Akut lenfoblastik lösemi tanılı hastaların tedavi bitimi takiplerinde metabolik sendrom gelişme sıklığının değerlendirilmesi
Assessment of the incidence of metabolic syndrome development in patients diagnosed with acute lymphoblastic leukemia during follow-up after treatment
Yazar: BUKET YÜRÜKCÜ ACAR
Danışman: PROF. DR. MELİKE SEZGİN EVİM
Bursa Uludağ Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Çocukluk çağı kanserlerinin en sık sebebi lösemilerdir.Yıllar içerisinde
yeni tedaviler ve hasta bakımının artması ile akut lenfoblastik lösemide sağ
kalım %90'lara ulaşmıştır, ancak uzun dönem yan etkiler giderek daha sık
bildirilmeye başlanmıştır. Obezite ve metabolik sendrom sıklığındaki belirgin
artış özellikle adölesan dönem ve sonrasında lösemiden sağ kalan hastalarda
önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışmamızda tedavisi
tamamlanmış ALL hastalarında metabolik sendrom sıklığı ve risk faktörlerinin
incelenmesi amaçlanmıştır.
Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji Bilim
Dalı'nda Ocak 2010 - Aralık 2020 tarihlerinde, akut lenfoblastik lösemi tanısıyla
tedavi almış, tedavi bitiminden en az 2 yıl geçmiş 59 hasta prospektif
değerlendirilmiştir.
Hastaların ortalama yaşları tanı anında 61 ay, kontrol muayenelerinde
ise 158 aydı. Hastaların 26'sı (%44,1) kız, 33' ü (%5) erkekti. Hastaların hepsi
B-ALL ile takipliydi. ALL BFM 2009 protokolüne göre 25 (%42,4) hasta yüksek;
34 (%57,6) hasta standart veya orta riskliydi. Risk grupları arasında tanı ve
kontrol muayenelerinde yaş ve cinsiyet açısından anlamlı fark yoktu.
Hastaların %16,95'i fazla kiloluyken %18,64'ü obezdi. Cinsiyet ve risk
gruplarıyla obezite arasında anlamlı fark saptanmadı. Abdominal obezite
kızlarda ve orta risk grubunda daha yüksek bulundu (p<0,05). Metabolik
sendrom NCEP-ATP3 tanı kriterlerine göre hastaların 33'ünde (%56) en az bir
metabolik sendrom risk faktörü mevcuttu, 5 hasta ise (%8,5) dört risk
faktörünün üçünü karşılayarak metabolik sendrom tanısı aldı. Kardiyovasküler
risk faktörü olan homosistein 7 hastada (%11,9) yüksek bulundu.
Sonuç olarak; ALL sağ kalanlarında metabolik sendrom ve obezite
gelişme riski genel popülasyona göre artmıştır, çocukların tedavi sonrası
sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite konusunda eğitilmesi ve düzenli
taramalarının yapılması önemlidir.

Abstract:
The most common cause of childhood cancers is leukemia. Over the
years, with the advancement of new treatments and improved patient care, the
survival rate for acute lymphoblastic leukemia (ALL) has reached up to 90%,
but long-term side effects are increasingly being reported. Especially in
adolescents and beyond, there is a significant increase in the prevalence of
obesity and metabolic syndrome among survivors of leukemia, posing a
significant problem. Our study aimed to investigate the frequency of metabolic
syndrome and its risk factors in patients who have completed treatment for
ALL.
Between January 2010 and December 2020, we prospectively
evaluated 59 ALL patients who had completed at least 2 years of treatment at
Bursa Uludağ University Faculty of Medicine. Mean diagnosis age was 61
months, mean follow-up age was 158 months, with 44.1% females and 55.9%
males. All patients were followed up with B-ALL; 25 patients were high risk,
while 34 patients were standard or intermediate risk. No significant age/gender
differences between risk groups. 16.95% overweight, 18.64% obese, with
higher abdominal obesity in girls and intermediate-risk group (p<0.05).
Metabolic syndrome risk factors were present in 56% of patients, and 8.5%
MetS diagnostic criteria for metabolic syndrome. Elevated homocysteine
levels, a cardiovascular risk factor, were found in 11.9% of patients.
In conclusion, the risk of developing metabolic syndrome and obesity
in survivors of ALL is increased compared to the general population. It is
important to educate children about healthy eating habits and physical activity
after treatment and to conduct regular screenings.