Yabancılaşma, yaşamda anlam ve turizm yoluyla gündelik yaşamdan uzaklaşma biçimleri arasındaki ilişki
The relationship between alienation, meaning in life, and forms of out-there-ness through tourism
Yazar: BURHAN ÇINAR
Danışman: PROF. DR. ABDULCELİL ÇAKICI
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Turizm = Tourism
Dizin: Günlük yaşam = Daily life ; Turizm = Tourism ; Turizm sosyolojisi = Tourism sociology ; Yabancılaşma = Alienation ; Yaşamın anlamı = Life meaning

Özet:
Gündelik yaşam dünyasının yarattığı toplumsal ve psikolojik gerginliklerden kaçış için olanaklar sunan turizm, gündelik yaşamdan uzaklaşmanın farklı biçimlerini sağlamaktadır. Bu çalışma, yabancılaşma ve yaşamda anlamın turizm yoluyla gündelik yaşamdan uzaklaşmanın farklı biçimleri ile olan ilişkisini, turistik amaçlı seyahate çıkmadan önceki süreç içerisinde incelemektedir. Dolayısıyla tez çalışmasının temel amacı turizm yoluyla gündelik yaşamdan uzaklaşmanın farklı biçimlerinin toplumsal ve psikolojik değişkenler açısından farklılaşma durumunu ortaya koymaktır.  Çalışmanın bu amacı dikkate alınarak, çalışmanın araştırma kısmı ilişkisel tarama modeline uygun olarak düzenlenmiştir. Araştırmanın çalışma evrenini, Mersin ilinde yaşayan ve son 3 yıl içinde en az bir kere tatil amaçlı seyahate çıkmış ve araştırmaya veri toplanan tarihten sonraki 6 ay içerisinde en az bir kere tatil amaçlı seyahate çıkmayı planlayan kişiler oluşturmaktadır. Yaş ve cinsiyet gruplarına göre kota örneklemesi tekniği ile 01 Nisan-10 Mayıs 2022 tarihleri arasında 415 kişiden veri toplanmıştır. Eksik cevaplanan anketlerin çıkarılması, çoklu sapan ve çoklu normal dağılım analizlerinden sonra analize uygun 401 anket kalmış, analizler 401 anket üzerinden gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar; yabancılaşma (β: 0.203, p<0.001), aranan anlamın (AA) (β: 0.183, p<0.002) ve mevcut anlamın (MA) (β: 0.300, p<0.000) turizm yoluyla uzaklaşma üzerinde anlamlı bir etki gösterdiğini ortaya koymuştur. Turizm yoluyla uzaklaşmanın biçimlerinde ise; MA (β: 0.182, p<0.001) ve AA'nın (β: 0.136, p<0.05) eğlence biçimi üzerinde anlamlı bir etki gösterdikleri tespit edilmiştir. Değişim biçimi üzerinde AA (β: 0.147, p<0.05), MA (β: 0.203, p<0.05)  ve yabancılaşma (β: 0.126, p<0.05) anlamlı bir etki göstermişlerdir. Deneyimsel ilgi biçiminde MA (β: 0.240, p<0.000) ve yabancılaşmanın (β: 0.279, p<0.000) anlamı etkileri tespit edilmişken, enformasyonel ilgi biçiminde sadece MA'nın (β: 0.294, p<0.000) anlamlı bir etkisi görülmüştür. Kaybolma biçimi üzerinde herhangi bir değişkenin anlamlı bir etkisi görülmemişken, AA (β: 0.234, p<0.000), MA (β: 0.128, p<0.05) ve yabancılaşmanın (β: 0.133, p<0.05) kaybolma biçimini anlamlı bir şekilde etkilediği tespit edilmiştir. Son olarak aranan anlamın, yabancılaşma ile turizm yoluyla uzaklaşma arasındaki ilişkide tamamlayıcı kısmi arabulucu rolü üstlendiği saptanmıştır.

Abstract:
Tourism, which offers opportunities to escape from the social and psychological tensions created by the world of everday life, provides different modes of out-there-ness. This study examines the relationship between alienation, meaning in life and different modes of out-there-ness through tourism, in the process of pre-travel phase. Therefore, the aim of the study is to reveal the differentiation of different modes of out-there-ness through tourism in terms of social and psychological variables. Considering this aim of the study, the research part of the study was arranged in accordance with the relational screening model. The study population of the research consists of people living in Mersin, who have gone on a vacation for at least once in the last 3 years and who plan to go on a vacation for at least once within 6 months. Data were collected from 415 people between April 1st - May 10th of 2022 using the quota sampling technique according to age and gender groups. After removing the incompletely answered questionnaires, outlier and normal distribution analysis, the analyzes were carried out on 401 questionnaires. Results demonstrate that alienation (β: 0.203, p<0.001), search for meaning (SfM) (β: 0.183, p<0.002) and presence of meaning (PoM) (β: 0.300, p<0.000) have a significant effect on out-there-ness through tourism. In the modes of out-there-ness; results show that PoM (β: 0.182, p<0.001) and SfM (β: 0.136, p<0.05) have a significant effect on mode of amusement. Regarding the change mode, SfM (β: 0.147, p<0.05), PoM (β: 0.203, p<0.05) and alienation (β: 0.126, p<0.05) have a significant effect on the change mode. While PoM (β: 0.240, p<0.000) and alienation (β: 0.279, p<0.000) exhibit a significant effect on experiential interest mode, only PoM (β: 0.294, p<0.000) has a significant effect informational interest mode. While none of the variables significantly effects dedication mode, study illustrate that SfM (β: 0.234, p<0.000), PoM (β: 0.128, p<0.05) and alienation (β: 0.133, p<0.05) significantly affect the rapture mode. Furthermore, results manifest that the search for meaning plays a complementary partial mediator role in the relationship between alienation and out-there-ness through tourism.