Hiç tedavi almamış obsesif kompulsif bozukluk tanılı olguların tedavi öncesi ve sonrasında temel beyin yapıları ve hipotalamus-hipofiz-adrenal aks eksenleri üzerinden karşılaştırılması
The comparison of untreated obsessive compulsive disorder diagnosed cases' basic brain structures and hypothalamus-hypophysis-adrenal axis before treatment and after treatment
Yazar: ERCAN ATİLLA
Danışman: YRD. DOÇ. ABDULLAH YILDIRIM
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder

Özet:
Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) heterojen özelliklere sahip bir hastalık olup patofizyolojisini anlamaya yönelik yapılan hem nörokimyasal çalışmaların hem de nörogörüntüleme çalışmalarının sayısı her geçen gün artmaktadır. Tek başına nörotransmitter varsayımları patogenezi açıklamak için yeterli görülmemiş olup etyolojinin anlaşılmasına yönelik merkezinde Hipotalamo-pitüiter-adrenal(HPA) aksın yer aldığı nörohormonal çalışmalar bir dönem ilgi çekici olmuştur. Son dönemlerde beyin görüntüleme tekniklerindeki gelişmelerle birlikte başta Kortiko-striato-talamo-kortikal(KSTK) devre olmak üzere çeşitli devrelerin patofizyolojide önemli olduğu anlaşılmıştır. Bu çalışmada OKB'nin patofizyolojisinde rol aldığı düşünülen nörohormonları ve temel beyin yapılarını birlikte değerlendirerek tedavi öncesi ve tedavi sonrasındaki değişiklikleri incelemeyi amaçladık.
         
Çalışmaya Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi psikiyatri kliniğine başvuran 11 OKB hastası ve 8 sağlıklı gönüllü alınmıştır. Tüm katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Değerlendirme Ölçeği(Y-BOKÖ), Hamilton Anksiyete Ölçeği(HAM-A),Hamilton Depresyon Ölçeği(HAM-D) ve Klinik Global İzlem Ölçeği (KGİ) uygulanmıştır. Başlangıçta tüm katılımcıların kan Adrenokortikotropik hormon(ACTH),Kortizol, Dehidroepiandrosteron-Sülfat(DHEA-S),Testosteron, Östradiol ve Progesteron seviyeleri ölçülmüştür. Beyin manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ve üst abdomen MRG yapılmıştır.12 haftalık ilaç tedavisi sonrası bütün tetkikler hem OKB hastalarında hem de sağlıklı kontrollerde tekrarlanmıştır.

Çalışmamızın sonucunda tedavi öncesinde DHEA-S, ACTH ve testosteronun kan düzeylerinde OKB hastalarıyla sağlıklı kontroller arasında anlamlı fark yokken tedavi sonrasında DHEA-S, ACTH ve testosteron değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde düştüğü görülmüştür. Diğer hormonlar açısından anlamlı bir fark gözlenmemiştir. Tedaviyle birlikte bütün ölçek puanlarında düşme olduğu görülmüştür. Sağ hipokampus hacminde tedavi öncesi ölçümlerde grup farkı bulunmadığı halde tedavi sonrasında OKB'lilerin sağ hipokampal hacmisağlıklı kontrollere göre önemli ölçüde artmıştır. Literatürle uyumlu olarak OKB hastalarında tedavi öncesinde sol hipokampal bölgenin hacmi kontrollere göre önemli ölçüde küçük bulunurken tedavi sonrasında fark gözlenmemiştir. Benzer şekilde OKB'lilerin sağ putamen hacmi sağlıklı kontrollere göre düşük olduğu halde tedavi sonrasında kontrol ve hasta grupları arasındaki farklar ortadan kalkmıştır. Kaudat nükleus, talamus, globus pallidus, amigdala, nükleus akumbens hacimleri ve orbitofrontal girus beyaz cevher hacimleri ile ilgili anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Sağ ve sol orbitofrontal korteks kalınlıkları açısından tedavi öncesi fark gözlenmezken tedavi sonrası karşılaştırıldığında, OKB hastalarında OFK kalınlığında azalma olduğu gözlenmiştir. Sürrenal bezlerde istatistiksel olarak anlamlı bir değişiklik saptanmamıştır.

Sonuç olarak OKB etyopatogenezinde hipotalamo-pitüiter-adrenal aks ve çeşitli beyin bölgeleri arasında bağlantısal ilişkiler kurulabilir.Bu bağlantıların daha net bir şekilde ifade edilebilmesi için geniş örneklemli,subgrupların oluşturulabildiği çalışmalara ihtiyaç olduğu açıktır.

Anahtar kelimeler: Obsesif kompulsif bozukluk, hipotalamo-pitüiter-adrenal aks,                        nörohormon, nörogörüntüleme,

Abstract:
Obsessive compulsive disorder (OCD) is a disease with heterogeneous features and the number of neurochemical studies and neuroimaging studies which carrying out to understand the pathophysiology are increasing day by day. Only neurotransmitter assumptions were not sufficient to explain pathogenesis and neurohormonal studies involving the HPA axis at the center for understanding etiology have been of interest for some time. Recent developments in brain imaging techniques have revealed that various circuits, especially the Cortico-striato-thalamo-cortical (CSTC) circuit, are important in the pathophysiology. In this study, we aimed to evaluate changes in pre-treatment and post-treatment by evaluating neurohormones and basic brain structures thought to be involved in the pathophysiology of OCD.

11 Obsessive Compulsive Disorder (OCD) patients and 8 healthy volunteers who applied to the Psychiatry Clinic of Yüzüncü Yıl University Medical Faculty have been taken to the study. Sociodemographic Data Form, Yale-Brown Obsession Compulsion Scale (Y-BOCS), Hamilton Anxiety Scale (HAM-A), Hamilton Depression Scale (HAM-D) and Clinical Global İmpression (CGI) scales were applied to all participants. Initially all participants' blood Adrenocorticotrophic hormone (ACTH), Cortisol, Dehydroepiandrosteron-sulfate (DHEA-S), Testosterone, Estradiol and Progesterone levels were measured. Brain MR imaging and upper abdominal MR imaging were performed. After 12 weeks of drug therapy, all tests were repeated in both OCD patients and healthy controls.

As a result of our study, there was no significant difference in blood levels of DHEA-S, ACTH and testosterone between OCD patients and healthy controls before treatment but the values of DHEA-S, ACTH and testosterone decreased statistically after treatment. Significant difference was not observed in the other hormones. It was seen that all scale scores decreased with treatment. Even though there is no group difference in pre-treatment measurements in the right hippocampus volume, the right hippocampal volume of OCD patients after treatment was significantly increased compared to healthy controls. Consistentwith the literature, the left hippocampal region of the OCD patients was considerably smaller than the healthy controls before treatment and no difference was observed after the treatment. Similarly, when the right putamen volume of OCD is lower than healthy controls, the differences between control and patient groups have disappeared after treatment. There were no significant differences in the volumes of caudate nucleus, thalamus, globus pallidus, amygdala, nucleus accumbens volumes and orbitofrontal gyrus white matter volumes. There was no difference in the right and left orbitofrontal cortex thickness before treatment, but there was a decrease in the OFC thickness in OCD patients after treatment. There was no statistically significant change in adrenal glands.

As a result, there may be linkages between OCD and various neurohormones and brain regions. It is clear that there is a need for studies with broad sampling and subgroups to clarify these linkages.

Key words: Obsessive-compulsive disorder, hypothalamo-pituitary-adrenal axis, neurohormone, neuroimaging