Soma-Kırkağaç fayının paleosismolojisi ve uzun/kısa dönem kayma hızının değerlendirilmesi, Manisa, Batı Anadolu
Paleoseismology of sSma-Kırkağaç fault and evaluation of long/short term slip rate, Manisa, Western Anatolia
Yazar: BÜŞRA YERLİ
Danışman: PROF. DR. HASAN SÖZBİLİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Jeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Faylar = Faults ; Manisa-Soma = Manisa-Soma ; Morfometrik analiz = Morphometric analysis ; Paleosismoloji = Paleoseismology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Kırkağaç Grabenini denetleyen Kırkağaç Fayı ile ilişkili yapısal ve jeomorfolojik-morfometrik analizlerle paleosismolojik özelliklerin incelenerek güncel aktivitesini tartışmak ve depremselliğini yorumlamaktır.
Türkiye'deki sismik aktivitenin yoğun olduğu Batı Anadolu Graben Sistemi'nde yer alan Soma ve Kırkağaç Grabenleri; KD-GB, D-B, K-G ve KB-GD uzanımlarındaki 3 geometrik segmente sahip Soma-Kırkağaç Fay Zonu (SKFZ) tarafından denetlenmektedir. Zonun Öveçli-Bakır hattı Kırkağaç Fayı (KF) olarak adlandırılmıştır. Fay düzlemlerindeki kinematik veriler ile KF üzerindeki ilk hareketin sağ yanal doğrultu atımlı faylanma şeklinde geliştiği, son hareketin ise eğim/oblik atımlı normal fay şeklinde olduğu saptanmıştır. KF'nin denetlediği havzaların deformasyon desenini ve göreli aktiflik derecelerini
belirleyebilmek ve Kocatepe Horstu'nun yükselim hızına dair yaklaşımda bulunabilmek için morfometrik çalışmalar (Dağ önü cephesi eğriliği-Smf; vadi tabanı genişliği-yüksekliği oranı-Vf; asimetri faktörü-AF; havza şekli geometrisi-Bs; akarsu
eğim-uzunluk (Hack) indisi-SL; hipsometrik eğri-HC ve hipsometrik integral-HI ve kaya dayanım parametreleri), gerçekleştirilmiştir. Kırkağaç Fayı'nın Kırkağaç segmenti boyunca kayma/yükselim oranı minimum 0.55 mm/yıl olarak
hesaplanmıştır. Kırkağaç Fayı'nda hendek tabanlı paleosismoloji çalışması yapmak için toplam 6 adet hendek açılmıştır. Hendek kazılarından saptanan olaylar birlikte ele alındığında, fayın geçmişte 5 adet depreme kaynaklık ettiği belirlenmiştir. Farklı olaylar olarak saptanan 2 deprem, R programlama ve Oxcal dilinde birlikte istatistiki
değerlendirildiğinde; E1: 22.6±10.4 by ve E2: 1.8±0.9 bin yıl olarak tarihlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre E2 olayı MÖ 680 ile MS 920 tarihleri arasındaki depremleri kapsamakta olup MS 253 depremine karşılık gelebildiği yorumlanmıştır. 

Anahtar kelimeler: Soma-Kırkağaç Fay Zonu, Diri Fay, Paleosismoloji, Morfometrik İndis

Abstract:
The aim of this study is to discuss its current activity and interpret its seismicity by examining the paleoseismological features of the Kırkağaç Fault, which controls the Kırkağaç Graben, with structural and geomorphological-morphometric analyzes. Soma and Kırkağaç Grabens located in the Western Anatolian Graben System, where seismic activity is intense in Turkey; It is overseen by the Soma-Kırkağaç Fault Zone (SKFZ), which has 3 geometric segments in NE-SW, E-W, N-S and NW-SE extensions. The Öveçli-Bakır line of the zone is named as Kırkağaç Fault (KF). With the kinematic data on the fault planes, it was determined that the first movement on the KF developed as right lateral strike-slip faulting, and the last movement was in the form of dip/oblique slip normal fault. Morphometric studies in order to determine the deformation pattern and relative activity degrees of the basins controlled by KF and to make an approximation of the uplift rate of Kocatepe Horst. The slip/rise ratio was calculated as a minimum of 0.55 mm/year along the Kırkağaç segment of the Kırkağaç Fault. A total of 6 trenches were dug in order to carry out paleoseismology studies on the Kırkağaç Fault. When the 2 earthquakes, which were determined as different events, were evaluated statistically together in R programming and Oxcal language; E1: 22.6±10.4 by and E2: 1.8±0.9 thousand years. The results showed the E2 event covers the earthquakes between 680 BC and 920 AD and it has been interpreted that it can correspond to the 253 AD earthquake.

Keywords: Soma-Kırkağaç Fault Zone, Active Fault, Paleoseismology, Morphoometric Index