Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde amortisman müessesesi:  Mevcutlarda ve alacaklarda amortisman uygulaması
Amortization under the provisions of the Tax Procedure Law;  amortizations in the available assets and receivables
Yazar: TUĞÇE ÜREDİLER
Danışman: PROF. DR. KAMİL TÜĞEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Amortisman = Depreciation ; Vergi Usul Kanunu = Tax Procedural Code

Özet:
İşletmelerin faaliyetlerini sürdürmek için aktifine kaydedilen belli tutarın üzerindeki iktisadi kıymetlerin değeri, Maliye Bakanlığınca belirlenen faydalı ömrüne göre giderleştirilebilir. Kâr maksimizasyonu amacı güden ticari işletmeler için gider kalemleri önemlidir. Mükelleflerin amortisman giderlerini doğru olarak hesaplamaları ticari kazancın tespitinde, aktife kayıtlı varlıklara ilişkin maliyetlerin doğru bir şekilde hesaplanması, yatırım kararları ve finansal tabloların doğru olarak düzenlenmesi açısından önemlidir. Bu nedenle de tezimizde, ülkemizdeki yasal düzenlemeler çerçevesinde amortisman uygulamasının kuralları ve özellikli durumlardaki uygulama esasları hakkında temel bilgilere değinilmiştir. 
İşletmeler aktiflerinde yer alan, bir yıldan fazla kullanılabilen, yıpranmaya, aşınmaya ve kıymetten düşmeye maruz bulunan mevcutlarına amortisman ayırabileceği gibi, tahsili imkansız hale gelen ya da şüpheli görülen alacakları için de amortisman ayırabilir. 
Amortisman ayırmaya ilişkin temel düzenlemelere Vergi Usul Kanunu maddelerinde yer verilmekle birlikte kanunun yetersiz olduğu durumlarda tebliğler ve özelgeler dikkate alınarak uygulamaya yön verilmiştir. Bu çalışma yasal mevzuat esas alınarak ve daha önce bu alanda yapılmış çalışmalar da göz önünde bulundurularak tamamlanmıştır. 
Amortisman uygulamasında özellikli hususların çok fazla ve söz konusu düzenlemelerin karmaşık olması sebebiyle vergi planlaması açısından kanunların mükelleflere verdiği bu hak, yetersiz mevzuat bilgisi ve muhasebe tecrübesine sahip kişiler tarafından eksik veya yanlış uygulanmakta ve dönemsellik ilkesi gereğince sonraki dönemlerde telafisi olmadığından mükelleflerin kayıplara uğradığı görülmektedir.

Amortisman uygulamasında mükelleflerin mağduriyetlerini en aza indirgemek için, tezimizin dördüncü bölümünde bir takım çözüm önerilerine değinilmiştir. Mevcutlarda uygulanacak amortisman oranının tespitinde sektörel ve genel, üretimde ve üretim dışında kullanılan iktisadi kıymetler gibi ayrıma gidilebileceği gibi, Maliye Bakanlığı tarafından faydalı ömrü belirlenmemiş iktisadi kıymetler için mükellef tarafından belirlenmiş süreler dikkate alınabilir.  Türkiye Muhasebe Standartları ile Vergi Usul Kanunu hükümleri uyumlaştırılabilir. Amortismana ilişkin vergi mevzuatındaki tüm özellikli hususlar tek bir tebliğde toplanabilir. 

Anahtar Kelimeler: Amortisman, Mevcutlarda Amortisman, Alacaklarda Amortisman, Faydalı Ömür, Değersiz Alacaklar, Şüpheli Alacaklar

Abstract:
The value of the economic assets over a certain amount registered as an asset to maintain the activities of the enterprises can be expensed according to the useful life determined by the Ministry of Finance. Expenditure elements are important for profit-maximizing business enterprises. Accurately calculating the amortization expense of taxpayers is important for the accurate calculation of the costs of the registered assets, in the determination of commercial income, for the correct management of investment decisions and financial statements. For this reason, in our thesis, basic information about the rules of application of amortization in the framework of legal regulations in our country and the application principles in special cases is mentioned.
Commercial companies may allocate amortization to its existing assets, which are usable for more than one year, which are subject to wear, tear and fall from value, as well as amortization for receivables that appear to be impossible or doubtful.
While the basic regulations regarding the amortization allocation are included in the Tax Procedure Law items, in cases where the law is insufficient, the implementation has been directed considering the notifications and the special instructions. This work is based on legal legislation and considering previous studies in this field.
Due to the high number of special features in the application of amortization and the complexity of such regulations, this right given to taxpayers by tax laws is incomplete or misapplied by insufficient legislative information and accounting experience and it seems that taxpayers have suffered loss due to lack of compensation in the following periods according to periodicity principle. 
In order to reduce taxpayers' grievances to the greatest extent in the application of depreciation, in the fourth section of our thesis, a number of solution proposals are mentioned. The determination of the amortization rate to be applied at present can be made as seperation such as sectoral, general, production and non-production economic assets, or the period determined by the taxpayer for the economic assets whose useful life is not determined by the Ministry of Finance. Turkey Accounting Standards can be harmonized with the provisions of the Tax Act. All the specific features of tax legislation related to depreciation can be collected in a single statement.

Keywords: Amortization, Amortizations In The Available Assets, Amortizations In Receivables, Useful Life, Uncollectible Receivables, Doubtful Debts