14.15. yüzyıl Bursa cami ve mescitlerinde kubbeye geçiş elemanları
Cross beams of domes of mosques and small mosques in Bursa at the centuries 14 and15.
Yazar: AYŞE ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. YILDIRAY ÖZBEK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Bursa Osmanlılar tarafından 1326'da fethedildiğinden itibaren Edirne'nin başkent oluşuna kadar 42 yıl süreyle Osmanlı'ya başkentlik yapmıştır. Alındığı ilk yıllardan itibaren yoğun bir yapılaşmanın olduğu kentte, göçerlerle yerli ustalar birlikte çalışmışlardır.Çalışmamızda 1300-1453 yılları arasında Osmanlılar tarafından Bursa'da inşa edilen 19 adet cami ve mescit belirlenmiş ve bu yapılara ait mekanlarda kullanılan kubbeye geçiş elemanları incelenmiştir.İncelediğimiz yapılara ait mekanlarda kullanılan geçiş elemanlarında bir çeşitliğin olduğu görülmüş ve bu çeşitliliği belirleyen etmenlerin neler olduğu üzerinde durulmaya çalışılmıştır.Osmanlılar inşa ettikleri ilk yapılardan itibaren geçiş elemanları da dahil olmak üzere Anadolu Selçuklu geleneğini devam ettirmekle birlikte daha da geliştirerek yapılarında kullanmışlardır. Ancak kendilerinden önce kullanılmamış olan prizmatik üçgenli kuşak ve türevlerinin Batı Anadolu'daki ilk yapılardan itibaren ortaya çıkması bugün de merak konusudur.Araştırmalarımız sırasında moloztaş ve tuğlanın bölgesel malzeme olması nedeniyle tercih edilmiş olduğu ve ustanın kökeni ne olursa olsun, malzeme koşullarına bağlı kalacağından ortaya koydukları eserlerde benzerliklerin olmasının kaçınılmaz olduğu sonucuna varılmıştır.Osmanlılar yerli malzeme ve yapım tekniklerine bağlı olarak eserler vermiş olsalar bile, ilk yapılardan itibaren yerli geleneklerle Türk-İslam mimarisini yorumlayıp kendilerine özgü bir üslup ortaya koymuşlardır.

Abstract:
When Bursa was conquered by Ottomans, it had been a Bitinya City. It has been the capital city for Ottomans for 42 years from the date, 1326, being conquered till Edirne has been capital. From the early years after it was conquered, resident masters and immigrants have been worked together in the city which has been structured intensively.In this study we determined 19 mosques and small mosques built in Bursa between the period from 1300 to1453 by Ottomans and examined the cross beams of domes in these constructions.After examination of cross beams used in these constructions, it has seen that there is one kindness of cross beams and we tried to emphasize on the factors which are affecting designation of kindness of cross beams.As of first buildings, Ottomans had continued the style of Seljuk Empire including cross beams and improved them. Exertion of triangular cinctures which had not been seen in Western Anatolia before first buildings is subjected to be learned.During our studies we concluded that rubble stones and bricks are local materials and the building styles are dependent of the materials, the similarities between the buildings are unavoidable in spite of wherever the origin of masters.However Ottomans has built their buildings depending of local materials and structuring techniques, from the first buildings, they synthesized with Anatolian Seljuks? convention and they established their own styles.