Döviz kuru ve cari açık ilişkisinin yapısal temeller bağlamında değerlendirilmesi: Pakistan uygulaması
Evaluation of exchange rate and current account deficit relationship in the context of structural foundations: An application of Pakistan
Yazar: MUHAMMAD SAMIULLAH KHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYKUT ŞARKGÜNEŞİ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Cari açık = Current account deficit ; Cari işlemler dengesi = Current account balance ; Döviz = Foreign exchange ; Döviz kuru = Exchange rate ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Pakistan = Pakistan ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Cari açık, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeleri etkileyen önemli iktisadi sorunlardan biridir. II.Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra dünya ticaretinde özgürlük ve karşılıklı bağımlılığın artmasıyla birlikte, cari açık sorunu artık birçok ülkede büyük bir problem haline gelmiştir. Öte yandan, para birimleri zayıf olan ülkelerin, küresel finans piyasalarında yaşanan krizlerin bir sonucu olarak 1970'lerden bu yana krizlere karşı duyarlılığı artmıştır. Cari açık sorununun önemi, Pakistan'daki finansal serbestleşme yılları olan 1990'lardan sonra ortaya çıkmıştır.
Cari açığa yol açan birçok unsur bulunmaktadır. Özellikle 2000'li yıllardan itibaren Pakistan ekonomisinde, cari açığın belirleyicileri değişmeye başlamış, döviz kuru, imalat sanayisi ve ekonomik büyüme gibi konularda olan sorunlar, cari açık üzerinde daha fazla belirleyici olmuştur. Bu çalışmada 1990-2018 yıllarında Pakistan ekonomisinde cari açığa yol açan unsurlar, bu unsurların ekonomiye olan etkileri ve çözüm önerileri ele alınmıştır.
Çalışmanın birinci bölümünde, cari açık ve cari açığın belirleyicileri olan döviz kuru ve enflasyon hakkında detaylı bilgiler sunulmuş, aralarındaki ilişki değerlendirilmiş ve gelişmekte olan ülkelerin geçmişten gelen temel sorunlar incelenmişir. İkinci bölümde ise, Pakistan'ın ekonomik durumu tüm sektörler bazında incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümü ise, yapılan literatür araşırmalar sonucunda çalışma için uygun görülen ekonometrik analizi ve bulguları sunmaktadır. Ekonometrik analiz için veriler Dünya Bankası ve Federal Rezerv Ekonomik Data'dan alınmış olup, VAR model kurularak yapılmıştır. 
Çalışma sonucunda elde edilen bulgulara göre, ekonomik büyümenin cari açığı etkilediği ve ekonomik büyüme ile cari açık arasında hem kısa hem de uzun dönemde ilişki tespit edilmiştir. Pakistan'da ekonomik büyüme arttıkça cari açığında arttığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Cari Açık, Ekonomik Büyüme, Döviz Kuru, VAR model

Abstract:
The current account deficit is one of the important economic problems affecting both developed and developing countries in the world. With the increasing freedom and interdependence in world trade after the end of World War II, the current account deficit problem has now become a major problem in many countries. On the other hand, the sensitivity of countries with weak currencies to crises has increased since the 1970s as a result of the crises in the global financial markets. The importance of the current account deficit problem emerged after the 1990s, the years of financial liberalization in Pakistan.
There are many factors that cause current account deficit. Especially since the 2000s, the determinants of the current account deficit have begun to change in the Pakistan economy, and the problems such as exchange rate, manufacturing and economic growth have become more determinants on the current account deficit. The current account deficit has become more important in terms of macroeconomic indicators of the Pakistan economy, mainly economic growth and stability. In this study, the factors that led to the current account deficit in Pakistan's economy between 1990 and 2018, the effects of these factors on the economy and solution suggestions are discussed.
In the first part of the study, detailed information about current account deficit is provided. Exchange rate and inflation, which are the determinants of current account deficit, is presented, the relationship between them is evaluated and the main problems of developing countries from the past are examined. In the second part, the economic situation of Pakistan is examined on the basis of all sectors. The third part of the study presents the econometric analysis and findings deemed appropriate for the study as a result of the literature researches. Finally, the results are evaluated and recommendations are presented.For the econometric analysis, the data were taken from the World Bank and Federal Reserve Economic Data, and the VAR model was established. Finally, the results were evaluated and recommendations were presented. Research findings of the study shows that, it has been determined that economic growth affects the current account deficit and there is a relationship between economic growth and current account deficit in both the short and long run. As the economic growth increases in Pakistan, it is seen that the current account deficit increases.

Keywords: Current account deficit, Economic growth, Exchange rate, VAR model