Kırsal ve kentsel alandaki çocukların beslenme davranışları ve kilo durumunu etkileyen faktörler
The factors affecting nutritional behaviors and weight status of children under the rural and urban areas
Yazar: ARZU YÖRÜK
Danışman: DOÇ. DR. MERYEM ÖZTÜRK HANEY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Kilo alma = Weight gain ; Obezite = Obesity ; Çocuk beslenme bozuklukları = Child nutrition disorders ; Çocuk beslenmesi = Child nutrition ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Kırsal ve kentsel alanda yaşayan çocukların beslenme davranışları ve kilo durumlarını etkileyen etmenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırma karşılaştırmalı, tanımlayıcı, kesitsel tiptedir. Araştırmanın örneklemini İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı kentsel alandan iki, kırsal alandan yedi ilkokul oluşturmuştur. Veriler, Şubat 2017 –Nisan 2017 tarihleri arasında bu okullarda okuyan öğrenci (n=500) ve velilerinden sosyo-demografik soru formu, ebeveyn yemek zamanı davranışları ölçeği, çocuklarda yeme davranış anketi, çocuk beslenme davranış ölçeği ve antropometrik ölçümler ile belirlenmiştir.  Veriler, tanımlayıcı istatistikler ki-kare testi, student- t testi ve çoklu regresyon analizi ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Kırsal alanda % 18, kentsel alanda %14.5 oranında şişman çocuk bulunmuştur. Kentsel alandaki çocukların kırsal alandaki çocuklara göre daha sağlıklı beslenme davranışı sergiledikleri belirlenmiştir. Kırsal alanda ebeveynler ödül kullanma, olumlu ikna, özel yemekler ve atıştırma modeli yemek zamanı davranışlarını, kentsel alandaki ebeveynler ise yemek konusunda ısrar, hayvansal yağ azaltma ve atıştırma miktarı yemek zamanı davranışlarını istatistiksel olarak daha anlamlı sergiledikleri belirlenmiştir (p<0.000). Kırsal alandaki çocuklar gıda hevesliliği, içme tutkusu ve yemek seçiciliği yeme davranışlarını kentsel alandaki çocuklara göre istatistiksel olarak daha anlamlı sergiledikleri görülmüştür (p<0.000). Çocukların beslenme davranışlarını; atıştırma miktarı, gıda hevesliliği, gıdadan keyif alma, yemek seçiciliği, cinsiyet ve yaşanılan bölge olarak belirlenmiştir. Çocukların Beden Kitle İndeksi'ni yaşanılan bölge, ödül kullanma, hayvansal yağ azaltma, gıda hevesliliği, gıdadan keyif alma, yavaş yeme, yemek seçiciliği gibi faktörlerin etkilediği görülmüştür.
Sonuç: Çocuklarda beslenme davranışlarını geliştirmeyi amaçlayan programlarda "ebeveyn yemek zamanı davranışları", "çocuk yeme davranışlarını" geliştiren uygulamalara ağırlık verilmesi, çocukluk obezitesini önlemeye ve tedaviye yönelik programlarda kırsal alanda yaşayan çocukların öncelikli olarak ele alınması önerilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Çocukluk obezitesi, ebeveyn yemek zamanı davranışları, çocuk
beslenme davranışı, çocuk yeme davranışı.

Abstract:
Objective: It is aimed to determine the factors affecting the nutritional behavior and weight status of the children who live in the rural and urban areas.
Method: A comparative and cross-sectional research type was applied. The sample of the study consisted of two urban schools and 7 primary schools in rural areas. The data were determined by students (n = 500) and their parents' socio-demographic questionnaire, parent eating time scale, eating behavior scale in children, child nutrition behavior scale and anthropometric measurements between February 2017 and April 2017. The data were evaluated by descriptive statistics, chi-square test, student-t test and multiple regression analysis.
Results: Obesity rates was 18% in rural areas and 14.5% in urban areas. It was determined that children in urban areas exhibited more positive / healthy eating behaviors than rural children. In rural areas, it was found that parents used prizes, positive persuasion, special meals and snack model meal time behaviors, while in urban areas parents insisted on eating, animal fat reduction and snack meal were statistically significant (p <0.000). It was observed that children in the rural areas exhibited a statistically significant difference in their food enthusiasm, drinking passion and food selectivity eating behaviors compared to children in urban areas (p <0.000). Nutritional behavior of children; the amount of snack, food enthusiasm, food enjoyment, food selectivity, gender and the living area was determined as. Children's Body Mass Index was affected by factors such as the region, rewards, animal fat reduction, food enthusiasm, pleasure of food, slow eating, and food selectivity.
Conclusion: It has been suggested that focusing on "parent meal time behaviors", "child eating behaviors" in programs aiming to improve nutrition behavior in children. And also, suggested that children living in rural areas should be considered as priority in the programs aimed at prevention and treatment of childhood obesity.

Key Words: Childhood obesity, parent mealtime behavior, child diet behavior, child eating
behavior.