Farklı yıllarda toplanan bazı Anadolu karaçamı (Pinus nigra arnold.) orijinlerine ait tohumlarda erken kuraklık testi
The early drought test on seeds of some Anatolian black pine (Pinus nigra arnold.) provenances collected in different years
Yazar: GİZEM KILIÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BORA İMAL
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Anadolu karaçamı (Pinus nigra Arnold.) tohumlarında farklı su stresi seviyelerinin çimlenme değerlerine olan etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla, Denizli ve Kütahya orijinlerinden elde edilen tohumlar üzerinde tohumların morfolojik özellikleri (bin dane ağırlığı ve rutubet yüzdesi) ile çimlenme yüzdesi (ÇY), oransal çimlenme yüzdesi (OÇY) ve çimlenme hızı (ÇH) değerleri analiz edilerek kuraklığa dayanıklı orijinlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Tohum morfolojik özelliklerine ait bulgularda, Denizli orijininin bin dane ağırlığının 15.2-22.9 gr. arasında, rutubet yüzdesinin ise %6.5-8.3 arasında değiştiği; Kütahya orijininin bin dane ağırlığının 20.4-23.7 gr. ve rutubet yüzdesinin %8.1-9.3 aralığında olduğu belirlenmiştir. Tohumlara uygulanan su stresi seviyeleri Polietilen Glikol (PEG)-6000 solüsyonu ile 0, -0.2, -0.4, -0.6 ve -0.8 MPa olarak düzenlenmiştir. Çimlenme testleri, üç farklı saklama süresi (2, 4 ve 8-9 yıl) boyunca gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler varyans analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçları, su stresi seviyesi arttıkça çimlenme yüzdesi, oransal çimlenme yüzdesi ve çimlenme hızında bir azalma olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle -0.6 MPa ve üzeri su stresi seviyelerinde bu azalmaların belirginleştiği anlaşılmıştır. Orijinler arasında çimlenme değerleri (OÇY ve ÇH) bakımından su stresi seviyelerinde istatistiksel farklılıkların bulunduğu belirlenmiştir. Ancak, saklama süresinin çimlenme değerleri (OÇY ve ÇH) üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Denizli ve Kütahya orijinlerinin su stresine verdikleri tepkiler benzer olsa da, Kütahya orijinine ait tohumların Denizli orijinine kıyasla daha yüksek ÇY ve OÇY değerleri sergilediği belirlenmiştir. Bu bağlamda, Kütahya orijini kuraklık stresine daha dayanıklı olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışma, Anadolu karaçamı orijinleri arasında kuraklığa dayanıklılık bakımından tür içi bir varyasyon olduğunu ortaya koymaktadır. Kuraklığa daha dayanıklı olduğu belirlenen orijinlerin, kurak ve yarı kurak bölge ağaçlandırmalarında kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
This study investigates the effects of different water stress levels on the germination parameters of Anatolian black pine (Pinus nigra Arnold.) seeds. For this purpose, seeds from Denizli and Kütahya provenances were analyzed to determine their morphological characteristics (thousand-seed weight and seed moisture content) and germination parameters, including germination percentage (GP), relative germination percentage (RGP), and germination speed (GS), to identify drought-resistant provenances. Morphological analyses showed that the thousand-seed weight of Denizli provenance ranged between 15.2 and 22.9 gr, with a moisture content between 6.5% and 8.3%, while the thousand-seed weight of Kütahya provenance ranged between 20.4 and 23.7 gr., with a moisture content between 8.1% and 9.3%. Water stress levels were adjusted to 0, -0.2, -0.4, -0.6, and -0.8 MPa using polyethylene glycol (PEG)-6000 solutions. Germination tests were conducted over three different storage durations (2, 4, and 8-9 years), and the data were analyzed using variance analysis. The results revealed that as water stress levels increased, germination percentage, relative germination percentage, and germination speed decreased significantly. These reductions became more pronounced at water stress levels of -0.6 MPa and higher. Statistical differences in germination parameters (RGP and GS) were observed among provenances under water stress levels. However, storage duration did not have a significant effect on germination parameters (RGP and GS). Although the responses of seeds from Denizli and Kütahya provenances to water stress were generally similar, seeds from the Kütahya provenance exhibited higher GP and RGP values compared to those from the Denizli provenance. Therefore, the Kütahya provenance was evaluated as being more drought-resistant. This study demonstrates the existence of intra-species variation in drought resistance among Anatolian black pine provenances. Provenances identified as more drought-resistant are recommended for afforestation projects in arid and semi-arid regions to improve success rates.