PIRLS 2021 sonuçlarında cinsiyete bağlı farklılıkların çok düzeyli modellerle incelenmesi
An investigation of gender differences in PIRLS 2021 results with a multilevel model analysis
Yazar: EMRAH GÖREN
Danışman: DOÇ. DR. DERYA ÇOBANOĞLU AKTAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme Ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Okuduğunu anlama becerisi bireyin akademik ve gündelik yaşantısı için son derece kritik bir beceridir. Gelişmiş toplumlarda bireylerin genel olarak daha iyi okuyucu oldukları bilinmektedir. PIRLS dördüncü sınıf seviyesindeki öğrencilerin okuma becerisini ölçen uluslararası kabul görmüş bir değerlendirmedir. Okuma becerisi ile ilgili değişkenlerin incelenmesi ve kız ve erkek öğrencilerin okuma başarısındaki farklılıklarının anlaşılması eğitimde eşitsizlikle mücadeleye katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu araştırmada okuma başarısı ile ilgili değişkenler ve okumada cinsiyete bağlı farklılıklar Çok Düzeyli Modelleme (MLM) yaklaşımı ile ele alınmıştır. Çalışma PIRLS 2021 döngüsüne Türkiye'den katılan öğrencilerden veri temizliği sonrası 192 okul ve 5893 öğrenci verisi ile gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçlarında, okuma becerisi ile ilgili farklılıkların %29'unun okullarla ilgiliyken %71'i bireysel özelliklerle ilgili olduğu bulunmuştur. Kız öğrencilerin okuma puanı erkek öğrencilerden 14 puan daha fazladır. Bulgulara göre, bireysel düzeyde Dijital Öz Yeterlik, Okula Aidiyet, Öğrenci Zorbalığı, Kendine Güven ve Sosyoekonomik Durum değişkenlerinin etkisi anlamlıdır. Okul düzeyinde ise Başarıya Vurgu anlamlı istatistiksel etkisi olan araştırmada ele alınan tek değişkendir.  Araştırma sonunda cinsiyete bağlı okuma farklılıklarının okullar arası anlamlı ölçüde farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Bireysel düzeydeki değişkenlerin cinsiyet ile etkileşimi anlamlı bulunmamıştır. Birey ve okul düzeyindeki değişkenlerle kurulan model okuma başarısındaki farklılıkların yaklaşık olarak %54'ünü açıklamaktadır.

Abstract:
Reading comprehension is an extremely critical skill for an individual's academic and everyday life. It is known that individuals in developed societies are generally better readers. PIRLS is an internationally recognized assessment that measures the reading skills of fourth-grade students. Investigating variables related to reading skills and understanding the differences in reading achievement between boys and girls is believed to contribute to the fight against inequality in education. In this study, variables related to reading achievement and gender differences in reading were examined using the Multilevel Modeling (MLM) approach. The study was conducted with data from 192 schools and 5893 students participating in the PIRLS 2021 cycle from Turkey, after data cleaning. The analysis results found that 29% of the differences related to reading skills were related to schools, while 71% were related to individual characteristics. Girls scored 14 points higher in reading than boys. According to the findings, the variables Digital Self-Efficacy, Sense of Belonging to School, Student Bullying, Self-Confidence, and Socioeconomic Status were significant at the individual level. At the school level, Emphasis on Achievement was the only variable with a statistically significant effect. The study found that gender-related reading differences did not significantly vary between schools. The interaction of individual-level variables with gender was not found to be significant. The model constructed with individual and school-level variables explains approximately 54% of the differences in reading achievement.