Kronik hepatit B tanılı hastaların tedavi sonrası karaciğer histopatolojik bulgularındaki değişikliklerin değerlendirilmesi
Evaluation of after treatment changes in histolopathological findings of patients with chronic hepatitis B
Yazar: AHMET ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA NAMIDURU
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Bakteriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Antiviral ajanlar = Antiviral agents ; Biyopsi = Biopsy ; Fibroz = Fibrosis ; Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit B virüsü = Hepatitis B virus ; Histoloji = Histology ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases

Özet:
Kronik hepatit B virüs enfeksiyonu karaciğerle ilişkili mortalitenin başlıca sebeplerindendir. Bu çalışmada, en az üç yıl boyunca lamivudin, entekavir veya tenofovir oral antiviral tedavilerini alan kronik hepatit B hastalarına kontrol karaciğer biyopsisi yaptık ve oral antivirallerin etkinliğini değerlendirdik. 
Çalışmaya 2015  Mart – 2016 Mart tarihleri arasında en az üç yıldır lamivudin (100 mg/gün), entekavir (0.5 mg/gün) veya tenofovir disoproksil (245 mg/gün) tedavisi almakta olan HBeAg negatif veya pozitif 79 hasta dahil edildi. Hastaların 23' ü lamivudin, 21' i entekavir, 35' i ise tenofovir kullanmaktaydı. Hastaların tamamına kontrol karaciğer biyopsisi yapıldı. Hastaların biyokimyasal, serolojik, virolojik ve histopatolojik verileri kaydedildi ve oral antiviral tedavinin üç yıl ve üzeri kullanımı sonrasında elde edilen verilerle karşılaştırıldı.
3, 4 veya 5 yıl boyunca oral antivirallerden birini alan hasta gruplarının tamamında ALT normalizasyonu  sırasıyla % 60, % 73.3 ve % 72.2 idi. 3, 4 veya 5 yıl boyunca oral antivirallerden birini alan hasta gruplarının tamamında virolojik yanıt (HBV DNA < 20 IU/ml) sırasıyla % 60, % 60 ve % 83.3 saptandı. HBeAg pozitif hastalarda tedavi öncesi ve kontrol ölçümler arasında her üç oral antiviral alan hastalar arasında düzelme oldu, fakat anlamlı değişim saptanmadı. Lamivudin, entekavir ve tenofovir alan gruplarda histolojik aktivite indeks skorunda gerileme saptandı (sırasıyla p=0.011, p=0.002 ve p=0,001). Lamivudin ve tenofovir alan gruplarda fibrozis skorunda anlamlı bir iyileşme görülürken (sırasıyla p=0.033, p=0.001), entekavir alan grupta fibrozis skorunda anlamlı bir iyileşme görülmedi (p=0.090). Oral antiviral tedavi öncesinde interferonu hem kullanan ve hem de kullanmayan hasta grupları arasında kontrol HAİ ve fibrozis skoru açısından anlamlı düzelme görüldü.   
Sonuç olarak çalışmamızda uzun dönem oral antiviral tedavi alan hastalarda biyokimyasal, virolojik, serolojik ve histopatolojik (histolojik aktivite indeksi ve fibrozis) düzelmeler görülmüştür. Histopatolojik düzelme için oral antivirallerin uzun süreli kullanımı ile HBV DNA' nın sürekli süpresyonu  gerekmektedir.

Abstract:
Chronic hepatitis B is a viral infection leading cause liver -related mortality . In this study, we performed liver biopsy in chronic hepatitis B patients receiving oral antiviral treatment with lamivudin, entecavir or tenofovir for at least three years and have evaluated the efficacy of oral antiviral drugs.
Between March 2015 – March 2016, 79 patients  were receiving treatment of  lamuvidin (100mg/day) entecavir (0,5mg/day) or tenofovir disproksil (245mg/day) for at least three years were included the study with HBeAg positive or negative. 23 of the patients were using lamivudine, 21 of them were using entecavir and 35 of them  were using tenofovir. All of the patients' control liver biopsy was performed. The patients' biochemical, serologic, virologic and histopathologic datas were recorded and compared with the data obtained following the use of oral antiviral therapy for three years or longer.
All of the patients taking one of the oral antiviral for 3, 4 or 5 years ALT normalization in order  were 60%, 73.3% and 72.2%; and virological response  (HBV DNA <20 IU / ml) were 60%, 60% and 83.3% observed. HBsAg positive patients between pre-treatment and control measures were improved in patients receiving oral antiviral drugs in all three, but there was unremarkable change. In the lamivudine, entecavir, tenofovir group were recession in the histological activity index score (in sequence p=0.011 p=0.002 p=0.001). In the group of Lamivudine and tenofovir showed a significant improvement in fibrosis scores    (p=0.033, p=0.001) unlike in the group receiving entecavir showed no significant improvement in fibrosis scores (p=0.090). Before the oral antiviral treatment both who were taking interferon and weren't  showed significant improvement in terms of controlling HAI and fibrosis scores. 
In conclusion, in patients with long-term oral antiviral treatment field of biochemical, virological, serological and histological (histological activity index and fibrosis) improvement has been seen. Histopathological improvement is required for long-term use of oral antiviral drugs with constantly suppression on HBV DNA.