Fas'ta din dışı inançların yükselişi: Deizm, ateizm
The rise of non religious beliefs in Morocco : Deism, atheism
Yazar: ASSIA OULHAIZOUM
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKGÜL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ateizm = Atheism ; Batıl inançlar = False religions ; Deizm = Deism ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Düşünce özgürlüğü = Freedom of thought ; Fas = Morocco ; İnanç özgürlüğü = Belief freedom ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Fas'ta inanç ve dindarlık geniş çapta çalışılırken, ateizm ve deizm din sosyolojisi alanındaki araştırma konuları arasında yer almamaktadır. Hiç şüphe yok ki, dindar olmayan Faslılarla ilgili çalışmalar var, ancak bunlar çok sınırlı ve bu durum, Fas'ta ateizm konusunun hala araştırılması gerektiğini ortaya koyuyor. Bu nedenle, bu çalışma özellikle Fas'ta dini olmayan inançların yükselişinin nedenlerini bulmayı amaçlamaktadır: Ateizm, Deizm.
   Nitel bir desenle karakterize edilen bu çalışmada yapılandırılmış bir görüşme tekniği kullanılmıştır. Bu kapsamda 30'u ateist, 10'u deist olmak üzere 40 gönüllü ile 22 açık uçlu soru hazırlanmış ve yürütülmüş, veriler yüz yüze görüşülenlerle ses kayıt cihazı ile kaydedilmiştir. Geri kalanı da sosyal ağ siteleri aracılığıyla onlarla iletişim kuruldu. Sonra dikkatlice yazıya dökülerek sözleri not edildi.
Bu araştırma ateist ve deistlerin İslam'dan dönmelerine neden olan etmenleri incelemektedir ve bunları psikososyal açıdan analiz etmektedir. Ateizmin ve deizmin tanımları ve Batı ve islam dünyasındaki tarihleri hakkında kısa bir açıklamanın ardından, katılımcıların ailevi ilişkileri çocukluk ve ergenlik döneminden başlayarak tartışıldı. Dinî yetiştirilme biçimlerini ve toplumla ilişkilerini gösterdikten sonra, İslam algıları ve onları ateizme ya da deizme götüren şartlar, hayatlarında travmatik bir olay maruz kalıp kalmadıkları ve tekrar inanabilirlikleri incelendi. Ayrıca ateistler ve deistler arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları düşünce tarzları açısından belirlemeye çalışıldı.

Abstract:
While belief and religiosity are widely studied, atheism and deism are not considered among the research topics in the field of religious sociology in Morocco. There is no doubt that there are studies on non-religious Moroccans, however, they are very limited and this situation reveals that the issue of atheism in Morocco still needs to be investigated.  Therefore, this study specifically aims to find the causes of the rise of non religious beliefs in Morocco : Atheism, Deism .  
  A structured interview technique was used in this study, which is characterized by a qualitative design.  In this context, 22 open-ended questions were prepared and conducted with 40 volunteers, 30 of whom were atheists and 10 deists. The data was recorded by a tape recorder with those who were met face to face. And the rest was communicated with them through social networking sites.  Then their words were written down, by carefully transcribing them.       
In this research, i examined the reasons that led atheists and deists to convert from Islam and analyzed them from a psychosocial perspective. After a brief explanation of what atheism and deism are and their history in the Western and Islamic world, the familial relationship of the respondents was discussed starting from childhood and adolescence. And show their religious upbringing and their relationship with society, after that, their perception of Islam and the circumstances that led them to atheism or deism were examined, and whether they had been subjected to a painful event in their lives, and whether they could believe again. I have also sought to identify the similarities and differences between atheists and deists in terms of way of thinking.