Kamu ekonomisi ve çevre üzerine üç deneme
Three essays on public economics and the environment
Yazar: OĞUZHAN BOZATLI
Danışman: PROF. DR. HAŞİM AKÇA
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Çevre vergisi = Environmental tax

Özet:
Dünya tarihsel ortalamaların oldukça üzerinde hızla ısınmaya devam etmektedir. Bu ise telafisi oldukça zor olan ekolojik dengesizlik gibi çevresel sorunlara bir diğer ifadeyle küresel ısınma ve iklim değişikliği problemlerine neden olmaktadır. Daha somut bir ifadeyle sürdürülebilirlik açısından çoğu ülke sürdürülmesi mümkün olmayan ekolojik açıklara sahiptir. Bu ise biokapasite düzeyinin ekolojik talebi karşılamaktan oldukça uzak olduğu anlamına gelmektedir. Dolayısıyla içinde bulunduğumuz yüzyılın en büyük sorunlarından biri çevresel sürdürülebilirliktir. Çevresel sorunlarla mücadele etmek ve çevresel sürdürülebilirliği sağlamak adına gerek ulusal gerekse de uluslarararası düzeyde birtakım çevre politikası aksiyonları alınmaktadır. Bu kapsamda kamu ekonomisi araçlarının önemi ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı seçili kamu ekonomisi araçlarının çevresel kalite ve çevresel sürdürülebilirlik üzerindeki etkililiğini ampirik kanıtlarla ortaya koymaktır. Çalışmada çevre vergileri, çevresel regülasyonlar ve çevresel koruma harcamalarının ekolojik ayak izi ve yük kapasitesi faktörü gibi çevresel kalite ve çevresel sürdürülebilirlik göstergeleri üzerindeki etkisi üç ayrı bağımsız deneme çerçevesinde analiz edilmektedir.
İlk denemede diğerlerine nazaran göreli olarak daha katı bir çevre vergisi politikası izleyen 10 OECD ülkesinde çevre vergileri, ekonomik büyüme, yenilenebilir enerji ve çevresel teknolojinin ekolojik ayak izi üzerindeki etkisi güncel panel zaman serisi teknikleri kullanılarak araştırılmıştır. Seriler arasında uzun dönem eşbütünleşme ilişkisi tespit edilmiş ve uzun dönem katasayılar AMG tahmincisiyle hesaplanmıştır. Elde edilen bulgular çevre vergileri ve yenilenebilir enerjinin ekolojik ayak izini azalttığını, ekonomik büyümenin ekolojik ayak izini arttırdığı ve son olarak çevresel teknolojinin istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olmadığına işaret etmektedir. Dolayısıyla çevre vergileri ve yenilenebilir enerji çevresel kirliliği azaltarak çevresel baskıyı hafifleten etkili politikalarken ekonomik büyüme süreci tam tersi bir etkide bulunmaktadır. Çevresel teknoloji ise beklentinin aksine çevre üzerinde etkili bir politika aracı değildir. Elde edilen bulgular DCCE ve CS-ARDL yöntemleriyle sağlamlık analizine tabi tutulmuş ve bulguların geçerli olduğu belirlenmiştir.
İkinci denemede ise emsallerine ve içinde bulunduğu gruba nazaran daha farklı bir patika izleyen Türkiye'de çevresel regülasyonlar, ekonomik büyüme ve yenilenebilir enerjinin ekolojik ayak izi ve yük kapasitesi faktörü üzerindeki etkileri EKC ve LCC hipotezleri çerçevesinde analiz edilmektedir. Yöntemsel olarak Fourier temelli ekonometrik metodoloji takip edilmiştir. Çevresel regülasyonlar hem genel olarak hem de kompozisyon olarak ayrı ayrı modellerde incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, Türkiye'de uygulanan piyasa temelli çevresel regülasyonlar hem çevresel baskıyı hafifletme hem de çevresel sürdürülebilirliği sağlamada etkili politikalardır. Diğer yandan teknoloji destek ve komuta ve kontrol regülasyonları her iki gösterge üzerinde etkili politikalar değildir. Yenilenebilir enerji politikalarının ise hem çevresel kirliliği azaltıcı hem de çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlayan bir rolü belirlenmiştir. Son olarak Türkiye'de EKC ve LCC hipotezlerinin geçerliliği lehinde kanıtlara ulaşılmıştır. Bu kapsamda gelir düzeyi belirli bir noktaya kadar çevresel kaliteyi azaltmaktayken dönüm noktasının ardından çevresel kaliteyi arttırmaktadır. Elde edilen bulgular Fourier temelli yöntemlerle sağlamlık analizine tabi tutulmuş ve bulguların geçerli olduğu ortaya koyulmuştur.
