Orman ürünleri sektöründe çalışanların risk alma davranışlarını etkileyen faktörlerin incelenmesi (TR42 düzey 2 bölgesi örneği)
Investigation of factors affecting the risk-taking behavior of employees in the forest products sector (case of TR42 level 2 region)
Yazar: MUHAMMET ÇİL
Danışman: DOÇ. DR. TARIK GEDİK
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ağaç İşleri = Wood Products ; İstatistik = Statistics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Orman ürünleri = Forest products ; Risk alma davranışı = Risk taking behavior ; Yapısal eşitlik modelleme = Structural equation modeling

Özet:
Orman ürünleri sektöründe iş kazaları ve meslek hastalıkları önemli bir sağlık ve güvenlik sorunudur. Bu bakımdan orman ürünleri sektöründe faaliyet gösteren işletmelerde çalışanların risk alma davranışlarını anlamak, bu tür sorunların giderilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmada amaç, orman ürünleri sektöründe çalışanların risk alma davranışlarını etkileyen faktörleri Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) kullanarak ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında mavi yakalı (işçi) ve beyaz yakalı (yönetici) çalışanların risk alma davranışları, çalışanlara ait bireysel faktörler (riske yönelik tutum, bilişsel önyargı ve risk algısı), organizasyonel faktörler (güvenlik iklimi, iş stresi ve güvenlik eğitimi) ve işyeri faktörleri (çalışma koşulları ve kişisel koruyucu ekipman kullanımı) başlıklarında ele alınmıştır. Çalışanların risk alma davranışlarının analizinde araştırmacı tarafından geliştirilen anketten yararlanılmış ve TR42 Düzey 2 Bölgesinde (Düzce, Bolu, Sakarya, Kocaeli ve Yalova) orman ürünleri sanayisinde faaliyet gösteren 64 işletmede 687 çalışana uygulanmıştır. Çalışanlara ait bireysel, organizasyonel ve işyeri faktörleri ile risk alma davranışı arasındaki ilişkiyi belirlemek için 10 hipotez oluşturulmuştur. Oluşturulan bu 10 hipotezi tanımlayan bir araştırma modeli geliştirilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, oluşturulan bu 10 hipotezden 7'sinin kabul edildiği; organizasyonel ve işyeri faktörlerinin çalışanların risk alma davranışları üzerinde önemli bir negatif etkiye sahip olduğu ve bu faktörlerin iyileştirilmesiyle risk alma eğiliminin azalacağı bulunmuştur. Bireysel faktörlerin ise, çalışanların risk alma davranışları üzerinde önemli bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Bu çalışma, sektör yöneticilerine ve karar vericilere işletmelerde iş güvenliği performanslarının iyileştirilmesi için ne tür bir yol izlenmesi gerektiği noktasında yardımcı olabilir.

Abstract:
Occupational accidents and occupational diseases are an important health and safety problem in the forest products sector. In this respect, understanding the risk-taking behaviors of employees in enterprises operating in the forest products sector plays an important role in eliminating such problems. The aim of this study is to relate the factors that affect the risk-taking behavior of employees in the forest products sector by using the Structural Equation Model (SEM). Within the scope of the study, risk-taking behaviors of blue-collar (employee) and white-collar (manager) employees, individual factors of employees (attitude towards risk, cognitive bias and risk perception), organizational factors (safety climate, work stress and safety training) and workplace factors (working conditions and use of personal protective equipment) were examined. The questionnaire developed by the researcher was used in the analysis of the risk-taking behaviors of the employees and it was applied to 687 employees in 64 enterprises operating in the forest products industry operating in the TR42 Level 2 Region (Duzce, Bolu, Sakarya, Kocaeli and Yalova). Ten hypotheses were created to determine the relationship between individual, organizational and workplace factors of employees and risk-taking behavior. A research model has been developed that defines these 10 hypotheses. The results showed that 7 of these 10 hypotheses were accepted. It showed that organizational and workplace factors have a significant negative effect on the risk-taking behavior of employees and that risk taking tendency will decrease by improving these factors. It has been determined that individual factors do not have a significant effect on the risk-taking behavior of employees. This study can help industry managers and decision makers in what kind of way should be followed in order to improve occupational safety performances in enterprises.