Sınıf öğretmenlerinin iş stresi ve mesleki performanslarının incelenmesi
Examination of work stress and professional performance of primary school teachers
Yazar: İSRAFİL EVRENKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EYÜP BOZKURT
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Performans = Performance ; Stres = Stress ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğretmenler = Teachers ; İş performansı = Job performance ; İş stresi = Job stress

Özet:
Stres, günlük yaşantıda sürekli farklılaşan çevresel ve ruhsal koşullara uyum gösterirken bireyin yaşadığı fiziksel ve psikolojik bir olumsuzluktur. Diğer bir ifadeyle bireyin uyum sırasında vermiş olduğu tepki olarak tanımlamak mümkündür. Günlük yaşantının yanı sıra bireyler sıklıkla çalışma ortamlarında yaşadıkları sorunlara karşı tepkiler vermektedir. Literatür incelendiğinde bu durum iş stresi olarak tanımlanmıştır. Yoğun iş stresine sahip olan çalışanlar, önceden belirlenmiş standartlara uygun davranışlar gösteremediği gibi beklenen amaçlara da ulaşamayacaktır. Bu nedenle bireylerin iş stresi ulaşmak istenen hedefi etkileyeceğinden önemli görülmektedir. İş stresinin meydana geldiği meslek gruplarından biri de "öğretmenlik" olduğu söylenebilir. Öğretim süreci içinde yer alan öğretmenlerin stresli bir ortamda belirlenen hedeflere ulaşması zorlaşacaktır. Çalışma ortamında küçük yaş grubu öğrenciler ile bulunan bir öğretmen yaşadığı yoğun iş stresini çocuklara yansıtabilecektir ve dolayısıyla gelecek nesiller bu durumdan olumsuz etkilenecektir. Bunun ile beraber öğretmenin mesleki performansı da düşüş gösterecektir.
Bu araştırma ile sınıf öğretmenlerinin iş stresi boyutunu, bu boyutun mesleki performansa ne kadar yansıdığının araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, birbirini etkileyecek durumlar arasındaki ilişkiler, çeşitli değişkenler çerçevesinde incelenmiştir ve bunun için ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Bu çalışmada çalışma grubu sınıf öğretmenleri olarak belirlenmiştir. Örneklem olarak 2018-2019 eğitim-öğretim süresi içerisinde sınıf öğretmenlerine anket yoluyla sorulan sorulara cevaplar alınmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Elazığ ilindeki 385 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Çalışmanın analiz istatistik paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir.  Aritmetik ortalama parametrik testlerin analizinde t-testi ve Anova testi ile boyutlar arası ilişki düzeyini belirlemede korelasyon analizi yapılmıştır.
Araştırma sonucunda; 51- üzeri yaş grubu öğretmenleri iş streslerinin 20-30 ve 31-40 yaş grubu öğretmenlere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. 20-30 ve 31-40 yaş grubu öğretmenlerin 51- üzeri yaş grubu öğretmenlere göre Kişisel Mesleki Gelişim, Öğrenci Tanıma, Öğretme-Öğrenme, Öğrenmeyi Gelişimi ve Okul Aile Toplum İlişkileri mesleki performansları daha yüksek olduğu görülmüştür. Evli öğretmenlerin dul veya boşanmış öğretmenlere göre mesleki performanslarının daha yüksek olduğu görülmüştür. İş stresinin eğitimle azaldığı görülmüştür. Yüksek lisans mezunu olan öğretmenlerin Eğitim enstitüsü mezunu olan öğretmenlere göre mesleki performanslarının daha yüksek olduğu görülmüştür. İl merkezinde bulunan sınıf öğretmenlerinin ilçe merkezinde bulunan sınıf öğretmenlerine göre iş streslerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Köyde ve ilçede eğitim veren öğretmenlerin ilde eğitim veren öğretmenlere göre mesleki performans düzeyleri daha yüksektir. Okutulan sınıf değişkeni iş stresi ve mesleki performans üzerinde anlamlı bir farklılık yoktur. 10-21 ve 21-30 öğrenci mevcudu olan sınıf öğretmenlerinin mesleki performans düzeyleri 31-40 öğrenci mevcudu olan sınıf öğretmenlerine göre daha yüksektir. 6-10 yıl mesleki kıdemi olan sınıf öğretmenlerinin 16 yıl ve üstü mesleki kıdemi olan sınıf öğretmenlerine göre mesleki performans düzeyleri daha yüksek olduğu görülmüştür.
Bu çalışmada sınıf öğretmenlerinin iş stresinin mesleki performanslarına önemli bir etkisi bulunmaktadır, sonucu çıkarılmaktadır. İş stresinin artması öğretmenin mesleki performansının düşmesine yol açmaktadır. İş stresinin, öğrenciyi tanıma, öğrenme-öğretme, öğrenmeyi-gelişimi izleme, okul-aile toplum performansının azalmasında önemli bir etkisi bulunmaktadır. 

Anahtar Kelimeler: Sınıf öğretmeni, iş stresi, mesleki performans

Abstract:
Stress is a physical and psychological negativity experienced by the individual while adapting to constantly changing environmental and psychological conditions in daily life. In other words, it is possible to define it as an individual's response during adaptation. In addition to daily life, individuals often react to problems they experience in their working environment. When the literature is examined, this situation is defined as work stress. Employees with intense work stress will not be able to behave in accordance with predetermined standards and will not achieve the expected goals. Therefore, it is considered important that individuals' work stress will affect the desired goal. One of the occupational groups in which job stress occurs is "teaching". It will be difficult for the teachers involved in the teaching process to reach the goals set in a stressful environment. A teacher who is in the working environment with younger students will be able to reflect the intense work stress he / she has experienced to the children, and thus future generations will be affected negatively. Besides, the professional performance of the teacher will decrease.
With this research, it was aimed to investigate the work stress dimension of classroom teachers and to what extent this dimension was reflected on professional performance. For this purpose, the relationships between the situations that will affect each other are examined within the framework of various variables and relational screening model is used for this purpose. In this study, the study group was determined as classroom teachers. As a sample, in the 2018-2019 academic year, the answers to the questions asked to the class teachers through questionnaire were obtained. The study group of the study consisted of 385 classroom teachers in Elazığ province.
In the analysis of the study, t-test and Anova test were used for the analysis of arithmetic mean parametric tests and correlation analysis was used to determine the relationship between dimensions.
As a result of the research; It was observed that the job stresses of 51-year-old teachers were higher than the 20-30 and 31-40-year-old teachers. It was observed that 20-30 and 31-40 age group teachers had higher personal professional development, student recognition, teaching-learning, learning development and school-family relations professional performances than 51-year-old group teachers. Married teachers had higher professional performance than widowed or divorced teachers. It was observed that job stress decreased with education. It was seen that the teachers who have graduate degree have higher professional performance than the teachers who have graduated from educational institute. It was observed that the classroom teachers in the city center had higher job stress than the classroom teachers in the city center. Teachers who provide education in the village and district have higher professional performance levels than the teachers who provide education in the province. There was no significant difference in the class variable taught stress and occupational performance. The professional performance levels of classroom teachers with 10-21 and 21-30 students were higher than those of 31-40 students. It has been observed that classroom teachers who have 6-10 years of seniority have higher professional performance levels than classroom teachers who have 16 years of seniority.
In this study, it is concluded that job stress of classroom teachers has a significant effect on their professional performance. Increased job stress leads to a decrease in the teacher's professional performance. Work stress has a significant effect on student recognition, learning-teaching, monitoring learning-development, and decreasing school-family community performance.

Keywords: Class teacher, job stress, professional performance