Tip 2 diyabetli hastalarda çocuk sahibi olma durumunun diyabet yönetimi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between having children and diabetes management in patients with type 2 diabetes
Yazar: FEYZA BAVAŞ
Danışman: PROF. DR. BERRİN TELATAR ; DR. MÜZEYYEN ERYILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ana-baba çocuk ilişkileri =   ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Çocuk büyütmede ebeveynin rolü = Parenting

Özet:
Amaç: Çalışmadaki amacımız tip 2 diyabetli hastalarda diyabet öz yönetiminde 
beslenme, egzersiz, OAD/insülin tedavisi alma, kilo, VKİ, alkol/sigara kullanımı, 
ekonomik durum gibi faktörlerinin yanında 0-18 yaş arasında çocuk sahibi olmanın 
diyabet yönetimine etkisini araştırmaktır. Edineceğimiz sonuçlarla hastaya 
yaklaşımımızda yeni bir pencere açılmasını amaçlıyoruz.
Gereç ve Yöntem: Çalışma kesitsel, açık, kontrolsüz tipte bir anket çalışması olarak 
15/4/2024-15/6/2024 tarihleri arasında İstanbul Sağlık Bilimleri Üniversitesi Fatih 
Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Polikliniklerine 
ayaktan başvuran ve en az 1 yıldır tip 2 diyabeti bulunan 325 katılımcıyla 
gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak 20 soruluk sosyodemografik veri testi 
ve 13 soruluk Kapsamlı Diyabet Öz Yönetim Ölçeği, onam alındıktan sonra yüz yüze 
görüşme tekniği yoluyla uygulanmıştır. Ölçekten alınabilecek maksimum puan 52
olup yüksek skor yüksek öz yönetimi ifade etmektedir. Ölçeğin ülkemize 
uyarlanması Yasemin Şahin Yıldız ve arkadaşları tarafından 2022 yılında yapılmış,
ölçek kullanımı için e-posta yoluyla izin alınmıştır. 
Bulgular: Çalışmaya 325 erişkin katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 
61,27±10,96 yıl bulunmuş; %47,4'ü obez, %49,2'si 60-74 yaş arası, %58,8'i kadın, 
%80,3'ü evli, %48,9'u ilkokul mezunu, %41,2'sinin çalışmadığı, %35,7'sinin asgari 
ücretin altında gelire sahip olduğu ve %42,5'inin eş ve çocuklarıyla birlikte yaşadığı 
saptandı. Katılımcıların %77,8'inin çocuklarının 19 yaş ve üstünde olduğu, 
%53,5'inin diyabet tanı süresinin 10 yıldan fazla olduğu, %93,6'sının diyabet 
ilaçlarını hatırlatan birinin olmadığı, %92,3'ünün ek hastalığı olduğu, ek 
hastalıklardan en çok (%59,1) Hipertansiyon görüldüğü, %71,6'sının 6 ayda bir veya
daha sık kontrole gittiği, %48,3'ünün her gün egzersiz/yürüyüş/fiziksel aktivite 
yaptığı, %77,5'inin sigara ve alkol alışkanlığının olmadığı saptandı. Kapsamlı 
Diyabet Öz Yönetim Ölçeği ile ileri yaş, yüksek eğitim düzeyi, 19 yaş üstünde çocuk 
sahibi olmak, bulunan ek hastalıklar için tedavi alıyor olmak, diyabet kontrollerine 
düzenli gitmek, düzenli egzersiz yapmak, egzersize eşlik eden kişi varlığı ve diyabet 
süresinin uzun olması ile iyi diyabet öz yönetimi ile ilişkili saptanmış olup çalışmak, 
ix
sigara kullanmak, 0-18 yaş arasında çocuk sahibi olmak ise kötü diyabet öz yönetimi 
ile ilişkili saptanmıştır.
