Temporomandibular eklem internal düzensizliği olan hastalarda farklı tedavi yöntemlerinin etkinliklerinin kaşılaştırılması
The comparison of the effectiveness of different treatment methods in patients with temporomandi̇bular joint internal derangements
Yazar: RAVZA ERASLAN
Danışman: DOÇ. DR. KEREM KILIÇ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Algometre cihazı = Algometer device ; Ateller = Splints ; Lazer tedavisi = Laser therapy ; Tedavi = Treatment ; Temporomandibular eklem = Temporomandibular joint ; Temporomandibular eklem hastalıkları = Temporomandibular joint disorders

Özet:
Temporomandibular düzensizlik (TMD), çiğneme kasları ve temporomandibular eklemin ağrı ve fonksiyon bozukluğu ile karakterize, birçok etyolojik koşulu içeren bir rahatsızlıktır. Çiğneme kaslarında ağrı, ağız açmada kısıtlılık, alt çene harekette deviasyon ve eklem sesi gibi semptomlar ile ortaya çıkan rahatsızlığın etyolojisinde bruksizm, maloklüzyonlar, dejeneratif eklem hastalıkları gibi iç etkenlerin yanı sıra emosyonel durumların etkili olduğu çevresel dış etkenler de rol oynamaktadır. 
Bu çalışmanın amacı; temporomandibular eklem internal düzensizliği olan hastaların klinik ve psikopatolojik özelliklerinin değerlendirilmesi, konservatif tedavi seçeneklerinden düşük doz lazer tedavisi, 2 farklı oklüzal splintin (sentrik ilişki splinti ve öne konumlandırıcı splint) etkinliklerinin karşılaştırılması ve hasta kontrol grubundaki bireylerde düzensizliğin kendini sınırlandırma özelliğinin araştırılmasıdır. 
Araştırmaya dahil edilen hastalar Erciyes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi' ne temporomandibular eklemindeki problemden dolayı başvuran hastalar arasından randomize olarak seçilmiştir. Hastalardan bilgilendirilmiş onam formu alınmıştır. Çalışmaya dahil edilen kişilerin yaş aralığı 18-60 olup, toplamda 80 kişiyi kapsamaktadır. Hastaların tedavileri Erciyes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Protetik Diş Tedavisi Anabilim Dalı'nda yapılmıştır. 
Çalışmada yer alan hastalara Research Diagnostic Criteria/Temporomandibular Disorders (RDC/TMD) formlarının Axis I ve Axis II bölümleri ile SCL 90 R psikolojik testleri uygulanmıştır. Bu testler tedavi başlangıcında, 3.ayda gerçekleştirilen ara kontrolde ve tedavi bitiminde (6.ay) uygulanmıştır. Hastaların palpasyonda ağrı durumları, vertikal ve eksentrik hareketlerdeki açma miktarları ve ağrı durumları, ağız açma paternleri, eklem sesleri ile beraber, depresyon ve somatizasyon durumları değerlendirilmiştir. 
Bununla birlikte, hastalardan tedavi başlangıcında ve bitiminde TME ultrasonografi görüntüleri alınmış ve tüm hastaların temporomandibular internal düzensizliğinin olduğu doğrulanmıştır. 
Çalışmaya dahil edilen temporomandibular eklem internal düzensizliği olan 20 kişi düşük doz lazer tedavisi ile, 20 kişi sentrik ilişki splinti ile, 20 kişi ise öne konumlandırıcı splint ile tedavi edilmiştir. Temporomandibular eklem bozukluğu olmayan, sağlıklı bireylerden 10 kişilik kontrol grubu oluşturulmuştur. Bu gruptaki sağlıklı bireylere herhangi bir tedavi protokolü uygulanmamıştır. Ayrıca 10 kişilik hasta kontrol grubu oluşturulmuştur. Bu gruptaki hastalara hastalığın sebebi ve seyri konusunda bilgi verilmemiş ve herhangi bir tedavi protokolü uygulanmamıştır. Tedavi  ara kontrol seansında ve  tedavi bitiminde uygulanan testler ve kas hassasiyetini ölçen algometre cihazı ile hastalardaki iyileşme durumu değerlendirilmiştir. 
Çalışmadan elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel değerlendirmeler Turcosa Cloud (Turcosa Ltd Co) programı ile gerçekleştirilmiş; grup içi ve gruplar arası karşılaştırmalar yapılmıştır.
