Kıbrıs olayları (1950-1974) ve Mersin Kıbrıs gazileri
The Cyprus issue (1950-1974) and Cyprus veterans ofMersin
Yazar: NERMİN SANLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN ÜNÜVAR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Gaziler = Veterans ; Kıbrıs = Cyprus ; Kıbrıs Savaşı = Cyprus War ; Kıbrıs sorunu = Cyprus problem ; Mersin = Mersin

Özet:
Tarih bir milletin geçmişi ve şimdiki arasındaki ilişlerin nasıl olduğunu gösteren bir yol haritası gibidir. Asya, Avrupa ve Afrika Kıtasının ortasında yer alan ve Akdeniz'in üçüncü büyük adası konumunda olan Kıbrıs'ta, özel konumu ve buradan geçen ticaret yolları sebebiyle tarih boyunca devletlerarası rekabet ve siyasi üstünlük mücadeleleri eksik olmamıştır. Coğrafi açıdan Anadolu topraklarının bir uzantısı olan Kıbrıs Adası sırasıyla Mısır, Hitit, Fenike, Asur, Pers, Roma, Bizans, Templar Şövalyeleri, Lüzinyanlar ve Venedik egemenliklerine girdikten sonra 1571'de başlayan Osmanlı hakimiyeti ile en uzun ve istikrarlı yönetimini bulmuştur. 1878'de Kıbrıs'ın İngiltere'ye kiralanması ile adada toplumsal karışıklıklar ivme kazanmıştır. İngiltere'nin 1950'li yıllarda adadan çekilmeye karar vermesiyle Kıbrıs meselesi mili ve hayati bir mesele olarak Türk dış politikasının odak noktası olmuştur. Kıbrıslı Rumların adanın Yunanistan'a bağlanması için Türkleri yıldırmaya yönelik başlattıkları baskılar ve kanlı eylemleri Zürih ve Londra Antlaşmalarına dayanarak 1960 yılında kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti Devleti ile çözülmeye çalışılmışsa da başarılı olunamamıştır. Yunanistan ve İngiltere gibi garantörlük unvanına sahip Türkiye'nin bu haklı yetkisine dayanarak Kıbrıs Türklerinin güvenliğini sağlamak için, Mersin Kıbrıs Gazilerinin de katkısıyla, 1974'te adaya düzenlediği iki Barış Harekatı, adanın ikiye bölünmesi ile sonuçlanmıştır. 1975'te kurulan Kıbrıs Türk Federe Devleti, 1983 yılında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti adını alarak günümüzdeki statüsüne kavuşmuştur.  

Anahtar Kelimeler:Megali İdea, EOKA, ENOSİS, Garantörlük Anlaşması, Kıbrıs Cumhuriyeti, Akritas Planı, Kanlı Noel, Kıbrıs Barış Harekâtı, Mersin Kıbrıs Gazileri.

Abstract:
History is like a road map showing the relations between the past and present of a nation.  Cyprus, which is located in the middle of Asia, Europe and Africa and is the third largest island of the Mediterranean Sea, has not lacked inter-state competition and political superiority struggles throughout history due to its special location and trade routes.  The Cyprus Island, which is an extension of the Anatolian lands in terms of geography, has found its longest and stable rule with the Ottoman rule that began in 1571 after entering the domination of Egypt, Hittite, Phoenician, Assyrian, Persian, Roman, Byzantine, Templar Knights, Lusignans and Venice respectively.  With the renting of Cyprus to England in 1878, social unrest on the island gained momentum.  With the British decision to withdraw from the island in the 1950s, the Cyprus issue became the focus of Turkish foreign policy as a milestone and a vital issue.  Although the Greek Cypriots' attempts to intimidate the Turks to connect the island to Greece and their bloody actions were tried to be solved with the State of the Republic of Cyprus established in 1960 based on the Zurich and London Treaties, they failed.  guarantees such as Greece and England title with Turkey, based on the right authority to ensure the security of the Turkish Cypriots, with the contribution of Mersin, Cyprus Veterans, 1974, the island held by two Peace Operation, has resulted in the island's division into two.  The Turkish Federated State of Cyprus, established in 1975, was renamed the Turkish Republic of Northern Cyprus in 1983 and gained its present status.


Key Words: Megali Idea, EOKA, ENOSIS, Guarantor Agreement, Republic of Cyprus, Acritas Plan, Bloody Christmas, Cyprus Peace Operation, Mersin Cyprus Veterans.