Dehşet yönetimi kuramı bağlamında travma sonrası gelişimin bazı değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of posttraumatic growth and some related variables from terror management theory perspective
Yazar: BERFİN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. SEDA BAYRAKTAR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Dehşet Yönetim Kuramı (DYK) bireylerin kendi ölümleriyle karşılaşması sonucunda kaygı yaşamalarından bahsederken, Travma Sonrası Gelişim (TSG) ise bireylerin yaşam krizleri ardından ortaya çıkan olumlu psikolojik değişimleri ifade etmektedir. Alan yazında, genellikle travmatik deneyimleri olan bireylerle çalışılan bu iki kuramın dolaylı travma mağduru bireylerle birlikte ele alınmadığı görülmektedir. Bu araştırmada, dolaylı travma mağduru bireylerle ölüm farkındalığı artan bireyler arasında TSG, ölüm kaygısı ve stresle başa çıkma tarzları (SBT) incelenmiştir. Araştırmanın örneklemi, üç farklı gruptan oluşmaktadır: dolaylı travma grubu, senaryo grubu ve diş ağrısı grubu. Dolaylı travma grubu meslekleri gereği süreğen şekilde travmaya maruz kalabilen katılımcılardan oluşmaktadır. Senaryo grubuna dolaylı travma mağduru olmayan bireyler alınmış ve ölümü belirginleştiren bir hikaye verilmiştir. Diş ağrısı grubuna da dolaylı travma mağduru olmayan bireyler alınmış ve gruptakilerin diş ağrısı hakkında düşünmeleri istenmiştir. Bu bağlamda tüm katılımcılara Ölüm Kaygısı Ölçeği, Travma Sonrası Gelişim Ölçeği ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği verilmiştir. Bulgular, kadınların daha yüksek düzeyde TSG bildirdiğini, dolaylı travma grubundakilerin TSG düzeyinin daha yüksek olduğunu, senaryo grubundakilerin ise yüksek düzeyde ölüm kaygısı bildirdiğinin göstermektedir. Ayrıca etkili stresle başa çıkma tarzların daha fazla kullanan bireylerin TSG düzeylerinin de yüksek olduğu görülmüştür. Elde edilen bu bulgular, alan yazın ışığında tartışılmaktadır.

Abstract:
While Terror Management Theory (TMT) discusses individuals experiencing anxiety when confronted with their own mortality, Posttraumatic Growth (PTG) refers to the positive psychological changes that occur in individuals following life crises. In the literature, it is observed that these two theories, which are generally studied with individuals who have traumatic experiences, are not addressed together with individuals who are vicariously traumatized. This study examines PTG, death anxiety, and coping styles with stress between individuals who are vicariously traumatized and individuals with increased death awareness. The sample of the study consists of three different groups: the vicarious trauma group, the scenario group, and the dental pain group. The vicarioustrauma group consists of participants who are chronically exposed to trauma due to their professions. The scenario group included individuals who are not vicariously traumatized, and they were given a death-reflection story. Similarly, individuals who are not vicariously traumatized were included in the dental pain group, and they were asked to think about dental pain. In this context, the Death Anxiety Scale, Posttraumatic Growth Scale, and Coping Styles with Stress Scale were administered to all participants. The findings indicate that women reported higher levels of PTG, the vicarious trauma group had higher levels of PTG, and the scenario group reported high levels of death anxiety. It was also observed that individuals who used effective coping styles with stress had higher levels of PTG. These findings are discussed in light of the literature.