Serebral palsili çocuklarda botulinum toksin enjeksiyonu sonrası fizyoterapi ve rehabilitasyon programının vücut fonksiyonları, aktivite ve katılım üzerine etkilerinin incelenmesi
Investigating the effects of physiotherapy and rehabilitation program following botulinum toxin injection on body functions, activity and participation in children with cerebral palsy
Yazar: KÜBRA SEYHAN
Danışman: PROF. DR. MİNTAZE KEREM GÜNEL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Botulinum toksinleri = Botulinum toxins ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Fizik tedavi yöntemleri = Physical therapy modalities ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kas spastisitesi = Muscle spasticity ; Katılım = Participation ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Serebral palsi = Cerebral palsy

Özet:
Bu çalışmanın amacı; Serebral Palsi'li (SP)  çocuklarda Botulinum Toksin-A (BoNT-A) enjeksiyonu sonrası çocuğa ve aileye özel hedefe yönelik aktivite tabanlı fizyoterapi ve rehabilitasyon programının, vücut fonksiyonları, aktivite ve katılım üzerine etkilerini araştırmaktı. Bu çalışmaya yaşları 3-10 yıl arasında değişen, kaba motor fonksiyon seviyesine göre seviye II ve III olan, haftada iki kez özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde "Geleneksel Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Programı" (G-FTR) alan 24 spastik diplejik SP'li çocuk dahil edildi. Çocuklar çalışma (n=12) ve kontrol grubu (n=12)  olarak iki gruba ayrıldı. Çalışma grubuna, sekiz hafta, haftada iki gün, günde bir saat aile ve çocuğa özel, hedefe yönelik, aktivite tabanlı; "Yapılandırılmış Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Programı" (Y-FTR) uygulandı. Kontrol grubu G-FTR'na devam etti. Çalışma grubunda her çocuk için aktivite ve katılım ile ilgili hedefler aile, çocuk ve fizyoterapist tarafından oluşturularak Hedefe Ulaşma Ölçeği'ne (GAS) göre değerlendirildi. Program öncesi ve sonrası çocukların aktivite ve katılım durumları (Pediatrik Özürlülük Değerlendirme Envanteri-PEDI), motor fonksiyonları (Kaba Motor Fonksiyon Ölçütünün ayakta durma ile  yürüme, koşma ve zıplama alt bölümleri - GMFM D ve E), yürüyüş performansları (Gilette Fonksiyonel Yürüyüş Değerlendirme Anketi), denge (Pediatrik Denge Ölçeği), kas tonusları (Modifiye Ashworth Skalası ve Modifiye Tardieu Skalası), kas kuvvetleri (el dinamometresi), selektif motor kontrol becerileri (Alt Ekstremite Selektif Motor Kontrol Değerlendirmesi-SCALE), yürüyüş sırasında ekstremite pozisyonları (Gözlemsel Yürüyüş Skalası), yürüyüşün zaman-mesafe karakteristikleri (GaitTrainer Biodex II)  değerlendirildi. Ailelerin endişe ve memnuniyet durumları ve çocuklarının programa uyumları sorgulandı. Sonuç olarak; program sonrası çalışma grubunda, aktiviteyi ve hayata katılımı geliştirmeyi hedefleyen GAS puanlarında istatistiksel olarak anlamlı gelişmeler elde edildi (p<0,05). Çalışma grubunun yürüyüş performansında, GMFM'nin ayakta durma bölümünde ve PEDI'nin mobilite bölümünde kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı artış oldu (p<0,05). Program sonrası çalışma grubunun ayak bileği ve parmakların selektivite puanı ve yürüme hızındaki artış kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı oranda fazlaydı (p<0,05). Her iki grupta da alt ekstremite kaslarının tonusu azalmakla birlikte çalışma grubunda kontrol grubuna göre adduktor, hamstring ve gastroknemius kaslarının tonusundaki azalma istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,05). Çalışma grubunun gövde ve alt ekstremite kas kuvveti arttı ve kontrol grubuna göre kalça ekstansor ve fleksor kas kuvvetindeki artış istatistiksel olarak anlamlı oranda fazlaydı (p<0,05). Çalışma grubunda ailelerin programdan memnuniyetleri ve programa uyumları daha fazlaydı (p<0,05). Sonuç olarak; çok seviyeli BoNT-A enjeksiyonu sonrası Y-FTR programı G-FTR programına göre kas tonusu, kas kuvveti ve alt ekstremite selektivitesini daha çok etkileyerek çocukların motor fonksiyonlarına, yürüyüş kalitelerine, günlük yaşam aktivitelerine ve hayata katılımlarına olumlu katkılar sağladı.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effects of particularly structured for child and parent, goal directed, activity based physiotherapy and rehabilitation program following Botulinum Toxin (BoNT-A) injection on body functions, activity and participation in children with Cerebral Palsy (CP). 24 children with spastic diplegic CP aged between 3-10 years, in level II or III according to Gross Motor Function Classification System, received "the Traditional Physical Therapy and Rehabilitation Program" (T-PTR) twice a week at in a Special Education and Rehabilitation Center were included in this study. Children were divided into two groups as the study (n = 12) and control group (n = 12). The study group had "the Structured for Child and Parent, Goal Directed, Activity-Based Physical Therapy and Rehabilitation Program" (S-PTR) for an hour a day, twice a week for 8 weeks and the control group had T-PTR for the same duration. In the study group, goals related activity and participation were determined by child, parent and physiotherapist for each child and assessed according to Goal Attaintment Scale (GAS). Daily activities and participation (Pediatric Evaluation of Disability Inventory-PEDI), motor functions (Gross Motor Function Measurement standing and, walking, running and jumping sub division - GMFM D and E), walking performance (Gilette Functional Gait Assessment Questionnaire), balance (Pediatric Balance Scale), the muscle tone (Modified Ashworth Scale, Modified Tardieu Scale), muscle strength (manual muscle tester), selective motor control ability (Selective Control of Lower Extremity-SCALE), extremity positions during gait (Observational Gait Analysis), temporo-spatial characteristics of gait (Gait trainer Biodex II) of children were assessed before and after treatment. The parent's concern, satisfaction, and the child's compliance to the program were evaluated. As a result; in the study group, statistically significant improvements were observed in GAS scores aiming at improving activity and participation in life (p <0.05). In the walking performance, the standing section of the GMFM and the mobility section of the PEDI of the study group, there was a statistically significant increase compared to the control group (p<0.05). The SCALE scores of the ankles and toes and walking speed of the study group were significantly higher than the control group (p <0.05). The decrease in the tone of the adductor, hamstring and gastrocnemius muscles in the study group were statistically significant compared to control group, although the tones of lower extremity muscles were decreased in both groups (p<0.05). The muscle strength of the trunk and lower extremities of the study group increased and the increase in hip extensor and flexor muscle strength was significantly higher than the control group (p <0.05). The parents were more satisfied and complied with the program in the study group (p <0.05). In conclusion, after multi-level BoNT-A injections, S-PTR program provided more positive contributions to children's motor functions, walking quality, daily life activities and participation in life by affecting muscle tonus, muscle strength and selectivity of lower extremity more when compared to T-PTR program.