Sosyalist bir yazardan Osmanlı İmparatorluğu'nun iktisadi sorunlarına çözüm önerileri: Alexander Israel Helphand-Parvus Efendi
Suggestions made by a socialist intellectual to solve the economic problems of the Ottoman Empire: Alexander Israel Helphand-Parvus Efendi
Yazar: CENK BEYAZ
Danışman: DOÇ. DR. ABDULKERİM SÖNMEZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ekonomik kalkınma = Economic development ; Ekonomik sorunlar = Economic problems ; Ekonomik yapı = Economic structure ; Kapitülasyonlar = Capitulations ; Köylüler = Peasants ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Parvus Efendi = Parvus Efendi ; Sosyoloji = Sociology ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Bu çalışma Alexander Israel Helphand?ın (Parvus Efendi) İstanbul?da bulunduğu 1910-14 yılları arasında yayımlanmış yazılarının Türkiye?de iktisadi modernleşme ve kalkınma sorunları hakkındaki fikri tartışmalara katkısını incelemektedir. Parvus Efendi?nin İstanbul?da bulunduğu yıllar ikinci Meşrutiyet (1908-18) olarak bilinen kritik bir döneme isabet etmektedir. Bu dönemde yürütülen tartışmalar Osmanlı imparatorluğu?nun birikmiş çağdaşlaşma sorunlarının tümünü kapsayan bir tartışmayı meydana getirmektedir ve devletin bekasını temine yarayacak eylem için fikir arayışı ile karakterize olmaktadır. Parvus Efendi?ye göre, Türkiye?nin geriliğinin asıl nedeni Avrupa sermayesi tarafından sömürü alanı haline gelmiş olmasıdır: Türkiye?nin tarım, ticaret, doğal kaynaklar, demiryolları, bayındırlık tesisleri, gümrük ve maliye gelirleri Avrupalı mali karar vericilerinin kontrolü altındadır. Bu böyle oldukça Türkiye?nin kalkınması için bir çare bulunamaz. Türk köylüsünün ve esnafının iktisadi durumu bu ko?ullar altında geli?emez, dı? borçlanma yoluyla kalkınma gerçekle?tirilemez. Aksine, yabancı devletlerden, özellikle Avrupalı devletlerden, sağlanabilecek herhangi bir yardım, devletin çökü?ünü daha da hızlandıracaktır. Türk aydınları, Avrupalı devletlerden alınacak yardımlarla Türk toplumunun Batı uygarlığına katılabileceğini sanmaktadırlar. Ancak Türk toplumu, Batı uygarlığının dı?ındadır. Batı ile Türk toplumu arasındaki ilişki sadece sömürenle sömürülen arasındaki ili?ki ile sınırlı kalmaktadır. Parvus Efendi?nin Osmanlı bürokrasisi ve aydınları üzerindeki etkisini kesin hatları ile ortaya koymak zor olsa da onun fikir ve önerilerinin devamlılığını erken Cumhuriyet dönemi uygulamalarında da görmek mümkündür. Ayrıca, onun Avrupa?nın ve kapitalizmin gelişmesi eğilimleri hakkındaki öngörülerinin birçoğunun gerçekleşmiş olması, onun görü?lerinin hala tazeliğini ve güncelliğini koruyor olarak değerlendirilmesini de mümkün kılmaktadır

Abstract:
This thesis analyzes the contributions made by Alexander Israel Helphand (Parvus Efendi) to the intellectual debates about the problems of economic modernization anddevelopment in Turkey in the early 20th century. The study mainly concentrates on his writings that he wrote in the years between 1910 and 1914 when he was staying in?stanbul. These years coincided with a critical period in Ottoman history, known as Constitutional Period II (1908-18). Intellectual debates of the period concentrated on accumulated problems of modernization of the Ottoman Empire. The search for practical ideas for policy and action that could ensure the continuation and survival of the state was the characteristic feature of intellectual atmosphere of the time. According to Parvus Efendi, the major reason for Turkey?s backwardness was the brutal exploitation of her by the European capital: Turkey?s agriculture, natural resources, railways, public premises, customs and fiscal resources were strictly kept under controlby European decision-makers. Therefore, for Parvus Efendi, it was impossible to find a solution for the development problem of Turkey; economic condition of Turkish peasants and craftsmen could not be improved under the conditions prevailing in the country. In addition, there was no way for Turkey to realize her economic development by means of borrowing from foreign investors and states. On the contrary, support of foreign states, especially the aid of European states, would lead to a rapid collapse of the state. According to him, Turkish intellectuals were totally wrong in thinking that Turkish society could join Western civilization by the aid of European states. For him, Turkish society was not a part of Western civilization, and the relationship between Western and Turkish societies was very similar to the exploiter-exploited conflict. Though it is difficult to make a precise account of Parvus Efendi?s influence on Ottoman bureaucracy and intellectuals, it is possible to discern some similarities and continuities between his ideas and proposals and the practices of the statesmen of the early Republican period. In addition, given that several of his predictions concerning the viidevelopment of European polity and capitalism have come true in the 20th century, his ideas still sound very fresh and revealing after a century since he left Istanbul