Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin günlük yaşamda bilmeleri gereken sözcük sayılarının belirlenmesi
Determining the number of words that students learning Turkish as a foreign language should know in daily life
Yazar: MERYEM ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. HAKAN ÜLPER
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Günlük yaşam = Daily life ; Kelime frekansı = Word frequency ; Kelime öğrenme = Vocabulary learning ; Kelimeler = Words ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Dil ve sözcük kavramlarını birbirinden ayrı düşünmek olanaksızdır. Sözcükler,
bireylerin karşısındakini anlamak ve kendilerini anlatmak için kullandıkları en temel
iletişim aracıdır. Günlük yaşamın sürdürülebilmesi için sözcüklere her zaman
gereksinim duyulur. Dil öğreniminin zeminini sözcükler oluşturur. Öğretim süreci
ilerlerken adım adım dilbilgisi ve anlama-kavrama basamakları izlenir. Bu çaba dil
öğretimi noktasında sağlam bir temelin atılması içindir. Türkçenin yabancı dil olarak
öğretiminde de işlevsel bir sözcük öğretiminin gerçekleşmesi için bu konu üzerinde
özenle ve titizlikle durulmalıdır. Yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılacak
sözcükler ve sözcük öbekleri belirlenmeden önce öğrencinin gereksinimleri ve
hazırbulunuşluk durumu göz önüne alınarak gerekli araştırmalar yapılmalıdır.
Alanyazında sözcük öğretimi, sözvarlığı, sözcük sıklığı üzerine yapılmış çalışmalar
vardır ancak benzeri araştırmalar yapılmış olsa da yabancı uyruklu birinin Türkiye'de
yaşamını sürdürebilmesi için hangi günlük yaşam sözcüklerine hangi ortamlarda
gereksinim duyacağı üzerine henüz yeterli sayıda araştırma bulunmamaktadır. Bu
çalışmanın amacı; yabancı dil olarak Türkçe öğrenmekte olan öğrenciler için hedef
sözcük belirlemek, günlük yaşam alanlarında geçen temel sözcüklerin neler olduğunu
ve sayıca ne kadar olduğunu derlemek ve yabancı dil olarak Türkçe öğrenen bir
kişinin derlenen sözcükleri anlamak için sıklık sözlüklerindeki kaç sözcüğü bilmesi
gerektiğini belirlemektir. Araştırma Antalya ve Burdur illerinde yapılmıştır.
Araştırmanın örneklemini belirlenen il merkezlerindeki alışveriş, beslenme/barınma,
gezi/eğlence, kamu kurumları ve özel kuruluşlar, sağlık/kişisel bakım ve ulaşım ana
ulamları kapsamına giren günlük yaşam alanlarında bulunan ilgili kişiler (doktor,
bankacı, terzi, manav, kasiyer, şoför vb.) oluşturmaktadır. Çalışmada katılımlı
gözlem ve doküman çözümlemesi yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırmacı
tarafından öncelikle saha çalışması yapılmıştır. Günlük yaşamı sürdürebilmek için
bireylerin gereksinim duyduğu alanlar belirlenmiş, belirlenen alanlardan ses kaydı
alınarak veriler toplanmıştır. Toplanan veriler bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Ses
kayıtlarının dökümleri bilgisayarda Microsoft Word dosyaları olarak kayıt altına
alınmıştır. İlgili dosyalarda gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra bir ses havuzu
oluşturulmuştur. Elde edilen ses havuzundaki sözcüklerin sıklıkları "Simple
Concordance 4.0.9" programı yardımıyla belirlenmiştir. Sıklıkları belirlenen
sözcüklerin bir listesi oluşturularak Göz (2003) ve Aksan vd. (2017) sıklık
sözlüklerindeki yerlerine bakılmıştır. Sonuçlar her ortam için ayrı ayrı
bulgulanmıştır. Elde edilen bulgulardan hareketle günlük yaşamdan derlenen toplam
farklı sözcük sayısı 2137 olarak saptanmıştır. Ulamlara göre dağılımına bakıldığında
ise, alışveriş ortamlarından derlenen toplam farklı sözcük sayısı 869, beslenme ve
barınma ortamlarından derlenen toplam farklı sözcük sayısı 263, gezi ve eğlence
ortamlarından derlenen toplam farklı sözcük sayısı 966, kamu kurumlarından ve özel
kuruluşlardan derlenen toplam farklı sözcük sayısı 348, sağlık ve kişisel bakım ortamlarından derlenen toplam farklı sözcük
sayısı 899 ve ulaşım ortamlarından derlenen toplam farklı sözcük sayısı da 463'tür.
