Mesleki gelecek zaman beklentisinin bireysel çıktılar üzerine etkisinin belirlenmesine yönelik bir araştırma
A research to determine the effect of occupational future time perspective on individual outputs
Yazar: COŞKUN AKÇA
Danışman: PROF. DR. İRFAN ÇAĞLAR
Hitit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Bireysel kariyer çıktıları = Individual career outcomes ; Duygusal bağlılık = Affective commitment ; Mesleki beklenti = Occupational expectations ; Mesleki gelecek = Occupational aspirations ; Tükenmişlik = Burnout ; İş doyumu = Job satisfaction ; İşten ayrılma niyeti = Turnover intention

Özet:
Bu çalışmada gelecek zaman beklentisi kavramının mesleki yaşamdaki 
yansımalarının neler olacağı oraya konulmaya çalışılmıştır. Mesleki gelecek zaman 
beklentisi, bir kişinin gelecek zamanını iş bağlamında algılaması olarak tanımlanır.
Mesleki gelecek zaman beklentisi, insanların mesleki geleceklerinde kalan zamanı ve ne 
kadar fırsat algıladıklarını yansıtmaktadır. Çalışanların mesleki gelecek zaman 
beklentilerinin yüksek olması kurumsal açıdan avantaj sağlarken, mesleki gelecek zaman 
beklentilerinin düşük olması durumunda ise kurumsal açıdan dezavantajlara yol 
açmaktadır. Yüksek mesleki gelecek zaman beklentisi örgütsel bağlılık, örgütsel 
özdeşleşme, iş tatmini ve örgütsel vatandaşlık davranışı gibi istenen davranışları 
artırırken; olumsuz bir mesleki gelecek zaman algısı sinik çalışanlara, tükenmişliğe,
yüksek personel devir hızına ve çalışanlarda işten ayrılma niyeti gibi istenmeyen 
davranışlara yol açmaktadır. Akademisyenler özelinde düşünüldüğünde ise eğitim 
süreçleri, kariyer basamakları arasındaki geçişin sübjektifliği, üniversitelerin ve üst 
kurumların kadro politika ve uygulamaları en alt kademede yer alan araştırma 
görevlilerinden en üst düzeyde yer alan kişilere kadar mesleki geleceğe ilişkin olumsuz 
algıların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Çalışma çerçevesinde mesleki gelecek 
zaman beklentisinin iş tatmini, duygusal bağlılık, tükenmişlik ve işten ayrılma niyeti 
üzerine etkileri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırma amacı doğrultusunda 
hazırlanan veri toplama aracı ile Fırat Üniversitesinde farklı unvanlarda görev yapmakta 
olan 449 akademisyenden veri elde edilmiştir. Toplanan verilerin güvenirlik ve 
geçerliliğini tespit edebilmek için içsel tutarlılık, tanımlayıcı istatistikler, keşifsel ve 
doğrulayıcı faktör analizlerinden faydalanılmıştır. Araştırma hipotezlerinin test edilmesi 
aşamasında ise yapısal eşitlik modelinden yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda 
mesleki gelecek zaman beklentisinin iş tatmini ve duygusal bağlılık üzerinde pozitif;
tükenmişlik ve işten ayrılma niyeti üzerinde negatif etkileri olduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
In this study, it is tried to put what the reflections of the concept of future time 
perspective in occupational life will be. Occupational future time perspective is defined 
as a person's perception of future time in the context of work. Occupational future time 
perspective reflects how many opportunities and how much time people perceive in their 
occupational future. While the high occupational future time perspective of employees 
provide an organizational advantage, it causes organizational disadvantages in case of 
low occupational future time perspective. While high occupational future time 
perspective increases desired behaviors such as organizational commitment, 
organizational identification, job satisfaction and organizational citizenship behavior; a 
negative perception of occupational future time leads to cynical employees, burnout, high 
turnover rate and undesirable behaviors such as the intention to leave the job. When 
considered specifically for academicians, educational processes, the subjectivity of the 
transition between career steps, the staff policies and practices of universities and higher 
institutions lead to the emergence of negative perceptions about the occupational future 
from research assistants at the lowest level to the highest level. Within the framework of 
the study, the effects of occupational future time perspective on job satisfaction, affective 
commitment, burnout and turnover intention are tried to be revealed. Data were obtained 
from 449 academicians working in different titles at Fırat University through the data 
collection tool prepared in line with the purpose of the research. Internal consistency, 
descriptive statistics, exploratory and confirmatory factor analyzes were used to 
determine the reliability and validity of the collected data. During the testing of research 
hypotheses, the structural equation model was used. As a result of the analysis, 
occupational future time perspective has positive effect on job satisfaction and affective 
commitment; It has been shown to have negative effects on burnout and intention to quit.