Mülteci ve sığınmacıların yerel ve uluslararası iş hayatında karşılaştıkları engeller ve çözüm önerileri
Barriers and solution suggestions for refugees and asylum seekers in Turkey in local and international business life
Yazar: AMINULLAH AMINI
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM EMRE KARAA
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Ekonomik etki = Economic effect ; Göçmenler = Emigrants ; Mülteciler = Refugees ; Türkiye = Türkiye ; Çalışma sorunları = Working problems ; Çözüm yöntemleri = Solution methods ; İş hayatı = Work life

Özet:
Türkiye'nin merkezi konumu itibarıyla Orta Asya ve Ortadoğu'nun uluslararası göç sürecinde kentsel ve kitlesel anlamda büyük sığınmacı ve mülteci göçüne ev sahipliği yaptığı ifade edilmektedir. Bu araştırmada Türkiye'de bulunan geçici koruma ve uluslararası koruma statüsündeki Afganistanlıların ve Suriyelilerin bulundukları uydu şehirlerdeki girişimcilik yaşamlarını ve kendi işlerini kurma aşamasında karşı karşıya kaldıkları zorluklar kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı, doğal olarak ana vatanları ile ilişkileri olan Afganistanlı ve Suriyeli sığınmacıların ve mültecilerin uluslararası ticaret yapma potansiyellerinin yüksek olduğu düşüncesinden hareketle; Türkiye'de geçici koruma kapsamındaki Suriyeliler ve uluslararası koruma kapsamındaki Afganistanlıların kendi işlerini kurmalarının önündeki ekonomik, hukuki ve sosyal vb. engeller belirlenmiş ve buna yönelik öneriler dikkate alınarak çözüm yolları araştırılmıştır. Bu çerçevede sığınmacıların kendi işlerini kurma ve uluslararası ticaret yapma potansiyelleri ortaya çıkarılmıştır. Bunun yanı sıra söz konusu sığınmacıların ve mültecilerin kendi işlerini yaparken karşı karşıya kaldıkları güçlükler ve görünmez engeller tespit edilmeye çalışılmıştır. Sığınmacıların ve mültecilerin maruz kaldıkları problemler ve Türkiye üzerindeki düşüncelerinin anlaşılması hedeflenmiştir. Söz konusu süreçte Türkiye'deki mültecilerin toplum tarafından nasıl karşılandıklarının yanı sıra sosyal ve ekonomik alandaki faaliyetleri de ele alınmıştır. Çalışmada sığınmacıların ve mültecilerin Türkiye'ye gelme amaçları, karşılaştıkları zorluklar ve bölgesel olarak toplum içindeki rolleri sorgulanarak analiz edilmiştir. Böylelikle Türkiye'ye gelen mültecilerin yeteneklerinin ve iş potansiyellerinin belirlenip engellerin ortadan kaldırılmasının ülke ekonomisine ve mültecilere olumlu yönde katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Buna ek olarak söz konusu mültecilerin bir kısmının kendi ülkeleriyle etkileşim sağlaması sonucunda ülkelerindeki zengin iş adamlarının Türkiye'de yatırım yapmaya teşvik edildikleri belirtilmektedir.
Öte yandan özellikle potansiyel sığınmacıların ve mültecilerin kendi işlerini kendi imkânlarıyla kurmuş olan girişimcilerin karşılaştığı sorunların göz ardı edildiği gözlemlenmiştir. Bu araştırma kendi imkânlarıyla kendi işletmesini açan mültecilerin deneyimlerine ve yaşamsal zorluklarına odaklanmaktadır.
Çalışma, saha araştırması odaklı, gözlem ve mülakat tekniğiyle nitel veri toplama yöntemini benimseyen bütüncül ve derinlemesine bir araştırmaya dayanmaktadır. 
