Farklı iklim koşullarındaki tarım işletmelerinde yetiştiriciliği yapılan siyah alaca süt sığırlarında sıcaklık ve bağıl nemin süt verimi üzerine etkisi
The effect of temperature and relative humidity on milk yield of holstein dairy cattle raised in agricultural enterprises under different climatic conditions
Yazar: GÖKHAN GELİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ MURAT TATAR
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma Türkiye'de farklı iklim koşullarındaki (Ceylanpınar, Çukurova, Dalaman, Koçaş, Polatlı ve Türkgeldi) Tarım İşletmelerinde yetiştiriciliği yapılan Siyah Alaca ırkı süt sığırlarında hava sıcaklığı ve bağıl nemin süt verimi üzerine etkisini ve işletmeler arasındaki farkı incelemek için yapılmıştır. 
Araştırmada Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğünden temin edilen 2010-2020 yılları arası tutulan 19.017 ineğe ait 364.213 kontrol süt verim kayıdı ile Meteoroloji Genel Müdürlüğünden tarım işletmelerinin dönemlere ait günlük minimum, maksimum ve ortalama sıcaklık ile günlük nem değerleri kullanılmıştır. Araştırmada hayvanların maruz kaldığı sıcaklık stresinin süt verimi üzerine etkisini değerlendirmek için günlük maksimum, minimum ve ortalama sıcaklık ile nem değerlerinin değişik kombinasyonlarından oluşan beş farklı sıcaklık-nem indeks (SNI) değeri ele alınmıştır.
İşletmelerden Ceylanpınar, Çukurova, Dalaman TİM de Mayıs-Ekim ayları arasında strese maruz kaldığı bu dönemde süt verim kayıplarının sırasıyla 497, 1123 ve 535 kg olarak tespit edilmiştir. Koçaş, Polatlı ve Türkgeldi TİM de ise ineklerin strese maruz kaldıkları aylar Haziran-Eylül ayları arası olup hayvan başına süt verim kaybı aynı sırayla 350, 254 ve 246 kg olarak hesaplanmıştır.

Sonuç olarak araştırmada Sıcaklık-Nem indeksi bakımından sıcaklık stresi değerlendirmelerinde ve süt verim kayıplarının hesaplanmasında, Ceylanpınar TİM de SNİc ve SNİe kombinasyonu, Çukurova ve Dalaman TİM de SNİa ve SNİe kombinasyonu, Koçaş, Polatlı ve Türkgeldi TİM de ise SNİe kombinasyonunun seçilmesinin daha doğru sonuç vereceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
The objective of SNIs study to research the difference between farms and the effects of air temperature and relative humidity on milk yield of Black and White dairy cattle raised in agricultural facilities (Ceylanpınar, Çukurova, Dalaman, Koçaş, Polatlı and Türkgeldi) in different climate conditions.
In the research, 364,213 on test day milk yield records of 19,017 cows kept for the years 2010-2020 obtained from agricultural enterprises were used in the study. Meteorological records containing daily maximum and minimum temperature and daily maximum and minimum humidity data of these enterprises for the periods were obtained from public weather station in General Directorate of Meteorology. The data set related to milk yields includes information on the number of Holstein cows, data on different lactation sequences, control milk yield record and some environmental factors of the animals. In the study, four different temperature-humidity index (SNI) values, consisting of different combinations of daily maximum, minimum temperature and humidity values, were considered in order to evaluate the effect of heat stress that animals are exposed to on milk yield.
In Ceylanpınar, Çukurova, Dalaman TİM from the farms, milk yield losses were determined as 497, 1123 and 535 kg, respectively, during this period when they were exposed to stress between May and October. In Koçaş, Polatlı and Türkgeldi TİM, the months when cows are exposed to stress are between June and September, and milk yield loss per animal is calculated as 350, 254 and 246 kg, in the same order.
As a result of the research, in the evaluation of heat stress in terms of Temperature-Humidity index and in the calculation of milk yield losses, it would be more accurate to choose the combination of SNic and SNie in Ceylanpınar TIM, the combination of SNia and SNIe in Çukurova and Dalaman TIM, and the combination of SNIe in Koçaş, Polatlı and Türkgeldi TIM. has been concluded.