İslam döneminde İran seramik sanatında kadın betimlemeleri
Depictions of women in ceramics of the İslamic period in İran
Yazar: KHORRAM MANAFİDİZAJİ
Danışman: PROF. MUSTAFA AĞATEKİN
Anadolu Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Seramik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Kadın figürü = Women figure ; Kadın imajı = Women image ; Kadın olgusu = Women reality ; Orta Çağ = Middle Ages ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramikler = Ceramics ; Tasvir = Description ; İran = Iran ; İslami Dönem = Islamic Period

Özet:
Bu tez çalışmasında, İran İslam Dönemi seramiklerinde kadın betimlemeleri konu ve içerik açısından araştırılmıştır. Kadın betimlemelerinin değerlendirilmesinde işlevsellik, estetik ve teknik farklılıklar üzerinde durulmuştur. 
Tezin temel amacı; İran İslam Dönemi seramik sanatında kadın betimlemelerinin özelliklerini, betimlemelerin oluşumunda etkili olan faktörleri ve İslam Dönemi seramik sanatının tarihsel gelişimi kapsamında kadın betimlerinin yeri ve kullanım çeşitliliklerini ortaya koymaktır. Bu bağlamda, İran İslam Dönemine ait özellikle de Orta çağın en önemli seramik örnekleri incelendikten sonra, kadın betimlemeli seramik uygulamaların gelişiminde etkili olan faktörler araştırılmıştır. 
Araştırmanın ilk bölümlerinde İran İslam Dönemi seramiklerinde özellikle Selçuklu ve İlhanlı Dönemlerindeki kadın figürleri, kadınlara farklı yaklaşım ve bakış açısı olan yeni kavimlerin İran'a gelişi, İran edebiyatının Şahnameh ve Khamseh Nezami gibi ulusal hikayeleri şeklinde gelişmesi ve kadın sembolleriyle ilişkili özel astronomik kavramların yaygınlaşması incelenmiştir. Sonrasında; İran seramik sanatında Safevi Döneminde başlayan batılılaşma ve modernleşmeye geçiş Kaçar Döneminden günümüze devam eden gelişmeler ele alınmış, son bölümde ise; İran da günümüz seramik sanatında kadın betimlemeleri ve araştırmacının kişisel yorumlarına dayalı uygulamalarına yer verilmiştir.

Anahtar sözcükler: Kadın betimlemeleri, İran İslam Dönemi, İran Seramik sanatı

Abstract:
In this thesis, the description of the woman in the ceramics of The Islamic Period in
Iran has been investigated in terms of subject and content. In the evaluation of women's
depictions, functionality, aesthetics, and technical differences were emphasized.
The main purpose of the thesis is to reveal the characteristics of female depictions in
the ceramic art of the Islamic period of Iran, the factors that are effective in the formation of
the depictions, and the place and usage diversity of female depictions in ceramic art within
the scope of the historical development of the Islamic Period. In this context, the factors
affecting the use of woman depiction in the İran ceramic art were investigated by selecting
from the most important ceramics belonging to the Islamic Period of Iran, especially the
Middle Ages.
In the first parts of the study, the use of woman figures in ceramics of The Islamic
Period in Iran especially in the Seljuk and Ilkhanid dynasty, the arrival of new tribes with
different cultures and perspectives to women, the development of Iranian literature in the
form of national stories such as Shahnameh and Khamseh Nezami, and the spread of special
astronomical concepts related to woman symbols have been investigated.
After that, the westernization and transition to modernization in Iran ceramic art that started
in the Safavid Period and the developments continuing from the Qajar Period to the present
are discussed. In the last part, The depictions of women in today's ceramic art in Iran and the
practices based on the personal comments of the researcher are included.

Keywords: Depictions of women, Iran Islamic Period, Ceramic art of Iran