Küresel iklim değişikliğine bağlı olarak Sakarya Nehri rejim özelliklerindeki değişmeler
Changes in regime characteristics of Sakarya River due to global climate change
Yazar: RÜMEYSA ER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ATALAY DUTUCU
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Akarsular = Streams ; Akış = Flow ; Sakarya Nehri = Sakarya River ; Sıcaklık = Temperature ; Yağış miktarı = Precipitation amount ; Yağışlar = Rainfall ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Küresel iklim değişikliğinin bir sonucu olarak iklim elemanlarındaki özellikle de yağışlardaki değişmelere bağlı olarak akarsuların akım ve rejim özellikleri değişmektedir. Her akarsu, havzasında etkili olan iklim özelliklerini yansıtır. Akarsuların akım ve rejim özelliklerini belirleyen en önemli iklim elemanları sıcaklık ve yağıştır. Son yıllarda antropojenik faktörler nedeniyle hızlanan iklim elemanlarında ki farklılaşmaların küresel iklim değişikliğinin bir sonucu olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada akım gözlem istasyonlarının ölçüm verileri ve meteoroloji gözlem istasyonlarına ait iklim verileri kullanılarak küresel iklim değişikliğine bağlı olarak Sakarya Nehri'nin rejim özelliklerinde meydana gelen değişiklikler incelenmiştir. Çalışma için araştırmayı kapsayan yıllar üç döneme ayrılmıştır. Bu dönemler 1965-1979, 1980-1994, 1995-2011 dönemleridir. Buna göre meteoroloji istasyonlarından iki tanesinin yağış rejiminde değişiklik meydana geldiği tespit edilmiştir. Yağış rejiminde değişiklik meydana gelen meteoroloji istasyonları Sivrihisar ve Bolu meteoroloji istasyonlarıdır. Sivrihisar meteoroloji istasyonunun yağış rejiminde 1995-2011 döneminde, Bolu meteoroloji istasyonunun yağış rejiminde ise 1980-1994 döneminde değişiklik meydana gelmiştir. Akarsuyun rejiminde ise değişiklik yoktur. Ancak dönemlere ait yıllık ortalama akım miktarları akarsuyun akım miktarlarında düşüş olduğunu gösterir. Yalnızca Meşecik akım gözlem istasyonunun akım miktarlarında azalış yoktur. Meşecik'te yıllık ortalama akım miktarının en yüksek olduğu dönem son dönem olan 1995-2011 dönemidir. Küresel sıcaklıklardaki artışlara benzer şekilde araştırma sahasında da özellikle son yıllarda sıcaklıklarda artış yaşanmaktadır. Bu artış yaz döneminde daha fazladır.

Abstract:
As a result of global climate change, the flow and regime characteristics of streams change depending on the changes in climate elements, especially in precipitation. Each stream reflects the climate characteristics that are effective in its basin. The most important climate elements that determine the flow and regime characteristics of streams are temperature and precipitation. It is thought that the differences in climate elements that have accelerated due to anthropogenic factors in recent years are the result of global climate change. In this study, the changes in the regime characteristics of the Sakarya River due to the global climate change were investigated by using the measurement data of the stream observation stations and the climate data of the meteorological observation stations. Years involving research for the study are divided into three periods. These periods are 1965-1979, 1980-1994, 1995-2011. Accordingly, it has been determined that two of the meteorological stations have change in the precipitation regime. The meteorological stations that change in the precipitation regime are Sivrihisar and Bolu meteorological stations. The precipitation regime of Sivrihisar meterology station has changed in the period 1995-2011 and the precipitation regime of Bolu meteorological station in the period 1980-1994. There is no change in the regime of the stream. However, the annual average flow amounts for the periods indicate that there is a decrease in the flow amounts of the stream. There is no decrease in the flow amounts of the Meşecik stream observation station only. The period with the highest annual average flow in Meşecik is the last period, 1995-2011. Similar to the increases in global temperatures, the research area has experienced an increase in temperatures, especially in recent years. This increase is higher in the summer period.