Toplumsal cinsiyet bağlamında kadınların erillik algısı ve din ilişkisi: Ankara örneği
The relationship between women's perception of masculinity and religion in the context of gender: The case of Ankara
Yazar: AYŞE TAŞKIN DEMİRALAY
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN GÜNGÖR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din = Religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Eril = Masculinity ; Kadınlar = Women ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma dinsel referanslar ve gündelik yaşam kapsamında kadınların erillik algısını tespit etmek amacıyla yapılan betimsel bir araştırmadır. Çalışmanın temel amacı, farklı değişkenlere bağlı aile içi toplumsal cinsiyet rolleri, gündelik yaşamda toplumsal cinsiyet rolleri ve dinsel toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında erillik algılarının tespiti ve aralarında bir ilişki olup olmadığının ortaya konmasıdır. 
Çalışmanın amacı doğrultusunda 2021 yılı içerisinde Ankara ilinde yaşayan farklı demografik özelliklere sahip 700 kadına anket uygulanmıştır. SPSS 22 programı ile geçerlik ve güvenirlik testleri yapılarak ilk kez geliştirilen "Erillik Algısı Ölçeği"nde altı temel alt boyut kadınların erillik algılarını ölçmek üzere geçerli puanları alabilmiştir. Bu alt boyutlar; Ailede Dinsel Erillik Rolleri, Toplumsal Erillik Rolleri, Eşlerin Cinsiyet Rolleri, Toplumda Dinsel Erillik Rolleri, Kalıplaşmış Erillik Rolleri ve Dinsel Haklara Yönelik Erillik Rolleri olarak başlıklandırılmıştır. Çalışmada bu boyutlar ile kadınların yaş, medeni durum, evlilik süresi, çocuk sahibi olma durumu, eğitim, meslek, gelir durumu gibi demografik özellikleri ve ibadet boyutuyla dini yaşantı gibi boyutlarda incelenmiştir. Bunlarla birlikte anne ve babalarının ibadet boyutuyla dini yaşantıları, dini bilgi edinme kaynakları, bir işi yapmadan önce dine uygunluğunu araştırma durumu, okudukları dini kitap türleri ve babalarının diğer aile bireylerine karşı tutumları arasındaki ilişkiler de incelemeye uygun görülmüştür.
Araştırmada elde edilen bulgulara göre kadınlar tarafından en çok kabul gören önermeler "ailede dinsel erillik rolleri" boyutunda yer alan maddeler olmakla birlikte, en az kabul gören önermeler "kalıplaşmış erillik rolleri" boyutunda yer alan maddelerden oluşmaktadır. Dolayısıyla kadınların cinsiyetler arası eşitlikçi bir anlayışa sahip olduğu görülmüştür. Bununla birlikte öne çıkan bazı sonuçlara göre, yaş, evlilik süresi, çocuk sayısı, ibadetlere bağlı inanç düzeyi, ebeveynlerinin ibadetlere bağlı inanç düzeyi, dini kitap okuma düzeyleri arttıkça kadınların erillik rollerini kabul düzeyleri de artmaktadır. Eğitim düzeyinin artması, meslek hayatının devam etmesi ve özellikle özel sektörde çalışma durumu ve babaların anlayışlı/uzlaşmacı olma durumu kadınların erillik algısını düşürmekte ve eşitlikçi tutuma daha yatkın olmalarını sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Kadın, Toplumsal Cinsiyet Algısı, Erillik, Erillik Algısı

Abstract:
This study is a descriptive study to determine women's perception of masculinity within the context of religious references and daily life. The main purpose of the study is to determine the perceptions of masculinity in the context of social gender roles in the family and in daily life, also religious social gender roles depending on different variables, and to reveal whether there is a relationship between them or not.
	In line with the purpose of the study, a questionnaire was applied to 700 women with different demographic characteristics living in Ankara in 2021. In the "Perception of Masculinity Scale", which was developed for the first time by conducting validity and reliability tests with the SPSS 22 program, six basic sub-dimensions were able to obtain valid scores to measure women's masculinity perceptions. These sub-dimensions are titled as; Religious Masculinity Roles in the Family, Social Masculinity Roles, Spouses' Gender Roles, Religious Masculinity Roles in Society, Stereotyped Masculinity Roles and Masculinity Roles related to Religious Rights. In the study, demographic characteristics of women such as age, marital status, duration of marriage, having children, education, occupation, income status are examined along with examination of religious life with its dimension of worship. In addition to these, the relationships between the dimentions worship of parents and their religious life, sources of obtaining religious knowledge, the state of researching the religious suitability aspect of something before doing it, the types of religious books they read, and their fathers' attitudes towards other family members were also found appropriate to be examine.
According to the findings of the research, the most accepted propositions by women are the items taken place in the "religious masculinity roles in the family" dimension, while the least accepted propositions consist of the items taken place in the "stereotyped masculinity roles" dimension. Therefore, it has been observed that women have an equalitarian understanding between genders. However, according to some prominent results, as age, duration of marriage, number of children, degree of belief related to worship, degree of belief level of parents related to worship, and reading religious books increase, women's acceptance of masculinity roles also increases. Increasing education level, continuing professional life, specially working in the private sector and having understanding/conciliatory fathers reduce women's perception of masculinity and make them more prone to the equalitarian attitude.

Keywords: Women, Perception of Gender, Masculinity, Perception of Masculinity