Alaca (Çorum) ilçe merkezi'nin beşeri ve iktisadi coğrafyası
Human and economic geography of Alaca (Çorum) district center
Yazar: MUAZZEZ GÖRÜNÜCÜ KAYALI
Danışman: PROF. DR. HASBİ SOYLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Araştırmanın konusunu oluşturan Alaca, Çorum İli sınırları içerisinde bulunur. İlçe; İç Anadolu Bölgesinin Orta Kızılırmak Bölümü içerisinde yer alır. İdari bakımdan Karadeniz Bölgesinde yer alan ilçenin sınır topraklarının az bir kısmı Karadeniz Bölgesinde yer almakla birlikte, ilçe topraklarının önemli bir kısmı İç Anadolu Bölgesinde yer almaktadır. İlçenin kuzey kesiminin uçları hariç geriye kalan bölümü İç Anadolu Bölgesi sınırları içerisinde yer alır. Çalışma sahasının doğusunda Aydıncık ilçesi, batısında Sungurlu ve Boğazkale, kuzeyde merkez ilçe, güneyde Yozgat merkez ilçe bulunur.
Orta Anadolu platolarına geçit oluşturan bir kesimde yer alan Alaca, Bozok platosunun uzantısı üzerinde yer alır. Önemli bir yükseltiye sahip olmayan ilçe Hüseyinabat Ovası üzerinde kurulmuştur, güneyden Arapseyfi vadisi ile Yozgat'a, kuzeyinden Hatap vadisi ile de Çorum'a bağlanmıştır. Hüseyinabad Ovası'nda yer alan söz konusu ilçe'nin Karadeniz ile Akdeniz'i, Doğu Anadolu ile Batı Anadolu'yu birbirine bağlayan karayollarının kesiştiği önemli bir dört yol üzerinde kurulmuş olması önemini daha da artırmaktadır.
İlçenin yüz ölçümü yaklaşık olarak 1.346 km², rakımı ise yaklaşık 950 m dir. Çorum iline uzaklığı 52 km Yozgat iline 53 km, Sungurlu'ya 43 km'dir. Çorum-Yozgat yolu üzerinde yer alan ilçe, Çorum çayının kollarından Alaca suyunun geçtiği ova üzerinde kuruludur. İlçenin tarihi M.Ö. 5000 yıllarına kadar uzanmaktadır. Eski çağda ilçe merkezinin bulunduğu alan ''Etonia'' olarak geçmektedir. XIX. ve XX. yy.' larda Hüseyinova yöre adı yerine, nahiye ve bucak adının tanımlanmasında önceleri bucak olan Alaca, Hüseyinabâd adıyla 1919'da ilçe olmuş, Alaca adı ise 1932'de resmiyet kazanmıştır.
İlçenin ekonomisi büyük oranda tarıma dayanmaktadır. Başlıca tarım ürünleri; buğday, arpa, mısır, nohut, mercimek, ayçiçeği, şekerpancarı, kuru soğan, kuru fasulye ve patatestir. Bu sayılan ürünlere nazaran daha az olmakla birlikte bağcılık, sebzecilik ve meyvecilik de yapılmaktadır. Tarımsal faaliyetlerin dışında ilçede hayvancılık faaliyetleri de yapılmaktadır. İlçe merkezi ise çeşitli nedenlerle göç verme eğilimindedir. Bu eğiliminin ana sebebi ekonomik şartlar olmakla birlikte bunu birtakım sosyo-kültürel faktörler takip etmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Alaca, Hüseyinabat Ovası, Etonia, Ekonomik Fonksiyonlar, Göç

Abstract:
Alaca, which is the subject of the research, is located within the borders of Çorum Province. District; It is located in the Middle Kızılırmak Section of the Central Anatolia Region. Although a small part of the border lands of the district, which is administratively located in the Black Sea Region, is located in the Black Sea Region, a significant part of the district's lands are located in the Central Anatolia Region. Except for the ends of the northern part of the district, the remaining part is located within the borders of the Central Anatolia Region. Aydıncık district is located in the east of the study area, Sungurlu and Boğazkale are in the west, the central district is in the north, and Yozgat central district is in the south.
Located in a section that forms a gateway to the Central Anatolian plateaus, Alaca is located on the extension of the Bozok plateau. The district, which does not have a significant elevation, was founded on the Hüseyinabad Plain, and is connected to Yozgat from the south with the Arapseyfi valley and to Çorum from the north with the Hatap valley. The fact that the district in question, located in the Hüseyinabad Plain, was established on an important four-way intersection of highways connecting the Black Sea and the Mediterranean, Eastern Anatolia and Western Anatolia, further increases its importance.
The district's surface area is approximately 1,346 km² and its altitude is approximately 950 m. The distance to Çorum province is 52 km, to Yozgat province 53 km, and to Sungurlu 43 km. Located on the Çorum-Yozgat road, the district is established on the plain where the Alaca stream passes, one of the branches of the Çorum stream. The history of the district dates back to BC. It dates back to 5000 years ago. In ancient times, the area where the district center was located was called "Etonia". XIX. and XX. In the 19th century, instead of the local name Hüseyinova, Alaca, which was previously a sub-district in the definition of township and sub-district name, became a district in 1919 with the name Hüseyinabad, and the name Alaca became official in 1932.
The economy of the district is largely based on agriculture. Main agricultural products; wheat, barley, corn, chickpeas, lentils, sunflower, sugar beet, onion, beans and potatoes. Viticulture, vegetable growing and fruit growing are also practiced, although to a lesser extent compared to the products mentioned above. Apart from agricultural activities, livestock activities are also carried out in the district. The district center tends to emigrate for various reasons. Although the main reason for this trend is economic conditions, it is followed by some socio-cultural factors.
Keywords: Alaca, Hüseyinabad Plain, Etonia, Economic Functions, Migration