Obez ve fazla kilolu hastalarda viseral ve perirenal yağ doku kalınlığının akım aracılı dilatasyon (DMD) yöntemi ile ölçülen endotel fonksiyonları ile ilişkisi
The relationship of visceral and perirenal fat tissue thickness and endotel functions measured BY flow-mediated dilatation (FMD) method in patients with obese and overheat
Yazar: MERVE KÖSE
Danışman: PROF. DR. TURGUT KARABAĞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Kardiyoloji = Cardiology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Adipoz doku = Adipose tissue ; Dilatasyon = Dilatation ; Karotis intima media = Carotid intima media ; Koroner arter hastalığı = Coronary artery disease ; Obezite = Obesity ; İç organlar = Viscera

Özet:
Giriş ve Amaç: Obezite vücutta yağ dokusunun aşırı birikimi sonucu meydana
gelen, diyabetes mellitusa ,kardiyovasküler hastalıklara (özelikle kalp hastalığı ve
inme), kas iskelet sistemi hastalıklarına, hipertansiyona, hiperlipidemiye, kanserlere
(endometriyum, meme, kolon gibi) neden olabilen kronik, kompleks ve
multifaktöryel bir hastalıktır. Yağ dokusu büyük bir endokrin organ olarak kabul
edilmektedir. Obezite ile ilişkili hastalıkların patogenezinde yağ dokusundan
salgılanan birçok molekülün (adipokin veya adipositokinler) doğrudan yahut dolaylı
olarak rolü mevcuttur. Aterogenezis öncesi gelişen bir fonksiyon bozukluğu olan
endotelyal disfonksiyonu sonucunda damar duvarında düz kas hücre proliferasyonu,
lökosit adezyonu ve trombozise yatkınlık oluşmaktadır. Endotelyal disfonksiyonunun
aterosklerozisin erken evrelerinde ortaya çıktığı gösterilmiştir. Obez bireylerde
artmış yağ dokusundan sekrete edilen otokrin parakirin ve endokrin etkileri olan
adipositokinlerin, kronik inflamasyon, artmış oksidadif stress ve insulin rezistansı
gibi birçok mekanizmayla endotelyal disfonksiyonu gelişmesine katkıda bulunduğu
gösterilmiştir. Biz de çalışmamızda; tanımlanmış kardiyovasküler hastalığı olmayan
fazla kilolu ve obez hastalarla normal kilolu hastalar arasında viseral yağ dokusu
kalınlığı ile akım aracılı dilatasyon yöntemiyle saptanan ve erken aterosklerozun
belirteci olarak kullanılabilen endotel disfonksiyonu arasında bir ilişki olup
olmadığını araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Hasta gruplarının seçiminde 01.01.2020-01.06.2020 tarihleri
arasında İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç hastalıkları polikliniği'ne
başvuran ve vücut kitle indeksi (VKİ) >25 kg/m2 olup kanıtlanmış koroner arter
hastalığı olmayan obez ve fazla kilolu hastalar ile VKİ 18,55-24,99 arasında sağlıklı
kontrol grubu prospektif olarak dahil etme/hariç tutma kriterlerine göre araştırmaya
dahil edildi. Çalışmaya alınan her bireye çalışma hakkında bilgi verilerek,
aydınlatılmış onam formu okutuldu ve imzalatıldı. Olguların ilk başvurusunda boy
(m) ve vücut ağırlıkları (kg) ölçülerek, kg/ m2 cinsinden vücut kitle indeksleri (VKİ)
hesaplandı. Hastaların ve kontrol gruplarının bel ve kalça çevresi ölçümleri
kaydedildi. Her iki grupta aşikar koroner arter hastalığı anamnez, fizik muayene, ekg
ve ekokardiyografi çekilerek ekarte edildi. Ve gerekli görülen olgularda efor testi ve
miyokart sintigrafisine başvuruldu. Her iki gruba aynı radyoloji uzmanı tarafından
karın ultrasonu yapılarak perirenal ve viseral yağ doku kalınlıkları ölçüldü.
Sonrasında her iki gruba ekokardiyografi yapıldı ve akım aracılı dilatasyon (FMD)
ölçüldü. Her iki çalışma grubundaki olguların; 8-12 saat açlık sonrasında, açlık kan
glukozu, trigliserit, LDL, HDL, açlık insülini, üre-kreatinin, aspartat
aminotransferaz, alanin aminotransferaz, HBA1C, HOMA-IR serum düzeylerine
bakmak için antekubital bölgeden venöz kan örnekleri alındı.
Bulgular: Vaka grubu (fazla kilolu ve obez) ve kontrol grubu olarak iki grup alındı.
Vaka ve kontrol grupları arasında perirenal ve viseral yağ doku kalınlığı vaka
grubunda anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Yine vaka ve kontrol
grupları arasında akım aracılı dilatasyon oranlarının vaka grubunda kontrol grubuna
göre anlamlı olarak azaldığı saptanmıştır (p<0,001). Ayrıca perirenal ve viseral yağ
doku kalınlık artışıyla akım aracılı dilatasyon arasında zayıf negatif korelasyon
saptanmıştır (sırasıyla r:-0,192, p<0,02, r:-0,244, p<0,005).
