Mikoriza ve silisyum uygulamalarının kısıtlı sulama koşullarındayetiştirilen biberin verim ve bitki gelişimi üzerine etkisi
The effect of mycoriza and silicon applications on production andplant development of pepper grown under limited irrigationconditions
Yazar: FULYA DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SELÇUK SÖYLEMEZ
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Arbüsküler mikoriza fungus = Arbuscular mycorrhiza fungi

Özet:
Subtropik iklimlerde tek yıllık olarak yetiştirilen ve Solanaceae familyasının bir üyesi olan biber, tüm
dünyada olduğu gibi ülkemizde de çok yaygın ve fazla miktarda üretilen ve tüketilen bir sebzedir.
Biberin verimini ve bitki gelişimini kısıtlayan birçok biyotik ve abiyotik stres faktörleri mevcuttur. En
yaygın streslerden birisi, su stresidir. Kuraklık ve su stresi, bitkilerdeki metabolik savunmayı olumsuz
yönde etkilemektedir. Su stresi ile karşı karşıya kalan bitki, bazı savunma mekanizmaları geliştirerek
kurak koşullara adapte olmaya çalışmaktadır. Topraklarda mevcut olan mikoriza mantarları bitkiler ile
simbiyotik yaşam sürerek bitkilerin kök sistemine olumlu katkı yapmaktadır. Bu bağlamda
mantarların oluşturduğu hifler, kökün yüzey alanını genişleterek, kökün uzağında bulunan ve bitkinin
alamayacağı formdaki besin maddelerini ve suyu hifleri aracılığıyla alabilir ve böylece bitkilerin su
stresine girmelerini önleyebilir. Bitkinin stres şartlarına karşı dayanımını arttırmada bazı mineraller de
görev alabilir. Bu minerallerden biri, silisyumdur. Özellikle uygun olmayan iklim koşullarında
kullanılan silisyum, kuraklık ve sıcaklık stresi, mineral toksisitesi gibi abiyotik; zararlı ve bitki
hastalıkları gibi biyotik streslere karşı bitkileri koruyan ve gelişimini artıran bir iz elementtir. Bu
çalışmada kısıtlı sulama koşullarında yetiştirilen biber bitkisinin kök yapısının daha aktif olabilmesi
adına mikoriza (Mi) ve stres şartlarına dayanıklılığı arttırma adına ise silisyum (Si) kullanılarak
bitkilerin strese karşı dirençlerini arttırmak amaçlanmıştır. Bu amaçla, biberde meydana gelen bazı
fizyolojik, morfolojik ve biyokimyasal parametreler incelenmiştir. Çalışmada, tam (%100) ve kısıtlı
(%50) sulama koşulları, mikorizalı (M+) ve mikorizasız (M-) yetiştirme ortamları ve 2 farklı silisyum
dozu (0 ve 2 mM) ve bunların kombinasyonları denenmiştir. Araştırma, 2021 yılı ilkbahar üretim
döneminde, Mardin Derik Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesine ait, 400 m2
'lik polikarbon örtülü,
ısıtmasız serada ve topraksız üretim şeklinde yürütülmüştür. Çalışma, Tesadüf Blokları Deneme
Desenine göre planlanmış ve 4 tekerrürlü olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmadan elde edilen verilerin
varyans analizleri, TARİST istatistik programında yapılmıştır. Tam sulama koşullarında yetiştirilen
bitkilerin membran geçirgenliği ve prolin içeriği azalırken, incelenen diğer parametrelerin önemli
oranda arttığı belirlenmiştir. Mikoriza uygulaması ile bitki boyu, gövde çapı, kök uzunluğu, ortalama
meyve ağırlığı, meyve eti kalınlığı ve membran geçirgenlik değerlerinin arttığı; gövde kuru ağırlığı,
toplam meyve sayısı ve meyve uzunluğu değerlerinin ise azaldığı saptanmıştır. Silisyum uygulamaları
ile bitki başına meyve sayısı, bitki başına verim, meyve uzunluğu ve membran geçirgenliğinin arttığı;
kök uzunluğunun ise azaldığı belirlenmiştir. Çalışma sonuçlarına göre kısıtlı sulama koşullarında
mikoriza ve silisyumun birlikte uygulanması ile daha yüksek verim alınabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
Pepper, a member of the Solanaceae family grown as an annual in subtropical climates, is a very
common and widely produced and consumed vegetable in our country as well as all over the world.
There are many biotic and abiotic stress factors that limit the yield and plant growth of pepper. Water
stress is one of the most common stresses. Drought and water stress also negatively effect metabolic
defenses in plants. In case of water stress, the plant tries to adapt to arid conditions by developing
some defense mechanisms. Mycorrhizal fungi present in soils contribute positively to the root system
of plants by maintaining a symbiotic life with plants. In this context, the surface area of the root
expands by the fungi hyphae and plant can take the nutrients and water in the form and amount that
the plant cannot get from the soil, which are far away from the root so, can prevent the plants from
water stress. Some minerals can also play a role in increasing the resistance of the plant against stress
conditions. One of these minerals is silicon. Silicon is a trace element that has potential effects that
protect the plant against abiotic and biotic stresses such as extreme heat and drought stress, mineral
toxicity, plant diseases and insect pests, and increase its development, especially in unsuitable climatic
conditions. In this study, it was aimed to increase the resistance of the plants against limited irrigation
by using mycorrhiza (Mi) in order to make more active the root structure of the pepper plant grown
under limited irrigation conditions and silicon (Si) in order to increase the resistance to stress
conditions. For this purpose, some physiological, morphological and biochemical parameters
occurring in pepper were investigated. In the study, full (100%) and restricted (50%) irrigation
conditions, mycorrhizal (M+) and non-mycorrhizal (M-) growing media and 2 different silicon doses
(0 and 2 mM) and their combinations were tested. The study was carried out in the spring production
period of 2021, in a 400 m2 polycarbonate covered, unheated greenhouse belonging to Mardin Derik
Vocational and Technical Anatolian High School and as soilless production. The research was
planned according to the Random Blocks Trial Design and was carried out with 4 replications. The
variance analyzes of the data obtained from the study were made in the TARIST statistical program. It
was determined that while the membrane permeability and proline content of the plants grown under
full irrigation conditions decreased, the other parameters significantly increased. Mycorrhiza
application increased plant height, stem diameter, root length, average fruit weight, fruit flesh
thickness and membrane permeability values; on the other hand, it was determined that the stem dry
weight, total fruit number and fruit length values decreased. Silicon applications increased yield per
plant, number of fruits per plant, fruit length and membrane permeability, while decreasing root
length. According to the results of the study, it was determined that higher yields could be obtained by
applying mycorrhiza and silicon together under limited irrigation conditions.