Periferal 3-fenilkumarin türevleri içeren metalli ftalosiyaninlerin sentezi, karakterizasyonu ve fotofizikokimyasal özelliklerinin incelenmesi
Synthesis, characterization, and investigation of photophysicochemical properties of peripheral 3-phenylcoumarin derivative containing metallophthalocyanines
Yazar: TUBA MİRAY AKAN
Danışman: PROF. DR. ÜMİT SALAN
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Antikanser = Anticancer ; Fototerapi = Phototherapy ; Furokumarinler = Furocoumarins ; Metaloftalosiyaninler = Metallopthalocyanines ; Singlet oksijen = Singlet oxygen ; Sübstitüe ftalosiyaninler = Substituted phtalocyanines

Özet:
Ftalosiyaninler, aromatik makrosiklik gruplara üyedir. Bu gruplar 18 π-elektron delokalizasyon sistemi içerir. Bu bileşikler, geniş bir çeşitlilik gösterirler ve termal ile kimyasal kararlılık açısından önemlidirler. Fotodinamik kanser tedavisi için fotouyarıcı olarak kullanılırlar. Işığa karşı duyarlıdırlar. Yüksek singlet oksijen üretebilirler. Bu özellikleri sayesinde, kanser hücrelerini hedefleyip yok edebilen bir tedavi yöntemi olarak potansiyel taşırlar. Kumarinler, bitkilerde doğal halde bulunur. Sentetik olarak da üretilebilir. Kumarinlerin 7. pozisyonunda hidroksi grubu bulunur. Bu sayede yüksek floresans özelliği kazanır. Bu özellikleri, kumarinlerin tıbbi araştırmalarda ve ilaç geliştirme süreçlerinde önemli bir rol oynamasını sağlar. Kumarin türevleri, yüksek biyolojik aktiviteleri ile dikkat çeker ve çeşitli uygulamalarda kullanılır. Ayrıca, parfüm, gıda, plastik ve boya endüstrileri gibi birçok farklı alanda da geniş bir kullanım yelpazesine sahiptirler. Fotodinamik terapide, vücut içinde izlenebilir. Bu sayede fotouyarıcı belirli hedeflere yönelebilir. 7-hidroksikumarin türevi bileşikleri yüksek floresans özelliğine sahiptir. Fotodinamik terapide kullanılabilecek bir fotouyarıcıdır. Bu bileşikler, görünür ışığın emilmesiyle aktive olur ve tedavi sürecinde izlenebilirlik sağlar. Ftalosiyaninler, uzun süre boyunca triplet durumunda kalabilmeleri sayesinde fotodinamik terapi ile kanser tedavisinde oldukça önemli hedef moleküllerdir.
Bu tez çalışmasında 7-hidroksi-3-(p-bromofenil)kumarin ve 7-hidroksi-3-(p-dimetilaminofenil) kumarin bileşiği Perkin reaksiyonuyla sentezlenmiştir. Elde edilen bileşiklerden kumarin-ftalonitril türevleri ve metalli ftalosiyanin kompleksleri sentezlenmiştir. Elde edilen bileşikler saflaştırılma işlemine tabi tutulmuş, fotofizikokimyasal özellikleri incelenerek fotodinamik terapide kullanılabilirliği araştırılmıştır.

Abstract:
Phthalocyanines belong to the aromatic macrocyclic groups and contain an 18 π-electron delocalization system. These compounds exhibit a wide variety and are notable for their thermal and chemical stability. They are used as photosensitizers in photodynamic cancer therapy due to their light sensitivity and ability to produce high amounts of singlet oxygen. These characteristics make them promising agents for targeting and destroying cancer cells. Coumarins are naturally found in plants but can also be synthetically produced. The presence of a hydroxyl group at the 7th position in coumarins confers high fluorescence properties. This makes coumarins significant in medical research and drug development processes. Coumarin derivatives are notable for their high biological activity, making them useful in the pharmaceutical industry for applications. In photodynamic therapy, these compounds can be tracked within the body, allowing the photosensitizer to target specific areas. 7-hydroxycoumarin derivative compounds exhibit high fluorescence properties and can be used as photosensitizers. These compounds are activated by the absorption of visible light, providing traceability during the treatment process. Phthalocyanines are particularly significant for cancer treatment due to their ability to remain in the triplet state for an extended period.
In this thesis, 7-hydroxy-3-(p-bromophenyl)coumarin and 7-hydroxy-3-(p-dimethylaminophenyl)coumarin compounds were synthesized using the Perkin reaction. Coumarin-phthalonitrile derivatives and metallophthalocyanine complexes were synthesized from the obtained compounds. The synthesized compounds were subjected to purification processes, and their photophysical and photochemical properties were examined to investigate their potential use in area.