Monosiv özofageal yanıklarda oksijen radikallerinin rolü ve antioksidan tedavinin etkisi
The role of reactive oxygen radicals in corrosive esophagitis and the effect of antioxidant treatment
Yazar: MELTEM UĞRAŞ
Danışman: PROF. DR. ENDER PEHLİVANOĞLU
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Pediatri Ana Bilim Dalı / Pediatrik Gastroenteroloji ve Beslenme Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2007
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş: Koroziv madde içimi çocukluk çağında sık karşılaşılan bir halk sağlığı sorunudur. Koroziv madde içilmesinden sonra akut dönemde özofagusta yanık, ülser ve perforasyon, uzun dönemde ise özofagus darlığı gelişebilmektedir. Koroziv özofajite bağlı özofageal darlık gelişimini önlemeye yönelik çok sayıda çalışma yapılmıştır. Son yıllarda koroziv özofajit erken döneminde oluşan hasarın serbest oksijen radikallerine bağlı olduğu gösterilmiş ve tedavide antioksidanların kullanılması ile ilgili deneysel çalışmalar yapılmaya başlanmıştır. Çalışmada koroziv özofajitte erken dönemde serbest oksijen radiknllerinin seviyelerinin belirlenmesi, fibrozis ve inflamasyon ile serbest oksijen radikalleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlandı. Ayrıca antioksidan etkisi olan melatonin ve çinko ile fıbrozisi önlemek amacıyla cerrahide kullanılan mitomisin C'nin koroziv özofajite bağlı darlık gelişimini önlemek amacı ile kullanılması planlandı. Özellikle karaciğer hastalıklarında fıbrozisin invaziv olmayan göstergesi amacıyla kullanılan hiyalüronik asidin, koroziv özofajitte de bu amaçla kullanılmasının irdelenmesi hedeflendi. 
Gereç ve Yöntem: Sıçanlarda Gehanno modeli kullanılarak koroziv özofajit oluşturuldu. Hayvanlar, Grup 1: Sham opere grup, Grup 2: Yanık + SF verilen grup, Grup 3: Yanık+ Melatonin verilen grup, Grup 4: Yanık+ Çinko sülfat verilen grup, Grup 5: Yanık+ Mitomisin C verilen grup olarak 5 ana gruba ayrıldı. Her grup 5. gün ve 28. gün olmak üzere iki farklı zamanda öldürülerek özofagus dokuları izole edildi ve sıçanlardan kan alınarak serumu ayrıldı. Bu amaçla özofagus dokuları serbest oksijen radikallerinin çalışılması için -80 C' de saklandı. Fibrozis ve stenoz indeksinin incelenmesi için dokular histopatolojik olarak değerlendirildi. Uzun dönemde sıçanların serum hiyalüronik asit düzeyleri fıbrozisi değerlendirmek amacıyla çalışıldı. 
Bulgular: Koroziv madde ile oluşturulan özofajit sonucunda özofagusta erken dönemde serbest oksijen radikallerinin ve lipid peroksidasyonunun arttığı saptandı. Koroziv özofajitte, geç dönemde stenoz indeksinde artma olduğu ve dokuda fibrozise neden olduğu gözlendi. Antioksidan özelliği olan Melatoninin koroziv özofajitin erken döneminde lipid peroksidasyonunu azalttığı, geç döneminde stenoz indeksini azalttığı görüldü. Çinko sülfatın koroziv özofajitin erken döneminde serbest oksijen radikalleri ve lipid peroksidasyonuna etki göstermediği, ancak koroziv özofajitin geç döneminde stenoz indeksini azalttığı tespit edildi. Mitomisin C'nin koroziv özofajitin erken döneminde lipid peroksidasyonunu ve koroziv özofajitin geç döneminde stenoz indeksini azalttığı izlendi. Serum hiyaluronik asit düzeyi sadece koroziv özofajit geliştirilen grupta kontrol grubuna göre çok yüksek saptandı, ancak diğer tedavi grupları arasında fark saptanmadı. 
Sonuç: Koroziv özofajitte erken dönemde serbest oksijen radikalleri artmaktadır. Antioksidan ajanlar olan melatonin ve çinko sülfat koroziv özofajite bağlı özofagus darlığım azaltmaktadır. Mitomisin C de koroziv özofajite bağlı özofagus darlığım azaltmaktadır. Serum hiyaluronik asit düzeyleri belirgin fibroziste artmaktadır, ancak serum hiyalüronik asit düzeylerinin hafif fibroziste non-invaziv gösterge olarak kullanılmasının uygun olmadığı düşünülmektedir. 
ANAHTAR SÖZCÜKLER: Çocuk, koroziv özofajit, özofagus darlığı, antioksidan, mitomisin C, hiyalüronik asit.

Abstract:
Introduction: Corrosive substance ingestion is a serious public health problem. Acute problems include esophageal bum, ulcer, and perforation while the long term complication is esophageal stricturing. Esophageal strictures are serious individual and public problems, thus many studies have been performed to prevent stricturing. Recently, the early damage after corrosive ingestion has been attributed to free oxygen radicals, so antioxidants have been tried to prevent the damage. The main objective of this study was to investigate the effect of free oxygen radicals in the acute phase of corrosive injury and to search the relation between oxygen radicals and fibrosis and inflammation. The investigation of preventive effect of antioxidant substances melatonin and zinc sulphate, and antifıbrotic agent mitomycin C on esophageal stricturing was planned. Additionally, the use of serum hyaluronic acid as non-invasive marker of fıbrosis was investigated. 
Method and materials: Gehanno model was used to make corrosive esophagitis in rats. Animals were divided into 5 groups: Group 1: Sham operated group, Group 2: esophageal bum + SP, Group 3: Bum + Melatonin, Group 4: Bum + Zinc sulphate, Group 5: Bum+ Mitomycin C. Each group was divided into two subgroups to be sacrifıed on the 5th and 28th days. Esophageal specimens were taken for histopathological and HPLC investigation. Blood samples were taken for serum hyaluronic acid investigation.
Results: Free oxygen radical levels increased and lipid peroxidation decreased in the early stage of corrosive esophagitis. During the late phase of corrosive esophagitis fıbrosis was observed and the stenosis index increased. Both melatonin and mitomycin C, decreased lipid peroxidation during the early stage of corrosive esophagitis and caused decrease in stenosis index during the late stage. Zinc sulphate made no effect on free oxygen radicals or lipid peroxidation in the early stage, but caused a decrease in the stenosis index. Serum hyaluronic acid levels were significantly elevated in the corrosive esophagitis group with no treatment. There was no difference between other treatment groups. 
Conclusion: Free oxygen radicals are increased in the acute phasde of corrosive injury to the esophagus. Antioxidant agents; melatonin and zinc sulphate can help preventing esophageal stricture formation. Mitomycin C also prevents esophageal stricture formation. Serum hyaluronic acid levels are elevated in prominent fibrosis, but not in mild fibrosis, thus serum HA is not believed to be a non-invasive marker of fibrosis for corrosive esophagitis. 
KEY WORDS: Child, corrosive esophagitis, esophageal stricture, antioxidant, mitomycin C, hyaluronic acid.