Güncel depremler ve orman yangınları sonrasında doğa kaynaklı afetler ve risk yönetimi eğitiminin Çanakkale'de okul öncesi çocukların bilgi düzeylerine katkısınınbelirlenmesi
Contribution of natural disasters and risk managementeducation on knowledge levels of preschool children in Çanakkale after the latest earthquakes and wildfires
Yazar: GİZEM DÜNDAR GÖKÇE
Danışman: PROF. DR. SİBEL MENTEŞE
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Doğal Afetlerin Risk Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Afet bilinci = Disaster awareness ; Afet eğitimi = Disaster education ; Doğal afetler = Natural disasters ; Çanakkale = Çanakkale ; Çocuk eğitimi = Child education ; Çocuk gündüz bakım evleri = Child day care centers

Özet:
Günümüze kadar meydana gelen ve bundan sonra insan gücü ile engellenemeyerek
yinelenebilecek doğal afetlerin zararlarının azaltılabilmesi; afet bilincinin çocukluk
döneminden itibaren kazandırılmasıyla başarılabilir. Afet bilincinin oluşturulması için
eğitim çalışmaları ile bireyler desteklenmelidir. Çocukluk döneminde alınan eğitimlerin
kalıcılığının yüksek olması ve afetlerden en çok etkilenen gruplardan birinin çocuklar
olması bu çalışmanın temel çıkış noktasıdır. Bu çalışmanın hipotezi; okul öncesi çağdaki
çocukların afet bilincinin artmasında afet eğitiminin katkısının olacağıdır. Bu amaçla
Çanakkale İli'nin Merkez ilçesinde yer alan okul öncesi eğitim veren iki kreşte 4-6 yaş
grubundaki 53 öğrenci bu çalışmanın örneklemi olarak seçilmiştir. Çocuklar için en iyi
öğrenme yolu olan yaratıcı drama yöntemi kullanılarak, afet bilincinin gelişmesinde oyun
ağırlıklı afet eğitiminin katkısının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma temel olarak 3
aşamada gerçekleşmiştir: i) eğitmenlere alışma sorasında uygulanan ön gözlem, ii) oyun
ağırlıklı afet eğitimi ve iii) eğitimden yaklaşık bir iki hafta sonra uygulanan son gözlem.
Doğal afetlerden deprem, sel ve (doğal) orman yangını bu çalışmada dikkate alınmıştır:
Ayrıca, çocukların küçük yaşta herhangi bir acil durum karşısında nasıl hareket etmeleri
gerektiğinin bilincini kazandırmak için acil durum müdahalesine yönelik olarak kısa bir
eğitim verilmiştir. Çalışma sonrasında elde edilen ön-gözlem ve son-gözlem sonuçları
istatistiksel yöntemler kullanılarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak; verilen afet eğitimi
sonrasında öğrencilerin başarı düzeyinde anlamlı bir artış (%60,45'den %95,79'a) olduğu
izlenmiştir. Bu başarı artışı yaş, cinsiyet ve eğitim verilen kreş faktörlerine bağlı olarak
değişkenlik göstermiştir (p<0,05). Ön-gözlem sonuçlarına göre; öğrencilerin özellikle afet
durumlarında ne yapmaları gerektiğini bilmedikleri belirlenmiştir. Bu bağlamda MEB
Okul Öncesi Programının afet bilinci kazandırmaya yönelik olarak geliştirilmesi
önerilmektedir.

Abstract:
Reducing the damage of natural disasters that occur today and may occur in the
future without being prevented by human power, can be achieved by increasing disaster
awareness in the children from early childhood. Individuals should be supported with
educational activities to gain natural disaster awareness. The main starting point of this
study is that the contribution of natural disaster education received during childhood is
significant and that children are one of the groups most affected by disasters. Hypothesis of
this study is that disaster education may contribute to increasing the disaster awareness of
preschool children. For this purpose, 53 students in the 4-6 age group were selected from
two nurseries providing pre-school education in the Central district of Çanakkale Province.
The determination of the contribution of play-based disaster education in the development
of disaster awareness by using the creative drama method, which is the best way of
learning for children. The study is basically carried out in 3 stages: i) preliminary
observation applied by the trainers after getting used to the students, ii) a game-based
natural disaster training, and iii) final observation applied approximately two weeks after
the training. Natural disasters such as earthquakes, floods and wildfires were taken into
consideration: In addition, a short training on emergency response was given to ensure that
children would aware of how to act in the case of any emergency at a young age. Related
calculations were evaluated using the pre-observation and post-observation results obtained
after the study. In conclusion; an increase in the success level (from 60.45% to 95.79%)
was observed with the provided natural disaster education(p<0.05). This increase in
success varied depending on the factors: age, gender and the nurseries trained (p<0.05).
Overall, it was determined that children did not know what to do, especially in any disaster
situations. In this context, it is recommended that the MEB Preschool Program should be
developed to provide sufficient natural disaster knowledge.