Kira sözleşmelerinde teminatlar
Guarantees in lease agreements
Yazar: ÖZLEM SARI FİDAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA FADIL YILDIRIM
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Garanti sözleşmesi = Guarentee contract ; Kira sözleşmesi = Lease agrement ; Sözleşmeler = Contracts ; Teminat = Guarantee

Özet:
Uygulamada en çok karşılaşılan sözleşmelerden biri olan kira sözleşmeleri ile bir şeyin kullanım hakkının, bir süreliğine ve belirli bir bedel karşılığında karşı tarafa devredilmesi amaçlanmaktadır. Kira sözleşmesinin akdedilmesiyle birlikte her iki taraf, belirli hak ve yükümlülüklere sahip olmakla birlikte, maddi ve manevi çeşitli menfaatlerini de tehlikeye atmaktadır. Tarafların göze almış olduğu söz konusu tehlikelerin önlenebilmesi ise teminat sözleşmeleri ile mümkün olabilmektedir. Bu sebeple, kira sözleşmelerinin içeriğine çeşitli teminat yükümlülüklerinin de dahil edilmesi uygulamada çok sık karşılaşılan bir durumdur. Kira sözleşmesinde tarafların borçlarını gereği gibi ifa etmesini sağlamaya yönelik düzenlemeler, ağırlıkla borca aykırılık meydana geldikten sonra başvurulabilecek niteliktedir. Ancak özellikle kiracının borcu açısından, borca aykırılık gerçekleşmeden; farklı bir ifadeyle, kiracının kira bedeli ve diğer borçlarını tam ve doğru bir şekilde ifa edip etmeyeceğinin henüz belli olmadığı aşamada, kiraya verenin alacaklarını teminat altına almayı amaçlayan hükümler de mevcuttur. Özellikle kiracının güvence vermesini konu alan Türk Borçlar Kanunu'nun 342. maddesi bu niteliktedir. Söz konusu madde ile konut ve çatılı işyeri kiralarında, kiracının para ya da kıymetli evrak türünde bir teminat sağlaması, ilk defa kanuni bir düzenlemeye konu edilmiştir. Kira sözleşmelerine ilişkin bu özel düzenlemenin yanı sıra Türk Borçlar Kanunu'nda ve Türk Medeni Kanunu'nda yer alan ve alacağı teminat altına almayı sağlayan, genel nitelikteki hukuki olanaklardan da faydalanılması mümkündür. Öyle ki uygulamada, tarafların kira sözleşmesinden doğabilecek risklerini önlemek için başta kefalet, banka teminat mektubu olmak üzere çeşitli teminat sözleşmelerine başvurdukları görülmektedir. Söz konusu teminat sözleşmelerinden her birine, bulunduğu kanundaki ilgili hükümler uygulanmakla birlikte; bu sözleşmelerin kira hukukundaki uygulamaları, kira sözleşmelerinin çeşitli özellikleri sebebiyle hususiyet göstermektedir. Ayrıca son dönemlerde uygulamada, tarafların teminat ihtiyaçları dikkate alınarak, özellikle banka ve sigorta şirketlerince sağlanan, kira sözleşmelerine özgü yeni teminatlar da ortaya çıkmıştır

Abstract:
Lease Agreements, one of the most common agreements in practice, aims to transfer the right of use of an asset to the other party for a specified time in consideration of a specified rental amount. When the lease agreement is concluded, the parties risk some of their material and moral interests while they have certain rights and obligations. These risks taken by the parties can be prevented by guarantee agreements. Therefore, it is a common practice that different guarantee obligations are included in lease agreements. Statutory regulations in the lease agreement aimed at the proper performance of obligations by parties can be mostly applicable after the breach of obligation arises. However, there are also statutory provisions, with respect to in private the obligations of the lessee, aiming at guaranteeing the receivables of the lessor before the breach of obligation arises, i.e. at the stage when it is not clear whether the rental amount and other obligations will be fully and duly performed. Article 342 of Turkish Code of Obligations is one of such provisions, which requires the lessee to give guarantee. The said article stipulates, as the first statutory regulation, that the lessee should provide a guarantee in the form of money or securities for lease of residential and commercial premise. Apart from this specific provision for lease agreements, it is also possible to benefit from general provisions of Turkish Code of Obligations and Turkish Civil Code, which secure receivables. Eventually, in practice, it is seen that the parties employ certain guarantee agreements, in private agreement of surety and letter of guarantee, to prevent the risk that may arise out of lease agreements. Although relevant provisions of laws pertaining to guarantee agreements are applicable to each of these agreements, their applications in lease agreements are of particular interest because of different characteristics of lease agreements. In addition, recently, new guarantees peculiar to lease agreements have been introduced, in practice, especially by banks and insurance companies, considering the parties' needs for guarantee.