Ketojenik diyet kullanan hastalarda tedavi etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of treatment effectiveness in patients using ketogenic diet
Yazar: NECATİ EMRECAN TÜRK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET GÜNDÜZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Diyet = Diet ; Diyet tedavisi = Diet therapy ; Diyet-ketojenik = Diet-ketogenic ; Epilepsi = Epilepsy ; Metabolik hastalıklar = Metabolic diseases ; Nöbetler = Seizures ; Çocuklar = Children

Özet:
Epilepsi insanlığın başlangıcından beri var olduğu düşünülen her yaşta görülebilen kronik bir hastalıktır. Kronik bir hastalık olması nedeniyle tedavisi uzun süreli, maliyetli aile ve çocuklar için zor olabilmektedir. Epilepsi tedavisinde antiepileptik ilaçlar ile hastaların 2/3'ünde nöbet kontrolü sağlanabilmektedir. Antiepileptik ilaçlar ile nöbet kontrolü sağlanamayan hastalarda cerrahi yöntemler ya da ketojenik diyet tedavisi uygulanabilir. Çalışmamızda antiepileptik ilaçlar ile nöbet kontrolü sağlanamayan epilepsi hastalarına başlanılan ketojenik diyetin etkinliği ve yan etkilerinin araştırılması planlanmıştır.
	Metod: Bu çalışmada Mart 2009 – Kasım 2017  tarihleri arasında T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Pediatrik Nöroloji ve Pediatrik  Metabolizma bölümlerinde, epilepsi tanısı ile takip edilen ve ketojenik diyet başlanılan  hastalarda; aile demografik özellikleri, diyet uyumu, bunu etkileyen faktörler, tedavi etkinliği, laboratuvar ve görüntüleme parametreleri, komplikasyonlar retrospektif olarak incelenmiştir.
Bulgular: Çalışmaya 40'ı (%67,8) erkek, 19'u (%32,2) kız 59 hasta dahil edildi. Ketojenik diyet başlanma yaş ortalaması 7,5±4,9 (min:0,2 max:17,5) yıl, nöbet başlangıç yaşı ise ortalama 27,7±36,0 (min:1 max:168) ay idi. Hastaların ortalama diyet kullanım süresi 6,14 ±8,13 (min:0,1 max:36) ay idi. Diyet hastaların %64,4'üne (n=38) hastaneye yatırılarak, %35,6'sına (n=21) ise poliklinik şartlarında başlanmıştı. Ankara'da ikamet eden hastalarda diyet kullanım süresi ve diyet uyumu diğer illerde ikamet eden hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu (p<0,01). Hastaların %83,1'i (n=49) oral, %16,9'u (n=10) enteral olarak beslendiği görüldü. Beslenme tipi ile diyet kullanım süresi ve uyumu karşılaştırılmış ve enteral beslenenlerde diyet uyumunun oral beslenenlere göre daha yüksek olduğu görüldü (p=0,03). Diyetini 3 ay ve üstü kullanan hastalarda, diyet sonrası nöbet sayısı ve süresinin diyet öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaldığı saptandı (p<0,05). Üç ay ve üzeri ketojenik diyet alan hastalarda diyet öncesinde hastaların nöbet sayısı ortancası 10 iken diyet sonrasında nöbet sayısı ortancası 2'ye düşerek öncesine göre %80 azaldı. İzlemde görülen en sık (n=17)  komplikasyon dislipidemi idi. Diyet sonlandırma nedenleri incelendiğinde hastaların en sık (%50 n=20) diyete uyumsuzluk, oral beslenememe (%22,5 n=9) ve nöbet sayısı artması/fayda görememe  (%15,0 n=6)  nedenleri ile diyetlerini sonlandırdıkları görüldü.
Sonuç: Ketojenik diyet medikal tedaviye dirençli ve/veya cerrahi tedavi yapılamayan dirençli epilepsi hastalarında kullanılabilecek etkili bir tedavi yöntemidir.  Tedavi başarısı için düzenli ve uzun süreli kullanım önemlidir. Diyetin uzun süreli kullanımı sırasında ortaya çıkabilecek komplikasyonlar açısından takip edilmelidir.

Abstract:
Epilepsy is a chronic disease that can be seen at any age and it is believed that it has been existed since the beginning of mankind. Long-term and costly treatment conditions can be difficult for families and children because of chronicity. Seizure control can be achieved in 2/3 of the patients with antiepileptic drugs in epilepsy. Surgical methods or ketogenic diet treatment may be applied to patients whose seizures cannot be taken under control with antiepileptic drugs. In our study, it was planned to investigate the efficacy and side effects of the ketogenic diet that was applied to patients whose seizures can't be controlled with antiepileptics. 
	Methods: In this study, patients with epilepsy who started a ketogenic diet between March 2009 and November 2017 at Ankara Child Health and Diseases Hematology Oncology Training and Research Hospital Neurology and Metabolism department were included. Family demographic features, diet compatibility, factors affecting diet compatibility, treatment efficacy, laboratory and imaging parameters, complications were examined retrospectively
	Results: 40  (67.8%) male and 19 female (32.2%) patients were included in the study. Mean onset age of  ketogenic diet was 7,5 ± 4,9 (min: 0,2 max: 17,5)  years and  mean onset age of epilepsy was 27,7 ± 36,0 (min: 1 max: 168) months. The mean duration of dietary use was 6,14 ± 8,13 (min: 0,1 max: 36) months. Ketogenic diet was started to 64,4% (n=38) of the patients when they were hospitalized and 35,6% (n=21) of the patients from outpatient clinics. The duration of dietary use and diet compliance were found to be statistically significant higher in patients living in Ankara (p<0,01). 83.1% of the patients (n = 49) were orally and %16.9 of the patients (n=10) were enterally fed. The type of feeding was compared with the duration of dietary use and compliance, it was seen that diet compliance was higher in enteral feeding than oral feding (p=0,03). It was found that the decrease in number and duration of the seizures was statistically significant between the patients who were used the diet above 3 months compared with pre-diet period. (p<0,05). Patients taking  ketogenic diet for over 3 months period had a median seizure number of 10 before the diet, while the median seizures number fell to 2 by decreasing  %80 after the diet. The most common complication in the follow-up was dyslipidemia (n=17). Diet incompatibility (%50 n=20), difficulty in oral feeding (%22,5 n=9) increase in number of seizure (%15,0 n=6) were the most common reasons for dietary termination.
	Conclusion: The ketogenic diet is an effective treatment method that can be used in patients with epilepsy who are resistant to medical treatment and/or can not be treated surgically. Regular and long-term use is important for treatment success. The complications that may occur during long-term use of the diet should be monitored.