Dinamik yeteneklerin, yüksek performanslı iş sistemleri üzerinden örgütsel performansa etkisi
The effect of dynamic capabilities on organizational performance through high performance work systems
Yazar: ALPER HAKTAN ARSAL
Danışman: PROF. DR. YONCA DENİZ GÜROL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dinamik sistemler = Dynamical systems ; Dinamik yetenekler = Dynamic capabilities ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Yüksek performanslı çalışma sistemleri = High performance working system ; Örgütsel performans = Organizational performance ; İş sistemleri = Business systems

Özet:
Globalleşmenin, rekabetçi ekonomik çevrenin hızlı değişimlere sebep olduğu bir dünyada, pazarın dinamik yapısının hızlı değişimlere uğradığı, pazar trendlerinin endüstrilerde devrimsel seviyede değişimlere yol açtığı 21.yy kurallarının, dünyayı nereye sürüklediğini tahminde zorlanılan bir dönemden geçilmektedir. İşletmelerin sürdürülebilirlik kavramına bağlı kalarak, sürekli yenilik derdinde olmasına sebep olan, teknolojik değişimin ve bu değişimin hızının ürkütücü boyuta ulaşmasının büyük ulusal güçlerin devletçi ve güvenlikçi değerlendirmelerle ekonomik hayata müdahil olmaya başladığını gözlemlenmektedir.
 
Dünya ekonomisinin son 30 yılına damgasını vuran, son yıllarda önemini arttırarak sürdüren ve araştırma alanı sürekli gelişen "rekabet avantajı" elde etmek artık her firmanın arayışı içinde olduğu bir kavramdır. Rekabet avantajının sürdürülebilir bir zeminde gerçekleştirilmesini sağlayan dinamik yetenekler kavramının, ülkemizde önemini ve değerini hala pekiştirme ihtiyacı olan insan kaynakları uygulamalarına dayanan yüksek performanslı iş sistemleri üzerinden örgütsel performansa pozitif bir biçimde etkisinin nasıl gerçekleştiğinin araştırması yapılmıştır.

Bu araştırma, Türkiye'nin en önemli ve kurumsal yönetim karakteristikleri sebebiyle Borsa İstanbul'a kota edilen firmalar ve ilave olarak Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşlarını barındıran İSO-500 Birinci ve İSO-500 ikinci listesindeki firmaları içine alacak şekilde gerçekleştirilen istatistiki çalışmaya dayanmaktadır. İlgili firmalarda 289 firmanın verileri ulaşıldı ve bu veriler temel alınarak öne sürülen hipotezler Yapısal Eşitlik Modeli kullanılarak test ve analiz edilmiştir.
 
Araştırma sonucunda; i) Dinamik yeteneklerin örgüt performansı ile pozitif ilişkide olduğu, ii) Dinamik yeteneklerin yüksek performansı iş sistemleri ile pozitif ilişkide olduğu, iii) Yüksek performanslı iş sistemlerinin motivasyon arttırıcı uygulamalarının örgütsel performansa etkisinde BİST üyeliğinin düzenleyici etkisinin olduğu iv) Dinamik yeteneklerle örgütsel performans arasındaki pozitif ilişkide yüksek performanslı iş sistemlerinin aracılık etkisinin olduğu görülmüştür.

Abstract:
In a world where globalization causes rapid changes in the competitive economic environment, we are going through a period in which the dynamic structure of the market undergoes rapid changes and where market trends cause revolutionary changes in the industries, we have difficulty in predicting where the 21st century rules are driving the world. We observe that the technological change and the pace of this change, which causes businesses to be constantly in trouble of innovation, have reached a frightening dimension, and the great national powers have started to intervene in the economic life with statist and security evaluations.
Achieving a competitive advantage that has left its mark on the competitive market for the last 40 years is a concept that every company is looking for. It has been researched that the concept of Dynamic Capabilities, which enables the realization of competitive advantage on a sustainable ground, positively affects organizational performance through High Performance Business Systems based on human resources practices that still need to reinforce their importance and value in our country.
The research is based on statistical study carried out to include the companies listed in Borsa Istanbul due to the most important companies that have the most corporate governance characteristics Turkish companies  as well as companies listed in the İSO-500 first and İSO-500 second, which are the biggest industrial companies. The data collected 289 companies among beforementioned lists. The hypotheses put forward on the basis of these data were tested and analyzed using the Structural Equation Model.

As a result of the research; i) Dynamic capabilities are positively related to organizational performance, ii) Dynamic capabilities are positively related to high perfomance work systems, iii) BIST membership has a moderating effect on the effect of motivation-enhancing applications of high-performance work systems on organizational performance iv) High performance work systems have mediating effect on the relationship between dynamic capabilities and organizational performance have been found to.