Çalışma yaşamında cam tavan sendromu: Trakya Üniversitesi idari personel örneği
Glass ceiling syndrome in working life: Trakya University administrative staff case
Yazar: SELMA BİNER
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ENGİN SANAL
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Cam tavan sendromu = Glass ceiling syndrome ; Kamu personeli = Public personnel ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Trakya Üniversitesi = Trakya University ; İdari personel = Administrative personnel ; İş hayatı = Work life

Özet:
Çalışmanın amacı; iş yaşamında kadınlara yönelik kariyer engellerinin var
olup olmadığı, eğer var ise bu engellerin hangi faktörlere bağlı olduğu ve demografik
özeliklerle kariyer engellerinin birbirleriyle olan ilişkilerini meydana çıkarmaya
çalışmaktır.
Çalışmayı oluşturan üç bölümden ilkinde tarihsel süreç içinde dünyada ve
Türkiye'de kadın işgücü konularına değinilmiş ve ülkemizde kamu sektöründe kadın
istihdamı analiz edilmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümünde; toplumsal cinsiyet, kariyer kavramı (aşamaları,
geliştirilmesi, sorunları), kadın yöneticiler ve kariyer engelleri ile ilgili literatür
taraması yapılmıştır. Ülkemizde ve dünyada kadın yöneticilerin durumu ve
özelliklerinin üzerinde durulmuştur. Çalışan kadınların aile yaşamı ile iş yaşamında
karşılaştıkları sorunlara yer verilmiştir. Kadınların iş yaşamında karşılaştıkları sorunlar
olarak; eğitim ve mesleki eğitimde eşitsizlik, iş bulma ve yükseltilmede eşitsizlik,
ücretlendirmede eşitsizlik, sosyal haklardan yararlanmada eşitsizlik ve cinsel taciz
konularına yer verilmiştir. Aile yaşamında karşılaştıkları sorunlar ele alınırken iş-aile
çatışması, ev işleri, evde çalışma ve çocuk bakımı sorumluluğu hakkında bilgi
verilmiştir.
Çalışma yaşamında kadınların belirli bir aşamadan sonra yükselmelerini
engelleyen "cam tavan sendromu" ayrı bir başlık altında toplanarak açıklanmıştır. Cam
tavan sendromunun ne olduğu ve bu sendroma benzer terimler, çalışan kadınlarda cam
tavan engelleri (bireysel, örgütsel, toplumsal faktörler), cam tavan sendromunun
bireysel ve örgütsel sonuçları ile cam tavanı kırmaya yönelik stratejilere yer
verilmiştir.
ii
Üçüncü ve son bölümde; Trakya Üniversitesi idari personeline anket
çalışması uygulanmıştır. Anket çalışmasına 304 kişi katılmıştır. Anket formu
demografik bilgiler ve kariyer engellerine ilişkin olmak üzere iki bölüm ve 36 sorudan
oluşmaktadır. Bu çalışmadan elde edilen veriler SPSS for Windows 25.0 programı
kullanılarak analiz edilmiştir. Niceliksel verilerin karşılaştırılmasında iki grup
karşılaştırılması için bağımsız örneklem t testi, ikiden fazla grup karşılaştırılmasında
tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testi, farklılığın hangi gruptan kaynaklandığını
tespit etmek için Bonferroni karşılaştırma testi, grup sayısı 30'dan küçük olan
değişkenlerde Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır. Ölçeğe ilişkin güvenirlikler
Cronbach Alpha ile incelenmiştir. Ölçeğin faktör desenini ortaya koymak için faktör
analizi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucu; cam tavan algısı ile cinsiyet, yaş grupları
ve mesleki deneyimleri arasında anlamlı bir ilişki tespit edilirken cam tavan algısı ile
medeni durum, eğitim durumları ve kadro durumları arasında anlamlı bir ilişki tespit
edilmemiştir. Son olarak elde edilen bulgular ışığında sonuçlar yorumlanarak öneriler
sunulmuştur.
Anahtar Sözcükler: Cam Tavan Sendromu, İdari Personel, Kadın Yönetici,
Kariyer, Kariyer Engelleri, Toplumsal Cinsiyet, Trakya Üniversitesi.

Abstract:
The present study aims to theoretically explain the career barriers against female employees in working life in the context of the glass ceiling and to examine the perception of glass ceiling in Trakya University through field research.
The study consists of three parts, the first one of which addresses women's labor issues in the world and in Turkey throughout the history and analyzes women's employment in the public sector in Turkey.
The second part of the study conducts a literature review on gender, career concept (stages, development, problems, etc.), female managers and career barriers. The situation and characteristics of women managers in Turkey and the world are emphasized. Problems faced by working women in family life and business life are included. Inequality in education and vocational training, inequality in employment and promotion, inequality in remuneration, inequality in benefiting from social rights and sexual harassment are included as the problems faced by women in business life. This part also gives information about work-family conflict, housework, working at home and child care responsibilities within the frame of problems women encountered in their family life.
"Glass ceiling syndrome", which prevents women working in managerial positions from getting promotion after a certain stage, is explained exclusively. The meaning and content of glass ceiling syndrome and similar terms, glass ceiling barriers in female managers (individual, organizational and social factors), individual and organizational consequences of glass ceiling syndrome, and strategies to break the glass ceiling are included in this section.
The third and the last part of the study applies a questionnaire to the administrative staff of Trakya University. The survey study includes 304 people. The questionnaire consists of two parts and 36 questions on demographic information and career barriers. The data obtained from this study are analyzed using the SPSS for Windows 25.0 program. In the comparison of quantitative data, independent sample t-test is used to compare two groups, one-way analysis of variance (ANOVA) test is used for comparing more than two groups, Bonferroni comparison test is used to determine the origination of difference in groups, and Kruskal Wallis H test is used for variables with less than 30 groups. The reliability of the scale is analyzed with Cronbach Alpha. Factor analysis is conducted to reveal the factor pattern of the scale. The analyses determine a significant relationship between the perception of the glass ceiling and gender, age groups and professional experiences. On the other hand, no significant relationship is found between the perception of glass ceiling and marital status, educational status and staff status. Finally, the results are interpreted in the light of the findings and suggestions are made for future studies.