Birinci basamakta takip edilen gebelerde sosyal destek durumu ve ruhsal hastalık riskini etkileyen faktörlerin araştırılması.
Investigation of social support status and factors affecting the risk of mental illness in pregnant women followed in primary care
Yazar: SEÇKİN ŞİMŞEK
Danışman: UZMAN HÜSEYİN AKSOY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Depresyon = Depression ; Gebelik = Pregnancy ; Ruh sağlığı = Mental health ; Sosyal destek = Social support

Özet:
Giriş ve Amaç: Gebelikte anksiyete ve depresyon sık görülen psikolojik problemlerdir. Bu çalışmada birinci basamakta takip edilen gebelerde sosyal destek durumunun belirlenmesi ve ruhsal hastalık riskini etkileyen faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel araştırma, Adana ili ve Ceyhan ilçesinde  5 Aile Sağlığı Merkezinde bulunan toplam 12 Aile Hekimliği birimine başvuran 12 ve 42 haftalar arasında kesin olarak gebelik tanısı almış 279 gönüllü anne adayı ile gerçekleştirildi. Katılımcılarda sosyodemografik veriler, gebeliğe ait veriler ve gebelikteki ruhsal sağlığı etkileyebilecek bazı faktörler sorgulanmıştır. Ardından Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HAD), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) uygulanmış, p <0.05 anlamlı olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 28.55±5.66 yıl idi. Katılımcıların  149'u ( % 53,4) orta düzeyde eğitimli, 232'si (% 83,2) çalışmıyor, 131'i (% 47) düşük gelirli idi. ÇBASDÖ ile yapılan değerlendirmede ortalama sosyal destek puanı 61.8 ± 15.0 idi. HAD ile gebelerin 164'ünde (%58,8) depresyon riski, 116  kişide ise (%41,6) anksiyete riski saptandı. Gebelerde eğitim ve gelir durumu, prenatal testler ile ilgili bilgi düzeyi azaldıkça, eşi ve ailesinin sosyal desteği azaldıkça anksiyete ve depresyon riski artıyor idi. Annelere verilen sosyal desteğin artması ve prenatal taramalar ve sonuçları ile ilgili yeterli bilgiye sahip olmaları ve sosyal desteğin yüksek olması ile ruhsal hastalık riskinin azalmaktaydı.
Sonuç: Gebelerin düşük eğitimli, gelir düzeyi düşük, geniş ailede yaşıyor olması, önceki gebeliklerinde ölü doğum, kürtaj öyküsü olması, prenatal test sonuçlarının şüpheli olması, eşi ve ailesinden algılanan sosyal desteğin az olması ruhsal hastalık yönünden risk faktörü oluşturmaktadır. Bu özellikteki gebeler daha yakından ve sık izlenmeli ve takip edilmelidir.
Anahtar sözcükler: Gebelik, Prenatal taramalar, sosyal destek, anksiyete, depresyon.

Abstract:
Aim: Anxiety and depression are common psychological problems during pregnancy. In this study, it was aimed to determine the social support status of pregnant women followed in primary care and to investigate the factors affecting the risk of mental illness.
Material and Methods : This cross-sectional study was carried out with 279 volunteer mothers who were diagnosed with pregnancy between 12 and 42 weeks, who applied to a total of 12 Family Medicine units located in 5 Family Health Centers (ASM) in Adana province and Ceyhan district. Sociodemographic data, pregnancy data and some factors that may affect mental health during pregnancy were questioned. Then, Hospital Anxiety and Depression Scale (HAD), Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS) were applied, p <0.05 was accepted as significant.
Result: The mean age of the participants was 28.55±5.66 years. Of the participants, 149 (53,4%) were moderately educated, 232 (83,2%) were not working, and 131 (47%) had low-income. The mean social support score in the evaluation with MSPSS was 61.8 ± 15.0. Depression risk was high in 164 (58,8%) pregnant women and anxiety risk was high in 116 (41,6%) pregnant women with HAD. The risk of anxiety and depression increased as the education and income status of pregnant women, the level of knowledge about prenatal tests decreased, and the social support of their spouse and family decreased. The risk of mental illness decreased with the increase in social support given to mothers, having sufficient information about prenatal screening and its results, and high social support.
	Conclusion: Pregnant women with low education, low income, living in an extended family, having a history of stillbirth and abortion in previous pregnancies, suspicious prenatal test results, and low perceived social support from their spouse and family are risk factors for mental illness. Pregnant women with this feature should be followed more closely and frequently.

Key words: Pregnancy, prenatal tests, social support, anxiety, depression.