Ekonomik yaptırımlar altında İran'ın ekonomi politiği: Uluslararası ticaretini geliştirme yöntemleri
Economy policy of Iran under the economic sanctions: Ways of improving its international trade
Yazar: DERYA TUĞLU
Danışman: PROF. DR. ALAEDDİN YALÇINKAYA
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası Politik Ekonomi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Ekonomik yaptırımlar = Economic sanctions ; Finansal yatırım = Financial investment ; Uluslararası politik ekonomi = International political economy ; Uluslararası ticaret = International trade ; İran = Iran

Özet:
Yüzyıllardır güçlü ülkeler tarafından, kendilerinden daha zayıf olan ülkelerin politika
davranışlarında değişim yaratmak amacı ile hayata geçirilen yaptırımlar, Soğuk Savaş'ın bitimi
sonrasında dünya siyasetinde tek hegemon güç olarak ortaya çıkan ve aynı zamanda II. Dünya
Savaşı sonrasından bu yana Dünya Bankası, IMF ve ABD doları üzerinden küresel ekonomi ve
finans sisteminin kontrolünü elinde bulunduran ABD tarafından özellikle son otuz yıldır aşırı
şekilde kullanılmıştır. Fakat özellikle 2000'lerin başından itibaren dünya siyasetinin çok
kutupluluğa evrilmesi ve ABD karşısında yeni oluşumlar içerisine giren bölgesel yapıların artan
ekonomik güce paralel şekilde dünya finansal mimarisini de yeniden inşa etme çabaları, ABD
ekonomik ve finansal yaptırımlarına doğrudan negatif yönde etki etmektedir.
Bu tez, 1979 devriminden beri neredeyse kesintisiz olarak ABD yaptırımlarına maruz
kalan İran'ın, 2018 yılında Trump yönetimi tarafından uygulanmaya başlanılan yaptırımlar
karşısında ekonomik aktivitesini sürdürebilmek için izlediği politikaları ve yaptırımların İran
siyasetine ve dış politika davranışlarına etkisini, kurumsal yaptırım teorisi baz alınarak
incelemektedir. Ve çok kutuplu yeni dünya düzeninde ABD ekonomik ve finansal
yaptırımlarının giderek azalan gücü İran örneği üzerinden değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler: ABD Yaptırımları, Finansal Yaptırımlar, İran, Küresel Finans
Sistemi, Yaptırım Aşılması, İran Ekonomisi.

Abstract:
Sanctions, for centuries are being utilised as a foreign policy instrument by the powerfull
states to change the political behaviour of the target states weaker than them, have being overused
and also abused by the United States for taking the advantage of the unipolar international world
system. But, beginning from the 2000's, the unipolar political system of the world transformed
into a multipolar system again. Individual countries and regional unions has arised as alternative
power centers to the US hegemony. Together with multipolarity, the financial artchitecture of
the world is in a transformation period too. The new financial mechanisms works free of the US
interference. And this negatively affects the US sanctions' performance.
In this thesis, by taking the Iran sanctions case as an example, the declining power of
the US economic and financial sanctions are evaluated in terms of their impacts under the
changing global financial system. The institutionalist sanctions theory is used as the basis theory
of the thesis.

Key Words: US Sanctions, Financial Sanctions, Global Financial System, Sanctions
Evasion, Iran, Iranian Economy.