Yeni bir Nurcu oluşum olarak "Hayalhanem"
"Hayalhanem", as a new Nurcu formation
Yazar: HASAN SARI
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ KİRMAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cemaatler = Communities ; Dini gruplar = Religious groups ; Hayalhanem = Hayalhanem ; Nur Cemaati = Nur Community ; Nurculuk = Nurculuk ; Sayısallaştırma = Digitization ; Sosyal medya = Social media ; YouTuber = YouTuber ; İslami söylem = Islamic discourse ; İslamiyet = Islam

Özet:
Toplumsal bağlam ile teknolojik bağlamın her geçen gün iç içe geçtiği sosyal hayat, yeni çağda hızlı bir değişim sergilemektedir. Din ile sosyal medyanın kesiştiği noktada dinî gruplaşmanın "nasıl"ının ve "neden"inin peşine düşüldüğü bu saha araştırmasında "dijital Nurcu" bir oluşum sayılabilecek "Hayalhanem" derneği incelenmiştir. Çalışma; nitel araştırma yaklaşımı benimsenerek etnografik desen ile hazırlanmış, yer yer nicel verilere de başvurulmuştur. Dinî dijitalleşme olgusuna eleştirel yaklaşılmış, grubun kullandığı dinî söylem medya bağlamında irdelenmiştir. Sonuçta postseküler toplumun yapısal dindarlığından yararlanan yeni bir dinî oluşumla karşılaşılmıştır. Bu yeni oluşumun "modern kült" organizasyonlara benzeyen bir küçük grubu ve bir de söylemin kadraja indirgendiği "dijital cemaat" boyutu vardır. Gelenekten farklı olma iddiasında, iktisadi yapıdan güç alan, arz-talep denge noktasında üretilen bir grup imajı söz konusudur. Üstelik "Hayalhanem" ve benzeri ağ tabanlı Nurcu oluşumların bir dinî kolektiviteye dönüştükleri görülmüştür. Yeni medyanın genç youtuber'ları eşliğinde, slaktivizmin gölgesinde, Türkiye'nin kendine mahsus konjonktüründen hareketle ortaya çıkan "marka sunumlu" bu gruplar dinî piyasayı canlandırmaktadır. Varlığını sosyal medyaya borçlu olan dijital kolektivite renk ve kabuk değiştirmiş olsa da dillendirilen söylemin geleneksel Nurculardan farklı olmadığı tespit edilmiştir. Ancak İslami düşünce, yeni örgüt formları ile dijitalde varlık kesbederken yaşam dünyasına sızan bir araç konforu; üyelik, mekân, dünya görüşü, hareket ve sosyalleşme tarzını etkilemektedir.

Abstract:
Social life is going through a rapid transformation in the new age, as the social context and the technological connection are intertwined with each passing day. In this field research, in which the "how" and "why" of religious grouping are pursued at the intersection of religion and social media; "Hayalhanem" community, which can be considered a "digital Nurcu" formation, has been examined. The study; It was prepared with an ethnographic design by adopting a qualitative research approach, and quantitative data was also used from time to time. The religious digitalization phenomenon was approached critically, and the religious discourse used by the group was examined in the context of the media. As a result, a new religious formation benefiting from the structural religiosity of the post-secular society has been encountered. These new formations have a small group similar to "modern cults" and a "digital community" dimension where discourse is reduced to the frame. There is a group image that claims to be different from tradition, powered by the economic structure, produced at the point of supply-demand balance. Moreover, it has been seen that "Hayalhanem" and similar network-based Nurcu formations have turned into a religious collectivity. Accompanied by the young youtubers of the new media, these "brand-presented" groups, which emerged from Turkey's unique conjuncture in the shadow of slativism, revive the religious market. Although the digital collectivity, which owes its existence to social media, has changed its color and shell, it has been determined that the discourse that is spoken is not different from the tradition. While the Islamic thought gains digital presence in new forms, comfort; influences organization, location, worldview, mode of action, and socialization.