Stalin dönemi  GULAG kampları
GULAG camps in Stalin's period
Yazar: FURKAN GÖZÜTOK
Danışman: DOÇ. DR. SERAP TOPRAK
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Tarihte farklı milletlerde de örnekleri olan sürgüne gönderme ve mahkûm emeğinden faydalanma uygulaması Sovyet Rusya'nın Çarlık Rusya'dan miras aldığı uygulamadır. Sovyet Rusya hükümetinin kurumsallaştırdığı, sistematik şekilde SSCB'nin dört bir yanına kurduğu, adını da Ana Kamp İdaresi'nin Rusça kısaltmasından alan GULAG'a bağlı kamplar çok uzun yıllar sonra daha iyi bilinmeye başlandı. Araştırmacıların ilk olarak roman ve hatıratlar sayesinde tanıma fırsatı bulduğu, yeni belgeler ile aydınlatılmaya muhtaç birçok yanı olan bu sistem tezimizde üç bölümde incelenmiş, kaynak tarama metodu ile özellikle İngilizce ve Rusça birincil ve ikincil kaynaklar tetkik edilmiştir. SSBC'nin yıkılmasından çok daha önceki dönemlerde yayımlanan birçok hatırat ve çalışma çalışmamızın önemli kaynakları olmuştur. Bunların yanında Moskova merkezli GULAG Tarih Müzesi'nin yaptığı çalışmalar da yararlandığımız en önemli kaynaklardan olmuştur. Stalin Dönemi GULAG'da Sosyal Hayat adını verdiğimiz tez çalışmamızın birinci bölümünde GULAG sisteminin çekirdeğini oluşturan kampları, bu kampların idari yapısını, Sovyet ceza sistemindeki yerini ve Türk Dünyası aydınlarının tasfiye edilmesindeki önemi ele alınmıştır. İkinci bölümde ise kamplarda bulunan mahkûmların genel durumu, kadın ve çocuk mahkûmlar ile günlük rutin işleyiş ele alınmıştır. Tezimizin son bölümü olan üçüncü bölümde ise GULAG'ın Sovyet ekonomisindeki rolü konu edinmiştir. Çarlık devrinden ekonomik enkaz devralan Sovyet Hükümeti'nin ekonomi politikaları içerisinde kamplarda bulunan mahkûmların emeği, çalıştıkları büyük projeler ve maden ocakları tablo, şekil ve fotoğraflarla sunulmuştur. Özellikle de paralı işçi temininde bile sıkıntıların yaşandığı fakat yer altı ve yer üst kaynakları bakımından en verimli bölgelerin başında gelen Sibirya'da kampların nasıl işlevsel olarak kullanılmaya çalışıldığının üzerinde durulmuştur.

Abstract:
The practice of exile and benefiting from prison labor, which has examples in different nations in history, is the practice that Soviet Russia inherited from Tsarist Russia. The camps affiliated with GULAG, which was institutionalized by the Soviet Russian government, systematically established all over the USSR and named after the Russian abbreviation of the Base Camp Administration, became better known after many years. This system, which researchers first got to know through novels and memoirs, and which has many aspects that need to be clarified with new documents, has been examined in three parts in our thesis, and primary and secondary sources, especially English and Russian, have been examined with the source search method. Many memoirs and studies published long before the collapse of the SSBC became important sources of our work. In addition to these, the work of the Moscow-based GULAG History Museum has been one of the most important sources we have benefited from. In the first part of our thesis, which we named Social Life in the Stalin Era GULAG, the camps that form the core of the GULAG system, the administrative structure of these camps, their place in the Soviet penal system and their importance in the liquidation of the Turkic World intellectuals are discussed. In the second part, the general situation of the prisoners in the camps, women and child prisoners and daily routine are discussed. In the third chapter, which is the last part of our thesis, the role of GULAG in the Soviet economy is discussed. The labor of the prisoners in the camps, the major projects they worked on and the mines within the economic policies of the Soviet Government, which took over the economic debris from the Tsarist era, are presented in tables, figures and photographs. In particular, it is emphasized how the camps are tried to be used functionally in Siberia, which is one of the most productive regions in terms of underground and surface resources, although there are problems even in the recruitment of paid workers.