Kanser hastalarında psikolojik yardım alma tutumunun üstbiliş ve bütünlük duygusu ile ilişkisi ve bu değişkenlerin tedavi uyumuna etkisi
The relationship between attitude toward psychological help-seeking in cancer patients and metacognition and sense of coherence, the effect of these variables on treatment adherence
Yazar: MEHMET ORMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELMAS BEYAZYÜZ
Namık Kemal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bütünlük duygusu = Sense of coherence ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Psikolojik sağlık = Psychological health ; Psikolojik yardım = Psychological help ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Kanser, yaşıyor olduğumuz yüzyılın en önemli halk sağlığı sorunlarından biridir.
Kronik bir süreç olması sebebiyle eşlik eden psikiyatrik sorunlar ve tedavi uyuncu takipte
oldukça büyük önem arz etmektedir. Üstbiliş temel olarak kişinin bilişsel süreçleri hakkındaki
farkındalığı olarak nitelendirilirken bütünlük duygusu ise bireyin karşılaştığı zorluğa içsel
kaynaklarıyla cevap verme kabiliyetinin bir tarafı sağlıklılık bir tarafı sağlıksızlık olan skalada
yer tuttuğu nokta olarak belirlenir. Bu çalışmamız ile kanser hastalarında üstbilişsel süreçlerin
düzeyini belirlemek, sağlıklılık halinin sürdürülmesinde önemli rolü olan bütünlük duygusunu
ölçmek, üstbiliş ve bütünlük değişkenlerinin kanser hastalarında tedavi uyumuna etkisini ve
psikolojik yardım almaya ilişkin tutum ile ilişkisini ortaya koymak hedeflenmiştir. Çeşitli
kanser tanıları almış, 18-65 yaş aralığında, yargılama ve muhakemeyi bozabilecek herhangi
bir klinik duruma sahip olmayan, gönüllü 100 hasta çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır.
Hastalara Sosyodemografik Veri Formu, Üstbiliş Ölçeği - 30, Bütünlük Duygusu Ölçeği - 13,
Psikolojik Yardım Almaya İlişkin Tutum Ölçeği – Kısa Form ve Modifiye Morisky Tedaviye
Uyum Ölçeği – 6 uygulanmıştır. Kanser hastalarında üstbiliş istatistiksel anlamlı olmasa da
artma eğilimi göstermiştir. Hastaların üstbiliş durumları ve psikolojik yardım almaya ilişkin
tutumları hastalık eğitimi alan hastalarda almayanlara göre istatistiksel anlamlı olarak artmış
olup hastalık eğitiminin rutin klinik uygulamaya girmesi oldukça büyük önem taşımaktadır.
Psikolojik yardım almaya ilişkin tutum, yaş ve zorlu bir yaşam olayı tecrübesiyle anlamlı
olarak değişmektedir. Tedavi uyumu erkek cinsiyette istatistiksel anlamlı olarak kadın
cinsiyete göre daha yüksek bulunmuştur. Üstbiliş arttıkça bütünlük duygusu anlaşılabilirlik alt
boyutu istatistiksel anlamlı olarak azalırken yönetilebilirlik alt boyutu artmaktadır.

Abstract:
Cancer is one of the most important public health issues of the century that we are
living. As it is a chronic process, accompanying psychiatric problems and treatment
adherence are very important in terms of patients' follow-up. While the metacognition is
basically defined as the awareness of the person about their cognitive processes, the sense of
coherence is the individual's ability to overcome with internal resources to difficulties that
faced and this ability is a point on a line that lies between healthiness and insalubrity. With
our study, it was aimed to determine the level of metacognitive processes in cancer patients,
to measure the sense of coherence that plays an important role in maintaining the state of
healthiness, to reveal the effect of metacognition and sense of coherence variables on
treatment adherence in cancer patients and their relationships with attitudes toward
psychological help-seeking. Our study sample is consist of 100 volunteer patients with
various cancer diagnosis between the ages of 18-65 years old, who do not have any clinical
condition that can impair judgement and reasoning. Sociodemographic Data Form,
Metacognition Questionnaire – 30, Sense of Coherence scale – 13, Attitudes Toward Seeking
Professional Psychological Help – Short Form scales were applied to the patients.
Metacognition tends to increase in cancer patients, although not statistically significant.
Metacognition level and attitudes towards psychological help-seeking status of patients that
have received disease-related education have increased statistically significantly compared to
those who have not received disease-related education and it is of great importance that
disease-related education goes into routine clinical practice. The attitude towards
psychological help-seeking varies significantly with patients' age and experience of a difficult