Bir fabrikada çalışan işçilerin iş stresi ve stresle baş etme yöntemleri
JOB  stress and coping strategies of factory workers
Yazar: MÜNCÜBE DUMAN ERBAKIRCI
Danışman: PROF. DR. OSMAN GÜNAY
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Fabrikalar = Factories ; Stres = Stress ; Stres yönetimi = Stress management ; İş stresi = Job stress ; İşçiler = Workers

Özet:
Bu çalışmanın amacı, işçilerin iş stresi ve stresle başa çıkma yöntemlerini belirlemek, bunların işçilerin çeşitli özellikleri ile ilişkisini incelemektir.
Bu kesitsel ve tanımlayıcı çalışma Kayseri Organize Sanayi Bölgesi'nde bulunan Yataş Yatak ve Yorgan fabrikasında, 2017 yılında yapıldı. Fabrikada çalışan 711 işçinin araştırma kapsamına alınması planlandı. Veri toplama aracı olarak; sosyo-demografik anket, İş Stresi Ölçeği ve Başa Çıkma Stilleri Ölçeği Kısa Formu kullanıldı. İşçiler, çalışma hakkında bilgilendirildikten sonra sözel onamları alındı. Araştırmaya katılmayı kabul eden ve anketi eksiksiz yanıtlayan 428 işçi araştırma kapsamına alındı. Verilerin istatistiksel analizinde unpaired t testi, tek yönlü ANOVA testi (post hoc Fisher LSD testi) ve Pearson ki kare testi kullanıldı. İstatistiksel analizlerde p<0.05 değerleri anlamlı kabul edildi.
Araştırma grubunun ortalama iş stresi puanı 30.4±5.1 olup, %53.0'ının stresli, %47.0'ının yüksek stresli olduğu belirlendi. İş stresi puanları, gündüz çalışanlarda ve sağlık algısı orta olanlarda anlamlı ölçüde yüksek bulundu. Yüksek stresli işçi oranı   18–30 yaş grubunda daha yüksek bulundu (p<0.05).
En fazla başvurulan baş etme stillerinin; dine yönelme, planlama ve olumlu yeniden yorumlama; en az kullanılanların ise madde kullanımı, davranışsal olarak ilgiyi kesme ve mizahi yaklaşım olduğu belirlendi. Kadınlarda zihinsel olarak ilgiyi kesme; 18–30 yaş grubunda mizahi yaklaşım; evlilerde dine yönelme, duygusal sosyal destek kullanma ve planlama; lise mezunlarında olumlu yeniden yorumlama, araçsal sosyal destek kullanma ve diğer etkinlikleri bırakma; üniversite mezunlarında planlama; gündüz çalışanlarda ve 10 yıldan az çalışanlarda madde kullanımı; ekonomik yönden tatmin olanlarda zihinsel olarak ilgiyi kesme; ekonomik yönden tatmin olmayanlarda planlama; sağlık algısı kötü olanlarda duygulara odaklanma, ortaya koyma mizahi yaklaşım ve kabullenme;  sağlık algısı orta olanlarda davranışsal olarak ilgiyi kesme ve madde kullanımı; sigara içenlerde duygusal sosyal destek kullanma puanları diğer gruplara göre anlamlı ölçüde yüksek bulundu (p<0.05). 
Fabrikada çalışan işçilerin iş stresi düzeyleri çok yüksektir. İşçilerin, stresle başa çıkmak için fazla başvurdukları baş etme stilleri; dine yönelme, planlama, olumlu yeniden yorumlama; en az başvurdukları ise madde kullanımı,  davranışsal olarak ilgiyi kesme ve mizahi yaklaşımdır. Çalışanların psikososyal ve ekonomik yönden desteklenmeleri iş stresinin azaltılmasına ve stresle etkin başa çıkabilmelerine yardımcı olabilir.

Anahtar Kelimeler: Fabrika, İşçi, İş Stresi, Stres Kaynağı, Başa Çıkma

Abstract:
The aim of this study is to determine the work stress and coping methods of the workers and to examine their relationship with the various characteristics of the workers.
This cross-rectional and descriptive study was carried out in 2017 at Yataş Mattress and Quilt Factory in Kayseri Organized Industrial Zone. 711 workers working in the factory were planned to be included in the research. As a data collection tool; socio-demographic questionnaire, Job Stress Scale and Coping Styles Scale Short Form were used. Verbal consent was obtained after the workers were informed about the study. 428 workers who accepted to participate and answered the questionnaire completely were included in the study. Unpaired t test, one way ANOVA test (post hoc Fisher LSD test) and Pearson chi-square test were used for statistical analysis. P <0.05 values was accepted as statistically significant.
The mean work stress score of the study group was 30.4 ± 5.1,  and 53.0% of them were found as stressful and 47.0% of them as high stress. Job stress scores were significantly higher in daytime workers and those with moderate health perception. The rate of high stress workers was higher in the 18-30 age group (p<0.05).
The most commonly used coping styles were found as turning to religion, planning and positive reinterpretation while the least commonly used ways were substance use, behavioral disengagement, and humorous approach. Mental disengagement scores were found to be significantly higher among women compared other groups. When analyzed in detail the coping styles with stress of the women it was seen that humorous approach in the 18-30 age group; religious orientation and using social support and planning among married ones; positive reinterpretation, using instrumental social support and quitting other activities in high school graduates are the main ways women use. The way they use change as their social conditions change. Planning for university graduates; substance use in daytime workers and workers less than 10 years experience; mentally interrupting interest in economically satisfied people; planning in economically unsatisfied ones; focus on emotions, humorous approach and acceptance amidst people with poor health perception; behavioral disengagement and substance abuse in people with moderate health perception and using emotional social support among smokers were found to be main ways of coping with stres (p<0.05).
It was determined that the work stress levels of the workers in the factory were very high. Workers' coping styles they use more to deal with stress are religion, planning, positive reinterpretation and the least ones are substance use, behavioral disengagement and humorous approach. Supporting employees psychosocially and economically can help reduce work stress and cope effectively with stress.

Key Words: Factory, Worker, Work Stress, Stress Source, Coping