Renal transplantasyon yapılan hastalarda diyare yan etkisi sebebiyle mikofenolattan azatioprine geçilmesinin etkinlik ve güvenliği
Efficacy and safety of switching from mycophenolate to azathioprine in renal transplant patients due to diarrhea side effect
Yazar: SERHAT SEKMEK
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA YILDIRIM
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Azatioprin = Azathioprine ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyare = Diarrhea ; Mikofenolat mofetil = Mycophenolate mofetil ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
Mikofenolat, renal transplantasyon sonrasında sık kullanılan bir immunsupresif ilaçtır. Mikofenolat tedavisinin klinik pratikte en sık karşılaşılan yan etkilerinden birisi ishaldir. Mikofenolat tedavisi altında ilaca bağlı ishal gelişen hastalarda, azatioprin tedavisine geçilmesi alternatif yollardan birisidir. Çalışmamızda ishal sebebiyle mikofenolat tedavisi kesilerek azatioprin tedavisi başlanan hastaların, tedavi değişikliği sonrasında ishal şikayetinde ne oranda düzelme olduğunun ve bu tedavi değişikliğinin rejeksiyon gelişimi ve greft ve hasta sağ kalımına etkisinin araştırılması planlanmıştır. Çalışmaya 59'u azatioprine geçilen gruptan, 118'i kontrol grubundan olmak üzere toplam 177 hasta katılmıştır. Çalışmaya katılan hastalardan, azatioprine geçilen gruptaki bazal glomerüler filtrasyon hızının, kontrol grubuna göre daha düşük olduğu (p < 0,0001); bazal kreatinin (p = 0,001) ve bazal proteinüri (p = 0,004) değerlerinin kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. İshal sebebiyle azatioprine geçilen hastaların %89,8'inde ishal şikayetinin düzeldiği gözlenmiştir. Azatioprine geçilmesine rağmen ishal şikayeti düzelmeyen hastalar incelendiğinde, hastaların %83,3'ünün amiloidoz tanılı hastalar olduğu görülmüştür. Çalışmamızın sonucunda, azatioprin kullanan hastalarda, mikofenolat kullanan hastalara göre daha çok greft kaybı olduğu gözlenmiştir (p = 0,004). Özellikle glomerüler filtrasyon hızı 30 ml/dk'nın altında olan hastalarda, ishal sebebiyle mikofenolattan azatioprine geçiş yapıldığında, greft kaybı riskinin arttığı gözlenmiştir. Uygun hastalarda, ishal sebebiyle mikofenolat tedavisinin kesilip azatioprin tedavisine başlanmasının, ishal şikayetinin düzelmesinde etkili bir yaklaşım olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Mycophenolate is a commonly used immunosuppressive drug after renal transplantation. Diarrhea is one of the most common side effects of mycophenolate treatment in clinical practice. In patients with drug-induced diarrhea under mycophenolate treatment, one of the options is to switch from mycophenolate to azathioprine. In this study, we aimed to investigate the effect of switch from mycophenolate to azathioprine on amelioration of diarrhea complaints and the risks on rejection and graft and patient survival. A total of 177 patients, 59 of whom were switched to azathioprine and 118 of which were control group, participated in this study. Basal glomerular filtration rate was lower in the patients who were switched to azathioprine than the control group (p <0.0001); basal creatinine (p = 0.001) and basal proteinuria (p = 0.004) values were higher than the control group. It was observed that 89.8% of the patients who switched to azathioprine due to diarrhea had improved diarrhea complaints. It was shown that 83.3% of the patients whose diarrhea complaints did not improve despite switching to azathioprine had a diagnosis of amyloidosis. Patients that received azathioprine had more graft loss than patients continued mycophenolate (p = 0.004). Particularly in patients with a glomerular filtration rate of less than 30 ml/min at the time of conversion, the risk of graft loss increased after switching from mycophenolate to azathioprine due to diarrhea. In conclusion for selected patients, discontinuation of mycophenolate treatment due to diarrhea and initiation of azathioprine treatment was found to be an effective approach to improve diarrhea complaints.