Diş macunlarının sitotoksik ve mutajenik etkileri
Cytotoxic and mutagenic effects of toothpastes
Yazar: İSMAİL SERDAROĞLU
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR ŞENGÜN
Kırıkkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Restoratif Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry ; Genetik = Genetics
Dizin: Diş hekimliği = Dentistry ; Diş macunları = Toothpaste ; Mikroçekirdek = Micronucleus ; Mutagenez = Mutagenesis ; Mutajenler = Mutagens ; Sitotoksisite = Cytotoxicity

Özet:
Diş çürükleri ve periodontal hastalıkların başlıca nedeni olan mikrobiyal plağı kaldırmak için diş macunları önemli bir role sahiptir. Diş macunlarının içeriğinde birçok farklı madde bulunmaktadır. Bunlardan; sodyum lauril sülfat gibi deterjan ve florid ve triklozan gibi tedavi edici ajanların sitotoksisiteleriyle ilgili birçok araştırma bulunmakla birlikte, genel olarak diş macunlarının hücre üzerindeki etkilerini gösteren gerek in vivo gerekse in vitro çalışma sayısı çok azdır. Yapılan çalışmalarda; artan konsantrasyon ve maruziyet zamanının uzamasına bağlı olarak sitotoksik etkinin arttığı gözlemlenmiştir.
Bu çalışmada; farklı özellikleriyle ön plana çıkan dört faklı diş macununun (GC Tooth Mousse, Colgate Total, Signal Beyaz Güç, Paradontax) beş farklı konsantrasyonundaki sitotoksik etkileri Metil Tetrazolyum Testi (MTT), dört farklı konsantrasyonundaki etkileri ise Gerçek Zamanlı Hücre Analizi (RTCA) yöntemleriyle incelenmiştir. Ayrıca çalışmada yer alan diş macunlarının mutajenik özellikleri de mikronükleus testi kullanılarak analiz edilmiştir. 
GC Tooth Mousse haricindeki diş macunlarının %0,5 ve %1'lik konsantrasyonlarının, MTT ve RTCA sonuçlarına dayanarak insan fibroblast hücrelerinin proliferasyonunu olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Gerek MTT kitiyle gerekse RTCA yöntemiyle yapılan çalışmada; içerdiği maddeler yönünden farklı özelliklere sahip olan diş macunlarının sitotoksik etkileri de farklı çıkmıştır. Çalışmada kullanılan konsantrasyonlar arttıkça hücre canlılığı azalmaktadır. GC Tooth Mousse'un çalışmada yer alan konsantrasyonlarının tamamında sitotoksik açıdan olumsuz sonuca rastlanılmazken, diğer macunların %1 ve %0,5'lik konsantrasyonları sitotoksik çıkmıştır. Paradontax'ın hücre üzerindeki olumsuz etkileri diğer diş macunlarına kıyasla daha fazla olmuştur. Çalışmada yer alan diş macunlarının tamamının %0,1, %0,05 ve %0,01'lik konsantrasyonlarının sitotoksik etkisi tespit edilmemiştir. Bundan dolayı diş fırçalama esnasında maruz kalınacak diş macunu konsantrasyonunun sitotoksik olmadığı sonucuna varılabilir. 24, 48 ve 72 saatler açısından kıyaslama yapıldığında sitotoksik konsantrasyonlarda (%1 ve %0,5) sonuç daha kötüye giderken, diğer konsantrasyonlarda olumsuz yönde gelişme olmamıştır. Dört diş macununun mikronükleus testinde mutajenik olduğu sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte Signal Beyaz Güç diğer diş macunlarına kıyasla daha mutajenik bulunmuştur.

Abstract:
Toothpaste has a very important role to remove microbial plaque which is the main reason of dental caries and periodontal deseases. Toothpaste includes a lot of different subtances. Although there are lots of researchs about cytotoxicity of sodium lauril sulfate as detergent and florid and triclosan as treatment agencies, there aregenerally very few researchs about the effects of the toothpastes on cells,  both in vivo and in vitro studies. It is observed from the studies that; depending on increasing of the concentration and exposure time, cytotoxic effects increase.
In this study; cytotoxic effects of five different concentrations of four different toothpastes (Gc Tooth Mousse, Colgate Total, Signal White Power, Paradontax) fore with different specifications were examined with Methyl Tetrazolium Assay (MTT), four different concentrations were examined with Real-Time Cell Analysis (RTCA) method. Mutagenic properties of four toothpastes in the study were also analized by using micronucleus test. 
According to the results of MTT and RTCA, 0,5% and 1% concentrations of the toothpastes except GC Tooth Mousse effected human fibroblast cells proliferation adversely. The cytotoxic effects of the toothpastes having different features because of their content were found different according to both MTT method and RTCA method. By increasing of concentrations used in this study, cell aliveness decreased. There was no unfavorable result in whole concentration of this study of GC Tooth Mousse in terms of cyctotoxicty but 1% and 0,5% concentrations of the other toothpastes were found cytotoxic. The negative effects of Adverse effect of Paradontax on the cells were higher when compared with the  others Cytotoxic effects of 0,1% , 0,05% and 0,01% concentrations of all toothpastes  present in this study were not detected. Therefore, it can be concluded that;  toothpaste concentration exposure is not cytotoxic during brushing of teeth.  If the results of 24, 48 and 72 hours were compared, when the result was bad in the concentration of cytotoxic (1% and 0,5%), another concentrations were not effected negatively. Four toothpastes were concluded as mutagenic in micronucleus test. In addition to this, Signal White Power was more mutagenic comparing to other toothpastes.