COVID-1-19 pandemisinin psikotik hasta grubunda sağlık davranışı ve psikopatoloji üzerindeki etkileri
The impact of the COVID--19 pandemic on health behavior and psychopathology in patients with psychotic disorders
Yazar: SERKAN YAZICI
Danışman: PROF. DR. MERAM CAN SAKA
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Davranış = Behavior ; Pandemiler = Pandemics ; Psikopatoloji = Psychopathology ; Psikotik bozukluklar = Psychotic disorders ; Sağlık = Health ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; İntihar = Suicide

Özet:
Giriş ve Amaç: COVID-19 pandemisi ile ilgili yapılan çalışmalarda daha çok depresyon, anksiyete bozuklukları gibi oldukça yaygın olan ruh sağlığı bozukluklarına odaklanılırken, psikotik bozukluklar gibi daha şiddetli olabilen ve daha büyük işlevsellik kaybı ile gidebilen bozukluklar geri planda kalmıştır. Çalışmamızda pandemi döneminin psikotik hastalarda; hastalık şiddeti, ilaç uyumu, intihar davranışı, fiziksel sağlık parametreleri ve genel sağlık davranışı üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçladık. Buna ek olarak da telefon görüşmelerinin psikotik hasta grubunda ne kadar uygulanabilir bir yöntem olduğunu görmek istedik.
Yöntem: Çalışmaya Şizofreni, Şizoafektif Bozukluk, Sanrılı Bozukluk, Psikotik özellikli Bipolar Afektif Bozukluk ve Psikotik özellikli Depresif Bozukluk tanılarından herhangi biri bulunan 200 telefon görüşmesi ile, 55 yüz yüze görüşme ile olmak üzere toplam 255 hasta dahil edilmiştir. Hastalara; sosyodemografik bilgileri, sigara-alkol kullanımı, fiziksel hastalıkları ve kullandığı ilaçlar, boy, vücut ağırlıkları, intihar düşünce ve girişimleri, hasta yakınlarının duygu dışavurumu ve pandemi döneminin genel sağlık üzerindeki etkilerine dair soruları içeren sosyodemografik bilgi formu uygulanmıştır. İlaç uyumunu değerlendirmek amacıyla Modifiye Morisky İlaç Uyumu Ölçeği (MMS) uygulanırken, hastanın genel klinik durumunu değerlendirmek amacıyla da görüşme sonrası görüşmeci tarafından Klinik Genel İzlenim Ölçeği (CGI) doldurulmuştur.
Bulgular: Çalışmamızda sosyodemografik etkenlerden pandemi döneminde gelir kaybı ve gelir düzeyi düşüklüğü ile; CGI puanlarında yükseklik, pandemi döneminde ruh sağlığında kötüleşme ve pandemi döneminde intihar düşüncesi görülmesi arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Pandemi döneminde hastaların pandemi öncesine göre vücut ağırlığı, vücut kitle indeksi ve tüketilen günlük sigara-alkol miktarında artış olduğu bulunmuştur. Çalışmamızda pandemi döneminde psikotik hasta grubunda görülen intihar davranışı oranları genel toplum oranlarına kıyasla daha yüksek bulunurken, yüksek aile eleştirelliği, düşük aile sıcaklık/yakınlık düzeyi ve pandemi döneminde ilaç uyum puanlarında düşüş olması gibi değişkenler intihar davranışı ile ilişkili bulunmuştur. Hastaların pandemi öncesine göre ilaç uyumu puanlarının anlamlı bir şekilde azaldığı ve ilaç uyumundaki bozulmanın intihar davranışı ve CGI-düzelme puanlarında yükseklik ile ilişkili olduğu görüldü. Çalışmamızda pandemi öncesi ve pandemi döneminde intihar davranışında bulunanlarda, aile eleştirellik puanı yüksek olanlarda, sıcaklık/yakınlık düzeyi düşük olanlarda, pandemi döneminde ilaç uyumunda bozulma olanlarda; CGI hastalık şiddeti ve düzelme puanları anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Çalışmaya telefon ile katılım gösteren 213 hastadan 200'ü (%93,8) çalışmayı tamamlayabilmiştir. Çalışmaya yüz yüze görüşme ile katılan hastalarda telefon görüşmesi ile katılım gösterenlere göre pandemi döneminde ruh sağlığında kötüleşme, intihar girişiminde bulunma ve CGI-düzelme puanlarında yükseklik anlamlı olarak daha fazla bulunmuştur. Bunun yanında sosyodemografik etkenler, pandemi döneminde intihar düşüncesi, CGI-hastalık şiddeti puanı, ilaç uyumu gibi diğer alanlarda ise gruplar arasında anlamlı farklılık yoktur.
Sonuç: Çalışmamız pandemi döneminin psikotik hasta grubu üzerindeki etkilerini ele alan az sayıdaki çalışmadan biridir. Bulgular pandemi döneminin psikotik hastalarda olumsuz sağlık davranışında artış ve klinik olarak kötüleşme ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar pandemi döneminde kötüleşme açısından yüksek riskli kişilerin saptanması ve buna yönelik koruyucu önlemlerin alınması açısından klinisyene ve halk sağlığı uygulamalarına rehberlik edebilir. Bu bulguları doğrulayabilmek için bu alanda daha çok çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: COVID-19 Pandemisi, Psikotik Bozukluklar, Sağlık Davranışı, İntihar, İlaç Uyumu

