Elektronik sigara (E-sigara) kullanan kişilerde olası genotoksik hasarın ve nikotin maruziyetinin belirlenmesi
Determınatıon of possıble genotoxıc damage and nıcotıne exposure of electronıc cıgarette (E-cıgarette) users
Yazar: GÜLŞEN GÖNEY
Danışman: PROF. İSMET ÇOK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Cotinine = Cotinine ; DNA hasarı = DNA damage ; Genotoksisite = Genotoxicity ; Nikotin = Nicotine ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation

Özet:
Son yıllarda elektronik sigara (e-sigara) kullanımı giderek artmaktadır fakat e-sigaranın güvenliği ve etkinliğine yönelik bilimsel kanıt bulunmamaktadır. Bu çalışmada e-sigara kullanan, sigara içen ve sigara dumanına pasif olarak maruz kalan bireylerdeki muhtemel genotoksik hasarın ve nikotin maruziyetinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. E-sigara kullanıcıları (n=32), klasik sigara kullanıcıları (n=33), pasif maruz kalan (n=32) ve sağlıklı olan sigara içmeyen bireylerin (n=33) olası genotoksik hasarları yanak içi epitel hücrelerde ve periferal lenfositlerde, kromozomal hasar ve DNA hasarları açısından karşılaştırılmıştır. E-sigara kullanan, sigara içen ve pasif maruz kalan bireylerde nikotin maruziyeti miktarının belirlenmesi ve karşılaştırılması da bu çalışmanın bir diğer amacıdır. İdrar örneklerinde kotinin düzeyi e-sigara kullanıcılarında 1656±1633 ng/g kreatinin, sigara içen kişilerde 1695±1267 ng/g kreatinin ve pasif maruz kalanlarda 83±98 ng/g kreatinin olarak bulunmuştur. E-sigara kullanıcıları ve sigara içen kişilerin kotinin düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Komet deneyi sonucunda kuyruk momenti değerleri; e-sigara kullanıcılarında, sigara içen kişilerde, pasif maruz kalanlarda ve kontrol grubunda sırasıyla 1,5±0,45; 1,4±1,44; 1,3±0,50 ve 1,0±0,43 (Ort±SS) olarak bulunmuştur. E-sigara kullanıcılarının kuyruk momenti sonuçları kontrol grubundan ve sigara içen gruptan önemli derecede yüksektir (p<0,001). Yanak epitel hücre mikroçekirdek sonuçlarına göre MÇ ve MÇ'li hücre sayısında e-sigara kullanıcıları ve kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Kromozomal aberasyon sonuçları e-sigara kullanıcıları ve sigara içen kişiler arasında kromozom kırık ve kromatid gap sıklığı düzeyinde anlamlı bir fark olmadığını ortaya koymaktadır (p>0,05). Sonuçlarımız göstermektedir ki e-sigara kullanıcıları en az sigara içen bireyler kadar nikotin maruziyetine ve DNA hasarına sahiptir.
Anahtar Kelimeler:E-sigara, Genotoksisite, DNA Hasarı, Kotinin

Abstract:
The use of electronic cigarettes (e-cigarettes) has increased dramatically over the past few years. Moreover, no sufficient scientific evidence is available confirming the safety and efficacy of e-cigarette's. In this study we aimed to investigate the possible genotoxic damage and nicotine exposure in indiviuals who smoke e-cigarette (n=32), classic cigarette (n=33), passive smokers (n=32) and healthy non-smoker individuals (n=33). Determination and comparison of the amount of nicotine exposure of e-cigarette users, cigarette smokers and passive smokers are among the aims of this study.  The mean (±SD) urinary cotinine levels were determined as 1656±1633 ng/g creatinine for e-cigarette users, 1695±1267 ng/g creatinine for cigarette smokers and 83±98 ng/g creatinine for passive smokers. There were no statistically significant differences between e-cigarette users and cigarette smokers cotinine levels (p>0,05). The tail moment (mean±SD) in peripheral lymphocytes  of e-cigarette users, cigarette  smokers, passive smokers and controls were  found to be 1,5±0,45; 1,4±1,44; 1,3±0,50 and 1,0±0,43 respectively. Tail moment scores of e-cigarette users are significantly higher than those of control subjects and cigarette smoker subjects (p<0,001). Buccal MN results demonstrate that both MN and MNed cell frequencies have significant differences between control groups and e-cigarette users (p<0,05). Chromosomal aberration results show that no significant difference has been found chromosome break and chromatid gap frequency between e-cigarette users and cigarette smokers (p>0,05). These results indicate that e-cigarette users are exposed to nicotine as much as cigarette smokers and may speculate that e-cigarette might lead to the DNA damage as much as smoking cigarette.
Key Words:E-cigarette, Genotoxicity, DNA Damage, Cotinine