Koroner arter bypass ameliyatı sonrası lavanta uygulamasının hastaların uyku kalitesi ve yaşam bulguları üzerine etkisi
The effect of lavender application on patients' sleep quality and life findings after coronary artery bypass surgery
Yazar: DURU DAMLA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKNUR ÇALIŞKAN
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, koroner arter bypass ameliyatı sonrası lavanta uygulamasının hastaların uyku kalitesi ve yaşam bulguları üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapıldı. 
Araştırmanın evrenini İstanbul ili Avrupa yakasında bulunan bir üniversite hastanesinin kalp damar cerrahi servisinde koroner arter bypass greft ameliyatı olan hastalar, örneklemini ise aynı hastanede 2 Mart-30 Mayıs 2023 tarihleri arasında koroner arter bypass greft ameliyatı olan 60 hasta oluşturdu. Araştırma verilerinin toplanmasında Hasta Tanıtım Formu ve Richard Campbell Uyku Ölçeği kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplarda t testi, bağımlı gruplarda t testi, Mann-Whitney U, Tekrarlı Ölçümler varyans Analizi, Wilcoxon testi ve Friedman ile Ki-kare testleri kullanıldı. 
Araştırmaya katılan kontrol ve müdahale grubundaki hastaların sosyodemografik, tıbbi özellikleri ve ameliyat öncesi Richards–Campbell Uyku Ölçeği puan ortalamalarıma göre aralarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olmadığı, grupların benzer olduğu belirlendi (p>0,05). Müdahale grubundaki hastaların uyku puanlarının ameliyat sonrası 2.günde 45,67±20,19, 3.günde 51,2±18,48 ve 4.günde 53,53±21,67 olduğu bulundu. Kontrol grubundaki hastaların uyku puanlarının ameliyat sonrası 2.günde 34,6±17,29, 3.günde 30,8±20,27 ve 4.günde 28,03±18,33'tür.  Müdahale ve kontrol grubundaki hastaların ameliyat sonrası 2.gün ve 3.gün Richards–Campbell Uyku Ölçeği puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu, lavanta inhalasyonu uygulanan müdahale grubundaki hastaların ameliyat sonrası 3.gün sonrası (p<0,001) ve 4.gün sonrası uyku ölçeği puan ortalamalarının kontrol grubundaki hastalara göre daha yüksek olduğu belirlendi (p<0,001). 
Araştırmadaki müdahale ve kontrol grubundaki ameliyat sonrası 2.gün,3.gün ve 4.gün sonrası diastolik ve sistolik kan basıncı, vücut sıcaklığı, solunum sayısı arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olmadığı bulundu (p>0,05). Hastaların ameliyat sonrası 3.gün nabız sayıları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p<0,05). 
Bu araştırma sonucunda lavanta aromaterapisinin uyku kalitesini arttırdığı, yaşamsal bulgularda etkili olmadığı bulundu. Araştırmanın daha fazla örneklemde tekrar edilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted to investigate the effect of lavender application on sleep quality and vital signs of patients after coronary artery bypass surgery. 
The population of the study consisted of patients who underwent coronary artery bypass graft surgery in the cardiovascular surgery service of a university hospital on the European side of Istanbul, and the sample consisted of 60 patients who underwent coronary artery bypass graft surgery at the same hospital between March 2 and May 30, 2023. Patient Identification Form and Richard Campbell Sleep Scale were used to collect research data. Descriptive statistics, t-test in independent groups, t-test in dependent groups, Mann-Whitney U, Repeated Measurements Analysis of Variance, Wilcoxon test and Friedman and Chi-square tests were used to evaluate the data. 
It was determined that there was no statistically significant difference between the patients in the control and intervention groups according to their sociodemographic and medical characteristics and preoperative Richards-Campbell Sleep Scale score averages, and the groups were similar (p>0.05). The sleep scores of the patients in the intervention group were 45.67±20.19 on the 2nd postoperative day, 51.2±18.48 on the 3rd day and 4. It was found to be 53.53±21.67  per day.The sleep scores of the patients in the control group were 34.6±17.29 on the 2nd postoperative day, 3.30,8±20,27 and 4 per day.It is 28.03±18.33 per day.  It was determined that there was a statistically significant difference between the mean scores of the Richards-Campbell Sleep Scale on the 2nd day and 3rd day after the operation of the patients in the intervention and control groups, and the mean scores of the sleep scale after the 3rd day after the operation (p<0.001) and after the 4th day were higher than the patients in the control group (p<0.001). 
It was found that there was no statistically significant difference between diastolic and systolic blood pressure, body temperature, and respiratory rate after the 2nd day, 3rd day, and 4th day after surgery in the intervention and control groups in the study (p>0.05). It was determined that there was a statistically significant difference between the pulse rates of the patients on the 3rd day after surgery (p<0.05). 
As a result of this research, it was found that lavender aromatherapy increased sleep quality and was not effective in vital signs. It is recommended that the research be repeated in more samples.