İnflamatuvar bağırsak hastalıklarında alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı görülme sıklığı ve etki eden risk faktörleri
Frequency of non-alcoholic fatty liver disease in inflammatory inflammatory diseases and its affecting risk factors
Yazar: MELİKE TAŞDELEN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE KEFELİ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Crohn hastalığı = Crohn disease ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Kolit-ülseratif = Colitis-ulcerative ; Risk faktörleri = Risk factors ; İnflamasyon = Inflammation ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
Bu çalışmada İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı (İBH) tanılı hastalarda Alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD) görülme sıklığının belirlenmesi ve olası risk faktörleri açısından değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla; Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji Polikliniği'nde İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı nedeniyle takipli 207 hasta retrospektif olarak incelendi. Bu hastaların takiplerdeki boy, kilo ölçümleri platelet değerleri, aspartat aminotransferaz (AST), alanin aminotransferaz (ALT), alkalen fosfataz (ALP), gama glutamil transferaz (GGT), bilirübin, C-reaktif protein (CRP), sedimantasyon, açlık kan şekeri (AKŞ), lipid profilleri, insülin düzeyleri ile insülin direnci var olup olmadığı saptandı. NAFLD varlığı ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans (MR) ile değerlendirildi. Ultrasonografik olarak yağlanmanın derecesi saptandı. Normal popülasyona göre İBH de NAFLD sıklık artışını değerlendirebilmek için kontrol grubu olarak dispepsi nedeniyle polikliniğe başvurmuş karaciğer görüntülemeleri ve diğer metabolik parametreleri kayıt edilmiş hastalar seçilerek karşılaştırmalar yapıldı.
Çalışmamıza toplam 120 kişi dahil edilmiş olup, bunların %66,7'si (n=80) vaka grubunu, %33,3'ü (n=40) kontrol grubunu oluşturmaktadır. Vaka grubunun %50'si (n=40) Ülseratif Kolit (ÜK), %50'si (n=40) Crohn hastalarından oluşmaktadır. Kontrol grubu ise fonksiyonel dispepsisi olan hastalar içinden seçilmiştir. Cinsiyet açısından bakıldığında çalışmaya alınan 44 kişi (%36,7) erkek, 76 kişi (%63,3) kadındır. Vaka grubunun %38,8'i (n=31) erkek, %61,3'ü (n=49) kadın; kontrol grubunun %32,5'i (n=13) erkek, %67,5'i (n=27) kadın cinsiyetteydi. Çalışmamıza alınan kişilerin yaş ortalaması 48,3±14,7 yıl idi. Vaka grubunda diyabet, hipertansiyon ve hiperlipidemi sıklığı kontrol grubuna göre daha yüksek olmakla birlikte gruplar arası anlamlı fark yoktu (sırasıyla p değerleri: 0,2; 0,8; 0,8). Alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı sıklığına bakıldığında vaka ve kontrol grubunun her ikisinde de %32,5 olarak bulunmuştur (p:1). Tüm çalışma grubunda NAFLD olanların sayısı toplam 39 kişi olarak bulundu. Bunların %30,3'ü kadın, %36,4'ü erkekti. Dislipidemisi olanlarda genel olarak NAFLD sıklığı daha yüksekti. Tüm çalışma grubundaki NAFLD sıklığına bakıldığında diyabeti olanlarda %53,8, hipertansiyonu olanlarda %27,3 ve hiperlipidemisi olanlarda %40 olarak bulundu (p değerleri sırasıyla: 0,11; 0,56; 0,72). İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı olanlar içindeki toplam NAFLD sayısı 26 kişi idi. Bu
grupta rezeksiyon öyküsü olanlarda NAFLD görülmemiştir (p:0,007). İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı olan grup içinde diyabeti olan hastaların %63,6'sında NAFLD görülmüştür (p:0,03).

Sonuç olarak çalışmamızda İBH hastalarında NAFLD görülme sıklığını hastalıkla ilişkili faktörler ve aynı zamanda metabolik süreçlerin (DM, HL, yüksek BMI) artırıcı yönde etkilediği görülmüştür.

Anahtar kelimeler: İnflamatuvar Bağırsak Hastalığı, Ülseratif Kolit, Crohn Hastalığı, Alkol dışı Yağlı Karaciğer Hastalığı

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the incidence of non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) in patients diagnosed with Inflammatory Bowel Disease (IBD) and to evaluate it in terms of possible risk factors. For this purpose; 207 patients followed up for Inflammatory Bowel Disease in Tokat Gaziosmanpaşa University Medical Faculty Hospital Gastroenterology Outpatient Clinic were retrospectively analyzed. Height, weight, platelet values, aspartate aminotransferase (AST), alanine aminotransferase (ALT), alkaline phosphatase (ALP), gamma glutamyl transferase (GGT), bilirubin, C-reactive protein (CRP), sedimentation rate, fasting blood sugar (FSU), lipid profiles, insulin levels, and presence of insulin resistance were determined on the follow up of the patients. The presence of NAFLD was evaluated with ultrasonography, computed tomography (CT) and magnetic resonance (MR). The degree of adiposity was determined ultrasonographically. In order to evaluate the increase in the frequency of NAFLD in IBD compared to the normal population, patients who applied to the outpatient clinic due to dyspepsia and whose liver imaging and other metabolic parameters were recorded were selected as the control group, and comparisons were made.

A total of 120 people were included in our study, of which 66.7% (n=80) constitute the case group and 33.3% (n=40) constitute the control group. 50% (n=40) of the case group consists of ÜK and 50% (n=40) of CDs. The control group was selected from patients with functional dyspepsia. In terms of gender, 44 people (36.7%) included in the study were men and 76 people (63.3%) were women. 38.8% (n=31) of the case group were male, 61.3% (n=49) were female; 32.5% (n=13) of the control group were male and 67.5% (n=27) were female. The mean age of the people included in our study was 48.3±14.7 years. Although the incidence of diabetes, hypertension and hyperlipidemia was higher in the case group than in the control group, there was no significant difference between the groups (p values: 0.2; 0.8; 0.8, respectively). The frequency of non-alcoholic fatty liver disease was found to be 32.5% in both the case and control groups (p: 1). The total number of NAFLD patients in the entire study group was 39. 30.3% of them were female and 36.4% were male. In general, the frequency of NAFLD was higher in those with dyslipidemia. The frequency of NAFLD in the whole study group was 53.8% in diabetics, 27.3% in
hypertension, and 40% in hyperlipidemia (p values: 0.11; 0.56; 0.72, respectively). The total number of NAFLDs among those with Inflammatory Bowel Disease was 26. In this group, NAFLD was not observed in those with a history of resection (p:0.007). Non-alcoholic fatty liver disease was observed in 63.6% of patients with diabetes in the Inflammatory Bowel Disease group (p:0.03).
In conclusion, in our study, it was observed that disease-related factors as well as metabolic processes (DM, HL, high BMI) increased the incidence of NAFLD in IBD patients.

Key words: Inflammatory Bowel Disease, Ulcerative Colitis, Crohn's Disease, Nonalcoholic Fatty Liver Disease.