Belirsiz ve dinamik talep altında malzeme ihtiyaç planlaması için bir optimizasyon modeli
An Optimization model for material requirement plannig under uncertain and dynamic demand
Yazar: MELİHA ULUPINAR
Danışman: DOÇ.DR. ŞAHAP ARMAĞAN TARIM
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
11 ÖZET Malzeme ihtiyaç planlama (MRP) sistemi, envanter yatırımlarını minimize etmek, üretimi ve etkinliği artırmak ve alıcıya yapılan hizmeti geliştirmek amacıyla kullanılan bir yönetim çizelgeleme ve kontrol tekniğidir. Geçtiğimiz yıllarda dış ülkelerde imalat sanayiinde bir çok firma bu sistemi sıkça kullanmaya başlamıştır. Ülkemizde de bu sistem yaygınlaşmaya başlamıştır. İmalat sanayii işletmelerinde envanter yönetimi amacıyla kullanılan iki yaklaşım vardır; 1- İstatistiksel Envanter Kontrolü, 2- Malzeme İhtiyaç Planlaması. MRP, istatistiksel envanter kontrolünden daha avantajlı bir sistem olmakla beraber bir takım zayıflıkları vardır. Bunlardan biri, talepteki belirsizliğin MRP modellerine etkin şekilde katılmamasıdır. Yani olasılık dağılımı gösteren talebin, olasılık dağılım fonksiyonu yerine sadece beklenen talep olarak MRP modelinde dikkate alınması, optimal çözümden büyük sapmalara neden olmaktadır. Bir diğer zayıflık, MRP'de sistem sinirliUğidir. Sistem sinirliliği, planlanan siparişlerin durağan olmaması durumudur. Bu istenmeyen bir durumdur, çünkü, bir üretim sürecinin bir aşamasındaki durağan olmama durumu tüm sistemi etkilemektedir. MRP'deki bu zayıflıkları giderebilmek için Tanm-Kingsman'ın tek ve çok kademeli stok sistemleri için dinamik-stokastik talebi karşılamaya yönelik geliştirdiği matematiksel model malzeme ihtiyaç planlaması sistemine uyarlanmıştır. Bu yöntemle, MRP'de optimum sonucu verecek, sipariş miktarları ve zamanlan tespit edilmiştir. Ayrıca, hangi dönemde, hangi üst sınıra kadar sipariş verilmesi gerektiğini planlama ufkunun başmda belirleyen Taran-Kingsman'm çalışması MRP sistemini de sinirlilikten uzaklaştıracak potansiyele sahiptir.

Abstract:
Ill ABSTRACT Material Requirement Planning (MRP) system is a management diagraming and control technique that is used for the aim of developing the services given to the customer and to minimize the inventory investments, to increase production and efficiency. In the previous years a lot of companies abroad started to use this system in the manufacturing industry often. It also started to become widespread in our country. There are two approaches used for inventory management in the business enterprises; 1 - Statistical Inventory Control, 2 - Material Requirement Planning. However, MRP has an advantage over statistical inventory control, it has some weak points. One of them is that uncertainty on demand cannot be added effectively to the MRP models. That is to say, the demand that shows probability, to be taken into consideration just as an expected demand instead of probability distribution function MRP model couses high deviation on the optimal analysis. Another weakness in the system nervousness in MRP. System nervousnes is the state of non-stagnancy of the planned orders. This is an unwanted situation because a non-stagnancy situation in the one step of production process affects the whole system. Mathematical model, aimed at meeting the dynamic-stochastic demand developed by Tanm-Kingsman for the single and multi-level inventory systems, to eliminate the weaknesses in MRP, adapted to the Material Requirement System. By this method, order amounts and periods determined those would give the optimum result. In addition, the study of Tanm-Kingsman that determines, at the beginning of the planning, up to which upper limit the orders have to be recieved has a potential to take the system nervousness away from the MRP system.