Trakeostomi açılan hastalara verilen taburculuk eğitiminin ve trakeostomi için kullanılan koruyucu örtünün yaşam kalitesine ve taburculuk sonrası yaşanan sorunlara etkisi
The effects of discharge education given to patients with tracheostomy and use of protective scarf on quality of life and problems encountered following discharge
Yazar: ÇİĞDEM CANBOLAT SEYMAN
Danışman: PROF. DR. SEVİLAY ŞENOL ÇELİK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta bakımının örgütlenmesi = Patient care management ; Hasta eğitimi = Patient education ; Laringeal neoplazmlar = Laryngeal neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Taburcu olmak = Patient discharge ; Trakea = Trachea ; Trakea hastalıkları = Tracheal diseases ; Trakeostomi = Tracheostomy ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Larenks kanseri nedeniyle total larenjektomi yapılan hastalara kalıcı trakeostomi açılmaktadır. Trakeostomi açılması hastalarda konuşamama, nazal solunumun ortadan kalkması, koku ve tad almanın azalması, yutma bozukluğu ve gözle görülen bir stoma varlığına bağlı beden imajının bozulması gibi sorunlara neden olmaktadır. Yarı deneysel olan bu araştırmanın amacı trakeostomi açılan hastalara verilen taburculuk eğitiminin ve koruyucu örtü kullanımının yaşam kalitesine ve taburculuk sonrası yaşanan sorunlara etkisini belirlemektir. Araştırmanın örneklemini 12 deney, 12 kontrol olmak üzere toplam 24 hasta oluşturmuştur. Tüm hastalar ameliyat öncesi dönemden itibaren üç ay izlenmiştir. Veriler Kişisel Bilgiler Formu, Taburculuk Sonrası Yaşanan Sorunları Belirleme Formu, Avrupa Kanser Araştırma ve Tedavi Organizasyonu Yaşam Kalitesi Ölçekleri ile toplanmıştır. Kontrol grubundaki hastalar ameliyattan sonra rutin bakım almış, deney grubundaki hastalara ise rutin bakımın yanı sıra araştırmacı tarafından taburculuk eğitimi verilmiş ve koruyucu örtü kullanılmıştır. Araştırma verilerinin istatistiksel analizi SPSS 22.0 programı ile yapılmıştır. Araştırma sonunda kontrol ve deney grupları arasında ameliyat sonrası 10. gün yaşam kalitesi puan medyanları ve taburculuk sonrası 90. gün yaşam kalitesi puan medyanları karşılaştırıldığında; kontrol grubunun yaşam kalitesi puan medyanları daha büyük bir düşüş göstermiştir. Kontrol ve deney grubunda taburculuk sonrası en sık solunum yolu sorunları (nefes darlığı, öksürük, balgam) ile karşılaşılmıştır. Kontrol grubu hastalarının taburculuk sonrası 30. gün ve 90. gün deney grubundan daha fazla sorun yaşadığı saptanmıştır. Araştırma sonuçları doğrultusunda, trakeostomili hastalara taburculuk eğitimi verilmesi ve stomayı örterek bariyer görevi yapan koruyucu örtülerin kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
Permanent tracheostomy is opened in patients who underwent total laryngectomy due to larynx cancer. Tracheostomy leads to complications in patients such as aphasia, disappearance of nasal breathing, decline in the senses of smelling and tasting, swallowing disorders and impairment of body image due to presence of apparent stoma. The purpose of this quasi-experimental study was to identify the effects of discharge education given to patients with tracheostomy and use of protective scarf on quality of life and problems encountered following discharge. The sample of the study was consisted of 24 patients (12 experimental and 12 control). The patients were monitored three months starting from the preoperative period. The data were collected using Personel Information Form, Form of Determination of Problems Encountered Following Discharge, European Organization for the Research and Treatment of Cancer Quality of Life Questionnaires. Patients in the control group received routine care in postoperative period, patients in the experimental gruop received routine care as well as discharge education given by the researcher and protective scarf had been used. Statistical evaluation of study data were performed using SPSS 22.0. When postoperative 10th day and post discharge 90th day quality of life medians compared between control and experimental groups, the quality of life median score of the control group has shown a larger decrease. In the control and experimental group, the most common encountered problems after discharge were respiratory problems (shortness of breath, cough, secretion). The control group was found to be experiencing more problems than the experimental group on the 30th day and the 90th day after discharge. According to the study results, it is recommended to give discharge education and to use protective scarfs that cover the stoma as a barrier in tracheostomy patients.