Türkiye'de ekonomik küreselleşmenin bölgesel analizi
Regional analysis of economic globalization in Turkey
Yazar: CİHAT ERDEM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLHAN KORKMAZ
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Dünyada yaşanan küreselleşme süreci kendisini siyasi, kültürel, teknolojik ve
ekonomik alanda farklı derecelerde göstermektedir. Özellikle ekonomik küreselleşme
gerek ülke gerekse ülke altı bölgelerin ekonomik yapısı üzerinde dönüştürücü bir rol
oynamaktadır. Bu süreçte küreselleşmeden kazançlı çıkan bölgeler olduğu gibi bazı
bölgeler de ekonomik küreselleşmeden olumsuz etkilenebilmektedir. Bu durum bölgesel
eşitsizlik problemleri olan ülkeler için dikkatle incelenmesi gereken bir konudur.
Buradan hareketle, bu çalışmada Türkiye'de ekonomik küreselleşmenin bölgesel açıdan
incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın analiz kısmında ekonomik küreselleşmenin
göstergeleri olarak literatür de yaygın bir şekilde kullanılan Ticari Açıklık Oranı ve
Doğrudan Yabancı Yatırımlar verileri kullanılmıştır. Bunların yanında ilgili döneme ait
gelir düzeyinin görülmesi için Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla (GSYH) ve
bölgelerin küreselleşmesine katkıda bulunması sebebiyle Gelen Turist Sayısı verisi de
analize dâhil edilmiştir. Söz konusu değişkenler 2010-2020 dönemi için Türkiye 81 il
düzeyinde temin edilmiştir. İncelenen veriler Keşfedici Mekânsal Veri Analizi (ESDA)
yöntemi ile analiz edilmiştir. Yapılan mekânsal veri analizi ile değişkenlerin bölgeler
arasında mekânsal otokorelasyon oluşturup oluşturmadığı incelenmiştir. Gelen Turist
Sayısı değişkenlerinde mekânsal otokorelasyon bulunamaz iken, Ticari Açıklık Oranı
ve Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi Hasıla verilerinde pozitif mekânsal otokorelasyon
tespit edilmiştir. Doğrudan Yabacı Yatırım verilerinde ise mekânsal otokoreasyon
incelenen yıllar arasında değişkenlik göstermekte olup 2010-2020 ortalaması için ise
pozitif mekânsal otokorelasyon söz konusudur. Buna ek olarak, söz konusu
değişkenlerde hangi illerin mekânsal olarak etkileşimde olduklarını tespit etmek için
LISA analizi yapılarak mekânsal kümelenmeler tespit edilmiştir.

Abstract:
The globalization process in the world manifests itself in different degrees in
the political, cultural, technological and economic fields. In particular, economic
globalization plays a transformative role on the economic structure of both the country
and the sub-national regions. In this process, while there are regions that gain from
globalization, some regions may also be adversely affected by economic globalization.
This is an issue that needs to be carefully examined for countries with regional
inequality problems. From this point of view, in this study, it is aimed to examine the
economic globalization in Turkey from a regional perspective. Trade Openness Rate
and Foreign Direct Investments data, which are widely used in the literature, are used as
indicators of economic globalization in the analysis. In addition, to see the income level
of the relevant period the Gross Domestic Product (GDP) per Capita and due to its
contribution to the globalization of the regions the Number of Incoming Tourists are
also included in the analysis. The variables are provided at the level of 81 provinces of
Turkey for the period of 2010-2020. The data is analyzed with the Exploratory Spatial
Data Analysis (ESDA) method. With the spatial data analysis, it is examined whether
the variables create spatial autocorrelation between the regions. While spatial
autocorrelation could not be found in the Number of Incoming Tourists variables,
positive spatial autocorrelation is found in the Trade Openness Rate and GDP Per
Capita data. In terms of Direct Foreign Investment data, the spatial autocorrelation
varies between the years examined, however there is a positive spatial autocorrelation
for the 2010-2020 average. In addition, spatial clusters are determined by LISA analysis
to determine spatial interaction of provinces.