Medya dünyasında tekelleşme: Türkiye örneği
Monopolization in the word of media: In the case of Turkey
Yazar: TOKTOKAN AYTALİYEVA
Danışman: PROF. DR. BAYRAM KAYA ; PROF. DR. KORKMAZ ALEMDAR
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'de tekelci yapı içinde işlev gören medya grupları
hakkında yazıldı. Medya grupları içindeki firmalar arasında yatay, dikey, çapraz tekeller
mevcuttur. Medya grupları iletişim dışından firmalara da sahiptir. Bu tür medya yapıları
gazetelerin işleyişine, içeriğine, yayın kimliklerine olan etkisi incelendi. Medya şirketleri ülke
kamuoyunu istediği gibi yönlendirmeyi, mümkün olan en geniş tüketici kitlesine ulaşmayı,
reklam sektörü için spesifik tüketici kitlesi oluşturmayı ve daha da önemlisi egemen kültürleri
ve değerleri bütün dünyada etkin kılmayı hedeflemektedir.
Çalışma iki bölümden oluştu. Birinci bölümde tekelleşme ile ilgili ve tekelleşmenin
ekonomisi ve siyasi nedenleriyle ilgili konular yazıldı; tekelleşmenin ortaya çıkış nedenleri
kısaca ekonomi açıdan bakılıp incelendi. Günümüzde tekelleri hem büyük bankalara, hem de
büyük işletmelere sahip oldukları için genel olarak ülke ekonomisi üzerinde söz sahibi olduğu
gösterildi. Tekellerin ellerindeki bu ekonomik güç onlara siyasal bir kuvveti nasıl
kazandırdığı Türkiye örneğiyle yazıldı.
İkinci bölümde ise küreselleşme çağındaki medya sektöründeki eğilimler genel yazıldı
ve 1980'li yıllardan itibaren Türk medya sektöründeki gelişmeler incelendi. Ayrıca da Türk
medya gruplarına genel değerlendirme yapılarak medya tekellerin haberciliğe nasıl bir etkide
bulunduğu ve kamuoyu oluşturmada ne kadar etkili olduğu bazı örnekler yardımıyla genel
analiz yapıldı.
Sonuç olarak medya gruplarının tekelci yapılar içinde yer almasının kitle iletişim
araçların tarafsızlığını kaybetmesine neden olmuştur. Bu durum halkın medya aracılığı ile
bilgi alma hakkını engellemektedir.

Anahtar Sözcükler: Tekelleşme, holding, kuvvet, medya gruplar, habercilik

Abstract:
In this study, media groups which function in monopolistic structures of Turkey have
been studied. These media groups are composed of horizontal, vertical and cross monopolies.
Besides communication, they owe companies too. Their impact of journalism, its contents and
identity has been examined. Media companies can control public opinion easily, reach wide
mass consumption, create specific mass consumption for advertisement area and aim to create
dominant culture and values in the world.
This study is composed of two parts. The first part is generally about monopolization
and its economic and political reasons are discussed; the brief examination of reasons of
occurrence of monopolization in economic terms has been discussed. It was shown that
because monopoly owes big banks and enterprises, they are dominant on countries'
economies. How this economic power has provided political power to these monopolies in
Turkey has been examined.
Sonuç olarak medya gruplarının tekelci yapılar içinde yer almasının kitle iletişim
araçların tarafsızlığını kaybetmesine neden olmuştur. Bu durum halkın medya aracılığı ile
bilgi alma hakkını engellemektedir. In conclusion, since media groups are involved in monopolistic structures, the
neurality of mass media has been disappeared. This has prevented population to get
information through mass media.
Key concepts; Monopolization, holding, power, media groups, journalism