Elazığ gastronomik kimliğinin destinasyon imajı açısından değerlendirilmesi
Evaluation of Elazığ gastronomic identity in terms of destination image
Yazar: ENES GÜLEÇ
Danışman: PROF. DR. İRFAN YAZICIOĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Turizm = Tourism
Dizin: Destinasyon = Destination ; Elazığ = Elazığ ; Gastronomi = Gastronomy ; Mutfak = Kitchen ; Mutfak turizmi = Culinary tourism ; Yemek kültürü = Food culture

Özet:
Destinasyonların turizm pazarından daha fazla pay alabilmeleri için diğer destinasyonlar karşısında rekabet üstünlüğü elde etmesi gerekmektedir. Destinasyonların diğer rakiplerinden ayırt edici özelliği ne kadar fazla olursa, turistler için cazibe o kadar büyük olmaktadır. Gastronomi de bu sürece yardımcı olan önemli unsurlardan biridir. Destinasyonların gastronomik kimlik özellikleri rekabetçi turizm pazarında önemli avantajlar sağlamaktadır. Bu durumdan hareketle gastronomik kimliğin destinasyon imajı açısından değerlendirilmesi araştırmanın birincil amacını oluşturmaktadır. Turistlerin gastronomik kimlik algılarının demografik özellikleri ve seyahat tecrübelerine göre farklılıklar gösterip göstermediğini açıklamak çalışmanın ikincil amacını oluşturmaktadır. Bu amaçlar doğrultusunda çalışmada hem nicel hem de nitel verilerin kullanıldığı karma yöntem benimsenmiştir. Veri toplama araçları olarak gastronomik kimlik ölçeği, destinasyon imajı ölçeği ve yarı yapılandırılmış soru formları kullanılmıştır. Bu araştırmanın evrenini 15 Haziran 2018 - 26 Ağustos 2019 tarihleri arasında Elazığ ilini ziyaret eden Elazığ yöresel yemeklerini tatmış yerli turistler oluşturmaktadır. Nicel araştırma örneklem grubunun seçiminde kolayda örneklem yöntemi kullanılmıştır ve 394 turiste ulaşılmıştır. Nitel araştırma örneklem grubunun seçiminde ise kartopu örneklem yöntemi kullanılmıştır ve 32 kişi ile görüşme yapılmıştır. Toplanan nicel verilerin frekans ve yüzde dağılımları incelenmiştir. Gastronomik kimlik değişkenlerini daha sağlıklı bir şekilde saptamak için verilere faktör analizi uygulanmıştır. Katılımcıların demografik özellikleri ve seyahat tecrübeleri ile gastronomik kimlik ifadeleri arasındaki farklılığı değerlendirmek amacı ile farklılık analizlerinden bağımsız örneklem T testi ve Anova testi analizi uygulanmıştır. Gastronomik kimlik faktörlerinin destinasyon imajı ile ilişkisini ve üzerindeki etkisini belirlemek için korelasyon ve regresyon analizi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda; turistlerin gastronomik kimlik algılarının, cinsiyetlerine, eğitim durumlarına, meslek durumlarına, yaşadıkları bölgelere, destinasyonda kalma sürelerine göre anlamlı farklılık gösterdiği; gastronomik kimliğin beğeni faktörünün destinasyon imajını orta düzeyde etkilediği, fiyat ve protein miktarı faktörünü ise zayıf düzeyde etkilediği belirlenmiştir. Ayrıca araştırmaya katılan kişilerin Elazığ denilince akıllarına gelen ilk yiyeceğin en yüksek oran ile Harput köfte olduğu, ilk akıllarına gelen içeceğin ise en yüksek oran ile dibek kahvesi olduğu belirlenmiştir. Toplanan nitel veriler ile Elazığ'da gastronomi turizmi potansiyeli olan 7 farklı nokta belirlenmiştir. Bu noktalarda öne çıkan gastronomik ürünler açıklanmıştır. Elde edilen verilere dayalı olarak bir gastronomi turizmi haritası çizilmiştir.

Abstract:
In order to the destinations to get more share from the tourism market, they need to gain a competitive advantage over other destinations. If the destinations have more distinctive features than other competitors, the destination's attraction for tourists is so great. Gastronomy is one of the important elements that help this process. The gastronomic identity characteristics of the destinations provide important advantages in the competitive tourism market. Based on this situation, evaluation of gastronomic identity in terms of destination image is the primary purpose of the research. The secondary purpose is that explain whether the perception of the gastronomic identity of the tourists differs according to their demographic characteristics and travel experiences. The mixed method which using both quantitative and qualitative data was adopted in the study. Gastronomic identity scale, destination image scale and semi-structured questionnaires were used as data collection tools. The research population of study is that domestic tourists who visited Elazığ province and tasted local food between June 15, 2018 and August 26, 2019. In selecting the quantitative research sample group, easy sampling method was used and 394 tourists were reached. In the selection of the qualitative research sample group, the snowball sampling method was used and 32 people were interviewed. Frequency and percentage distributions of the collected quantitative data were examined. Factor analysis was applied to the data to determine the gastronomic identity variables in a healthier way. In order to evaluate the difference between the demographic characteristics and travel experiences of the participants and the expressions of gastronomic identity, independent sample T test and Anova test analysis were applied from the difference analysis. Correlation and regression analysis was performed to determine the relationship of gastronomic identity factors with the destination image and its effect on it. As a result of the analysis; the perception of the gastronomic identity of the tourists varies significantly according to their gender, educational status, occupational status, the regions where they live in, their length of stay in the destination; It has been determined that the taste factor of gastronomic identity affects the image of the destination at a moderate level and weakly affects the price and protein amount factor. In addition, it is determined that the first food that comes to their mind when they say Elazığ is the Harput meatballs with the highest ratio, and the first thing that comes to mind is coffee with the highest ratio. With the qualitative data collected, 7 different points with the potential of gastronomic tourism have been determined in Elazığ. The prominent gastronomic products are explained at these points. Based on the data obtained, a gastronomic tourism map has been drawn.