Otizm spektrum bozukluğu olan hastalarda semptom ve semptom şiddetinin seyri ve ı̇lişkili bireysel ve ailesel faktörler
Course of symptoms and symptom severity in patients with autism spectrum disorder  and related individual and familial factors
Yazar: ELİF TORTOP
Danışman: DOÇ. DR. SEZEN KÖSE
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş: Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB); belirtilerinin hayatın ilk yıllarından itibaren
görülmeye başladığı, iletişim kurma ve sürdürme ve sosyal becerilerde yetersizlik, aynılıkta 
ısrarcı olma , sınırlı ilgi alanı ve tekrarlayıcı davranışların olduğu ve etkileri hayat boyu 
devam eden nörogelişimsel bir bozukluktur. Hastalık sırasında gözlenen birçok faktör hastalık 
seyri ve prognozu için önem arzetmektedir. Olumlu sonuçlarla ilişkili faktörler arasında
yüksek bilişsel işlev, ortak dikkatin varlığı, hafif OSB semptomlarının varlığı, akranlarla
sosyalleşme eğilimi, işlevsel oyun becerileri ve erken teşhis yer almaktadır. Bağımsız yaşam
standartlarına ulaşma, akademik başarı, sosyal ilişkiler ve arkadaşlıklar dahil olmak üzere
birçok alanda zorluk yaşayan OSB'li bireylerin semptomlarının seyrinin değerlendirilmesi ve
bu süreçte uygun önlemlerin alınması, hem kendileri hem aileleri açısından önem 
arzetmektedir.
Amaç: Bu çalışmada kliniğimizde 2016 yılında OSB tanılı hastalarla yapılan bir çalışmadaki 
hastalara tekrar ulaşılarak yıllar içerisindeki hastalık şiddetinin karşılaştırılması ve bu 
hastalardaki semptom şiddeti ve semptomların gelişimsel seyri ile ilişkili bireysel ve ailesel 
faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem ve Gereçler: 2016 yılındaki OSB tanılı 100 hastadan 64'üne ulaşılmış ve K-SADS 
ile DSM-5'e göre psikiyatrik muayeneleri yapılmıştır. Bu olgularda Çocukluk Otizmi 
Değerlendirme Ölçeği (Childhood Autism Rating Scale- CARS), DSM-5 Klinisyen 
Tarafindan Puanlanan Otizm Spektrum ve Toplumsal İletişim Bozukluğu Şiddeti Ölçeği, 
Otizm Davranış Kontrol Listesi (Autism Behavior Checklist - ABC), Otizm Sosyal Beceriler 
Profili (OSBP) ve Sosyal Cevaplılık Ölçeği (Social Responsiveness Scale - SRS) 
kullanılmıştır. Ayrıca ebeveynlerin Kısa semptom envanteri (KSE), Kısa işlevsellik 
değerlendirme ölçeği, Empati ölçeği(EQ) ve Ebeveyn-çocuk ilişkisi ölçeklerini doldurmaları 
istenmiştir.
Bulgular: Yapılan değerlendirmelerde 64 hastadan 11'inin OSB tanı kriterlerini artık 
karşılamadığı görülmüştür. OSB grubunun tanı kaybı grubuna göre daha fazla psikiyatrik 
komorbiditeye sahip olduğu ve daha çok psikofarmakolojik tedavi kullandığı saptanmıştır. 
OSBP puanlarında tanı kaybı grubunun daha yüksek puanlar aldığı görülmüştür. Ayrıca 
ebeveynlere uygulanan KİDÖ ve KSE ölçeklerinde OSB tanılı grupta daha yüksek puanlar 
saptanmıştır. Benzer şekilde ebeveynlere uygulanan EÖ ve EÇİÖ olumlu puanlarında tanı 
kaybı grubunda önemli ölçüde daha yüksek puanlar elde ettikleri görülmüştür. Tanı kaybı 
VII
grubunun OSB tanısını karşıladıkları dönemdeki ÇODÖ puanlarının, OSB tanılı gruba göre 
daha düşük olduğu saptanmıştır. OSB tanılı olgularda, ÇODÖ puanlarının 2016 ve 
günümüzde uygulanan sonuçları arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Ayrıca 
Çalışmamızda 53 OSB tanılı olgunun 45'inde eşlik eden entelektüel yeti yitimi tanısı olduğu, 
OSB tanı kaybı grubunda ise entelektüel yeti yitimi bulunmadığı saptanmıştır.
