COVID-19 sürecinde sağlık çalışanlarında irrasyonel inanışlar ile anksiyete ve depresyon arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi
The examination of the relationships between irrational beliefs, depression and anxiety in healthcare workers during the COVID-19 period
Yazar: BENAZİR ORHAN
Danışman: DOÇ. DR. PERVİN TUNÇ
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı COVİD-19 sürecinde sağlık hizmet alanında
çalışan bireylerin irrasyonel inanışları ile anksiyete ve depresyon düzeyleri arasındaki
ilişkiyi değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda İstanbul İlinde yaşayan toplam 212
sağlık çalışanı ile anket yapılarak araştırmanın verileri toplanmıştır. Araştırma nicel
yöntem şeklinde tasarlanmış olup, katılım sağlayan sağlık çalışanlarına Kısaltılmış
Genel Tutum ve İnanç Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği ile Beck Anksiyete Ölçeği
uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen verilere t-testi, ANOVA, korelasyon ve
regresyon analizleri uygulanmıştır. Katılımcıların % 41'inin minimal düzeyde,
%25'inin hafif düzeyde, % 20.8'inin orta düzeyde ve % 13'unun şiddetli düzeyde
anksiyete belirtilerinin olduğu görülmektedir. Depresyon düzeyleri
değerlendirildiğinde ise, % 44.3'unun hafif-orta düzeyde, % 17.5'inin orta-şiddetli
düzeyde ve % 1.4'unun şiddetli düzeyde depresyon belirtileri gösterdiği belirlenmiştir.
Elde edilen bulgulara göre irrasyonel inanışlar ile anksiyete ve depresyon düzeyleri
arasındaki ilişki anlamlı bulunmuştur. Ayrıca irrasyonel inanışların bazı alt
boyutlarıyla cinsiyet değişkeni arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.
Regresyon analizinin ikinci bloğunda genel tutum ve inançlar alt boyutları modele
eklenmiş, model varyansın yaklaşık %14'unu açıklamıştır. Bu aşamada eklenen
değişkenlerden sadece Kısaltılmış Genel Tutum ve İnanç Ölçeği Rahatlık İhtiyacı Alt
Boyutundan alınan ortalama puanların anksiyete düzeyleri üzerinde anlamlı bir
yordama etkisinin olduğu ve bir önceki aşamada etkisi olduğu belirlenen cinsiyetin
etkisinin de sürdüğü gözlenmiştir. Regresyon analizinin ikinci bloğunda genel tutum
ve inançlar alt boyutları modele eklenmiş, model varyansın yaklaşık % 15'ini
açıklamıştır . Bu aşamada eklenen değişkenlerden sadece Kısaltılmış Genel Tutum ve
İnanç Ölçeği Rahatlık İhtiyacı Alt Boyutundan alınan ortalama puanların depresyon
düzeyleri üzerinde anlamlı bir yordama etkisinin olduğu ve bir önceki aşamada etkisi
olduğu belirlenen yaşın etkisinin de sürdüğü gözlenmiştir.
Sonuçlar, sağlık çalışanlarının irrasyonel inançları, depresyon ve anksiyete
düzeylerinin değerlendirilmesinin önemli olduğu ve muhtemel müdahalelerin
hazırlanmasında yol gösterici olabileceğine işaret etmektedir.

Anahtar kelimeler: İrrasyonel inançlar, Depresyon, Anksiyete, Bilişsel kuram

Abstract:
The main purpose of this study is to evaluate the relationship between irrational
beliefs and anxiety and depression levels of individuals working in the field of health
care during the COVID-19 process. For this purpose, the data of the research were
collected by conducting a survey with a total of 212 health workers living in Istanbul.
The research was designed as a quantitative method, and the Abbreviated General
Attitude and Belief Scale, Beck Depression Scale and Beck Anxiety Scale were
applied to the participating healthcare professionals. T-test, ANOVA, correlation and
regression analyzes were applied to the data obtained in the study. It is seen that 41%
of the participants have minimal anxiety, 25% mild, 20.8% moderate and 13% severe
anxiety symptoms. When the depression levels were evaluated, it was determined that
44.3% showed mild-moderate, 17.5% moderate-severe and 1.4% severe depression
symptoms. According to the findings, the relationship between irrational beliefs and
anxiety and depression levels was found to be significant. In addition, it has been
determined that there is a significant relationship between some sub-dimensions of
irrational beliefs and the gender variable. In the second block of the regression
analysis, general attitudes and beliefs sub-dimensions were added to the model, and
the model explained approximately 14% of the variance. It was observed that only the
average scores obtained from the Abbreviated General Attitude and Belief Scale Need
for Comfort Sub-Dimension, among the variables added at this stage, had a significant
predictive effect on anxiety levels, and the effect of gender, which was determined to
have an effect in the previous stage, was also observed. In the second block of the
regression analysis, general attitudes and beliefs sub-dimensions were added to the
model, and the model explained approximately 15% of the variance. It was observed
that only the average scores obtained from the Abbreviated General Attitude and Belief
Scale Need for Comfort Sub-Dimension, among the variables added at this stage, had
a significant predictive effect on depression levels, and the effect of age, which was
determined to have an effect at the previous stage, continued.
The results of the research indicate that the evaluation of the irrational beliefs,
depression and anxiety levels of healthcare professionals is important and can be a
guide in the preparation of possible interventions.

Key Words: Irrational beliefs, Depression, Anxiety, Cognitive theory