XIX. yüzyıl ortalarında İştib Kazası'nın sosyal ve ekonomik durumu
The socio-economic Situation of İstib in the middle of the nineteenth century
Yazar: FATMA NİHAN EVCİL SARSILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ARZU TERZİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Osmanlı Müesseseleri ve Medeniyeti Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Ekonomik durum = Economic situation ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Makedonya-İştib = Macedonian-İstib ; Meslekler = Occupations ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Sosyal hayat = Social life ; Sosyal yapı = Social structure ; Tarım = Agriculture ; Temettuat Defterleri = Temettuat Registers

Özet:
Osmanlı Devleti'nde Tanzimat'la birlikte yapılan pek çok yeni düzenlemenin arasında vergi reformu da bulunmaktadır. Getirilen bu yeni vergi düzeninde herkesten kazancına göre, adil bir şekilde vergi toplanması esastır. Bu adil vergi düzenini oluşturabilmek için herkesin ne kadar gelir kazandığını tespit etmek zorunlu hale gelmiş ve bunun bir sonucu olarak halkın meslek ve maaş gelirleri ile gayr-i menkul, arazi ve hayvanat gelirlerinin tutulduğu Temettuat defterleri hazırlanmıştır. Bu defterler özellikle ait oldukları bölgenin sosyal ve ekonomik yapısı hakkında önemli bilgiler içermektedir. Çalışmada Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde yer alan 11425 numaralı Temettuat defterinin ışığında İştib'in XIX. yüzyıl ortalarında sosyal ve ekonomik yapısı incenlemeye çalışılmıştır. İştib hakkında XIX. yüzyıla ait herhangi bir çalışma olmaması bizi bu çalışmayı hazırlamaya sevk etmiştir.İncelenen dönemde Rumeli Eyaleti'nin Üsküb Sancağına bağlı olan İştib'in 13 mahallesi bulunmaktadır. Bu mahallelerin iki tanesi Hıristiyan, biri Yahudi ve biride Müslüman Kıbtî mahallesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Geri kalan 9 mahallede Müslüman ve Hıristiyan nüfus bir arada yaşamaktadır.XIX. yüzyılda pek çok şehirde olduğu gibi İştib'de de şehir hayatı gelişme göstermekte ve hane reisleri çok çeşitli mesleklerle meşgul olmaktadır. Bunun bir sonucu olarak ticari hayat oldukça canlıdır. Ancak şehirleşme devam ederken tarımsal faaliyetler de sürdürülmüş ve tarım önemli bir geçim kaynağı olma özelliğini korumuştur. İştib'e ait Temettuat defterinde yer alan hane reisleri tarımsal faaliyetlerini genellikle kendi topraklarında yapmaktadırlar.Meslek, maaş, tarım, gayr-i menkul, arazi ve hayvancılık gibi alanlardan kazanç sağlayan hane reisleri, devlete karşı en önemli sorumluluklarını oluşturan vergi yükümlülüklerini de yerine getirmişlerdir.Bütün bu verilerin ortaya konması neticesinde ise İştib'in son derece canlı sosyal ve ekonomik hayata sahip bir Rumeli şehri olma özeliği taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
During the reorganization of the Ottomans Empire, there were lots of regulation; one of them was taxation reform. The basis of this new taxation reform was collecting the taxes fairly according to revenue of one?s. It was obligated to establish of one?s income to creating taxation regulation with justice. As a result of this Accounting Data Book was created for recoding the people?s job, income and property, land property and proceeds of the cattle-dealing. These Data Books had important information about social and economic structure. In the research, Ottoman Archive of the Premiership according to the number of 11425 records in Accounting Data Book of Ottomans Empire, Istib?s social and economics lives in the middle of XIXth century are tried to have been analyzing. There is no record of a study about İştib in XIXth century which made us to do a research about it.During the period of the research, there are 13 settlements in Istib, Uskub District of Rumelia State. Two of those settlements are Christians, one is Jew, and the other one is Muslim Kıbtî. In the rest of 9 settlements, Muslims and Christians populations live together.In the XIXth century, as lots of cities there was urbanization in Istib, and the head of the families had variety of jobs. As a result of that, business trade was alive. During the urbanization, agricultural activities were carried on, and agriculture was kept as its importance of source of income. The heads of the families in the Data Book of Istib were doing agricultural activities in their own lands.Jobs, wages, agricultures, property, land and cattle-dealing were the sources of income of the heads were the families whose obeyed the important obligation to the governmentAccording to analyzing of those whole databases, Istib was a city of Rumelia which had been definitely lived social and economics lives.