Zemin etüdü ve sondaj işlemlerinde iş sağlığı ve güvenliği
In ground survey and drilling in transactions occupational health and safety
Yazar: ŞÜKRÜ KESTANE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜMİT ALKAN
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Genel olarak farkında olmasak da hayatımızın birçok noktasında sondaj 
faaliyetleri gerçekleşmektedir. Maden aramalarında, zemin katmanlarının 
belirlenmesinde, petrol araştırmalarında, içme ve kullanma suyu çıkarmak, jeotermal 
enerji ve zemin etütleri amaçlı sondaj çalışmaları yapılmaktadır. Bu kadar alınan 
önlemlere ve yapılan deney sonuçlarına rağmen, Zemin Etüt Raporunda yapılacak 
yanlış hesaplamalar veya inşaat mühendisinin hesaplamaları sırasındaki hatalar geri 
dönüşü olmayan kazalara sebebiyet verebilir. İnşaat mühendisi, bu rapora göre bir 
takım statik hesaplamalar yapmaktadır. Yanlış yapılacak hesaplar sonucunda yapılan 
inşaat, bir zaman sonra zemine doğru çökmeye, yan yatmaya veya duvarlarında geri 
dönüşü olmayacak çatlaklara sebebiyet verebilir. Yine bu yanlış hesaplamadan sebep, 
kullanılan çimento veya demir oranındaki hatalar, yapıların planlanan dayanım 
kalitesinden çok geride olmasına ve bir müddet sonra, hatta yapım aşamasında 
inşaatın yıkılmasına sebebiyet vermesi olasıdır. 
Bu çalışma kapsamında kullanılan zemin etüt raporu İstanbul ili, Avcılar ilçesi, 
Cihangir Mahallesinde yapılmıştır. Bu tez çalışmasının amacı, esas olarak sondaj 
işlemleri yapılırken çalışan personelin karşılaşabileceği olası riskleri tanımlamak, İş 
Sağlığı ve Güvenliği açısından değerlendirerek potansiyel risklerin ve korunma 
yollarının belirlenmesini sağlamaktır. Bu işlemler sırasında karşılaşılacak tehlikeler, 
iş sağlığı ve güvenliğinin (İSG) önemini vurgulamaktadır. Zemin etüdü yapılırken 
sondaj ve jeofizik çalışmalar ile çeşitli laboratuvar çalışmalarından yararlanılmıştır.
Yapılan çalışmalarda yanlış veya eksik verilerin oluşması çoğu zaman dönüşü 
olmayan sonuçlara yol açabileceğine değinilmiştir. Bu nedenle personelin eğitilmesi 
ve gerekli güvenlik tedbirlerinin alınması amacıyla iş sağlığı ve güvenliği açısından 
tehlikeler, riskler tespit edilerek gerekli güvenlik tedbirleri önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler: İş sağlığı ve güvenliği, sondaj riskleri, risk analizi

Abstract:
In general, drilling activities occur at many points in our lives, even if we are not 
aware of it. Drilling studies are carried out for mineral exploration, determination of 
ground layers, petroleum research, extraction of water for drinking and use, 
geothermal energy and ground surveys. Despite all the precautions taken and the test 
results, incorrect calculations in the Soil Investigation Report or errors during the civil 
engineer's calculations may cause irreversible accidents. The civil engineer makes 
some static calculations according to this report. Construction carried out as a result 
of incorrect calculations may, after a while, cause collapse towards the ground, tilting 
on its side or irreversible cracks in the walls. Again, the reason for this miscalculation 
is errors in the ratio of cement or iron used, causing the structures to fall far short of 
the planned strength quality and cause the construction to collapse after a while or even 
during the construction phase.
The soil survey report used within the scope of this study was conducted in 
Istanbul province, Avcılar district, Cihangir District. The aim of the study is mainly to 
identify the possible risks that working personnel may encounter during drilling 
operations, and to determine potential risks and ways of protection by evaluating them 
in terms of Occupational Health and Safety. The dangers to be encountered during 
these operations emphasize the importance of occupational health and safety (OHS).
While carrying out the ground investigation, drilling, geophysical studies and various 
laboratory studies were used. It has been mentioned in studies that the occurrence of 
incorrect or incomplete data can often lead to irreversible results. For this reason, in 
order to train the personnel and take the necessary safety measures, hazards and risks 
in terms of occupational health and safety have been identified and the necessary safety 
measures have been suggested.
Keywords: Occupational health and safety, drilling risks, risk analysis