Kolonoskopi öncesi uygulanan hemşirelik girişimlerinin ağrı, anksiyete ve utanma duygusuna etkisinin belirlenmesi
The determination of the effect of nursing interventions applied before colonoscopy on pain, anxiety and embarrassment
Yazar: GÜLBAHAR KÖROĞLU
Danışman: PROF. DR. NALAN AKBAYRAK
GATA / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta psikolojisi = Patient psychology ; Hastalar = Patients ; Hemşirelik = Nursing ; Kolonoskopi = Colonoscopy ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Utangaçlık = Shyness ; Utanma duygusu = Shame

Özet:
Bu çalışma, Mitchell ve diğ. tarafından geliştirilen kolonoskopi utanma ölçeğinin Türkçe geçerlilik-güvenirlik çalışmasını yapmak amacıyla metodolojik ve kolonoskopi öncesinde uygulanan hemşirelik girişimlerinin ağrı, anksiyete ve utanma duygusuna etkisini belirlemek amacıyla deneysel olarak planlanmış ve uygulanmıştır. Çalışma Eylül 2012-Kasım 2013 tarihleri arasında GATA Endoskopi Merkezi'nde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, belirlenen kriterleri sağlayan gönüllü hastalar oluşturmuştur. Çalışmada ilk olarak 91 hasta üzerinde utanma ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. Daha sonra 71 (35 müdahale, 36 kontrol) hasta ile hemşirelik girişimlerinin ağrı, anksiyete ve utanma duygusuna etkisi araştırılmıştır. Müdahale grubundaki hastalara kolonoskopi randevusu almak üzere geldiklerinde bireysel olarak kolonoskopi hakkında sözlü ve yazılı (eğitim kitapçığı) eğitim verilmiştir. Sonrasında yüz yüze ve telefonla danışmanlık sağlanmıştır. Kontrol grubu hastalara ünitenin standart prosedürü uygulanmıştır. Verilerin toplanması amacıyla Bireylerin Tanıtıcı Özelliklerine Yönelik Veri Toplama Formu, Kolonoskopi Utanma Ölçeği, Speilberg's Durumluk Kaygı Ölçeği (STAI-I), Görsel Kıyaslama Skalası (VAS), Öz-yeterlilik Ölçeği kullanılmıştır. Müdahale ve kontrol grubu hastalarda kolonoskopi öncesi utanma ve anksiyete ölçeği, işlem sonrası 16-24 saatte VAS uygulanmıştır. Veriler normal dağılım gösterdiği için gruplar arası karşılaştırmalarda parametrik testlerden; ikili grupların ortalamalarının karşılaştırmasında bağımsız gruplarda t testi ve ikiden fazla grupların ortalamalarının karşılaştırılmasında One-Way Anova testi kullanılmıştır. İkiden fazla grupların karşılaştırılmasında anlamlı farklılık olması durumunda Post Hoc testlerden Tukey Testi ile farkın hangi gruptan kaynaklandığı değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, kolonoskopi utanma ölçeğinin Türkçe versiyonunun, ülkemizdeki kolonoskopi yapılacak bireylerde kolonoskopiye bağlı utanma düzeyini belirlemede geçerli ve güvenilir bir biçimde kullanılabileceği bulunmuştur (Cronbach alfa kat sayısı 0.943). Müdahale grubuna uygulanan kolonoskopi öncesi hemşirelik girişimlerinin hastaların utanma (p=0,004; t=2.962) ve ağrı düzeyini (p<0.001; t=3.751) kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşürdüğü fakat anksiyete düzeyine (p=0.617; t=0.502) etki etmediği bulunmuştur.

Abstract:
This study was planned and conducted experimentally in order to determine the effect of nursing interventions applied methodologically and before colonoscopy on pain, anxiety and embarrassment for the purpose of performing the Turkish validity-reliability study of the colonoscopy embarrassment scale developed by Mitchell et al. The study was conducted at the GATA Endoscopy Center between September 2012 and November 2013. The volunteering patients who met the determined criteria constituted the sample of the study. The validity and reliability study of the embarrassment scale was first conducted on 91 patients in the study. Then, the effect of nursing interventions on pain, anxiety and embarrassment was investigated on 71 patients (35 intervention, 36 control subjects). The intervention group patients were provided verbal information on colonoscopy and colonoscopy training manuals when they came to get a colonoscopy appointment and telephone and face-to-face counseling later on. The standard procedure of the unit was used for the control group patients. The Data Collection Form regarding Descriptive Characteristics of the Individuals, the Colonoscopy Embarrassment Scale, Speilberger's State-Trait Anxiety Inventory-I (STAI-I), the Visual Analog Scale (VAS), and the Self-Efficacy Scale were used for the purpose of data collection. The embarrassment and anxiety scale was administered before the colonoscopy and VAS 16-24 hours after the procedure in both the intervention and control group patients. The data was analyzed by using the related tests in SPSS 15.00 statistical program. We found that it was possible to use the Turkish version of the colonoscopy embarrassment scale in a valid and reliable manner for the determination of the colonoscopy-related embarrassment level in individuals about to undergo colonoscopy in our country (Cronbach alpha 0.943). The nursing interventions administered to the intervention patients before colonoscopy were found to significantly decrease the embarrassment (p=0,004; t=2.962) and pain level (p<0.001; t=3.751) of the patients compared to the control group, but did not affect the anxiety level (p=0.617; t=0.502).