Eğitim Bilişim Ağındaki (EBA) ortaokul fen bilimleri ders içeriklerinin, kapsadığı ağaç cinsleri açısından incelenmesi
Examining the secondary school science course contents in the Education Information Network (EBA) in terms of the tree species that covers
Yazar: BUKET HAKBİLEN
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHAR
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada i) Türkiye'deki ağaç ve çalı türlerine yönelik öğelerin 2018 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'nda yer alan konu ve kazanımlarla ilişkisinin tespit edilmesi, ii) ülkemizdeki ağaç ve çalı çeşitliliğinin EBA Ortaokul Fen Bilimleri ders içeriklerine ne kadar yansıtıldığının belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Çalışmada yöntem olarak nitel araştırmaya başvurulmuş ve veri toplama aracı olarak doküman analizi kullanılmıştır. EBA'daki MEB tarafından oluşturulan komisyonca hazırlanan fen bilimlerine ait dokümanlar incelenmiştir. Öncelikle öğretim programı ağaç ve çalı türlerini tanımaya ilişkin öğeler bakımından değerlendirilmiş, ardından Türkiye'deki ağaç ve çalı türleri belirlenmiş ve son olarak EBA'da fen bilimleri dersi tüm ders içerikleri analiz edilerek ağaç ve çalı bileşenlerinin kullanım sıklığı değerlendirilmiştir.
Elde edilen bulgular i) Türkiye'de açık tohumlu 105, kapalı tohumlu 752 çeşit ağaç ve çalı türü bulunduğunu, ii) Öğretim Programında ağaç ve çalıları tanımaya yönelik doğrudan kazanımların 5. sınıf Canlılar ve Yaşam konu alanında olduğunu ve bu nedenle en fazla öğe kullanımının bu düzeye ait olduğunu göstermiştir. Türlere ilişkin kullanım sıklığı ölçüldüğünde en fazla kullanılan ağaç türünün ülkemizde doğal yayılış gösteren elma ağacı olduğu, çalı olarak ise gülün kullanıldığı belirlenmiştir. Endemik ağaç türlerinden en fazla Kazdağı göknarının, egzotik yayılış gösteren ağaç türlerinde ise en fazla palmiyenin kullanıldığı görülmüştür. İçeriklerin hiçbirinde ağaç ve çalı ayrımı yapılmamıştır.
Elde edilen veriler değerlendirildiğinde farklı içeriklerde aynı görsel öğelerin kullanılması nedeniyle bazı türlerin kullanım sıklığının arttığı, floristik açıdan zengin ülkemizde orman oluşturan bazı ağaç türleri ve cinslerine ait hiç örnek verilmediği belirlenmiştir. EBA içeriğinin geliştirilmesinde karar vericilere birbirinden farklı ağaç ve çalı türlerine ait öğelere içeriklerde yer verilmesi önerisinde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, it was aimed to i) determine the relationship of the elements of tree and shrub species in Turkey with the topics and achievements in the 2018 Science Course Curriculum, ii) determine to what extent the tree and shrub diversity in our country is reflected in the EBA Secondary School Science course contents.
            Qualitative research was used as a method in the study and document analysis was used as a data collection tool. Documents related to science prepared by the commission established by the Ministry of Education in EBA were examined. First of all, the curriculum was evaluated in terms of elements related to recognizing tree and shrub species, then the tree and shrub species in Turkey were determined, and finally, all course contents of the science course in EBA were analyzed and the frequency of use of tree and shrub components was evaluated.
            The findings obtained i) There are 105 gymnosperm and 752 angiosperm tree and shrub species in Turkey, ii) Direct gains in the Curriculum for recognizing trees and shrubs are in the 5th grade Living Things and Life subject area and therefore the highest number of items are used in this field. showed that it belongs to the level. When the frequency of use of species was measured, it was determined that the most commonly used tree species was the apple tree, which spreads naturally in our country, and the rose was used as a shrub. It has been observed that among the endemic tree species, Kazdağı fir is the most used, and among the exotic tree species, palm is the most used. No distinction is made between trees and bushes in any of the contents.
           When the data obtained was evaluated, it was determined that the frequency of use of some species increased due to the use of the same visual elements in different contents, and that no examples were given of some tree species and genera that form forests in our floristically rich country. In developing the EBA content, it was suggested to decision makers to include elements of different tree and shrub species in the content.