Samsun Canik Toptepe tümülüsleri arkeojeofizik araştırmaları
Samsun Canik Toptepe tumuluses archeogeophysical research
Yazar: KERİM AVCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FETHİ AHMET YÜKSEL
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Jeofizik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering
Dizin: Arkeojeofizik = Archaeogeophysics ; Elektromanyetik = Electromagnetic ; Tümülüsler = Tumuluses ; Öz direnç = Resistivity

Özet:
Samsun ili, Canik ilçesi, Toptepe Mahallesinde yer alan Toptepe Tümülüsleri, Büyük Tümülüs ve Küçük Tümülüs olmak üzere iki tümülüsten oluşmaktadır. Küçük Tümülüs çevresinde 2016 yılında yapılan çevre düzenleme projesi çalışmaları sırasında, Küçük Tümülüs içerisinde, Dromos ve Mezar odası bulunmuştur. Büyük Tümülüs'te ise, geçmişten günümüze kadar yapılmış çalışmalarda herhangi bir Tümülüslere ait bir yapı unsuru olup olmadığı bilinmemektedir. Dromos 'u ve Mezar Odası mevcut Küçük Tümülüs üzerinde ve Büyük Tümülüs üzerinde Arkeojeofizik ölçüm çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Küçük Tümülüs üzerinde gerçekleştirilen Arkeojeofizik ölçümlerle, Dromos ve Mezar Odasının yerinin belirlene bilirliği, uygulanan yöntemlerin başarısı incelenmiştir. Küçük Tümülüs'te gerçekleştirilen Arkeojeofizik ölçümlerle, Dromos ve Mezar Odası görüntülenmiştir. Elde edilen başarılı sonuçlar akabinde, Büyük Tümülüs üzerinde de Arkeojeofizik ölçümler gerçekleştirilmiştir. Büyük Tümülüs üzerinde gerçekleştirilen çalışmalar ve elde edilen bulgular, Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müze Müdürlüğü'ne de verilmiş ve Büyük Tümülüs'te belirlenen lokasyonlarda kazı çalışması yapılması beklenmektedir. Arkeojeofizik ölçümlerde, Çift Yatay Halka Elektromanyetik yöntem ve Elektrik Rezistivite Tomografi 3D yöntem uygulanmıştır. ÇYHE yöntemde verici olarak sinyal jeneratörü ve alıcı olarak osiloskop özellikli voltmetre kullanılmıştır. Yatay halkalar ise tarafımızca sarılarak, çok sayıda deney ve test işlemlerinden sonra sinyal jeneratörü ve voltmetre ile uyumlu bir şekilde çalışan, ölçümler için ideal bir ekipman haline getirilmiştir. ÇYHE verileri Matlab 'da yazılan kodla kontur haritaları yapılmış ve anomali haritaları elde edilmiştir. ERT3D ölçümlerde AGI SuperSting R1 ölçüm cihazı ve ekipmanları kullanılmıştır. Veri işlem ve değerlendirmeler Earth Imager 3D yazılımla yapılmıştır. ÇYHE ve ERT3D ölçümlerinde, her bir nokta ölçümü ve elektrodun koordinatı DGPS cihaz kullanılarak kayıt edilmiştir.

Abstract:
Toptepe Tumuluses, located in Samsun province, Canik district, Toptepe Neighborhood, consists of two tumuli, Big Tumulus and Small Tumulus. During the landscaping project carried out in 2016 around the Small Tumulus, Dromos and the tomb chamber were found in the Small Tumulus. In the Great Tumulus, it is not known whether there is a building element belonging to any tumuli in the studies carried out from the past to the present. Archaeogeophysical measurements were carried out on the existing Small Tumulus with its Dromos and Burial Chamber and on the Big Tumulus. With the Archeogeophysical measurements carried out on the Small Tumulus, the location of the Dromos and the Burial Chamber and the success of the applied methods were examined. The Dromos and the Burial Chamber were visualized with the Archeogeophysical measurements carried out in the Little Tumulus. After the successful results obtained, Archeogeophysical measurements were also carried out on the Great Tumulus. The studies carried out on the Great Tumulus and the findings obtained were also given to the Samsun Archeology and Ethnography Museum Directorate and excavations are expected to be carried out at the designated locations in the Great Tumulus. In archeogeophysical measurements, Double Horizontal Loop Electromagnetic method and Electrical Resistivity Tomography 3D method were applied. In the DHLE method, a signal generator was used as a transmitter and a voltmeter with an oscilloscope as a receiver. The horizontal loop, on the other hand, have been wrapped by me and after many experiments and tests, they have been turned into an ideal equipment for measurements, working in harmony with the signal generator and voltmeter. DHLE data was mapped with the code written in Matlab and anomaly maps were obtained. AGI SuperSting R1 measuring device and equipment were used in ERT3D measurements. Data processing and evaluations were made with Earth Imager 3D software. In DHLE and ERT3D measurements, each point measurement and the coordinate of the electrode were recorded using the DGPS device.