Demans alt tipleri ayırıcı tanısında uzun süreli potansiyalizasyon-benzeri plastisitenin, kantitatif EEG özelliklerinin ve serum prolaktin, oksitosin ve BDNF seviyelerinin araştırılması
The differential diagnosis of dementia subtypes with long term potentialization-like plasticity, quantitative EEG characteristics and serum prolactin, oxytocin and bdnf levels
Yazar: YEŞİM OLĞUN
Danışman: DOÇ. DR. BURÇ ÇAĞRI POYRAZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Demans = Dementia ; Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Frontotemporal demans = Frontotemporal demantia ; Lewy cisimleri = Lewy bodies ; Nörobilişsel hastalıklar = Neurocognitive disorders ; Nöronal plastisite = Neuronal plasticity ; Prolaktin = Prolactin ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential ; Transkraniyal manyetik uyarı = Transcranial magnetic stimulation

Özet:
Amaç: Demans; etkilenen bireylerde ağır işlev kaybına yol açarak, dünya çapında önemli bir 
sağlık sorunu oluşturmaktadır. Çalışmamızda demans sendromlarının tanısında ve ayırıcı 
tanısında kolay uygulanabilir, hastalığa özgül ve güvenilirliği yüksek olabilecek 
biyobelirteçlerden; uzun süreli potansiyalizasyon-benzeri plastisiteyi, kantitatif EEG 
özelliklerini ve serum prolaktin, oksitosin ve BDNF seviyelerini araştırmayı hedefledik.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamıza; 26'sı Alzheimer hastalığı (AD), 28'i Lewy Cisimcikli 
Demans (LCD) ve 15'i Frontotemporal Demans (FTD) tanısı ile izlenen hastalar ve 33'ü 
bilişsel olarak normal yaşlı kontrol grubu olmak üzere toplam 102 katılımcı dahil edilmiştir. 
Katılımcıların, serum prolaktin, sT3, sT4, TSH, oksitosin, BDNF düzeyleri; TMS ile istirahat 
motor eşiği (RMT), Uzun Süreli Potansiyalizasyon Benzeri aktiviteleri (LTP) ve 19 kanallı 
bilgisayarlı EEG verileri elde edilmiştir. Klinik değerlendirmede klinik veri formu, SMMT, 
NPI-C, ALBA tarama enstrümanı, Global Yıkım Ölçeği ve Klinik Demans Derecelendirme 
skorları kullanılmıştır.
Bulgular: Serum prolaktin düzeyleri LCD erkeklerde, kontrol grubu erkeklere göre anlamlı 
derecede düşük (p=0.04), AD grubu kadınlarda, post-hoc analizde kontrol ve FTD grubu 
kadınlara göre yüksek belirlendi (sırasıyla p=0.03, p=0.03). Serum sT3 düzeyleri ve sT3/sT4 
oranı LCD'de tüm gruplara göre anlamlı olarak düşük saptandı. (sırasıyla p=0.004, p=0.002). 
Ek olarak FTD'de serum sT3 düzeyleri kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşük bulundu 
(p=0.01). Serum oksitosin ve BDNF seviyelerinde anlamlı bir farklılık belirlenmedi (p>0.05). 
TMS'den elde edilen RMT ve LTP benzeri aktiviteler ise AD ve LCD'de kontrole göre anlamlı 
olarak düşük bulundu. QEEG sonuçlarında LCD'de teta ritmi mutlak gücünün tüm kortikal 
bölgelerde, tüm gruplara göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlendi (p<0.001). Alfa ve 
beta ritimlerinin teta ve delta ritimlerine spektral oranı LCD'de tüm bölgelerde kontrollere ve 
FTD'ye göre anlamlı olarak azalmıştı (p<0.001). Bu oran, AD'de parietal ve temporal 
bölgelerde (parietal p=0.03, temporal p=0.02); FTD'de ise temporal bölgede kontrol grubuna 
göre anlamlı olarak azalmıştı (p=0.04). Alfa reaktivite indeksi, post-hoc analizde oksipital 
bölgede LCD ve AD'de, LCD'de daha fazla olmak üzere, kontrol grubuna göre anlamlı 
düzeyde artmıştı (p=0,01 ve 0,03). 
