Orta karadeniz'den avlanmış hamsi (Engraulis encrasicolus, linnaeus, 1758) ve mezgit (Merlangius merlangus, linnaeus, 1758) balık dokularında mikroplastik kontaminasyonuyla ilişkili olarak bisfenol A düzeylerinin belirlenmesi
Determination of bisphenol A levels in anchovy (Engraulis encrasicolus linnaeus, 1758) and whiting (Merlangius merlangus, linnaeus, 1758) fish tissues from the Central Black Sea in relation to microplastic contamination
Yazar: ELİF BETÜL GÜNDÜZ
Danışman: DOÇ. DR. ŞEYDA FİKİRDEŞİCİ ERGEN ; PROF. DR. BURCU ERTİT TAŞTAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Deniz Bilimleri = Marine Science

Özet:
Hem canlılar hem ekosistem için yaşamın temel kaynağı olan su, son yıllarda küresel iklim krizi, nüfustaki artış, hızla gelişen sanayi gibi pek çok nedenden dolayı giderek yok olmaktadır. Mevcut suların kirliliği ve tükenmesi gittikçe artan bir endişeye sebep olmaktadır. Denizlerde bulunan mikroplastikler ile plastik üretiminde kullanılan Bisfenol A (BFA) gibi endokrin bozucu kimyasallar küresel bir tehdit olarak kabul edilmektedir. Bu tez çalışmasında Karadeniz'in önemli balıkçılık merkezlerinden biri olan Sinop İli kıyılarından elde edilen hamsi (Engraulis encrasicolus, Linnaeus, 1758) ve mezgit (Merlangius merlangus, Linnaeus, 1758) kas ve karaciğer dokularında mikroplastik ve BFA kontaminasyonları incelenmiştir. Organik materyalin sindiriminden sonra vakumlu filtre seti ile süzülüp kurutulan örnekler stereo mikroskopta boyut, şekil ve renk belirlenmesi için incelenmiştir. Tespit edilen mikroplastiklerin polimer tipleri FTIR analizi ile yapılmıştır. Yapılan çalışmada incelenen 50 balık örneğinde tüm kas dokularda toplam 428, 25 balık örneğinde tüm karaciğer dokularında toplam 184 mikroplastik parçacık tespit edilmiştir. 50 balığın 44'ünde (%88) kas dokusunda en az bir mikroplastiğe rastlanmıştır. Toplam bulunan mikroplastik parçacığı sayısı 612 olarak bulunmuştur. Bulunan mikroplastiklerin 597'si (%97,5) fibril, 5 tanesi (%0,81) küre, 10 tanesi (%1,63) film olarak bulunmuştur. En yaygın renk mavi olarak görünürken en yaygın polimer tipi %49 PE,PP olarak bulunmuştur. Demersal türlerin pelajik türlere göre daha fazla mikroplastik içerdiği tespit edilmiştir. LCMS sonuçlarına göre her iki balık türünün her iki dokusunda da 0,5ppb değerinin üzerinde BFA'ya rastlanmamıştır. Çalışma daha hassas miktarlarda yürütülebilmesi için örnekler yedeklenerek uygun koşullarda saklanmıştır. Mikroplastik kirliliğinin tespiti ve olası sağlık risklerinin değerlendirilmesi için daha çok çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Water, which is the basic source of life for both living things and the ecosystem, has been gradually disappearing in recent years due to many reasons such as the global climate crisis, population growth, and rapidly developing industry. Pollution and depletion of existing waters cause increasing concern. Microplastics in the seas and endocrine disrupting chemicals such as Bisphenol A (BPA) used in plastic production are recognised as a global threat. In this thesis, microplastics and BPA contaminations were investigated in muscle and liver tissues of anchovy (Engraulis encrasicolus, Linnaeus, 1758) and whiting (Merlangius merlangus, Linnaeus, 1758) obtained from the coasts of Sinop province, one of the important fishing centres of the Black Sea. After digestion of the organic material, the samples were filtered and dried with a vacuum filter set and examined under stereo microscope for size, shape and colour determination. The polymer types of the detected microplastics were analysed by FTIR analysis. A total of 428 microplastic particles were detected in all muscle tissues of 50 fish samples and 184 microplastic particles were detected in all liver tissues of 25 fish samples. In 44 of 50 fish (88%), at least one microplastic was found in muscle tissue. The total number of microplastic particles found was 612. Of the microplastics found, 597 (97.5%) were fibrils, 5 (0.81%) were spheres and 10 (1.63%) were films. The most common colour was blue and the most common polymer type was 49% PE, PP. Demersal species were found to contain more microplastics than pelagic species. According to the LCMS results, no BPA above 0.5ppb was found in both tissues of both fish species. In order to carry out the study in more precise quantities, the samples were backed up and stored under suitable conditions. More studies are needed for the detection of microplastic pollution and evaluation of possible health risks.