İbn Sina'da kuvve-fiil kavramı
Avicenna's theory of potentiality-actuality
Yazar: ABDÜRREZZAK SEVİNDİK
Danışman: DOÇ. DR. MUHİTTİN MACİT
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Aristoteles = Aristotle ; Kuvve-fiil = Potentiality-actuality ; İbn Sina = Ibn Sina ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı Aristoteles ve İbn Sînâ felsefelerinde değişim sorunu ile bağlantısı içinde kuvve-fiil kavramlarının irdelenmesidir. Araştırma büyük ölçüde birincil kaynaklardan; Aristoteles ve İbn Sînâ'nın eserleri üzerinden kaleme alınmıştır. Tez üç bölümden teşekkül etmektedir. İlk bölümde kuvve-fiil kavramlarının ilk Grek filozoflarındaki kökenleri araştırılmıştır. İkinci bölümde kuvve, fiil ve entelekheia [kemâl] kavramlarının asıl ve teşbih kullanımlarıyla Aristoteles felsefesindeki yeri belirlenmiştir. İkinci ve üçüncü bölümlerde Aristoteles ve İbn Sînâ felsefelerinde değişim türlerinden `oluş ve bozuluş' ile `hareket'; kuvve-fiil ve entelekheia kavramları muvacehesinde incelenerek bu kavramlar itibariyle aralarındaki farklılıklar belirlenmiştir. Bu itibarla`oluş ve bozuluş' ile `hareket' arasındaki farklılıklar göz önünde tutularak Aristoteles ile İbn Sînâ'da kuvve-fiil kavramlarının asıl anlamda madde-form karşılığı kullanıldığı delillendirilmiştir. Söz konusu farklılıklara bağlı olarak entelekheia [kemâl] kavramının kemâl-i evvel ve kemâl-i sâni şeklindeki dereceli yapısı tesbit edilmiştir. Aynı zamanda her iki filozofun Metafizik, Nefs Üzerine, Fizik, Kategoriler, Gökyüzü Üzerine, Oluş ve Bozuluş, Nikhomakhos'a Etik adlı eserlerinde kuvve-fiil kavramları incelenmiştir. Araştırma neticesinde İbn Sînâ'nın kuvve-fiil kavramları muvacehesinde Aristotelesçi bir tavır sergilediği ve bu sorunları Aristoteles sonrası görüşleri de hesaba katarak geniş ve hacimli metinler çerçevesinde tartıştığı görülmüştür.

Abstract:
The main objective of this thesis is investigation of the terms potentiality and actuality in Aristotle and Avicenna. I has written the thesis by primary sources on a large scale. This thesis is divided into three parts. The first part is concerned with the origins of the terms potentiality and actuality in the early Greek philosophers. The second part is an enquiry into the concepts of potentiality, actuality and entelecheia in Aristotle. İt deals with the essential and the different uses of the terms potentiality and actuality in Aristotle. I argue that the concepts of potentiality and actuality have many different applications in Aristotle but in their perfect sense they describe the matter and form. İn the second and third part, I try to elucidate the relation between potentiality, actuality, energeia and entelecheia in relation to `coming-to-be and passing away?and `motion/kinesis? in Aristotle and Avicenna. İn this way I have come to see the differences between `coming-to-be and passing away? and `motion/kinesis? in relation to the terms potentiality and actuality and I argue that `coming-to-be and passing away? are distinct from `alteration?. Hence the term entelecheia divided into the first entelecheia and the second entelecheia in Aristotle and Avicenna. I also investigate the concepts of potentiality and actuality in Metapyhsics, De Anima, Physics, Categories, On the Heavens, On Generation and Corruption, Nicomachean Ethics in the both philosophers. As a result of my research I have come to see that Avicenna, due to the problems has mentioned, is a İslamic Aristotelian philosopher.