Türk müziğinde hayvan üslubu (Sibirya örneği)
Animal style in Turkish music (Siberia sample)
Yazar: FEYZAN VURAL
Danışman: PROF. DR. SAADETTİN YAĞMUR GÖMEÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Müzik = Music ; Tarih = History
Dizin: Etnomüzikoloji = Ethnomusicology ; Ezgi = Melody ; Hayvanlar = Animals ; Müzik tarihi = Music history ; Türk müziği = Turkish music ; Çalgılar = Musical instruments ; Üslup = Stylistic

Özet:
Türk tarihi ve kültürünün doğduğu, geliştiği Orta Asya toprakları, Türk sanatı ve müziğinin de ortaya çıktığı bölgedir. Binlerce yıllık Türk tarihindeki çeşitli uygulamalar, Türk sanatı ve müziğinin şekillenmesinde büyük bir rol oynamıştır. Türklerin hayatında son derece önemli olan hayvanlar, Türk sanatında en temel stil olan hayvan üslubunun oluşmasına sebebiyet vermiştir. Sözü edilen üslubun Orta Asya Türk müziğindeki yerini, özelliklerini, Türk tarihi ve kültürü ile olan bağlarını ortaya koymak, bu çalışmanın temel amacıdır.
Somut olmayan kültürel mirasın ve tarihî değerlerin tespitinde, mevcut durumun saptanması ve analizi büyük bir önem taşımaktadır. Dolayısıyla bu çalışmanın amacı doğrultusunda, Kuzey ve Güney Sibirya Bölgelerine araştırma gezileri düzenlenmiş; elde edilen veriler, literatür taraması ile desteklenmeye çalışılmıştır. Alan araştırması süresince, Orta Asya Türklerinin kutlamaları, şenlikleri, törenleri ve günlük uygulamalarına katılımcı gözlemci olarak iştirak edilmiş;  konser ve müzik provalarına gidilmiş; 14 müzede incelemelerde bulunulmuş; 2 kütüphane ve sanat galerilerinde araştırmalar yapılmış; yarı yapılandırılmış görüşme tekniğine dayanarak, kaynak kişilerle görüşmeler gerçekleştirilmiştir.  
Çalışmada, hayvan materyalleri kullanılarak yapılan çalgılar ve bu çalgıların özellikleri sunulmuş; çalgıların Türk tarihi ve kültüründeki yerleri yorumlanmıştır. Orta Asya Türklerine ait çalgılarda yer alan hayvan çizim ve kabartmaları saptanmış; bulgular, Türk mitolojisi ve tarihi ile ilişkili olarak değerlendirilmiştir. Çalgıların burguluklarında yer alan hayvan başları ve hayvan formlu çalgılar belirlenmiştir. Orta Asya Türk müziği melodileri ve ritmik yapılarında, hayvan teması araştırılmıştır. Sonuç olarak Orta Asya Türk müziğinde baskın bir hayvan üslubunun var olduğu, örnekler yardımıyla ortaya konulmuştur.

Abstract:
Not only Turkish history and culture but also Turkish art and music emerged in Central Asia. Various practices in Turkish history based on thousands of years, have a great proposition in the shaping of Turkish art and music. The animals, which are very important in the life of the Turks, have caused the formation of the animal style which is the most basic style in Turkish art. The main aim of this study is to reveal the place of the animal style in Central Asian Turkish music, its characteristics, its connection with Turkish history and culture.
The identification and analysis of the present situation is of great importance in the detection of intangible cultural heritage and historical values. Therefore, in the direction of this study, research trips to the North and South Siberia Regions have been organized; the obtained data have been tried to be supported with literature review. During the field survey, the researcher participated as a participant observer in the celebrations, festivals, ceremonies and daily practices of the Central Asian Turks; the researcher also participated in the concerts and music rehearsals. 14 museum have been examined; 2 libraries and art galleries have been researched and negotiations have been held with the source persons based on the semi-structured interview technique.
In the study, the instruments made using animal materials and the characteristics of these instruments have been presented; the places of the musicians in Turkish history and culture have been interpreted. Animal drawings and reliefs have been found in the instruments belonging to the Central Asian Turks; findings have been evaluated in relation to Turkish mythology and history. Animal-shaped music instruments and the scrolls with shape of animal head have been determined. It has been reserched the relations with Central Asian Turkish music melodies, rhythmic structures and animal theme. As a result, it has been demonstrated with the help of examples that a dominant animal style exists in Central Asian Turkish music.