5 yaş çocuklarının prososyal davranışları ile öz düzenleme becerilerinin boylamsal desende incelenmesi
Investigation of 5-year-old children's prosocial behaviors and self-regulation skills in a longitudinal design
Yazar: NİDA KAYA
Danışman: DOÇ. DR. CEYHUN ERSAN
Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada okul öncesi eğitime devam etmekte olan çocukların öz düzenleme 
becerileri ile prososyal davranışları arasındaki ilişkiler boylamsal desende incelenmeye 
çalışılmıştır. Öz düzenleme becerilerinin ve prososyal davranışların erken çocukluk 
döneminde önemli gelişimsel görevler arasında yer aldığı alanyazın tarafından ortaya 
konmaktadır. Araştırmanın örneklemi Mardin'in Midyat İlçe Merkezinde okul öncesi 
eğitime devam eden 482 çocuktan oluşmaktadır. Araştırmada veriler "4-6 Yaş 
Çocuklarına Yönelik Öz Düzenleme Becerileri Ölçeği (Öğretmen Formu)" ve "Çocuk 
Prososyallik Ölçeği" yardımıyla elde edilmiştir. Çocukların öz düzenleme becerileri ve 
prososyal davranışları öğretmenleri tarafından iki farklı zaman diliminde 
değerlendirilmiştir. Birinci ölçüm 2022 yılı Ekim-Kasım aylarında, ikinci ölçüm ise 
2023 yılı Haziran ayında gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler normal dağılım 
göstermediği için "Mann Whitney U testi", "Wilcoxon İşaretli Sıralar testi" ve lojistik 
regresyon modeli yardımıyla analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçları okul öncesi 
dönem çocuklarının prososyal davranış puan ortalamalarının sadece birinci ölçüm 
bakımından cinsiyet değişkenine göre anlamlı düzeyde farklılaşmakta olduğunu ortaya 
koymuştur. Öte yandan çocukların ikinci ölçüm prososyal davranış ortalamaları dikkate 
alındığında kızların erkeklere göre yine daha yüksek puan kaydettikleri görülmekle 
birlikte, oluşan bu fark durumunun istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görülmüştür. 
Elde edilen bir diğer sonuca göre okul öncesi dönemdeki çocukların prososyal davranış 
puan ortalamalarının birinci ölçümden ikinci ölçüme istatistiksel olarak anlamlı düzeyde 
ilerleme kaydettikleri görülmüştür. Araştırmanın en son sonucuna göre ise çocukların 
üst düzey prososyal davranış grubunda yer alma olasılığını etkileyen yordayıcıların 
engelleyici kontrol ve dikkat olduğu yönündedir. Elde edilen sonuçlar ilgili alanyazın 
kapsamında tartışılmış ve hem uygulayıcılara hem de araştırmacılara dair öneriler sunulmuştur.

Anahtar Sözcükler: Okul öncesi dönem çocukları, Prososyal davranış, Öz düzenleme, Boylamsal desen.

Abstract:
In this study, the relationships between self-regulation skills and prosocial behaviors of 
preschool children were examined in a longitudinal design. The literature reveals that 
self-regulation skills and prosocial behaviors are among the important developmental 
tasks in early childhood. The sample of the study consisted of 482 children attending 
preschool education in Midyat District Center of Mardin. The data were obtained with 
the help of "Self-Regulation Skills Scale for 4-6 Year Old Children (Teacher Form)" and 
"Child Prosociality Scale". Children's self-regulation skills and prosocial behaviors were 
assessed by their teachers at two different time periods. The first measurement was 
conducted in October-November 2022 and the second measurement was conducted in 
June 2023. Since the data obtained did not show normal distribution, they were analyzed 
with the help of "Mann Whitney U test", "Wilcoxon Signed Ranks test" and logistic 
regression model. The results of the study revealed that the mean prosocial behavior 
scores of preschool children differed significantly according to gender variable only in 
the first measurement. On the other hand, when the second measurement prosocial 
behavior averages of the children were taken into consideration, it was seen that girls 
recorded higher scores than boys, but this difference was not statistically significant.
According to another result obtained, it was seen that the mean prosocial behavior scores 
of preschool children made a statistically significant progress from the first to the second 
measurement. According to the last result of the study, the predictors affecting the 
likelihood of children being in the high-level prosocial behavior group were inhibitory 
control and attention. The results obtained were discussed within the scope of the related 
literature and suggestions were presented for both practitioners and researchers.

Keywords: Preschool children, Prosocial behavior, Self-regulation, Longitudinal design.