Sonuç: Erken dönemde brakiyal arterden non invaziv yol ile elde edilen endotel
fonksiyonları bireylerin viseral yağ doku kalınlıkları ile ilişkili olması kilo vermenin
ateroskleroz gelişmesinden önce primer korunmada önemli olabileceğini
düşündürmektedir. Bu hastalarda ultrasonografi ile ölçülen viseral yağ doku
kalınlıkları korunmada tedavi hedefi olarak kullanılabileceğini düşünmekteyiz.
Bunun yanı sıra brakiyal arterden kolayca ölçülebilecek intima media kalınlığı da
endotel fonksiyonları ile ilişkili göründüğü için kalınlaşmış intima media kalınlığı da
endotel fonksiyonlarının durumu hakkında bize dolaylı bilgi verebilir.
Anahtar Kelimeler: Obezite, koroner arter hastalığı, viseral yağ doku kalınlığı,
perirenal yağ doku, endotel disfonksiyonu, akım aracılı dilatasyon (FMD), intima
media kalınlığı

Abstract:
Introduction and Objective: Obesity is a chronic, complex, and multifactorial
disease that occurs as a result of excessive accumulation of adipose tissue in the body
and may result in diabetes mellitus (DM), cardiovascular diseases (CVDs)
(particularly heart disease and stroke), musculoskeletal disorders (MSDs),
hypertension, hyperlipidemia, and cancer (e.g. endometrium, breast, colon). Adipose
tissue is considered a large endocrine organ. Many molecules secreted by adipose
tissue (adipokine or adipocytokines) have a direct or indirect role in the pathogenesis
of obesity-related diseases. Smooth muscle cell proliferation, leukocyte adhesion,
and predisposition to thrombosis occur in the vessel wall due to endothelial
dysfunction, a dysfunction that develops before atherogenesis. Endothelial
dysfunction has been shown to develop in the early stages of atherosclerosis.
Adipocytokines with autocrine, paracrine, and endocrine effects, which are secreted
by increased adipose tissue in individuals with obesity, have been shown to
contribute to the development of endothelial dysfunction through many mechanisms
such as chronic inflammation, increased oxidative stress, and insulin resistance. In
this study, we aimed to investigate whether there was a relationship between visceral
adipose tissue (VAT) thickness and endothelial dysfunction, which is detected by the
flow-mediated dilation (FMD) method and can be used as a marker of early
atherosclerosis, in overweight and obese patients without any defined CVDs and
individuals with normal weight.
Materials and Methods: In the selection of patient groups, obese or overweight
patients with a body mass index (BMI) of >25 kg/m2, who were admitted to the
Istanbul Training and Research Hospital Internal Medicine outpatient clinic between
01.01.2020 and 01.06.2020 and had no proven coronary artery disease, and healthy
individuals with a BMI of 18.55-24.99 kg/m2 were included in this prospective study
according to the study inclusion and exclusion criteria. All individuals participating
in the study were informed about the study and they read and signed informed
consent forms. The height (m) and body weights (kg) of the patients were measured
at initial admission and BMI was calculated in kg/m2. The waist and hip
circumference measurements of the patient and control groups were recorded. In
both groups, coronary artery disease was ruled out through anamnesis, physical
examination, electrocardiography (ECG), and echocardiography. Cardiac stress test
and myocardial scintigraphy were performed, when necessary. In both groups, an
abdominal ultrasound was performed by the same radiologist, and perirenal adipose
tissue (PAT) and VAT thicknesses were measured. Then, echocardiography was
performed in both groups and FMD was measured. Following 8-12 hours of fasting,
venous blood samples were collected from the antecubital region of the patients in
both groups to examine fasting blood glucose, triglycerides, low-density lipoprotein
(LDL), high-density lipoprotein (HDL), fasting insulin, urea, creatinine, aspartate
aminotransferase (AST), alanine aminotransferase (ALT), Hemoglobin A1c
(HbA1c), and homeostasis model assessment of insulin resistance (HOMA-IR)
serum levels.
Results: The participants were divided into two groups: the patient group (including
overweight and obese individuals) and the control group. The PAT and VAT
thicknesses were found to be significantly higher in the patient group compared to
the control group (p<0.001). There was a significant decrease in the FMD levels of
the patient group compared to those of the control group (p<0.001). Furthermore,
there was a weak negative correlation between increased PAT and VAT thicknesses
and FMD (r:-0,192, p<0.02, r:-0.2244, p0.005, respectively).
Conclusion: The relationship between endothelial function obtained in the early
period from the brachial artery using a non-invasive method and the VAT
thicknesses of individuals suggests that weight loss may be important in primary
prevention before the development of atherosclerosis. We believe that VAT
thicknesses measured via ultrasonography in these patients can be used as a
treatment goal in prevention. Moreover, increased intima-media thickness (IMT),
which can be easily measured from the brachial artery, can provide indirect
information about the status of endothelial functions since it seems to be associated
with endothelial functions.
Keywords: Obesity, coronary artery disease, visceral adipose tissue thickness,
perirenal fat tissue, endothelial dysfunction, flow-mediated dilation (FMD), intima-
media thickness.