Sonuç: Çalışmamızda 0-18 yaş arasında çocuk sahibi olan tip 2 diyabetli hastaların, 
olmayanlara göre daha kötü diyabet öz yönetimine sahip olduklarını saptadık. 
Destekleyici ve engelleyici birçok role sahip olduğunu düşündüğümüz çocuk 
faktörünün varlığı ve yaşı sorgulanmalı, diyabet öz yönetimi için vereceğimiz 
eğitimlere diğer aile bireyleri dahil edilmelidir. Hastalar egzersiz, diyete uyum, kötü 
alışkanlıkları bırakma, kontrollerine düzenli gelme ve tedavi uyumu açısından 
desteklenmeli, gerekli eğitimler her kontrolde tekrar hatırlatılmalıdır. 
Anahtar Kelimeler: Diabetes Mellitus, Tip 2 Diabetes Mellitus, Ebeveyn-Çocuk 
İlişkileri, Ebeveynlik, Çocuk, Hastalık Yönetimi

Abstract:
Objective: Our aim in the study is to investigate the effects of having children
between the ages of 0-18 on diabetes management, as well as factors such as 
nutrition, physical activity, OAD/insulin treatment, weight, BMI, alcohol/cigarette 
use, economic status, in diabetes self-management in patients with type 2 diabetes.
We aim to gain a new perspective in our approach to the patient with the results we 
obtain.
Materials and Methods: The study was a cross-sectional, open, uncontrolled type of 
survey study with 325 participants who applied to Istanbul S.B.U. Fatih Sultan 
Mehmet Training and Research Hospital Internal Medicine, outpatient clinics 
between 15/4/2024-15/6/2024 and had type 2 diabetes for at least 1 year, has been 
carried out. A 20-question sociodemographic data test and a 13-question 
Comprehensive Diabetes Self-Management Scale were prepared as data collection 
tools, and face-to-face interview technique was prepared after obtaining consent. The 
maximum score that can be obtained from the scale is 52, and a high score indicates 
high self-management. The adaptation of the scale to our country was made by Şahin 
Yıldız and her colleagues in 2022, and permission to use the scale was obtained via 
e-mail.
Results: 325 adults participated in the study. The average age of the participants was 
61.27±10.96 years; 47.4% are obese, 49.2% are between the ages of 60-74, 58.8% 
are women, 80.3% are married, 48.9% are primary school graduates, 41.2% are It 
was determined that 35.7% of them were not working, 35.7% had income below the 
minimum wage and 42.5% were living with their spouses and children. 77.8% of the 
participants' children were 19 years or older, 53.5% had a diabetes diagnosis of more 
than 10 years, 93.6% did not have a reminder of their diabetes medications, and 
92.3% had comorbidities. Among the comorbidities, hypertension is the most 
common (59.1%), 71.6% go for check-ups once every 6 months or more often, 
48.3% do exercise/walking/physical activity every day, 77.5% It was determined that 
he had no smoking or alcohol habits. With the Comprehensive Diabetes Self-
xi
Management Scale, good diabetes was determined by advanced age, high education 
level, having children over the age of 19, being treated for additional diseases, 
regular diabetes check-ups, regular exercise, presence of a person accompanying the 
exercise, and long duration of diabetes. with self-management; Working, smoking, 
and having children between the ages of 0-18 were found to be associated with poor 
diabetes self-management.
Conclusion: In our study, we found that patients with type 2 diabetes who had 
children between the ages of 0-18 had worse diabetes self-management than those 
who did not. The existence and age of the child factor, which we think has many 
supportive and hindering roles, should be questioned, and other family members 
should be included in the training we provide for diabetes self-management. Patients 
should be supported in terms of exercise, compliance with diet, quitting bad habits, 
regular check-ups and treatment compliance, and necessary training should be 
reminded at each check-up.
Keywords: Diabetes Mellitus, Type 2 Diabetes Mellitus, Parent-Child Relations, 
Parenting, Child, Disease Management