Ağrılı periferik nöropatisi olan diyabetik hastalarda ayak bakım bilgi ve uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of foot care knowledge and practices in diabetic patients with painful peripheral neuropathy
Yazar: NUR BAŞAK ESMER
Danışman: DOÇ. DR. ELİF BÖREKCİ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Diyabetik ayak ülserleri önlem alınmadığı takdirde uzuv kaybına ve enfeksiyonun progresyonuna bağlı sepsis gibi mortal durumlara sebep olabilmektedir, bu nedenle diyabetik bireylerde ayak bakımı çok önemlidir. Bu çalışmanın amacı ağrılı periferik nöropati varlığının diyabetik hastalarda ayak bakım bilgi ve uygulamaları üzerine etkisini değerlendirmek ve nöropatik ağrının şiddeti ile mevcut ayak bakım bilgi ve uygulamaları arasında bir korelasyon olup olmadığını saptayabilmektir.
Çalışmamıza 08/01/2024- 08/07/2024 tarihleri arasında İç Hastalıkları Polikliniği'ne Tip 2 DM tanısıyla rutin kontrol ve takip için başvuran; çalışmaya katılmayı kabul eden 140 hasta dâhil edildi. Tüm hastalardan rutin tıbbi öykü alındı, sistem- şikâyet sorgulaması ve fizik muayenenin ardından rutin kontrollerde istenen laboratuvar tetkikleri istendi. Tüm hastalar ağrılı nöropati açısından anamnez, fizik muayene ile birlikte DN4 anketi kullanılarak tarandı. Her iki hasta grubuna ayak bakım bilgi ve uygulamalarını ölçen NAFF ve DAÖD ölçeği anketleri uygulandı.
     Çalışma verileri SPSS 25.0 programı ile analiz edildi. Ağrılı nöropatisi olan ve olmayan her iki grubun NAFF ve DAÖD ölçek puanları, sosyodemografik ve laboratuar verileri tanımlayıcı istatistiksel analiz yöntemleri ile karşılaştırıldı. NAFF ve DÖAD ölçek puanları ile değişkenler arasındaki ilişki korelasyon analizi ile iki grup içinde ayrı ayrı incelendi. Tek değişkenli testler ve korelasyon analizinde önemli olan bağımsız değişkenler doğrusal ve binary lojistik regresyon (BLR) analizine alındı. NAFF ölçeğinden 26x2 puan =52 ve üzerinde puan alanlar ayak bakımı yeterli olarak kabul edildi. Analiz sonucunda önemli değişkenler tablolarda gösterildi. Analizlerde p<0,05 olan sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Araştırmaya alınan ağrılı nöropatisi olan ve olmayanlarda cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, çalışma durumu, medeni durum, diyabet süresi, haftalık egzersiz süresi, aldığı tedavi türü, bilinen nöropati ve nefropati varlığına açısından gruplar benzerdi (p>0,05). Ağrılı nöropatisi olanlarda olmayanlara göre tanı konmuş diyabetik
retinopati ve koroner arter hastalık varlığı daha fazlaydı (p<0,05).
     Ağrılı nöropatisi olan grubun NAFF ölçek puanı 45,2±8,2 DAÖD ölçek puanı
22,2±9,3; ağrılı nöropatisi olmayan grubun NAFF puanı 47,9±8,9 DAÖD ölçek puanı
23,2±8,6 idi. Ağrılı nöropatisi olmayan grupta NAFF ölçeği ile saptanan ayak bakım bilgi düzeyi daha yüksek saptanmakla birlikte gruplar arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark saptanmadı (p=0,06). Araştırma grubunda NAFF ölçeğinden yeterli düzeyde puan alanların oranı %33,6'dır. NAFF'a göre ayak bakım bilgisi yeterli olma olasılığı ağrılı nöropatisi olmayanlarda olanlara göre 2 kat daha yüksek olup eğitim düzeyinin yükselmesi de önemli bulunmuştur (p<0,05).
     Ağrılı nöropatisi olan grupta ağrılı yakınmaların şiddetini belirten DN4 puanı ile ayak bakım bilgi düzeylerini gösteren NAFF ve DAÖD ölçek puanları arasında bir
korelasyon saptanmamıştır (r=0,05 ve r=0,11).
