Pankreatikoduedonektomi yapılan hastalarda intraoperatif sıvı tedavisinin postoperatif elektrolit seviyeleri üzerine etkilerinin retrospektif değerlendirilmesi
The effects of intraoperative fluid therapy on postoperative electrolyte levels patients undergoing pancreaticoduedonectomy: A 
retrospective review
Yazar: ERKAN ERKMEN
Danışman: DOÇ. DR. ALMILA GÜLSÜN PAMUK
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Böbrek fonksiyon testleri = Kidney function tests ; Elektrolitler = Electrolytes ; Hidroksietil nişasta = Hydroxyethyl starch ; Pankreatikoduodenektomi = Pancreaticoduodenectomy ; Pankreatikoduodenektomi = Pancreaticoduodenectomy ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Sıvı tedavisi = Fluid therapy

Özet:
Bu çalışmada; pankreatikoduedonektomi yapılan hastalara intraoperatif
dönemde uygulanan sıvı tedavisinin postoperatif elektrolit ve böbrek fonksiyon
testleri üzerine olan etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Etik kurul onayı alındıktan sonra; 01 Ocak 2010 ile 31 Aralık 2013 tarihleri
arasında pankreatikoduedonektomi yapılmış 120 hastanın dosyası incelendi.
İntraoperatif dönemde hastalara verilen mayi çeşidi ve miktarı, sıvı tedavisinin
postoperatif Na, Cl, K, BUN ve kreatinin değerleri üzerine olan etkileri çalışıldı.
Hastalara ait veriler Kolmogorov-Smirnov, t-testi, Kruskal-Wallis ve Wilcoxon
testleri kullanılarak karşılaştırıldı ve p<0,05 olan veriler anlamlı olarak kabul edildi.
Çalışmamızda tüm hastalara intraoperatif dönemde idame mayi olarak
dengeli elektrolit solüsyonu olan İsolyte-S ve hastanın hemodinamik parametrelerine
göre kolloid solüsyonlar (Voluven, TDP), eritrosit süspansiyonu verildiği gözlendi.
Preoperatif ve postoperatif elektrolit ve böbrek fonksiyon testleri karşılaştırıldığında;
Na, K ve BUN düzeylerinde anlamlı artış gözlenirken Cl ve kreatinin düzeylerinde
anlamlı fark tespit edilemedi. İntraoperatif dönemde kullanılan voluvenin etkilerini
araştırmak için hastalar; voluven verilmeyen, 500 ml voluven verilen ve 1000 ml
voluven verilen olmak üzere 3 gruba ayrıldı. Voluven verilmeyen hasta grubunda Na
ve K düzeylerinde artış gözlenirken, 1000 ml voluven verilen hasta grubunda Cl (1,2
mmol/L), Na, K, BUN ve kreatinin düzeylerinde anlamlı artış tespit edildi. 1000 ml
voluven verilen hasta grubundaki Na ve Cl artışı voluvenin içerdiği %0,9 NaCl
solüsyonundan kaynaklandığı düşünüldü. Hastaların intraoperatif idrar çıkışları
karşılaştırıldığında gruplar arasında anlamlı fark gözlenmedi. Çalışmamızda
hastalara intraoperatif dönemde ortalama 8,5 ml/kg/saat mayi verildiği tespit edildi
ve literatürdeki restriktif sıvı protokolleri ile uyumlu bulundu.iv
Çalışmamızdan elde ettiğimiz sonuçlar ışığında; pankreatikoduedonektomi
gibi uzun ve fark edilmeyen sıvı kaybının fazla olduğu cerrahilerde intraoperatif
dönemde dengeli elektrolit solüsyonu olan İsolyte-S kullanımının postoperatif
elektrolit ve böbrek fonksiyon testleri üzerinde olumsuz etkilerinin olmadığını ve bu
konu ile ilgili yapılacak prospektif çalışmalarda; postoperatif dönemde örnek alma
zamanlarının standardize edilmesinin, postoperatif dönemde kan gazı analizlerinin,
fosfor gibi elektrolitlerin, verilen sıvıların türlerinin ve miktarlarının da çalışılması
gerektiğini düşünüyoruz.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effects of intraoperative fluid
administration on postoperative electrolyte levels and renal function tests in patients
undergoing pancreaticoduedonectomy.
Following ethical commitee approval; files of 120 patients who had
undergone pancreaticoduedonectomy were investigated. The effects of the type and
amount of fluid administrated intraoperatively on postoperative Na, Cl, K, BUN,
creatinine and glucose levels were studied. The data of patients was compared by
using Kolmogorov-Smirnow, t-test, Kruskal-Wallis and Wilcoxon tests and values
of p<0.05 were accepted as statistically significant.
In our study, it was observed that Isolyte-S, a balanced electrolyte solution,
had been administered to all patients thoroughout the intraoperative period and
according to hemodynamic parameters, colloid solutions (voluven, fresh frozen
plasma) and packed red blood cells had been given. When we compared
preoperative and postoperative renal fuction tests and electrolyte levels; there was a
significant increase in Na, K and BUN levels but no difference in creatinine and Cl
levels. Patients were seperated into 3 groups according to the amount of voluven
solution received, none versus 500 ml voluven and 1000 ml voluven, to find out the
effect of intraoperative voluven therapy. While there was an increase in Na and K
levels in patients who did not receive any voluven solution, we observed a significant
increase in Cl (1,2 mmol/L) Na, K, BUN and creatinine levels in patients who had
been given 1000 ml voluven. It's thought that the increased Na and Cl levels are
caused by the % 0,9 NaCl content of voluven solution. Throughout the sudy all
electrolyte increases were minimal, especially increases in Na not clinically
significant.