Hasat sonrası melatonin uygulamalarının albion çilek çeşidinde muhafaza süresince kalite özelliklerine etkileri
The effects of postharvest melatonin treatments on quality properties in strawberry cv. albion during storage
Yazar: TUĞÇE BAŞ
Danışman: PROF. DR. FERHAN KÜÇÜKBASMACI SABIR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çilek, lezzetli ve ferahlatıcı aroması ile bilinen ılıman iklim meyvelerindendir. Dikimden sonraki yarım yıl içerisinde hasat edilebildiği için verim hızlıdır ve birim alandan elde edilen verim diğer mahsullere göre çok yüksektir. Çevresel stres koşullarında çilek yetiştiriciliğinde bitki büyümesinin ve verimliliğinin korunması kritik öneme sahiptir. Bu nedenle stresli koşullara toleransı arttırmak için bazı bitki büyüme düzenleyicileri kullanılmaktadır. Canlı organizmaların hücrelerinde içsel olarak üretilen melatonin (N-asetil-5-metoksitriptamin), 1950'lerde sığır epifiz bezinde keşfedilmiştir. Melatonin, bir bitki büyüme düzenleyici olarak önerilmekte ve bahçe bitkilerinin köklenmesinden yaşlanmasına kadar tüm büyüme ve gelişme aşamalarında önemli bir rol oynamaktadır. Melatonin, bazı faydalı bileşiklerin seviyelerini artırarak meyve ve meyve kalitesini iyileştirmede, sebze ve meyve yaşlanmasını geciktirmede iyi performansın sürdürülmesini sağlamaktadır.	
'Albion' çilek çeşidi hasat edilerek uygun taşıma koşullarında en kısa sürede Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri bölümüne ait laboratuvara getirilmiştir. Zararlanmış meyveler ayıklanarak büyüklük ve renk bakımından bir örnek olacak şekilde ayrılıp uygulamalar yapılmak üzere 4 gruba ayrılmıştır. İlk gruptaki meyvelere hiçbir uygulama yapılmadan kontrol grubu meyveler olarak değerlendirilmiştir. Diğer üç grup meyveye sırasıyla 100, 200 ve 400 µL melatonin uygulaması yapılmıştır. Çilekler hazırlanan melatonin çözeltisine 10 dakika süreyle batırılıp meyve üzerindeki suyun uzaklaşması için bir süre oda koşullarında kurutma işlemi yapılmıştır. Uygulaması yapılmış ve kontrol meyveleri kasalara yerleştirilerek 4 °C ve %90-95 oransal nemde 15 gün süreyle muhafaza edilmiştir. Bu meyvelerden 3 gün aralıklar ile örnekler alınarak kalite incelemeleri yapılmıştır. Muhafaza süresince kalite analizleri (ağırlık kaybı, meyve rengi, meyve eti sertliği, suda çözünebilir kuru madde miktarı, titre edilebilir asit miktarı, poligalaktronaz enzim aktivitesi, toplam fenolik madde miktarı, toplam antioksidan aktivite miktarı, askorbik asit miktarı ve görsel kalite) gerçekleştirilmiştir. 
Yapılan değerlendirmeler sonucunda, melatonin uygulamalarının soğuk muhafaza ve raf ömrü koşullarında kontrol meyve grubuna göre meyve kalitesini korumada etkili olduğu belirlenmiştir. Ağırlık kaybının azaltılması, meyve sertliği ve toplam fenolik madde miktarındaki değişimlerin geciktirilmesi, görsel kalitenin korunması ayrıca askorbik asit, toplam antioksidan aktivitesi, askorbik asit ve titre edilebilir asitlik değerlerinin azalmasını yavaşlattığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak uygulamaların meyve kalitesine olan etkisi, kalite özelliklerine bağlı olarak değişiklik gösterirken 400 µL melatonin uygulamasının en etkili olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Strawberry is a temperate climate fruit known for its delicious and refreshing flavor. Since it can be owned for half a year from planting, it is fast growing and the gains per unit area are very high by the acquired ones. Maintaining plant growth and productivity in strawberry cultivation under environmental stress conditions is critical. For this reason, some plant growth regulators are used to increase tolerance to stressful conditions. Melatonin (N-acetyl-5-methoxytryptamine), produced internally in the cells of living organisms, was discovered in the bovine pineal gland in the 1950s. Melatonin is recommended as a plant growth regulator and plays an important role in all growth and development stages of horticultural plants from rooting to senescence. By increasing the levels of certain beneficial substances, melatonin ensures the maintenance of good performance in improving fruit and fruit quality and delaying fruit and vegetable aging.
   The 'Albion' strawberry variety was harvested and brought to the laboratory of the Department of Horticulture, Faculty of Agriculture, Selçuk University, as soon as possible under suitable transportation conditions. Damaged fruits were sorted and divided into 4 groups to be uniform in terms of size and color and applied. The fruits in the first group were evaluated as control group fruits without any application. 100, 200 and 400 µL of melatonin were applied to the other three groups of fruits, respectively. Strawberries were dipped in melatonin for 10 minutes and dried at room conditions for a while to remove the water on the fruit. The applied and control fruits were placed in crates and stored at 4 °C and 90-95% relative humidity for 15 days. Quality inspections were made by taking samples from these fruits at 3 day intervals. During storage, quality analyzes (weight loss, fruit color, fruit hardness, amount of water-soluble solids, amount of titratable acid, polygalactronase enzyme activity, total phenolic substance amount, total antioxidant activity amount, ascorbic acid amount and visual quality) were carried out.
As a result of the evaluations, it was determined that melatonin treatmentss were effective in preserving fruit quality compared to the control fruit group under cold storage and shelf life conditions. It has been determined that it reduces weight loss, delays the changes in fruit firmness and total phenolic substance amount, preserves visual quality, and slows down the decrease in ascorbic acid, total antioxidant activity, ascorbic acid and titratable acidity values. As a result, while the effect of treatments on fruit quality varies depending on quality characteristics, it was determined that 400 µL melatonin treatment was the most effective.