Türkiye'de döviz kurunun dış ticaret üzerine etkileri (2005-2015)
The effects of exchange rate on foreign trade in Turkey (2005-2015)
Yazar: HABİBE YAMAN
Danışman: PROF. DR. BEKİR GÖVDERE
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Döviz kuru politikaları = Exchange rate policies ; Regresyon analizi = Regression analysis ; Ticaret = Trade ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export ; İthalat = Import

Özet:
Bilindiği üzere, son zamanlarda döviz kurundaki aşırı dalgalanmalar oldukça dikkat çekmiştir. Dolayısıyla, dış ticareti etkileyen bir faktör olarak düşünülen döviz kurunun Türkiye'nin dış ticareti üzerine yaptığı etki merak konusu olmuştur. Bu sebeple bu çalışmada, Türkiye'de döviz kurunun dış ticarete etkilerini; sayısal olarak saptamak amaçlanmıştır. 
Bu kapsamda tez çalışmasında, Türkiye'de döviz kurunun dış ticaret üzerine etkileri, 2005-2015 yılları ele alınarak incelenmiştir. Bu amaçla; dış ticaret teorileri, döviz kuru sistemleri ve teorik yaklaşımlara yer verilmiş ve etkiyi saptamak için ampirik bir çalışma yapılmıştır. Çalışmada; Granger nedensellik testi, Johansen eşbütünleşme testi, VAR analizi, çoklu doğrusal regrasyon analizi yapılmıştır. Ayrıca, model doğrulama testleri, VEC hata düzeltme modeli ve etki-tepki analizlerine de yer verilmiştir. Granger nedensellik testi sonucuna göre, ihracat ve ithalat arasında karşılıklı bir nedensellik ilişkisi saptanmıştır. Model doğrulama testinden elde edilen katsayı sonuçlarına göre bu dönemde döviz kurundaki % 1 birimlik artışın ihracatı % 0.23 oranında arttırmış olduğu, ithalatı ise % 0.38 azaltmış olduğu saptanmıştır. Ayrıca; GSYİH'da meydana gelen % 1'lik artışın ithalatı % 1.32 arttırmış olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, dış ticareti etkilemek amaçlı gerçekleştirilen bir kur ayarlamasının tek başına yeterli olmayacağı ortaya çıkmıştır.

Abstract:
As is known, the recent fluctuations in exchange rates have attracted considerable attention. Therefore, the effect of foreign exchange on Turkey's foreign trade, which is considered as a factor affecting foreign trade, has become a matter of curiosity. For this reason in this study, the effects of foreign exchange on foreign trade in Turkey had been aimed to detect numerically. 
In this thesis, the effects of exchange rate on foreign trade in Turkey are examined by taking the years 2005-2015. For this purpose; Foreign trade theories, exchange rate systems and theoretical approaches given, empiricial study were conducted to detect impact. In the study; Granger causality test, Johansen cointegration test, VAR analysis, multiple linear regression were analyzed. In addition, model validation tests, VEC error correction model and impact-response analyzes are also included. According to the Granger causality test result, there is a mutual causality relationship between exports and imports. According to the coefficient results obtained from the model validation test, it was determined that 1% unit increase in exchange rate in this period increased exports by 0.23% and imports decreased by 0.38%. Also; the 1% increase in GDP has increased imports by 1.32%. As a result, a currency adjustment aimed at influencing foreign trade alone would not be enough.