Kentsel dönüşüm ve kadın yoksulluğu: Fetihtepe örneği
Urban transformation and women's poverty: Fetihtepe case
Yazar: AYŞE KAŞIKIRIK
Danışman: PROF. DR. PELİN PINAR GİRİTLİOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Bu tez çalışması, hak temelli ve katılımcı olmayan kentsel dönüşüm uygulamalarının kadın yoksulluğunu derinleştirdiğini iddia etmektedir. Aslında kentsel dönüşümün temel ilkelerinden biri halkın yaşam kalitesini ve refah düzeyini yükseltmektir; var olan toplumsal sorunlara çözüm bulabilmektedir. Kadın yoksulluğu da var olan toplumsal sorunlardan biridir. Yapılan literatür araştırmaları sonucunda, kentsel dönüşüm projelerinin uygulama sürecinin kadın yoksulluğu üzerindeki etkilerine ilişkin yeterli düzeyde bilimsel bilgi üretil(e)mediği ve literatürde bu alanda önemli bir boşluk olduğu söylenebilir. Dünyada ve Türkiye'de kentsel dönüşüm üzerine çok sayıda akademik araştırma bulunmasına rağmen kentsel dönüşümün kadın yoksulluğu üzerindeki etkilerine yönelik sınırlı sayıda tez çalışmasına rastlanmaktadır. Yapılan akademik çalışmalarda kentsel dönüşüm uygulamalarının yoksulluk üzerindeki etkisi irdelenmiştir, ancak cinsiyet faktörü dikkate alınmamış veya derinlemesine işlenmemiştir. Bir başka ifadeyle, kentsel dönüşüm çalışmaları analiz edilirken cinsiyet eşitliği boyutu sınırlı kalmış veya görünür olmamıştır. Bu tez, özellikle 1999 Marmara Depremi sonrasında (2011 Van Depremi, 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş'ın Pazarcık ve Elbistan ilçelerinde meydana gelen ve 11 ili derinden etkileyen depremler de dahil olmak üzere) Türkiye gündeminin üst sıralarında yer alan kentsel dönüşüm projelerinin -feminist sosyal politika perspektifinden- kadın yoksulluğu üzerindeki etkilerini incelemesi açısından özgün bir nitelik taşımaktadır. Aynı zamanda, kentsel dönüşüm uygulamalarında cinsiyet eşitliğinin görünür olmasına katkı sunması açısından da değerlidir. Bir diğer ifadeyle, kentsel dönüşüm uygulamalarında kadın yoksulluğunun önlenmesinde "veriye dayalı" ve "cinsiyet eşitliğini" benimseyen sosyal politikaların geliştirilmesi kritik önem taşımaktadır. Bu tez ile merkezi ve yerel düzeyde karar alıcıların kentsel dönüşüm uygulamalarında yoksulluğun önlenmesine yönelik veri temelli politika oluşturmalarına "kadın" üzerinden katkı sunulacaktır.

Abstract:
This thesis study claims that rights-based and non-participatory urban transformation practices deepen women's poverty. In fact, one of the basic principles of urban transformation is to increase the quality of life and welfare of the people; find solutions to existing social problems. Women's poverty is one of the existing social problems. As a result of the literature researches, it can be said that sufficient information about the effects of the implementation process of urban transformation projects on women's poverty has not been produced and there is an important gap in the literature in this field. Although there are many academic studies on urban transformation in the world and in Turkey, there are limited thesis studies on the effects of urban transformation on women's poverty. In academic studies, the effect of urban transformation practices on poverty has been examined, but the gender factor has not been taken into account or studied in depth. In other words, the gender equality dimension was limited or not visible when analyzing urban transformation studies. This thesis focuses on the urban transformation projects that are at the top of Turkey's agenda, especially after the 1999 Marmara Earthquake (including the 2011 Van Earthquake, the earthquakes that occurred in Pazarcık and Elbistan districts of Kahramanmaraş on February 6, 2023 and deeply affected 11 cities). It has a unique quality in terms of examining its effects on women's poverty from the feminist social policy. It is also valuable in terms of contributing to the visibility of gender equality in urban transformation practices. In other words, it is critical to develop "data-based" and "gender equality" social policies to prevent women's poverty in urban transformation practices. With this thesis, it will be contributed to the decision makers at the central and local level to create data-based policies for the prevention of poverty in urban transformation practices through "women".