Kazak destanlarından Cemşid Kıssası üzerine metin ve motif incelemesi
Text and motif analysis on the Parable of Cemşid from Kazakh epics
Yazar: ESEN ULUS
Danışman: DOÇ. DR. ERDAL ADAY
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Destanlar = Epics ; Formel düşünce = Formal thought ; Halk bilimi = Folklore ; Kazak edebiyatı = Kazakh literature ; Kıssalar = Narratives ; Türk destanları = Turkish legends ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Destanlar bir toplumun yaşayışı, değer yargıları ve kültürel birikimleri hakkında çeşitli bilgiler verir. Bu yüzden destanlar sayesinde o toplumun birçok kültürel alanında araştırma yapılabilir. Türk destan çalışmalarının merkezinde Oğuz Kağan, Dede Korkut ve Köroğlu gibi kahramanlar vardır. Türkiye'deki destan çalışmaları ve destanların aktarımı 2000'li yıllarda başlamış ve son yıllarda da artmıştır. Bu çalışmada ise Türk dünyası destan geleneği içinde yer alan Kazak Türklerine ait Cemşid Kıssası yapı, muhteva, motif ve metnin Türkiye Türkçesine aktarımı şeklinde incelenmiştir. Kazak Türkçesinde hikâyelik destan türü bağlamında ele alınan bu metinlere kıssa adı verilse de şekil ve içerik açısından bu metinler destan ürünleridir. Çalışma dört bölümden oluşmuş, birinci bölümünde destan terimi, destan anlatıcıları, destancılık geleneği üzerinde durulmuştur. İkinci bölüm şekil ve muhteva incelemesinin yapıldığı kısımdır. Üçüncü bölümde destanın motifleri bulunup incelenmiş, epizot incelemesi ve epizot özeti verilmiştir. Dördüncü bölümde ise Cemşid Kıssası hakkında Babalar Sözü adlı kitaptan bilgiler verilmiş ve toplamda 5126 dizeden oluşan destan metni Kiril alfabesinden Latin alfabesine aktarılmış, Latin alfabesinden de Türkiye Türkçesine aktarılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Cemşid Kıssası, Destan, Hikâyelik Destan, Kazak Destanları

Abstract:
Epics give various information about a society's life, value judgments and cultural accumulations. Therefore, thanks to epics, research can be done in many cultural areas of that society. At the center of Turkish epic studies are heroes such as Oğuz Kağan, Dede Korkut and Köroğlu. Studies on epics and the transmission of epics in Turkey started in the 2000s and have increased in recent years. In this study, the Cemşid Parable of the Kazakh Turks, which is in the epic tradition of the Turkish world, has been examined as the transfer of structure, content, motif and text to Turkey Turkish. Although these texts, which are handled in the context of the epic epic type in Kazakh Turkish, are called tales, these texts are epic products in terms of form and content. The study consists of four parts, in the first part, the term epic, epic narrators, epic tradition are emphasized. The second part is the part where the form and content analysis is made. In the third chapter, the motifs of the epic were found and analyzed, episode analysis and episode summary were given. In the fourth chapter, information about the Cemşid Parable from the book named Babalar Sözü is given and the epic text consisting of 5126 lines in total has been transferred from the Cyrillic alphabet to the Latin alphabet, and from the Latin alphabet to Turkey Turkish.
Keywords: Cemşid Epics, Epic, The Narrative Epic, Kazakh Epics.