Methylparabenin deniz kestanesi (Arbacia lixula) üzerindeki toksik etkileri
Toxic effects of methylparaben on sea urchin (Arbacia lixula)
Yazar: SERKAN TEZ
Danışman: PROF. DR. HATİCE PARLAK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science
Dizin: Arbacia lixula = Arbacia lixula ; Deniz kestanesi = Sea urchins ; Ekotoksikoloji = Ecotoxicology ; Genotoksisite = Genotoxicity

Özet:
Methylparaben, kozmetik, ilaç ve gıda endüstrileri başta olmak üzere, boya
ve kağıt üretiminde yaygın olarak kullanılmaktadır. Günlük hayatın her alanında
tüketilen ürünlerin içinde koruyucu kimyasal olarak bulunan methylparaben,
kullanım ve atılım sonrası tüm diğer kimyasallar gibi sucul ekosistemlere giriş
yapmaktadır. İlk kez 1996 yılında sucul ekosistemlerdeki varlıkları üzerine
çalışılmış olan methylparabenin, akarsu, göl, deniz, atık su arıtma giriş suları ve
işlem görerek arıtılmış bazı atık su arıtma tesislerinden alınan örneklerde ng/l-µg/l
aralığında varlıklarına rastlanmıştır. Suda çok iyi çözünebilen bir kimyasal
olmasına rağmen methylparaben, sürekli kullanım ve atılımına bağlı olarak sucul
ekosistemlerde her zaman bulunur durumdadır. Endokrin bozucu kimyasallar
olarak sınıflandırılan parabenlerden methylparaben, en yaygın ve yoğun olarak
bulunan parabentürü olmuştur. Bu tez çalışmasında, organizmaların çevresel streslere
en hassas olduğu erken yaşam evrelerindeki etkinin belirlenebilmesi için A. lixula
türü deniz kestanesi ile yapılan biyodenemeler ile methylparabenin çeşitli
konsantrasyonlarında genotoksik, embryotoksik ve spermiyotoksik etkileri,
fertilizasyon başarısı ile döl kalitesi olarak ortaya koyulmuştur. A. lixula türü deniz
kestanesinin yumurtaları çok koyu renkli olduğu için genotoksik çalışmalarda
kullanılan yöntem geliştirilerek dekolorizasyon işlemi yapılmış ve mitotik
bozukluklar belirlenebilmiştir. Denemeler sonucunda, methylparabenin 8 ppm ve
üzeri konsantrasyonlarında A. lixula embryolarının larval aşamaya geçemediği ve
konsantrasyona bağlı olarak mitotik bozukluklarda artış olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Methylparaben is widely used in industries like paint, paper and especially 
cosmetic, food and drug. Due to the presence in products as preservatives, which 
are widely used in daily life, methylparaben have been introduced to the aquatic 
ecosystems after usage and excretion just like all other chemicals. In 1996, the first 
study was published reporting methylparaben had been detected in water samples 
taken from aquatic environment and since then, it has been revealed that 
methylparaben is present in almost all of the samples collected from rivers, lakes, 
sea, influent and effluent waters of waste water treatment plants, in range of ng/l-µg/l. Although it is a fairly water soluble chemical, methylparaben is ubiquitous in 
aquatic ecosystems due to the continuous usage. Parabens are also classified as 
endocrine disruptor  chemicals and methylparaben is reported to be the most 
common paraben type found in the environment. In this study, genotoxic, 
spermiotoxic and embrytoxic effects of methylparaben in different concentrations 
were studied by the bioassays using sea urchin Arbacia lixula as the test organism, 
to determine the effects in the early life stages when the organisms show the highest 
sensitivity to the environmental stresses. Since the A. lixula eggs are dark-coloured, 
the method used in genotoxicity were  modified and developed to decolorize the 
eggs, therefore the mitotic aberrations could be determined. The results of the 
bioassays show that A. lixula embryos were not able to make it to the larval stage 
in concentrations of 8 ppm and above of methylparaben and number of mitotic 
aberrations tended to increase depending on methylparaben concentrations.