Korunan doğal alanlarda ziyaretçi etki yönetim yaklaşımı (Gölcük Tabiat Parkı örneği)
The protected area visitor impact management framework (Gölcük Nature Park case)
Yazar: SİBEL AKTEN
Danışman: DOÇ. DR. ATİLA GÜL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Korunan doğal alanlarda artan rekreasyon/turizm aktivitelerinin olumsuz etkilerini minimize etmek amacıyla karar verme çerçevesinde kullanılan yöntemlerden birisi Ziyaretçi Etki Yönetimi (ZEY) dir. ZEY temelde, mevcut koşullar ve sorunlar, olası etkiler ve yönetim eylem stratejisini (önlemler ve izleme) içeren bir yaklaşımdır.Bu çalışmanın amacı Isparta Gölcük Tabiat Parkında ziyaretçilerin yapmış oldukları olumsuz etkileri minimize edecek ?Ziyaretçi Etki Yönetimi? yaklaşımını gerçekleştirmektir. Çalışma yöntemi, GTP için ziyaretçi (n:50) ve uzmanlara (n:50) yapılan anket çalışması ile deneklerin profili, kavram yaklaşımları, parkın kullanımına yönelik eğilimleri ve alandaki mevcut sorunlar, olumsuz etkiler, önlemler ve standartlara yönelik talep ve düşüncelerinin belirlenmesi amacına odaklanmıştır. Ayrıca AHS tekniği ile ziyaretçi etki düzeyi öncelikleri belirlenmiştir.Çalışma sonucunda, Gölcük Tabiat Parkının planlama ve yönetsel açıdan önemli sorunları olduğu belirlenmiştir. Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) yöntemi kullanılarak, parkta rekreasyonel faaliyetler sonucunda meydana gelen olumsuz etkilerin etkinlik düzeyleri sırasıyla bitki örtüsü, görsel kalite, su kalitesi, toprak kalitesi, gürültü kirliliği, hava kalitesi ve fauna şeklindedir. Bu sorunlarla, belirlenen etkiler arasında önemli bir ilişki olduğu görülmüştür. Bu doğrultuda, Gölcük Tabiat Parkı'nın mevcut koşulları çerçevesinde ve anket sonucunda elde edilen veriler doğrultusunda ziyaretçi etki yönetim yaklaşımı 6 aşamada gerçekleştirilerek çözüm önerileri getirilmiştir.

Abstract:
Visitor Impact Management (VIM) is one of decision-making frameworks for minimization of negative recreation/tourism impacts which are carried out by visitors/users in natural protected areas. VIM approach contains present conditions and problems, impacts and management action strategy (action and monitoring). The purpose of this study is to propose a visitor impact management framework for Gölcük Nature Park to assess visitor impact problems and identify management strategies.Methodology was focussed on profile, demands, tendencies and interpretations about problems, negative recreational impacts, measurements and standarts of the visitors/users (n:50) and experts (n:50) by oral and face to face questionnaire for recreational/tourism impact management approach in GNP. However, important rank level or consistency index of recreational impacts are analyzed by AHS.Finally, GNP has a lot of problems related to planning and management processes. It was determined to important relation to between these problems and their impacts. Rank levels recreation impacts are flora, visual quality, water or lake quality, soil quality, noise pollution, air pollution and fauna in respectively. ZEY framework are proposed in 6 stages according to obtained all data and present conditions of GNP.