COVID-19 pandemisi sürecinde acil sağlık hizmetleri çalışanlarında anksiyete, koronavirüs fobisi, uyku kalitesi ve psikolojik esneklik durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of anxiety, coronavirus phobia, sleep quality and psychological flexibility in emergency healthcare workers during the COVID-19 pandemic
Yazar: ZEYNEP ALDEMİR
Danışman: ÖĞR. GÖR. ÖZCAN ERDOĞAN
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı / Afet Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Psikoloji = Psychology ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis = Emergency service ; Acil tıp servisleri = Emergency medical services ; Anksiyete = Anxiety ; COVID 19 = COVID 19 ; Fobiler = Phobic disorders ; Pandemiler = Pandemics ; Psikolojik esneklik = Psychological flexibility ; Sağlık personeli = Health personnel ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Bu çalışma; Covid-19 pandemi döneminde Acil Sağlık Hizmetleri çalışanlarının
anksiyete durumlarında, uyku düzenlerinde ve psikolojik esnekliklerinde herhangi bir
değişiklik olup olmadığının araştırılması ve varsa bu değişikliklerin koronavirüs
enfeksiyonu ile ilişkisinin ortaya konması amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla; salgınla
mücadelede büyük rol oynayan, hastaların tedavi ve tanı süreçlerinde bizzat bulunan
yoğun çalışma temposu, riskli alanlarda çalışma ve ölüm haberleri üzerine salgınla
mücadele eden sağlık çalışanlarının, özellikle birinci basamakta olan sağlık personeli
tercih edilmiştir.
Tanımlayıcı ve kesitsel araştırma Ağustos 2020 – Ocak 2021 tarihleri arasında İstanbul
Medeniyet Üniversitesi Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Acil
Servis çalışanları, Siirt Devlet Hastanesi Acil Servis çalışanları, VM Medicalpark
Kocaeli Hastanesi Acil Servis çalışanları ile Kocaeli 112 Acil Sağlık Hizmetleri sağlık
çalışanları ile gerçekleştirilmiştir. Veriler uzman görüşleri ve literatür bilgisi
çerçevesinde; Sosyodemografik Bilgi Formu, Koronavirüs 19 Fobisi (Cp19-S) Ölçeği,
Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 Ölçeği (YAB-7), Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği
(PUKİ) ve Kabul ve Eylem Formu-2 (KEF-2) anket formları ile toplanmıştır.
Çalışmada elde edilen bulgular SPSS 21.0 programında değerlendirilmiştir. Normal
dağılıma uygun verilerin analizinde parametrik testler student t testi ve One way
Anova, Pearson Korelasyon Analizi ve Ki-Kare testi kullanılmıştır. Elde edilen
sonuçlar %95 güven aralığında ve anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirilmiştir.
Çalışmadaki 287 katılımcının %43,2'si erkek, %56.8'i kadın, %78'i 20-34 yaş arası,
%22'si 35-55 yaş arası, %46,3'ü evli, %53,7'si bekar, %63,1'i çocuksuz, %19,5'i 1
çocuk sahibi, %16,0'ı 2 çocuk sahibi, %1,4'ü 3 çocuk sahibi iken; katılımcıların
%35,2'si 0-5 i, %41,1'i 6-10, %23,7'si 11 yıl ve üstü çalışma süresine sahiptir.
%36,9'u haftada 0-48 saat, %38,7'si haftada 49-64 saat, %24,4'ü haftada 65 saat üzeri
çalışmaktadır. %32,1'i ATT, %28,2'si AABT, %7,3'ü sağlık memuru, %20,9'u
hemşire ve %11,5'i doktor olarak görev yapmaktadır. 62,11 ortalama ile en yüksek
koronavirüs fobisi ATT'lerde görülmüştür. Somatik ve Sosyal alt boyut değerleri
sırasıyla 13,14 ve 16,70 ortalama ile en yüksek ATT'lerde, YAB-7 değeri 9,46
ortalama ile en yüksek ATT'lerde, PUKİ ortalaması 11,28 ile en yüksek Siirt
DH'sinde, PUKİ ortalaması 9,85 ile en yüksek hemşirelerde, PUKİ ortalaması 9,47 ile
en yüksek bekarlarda, uykuda geçirilen saat değerleri 6,51 ortalama ile en yüksek
evlilerde, haftalık çalışma saat değerlerine göre PUKİ ortalaması 10,27 ile en yüksek
0-48 saat aralığı çalışanlarda, uykuda geçirilen saat ortalaması 6,59 ile 49-65 saat
aralığı çalışanlarda gözlemlendi.
Araştırma sonucunda koronavirüs fobisinin en yüksek olduğu meslek grupları ATT ve
sağlık memurları iken onları AABT'ler ve hemşireler izledi, en düşük fobi düzeyi
doktorlarda tespit edildi. Anksiyete düzeyleri en yüksek ATT'lerde tespit edildi,
ATT'leri sırasıyla; AABT'ler, doktorlar, hemşireler izledi, en düşük oran sağlık
memurlarında tespit edildi. Sağlık personellerindeki uyku kalitesi en düşük olan sağlık
kurumu Siirt Devlet Hastanesi olarak tespit edilirken, onu sırasıyla; Kocaeli 112 ve
Göztepe EAH izlerken, kurumlar arasındaki en iyi uyku kalitesine sahip sağlık
çalışanlarının Kocaeli Özel VM Medikalpark'ın sağlık çalışanları olduğu belirlendi.
