Döviz kuru ile doğrudan yabancı yatırımlar ilişkisi: Türkiye örneği
Foreign direct investment relationship with exchange rate: The case of Turkey
Yazar: SELİM GÖK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OĞUZHAN YILMAZ
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Döviz kuru = Exchange rate ; Ekonomik zaman serisi = Economic time series ; Johansen Eşbütünleşme Testi = Johansen Cointegration Test ; Reel döviz kuru = Real exchange rates ; Vektör hata düzeltme modeli = Vector error correction model

Özet:
Küreselleşen dünya ekonomisinde doğrudan yabancı yatırımlar, az gelişmiş ülkeler için önemli bir hale gelmiştir. Çünkü doğrudan yabancı yatırımlarla birlikte ülkeye istihdam, büyüme, kalkınma, döviz, girişimcilik ve teknoloji de gelmektedir. Az gelişmiş ülkelerin önemli eksikleri olan bu faktörleri ülkeye çekmek için birbiriyle rekabet içindedirler. Doğrudan yabancı yatırımlar ev sahibi parası cinsinden yatırım yaparlar. Bu çalışma,  doğrudan yabancı yatırım gerçekleştiren ulus ötesi şirketler için önemli bir belirleyici olarak düşündüğümüz  döviz kurunun etkisi araştırılmıştır.
Çalışmanın ekonometrik bölümünde 1984-2019 dönemini kapsayan yıllık verileriyle reel efektif döviz kurunun, dışa açıklık oranının ve piyasa büyüklüğünün doğrudan yabancı yatırımlara olan etkisi analiz edilmiştir. Değişkenlere birim kök testleri yapılmış hepsinin aynı mertebeden durağan olduğu tespit edilmiş, Johansen eşbütünleşme testi uygulanmış ve uzun dönem iliklisinin varlığı tespit edilmiştir. Eşbütünleşme testinden elde edilen sonuçlarına göre doğrudan yabacı yatırımlar ile reel efektif döviz kuru ve piyasa büyüklüğü arasında pozitif, dışa açıklık oranı ile negatif bir ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
In the globalizing world economy, foreign direct investments have become important for less developed countries. Because together with foreign direct investments, employment, growth, development, foreign exchange, entrepreneurship and technology also come to the country. Less developed countries compete with each other to attract these factors, which are important shortcomings to the country. Foreign direct investors invest in the host country currency. In this study, the effect of the exchange rate, which is an important determinant for the transnational companies making foreign direct investments, is investigated.
In the econometric section of the present study, the effect of real effective exchange rate, rate of openness and market size on the foreign direct investment is analyzed with annual data covering the period 1984-2019. Unit root tests were applied to the variables and it was determined that all of them were stationary in the same order, the Johansen cointegration test was applied and the existence of long-term correlation was determined. According to the results estimated with the Johansen cointegration test, a positive relationship was found between real effective exchange rate and market size and foreign direct investments, while a negative relationship was found between openness ratio and foreign direct investments.