İbrahim Necmi Dilmen'in Türk dili ve Türkçe öğretimine ilişkin görüşlerinin eserlerinden hareketle değerlendirilmesi
Evaluation of İbrahim Necmi Dilmen's views on Turkish language and Turkish teaching based on his works
Yazar: FATMA NUR YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ÜLKER ŞEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma İbrahim Necmi Dilmen'in Türk dili ve Türkçe öğretimi ile ilgili fikirlerini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada etkileşimsiz nitel araştırma deseni tatbik edilmiştir. Çalışmanın örneklemini Dilmen'in Türkçe öğretimi ile ilgili yazdığı eserleri oluşturmuştur. Alan yazın çalışması sonucu elde edilen belgelerden yola çıkılarak veriler toplanmış ve analiz edilmiştir. Bu kapsamda eserlerdeki eski harfli metinler yeni harflere aktarılmış, elde edilen metinlerle betimsel analiz için bir çerçeve oluşturulmuş, metinler tematik başlıklara göre kodlanmış ve ortaya çıkan veriler tematik çerçeveye göre işlenmiştir. Doküman incelemesi sonucunda ulaşılan veriler, içerik analizi ile çözümlenmiştir. Dilmen'in hayatı ve eserlerine ilişkin bilgilere araştırmanın kavramsal çerçevesinde yer verilmiştir.  Dilmen'in Türk dili ve Türkçe öğretimine ilişkin görüşleri bağımsız başlıklar altında incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda Dilmen'in Türk dili, Türkçe gramer, harf inkılabı ve dil devrimi ile ilgili fikirleri saptanmıştır.  Bunun yanında çalışmada Dilmen'in eğitimci yönü de incelenmiştir.  Onun yeni Türk alfabesini halka öğretip benimsetmek amacıyla yazdığı okuma-yazma öğretimi kitapları ile farklı seviyeler için hazırladığı gramer bilgisine dayalı ders kitaplarında kullandığı yöntemleri, teknikleri, temel dil becerilerine yönelik çalışmaları ve ölçme-değerlendirme stratejilerine ilişkin görüşleri tespit edilmiş; uygulamaları incelenmiştir. Çalışma sonucu saptanan bulgu ve yorumlardan yola çıkılarak açıklanmıştır. Tüm bunlardan hareketle İbrahim Necmi Dilmen'in Türk dili ile Türkçe öğretimine ilişkin yaptığı çalışmalarla günümüzdeki ana dili öğretimi çalışmalarına önemli katkıları olan bir dilbilimci, eğitimci, ders kitabı yazarı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study was carried out to determine the ideas of İbrahim Necmi Dilmen about Turkish language and Turkish teaching. In the study, non-interactive qualitative research design was applied. The sample of the study consisted of the works of Dilmen about teaching Turkish. Based on the documents obtained as a result of the field research, data were collected and analyzed. In this context, texts with old letters in the works were transferred to new letters, a framework was created for descriptive analysis with the texts obtained, the texts were coded according to thematic titles and the resulting data were processed according to the thematic framework. The data obtained as a result of the document review were analyzed by content analysis. Information on Dilmen's life and works is included in the conceptual framework of the research. Dilmen's views on Turkish language and Turkish teaching were examined under independent headings. As a result of this examination, Dilmen's ideas about Turkish language, Turkish grammar, letter reform and language revolution were determined. In addition, Dilmen's educational aspect was also examined in the study. The methods, techniques, studies on basic language skills and his views on assessment-evaluation strategies were determined; applications were examined. It is explained based on the findings and comments determined as a result of the study. Based on all these, it has been concluded that İbrahim Necmi Dilmen is a linguist, educator, and textbook author who has made significant contributions to the current mother tongue teaching studies with his studies on Turkish language and Turkish teaching.