COVİD-19 hastalarında omaha sistemine dayalı mobil sağlık uygulamasının fiziksel, psikososyal, bilişsel belirtiler ve yaşam kalitesine etkisi
Effect of mobile health application based on omaha system on physical, psychosocial, cognitive symptoms and quality of life in COVİD-19 patients
Yazar: GİZEMNUR TORUN
Danışman: PROF. DR. SELDA SEÇGİNLİ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırmanın amacı, Omaha Sistemi temelli mobil sağlık uygulamasının (COVOS) geliştirilmesi ve geliştirilen uygulamanın evde izlenen COVID-19 hastalarında fiziksel, psikososyal, bilişsel belirtiler ve yaşam kalitesine etkisini incelemektedir. Araştırmada tek kör, ön test- son test randomize kontrollü deneysel tasarım kullanılmış olup sonuç değişkenleri ön test, 1., 2. ve 3.ayda değerlendirildi. Çalışmanın örneklemini Kocaeli ilinde bir İlçe Sağlık Müdürlüğü'nün evde takip ettiği COVID-19 tanısı almış 60 hasta (deney grubu 30, kontrol grubu 30) oluşturdu. Çalışmada veriler, Hasta Tanıtıcı Bilgiler Formu, COVID-19 Bulaşıcı/ Enfeksiyon Durumu Problem Değerlendirme Ölçeği, COVID-19 Bulaşıcı/ Enfeksiyon Durumu Belirti/ Bulgular Listesi, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği, SF-12 Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Sistem Kullanılabilirlik Ölçeği ile toplandı. Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 34,03  8,34 (min-maks:21-52) olup %53,3'ü erkekti. Araştırma verileri, COVOS ile evde izlenen COVID-19 hastalarında fiziksel belirtilerin tüm izlem sürelerinde (1., 2. ve 3.ay) azaldığını; psikososyal belirtilerden olan depresif belirtilerin tüm izlem sürelerinde (1. 2. ve 3.ay) azaldığını; psikososyal belirtilerden olan anksiyete belirtilerinin 1.ay ve 3.ayda azaldığını; psikososyal belirtilerden olan stres belirtilerinin ise 2.ay ve 3.ayda azaldığını; bilişsel belirtilerin ise sadece 1.ayda azaldığını ve yaşam kalitesinin tüm izlem sürelerinde (1., 2. ve 3.ay) arttığını göstermiştir (p<0,05). Sonuç olarak, COVOS uygulamasının COVID-19 tanısı almış ve evde tedavisi devam eden hastaların fiziksel, psikososyal, bilişsel belirtilerin iyileşmesinde ve yaşam kalitesinin arttırılmasında etkili olduğu bulundu. COVOS uygulamasının toplumda farklı yaş gruplarında test edilmesi ve uzun dönemli etkilerinin izlenmesi önerilir.

Abstract:
The aim of the research is to examine the development of the Omaha System-based mobile health application (COVOS) and the effect of the developed application on physical, psychosocial, cognitive symptoms and quality of life in COVID-19 patients followed at home. A single-blind, pretest-posttest randomized controlled experimental design was used in the study and outcome variables were evaluated at pretest, 1st, 2nd and 3rd months. The sample of the study and consisted of 60 patients (experimental group=30, control group= 30) diagnosed with COVID-19 followed at home by District Health Directorate in Kocaeli province. In the study, data were collected with the Patient Information Form, COVID-19 Communicable/Infectious Status Problem Rating Scale, COVID-19 Communicable/Infectious Status Sings/Symptoms List, Depression Anxiety Stress Scale, SF-12 Quality of Life Scale, and System Usability Scale. The mean age of the individuals participating in the study was 34.03  8,34 (min-max: 21-52) and 53.3% of them were male. Research data showed that physical symptoms decreased in all follow-up periods (1st,2nd, and 3rd months) in COVID-19 patient followed at home with COVOS; depressive symptoms, one of the psychosocial symptoms, decreased in all follow-up periods (1st,2nd, and 3rd months); anxiety symptoms, decreased in the 1st and 3rd months; showed that cognitive symptoms decreased only in the 1st month and the quality of life increased in all follow-up periods (1st, 2nd, and 3rd months) (p<0.05). As a result, it was found that COVOS application was effective in improving the physical, psychosocial, cognitive symptoms and improving the quality of life of patients diagnosed with COVID-19 and continuing their treatment at home. It is recommended to test COVOS application in different age groups in the population and to monitor its long-term effects.