Tek manik atak geçirmiş bipolar-I ve tek hipomanik atak geçirmiş bipolar-ıı bozukluk hastalarının nörobilişsel ve psikososyal işlevselliklerinin karşılaştırılması
Comparison of neuro-composition and psychosocial functions of single manic attack bipolar-i and single hypomanic attack bipolar-II disorders
Yazar: İREM NURŞAH ERAT
Danışman: UZMAN AYŞE GÜL KART
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Nörobilişsel hastalıklar = Neurocognitive disorders ; Psikososyal bozukluklar = Psychosocial disorders

Özet:
AMAÇ: Bipolar Bozukluk (BB), depresif, manik ya da karma dönemlerle ve eşik altı belirtili ya da sağlıklı/belirtisiz ara dönemlerle tanımlanan, alevlenmeler sırasında hastalarda ciddi sosyal ve mesleki işlevsellik kaybına yol açan, süreğen bir hastalıktır. BB'de psikososyal işlevsellik klinik semptomlar, sosyodemografik durum ve nörobilişsel fonksiyonlar gibi pek çok etkenle ilişkilidir. Bilimsel dizinde mevcut çalışmalar çoğunlukla birden fazla sayıda epizod öyküsü olan BB hastalarında yapılmış olup ilk atak sonrası ötimi dönemindeki BB hastalarının psikososyal ve nörobilişsel işlevselliklerine ilişkin yeterli çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmadaki ilk amacımız, ilk epizod mani ve hipomani sonrası ötimi döneminde olan BB tanılı hastaları psikososyal ve nörobilişsel işlevsellik açısından sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırmaktır. İkinci amacımız sosyodemografik veriler, klinik özellikler ve nörobilişsel işlevselliğin psikososyal işlevsellik üzerindeki yordayıcı etkisini araştırmaktır
METOT: Araştırmanın örneklemi Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ayaktan Tedavi Ünitesi' nde tedavi gören, SCID-I kullanılarak tanısı doğrulanmış ötimi dönemindeki tek manik atak geçirmiş BB-I tanılı 30 hasta ve tek hipomanik atak geçirmiş BB-II tanılı 30 hasta ve 30 sağlıklı gönüllü çalışmaya dahil edilmiştir. Uygulamada katılımcılara çalışma hakkında bilgi verilmiş, bilgilendirilmiş onam formu okunarak doldurmaları istenmiştir. BB tanılı hastaların remisyonda olup olmadığını değerlendirmek için Young Mani Derecelendirme Ölçeği (YMDÖ) ve Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HMDÖ) uygulanmıştır. Hastalarla görüşme esnasında sosyodemografik bilgiler ve klinik verileri içeren soruların olduğu form doldurulmuştur. Katılımcılara Stroop Testi, Wisconsin Kart Eşleme Testi, İz Sürme-A Testi, İz Sürme-B Testi, Sayı Dizisi Öğrenme Testi, Kısa İşlevsellik Değerlendirme ölçeği ve WAIS testi uygulanmıştır.
BULGULAR: Gruplar arasında yaş dağılımı (p=0,928), cinsiyet (p=0,557) ve eğitim düzeyi (p=0,314) açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. BB-I tanılı katılımcılarda bekar olma (p=0,014) ve işsizlik (p=0,016) oranı kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı ölçüde yüksek bulunmuştur. Tüm grupların Wais skorları karşılaştırıldığında istatiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmemiştir (p>0,05). St1 tamamlanma süresi ortalaması BB-I ve BB-II gruplarında kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek saptanmıştır (p<0,05). St5 tamamlanma süresi, WKET tamamlanan kategori sayı ve perseveratif hata sayı ortalamaları açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunamamıştır (p<0,05). TMT-A tamamlanma süre ve sayı dizisi öğrenme süre ortalamaları açısından gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). TMT-B tamamlanma süre ortalaması BB-I grubunda diğer 2 gruptan, BB-

II grubunda ise kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek saptanmıştır (p<0.05). İşlevsellik toplam puanları ortalaması BB-I grubu için 16,73±9,08, BB-II grubu için 9,66±7,87, kontrol grubu için 2,26±4,66 dır. Sonuçlarda istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0,05).TMT- B, Yatış Süresi ve WAIS Skor değişkenlerinin toplam işlevsellik puan ortalaması üzerinde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yordayıcı oldukları tespit edilmiştir (p<0.01). Özerklik alt-ölçeği üzerinde; intihar girişimi öyküsü ve St3 süresi değişkenlerinin (p<0,01), mesleki işlevsellik alt-ölçeği üzerinde; TMT-B ve St5 süre değişkenlerinin(p<0,01), mali işlevsellik alt-ölçeği üzerinde; WAIS ve Psikotik özellikli epizod öyküsü değişkenlerinin(p<0,01), kişilerarası ilişkiler alt-ölçeği üzerinde; hastanede yatış öyküsü değişkeninin yordayıcı etkisi olduğu tespit edilmiştir(p<0.01).

