Belirli iklim sınıflandırmalarının Türkiye için karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of specific climate classifications for Turkey
Yazar: TOLGA GÜNGÖR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERKAN YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Fiziki Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Aydeniz yöntemi = Aydeniz method ; Coğrafya = Geography ; Sezer, Lütfi İhsan = Sezer, Lütfi İhsan ; Sınıflandırma = Classification ; İklim = Climate ; İklim modelleri = Climate models ; İklim tipleri = Climate types ; İklimsel faktörler = Climatic factors

Özet:
Dünya'da, canlı ve cansız yaşamı şekillendiren birçok etmen olmasına rağmen bu etmenlerden en önemlisi iklim etmenidir. Atmosfer olaylarının uzun yıllık ortalaması olarak tanımlanan iklim; yeryüzünü şekillendiren dış kuvvetlerden, akarsuların tip ve rejimlerine, doğal bitki örtüsünün tür ve dağılışı ile insanların yaşayış şekli ve geçim kaynaklarına kadar birçok alanda etkili olmaktadır. Bu bağlamda düşündüğümüzde İklim kavramının; sıcaklık, yağış, nem, buharlaşma, güneşlenme süresi vb. birçok öğeden oluşan karmaşık bir sistem olduğu sonucuna ulaşmaktayız. İklim sistemini oluşturan bu öğeler dünya üzerinde yer alan bölgelerde farklı değerler kazandıkları için her bölgeye özgü iklim tipi ve bitki örtüsü gelişim göstermiştir. Bu durum neticesinde araştırmacılar, dünya üzerinde gelişim gösteren iklim tiplerini özellikleri bakımından sınıflara ayırmışlardır. İklim Sınıflandırmaları ile ilgili gerçekleştirilen çalışmaları Türkiye ölçeğinde incelediğimizde karşımıza Erinç'in 1965 yılında, Aydeniz'in 1985 yılında ve Sezer'in 1988 yılında gerçekleştirmiş olduğu iklim sınıflandırmaları çıkmaktadır.
Bu çalışmada, Meteoroloji Genel Müdürlüğü'ne ait 1970-2014 iklim döneminde gözlem verisi bulunan 138 meteoroloji istasyonuna ait sıcaklık, yağış, nem, buharlaşma ve güneşlenme süresi verileri ile Hijmans ve diğ. (2005) tarafından oluşturulan 30 saniyelik çözünürlüğe sahip veri setlerinin Türkiye'de karşılık geldiği 803.176 noktaya ait sıcaklık, yağış, nem ve buharlaşma verileri Erinç (1965), De Martonne (1926), Sezer (1988) ve Aydeniz (1985) iklim sınıflandırmalarına göre analiz edilmiştir. İstasyon verileri ile gerçekleştirilen analizler neticesinde Türkiye'de Erinç iklim sınıflandırması için 5 farklı iklim sınıfı, De Martonne iklim sınıflandırması için 4 farklı iklim sınıfı, Sezer iklim sınıflandırması için 5 farklı iklim sınıfı, Aydeniz iklim sınıflandırması için ise 5 farklı iklim sınıfı belirlenmiştir. Model verileri ile gerçekleştirilen analizler neticesinde ise Türkiye'de Erinç iklim sınıflandırması için 6 farklı iklim sınıfı, De Martonne iklim sınıflandırması için 4 farklı iklim sınıfı, Sezer iklim sınıflandırması için ise 6 farklı iklim sınıfı belirlenmiştir.

Abstract:
Although there are a lot of factors that shape the organic and inorganic life in the world, the most important of these is the climate. Defined as the long yearly average of atmospheric phenomena, the climate has an effect on many areas ranging from external forces that shape the world, stream types and regimes of rivers, to the distribution and types of natural vegetation, along with the humans way of life and livelihood. Considered in this context, the concept of climate, although seen as a whole; is a complex system, consisting of many factors such as temperature, precipitation, humidity, evaporation, insolation period, and so on. Since these factors that form the climate system possess different values in different locations throughout the world, climate types and natural vegetation have developed unique to the specific location. As a result of this, the researchers have classified the climate types developing throughout the world according to their features. When the researches made on Climate Classification within the scale of Turkey are analyzed, the climate classifications done by Erinç in 1965, Aydeniz in 1985 and Sezer in 1988 can be seen.
In this study, the data on temperature, precipitation, humidity, evaporation and insolation period, gathered from 138 meteorological stations of Directorate General of Meteorology from 1970 to 2014, along with the temperature, precipitation, humidity and evaporation data, gathered from 803.176 locations of Turkey, are analyzed with Erinç (1965), De Martonne (1926), Sezer (1988) and Aydeniz (1985) climate classifications. Under the light of the analyses carried out with the station data, it is determined that Turkey has 5 different climate types according to Erinç climate classification, 4 different climate types according to De Martonne climate classification, 4 different climate types according to Sezer climate classification and 5 different climate types according to Aydeniz climate classification. On the other hand, examining the analysis carried out within the scope of the model data, it is determined that Turkey has 6 different climate types according to Erinç climate classification, 4 different climate types according to De Martonne climate classification and 6 different climate types according to Sezer climate classification.