Yemek deneyimi bileşenlerinin memnuniyet ve davranışsal niyetlere etkisinde yiyecek tüketim duyguları ve gastronomik ilgilenimin rolü
The role of food consumption emotions and gastronomic involvement i̇n the impact of dining experience components on satisfaction and behavioral intentions
Yazar: ÖZKAN ERDEM
Danışman: DOÇ. DR. ADEM ARMAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts
Dizin: Gastronomi = Gastronomy

Özet:
Bu araştırma, yemek deneyimi bileşenlerinin yiyecek tüketim duyguları, memnuniyet, davranışsal niyetler ve gastronomik ilgilenim arasındaki ilişkilerin tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır. S-O-R modeli kapsamında gerçekleştirilen çalışmada, yemek deneyimi bileşenlerinin memnuniyet ve davranışsal niyetler üzerindeki etkisinde yiyecek tüketim duygularının aracılık rolü araştırılmıştır. Ayrıca çalışma kapsamında gastronomik ilgilenimin düzenleyici rolünün de tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma 2023 yılının Haziran – Aralık tarihleri arasında lüks restoranlarda yemek deneyimi yaşayan tüketiciler ile yüz yüze ve çevrimiçi yöntemler ile elde edilen anketler ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın gerçekleştirilebilmesi için belirlenen örnekleme ulaşmak amacıyla kasıtlı örnekleme ve kolayda örnekleme yöntemlerinden yararlanılmıştır. Toplanan 492 adet soru formundan eksik doldurulan ya da sistematik bir biçimde aynı puanlamalar ile yanıtlanan anket formları ve uç değerler içeren formların çıkarılması sonucu 436 anket formu ile analizler gerçekleştirilmiştir. Araştırma modeli kapsamında oluşturulan hipotezlerin test edilmesi amacıyla açıklayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesinden yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda araştırma kapsamında oluşturulan 16 hipotezden 14'ü desteklenmiş olup, 2 tanesi de reddedilmiştir. Elde edilen bulgular, yemek deneyimi bileşenlerinin tüketicilerin yiyecek tüketim duyguları, memnuniyet ve davranışsal niyetleri üzerinde güçlü bir yordayıcı etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bunun yanı sıra yiyecek tüketim duygularının, yemek deneyimi bileşenlerinin, memnuniyet ve davranışsal niyetlere etkisinde aracı bir role sahip görülmüştür. Ayrıca, araştırmadan elde edilen bulgular, gastronomik ilginin yemek deneyimi bileşenlerinin pozitif yiyecek tüketim duyguları ve memnuniyet üzerinde düzenleyici bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Çalışma kapsamında elde edilen bir diğer bulgu ise gastronomik ilginin, negatif yiyecek tüketim duyguları ve davranışsal niyetler üzerinde düzenleyici bir etkiye sahip olmadığının tespit edilmesidir.

Abstract:
This study aims to identify the relationships between the components of the dining experience, food consumption emotions, satisfaction, behavioral intentions, and gastronomic involvement. Conducted within the framework of the S-O-R model, this study investigates the mediating role of food consumption emotions in the impact of dining experience components on satisfaction and behavioral intentions. Additionally, it aims to determine the moderating role of gastronomic involvement. The research was carried out between June and December 2023 through face-to-face and online surveys with consumers who had dining experiences in luxury restaurants. To reach the designated sample, purposive sampling and convenience sampling methods were employed. Out of the 492 collected questionnaires, 436 were deemed suitable for analysis after excluding those that were incomplete, systematically scored the same, or contained outliers. To test the hypotheses formulated within the research model, exploratory factor analysis, confirmatory factor analysis, and structural equation modeling were used. The analysis results supported 14 of the 16 hypotheses, while 2 were rejected. The findings indicate that the components of the dining experience have a strong predictive effect on consumers' food consumption emotions, satisfaction, and behavioral intentions. Furthermore, food consumption emotions were found to have a mediating role in the impact of dining experience components on satisfaction and behavioral intentions. Additionally, the findings revealed that gastronomic involvement has a moderating effect on the positive food consumption emotions and satisfaction derived from dining experience components. Another finding of the study is that gastronomic involvement does not have a moderating effect on negative food consumption emotions and behavioral intentions.