Tip 1 diyabetes mellitus'ta metabolik kontrolü etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of factors affecting metabolic control in type 1 diabetes mellitus
Yazar: MELİKE ATASEVEN KULALI
Danışman: PROF. DR. ZEHRA AYCAN
Sağlık Bakanlığı / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş: Tip 1 diyabet tanısı ile izlenen hastaların klinik, sosyo–demografik özelliklerini, laboratuvar parametrelerini ve kullandığı tedavi yöntemlerini belirleyerek bunların metabolik kontrol ile olan ilişkisini saptamak amaçlandı.
 Gereç ve Yöntem: En az bir yıl süre ile izlenen 153 hasta ve/veya yakınına yüzyüze anket yöntemi uygulandı ve hasta dosyaları retrospektif olarak incelendi. Hastalar HbA1c düzeylerine göre iyi (HbA1c<%7,5), orta (HbA1c=%7,5-9,0) ve kötü (HbA1c >%9) metabolik kontrol gruplarına ayrıldı.
 Bulgular: Çalışmaya 71 (%46,4)'ü kız, 82 (%53,6)'sı erkek olmak üzere toplam 153 olgu alındı. Hastaların 90 (%58,8)'i iyi metabolik kontrole, 49 (%32)'si orta metabolik kontrole, 14 (%9,2)'si ise kötü metabolik kontrole sahip idi. Tanı yaşı orta metabolik kontrol grubunda iyi ve kötü metabolik kontrol gruplarına göre küçüktü (p=0.03). Kan şekeri izleminde hiperglisemi yüzdesi, diyabetik ketoasidoz nedeni ile hastaneye yatış kötü metabolik kontrol grubunda iyi ve orta metabolik kontrol gruplarına göre belirgin yüksekti (p<0.001). Kötü metabolik kontrol grubundaki hastaların pubertal olma yüzdesi yüksekti (p=0.011). Diyabet yaşı kötü ve orta metabolik kontrol gruplarında, iyi metabolik kontrol grubuna göre daha uzundu (p=0.022). Günlük tedavi dozu iyi metabolik kontrol grubunda orta metabolik kontrol grubuna göre düşük bulundu (p=0.015). Hastaneye yatış sıklığı orta ve kötü kontrol grubunda iyi kontrol grubuna göre, kötü kontrol grubunda orta kontrol grubuna göre daha fazla idi (p<0.001). Diyete uyum kötü metabolik kontrol grubunda iyi ve orta metabolik kontrol gruplarına göre daha düşüktü (p=0.01). Hasta ve ailelerin %91,8'i kendilerine verilen diyabet eğitimini yeterli buldu.
 Sonuç: Bu çalışmada hastalarımızın yaklaşık %60'ının iyi metabolik kontrole, yalnızca %9'unun ise kötü metabolik kontrole sahip olması, diyabet yönetiminde ve diyabet eğitiminde başarılı olduğumuzu ve bu başarıda deneyimli diyabet eğitim hemşirelerinin önemli katkıları olduğunu göstermektedir. Diyabet süresinin uzunluğu, pubertal dönemde olmak, insülin dozunun yüksekliği, hastaneye yatış sıklığı, diyet uyumsuzluğu kötü metabolik kontrol ile ilişkili bulundu.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to determine the clinical and sociodemographic characteristics, laboratory parameters, and treatment methods of type 1 diabetes patients and to reveal the associations between these parameters and metabolic control. 
Methods: A personal interview survey method was administered to 153 patients who followed up for at least one year and/or their relatives, and patient files were analyzed retrospectively. Patients were divided into good (HbA1c <7.5%), moderate (HbA1c=7.5–9.0%), and poor (HbA1c >9%) metabolic control groups according to HbA1c levels. 
Results: A total of 153 cases, 71 (46.4%) girls and 82 (53.6%) boys were included in the study. Of the patients, 90 (58.8%) had good, 49 (32%) had moderate, and 14 (9.2%) had poor metabolic control. Age at diagnosis was lower in the moderate metabolic control group than in the other groups (p=0.03). The rate of being pubertal and the rate of hospitalization due to both blood sugar regulation and diabetic ketoacidosis were significantly higher in the poor metabolic control group than other groups [(p=0.011), (p<0.001)].  Diabetes age was longer in the poor and moderate metabolic control groups than in the good metabolic control group (p=0.022). The daily treatment dose was lower in the good metabolic control group than in the moderate metabolic control group (p = 0.015). The frequency of hospitalization was higher in the moderate and poor control group than in the good control group, and in the poor control group compared to the moderate control group (p<0.001). Dietary adherence was lower in the poor metabolic control group than in the other groups (p = 0.01). The diabetes education provided was found adequate by 91.8% of the patients and their families.  
Conclusion: The present study found that about 60% of our patients had good metabolic control, while only 9% had poor metabolic control, suggesting that we were successful in diabetes management and diabetes education, and experienced diabetes education nurses contributed significantly to this success. A longer diabetes duration, being at puberty, high insulin doses, frequency of hospitalization, and non-dietary adherence were associated with poor metabolic control.