Tip 2 diyabetes mellitus tanısı olan SGLT-2 inhibitörü kullanan hastalar ile diğer oral antidiyabetik ilaç kullanan hastalar arasındaki adiponektin düzeyi ve insülin direncinin incelenmesi
Investigation of adiponectin level and insulin resistance between patients with type 2 diabetes mellitus using SGLT-2 inhibitor and patients using other oral antidiabetic drugs
Yazar: KERİM KIZILKAYA
Danışman: DOÇ. DR. EYLEM ÇAĞILTAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Sultan Abdülhamid Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Antidiyabetikler =

Özet:
Amaç: Tip 2 Diyabetes Mellitus olan hastalardaki altta yatan en önemli patoloji insülin direnci zemininde gelişen beta hücre harabiyetidir. Tedavide insülin direncini kırmak ve buna yönelik seçeneklerin ön planda olması kaçınılmazdır. Son yapılan yayınlarda önemi giderek artan ve insülin direncinde de olumlu yönde etkileri olduğu çalışmalarla öne sürülen adiponektin düzeyi de artık diyabetes melllitus tanılı hastalarda önem kazanmaktadır. Adiponektin insülin direnci üzerine olan etkisini karaciğer, iskelet kası, kalp ve beyaz yağ dokusunda enerji kaynaklarını düzenleyerek gösteririr. SGLT-2 inhibitörleri de son zamanlarda kardiyoprotektif, renoprotektif özellikleri ile ön plana çıkmaktadır. Bizim çalışma amacımız ise SGLT-2 inhibitörlerinin insülin direnci ve adiponektin düzeylerine olan etkisini metformin kullanan hastalar ile karşılaştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Tek merkezli açık etiketli randomize prospektif nitelikteki bu çalışma, 18-70 yaş arasındaki Tip 2 DM tanılı ve endikasyonlara uygun olarak SLGT-2i tedavisi başlanan 30 hasta ve endikasyonlara uygun olarak metformin tedavisi başlanan 29 hasta ile yapıldı. Hastaların poliklinik ziyareti esnasında cinsiyet, yaş, eğitim durumu, boy, kilo, BMI (Body Mass Index), fiziksel aktivite indeksi, ek komorbiditeleri, kullandığı ilaçlar ve diğer medikal bilgileri kaydedildi. Hastalara kiloya uygun Tip 2 DM diyet listesi verildi. Hastaların hemogram, biyokimyasal incelemeleri ve adiponektin serum seviyeleri için uygun numuneler alındı. Hastalar 3 aylık tedavi sonrası poliklinik kontrolünde yeniden değerlendirildi.
Bulgular: Mann Whitney U testine göre metformin kullanan vakaların adiponektin medyan değerlerinin empagliflozin kullanan vakaların adiponektin medyan değerlerinden istatistiksel açıdan anlamlı seviyede daha düşük olduğu (p=0,018) bulundu. Ancak iki grup arasında HOMA-IR indeks değişiminde (p=0,123) anlamlı bir fark saptanmadı. Empagliflozin ve metformin gruplarının ikisinde de açlık plazma glukoz ve açlık insülin değerleri istatiksel olarak anlamlı bir düşme ile sonuçlanırken her iki grubun birbirine üstünlüğü görülmedi. Empagliflozin grubunda ortalama kilo kaybı 5,5 kg, metformin grubunda 2,1 kg olarak gerçekleşirken Wilcoxon İşaretli Sıralar testine göre metformin kullanan hastaların tedavi sonrası BMI medyan değerlerinin tedavi öncesi BMI medyan değerlerine göre istatistiksel açıdan anlamlı seviyede azaldığı (p=0,002), empagliflozin kullanan hastaların tedavi sonrası BMI medyan değerlerinin tedavi öncesi BMI (p<0,001) medyan değerlerine göre istatistiksel açıdan anlamlı seviyede azaldığı bulundu.
