XIX. yüzyılda Kudüs sancağı ve Şerif Mehmed Rauf Paşa'nın Kudüs mutasarrıflığı
The sancak of Jerusalem in the 19th century and the governorship of Jerusalem by Şerif Mehmet Rauf Pasha
Yazar: RABİA ELÇİ
Danışman: PROF. DR. YAKUP KARATAŞ
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Yakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Filistin-Kudüs = Palestine-Jerusalem ; Kudüs Sancağı = Jerusalem Sanjak ; Mehmet Emin Rauf Paşa = Mehmet Emin Rauf Paşa ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Şerif Mehmed = Şerif Mehmed

Özet:
Kudüs dini, kültürel ve stratejik konumu sebebiyle pek çok farklı devletin hâkimiyeti altına girmiştir. 1516 yılında Osmanlı topraklarına dahil olan Kudüs,  1841 yılından sonra ara sıra statüsünde değişiklik yapılsa da  genelde doğrudan merkezi hükümete bağlı bir sancak olarak yönetilmiştir. Çalışmada, H.1294-1307/ M.1877-1889 yılları arasında Kudüs'te mutasarrıf olarak görev yapan Şerif Mehmed Rauf Paşa'nın bölgedeki faaliyetleri ve hükümet politikalarını icra etme becerisi açıklanmaktadır. 
Taşradaki yönetim zafiyetini ortadan kaldırmak için Kudüs gibi stratejik öneme sahip bölgelerde doğrudan merkezi hükümete bağlı yönetim modeli benimsenmiştir. Bu çerçevede oluşturulan Kudüs Mutasarrıflığı'nın XIX. yüzyıldaki siyasi ve idari yapısı açıklanarak Şerif Mehmed Rauf Paşa'nın mutasarrıflık dönemine ışık tutmak amaçlanmıştır.
Yahudi göçünün yoğun olarak yaşandığı 1877 yılında Kudüs'e atanan Rauf Paşa, Kudüs Mutasarrıflığı'nda görev yapmış en meşhur şahıslardan biridir. Kudüs Mutasarrıflığı'nda, Sultan II. Abdülhamid devri ile bölgede başlayan politika değişikliğinin başarılı bir uygulayıcısı olmuştur. Bölgede yabancı varlığı ve hareketlerinin sınırlandırılmasında, Yahudi göçünün engellenmesinde, Siyonist hareketlerin arazi satın alma faaliyetlerine karşı direnmede oldukça başarılı olmuştur. Bahsedilen hususlar Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi ve Osmanlı Vilayet Salnamelerinden elde edilen veriler ışığında  değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak Rauf Paşa'nın 12 yıl süren Kudüs mutasarrıflığında, bölgede hayli geniş bayındırlık faaliyetleri yürütülmüştür. Bu devrede eski şehir, surların dışına taşmış ve oluşturulan yeni yerleşimlerle şehir oldukça büyümüştür. Bu gelişmeler oldukça eğitimli ve deneyimli bir devlet adamı olan Rauf Paşa'nın idari performansını yansıtmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, XIX. yüzyıl Kudüs Mutasarrıflığı, Yahudi Göçü, Şerif Mehmed Rauf Paşa

Abstract:
Due to its religious, cultural and strategic location, Jerusalem has come under the domination of many different states. Jerusalem, which was included in the Ottoman lands in 1516, was generally managed as a banner directly subordinate to the central government, although its status was changed occasionally after 1841. In the study, the activities of Şerif Mehmed Rauf Pasha, who served as the governor of Jerusalem between H.1294-1307 / M.1877-1889, and his ability to execute government policies in the region are explained.
In order to eliminate the administrative weakness in the provinces, a management model directly subordinate to the central government has been adopted in strategically important regions such as Jerusalem. XIX. By explaining the political and administrative structure of the 19th century, it is aimed to shed light on the governorship period of Şerif Mehmed Rauf Pasha.
Rauf Pasha, who was appointed to Jerusalem in 1877, when Jewish immigration was intense, is one of the most famous people who served in the Jerusalem Governorate. In the Governorate of Jerusalem, Sultan Abdulhamid II has been a successful practitioner of the policy change that began in the region with the handover. It has been very successful in limiting foreign presence and movements in the region, preventing Jewish immigration, resisting the land-buying activities of Zionist movements. The mentioned issues were evaluated in the light of the data obtained from the Ottoman Archives of the Presidency of State Archives and the Ottoman Province Yearbooks.
As a result, Rauf Pasha's extensive public works activities were carried out in the Jerusalem Governorate, which lasted for 12 years. During this period, the old city was moved out of the walls and the city grew considerably with the new settlements created. These developments reflect the administrative performance of Rauf Pasha, a highly educated and experienced statesman.
Keywords: Ottoman Empire, the Jerusalem Governorate of the XIX century, Jewish Emigration, Sherif Mehmed Rauf Pasha