İlköğretim programlarının bilinçli tüketici davranışlarını kazandırma düzeyine ilişkin bir araştırma
A study on the provision of conscious consumer behaviours by the primary curriculum
Yazar: NİHAL ALTIOK
Danışman: PROF. DR. MÜBERRA BABAOĞUL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile ve Tüketici Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Tüketici bilinci = Consumer conscious ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketici eğitimi = Consumer education ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim programlarının bilinçli tüketici davranışlarını kazandırma düzeyini değerlendirmek ve bu çerçevede yeni öğretim programında hedeflenen davranışlara ulaşılma derecesini, öğrencilerin bilgi ve tutum düzeylerini, öğretmenlerin programa ilişkin görüşlerini belirlemektir. Ayrıca Türkiye-AB öğretim programında yer alan hedefler arasındaki farklılıkları ortaya koymaktır. Araştırmada betimsel yöntem kullanılmıştır.Araştırmada, öğrencilerin tüketici eğitimi konularına ilişkin bilgi düzeyleri ve bilinçli tüketici davranışlarına yönelik tutum düzeyleri araştırmacı tarafından geliştirilen ?Düzey Belirleme Testi? ve ?Bilinçli Tüketici Davranışları Tutum Ölçeği? ile ölçülmüştür. Düzey belirleme testinde 5. sınıflara yönelik 23, 8. sınıflara yönelik 28 soru bulunmaktadır. Tutum ölçeği ise 25 maddeden oluşmaktadır. Düzey belirleme testinin güvenirlik katsayısı 5. sınıf testi için 0.76, 8. sınıf testi için 0.80 olarak belirlenmiştir. Yapılan faktör analizi sonucunda ölçeğin üç boyutlu olduğu ve toplam varyansın %45.5'ini açıkladığı görülmektedir. Güvenirlik katsayısı Cronbach Alpha .62 olarak hesaplanmıştır.Öğretmenlerin yeni ilköğretim programına yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla görüşme formu hazırlanmıştır.Niceliksel verilerin analizinde, frekans, yüzde, aritmetik ortalama, tek yönlü varyans analizi ve t testi kullanılmıştır. Niteliksel verilerde ise içerik analizi kullanılmıştır.Araştırma İstanbul'da üç farklı merkez ilçede bulunan ilköğretim okullarına devam etmekte olan 576 öğrenci üzerinde yürütülmüştür.Araştırmadan elde edilen bulgular aşağıda özetlenmiştir.1.İlköğretim 5. ve 8. sınıf öğrencilerinin bilişsel tüketici davranışlarını kazanma düzeyleri açısından aralarında anlamlı bir fark bulunmamaktadır.vi2.İlköğretim 5. ve 8. sınıf öğrencilerinin bilinçli tüketici davranışlarına ilişkin tutum düzeyleri arasındaki fark anlamlı bulunmuştur.3.Öğrencilerin bilinçli tüketici davranışlarının, cinsiyete göre anlamlı bir fark göstermediği belirlenmiştir.4.Öğrencilerin bilinçli tüketici davranışları, sosyo-ekonomik düzeylerine göre anlamlı bir fark göstermemektedir.5.Öğrencilerin bilinçli tüketici davranışları, anne-babanın eğitim düzeylerine göre anlamlı bir fark göstermemektedir.6.Öğretmenlerin tamamı (%100) bilinçli tüketici davranışlarını kazandırma bakımından öğretim programında yer alan tüketici eğitimi konularını yetersiz bulduklarını belirtmişlerdir.7.Öğrencilerin ekonomik kavramlara ilişkin bilgi düzeylerinin yeterli olmadığı bulunmuştur.8.Öğrencilerin ?Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun? ve ?Kapıdan Satışlara? yönelik bilgi düzeylerinin yeterli olmadığı belirlenmiştir.Anahtar SözcüklerTüketici Eğitimi, Bilinçli Tüketici Davranışları, Yeni İlköğretim Programı, İlköğretim Programı Tüketici Eğitimi Hedefleri

Abstract:
This study aims at not only evaluating the level at which primary curriculum provide conscious consumer behaviours and, in this framework, the level at which the behaviours targeted by the new curriculum are achieved but also detecting information and attitude levels of students and teacher opinions about the curriculum. In addition, it also aims to reveal the difference between the objectives of the Turkish and EU curriculum. Descriptive method is used in this study.In the framework of the present study, ?Level Determination Test? and ?Conscious Consumer Behaviours Attitude Scale? are used to detect students? level of information on consumer education and their level of attitudes towards conscious consumer behaviours. Level Determination Test is composed of 23 items for the 5th grades and 28 items for the 8th grades. Attitude Scale, on the other hand, is composed of 25 items. Reliability coefficient of the level determination test is 0.76 for the 5th grades and 0.8 for the 8th grades. Factor analysis has shown that it is a three-dimensional scale and explains a total variance of 45.5%. Reliability coefficient is calculated to be .62 Cronbach Alpha.A questionnaire form is prepared to detect teachers? opinions about the new primary curriculum.Frequency, percentage, arithmetic mean, one-way variance analysis and t-test methods are used in the quantitative data analysis and content analysis method in the qualitative data analysis.Study is carried out with the participation of 576 students attending at the primary schools located in three different central districts of Istanbul Province.viiiFindings obtained in this study can be summarized as follows:1.No statistically significant difference has been found between the 5th and 8th grade students in terms of acquisition level of conscious consumer behaviours.2.Statistically significant differences have been found between the 5th and 8th grade students in terms of the level of attitudes towards conscious consumer behaviours.3.Conscious consumer behaviours have shown no gender-based statistically significant difference.4.There is no statistically significant difference between conscious consumer behaviours of the students in terms of their socio-economic level.5.There is no statistically significant difference between conscious consumer behaviours of the students in terms of educational background of their parents.6.All teachers (100%) have stated that consumer education subjects included in the curriculum are insufficient in terms of acquisition of conscious consumer behaviours by the students.7.It has been found out that students have insufficient level of information on the economic concepts.8.It has been found out that students have insufficient level of information on the ?Consumer Protection Law? and ?Door-to-Door Selling?.Key words: Consumer Education, Conscious Consumer Behaviours, New Primary Curriculum, Consumer Education Objectives of Primary Curriculum