Eğitimde fırsat eşitliği: Anadolu liseleri ile meslek liselerine devam eden öğrenci ailelerinin sosyoekonomik açıdan incelenmesi
Equality of educational opportunity: A socio-economic study of students attaining Anatolian high schools and vocational high schools
Yazar: KENAN SARIAVCI
Danışman: PROF. DR. ENGİN ASLANARGUN
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'de eğitimde fırsat eşitsizliğine neden olabilecek faktörlerden ailelerin sosyoekonomik düzeyi ile öğrencilerin akademik başarısı incelenmiştir. Bu çalışma tarama yöntemiyle yapılmış olup, İstanbul ili Zeytinburnu ilçesindeki 1354 ortaöğretim öğrencisinden alınan verilerin analizine dayalı olarak yürütülmüştür. Araştırmada, katılımcıların demografik özelliklerini belirlemeye yönelik sorular ile eğitimde fırsat eşitsizliğine yol açabilen faktörlerin yer aldığı, araştırmacının hazırladığı bir bilgi formu kullanılmıştır. Çalışma evrenini 2022-2023 eğitim öğretim yılında İstanbul'da bulunan, LGS puanı düşük olup diploma puanıyla öğrenci alan üç meslek lisesi ve yüksek LGS puanıyla öğrenci alan üç Anadolu Lisesi oluşturmaktadır. Elde edilen sonuçlar incelendiğinde, alan yazındaki diğer çalışmalara benzer sonuçlara ulaşıldığı görülmektedir.  Elde edilen bulgular eğitimde fırsat eşitsizliğine neden olan temel faktörün ailenin sosyoekonomik durumu olduğuna işaret etmektedir. Sosyoekonomik durumu iyi olan ailelerin çocuklarının LGS sınavında daha başarılı oldukları ve daha iyi okullara gittikleri tespit edilmiştir.  Öte yandan düşük LGS puanı ile öğrenci alan ya da okul başarı puanıyla öğrenci alan meslek liselerine ise sosyoekonomik düzeyi düşük ailelere mensup öğrencilerin daha yoğun olarak devam ettiği anlaşılmıştır.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the academic success of children and  the socioeconomic level of families, one of  the factors that may cause inequality of opportunity in education in Turkey. The study is a quantitative study and has been conducted basing on the analysis of data received from 1354 students in Zeytinburnu/Istanbul. In the research, a data collection tool has been used, which includes questions to determine the demographic characteristics of the participants and the factors that could lead to inequality of opportunity in education. The universe of the study consists of tree vocational high schools  with  low LGS scores , taking students with diploma scores, and three Anatolian High Schools, which take students with high LGS scores, in İstanbul,  in the 2021-2022 academic year. The findings obtained indicate that the main factor causing inequality of opportunity in education is the socioeconomic status of the family. As a result of the research, it has been determined that the children of families with good socioeconomic status are more successful in the LGS exam and go to better schools. On the contrary, it has been determined that the socioeconomic status of the families of those who go to vocational high schools with low academic profile and which  do not require any LGS score is low.