Elektronik para ve dijital para sistemleri: Bitcoin ve döviz kurları arasındaki ilişkinin analizi
Electronic money and cryptocurrency money systems: The analysis of relation between bitcoin and exchange rates
Yazar: GÜL CENNET LAÇİN
Danışman: DOÇ. DR. İLHAN EGE ; DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE ESAT TOPALOĞLU
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bitcoin = Bitcoin ; Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru politikaları = Exchange rate policies ; Döviz kuru sistemleri = Exchange rate systems ; Elektronik para = Electronic money ; Kripto para birimi = Crypto currency ; Para politikaları = Monetary policies ; Sayısal para = Digital money

Özet:
Para değişen dünyanın ihtiyaçlarına cevap verebilmek için tarih boyu sürekli değişim yaşamıştır. Ticari hayattaki gelişmelere paralel olarak değişen ödeme şekilleri ile para kavramı da değişmiştir. İnternet kullanımının ticari hayatta yaygınlaşması ile birlikte ticarette yeni bir kavram olan e-ticaret ortaya çıkmış ve bu gelişmelerin doğal bir sonucu olarak  internet ortamında ödemelerin gerçekleştirilebileceği bir ödeme şekli ihtiyacı doğmuştur. Tüm bu sürecin sonunda elektronik ödeme kavramı hayatımıza girmiştir. Zaman içinde elektronik ödeme sisteminde yaşanan bir takım sıkıntılar mevcut ödeme sistemlerine alternatif olabilecek yeni bir ödeme şekline olan gereksinimi artırmıştır. 2008 yılında küresel ekonomik kriz ortamında bir elektronik posta ile tanıtılan bitcoin ve blokzinciri teknolojisi, bu sıkıntılara matematiksel ve kendi içinde kapalı bir sistemde doğrulaması yapılan kriptolojik bir sistem olarak bir çözüm sunmuştur.  Uçtan uca herhangi bir aracı kullanmayan ve hiçbir otoriteye bağlı olmayan bu sistem, finansal piyasalara hızlı ve şifreleme algoritmasıyla güvenilirlik sağlayan alternatif bir ödeme aracı olarak sunulmuştur. Bitcoin başlangıçta alternatif bir ödeme aracı olarak sunulmuş olsa da zamanla popülaritesinin artması ve piyasa fiyatındaki oynaklık nedeniyle kullanım alanı değişmiş yatırım ve spekülasyon amaçlı kullanımı yaygınlaşmıştır. Bitcoin ile ilgili literatürde yapılan çalışmalar; onun aşırı risk taşıyan bir varlık olduğu, fiyat oluşumunun yalnızca arz ve talebe bağlı olmayıp bilgiye de dayandığı, spekülatif olduğu ve oynaklığının zaman içinde değiştiği şeklindedir. Bitcoin merkezi olmayan, kısmen anonim ve yasal düzenlemelerin henüz çok fazla olmadığı dijital bir para birimi olup kripto para birimi olarak da adlandırılmaktadır. Bu çalışmada para, elektronik para, bitcoin ve döviz piyasaları hakkında genel bir bilgi verildikten sonra geleneksel döviz piyasalarında işlem gören döviz paritelerinin, işlem hacmi giderek artan kripto para borsalarında oluşan bitcoin fiyatına etkisi incelenmiştir. 2014-2018 yılları arasındaki verilerin kullanılmasıyla yapılan zaman serisi analizinde BTC/USD kuruna, işlem hacmi yüksek ve en değerli para birimleri arasında bulunan EUR/USD , JPY/USD  , GBP/USD , CNY/USD , INR/USD ( paritelerinin etkisi incelenmiştir. Sonuç olarak CNY/USD paritesinden BTC/USD paritesine doğru, pozitif yönlü bir nedenselliğin olduğu bulugusuna ulaşılmıştır. Araştırmada kullanılan diğer paritelerle Bitcoin fiyatı arasında anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. 
Anahtar Kelimeler: Elektronik Para, Kripto Para, Bitcoin, Blockchain

Abstract:
Money has undergone constant changes throughout history to meet the needs of the changing world. Parallel with the developments in commercial life, the concept of money has changed with changing payment methods. As a result of the widespread use of the Internet in commercial life, e-commerce has emerged as a new concept in trade and as a result of these developments, there is a need for a form of payment on the internet that can be realised. At the end of this process, the concept of electronic payments have entered our lives. A number of problems in the electronic payment system over time have increased the need for a new form of payment, which may be an alternative to existing payment systems. Bitcoin and Blokzinciri technology, which was introduced in 2008 in a global economic crisis environment, presented a solution as a cryptological (encrypted) system which was verified in a mathematical and closed system. This system, which does not use any tool from peer to peer and is not connected to any authority, is presented as an alternative payment tool that provides fast and secure encryption to the financial markets. Although Bitcoin was initially introduced as an alternative payment tool, it has become widespread in time due to the increasing popularity and volatility in the market price. Studies in the literature related to Bitcoin as; an asset with extreme risk, that price formation is based not only on supply and demand but also on knowledge, it is speculative and its volatility changes over time. Bitcoin is a digital currency that is not decentralized, partly anonymous and has few legal regulations, but is also called a crypto currency. In this study, after giving general information about money, electronic money, bitcoin and foreign exchange markets, the effect of currency exchange rates (exchange rate in dollar terms) traded in the traditional foreign exchange markets on the bitcoin exchange rate formed in the crypto money exchanges, whose transaction volume is increasing, has been examined. BTC / USD exchange rate (Bitcoin - Dollar) in the time series analysis using the data between the years 2014-2018, EUR / USD (Euro Dollars) between the high and most valuable currencies, JPY / USD (Japanese Yen-Dollar), GBP / USD (British Pound - Dollar), CNY / USD (Chinese Yuan Dollar), INR / USD (Indian Rupee-Dollar) parities are examined. As a result, it was found that there was a positive causality from CNY / USD parity to BTC / USD parity. There was no significant relationship between Bitcoin price and other parties.
Key Words: Electronic Money, Cryptocurrency, Bitcoin, Blockchain,
Anahtar Kelimeler: Elektronik Para, Kripto Para, Bitcoin, Blockchain