Yerel halkın coğrafi işaretli ürünlere bakış açıları: Sivas ili örneği
Local people's perpectives on geographical marked products: The case of Sivas
Yazar: BAYRAM ALTINTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. GÜL YILMAZ
İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts
Dizin: Gastronomi = Gastronomy ; Mutfak turizmi = Culinary tourism ; Yöresel mutfak = Local cuisine

Özet:
Yeryüzünde insan neslinin başlaması ile beslenme gereksinimi doğmuştur. İnsanlar milyonlarca yıl önce doğadaki besinleri tüketerek yaşamlarını sürdürmüşlerdir. Ateşin bulunması ve coğrafi keşiflerle beraber geçmişten süregelen yaşam biçimi ve kültür özellikleri değişmiştir. Anadolu toprakları, Sivas ilinin de içerisinde bulunduğu İpek Yolu ile önemli ticaret yolları üzerinde olması, bugünkü geniş mutfak kültürünü meydana getirmiştir. Bununla birlikte Sivas'ın doğal güzellikleri, yerel mutfak kültürü içerisinde "coğrafi işaretli ürünlerinin de" yer aldığı ve yöreye özgü geçmişten süregelen yaşam biçimi, kültür özelliklerini yöre halkı gelecek nesillere aktarmaya çalışmışlardır. Yerel mutfak kültür ürünlerini koruma altına alan coğrafi işaretler; menşe, mahreç ve geleneksel ürün işaretleriyle ürünlerin korunması, taklitlerinden ayırt edilerek üreticileri ve tüketicileri yasal koruma altına almaya çalışmaktadır.  
Bu çalışmada, Sivas'a turistik ya da iş amacı taşıyan seyahatler gerçekleştiren 18 yaş üstü kişiler ile yerel halka, tescillenmiş coğrafi işaretli ürünler hakkında fikir sahibi olup olmadıklarını anlamak amacıyla çeşitli sorular yöneltilerek anket yöntemi uygulanmıştır. Sivas köftesi, Divriği pilavı, Sivas katmeri, Gemerek gilaburusu, Koyulhisar domatesi, Gürün dut pekmezi, Pezik dal turşusu, Ulaş pidesi ve Ulaş yaprak Döneri ürünlerinin doyuruculuk, lezzet, kalite, besin değeri, görünüşü, hijyenikliği, yağ miktarı ve fiyatı sorularak anket tekniği gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, yerel halkın algı ve tutumuna yönelik saha araştırması yapılmıştır. Bu bağlamda anket yöntemiyle 389 kişiden elde edilen veriler SPSS paket programı yardımıyla analiz edilmiş ve Mann-Whitney U Testi ve Kruskal-Wallis Testi uygulanmıştır. Sonuç olarak ankete katılan kişilerin coğrafi işaretli ürünlere gelir düzeyinin el verdiği ölçüde tadım yapmayı benimsemeye çalıştıkları görülmüştür. Ayrıca gastronomik amaçlı ziyaretlerin Sivas ilinin tanıtımı ve ilin ekonomisinin gelişimine katkıda bulunulacağı düşünülmektedir.

Abstract:
With the beginning of the human generation on earth, demand for nutrition has emerged. Humans survived by consuming foods in nature millions of years ago. Thanks to the discovery of fire and geographical discoveries, life style and cultural characteristics have changed. The fact that Anatolian lands are on important trade routes, including the Silk Road, in which Sivas is located, created today's wide cuisine culture.  By examining the natural beauties of Sivas and the "geographically marked products" in the local cuisine culture, people tried to transfer the life style and cultural characteristics of the region to future generations. Geographical indications are protected by origin and geographical indication with the aim of distinguishing these products from their imitations, and they aim to legally protect users and consumers. 
In this study, questionnaire method was applied by asking various questions to people over the age of 18 and local people who travel to Sivas for touristic or business purposes, in order to understand whether they have an idea about registered products with geographical indications. Questionnaire technique was conducted by asking the saturation, taste, quality, nutritional value, appearance, hygiene, oil amount and price of Sivas meatball, Divriği pilaf, Sivas katmeri, Gemerek gilaburusu, Koyulhisar tomato, Gurun mulberry molasses, Pezik dal pickle, Ulaş pita and Ulaş leaf doner products.  In the study, field research was conducted on the perception and attitude of the local people. In this context, the data obtained from 389 people by the questionnaire method were analyzed with the help of SPSS package program and Mann-Whitney U Test and Kruskal-Wallis Test were applied. As a result, it has been seen that the people participating in the survey try to adopt tasting geographically indicated products as much as their income . In addition, it is thought that gastronomic visits will contribute to the promotion of Sivas province and the development of the province's economy.