Madde kullanımı ve psikolojik esneklik modelinin ilişkisi: Kabul ve eylem formu madde versiyonu (KEF-M) Türkçe geçerlik ve güvenirliği
The psychological flexibility model in substance abuse: Turkish version of acceptance and action questionnaire-substance abuse (AAQ-SA): A reliability and validity analysis
Yazar: HİLAL UYGUR
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM EREN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Psikoloji = Psychology ; Ölçekler = Scales

Özet:
Madde Kullanımı ve Psikolojik Esneklik Modelinin İlişkisi: Kabul ve Eylem Formu Madde Versiyonu (KEF-M) Türkçe Geçerlik ve Güvenirliği
Amaç: Bu çalışmanın amacı bir madde bağımlılığı örnekleminde Kabul ve Eylem Formu Madde Versiyonu (KEF-M) Türkçe Geçerlik ve Güvenirliği'ni yapmaktır. 
Yöntem: Kabul ve Eylem Formu Madde Versiyonu (KEF-M); madde kullanım bozukluğu örnekleminde psikolojik esnekliği değerlendiren; 18 maddeden oluşan, 'değerler doğrultusunda davranış' ve 'ayrışarak kabul' şeklinde iki alt ölçekten oluşan öz bildirim tarzında bir ölçektir. Ölçeğin Türkçe formu İngilizce 'den Türkçe 'ye ve daha sonra Türkçe 'den İngilizce 'ye tekrar çevrilerek deneyimli bir uzman tarafından gözden geçirilerek her bir maddeyi en iyi temsil ettiği düşünülen ifadeler benimsenerek elde edilmiştir. Elde edilen Türkçe form alkol ve madde kullanım bozukluğu tanısı alan klinik bir örneklemde 195 bağımlı hastaya uygulandı. Güvenirlik analizi için Cronbach alfa katsayısı, test-tekrar test korelasyonu ve madde toplam korelasyon yöntemi kullanıldı. KEF-M'nin yapı geçerliliği için faktör analizi yöntemi uygulandı. Ayrıca hastalara ölçek bağlantılı geçerliği değerlendirmek üzere Kendini Saklama Ölçeği (KSÖ), Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ), Ruhsal Hastalıkların İçselleştirilmiş Damgalanması Ölçeği (RHİDÖ), Beck Depresyon Envanteri  (BDE), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ve Bağımlılık Profil İndeksi (BAPİ)uygulanmıştır.
Bulgular: Tüm ölçeğin Cronbach alfa katsayısı 0,72 ve alt ölçeklerin Cronbach alfa katsayıları 0,68-0,74 arasında bulunmuştur. Madde-toplam puan korelasyon katsayıları 0,116-0,472 arasındadır.Üç hafta arayla uygulanan test-tekrar test güvenirliği sonuçları ölçeğin zamana karşı iyi bir kararlılık gösterdiği bulunmuştur(Spearman korelasyonu, r=0,83).Kaiser-Meyer-Olkin örneklem yeterliliğinin r=0,737 (p<0,001)olarak saptanması ve Barrlett küresellik testi ki-kare değerinin 788,65 (p<0,001) olarak bulunması verinin faktör analizine uygun olduğunu göstermiştir. KEF-M'nin faktör yapısını incelemek için temel bileşenler analizi (principle component analysis)ve döndürülmüş temel bileşenler analizi (varimax rotation) uygulanmıştır ve özgün ölçek çalışmasına benzer şekilde iki faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Ölçüt bağlantılı geçerliliği için uygulanan KSÖ, RBSÖ, RHİDÖ, BDE, ÇBASDÖ ve BAPİ ile beklenen yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. 
Tartışma:Sonuçlarımız KEF-M'nin alkol ve madde kullanım bozukluğu hastalarında psikolojik esneklik düzeylerini ölçmek için kullanılabilecek tatmin edici düzeyde geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğunu göstermiştir.
Anahtar sözcükler:geçerlik, güvenirlik,kabul ve eylem formu, madde bağımlılığı, psikolojik esneklik

Abstract:
The Psychological Flexibility Model in Substance Abuse: Turkish Version of Acceptance and Action Questionnaire-Substance Abuse (AAQ-SA): A Reliability and Validity Analysis 
Objective: The aim of the present study is to examine reliability and validity of the Turkish version of Acceptance and Action Questionnaire- Substance Abuse in a substance abuse sample.
Methods: Acceptance and Action Questionnaire- Substance Abuse (AAQ-SA) is a self-evaluating scale that has been developed for assessing psychological flexibility levels in substance abuse samples, consisting of 18 items and the following two subscales: values commitment and defused acceptance. For its Turkish version, the scale was first translated and back-translated, and then submitted to an expert to check content validity.The final Turkish scale was tested upon 195 alcohol and/or substance abusers from an addiction treatment clinic.  In order to check the reliability of each item, Cronbach's alpha correlation coefficient was performed. The corrected item/total correlation coefficients and test-retest reliability were also calculated. The construct validity of AAQ-SA was examined by factor analysis. A socio-demographic form, Turkish AAQ-SA, Self Concealment Scale (SCS), Addiction Profile Index (API), Beck Depression Inventory (BDI), Internalized Stigma of Mental Illness Scale (ISMI),Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS), Rosenberg Self-Esteem Scale(RSES) were all administered. 
Results: The Cronbach's alpha coefficient for the total AAQ-SA was 0,72 and for the subscales it ranged from 0,68 to 0,74. Item-total correlation coefficients ranged from 0,116-0,472. Test–retest reliability analysis at three weeks also showed good temporal stability (Spearman's correlation coefficient, r = 0,83).Principal component analysis and varimax rotation used for factor analysis and Kaiser-Meyer-Olkin index (r=0,74) showed suitability for factor analysis (Bartlett chisquare=788,65; p<0,001). In the principal component analysis and varimax rotation extracted two factors in Turkish AAQ-SA as in the original scale. In terms of criterion related validity, the total score of the scale was significantly correlated API, SCS, BDI, MSPSS, ISMI, RSES scores in the expected direction. 
Conclusion:Our results indicated satisfactory reliability and validity of the Turkish AAQ-SAthat can be used to measure psychological flexibility in substance abuse samples
Keywords: acceptance and action questionnaire, psychological flexibility, reliability, substance abuse, validity