Reşat Nuri Güntekin'in hikayelerinde yapı ve tema
Structure and theme of Reşat Nuri Güntekin's stories
Yazar: ŞENOL AKTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÜLKÜ GÜRSOY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Güntekin, Reşat Nuri = Güntekin, Reşat Nuri ; Hikaye = Story ; Tema = Theme ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Bu çalışmada Reşat Nuri Güntekin'in hikâyelerindeki yapı ve tema unsurları incelenmiştir. Reşat Nuri Güntekin, hikâyelerinin vaka kuruluşları yönüyle klasik vaka (Maupassant) hikâyeciliğine bağlıdır. Maupassant hikâyeciliğinin 20. yüzyıl başlarında Türk hikayecileri arasındaki yansıması çalışmanın giriş bölümünde "20. Yüzyıl Başlarında Türk Hikâyeciliği" başlığı altında ele alınmıştır. Bu bölümün sonunda Reşat Nuri Güntekin'in hikâyeciliği ve hikâyeleri hakkında araştırmacıların değerlendirme ve saptamalarına yer verilmiştir bu kısımda yazarın hikâyelerinin ilk baskılan ve künyeleri hakkında bilgi verilmekle birlikte Reşat Nuri'nin hikâyelerinde temalar, olay örgüsü, kişiler, mekân ve zamana dair genel özellikler belirlenmiştir. Ayrıca yazarın bakış açısı ve teknik tutumları da ele alınmıştır. "Reşat Nuri Güntekin'in Hikâyelerinde Olay Örgüsü" başlıklı I. bölümde hikâyelerin vaka kuruluşları, olaylar zincirlerinin yapıları göz önüne alınarak incelenmiştir; bu incelemeye göre "Vakanın Tek Zincirli Olduğu Hikâyeler" ve "Vakanın Birden Fazla Zincir Halinde Bulunduğu Hikâyeler" ayrı ayrı ele alınmıştır. II. bölümde "Reşat Nuri Güntekin'in Hikâyelerinde Kişiler", sosyal durumları bakımından bir grupta; tipleri bakımından başka bir grupta incelenerek kişi yaratmada yazarın teknikleri ve kişilerin vakada üstlendikleri işlevlerle gerçek hayata göre konumları değerlendirilmiştir. "Reşat Nuri Güntekin'in Hikâyelerinde Mekân", IH. bölümde mekânın tematik yapıdaki rolü, kişi yaratmadaki fonksiyonelliği gibi bakımlardan yapıt esas alınmak kaydıyla ortaya konmuştur. Metinlerdeki son inceleme konusu olan "zaman" IV. bölümde, "Hikâyelerde Kurmaca Zaman" başlığı altında ele alınarak vaka zamanlarının boyutları ve yapıdaki işlevleri incelenmiştir Çalışmanın V. bölümünde "Reşat Nuri Güntekin'in Hikâyelerinde Tema"; yazarın anlatım tutumu, sosyal ve ferdî bakış açılan ve hikâye kişilerinin tematik yapıdaki ağırlığı dikkate alınarak detaylı bir biçimde incelenmiştir. Temalar; "Kadın Erkek İlişkileri ve Aşk", "Kan-Koca İlişkileri, Aile ve Evlilik", "Toplumun Çeşitli Kurum ve Kesimlerinde Dejenerasyon", "İnsan İlişkilerinde Dürüstlükten Uzaklaşma", "Hayatın Çeşitli Sıkıntıları ve Geçim Zorluğu", "Daire Hayatı ve Memuriyet", "Gazetelerdeki Haber Savaşı ve Gazetecilik" ve "Diğer Temalar" başlıkları altında sınıflandırılmıştır. Sonuç bölümünde çalışma genel olarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
In these study, the components of structure and theme of Reşat Nuri Güntekin stories are examined. The reflection between the Turkish story writers in the beginning of the 20th country which is the classic occurrence (Maupassant) of story writing bounded with event construction of Reşat Nuri Güntekin' s stories, is examined under the starting section "The Turkish story writing in the beginning of the 20th country.", on fist pails of this section to begin with the fact of the writers story writing style and the evaluation and fixation of researchers about his stories is impressed After giving information about the writers first editions and contents of stories, the conduct of tracing in examining "theme" and "construction" is considered and the general special features about themes, event formation, persons, site and time in Reşat Nuri Güntekin 's stories is determined. Further, the writers visual angle and technical conduct is taken in to consideration. Under the I. section, which is " event formation in Reşat Nuri Güntekin's stories", the occurrence structure of the stories are examined with a point of view towards chain of events; in respect of this examination "stories where events are single chained" are examined separately. Under the II. Section, the "persons in Reşat Nuri Güntekin's stories "is examined under one group according to their social status and in view of their types in an another group and in this aspect the technique of the writer in creating person is examined and the evaluation is determined in persons gained functions towards the real life. Under the m. Section "the site in Reşat Nuri Güntekin's stories" thematic role of the site, the function in creating person in the written works is placed before, with taking it in hand as a main fact. The last examination those at the text is "time" and is under the IV section. It is examined under the head lines as "setting up time in stories" and "telling time" where the dimension of time events and their functions at the structure is examined. Under the V. section, the "The theme in Reşat Nuri Güntekin's Stories" examined and writers way of describing, conduct, social and personal visual angle and seriousness in thematic construction of storied persons, is taken in consideration and examined in an detailed way. Themes are classified under; "woman-man relations and love", "Wife- Husband relations", "family and marriage", "degeneration of the society in various Institutions and sectors", "to recede in to a distance from honesty in human relations", "the various discomfort of life and struggle for life", "office life and official duty", "the war of news giving at the news papers and journalism", "other themes". In the last section, section, the work is evaluated in general.