Abstract:
The Impact of the COVID-19 Pandemic on Health Behavior and Psychopathology in Patients with Psychotic Disorders

Introduction and Aim: While studies on the COVID-19 pandemic mostly focused on mental health disorders that are highly prevalent such as depression and anxiety; psychotic disorders, which are may be severe and may lead to great loss of functionality, remained in the background. In our study we aimed to investigate the impact of the pandemic period on disease severity, treatment compliance, suicidal behavior, physical health and health behavior in patients with psychotic disorders.
Method: A total of 255 patients with any of the diagnoses of Schizophrenia, Schizoaffective Disorder, Delusional Disorder, Bipolar Disorder with psychotic features and Depressive Disorder with psychotic features were included, 200 were assessed by telephone and 55 face-to-face. The patient's sociodemographic status, smoking and alcohol use, physical diseases and medications, height and body weight, suicidal thoughts and attempts, expressed emotion in relatives of patients and the effects of the pandemic period on general health were assessed. Clinical global impression scale (CGI) and modified medication adherence scale (MMS) were also administered. 
Results: In our study, loss of income during the pandemic period and low-income level were significantly correlated with high CGI scores, worsening of mental health during the pandemic period, and suicidal ideation during the pandemic period. During the pandemic period, the patients' body weight, body mass index and daily cigarette-alcohol consumption increased compared to the pre-pandemic period. In our study, the rates of suicidal behavior observed during the pandemic period in the psychotic patient group were found to be higher than the rates in the general population. Variables such as high family criticism, low family warmth/intimacy level, and decrease in medication compliance scores during the pandemic were associated with suicidal behavior. We showed that the medication compliance scores of the patients significantly decreased compared to the pre-pandemic period and decreased medication adherence was associated with suicidal behavior and higher scores of CGI-Improvement Scale. In our study, suicidal behavior before and during the pandemic, high family criticism score, low family warmth/intimacy level and decrease in medication compliance during the pandemic period were found to be correlated with higher scores of CGI- Severity and Improvement Scale. Out of 213 patients who participated in the study by telephone, 200 (%93,8) were able to complete the study. Patients who participated in the study face-to-face had significantly higher mental health worsening, suicide attempt and CGI-improvement scores during the pandemic period than who participated by telephone. In addition, there was no significant difference between the groups in other areas such as sociodemographic status, suicidal ideation during the pandemic, CGI- Severity score, and treatment compliance.
Conclusion: Our study is one of the few studies that addresses the effects of the pandemic period on the psychotic patients. The results show that the pandemic period is associated with an increase in negative health behavior and clinical worsening in psychotic patients. These results can guide the clinician and public health practices in terms of identifying people at high risk of worsening during the pandemic period and taking preventive measures. In order to confirm these findings, much more research is needed in this area.

Keywords: COVID-19 Pandemic, Psychotic Disorders, Health Behavior, Suicidal Behavior, Medication Compliance