Multipl skleroz (MS) hastalarında akut atak tedavisinin etkinliğini değerlendirmede difüzyon ağırlıklı manyetik rezonans görüntülemenin önemi
Importance of diffusion weighted magnetic resonance imaging in evaluation of the treatment efficacy in multiple sclerosis patients with acute attacks
Yazar: TUNA ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. ZÜLKİF BOZGEYİK
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyodiagnostik Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Difüzyon manyetik rezonans görüntüleme = Diffusion magnetic resonance imaging ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Tedavi = Treatment ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Multipl skleroz (MS) santral sinir sisteminin kronik inflamatuar bir hastalığıdır. MS'de akut atak tedavisinin etkinliğini değerlendirmede klinik bulgulardaki düzelmenin yanı sıra, kontrastlı MR yaygın olarak kullanılmaktadır. Literatürde MS'de difüzyon ağırlıklı manyetik rezonans (DAMR) görüntüleme bulguları ile ilgili pek çok çalışma olmakla birlikte atak tedavisi verilen hastalarda tedavi etkinliğini değerlendirmek için yapılan bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada tedavi öncesi ve sonrası akut ve kronik plaklardaki ADC değerleri ölçülerek DAMR'nin tedavi etkinliğine olan katkısını araştırmayı planladık. Ayrıca MS'li olgularda ve sağlıklı gönüllülerde normal görünümlü beyaz cevher (NGBC)'deki ADC değişiklikleri de değerlendirildi.Çalışmamıza 25 MS'li olgu ile normal beyin MR bulgularına sahip 30 sağlıklı olgu alındı. Kontrast tutan plaklar akut, tutmayanlar ise kronik plak olarak değerlendirildi. Tedavi öncesi 60 akut ve 73 kronik plak ile tedavi sonrası kalan 23 akut ve 73 kronik plaktan 3 farklı b değeri (b100, b500, b1000 sn/mm2) kullanılarak ADC ölçümleri yapıldı. Aynı parametreler kullanılarak plak komşuluğundaki ve gönüllü olgulardaki NGBC'den ADC ölçümleri yapıldı. Sonuçlar uygun istatistiksel metodlarla karşılaştırıldı.Akut ve kronik plaklarda b100, b500 ve b1000'de elde edilen ADC değerlerinde tedavi sonrası azalma izlenmiş olup bu azalma akut plaklar için b500'de, kronik plaklar için ise b500 ve b1000'de istatiksel olarak anlamlıydı. Elde edilen ortalama ADC değerleri tedavi öncesi ve sonrası sırasıyla; akut plaklarda 1.53±0.49x10-3 ve 1.43±0.58x10-3, kronik plaklarda 1.40±0.35x10-3 ve 1.34±0.36x10-3 mm2/sn olarak ölçüldü.Sonuç olarak; atak ile gelen MS hastalarında tedavinin etkinliğini değerlendirmede kontrastlı MR sekanslarının yanısıra kantitatif ölçüm yapabilme yeteneğine sahip DAMR'nin önemli olduğunu düşünmekteyiz.Anahtar Kelimeler: Difüzyon ağırlıklı manyetik rezonans görüntüleme, manyetik rezonans görüntüleme, multipl skleroz, Difüzyon ağırlıklı görüntüleme.

Abstract:
Multiple sclerosis (MS) is a chronic inflammatory disease of the central nervous system. In addition to clinical improvements, contrast-enhanced MRI is widely used in the evaluation of effectiveness of the treatment during acute MS attacks. However, there are a lot of studies about findings of diffusion-weighted magnetic resonance (DWMR) imaging related to MS in literature, but there is not any study to evaluate effectiveness of patient?s treatment during acute attacks. In this study, we planned to investigate contribution of DWMR to the treatment efficacy with ADC values which were measured in acute and chronic plaque before and after MS treatment. ADC changes in normal appearing white matter (NAWM) in patients with MS and healthy volunteers were also evaluated in this study.25 patients with MS and 30 healthy subjects with normal brain MR findings were included to our study. Contrast enhancement in plaque was evaluated as an acute, and non-contrast enhancement in plaque was evaluated as a chronic. ADC were measured using 3 different b values (b100, b500, b1000 sn/mm2) in 60 acute and 73 chronic plaques before the treatment and repeated remaining 23 acute and 73 chronic plaques after the treatment. Also, ADC measurements were performed using the same parameters in NAWM in plaque neighborhood and volunteers. Results were compared with appropriate statistical methods.ADC values from b100, b500, b1000 in acute and chronic plaques were decreased after the treatment, and these reductions were statistically significant for acute plaques in b500 and for chronic plaques in b500 and b1000. The mean ADC values were measured as 1.53±0.49x10-3 and 1.43±0.58x10-3 in acute plaques and 1.40±0.35x10-3 and 1.34±0.36x10-3 mm2/sec in chronic plaques before and after the treatment, respectively.As a result; we think that DWMR have important role due to quantitative measurement ability in the evaluation of the treatment efficacy of the MS patients with acute attack in addition to contrast-enhanced MR sequence.Key Words: Diffusion-weighted magnetic resonance imaging, magnetic resonance imaging, multiple sclerosis, diffusion-weighted imaging.