Kişilik profillerine göre öğretmenlerin öğrenme stratejisi tercihleri ve öğretim stratejilerini kullanma durumları: Eskişehir ili örneği
Teachers' learning strategy preferences and usage levels of instructional strategies according to their personality profiles: Sample of Eskişehir province
Yazar: CELAL AKDENİZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BAHADIR ERİŞTİ
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Briggs-Myers Tip Göstergesi = Briggs-Myers Type İndicator ; Kişilik = Personality ; Kişilik profilleri = Personality profiles ; Nitelik = Quality ; Öğrenme yöntemleri = Learning methods ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma, ilk ve orta okul öğretmenlerinin kişilik tipleri ve MBTI profilleri ile öğrenme ve öğretim sürecinde kullandıkları stratejiler arasındaki ilişkiyi çeşitli değişkenler yönünden betimlemeyi amaçlamaktadır. Tekil ve ilişkisel tarama modeliyle desenlenen bu araştırmanın örneklemini, Eskişehir ilindeki ilk ve orta okullarda görev yapan 580 sınıf ve alan öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, Myers Briggs Tip Belirleyici (MBTI) G Formu, Öğrenme stratejilerini belirleme ölçeği ve Öğretim stratejileri ölçeği kullanılarak, Mayıs-Haziran 2012 tarihleri arasında toplanmıştır. Katılımcı öğretmenlerden elde edilen veriler, SPSS 15.00 (Deneme sürümü) programında; ki-kare testi, bağımsız örneklem t-testi (independent samples t-test), eşleştirilmiş iki grup arasındaki farkların testi (paired sample t-test),  yinelenen ölçümler için tek faktörlü varyans analizi, karma desenli anova, tek yönlü varyans analizi ve Tukey HSD teknikleri kullanılarak çözümlenmiştir.
Araştırmada elde edilen başlıca bulgular şöyledir: İlk ve orta okul öğretmenlerinin önemli bir çoğunluğu; dışadönük, duyum ve yargılayan kişilik tiplerine sahiptir. Öğretmenlerin kişilik tipleri, cinsiyetlerine göre karar verme boyutunda; mesleki deneyim sürelerine göre bilgi edinme ve dış dünyayı ele alma boyutunda; öğretmenlik alanlarına göre ise dikkati odaklama, bilgi edinme ve karar verme boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı ölçüde farklılaşmaktadır.
İlk ve orta okul öğretmenlerinin MBTI profilleri, sırasıyla; dışadönük-duyusal-düşünen-yargılayan; dışadönük-duyusal-hisseden-yargılayan; içedönük-duyusal-düşünen-yargılayan ve içedönük-duyusal-hisseden-yargılayan gruplarında yoğunlaşmaktadır. Öğretmenlerin MBTI profilleri cinsiyetlerine, mesleki deneyim sürelerine ve öğretmenlik alanlarına göre istatistiksel olarak anlamlı ölçüde farklılaşmaktadır. 
İlk ve orta okul öğretmenlerinin kendi öğrenme özelliklerine en uygun buldukları öğrenme stratejileri; anlamlandırma ve anlamayı izleme stratejileridir. Öğretmenlerin, kendi öğrenme özelliklerine uygun buldukları öğretim stratejileri cinsiyetlerine, mesleki deneyim sürelerine ve öğretmenlik alanlarına göre istatistiksel olarak farklılaşmamaktadır. Öğretmenlerin kendi öğrenme özelliklerine uygun buldukları öğrenme stratejileri, sahip oldukları kişilik tiplerine ve MBTI profillerine göre anlamlı ölçüde farklılaşmaktadır. 
İlk ve orta okul öğretmenleri, öğretim sürecinde, öğretmen odaklı öğretim stratejilerine kıyasla, öğrenci odaklı öğretim stratejilerini daha yoğun bir biçimde kullanmaktadırlar. Öğretmenlerin, öğretim sürecinde öğrenci ya da öğretmen odaklı öğretim stratejisi kullanma durumları cinsiyet, mesleki deneyim süresi ve öğretmenlik alanı değişkenlerine göre herhangi bir farklılık göstermemektedir. Öğretmenlerin, öğretim sürecinde en yoğun kullandıkları öğretim stratejileri; sorun çözme, örnek olay, soru yanıt ve düşündürme stratejileridir. 
