Çevrimiçi öğrenme ortamının öğretmen ve öğrencilerin özdüzenleyici öğrenme becerileri üzerindeki etkisi
Effect of an online learning environment on teachers' and students' self-regulated learning skills
Yazar: TÜLİN HAŞLAMAN
Danışman: PROF. DR. PETEK AŞKAR
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, tasarım tabanlı araştırma modeli çerçevesinde, özdüzenleyici öğrenme etkinliklerinin paylaşıldığı çevrimiçi öğrenme ortamının, öğretmenlerin özdüzenleyici öğrenmeyi destekleyen davranışları üzerindeki etkisini ve bu öğretmenlerin sınıf ortamında düzenledikleri özdüzenleyici öğrenmeyi destekleyen etkinliklerin öğrencilerinin özdüzenleyici öğrenme becerileri üzerindeki etkisini araştırmaktır. Bu amaçla bilişim teknolojileri dersi öğretmenleriyle 9 hafta boyunca, çevrimiçi öğrenme ortamında, öğrencilerin özdüzenleyici öğrenme becerilerini desteklemeye yönelik etkinlikler paylaşılmıştır.Araştırma grubunu, 2009-2010 öğretim yılı bahar döneminde, aynı zamanda Hacettepe Üniversitesi, BÖTE bölümünde yüksek lisans programına devam etmekte olan 6 bilişim dersi öğretmeni oluşturmuştur. Öğretmenler, bir çevrimiçi öğrenme ortamı olarak ELGG platformundaki özdüzenleyici öğrenme etkinliklerine katılıp, sınıf ortamında bu etkinliklerin uygulamasını yapmışlar ve sürecin sonunda özdüzenleyici öğrenmeyi destekleyen ders planlarını hazırlayıp sınıflarında uygulamışlardır.Araştırmada öğretmenlere uygulanmak üzere ?Özdüzenleyici Öğrenmeyi Destekleyen Davranışlar Ölçeği? ile öğrencilere uygulanmak üzere ?Özdüzenleyici Öğrenme Ölçeği? geliştirilmiştir. Öğretmenler için geliştirilen ölçek çalışmasına 877 öğretmen katılmıştır. Toplanan verilere doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin kabul edilebilir olduğunu göstermektedir [(x2 (1306, N = 877) = 4214,5, p<,000, RMSEA= 0,050, S-RMR = 0,048, CFI ==0,98, NNFI= 0,98]. Öğrenciler için geliştirilen ölçek çalışmasına 840 öğrenci katılmıştır. Toplanan verilere doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin kabul edilebilir olduğunu göstermektedir [(x2 (1641, N = 840) = 4528,22, p<,000, RMSEA= 0,046, S-RMR = 0,046, CFI ==0,98, NNFI= 0,98].Ayrıca araştırma da Telepeers Consortium (2005) tarafından geliştirilen, ?Teknoloji Destekli Öğrenme Ortamının Özdüzenleyici Öğrenmeyi Destekleme Potansiyelini Değerlendiren Araç?, Türkçe'ye uyarlanmıştır. Değerlendirme sonucunda; planlama, yürütme ve izleme, değerlendirme evreleri ile bu evrelerin bilişsel, güdüsel, duygusal ve sosyal boyutlarının ortalamalarının 3.0 ve 3.0'dan yüksek olduğu görülmektedir. Bu durumda çevrimiçi öğrenme ortamının iyi düzeyde özdüzenleyici öğrenmeyi desteklediği görülmektedir (Steffens, 2006).Verilerin analizinde hem nicel hem de nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Nicel veriler ?Özdüzenleyici Öğrenmeyi Destekleyen Davranışlar Ölçeği?, ?Özdüzenleyici Öğrenme Ölçeği? ve ?Teknoloji Destekli Öğrenme Ortamının Özdüzenleyici Öğrenmeyi Destekleme Potansiyelini Değerlendiren Araç? aracılığı ile toplanmıştır. Nitel veriler ise çevrimiçi öğrenme ortamındaki yansımalar, öğretmenlerle yapılan görüşmeler, teknoloji destekli öğrenme ortamının özdüzenleyici öğrenmeyi destekleme potansiyelini değerlendiren aracın açık uçlu sorularına verilen cevaplar ile hazırlanan ders planlarının değerlendirilmesi aracılığı ile toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde, ilişkili gruplar t-testi, nitel verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır.Araştırma sonucunda, çevrimiçi öğrenme ortamında öğretmenlerin katıldığı etkinliklerin, öğretmenlerin özdüzenleyici öğrenmeyi destekleyen davranışlarında anlamlı bir değişim meydana getirdiği görülmüştür. Öğretmenlerin sınıf ortamında hazırladıkları özdüzenleyici öğrenmeyi destekleyen etkinliklerin, öğrencilerin özdüzenleyici öğrenme davranışları üzerinde anlamlı bir değişim meydana getirdiği görülmüştür. Öğretmenlerle etkinliklerin paylaşıldığı çevrimiçi öğrenme ortamının da özdüzenleyici öğrenmeyi iyi düzeyde desteklediği görülmüştür. Sonuç olarak çevrimiçi öğrenme ortamında paylaşılan özdüzenleyici öğrenme etkinliklerinin, öğretmenlerin ve dolaylı yoldan öğrencilerin özdüzenleyici öğrenme becerilerini geliştirdiği görülmüştür.

