Okul öncesi dönem çocuklarının özgecil davranışlarının incelenmesi
Investigation of altruistic behaviors of preschool children
Yazar: MÜNTEHA ZEYNEP GÜZEL AKAR
Danışman: DOÇ. DR. EGE AKGÜN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağış yapma = Donating ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Paylaşma = Sharing ; Prososyal davranış = Prosocial behaviour ; Yardım etme davranışı = Helping behavior tendency ; Yardımseverlik = Benevolence ; Özgecilik = Altruism

Özet:
Bu çalışmada; okul öncesi dönemde farklı şehir ve yerleşim yerinde yaşayan 55-66 aylık çocukların paylaşma, yardımlaşma ve bağış yapma ile belirlenen özgecil davranışlarının incelenmesi amaçlanmıştır.

Araştırmanın çalışma grubunu, Ankara ve Şanlıurfa İllerinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi okullarda okul öncesi eğitim alan 55-66 aylık 122 çocuk, bu çocukların anneleri ve öğretmenleri oluşturmaktadır.

Çalışma nicel ve nitel yöntemlerin beraber kullanıldığı, karma araştırma tasarımına sahip bir araştırmadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak çocukların yardımlaşma, paylaşma ve bağış yapmayı içeren özgecil davranışlarını belirlemeyi sağlayan "Yapılandırılmış Gözlemsel Görev Prosedürü" ve çocukların anneleri ve öğretmenleri tarafından doldurulan "Çocuk Prososyallik Ölçeği" kullanılmıştır. Uygulama sonunda çocuklar yardım etme, paylaşma ve bağış yapma davranışı sergileme durumlarına göre (0) ya da (1) puan almıştır. Çocukların prososyal davranışları anneler ve öğretmenler tarafından doldurulan çocuk prososyallik ölçeği formları ile değerlendirilmiştir.

Araştırmada elde edilen bulgulara göre çocukların özgecil davranışlarında cinsiyet, yaşanılan şehir ve yerleşim birimi değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmezken bağış yapma davranışında kız çocuklarının lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmüştür. Çocukların özgecil davranışlardan sırasıyla paylaşma davranışı, yardım etme ve bağış yapma davranışını sergiledikleri gözlenmiştir. Çocukların prososyal davranış puanlarında bağış yapma davranışına göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülürken yardım etme davranışına göre anlamlı farklılık saptanmamıştır. Çocukların belirlenen özgecil davranışları uygulama sırasında gerçekleştirme durumlarını içeren nitel veriler detaylı olarak analiz edilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Özgecil Davranış, Prososyal Davranış, Yardım Etme, Paylaşma, Bağış Yapma

Abstract:
The aim of this study is to investigate the altruistic behaviors of 55-66 months old children living in different cities and settlements determined by sharing, helping and donating in pre-school period.

The study group of this research was consisted of 122 55-66 months old children who attended in official preschools governed by the Ministry of National Education in Ankara and Şanlıurfa, their mothers and teachers.

The study is a mixed research design that uses both quantitative and qualitative methods. "Structured Observational Altruism Task" which was an implementation that enables children to face situations that required altruistic behaviors including helping, sharing and donating, and filled by the mothers and teachers of the children "Children Prosociality Scale" were used as data collection tools. Children received points (0 or 1) at the end of the implementation, depending on whether there was helping, sharing and donating behavior.

According to the findings of the study, while there was no statistically significant difference in altruistic behaviors of the children according to the variables of gender, city and settlement, only a statistically significant difference was observed in the donating behavior of girls. While it was observed that children exhibited sharing behavior among altruistic behaviors more frequently, they showed less donation behavior. No statistically significant relationship was found between the altruistic behaviors of children including helping and prosocial behaviors, only a statistically significant difference was observed in the donating behavior and prosocial behaviors. Qualitative data including the showing of altruistic behaviors of children during implementation were analyzed in detail.

Key Words: Altruistic Behaviors, Prosocial Behaviors, Helping, Sharing, Donating