Tiyatroda multimedya kullanımı ve Yeşim Özsoy rejilerinde incelenmesi
Multimedia use in the theater and its investigation in Yeşim Özsoy registers
Yazar: ERDOĞAN ÜNLÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VECİHE ÖZGE ZEREN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Drama ve Oyunculuk Ana Sanat Dalı / Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
20.yy'da yaşanan sosyo-ekonomik, sosyo-kültürel, tarihsel, bilimsel ve teknolojik gelişmelerin dönüştürücü hızı, dönemin sanat hareketlerini de etkisi altına almış ve klasik sanat anlayışının aşılmasına öncülük edecek yenilikçi eğilimlerin ortaya çıkışına zemin hazırlamıştır. Tiyatro alanında yaşanan köklü değişimler; tiyatronun teatralleşerek, kendine özgü araçların arayışına girmesi, hiyerarşik yapının kırılması, metnin dönüşümü, oyunculuk yöntemleri, mekânın işlevselliği, oyun alanı ile seyir alanı ilişkisi, seyircinin konumu ve işlevselliği, katarsis kavramının dönüşümünü beraberinde getirmiş; tiyatronun öz ve biçim ilişkisini ciddi biçimde etkilemiştir. Günümüze kadar uzanan bu süreç içerisinde sanat pratiklerinin temsili konusu hala önemli bir sorunsal olarak gözükmektedir. 
İçinde bulunduğumuz 21.yy, bilimin ilerlemesiyle beraber yaşanan gelişmeler, telefon, kamera, televizyon, internet vb. araçlarla iletişimin hızlanmasını sağlamış ve bilginin yayılma hızına bağlı olarak tiyatronun da birçok disiplin ve bilimsel yeniliklerden etkilenerek tiyatroda çoklu ortamın zeminini oluşturmuştur. Tiyatroda, projeksiyon gibi görece daha eski multimedya araçlarının kullanımı, günümüzde teknolojik gelişmelerle entegre olarak video, video-art, film, animasyon, ses sistemleri, sanal gerçeklik araçları vb. unsurların birlikte kullanımı, sanatın öz-biçim ilişkisinin tekrar sorgulanmasını gerekli kılmıştır. Ayrıca bunlara bağlı olarak sinematografiden yararlanılmaya başlanması, sahne-seyirci ilişkisi bakımından çeşitli biçimsel gelişmelere imkân sağlamıştır. Özellikle iletişim alanındaki gelişmeler tiyatroyu olumlu yönde etkilemiş ve multimedya kullanımını hızlandırmıştır. Wagner'den bu yana disiplinler arası bir sanat olduğuna vurgu yapılan tiyatroda, multimedya kullanımının da katkısıyla sahnede çeşitli sunum teknikleri açığa çıkmıştır. Özellikle 20.yy'ın son çeyreğinde görsel kültürün yükselişine sebep olan dijitalleşme çağı, toplum yapısına etkisi olduğu kadar tiyatro alanında da etkin bir unsur olmuştur. Tiyatroda dijital teknolojilerin kullanılması tiyatroda temsil sorunsalına yepyeni bir boyut kazandırmıştır. Bu tez çalışmasında, 19.yy'ın sonlarında tiyatroda yoğun bir şekilde kullanılmaya başlayan multimedya araçlarının ulaştığı yeni boyut incelenecektir. Çalışmanın kuramsal çerçevesi, son yıllarda multimedya kullanımıyla büyük etki yaratan Yeşim Özsoy'un sahneleme örnekleriyle desteklenecektir.
Anahtar Kelimeler; Tiyatro, Multimedya, Yeşim Özsoy, GalataPerform, YeniPerform, İz, Yüz Yılın Evi, Terkedilmiş Kıyılar Negatif Fotoğraflar

Abstract:
The transformations arising from socio-economic, socio-cultural, historical, scientific and technological developments in the 20th century have layed the ground for the emergence of innovative tendencies that influenced the art movements of the period and led to the overcoming of the perspectives of classical art. Fundamental changes in the field of theater; the theatricalization of the theater and its search for its own instruments, breaking the hierarchical structure, the transformation of the text, the acting methods, the functionality of the space, the relationship between the stage and the auditorium, the position and functionality of the audience highlighted the transformation of the concept of catharsis; seriously affected the relationship between the essence and form of the theater.
The representation of art practices has been an important issue throughout the entire period, including today. In the 21st century we live in, developments with the advancement of science have accelerated communication and the speed of spreading of information through devices such as telephone, camera, television, internet etc. Consequently, the scientific innovations and multiple disciplines have influenced theater and this formed the basis of multimedia in theater. The integrated usage of relatively old multimedia tools, such as projection, with technological developments today such as video-art, film, animation, sound systems, virtual reality tools, etc. has made it necessary to question the essence-form relationship of art again. In addition, based on these, the utilization of cinematography has enabled developments in various formal forms in terms of stage-audience relationship. Especially the developments in the field of communication have affected the theater positively and accelerated the use of multimedia. With the contribution of the use of multimedia, various presentation techniques on the stage have emerged in theatre, which is considered as an interdisciplinary art since Wagner. The age of digitalization, which led to the rise of visual culture, especially in the last quarter of the 20th century, has been an active force in the field of theater as well as its effect on the social structure. The use of digital technologies in theater has brought a whole new dimension to the representational issue of theatre. In this thesis, the new dimension reached by the multimedia tools that started to be used intensively in the theater at the end of the 19th century was examined. The theoretical framework of the study was supported by the staging examples of Yeşim Özsoy, who has made a great impact with the use of multimedia in recent years.

Keywords: Theater and Multimedia, Yeşim Özsoy, GalataPerform, YeniPerform, İz, House of Hundred, Terkedilmiş Kıyılar Negatif Fotoğraflar