Türkiye'de kurulması planlanan nükleer santraller için kuruluş yeri seçimi
Nuclear reactor site selection problem for Turkey
Yazar: ASLI ÖZMEN
Danışman: DOÇ.DR. İSMAİL EROL
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu arastırmanın amacı; çok sayıda kriter dikkate alınarak ve birden fazla alternatifarasından tercih yapmayı gerektiren, bir karar verme problemi olan nükleer santral kurulusyeri seçimi için bir uygulama metodu gelistirmektir. Yer seçimi uzun, riskli, birçok kriter vealternatifi içeren zorlu bir karardır. Bu nedenle gerekli olan kriterlerin belirlenmesi ve amacauygun olarak sınıflandırılması önem tasımaktadır. Kriterlerin belirlenmesinden sonraki ikincigüçlük bu kriterler dikkate alınarak seçilecek alternatiflerin belirlenmesidir. Alternatif vekriterlerin belirlenmesinden sonra ÇKKV (Çok Kriterli Karar Verme) teknikleri kullanılarakuygun alternatiflerin seçim süreci tamamlanır.Bu tez çalısmasında, nükleer santral kurulus yeri seçimi probleminde ÇKKVyöntemlerinden Entropi ve Topsis (Technique for Order Preference by Similarity to IdealSolution ) deal Çözüme Yakınlıgına Göre Sıralama Yapma Yöntemi'nin kullanımısergilenmistir. Buna ek olarak arastırma kapsamında günümüzde ileri teknolojinin kullanıldıgınükleer santral gereksinimi, ülkemizde sanayilesme sürecinde enerjiye olan ihtiyaç talebi gözönüne alınarak kısaca degerlendirilecektir.Arastırmanın verileri 1987 yılında stanbul Teknik Üniversitesi'ne baglı NükleerArastırma Enstitüsü'nde hazırlanan doçentlik tezinden temin edilmistir. Arastırmakapsamındaki verileri temin etmek amacıyla Türkiye Atom Enerjisi Kurumu'na basvurulmusfakat verilerin gizlilik prensibi tasıdıgı gerekçesiyle olumsuz yanıt alınmıstır. Arastırmanükleer enerjinin yenilenebilir nitelikte olmaması, enerji üretimi sonucunda ortaya çıkanatıkların çok tehlikeli olması ve bu atıkların bertarafı için ileri teknoloji gereksinimi yanı sıratüm canlılar için geri dönüsü olmayan riskleri de içermesi sebebiyle yaygın olaraktartısılamamaktadır.Bu tez çalısmasında, kriterlerin önem derecelerinin belirlenmesi ve alternatiflerinagırlıklarının hesaplanmasında sırasıyla Entropi ve Topsis yöntemleri kullanılmıstır.Arastırma sonucunda, nükleer santral yer seçimi için belirlenen alternatiflerden Poliçeöncelikli bölge olarak tespit edilmis; Çilingos, Kefken ve nceburun yöreleri ise ikinci,üçüncü ve dördüncü sırayı almıslardır.Nükleer santral yer seçimi problemi risk düzeyi en düsük bölgeyi belirlemeyiamaçlayan ve son derece kritik asamalardan olusan bir problemdir. Bu nedenle benzerproblemlerin çözümünde bilimsel yöntemlerin kullanılması üzerinde hassasiyetle durulmasıgerekmektedir.Bu çalısmanın temel katkısı ülkemizde yeterince üzerinde durulmayan nükleer santralyer seçimi probleminde karar kalitesini artıracak ÇKKV yöntemlerinden Entropi ve Topsis'inbütünlesik olarak kullanılmasıdır. Entropi ve Topsis yöntemleri, sahip oldukları özelliklernedeniyle bu ve benzer karar problemlerinin çözümünde karar vericiler için önemli bir faydasaglamaktadır.Tez çalısmamızın son bölümünde ise yeni arastırma fırsatları ortaya konularakkonuyla ilgili çalısma yürüten bilim insanlarına önerilerde bulunulmustur.

Abstract:
The goal of this research is to solve nuclear reactor site selection problem thathave a set of criteria and alternatives. The site selection is a decision that includeslots of criteria and alternatives, is difficult takes long periods and risky. We usevarious criteria to evaluate alternatives thus it is important for site selection processcriteria?s classification and determination to suitable preferences. After determinationof criteria the second difficulty is determination of alternatives. After determinationboth criteria and alternatives, we made a framework for decision making and multicriteria models are used to selection process of alternatives.In this research we consider using integrated form of Topsis (Technique forOrder Preference by Similarity to Ideal Solution) and Entropi methods for nuclearreactor site selection methodology. Also in this research beside the methodology it isbriefly evaluated using nuclear energy needs for Turkey in the process ofindustrialization at the present day as an example of advanced technology.This study?s datasets are got from associate professorship thesis studied inIstanbul Technical University?s Nuclear Energy Institute in 1987. The presentdatasets could not be reached. An application was made in order to request themfrom Turkey Atomic Energy Authority by way of a petition but because of privacyour request was refused. Research could not trash out commonly because it needsadvanced technology, it is not renewable energy and nuclear energy wastes arehazardous materials for live things and humans nature.In this research criterion?s weight determined with Entropi method andranked with Topsis method.It was concluded that the most suitable areas were in order of their suitable;Poliçe, Çilingos, Kefken and nceburun.This research?s substantial contribution is using integrated model whichcomposes Topsis and Entropi in nuclear reactor site selection problem which is notpoint out importantly in our country. Entropi and Topsis methods are now findingwider and wider application in a broad range of decision making problems.And the result part of the study gives some information about new researchopportunity and overture proposal to researchers.