Türkiye'de kredi tayınlaması üzerine ampirik bir araştırma /
Yazar: NURYAGDY JORAYEV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EZGİ BADAY YILDIZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Asimetrik enformasyon = Asymmetric information ; Banka kredileri = Bank credits ; Bankacılık sistemi = Banking system ; Kredi tayınlaması = Credit rationing ; Krediler = Credits ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector ; Türk bankacılık sistemi = Turkish banking system

Özet:
Bankacılık sektörünün ortaya çıkışı ile vazgeçilmez bir parçası haline gelen kredi sistemlerinin
ortaya çıkması ekonomiler için birçok soruna çözüm iken yönetim ve denetimi zorlaştıran pek çok
riski de beraberinde getirmiştir. Özellikle Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin finansal
piyasalarında risk kavramı yıkıcı sonuçlara sebebiyet vermektedir. Geçmişten günümüze Türkiye
küresel ve ulusal ölçekte birçok ekonomik krizin etkisi altında kalmıştır. Bu krizlerin yıkıcı etkisi
öncelikle finans sektöründe hissedilmektedir. Piyasada negatif etkilere sahip olan unsurlar yalnızca
kriz kaynaklı değillerdir. Örneğin taraflar arasında meydana gelen asimetrik enformasyon
problemleri ile ortaya çıkan, bizzat bankalar tarafından kredi arzına getirilen sınırlama özel ismiyle
kredi tayınlaması, piyasa koşullarını olumsuz etkilemekte hatta ekonomik büyümeye dahi engel
olabilmektedir. Kredi tayınlaması, bankaların, müşterilere talep ettikleri kredi miktarından daha azını
arz etmesi veya kredi isteğini doğrudan reddederek kredi kısıtına yönelmeleri durumunda meydana
gelmektedir. Bir risk yönetimi aracı olarak kullanılan tayınlama, literatürde asimetrik enformasyon
sorunu olarak bilinen ve piyasaların etkinlik düzeyini azaltan, bankaların kredi verirken yanlış
kararlar almasıyla uzun vadede krize kadar götüren birtakım sorunlara çözüm olarak geliştirilmiştir.
Ekonomik büyüme için ülkedeki ticari faaliyetler ve yatırımlar büyük önem arz etmektedir. Bu
faaliyetlerin gerçekleşebilmesi için uygun ortamların oluşturulması ve yeterli kaynağın sağlanması
gerekmektedir. Yatırımların gerçekleştirilebilmesi için kullanabileceği kaynaklar şirketlerin
kendilerine ait sermayeleri yahut banka kredileridir. Çalışmanın konusu olan banka kredileri ve ticari
krediler bu faaliyetlerin gerçekleşmesi noktasında kilit bir rol oynamaktadır. Bu doğrultuda
kredilerin taşıdığı risk ile ortaya çıkan bankaların kendilerini garantiye aldığı sorunlara karşı bir
politika aracı olan kredi tayınlamasının bu kredilerin sağlanabilirliği noktasındaki etkisi incelenmesi
gereken bir husus olarak karşımıza çıkmaktadır.
Bu çalışmada öncelikle kredi tayınlamasını teorik çerçevede incelenmiş olup, kredi tayınlamasının
ekonomi üzerindeki mikro ve makro etkilerini ele almıştır. Diğer taraftan sistemin karşılaştığı sorunlar
ve etkinliğin artırılması amacıyla bu sorunlara karşı kullanılmakta olan tayınlama yönteminin
krediler üzerinde, banka bilançolarında ve genel olarak ülke ekonomisi konjonktüründe etkileri,
ekonomik kriz etkenleri incelenmiştir. Ayrıca kredi tayınlamasına sebep olan asimetrik bilginin kredi
piyasasında varlığı ve bankaların fiyatlama davranışlarına etkisi ampirik olarak incelenmiştir.
Yapılan çalışmada kredi tayınlamasının ticari krediler üzerinde olumsuz etkisinin olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kredi tayınlaması, bankacılık sistemi, asimetrik bilgi

Abstract:
Credit systems, which have become an indispensable part of the banking sector with the
emergence, have brought many risks that make management and control difficult while solving many
problems for economies. Especially in the financial markets of developing countries such as Turkey,
the concept of risk causes disastrous consequences. Turkey, from past to the global and national
levels has remained under the influence of many economic crises. The destructive effect of these
crises is felt primarily in the financial sector. On the other hand, the factors that have negative effects
on the market are not affected only by the crisis. For example, with the special name of the credit
rationing, which arises with the asymmetric information problems between the parties and brought
to the credit supply by the banks, credit assignment may adversely affect the market conditions or
even prevent economic growth. Credit rationing occurs when banks supply less than the amount of
credit they demand to customers, or if they directly refuse the loan request and turn to the credit
constraint. Being used as a risk management tool, rationing has been developed as a solution to
several problems known as asymmetric information in the literature, which reduces the level of
efficiency of the markets and leads to a crisis in the long term because banks make wrong decisions
when making loans.
Investing and conducting business in the country are crucial for economic growth. In order to
carry them out, however, it is necessary to create appropriate environments and provide sufficient
resources. The sources that can be used to realize the investments are the government and
commercial sectors.
In this study, credit rationing has been examined in a theoretical framework and the macro
and macro effects of credit rationing on the economy have been discussed. Also, the problems
faced by the system and the effects of the rationing method which is used against these problems to
increase its efficiency, on loans, bank balance sheets and the economy of the country in general and
the factors of the economic crisis are discussed. In addition, the existence of asymmetric
information that causes credit rationing in the credit market and its effect on the pricing behavior of
banks have been empirically examined. It has been concluded that credit rationing had a negative
effect on commercial loans.

Key Words: Credit rationing, banking system, asymmetric information