Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve özel öğrenme güçlüğü olan bireylerin bilişsel profillerinin Anadolu-Sak Zeka Ölçeği ile incelenmesi
An investigation of cognitive profiles of individuals with attention deficit hyperactivity disorder and learning disability on Anadolu-Sak Intelligence Scale
Yazar: MEVLÜT CİRIK
Danışman: PROF. DR. UĞUR SAK
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Üstün Zekalılar Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Zeka ölçümü = Intelligence scale ; Ölçekler = Scales ; Özel öğrenme bozukluğu = Special learning disorder

Özet:
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ve Özel Öğrenme Güçlüğü (ÖÖG) çocukluk çağında en sık görülen nöropsikiyatrik bozukluklardandır. DEHB ve ÖÖG'nin tanılanmasında birçok ölçek kullanıldığı gibi zeka ölçekleri de yaygın olarak kullanılmaktadır. Zeka ölçeklerinin DEHB ve ÖÖG'nin tanılanmasında yordayıcılığının belirlenmesi için önceden tanı almış bireylerin zeka ölçeklerinde ortaya koydukları bilişsel profiller incelenmektedir. Anadolu Sak Zeka Ölçeği (ASİS), 2017 yılı itibariyle Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) bünyesinde yer alan Rehberlik ve Araştırma Merkezleri'nde (RAM) uygulanmaya başlanmıştır. Bu araştırmada DEHB tanısı almış bireylerle, ÖÖG tanısı almış bireylerin ASİS'te gösterdikleri bilişsel profillerin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında önceden DEHB tanısı almış 102 bireye ve ÖÖG tanısı almış 100 bireye ASİS uygulanmıştır. Elde edilen bulgular ASİS norm grubu değerleriyle karşılaştırılarak ortaya çıkan verilerin analizi yapılmıştır. Bulgular incelendiğinde, DEHB'li ve ÖÖG'li grubun ASİS endeks ve alt testlerinin tamamında norm grubu ortalamasından anlamlı derecede düşük performans gösterdikleri ortaya çıkmıştır. Endeksler incelendiğinde her iki grubun Bellek Kapasite Endeksi (BKE) ortalamasının, Sözel Potansiyel Endeks (SPE) ve Görsel Potansiyel Endeksi (GPE) ortalamasından anlamlı derecede düşük düzeyde çıktığı görülmektedir. SPE ve GPE ortalaması ise her iki grupta da farklılaşmamaktadır. Alt testler incelendiğinde her iki grubun Görsel Ardıl İşlemler (GAB) alt testinde ve Sözcükler Anlamlar (SAN) alt testinde diğer alt testlerden anlamlı derecede düşük performans gösterdikleri bulgusuna ulaşılmıştır. Sonuçlar ASİS'in DEHB ve ÖÖG'nin tanılanmasında ayırt edicilik sunabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) and Learning Disability (LD) are the most common neuropsychiatric disorders in childhood. Intelligence scales are widely used in the diagnosis of ADHD and LD as well as many scales.  Cognitive profiles of individuals who are identified to have ADHD and LD are used to determine the predictive validity of intelligence scales in the diagnosis of ADHD and LD. Anadolu-Sak Intelligence Scale (ASIS) has been used in Guidance and Research Centers operated by the Ministry of National Education beginning in 2017. In this study, it was aimed to examine cognitive profiles of individuals with ADHD and LD who were assessed by the ASIS. 102 individuals with ADHD and 100 individuals with LD were administered the ASIS. Between-groups analyeses showed that childeren with ADHD and LD had significantly lower scores than the normative sample in all the indexes and subscales of the ASIS. Within group analysis showed that both group's mean score on the Memory Capacity Index was significantly lower than their scores on the Verbal Potential Index and Visual Potential Index. Verbal Potential Index and Visual Potential Index scores did not differ significantly. Subscale analyses showed that both groups performed significantly lower in the Visual Sequential Processes subtest and Words Meanings subtest than in the other subscales. The results mean that the ASIS provides useful information in profile analyses of children with ADHD and LD.