Çevre sorunlarına kamu maliyesi çözümleri
Public finance solutions to environmental problems
Yazar: SABRİ SAMİ TAN
Danışman: PROF. DR. CAN AKTAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Maliye = Finance
Dizin: Devlet = State ; Devlet müdahalesi = State intervention ; Kamu maliyesi = Public finance ; Çevre = Environment ; Çevre kirliliği = Environmental pollution ; Çevre sorunları = Environmental problems

Özet:
ÖZET Tarihsel olarak kökenleri çok eskilere gitmekle birlikte, çevre sorunları özellikle 20. yüzyılın ikinci yansından itibaren gündemin en önemli sorunlarından biri olmuştur. Bugün çevre sorunları sadece yerel bir sorun değil aynı zamanda bölgesel ve uluslararası bir sorundur. Gerekti önlemlerin alınmaması durumunda sorun önemini 21. yüzyılda da koruyacaktır. Çevre sorunları ve çevre sorunlarına çözümler iktisat literatüründe çevre kirliliği kapsamında ele alındığı için, çevre kirliliği bu çalışmanın esasını oluşturmaktadır. Çevre kirliliği piyasanın başarısızlık nedenlerinden biri olan dışsallıklardan negatif dışsallığın en tipik örneğidir. Sorunun çözümünde piyasanın da çeşitli çözümleri olmakla birlikte bu çözümler yetersiz kalmaktadır. Dolayısıyla sorunun çözümü telafi edici güç olarak devletin müdahalesini zorunlu kılmaktadır. Devlet sorunun çözümü için çeşitli araçlar kullanmaktadır. Devlet çevre kirliliğine müdahale ederken genellikle üç türlü araç kullanmaktadır. Bunlar düzenleyici araçlar, ekonomik araçlar ve kamu yatırım harcamalandır. Kamu maliyesi araçları ise ekonomik araçlar içerisinde yer alan çevre vergileri, sübvansiyonlar, kullanıcı harçtan ve idari harçlardan oluşmaktadır. Bunlara ilaveten kamu maliyesi araçtan kamu yatırım harcamalarını da içermektedir. Kamu maliyesi araçtan çevre kirliliğini önlemede düzenleyici araçlara göre üstün olmakla birlikte, uygulamada karşılaşılan güçlükler nedeniyle düzenleyici araçlar kadar yaygın değildir. Çevre kirliliği sorununun çözümünde unutulmaması gereken, sorunun insan kaynaklı olduğu ve çevre kirtffiğinin çözümüne yönelik tüm araçların birbirlerine tamamlayıcı olarak kullanılması gerektiğidir. iv

Abstract:
ABSTRACT Environmental problems, date back old times, have, especially, occupied the world agenda after the second half of the 20. century. Today, environmental problems are not only local problem but also regional and international problem. Unless necessary measures are taken, problems wift keep their importance in 21. century, as well. In economics literature, since environmental problems and solutions to environmental problems are taken into consideration \n the context of environmental pollution, environmental pollution is main focus of this study. Environmental pollution is the most typical example of negative externality, a type of externality, regarded one of the causes of market faHure. Although market has some solutions to environmental pollution, these solutions are not sufficient Therefore, lacking of market solutions requires government intervention as art powerful alternative. For environmental pollution government.generally, uses three types of instrument namely; regulatory instruments, economic instruments and public investment expenditures. Public finance instruments consisting of environmental taxes, subsidies, user charges and administrative charges, are included in economic instruments. In addition, public finance instruments include public investment expenditures. Even though public finance instruments are more powerful than regulatory instruments at preventing environmental pollution, problems faced in practice make use of them less than regulatory instrument. It is allways should be kept in mind that environmental pollution is â humankind based problem and solution to environmental pollution requires complementary use of all environmental policy instruments.