Türkiye'de hepatit E virüsü (HEV) seroprevalansının yeniden değerlendirilmesi: Ticari olarak kullanılan iki hev total antikor ELISA kitinin karşılaştırılması
Re-evaluation of hepatitis E virus (HEV) seroprevalence in Turkey: Comparison of two commercial anti-hev total AB ELISA kit
Yazar: OSMAN YAŞAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SENEM CEREN ÖZEN KARATAYLI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Temel Hepatoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Tıbbi Biyoloji = Medical Biology
Dizin: Enzime bağlı immünosorbent testi = Enzyme-linked immunosorbent assay ; Hepatit E = Hepatitis E ; Hepatit E virüsü = Hepatitis E virus ; Prevalans = Prevalence ; RNA = RNA ; Türkiye = Turkey

Özet:
Hepatit E virüsü (HEV) günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde enfeksiyona yol açan hatta gelişmekte olan ve sağlık bilgisi yönünden zayıf olan Asya, Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerinde salgına yol açan bir virüs tipidir. Kişisel sağlık bilgisi şartlarının yetersiz olması, sağlıklı içilebilir sulara ulaşılamaması ve kanalizasyon atıklarının içme sularına karışması başlıca nedenler olmak üzere, virüs çoğunlukla oral-fekal yolla bulaşmaktadır. HEV'in bu kadar yaygın olması nedeniyle ülkemizde ve dünyada HEV seroprevalans çalışmaları farklı zamanlarda ve bölgelerde defalarca yapılmıştır. Fakat yapılan bu kadar çalışmaya rağmen her çalışmada farklı sonuçlar elde edilmiştir. 
Bu çalışmada, Türkiye'deki HEV seroprevalansı 4 farklı bölgeden olmak üzere 6 ilden elde edilen 2011 serum örneği kullanılarak yeniden değerlendirilmiştir. Bu iller; İzmir, Kayseri, Kahramanmaraş, Van, Malatya ve Ankara'dır. Gönüllü donör kan serum örnekleri ile aynı zamanda iki ticari kitin duyarlılığı karşılaştırılmıştır. Bu HEV total antikor kitlerinden biri ülkemizde yaygın olarak kullanıldığı bilinen İtalyan Dia.Pro firmasına ait bir ticari kit ve diğeri de güncel bilimsel veriler ışığında geliştirilen ve yapılan çalışmalarla yüksek hassasiyette çalıştığı gösterilmiş olan Çin Wantai firmasına ait bir ticari kittir. Deneyler direkt ELISA yöntemiyle ALISEI Tam Otomatik ELISA cihazı kullanılarak yapılmıştır. ELISA testi sonuçlarına göre anti-HEV pozitif çıkan örneklerle HEV RNA saptamak ve miktarını ölçmek amacıyla gerçek zamanlı PZR çalışması yapılmıştır.
Farklı iki ticari kit olan Dia.Pro (İtalya) ve Wantaii (Çin) anti-HEV ELISA testleri sonuçlarına göre ülkemizde HEV seroprevalansı sırasıyla, %11,34 ve %12,08 olarak belirlenmiştir. Çalışmada örnekleri topladığımız illerin sonuçları Dia.Pro (İtalya) ve Wantaii (Çin) için sırayla; Ankara %12,01 - %12,51, Kayseri %6,99 - % 7,81, Malatya %14,50 – %15,55, İzmir %8,07 - %9,65, Kahramanmaraş %14,5 – %15,5 ve Van %11,91 - %12,99 olarak sonuçlanmıştır
Bu çalışmada seçilen şehirlerden Kahramanmaraş dışındaki diğer illerde daha önceki yıllarda kan donörleri üzerinde anti-HEV seroprevalans çalışması yapılmıştır. Ankara'da 1996 yılında yapılan çalışma sonuçlarına göre anti-HEV pozitifliği artmış gözükmektedir (%7,6'ya karşı %12,55-12,01). Aynı şekilde Malatya'da 2001 yılına göre pozitiflik oranında artış söz konusudur (%9,7-%15). İzmir, Kayseri ve Van illerinde de benzer sonuçlara ulaşılmıştır. Sonuçların iki farklı ticari Anti-HEV ELISA kiti ile karşılaştırmalı olarak yapılmış olması ve sonuçların birbirine yakın çıkması test sonuçlarının doğruluğunu desteklemektedir. Ayrıca bu sonuçlar, son dönemlerde yüksek hassasiyeti ile uluslararası yayınlarda ön plana çıkmış Wantai kitinin ülkemiz laboratuvarlarında çalışılan Dia.Pro kiti ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak çok anlamlı bir farkının olmadığını göstermiştir. Ancak bu çalışma ile Wantai kitinin yüksek duyarlılığı da bir kere daha gösterilmiştir.

