Tip 1 diyabetli ergenlerin diyabet bakımında ebeveyn izlemi ile diyabetin aileye etkisinin sosyal hizmet bakış açısıyla incelenmesi
Investigation of the effect of diabetes on the family from a social work perspective with parental monitoring in diabetes care of adolescents with type 1 diabetes
Yazar: SEVDA TATAR
Danışman: PROF. DR. ARZU İÇAĞASIOĞLU ÇOBAN
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Aile = Family ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Ebeveyn izlemesi = Parental monitoring ; Ergenler = Adolescents ; Sosyal hizmetler = Social services ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma tip 1 diyabetli ergenlerin tedaviye uyumunun ve metabolik kontrollerinin sağlanmasında etkili olan ebeveynlerin bu sorumluğu gerçekleştirirken hangi durumlarla karşılaştığını belirlemek ve bu durumların farkında olarak diyabet takibinin yapılmasını sağlamak amacıyla tip 1 diyabetli ergenlerin diyabet bakımında ebeveyn izlemi ile diyabetin aileye etkisi arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır.
Araştırmada nicel araştırma türlerinden biri olan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma grubunu belirlemede olasılıksız belirleme yöntemlerinden kolayda örnekleme yöntemi kullanılmış olup, 12-18 yaş arasında ve en az 6 aydır tip 1 diyabet hastası olan çocuğa sahip 214 ebeveynle çalışma yapılmıştır. Araştırmamızda veri toplamak amacıyla "Ergen ve Aile Bilgi Formu", "Diyabetin Aileye Etkisi Ölçeği" ve "Tip 1 Diyabetli Adölesanlarda Ebeveyn İzlemi Ölçeği" kullanılmıştır.
Araştırmaya 214 ebeveyn katılım sağlamıştır. Araştırmaya konu olan tip 1 diyabetli ergenlerin cinsiyetlerinin %49,1'i kız ve %50,9'u erkektir. Ergenlerin %66,8'i 24 ay ve üzeri, %23,4'ü 12-24 ay ve %9,8'i 6-12 ay arası süreli diyabet hastası olup, %14'ünde insülin pompası bulunurken, %86'sında insülin pompası bulunmamaktadır. Ergenlerin %73,8'i çekirdek aile, %15,9'u geniş aile, %10,3'ü tek ebeveynli aileye sahiptir. Ailelerin %95,3'ü diyabet eğitimi alırken, %4,7'si herhangi bir diyabet eğitimi almamıştır. Ailelerin %12,1'i psikolojik destek alırken, %87,9'u herhangi bir psikolojik destek almamıştır. Diyabetin aileye etkisi toplam puanı ile diyabet bakımında ebeveyn izlemi arasında %20 düzeyinde zayıf, pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki vardır (r = ,205   p = ,001). Diyabetin aileye etkisi ile ailenin diyabeti izleme arasındaki R2: 0.042 olarak belirlenmiştir.
Araştırma sonucuna göre diyabetin aileye olumsuz etkisi arttıkça ebeveyn izlem düzeyi artmakta ve aralarında anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Ergen ve ebeveynlerin karşılaştıkları psikososyal ve sosyoekonomik problemlerin üstesinden gelebilmeleri için sosyal hizmet bakış açısıyla değerlendirilmelerinin ve uygun sosyal hizmet müdahalelerinin kullanılmasının diyabetli ergen ile ailesinin diyabetten daha az etkilenmesini sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study was conducted to examine the relationship between parental follow-up in diabetes care of adolescents with type 1 diabetes and the effect of diabetes on the family in order to determine which situations parents who are effective in ensuring the compliance and metabolic control of adolescents with type 1 diabetes face while performing this responsibility and to ensure that diabetes is followed up by being aware of these situations. 
In the study, relational screening model, which is one of the quantitative research types, was used. Easy sampling method, one of the non-probability determination methods, was used to determine the study group and a study was conducted with 124 parents who had children between the ages of 12-18 and who had been suffering from type 1 diabetes for at least 6 months. In our study, "Adolescent and Family Information Form", "Diabetes Effect on Family Scale" and "Parental Monitoring Scale in Adolescents with Type 1 Diabetes" were used to collect data. 
214 parents participated in the study. 49.1% of the gender of adolescents with type 1 diabetes who are the subject of the study are female and 50.9% are male. 66.8% of adolescents have diabetes at 24 months and over, 23.4% have diabetes between 12-24 months and 9.8% have diabetes between 6-12 months, 14% have insulin pump and 86% do not have insulin pump. 73.8% of adolescents have nuclear family, 15.9% have extended family, and 10.3% have a single-parent family. While 95.3% of the families received diabetes education, 4.7% did not receive any diabetes education. While 12.1% of the families received psychological support, 87.9% did not receive any psychological support. There is a weak, positive and significant relationship between the total score of the effect of diabetes on the family and parental follow-up in diabetes care at the level of 20% (r = .205 p = .001). The value between the impact of diabetes on the family and the monitoring of diabetes in the family is R2:0.042. 
According to the results of the research, as the negative impact of diabetes on the family increases, the level of parental follow-up increases and there is a significant relationship between them. It is thought that in order for adolescents and parents to overcome the psychosocial and socioeconomic problems they encounter, evaluating them from a social work perspective and using appropriate social service interventions will ensure that the adolescent with diabetes and his family are less affected by diabetes.