8. sınıf öğrencilerinin sürdürülebilir kalkınmaya yönelik farkındalık düzeylerine soyobilimsel konu destekli fen öğretiminin etkisi
The effect of social scientific-based science teaching on the 8th grade students' awareness levels towards sustainable development
Yazar: FAHRİYE AYÇA AKGÜL
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA AYDOĞDU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Metafor = Metaphor ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sosyobilimsel konular = Soscioscientific issues ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin sürdürülebilir kalkınmaya
yönelik farkındalık düzeylerinin ve bu farkındalıkların cinsiyet ile ilişkisinin, öğrencilerin
sürdürülebilir kalkınmaya yönelik metaforik algılarının tespit edilmesi ve sosyobilimsel
konulara dayalı etkinlikler yoluyla öğrencilerin farkındalıklarındaki ve metaforik
algılarındaki değişimin incelenmesidir. Araştırmanın nicel boyutu ön test-son test kontrol
gruplu yarı deneysel desen ile düzenlenmiş, nitel boyutu ise metafor formu ve odak grup
görüşmeler yoluyla veriler toplanarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini Ankara ili
Kahramankazan ilçesindeki bir ortaokulda sekizinci sınıfta öğrenim gören 64'ü deney grubu
ve 63'ü kontrol grubu olmak üzere toplam 127 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmanın nicel
bulguları, araştırmacı tarafından geliştirilen "Sürdürülebilir Yaşama Yönelik Farkındalık
Ölçeği (SYYFÖ)'nin deney ve kontrol gruplarına ön test ve son test olarak uygulanması ile
elde edilmiştir. Nitel bulguları ise deney ve kontrol grubuna uygulama öncesi ve sonrası
uygulanan "Sürdürülebilir Kalkınmaya Yönelik Metafor Formu (SKYMF)" ve deney
grubundan seçilen öğrencilerle uygulamalar sonrasında yapılan "Odak Grup Görüşmeleri"
ile elde edilmiştir. Araştırmanın uygulama sürecinde, 8. sınıf Fen Bilimleri Öğretim
Programı'nda yer alan "Sürdürülebilir Kalkınma" konusu, deney grubunda araştırmacının
hazırladığı sosyobilimsel konulara dayalı etkinlikler aracılığıyla işlenirken, kontrol
grubunda ise Fen Bilimleri Öğretim Programı'nda yer alan yöntem ve tekniklerle
gerçekleştirilmiştir. Elde edilen nicel verilerin analizinde SPSS 22.00 istatistik paket
programı kullanılarak veriler betimsel istatistikler ve bağımsız gruplar t testi ile analiz edilmiş ve nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın
sonuçları, deney ve kontrol grubu öğrencilerinin sürdürülebilir kalkınmaya yönelik
farkındalık ön test puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık
bulunmadığını; ancak son test puan ortalamalarında ise deney grubu lehine istatistiksel
olarak anlamlı farklılık olduğunu göstermektedir. Ayrıca, sonuçlar her iki gruptaki
öğrencilerin de sürdürülebilir kalkınmaya yönelik farkındalık puanlarının cinsiyet değişkeni
yönünden istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermediğini ortaya koymuştur. Uygulama
öncesi ve sonrasında "Sürdürülebilir Kalkınma" "Sürdürülebilir Yaşam" "Kaynakların
Tasarruflu Kullanımı" ve "Geri Dönüşüm" kavramlarına yönelik öğrencilerin metaforik
algıları incelenmiştir. Öğrenciler tarafından üretilen metaforlar ve gerekçeleri incelenmiş ve
betimsel analiz sonuçları en fazla "toplum" kategorisi ile ilişkili metaforlar üretildiğini
göstermiştir. Deney grubunda son uygulamada "ekonomi" kategorisi ile ilişkili metaforların
ön uygulamaya göre arttığı, kontrol grubunda ise "çevre" ile ilgili metafor üretiminde daha
fazla artış olduğu tespit edilmiştir. Deney grubundaki öğrencilerle yapılan odak grup
görüşmeleri sonucunda ise, sürdürülebilir kalkınma için eğitimin sosyobilimsel konularla
desteklenerek uygulanması öğrenciler tarafından daha çok farkındalığı arttırıcı, öğretici ve
etkileyici olarak ifade edilmiştir. Ayrıca öğrenciler etkinliklerin ilgi çekici olduğunu,
kendilerini düşünmeye sevk ettiğini, sorumluluk almalarını sağladığını, kendileri için faydalı
olduğunu, akılda kalıcı ve eğlenceli olduğunu dile getirmişlerdir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the awareness levels of the middle school eighth grade
students towards sustainable development and the relationship of these awareness with
gender, the metaphorical perceptions of students towards sustainable development and to
examine the change in students' awareness and metaphorical perceptions through activities
based on socio-scientific issues. The quantitative dimension of the research was carried out
with pre-test and post-test control group quasi-experimental design, and the qualitative
dimension was conducted by collecting data through metaphor form and focus group
interviews. The sample of the study consisted of a total of 127 students, 64 of whom are in
the experimental group and 63 are in the control group, in the eighth grade in a secondary
school in a school in Kahramankazan district of Ankara province. The quantitative findings
of the research were obtained by applying the "Sustainable Living Awareness Scale (SLAS)"
developed by the researcher to the experimental and control groups as pre-test and post-test.
Qualitative findings were obtained with the "Sustainable Development Metaphor Form
(SDMF)" applied before and after the application to the experimental and control groups,
and the "Focus Group Interviews" conducted after the applications with the students selected
from the experimental group. While the intervention process of the research for subject of
"Sustainable Development" in the 8th grade Science Teaching Program was carried with the
activities based on socio-scientific issues prepared by the researcher in the experimental
group, and the methods and techniques in the Science Teaching Program in the control
group. In the analysis of the quantitative data obtained, using the SPSS 22.00 statistics
package program, descriptive statistics and independent groups t test were used and analysis of qualitative data was performed with descriptive analysis technique. The results of the
research revealed that there was no statistically significant difference between the
experimental and control group students' awareness pre-test mean scores for sustainable
development; however, there was a statistically significant difference in the post-test mean
scores in favor of the experimental group. Moreover, the results revealed that the awareness
scores of students in both groups towards sustainable development did not differ statistically
in terms of gender variable. The metaphorical perceptions of the students on the concepts of
"Sustainable Development", "Sustainable Life", "Saving Use of Resources" and "Recycling"
were examined before and after the application. The metaphors produced by the students and
their reasons were examined, and the results of the descriptive analysis showed that the
metaphors related to the "society" category were produced the most. In the experimental
group, metaphors associated with the "economy" category increased compared to the preapplication, while in the control group, there was a general increase in the production of
"environment" related metaphors. As a result of the focus group interviews with students in
the experimental group, the implementation of education for sustainable development,
supported by socio-scientific issues, has been expressed by students as increasing awareness,
instructive and impressive. In addition, the students stated that the activities are interesting,
encourage them to think, make them take responsibility, are beneficial for them, and are fun
and memorable.