Küçük çocuklarda anne-çocuk beslenme etkileşimlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of mother-child feeding interactions in young children
Yazar: KEVSER NUR YALÇINER
Danışman: PROF. DR. PERRAN BORAN
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Beslenme sorunları, erken çocukluk döneminde sık karşılaşılan davranışsal
problemlerden biridir ve yeme problemlerinin temelinde bakım verenle ilişki
dinamikleri belirleyici olabilir. Bu çalışmanın birincil amacı, tamamlayıcı
beslenmeye geçen çocuklarda, anne-çocuk arasındaki beslenme etkileşimini Chatoor
Beslenme Ölçeği kullanarak değerlendirmek ve beslenme zorluğu olan ve olmayan
çocuklar arasındaki farklılıkları tespit etmektir. İkincil amaç, beslenme esnasındaki
anne-bebek etkileşimini etkileyebilecek faktörleri değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Nisan 2022- Eylül 2023 tarihleri arasında, sosyal medya
duyurusu ile davet edilen, 6-36 ay arası, kriterlerimizi karşılayan 77 çocuk çalışmaya
dahil edildi. Çocukların beslenme zorluğu olup olmamaları anne beyanına göre
belirlendi ve sosyodemografik verileri yapılandırılmış anket aracılı görüşmeyle elde
edildi. Anne-bebek arasında öğün esnasındaki etkileşim Chatoor ve arkadaşları
tarafından geliştirilen Beslenme Ölçeği ile değerlendirildi. Annede depresyon
semptomlarını sorgulamada Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EPDS),
kaygı düzeylerini değerlendirmede Yaygın Anksiyete Bozukluğu Testi-7 (YAB-7),
anne ve bebek arasındaki ilişkiyi ve bağlanmayı incelemede Doğum Sonrası
Bağlanma Ölçeği (DSBÖ) kullanıldı. Bebeklerin uykusu genişletilmiş 'Kısa Bebek
Uyku Anketi' (KBUA) ile değerlendirildi.

Bulgular: Beslenme sorunu tarif edilen grupta, anne eğitim süresi (p= 0.012) ve
baba eğitim süresi (p=0.036) kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha kısadır.
Çalışma grubunda, öğün süresi anlamlı olarak daha uzun bulundu (p=0.027).
Ebeveynlerin uyku sorununa ilişkin algıları açısından iki grup arasında anlamlı fark
izlenmedi. Beslenme sorunu tarif edilen çocukların annelerinde EPDS puanı
ortalaması anlamlı yüksek bulundu (p=0.034). Videoların iki değerlendirici
tarafından Chatoor Beslenme Ölçeği'ne göre analizinde tüm alt ölçeklerde güven
aralığı çok iyi (SKK: 0,81–1,0) olarak bulundu ve 46 ölçek maddesinin 4'ünde
değerlendiriciler arası %100 uyum sağlandı. İki değerlendirici arasında varılan
uzlaşıya göre yapılan video analizlerinde, "Anne-bebek çifti karşılıklığı" puanı
beslenme sorunu olmayanlarda daha yüksek (p=0.004) bulundu. Beslenme sorunu

7
olanlarda ise "Anne-bebek çifti çatışması" (p=0.028), "Konuşma ve dikkat dağıtma"
(p=0.044), "Kontrol etmek için mücadele" (p=0.039) puanları anlamlı olarak daha
yüksekti. Temel bileşen analizine göre, ölçeğin 43 maddeli ve dört faktörlü yeni bir
versiyonu elde edildi. Buna göre, "Anne-bebek çatışması" (p=0.013) ve "Duyarlı
olmayan beslenme" (p=0.035) alanlarındaki puanlar, beslenme sorunu olanlarda;
"Anne-bebek çifti karşılıklığı" (p=0.005) puanı ise beslenme sorunu olmayanlarda
daha yüksek bulundu. "Kontrol etmek için mücadele" (p=0.326) alt ölçeğinde ise iki
grup arasında anlamlı bir fark yoktu.

