Elazığ yöresi topraklarındaki doğal Rhizobium populasyonunun belirlenmesi
Determination of the natural Rhizobium populations in soil of Elazığ region
Yazar: SEHER GÜR
Danışman: DOÇ. DR. SAADET ARIKAN
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Elazığ = Elazığ ; Rhizobium = Rhizobium ; Toprak = Soil

Özet:
Mercimek ve fasulye ekiminin en fazla yapıldığı Elazığ İli merkez ve İlçelerine bağlı farklı bölgelerden toprak örnekleri toplanmıştır. Her bir toprak örneği bahar ve güz olmak üzere yılda iki kez aynı bölgeden alınmış olup toplam yirmi bakteri suşu izole edilmiştir. Araştırma sera şartlarında yapılmış, bitki infeksiyon metodu ve En Muhtemel Sayı tabloları yardımı ile (EMS) toprakların Rhizobium populasyonlan saptanmıştır. Buna göre mercimek ekilen tarlalardan alınan toprak örneklerinin bir gramında 9x1ü1 - 9,19xl04 adet Rhizobium leguminosarum bv.viciae. fasulye bitkisine ait toprak örneklerinde ise 4,2xl02 - 9,19xl04 adet Rhizobium phaseoli bakterisi bulunduğu tespit edilmiştir. Sera şartlarında yetiştirilen ve toprak örnekleriyle aşılanan mercimek ve fasulye bitkileri dört haftalık bir gelişme peryodundan sonra hasat edilmiş, nodul sayılan ve renkleri ile bitkilerinüsrü kısımlarının kuru ağırlıkları saptanmıştır. Ayrıca bitki köklerindeki nodüllerden izole edilen bakteri suşlarının bazı kültürel ve biyokimyasal özellikleri de belirlenmiştir. Kuru ağırlık değerleri bahar dönemine ait mercimek bitkisinde 0,510-0,280 g, güz dönemine ait mercimek bitkilerinde ise 0,407-0,267 g, fasulye bitkilerinde bu değerler sırasıyla 2,162-1,866 g ve 3,893-1,624 g olarak bulunmuştur. Azot içerikleri Kjeldahl metodu kullanılarak % azot cinsinden belirlenmiş olup bu değerler bahar dönemine ait mercimek bitkilerinde % 4,11-3,29 güz dönemine ait bitkilerde ise %4,04-2,98; fasulye bitkisinde ise bu değerler sırasıyla %2,34-l,84 ve %2,46-l,96 olarak hesaplanmıştır. Kuru ağırlık, % azot ve total azot miktarları Varyans analizine tabi tutularak Rhizobium suşlarının azotlu, azotsuz ve pozitif kontrole göre önemlilik dereceleri Duncan testi ile mukayese edilmiştir. Mevsimler arası karşılaştırma Mann Whitney U testi ile yapılmıştır. Toprakların doğal Rhizobium populasyonlanın simbiyotik etkinlikleri bitkilerin kuru ağırlıkları esas alınarak yapılmıştır. Buna göre mercimek bakterilerinin % 20' si çok etkili, % 40' ı etkili ve geriye kalan diğer % 40' mn orta derecede etkili olduğu, Fasulye bakterilerinin ise %30' nun orta derecede etkili,, % 70' nin de az etkili olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler : Rhizobium legumitıosarum bv.viciae, R.phaseoli, Lens culinaris, Phaseohts vulgaris En Muhtemel Sayı, Bitki İnfeksiyon Metodu.

Abstract:
The soil samples were collected from different regions of Elazığ province and its districts. In these regions, the lentil and bean are mostly cultivated. The soil samples were obtained from the same regions in both spring and autumn season twice in a year and twenty bacteria strain were isolated. The study had been carried out in greenhouse, Rhizobium populations of soil were determined with plant infection method and most probable number tables. In one gram of the soil samples taken from lentil cultivated fields were investigated and number of Rhizobium leguminosarum bv.viciae were found to be 9-xlO1 - 9,19x10". In the soil samples from bean, cultivated fields population of R.phaseoli were found to be 4,2xl02 - 9,19xl04 in number The lentil and bean plants grown in greenhouse and inoculated withIV soil samples had been harvested after four weeks and their nodule numbers, colour, dry weight of upper parts of the plant had been determined. In addition, some cultural and biochemical properties of the isolated bacteria strains from nodule on the plant root were determined. Dry weight values of lentil in spring and autumn season were found as 0,510 - 0,280 g and 0,407 - 0,267 g respectively. For the bean, these values were faund as 2,162 - 1,866 g and 3,893 - 1,624 g in the spring and autumn season respectively. Nitrogen contents were determined as % Nitrogen by using Kjeldahl method. These values, in the lentils belonging to spring and autumn season were 4,11 - 3,29 % and 4,04 - 2,98 % and in the beans 2,34 -1,84 % and 2,46 - 1,96 % respectively. Dry weight % Nitrogen and total nitrogen amounts were calculated by using varians analysis. Significant levels of the Rhizobium strains according to nitrogenous, nonnitrogenaus and positive controle were compared by Duncan test. Comprasing of the seasons were carried out by Mann Whitney Utest. Simbiotic effectives of the natural Rhizobium populations in the soil were determined essentially dry weight of plants. As a result 20 % of the lentil bacteria found to be most effective, 40 % effective and the rest 40 % middle effective. While 30 % of the bean bacteria were faund as middle effective and the rest 70 % were lower effective. Key words: Rhizobium leguminosarum bv.viciae, R.phaseoli, Lens culinaris, Phaseolus vulgaris Most probable number, Plant Infection Method.