Antik Yunan komedyasında Grotesk düşünce
Grotesque idea in the ancient Greek comedy
Yazar: NAZIM SARIKAYA
Danışman: YRD. DOÇ. OĞUZ ARICI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Antik Yunan = Ancient Greece ; Aristophanes = Aristophanes ; Dionysos = Dionysian ; Grotesk = Grotesque ; Komedi = Comedy ; Ritüel = Ritual ; Tiyatro = Theatre

Özet:
Antik Yunan komedyası kimi uyumsuzlukları, karşıtlıkları ve farklılıkları; başka bir ifadeyle bir araya gelmesi oldukça zor olan uç noktaları bir araya getirir. Antik Yunan komedyasına bu karakteristik özelliği veren Dionysos'tur. Tiyatronun, şarabın ve doğadaki doğurucu güçlerin tanrısı Dionysos; hem tanrı hem insan, insan/hayvan, erkek/kadın, genç/yaşlı, vatandaş/barbardır. Aynı anda yaşamın hazzını (yeme-içme-cinsellik) ve ölümün acısını (şiddet-vahşet-kan) deneyimlemiş bir tanrı olduğu için acıyı ve hazzı birlikte temsil eder. Dionysos dinine inananlar da sürekli olarak ölüp yeniden doğan tanrılarının acı-tatlı deneyimini ritüel ve dram yoluyla yaşantılamaya, bu şekilde O'na ulaşmaya, O olmaya çalışmaktadırlar. Antik Yunan komedya ve tragedyasının kökeni Dionysos kültü ve ritüellerine dayanır, dolayısıyla her iki uç noktada (kalıntısal da olsa) başlangıçtaki birlikteliği görmek mümkündür. Bu iki dramatik tür aynı ağaçtan doğup geliştikleri için kaçınılmaz olarak birbirlerinden izler taşırlar. Bu çalışma Dionysos kültü, ritüelleri ve bu kaynaktan doğan antik Yunan komedya/tragedyasının, bir araya gelmesi oldukça zor olan uç noktaları iç içe geçirdiği için grotesk ile açıklanabileceği iddiasını taşımaktadır. İlk kez Roma döneminden kalan duvar süslemelerini ifade etmek için kullanılan grotesk (grotta-tesca, mağara resmi) tıpkı Dionysos gibi uyumsuzlukları, farklılıkları ve karşıtlıkları bir araya getirir. Her ne kadar anakronik olsa da grotesk düşünce Dionizyak olanı anlamamızı kolaylaştırmaktadır.

Abstract:
Ancient Greek comedy brings together certain incompatible ends, contrasts and differences; in other words two separate ends that seems to be unable to come together. Dionysus is the source of this characteristic of Ancient Greek comedy. Dionysus is the god of theatre, wine and productive powers of nature, who is both a god and human, a human and an animal, a man and woman, young and old, a citizen and a barbarian. He is a god who has experienced the pleasures of living (eating-drinking-sex) and the pain of death (violence-massacre-blood), which makes him capable of representing both pain and pleasure. The ones who believe in the religion of Dionysus try to embody their god's experiences of dying and coming back to life through ritual and drama, in which they try to reach to him and become him. Ancient Greek comedy and tragedy has its sources in Dionysus cult and rituals, and because of that it is possible to see the unity (even if it is only reminiscences) in these two opposites. Because these two dramatic genres were brought to life from the same tree, they inevitably have traces of each other. This study proposes that Ancient Greek comedy and its source, the Dionysian cult and rituals, can be explained through grotesque since they bring two opposite ends together. The word grotesque, first used to describe the material reminiscences of Roman wall decorations (grotta-tesca, cave painting), brings together incompatible ends, contrasts and differences. Even though the term grotesque is anachronistic for the context of Ancient Greece, it makes the Dionysiac objects more graspable for us (contemporary).