Tekrarlı simülasyon temelli afet eğitiminin hemşirelik öğrencilerinin afete müdahaledeki öz yeterliliklerine etkisi
The effect of repeated simulation-based disaster education on nursing students' self-efficacy in disaster response
Yazar: EBRU KONAL KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. AYNUR UYSAL TORAMAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Hemşirelerin afet öncesi, sırası ve sonrasında temel bilgi ve becerilerini kullanabilmesi, rollerini yerine getirebilmesi için temel yetkinliklere sahip olması gerekmektedir. Afete müdahale konusunda yetkin hemşireler yetiştirebilmek adına da yenilikçi öğrenme yaklaşımlarının kullanılması önerilmektedir. Bu araştırmanın amacı, standart hasta simülasyonu temelli afet eğitiminin hemşirelik öğrencilerinin afete müdahale öz yeterliliklerine etkisini belirlemektir.
Araştırma, tek grup ön-test son-test yarı deneysel bir çalışmadır. Araştırma Mart-Mayıs 2023 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Halk Sağlığı Hemşireliği Standart Hasta Laboratuvarında yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini Hemşirelik Fakültesinde dördüncü sınıfta öğrenim gören öğrenciler oluşturmuş, çalışma 44 öğrenci ile tamamlanmıştır. Veriler, Birey Tanıtım Formu, Afet Hemşireliği Uygulama Becerisi Kontrol Listesi ve Afete Müdahalede Öz Yeterlilik Ölçeği ile toplanmıştır. Öğrencilere, Afet Hemşireliği Eğitimi ve Laboratuvar Uygulaması başlamadan önce "Tanıtıcı Bilgi Formu ve Afete Müdahalede Özyeterlilik Ölçeği" uygulanmış ve hemen ardından Afet Hemşireliği Eğitim programı yapılmış teorik eğitim üç oturumda tamamlanmıştır. Teorik eğitimler tamamlandıktan sonra afetlerde obstetrik değerlendirme ve gebe izlemi, abortus/kürtaj sonrası bakım uygulamaları, afetlerde aile planlaması danışmanlığı, cinsel sağlık üreme sağlığı konularına yönelik beceri eğitimleri yapılmıştır. Beceri eğitimleri tamamlandıktan bir hafta sonra birinci standardize hasta simülasyon uygulaması yapılmıştır. İlk uygulamada, deprem nedeniyle evini kaybeden, dört aylık bebeği olan erişkin bir kadın ve depremde enkaz altında kalma sonucu abortus öyküsü olan erişkin bir kadının konteyner kente yerleştirilmesi içerikli iki senaryo kullanılmıştır. Uygulamalar Afet Hemşireliği Uygulama Becerisi Kontrol Listesi ile değerlendirilmiştir. Uygulamanın tamamlanmasının ardından öğrencilerden "Afete Müdahalede Özyeterlilik Ölçeği"ni doldurmaları istenmiş ve sonrasında beş kişilik gruplar halinde elmas (diamond) modeli ile yürütülen çözümleme oturumu yapılmıştır. İlk standardize hasta simülasyon uygulaması tamamlandıktan 15 gün sonra ikinci uygulama gerçekleştirilmiştir. Bu uygulama kapsamında afet mağduru bir gebenin konteyner kente yerleştirilmesi konulu senaryo kullanılmış, uygulama sonunda öğrencilerden "Afete Müdahalede Özyeterlilik Ölçeği"ni doldurmaları istenmiş ve çözümleme oturumu yapılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 25.0 paket programı deneme sürünü kullanılmıştır.  İstatistiksel anlamlılık %95 güven aralığında p<0.001 düzeyinde değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı bulgular; sayı, yüzde, ortalama ve ortanca olarak ifade edilmiştir. Verilerin normal dağılıma uygunlukları Kolmogorov Smirnov testi ile değerlendirilmiş, veriler normal dağılıma uymadığı için nonparametrik testler kullanılmıştır (K=0.123, p=0.000). Verilerin analizinde Wilcoxon testi, Friedman testi ve çoklu karşılaştırmada Bonferroni Dunn testi kullanılmıştır.  
