Yüzbaşı İhsan'ın Kavāʿid-i İmla ve Tahrîri'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi
Transcription and evaluation of the book Kavāʿi̇d-i̇ iİmla ve Tahrîr of Yüzbaşı İhsan
Yazar: UMUT BAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. CELAL DEMİR
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Dilbilgisi = Grammar ; Osmanlıca = Ottoman ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yüzbaşı İhsan = Yüzbaşı İhsan ; İmla = Spelling

Özet:
Osmanlı Türkçesi üzerine şimdiye kadar birçok araştırma yapılmış ve birçok kişi de bu konuya ilişkin görüşlerini açıklamıştır. Tanzimat dönemiyle birlikte bu araştırmaların hız kazandığı ve günümüzde de devam ettiği görülmektedir. Bahriye Nezareti Tercüme Kalemi'nde Müsevvid Kadıköylü Mehmet İhsan Efendi'nin yazmış olduğu "Kavāʿid-i İmla ve Tahrįr" isimli kitap da, Osmanlı Türkçesinin imla ve yazmaya ilişkin kaideleri öğrencilere anlatmak amacıyla kaleme alınmış eserlerden bir tanesidir. Kitapta dönemin Türkçesinin imla ve yazmaya yönelik kuralları sıralanarak örneklerle açıklanmış ve öğrencilerin kuralları kavramaları için çeşitli alıştırmalar verilmiştir.
Çalışmamızın temeli, bu eserin transkripsiyonlu çevirisini yaparak eserde geçen dil bilgisi terimlerini tespit etmek ve bu terimleri bir dizin ile açıklayarak, eserdeki dil bilgisi öğretimini ortaya koymaktan ibarettir. Bu bağlamda, dönemin eğitim kurumlarında Türkçe eğitimi ve öğretiminin nasıl yapıldığı, bu işte en önemli araç olan dil bilgisi kitaplarının genel özelliklerinin neler olduğu ortaya konulmaya gayret edilmiştir.
Bu çalışma ile "Kavāʿid-i İmla ve Tahrįr" adlı eserin, dönemin dil bilgisi kitapları içerisindeki yeri tayin edilmeye çalışılmış ve eserin dil bilgisi öğretim yöntemi ortaya konulmuştur. Ayrıca Yüzbaşı İhsan'ın hayatı ve üslubu hakkında bilgiler verilmiştir. Araştırma, tarama yöntemi ile hazırlanmış, bu doğrultuda dönemin gramer çalışmaları da incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: İmla, Tahrįr, Dil Bilgisi, Yüzbaşı İhsan, Türkçe Öğretimi

Abstract:
Several researches have been done over the Ottoman Turkish grammar until now and many writers have expressed their views on this subject. During the Tanzimat period, the acceleration of these studies and continuation of them up to now can be seen. From the Bahriye Nezareti translation writing to the written book of Müsevvid Kadıköylü Mehmet İhsan titled "Kavāʿid-i İmla ve Tahrįr", spelling and writing rules of Turkish of the time were listed and explained with the examples and various exercises has been given to the students in order to understand the concepts and rules of Ottoman Turkish. 
Transcribed translation of this book and detected terms of the language grammar are the basis of our study and consists of a directory along with a statement together with identifying the skills of grammar teaching. In this context, how Turkish language teaching has been dealt with in educational institutions and what the general features of the grammatical books are as the most important tool has been revealed.
This study has tried to determine the role of the book named "Kavāʿid-i İmla ve Tahrįr" and in the grammar books of that time, and grammar teaching methods of this book have been introduced. In addition, it gives information about the life and style of "Yüzbaşı İhsan", and the author was introduced to the world of science. The study has been prepared by the scanning method and in this direction; the study of grammar of the period was also investigated.
Keywords: Ortography, Writing, Grammar, Yüzbaşı İhsan, Turkish Teaching