Psikiyatri hastalarına bakım verenlerin bakım verme yükünün değerlendirilmesi
Evaluation of the caregiver burden of psychiatric patients
Yazar: KURTULUŞ DAYAK
Danışman: DOÇ. DR. ÖNDER SEZER
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Çalışmamız Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı'nın yetişkin Psikiyatri polikliniğine ayaktan başvuran hastaların, bakıcılarındaki bakım veren yükünü ve bu yükü etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel desende tasarlanmıştır.
Yapılan örneklem hesabında %95 güç ve %5 hata payı ile minimum 320 bakım verene ulaşılması planlanmıştır. Çalışmanın evrenini 04 Temmuz 2022 – 04 Eylül 2022 tarihleri arasında başvuran hastalardan, Alkol ve Uyuşturucu Madde Bağımlıları Tedavi ve Araştırma Merkezi başvuruları ve mükerrer kayıtlar hariç tutarak incelendiğinde, bu süreçte başvuran 1423 hastanın bakım vereni oluşturmuş, bu bakım verenlerden çalışmaya katılmaya gönüllü olan 323 hasta yakının katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler 58 sorudan oluşan bir anket aracılığıyla toplanmıştır. Çalışmanın ilk 30 sorusu bakım verenlerin sosyo demografik bilgileri, bakıma katılım ve bakım vermeyle beraber gelen yük durumu ile ilgili soruları, 30-58 numaralı sorular bakım verilen hastaların sosyo demografik bilgileri, hastanın tanısı ve klinik durumu, yatış ve tedavi kullanma durumu ile ilgili sorulardan oluşmaktadır. Ek olarak katılımcılara 22 soruluk Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği uygulanmıştır.
Çalışmamıza katılan bakım verenlerin 213'ünün (%65,94) kadın, 110'unun (%34,06) erkek olduğu, yaş ortalamasının 43,83±13,27 (minimum 19, maksimum 81) yıl olduğu, 72'sinin (%22,29) hastanın eşi, 70'inin (%21,67) hastanın çocuğu, 64'ünün (%19,81) hastanın annesi, 62'sinin (%19,20) hastanın kardeşi, 34'ünün (%10,53) hastanın babası, 21'inin (%6,5) hastanın diğer yakınları olduğu saptanmıştır.
Bakım verenlerin Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği skoru ortalama 39,33±16,42 olarak saptanmıştır. Bakım verenlerin 46'sının (%14,24) az, 127'sinin (%39,32) orta, 110'unun (%34,06) ileri ve 40'ının (%12,38) aşırı düzeyde bakım yükü olduğu, şizofren tanılı hastalara bakım verenlerin, mental retarde hariç tüm tanılı hastalara bakım verenlerden yüksek puan aldığı saptanmıştır. 
Bakım verenin yakınlık, cinsiyet, çalışma, sosyal güvence, sabit maaş ve gelir, kronik fiziksel hastalık varlığı, psikiyatrik tanı varlığı, bakım konusunda yardım alma, bakımdan memnun ve bakım konusunda kendini yeterli hissetme, düzenli sosyal aktiviteye sahip olma, bakım verme konusunda eğitim ihtiyacı duymanın bakım verme üzerine istatistiksel olarak anlamlı ilişkisi olduğu saptanmıştır. Hastanın tanısı, eğitim durumu, çalışma durumu, saldırganlığı, istemsiz yatış olma durumu, düzenli ilaç kullanma ve psikiyatrik kontrollerine gitme durumu, yeterli aile desteği alma durumu, intihar öyküsü varlığı, adli öykü varlığı, hastanın ailesinde başka bir psikiyatrik hastalığa sahip birey varlığı ile bakım verme yükünün istatistiksel olarak anlamlı ilişkisi olduğu saptanmıştır.
Çalışmamızda elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde, şizofreni hastaları başta olmak üzere psikiyatri hastalarına bakım verenlerde yüksek bir bakım verme yükü olduğu görülmüştür. Bakım verme yükünün pek çok faktörden etkilendiği; geliştirilebilecek sağlık politikaları ve doğru hekim yaklaşımları ile bu yükün azaltılarak, bakım verenlerin de toplumda daha sağlıklı, daha aktif ve toplumsal yaşama daha fazla katılan bireyler olmaları sağlanabilir. 
Anahtar kelimeler:  hasta bakımı, bakıcı yükü, bakıcılar, ruhsal hastalıklar, Aile Hekimliği

Abstract:
Our study was designed in a descriptive and cross-sectional design to determine the caregiver burden and the factors affecting this burden in the caregivers of patients admitted to the adult psychiatry outpatient clinic of Trakya University Faculty of Medicine, Department of Mental Health and Diseases.
It was planned to reach a minimum of 320 caregivers with 95% power and 5% margin of error. The population of the study consisted of the caregivers of 1423 patients who applied between July 04, 2022 and September 04, 2022, excluding the applications to the Alcohol and Drug Addicts Treatment and Research Center and duplicate records; and the study was carried out with the participation of 323 caregivers who volunteered to participate in the study. Data were collected through a questionnaire consisting of 58 questions. The first 30 questions were socio-demographic information of the participating caregivers, participation in caregiving and the burden associated with caregiving; questions 30-58 were socio-demographic information of the patients under care, the diagnosis and clinical status of the patient, hospitalization and treatment use. In addition, 22-question Zarit Caregiving Burden Scale was administered to the participants.
Of the caregivers who participated in our study, 213 (65.94%) were female, 110 (34.06%) were male, the mean age was 43.83±13.27 (minimum 19, maximum 81) years, 72 (22.29%) were the spouse of the patient, 70 (21.67%) were the patient's children, 64 (19.81%) were the patient's mother, 62 (19.20%) were patient's siblings, 34 (10.53%) were patient's father, and 21 (6.5%) were other relatives of the patient.
The average Zarit Caregiver Burden Scale score of caregivers was 39.33±16.42. It was found that 46 (14.24%) of the caregivers had a low level of caregiver burden, 127 (39.32%) had moderate, 110 (34.06%) had advanced and 40 (12.38%) had extreme levels of caregiver burden. Caregivers of schizophrenia patients had higher scores than other diagnosis except mental retardation. 
It was found that caregiver's closeness, gender, employment, social security, fixed salary and income, presence of chronic physical illness, presence of psychiatric diagnosis, receiving help in caregiving, being satisfied with caregiving and feeling self-sufficient in caregiving, having regular social activities, and need for counseling in caregiving had a statistically significant relationship with caregiving. It was found that there was a statistically significant relationship between the patient's diagnosis, educational status, employment status, aggression, involuntary hospitalization, regular medication use and psychiatric check-ups, receiving adequate family support, presence of suicide history, presence of forensic history, presence of an individual with another psychiatric illness in the patient's family and caregiving burden.
When the results obtained in our study were evaluated, it was observed that caregivers of psychiatric patients, especially schizophrenia patients, had a high caregiving burden. The burden of caregiving is affected by many factors; this burden can be reduced by developing health policies and the right physician approaches, and caregivers can be healthier, more active and more involved in social life.
Keywords: patient care, caregiver burden, caregivers, mental disorders, Family Practice