Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilamların icrası(İİK m. 25, m. 25/a, m. 25/b)
Enforcement proceedings of decisions on delivery of juvenile and personal contact with child
Yazar: DERYA BELGİN
Danışman: PROF. DR. SÜHA TANRIVER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Medeni Usül İcra İflas Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Birleşmiş Milletler = United Nations ; Hukuki işlemler = Legal processes ; Kişisel ilişki = Personal connection ; Çocuk Hakları Sözleşmesi = Children Rights Convention ; Çocuk hakları = Children's rights ; Çocuk teslimi = Delivery of the child ; Çocuklar = Children ; İlamlı icra = Execution performing ; İlişki = Relationship

Özet:
Çocuk on sekiz yaşından küçük olup henüz erginliğini kazanmamış olan kişidir. Medeni Hukuk bakımından çocuk, sağ ve tam doğduğu andan itibaren ergin olduğu ana kadar ki devrede bulunan gerçek kişidir. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesinin (BMÇHS) 1. maddesi de çocuğu benzer biçimde ?Bu sözleşme uyarınca çocuğa uygulanabilecek olan kanuna göre daha erken yaşta reşit olma durumu hariç, on sekiz yaşına kadar her insan çocuk sayılır.? BMÇHS tarafı bulunduğumuz ve iç hukukumuzun bir parçası haline gelmiş, dolayısıyla hükümlerini yerine getirmekle ve iç hukukumuzu uyumlu hale getirmekle yükümlü olduğumuz uluslararası bir sözleşmedir.BMÇHS m.3'e göre, çocuğun yararının her durumda öncelikli olduğu vurgulanmıştır, ?Kamusal ya da özel sosyal yardım kuruluşları, mahkemeler, idarî makamlar veya yasama organları tarafından yapılan ve çocukları ilgilendiren bütün faaliyetlerde çocuğun yararı temel düşüncedir?. Çocuk Haklarının Uygulanmasına Dair Avrupa Sözleşmesi'nin 6. maddesine göre ise ?Çocuğu etkileyen kovuşturmalarda adlî makam, karar vermeden önce: a) elinde bulunan bilgilerin çocuğun yüksek yararı doğrultusunda bir karar verilebilmesi için yeterli olup olmadığını gözden geçirmelidir. Çocuğun yararı, somut bir durumda çocuğun bedensel, zihinsel, duygusal, sosyal, ahlaki, ekonomik ve hukukî bakımlardan sağlıklı, dengeli ve özgür biçimde gelişmesidir.İcra ve İflas Kanunu m.25/I'e göre, ?Çocuk teslimine dair olan ilâm icra dairesine verilince icra müdürü 24 üncü maddede yazılı şekilde bir icra emri tebliği sureti ile borçluya yedi gün içinde çocuğun teslimini emreder. Borçlu bu emri tutmazsa çocuk nerede bulunursa bulunsun ilâm hükmü zorla icra olunur.?Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilâmlar aile hukukunu ilgilendiren ilâmlardır. Bu nedenle icra edilebilmeleri için kesinleşmeleri zorunludur. Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilâmlar aile hukukuna ilişkin ilâmlar olduklarından zamanaşımına uğramaları mümkün değildir. Bununla beraber, çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilâmların hükmü çocuk ergin oluncaya kadar devam eder. Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilâmlar da İcra ve İflas Kanunu m.34'te belirtildiği gibi Türkiye'deki herhangi bir icra dairesinde takibe konu edilebilir.Çocuk teslimine ilişkin ilâmların maddi hukuk boyutunu velayetin bırakılmasını düzenleyen ilâmlar oluşturur. Velayet; ana ve/veya babanın, ergin olmayan çocuklarına veya kısıtlanmış ergin çocuklarının kişi varlığına, malvarlığına ve bu iki husus hakkında onları temsiline ilişkin sahip oldukları hakların ve yükümlülüklerin bütününe denir. Velayete sahip kişiler ana ve/veya baba yahut evlat edinen kişi olabilir. Bunların dışında çocuğun bir hısımının veya başka bir kişinin velayete sahip olması mümkün değildir. Evliliğin devamı süresince ana ve baba velayeti birlikte kullanırlar (TMK m.336/I). Evlilik ölüm ile sona ererse, velayet hayatta kalan eşe ait olur (TMK m.336/III). Boşanma, ayrılık, evliliğin butlanı veya ortak hayatın tatili hallerinde velayet mahkeme kararı ile kendine bırakılmasına karar verilen kişiye ait olur (TMK m.336/II, III). Gaiplikte ise velayet gaip olmayan eşte kalır (TMK m.35/I). Evlat edinen kimse çocuğun velayetine de sahip olur (TMK m.314/I). Ana baba evli değilse, velayet yalnız anaya aittir (TMK m.337/I).Alacaklı çocuk teslimine ilişkin