Yönetimde verimliliğe etkileri açısından ast-üst ilişkilerinin değerlendirilmesi ve Arçelik A. Ş. Eskişehir İşletmesi'nde bir uygulama /
Yazar: ÖZLEM UZUN YENİLMEZ
Danışman: DOÇ.DR. RAMAZAN GEYLAN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 1995
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ast-üst ilişkileri = Superior and subordinate relationships ; Motivasyon = Motivation ; Personel = Personnel ; Verimlilik = Productivity ; Yönetici davranışı = Manegerial behavior ; Yöneticiler = Managers ; Yönetim = Management

Özet:
İşletme, belli bir amacın gerçekleştirilmesi için, birden çok bireyin biraraya gelerek işbirliği yaptıkları eylemler bütününden oluşmaktadır. Bu nedenle, işletme içerisinde yer alan çalışanların, astlar ve üstlerin işletme amacının gerçekleşmesi için işbirliği yapması kaçınılmazdır. Yönetim, başkaları vasıtasıyla işgörmek, diğer bir ifadeyle, başkalarını amaçlara ulaşmak için çalışmaya yönlendirmektir. Buna bağlı olarak yönetici, emrinde çalışan astları işletme amaçlarım gerçekleştirecek biçimde çalışmaya yönlendirmekle sorumludur. Çünkü, işletmenin ve yönetimin temel öğesi insandır ve insanı verimli çalışmaya motive etmek esastır. Her işletme amaçlarını gerçekleştirmek için girdilerden en verimli biçimde yararlanmaya çalışır. İşletme girdilerinin en önemlisini oluşturan astlar işletmenin kendilerine yüklediği sorumluluk ve görevlerini, belirlenen kurallar doğrultusunda yerine getirmek için çaba harcar. Ancak, astların sorumluluk ve görevlerini yerine getirme dereceleri büyük ölçüde, üstleriyle kurdukları ilişkilerin niteliğine bağlıdır. Yönetimde başarılı ve olumlu ilişkilerin kurulmasından astlar ve üstler birlikte sorumlu olmakla birlikte, özellikle üstler iki kat sorumludur. Yönetimde, emir verme durumunda olan üstlerin, yönetimin başarısı, iş veriminin sağlanması ve iyi ilişkilerin kurulması açısından, astlar üzerinde belirli yetki ve sorumlulukları vardır. Yöneticinin demokratik bir anlayışla astların psiko-sosyal özelliğine uygun bir davranış göstermesi ve bu davranışın astlar tarafından kabul edilebilir olması, astların işletme amacına yönlendirilmesini kolaylaştırır. Bu kabul edilebilirlik ne kadar yüksek olursa, yöneticinin astları etkilemesi de o derece yüksek olur. Yönetme yetkisine sahip olan yöneticinin gösterdiği etkinlik ve yönetme davranışının niteliği, ast üst ilişkilerinin geliştirilmesi açısından oldukça önem taşımaktadır. Astların verimliliği, birçok değişik faktörlerden etkilenebilmektedir. Ancak, ast üst ilişkileri çerçevesinde, yöneticinin emir verme biçimi, astın psiko-sosyal durumu ve yöneticinin davranışı verimliliği doğrudan etkileyen faktörlerdir. Bu nedenle yöneticinin, emrin veriliş biçimi, astın ihtiyaçlarının karşılanması, yönetime katılma, görev dağılımı, disiplin, iletişim, denetim, gruplar, kariyer yönetimi ve verimliliğin değerlendirilmesi konularında gösterdiği etkinlik ne kadar motive edici özelliğe sahip olursa, astların verimliliği de o derece artabilir. Yöneticilerin, astların verimliliğinin artırılması ve çalışmaya motive edilmesi açısından gösterdikleri etkinliğe ilişkin yönetici ve astların görüşleri ile yöneticilerin göstermesi gereken etkinliğe ilişkin astların görüşlerinin belirlenmesine dayalı olan bu araştırma sonucunda, verimliliğin artırılması açısından ast üst ilişkilerinin nasıl geliştirilebileceğine ilişkin öneriler ileri sürülebilmiştir.

Abstract:
The business firm is the whole of the actions of several individuals which are done to realize a familiar goal. Thus, the personnel of the entreprise, the subordinates and superiors,, must cooperate in order to verify this goal. Management is to do duties through other people,, other said to direct people to work for realizing the goals. Therefore, the manager is responsible to direct the subordinates to work for verifying the enterprise goals. Because, the basic element of the enterprise is human and motivating the human to work productively. Every enterprise tries to utilize the inputs most productively for verifying its goals. The subordinates, who can be thought as the most important input of an entreprise, exert themselves to do the duties and responsibilities laid by the enterprise under the defined rules. However, at a great exteud, the degrees of subondinates' performance in their responsibilities and duties depend on the attibute of the relationships between subordinates and superions. Whatever they share the responsibility for establishing good relationships in management, superions are twice responsible for this in comporison with the subordinates. Since the superions are authorized to command, they have certain power and responsibilities on subordinates in the sense of obtaining the productivity and establishing good relationships Itt will make easy to direct the subordinates to firm's goals that the manager shows a democratic behaviour which is appropriate to subordinates' physico-social characteristics and acceptable by them. The greater this acceptableness, the easier to impress the subordinates for the manager. The efficiency and the quality of managerial behaviour shown by the manager having the power to manage is very important in improving the relationships between the superiors and the subordinates. The subordinates' productivity may be affected by several factors. However, the form the mangers order, the physico-social sphere of the subordinates and the managers behaviour are the factors that affect the productivity directly. Thus, the more motivating the manager's efficiency in the form of commanting', satisfying the subordinates' needs contributing to management, allocating the duties, discipline, communication, control, groups, career management and evalvating the productivity, the greater the rise in the productivity of the subordinates. As a result of this research, which is based on the opinions of managers and subordinates on the efficiency of the managers in raising the subordinates' productivity and in motivating them to work and based on the views of subordinates the efficiency that the managers sould have, some suggestions could be made how to improve the relationships between superiors and subordinates in order to raise the productivity.