Acil servise başvuran 65 yaş üstü hastalarda kontrast madde nefropatisi gelişmesini etkileyen faktörler nelerdir?
What are the factors affecting the development ofcontrast substance nephropathy in patients over 65 yearsof age who apply to the emergency department?
Yazar: MEHMET AY
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KEŞAPLI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Amaç: Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)'ne göre yaşlılık, kronolojik olarak 64
yaşın bitimi ve 65 yaşın başlaması olarak tanımlanmaktadır. Geriatrik hasta
grubunun yaşla birlikte glomerüler filtrasyon hızında meydana gelen azalma ve
kronik hastalık sıklığında artış nedeni ile acil servis takiplerinde, tanı amacı ile
kontrast madde kullanımı sırasında çekinceler olduğu görülmektedir. Biz de
çalışmamızda acil servisimize başvuran 65 yaş üstü hastalarda, acil servis tanı ve
tedavi süreçlerinde görüntüleme sırasında kullanılan kontrast maddeye bağlı
nefropati sıklığı ve gelişen nefropatinin hastanın komorbid hastalıkları ile ilişkisinin
araştırılmasını hedefledik.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız prospektif, kesitsel ve tanımlayıcı bir
çalışmadır. Acil servise başvuran 65 yaş üstü hastaların tanı alması amacı ile yapılan
görüntülemeler sırasında kontrast madde kullanımı olan hastaların; acil servis
başvurusunda alınan BUN, kreatinin, GFR değerleri, venöz kan gazı parametreleri,
komorbid hastalıkları, kullandıkları ilaçlar, 48-72 saat sonra biyokimya sonuçları,
üremik semptom varlığı ve 30 günlük mortaliteleri incelendi.
Bulgular: Çalışma hastalarının yaş ortalaması 73 (69-77 IQR), %52,3'ü
(n=246) erkek cinsiyettedir. 469 çalışma hastasının 45'inde (%9,6) 48-72 saat içinde
kontrast madde nefropatisi gelişti. Kontrast madde nefropatisi gelişen hastaların
31'inde idrar çıkışında azalma (%6,6), 25'inde üremik semptom (%5,3) saptandı. 5
hastaya (%1,1) 30 gün içinde hemodiyaliz uygulandı. Kontrast madde nefropatisi
gelişen hastaların başvuru sırasında kreatinin ortalaması 0,9 mg/dl; kontrast madde
nefropatisi gelişmeyen grubun ortalama kreatinin değeri 1 mg/dl'dir. İki grup
arasında istatiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0,03). Kontrast madde nefropatisi
gelişen grupta kullanılan ilaç sayısının daha fazla olduğu ve kullanmayanlara göre
(p=0.02) anlamlı fark olduğu tespit edildi. Kontrast madde nefropatisi gelişimini
tahmin etmede kullanılabilecek bağımsız değişkenlerin belirlenmesi için lojistik

12

regresyon analizi yapıldı. Hipertansiyon hastası olmak (p=0,047) kontrast madde
nefropatisi gelişimini tahmin etmek için anlamlı saptandı.
Sonuç: Geriatrik hastalarda tanı amaçlı kullanılan kontrast maddeye bağlı
nefropati sıklığı düşüktür ve mortal değildir. Hayatı tehdit eden durumlarda KM
kullanımından endişe edilmemeli; hastaların tanı ve tedavi süreci geciktirilmemelidir.
Anahtar Kelimeler: Acil tıp, geriatrik hasta, kontrast madde, kontrast madde
nefropatisi.

Abstract:
Objective: According to the World Health Organization (WHO), old age is
defined chronologically as the end of the age of 64 and the beginning of the age of
65th year of life (5). Due to the decrease in glomerular filtration rate and the
increasing frequency of chronic diseases in the geriatric patient group with age, it has
been observed that there are hesitations during emergency department follow-ups
and the use of contrast material for diagnostic purposes. In our study, we aimed to
investigate the frequency of nephropathy due to the contrast agent used and the
relationship between development of nephropathy and patient's chronic diseases over
the patients older than 65 years of age who applied to our emergency department
during the diagnosis process.
Materials and Methods: Our study is a prospective, cross-sectional and
descriptive study. In our emergency department, BUN, creatinine, GFR values,
venous blood gas parameters, comorbid diseases, medications used, biochemistry
results after 48-72 hours, presence of uremic symptoms and 30-day mortality were
analysed in the patients over 65 years of age who had a contrast scan for their
diagnosis.
Results: The average age of the study patients was 73 years and 52.3% were
male. Contrast nephropathy developed in 45 (9.6%) of 469 study patients within 48-
72 hours. Of the patients who developed contrast nephropathy, 31 patients had
reduced urinary output and 25 had uremic symptoms. 5 patients received
hemodialysis within 30 days. The average creatinine level of patients who developed
contrast nephropathy at admission was 0.9; the average creatinine value of the group
that did not develop contrast nephropathy was 1. There was a statistically significant
difference between the two groups (p = 0.03). It was observed that the number of
drugs used was higher in the group that developed nephropathy and there was a
significant difference between these two groups (p=0.02). Logistic regression
analysis was performed to determine independent variables that could be used to

14

predict the development of contrast nephropathy. Being a hypertension patient
(p=0.047) was found to be significant in predicting the development of nephropathy.
Conclusion: As a result of our study, it was observed that contrast material-
induced nephropathy is not a frequently encountered and a mortal complication in
emergency departments. Clinicians should not hesitate to use contrast in life-
threatening conditions, and diagnosing and management period should not be
delayed.

Key Words: Contrast substance, contrast substance nephropathy, emergency
medicine, geriatric patient.