Yozgat-Çandır ağzı (inceleme-metinler-sözlük)
The dialect in Yozgat-Çandir
Yazar: ÜMİT İLASLAN
Danışman: PROF.DR. ÜMİT TOKATLI
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Yapmış olduğum bu çalışmanın konusu, Yozgat li'nin Çandır lçesi'nde veilçeye bağlı yerleşim yerlerinde yaşayan yerli halkın ağız özelliklerinin belirtilmesi vediğer Anadolu ağızlarıyla karşılaştırılmasıdır.Bu çalışma, 2004-2005 tarihleri arasında Çandır lçesi ve buna bağlı 4 yerleşimbiriminde yapılan araştırmaların sonucudur. ? Yozgat-Çandır Ağzı ? adı altındatopladığımız bu araştırma ? Giriş ? , ? nceleme ? , ( Ses Bilgisi, Şekil Bilgisi, Sonuç ), ?Metinler ? ve ? Sözlük ? bölümlerinden oluşmaktadır.? Giriş ? bölümünde ilçenin ve yerli halkın yaşadığı yerleşim birimlerinin fizikicoğrafyası, tarihi ve etnik yapısı üzerinde durduk.? nceleme? bölümü, yöremiz ağızlarından derlediğimiz metinlere dayanarak ?Ses Bilgisi ? ve ? Şekil Bilgisi ? olmak üzere iki kısımda ele alınmıştır.? Bibliyografya ? bölümü sonuç bölümünden hemen sonra verilmiştir.? Metinler ? bölümü, araştırmamıza temek teşkil eden 5 yerleşim birimine ait, 26ayrı kişinin konuşmalarını ihtiva eden 30 metinden meydana gelmiştir.? Sözlük ? bölümünde ise hem kullandığımız metinlerde yer alan hem de yöreinsanının konuşmalarından tespit ettiğimiz kelimeleri söylendiği gibi yazarak, yazıdilimizdeki karşılıklarını verdik.Araştırmamızda herbiri 1 saatlik olan 9 kaset kullanırken, yaptığımızderlemelerin sağlam olması için, yerli ağız özellikleri bozulmamış ve yaş ortalamasıyüksek kişileri seçmeye özen gösterdik..Derleme yaparken seçtiğimiz konuların, yöredeki inanışları yansıtmasına vefolklor malzemesi ( kız isteme, nişan, düğün, bayramlar, ölüm adetleri, türkü, masal,mani, efsane ) olmasına özen gösterdik.Metinlerin yazıya geçirilmesinde Anadolu ağızları üzerinde araştırma yapanbilim adamlarının çalışmalarını esas alırken, Ahmet GÜNŞEN'in KIRYA'da kullandığıçeviri yazı sistemini de göz önünde bulundurduk.Anahtar Kelimeler: Yozgat, Yozgat-Çandır, Ağız, Anadolu

Abstract:
This study?s theme is the properties of Çandır dialects which have been spokenby local people who live in Yozgat and its county Çandır and to compare theseproperties with the other Anatolians dialects.This research is the result of the investigation which has made in Çandır andÇandır?s four villages between 2004 and 2005. This research titled ? The Dialect InYozgat-Çandır? ?consist of four parts, ? Introduction, Analysis ( Phonology,Morphology, Conclusion ), Texts and Dictionary.In ?Introduction?part, physical geography, history and ethnic structure of thecounty and the villages which local people live in have been given.In ? Analysis ? part, it has taken up in two parts, Phonology and Morphology,based on the Texts which we collect from the dialects, of our region.The bibliograpy of the thesis has been given after the conclusion part.In ? Texts? part, there are 30 texts which consist of 26 different people?sspeeches which belong to five different villages.In ? Dictionary ? part, the formal language equivalences of the local words andthe equivalences of the words which have changed phonologically all have been given.In order to make our investigation natural, we have chosen the old people whosedialects hasn?t changed.In our investigation, we used nine cassettes which last an hour for each.While making investigation, we paid attention to the determined subject toreflect the beliefs of the people in the region and to be folklore materials.( to ask a girl?shand in marriage, engagement, marriage, festivals, death traditions, folk song ,tale,mania, legend )We based on the scientists studies who search the Anatolians dialects.We alsoconsidered the translation system of the Ahmet GÜNŞEN, which he used in Kırşehirand Environmental Dialects.Key words: Yozgat, Yozgat-Çandır, Dialect, Anatolia