Üçüncü denemede ise gerek OECD gerekse AB ülkeleri arasında daha katı bir çevre koruma harcaması ve kaynak vergisi politikası güden Hollanda için inceleme yapılmıştır. Bu bağlamda çevre koruma harcamaları, kaynak vergisi, hükümet etkinliği, ekonomik büyüme ve yenilenebilir enerjinin çevresel sürdürülebilirlik üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Yöntemsel olarak Fourier temelli ekonometrik metodoloji takip edilmiştir. Elde edilen bulgular, Hollanda'da uygulanan çevresel koruma harcamaları ve kaynak vergisi çevresel sürdürülebilirliği sağlamada etkili politikalar olduğunu ima etmektedir. Benzer şekilde yenilenebilir enerji politikaları ve hükümet etkinliğinin düzeyi çevresel sürdürülebilirliğe pozitif yönde katkı sağlamaktadır. Son olarak ekonomik büyüme süreci ise çevresel baskıyı arttırarak çevresel açıdan sürdürülebilirliği olumsuz yönde etkilemektedir. Ulaşılan bulgular Fourier temelli yöntemlerle sağlamlık analizine tabi tutulmuş ve bulguların geçerli olduğu belirlenmiştir.
Çalışma sonucundan elde edilen bulgular seçili kamu ekonomisi araçlarının çevre kirliliğini azaltıcı ve çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlayıcı rolünü kanıtlamaktadır.Böylesi bir bulgu, iklim değişikliğiyle mücadelede kamu ekonomisi araçlarının veya bir diğer ifadeyle devletlerin önemli bir belirleyici olduğunu ima etmektedir. Ayrıca kurumsal kapasitenin vekili olarak kullanılan hükümet etkinliğinin çevre politikalarının başarısını arttırdığı düşünülmektedir. Yine çevre dostu yenilenebilir enerjinin çevre kalitesinin iyileştirici rolü ile ekonomik büyüme sürecinin arzu edilmeyen bir şekilde çevre kalitesini olumsuz yönde etkilediği teyit edilmiştir.

Abstract:
The world continues to warm at a rate well above historical averages. This situation causes environmental problems such as ecological imbalance, which is very difficult to compensate for, in other words, global warming and climate change problems. More concretely, in terms of ecological sustainability, most countries have unsustainable ecological deficits. In other words, biocapacity is far from meeting the ecological demand. Therefore, environmental sustainability is one of the biggest problems of the current century. In order to combat environmental problems and ensure environmental sustainability, several environmental policy actions are taken at both national and international levels. In this context, the importance of public economic instruments emerges. The main objective of this study is to provide empirical evidence on the effectiveness of selected public economic instruments on environmental quality and sustainability. The study analyses the impact of environmental taxes, environmental regulations, and environmental protection expenditures on environmental quality and environmental sustainability indicators such as ecological footprint and load capacity factor within the framework of three independent essays.
In the first essay, the impact of environmental taxes, economic growth, renewable energy, and environmental technology on the ecological footprint in 10 OECD countries following a relatively stricter environmental tax policy than others is investigated using novel panel time series techniques. The long-run cointegration relationship between the series was identified, and the long-run coefficients were calculated with the AMG estimator. The findings indicate that environmental taxes and renewable energy reduce the ecological footprint, economic growth increases the ecological footprint, and environmental technology has no statistically significant effect. Therefore, while environmental taxes and renewable energy are effective policies that alleviate environmental pressure by reducing pollution, the economic growth process has the opposite effect. Contrary to expectations, environmental technology is not an effective environmental policy instrument. The findings were subjected to robustness analysis with DCCE and CS-ARDL methods, and it was determined that the findings were valid.
In the second essay, the effects of environmental regulations, economic growth, and renewable energy on ecological footprint and load capacity factor in Turkey, which follows a different path compared to its peers and the group it is in, are analyzed within the framework of EKC and LCC hypotheses. Methodologically, Fourier-based econometric methodology is followed. Environmental regulations are examined both in general and compositionally in separate models. According to the findings, market-based environmental regulations implemented in Turkey are effective policies for alleviating environmental pressure and ensuring environmental sustainability. On the other hand, technology support and command and control regulations are ineffective policies on both indicators. Renewable energy policies have been identified as reducing environmental pollution and contributing to environmental sustainability. Finally, evidence favoring the validity of the EKC and LCC hypotheses in Turkey is found. In this context, while income level decreases environmental quality up to a certain point, it increases environmental quality after the turning point. The findings were subjected to robustness analysis with Fourier-based methods, and it was revealed that the findings were valid.
The third essay analyzes the Netherlands, which has a stricter environmental protection expenditure and resource tax policy among both OECD and EU countries. The effects of environmental protection expenditures, resource tax, government effectiveness, economic growth, and renewable energy on environmental sustainability are investigated in this context. Methodologically, Fourier-based econometric methodology is followed. The findings imply that environmental protection expenditures and resource tax implemented in the Netherlands are effective policies in ensuring environmental sustainability. Similarly, renewable energy policies and the level of government effectiveness contribute positively to environmental sustainability. Finally, economic growth increases environmental pressure and negatively affects environmental sustainability. The findings were subjected to robustness analysis with Fourier-based methods, and it was determined that the findings were valid.
The study's findings prove the role of selected public economic instruments in reducing environmental pollution and contributing to environmental sustainability. Such a finding implies that public economic instruments or, in other words, governments are an essential determinant in combating climate change. In addition, government effectiveness used as a proxy for institutional capacity is thought to increase the success of environmental policies. Again, the role of environmentally friendly renewable energy in improving environmental quality and the undesirable negative impact of the economic growth process on environmental quality has been confirmed.