Farklı hasat zamanları ve kükürt gübrelemesinin mercimeğin (Lens culinaris Medik.) verim, verim öğeleri ve aminoasit bileşimine etkisi
Effects of different harvest time and sulphur fertilization on yield, yield components, and aminoacid composition of lentil (Lens culinaris Medik.)
Yazar: YÜCEL KEŞLİ
Danışman: PROF. DR. M. SAİT ADAK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Hasat zamanı = Harvesting date ; Kükürt = Sulfur ; Lens culinaris = Lens culinaris ; Mercimek = Lentil ; Verim ögeleri = Yield components

Özet:
Bu çalışma, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliği ve Tarla Bitkileri Bölümü deneme tarlaları ile Toprak Bölümü laboratuvarlarında yürütülmüştür. Araştırmanın amacı, ülkemiz için önemli olan mercimek yetiştiriciliğinde tane kalitesinin önemli bir öğesi olan proteinin aminoasit içeriklerini, yetiştirme tekniği ve kükürtlü gübreleme ile artırmanın yollarını aramaktır. Bu bağlamda, Çiftçi mercimek çeşidi adı geçen iki lokasyonda 18 ve 19 Ekim 2007 tarihlerinde kışlık olarak, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre ekilmiştir. Araştırmada temel gübrelemenin (3 kgN/da ve 6 kg P2O5/da) yanı sıra, 0 kg/da S, 2.5 kg/da S ve 5 kg/da S gübrelemesi yapılmıştır. Hasat zamanı faktörü olarak erken, zamanında ve geç hasat dönemleri seçilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, hasat zamanı, verim ve verim öğeleri üzerinde istatistiki olarak önemli derecede etkili olmuştur. Bitkide ve tanede mineral madde (N, P, K, Ca, S) miktarı farklı hasat zamanı ile önemli değişiklik göstermemiştir. Kükürt dozları, verim ve verim öğeleri üzerinde bir miktar artışa sebep olmakla birlikte bu artış istatistiki olarak önemli bulunmamıştır. Bitkide ve tanede mineral madde (N,P,K,Ca,S) miktarı üzerine kükürt dozlarının belirgin bir etkisi gözlenmemiştir. Protein miktarı geç hasat döneminde artmıştır. Tane aminoasit içerikleri genelde zamanında hasatta ve çoğu durumda da S gübrelemesi ile artış göstermiştir. Kükürt içeren metiyonin ve sistin aminoasitlerindeki artışlar istatistiki olarak önemli olmamakla birlikte kükürt uygulamasına bağlı olarak bir miktar yükselmiştir.Anahtar Kelimeler: Hasat zamanı, mercimek, verim, aminoasit, kükürt

Abstract:
This study was carried out in the experimental field of Department of Field Crops and Research Farm, and laboratory of Soil Science Department, Faculty of Agriculture, Ankara University. The aim of this study was to increase amino acid content of seed protein, that is major component for grain quality, with sulphur fertilization and farming practices in lentil which is important crop for Turkey. For this purpose, Çiftçi lentil cultivar was sown in two locations Field Crop Dept. and Research Farm, in 18 and 19 October 2007, respectively, in a randomized split-plot design with three replicaties, 0 kg S/ha, 25 kg S/ha and 50 kg S/ha rates were used together with basal fertilization (30 kg N/ha and 60 kg P2O5/ha) in the study. And the plants were harvested early, optimal and late period as harvest time factor. According to the results; yield and yield components were affected by harvest time significantly. Plant and seed mineral element ( N, P, K, Ca, S) contents were not influenced by different harvest time significantly. Yield and yield components were affected by sulphur nutrition, but not significantly. Plant and seed mineral element ( N, P, K, Ca, S) contents changed in small amount, but not significantly. Protein content of grain was increased by late harvest time. And also aminoacids content of protein were increased by sulphur fertilization mostly and by late harvest time generally. Amount of methionine and cysteine aminoacids that S-containing were increased by sulphur nutrition, but not significantly.Key Words : Harvest time, lentil, yield, aminoacid, sulphur