Emziren annelerin doğurganlığının düzenlenmesine yönelik tutumları
Regulation of fertility of nursing mothers attitudes towards
Yazar: BÜŞRA NUR ORHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM DEMİREL BOZKURT
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Aile planlaması = Family planning ; Anneler = Mothers ; Doğum kontrolü = Contraception ; Emzirme = Breast feeding ; Fertilite = Fertility

Özet:
Amaç: Emziren annelerin doğum sonrası doğurganlığın düzenlenmesine yönelik uygulamalarını, tutumlarını ve etkileyen faktörleri belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Analitik ve kesitsel tipte olan bu çalışma, 15/12/2019-15/03/2020 tarihleri arasında Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın ve Çocuk Sağlığı Ek Binası'nda, kadın doğum servislerinde, doğum yapan, araştırmaya dahil olma kriterlerine uyan, çalışmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden 306 anne ile yürütülmüştür. Veri toplamada Kişisel Bilgi Formu ve Aile Planlaması Tutum Ölçeği (APTÖ) kullanılmıştır. Veriler yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Veri analizinde tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma), Shapiro-Wilk testi, Cronbach's Alfa testi, MannWhitney U testi, Kruskal Wallis testi, Ki kare, Varyans, Spearman Korelasyon Analizleri kullanılmıştır.
Bulgular: Annelerin yaş ortalaması 30±5.33, eşlerinin yaş ortalaması 33±5.46, evlilik süre ortalaması 9±5.01 yıldır. Annelerin %56.9'u, eşlerinin %48.7'si ilköğretim/ortaokul mezunu olup, ilk gebelik yaşı ortalama 22±3.37, gebelik sayısı ortalama 3±1.14, %80.1'i 3 ve altı çocuğa sahiptir. Annelerin %73.0'ünün en az bir kez planlamadan/istemeden gebe kaldığı, %25.8'inin herhangi bir yöntem kullanırken gebe kaldığı ve bu annelerin geri çekme (%57.0) ve kondom (%30.4) kullanırken istenmeyen gebelik yaşadığı saptanmıştır. Annelerin önceki emzirme döneminde en çok LAM (%66.0) ve geri çekme (%40.8) yöntemlerini kullandıkları, şuanki emzirme döneminde sırasıyla geri çekme (%31.0), kondom (%27.8), RİA (%14.1) kullanmayı düşündükleri bulunmuştur. Emziren annelerin AP'ye ilişkin tutum puan ortalaması 54.19±9.54, AP yöntemlerine ilişkin tutum puan ortalaması 36.29±8.58, gebeliğe ilişkin tutum puan ortalaması 26.27±5.93 ve APTÖ toplam puan ortalaması 116.78±21.446 olarak tespit edilmiştir. Çalışan, çekirdek aile tipine sahip olan, kendisinin ve eşinin eğitim düzeyi yüksek olan, isteyerek gebe kalan, yaşan çocuk sayısı üç ve altı olan, emzirme döneminde doğurganlığın düzenlenmesine yönelik yöntem kullanılabileceğini düşünen annelerin APTÖ toplam puan ortalaması istatistiksel açıdan anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç: Emziren annelerin aile planlaması tutum puan ortalaması yüksek olup, olumlu AP tutumuna sahip oldukları bulunmuştur. Anneler ve eşlerinin eğitim durumu, annelerin çalışma durumu, sosyo-ekonomik düzey, aile tipi ve yaşayan çocuk sayısının AP tutumunu etkilediği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Emzirme; Doğum sonrası; Anneler; Doğum kontrolü; Aile planlaması

Abstract:
Aim: The aim of the study is to determine the practices and attitudes of breastfeeding mothers towards the regulation of postpartum fertility and the factors affecting it.
Materials and Methods: This analytical and cross-sectional study was conducted in Bursa Yüksek İhtisas Training and Research Hospital Women's and Child Health Annex Building between 15/12/2019-15/03/2020 with people who gave birth in the obstetrics service and met the inclusion criteria of the study. The study was carried out with 306 mothers who voluntarily agreed to participate in the study. Personal Information Form and Family Planning Attitude Scale (APTS) were used to collect data. The data were collected by face-to-face interview technique. Descriptive statistics (number, percentage, mean, standard deviation), Shapiro-Wilk test, Cronbach's Alpha test, MannWhitney U test, Kruskal Wallis test, Chi-square, analysis of variance, Spearman correlation analysis were used in the analysis of the data.
Results: The mean age of the mothers was 30±5.33, the mean age of their spouses was 33±5.46 years, and the mean duration of marriage was 9±5.01 years. 56.9% of mothers and 48.7% of their spouses were primary school/secondary school graduates, mean first gestational age was 22±3.37, mean number of pregnancies was 3±1.14, and 80.1% had 3 or less children. It was determined that 73.0% of the mothers got pregnant at least once without planning/unintentionally, 25.8% of them got pregnant while using any method, and these mothers experienced unwanted pregnancy while using withdrawal (57.0%) and condom (30.4%). It was found that the mothers mostly used LAM (66.0%) and withdrawal (40.8%) methods during the previous breastfeeding period, and they thought of using withdrawal (31.0%), condom (27.8%) and IUD (14.1%) respectively during the current breastfeeding period. The mean attitude score of breastfeeding mothers towards FP was determined as 54.19±9.54, the mean score of attitude towards FP methods was 36.29±8.58, the mean of attitude towards pregnancy was 26.27±5.93, and the mean total score of APTS was 116.78±21.446. The mean APTS total score of the mothers who were working, had a nuclear family type, had a high education level of themselves and their spouses, became pregnant voluntarily, had three or less children, and thought that a method for the regulation of fertility during breastfeeding could be used was found to be statistically significantly higher (p< 0.05).
Conclusion: It was found that the mean family planning attitude score of the breastfeeding mothers was high and they had a positive FP attitude. It was determined that the education level of the mothers and their spouses, the working status of the mothers, socio-economic level, family type and the number of living children affected the FP attitude.
Key Words: Breastfeeding; Postpartum; Mothers; Contraception; Family Planning