Yoğun bakım hastalarında hipervolemi ve akut böbrek hasarı
Hypervolemia and acute renal damage in intensive care unit patients
Yazar: MURAT TOK
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM YILDIRIM
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Akut böbrek hasarı = Acute kidney injury ; Hipervolemi = Hypervolemia ; Sıvı tedavisi = Fluid therapy ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
GİRİŞ: Kritik yoğun bakım hastalarında hipervolemiden sakınmak hasta sağ kalımı açısından önemlidir. Bu hastalarda hipervolemi; aşırı sıvı verilmesi, konjestif kalp yetmezliği, oligüri gibi daha özgün nedenlerden kaynaklanabilir. Biz çalışmamızda akut böbrek hasarının ne derecede sıvı yüküne sebep olduğunu, akut böbrek hasarı ile hipervolemi gelişimi arasında bağlantı olup olmadığını ve akut böbrek hasarı evresinin hipervolemiye katkıda bulunup bulunmadığını değerlendirdik.
YÖNTEM: Bu çalışma Ağustos 2021 – Ekim 2022 tarihleri arasında TOGÜ Tıp Fakültesi hastanesi yoğun bakım ünitelerinde yatarak tedavi edilmiş kritik hastaların klinik ve laboratuvar verileri incelenerek yapılmış retrospektif bir çalışmadır. Çalışmaya toplam 70 hasta dâhil edilmiştir. Hasta verileri maksimum 28 günle sınırlı olmak üzere yoğun bakımda kaldıkları sürece elde edilmiş ve incelenmiştir. ABH tanısı ve evrelemesi "Kidney Disease: Improving Global Outcomes guidelines" a göre yapılmıştır. Hastaların tüm vital bulguları, hipervolemi fizik muayene bulguları, yatışı sırasında tüm aldığı ve çıkardığı sıvı miktarları, sıvı dengeleri, görüntüleme yöntemleri, aldıkları nefrotoksik ilaç ve ajanlar, diüretik tedavileri ve diyaliz tedavileri kayıt edilmiştir. Uygun istatistiksel yöntemlerle akut böbrek hasarı (ABH) gelişen gelişmeyen hastalarda hipervolemi durumları, nedenleri ve sıklıkları karşılaştırılmıştır.
BULGULAR: Çalışmamız toplam 70 hasta ile tamamlanmıştır. Bu hastalardan 52 (%74,2) tanesinde hipervolemi tespit edilmiş olup 20 tanesinde akut böbrek hasarına rastlanmamıştır. ABH olan 38 hasta tespit edilmiş olup bunların 9 tanesinde hafif (evre 1), 7 tanesinde evre 2 ve 22 tanesinde evre 3 ABH tespit edilmiştir. ABH olan hastaların %84,2'si hipervolemik iken ABH olmayan hastalarda bu oran %62,5 saptanmıştır (p>0.05). ABH evresi ile hipervolemi sıklığı arasında anlamlı bir ilişki gösterilmemiştir. Çalışmamızda böbrek hasarı olan ve olmayan her iki hasta grubunda (oligüri olsun ya da olmasın) hipervolemi riskini belirlemede günlük çıkarılan idrar miktarının en önemli belirleyici kriter olduğu bulunmuştur.
SONUÇLAR: Hipervolemi gelişiminde akut böbrek hasarı kadar en az kalp yetmezliği, sepsis, aşırı sıvı verilmesi gibi diğer faktörlerinde rolü bulunmaktadır. Olası her durumda da hastanın çıkardığı sıvı miktarının 1,9 L/gün üzerinde olması ya da bu miktarın üzerinde çıkış sağlanması hipervolemi gelişmesine büyük ölçüde engel olmaktadır.

ANAHTAR KELİME: Akut böbrek hasarı, hipervolemi, sıvı replasmanı, hipovolemi

Abstract:
INTRODUCTION: Avoiding hypervolemia is an important factor in survival for patients in critical intensive care. In these patients, hypervolemia may be originated from a specific cause such as excessive fluid administration, congestive heart failure, and oliguria. Our study aims to investigate the effects of acute kidney injury on a degree of fluid overload, determining the link between acute kidney injury and the development of hypervolemia, and whether the acute kidney injury stage contributes to hypervolemia.
METHOD: The clinical and laboratory records of severely ill patients who were hospitalized in the intensive care units of the TOGU Faculty of Medicine between August 2021 and October 2022 are examined retrospectively and a total of 70 patients were included in the study. Patient records were obtained and analyzed during their stay in the intensive care unit, limited to a maximum of 28 days. AKI diagnosis and staging were made according to the "Kidney Disease: Improving Global Outcomes guidelines". All vital signs of the patients, physical examination findings of hypervolemia, fluid intake and output during hospitalization, fluid balances, imaging methods, nephrotoxic drugs and agents used by the patients, diuretic and dialysis treatments applied during their hospitalization were recorded. Presence, causes and frequency of hypervolemia in patients without acute kidney injury (AKI) were compared with suitable statistical methods.
RESULTS: Hypervolemia was detected in 52 (74.2%) of the 70 patients included in the study, and acute kidney injury was not found in 20 of the patients with hypervolemia. Thirty-eight patients with AKI were identified, of which 9 were mild (stage 1), 7 had stage 2 and 22 had stage 3 AKI. While 84.2% of patients with AKI were hypervolemic, this rate was 62.5% in patients without AKI (p>0.05). No significant correlation was demonstrated between the AKI stage and the prospect of hypervolemia in patients. The most significant indicator was the daily urine output in determining the risk of hypervolemia in both patient groups with and without kidney damage (with or without oliguria). 
CONCLUSION: In the development of hypervolemia, acute kidney injury takes part as much as other factors such as heart failure, sepsis, and excessive fluid administration. Either forced diuresis is applied or not, having a daily fluid output greater than 1.9 L prevents the development of hypervolemia to a great extent.

KEYWORDS: Acute kidney injury, hypervolemia, fluid replacement, hypovolemia