Yetişkin bireylerde işlenmiş gıda tüketimi ve kardiyometabolik risk faktörlerinin belirlenmesi
Determination of processed food consumption and cardiometabolic risk factors in adults
Yazar: İREM ÖZKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE SEVEN AVUK
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Hazır gıda tüketimi = Ready food consumption ; İşlenmiş gıdalar = Processed foods

Özet:
Bu araştırma, yetişkin bireylerde işlenmiş gıda tüketimi ve kardiyometabolik risk faktörlerinin belirlenmesi adına Mart 2024-Nisan 2024 tarihleri arasında Zonguldak Atatürk Devlet Hastanesi Dahiliye Polikliniği'ne başvuran 18-65 yaş arası gönüllü olarak çalışmaya katılmayı kabul eden 171 birey ile yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde anket formu, besin tüketim sıklığı, fiziksel aktivite formu ve biyokimyasal verilerden yararlanılmıştır. NOVA sınıflandırması esas alınarak besin tüketim sıklıkları incelenmiş ve kardiyovasküler risk Framingham Risk Skoru ile hesaplanmıştır. Katılımcıların %67,84'ü kadın (n=116) ve %32,16'sı erkektir (n=55). Erkekler daha fazla işlenmiş gıda tüketmektedir (p<0,05). Kadınların BKİ değerleri 27,05±5,40 kg/m2 ve erkeklerin BKİ değerleri 28,84±15,24 kg/m2 bulunmuştur. Günlük işlenmiş gıda tüketimindeki bir standart sapmalık artış BKİ değerlerinde 0,477 kg/m2 artış meydana getirmektedir (p<0,05). Katılımcıların eğitim düzeyleri ile işlenmiş gıda tüketimleri karşılaştırıldığında düşük eğitim seviyesine sahip bireylerin daha fazla işlenmiş gıda tükettikleri bulunmuştur (p<0,05). Katılımcıların gelir düzeyleri arttıkça işlenmiş gıda tüketimleri artış göstermektedir (p<0,05). Katılımcıların antropometrik özellikleri ile Framingham risk yüzdeleri karşılaştırıldığında bel çevresi, boyun çevresi ve bel/kalça oranları yüksek olan bireylerin yüksek riske sahip oldukları bulunmuştur (p<0,05). Besin tüketim sıklıkları incelendiğinde erkekler daha fazla fast-food, şekerli içecek ve abur cubur tüketmektedir (p<0,05). Kadınların MET değerleri 1775,64±1611,97 hafta/dakika ve erkeklerin MET değerleri 2122,74 ± 1791,53 hafta/dakika bulunmuştur. MET değerlerinin Framingham risk yüzdeleri üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır (p>0,05). Erkeklerin ortalama Framingham risk yüzdeleri %10,82 ± 9,98 ve kadınların %6,91 ±8 ,51 olduğu görülmektedir (p<0,05). İşlenmiş gıda tüketimindeki bir standart sapmalık artışın Framingham riskini 0,123 puan arttırmaktadır (p<0,05).

Abstract:
This study was carried out with 171 individuals between the ages of 18-65 who voluntarily agreed to participate in the study between March 2024 and April 2024 to determine processed food consumption and cardiometabolic risk factors in adults. In the data collection process, questionnaire form, food consumption frequency, physical activity form and biochemical data were used. Food consumption frequencies were examined based on the NOVA classification and cardiovascular risk was calculated with the Framingham Risk Score. Of the participants, 67.84% were female (n=116) and 32.16% were male (n=55). Men consumed more processed foods (p<0.05). The BMI values of women were 27.05±5.40 kg/m2 and the BMI values of men were 28.84±15.24 kg/m2. An increase of one standard deviation in daily processed food consumption leads to an increase in BMI values of 0.477 kg/m2 (p<0.05). When the education levels of the participants were compared with their consumption of processed foods, it was found that individuals with low education levels consumed more processed foods (p<0.05). As the income levels of the participants increased, their consumption of processed foods increased (p<0.05). When the anthropometric characteristics of the participants were compared with the Framingham risk percentages, it was found that individuals with high waist circumference, neck circumference and waist/hip ratios had a high risk (p<0.05). When the frequency of food consumption was examined, men consumed more fast food, sugary drinks and junk food (p<0.05). The MET values of women were 1775.64±1611.97 weeks/minute and the MET values of men were 2122.74 ± 1791.53 weeks/minute. MET values did not have a significant effect on Framingham risk percentages (p>0.05). The average Framingham percentages of men are 10.82% ± 9.98 and women are 6.91% ±8.51. The Framingham percentages of males were higher than females (p<0.05). An increase of one standard deviation in processed food consumption increases the Framingham risk by 0.123 points (p<0.05).