Sonuç: Çalışmamız, değerlendirici iki çocuk hekimi arasındaki yüksek uyum göz
önünde bulundurulduğunda, Türk çocuklarında beslenme sorunlarına objektif
yaklaşımda gözlemsel bir yöntem içeren Chatoor Beslenme Ölçeği'nin
kullanılabileceğine işaret etmektedir. Beslenme sorunu olanlarda annenin depresif
semptomlarının sık olduğunun belirlenmesi, ikili etkileşimde annenin ruh sağlığının
önemli bir etken olduğu desteklemektedir. Beslenme sorunu olan küçük çocuklara
yapılacak müdahaleler çocuğun ağırlığına odaklanmak yerine, anne-çocuk
karşılıklığının artırılmasına ve anne-çocuk arasındaki çatışmanın azaltılmasına
yönelik olmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Beslenme zorluğu; küçük çocuklar; anne-çocuk karşılıklığı;
Chatoor Beslenme Ölçeği; duyarlı beslenme

Abstract:
Aim: Feeding problems are one of the most common behavioral problems in early
childhood, and relationship dynamics with the caregiver may be the underlying cause
of feeding problems. The primary purpose of this study is to objectively evaluate the
feeding interactions between mother and child during transition to complementary
feeding and to identify differences between children with and without feeding
difficulties. The secondary aim is to evaluate factors that may affect mother-infant
interaction during feeding.
Material and Methods: Between April 2022 and September 2023, 77 children
aged from 6 to 36 months who were invited via social media announcement and met
our eligibility criteria were included in the study based on mother's report on feeding
difficulties. Sociodemographic data were obtained by during clinical interview using
a structured questionnaire. The Edinburgh Postpartum Depression Scale (EPDS) was
used to assess about maternal depression symptoms, the Generalized Anxiety
Disorder Test-7 (GAD-7) was used to evaluate anxiety levels, and the Postnatal
Attachment Scale (PPBQ) was used to examine the relationship and attachment
between mother and child.
Results: Mother's and father's educational years (p = 0.012), (p = 0.036) were
significantly shorter in children with feeding difficulties compared to the control
group. Meal duration was found to be significantly longer in the study group
(p=0.027). There was no significant difference between the two groups in terms of
parents' perceptions of sleep problems. The mean EPDS score was found to be
statistically significantly higher in mothers of children with feeding difficulties
(p=0.034). In the analysis of the videos according to the Chatoor Feeding Scale by
two evaluators, the confidence interval in all subscales was found to be very good
(ICC: 0.81–1.0) and 100% agreement between evaluators was achieved in 4 of the 46
scale items. According to the consensus reached between the two evaluators in the
video analysis, the "Dyadic reciprocity" score was found to be higher (p = 0.004) in
those without feeding problems. "Dyadic conflict" (p=0.028), "Talking and
distraction" (p=0.044), and "Struggle to control" (p=0.039) scores were significantly

9
higher in those with feeding problems. Principal component analysis revealed a 43
item scale with four factor solution. Scores in subdimensions of "Dyadic conflict"
(p=0.013) and "Non-responsive feeding" (p=0.035) were lower in those with feeding
problems; the "Dyadic reciprocity" score (p=0.005) was found to be higher in those
without feeding problems. There was no significant difference between the two
groups in the "struggle to control" (p=0.326) subscale.

Conclusion: Our study indicates that Chatoor Feeding Scale including an
observational method can be used to objectively approach feeding problems in
Turkish children, considering the high agreement between the two assessors. The
finding that mothers' depressive symptoms are common in those with feeding
problems supports that the mother's mental health is an important factor in bi-
directional interaction. Interventions for young children with feeding problems
should focus on increasing mother-child reciprocity and reducing the conflict
between mother and child, rather than focusing on the weight of the child.

Key words: Feeding difficulty; young children; dyadic reciprocity; Chatoor Feeding
Scale; responsive feeeding