Akut lösemi hastalarının Roy adaptasyon modeli ve Mishel belirsizlik teorisine göre yaşam deneyimlerinin incelenmesi: karma model
Examination of life experiences of acute leukemia patients according to Roy adaptation model and mishel uncertainty theory: Mixed model
Yazar: DERYA GERESİNLİ
Danışman: PROF. DR. ASİYE AKYOL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hematoloji = Hematology ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Lenfoblastik lösemi =   ; Onkolojik hemşirelik = Oncologic nursing

Özet:
Özet
Akut Lösemi Hastalarının Roy Adaptasyon Modeli Ve Mıshel Belirsizlik Teorisine Göre Yaşam Deneyimlerinin İncelenmesi: Karma Model

Amaç: Akut lösemi hastalarının, Roy Adaptasyon Modeli ve Mishel Belirsizlik Kuramı rehberliğinde hastalıkta belirsizlik ve uyum düzeylerinin belirlenmesi ile yaşam deneyimlerinin incelenmesidir. 
Yöntem: Çalışma karma yöntem araştırma olarak Mart 2021-Ocak 2023 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi ve Medical Park (Medikal Point)  Hastanesi Hematoloji ve Kök Hücre Kliniği'nde yürütülmüştür. Araştırmanın nicel bölümünde örneklem büyüklüğünün hesaplanmasında "G. Power-3.1.9.2" istatistik programı kullanılmış olup 96 hasta ile, nicel bölümde ise 15 akut lösemi hastası ile çalışma yürütülmüştür. Nicel bölüm verileri Hasta Tanılama Formu, Baş Etme ve Uyum Süreci Ölçeği, Mishel Hastalıkta Belirsizlik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Nitel bölüm verileri Hasta Tanılama Formu ve Yarı Yapılandırılmış Soru Formu eşliğinde toplanmıştır. Nicel bölüm verileri SPSS 25, nitel bölüm verileri ise Maxqda veri analiz programları kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın deseninin belirlenmesinde karma yöntem araştırma desenlerinden birleştirme deseni kullanılmıştır
Bulgular: Çalışmanın nicel verilerinde lösemi hastalarında hastalıkta belirsizlik ortalaması 16,22±3,39 ve baş etme ve uyum ortalaması ise 117,17±10,62 olarak hesaplanmıştır. Hastaların belirsizlik düzeyi arttıkça uyumun azaldığı ve belirsizlik düzeyinde meydana gelen bir puanlık bir artışın baş etme ve uyum düzeyine -1,384 birimlik bir azalma sağladığı belirlenmiştir (beta=-1,384). Çalışmanın  nitel verileri 5 kategoride ele alınarak kodlanmıştır: fizyolojik alan-belirsizliğin geçmişi, benlik kavramı-belirsizliğin değerlendirilmesi, benlik kavramı-belirsizlikle baş etme, rol fonksiyon-belirsizliğin geçmişi, karşılıklı bağlılık-belirsizliğin geçmişi. 
Sonuç: Akut lösemi ani başlangıç gösteren duygusal açıdan zorlayıcı, bilgi yükü ağır  ve  önemli kararlar almak için çok az zamanın olduğu bir durum oluşturmaktadır. Akut lösemi hastalarının belirsizlik düzeyinin yüksek, hastalığa uyum ve başetme düzeylerinin ise yetersiz olduğu görülmüş olup, hastalıkta belirsizlik arttıkça uyum azalmaktadır. Hastaların belirsizlik kaynakları ve başetme durumları nitel verilerle açıklanmıştır.
Anahtar Kelimeler; lösemi; belirsizlik; uyum; baş etme; hemşirelik

Abstract:
Objective: It is the examination of the life experiences of acute leukemia patients by determining the levels of uncertainty and adaptation in the disease, guided by the Roy Adaptation Model and Mishel Uncertainty Theory.
Method: The study was conducted as a mixed method research between March 2021 and January 2023 at Dokuz Eylül University Faculty of Medicine Hospital and Medical Park (Medical Point) Hospital Hematology and Stem Cell Clinic. In the quantitative part of the research, "G. Power-3.1.9.2" statistical program was used and the study was conducted with 96 patients and in the quantitative section with 15 acute leukemia patients. Quantitative department data were collected using the Patient Diagnostic Form, Coping and Adaptation Process Scale, and Mishel Uncertainty in Illness Scale. Qualitative department data were collected with the Patient Diagnosis Form and Semi-Structured Questionnaire. Quantitative section data were evaluated using SPSS 25, and qualitative section data were evaluated using Maxqda data analysis programs. Combination design, one of the mixed method research designs, was used to determine the design of the research.
Results: In the quantitative data of the study, the mean of disease uncertainty in leukemia patients was calculated as 16.22±3.39, and the mean of coping and adaptation was calculated as 117.17±10.62. It was determined that as the level of uncertainty of the patients increased, adaptation decreased and that a one-point increase in the level of uncertainty resulted in a decrease of -1.384 units in the level of coping and adaptation (beta = -1.384). The qualitative data of the study were coded in 5 categories: physiological domain-history of uncertainty, self-concept-evaluation of uncertainty, self-concept-coping with uncertainty, role function-history of uncertainty, interdependence-history of uncertainty.
Conclusion: Acute leukemia presents as a sudden onset, emotionally challenging, information-heavy condition with little time to make important decisions. It has been observed that the uncertainty level of acute leukemia patients is high and their adaptation and coping levels to the disease are inadequate, and as the level of uncertainty in the disease increases, adaptation decreases. Sources of uncertainty and coping situations in the disease are explained with qualitative data.
Keywords: leukemia; uncertainty, adaptation, cope with; nursing