Siber zorbalık farkındalık programının ergenlerin siber zorbalığa ilişkin farkındalıklarına ve siber zorbalıkla baş etme becerilerine etkisinin incelenmesi
Examination of the effect of cyber bullying awareness program on adolescents' awareness of cyberbullying and coping skills with cyberbullying
Yazar: YEŞİM YURDAKUL
Danışman: PROF. DR. AYNUR BÜTÜN AYHAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Beceri performansı = Skill performance ; Ergenler = Adolescents ; Farkındalık = Awareness ; Siber zorbalık = Cyberbullying ; Zorbalık = Bullying

Özet:
Bu araştırmada siber zorbalık farkındalık programının ergenlerin siber zorbalığa ilişkin farkındalıklarına ve siber zorbalıkla baş etme becerilerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, ön test- son test eşleştirilmiş kontrol gruplu yarı deneysel desende yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu Antalya İli Konyaaltı ilçesinde, İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı, orta sosyoekonomik düzeyde, iki ortaokulun sekizinci sınıfında öğrenim gören toplam 36 ergen oluşturmaktadır. Deney grubunda 17 ergen, kontrol grubunda ise 21 ergen yer almaktadır. Araştırmada ergenlere ve ailelerine ilişkin sosyo demografik özellikler ve ergenlerin internet kullanım düzeylerini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan ''Kişisel Bilgi Formu'', ergenlerin siber zorbalığa ilişkin farkındalık düzeylerini belirlemek amacıyla ''Ergenler İçin Siber Zorbalık Farkındalık Ölçeği'', ergenlerin siber zorbalık ile baş etme becerilerinin değerlendirmek amacıyla ''Sanal Zorbalıkla Baş Etme Ölçeği''  uygulanmıştır. Araştırma kapsamında hazırlanan Siber Zorbalık Farkındalık Programı deney grubunda yer alan ergenlere beş hafta boyunca, haftada iki ders saati uygulanmıştır. Araştırma sonucunda deney ve kontrol grubunda yer alan ergenlerin Ergenler İçin Siber Zorbalık Farkındalık Ölçeği ve Sanal Zorbalıkla Baş Etme Ölçeği ön test ve son test puanları incelendiğinde kontrol grubunda yer alan ergenlerin ön test ve son test puanları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Deney grubunda yer alan ergenlerin Ergenler İçin Siber Zorbalık Farkındalık Ölçeği'nin Siber Zorbalık Eğilimi, Siber Zorbalıkla Baş Etme ve Siber Zorbalıktan Korunma alt boyutlarında, Sanal Zorbalıkla Baş Etme Ölçeği'nin ise Yardım ve Bilgi Arama, Bilişsel Güvenlik ve Gizliliği Artırma alt boyutlarında ön test ve son test puanlarında son test lehine anlamlı bir farklılık olduğu, Kaçınma ve Görmezden Gelme alt boyutunda ise anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Programın ve son test uygulamasının tamamlanmasından üç hafta sonra yapılan kalıcılık testi puanlarında da programın etkisinin devam ettiği belirlenmiştir. Araştırma sonucunda ergenlerin siber zorbalığa ilişkin farkındalık düzeylerinin ve baş etme becerilerinin gelişmesine yönelik ilgili kurum ve kuruluşlara, eğitimcilere, araştırmacılara ve ailelere yönelik öneriler getirilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the effect of cyberbullying awareness program on adolescents' awareness of cyberbullying and their skills to cope with cyberbullying. The research was conducted in a quasi-experimental design with a pretest-posttest control group. The study group of the study consists of 36 adolescents in the eighth grade of two secondary schools at middle socioeconomic level in Konyaaltı district of Antalya Province, affiliated to the Provincial Directorate of National Education.There were 17 adolescents in the experimental group and 21 adolescents in the control group. In the study, to collect socio-demographic information about adolescents and their parents an "Individual Information Form", prepared by researcher is administered. In order to assess the awareness levels of adolescents regarding cyberbullying the '' Cyber Bullying Awareness Scale for Adolescents '' and in order to assess the skills to cope with cyberbullying of adolescents the ''Coping With Cyberbullying Scale'' are administered. As a result of the study, when the pre-test and post-test scores of the Cyber Bullying Awareness Scale for Adolescents and Coping with Cyberbullying Scale were examined, it was determined that there was no significant difference between the pre-test and post-test scores of the adolescents in the control group. It was determined that there was a significant difference in favor of post-test in pre-test and post-tests scores of adolescents in the experimental group for Cyber Bullying Tendency of Cyber Bullying Awareness Scale, Coping with Cyber Bullying and Protection from Cyber Bullying sub-dimensions, Help and Information Seeking, Cognitive Security and Enhancing Confidentiality sub-dimensions of Coping with Cyber Bullying Scale and no significant difference in Avoidance and Ignore sub-dimension. It was determined that the effect of the program continued in the retention test scores made three weeks after the completion of the program and the post-test. As a result of the study, suggestions were made to relevant institutions and organizations, educators, researchers and families for the development of adolescents' awareness of cyberbullying and their coping skills.