Bipolar bozukluk veya şizofreni ve ilişkili bozukluk tanıları olanpsikiyatri hastalarında birinci basamak başvuru sıklığı ve bu hasta grubunun takibinde aile hekimliğinin rolü
With bipolar disorder or schizophrenia and related disordersfrequency of primary care consultation in psychiatric patients and the role of family physician in follow-up of this patient group
Yazar: BURCU TAMTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL ARSLAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Bipolar Bozukluk veya Şizofreni ve İlişkili Bozukluk tanıları olan hastalarda birinci basamak hizmetlerine ulaşım sıklığı ve niteliğini saptayarak bu hastaların tedavi-izlem sürekliliğinin sağlanabilmesinde ve atak geçirme sıklığının azaltılmasında birinci basamağın rolünü araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, prospektif, tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışmadır. Çalışmaya Konya Beyhekim Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniğine ayaktan ve yatarak başvuran 18-65 yaş arası, The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5) tanı kriterlerine göre önceden Bipolar Bozukluk veya Şizofreni ve İlişkili Bozukluk tanısı almış olan, psikozu madde alkol kullanımına bağlı olmayan, orta-ağır zeka geriliği ve iletişim engeli bulunmayan 271 kişi dahil edildi. Literatür taraması sonucu, sosyodemografik veriler, psikiyatrik hastalığa ilişkin veriler, hastaların birinci basamak kullanım durumları ve birinci basamak hakkındaki görüşlerini içeren anket formu oluşturuldu ve katılımcılara uygulandı. Veriler IBM SPSS Statistics 25.0 programı ile analiz edildi.
Bulgular: Çalışmamızda katılımcı sayısı 271'dir. Kadın katılımcı sayısı 135 (%49,8), median yaş ise 40'tır (19-65). İlk psikiyatrik şikayetlerle aile hekimine başvuranların sayısı sadece 4'tü (%1,5). Aile hekiminin psikiyatrik hastalık bilgisini yeterli görenler %15,5, diğer hastalık bilgisini yeterli görenler ise %58,3 bulundu. Psikiyatrik yardım amacıyla aile hekimliğine başvurabilirim diyenlerin oranı sadece %3,3'tü (9/271). Aile hekimliğinde psikiyatrik hastalıkları ile ilgili bilgilendirme ve takibin yapıldığını söyleyenlerin oranı %8,1'di. Hastalar TRSM (toplum ruh sağlığı merkezi) takibi açısından değerlendirildiğinde sosyodemografik özelliklerden cinsiyet ve yaşadığı yer dışında istatiksel anlamlı bir farklılık yoktu. Cinsiyet açısından bakıldığında kadınların TRSM takibine daha az oranda katıldığı (p=0,017) saptanmıştır. İl merkezinde yaşayanların TRSM takibine katılma oranı daha fazla bulundu (p<0,001). TRSM takibinde olan hastalar istatiksel olarak anlamlı düzeyde ilaçlarını düzenli kullanıyor (p<0,001) ve düzenli poliklinik takibine gidiyordu (p<0,001). Çalışmamızdaki iki ana hastalık grubundan Bipolar Bozukluk tanılı hastaların TRSM kayıtları anlamlı düzeyde daha azdı (p<0,001). Düzenli ilaç kullanmayan hasta grubunda periyodik olarak telefon ile takip edilmelerinin kullanımlarını olumlu etkileyeceğini düşünenlerin oranı %65,4 (51/78) idi.
Sonuç: Araştırmamızda ilgili hasta grubunun hastalık takibi, ruhsal hastalıklarıyla ilgili danışma ve bilgi alma gibi konularda birinci basamağı yeterince aktif kullanmadıkları saptandı. Bunun en büyük nedeni de ruhsal hastalıların birinci basamağın kapsamı içerisinde olmadığını ve uzman hekime başvuru gerektirdiğini düşünmeleriydi.

Abstract:
Aim: In this study, we aimed to determine the frequency and quality of access to primary care services in patients diagnosed with Bipolar Disorder or Schizophrenia and Related Disorders, and to investigate the role of Primary Care in ensuring the continuity of treatment and follow-up of these patients and reducing the frequency of attacks.
Materials and Methods: Our study is a prospective, descriptive and cross-sectional study. The study included patients between the ages of 18-65 who applied to Konya Beyhekim Training and Research Hospital Psychiatry Clinic as outpatients and inpatients, who had previously been diagnosed with Bipolar Disorder or Schizophrenia and Related Disorders according to DSM-5 diagnostic criteria, whose psychosis was not due to substance and alcohol use, who had moderate to severe mental retardation and communication problems. 271 people without disabilities were included. As a result of the literature review, a survey form containing sociodemographic data, data on psychiatric illness, patients' primary care usage status and their opinions about Primary Care was created and applied to the participants. Data were analyzed with IBM SPSS Statistics 25.0 program.
Results:The number of participants in our study is 271. The number of female participants was 135 (49.8%) and the median age was 40 (19-65). The number of people who applied to their family doctor with their first psychiatric complaint was only 4 (1.5%). Those who considered the family doctor's knowledge of psychiatric diseases sufficient were found to be 15.5%, and those who considered the knowledge of other diseases sufficient were found to be 58.3%. The rate of those who said they could apply to family medicine for psychiatric help was only 3.3% (9/271). The rate of those who said that they were informed and followed up about their psychiatric diseases in family medicine was 8.1%. When the patients were evaluated in terms community mental health center (CMHC) follow-up, there was no statistically significant difference in sociodemographic characteristics other than gender and place of residence. In terms of gender, it was determined that women were less likely to participate in CMHC follow-up (p=0.017). The rate of participation in CMHC follow-up was found to be higher among those living in the city center (p<0.001). Patients under CMHC follow-up were taking their medications regularly at a statistically significant level (p<0.001) and attending regular outpatient clinic follow-ups (p<0.001). Among the two main disease groups in our study, patients diagnosed with Bipolar Disorder had significantly fewer CMHC records (p<0.001). In the patient group who did not use medication regularly, the rate of those who thought that periodic telephone follow-up would positively affect their use was 65.4% (51/78). 
Conclusion: In our research, it was determined that the relevant patient group did not use primary care actively enough in matters such as disease follow-up, counseling and information about their mental illnesses. The biggest reason for this was that they thought that mentally ill patients were not within the scope of Primary Care and required referral to a specialist physician.