İşitsel beyinsapı implantı ve koklear implant kullanan çocuklarda dikkat, bellek ve dil becerilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of attention, memory and language skills in children using auditory brainstem ımplant and cochlear ımplant
Yazar: NURİYE YILDIRIM GÖKAY
Danışman: PROF. DR. ESRA YÜCEL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Bellek = Memory ; Dikkat = Attention ; Dil becerileri = Language skills ; Koklear implantlar = Cochlear implants ; Protezler ve implantlar = Prostheses and implants ; Uyarılmış potansiyeller-işitsel-beyin sapı = Evoked potentials-auditory-brain stem ; İşitme kaybı = Hearing loss

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı; işitsel beyinsapı implantlı ve koklear implantlı çocuklarda dikkat, bellek ve dil becerilerinin değerlendirilmesidir. Bu amaçla, 6 ile 9 yaşları arasında 20 işitsel beyinsapı implantlı, 20 koklear implantlı çocuk ve aileleri çalışmaya katılmıştır. Çalışmada dil becerilerini değerlendirmek için "Türkçe Okul Çağı Dil Gelişimi Testi", dikkat ve bellek becerilerini değerlendirmek için STROOP Testi Temel Bilimler Araştırma Grubu Formu, Görsel İşitsel Sayı Dizileri Testi B Formu, İşaretleme Testi kullanılmıştır. İşitme becerilerinin günlük yaşamdaki fonksiyonel çıktılarını değerlendirmek için "Günlük Yaşam İşitsel Davranış Ölçeği" ve "Çocuklarda İşitsel Performans Değerlendirme Ölçeği" kullanılmıştır. Bulgular SPSS v.25 yazılımı kullanılarak yapılmış olup, istatistiksel anlamlılık düzeyi 0,05 olarak saptanmıştır. Buna göre dil testi tüm alt skorlarında ve dinleme, organize etme, konuşma, dil bilgisi, anlam bilgisi, sözlü dil becerilerinde iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p < 0,05). STROOP testi 1, 2 ve 5. Bölüm tamamlama süreleri açısından iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p < 0,05). Sayı dizisi testinde ise işitsel sözel, görsel sözel, işitsel yazılı, sözel tepki, duyular arası kaynaşım ve genel skorda iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p < 0,05). İşaretleme testi tüm alt bölümlerinde testi tamamlama süreleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p < 0,05). Dil, dikkat, bellek skorları ile işitsel performans ölçekleri skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyonlar saptanmıştır. Literatürde yer alan işitsel beyinsapı implantlı ve koklear implantlı çocuklarda müdahale ve takip sürecinde karşılaşılan farklılıklar ve gelişimsel sonuçlar, çalışma bulguları ile uyumludur. Bu çocuklarda takip ve müdahale yaklaşımlarında dikkat ve bellek becerilerinin de gelişiminin göz ardı edilmemesinin önemini ortaya koymuştur.

Abstract:
The aim of this thesis is to evaluate attention, memory and language skills in children with auditory brainstem and cochlear implants. For this purpose, 20 children with auditory brainstem implants and 20 children with cochlear implants between the ages of 6 and 9 participated in the study. Turkish School Age Language Development Test was used to assess language skills. The attention and memory skills were evaluated by STROOP Test, Visual-aural Digit Span Test, and Marking Test. The Auditory Behavior in Everyday Life and the Auditory Performance Scale for Children were used to evaluate the functional outcomes of hearing skills in daily life. The findings were made using SPSS v.25 software, and the statistical significance level was determined as 0.05. Accordingly, a statistically significant difference was found between the two groups in all sub-scores of the language test and in listening, organizing, speaking, grammar, semantics, and verbal language skills (p < 0.05). The statistically significant differences were found between the two groups in completion times of STROOP test 1, 2 and 5 (p < 0.05). The statistically significant differences were found between the two groups in auditory-verbal, visual-verbal, auditory-written, verbal response, inter-sensory fusion and general score in the memory tasks (p < 0.05). The statistically significant differences were found in test completion times in all subsections of the marking test (p < 0.05). The statistically significant correlations were found between language, attention, memory scores and auditory performance scale scores. The differences encountered in the follow-up process in children with auditory implants in the literature are consistent with the findings of this study. It is recommended that the development of attention and memory skills should be considered in follow-up and intervention approaches in these children.