Çocukların psikoseksüel ve psikososyal gelişim düzeylerine ilişkin ebeveyn farkındalık ölçeğinin geliştirilmesi
Developing the parent awareness scale for children's psychosexual and psychosocial development levels
Yazar: BAHAR ÇOLAK
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR KAHRİMAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Cinsel gelişim = Sexual development ; Kişilik gelişimi = Personality development ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Çocukların sağlıklı bir şekilde büyüyüp gelişebilmeleri için ebeveynlerin bilinç bir şekilde çocuklarını gelişim süreçlerini takip etmeleri gerekmektedir. Bu süreçte yalnızca fiziksel gelişim odaklı değil aynı zamanda psikoseksüel ve psikososyal gelişim izlemlerinin yapılması ve normalden sapmaların belirlenmesi önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı "Çocukların Psikoseksüel ve Psikososyal Gelişim Düzeylerine İlişkin Ebeveyn Farkındalık Ölçeği"ni geliştirmektir. Bu kapsamda araştırma metodolojik bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini 18 yaş altı çocuğu olan ebeveynler oluşturmaktadır. Bu kapsamda Trabzon il merkezine bağlı beş aile sağlığı merkezine kayıtlı olan 710 ebeveyn araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırma Ocak-Aralık 2023 tarihleri arasında gerçekleştirilmiş olup veri toplama aracı olarak "Sosyodemografik Bilgi Formu" ve taslak halinde oluşturulan "Çocukların Psikoseksüel ve Psikososyal Gelişim Düzeylerine İlişkin Ebeveyn Farkındalık Ölçeği" kullanılmıştır. Geliştirilen ölçeğin geçerliğinin değerlendirilmesinde yüzeysel geçerlik, kapsam ve yapı geçerliği incelenmiştir. Açıklayıcı faktör analizi sonuçlarına göre ölçeğin bebeklik dönemi (8 madde), oyun dönemi (8 madde), adölesan dönem (5 madde), okul öncesi dönem (7 madde) ve okul dönemi (4 madde) olmak üzere beş alt boyut ve toplam 32 maddeden oluştuğu belirlenmiştir. Belirlenen bu yapı doğrulayıcı faktör analizi ile doğrulanmış ve uyum iyiliği değerleri CMIN/df=1.295, GFI=0.91, CFI=0.98, RMSEA=0.03 ve RMR=0.01 olarak saptanmıştır. Ölçeğin Cronbach alfası 0.84 olarak belirlenmiştir. Ölçeğin kararlılığını değerlendirmek için test-tekrar test yöntemi uygulanmıştır. Yapılan tüm analizler sonucunda "Çocukların Psikoseksüel ve Psikososyal Gelişim Düzeylerine İlişkin Ebeveyn Farkındalık Ölçeği" ebeveynlerin farkındalık düzeyini ölçebilen geçerli ve güvenilir bir ölçek olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
To ensure that children grow and develop in a healthy manner, it is crucial for parents to consciously monitor their children's developmental processes. In this process, it is important not only to focus on physical development but also to observe psychosocial and psychosexual development and identify deviations from the norm. The aim of this study is to develop the "Parental Awareness Scale for Children's Psychosexual and Psychosocial Development Levels." Within this scope, the research is a methodological study. The population of the study consists of parents with children under the age of 18. A sample of 710 parents registered at five family health centers in the city center of Trabzon was selected for the study. The research was conducted between January and December 2023, and the data collection tools used were the " Sociodemographic Information Form " and the draft version of the "Parental Awareness Scale for Children's Psychosexual and Psychosocial Development Levels." The validity of the developed scale was assessed through content validity, criterion-related validity, and construct validity. According to the results of the exploratory factor analysis, the scale consists of five sub-dimensions, namely infancy period (8 items), play period (8 items), adolescence period (5 items), preschool period (7 items), and school period (4 items), totaling 32 items. This structure was confirmed by confirmatory factor analysis, and goodness-of-fit indices were determined as CMIN/df=1.295, GFI=0.91, CFI=0.98, RMSEA=0.03, and RMR=0.01. The Cronbach's alpha reliability coefficient of the scale was determined as 0.84. To assess the stability of the scale, a test-retest method was applied. As a result of all analyses, the "Parental Awareness Scale for Children's Psychosexual and Psychosocial Development Levels" was identified as a valid and reliable tool for measuring parents' awareness levels.