Ketencik, kenevir ve keten tohumu yağlarının biyoaktif bileşenler ve yağ asidi içeriklerinin antioksidan kapasite üzerine etkisinin incelenmesi ve potansiyel sağlık etkilerinin değerlendirilmesi
Nvestigation of the effect of bioactive compounds andfatty acid contents of camelina, hemp and linseed oils onantioxidant capacity and evaluation of their potentialhealth effects
Yazar: İREM GÖRGÜLÜ
Danışman: DOÇ. MÜGE ARSLAN ; DR. ANNA PRZYBYLSKA-BALCEREK
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ketencik (Camelina sativa), kenevir (Cannabis sativa) ve keten tohumu (Linum usitatissimum) yağının biyoaktif bileşenleri (fenolik asitler, flavonoidler ve karotenoidler), yağ asidi içeriği (doymuş ve doymamış yağ asitleri) ve Oksijen Radikal Absorbans Kapasitesi (ORAC) düzeylerini analiz edip karşılaştırmak, bileşenlerin ORAC değeri üzerindeki etkisini değerlendirmek ve potansiyel sağlık etkilerinin değerlendirilmesidir. 
Çalışma için kenevir tohumu, ketencik tohumu ve keten tohumu yağı kullanılmıştır. Kenevir ve ketencik tohumlarından yağ eldesi Soxhlet ekstraksiyon cihazı ile sağlanmış; keten tohumu yağı olarak ise soğuk sıkım yöntemi ile elde edilmiş yağ özütü kullanılmıştır. Elde edilen yağ özütlerinin çeşitli kimyasal analizleri gerçekleştirilmiş ve yağ asitleri, fenolik bileşikler ve karotenoid analizi Aquity H Sınıfı Ultra Performans Sıvı Kromatografi (UPLC) cihazı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin istatistiksel analizi SPSS v26 (IBM Inc., Chicago, IL, ABD) paket programında gerçekleştirilmiştir.
Çalışmanın sonucunda kenevir tohumunun ortalama ORAC değerleri, ketencik tohumu ve keten tohumundan istatistiksel olarak daha yüksek bulunmuştur. Toplam doymuş yağ asidi değeri en yüksek keten tohumunda; toplam tekli doymamış yağ asidi değeri en yüksek ketencik tohumunda ve toplam çoklu doymamış yağ asidi değeri en yüksek kenevir tohumunda bulunmuştur. Omega-6/Omega-3 oranı kenevir tohumunda 2.38, ketencik tohumunda 0.38 ve keten tohumunda 0.24 olarak bulunmuştur. Toplam fenolik asit değeri en yüksek ketencik tohumunda; toplam flavonoid değeri en yüksek kenevir tohumunda ve toplam karotenoid değeri en yüksek ketencik tohumunda bulunmuştur. Ketencik, kenevir ve keten tohumunun tüm yağ asidi değerleri ve tüm biyoaktif bileşen değerlerinin ORAC değeri üzerinde istatistiksel bir etkisi olmadığı bulunmuştur (p>0.05). Kenevir tohumu kafeik asit değerleri ile ORAC değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yüksek korelasyon (s=0.607; p<0,05) olduğu; keten tohumu p-kumarik asit değerleri ile ORAC değerleri arasında ise istatistiksel olarak anlamlı negatif çok yüksek bir korelasyon (r=-0.801; p<0,05) olduğu bulunmuştur.
Sonuç olarak, en fazla toplam tekli doymamış yağ asidi, fenolik asit miktarı, karatenoid miktarı; ketencik, çoklu doymamış yağ asidi, flavonoid miktarı; kenevir ve toplam doymuş yağ asidi; keten tohumundadır. Ketencik, kenevir ve keten tohumunun tüm yağ asidi miktarı ve tüm biyoaktif bileşen değerlerinin ORAC değeri üzerinde etkisi bulunmamıştır (p>0.05).

Abstract:
The aim of this study was to analyse and compare the bioactive compounds (phenolic acids, flavonoids and carotenoids), fatty acid content (saturated and unsaturated fatty acids) and Oxygen Radical Absorbance Capacity (ORAC) levels of camelina (Camelina sativa), hemp (Cannabis sativa) and linseed (Linum usitatissimum) oil, to evaluate the effect of the components on the ORAC value and to evaluate the potential health effects.
Hemp, camelina seed and linseed oil were used for the study. Hemp and camelina oil were obtained from hemp and camelina seeds by Soxhlet extraction; oil extract obtained by the cold pressing method was used as linseed oil. Various chemical analyses of the obtained samples were carried out and fatty acids, phenolic compounds and carotenoids were analysed using Aquity H Class Ultra Performance Liquid Chromatography (UPLC) device. Statistical analysis of the data was performed in SPSS v26 (IBM Inc., Chicago, IL, USA) package program.
As a result of the study, the average ORAC values of hemp seed were found to be statistically higher than camelina seed and linseed. The highest total saturated fatty acid value was found in linseed, the highest total monounsaturated fatty acid value was found in camelina seed and the highest total polyunsaturated fatty acid value was found in hemp seed. The omega-6:Omega-3 ratio was found as 2.38 in hemp seed, 0.38 in camelina seed and 0.24 in linseed. The highest total phenolic acid value was found in camelina seed; the highest total flavonoid value in hemp seed, and the highest total carotenoid value in camelina seed. It was found that all fatty acid values and all bioactive compound values of camelina, hemp and linseed had no statistical effect on ORAC value (p>0.05). It was found that there was a statistically significant positive high correlation (s=0.607; p<0.05) between hemp seed caffeic acid values and ORAC values, and a statistically significant negative very high correlation (r=-0.801; p<0.05) between linseed p-coumaric acid values and ORAC values.
As a result, the highest total monounsaturated fatty acids, phenolic acids, and carotenoid content was found in camelina, polyunsaturated fatty acids, flavonoids in hemp and total saturated fatty acids in linseed. All fatty acid content and all bioactive compound values of camelina, hemp and linseed had no effect on ORAC value (p>0.05). 
Keywords: Linseed, Camelina seed, Hemp seed, Bioactive compounds, Antioxidant capacity