1904-1905 Rus-Japon Savaşında Osmanlı kamuoyu
The Ottoman Public opinion During the Russo-Japanese War
Yazar: MEHMET SALİH ÇOBAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA TANRIVERDİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Boğazlar sorunu = Straits problem ; Japonya = Japan ; Kamuoyu = Public opinion ; Makedonya sorunu = Macedonian problem ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Rusya = Russia ; Savaş = War

Özet:
Bu çalışmada 1904-1905 Rus-Japon Savaşının Osmanlı Devleti'ni nasıl etkilediği üzerinde durulmuştur. Osmanlı Arşiv belgeleri çalışmanın temel kaynağıdır. XX. Yüzyılın hemen başında cereyan eden bu savaş, muharebe coğrafyasının ötesinde etkileri beraberinde getirmiştir. Savaş, askeri taktik ve teknolojiden uluslararası siyasette bir dizi değişimleri tetiklemiştir. Osmanlı Devleti'nin de bunlardan kaçınılmaz olarak etkilenmiştir. Osmanlı'nın son yüzyılda temel meseleleri olan Makedonya ve Boğazlar Sorunu savaş sonrası yeni bir evreye girecektir. Özellikle Boğazlar Meselesi yalnızca savaştan etkilenmemiş savaşın neticesine tesir etmiştir. Rus gemilerinin savaş sırasında Boğazlardan geçişi ve Osmanlı'nın buna karşı nasıl bir siyaset izlendiğine çalışma içerisinde yer verilmiştir. Osmanlı Devleti kendi çıkarları gereği mümkün olduğunca savaşan taraflara aynı mesafede durmuştur. Taraflardan birine yakın ise bunun kim olduğu sorusunun cevabı araştırılmış ve tez dahilinde cevaplanmıştır. Osmanlı Devleti'nin izlediği tarafsızlık siyasetinin sebebi ve bu siyasetin sürdürülebilmesi için aldığı tedbirlere, uygulanan sansüre ve her şeye rağmen savaşa dair üretilen azımsanmayacak sayıdaki yayınlara değinilmiştir. Osmanlı'nın Türk-Müslüman, Bulgar, Rum ve Ermeni vatandaşlarının savaş sırasındaki tutumu arşiv belgelerinden faydalanılarak incelenmiştir. Türklerin Japonlara ve Ruslara nasıl duygular beslediği ve sebeplerine çalışmada yer verilmiştir. Osmanlı Devleti'ne hala bağlı olan Bulgaristan da savaştan ziyadesiyle etkilenecektir. Bulgaristan hür bir devlet gibi siyaset yapsa bile Osmanlı Devleti'ne bağlı bir emirliktir. Bulgaristan üzerinde çalışılırken Osmanlı'nın bir parçası olarak ele alınması sebebiyle Osmanlı kamuoyunun dahilinde sayılmıştır. Bulgaristan halkının, siyasetinin ve prensinin savaş sırasındaki eylemleri üzerinde durulmuştur. 1904-1905 Rus-Japon Savaşının ardından Osmanlı üzerinde bıraktığı siyasi ve askeri etkilere yer verilmiş; hilafet tartışmaları, savaşın II. Meşrutiyet'in ilanına etkisi, muharebelerde kullanılan yeni teknoloji ve stratejiler arşiv belgeleri ve literatür kullanılarak incelenmiştir.

Abstract:
In this study, it was studied how the Russo-Japanese War (1904-1905) affected the Ottoman Empire. Ottoman archival documents are the main source of the study. This war, which took place at the beginning of the 20th century, brought effects beyond the battleground. The war triggered a range of changes in international politics, military tactics and technology. It was inevitable that the Ottoman Empire would also be affected by these. Macedonia and the Straits problems, which were the main international issues of the Ottoman Empire in the last century, evolved into a new phase after the war. In particular, the Straits Issue was not only affected by the war but also vice versa. The passage of Russian ships through the Straits to the Mediterranean Sea during the war and what was Ottoman attitude against that, were examined in the study. The Ottoman Empire aimed to keep the same distance between Russia and Japan as much as possible due to the empire's own interests. If it was concessive to one of the belligerents, the answer to the question of who it has been scrutinized and answered within the thesis. The reason for the neutrality policy followed by the Ottoman Empire and the measures it took to maintain this policy, the censorship applied, and the substantial publications produced about the war despite everything were mentioned. The attitudes of the empire's Turkish-Muslim, Bulgarian, Greek, and Armenian citizens during the war have been examined by using archive documents. Turks' feeling for Japanese, and Russians and their reasons are included in the study. Bulgaria, which was still dependent on the Ottoman Empire, would also be greatly affected by the war. Even if Bulgaria did politics like an independent state, it was a vassal of the Ottoman Empire on the paper. Thus, while studying on Bulgaria, it was considered as a part of the Ottoman Empire and the Bulgars was included in the Ottoman public opinion. The actions of the Bulgarian people, politics and the prince during the war has been emphasized. After the Russo-Japanese War the political and military effects on the Ottoman Empire are described. The effects of the war on the proclamation of the Second Constitutional Monarchy in 1908, emerge of Caliphate discussion, the new technologies and strategies used in battlegrounds, were examined by referring archive documents, books and articles.