Oğuz Atay'da mitik babasızlık
Mythical fatherlessness in Oğuz Atay
Yazar: ALİ CEVHER ÖZBİLGİN
Danışman: PROF. DR. NEVZAT KAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı / Karşılaştırmalı Edebiyat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature

Özet:
Bu çalışma, Oğuz Atay'ın eserlerindeki ana kahramanlarda görülen ideal yoksunluğu ve kökensizliğin aydınlanma felsefesi ile ne derecede ilişkili olduğunu ele almayı amaçlamaktadır. Theodor W. Adorno – Max Horkheimer Aydınlanmanın Diyalektiği'nde aydınlanma kavramının kökenlerini mitolojik kaynaklarda aramış ve insanoğlunun doğadan koparak oluşturduğu kültürün gelişim aşamalarının mitik hikayelerdeki yansımaları üzerinde durmuştur. Bu çalışma da aynı yolu izleyerek Oğuz Atay kahramanlarının aydınlanma kavramıyla ilişkilerini açıklamak için mitolojik kaynaklara dönmüştür. Çalışmanın birinci bölümünde Antik Yunan tragedyalarındaki ana tanrıça semiyosferinin ataerkil transformasyona nasıl maruz kaldığı incelenmiştir. Odesseia destanının başkahramanı Odysseus'un eve dönüş yolculuğunda aydınlanma düşüncesinin izlerinin nasıl görüldüğü üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde epik ile roman arasında yakınlık olup olmadığı ele alınmış Atay kahramanlarının epik bir kahraman olan Odysseus ile benzerlik ve farklılıkları incelenmiştir. Üçüncü ve son bölümde Oğuz Atay'ın Korkuyu Beklerken, Babama Mektup ve Beyaz Mantolu Adam adlı hikayeleri incelenmiş bu hikayelerdeki kahramanların izinde Atay'ın eserlerinde görülen aydınlanma felsefesi karşıtlığının ortaya koyulması amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Oğuz Atay, Aydınlanmanın Diyalektiği, Kökensizlik, Postmodernizm, Meta anlatı, Odysseia

Abstract:
This study aims to examine the extent to which the absence of ideals and rootlessness observed in the main characters of Oğuz Atay's works are related to the philosophy of enlightenment. In Theodor W. Adorno and Max Horkheimer's work "Dialectic of Enlightenment," they sought the origins of the concept of enlightenment in mythological sources and examined the reflections of the stages of development of culture, which humanity created by detaching itself from nature, in mythic stories. This study follows a similar path and turns to mythological sources to explain the relationship between Oğuz Atay's characters and the concept of enlightenment. In the first section of the study the question of "how the main goddess semiosphere in Ancient Greek tragedies undergoes patriarchal transformation" is examined. It focuses on how the traces of enlightenment thought are observed in the journey of the main character Odysseus in the epic poem "Odyssey." In the second section, the proximity between the epic and the novel is studied, and the similarities and differences between Atay's characters and the epic hero Odysseus are observed. In the third and final section, Oğuz Atay's stories "Korkuyu Beklerken" (Waiting for Fear), "Babama Mektup" (Letter to My Father), and "Beyaz Mantolu Adam" (The Man in the White Coat) are examined to demonstrate the contradictions to the enlightenment philosophy in Atay's works, following the footsteps of the characters in these stories.
Anahtar Kelimeler: Oğuz Atay, Dialectic of Enlightenment, Rootlessness Postmodernism, Meta nerative, Odysseia,