Özel eğitim alanında çalışan öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin bazı değişkenler acısından incelenmesi (Adana ili örneği)
Examining the burnout levels of teachers employed in the special education schools with some variables (The sample of Adana)
Yazar: SERAP ORUÇ
Danışman: Y.DOÇ.DR. İSKENDER ÖZGÜR
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Adana ilinde çalışan özel eğitim öğretmenlerinintükenmişlik düzeylerini belirleyerek bazı demografik ve mesleki değişkenler açısındantükenmişlik puanlarının farklılaşıp farklılaşmadığına bakmaktır.Çalışmaya 2006-2007 eğitim öğretim yılı içerisinde Adana ili merkez Seyhanilçesinde görme, zihinsel ve işitme engelli çocuklara hizmet veren Milli EğitimBakanlığı'na bağlı okullarda görev yapmakta olan 68 öğretmen katılmıştır.Araştırmanın amacına uygun olarak Adana'da bulunan toplam 3 okul araştırmanınevrenini oluşturmuş ve araştırma için örneklem alınmamış tüm evren araştırmaya dahiledilmiştir.Tükenmişlik düzeylerini belirlemek için ?Maslach Tükenmişlik Ölçeği? vekişisel bilgiler için araştırmacı tarafından geliştirilen ?Kişisel Bilgiler Formu?kullanılmıştır. Maslach Tükenmişlik Ölçeği'nden elde edilen puanların aritmetikortalamaları ve standart sapmaları hesaplanmıştır. Gruplar arasında anlamlı düzeydefark olup olmadığını saptamak amacı ile ikili gruplarda t-testi, çoklu gruplarda tek yönlüvaryans analizi, farkın kaynağını belirlemek için Scheffe F testi uygulanmıştır.Yapılan analizler sonucunda araştırmaya katılan özel eğitim öğretmenlerinintükenmişlik düzeyinin duygusal tükenme alt boyutunda görev türü, mesleğini isteyerekseçip seçmeme, öğretmenlik mesleğini kendine uygun bulup bulmama, üstlerindenyaptığı işle ilgili takdir görüp görmeme; duyarsızlaşma alt boyutunda görev türü,öğretmenlik mesleğini isteyerek seçip seçmeme, öğretmenlik mesleğini kendine uygunbulup bulmama; kişisel başarı alt boyutunda yaş, görev yapılan okul türü, görev süresive öğretmenlik mesleğini kendine uygun bulup bulmama değişkenlerine göre anlamlıbir farklılık gösterdiği saptanmıştır. Öğretmenlerin cinsiyet, medeni durum, mezunolunan alan, çalışma hayatında iş arkadaşlarından destek görme durumuna göretükenmişlik düzeyleri arasında anlamlı fark saptanmamıştır.Anahtar Sözcükler: Özel eğitim, Öğretmen, Tükenmişlik, Duygusal Tükenme,Duyarsızlaşma, Kişisel Başarı Duygusunda Azalma.

Abstract:
The aim of this study is to establish the burnout levels among the specialeducation teachers employed in Adana province and to observe whether the burnoutscores vary in view of some demographic and occupationals variables.This study was participated by 68 teachers serving in schools where the blind,mental and auditory disability children are educated, affiliated to the Ministry ofNational Education in central district of Adana during the 2006-2007 education andtraining term. As being suitable for this study?s purpose three schools in Adana set theuniverse of the research and no sampling has been obtained for reseach the wholeuniverse was included within the scope of the reseach.?Maslach Burnout Inventory? and ?Personal Informatin From? have been usedto idenfity the burnout levels. The arithmetical averages and the standard deviations ofthe scores obtained from the ?Maslach Burnout Inventory? were also estimated. In orderto identify whether there is a significant difference among the groups independent t-Samples in groups of two, one-way ANOVA analysis in multiple groups were appliedand Scheffe F test was used to find out the origin of any difference.As a result of the analysis performed, it was detected that the burnout levels ofthe special education teachers who participated in the study varied at the sub-dimensionof emotional burnout according to the variables of duty type, selection of occupationwith will, deeming the job appropriate for oneself, being appreciated by theadministrators for the job performed; at the sub-dimension of insensitivity according tovariables of duty type, selection of occupation with will, deeming the job appropriatefor oneself, being appreciated by the administrators for the job performed; at the subdimensionof personal accomplishment according to variables of age, type of school,duty duration, deeming the job appropriate for oneself. On the other hand, significantdifferences were no found with gender, marital statüs, receiving the support ofcolleagues on the jop and graduated program.Key Words: Special education, Teacher, Burnout, Emotional Exhaustion,Personal Accomplishment, Depersonalizasyon.