İzmir, Aliağa bölgesinde hava kirliliğinin ilkokul çocuklarının bilişsel gelişimine etkisi, bir kohort çalışması
İzmir, Aliağa bölgesinde hava kirliliğinin ilkokul çocuklarinin bilişsel gelişimine etkisi, bir kohort çalişmasi
Yazar: NURCAN ŞENTÜRK DURUKAN
Danışman: PROF. DR. OSMAN ALPARSLAN ERGÖR ; DR. AHMET SOYSAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel gelişim = Cognitive development ; Hava kirliliği = Air pollution ; Kohort çalışmaları = Cohort studies ; İlkokul çocukları =   ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İzmir-Aliağa = İzmir-Aliağa

Özet:
Giriş: Hava kirliliğinin nörotoksik olduğu ve çocukların bilişsel gelişimini etkilediği yönde çalışmalar mevcuttur. Bu çalışmanın amacı, hava kirliliğinin çocukların bilişsel gelişimine etki edip etmediğini ve Aliağa'daki hava kalitesini belirlemektir. 
Yöntem: Kohort kurgusundaki çalışma, Aliağa'da daha önce yapılmış çalışmalar dikkate alınarak hava kirliliğinden doğrudan etkilendiği görülen Helvacı ve Bozköy yerleşim merkezlerindeki ilkokullar ile kirli bölgelere göre daha iyi bir hava kalitesine sahip olan ve hava kirletici kaynaklardan etkilenmediği düşünülen Yeni Şakran İlkokulu'nda gerçekleştirilmiştir. Bu üç okulda, sınıfların iç ortam havasında ve okulların bulunduğu bölgede dış havada, hava kirliliği parametrelerinden PM 1, SO2, NO2 ve O3 ölçülmüştür. Bu okullarda öğrenim gören ilkokul 1., 2. ve 3. sınıf öğrencilerinin tamamına bilişsel durumunun yürütücü işlevlerini ölçen, Psikolog danışmanlığında geliştirilmiş, bilgisayarda oyun olarak oynanabilen ANT, Gonogo ve N-back testleri uygulanmıştır. Ayrıca ebeveynlere sosyodemografik  özelliklerini ve çocukların davranış problemlerini tarayan bir test uygulanmıştır. Bilişsel durum ve dış hava kalitesinin kış, ilkbahar ve yaz aylarında olmak üzere 3 kez ölçülmesi planlanmış ancak COVID-19 pandemisi nedeniyle çalışma tamamlanamamıştır. 
Bulgular: Elde edilen bulgular çalışmanın amacına ulaşmasına yetmese de yapılan 1.ölçümlerde Yenişakran öğrencileri dikkat ağını test eden, düşük puanların daha iyi performans anlamına geldiği ANT'nin uyarılma bölümünde 46.0 (Helvacı-Bozköy 48.0), yönelim bölümünde 46.5 (Helvacı-Bozköy 54.0), çeldirici bölümüde 79.5 (Helvacı-Bozköy 100.0) ortanca değeri alarak dikkat ağında Helvacı-Bozköy okullarından daha iyi performans göstermiştir. Ketleme becerisini ölçen Gonogo testinde, Yenişakran öğrencilerinin ketleme becerisi %91.6 ile Helvacı-Bozköy'den (%87.5) daha iyidir. Çalışma belleğini test eden 2-back testte de Yenişakran öğrencilerinin d puanlarının 19 ile Helvacı-Bozköy öğrencilerinden (-7) daha iyi olduğu bulunmuştur. Ancak bilişsel gelişim takip edilemediği ve karıştırıcı faktörlerin etkisi belirlenemediği için bulunan farkın hava kalitesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını söylemek mümkün değildir. Tek ölçüm yapılsa da Helvacı'da ölçülen hava kalitesinde PM1 değeri DSÖ'nün belirlediği sınırın 4 katıdır (100 µg/m3).
Sonuç: Hava kirliliğinin bilişsel gelişime etkisi belirlenmese de ölçülen PM1 değeri sınırın oldukça üzerindedir ve bir takım sağlık etkilerine yol açması olasıdır. 
Anahtar sözcükler: hava kirliliği, biliş, gelişim, çocuk, okul

Abstract:
Air pollution is suspected as a neurotoxicant and there are some studies showing its impact on cognitive development of children. The aim of this study was to assess if air pollution effects cognitive development of children and measure air quality in Aliaga.
	This cohort study was done in Yenisakran Primary School not affected by air pollution and Helvaci and Bozkoy Primary School which was affected by air pollution according to previous studies in Aliaga. In the three schools, Indoor and outdoor PM 1, SO2, NO2 and O3 was measured. All 1st, 2nd and 3rd class students attenting each school were involved in study. Computerized ANT, Gonogo and N-back tests were used to detect cognitive status, especially executive functions. Also, parents answered a questionnaire consisting of sociodemografic properties and a screening of children's behavioral problems. Cognitive development and air quality was planned to be measured totally 3 times as in winter, spring and summer seasons. But because of the COVID-19 pandemic, the study could not be completed.
	Although the study did not have enough data to fulfill its aims, in the first ANT measurement evaluating attention network and lower points meaning good performance, Yenisakran students showed better performance by taking 46.0 (Helvacı-Bozköy 48.0) in alerting, 46.5 (Helvacı-Bozköy 54.0) in orienting, 79.5 (Helvacı-Bozköy 100.0) in conflict median. In Gonogo testing inhibition ability, Yenişakran students done 91.6% of nogo part while Helvacı-Bozköy students did 87.5% of nogo part correctly. Also in n-back test which tested working memory, d scores of Yenişakran students was 19, better than Helvacı-Bozköy (-7). Although executive functions of Yenişakran students seemed better than Helvacı-Bozköy students, the effect of air pollution on cognitive development could not be evaluated because cognitive development could not be followed up and results could not be adjusted for confounding factors. However, although only one measurement was done, that Helvacı had 4 times high PM1 level according to WHO limits (100 µg/m3).
	The effect of air pollution on cognitive development could not be measured but PM 1 level was over the limits and could affect human health.
        Key words: air pollution, cognition, development, child, school