Salvia türleri uçucu yağlarının herbisidal etkilerinin belirlenmesi
Determination of the herbicidal effects of Salvia species essential oils
Yazar: MUSTAFA KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. ŞABAN KORDALI
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, Salvia spp. uçucu yağlarının kültür alanlarında sorun oluşturan farklı yabancı ot türlerinin tohum çimlenmesi ve kök gelişimi üzerine bio-herbisidal etkileri araştırılmıştır.
Yöntem: Şanlıurfa ve Erzurum illerinden toplanan Salvia candidissima Vahl subsp. occidentalis., Salvia ceratopylla L., Salvia staminea Montbret & Aucher ex Bentham., Salvia multicaulis Wahl. ve Salvia virgata Jacg. türlerine ait yaprak, çiçek ve sap materyallerinden elde edilmiş olan uçucu yağlar kullanılmıştır. İzole edilen uçucu yağların GC ve GC-MS yöntemleriyle analizleri yapılmıştır. Elde edilen uçucu yağlar Rumex crispus L. (Kuzukulağı), Amaranthus retroflexus L. (Kırmızı köklü tilkikuyruğu), Convolvulus arvensis L. (Tarla sarmaşığı), Melilotus officinalis L. (Limon otu), Thlaspi arvense L. (Tarla akça çiçeği), Cephalaria transylvanica L. Schrad. (Tarla pelemiri) ve Sisymbrium loeselii L.(Bülbül otu) yabancı ot türlerine karşı in vitro koşullarında kullanılmıştır.
Bulgular: Elde edilen uçucu yağların GC ve GC-MS analizleri sonucunda bu uçucu yağların ana bileşenleri: Salvia candidissima; Spathulenol (%20,78), α-copaene (%12,51), β-Caryophyllene (%10,29), Salvia ceratophylla; γ-muurolene (%18,09), Germacrene D (%10,78), δ-cadinene (%8,81), γ-cadinene (%8,70), Salvia multicaulis; Camphor (%12,84), Borneol (%7,68), α-Pinene (%7,67), Valeranone (%6,89), β-Eudesmol (%6,78), Myrtenol (%6,53), Salvia staminea; Spathulenol (%38,55), Caryophyllene oxide (%19,55), Salvia virgata; Caryophyllene oxide (%39,33), Spathuleno (%l2,18), β-Caryophyllene (%8,70) ve Germacrene D (%6,46) olarak belirlenmiştir. Laboratuvar şartlarında uçucu yağ türüne ve uygulanılan yabancı ot türüne göre farklılık görülmekle birlikte uygulanan doz arttıkça tohum çimlenmesi, kök ve sürgün büyümesi üzerine herbisidal etkinin arttığı gözlemlenmiştir. En yüksek herbisidal etki Salvia multicalis türünde görülmüştür. Cephalaria transylvanica ve Sisymbrium loeselii'nin uçucu yağlara karşı en hassas, Rumex crispus'un ise en dirençli tür olduğu görülmüştür. 
Sonuç: Salvia türlerinde elde edilen uçucu yağların ülkemiz tarım alanlarında ciddi sorun oluşturan Rumex crispus (Kuzukulağı), Amaranthus retroflexus (Kırmızı köklütilkikuyruğu), Convolvulus arvensis (Tarla sarmaşığı), Melilotus officinalis (Limon otu), Thlaspi arvense (Tarla akça çiçeği), Cephalaria transylvanica (Tarla pelemiri) ve Sisymbrium loeselii (Bülbül otu) yabancı otların tohum çimlenmesine karşı alternatif biyo-herbisit olarak uygulanabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
Purpose: In this study, the bio-herbicidal effects of plant essential oils on seed germination, root growth and green parts of different weed species were investigated.
Method: Essential oils obtained from the leaves, flowers, and stems of Salvia candidissima Vahl subsp. occidentalis., Salvia ceratopylla L., Salvia staminea Montbret & Aucher ex Bentham., Salvia multicaulis Wahl. and Salvia virgata Jacg. species, which was collected from Şanlıurfa and Erzurum provinces were used. Isolated essential oils were analyzed by GC and GC-MS method.  The herbicidal activity of the essential oils against weed species of Rumex crispus L. (Lamb's ear), Amaranthus retroflexus L. (Red rooted foxtail), Convolvulus arvensis L. (Field ivy), Melilotus officinalis L. (Lemongrass), Thlaspi arvense L. (Field maple flower. ), Cephalaria transylvanica L. Schrad. (Field balm) and Sisymbrium loeselii L. (Bulbul grass) were invistigated in in vitro conditions.
Findings: As a result of GC and GC-MS analysis of the isolated essential oils, the main components of these essential oils are: Salvia candidissima; Spathulenol (%20,78), α-copaene (%12,51), β-Caryophyllene (%10,29), Salvia ceratophylla; γ-muurolene (%18,09), Germacrene D (%10,78), δ-cadinene (%8,81), γ-cadinene (%8,70), Salvia multicaulis; Camphor (%12,84), Borneol (%7,68), α-Pinene (%7,67), Valeranone (%6,89), β-Eudesmol (%6,78), Myrtenol (%6,53), Salvia staminea; Spathulenol (%38,55), Caryophyllene oxide (%19,55), Salvia virgata; Caryophyllene oxide (%39,33), Spathuleno (%l2,18), β-Caryophyllene (%8,70) and Germacrene D (%6,46). Although there is a difference according to the type of essential oil and the weed type applied under laboratory conditions, it has been observed that the herbicidal effect of the essential oils on seed germination, root and shoot growth increases as the dose increases. The highest herbicidal effect was seen in Salvia multicalis species. Cephalaria transylvanica and Sisymbrium loeselii were the most sensitive to the essential oils, while Rumex crispus was the most resistant. 
Result:  It has been determined that the essential oils obtained from Salvia species can be applied as an alternative bio-herbicide against seed germination of Rumex crispus (Lamb's ear), Amaranthus retroflexus (Red rooted foxtail), Convolvulus arvensis (Field ivy), Melilotus officinalis (Lemon grass), Thlaspi arvense (Field maple flower), Cephalaria transylvanica (Field balm) and Sisymbrium loeselii (Nightingale grass), which cause a serious problem in the agricultural areas of our country.