Covıd-19 pandemisinde hastanede çalışan hekim ve hemşirelerin iş güvenliğine yönelik değerlendirmeleri: Bir üniversite hastanesi örneği
Occupational safety assessments of physicians and nurs working in the hospital during the Covid-19 pandemic: A university hospital example
Yazar: MUSTAFA EMRE YILMAZ
Danışman: PROF. DR. HATİCE ULUSOY
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: İş güvencesi = Job security ; İş güvencesi tazminatı = Jop security indemnity ; İş güvenliği uzmanı = Occupational safety specialist ; İş güvensizliği = Job insecurity

Özet:
Bu araştırma bir üniversite hastanesinde çalışan hekim ve hemşirelerin iş güvenliğine yönelik değerlendirmelerini belirlemek amacı ile tanımlayıcı ve kesitsel olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Uygulama ve Araştırma Hastanesinde Mayıs-Temmuz 2021 tarihleri arasında çalışan 781 hekim ve hemşireden araştırmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden 270 kişi oluşturmuştur. Araştırmanın verileri "Kişisel Bilgi Formu" ve "Hastanede Çalışan Sağlık Personeli İçin İş Güvenliği Ölçeği" (HİGÖ) kullanılarak toplanmıştır. Öztürk ve Babacan tarafından 2012 yılında geliştirilen Ölçek, "Tamamen katılıyorum" 6, "Kesinlikle katılmıyorum" 1 puan olacak şeklinde 6'lı Likert tipinde 45 maddeden oluşmaktadır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS İstatistik Programı v.22 kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada tanımlayıcı bulgular sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, medyan ve çeyrekler açıklığı değerleri ile verilmiştir. Verilerin normal dağılması nedeniyle iki bağımsız grubun karşılaştırılmasında t testi, ikiden fazla bağımsız grubun karşılaştırılmasında Anova testi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon testleri ile değerlendirilmiştir. Analizlerde p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Araştırmada katılımcıların Ölçekten aldıkları toplam puan ortalamasının 3,02 ± 0,89 olduğu, ölçeğin alt boyutlarından "mesleki hastalıklar ve şikayetlerin" en düşük (X=2,05 ± 0,78), koruyucu önlemler ve kuralların en yüksek (X=4,09 ± 1,33) puan ortalamasına sahip olduğu saptanmıştır. Katılımcıların yaşları arttıkça "Sağlık Taraması ve Kayıt Sistemi", "Yönetsel Destek ve Yaklaşımlar", "Malzeme, Araç ve Gereç Denetimi", "Koruyucu Önlemler ve Kurallar" ve "Fiziksel Ortam Uygunluğu" alt boyutları ve toplam ölçek puanlarının da istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı saptanmıştır (p<0,05). "Mesleki Hastalıklar ve Şikayetler" alt boyutunda kadınların ve hemşirelerin ortalamasının erkeklerin ortalamasından daha düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Katılımcıların eğitim düzeyleri ile toplam ölçek ve alt boyutları arasındaki ilişkiler incelendiğinde, eğitim düzeyi arttıkça "Yönetsel Destek ve Yaklaşımlar", "Malzeme, Araç ve Gereç Denetimi", "Koruyucu Önlemler ve Kurallar" ve "Fiziksel Ortam Uygunluğu" alt boyutları ve toplam ölçek puanlarının arttığı belirlenmiştir (p<0,05). Hemşirelerin "Yönetsel Destek ve Yaklaşımlar" alt boyutundaki ortalamalarının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde hekimlerden daha düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Katılımcıların meslekte çalışma süreleri arttıkça "Sağlık Taraması ve Kayıt Sistemi", "Malzeme, Araç ve Gereç Denetimi" ve "Koruyucu Önlemler ve Kurallar" alt boyutları ve toplam ölçek puanı arttığı saptanmıştır (p<0,05). "Malzeme, Araç ve Gereç Denetimi" alt boyutunda idari birimlerde çalışanların ortalamasının dahili bilimler ve cerrahi bilimlerde çalışanların ortalamalarından daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Katılımcıların bakım verdikleri hasta sayısı arttıkça "Sağlık Taraması ve Kayıt Sistemi", "Yönetsel Destek ve Yaklaşımlar" ve "Malzeme, Araç ve Gereç Denetimi" alt boyutlarının puanlarında da istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı saptanmıştır (p<0,05). Katılımcıların dinlenme ortamının olup olmamasına göre toplam ölçek ve alt boyutlardan aldıkları puanlar karşılaştırıldığında dinlenme ortamı olanların ortalamalarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Sonuç olarak katılımcıların hastanedeki iş güvenliğini genel olarak orta düzeyde yeterli, "mesleki hastalıklar ve şikayetler" ve "yönetsel destek ve yaklaşımlar" alt boyutlarında yetersiz değerlendirdikleri saptanırken, iş güvenliğini hiçbir boyutta yeterli ya da iyi olarak değerlendirmedikleri saptanmıştır. Hemşirelerin "mesleki hastalıklar ve şikayetler" ve "yönetsel destek ve yaklaşımlar" boyutlarını hekimlere göre daha olumsuz değerlendirdikleri, başka bir ifade ile bu boyutlardaki iş güvenliğini yetersiz buldukları saptanmıştır. Araştırmaya katılan hekim ve hemşirelerin yaşı, cinsiyeti, eğitim düzeyi gibi demografik özellikleri ile meslekleri, meslekte çalışma süreleri, çalıştığı birimler, bakım verilen hasta sayısı ve dinlenme ortamının varlığı gibi özelliklerin iş güvenliği düzeyini değerlendirmeyi etkilediği bulunmuştur. Çalışmanın verilerinin toplandığı zaman diliminde Covid-19 Pandemisinin devam ediyor olması, hekim ve hemşirelerin hastanedeki iş güvenliğini düşük veya orta düzeyde değerlendirmelerine neden olmuş olabilir.

