Artan oranlarda ve değişik formlarda azot uygulamalarının fasulyede verim, verim unsurları ve kalite üzerine etkisi
The effect of increasing rates and different forms of nitrogen applications on yield, yield components and quality in common bean
Yazar: EVRİM OVACIKLI
Danışman: YRD. DOÇ. İNCİ TOLAY
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma Eskişehir koşularında fasulyede 4 farklı azot dozunun (0, 4, 8, 12 kg da-1) ve iki farklı azotlu gübrenin, amonyum nitrat ve kalsiyum amonyum nitratın verim, verim unsurları ve kalite üzerine etkisini saptamak amacıyla Eskişehir ekolojik koşulları altında 2007 ekim sezonunda Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesi deneme tarlalarında yürütülmüştür.Araştırmada, materyal olarak Önceler-98 fasulye çeşidi kullanılmış, ilkbaharda tohum yatağı hazırlanmış parsellere tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine uygun ve dört tekerrürlü olarak ekim yapılmıştır. Hasat edilen bitki ve tane örneklerinde ilk bakla yüksekliği, bitkide bakla sayısı, baklada tane sayısı, tane verimi, bin dane ağırlığı, protein miktarı, kuru ağırlık, yaş ağırlık, pişme süresi, su alma indeksi şişme kapasitesi parametreleri belirlenmiştir.Elde edilen sonuçlara göre amonyum nitrat ve kalsiyum amonyum nitrat gübrelerinin Önceler-98 fasulye çeşidinde incelenen özelliklerden yalnızca bin dane ağırlığı ve bitkide bakla sayısı üzerine önemli bir farklılığa yol açtığı diğer özellikler bakımından ise herhangi bir farklılığa yol açmadığı belirlenmiştir. Bazı özellikler üzerinde kalsiyum amonyum nitrat gübresinin istatistiki olarak önemli olmasa da daha olumlu etkide bulunduğu görülmüştür. Bununla birlikte kalsiyum amonyum nitrat gübresinin az da olsa fasulyenin pişme kalitesi üzerine olumsuz etkide bulunabileceği belirtilebilir.Elde edilen sonuçlar kireç içeriği fazla yüksek olmayan topraklarda yetiştirilen fasulye bitkisinde kalsiyum amonyum nitrat gübresinin bitkinin kalsiyum ihtiyacını da karşılayarak amonyum nitrata göre daha olumlu bir etkiye yol açabileceğini göstermektedir. Ayrıca, amonyum nitrat gübresinin yıkanmayla ortamdan daha hızlı uzaklaşabileceği, kalsiyum amonyum nitratın ise daha yavaş çözünmeye uğrayarak bitki büyüme süresinde daha etkili olabileceği belirtilebilir.Bunun yanı sıra, fasulye yetiştiriciliğinde verim, verim unsurları ve kalite üzerine azot dozlarından 4 kg/da N dozunun yeterli olabileceği, daha yüksek azot uygulamalarına gerek olmadığı sonucu ortaya çıkmıştır.Anahtar Kelimeler: Fasulye, verim, verim unsurları, kalite, azot, gübre çeşidi

Abstract:
This research was carried out to determine the effect of four different nitrogen doses (0, 4, 8, 12 kg da-1) and two nitrogenous fertilizer types, amonium nitrate and calcium amonium nitrate, on yield, yield components ve quality of common bean under Eskisehir ecological conditions in the experimental fields of Eskisehir Osmangazi University in 2007 growing season.In the research, common bean cv. Önceler-98 was used as material, sowing was made in the seed bed prepared in spring according to splits plots under randomized block design with four replications. In the harvested seeds and plant samples height of first pod, pod number per plant, seed number per pod, seed yield, thousand kernel weight, protein, seed dry weight, seed wet weight, cooking time, water absorbance index, swelling capacity of the seeds were determined.According to the obtained results, fertilizer types resulted in differences only in thousand kernel weight and pod number per plant and no significant results were obtained for the all other investigated parameters. Calcium amonium nitrate affected much more positively some parameters than amonium nitrate although it was not significant as statistically. This results show that calcium amonium nitrate can provide calcium need of common bean grown under slight lime soil conditions and this can lead much more positive effect on common bean yield and yield components. However it could effect slightly cooking quality negatively.In addition, the results of this research showed that 4 kg da-1 N dose is sufficient even in nonrhizobium inoculated conditions for obtaining optiumum yield and quality in common bean in the fields containing natural rhizobium strains and increasing the nitrogen dose is not needed for common bean growing.Key words: Common bean, yield, yield components, quality, nitrogen, fertilizer type