Gebelerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları üzerine etkisi
The effect of pregnants health literacy levels on healthy lifestyle behaviors
Yazar: BÜŞRA IŞIK
Danışman: PROF. DR. ŞULE GÖKYILDIZ SÜRÜCÜ
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı / Ebelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ebelik = Midwifery
Dizin: Algılanan sağlık = Perceived wellness ; Gebelik = Pregnancy ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Gebelerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Üzerine Etkisi

Sağlık, yalnızca hastalık ya da sakatlığın olmaması değil, aynı zamanda bedensel, ruhsal ve sosyal yönlerden tam bir iyilik hali olarak tanımlamaktadır. Sağlık okuryazarlığı ise kişilerin sağlıkla ilgili bilgilere ulaşması, bu bilgileri anlaması ve sağlıkla ilgili kararlarında kullanabilmesi için gerekli olan zihinsel ve sosyal beceriler olarak ifade edilmektedir. Gebelik döneminde sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının sergilenmesi hem gebelik sürecini hem de doğrudan fetüsün sağlığını olumlu yönde etkilemekte olup gebelerin kendileri ve doğacak bebeklerine ilişkin gereksinimlerinin belirlenip doğru sağlık kararları alabilmelerinde sağlık okuryazarlığının etkili olduğu düşünülmektedir. Bu çalışma gebelerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma, 3 Temmuz 2023 – 1 Ocak 2024 tarihleri arasında Seyhan Devlet Hastanesi Marsa Kadın Hastalıkları ve Doğum Ek Hizmet Binası NST Polikliniği'nde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi evrenin belli olmadığı durumlardaki örneklem hesaplama formülü kullanılarak hesaplanmış 423 gebe çalışmaya dahil edilmiştir.  Araştırmada veriler, "Gebe Tanıtım Formu", "Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32" (TSOY-32) ve "Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları II Ölçeği" (SYBDÖ-II) ile toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 22.0 istatistik paket programında değerlendirilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 29,18±5,17'dir. Katılımcıların SYBDÖ II toplam puan ortalamaları 140,33 ± 23,01'dir. Gebelerin TSOY-32 toplam puan ortalaması 67,44±18,44'dür. Araştırma sonucunda, yeterli sağlık okuryazarlığı seviyesinde olan katılımcıların sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu bağlamda, ebeler tarafından antenatal takiplerde gebelerin sağlık okuryazarlıklarının ve sağlık davranışlarının belirlenerek düşük düzeyde sağlık okuryazarlığı ve kötü sağlık davranışları olan gebelere yönelik gerekli ebelik bakımının planlanması primer olarak anne bebek genel olarak toplum sağlığına katkı sağlayacaktır. 
Anahtar Kelimeler: Gebelik, sağlık, sağlık okuryazarlığı, sağlıklı yaşam biçimi davranışları

Abstract:
The Effect of Pregnants Health Literacy Levels on Healthy Lifestyle Behaviors

Health is defined as a state of complete physical, mental, and social well-being, and not merely the absence of disease or infirmity. Health literacy refers to the cognitive and social skills that determine individuals' ability to access, understand, and use health information for making informed health decisions. During pregnancy, engaging in healthy lifestyle behaviors positively impacts both the pregnancy process and the fetus's health. It is believed that health literacy plays a significant role in helping pregnant women identify their needs and make appropriate health decisions for themselves and their unborn babies. This study aims to determine the effect of pregnant women's health literacy levels on their healthy lifestyle behaviors through a descriptive approach. The research was conducted between July 3, 2023, and January 1, 2024, at the NST Polyclinic of the Seyhan State Hospital Marsa Gynecology and Obstetrics Additional Service Building. The study sample consisted of 423 pregnant women, calculated using a sample size formula for unknown populations. Data were collected using the "Pregnant Introduction Form," "Turkish Health Literacy Scale-32" (TSOY-32), and "Healthy Lifestyle Behaviors II Scale" (SYBDÖ-II). The data were analyzed using the SPSS 22.0 statistical package program. The average age of the participants was 29.18±5.17. The participants' average SYBDÖ-II total score was 140.33 ± 23.01, and the mean TSOY-32 total score was 67.44±18.44. The results showed that participants with higher health literacy levels exhibited healthier lifestyle behaviors. In this context, midwives assessing health literacy and health behaviors of pregnant women during antenatal follow-ups and planning necessary care for those with low health literacy and poor health behaviors will primarily benefit maternal and infant health, as well as contribute to overall public health.
Keywords: Pregnancy, health, health literacy, healthy lifestyle behaviors