Türkçe öğretmeni adaylarının edimbilimsel ve üstbilişsel farkındalıkları ile iletişim becerileri arasındaki ilişki
The relationship between Turkish pre-service teachers' pragmatic and metacognitive awareness with communication skills
Yazar: FATMA GEREZ TAŞGIN
Danışman: PROF. DR. MUHSİNE BÖREKÇİ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, Türkçe öğretmeni adaylarının edimbilimsel ve üstbilişsel farkındalıkları ile iletişim becerileri arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Yöntem: Bu çalışmada karma araştırma yöntemi kapsamında keşfedici desen kullanılmıştır. Çalışma sürecinin ilk aşaması olarak araştırmanın değişkenleri arasında yer alan edimbilimsel farkındalıkları ölçecek bir veri toplama aracı hazırlanmıştır. İkinci olarak öğretmen adaylarının edimbilimsel ve üstbilişsel farkındalıkları ile iletişim becerileri arasındaki ilişki nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli ile saptanmıştır. Araştırmanın hedef evrenini Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi, Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı'nda öğrenim gören Türkçe öğretmeni adayları oluşturmuştur. Araştırmanın verileri "Öğretmen Adaylarına Yönelik Üstbilişsel Farkındalık Ölçeği", "İletişim Becerileri Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Edimbilimsel Farkındalık Ölçeği" kullanılarak elde edilmiştir. Veri analizi sürecinde öncelikle geliştirilen ölçeğe ilişkin geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Bu kapsamda geçerlik için kapsam geçerliği ve yapı geçerliği ile ilgili analizler yapılmıştır. Yapı geçerliği için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve yapının doğrulanıp doğrulanmadığına bakmak için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerden faydalanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişki Pearson korelasyon analizi ile ortaya konmuştur. Aracılık rolü için de yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. 
Bulgular: Araştırmada Türkçe öğretmeni adaylarının edimbilimsel ve üstbilişsel farkındalıkları ile iletişim becerilerinin yüksek olduğu ve bu üç değişken arasında anlamlı ilişkilerin olduğu tespit edilmiştir. 
Sonuçlar: Araştırma sonucunda Türkçe öğretmeni adaylarının edimbilimsel farkındalıkları ile üstbilişsel farkındalıkları arasında, edimbilimsel farkındalıkları ile iletişim becerileri arasında ve üstbilişsel farkındalıkları ile iletişim becerileri arasında anlamlı ve pozitif yönlü ilişki elde edilmiştir. Ayrıca üstbilişsel farkındalığın edimbilimsel farkındalık ile iletişim becerileri arasında aracı rol üstlendiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Purpose: This study examines the relationship between Turkish pre-service teachers' pragmatic and metacognitive awareness and communication skills.
Method: In this study exploratory design, one of the mixed research methods, was used. At this stage, data collection tool was prepared to measure pragmatic awareness among the study variables. Then, the relationship between pre-service teachers' pragmatic and metacognitive awareness and communication skills was examined using the correlational survey model, one of the quantitative research methods. The study's target population consisted of pre-service Turkish teachers studying at Atatürk University Kazım Karabekir Faculty of Education, Department of Turkish Education. "Metacognitive Awareness Scale for Pre-Service Teachers" and "Communication Skills Scale" and also the pragmatic awareness scale, developed by the researcher, were used in the study as data collection tools. In the data analysis process, firstly, validity and reliability analyses were conducted for the developed scale. In this context, analyzes regarding content validity and construct validity were conducted for validity. Exploratory Factor Analysis (EFA) was conducted for construct validity, and Confirmatory Factor Analysis (CFA) was conducted to determine whether the construct was confirmed. Descriptive statistics were used to analyze the data. The relationship between the variables was revealed by Pearson correlation analysis. Structural equation modeling was used for the mediation role.
Findings: The study determined that Turkish pre-service teachers' pragmatic and metacognitive awareness and communication skills were high and there were significant relationships between these three variables.
Conclusions: As a result of the research, a significant and positive relationship between Turkish pre-service teachers' pragmatic awareness and metacognitive awareness, between pragmatic awareness and communication skills, and between metacognitive awareness and communication skills were found. It was also concluded that metacognitive awareness mediated between pragmatic awareness and communication skills.