Fosil yakıt kaynaklı karbondioksit emisyonlarının çoklu regresyon analiziyle modellenmesi ve tahmini: BRICS ve MINT ülkeleri örneği
Modeling and forecasting the fossil fuel-related carbon dioxide emissions by multiple regresion analysis: The case of BBRICS and MINT countries
Yazar: FURKAN YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. İZZET KARAKURT
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Dünya, ülkelerin ekonomik özellikleri ve jeopolitik konumları nedeniyle gün geçtikçe önemli değişiklikler ile karşılaşmaktadır. Dünya'nın en hızlı gelişen/yükselen ekonomileri olarak gösterilen BRICS ve MINT ülkeleri; büyük nüfusa sahip olmaları, güçlü ve etkili yönetimleri, yeraltı zenginlikleri, bölgelerinde yükselen bir aktör olmaları ve küresel pazarlarda yer alma istekleri nedeniyle bu değişimlerden ortaya çıkan bir sonuçtur. Bu tez çalışması kapsamında, BRICS ve MINT ülkelerinin sosyo-ekonomik durumlarına, enerji görünümlerine ve fosil yakıt kaynaklı karbondioksit emisyonlarına yönelik bir istatistiksel analiz gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, BRICS ve MINT ülkelerinin fosil yakıt kaynaklı karbondioksit emisyonları, ilgili ülkelerin bazı sosyo-ekonomik göstergelerine bağlı olarak çoklu regresyon analizi ile modellenmiştir. Geliştirilen/Önerilen modellerin istatistiksel geçerliliği; determinasyon katsayısı, F ve t testleri ile gerçekleşen-tahmin edilen veri setleri gibi çeşitli testlerle doğrulanmıştır. Ayrıca, BRICS ve MINT ülkelerinin fosil yakıt kaynaklı karbondioksit emisyonlarını istatistiksel olarak etkileyen en önemli değişkenler de tespit edilmiştir. Ek olarak, önerilen modeller ile BRICS ve MINT ülkelerinin gelecekteki fosil yakıt kaynaklı karbondioksit emisyonlarının miktarına yönelik tahminler yapılmıştır. İstatistiksel analiz sonuçları, önemli üstünlükleri nedeniyle BRICS ve MINT ülkelerinin yakın bir gelecekte dünya ekonomisine yön verecek bir pozisyona geleceğine yönelik tespitler sunmuştur. Modelleme çalışmalarından elde edilen sonuçlar, geliştirilen modellerin güçlü bir uygulanabilirlik potansiyellerinin olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca; geliştirilen modeller ile gerçekleştirilen öngörme sonuçları, BRICS ve MINT ülkelerinin gelecekteki toplam fosil yakıt kaynaklı CO2 emisyonlarında önemli artışların beklendiğini açıkça göstermiştir.

Abstract:
The world is facing significant changes day by day due to the economic characteristics and geopolitical positions of the countries. Due to their large population, strong and effective management, natural resources, being a rising actor in their regions and their desire to take part in global markets, BRICS and MINT countries, which are shown as the fastest developing / rising economies of the world, are a result of these changes. In this thesis, a statistical analysis of the socio-economic status, energy outlook and fossil fuel-related carbon dioxide emissions of the
BRICS and MINT countries is carried out. In addition, fossil fuel-related carbon dioxide emissions of the BRICS and MINT countries are modeled by multiple regression analysis depending on some socio-economic indicators of the related countries. The developed/proposed models are statistically validated by various tests such as the coefficient of determination, F-and t tests and actual versus predicted data sets. Moreover, the most significant variables that statistically affect the fossil fuelrelated carbon dioxide emissions of the BRICS and MINT countries are determined. Furthermore, the future fossil fuel-related carbon dioxide emissions of the BRICS and MINT countries are forecasted using the proposed models. Statistical analysis results provide that BRICS and MINT countries will come to a position that will guide the world economy in the near future due to their significant superiorities. The modeling results reveal that the developed models have a strong practical applicability potential. Also; forecasting results clearly demonstrate that significant increases are expected in the future total fossil fuel-related CO2 emissions of the BRICS and MINT countries.