Kara Kuvvetleri Komutanlığı'nda görev yapan öğretmenlerin bireysel ve ailevi özellikleri ile kuruma bağlılık düzeyleri ve kurumdan ayrılma istekleri
Personal and familial characteristics in addition with the levels of organizational commitment and intent to leave organizational of the teachers working in Turkish Land Forces Command
Yazar: CAHİT ÇAKMAKÇI
Danışman: Y.DOÇ.DR. AYDIN YAKA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma; Kara Kuvvetleri Komutanlığı'nda görev yapanöğretmenlerin, bireysel ve ailevi özellikleri ile kuruma bağlılık düzeyleri vekurumdan ayrılma istekleri arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığınıbelirlemek maksadıyla yapılmıştır.Araştırmada veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. Kullanılananket üç bölümden oluşmaktadır. lk bölümde Kara KuvvetleriKomutanlığı'nda görev yapan öğretmenlerin bireysel ve ailevi özelliklerinibelirlemeye yönelik sorular, ikinci bölümünde Meyer,P.J.-Allen, J.N.tarafından geliştirilen ?Devamlılık ve Duygusal Bağlılık Ölçeği? (Affective andContinuance Commitment Scale), üçüncü bölümünde ise ilgili literatürüntaranması sonucu araştırmacı tarafından geliştirilen ? şten Ayrılma steğiÖlçeği? kullanılmıştır.Ölçeklerin yapı geçerliği uzman görüşü alınarak ve faktör analizi ilebelirlenmiştir. Faktör analizi sonunda örgütsel bağlılık ölçeğinin duygusal vedevamlılık bağlılığı olmak üzere iki alt boyuttan oluştuğu görülmüştür. Anketintamamı için yapılan değerlendirmede güvenirlik katsayısı duygusal bağlılık altölçeği için Î± = 0.89 , devamlılık bağlılığı alt ölçeği için Î± = 0.87, toplamÖrgütsel Bağlılık Ölçeği için Î± = 0.93, şten Ayrılma steği Ölçeği için Î± = 0.90olarak bulunmuştur.Anketlerin uygulaması 2005-2006 eğitim-öğretim yılında KaraKuvvetleri Komutanlığı'nda görev yapan ve evreni oluşturan toplam 947öğretmen subayın birlik adreslerine topluca gönderilmek suretiyle yapılmıştır.Gönderilen anketlerden 775 adeti geri dönmüş, 14 anket uygundoldurulmadığı için değerlendirme dışı bırakılmıştır. Gerekli analizler uygundoldurulmuş olarak geri dönen toplam 761 anket üzerinden yapılmıştır.Örgütsel Bağlılık ve şten Ayrılma Niyeti Ölçekleri ile toplanan verilerSPSS 11.0 istatistik programında değerlendirilmiştir. Kara KuvvetleriKomutanlığı'nda Görev Yapan Öğretmenlerin Türk Silahlı Kuvvetleri'nebağlılıkları ve TSK'dan ayrılma istekleri aritmetik ortalama kullanılarakbetimlenmiştir. Bu kapsamda kuruma bağlılık ölçeğinde yer alan her birboyuta ilişkin olarak madde ortalamaları bulunmuştur. Öğretmenlerin örgütselbağlılık değişkenine ait puanlarının yaş, cinsiyet, branş, hizmet yılı, okulkaynağı, öğrenim durumu, görev yeri, ikamet yeri, medeni durum, eş çalışmadurumu, çocuk sayısı, gelir durumuna göre değişip değişmediği varyansanalizi ile test edilmiştir. Bağlılık durumlarının, iki alt gruptan oluşan birfaktöre bağlı olarak değişip değişmediği t-testi ile, üç ve daha fazla altgruptan oluşan bir faktöre bağlı olarak değişip değişmediği ise tek faktörlüANOVA ile incelenmiştir. Varyans analizi sonucunun anlamlı çıkmasıdurumunda, farkın kaynağını bulmak amacıyla grupların ortalama puanlarıarasında Tukey çoklu karşılaştırma testi uygulanmıştır. Araştırmada Î±=.05anlamlılık düzeyi esas alınmıştır.Analizler sonucunda, Kara Kuvvetleri Komutanlığı'nda görev yapanöğretmenlerin duygusal bağlılıklarının devam bağlılıklarından daha yüksekolduğu bulunmuştur. Öğretmenlerin yaşı, cinsiyeti, hizmet yılları, ikametyerleri, medeni durumları, eşlerinin çalışma durumları, çocuk sayıları ve gelirdurumları gibi değişkenlerle duygusal, devamlılık ve toplam örgütsel bağlılıkdüzeyleri arasında anlamlı bir fark bulunurken, cinsiyet, branş, okul kaynağı,öğrenim durumu ve görev yeri değişkenleri ile duygusal, devamlılık ve toplamörgütsel bağlılık düzeyleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. AyrıcaKara Kuvvetleri Komutanlığı'nda görev yapan öğretmenlerin kurumlarınabağlılıkları ile kurumlarından ayrılma istekleri arasında yüksek düzeyde,negatif ve anlamlı bir ilişki olduğu (r= -,847, p<0,05) tespit edilmiştir.

Abstract:
This study aims at finding out if there is a relationship betweenfamilial and personal characteristics of the teachers in the Turkish LandForces Command and their commitment level and intent to leave theorganizational.To collect data a questionnaire was used. The Scale is composed ofthree parts. In the first part, there are items to elicit answers about the familialand personal characteristics of the teachers in the Army; the second partincludes the Affective and Continuance Commitment Scale developed byMeyer, P.J & Allen, J.N.; the third part is composed of the Intent to LeaveOrganizational Scale developed by the researcher himself.The validity of the scales was tested by factor analysis and theexperts. As a result of the factor analysis, it was observed that theOrganizational Commitment Scale is composed of two dimensions, affectiveand continuance commitment. The validity coefficient for affectivecommitment scale was a=0,89, for continuance commitment scale was a=0.87, for the total Organizational Commitment Scale was 0,93, and for theIntent to Leave Organizational Scale was 0,90.The questionnaire was mailed to 947 teachers in the 2005-2006academic year. 775 questionnaires were answered and sent back by theteachers. 14 of them were eliminated because of improper answers. Theanalysis was carried out by using 761 questionnaires.Data collected trough organizational commitment and intent to leavescales was evaluated by using SPSS 11.0. The organizational commitmentof the teachers in the Army and their will to intent to leave the organizationalwere calculated by arithmetic mean. The mean of every item in theorganizational commitment scale was calculated. Whether the points relatedto teachers? organizational commitment change with respect to age, gender,branch, service years, source of school, education level, work place,residence, marital status, working wives, the number of children, income wastested by variance analysis. Whether the commitment change with respect toa factor composed of two sub groups was tested by t-test, a factor composedof three and over sub groups by one way ANOVA. In case the varianceanalysis was meaningful, to find the source of the difference, TUKEY multiplecomparison test was used. In the research the level of significance was set atalpha (Î±=.05).As a result of the analysis, it was found that the level of affectivecommitment of the teachers in the Army was greater than continuancecommitment. It was seen that there was a significant reationship betweenteachers? age, gender, service years, residence, marital status, workingwives, the number of children, and income and affective, continuance,organizational commitment. No significant difference was observed withrespect to their branch, schools they got their degree, education level, andwork palace. In addition, it was found that there was a high negativecorrelation between their organizational commitment and will to intent to leavethe organizational (r= -,847, p<0,05).