Türkiye-Sovyetler Birliği ilişkileri (1964-1971)
Turkey-Soviet Union relations (1964-1971)
Yazar: KAMRAN ASADZADE
Danışman: PROF. DR. KEMAL YAKUT
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Türk-Rus ilişkileri = Turkish-Russian relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu araştırmada, 1964–1971 tarihleri arasında Türkiye ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği arasındaki siyasi, ekonomik ve sosyal ilişkilerin yapısı, boyutu ve gelişimine dair çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, 27 Mayıs 1960 askeri darbesinden sonraki dönemde Türkiye'nin dış politikada özellikle de "soğuk savaş" yıllarının gergin zamanlarında SSCB ile karşılıklı ilişkileri incelenmiş, ayrıca, iki devlet arasındaki münasebetlerin ilerlemesi ile iç siyasette ve kamuoyunda oluşturulan tedirginliklerin kaynaklarına bakılmıştır. Bununla birlikte Kıbrıs sorunu yüzünden bu yıllarda Amerika Birleşmiş Devletleri ile Türkiye arasında başlayan gerginlik sonucunda Türkiye'nin yönünü Doğu'ya çevirmesinin iç ve dış politikada nasıl büyük sorunlara yol açtığı, ülkede oluşan yeni sol akımlara nasıl tesir ettiği araştırılmıştır. Araştırmada, 1964 yılından itibaren iki devlet arasında gerçekleşen karşılıklı ziyaretlerin detaylarına bakılmış, bu ziyaretler trafiğinin iki ülkenin siyasi, ekonomik ve kültürel alanlardaki iş birliğine nasıl katkı sağladığı ortaya çıkarılmıştır. İkili temasların yanı sıra Sovyet yönetiminin Türkiye'de yürüttüğü gizli faaliyetlere, buradaki sol örgütlere sağlanan gizli desteklere, aynı zamanda Türkiye'nin de Sovyetler Birliğinde oluşturduğu yapılanmalara da değinilmiştir. Çalışma sonunda, bu dönem aralığında gelişen münasebetlerin Türkiye'nin içerde ve dışarda siyasi hayatına gelecek yıllarda nasıl yön verdiği, ülkede "ideolojik savaşlar" dönemine nasıl zemin hazırladığı sorusuna cevap aranmıştır. Nitekim bu araştırmada, sadece olayların tarihsel boyutuna değil, aynı zamanda bunun toplumsal etkilerine, o dönemde oluşturulan ideolojik algılara, siyasi kutuplaşmalara da detaylı bir şekilde bakılmıştır. Bununla da Türkiye–SSCB ilişkilerini analiz ederken sunulan bu bakış açısı ile akademik metinlerin farklı bir çeşidi olarak tanımlanması mümkün olmuştur.

Abstract:
In this research, a study was carried out on the structure, size and development of political, economic and social relations between Turkey and the Union of Soviet Socialist Republics between 1964-1971. In the study, Turkey's mutual relations with the USSR in foreign policy, especially in the tense times of the "cold war" years in the period after the military coup of 27 May 1960, were examined, and also the sources of the uneasiness created in domestic politics and public opinion with the progress of relations between the two states. However, as a result of the tension that started between the United States of America and Turkey in these years due to the Cyprus problem, it has been researched how Turkey's turning towards the East caused major problems in domestic and foreign policy, and how it affected the new left movements in the country. In the research, the details of the mutual visits between the two states since 1964 were examined and it was revealed how the traffic of these visits contributed to the cooperation between the two countries in the political, economic and cultural fields. In addition to the bilateral contacts, the secret activities of the Soviet administration in Turkey, the secret support provided to the leftist organizations there, as well as the structures that Turkey created in the Soviet Union were also mentioned. At the end of the study, an answer was sought to the question of how the relations that developed during this period gave direction to Turkey's political life at home and abroad in the coming years, and how it laid the groundwork for the period of "ideological wars" in the country. As a matter of fact, in this study, not only the historical dimension of the events, but also its social effects, ideological perceptions and political polarizations created at that time were examined in detail. However, with this perspective presented while analyzing Turkey-USSR relations, it has been possible to define it as a different type of academic texts.

Keywords: Turkey, USSR, Foreign Policy, Politics, Soviet.