İsparta il merkezindeki yaşlılarda yaşlı dostu şehir algısı ve aktif yaşlanmanın yaşam kalitesine etkisi
Age-friendly city perception and the effect of active aging on quality of life for elderly people in İsparta city center
Yazar: EDANUR DOĞAN
Danışman: PROF. DR. ERSİN USKUN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Bu çalışmanın amacı Isparta il merkezinde yaşayan yaşlıların sosyodemografik 
özelliklerinin, yaşlı dostu şehir algılarının ve aktif yaşlanma düzeylerinin yaşam 
kalitesine etkisini incelemektir.
Kesitsel tipteki bu çalışma Mart 2023- Ağustos 2024 tarihleri arasında 
gerçekleştirildi. Araştırma evrenini Isparta il merkezinde yaşayan 36,500 yaşlı 
oluşturdu. Örneklem sayısı hesaplamak için yaşam kalitesi evren standart sapması () 
7, ortalamaya göre yapılmak istenen sapma (d) 0,7 ve anlamlılık düzeyi (%5 için 
t=1.96) alınarak 786 bulundu, örneklemeyi kolaylaştırması için 800 kişiye ulaşılması 
hedeflendi. Çalışma 653 kişiye (%81,62) ulaşılarak tamamlandı. Araştırmanın bağımlı 
değişkeni yaşlıların yaşam kalitesi, bağımsız değişkenleri sosyodemografik özellikler, 
yaşlı dostu şehir algısı ve aktif yaşlanma düzeyiydi. Yaşlıların yaşam kalitesi için 
YYK-Kısa ölçeği, yaşlı dostu şehir algısı için AFCCQ-TR ölçeği ve aktif yaşlanma 
düzeyi için AYÖ kullanıldı. Veriler yüz yüze toplandı ve SPSS 22.0 programı ile analiz 
edildi. Verilerin analizinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, minimum ve 
maksimum değerler, bağımsız gruplarda t testi, Pearson korelasyon testi, Mann 
Whitney U testi ve lineer regresyon analizi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık için sınır 
değer p<0,005 kabul edildi. 
Bu çalışmaya katılanların YYK-Kısa puan ortalaması 47,8±9,5; AFCCQ-TR 
toplam puan ortalaması 13,5±12,4; AYÖ toplam puan ortalaması 149,9±43,4 bulundu. 
Yaşlıların düzenli işte çalışması, arkadaşının olması, hobisinin olması, spor veya 
egzersiz yapması, eğitim durumunun ilköğretim ve altında olması, gelirinin giderine 
eşit veya giderinden fazla olması, sağlık durumunun orta veya iyi olması, sigara 
içmemesi, günlük işlerini kendisinin yapması, medeni durumunun evli olması yaşlı 
dostu şehir algısının yüksek olması, aktif yaşlanma düzeyinin yüksek olması yaşam 
kalitesini arttıran faktörler olarak bulundu.
Yaşlı nüfusu giderek artmaktadır, bu sebeple yaşlıların yaşadığı şehirlerde 
onlara uygun hizmetlerin yapılması, aktif yaşlanma düzeylerine arttırmaya yönelik 
çalışmaların planlanması, yaşlıların yaşam kalitesini etkileyen faktörlerin 
belirlenmesi, yaşam kalitesini arttırmaya yönelik önlemler alınması önerilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Aktif Yaşlanma, Yaşlı Dostu Sağlık Hizmetleri, Yaşlı Dostu Şehir 
ve Topluluklar, Yaşlılarda Yaşam Kalitesi, Yaşam Kalitesi

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the impact of sociodemographic variables, age-friendly city perceptions, and active aging levels on the quality of life of the elderly living in Isparta's city center.
This cross-sectional study was done from March 2023 to August 2024. The research universe included 36,500 senior persons who lived in Isparta's city center. To compute the sample size, the quality of life universe standard deviation () was 7, the intended deviation from the mean (d) was 0.7, and the significance threshold (t=1.96 for 5%) was used, yielding 786 results. To assist sampling, it was planned to reach 800 persons. The study was completed with 653 participants (81.62%). The study's dependent variable was older quality of life, whereas the independent factors were sociodemographic characteristics, perception of an age-friendly city, and level of active aging. The YYK-Short scale was used to assess older quality of life, the AFCCQ-TR scale for perceptions of age-friendly cities, and the AYO scale for active aging.  Data were collected face-to-face and analyzed using the SPSS 22.0 program. The data was analyzed using number, percentage, mean, standard deviation, minimum and maximum values, t-test in independent groups, Pearson correlation test, Mann Whitney U test, and linear regression. The p-value of <0.005 was considered statistically significant.
The individuals in this study had an average YYK-Short score of 47.8±9.5, AFCCQ-TR total score of 13.5±12.4, and AYO total score of 149.9±43.4. Having a regular job, having friends, having hobbies, doing sports or exercise, having a primary school education or less, having income equal to or greater than expenses, having moderate or good health, not smoking, doing their own daily chores, marital status is married, having a high perception of an elderly-friendly city, and having a high level of active aging were discovered to be factors that improve the elderly's quality of life.
The elderly population continues to grow, so it is recommended that appropriate services be provided for the elderly in the cities where they live, that studies be planned to increase their active aging levels, that factors influencing the elderly's quality of life be identified, and that measures be taken to improve their quality of life.
Keywords: Active Aging, Age-Friendly Health Cares, Age-Friendly Cities and Communities, Quality of Life, Quality of Life for the Elderly