Farklı iş yeri ortamlarında iç ortam hava kalitesinin belirlenmesi ve çalışanların kişisel maruziyetlerinin incelenmesi
Determining indoor air quality and investigating employees' personal exposure in different workplaces
Yazar: FATMA NUR ERASLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ÖZDEN ÜZMEZ ; PROF. DR. EFTADE EMİNE GAGA
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Eskişehir'de seçilen farklı aktivite ve işlemlerin gerçekleştiği 7 iş yeri ortamı (fırın, fotokopi merkezi, restoran, kuaför, kuru temizleme, market, otel) seçilmiştir. Belirlenen ortamlarda SO2, NO2, O3, 43 UOB (Uçucu Organik Bileşikler) ve PM2.5 konsantrasyonları kış ve yaz mevsimlerinde eş zamanlı olarak iç ve dış ortamlarda ölçümleri gerçekleştirilmiştir. İnorganik ve UOB için pasif örnekleme yöntemi kullanılırken, PM2.5 için aktif örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca, bu iş yerlerinde çalışan kişilerin maruziyet konsantrasyonlarını belirlemek amacı ile inorganik ve UOB için kişisel örneklemeler gerçekleştirilmiştir. 
Çalışma sonucunda, iş yerlerinin spesifik aktivitelerinin çalışma alanındaki iç ortam hava kirleticilerin konsantrasyonlarında önemli rol oynadığı görülmüştür. Genel olarak, SO2 ve NO2 seviyeleri restoran ve kuaförde, O3 seviyeleri fotokopi merkezinde, UOB seviyeleri kuaför ve kuru temizlemede en yüksek olurken, PM2.5 seviyeleri ise restoran ve kuaförlerde daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca çalışanların UOB kaynaklı sağlık risklerinin değerlendirilmesi sonucunda kişisel örneklemelerin gerçekleştiği 10 çalışan için toplam kanser riski, sınır kabul edilen değeri (1.0 E-06) aşmıştır. Bunun yanında kanserojen olmayan UOB için hesaplanan tehlike indeksi sonuçlarında ise restoran, fotokopi merkezi ve resepsiyonist çalışanlarında referans değerin (1) aşıldığı tespit edilmiştir.
Anahtar Sözcükler: İç ve dış ortam hava ölçümü, İş yeri ortamı, Mesleki maruziyet ölçümü, NO2-SO2-O3-UOB-PM2.5, Sağlık riski değerlendirmesi.

Abstract:
In this study, indoor air quality and personal exposures of the employees were investigated in 7 selected workplaces (bakery, photocopy center, restaurant, hairdresser, dry cleaning, market, hotel) in Eskişehir where different activities and processes are performed. In this context, SO2, NO2, O3, 43 VOC and PM2.5 concentrations were measured simultaneously in indoor and outdoor environments during the winter and summer seasons. While passive sampling method was used for inorganic gases and VOCs, portable measurement devices were used for PM2.5. In addition, personal sampling studies were conducted for inorganic pollutants and VOCs in order to determine the exposure concentrations of employees. When the obtained data were evaluated, it was seen that the specific activities performed in the workplaces played an important role in the indoor air pollutant concentrations. In general, SO2 and NO2 levels were measured at the highest values in the restaurant and hairdresser, O3 levels were higher in the copy center, VOC levels were higher in the hairdresser and dry cleaning, while PM2.5 levels were higher in the restaurant and hairdresser. In addition, as a result of the evaluation of the health risks originating from the VOCs, the total cancer risk for the 10 employees with personal sampling exceeded the limit accepted by the EPA (1.0 E-06). It has been determined that the hazard index values calculated for non-carcinogenic VOCs exceed the reference value (1) in restaurant, photocopy center and hotel employees.
Keywords: Indoor and outdoor air quality measurement, Workplace, Occupational exposure measurement, NO2, SO2, O3, VOC, PM2.5, Health risk assessment.