Çocuk-ebeveyn ilişki terapisi eğitiminin boşanmış annelerin empati, kabul ve stres düzeylerine etkisi
The effect of child-parent relationship therapy on divorced mothers' empathy, acception and stress levels
Yazar: FATOŞ BULUT ATEŞ
Danışman: PROF. DR. TURAN AKBAŞ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Anneler = Mothers ; Boşanma = Divorce ; Boşanmış aileler = Divorced families ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Empati = Empathy ; Eğitim = Education ; Kabul düzeyi = Acceptance level ; Stres = Stress ; Terapi = Therapy ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmanın amacı, çocuk-ebeveyn ilişki terapisi eğitiminin boşanmış annelerin ebeveyn stresi, kabulü ve empati düzeyleri üzerinde etkisi olup olmadığını incemektir. Araştırmaya katılan annelerin stres düzeylerini belirlemek amacıyla, Anne-Baba Stres Ölçeği (ABSÖ) kullanılmıştır. Annelerin kabul düzeyini belirlemek için Porter Ebeveyn Kabul Ölçeği (PEKÖ) kullanılmıştır. Annelerin empati düzeylerini ölçmek amacıyla da Ebeveyn-Çocuk Etkileşiminde Empati Değerlendirme Formu (EÇEEDF) kullanılmıştır. Ayrıca katılımcı annelerin eğitim programına ilişkin görüşlerini öğrenmek için yarı yapılandırılmış görüşme formundan yararlanılmıştır. Bu araştırmanın modeli öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desen türündedir. Araştırmanın bağımsız değişkeni uygulanan müdahale yöntemi; bağımlı değişkenleri ise ebeveyn stresi, ebeveyn kabulü ve ebeveyn empati düzeyleridir. 
Araştırmanın deney ve kontrol gruplarına toplam 19 boşanmış anne atanmıştır. Annelere okul öncesi eğitim kurumları aracılığıyla ulaşılmıştır. Deney grubunda yer alan 9 anne ile 10 haftalık çocuk ebeveyn ilişki terapisi oturumları Çukurova Üniversitesi psikolojik danışma biriminde yürütülmüştür. Araştırmanın nicel değişkenlerinin analizinde parametrik olmayan testlerden yararlanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. 
Sonuçlar incelendiğinde; çocuk ebeveyn ilişki terapisi eğitiminin boşanmış annelerin ebeveyn stres düzeylerinin azalmasında, kabul ve empati düzeylerinin ise artmasında etkili olduğu ve bu etkinin uzun sürede kalıcı olduğu görülmektedir. Buna ek olarak çocuk ebeveyn ilişki terapisinin annelerin kendileri (annelik rolüne ilişkin kazanım, oyunda değişim ve bireysel kazanım), çocukları (davranışsal kazanım, oyunda değişim) ve anne-çocuk ilişkisi açısından (yakınlık ve disiplin) kazanımlar elde etmesine yardımcı olduğu görülmektedir. 


Anahtar kelimeler: Oyun terapisi, filial terapi, stres, kabul, empati, boşanma.

Abstract:
The purpose of this study, to investigate the effect of child-parent relationship therapy on divorced mothers' parental stress, acception and empathy. Parent Stress Scale was used to measure stress level of mothers who participated this study. Porter Parental Acceptance Scale was used to measure acceptance level of mothers. Measurement Adult-Child Interaction was used to measure empathy level of mothers. In addition to this, to understand opinions of mothers about training program, semi-structured interview form was used. 
There were totally 19 divorced mothers in control and experimental group. Mothers were reached via kindergardens. 10 weeks child-parent relationship therapy was carried out in Cukurova University Psychological Counseling Unit. In the analysis of quantitative variables of the study, non-parametric tests were used. Content analysis was used for analysis of quantitative data. 
Findings were indicated that, child-parent relationship therapy is effective to decrease parental stress level and to increase acceptance level and empathy level and thsi effect is long lasting. In addition child-parent relationship therapy seems to be helpful mothers, themselves, their childrens and relationship with their children to optain gains. 


Keywords: Play therapy, filial therapy, stres, acceptance, empathy, divorce.