Tip 1 diyabetlilerde karbonhidrat sayımı eğitiminin karbonhidrat  tüketim tutumu ve yeni besin korkusu üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of carbohydrate counting training on  carbohydrate consumption attitude and food neophobia in people with type 1 diabetes
Yazar: ZEKİYE ZEYNEP BATCIK
Danışman: PROF. DR. VOLKAN DEMİRHAN YUMUK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Beslenme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Karbonhidratlar = Carbohydrates ; Korku = Fear ; Yeni yemekleri deneme korkusu = Food neophobia

Özet:
Kronik bir hastalık olan tip 1 diyabette pankreas β hücrelerinin hasarı sonucu vücut çok az insülin üretir veya hiç üretmez. Medikal tedavinin uygun tıbbi beslenme tedavisi ile desteklenmesi gereklidir. Diyabetlilerde uygulanan tıbbi beslenme tedavisi yöntemlerinden biri olan karbonhidrat sayımı; besinin karbonhidrat içeriğine göre insülin miktarını düzenlemeye dayalı bir öğün planlama yöntemidir. Bu çalışmada karbonhidrat sayımı metodunun tip 1 diyabetli bireylerin karbonhidrat tüketim tutumu ve yeni besin korkusu üzerine etkisi araştırılmak üzere İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Diyabet ve Obezite Polikliniği'ne başvuran 44 katılımcıya karbonhidrat sayımı eğitimi verilmiştir. 54 sorudan oluşan anket formu, aynı katılımcı grubuna eğitim öncesi ve sonrası olmak üzere iki defa uygulanmıştır. Eğitim uygulama kurallarına göre eğitimde ilerleme sürecine karar verilmiş ve katılımcılardan %29,5'i temel, %38,6'sı orta, %31,8'i ileri düzey eğitim aşamalarını tamamlamıştır. Çalışmamız eğitim öncesi ve sonrası BKİ ortalamalarında anlamlı fark olmadığını göstermiştir (p>0,05) HbA1c ortalamalarındaki düşüş anlamlıdır (p<0,01) ve ileri düzey karbonhidrat sayımı eğitimini tamamlayan katılımcıların HbA1c ortalaması (7,24±0,56) orta düzey (8,15±0,85) ve temel düzey (8,3±0,60) gruplarına göre anlamlı olarak daha azdır (p<0,01). Katılımcıların beslenme alışkanlıklarında meydana gelen fark ara öğün sayısı değişkeni haricinde anlamlı değildir (p>0,05) ancak ara öğün sayısındaki artış istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0,05). Eğitimin karbonhidrat bilgi düzeyi ve tüketim tutumuna etkisi mevcuttur. Yeni besin korkusu ortalaması eğitim öncesinde 45,27±7,47 olarak bulunmuş olup Türk toplumunda sağlıklı yetişkinlerde bulunan ortalamaya göre daha yüksektir. Karbonhidrat sayımı eğitimi sonrasında ortalama 41,81±5,6 olup eğitim öncesi ve sonrası arasında fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0,01).

Abstract:
In type 1 diabetes, which is a chronic disease, the body produces little or no insulin as a result of the destruction of pancreatic β cells. Medical treatment should be supported by appropriate medical nutrition therapy. Carbohydrate counting is one of the medical nutrition therapy methods applied by patients with diabetes and it is a meal planning method based on regulating the amount of insulin according to carbohydrate content of food. In this study, in order to assess the effect of the carbohydrate counting method on carbohydrate consumption attitude and food neophobia in individuals with type 1 diabetes, 44 participants who applied to İstanbul University-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Medical Faculty Diabetes and Obesity outpatient clinics, were given carbohydrate counting training. The questionnaire consisting of 55 questions was applied to the same participant group twice, that is before and after training. The progress in the education process was evaluated according to the training implementation rules and as a result 29.5% of the participants completed the basic, 38.6% intermediate, 31.8% advanced educational stages. Our study showed that there is no significant difference in BMI averages before and after training (p>0.05), while the decrease in the HbA1c averages was significant, and the HbA1c average of the participants who completed the advanced (7,24±0,56) carbohydrate counting training was significantly lower than the intermediate (8,15±0,85) and basic level (8,3±0,60) groups (p<0.01). The difference in eating habits of participants was not significant except for the number of snacks (p>0.05), but the increase in the number of snacks was statistically significant (p<0.05). Education had an effect on carbohydrate knowledge level and consumption attitude. The mean fear of new food was found to be 45.27±7.47 before the education and it is higher than the mean of healthy adults in Turkish society. After the carbohydrate counting training, the mean was 41.81±5.6, and the difference between before and after the training was statistically significant (p<0.01).