Erzincan Müzesi Roma ve Bizans Dönemine ait bir gurup sikke
Erzi̇ncan Museum a group of coins from The Roman and Byzantine Period
Yazar: MUHAMMED HALUK ÖZKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET LÜTFÜ KINDIĞILI
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat Kuramı ve Eleştiri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Tarih = History
Dizin: Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Bizans İmparatorluğu = Byzantine Empire ; Erzincan = Erzincan ; Roma Dönemi = Roman Period ; Roma İmparatorluğu = Roman Empire ; Sikke = Coin

Özet:
Yapılan bu çalışmada Erzincan Müzesi'nde yer alan bir grup Roma ve Bizans dönemi sikke detaylarıyla ele alınmıştır. Bu sikkelerden 21 tanesi Roma dönemine, 28 tanesi Bizans dönemine ait olmak üzere toplamda 49 adet sikke incelenmiştir. Roma dönemi sikkeleri arasında en erken döneme ait olan sikkenin imparatoru Lucius Verus (MS 161-169), en geç tarihe ait olan sikkenin imparatoru ise I. Anastasius (MS 491-518)'dır. Katalogda incelenen Roma dönemine ait sikkelerin arasında en fazla sayıda sikkeye sahip olan imparator 4 sikke ile III. Gordianus Pius'tur. Ele alınan Roma dönemi sikkeleri arasında 1 adet sikkeye sahip olan imparatorlar ise şunlardır; Diocletianus (MS. 284-305), Theodosius (MS. 379-395), Honoria (MS 426-450), Probus (MS. 276-282), Lucius Verus (MS. 161-169), Honorius (MS. 393-423), I. Philip (MS 246-249), Aurelianus (MS. 270-275), I. Anastasius (MS.491-518), I. Maximinius (MS 235-238), II. Valentinius (MS 375-392).  Katalogda yer alan Roma dönemi sikkeleri 3 farklı ön yüze sahiptir. Arka yüzünde tanrı tanrıçalar, personifikasyonlar, mimari öğeler ve fantastik yaratıklar vardır. Sikkelerin ön ve arka yüz lejantları Latinçe yazılmıştır. Okunabilir durumda olan lejantların açıklaması yapılmıştır. Arka yüzde ayrıca darphane işaretleri de yer almaktadır.   
Bizans dönemi sikkelerinin arasında en erken döneme ait olan sikkenin imparatoru I. Anastasius (MS 491-518), en geç döneme ait olan sikkenin imparatoru ise X. Konstantinos Dukas (1059-1067)'dır. Katalogda incelenen Bizans sikkeleri arasında en fazla sikkeye sahip olan imparator 2 adet sikke ile II. Iustius (MS 565-578) ve X. Konstantinus' dur (1059-1067). Ayrıca Bizans sikkelerinde Anonim Follis olarak adlandırdığımız bakır sikkelerden en fazla sayıya sahip olan grup 7 adet sikke ile A2 Grubu Anonim Follisleridir (976-1030/1035). 2 adet sikke ile en az sayıya sahip olan gruplar ise; I Grubu Anonim Follis (1075-1080) ve D Grubu Anonim Follis'tir (1050-1060). Bizans sikkeleri üzerinde yer alan yazılar, monogramlar, hükümdarlık yılı, değer işaretleri, darphane işaretleri ile birlikte sikke üzerinde yer alan okunabilir durumda olan lejantlar açıklanmıştır. 
Katalogda ele alınan sikkelerin ait oldukları imparatorların hayatlarına dair kısa bilgiler, kronolojik sıraya göre verilmiştir. Yapılan bu çalışmada, Erzincan müzesinde yer alan bir grup Roma ve Bizans dönemi sikkeleri hakkında detaylı bilgi sahibi olunmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Roma, Bizans, Erzincan Müzesi, Sikke, İmparator

Abstract:
In this study, a group of Roman and Byzantine period coins are discussed in the Museum. There ara 49 coins in total, 28 of which are from Rome, 21 of these coins. 
The emperor of the earliest coins in the Roman period was Lucius Verus (161-169 AD), and the emperor of the latest coins was Honoria (426-450 AD). The emperor, who has the highest number of coins among the coins of the Roman period examined in the catalog, with 4 coins. Gordianus Pius. Among the Roman period coins discussed, the emperors who have 1 coin are as follows; Diocletian (AD 284-305), Theodosius (379-395 AD), Honoria (AD 426-450), Probus (AD 276-282), Lucius Verus (AD 161-169), Honorius (393 AD) -423), Philip I (246-249 AD), Aurelianus (270-275 AD), Anastasius I (AD 491-518), Maximinius I (235-238 AD), II. Valentinius (375-392 AD). The Roman period coins in the catalog have 3 different faces. On the reverse are gods goddesses, personifications, architectural elements and fantastic creatures. The obverse and reverse legends of the coins are written in Latin. 
The legends that are readable are explained.  There are also mint marks on the reverse. Among the Byzantine period coins, the emperor of the coin belonging to the earliest period was Anastasius I (491-518 AD), and the emperor of the coin belonging to the latest period was X. Konstantinos Dukas (1059-1067). The emperor, who has the most coins among the Byzantine coins examined in the catalogue, has 2 coins and II. Iustius (565-578 AD) and X. Constantine (1059-1067). In addition, the group with the highest number of copper coins, which we call Anonymous Follis, is the A2 Group Anonymous Follis (976-1030/1035) with 7 coins. Groups with the lowest number of coins with 2 coins; Group I is Follis Anonymous (1075-1080) and Group D is Follis Anonymous (1050-1060). The inscriptions, monograms, year of reign, value signs, mint marks on the Byzantine coins and legible legends on the coin are explained. 
Brief information about the lives of the emperors, to which the coins discussed in the catalog belong, are given in chronological order. In this study, detailed information was obtained about a group of Roman and Byzantine coins in the Erzincan Museum.
Keywords: Rome, Byzantium, Coin, Erzincan Museum, Emperor