Mısırda (Zea mays L.) verim ve verim unsurları için kalıtım parametrelerinin belirlenmesi
Determination of heritability parameters for yield and yield components in maize (Zea mays L.)
Yazar: MEHMET TEZEL
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN SOYLU
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Mısır = Maize ; Verim = Yield ; Verim ögeleri = Yield components

Özet:
Mısırda verim ve verim unsurları için kalıtım parametrelerinin belirlenmesiamacıyla Konya'da 9 kendilenmiş mısır hatları arasında (6 x 3 ) 2005 yılında çoklu dizi(Line x tester) yöntemine göre melezlemeler yapılmıştır. Elde edilen 18 melezkombinasyonu ve 9 ebeveyn tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak2006 yılında yetiştirilmiştir. F1 bitkileri ve ebeveynler üzerinde çiçeklenme süresi, bitkiboyu, ilk koçan yüksekliği, koçan uzunluğu, koçan çapı, koçanda dane sayısı, koçanağırlığı, koçanda dane ağırlığı, bin dane ağırlığı, dane/koçan oranı, hasatta dane nemi,dane verimi, koçan görünümü ve protein oranı özellikleri incelenmiştir. İncelenenözellikler için çoklu dizi analiz yöntemine göre genel ve özel kombinasyon kabiliyetleri,heterosis değerleri, geniş ve dar anlamda kalıtım dereceleri belirlenmiştir. Dane/koçanoranı ve dane nemi özelliklerinde eklemeli gen etkilerinin ve diğer özelliklerde iseeklemeli olmayan gen etkilerinin söz konusu olduğu belirtilebilir. Melez populasyondaçiçeklenme gün sayısı, bitki boyu, koçan yüksekliği, koçan uzunluğu, koçan çapı,koçanda dane sayısı, koçan ağırlığı, koçanda dane ağırlığı, bin dane ağırlığı ve daneverimi özelliklerinde üstün dominantlık, dane/koçan oranı ve dane nemi özelliklerindeise kısmi dominantlık belirlenmiştir. En yüksek heterosis oranları anaya göre % 148.00,babaya göre % 150.98, ortalamaya göre % 149.11 ve üstün ebeveyne göre % 155.34 iledane veriminde, en düşük heterosis ise anaya göre % - 2.54, babaya göre % -1.94,ortalamaya göre %-1.51 ile çiçeklenme süresinde ve üstün ebeveyne göre % -3.90 iledane neminde elde edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Mısır, Çoklu Dizi Analizi, Verim ve Verim Unsurları, Genelve Özel Kombinasyon Kabiliyetleri, Heterosis, Kalıtım.

Abstract:
In order to determine inheritance parameters for yield and yield componentsin maize, regarding line x tester mating design 9 inbred lines, encompassing 6 linesand 3 testers, were crossed in 2005 growing season under the irrigation condition ofKonya. The resulting 18 crosses, together with 9 parents, were tested in randomizedcomplete block design with 3 replicates during 2006 growing season. In this study,days to tasseling, plant height, ear height, first ear height, stem diameter, eardiameter, number of kernel per ear, ear weight, kernel weight per ear, thousandkernel weight, ratio of kernel / ear, grain moisture, protein ratio and grain yieldwere examined. General and specific combining ability, broad and narrow senseheritability, and heterosis values were estimated with respect to line x tester matingdesign. Grain moisture and ratio of kernel / ear were under the additive gene actionand the rest were under the non-additive gene action. Over-dominant gene effectwas predominant for plant height, days to tasseling, ear height, first ear height, eardiameter, number of kernel per ear, ear weight, kernel weight per ear, thousandkernel weight and grain yield, while partial dominant gene effect was predominantfor ratio of kernel / ear and grain moisture. The highest heterosis ratios, estimatedbased on lines, testers, mid-parent, higher parent, were 148.00 %, 150.98 %, 149.11% and 155.34 %, respectively, for grain yield, while the lowest heterosis ratios,estimated based on lines, testers and mid-parent, were -2.54 %, -1.94 % and -1.51%, respectively, for days to tasseling and also was -3.90 %, estimated based onhigher parent, for grain moisture.Key Words: Maize, line x tester analysis, yield and yield component,general and specific combining ability, heterosis, heritability.