Bal arısı (Apis mellifera L.) zehri ve arı ürünleri ile zenginleştirilmiş krem formülasyonlarının geliştirilmesi
Development of cream formulations enriched with Honey bee (Apis mellifera L.) venom and bee products
Yazar: ASLI ELİF TANUĞUR SAMANCI
Danışman: DOÇ. DR. MERAL KEKEÇOĞLU
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Apiterapi = Apitherapy ; Arı zehirleri = Bee venoms

Özet:
Arı zehri işçi arıların zehir bezlerinde üretilip, zehir torbalarında depolanan bir maddedir. Bir işçi arı, ömrü boyunca 0,3 mg civarında zehir üretmektedir. Avrupa komisyonu tarafından; kozmetik sektöründe sıkılaştırıcı ve cilt koruyucu bir bileşen olarak tanımlanan arı zehri farmakolojik açıdan da önemli aktif maddeler içermektedir. Arı zehri apiterapide yaygın kullanılan bir madde olmasına karşın formülasyonunda arı zehri içeren kremlere rastlamak oldukça güçtür. Günümüzde doğal içerikli kozmetiklere karşı artan talebin karşılanması doğrultusunda bu çalışmada etken maddesi arı zehri olan krem formülasyonları gerçekleştirilerek doğal içerikli kremler üretilmiştir. Yapılan birçok çalışma ile arı zehrinin antibakteriyel, antiinflamatuvar, sinir sistemi düzenleyici, ağrı kesici, gençleştirici vb. etkileri olduğu kanıtlanmıştır. Bu çalışma ile arı zehrinin yüz, vücut, ayak, el ve eklem kremi formülasyonları ve prototipleri geliştirilerek stabilite, antioksidan etki, alerjen, dermatolojik ve sitotoksisite testleri uygulanmıştır. Arı zehri, arı sütü ve propolis doğrudan arıcılarla iletişime geçilerek sözleşmeli arıcılık modeli (Ek 1) ile üretilmeye başlanmıştır. İlk olarak arı zehrinin eldesi ve analizler için alt yapının hazırlanması, analiz yöntemlerinin geliştirilmesi ve validasyonu gerçekleştirilmiştir. Arıcılardan temin edilen 6 farklı arı zehrinin HPLC-UV ile içeriklerine bakılarak seçilen arı zehri, arı zehri 4, kremlerin yapımında kullanılmıştır. Daha sonra, üretim için gerekli doğal bileşenler temin edilmiş ve farklı yoğunlukta arı zehri içeren her krem çeşidi için 9, toplamda 45 farklı formülasyon hazırlanmıştır. Gönüllüler üzerinde yapılan testler ve duyusal testler sonucu seçilen formülasyonlar üzerinden beş krem çeşidi için prototip ürünler oluşturulmuştur. Seçilen formüllerin prototip kremlerine oda sıcaklığında ve 40℃'de olmak üzere stabilite çalışması uygulanmıştır. Stabilite testi sonucunda uygun çıkan kremler üzerinde çalışılmak üzere antioksidan, alerjen, dermatolojik ve sitotoksisite testlerine gönderilmiştir. Analizler sonucunda oluşturulan beş prototip kremin sonuçları da uygun olarak bulunmuştur. Bu çalışma ile arı zehri içerikli yüz, vücut, ayak, el ve eklem kremi formülasyonları geliştirilerek prototip kremler üretilmiştir.

Abstract:
Bee venom is a substance that is produced in the venom glands of worker bees. A worker bee produces approximately 0.3 mg of poison during its lifetime. Bee venom, which the European Commission defines as a firming and skin-protecting component in the cosmetics industry, contains pharmacologically significant active ingredients. Although bee venom is a commonly used substance in apitherapy, it is challenging to come across bee venom creams. Since there is an increasing demand for natural cosmetics, creams with natural ingredients were produced in this study by making cream formulations; the active ingredient is bee venom. Many studies have proven that bee venom has many effects such as antibacterial, anti-inflammatory, nervous system regulator, pain relief, and antiaging. In this study, face, body, foot, hand, and articular cream formulations and prototypes with the mentioned effects of bee venom were developed, and stability, allergy, dermatological, and cytotoxicity tests were performed for each of them. The bee venom, royal jelly, and propolis used in creams were produced directly by contacting the beekeepers with a contract beekeeping model. Within the scope of the study, firstly, the preparation of the venom and the preparation of the infrastructure for the analysis, the development, and validation of the analysis methods were carried out. When the contents of 6 different bee venoms obtained from beekeepers were evaluated with HPLC-UV, the selected bee venom, sample 4, was used to produce creams. Then, the necessary natural ingredients for production were provided, and nine different formulations were prepared for each type of cream containing different concentrations of bee venom. Prototype products have been created for five types of cream, based on the formulations selected from voluntary tests and sensory tests. The prototype creams of the selected formulas were tested for stability at room temperature and 40℃. The creams that were found suitable based on the stability test results were subjected to various tests, including antioxidant, allergy, dermatological, and cytotoxicity tests carried out on volunteers. The data generated on five prototype creams showed the appropriateness of the developed formulations. This study produced prototype creams by developing face, body, foot, hand, and joint pain creams containing bee venom.