Kızılçam (Pinus brutia Ten.) tohumlarında uzun dönem saklamanın çimlenme üzerine etkileri
Impact of long-term storage on the germination of turkish pine (Pinus brutia Ten.) seeds
Yazar: BELKIZ DİCLE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BORA İMAL
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Silvikültür Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Ülkemizde kızılçam türünde yoğun yapay-doğal gençleştirme çalışmaları ve orman yangınları göz önünde bulundurulduğunda ıslah edilmiş tohumların kalitesine zarar vermeden uzun yıllar saklanması zorunluğu büyük önem taşımaktadır. Tohumların saklanması üzerinde; sıcaklık, saklama süresi, nispi nem, saklama metodu, tohumun nem miktarı ve tohumlardaki fungal inokulum miktarı etkilidir. Bu çalışmada, uzun dönem saklamanın kızılçam  tohumları üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla 5 farklı orijini temsil eden (Gündoğmuş, Kaş, Kesmeçay, Bucak ve Serik orijinleri) tohum bahçelerinden 1997-2017 yılları arasında temin edilmiş kızılçam tohumları kullanılmıştır. Tohumlar temin edildikten sonra aynı koşullar altında, Antalya Orman Fidanlığı soğuk hava deposunda saklanmıştır. Orijinlerin seçiminde farklı yükselti ve iklim kuşaklarını temsil etmesine özen gösterilmiştir. Araştırmada ile farklı saklama yıllarına ait tohumlarda 1000 dane ağırlığı ve tohum rutubet yüzdesi tespit edilmiş ardından çimlendirme testleri gerçekleştirilmiştir. Çimlendirme testleri İnkübatörde 25°C sıcaklıkta 28 gün sürede tamamlanmıştır. Testler öncesinde tohumlarda yüzey sterilizasyonu yapılmıştır. Çimlendirme testleri sonrasında tohumların çimlenme yüzdeleri (ÇY) ve ortalama çimlenme süreleri (OÇS) hesaplanmıştır. Çalışma sonunda tohumların 1000 tane ağırlığı değerlerinin yıllara göre birbirine yakın olduğu, ortalama 1000 dane ağırlığının 56,19 gram, minimum 1000 dane ağırlığının 46,1 gram, en yüksek 1000 dane ağırlığı 63.43 gram olarak tespit edilmiştir. Orijinlerin rutubet yüzdeleri saklama koşulları nedeni ile yıl geçtikçe genelde bir  artış göstermiştir. Orijinlerde ortalama rutubet yüzdesi %11,56 olarak tespit edilmiştir, fakat bazı orijin ve saklama yıllarında tohumlara ait rutubet yüzdeleri %12'nün üzerinde tespit edilmiştir (Kesmeçay 2014 yılı, Serik 2012 yılı ve Gündoğmuş 2013 yılı). Kızılçam tohumlarında orijinlere göre saklama süresinin çimlenme yüzdesi (ÇY) ve ortalama çimlenme süresi (OÇS) değerleri üzerindeki etkisi genel olarak değerlendirildiğinde tohumun saklama süresi uzadıkça orijinlerde ÇY değerleri azalış göstermiş, OÇS değerleri ise artış göstermiştir. Fakat, bazı orijinlerde ise saklama süresi bakımından ÇY değerleri aynı kalmış, bazı OÇS değerleri ise azalmıştır. Tüm orijin ve saklama yılları ele alındığında kızılçam türünde 4-23 yıl saklanan tohumlarda ortalama ÇY %75,98 ve OÇS 15,82 gün olarak tespit edilmiştir. Tüm bu veriler birlikte değerlendirildiğinde kızılçam türü tohumlarının uygun koşullar altında 20 yıla kadar saklanabildiği kanısına varılabilir.

Abstract:
Considering the intensive artificial and natural rejuvenation studies and forest fires affecting red pine species in our country, it is of great importance to store the improved seeds for many years without compromising their quality. Temperature, storage time, relative humidity, storage method, seed moisture content, and the amount of fungal inoculum in the seeds are factors that affect seed storage. This study investigates the effect of long-term storage on red pine seeds. For this purpose, red pine seeds obtained from seed orchards representing five different origins (Gündoğmuş, Kaş, Kesmeçay, Bucak, and Serik) between 1997 and 2017 were used. After the seeds were obtained, they were stored under the same conditions in the cold storage of Antalya Forest Nursery. In the selection of origins, care was taken to represent different altitudes and climatic zones. In the research, 1000 grain weight and seed moisture percentage were determined in seeds belonging to different storage years, and then germination tests were carried out. Germination tests were completed in an incubator at 25°C in 28 days. Before the tests, the seeds were surface sterilized. After the germination tests, the germination percentages (GP) and mean germination times (MGT) of the seeds were calculated. At the end of the study, it was determined that the 1000-grain weight values of the seeds were close to each other by years, the average 1000-grain weight was 56.19 grams, the minimum 1000-grain weight was 46.1 grams, and the highest 1000-grain weight was 63.43 grams. The moisture percentages of the origins generally increased over the years due to storage conditions. The average seed moisture percentage in the origins was determined as 11.56%, but in some origin and storage years (Kesmeçay 2014, Serik 2012, and Gündoğmuş 2013), the seed moisture percentages were found to be above 12%. When evaluating the overall effect of the storage period on the germination percentage (GP) and mean germination time (MGT) values of red pine seeds from different origins, it was observed that the GP values decreased with increasing storage period, while the MGT values increased. However, in some origins, the GP values remained the same in terms of storage time, while some MGT values decreased. Considering all the origins and storage years, the average germination percentage (GP) was 75.98% and the mean germination time (MGT) was 15.82 days in red pine seeds stored for 4-23 years. When all of this data is evaluated together, it can be concluded that red pine seeds can be stored for up to 20 years under appropriate conditions.