Ankara-Kalecik ilçesi ve yakın çevresi peyzaj potansiyelinin saptanması ve değerlendirilmesi üzerinde bir araştırma
A resaerch on determination and evaluation of landscape potantial of kaleci̇k-ankara and its close environment
Yazar: AYŞE ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. YALÇIN DEMİR MEMLÜK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Planlama çalışmalarında, canlı yaşamının devamı ve konforunun korunması için koruma-kullanma dengesi temeline dayanan, hem bugünün insanı hem de gelecek kuşaklara yaşanabilir çevreler yaratma ve bırakma gerekliliği yer almaktadır. Bahsedilen nedenlerle, bu konular günümüz planlama çevrelerinin en önemli gündem maddeleri arasında yer alırken, ülkemiz planlama çalışmalarında da doğal ve kültürel peyzaj elemanlarının bu çerçevede değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu yaklaşımla yürütülen araştırmada, ülkemiz doğal ve kültürel peyzaj elemanları, ülke koşullarına göre geliştirilmiş olan kriterler ile standart sayılabilecek görüş ve çalışmalar dikkate alınarak, insan konforu temelinde, ülkemizin tüm bölgelerinde uygulanabilecek kıyaslanabilir özellikler hakkında bilgi verebilmek amaçları ile incelenerek abiyotik ve biyotik faktörler başlıkları altında değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmeler ışığında, peyzaj planlama ve fiziksel planlama süreçlerine uyumlandırılabilir, matematiksel değerlendirme esasına dayanan, ülke peyzaj potansiyeli haritasını oluşturmak hedefiyle, peyzaj potansiyeli saptama yöntemi geliştirilmiştir.

Geliştirilen yöntem, sanayi gelişimlerinin neredeyse hiç görülmediği, Ankara metropolitanına 68 km. mesafede yer alan ve giderek farklı kullanımlar açısından ilgi odağı haline gelen, sağlıklı bir planlama süreci olmaksızın hızlı arazi kullanım kararlarının üretildiği, Ankara-Kalecik ilçesi ve yakın çevresinde sağlıklı gelişim temelini hazırlamak ve gelecek çalışmalara rehber oluşturmak amaçlarıyla uygulanmıştır.

Ankara-Kalecik ilçesi ve yakın çevresinde uygulanan yöntem ile bölgenin peyzaj potansiyeli haritası üretilmiştir. Gerek peyzaj potansiyeli haritasının yorumlanması, gerekse bu haritaya temel olan abiyotik ve biyotik diğer değerlendirme paftalarının incelenmesi sonucu, araştırma alanının özellikle iklim, topografya ve hidroloji faktörleri ile yüksek potansiyel ortaya koyduğu görülmüştür. Yapılan makro değerlendirmeler çerçevesinde, mevcut potansiyelin sektörel (rekreasyon ve turizm, tarım, yerleşimler, sanayi, ticaret ve ulaşım) gelişim üzerindeki etkisi göz önünde bulundurulduğunda, Ankara-Kalecik ve yakın çevresinin tarımsal potansiyelinin oldukça yüksek olduğu ve buna bağlı gelişecek, üretim ve hizmet sektörleri açısından önemli özelliklere sahip olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In order to ensure the continuation of life and maintenance of its quality, it is essential that planning efforts should include creation of an environment, not only for current but also for future generations, based on a so called protection-land use balance. Due to these reasons, the above points are considered among the most important items of the agenda of those who deal with planning, and natural and cultural landscape elements should be taken into consideration in the same context in the planning studies carried out in Turkey. In this study undertaken with such an approach, Turkey's natural and cultural landscape elements are evaluated under the sub-headings of biotic and abiotic factors that were evaluated on the basis of increasing the quality of human life and according to those criteria both specific to Turkey and according to the views and studies that could be considered universal in an aim to provide information on those characteristics that are applicable in and comparable to all other regions of the country. Aiming at creation of a map for country landscape potential in the light of evaluations made, a method was developed for the determination of landscape potential that is based on a mathematical evaluation and that could be adjusted to landscape planning and physical planning processes. 

To be able to establish the basis for a healthy development in the area and to provide guidance for future studies, the method developed was implemented in Ankara-Kaleciks, a town which is 68 km. to Metropolitan Ankara, characterized by nearly no industrial production, has been the focus of attention for different ways of land use and a town where fast decisions in relation to land use have been produced without a healthy planning process. 

A map of landscape potential of the region was produced through the method implemented for Ankara-Kalecik and its nearby area. As a result of both evaluating the landscape potential map and examining biotic and abiotic factors that provide the basis for this map, the study was observed to display high potential especially with climatic, topographic and hydraulic factors. In the framework of macro evaluations undertaken where the impact of current potential on development of other sectors (recreation and tourism, agriculture, settlements, industry, trade and transportation) is evaluated, it was determined that Ankara-Kalecik and its nearby area has high potential for agriculture an that the region has important characteristics for production and service sectors that would developed depending on agriculture.