En düşük uyku kalitesi hemşirelerde tespit edildi, hemşireleri sırasıyla; ATT'ler,
AABT'ler, doktorlar ve sağlık memurları izledi. Evlilerin bekarlara göre uykuda
geçirilen saat değeri ve uyku kaliteleri daha yüksek tespit edildi. En düşük uyku
kalitesi ve uykuda geçirilen en düşük saat değerleri, haftalık çalışma saatleri 0-48 saat
arasında olanlarda tespit edilirken onları sırasıyla; haftalık 65 saat ve üstü çalışanlar
ve 49-65 arası haftalık çalışma saati olanlar izledi. Psikolojik esneklik düzeyleri düşük
tespit edilen sağlık çalışanlarında; anksiyete düzeyleri ile Covid-19 fobileri daha
yüksek gözlemlenirken uyku kalite düzeylerinin de daha düşük olduğu tespit edildi.
Anahtar Kelimeler: Covid-19, Uyku Kalitesi, Anksiyete, Psikolojik Esneklik, Sağlık
Çalışanları

Abstract:
This study was conducted to investigate whether there were any changes in the anxiety
status, sleep patterns and psychological flexibility of Emergency Healthcare workers
during the Covid-19 pandemic period, and to reveal the relationship of these changes
with coronavirus infection, if any. For this purpose, health workers, especially those
in primary care, who play a major role in the fight against the epidemic, who are
personally involved in the treatment and diagnosis processes of the patients, who work
in risky areas and who are fighting the epidemic, were preferred.
As a descriptive and cross-sectional research, Istanbul Medeniyet University Göztepe
Prof. Dr. Suleyman Yalçın City Hospital Emergency Service employees, Siirt State
Hospital Emergency Service employees, VM Medicalpark Kocaeli Hospital
Emergency Service employees and Kocaeli 112 Emergency Health Services health
workers. The data are based on expert opinions and literature knowledge,
Sociodemographic Information Form, Coronavirus 19 Phobia (Cp19-S) Scale,
Generalized Anxiety Disorder-7 Scale (YAB-7), Pittsburgh Sleep Quality Scale
(PUKI), and Acceptance and Action Form-2 (KEF-2) were collected with
questionnaire forms. The findings obtained in the study were evaluated in the SPSS
21.0 program. Parametric tests, student t test and One-way Anova, Pearson Correlation
Analysis and Chi-Square test were used in the analysis of data suitable for normal
distribution. The obtained results were evaluated at the 95% confidence interval and
the significance level of p<0.05.
43.2% of the 287 participants were male, 56.8% female, 78% between 20-34 years
old, 22% between 35-55 years old, 46.3% married, 53.7% 63.1% are childless, 19.5%
have 1 child, 16.0% have 2 children, 1.4% have 3 children 35.2% 0-5 years, 41.1%
worked for 6-10 years, 23.7% worked for 11 years or more, 36.9% worked 0-48 hours
a week, 38.7% 49 -64 hours a week, 24.4% worked over 65 hours weekly, 32.1%
EMT(High school graduated emergency medicine technicians) , 28.2% paramedic,
7.3% health officer, 20.9% nurse and 11.5% are doctors. Coronavirus phobia in the
highest EMTs with an average of 62.11, Somatic and Social sub-dimension values in
the highest EMTs with an average of 13.14 and 16.70, respectively, in the highest
EMTs with an average of 9.46 GAD-7 The highest mean PUKI was found in Siirt State
Hospital with 11.28, nurses having the highest PUKI average with 9.85, singles with
the highest mean PUKI with 9.47, married people with the highest average of 6.51
hours in sleep, and weekly working hours values. According to the results of the study,
the highest PSQI average of 10.27 was observed in those who worked between 0-48
hours, and the average of hours spent asleep was observed between 6.59 and 49-65
hours in employees.
As a result of the research, the occupational groups with the highest coronavirus
phobia were EMTs and health officers, followed by paramedics and nurses, and the
lowest level of phobia was detected in doctors. Anxiety levels were highest in EMTs
whose are followed by; paramedics, doctors, nurses in respective order and the lowest
rate were found in health officials. Siirt State Hospital was the health institution with
the lowest sleep quality among the health personnel, followed by; Kocaeli 112 and
Göztepe EAH also the healthcare professionals with the best sleep quality among the
institutions were the healthcare professionals of Kocaeli Özel VM Medikalpark. The
lowest sleep quality was detected in nurses, respectively; EMTs, paramedics, doctors,
and paramedics followed. The hours spent in sleep and sleep quality were found to be
higher in married people compared to singles. The lowest sleep quality and the lowest
hours spent in sleep were determined in those whose weekly working hours were
between 0-48 hours; Those who work 65 hours or more per week and those who work
between 49-65 hours per week followed respectively. In health workers whose
psychological resilience levels were found to be low; anxiety levels and Covid-19
phobias were observed to be higher, while sleep quality levels were also found to be
lower.
Keywords: Covid-19, Sleep Quality, Anxiety, Psychological Resilience, Healthcare
Professionals