Romatoid artrit tanılı hastalarda retrospektif olarak tofasitinib'inetki, yan etki ile tam kan sayımı, lipit profili ve karaciğer fonksiyon testleri üzerine etkisinin incelenmesi
Retrospective investigation of the effect of tofacitinib on efficiency, side effect and full blood counting, lipid profile and liver function tests in patients with romatoid arthritis
Yazar: DOĞAN BAYRAM
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRAN ERTEN
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Kan sayımı = Blood cell count ; Karaciğer fonksiyon testleri = Liver function tests ; Lipidler = Lipids ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tofasitinib = Tofacitinib ; İlaç değerlendirme = Drug evaluation ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
Amaç: Romatoid Artrit (RA) otoimmun, kronik ve  sistemik bir hastalık olup birçok organı etkilemektedir. Sinovyal inflamasyon sonucu oluşan kıkırdak ve eklem hasarı hastalığın temelini oluşturmaktadır. Prevalansı yaklaşık %1-2 olan RA'nın  insidansı da yaş ve kadın cinsiyet ile birlikte artmaktadır. Etiyolojisinde pek çok faktörün rol oynadığı RA'nın patogenezisinin her geçen gün daha da aydınlanmasıyla birlikte tedavisine de yeni ajanlar eklenmektedir. Yeni bir ilaç olan Tofasitinib, janus tirozin kinaz inhibitörü olup RA tedavisinde yerini almıştır. Bu çalışmanın amacı RA tanılı hastalarda Tofasitinib'in etkinliğini ve laboratuvar değerleri üzerindeki etkisini  belirlemek ve Tofasitinib'e bağlı gelişebilecek yan etkileri göstermektir. 
Materyal ve Yöntem: Bu çalışmada Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi- Ankara Şehir Hastanesi Romatoloji Polikliniği'nde takipli, 18 yaşından büyük, 2010 ACR klasifikasyon kriterlerine uygun Romatoid Artrit tanısı olan ve RA tanısı sebebiyle en az üç ay Tofasitinib kullanan toplam 66 hasta; hastanenin bilgi işlem biriminden destek alınarak retrospektif olarak değerlendirildi. Hastane bilgi işlem birimi aracılığıyla romatoloji poliklinik epikrizleri, yeniden değerlendirme notları, laboratuvar tetkikleri incelendi ve hastalar ile görüşülerek edinilen anamnez ve muayene bilgileri ile veriler oluşturuldu. Hastaların yaş, cinsiyet, RA tanı yılı, RA tanı yaşı, hastalık tanısı konulduğu dönemdeki otoantikor varlığı ve eşlik eden ko-morbiditeleri kaydedildi. Tofasitinib tedavisi öncesi ile tedavi sonrası üçüncü ve altıncı ay tam kan sayımı, lipit profili, karaciğer transaminaz düzeyleri, eritrosit sedimentasyon hızı ve CRP düzeyleri tespit edildi. Ayrıca Tofasitinib tedavisi öncesi ve sonrası; sabah tutukluluğu süresi, DAS 28-ESH, VAS skoru belirlendi. Elde edilen veriler SPSS veri tabanına yüklendi ve istatistiksel olarak analiz edildi. 
Bulgular: Çalışmamızda 2010 ACR klasifikasyon kriterlerine uygun Romatoid Artrit tanısı olan ve RA tanısı sebebiyle en az üç ay Tofasitinib kullanan toplam 66 hasta yer almaktaydı. Çalışmamızda yer alan hastaların yaş ortalaması 54.7±12.0 yıl olup %84.8'i kadındı. Hastaların Tofasitinib kullanma ortalama süresi 19.0±13.5 aydı. Hastaların %19.7'si Tofasitinib'i monoterapi olarak alırken %80.3'i en az bir ksDMARD ile kombine olarak alıyordu. Hastaların Tofasitinib tedavisi sonrası sabah tutukluğu süresi ile DAS-28(ESH) ve VAS(Hasta) puanları öncesine göre anlamlı olarak azalmıştı(p<0.001). Hastaların tedavi sonrası 6.aydaki lökosit sayısı tedavi öncesine göre anlamlı olarak azalmıştı (p=0.015) fakat hemoglobin düzeyi, trombosit sayısı, ESH, CRP, AST, ALT, total kolesterol, HDL, LDL ve trigliserid değerlerindeki değişim istatistiksel olarak anlamlı değildi (p>0.05). Hastaların %33.3'ünde Tofasitinib'e bağlı yan etki gelişmişti. En sık gelişen yan etkiler döküntü, öksürük ve bulantıydı. Hastaların %13.6'sında Tofasitinib ilişkili Herpes Zoster enfeksiyonu gelişmişti. İncelenen hastaların %48.5'inde ilaç etkinsizliği, hastalık aktivasyonu ve yan etkiler sebebiyle Tofasitinib tedavisi kesilmişti.
