Geç preterm ve term yenidoğan bebeklerde polisiteminin değerlendirilmesi
The evaluation of polycythemia in term and late preterm neonates
Yazar: RUMEYSA YALÇINKAYA
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL ZENCİROĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-prematür = Infant-premature ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebek-yenidoğmuş hastalıkları = Infant-newborn diseases ; Bebekler = Infant ; Kan transfüzyonu = Blood transfusion ; Kan viskozitesi = Blood viscosity ; Polisitemi = Polycythemia ; Trombositopeni = Thrombocytopenia

Özet:
Giriş: Neonatal polisitemi, venöz kanda hematokrit (hct) değerinin %65'in üzerinde olmasıdır. Polisitemide temel kaygı hiperviskoziteye bağlı komplikasyonlardır. Bu çalışmada, yenidoğanlarda polisitemi risk faktörleri, semptomları ve tedavilerinin geç preterm ve term gruplarda ve ayrıca farklı hct düzeylerinde değerlendirilmesi ve kıyaslanması amaçlandı. Ayrıca polisitemik yenidoğanlarda trombositopeni, TSH ve sT4 düzeyleri irdelendi.
Gereç ve yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları SUAM Yenidoğan Kliniğinde 01.01.2013–31.12.2016 tarihleri arasında yatarak izlenen, gebelik yaşı 34 hafta ve üzeri olan tüm olgular arasında 4. saat venöz hct değeri %65 ve üstünde olup; sepsis, pnömoni, metabolik hastalık ve konjenital kalp hastalığı tanısı dışlanan 347 hasta çalışmaya alındı. Hastalar gebelik yaşlarına (geç preterm, erken term, term) ve ayrıca hct değerlerine (hct <70 ve hct≥70) göre gruplandırıldı. Gruplar hastaların ve annelerinin demografik özellikleri, risk faktörleri, semptom ve bulguları, laboratuvar verileri ve tedavi özellikleri açısından karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmamızda 34 hafta ve üzeri yenidoğanlarda polisitemi sıklığı %7.7 bulundu. Hastaların 158'i kız (%45.5), 189'u erkekti (%54.5). Genel olarak hastaların %35.1'asemptomatik, %64.9'u semptomatikti.  En sık görülen semptomlar hipoglisemi (%32.5) ve hiperbilirubinemi (%29.6), en sık görülen risk faktörü SGA (%32) idi, Hematokrit <70 grubunda hastaların %61.9'u, hct ≥ 70 grubunda hastaların %75.7'si semptomatikti (p=0.039). Hematokrit ≥70 grubunda, <70 grubuna göre hipoglisemi (%43.2 / %29.7, p=0.038), hipokalsemi (%9.5 / %2.9, p=0.023) ve pletore (%14.9 / %2.9, p<0.001) daha sık saptandı. Tedavi açısından <70 grubunda en sık gözlem, ≥70 grubunda ise en sık parsiyel kan değişimi (PET) uygulandığı görüldü.
Gebelik haftalarına göre geç preterm, erken term ve term gruplarında sırasıyla 59 (%17), 138 (%39.7) ve 150 (%43.2) hasta vardı. Semptomatik hasta oranı geç preterm grupta %76.3, erken termlerde %57.2 ve term grupta %67.3 saptandı. Geç preterm grup erken term gruba göre daha fazla semptomatikti (p=0.026), özellikle de hiperbilirubinemi erken term gruba göre anlamlı olarak daha fazlaydı (p=0.026). Bu gruplarda en sık uygulanan tedavi gözlem idi ve uygulanan tedaviler yönünden fark yoktu (p=0.19).
Hastaların 78'inde (%22.4) trombositopeni saptandı. Trombositopenik hastaların, trombositopenik olmayanlara göre daha sık semptomatik olduğu (%85 / %58.7, p<0.001), hipoglisemi (%50 / %27.5, p<0.001), hipokalsemi (%8.9 / %2.9, p=0.022) ve konvülziyonun (%7.6 / %1.4, p=0.004) daha sık görüldüğü ve tedavide daha sık PET uygulandığı (%33.3 / %17.1, p=0.002) belirlendi. 
Polisitemik hastaların %24.4'ünde tiroid hormon testlerinde değişik derecelerde bozukluk saptandı ve 6 hastaya (%1.7) tiroid hormon replasman tedavisi gerekti.
