Öğretmenlerin öğrencilere yönelik sözel iletişimlerinin incelenmesi
A study of teachers' verbal communications with the students
Yazar: MELİHA ESİN ÇOMU
Danışman: PROF. DR. SELAHİDDİN ÖĞÜLMÜŞ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Meta model = Meta model ; Nörolinguistik programlama = Neurolinguistic programming ; Sözel iletişim = Verbal communication ; Öğretmen-öğrenci iletişimi = Teacher-student comminication

Özet:
Araştırmanın amacı, öğretmenlerin öğrencilere yönelik günlük konuşma yani dil kullanma alışkanlıklarını tespiti etmektir. Bu doğrultuda çalışma kapsamında öğretim yöntemleri ne olursa olsun, öğretmenlerin öğrencileriyle iletişimindeki dili kullanma alışkanlıkları, dil üzerinde sistematik çalışma teknikleri barındırması nedeniyle Nörolinguistik Programlama üzerinden incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Ankara'nın Çankaya ilçesinde yer alan bir Anadolu lisesinden 10 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı, öğretmenlerin öğrencilerle kurdukları iletişimde kullandıkları dil pratikleriyle ilgili olduğundan, araştırma yeri olarak, bu iletişimin doğal olarak kurulduğu mekan olan sınıf seçilmiştir.

Katılımsız gözlem tekniğiyle yapılan bu araştırmada, edebiyat, fizik, İngilizce ve rehberlik dersleri birer ders (birer öğretmen), kimya, matematik ve tarih dersleri ise ikişer ders (ikişer öğretmen) olarak gözlenmiş ve ders içindeki iletişim ses kayıt cihazıyla kayıt altına alınmıştır. Gözlenecek derslerin yarısının sözel derslerden yarısının da sayısal derslerden olmasına özen gösterilmiştir. Yapılan ses kayıtlarının çözümlenmesi ve NVivo Nitel Analiz Programı'nda incelenemsiyle araştırma bulgularına ulaşılmıştır. 

Öğretmenlerin öğrencilerle kurdukları iletişimde, Nörolinguistik Programlama'nın "temsil sistemleri" olarak kavramsallaştırdığı görsellik, işitsellik ve kinestetiklik dikkate alınmış ve öğretmenlerin ders anlatımı sırasında bu temsil sistemlerinden kaç tanesini kullandıkları incelenmiştir. Yapılan incelemede bazı öğretmenlerin her üç temsil sistemini de dengeli biçimde kullandıkları, bazı öğretmenlerin üç sistemden ikisini yoğunlukta kullandıkları, bazı öğretmenlerin ise yalnızca bir temsil sistemini baskın biçimde kullandıkları saptanmıştır. Diğer taraftan Meta Model örnekleri ile Çerçeveler'in ise ders dışı iletişim faaliyetlerinde daha çok ortaya çıktığı görülmüştür. Araştırma sonuçlarında, öğretmenlerin daha büyük bir bölümünün üç temsil sistemini de kullanmasının sağlanabilmesi için çeşitli öneriler getirilmiştir. Ayrıca iletişim süreçlerinde önem taşıyan meta model ihlalleriyle ve çerçevelerin kullanımıyla ilgili de bazı önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Sözcükler: sözel iletişim, temsil sistemleri, meta model, çerçeveleme

Abstract:
The purpose of this research is to define teachers' talks to the students as their language usage habits. In this manner, teachers' communication habits with their students have been analyzed by Neurolinguistic Programming because of its systematic study techniques on language. The study group of this research includes 10 teachers working at a High School located in Çankaya district of Ankara. Considering the purpose of this research is related to the language practices of the teachers communications with their students, the class environment has been selected to conduct the study as it's the natural setting where this type of communication is established naturally. 

One teacher from literature, physics, English and guidance classes and two teachers from chemistry, math and history classes have been observed using non-participant approach and recorded by a voice recorder during the observations. Half of these classes is selected from numerical classes and the other half is selected from verbal classes. Research findings are reached by decoding of the voice records and analyzing on NVivo Qualitative Data Analysis Software.   

Neurolinguistic Programming's concept of "representational systems" as visual, auditory and kinesthetic types have been considered and how many of these representational systems were used during lecturing have been examined. The analysis shows that some of the teachers are using all three, some are using two and some are using only one of these representational systems dominantly. On the other hand, examples of the Meta Model and Framings are appeared on non-class communication activities. On the results section, various suggestions have been made in order to encourage more teachers to use three representational systems. Some other suggestions have been made on the meta model violations and framings which have important roles on communication process as well.

Key Words: verbal communication, representational systems, the Meta Model, framing