Düşük sosyoekonomik düzeyli ailelerde engelli çocuğa sahip baba olmak: Yorumlayıcı fenomenolojik bir analiz
Being a father of a disabled child in low socioeconomic status families: An interpretative phenomenological analysis
Yazar: BURAK ACAR
Danışman: PROF. DR. ÖMER MİRAÇ YAMAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Bu çalışma ağır derecede engelli çocuğu olan ve düşük sosyoekonomik düzeye sahip erkeklerin tutumları, sorumlulukları, ihtiyaçları ve ilişkileri de dahil olmak üzere yaşam deneyimleri hakkında bilgi sağlamayı amaçlamaktadır. Araştırma, ekolojik sistem kuramı, aile sistemleri kuramı ve yorumlayıcı fenomenolojik analizin teorik zemininden (IPA) faydalanıldığı nitel araştırma yöntemine göre tasarlanmıştır. Belirlenen kriterlere sahip kırk iki (42) baba ile yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla derinlemesine ve yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA Analytics Pro 2022 nitel analiz programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Verilerin analizi sonucunda elde edilen bulgular dört (4) ana tema ve bu temalarla ilişkili on üç (13) alt tema altında sunulmuştur. Katılımcıların deneyimleri üzerinden ortaya çıkan babalığa ve çocuklarına dair tutumlar, engelli çocuk sahibi olduktan sonraki yaşamsal değişimler, duydukları ihtiyaç ve gereksinimler, arzular, geleceğe dair beklentiler ve babalık rolleri ve sorumluluklarındaki değişimler çok yönlü olarak incelenmiştir. Bu deneyim ve değişimler durağanlık değil akışkanlık, tek taraflılık değil karşılıklılık içermesi açısından ayrıca önemlidir. Bunun yanında iş (ekmek kazanıcı)- ev (bakım sorumluluğu)- kendilik (özne olarak varlığı) ilişkisi arasında engelli çocuğa babalık yapma deneyimine olunan tanıklık 'makbul' babalık anlayışı yerine 'makul' babalık anlayışı çerçevesinde yeni tanımlamalara, yaklaşımlara ve hizmet modellerine ihtiyaç duyulduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu araştırmayla çevresi içerisinde baba' yaklaşımı ile birlikte engelli çocuğa sahip olmanın deneyimini olabilecek en kapsamlı şekilde ortaya çıkarma fırsatı elde edilmiştir. Bu özgünlük daha sonra yapılacak odak çalışmalara rehberlik edici ve kolaylaştırıcı fırsatlar sunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study aims to provide information about the life experiences, including attitudes, responsibilities, needs and relationships of men with severely disabled children from low socioeconomic backgrounds. The study was designed according to qualitative research methodology, drawing on the theoretical underpinnings of ecological systems theory, family systems theory and interpretative phenomenological analysis (IPA). In-depth and face-to-face interviews were conducted with forty-two (42) fathers who met the specified criteria through a semi-structured interview form. The data obtained were analyzed through MAXQDA Analytics Pro 2022 qualitative analysis program. The findings obtained as a result of the data analysis are presented under four (4) main themes and thirteen (13) sub-themes related to these themes. Attitudes towards fatherhood and their children, vital changes after having a child with disabilities, needs and requirements, desires, expectations for the future, and changes in fatherhood roles and responsibilities that emerged through the experiences of the participants were analyzed in a multidimensional way. These experiences and changes are also important in terms of fluidity rather than stasis, reciprocity rather than unilateralism. In addition, witnessing the experience of fathering a child with disabilities between the relationship between work (breadwinner) - home (care responsibility) - self (existence as a subject), it has been determined that new definitions, approaches and service models are needed within the framework of 'reasonable' fatherhood understanding instead of 'acceptable' fatherhood understanding. As a result, this research has provided an opportunity to reveal the experience of having a child with disability together with the 'father in his environment' approach in the most comprehensive way possible. It is thought that this originality will provide guiding and facilitating opportunities for future focus studies.