İlkokul öğrencilerinin hayat bilgisi dersine yönelik algıladıkları araçsallık, bilgiyle ilgili merak ve başarı duyguları
Elementary school students' perceptions of instrumentality, epistemic curiosity, and achievement emotions regarding life knowledge class
Yazar: SİNAN TARTAR
Danışman: PROF. DR. ALTAY EREN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilkokul öğrencilerinin hayat bilgisi dersine yönelik algıladıkları araçsallık, bilgiye yönelik merak ve başarı duyguları ile bunlar arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Araştırmada karma araştırma desenlerinden veri dönüştürmeye dayalı desen kullanılmıştır. Buna göre, nitel aşamanın desenini betimleyici olgubilimsel desen, nicel aşamanın desenini ise keşfedici ilişkisel desen oluşturmuştur. Araştırmanın katılımcılarını, Bolu ilinin merkez ilçesinde bulunan beş devlet ilkokulunun birinci, ikinci ve üçüncü sınıflarındaki 106 öğrenci oluşturmuştur. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla, çevrim içi ve eş zamanlı odak grup görüşmeleri gerçekleştirilerek 2020-2021 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde toplanmıştır. Araştırmanın birinci ve ikinci sorularının yanıtlanması için sırasıyla, içerik ve tetrakorik korelasyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Sınıf düzeylerine ilişkin olası farklılıkların incelenmesi amacıyla, Kruskal-Wallis H ve Dwass-Steel-Critchlow-Fligner testlerinin kullanıldığı ek analizler de yapılmıştır. Tüm istatistiksel analizler, IBM SPSS 23, Mplus 8.3 ve JAMOVI 2.4 programları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İçerik analizleri sonucunda, algılanan araçsallığın beş, bilgiye yönelik merakın 12 ve başarı duygularının yedi tema aracılığıyla tanımlanabildiği saptanmıştır. Tetrakorik korelasyon analizinin sonuçları, hayat bilgisi dersine yönelik algılanan araçsallık, bilgiyle ilgili merak ve başarı duygularına ilişkin temaların birbirleriyle anlamlı düzeyde ve seçici biçimde ilişkilendiğini ortaya koymuştur. Kruskal-Wallis H ve Dwass-Steel-Critchlow-Fligner testlerinin sonuçları, ilgi hissi olarak merak ve derslerin sonunda hissedilen olumsuz duygularla ilgili temaların birinci ve ikinci sınıflardaki öğrencilere göre, yoksunluk hissi olarak merak ve derslerin sonunda hissedilen olumlu duygularla ilgili temaların ise üçüncü sınıflardaki öğrencilere göre anlamlı düzeyde farklılaştığını göstermiştir.

Abstract:
The aim of this research is to examine elementary school students' perceptions of instrumentality, epistemic curiosity, and achievement emotions towards the life knowledge class, along with the relationships between them. A convergent mixed-methods research design, one of the mixed research designs, was employed in the research. Accordingly, the qualitative phase was based on a descriptive phenomenological design, while the quantitative phase was based on an exploratory correlational design. The study involved 106 students enrolled in the first, second, and third grades of five public primary schools in the central district of Bolu province. The data were collected during the spring semester of the 2020-2021 academic year through semi-structured interviews conducted via online and synchronous focus group discussions. For the first and second research questions, content analysis and tetrachoric correlation analysis were carried out, respectively. Additional analyses were also conducted using Kruskal-Wallis H and Dwass-Steel-Critchlow-Fligner tests to investigate potential differences related to grade levels. All statistical analyses were conducted using IBM SPSS 23, Mplus 8.3, and JAMOVI 2.4 programs. As a result of the content analyses, it was discerned that perceived instrumentality could be described through five themes, epistemic curiosity through 12 themes, and achievement emotions through seven themes. The results of the tetrachoric correlation analysis revealed that the themes related to perceived instrumentality, epistemic curiosity and achievement emotions for the life knowledge class were significantly and selectively related to each other. The results of the Kruskal-Wallis H and Dwass-Steel-Critchlow-Fligner tests demonstrated that the themes related to curiosity as a feeling of interest and themes concerning negative emotions felt at the end of the classes significantly differed for the first and second-grade students, while the themes related to curiosity as a feeling of deprivation and themes regarding positive emotions felt at the end of the classes significantly differed for the third-grade students.