Bursa Muradiye mezar taşları müzesinde bulunan mezar taşlarının hat sanatı açısından incelenmesi
Analysis of the tombstones in Bursa tombstones museum through calligraphy
Yazar: BERRİN İNCİ
Danışman: DOÇ. DR. SALİH GÜRBÜZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Bilim Dalı / Geleneksel Türk Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Hattatlar = Calligrophers ; Mezar kitabeleri = Grave epigraphies ; Yazı sanatı = Calligraphy

Özet:
Mezar taşı kültürü İslam'ın kabulü ile benimsenmiş olup Osmanlı ile sanatsal boyut kazanmıştır. Tasvir yasağından dolayı mezar taşlarında yazı ve süslemelere yer verilmiştir. Osmanlı döneminde Mimari alanda büyük yazılmasından dolayı genellikle 'Celi Sülüs' ve 'Talik' yazı çeşitlerini görmekteyiz. Mezar taşlarını incelediğimizde yazının dönemsel gelişimi de gözlenmektedir.
Bu araştırmada Bursa Muradiye Külliyesindeki okunabilirliği olan celi sülüs mezar taşları üzerinde çalışma gerçekleştirilmiştir. İlk olarak hat sanatı ve tarihçesiyle ilgili bilgi verilmiş ve Osmanlı Dönemi mezar taşı geleneği incelenmiştir. Bursa Muradiye Külliyesi hakkında kısa bir bilgilendirme yapılarak,  mezar taşları yerinde incelenmiş, fotoğraflanmış ve Türkçeye çevrilerek katalog oluşturulmuştur. Mezar taşlarındaki kitabelerin istif, harf yapısı ve dönemsel özellikleri incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Mezar taşlarındaki kitabeler incelendiğinde güzel sözler, dünya hayatının geçiciliği, dünya hayatına verilen önem, ölen kişiler hakkında kimlik bilgilerine ulaşmaktayız. Dolayısıyla bu çalışma hat sanatının kitabelerdeki estetik gelişimi, istif özelliklerini, dönemsel gelişimini ve iletişim aracı olarak kullanılmasından dolayı hem yazının tarihi seyrine hem de sanatın iletişim aracı olma özelliğine katkıda bulunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Hat Sanatı, Celi sülüs, Mezar taşı, İletişim

Abstract:
The Tombstone culture was adopted with the acceptance of Islam and moved to an artistic dimension with the Ottoman Empire. Because of the prohibition of depiction, inscriptions and ornaments were included on the Tombstones. We usually see 'Celi Sülüs' and 'Talik' script types due to the large inscription in the architectural field in the Ottoman period. When we examine the Tombstones, we observe the periodic development of the writing.
In our research, the legible celi sülüs tombstones in the Bursa Muradiye Külliyesi were discussed. Firstly, information about the art of calligraphy and its history was given and the tombstone tradition of the Ottoman Period was examined. A brief information was given about Bursa Muradiye Kulliye, and the tombstones were examined in the place, photographed and translated into Turkish and a catalog was created. The stacking, letter structure and periodical features of the inscriptions on the tombstones were examined and evaluated. When the inscriptions on the tombstones are examined, we reach the identity information about beautiful words, the transience of worldly life, the importance given to worldly life and the deceased. Therefore, in our study, the aesthetic development of calligraphy in inscriptions, its stacking characteristics, its periodic development and its use as a means of communication contribute to both the historical course of writing and the ability of art to be a communication tool.
Keywords: Calligraphy, Celi Sülüs, Tombstones, Communication