Sonuç: SGLT-2 inhibitörü alan hastaların metformin alan hastalar ile karşılaştırıldığı bu çalışmada SGLT-2 inhibitörü tedavisi hastaların adiponektin değerlerinin anlamlı bir şekilde yükseldiği bulundu. Metformin ile empagliflozin tedavisi sonrası hastaların açlık plazma glukozu, açlık insülin ve HOMA-IR indeksi her iki grupta da düşük bulunmasına rağmen birbirine üstünlükleri gözlenmedi. Her iki grupta da kilo kaybı gerçekleşirken empagliflozin grubunda daha fazla kilo kaybı gerçekleşti. Çalışmamız empagliflozin tedavisinin adiponektin düzeylerini istatiksel açıdan anlamlı bir şekilde arttırdığını güncel çalışmalar ile benzer bir şekilde göstermiştir. SGLT-2i kilo kaybının yanı sıra adiponektin artışı ile de metformine karşı üstün görülmektedir. Adiponektin düzeyleri inflamasyon, ateroskleroz, insülin direnci, fibrozis ile ters korelasyon göstermekte olup SGLT-2i tedavisi sonrası gerçekleşen bu artış son derece önemlidir. Ancak birçok değişkenden etkilenen insülin direnci HOMA-IR indeksi açısından bir farklılık göstermemektedir. Dolayısıyla daha geniş çaplı çalışmalar ile değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Abstract:
Objective: The most important underlying pathology in patients with Type 2 Diabetes Mellitus is beta cell destruction that develops on the basis of insulin resistance. In treatment, it is inevitable to break insulin resistance and to prioritize options for it. Adiponectin level, which has been increasing in importance in recent publications and has been suggested by studies to have positive effects on insulin resistance, is now gaining importance in patients with diabetes mellitus. Adiponectin shows its effect on insulin resistance by regulating energy sources in liver, skeletal muscle, heart and white adipose tissue. SGLT-2 inhibitors have recently come to the fore with their cardioprotective and renoprotective properties. The aim of our study is to compare the effects of SGLT-2 inhibitors on insulin resistance and adiponectin levels with patients using metformin.
Material and Methods: This single-center, open-label, randomized, prospective study was conducted with 30 patients aged 18-70 years with a diagnosis of Type 2 DM who started empagliflozin treatment and 29 patients who started metformin. Gender, age, educational status, height, weight, BMI (Body Mass Index), physical activity index, additional comorbidities, medications used, and other stored medical information during the outpatient visit of the patients. A diabetic diet list suitable for weight was given to the patients. Appropriate samples were taken for the patients' hemogram, biochemical examinations, and adiponectin. After three months of treatment, the patients were re-evaluated at the outpatient clinic control.
Results: According to Mann Whitney U test, adiponectin median values of cases using metformin were found to be statistically significantly lower than median adiponectin values of cases using empagliflozin (p=0.018). However, no significant difference was found between the two groups in the change in HOMA-IR index (p=0.123). While fasting plasma glucose and fasting insulin values resulted in a statistically significant decrease in both empagliflozin and metformin groups, neither group was superior to the other. While the mean weight loss was 5.5 kg in the empagliflozin group and 2.1 kg in the metformin group, according to the Wilcoxon Signed Rank test, the post-treatment BMI median values of the patients using metformin decreased statistically significantly compared to the pre-treatment BMI median values (p=0.002). It was found that the post-treatment BMI median values of the patients decreased statistically significantly compared to the pre-treatment BMI (p<0.001) median values.
Conclusion: The study evaluating the SGLT-2 inhibitor and adiponectin in newly diagnosed type 2 patients DM, who are not currently taking medication, is not included in the literature. In this study, in which patients receiving SGLT-2 inhibitors were compared with patients receiving metformin, adiponectin values of patients treated with SGLT-2 inhibitors were significantly increased. Although fasting plasma glucose, fasting insulin, and HOMA-IR index of patients approached normal after treatment with metformin and empagliflozin in both groups, no superiority was observed. Weight loss occurred in both groups, while more weight loss occurred in the empagliflozin group. Our study showed that treatment with empagliflozin statistically significantly increased adiponectin levels, similar to current studies. SGLT-2i appears to be superior to metformin by increasing adiponectin and weight loss. Adiponectin levels are inversely correlated with inflammation, atherosclerosis, insulin resistance, and fibrosis, and this increase after SGLT-2i treatment is extremely important. It does not show any difference in the HOMA-IR index, which we chose as an indicator of insulin resistance. We think larger, longer-term studies are needed, including the clinical significance of adiponectin in this period.