Molla Muhammed Said Tahıkî ve Şiîlik ile Vehhâbîliğe yönelttiği eleştiriler
Molla Muhammed Said Tahıki and his criticism on Shi'is and Wahhâbism
Yazar: İSA AKYÜZ
Danışman: PROF. DR. METİN BOZAN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Biyografi = Biography ; Mezhepler = Sects ; Molla Muhammed Said Tahıki = Molla Muhammed Said Tahıki ; Vahhabilik = Wahabiism ; İslamiyet = Islam ; Şia = Şia

Özet:
Bu çalışmada şark medreselerinde yetişmiş, son dönem İslâm âlimlerinden Seyda Molla Muhammed Said Tahıkî'nin hayatı ve İmâmiyye Şîa'sı (On iki İmamcı Şiîlik)'na yönelttiği eleştirileri içeren Nezâhet'ül- Ashâb Fi's-Sünneti Ve'l-Kitâb Âmmâ İfterâ Âleyhim Ehl'üz-Zeyği Ve'l-İrtiyâb adlı eseri ile Vehhâbîliğe yönelttiği eleştirileri içeren El-Fütûhât'üs-Samediyye Fir'r-Reddi Âlâ Müğâletât'il-Vehhâbiyye adlı eseri ele alınmıştır.
Çalışmamız giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Molla Muhammed Said Tahıkî hakkında özet bilgi verilmiştir. Ayrıca yaşadığı dönem ve bölgedeki ilmi durum ile karşılaştıkları maddi ve manevi zorluklar hakkında da malumat verilmiştir.
Birinci bölümde Molla Muhammed Said Tahıkî'nin hayatı, eserleri, öğrenci ve hocalarından oluşan ilmi ve tasavvufi kişiliği işlenmiştir. 
İkinci bölümde İmâmiyye Şîa'sı (On iki İmamcı Şiîlik)'na yönelttiği eleştirileri içeren ve Muhammed Hüseyin Ali Kaşif'ul-Ğitâ'nın Aslü'ş-Şîa ve Usûlühâ adlı eserine reddiye mahiyetinde olan Nezâhet'ül- Ashâb Fi's-Sünneti Ve'l-Kitâb Âmmâ İfterâ Âleyhim Ehl'üz-Zeyği Ve'l-İrtiyâb adlı eseri ele alınmış, bu eserde İmâmiyye Şîa'sının savunduğu imâmet, nas ile tayin fikri ve bu fikrin olası ilişkisi ayrıca Mevlâ hadisinin imâmete delalet etmesi gibi konularda akli ve nakli delillerle yaptığı eleştirileri değerlendirmeye tabi tutulmuştur.
Üçüncü bölümde ise Hz. Peygamber'in kabrini ziyaret etmek, teberrük ve tevessülde bulunmak ilgili Vehhâbîliğe yönelttiği eleştirileri içeren ve Muhammed b. Abdulvehhâb'ın et-Tevhîd adlı eserine reddiye gayesiyle yazılmış olan El-Fütûhât'üs-Samediyye Fir'r-Reddi Âlâ Müğâletât'il-Vehhâbiyye adlı eseri irdelenmiş, bu eserdeki görüş, beyan ve delilleri tahkik ve tetkik edilip değerlendirilmiştir.

Abstract:
In this study, Nezâhet'ül- Ashâb Fi's-Sunnah Ve'l-Kitâb Âmmâ İfterâ Âleyhim Ehl'üz-Zeyği Ve'l-İrtiyâb, which includes the life of Seyda Molla Muhammed Said Tahıkî, a late Islamic scholar who was educated in oriental madrasas, and his criticism of the Imamiyye Şîa (Twelve Imamci Shiism) and his work titled El-Fütûhât'üs-Samediyye Fir'r-Reddi Âlâ Müğâletât'il-Vehhâbiyye which includes his criticism of Wahhabi was discussed.
Our study consists of introduction and three parts. In the introduction, brief information about Molla Muhammed Said Tahıkî is given. In addition, information was given about the period he lived in, the scientific situation in the region, and the financial and moral difficulties they faced.
In the first part, the life, works, scientific and mystical personality of Molla Muhammed Said Taqiki consisting of his students and teachers are discussed. 
In the second part, his work titles as Nezâhet'ül- Ashâb Fi's-Sünneti Ve'l-Kitâb Âmmâ İfterâ Âleyhim Ehl'üz-Zeyği Ve'l-İrtiyâb, which contains criticisms of the Imamiyye Şîa (Twelve İmamcı Shiism) and which is a refusal to the work of Muhammed Hüseyin Ali Kaşif'ul-Ğitâ named Aslü'ş-Şîa ve Usûlühâ was discussed and in this work, his criticisms of the subjects with mental and transmitted evidence were discussed such as the idea of imamat, which is defended by the Imamiyye Shia, the idea of Tayin with Nas and the possible relationship of this idea, as well as the fact that the hadith of Mawla signifies imamat.
In the third part, his work tittles as El-Fütûhât'üs-Samediyye Fir'r-Reddi Âlâ Müğâletât'il-Vehhâbiyye, which includes the criticism of Wahhabism on issues such as visiting the grave of the Prophet, visiting Tabarruk and tawassul and which was written for the purpose of rejection of Muhammad b. Abdulvehhâb's work titled titled et-Tevhîd was examined and the opinions, statements and evidences in this work were verified, examined and evaluated.