Sosyal güvenlik sistemlerinde özel emeklilik programlarının yeri ve gelişimi
The role and development of private pension programs in social security systems
Yazar: SUAT UĞUR
Danışman: PROF. DR. ALİ NAZIM SÖZER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Sigortacılık = Insurance ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Sosyal güvenlik = Social security ; Sosyal güvenlik sigortaları = Social security insurances ; Sosyal güvenlik sistemleri = Social security systems ; Özel emeklilik = Private pension ; Özel sigortacılık = Private insurance ; Özel sigortalar = Private insurances ; Özel sosyal güvenlik sistemi = Private social security system

Özet:
SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMLERİNDE ÖZEL EMEKLİLİK PROGRAMLARININ YERİ VE GELİŞİMİ ÖZET Sosyal güvenliğin sağlanmasında kullanılan sosyal sigortalar, nüfusun yaşlanması nedeniyle finansman sorunları ile karşılaşmıştır. Bu sorunların aşılması için emekli maaşlarının miktarı azaltılmış, emeklilik yaşı yükseltilmiş ve prim oranları artırılmıştır. Söz konusu önlemler, finansman sorunlarının çözümlenmesini kolaylaştırmış ancak, bireylerin emeklilik dönemlerindeki hayat standartlarında düşüşler meydana getirmiştir. Bireylerin emeklilik dönemlerindeki hayat standartlarını yükseltmek için ilave gelir arayışları, özel sigortalardan yararlanma yaklaşımını ortaya çıkarmıştır. Bu kapsamda emeklilik sistemlerinde yeniden yapılanma çalışmaları dünya genelinde hızla yaygınlaşmıştır. Yapılan reformlar, emeklilik sistemlerinde çok ayaklı yapıyı başlatmıştır. Çok ayaklı yapının en az bir ayağında özel emeklilik programları yer almıştır. Birinci ayak, kamunun denetiminde ve yönetiminde faaliyet gösteren sosyal sigortalardır. Amacı herkese, asgari düzeyde yaşam standardı verecek bir sosyal gelir sağlamaktır. İkinci ayak, işkolu veya işyeri bazlı ve genellikle işverenler tarafından finanse edilen mesleki emekliliktir. Üçüncü ayak, bireysel tercihleri öne çıkaran, tamamen fonlu, genellikle bireylerce finanse edilen ve emeklilik döneminde ilave gelir sağlamayı amaçlayan özel emeklilik programlarıdır. Gelişmiş ülkelerde özel emeklilik programlan gönüllülük esasına dayalı olarak kurulmuştur. Gelişmekte olan ülkelerde ise, özel emeklilik programlan zorunluluk esasına dayalı olarak tesis edilmiştir. Dünya genelinde yapılan reformlar paralelinde ülkemizdeki emeklilik sistemi de çok ayaklı bir yapılanma sürecine girmiştir. Nisan 2001 tarihinden itibaren yasal bir dayanak kazanan bireysel emeklilik sistemi, Ekim 2003tarihinden itibaren üye kaydetmeye başlamıştır. Gelişmekte olan bir ülke olmamıza rağmen dünya genelindeki yaygın uygulamanın aksine ülkemizdeki bireysel emeklilik sistemi gönüllülük esasına dayalı olarak kurulmuştur. Hayat sigortacılığında elde edilemeyen başarılı sonuç, bireysel emeklilik sisteminin başlangıcındaki en önemli sorunlar arasında görülmektedir. Yasal alt yapısı iyi hazırlanan ve katılımcılara emeklilik döneminde ilave gelir sağlamayı amaçlayan bireysel emeklilik sisteminin ortaya koyacağı performans tüm kesimler tarafından merak edilmektedir. Sistemin başarılı olması; özellikle katılımcılar, emeklilik şirketleri, piyasalar ve devlet açısından çok önem taşımaktadır. vı

Abstract:
THE ROLE AND DEVELOPMENT OF PRIVATE PENSION PROGRAMS IN SOCIAL SECURITY SYSTEMS ABSTRACT Social insurances used for providing social security have faced financial problems due to population ageing. In order to overcome these problems, the amount of pensions has been decreased, retirement age has been increased, and premium rates have increased as well. These measures helped financial problems to be solved, however, they also caused to decrease in standard of living of individuals in their retirement periods. Additional income demands of individuals for rising standard of living in their retirement periods led to come out the approach for using private insurances. Thus, studies for reforms in pension systems have rapidly become widespread around the world. The reforms led to begin multi-pillar structure in pension systems. At least one pillar of this multi-pillar structure has been pivate pension programs. The first pillar consists of social insurances which are publicly managed and supervised. Its purpose is to provide an income for minimum standard of living. The second pillar consists of occupational pensions which are generally financed by employers on the basis of occupation or firm. The third pillar is a private pension program which is fully funded, generally financed by individuals based on personal preferences and aims to provide additional income in retirement period. Private pension programs are established on voluntary basis in developed countries. In the developing countries, they are esatablished on mandatory basis. In parallel with the world-wide reforms, our country's pension system has also been towards multi-pillar structure. Individual pension system gained legal basis in April, 2001 and began to enroll since Octaber, 2003. Although our country is a developing country, its individual pension system has been Vllestablished on voluntary basis, which is contrary to world-wide implementation. The failure of life insurance has been seen as the main obstacle at the beginnig stage of individual pension system. The individual pension system has a good legal base, it has aimed to provide additional income to participants on their retirement periods, and now, all parties wonder at the performance it will put forward. The success of the system has great importance particularly for participants, pension companies, markets and government. Vlll