eda hükmü içeren ilâmı icra dairesine vererek takip talebinde bulunur ve ilâmlı icra takibi süreci başlar. Takip talebinin bir ilâma dayanıp dayanmadığını inceledikten sonra icra müdürü bir icra emri düzenleyerek borçluya göndermek zorundadır. İcra emrinde yazılı olması gereken hususlar İcra ve İflas Kanunu m.24, m.25, İİKY m.24 sayılmak suretiyle gösterilmiştir. Borçlu icra emrinin kendine tebliğinden itibaren yedi gün içinde çocuğu teslim etmezse, ilâm hükmü çocuk nerede olursa olsun zorla yerine getirilir. Ancak icra müdürünün zor kullanma yetkisi kesinlikle çocuk üzerinde gerçekleştirilemez, yalnızca borçlu veya üçüncü kişi üzerinde kullanılabilir ki bunun da ölçülülük ilkesi çerçevesinde olması gereklidir. İcra ve İflas Kanunu m.25/II gereği, çocuk icra dairesi tarafından alacaklıya teslim edildikten sonra, borçlu haklı bir sebep olmaksızın çocuğu tekrar alırsa, ayrıca bir mahkeme hükmüne gerek kalmaksızın icra müdürü, çocuğu borçludan alarak alacaklıya teslim eder.Çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilâmların icrası ise, İcra ve İflas Kanunu m.25/a'da düzenlenmiştir. Buna göre, ?Çocukla şahsi münasebetlerin düzenlenmesine dair ilâm hükmünün yerine getirilmesi talebi üzerine icra müdürü, küçüğün ilâm hükümleri dairesinde lehine hüküm verilen tarafla şahsi münasebette bulunmasına mâni olunmamasını; aksi halde ilâm hükmünün zorla yerine getirileceğini borçluya 24'üncü maddede yazılı şekilde bir icra emri ile tebliğ eder. Bu emirde ilâm hükmüne aykırı hareketin 341 inci maddedeki cezayı müstelzim olduğu da yazılır (f.1). Borçlu bu emri tutmazsa ilâm hükmü zorla yerine getirilir. Borçlu alacaklının şikâyeti üzerine ayrıca 341 inci maddeye göre cezalandırılır (f.2).?Kişisel ilişki, velayete sahip olmayan veya kendine verilmeyen ana, baba yahut üçüncü kişiler ile çocuğa belirli gün veya saatlerde görüşme, birbirlerinden haberdar olma, birbirlerinin yaşamında olma yetkisi veren, aralarında sevgi bağı kurma ve bu bağı devam ettirmeye yönelik bir haktır. Kişisel ilişkinin kurulması ana, baba veya üçüncü kişinin çocukla yüz yüze görüşmesi biçiminde olabileceği gibi, e-posta, mektup, telefon, internet yoluyla haberleşme, görüşme ve bilgi edinme şeklinde de olabilir. Türk Medeni Kanunu m.323'e göre, ana ve babanın çocukla kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkı olduğu gibi, Türk Medeni Kanunu m.325 gereği de olağanüstü durumlar mevcut ve çocuğun yararı gerektiriyorsa, üçüncü kişiler de çocukla kişisel ilişki kurabilirler.Çocuk teslimi ve çocuk ile kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilâmların icrası sırasında icra memuru ile beraber Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu tarafından görevlendirilen sosyal çalışmacı, pedagog, psikolog veya çocuk gelişimcisi gibi bir uzmanın, bunların bulunmadığı yerlerde bir eğitimcinin hazır bulundurulması zorunludur (İİK m.25/b). Burada amaç, çocuk tesliminde veya çocuk ile kişisel ilişki kurulmasında güçlük çıkarılması halinde, bu uzmanın telkinleri ve yapıcı tavırları ile borçluya zor kullanmaya gerek kalmadan ve çocuğun en az zarar görecek biçimde teslimini veya kişisel ilişkinin yerine getirilmesini sağlamaktır.Olması gereken hukuk açısından, çocuk teslimine ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilâmların icrasında çocuğun yararına hizmet eden bir çözüm yolu gereklidir. Bunun için, çocuğun teslimine ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilâmların icrasında mümkün olduğunca icra dairesini ikinci plana itilmelidir. Yine ilgili, ilâmın icrası için icra dairesine başvurarak süreci başlatmalı ve takibin hukukî şartlarını icra dairesi denetlemeli; fakat fiili olarak çocuğun teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulması icra dairesince işin havale edildiği ve bu işin uzmanlarından (sosyal çalışmacı, pedagog, psikolog veya çocuk gelişimcisi gibi) oluşan idarî bir birim veya makam eliyle gerçekleştirilmelidir. Bu birim veya makamın statüsü, çalışma koşulları, ücretleri, yetki ve sorumlulukları da ayrıntılı olarak kanunla verilecek yetkiyle Adalet Bakanlığı tarafından çizilmelidir.

