Anonim ortaklığın kendi paylarını edinmesi
Repurchasing its own shares by the corporation
Yazar: ALİHAN AYDIN
Danışman: PROF. DR. ABUZER KENDİGELEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Ticaret Hukuku) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hisse senetleri = Stocks ; Pay sahipleri = Shareholders

Özet:
Anonim ortaklığın kendi paylarını edinmesi konusu, Ticaret Kanunu'nda tek bir madde halinde düzenlenmiş ve ortaklığın kural olarak paylarını geri satın alamayacağı, ancak istisnai durumlarda paylarını edinebileceği kabulüne yer verilmiştir. Bu sert yasaklayıcı düzenlemenin getirilmesinin düşünsel arka plânında yatan, ortaklığın kendi paylarını satın alma yoluyla malvarlığını alacaklılar zararına azaltabileceği endişesidir. Anonim ortaklık pay sahipleri, yalnızca ortaklığa karşı ve taahhüt ettikleri sermaye bedelini ödemekle yükümlüdürler. Buna karşılık ortaklık alacaklılarının pay sahiplerini, ortaklık borçları nedeniyle takip etmek olanağı bulunmamaktadır. İşte anılan yasaklayıcı düzenlemenin getiriliş nedeni, ortaklığa kendi paylarını geri satın alma imkânı tanınırsa, bu yöntemle ortaklık malvarlığının, alacaklılar zararına olarak eritilebileceği düşüncesidir. Oysa kanun başkaca hükümlerle, alacaklıların haklarını güvence altına almak amacıyla öngördüğü malvarlığı değerlerinin korunmasını zaten sağlamış durumdadır. Dolayısıyla alacaklıların korunması amacıyla payın ortaklık tarafından geri satın alınmasını yasaklamanın haklı bir yönü yoktur. Payın ortaklık tarafından geri alınması, özünde, tıpkı kâr dağıtımında olduğu gibi pay sahiplerine malvarlığı aktarımı gerçekleştirmenin bir diğer yoludur. O halde payın geri satın alınması bakımından yapılacak düzenleme de, pay sahiplerinin bu malvarlığı dağıtımından eşit şekilde yararlanmasını sağlamayı hedef tutucu bir içerik üstlenmelidir. Bu düşünceden hareketle çalışmada, konuyla ilgili ortaya çıkabilecek sorunlara de lege lata ve de lege ferenda çözüm önerileri sunulmaktadır.

Abstract:
The issue of acquisition of its own shares by an incorporated company has been arranged in one article in the Turkish Commercial Code, which stipulates that, as a rule, an incorporated company may not repurchase its own shares; however, it may acquire its own shares under some exceptional situations. The ideological background of this highly prohibitive arrangement is the concern that an incorporated company may decrease its assets to the disadvantage of its creditors by repurchasing its own shares. Shareholders of incorporated companies are only liable towards the incorporated company and to pay the capital amount they have subscribed. Nevertheless, it is not possible for the creditors to follow up the shareholders due to the debts of the incorporated company. The reason for introducing such a prohibitive arrangement is, therefore, the idea that if the shareholders of incorporated companies are allowed to repurchase their own shares, they may decrease the assets of the incorporated companies, which will be disadvantageous to the creditors. However, the law, in other articles, has already ensured protection of some certain assets of incorporated companies with an aim to secure the rights of the creditors. Therefore, prohibiting repurchase of shares by the incorporated company just to secure the creditors cannot be justified. Repurchase of shares by the incorporated company itself is, in essence, another method to transfer assets of the incorporated company to the shareholders, as in distribution of profit. For this reason, the content of the arrangement to be introduced for repurchase of shares should aim to ensure that shareholders of incorporated companies equally benefit from distribution of assets. Based on this idea, in this work, de lege lata and de lege ferenda solutions are offered to the problems that may arise related to this issue.