Konteyner taşıma süreçlerinin hukuki boyutu, yaşanan sorunlar, alınan tedbirler ve çözüm yolları
The legal dimensions of the portage operations, problems encountered, precautions taken and solutions
Yazar: VOLKAN EFECAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TUNAY KÖKSAL
Toros Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Denizcilik = Marine ; Hukuk = Law ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Deniz hukuku = Law of the sea ; Konteyner = Container ; Konteyner taşımacılığı = Container transportation ; Taşımacılık = Transportation ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Uluslararası ticarette parçalı yüklerin standart kutu şeklindeki konteynerlerle daha
hızlı, ekonomik ve emniyetli şekilde taşınmaya başlaması, taşıma yöntemi tercihin kırkambar
veya kuru yük taşımacılığından konteyner taşımacılığına doğru kaymasına neden olmuştur.
Böylelikle, konteynerin multimodal taşımalarda yoğun olarak kullanılması, konteyner ve
konteyner taşımacılığının taşıma hukukunda önemli bir yer teşkil etmesine neden olmuştur.
Konteynerin veya eşyanın denizyolu, karayolu, demiryolu veya havayolu türlerinden
hangisi ile taşındığı, taşıma türünün kendi niteliği gereği, maruz kalınacak yasal dayanaklar
ve kurallar açısından farklılıklar arz etmektedir. Bir multimodal taşımada en az iki taşıma türü
kullanıldığından ve bu multimodal taşımalar ağırlıklı olarak konteynerlerle yapıldığından,
gerek ulusal gerek yabancı unsurların bulunması halinde anlaşmazlık esnasında konteyner
taşımacılığının oturtulması gereken hukuki zeminin ve uyulması gereken kuralların ne olacağı
sorusu ile karşılaşmaktayız.
Çalışmamızın ilk bölümünde, amaç, kapsam ve izlenen yönteme değinilirken,
çalışmamızın ikinci bölümünde; Genel olarak, konteyner taşımacılığı, konteynerlerin teknik
olarak tanıtılması ve değerlendirilmesi, ölçeklendirme, yapı özellikleri, uluslararası
standardizasyonu, boyutları gittikçe büyüyen konteyner gemilerinin, boğaz ve kanal
geçebilirliklerine göre yapılan sınıflandırması, Türkiye ve Dünya'da konteyner taşımacılığının
güncel durumundan, bu tür taşımacılığın avantaj ve dezavantajlarından bahsedilmiştir.
Üçüncü bölümde; ülkemizde ve dünyada konumuz ile ilgili ulusal ve uluslararası
kurum ve kuruluşlar, mevzuat kaynakları, yasal dayanaklar ve temel kavramlar, iç hukuk ve
uluslararası sözleşmeler kapsamında güncel hukuki zemin irdelenmiştir. Bu bölümde göze
çarpan en önemli husus, Taşıma işinin icrası öncesinde ve bazen sonrasında veya zarar
oluşması halinde zarar yeri, eklenen klozlar ya da hangi taşıma türü esnasında oluştuğu gibi
parametrelerle uyulacak kurallar topluluğuna karar verilmesi olmuştur.
Son bölümde ise konteyner taşımacılığında, uygulamada yaşanan teknik ve hukuki
sorunlar, çözüm önerilerinden bahsedilmiştir. Konteynerin uluslararası ticarete son kırk yılda
yaptığı hızlı girişle, yirminci yüzyılın başlarından bu yana "Harter Act" ile başlayan düzeltme
faaliyetlerine hız verilmiş ve Rotterdam Kuralları ile içerisinde deniz yolu olan her türlü
taşıma işine uygulanabilecek kurallar topluluğu oluşturulmuştur. Sorunların çözümünde ve
taraflar arasındaki sorumluluk paylaşımında, özellikle çoklu taşımalara uygun hükümler sevk
eden konvansiyonlardan, Rotterdam Kuralları, Hamburg Kurallarına göre daha apolitik ve
çözüme odaklı karşılanmış fakat taşıyanların üzerine donatanın sorumluluklarının da bir
kısmını yüklediği düşüncesiyle dünya çapında uygulanabilir duruma henüz gelememiş, yeterli
ilgiyi görmemiştir. Diğer yandan çalışmamızda, yaşanan kural kargaşasının önüne matbu yük
senetleri ve konşimento üzerindeki genel şartlar, sözleşme klozlarında hukuk seçimi,
anlaşmazlıklar halinde ulusal mahkemelerin yerine tahkim, arabuluculuk ve uzlaşma metotları
ön plana çıkarılmıştır.

Abstract:
For international trade, the huge reason of passing throught from genereal cargo
transportation to containerisation is to get used of boxes as containers which permit to
transporters for standardising the goods during transportation operations. Thus, usage of
containers in multimodal transportion densely caused the container and containerisation to be
in an important place.
There are some differences about to be under which legislation during a conflict
because of being under different legislations that belongs to different type (minimum two
types) transportation type or different countries' legislations. With this respect, we are getting
face to face about a question that which legislation is to be used during a conflict between
either national or international parties.
In first section of the study, objective, scope, the method applied had been mentioned.
In second section, generally, containerization, the identifying of containers technically and
assessments, scaling, structure specifications, international standardization, the classifications
of the ships which are getting bigger day by day according to the passing abilities through
channels and straits. Additionally, the advantages and disadvantages of Container
Transportation ere mentioned in this section.
In third section, national and global institutes and establishments which are about our
subject, legislation sources, legal foundations, basic concepts searched under international
national legislation rules. The most important respect that upon the job of carriage after there
are some parameters to choose the most suitable or compulsory legislation rules, like upon the
carriage, after it or after damage occurring, if damage occurs the place of damage, added
clauses or type of transportation selected drew attention.
In last section, the technical and judicial problems of container transportation and suggestions
for solutions. Under the effects of the fast entry to the international trade of container last
forty years, from the beginnings of twentieth century, there have been important regulating
attempts since "Harter Act", finally, The Rotterdam Rules prepared as possible as involves in
all transportation types. In solving the problems and sharing responsibilities between the
sides, especially suitable rules for the multimodal carriage, Rotterdam Rules are more
apolitical than Hamburg Rules and more functional but giving some responsibilities to the
carrier by taking from the owner. That's why it is not liked enough to be used commonly all
over the world.
Additionally, in order to prevent more disorders, general terms in papers used for
transportation agreements, arbitrage, arbitrable and conciliation method instead of court
during a disorder featured during this study.