Prizren'deki 19. yüzyıl Osmanlı dönemi kamu yapılarının incelenmesi ve Prizren eski posta ve telgraf binası için koruma önerisi
19.century in Prizren during the Ottoman period public structures investigations and proposal protection for old postal and telegraph building
Yazar: ESIN TOKMAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEVLÜDE KAPTI
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Restorasyon Ana Bilim Dalı / Koruma-Yenileme ve Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışmada, Prizren şehrinin genel özelliklerine değinildikten sonra tezin asıl konusu olan Prizren'deki 19. yüzyıl Osmanlı dönemi kamu yapıları ele alınarak incelenmiş, bunlar içinden de Posta ve Telgraf Binası detaylı bir şekilde anlatılmıştır.Daha önce üzerinde durularak incelenmemiş, göz ardı edilerek geri planda bırakılmış olan Prizren'deki 19. yüzyıl kamu yapıları bu tezde toplu olarak tarihçeleri, mimari özellikleri ve yapım sistemleriyle ele alınmıştır. Bu kamu yapıları içinden, şehrin 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başında inşa edilen, sivil mimarlık örnekleriyle gerek malzeme gerekse yapım sistemi açısından benzer özellik gösteren Prizren eski Posta ve Telgraf Binası detaylı bir şekilde incelenmişir. Posta ve Telgraf Binası diğer kamu yapılarından farklı bir biçimde yığma kerpiç olarak inşa edilmiştir.Birinci bölümde Prizren şehrinin coğrafi konumu, tarihsel gelişimi, nufus ve ekonomik yapısı anlatıldıktan sonra şehrin kentsel dokusuna değinilmiştir. Kentsel doku bölümünde şehrin önemli anıtsal ve sivil mimarlık örneklerine de yer verilmiştir.İkinci bölümde Prizren'de 19. yüzyılda inşa edilen kamu yapıları ele alınarak anlatılmıştır. Bu yapılar 8 adet olup, Belediye, Kışla, Islahane (Hastane), Hapishane, Rüşdiye, Mladen Ugarovic İlkokulu, Bogoslovja Ruhban Okulu ile Posta ve Telgraf Binası'nı kapsamaktadır. Bu kamu yapılarının plan ve cepheleri çizilmiş, bazılarının restitüsyon önerileri hazırlanmıştır. Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde binalarla ilgili belgelere ulaşılmış, binaların tarihsel süreç içinde geçirdikleri evreler incelenerek, mimari özelliklerine değinilmiştir.Üçüncü bölümde Posta ve Telgraf Binası'nın mevcut durumuna değinilmiştir. Bülbüldere semtinde yer alan Posta ve Telgraf Binası'nın tarihsel süreç içinde geçirdiği evrelere değinilerek günümüzdeki durumu ayrıntılı olarak incelenmiş, plan, kesit ve görünüş rölöveleri çizilerek hasar tespit ve malzeme analiz paftaları hazırlanmıştır.Dördüncü bölümde yapının özgün halini içeren restitüsyon önerisi anlatımıştır. Yapılan tarihsel araştırmalar doğrultusunda kısıtlı sayıda belge ve fotoğrafa ulaşılmış olsa da elde edilen bu veriler, binada 1964'ten bugüne kadar yaşamakta olan Blaca ailesinden binanın yakın geçmişiyle ilgili alınan bilgiler ve yapının üzerinde taşıdığı izlerle restitüsyon projesi çizilmeye çalışılmıştır.Beşinci bölümde de yapının gelecek nesillere aktarılması için gerekli olan restorasyon projesi hazırlanmıştır. Önce yapının korunması ve sürdürülebiliriğinin gerekliliği üzerinde durulmuş, gerekli restorasyon müdahaleleri önerilerek restorasyon projesi ile fiziksel müdahale paftaları hazırlanmıştır. Yapıya gerek şehrin gerekse bölgenin ihtiyacı olan kültürel aktivitelerin düzenlenebileceği yeni işlev verilerek yaşatılması sağlanmıştır.Dolayısıyla Prizren'de yok olmakta olan Osmanlı eserlerinden günümüze gelebilmiş olan bu 19. yüzyıl Osmanlı dönemi kamu yapıları gelecek nesillere aktarılabilmeleri ve varlıklarını sürdürüp yaşatılabilmeleri için koruma kapsamında ele alınmış, bir araya getirilerek incelenmiş ve belgelenerek sürekliklerinin sağlanması hedeflenmiştir.

Abstract:
As a first step the study focuses on general features of Prizren and then it aims to analyze the public structures in Prizren which were built in 19th century. The thesis focuses on Post and Telegraph buildings in details.There are no previous studies about the public structures in 19 th century Prizren.This study emphasized on the architectural history, architectural features and structural system of public constructions. From these public constructions the old Post and Telegraph constructions have similar features in civil architecture, materials and in structural system which were started to build at the end of 19 th century and which were finished at the very beginning of 20 th century. Post and Telegraph constructions were built different from other constructions, moreover it was built by condensation of cob.The first part has examined the geographic location of the Prizren city, its historical development, population and economic structure of the urban fabric. Section of the city's most monumental examples of civil architecture in the urban fabric is also included.The second part has examined the Prizren Nineteenth-century public constructions. Nineteenth-century Prizren consist of 8 public constructions, such as: municipality, barracks, detention home (Hospital), prison, Middle school, Primary School (Mladen Ugarevic), Clergy School, Post and Telegraph buildings. The plans and front-lines of public constructions?? were drawn and for some of them the proposals of restoration were prepared.Also reached the Prime Ministry Ottoman Archives documents related to buildings, buildings of historical stages in the process spent in examining the architectural features have been mentioned.The third part has examined the current status of the Post and Telegraph buildings.The buildings are in the district of Bülbüldere and their plans, cross section and statistical survey were drawn also, the findings of damages and threader analayisis of materials were prepared.The fourth part has examined structure that contains the original version of the proposal restitution. Although there were not enough documents and photos, the collection of information, contributions of Blaca family who have lived there from 1964 until now informed about the background information of construction and by these contributions the restoration project of constructions were tried to be drew.The fifth part has examined that in the building there were given a new function in order to quote the construction for future generation.The structure was emphasized the necessity of protecting and sustainability, physically interfere with the necessary restoration interventions proposed restoration project has been prepared threader. In order to arrange the cultural activities, the construction was prepared according to need of district and city.The vanishment of Ottoman works in Prizren is in a risk level, and the aim of the study is to quote the public construction of nineteenth-century to the future generation, moreover it aims to be analyzed and documented for its existence..