Tip 2 diyabetli bireylerde sağlık okuryazarlığı ve diyabet öz yönetimi arasındaki ilişki
The Relationship Between Health Literacy and Diabetes Self-Management in Individuals with TYPE 2 Diabetes
Yazar: AYŞENUR ALTUNSOY
Danışman: DOÇ. DR. BAHAR İNKAYA
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışma, Tip 2 diyabet tanısı alan bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeyini ve 
diyabet öz yönetimi becerilerini belirlemek, sosyodemografik özelliklerine bağlı 
ilişkileri ortaya koymak ve sağlık okuryazarlığı ile diyabet öz yönetimi arasındaki 
ilişkiyi incelemeyi amaçlayan tanımlayıcı tipte gerçekleştirilen bir araştırmadır.
Araştırma, Ekim 2022- Ocak 2023 tarihleri arasında Ankara'da bir Eğitim ve 
Araştırma Hastanesi Dahiliye servisi ve polikliniğine başvuran Tip 2 diyabet tanısı 
bulunan araştırmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden 300 Tip 2 diyabetli birey ile 
yürütülmüştür. Veriler, diyabetli birey tanılama formu, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği, 
Diyabet Öz Yönetim Ölçeği kullanılarak araştırmacı tarafından yüz yüze toplanmıştır. 
Çalışma verileri IBM SPSS Statistics 26 programına aktarılarak analizleri 
tamamlanmıştır.
Çalışmaya katılan Tip 2 diyabetli bireylerin sağlık okuryazarlık puanının 
ortalaması 37.96 (±7.188), öz yönetim puanının ortalaması 92.88 (±24.096) olarak 
bulundu. Bireylerin yaş grubu, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu ve gelir 
durumu arasında sağlık okur-yazarlık toplam puanı, öz yönetim toplam puanı ve alt 
boyutlarının puan ortalamalarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu 
görüldü (p<0.05). Ayrıca sağlık okur yazarlığı puanı ile öz yönetim puanı arasında 
doğrusal bir ilişki görülmedi (p>0.05).
Bu çalışmanın sonuçlarına göre diyabetli bireylerin sağlık okuryazarlığı ve öz 
yönetim becerilerini geliştirmek amaçlı tıbbi terminolojiyi anlamayı sağlayan ve 
sağlıklı yaşam tarzı değişikliklerini teşvik eden eğitim programların planlanması, 
sağlık çalışanlarının iletişim ve eğitim sağlayarak diyabetli bireylerin öz yönetim 
becerilerini güçlendirmesi, aileler, destek grupları ve sağlık hizmeti sağlayıcıları 
arasında iş birliği ve paylaşımın teşvik edilmesi ve ilgili alanda daha fazla çalışma 
yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This study is a descriptive study that aims to determine the level of health literacy 
and diabetes self-management skills of individuals diagnosed with Type 2 diabetes, to 
reveal the relationships based on sociodemographic characteristics, and to examine the 
relationship between health literacy and diabetes self-management.
The study was conducted with 300 individuals with Type 2 diabetes who 
voluntarily accepted to participate in the study, diagnosed with Type 2 diabetes, who 
applied to the Internal Medicine service and polyclinic of a Training and Research 
Hospital in Ankara between September 2022 and December 2022. The data were 
collected face-to-face by the researcher using the Diabetes Individual Diagnosis Form, 
Health Literacy Scale, and Diabetes Self-Management Scale. The study data were 
transferred to the IBM SPSS Statistics 26 program and analyzed.
The mean health literacy score of individuals with Type 2 diabetes who 
participated in the study was 47.74 37.96 (±7.188), and the mean self-management 
score was 92.88 (±24.096). It was observed that there was a statistically significant 
difference between the age group, gender, marital status, educational status and income 
status of the individuals according to the mean scores of the health literacy total score, 
self-management total score and sub-dimensions (p<0.05). In addition, there was no 
linear relationship between health literacy score and self-management score (p>0.05).
According to the results of this study, planning educational programs that 
provide understanding of medical terminology and promoting healthy lifestyle 
changes in order to improve health literacy and self-management skills of individuals 
with diabetes, strengthening the self-management skills of individuals with diabetes 
by providing communication and training of healthcare professionals, families, 
support groups and healthcare providers. It is recommended to encourage cooperation 
and sharing between.