Felsefe olarak film: Asghar Farhadi sinemasında "Sinematik etik"
Film as Philosohpy: "cinematic ethics" in Asghar Farhadi's cinema
Yazar: HÜLYA AKAN ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKAY NİŞANCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Felsefe = Philosophy ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Etik = Ethics ; Farhadi, Asghar = Farhadi, Asghar ; Felsefe = Philosophy ; Film = Film ; Filmozofik = Filmozofic ; Sanat felsefesi = Art philosophy ; Sinema = Cinema ; İran sineması = Iran cinema

Özet:
Bu çalışma, Asghar Farhadi filmlerinin etik hakkında ne düşündüğü sorunsalına odaklanmıştır. Farhadi'nin daha çok İran kültürüne ait yerel malzemelerle beslediği filmleri, doğru, yanlış, iyi, kötü, vicdan, adalet gibi evrensel etik konular hakkında ahlak dersi verme kaygısına düşmeden seyirciye sorular sorar. Farhadi'nin filmleri tüm karakterlerine eşit mesafede durup aralarındaki ilişkiyi, saklı taraflarını anlatırken seyirciyi de ikilemde bırakır. Seyircinin artık kimin suçlu, kimin suçsuz olduğuna karar verememesine ve neredeyse tüm karakterlerin kendi açılarından haklı olduğunu düşünmesine neden olur. Bu çalışmada Asghar Farhadi'nin Çarşamba Ateşi (Chaharshanbeh Surı̇), Elly Hakkında (Darbareye Elly), Bir Ayrılık (Jodaeiye Nader az Simin), Geçmiş (Le Passé) ve Satıcı (Forushande) filmleri ele alınarak bu filmlerin kendi tarzında felsefe yaptıkları iddia edilmiştir. Bunun için öncelikle sinema ve felsefe arasındaki ilişkinin tarihsel arka planına bakılmıştır. Günümüzde filmleri kendi başına felsefe olarak ele alan Daniel Frampton'un "filmozofi" kavramı bu çalışmanın filmlerin tam anlamıyla felsefe yaptıkları iddiasının kuramsal çerçevesine katkı sunmuştur. Ele alınan filmler kendi tarzıyla felsefe yaparak, seyirciye etik bir deneyim yaşatır. Robert Sinnerbrink, bu etik deneyimi "sinematik etik" (cinematic ethics) olarak tanımlar.  "Rashomon etkisi"nden yararlanılarak yapılan film çözümlemelerinde, ele alınan filmlerin "sinematik etik" felsefesi yaptığı ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
This study focuses on the problematic of what Asghar Farhadi's films think on ethics. Farhadi's films, mainly based on domestic materials of Iranian culture, ask the audience questions on universal ethical issues of "what is right or wrong", "what is good or evil", conscience and justice without an intention of moralizing. Farhadi's films leave the audience, too, in dilemma while keeping an equal distance to all the characters and narrating the relation among them along with hidden parts. They lead the audience to the point of not being able to decide who is guilty and who is not and thinking that all the characters are right in their points of view. In this research, I have analyzed Fireworks Wednesday (Chaharshanbeh Surı̇), About Elly (Darbareye Elly), A Separation (Jodaeiye Nader az Simin), The Past (Le Passé) and The Salesman (Forushande) and I argue that these films philosophize in their own style. For this purpose, I have initially looked at the historical background of the relationship between cinema and philosophy. The concept of "filmosophy" by Daniel Frampton, who regards films as philosophy per se, contributes to the theoretical framework for the argument of this study that films philosophize in a real sense. The films analyzed in this thesis let the audience have an ethical experience by philosophizing in their own style. Robert Sinnerbrink defines this ethical experience as "cinematic ethics. In the film analyses which have been carried out drawing on "Rashomon effect", I have manifested that the films focused for this study exemplify the philosophy of "cinematic ethics".