İskenderun ve Mersin körfezlerinden avlananhas kefal (Mugil cephalus) ve levrek (Dicentrarchus labrax)'te mikroplastik miktarı ve bisfenol a birikimi
Microplastic quantity and bisphenol-a accumulation in grey mullet (Mugil cephalus) and sea bass (Dicentrarchus labrax) caught from of Iskenderun and Mersin bays
Yazar: ALPER YANAR
Danışman: PROF. DR. AYŞE BAHAR YILMAZ
İskenderun Teknik Üniversitesi / Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Plastik atıklar denizel ekosistemlere ulaşarak, bu ortamlarda bulunan canlıları ve dolaylı olarak tüm ekosistemi olumsuz etkilemektedir. Bu olumsuz etkilerin başında atık plastiklerin parçalanarak mikroplastiklere dönüşmesi ve plastik bileşiminde bulunan katkı maddelerinin doğada çözünmesi gelmektedir. Plastik atıkların içerdiği katkı maddelerinden biri de endokrin bozucu ve kanserojen olduğu bilinen Bisfenol-A (BFA)'dır. Bu çalışma ile önemli miktarda plastik atık yüküne maruz kalan İskenderun ve Mersin körfezlerinde bulunan Asi, Deliçay, Ceyhan ve Seyhan nehirlerinin denize döküldüğü bölgelerin yakınlarından, yaz (Ağustos) ve kış (Şubat) mevsimlerinde örneklenen has kefal (Mugil cephalus) ve levrek (Dicentrarchus labrax) bireylerindeki mikroplastik varlığı ve BFA düzeyleri belirlenmeye çalışılmıştır.
Örneklenen kefal ve levreklerin %88'inde mikroplastiğe rastlanılmış olup, toplamda 1340 adet mikroplastik tespit edilmiştir. Baskın mikroplastik tipinin fiber (%87), baskın rengin ise siyah (%35) olduğu gözlemlenmiştir. En düşük mikroplastik miktarının II (Dörtyol) no'lu istasyondan örneklenen balıklarda toplam 116 adet, en yüksek ise I (Samandağ) no'lu istasyondan örneklenen balıklarda toplam 576 adet olduğu tespit edilmiştir. Türlere göre tespit edilen mikroplastik miktarı ise; kefalde 1057 adet (%78) ve levrekte 283 adet (%21) olarak belirlenmiştir. Örneklenen balıklardaki BFA birikim düzeylerinin; kefallerin kas dokusunda 0,057±0,045 ng/g ile 1,076±0,151 ng/g aralığında, karaciğer dokusunda 0,056±0,440 ng/g ile 1,008±0,556 ng/g aralığında, levreklerin kas dokusunda 0,154±0,048 ng/g ile 0,961±0,469 ng/g aralığında, karaciğer dokusunda ise 0,056±0,440 ng/g ile 0,787±0,431 ng/g aralığında olduğu tespit edilmiştir. Her iki balık türünde de en düşük BFA birikimi I no'lu istasyon (Samandağ)'dan, en yüksek ise IV no'lu istasyon (Mersin)'dan örneklenen balıklarda saptanmıştır.

Abstract:
Plastic waste reaching marine ecosystems negatively impacts the organisms living in these environments and indirectly affects the entire ecosystem. One of the main negative effects is the breakdown of waste plastics into microplastics and the dissolution of additives found in plastic compositions in nature. One of the additives contained in plastic waste is Bisphenol-A (BPA), which is known to be an endocrine disruptor and a carcinogen. This study attempted to determine the presence of microplastics and Bisphenol-A (BPA), a known endocrine disruptor and carcinogen, in the individuals of flathead grey mullet (Mugil cephalus) and European seabass (Dicentrarchus labrax) sampled in the vicinity of the regions where the Asi, Deliçay, Ceyhan, and Seyhan rivers, which are exposed to a significant amount of plastic waste, flow into the Iskenderun and Mersin bays. Samples were collected in the summer (August) and winter (February).
Microplastics were determined in 88% of the sampled mullet and seabass, with a total of 1340 microplastic particles detected. The dominant type of microplastic was fibers (87%), with black being the dominant color (35%). The lowest amount of microplastics were detected in fish sampled from station II (Dörtyol) with a total of 116 particles, while the highest amount was detected in fish sampled from station I (Samandağ) with a total of 576 particles. The amount of microplastics detected by species was 1057 particles (78%) in mullet and 283 particles (21%) in seabass. The accumulation levels of BPA in the sampled fish were as follows: in the muscle tissue of mullet, it ranged from 0.057±0.045 ng/g to 1.076±0.151 ng/g, in the liver tissue, it ranged  from 0.056±0.440 ng/g to 1.008±0.556 ng/g. In European seabass, BFA levels in the muscle tissue ranged from 0.154±0.048 ng/g to 0.961±0.469 ng/g, and in the liver tissue, it ranged from 0.056±0.440 ng/g to 0.787±0.431 ng/g. The lowest BFA accumulation was observed in fish sampled from station I (Samandağ), while the highest was observed in fish sampled from station IV (Mersin) for both fish species.