Kayseri Merkez ve ilçelerinde bulunan tek kubbeli beylikler ve Osmanlı camileri
Single domed principalities and the Ottoman Period mosques situated in Kayseri and its central districts
Yazar: SEVİLAY BOZKURT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ASLI SAĞIROĞLU ARSLAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Kayseri = Kayseri ; Kubbe = Dome ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı sanatı = Ottoman art ; Türk mimarisi = Turkish architecture

Özet:
Bu çalışmada ?Kayseri Merkez ve İlçelerinde Bulunan Tek Kubbeli Beylikler ve Osmanlı Dönemi Camileri? konu olarak seçilmiştir. Kayseri'de Beylikler Dönemi'ne ait günümüze kadar ulaşabilmiş tek kubbeli, iki cami, Osmanlı Dönemine ait günümüze kadar ulaşabilmiş 10 adet tek kubbeli cami tespit edilmiştir. Bu camiler tüm yönleriyle ele alınarak incelenmiştir. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır:Giriş bölümünde, araştırmanın kısa bir tanımı yapılıp; amacı, önemi ve sınırları hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Araştırmanın yöntemi anlatılmıştır. Daha sonra Kayseri'nin tarihi geçmişi, şehrin fiziksel-mimari gelişimi hakkında bilgi verilmiştir. Bu bölümde son olarak da konuyla ilgili kaynaklar anlatılmıştır.İkinci bölümde, Tek Kubbeli Beylikler ve Osmanlı Camilerinin Genel Özellikleri, hakkında bilgi verilmiştir. İlk olarak Anadolu'daki tek kubbeli camilerinin menşei ve gelişimi, sonra da Anadolu'daki tek kubbeli camilerinin mimari özelliklerinin geçmişten günümüze kadar nasıl bir gelişme içinde olduğu anlatılmıştır.Üçüncü bölümde tezin katalog kısmı yer almaktadır. Kayseri merkez ve ilçelerinde tespit edilen, Beylikler ve Osmanlı Dönemine ait 12 adet tek kubbeli cami katalog bölümünde detaylı bir şekilde tanıtılmıştır. Camiler kendi içerisinde kronolojik olarak sıralanmıştır. Eserlerin bulundukları yerler, bugünkü durumları, banileri, mimarları, kitabeleri, malzeme teknikleri, cepheleri, iç mekân ve geçirdiği onarımları ile detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Camilerin tanımları plan, çizim ve fotoğraflarla desteklenmiştir. Yapıların tarihlendirilmesinde öncelikli olarak yapılar üzerinde bulunan kitabeler değerlendirilmiştir. Kitabesi olmayan camiler, daha önce var olan diğer kaynaklara dayanılarak tarihlendirilmiştir.Dördüncü bölüm, değerlendirmedir. Değerlendirme bölümünde de bu yapıların tipoloji, malzeme ve teknik, yapı elemanları ile süsleme ana başlıkları altında değerlendirilmesi yapılmıştır. Kayseri Merkez ve İlçelerinde Bulunan Tek Kubbeli Beylikler ve Osmanlı Camileri, Anadolu'nun diğer illerinde bulunan yapılarla karşılaştırılmıştır.Beşinci bölüm, sonuç bölümüdür. Bu bölümde ana hatları ile Kayseri merkez ve ilçelerinde bulunan tek kubbeli Beylikler ve Osmanlı camilerinin Türk Sanatı içerisindeki yeri ve önemi üzerinde durulmaya çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Kayseri, Cami, Kubbe, Osmanlı, Mimari.

Abstract:
In this study, ?Single Domed Principalities and the Ottoman Period Mosques Situated in Kayseri and its Central Districts? was chosen as the subject of research. In Kayseri, two single domed mosques reaching up to present day from Period of Principalities and ten single domed mosques reaching up today from Ottoman Period were determined. All aspects of these mosques were examined within the content of this study. The study consists of five sections.In the introduction, a short presentation of the study, its purpose, importance and boundary were provided. The methodology of the research was explained. Furthermore, the historical background of Kayseri, architectural and physical development of the city were stated. Lastly, references about the subject were given.In the second chapter, general characteristics of Single Domed Principalities and Ottoman Empire Mosques were explained based on the research of our notable professors. Initially, the origins and development of single domed mosques in Anatolia were illustrated. Later, it was expressed how the development of the architectural characteristics of single domed mosques in Anatolia has been from the past to the present day.The third chapter consists of the catalog. Principalities identified in Kayseri and its central districts and twelve single domed mosques in the Ottoman Period presented in detail in the catalog. The mosques were described chronologically. The location of mosques, their present situations, constructions,formal qualities, inscriptions, material specifications, facades, interiors and repairs were explained in detail. While introducing the mosques, plans, drawings and photographs were used. Inscriptions found on the buildings were evaluated primarily on the dating of the mosques. The mosques without inscriptions were dated according to some other references.The fourth chapter is assessment. In the assessment section, these structures were evaluated under the main headings of typology of these structures, materials and techniques, decoration with structural elements. Single Domed Principalities and Ottoman Mosques in Kayseri and its central districts were compared with the structures in the other provinces of Anatolia.The fifth chapter is conclusion. This chapter focuses on the architecture of Single Domed Principalities and Ottoman Mosques in Kayseri and its central districts and their place in Turkish art.Key Words: Kayseri, Mosque, Dome, Ottoman, Architecture