İkinci Dünya Savaşı sonrası Türk bürokrasisi ve TODAİE ilişkisi
The relationship between Turkish bureaucracy after the Second World War and TODAIE
Yazar: VEFA CAN KAYA
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN YELKEN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Alan araştırması = Field research ; Bürokrasi = Bureaucracy ; Modernleşme kuramı = Modernization theory ; İdari reform = Administrative reform

Özet:
Bu çalışma TODAİE'nin kurumsal gelişimini ele almaktadır. TODAİE'nin kuruluşu Türkiye'ye özgü bir gelişme olmayıp İkinci Dünya Savaşı sonrası azgelişmiş bölgelere yönelik uygulanan dış yardım politikasının bir ürünü olarak karşımıza çıkar. Bu bağlamda TODAİE'nin kuruluş misyonu ve gelişimi Türk bürokrasisine yönelik uzun erimli plan ve projeler çerçevesinde anlaşılabilir. Bunun için öncelikle İkinci Dünya Savaşı sonrası Türk bürokrasisine ilişkin kuramsal bir çerçeve ortaya konmaktadır. Yeni kurulan uluslararası sistemle birlikte sosyal bilimlerin yaşadığı dönüşüm evrensel bir paradigma olarak modernleşme kuramı ve onun ampirik temellerini oluşturan bölge araştırmaları üzerinden tartışılmaktadır. Bu bağlamda azgelişmiş bölgelerde bürokrasinin rolüne ilişkin tartışmalar ışığında Batılı bölge araştırmacıları ile yabancı uzman raporlarının ilgileri doğrultusunda şekillenen çağdaş Türk bürokrasisi literatürü, TODAİE'nin kuruluş misyonunu açıklamak üzere model transferi problemi çerçevesinde sorunsallaştırılmaktadır. Bu çerçevede Türk bürokrasisinin gelişimi dönemlere ayrılarak ilgili dönemlerde TODAİE'nin öğretim-yetiştirme, araştırma-yardım ve derleme-yayın faaliyetleri ele alınmıştır. Çalışma boyunca TODAİE'nin kurumsal öyküsü, Türk bürokrasisinin talep ve beklentilerini dönüştüren nesnel tarihsel koşullar ile Enstitü faaliyetlerini yürüten kurum içi aktörlerin faillikleri ışığında değerlendirilmiştir. Çalışmada doküman ve rapor analiziyle birlikte nesnel dönüşümlere odaklanan tarihsel yöntemin yanı sıra, kurum içi geliştirilen stratejilerin değişen koşullara TODAİE'yi nasıl uyarladığını açıklayabilmek için Enstitü tarihinde etkili olmuş kişilerin anıları, anekdotlar, dijital sözlü tarih görüşmeleri ve Enstitü yönetiminde yer almış kişilerle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış mülakatlar veri olarak kullanılmıştır. Sonuç olarak TODAİE'nin İkinci Dünya Savaşı sonrası Türk bürokrasisi ile ilişkisi bağlamında idare ile üniversite arasında bir köprü olarak tasarlanan idari reform kurumundan kendine münhasır akademik bir kuruma nasıl dönüştüğü, bu dönüşümü hangi dinamiklerin mümkün kıldığı tarihsel bir perspektifle ortaya konmaktadır.

Abstract:
This study deals with the institutional development of TODAIE. The establishment of TODAIE is not a development unique to Turkey, but a product of the foreign aid policy applied to the underdeveloped regions after the Second World War. In this context, TODAIE's founding mission and development can be understood within the framework of long-term plans and projects for the Turkish bureaucracy. For this purpose, firstly, a theoretical framework regarding the development of Turkish bureaucracy after the Second World War is presented. The transformation of social sciences with the newly established international system is discussed through modernization theory as a universal paradigm and area studies that form its empirical foundations. In this context, contemporary Turkish bureaucracy literature, which has been shaped in line with the interests of Western area researchers and foreign expert reports, in the light of discussions on the role of bureaucracy in underdeveloped regions, is problematized within the framework of the model transfer problem in order to explain the founding mission of TODAIE. In this framework, the development of the Turkish bureaucracy was divided into periods, and TODAIE's teaching-training, research-aid and compilation-publication activities were discussed within the relevant periods. Throughout the study, TODAIE's institutional history has been evaluated in the light of the objective historical conditions that transformed the demands and expectations of the Turkish bureaucracy, and the agency shaped by the professional interests of the internal actors carrying out the Institute's activities. In addition to the historical method focusing on objective transformations with document analysis, the memories of people who have been influential in the history of the Institute, anecdotes, digital oral history interviews and semi-structured interviews that conducted with people who took part in the Institute's administration were used as data in order to explain how the in-house developed strategies adapted TODAIE to changing conditions. As a result, how TODAIE transformed from an administrative reform institution, which was designed as a bridge between the administration and the university in the context of its relationship with the Turkish bureaucracy after the Second World War, into an academic institution of its own, and what dynamics made this transformation possible are presented with a broad historical perspective.