Prostat kanseri hastalarında prostatektomi yöntemlerinin yaşam kalitesine etkisi: Meta analiz çalışması
The effect of prostatectomy methods on the quality of life in prostate cancer patients: A meta analysis study
Yazar: BÜŞRA AKMAN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL AĞIRBAŞ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Çalışmada, prostat kanseri hastalığında prostatektomi tedavi yönteminin kullanımının ve moderatör değişkenlerin yaşam kalitesine etkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırma, meta analiz yöntemi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamına dâhil edilen çalışmalara; YÖK Tez Merkezi, ULAKBİM, ProQuest, Arizona University, PubMed, MEDLINE, SCOPUS, Cochrane Library, PROSPERO, Web of Science veri tabanları kullanılarak ulaşılmıştır. Türkçe ve/veya İngilizce yayın dilinde; makale ve tez yayın türünde, kesitsel, kohort ve vaka kontrol yöntem türünde ve en az iki prostatektomi yöntemini kullanan nicel araştırmalar çalışma kapsamına dâhil edilmiştir. Araştırmanın kapsamı 19 çalışmadan oluşmaktadır. Bu çalışmaların 2003-2022 yılları arasında uygulandığı ve 10.766 hastanın prostatektomi yöntemlerinden birini kullandığı tespit edilmiştir. Etki büyüklüklerinin hesaplanmasında standartlaştırılmış ortalama fark; ortak etki büyüklüklerinin hesaplanmasında ise rastgele etkiler modeli kullanılmıştır. Araştırmada; yayın türü, yöntem türü, ölçek türü, ülke türü, yıl ve yaş ortalaması moderatör değişkenleri kullanılarak alt grup analizi ve meta regresyon analizi yapılmıştır. Çalışmada, açık prostatektominin (AP), laparaskopik prostatektomi (LP) ve robotik prostatektomi (RP) yöntemleri ile karşılaştırıldığında yaşam kalitesi açısından AP, LP ve RP'ye göre, RP ise LP'ye göre küçük bir avantaja sahip olduğu gösterilmektedir ancak bu durum istatistiksel olarak anlamlı bulunamamıştır. Araştırma kapsamında yapılan alt grup analizlerinde; yöntem, yaş ve yayın türü moderatör değişkeninin ise yaşam kalitesi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Meta regresyon analizlerinde yayın türü değişkeninde kohort tasarımının randomize kontrollü çalışma tasarıma göre etkisi daha fazla olduğu gözlemlenmiştir. Yayın yılı moderatör değişkeninin etki büyüklüğü üzerinde pozitif yönde küçük bir etkisi olduğu görülmektedir. Ancak bu moderatör değişkenlerin yaşam kalitesi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olmadığı sonucuna varılmıştır. Lokalize prostat kanseri hastalığında prostatektomi yöntemi kullanımının yaşam kalitesine etki edebilecek diğer faktörlerle yeni bir meta analiz çalışmasının yapılması önerilmektedir. Dahil edilen çalışmaların sınırlı sayıda olması ve heterojenite düzeyinin yüksek olması nedeniyle daha geniş örneklem büyüklüklerine sahip çalışmalarla desteklenmeli ve farklı hasta gruplarının değerlendirilmesine odaklanılması, maliyet-etkililik analizleri ve hasta tercihleri üzerine daha fazla araştırma yapılması önerilmektedir.

Abstract:
The study aimed to reveal the effect of the use of prostatectomy treatment method and moderator variables on the quality of life in prostate cancer. The research was carried out within the scope of meta-analysis method. Studies included in the scope of the research; It was accessed using YÖK Thesis Center, ULAKBİM, ProQuest, Arizona University, PubMed, MEDLINE, SCOPUS, Cochrane Library, PROSPERO, Web of Science databases. Publication language in Turkish and/or English; Quantitative studies in the article and thesis publication type, cross-sectional, cohort and case-control method type, and using at least two prostatectomy methods were included in the scope of the study. The scope of the research consists of 19 studies. It was determined that these studies were conducted between 2003 and 2022 and 10,766 patients used one of the prostatectomy methods. Standardized mean difference in calculating effect sizes; Random effects model was used to calculate common effect sizes. In the research; Subgroup analysis and meta regression analysis were performed using the moderator variables: publication type, method type, scale type, country type, year and average age. The study shows that open prostatectomy (OP) has a small advantage compared to laparoscopic prostatectomy (LP) and robotic prostatectomy (RP) methods in terms of quality of life, and RP has a small advantage over LP, but this is not statistically significant. It was not found to be significant. In the subgroup analyzes conducted within the scope of the research; It was concluded that the moderator variables of method, age and publication type did not have a statistically significant effect on the quality of life. In meta-regression analyses, it was observed that the cohort design had a greater effect on the publication type variable than the randomized controlled study design. It appears that the publication year moderator variable has a small positive effect on the effect size. However, it was concluded that these moderator variables did not have a statistically significant effect on quality of life. It is recommended to conduct a new meta-analysis study with other factors that may affect the quality of life of the use of prostatectomy method in localized prostate cancer. Due to the limited number of included studies and the high level of heterogeneity, it is recommended that they should be supported by studies with larger sample sizes and focus on the evaluation of different patient groups, and further research should be conducted on cost-effectiveness analyzes and patient preferences.