Hükümet sistemi karşılaştırması: Ürdün ve Türkiye örneği
Comparative analysis of government system : The cases of Turkey and Jordan
Yazar: WESAM KHALEEL SAMI AROURI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMA MÜGE ÖZDEMİRAY
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Başkanlık sistemi = Presidency system ; Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi = Presidential government system ; Hükümet sistemi = Government system ; Parlamenter sistem = Parliamentary system ; Türkiye = Türkiye ; Yargı = Judgment ; Yarı başkanlık sistemi = Semi-presidential systems ; Yasama = Legislation ; Yürütme = Executive ; Ürdün = Jordan

Özet:
Dünyadaki hükümet sistemleri, devletlerin ellerinde bulundurdukları kuvvetlerin karşılıklı ilişkisi doğrultusunda birbirinden farklı özellikler göstermektedir. Örneğin başkanlık sisteminde yasama, yürütme ve yargı erkleri birbirinden sert bir şekilde ayrıdır. Sert kuvvetler ayrılığının ana nedeni, güç dengesinin sürdürülmesidir. Herhangi bir başkanlık sisteminde, yürütme otoritesinin tüm yetkisi, devlet başkanı ve hükümet başkanı olan tek bir kişide toplanmıştır. Parlamenter sistemde, yürütme ve yasama organları arasında, devlet içindeki otoritelerin yakınsamasına yol açan bir kaynaşma vardır. Fransa örneğindeki yarı başkanlık sisteminde ise parlamenter sisteme nazaran cumhurbaşkanının yetkileri güçlendirildiği, başkanlık ve parlamento sistemlerinin birleşimi olarak değerlendirilebilecek bir hükümet sistemi söz konusudur. Hükümet sistemlerinin sınıflanırılmasında çoğunlukla bu üç farklı sisteme atıf yapılsa da siyasal hayatın hemen hemen her döneminde en uygulanabilir yönetim sisteminin ne olduğu sorusu hem akademik alanda hem de siyasi otoriteler nezdinde en çok tartışılan konulardan birisidir. Türkiye'de 2017 yılında gerçekleştirilen referandum sonucu yaşanan hükümet sisteminin değişimi öncesinde de pek çok farklı sistem gündeme gelmiş ve sorgulanmıştır. Ürdün hükümet sistemi de zaman zaman bu sorgulamalara konu olmuştur. Bu nedenle çalışmada parlamenter monarşi ile yönetilen Ürdün ile cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ile yönetilen Türkiye'nin yasama, yürütme ve yargı erklerinin karşılaştırmalı bir perspektif ile ele alınması amaçlanmış ve bunun ilgili arayışlara ve sorgulamalara önemli nüveler kazandıracağı öngörülmüştür. Çalışmada uzun süredir siyasi sistem arayışında olan ve hâlihazırda siyasi sistemini olgunlaştırmaya çalışan Ürdün ile Türkiye'nin hükümet sistemlerinin özellikle coğrafi ve tarihi koşullarındaki, sosyal, kültürel ve ekonomik yapılarındaki farklılıklar nedeniyle önemli oranda farklılaştığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Government systems in the world show different features from each other in line with the mutual relationship of the forces held by the states. For example, in the presidential system, the legislative, executive and judicial powers are strictly separated from each other. The main reason for the rigid separation of powers is the maintenance of the balance of power. In any presidential system, all the authority of the executive authority is concentrated in a single person who is the head of state and head of government. In the parliamentary system, there is a fusion between the executive and the legislature leading to the convergence of authorities within the state. In the semi-presidential system in the example of France, on the other hand, there is a government system in which the president's powers are strengthened, which can be considered as a combination of presidential and parliamentary systems, compared to the parliamentary system. Although these three different systems are often referred to in the classification of government systems, the question of what is the most applicable administrative system in almost every period of political life is one of the most debated issues both in the academic field and in the presence of political authorities Before the change in the government system in Turkey as a result of the referendum held in 2017, many different systems came to the fore and were questioned. The Jordanian government system has also been the subject of these inquiries from time to time. For this reason, in this study, it is aimed to discuss the legislative, executive and judicial powers of Jordan, which is governed by a parliamentary monarchy, and Turkey, which is governed by a presidential government system, with a comparative perspective, and it is foreseen that this will provide important cores for relevant searches and inquiries. In the study, it was concluded that the government systems of Jordan and Turkey, which have been in search of a political system for a long time and are currently trying to mature their political systems, differ significantly due to the differences in their geographical and historical conditions, social, cultural and economic structures.