Davranışsal iktisat perspektifinden mükellef davranışlarının incelenmesi
Analysis of taxpayer behaviors from the perspective of behavioral economics
Yazar: YEŞİM NUR KÖMÜRCÜ
Danışman: DOÇ. DR. HİLMİ ÇOBAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Vergi, tarihsel süreç içinde tanımı değişmiş olsa da tüm farklı iktisadi modellerde devletin en önemli gelir kaynağı olarak kabul edilmektedir ve görece değişmesine rağmen devletin gelir kaynakları içinde her zaman en önemli paya sahip olmuştur. Vergi alacaklısı olan devlet ile vergi borçlusu olan mükellef arasındaki ilişkiler salt rasyonalite ve sınırlı hipotezler etrafında değerlendirilememektedir. Vergi alacaklısı olan devletin mükellefe ait tüm bilgilere sahip olamaması ve devletin üstlenmiş olduğu hizmetleri finanse etmek için vergi gelirlerine olan ihtiyacı, mükelleflerin vergi karşısında ortaya koyacağı davranışların önemini ve bu davranışların tahmin edilmesini daha önemi hale getirmektedir. Mükelleflerin vergi karşısındaki davranışlarının araştırılması esasen davranışsal iktisadın araştırma alanı içinde değerlendirilmektedir. Devletin mükellefin davranışları hakkındaki eksik bilgi süreci, mükelleflerin tüm vergi uygulamalarına ve kanunlarına karşı gösterecekleri tepkinin öğrenilmesi sürecinin önemini arttırmaktadır.  Mükelleflerin vergi ve vergi uygulamalarına karşı ortaya koyacakları tepkilerin görülebilmesi bağlamında davranışsal iktisat alanı içinde kullanılan deneysel yöntemlerden birisi olarak anket yöntemi araştırmanın temel yöntemi olarak belirlenmiştir. Araştırmanın hedef kitlesi, Türkiye sınırları içinde iş yeri sahibi ve ücretli olarak çalışan mükellefler oluşturmaktadır. Anket tek bir bölüm içinde demografik özelliklerin ardından mükellefe yöneltilen 35 sorudan oluşmaktadır. Sonuç olarak çalışmamıza Türkiye genelinde 419 kişi katılmıştır.   Anket verileri internet üzerinden elde edilmiştir. Doldurulan anketlerdeki ifadeler kodlanıp SPSS programına yüklenerek analizler elde edilerek yorumlanmıştır.

Abstract:
Although the definition of tax has changed in the historical process, it is accepted as the most important source of income of the state in all different economic models. The relations between the tax creditor state and the taxpayer cannot be evaluated around rationality and limited hypotheses. The fact that the state does not have all the information about the taxpayer and the need for tax revenues to finance the services undertaken by the state increases the importance of the behavior of the taxpayers in the face of taxes. Investigating the taxpayers' behavior towards taxes is within the research field of behavioral economics. The fact that the state has incomplete information about the behavior of the taxpayer increases the importance of the process of learning the reaction of the taxpayers against all tax practices and laws.  The survey method, which is one of the experimental methods used in behavioral economics, has been determined as the main method of the research in order to see the reactions of the taxpayers against the tax and tax applications. The target audience of the research consists of taxpayers who own a workplace and work as a paid employee within the borders of Turkey. The questionnaire was presented as a single section. After the demographic characteristics, 35 questions were asked to the taxpayer. Survey data were obtained from the internet. The statements in the completed questionnaires were coded and uploaded to the SPSS program, and analyzed and interpreted.