Flanör kavramının 1950-1980 yılları arasında Türk romanına yansımaları
Reflections of the concept of flaneur on the Turkish novel between 1950-1980
Yazar: RAMAZAN MELİH KURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANİFİ ASLAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aylak Adam = Aylak Adam ; Aylaklık = Idleness ; Flaneur = Flaneur ; Huzur = Peace ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Türk edebiyatında flanör düşüncenin arkeolojisini yaptığımız bu çalışma, temelde aylak ve flanör kavramlarının edebiyatımıza yansımalarına yeni bir bakış açısı getirmek amacıyla Aylak Adam romanına giden sürecin öncüllerini belirlemekte ve devamlarını belirli bir süreye tâbi kalarak soruşturmaktadır. Çalışmamızda, "flanör" kavramının tarihsel olarak ortaya çıkış sürecini ve dolayısıyla modernite ile olan ilişkisini, bunun yanı sıra "flanör" düşünce için önemli amillerden olan "yabancılaşma", "çalışma hayatı" ve "yürüyüş" ile olan bağlantıları ortaya koyarak "aylak" ve "flanör" kavramları arasındaki ayrılığa değindik. Çalışmamızı "aylak" yerine "flanör" kavramı etrafında şekillendirmemizin sebebi, özellikle 1950 sonrası Türk romanında rastladığımız karakterler için "aylak" nitelemesinin yetersizliğidir. Türk romanının modernleşme sürecinin ilk figürlerinden olan "aylak" ve "züppe" tipler; Türk toplum düzeninin ve kentlerin geçirdiği dönüşümü yansıtmaktadırlar. Ayrıksı kimi örnekler bir kenara bırakılırsa "aylak" üzerinden bir öteki kimliği inşa etmiş ve onun karşıtlığı vasıtasıyla bir ideal özlemini dile getirmiş görülen Türk edebiyatı, zamanla onu kendi özgürlüğü/bireyselliği içerisinde anlamaya/anlatmaya başlamış, bu ise "aylak"tan ziyade "flanör" tipininin edebiyatımızda boy göstermesiyle aynı döneme rastlamıştır. Bunda, hızlı bir kentleşme süreci ile birlikte flanörlüğün sağladığı imkânları gerek kendi yaşantıları gerekse de eserleri söz konusu olduğunda göz ardı edemeyen edebiyatçıların büyük rolü vardır. Nitekim ele aldığımız yazarlar da kendi hayatlarında bir nevi flanördürler. Türk romanında Huzur'la birlikte ilk izleri görülmeye başlayan bu düşünce, Aylak Adam ile birlikte flanör duyarlılığın zirvesine ulaşmıştır.

Abstract:
This study, in which we do the archeology of "flaneur" thought in Turkish literature, determines the precursors of the process leading to the Aylak Adam novel and investigates its continuations, subject to a certain period, in order to bring a new perspective to the reflections of the concepts of "idleness" and "flaneur" in our literature. In our study, we examined the historical emergence of the concept of "flaneur" and therefore its relationship with modernity. In addition to this, we touched on the distinction between the concepts of "idleness" and "flaneur" by revealing their connection with "alienation", "working life" and "walking", which are important factors for the concept of "flaneur". The reason why we have shaped our study around the concept of "flaneur" instead of "idleness" is the inadequacy of the term "idleness" for the characters we encounter, especially in post-1950 Turkish novels. The transformation of "idle" and "snobby" types, which one of the first figure of the modernization process of Turkish novel, also reflects the transformation of Turkish society and cities. If exceptional examples aside, Turkish literature, which constructs the identity of the "other" over the concept of "idleness" and thus expresses its longing for an ideal, has started to understand/describe it in its own freedom/individuality over time. This situation coincides with the appearance of the "flaneur" type rather than the "idle" type in Turkish literature. Literary writers, who cannot ignore the opportunities provided by the "flaneur" as a result of a rapid urbanization process, have a great role in this. As a matter of fact, the authors whose works we have examined are also "flaneur" in their own lives. This idea, the first traces of which were seen in Turkish literature with Huzur, reached its peak with Aylak Adam.