Toros sediri (Cedrus libani A. Rich.)'nde biyokütle araştırmaları
Biomass researches on Taurus cedar (Cedrus libani A. Rich.)
Yazar: ALİ CEM AYDIN
Danışman: PROF. DR. SERDAR CARUS
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Biyokütle = Biomass ; Cedrus libani = Cedrus libani

Özet:
Bu çalışmada Toros sedirinde (Cedrus libani A. Rich.) 14 farklı toprak üstü ve toprak altı biyokütle bileşeni için tek ağaçta 5.5 - 56 cm çap, 3.5 - 28.9 m boy aralığındaki 83 adet örnek ağaç kullanılarak tek (çap) ve çift girişli (çap ve boy) regresyon denklemleri ortaya konmuştur. Seçilen denklemlerin uygunluğu, test için ayrılmış 13 örnek ağaç verisinin Wilcoxon analizleri ile test edilmiştir. Seçilmiş denklemler ile elde edilen sonuçlar diğer çalışmalarla karşılaştırılmıştır.
Meşceredeki biyokütle miktarlarının ortaya konulabilmesi için 100 adet örnek alan verisinden faydalanılmıştır. Tek ağaçta her bir biyokütle bileşeni için seçilmiş tek girişli denklemler, örnek alan içerisindeki ağaçlara uygulanmış ve örnek alan içerisindeki kuru madde miktarları hektara çevrilmiştir. Rastgele seçilmiş 80 adet örnek alana ait hektardaki ağırlık miktarları, örnek alanların meşcere yaşı, sıklık dereceleri ve bonitet endeks değerleri ile ilişkiye getirilerek regresyon eşitlikleri geliştirilmiştir. Her bir bileşen için geliştirilen denklemlerin uygunluğu, test için ayrılmış 20 adet örnek alan verisi kullanılarak Wilcoxon analizi ile test edilmiştir. 
Ayrıca, kabuklu gövde kütlesini ağaç bileşeni kütlelerine genişletme faktörü (BGF) ve ağaçlarda kabuklu gövde hacmini ağaç bileşeni kütlelerine dönüştürme ve genişletme faktörü (BDGF), hacim ağırlıkları ile kök/sak oranları hesaplanmıştır.
Yapılan çalışma sonucunda, biyokütle bileşenleri için geliştirilen denklemlerde, tek girişli için 0.572 (ölü dal) ile 0.941 (toprak üstü), çift girişli için ise 0.600 (ölü dal) ile 0.984 (toplam gövde) arasında düzeltilmiş belirme katsayısı (R2adj) değerleri elde edilmiştir. Toplam kök, kaba kök, iğne yaprak ve orta dal bileşenleri dışındaki tüm bileşenlerde, çift girişli denklemler biyokütle miktarının tahmin edilmesinde daha başarılı olmuştur. Çalışmamızda hacim ağırlığı 0.412 ton/m3 ve kök/sak oranı 0.30 olarak hesaplanmıştır. Biyokütle bileşenlerinin BGK katsayıları 1.708 (tüm ağaç) ile 0.36 (ince kök), BDGK katsayıları ise 0.699 (tüm ağaç) ile 0.014 (ince kök) arasında değerler almıştır. 
Çalışmamızda tek girişli olarak hesaplanmış bileşenlerin hektardaki fırın kurusu ağırlık miktarlarını, yaş, sıklık derecesi ve bonitet endekslerine göre veren denklemler, 0.826 (WT) ile 0.928 (WİY, WKT ve WGO) arasında R2adj değerleri elde edilmiştir.

Abstract:
In this study, best fitted regression equations were presented by both single (based on diameter) and double (based on diameter and height) entry equations, using sample trees between 5.5 - 56 cm diameter and 3.5 - 28.9 m height intervals, for 14 different above and belowground biomass components of Taurus cedar trees. Validation tests of the chosen equations were done by Wilcoxon analyzes by using 13 sample tree data. Results were discussed and compared with previous biomass studies. 
100 sample area data were used to determine the stand biomass amounts. Chosen single entry equations, for each biomass components were applied on the trees at the sample area and the dry matter amounts were converted to hectare. Regression equations were produced for dry matter amounts per hectare as a function of stand age, stand density and site index by using randomly chosen 80 sample area data. Validation tests of the equations for each biomass component were done by Wilcoxon analyzes, using 20 sample area data.
Besides, Biomass Expansion Factors (BEF), Biomass Converting and Expansion Factors (BCEF), wood density and root/shoot ratio were also calculated.
Results showed that, regression equations which were developed for biomass components, had R2adj values for single entry equations between 0.572 (dead branches) and 0.941 (above-ground) and for double entry equations between 0.600 (dead branches) and 0.984 (total stem). Double entry equations showed better performance to estimate the dry matter weights for biomass components except for the components of total roots, coarse roots, needles and medium-size class of branches. Wood density and root/shoot ratio was calculated as 0.412 t/m3 and 0.30, respectively. BEF and BCEF factors of each components ranged from 1.708 (whole tree) to 0.36 (fine roots) and 0.699 (whole tree) to 0.014 (fine roots), respectively. 
In this study, regression equations, which were based on of stand age, stand density and site index, derived from single entry equations had R2adj values between 0.826 (crown biomass) and 0.928 (needles, total roots and stem biomass).