Sonuç: Polisitemi, yenidoğan popülasyonumuzda ciddi ve sık saptanan bir problem olarak görülmektedir. Hastaların yaklaşık 2/3'ü belirti verirken, 1/3 kadarında herhangi bir belirti saptanmamıştır. Hipoglisemi ve hiperbilirubinemi en sık görülen semptomlar, SGA olmak en sık görülen risk faktörü olarak öne çıkmaktadır. Özellikle riskli gruplarda hastaların polisitemi açısından yaşamın ilk saatlerinde taranması ve değerlendirilmesi; hastaların semptomatik olmadan yakalanması ve erken tedavi planlanması polisiteminin takibi açısından önemli görülmektedir. Tedavi seçiminde her bir hasta risk faktörleri ve klinikleri açısından irdelenmeli, ayrıca trombositopeni ve tiroid bozukluğunun eşlik edip etmediği araştırılmalı ve gereken hastalarda agresif tedavi göz önüne alınmalıdır.

Abstract:
Introduction: Neonatal polycythemia is defined as venous hematocrit (hct) level above 65%. The main concern of polycythemia is the complications due to hyperviscosity. Our aim in this study was to determine risk factors, symptoms and treatment characteristics of polycythemia in term and late preterm newborns and also in different hct levels. Additionally, thrombocytopenia, TSH and fT4 levels were evaluated in polycythemic newborns.
Material and Methods: This retrospective study was done in neonatal intensive care unit at University of Health Sciences, Ankara Dr. Sami Ulus Maternity and Children Health Clinical and Research Center between 01.01.2013 and 31.12.2016. All patients who were born at or after 34 weeks of gestation and whose 4th hour venous hct values were above 65% were evaluated. Patients who were diagnosed as sepsis, pneumonia, metabolic disease and congenital heart disease were excluded and remaining 347 patients were included in the study. Patients were grouped according to gestational week (late preterm, early term, term) and also their hct values (<70%, ≥70%). Data of the patient and mother pairs; including demographic characteristics, risk factors, symptoms and findings, and also treatment modalities were analyzed. 
Findings: Polycythemia incidence was 7.7% among ≥ 34 week newborns. Of the patients, 158 (45.5%) were female and 189 (54.5%) were male. While 35.1% of all patients were asymptomatic, 64.9% showed at least one symptom. The most common symptoms were hypoglycemia (32.5%) and hyperbilirubinemia (29.6%); the most common risk factor was SGA (32%). While 61.9% of patients in the <70% hct group were symptomatic, this value was significantly higher in the ≥70% group with 75.7% (p=0.039). When groups were compared for symptoms, the following symptoms were more frequent in the ≥70% hct group, compared to the <70 group: hypoglycemia (%43.2 vs. %29.7, p=0.038), hypocalcemia (%9.5 vs. %2.9, p=0.023) and plethora (%14.9 vs. %2.9, p<0.001). Observation was the most common treatment choice for the <70% group, while partial exchange transfusion (PET) was the most common in the ≥70% group.
	When grouping was done in regard to gestational age, there were 59 (17%) patients in the late preterm group, 138 (39.7%) in the early term group, and 150 (43.2%) in the term group. The percentage of symptomatic patients in each group (late preterm, early term, term) was found to be 76.3%, 57.2% and 67.3%, respectively. The symptomatic percentage of patients was significantly higher in the late preterm group compared to the early term group (p=0.026). Among the symptoms, hyperbilirubinemia was especially more frequent in the late preterm group (p=0.026). The most frequent treatment option in all of these groups was observation, and no significant differences were found among groups (p=0.19).
	Thrombocytopenia was found in 78 (22.4%) patients. Thrombocytopenic group had significantly higher percentage of symptomatic patients (85% vs. 58.7%, p<0.001), hypoglycemia (50% vs. 27.5%, p<0.001), hypocalcemia (8.9% vs. 2.9%, p=0.022), and convulsion (7.6% vs. 1.4%, p=0.004) compared to those without thrombocytopenia. Also, they received PET treatment significantly more frequently than patients who did not have thrombocytopenia (33.3% vs. 17.1%, p=0.002).
	Among our polycythemic patients, 24.4% had varying degrees of thyroid hormone disturbance and 6 (1.7%) patients required thyroid hormone replacement therapy.
Conclusion: Polycythemia seems a common and serious problem for our newborn population. While two-thirds of the patients were symptomatic, one-third of them did not show any symptom. Hypoglycemia and hyperbilirubinemia were the most frequent symptoms, and SGA was the most frequent risk factor. Evaluation and screening for polycythemia during the first hours of life, especially in patients who have risk factors, is very important for early diagnosis and treatment in polycythemia. The treatment approach of each patient should be individualized for their risk factors and clinical characteristics. Polycythemic newborns should also be evaluated for thrombocytopenia and/or thyroid hormone disturbance. The clinician should consider aggressive treatment when required.