Hematolojik kanserli hastalarda ruhsal durum değerlendirmesi
Assesment of mental health state for hematologic cancer patients
Yazar: ELİF ÇALIŞKAN
Danışman: DOÇ. DR. NERMİN GÜRHAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Hematolojik neoplazmlar = Hematologic neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing

Özet:
Hematolojik kanserler, genellikle akut başlangıçlı kanserler oldukları için tanı alan hasta direkt olarak tedavi aşamasına geçmekte ve tanıyı algılamak için çok fazla süreye sahip olmamaktadır. Hematolojik kanserli hastalar için tanı ve tedavi süreci oldukça zorludur ve diğer kanser popülasyonlarına göre daha çok psikolojik belirtiler yaşayabilirler. Bu çalışmanın amacı hematolojik kanserli hastalarda ruhsal durum değerlendirmesidir. Araştırma, Dr. Abdurrahman Yurtarslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yürütülmüş, hematolojik kanser tanısı almış ve kemoterapi tedavisi görmekte olan 221 hasta örnekleme alınmıştır. Veriler, Distres Termometresi, Kısa Semptom Envanteri ve araştırmacı tarafından geliştirilen hasta bilgi formu kullanılarak toplanmış, SPSS 20.0 programında, değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde Spearman korelasyon kat sayısı, ANOVA, Man Witney U ve Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. Araştırmaya katılan hematolojik kanserli hastalardan, 150 hastanın (%67,9) yüksek distres yaşadığı, distres kaynağının sebebinin ise hastanın yaşadığı fiziksel problemler ve duygusal problemler olduğu tespit edilmiştir. Kısa Semptom Envanteri 'ne göre en yüksek puan ortalamasına sahip olan ruhsal belirtiler sırayla ek maddeler (yeme içme bozuklukları, uyku bozukluğu, ölüm ve ölüm üzerine düşünceler ve suçluluk duygularıyla ilgili maddeler) (0,87±0,66), somatizasyon (0,73±0,66), anksiyete (0,72±0,67) ve depresyondur (0,65±0,67). KSE'ne göre örneklemimizdeki hematolojik kanserli hastalarda, lösemi tanısına sahip hastaların ruhsal belirtilerinin daha fazla olduğu ve hastaların tanılarına göre somatizasyon alt boyutu açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir (χ2=10,829; p=0,013). KSE'ye göre hastaların cinsiyetlerine göre psikotizm alt boyutu hariç tüm boyutlar ve global indekslerde istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Erkeklerin ruhsal belirtilerinin, kadınlara göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir. KSE'ye göre hastaların mesleklerine göre somatizasyon, kişiler arası duyarlılık, anksiyete ve fobik anksiyete alt boyutları açısından, hastaların hastalıklarına uyum durumlarına göre anksiyete ve hostilite bozukluğu alt boyutu açısından, hastaların hastalıklarını algılama durumlarına göre psikotizm alt boyutu açısından, hastaların stresli yaşam durumlarına göre tüm alt boyutlar açısından ve hastaların psikolojik destek alma durumlarına göre depresyon, anksiyete, fobik anksiyete, hostilite ve psikotizm alt boyutları açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir.  Yaş, tedavi süresi, alkol/sigara kullanımı gibi etkenlerde ise KSE ve DT ölçeklerine göre anlamlı bir farklılık yoktur. Ayrıca distres ve ruhsal belirtiler arasında da pozitif yönlü bir korelasyon tespit edilmiştir; distres arttıkça ruhsal belirtilerin de artacağı sonuçlarına ulaşılmıştır (r=0,251; p=0,000).

Abstract:
Hematological cancers are usually acute-onset cancers. The diagnosed patient goes directly to the treatment stage and there is not much time to recognize the person's diagnosis. The diagnosis and treatment process for hematologic cancer patients is very difficult and they may have more psychological symptoms than other cancer populations. The aim of this study is to assess mental health status in hematologic cancer patients. The place of the study is Dr. Abdurrahman Yurtarslan, Ankara Oncology Education Research Hospital. A total of 221 patients diagnosed with hematologic cancer and treated with chemotherapy were included in the study. Data were collected using Distress Thermometer, Brief Symptom Inventory and patient information form developed by the researcher. The data were evaluated in the SPSS 20.0 program.Spearman correlation coefficient, ANOVA and Kruskal Wallis tests were used in the evaluation of the data. Among the hematologic cancer patients participating in the study, 150 patients (67.9%) were found to have high distress. The distress sources experienced by the patients are physical and emotional problems. Psychiatric symptoms with the highest score average according to Brief Symptom Inventory: supplementary items (eating and drinking disorders, sleep disturbances, feelings of guilt and feelings about death and death) (0,87 ± 0,66), somatization (0, 73 ± 0.66), anxiety (0.72 ± 0.67) and depression (0.65 ± 0.67). In the hematological cancer patients in our sample, there was a statistically significant difference between the patients with leukemia diagnosis and the somatization sub-dimension according to the patients' diagnoses (χ2 = 10,829; p = 0,013). Statistically significant differences were found in the sexes of the patients in all dimensions and global indices except the psychotic sub-dimension. Psychological symptoms in males are found to be higher than females. Statistically significant differences were found in terms of somatization, interpersonal sensitivity, anxiety and phobic anxiety sub-dimensions according to the occupations of the patients. There was a statistically significant difference in the anxiety and hostility disorder subscale according to the patients' compliance with the diseases. There was a statistically significant difference in terms of psychotic sub-dimension according to patients' perception of illnesses. Statistically significant differences were found in terms of all sub-dimensions according to the patients' status of stressful life. There were statistically significant differences in terms of depression, anxiety, phobic anxiety, hostility and psychotic subscales according to psychological support of the patients. There was no statistically significant difference between age, duration of treatment, alcohol / cigarette use, and KSE and DT scales. There was also a positive correlation between distress and psychological symptoms; As the distress increased, the results of psychological symptoms were also increased (r = 0.251, p = 0.000).