Lojistik sektörü ve e-lojistik uygulamalarının rekabet gücü yönüyle değerlendirilmesi: Antalya serbest bölgesi firmaları örneği
Evaluation of the logistics sector and e-logistics applications in terms of competitiveness: The case of Antalya free zone companies
Yazar: GÜLHAN DURAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSA TÜRKOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Lojistik = Logistics ; Lojistik performans endeksi = Logistics performance index ; Lojistik sektörü = Logistic sector

Özet:
Günümüzde küreselleşmenin bir sonucu olarak, üretici firmalar sadece kendi ülkelerindeki firmalarla değil dünyada aynı alanda faaliyet gösteren firmalarla rekabet etmektedirler. Günümüzde rekabet gücüne sahip olma, firmaların en uygun maliyet ile en kaliteli şekilde üretilen ürünün, en hızlı şekilde en fazla katma değer yaratarak nihai tüketiciye ulaştırmayı gerektirmektedir. Bu gereklilik, ancak lojistik hizmetler ile sağlanabilmektedir. Lojistik hizmet sağlayıcıları için de ticari dünyadaki dinamik değişimlere ayak uydurabilmek ve müşteri gereksinimlerini karşılamak için lojistik yönetiminde elektronik tabanlı uygulamaların kullanılması artık zorunluluk haline gelmiştir. Bilgi teknolojileriyle elektronik tabanlı olarak yürütülen işlemler, lojistik faaliyetlerin yeniden tanımlanmasını gerektirmiştir. Hızla gelişen ve yaygınlaşan internet teknolojisi, işletmelerin haberleşme ve iletişim şekliyle birlikte iş yapma yöntemlerini değiştirmektedir. 
Lojistik sektörü, yarattığı istihdam, milli gelir ve yabancı yatırımları yönlendirme yönü ile ülke ekonomisinde önemli etkiler yaratmaktadır. Sektörün büyük hacme sahip olması ve önemli görülmesinin en temel nedeni ise tüm sektörlere hizmet vermesi olarak ifade edilebilir. Sektörlerin rekabet gücünün ortaya konulmasında, Michael E. Porter'ın geliştirdiği Elmas/Karo Modeli, en fazla kabul gören yaklaşımlarda biri durumundadır. Bu yaklaşıma göre, Antalya Serbest Bölgesi rekabetteki en önemli avantajı sahip olduğu coğrafi konumundan kaynaklanmaktadır. Çalışmanın temel amacı; Antalya Serbest Bölgesi'nde yer alan firmaların sahip olduğu lojistik altyapılarının firmaya sağladığı rekabet avantaj düzeyini belirlemektir. Aynı zamanda, firmaların e- lojistik faaliyetleri ile kazanımları rekabet avantajı elde etmelerinde sağladığı avantajlar ve dezavantajlar değerlendirilmektedir.
Tez kapsamında gerçekleştirilen saha araştırmasında anket yöntemi kullanılmış ve hazırlanan anket formu Antalya Serbest Bölgesi faaliyet gösteren 78 firma üzerinde uygulanmıştır. Anket çalışması sonucu elde edilen veriler SPSS programı ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçları değerlendirilerek, firmaların rekabet düzeyleri tespit edilmiş ve rekabetçi avantaj yapısı Porter modeli yardımıyla değerlendirilmiştir. Bu araştırmanın temel bulgusu, rekabetçi avantaj bulunduğu ve değer zincirleri açısından rekabet avantajına sahip olduklarıdır.

Abstract:
As a result of globalization, today, manufacturers compete with not only the domestic firms, but also the ones abroad. Having competition power, today, requires transporting the products, which was produced with the best cost and quality, to the final consumer. This requirement can be provided by logistics services. For logistics service providers using electronic based applications in logistics management has been compulsory for both keeping pace with the dynamic changes in the commercial world and meeting the customer requirements. Because the logistics activities carried out electronicly with information technologies they are to be redefined. Rapidly developing and growing internet technology is changing the doing business methods of enterprises, along with their business communications and dialogs.
Logistics industry creates crucial impacts on the national economy thanks to its employment, national income and directing foreign investments. The main reason why the sector has a big volume and been considered important is to serve all sectors. The Diamond Model, which was developed by Michael E. Porter, is one of the most accepted approaches to define the competition power of the sectors. According to this approach, the most significant competition advantage of Antalya Free Zone resources from its geographical position. The main purpose of the study; To determine the level of competitive advantage provided by the logistics infrastructures of the companies in the Antalya Free Zone. At the same time, the advantages and disadvantages of companies e-logistics activities and gains in gaining competitive advantage are evaluated.
In the field research, which was performed in the scope of this thesis, questionnaire method has been used and the questionnaire form prepared has been conducted in 78 enterprises dealing in the Antalya Free Zone. The data which have been obtained from the questionnaire forms have been analyzed with the SPSS program. Considering the results of analysis, the levels of competition enterprises have been determined, and the structure of competitive advantage has been evaluated by means of Porter model. The major findings of this study are that there is competitive advantage and the enterprises have competitive advantage in terms of value chains.