Sentrik ilişki splint tedavisi ile genel olarak hastaların semptomlarında istatistiksel olarak belirgin bir azalma sağlanmıştır. Temporomandibular düzensizliğin tedavisinde alternatif tedavi olarak kullanılmaları önerilebilir.  
Öne konumlandırıcı splint tedavisi istatistiksel olarak anlamlı derecede ağrı düzeyinde azalma, ağız açma sırasında ortaya çıkan seste kayıp meydana getirmiştir. 
Düşük dozlu lazer tedavisi ile hastaların yan hareket miktarında artış ve alt çene hareket kısıtlılığında iyileşme gözlenmiştir.
Hasta kontrol grubunda sağ taraf ağız açmada ses, tüm algometre, sağ – sol  lateral kutup bölgelerindeki ağrı ve sol taraf yan hareket miktarı değerlerinde anlamlı derecede iyileşme kaydedilmiştir. Bu durum, TMD'nin kendini sınırlama özelliğinin olduğunu ortaya koymuştur.
Anahtar kelimeler: Temporomandibular eklem internal düzensizliği, düşük doz lazer tedavisi, sentrik ilişki splinti uygulaması, öne konumlandırıcı splinti uygulaması, algometre cihazı.

Abstract:
Temporomandibular disorder (TMD), characterized by pain and dysfunction of the masticatory muscles and the temporomandibular joint, is a disorder with many etiological conditions. In addition to internal factors such as bruxism, malocclusions, degenerative joint diseases, as well as environmental factors, emotional factors play an important role in the etiology of pain in the chewing muscles, limitations in mouth opening, deviation in the mandibular movement and joint sound.
The purpose of this study was; to evaluate the clinical and psychopathological features of patients with temporomandibular joint internal irregularity, to compare the efficacy of low dose laser treatment and 2 different occlusal splint applications (centric relationship and anterior repositioning splint) from conservative treatment options and to investigate the self-limiting feature of the disorder in the control group.
The patients to be included in the study were randomly selected from the patients who applied to Erciyes University Faculty of Dentistry due to the problem of temporomandibular joint. Informed consent was obtained from the patients. The age range of the patients included in the study was 18-60 years and totally 80 patients. These treatments were performed at Erciyes University Faculty of Dentistry, Department of Prosthodontics.
Research Diagnostic Criteria / Temporomandibular Disorders (RDC / TMD) forms, Axis I and Axis II sections and SCL 90 R psychological tests were applied to the patients included in the study. The tests applied to the patients were applied at the beginning of treatment, at the intermediate control performed in the 3rd month and at the end of the treatment (6th month). The pain conditions of palpation, opening levels and pain conditions in vertical and eccentric movements, mouth opening patterns, joint sounds, depression and somatization were evaluated.
At the same time, the patients in the treatment group underwent TMJ ultrasound imaging at the beginning and at the end of the treatment and  all patients were confirmed to have temporomandibular internal disorder.
20 patients with low dose laser treatment, 20 patients with centric relationship splint, 20 patients were treated with anterior repositioning splint. A control group of 10 individuals with healthy, non-temporomandibular joint disorders was formed. No treatment protocol was applied to healthy individuals in this group. A control group of 10 patients who had TMD was also formed. Patients in this group were not informed about the cause and the course of the disease and no treatment protocol was applied. The tests performed during the treatment (3rd and 6th month) and the application of the algometer device, which measures muscle sensitivity, the healing status of the patients was evaluated. 
The obtained data were evaluated statistically. Statistical evaluations were performed with the Turcosa Cloud (Turcosa Ltd Co) program; In-group and inter-group comparisons were made.
A significant reduction in the symptoms of the patients has been achieved with centric relationship splint treatment. It may be suggested to be used as an alternative treatment in the treatment of temporomandibular disorder.
Anterior repositioning splint treatment resulted in a statistically significant reduction in pain level and loss of sound during mouth opening.
Low dose laser therapy has shown an increase in the amount of lateral movement of the patients and improvement in the movement limitation of the mandible.
In the patient control group, right side mouth opening sound, all algometer, right - left lateral polar region pain and left side lateral movement amount were significantly improved. This situation revealed that TMD has a self-limiting feature.
Key words: Temporomandibular joint irregularities, low dose laser treatment, centric relationship splint application, anterior repositioning splint application, algometer device.