Nesne yönelimli coğrafi bilgi sistemi ortamında orta ölçekli topografik haritalar için bina ve yerleşim alanlarının otomatik genelleştirilmesi
Automated generalization of buildings and settlement areas for medium scale topographic maps in an object oriented geographic information system environment
Yazar: ALİ MELİH BAŞARANER
Danışman: PROF. DR. MEHMET SELÇUK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Fotogrametri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
kartografya disiplininin öncelikli hedefleri arasındadır. Bu nedenlegenelleştirme, kartografya ve mekansal bilişim alanındaki araştırmacılar için önde gelen biraraştırma konusu olmuştur. Son yıllarda gerek coğrafi bilgi sistemlerinin yoğun kullanımıgerekse harita tabanlı web ve mobil servislerin yaygınlaşması ile birlikte, genelleştirme yeniboyutlar kazanmaya başlamıştır. Araştırmacılar ve teknoloji sağlayıcılar, bu güç problemeotomatik bir çözüm bulmak için yoğun çaba harcamaktadırlar.Kartografik genelleştirme bir çok kurumda bugüne kadar deneyimli kartograflar tarafındangerçekleştirilmiştir. Bununla birlikte, yüksek üretim maliyetleri, güncelleştirme ve revizyonproblemleri, ulusal, bölgesel ve küresel mekansal veri altyapısı aktiviteleri, toplumun artancoğrafi bilgi ve harita talepleri gibi nedenlerden dolayı, tek bir temel mekansal veri tabanınınkurulması ve diğer bir çok ürünün bu veri tabanından genelleştirme ile türetilmesi düşüncesiharita üretim kurumlarınca benimsenmiştir.Bu çalışmada, ülkemizdeki kısa ve uzun vadeli gereksinimler dikkate alınarak, temel coğrafiveri tabanından orta ölçekli topografik haritalar ve kartografik veri tabanları türetilmesindebina ve yerleşim alanlarına yönelik otomatik genelleştirme çözümleri geliştirilmesihedeflenmiştir. Bu amaçla, ilk olarak topografik veriler nesne yönelimli coğrafi bilgi sistemive harita üretimi yazılımı Laser-Scan LAMPS2 içinde modellenmiştir. Ardından bağlamsal(mekansal yapılanışa bağlı) genelleştirmede karar verme mekanizmasını güçlendiren Voronoiçokgenlerine dayalı bir strateji geliştirilmiştir. Daha sonra bu stratejiye göre genelleştirmeişlem adımları saptanmış, ayrıca mevcut algoritmalara ek olarak bazı algoritmalar geliştirilmişve algoritmalarda kullanılan parametreler statik olarak belirlenmiş ya da iterasyon ile dinamikolarak hesaplanmıştır. Tüm işlemler, Lull programlama dili kullanılarak bu çalışmadageliştirilen KartoGEN genelleştirme modülü ve veri tabanı düzeyindeki metotlar aracılığıylaotomatik olarak gerçekleştirilmiştir. Son olarak, orta ölçekli topografik kartografik veri seti ileyapılan bir kartografik genelleştirme uygulaması sunulmuş ve elde sonuçlardeğerlendirilmiştir.Anahtar kelimeler: Kartografya, coğrafi bilgi sistemi, genelleştirme, topografik harita,Nesne yönelimli mekansal veri tabanı

Abstract:
Modelling and communicating geographic reality at different scales and themes for differentpurposes are among primary goals of cartographic discipline. Therefore, generalization hasbeen popular research topic for researchers in cartography and geospatial informatics. Inrecent years, it has gained new dimensions together with both massive use of geographicinformation systems and widespreading of map-based web and mobile technologies.Researchers and technology providers make intensive efforts to find a satisfactory automatedsolution to that difficult problem.Cartographic generalization has been made by experienced cartographers in many agenciesuntil today. However, due to the reasons such as high production costs, updating and revisionproblems, the activities for national, regional and global spatial data infrastructures,increasing demands of society for geographic information and maps, it is adopted by nationalmapping agencies that the idea of constructing one master spatial database and deriving manyother products from that database via generalization.In this study, it is aimed at developing automated generalization solutions for buildings andsettlement areas in deriving medium scale topographic maps and cartographic databases frommaster (base) geographic database, regarding short and long term requirements in our country.For this purpose, first topographic data were modelled within object-oriented geographicinformation system and map production software Laser-Scan LAMPS2. After that, a strategybased on Voronoi polygons were developed which strengthens contextual generalizationmechanism. Later, processing steps for generalization were determined, besides somealgorithms were developed in addition to existing ones and, parameters used in algorithmswere statically determined or dynamically computed by iteration. All processes wereautomatically implemented by means of KartoGEN generalization interface and methods indatabase level developed in this study using Lull programming language. It concluded with acase study for cartographic generalization of medium scale topographic cartographic data setand an evaluation of obtained results.Keywords: Cartography, geographic information system, generalization, topographic map,object-oriented spatial databaseii