Türkiye'de yayılış gösteren bazı Lactuca L. (Asteraceae)taksonlarının moleküler sistematik analizi
Molecular systematic analysis of some Lactuca L. (Asteraceae) taxa distributed in Turkey
Yazar: VEYSEL UZUN
Danışman: YRD. DOÇ. FATİH COŞKUN
Balıkesir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Lactuca L. cinsi Asteraceae familyasında yer almakta olup bu familya tohumlu bitkilerin en zengin familyalarından biridir.  Çoğu otsu, az bir kısmı çalı veya ağaçlardır.  Dünyada 1500 cins ve 23000 civarında türle temsil edilen kozmopolit bir familyadır. Türkiye'de yaklaşık 138 cins ve bunlara ait 1300'den fazla tür bulunmaktadır.Lactuca L. cinsinin Türkiye'deki takson sayısı Türkiye Florası'na göre 8 olup, son düzenlemelere göre ise 33 takson olarak yer almaktadır.
Bu çalışma ile Türkiye'de yetişen bazı Lactuca türlerinin (sensu stricto) moleküler sistematik yaklaşımlar kullanılarak filogenileri ortaya konmuştur. Böylece bazı Lactuca taksonları üzerinde morfolojik karakterlerle ortaya konulmuş sistematik bilgilerin DNA dizisi verilerince de desteklenip desteklenmediğine bakılmıştır. Çalışlan bitki örneklerinin her birinin ITS ve  trnL-F  bölgelerine ait DNA dizileri Maksimum Parsimoni (MP) kriteri altında Dallandır-Bağla-Analizi (Branch-and-Bound) ile yapılmıştır. Sonrasında mutlak uyumluluk ağaçları oluşturularak Bootstrap analizi yapılmıştır. Genetik uzaklık ağaçları ise UPGMA ve NJ analizleriyle elde edilmiştir. ITS bölgesine göre oluşturulan ağaçların,  trnL-F bölgelerine göre oluşturulan ağaçlardan sistematik açıdan daha kullanışlı olduğu ortaya çıkmıştır.  Dış gurup olarak seçilen taksonlardan Hieracium'a göre Inula taksonlarının Lactuca cinsine daha yakın bir ilişki gösterdiği ve iç guruplardan da L. undulata ve L. tuberosa nın diğer içgurup elemanlarından % de 100 lük bir Bootstrap desteğiyle ayrıldığı görülmüştür.

Abstract:
The genus Lactuca belongs to the Family Asteraceae which is one of the  richest families of the flowering plants.   Mostly herbs and few of them are woody bushes or trees.  The Asteraceae is a cosmopolitan family represented with 1500 genera and 23000 species.
In Turkey, there are more than 1300 species belonging to approximately 138 genera. The number of the taxa for the genus Lactuca in Turkey is eight based on the Flora of Turkey and East Aegean Islands; however, it is 33 taxa based on the recent regulations in the litearature.  In this study, phylogenies of the taxa belonging to the genus Lactuca living in Turkey were investigated using molecular systematic approaches.  Thus molecular data was searched whether it is supporting the morphological data used for the systematics of some Lactuca taxa. ITS nr and  trnL-F DNA sequences of each plant sample studied were analyzed under parsimony criterion using Branch-and-Bound algorithm first. Then the strict consensus trees were obtained and the Bootstrap analysis was performed under Maksimum Parsimony (MP) criterion. Genetic distance trees were obtained via UPGMA and NJ search strategies. Phylogenetic trees based on ITS region were found to be more useful than phylogenetic trees based on trnL-F regions.   Inula taxa which are chosen as one of the outgroup taxa were found to be showing closer relationship to the genus Lactuca comparing to the Hieracium taxa and L. undulata with L. tuberosa were observed to be distant from the other ingroup taxa with 100% Bootstrap support.