Sonuç: Romatoid Artrit tedavi kılavuzlarında ksDMARD'lara yanıtsız hastalarda hedefe yönelik sentetik, biyolojik veya biyobenzer ajanlar önerilmektedir. Tofasitinib'in oral formunun olması diğer ilaçlara göre kullanım kolaylığı sağlamaktadır fakat etkinliği ve güvenilirliği ile ilgili daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Aim: Rheumatoid arthritis (RA) is an autoimmune, chronic and systemic disease that affects many organs. Cartilage and joint damage caused by synovial inflammation is the basis of the disease. The incidence of RA increases with age and female gender, with a prevalence of approximately 1-2%. As the pathogenesis of RA, which is influenced by many factors in its etiology, is further elucidated each passing day, new agents are added to the treatment. Tofacitinib, a novel drug, is a Janus tyrosine kinase inhibitor and it has taken place in the treatment of RA. The aim of this study was to determine the efficacy of Tofacitinib and its effects on laboratory parameters of RA patients and to show the possible side effects of Tofacitinib. 
Materials and Methods: In this study, total of 66 patients older than 18 years of age who were diagnosed with rheumatoid arthritis according to 2010 American College of Rheumatology (ACR) classification criteria and followed at the Yildirim Beyazit University Medical Faculty-Ankara City Hospital Rheumatology Outpatient Clinic and who were using Tofacitinib for at least three months were evaluated retrospectively with the support of the IT unit of the hospital. The rheumatology polyclinic epicrisis, re-evaluation notes, laboratory tests were examined through the hospital IT unit and data were collected through anamnesis and examination information obtained by interviewing the patients. Age, sex, year of RA diagnosis, age of RA diagnosis, presence of autoantibody at the time of diagnosis and co-morbidities were recorded. Complete blood count, lipid profile, liver transaminase levels, erythrocyte sedimentation rate and CRP levels were determined before tofacitinib treatment and at third and sixth month after the treatment. In addition, before and after tofasitinib treatment; the duration of morning stiffness time, DAS 28-ESR, VAS score were determined. The obtained data were uploaded to the SPSS database and analyzed statistically.
Results: A total of 66 patients with rheumatoid arthritis according to the 2010 ACR classification criteria, who were taking Tofacitinib for at least three months, were included in our study. The mean age of the patients in our study was 54.7 ± 12.0 years and 84.8% were female. The mean duration of Tofacitinib use was 19.0 ± 13.5 months. While 19.7% of the patients received Tofacitinib as monotherapy, 80.3% received it in combination with at least a csDMARD. The duration of morning stiffness time , DAS-28 (ESR) and VAS (Patient) scores were significantly decreased after Tofacitinib treatment (p <0.001). The leukocyte count of the patients at the 6th month after treatment was significantly decreased compared to the pre-treatment (p=0.015), but hemoglobin level, platelet count, ESR, CRP, AST, ALT, total cholesterol, HDL, LDL and triglyceride values were not statistically significant (p> 0.05). Tofacitinib related side effects developed in 33.3% of the patients. The most common side effects were rash, cough, and nausea. Tofacitinib related Herpes zoster infection developed in 13.6% of the patients. In 48.5% of the patients, Tofacitinib was discontinued due to drug ineffectiveness, disease activation, and side effects.
Conclusion: In the treatment guidelines for rheumatoid arthritis, targeted synthetic, biological or biosimilar agents are recommended in patients unresponsive to csDMARDs. The oral form of Tofacitinib provides easy of use compared to other drugs, but more extensive studies are needed on it's on effectiveness and safety.