Arşiv belgeleri çerçevesinde 1840-1924 yılları arasında musul vilayetinde yapılan arkeolojik çalışmalar (Devletler, arkeologlar ve eserler çerçevesinde)
Archaeological studies made in the village of mosul between 1840-1924 within the framework of states archive documents (İn the framework of states, archaeologists and artifacts)
Yazar: AYŞE KÜBRA BİÇİCİ
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL KAZAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Müzecilik = Museology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Arşiv belgeleri = Archive documents ; Irak-Musul = Iraq-Mosul ; Mezopotamya = Mesopotamia ; Musul Sancağı = Mosol Sanjak ; Osmanlı arşivi = Ottoman archive ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Sanat eserleri = Artistic works ; Sanat tarihi = Art history

Özet:
Coğrafi konumuyla önemli bir yere sahip olan Musul vilayeti, birçok
medeniyete ev sahipliği yapmasından ötürü geniş bir arkeolojik mirasa sahiptir.
Tarihsel sürece baktığımızda Musul ve çevresinde birçok farklı devlet hem ticari
faaliyetlerde bulunmuşlar hem de geçmiş uygarlıklardan kalan ve kutsal kitaplarda
geçen antik kentleri aramışlardır. Başta İngiltere, Fransa, Amerika ve Almanya gibi
devletler burada bazı antik yerleşim alanlarında kazılar yapmışlardır.
Bu tezde 1840-1924 yılları arasında Musul vilayetinde Kale-i Şarkat,
Koyuncuk, Horsabad ve Musul çevresinde Babil ve Tello'da yapılan kazılar ele
alınmıştır. Farklı devletler, devletlerle bağlantılı müzeler ve kurumlar tarafından
desteklenen arkeologlar sadece bir bölgede değil birkaç farklı bölgede kazı çalışmaları
yapmıştır. Kazılar neticesinde bulunan eserlerin İslam sanatının bölgedeki varlığına
ışık tutacağı öngörülmektedir. Bu çalışmada kazıları yürüten devletlere ve kazılarda
çalışmış arkeologlara dair veriler arşiv belgeleri kapsamında irdelenmiştir. Müze-i
Hümâyun'un söz konusu kazılardaki etkisi üzerinde durulmuştur. Kazılarda bulunan
eserlerin nakliyesi ve kazılarda görev alan Müze-i Hümâyun çalışanlarından
bahsedilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Müze-i Hümâyun, Kazı, Musul, Mezopotamya Tarihi

Abstract:
The province of Mosul, which has an important place with its geographical
location, has a wide archaeological heritage as it is home to many civilizations. When
we look at the historical process, many different states in and around Mosul have both
engaged in commercial activities and searched for ancient cities from past civilizations
that are mentioned in holy books. States such as England, France, America and
Germany in particular made excavations in some ancient settlements here.
In this thesis, the excavations carried out in the Kale-i Şarkat, Koyuncuk,
Horsabad and its environs in the province of Mosul between 1840-1924 in Babylon
and Tello are discussed. Archaeologists, supported by different states, museums and
institutions affiliated with the states, have excavated not only in one region but also in
several different regions. It is predicted that the works found as a result of the
excavations will shed light on the existence of Islamic art in the region. In this study,
the data on the states that carried out the excavations and the archaeologists who
worked in the excavations were examined within the scope of archival documents. The
effect of the Museum-i Hümâyun on the excavations in question was emphasized. The
transportation of the artifacts found in the excavations and the employees of the Müzei Hümâyun who took part in the excavations were mentioned.
Keywords: Müze-i Hümâyun, Excavation, Mosul, History of Mesopotamia