Kömürün yağ aglomerasyonu ve ekstraksiyon çarının iyileştirilmesi
Oil agglomeration of coal and beneficiation of extraction char
Yazar: İLKAY ÜNAL
Danışman: PROF. DR. ARAL OLCAY
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering
Dizin: Aglomerasyon = Agglomeration ; Kömür = Coal ; Linyit kömürü = Lignite coal ; Özütleme = Extraction

Özet:
ÖZET Doktora Tezi KÖMÜRÜN YAĞ AGLOMERASYOnTJ VE EKSTRAKİYON ÇARININ İYİLEŞTİRİLMESİ İlkay ÜNAL Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman : Prof. Dr. Aral OLCAY 1999, Sayfa : 120 Jüri : Prof. Dr. Yuda YÜRÜM : Prof. Dr. Taner TOĞRUL : Prof. Dr. Ali BİLGESÜ :Doç. Dr.ZekiAKTAŞ Yüksek küllü Zonguldak bitümlü kömürü ile Manisa Soma (M-S) Sarıkaya ve Manisa Soma Elmalı linyitlerinin yağ aglomerasyonu yapılmıştır. Aynı kömürlerin ağır ortam ayırmaları yapılarak yağ aglomerasyonundan elde edilen sonuçlarla karşılaştırılmıştır. Zonguldak kömürünün Soxhlet ve linyitlerin süperkritik gaz ekstraksiyonu (SGE) gerçekleştirilmiştir. Soxhlet ve SGE'dan elde edilen ekstrakt fraksiyonları, toplam bağlayıcı yağın değişik oranlarında bağlayıcı olarak kullanılmıştır. Çarlar, kalitelerinin iyileştirilmesi için yağ aglomerasyonuna tabi tutulmuştur. Gazyağı, dizel yağı ve Kerkük ham petrolünün Zonguldak bitümlü kömürünün aglomerasyonu için iyi bağlayıcı yağ olduğu belirlenmiştir. Kömür cinsine bağlı olarak, bağlayıcı yağ miktarının yağ aglomerasyonunda en önemli parametre olduğu ileri sürülmüştür. Fazla miktarda ham petrol kullanarak, M-S Sarıkaya linyitinin aglomerasyonunda %90'nın üzerinde gerikazanım elde edilmiştir. Zonguldak bitümlü kömürü ve linyitlerin ekstraksiyon çarları aglomere edilmiş ancak kaliteleri pratik olarak yükseltilememiştir. Bağlayıcı yağa katılan Zonguldak bitümlü kömürünün Soxhlet ekstraktından elde edilen yağ ve asfalten fraksiyonları, elde edilen ürünün kalitesini düşürmüştür. Bağlayıcı yağ içindeki M-S Sarıkaya linyitinin süperkritik ekstraksiyonundan elde edilen ekstrakt yağı, aglomerat miktarını artırmıştır. Kömürler için çok iyi bir dağıtıcı olan Triton X-100, aglomeratların kalitesini hafifçe artırmış ancak gerikazanımı düşürmüştür. Süspansiyondaki aşırı miktardaki Triton X-100'ün katı parçacıkların yüzey özelliklerini değiştirebildiği sonucu çıkartılmıştır. ANAHTAR KELİMELER : Kömür, aglomerasyon, ayırma, ekstraksiyon

Abstract:
ABSTRACT Ph.D. Thesis OIL AGGLOMERATION OF COAL AND BENEFICIATION OF EXTRACTION CHAR İlkay ÜNAL Ankara University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Chemical Engineer Supervisor : Prof. Dr. Aral OLCAY 1999, Page : 120 Jury : Prof. Dr. Yuda YÜRÜM Prof. Dr. Taner TO?RUL Prof. Dr. Ali BİLGESÜ Assoc.Prof.Dr.Zeki AKTAŞ Oil agglomeration of Zonguldak bituminous coal and Manisa Soma Sankaya and Manisa Soma Elmalı lignites with high ash contents were studied. Heavy media separations of the same coals were also performed and the results were compared with those obtained from oil agglomeration. Soxhlet extraction of Zonguldak bituminous coal and supercritical gas extraction of Manisa Soma Sankaya and Manisa Soma Elmalı lignites were conducted. The extract fractions obtained from both Soxhlet and supercritical gas extraction were used as bridging oil in various proportions of the total oil and chars as feeding solids were used to improve their grade as well. It was found that kerosine, diesel oil and Kirkuk crude oil were good bridging oils for Zonguldak bituminous coal. It was suggested that the amount of bridging oil is crucial parameter for oil agglomeration depending on the type of coal. Over 90% of recovery was obtained from agglomeration of Manisa Soma Sankaya lignite using large amount of the crude oil. The extraction char of Zonguldak bituminous coal and the lignites were agglomerated however their grades were not improved practically. The oil and asphaltene fractions of the extract of Zonguldak bituminous coal in the bridging oil decreased the grade of the final product. The oil fractions of extract obtained from supercritical gas extraction of Manisa Soma Sankaya lignite increased the recovery of the agglomerate. The grades of the agglomerates were slighty improved using Triton X-100 which is perfect dispersant for the coals, however the recoveries decreased. It may be concluded that excess amounts of Triton X-100 in the suspension could change the surface properties of solids particles. Key Words : Coal, agglomeration, separation, extraction. 11