Tefsir ve sosyal hayat ilişkisi (Tefsîru'l-Kurtubî ve Tefsîru'l-Menâr örneği)
Relationship between tafsir and social life (The example of Tafsīr al-Qurtubī and Tafsīr al-Manār)
Yazar: MUHİTTİN AY
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KÜÇÜK
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Kur'an-ı Kerim'in en önemli hususiyetlerinden biri de sosyal hayata dönük ortaya koyduğu ilkelerdir. Küreselleşmenin tüm dünyayı tektipleştirmeye çalıştığı, medeniyetlerin birer birer yok edildiği bu vasatta Kur'an'ın ortaya koyduğu bu ilkeler, İslâm Medeniyetinin yaşamasına ve insanlık için alternatif olmasına zemin teşkil etmektedir. Kur'an'ın ortaya koyduğu bu ölçüler ve ilkeler, Müslüman müfessirler tarafından tefsirlere konu edilmiştir. Gerek klasik gerekse modern tefsirlerde sosyal hayatı etkileyecek yorumlar tefsirlerde önemli bir yekün oluşturmuştur.
Bizde bu çalışmamızda klasik ve modern tefsirde sosyal hayatı, toplumsal düzeni ilgilendiren âyetlerin iki müfessir tarafından ele alınışını inceledik. Endülüs tefsir geleneğinin önemli ismi Kurtubî ile modern dönemin tartışılan ismi Abduh-Rızâ'nın Menâr tefsirini mukayese ettik. Bu vesileyle çağdaş İslâm düşüncesi ile geleneksel tefsirin benzer ve farklı yönlerini analiz etmeye çalıştık. Çalışmamız giriş, dört bölüm ve sonuç kısmından meydana gelmektedir. Birinci bölümde müfessirlerin hayatları ve yaşadıkları coğrafyalar ile anahtar kavramlar, ikinci bölümde aile ve eğitim, üçüncü bölümde iktisat ve siyaset dördüncü bölümde ise hukuk ve toplumsal ahlak gibi sosyal hayatı ilgilendiren konuları ele aldık. Sonuç bölümünde ise ulaşılan sonuçları ele aldık.
Anahtar Kelimeler: Tefsîr, Sosyal Hayat, Kurtubî, Abduh-Rızâ, Menâr,

Abstract:
One of the most important features of the Holy Qur'an is the principles it sets forth for social life. In this environment where globalisation is trying to uniformise the whole world and civilisations are dying one by one, these principles put forward by the Qur'an constitute the basis for the Islamic Civilisation to survive and become an alternative for humanity. These measures and principles set forth by the Qur'an have been the subject of exegesis by Muslim commentators. In both classical and modern tafsirs, the interpretations that will affect social life have constituted an important part of the tafsirs.
In this study, we have examined the treatment of the verses that concern social life and social order in classical and modern exegesis by two exegetes. We compared the important name of the Andalusian exegesis tradition, Qurtubi, and the Menâr exegesis of Abduh-Rızâ, the controversial name of modern times. In this way, we tried to analyse the similar and different aspects of contemporary Islamic thought and traditional exegesis. Our study consists of an introduction, four chapters and a conclusion. In the first part, we discussed the lives of the commentators and the geographies they lived in and the key concepts, in the second part, family and education, in the third part, economics and politics, and in the fourth part, issues related to social life such as law and social morality. In the conclusion, we discussed the conclusions reached.
Key Words: Tafsīr, Social Life, Qurtubī, Abduh-Rızâ, Menār