Sosyal bilgiler öğretiminde eleştirel düşünme: ilköğretim 5. sınıf sosyal bilgiler öğretiminde, öğretmenlerin eleştirel düşünme becerilerini geliştirmek için uyguladıkları etkinliklerin değerlendirilmesi
Critical thinking while teaching social science:evaluation of practiced critical thinking activities for teaching social science to 5th grade
Yazar: ROJDA YAĞCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET DOĞANAY
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, 2006-2007 eğitim-öğretim yılında ilköğretim beşinci sınıf sosyal bilgiler öğretiminde, öğretmenlerin eleştirel düşünme becerilerini geliştirmek için ne tür etkinlikler yaptıklarını ve bu konuda karşılaştıkları sorunların neler olduğunu saptamak amacıyla, tarama modelinde tasarlanmıştır.Öğretmenlerin eleştirel düşünme becerilerini geliştirmek için ne tür etkinlikler uyguladıklarını ve karşılaştıkları sorunların neler olduğunu ortaya çıkarmak için, anket ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Öğretmen görüşleri beşli likert tipli anket ile toplanmıştır, anketle toplanan verileri desteklemek, öğretmenlerin verdiği bilgileri doğrulamak amacıyla öğretmenlerle yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Görüşme sırasında veri kaybını önlemek amacıyla, öğretmenlerden izin alarak konuşmalar ses kayıt cihazıyla kaydedilmiştir. Anket ve görüşme öğretmenlerle birebir görüşülerek araştırmacı tarafından kaydedilmiştir.Araştırma sürecinde elde edilen bilgiler ışığında var olan sorunları tespit ederek çözüm önerileri sunmak için toplanan veriler tanımlanmış ve SPSS programına yüklenmiştir.Anketin birinci bölümü kişisel bilgilerden oluşmaktadır. Anket ile elde edilen verilerin analizinde istatistiksel teknik olarak ilk dört soru için betimsel analiz (frekans dağılımı ve aritmetik ortalama, standart sapma) uygulanmıştır. Diğer soruların analizinde ise parametrik testlerden tek yönlü varyans analizi (anova) ve LSD testi yapılmıştır.Anketin ikinci bölümü dört alt bölümden oluşmuştur. Anket ile elde edilen verilerin analizinde; anketin birinci bölümü olan sosyal bilgiler programında yer alan eleştirel düşünme becerileri ile ilgili etkinliklerin uygulandığı ortam; ikinci bölümü eleştirel düşünme becerilerini geliştirmede kullanılan etkinlikler; üçüncü bölümü eleştirel düşünme becerilerini geliştirmede karşılaşılan sorunlar ve son bölümü değerlendirme adı altında toplanmıştır.Araştırma sonucundan elde edilen bulgular aşağıdaki gibi özetlenebilir:1.Öğretmenler, sosyal bilgiler programında yer alan eleştirel düşünme becerileri ile ilgili etkinlikler uygularken karşılaşılan güçlükleri ?Öğrenci seviyesine uygun olmaması?, ?Araç-gereçlerin yetersiz olması?, ?Zaman yetersiz kalmaktadır? şeklinde ifade etmişlerdir.2.Sosyal bilgiler programında yer alan eleştirel düşünme becerileri ile ilgili etkinlikler dışında uygulanan farklı etkinliklerle ile ilgili öğretmenlerin ?Farklı etkinliklere yer vermedikleri? sonucu çıkmıştır.3.Sosyal bilgiler programında yer alan eleştirel düşünme becerileri ile ilgili etkinliklerin değerlendirilmesi ile ilgili öğretmenlerin ?Uygulama yapılacak ortam, Zaman, Ekonomik külfet ? gibi sorunlar yaşadıkları sonucuna ulaşılmıştır.4. Genel olarak değerlendirdiğimizde beşinci sınıf sosyal bilgiler dersinde eleştirel düşünme ile ilgili oluşturulan sınıf ikliminin, uygulanan etkinliklerin, etkinliklerin değerlendirilmesinin ve karşılaşılan sorunların; mezun olunan fakülte, kıdem, okulun sosyo-ekonomik düzeyi ve sınıf mevcudu açısından karşılaştırılmasına ilişkin bulgulardan elde edilen sonuçlara bakıldığında şu sonuçlar ortaya çıkmıştır: Öğretmenin kıdemine göre kullanılan etkinliklerde öğretmeni model alarak öğrenmelerine, sınıf mevcuduna göre kullanılan etkinliklerde öğretmenin sunumuna dayalı öğrenmelerine ilişkin, öğretmenin kıdemine göre sınıf ikliminde öğretmenin rolüne ilişkin, sınıf mevcuduna göre karşılaşılan sorunlarda sınıf ortamına ilişkin alt boyutları dışında anlamlı bir farklılık görülmemiştir.Araştırma verileri doğrultusunda uygulamaya yönelik olarak geliştirilen