COVID-19 olgularının uzun dönem takip bulguları ve kalıcı engellilik durumunun saptanması
Long term follow up findings of COVID-19 cases and determination of permanent disability status
Yazar: KADİR ÇOBAN
Danışman: PROF. DR. TEVFİK ÖZLÜ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Hasta takibi = Follow up studies ; Komplikasyonlar = Complications ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Radyografi = Radiography ; Tedavi = Treatment

Özet:
Amaç: Bu çalışmayla özellikle uzun dönem etkileri hakkında yeterli veri olmayan COVID-19'u geçirip iyileşen hastaların; uzun dönem klinik, laboratuvar ve radyolojik bulgularının, akut enfeksiyon sonrası uzun vadeli takip bulgularının ve komplikasyonların ortaya konması amaçlanmıştır.
         Gereç ve Yöntem: Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Polikliniğine başvuran, COVID-19 geçirip iyileşen ve yazılı onam veren hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik verileri, takip şekilleri ve süreleri, kullandığı ilaçlar, periferik oksijen satürasyonu, mMRC skoru, 6 dakika yürüme verileri, halen devam eden semptomlar, laboratuvar verileri, radyolojik bulgular, takipte gelişen komplikasyonlar, anksiyete düzeyi kaydedildi. Tanı anından itibaren ilk 4 haftaya kadar olan sürede başvuran hastalar 1. vizit, 4 ila 12. hafta arasında başvuran hastalar 2. vizit, 12. haftadan sonra başvuran hastalar 3. vizit aralığı olarak takip edildi. Polikliniğe başvuru anında, hastalar tanı anından itibaren geçen süre göz önünde bulundurularak kaçıncı vizit aralığına dahil oluyor ise o aralıktan çalışmaya kabul edildi. Tanımlayıcı istatistikler; ölçümsel değişkenler için aritmetik ortalama (Ort/A.Ort), standart sapma (SS) ve niteliksel değişkenler için sayı (n) ve yüzde (%) olarak verilmiştir. İstatistiksel önemlilik seviyesi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
         Bulgular: İlk vizit aralığında 190, 2. vizit aralığında 203 ve 3. vizit aralığında 127 olmak üzere mükerrer hastalarla birlikte toplam 520 hasta değerlendirildi. Katılımcıların %54'ü kadın, %46'sı erkek ve ortalama yaş 54'tü. Hastaların, vizit aralıklarına göre sırasıyla %96,3, %90,6, %89.8 oranında devam eden en az bir semptomu mevcuttu. En sık izlenen semptomlar; efor dispnesi, halsizlik, öksürük, göğüs ve sırt ağrısı, çabuk yorulma şeklinde sıralandı. Patolojik röntgen bulgusu görülme oranı vizit aralıklarına göre %41.6,  %35.3,  %21.8 olarak bulundu. En sık patolojik grafi bulgusu erken dönemlerde buzlu cam opasiteleri iken geç dönemde ise çizgisel/retikuler opasiteler olarak görüldü. Akut dönemde en sık kullanılan tedaviler; Favipiravir, ASA, D vitamini, C vitamini ve DMAH olarak sıralandı. Takipte komplikasyon izlenme oranları vizit aralıklarına göre sırasıyla %4.7, %23.2, %24.4 olarak izlendi ve en sık izlenen komplikasyonun akciğer fibrozisi olduğu görüldü.
        Sonuç: Hastalığı geçirip iyileşen COVID-19 hastaları uzun dönemde, devam eden şikayetlerle mücadele etmek zorunda kalmaktadır. Çalışmamızda hastaların devam eden semptomlarını, laboratuvar ve radyolojik bulgularını, gelişen komplikasyonları tanımlamaya çalıştık. Çalışmamızın ülkemiz verilerine dayanak oluşturacağını ve literatüre katkı sağlayacağını düşünmekteyiz.
       Anahtar kelimeler: COVID-19, post-COVID, long-COVID

Abstract:
Aims: İn this study, patients who recovered from COVID-19 for whom there is not enough data on its long-term effects; it is aimed to reveal long-term clinical, laboratory and radiological findings, long-term follow-up findings and complications after acute infection.
          Materials and  Methods: Patients who applied to Karadeniz Technical University Faculty of Medicine Chest Diseases Outpatient Clinic, recovered from COVID-19 and gave written consent were included in the study. Demographic data, follow-up methods and durations, medications used, peripheral oxygen saturation, mMRC score, 6-minute walking data, ongoing symptoms, laboratory data, radiological findings, complications during follow-up, and anxiety level were recorded. The patients who applied for the first 4 weeks after the diagnosis were followed up at the 1st visit, the patients admitted between the 4th and 12th weeks were followed up at the 2nd visit, and the patients admitted after the 12th week were followed up at the 3rd visit. At the time of admission to the outpatient clinic, the patients were accepted into the study in whichever visit interval they were included in, considering the time elapsed from the diagnosis. Statistical significance level was accepted as p<0.05.
          Results: With recurrent examinations a total of 520 patients were evaluated, including 190 patients at the first visit, 203 at the 2nd visit, and 127 at the 3rd visit. 54% of the participants were female, 46% male, and the mean age was 54 years. According to the visit intervals, 96.3%, 90.6% and 89.8% of the patients had at least one ongoing symptom, respectively. The most common symptoms are; exertional dyspnea, weakness, cough, chest and back pain, fatigue. The incidence of pathological chest X-ray findings was 41.6%, 35.3%, and 21.8% according to the visit intervals. While the most common pathological radiography finding was ground glass opacities in the early stages, linear/reticular opacities were seen in the late period. The most commonly used treatments in the acute period are; they were listed as favipiravir, acetyl salicylic acid, vitamin D, vitamin C and low molecular weight heparine. Complication rates during follow-up were 4.7%, 23.2%, and 24.4%, respectively, according to the visit intervals, and the most common complication was pulmonary fibrosis.
          Conclusion: COVID-19 patients who have recovered from the disease have to struggle with ongoing complaints in the long term. In our study, we tried to describe the ongoing symptoms, laboratory and radiological findings, and developing complications of the patients. We think that our study will form a basis for the data of our country and contribute to the literature.
         Key words: COVID-19, post-COVID, long-COVID