Bağımsız dış denetim kalitesinin ihtiyari tahakkuklar üzerine etkisi: BİST firmaları üzerine bir araştırma
Impact of audit quality on discretionary accruals: A research on firms listed in BIST
Yazar: FİDAN SAFAROVA
Danışman: PROF. DR. TURGUT ÇÜRÜK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımsız denetim = Independent audit ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Denetim = Control ; Dış denetim = Externel audition ; Kalite = Quality ; İhtiyari tahakkuklar = Discretionary accruals ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Literatürde var olan çalışmalar ve araştırma bulguları, bağımsız dış denetim kalitesinin isteğe bağlı tahakkuk uygulamalarını sınırladığını göstermektedir. Fakat, bu çalışmalar genellikle Amerika Birleşik Devletleri gibi denetçiler için etkin denetim ve gözetim mekanizmalarının olduğu ülkelerde yapılmıştır ve Türkiye gibi bağımsız denetçilerin yüksek kaliteli denetim yapma teşviklerinin sınırlandırıldığı ülkelerde bu tartışmanın geçerliliği sorgulanmaktadır. Literatürdeki söz konusu tartışmalara Türkiye örneği üzerinden katkı sağlamayı amaçlayan bu çalışmada, bağımsız dış denetimin kalitesinin isteğe bağlı tahakkuklara etkisi araştırılmıştır.
Denetim kalitesi ölçütü olarak "denetim firması sermayesi, firma ve denetçi değişimi, meslek, tecrübe ve eğitim durumu"nun kullanıldığı bu çalışmada, "bağımsız dış denetim kalitesinin ihtiyari tahakkuklar üzerinde etkisinin olmadığı" hipotezi, BİST'te 2016-2020 yılları arasında sürekli olarak faaliyette bulunan 100 şirkete ait 499 şirket/yıl verileri esas alınarak test edilmiştir. Bağımsız dış denetim kalitesinin ihtiyari tahakkuklar üzerine etkisi olup olmadığını analiz etmek için oluşturulup yukarıda sunulan hipotez çok değişkenli regresyon modeli ile test edilmiştir. Bu bağlamda öncelikle; ihtiyari tahakkuklar Geliştirilmiş Jones Modeli kullanılarak hesaplanmıştır. Sonrasında tahmin edilen ihtiyari tahakkuklar; denetim kalitesini belirleyen bağımsız değişkenler ve kontrol değişkenleri ile çok değişkenli regresyona tabi tutulmuştur. Çalışmanın sonucu bağımsız dış denetim kalitesinin ihtiyari tahakkuklar üzerinde etkisinin olduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Bağımsız Dış Denetim, Denetim Kalitesi, İhtiyari Tahakkuklar.

Abstract:
Current studies and research findings indicate that audit quality constrain discretionary accrual applications. However, these studies have generally been conducted in countries with effective audit and oversight mechanisms for auditors, such as the United States and the validity of this argument is questioned in countries such as Turkey where incentives for independent auditors to perform high quality audit are limited. In this study, which is aimed at contributing to the arguments in the literature by focusing on the example of Turkey, the effect of the quality of the independent external audit on discretionary accruals has been assessed.
In this study, using "audit firm's capital, firm and auditor rotation, occupation, experience and education level" as audit quality criteria, the hypothesis that "the quality of independent external audit has no effect on discretionary accruals" is tested based on 100 firm-years data comprising firms listed on the Istanbul Stock Exchange (BIST) for the years 2016-2020. The hypothesis presented above was tested with a multivariate regression model to analyze whether the quality of independent external audit has an impact on discretionary accruals. In this regard, first; discretionary accruals are calculated using the Modified Jones Model. Estimated discretionary accruals afterwards; were subjected to multivariate regression with the main variable and several control variables determining audit quality. The results of the study show that the quality of independent external audit has an impact on discretionary accruals.

Key Words: Independent External Audit, Audit Quality, Discretionary Accruals.