İslam hukuk metodolojisinde âm ve mutlak kavramları
The concepts of wording with all of the lexical meanings and unused wording in Islamic law methodology
Yazar: ABDULKADİR ELİGÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ATA DENİZ
Mardin Artuklu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Amm lafız = Amm lafız ; Delalet = Implication ; Mutlak = Absolute ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Lafızlar, kapsamları göz önünde bulundurularak usûlcüler tarafından âm, hâs,
müşterek ve müevvel olarak taksim edilmiştir. Bunun yanı sıra lafzı kayıtlayan herhangi bir
kaydın bulunup bulunmamasına ya da delâlet ettiği mânanın yalın olup olmamasına göre
lafızlar mutkak ve mukayyed olarak tasnif edilmiştir. Araştırmamızda bunlardan âm ve mutlak
kavramları ele alınmıştır. Her iki kavram mütekellim ve fukahâ usûlcülerin yaklaşımları
doğrultusunda karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Ancak bu iki kavramın vaz'ı ve delâleti ile
ilgili önemli tartışmalar bulunduğundan birinci bölümde vaz' ve delâlet kavramlarıyla
bunların her birisinin kısımları ele alınarak âm ve mutlak kavramları bu iki kavram
çerçevesinde vaz' ve mantık ilimleri bağlamında incelenmiştir.
İkinci bölümde, âm ve mutlak kavramları, tanım, delâlet ve her ikisine ait lafızlar ile
bunlara bağlı konular açısından incelenmiştir. Özellikle mutlak kavramı hakkında meydana
gelen ihtilaflar ve bu ihtilaflar sonucunda fukahâ usûlcüler tarafından hâs kapsamında ve
mütekellim usûlcüler tarafından âm bağlamında incelenmesinin nedenleri tespit edilmiştir. Bu
iki kavramın delâlet boyutu fıkıh usûlü açısından beyân, nesih ve tahsis gibi konularla ilişkili
olduğundan bunların konuyla ilgili yönleri de ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler: Âm, Mutlak, Vaz', Delâlet, Fıkıh usûlü.

Abstract:
The wordings were apportioned into the wording with all of the lexical meanings,
wording related to a single meaning, wording with many meanings and wording with a single
meaning depending on the probable evidences in consideration with their scopes. Moreover,
the wordings were classified as the connoting one to the commonly connoted one and the
connoting one to the certainly connoted one in accordance with whether there are any records
typing the wording or whether the meaning connoted by it is a simple. The concepts of wording
with all of the lexical meaning and the unused wording were considered in our research. Both
of the concepts were reviewed comparatively in accordance with the approaches of theologians
and islamic law scholars as the providers of method. However, the concepts of wording with
all of the lexical meanings and the unused wording were reviewed in the context of field of
wording-meaning relationship and logic etiğin the framework of these concepts as the first
parts of them were considered with the concepts of field of wording-meaning relationship and
the implication on the first section because there are the important discussions rekated to the
field of wording-meaning relationship and implication of these two concepts.
On the second section, the concepts of wording with all of the lexical meanings and the
unused wording were reviewed in terms of the subjects connected to them with the description,
the implication and the wordings belonging to both of them. Especially, the reasons why it is
reviewed in the scope of wording related to a single meaning by the islamic law scholars and
of the wording with all of the lexical meanings by the theologians were determined as the
result of conflicts occurring about the concept of unused wording. Two concepts' aspects 
related to the subject were considered as their implication aspect is associated with the subject
sucu as the declaration, naskh and allocation in terms of the islamic law method.

Key Words: Wording with All of The Lexical Meanings, Unused Wording, Field of WordingMeaning Relationship\ Implication, Islamic Jurisprudence Method.