Bipolar I bozukluğu olan hastalarda ve eşlerinde cinsel işlev bozukluğu ve etkileyen faktörler
Sexual disfunction and related factors in Bipolar I disordered patients and their spouses
Yazar: HATİCE CEVİZ
Danışman: PROF. DR. OKAN ÇALIYURT
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Cinsel bozukluklar = Sex disorders ; Cinsel eğitim = Sexual education ; Cinsellik = Sexuality ; Evlilik = Marriage

Özet:
Bipolar I bozukluğunda cinsel işlevler, hastalığın kendisinin yarattığı etkiler, tedavide kullanılan ilaçlar ve toplumsal damgalama nedeniyle olumsuz etkilenebilmektedir. Bu araştırmada, remisyonda ve son iki aydır ilaç tedavilerinde değişiklik yapılmamış olan Bipolar I bozukluğu olan hastalar, onların eşleri ve sağlıklı kontrol grubunda cinsel işlev bozukluğu sıklığı, çeşitliliği ve bununla ilişkili sosyodemografik ve klinik değişkenler değerlendirilmiştir. Araştırmaya, Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Polikliniği?ne başvuran 58 evli hasta ve psikiyatrik hastalığı olmadığı bilinen eşleri alınmıştır. Araştırmanın kontrol grubunu, hasta ve eşleri ile, yaş ve eğitim düzeyine göre eşleştirilmiş sağlıklı 62 evli çift oluşturmuştur. Bipolar I bozukluğu olan hastalara, Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı Dördüncü Baskı Eksen I Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşme uygulanarak tanı doğrulanmıştır. Araştırmada tüm katılımcılara Golombok-Rust Cinsel Doyum Ölçeği, Durumluk-Sürekli Anksiyete Ölçeği ve Maudsley Evlilik Anketi uygulanmıştır. Cinsel işlev bozukluğu sıklığı, Bipolar I bozukluğu olan katılımcılarda %60.3, hasta eşleri grubunda %74.1, kontrol grubunda %23.4 oranında tespit edilmiştir. Cinsel işlev bozukluğu sıklığı, hasta ve hasta eşleri grubunda istatistiksel olarak benzer ve kontrol grubundan ise yüksek oranda bulunmuştur. Bipolar I bozukluğu olan kadın hastalarda sıklık alanında %45.2, iletişim alanında %64.5, dokunma alanında %58.1, kaçınma alanında %41.9, doyum alanında %48.4, vajinismus alanında %25.8, anorgazmi alanında %32.3 oranında sorun yaşadığı saptanmıştır. Erkek hastalarda sıklık alanında %63, iletişim alanında %48.1, dokunma alanında %44.4, kaçınma alanında %40.7, doyum alanında %51.9, prematür ejekülasyon alanında %63, erektil disfonksiyon alanında %51.9 oranında sorun yaşadığı saptanmıştır. Araştırmamızda cinsel işlev bozukluğu sıklığı, yaş, eğitim düzeyi, aile işlevleri ve anksiyete düzeyleri ile ilişkili bulunmuştur. Sonuç olarak Bipolar I bozukluğu olan hastalarda cinsel işlev bozukluğu oldukça yaygın olarak bulunmuştur. Bu hastaların eşlerinde bilinen bir psikiyatrik bozukluk olmamasına rağmen, cinsel işlev bozukluğu hastalarla benzer oranda saptanmıştır. Rutin klinik takip ve tedavi sürecinde klinisyenlerin Bipolar I bozukluğu olan hastalarda cinsel işlevleri değerlendirmemesi, tedaviye uyumu bozabilir veya bozukluk tedaviye dirençli hale gelebilir. Diğer yandan hasta eşlerinde cinsel işlev bozukluğunu sıklığının yüksek olması, iki yönlü etki ile hastalara ve evliliğe olumsuz yansıyabilir ve hastalığın prognozunu kötüleştirebilir. Bu araştırmada elde edilen bulgular, Bipolar I bozukluğu olan hastalar ve eşlerinde cinsel işlev bozukluğunun sık olduğunu göstermekte ve cinsel işlevlerin takip ve tedavi sürecinde önemsenmesi gerektiğini düşündürmektedir.

Abstract:
Sexual functions are negatively affected in Bipolar I disorder, caused by social stigma of the disorder, the disorder itself and side effects of the medications prescribed. In this study, Bipolar I patients, who were in remission and had no change of medication for last 2 months, and their spouses were reviewed in terms of sexual dysfunction frequency, range and associated sociodemographic and clinical variables in comparison with a healthy control group. Fifty eight married patients who admitted to Psychiatry Department of Trakya University Faculty of Medicine and their spouses who had no known psychiatric disorder were included in this study. Control group was made of 62 healthy married couples, matched to the actual patient group in terms of age and educational level. Bipolar I diagnosis was confirmed using the Structured Clinical Interview for Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders-Fourth Edition Axis I Disorders. Golombok-Rust Inventory of Sexual Satisfaction, Maudsley Marital Questionnaire and State-Trait Anxiety Inventory were used on all participants. Sexual dysfunction frequencies were found to be 60.3% in Bipolar I patients, 74.1% in patient spouses and 23.4% in the control group. Sexual dysfunction frequency was found to be statistically similar in patient and spouse groups and higher than the control group. In female patients with Bipolar I disorder, 45.2% had problems in frequency area, 64.5% in touching area, 41.9% in avoidance area, 48.4% in satisfaction area, 25.8% in vaginismus area and 32.3% in anorgasmia area. In male patients, 63% had trouble in frequency, 48.1% in communication, 44.4% in touching, 40.7% in avoidance, 51.9% in satisfaction, 63% in premature ejeculation and 51.9% in erectile disfunction. In our study, sexual dysfunction frequency was found to be related with age, education level, family functions and anxiety levels. As a result it is revealed that sexual dysfunction is quite common in Bipolar I patients. Although there were no known psychiatric disorders in patients' spouses, sexual dysfunction rates were similar to the patients. Difficulties in the routine clinical follow-ups and screening sexual functionality by clinicians in Bipolar I patients can affect the treatment compliance and make the disorder resistant to treatment. On the other hand, this high frequency of sexual dysfunction can negatively affect patients disorder and their marriage. This data gathered in this study shows that sexual dysfunction is quite common in Bipolar I patients and their spouses, underlining the importance of the screening sexual functions' in follow-up and treatments.