Türkiye'de buğday ve arpa piyasalarının koşullu varyanslarındaki oynaklığın tahmin edilmesi üzerine bir çalışma
A study on estimating price volatility in conditional variances of wheat and barley markets in Turkey
Yazar: ERKAN EFEKAN
Danışman: PROF. DR. ABDULBAKİ BİLGİÇ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Arpa = Barley ; Asimetrik = Asymmetric ; Buğday = Wheat ; Fiyat hareketi = Price movement ; Gıda egemenliği = Food sovereignty ; Gıda güvencesi = Food security

Özet:
Amaç: Gıda fiyat oynaklığı, gıda güvencesi ve gıda egemenliği üzerinde bir tehdit oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı; temel tahıl ürünleri ile döviz kuru, petrol fiyatları ve Covid-19 arasındaki oynaklık yayılım süreçlerini ve piyasa geçişgenliklerini tespit etmek ve oynaklık üzerine politika kararlarını etkileyebilecek verileri ortaya çıkarmaktır.
Yöntem: Bu çalışmada, motorin fiyatları, döviz kuru ve Covid-19 dışsal değişken niteliğinde olmak üzere, Türkiye'de buğday ve arpa piyasası arasındaki uzun dönem oynaklık ilişkisi ve bu oynaklığın simetrik olup olmadığı VAR (k)-Asimetrik BEKK-GARCH (p, q) Modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada 2005:01-2021:12 dönemi günlük verileri kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmada buğday ve arpa getiri serilerindeki koşullu varyansların hem kendi oynaklıklarından hem de diğer getiri serileri ile aralarında meydana gelen şoklardan önemli ölçüde etkilendiği tespit edilmiştir. Ayrıca buğday ve arpa piyasalarındaki oynaklıkların hem kendi uzun vadeli oynaklıklarından hem de diğer piyasalardaki uzun vadeli oynaklıklardan kaynaklandığı doğrulanmıştır. Özellikle buğday piyasasında geçmiş getirilerin şimdiki getirileri olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. Ürün piyasalarında oynaklık geçişkenliklerinde asimetrik etkilerin mevcut olduğu anlaşılmıştır 
Sonuç: Araştırılan piyasalarda uzun vadeli oynaklık etkilerinin kendi piyasalarında kalıcı olmasının, gıda güvencesi bağlamında sorunlara neden olacağı sonucuna varılmıştır. Ayrıca geçmiş getiri değerlerinin şimdiki piyasası getirilerini olumsuz etkilemesinin, gıda egemenliği bağlamında gıda fiyat ve getirisinin olumsuz etkilerine karşı savunmasız olan üreticileri üretimden soğutacağı, bu durumunda telafisi güç veya imkânsız sonuçlar ortaya çıkaracağı değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Gıda Fiyat Oynaklığı, Buğday ve Arpa Fiyatları, VAR (k)-Asimetrik BEKK-GARCH (p, q), Gıda güvencesi, Gıda Egemenliği

Abstract:
Purpose: Food price volatility poses a threat to food security and food sovereignty. The aim of this study is to detect the volatility spillover processes and market pass-through between the main grain products and exchange rate, oil prices, and Covid-19 and to reveal data on volatility that may affect policy decisions.
Method: The study analyzed the long-term volatility relationship between wheat and barley market in Turkey, including diesel prices, exchange rate and Covid-19 as exogenous variables, and whether this volatility is symmetrical or not, using the VAR (k)-Asimetrik BEKK-GARCH (p, q) Model. Daily data for the period of 2005:01-2021:12 were used in the study.
Findings: In the study, it was determined that the conditional variances in the wheat and barley return series were significantly affected both by their own volatility and by the shocks that occurred between them and the other return series. It has also been confirmed that the volatility in the wheat and barley markets stems from both their own long-term volatility and the long-term volatility in other markets. It has been determined that the past returns, especially in the wheat market, have a negative effect on the current returns. It is understood that there are asymmetric effects in volatility pass-through in product markets.
Results: It has been concluded that persistent long-term volatility effects in the markets researched will cause problems in the context of food security in their own markets. In addition, it has been evaluated that the negative effects of past return values on current market returns will alienate producers who are vulnerable to the negative effects of food price and yield in the context of food sovereignty from production and this case will cause irreparable or impossible results.

Keywords: Food Price Volatility, Wheat and Barley Prices, VAR (k)-Asymmetric BEKK-GARCH (p, q), Food security, Food Sovereignty