Dört çerçeve liderlik eğilimleri ile okul etkililiği arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Four frameworks examining the relationships between leadership trends and school effectiveness
Yazar: KEVSER ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. SEVAL KOÇAK
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Öğretmenlerin liderlik eğilimlerini güçlü olarak algıladıkları okul ortamları okul etkililiğine katkı sağlamaktadır. Bu araştırmanın amacı ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmen görüşlerine göre okullarındaki dört çerçeve liderlik eğilimleri ile okul etkililiği arasındaki ilişkilerin incelenmesi ve her bir liderlik çerçevesinin okul etkililiği üzerindeki rolünün belirlenmesidir. Araştırmaya ortaöğretim kurumlarında görev yapmakta olan 327 öğretmen katılmıştır. Bu araştırmada okullardaki dört çerçeve liderlik eğilimlerini belirlemek amacıyla Thompson (2005) tarafından geliştirilen, Özcan ve Balyer (2013) tarafından Türkçeye uyarlanan "Liderlik Oryantasyon Ölçeği" kullanılmıştır. Okulların etkililik düzeylerini belirlemek amacıyla Hoy (2009) tarafından geliştirilmiş Demirkasımoğlu ve Taşkın (2015) tarafından Türkçeye uyarlanmış "Okul Etkililiği İndeksi" kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizi sürecinde doğrulayıcı faktör analizi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), bağımsız örneklemler t-Testi, pearson momentler çarpımı katsayısı ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin dört çerçeve liderlik eğilimlerini yüksek düzeyde sergilediğini göstermiştir. Benzer şekilde okul etkililiğine ilişkin algıların da yüksek ortalamaya sahip olduğu görülmüştür. Hesaplanan korelasyon katsayıları, değişkenler arasında pozitif yönlü ilişkiler olduğunu göstermiştir. Buna göre yapısal çerçeve, insan kaynakları çerçevesi ve politik çerçeve ile orta düzeyde; sembolik çerçeve ile yüksek düzeyde bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırma, dört çerçeve liderliğin okul etkililiğinin anlamlı bir yordayıcsı olduğunu, okul etkililiğinin en güçlü yordayıcısının ise sembolik çerçeve olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Dört Çerçeve Liderlik, Yapısal Çerçeve, İnsan Kaynakları Çerçevesi, Politik Çerçeve, Sembolik Çerçeve, Okul Etkililiği

Abstract:
School environments where teachers perceive their leadership behaviors as strong contribute to school effectiveness. The purpose of this research is to examine the relationships between the four framework leadership tendencies in their schools and school effectiveness, according to the opinions of teachers working in secondary education institutions, and to determine the role of each leadership framework on school effectiveness. 327 teachers working in secondary education institutions participated in the research. In this research, the "Leadership Orientation Scale", developed by Thompson (2005) and adapted into Turkish by Özcan and Balyer (2013), was used to determine the four framework leadership tendencies in schools. In order to determine the effectiveness levels of schools, the "School Effectiveness Index", developed by Hoy (2009) and adapted into Turkish by Demirkasımoğlu and Taşkın (2015), was used. The findings showed that, according to teachers' opinions, school administrators exhibited the four framework leadership tendencies at a high level. Similarly, perceptions of school effectiveness were also found to have a high average. Calculated correlation coefficients showed that there were positive relationships between the variables. According to the findings, there was a medium level relationship with the structural frame, human resources frame and political frame, and a high level relationship with the symbolic frame. The research showed that four frameworks of leadership were significant predictors of school effectiveness, and the strongest predictor of school effectiveness was the symbolic framework.

Key Words: Four Frames Leadership, Structural Frame, Human Resources Frame, Political Frame, Symbolic Frame, School Effectiveness