Tip 2 diabetes mellituslu bireylerde sosyal jetlag ve uyku kalitesi
Social jetlag and sleep quality in individuals with type 2 diabetes mellitus
Yazar: EBRU ÖZÖNAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZMİYE ÇIRAY
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hemşirelik = Nursing ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Amaç: Bu araştırma, Tip 2 Diabetes Mellituslu bireylerde sosyal jetlag ve uyku kalitesi arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Gereç-Yöntem: Araştırma kesitsel ve ilişkisel tiptedir. Temmuz 2022- Temmuz 2023 tarihleri arasında Karacabey Devlet Hastanesi Dahiliye Polikliniklerinde örneklem seçim kriterlerine uyan 146 Tip 2 Diabetes Mellituslu   hasta ile gerçekleştirilmiştir. Veriler ''Hasta Tanıtım Formu'', ''Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ)'',''Sosyal Jetlag Formu (SJL)'', ''Epworth Uykululuk Ölçeği'' ve ''Sabahçıl/Akşamçıl Anketi'' kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde değişkenler arasındaki ilişkiler pearson korelasyon analizleri, bağımsız gruplarda Ki-Kare ve Fisher exact testleri, t-testi, tek yönlü varyans analizi (Anova) ve post hoc analizleri kullanılmıştır.
Bulgular: Bireylerin PUKİ puan ortalaması 7,59±2,43, Epworth Uykululuk Ölçeği puan ortalaması 8,77±2,53 ve SJL ortalaması 1,77±0,97, Sabahçıl/Akşamcıl anketi toplam ortalaması 49,16±7,55 olarak bulunmuştur. Bireylerin %52,1'i 1-2 saat sosyal jetlag yaşadığı görülmüştür. Uyku kalitesine göre %88,4'ü 5 puan üzeri (kötü) puan almıştır. Bireylerin sabahçıl akşamcıl düzeyine göre %70,5'i ara tip olarak dağıldığı belirlenmiştir. Bireylerde uykululuk dağılımı %65,8'i normal ama artmış gün içi uykululuk olduğu görülmüştür. Uykululuk toplam ile uyku kalitesi toplam arasında pozitif çok zayıf (r=0.187; p=0,024), sabahçıl akşamcıl toplam ile uyku kalitesi toplam arasında negatif zayıf (r=-0.27; p=0,001), sabahçıl akşamcıl toplam ile sosyal jetlag toplam arasında negatif zayıf (r=-0.359; p=0,000) yönlü ilişki vardır.
Sonuç: Tip 2 Diabetes Mellituslu bireylerin uyku kalitesinin kötü olduğu saptanmıştır. Tip 2 DM' li bireylerde sosyal jetlag ve uyku kalitesi arasında ilişki bulunamamıştır.
Anahtar Kelimeler; Tip 2 Diabetes Mellitus, uyku kalitesi, sosyal jetlag, hemşirelik

Abstract:
Objective: This study was carried out to determine the relationship between social jetlag and sleep quality in individuals with Type 2 Diabetes Mellitus.
Materials and Methods: The research was cross-sectional and relationship-seeking. In the study conducted with 146 patients with Type 2 Diabetes Mellitus who applied to Karacabey State Hospital Internal Medicine Outpatient Clinics between July 2022 and July 2023 and met the sample selection criteria, "Patient Identification Form", "Pittsburgh Sleep Quality Index", "Social Jetlag Form", "Epworth Sleepiness Scale" and "Morning/Evening Questionnaire" were collected. In the statistical analysis of the data, the relationships between the variables were examined by Pearson correlation analysis. In the study, the statistical significance level was taken as p<0.05.
Results: The mean score of the "Pittsburg Sleep Quality Index" was 7.59±2.43, the mean score of the "Epworth Sleepiness Scale" was 8.77±2.53 and the mean score of "Social Jetlag" was 1,77±0,97. The total average of the participants in the "Morning/Evening Survey" was 49.16±7.55. It was observed that 52.1% of the individuals experienced social jetlag for 1-2 hours. According to sleep quality, 88.4% scored over 5 points (bad). It was determined that 70.5% of the individuals were distributed as intermediate type according to the morning and evening level. The distribution of sleepiness in individuals was 65.8% normal, but it was observed that there was increased daytime sleepiness. There was a positive correlation between sleepiness total and sleep quality total (r=0.187, p=0.024<0.05), a negative weak correlation between morning evening total and sleep quality total (r=-0.27, p=0.001<0.05), and a negative weak correlation between morning evening total and social jetlag total (r=-0.359, p=0.000<0.05). Correlation relationships between other variables were not statistically significant (p>0.05).
Conclusion: It was determined that the sleep quality of the individuals participating in the study was poor. No correlation was found between social jetlag and sleep quality in individuals with type 2 DM.
Keywords; Type 2 Diabetes Mellitus, sleep quality, social jetlag, nursing