İktidar muhalefet ilişkisi bağlamında Demokrat Parti Dönemi Sinop milletvekillerinin TBMM'deki faaliyetleri (1950-1960)
The activities of Sinop deputies in TBMM in Democrat Party in the context relations between power and opposition
Yazar: KEREM ERMİŞ
Danışman: DOÇ. DR. FİKRETTİN YAVUZ
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet Halk Partisi = Cumhuriyet Halk Party ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Milletvekili = Deputy ; Muhalefet = Opposition ; Sinop = Sinop ; Siyasi tarih = Political history ; TBMM = Turkish Grand National Assembly ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history ; İktidar ilişkileri = Government relations

Özet:
II. Dünya Savaşı, modern demokrasilerin gelişiminde önemli bir aşama olmuştur. Müttefiklerin kazandığı bu savaş, aynı zamanda demokrasinin zaferi olarak kabul edilmiştir. Harbin bitmesiyle birlikte totaliter rejimler güç kaybetmiş ve dünya konjonktürü yeniden şekillenmiştir. Türkiye'nin harp dönemindeki genel siyaseti, savaşın dışında kalmak olmuştur. Fakat mevcut dengeler tarafsız kalmayı engellediğinden demokrasiyi savunan batı bloğu ile yakınlaşma sürecine girilmiştir. 

Çağdaş demokrasinin ana unsurlarından biri çok partili siyasi düzen olmuştur. Türkiye'deki çok partili sisteme geçiş denemelerini iki döneme ayırmak mümkündür. Bu ayrımda, II. Dünya Savaşı öncesi ve sonrası gelişmeleri ölçüt alınmıştır. Alternatif partili düzenin kesin olarak kurulması savaştan sonra gerçekleşmiştir. Bu ikinci devrede yeni siyasi partiler ortaya çıkmıştır. 7 Ocak 1946'da kurulan Demokrat Parti çok partili dönemdeki en etkili muhalefet partisi olmuştur. Kuruluşundan dört yıl sonra katıldığı genel seçimlerde ise muhalefetten, iktidara geçmiştir. Böylece 1950-1960 yılları arasını kapsayan Demokrat Parti Dönemi başlamıştır. 27 yıl devam eden Halk Parti iktidarının el değiştirmesi, iktidar-muhalefet ilişkilerine farklı bir dinamizm getirmiştir. Halk Partisi Sinop milletvekillerinin, iktidar-muhalefet ilişkilerindeki rolleri ve dönemin siyaseti üzerindeki etkileri bu çalışmanın konusu olmuştur. Aynı zamanda siyasi partilerin Sinop bölgesindeki seçim çalışmaları ortaya konularak seçmen ve sandık sonuçlarına olan etkisi tetkik edilmiştir. 

Demokrat Parti Dönemi, 27 Mayıs 1960 tarihinde askeri müdahaleyle sonlandırılmıştır. Yaklaşık on yıl devam eden bu süreçte toplam üç teşri dönemi gerçekleşmiş ve on dört Sinop mebusu yasama faaliyetinde bulunmuştur. İlk iki dönem Halk Partisine, son dönem Demokrat Parti'ye mensup olan bu mebusların çalışmaları, belirlenen periyot içerisinde araştırma kapsamına alınmıştır. 

Sinop milletvekillerinin meclis içerisindeki faaliyetlerine göre, muhalefet anlayışları hakkında çıkarımlar yapmak mümkün olmuştur. Bu bağlamda salt bir muhalefet takip etmek yerine eleştiriler oldukça yapıcı bir zihniyette gerçekleştirilmiştir. Ayrıca ülke meselelerini, particiliğin üzerinde tutan bir çizgide olmuşlardır. Dönemin meseleleriyle yakından ilgilenen bu mebuslar, yasama dönemlerinin şekillenmesine katkı sağlamışlardır.

Abstract:
II. World War has been an important stage in the development of modern democracies. This war, which was won by the allies, was also accepted as the victory of democracy.
With the end of the war, the totalitarian regimes lost power and the world conjuncture was reshaped. Turkey's general politics of the war period, was to stay out of the war. However, since the existing equilibrium prevent being neutral, a process of convergence with the western bloc, which defends democracy, has begun.

One of the major elements of modern democracy has been the multi-party political order. Tries the transition to multi-party system in Turkey can be divided into two periods. In this distinction, the developments before and after the Second World War were taken into consideration. The absolute establishment of the alternative party order took place after the war. New political parties arose in this second period. The Democrat Party, founded on January 7, 1946, was the most influential opposition party in the multi-party period. The party passed from the opposition to power in the general elections, which attended four years after its establishment. Thus, the Democrat Party Period began between 1950 and 1960. The changing of the power of the People's Party, which continued for 27 years, brought a different dynamism to the power-opposition relations. The roles of the People's Party Sinop MPs in power-opposition relations and the effects on the politics of the period were the subject of this study. At the same time, the election studies of the political parties in the Sinop region were introduce and the impact on the voter and ballot results was examined.
The Democrat Party Period ended with a military intervention on May 27, 1960. During this ten-year period, a total of three legislative periods took place and fourteen Sinop MPs engaged in legislative activities. The work of these MPs, who belonged to the People's Party for the first two terms and to the Democrat Party for the last period, was included in the research within the specified period.
According to the activities of Sinop deputies in the parliament, it was possible to make inferences about their opposition understanding. In this context, instead of following a absolute opposition, criticisms were made in a very constructive mindset. In addition, they have been in a line that keeps the country's issues above the particle. These MPs, who were closely interested in the issues of the period, contributed to the shaping of their legislative periods.