Hicrî ilk üç asırda cehâlet ve meçhul râviler
Al-jahālah and unknown narrators in the first three centuries of hijra
Yazar: FATMA YILDIZ
Danışman: PROF. DR. YAVUZ KÖKTAŞ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Cehalet = Ignorance ; Cerh-tadil yöntemi = Al-djarh-tadil method ; Hadis = Hadith ; Muhaddis = Muhaddthoon ; Raviler = Ravis ; Rical ilmi = Rical ilmi ; Rivayetler = Rumours ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmada meçhul râvi anlayışının hicrî ilk üç asırda gerçekleştirmiş olduğu gelişim seyri incelenmiştir. Söz konusu asırlar, meçhul râvi anlayışını tesis eden düşüncenin anlaşılmasında, dolayısıyla sonraki dönem hadis usûlü eserlerindeki meçhul râvi kavramının temellendirilmesinde önemli rol oynamaktadır. En az bir münekkit tarafından meçhul olmakla nitelendirilen râviler, isnad, dönem, bölge ve râvi-münekkit ilişkisi açısından ele alınmıştır. Bununla, münekkitlerin bu tür râvilerin meçhullüğünü belirlerken uyguladıkları yöntemin tespit edilmesi ve meçhul râvilerin yoğunlaştığı zaman dilimi ve bölgelerin ricâl tenkidi açısından yorumlanması hedeflenmektedir. Bu bağlamda hicrî ilk üç asırda meçhul râvilerin hangi bölgelerde yoğunlaştığı ve bunların muhtemel sebepleri, meçhul râvilerin yaşadıkları dönemde mi yoksa vefatlarından sonra mı değerlendirmeye tâbi tutuldukları tespit edilmiştir. Meçhul râvi kavramının ricâl tenkit lafızları arasında yer almasını sağlayan hicrî ilk üç asır münekkitlerinin tespitleri, kimin ne ölçüde bu terime katkıda bulunduğunu açık bir şekilde ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Bu süreçte meçhul râvinin kime denildiği, münekkitlerin meçhul râvi tespit yöntem ve yaklaşımları ve söz konusu anlayış etrafında vazedilen terminolojinin ne olduğu gibi konular meçhul râvi kavramının seyrini ortaya koymada önemli addedilmiş ve ayrıntılı tetkik edilmiştir. Ayrıca söz konusu döneme ait meçhul râviye delalet etmek üzere münekkitler tarafından kullanılan değerlendirme lafızları ve bazılarının delâlet ettikleri manalar tetkik edilmiştir.

Abstract:
In this thesis, the course of the development that the notion of unknown narrator passed through in the first three centuries of hijra has been examined. This period had a leading role in the comprehention of the idea evolving the notion of the unknown narrotor. The narrators, described as being unknown by at least only one critic in the first three centuries of the hijra, were discussed in terms of Isnad, period, region, and the narrator-critic relationship. What has been aimed at is to define the method used by the critics while determining the obscurity of such narrators and to interpret the period and regions in which the unknown narrators were centered according to the science of rijal criticism. In this context, it has been determined in which regions the unknown narrators were common in the first three centuries of the hijra and its possible reasons, and whether the unknown narrators were evaluated in their own period or after their death. The aim underlying the determination of the critics of first three centuries who enabled the consideration of the unknown narrator concept within the wordings of the rijal criticism has been to reveal explicitly who contributed to the formation of this notion and to what extent. In this process, the matters like what narrators were assigned as unknown, what methods and approaches applied by the critics, and what terminology put forward to define the notion in question have been regardes crucial to reveal the course of the development of unknown narrator cencept; thus, these matters have undergone a detailed examination. Furthermore, the evaluations of the untterances and their meanings used by the critics to signify the unknown nrrators belonging to the period in question have been analysed.