Ağrılı nöropatisi olmayan grupta NAFF ölçeğine göre ayak bakım bilgi düzeyi daha yüksek saptanmakla birlikte; ağrılı periferik nöropatisi olan ve olmayan her iki grup arasında DAÖD ve NAFF ortalama puanları açısından istatistiksel fark yoktu.
Nöropatik ağrının şiddeti ile bilgi düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptamadık. Sonuçlarımız nöropatik ağrının şiddeti ile ayak öz bakım puanları
arasında bir korelasyon ortaya koymadı ancak ağrılı nöropatisi olmayan grubun 2 kat daha yeterli ayak bakım bilgi düzeylerine sahip olduğu görüldü bu eğitim düzeyindeki artış ile korele idi. Diyabetik ayak oluşma riskini azaltabilmek için hastalar bu anlamda takip edilmeli, değerlendirilmeli ve eğitilmelidir.

Abstract:
Diabetic foot ulcers can cause mortal conditions such as loss of limbs and sepsis due to progression of infection if precautions are not taken, therefore foot care is very important in diabetic individuals. The aim of this study is to evaluate the effect of the presence of painful peripheral neuropathy on foot care knowledge and practices in diabetic patients and to determine whether there is a correlation between the severity of neuropathic pain and current foot care knowledge and practices. 
A total of 140 patients who applied to the Internal Medicine Polyclinic for routine control and follow-up with a diagnosis of Type 2 DM between 08/01/2024 and 08/07/2024 and agreed to participate in the study were included in our study. Routine medical history was taken from all patients, system-complaint inquiry and physical examination were followed by laboratory tests requested in routine controls. All patients were screened for painful neuropathy using the DN4 questionnaire together with anamnesis, physical examination. Nottingham assessment of functional foot care and the Diabetes Foot Self-Care Behavior Scale questionnaires measuring foot care knowledge and practices were applied to both patient groups.
     The study data were analyzed with SPSS 25.0 program. The NAFF and DÖAD scale scores, sociodemographic and laboratory data of both groups with and without painful neuropathy were compared with descriptive statistical analysis methods. The relationship between the NAFF and DAÖD scale scores and the variables was examined separately in the two groups with correlation analysis. Univariate tests and independent variables that were significant in the correlation analysis were included in linear and binary logistic regression (BLR) analysis. Those who scored 26x2 points = 52 and above from the NAFF scale were considered to have adequate foot care. Significant variables were shown in the tables as a result of the analysis. In the analyses, p<0.05 results were considered statistically significant.
The groups were similar in terms of gender, age, education level, employment status, marital status, duration of diabetes, weekly exercise duration, type of treatment received, and known neuropathy and nephropathy in those with and without painful neuropathy (p>0.05). Diagnosed diabetic retinopathy and coronary artery disease were more common in those with painful neuropathy than in those without (p<0.05).
     The NAFF score of the group with painful neuropathy was 45.2±8.2, the DAÖD scale score was 22.2±9.3; the NAFF score of the group without painful neuropathy was 47.9±8.9, and the DAÖD scale score was 23.2±8.6. Although the foot care knowledge level determined by the NAFF scale was higher in the group without painful neuropathy, no statistically significant difference was found between the groups (p=0.06). The rate of those who received sufficient scores from the NAFF scale in the study group was 33.6%. According to NAFF, the status of having sufficient foot care knowledge was 2 times higher in those without painful neuropathy than in those with painful neuropathy, and this was found to be correlated with the increase in the level of education (p<0.05). No correlation was found between the DN4 score indicating the severity of painful complaints in the group with painful neuropathy and the NAFF and DAÖD scale scores indicating foot care knowledge levels (r=0.05 and r=0.11).
Although the level of foot care knowledge was found to be higher in the group without painful neuropathy according to the NAFF scale; there was no statistical difference between the groups with and without painful peripheral neuropathy in terms of DAÖD and NAFF mean scores. We did not find a statistically significant relationship between the severity of neuropathic pain and the level of knowledge. Our results did not reveal a correlation between the severity of neuropathic pain and foot self-care scores, but it was seen that the group without painful neuropathy had twice as sufficient foot care knowledge levels, which was correlated with the increase in the level of education. In order to reduce the risk of diabetic foot formation, patients should be followed up, evaluated and educated in this regard.