Kremna'dan bir grup heykel ve Anadolu Roma Çağı heykeltıraşlığı içindeki yerleri
A group of statues from Kremna and their place in Roman sculpture of Anatolia
Yazar: MESUT CAN KAYA
Danışman: PROF. DR. HAVVA İŞKAN IŞIK
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Burdur-Bucak-Çamlık = Burdur-Bucak-Çamlık ; Heykel = Sculpture ; Heykeltraşlık = Sculpture ; Kremna = Cremna ; Pisidia = Pisidia ; Roma Dönemi = Roman Period ; Taş heykeller = Stone sculptures

Özet:
Pisidia Bölgesi kentlerinden olan Kremna, günümüzde Burdur'un Bucak ilçesine bağlı Çamlık Köyü'nün Hacıbağ Mahallesi sınırları içinde yer almaktadır. Kentte, birçok araştırmacı tarafından inceleme gezileri, yüzey araştırmaları ve epigrafi çalışmaları yürütülmesine rağmen günümüze kadar yapılmış olan ilk ve tek resmi kazı çalışması, 1970 yılında J. İnan başkanlığında, Q yapısında gerçekleştirilmiştir. Bu zamana kadar ise bölgede yaşayan halk tarafından birçok kaçak kazı yapılmış olup konumuzu oluşturan heykellerin büyük bir kısmı da bu şekilde bulunarak müzeye satılmıştır. Müze envanter kayıtları ve kentte gerçekleştirilen kurtarma kazısına dair rapor incelendiğinde, kentte bulunduğunu teyit edebildiğimiz 12 adet serbest heykeltıraşlık eseri tespit edilebilmiştir. Söz konusu eserler, "Q Yapısı" olarak adlandırılan yapıda bulunduğu bildirilen Herakles, Apollon, Nemesis, Leto, Asklepios, Hygieia, Giyimli Kadın, Athena (2) ve Tykhe heykelleri ile buluntu yeri bilinmeyen Artemis ve Kharit Torsosu'dur. Eserlerden yalnızca Tykhe heykeli kurtarma kazısı sırasında bulunmuştur ve buluntu yeri bilimsel yöntemlerle belgelenebilmiştir. 
Çalışma kapsamında, eserlerin tipolojik, ikonografik ve stilistik değerlendirmeleri yapılarak tarihlendirme önerilerinde bulunulmuştur. Daha önce farklı yayınlara konu olarak bilim dünyasına tanıtılmış olan eserler tez çalışmasıyla birlikte ilk kez bir arada ele alınmış ve bu sayede kent heykeltıraşlığı bağlamında bütüncül bir değerlendirme yapabilmek mümkün olmuştur. Detaylı bir şekilde incelenen eserlerin bazıları için yeni tipolojik benzerler ve tarihlendirme önerileri getirilmiştir. Yapmış olduğumuz stilistik değerlendirmeler ve karşılaştırmalar sonucunda heykellerin Hadrianus Dönemi ve Geç Antoninuslar Dönemi tarih aralığı içinde üretilmiş oldukları önerilmiş ve kente ait heykeltıraşlık eserlerinin bu tarih aralığına ilişkin üslup özellikleri ve gelişimini takip edebilmek mümkün olmuştur. 
Bahsetmiş olduğumuz bu eserlerin yanı sıra yine kentle ilişkilendirilen ancak yurt dışı müzelerinde korunmakta olan eserler de mevcuttur. Bu eserler arasında en çok adı anılanlar "Getty Museum" ve "Boston Museum of Fine Arts"da bulunan heykelciklerdir. Söz konusu eserler için ise çalışma kapsamında öncelikle korunmuşluk durumları ve tanımlarını içeren katalog bilgilerine yer verilmiş ve eserler hakkında yapılan bilimsel çalışmalar göz önüne alınarak teknik ve stilistik özellikleri değerlendirilerek önerilerde bulunulmuştur. Ne yazık ki eserlerin bilimsel olmayan yöntemlerle açığa çıkarılıp kaçak yollardan yurt dışına götürülmüş olmaları nedeniyle kent ile bağlantılarını kesin olarak tespit edebilmek mümkün olmamaktadır. Ancak Kremna ile anılmış olmaları sebebiyle tez kapsamında değerlendirilip kente mal edilme nedenleri irdelenmiş ve buluntu yerlerinin tespiti konusundaki sorunlara değinilmiştir.

Abstract:
Kremna, one of the cities of Pisidia Region, is located within the borders of Hacıbağ Neighborhood of Çamlık Village in Bucak district of Burdur Province. Although many researchers conducted travels, surveys and epigraphic studies in the city, the first and only official excavation was carried out in the Q building in 1970 under the direction of J. Inan. Until this time, many illegal excavations were made by the people living in the region, and most of the statues that make up our subject were found in this way and sold to the museum. When the museum inventory and the report of the rescue excavation carried out in the city are examined, twelve statues can be considered as found in the city. The artifacts in question are the statues of Heracles, Apollo, Nemesis, Leto, Asklepios, Hygieia, Dressed Woman, Athena (2) and Tyche, which are reported to have been found in the structure called "Q Building", as well as Artemis and Torso of Charis, whose location is unknown. Among these statues, only the Tyche was found during the rescue excavation and scientifically documented. 
Within the scope of the study, typological, iconographic and stylistic analysis and dating suggestions of the statues were made. Before the thesis, the statues introduced to the scientific world as the subject of different publications, but now they have been examined together for the first time and analyzed as a whole. Through a detailed re-examination, new typological and dating suggestions have been made for some of the statues. As a result of the stylistic evaluations and comparisons we have made, it has been suggested that the sculptures were produced in the Hadrianic Period and the Late Antoninus Period, and it was possible to follow the stylistic features and development of the sculptures of the city in this date range.
In addition to these artifacts that we have mentioned, there are also statues that are associated with the city but are preserved in foreign museums. Among these examples, the most mentioned ones are the statuettes in the "Getty Museum" and "Boston Museum of Fine Arts". Within the scope of the thesis, firstly, catalog information was given for these statues, and then suggestions were made by evaluating the technical and stylistic features in the light of publications about them. Unfortunately, since the artifacts were unearthed by unscientific methods and taken abroad illegally, it is not possible to determine their connection with the city definitively. However, due to the fact that they were mentioned with Kremna, they were evaluated within the scope of the thesis and the problems related to the find place were mentioned.