Hekimlerde algılanan stres düzeyiningastrointestinal semptomlarla ilişkisi
The relationship of perceived stress level withgastrointestinal symptoms at physicians
Yazar: MERVE BADILLI
Danışman: DOÇ. DR. TİJEN ACAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Doktorlar = Physicians ; Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Gastrointestinal sistem = Gastrointestinal system ; Stres = Stress

Özet:
Giriş ve Amaç: Stres ile ilişkili Gastrointestinal (Gİ) sistem semptomları
dünya genelinde yaygın görülmekte ve kişilerin hayat kalitesini olumsuz
etkilemektedir. Bu çalışma ile hekimlerde algılanan stres ve gastrointestinal
semptom düzeyini belirlemek, hekimlerin sosyodemografik özellikleri ve algılanan
stres düzeyleri ile gastrointestinal semptomlar arasındaki ilişkiyi ortaya koymak
amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma gözlemsel ve analitik bir araştırmadır.
Çalışmaya, 23.08.2022-23.10.2022 tarihleri arasında, Ankara Atatürk Sanatoryum
Eğitim ve Araştırma Hastanesinden 148 dahili ve cerrahi branş asistan hekimi
katılmıştır. Katılımcılara bilgilendirilmiş gönüllü onam formu, sosyodemografik bilgi
formu, Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) ve Gastrointestinal Semptom Derecelendirme
Ölçeği (GSDÖ) yüz yüze veya elektronik ortamda uygulanmıştır. Çalışma verileri
IBM SPSS versiyon 25.0 programıyla analiz edilmiştir. Belirtilen tarihler arasında
ilgili bölümlerde aktif olarak çalışmakta olan ve çalışmaya katılmayı onayladığını
bildiren asistan hekimler çalışmaya dahil edilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların yaşları 23-52 arasında olup 93'ü (%62) kadın, 55'i
(%38) erkektir. Katılımcıların Algılanan Stres Ölçeği toplam puanı ortalama
29,82(±7,52), Gastrointestinal Semptom Derecelendirme Ölçeği puanı ortalama
36,38±16,95 olarak hesaplanmıştır. Algılanan Stres Ölçeği ile Gastrointestinal
Semptom Derecelendirme Ölçeği birbiri ile aynı yönde ilişkili bulunmuştur. Kronik
hastalığı olanlarda, düzenli ilaç kullananlarda, psikiyatrik destek almış olanlarda ve
hayatının bir döneminde hekimliği bırakmayı düşünenlerde algılanan stres düzeyiyle
birlikte gastrointestinal semptom düzeyi anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur.
Hayatının bir bölümünde hekimliği bırakmayı düşünenlerde her iki ölçek puanı tüm
alt boyutlarıyla yüksek saptanmıştır. Nöbet tutan ve ailesiyle birlikte yaşayan
hekimlerde ise algılanan stres düzeyi daha yüksek bulunmuştur.
ix
Sonuç: Asistan hekimlerde algılanan stres düzeyi arttıkça gastrointestinal
semptom düzeyi de artmaktadır. Yoğun çalışma koşulları altında çalışan hekimlerde
artmış stres düzeyi, onları hem psikolojik hem de gastrointestinal semptomların da
eşlik ettiği fiziksel yönden etkilemektedir. Hekimlerde nefes egzersizleri, gevşeme
teknikleri, düzenli spor yapmak, sağlıklı beslenmek gibi yöntemlerle bireysel stres
yönetimi; yöneticilerin çalışma koşullarını iyileştirmeye yönelik çalışmaları ve stres
yönetimiyle ilgili hizmet içi eğitim planlaması yapılmasıyla kurumsal stres yönetimi
sağlanabilir. Ayrıca yürütülen sağlık politikalarında yapılacak olumlu düzenlemelerle
algılanan stres düzeyleri azaltılabilir. Daha az stres ve daha iyi koşullar altında
çalışan hekimlerin çalışma verimi artıp, hastayla iletişimi iyileşerek sunulan sağlık
hizmeti daha iyi hale gelebilir. Çalışmamızın bu alanda farkındalığın arttırılmasına
ve buna yönelik tedbirlerin alınmasına önayak olarak hekimlere ve dolayısıyla
topluma yarar sağlayacağı düşünülmüştür.

Abstract:
Introduction and Purpose:: Gastrointestinal (GI) system symptoms related
to stress are common worldwide and affect the quality of life of individuals
negatively. The aim of this study is to determine the perceived stress and
gastrointestinal symptom levels in physicians, and to reveal the relationship between
physicians' sociodemographic characteristics and perceived stress levels with
gastrointestinal symptoms.
Material and methods: Our study consists of 148 internal and surgical
assistant physicians at Ankara Atatürk Sanatorium Training and Research Hospital
and it is carried out between 23.08.2022 and 23.10.2022. A questionnare covering an
informed voluntary consent form, sociodemographic data form Perceived Stress
Scale (ASS) and Gastrointestinal Symptom Rating Scale (GSDS) was applied to the
participants face-to-face and electronically. The data were analyzed with IBM SPSS
25.0 software. Assistant physicians who were actively working in the relevant
departments between the specified dates and who indicated that they approved to
participate in the study were included in the study.
Results: The age of the participants is between 23-52 and 93 of them (62%)
are female and 55 of them (38%) are male. Total score on the Perceived Stress Scale
of the participants was calculated as 29.82 (±7.52), and the score on the
Gastrointestinal Symptom Rating Scale was calculated as 36.38±16.95. Perceived
Stress Scale and Gastrointestinal Symptom Rating Scale were found to be correlated
with each other positively. The level of gastrointestinal symptoms along with the
perceived stress level were found to be significantly higher in those with chronic
disease, who are in regular medication, who received psychiatric treatment, and who
has been considering to resign from his job. All sub-scores of both scales were found
to be high in those who has been considering to resign from his job. The perceived
stress level is found to be higher in physicians who are on duty and live with their
parents.
xi
Conclusion: As the perceived stress level in resident physicians increases,
the level of gastrointestinal symptoms also increases. The increased stress level in
physicians working under hard conditions affects them both psychologically and
physically accompanied by gastrointestinal symptoms. Individual stress management
in physicians can be achieved with methods such as breathing exercises, relaxation
techniques, doing sports regularly, and healthy nutrition. Institutional stress
management can be achieved by the efforts of the managers to improve working
conditions and by planning in-service training on stress management.
In addition, the perceived stress levels can be reduced by positive arrangements in
the health policies carried out. Physicians working under less stress and better
conditions can increase their working efficiency and improve their communication
with the patient, thus the provided health service can be improved. It is thought that
our study will provide benefit the physicians and therefore the society by increasing
awareness in this area and lead to take measures for this purpose.