Meşihat Arşivi belgeleri ışığında Urfa sancağı uleması(1850-1923)
Urfa scholars the light of Mesihat Archives documents
Yazar: MEHMET FATİN OKULU
Danışman: DOÇ. DR. NURETTİN GEMİCİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Tarih = History
Dizin: Arşivler = Archives ; Bab-ı Meşihat = Shaykhu?l-İslam ; Belgeler = Documents ; Bilim insanı = Scientist ; Sicill-i Ahval Defterleri = Sicill-i Ahval Records ; Ulema = Ulama ; Şanlıurfa = Şanlıurfa ; Şanlıurfa = Şanlıurfa ; Şeyhülislam = Seyhulislam

Özet:
Tezimizin ana kaynağını Meşihat Arşivindeki Urfa başlığı altında bulunan Sicill-i Ahvâl dosyaları oluşmaktadır. Meşihat Arşivi ise İstanbul Müftülüğü uhdesinde yeralmaktadır. Bu mekân tarihte birçok olaya şahitlik etmiş Osmanlı Devleti zamanında önce Yeniçeri Ocağının başı Yeniçeri Ağası'nın ordu hizmetlerini yürüttüğü ve ikamet ettiği yer olarak kullanılmıştır. Daha sonra II. Mahmud'un Vaka-i Hayriye olarak adlandırılan yeniçeri ocağını lağv edilmesi üzerine ilmiye teşkilatının başı olan Şeyhülislamlığa tahsis edilmiştir. Cümle kapısının hemen girişine sağ ve sol mekânlarına 1892 yılında II. Abdülhamit Han'ın emriyle Şer'iyye Sicilleri Arşivi ve Meşihat Arşivi inşa edilmiştir. 
Arşiv envarterinde Osmanlı bürakratlarına ait yaklaşık 7000 civarında sicil dosyası bulunmaktadır. Tez çalışmamızda bu dosyalardan Urfa başlığı altındakileri inceledik. Şeyhülislamlığa bağlı Sicill-i Ahvâl Dairesi, ilmiye teşkilâtında görev yapan ulemanın memuriyetleri süresince meydana gelen şahsî işlemlerini ve tercüme-i hal varakalarını bir zarfta toplayarak her memura bir sicil numarası vermek suretiyle bu dosyaları oluşturmuştur. Yapılan son tasnifte bu dosyalar tekrar analitik tasnife tabi tutulmuş, restorasyonları yapılmış ve sayısallaştırılmıştır.Tarih boyunca kültür, sanat ve düşünce açısından büyük bir zenginliğe sahip olan Şanlıurfa, dinler ve medeniyetler açısından da üzerinde önemle durulması gereken bir şehirdir. Tarihte burada yaşamış peygamberlerin bıraktığı dini miras üzerine ilim ve sanat merkezi haline gelmiş, zamanla kültür ve medeniyetlerin buluştuğu bir havza halini almıştır.


Anahtar Sözcükler:
Meşihat Arşivi, Sicill-i Ahvâl Dairesi, Urfa, Tercüme-i Hal, Ulema, Sicill-i Ahval Dosyaları,

Abstract:
Our thesis consists registers of Ahval Commission files held by the parties in the books under the title Urfa in meşihat archives. Meşihat Archive is located in Sulaymaniye in Istanbul Mufti site. Archives building, first of all used as a pavilion that serves as the Yeniçeri agas.After closing of yeniçeri corps by II.Mahmut entered the services of şeyhulislams. This building started to use as şeriyye records archives after II. Abdul Hamid Han repair orders in 1892. There are a lot of record books in the archives of the site. Our thesis focus on Record-books that was prepared the Sicill-i Ahvâl Office founded in 1879.Office of Sicill-i Ahvâl has created a file for each officers personal treatment that occurred during the life of the civil service officers and personal information gathered in an envelope. These files have been classified according to the regions, the courts and the centuries which it belongs after 1950.This thesis is on classification files that set under the title scholars of Urfa.
Şanlıurfa has got a great wealth in terms Culture, Arts and thinking, it has also been at the center of civilizations throughout history and It is an important city that emphasized in terms of regions and civilizations.  The science and art are concentrated with Prophets religious heritages in Şanlıurfa as a consequence ideas and philosophical experiences made a center as collection of cultures and civilizations.