SONUÇ: Çalışmamızdaki bulgular değerlendirildiğinde BB tanılı hastalarda kontrol grubuna göre psikososyal işlevsellik ve bilişsel işlevsellik düzeylerinde belirgin kayıp yaşandığı görülmektedir. Çalışmaya katılan hastaların yürütücü işlevlerinde yaşadıkları kayıpların, mevcut IQ düzeylerinin, psikotik özellikli epizod öyküsü ve hastaneye yatış öyküsünün psikososyal işlevsellikleri üzerinde yordayıcı etkileri olduğu tespit edilmiştir. BB tanılı hastalarda psikososyal işlevselliğin değerlendirilmesinde alt-grupların da değerlendirmeye alındığı, BB'nin prodromal evresini ve birinci derece akrabalarını da kapsayan, daha geniş örneklemlerde, eşik altı depresif bulguların ve psikotrop ilaç etkilerinin dışlandığı ileri çalışmalar gerekli olduğunu düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: Bipolar Bozukluk, Bilişsel İşlevler, Psikososyal İşlevsellik,

Abstract:
OBJECTIVE: Bipolar Disorder (BD) is a chronic disease characterized by depressive, manic or mixed episodes, and sub-threshold symptoms or healthy / non-symptomatic interim periods, which cause severe loss of social and occupational functionality in patients during exacerbations. Psychosocial functioning in BD is associated with many factors such as clinical symptoms, sociodemographic status and neurocognitive functions. The current studies in the scientific index have been conducted mostly in BD patients with multiple episode histories, and there are not enough studies on the psychosocial and neurocognitive functioning of BD patients during the post-attack episode. The first aim of this study was to compare the psychosocial and neurocognitive functioning of BD patients with first episode mania and post-hypomanic euthymic stage with healthy controls. Our second aim was to investigate the predictive effect of sociodemographic data, clinical characteristics and neurocognitive functionality on psychosocial functioning.
MATERIAL AND METHODS: The sample of the study included 30 euthymic patients with BB-I who had a single manic episode and 30 euthymic patients with BB-II who had a single hypomanic episode and 30 healthy volunteers who had been diagnosed using SCID-I. In practice, participants were informed about the study, and informed consent forms were read and completed. The Young Mania Rating Scale (YMRS) and the Hamilton Depression Rating Scale (HAMRS) were used to assess whether patients with BD were in remission. A questionnaire including sociodemographic information and clinical data was filled out during the interview. Stroop Test, Wisconsin Card Matching Test, Trace-A Test, Trace-B Test, Sequence Learning Test, Brief Functionality Assessment Scale and WAIS test were applied to the participants.

RESULTS: There was no statistically significant difference between the groups in terms of age distribution (p = 0.928), gender (p = 0.557) and educational level (p = 0.314). The rates of being single (p = 0.014) and unemployment (p = 0.016) were significantly higher in the participants with BB-I than the control group. When the Wais scores of all groups were compared, no statistically significant difference was found (p> 0.05). St1 completion time was significantly higher in the BB-I and BB-II groups than the control group (p <0.05). No statistically significant difference was found between the groups in terms of St5 completion time, WCST completed category number and mean number of perseverative errors (p <0.05). A statistically significant difference was found between the groups in terms of TMT-A completion time and number sequence learning time averages (p <0.05).

TMT-B completion time was significantly higher in BB-I group than in the other two groups and in BB-II group compared to the control group (p <0.05). The mean total

functionality scores were 16.73 ± 9.08 for the BB-I group, 9.66 ± 7.87 for the BB-II group, and 2.26 ± 4.66 for the control group. Results showed a statistically significant difference (p <0.05) .TMT-B, Length of stay and WAIS scores were found to be statistically significant predictors of the total functionality score (p <0.01). On the autonomy subscale; suicidal attempt history and St3 duration variables (p <0.01), on the professional functioning subscale; TMT-B and St5 time variables (p <0.01), on the financial functionality subscale; WAIS and psychotic episode history variables (p <0,01) on the interpersonal relationships subscale; The predictive effect of hospitalization history variable was determined (p <0.01).

CONCLUSION: When the findings in our study were evaluated, it was seen that psychosocial functioning and cognitive functioning levels were significantly decreased in BD patients compared to the control group. It was found that the loss of executive functions, current IQ levels, psychotic episode history and hospitalization history of the patients included in the study had predictive effects on psychosocial functioning. We think that further studies including sub-groups in the assessment of psychosocial functioning in patients with BD, including prodromal stage of BB and first-degree relatives, and excluding sub-threshold depressive findings and psychotropic drug effects are necessary.

Keywords: Bipolar Disorder, Cognitive Functioning, Psychosocial Functioning