Stratejik maliyet yönetimi aracı olarak değer zinciri analizi: Süt ürünleri üretimi yapan bir işletmede uygulama
Value chain analysis as a strategic cost management tool and its implementation in a dairy enterprise
Yazar: MİRAÇ MİRKAN GÜLTEKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE HORASAN
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Değer zinciri analizi = Value-chain analysis ; Maliyet = Cost ; Maliyet yönetimi = Cost management ; Stratejik maliyet yöntemi = Strategic cost method ; Süt sektörü = Milk sector ; Süt ürünleri = Milk products

Özet:
Değer zinciri analizi, bir işletmenin tasarım ve planlama aşamasından başlayıp satış sonrası hizmetlere kadar devam eden faaliyetlerini belirleyerek bu faaliyetlerden eksiltmeler veya bu faaliyetlere eklemeler yaparak üretilen ürünlerin veya hizmetlerin değerini mümkün olan en üst seviyeye çıkarmayı sağlar. Bu çalışmada süt ve süt ürünleri işletmelerinde var olan faaliyetleri değer zinciri analizi ile belirleyip bu faaliyetlerden üretim maliyetlerine etkisi olanları tespit ederek değer yaratmadığı belirlenen faaliyetlerin elenmesi sonucunda oluşan yeni üretim maliyetlerinin durumu analiz edilmiştir. Böylece değer zincirinin bir süt ve süt ürünleri işletmesi üzerinde etkisinin olup olmadığı tespit edilmek istenmiştir. Üretim maliyetleri içinde %63'lük bir paya sahip olan direkt ilk madde ve malzeme giderlerinin oldukça önemli olduğu görülmüştür. Bu nedenle süt üretim sürecinin değer zincirinin ilk halkası olması gerekmektedir. Üretim maliyetlerini oluşturan direkt işçilik giderleri içerisinde değer yaratmadığı görülen iki adet işçiden kaynaklı olan maliyetler mevcuttur. Bu nedenle iki adet işçiden tasarruf etmek mümkün görülmektedir. Üretim maliyetlerinin sonuncu bileşeni olan genel üretim giderleri içinde yer alan iki adet işçiden tasarruf edildiğinde "personel sağlık" ve "mutfak ve iaşe" giderlerinde de bir azalma tespit edilmiştir. Öte yandan işletme bünyesinde yer alan iki adet süt soğutucu ve depolama tanklarından bir tanesinin değer yaratmadığı tespit edilmiştir. Bu süt soğutucu ve depolama tankının elenmesi ile sebep olduğu amortisman ve enerji giderlerinden de tasarruf edilecektir. Böylelikle işletmenin taşıdığı üretim maliyeti yükünde bir azalma olabileceği tespit edilmiştir.

Abstract:
Value chain analysis enables to maximize the value of the products or services produced by determining the activities of a business starting from the design and planning stage and continuing until after-sales services, by reducing or adding to these activities. In this study, the situation of new production costs, which are formed as a result of the elimination of the activities that are determined not to create value, by determining the existing activities in the milk and dairy products enterprises with the value chain analysis, by determining the ones that affect the production costs from these activities, are analyzed. Thus, it was desired to determine whether the value chain has an effect on a milk and dairy products business. It has been seen that direct raw material and material expenses, which have a 63% share in production costs, are very important. Therefore, the milk production process should be the first link of the value chain. Among the direct labor costs that make up the production costs, there are costs arising from two workers that do not seem to create value. For this reason, it seems possible to save two workers. When two workers, which are included in the general production expenses, which are the last component of the production costs, are saved, a decrease has been determined in the "personnel health" and "kitchen and subsistence" expenses. On the other hand, it has been determined that one of the two milk coolers and storage tanks in the enterprise does not create value. By eliminating these, depreciation and energy costs will be saved and therefore, there may be a decrease in the production cost burden carried by the enterprise.