Portekiz Gandera yerel tatlı patates (Ipomoea batatas (L.) Lam) genotipinin in vitro mikroçoğaltılması üzerine bitki büyüme düzenleyicilerinin ve besi ortamlarının etkisi
Effect of plant regulators and medium culture on in vitro micropropagation of Portugal Gandera local sweet potato (Ipomoea batatas (L.) Lam) genotype
Yazar: GÜLBAHAR BAYDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VEDAT PİRİNÇ
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Bahçe bitkileri = Horticultural crops

Özet:
Bu çalışma, ESAC/IPC'deki biyoteknoloji laboratuvarında 2019/2020 yılında, Portekiz Gandera yerel tatlı patates genotipinin (Ipomoea batatas (L.) Lam.) in vitro mikro çoğaltılmasına bitki büyüme düzenleyicilerinin ve farklı besi ortamlarının etkisini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Üç farklı besi ortamına eklenen bitki büyüme düzenleyicilerinin, kumlu topraklarda yetiştirilen bölgesel bir tatlı patates genotipinin (Gandera) in vitro çoğalması üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. Bu besi ortamı kültürlerine, farklı konsantrasyonlarda, tek başına veya kombinasyon halinde Benziladenin (BA), Gibberellik asit (GA3) ve 1-Naftalin asetik asit (NAA) gibi farklı bitki büyüme düzenleyicileri eklenmiştir.
Kültür besi ortamları ve bitki büyüme düzenleyicilerinin in vitro kültürlerin çoğalması üzerindeki etkisini değerlendirmek için sürgün sayısı, sürgün uzunluğu, kallus derecesi, kök sayısı, kök uzunluğu, bitki ağırlığı ve kök/sürgün oranı gibi parametreler incelenmiştir. 
Sürgün sayıları D besi ortamı ve MS kontrol ortamında sırasıyla, 2.95±0.26 ve 3.00±0.53 olarak kaydedilmiştir. MS kontrol besi ortamında daha yüksek sayıda kök (2.25±0.45) oluştuğu da gözlenmiştir. Bu sonuçlar, MS kontrol grubunda bu nedenle daha yüksek bir bitki ağırlığı (0.150±0.03 g) gözlemlendiğini göstermiştir. NAA büyüme düzenleyicisinin besi ortamlarına eklenmesi kallus varlığını arttırırken sürgün uzunluğunu azalttığı tespit edilmiştir. 
Bu çalışma sonucunda, sırasıyla 0.5, 2.0 ve 0.05 mg/l'lik konsantrasyonlarda BA, GA3 ve NAA ile desteklenmiş besi ortamı D (½MS) ve MS (Murashige ve Skoog, 1962) kontrol ortamında daha yüksek sayıda sürgün gözlendiği belirlenmiştir. Bu çalışmadan elde edilen verilerin tatlı patatesin diğer genotip ve çeşitlerin in vitro mikro çoğaltılmasında kullanılabilecek nitelikte olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
This work accomplished at the micropropagation laboratory at ESAC/IPC in 2019/2020. Different culture media prepared to test the in vitro micropropagation of a local genotype of sweet potato (Ipomoea batatas (L.) Lam.) used at the Gandera region of Portugal. Objective of this study the effect of plant regulators added to three different medium culture, on in vitro propagation of a regional genotype of sweet potato (Gandera) cultivated at sandy soils. To these media culture, it is added different regulators as Benzyladenine (BA), Gibberellic acid (GA3) and 1-Naphthalene acetic acid (NAA), at different concentrations singly or in combination.
To evaluate the effect of the media culture and plants regulators on multiplication of in vitro cultures the following parameters recorded: number of shoots, length of shoots, degree of callus, number of roots, length of roots, plant weight and root/shoot rate. 
Number of shoots observed 2.95±0.26 in media culture D and 3.00±0.53 in MS control. A higher number of roots was observed (2.25±0.45) at the medium culture control MS. These results showed that MS control were observed consequently with a higher weight (0.150±0.03 g). The addition of NAA to the media culture increased the presence of callus and reduced the shoot length. 
This study results showed that a higher number of shoots was observed at the media culture D (½MS) which supplemented with BA, GA3 and NAA, at the following concentrations 0.5, 2.0 and 0.05 mg/l, respectively and MS control. It is consider that the results obtained from this study can be used in in vitro micro propagation of sweet potato varieties and other sweet potato genotypes.