Bipolar bozukluk ve major depresyonhastalarında bilişsel işlevlerinaraştırılması
Investigation of cognitive functions in patients wi̇thbipolar disorder and major depression
Yazar: EVRİM BAYRAK ORUÇ
Danışman: DOÇ. DR. SÜHEYLA DOĞAN BULUT
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Bilişsel işlevlerde bozulma major depresif bozukluk (MDB) ve bipolar
bozuklukta (BB) özellikle depresif dönemlerde en önemli psikopatolojik özelliklerden
biridir. MDB ve BB'de depresyon döneminde farklı bilişsel alanlarda bozulma
olabileceği gösterilmiştir ve bilişsel işlevlerin bu iki bozukluk için ayırıcı olabileceği
düşünülmüştür. Bu araştırmada BB ve MDB hastalarında depresyon döneminde bilişsel
işlevleri karşılaştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya depresyon dönemindeki 45 BB, 53 MDB hastası
ve 45 sağlıklı olmak üzere toplam 143 katılımcı dahil edilmiştir. Araştırmaya ait veriler
sosyodemografik veri formu, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D),
Hamilton Anksiyete Derecelendirme Ölçeği (HAM-A), Young Mani Derecelendirme
Ölçeği (YMRS), Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ), İz sürme testi A-B
(TMT-A/B), Stroop testi TBAG formu, İşitsel ve sözel öğrenme testi (AVLT) ölçek ve
testlerinin araştırmacı tarafından uygulanması ile elde edilmiştir.
Bulgular: Çalışma bulgularına bakıldığında; BB ve MDB hastalarında sağlıklı
kontrol grubuna göre dikkat, yürütücü işlevler, hafıza ve öğrenme alanlarında daha fazla
bozulma olduğu gösterilmiştir. Ölçülen tüm bilişsel işlevler alanında sağlıklı kontrol
gruba kıyasla BB'de büyük etki büyüklüğü, MDB'de ise zayıf-orta etki büyüklüğünde
bozulma görüldüğü saptanmıştır. BB depresyon dönemi ve MDB'de benzer bilişsel işlev
alanlarında bozulma olduğu ancak bipolar depresyondaki bozulmanın şiddetinin daha
büyük olduğu gösterilmiştir. BB ve MDB arasındaki farkın ise orta etki büyüklüğünde
olduğu görülmüştür. Depresyon dönemindeki BB ve MDB'de depresyon şiddeti
istatistiksel olarak kontrol altına alındığında dikkat, yürütücü işlevler ve bellek
işlevlerinde bozulma BB ve MDB'de benzer alanlarda anlamlı olarak devam ettiği ve
BB'da MDB'ye göre daha şiddetli olduğu görülmüştür.
Sonuç: Depresyon döneminde BB ve MDB tanılı hastalar bilişsel işlev
alanlarında bozulma yaşamaktadır. Her iki hastalık grubunda depresyon döneminde
benzer bilişsel işlev alanlarında bozulmalar görülmüş olup, bipolar bozukluk grubundaki
bozulma daha şiddetlidir. Depresyon şiddeti istatistiksel olarak kontrol altına alındığında
bilişsel işlevlerdeki bozulmanın BB ve MDB gruplarında benzer alanlarda anlamlı
olarak devam ettiği ve BB'da MDB'ye göre daha şiddetli olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Bipolar bozukluk, majör depresyon, bilişsel işlevler

Abstract:
Aim: Cognitive impairment is a significant psychopathological feature of
Major Depressive Disorder (MDD) and Bipolar Disorder (BD), especially during
depressive episodes. Research shows that MDD and BD can cause cognitive deficits
across several domains. Additionally, cognitive processes may be unique to each
disorder. The goal of this study was to compare cognitive skills in depressed BD and
MDD patients.
Materials and Methods: The study included 143 participants; 45 with BD in
depression, 53 with MDD, and 45 healthy. The research data was collected using
sociodemographic data form, Hamilton Depression Rating Scale (HAM-D), Hamilton
Anxiety Rating Scale (HAM-A), Young Mania Rating Scale (YMRS), Functioning
Assessment Short Test (FAST), Trail making test A-B (TMT-A/B), Stroop TBAG
form, and Auditory and Verbal Learning Test.
Results: The study found that BD and MDD have significant impairment in
attention, executive functions, memory, and learning compared to healthy controls. It
was shown that BD had a significant effect size in all cognitive functions, but MDD
showed a relatively smaller effect size compared to healthy controls. Research has
demonstrated that both BD and MDD exhibit impairment in similar cognitive domains.
However, the impairment is more severe in bipolar depression. A medium effect size
was found between BD and MDD. After statistically controlling for the depression
severity in BD and MDD throughout the depressive period, it was found that the
impairment persisted significantly in similar areas in both BD and MDD. Furthermore,
the impairment was more severe in BD.
Conclusion: BD and MDD have cognitive impairment during depression. Both
illness groups exhibited similar cognitive impairments during the depressive period, with
the bipolar disorder group experiencing more severe impairment. After statistically
accounting for depression severity, it was found that the impairment in cognitive skills
persisted significantly in the same regions in both the BD and MDD groups. Furthermore,
the impairment was more severe in BD compared to MDD.
Key Words: Bipolar disorder, major depression, cognitive functions