Ankilozan spondilitli hastalarda fibromiyalji sendromu ve hastalık aktivitesi, fonksiyonel durum ve yaşam kalitesi ile ilişkisi
Association with fibromyalgia syndrome and disease activity, functional status and quality of life in patients with ankylosing spondylitis
Yazar: SELİM SAYIN
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ ACAR SİVAS
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Ankilozan spondilit; sakroiliak eklemler başta olmak üzere, aksiyal omurga tutulumu ile seyreden, aksiyal tutuluma periferik eklem tutulumu ve eklem dışı klinik bulguların da eşlik edebildiği, kronik bir inflamatuar bir hastalıktır. Yaygın kas iskelet sistemi ağrıları, yorgunluk, uyku problemleri, kognitif bozukluklar, tutukluk, bazı somatik yakınmalar ve belli vücut bölgelerinde hassasiyet ile karakterize bir tablo olan fibromiyalji sendromunun AS'e eşlik edebileceği gösterilmiştir. 
Çalışmaya; Kasım 2015 – Aralık 2016 tarihleri arasında, ANEAH Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Kliniği romatizmal hastalıklar izlem polikliniğinde takipli 127 AS hastası ve farklı nedenlerle fiziksel tıp ve rehabilitasyon polikliniğine başvurmuş, 18 yaş üzeri inflamatuar romatizmal hastalığı olmayan 43 kişi kontrol grubu olarak dahil edildi. Hastaların dermografik özellikleri, VKI, sabah tutukluğu süresi, HGD, DGD, BASDAI, BASMI, BASFI, ASDAS, MASES, HAQ-S, FEA ve SF-36 skorları kaydedildi.
AS'li hastaların %33,9' unda FMS varken, kontrol grubunun %25,6' sında  FMS tespit edildi (p=0.31). Hastalar AS ve FMS varlığına göre 4 gruba ayrıldı (Grup 1: AS+FMS+, Grup 2: AS+FMS-, Grup 3: AS-FMS+ ve Grup 4: AS-FMS-). HGD skorları grup 1'in 6,6 ± 2,3 grup 2' nin 4,1 ± 2,5  grup 3' ün 6,4 ± 2,3 grup 4' ün 3,3 ± 2,8 olarak ölçüldü. DGD skorları grup 1'in 6,6 ± 2,3  grup 2'nin 4,1 ± 2,5  grup 3'ün 5,1 ± 3,1  grup 4'ün 2,2 ± 2,1 olarak ölçüldü. BASDAI ortalamaları; grup 1'de  6,1 ± 1,6  grup 2' de 3,2 ± 2,1  grup 3'de 5,7 ± 2,6  grup 4' de 2,2 ± 1,9 idi. En yüksek skor 1. Grupta iken en düşük skor kontrol grubunda idi. FMS tanısı olan grupların BASDAI ortalaması diğer gruplardan istatistiksel olarak anlamlı iken (p<0.05), birbirleri arasında alamlı fark saptanmadı. Sadece AS tanılı gruplarda ölçülen BASMI skoru grup 1'de 3,8 ± 1,6 iken grup 2'de 3 ± 1,5 idi. BASFI skor ortalamaları grup 1'de 4,5 ± 2,7  grup 2'de 1,7 ± 1,9   grup 3'de 3,2 ± 1,7   grup 4'de 1,2 ± 1,6 idi. ASDAS skoru ortalamaları sırası ile 3,6 ± 0,9   2,4 ± 0,9   2,9 ± 0,9   1,6 ± 0,8 olarak saptandı. En yüksek ASDAS değer ortalaması grup 1' de  en düşük ortalama ise grup 4 de bulundu. 1.grup ortalama değeri  2. ve 4.grup ortalama değerinden istatistiksel anlamlı düzeyde yüksekti (p<0.05). MASES skorları gruplar arasında sırasıyla 6,3 ± 4,1   2,4 ± 2,6   5,3 ± 3,8   1,6 ± 2 olarak tespit edildi. 
Çalışmaya katılan AS'li hastalar; BASDAI skoruna göre 2 gruba (<4 düşük hastalık aktivitesi, ≥4 yüksek hastalık aktivitesi), ASDAS skoruna göre 4 gruba (≤1.3 inaktif hastalık, 1.4-2 orta derecede hastalık aktivasyonu, 2.1-3.5 yüksek hastalık aktivitesi ve  >3.5 çok yüksek hastalık aktivitesi) ayrılarak parametreler karşılaştırıldı ve FMS sıklığı ile olan ilişkisi incelendi.
Sonuç olarak; çalışmamızda AS hastalarda FMS sıklığı sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek saptanmazken, her iki grubunda FMS sıklığının normal popülasyondan yüksek olması dikkat çekmiştir. Bu yüksekliğin çalışmamızda kullanılan modifiye ACR 2011 FMS kriterlerine ve çalışmamıza katılan bireylerin düşük sosyal, ekonomik, kültürel yapısıyla ilişkili olabileceği düşünülmüştür. Hem BASDAI hemde ASDAS skorlarıyla saptanan hastalık aktivitesinin FMS sıklığı ile korele olduğu gösterilmiştir. Bu sonucun hastalık aktivitesi ölçüm parametrelerinde kullanılan ağrı ve fonksiyonel kayıp ölçeklerinin aynı zamanda FMS kliniğinde baskın olması sebebiyle ortaya çıkmış olduğu düşünülmüştür. AS hastalık aktivitesi ile artan yaşam kalitesi bozukluğu ve fonksiyonel kaybın benzer klinik seyri sebebiyle FMS tanısını kolaylaştırdığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
daha sonra doldurulacaktır