20. yüzyıl Türk resim sanatında karakteristik portre incelenmesi
Review of characteristic portraits in 20th century Turkish painting
Yazar: FATMA AKÇA
Danışman: PROF. DR. YUSİF ALİZADE
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Karakter = Character ; Karakteristik özellikler = Characteristic properties ; Portre = Portrait ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Ressamlar = Painters ; Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
Portre ve figüratif resimlerde karakter özelliği izleyiciye yansıtılan en önemli etkendir. Portreler geçmişte yaşayanları günümüze ulaştırarak, onları tanımamızı sağlayan sanat eserleridir. Portre resmi, resim tarihinin bütün dönemlerinde dini, politik ve güncel yaşam konularında kullanılan resimlerdir. Ressam kendini ifade edebilme biçimi olarakda portre sanatına önem vermiştir. Bu nedenle, yüzyıllar önce sanat malzemesi olarak tuval üzerine aktarılan portreler günümüze kadar hatta geleceğe taşınır.
Sanat tarihinde ilk bilinen portre örnekleri Fayyum portreleridir. Türk Resim Sanatında da portre örneklerine İslamiyetten önce Orta Asya da rastlanmaktadır. Portre örneklerine Uygur, Göktürk, Hun sanatında İslamiyetten sonra Büyük Selçuklu ve Anadolu Selçuklu dönemlerinde çini ve seramiklerde rastlanmaktadır. Osmanlı Devleti döneminde portre minyatür sanatıyla devam etmiştir. Saraya davet edilen yabancı sanatçılar tarafından portre türünün gelişimi sağlanmıştır. Osman Hamdi Bey ve Şeker Ahmet Paşa ilk portre örneklerini veren sanatçılardır. Türk Resim Sanatında Çallı Kuşağında İbrahim Çallı ve Feyhaman Duran portre resimlerinde karakter özelliklerinide yansıtmışlardır. Cumhuriyet döneminde sanata verilen önem, sanatçıların daha özgün ve geleneksellikten uzak, toplumsal konulara değinilerek, yeni üsluplarla eserler üretmelerini sağlamıştır.
Portreyi diğer eserlerden ayıran, kimlik ve karakter özelliklerini ön plana çıkarmasıdır. Portrede temel anlatım; bireyin kendi iç dünyasında yaşadıklarını ve çevreyle iletişim sürecinde birikimlerini yüzünde yakalama ve izleyiciye aktarma çabası vardır.
Araştırmanın içeriğinde, Türk resim sanatında tarihsel süreç içerisinde yer alan portre örnekleri incelenmiş, 20. yüzyıl portre sanatçıları ve eserlerinin karakteristik özelliklerine yer verilmiştir.

Abstract:
Character feature is the most important factor reflected in the viewer in portrait and figurative paintings. Portraits are works of art that bring those who lived in the past to the present and enable us to know them. Portrait painting are paintings used in religious, political and contemporary life issues in all periods of the history of painting. The painter gave importance to portrait art as a way of expressing himself. Therefore, the portraits transferred on canvas as art material centuries ago are carried to the present and even the future.
Fayyum portraits are the first known examples of portraits in the history of art. Examples of portraits in Turkish Painting Art are also found in Central Asia before Islam. Portraits in Uyghur, Göktürk, Hun art can be found in tiles and ceramics during the Great Seljuk and Anatolian Seljuk periods after Islam. During the Ottoman period, portrait continued with miniature art. The development of the portrait type was provided by the foreign artists invited to the palace. Osman Hamdi Bey and Şeker Ahmet Pasha are the artists who gave the first portraits. İbrahim Çallı and Feyhaman Duran in the Çallı Generation in Turkish Painting Art reflected the character traits in their portrait paintings. The importance given to art during the Republic period enabled the artists to produce works with new styles by focusing on social issues, which are more original and far from traditional.
What distinguishes portrait from other works is that it emphasizes identity and character traits. Basic expression in the portrait; There is an effort to capture the experiences of the individual in his own inner world and his accumulation in the process of communication with the environment on his face and transfer it to the audience.
In the content of the study, the portrait samples in the historical process of Turkish painting were examined, and the characteristic features of 20th century portrait artists and their works were included.