Kayıt dışı ekonomi ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği (1990-2019)
Informal economy and the relationship between economic growth: The case of Turkey (1990-2019)
Yazar: MUSTAFA BELİR
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ ŞİŞMAN
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonomi Finans Ana Bilim Dalı / Ekonomi ve Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Enflasyon = Inflation ; Kayıt dışı ekonomi = Informal economy ; Vergi denetimi = Tax audit ; İşsizlik = Unemployment

Özet:
Bu çalışanın temel amacı, Türkiye'de son otuz yıla ilişkin kayıt dışı ekonomi
büyüklüğünü vergi denetimi yaklaşımıyla tahmin etmek ve gayrı safi yurt içi hasıla
verileri ile bu verilerin yıllar içindeki değişimi dikkate alınarak, ekonomik büyüme
ve kayıt dışı ekonomi ilişkisinin teorik olarak açıklanmasıdır. Kayıt dışı ekonomi
kavramı dünya literatürüne 1950'li yıllarda yer bulmaya başlamasına karşın bu
faaliyetler 1970'li yıllara kadar hak ettiği ölçüde incelenememiştir. Resmi makamlar
tarafından ölçülmesi zor olan bu faaliyetlerin ülke ekonomilerine kısa vadede katkı
sağladığı ancak uzun vadede zararlı etkileri olduğu yönünde ampirik sonuçlara
ulaşılmıştır. Kayıt dışı ekonomi devletin bilgisi dışında gerçekleşen faaliyetler olması
nedeniyle kesin olarak hesaplanamayan ve belli yaklaşımlarla tahmin edilebilen bir
kavramdır. Yapılan tahmin çalışmalarının gerçeğe ne derece yakın olduğu konusunda
ise bir veri bulunmamaktadır.
Çalışmada, vergi denetimi yaklaşımıyla Türkiye'nin son otuz yıldaki kayıt dışı
ekonomi büyüklüğü vergi denetimi yaklaşımı ile tahmin edilerek, gayrı safi yurt içi
hasıla verileri ile kayıt dışı ekonomi ve ekonomik büyüme ilişkisi teorik olarak
açıklanmaya çalışılmıştır. Devletin bilgisi dışında gerçekleştirilen faaliyetlerin bir
sonucu olarak ortaya çıkan kayıt dışı ekonomi tüm dünya ülkelerinde farklı
büyüklüklerde varlığını sürdürmektedir. Genel olarak hesaplamada çok sayıda
tahmin yöntemi kullanılmasına karşın kayıt dışı ekonominin büyüklüğü ve ülke
ekonomisindeki yeri hakkında kesin bir veriye ulaşmak mümkün değildir. Bu
nedenle kayıt dışı ekonominin ülkelerin kayıtlı ekonomik büyüme verileri ve vergi
kaynaklı hazine gelirlerini aşındırması sonucu ortaya çıkan olumsuz sonuçlar
mükellef ve vergi boyutuyla daraltılmış biçimde ele alınarak bu belirsizliklerin
azaltılmasına ve kayıt dışı ekonominin önlenmesine yönelik çözüm önerilerine yer
verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Enflasyon, İşsizlik, Kayıt Dışı Ekonomi, Vergi Denetimi,
Ekonomik Büyüme.

Abstract:
The main purpose of this employee is to estimate the size of the informal
economy for the last thirty years in Turkey with the tax audit approach and to explain
the relationship between economic growth and the informal economy theoretically,
taking into account the gross domestic product data and the change in these data over
the years. Although the concept of the informal economy began to find its place in
the world literature in the 1950s, these activities could not be studied to the extent
they deserve until the 1970s. Empirical conclusions have been reached that these
activities, which are difficult to measure by official authorities, contribute to the
economy of the country in the short term, but have harmful effects in the long term.
The informal economy is a concept that cannot be calculated precisely and can be
estimated with certain approaches, since it is the activities that take place without the
knowledge of the state. There is no data on how close the estimation studies are to
reality.
In the study, the informal economy size of Turkey in the last thirty years has
been estimated with the tax audit approach, and the relationship between the gross
domestic product data and the informal economy and economic growth has been
tried to be explained theoretically. The informal economy, which emerged as a result
of activities carried out without the knowledge of the state, continues to exist in
different sizes in all countries of the world. In general, although many estimation
methods are used in the calculation, it is not possible to reach precise data about the
size of the informal economy and its place in the country's economy. For this reason,
the negative results of the informal economy's erosion of the registered economic
growth data and tax-based treasury revenues of the countries are discussed in a
narrow way with the taxpayer and tax dimension, and solution suggestions are given
to reduce these uncertainties and to prevent the informal economy.
Keywords: Inflation, Unemployment, Informal Economy, Tax Audit,
Economic Growth.