Doğrusal hedef programlama yöntemi kullanılarak kentiçi otobüsle toplutaşıma sistemi için bir model oluşturulması ve uygulanması
An application and modelling of intercity passenger transportation by bus with linear goal programming
Yazar: SELÇUK ALP
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM DOĞAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Yöneylem Araştırması Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Hedef programlama = Goal programming ; Ulaşım = Transportation ; Yöneylem araştırması = Operations research ; Çok amaçlı programlama = Multiobjective programming ; Şehiriçi ulaşım = Urban transport

Özet:
Değişik davranış biçimlerinden (faaliyet, alternatif, strateji) birinin, sorunlara çözüm getirmesi için seçilmesi zorunluluğu, geçen zaman içinde daha da karmaşık görünüm kazanan insan yaşantısının ağırlık noktasını oluşturmuştur. Bu gerçek, gerek kişilerin ve gerekse yöneticilerin çevre ilişkilerinin giderek yoğunlaşması karşısında, etkin çözüm yollarının bulunması ihtiyacını ortaya çıkarmıştır.Karar verme, mevcut tüm seçenekler arasından amaç veya amaçlara en uygun, mümkün bir veya birkaçını seçme sürecidir. Bir kararın verilebilmesi için birden fazla seçeneğin olması gerekmektedir.Böylece karar verecek olan kişi ya da kişiler faydası en fazla olan alternatifi seçerek kararlarını belirleyeceklerdir.Günümüzde bireyler veya işletmeler tek bir amacı optimum düzeye getirmek yerine eşanlı birden fazla amacı optimum düzeye getirmeye çalışarak zaman ve maliyet değerlerini en aza indirmeyi ya da gelir veya kârlarını en yükseğe çıkarmayı amaçlamaktadırlar.Taşımacılık sistemleri topluma önemli hizmetler sunmaktadır. Kentiçi otobüsle yolcu taşımacılığı konusunda, ister kamu ister özel bir kurum olsun işletmeci düşük maliyeti, yolcular ise hizmet kalitesini ve kendileri için düşük maliyeti önemsemektedirler.Çalışmanın birinci bölümünde, karar verme kavramı ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Hedef programlamanın tanımı, yapısı, varsayımları, sınıflandırılması, uygulama alanları ve avantaj ve dezavantajları ikinci bölümde anlatılmıştır. Üçüncü bölümde çeşitli hedef programlama modellerinin matematiksel modelleri ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Dördüncü ve son bölümde ise uygulama olarak İETT'ye bağlı Kağıthane garajı verileri kullanılarak modeller oluşturulmuş ve sonuçlar değerlendirilmiştir.

Abstract:
It's necessary to chose one thing from various treatment forms (activitiy, alternative, strategy) to solve problem. Nowadays it is the main point for human life which became to seem more complicated. This fact has caused to find out a method which is the most impressive solution since the social relations of people and directors have been intensive nowadays.Deciding is the process which is the most useful and convenient to the purposes. To decide something, there is to be more than one choice, so person or people who are going to decide will express their ideas and will be able to choose the most suitable alternatives.The goal of human beings and companies is not only improving just one choice, but also deal with alot of choices in order to shorten the period of time or increase their incomes or profits.The transportation system has been trying to do its best to serve the customer very well. In transportation both public and private company just cares aboout its profit. However, for passengers, the most important thing is the service quality and certainly low price, but for the companies, the most important thing is cost.In first section of the research the conception of deciding is examined. The different goal of the programme models of maths have been investigated in details. The definition, structure, supposition, classification, application areas and advantage and disadvantages of the goal programming is explained in the second section. In the third section the mathematical models of various goal pragrammings are examined in detail. In the fourth and the last section of the search models are constitued and results are evaluated using the data of Kağıthane Garage of IETT.