Sektörel bazda sistematik ve sistematik olmayan riskler ve bileşenleri, Borsa İstanbul uygulaması
Systematic and non-systematic risks and their components on sectoral basis: The analysis of Borsa İstanbul
Yazar: ERSİN GÜMÜŞ
Danışman: PROF. DR. METİN ÇOŞKUN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Risk = Risk ; Sermaye varlıkları fiyatlama modeli = Capital asset pricing model ; Sistematik risk tahmini = Prediction of systematic risk

Özet:
Risk kavramı firmadan ve sektörden kaynaklanan ve portföy çeşitlendirmesi ile yok edilebilen sistematik olmayan risk ile pazarın genel yapısından kaynaklanan sistematik riskin toplamından oluşmaktadır. Sistematik riskin kaynaklarını enflasyon riski, kur riski, faiz oranı riski ve politik risk oluştururken; sistematik olmayan riskin kaynaklarını finansal risk, faaliyet riski, endüstriyel risk ve yönetsel risk oluşturmaktadır.

Çalışmada BİST Sınai, BİST Hizmetler, BİST Mali ve BİST Teknoloji ana endeksleri içinde yer alan 16 alt sektörün CAPM modeli kullanılarak sistematik ve sistematik olmayan riskleri ayrıştırılmış, bu risklerin bileşenleri sektörler bazında incelenmiştir. 

Çalışmanın birinci bölümünde çalışmanın amacı ve önemi belirtilmiş; çalışma ile ilgili tanımlar, temel kavramlar, risk ölçümü, hesaplanması ve risk ayrıştırma ile ilgili matematiksel yöntemler üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde literatüre yer verilmiş, üçüncü bölümde ise çalışmanın veri seti ve örneklemi, veri toplama ve derleme süreci ile çalışmada kullanılan analiz yöntemleri açıklanmıştır. Dördüncü bölümde sektörler bazında sistematik ve sistematik olmayan risk bileşenlerinin tespiti amacıyla gerçekleştirilen zaman serisi analizlerine ilişkin bulgular ortaya konmuştur. Beşinci ve son bölümde ise her alt sektör için sistematik ve sistematik olmayan risklere ait bileşenler açıklanmış, elde edilen sonuçlar yorumlanmış ve ileride gerçekleştirilebilecek çalışmalara ilişkin önerilere yer verilmiştir. 

Anahtar Sözcükler: Sistematik Risk, Sistematik Olmayan Risk, CAPM, Risk Ayrıştırma, Zaman Serisi Analizi

Abstract:
Risk concept consists of the non-systematic risk, originating from sectoral situation and restrainable by portfolio diversification, and the systematic risk, originating from general structure of the market. Inflation risk, currency risk, interest rate risk and the political risk generate the sources of the systematic risk, besides that financial risk, operational risk, industrial risk and management risk generate the sources of the non-systematic risk.

In this study; systematic and non-systematic risks of 16 sub-sectors, which are traded in BIST Industry, BIST Service, BIST Financial and BIST Technology indices, were decomposed by using CAPM model, also relations between their components were analyzed on sectoral basis.

In the first part of this study, the goal and the importance of the study were designated; definitions about the study, fundamental concepts and mathematical methods related to risk measuring, risk calculation and risk decomposition were emphasized. In the second part, literature was presented; in the third part, data sets and sample of the study, the process of data collection and data compilation, and the analysis methods were explained. In the fourth part, the findings of time series analyses to determine the components of systematic and non-systematic risks were stated. In the last part, for all 16 sub-sectors, the components of systematic and non-systematic risks were explained; the results of the analyses were interpreted; and the suggestions for future studies were proposed.

Keywords: Systematic Risk, Non-systematic Risk, CAPM, Risk Decomposition, Time Series Analysis