Karotis veya vertebral arter stentleme yapılan hastaların cinsiyet ve yaşa göre risk faktörleri açısından karşılaştırılması
Comparison of patients undergoing carotid or vertebral artery stenting according to age and sex risk factors
Yazar: TOLGAHAN KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF İNANÇ
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Karotis arterleri = Carotid arteries ; Karotis stenozu = Carotid stenosis ; Risk faktörleri = Risk factors ; Stentler = Stents ; Vertebral arter = Vertebral artery ; Vertebrobaziler yetmezlik = Vertebrobasilar insufficiency ; Yaş faktörleri = Age factors ; İnme = Stroke ; İskemi = Ischemia

Özet:
İnme tedavisindeki gelişmelere rağmen, inme nedenli ölümler dünyada ikinci sırada yer almaktadır. Ayrıca uzun dönem sakatlığın en önemli nedenlerindendir. Epidemiyolojik çalışmalar inmelerin %10-20'sinin karotis arter hastalığı ve %8'inin vertebral arter hastalığı nedeniyle olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada karotis veya vertebral stent uygulanan hastalarda risk faktörlerinin yaş ve cinsiyete göre ilişkisi araştırılmıştır.
Çalışmada Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nöroloji Kliniğinde Şubat 2015-Eylül 2018 tarihleri arasında karotis veya vertebral arter stentleme yapılan hastaların dosya kayıtları retrospektif olarak incelendi. Hastaların yaşları <65, 65-74 ve ≥75 şeklinde üç grupta değerlendirmeye alındı. İstatistik değerlendirmelerde; sosyodemografik özellikler, stentlenen arterler, semptom varlığı, hipertansiyon, diyabetes mellitus, hiperlipidemi, kalp hastalıkları, sigara kullanımı, alkol kullanımı, geçirilmiş inme öyküsü değişkenlerinin yaş grupları ve cinsiyet ile ilişkisi incelendi.
 Değerlendirmeler sonucunda hastaların %68,7'sinin erkek olduğu ve %83,7'sine karotis stenleme uygulandığı saptandı. Karotis arter ile vertebral arter hastaları arasında risk faktörleri açısından anlamlı farklılık izlenmedi (p>0,05). Çalışmada hipertansiyon (%65,5) en sık rastlanan risk faktörü olarak saptanmıştır. Diyabet, sigara kullanımı ve geçirilmiş inme faktörleri 75 yaş altı bireylerde istatistiksel olarak anlamlı daha yüksek oranlarda gözlenmiştir (p<0,05). Diyabet ve hipertansiyon kadınlarda; sigara ve alkol kullanımı ise erkeklerde anlamı daha yüksek oranlarda saptanmıştır (p<0,05).
Sonuç olarak risk faktörlerinin görülme oranları yaş ve cinsiyete göre değişkenlik göstermektedir. Risk faktörlerinin alt grup analizleri ile daha ayrıntılı şekilde belirlenmesi; bu sayede daha spesifik koruyucu hekimlik uygulamaları yürütülmesi ile iskemik inme riski, mortalite ve morbiditesi önemli ölçüde azaltılabilecektir.

Anahtar Kelimeler: İskemik inme, Karotis arter stenozu, Vertebral arter stenozu,
Stent, Risk Faktörleri

Abstract:
Despite recent developments in stroke management, stroke is still the second leading cause of mortality worldwide and is the major cause of long-term disability. Epidemiological studies have shown that carotid artery disease and vertebral artery disease account for about 10 to 20% and 8% of all stroke cases, respectively. In the present study, we aimed to investigate the possible relationship between risk factors and age and sex of the patients undergoing carotid or vertebral artery stenting.
Between February 2015 and September 2018, medical data of patients who underwent carotid or vertebral artery stenting at Gaziantep University, Faculty of Medicine, Department of Neurology were retrospectively analyzed. The patients were stratified according to age as <65 years, 65-74 years, and ≥75 years. Data including sociodemographic characteristics of the patients, arteries stented, presence of symptoms, comorbidities such as hypertension, diabetes mellitus, hyperlipidemia, or cardiac diseases, smoking and alcohol history, and previous stroke were recorded and evaluated according to the age and sex.
The results of the study revealed that 68.7% of the patients were males and 83.7% underwent carotid artery stenting. There was no statistically significant difference in the risk factors between the patients with carotid artery stenting and those with vertebral artery stenting (p>0.05). Hypertension (65.5%) was the most common risk factor. Diabetes, smoking history, and previous stroke were statistically significantly more common in the patients below 75 years (p<0.05). The rate of diabetes and hypertension was significantly higher in female patients, while the rate of smoking and alcohol history was significantly higher in male patients (p<0.05).
In conclusion, risk factors vary according to age and sex of patients. The risk of ischemic stroke and mortality and morbidity rates can be substantially reduced by identifying risk factors in subpopulations and implementing specific preventive medicine measures.


 Keywords: Ischemic stroke, Carotid artery stenosis, Vertebral artery stenosis,
Stent, Risk factors.