Bertolt Brecht'in köşebaşı sahnesi örneğini model alan bir uygulama: Aslan Asker Şvayk
A stage adaptation based on Bertolt Brecht's street scene model: The Good Soldier Švejk
Yazar: ÖZGÜN CAN KARABURUN
Danışman: PROF. EROL İPEKLİ
Anadolu Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı / Tiyatro Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Bertolt Brecht, klasik dramatik tiyatroda seyirci ile sahne arasında kurulan ilişki biçimini dönüştürmeyi hedefleyen epik tiyatro anlayışının temellerini 1938 yılında yazmış olduğu bir yazısında pratik bir örnekle açıklar. Söz konusu örnekte herhangi bir sokağın köşebaşında gerçekleşebilecek bir trafik kazası konu edilir. Kazanın nasıl gerçekleştiğini gören bir tanık, seyircinin olayla ilgili bir yargıya varabilmesi amacıyla gözlemini kendi bakış açısından anlatır. Anlatı, tek kişilik bir gösteri biçimini tarif eder niteliktedir. Bu çalışmada, Brecht'in köşebaşı sahnesi örneği model alınarak, Yaroslav Haşek'in Aslan Asker Şvayk romanı güncel koşullar doğrultusunda sahne metnine uyarlanmış ve bir anlatı denemesi yapılmıştır. Bunun için, öncelikle Brecht'in yazmış olduğu Şvayk uyarlaması ile köşebaşı sahnesi örneği incelenmiş ve Brecht'in epik tiyatro anlayışını tarif eden ayırt edici temel kavramlar saptanmıştır. Kuramsal çalışmanın ardından gerçekleştirilen uygulamada, Şvayk'ın başından geçen olaylara tanık olmuş ve bu olayları defterine not almış kurgusal bir karakterin tanıklığı odağa alınmıştır. Anlatı denemesi, Şvayk'ın nerede olduğuna dair yürütülen küresel çaplı bir soruşturma kapsamında sorguya çağrılan ve kurgusal tanığı yakından tanıyan bir kişinin anlatısı olarak yorumlanmıştır. Uygulamada sıradan vatandaşlık / ayrıcalıklı vatandaşlık diyalektiğinin tartışılması amaçlanmıştır.

Abstract:
Bertolt Brecht, in an article he wrote in 1938, explains the foundations of his epic theater approach, which aims to transform the type of relationship between the audience and the scene in classical dramatic theater with a practical example. In this example, a traffic accident that can be happen on the corner of any street is discussed. A witness who has seen how the accident happened, tells their observation from a subjective point of view so the audience can make a judgement about the event. The narrative is descriptive of a solo performance. In this study, Jaroslav Hasek's novel The Good Soldier Svejk was adapted to the scene text in line with current conditions and a storytelling experiment was made, taking example of Brecht's street scene. For this, first of all, Brecht's adaptation of Svejk and the street scene model was examined and the basic distinguishing concepts describing Brecht's epic theatre approach were determined. In the play made after the theoretical study, the testimony of a fictional character who witnessed the events happened to Svejk and recorded the events on his notebook is focused. The storytelling experiment is interpreted as the narrative of the fictional witness' relative who is called for interrogation as a witness within the scope of a global investigation into whereabouts of Svejk. In the play, it is aimed to discuss the ordinary citizenship / privileged citizenship dialectic.