Vergilerin tahsilinde stopaj yönteminin etkinliği
The Effectiveness of the withholding method in the collection of taxes
Yazar: GÖKÇE KÜPCÜ
Danışman: PROF. DR. OSMAN PEHLİVAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Ülkelerin bulunduğu ekonomik koşullara bağlı olarak ihtiyaç duyulan vergi gelirlerinin sağlanmasında vergi tahsil yöntemleri önem arz etmektedir. Vergi yoksa devlet yoktur ilkesi, ülkeler açısından en önemli gelir kaynağının vergilerden oluşmasının yanı sıra vergi tahsilinin kayba sebebiyet vermeden uygulanabilir yöntemlere dayanarak yapılması da bir diğer önemli husustur. Vergi gelirlerinin ne şekilde tahsil edildiği, vergileme ilkelerine uygunluğu, ödenmesi gereken vergi borcu ile tahsil edilen vergi borcu arasındaki farkın en aza indirgenebilmesi için vergi tahsil yöntemlerinin doğru ve sürdürülebilir olması gerekmektedir. Günümüzde birçok ülkenin vergi sisteminde yaygın uygulama alanı bulunan, vergi güvenliğini sağlayan, vergi kayıp ve kaçakçılığını engelleyen bir vergilendirme yöntemi ve vergi tahsil yöntemi olarak Türkiye'de de tercih konusu olan stopaj yöntemine ilişkin konular; anayasal vergileme ilkeleri çerçevesinde incelenecektir. Bu tez çalışmamızda stopaja dair konular; vergileme ilkelerine uygunluğu, mükellef üzerinde yaratmış olduğu olumlu ve olumsuz yönleri detaylı bir şekilde açıklanmıştır. 

Türk vergi sistemimizde uygulanan stopaj yönteminin; her bir vergi geliri açısından uygulanma koşulları, kanunlarla düzenlenerek hükme bağlanmış ve bu düzenlemelere dayanarak vergi tahsilinde uygulanan stopaj yönteminin vergi gelirleri üzerinde etkinliği ele alınmıştır. Stopaj yönteminin vergi tahsili üzerinde etkinliği, vergi tahsil sürecinde devlete sağlamış olduğu iş ve işlem kolaylığının yanı sıra gelir arttıkça vergi yükünün tersine artan etki yaratması nedeniyle mükellefler arasında oluşan vergi yükü dağılımdaki eşitsizlik değerlendirilmiştir. Vergi sisteminin etkinliği, işleyişi ve mükellefin vergiye karşı tutumun tespitinde etkisi olan dolaylı ve dolaysız vergi ayrımının, gelişmiş ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de dolaysız vergi tahsilatı lehine sonuçlar ortaya çıkarması gerekmektedir. Bu nedenle asıl uygulanma amacı devlete süratle gelir sağlayabilme ve vergi gelirini garanti altına alabilmeyi amaçlayan bu yöntemin, kanunda düzenlenen koşullarının karmaşıklığının giderilmesi ve vergi yüküne dair eksik bilgiye sahip mükellef yararına daha sade ve anlaşılır sistemin yeniden düzenlenmesi gerekmektedir.

Abstract:
Tax collection methods play a crucial role in ensuring the tax revenues that countries require based on their economic conditions. Beyond the fundamental principle of "no state without taxes," which underscores the crucial role of taxes as the primary source of income for nations, it is equally essential to implement practical and effective methods for tax collection to prevent revenue loss. To minimize discrepancies between tax obligations and actual tax collections, these methods must be accurate, sustainable, and in line with taxation principles. This thesis aims to thoroughly examine the issues surrounding witholding tax, which is widely applied in Turkey and continues to expand in scope. 

It will also explore its compliance with taxation principles and its positive and negative impacts on taxpayers. In the Turkish tax system, the application of the withholding tax method for various income types is governed by laws, and this research will assess its effectiveness in tax collection, specifically its impact on tax revenues within these legal frameworks. The analysis will evaluate the efficiency of the withholding tax method in tax collection, focusing on the administrative ease it provides to the state while also addressing the inequalities in the distribution of the tax burden among taxprayers due to its regressive nature, where the tax burden increases disproportionately with income. This distinction between direct and indirect taxes, which influences both the efficiency of the tax system and taxpayers' attitudes toward taxation, should, as in developed countries, lead to a preference for direct tax collection in Turkey. To ensure quick and consistent revenue for the state while promoting taxpayer compliance, it is essential to simplify the complex legal regulations surrounding the method and create a more transparent, accesible system that accommodates taxpayers with a limited understanting of their obligations.