Sinop ve Akkuyu'da kurulacak nükleer santral alanı çevresinde doğal radyoaktivite seviyesinin belirlenmesi
Determination of natural radioactivity level around the area of nuclear plants planned to construct in Si̇nop and Akkuyu
Yazar: FATİH VURAL YILMAZ
Danışman: PROF. DR. HASAN GÜMÜŞ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Doğal radyoaktivite = Natural radioactivity

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Sinop ve Akkuyu bölgelerinde kurulum aşamasında olan nükleer güç santrallerinin çalışmaya başlamadan önce çevrelerindeki doğal radyoaktivite seviyesinin belirlenebilmesidir. Bu amaçla numune toplama kurallarına uygun olarak, farklı konumlardan tekrarlı bir şekilde (Mersin/Akkuyu çevresinden 42 numune ve Sinop bölgesinden 44 numune) toplanan numunelerin, sayım öncesi numune hazırlama yöntemleri uygulanarak gama spektrometresi yöntemiyle içeriklerindeki doğal (238U, 232Th ve 40K) ve yapay (137Cs) radyoaktivite konsantrasyonları belirlendi. 
Akkuyu bölgesinden toplanan toprak örneklerinde aktivite konsantrasyonları 238U için 7,60 ile 91,27 Bq.kg-1 arasında, 232Th için 9,41 ile 52,36 Bq.kg-1 arasında, 40K için 183,83 ile 849,93 Bq.kg-1 arasında ve 137Cs aktivite konsantrasyonu ise 0,21 ile 17,85 Bq.kg-1 arasında bulunmuştur. Elde edilen değerler kullanılarak toprak örnekleri için ortalama soğurulan doz hızı değeri 17,52 ila 108,78 nGy/saat  ve yıllık etkin doz hızı değeri 21,48 ila 133,41 μSv/yıl olarak bulundu. 
Sinop bölgesinden toplanan toprak örneklerinde aktivite konsantrasyonları 238U için 12,28 ile 48,94 Bq.kg-1 arasında, 232Th için 8,78 ile 27,22 Bq.kg-1 arasında, 40K için 79,21 ile 239,97 Bq.kg-1 arasında ve 137Cs aktivite konsantrasyonu ise 0,94 ile 20,26 Bq.kg-1 arasında bulunmuştur. Elde edilen değerler kullanılarak toprak örnekleri için ortalama soğurulan doz hızı değeri 16,25 ila 43,93 nGy/saat  ve yıllık etkin doz hızı değeri 19,93 ila 53,87 μSv/yıl olarak bulundu. 
Yapılan çalışma sonucunda Akkuyu bölgesinde 137Cs aktivitesi hariç, 238U, 232Th ve 40K aktiviteleri, soğrulan doz hızı ve etkin doz hızı değerleri Türkiye ve Dünya ortalamalarının üzerinde bulunurken, Sinop bölgesinde tüm değerler Türkiye ve Dünya ortalamalarının altında bulunmuştur.

Abstract:
The first aim of this study is to determine the natural radioactivity levels of the region of nuclear power plants which is on the construction and preparation steps. For this aim, soil samples were collected from different locations with an appropriate repeated sampling procedure (42 samples from Mersin/Akkuyu region and 44 samples from Sinop region). After the sample preparation procedure in laboratory, measurements are made by gamma spectrometry method and the natural (238U, 232Th ve 40K) and artificial (137Cs) radioactivities are determined.
	The activity concentrations of the soil samples which collected from Akkuyu region have been found as 7,60 to 91,27 Bq.kg-1 for 238U; 9,41 to 52,36 Bq.kg-1 for 232Th; 183,83 to 849,93 Bq.kg-1 for 40K; and 0,21 to 17,85 Bq.kg-1 for 137Cs. The calculated absorbed dose rates are between 17,52 and 108,78 nGy/hour and effective dose rates are between 21,48 and 133,41 μSv/year.
The activity concentrations of the soil samples which collected from Sinop region have been found as 12,28 to 48,94 Bq.kg-1 for 238U; 8,78 to 27,22 Bq.kg-1 for 232Th; 79,21 to 239,97 Bq.kg-1 for 40K; and 0,94 to 20,26 Bq.kg-1 for 137Cs. The calculated absorbed dose rates are between 16,25 and 43,93 nGy/hour and effective dose rates are between 19,93 and 53,87 μSv/year.
According to Akkuyu analysis results,  the values are lower than national and world averanges only for 137Cs,  absorbed dose and effective dose rate values  of 238U, 232Th, 40K are greater than the national and world avarages. According to Sinop analysis results,  all values are lower than national and world averages.