1982 Anayasası sonrasında hükümet sistemi arayışları ve yürütmenin güçlenmesi
The quest for a governmental system after 1982 Constitution and the strengthening of the executive
Yazar: ÖZLEM BAGAY
Danışman: DOÇ. DR. ASLI YILMAZ UÇAR
Altınbaş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Modern devletlerde devlet işlevleri farklı organlar aracılığıyla kurumsallaşmakta, yasama ve yürütme yetki ve görevi arasındaki güç dağılımı ve ilişkilere göre hükümet sistemleri ortaya çıkmaktadır. Ekonomik, siyasal ve sosyal yapıya uygun olarak benimsenen hükümet sistemleri değişen koşullar / talepler doğrultusunda ya hükümet sistemi içinde, yasama ya da yürütme lehine yapılan değişikliklerle karşılanmakta ya da tümüyle yeni bir hükümet sistemine geçilmektedir. 
Tez çalışması kapsamında, Cumhuriyet'ten günümüze Türkiye'de uygulanan hükümet sistemleri yürütmenin konumu açısından incelenmiş, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde güçlendirilen yürütmenin tarihsel süreç içerisinde bir süreklilik/kopuş olarak görülüp görülemeyeceği araştırılmıştır. Bu araştırma sonucunda, yürütmenin güçlendirilmesi eğiliminin 1971-73 Anayasası değişiklikleri ile yürütme organının bakanlar kurulu kanadı merkezde olmak üzere başladığı, 1982 Anayasası'nın ilk halinde ise yürütme organının siyasal-sorumsuz kanadı olan cumhurbaşkanlığı makamının, parlamenter sistemin olağan yetki – görev paylaşımına ters bir şekilde geniş yetkilerle donatıldığı gözlemlenmiştir. Bu doğrultuda, Cumhurbaşkanlığının merkezde olduğu yeni hükümet sisteminin temellerinin, başkanlık sistemi tartışmalarının başladığı ve yürütme organının sorumsuz kanadı olan cumhurbaşkanlığı makamını güçlendiren Anayasal değişikliklere ev sahipliği yapan 1980'li yıllarda atıldığı, 1980'li yılların hükümet sistemi yönünden kopuşun başladığı dönem olarak tespit edilebileceği görülmüştür. 2007 Anayasa değişikliği ile cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesinin kabul edilmesiyle  parlamenter sistem içinde yürütmenin, cumhurbaşkanlığı kanadının güçlendirilmesi eğiliminin devam ettiği fakat 2017 Anayasa değişikliği ile parlamenter sistem içinde yürütmenin güçlendirilmesinin sınırlarına varıldığı ve sistem içi değişiklik tercihinden vazgeçilerek, Cumhurbaşkanlığı makamının merkezde olduğu yeni bir hükümet sistemine geçilmesinin, bir kırılma noktası olarak işaretlenebileceği iddia edilmiştir.

Abstract:
In modern countries, state functions are institutionalized through different branches, and government systems emerge with power distribution and relations between the legislative, executive powers and duties. With the changing conditions/ demands, government systems adopted with the economic, political and social structure are either met with  the change in favor of the legislative or executive within the government system, or with a completely new government system.
Within the thesis, the government systems in Turkey from the foundation of the Republic to the present were examined regarding the position of the executive, and whether the executive strengthened in the Presidential Government System could be seen as a continuity/break in the historical process. As a result, the tendency to strengthen the executive began with the 1971-73 Constitutional amendments, with the council of ministers wing of the executive body in the center. In the 1982 Constitution, the presidency, the politically irresponsible wing of the executive branch, was equipped with broad powers against the ordinary power-duty sharing of the parliamentary system. Thus, the foundations of the new system, in which the Presidency is at the center, were laid in the 1980s, when the discussions on the presidential system began and hosted the constitutional changes strengthening the presidency- the irresponsible wing of the executive branch. The 1980s could be identified as the period when the break with the government system began. With the acceptance of the president election with the 2007 Constitutional amendment, strengthening the presidential wing of the executive within the parliamentary system continued. However, with the 2017 Constitutional Amendment, the limits of strengthening the executive were reached and the preference for an in-system change was abandoned and the transition to a new government system could be marked as a breaking point