Anadolu Türk beyliklerinin devlet teşkilâtında ortak kurumlar (XIV. ve XV. yüzyıllar)
Joint institutions in the state organization of the Anatolian Turkish beyliks (14th and 15th Centuries)
Yazar: KERİM KÖKSAL KAYA
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ÇİFTCİOĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Aydınoğulları = Aydınoğulları ; Beylikler = Principalities ; Beylikler Dönemi = Principality Period ; Candaroğulları = Candaroğulları ; Devlet teşkilatı = State organization ; Eşrefoğlu Beyliği = Eşrefoğlu Sultanate ; Germiyanoğulları = Germiyanoğulları ; Karamanoğulları = Karamanoğulları ; Menteşeoğulları = Menteşeoğulları ; Orta Çağ = Middle Ages

Özet:
Anadolu Türk beylikleri Anadolu'nun Türkleşmesi ve Türk vatanı hâline gelmesinde mühim roller oynamışlardı. Ancak Anadolu Türk tarihi göz önüne alındığında beylikler devri kısa bir zaman dilimini kapsamakla ve buna bağlı olarak çoğunlukla yerel beyler olarak kalmış olmakla birlikte tarihî kaynakların yetersizliği Anadolu Türk beylikleri devlet teşkilâtı hakkında yapılan araştırmaların yetersiz kalmasına neden olmuştur. Bütün bunlara rağmen Anadolu Türk beyleri Türk devlet teşkilâtına ve devlet geleneğine imkânları dâhilinde sahip çıkmaya gayret göstermişlerdi. Bu bakımdan araştırmanın amacı beyliklerin devletleşme faaliyetlerine bağlı olarak kurdukları devlet teşkilâtını ortaya koymaktır. Tez çalışması beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm doğrudan beylerle ilgilidir. Onların karakter özelliklerinden, yetkilerine, alametlerine, geleneklerine dair pek çok konuyu muhtevidir. İkinci bölüm beylerin maiyetleri yani saray teşkilâtı hakkındadır. Üçüncü bölüm ise beylikler idaresinin yüksek idarecileri ve dîvânları hakkındadır. Dördüncü bölüm adlî görevliler, mahkemeler, cezalar ve yaptırımlar ile ilgilidir. Tez çalışmasının beşinci bölümü ise ordu teşkilâtı hakkındadır. Bu bölümde beyliklerin ordularını oluşturan unsurlar, savaş taktikleri ve savaş gelenekleri ele alınmıştır. Araştırma esnasında en dikkat edilen husus ele alınan konuyla ilgili somut örneklerin mevcudiyetinin olup olmadığıdır. Somut örneği tespit edilmeyen hiçbir Türk devlet teşkilâtı öğesine tez çalışmasında yer verilmemiştir. Nitekim bu tez çalışmasında Selçuklular ile Osmanlı arasında daima göz ardı edilen Anadolu Türk beyliklerinin düzenli bir devlet teşkilâtları, kendi içinde tutarlı kurumları olduğu bilimsel metotlara dayanarak ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Anatolian Turkish beyliks played significant roles in the Turkification of Anatolia and its becoming a Turkish homeland. However, considering the Turkish history in Anatolia, the period of the beyliks covered a short period of time and therefore mostly remained as local chiefs. Moreover the inadequacy of historical sources caused the researches about Anatolian Turkish beyliks to be insufficient. Despite all this, Anatolian Turkish beys tried to protect the Turkish state organization and state tradition within their means. In this respect, the aim of the research is to reveal the state organization established by the beyliks depending on the stateization activities. The thesis work consists of five parts. The first part is directly related to the beys. It contains many subjects related to their character traits, authority, the omen of dominance and traditions. The second part is about entourage of the beys, namely the palace organization. The third part is about the high administrators and divans of the beyliks. The fourth chapter is about judicial officials, courts, penalties and sanctions. The fifth part of the thesis is about the army organization. In this part, the elements that make up the armies of the beyliks, war tactics and war traditions are discussed. The most important point during the research is whether there are concrete examples related to the subject in question. None of the elements of the Turkish state organization, whose concrete examples have not been determined, were not included in the thesis. As a matter of fact, in this thesis, based on scientific methods, it was tried to reveal that the Anatolian Turkish beyliks, which were always ignored between the Seljuks and the Ottomans, had a regular state organization and self-consistent institutions.