Akut pankreatit tanılı olgularda laboratuvar parametrelerinin hastalık prognozunu belirlemedeki etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of laboratory parameters in determining disease prognosis in cases diagnosis of acute pancreatitis
Yazar: ESMA PEKER POLAT
Danışman: PROF. DR. ALTUĞ ŞENOL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Albüminler = Albumins ; C reaktif protein = C reactive protein ; Pankreatit = Pancreatitis ; Prognoz = Prognosis ; Sistemik inflamatuar yanıt indeksi = Systemic inflammatory response index

Özet:
Amaç: Bu çalışmada SII, PLR, NLR, RDW, BUN/ALB oranı, Monosit/HDL oranı, CRP/ALB oranı gibi invaziv olmayan parametrelerle akut pankreatit şiddetinin önceden tahmin edilmesi ve buna göre uygun tedavi düzenlemeleri ile morbidite ve mortalitenin azaltılması, çalışma sonucu elde edilen verilerle literatüre katkıda bulunulması hedeflenmiştir.
Yöntem: Çalışma retrospektif çalışmadır. Süleyman Demirel Üniversitesi Hastanesi Gastroenteroloji Bilim Dalı'nda tanımlayıcı çalışma olarak tasarlandı. Çalışmaya 18 yaş üstü akut pankreatit (AP) tanılı (malignite , romatolojik hastalık ve kronik enfeksiyon tanıları olanlar hariç) olgular dahil edildi. Akut pankreatit tanılı hastalara ait veriler Süleyman Demirel Üniversitesi Otomasyon Sistemi, hasta dosyalarından toplandı, sosyo-demografik bilgiler yanı sıra hastaların özgeçmiş bilgileri, eşlik eden dâhili hastalıkları, başvuru şikâyetleri, başvuru anındaki vital bulguları, biyokimyasal değerleri, başvuru anında ve takibinde çekilen bilgisayarlı tomografi bulguları, hastane yatış süresi ve mortalitesi değerlendirildi. Çalışma sonucunda akut pankreatitli hasta grubunda prognozu etkileyen etmenlerin araştırılması için bazal veriyi sağlamak hedeflendi. Çalışmaya 01.01.2018 ile 01.12.2023 tarihleri arasındaki 153 AP tanılı olgu dahil edildi. Tüm istatistiksel analizler için SPSS 26 (IBM, Armonk, NY, USA) paket programı kullanıldı. P < 0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmamızda AP olgularında yaş ortalaması 64.7 ± 18'di, olguların 77 (%50.3)'si erkek, 76 (%49.7)'sı kadındır. Olguların 105 (%68.6)'inde hafif akut pankreatit, 48 (%31.4)'inde ciddi akut pankreatit olduğu görüldü. Olguların 24 (%15.7)'ünün Balthazar Skorlaması (0-1), 96 (%62.7)'sının Balthazar Skorlaması (2-3), 28 (%18.3)'ünün Balthazar Skorlaması (4-6), 5 (%3.3)'inin Balthazar Skorlaması (7-10)'dur. Olguların 56 (%36.6)'sı 7-10 gün, 51 (%33.3)'i 10 günden fazla, 43 (%28.1)'ü 4-6 gün hastane yatışına sahiptir. Olguların 13 (%8.5)'ünde yoğun bakım yatışı vardır, 8 (%5.2) olgunun ise mortaliteyle sonuçlandığı görüldü. AP olgularında SII düzeyi (p=0.001) ve CRP/ALB düzeyi (p=0.009) hastane yatış süresi uzun olan hastalarda kısa süreli yatanlardan anlamlı olarak yüksektir. Ciddi AP'si olan hastalarda hafif AP'si olan hastalara göre ve Balthazar skorlaması yüksek olan olgularda hastane yatış süresi anlamlı olarak daha uzundur ve YB yatışı anlamlı olarak daha fazladır (p<0.001). BUN/ALB düzeyi yoğun bakım yatışı yapılan hastalarda yatış yapılmayan hastalardan anlamlı olarak yüksektir (p=0.012). Mortaliteyle sonuçlanan olguların BUN/ALB düzeyleri (p=0.032) ve CRP/ALB düzeyleri (p=0.040) sağ kalanlardan anlamlı olarak yüksektir. Ciddi AP'si olan hastalar hafif AP'si olanlara göre anlamlı olarak daha fazla mortal seyretmiştir (p<0.001). Ex olanlarda sağ kalanlara göre Balthazar Skorlaması anlamlı olarak yüksektir (p<0.001). Hastane yatış süresi uzun olan olgular (p=0.005) ve YB'de yatan olgular (p<0.001) daha mortal seyretmiştir. Ciddi AP'si olan olgularda RDW (p=0.005), SII (p<0.001), BUN/ALB (p=0.001) ve CRP/ALB (p=0.035) düzeyleri hafif seyirli AP'si olan olgulara göre anlamlı olarak yüksektir. Balthazar skorları arttıkça SII düzeyleri (p=0.007), BUN/ALB düzeyleri de artmaktadır (p=0.024).
