Aneminin gelişim üzerine etkisini saptamada "gelişimi izleme ve destekleme rehberi"nin etkinliğinin belirlenmesi ve 0-42 aylık çocuklarda demir damlası ile profilaksinin anemiyi önlemedeki etkinliğinin değerlendirilmesi
The effectiveness of the guide for monitoring child development in determining the differences between the development of anemic end non-anemic children and the role of prophylaxis with iron drops in preventing anemia
Yazar: HAKAN BALTA
Danışman: PROF. DR. İLGİ ERTEM
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Bebekler = Infant ; Ferritin = Ferritin ; Gelişim bozuklukları = Developmental disabilities ; Profilaksi = Prophylaxis ; Rehber kitaplar = Guide book ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuk gelişme bozuklukları = Child development disorders ; Çocuklar = Children

Özet:
Aneminin gelişim üzerine etkisini saptamada "Gelişimi İzleme ve Destekleme Rehberi"nin etkinliğinin belirlenmesi ve 0-42 aylık çocuklarda demir damlası ile profilaksinin anemiyi önlemedeki etkinliğinin değerlendirilmesi
Bu tez araştırması, genel sağlık izlemleri için bir Üniversite Hastanesi, bir Eğitim ve Araştırma Hastanesi ya da Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran 6-42 ay arasındaki çocuklarda anemi sıklığının belirlenmesi, demir profilaksisine uyumun değerlendirilmesi ve aneminin gelişim üzerine etkilerinin belirlenmesinde Gelişimi İzleme ve Destekleme Rehberi'nin kullanılmasını amaçlamaktadır. 
Kesitsel ve gözlemsel desenle yapılan araştırmanın örneklemini 6-42 aylık çocuklar ve anneleri oluşturmaktadır. Bu örneklem aynı zamanda "Gelişimi İzleme ve Destekleme Rehberi Uluslararası Standardizasyon Araştırması"nın Türkiye örneklemini de oluşturmaktadır. Araştırmada yer alan çocukların gelişimsel değerlendirmeleri Uluslararası Gelişimi İzleme ve Destekleme Rehberi (GİDR) ile yapılmış, ardından aile ve çevresi ile ilgili risk etmenlerinin belirlenmesi amacı ile geliştirilen "Sosoyodemografik Bilgi Formu" uygulanmıştır. Sonrasında çocukların parmak ucundan HemoCue cihazı ile hemoglobin değerleri ölçülerek anemi durumları değerlendirilmiştir. Araştırmamızda anemi varlığı değerlendirilirken uluslararası referanslar eşliğinde hemoglobin sınır değeri 10,5 gr/dl olarak belirlenmiştir. 
Araştırmadan dışlanma kriterlerinin uygulanmasından sonra tez araştırmasına 2345 çocuk dahil edilmiştir. Araştırma sonuçları incelendiğinde 6-42 ay çocuklarda anemi sıklığı %20,7 olarak bulunmuştur. Anemiyi etkileyen risk faktörleri irdelendiğinde anne eğitim düzeyinin düşük olması (Odds oranı: 2.54, %95 güven aralığı 2.05-3.13), kırsal kesimde yaşama (Odds oranı: 1.79, %95 güven aralığı 1.37-2.32) ve demir profilaksisi almama durumunun (Odds oranı:1.35, %95 güven aralığı 1.02-1.80) anemi riskini arttırdığı saptanmıştır. Örnekleme dahil edilen çocukların %84'üne aileleri tarafından demir profilaksisinin verildiği görülmüştür. Araştırmamızda GİDR ile değerlendirildiğinde en az bir gelişimsel alanda gecikmesi olan çocuk oranı %28,7 olarak saptanmıştır. Yapılan analizlerde anemisi olan çocukların en az bir alanda gelişimsel gecikme varlığı açısından GİDR ile değerlendirildiğinde anemisi olmayan çocuklar ile arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır (Odds oranı:1.09, %95 güven aralığı 0.87-1.37). 
Bu araştırma; Ankara gibi başkent olan bir ilde ve anemiyi önlemeye yönelik olarak uygulanan demir desteğine kolaylıkla ulaşılabilmesine rağmen anemi oranlarının gelişmiş ülkelere oranla halen daha yüksek oranda olduğunu göstermektedir. Bu oranların anne eğitiminin desteklenmesi, demir profilaksisine uyumun arttırılması ve demirden zengin beslenmenin desteklenmesi ile azalabileceği öngörülmektdir.

Abstract:
The effectiveness of the Guide for Monitoring Child Development in determining the differences between the development of anemic end non-anemic children and the role of prophylaxis with iron drops in preventing anemia
The aims of this study were to determine the frequency of anemia and associated risk factors as well as the association between anemia and developmental delay among children aged 6-42 months obtaining routine health care in Ankara 
The sample for this cross-sectional and observational study comprised children aged 6-42 months. subset of the Turkish sample of the "Development of the International Guide for Monitoring Child Development (GMCD) Study" funded by the National Institute of Health (NIH) and conducted in 2011-2015 in Argentina, India, South Africa and Turkey. 
Following the the GMCD, we applied the "Sociodemographic Form" to determine the risk factors related to the family and the home environment.  The presence of anemia was checked using HemoCue and based on international references we used 10,5 gr/dl as the cut off value of hemoglobin level to define anemia. 
After the elimination criteria were applied, 2345 children were included in this study. The rate of anemia was found to be 20,7% whereasapproximately 84% of mothers reported that their children were receiving iron prophylaxis. . Mother not completing high school (OR 2.54, %95 CI 2.05-3.13), rural or poor neighboorhood residence (OR 1.79, %95 CI 1.37-2.32) and not-using iron prophylaxis (OR 1.35, %95 CI 1.02-1.80) were identified as risk factors associated with anemia. In this sample, 28.7% of children were identified with delay in one or more domains of the GMCD. There was no statistical difference between children with and without anemia with respect to developmental delay (OR 1.09, CI 0.87-1.37). 
The results of this study imply that even in capital Ankara, where children can access iron supplemention to prevent anemia, the rates of anemia are much higher than in high income countries. Rates of anemia may improve when risk factors associated with anemia such as maternal education and compliance with iron supplementation improves.