Birinci basamak sağlık kuruluşuna başvuran 30 yaş ve üzeri bireylerde kardiyovasküler risk faktörleri ve yaşam kalitesi ilişkisi
Relation of cardiovascular risk factors and quality of life in individuals visiting a primary healthcare center
Yazar: MEHMET SAĞIROĞLU
Danışman: PROF. DR. OSMAN GÜNAY
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Risk faktörleri = Risk factors ; SF-36 Sağlık Taraması = SF-36 Health Survey ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Toplum sağlık merkezleri = Community health centers ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, Kayseri il merkezindeki birinci basamak sağlık kuruluşuna başvuran 30 yaş ve üzeri bireylerde kardiyovasküler risk faktörleri ve yaşam kalitesi ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma Kayseri ilinde Talas 1 nolu Aile Sağlığı Merkezi'ne herhangi bir nedenle başvuran 30 yaş ve üzeri bireylerde yapıldı. Minimum örneklem büyüklüğü 323 kişi olarak hesaplandı ve araştırmaya 400 kişi dahil edildi. Araştırma grubundaki bireylere; sosyodemografik özellikleri ve kardiyovasküler risk faktörleri ile ilgili 35 soru içeren anket formu yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulandı. Yaşam kalitesini değerlendirmek için ise SF-36 yaşam kalitesi ölçeği uygulandı. Total kolesterol, trigliserid, HDL, LDL ve açlık kan glukozu ölçümleri yapıldı. Ayrıca, bu bireylerin boy, ağırlık, bel ve kalça çevresi ve kan basıncı ölçümleri yapıldı. Bireylerin yaşam kalitesi puanları ile sosyodemografik özellikleri ve kardiyovasküler risk faktörleri karşılaştırıldı.
Bulgular: Araştırma grubundaki bireylerin %23.2'si erkek olup, bireylerin yaş ortalaması 46.5±12.5 yıl idi. Araştırma grubundaki bireylerin %39.5'inde hipertansiyon, %14.5'inde diabetes mellitus, %47.8'inde hiperlipidemi mevcuttur. Araştırma grubundaki bireylerin %42.3'ünün şişman, %64.8'inin abdominal şişman olduğu bulunmuştur. Her gün sigara içenlerin oranı %23.0, düzenli egzersiz yapanların oranı %27.3 olarak bulunmuştur. Araştırma grubunda, yaşam kalitesinin tüm boyutlarında erkekler kadınlara göre istatistiksel açıdan önemli şekilde daha yüksek puanlar almıştır (p<0.05). Araştırma grubundaki bireylerde kronik hastalık olması, abdominal obezite olması, kadın cinsiyet, ileri yaş, düşük eğitim seviyesi, hiç egzersiz yapmama, sigara içme gibi çok sayıda tıbbi ve sosyodemografik faktör yaşam kalitesi ile ilişkili bulunmuştur.
Sonuç: Yaşam kalitesi; kronik hastalığı olanlarda olmayanlara göre, kadınlarda erkeklere göre, hiç egzersiz yapmayanlarda düzenli veya ara sıra egzersiz yapanlara göre daha kötüdür. Bireylerin yaşam kalitesini etkileyen çok sayıda tıbbi ve sosyal faktör olup, hem bireyler hem de sağlık personeli bu konuya gereken önemi vermelidir.

Anahtar kelimeler: Kardiyovasküler risk faktörleri, kronik hastalık, SF-36, yaşam kalitesi

Abstract:
Aim: In this study, we aimed to investigate the relations between cardiovascular risk factors and quality of life in patients aged ≥30 years who visited primary healthcare center.
Material and Method: We performed this study on individuals aged ≥30 years who visited the Talas No.1 Family Health Center in the provincial center of Kayseri province. The minimal sample size was calculated as 323 participants and 400 people were included in the study. The participants were subjected to a face-to-face interview using a questionnaire including 35 question about their sociodemographic characteristics and cardiovascular risk factors. The quality of life was assessed by the SF-36 Health Survey. Blood samples were collected to measure the total cholesterol, triglyceride, HDL, LDL and fasting blood glucose levels. Moreover, these patients were also evaluated with regard to height, weight, as well as waist and hip circumference. The quality of life scores were compared according to the sociodemographic characteristics and the cardiovascular risk factors.
Results: 23.2% of participants were male, the mean age was 46.5±12.5 years. As 39.5% of the participants had hypertension, 14.5% had diabetes mellitus, and 47% had hyperlipidemia. While 42.3% of the participants were obese, 64.8% had abdominal obesity. Moreover, 23.0% smoked everyday and 27.3% exercised regularly. In our study, men scored significantly higher points in every dimension of SF-36 than women (p<0.05). Many medical and sociodemographic factors such as chronic disease, abdominal obesity, female gender, advanced age, poor educational status, lack of exercising, and smoking were found to have association with quality of life. 
Conclusion: Having a chronic disease, having female gender, and absence of exercise were observed to have a negative impact on quality of life. There are many medical and social factors influencing the quality of life, and both patients and medical staff should pay attention to this fact. 

Keywords: Cardiovascular risk factors, chronic disease, SF-36, quality of life