Entegre katı atık yönetimi Türkiye uygulaması
Implementation of integrated solid waste management in Turkey
Yazar: EMİNE RANA BATTAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET SALİM ONCEL
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü / Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Entegre katı atık = Integrated solid waste ; Türkiye = Turkey

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'deki mevcut atık ve atık yönetiminin durumu, dünyadan ve Avrupa'dan örnekler ışığında incelenmiştir. AB adaylığı uyum sürecinde atık konusunda yapılan proje ve çalışmalara destek vermek amacıyla mevcut durumdaki ve gelecekteki planların kuvvetli ve zayıf noktalarının altı çizilmiştir.Türkiye'deki mevcut atık durumu, şimdiye kadar gereken önemin verilmemesi sebebiyle gelişmiş ülkeler seviyesinde değildir. Gelişmiş ülkelerde düzenli depolama alanlarının sayısı hızla azalıp, atığı geri kazanma metotları kullanılırken bizde hala atıklar çöplüklere gönderilmektedir. Şimdiye kadarki atık yönetimindeki en büyük sıkıntılardan biri görev karmaşasıdır. Atık verilerinin çok sağlıklı tutulmaması, yeterli finansman kaynaklarının olmaması atık yönetimini etkileyen diğer faktörlerdir. AB adaylığı sürecinde çevre politikalarında yapılan değişiklerden, atık yönetimi de payını almıştır. AB direktiflerine uyum amacıyla projeler üretilmiştir. Bu projelerin Türkiye'deki mevcut atık durumunu gelecekte daha iyiye götüreceği yapılan çalışmalardan anlaşılmaktadır. Bu çalışmada, projeler için yapılan en önemli tespitlerden biri ambalaj atıkları geri dönüşüm ve düzenli depolamaya gidecek biyobozunur atıkların oranlarında istenen rakamlardır. Bu atıklarda istenen oranların hedef alınması, EKAY'nin bütünsel bakış açısına ters düşmektedir. Diğer bir husus ise, projeler oluşturulurken daha çok ekonomik kriterlerin öne çıktığı, çevresel kriterlerin öne çıkmadığıdır. Bütün bunlara ilaveten, projelerin güçlendirilebilmesi ve atık yönetiminin sürdürülebilir olması adına, ekonomik araçların güçlendirilmesi, cezai yaptırımların uygulanması, sokak toplayıcılarının sisteme kazandırılması, gönüllü faaliyetlerin organizasyonu, halkın atık konusunda bilinçlendirilmesi ve atık yönetimine katılımın sağlayacak planların oluşturulması gerektiği yapılan tespitler arasındadır.

Abstract:
In this study, existing waste status and determination of the most viable waste management systems are investigated in light of European and global examples. Moreover, strong and weak points of existing and future plans are emphasized, in order to support Turkey?s EU membership preparation.Waste management in Turkey is below the levels of developed countries because of not giving enough importance. While number of landfills is decreasing and utilization of recovery methods are promoted in developed nations, Turkey still uses open dumps as waste disposal. One of the biggest obstacles so far has been the chaotic organizational structure and not clearly defined responsibilities. Some other factors can be listed as insufficient data management and financial resources. Waste management has its share from the environmental policy changes implemented during the EU membership application period. Projects have been made for the purposes of EU adaptation. It can be inferred from the studies based on the new projects that the current situation of waste will be improved significantly. One of the important observations from the projects has been the targeted rates for biodegradable waste that would go to landfills and packaging waste that would go to recycling. However targeting these rates for aforementioned waste selections is contradicting the integrated approach of ISWM mentality. One of the other observations deduced from these new projects is the emphasis on consideration of economic factors more than consideration of environmental criteria. Finally in order to strengthen the projects and having sustainable waste management the following actions are determined to be crucial: improving economical tools, implementation of stringent law enforcement, integrating scavengers in to the system, improving efforts of volunteer organizations and creating plans that would promote public participation to waste management.