Sonuç: AP olgularının %8.5'inde YB yatışı mevcuttur ve olguların %5.2'si mortal seyretmiştir. Bu mortal seyirde AP ciddiyetinin yanında hastaların yaş, cinsiyet gibi demografik özelliklerinin farklılığı ve eşlik eden komorbiditelerinin de etkisinin olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Yaş hem prognoz tayininde hem de AP'li olguların klinik seyrinde önemli bir parametredir. SII, CRP/ALB düzeyleri hastane yatışının uzamasıyla ilgili bulunmuştur. BUN/ALB düzeyleri YB yatışı üzerinde etkili bulunurken, BUN/ALB ve CRP/ALB düzeyleri mortalite üzerine etkili bulunmuştur. Ranson ve Balthazar skorları yüksek olan olgularda hastane yatışı uzamış, YB'ye yatan olgular daha mortal seyretmiştir. Ranson ve Balthazar skorlarına göre olguların ciddiyetinin belirlendiği bilinmekte olup , literatürdeki çalışmalar ve mevcut çalışmamızdan yola çıkılarak benzer şekilde RDW, SII, BUN/ALB, CRP/ALB düzeylerinin ciddi AP olgularında hafif AP olgularına göre anlamlı olarak yüksek seyrettiği söylenebilmektedir.

Abstract:
AIM: The aim of this study was to predict the severity of acute pancreatitis with non-invasive parameters such as SII, PLR, NLR, RDW, BUN/ALB ratio, Monocyte/HDL ratio, CRP/ALB ratio and to reduce morbidity and mortality by making appropriate treatment arrangements and to contribute to the literature with the data obtained from the study.
METHOD: The study is a retrospective study. The study was designed as a descriptive study in the Department of Gastroenterology of Süleyman Demirel University Hospital. Acute pancreatitis (AP) cases (except for patients with malignancy, rheumatological diseases, and chronic infections) over the age of 18 were included in the study. Data of patients diagnosed with acute pancreatitis were collected from the patient files of Süleyman Demirel University Automation System, and socio-demographic information as well as patients' personal history, concomitant internal diseases, complaints at presentation, vital findings at presentation, biochemical values, and computed tomography findings taken at presentation and during follow-up were evaluated. As a result of the study, it was aimed to provide baseline data to investigate the factors affecting prognosis in the acute pancreatitis patient group. Cases between 01.01.2018 and 01.12.2023 were included in the study. SPSS 26 (IBM, Armonk, NY, USA) package program was used for all statistical analyzes. P < 0.05 was considered statistically significant.
Results: The mean age of AP cases in our study was 64.7 ± 18 years. 77 (50.3%) of the cases were male and 76 (49.7%) were female. Mild acute pancreatitis was observed in 105 (68.6%) and severe acute pancreatitis in 48 (31.4%) cases. 24 (15.7%) of the cases had Balthazar Score (0-1), 96 (62.7%) had Balthazar Score (2-3), 28 (18.3%) had Balthazar Score (4-6), 5 (3.3%) had Balthazar Score (7-10). 56 (36.6%) of the patients were hospitalized for 7-10 days, 51 (33.3%) for more than 10 days, and 43 (28.1%) for 4-6 days. Thirteen (8.5%) of the cases had intensive care hospitalization. 8 (5.2%) of the cases died. SII level (p=0.001) and CRP/ALB level (p=0.009) in AP cases were significantly higher in patients with longer hospitalization than in patients with shorter hospitalization. The duration of hospitalization was significantly longer and ICU admission was significantly higher in patients with severe AP compared to patients with mild AP and in patients with high Balthazar scoring (p<0.001). BUN/ALB level was significantly higher in patients with ICU hospitalization than in patients without ICU hospitalization (p=0.012). BUN/ALB levels (p=0.032) and CRP/ALB levels (p=0.040) were significantly higher in patients who resulted in exitus during follow-up than in survivors. Patients with severe AP were significantly more mortal than those with mild AP (p<0.001). Balthazar Scoring was significantly higher in those who died compared to survivors (p<0.001). Patients with longer hospitalization (p=0.005) and patients hospitalized in ICU 
Conclusıon: The study is a retrospective study. It was designed as a descriptive study in the Department of Gastroenterology, Suleyman Demirel University Hospital. Patients diagnosed with acute pancreatitis (AP) over the age of 18 years (excluding those diagnosed with malignancy) were included in the study. Data on patients with acute pancreatitis were collected from the Suleyman Demirel University Automation System and patient files. In addition to socio-demographic information, patients' background information, concomitant internal diseases, complaints at presentation, vital signs and biochemical values at presentation, computed tomography findings at presentation and follow-up, length of hospitalization and mortality were evaluated. As a result of the study, it was aimed to provide baseline data to investigate the factors affecting prognosis in patients with acute pancreatitis. Patients between 01.01.2018 and 01.12.2023 were included in the study. SPSS 26 (IBM, Armonk, NY, USA) package program was used for all statistical analyses. P < 0.05 was considered statistically significant.