Sınav kaygısına yönelik bilişsel davranışçı terapi odaklı oyunlaştırılmış kendine yardım uygulamasının geliştirilmesi
Developing a cognitive behavioral therapy based gamified self-help application for test anxiety
Yazar: ERCAN AKIN
Danışman: PROF. DR. TÜRKAN DOĞAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Sınav kaygısı = Test anxiety

Özet:
Bu araştırmanın amacı bilişsel davranışçı terapi ve oyunlaştırma teknikleri kullanılarak öğrencilerin yaşadıkları sınav kaygısı düzeyini kendi başlarına ve oyun oynayarak azaltmalarını sağlayacak masaüstü/mobil tabanlı bir uygulama geliştirmek ve bu uygulamanın etkililiğini incelemektir. Bunun yanında uygulamada kullanılmak üzere öğrencilerin sınava yönelik olumsuz bilişlerini ölçmek için Sınava Yönelik Olumsuz Bilişler Ölçeğini geliştirmektir. Araştırmada keşfedici sıralı karma yöntem kullanılmıştır. Nicel boyutta ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen ve nitel boyutta fenomenoloji deseni benimsenmiştir. Nicel veriler 68 lise son sınıf öğrencisinden, nitel veriler ise uygulamayı kullanan 10 öğrenci ile yapılan görüşmeler ile toplanmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında kişisel bilgi formu, Sınav Kaygısı Envanteri, Sınava Yönelik Olumsuz Bilişler Ölçeği ve bu çalışma kapsamında geliştirilen yarı-yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılmıştır. DFA'nın bulguları SYOBÖ faktör yapısı modeline ait çoğu uyum indeksinin mükemmel olduğu bulunmuştur; WLSMV χ2(86, N = 466) = 361.81, p < .001, CFI = .98, TLI = .97, RMSEA = .08 (90% CI [.08, .09]), SRMR = .04.    Nicel verilerin bulguları, deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin SKE [F(1,35) = 18,804, p < .001, η2 = .30] ve SYOBÖ [F(1,35) = 16,780, p <.001, η2 = .28] son test puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğunu göstermiştir. Nitel görüşmelerden elde edilen bulgular, öğrencilerin sınav kaygısı uygulamasının etkiliği ile ilgili düşüncelerinin olumlu olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak sınav kaygısı uygulamasının öğrencilerin sınav kaygısını ve sınava yönelik olumsuz bilişlerini anlamlı ölçüde azaltmada etkili olduğu söylenebilir. Bu tez çalışması kapsamında yürütülen çalışmalar ve geliştirilen dijital uygulama, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ve Bilim İnsanı Destekleme Daire Başkanlığı tarafından 2211/A Yurt İçi Genel Doktora Burs Programı ve ARDEB 1001- Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında desteklenmiştir.

Abstract:
The purpose of this study was to develop a desktop/mobile-based application that will enable students to reduce the level of test anxiety they experience by themselves and by playing games using cognitive behavioral therapy and gamification techniques and to examine the effectiveness of this application. The study also intended to develop Test Related Negative Cognitions Scale to measure students' negative cognitions related exams. Exploratory sequential mixed method was used in the study. Quantitative pre-test-post-test control group experimental design and qualitative phenomenology design were adopted. Quantitative data were collected from 68 senior high school students and qualitative data were collected through interviews with 10 students who used the application. Personal information form, Test Anxiety Inventory, Test Related Negative Cognitions Scale and a semi-structured interview form developed within the scope of this study were used to collect the study data. The findings of the CFA revealed that most fit indices of the CWLSS factor structure model were excellent; WLSMV χ2(86, N = 466) = 361.81, p < .001, CFI = .98, TLI = .97, RMSEA = .08 (90% CI [.08, .09]), SRMR = .04.  The findings of the quantitative data showed that there was a statistically significant difference between the pre-test and post-test mean scores of the students in the experimental and control groups on the TAI [F(1,35) = 18,804, p < .001, η2 = .30] and the TRNCS [F(1,35) = 16,780, p <.001, η2 = .28]. Findings from qualitative interviews revealed that students' opinions about the effectiveness of the mobile application were positive. Desktop/mobile-based application was effective in significantly reducing students' test anxiety and negative cognitions related to tests. The studies conducted and the digital application developed within the scope of this dissertation were supported by the Scientific and Technological Research Council of Turkey and Directorate for the Support of Scientists under the 2211/A Domestic General Doctoral Fellowship program and ARDEB 1001- Scientific and Technological Research Projects Support Program.