Ferrosenil imidazolyum tuzlarının sentezi ve metal kompleksleri
The synthesis of ferrocenyl imidazolium salts and their metal complexes
Yazar: BETÜL YENİSARI
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET EMİN GÜNAY
Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
N-heterosiklik karbenler (NHC) ve onların geçiş metal kompleksleri, koordinasyon kimyası ve homojen katalizdeki başarılı uygulamalarından dolayı araştırılmaların yaygınlaştığı bir konu haline gelmiştir. NHC ailesinde, ferrosenil-sübstitüye NHC'ler, ferrosenil grubunun eşsiz sterik özellik göstermesi, tersinir redoks aktivitesi ve elektronca fakir komşu merkezine elektron sunmasından dolayı oldukça ilgi çekmektedir. Son yıllarda ferrosenil sübstitüyenti bağlı NHC geçiş metal kompleksleri sentezlenmiş, elektrokimyasal araştırmalarda ve homojen katalizde kullanılmıştır. 
Bu çalışmada, ferrosenil imidazolyum tuzları literatüre göre ferrosenden çıkılarak sentezlenmiştir. Ferrosenden Friedel-Crafts asetilasyon reaksiyonu yardımıyla sentezlenen asetilferrosenin (2) indirgenmesi sonucunda da 1-ferroseniletanol (3) elde edilmiştir. 1-ferroseniletanolün, asetik asit çözgeninde N-sübstitüye imidazol türevleri ile etkileşimi karşıt anyonu hidroksit olan imidazolyum tuzlarını vermiştir. Takiben, ferrosenil imidazolyum klorürleri (5a-e) elde etmek için reaksiyon karışımına aşırı LiCl ilavesi anyon değişimiyle sonuçlanmıştır.  Buna ek olarak, N-bütil sübstitüyentli imidazolyum tuzları ise N-bütil imidazolün alkilasyonu neticesinde elde edilmiştir (6a-c). Bu imidazolyum tuzlarının, PdCl2, K2CO3 ve piridin çözgeninde ısıtılması neticesinde yeni PEPPSI-tip NHC paladyum kompleksleri elde edilmiş (8-13) ve ayrıca 5a'nın deprotonasyonu ve takiben S8 ile etkileşimi de imidazol-2-tiyon (7) türevini vermiştir. Sentezlenen bu komplekslerin yapıları NMR spektroskopisi ile karakterize edilmiş ve ayrıca 7 ve 8'in yapıları X-ışını kırınımı yöntemiyle de aydınlatılmıştır.

Abstract:
N-heterocyclic carbenes (NHCs) and their transition metal complexes have been the subject of extensive investigations owing to their successful applications in coordination chemistry and homogeneous catalysis. In the family of NHCs, ferrocenyl-substituted NHCs have received considerable attention because the ferrocenyl groups show unique steric requirement, reversible redox activity, and additional electron donation to adjacent electron deficient centers. A number of NHC transition metal complexes bearing ferrocenyl substituents have been synthesized and used in homogeneous catalysis and electrochemical investigation in recent years. 
In this study, the ferrocenyl imidazolium chlorides have been synthesized starting from ferrocene according to the literature method. The reduction of acetylferrocene (2) prepared by Friedel-Crafts acylation reaction of ferrocene gave 1-ferrocenylethanol (3). Treatment of 1-ferrocenylethanol with 1-substituted imidazole in acetic acid gave an imidazolium salt with the hydroxide as a counter anion. Subsequently, addition of excess LiCl to the reaction mixture resulted in anion exchange to give ferrocenly imidazolium chlorides (5a-e). In addition,          N-butyl substituted imidazolium salts were also obtained by alkylation of N-butyl imidazole (6a-c). The novel PEPPSI-type NHC palladium complexes (8-13) have been prepared by heating their imidazolium salts with PdCl2, K2CO3 in neat pyridine. In addition, deprotonation of 5a and then its reaction with S8 gave imidazol-2-thion (7). The structures of the complexes synthesized were characterized by NMR spectroscopy and besides the structure of 7 and 8 were determined by X-ray analysis.