Görme engelli öğretmenlerin sorunları ve çözüm önerileri İstanbul örneği
Problems of visually impaired teachers amd solutions: İstanbul example
Yazar: ÇAĞATAY TUYGUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEN ŞATIROĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Erişilebilirlik = Accessibility ; Eğitim sorunları = Education problems ; Eğitim sosyolojisi = Education sociology ; Görme engelliler = Visually impaired ; Önyargı = Prejudice ; Öğretmenler = Teachers ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu çalışmada, temel amaç görme engeli olan öğretmenlerin mesleklerini icra ederken karşılaştıkları temel sorunları belirlemek ve bu sorunlara işlevsel çözüm önerilerinde bulunabilmektir. Bu amaç doğrultusunda İstanbul ilinde görev yapmakta olan görme engelli lise öğretmenleri ile görüşmeler yapılmış ve deneyimleri incelenmiştir. 
Çalışmanın ilk bölümünde genel olarak engellilik konusu ele alınmış, tanımlar ve engellilik kuramları ışığında engellilik ve engel grupları açıklanmıştır. Tarih boyunca engelliliği açıklamak için farklı engellilik modelleri geliştirilmiştir. Bunlardan en önemlileri Tıbbi Engellilik Modeli, Sosyal Engellilik Modeli ve ICF Modelidir. 
Çalışmanın ikinci bölümünde görme engellilik eğitim ve istihdam başlıkları altında tarihsel çizgi takip edilerek anlatılmıştır. İyi bir eğitim beraberinde iyi bir işi de getireceğinden görmeyen bireylerin eğitim olanaklarından ne ölçüde yararlanabildikleri veya yararlanamıyorlar ise niye yararlanamadıkları gerekçeleri ile açıklanmıştır.	
Çalışmanın üçüncü bölümünde görme engellilerin ve toplumdaki diğer insanların birbirlerine karşı yanlış yaklaşımları incelenerek bu yaklaşımların öğretmenlik yapan bir görme engelliye ne gibi etkileri olduğu açıklanmış ve İstanbul ilinde çeşitli liselerde görev yapmakta olan görme engelli öğretmenler ile yapılan görüşmelerde elde edilen bulgular aktarılmıştır. Milli eğitim bünyesinde çalışmakta olan görme engelli öğretmenlerin sorunlarını temelde üç başlık altında toplamamız mümkündür: sistemsel problemler, diğer insanlardan kaynaklı problemler ve kendilerinden kaynaklanan problemler. 
Çalışmanın sonuç kısmında ise görme engeli olan öğretmenlerin mesleklerini icra ederken yaşadıkları sorunlara işlevsel çözüm önerilerinde bulunulmuştur. Öğretmenlik mesleğinin icrasında önemli olan kişinin ne kadar gördüğü değil; söz konusu kişinin bu mesleği yapabilmek için ne kadar yeterli olduğudur. Bir görme engellinin öğretmenlik yapabilmesine onun görmemesi engel oluşturmaz. Ama her görme engelli birey de öğretmen olamaz. Bu durum gören öğretmenlerde de farklı değildir.

Anahtar Kelimeler: görme engelli, öğretmen, sosyal engellilik modeli, erişilebilirlik, ön yargı

Abstract:
The main purpose of the study is to identify the main problems that visually impaired teachers face while performing their professions and to propose functional solutions to these problems. For this aim, the problems faced by the visually impaired teachers working in our country while performing their professions were examined studying with visually impaired high school teachers working in Istanbul. 
In the first part of the study, the issue of disability is generally discussed, disability and disability groups are explained in the light of the definitions and disability theories. Throughout history, different disability models have been developed to explain disability. The most important of these are Medical Disability Model, Social Disability Model and ICF Model. 
In the second part of the study, it is explained by following the historical line under the headings of education and employment of visually impaired. As a good education will bring along a good job, the extent to which the individuals who do not see can benefit from the educational opportunities or why they cannot benefit from them are explained with reasons.
In the third part of the study, the wrong approaches of the visually impaired and other people in the society were examined and the effects of these approaches to a visually impaired teacher were explained and the findings obtained from the interviews with visually impaired teachers working in various high schools in Istanbul were explained. 
In the conclusion part of the study, functional solutions to the problems experienced by the visually impaired teachers while performing their professions were proposed. 

Keywords: visually impaired, teacher, social disability model, accessibility, prejudice