Mekansal ekonometri ve mekansal panel ekonometri yaklaşımları: AB üye ülkeleri için gelir yakınsama hipotezi üzerine bir uygulama
Spatial econometrics and spatial panel econometrics: A practice of income convergence hypothesis for EU member countries
Yazar: FATMA ZEREN
Danışman: PROF. DR. AHMET GÖKÇEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Ekonometri = Econometrics ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Ekonometrik modeller = Econometric models ; Ekonometrik tahmin = Econometric estimate ; Gelir dağılımı = Income distribution ; Gelir dağılımı politikaları = Income distribution policies ; Gelirler = Incomes ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Yakınsaklık = Convergence

Özet:
Coğrafyanın temel yasalarından biri yakın şeylerin uzak şeylerden daha etkili olduğudur. Yakın şeylerin etkilerinin ölçülme ihtiyacı sonucu mekansal ekonometri gelişmiştir ve birçok disiplinde kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Özellikle bölgesel ekonomik çalışmalarda bölgelerarası etkileşimleri ve farklılıkları belirlemek için etkin bir araçtır. Çünkü mekansal ekonometri yaklaşımı, mekansal etkileşim veya mekansal otokorelasyon ve mekansal heterojenliği içermektedir. Bu çalışma esas olarak yalnızca mekansal etkileşimi veya otokorelasyonu inceleyen mekansal ekonometri ve mekansal panel ekonometri yaklaşımlarını açıklamak amacıyla yapılmıştır. Bu bağlamda öncelikle mekansal ekonometrik modeller, daha sonra panel veri modelleri ardından mekansal panel veri modelleri izah edilmiştir. Açıklanan modellere ait tahmin yöntemleri ve testler detaylı olarak incelenmiştir. Uygulama kısmında ise Avrupa Birliği üye ülkelerine ait gelir yakınsama hipotezi 2000-2007 yılları için bu modeller ile araştırılmıştır. Kesit analizde sınır komşuluğu ve merkezler arası uzaklığa göre belirlenen komşuluklar kıyaslanmıştır. Ancak panel veride sınır komşuluğu tanımına göre anlamlı bulgulara ulaşılamamıştır. Bu nedenle panel veri analizinde merkezler arası uzaklığa göre komşuluklar oluşturulmuştur. Kesit veri analizi ile tüm AB ülke grupları için hem mutlak hem de koşullu yakınsama bulgusuna ulaşılmıştır. Panel veri analizine göre ise yalnızca AB-15 için koşullu yakınsama ortaya çıkmıştır. AB-27 ülke grubu için gelir yakınsaması gerçekleşmemiştir. Hem kesit hem de panel veri modellerinde anlamlı mekansal gecikme katsayı ve mekansal hata katsayı tahminleri elde edilmiştir. Böylelikle üretim faktörleri ve bilgi yayılması sonucu mekanlar arasında etkileşim olduğu görülmüştür.

Abstract:
One of the main law of the geography is as ?near things are more effective than the distant things?. Spatial econometrics has developed as the outcome of the need of measuring neighbouring things. As a result of the need of measuring the near things the spatial econometrics has developed and has increasingly been widespreadly used in many disciplines. Especially,it is an effective instrument to define the interregional interaction and interregional differences in the studies of regional economics. This study is mainly done only for the aim of explaining the spatial economics and spatial panel data econometrics approaches that search spatial interaction or autocorrelation. In this context, firstly spatial econometrics models later panel data models after spatial panel data models were explained. The estimation methods and tests that belong to mentioned models were deeply analysed. In the emprical part, income convergency hypothesis of of European Union member countries for the years from 2000 to 2007 was investigated with these models.In the cross-section analysis, neighbourlines which are determined according to the boundary neighbourhood and distance between the centers were compared. But in the panel data analyisis, no significant findings, according to the definition of neighborhood boundary data, could be reached. For this reason, the neighborhoods were established according to the distance between the centers, in the panel data analysis. With the cross-section data analysis, the findings of both the absolute and conditional convergency were obtained for all the groups of EU countries. According to panel data analysis, only the conditional convergency for the group of EU-15 was appeared. Significant spatial lag coefficient and spatial error coefficient estimation were obtained for both the cross- section and panel data models. Thus, it was seen that there is spatial interaction as a result of production factors and knowledge spillover.