Santa harabeleri ve yeniden kullanıma kazandırılması üzerine bir model önerisi
Santa ruins and a model suggestion for the reusage of the ruins
Yazar: MURAT TUTKUN
Danışman: PROF. DR. AYŞE SAĞSÖZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Doğu Karadeniz bölgesi = Eastern Black Sea region ; Gümüşhane = Gümüşhane ; Kırsal bölge = Rural region ; Kırsal yerleşmeler = Rural settlements ; Mimari = Architectural ; Restorasyon = Restoration ; Trabzon = Trabzon ; Vernaküler mimari = Vernacular architecture ; Yeniden kullanma = Reuse

Özet:
Kırsal alanlarda yer alan tarihi çevrelere, ulaşım ve fiziksel hizmetlerin yer yer güçlükle sağlanıyor olması, bu alanların aktif kullanımını güçleştirmektedir. Bölge halkının sosyal ve kültürel yaşantısının yanında, yerel ekonomiyi de doğrudan etkileyen bu durum, çoğunlukla kırsal alanların terk edilerek kent merkezlerine göç yaşanması sonucunu beraberinde getirmektedir. Terk edilerek kendi kaderine bırakılan kırsal tarihi yerleşmeler, zaman içerisinde yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalmaktadır. Bu noktada; özellikle tarihi önemi, barındırdığı çok sayıda mimari mirasları ve yayla turizmi açısından önemli noktalardan birisi olan ?Santa Harabeleri?, kaybolmaya yüz tutmuş önemli bir değer olarak karşımıza çıkmaktadır.Tez çalışması kapsamında; kırsal yerleşme karakteri ve içerisinde yer alan mimari mirasların korunması, turizm amaçlı yeniden kullanıma kazandırılması amaçlanarak geliştirilen model, Santa Harabeleri örneği üzerinde sorgulanmıştır. Çalışma dört bölümden oluşmakta ve aşağıdaki konuları içermektedir.Birinci bölümde, çalışmanın amacı ve kapsamı belirtilerek, konu ile ilgili gerekli altyapıyı sağlayacak genel tanımlar, kavramlar ve örneklere yer verilmektedir. Bu bölümde yapılan incelemelerin bir sonucu olarak, kırsal tarihi yerleşmelerin yeniden kullanıma kazandırılabilmesi için genel bir model oluşturulmaktadır.İkinci bölümde, çalışma alanı ve kullanılan yönteme ilişkin bilgiler verilmektedir. Geliştirilen modelin sorgulanacağı Santa Harabeleri hakkında genel bilgiler ile, Atlıca (Piştoflu) Mahallesinde yer alan tarihi yapılara ait rölöveler kullanılarak oluşturulan kimlik kartları ve yapılan tipoloji çalışması bu bölümde yer almaktadır.Üçüncü bölümde, analizlerden elde edilen bulgular irdelenmekte ve birinci bölümün sonucunda oluşturulan model Santa Harabeleri örneği üzerinde sorgulanmaktadır.Dördüncü bölümde ise, hazırlanacak olan çevresel düzenleme projelerine ve işlevsel dağılımlara bağlı olarak turizm amaçlı yeniden kullanım önerilerine temel veriler teşkil etmesi amaçlanan bu çalışmaya ait elde edilen sonuçlar ve öneriler ortaya konmaktadır.

Abstract:
The arrival and physical services being furnished to the historical environment in rural areas hardly in patches makes the active usage of these places difficult. That situation which effects also local economy directly except for people in these areas, social and cultural experiences has mostly migration to the city centers from the rural areas which are left its train. The rural historical settlements which are left and let go down are face with the risk of disappearance by passage of time. In this point ?Santa Ruins? which is a fundemental place in terms of especially its historical importance, lots of architectural estates it harbours and plateau tourism appears us as an important value which is about to disappear.As a part of the thesis study, the module which is developed with a view to the character of rural accommodation of architectural estates placed in it and the protection and re-usage in tourism has been interrogated by emphasizing ? Santa Ruins? sample. The study is formed by four chapters and includes the topics below.In the first chapter, the purpose and the scope of the study is predicated and a general definition, concepts and examples furnishing the necessary under work are given way. As a result of the intensive study made in this chapter, a general model is formed to be able to bring in usage of rural historical settlements again.In the second chapter, the information about the study area and the method used are given. With the general information about Santa Ruins, by which the module developed is going to be interrogated. The identity cards made up by using measurement drawings belonging to historical structures in Atlıca (Piştoflu) ward and the typology study take place in this chapter.In the third chapter, the diagnosis derived from the analysis are explicated and the model brought in the end of the first chapter is interrogated on the ? Santa Ruins? sample.In the forth chapter, the results and suggestions belonging to this study by which it is planned to constitute basic data to the suggestions of the re-usage in the aim of tourism depending on environmental arrangement projects which is going to be set up and functional distributions.