Okul öncesi eğitime devam eden 4-5 yaşındaki çocukların yılmazlık özellikleri ve yılmazlığı destekleyici faktörlerin incelenmesi
Investigating resilience characteristics and resilience supportive factors of 4-5 years old children in pre-school education
Yazar: ELİF ERDEM
Danışman: DOÇ. DR. EBRU ERSAY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Uyum = Adjustment ; Yılmazlık = Resiliency ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenci zorlukları = Student difficulties

Özet:
Bu araştırmada, okul öncesi dönemde zorluklara rağmen uyum sağlayan çocukların yılmazlık özellikleri ve yılmazlığı koruyucu faktörler incelenmiştir. 2015-2016 eğitim öğretim yılında Şanlıurfa'daki bağımsız anaokulu ve anasınıflarında bulunan 4-5 yaşındaki çocuklar araştırmanın kapsamını oluşturmuştur. Bu araştırmada, karma yöntem kullanılmıştır. Öncelikli olarak nitel veriler, daha sonra nicel verilerin elde edilmesini ve analizini öngören keşfedici sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmada "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" ve "Risk Faktörleri Listesi", "Erken Çocuklukta Yılmazlık Ölçeği (EÇYÖ)" ve "Erken Çocuklukta Yılmazlığı Koruyucu Faktörler Ölçeği (EÇYKFÖ)"   kullanılmıştır. İlk olarak öğretmen ve ebeveynlerle yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme sonuçları için "içerik analizi" yapılmıştır. İçerik analizi sonucunda öğretmen ve ebeveynlerin görüşleri doğrultusunda "Risk Faktörleri", "Koruyucu Faktörler", "Yılmaz Çocuk Özellikleri" "Yılmazlık Mümkün", Yılmazlık Mümkün Değil", Çağrıştırdığı" ve "Bilgi Eksikliği" temalarına ulaşılmıştır. İkinci olarak ise öğretmenlere "Risk Faktörleri Listesi" uygulanarak risk altında olan ve bunun sonucunda olumlu uyum gösteren çocuklar belirlenmeye çalışılmıştır. Risk Faktörleri Listesinde öğretmenler en fazla olarak "anne baba eğitim seviyesinin düşük olması" ve "yoksulluğu" dile getirmişlerdir. Risk Faktörleri Listesine göre belirlenen çocukların öğretmenlerine ve ailelerine ölçekler uygulanmıştır.Araştırmada E.Ersay (kişisel iletişim, 10 Şubat, 2016) tarafından geliştirilen "Erken Çocuklukta Yılmazlık Ölçeği (EÇYÖ)" ve "Erken Çocuklukta Yılmazlığı Koruyucu Faktörler Ölçeği (EÇYKFÖ)"  kullanılmıştır. Her iki ölçek içinde açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. 'Erken Çocuklukta Yılmazlık Ölçeği değerlendirmeleri 375 çocuk ile yapılmıştır ve yeni geliştirilen bu ölçeğin açıklayıcılığının yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Ölçeğin cronbach alfa katsayısı 0,98 olarak hesaplanmıştır. Erken Çocuklukta Yılmazlığı Koruyucu Faktörler Ölçeğinin (EÇYKFÖ) değerlendirmeleri ise 358 çocuk ile yapılmıştır. Ölçeğin cronbach alfa güvenirlik katsayısı 0,94 olarak saptanmış ve ölçeğin maddelerine verilen cevapların güvenirliğinin yüksek düzeyde olduğu sonucuna varılmıştır.Bu araştırmanın analiz sonuçlarında, kız çocuklarının toplam yılmazlık puanlarının erkek çocuklarının toplam yılmazlık puanlarından daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca babası lise mezunu olan çocukların yılmazlık puanlarının babası ilkokul mezunu olan çocukların yılmazlık puanlarından daha yüksek olduğu bulunmuştur. Analiz sonuçlarında çocuğun yaşamında koruyucu faktörlerin artması ile çocuğun yılmazlığının arttığı ortaya konmuştur.

Abstract:
In this research, the resilience characteristics and protective factors of children who adapt to the preschool period despite the difficulties were examined. The scope of this research was 4-5 years old children who had been attending preschool in Şanlıurfa in the 2015-2016 academic year. In this study, mixed method was used. Because the exploratory sequential pattern was used, primarily qualitative data and then quantitative data was collected. The "Semi-structured Interview Form", "Risk Factors List", "Early Childhood Resilience Scale" and "Early Childhood Resilience Protective Factors Scale" were used in the study. First, semi-structured interviews were held with teachers and parents. "Content analysis" was conducted for semi-structured interviews.  As a result of content analysis, in line with the views of parents and teachers "Risk Factors", "Protective Factors", " Features of Resilience Children " "Resilience is possible", Resilience is Not Possible ", "Evokings" and "Lack of information" themes have been found. Secondly, the "Risk Factors List" was applied to the teachers and tried to determine the children who were at risk but still showed positive adaptation. On the Risk Factors List, mostly chosen risk factors were "low parental education level" and "poverty" by teachers. Scales were applied to teachers and families of the children who were identified according to the Risk Factors List.The "Early Childhood Resilience Scale" and "Early Childhood Resilience Protective Factors Scale" developed by E.Ersay (personal communation, 10 February, 2016) were used in the study. For both scales, exploratory factor analsis has been held .'Early Childhood Resilience Scale' evaluations were conducted with 375 children. It was revealed that this newly developed scale has a high explanatory power. The cronbach alpha coefficient of the scale was calculated as 0.98. The evaluation of Early Childhood Resilience Protective Factors Scale (EÇKFÖ) was conducted with 358 children. The cronbach alpha reliability coefficient of the scale was 0.94. As a result, it is concluded that the reliability of the answers given to the scale items is high.The analysis of this study showed  that the total resilience scores of girls were higher than the total resilience scores of boys. It was also found that the resilience points of the children whose fathers graduated from high school are higher than the children whose fathers graduated from elementary school.The results of the analysis reveal that the resilience of children increases with the increase of protective factors in the lives of these children.