Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin idare üzerinde siyasi denetimi
Political control of the Turkish Grand National Assembly over the administration
Yazar: MUHAMMET GENÇ
Danışman: PROF. DR. ZEHRA ODYAKMAZ
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
İdarenin işlem, eylem ve faaliyetleri sebebiyle denetime tâbi tutulması hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir. Hukuk devletlerinde idarenin işlem, eylem ve faaliyetlerinin denetimi yargı yolu ile ve yargı dışı denetim yolları ile sağlanmaktadır. İdarenin yargı dışı denetim yollarından birisi de idarenin yasama organı tarafından denetlenmesidir. 
Yürütmenin bazı faaliyetleri hükümet fonksiyonu kapsamında değerlendirilirken, bunun dışında kalan diğer işlem ve eylemleri idarî fonksiyonu oluşturmaktadır. Dolayısıyla idarenin siyasî denetimi, yürütmenin idarî fonksiyon kapsamından kalan işlem, eylem ve faaliyetlerinin yasama organı tarafından denetime tâbi tutulmasıdır. Bu denetim hukukîlik ve yerindelik denetimi şeklinde gerçekleştirilmektedir. Türkiye Büyük Millet Meclisi bu denetimi doğrudan veya dolaylı yollarla yerine getirmektedir.
Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde idarenin denetlenmesi ve hukuk devleti ilkelerine değinildikten sonra Türk parlâmento tarihi ile yasama organının idare üzerinde siyasî denetimini hangi usûller ile gerçekleştirdiğine yer verilmiştir. İkinci bölümde ise 1982 Anayasasının parlâmenter hükümet sistemini benimsediği dönemde, yasama organının idare üzerinde doğrudan ve dolaylı vasıtalar ile gerçekleştirdiği denetim usûllerine; üçüncü bölümde ise 1982 Anayasasının Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemini benimsediği dönemde, yasama organının idare üzerinde doğrudan ve dolaylı vasıtalar ile gerçekleştirdiği denetim usûllerine yer verilerek çalışmamız neticeye ulaştırılmıştır.

Abstract:
It is a requirement of the principle of the rule of law that the administration be subject to inspection due to its transactions, actions and activities. In states of law, the control of the transactions, actions and activities of the administration is provided through judicial and non-judicial control methods. One of the non-judicial control methods of the administration is the supervision of the administration by the legislative body.
While some activities of the executive are considered within the scope of government function, other transactions and actions constitute the administrative function. Therefore, political control of the administration is the control by the legislative body of the transactions, actions and activities of the executive that remain within the scope of administrative functions. This audit is carried out in the form of legality and propriety audit. The Turkish Grand National Assembly carries out this control directly or indirectly.
Our study consists of three parts. In the first chapter, after mentioning the supervision of the administration and the principles of the rule of law, the history of the Turkish parliament and the methods by which the legislative body exercises political control over the administration are included. In the second part, the control procedures carried out by the legislative body over the administration through direct and indirect means during the period when the 1982 Constitution adopted the parliamentary government system; In the third part, our study has been concluded by including the control procedures carried out by the legislative body over the administration through direct and indirect means during the period when the 1982 Constitution adopted the Presidential government system.