Elde edilen bulgular ilgili araştırmalarla karşılaştırıldıktan sonra yabancı dil olarak
Türkçe öğrenen kişilerin derlenen sözcükleri bilebilmesi için Göz (2003)'ün sıklık
sözlüğündeki ilk 16.000+ Aksan vd. (2017)'nin sıklık sözlüğündeki ilk 4000-5000+
sözcüğü bilmeleri gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonunda ise elde edilen
bulgulardan hareketle çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Sözcükler: Sözcük, Sözcük Sıklığı, Yabancılara Türkçe Öğretimi

Abstract:
It is impossible to consider the concepts of language and words separately from each other. Words are the most basic communication tool that individuals use to understand others and express themselves. Words are always needed in order to sustain daily life. Words form the basis of language learning. As the teaching process progresses, grammar and understanding-comprehension steps are followed step by step. This effort is to lay a solid foundation for language teaching. In order to realize a functional vocabulary teaching in the teaching of Turkish as a foreign language, this subject should be emphasized carefully and meticulously. Before determining the words and phrases to be used in teaching Turkish to foreign students, necessary research should be carried out by taking the students' needs and readiness into consideration. In the literature, there are studies on word teaching, vocabulary, word frequency. however, although similar studies have been conducted, for a foreign person to maintain his living in Turkey and which words he / she will need in his daily life in different environments, there has not been enough research yet. The aim of this study is to determine target words for students who are learning Turkish as a foreign language, to compile the number of basic words and the basic words used in daily life and to determine how many words out of frequency dictionaries a person learning Turkish as a foreign language needs to know to understand the compiled words. The research was conducted in Antalya and Burdur provinces. The sample of the research, distributed to main categories such as shopping, nutrition / accommodation, travel / entertainment, public and private institutions, health / personal care and transportation in designated provincial centers, consists of the related people like doctor, banker, tailor, greengrocer, cashier, driver, etc. in daily life. Applied research method was used in the study. Firstly, field work was carried out by the researcher. In order to maintain daily life, the areas needed by individuals were determined, and data were collected by taking audio recordings from the designated areas. Collected data were transferred to computer environment. The transcriptions of the sound recordings were recorded as Microsoft Word files on the computer. After making the necessary arrangements in the relevant files, a sound pool was created. The frequencies of the words in the sound pool were determined with the help of the "Simple Concordance 4.0.9" program. Creating a list of the words, whose frequencies were determined, in Göz (2003) and Aksan et al. (2017) frequency dictionaries, their places has been checked in those dictionaries.  The results were found for each environment separately. Based on the findings obtained, the total number of different words compiled from daily life was determined as 2137.  Looking at the distribution by categories, the total number of different words compiled from shopping environments is 869, the total number of different words compiled from nutrition and shelter environment, total number of different words compiled from travel and entertainment environments is 966, total number of different words compiled from public and private institutions 348, total number of different words collected from health and personal care settings 899 and the total number of different words compiled from transportation media is 463. After the findings obtained are compared with related researches, for those who learn Turkish as a foreign language to know the compiled words, it was concluded that they should know the first 16.000+ words of Göz (2003) and 4000-5000+ words in Aksan et al (2017 out of the frequency dictionaries. At the end of the study, various suggestions were made based on the findings obtained.