Tarih ders kitaplarında II. Abdülhamid ve İttihat ve Terakki Partisi liderlerinin ele alınışı (1930-2020)
The treatment of Abdülhamid II and Union and Progress Party leaders in history textbooks (1930-2020)
Yazar: MUHSİN BAHADIR KIYMACI
Danışman: PROF. DR. NEJLA GÜNAY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de temel ders araç gereci olarak ders kitapları kullanılmaktadır. İçerisinde yazılan bilgilerin derli toplu olmasından dolay öğrencilerim, okul harici ortamlarda da bilgiye ulaşması açısından ders kitapları oldukça kullanışlıdır. Nitekim ders kitapları, özelliklede tarih ders kitapları döneme hakim olan fikirlere, akademik çalışmaların bulgularına ve tekenolojinin getirierilerine bağlı olarak değişimler göstermektedir. 
Bu çalışmada Cumhuriyetin ilk yıllarından günümüze kadar Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda okutulan MEB tarafından izin ve onay verilen tarih ders kitapları incelenmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak 1930 – 2019 yılları arasında okutulan on altı adet Lise Tarih III ders kitapları kullanılmıştır. Araştırmanın Çalışma Grubunu ise II. Meşrutiyet Döneminde aydın ve yönetici olarak toplumun önde gelen isimleri oluşturmaktadır. Bunları dönemsel olarak "ne şekilde alındığı" üzerine değerlendirilmeye çalışılmıştır. Ders kitaplarının II. Meşrutiyet dönemini ilgilendiren kısımları Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada veri toplama olarak doküman analizi, konuların derinlemesine incelenebilmesi için de araştırma deseni olarak durum çalışması kullanılmıştır. 
Ortaya çıkan sonuçlar itibariyle dönemsel olarak yaşanan gelişmelerin ders kitaplarına da yaansıdığı görülmüştür. Özellikle cumhuriyetin kimlik inşaa sürecinde evvelki dönemin lider kadroları olumsuz, kötüleyici ifadelerle anıldığı gibi çok yerde de görmezden gelinerek kitaplarda yer verilmemiştir. Çalışma sonraki dönemde yazılacak ders kitapalarında bütüncül bakışla yazılmasına ve tarihi şahışların hakettiği şekliydi kitaplarda yer almasına vesile olacağını düşünülmüştür.

Abstract:
As in the rest of the world, textbooks are used as the basic teaching tools in Turkey.
Textbooks are very useful for students to access information in environments other than
school because the information written in them is organised. As a matter of fact, textbooks,
especially history textbooks, show changes depending on the ideas prevailing in the period,
the findings of academic studies and the advances in technology. In this study, history
textbooks taught in schools affiliated to the Ministry of National Education between 1930-
2020 were analysed. Sixteen High School History III textbooks taught between 1930-2020
were used as data collection tools in the study. Since the beginning of the study coincided
with the Covid-19 epidemic, the relevant sections of the textbooks were photocopied and
analysed. The study group of the research consists of the leaders of Abdülhamid II and the
Union and Progress Party. It was tried to evaluate "how they were handled" periodically. In
the study in which qualitative research method was used, the Constitutional Monarchy II
sections of the textbooks were analysed by content analysis method and case analysis was
used as the research design. Political developments in the country were also reflected in the
textbooks. Especially in the process of identity construction of the republic, there has been
a negative approach to the cadres of the previous period. With this study, it is thought that
the textbooks to be written in the next period will be written from a holistic perspective and
historical figures will be included in the books in all aspects.

Key Words : History Educution, History Teaching, High School History Textbooks,
Constitutionalism, Republic