Türkiye'de geliştirilmiş yabancı dil olarak yerel Almanca ders kitaplarının görsel tasarım açısından incelenmesi
The examining of the textbooks developed in Turkey for German as a foreign language in the aspect of visual design
Yazar: PINAR KARATEKİN
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN SEYMEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı / Alman Dili Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Almanca = German ; Almanca dersi = German lesson ; Ders kitapları = Textbooks ; Görsel tasarım = Visual design ; Görsel ögeler = Visual items ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Yabancı dil öğretiminde öğretmen ve öğrencilerin en çok tercih ettiği öğretim materyali ders kitaplarıdır. Ders kitaplarında öğrenme-öğretme sürecini destekleyen pek çok öge mevcuttur. Bunlardan biri de temel dil becerilerini geliştirmede katkı sağlayan yabancı dil ders kitaplarının görsel tasarımıdır. Ülkemizde geliştirilen ders kitaplarında görsel ögeler kullanılmasının yabancı dil öğretimini olumlu etkileyip etkilemediği ve bu durumun görsel tasarım ilkeleriyle bağlantılı olup olmadığı bu çalışmanın en önemli amacıdır. Bu amaç doğrultusunda karma yöntemle ortaöğretim yabancı dil olarak Almanca derslerinde okutulması zorunluluğu göz önünde bulundurularak görsellik açısından incelenmek üzere seçilen Wie bitte?, A1.1 Deutsch für Gymnasien A1.1, Plus Deutsch A1.1, Deutsch macht Spaβ A1.2 ve Mein Schlüssel zu Deutsch B1.1 ders kitapları görsel tasarım açısından değerlendirilmiştir. Öncelikle belirlenen beş ders kitabında; durum çalışması modeliyle şekilsel özellikler, sosyokültürel özelliklerin görsel tasarımı, dil becerilerinin görsel tasarımı ve genel hatlarıyla görsel tasarım özellikleri olarak belirlenen ölçütlerle doküman analizi yapılmıştır. Ders kitaplarının genel olarak görsel tasarım açısından uygun olduğu saptanmıştır. Sonrasında, belirlenen ders kitaplarının görsel tasarım açısından değerlendirilmesine yönelik öğretmen görüşlerini saptamak amacıyla anket çalışması yapılmıştır. Türkiye'de Millî Eğitim  Bakanlığına bağlı devlet okullarında çalışan Almanca öğretmenlerine uygulanan bu araştırmaya 26'sı kadın ve 74'ü erkek olmak üzere 100 Almanca öğretmeni katılmıştır. Bu anket çalışması sonucunda öğretmenlerin diğer kitaplara oranla Deutsch für Gymnasien A1.1 kitabını görsel açıdan daha iyi buldukları tespit edilmiştir.

Abstract:
Textbooks are the most preferred teaching material by teachers and students in foreign language teaching. There are lots of elements in the textbooks that support the learning-teaching process. One of them is the visual design of foreign language textbooks that contribute to the development of basic language skills. The most important aim of this study is to investigate whether the textbooks developed in our country are affected positively by using visual elements in foreign language teaching and whether this situation is related to visual design principles. Mixed method was preferred in the current study. Wie bitte?, A1.1 Deutsch für Gymnasien A1.1, Plus Deutsch A1.1, Deutsch macht Spaβ A1.2 and Mein Schlüssel zu Deutsch B1.1 textbooks are compulsory in schools. To this end, these five textbooks selected for the study were evaluated in terms of visual design. First of all, document analysis was conducted in five selected textbooks with the case study model, under the criteria determined regarding their modality, socio-cultural dimension, language skills and general visual design features. The results revealed that the textbooks were generally appropriate in terms of visual design. Then, a survey was conducted in order to identify the opinions of the teachers regarding the evaluation of visual design in the specified textbooks. 100 German teachers (26 females and 74 males), working in state schools affiliated to the Ministry of National Education in Turkey participated in this study. The results of the survey indicated that the teachers found the Deutsch für Gymnasien A1.1 book visually better than the other books.