Finansal serbestleşmenin Türkiye'nin ekonomik performansı üzerine etkileri
Financial liberalisation effects on Turkey's economic performance
Yazar: ÖZGE TÜKEL
Danışman: PROF.DR. NURDAN ASLAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Uluslararası piyasalarda görülen küresellesme dalgası ile ülkelerarası ticaretinve sermaye hareketlerinin önündeki engeller kaldırılmıstır. Gelismekte olan ülkeler deuyguladıkları liberal ekonomik politikalarla bu sürece uyum saglamaya çalısmıslardır.Özellikle 1980'li yıllarda yasanan borç krizi ile önemli ölçüde daralan dıs finansmanimkanları sonucunda gelismekte olan ülkeler kalkınma ve büyümelerini gerçeklestirmekamacıyla gereksinim duydukları sermaye birikimini saglamak için dıs borç ve bankakredileri seklindeki özel sermaye akımlarının bilesimini degistirerek dogrudan yatırımve portföy yatırımı seklindeki yabancı sermayeye kapılarını açmıslardır. Dolayısıylaülkelerin yasadıkları borç sorunları sermayenin küresellesmesinde önemli roloynamıstır. Finansal piyasalarda yasanan küresellesme olgusu 1990'lı yılların ilkyarısında hız kazanmıs ve bu dönemde gelismekte olan ülkelere yönelik faiz-kurarbitrajına dayalı sermaye akımları çok hızlı bir sekilde artmıstır.Türkiye ekonomisinde 1980 yılında 24 Ocak Kararları ile baslayan dıs ticaretteserbestlesme süreci, 1989 yılında alınan 32 sayılı kararla finansal serbestlesme düzeyinetasınmıstır. Bu çalısmada finansal serbestlesmenin Türkiye ekonomisi üzerine etkileriekonometrik bir model çerçevesinde incelenmistir. Modelde ekonomik performanskriteri olarak büyüme oranı alınmıs, finansal ve ticari açıklık ise modelde bagımsızdegisken olarak yer almıstır. Analizde 1992:1, 1994:4 dönemi alınmıs, 3'er aylık verilerkullanılarak VAR yöntemi uygulanmıstır. Modelden elde edilen bulgulara göreTürkiye'de söz konusu dönemde büyüme oranı ile ticari açıklık arasında kuvvetli vepozitif yönlü bir iliski, büyüme oranı ile finansal açıklık arasında zayıf ve negatif yönlübir iliski bulunmustur. Bu sonucu yaratan mekanizma özellikle 90'lı yıllarda artan kısavadeli spekülatif nitelikli sermaye hareketlerinin ekonomide yarattıgı kırılgan yapıyabaglanabilir. Faiz-kur arbitrajına dayalı olarak ülkeye daha çok portföy yatırımı seklindegelen sıcak para ile reel getirilerin önemi azalmakta ve spekülatif kazanç güdüsünedayalı finansal getiriler üretken yatırımların yerini almaktadır. Bu nedenle finansal krizdönemlerinde büyüme oranlarında dalgalanmalar görülmektedir. Büyüme oranı ile dısaçıklık arasındaki pozitif yönlü iliski ise su sekilde açıklanabilir; Türkiye ekonomikyapısı itibariyle ara ve yatırım malları açısından dısa bagımlı bir ülkedir. Bu bagımlılıksonucunda büyüme yüksek oranda ara ve sermaye malları ithalatına bagımlı halegelmistir. Ayrıca dıs açıklıgın ihracat yönü de artan gelire baglı olarak yarattıgı iç talepetkisiyle büyümeyi olumlu yönde etkilemektedir.

Abstract:
The barriers against international trade and capital movements have eliminatedby the globalization wave in international markets. And the developing countries soughtto adapt to this process by means of liberal economic policies applied. As a result offinancing facilities being significantly narrowed especially with the debt crisis in the1980s, developing countries changed the composition of private capital movements inthe form of foreign debts and bank loans, which they needed for realizing developmentand growth, and started to accept foreign capitals in the form of direct investments andportfolio investments. Consequently, debt problems of countries had a significant role inthe globalization of capital. The phenomenon of globalization in financial marketsgained speed in the first half of 1990s and capital movements based on interest-ratearbitrage as directed to the developing countries has increased very rapidly during thisterm.The liberalization process in foreign trade was initiated in Turkish economywith the Resolutions of January 24 in 1980, and it was carried to the level of financialliberalization with the resolution no. 32 in 1989. In this study, the effects of financialliberalization on Turkish economy were examined with the frame of an econometricmodel. The rate of growth was chosen as the economical performance criterion;whereas, the financial and commercial deficits as the independent variable in the model.The analysis contained the terms 1992:1, 1994:4; quarterly data were used and VARmethod was applied. In accordance with the findings of model, there was a strong andpositive-sided relationship between the growth rate and commercial deficit as well as aweak and negative-sided relationship between the growth rate and financial deficitwithin the said term in Turkey. The mechanism leading to this result may be connectedto the fragile structure created in the economy by capital movements having a shortterm speculative quality, which increased especially in 90s. The importance of realyields decreases with reel money which is brought to the country more in the form ofportfolio investments based on the interest-rate arbitrage; and financial yields based onthe motive of speculative earnings replaces productive investments. Therefore,fluctuations in growth rates are observed during financial crises terms. The positivesidedrelationship between the growth rate and foreign deficit may be explained asfollows: Turkey is a country dependent to abroad with regards to intermediate andinvestment goods because of its economical structure. As a result of this dependency,the growth has become dependent to the importation of intermediate and investmentgoods at a high rate. In addition, the exportation side of foreign deficit effects growthpositively with the influence of domestic demands as created in connection withincreasing income.