Gebeliğin üçüncü trimestrında gebelere verilen eğitimin doğum sonu taburculuğa hazır oluşluk düzeyi'ne etkisi
Effect of education administered to pregnants in third trimester on level of readiness for postpartum discharge
Yazar: RÜKUYE BURUCU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BELGİN AKIN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Gebelik = Pregnancy

Özet:
Ülkemizde beş gebeden biri doğum öncesi bakım almamakta, doğumların % 83'ü bir sağlık kuruluşunda yapılmakta ve % 17'si ise kendi kendine ya da ara ebesi yardımıyla gerçekleşmektedir. Türkiye `de ana ölüm hızı (AÖH) 1996 yılında 53 ilde yapılan çalışmaya göre yüz bin canlı doğumda 49.2' dir ve ölüm sebeplerinde toksemi, kanama ve enfeksiyonlar ilk üç sırayı almaktadır. Ülkemizde bebek ölüm hızı (BÖH) % 0,29 `dur. Anne ölümlerinin, kaliteli bir doğum öncesi bakım, sağlıklı koşullarda doğum ve loğusalık döneminde düzenli bir bakım ile önlenebileceği belirtilmektedir. Anne ölümlerinin % 61,62 sının önlenebilir nedenlerle olduğu, ölümlerin % 54, 1' inin postpartum dönemde ve % 20,9' unun ilk 24 saatte meydana geldiği bilinmektedir. Ülkemizde de dünyada da anne ve bebekleri doğum sonrası erken taburcu edilmekte, doğum sonrası yeterli bakım, takip ve eğitimden de yararlanamamaktadırlar. Doğum sonrası yeterince alınamayan eğitimin güçlendirilmesi ve gebelerin daha erken dönemlerde farkındalığı oluşturularak doğum sonrası bebeği ve kendi özbakımı konusunda yeterli olabilmelerinin sağlanmaya çalışılması gerekmektedir.Çalışmanın amacı; gebeliğin üçüncü trimestrında gebelere verilen planlı eğitimin doğum sonrası taburculuğa hazır oluşluk düzeyine etkisini incelemektir. Son test kontrol gruplu deneysel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunun oluşturulmasında Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne başvuran üçüncü trimestırdaki gebelerden seçilen 84 anne adayı deney ve kontrol gruplarına rastgele atanmıştır, Deney grubuna doğum ve doğum sonrasına yönelik eğitim verilmiş, kontrol grubuna eğitim verilmemiş ancak hastanenin rutin hizmetlerinden yararlanmışlardır. Her gebeden doğum öncesi, doğum sonrası anket formları ve Hastane Taburculuğuna Hazır oluşluk Ölçeği - Yeni Doğum Yapmış Anne Formu (HTHÖ- YDAF) kullanılarak veriler toplanmıştır. İstatistiksel analizlerde Ki kare, Student T testi,Man Whitney U, One Way Anova yanında çoklu regresyon ve lojistik regresyon analizleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre gebelerin sosyo- demografik, doğurganlık ve bu gebeliklerine ilişkin özellikleri benzerlik göstermektedir. Annelerde yaşanan en yaygın sorunlar karın ağrısı, kabızlık, uykusuzluk ve yorgunluk iken bebeklerde yaşanan en yaygın sorunlar idrar yapma ve dışkılama sorunu ve huzursuzluktur. Deney grubunda yer alan gebelerin HTHÖ- YDAF puanları kontrol grubuna göre daha olumludur ve çok değişkenli analiz de HTHÖ- YDAF puanının tek önemli belirleyicisinin doğum öncesinde ?eğitim alma? olduğunu göstermiştir. Doğum sonu taburculuğa algılanan hazır oluşlukta en önemli risk faktörünün sezaryen ile doğum yapmak olduğu bulunmuştur. Gebeliğin üçüncü trimestrında gebelere verilen planlı eğitimin doğum sonrası taburculuğa hazır oluşluğu arttırmada etkili bir girişim olduğu ve sezaryen ile doğum yapmamanın taburculuğa hazır hissetmemede önemli bir risk faktörü olduğu sonucuna varılmıştır. Bulgulara dayanarak annelerin doğum sonu taburculuğa hazır oluşluğunu geliştirmede gebelik izlemlerinde son trimestırda anne adaylarına doğum ve doğum sonrasına yönelik eğitim verilmesi ve bunun yanında sezaryenle doğum yapan annelerin taburculuğunun özel olarak planlanması önerilmiştir.Anahtar Sözcük: Gebe izlemi, Gebe eğitimi, Doğum sonrası dönem, Taburculuğa Hazır oluşluk

Abstract:
One out of five pregnants in our country doesn?t receive any prenatal care 83 % of all deliveries are performed in a health care center, and 17 % are carried out by themselves and non professional midwives. according to a study performed in 53 provincies in 1996, maternal death rate in Turkey is 49.2 in 100.000 live births, and toxemia, haemorrhage and infections are three leading ones among death causes. Baby death rate is 0.17 percent in our country. It is reported that maternal deaths can be prevent thanks to quality prenatal care, delivery in healthy conditions and regular care for the mothers during the postpartum period. It is known that 61,6 % of maternal deaths stem from preventable causes, 54,1% occur in postpartum period, and 20,9 % take place in the first 24-h period. Babies and mothers are discharged earlier after the delivery in our country and the world alike, and they can unsatisfactorily benefit from the care, follow-up and education given postpartumly. It is essential for mothers to be educated to provide satisfactory care for themselves and their babies by forming awareness in prenatal period and strengtening the education not provided satisfactorily in postpartum period.The objective of the study is to investigate the effect of planned education administered to the pregnant women in the third trimester on the level of readiness for postpartum discharge.This is an experimental study with post-test control groups among the pregnants in the third trimester and applying to Konya Education and Research Hospital, 84 were assigned into study and control groups randomly. Those in the study group were educated, but the ones from the control group were involved only in hospital routines without being educated. All data were collected with the questionnarie forms and Readiness for Hospital Discharge Scale?New Mother Form (RHD-NMF) in prenatal and postpartum periods from the mothers, X2, studen t test, Mann Whitney U, One way Anova, multiple regression and logistic regression analysis were used for statistical analyses. According to the findings, socio-demographic, fertility and this pregnancy characteristics of mothers exhibited similarities. While the most witnessed problems in mothers were abdominal pain, constipation, insomnia and fatigue, the most common ones in babies were urination and defecation problems, and restlessness. RHD-NMF scores of the pregnants in the study group were more positive than those in the control group, and multiple regression analysis also show that ?being educated? in prenatal period is the only determinant of RHD-NMF score.The most significant factor in the perceived readiness for hospital discharge was having caesarean section. It was concluded that education given to the pregnants during the third trimester is an effective intervention to increase the readiness for the postpartum discharge, and performing a delivery with caesarean section is an important risk factor in feeling unready for the postpartum discharge. Based on these findings, it has been suggested that education about delivery and postpartum period should be given to the mothers during the follow-ups in the third trimester to develop the readiness for postpartum discharge, and the discharge of the mothers having caesarean section delivery should be planned personally.Key Words: Follow-up of pregnants, Education of pregnants, Postpartum period, Readiness for discharge