Ortaokul öğrencilerinin erken dönem uyumsuz şemaları ve yaşam doyumları ile ebeveynlerinin erken dönem uyumsuz şemaları, ebeveynlik stilleri, evlilik uyumu ilişkisi üzerine bir yapısal eşitlik modellemesi
A structural equation modeling on the relation among middle schoolstudents' early maladaptive schemas and life satisfaction and parents'early maladaptive schemas, parenting styles, and marital adjustment
Yazar: BİLGE BAKIR AYGAR
Danışman: PROF. DR. ALİM KAYA
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin erken dönem uyumsuz şemalarının ve yaşam doyumlarının yordayıcısı olarak ebeveynlik stilleri, ebeveynlerin erken dönem uyumsuz şemaları ve evlilik uyumunun incelenmesidir. Araştırmada anne ve babaların evlilik uyumları, erken dönem uyumsuz şemaları ve ebeveynlik stilleri ortaokul öğrencilerinin erken dönem uyumsuz şemalarını ve ortaokul öğrencilerinin erken dönem uyumsuz şemaları da yaşam doyumlarını ne düzeyde yordadığına ilişkin iki ayrı hipotetik model kurulmuştur. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı ortaokullarda öğrenim gören öğrenciler ve ebeveynleri oluşturmaktadır. Anne için kurgulanan hipotetik modele ilişkin 477 veri, baba için kurgulanan hipotetik modele ilişkin ise 403 veri toplanmıştır. Araştırmada anne ve babalardan veri toplamak için "Kişisel Bilgi Formu-Anne Babalar İçin"nun yanı sıra "Evlilik Uyum Ölçeği", "Young Şema Ölçeği-Kısa Formu" kullanılmıştır. Öğrencilerden veri toplamak için ise "Çocuklar İçin Şema Ölçeği", "Young Ebeveynlik Ölçeği-Anne ve Baba Ergen Formu" ve "Çok Boyutlu Yaşam Doyumu Ölçeği" kullanılmıştır. Bu araştırma kapsamında "Çocuklar İçin Şema Ölçeği" Türkçe'ye uyarlanmıştır.  "Young Ebeveynlik Ölçeği-Anne ve Baba Ergen Formu" ise yetişkinler için uyarlanan Young Ebeveynlik Ölçeği ortaokul öğrencilerine uyarlanmıştır. Verilerin analizinde yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. 
Araştırmada elde edilen bulgulara göre annelerin ve babaların evlilik uyumları ve ebeveynlik stilleri çocukların erken dönem uyumsuz şemalarını pozitif yönde anlamlı şekilde yordamıştır. Çocukların erken dönem uyumsuz şemaları yaşam doyumlarını negatif düzeyde anlamlı şekilde yordamıştır. Ancak anne ve babaların erken dönem uyumsuz şemaları ortaokul öğrencilerinin erken dönem uyumsuz şemalarını anlamlı şekilde yordamamıştır. Araştırma bulguları kuramsal çerçeve ve ilgili araştırmalar ışığında tartışılmış, uygulamalara ve gelecek araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The purpose of the present study is to examine parenting styles, parents' early maladaptive schemas, and marital adjustment as the predictors of early maladaptive schemas and life satisfaction of middle school students. In the study, two hypothetical models were established regarding the extent to which parents' marital adjustment, early maladaptive schemas and parenting styles predict middle school students' early maladaptive schemas and middle school students' early maladaptive schemas predict their life satisfaction. The participant group of the study consists of students, being educated during 2021-2022 academic term in the middle schools affiliated to the Directorate of National Education, and their parents. For the hypothetical model constructed for mother, 477 and for the hypothetical model constructed for father, 403 data were collected. To be able to collect data from parents, "Demographic Feature Form- For Parents", "Marital Adjustment Scale" and "Young Schema Scale- Short version" were utilized as the data collection tools. In order to collect data from the students, "Schema Scale for Children", "Young Parenting Scale- Mother and Father Adolescent Form", and "Multidimensional Life Satisfaction Scale" were applied. Within the scope of the study, "Schema Scale for Children" was adapted to Turkish language while "Young Parenting Scale- Mother and Father Adolescent Form" was adapted for middle school students from the Turkish adaptation of "Young Parenting Scale" for adults. For the data analysis structural equation modelling was adopted. 
Findings revealed that parents'marital adjustment and parenting styles positively predicted the early maladaptive schemas of children with significance. When it comes to the life satisfaction of the children, it was found to be negatively predicted by their early maladaptive schemas with significance. However, parents' early maladaptive schemas did not predict the early maladaptive schemas of their children with significance. The findings of the study were discussed in line with the related literature and implications were presented for the practices and further studies.