Kronik hepatit B hastalarında kantitatif hbsag markerının klinik önemi
Quantitative hbsag in chronic hepatitis B patients clinical importance of marker
Yazar: ZÜLEYHA GÜLER BATAROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. UĞUR KOSTAKOĞLU
Sağlık Bakanlığı / Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology

Özet:
Amaç: Hepatit B virüs (HBV) enfeksiyonları günümüzde ciddi bir küresel 
sağlık sorunu olmaya devam etmektedir. Hastalığı evrelemek için invaziv karaciğer 
biyopsisi altın standart olsa da, son yıllarda hastalığı güvenli bir şekilde evreleyebilen 
invaziv olmayan kan ve görüntüleme tabanlı sağlam algoritmalar geliştirmeye devam 
edilmektedir. Kronik hepatit B (KHB) hastalarını değerlendirmede noninvaziv 
yöntemlerden biri de kantitatif HBsAg (qHBsAg) düzeylerinin ölçülmesidir.
Çalışmamızda KHB açısından takip edilen hastalarda tedavi amaçlı biyopsi yapılacak 
olanların, qHBsAg düzeyleri çalışılarak klinik önemi araştırıldı.
 Hastalar ve Yöntem: Çalışmamıza Rize Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi 
Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana 
Bilim Dalı polikliniğine başvuran 18 yaş üstü KHB tanısı alan hastalar dahil edildi. 
Hastaların KHB tanısı ve biyopsi kararı EASL-2017 (Avrupa Karaciğer Araştırmaları 
Derneği) rehberine göre tanımlandı. Hastaların HBV DNA, ALT, AST, AFP, PT, PLT, 
hepatomegali, hepatosteatoz sonuçlarına elektronik hasta kayıtlarından ulaşıldı. 
Biyopsi yapıldığı gün qHBsAg ölçümü için 2 mililitre(ml) serum alındı. Alınan 
serumlardan qHBsAg düzeyi çalışıldı. Karaciğer biyopsi sonucuna göre tedavi alan 
grup(Grup 1) ve almayan (Grup 2) ayrıldı. Elde edilen qHBsAg değerleri ile 
biyokimyasal ve moleküler belirteçlerin arasındaki ilişki değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmamıza kliniğimizde takip edilen 88 hasta çalışmaya alındı. 
Çalışmaya dahil edilen hastaların 55'i erkek (%62,50), 33'ü (%37,50) kadındı. Yaş 
ortalaması 43 idi. HBeAg dört hastada pozitif, 84 hastada negatifti. qHBsAg düzeyi 
tüm hasta gruplarında karşılaştırıldığında HBV DNA ile anlamlı orta düzeyde 
korelasyon saptandı. Tüm hastalarda yüksek HBV DNA düzeylerini (HBV 
DNA>2000 IU/mL) öngören qHBsAg cut-off değeri (78,60 sensitivite ile %25,00 
spesifite) 1076,33 IU/mL olarak saptandı. Grup 1'de qHBsAg ile HBV DNA arasında 
istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü korelasyon saptandı. Grup 2'de ise qHBsAg 
ile HBV DNA arasında korelasyon yoktu. qHBsAg düzeyi grup 1 hastalarda, grup 2 
hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı değildi. Fibrozis skoru (FS) açısından 
bakıldığında önemli fibrozisi (FS ≥2) olan hastaların, önemsiz fibrozisi (F0-1) olan 
hastalara göre qHBsAg açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. 
Logistik regresyon analizinde qHBsAg ortalaması FS 0-1 olanlarda 11675 IU/mL, FS 
2-6 olanlarda 5760 IU/mL saptandı. Klinik olarak önemli fibroziste qHBsAg 
düzeyinin düşük olduğu görüldü. Ki kare testinde histolojik aktivite indeksi (HAİ) ≥ 6 
olan hastalarda qHBsAg düzeyi, HAİ < 6 olan hastalara göre istatistiksel olarak 
anlamlı düzeyde yüksek saptandı. ROC analizinde qHBsAg'nin yüksek HAİ düzeyini 
öngördürmesi için saptanan cut-off değerleri sırasıyla 2030,37 IU/mL (%70,30 
sensitivite), 4350,20 IU/mL (%70,60 spesifite) olarak saptandı.
 Sonuç: Yüksek HBV DNA düzeylerinin (HBV DNA>2000IU/mL) qHBsAg 
1076,33 IU/mL kesme noktasıyla belirlenebileceği saptanmıştır ve qHBsAg düzeyleri
HBV DNA seviyesi takibi gereken hastalarda klinisyene katkı sağlayacaktır. qHBsAg 
düzeyi ile HBeAg pozitif hastaların HBV DNA değerleri arasında pozitif bir 
korelasyon varken, HBeAg negatif olan grupta bu korelasyon olmadığı akılda 
tutulmalıdır. qHBsAg düzeyi açısından değerlendirildiğinde gruplar arasında 
istatistiksel olarak anlamlı farklılık yoktu. Özellikle de fibroz skorunun(FS≥2) yüksek
olduğu durumlarda qHBsAg düzeylerinin daha düşük seyredebileceği ve karaciğer 
biyopsi kararını etkileyerek tedaviyi geciktirebileceği akılda tutulmalıdır. Fibrozisi 
değerlendirmede klinik (siroz bulguları), laboratuvar (trombosit düzeyi) ve fibrozis 
skorları(fibroscan, fibrotest vs.) biyopsi öncesi karar için kullanılmalıdır. 
