Psikotik bozukluk tanılı hastaların bakım verenlerinde ve kanser hastalarının bakım verenlerinde bakım yükü ve psikolojik esnekliğin travma sonrası büyüme üzerine etkisi: Karşılaştırmalı bir çalışma
The effect of care burden and psychological flexibility on post-traumatic growth in caregivers of patients diagnosed with psychotic disorder and caregivers of cancer patients: A comparative study
Yazar: MEDİHA ÖYKÜ SAYGILI TAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ŞEHİT BURHAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
AMAÇ: Çalışmamızın amacı, psikotik bozukluk tanısı ile takipli hastaların bakım verenlerinde bakım yükünün saptanması ile psikolojik esnekliğin, bakım yükü ve travma sonrası büyüme arasındaki ilişkiye olan etkisinin incelenmesidir. Ayrıca; psikotik bozukluk tanılı hastaların bakım verenlerinde algılanan bakım yükü düzeyi ile kanser hastalarının bakım verenlerinde algılanan bakım yükü düzeyinin karşılaştırılması amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan, çalışmaya katılmayı kabul eden, Çam ve Sakura Şehir Hastanesi'ne başvuran psikotik bozukluk tanısı ile takipli hastaların bakım verenleri ve kanser hastalarının (Katz günlük yaşam aktivileri ölçeğinden 4 puan ve altı alan) bakım verenleri çalışmaya dahil edilmiştir. Bakım verenlere DSM-5 için yapılandırılmış klinik görüşme formu uygulanarak muhakemesini bozacak zihinsel veya ruhsal bir hastalık olmadığı kesinleştirilmiştir. Bakım verenlere sosyodemografik ve klinik veri formu, Zarit Bakıcı Yük Ölçeği (ZBYÖ), Psikolojik Esneklik Ölçeği, Kabul ve Eylem Formu-2 (KEF-2), Travma Sonrası Büyüme Ölçeği (TSBÖ), Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ) uygulanmıştır. Psikotik bozukluk hastalarına Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS) ve Global Değerlendirme Ölçeği (GDÖ) uygulanmıştır.
BULGULAR: İki grup arasında ZBYÖ toplam puan ortalaması (p=0.001) arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır. Psikiyatri hastalarının bakım verenlerinde ZBYÖ toplam puan ortalaması daha fazla bulunmuştur. ZBYÖ toplam puan ortalaması ile KEF-2 arasında pozitif yönde orta düzeyde korelasyon saptanmıştır (p<0,001). ZBYÖ toplam puan ortalaması ile psikolojik esneklik ölçeği arasında negatif yönde zayıf düzeyde korelasyon saptanmıştır (p=0,04). Psikiyatri hastalarının bakım verenlerinde ZBYÖ toplam puanı, TSBÖ toplam puanı arasında negatif yönde zayıf düzeyde korelasyon saptanmıştır (p=0,022). ZBYÖ toplam puanı ile HADÖ toplam (p<0,01), HADÖ anksiyete (p<0,001) puanı arasında pozitif yönlü orta düzeyde, HADÖ depresyon puanı (p=0,004) ile pozitif yönde zayıf düzeyde korelasyon saptanmıştır. TSBÖ toplam puanı ile KEF-2 puanı arasında negatif yönde zayıf düzeyde korelasyon saptanmıştır. TSBÖ toplam puanı ile psikolojik esneklik puanı arasında pozitif yönde orta düzeyde korelasyon saptanmıştır (p<0,001). ZBYÖ toplam puanı ve alt kategorilerinin puanları ile PANSS arasında korelasyon saptanmamıştır. ZBYÖ toplam puanı ve sinirlilik kısıtlanmışlık alt kategorisi puanı ile GDÖ arasında negatif yönde zayıf korelasyon saptanmıştır (p=0,031; 0,033).
SONUÇ: Çalışmamızda bakım verenlerde psikolojik esnekliğin düşük olmasının algılanan bakım yükünde artış ile ilişkili olduğu, psikolojik esnekliğin yüksek olmasının travma sonrası büyüme (TSB) ile pozitif yönde ilişkili olabileceği saptanmıştır. TSB gelişimini hedeflemek kişilerin bakım verme sürecinde algıladığı bakım yükünü ve yaşadığı ruhsal belirtileri azaltmak konusunda faydalı olabilir. Bu nedenle bakım verenlere yönelik müdahale ve desteklerde bulunulmasının faydalı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
AİM: The aim of our study is to determine the care burden in caregivers of patients diagnosed with psychotic disorder and to examine the effect of psychological flexibility on the relationship between care burden and post-traumatic growth. In addition, it was aimed to compare the level of perceived care burden in caregivers of patients diagnosed with psychotic disorder and the level of perceived care burden in caregivers of cancer patients.
MATERIALS AND METHODS: Caregivers of patients with a diagnosis of psychotic disorder admitted to Çam and Sakura City Hospital who met the inclusion criteria, who agreed to participate in the study, and caregivers of cancer patients (who received 4 points or less from the Katz activities of daily living scale) were included in the study. A structured clinical interview form for DSM-5 was applied to caregivers to ensure that there was no mental or spiritual illness that would impair their judgment. Sociodemographic and clinical data form, Zarit Caregiver Burden Scale (ZCBY), Psychological Flexibility Scale, Acceptance and Action Form-2 (AAQ-2), Post-Traumatic Growth Scale (PTGI), Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) were administered to the caregivers. Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS) and Global Assessment Scale (GAF) were administered to psychotic disorder patients.
RESULTS: A statistically significant difference was found between the ZBYC total score between the two groups. (p=0,001). The mean total score of ZCBY was found to be higher in caregivers of psychiatric patients. A moderate positive correlation was detected between the ZCBY total score average and AAQ-2 (p<0,001). A weak negative correlation was detected between the ZCBY total score average and the psychological flexibility scale (p=0,04). A weak negative correlation was detected between the ZCBY total score and the PTGI total score in caregivers of psychiatric patients (p=0,022). A moderate positive correlation was found between the Zarit caregiver burden scale total score and the HADS total (p<0.01), HADS anxiety (p<0,001) scores, and a weak positive correlation was found with the HADS depression score (p=0,004). A weak negative correlation was found between the PTGI total score and the KEF-2 score. A moderate positive correlation was found between the PTGI total score and the psychological flexibility score (p<0,001). No correlation was found between the total score of the ZCBY and the scores of its subcategories and PANSS. A weak negative correlation was detected between the total score of the ZCBY and the irritability-restriction subcategory score and the GAF (p=0,031; 0,033).
CONCLUSION: In our study, it was determined that low psychological flexibility in caregivers was associated with an increase in the perceived care burden, and high psychological flexibility may be positively associated with post-traumatic growth (PTG). Targeting the development of PTG may be useful in reducing the care burden that people perceive and the psychological symptoms they experience during the caregiving process. For this reason, it is thought that it would be beneficial to provide interventions and supports for caregivers.