Günümüz alışveriş kavramında değişme olgusu ve bu olgunun alışveriş merkezi tasarım ilkeleri üzerindeki belirleyici etkilerinin irdelenmesi: İstanbul kenti modeli
The change phenomenon in the current shopping concept and the significative effects of this phenomenon on design principles of shopping malls: Model of Istanbul city
Yazar: MAHİ İREM AKSOY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM BAŞAK DAĞGÜLÜ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsanoğlu için sürekli bir eylem olan alışveriş, tarihsel süreçte her toplumun kendi sosyal, toplumsal ve ekonomik işleyişiyle farklı biçimlerde ortaya çıkarak kendine özgü bir yapı geleneği doğurmuş ve değişen şartlara uyum göstererek beraberinde bu eylemi barındıran mekansal organizasyonların da gelişmesini ve yüzyıllar içinde evrilerek günümüze ulaşmasını sağlamıştır.Endüstrileşme ve modernleşme sürecinin bir sonucu olarak geçen yüzyılda ortaya çıkan alışveriş merkezleri, dünyada birçok kentte olduğu gibi İstanbul kentinde de zamanla kentli bireyin gündelik hayatının içinde çok fazla yer almaya başlayarak çağımızın yeni kamusal mekanları haline gelmiştir. Çağın getirdiği ekonomik, politik, teknolojik ve sosyal alanlardaki değişimler ve kişisel zamanın giderek daha değerli hale gelmesiyle ortaya çıkan gelişmeler birçok şeyi etkilediği gibi alışveriş alışkanlıklarını da değiştirmiştir. Eski kentlerde olduğu gibi alışveriş bir ihtiyaç olmaktan çıkıp bir statü sembolüne dönüşmüş, toplumsal ve yaşamsal gereksinimlerin karşılanması amacıyla yerine getirilmesi gereken bir gereklilik iken en önemli boş zaman değerlendirme aktivitelerinden birine dönüşmüştür. Günümüzde alışveriş merkezleri kamusal alan olarak hizmet veren ve alışveriş dışında çok sayıda başka işlevi de barındıran organizasyonlardır.İnsanların farklı bakış açılarından yaklaştıkları ortak ilgi ve iletişim mekanları olan kamusal alanlar, herkes tarafından erişilebilen kamusal aktiviteleri barındırır, toplumsal yaşantıyı besler, destekler ve en önemlisi de yönlendirir. Bu bağlamda, bireyler toplumun her kesiminden insanın sürekli etkileşim halinde bulunduğu açık kamusal mekanlara gereksinim duyarlar. İstanbul metropolü, sosyal etkileşimin gerçekleştiği açık kamusal mekanlar bakımından ihtiyaçları karşılamaktan uzaktır. Metropolde kamusal alanların yetersizliği ve günümüz alışveriş kavramında görülen değişiklikler alışveriş merkezi tasarım ilkelerini temelden etkilemekte, bunların sonucu olarak da alışveriş merkezi tasarımları açık kamusal alan odaklı olup, kentsel mekan-alışveriş mekanı bütünlüğünü kurma kaygısıyla ele alınmaktadır. Çalışmada, bu konsept doğrultusunda oluşturulmuş üç örnek incelenerek, konseptin pratikte ihtiyaç duyulan kentsel mekan rolünü kısmen yerine getirebileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Shopping as a continuous action of human being, and being arisen from each society?s own social and economic mechanisms in different ways, has given birth to a unique tradition of building structure; and by adapting to changes, it made those spatial organizations to come at today by developing and renovating for centuries.Shopping malls became the new public spaces of our times by involving in the daily life of citizens in Istanbul like in most of the cities as the result of industrialization and modernization processes of the past century. With the economical, political, technological and social changes of that century as well as with the developments that made personal time more valuable, the shopping behavior has changed. Shopping is not done for needs like in the old city but it is done to show the social status of one. Moreover, its aim shifted from social and vital needs to one of the most important free time activities. Currently, shopping malls are not serving just as public spaces but also as organizations of many different functions along its main activity shopping.Public spaces, approached in different perspectives by different people; and as common interest and communication spaces, house the public activities that are accessible to everyone; and feed, support and shape the social life. In this context, every individual needs public spaces that create continuous interaction between them. The metropolitan Istanbul is not meeting the needs of public spaces of social interaction. Thus, in this city, inefficient public spaces together with the shift in shopping behavior affect the design principles of shopping malls deeply in focusing on open public spaces and on the integration of them with the shopping space. This approach of designing urban public spaces by using open public spaces is right. Indeed, the conclusion arrived for this research by analyzing three examples within this context is that this concept can partially play a role as urban space practically.