İkinci dil olarak Türkçe öğreticilerinin okuma becerisi kapsamında pedagojik alan bilgisini kullanma durumları
Utilization of pedagogical content knowledge of the instructors teaching Turkish as a second language regarding reading skill
Yazar: HATİCE NESLİHAN DEMİRİZ
Danışman: PROF. DR. ALPASLAN OKUR
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada Türkçeyi ikinci dil olarak öğreten dil öğreticilerinin okuma becerisi öğretimi derslerinde pedagojik alan bilgilerinden nasıl, ne şekilde ve niçin yararlandıkları belirlenmiştir. Bu doğrultuda okuma becerisi öğretiminin aşamaları ve üç pedagojik alan bilgisi bileşeni eşleştirilerek kavramsal bir çerçeve oluşturulmuştur. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği bu çalışmada durum çalışması tercih edilmiş ve katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan ölçüt örneklemeye uygun bir şekilde belirlenmiştir. Çalışmaya bir devlet üniversitesi bünyesinde yer alan Türk Dili Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde görev yapan beş dil öğreticisi (bir erkek, dört kadın) gönüllü olarak katılmıştır. Uygulama öncesi ve gözlemlenen dersler sonrasında katılımcılar ile yapılan görüşmeler, katılımcı öğreticilerin doldurdukları ders planları ve belirlenen metinlerin işlendiği derslerin gözlemleri veri toplama araçları olarak belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen veriler içerik analizi ve betimsel analize tabi tutulmuştur.
Çalışmada yer alan ve Türkçeyi ikinci dil olarak öğreten dil öğreticilerinin okuma becerisi öğretimi dersleri kapsamında öğrenici bilgileri, ön hazırlık ve motivasyon temaları altında ele alınmıştır. Veri toplama araçlarından elde edilen bulgular, çalışmada yer alan öğreticilerin belirlenen pedagojik alan bilgisi bileşenleri temelinde öğretici stratejilerini büyük oranda öğretim ortamına yansıttıklarını göstermektedir. Öğretim programı bilgisi bileşeni; sözcük öğretimi, dilbilgisi öğretimi ve sesletim öğretimi temalarına göre incelenmiştir. Elde edilen bulgular katılımcı dil öğreticilerinin, okuma becerisi öğretimi derslerinde öğrenilmiş sözcüklere kıyasla bilinmeyen sözcükler üzerinde daha fazla durdukları; dilbilgisi kurallarını örneklendirmek ve/veya hatırlatmak için okuma metinlerinden yararlanmayı tercih etmediklerini ve öğrenicilerin metni sesli okuması sürecinde yaptıkları hatalara anlık geri bildirim verme stratejisine daha sık başvurduklarını ortaya koymuştur. Son olarak, değerlendirme bilgisi bileşeni kapsamında elde edilen veriler ise öğreticilerin okuma sırasında kendi oluşturdukları sorma stratejisinin yanı sıra öğretim materyalinde yer alan sorular üzerinde durduklarını ve gerekli durumlarda hatalara geri bildirim verdiklerini göstermiştir.
Çalışma sonuçlarının, Türkçenin ikinci dil olarak öğretiminde görev alan dil öğreticilerine öğretim ortamında kullandıkları stratejiler temelinde ışık tutması ve hızla gelişmekte olan Türkçenin yabancı/ikinci dil olarak öğretimine katkı sağlaması düşünülmektedir.

Abstract:
This study was conducted to define how, to what extend and why the instructors teaching Turkish as second language use their pedagogical content knowledge regarding teaching reading skill. Accordingly, stages of reading skill and three components of pedagogical content knowledge were matched to generate the conceptual framework. This study was conducted using the case study method which is a qualitative research design. The participants were constituted using the criterion sampling technique which is a purposive sampling method. The study included five volunteered language instructors (one male, four female) working at the Turkish Language Teaching Application and Research Center (TÖMER) of a state university in Turkey. The data were collected through interviews, lesson plans and observations. The data obtained from the study were analyzed through the descriptive analysis and content analysis methods.
Learner knowledge of the participants reflected to the teaching environment regarding teaching reading skill was examined under preparatory and motivation themes. The findings obtained from data collection tools revealed that instructors mainly reflect their teaching strategies to the learning environment regarding learner knowledge component. Curriculum knowledge component was discussed based on vocabulary teaching, grammar teaching and pronunciation teaching themes. The results indicated that the participants focused more on the unknown words in the reading text compared to the already learned words; didn't tend to utilize the texts to exemplify and/or remind the grammar rules and mostly gave prompt feedback to the errors of the learners when they were reading the text. The findings obtained in terms of knowledge of assessment component presented that the participants utilize not only the questions they generated during reading the text bot also take advantage of the after reading questions of the text. It was also found out that they gave feedback to the learners when necessary. 
The findings of this very study are intended to shed light on the teaching strategies of the instructors teaching Turkish as a second language as well as contribute to the studies to be conducted on Teaching Turkish as a foreign/second language.