Türkiye'nin NATO'ya giriş süreci ve etkileri
Turkey's introduction to NATO and their effects
Yazar: ABBAS BALCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET EDİ
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Askeri ilişkiler = Military relations ; Askeri teşkilat = Military organization ; NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Uluslararası örgütler = International organizations ; Üyelik = Membership

Özet:
Dünya siyasi tarihinde önemli kırılmalara yol açan II. Dünya Savaşı, Türk dış politikasında da etkisi uzun yıllar devam edecek olan ittifak ve politik yönelimlere zemin hazırlamıştır. Savaş sonrası dönemde ortaya çıkan bölgesel ve küresel belirsizlik ortamında Türk devlet adamlarının güvenlik arayışlarının bir sonucu olan NATO üyeliği, dönemin iktidar ve muhalefet kesimlerinin ittifakla benimsedikleri bir gelişme olmuştur.  Soğuk Savaş'ın başlarından itibaren Türkiye'nin dış politikada yöneleceği temel eksen ve tercihlerin belirlenmesinde en önemli faktör olan NATO üyeliği, çalışmamızın odak noktasını oluşturmuştur. Bunun yanında, Demokrat Parti döneminde temel dış politik konularda yürütülen siyaset, Türkiye ve NATO arasındaki ittifak ilişkisi bağlamında ele alınmıştır. Türkiye'de liberal-rekabetçi demokrasinin kuruluş yıllarına denk gelen ve 1990'lı yıllara uzanan Türk dış politikasının esas parametrelerinin oluşmasına zemin hazırlayan bu dönemin daha iyi anlaşılabilmesi için geniş bir kaynakça ile çeşitli bulgulara ulaşılmıştır. Sırasıyla İnönü ve Menderes hükümetlerinin NATO'ya üyelik ekseninde yürüttükleri dış politikanın Atatürk dönemi Türk dış politikasının temel ilkelerinden aşamalı olarak uzaklaştığı ve uluslararası antlaşmalar yoluyla da zaman zaman milli egemenlik ilkesinden tavizler verildiği görülmüştür.  Bu koşullarda, dünyada sıcak savaşların yerini diplomasinin almaya başladığı 1950'li yıllar, Türkiye açısından da yeni dış politikanın taşlarının döşendiği bir dönem olmuştur.

Abstract:
The World War II, which has led to major breaks in the world history, has also paved the way for alliances and political orientations in Turkish Foreign Policy which will continue for many years. NATO membership as a result of the Turkish statesmen's security seeking in the setting of an emerging regional and global uncertainty during the post war period, has been a process that unanimously adopted by the government and the opposition groups. Since the beginning of the Cold War, NATO membership which was the most important factor in determining the basic axis and preferences in Turkey's foreign policy orientation has been the focal point of our work. In addition, the politics which had been carried out in the key foreign policy issues during the Democratic Party has been discussed in the context of the relations between Turkey and NATO. For a better understanding to this period that came up to the establishment years of the liberal-competitive democracy in Turkey and set the stage for the principles of Turkish foreign policy in the 1990s, various findings have been reached with an extensive bibliography. It was observed that respectively, the foreign policy carried out by the Inonu and Menderes governments in the axis of the NATO membership gradually moved from the basic foreign policy principles of Ataturk era and concessions were given occasionally from the national sovereignty through the international treaties. In these circumstances, the 1950s that diplomacy took place of the hot wars in the World, was the period that paved the way for a new foreign policy in terms of Turkey.