Travmatik yaşam olaylarının haberleştirilmesinde yayın ilkelerinin belirlenmesi
Determination of publishing principles in the reporting of traumatic life events
Yazar: HANDE ÖZGENCAY
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜN KURUBACAK ; DOÇ. DR. ALAADDİN FARUK PAKSOY
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Basın ve Yayın Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Bulanık mantık = Fuzzy logic ; Delphi tekniği = Delphi technique ; Habercilik = Journalism ; Haberler = News ; Travma = Trauma ; Yayın ilkeleri = Publishing principles ; Yaşam olayları = Life events ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı Türkiye'de travmatik yaşam olaylarının haberleştirilmesinde travma haberciliği bağlamında yayın ilkelerinin belirlenmesidir. Çalışmada ilkelerin belirlenmesine yönelik olarak uluslararası gazetecilik alanında yayınlanmış travmatik yaşam olaylarının haberleştirmesine yönelik kılavuzlar referans alınmıştır. Haberleştirme kılavuzları doküman analizi tekniğiyle analiz edilerek referans temalar belirlenmiştir. Türkiye'de ilkelerin belirlenmesine yönelik olarak öngörünün oluşturulması doğrultusunda Eco-Delphi Tekniğiyle uzman panelistlerden üç oturumda veri toplanmıştır. Doküman analizi temaları ve Eco-Delphi Tekniğiyle toplanan ifadeler doğrultusunda ilkelerin belirlenmesine yönelik olarak ikili karşılaştırma matrisi kullanılmıştır. Travma haberciliği yaklaşımı bağlamında tema ve ilgili ölçütlerin birbirlerine göre önem derecelerinin belirlenmesine yönelik olarak alan uzmanlarının görüşleri alınmıştır. İkili karşılaştırma dizeyinde ulaşılan verilerin analizi, yapay zekâ tekniklerinden bulanık mantıkla çok kriterli karar verme tekniklerinden Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) bir arada kullanılarak yapılmıştır. Klasik Delphi tekniğinde uzlaşı sağlanan ve sağlanamayan ifadeler Eco-Delphi Tekniğine uygun olarak analiz edilmiştir. Böylece, Türkiye'de travmatik yaşam olaylarının haberleştirilmesinde yayın ilkelerinin belirlenmesine ilişkin bir öngörü de oluşturulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this study is to determine the publishing principles in the context of trauma journalism in the reporting of traumatic life events in Turkey. In this study, the guidelines for reporting traumatic life events published in the field of international journalism were taken as reference for determining the principles. The reporting guidelines were analyzed through document analysis technique and reference themes were identified. In Türkiye, data was collected from expert panelists in three sessions with the Delphi Technique in order to create a foresight for determining the principles. In line with the themes of document analysis and the statements collected through the Delphi Technique, a pairwise comparison matrix was used to determine the principles. In the context of the trauma journalism approach, the opinions of field experts were taken to determine the importance of the themes and related criteria relative to each other. The data obtained in the pairwise comparison matrix was analyzed by using fuzzy logic, one of the artificial intelligence techniques, and Analytic Hierarchy Process (AHP), one of the multi-criteria decision-making techniques, together. The statements that were agreed and disagreed in the classical Delphi technique were analyzed in accordance with the Eco-Delphi Technique. Thus, a prediction has also been made regarding the determination of broadcasting principles in the reporting of traumatic life events in Türkiye.