Sakıp Ağa'dan yaşam mimarı Ali Ağaoğlu'na: Türkiye'de neoliberalleşme ve ideal işadamı tiplemesinin dönüşümü
From Sakıp Aga to life architect Ali Agaoglu: Neoliberalisation in Turkey and transformation of the ideal businessman
Yazar: MELİH MOL
Danışman: PROF. DR. AKSU BORA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ağaoğlu, Ali = Ağaoğlu, Ali ; Dönüşüm = Transformation ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Sabancı, Sakıp = Sabancı, Sakıp ; İşadamları = Businessmen

Özet:
Bu çalışmada amaç, Sakıp Sabancı ve Ali Ağaoğlu'nda ifadesini bulan Türkiye'deki popüler işadamı tiplemesinin dönüşümüne referansla, neoliberalizmin yeni öznellik biçimleri üzerindeki etkilerini tartışmaktır. Her iki işadamı da, yaşadıkları dönemde Türkiye'de popüler kültürün önemli figürleri arasında yer almış, yaptıkları ve varlıkları ile sık sık gündemde kalmışlardır. Bu iki işadamının kişilik özellikleri arasındaki farkları ortaya koymak, Türkiye'de iki farklı tarihsel dönemin toplumsal koşullarını anlamayı, analiz etmeyi ve dönüşümün sonuçlarını tartışmayı mümkün kılabilir. Çalışmada Sakıp Sabancı ve Ali Ağaoğlu arasındaki farkların temelinde, ikilinin iki farklı dönemin iki farklı karakteri olduğu tezi yatar. Buna göre Sabancı, sanayi toplumunun geleneksel üretici öznesi olarak tanımlanırken, Ali Ağaoğlu neoliberalizmin rekabetçi şirket-insanı olarak tanımlanmıştır. Türkiye'de zenginlik üzerine yapılan çalışmalara bir katkı sunması umulan mevcut çalışmada bu iki farklı karakter tipi arasındaki farklar, ikilinin kendi hayatlarına dair kurdukları anlatı, başarıya yükledikleri anlam, aile, evlilik gibi geleneksel yapılarla ilişkilenme biçimleri, babalarıyla kurdukları ilişki, hayır işleri, gösterişçi tarafları, hazza yükledikleri anlam ve toplumsal takdir arayışlarındaki değişimler üzerinden ele alınmıştır.

Abstract:
This study aims to discuss the effects of neoliberalism in shaping new subjectivities with reference to the transformation of the image of a popular businessman as embodied in Sakıp Sabancı and Ali Ağaoğlu. Both businessmen were/are among significant figures in Turkish popular culture and were/are frequently on the popular agenda with what they do and own. Exhibiting the difference in the subjectivities of these two businessmen may enable understanding and analysis of the social circumstances of two different eras in Turkish history and discussing the outcomes of this transformation. The study is based on the assumption that the two businessmen were two different characters that lived in two different eras. Accordingly, while Sabancı is understood to be the traditional productive subject of an industrial society, Ali Ağaoğlu is defined as a competitive company-man of neoliberalism. In this study, which is expected to contribute to studies on the wealthy in Turkey, the differences between the two character types have been analysed through their autobiographical narratives, understanding of success, relations with traditional institutions such as family and marriage, relations with their fathers, altruism, ways of showing off wealth, meanings attached to pleasure and strategies in winning popular appreciation.