Şemseddin Sivâsî'nin Nakdü'l-Hâtır adlı eserinde tasavvuf âdâp ve erkânı'nın Hızır–Mûsâ kıssası çerçevesinde incelenmesi
Analysis of sûfîsm, the rules of good manners in Şemseddin Sivâsî 's work titled Nakdu'l-Hâtir within the scope of the story of Khidr and Moses
Yazar: MEHTAP SEZGİN
Danışman: DR. OMNEYA NABİL MUHAMMAD AYAD İBRAHİM
Üsküdar Üniversitesi / Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü / Tasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Tasavvuf = Mystic

Özet:
Tasavvufun ana konularından biri, mürid-mürşid ilişkisidir. Hızır-Musa kıssası bu ilişkinin ilkelerini Kur'an'i düzlemde öğreten en önemli kaynaklardandır. Mutasavvıflar tarafından, bu kıssa çok büyük önem arzetmiş, tasavvufu eleştirenlere karşı bir delil ve sufi yoluna dair birçok prensibin belirlenmesine kaynak teşkil etmiştir. Hz Musa gibi Allah'ın Kelimlik sıfatına mazhar olmuş, kendisine Tevrat gibi önemli bir ilahi kitabın tebliği görevi verilmiş ve bizzat Kur'an'ı Kerim'de bir çok mucizesine yer tahsis edilmiş böylesine büyük bir peygamberin, Hızır ile meşakkatli bir yolculuğu göze alarak ledün ilmini öğrenmek, marifet ve kemalatını daha da artırmak için Hızır'a tabi olması çok dikkat çekicidir. 
Tezimizin ana kaynağı olan, Nakdu'l-Hatır'ı kaleme alan Şemseddin Sivasi, bu eseri yazma ve çok sırlı ve hikmetli gördüğü Hızır-Musa kıssasını ele alma sebebini, sufi yolunda olanlara bir tasavvuf müdaafası, bu yola karşı olanlara ise, bir cevap mahiyetinde hazırladığını belirtir.   

Sivasi, bu eserinde tasavvufun adap ve erkanını öğretmeyi hedeflemiştir. Tezimizi meydana getirirken, bir işari tefsir olan Nakdu'l Hatır'ın yanısıra başka işari tefsirlerden ve tasavvuf klasiklerinden de istifade edilmiştir. Tasavvufun başta mürid-mürşid ilişkisi, insanı kamil, Hakikati Muhammediyye (sav), ledün ilmi, nefis terbiyesi, nefsin kötü sıfatları, riyazet, mücahed gibi sufi yolunun birçok konusunu tahlil etmeye çalıştık.

Abstract:
One of the main subjects of Sufism is the murid-murshid relationship. The story of Khidr and Moses is one of the most important sources that teach the principles of this relationship on the Quran level. This story was of great importance to the Sufis, and served as evidence against those who criticized Sufism and as a source of determining many principles of the Sufi path. Such a great prophet, who was granted the title of Word of Allah like Prophet Moses, who was given the task of conveying an important divine book such as the Torah, and whose many miracles are mentioned in the Holy Quran, took the risk of a difficult journey with Khidr. It is very remarkable that he followed Khidr in order to learn his knowledge and further increase his knowledge and perfection. 
Şemseddin Sivasi, who wrote Nakdu'l-Hatir, which is the main source of our thesis, explains the reason for writing this work and discussing the story of Khidr- Moses, which he sees as very mysterious and wise, as a defense of Sufism to those who are on the Sufi path. He states that he has prepared it as an answer to those who are against this path. 
In this work, Sivasi aimed to teach the etiquette and rituals of Sufism. While creating our thesis, in addition to Nakdu'l Hatir, an ishari commentary, other ishari commentaries and classics of Sufism were also used. We tried to analyze many subjects of the Sufi path, such as the relationship between the murid and the murshid of Sufism, the perfect human being, the Truth of Muhammad (pbuh), the science of the ledun, the discipline of the soul, the bad attributes of the soul, asceticism, struggle, and seyr-u suluk.