Bebeklerde enfeksiyon hastalıkları geçişine neden olan sosyal temas modelleri
Social contact models regarding transmission of infections on infants
Yazar: MELAHAT MELEK OĞUZ
Danışman: PROF. DR. AYSU DUYAN ÇAMURDAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Sosyal Pediatri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bebek-yenidoğmuş hastalıkları = Infant-newborn diseases ; Bebekler = Infant ; Boğmaca = Whooping cough ; Enfeksiyon = Infection ; Koza = Cocoon ; Sosyal temas = Social contact ; İnfluenza = Influenza

Özet:
Solunum yolu enfeksiyonları çocuklarda önemli bir mortalite ve morbidite nedenidir. Son yıllarda çok küçük bebeklerde boğmaca sıklığında artış görülmektedir. Özellikle çok küçük bebekler aşısız oldukları için boğmaca ve influenza enfeksiyonlarına karşı duyarlıdırlar ve komplikasyonları için risk altındadırlar. Kalabalık ortamda bulunma, yakın temas, fiziksel temas ve el yıkamama solunum yolu enfeksiyonu patojenlerinin hızla yayılmasına neden olmaktadır. Solunum yolu enfeksiyonlarının yayılımını azaltmak için alınacak aşılama, temasların sınırlandırılması gibi önlemlerin belirlenmesi için sosyal temasın modellenmesi ve sosyal temasla ilgili nitel ve nicel verilerin elde edilmesi önemlidir.Bu çalışmada bir yaş altı bebeği olan annelerden, bebeklerinin kimlerle ve ne süre temas kurduğuna dair bilgilerin kaydedildiği 24 saatlik temas günlüğü tutmaları istendi. Bununla birlikte bebeklerin son altı ay içindeki solunum yolu enfeksiyonu geçirme sıklıkları, son bir hafta içinde solunum yolu enfeksiyonu semptomu belirtme ve ailelerin aşılanma durumları ile ilgili veriler toplandı.Toplam 1006 bebeğe ait 4706 temas kaydedildi. Kişi başı ortalama günlük temas sayısı 4,6±2,2 ve ortancası 4 (1-18) idi. Bebekle en sık temas eden kişiler sırası ile anne, büyükanneler ve babalar idi. Bebekler ile olan tüm temasların %10,2'sini ergenler oluşturuyordu.Temasların % 89,5'inde fiziksel temas ile birliktelik bulundu.Bebek ileen sık temas eden yaş grubu 26-34 yaş aralığı idi. Bebeklerin %50,3'ü ev halkından olmayan kişilerle ile temas etmişti.Bakımı ile ilgilenenlerden en az biri grip aşısı yaptırmış olan bebek sayısı 21 idi (%2,3). Bakımıyla ilgilenenlerden boğmaca aşısı yaptırmış olan bebek yoktu. Son 1 hafta içinde solunum yolu enfeksiyonu geçirme durumu ile ev nüfusunun artışı, gelir düzeyi düşüklüğü, kalabalığa girme sıklığı, temas sayısı, bakıcı dışı temas sayısı artışı ve okula gidenle temas varlığı arasında anlamlı korelasyon saptandı.Çalışmada en fazla ve en uzun süreli temasın anneler ile olduğu ve ev halkı dışı temasın yüksek olduğu görüldü. Bu nedenle boğmacadan bebekleri korumak için koza stratejisinde önceliğin annelere verilmesinin çok daha uygun olduğu kanaatindeyiz. Bununla birlikte bebeklerin en az teması ergenlerle yaptıkları görüldü dolayısı ile ergen aşılamasının bebekleri korumada çok da etkili olmayacağı sonucuna varıldı.

Abstract:
Respiratory tract infection is anoutstanding mortality and morbidity factor on children. Incidence of pertussis in young infants have rised in recent years.Infants especially those aged under 12 months are at the risk of whooping cough and influenza and their serious complications. Being in crowded places, intimate personal contacts such as hand shaking, kissing fosters the spread of respiratory tract agents.Modeling of social contact patterns and extracting qualitative and quantitative data regarding social contacts are of great significance for reducing transmission of respiratory tract infections with precautions like vaccination and putting limits on contacts rather than using medicines. In this study, mothers having infants of age less than one were asked to fill 24 hour contact diaries regarding the durations and subjects of the contacts of their babies. Additional data regarding the frequency of these babies' undergoing respiratory tract infection in the last six months, information concerning any respiratory symptom in the last week and vaccination conditions of the families were also recorded. A total of 4706 contacts are reported among 1006 infants. Average daily contact number per capita was found as 4.6±2.2 and the median of it was 4 (1-18). 89.5% of the contacts were physical contacts. 10.2% of the contacts of the infants were with the adolescents. Maximum contacts with the infants were detected on the age group 26-34. 50.3% of the infants were reported to have contacts with non-household people.21 babies (2.3%) were reported to have at least one influenza vaccinated carer.There were no babies whose carer was pertussis vaccinated. Having respiratory tract symptoms in the last week was found to be significantly correlated with age, number of contacts between non household people and existence of contacts between the school-age children. Mothers were found to have the most frequent and longest duration contacts with their babies and contacts with non household people are also significant. We conclude that in our country in order to protect the babies from pertussis, mothers should have the priority in cocooning strategy. Additionally, the fact that least number of contacts with the babies were observed amongst adolescents, indicates that vaccination of the adolescents should not be efficient in protecting the babies.