Falih Rıfkı Atay'ın fikir ve sanat dünyası
Falih Rıfkı Atay's intellectual and artistic world
Yazar: OSMAN EROĞLU
Danışman: PROF. DR. NAZİM HİKMET POLAT
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Atay, Falih Rıfkı = Atay, Falih Rıfkı ; Biyografi = Biography ; Gazetecilik = Journalism ; Milletvekili = Deputy ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk eğitim tarihi = Turkish education history

Özet:
Falih Rıfkı Atay Türk edebiyatının en üretken isimlerinden biridir. Daha çok gazete ve dergi yazıları kaleme alan yazar; fıkraları, gezi yazıları ve anılarıyla bilinir. Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde doğup çalkantılı süreçlerde kimliğini bulan sanatçı, genç yaşta başladığı gazetecilik kariyerini ömrünün sonuna kadar sürdürür. Gazeteciliğinin yanı sıra milletvekilliği görevlerini de yürüten Atay, uzun süre Mustafa Kemal'in yanında yer alır. Mustafa Kemal'in isteği ile Hakimiyeti Milliye/Ulus gazetesinin yönetimine getirilen yazar, geniş kesimlerce iktidarın sözcüsü olarak kabul edilir; pek çok inkılap onun yazılarıyla duyurulur. Bu görevi uzun yıllar yürüten Falih Rıfkı, bir yandan da önemli eserler yayımlar. Birçoğu çeşitli gazetelerdeki fıkraları, incelemeleri ve hatıralarının bir araya getirilmesinden oluşan bu eserler, onu yakın tarihin siyasi, kültürel ve toplumsal olaylarını anlamak için başvurulan ilk isimlerden biri hâline getirir. Falih Rıfkı Atay hakkında birçok akademik çalışma hazırlanır. Hazırlanan çalışmaların büyük bir bölümü yazarın yayımlanmış eserlerini merkeze aldıkları gibi bu çalışmalarda araştırmacıların genellikle aynı kaynaklara başvurdukları görülür. Bu da yazara dair bilgi ve bulguların tekrara düşmesine neden olur. Oysa süreli yayınlarda kalan pek çok belge ve bilgi, yazarın kapsamlı bir hayat öyküsü için önemli ayrıntılar barındırdığı gibi onun duygu ve düşüncelerinin de her açıdan görülmesini olanaklı kılmaktadır. Yine önceki çalışmaların pek çoğu kendi disiplinlerinin gerektirdiği bakış açısıyla yazarı merkeze aldıklarından sanatçının edebî yönü genellikle ihmal edilir. Bu durumun ortaya çıkmasında sanatçının sayıca az olan edebî ürünlerinden pek bahsetmemesi ve bunların çoğunu kitaplaştırmaması da etkendir. Bu çalışma için taranan arşivler ve süreli yayınlardan tespit edilen pek çok belge ve metin, Falih Rıfkı Atay'ın erken dönem duygu ve düşünce dünyasını yansıtması ve sanatçının kaynaklarını genişletmesi açısından önemlidir. Ayrıca sanatçının külliyatına yeni edebî metinlerin de eklenmesine vesile olur. Kendisinden öncekilerin bilgi ve bulgularını tamamlayıp yeni tespit ve değerlendirmelerle sanatçı hakkındaki bilgiyi arttırmayı hedefleyen bu çalışma, herhangi bir zaman ve yayın sınırı olmaksızın hem Falih Rıfkı Atay'a dair geniş bir hayat öyküsü oluşturmak hem sanatçının düşünce ve sanat dünyasını incelemek hem de onun külliyatına yeni metinler kazandırmak amacı taşımaktadır.

Abstract:
Falih Rıfkı Atay is one of the most productive names in Turkish literature. The writer, who mostly writes newspaper and magazine articles; he is known for his anecdotes, travel writings and memoirs. The artist, who was born in the last period of the Ottoman Empire and found his identity in the turbulent processes, continued his journalism career, which he started at a young age, until the end of his life. Atay, who also carries out his duties as a deputy in addition to his journalism, has been by Mustafa Kemal's side for a long time. The writer, who was brought to the management of the newspaper Hakimiyeti Milliye/Ulus at the request of Mustafa Kemal, is widely accepted as the spokesperson of the government; many revolutions are announced through his writings. Falih Rıfkı, who has carried out this task for many years, also publishes important works. These works, most of which are composed of anecdotes, reviews and memoirs from various newspapers, make him one of the first names applied to understand the political, cultural and social events of recent history. Many academic studies are prepared about Falih Rıfkı Atay. As most of the studies prepared center on the published works of the author, it is seen that the researchers generally refer to the same sources in these studies. This causes repetition of information and findings about the author. However, many documents and information left in periodicals contain important details for a comprehensive life story of the author and make it possible to see his feelings and thoughts from every angle. Again, since most of the previous works put the author in the center with the perspective required by their discipline, the literary aspect of the artist is often neglected. The fact that the artist does not talk much about his literary works, which are few in number, and that he does not publish most of them, is also a factor in the emergence of this situation. Many documents and texts identified from archives and periodicals scanned for this study are important in terms of reflecting Falih Rıfkı Atay's early period of emotion and thought and expanding the artist's resources. It also helps to add new literary texts to the artist's corpus. This work, which aims to complement the knowledge and findings of its predecessors and to increase the knowledge about the artist with new determinations and evaluations, is to create a wide life story about Falih Rıfkı Atay, both to examine the artist's world of thought and art, and to add new texts to his corpus. aims to gain.