Tek dane ekim makinesinde ilerleme hızı ve sıra üzeri mesafenin ekim performansı üzerine etkileri
Effects of ground speed and seed spacing on seeding performance of precision planter
Yazar: MYAGMARSUREN KHURELBAATAR
Danışman: DOÇ. DR. HABİB KOCABIYIK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışmasında, değişik fiziksel özelliklere sahip tohumların tek dane hassas ekim işleminde, makine ilerleme hızı ve sıra üzeri ekim mesafesi değişimlerinin ekim parametreleri üzerine etkileri incelenmiştir. Denemeler ÇOMÜ, Ziraat Fakültesi, Tarım Makinaları ve Teknolojileri Mühendisliği Bölümü Araştırma ve Uygulama Atölyesinde laboratuvar ortamında makina test düzeneği, sıra üzeri mesafe ölçüm sistemi ve yerli üretim 4 sıralı pnömatik tek dane ekim makinası kullanılarak yürütülmüştür. Denemeler 5, 7.5 ve 10 km/h ilerleme hızları ve 10, 20, 30, 40 ve 50 cm sıra üzeri mesafe koşullarında bezelye, fasulye, kabak, mısır, ayçiçeği ve nohut tohumları kullanılarak makina üreticisi tarafından önerilen -70 mbar vakum basıncında gerçekleştirilmiştir. Her bir deneme kombinasyonu için 600 adet sıra üzeri mesafe ölçümü gerçekleştirilmiştir. Elde edilen ölçüm değerleri ve yapılan hesaplamalar sonucunda; kabul edilebilir tohum aralığı (KETA), ikizlenme oranı (Imult), boşluk oranı (Imiss) ve hassasiyet derecesi (Ip) değerleri belirlenmiştir. 
Fasulye tohumu için; KETA %39.83 ile 99.33, Imult %0 ile 1.17, Imiss %0.50 ile 60 ve Ip %9.98 ile 19.04, kabak tohumu için; KETA %27.83 ile 87, Imult %0 ile 12.17, Imiss %3.67 ile 72.17 ve Ip %14.99 ile 23.03, bezelye tohumu için; KETA %39.67 ile 97.83, Imult %0 ile 1.50, Imiss %1.50 ile 60.17 ve Ip %11.23 ile 15.50, mısır tohumu için; KETA %30.76 ile 96.30, Imult %0 ile 0.85, Imiss %2.86 ile 69.24 ve Ip %9.73 ile 16.55, ayçiçeği tohumu için; KETA %82.82 ile 97.91, Imult %0.62 ile 11.62, Imiss %0.36 ile 15.32 ve Ip %10.25 ile 18.08 ve nohut tohumu için; KETA %4.33 ile 72.33, Imult %0 ile 63.50, Imiss %27.50 ile 83.50 ve Ip %11.54 ile 16.48 arasında olmuştur. Fasulye, bezelye, mısır ve ayçiçeği tohumu için tüm testlerden elde edilen KETA değerleri büyük oranda tek dane ekim sıra üzeri dağılım düzgünlüğü değerlendirme ölçütlerine göre istenilen değerin (>%82.3) üzerinde olmuştur. Tüm tohumlar için Ip değerleri tüm testlerde hassasiyet derecesinin tek dane ekimdeki üst sınır değeri %29'un altında kalmıştır.
KETA değerinin ilerleme hızının azalması ve sıra üzeri mesafenin artmasıyla yükseldiği, Imult değerinin ilerleme hızı ve sıra üzeri mesafe değişiminden önemli bir şekilde etkilenmediği, Imiss değerinin ilerleme hızının artması ve sıra üzeri mesafenin azalmasıyla arttığı ve Ip değerinin ilerleme hızı ve sıra üzeri mesafe değişiminden önemli şekilde etkilenmediği belirlenmiştir.  Tüm tohumlar, özellikle kabak ve nohut tohumları için sıra üzeri dağılım düzgünlüklerinin değişiminde tohumun fiziksel özellikleri ve ekici disk devir sayısı önemli düzeyde etkili olduğu sonucuna varılmıştır.
Özellikle düşük sıra üzeri mesafelerde tüm tohumlar için 5 km/h ilerleme hızında yapılan testlerden diğer ilerleme hız kademelerinde yapılan testlere göre daha iyi sonuçlar alınmıştır. Dolayısıyla ekim işlemi için 20 cm'den daha düşük sıra üzeri mesafeler kullanılacaksa ilerleme hızının 5 km/h seçilmesi önerilmektedir.

Abstract:
In this study, seeds with different physical properties and the effects of ground speed and seed spacing variation on seeding parameters were examined at the precision planting. Experiments were carried out using a domestic 4 row pneumatic precision planter at laboratory of the Department of Agricultural Machinery and Technology Engineering, Faculty of Agriculture, ÇOMÜ. A developed planter test system and the seed spacing measuring system were used in the experiments. The experiments were performed using the seeds of pea, bean, squash, sunflower, chickpea and corn under the conditions of 5, 7.5 and 10 km / h ground speed, and 10, 20, 30, 40 and 50 cm seed spacing with the recommendation of the manufacturer -70 mbar. For each experiment, 600 seed spacing measurements were performed. As results of obtained measurements and calculations, quality feed index (KETA), multiple index (Imult), miss index (Imiss) ve precision index (Ip) values were defined.
For bean seeds; KETA 39.83 to 99.33%, Imult 0 to 1.17%, Imiss 0.50 to 60% and Ip 9.98 to 19.04%, for the squash seeds; KETA 27.83 to 87%, Imult 0 to 12.17%, Imiss 3.67 to 72.17% and IP 14.99 to 23.03%, for pea seeds; KETA 39.67 to 97.83%, Imult 0 to 1.50%, Imiss 1.50% to 60.17% and Ip 11.23 to 15.50%, for corn seeds; KETA 30.76 to 96.30%, Imult 0 to 0.85%, Imiss 2.86 to 69.24% and Ip 9.73 to 16.55%, for sunflower seeds; KETA 82.82 to 97.91%, Imult 0.62 to 11.62%, Imiss 0.36 to 15.32% and IP 10.25 to 18.08% and for chickpea seeds; KETA 4.33 to 72.33%, Imult 0 to 63.50%, Imiss 27.50 to 83.50% and Ip 11.54 to 16.48% were ranged. For seeds of bean, pea, corn and sunflower, KETA values obtained from all tests were mostly higher than required value (82.3%) which is the evaluation criteria of the precision planting and seed spacing distribution uniformity. For all seeds, IP values were lower than the upper limit of the precision index (29%) at precision planting in all experiments.
KETA value was increased by decreasing ground speed and increasing seed spacing. Imult value was not significantly affected from the variation of ground speed and seed spacing. Imiss value was increased by increasing ground speed and decreasing seed spacing and Ip value was not significantly affected from the variation of groung speed and seed spacing. For all seeds and particularly for squash and chickpea seeds, the physical properties of seeds and the planter disc speeds were significantly effective for the seed spacing uniformity.
For all seeds, the better results were obtained from the tests which were performed especially under the lower seed spacing conditions and 5 km/h ground speed than other tests which were performed with the other ground speeds. Therefore, if seed spacing chosen lower than 20 cm for planting, it recommends that ground speed should be chosen as 5 km/h.