Kent kültüründe geçiş dönemi ritüelleri ve yeni kültürel bağlamlar: Eskişehir örneği
Transitional rituals and new cultural contexts in urban culture: The case of Eskisehir
Yazar: KÜBRA TEKİN
Danışman: DOÇ. DR. ASLI BÜYÜKOKUTAN TÖRET
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halkbilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dini tören = Ritual ; Eskişehir = Eskişehir ; Evlilik = Marriage ; Geçiş dönemi = Transition period ; Halk bilimi = Folklore ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Kentsel kültür = Urban culture ; Kültür = Culture ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature

Özet:
İnsan, hayatının bazı dönemlerinde hem bireysel hem de toplum içindeki yerinin ve konumunun değiştiği dönemlerden geçer. Bu dönemlerde toplumdan topluma değişiklikler gösteren bazı tören, kutlamalar ve ritüeller yapılır. Bu çalışmada, Eskişehir kent kültüründe yeni bir şekil alan geçiş dönemi ritüelleri derlenerek etrafında oluşan yeni kültürel ortamlar tespit edilmiştir. Türk geleneklerinde geçiş dönemi ritüelleri büyük öneme sahiptir. İnsan hayatının üç önemli "geçiş" dönemi vardır ki bunlar: "Doğum", "evlenme" ve "ölüm"dür. "Bu üç önemli geçiş evresinde birey birtakım ritüeller gerçekleştirir. Bu ritüellerde geçilen eşiğin önemini vurgulamak, çevreye duyurmak ve yaşanabilecek kötü etkilerden korunmaya çalışmak amaçlanır. Gerçekleşen ritüeller ailelerin yaşam tarzlarından ekonomik durumlarına kadar bizlere pek çok ipucu vermektedir. Kent merkezinde göçlerin artmasıyla kültürün icra mekânları değişip, dönüşüp, güncellenmiştir. Bu değişimin yanı sıra yeni kutlama konuları ve şekilleri de meydana gelmiştir. Örneğin, kına ritüeli sadece düğün öncesi yapılan bir gelenek iken, şimdilerde kent kültürünün tesiriyle "mezuniyet kınası" eğlencesi ortaya çıkmıştır. Kına âdeti geçiş dönemlerinden birisi olan düğüne özelken şimdi yeni geçiş dönemi sayılabilecek olan mezuniyet için de aynı âdet uygulanmaya başlanmıştır. Eskişehir'de de geleneksel geçiş dönemi ritüelleri kent kültürünün tesiriyle yeni bir görünüm almış ve etrafında yeni kültürel ortamlar oluşmuştur. Bu çalışmada Eskişehir kent merkezinde oluşan geçiş dönemi ritüelleri ve yeni kültürel bağlamlar incelenmiştir.

Abstract:
In some periods of his life, a person goes through periods in which his place and position both individually and in society change. During these periods, some ceremonies, celebrations and rituals that vary from society to society are held. In this study, the new cultural environments formed around it were determined by compiling the transition period rituals that took a new shape in Eskişehir urban culture. Transition period rituals have great importance in Turkish traditions. There are three important "transition" periods in human life, which are "birth", "marriage" and "death". "In these three important transitional stages, the individual performs some rituals. These rituals aim to emphasize the importance of the threshold passed, to announce to the environment, and to try to protect against possible bad effects. The rituals that take place give us many clues from the lifestyles of the families to their economic situation. In addition to this change, new celebration subjects and forms have also emerged. For example, while the henna ritual was a tradition performed only before the wedding, nowadays, "graduation henna" entertainment has emerged with the influence of the urban culture. The same custom started to be applied for graduation, which can now be considered a new transition period.Traditional transition period rituals in Eskişehir also took a new look with the influence of urban culture and new cultural environments were formed around it.In this study, the transition period formed in Eskişehir city center mi rituals and new cultural contexts are examined.