Sigorta hukukunda riziko ağırlaşması
Aggravation of risk in insurance law
Yazar: YASEMEN MERGEN BAYER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDÜLHAMİD OĞUZHAN HACIÖMEROĞLU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law ; Sigortacılık = Insurance
Dizin: Risk = Risk ; Riziko ağırlaşması = Aggravation of risk ; Sigorta hukuku = Insurance law ; Sigortacılık = Insurance

Özet:
Sigorta Hukukunda Riziko Ağırlaşması 
Her iki tarafa borç yükleyen ve sürekli bir borç ilişkisi doğuran sigorta sözleşmesinde, sigorta sözleşmesinin taraflarından biri olan sigorta ettirenin asli edim yükümlülüğü prim borcunu ödemekken, buna karşın sigorta sözleşmesinin diğer tarafı olan sigortacının asli edim yükümlülüğü ise sigorta sözleşmesi süresince sigorta sözleşmesi kapsamında belirlenen rizikoyu üzerinde taşıyarak, riziko meydana geldiğinde oluşan zararı sigorta sözleşmesi kapsamında sigorta ettirene ödemesidir. Sigorta sözleşmesinde, prim miktarı rizikoya bağlı olarak belirlenmektedir ve sigorta sözleşmesi boyunca 'prim ve rizikonun birbirine uygun olma ilkesi' korunmalıdır. Bu sebeple, sigorta sözleşmesinde taraflar arasında menfaat dengesinin bozulmasının önüne geçmek isteyen kanun koyucu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda sigorta ettirene rizikoyu ağırlaştırmama yükümlülüğü getirmiştir. Rizikonun gerçekleşme ihtimalini arttırıcı veya mevcut durumu ağırlaştırıcı işlemlerin olması durumunda ise, sigorta ettirene beyanda bulunma yükümlülüğü getirmiştir. Böylece sigorta ettirenin beyanı ile birlikte, sigortacıya prim farkı isteme veya fesih hakkı tanınarak, sözleşme süresince oluşabilecek prim ve riziko dengesizliklerinin önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada, ilk olarak sigorta sözleşmesi, riziko ve riziko ağırlaşması kavramları açıklanacaktır. İkinci olarak, riziko ağırlaşması durumunda sigorta ettirenin sigortacıya karşı beyanda bulunma yükümlülüğü, beyan yükümlülüğünün hukuki niteliği, sigorta sözleşmesine etkileri, yükümlülüğün yerine getirilmesinden sorumlu olanlar ve muhatapları detaylı olarak incelenecektir. Son olarak, sigorta ettirenin beyanda bulunma yükümlülüğünü ihlalinin sonuçları Türk Ticaret Kanunu'nun 1445. maddesinin düzenleniş şekline uygun olacak şekilde, beyan yükümlülüğünün ihlalinin rizikonun gerçekleşmesinden önce ve sonra olmasına göre ikili bir ayrıma gidilerek açıklanacaktır. 
 
Anahtar Kelimeler: Riziko, Riziko Ağırlaşması, Sigorta Ettiren, Sigorta Hukuku, Sigortacı.

Abstract:
Aggravation of Risk in Insurance Law 
 In an insurance contract that impose liability on both parties and forms a continuous debt relationship, principal performance obligation of the insurance taker, who is one of the parties to the insurance contract, is pay the premium debt. However, the principal performance obligation of the insurer, who is another party of the insurance contract, is to bear the risks determined in the scope of the insurance contract and to pay the insurance taker under the insurance contract when the risk occurs. The amount of premium in the insurance contract is determined according to the risk and during the insurance contract, 'the principle of harmony between premium and risk' must be protected. Therefore, the legislator, who wishes to prevent the deterioration of the balance of advantage between the parties in the insurance contract, obliges the insurance taker not to aggravate the risk in the Turkish Commercial Code no. 6102. If there are transactions that increase the likelihood of risk occurring or aggravate the current situation, the insurance taker is obliged to make a statement. Thus, with the declaration of the insurance taker, it is aimed to prevent premium and risk imbalances in the contract process by granting the insurance company the right to demand or terminate the premium difference. In this study, insurance contract, risk and risk aggravation will be explained first. Secondly, the insurance taker obligation to make a statement against the insurer in case the risk becomes more severe, legal nature of the obligation to declare, effects on insurance contract, those responsible for fulfilling these obligations and their interlocutors will be examined in detail. Finally, the consequences of the i insurance taker breach of her obligation to make a declaration shall be explained in a binary distinction according to the manner in which Article 1445 of the Turkish Commercial Code is issued, whether the breach of the obligation of declaration occurs before and after. 
 
Keywords: Aggravation of Risk, Insurance Law, Insurant, Insurer, Risk.