Marmara denizi Tekirdağ kıyı bölgesi balık ve sediment örneklerinde esansiyel ve toksik metallerin birikimi ve dağılımı
Accumulation and distribution of essential and toxic metals in fish and sediment samples from Tekirdağ coastal region, the Marmara sea
Yazar: VEYSİ DALMIŞ
Danışman: PROF. DR. TEMİNE ŞABUDAK ; DOÇ. DR. AYŞE HANDAN DÖKMECİ
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu tezin amacı, Marmara Denizi'nde en uzun kıyıya sahip Tekirdağ ilinin, deniz kıyısında belirlenen dört istasyonda endokrin sistemi bozan bazı esansiyel element ve toksik metallerin (Fe, Cu, Zn, Cr, Mn, Cd, As, Pb, Hg ve Ni) sediment ve balık kas dokusundaki birikimini ve dağılımını tayin etmektir. Marmara Denizi etrafındaki hızlı nüfus artışı sonucu evsel ve sanayi atıklarının arıtma sistemlerinden geçirilmeden nehirlere ve buradan Marmara Denizi'ne ulaşması, ağır metal içeren ve bilinçsiz, düzensiz ve kontrolsüz kullanılan tarım ilaçlarının rüzgar yardımıyla dolaylı olarak Marmara Denizi'ne taşınıp birikmesi nedeniyle Marmara Denizi'nin su kalitesi bozulmaktadır. Marmara Denizi 1975 yılında ticari öneme sahip 127 balık türü bulundururken, günümüzde bu sayının 4-5'e düşmesi denizel kirliliğinin boyutunu ortaya koymaktadır. Belirlenen dört istasyondan avlanan balık örnekleri buz kapları içinde laboratuvara getirilmiştir. Örnekler saf suyla yıkandıktan sonra boyları ve ağırlıkları ölçülmüş ve sediment örnekleriyle birlikte analiz zamanına kadar -30°C'de saklanmıştır. Analiz öncesi örnekler oda sıcaklığında çözündürülmüş, kas kısmı (yenilebilir kısım) plastik bıçak yardımıyla ayrılarak etüvde kurutulduktan sonra blenderda homojenize edilmiştir. Homojenat ve sediment örnekleri etüvde kurutulup mikrodalga fırında yakıldıktan sonra, ICP-OES cihazıyla esansiyel ve toksik metallerin konsantrasyonları tespit edilmiştir. Cu dışında, balıklarda Fe, Zn, Cr, Mn, Cd, As ve Ni konsantrasyonları FAO, DSÖ ve TGK (Türk Gıda Kodeksi)'nın belirlemiş olduğu sınırların üzerinde tespit edilmiştir. Pb ve Hg ölçüm sınırlarının altında olduğundan tespit edilememiştir. Sediment örnekleri analiz edilen elementler bakımından her bölgede farklılık göstermiştir. Şöyle ki, ortalama konsantrasyonlar göz önünde tutulduğunda, EPA sediment kalite kriterlerine göre Şarköy sedimenti demirle orta derece kirli, Şarköy ve Marmara Ereğlisi sedimenti manganla kısmen kirli, Merkez sedimenti kromla kısmen kirli, Şarköy ve Merkez sedimenti nikelle orta derece kirli ve Şarköy sedimenti arsenik ve kadmiyumla aşırı kirli sınıfındadır. Hg hiçbir sediment örneğinde tespit edilememiştir. Dört istasyonun da sediment örnekleri kurşun, bakır ve çinkoyla kirlenmemiştir.

Anahtar Kelimeler: Sediment, Balık, Esansiyel Element, Toksik metaller, ICP-OES

2019, 64 sayfa

Abstract:
The aim of this thesis is to determine the accumulation and distribution of some essential elements and toxic metals (Fe, Cu, Zn, Cr, Mn, Cd, As, Pb, Hg and Ni), which disrupt the endocrine system, in sediment and muscle tissue of the fish from four determined stations of the sea off Tekirdağ province that has the longest coast in the Marmara Sea. Discharge of untreated domestic and industrial wastes into the Marmara Sea through the rivers as a result of rapid population increase around the Marmara Sea, and atmospheric transport and subsequent deposition of heavy metals-containing pesticides that are used in an unconscious, irregular and uncontrolled manner to the Marmara Sea deteriorate the water quality of this sea. The Marmara Sea had 127 species of commercially important fish in the year of 1975, and the decrease of this number to 4-5 today indicates the degree of marine pollution. Fish samples that were caught from four determined stations were brought to the laboratory in ice containers. After washing the samples with distilled water, their length and weight were measured, and they and sediment samples were stored at -30 ° C until analysis. For analysis, samples were defrosted at room temperature, muscle (edible fish part) samples were chopped up with a disposable plastic knife and dried in the oven, and then homogenized in the blender. After the homogenates and sediment samples were dried in the oven and burned in the microwave oven, concentrations of essential and toxic metals were determined with the ICP-OES equipment. Except Cu, the concentrations of Fe, Zn, Cr, Mn, Cd, As and Ni in fish were found to be above the limits imposed by FAO, WHO and TGK (Turkish Food Codex). Pb and Hg could not be determined because they were substantially below the measurement limits. Sediment samples differed in each region in terms of elements analyzed, in that according to EPA sediment quality criteria sediment of Şarköy was classified as moderately contaminated with Fe, sediments of Şarköy and Marmara Ereğlisi were classified as slightly contaminated with Mn, sediment of central district was classified as slightly contaminated with Cr, sediments of Şarköy and central district were classified as moderately contaminated with Ni, and sediment of Şarköy was classified as extremely contaminated with As and Cd. Hg was not detected in any sediment sample. Sediments of four stations were uncontaminated with Pb, Cu, and Zn.
Key words: Sediment, Fish, Essential Elements and Toxic Metals, ICP-OES,
2019, 64 Pages