Orta Asya'da yaşanan göçler (1991-2016)
Migration processes in Central Asia (1991-2016)
Yazar: NURGUL TAZHKURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYNA ASKEROĞLU ARSLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrasya Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Demografi = Demography ; Etnik kimlik = Ethnic identity ; Göçler = Migrations ; Nüfus = Population ; Orta Asya = Central Asia ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Uluslararası göç = International migration

Özet:
SSCB'nin dağılışı, dünya çapında sosyalist bir sistemin çöküşünün ve iki kutuplu dünya sisteminin sona erdiğinin bir göstergesi olarak kabul edilmektedir. Dünya sistemini değiştiren bu olaydan eski sovyet cumhuriyetleri en fazla etkilenmiştir. Önceden tek yönetim altında birleşmiş olan on beş cumhuriyet, etnik merkezli devletler kurdular. Ayrıca yurttaşlığa dayalı sistemde yaşayan binlerce millet, yaşadıkları ülkede kendilerini yabancı hissederek, kendi etnik adını taşıyan diğer ülkelere göç etme kararı almışlardır. Buna ek olarak, post sovyet coğrafyasındaki etnik çatışmalar, sınır sorunları, iktidar için mücadele, bazı ülkelerde meydana gelen iç savaş etno-siyasi durumu daha da gerginleştirmiştir. Böylece etnik temelli göçler ve düzensiz göçler yaygın hale gelmiştir. Bu dönemde halkın yaşam standartlarının kötüleşmesi, işsizlik, fakirlik, ekonomik gerileme gibi ciddi sorunların ortaya çıkışı sosyo-ekonomik temelli göçleri ve emek göçlerini hızlandırmıştır.    
   SSCB'de devletin kontrolü altında gerçekleştirilen zorunlu göçler ve merkezin planlı göçleri dışında insanların göç etmeleri sıradan bir olgu değildir. SSCB'nin dağılmasıyla Orta Asya cumhuriyetlerinde meydana gelen göç hareketlerinin boyutları ve amaçları köklü biçimde değişmiştir. Böylece Sovyetler Birliği çapında gerçekleşen iç göçler, sınırları aşan göçler niteliğini kazanmıştır. İsteğe bağlı göçlerle beraber, etnik temelli göçler, sosyal ve ekonomik movitasyonlu göçler, güvenlik kaygısından kaynaklanan göçler gibi çeşitli amaçtaki göç hareketleri meydana gelmiştir. 
Bu tezin ana konusu SSCB'nin dağıldığı 1991 sonrası Orta Asya ülkelerinde meydana gelen göç hareketleridir. Çalışmada tarihi arka plan olarak SSCB'nin göç, yerleşim ve sürgün politikalarına değinilmiştir. Orta Asya cumhuriyetlerinin etnik yapıları ve demografik süreçleri incelenmiş ve bu göçlere sebep olan çeşitli etkenler ile birlikte Orta Asya'nın gündemindeki göç sorunları hakkında bilgi verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Orta Asya, SSCB, Göç, Nüfus, Demografik Süreçler, Etnik Kimlik

Abstract:
Bipolar system ceased its existence after the dissolution of the Soviet Union and socialist regime. Breakdown of the Union affected the former Soviet republics dramatically. After the independence, former Soviet Republics started their national state-building processes mostly relied on ethnic distinctions. Such a political discourse caused uneasy feeling among the population who were not coming from the same ethnicity. Thus, it triggered the migration process to other countries which were considered as their ethnic homeland.
Many crises in the post-Soviet geography, such as unsolved border issues, ethnic conflicts, power struggles gave rise to civil war and the further worsening of the ethnopolitical situation within the whole region. Consequently,  ethnic-based and irregular migrations have become widespread in former Soviet space.  Deterioration of living standards, unemployment, poverty and overall economic decline within the region accelerated labor and socio-economically motivated migration processes as well. 
Migration, except for forced and government-controlled migrations, was not an ordinary process in the USSR. Dimensions and purposes of migration in Central Asia changed drastically after the collapse of the Soviet Union. Hence, internal migration processes within the Soviet Union turned into the international process after its dissolution. Various types of migration processes have emerged in conjunction with the changed circumstances and new international climate. These types can be characterized as voluntary, ethnic-based, social and economically motivated, and security-related migration processes. 
The main focus of the present thesis is migration processes in Central Asia. The time sequence starts from 1991 up to present days. Migration courses, population settlement strategies and deportation policies of the USSR were investigated as an underlying historical background of the research. The thesis also inquires into different ethnic structures of the Central Asian states and arising demographic processes within the region. Further, it explores problems of migration that states are facing at present and evaluates various factors influencing migration processes in  Central Asia. 
Key Words: Central Asia, USSR, Migration, Population, Demographic Processes, Ethnic Identity.