Madde tepki kuramına dayalı tek boyutlu ve çok boyutlu modellerin test uzunluğu ve örneklem büyüklüğü açısından karşılaştırılması
Comparison of unidimensional and multidimensional models based on item response theory in terms of test length and sample size
Yazar: İBRAHİM ALPER KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. NÜKHET Ç. DEMİRTAŞLI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Madde Tepki Kuramı = Item Response Theory ; Testler = Tests ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı; araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan Türkçe testi verilerini tek ve çok boyutlu Madde Tepki Kuramı modelleri altında araştırıp, madde, yetenek parametreleri ve model-veri uyum değerlerini farklı değişkenler altında karşılaştırarak veri grubuna uyan en iyi modeli ortaya koymaktır.Araştırmada kullanılan bağımsız değişkenler örneklem büyüklüğü, test uzunluğu ve bu iki değişkenin birlikte ele alındığı koşullardır. Araştırmaya Aksaray ilinin değişik okullarında ilköğretim 8. sınıf düzeyinde öğrenimlerini sürdüren 1516 öğrenci katılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen 24 maddelik Türkçe testi kullanılmıştır. Testi oluşturan örtük özellikler arası ilişki telafisel tipte olup, her maddede anlatım bozuklukları ve noktalama işaretleri alanlarını yoklayan ifadeler bulunmaktadır. Araştırmaya katılan cevaplayıcılardan elde edilen veriler tek ve çok boyutlu madde tepki kuramı modelleri altında analiz edilmiş, madde ve yetenek parametreleri kestirilmiş, model-veri uyumu ve hata miktarları hesaplanmıştır.Araştırma sonucunda çok boyutlu MTK modelleri kapsamında, elde edilen madde ve yetenek parametrelerinin daha az hata içerdiği, daha duyarlı ölçümlere ulaşıldığı, model veri uyumunun çok boyutlu kuram lehine sağlandığı bulunmuştur. Bunun yanında örneklem büyüklüğü değişkeninin madde parametreleri kestirimlerini etkileyen en önemli değişken olduğu, yetenek kestiriminde ise en önemli etkenin test uzunluğu olduğu bu araştırmanın bir diğer sonucudur. Örneklem büyüklüğü ve test uzunluğu değişkenlerinin birlikte ele alınmasının, çok boyutlu kuram kapsamında sadece madde parametreleri üzerinde pozitif bir etkisi bulunmuş, yetenek parametreleri ve model veri uyumunda tek ve çok boyutlu MTK kuramları kapsamında belirgin bir etkisi bulunmamıştır.

Abstract:
The purpose of this study is; to investigate Turkısh language test data, developed by researcher, under unidimensional and multidimesnional item response theory models and to submit the best model which fits the data. Independent variables that were manipulated in this study, are sample size, test length and both.Eighth grade primary school students (n=1516) in Aksaray have participated in this study. 24 item Turkısh test, developed by researcher, has been used as a research instrument. Every test item contains two latent traits, semantical in language and knowledge of punctuation, which compensates each other. Examinee data, has been analysed under unidimensional and multidimensional IRT models and item and ability parameters have been estimated, model-data fits and error rates have been presented.The findings suggested that item and ability parameters estimated under multidimensional IRT, have less error scores and reached more precise measurement and model data fits are in the favor of multidimensional IRT. Also, these are the other results of this research that sample size variable is the most important variable to affect item parameter estimation and test length is the most important variable to affect person ability parametrer. In addition, it was found that manipulation of sample size and test lenght together has positive effect just on item parameter estimetion. As variables sample size and test lenght together has no effect on person ability astimation and model-data fit in both models.