öneriler şunlardır: Öğretmenler tarafından sosyal bilgiler programında yer alan eleştirel düşünme becerileri etkinlikleriyle ilgili karşılaşılan sorunlar program geliştirme uzmanlarınca göz önünde bulundurulmalıdır. Eleştirel düşünme becerileri etkinliklerini kazandırmada öğretmenlere büyük sorumluluklar düşmektedir. Dolayısıyla bu eğitimi verecek öğretmenlerin eleştirel düşünme becerilerini kazanabilmeleri ve eleştirel düşünme eğitimi verebilmeleri için, kendi uzmanlık alanlarında düşünme becerilerini temel alan öğretim etkinliklerine yönelik hizmet içi kurslar düzenlenmelidir. Öğretmenler için programda yer alan becerilerin kazandırılmasına yönelik sınıf yönetiminin sağlanmasına ve eleştirel düşünme becerilerinin kazandırılmasına yönelik eğitim seminerleri verilmelidir. Eleştirel düşünme becerilerinin öğrenciye kazandırılabilmesi için sınıfın fiziksel koşulları ideal duruma getirilmelidir.

Abstract:
This research is planned as a scanning model to determine what kind of activities used and what kind of problems encountered by teachers while improving critical thought during teaching social sciences to 5 grade in 2007-2008 education year.Semi-structured interview form and Questionnaire used for exposing these activities and problems. Teachers opinions gathered by using 5 point likert poll and semi-structured interview is used to support poll?s data and to increase validty of informations given by teachers .During the interview speeches were recorded by getting teachers premission to prevent data loss.The datas are defined and loaded to SPSS programme to offer proposals by fixing problems with the help of information obtained during the research.The first part consists of personal informations.For the first 4 questions,descriptive analysis is applied as a statistical tecnique in analysing polls?s datas.For the other questions? analysis,unilateral variation analysis of parametric testes and LSD test are used.The second part of poll has 4 subheadings.In the analysing poll?s datas, the place of activities part which is about critical thoughts activities in the social sciences programme that is second part of poll is divided in to two factors.The first part called as a leraning role and the second part named psychological safety in the classroom atmosphere.The improving critical thoughts activities part in the teaching social sciences is observing by dividing into 4 factors.The name of first part is Active Participation Learning,second part is Construction Learning,third part is Teacher Centered Learning and forth part is Modelling Learning.The part of problems encountered while improving critical thinking abilities in teaching social sciences is divided into two subheadings.The first part is named as a Classroom Atmosphere while second part is Content of Activity. Evaluation of critical thinking abilty part has a just factor as a name of evaluation.Summary of findings as a result of research;1.Teachers express theirs problems about teaching social sciences by the way of critical thinking such as unsuitability for students level?, `inadequate materials?, `inefficient time?.2.Teachers don?t use any other activities except from critical thoughts activity.3.Teachers have some difficulties while evaluating activities like that practice room,time and ecomonic cost?4.As a result of research there isn?t any differences among teachers problems except from classroom atmosphere part?s subheadings when you compare them in the view of classroom atmosphere,seniorty,school?s socio-economic level and number of students.In the view of this search?s datas there are some practice proposals such as developing a curriculum experts should take in to consideration the problems about critical thinking ability activities .The teachers have great responsibility to bring in critical thinking ability to students.Therefore Service Training course should be organized for these teachers.They ought to participate the courses for classroom management,critical thinking ability and cirricilum?s targets.