Otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilere iletişim başlatma-sürdürme becerisinin kazandırılmasında sanal gerçeklik teknolojisinin etkililiği
Effectiveness of virtual reality technology on teaching communication initiating and maintenance skills to students with autism spectrum disorder
Yazar: MURATCAN AKBIYIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPASLAN KARABULUT
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; Sosyal beceri = Social skill ; Özel eğitim = Special education ; İletişim = Communication ; İletişim becerisi = Communication skill

Özet:
Bu araştırmanın amacı Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan öğrencilere iletişim başlatma-sürdürme becerisinin kazandırılmasında sanal gerçekliğin etkililiğini belirlemektir. Araştırmada katılımcılar arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni,sanal gerçeklik ile sunulan öğretimin iletişim başlatma ve sürdürme becerisinin kazanım düzeyidir.  İletişim başlatma-sürdürme becerisinin analizine yönelik hazırlanan 360 derece videolar araştırmanın bağımsız değişkeni olan sanal gerçeklik gözlüğü aracılığıyla öğretim oturumlarında kullanılmıştır. 360 derece videolar 360 derece kamera kullanılarak çekilmiş ve araştırmacı tarafından sanal gerçeklik gözlüğünde izlenebilecek şekilde düzenlenmiştir. Uygulama süreçleri başlama düzeyi yoklama, günlük yoklama, öğretim, izleme ve genelleme oturumlarından oluşmaktadır. Genelleme oturumları ön-test son-test biçiminde düzenlenmiştir.  Ayrıca araştırmanın yetişkin katılımcılarından ve bir ebeveynden araştırmaya yönelik sosyal geçerlik verileri toplanmıştır. Sosyal geçerlik verileri toplama amacıyla yapılan görüşmeler yarı-yapılandırılmış görüşme şeklinde düzenlenmiştir.

Araştırma bulguları OSB olan öğrencilere iletişim başlatma-sürdürme becerisinin kazandırılmasında sanal gerçekliğin etkili olduğunu, öğrencilerin öğretimi yapılan beceriyi birinci ikinci ve üçüncü haftalarda koruduğunu, öğretimi yapılan beceriyi farklı ortam ve kişilere genelleyebildiğini göstermektedir. Sosyal geçerlik bulgularında ebeveyn ve yetişkin katılımcıların görüşlerine göre sanal gerçekliğin becerilerin kazandırılmasında etkili bir araç olduğu, öğretim süreçlerinde zamanı kısaltabileceği öngörülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Sanal Gerçeklik, Otizm Spektrum Bozukluğu, İletişim Başlatma-Sürdürme Becerisi, Sosyal Beceriler, Yardımcı Teknoloji

Abstract:
This study aims to determine the effectiveness of virtual reality on teaching communication initiating and maintenance skills to students with autism spectrum disorder. The present study was conducted through multiple baseline design across participants. The dependent variable of the study is the acquisition level of initiating and maintaining communication skills with the instruction through virtual reality tools. The 360 degree videos prepared for the analysis of initiating and maintaining communication skills were used in teaching sessions via virtual reality glasses which were the independent variable of the study. 360 degree videos were recorded by using a 360-degree camera and arranged by the researcher to be watched on virtual reality glasses. The implementation process consists of initial probe, daily probes, and instruction, monitoring and generalization sessions. Generalization sessions were arranged as pretest – posttest format. Moreover, social validity data were collected from the adult participants and one parent. The social validity data were collected through semi-structured interviews.

The results of the study revealed that virtual reality was effective in teaching communication initiation and maintenance skills to the students with autism spectrum disorder. Results also showed that students maintain these skills in the second and third weeks and the students could generalize these skills into different environments and to different people. As for the social validity findings according to the views of adult participants and their parents it can be suggested that virtual reality is an effective tool in teaching these skills, and that it could shorten the time in instruction process. 

Keywords: Virtual Reality, Autism Spectrum Disorder, Initiating And Maintaining Communication Skills, Social Skills, Assistive Technology