Türklerde defin usulleri (X. yüzyıla kadar) Malatya ve çevresindeki defin merasimleri (Battalgazi-Arapgir)
Burial procedures in Turks (until X. century) burial ceremonies in Malatya and its surroundings (Battalgazi-Arapgir)
Yazar: SEHER ÖZGÜL
Danışman: PROF. DR. YAHYA BAŞKAN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Tarih = History
Dizin: Gelenekler = Traditions ; Malatya = Malatya ; Malatya-Arapgir = Malatya-Arapgir ; Malatya-Battalgazi = Malatya-Battalgazi ; Törenler = Ceremonies ; Türk tarihi = Turkish history ; Türkler = Turks ; Ölü gömme = Burying the dead ; Ölü gömme adetleri = Tradition of burying the dead ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Türklerde X. Yüzyıla kadar "Ölüm ve Öteki Dünya" ile ilgili düşüncesi, defin ritüelleri, Anadolu'da Ölüme yaklaşım ve bununla ilgili adetler, Malatya ve çevresinde dünden bugüne ölüm anlayışının yansıması, Battalgazi ve Arapgir ilçelerinde Ölüme dair inançlar ve mezarlar, türbeler detaylarıyla çalışmamızda kaynaklar ışığında dile getirilmeye çalışılmıştır.
 Bu yansıtılma biçimleri, tarafımızdan cenaze merasimi, Mitolojik-Ünik ve diğer konular, Anadolu ve Malatya ve çevresindeki inançlar, tarihi mezarlar ve eserler ışığında "Türklerde Defin  Usulleri (X. yüzyıla kadar) Malatya ve Çevresinde Defin Merasimleri (Battalgazi-Arapgir)" adlı çalışmamız, genel olarak bu yansıtılma biçimlerinin kökenleri, nedenleri ve öte dünya inançları ile olan bağlantılarının saptanması ile ilgilidir. 
Konu ile ilgili olarak, prototürklerden X. yüzyıla kadar Hunlarda, Kırgızlar, Gagauzlar, Göktürkler' de inançları doğrultusunda ölüm ve öteki dünyaya bakışları, defin çeşitleri ilk bölümde ele alınmıştır.
İkinci ölümde;  ölüm ve öteki dünya inancının Anadolu'da yansıması, üçüncü bölümde ise Malatya ve çevresinde ve Malatya'nın Battalgazi ve Arapgir ilçelerinde eski Türklerden günümüze ölüm adetlerinin yansıması kaynaklar ışığında ifade edilmeye çalışılmıştır.
Bu çalışmada, mezarların üzerinde betimlenmiş çeşitli sahneler alagorik olarak analiz edilmeye çalışılmıştır. Bu analizler yapılırken, Türklerin tarih sahnesine çıkmasından itibaren X. Yüzyıla kadar Türkistan coğrafyası, Mezopotamya, Anadolu, Malatya, Battalgazi, Arapgir'de insanların dini inanışları, sosyo-kültürel yaşamları ve mitleri, inanç dünyaları dikkate alınmıştır. Ortaya çıkan sonuç, Türklerin ilk ataları olarak bilinen Hunlardan günümüze Anadolu'da yaşamış toplumların, ortak bir şekilde ölümün bir son olmadığı ve ölümden sonra da insan ruhunun başka bir mekanda yaşamını devam ettirdiğine dair inancı son derece güçlü bir biçimde benimsemiş olduklarıdır. Bu ortak inançtaki en önemli olgulardan biri de, öte dünyada, ölenlerin sevdiklerine kavuşması ya da sevdikleri ile beraber olmasıdır. Mutlu ve sonsuz bir öte dünya yaşamına kavuşabilmek ise, kişilerin bireysel özellikleri ve çabaları ile ilgili olduğu düşünülmektedir. Ölen erkekler genel olarak kahramanlıkları, bilgelikleri ve soylulukları ile yüceltilmiştir. Kadınların ise, anaçlıkları, iyi eş olmaları, soylulukları ve iffetleri ile yüceltildiği görülebilmektedir. Ölü bireylerin bu kişilik özellikleri, mezarları üzerine çeşitli biçimlerde yansıtılmıştır. Amaç, onların bu özellikleri ile mutlu bir öte dünyaya yolcu edilmesi ve onların bu dünyada unutulmaması, iyi özellikleriyle yaşatılmasıdır.

Anahtar Kelimeler: Türkler, Defin, Ölüm, Malatya, Arapgir, Battalgazi

Abstract:
Turkish thought about "Death and the Other World" until the X. Century, burial rituals, approach to death in Anatolia and related customs, reflection of the understanding of death from past to present in Malatya and its environs, beliefs about death in Battalgazi and Arapgir districts and tombs and in our study, tried to be expressed in the light of souroes.
In the light of these reflection forms, funeral ceremonies, Mythological – Unic and other subjects, beliefs in Anatolia and Malatya and its surroundings, historical tombs and artifacts, our study titled "Burial Procedures in Turks (Until X. Century) Burial Ceremonies in Malatya and its Surroundings (Battalgazi – Arapgir )" is generally concemed with identifying the origins, causes anda connetions of these projections with bellefs in the after life.
Regarding the subject the Huns, Kyrgyz, Gagauz, Goktürks from the prototurks to the 10 th century, in line with their beliefs about death and the other world, burial types are discussed in the first part.
In the second death; the reflection of the belief in death and the other world in Anatolia and in the third part, the reflection of the death customs from the old Turks to the present in Malatya and its surroundings and in the Battalgazi and Arapgir districts of Malatya were tried to be expressed in the light of the sources.
In this study, various scenes depicted on the tombs have been tried to be analyzed allagoically. While making these analyzes the geography of Turkestan, Mesopotamia, Anatolia, Malatya, Battalgazi, Arapgir, people's religious beliefs, socio-cultral lives and myths, world of belief, from the emergence of the Turks on the stage of history until the 10 th century, were taken into account. The result is that the societies that lived in Anatolia from the Huns knows as the first ancestors of the Turks, to the present day, have adopted the belief that death is not an and that the human spirit continues to live in another place after death. One of the most important facts in this common belief is that the deceased reunite with or be their loved ones in the next world. Achieving a happy and eternal afterlifee is thought to be related to the individual characteristics and efforts of individuals. The men who died were generally glorified for their heroism, wisdom, and nobility. It can be seen that women are exalted with their motherhood, being good wives, nobility and chastity. These personality traits of dead individuals were reflected in various forms on their graves. The aim is to send them to a happy afterlife with these features and not to be forgotten in this world and to keep them alive with their good features.

Keywords: The Turks, Burial, Death, Malatya, Arapgir, Battalgazi