Sonuç: Yapılan bu çalışma ile OSB tanılı bireylerin uzun dönemde de tanılarının devam ettiği 
ve tanıyı kaybeden bireylere göre daha çok komorbid psikopatolojilere sahip olduğu 
gösterilmiştir. Ayrıca OSB tanılı bireylerin ailelerindeki işlevsellik düzeyinin ve empati 
becerilerinin daha düşük olduğu saptanmıştır. Bu olguların ilerleyen dönemdeki klinik gidişatı 
ve sosyal, akademik ve aile ilişkilerindeki işlevselliklerinin arttırılması için erken tanının 
önemiyle birlikte olgulara yapılacak müdahale yöntemlerinin kapsamı ve kalitesinin de 
arttırılması gerekmektedir. Sonuç olarak bu olguların uzun dönem psikiyatrik izleminde 
detaylı ruh sağlığı değerlendirmesine ek olarak ailelerinin de değerlendirilmesi ve müdahale 
programları kapsamına alınması klinik ve sosyal açıdan faydalı olabilecektir.
Anahtar Kelimeler: otizm; prognoz; tanı kaybı; ailesel faktörler

Abstract:
Introduction: Autism Spectrum Disorder (ASD) is a neurodevelopmental disorder whose 
symptoms begin in the first years of life, and include inadequacy in establishing and 
maintaining communication and social skills, insistence on sameness, limited range of 
interests, and repetitive behaviors, and its effects last throughout life. Many factors observed 
during the disease are important for the course and prognosis of the disease. Factors 
associated with positive outcomes include higher cognitive function, presence of joint 
attention, presence of mild ASD symptoms, tendency to socialize with peers, functional 
gaming skills, and early diagnosis. Evaluating the course of symptoms of individuals with 
ASD who have difficulties in many areas, including reaching independent living standards, 
academic success, social relations, and friendships, and taking appropriate precautions in this 
process may be beneficial for both themselves and their families.
Objective: In this study, we aimed to compare the severity and developmental course of 
symptoms in patients diagnosed with ASD in our clinic in 2016, while also evaluating the 
individual and familial factors associated with symptom severity.
Method: 64 out of 100 patients diagnosed with ASD in 2016 were reached and psychiatric 
examinations were performed according to K-SADS and DSM-5. In these cases, the 
Childhood Autism Rating Scale (CARS), The Clinician-Rated Severity of Autism Spectrum 
and Social Communication Disorders, Autism Behavior Checklist (ABC), Autism Social 
Skills Profile (ASSP), and Social Responsiveness Scale (SRS) scales were used. In addition, 
parents were asked to fill out the Brief Symptom Inventory (BSI), Functional Assessment 
Short Test (FAST), Empathy Quotient (EQ) and Parent-Child Relationship Scale (P-CRS).
Results: The evaluations showed that 11 out of 64 patients no longer met the ASD diagnostic 
criteria. It was found that the ASD group had more psychiatric comorbidities and used more 
psychopharmacological treatment than the individuals who lost the ASD diagnosis. It was 
observed that the individuals who lost the ASD diagnosis had higher scores in ASSP scores. 
In addition, higher scores were found in the ASD group on the FAST and BSI scales 
administered to parents. Similarly, it was observed that the parents received significantly 
higher scores in the EQ and P-CRS positive scores applied to the individuals who lost the 
ASD diagnosis. It was determined that the CARS scores of the individuals who lost the ASD 
diagnosis during the period when they met the ASD diagnosis were lower than the ASD 
IX
group. In the ASD group, no significant difference was found between the results of the 
CARS scores applied in 2016 and this study. In addition, it was determined that 45 of the 53 
participants diagnosed with ASD had comorbid diagnoses of intellectual disability, and there 
was no intellectual disability in the individuals who lost the ASD diagnosis.
Conclusions: This study has shown that individuals diagnosed with ASD continue to be 
diagnosed in the long term and have more comorbid psychopathologies than individuals who 
lose their diagnosis. Additionally, it was found that the functionality level and empathy skills 
of individuals with ASD in their families were lower. In order to affect positively the clinical 
course of these cases in the future and their functionality in social, academic, and family 
relationships, it is necessary to increase the scope and quality of the intervention methods, 
along with the importance of early diagnosis, to be applied to the individuals. As a result, in 
addition to comprehensive mental health assessment during the long-term psychiatric followup of these individuals, evaluating their families and including them in intervention programs 
may be clinically and socially beneficial.
Keywords: autism spectrum disorder; prognosis; loss of autism diagnosis; familial factors