Geleneksel Türk tiyatrosu motifli komedilerde entrikakurucu olarak kadın ve üç model oyun: Yedi Kocalı Hürmüz, Kanlı Nigar, İstanbul Efendisi
Identify the characteristics of the woman who builds the main Plot in the traditional Turkish theatre motived comedies: İstanbul Efendisi, Yedi Kocalı Hürmüz, Kanlı Nigar
Yazar: CENGİZ ÇEVİK
Danışman: DOÇ. MÜNİP MELİH KORUKÇU
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Drama ve Oyunculuk Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Entrika = Plotting ; Kadınlar = Women ; Komedi = Comedy ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; Türk tiyatrosu = Turkish theatre

Özet:
Bu tezin amacı, Geleneksel Türk Tiyatrosu motifli komedilerde ana entrikayı kuran kadın karakterin özelliklerinin belirlenmesidir. Avrupa tiyatrosu ile tanışan Türk tiyatrosunun beslendiği damarlardan biri de Geleneksel Türk Tiyatrosu'dur. Batı tiyatrosu ile Geleneksel Türk Tiyatrosunu birleştirerek özgün bir tiyatro yaratmak isteyen yazarlar ortaya çıkmıştır. Bu yazarlar bilinçli veya bilinçsiz şekilde Geleneksel Türk Tiyatrosu'nu motif olarak aldıkları oyunlarda, kadını entrika kuran kişi olarak oyunlarında göstermişlerdir. 
Çalışmanın birinci bölümü olan giriş kısmında, çalışmanın çerçevesi ele alınmıştır. Çalışmanın sağlam temellere oturabilmesi için bu bölümde aynı zamanda tarihsel bilgilere yer verilmiştir. Çalışmada incelenen model oyunlar Türk tuluat tiyatrosu geleneğinden gelen, ancak kaleme alınmış oyunlardır. Bu yüzden çalışmanın ikinci bölümünde Türk Geleneksel Tiyatrosu ele alınarak Türk Geleneksel Tiyatrosu'nda bulunan türler anlatılmıştır. Bu türlerin anlatılması özellikle önemli görülmüştür. Çünkü incelenen model oyunların Türk Geleneksel Tiyatrosu'nun güldürme tekniklerini kullandığı anlaşılmıştır. Üçüncü bölüm, Türk geleneksel tiyatrosundaki güldürme biçimleri, bu tiyatroya ait gösterilerde kadın karakterlerin ve tiplemelerin nasıl kullanıldığı ve bu türde entrikanın nasıl kullanıldığına değinilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümü, model oyunların incelenmesine ayrılmıştır. Bu bölümde sırasıyla, Müsahipzade Celal Efendi'nin "İstanbul Efendisi", Sadık Şendil'in "Kanlı Nigâr", yine Sadık Şendil'in "Yedi Kocalı Hürmüz" oyunları incelenmiştir. Sonuç bölümü ise çalışmanın değerlendirme kısmıdır. Üçüncü bölümde yer alan bilgilerin ışığında dördüncü bölümde yer alan bilgilerden çıkarımlar yapılmıştır. Model olarak seçilmiş ve yirminci yüzyılda yazılmış bu üç oyundaki geleneksel öğelerin üzerinde durulmuştur. Üç oyunun birbirine benzeşen noktaları belirtilmiştir. Birbirinden ayrılan noktalar gösterilmiştir.

Abstract:
This papers objective is to identify the characteristics of the woman who builds the main plot in the Traditional Turkish Theatre motived comedies. One of the veins that the Turkish theatre which met the European Theatre feeds on is the Traditional Turkish Theatre. There are writers that are showed up with a purpose to unite Western Theatre and Traditional Turkish Theatre to create a unique 'theatre'. When these writers took the Traditional Turkish Theatre as a motive in the plays, they had the 'woman' who plots with or without knowing. 
The framework of the study is dealt with in the introduction part which is the first section of the study. Historical information took place in the same time in order to build the study on a solid ground. The model plays that are examined in the study comes from the Turkish improvisational theatre tradition but that are penned. Because of that, in the second section of the study the genres in the Turkish Traditional Theatre are explained while handling Turkish Traditional Theatre. Explanation of these genres considered as significant, because it is clearly understood that the model plays that are examined are using the comedy techniques of the Turkish Traditional Theatre. In the third section, the comedy styles of the Turkish Traditional Theatre and how the women characters and typecastings used in the show and how the plot is used in this genre are referred. The fourth section of the study is dedicated to the examination of the model plays. In this section respectively, the plays of Müsahipzade Celal Efendi's "Istanbul Efendisi", Sadık Şendil's "Kanlı Nigâr" and again Sadık Şendil's "Yedi Kocalı Hürmüz" are examined. The conclusion section is the evaluation part of the study. In the wiev of such information that took place on the third section deduces made from the information that took place on the fourth section. Traditional elements dwelled on the three plays that are chosen as models and written in the twentieth century. The similar points of the three plays are indicated and divergent points are shown.