Dîvânu Lugâti't-Türk'e göre Türklerde ordu (Savaş, at ve teçhizat)
The army in the Turks according to Diwan Lughat al-Turk (The war, the horse and the military equipment)
Yazar: PINAR BAYKAL
Danışman: PROF. DR. ERKAN GÖKSU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: 11. yüzyıl = 11. century ; Askeri = Askeri ; Askeri birlikler = Military units ; Askeri hayat = Military life ; Divanü Lugati't-Türk = Divanü Lugati't-Türk ; Kaşgarlı Mahmut = Kaşgarlı Mahmut ; Savaş = War ; Savaş sanatı = Art of war ; Türk tarihi = Turkish history

Özet:
Dîvânu Lugâti't-Türk 11. yy. da Kâşgarlı Mahmud tarafından yazılmıştır. Yaptığım bu çalışmanın amacı, o dönemin Türk Savaş Sanatını bu eserden hareketle incelemektir. O yüzyıllarda, Türkler için çok önemli olan ve çeşitli amaçlar için kullanılan at, savaş araç-gereçleri, kullanılan savaş taktikleri ve orduları üzerine bir araştırma yaptım ve bunu da Dîvânu Lugâti't-Türk'e dayandırdım. Bilhassa İslami döneme ait adabü'l-harb (savaş adabı, strateji, taktik) kitapları, furûsiyye (atçılık, atlı savaşçılık) ve ilmü'n-nüşşâb (okçuluk) kitapları askeri tarihe ışık tutuyor. Fakat Dîvânu Lugâti't-Türk yazıldığı dönem içerisinde her alanda Türk tarihine ışık tutan bir eser niteliğindedir. Araplara Türkçe öğretmek için yazılmış sözlük mahiyetinde olan bu eser, içerisindeki kelimeler, atasözleri ve şiirlerle o dönemi bize ayna misali yansıtır.
Çalışmamın ilk bölümünde Kâşgarlı Mahmud ve Dîvânu Lugâti't-Türk' bahsedeceğim. İkinci bölümde ise kısaca 11. yy. Türk devletlerinden, Türklerin savaş taktiğinden ve ordu yapısından bahsedeceğim. Üçüncü bölümde at türleri, atın kullanıldığı alanlara ve at bakımına değineceğim. Dördüncü bölümde ise Türk ordusunda kullanılan silah çeşitlerinden bahsedeceğim. Tabi ki tüm bunları Dîvânu Lugâti't-Türk ışığında inceleyeceğim. Son olarak çalışmamı ulaştığım sonuçlarla ve kaynakçayla bitireceğim. 

Anahtar Kelimeler: Dîvânu Lugâti't-Türk,  Kâşgarlı Mahmud, Türk Savaş Sanatı.

Abstract:
Dîvânu Lugâti't-Türk was written by Kâşgarlı Mahmud in the 11th century. The purpose of this work I have done is to examine the Turkish Martial Art of that period, based on this work. In those centuries, I did a research on horses, war equipment, war tactics and armies, which were very important for the Turks and used for various purposes, and based this on Dîvânu Lugâti't-Türk. In particular, adabü'l-harb (war etiquette, strategy, tactics) books, furûsiyye (horsemanship, mounted warfare) and ilmü'n-nüşşâb (archery) books belonging to the Islamic period shed light on military history. However, Dîvânu Lugâti't-Türk is a work that sheds light on Turkish history in every field during the period it was written. This work, which is a dictionary written to teach Turkish to Arabs, reflects that period to us like a mirror with the words, proverbs and poems in it.
In the first part of my work, I will talk about Kaşgarlı Mahmud and Dîvânu Lugâti't-Türk. In the second part, I will briefly talk about the 11th century Turkish states, the war tactics of the Turks and the army structure. In the third part, I will talk about horse types, the areas where the horse is used and horse care. In the fourth part, I will talk about the types of weapons used in the Turkish army. Of course, I will examine all these in the light of Dîvânu Lugâti't-Türk. Finally, I will end my study with the conclusions I have reached and a bibliography.

Keywords: Dîvânu Lugâti't-Türk, DLT, Kâşgarlı Mahmud, Turkish War Art.