Iğdır ili sınırlarında Aras Nehrindeki baskın balık türlerinin dokularındaki mikroplastik miktarı, karakterizasyonu ve dağılımının belirlenmesi
Determination of microplastic amount, characterization and distribution in the tissues of the dominant fish species in the Aras River in Iğdır province
Yazar: KEMAL BİRGE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE KÖKTÜRK
Iğdır Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Organik Tarım İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Aras Nehri = Aras River ; Demersal balıkları = Demersal fishes ; FTIR = FTIR ; Mikroplastik = Mikroplastic

Özet:
Bu tez çalışması, Aras Nehri Iğdır İli sınırlarında yaşayan bazı demersal balık türlerindeki gastrointestinal sistem ve solungaç dokularındaki mikroplastik varlığı ve karakterizasyonu tespiti hakkındadır. Bu tezde, ülkemizde yaygın ticari değeri olan Caner (Luciobarbus capito, Walbaum, 1792) ve Yayın (Silurus glanis, Linnaeus, 1758)  balık türleri incelenmiştir. Mikroplastiklerin, balık dokularından ekstraksiyonu ve karakterizasyonu için balıklar anüsten özafagusa kadar kesilerek sindirim sistemleri çıkartılmış ve kimyasal işlemlerden geçirilmiştir. Dokulardan izole edilen mikroplastikler mikroskop altında incelenmiş ve fotoğraflanmıştır. Bu tez çalışması ile Aras Nehrinde yaşayan demersal iki balık türünün bazı bireylerinin farklı dokularında mikroplastik bulunduğu tespit edilmiştir. İncelenen balıkların gastrointestinal sistemlerinde toplam 247 mikroplastik ve solungaçlarında ise toplam 180 mikroplastik izole edilmiştir. Belirlenen mikroparçacıkların mikroplastik olduğunun doğrulanması ve polimer tiplerinin belirlenmesi için 105 adet numune ATR-FTIR spektroskopisi ile analiz edilmiştir. Çalışmadan polietilen (PE), polipropilen (PP), poliamid (PA), polibütilen tereftalat (PBT), poliakrilamid (PAM), polikloropren (Neopren) ve poliizobutilen (PIB) olmak üzere 7 farklı polimer tipi balık dokularında bulunmuştur. Çalışmamızda belirlenen mikroplastiklerde baskın renk siyah, baskın şekil fiber ve baskın boyut 101-200 µm olarak belirlenmiştir. Çalışmada, her iki balık türünde benzer oranda mikroplastik bulunmasına rağmen en yüksek oranda mikroplastik yayın balığı türünde olduğu ortaya koyulmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Mikroplastik, FTIR, Aras Nehri, Demersal balıklar

Abstract:
This thesis study is about the detection and characterization of microplastics in the gastrointestinal tract and gill tissues of some demersal fish species living in the Aras River Iğdır Province. In this thesis, Bulatmai barbel (Luciobarbus capito, Walbaum, 1792) and Wels catfish (Silurus glanis, Linnaeus, 1758) fish species, which have widespread commercial value in our country, were examined. For the extraction and characterization of microplastics from fish tissues, the fish were cut from the anus to the esophagus, their digestive systems were removed, and they were chemically processed. Microplastics isolated from the tissues were examined and photographed under the microscope. In this thesis, it has been determined that some individuals of two demersal fish species living in the Aras River have microplastics in their different tissues. A total of 247 microplastics were isolated in the gastrointestinal tract of the examined fish and a total of 180 microplastics were isolated in their gills. 105 samples were analyzed by ATR-FTIR spectroscopy to confirm that the detected microparticles were microplastic and to determine the polymer types. From the study, 7 different polymer types were found in fish tissues: polyethylene (PE), polypropylene (PP), polyamide (PA), polybutylene terephthalate (PBT), polyacrylamide (PAM), polychloroprene (Neoprene) and polyisobutylene (PIB). In the microplastics determined in our study, the dominant color was black, the dominant shape was fiber, and the dominant size was 101-200 µm. In the study, it was revealed that although both fish species had similar microplastics, the highest rate of microplastic was found in wels catfish.

Keywords: Microplastic, FTIR, Aras River, Demersal fish