İleri evre kronik böbrek hastalığı olan çocuklarda hücresel immün yanıtın değerlendirilmesi
Evaluation of the cellular immune system in children with chronic kidney disease
Yazar: EMİNE ÜLGEN
Danışman: PROF. DR. NUR CANPOLAT
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Kronik böbrek hastalığı - mineral ve kemik bozukluğu = Chronic kidney disease-mineral and bone disorder ; T lenfositleri = T lymphocytes ; Çocuklar = Children ; Üremi = Uremia ; İmmün sistem = Immune system ; İmmün yetmezlik = Immun deficiency ; İmmünite = Immunity

Özet:
Giriş: Kronik böbrek hastalığı (KBH) olan hastalarda bağışıklık sistemi değişiklikleri immün disregülasyon, sistemik inflamasyonda artış ve immün yetmezlik şeklinde ortaya çıkar. Bu durum enfeksiyon eğiliminde artışa ve aşı yanıtında yetersizliklere neden olur.  Hücresel immün yanıtta etkin olan T lenfositler, antijenin tanınmasını ve sunumunu sağlarlar ve sitotoksik etkiyle hedef hücrenin lizisine neden olurlar. T lenfositlerin yüzeyindeki TCR (T Cell Receptor), antijene karşı yanıt oluşmasını ve klonal genişlemeyi sağlar. Bu çalışma ile KBH olan çocuklarda, üremiye bağlı hücresel yanıttaki olası bozuklukları değerlendirmek amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu tek merkezli kesitsel çalışma, Mart 2021 ile Ağustos 2021 tarihleri arasında yapıldı. Çalışmaya 20 yaşından küçük 35 KBH hastası (21 Evre 3-4 KBH ve 14 diyaliz) ile yaş ve cinsiyet uyumlu 15 sağlıklı kontrol alındı. Hastalara ait klinik veriler dosyalarından kaydedildi. Çalışma anında tam kan sayımı ile eş zamanlı olarak akım sitometri cihazı ile lenfosit alt grupları ve TCR V Beta Repertuvarı çalışıldı. 
Bulgular: Çalışmaya alınan hastaların ortanca yaşı 12,3 (8,6- 19) yıl, kız erkek oranı 17/18 idi. Hastaların ortanca lenfosit sayısı 2300 (1800-2900)/mm3 idi, iki hastada lenfopeni saptandı. Hasta ve kontroller arasında yaş, cinsiyet, lenfosit sayısı ve lenfosit alt grupları (CD3, CD4, CD8 T hücreleri, CD4/CD8 ve CD16/56 NK) açısından anlamlı fark yoktu (p >0,05). Buna karşılık hasta grubunun TCR V Beta repertuvarında kontroller ile karşılaştırıldığında Vb9 ve Vb11 bölgelerinde anlamlı azalma, Vb17 bölgesinde anlamlı artma saptandı (hepsi için p <0,05). Alt grup analizi yapıldığında Evre 3-4 KBH hastaları ile diyaliz hastaları arasında CD4 yüzdeleri, CD4/CD8 oranı, Vb11 ve Vb12 için anlamlı fark vardı (p <0,05). 
Sonuç: KBH olan çocuklarda lenfosit ve alt gruplarında sayısal olarak anlamlı fark olmamasına rağmen TCR V Beta repertuvarında bozulma olduğu görülmüştür. Bu bozulma diyaliz hastalarında daha belirgindir. Bu durum KBH çocuklarda T hücre fonksiyonundaki değişikliğin bir göstergesi olarak kabul edilebilir.

Abstract:
Background:Chronic kidney disease (CKD) is associated with immune system dysregulation that results in impaired cellular immune function, an increase in systemic inflammation, and immune deficiency. This condition leads to increased susceptibility of infection and inadequate vaccine response. T lymphocytes are actively involved in the cellular immune response by recognizing and presenting antigens and lysing the target cell through a cytotoxic effect. The T cell receptor (TCR) on the surface of T lymphocytes provides the clonal expansion and response against the antigen. In this study, we evaluated the TCR Vβ repertoire to investigate possible disturbances in the cellular response due to uremia.
Methods: This single center cross-sectional study included 35 patients with CKD younger than 20 years (21 CKD stage 3-4 and 14 CKD stage 5-dialysis) and 15 age- and sex-matched healthy controls. The clinical data of the patients were obtained from their medical records. Lymphocyte subgroups and TCR Vβ repertoire were assessed with a flow cytometry device simultaneously with complete blood count.
Results: The median age of patients was 12.3 (8.6-19) years, and the female-to-male ratio was 17/18. The median lymphocyte count was 2300 (1800-2900)/µl. There were no significant differences between patients and controls in terms of age, lymphocyte count, or lymphocyte subgroups (CD3, CD4, CD8 T cells, CD4/CD8 ratio, and CD16/56 NK). However, the expressions of TCR Vβ 9 and TCR Vβ 11 were significantly lower and the expression of TCR Vβ 17 was significantly higher in patients than in healthy controls (p <0.05 for all). Subgroup analysis showed that there were significant differences in CD4 percentages, CD4/CD8 ratio, Vβ11 and Vβ12 between the CKD and dialysis groups (p <0.05 for all).
Conclusions: Despite lymphocyte count and lymphocyte subgroups comparable to healthy controls, children with CKD have an impaired TCR Vβ repertoire. This deterioration is more pronounced in dialysis patients. This situation may be considered indicative of altered T cell function in children with CKD.