4. sınıf öğrencilerinin fen ve matematik başarısına etki eden değişkenlerin incelenmesi "TIMSS 2015 durum analizi"
Investigation of variables affecting science and mathematics success of grade 4 students "TIMSS 2015 status analysis"
Yazar: SIDIKA AKYÜZ ARU
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KALE
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sınıf Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Doğrusal modeller = Linear models ; Fen başarısı = Science achievement ; Matematik başarısı = Mathematics achievement ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Uluslararası Matematik ve Fen Araştırmasında Eğilimler = Trends in International Mathematics and Science Study ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğrenci rolü = Student role ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, öğrenci ve okul kaynaklı faktörlerin TIMSS matematik ve fen başarısı üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Nedensel karşılaştırma deseniyle yürütülen bu çalışmada 6378 öğrenci ve bu öğrencilerin ebeveynleri ile 241 okul müdürü ve sınıf öğretmenine ait veri üzerinde öğrenci başarılarına etki eden değişkenlerin belirlenmesi amacıyla iki düzeyli (öğrenci ve okul) hiyerarşik lineer modelleme (HLM) analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında öğrenci düzeyinde duyuşsal, karakteristik ve erken öğrenme deneyimlerine ilişkin özellikleri içeren üç grup; okul düzeyinde okul, öğretmen ve öğretim süreci kaynaklı özellikleri içeren üç grup olmak üzere altı grup üzerinde on iki model kurulmuştur. HLM analizi sonucunda elde edilen bulgular, Türk öğrencilerin matematik başarılarındaki farklılıkların %38'inin okullardan; %62'sinin öğrencilerden kaynaklandığı; fen başarılarında oluşan farklılığın ise %35'inin okullardan, %65'inin öğrencilerden kaynaklandığını göstermektedir. Öğrenciler arasında matematik başarısına ilişkin ortaya çıkan değişkenliğin %53'ünün; fen başarısına ilişkin değişkenliğin ise %34'ünün öğrenci düzeyinde yer alan duyuşsal özellikler, karakteristik özellikler ve erken öğrenme deneyimlerince açıklandığı ortaya çıkmıştır. Öğrenci düzeyinde fen ve matematik başarısına en çok etki eden değişkenlerin özgüven ve evdeki eğitim olanakları olduğu görülmüştür. Ayrıca erken öğrenme deneyimlerine ilişkin kurulan modelde yer alan değişkenlerin öğrencilerin fen başarılarındaki farklılığın yaklaşık %5'ini; matematik başarılarındaki farklılığın ise yaklaşık %15'ini açıkladığı anlaşılmıştır. Okullar arasında matematik başarısına ilişkin ortaya çıkan farklılıkların %60'ının; fen başarısında ise %56'sının okul düzeyinde yer alan okul özellikleri, öğretmen özellikleri ve öğretimsel faktörler tarafından açıklandığı ortaya çıkmıştır. Okul düzeyinde fen ve matematik başarısına en çok etki eden değişkenler, öğrencilerin ekonomik durumuna göre okul kompozisyonu, okulun akademik başarıya verdiği önem ve buna ilişkin öğretmenlerin algılarıdır. Öğrenci ve okul düzeyinde etkisi manidar kestirilen değişkenlerle kurulan tam modele ilişkin analiz sonuçları, öğrenci düzeyinde devamsızlık ile okul düzeyinde okulun akademik başarıya ilişkin algısı ve yine okul düzeyinde öğretim sürecinde cevapların açıklanmasına ilişkin değişkenler arasında pozitif ilişkiler bulunduğunu ortaya koymuştur. Tam model, matematiğe olan ilginin tecrübe ve okulun akademik başarıya ilişkin algısı ile negatif ilişkilerini göstermiştir. Bunlara ek olarak, öğrencilerin okulda teknoloji kullanımının, tecrübe ve okulun akademik başarıya ilişkin algısı ile negatif ilişkileri manidardır. Ayrıca, evdeki eğitim olanakları tecrübe ile ilişkili olarak başarıya etki etmektedir. Bu sonuçlar, ilkokul öğrencilerinin akademik performanslarının geliştirilmesinde özellikle erken dönemlere ilişkin deneyimlerin, okullarda akademik çalışmalara ilişkin yönetsel çalışmaların ve öğretim sürecinde öğretmen-öğrenci ilişkisinin önemini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: TIMSS, aşamalı doğrusal modelleme, HLM, öğrenci özellikleri, okul özellikleri, fen başarısı, matematik başarısı.

Abstract:
The general purpose of this research is to investigate the effect of student- and school-based factors on TIMSS mathematics and science achievement. In this study, which was conducted with a causal-comparative design, two-level (student and school) hierarchical linear modeling (HLM) analysis was performed to determine the variables affecting student achievement on the data of 6378 students and their parents and 241 school principals and classroom teachers. Within the scope of the research, twelve models were established on six groups, three of which at the student level, consisted of affective features, characteristic features and features related to early learning experiences, and three of which, at the school level, consisted of features originating from school, teacher and teaching process. The findings obtained as a result of the HLM analysis showed that 38% of the differences in mathematics achievement of Turkish students were originated from schools, 62% were from students, and that 35% of the differences in science achievements are originated from schools and 65% from students. It was found that 53% of the variability in mathematics achievement and 34% of the variability in science achievement among the students was explained by affective traits, characteristic traits and early learning experiences, at the student level. At the student level, self-confidence and educational opportunities at home were seen to be the most influential variables on science and mathematics achievement. Besides, it is understood that the variables included in the model established based on the early learning experiences explained about 5% of the differences in science achievement of students and 15% of the difference in mathematics achievement of the students. It was revealed that 60% of the differences in mathematics achievement and 56% of the differences in science achievement among schools was explained by school characteristics, teacher characteristics and teaching-related factors, at the school level. The most important variables affecting the achievement in science and mathematics at the school level are the school composition according to the students' economic situation, the importance that the school attaches to academic achievement and the teachers' perceptions about it. The results of the analysis of the full model established with the variables, the effects of which are estimated to be significant at the student and school level, revealed that there were positive relationships of the absenteeism (at the student level) with the school's perception of academic achievement (at the school level) and with the variables related to explaining the answers in the teaching process (again, at the school level). The full model showed the negative correlation of interest in mathematics with experience and with the school's perception of academic achievement. Additionally, the negative relationship between the students' use of technology in school, experience, and the school's perception of academic achievement is noteworthy. Besides, educational opportunities at home affect success, in relation to the experience. These results reveal the importance of experiences especially of early periods, of administrative practices concerning academic studies in schools and of the teacher-student relationship in the teaching process in the improvement of academic performance of primary school students.

Key Words: TIMSS, Hierarchical linear modelling, HLM, student characteristics, school characteristics, mathematics achievement, science achievement