Sultanbeyli'de çevre okuryazarı bir öğrenci olmak: Etnografik bir durum çalışması
Being an environmentally literate student in Sultanbeyli: An ethnographical case study
Yazar: DİLARA NARİN
Danışman: PROF. DR. LEVENT DENİZ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Her bölgenin geçmişi, çevresi, içinde bulunduğu bireylerin sosyal yaşantıları, imkanları gibi etmenleri dolayısıyla bir bölgenin kültürü o bölgenin çevre sorunlarına ve değişime bakışını, direncini etkilemektedir. Düşük bir sosyo-ekonomik seviyeye sahip bir ilçede öğrenim gören öğrencilerin çevre okuryazarlık durumlarının kendi sosyo-kültürel çevreleri kapsamında ele alınarak ortaya konması bu araştırmanın problem durumunu oluşturmaktadır. Araştırmada sosyo-ekonomik açıdan düşük bir bölgede öğrenim gören öğrencilerin çevre okuryazarlık durumlarının bulundukları sosyal çevre içinde derinlemesine incelenmesi amaçlanmaktadır.
Bu araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden etnografik araştırma deseni ile durum çalışmasının sentezi olarak görülebilecek etnografik durum çalışması kullanılmıştır. Katılımcıları; Sultanbeyli ilçesinde bulunan bir ortaokulda öğrenim gören öğrenciler, öğrencilerin velileri, görev yapan öğretmenler, okul çalışanları, idareciler, okulun bulunduğu mahalledeki muhtar ve okula yakın camilerden birinde görev yapan imam oluşturmuştur. Veriler gözlem ve görüşmeler aracılığı ile toplanmış, içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir.
Yapılan görüşmeler ve gözlemler sonucunda elde edilen bulgular; öğrencilerin çevre okuryazarlık durumları, öğrencilerin çevre okuryazarı olmaya yönelik deneyimleri ve öğrenciler ile iletişimde olan yetişkinlerin öğrencilerle ilgili görüş ve deneyimleri olmak üzere ele alınmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin çevre okuryazarlık durumları bilgi, beceri, duyarlılık ve davranış olarak; Sultanbeyli ilçesindeki öğrencilerin çevre okuryazarı olmaya yönelik deneyimleri aileleriyle, arkadaşlarıyla, öğretmenleriyle ve ilçelerindeki insanlarla deneyimleri olarak; öğrenciler ile iletişimde olan yetişkinlerin öğrencilerin çevre okuryazarı olmalarına yönelik görüş ve deneyimleri öğrencilerin çevre okuryazarlık durumlarına yönelik görüşleri, öğrencilerin çevre okuryazarlık durumlarına yönelik deneyimleri, öğrencilerin çevre okuryazarlıklarını etkileyen unsurlar, öğrencilerin çevre okuryazarlığını artırmaya yönelik fikirler ve öz eleştiriler olarak ele alınabildiği görülmüştür. Araştırma sonuçlarından hareketle okul çalışmalarıyla ilgili, ilçe çalışmalarıyla ilgili ve ileride yapılacak araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The culture of a region, influenced by factors such as its history, environment, the social lives of its inhabitants, and their opportunities, affects the region's perspective on and resistance to environmental issues and change. This research problem focuses on examining the environmental literacy status of students studying in a district with a low socio-economic level within the context of their socio-cultural environment. The aim of this study is to deeply investigate the environmental literacy status of students studying in a socio-economically disadvantaged area within their social environment.
In this study, an ethnographic case study, which can be seen as a synthesis of ethnographic research design and case study, was used. The participants included students studying at a middle school in Sultanbeyli district, their parents, teachers, school staff, administrators, the neighborhood headman, and an imam from a nearby mosque. Data were collected through observations and interviews and analyzed using content analysis.
The findings obtained from the interviews and observations were examined under several themes: the environmental literacy status of the students, their experiences towards becoming environmentally literate, the views and experiences of the adults in communication with the students regarding the students. As a result of the research, it was observed that the environmental literacy status of the students could be categorized into knowledge, skills, sensitivity, and behavior; their experiences towards becoming environmentally literate could be categorized into experiences with their families, friends, teachers, and people in their district; the views and experiences of the adults in communication with the students regarding their environmental literacy could be categorized into views on the students' environmental literacy status, their experiences regarding environmental literacy, factors affecting the students' environmental literacy, ideas for enhancing the students' environmental literacy, and self-criticism.
Based on the research results, suggestions were made related to school activities, district activities, and future research.