Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında aile hayatına saygı hakkı
Right to respect for family life under the European Convention on Human Rights
Yazar: MERİÇ KARAGÖZLER
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZ ŞİMŞEK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Aile = Family ; Aile hayatı = Family life ; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi = European Convontion on Human Rights ; Pozitif yükümlülük = Positive obligation

Özet:
Aile hayatına saygı hakkı, uluslararası insan hakları hukukunda genellikle ?özel hayata saygı hakkı? üst başlığı altında düzenlenmekte ve bireylere gizliliğin ötesinde bir koruma alanı sağlamaktadır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi?nin (AİHS) 8. maddesi ile güvence altına alınan aile hayatına saygı hakkı da bu genel eğilime uymaktadır. 
Bilindiği gibi insan hakları anlayışında gelinen nokta, negatif statü haklarının yerine getirilmesinde dahi devletlerin dokunmama ve müdahale etmemenin ötesinde pozitif edimler yüklenmesini gerektirmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihadında da pozitif yükümlülükler doktrininin kabulüyle birlikte Taraf Devletlerin Sözleşmesel sorumluluğunun kapsamı genişlemiştir. AİHS 8. madde açısından, madde metnindeki ?saygı? ifadesinin pozitif yükümlülükleri çağrıştırdığı Sözleşme Organları?nca pek çok kez dile getirilmiş ve aile hayatına saygı hakkının gereği olarak, hangi alanlarda ne tür düzenlemeler yapılması gerektiği açıklanmıştır.AİHM?in özerk yorum yetkisi ve AİHS?i günün koşullarına uygun biçimde dinamik yoruma tabi tutması dolayısıyla aile hayatına saygı hakkının gelişmeci bir çizgiye sahip olduğunu söylemek mümkündür. Geçmişte yalnızca özel hayat kapsamında değerlendirilen ya da AİHS 8. madde korumasından tümüyle dışlanan bazı konular, zamanla bu hak ile korunur hale gelmiştir.
Genel itibariyle, aile hayatına saygı hakkı ihlalinin ileri sürüldüğü başvurulardaki uyuşmazlık konusu, aile üyelerinin birlikte yaşama imkânından ya da çeşitli nedenlerle ayrı yaşamak zorunda kaldıklarında birbirleriyle görüşme imkânından yoksun olmalarıdır. Başvurular nicelik ve nitelik bakımından incelendiğinde ise çocuklar ve yabancılarla ilgili konuların ağırlıkta olduğu gözlemlenmektedir.Anayasamızın 90. maddesi uyarınca AİHS, iç hukukun bir parçası sayılmakta ve kanunlar gibi doğrudan uygulanmaktadır. Bu nedenle özellikle Taraf Devletlerin AİHS 8. madde kapsamındaki yükümlülüklerinin öğrenilmesi, ulusal mevzuatın Sözleşme?ye uygun hale getirilmesi ve Türkiye aleyhine yapılacak olası başvurularda ihlal kararlarından kaçınılması bakımından önem taşımaktadır.



Anahtar Kelimeler: Aile, Aile Hayatı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 8. Madde, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Pozitif Yükümlülük

Abstract:
Right to respect for family life is usually regulated under the title of ?right to respect for private life? in international human rights law and provides a protected  area beyond privacy for individuals. Right to respect for family life as guaranteed with Article 8 of European Convention on Human Rights (ECHR) also complies with this general tendency.
As is known, human rights concept now requires for the States to undertake not only negative obligations such as not to interfere, but also positive obligations even about the rights of status negativus. The scope of the liabilities of the Contracting States has extended with the approval of positive obligations doctrine in the judgements of the European Court of Human Rights (ECHR). It is expressed for many times by the Convention Organs that the word ?respect? in Article 8 of the Convention, refers positive obligations and is explained what kind of regulations to be done as requirements of right to respect for family life.It is possible to say that right to respect for family life has a progressive line due to the principles of autonomous and evolutive interpretation of ECHR. Some subjects once evaluated only under the concept of private life or out of Article 8 protection as a whole, are now protected with this right. 
Matter of dispute in applications referring to right to respect for family life is mainly about the deprivation of family members of the possibility of living together or contact with each other, if they are obliged to live apart for different reasons. Most of the applications are about the subjects concerning the rights of children or foreigners.  
According to Article 90 of 1982 Constitution, ECHR is a part of national legal system and is applied directly as laws. Thus, learning about the obligations of Contracting States under Article 8 of ECHR has notably importance for adoption to ECHR and avoiding violation judgements against  Turkey.



Key Words: Family, Family Life, Article 8 of European Convention on Human Rights, European Court of Human Rights, Positive Obligation.