Büyük ölçekli hidroelektrik enerji yatırımlarının sosyo-ekonomik etkilerinin ikincil düzeyde etkilenenler açısından değerlendirilmesi: Deriner barajı örneği
The evaluation of the socio-economic effects of large-scale hydroelectric energy investments in the perceptions of the secondary affected people: The case of Deriner dam
Yazar: SERAP BAYRAKTUTAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET KÜÇÜKMEHMETOĞLU
Gebze Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Büyük ölçekli işletmeler = Large scale companies ; Deriner Barajı = Deriner Dam ; Dışsallık = Externality ; Hidroelektrik santralleri = Hydroelectric power plants

Özet:
Sanayileşme ve hızlı nüfus artışı beraberinde enerjiye duyulan ihtiyacı artırmaktadır.  Yenilenebilir enerji kaynağı olan hidroelektrik enerji, ülkelerin enerji politikalarında giderek daha önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmanın amacı; büyük ölçekli hidroelektrik enerji yatırımlarının neden olduğu dışsal etkilerin yerel halk nezdinde sosyo-ekonomik algısal boyutlarının incelenmesidir. Bu çerçevede "Deriner Barajı ve HES Projesi" nin ikincil düzey etki grubu üzerinde oluşturduğu dışsallıkların değerlendirilmesi çalışmanın kapsamını oluşturmaktadır. Bu doğrultuda, barajın yapımından sonra ikincil düzey etkilenenlerce sosyo-ekonomik dışsallıkların nasıl algılandığının belirlenmesine yönelik olarak Artvin İl merkezinde anket çalışması yapılmıştır. Anket çalışması sonucunda ikincil düzey etkilenenlerce barajın olumlu/olumsuz sosyo-ekonomik etkilerinin olduğu ifade edilirken; kentte yaşayanların baraja yönelik algısının demografik özelliklerine göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Çalışmanın sonucu olarak; il merkezindeki halkın barajlara genel bakış açısı ile yerelde gerçekleştirilen Deriner Barajı'na bakış açısında paralellik olduğu anlaşılmaktadır. Kentte yaşayanların baraj projesinden doğrudan etkilenenlerle yakınlık düzeyleri ile baraja yönelik algıları arasında anlamlı bir ilişki olduğu ve yakınlık düzeyi arttıkça barajlara yönelik olumsuz bakışın arttığı görülmektedir.  

Anahtar Kelimeler: Dışsallık, Büyük Ölçekli Hidroelektrik Enerji Santrali, Deriner Barajı ve HES

Abstract:
Industrialization and rapid population growth have increased the need for energy. As a renewable energy source, hydroelectric power occupies an increasingly important place in the energy policies of countries. The aim of this study is to examine the perception of local residents regarding the socio-economic externalities and dimensions of large-scale investments in hydroelectric power. Within this framework, the determination of the externalities created by the "Deriner Dam and HES Project" on the secondary impacted group, constitutes the scope of the study. In this regard, a survey was conducted at the city center of Artvin to determine the perception of residents, who this work refers to as are secondary affected group, of the socio-economic externalities of the dam. As a result of the survey, in the perception of the secondary affected group, it is observed that the dam has both positive and negative socio-economic impacts on the local area. In this regard, it was found that the perception of the respondents living in the city towards the dam differs according to their demographic characteristics. The study also revealed that, the general perceptions about energy dams are parallel to the perceptions of people regarding the Deriner Dam. There is a statistically significant relationship between local residents perception of the dams and having family/friendship relations with directly affected/displaced people due to the dam construction. Again, it was found that opposition to the dams among the secondary affected residents increases with increasing close family ties with the directly affected/displaced residents due to the dam project.

Keywords: Externality, Large-Scale Hydroelectric Power Plant, Deriner Dam and HES