Midyat (Mardin) Ovası su kimyası incelemesi
Hydrochemical investigation of Midyat Plane
Yazar: ESRA ÖZEL
Danışman: DOÇ. DR. BAHATTİN ÇETİNDAĞ
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Hidrojeoloji = Hydrogeology ; Jeoloji = Geology ; Karst = Karst ; Mardin-Midyat = Mardin-Midyat ; Su kimyası = Water chemistry

Özet:
ÖZET Yüksek Lisans Tezi MİDTAT (MARDİN) OVASI SU KİMYASI İNCELEMESİ Esra ÖZEL Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Mühendisliği Anabilimdalı 2003, Sayfa : 57 "Midyat(Mardin) ovası su kimyası incelemesi" başlıklı bu çalışmada Midyat Ovası içerisinde yer alan Beyazsu ve Karasu kaynaklan ile kuyu sulan incelenmiştir. Midyat Meteoroloji istasyonu verilerine göre bölgenin 15 yıllık yağış ortalaması 590,5 mm., sıcaklık ortalaması ise 15,7 * C'dir. Bölgede Thornthwaite yöntemine göre buharlaşma-terleme, su fazlası ve su noksanı hesaplanmıştır. Yine Thornthwaite yöntemine göre bölgenin iklim formülü çıkarılmıştır. Bu formüle göre bölgenin iklimi, kurak-az nemli, üçüncü dereceden mezotermal, su fazlası kış mevsiminde çok fazla olan, karasal şartlara yakın iklim tipidir. İnceleme alanının büyük bir kısmını Eosen yaşlı Midyat Formasyonu kaplamaktadır. Bu çalışma içinde adı geçen birimler yaşlıdan gence doğru, killi kireçtaşı-kumtaşı-marn-şeylden oluşan Üst Kretase-Paleosen yaşlı Germav Formasyonu, kumtaşı-kiltaşı-çamurtaşı-konglomeradan oluşan Alt Eosen yaşlı Gercüş Formasyonu, kireçtaşlanndan oluşan Eosen yaşlı Midyat Formasyonu ve Kuvaterner yaşlı alüvyon şeklinde bir sıralanış göstermektedir. Güneydoğu Anadolu'nun kenar kıvrımlan içerisinde kalan inceleme alanında, Arap plakasının hareketi nedeni ile kıvrımlanmalar oluşmuştur. İnceleme alanının kuzeyinde bindirmeler ve bu bindirmelere bağlı olarak gelişen tavlanmalar bulunmaktadır. İnceleme alanında su taşıyan birim, Eosen yaşlı karstik Midyat Formasyonudur. Kimyasal analiz sonuçlarına göre kaynak ve kuyu sularında bulunan anyon ve katyonların kökenleri açıklanmışta-. Bu verilerin yardımıyla suların Schoeller, Piper, üçgen, dairesel ve sütun diyagramları çizilerek, suların kimyasal bileşimlerinin litolojiyle ilişkileri ortaya konulmuş, suların birbirleriyle korelasyonu yapılmıştır. Kalsiyum, magnezyum ve bikarbonat, sularda en fazla bulunan iyonlardır. Bu iyonlar Midyat Formasyonundan kaynaklanmaktadır. İnceleme alanındaki kaynak ve kuyu sularında bulunan tuzların sıralanışı sütun diyagramlar yardımıyla hesaplanmıştır. Buna göre sularda en fazla bulunan tuzlar Ca(HC03)2 ve Mg(HC03)2, en az bulunan tuzlar ise NaCl ve MgS04'tır. Kimyasal analiz verileri yardımıyla sularının içilebilme diyagramları, ABD tuzluluk labaratuvarı diyagramı ve Wilcox diyagramları çizilmiştir. Bu diyagramlarda inceleme alanında bulunan sular "1. sınıf-iyi kalitede sular" sınıfında toplanmışlardır. Anahtar kelimeler : Midyat, Beyazsu Kaynağı, Karasu Kaynağı, su kimyası, karst.

Abstract:
ABSTRACT Master Thesis HYDROCHEMICAL INVESTIGATION OF THE MİDYAT PLANE Esra ÖZEL Fırat University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Geological Engineering 2003, Page: 57 In this study Beyazsu and Karasu springs and the well waters in the Midyat Plane, was investigated. According to the meteorological data of Midyat meteorological station, the mean precipitation is 590,5 nun and the mean temperature is 15,7 °C for a period of 15 years. In the studied area evaporation-transpiration, excess water and deficit water were calculated and the climate was formulated according to Thornthwaite method. Regarding this formula the climate of the studied area is arid-slightly humid, nearly continental type, third degree mesothermal and has very much excess water in winter. Eocene Midyat Formation outcrops in the great part of the studied area. Upper Cretaceous- Paleocene Germav Formation composed of clayey limestone-sandstone-shale-marl, Lower Eocene Gercüş Formation composed of mudstone-sandstone-conglomerate, Eocene Midyat Formation composed of limestone and Quaternary Alluvium outcrop in the investigated area. The foldings have occured in the studied area that take place in the breastings of Southeast Anatolia, because of the movement of Arabian Plate. At the north of the studied area, thrusts and faults, associated with these thrusts are present. In the studied area the ground water bearing unit is Eocene karstic Midyat limestone. The origin of the anions and cations is described according to the chemical analysis of water samples. Using the chemical analysis data Schoeller, Piper, triangle, bar and circular diagrams were drawn, the relationship between the chemistry of waters and litology was investigated and the hydrochemical correlations were made. The major ions in the water samples are calcium, magnesium and bicarbonate. These ions must be originated from Midyat Formation. Ordering of the salts in the springs and the well waters, were calculated by means of the bar diagrams. According to tins, tiie dominant salts in the waters are Ca(HC03)2 and Mg(HC03)2, and minor salts in the waters are NaCl and MgS04. Drinking water diagram, USA Salinity Laboratory Diagram and Wilcox Diagram were drawn using the chemical analysis data. In this diagrams, the springs and the well waters were grouped in the "first class-good quality waters". Keywords : Midyat, Beyazsu Spring, Karasu Spring, hydrochemistry, karst. VI fcc ' ??«il hi in ii * u *n m fKUROLO