Abstract:
Juvenile is a person who is smaller than eighteen years old but is not a pubescent. According to Civil Law, juvenile is a natural person within the lifetime period of between full and healthy birth an puberty. Also United Nations Convention on the Rights of the Child describes ?juvenile? as similar, according to first article of the said Convention: ?For the purposes of the present Convention, a child means every human being below the age of eighteen years unless under the law applicable to the child, majority is attained earlier.? Our country is a contracting party of United Nations Convention on the Rights of the Child and this convention became a part of our domestic law. Hence the terms of the Convention have to be fulfilled an we must bring Turkish domestic law into conformity with United Nations Convention on the Rights of the Child.Article 3 of United Nations Convention on the Rights of the Child emphasizes that in all actions the interests of the child is primary, ?In all actions concerning children, whether undertaken by public or private social welfare institutions, courts of law, administrative authorities or legislative bodies, the best interests of the child shall be a primary consideration.? Besides, according to Article 6 of European Convention on Exercising the Rights of Children, in proceedings affecting a child, the judicial authority, before taking a decision, shall consider whether it has sufficient information at its disposal in order to take a decision in the best interests of the child. The best interest of the child is in a concrete case healthy, well-balanced and free development of the child in the way of physical, mental, emotional, social, moral, economical and juridical.Court judgements about delivery of juvenile concern family law. Hence the said judgements have to be a definitive judgement to enforce. Further these judgements are not time barred, because they belong to family law. Therewith impression of judgements about delivery of juvenile and personal relationship with child continue until juvenile becomes a pubescent. Judgements about delivery of juvenile and personal relationship with child can be carried into execution in whichever execution office in Turkey by force of Article 34 of Enforcement and Bankruptcy Law.Substantive law aspect of court judgements about delivery of juvenile is judgements about embodying guardianship of child. Guardianship is entireness of rights and obligations that parents have on their minor or not interdicted grown children about children?s immaterial rights, wealth and representation of these both. People that can have guardianship of a child are mother and/or father or adopter. Except these people no one like a relative can have parental rights. During continuing of a marriage, both of parents exercise parental rights. If marriage ends with death, the parent who is alive has parental rights of child. If marriage ends with a court judgement because of divorce, judicial separation, annulment of marriage, the person who is entrusted with the guardianship of child has parental rights. Also adopters if any can possess the parental rights. If mother and father are not married with each other, only mother has guardianship and parental rights of child.Creditor makes a request to issue enforcement proceedings to governing execution office and then process of enforcement proceedings begin. Bailiff should send preparing a execution order, after bailiff himself check through that creditor?s request is based on whether an award or not. If debtor do not deliver the child to creditor in seven days since date of notification, articles of said award is enforced wherever the child. However the bailiff could not exercise his right to use force absolutely over the child, could only exercise over debtor or third party, so this has to be within the frame of principle of proportionality. According to Article 25 second paragraph, if debtor retakes the child without a valid reason after child is delivered to the creditor by bailiff, bailiff redelivers the child from debtor to the creditor without the need to another award.Enforcement proceedings of awards on personal relationship with child are embodied in Article 25/a in Enforcement and Bankruptcy Law. ?Thereupon application about fulfilling the award of relating personal relationship with child, the bailiff notify to debtor with a execution order as like Article 24 that not to prevent to relate personal relationship within the award between child and creditor, otherwise the conclusion of award will be enforced. In this order, also act against the award will be punished according to Article 341 is written. If debtor does not follow the execution order, the conclusion of award will be enforced. Debtor is punished according to Article 341 upon the claim of creditor.Personal relationship is a right that aimed at dialoguing on definite day and time, being informed about each other, having emotional bond and continuing this bond between mother or father not have guardianship or third party and the child. Making a personal relationship can talking face to face between child and mother or father or third party, else having intercommunication, dialogue, information via e-mail, telephone, letter or internet. Mother and father have the right to demand to embodying personal relationship with child (Turkish Civil Code Article 323), and also third party has this right only if exceptional circumstances have occurred and best interests of child require this relationship (Turkish Civil Code Article 325).According to Enforcement and Bankruptcy Law article 25/b, in the course of enforcement proceeding of awards on delivery of juvenile and personal relationship with children, having present a social worker or pedagogue or psychologist or child development expert assigned by Turkish Social Service and Children Protection Institution, if not found an educator in company with execution officer is compulsory. Aim in here is when difficulties have occurred while enforcing the award, fulfilling the delivery or personal relationship in the way of without the need to enforcing debtor through inculcations and constructive attitudes of these experts and with minimum harm to child.In terms of ideal law, a solution contributing the best interest of child is essential. Hence during enforcement of delivery of child and personal relationship with child, execution office must become secondary importance as far as possible. Relevant person should initiate the procedure appealing execution office for enforcement of the award; execution officer should check through condicio juris of enforcement proceeding. But actually delivering of child or relating personal relationship with child should be fulfilled by an administrative authority or unit consisted of experts like social worker or pedagogue or psychologist or child development expert. Status, working conditions, payments, authority and responsibility of this authority or unit must be drawed by law.