Bayramiç Baraj Gölü ve gölü besleyen iki kolda yaşayan alburnus istanbulensis populasyonlarının biyoekolojik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of bioecological traits of alburnus Istanbulensis populations living in Bayramiç Reservoir and two tributaries
Yazar: NURBANU PARTAL
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRAN YALÇIN ÖZDİLEK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada Karamenderes akarsuyunun iki yukarı kolu ve bu akarsuyun üzerinde bulunan Bayramiç baraj gölündeki tatlı su balıklarının dağılım ve bollukları belirlenmiştir. Akarsu balıkları arasından hem akarsu hem baraj gölünde yaşayan, her iki ekosistemde de nispeten bol bulunan türler arasından yerli ve endemik Alburnus istanbulensis populasyonu seçilmiş ve bu türün Bayramiç Baraj Gölü ve gölü besleyen iki koldaki biyoekolojik özellikleri ele alınmıştır. Çalışmada A. istanbulensis bireylerinin boy, ağırlık ve yaş kompozisyonu, boy-ağırlık ve yaş-boy ilişkisi, kondisyon faktörü, %GSI değeri, eşey oranları, %IRI, beslenme özelliği ve şiddeti, trofik seviyeleri, izotopik niş genişlikleri, ortamdaki besinlerin diyete katkıları belirlenmiştir. Alburnus istanbulensis türünün diğer türlerle olan ilişkileri belirlenirken istasyonlara göre besin ağları ve türler arasındaki niş çakışmaları kararlı izotop analizleri (SIA) sonuçlarına göre değerlendirilmiştir. Örneklemeler boyunca Barbus oligolepis, Cobitis fahirae, Gobio kovatschevi ve Rhodeus amarus, sadece akarsularda, Carassius gibelio, Cyprinus carpio, Siluris glanis ve Aterina boyeri sadece baraj gölünde, Esox lucius ve Squalius cii türleri hem akarsu hem de baraj gölünde yakalanmıştır. Toplamda 354 adet A. istanbulensis bireyi üzerinde değerlendirme yapılmıştır. Alburnus istanbulensis bireylerinin tüm istasyonlarda boy dağılım 9,9±3,5 cm (3,1–17 cm), ağırlık dağılımı 14,19±11,97 g (0,27–53,5 g) ve yaş dağılımı 0+-V yaş olarak belirlenmiştir. Boy-ağırlık ilişki denklemi Çalıoba istasyonunda W=0,0072L3,1476, Mollahasanlar istasyonunda W=0,0078L3,1228 ve Bayramiç Baraj Gölü'nde W=0,0111L2,9821 olarak belirlenmiştir. Yaş-boy ilişkisinde Von Bertalanffy denklemi tüm bireylerde Lt=19,36(1-e-0,2514(t+0,1146)) olarak belirlenmiştir. Kondisyon faktörü 0,56-1,88 arasında değişmektedir. Ortalama %GSI değerleri dişilerde en yüksek Temmuz 2016 ayında Bayramiç Baraj Gölü'nde (4,57±1,94) erkeklerde ise Nisan 2017 ayında Çalıoba istasyonunda (4,56±2,0) tespit edilmiştir. Çalıoba istasyonunda bulunan bireylerin %25'inin dişi, %74'ünün erkek ve %1'inin juvenil, Mollahasanlar istasyonunda %14'ünün dişi, %29'unun erkek ve %57'sinin juvenil, Bayramiç Baraj Gölü'nde ise %25'inin dişi ve %75'inin erkek bireylerden oluştuğu belirlenmiştir. Sindirim kanalı içeriklerinin %IRI değerleri istasyon ve mevsimlere göre farklılık göstermekle birlikte, A. istanbulensis bireyleri ağırlıklı olarak makroomurgasız ile beslenmekte, beslenme özelliği bakımından karnivor özellik göstermektedir. SIAR sonuçlarına göre akarsuda bentik, baraj gölünde seston ve perifiton besinlerinin diyete katkılarının yüksek olduğu belirlenmiştir. %IRI ve SIA verilerine göre trofik seviyeler sırasıyla ortalama 2,83 ± 0,39 ve 2,92 ± 0,60 olarak belirlenmiştir. Alburnus istanbulensis bireylerinin niş genişlikleri %IRI ve SIA verilerine göre sırasıyla ortalama 0,31±0,1 ve 4,44±2,3 olarak belirlenmiştir. Genel olarak A. istanbulensis x S. cii, C. gibelio x C. carpio, A. istanbulensis x E. lucius, A. boyeri x E. lucius ve A. boyeri x A. istanbulensis türleri arasında çeşitli mevsim ve istasyonlarda niş çakışmaları olduğu görülmüştür.

Abstract:
The distribution and abundance of freshwater fishes living on the two upper branches of Karamenderes Stream and Bayramiç Reservoir on this stream were studied. Among them, native and endemic Alburnus istanbulensis were selected that is found both in the reservoir and the stream and the life history traits of this species were taken into consideration. The length, weight and age composition, length-weight relationship, condition factor, GSI%, sex ratio, IRI%, feeding habits and intensity, trophic position, the isotopic niche width, contribution organisms to diet of A. istanbulensis were determined. The relations of A. istanbulensis species with concurrent species, food web and niche overlaps were evaluated according to stable isotope analysis (SIA) results. The member of species Barbus oligolepis, Cobitis fahirae, Gobio kovatschevi and Rhodeus amarus were found only streams, Carassius gibelio, Cyprinus carpio, Siluris glanis and Atherina boyeri were found only reservoir, Esox lucius and Squalius cii with the A. istanbulensis were found both in streams and reservoir. It was evaluated a total of 354 A. istanbulensis. Length distribution of A. istanbulensis specimens at all stations was 9.9 ± 3.5 cm (3.1-17 cm), weight distribution was 14.19 ± 11.97 g (0.27–86.59g) and age distribution was determined as 0+-V age. The length-weight relationship equation was determined as W=0.0072L3.1476 in Çalıoba station, W=0.0078L3.1228 in Mollahasanlar station and W=0.0111L2.9821 in Bayramiç Reservoir. Von Bertalanffy equation was determined in all specimens as Lt=19.36(1-e-0.2514(t+0.1146)). The condition factor was determined to be between 0.56-1.88. In females, the mean GSI% values were found the highest (4.57 ± 1.94) in Bayramiç Reservoir in July 2016, in males, the highest GSI% were found (4.56 ± 2.00) in April 2017 in Çalıoba station. It was determined that 25% of the individuals were female, 74% were male and 1% were juvenile in Çalıoba station, 14% of the individuals were female, 29% were male and 57% were juvenile in Mollahasanlar station, 25% of the individuals were female, 75% were male in Bayramiç Reservoir. Although IRI%, feeding intensity and feeding characteristics differ from the station and seasons, according to IRI% results, it was determined that A. istanbulensis was predominantly fed on macroinvertebrates, and they were carnivore. The SIAR results indicated that contribution of benthic organisms and seston - periphyton organisms were high in streams and in reservoir, respectively. According to IRI% and SIA data, trophic levels were found 2.83 ± 0.39 and 2.92 ± 0.60, respectively. According to IRI% and SIA data, the mean niche widths of A. istanbulensis specimens were 0.31 ± 0.1 and 4.44 ± 2.3, respectively. Generally, niche overlaps has been found between various seasons and stations in A. istanbulensis x S. cii, C. gibelio x C. carpio, A. istanbulensis x E. lucius, A. boyeri x E. lucius and A. boyeri x A. istanbulensis species.