Musul ili Reşidiye kasabası Türkmen halk kültürü
Mosul province Rashidiya town folk culture
Yazar: TAHA MAHMOOD AHMED ALI
Danışman: PROF. DR. SEYFULLAH YILDIRIM
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Folklor = Folklore

Özet:
Reşidiye, günümüzde Irak sınırlarında bulunan Musul'un önemli Türkmen yerleşim yerlerinden biridir. Reşidiye tarihi süreçten itibaren Türkmen kültürünün canlı bir şekilde yaşatıldığı zengin bir kültürel mirasa sahip coğrafyalardandır. Bu çalışmada Reşidiye kasabasının halk kültürü temelinde sosyal yapısı, gelenek ve görenekleri, dil ve edebiyatı, müzik ve halk oyunları ve dini inanışları ele alınmıştır. Çalışmada öncelikle, Reşidiye kasabasının tarihi ve coğrafi konumu hakkında bilgi verilmiş, ardından Türkmenlerin bölgedeki tarihsel süreç içindeki varlığı ve etkisi incelenmiştir. Kasabanın sosyal yapısı, aile ilişkileri, geleneksel yaşam biçimleri ve toplumsal olaylara verilen tepkiler analiz edilmiştir. Çalaşmada kaynak kişilerden derlenen ve günümüze kadar yeni nesillere aktarılmış ve aktarılmaya devam eden sözlü edebiyat geleneği incelenmiştir. Çalışmada; hayatın geçiş dönemleri olarak ifade edilen doğum, evlenme ve ölüm ritüelleri, toplumsal yaşamın önemli dönüm noktaları ele alınmıştır. Dini münasebetlerde Kurban Bayramı, Ramazan Bayramı, aşure, mevlit, Hıdırellez, Nevruz Bayramı ve sünnet merasimleri gibi etkinlikler de işlenmiştir. Halk edebiyatı ve kültürü içerisinde ise horyat, mani, atasözü, deyim, ninni, okşama, ağıt, dua ve beddua gibi unsurlar da ele alınmıştır. Reşidiye kasabasında halk kültürünün unsurlarına bakıldığında, gelenek ve göreneklerin, inanç ve itikatların ve hatta unutulmuş değerlerin izlerinin günümüzde de canlı bir şekilde sürdürüldüğü görülmüştür. Reşidiye'de uygulanan geleneklerin Türk Dünyasında uygulanan geleneklerle benzer olduğu ve bu noktada coğrafyanın Türk kültürünün önemli bir temsilcisi ve paydaşı olduğu gözlemlenmiştir.

Abstract:
Reshidiye is one of the important Turkmen settlements of Mosul, which is located in Iraq today. Reshidiye is one of the geographies with a rich cultural heritage where Turkmen culture has been kept alive since the historical process. In this study, the social structure, customs and traditions, language and literature, music and folk dances and religious beliefs of Rashidiye town are discussed on the basis of folk culture. Firstly, information about the history and geographical location of the town of Reshidiye is given, then the presence and influence of Turkmens in the region in the historical process is analyzed. The social structure of the town, family relations, traditional life styles and reactions to social events are analyzed. In the study, the oral literature tradition compiled from the source people and transferred to new generations until today and continues to be transferred is analyzed. In the study; birth, marriage and death rituals, which are expressed as the transition periods of life, and important turning points of social life are discussed. Events such as Eid al-Adha, Eid al-Fitr, Eid al-Fitr, Ashura, Mawlid, Hıdırellez, Nevruz and circumcision ceremonies were also covered in religious relations. In folk literature and culture, elements such as horyat, mani, proverb, idiom, lullaby, caress, lament, prayer and curse are also discussed. Looking at the elements of folk culture in the town of Reşidiye, it was observed that the traces of traditions and customs, beliefs and beliefs, and even forgotten values are still alive today. It has been observed that the traditions practiced in Reşidiye are similar to the traditions practiced in the Turkish World and at this point, the geography is an important representative and stakeholder of Turkish culture.