Kentsel dış mekanlarda kullanıcı algısının irdelenmesi: Mevlana Caddesi (Konya) örneği
An investigation of users' perception on public open spaces: Mevlana Street (Konya) case
Yazar: AYŞE KAPTAN
Danışman: PROF. DR. ÜMMÜGÜLSÜM TER
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kullanıcısı ile bir bütün olan kentler, yaşayan birer organizma olarak nitelendirilebilmektedir. İnsanlar, yaşamlarının her anında kentin farklı kısımlarında yer almaktadırlar. Kullanılan kent mekânları barınma, çalışma ve eğlenme gibi farklı işlevlere sahiptir. Kent mekânının işlevi ne olursa olsun, kullanıcı tarafından rahat kullanılabilmesi için algılanabilir olmalıdır. Kişi algılayarak mekânı kavramaktadır. Her kullanıcının duygu ve düşüncelerinin farklı olması, kentsel mekânın farklı algılanmasına neden olmaktadır. Zaman içerisinde kentsel mekânda ortak algı oluşmasına rağmen kişinin mekân tercihleri ve buna bağlı olarak da zihin haritası farklılık göstermektedir.

Ortak faydalanılan kentsel mekânların kullanılabilmesi için rahat algılanabiliyor olması gerekmektedir. Gelişen teknoloji ve ekonomi ile hızla yayılan kentlerde niteliksiz mekânlar ortaya çıkmaktadır. Araç odaklı gelişen kentlerde taşıtların içerisinde kullanıcılar, kentsel mekânı yeterince deneyimleyememektedir. Dolayısıyla kentsel mekânı yeterince algılayamamaktadır. Çünkü bir kenti kavramak ve algılamak için mekânda yaya olarak hareket edilmesi gerekmektedir. Kişi taşıt içerisindeyken beyninin algılayamayacağı hızda ilerlemektedir. Bu da yaşadığı mekânları tanımayan kullanıcıların çoğalmasını beraberinde getirmektedir.

Mekânı yaya olarak deneyimleyen kullanıcı yürüme hızında çevresini rahatça algılayabilmektedir. Yürüme eylemine uygun olarak tasarlanan mekânlar kullanıcı tarafından daha çok tercih edilmektedir. Bunun yanında bu mekânlarda aktivite çeşitliliği, güvenilirlik, sağlamlık, estetik güzellik gibi özelliklerin de olması kullanıcı tarafından olumlu algıya sebep olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, kentsel mekânda kullanıcı algısının irdelenmesidir. Bu doğrultuda ilk olarak kentsel mekanda kullanıcı algısı konusu üzerine, literatür taraması yapılmıştır. Mevlana Caddesi ve yakın çevresi kullanıcı algısının belirlenebilmesi için 300 kullanıcıya anket çalışması uygulanmıştır. Anket çalışmasında, kullanıcının demografik özelliklerine ve örneklem alanının çeşitlilik, okunabilirlik, erişilebilirlik ve imgelenebilirlik parametreleri doğrultusunda algısını ölçmeye yönelik sorulara yer verilmiştir. Literatür araştırması ve anket sonuçlarından elde edilen verilerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda kentsel mekânda kullanıcı algısının geliştirilebilmesine yönelik öneriler ortaya konmuştur.

Abstract:
Cities that become one with its residents can be characterized as living organisms. People locate at different part of the city through their lives. Urban spaces that are used have different functions like sheltering, Working and entertainment. No matter what the function of urban space it should be perceivable to be used easily by residents. The person comprehends the place by perceiving. The fact that every resident's emotions and thoughts are different cause that urban space is perceived differently. Although the fact that mutual sense forms during time, person's space choices and depending on that their mind map differs.

Common interest of urban spaces should be easily perceived to be used. There emerge unqualified spaces in rapidly spreading cities because of the advancing technology and economy. Residents cannot experience the urban space sufficiently in developing cities that is vehicle focused. Thereby, they cannot perceive the space adequately because it is necessary to move on foot in space to be able to grasp and perceive the city. Person moves at a speed that it is not possible for his or her brain to perceive it. This brings about residents who do not know the space that they live in.

Resident who is experiencing the space on foot can easily perceive the space at walking speed. Spaces that are designed appropriately for act of walking are preferred more by residents. Besides that, qualities like variety of activities, reliability, robustness, and aesthetical beauty that are possessed by these spaces cause a positive perception for residents. The purpose of this study is to examine the perception of the resident in urban space. For this purpose, literature review has been made about resident perception in urban space initially. Questionnaire study applied to 300 residents to be able to identify the perception of residents of Mevlana Street and its neighborhood. The questionnaire included questions that are oriented to measure the resident perception in accordance with the demographic information of residents and variety of sample, parameters of readability, accessibility and imageability. Suggestions for developing the resident perception in urban space is presented after evaluation of literature review and data collected from the results of the survey.