Erken çocukluk döneminde sık kullanılan pediatrik sıvı formdaki ilaçların süt dişi minesindeki eroziv etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the erosive effect of commonly used pediatric liquid medications on primary tooth enamel in early childhood
Yazar: TUĞBA CODAL
Danışman: PROF. DR. NURHAN ÖZALP
Ankara Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı / Çocuk Diş Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu çalışmada erken çocukluk döneminde sık kullanılan pediatrik sıvı formdaki antibiyotik, analjezik, anti-inflamatuar, demir ve D vitamini preparatlarının süt dişi minesindeki eroziv etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. İlaçların pH, titre edilebilir asidite (TA), tamponlama kapasiteleri (TK) ve kalsiyum içerikleri ölçülmüştür. 65 adet üst süt santral kesici diş; her grupta 13 örnek olmak üzere 5 gruba ayrılmıştır. Her bir örneğin yarısı kontrol yüzeyi olarak tasarlanmış olup aside dayanıklı tırnak cilasıyla 2 kat kapatılmıştır. Örnekler antibiyotik grubu için 8 saatte bir, parasetamol grubu için 6 saatte bir, NSAİİ grubu için 12 saaatte bir, demir ve D vitamini için 24 saatte bir olacak şekilde 28 gün boyunca rutin döngülerle ilaçlara maruz bırakılmıştır. Örneklerin yüzey pürüzlülüğü analizi Atomik Kuvvet Mikroskobu ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin normallik testlerine Shapiro-Wilk testi ile bakılmıştır. Deney ve kontrol gruplarında veriler normal dağıldığı için iki grup arasında t testi kullanılmıştır. İlaç gruplarında pürüzlülük değerleri normal dağılmadığı için gruplar arasında Kruskall-Wallis H testi kullanılmıştır. Anlamlılık seviyesi olarak p<0,05 alınmıştır. Örneklerin ilaçlara maruz bırakılmadan önceki başlangıç ve 28 günlük daldırma sonrası elde edilen yüzey pürüzlülük değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir (p< 0,05). Tüm ilaçlar deney süresi sonunda yüzey pürüzlülüğünde artışa neden olmuştur. Çalışmada kullanılan ilaçların süt dişi mine yüzeyinde oluşturdukları yüzey pürüzlülük değerleri incelendiğinde; kontrol grubuna oranla Largopen, Ibufen ve Calpol arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ancak, Ferrum ve Devit-3 ilaç grupları, diğer üç gruba göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha düşük yüzey pürüzlülük değerleri göstermiştir (p<0,05). Çalışmada kullanılan ilaçların pH, TA, TK değerleri ile yüzey pürüzlülük değerlerinde görülen değişim arasında yapılan korelasyon analizinde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulgulanmazken (p>0,05), kalsiyum içerikleri ile yüzey pürüzlülüğü arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Erken çocukluk döneminde kullanılan ilaçların seçimi ve reçete edilmeleri sırasında ilaçların pH, TA, TK ve kalsiyum değerleri kadar erozyondan sorumlu olabilecek şeker içerikleri, alım sıklıkları ve şekilleri de göz önünde bulundurulmalı ve çocuklarla ilgilenen tüm sağlık gruplarının ve bakım verenlerinin ilaçlar konusunda bilgilendirilmesi ağız diş sağlığı için önem arz etmektedir.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate the erosive effects of commonly used paediatric liquid form antibiotic, analgesic, anti-inflammatory, iron and vitamin D preparations on deciduous tooth enamel in early childhood. The pH, titratable acidity, buffering capacity and calcium content of the drugs were measured. 65 maxillary central deciduous incisors were divided into 5 groups with 13 specimens in each group. Half of each sample was designed as a control surface and covered with 2 layers of acid-resistant nail varnish. The samples were exposed to the drugs in routine cycles for 28 days, every 8 hours for antibiotic group, every 6 hours for paracetamol group, every 12 hours for NSAID group, and every 24 hours for iron and vitamin D group. Surface roughness analysis of the samples was performed by Atomic Force Microscopy. Normality tests of the data were examined by Shapiro-Wilk test. Since the data were normally distributed in the experimental and control groups, t test was used between the two groups. Since the roughness values in the drug groups were not normally distributed, Kruskall-Wallis H test was used between the groups. p<0.05 was taken as significance level. A statistically significant difference was found between the initial surface roughness values of the samples before exposure to the drugs and after 28 days of immersion (p< 0.05). All drugs caused an increase in surface roughness at the end of the experimental period. When the surface roughness values of the drugs used in the study were analysed, no statistically significant difference was found between Largopen, Ibufen and Calpol compared to the control group. However, Ferrum and Devit-3 drug groups showed statistically significantly lower surface roughness values than the other three groups (p<0.05). In the correlation analysis performed between the pH, titratable acidity,  buffering capacity values of the drugs used in the study and the change in surface roughness values, no statistically significant relationship was found (p>0.05), while a statistically significant relationship was found between calcium content and surface roughness. During the selection and prescription of drugs used in early childhood, the pH, titratable acidity,  buffering capacity and calcium values of the drugs as well as the sugar content, frequency and form of intake that may be responsible for erosion should be taken into consideration and it is important for oral dental health that all health groups and caregivers caring for children are informed about the drugs.