İlk ve orta okul öğretmenlerinin öğretim sürecinde kullandıkları stratejiler ile kişilik tipleri arasında, kimi boyutlarda anlamlı farklılıklar söz konusudur: Kişiliğin dikkati odaklama boyutunda, öğretmenlerin öğretim stratejilerini kullanma durumları arasındaki farklılaşma istatistiksel olarak anlamlıdır. Dışadönük kişilik tipindeki öğretmenler, öğrenen odaklı öğretim stratejilerini; içedönük kişilik tipindeki öğretmenlere göre daha yoğun bir biçimde kullanmaktadırlar. Yanı sıra, soru yanıt stratejilerinde de dışadönük ve içedönük kişilik tipindeki öğretmenler arasında anlamlı bir farklılaşma söz konusudur. Ek olarak; dışadönük kişilik tipindeki öğretmenler, içedönük kişilik tipindeki öğretmenlere kıyasla soru yanıt stratejilerini daha yoğun olarak kullanmaktadırlar. 
Son olarak; ilk ve orta okul öğretmenlerinin öğretim sürecinde kullandıkları stratejiler, sahip oldukları MBTI profillerine göre bir farklılaşma göstermemektedir. Diğer bir ifadeyle, MBTI profillerine göre, öğretmenlerin öğretim sürecinde öğrenci ya da öğretmen merkezli öğretim stratejileri kullanma durumları ve öğretim stratejilerini kullanma yoğunlukları benzer düzeydedir.

Abstract:
This study aimed at describe the relationship between personality types of elementary and secondary school teachers and strategies they used in the learning and instructional process in terms of various variables. Sample of this study, which is designed single and relational models, includes 580 class (tutor) and subject in-service teachers who are teaching in elementary and secondary schools in Eskisehir. The data were collected using Myers Briggs Type Indicator (MBTI), Instructional Strategies Scala (ISS)  and Learning Strategies Scala (LSS) from May to June 2012. The obtained data from participants, analyzed using chi-square test, independent samples t-test, paired samples t-test, repeated measures anova, mixed pattern anova, one way analysis of variance and tukey HSD techniques by using SPSS 15 (Trial version).
Main findings of the study are as follows: a significant majority of elementary and secondary school teachers? personalities are extraverted, sensory and judger types. Teachers? personality types differ statistically according to their gender, seniority and their subject. Personality types differ are as follows: to gender on dichotomy of making decision, to seniority on dichotomies of getting knowledge and dealing with outer world, to branch, on dichotomies of focusing attention, getting knowledge and making decision. 
Elementary and secondary school teachers MBTI profiles are; extraverted, sensory, thinker, judger, extraverted, sensory, feeler, judger, introverted, sensory, thinker, judger and introverted, sensory, feeler, judger groups respectively. Teachers? MBTI profiles differ statistically according to their genders, seniorities and branches.
Learning strategies used by elementary and secondary teachers and accompanying with their learning features are; signification and monitoring strategies. Learning strategies of  elementary and secondary teachers do not differ statistically according to genders, seniority and their subjects. Teachers? learning strategies which approved their learning features are differ statistically according to their personality types and MBTI profiles.
Elementary and secondary school teachers use learner oriented instructional strategies more than instructor oriented instructional strategies on the instruction process. Usages of focus group instructional strategies by teachers are not show difference to their genders, seniorities and teaching subjects. The most used instructional strategies are; problem solving, sample event, question and answer and making think strategies in instruction process.
There is a difference on some dimensions between teachers? personality types and the strategies used by them in instructional process: On the dichotomy of focusing attention, teachers usage level of instructional strategies meaningful statistically. Teachers on extraverted type, use the learner oriented instructional strategies more than the introverted ones. On the side, there is a difference between extraverted and introverted teachers on question and answers strategies. Plus, extraverted teachers use the answer and question strategies more intensive than introverts.