Mısırda (Zea mays) yağ kalitesi ve tane verimi ile ilgili özelliklerde kalıtım analizleri
Inheritance analyses regarding oil quality and grain yield traits in maize (Zea mays)
Yazar: GÜL EBRU ORHUN
Danışman: PROF. DR. KAYIHAN ZAHİT KORKUT
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, sekiz kendilenmiş hattının (YMH1, YMH2, YMH3, YMH4, YMH5, YMH6, YMH7 ve YMH8) diallel melezi ile elde edilen 28 F1 kombinasyonlarında diallel analiz yöntemleri uygulanarak, genotiplerin verim, kalite ve özellikleri için; genetik yapıyı, genel ve özel uyum yeteneklerini ve melez güçlerini belirlemek, uygun anaç ve ümitli kombinasyonları seçmek amacıyla yapılmıştır. Genotipler (F1 kombinasyonları ve kendilenmiş hatlar) tesadüf blokları deneme deseninde 4 tekrarlamalı olarak test edilmiştir.Yapılan istatistiki analizler populasyonlarda araştırılan özellikler (çiçeklenme gün sayısı, bitki boyu, gövde çapı, bitki görünümü, koçan görünümü, koçan çapı, koçan uzunluğu, koçan yüksekliği, koçanda sıra sayısı, sırada tane sayısı, tanede nem, tane/koçan, bin tane ağırlığı, tane verimi,% yağ içeriği, palmitik asit miktarı, oleik asit miktarı, linoleik asit miktarı, linolenik asit miktarı ve stearik asit miktarı) bakımından önemli varyasyon olduğunu göstermiştir. Genel ve özel kombinasyon yeteneği (ÖKY) varyansları incelenen özelliklerin tümünde önemli bulunmuştur. İncelenen tüm özellikler için F1 kombinasyonunda önemli eklemeli ve dominant gen etkileri tahmin edilmiştir. İncelenen özelliklerden bin tane ağırlığı ve % yağ içeriği özellikleri tam dominantlık, palmitik asit miktarı ve stearik asit miktarı özellikleri kısmi dominantlık, diğer tüm özellikler ise üstün dominantlık göstermiştir.İncelenen özelliklerden koçan uzunluğu, bitki boyu, koçan yüksekliği özelliklerinin tümünde heterosis ve heterobelthiosis değerleri pozitif yönde çıkmıştır. Dekara verim özelliğinde en yüksek heterosis ve heterobelthiosis değerleri % 288 ve % 188 olarak YMH2 x YMH6 kombinasyonu belirlenmiştir. % yağ içeriği özelliğinde en yüksek heterosisi % 37.9 ile YMH3 x YMH7 kombinasyonu göstermiştir. Tane verimi ve yağ verimi birlikte göz önüne alındığında YMH6 x YMH8 ve YMH3 x YMH6 melezleri ümit verici melezler olarak belirlenmiştir.

Abstract:
In this research, method of diallel analysis has been put into practise in order to select superior parents and hyrids in 28 F1 corn hybrids obtained from eight inbred lines ( YMH1, YMH2, YMH3, YMH4, YMH5, YMH6, YMH7, YMH8 ). Genotypes (F1 hybrids and inbred lines) has been tested in randomized block design with four replicates. This research has been made for the purpose of determining GCA and SCA ( general combining ability and special combining ability ), heterosis and heterobelthiosis and selecting appropriate parents and best combinations for yield, quality and characteristics of genotypes.According to variance analysis, variation has been found to be significant for all characteristics among F1 hybrids. Furthermore, general and specific combining ability have been found to be significant for all traits investigated. Additive and dominant gene effects have been estimated in hybrids for all traits. Complete dominance has been found in thousand kernel weight and oil content, while in palmitic acid and stearic acid content partial dominance has been found. All other characteristics has shown over-dominance.Heterosis and heterobelthiosis values of ear length, plant length and ear height determined in 8x8 half diallel, have been found to be positive. The highest heterosis as 288 % and the highest heterobelthiosis as 188 % have been estimated in combination 2x6 for grain yield. The highest heterosis as 37.9 % has been estimated.in combination 3x7 for oil content.Keywords : corn, diallel crossing, additive gene effect, dominant gene effect, oil acids, heredity