Akademisyenlerin birey-örgüt uyumları ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of the relationship between academicians' person-organization fit and burnout levels
Yazar: ARZU AKKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN SERİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Birey-örgüt uyumu = Person organization fit ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı; pek çok örgütsel faktörle arasında ilişki bulunan tükenmişlik sendromunun birey ve çalıştığı örgüt arasındaki nitelik, değer ve yapı uyumluluğu anlamına gelen birey-örgüt uyumu ile arasında bir ilişki olup olmadığı, varsa bu ilişkinin çeşitli demografik değişkenler baz alındığında anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda, İstanbul ilinde bulunan yükseköğretim kurumlarında görev yapan 393 akademisyene ölçek uygulanmıştır. 

Araştırmada, Cable ve Judge (1997) tarafından geliştirilmiş "Birey-Örgüt Uyumu Ölçeği" ile Maslach ve Jackson (1981) tarafından geliştirilmiş "Maslach Tükenmişlik Ölçeği" veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Ölçekler aracılığıyla elde edilen verilerin analizinde aritmetik ortalama, frekans, standart sapma gibi betimsel istatistiklerin yanında t-testi, ANOVA, Pearson Korelasyonu ve çoklu regresyon analizi de kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, Türkiye'de vakıf veya devlet üniversitelerinde çalışan akademisyenlerin birey-örgüt uyumlarının yüksek, tükenmişlik düzeylerinin duygusal tükenmişlik ve duyarsızlaşma alt boyutlarında düşük, kişisel başarı eksikliği alt boyutunda ise orta derecede olduğunu göstermiştir. Araştırmada, akademisyenlerin birey-örgüt uyumu düzeylerinin cinsiyet ve haftalık ders yükü değişkenleri açısından anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Akademisyenlerin tükenmişlik düzeylerinde haftalık ders yükü, unvan, yöneticilik görevi ve cinsiyet değişkenleri açısından anlamlı farklılık saptanmıştır. Ayrıca, akademisyenlerin birey-örgüt uyumlarıyla tükenmişlikleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır.

Abstract:
Araştırmada, Cable ve Judge (1997) tarafından geliştirilmiş "Birey-Örgüt Uyumu Ölçeği" ile Maslach ve Jackson (1981) tarafından geliştirilmiş "Maslach Tükenmişlik Ölçeği" veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Ölçekler aracılığıyla elde edilen verilerin analizinde aritmetik ortalama, frekans, standart sapma gibi betimsel istatistiklerin yanında t-testi, ANOVA, Pearson Korelasyonu ve çoklu regresyon analizi de kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, Türkiye'de vakıf veya devlet üniversitelerinde çalışan akademisyenlerin birey-örgüt uyumlarının yüksek, tükenmişlik düzeylerinin duygusal tükenmişlik ve duyarsızlaşma alt boyutlarında düşük, kişisel başarı eksikliği alt boyutunda ise orta derecede olduğunu göstermiştir. Araştırmada, akademisyenlerin birey-örgüt uyumu düzeylerinin cinsiyet ve haftalık ders yükü değişkenleri açısından anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Akademisyenlerin tükenmişlik düzeylerinde haftalık ders yükü, unvan, yöneticilik görevi ve cinsiyet değişkenleri açısından anlamlı farklılık saptanmıştır. Ayrıca, akademisyenlerin birey-örgüt uyumlarıyla tükenmişlikleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır.