Biberde (Capsicum annuum L.) genotip, bitki yaşı ve mevsimin haploid bitki eldesine etkisinin araştırılması
The effects of donor plants age, genotype and season to obtain haploid plants in pepper (Capsicum annuum L.)
Yazar: FUNDA AYAR ŞENSOY
Danışman: PROF. DR. NURGÜL ERCAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Biber = Pepper ; Bitki yaşı = Plant age ; Genotip = Genotype ; Haploit bitki = Haploid plant ; Mevsimsel etki = Seasonal effect

Özet:
Bu çalışmada 3 farklı (yağlık, dolmalık ve sivri) biber tipi kullanılarak haploid bitkieldesinde genotip ve bitki yaşının etkisi araştırılmıştır. Araştırmanın bitki yetiştirmeaşaması Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Arazisinde, dokukültürü çalışmaları ise Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri BölümüDoku Kültürü Laboratuvarında 2007-2010 yılları arasında yürütülmüştür.Çalışmada mevsime uygun olarak (yazın 6, kışın 6) 3 tip ve 12 farklı biber çeşidikullanılmıştır. Uygun polen aşamasının belirlenmesi için tomurcuklar her mevsimdegruplandırılmışlar ve ethidium bromid ile boyanmışlardır. Bitki yaşının etkisi aylıkolarak incelenmiştir. Donör bitkiler yazın açıkta, kışın serada yetiştirilmiştir. Çalışma 2yıl tekrarlamalı olarak yapılmıştır.Kış mevsiminde %0,69'luk ve yaz mevsiminde %0,68'lik embriyo oluşum oranlarımevsimler arasında farklılık olmadığını göstermektedir. Mevsime uygun çeşitlerleçalışmanın olumlu etkisi görülmektedir. Tiplere göre değerlendirildiğinde mevsimselfarklılık saptanmıştır. Yaz döneminde tipler arasında %1,53 embriyo oluşum oranı iledolmalık tipler en iyi sonucu verirken, sivri tiplerde bu değerler %0,25 yağlık tiplerdeise %0,13 olmuştur. Kış döneminde tipler arasında %1,01 embriyo oluşum oranı ilesivri tip biberler en yüksek sonucu verirken, dolmalık tiplerde bu değerler %0,93, yağlıktiplerde ise %0,17 olmuştur.Çalışmanın genelinde mevsim ve kültüre alınan aya göre değişmekle beraber gençbitkilerin daha iyi sonuçlar verdiği söylenebilir. Kış mevsiminde aralık ayında kültürealınan dolmalık tip Balo çeşidinin 1 aylık bitkilerinden %6,67 oranında embriyooluşmuştur. Yaz mevsiminde ise mayıs ayında kültüre alınan dolmalık tip Ergenekonçeşidinin 1 aylık bitkilerinden %15,45 oranında embriyo oluşmuştur. Sonuçlar kültürealınma zamanına ve çeşide bakılmaksızın bitki yaşı arttıkça embriyo oluşum oranınınher iki mevsimde de azaldığını göstermektedir.Çalışmada genotipin etkisi oldukça açıktır. 12 farklı çeşit kullanılmış ve sonuçlar %0-%1,95 arasında değişmiştir. En yüksek embriyo oluşum oranı dolmalık tip Ergenekonçeşidinden elde edilirken, sivri tip biber olan Delta çeşidi embriyo oluşturmamıştır.

Abstract:
This study was conducted to reveal the effects of genotype and plant age onobtaining haploid pepper cultivars of three different pepper type (bell, wax and long).Plants were grown at the experimental field of Agricultural Faculty at AkdenizUniversity and the experiments were conducted in tissue culture laboratory ofDeparment of Horticulture at Akdeniz University between 2007 and 2010.In this research, 3 different pepper types and 12 cultivars (Alcapi, Kappy, Balo,Punto, Kekova, Amazon for winter season, T-304, Atris, Ergenekon, Punto, Bafra,Delta for summer season) were used. Buds were classified for their size to each seasonand optimum microspore stage for anther culture in these classes were determined bystaining method with ethidium bromide. Effects of plants? age were investigated withmonthly intervals. Donor plants were grown at open field in summer season and ingreenhouse in winter season. The study was repeated in two successive years.Embryo formation rates were 0,69% in winter and 0,68% in summer. This resultreveal that there isn't any difference between the seasons if it used suitable cultivars toseason. On the other hand, seasonal difference was determined among the pepper types.Bell type had the highest embryo formation ratio with 1,53% in summer. It is followedby long (0,25%) and wax (0,13%) types. In winter season, long pepper types gave thebest result among the types used with the 1,01% embryo formation ratio, and followedby bell (0,93 %) and wax (0,17%) types. It is possible to say that anthers derived fromyoung donor plants had high embryogenic capasity depending on season and month. Inwinter season, embryo formation ratio of anthers taken from one month-old Balo plantswhich planted in December, was 6,67%. In summer, when 1 month old plants ofErgenekon cultivar were cultivated in May, the percentage of embryo formation ratewas 15,45%. It can be clearly seen that there was a negative relationship between donorplant age and embyo formation ratio, when the months and cultivars were disregarded.In this study, effect of genotype on embryogenic response of anthers was very clear.Embryo formation ratio of 12 different cultivar used in study showed variance amongfrom 0% to 1,95%. While Ergenekon (bell type) cultivar gave the highest percentage ofembryo formation with 1,95%, no embryo formation was obtained in Delta (long type)cultivar.