Çeşme kavunu yetiştiriciliğinde Fusarium solgunluğu ile mücadelede aşılı fide kullanım olanaklarının araştırılması
Investigation of potentials of the using grafted seedling in the management of Fusarium wilt in Çeşme melon production
Yazar: AYŞE EKEN
Danışman: PROF. DR. ÖMER ERİNCİK
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çeşme Kavunu ülkemizde Urla Yarımadası'nda yetiştiriciliği yapılan yerel kavun çeşitlerinden biridir. Bu kavun çeşidinin yetiştiriciliğinde Fusarium oxysporum f.sp. melonis'in (Fom) yol açtığı Fusarium solgunluğu hastalığı nedeniyle önemli ürün kayıpları ortaya çıkmaktadır. Çeşme Kavunu Fom'un bütün ırklarına karşı yüksek hassasiyet göstermektedir. Fusarium Solgunluğunun mücadelesinde Fom'a dayanıklı anaçlar üzerine aşılı fide kullanımı son yıllarda oldukça başarılı sonuçlar vermektedir. Bu çalışma Fom'un ırklarına dayanıklı olan bazı kavun çeşitlerinin ve kavuna yakın diğer kabakgil türlerinin anaç olarak kullanılmasıyla Fusarium Solgunluğuna dayanıklı ya da tolerant Çeşme Kavunu bitkilerinin yetiştirilme olanaklarının araştırılması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla bu çalışmada Fom'a karşı dayanıklı olduğu düşünülen 'Sphinx RZ ', 'Albatros', 'Isabelle', 'Kırkağaç 637' kavun çeşitleri ile 'Acar',  'TZ-148' adlı Cucurbita maxima X Cucurbita moschata kabak hibriti anaç olarak kullanılmıştır. 'Çeşme 10' çeşidi eğimli kesik yöntemi ile anaçlara aşılanmış ve uyumlu reaksiyonlarda elde edilen bitkiler Fom'un dört farklı ırkına karşı (ırk0, ırk 1, ırk2 ve ırk 1-2) test edilmiştir. Kabak anaçlardan 'TZ-148' ve 'Acar' ile aşılanan bitkiler Fom'un dört ırkına tamamıyla dayanıklı bulunmuştur. Ticari kavun anaçlar olan 'Sphinx RZ ', 'Albatros' ile aşılanan bitkilerde Fom'un ırklarına bağlı olarak hastalık meydana gelse de hastalık oranı aşısız 'Çeşme 10' bitkilerine göre önemli seviyede daha az bulunmuştur. Ticari anaç olmayıp dayanıklı oldukları için test edilen 'Isabelle' ve 'Kırkağaç 637' kavun çeşitlerinde hem aşı uyumu hem hastalık kontrolü istenilen seviyede olmamıştır. Sonuç olarak Çeşme kavunun yetiştiriciliğinde Fusarium solgunluk hastalığının mücadelesinde aşılı fide kullanımının alternatif yöntem olarak geliştirilme potansiyeli vardır.

Anahtar Sözcükler: Fusarium Solgunluğu, Fusarium Oxysporum F.Sp. Melonis, Kavun, Çeşme 10, Aşılı Fide

Abstract:
'Çeşme' is one of the local melon varieties grown in Urla Peninsula in Turkey. In the cultivation of this variety significant amount of yield losses occur due to the Fusarium wilt disease caused by Fusarium oxysporum f.sp. melonis (Fom). 'Çeşme' shows high susceptibility to all races of Fom. The use of grafted seedlings with disease resistant rootstocks for the management of Fusarium wilt provided very successful results in recent years. This study was carried out to investigate the possibilities for the development of Fusarium wilt-resistant or tolerant 'Çeşme' seedlings by using disease resistant rootstocks of Cucurbits. For this purpose, in this study, 'Çeşme 10' genotype was grafted on to 'Sphinx RZ', 'Albatros', 'Isabelle', 'Kırkağaç 637' were used as melon rootstocks and 'Acar' and 'TZ-148' (Cucurbita maxima X Cucurbita moschata) were used as squash hybrid rootstocks. Gratfting was performed by using the inclined cut method. Grafted seedling were tested against four different races of Fom (race0, race 1, race2 and race 1-2). Plants inoculated with 'TZ-148' and 'Acar' from pumpkin rootstocks were found to be completely resistant to all of the four races of Fom. Although the disease incidence in the plants grafted with 'Sphinx RZ', 'Albatros', which are commercial melon rootstocks, varied depending on the races of Fom, however, the disease incidence was found to be significantly lower than the non-grafted 'Çeşme 10' plants. The two non-commercial diseased resistant melon cultivars, 'Isabelle' and 'Kırkağaç 637' did not show grafting compatibility and disease control at the desired level. In conclusion, the use of disease resistant grafted seedlings can be considered as an an alternative method for the management of Fusarium wilt disease on Çeşme melon.

Key Words: Fusarium Wilt, Fusarium Oxysporum F.Sp. Melonis, Melon, Çeşme 10, Grafted Seedling