Doğum tipinin postpartum depresyon riski ile anne ve bebek bağlanması üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of delivery type on the risk of postpartum depression and mother-infant bonding
Yazar: ELİF TUĞ
Danışman: UZMAN ÖZLEM SUVAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Depresyon = Depression ; Depresyon-postpartum = Depression-postpartum ; Doğum = Delivery ; Maternal bağlanma = Maternal attachment ; Sezaryen operasyonu = Cesarean section ; Vajinal doğum = Vaginal birth

Özet:
Amaç: Postpartum (doğum sonrası) dönem hormonların, doğum, sezaryen gibi tıbbi durumlar ve bebeğe adapte olmak gibi olayların etkisiyle bağışıklığın zayıfladığı, ruh halinin değişken olduğu, depresyona yatkınlığın oluştuğu bir dönemdir. Postpartum depresyonu (PPD) olan anne emzirmeyi tamamlayamaz, bebek ile yeterli bağ kuramaz. Annenin ruh sağlığı erken dönemde anne-bebek bağlanmasını etkiler. Bunun yanında bağlanmayı etkileyen başka faktörlerde vardır (yaş, emzirme, aile yapısı vb). Doğum tipinin anne-bebek bağlanması üzerine etkisi hala tartışma konusudur. Çalışmamızda doğum tipinin PPD riski ve anne-bebek bağlanması üzerine etkisini ve etkili faktörleri araştırmayı amaçladık.
Yöntem: Bu çalışma Ankara'da üç ilçe merkezindeki Aile Sağlığı Merkezi (ASM) ile Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi aile hekimliği polikliniklerine başvuran ve dahil olma ve dışlanma kriterlerini karşılayan, postpartum ilk 2. Ayında olan 222 anne ile yapılmıştır. Katılımcıların verileri, sosyodemografik ve PPD ile ilgili veri anketi ve Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EDSDÖ) ve Anne-Bebek Bağlanma Ölçeği (ABBÖ) ile toplandı. Verilerin analizi SPSS 22 programı ile yapılmış ve %95 güven düzeyi ile çalışılmıştır. 
Bulgular: Çalışmamıza katılan annelerden PPD riski yüksek olanların oranı %22,1'dir. Anne-bebek bağlanması zayıf olanların oranı %50,0'dir.Katılımcılardan 18-35 yaş arası olanların oranı %85,6; bebeğin doğum şekli normal doğum olanların oranı %49,1'dir. Bebeğinin doğum şekli farklı olan gruplar arasında PPD açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktadır (p=0,001). Buna göre acil sezaryen doğum yapanların PPD puan ortalaması en yüksek iken normal doğum yapanların en düşüktür. Bebeğinin doğum şekli farklı olan gruplar arasında anne-bebek bağlanması açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamaktadır. PPD riski ile anne-bebek bağlanma puanı arasında pozitif yönlü orta bir ilişki bulunmaktadır (p=0,000 r=0,393). PPD riski yüksek olan anneler ile bebekleri arasındaki bağlanma daha zayıftır. Çalışmamızda gebeliğin planlı olmaması (p=0,012), kız bebeğe sahip olma (p=0,039), anne yaşının 35 yaş üstü olması (p=0,004) PPD açısından istatistiksel olarak anlamlıdır. Gebeliği planlı olmayanların, kız bebeğe sahip olanların ve 35 yaş üstü annelerin PPD puan ortalaması daha yüksektir. Doğumdan sonra ilk bir saat içinde emzirme durumu farklı olan gruplar arasında PPD açısından (p=0,006) ve anne-bebek bağlanması açısından (p=0,016) istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktadır. Buna göre bebeğini doğumdan sonra ilk bir saat içinde emzirmeyenlerin PPD puan ortalaması ve anne-bebek bağlanma puan ortalaması daha yüksektir.
Sonuç: Sezaryen doğum yönteminin PPD riskini artırdığı ve buna bağlı olarak dolaylı yoldan anne-bebek bağlanmasını negatif yönde etkilediği göz önünde bulundurulursa, toplumun normal doğuma yönlendirilmesi, annelerin PPD riskinin azalması ve fonksiyonelliğinin artması topluma olumlu katkı sağlayacaktır. Tıbbi bir gereklilik olmadığı zaman bebeğin sezaryen doğum yöntemi yerine vajinal doğum yöntemi ile doğurtulması hem anne ve bebeğin sağlığı için hem de anne-bebek bağlanması için daha olumlu olduğu kanısındayız.
Anahtar Kelimeler: Postpartum depresyon, Anne bebek bağlanması, Sezaryen doğum, Vajinal doğum

Abstract:
Objective: Postpartum period is a period in which immunity is weakened by the effects of hormones, medical conditions such as birth, caesarean section and adaptation to the baby, mood is variable and predisposition to depression occurs. The mother with postpartum depression (PPD) cannot complete breastfeeding and she can't bond with the baby enough. The mother's mental health affects mother-infant bonding in the early period. In addition, there are other factors that affect bonding (age, breastfeeding, family structure, etc.). The effect of mode of delivery on mother-infant bonding is still a matter of debate. In this study, we aimed to investigate the effect and effective factors of mode of delivery on PPD risk and mother-infant bonding.
Materials and Methods: This study was done with 222 mothers who applied to the Family Health Center in three district centers in Ankara and who met the inclusion and exclusion criteria, who were in the first 2 months of postpartum. The data of the participants were collected using a socio-demographic and PPD data questionnaire and the Edinburgh Postpartum Depression Scale (EPDS) and the Mother-to-Infant Bonding Scale (MIBS). The analysis of the data was done with SPSS 22 program and studied with 95% confidence level.
Results: In our study, the ratio of those at high risk of PPD was 22.1%. The rate of those who have poor mother-infant bonding is 50.0%. Among the participants, the ratio of those between the ages of 18-35 was 85.6%; the ratio of those who had a vaginal delivery the way the baby was born was 49.1%. There is a statistically significant difference in PPD between groups with different mode of delivery patterns (p=0.001). According to this, the PPD score average of those who had emergency cesarean delivery was the highest, while the ones who had vajinal delivery were the lowest. There was no statistically significant difference in the mother-infant bonding between the groups with different mode of delivery patterns. There is a moderate positive correlation between PPD risk and mother-infant bonding score (p=0.000 r=0.393). The bonding between mothers at high risk of PPD and their babies is weaker. In our study, pregnancy was not planned (p = 0.012), having a baby girl (p = 0.039), maternal age over 35 (p = 0.004) was statistically significant in terms of PPD. The average PPD score of those who had not planned a pregnancy, those who had a baby girl and mothers over the age of 35 was higher. There were statistically significant differences in PPD (p=0.006) and mother-infant bonding (p=0.016) among groups with different breastfeeding status within the first hour after birth. Accordingly, those who do not breastfeed their baby within the first hour after birth have higher PPD scores and mother-infant bonding scores.
Conclusion: If it is considered that cesarean delivery method increases the risk of PPD and consequently negatively affects mother-baby bonding indirectly, the orientation of society to vaginal delivery, the decrease in the risk of PPD of mothers and the increase in functionality of mothers will contribute positively to society. We believe that vaginal delivery, rather than a cesarean delivery method, is more positive for both mother and baby health and for mother-infant bonding when there is no medical requirement.
Key Words: Postpartum depression, Mother-infant bonding, Cesarean delivery, Vaginal delivery