Bütünleşik afet yönetiminde ortopedik engelli bireylerin afet deneyimi ve öğrenilmiş dersler
Disaster experience of orthopedically disabled individuals in integrated disaster administration and lessons learned
Yazar: SEVDA DEMİRÖZ YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. ZERRİN TOPRAK KARAMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı / Afet Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Bedensel engelli çocuklar = Physically handicapped children ; Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Bütünleşik eğitim programı = Integrated curriculum ; Deneyim = Experience ; Deprem riski = Earthquake risk ; Doğal afetler = Natural disasters ; Ortopedik özürlüler = Physically handicapped ; Risk azaltma yöntemleri = Risk reduction methods

Özet:
Dünyanın birçok yerinde sosyal hayatta toplumdan soyutlanmış, dışlanmış halde gündelik yaşamını sürdüren engelli bireylerin afet yönetim süreçlerine de dâhil edilmemeleri afet durumlarında kırılganlıkları daha da artabilmekte ve onları dirençsiz hale getirebilmektedir. Afetlerde dezavantajlı olarak değerlendirilen engelli bireylerin afetlerde karşı karşıya kalabilecekleri sorunların tespit edilmesi ve bunlara yönelik önlemler alınması engelli bireylerin dirençliliğine katkı sağlayacaktır. Literatürde engelli bireylerin bütünleşik afet yönetim sürecinde deneyimleri ve öğrenilmiş dersleri inceleyen araştırmalar kısıtlıdır. Bu nedenle araştırmada engel grupları arasında yüksek orana sahip engel gruplarından biri olan ve hareket kısıtlılıkları nedeniyle afetlerde; tahliye, bakım gibi konularda sorunlar yaşayan ortopedik engelli bireyler tercih edilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan fenomenolojik (olgubilim) desen kullanılmıştır. Araştırmada herhangi bir afet deneyimleyen on üç ortopedik engellinin bütünleşik afet yönetim süreçlerindeki deneyimleri ve öğrenilmiş derslerin açığa çıkarılması amacıyla 01.03.2021 ve 23.08.2021 tarihlerinde COVID-19 pandemisi nedeniyle sanal ortamda derinlemesine görüşmeler yapılarak veriler toplanmıştır. Veriler fenomenolojik analiz tekniği ile MAXQDA 2020 analiz programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda ortopedik engelli bireylerin afet deneyiminin fenomen özü ile bu fenomeni etkileyen olgular saptanmıştır. Ortopedik engelli bireylerin afete hazırlık seviyelerinin düşük olduğu, erken uyarı sistemlerinin yetersiz olduğu,
afet eğitim süreçlerinden dışlandıkları, afet sırası ve sonrasında tahliye ile ilgili zorluklarla karşılaştıkları, tanıdıklardan alınan desteklerin baş etme süreçlerine destek sağladığı, afet sonrası toplanma ve geçici barınma alanlarında erişilebilirlik problemleri yaşadıkları, afet sonrasında yardımlara erişmede dışlanma ve erişilebilirlik sorunlarıyla karşılaştıkları, bütünleşik afet yönetim süreçlerine dâhil edilmedikleri ve idareye karşı güvensizlik yaşadıkları tespit edilmiştir.

Abstract:
In many parts of the world, the fact that people with disabilities, who are isolated and excluded from the society, are not included in the disaster administration processes, may increase their vulnerability in disaster situations and make them more without resistance. Identifying the problems that disabled individuals, who are considered to be disadvantaged in disasters, may encounter during disasters and taking measures to address them will contribute to the resilience of disabled individuals. In the literature, studies examining the experiences and lessons learned of individuals with disabilities in the integrated disaster administration process are limited. For this reason, in disasters, which is one of the disability groups with a high rate among disability groups, and due to mobility restrictions; orthopedically disabled individuals who have problems such as evacuation and care were preferred. Phenomenological design, which is one of the qualitative research methods, was used in the research. In the research, data were collected by conducting in-depth interviews in virtual environment due to the COVID- 19 pandemic on 01.03.2021 and 23.08.2021 in order to reveal the experiences and lessons learned in integrated disaster administration processes of thirteen orthopedically disabled people who experienced any disaster. The data were analyzed with the phenomenological analysis technique using the MAXQDA 2020 analysis program. As a result of the analyzes, the essence of the disaster experience of orthopedically disabled individuals and the facts affecting this phenomenon were determined. People with orthopedic disabilities has been
determined that have low disaster preparedness levels, early warning systems are insufficient, they are excluded from disaster education processes, they face difficulties in evacuation during and after disasters, the support received from acquaintances provides support for coping processes, they experience accessibility problems in post-disaster assembly and temporary shelter areas, they face exclusion and accessibility problems in accessing assistance after the disaster, they are not included in the integrated disaster administration processes and they experience distrust towards the administration.