Abstract:
In this study design-based research approach was used to examine the effects of an online learning environment on teachers? self-regulated learning behaviors and the effects of these teachers? self-regulated activities on students? self-regulated learning skills. To that end, a group of computer teachers were engaged in learning activities in order to improve students' self-regulated learning skills, an online learning environment for seven weeks.The research participants consisted of 6 computer teachers who were pursuing their Masters degree in the Computer Education and Instructional Technologies department at Hacettepe University during the spring semester of 2009-2010 academic year, teachers were also ongoing on the MA program at Hacettepe University. Teachers participated in learning activities in an online learning environment, Elgg, and they participated this activities with their students in the classrooms at the end of the training process they prepared lesson plans that supported self-regulated learning skills, and they applied these plans to their own classes.Two self-regulated learning scales were developed; the first one, Supportive Self-regulated Learning Behaviors Scale, administered to the teachers and the other one, Self-regulated Lerning Scale, administered to the students. Confirmatory factor analyses were conducted to test the two scales. For the Supportive Self-regulated Learning Behaviors Scale, data were collected from 877 teachers. Confirmatory factor analysis results and fit indices showed the scale was acceptable [(x2 (1306, N = 877) = 4214,75, p<,000, RMSEA= 0,050, S-RMR = 0,048, CFI ==0,98, NNFI= 0,98]. For the second scale, the data were collected from 840 students. Confirmatory factor analysis results and fit indices showed the scale was acceptable [(x2 (1641, N = 840) = 4528,22, p<,000, RMSEA= 0,046, S-RMR = 0,046, CFI =0,98, NNFI= 0,98]. In addition, in order to evaluate the potential of technology enhanced learning environments to support self-regulated learning, a scale developed by Telepeers Consortium (2005) was adapted into Turkish. The results showed, planning, execution and monitoring and evaluation phases and cognitive, motivational, emotional and social aspects of each phases had the average score of 3.0 or more accordingly, these results suggested the online learning environment supported a good level of self-regulated learning (Steffens, 2006).Both quantitative and qualitative research methods were used to analyze the data. Quantitative data were collected through ?Supportive Self-regulated Learning Behaviors Scale? , ?Self-regulated Lerning Scale? and ?Tool to Evaluate the Potential of Technology Enhanced Learning Environments to Support Self-Regulated Learning ?Qualitative data were collected through teachers? reflections in the online learning environment, interviews with teachers, open ended questions teachers responded on the scale that was used to evaluate the potential of technology enhanced learning environments to support self-regulated learning, and lesson plans that teachers developed during the process. Paired samples t-tests were used for quantitative data analysis. Content analysis method was used for qualitative data analysis.The results showed, self-regulated learning activities in the online learning environment signficantly affected teachers' supportive behaviors related to the self-regulated learning. Additionally, teachers' classroom activities that supported self-regulated behaviors significantly affected students' self-regulated learning skills. Also it was found that online learning environment supporting self-regulated learning quite well Therefore, the study showed, self-regulated learning activities in on the online learning environment, improved teachers' supportive self-regulated behaviors and indirectly impacted students' self-regulated learning skills.