Sosyal bilgiler ortaokul öğretim programının ötekileştirme olgusu açısından değerlendirilmesi
Evaluation of social studies secondary school curriculum in terms of othering phenomenon
Yazar: ŞENAY KOCADAĞ
Danışman: PROF. DR. FARUK KAYA
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Demokrasi = Democracy ; Demokrasi eğitimi = Education of democracy ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Ötekileşme = Otherisation ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu çalışmada, sosyal bilgiler dersinin demokratik birey yetiştirme misyonundan hareketle, programın önemli bir toplumsal sorun olan ötekileştirme olgusunun engellenmesindeki rolü sorgulanmıştır. Bu durumda teorik olarak donanımına ve yeterliliğine bakılan program, sorunun çözümünde ölçüt kabul edilen değer, düşünce ve davranış kalıpları olan demokrasi kültürü, farklılıklara saygı, hak ve özgürlükler, adalet, hukukun üstünlüğü, eşitlik, ayrımcılık yasağı, ön yargı ve kalıp yargılar, empati, eleştirel düşünme, duyarlılık, problem çözme, iletişim, sorumluluk, insan haklarına saygı gibi etmenlerin varlığı açısından analiz edilmiştir. 
Nitel araştırma yaklaşımı benimsenerek gerçekleştirilen bu çalışmada, doküman analizi yöntemi kullanılarak veri elde edilmiş ve toplanan veriler içerik analizi tekniği ile değerlendirilmiştir. Çalışmadaki temel veri toplama kaynakları, Sosyal Bilgiler 2005 ve 2018 Öğretim Programlarıdır. Bu durumda programın temel öğeleri olan amaçlar, öğrenme alanları, kazanımlar, kavramlar, beceriler ve değerler, daha önce geniş bir literatür taraması ve uzman görüşüne başvurularak belirlenen ölçütlerin varlığı açısından derin bir analize tabi tutulmuştur.
Yapılan analizde programın, ötekileştirme sorununun çözümünde ölçüt kabul edilen etmenlerin varlığı açısından oldukça iyi bir donanıma sahip olduğu, programda demokratik bir havanın hakim kılınmaya çalışıldığı, ayrıca yenilenen programda demokratik değerlerdeki söz konusu varlığın önceki programa göre nispeten arttığı dolayısıyla programın ötekileştirme sorunun çözümünde önemli paydaşlardan biri olabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, the role of the social studies course in preventing the phenomenon of othering, which is a major social problem, was questioned based on the mission of raising Democratic individuals. In this case, the program, which theoretically looks at its equipment and competence, has been analyzed in terms of the existence of factors such as the values adopted in solving the problem, the culture of democracy, respect for differences, rights and Freedoms, Justice, rule of law, equality, non-discrimination, prejudices and stereotypes, empathy, critical thinking, sensitivity, problem solving, communication, responsibility, respect for Human Rights. 
In this study, the qualitative research approach was adopted and data was obtained using the document analysis method and the collected data was evaluated using the content analysis technique. The main data collection sources in the study are the Social Studies 2005 and 2018 education programs. In this case, the objectives, areas of learning, achievements, concepts, skills and values, which are the main elements of the program, were subjected to a deep analysis in terms of the existence of criteria previously determined by a broad literature review and reference to expert opinion.
The analysis concluded that the program is well equipped for the existence of factors that are considered criteria for the solution of the othering problem, that a Democratic mood was tried to prevail in the program, and that in the renewed program, the asset in question in democratic values increased relatively compared to the previous program, so that the program could be one of the.