Israrlı Takip ve Taciz Ölçeğinin Türkçe standardizasyon çalışması: Mağdurlarının travma sonrası stres ve psikolojik belirti düzeylerinin incelenmesi
The Turkish standardization study of Stalking and Harassment Scale: Examining post traumatic stress and psychological symptom levels of victims
Yazar: NAZİRE AYŞENUR YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP BELMA GÖLGE
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa /  Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Adli psikoloji = Forensic psychology ; Klinik psikoloji = Clinical psychology

Özet:
Israrlı takip, psikoloji literatüründe son yıllarda sıklıkla incelenen bir kavramdır. Israrlı takip
ruh sağlığı kadar toplum sağlığı ve hukuk alanının da konusu olmuştur. Özellikle ısrarlı takip
davranışının bireyde neden olduğu sonuçlar psikolojik ve fiziksel sağlığa olan etkileri bu
kavrama olan önemin artmasına neden olmuştur. Türkçe literatür incelendiğinde ısrarlı takip
için yapılan çalışmaların az olduğu ve etkili ölçüm araçlarının olmadığı görülmüştür. Bu
çalışma, Turmanis ve Brown tarafından geliştirilen Israrlı Takip ve Taciz Ölçeği'nin
psikometrik yapısının incelenmesi ve Türkçe'ye uyarlanması amacıyla yapılmıştır. Yapılan
çalışma için 409 kadın ve 92 erkek olmak üzere 501 kişiye ulaşılmış ancak ısrarlı takip
mağduru olduğu belirlenen 225 kadın ve 37 erkek olmak üzere toplam 262 kişi üzerinden
analizler yapılmıştır. Katılımcılara içerisinde sosyodemografik veri formu, Israrlı Takip
Mitleri, Israrlı Takip ve Taciz Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri ve PCL-5 Travma Sonrası
Stres Kontrol Listesi'nin bulunduğu anket formu uygulanmıştır. Çalışma iki aşamalı
planlanmış olup ilk aşamada uyarlama analizlerine yer verilmiş ikinci aşamada ise araştırma
hipotezleri test edilmiştir. Elde edilen ilk bulguda Israrlı Takip ve Taciz Ölçeği'nin Türkçe dil
geçerliği sağlanmıştır. Ardından yapılan faktör analizi sonucunda ölçeğin yapı geçerliği
sağlanmıştır. Ölçek iki faktör ve beş alt boyutlu bir yapı sergilemektedir. Hesaplanan faktör
ve alt boyutlar arasındaki ilişkilerin yüksek olduğu görülmüştür. Ölçüt bağıntılı geçerlik için
araştırma ölçeğinin diğer ölçekler ile makul düzeyde anlamlı ilişkiye sahip olduğu
bulunmuştur. Hesaplanan Cronbach Alfa ve Guttman İki Yarı katsayıları ölçeğin güvenilir bir
ölçek olduğunu göstermiştir. Bu kapsamda Israrlı Takip ve Taciz Ölçeği'nin Türkçe'de
güvenilir ve geçerli bir ölçme aracı olduğu bulgulanmıştır. Çalışmanın ikinci kısmındaki
hipotez testleri sonucunda kadınların erkeklere oranla daha çok ısrarlı takibe maruz kaldıkları
görülmüştür. Ayrıca ısrarlı takibin uygulanmasında erkeğin kadını takip etmesi ve kadının erkeği takip etmesinin ağırlıkta olduğu bulunmuştur. Erkek katılımcılar cinsiyete göre mitler
noktasında kadınlara oranla daha yüksek inanç sergilemiştir. Israrlı takip ve taciz ölçeği için
kadın ve erkek katılımcıların puan medyanları arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Israrlı
Takip ve Taciz Ölçeği ile Travma Sonrası Stres Kontrol Listesi, anksiyete, depresyon,
olumsuz benlik, somatizasyon, hostilite ve Kısa Semptom Envanteri toplam puanı arasında
anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Israrlı takibin sıklığındaki artış bireylerin ısrarlı takipten
etkilenme düzeyi, travma sonrası stres ve psikolojik belirti puanlarını anlamlı şekilde
arttırmaktadır. Israrlı takipten sonra bireyin kendisini savunmasız hissetme düzeyi travma
sonrası stres ve psikolojik belirtiler ile anlamlı ilişkilidir. Yaşanılan yere, medeni durum ve
geçmiş mağduriyet değişkenlerine göre katılımcıların Israrlı Takip ve Taciz Ölçeği puanları
arasında anlamlı farklar bulunmuştur. Elde edilen bulgular ısrarlı takip davranışının daha iyi
anlaşılmasında ve yapılacak çalışmalarda kullanılması olası bir ölçüm aracının Türkçe
literatüre kazandırılmasında değerli görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Israrlı takip, güvenirlik, geçerlik, travma, psikolojik sağlık

Abstract:
Stalking is a concept that has been frequently studied in the psychological literature in recent
years. A persistant behaviour, stalking has become a subject of public health and legal fields
as well as mental health. Especially the consequences of stalking behavior on the individual
and it's effects on psychological and physical health have led to an increase in the importance
of this concept. When Turkish literature was examined, it was seen that studies on stalking
were few and there were no effective measurement tools. This study was conducted to
examine the psychometric structure of the Stalking and Harassment Behaviour Scale
developed by Turmanis and Brown and to adapt it to Turkish. For the study, 501 people, 409
women and 92 men, were reached, but analyses were made on a total of 262 people, 225
women and 37 men, who were determined to be victims of stalking. A survey form including
sociodemographic data form, Stalking Myths, Stalking and Harassment Behaviour Scale,
Brief Symptom Inventory and PCL-5 Post-Traumatic Stress Checklist was applied to the
participants. The study was planned in two stages; adaptation analyzes were included in the
first stage, and research hypotheses were tested in the second stage.In the first finding, the
Turkish language validity of the Stalking and Harassment Behaviour Scale was established.
As a result of the subsequent factor analysis, the construct validity of the scale was ensured.
The scale displays a structure with two factors and five sub-dimensions. It was observed that
the relationships' between the calculated factor and sub-dimensions were high. for criterion-
related validity, the research scale was found to have a reasonably significant relationship
with other scales. Calculated Cronbach's Alpha and Guttman Half-Half coefficients showed
that the Stalking and Harrashment Behaviour Scale is a reliable scale. In this context, it has
been found that the Stalking and Harassment Behaviour Scale is a reliable and valid
measurement tool in Turkish. As a result of the hypothesis tests in the second part of the
study, it was seen that women were exposed to more persistent stalking than men. In addition,
it has been found that in the implementation of stalking, the predominance is that the man
follows the woman and the woman follows the man. Male participants showed higher beliefs
in myths than women, depending on gender. There was no significant difference between the
median scores of male and female participants for the Stalking and Harassment Behaviour
Scale. Significant relationships were found between the Stalking and Harassment Behaviour
Scale and the Post-Traumatic Stress Checklist, anxiety, depression, negative self,
somatization, hostility, and the Brief Symptom Inventory total score. The increase in the
frequency of stalking significantly increases individuals' level of exposure to stalking, post-
traumatic stress and psychological symptom scores. The individuals' level of feeling
vulnerable after stalking is significantly related to post-traumatic stress and psychological
symptoms. Significant differences were found between the participants' Stalking and
Harassment Behaviour Scale scores according to place of residence, marital status and past
victimization variables. The findings obtained are considered valuable in better understanding
stalking behavior and in introducing a measurement tool that can be used in future studies to
the Turkish literature.
Key Words: Stalking, reliability, validity, trauma, psychological health