Töre cinayetleri faillerinin sosyo-kültürel açıdan incelenmesi
A sociocultural review of the perpetrators of honor killings
Yazar: KADİR GÜNDOĞAN
Danışman: PROF. DR. ZAFER İLBARS
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Hukuk = Law ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cinayet = Murder ; Kan davası = Blood  feud ; Namus = Honour ; Onur = Honour ; Sosyokültürel inceleme = Socio-cultural investigation ; Töre = Custom

Özet:
Araştırmanın amacı, içinde yaşanılan kültürün bir ürünü olan ve genel olarak ?töre cinayetleri? diye isimlendirilen cinayetlerden, namus ve kan gütme saikıyla işlenen cinayetlerin faillerinin sosyo-kültürel durumlarını ayrıntılı olarak tespit etmek ve içinde yaşadıkları toplumun değer yargılarının, faillerin eylemlerini belirlemedeki etkisini incelemektir.Araştırmanın amacını gerçekleştirebilmek için, birinci aşamada töre cinayetlerine yönelik kavramsal, kuramsal ve hukuksal çerçeveyi oluşturmak amacına yönelik olarak geniş bir literatür çalışması yapılmıştır. İkinci aşamada ise, literatür taraması sonrasında oluşturulan araştırmanın hipotezlerinin, doğruluğunun/yanlışlığının test edilebilmesi için alan araştırması yapılmıştır. Alan araştırmasına dayanan bu çalışmada, 12 ilde 22 ceza ve tevkifevinde toplam 110 katılımcıyla yüzyüze görüşme yapılmıştır. Görüşmede katılımcılara açık uçlu soruların yoğunlukta olduğu ?Töre Cinayetleri Faillerinin Sosyo-Kültürel Durumunun Tespitine Ait Anket Formu? ile güvenirlik ve geçerliliği test edilmiş ?Töre Cinayetleri Tutum Ölçeği? uygulanmıştır. Töre Cinayetleri Faillerinin Sosyo-Kültürel Durumunun Tespitine Ait Anket Formu?ndan elde edilen veriler, SPSS 15 for Windows istatistik programına girilerek analiz edilmiştir. ?Töre Cinayetleri Tutum Ölçeği?nden elde edilen veriler ise Clementine Client 11 İstatistik Programı'na girilerek analiz edilmiştir. Yapılan analizlerle töre cinayeti faillerinin sosyo-kültürel durumunun işledikleri suça etkisi araştırılmıştır.Araştırma sonucunda, başlangıçta tespit edilen hipotezlerin doğruluğu/yanlışlığı test edilmiştir. Buna göre; araştırmanın üçüncü hipotez olan ?Töre cinayetlerinin faillerinin yaş ortalaması, genç denilebilecek nitelikte olup 18 yaşının altında yoğunlaşması olağan bir durumdur? hipotezi doğrulanamamıştır. Ancak diğer hipotezler doğrulanmıştır. Doğrulanan hipotezler incelendiğinde;Toplumların değer yargılarının, töre cinayetlerinde fail ve mağdurlarının cinsiyetlerinin belirlenmesinde belirleyici olduğu,Töre cinayetlerinin sayısının, toplumların gelişme düzeyi arttıkça azaldığı,Töre cinayetlerinin, geleneksel ataerkil ailelerde daha yoğun olarak işlendiği,Töre cinayeti faillerin büyük çoğunluğunun dini ibadetlerini yoğun olarak yerine getirdiği,Kişilerin geçmişte şiddete maruz kalması veya şiddetin yoğun olduğu bir toplumda yaşamasının, töre cinayeti işleme oranını artırdığı,Töre cinayetlerini kabul eden/destekleyen alt kültürlerin olduğu toplumlarda, koşullar oluştuğu halde cinayeti işlemeyen bireylerin, toplumdan dışlandığı veya değişik şekillerde cezalandırılmakta olduğu,Töre cinayetlerini kabul eden/destekleyen alt kültürlerin olduğu toplumlarda, töre cinayetini işleyenlerin kendilerini suçlu kabul etmedikleri ve görevlerini yerine getirdiklerini düşündükleri,Toplumdaki sosyal kontrolün yoğunluğunun töre cinayetlerinin artmasına neden olduğu,Töre cinayetlerinin yasal değişikliklerle ve cezalar artırılarak engellenmediği,Kişinin töre cinayeti algısı ve eğitim düzeyinin, töre cinayetlerine karşı olan tutumunu etkilediği tespit edilmiştir.

Abstract:
This paper, determining the socio-cultural traits of the actors committing murders, generally called as ?honor killing?, which is a product of the society lived in, with motives of maintaining honor and seeking revenge, aims to analyze the impact of the value judgments of the society on the actors and their deeds.With a view to serve the purpose of the research, firstly, an extensive literature has been surveyed to form conceptual, theoretical and jurisdictional frame of honor killings. In the second phase, a field study has been carried out to test the hypotheses put forth after the literature survey. 110 interviews vis a vis from 22 prisons and detention units in 12 provinces have been made for the research. In the interview participants were asked to fill in two forms, ?Honor killing Attitude Scale?, and ?Survey Sheet to Determine the Socio-cultural Picture of the Actors of Honor Killings?, the latter consisting mostly of open-ended questions. Data obtained from ?Survey Sheet to Determine the Socio-cultural Picture of the Actors of Honor Killings? has been analyzed with SPSS 15 for Windows statistics program. The analysis has investigated the influence of the socio-cultural status of the honor killing actors on the crimes they commit.At the end of the research the hypotheses have been tested. Accordingly, the third hypothesis of the study, ?that the average age of the actors of honor killings is under 18, which can be considered as young, is an ordinary situation? has not been verified. All other hypotheses have been verified. The following results have been obtained from the hypotheses verified:Value judgments of societies are effective in determining the gender of the perpetrators and the victims,The more a society is developed, the fewer the number of honor killing is,Honor killing are more common in the traditionally patriarchal families,Most of the honor killing actors abide with religious precepts intensively,The rate of honor killing increases with the people either living in a society in which violence prevails or with a history of it in the past,In the societies with subcultures supporting/approving honor killing, those who do not commit the murder despite the necessity arisen, are either ostracized or punished in some ways,In the societies with subcultures supporting/approving honor killing, those who commit these murders do not plead guilty, but deem their mission fulfilled instead,Intensive social control increases the honor killing,Honor killings are not prevented through amendments or heavier punishment,Honor killing perception and educational levels of individuals also influence their attitude towards it.