Esrar kullanımının tespitinde enzimatik hidroliz etkinliğinin ultra performanslı sıvı kromatografisi tandem kütle spektrometresi yöntemiyle belirlenmesi
Determination of enzymatic hydrolysis efficiency in detection of cannabis use by ultra performance liquid chromatography by tandem mass spectrometry method
Yazar: AYKUT KUL
Danışman: PROF. DR. AHMET OLCAY SAĞIRLI
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Enzimatik hidroliz = Enzymatic hydrolysis ; Esrar = Marijuana ; Kanabinoidler = Cannabinoids ; Kanabis = Cannabis ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; İdrar tahlili = Urinalysis

Özet:
Esrar halen dünyada en yaygın kullanılan yasadışı uyuşturucu maddedir. Biyolojik sıvılarda esrar kullanımını belirlemek için seçici, hızlı ve güvenilir yöntemlere ihtiyaç duyulmaktadır. İdrar, esrar kullanımının tespitinde uzun süre belirlenebildiği için en fazla tercih edilen biyolojik materyaldir.  İdrar yapılan bu analizlerde enzimatik hidrololiz uygulanmaktadır. Bu çalışmada,  esrar kullanımının tespitinde enzimatik hidroliz etkinliğinin ultra performanslı sıvı kromatografisi tandem kütle spektrometresi yöntemiyle belirlenmesi amaçlanmıştır.
Bu tez çalışmasında, enzimatik hidrolizin etkinliğini belirlemek için enzim konsantrasyonu, pH ve sıcaklık parametreleri incelenmiştir. Literatürden farklı olarak 75 °C ve 90 °C sıcaklıklarda enzimatik hidroliz etkinliği deneysel olarak araştırılmıştır. Enzimatik hidroliz optimizasyonundan sonra geliştirilen yöntem, Avrupa İlaç Ajansı Biyoanalitik Yöntem Kılavuzu parametrelerine göre valide edilerek gerçek örneklerin analizi gerçekleştirilmiştir.
Enzimatik hidroliz verimi 75 °C ve 90 °C'de literatüre göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu iki sıcaklık için benzer sonuçlar elde edildiğinden, valide edilen yöntem için 75 °C seçilmiştir. Kalibrasyon eğrisi aralığı, 1-2000 ng/mL arasında doğrusal olarak belirlenmiştir.
Avrupa İlaç Ajansı Biyoanalitik Yöntem Kılavuzu'na göre valide edilen yöntem, gerçek numune analizlerine başarıyla uygulanarak toplam 11-nor-9-karboksi-Δ9-THC miktarları belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, geliştirilen bu yöntemin esrar kullanımının belirlenmesinde hızlı, kolay ve güvenli bir şekilde kullanılabileceğini göstermiştir.

Abstract:
Marijuana is still the most widely used illegal drug in the world. Selective, rapid and reliable methods are needed to identify cannabis use in biological fluids. Urine is the most preferred biological material because it can be detected for a long time in the detection of cannabis use. In these analyzes of urine, enzymatic hydrololysis is applied. In this study, it was aimed to determine the enzymatic hydrolysis efficiency in the detection of cannabis use by ultra-performance liquid chromatography tandem mass spectrometry method.
In this thesis study, enzyme concentration, pH and temperature parameters were investigated to determine the efficiency of enzymatic hydrolysis. Unlike the literature, the enzymatic hydrolysis efficiency was investigated experimentally at temperatures of 75 °C and 90 °C. After the enzymatic hydrolysis optimization, the developed method was validated according to the parameters of the European Medicines Agency Bioanalytical Method Guide and analysis of real samples was performed. 
It was determined that the enzymatic hydrolysis efficiency was higher at 75°C and 90°C compared to the literature. Since similar results were obtained for these two temperatures, 75°C was chosen for the validated method. The calibration curve range was linearly determined from 1-2000 ng/mL.
The method, which was validated according to the European Medicines Agency's Bioanalytical Method Guide, was successfully applied to real sample analyzes and total 11-nor-9-carboxy-Δ9-THC concentrations were determined. The results showed that this developed method can be used quickly, easily and safely in determining cannabis use.