Sezaryen ameliyatı sonrası skar doku masajının ağrı, taktil duyu, doku iyileşmesi, skar kalitesi ve fonksiyonel durum üzerine etkisi
The effect of scar tissue massage on pain, tactile sensation, tissue healing, scar quality and functional status after cesarean section
Yazar: HAZEL DEMİRCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MANOLYA ACAR
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Bu çalışma sezaryen skar dokusuna yapılan skar masajının; ağrı, taktil duyu, doku iyileşmesi, skar kalitesi ve fonksiyonel durum üzerine etkisini araştırmak için planlandı. Çalışmaya 18-35 yaş arasında, 34 hafta ve üstünde tek ve ilk sezaryen doğum yapan, postoperatif 6. haftasında olan 20 kadın dahil edildi. Kadınlar rastgele iki gruba ayrıldı ve ilk grup; günlük yaşam aktivite önerileriyle birlikte fizyoterapist tarafından skar masajı öğretilerek görüntülü takibi yapılan eğitim grubu (n:10), ikinci grup ise skar masajı tedavisi almayıp sadece günlük yaşam aktivite önerilerinde bulunulan (n:10) kontrol grubuydu. Eğitim grubu kendi kendine haftada 3 kez, günde 20 dakika, 6 hafta boyunca skar masajı yaptı ve görüntülü aramalar ile takip edildi. Skar kalitesi; Hasta ve Gözlemci Skar Değerlendirme Ölçeği (HGSDÖ), ağrı değerlendirmesi; dijital basınç algometresi ve Leeds Nöropatik Semptom ve Bulgu Değerlendirmesi (LANSS), duyu değerlendirmesi; Semmes-Weinstein monofilaman ve iki nokta diskriminasyon (İND) testi, fonksiyonellik; Oswestry Özürlülük İndeksi (OÖİ) ve termografik değerler; termal kamera kullanılarak değerlendirildi. Çalışmamızın sonucunda skar masajı eğitim grubunda; HGSDÖ (p=0,005), LANSS (p=0,005), OÖİ skoru (p=0,005), monofilaman değerleri (p=0,005) ve skar alanı İND değerinde (p=0,005) istatiksel olarak anlamlı şekilde azalma görülürken, başınç ağrı eşiği değerinin (p=0,005) anlamlı düzeyde arttığı tespit edildi. Kontrol grubunda, HGSDÖ (p=0,007), OÖİ skoru (p=0,005), monofilaman skar alanı değerinde (p=0,005) ve sıcaklık farkında (p=0,005) istatistiksel olarak anlamlı şekilde azalma görüldü. Grupların son ölçümleri karşılaştırıldığında; skar masajı eğitim grubunun HGSDÖ (p=0,001), LANSS (p=0,01) ve OÖİ skoru (p=0,009) kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşükken, başınç ağrı eşiği değeri (p=0,001) anlamlı şekilde yüksekti. Grupların fark değerleri karşılaştırıldığında; HGSDÖ (p=0,002), LANSS (p=0,000), OÖİ skoru (p=0,003), başınç ağrı eşiği değeri (p=0,000), sıcaklık farkı (p=0,000), skar alanı İND değeri (p=0,001) eğitim grubunun lehine istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklıydı. Sonuç olarak skar masajı sezaryen cerrahisi geçiren kadınlarda; skar kalitesi, doku iyileşmesi, taktil duyu ve fonksiyonel durum parametrelerinde iyileşme ve ağrıda azalma sağladı. Bu sonuçlardan hareketle, hastaların fizyoterapist gözetiminde kendi kendilerine uyguladığı sezaryen skar masajı; etkili, güvenli ve alternatif tedavi yöntemi olabilir.

Anahtar kelimeler: Skar, Manuel terapi, Postoperatif ağrı, Telerehabilitasyon, Termal kamera

Abstract:
This study was planned to investigate the effect of scar massage on cesarean section scar tissue on pain, tactile sensation, tissue healing, scar quality, and functional status. The study included 20 women between the ages of 18 and 35, who had a single or first cesarean birth at 34 weeks and were in the 6th week after cesarean section. The women were randomly divided into two groups, and the first group was the training group (n:10), which was taught scar massage by a physiotherapist with daily life activity recommendations and followed by video, and the second group was the control group, which was not receive scar massage treatment but only made daily life activity recommendations (n:10). The training group performed self-scar massage 3 times a week, for 20 minutes a day, for 6 weeks and was followed up with video calls. Scar quality; Patient and Observer Scar Assessment Scale (POSAS), pain assessment; digital pressure algometer and Leeds Neuropathic Sign and Symptom Assessment (LANSS), sensory assessment; Semmes-Weinstein monofilament and two-point discrimination (TPD) test, functionality; Oswestry Disability Index (ODI) and thermographic values were evaluated using a thermal camera. As a result of our study, in the scar massage training group; POSAS (p=0, 005), LANSS (p=0, 005), ODI score (p=0, 005), monofilament values (p=0, 005) and scar area TPD value (p=0, 005) decreased statistically significantly, while the pressure threshold value (p=0,005) increased significantly. In the control group, there was a statistically significant decrease in POSAS (p=0,007), ODI score (p=0,005), monofilament scar area value (p=0,005), and temperature difference (p=0,005).  When the last measurements of the groups were compared, while the POSAS (p=0,001), LANSS (p=0,01) and ODI scores (p=0,009) of the scar massage training group were statistically significantly lower, the pressure pain threshold value (p=0,001) was significantly higher than the control group. When comparing the difference values of the groups; POSAS (p=0,002), LANSS (p=0,0000), ODI score (p=0,003), pressure threshold value (p=0,000), temperature difference (p=0,000), scar area TPD value (p=0,001) were statistically significantly different in favor of the training group. In conclusion, scar massage provided improvement in scar quality, tactile sensation, tissue healing, and functional status parameters and decreased pain in women who underwent cesarean section surgery. Based on these results, cesarean scar massage which the patients apply under the observation of a physiotherapist is an effective, safe, and cheap alternative treatment method.

Keywords: Scar, Manual therapy, Postoperative pain, Telerehabilitation, Thermal camera