Vadeli mevduat ve katılma hesabı getirilerinin kişisel finans yönünden karşılaştırması: Türkiye için ampirik bir uygulama
Comparison of returns on term deposit and participation account in terms of personal finance: An empirical investigation for Turkey
Yazar: TAHİR DENİZ ETGÜER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ AKGÜN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Faiz = Interest ; Finansal okuryazarlık = Financial literacy ; Kar payı = Dividend ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Katılım hesabı = Participation account ; Katılım payı = Share ; Konvansiyonel bankacılık = Conventional banking ; Tasarruf = Saving ; Vadeli işlem = Term deposit ; İslami bankacılık = Islamic banking

Özet:
Bu araştırmada vadeli mevduat ve katılma hesabı arasındaki farklar incelenerek, faiz ve kâr payı olarak iki farklı isimlendirmeye sahip olan risk priminin iki farklı sistemde aynı koşullar altında getirileri arasındaki farklar araştırılmıştır. 1960'lı yıllarda dünyada gündeme giren katılım finans sistemi 25/2/1984 tarihli ve 18323 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 19 Şubat 1984 tarihi'nde yürürlüğe giren "Özel Finans Kurumları Kurulması Hakkında 83/7506 sayılı Kararname Eki Karara İlişkin Tebliğ" ile Türkiye'de uygulama alanı bulmuştur. Tebliğde ve uygulamada kâr ve zarara katılma payı olarak isimlendirilen risk priminin konvansiyonel bankacılık sistemi uygulamasında faiz olarak isimlendirilen risk priminden farklı olduğu iddiası yer almaktadır. Bununla birlikte 1985 yılında faaliyete geçen ilk katılım finans kuruluşlarından günümüze kâr ve zarara katılma payının faizden ne kadar farklı olduğu incelenmektedir. Bu sayede son yıllarda popülerlik kazanan finansal okuryazarlık alanında tasarruf sahibi hanehalkına iki farklı finansal ürünün kısa ve orta vadede getirileri hakkında bilgi sağlanarak yatırım tercihlerinde yardımcı olmak amaçlanmaktadır.
Çalışmanın ilk bölümünde finansal okur yazarlık ve kişisel finans hakkında temel bilgilere yer verilmiş, ikinci bölümünde kişisel finans unsurlarından tasarruf araçları hakkında bilgiler verilmiş, üçüncü bölümde araştırma planı ve hazırlık süreci anlatılarak araştırmanın sonuçlarına ve genel değerlendirmeye yer verilmiştir.
Araştırmada 2012 ve 2019 yılları arasındaki faiz ve kâr payı verileri ile 2012 ve 2020 yılları arasındaki TÜFE verileri kullanılarak 2012 ve 2019 yılları arasında vadeli mevduat ve katılma hesaplarının net reel getirileri haftalık frekansta hesaplanmış ve oluşturulan bu veri seti analiz edilerek en yüksek net reel getiriyi sağlayan finansal araç tespit edilmeye çalışılmış, ek olarak katılma ve mevduat hesaplarının yıllık net reel getirileri arasındaki ilişki Granger Nedensellik Testi ile incelenmiştir.
Test sonuçlarında Türk Lirası cinsinden aylık ve yıllık ile ABD Doları cinsinden aylık vadeli mevduat ve katılma hesaplarının yıllıklandırılan net reel getirileri arasında çift yönlü ve Türk Lirası cinsinden üç aylık vadeli mevduat ve katılma hesaplarının yıllıklandırılan net reel getirileri arasında kâr payından faize, Avro cinsinden altı aylık vadeli mevdut ve katılma hesaplarının yıllıklandırılan net reel getirileri arasında faizden kâr payına tek yönlü Granger Nedensellik bulunmuştur.

Abstract:
In this study, the differences between the returns of the risk premium examinated, which have two different names as interest and dividend rate, under the same conditions in two different systems, are investigated by the differences between term deposits and participation funds. The participation finance system, which acquired currency in the world in the 1960s, found field of application in Turkey with the "Communiqué on the Decision Attached to the Decree No. 83/7506 on the Establishment of Private Finance Institutions" that was published in the Official Gazette dated 25/2/1984 and numbered 18323 and came into force on February 19, 1984. In the Communiqué and in practice, it is claimed that the risk premium named as profit and loss participation share is different from the risk premium named as interest in the conventional banking system. Besides, it is analysed how the share of participation in profit and loss from the first participation financial institutions that started operation in 1985 differs from interest. Thus, in the field of financial literacy, which has gained popularity in recent years, it is aimed to help the account holder households in their investment preferences by providing information about the short and medium term returns of two different financial products.
It is given basic information about financial literacy and personal finance in the first part of the study, information about the means of saving from personal finance in the second part, the research plan and preparation process are explained and the results of the research and general assessment are included in the third part. In the study, net real returns of term deposits and participation accounts between 2012 and 2019 were calculated by using interest and dividend rate data between 2012 and 2019 and CPI data between 2012 and 2020, this generated data set was analysed and it was attempted to determine the financial instrument providing the highest net return. In addition, the relationship between participation and annual net real returns of deposit accounts was examined by Granger Causality Test.
In the test results, it was found a two-sided Granger Causality from participation share to interest between the net annualized real returns of monthly and annual term deposit and participation accounts in Turkish Lira and monthly term deposit and participation accounts in USD, and one-sided Granger Causality between net annualized real returns of quarterly term deposits and participation accounts in Turkish Lira.