Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sivil okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi
An investigation of civil literacy levels of social studies teacher candidates
Yazar: UĞUR ARSLAN
Danışman: PROF. DR. ZAFER ÇAKMAK
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Eğitim = Education ; Sosyal bilgiler = Social studies

Özet:
Bu araştırma ile sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sivil okuryazarlık düzeylerini tespit etmek amaçlanmıştır. Araştırma 2022-2023 eğitim-öğretim döneminde uygulanmıştır. Araştırmanın evreni Fırat Üniversitesi, İnönü Üniversitesi ve Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bölümündeki öğrencilerden oluşmaktadır. Araştırmada toplam 432 kişi yer almaktadır. Bunların 286'sı kadın, 146'sı erkektir. 
Araştırmada nicel araştırma yöntemi olan Betimsel Tarama Modeli kullanılmıştır. Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sivil okuryazarlık düzeylerini belirlemek amacıyla Kişisel Bilgi Formu ve "Sivil Okuryazarlık Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde; Betimsel İstatistik, Bağımsız Örneklem T-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Mann-Whitney U Testi, Kruskal Wallis Testi kullanılmıştır.
Öğretmen adaylarının sivil okuryazarlık düzeylerine dair demografik değişkenlerin etkisi değerlendirilmiş ve sonuçlarına yer verilmiştir. Cinsiyet, öğrenim görülen üniversite, sınıf düzeyi, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi ve sivil toplum kuruluşlarına üye olma durumlarında farklılık tespit edilmiştir. Ancak dünya ve Türkiye gündemiyle ilgili olma durumunda farklılık tespit edilmemiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sivil okuryazarlık düzeylerinin genel olarak yüksek olduğu sonucuna varılmıştır.
Literatür ve elde edilen araştırma verileri ışığında, sivil okuryazarlığın küçük yaşlardan itibaren aile ile başlayıp ömür boyu devam etmesi gerektiği vurgulanmıştır. İlköğretim seviyesi ile beraber sivil okuryazarlık eğitiminin de başlaması gerektiği belirtilmiştir. Elde edilen veriler tartışma zemininde benzer araştırmalar ile yorumlanarak sonuca ulaşılmaya çalışılmıştır. Bütün bunların neticesinde de çalışmaya ilgi duyacaklar için bazı öneriler getirilmiştir.

Abstract:
This study aims to determine the civil literacy levels of social studies teacher candidates. The research was implemented in the 2022-2023 academic year. The participants of the study consisted of students studying in the Department of Social Studies Education in Education Faculties of Fırat University, İnönü University and Muş Alparslan University. A total of 432 participants took part in the research. Of all, 286 were women and 146 were men.
The Descriptive Survey Model, a quantitative research method, was used in the study. Personal Information Form and "Civil Literacy Scale" was used in order to determine the civil literacy levels of the social studies teacher candidates. Descriptive Statistics, Independent Samples T-Test, One-Way Analysis of Variance, Mann-Whitney U Test, and Kruskal Wallis Test were used to analyse the data.
The effect of demographic variables on teacher candidates' civil literacy levels was evaluated and the results were presented. The results showed differences across gender, university, year of education at university, mother's education level, father's education level and their status regarding membership to non-governmental organizations. However, no difference was observed in the case of their interest in the world and Türkiye's agenda. According to the findings obtained from the study, it was concluded that the social studies teacher candidates' civil literacy levels were generally high.
In the light of the literature and the results obtained form this study, it has been emphasized that civil literacy should start in the family from an early age and continue throughout life. It has also been stated that civil literacy education should start at the primary education level. The study discusses the results in light of similar studies and has reached a conclusion. Finally, some suggestions have been made for those who are interested in the study.