El-İnsaf fi Mesaili'l-hilaf bağlamında gramer tartışmalarında içerik
The context on the discussisons of grammer in the context of el-Insaf fi Mesaili'l-hilaf
Yazar: HAŞEM ÜZER
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ŞİRİN ÇIKAR
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Arapça = Arabic ; Belagat = Eloquence ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil çalışmaları = Language studies ; Dil özellikleri = Language features ; Ebu'l Berekat İbnu'l Enbari = Ebu'l Berekat İbnu'l Enbari ; Irak-Basra = Iraq-Basra ; Irak-Küfe = Irak-Kufa ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Söz dizim = Syntax

Özet:
Arap dili tarihinde dil çalışmalarının ilk olarak ne zaman başladığı tam olarak bilinmese de Araplar dili doğru kullanmaya büyük bir önem vermişlerdir. İslam dinin gelişiyle birlikte Kur'an-ı doğru okumak için dil ile ilgili çalışmalara ağırlık verilmiştir. Bu çalışmalar ilk etapta bireysel olarak yapılırken daha sonraki dönemlerde ise sistemli bir şekilde yürütülmüştür.Dil ekollerin oluşmaya başlamasıyla birlikte beraberinde gramer tartışmalarını da getirmiştir. Bu tartışmaların olduğu sırada özellikle Basra ve Kufe ekollerinin görüşlerinin hâkim olduğu dönemde, bu tartışmalara kayıtsız kalmak neredeyse mümkün olamamıştır. Ancak Bağdat ekolünün ortaya çıkmasıyla birlikte durum değişmiş, Basra ve Kufe ekollerinden uzak durmaya çalışan bir takım dilbilimcileri ortaya çıkmıştır.Bağdat ekolüne mensup olan Ebu'l-Berekât İbnu'l-Enbâri (513/1119) de bu ekolün en önemli temsilcilerinden biri olup Nizamiye medreselerinde müderrislik görevini yürütmüştür. İbnu'l-Enbâri, Basra ve Kufe ekollerinin etkisinden uzak durmaya çalışarak orta bir yol çizmiş ve nahiv alanında yapmış olduğu çalışmalarla ün kazanmıştır.Biz bu çalışmamızda İbnu'l-Enbâri'nin el-İnsaf fi mesâili'l-hilaf beyne'l-Basriyyin ve'l-Kûfiyyin adlı eserinin bağlamında ekoller arasında meydana gelen tartışmalara değinmeye çalıştık. Eserde İbnu'l-Enbâri, Basralılar ile Kufeliler arasında meydana gelen tartışmalardan 121 meseleyi tafsilatlı olarak işlemiştir. Biz de bu meseleleri gramer açısından sınıflandırarak tezimizi oluşturduk.Bu çalışmamızda ilk bölümde Arap dili tarihi, ekolleri ve yazarın hayatını; eserin ikinci bölümünde ise eserin tahlilini daha sonra da yazarın bu eserde kullanmış olduğu metodu incelemeye çalıştık. Yapılan bu çalışmanın daha sonra yapılacak olan çalışmalara katkı sağlayacağını ümit ediyorum.

Abstract:
Although it is not known completely when the language studies were started in the history of the Arabic Language, the Arabs gave a great importance on using the language correctly. Along with the coming of Islam, the language studies were given importance to read Quran correctly. While these studies firstly were being done individual, then in the following periods it was being done systematically.It brought the discussions on grammer along with the formation of language ekols. At this point, especially in the period when the opinons of Basra and Kufe were dominant, it was not almost possible tos tay indifferent to this discussions. However, together with the emerging of the ekol of Baghdad this sitvation changed, a group of linguists who were trying tos tay away from the ekols of Basra and Kufe emerged.Ebu?l-Berekât İbnu?l-Enbari (513/1119) who was a member of Baghdad ekol and was one of the most important represantatives of this ekol, was working as a teacher at Nizamiye Medresseh. Ibnu?l-Enbari draw a modarale way by trying tos tay away from the influence of the ekols of Basra and Kufe and goined fame with his studies on nahiv deportmen.We tried to mention the discussions happened among the ekols in the context of the work named el-insaf fi mesâili?l-hilaf beyne?l-Basriyyn up detailed 121 matters that arouse from the discussions between the people from Basra and the people from Kufe, in the work we formed our thesis by classifying these matters from the point of view of grammer.In the first section of our study, we tried to search the history of the Arabic Language, the ekols and the biography of the aothor; in the second section we tried to search the analysis of the work then the method used by the author. I wish this study would assist the studies that will be done later.