Prediabetiklerde aspartam ve diyet değişikliklerinin kan şekeri üzerine etkisi
The effect of aspartam and diet changes on blood sugar in prediabetics
Yazar: BİRSEN ÜNSAL KOYUNCU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KEMAL BALCI
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2013
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Aspartam = Aspartame ; Aspartam = Aspartame ; Diyet = Diet ; Kan glükozu = Blood glucose ; Kilo alma = Weight gain ; Prediabetik durum = Prediabetic state ; İnkretin = Incretin

Özet:
Tip 2 DM?de progresif beta hücre yetersizliği açısından inkretin aksındaki anormalliklerin önemli bir rol oynadığı gösterilmiştir. Son araştırmalar; bağırsaklarda bulunan ve hormon salgılama özelliğine sahip enteroendokrin hücrelerde, tat duyusunu sağlayan T1R2 ve T1R3 reseptörlerinin bulunduğu gösterilmiştir. Glukozun yanı sıra yapay tatlandırıcıların da bağırsaklar tarafından glukoz gibi algılanarak GLP-1 ile GIP hormonlarını salgılattıkları gösterilmiştir. Yapay tatlandırıcılar üzerinde yapılan deneysel araştırmalarda sağlıklı kişilere glukoz eşliğinde verildiklerinde GLP-1 salınımını arttırdıkları; ve bununda muhtemelen L hücrelerinde bulunan tat reseptörleri aracılığıyla olduğu ileri sürülmüştür. Tatlandırıcılarla yapılan kısa soluklu çalışmalardan yola çıkarak; bizim amacımız beslenme sırasında düzenli alınan, kalori etkisi olmayan tatlandırıcılardan biri olan aspartamın prediabet hasta grubunda metabolik etkisinin olup olmadığını göstermektir.
Çalışmaya Endokrin ve Metabolizma Hastalıkları Polikliniklerine başvuran toplam 54 prediabetik hasta alındı. Üç aylık çapraz geçişli bu çalışmada, hastalar başta rastgele aspartam ve diyet olmak üzere iki gruba ayrıldı. Birinci grup diyetle başlatıldı, üçüncü ayda aspartam eklenerek altıncı aya tamamlatıldı. İkinci grup ise diyet ve aspartamla başlatıldı, üçüncü ayda aspartam kesildi ve altıncı aya tamamlatıldı. Çalışmanın başında tıbbı beslenme tedavisi açısından, beslenme ve diabet konusunda uzman diyetisyenlerle görüştürüldü. Aspartam dozu 6 tb/gün (1 tb 18 mg, her ana öğünden önce 2 tane dil üzerinde eritilerek) olarak verildi.
İki grup 0-3-6. aylarda izlenerek: Kilo-Boy, BMI, Bel Çevresi, Açlık ve Tokluk Kan Şekeri, Hemoglobin A1c (HbA1c), Fruktozamin, Alanin Aminotransferaz (ALT), Gama-Glutamil Transferaz (GGT), Kan Üre Nitrojen (BUN), Kreatinin, direkt LDL Kolesterol, HDL kolesterol ve Trigliserit ve insulin parametleri değerlendirildi.
Diyetle başlanan grupta 3. ayın sonunda kilo verimi sağlandı ve 3. aydan sonra aspartam eklenince kilo verme 6. ayın sonunda da devam etti. Aspartam ve diyetle başlanan grupta ise 3. ayda kilo verimi sağlandı. Ancak 3. aydan sonra aspartam kesilince, 6. ayın sonunda kilo alımının olduğu görüldü. Her iki grupta kilo değişimleri kıyaslandığında 6. ayda kilo azalması başlangıçta yalnız diyet yapan grupta daha fazlaydı (p<0,027). BMI?de de benzer değişim mevcuttu. İki grup arasında, bakılan diğer parametler açısından istatistiksel anlamlı fark bulunmadı.
