Aile hekimliğinin veri zarflama analizi ile performansının değerlendirilmesi: İstanbul örneği
Evaluation of family medicine and performance data envelopment analysis: Example of İstanbul
Yazar: FERAY ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ZAHİDE AYYILDIZ ONARAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hastane İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Etkinlik = Efficiency ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Birinci basamak sağlık hizmetleri tüm sağlık sistemi için bir giriş noktası oluşturmaktadır. Birinci basamak sağlık hizmetlerinin temel uygulama alanı olan aile hekimliği bu çalışmada ana görevi üstlenmekte ve tüm sağlık sisteminin iyileştirilmesi yönünde temel kabul edilmektedir.  Ülkeler sağlık sistemlerinin performansını yükseltmek için sistem performanslarını ölçme yoluna gitmektedir. Bu bağlamda verimlilik ve etkinlik kavramları ön plana çıkmaktadır. Sağlık hizmetleri performans değerlendirmesi hizmetin planlanmasındaki ve kaynakların etkili kullanımındaki yol göstericiliği sebebiyle önem arz eder. 2008 yılında hayata geçirilen Sağlıkta Dönüşüm Programı ile sağlık alanında birçok düzenlemeye gidilmektedir. Bu çalışmada düzenlemelerden biri olan "Aile Hekimliği Uygulaması" değerlendirilmiştir. Çalışmanın amacı; İstanbul ilindeki 38 ASM birimi için girdi ve çıktı değişkenleri yardımıyla teknik etkinliği ölçmek ve teknik etkin olmayan KVB'lerin etkinsizliklerinin kaynağını tespit ederek öneriler sunmaktır.  Çalışmaya 38 adet ASM birimi dahil edilmiş olup yöntem olarak Girdi Yönelimli Veri Zarflama Analizi (VZA/Data Envelopment Analysis) yöntemi kullanılmıştır. VZA yöntemi sağlık hizmetlerinin etkinliklerini ölçmede kullanılan nonparametrik bir ölçüm tekniğidir. Çalışmaya girdi değişkeni olarak; hekim sayısı, hemşire sayısı ve ebe sayısı, çıktı değişkeni olarak; BCG aşı dozu sayısı, Hepatit B aşı dozu sayısı, KPA aşı dozu sayısı, OPA aşı dozu sayısı, Suçiçeği aşı dozu sayısı, muayene sayısı, izlenen gebe sayısı, izlenen bebek sayısı ve izlenen çocuk sayısı alınmıştır. Çalışmada kullanılan 2015 yılı verileri Sağlık Bakanlığı İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü'nden gerekli yazılı izinler alınarak temin edilmiştir. Veriler ilgili müdürlükçe istenilen ölçütlere uygun olarak ASM isimleri kodlama ile saklı kalınarak kullanılmıştır. Araştırma sonucuna göre ASM'lerin teknik etkinlik puanları 0,537 ve 1,000 arasında değişmektedir. 38 adet ASM'den teknik etkinlik puanı 1,000 olan 6 ASM'nin (%15,78) etkin, teknik etkinlik puanı 1.000'in altında olan 32 ASM'nin (%84.21) etkin olmadığı saptanmıştır. VZA'nın göreli etkinliği ölçtüğü unutulmamalı ve yeni değişkenler ile çalışmanın belirli aralıklarla tekrarlanmasının uygun olduğu düşünülmektedir.


Anahtar Kelimeler: Birinci basamak sağlık hizmeti, Aile Hekimliği, Aile Sağlığı Merkezi, Veri Zarflama Analizi, performans, etkinlik.

Abstract:
Primary health care constitutes an entry point for the entire health care system. Primary care family medicine, which is the main application areas of health care and to play a major role in this work is considered fundamental in improving the overall health system. Countries resorts to measure the system performance to improve the performance of health systems. In this context, the concepts of efficiency and effectiveness has come to the fore. Performance assessment of health care services and the way in planning the effective use of resources is important. Health Transformation Program was implemented in 2008, many arrangements are being made in the health field. This study is one of the regulations in the "Family Medical Practice" is evaluated. The purpose of the study; Istanbul with the help of input and output variables for 38 ASM units in the province to measure technical efficiency and to provide technical advice by identifying the source of the inefficiency inefficient DMUs. The study included 38 units of ASM is included as Input Oriented Data Envelopment analysis (DEA / Data Envelopment Analysis) method was used. DEA method used to measure the effectiveness of health care is a nonparametric measurement techniques. Working as the input variables; The number of doctors, nurses and midwives count the number of the output variable; BCG vaccine doses Number of Hepatitis B vaccine doses Number of KP vaccine dose number OPA vaccine doses Number of varicella vaccine doses Number, the number of inspections, monitoring Number of pregnant women, the number of monitored infants and watched the number of children is taken. 2015 Ministry of Health data used in this study were obtained by taking the necessary written permission from the Public Health Directorate of Istanbul. The data stored is used in strict accordance with ASM code names to the extent required by the relevant authorities. technical efficiency score of IMs according to the survey results ranged between 0.537 and 1.000. 38 ASM technical efficiency score of 1,000 which is 6 (15.78%) effective 32 ASM technical efficiency of less than 1,000 points (84.21%) were found to be effective. DEA should be noted that the relative effectiveness of measures and working with the new variables are considered to be appropriate to repeat at regular intervals.


Keywords: Primary health care, Family Physician, Family Health Center, DEA, performance, events.