Gebelikte web tabanlı transteoretik modele göre verilen sigara bırakma müdahalesinin doğum sonu sigara relapsına etkisi
The effect of smoking cessation intervention in pregnancy according to the WEB-based transtheoretic model on postpartum smoking relapse
Yazar: SEMRA YILMAZ
Danışman: PROF. DR. SERMİN TİMUR TAŞHAN
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Transteoretik model = Transtheoretical model ; Web tabanlı uygulamalar = Web based applications

Özet:
Amaç: Gebelikte web tabanlı transteoretik modele göre verilen sigara bırakma müdahalesinin doğum sonu sigara relapsına etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırma ön test- son test kontrol gruplu deneme modeli olarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini 34 deney ve 36 kontrol grubu olmak üzere toplam 70 kadın oluşturmuştur. Araştırmanın verileri "Katılımcı Tanıtım Formu", "Fagerström Nikotin Bağımlılığı Testi" (FNBT), "Değişim Aşamalarının Sınıflandırılması Ölçeği" (DASÖ), "Davranış Değiştirme Süreci Ölçeği" (DDSÖ), "Öz-Etkililik Ölçeği/Teşvik Eden Faktörler Ölçeği" (ÖEÖ/TEFÖ) ve "Karar Denge Ölçeği" (KDÖ) kullanılarak toplanmıştır. Deney grubundaki kadınlara gebelik döneminde transteoretik modele göre sigara bırakma müdahalesinde bulunulmuştur. Kontrol grubundaki kadınlara ise hiçbir uygulama yapılmamıştır. Doğum sonu 4. haftada her iki gruba son test veri toplama formları uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistik, ki-kare testi, paired sample t-testi, independent samples t-test ve Cronbach Alpha analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Deney grubundaki kadınların kontrol grubuna göre DASÖ değişim aşamalarının olumlu yönde ilerlediği, FNBT puan ortalamalarının düştüğü, DDSÖ, ÖEÖ ve KDÖ puan ortalamalarının yükseldiği, TEFÖ puan ortalamasının düştüğü saptanmıştır (p<0.05). Deney grubundaki kadınların kontrol grubuna göre doğum sonu daha az sigara kullandığı ve sigara relapsı yaşadığı belirlenmiştir (p<0.05).
Sonuç: Kadınlara gebelikte web tabanlı transteoretik modele göre verilen sigara bırakma müdahalesinin doğum sonu sigara relapsını azalttığı tespit edilmiştir.
Anahtar kelimeler: Gebelik, Hemşirelik, Sigara Relapsı, Transteoretik Model, Web Tabanlı Müdahele.

Abstract:
Aim: This study was conducted to determine the effect of smoking cessation intervention given according to the web-based transtheoretic model during pregnancy on postpartum smoking relapse.
Material and Method: The research was carried out as a pretest-posttest control group experimental model. The sample of the study consisted of a total of 70 women, 34 of which were in the experimental group and 36 in the control group. The Participant Identification Form, "Fagerström Nicotine Addiction Test" (FNDT), "Stages of Change Scale" (SCS), "Behavior Change Process Scale" (BCPS), "Self-Efficacy Scale/Encouraging Factors Scale" (SES/EFS) and "Decision Balance Scale" (DBS) were used to obtain the data of the study. Smoking cessation intervention was applied to the women in the experimental group during pregnancy according to the transtheoretic model. No application was made to the women in the control group. Post-test data collection forms were applied to both groups at the postpartum 4th week. Descriptive statistics, chi-square test, paired sample t-test, independent samples t-test and Cronbach Alpha analysis were used to evaluate the data.
Results: Compared to the control group, it was determined that the women in the experimental group progressed positively, their FNDT average score decreased, their SCS, BCPS and DBS mean score increased, and their EFS score average decreased (p<0.05). It was determined that the women in the experimental group used less postpartum cigarettes and experienced smoking relapses compared to the control group (p<0.05).
Conclusion: It has been determined that smoking cessation intervention given to women according to the web-based transtheoretic model during pregnancy has an effect on preventing postpartum smoking relapse.
Keywords: Nursing, Transtheoretical Model, Smoking Relapse, Web Based Intervention.