Mimarlık pratiğinde yaratıcılık düşüncesinin serbest mimarlar üzerinden okunması: Trabzon örneği
Reading the idea of creativity in architectural practice through freelance architects: The case of Trabzon
Yazar: DAMLA KALMUK
Danışman: DOÇ. DR. DERYA ELMALI ŞEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimari tasarım = Architectural design ; Mimarlık = Architecture ; Tekdüzelik = Monotony ; Trabzon = Trabzon ; Yaratıcılık = Creativity

Özet:
Mimarlık eğitiminde tasarım problemlerine karşı yaratıcı çözümler geliştirilebilirken, mimarlık pratiğinde yaratıcılık ediminin etkin kullanılmaması, mimarlık ürünlerinin tektipleşmesine neden olmaktadır. Araştırmanın temel amacı, yapılı çevredeki mimarlık ürünlerinin birbirini tekrar ederek tekdüzeleşmesi ve meslek pratiğinin standart bir hal alması sorunlarının kaynağını meslek profesyonellerinin/mimarların bakış açısı ile ortaya koymaktır. Nitel bir araştırma olan tezde; literatür araştırmasının yanı sıra veri toplama yöntemi olarak yarı-yapılandırılmış görüşme tekniği, veri analiz yöntemi olarak ise betimsel analiz kullanılmıştır.
Belirlenen amaç doğrultusunda çalışma beş başlıkta ele alınmıştır. Birinci bölümde tezin amacı, kapsamı ve yöntemini içeren genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde yaratıcılık-tasarım ilişkisi, mimarlık eğitimi ve pratiğinde tasarım süreci üzerine literatür araştırması ile kavramsal çerçeve sunulmuştur. Üçüncü bölümde alan çalışmasına yönelik yapılan çalışmalar açıklanmış, dördüncü bölümde alan çalışması sonucunda elde edilen veriler analiz edilerek bulgular ve irdelemelere yer verilmiştir. Beşinci bölümde ise sonuçlar ve öneriler sunulmuştur. Tez sonucunda Trabzon kenti özelinde, meslek profesyonellerinin mevcut yapılı çevreyi tekdüze/sıradan bulduğu, daha nitelikli çevreler tasarlamayı istediği; ancak imar yönetmelikleri, ekonomik koşullar ve işveren talepleri gibi etkenlerin yanı sıra meslek tanımının toplum tarafından yeterince bilinmeyişinin mevcut duruma yol açtığı görüşüne sahip oldukları belirlenmiştir.

Abstract:
Although the discipline of architecture education leads the development of creative solutions to design issues, the inadequate application of creativity in architectural practice results in the standardization of architectural products. From the standpoint of professionals and architects, the research's primary goal is to identify the root causes of the issues with architectural products that are growing monotonous through repetition and the professional practice becoming a norm in the built environment. In this qualitative research, in addition to literature review, semi-structured interviews were utilized as a method of data collection tool and descriptive analysis as a method of data analysis, in addition to literature research.
This study is discussed under five headings in accordance with its intended objective. The first chapter indicates general information including the aim, scope and method of the study. The second chapter presents the literature research on the creativity-design relationship, the design process in architectural education and practice and the conceptual framework. The third chapter explains the studies on the field study whereas the fourth chapter analyses the data obtained from the findings and includes the examinations. Lastly, the fifth chapter presents the results and recommendations.