Bazı tıbbi ve aromatik bitki ekstraktlarının allelopatik etkisi
Allopathic effect of some medicinal and aromatic plant extracts
Yazar: ESRA YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ŞEVKET METİN KARA
Ordu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tıbbi ve aromatik bitkilerde sentezlenen biyokimyasallar diğer bitkilerin büyüme ve gelişmesi üzerine teşvik edici veya engelleyici etkide bulunurlar. Bu araştırma Karadeniz Bölgesi'nde doğal yayılış gösteren bazı tıbbi ve aromatik bitki ekstraktlarının allelopatik etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada farklı dozlardaki (0, %5, %10 ve %20) ısırgan, karalahana, mor çiçekli ormangülü ve sarı çiçekli ormangülü yaprak özütlerinin ayçiçeği, mısır ve soya tohumlarının çimlenme ve fide gelişimine etkileri incelenmiştir. Tıbbi bitkilerden elde edilen yaprak  özütlerinin çimlenme ve fide gelişimini engelleyici etkisi ısırgan > karalahana > mor çiçekli ormangülü > sarı çiçekli ormangülü şeklinde bir sıralama izlemiştir. Ekstrakt dozlarının artışına paralel olarak ayçiçeği, mısır ve soya tohumlarının çimlenme ve fide gelişiminde kontrol uygulamasına göre çok önemli azalmalar ortaya çıkmıştır. Artan ekstrakt dozlarının çimlenmeyi ve fide gelişimini engelleyici etkisi bitkiye göre büyük ölçüde değişim göstermiş olup, ısırgan ve karalahana ekstraktlarının engelleyici etkisi diğerlerine göre daha belirgin olmuştur. Isırgan ve karalahana ekstraktlarının %20'lik dozları ayçiçeği ve soya tohumlarında çimlenme ve fide gelişimini tamamen engellemiştir. Sonuç olarak, bu araştırmadan elde edilen bulgular ısırgan ve karalahana yaprak ekstraktlarının ayçiçeği, soya ve mısır tohumlarının çimlenme ve fide gelişimi üzerine çok önemli allelopatik etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract:
The biochemicals synthesized in medicinal and aromatic plants inhibit or promote the growth and development of other plants. This study was carried out with the aim of determining allopathic effect of certain medicinal and aromatic plants widespread in the Black Sea region of Turkey. The effects of leaf extracts of nettle, collard and rhododendrons with purple and yellow flower in different concentrations (0, 5%, 10%, and 20%) on seed germination and seedling growth of sunflower, maize, and soybean were investigated. The inhibitory effects of the leaf extracts on seed germination and seedling growth were in the order of nettle > collard > purple flowered rhododendron > yellow flowered rhododendron. In accordance with increasing extract doses, very significant decreases were observed in seed germination and seedling growth of sunflower, maize and soybean as compared to the control treatment. The inhibitory effect of increasing extract doses varied rather significantly according to plant source of the extract and the inhibitory effects of nettle and collard were much pronounced. The treatments of 20% nettle and collard leaf extracts completely inhibited seed germination and seedling growth in sunflower and soybean. In conclusion, these results indicate that leaf extracts of nettle and collard have strong allopathic effects on seed germination and seedling growth in sunflower, maize, and soybean.