ELISA pozitif örneklerde HEV RNA viral yük bulunamamıştır. HEV enfeksiyonunda viral yükün tespit edilebilir seviyeye ulaşması ilk 1-2 ay ile sınırlı olması ve bu çalışmanın 2,5 x 102'ye kadar viral yük yakalama hassasiyetinin olması bu örneklerin negatif çıkmasına sebep olarak düşünülebilir.

Abstract:
Hepatitis E virus (HEV) is a type of virus that causes an infection in developed and developing countries, even in Asia, Middle East and North Africa, which are lack of sufficient health information. The virus is mostly transmitted by the oral-fecal route, mainly due to inadequate personal health information, inability to access healthy clean water, and the contamination of sewage wastewater into drinking water, which are the main reasons. Since HEV is so widespread, HEV seroprevalence studies have been carried out numbers of times at different times and regions in our country and even around the world. However, results of these studies show differences without regard to time and regions. 
In this study, the seroprevalence of HEV in Turkey was revaluated using the 2011 serum sample from 6 different cities, including: İzmir, Kayseri, Kahramanmaraş, Van, Malatya and Ankara from 4 different regions. Volunteer donor blood serum samples and two commercial kits sensitivities were compared at the same time. One of these HEV total antibody kits is a commercial kit of the Italian Dia.Pro company, which is known to be widely used in our country, and the other is a commercial kit of China, named Wantai, which has been developed in the light of current scientific data and has been shown to work with high accuracy in studies. Experiments were performed by direct ELISA using ALISEI Full Automatic ELISA device. Real-time PCR studies were performed to detect and quantitate HEV RNA viral load by using anti-HEV positive samples due to ELISA test results.
According to this study, HEV seroprevalence in our country were found to be 11,34% (Dia.Pro, Italy) and 12,08% (Wantai, China) depending on results of two different commercial kits. HEV seropositivity of the cities participated in the study were found to be; 12,01% - 12,51%  in Ankara, 6,99% - 7,81% in Kayseri, 14,50% - 15,55% in Malatya, 8,07% - 9,65% in Izmir, 14,5% 15,5% in Kahramanmaras and 11,91% - 12,99% in Van, respectively for Dia.Pro (Italy) and Wantaii (China) kits.
Anti-HEV seroprevalence studies on blood donors have already been conducted in cities that were included in this study except Kahramanmaraş.  According to the results of the study conducted in 1996 in Ankara, anti-HEV positivity seems to be increased due to the results of this study (7.6% vs. 12.55-12.01%). Likewise, there was an increasing in the positivity rate in Malatya compared to year 2001 (9,7% -15%). Similar to these differences, rise in HEV seropositivity was also seen in İzmir, Kayseri and Van. The accuracy of the test results was supported with similar positivity percentages achieved by two commercially available ELISA tests in each city. Among these kits Dia.Pro is the one which is being used in most of the laboratories in Turkey, routinely. And the other one was the Wantai kit, which has recently emerged as the one with highest sensitivity in international publications. In this study, although the high sensitivity of the Wantai kit was shown again, the difference between Dia.Pro kit was not statistically significant.
Among ELISA positive samples, none of them was found to be HEV RNA positive. This HEV RNA negativity might be either due to a window period which is the amount of time required for the viral load to reach detectable levels (1-2 months) or due to the sensitivity of the testing method in the current study with a limit of detection (LOD) value of 2,5 x 102 IU/ml.