Çocuklarda primer ve sekonder trombositozlu olguların etiyolojik, klinik ve laboratuvar bulguları açısından değerlendirilmesi
Evaluatıon of etıology, clınıcal and laboratory fındıngs of chıldren wıth prımary and secondary thrombocytosıs
Yazar: BEYZA BELDE DOĞAN
Danışman: PROF. DR. İDİL YENİCESU
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Etyoloji = Etiology ; Trombositoz = Thrombocytosis ; Çocuklar = Children ; İnsidans = Incidence

Özet:
Trombositoz, trombosit sayısının normalin +2 standart sapma üzerinde olması olarak tanımlanır. Trombositoz, özellikle sekonder trombositoz, çocukluk çağında çok sık karşılaşılan klinik bir durum olup, hastaneye başvuran çocukların ortalama %6-15'inde görülmektedir. Bu çalışmamızda, hastanemizde izlenen, etiyolojilerine göre primer ve sekonder trombositoz olarak ayrılmış, trombositozlu çocuk olguların özelliklerini, etiyoloji, tedavi, komplikasyonları ve trombositoz gerileme sürelerini inceleyerek sunmayı amaçladık.
Bir yıl içinde Gazi Üniversitesi Hastanesi'ne başvuran, yatarak ve ayaktan takip edilen hastaların trombosit sayısı retrospektif olarak incelendi. Çalışma periyodu boyunca; 256 çocuk hastada trombosit sayısı 450.000/μL'in üzerinde bulundu. Hastaların yaş ortancası 34 ay idi (Dağılım: 0-17 yaş). Hastalar yaş gruplarına göre sınıflandırıldığında ise hastaların en sık 0-2 yaş arasında olduğu görüldü. Çalışmamızda trombositoz, erkek ve kız cinsiyette benzer oranlarda, erkek/kız cinsiyet oranı 1,26 olarak saptandı.
Sekonder trombositoz, erişkinlerde olduğu gibi çocuklarda da primer trombositoza oranla çok daha sık görülmektedir. Çalışmamızda olguların sadece 2'sinde (%0,8) primer, 254'ünde (%99,2) ise sekonder trombositoz bulundu.
Olguların trombosit sayısı aralığı 451.000/ μL ile 1.745.000/ μL arasındaydı.
Sekonder trombositozun en sık sebebi infeksiyonlardı (109 vaka, %43). Bunu 30 hastada (%11,9) kronik inflamatuvar hastalıklar, 19 hastada (%7,5) anemiler, 18 hastada (%7) ilaç alımları, 14 hastada (%5,5) prematürite/düşük doğum ağırlığı, 12 hastada (%4,8) neoplaziler, 11 hastada (%4,4) cerrahi müdahaleler, 10 hastada (%3,9) metabolik hastalıklar, 8 hastada (%3,1) travmalar, 2 hastada (%0,7) Kawasaki hastalığı, 21 hastada (%8,2) diğer nedenler izledi.
Primer ve sekonder trombositozdaki genel tedavi prensibimiz, trombosit sayısı <1.500.000/μL olan hastalara, tromboembolik olay veya hemoraji gelişmemiş ise tedavi verilmemesi yönündedir. Çalışmamızda sadece 9 hastaya (%3,5) trombositoza yönelik tedavi verildi. Bunların 2'si (%22,2) primer, 7'si (%77,8) sekonder trombositozlu idi. Bu hastaların tedavilerinde Aspirin, düşük molekül ağırlıklı heparin (DMAH) ve anagralid kulanıldı.
Çocuklarda primer ve sekonder trombositozda komplikasyon oranları çok düşük olduğu bilinmektedir. Araştırmamıza dahil edilen 256 hastanın 3'ünde (%1,17) komplikasyon olarak tromboz görüldü.
Çalışmamızda trombositoz gerileme süreleri de araştırıldı. Ortanca trombositoz gerileme süresi 12 gün, en sık ise 10 gün olarak saptandı.
Sonuç olarak yaptığımız bu çalışmada, sekonder trombositozun toplumumuzda çocuklarda ne kadar sık rastlanan bir durum olduğu, genellikle neden olan durumun ortadan kalkması ile, kendiliğinden gerilediği ve nadiren komplikasyonlara neden olduğu ortaya konmuştur.
Bu çalışmada, trombositoz saptanan herbir hastada dikkatlice değerlendirme yapılması gerektiği görülmektedir. Çünkü önemli olan sekonder ve primer trombositozun birbirinden ayrımını yapmak ve tedaviyi ve takibi ona göre planlamaktır.
Anahtar kelimeler: Çocuklarda Primer Trombositoz, Çocuklarda Sekonder Trombositoz, Trombositoz İnsidansı.

Abstract:
Thrombocytosis is defined as the platelet counts of +2 standard deviation above normal value. Thrombocytosis, especially secondary thrombocytosis is a clinical manifestation which is very common in childhood period and seen in 6-15% of the children presented to hospital. In this study, we aimed to examine and present features, etiology, complications and regression time of thrombocytosis in the pediatric patients who were classified as primary and secondary thrombocytosis according to etiologies and followed-up in our hospital.
Platelet counts of the patients who presented to the Gazi University Hospital within the last one year and followed-up on outpatient basis were retrospectively analyzed. Platelet count was found to be higher than 450.000/μL in 256 pediatric patients during the study period. Median age of the patients was 34 months (Range: 0-17 years). When the patients were classified according to age groups; they were most frequently in the 0-2 years old. In our study, rate of thrombocytosis was similar in girl and boy genders with B/G rate of 1.26.
Likewise adults, in children also secondary thrombocytosis is seen much more commonly than primary thrombocytosis. In this study, primary thrombocytosis was found in only 2 (0.8%) patients, 254 (99.2%) of the patients have secondary thrombocytosis.
Range of the platelet counts was between 451.000/ μL and 1.745.000/ μL.
The most common cause of secondary thrombocytosis was found as infections (109 caes, 43%) followed by chronic inflammatory diseases in 30 patients (11.9%), anemia in 19 (7.5%), drug intake in 18 (7%), prematurity / low birth weight in 14 (5.5%), neoplasia in 12 (4.8%), surgical interventions in 11 (4.4%), metabolic diseases in 10 (3.9%), traumas in 8 (3.1%), Kawasaki disease in 2 (0.7%) and other causes in 21 (8.2%) patients.
Our general treatment principle in primary and secondary thrombocytosis is not to administer treatment if there was not a thromboembolic event or hemorrhage developed in the patients with a platelet count <1.500.000/μL. In this study, only 9 patients (3.5%) received treatment for thrombocytosis. Of these patients, 2 (22.2%) have primary and 7 (77.8%) secondary thrombocytosis. Aspirin, low-molecular-weight heparin (LMWH) and anagrelide were used in treatment of these patients.
Complication rates are known to be low in children with primary and secondary thrombocytosis. Thrombosis was seen as complication in 3 (1.17%) of 256 patients included in this study.
Furthermore, times of thrombocytosis regression were also studied. Median regression time of thrombocytosis was found as 12 days and the most frequent value as 10 days.
In conclusion, our study demonstrated that secondary thrombocytosis is a common condition in children in our population which usually spontaneously regresses with elimination of the causal factor and rarely causes complications.
This study demonstrated that each patient with thrombocytosis should be evaluated carefully. Because the important thing is to make differentiation between secondary and primary thrombocytosis and, ofcourse to plan the treatment accordingly.
Kew words: Primary thrombocytosis in children, Secondary thrombocytosis in children, Incidence of thrombocytosis.