Annelerin çocuk yetiştirme tutumu ve yaklaşımları ile etkileşimli okuma etkinliklerinin çocukların dil gelişim riski açısından incelenmesi
A study on the child-rearing attitude and approach of mothers, and interactive reading activities in terms of the language development risk of children
Yazar: GİZEM NUR KAPLAN
Danışman: DOÇ. DR. ENDER DURUALP
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Anneler = Mothers ; Birlikte kitap okuma = Shared book reading ; Denver gelişimsel tarama testi = Denver  developmental dcreening test ; Dil bozuklukları = Language disorders ; Dil gelişimi = Language development ; Etkileşimli kitap okuma = interactive book reading ; Geleneksel eğitim = Traditional education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Çocuk yetiştirme = Child rearing

Özet:
Araştırmada, dil gelişim geriliği riski olan ve olmayan çocukların annelerinin etkileşimli okuma etkinlikleri, çocuk yetiştirme tutumları ve geleneksel annelik rollerini karşılaştırmak, aralarındaki ilişki ile bazı değişkenler açısından incelemek amaçlanmıştır. Araştırmaya, Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümüne başvuran 50'si dil gelişim geriliği riski olan, 50'si dil gelişim geriliği riski olmayan üç-altı yaş arası toplam 100 çocuk ve 100 anne dâhil edilmiştir. Çocukların dil gelişim geriliği riskinin olup olmadığı çocuklara uygulanan Denver Gelişimsel Tarama Testi (Denver II) ile belirlenmiştir. Araştırmanın verileri "Genel Bilgi Formu", Işıkoğlu Erdoğan (2016) tarafından geliştirilen"Çocuk-Ebeveyn Birlikte Okuma Etkinlikleri Ölçeği (ÇEBOE)",Özyürek (2017) tarafından geliştirilen "Anne-Baba Tutum Ölçeği (ABTÖ)", Whatley ve Knox (2004) tarafından geliştirilen ve Kılıçgün ve Kılıçer (2016) tarafından Türkçeye uyarlanan "Geleneksel Annelik Ölçeği (GAR)" ile toplanmıştır. Araştırma sonucunda; çocuk yetiştirme tutumlarının ve geleneksel annelik rollerin her iki grup arasında anlamlı bir farklılık oluşturmadığı (p>0,05), çocuklarında dil gelişim geriliği riski olmayan annelerin dil gelişim geriliği riski olan annelere göre daha fazla birlikte okuma etkinlikleri gerçekleştirdiği (p<0,05)belirlenmiştir. Annelerin demokratik tutumları ile çocuk-ebeveyn birlikte okuma etkinlikleri arasında pozitif yönlü, geleneksel annelik rolleri ile negatif yönlü anlamlı fark olduğu elde edilmiştir. Annelerin geleneksel annelik rolleri ile baskıcı ve otoriter tutumları arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunmakta olup, çocuk-ebeveyn birlikte okuma etkinlikleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Annelerin öğrenim düzeyi, çalışma durumu, yaşı ve çocuğunun okul öncesi eğitime devamı değişkenlerinin incelenen faktörler açısından fark yarattığı saptanmıştır. Öğrenim düzeyi yüksek ve aynı zamanda çalışan annelerin birlikte etkileşimli okuma etkinliklerinin daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çocuğu okul öncesi eğitime devam eden annelerin birlikte etkileşimli okuma, okuryazarlığa model olma ve birlikte okumaya yönelik görüşlerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Her iki grupta bulunan annelerin sergiledikleri demokratik tutumlar arttıkça geleneksel rollerinin azaldığı, birlikte okuma etkinliklerinin ise arttığı bulunmuştur.

Abstract:
The study aims to compare the interactive reading activities, child-rearing attitudes and traditional maternal roles of mothers of children with and without the risk of delay in expressive language, and to examine the same in terms of the relationship between them as well as some variables. The study includes a total of 100 mothers and 100 children between the ages of three and six, who applied to Sakarya Training and Research Hospital, Department of Pediatrics, 50 of whom had risk of delay in expressive language and 50 of whom had no risk of delay in expressive language. The risk of delay in expressive language in children was determined by the Denver Developmental Screening Test (Denver II). The data of the study was collected using a "General Information Form", "Child-Parent Shared Reading Activities Scale (ÇEBOE)" developed by Işıkoğlu Erdoğan (2016), "Parent Attitude Scale (ABTÖ)" developed by Özyürek (2017), and "Traditional Maternity Scale (GAR)" developed by Whatley and Knox (2004) ) and adapted to Turkish by Kılıçgün and Kılıçer (2016). As a result of the study, it was determined that there is no significant difference between two groups in terms of child-rearing attitudes and traditional maternal roles (p> 0.05), and mothers whose children do not have a risk of delay in expressive language carry out more shared reading activities compared to mothers whose children do have a risk of delay in expressive language (p <0.05). It was found that there was a positive difference between mothers' democratic attitudes and child-parent shared reading activities, and a negative significant difference with traditional maternal roles.There is a positive relationship between mothers' traditional maternal roles and their oppressive and authoritarian attitudes, and no significant relationship was found between traditional maternal roles and child-parent shared reading activities. It was determined that the variables of education level, employment status and age of the mothers and preschool attendance of their children make a difference in terms of the factors examined. It was concluded that interactive shared reading activities of working mothers with higher education background were greater. It was observed that mothers whose children attended preschool education had higher views on interactive reading, setting an example for literacy and shared reading. It was found that as the democratic attitudes of the mothers in both groups increase, their traditional roles decrease and their shared reading activities increase.