Kümelenme perspektifinde Türkiye'de organize sanayi bölgelerinin bölgesel kalkınmaya etkisi: Trabzon örneği
The effect of organized industrial zones on regional development in Turkey in a clustering perspective: The case of Trabzon
Yazar: AHMET CEM ESENLİKCİ
Danışman: PROF. DR. SEDAT MURAT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Mekansal kümelenme = Spatial cluster ; Organize sanayi bölgeleri = Organized industrial zones

Özet:
Dünyadaki örnekleri ile yapılan kıyaslama ve çok sayıda tanım dikkate alındığında bir kümelenme örneği olarak kabul edilen organize sanayi bölgeleri, bölgesel kalkınma politikalarının en önemli araçlarından birini oluşturmaktadır. Dünyadaki çok sayıdaki ülke gibi Türkiye de bu önemli bölgesel kalkınma aracını 1960'lı yıllardan bu yana etkili bir şekilde kullanmaya çalışmaktadır. Organize sanayi bölgelerinin kuruldukları bölgede ekonomi ve sosyal hayat başta olmak üzere birçok alanda değişim yaşandığı deneyimler sonucu görülmüştür. Bu çalışmanın amacı organize sanayi bölgelerinin meydana getirdiği değişimin hangi alanlarda ve hangi yönde olduğunun Trabzon özelinde incelenmesidir. Bu doğrultuda yapılan literatür çalışması sonucu organize sanayi bölgeleri ile bölgesel kalkınma ilişkisi Yeşil Ekonomi ve Çevre, Ekonomik Büyüme, Sosyal Hayatın Gelişimi, Kümelenme ve Sanayileşme alt boyutlarında ele alınmış olup, ölçek araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Saha araştırmasında Trabzon'da organize sanayi bölgesinin bulunduğu üç ilçe olan Arsin, Akçaabat ve Beşikdüzü'nde ikamet eden 18 yaş üzeri 600 katılımcının algıları ölçülmüştür. Araştırma sonucunda katılımcıların demografik özellikleri bakımından (yaşanılan yer, çalışma durumu, yaş, eğitim ve cinsiyet) ölçek geliştirme sonucu elde edilen 5 alt boyutta en az iki bağımsız grup arasında istatistiki açıdan anlamlı farklılık tespit edilmiştir.

Abstract:
Considering the comparison with the examples in the world and considering the many definitions, organized industrial zones, which are considered as clustering examples, constitute one of the most important tools of regional development policies. Like many countries in the world, Turkey has been trying to use this important regional development tool effectively since the 1960s. In the region where the organized industrial zones were established, it has been seen as a result of experiences that there has been a change in many areas, especially in the economy and social life. The aim of this study is to examine in which areas and in which direction the change brought about by the organized industrial zones is in Trabzon. As a result of the literature study conducted in this direction, the relationship between organized industrial zones and regional development was discussed in the sub-dimensions of Green Economy and Environment, Economic Growth, Development of Social Life, Clustering and Industrialization, and the scale was developed by the researcher. In the field research, the perceptions of 600 participants over the age of 18 residing in Arsin, Akçaabat and Beşikdüzü, which are the three districts where the organized industrial zone is located in Trabzon, were measured. As a result of the research, statistically significant differences were found between at least two independent groups in 5 sub-dimensions obtained as a result of scale development in terms of demographic characteristics of the participants (the place of residence, employment status, age, education and gender).