Amatör sporcularda yasaklı maddelerin bazı metabolik fonksiyonlara etkisi
The effect of banned substances on some metabolic functions in amateur athletes
Yazar: EKREM SOLAK
Danışman: PROF. DR. SERKAN HAZAR
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports
Dizin: Beden eğitimi ve spor dersi = Physical education and sports lesson

Özet:
Bu çalışmada amatör sporcularda yasaklı maddelerin bazı metabolik fonksiyonlara etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada yasaklı madde kullanımının muhtemel zararlarını ortaya koyarak bu maddeleri kullanan bireyleri bilinçlendirmek, konuya dikkat çekmek ve yasaklı madde kullanımını azaltarak farkındalık oluşturmak amaçlanmıştır. Araştırma, randomize kesitsel araştırma özelliğindedir. Araştırmanın örneklemi, çalışmaya son 5 yıldır aktif olarak vücut geliştirme, bilek güreşi, powerlifting ve halter spor branşları ile amatör olarak uğraşan ve müsabık olmayan 20 amatör sporcu gönüllü olarak alınmıştır. 5 yıl boyunca her yıl en az bir dönem yasaklı madde kullanan yetişkin bireyler arasındaki 10 amatör erkek sporcu denek grubu ile yasaklı madde kullanmayan 10 amatör erkek sporcu gönüllülük esasına göre alınmıştır. Katılımcıların yaş, sporcu yaşı, boy, kilo ve VKİ değişkenlere ait veriler tespit edildi. Katılımcıların biyokimyasal testleri Roche Modular E170 model otoanalizörle ve enzimatik-kolorimetrik yöntemle belirlendi. Hemogram testleri Sysmex XN-1000 model cihazla belirlenmiştir. Elde edilen veriler SPSS 22 paket programına kullanılarak analiz edildi. Verilerden alınan değerlerin normallik testleri için Shapiro-Wilk testi kullanıldı. Normal dağılım gösteren veriler için İndependet t Testi ve normal dağılım göstermeyen veriler için Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Sonuç olarak yasaklı maddelerin metabolik fonksiyonlara etkisinin belirlenmesi maksadıyla yapılan bu çalışmada yasaklı madde kullanan amatör sporcuların, D vitamini, ALT, AST, kreatinin, testosteron, LH ve FSH değerlerinde anlamlı bulguya rastlanmıştır. Testosteron, ALT, AST değerlerinin yüksek çıkması yasaklı madde kullanımıyla ilişkilendirilmiştir. Anabolik steroidler karaciğerde metabolize edildiği için karaciğer hasarına neden olabilmektedir. Eksojen olarak alınan testosteron ise LH ve FSH salınımını inhibe ettiği için bu değerler yasaklı madde kullanan sporcularda düşük tespit edilmiştir.
Sonuç olarak; amatör sporcularda yasaklı madde kullanımının genel sağlığı olumsuz yönde etkilediği, karaciğer enzim değerlerinde ve hormon değerlerinde çeşitli anormalliklere sebep olduğu tespit edilmiştir. Amatör sporcular arasında yaygın olarak kullanılan yasaklı maddelerin kullanımının önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınması önerilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Yasaklı madde; Doping; Performans Artırıcı

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the effects of banned substances on some metabolic functions in amateur athletes. In the study, it was aimed to raise awareness of individuals using these substances, to draw attention to the issue, and to create awareness by reducing the use of prohibited substances by revealing the possible harms of the use of banned substances. The study is a randomized cross-sectional study. The sample of the study included 20 non-competitor amateur athletes who have been actively involved in bodybuilding, arm wrestling, powerlifting and weightlifting branches for the last 5 years. Subject groups of 10 amateur male athletes among adult individuals who use banned substances at least once a year for 5 years and 10 amateur male athletes who do not use prohibited substances were recruited on a voluntary basis. The data of the participants' age, athlete's age, height, weight and BMI variables were determined. The biochemical tests of the participants were determined with the Roche Modular E170 model autoanalyzer and the enzymatic-colorimetric method. Hemogram tests were determined with Sysmex XN-1000 model device. The obtained data were analyzed using the SPSS 22 package program. Shapiro-Wilk test was used for the normality tests of the values obtained from the data. Independet t-Test was used for normally distributed data and Mann Whitney U test was used for non-normally distributed data. As a result, in this study, which was conducted to determine the effect of banned substances on metabolic functions, significant findings were found in vitamin D, ALT, AST, creatinine, testosterone, LH and FSH values of amateur athletes using banned substances. High levels of testosterone, ALT, and AST have been associated with the use of prohibited substances. Since anabolic steroids are metabolized in the liver, they can cause liver damage. Since exogenous testosterone inhibits LH and FSH release, these values were found to be low in athletes using banned substances.
In conclusion; It has been determined that the use of prohibited substances in amateur athletes negatively affects general health and causes various abnormalities in liver enzyme values and hormone values. It is recommended to take necessary measures to prevent the use of prohibited substances, which are widely used among amateur athletes.
Keywords: Banned substance; Doping; Performance Enhancer