Dış borçların sürdürülebilirliği: Türkiye örneği
External debt sustainability: The case of Turkey
Yazar: HÜSEYİN GÖKHAN BAYATA
Danışman: DOÇ. DR. GÜVEN DELİCE
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Dış borçlanma, iç tasarrufları yetersiz olan Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin, kalkınmalarının finansmanında yoğun olarak başvurdukları bir dış kaynaktır. Dış borçların kullanımı sırasında yurtiçi ekonomiye dışarıdan kaynak transferi gerçekleşirken, geri ödenmesi sırasında tam tersine, ekonomiden dış ekonomilere bir kaynak transferine yol açmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde dış borcun ve bunu idare etmenin zorluklarının en önemli nedeni, dış ödemeler dengesinin cari işlemler hesabının idare edilebilir büyüklükten çıkmasıdır. Bu bağlamda, cari işlemler hesabı dengesini destekleyici iç ekonomi politikaları, gerçekçi kur politikası ve dış borcun üretken ve ekonomiye döviz geliri sağlayabilecek yatırım alanlarının finansmanında kullanılması suretiyle, dış borcun artışı önlenebileceği gibi, idaresi de kolaylaşacaktır. Dış borç yönetiminde başarı sağlanması, yalnızca dış borçların sürdürülebilirliğine olumlu yansımayacak, aynı zamanda gelişmekte olan ülkelerin yatırım-tasarruf dengesini de iyileştirerek dış kaynak bağımlılığını azaltacaktır.Türkiye ekonomisinde yapısal dönüşümün gerçekleştiği ve ekonominin dışa açıldığı 24 Ocak 1980 Kararları'nın ardından, Türkiye'nin dış borçlanmasında da belirgin yapısal değişimler meydana gelmiştir. Bu kapsamda, önceleri daha çok resmi kanallardan dış borç alan Türkiye ekonomisi, bu gelişmelerden sonra yoğun olarak özel kaynaklardan borçlanmaya başlamıştır.Özellikle 1989 yılından sonra cari işlemler dengesini sağlamaya yönelik iç ekonomi politikalarına önem verilmemesi sonucu iç ekonomik istikrarın bozulması, dış rekabet gücünü olumsuz etkileyerek Türkiye'nin dış borçlarının sürdürülebilirliğini güçleştiren başlıca neden olmuştur. Bu yapısal engel, siyasal istikrarın sağlandığı, mali disiplin ve iç ekonomik istikrar konusunda gerekli bilincin oluşmaya başladığı 2000'li yıllara kadar devam etmiştir. Dolayısıyla dış borçların sürdürülebilirliği, yalnızca dış borç yönetiminden ibaret olmayan, aynı zamanda iç ekonomik istikrarın sağlanmasını da gerektiren kapsamlı ve önemli bir konudur.

Abstract:
External debt is a foreign source that the developing countries as Turkey, whose domestic savings are inadequate, densely uses in financing of economic development. While occuring a source flowing from outside to domestic economy during using of externel debt, that it is being paid back leads to a source flowing from the economy to foreign economies, conversely. The most important reason for difficulties of external debt and managing external debt in developing countries is that current account in balance sheet of payments passes over the extent to be managed. In this context, it gets easy to manage external debt besides preventing rise in external debt thanks to domestic economy policies supporting equilibrium in current account, policy of real currency and using external debt in financing investment areas which are productive and which can be provide foreign currency income to the economy. Getting succesfull in external debt management not only positively reflect to external debt sustainability, but also decrease dependence of foreign source in developing countries by improving its saving-investment equilibrium. After Economic Stabilization Decisions in 1980 that have lead to the structural change in Turkish economy and that integrate the economy into the world economy, the structure of external debt in Turkey apparently has changed. In this context, Turkish economy, that densely used external debt by official finance foundations to a large extent before 1980, has often started taking external debt from private ones after these structural changes in the economy. As a result of the fact that Turkish governments have neglected domestic economy policies towards providing equilibrium in the current account, deterioration in domestic economy stabilization has got a main reason precluding external debt sustainability in Turkey by affecting negatively the foreign competition power. This structural impediment has lasted until 2000? s years when political stabilization has been provided and required sensibility in the subject of fiscal tighting and domestic economy stabilization has started to be established. Therefore, external debt sustainability is a comprehensive and significant subject which not only consists of external debt management, but also necessitates being provided domestic economic stabilization.