Meslek lisesi öğrencilerinde problemli internet kullanımı, bilişsel yetenek ve dikkat becerilerinin incelenmesi
Investigation of the problematic internet use, cognitive ability and attention skills on vocational school students
Yazar: NURDAN ÖZOLGUN KURT
Danışman: PROF. DR. HAKAN COŞKUNOL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel yetenek = Cognitive ability ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Çalışma belleği = Working memory

Özet:
Teknolojinin gelişmesiyle insan hayatına hızla giren internet, pek çok yenilik ve kolaylığı da beraberinde getirmiş ancak çok hızlı bir değişim ve çeşitlilik ile olumsuz etkiler oluşturabileceği; bu etkilerin özellikle çocuklar ve bir risk grubu olarak görülen ergenler arasında daha sık görüldüğü yapılan araştırmalarla kanıtlanmıştır.  Çalışmamızda; meslek lisesi öğrencileri arasında problemli internet kullanımı yaygınlığı, problemli internet kullanımının; bilişsel yetenek ve dikkat becerileri ile olan ilişkisinin incelenmesi, ortaya çıkacak sonuçlar ile yazın alanına yeni bilgiler kazandırılması ve bu doğrultuda bilgisayar-internet sistemlerinin ergenlere yararlı hale gelebilecek şekilde düzenlenmeleri konusunda yarar sağlayacak bilgilerin edinilmesi amaçlanmıştır.
Araştırmamızda, Balıkesir il merkezinde bulunan Merkez Ticaret Meslek Lisesi'nde öğrenim gören 15-17 yaş aralığındaki çalışmaya katılmaya gönüllü öğrencilerden rastgele yöntemle seçilen 114 kişiye Kısa Semptom Envanteri uygulanmış, dikkat ve kaygı düzeyi yüksek çıkan öğrenciler araştırma dışı bırakılarak kalan 82 öğrenciye Problemli İnternet Kullanımı Ölçeği, Raven Standart Progresif Matrisler Testi, İz Sürme Testi A ve B Formu ile araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu uygulanmıştır.
Araştırmamızda; öğrenciler arasında problemli internet kullanımı oranı %20,7 olarak bulunmuştur.  Problemli internet kullanımı olan öğrencilerin PİKÖ toplam ve alt bileşenleri puanlarının, problemli internet kullanımı olmayan öğrencilerin puanlarına göre anlamlı derecede yüksek olduğu;  problemli internet kullanımı olan ve olmayan öğrenciler arasında bilişsel yetenek ve dikkat becerileri değişkenleri bakımından anlamlı bir farklılaşma olmadığı bulunmuştur.  Çalışmada ayrıca psikomotor hız ve dikkatin, bilişsel yetenek ve yönetici işlevler ile; yönetici işlevlerin ise ayrıca çalışan bellek ile ilişkili olduğu belirlenmiştir.     
Ergenler açısından Problemli İnternet Kullanımı'nın bilişsel yetenek ve dikkat becerilerine yönelik etkilerinin araştırılmasına ilişkin daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç olduğu görülmektedir. Bundan sonra yapılacak çalışmaların genellenebilir sonuçlar açısından daha fazla sayıda örneklem ve çeşitli okul türlerini kapsayacak şekilde yapılmasının yararlı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Although the internet, quickly entering into human life due to technological developments, has brought lots of innovation and facilities, the studies have proved that it may also cause some negative effects by reason of rapid change and diversity, and these effects are prevalent among the children and the adolescent seen as a risk group. The purpose of our study is to attain assistance providing information concerning frequent problematic internet use among vocational school students, investigation of the relationship between problematic internet use and cognitive ability and attention skills, providing new information to the literature towards the results and consequently organizing the computer-internet systems to render more useful for the adolescent.
In our research, randomly selected 114 students, who were volunteer to attend the study, receiving education in Central Vocational Trade High School in the centre of Balıkesir and within the rage of 15 to 17 ages were applied Brief Symptom Inventory.  The students with high attention and anxiety levels were excepted  from the research. The rest, 82 students, were applied Problematic Internet Use Scale, Raven Standard Progressive Matrices Test, Trail Making Test A and B Form, and  Personal Information Form prepared by researcher.
In our research, the problematic internet use rate among the students are defined 20,7 %. The survey results show that the PİKÖ total and subcomponent scores of the students having problematic internet use are significantly higher than the students who don't have problematic internet use and also there is not a significant differentiation with regard to cognitive ability and attention skills parameters between the students who have or don't have problematic internet use. Moreover, psychomotor speed and attention are related to cognitive ability and executive functions, and executive functions are related to working memory as well.
As it is seen, more comprehensive studies are needed to research the effects of  Problematic Internet Use on cognitive ability and attention skills in terms of the adolescent. Making the further researches by covering different school types and more quantity of samples are thought to assist in the way of generalizable results.