Multipl skleroz ve başağrısı
Multiple sclerosis and headache
Yazar: GÖKHAN ÖZER
Danışman: PROF. DR. UFUK ERGÜN ; PROF. DR. LEVENT ERTUĞRUL İNAN
Sağlık Bakanlığı / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı / Nörobilim Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2005
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
FARKLI BİR BAKIŞ AÇISIYLA MS'TE BAŞAĞRISI PROSPEKTİF ÇALIŞMA
Gökhan Özer, Ufuk Ergün, L.Ertuğrul İnan 
Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Nöroloji Kliniği
Giriş: Multipl Skleroz olan hastalarda başağrısı sıklığının yüksek olduğu bilinmektedir, özellikle  periakuaduktal bölgede  yerleşimli lezyonların migren benzeri başağrısı yaptığı öngörülmekle birlikte bir  başağrısı tipinin MS relapsının bir prezentasyon şekli olup- olamayacağı bilinmemektedir.  Bu amaçla kliniğimizde izlenen 100 MS hastasında başağrısı sorgulandı ve demografik verileri incelendi.
Sonuç: Hastaların %68'inde başağrısı varken %32'sinde başağrısına rastlanmadı. Başağrısı olanlarda, sıklık sırasına göre başağrısı tipleri; %16 GTBA, %14 Migren, %11 primer saplanıcı başağrısı (PSB), %8 GTBA+migren, %6 PSB+migren, %6 ilaç aşırı kullanımı başağrısı, %2 ilaç aşırı kullanımı başağrısı+migren, %2 Paroksizmal Hemikrania, %1 Servikojenik başağrısı, %1 kronik GTBA, %1 ise sınıflandırılamayan başağrısı mevcuttu . Baş ağrısının varlığı ile MS relapsının ortaya çıkması  arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon bulundu (p=0.00), Ki-kare testi kullanılarak yapılan istatistiksel çalışmada tüm MS hastalarında; başağrısı tipleri ve plak lokalizasyonları arasında istatistik olarak anlamlı korelasyon bulundu (p=0.00). 
Tartışma: MS hastalarında başağrısı tek başına bir atak bulgusu olabilir, saplanıcı tipte başağrısının relapslarla  ilişkisi araştırılmaya değer olabilir.
Key Word: Multipl sklerozis, relaps, stabbing headache, 
Multipl skleroz (MS), ataklarla giden, etiyolojisi tam olarak bilinmeyen, sıklıkla ikinci ve üçüncü dekatta  daha çok kadınlarda görülen, kronik demiyelinizan bir hastalıktır. MS atakları; görme bozukluklar, motor ve duyu sistem tutulumu, serebellar ya da spinal tutulumla ortaya çıkabilir(1). Başağrısının MS hastalarında yaygın olarak görüldüğu bilinmektedir(2,3). Ancak baş ağrısının, MS atağının bir prezentasyon şekli  ya da atak belirteci olması ile ilgili yayınlar az sayıdadır(4). MS'de migren tipi başağrılarının sık oldğu bildirilmiştir, ancak bu komorbiditenin nedeni açk değildir(2). Özellikle beyin sapı yerleşimli MS lezyonlarının migren benzeri başağrılarına  daha çok neden olduğu bilinmektedir(2,5). MS'in başlangıç ve relaps  semptomları akut brakial ağrı, boğaz ağrısı, hipoglossal sinir paralizisi, epileptik nöbet, başağrısı şeklinde olabilmektedir(6,7). İdiopatik saplanıcı başağrısı; kısa süreli, yineleyici iğne batar veya saplanıcı tarzda başağrısıdır.Bu ağrılar genillikle trigeminal sinirin oftalmik dalının innerve ettiği alana uyar ve indometazine yanıt verir(8).Literatürde, saplanıcı tipte başağrısının MS'le birlikteliği ve MS relapsının bir belirteci olacağı bilinmemektedir. Bu çalışmada amaç MS hastalarında başağrısı sıklığını, başağrısı alt tiplerini  ve başağrısının MS relapsının bir belirteci olup olamadığını araştırmaktır.

Abstract:
Introduction: It is known that the prevalence of headache is high in patients with multiple sclerosis. It is predicted that especially lesions located in the periaquaductal region cause migraine-like headaches, but it is not known whether a type of headache can be a presentation form of MS relapse. For this purpose, headache was questioned in 100 MS patients who were followed up in our clinic and their demographic data were analyzed.Conclusion: While 68% of the patients had headache, 32% of them had no headache. Types of headaches in order of frequency in those with headache; 16% TTH, 14% Migraine, 11% primary stabbing headache (PSD), 8% TTH + migraine, 6% PSB + migraine, 6% drug overuse headache, 2% drug overuse headache + migraine, 2% Paroxysmal Hemicrania, 1% had cervicogenic headache, 1% chronic TTH, and 1% unclassified headache. A statistically significant positive correlation was found between the presence of headache and the occurrence of MS relapse (p = 0.00). In a statistical study using the Chi-square test in all MS patients; A statistically significant correlation was found between headache types and plaque localizations (p = 0.00).Discussion: In MS patients, headache may be an attack sign alone, and the relationship between stabbing headache and relapses may be worth investigating.
Key Word: Multiple sclerosis, relapse, stabbing headache,
Multiple sclerosis (MS) is a chronic demyelinating disease with attacks of unknown etiology, often seen in women in the second and third decades. MS attacks; Visual disturbances may occur with motor and sensory system involvement, cerebellar or spinal involvement (1). It is known that headache is commonly seen in MS patients (2,3). However, there are few publications about headache as a presentation or a sign of MS attack (4). It has been reported that migraine-type headaches are common in MS, but the reason for this comorbidity is not clear (2). It is known that MS lesions, especially those located in the brainstem, cause more migraine-like headaches (2,5). The onset and relapse symptoms of MS can be in the form of acute brachial pain, sore throat, hypoglossal nerve palsy, epileptic seizure, and headache (6,7). Idiopathic stabbing headache; It is a short-term, repetitive needle puncture or stabbing headache. These pains generally correspond to the area innervated by the ophthalmic branch of the trigeminal nerve and respond to indomethacin. The aim of this study is to investigate the frequency of headache, headache subtypes and whether headache is a marker of MS relapse in MS patients.