çalışmamızda HAİ ile qHBsAg düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon 
saptandı. Bu da tedavi düşünülen hastada karaciğer biyopsi kararına katkı sağlayarak 
erken tedaviye başlanmasını sağlayacaktır. 
 Anahtar Kelimeler: Fibroz skoru, HAİ, HBV DNA, Kronik HBV, qHBsAg

Abstract:
Objective: Hepatitis B virus (HBV) infections continue to be a serious global 
health issue. While invasive liver biopsy remains the gold standard for staging the 
disease, in recent years, non-invasive blood and imaging-based algorithms that can 
stage the disease safely have been developed. One of the non-invasive methods for 
assessing chronic HBV patients is measuring quantitative HBsAg (qHBsAg) levels. 
Our study investigated the clinical significance of qHBsAg levels in patients with 
chronic Hepatitis B (CHB) who were being considered for biopsy for treatment 
purposes.
 Patients and Methods: Patients diagnosed with chronic hepatitis B (CHB) 
who presented to the Infectious Diseases and Clinical Microbiology Department 
outpatient clinic of Rize Recep Tayyip Erdoğan University Training and Research 
Hospital, aged 18 and above, were included in our study. The diagnosis of CHB and 
the decision for biopsy were defined according to the EASL-2017 (European 
Association for the Study of the Liver) guidelines. Patients' HBV DNA, ALT, AST, 
AFP, PT, PLT, hepatomegaly, and hepatosteatosis results were accessed from 
electronic medical records. Two milliliters (ml) of serum were collected for qHBsAg 
measurement on the day of the biopsy. The qHBsAg level was analyzed from the 
collected sera. Patients were divided into two groups based on whether they received 
treatment according to the liver biopsy result (Group 1: treated, Group 2: not treated). 
The relationship between obtained qHBsAg values and biochemical and molecular 
markers was evaluated.
Result: A total of 88 patients under follow-up in our clinic were included in 
our study. Of the patients included, 55 were male (62.50%) and 33 were female 
(37.50%). The mean age was 43. HBeAg was positive in four patients and negative in 
84 patients. When comparing qHBsAg levels across all patient groups, a significant 
moderate correlation was found with HBV DNA. In Group 1, a statistically significant 
positive correlation was observed between qHBsAg and HBV DNA. The qHBsAg cutoff value (78.60% sensitivity with 25.00% specificity) predicting high HBV DNA 
levels (HBV DNA>2000 IU/mL) was 1076.33 IU/mL in all patients. However, in 
Group 2, there was no correlation between qHBsAg and HBV DNA. The qHBsAg 
level was not statistically significant in Group 1 patients compared to Group 2 patients. 
Regarding fibrosis score (FS), there was no statistically significant difference in 
qHBsAg between patients with significant fibrosis (FS ≥2) and those with insignificant 
fibrosis (F0-1). Logistic regression analysis revealed that the mean qHBsAg was 
11675 IU/mL in patients with FS 0-1 and 5760 IU/mL in patients with FS 2-6, 
indicating lower qHBsAg levels in clinically significant fibrosis. In the chi-square test, 
the qHBsAg level was statistically significantly higher in patients with a histological 
activity index (HAI) ≥ 6 compared to those with HAI < 6. In ROC analysis, cut-off 
values for predicting high HAI levels with qHBsAg were determined to be 2030.37 
IU/mL (70.30% sensitivity) and 4350.20 IU/mL (70.60% specificity).
Conclusion: High HBV DNA levels (HBV DNA>2000IU/mL) can be 
determined by qHBsAg with a cut-off point of 1076.33 IU/mL and will contribute to 
clinicians in patients who need to monitor HBV DNA levels. It should be noted that 
there is a positive correlation between qHBsAg levels and HBV DNA values in 
patients positive for HBeAg, whereas this correlation is not present in the HBeAgnegative group. When evaluated in terms of qHBsAg levels, there was no statistically 
significant difference between the groups. Particularly in cases where fibrosis score 
(FS≥2) is high, it should be noted that qHBsAg levels may trend lower, potentially 
delaying the decision for liver biopsy and hence treatment. Clinical (signs of cirrhosis), 
laboratory (platelet levels), and fibrosis scores (fibroscan, fibrotest, etc.) should be 
used for pre-biopsy decision-making in fibrosis assessment. In our study, a statistically 
significant correlation was found between AIH (AIH ≥ 6) and qHBsAg levels. This 
will contribute to the decision-making for liver biopsy in patients under consideration 
for treatment, facilitating early initiation of therapy
Keywords: Chronic HBV, Fibrosis score, HAI, HBV DNA, qHBsAg