Öğrencilerin yaş ortalaması 22.84±0.83 olup, %43.2'si 22 yaşındadır. Öğrencilerin afet hemşireliği uygulama becerisi puan ortancaları ikinci uygulama sonucunda artmış, uygulamalar arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0.001). Öğrencilerin standardize hasta simülasyonu uygulaması öncesi, ilk ve tekrar standardize hasta simülasyonu uygulaması sonrası Afete Müdahalede Öz Yeterlilik Ölçeği puan ortancaları arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0.001). Standardize hasta simülasyonu uygulaması öncesi, ilk ve tekrarlı uygulama sonrası Afete Müdahalede Öz Yeterlilik Ölçeği "Arama-Kurtarma ve Psikolojik Değerlendirme Yeterliliği, Afeti Değerlendirme Yeterliliği ve Adaptasyon Yeterliliği" alt boyutları puan ortancalarındaki değişimin anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.001).
Sonuç olarak simülasyon temelli eğitim hemşirelik öğrencilerinin afet hemşireliği becerilerini geliştirmiş, afete müdahale öz yeterliliklerini arttırmıştır. Öğrencilerin afete müdahale konusunda yetkinlik kazanmaları adına lisans eğitim programlarına simülasyon temelli uygulamaların entegre edilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Nurses must have basic competencies to be able to use their basic knowledge and skills before, during and after a disaster and to fulfill their roles. It is recommended to use innovative learning approaches in order to train competent nurses in disaster response. The purpose of this study is to determine the effect of standard patient simulation-based disaster education on nursing students' disaster response self-efficacy.
The research is a single group pre-test post-test quasi-experimental study. The research was conducted between March and May 2023 at Ege University Faculty of Nursing Public Health Nursing Standard Patient Laboratory. The sample of the research consisted of fourth-year students studying at the Faculty of Nursing, and the study was completed with 44 students. Data were collected with the Individual Introduction Form, Disaster Nursing Practice Skill Checklist and Disaster Response Self-Efficacy Scale. "Introductory Information Form and Self-Efficacy Scale in Disaster Response" were administered to the students before the Disaster Nursing Training and Laboratory Practice started. Following the completion of the theoretical training, skill training was provided on obstetric evaluation and pregnancy follow-up in disasters, abortion/post-abortion care practices, family planning counseling in disasters, sexual and reproductive health. One week after the skills training was completed, the first standardized patient simulation application was carried out. In the first application, two scenarios were used: an adult woman with a four-month-old baby who lost her home due to the earthquake, and an adult woman with a history of abortion due to being trapped under rubble during the earthquake, and placed in a container city. Practices were evaluated with the Disaster Nursing Practice Skill Checklist. After the completion of the application, the students were asked to fill in the "Self-Efficacy Scale in Disaster Response" and then a debriefing session was held with the diamond model in groups of five. The second application was carried out 15 days after the first standardized patient simulation application was completed. Within the scope of this application, a scenario about placing a pregnant woman who was a victim of a disaster in a container city was used, and at the end of the application, the students were asked to fill out the "Self-Efficacy Scale in Disaster Response" and an analysis session was held. SPSS 25.0 software package trial version was used to analyze the data. Statistical significance was evaluated at p<0.001 with a 95% confidence interval. Descriptive findings; Expressed as number, percentage, mean and median. The suitability of the data to normal distribution was evaluated with the Kolmogorov Smirnov test, and since the data did not comply with the normal distribution, nonparametric tests were used (K = 0.123, p = 0.000). Wilcoxon test, Friedman test and Bonferroni Dunn test were used to analyze the data.
The average age of the students is 22.84±0.83 and 43.2% are 22 years old. The median score of the students on disaster nursing practice skills increased as a result of the second application, and a significant difference was found between the applications (p<0.001). A significant difference was found between the median scores of the students on the Self-Efficacy Scale in Disaster Response before standardized patient simulation, first and repeat standardized patient simulation application (p<0.001). It was determined that the change in the median score of the Self-Efficacy in Disaster Response Scale "Search-Rescue and Psychological Evaluation Competence, Disaster Evaluation Competence and Adaptation Competence" sub-dimensions before standardized patient simulation, first and repeated standardized patient simulation application was significant (p<0.001).
As a result, simulation-based education improved nursing students' disaster nursing skills and increased their disaster response self-efficacy. It is recommended to integrate simulation-based applications into undergraduate education programs in order for students to gain competence in disaster response.