Çalışanlara sağlanan faydaların muhasebe standartları ve mevzuat açısından incelenmesi: Bir uygulama örneği
The examination of the employee benefits in terms of accounting standards and legislation: An application
Yazar: NAİM VAROL
Danışman: PROF. DR. AZZEM ÖZKAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomik fayda = Economic benefits ; Fayda = Utility ; Mevzuat = Legislation ; Muhasebe standartları = Accounting standarts ; Muhasebe uygulamaları = Accountin applications ; Standartlar = Standards ; Türkiye Finansal Raporlama Standardı = Turkish Financial Reporting Standards ; Türkiye Muhasebe Standartları = Turkish Accounting Standarts ; Türkiye Muhasebe Standartı 19 = Turkish Accounting Standarts 19 ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Çalışanlara sağlanan faydalarla ilgili olan temel standartlar, TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar (TMS 19), TMS 26 Emeklilik Fayda Planlarında Muhasebeleştirme ve Raporlama (TMS 26) ve TFRS 2 Hisse Bazlı Ödemeler (TFRS 2) Standartlarıdır. Bu Standartların uygulanmasındaki amaç; finansal tablo kullanıcılarına doğru, güvenilir, şeffaf ve karşılaştırılabilir bilgiler sunmaktır. 
Çalışmanın konusu olan TMS 19, TMS 26 ve TFRS 2 Standartlarının içeriği uygulamalı olarak incelenmiş, vergi ve sosyal güvenlik mevzuatıyla karşılaştırılmış ve karşılaşılan sorunlar irdelenmiştir. İşletmelerin yasal zorunluluktan dolayı uygulamak zorunda oldukları kıdem tazminatı konusunun vergi ve muhasebe uygulamalarındaki durumu özellikle vurgulanmıştır. 
Standartlarla yerel mevzuat arasında uygulama açısından çelişki ve problemlerin olması kaçınılmazdır ve çalışmanın amacı bunları uygulamalı olarak tespit etmektir. Çalışmada belirlenen en önemli sorunlar; Standartların çevirisinin karmaşık ve anlaşılır olmaması, Standartlara uygun muhasebe kayıtlarının yapılması için yürürlükte olan Tekdüzen Hesap Planının yetersiz kalması, kıdem tazminatı karşılığının mevzuat gereği gider kabul edilmemesinden dolayı finansal tabloların doğru sunulamaması, emekli maaşı, hastalık yardımı için oluşturulan fonların muhasebeleştirilmesinde kullanılan aktüeryal değerleme yönteminin karmaşık olması, hisse bazlı ödeme işlemlerinin giderleştirilmesi ile ilgili mevzuatta belirsizliklerin olması ve hisse değer tespitinde kullanılan piyasa fiyatlarına dayalı gerçeğe uygun değer yönteminin hisseleri piyasada işlem görmeyen işletmelerde sakıncalar yaratmasıdır. 


Anahtar Sözcükler: Çalışanlara Sağlanan Faydalar, Türkiye Muhasebe Standartları (TMS 19, TMS 26 ve TFRS 2).

Abstract:
The basic Standards related with employee benefits are Employee Benefits (TMS 19), Accounting and Reporting by Retirement Benefit Plans (TMS 26)  and Share-Based Payments (TFRS 2). The aim of application of these Standards is to present financial statements consisting of accurate, transparent and comparable information to the users of financial statements.
The scope of the TMS 19, TMS 26 ve TFRS 2 Standards, the subject of this study, were practically compared with tax and social security legislation and emerging problems were examined deeply. The application of severance payment which must be fulfilled legally by the firms  were especially emphasised through tax and accounting processes. 
It is inevitable that there are contradictions and problems between the standards and local legislation in terms of application and the objective of the study is to determine those problems practically. The most important problems determined in the study are these; the translation of the standards is complicated and nonapparent; the uniform accounting plan being in force is inadequate in terms of admissible accounting records suitable to the standards; incorrect presentation of financial statements since the provision for severance payments are non-tax-deductible expenses according to the legislation;  complicated actuarial valuation method which is used in the recognition of the funds alllocated for pension and sickness allowance etc.; being uncertainities in the tax legislation through recognition of share based payment transactions as an expense; fair value based on market prices method used in calculations of share-based payments causes defects in the firms whose shares aren't publicly traded.


Key Words: Employee Benefits, Turkish Accounting Standards (TMS 19, TMS 26, TFRS 2).