Obez çocuk ve adölesanlarda serum selenyum düzeyinin tiroid fonksiyonlari ve insülin rezistansi ile ilişkisi
The relationship of serum selenium level with thyroid functions and insulin resistance in obese children and adolescents
Yazar: GONCA KOLUKISA
Danışman: PROF. DR. AYÇA ERGÜR
Ufuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Obezite = Obesity ; Selenyum = Selenium ; Tiroid bezi = Thyroid gland ; Tiroid fonksiyon testleri = Thyroid function tests ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Çocuk obezitesi = Pediatric obesity ; Çocuklar = Children ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Obez Çocuk ve Adölesanlarda Serum Selenyum Düzeyinin Tiroid Fonksiyonlari ve Insülin Rezistansi ile İlişkisi
Giriş ve Amaç: Selenyum, antioksidan savunmada, tiroid hormon metabolizmasında, enzimlerin ve proteinlerin redoks kontrolünde önemli rolleri olan ve insanlar için önemli bir eser elementtir. Fazla kilolu veya obez olan kişilerin genellikle daha zayıf antioksidan korumaya sahip oldukları ve obezitede oksidatif stres düzeylerinin yükseldiği bilinmektedir. Bu çalışma ile obezite tanısı alan çocuk ve adölesanların serum selenyum düzeylerinin değerlendirilmesi ve metabolik parametrelerle ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Şubat 2018 ile Aralık 2021 tarihleri arasında Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi, Doktor Rıdvan Ege Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Bölümü'ne başvuran 2-17 yaş aralığındaki  çocuk ve adölesanlar dahil edilmiştir. Tüm olgularda, ayrıntılı anamnez, antropometrik değerlendirme, detaylı fizik ve puberte muayeneleri yapılarak; glukoz homeostaz tetkikleri, karaciğer, lipid ve tiroid fonksiyon testleri ile nutrisyonel durumu değerlendiren tetkikler istendi. Bu çalışma kesitsel tipte bir çalışmadır. Çalışma iki gruptan oluşmaktadır; hasta grubu; yaşa göre kilosu 95 persentil ve üstünde olan çocuklar (n:122), kontrol grubu; obezitesi olmayan sağlıklı çocuklar (n:60). Bu çalışmada obez ve obez olmayan gruplarda selenyum düzeyleri ve selenyum düzeylerinin; metabolik parametrelerden glukoz homeostazı, tiroid işlevleri, lipid metabolizması, metabolik sendrom ve karaciğer yağlanmasına etkileri araştırıldı. Analizlerde Ki-kare testi, Mann Whitney U testi, t testi, binary lojistik regresyon analizi, Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. p<0.05 değeri istatistiksel olarak önemli kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen çocukların yaş ortalaması 11,50±3,50 (min: 2,5-max:17,6) yıldır. Selenyum düşüklüğü oranı obezlerde %50.8 iken kontrol grububda %35'tir. Obezitenin selenyum düşüklüğü üstündeki etkisini tahmin etmek için kurulan lojistik regresyon analizinin sonucuna göre obezlerde normal kilolulara göre selenyum düşüklüğü riski 1.9 kat artmış olarak bulunmuştur. Obez olgularda; açlık insülin, insülin direnci parametresi HOMA-IR, HbA1c ve tokluk kan glukozunun selenyum düşüklüğü olan grupta istatistiksel olarak önemli düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. Selenyum düzeyi düşük obez çocuklarda insülin direnci ve subklinik hipotiroidi görülme sıklığının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Tiroid volüm artışının selenyumu düşük obez grupta istatistiksel olarak önemli düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. Selenyum düşüklüğü olanlarda normal olanlara göre tiroid volümü artma riski 3.59 kat fazla bulunmuştur. Obez çocuklarda selenyum ile kan şeker parametreleri arasındaki korelasyonlar değerlendirildiğinde, açlık kan şekeri, insülin ve HbA1c arasında istatistiksel olarak önemli negatif yönde, zayıf bir korelasyon olduğu bulunmuştur.
Sonuç: Çocukluk çağı obezitesinde gelişen metabolik disregülasyonun serum selenyum düzeyi üstünde olumsuz etkisinin olduğu ve selenyum düzeyi düşüklüğünün de kan glukoz parametreleri, tiroid volümü ve subklinik hipotiroidi görülme sıklığı üstünde etkili olduğu görülmektedir. 
Anahtar kelimeler: selenyum, kan şekeri, tiroid disfonksiyonu, insulin direnci, obezite, obezite komplikasyonları

Abstract:
The Relationship of Serum Selenium Level with Thyroid Functions and Insulin Resistance in Obese Children and Adolescents 
Introduction and Aim: Selenium is an important trace element which has crucial roles in antioxidant defense, thyroid hormone metabolism, redox control of enzymes and proteins. It is known that overweight and obese people generally have weaker antioxidant protection and oxidative stress levels increase with obesity. With this study, it is aimed to evaluate the serum selenium levels of children and adolescents diagnosed with obesity and analyze its relationship with metabolic parameters.
Materials and Methods: We included the children and adolescents between the ages of 2-17 who applied to Ufuk University Faculty of Medicine Doctor Rıdvan Ege Hospital Department of Pediatric Endocrinology between February 2018 and December 2021 in our study. Detailed anamnesis, anthropometric evaluations, detailed physical and pubertal examinations were made in all cases; glucose homeostasis tests, liver, lipid and thyroid function tests and nutritional status evaluation tests were requested from the participants. This study is a cross-sectional study. The study contains two groups; patient group; children who are in the 95 percentile and above for weight (n:122), control group; healthy non-obese children (n:60). In this study, selenium levels in obese and non-obese groups and the effects of selenium levels on glucose homeostasis, thyroid functions, lipid metabolism, metabolic syndrome and liver fat were investigated. Chi-square test, Mann Whitney U test, t test, binary logistic regression analysis, Spearman correlation analysis were used in the analysis. A value of p<0.05 was considered statistically important
Results: The mean age of the children included in our study was 11.50±3.50 (min: 2.5-max: 17.6) years. The rates of low selenium level in the obese group and the control group were 50.8% and 35% respectively. According to the results of the logistic regression analysis established to estimate the effect of obesity on low selenium level, the risk of low selenium level in obese children was found to be 1.9 times higher than the children with normal weight. Fasting insulin, insulin resistance parameter HOMA-IR, HbA1c and postprandial blood glucose were found to be statistically significantly higher in children with low selenium levels. It was seen that the incidence of insulin resistance and subclinical hypothyroidism is higher in obese children with low selenium levels. The increase in thyroid volume was found to be statistically importantly higher in the obese group with low selenium levels. The risk of increased thyroid volume was found to be 3.59 times higher in the patients with low selenium levels compared to the ones with normal selenium levels. The correlations between selenium and blood glucose parameters in obese children were evaluated and it was found that there was a statistically significantly negative weak correlation between fasting blood glucose, insulin and HbA1c.

Conclusion: It is seen that metabolic dysregulation developing in childhood obesity has a negative effect on serum selenium levels and blood glucose parameters, thyroid volume and the incidence of subclinical hypothyroidism are affected by low selenium levels. 
Keywords: selenium, blood glucose, thyroid disfunction, insulin resistance, obesity, complications of obesity