Susam (Sesamum indicum L.) üretiminde yabancı ot kontrolü için kritik periyodun belirlenmesi
Determination of critical period for weed control in sesame production
Yazar: ZEYNEP KARNAS
Danışman: PROF. DR. DOĞAN IŞIK
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Adana ilinde yetiştirilen susam tarlalarındaki yabancı otlarla mücadele zamanının (kritik periyot) belirlenmesi amacıyla 2015-2016 yılları arasında yürütülmüştür. Kritik periyot çalışması tesadüf blokları deneme deseninde 4 tekerrürlü olarak yapılmıştır. Susam'ın ilk çıkışından itibaren 15, 30, 45, 60, 75 ve 90 gün süre ile hem yabancı otlu hem de yabancı otsuz tutularak ürün hasat dönemine kadar yabancı otlu ve otsuz tutulan parseller kontrol parseli olarak değerlendirilmiştir. Deneme alanında birinci yıl 15, ikinci yıl ise 16 yabancı ot türü tespit edilmiştir. Yabancı ot türlerinin metre karedeki yoğunlukları saptanmıştır. Birinci yıl metrekarede ortalama 80,65 ikinci yılda ise 605,27 yabancı ot tespit edilmiştir. Deneme alanında semizotu (Portulaca oleracea), topalak (Cyperus rotundus), domuzpıtrağı (Xanthium spinosum), yabani kavun (Cucumis melo var agrestis), fenerotu (Physalis angulata) yoğun ve yaygın olarak rastlanılan yabacı ot türleridir. 
Kritik periyodu belirlemek amacıyla 2015-2016 yılları arasında yapılan deneme sonuçlarına göre 2015 yılında %2.5 kabul edilebilir verim kaybında yabancı ot kontrolü için kiritik periyot, çıkıştan sonraki 9. günden başlayıp hasata kadar devam eden 125 ila 1005 GGD (Gelişme Gün Derece) arasında değişmiştir. % 5 verim kaybında kritik periyot 13. günden başlayıp, 64. güne kadar devam etmekte ve 170-837 GGD'dir. %10 verim kaybında ise yabancı ot kontrolü için kritik periyot 325-691 GGD olmuştur (çıkıştan sonraki 18 ile 52. günler). 2016 yılında %2.5 verim kaybında yabancı ot kontrolü için kiritik periyot, 134-936 GGD olup çıkıştan sonraki 10. gün ile 76. güne kadar devam etmektedir. %5 verim kaybında 177 ile 820 GGD olup 14. günden başlayıp, 64. güne kadar devam etmektedir. %10 verim kaybında ise 236 ile 715 GGD olup çıkıştan sonraki 18. gün başlayıp, 54. güne kadar devam etmektedir.
Genel olarak değerlendirildiğinde susam için kritik periyodun çıkıştan sonraki 2 ile 9. haftalar arası olduğu bulunmuştur. Dolayısı ile susam çıkışından itibaren bu süreler dışında yapılan yabancı ot mücadelesinin verim artışı açısından herhangi bir etkisinin olmayacağı ve mücadele masraflarının daha çok artacağı ortaya çıkmıştır.

Anahtar kelime: Susam, yabancı ot, kritik periyot

Abstract:
In this study,  weed control in double crop sesame was carried out to determine  critical weed control time between 2015 and 2016 in Adana,Turkey. Critical period study was performed in randomized block 4 design replicate 4 times. Weedy and weed free plots,as check plots, were set from the first emergence of sesame to harvest . In the experiment area, 15 weed species in the first year and 16 weed  species in the second year were determined. Densities of weed species were determined in square meters. The average density in per square meter in the first year was 605.27, and the second year was 80.65. In trial area, portulaca (Portulaca oleracea), buckthorn (Cyperus rotundus), largecocklebur (Xanthium spinosum), wild melon (Cucumis melo var agrestis), cutleaved ground-cherry(Physalis angulate) are intense and common species of weed. 
In 2015- critical period for weed control with 2.5% acceptable yield loss was changed from 125 to 1005 GDD(Growing Degree Days), starting from 9th day and continue until harvest. The critical period  with 5% yield losses was from 13th to 64th dayswas 170-837 GDD, and  with 10% yield losses was 325-691 GDD, from 18th to 52th day.In 2016 the critical period for weed control in the yield loss  with 2.5% was 134-936  GDD that continued until 10th and 76th days, and  with5% yield losses was 177-820 GDD between 14th and 64th. Finally,10% yield losses, starting 18th day and continuing 54th day, was 236-715 GDD.
Overall, the critical period for sesame was found to be 2 and 9 weeks after emergence. Therefore, it has been seen that weed control would not have any yield increase except these period and it would increase costs of weed control. 

Keywords: Sesame, Weed, Critical Period