Tüp bebek konusuna sosyolojik bir bakış: Temellendirilmiş kuram çalışması
A sociological approach towards tube baby issue: A grounded theory study
Yazar: NAZAR BAL
Danışman: PROF. DR. MÜZEYYEN AYTÜL KASAPOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Fertilizasyon-in vitro = Fertilization-in vitro ; Kısırlık = Infertility ; Sosyal baskı = Social pressure ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Sosyal etki = Social affect ; Sosyal yapı = Social structure ; Sosyal çevre = Social environment ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Tedavi = Treatment

Özet:
Tüp bebek tedavisi, üremeye yardımcı tedavi yöntemlerinin psikolojik, sosyal ve bedensel açıdan en zorlayıcı olanıdır. Çocuk sahibi olamama konusunda görülen sosyal baskılar, dışlanmalar, 'hala bir çocuğunuz yok mu' gibi damgalanmalar, çiftleri gerek olsa da olmasa da tüp bebek tedavisi görmeye yönlendirmektedir.
Bu çalışma, en az bir defa tüp bebek tedavisini deneyimlemiş, şu an çocuk sahibi olan ve olmayan 20 kadın ile gerçekleştirilen alan çalışmasında yapılan derinlemesine mülakatlardan elde edilen verilere ve sahadan kuram oluşturmayı amaçlayan temellendirilmiş kurama dayanan nitel bir araştırmadır. Tedavi boyunca bütün yük kadınların üzerinde olduğu için ve tedaviden en çok kadınlar etkilendiği için sadece kadınlar ile görüşme yapılmıştır.
Geleneksel yapının ve toplumsal cinsiyet rollerinin baskın olması ile evli çiftlerin çocuk sahibi olma konusunda yaşadıkları sosyal baskılar, dışlanmalar böyle bir araştırma yapılmasının gerekliliğini doğurmuştur. Tüp bebek deneyimi, sadece tıbbi bir müdahale değildir, bu deneyimin arka planında yaşananlar gerek tedavi öncesinde gerek tedavi sonrasında olsun sosyolojik bir çalışmaya konu olacak şekilde önem arz etmektedir.
Bu kapsamda çalışma, sosyolojik açıdan kadınların çocuk sahibi olamama konusundaki yaşadıkları bedensel, psikolojik ve sosyal güçlükleri Biyopsikososyal model ile ele almış, yaşadıkları sosyal baskıyı, damgalanmayı ve dışlanmayı, sembolik etkileşimin düşünürlerinden biri olan Goffman'ın (1963) damga kavramı çerçevesinde; kadınlar için anne ve çocuk sahibi olmanın önemini de içine alarak ortaya çıkarmayı hedeflemiştir. Görüşülen kişilerin gördükleri sosyal baskı, damgalanmaları, dışlanmaları ve kabul deneyimleri yaşadıkları sosyal çevreye, bağlı oldukları kültürel yapıya, ailesine ve aldığı eğitime bağlı olarak farklılaşmaktadır.

Abstract:
Tube baby treatment is the most drastic one from the psychological, social, and physical perspective among assistive reproductive techniques. Social pressures about being unable to have a baby, exclusion acts, "don't you still have a baby" like stigmas directs couples to tube baby treatment whether it is necessary or not.
This study is a qualitative study depending on data acquired through deep conversations in a field study with 20 women who experienced tube baby treatment at least once and may or may not have a baby now, and also depends on grounded theory. Since the women are effected more and carrying all the burden in the treatment process, interviews are performed with them only.
Traditional structure and social gender roles' being dominant and married couple's exposure to social pressures, exclusions were the reasons why we made such a research. Tube baby experience is not only a medical intervention. Experiences in the background whether before or after the treatment have importance to be a topic to a sociological study.
In this respect, this study uses biopsyhcosocial model to explain complications experienced due to being unable to have a baby, social pressures and exclusions they face. The study aims to reveal social pressure, stigmatization and exclusions together with the significance of having a baby and being a mother for a woman, in Goffman's stigma concept perspective. Findings of this research revealed that exclusions, social pressures and various experiences of the subjects vary according to their social environment and culture.