Üniversite eğitimine başlayan gençlerde riskli davranışlar ve ilişkili ailesel faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of risky behaviours and associated familial factors in YOUTH starting university education
Yazar: VELİ OĞUZHAN SAYIM
Danışman: PROF. DR. SEVGİ ÖZCAN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ZELİHA YELDA ÖZER
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile = Family ; Aile hekimliği = Family practice ; Davranış = Behavior ; Gençler = Youngs ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Riskli davranışlar = Risk behaviours ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, üniversiteye yeni başlayan öğrencilerde riskli davranışların ve ilişkili ailesel faktörlerin değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte planlanan çalışmanın evrenini 2021-2022 eğitim öğretim yılında Çukurova Üniversitesine başlayan öğrenciler oluşturdu. Evreni temsil eden en az örneklem büyüklüğü %50 sıklık, %99 güvenirlik ve %5 hata payı ile 573 olarak hesaplandı. Veriler güz yarı yılının son ayında Riskli Davranışlar Ölçeği-Üniversite Formu, Aile APGAR Ölçeği ve sosyodemografik bilgi formu ile toplandı. 
Bulgular: Çalışma yaş ortalaması 20,86±3,35 (18- 57) yıl olan, %59,1'i kadın, 648 katılımcı ile yapıldı. Çekirdek aileye sahip olan katılımcıların diğer aile tiplerine göre beslenme riski puanları yüksek (p=0,019) madde kullanımı puanları ise düşük (p=0,008) saptandı. Annesinin eğitimi üniversite ve üzeri olanların anti-sosyal davranışta (p=0,000), alkol kullanımında (p=0,000), sigara kullanımında (p=0,016) ve madde kullanımında (p=0,004); babasının eğitimi üniversite ve üzeri olanların ise anti-sosyal davranışta (p=0,000) ve alkol kullanımında (p=0,003) daha az eğitimli gruplara göre daha yüksek puan aldıkları bulundu. Aile gelir algısı düşük olan öğrencilerin okul terki puanı orta-yüksek grubuna göre yüksekti (p=0,005). Aile APGAR gruplarının düzeyi düştükçe; anti-sosyal davranış (p=0,000), alkol kullanımı (p=0,003), sigara kullanımı (p=0,002), intihar eğilimi (p=0,000), beslenme riski (p=0,000), okul terki (p=0,000) ve madde kullanımı (p=0,000) puanlarının yükseldiği saptandı. 
Sonuç: Çalışmamızda çekirdek aile tipine sahip öğrencilerde beslenme riskinin daha yüksek bulunması, ebeveyn eğitimi arttıkça bazı riskli davranış puanlarının artması ileri değerlendirme ve gerekli önlemlerin alınması açısından dikkat çekici bulunmuştur. Aile APGAR puanı düştükçe tüm riskli davranış alt boyut puanlarının arttığı bulgusu göz önüne alındığında aile hekimliği pratiğinde düşük aile işlevselliği saptanan gençlerin özellikle üniversiteye başlarken riskli davranışlar açısından daha detaylı değerlendirilmesi önerilir. 

Anahtar sözcükler: Aile, Aile hekimliği, Risk değerlendirmesi, Öğrenci, Üniversite

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to evaluate risky behaviours and related familial factors in students who are new to university.
Materials and Methods: The population of the cross-sectional study was composed of students who started Çukurova University in the 2021-2022 academic year. The minimum sample size representing the population was calculated as 573 with 50% frequency, 99% reliability and 5% margin of error. Data were collected in the last month of the fall semester using the Risk Behaviours Scale-University Form, Family APGAR Scale and sociodemographic information form.
Results: The study was conducted with 648 participants, 59.1% of whom were women, with a mean age of 20.86±3.35 (18-57) years. Participants with a nuclear family had higher nutritional risk scores (p=0.019) and lower substance use scores (p=0.008) compared to other family types. Those whose mother's education is university or higher are in anti-social behavior (p=0.000), alcohol use (p=0.000), cigarette use (p=0.016) and substance use (p=0.004), and those whose father's education is university or higher are in anti-social behavior (p=0.000) and alcohol use (p=0.003) were found to score higher than the less educated groups. The school dropout score of the students with low family income perception was higher than the middle-high group (p=0.005). As the level of family APGAR groups decreases it was determined that; anti-social behaviour (p=0.000), alcohol use (p=0.003), smoking (p=0.002), suicidality (p=0.000), nutrition risk (p=0.000), dropout (p=0.000) and substance use (p=0.000) scores increased.
Conclusion: In our study, it was found remarkable that the nutrition risk is higher in students with nuclear family type and that some risky behaviour scores increase as parent education increases, requiring further evaluation and taking necessary precautions. Considering the finding that all risky behaviour sub-dimension scores increase as family APGAR scores decrease, it is recommended that youth with low family functionality should be evaluated in more detail in family medicine practice in terms of risky behaviours, especially when starting university.

Keywords: Family, Family practice, Risk assessment, Student, University