Üç ay- beş yaş arası akut ishale bağlı gelişen dehidratasyon vakalarında klinik değerlendirme ölçeklerinin karşılaştırılması ve tanısal doğruluklarının belirlenmesi
Comparison of clinical evaluation scales and determination of diagnostic accuracy in patients with acute diarrhea between three months and five years of age
Yazar: YAŞAR YUSUF CAN
Danışman: DOÇ. DR. MEDİNE AYŞİN TAŞAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Acil Pediatri Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Dehidratasyon = Dehydration ; Diyare = Diarrhea ; Diyare-infantil = Diarrhea-infantile ; Gastroenterit = Gastroenteritis ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş: Çocukluk çağında dehidratasyon derecesinin doğru bir şekilde değerlendirilmesi, doğru karar alma ve tedavi için son derece önemlidir.
Bu çalışmanın amacı, akut gastroenterit tanısı alan, üç ay- beş yaş arası çocuklarda dehidratasyon derecesinin belirlenmesinde 'Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Dehidratasyon Ölçeği', 'Klinik Dehidratasyon Ölçeği' ve 'Gorelick Dehidratasyon Ölçeği'nin tanısal doğruluklarını, laboratuvar testleri ile birlikte gerçek dehidratasyon derecesini saptamadaki önemlerini değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Ankara Sağlık ve Uygulama Merkezi Çocuk Acil polikliniğine ishal şikâyeti ile başvuran, akut gastroenterit tanısı alan 3 ay-5 yaş arası çocuklar çalışmaya alındı. Başvuruda klinik bulgu, semptomları, dehidratasyon dereceleri, yukarıda tanımlanan üç ölçek değerlendirmeleri ve tartıları kaydedildi. Taburculuk sonrası, 48-72 saat sonraki tartıları hastalık öncesi tartı olarak kabul edildi. Dehidratasyonun derecesini belirlemede altın standart, hastanın başvurusundaki tartısının, tedavi sonrasındaki tartısına oranı olarak kabul edildi.
Başvuruda alınan tam kan sayımı, kan üre, serum kreatinin, glukoz, sodyum, potasyum, kan gazları, tam idrar tetkiki sonuçları kayıt edildi.
Bulgular: Ortalama yaş 22,3±14,7 ay ve %36,1 'i kız (n=39 kız) olan toplam 108 hasta çalışmaya alındı. Başvuru anındaki ilk ağırlıkları 10640±3266 gram, son ağırlıkları 11082±3312 gramdı. Dehidratasyon derecesi ≥%10 olan hastaları belirlemede DSÖ Dehidratasyon Ölçeğinin pozitif test sonucu olabilirlik oranı 11,0, Gorelick Ölçeğinin ise 14,7'dir; sonuç olarak bu ölçeklerin ≥%10 dehidratasyonu saptamada başarılı oldukları tespit edildi. Hafif ve/veya minimum dehidratasyonu belirlemede Gorelick Ölçeğinin pozitif test sonucu olabilirlik oranı 18,0 olduğu ve hafif dehidratasyonu saptamada başarılı olduğu saptandı. Gerçek dehidratasyon dereceleri ile biyokimyasal değişkenler arasındaki ilişki değerlendirildiğinde, gerçek dehidratasyon dereceleri ile pH ve HCO3, kreatinin ve idrar dansitesi arasında anlamlı ilişki olduğu tespit edildi. (Sırası ile, p=0,013; 0,001; 0,010; 0,009).
Sonuç: Çalışmamızda DSÖ Dehidratasyon Ölçeği ve Gorelick Ölçeğinin ≥%10 dehidratasyonu saptamada başarılı oldukları, hafif ve/veya minimum dehidratasyonu
viii
saptamada Gorelick Ölçeğinin başarılı olduğu ve çocuğun kilosunun bilinmediği durumlarda kullanılabileceği saptanmıştır. Dehidratasyon derecesini saptamada kan pH ve HCO3, serum kreatinin ve idrar dansitesi yararlıdır.

Abstract:
ABSTRACT
Introduction: Evaluating the degree of dehydration in a correct manner in childhood is extremely important for the right decision and treatment.
The purpose of this study is to document the importance of three different scales, namely 'World Health Organization Dehydration Scale (WHO)', 'Clinical Dehydration Scale' and 'Gorelick Dehydration Scale, for those who are diagnosed with acute gastroenteritis, aged between 3 months and 5 years. It aims to compare these scales' diagnostic accuracy with laboratorial tests and their success in identifying real dehydration rate.
Methodology: This study conducted for a sample of children aged between 3 months and 5 years with acute gastroenteritis diagnosis in Ankara Education and Research Hospital Pediatric Emergency Clinic.
During the application clinical symptoms, the dehydration degrees of patients are assessed using all three scales. Following discharge, they had invited after 48-72 hours for the control. Their weights recorded once again, and this accepted as their pre- diarrhea weight.
During the application the dehydration degrees of patients are assessed using all three scales. Their treatments are organized and based on international guidelines. The golden standard in diagnosing the dehydration level accepted as the ratio of weight during application to the weight after treatment.
Before treatment the patients are asked for blood and urine analysis. Full blood count, urea, kreatinin, glucose, sodium, potassium, blood gas and full urine analysis are recorded.
Findings: The study conducted on 108 children with acute diarrhea. The average age is 22.3±14.7 months and 36.1 percent of the sample are girls. The first weights of patients during the application are 10640±3266 grams and the last weights are 11082±3312.
Positive likelihood ratio of WHO and Gorelick Dehydration scales are 11.0 and 14.7 respectively in diagnosing patients with dehydration ≥10%. These two are labeled as being significant in diagnosing dehydration ≥10%. To diagnose low or minimum level of dehydration, Gorelick scale is found to be successful with a Positive likelihood ratio 18.0. 
Assessing the relation with biochemical variables, this study identifies significant correlation among real dehydration degrees and pH, HCO3, kreatinin and urine density (p=0.013; 0.001; 0.010; 0.009 respectively).
Conclusion: This study verifies the most accurate indicator of dehydration degree is body weight loss during the disease. WHO and Gorelick Dehydration scales are successful in diagnosing dehydration ≥10% whereas Gorelick scale is successful in diagnosing low or minimum dehydration and can also be used for the unknown weight cases. We believe that to identify dehydration degree; pH, HCO3, kreatinin, urine density are useful.