Modern üretim sistemlerinin modellenmesinde canlı hücresi tabanlı yaklaşımlar ve bir senaryo uygulaması
Biological cell based approaches in modelling modern production systems and playing out a scenario
Yazar: HARUN PİRİM
Danışman: Y.DOÇ.DR. ALİ KEMAL ŞEHİRLİOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
ÖZETYüksek Lisans TeziModern Üretim Sistemlerinin Modellenmesinde Canlı Hücresi TabanlıYaklaşımlar ve Bir Senaryo UygulamasıHarun PİRİMDokuz Eylül ÜniversitesiSosyal Bilimleri EnstitüsüEkonometri Anabilim Dalı20. yüzyılın sonlarından itibaren, yeni üretim paradigmaları geliştirilmeyebaşlamıştır. Belirli bir bilgisayar mimarisi gerektiren bu yaklaşımlar daha çokteori aşamasında olsa da bazıları(holonik, fraktal) başarılı bir şekildeuygulamaya koyulabilmiştir. IMS(intelligent manufacturing systems) çatısıaltında geliştirilen bu yeni üretim yaklaşımlarının ortak özelliği sistemin herbiriminin bağımsız, koordineli ve kooperatif çalışmalarıdır.Holonik yaklaşım, imalat işletmeleri farklı seviyede otomasyonlu donanımiçerdiğini kabul eder. Hiyerarşik emir yapısına bağlı değildir. Bir holon bilgiişleme ve fiziki işleme kısımlarından oluşur. Bir holon daha küçük holonlariçerebilir ya da büyük bir holonun parçası olabilir. Her üretim birimi(makine)holon olabilir ve farklı holonlar birlikte planlama, çizelgeleme, üretim gibi işleryapabilirler.Fraktal imalat sistemi, özünde dinamik hedef koordinasyonu ve üretimaşamasındaki yerleşim ve fonksiyonel olarak yapılan işlemlerin benzerliğindentüretilen yeni bir imalat kavramıdır. Temel fraktal birim 5 fonksyonelmodülden oluşur. Fraktal kelimesi en üst seviyede bütün bir imalat atölyesiniifade edebileceği gibi en alt seviyede fiziksel bir makineyi de ifade edebilir.Bu yaklaşımların dışında canlı hücresindeki protein sentezi, arayol reaksyonlarıincelenerek hücrede üretim kavramlarıyla özdeşleşen, bazı noktalarda iseüretim anlamında olabildiğince radikal davranışlar sergileyen mekanizmalarkeşfedilmiştir. Canlı hücresinin bilgisayar bilimlerinde yaygın kullanımıbilinmektedir. Üretim bilimleri de hücre içindeki işleyişten derslerçıkarmaktadır. Bu çalışmalar da henüz teori aşamasındadır.Bu tez çalışmasında yukarıda kısaca bahsedilen üretim paradigmalarıincelenmiştir. Karşılaştırmaları yapılmıştır. Biyolojik üretim konusu üzerindedaha detaylı durulmuştur. Biyolojik kavramlar ve imalat arasındakibenzerlikler gösterilmiştir. Geleceğin üretim/imalat sistemlerinin nasılolabileceğine dair öngörülerde bulunulmuştur. Bir üretim senaryosugeliştirilmiştir.Anahtar Kelimeler: 1)Modern Üretim Sistemleri, 2)Holonik İmalat, 3)Fraktalİmalat, 4) Canlı Hücresinde Üretim, 5)Tabiattaki İlhamlar

Abstract:
ABSTRACTMaster ThesisBiological Cell Based Approaches in Modelling Modern Production Systemsand Playing out a ScenarioHarun PİRİMDokuz Eylul UniversityInstitute Of Social SciencesDepartment of EconometryBy the end of 20th Century, new manufacturing paradigms have evolved. Theseparadigms requiring computer architecture at a consistent level still in the stateof theorical development have been practiced to a little extent. Commonfeatures of these new manufacturing paradigms in the frame of IMS are systemunits? being autonomous, coordinated and cooperative.Holonic paradigm proposes manufacturing organizations having equipmentwith automation at different levels. It doesn?t use hierarchical commandstructure. A holon consists of both an information processing part and physicalprocessing part. It may comprise smaller holons while constituting bigger ones.Any production unit can be a holon. Holons may work collectively forscheduling, planning etc.Fractal manufacturing system is also a new manufacturing concept holdingdynamic goal orientation and self similarity. Basic fractal consists of fivefunctional modules. Fractal can be a manufacturing flor at the highest level or amachine at the lowest level.Protein synthesis in a biological cell, a pathway reaction have many things incommon with manufacturing systems. Further, cell has radically differentsmethods in producing a good. It?s known that biological cell is used in computerscience prevalently. Manufacturing science also has benchmarks with cell.Studies at this scope is teorical yet.In master thesis, manufacturing paradigms stated above have been analized.Comparison between them has been made with a detailed focus on biologicalmanufacturing. Similarities heve been shown. Prediction about the future ofmanufacturing has been made. A production scenerio has been played out.Key Words: 1) Modern Production Systems, 2)Holonic Manufacturing,3)Fractal Manufacturing, 4) Production in a Biological Cell, 5)Inspirations inNature