Bu bağlamda çalışmanın örneklemini belirleyen en önemli ölçütü (ana kütle) Türkiye'nin küçük ve orta ölçekli işletmelerinde sahipliği bulunan Suriyeli ve Afganistanlı mülteci girişimcilerden oluşmaktadır. Bir bakıma çalışmanın gövdesini oluşturan geçici koruma statüsünde bulunan kayıtlı Suriyeliler, kentsel veya kendinden yerleşik mülteci girişimciler ve uluslararası koruma kapsamındaki ve normal ikamet ile yaşayan Afganistanlı mültecilerden olmaktadır. Bunlar kendi işlerini kurmuş girişimciler olmakla beraber alt sorunsal olarak belirtilen soruların ölçümlenmesi ve çözümlenmesinde toplumsal düzey ile bireysel düzey birlikte ele alınmıştır. Suriyeli ve Afganistanlı girişimciler üzerinden derinlemesine mülakatlarla elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle kodlama/kategorileştirilen bilgiler yorumlamaya uygun hale getirilerek mülteci girişimcilerin oluşumuna, özelliklerine dair sorulara yanıt alınmıştır. 
Bu nedenle çalışma, 'mülteci girişimciliği' olgusu çerçevesinde 'anlatı araştırması' (narrative studies) kapsamındadır. Araştırmanın çalışma grubunda yer alan araştırma verilerinin, yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak, toplam 36 kişiyle derinlemesine görüşme (mülakat) yöntemi aracılığıyla veri toplanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
It is stated that due to Turkey's central location, Central Asia and the Middle East have hosted a large urban and mass migration of asylum seekers and refugees in the international migration process. In this research, the difficulties faced by Afghan people and Syrians under temporary protection and international protection status in Turkey during their entrepreneurial life and setting up their own businesses in their satellite cities were comprehensively examined. The aim of this study is, considering that the potential of making international trade is high for Afghan and Syrian asylum seekers and refugees, who naturally have relations with their homeland; There are economic, legal and social factors that prevent Syrians under temporary protection and Afghans under international protection from starting their own businesses in Turkey. obstacles were determined and solutions were searched by considering the suggestions for this. In this context, the potential of asylum seekers to establish their own businesses and to do international trade has been revealed. In addition, the difficulties and invisible obstacles that these asylum seekers and refugees face while doing their own work have been tried to be determined. It is aimed to understand the problems that asylum seekers and refugees face and their thoughts on Turkey. In this process, besides how the refugees in Turkey are welcomed by the society, their social and economic activities are also discussed. In the study, the purpose of asylum seekers and refugees to come to Turkey, the difficulties they face and their role in the regional society were analyzed by questioning. Thus, it is thought that determining the skills and business potential of refugees coming to Turkey and removing the obstacles will contribute positively to the country's economy and refugees. In addition, it is stated that as a result of the interaction of some of these refugees with their own countries, wealthy businessmen in their countries are encouraged to invest in Turkey.
On the other hand, it has been observed that the problems faced by individuals who have established their own businesses, especially potential asylum seekers and refugees, are ignored. This research focuses on the experiences and life challenges of refugees who opened their own businesses with their own means.
The study is based on a holistic and in-depth research focused on field research, adopting the qualitative data collection method with observation and interview technique. In this context, the most important criterion that determines the sample of the study (main mass) consists of Syrian and Afghan refugee entrepreneurs who own small and medium-sized enterprises in Turkey. In a way, registered Syrians under temporary protection status, which form the body of the study, are urban or self-sufficient refugee entrepreneurs and Afghan refugees under international protection and living with normal residence. Although these are entrepreneurs who have established their own businesses, the social level and the individual level are considered together in the measurement and analysis of the questions specified as sub-problematic. The data obtained through in-depth interviews on Syrian and Afghan entrepreneurs were made suitable for interpretation of coding/categorized information by content analysis method, and answers were received to questions about the formation and characteristics of refugee entrepreneurs. For this reason, the study is within the scope of "narrative studies" within the framework of the phenomenon of "refugee entrepreneurship". By using the semi-structured interview form of the research data in the study group of the research, data were collected through in-depth interview (interview) method with a total of 36 peopl.