Endofitik funguslar ile biyoaktif doğal bileşiklerin üretimi
Production of bioactive natural substances by using endophytic fungi
Yazar: CEREN ELMACI
Danışman: PROF. DR. GÖKALP İŞCAN
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İleri Teknolojiler Ana Bilim Dalı / Biyoteknoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Biyoteknoloji = Biotechnology ; Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Küf mantarları = Mould fungus

Özet:
Son yıllarda, mikrobiyal hastalıkları tedavi etmek için kullanılan mevcut ilaçların çoğu mikrobiyal direncin küresel ölçekte ortaya çıkması nedeniyle giderek daha etkisiz hale gelmiştir. Bu nedenle, antimikrobiyal direnci hafifletmeye yardımcı olabilecek yeni ve etkili bileşiklerin bulunmasına yönelik sürekli bir ihtiyaç vardır. Yeni biyoaktif bileşikler üretme konusunda büyük bir potansiyele sahip olan endofitik fungusların sekonder metabolitleri bu alanda geniş kapsamlı antimikrobiyal aktivitelere sahiptir. Son yıllarda yapılan çalışmalarda endofitik fungusların, üzerinde yaşadıkları konakçı bitkinin sentezlediği biyoaktif metabolitlerin aynısını veya benzerlerini bitki dışında kültüre alındıklarında üretebildikleri ortaya konmuştur.
Tez çalışmaları kapsamında, endofitik fungus kaynağı olarak Betula pendula Roth ağacından alınan bitkisel materyal uygun şartlarda laboratuvara getirilerek endofitik fungusların izolasyonu ve saflaştırılmaları gerçekleştirilmiştir. Morfolojik olarak farklı olduğu gözlemlenen 11 adet endofitik fungustan DNA ekstraksiyonu yapılarak ITS bölgeleri PCR ile çoğaltılmış ve taksonomik olarak tür tayinleri yapılmıştır. Ayrıca izole edilen funguslar uygun besi ortamlarında geliştirilerek, kültür ortamları belirli günlerde uygun çözücü ile ekstraksiyonu sonucunda sekonder metabolitleri elde edilmiştir. Elde edilen total ekstrelerde biyoaktivite belirlemek amacı ile antimikrobiyal ve antioksidan aktivite deneyleri gerçekleştirilmiştir. ITK ile metabolit varlığı tespit edilen ekstrelerde ayrıca kromatografik yöntemler ile metabolit tayini yapılmıştır.

Abstract:
In recent years, many of the current drugs used to treat microbial diseases have become increasingly ineffective due to the emergence of microbial resistance on a global scale. Therefore, there is a constant need to find new and effective compounds that can help mitigate antimicrobial resistance. Secondary metabolites of endophytic fungi, which have great potential to produce new bioactive compounds, have wide ranging antimicrobial activities in this field. Recent studies have shown that endophytic fungi can produce the same or similar bioactive metabolites synthesized by their host plant when cultured outside the plant.
Within the scope of the thesis studies, the plant material taken from Betula pendula Roth tree as a source of endophytic fungi was brought to the laboratory under appropriate conditions and endophytic fungi were isolated and purified. DNA extraction was performed from 11 morphologically different endophytic fungi, ITS regions were amplified by PCR and taxonomic species determinations were made. In addition, the isolated fungi were grown on appropriate media and secondary metabolites were obtained by extracting the culture media with appropriate solvent on certain days. Antimicrobial and antioxidant activity assays were performed to determine the bioactivity of the total extracts obtained. In the extracts in which the presence of metabolites was determined by TLC, metabolite determination was also performed by chromatographic methods.