Akım ölçümleri yetersiz havzalarda aylık akımların ve hidroelektrik potansiyelin belirlenmesi
Estimation of monthly runoff and hydroelectric potential in the rivers which have poorly gauging stations
Yazar: GÖKHAN ANDİÇ
Danışman: PROF.DR. NECATİ AĞIRALİOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Hidrolik ve Su Kaynakları Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Türkiye'nin halihazırdaki hidroelektrik potansiyeli belirlenirken küçük hidroelektriksantrallerin potansiyeli dikkate alınmamıstır. Türkiye'de 3000'e yakın gözlemistasyonunda akım (debi) ölçümleri yapılmasına ragmen pek çok akarsu ve kollarındaakım ölçüm istasyonu yoktur. Hâlbuki bu akarsuların hidroelektrik potansiyelininbelirlenmesi için uzun yıllar ölçülmüs debilerine ihtiyaç vardır. Bu yüzden ölçümüolmayan akarsuların hidroelektrik potansiyeli belirlenememekte veprojelendirilememektedir. Dolayısıyla akım ölçümleri olmayan veya yetersiz olanhavzalarda su kaynakları potansiyelinin belirlenmesi ve degerlendirilmesi giderek önemkazanmaktadır.Ölçüm yapılmayan havzalarda kullanılmak üzere akım verisi saglamak için degisikseçenekler söz konusudur: (1) Yerinde gözlem yapılması, (2) Benzer özellikli yakınhavza verilerinin kullanılması, (3) Uzaktan algılama ile gözlem yapılması, (4) Hidrolojikmodel simülasyonu, (5) Entegre edilmis meteorolojik ve hidrolojik model simülasyonu.Bu çalısmada akım ölçüm istasyonları olmayan veya yetersiz olan havzalardahidroelektrik potansiyel belirleme çalısmaları yapılacaktır. Bunun için DoguKaradeniz'de Trabzon il sınırları içerisinde yer alan Solaklı Havzası pilot bölge olarakseçilmis, bu havzada planlanan küçük hidroelektrik santrallar için potansiyel belirlemeçalısmaları yapılmıstır. Solaklı Vadisini meydana getiren akarsu havzalarında aylıkortalama yagıs grafiklerinden elde edilen yagıs degerleri ile aylık akıs katsayılarıkullanılarak ortalama akıs debileri belirlenmistir. Ölçüm yapılmayan akarsuhavzalarının hidroelektrik potansiyelinin belirlenmesi için seçilen bu bölgede çesitliyöntemler kullanılarak sonuçlar birbirleri ile karsılastırılmıstır.Anahtar Kelimeler: Hidroelektrik potansiyel, aylık yagıs, akıs katsayısı, aylık ortalamaakıs

Abstract:
The potential of small hydropower plants is not considered as the hydroelectricpotential of Turkey was determined. Although Turkey has nearly 3000 gaugingstations there are not enough gauging stations on the rivers and their tributaries. Forto determinate of hydroelectric potentials on these rivers the stream gaugings mustsupplied for long periods. Due to fact that the available hydroelectric potential cannot be evaluated in these rivers. As a result, determination of hydroelectric potentialof ungauged or poorly gauged basins gains importance recently.Different methods are available to collect flow data from the river basins which donot have flow gauging stations: (1) In situ observations, (2) Utilization of theneighbouring catchment data, (3) Making observations with remote sensing, (4)Hydrologic model simulation, (5) Integrated meteorological and hydrological modelsimulation.In this study, poorly gauged basin of Solaklı which is located in Trabzon, EastBlacksea Region, is chosen as a pilot area. Hydroelectric potential is estimated forsmall hydroelectric plants to be planned in this area. Mean flows are computed bymeans of monthly flow coefficients using mean precipitation graphs of river basinsin Solaklı. Results of different potential determination methods are compared.