Türk hukuku ve mukayeseli hukukta şirketler topluluğunun vergilendirilmesi
Taxation of corporate groups in comparative perspective and solutions for Turkish tax system
Yazar: MERT SİLAHŞÖR
Danışman: PROF. DR. YUSUF ZİYA TAŞKAN ; DOÇ. DR. NESLİHAN KARATAŞ DURMUŞ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Karşılaştırmalı hukuk = Comparative law ; Ortak konsolide kurumlar vergisi = Common consolidated corporate tax base ; Türk hukuku = Turkish law ; Vergi hukuku = Tax law ; Vergilendirme = Taxation ; Vergiler = Taxes ; Şirket toplulukları = Multicorporate enterprises

Özet:
Şirketler topluluğu büyük çaplı ve uluslararası girişimlerin yönetilmesinde sağladığı etkinlik ve avantajlar nedeniyle küresel ekonomi düzeninde şirketlerin çokça rağbet ettiği bir işletme yoğunlaşmasıdır. Hukuken bağımsız olmasına rağmen iktisaden bütünlük derecesinde bağımlı şirketlerin oluşturduğu şirketler topluluğu, tüzel kişilik esasında gelişip biçimlenmiş hukuk sistemlerini zorlamaktadır. Her ülke, kendi hukuk sisteminin elverdiği koşullar içerisinde şirketler topluluğu ticari örgütlenme biçiminin ortaya çıkardığı sorunlara çözüm üretmeye çalışmaktadır. Gerek şirketler hukuku bağlamında gerekse kamu hukukunu ilgilendiren alanlarda ortaya çıkan sorunlara bulunan en etkili çözüm, tüzel kişilik yaklaşımı etrafında süregelmiş hukuk kurallarından ayrılarak şirketler topluluğunun ekonomik karakterine uygun yeni bir yaklaşım benimsemek olmuştur.

Şirketler topluluğunun karmaşık ve çok katmanlı yapısı, bu ekonomik girişimlerin vergi ödeme gücünün en doğru mahiyette tespitini zorlaştırmaktadır. Şirketler topluluğu çatısı altında yürütülen geniş ve çoğunlukla uluslararası ticari faaliyetlerden elde edilen kazançların vergilendirilmesi klasik vergi hukuku kurallarının cevap vermekte yetersiz kaldığı bir sorundur. Şirketler topluluğunun vergilendirilmesine yönelik vergi kurallarının içeriğinin belirlenmesi kanun yapıcıların uluslararası işbirliği ve uyumu da gözeterek çözmesi gereken güncel bir mesele teşkil etmektedir.

Uluslararasılaşan ve dijitalleşen ekonomide matrah aşındırma ve kâr kaydırma uygulamaları hayli yoğunlaşmıştır. Gelinen noktada, şirketler topluluğunun vergisel sorunlarının göz ardı edilmesi pek mümkün gözükmemektedir. Bu çalışmada, şirketler topluluğunun vergilendirilmesine yönelik olarak pek çok ülkede uygulanan toplu vergilendirme kuralları incelenmiş; Türkiye için uygulanabilir bir toplu vergilendirme usulünün benimsenmesinin hem vergi idaresi hem de şirketler açısından yerinde olacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The group of companies provides high efficiency and advantages in the management of large-scale businesses and international economic activities. In this recpect, this business concentration type is highly preferred for many enterprises. Corporate groups consist of  legally separate but economically controlled and dependent companies. The dual characteristic of the corporate groups challenging the classical legal systems based on the seperate entity approach. Every country has been struggling to find efficient solutions for the problems derived from the group structure. In this compelling context, the solution is a new approach which is suitable for the economic character of the group of companies by leaving the existing legal rules around the legal entity.

The complex and multi-layered structure of groups of companies is makes it difficult to correctly determine their ability to pay tax.  The taxation of profits derived from large and mostly international commercial activities carried out under the umbrella of a group of companies is a problem that classical tax law rules are insufficient to respond. Determining the content of corporate group taxation rules is an actual issue that lawmakers should solve by taking into account international cooperation and harmony.

The base erosion and profit shifting practises has become widespread in the internationalized and digitalized economy. Therefore, the taxation problems of corporate groups are no longer negligible. In this study, corporate group taxation rules around the world are examined in detail. It has been concluded that adopting a applicable corporate group taxation model for Turkey would be appropriate for both tax administration and companies.