According to these design points, products are manufactured and the responses of the product are measured. The models predicting the responses are developed. Responses are analyzed and mixtures providing all of the responses at the same time are obtained. One of the mixture formulations is manufactured to confirm the result. By measuring the responses of the manufactured product, it is observed that the product meets all desired properties.Keywords : Mixture design; new product development; experimental design, rubber compound; rubber formulation.