Erken süt çocukluğu döneminde tamamlayıcı beslenmeye geçişte ve beslenme sorunlarında babanın rolü
The father's role in transition to complementary feeding and feeding problems in early infancy period
Yazar: BERİL AYDIN
Danışman: PROF. DR. ELİF NURSEL ÖZMERT
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Pediatri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Bebekler = Infant ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Emzirme = Breast feeding ; Tutumlar = Attitudes ; Çocuklar = Children

Özet:
Çocuklarda sık görülen davranışsal sorunlardan birisi de beslenme sorunudur. Babaların beslenme sırasındaki olumsuz tutumlarının çocuklarda beslenme sorunlarını arttırdığı gösterilmiştir. Bu çalışmada, babalara anneler ile birlikte eğitim verilerek, tamamlayıcı beslenmeye geçişte babaların anneyi desteklemesinin bebeklerin davranışsal yeme sorunlarının ortaya çıkmasına etkisi ve anne/babaların beslenme süreci ile ilgili yaklaşımlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya Eylül 2019-Haziran 2020 tarihleri arasında Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Genel Pediatri Polikliniğine başvuran, tamamlayıcı beslenmeye geçiş dönemindeki 168 bebek ve bu bebeklerin anne/babası alındı. Çalışma grubunda anne ve babalara, kontrol grubunda ise annelere 20 dakika süre ile Tamamlayıcı Beslenmeye Geçiş Rehberine uygun şekilde eğitim verildi. Anket aracılığıyla bebeklerin beslenme öyküleri, anne ve babaların beslenme tutum ve davranışları değerlendirildi. Anne ve babaların beslenme süreci ile ilgili duygu, düşünce ve tutumları Beslenme Süreci Anne Tutumları Ölçeği ile bebeklerin davranışsal pediatrik yeme durumu ise ebeveyn görüşlerine göre Davranışsal Pediatrik Besleme Değerlendirmesi Ölçeği kullanılarak araştırılmıştır. Beslenme eğitimi sonrasında çalışma grubunda babanın anneye bebek beslenmesinde yardımcı olma sıklığının bebeğin 6.ayında %16,5'den, 9.ayda %85,9'a, 12.ayda %96,5'e arttığı, kontrol grubunda ise 6.ayda %19,3, 9.ayda %49,4, 12.ayda %75,9 olduğu gösterilmiştir (p<0,05). Beslenme sorunu sıklığı çalışma grubunda 9. ayda %44,7 ve 12. ayda %18,8 olarak bildirilmiştir. Kontrol grubunda beslenme sorunu sıklığı sırasıyla %79,5 ve %65 olarak bulunmuştur. Gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0,05). Beslenme eğitimi sonrasında çalışma grubunda anne ve babaların Beslenme Süreci Anne Tutumları Ölçeği ve Davranışsal Pediatrik Besleme Değerlendirme Ölçeği toplam puanlarının kontrol grubuna göre daha düşük olduğu gösterilmiştir. Çalışma grubunda annelerin Beslenme Süreci Anne Tutumları Ölçeği toplam puanı 9.ayda 77,08±10,96, 12.ayda 77,34±10,16, kontrol grubunda ise 9.ayda 89,51±12,75, 12.ayda ise 89,00±12,77 olarak bulunmuştur (p<0,01). Çalışma grubunda annelerin bebeklerini beslerken gösterdiği tutumlarla ilgili sorunlarının orta düzeyde, kontrol grubunda ise yüksek düzeyde olduğu bulunmuştur. Çalışma grubunda babaların bebeklerini beslerken gösterdiği tutumlarla ilgili sorunların daha düşük düzeyde olduğu gösterilmiştir. Beslenme eğitimi sonrasında çalışma grubunda Davranışsal Pediatrik Besleme Değerlendirme Ölçeği puanının, annelerde 9 ve 12.ayda sırasıyla 56,61±8,96 ve 57,02±6,93, babalarda 54,36±6,82 ve 53,31±6,62, kontrol grubunda ise sırasıyla annelerde 67,97±9,66 ve 65,54±8,52, babalarda ise 62,54±6,69 ve 61,28±7,73 olduğu saptandı (p<0,01). Çalışma grubunda bebeklerin düşük seviyede sorun yaratacak yeme davranışı ve beslenme alışkanlığı olduğu gösterilmiştir. Annelerle birlikte babalara da tamamlayıcı beslenmeye geçiş döneminde beslenme ve beslenme sorunlarına yönelik eğitim verilmesi, anne/babaların beslenme tutum ve davranışlarını olumlu olarak etkilemekte ve bebeklerde erken dönem davranışsal beslenme sorunlarını azaltmaktadır.

Abstract:
Feeding problem is one of the most common behavioral problems in children. It has been shown that fathers' negative attitudes during feeding increase feeding problems in children. In this study, we aimed to determine the impact of engaging fathers in complementary feeding practices on the emergence of behavioral feeding problems in infants and to determine the approaches of mothers/fathers regarding feeding process by training fathers along with mothers. This study included 168 infants in the period of complementary feeding and their parents, who applied to the Department of Pediatrics in Baskent University Medical Faculty between September 2019-June 2020. Both mothers and fathers in the study group and mothers in the control group were trained for 20 minutes in accordance with the Complementary feeding guide. Both infant-feeding stories and parental feeding attitudes and behaviors were evaluated with a questionnaire. Emotions, thoughts and attitudes of mothers and fathers regarding the feeding process were investigated using Mother's Attitudes Towards the Feeding Process Scale,  while behavioral feeding status of infants was investigated using Behavioral Pediatrics Feeding Assessment Scale according to parents' opinions. After feeding education, the frequency of fathers engaged infant feeding increased from 16.5% at the 6th month to 85.9% at the 9th month and to 96.5% at the 12th month compared to 19.3%, 49.4%, and 75.9% at the 6th, 9th and 12th months (p<0.05), respectively, in the control group. The frequency of feeding problems at 9th and 12th months in the study group was 44.7% and 18.8%, respectively compared to 79.5% and 65% in the control group. A statistically significant difference was found between study and control groups (p<0.05). After feeding education parents total scores of the Mother's Attitudes Towards the Feeding Process Scale and Behavioral Pediatrics Feeding Assessment Scale in the study group were lower than the control group. Mother's total score of the Mother's Attitudes Towards the Feeding Process Scale was 77.08±10.96 at the 9th month, 77.34±10.16 at the 12th month in the study group compared to 89.51±12.75 and 89.00±12.77 at the 9th and 12th months, respectively, in the control group (p<0.01). Mothers' problems related to their attitudes towards infants feeding process were found to be moderate, and high in the control group. Problems related to the attitudes of fathers during feeding practicies in the study group were lower than control group. After feeding education, the Behavioral Pediatrics Feeding Assessment Scale scores in the study group were 56.61±8.96, 57.02±6.93 for mothers, 54.36±6.82 and 53.31±6.62 for fathers, while were 67.97±9.66 and 65.54±8.52 for mothers and 62.54±6.69 and 61.28±7.73 for fathers in the control group, at the 9th and 12th months respectively (p<0.01). Infants in the study group had less problems regarding feeding behaviour and habits. Educating both mothers and fathers on feeding practicies and problems during complementary feeding positively affects the feeding attitudes and behaviors of parents and reduces early behavioral feeding problems in infants.