Çalışmamızda aspartamın kan glukozu ve HbA1c üzerine etkisinin olmaması, yapay tatlandırıcıların glukoz eşliğinde verildiklerinde tat reseptörleri aracılığı ile GLP-1 salınımımı arttırdığı fikrini desteklememiştir. Ancak tatlandırıcıların GLP-1 salımını uyarmadığı anlamına gelmez. Bu veriler, yapay tatlandırıcıların; enteroendokrin hücrelerden inkretin salımının tat dışı reseptörler aracılığıyla olma olasılığını da ortaya koyabilir. Ayrıca aspartamla sağlanan kilo kaybı uzun vadede, antidiabetik etki gösterebilir. Çünkü kilo kaybı diabetin önlenmesinde en önemli parametrelerden biridir.
Sonuç olarak tatlandırıcılarla ilgili olarak hem inkretin hormonların ve diğer metabolik parametrelerin değerlendirildiği daha uzun soluklu çalışmalara ihtiyaç vardır. Ayrıca bu çalışmalardan çıkan sonuçların, klinikle beraber çok iyi sentez edilip yorumlanması gerekmektedir

Abstract:
It is presented in Type 2 DM that the anomalies in incretin axe have a significant role in terms of progressive beta cell insufficiency. Recent researchs has shown that T1R1 and T1R3 receptors which provide the sense of taste exist in enteroendocrin cells which exist in intestines and have hormone secreting attributes. It is shown that besides glucose also artificial sweeteners are comprehended by intestines as glucose and enable GLP-1 and GIP hormones secretion. It is proposed in experimental researches on artificial sweeteners that when they are given to healthy individuals in company with glucose they increase the secretion and this probably happen via gustation receptors existing in L cells. Based on short term studies run with sweeteners; Our point is to show whether aspartam which is one of the sweeteners that do not have any calorie effect and taken regularly during nutrition has metabolic effect on prediabetic patient group.
Total 54 patients applied to the Polyclinics of Endocrine and Metabolic Diseases were taken to the study. In this 3-month crossover study, patients were separated into two groups particularly as aspartam and diet randomly. First group was started with diet and in the 3rd month aspartam was adjoined, concluded in the 6th month. Second group was started with aspartam and diet and in the 3rd month aspartam was cut off, concluded in the 6th month. At the beginning of the study, they were consulted with dietitians expert in nutrition and diabetes with regards to medical nutrition treatment. The dose of aspartame were given as 6tb/day (1tb is 18mg, 2 given by dissolving on tongue before every main meal).
Two groups were observed on the months 0-3-6. The parameters of weight-height, BMI, waist circumference, preprandial and postprandial glucose, Hemoglobin A1c (HbA1c), Fructosemin, Alanine Aminotranferase (ALT), Gamma Glutamyl Transferase (GGT), Blood Urea Nitrogen (BUN), Creatinine, Direct LDL Cholesterol, HDL Cholesterol and Triglyceride and insulin were evaluated.
In the group that started with diet weight loss was achieved at the end of the 3rd month and after the 3rd month when aspartam adjoined weight loss continued also at the end of the 6th month. In the group that started with aspartam and diet weight loss was achieved, however when aspartam was cut off at the end of the 3rd month, weight gain was observed at the end of the 6th month. When the weight changes were compared in two groups, the weight loss in the 6th month was bigger in the group that had solely diet initially (p>0,027). There was also a similar change in BMI. Between the groups, there were no statistically meaningful difference in terms of the parameters studied.
In our study, the situation that aspartame does not have an effect on blood glucose and HbA1c did not support the idea that artificial sweeteners increases the secretion of GLP-1 via gustatory receptors when given in company with glucose. However, that does not mean that sweeteners do not stimulate the secretion of GLP-1. Through these data, the possibility of the secretion of incretin via receptors apart from gustatory can be proposed. In addition, the weight loss provided with aspartam may show antidiabetic effect in long term. Because weight loss is one of the most important parameters in avoiding diabetes.
As a conclusion, concerning sweeteners, there is a need of long term studies that both incretin hormones and other metabolic parameters are evaluated. Additionally, the results obtained from these studies need to be synthesized with clinic and interpreted well