Türk sosyal sigorta sisteminde bir problem alanı: Sahte sigortalılık
A problem area in the Turkish social insurance system: Insurance fraud
Yazar: MUSTAFA KILIÇ
Danışman: PROF. DR. MEHMET MERVE ÖZAYDIN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sigortacılık = Insurance ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Emeklilik = Pension ; Refah = Welfare ; Sahte sigortalılık = False insurance ; Sağlık = Health ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık sigortası = Insurance-health ; Sigorta = Insurance ; Sigortacılık = Insurance ; Sosyal sigortalar = Social insurances ; Sosyal sigortalar sistemi = Social insurances system

Özet:
İş kazası sigortasıyla başlayıp yıllar içinde kapsamı genişleyen sosyal sigorta, günümüzde önemli sosyal politika aracı haline gelmiştir. Refah rejimi sınıflandırmalarında sosyal güvenlik uygulamaları önemli kriter sayılmıştır. 1975 sonrası ekonomik gelişmelerin de etkisiyle günümüze kadar sosyal güvenlik harcamaları sınırlandırılmaya çalışılmıştır. Çalışma temelinde refaha erişim politikaları artmıştır. Dünya'da sıkı sosyal güvenlik düzenlemeleri artmıştır. Türkiye'de 4447 sayılı yasa ile birlikte emeklilik yaşı, prim ödeme gün sayısı artırılmıştır. Diğer yandan aylık bağlama oranları da düşürülmüştür. Esnek işgücü piyasası politikaları istihdamda uzun süre kalmayı engeller hale gelmiştir. Çalışma temelinde refah uygulamaları ve esnek işgücü piyasası politikalarına ek olarak sıkı sosyal sigorta uygulamaları, bireylerin sosyal sigorta temelinde refaha erişimini sınırlandırmıştır. Çalışarak sosyal sigorta kapsamına giremeyenler, çalışmadan "sahte sigortalılık" ile kapsama dahil olmaktadır. Hizmet akdine dayalı, fiili olarak bir işyerinde çalışmadan sosyal sigorta kapsamına girenlerin durumu, "sahte sigortalılık" olarak tanımlanmaktadır. Ekonomik, sosyal-kültürel, yasal veya bireysel nedenlerle sahte sigortalılığa başvurulduğu saptanmıştır. Sahte sigortalılığı tespit edilmiş 1326 sahte sigortalı beyanı üzerinden saha çalışması yapılmıştır. Bireylerin genellikle emeklilik veya sağlık hizmetlerinden faydalanmak için sahte sigortalılığa başvurduğu saptanmıştır. En çok hizmet ve inşaat sektöründen sahte sigortalı bildirimi olduğu gözlenmiştir. Bütün değerlendirmeler yapılarak sahte sigortalılığın önlenmesi için çözüm önerilerinde bulunulmuştur.

Abstract:
Social insurance, which started with work accident insurance and expanded over the years, has become an important social policy tool today. Social security practices are considered as important criteria in welfare regime classifications. With the effect of economic developments after 1975, social security expenditures have been tried to be limited until today. Access to welfare policies on the basis of work have increased. Strict social security regulations have increased in the world. In Turkey, the retirement age and the number of premium payment days have been increased with the law numbered 4447. On the other hand, accrual rate have also been reduced. Flexible labor market policies have become an obstacle to staying in employment for a long time. In addition to work-based welfare practices and flexible labor market policies, strict social insurance practices limited individuals' access to welfare on the basis of social insurance. Those who cannot be covered by social insurance by working are covered by "fraudulent insurance status" without working. The situation of those who are covered by social insurance without actually working in a workplace based on a service contract is defined as "fraudulent insurance". It has been determined that fraudulent insurance is applied for economic, social-cultural, legal or individual reasons. A field study was conducted on 1326 false insured statements of which fraudulent insurance was detected. It has been determined that individuals generally apply to fraudulent insurance in order to benefit from retirement or health services. It has been observed that most of the fake insured notifications are from the service and construction sector. All evaluations were made and suggestions were made to prevent fraudulent insurance.