Sonuç: LCD, incelediğimiz alanlarda diğer demanslardan farklı bir patofizyolojik görünüme 
sahipti. Bu hastalarda, olasılıkla diensefalik yapılardan köken alan işlev bozukluğu sebebiyle 
hastalığın erken dönemlerinden itibaren hem nöroendokrin hem de elektrofizyolojik 
değişiklikler meydana gelmekteydi. AD'de ise kortikal seviyede ve daha lokalize 
değişikliklerin olduğu, bu patolojinin hastalık ilerledikçe tüm kortekse yayıldığı 
düşünülmüştür. FTD'de görülen dejeneratif süreç hastalığın orta evrelerinde dahi çok daha 
sınırlı bir kortikal tutulum ile seyretmekteydi. Bu grubun sağlıklılardan nöroendokrin ve 
nörofizyolojik özellikleri ile anlamlı düzeyde farklılaşmaması dikkat çekicidir.
Anahtar Kelimeler: Alzheimer Hastalığı, biyobelirteç, Frontotemporal Demans, kantitatif 
EEG, Lewy Cisimcikli Demans, TMS, uzun süreli potansiyalizasyon

Abstract:
Objective: Dementia causes severe functional loss in affected individuals and constitutes an 
important health problem worldwide. In our study, we aimed to investigate the role of several 
easily measurable potential biomarkers in the differential diagnosis of dementia syndromes: 
long-term potentiation-like plasticity, quantitative EEG characteristics, and serum prolactin, 
oxytocin and BDNF levels.
Method: A total of 102 participants; 26 subjects including patients with Alzheimer's disease 
(AD), 28 subjects Lewy Body Dementia (LBD) and 15 subjects Frontotemporal Dementia 
(FTD) and 33 elderly subjects with normal cognition were enrolled. Participants' serum 
prolactin, fT3, fT4, TSH, oxytocin, BDNF levels; Resting Motor Thresholds (RMT), Long 
Term Potentialization-like activities (LTP) acquired by TMS, and 19-channel computerized 
EEGs were obtained. Clinical features were evaluated by a clinical interview form, SMMT, 
NPI-C, ALBA screening instrument, Global Deterioration Scale and Clinical Dementia Rating 
Scale.
Results: Serum prolactin levels were found to be significantly lower in male LBD patients 
compared to male controls (p=0.04). Prolactin was also higher in female AD patients 
compared to female controls and FTD (p=0.03, p=0.03) in the post-hoc analysis. Serum fT3 
levels and fT3/fT4 ratio were significantly lower in the LBD group compared to other groups 
(p=0.004, p=0.002). Also, serum fT3 levels in the FTD group were significantly lower than 
controls (p=0.01). There was no significant difference between the groups in oxytocin and 
BDNF serum levels. RMTs and LTP-like activities were significantly lower in the AD and 
LBD compared to controls. Power spectral analyses of EEG data revealed that mean absolute 
power of theta rhythm was significantly higher in patients with LBD compared to other groups 
at all cortical regions (p<0.001). Spectral ratios of alpha and beta to theta and delta rhythms
were significantly lower in patients with LBD compared to controls and patients with FTD at 
all regions (p<0.001). This ratio was significantly lower in patients with AD at parietal and 
temporal regions (parietal p=0.03, temporal p=0.02); and in patients with FTD at temporal 
regions (p=0.04) compared to controls . In the post-hoc analyses, alpha reactivity indices at 
occipital regions were found to be significantly increased in patients with LBD and AD 
compared to controls, more profoundly in the LBD group (p=0.01 and 0.03).
Conclusion: LBD had a distinct pathophysiological profile compared to other dementia 
subtypes. Neuroendocrine and electrophysiological changes were more prominent in this 
dementia, probably even at earlier stages, most likely due to involvement of the diencephalic 
structures. In AD, the alterations were more limited and were probably of cortical origin, and 
these may spread to entire cortex as the disease progresses. In FTD, the alterations were even 
more limited, which indicate that only specific cortical regions were involved by the 
neurodegenerative process, even at middle stages of the disease. Notably, patients with FTD 
did not differ significantly from healthy controls in terms of both neuroendocrine and 
neurophysiological features.
Keywords: Alzheimer's Disease, biomarker, Dementia with Lewy Bodies, Frontotemporal 
Dementia, long term potentiation, TMS, quantitative EEG