Havayolu kargo taşımacılığında ana dağıtım üssü yerleşim problemine tamsayılı model yaklaşımı
Integer model approach for hub location problem in air cargo transportation
Yazar: ASUMAN ÖZGER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKAN OKTAL
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Sivil Havacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Sivil Havacılık = Civil Aviation
Dizin: Hava yolu ulaşımı = Air transportation

Özet:
Ana Dağıtım Üssü yerleşim problemleri ve topla-dağıt ağ yapıları üzerine geliştirilen modeller son 20 yıldır özellikle ulaştırma ve telekomünikasyon alanlarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Topla-dağıt ağ yapısında, merkezi konumda olan bir tesis, ana dağıtım üssü (ADÜ) olarak hizmet verir. Diğer tesislerden çıkan akışlar ADÜ'de toplanır ve gruplandırılır. Akışların tamamı ya diğer ADÜ'lere, ya da doğrudan varış noktalarına gönderilmek üzere bu merkezden ayrılır. Bu merkezileştirme ve operasyon ağını genişletme ölçek ekonomisinden yararlanma avantajını getirir. Havayolu işletmeleri açısından topla-dağıt yapısındaki uçuş ağı havayolu işletmelerinin kârını arttırmakta, maliyetlerde önemli ölçüde tasarruf sağlamaktadır.Çalışmada temel olarak ADÜ yerleşim problemlerine yeni boyut kazandırılması amaçlanmıştır. Uçak tiplerinin ve sektörel özelliklerin ADÜ yerleşimleri üzerine etkileri araştırılmıştır. Uçakların performansları ve hava taşımacılığının sektörel özelliklerinden yola çıkılarak çok atamalı p-ADÜ medyan ve sabit maliyetli ADÜ yerleşim problemlerine yönelik karma tamsayılı doğrusal modeller ile çok atamalı p-ADÜ medyan ve güzergâhlarda kullanılacak uygun uçak tipi seçimi problemine yönelik karma tamsayılı doğrusal olmayan model geliştirilmiştir. Modeller GAMS yazılımı kullanılarak kodlanmış ve çok atamalı p-ADÜ medyan ve sabit maliyetli ADÜ yerleşim problemlerinin çözümünde CPLEX çözücüsü, çok atamalı p-ADÜ medyan ve güzergâhlarda kullanılacak uygun uçak tipi seçimi modelinin çözümünde DICOPT çözücüsü kullanılmıştır. Modellerde kullanılan kısıt ve parametrelerin ADÜ yer seçimi ve atamalarında önemli etkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Geliştirilen modellerin havayolu işletmelerinin farklı uçuş güzergâhlarına göre en uygun uçağın belirlenmesi probleminin çözümünde de kullanılabileceği gösterilmiştir.

Abstract:
The models that are developed for hub location problems and hub and spoke networks have been widely used over the past two decades. In the hub and spoke network structure, a facility which has the central location serves as a hub. Flows outgoing from other facilities are collected and grouped in the hub. All of the flows depart from this hub either to other hubs or directly to their destinations. This centralization and expansion of operational network provide the benefits of economies of scale. Hub and spoke networks increase the profits and decrease the costs of airlines.In this study, it is aimed to develop a new aspect about hub location problems. The effects of aircraft types and characteristics of the sector over the hub locations have been investigated. Starting from the characteristics of the air transportation and the aircraft performance mixed integer linear models related with the multiple allocation p-hub median and hub location problems with fixed costs; and also a mixed integer non-linear model to be used in the problem of selection of aircraft types in p-hub median have been developed. Models were coded in GAMS software. CPLEX solver was used in the solution of multiple allocation p-hub median and hub location problems with fixed costs. DICOPT solver was used in the solution of the multiple allocation p-hub median and the corresponding selection of the appropriate aircraft types. It was found that the constraints and parameters have an important effect on the hub location and allocation. It was shown that the models may also be used in the problem of selection of the most appropriate aircraft corresponding to different flight routes.