Türkiye'de şirket devir & birleşmelerinde due diligence ve vergi affı
A case study of due diligence and tax amnesty in M&A transactions
Yazar: MUSTAFA DAKIN
Danışman: PROF. DR. SELİM YÜKSEL PAZARÇEVİREN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe Denetim Ana Bilim Dalı / Muhasebe Ve Denetim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Birleşmeler = Mergers ; Devir = Turnover ; Finansal denetim = Financial control ; Finansal tablolar = Financial statements ; Hile = Fraud ; Vergi affı = Tax amnesty ; Vergi denetimi = Tax audit ; Vergi mevzuatı = Tax legislation ; Özen yükümlülüğü = Due diligence ; İşletmenin devri = Transfer of enterprise

Özet:
Ülke bazlı ekonomik ölçeklerin yetersiz kalması, artan rekabetle küresel stratejilerin önem kazanması sonucu ortaya çıkan duruma uyum sağlayabilmek için şirket devir ve birleşmeleri revaçtadır. Ekonomik aktörlerin kurumsallaşma çalışmaları, profesyonel yönetimlerin artması vb. faktörler sonucunda şirketlerin daha sık mülkiyet değiştirdiği görülmektedir. Şirketlerde mülkiyet değişikliklerinin güven içinde olabilmesi için hedef şirket hakkında sağlıklı bilgi edinmek gerekir. Sağlıklı bilgi edinme ve elde edilen bilgilerin analizi ise ancak due diligence (durum tespiti) incelemeleriyle mümkündür.
Durum tespiti incelemeleri Türkiye'de akademik çerçevede ve fiili uygulamalarda dar bir kesim tarafından bilinen ve uygulanan bir inceleme türüdür. Faaliyet, hukuki ve finansal olmak üzere üç temel tür due diligence incelemesi bulunmaktadır. Bu incelemelerde çoğu zaman ABD ve Avrupa uygulamaları esas alınmaktadır. Bu çalışmada batı ülkelerinde uygulanan durum tespiti incelemeleri Türkiye koşullarıyla sentezlenerek ele alınmıştır.
Bu çerçevede çalışmada durum tespiti ile ilgili genel bilgiler verildikten sonra durum tespiti sürecine ve durum tespiti türlerine yer verilmiştir. Faaliyet ve hukuki durum tespiti incelemelerine kısaca yer verildikten sonra finansal durum tespiti incelemeleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Finansal durum tespitinde mümkün olduğu ölçüde her bir bilanço ve gelir tablosu kalemi itibariyle uygulanan denetim tekniklerine ve denetimlerden sonra finansal analiz tekniklerine yer verilmiştir.
Finansal durum tespitinde, güncel vergi affından yararlanan bir Türk şirketi örnek olay olarak ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Vergi affından yararlanan işletmenin finansal tablolarında ne tür değişiklikler meydana geldiği, bu durum karşısında alıcının özellikle dikkat etmesi gereken hususlara yer verilmiştir.

Abstract:
The inadequacy of country-based economic scales, the gaining importance of global strategies with increasing competition and adapting to the results of these situations, mergers and acquisitions have been more popular than ever before. Institutionalization efforts of economic actors, increasing professional managements, etc. As a result of these factors, company takeovers are more frequent. In order for the M&A transactions to be safe, it is necessary to obtain accurate information about the target company. Gathering accurate information and analyzing the information is only possible with due diligence.
Due diligence is narrowly recognized and applied in academics and actual practice in Turkey. This is due to the fact that it is based on US and European practices, where such examinations emerged and are widely practiced. In this study, due diligence was synthesized with the conditions of Turkey.
In this context, after the general information about due diligence, the process and types of due diligence are given. After giving a brief summary of the operational and legal due diligence examinations, financial due diligence examinations are discussed in detail.
All audit techniques are applied for each balance sheet and income statement item for the determination of the financial situation. Then, the analysis techniques are explained after the audit.
As an example of synthesizing the financial due diligence studies with the realities of Turkey, the current issue of tax amnesty has been discussed in detail with a case study. As a novel part of this case study, we answer the question of how changes in the financial statement of the target company that is benefiting from tax amnesty occur and the issues that should be considered with it, especially from the aspect of the acquirer.