Abstract:
This research was conducted as a descriptive and cross-sectional study in order to determine the evaluations of doctors and nurses working in a university hospital on occupational safety. The sample of the study consisted of 270 people who voluntarily accepted to participate in the study, out of 781 physicians and nurses working at Sivas Cumhuriyet University Health Services Application and Research Hospital between May-July 2021. The data of the study were collected using the "Personal Information Form" and the "Occupational Safety Scale for Healthcare Personnel Working in the Hospital". The "Occupational Safety Scale for Healthcare Personnel Working in the Hospital", developed by Öztürk and Babacan in 2012, consists of 45 items in 6-point Likert type as I totally agree (6), "I totally disagree" (1). The data obtained from the research were analyzed using SPSS Statistics Program v.22. In the study, descriptive findings are given with numbers, percentages, mean, standard deviation, median and quarterly gap values. Due to the normal distribution of the data, the t test was used to compare two independent groups, and the Anova test was used to compare more than two independent groups. Relationships between variables were evaluated with Pearson correlation tests. A p value of <0.05 was considered statistically significant in the analyses. In the study, the total mean score of the participants from the scale was 3.02 ± 0.89, the sub-dimensions of the scale "occupational diseases and complaints" were the lowest (X=2.05 ± 0.78), protective measures and rules were the highest (X=4, 09 ± 1,33) mean score. As the age of the participants increased, the sub-dimensions of "Health Screening and Registration System", "Administrative Support and Approaches", "Material, Equipment and Equipment Inspection", "Protective Measures and Rules" and "Physical Environment Suitability" and total scale scores were found to be statistically significantly increasing (p<0.05). In the "Occupational Diseases and Complaints" sub-dimension, the mean of women and nurses was found to be lower than the mean of men (p<0.05). When the relations between the education levels of the participants and the total scale and its sub-dimensions are examined, it is seen that as the education level increases, the sub-dimensions of "Administrative Support and Approaches", "Material, Tool and Equipment Supervision", "Protective Measures and Rules" and "Physical Environment Suitability" and the total scale scores were found to be increasing (p<0.05). It was determined that physicians' averages in the "Occupational Diseases and Complaints" and "Administrative Support and Approaches" sub-dimensions were statistically significantly higher than the nurses (p<0.05). It was determined that the sub-dimensions of "Health Screening and Registration System", "Material, Equipment and Equipment Inspection" and "Protective Measures and Rules" and the total scale score increased as the working time of the participants increased (p<0.05). In the sub-dimension of "Materials, Tools and Equipment Inspection", it was determined that the average of those working in administrative units was higher than the average of those working in internal sciences and surgical sciences (p<0.05). As the number of patients they care for, the scores of the sub-dimensions of "Health Screening and Registration System", "Administrative Support and Approaches" and "Material, Equipment and Equipment Control" increased statistically significantly (p<0.05). When the scores of the total scale and sub-dimensions were compared according to whether the participants had a resting environment or not, it was determined that the average of those who had a resting environment was higher (p<0.05). As a result, it was determined that while the participants evaluated the occupational safety in the hospital as moderately sufficient, insufficient in the sub-dimensions of "occupational diseases and complaints" and "managerial support and approaches", they did not evaluate the occupational safety as adequate or good in any dimension. It was determined that nurses evaluated the dimensions of "occupational diseases and complaints" and "managerial support and approaches" more negatively than physicians, in other words, they found occupational safety in these dimensions insufficient. It has been found that demographic characteristics such as age, gender, education level of the physicians and nurses participating in the research and their characteristics such as their occupation, working time in the profession, the units they work, the number of patients cared for and the presence of a resting environment affect the level of occupational safety. The ongoing Covid-19 Pandemic in the time period when the data of the study was collected may have caused the physicians and nurses to evaluate the occupational safety at the hospital at a low or moderate level.