Şiir okuma kılavuzu üzerine bir inceleme
A review on şiir okuma kilavuzu
Yazar: SALİM NACAR
Danışman: PROF. DR. TURGUT KOÇOĞLU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu tez, İsmet Özel'in ilk baskısı 1980'de yapılan Şiir Okuma Kılavuzu adlı kitabının tercih, tahrir ve tavır bağlamlarında incelemesini sunar. Özel, Şiir Okuma Kılavuzu'nda, şiirin özü, şairin sorumluluğu ve Türk şiirinin muhteviyatı gibi konuları ele almıştır. Tez bu verimleri, poetik/politik tavır yönüyle ve şiiri merkeze alarak izah etme çabasındadır. Çabanın eksenine Türk şiir tarihi de dâhil edilmiş ve şiirimizin modernleşme, zihniyet değişikliği, gelenekselcilik ve ilericilik gibi bazı hususi meselelerine -yakın dönem tanıklıkları da gözetilerek- değinilmiştir. Kılavuz'da ve Çenebazlık'ta yer alan yazılar önce mahiyetleri bakımından, sonra da Özel'in poetik/politik yönelimlerinin bütünlüğüne işaret eden yönleriyle tavır açısından değerlendirilmiştir. Alıntıları açıklamak yerine bunların temas ettiği meselelerin Türk şiir tarihindeki yerine yönelik düşünce pratikleri üretilmiştir. Tez boyunca Özel'in teklif, tanım ve itirazları da gözetilerek şiir, edebiyat ve poetika türlerinin muhteviyatları yoklanmıştır. Türk şiirinin Tanzimat'tan bu yana geçirdiği değişiklikler, dönem ve akımlar yönünden değil, zihniyetteki değişim üzerinden ve şair personaları aracılığıyla aktarılmıştır. Çalışmanın gayesi, modern bir okurun ortaya çıkması adına, ilkesel tutarlılığın inşası olduğundan Türk şiirinin müfredatı ortaya konmuş, farklı yön ve yönelimleri gösterilmiştir. Çalışma hususi bir metotla ilerlemektedir. Bu tarz metinlerde olduğunun aksine, biyografik unsurlar ve içeriğin genel tarihi ve anlamına yönelik bilgilerden uzak durulmuş, şiir okuyucusunu doğrudan Özel'le beraber düşünmeye yönlendirecek konulara temas edilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Şiir, Poetika, İsmet Özel, Şiir Okuma Kılavuzu, Modern Türk Şiiri

Abstract:
This thesis presents an analysis of İsmet Özel's book Şiir Okuma Kılavuzu first published in 1980, focusing on the themes of selection, editing, and attitude. In this guide, Özel discusses the essence of poetry, the responsibilities of the poet, and the content of Turkish poetry. The thesis attempts to explain these aspects by centering on the poetic and political stance while also including the history of Turkish poetry. It touches on specific issues such as modernization, shifts in mentality, traditionalism, and progressivism within Turkish poetry, considering recent historical testimonies. The essays in Kılavuz and Çenebazlık are evaluated first in terms of their nature, and then for how they reflect Özel's poetic and political orientation. Instead of explaining the quotations, the thesis generates intellectual practices regarding the place of the issues they address in the history of Turkish poetry. Throughout the thesis, the content of poetry, literature, and poetics is examined, considering Özel's propositions, definitions, and objections. The changes in Turkish poetry since the Tanzimat period are conveyed not through periods and movements, but through changes in mentality and poet personae. The aim of the study is to construct a principled coherence to help modern readers emerge, by laying out the curriculum of Turkish poetry and demonstrating its various directions and tendencies. This study follows a specific method, avoiding biographical elements and general historical or contextual information, and instead directing the reader to think alongside Özel.
Keywords: Poetry, Poetics, İsmet Özel, Poetry Reading Guide, Modern Turkish Poetry