Olumsuz duygusal yük taşıyan uyaranların eşik altı ve eşik üstü sunumunun sigara kullanıcılarında Nikotin Stroop Testi performansına etkileri
Effect of subliminally and supraliminally presented negative valenced stimuli on Nicotine Stroop Test performance in cigarette smokers
Yazar: ZAFER ÇILGIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LEVENT ŞENYÜZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Deneysel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Dikkat = Attention ; Eşikaltı sunum = Subliminal presentation ; Eşiküstü sunum = Supraliminal presentation ; Olumsuz duygulanım = Negative mood ; Olumsuzluk = Negativeness ; Performans = Performance ; Sigara = Cigarette ; Sigara içme = Smoking ; Stroop Testi TBAG Formu = Stroop Test TBAG Form ; Tüketim duyguları = Consumption emotions

Özet:
Yüz doksan iki katılımcı ile yürütülen bu çalışmanın amacı, duygusal değerliğe sahip hazırlayıcı uyaranların farklı sunum düzeylerinde sunulduğu koşullarda sigara kullanan kişilerin Nikotin Stroop Testi (NST) performanslarının nasıl etkilendiğinin incelenmesidir. Ayrıca, sigara kullanıcılarının NST sonrasında sigara içme istekliliklerinin çalışmada kullanılan hazırlayıcı uyaranların duygusal değerliğine ve bu uyaranların sunum düzeyine göre nasıl etkilendiğinin ortaya konulması da amaçlanmaktadır. Farklı gruplara bu doğrultuda duygusal değerliği (olumsuz/nötr) iki yönde farklılaşan hazırlayıcı uyaranlar katılımcılara eşik altı (20 ms) ve eşik üstü (1500 ms) sunum düzeylerinde sunulmuştur. Sigara kullanan ve kullanmayan katılımcılarda hazırlayıcıların hemen sonra sunulan hedef uyaranlar (sigara ilişkili/ilişkisiz kelimeler) üzerindeki etkisi NST'den elde edilen doğru tepkiler için ortalama tepki zamanları ile değerlendirilmiştir. NST'den elde edilen veriler 2 (sigara kullanma durumu: kullanan, kullanmayan) X 2 (resimlerin sunum düzeyi: eşik altı, eşik üstü) X 2 (resimlerin duygusal değerliği: olumsuz, nötr) X 2 (kelime türü: sigara-ilişkili, -ilişkisiz) faktörlü, son faktörde tekrarlı ölçüm ANCOVA tekniği ile analiz edilmiştir. Eşik üstü sunum düzeyi ile olumsuz duygu durum gerçekleştirilen sigara kullanıcılarının sigara ilişkili kelimelere yönelik ortalama tepki zamanlarının daha yüksek olduğu; eşik altı sunum düzeyinde hazırlayıcıların duygusal değerlikleri farklılaşmasının ise kelime türünden bağımsız olarak ortalama tepki sürelerinde anlamlı bir farklılık meydana getirmediği bulunmuştur.
Ayrıca sigara kullanıcılarının NST sonrasında sigara içme isteğindeki olası değişmeler Sigara İçme İsteği Ölçeği (SİİÖ) ile değerlendirilmiştir. Sigara kullanıcılarının sigara içme isteğinin hazırlayıcı uyaranların duygusal değerliğine ve bu uyaranların sunum düzeyine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiş ve sigara kullanıcılarının eşik altı sunum düzeyinde maruz kaldıkları olumsuz duygusal değerliğe sahip resimlerle birlikte sigara içme istekliliklerinde bir artışın meydana geldiği saptanmıştır. Fakat bu isteklilik sigara kullanıcılarının sigara ilişkili kelimelere yönelik dikkat yanlılığı sergilemesi sonucunda oluşmamıştır. Buna ek olarak, sigara kullanıcılarının eşik üstü sunum düzeyinde sunulan hazırlayıcı uyaran (olumsuz/nötr) farklılaşmasıyla sigara içme istekliliklerinde bir değişiklik de meydana gelmemiştir.

Abstract:
The purpose of this research in which 192 participants took part is to examine the effect of subliminally and supraliminally presented emotional stimuli on Nicotine Stroop Test performance in cigarette smokers. It is also aimed to reveal the cigarette smokers' craving just after taking NST in terms of which manipulated emotional valence of visual primes and these primes' presentation levels. In that sense, priming stimuli which has two distinct emotional valence (negative/neutral) were presented both subliminally (20 ms) and supraliminilly(1500 ms) to the participants. The effects of priming stimuli on following target stimuli (smoking related/nonrelated words) evaluated with mean time of true responses acquired by NST for all participants. The acquired data from NST were analysed by using a 2 (smoking condition: smoker, nonsmoker) X 2 (presentation level of prime: subliminal, supraliminal) X 2 (emotional valence of prime: negative, neutral) X 2 (word type: smoking-related and -nonrelated) factorial ANCOVA with repeated measures on one factor. Smokers who got negative affect through supraliminal way had higher mean time of true response to the smoking related words. On the other hand, it is also found that making changes on emotional valence of primes at subliminal level, without depending on the word type, did not differantiate remarkably mean response time.
Moreover, the potential alterations of smokers' craving right after taking NST were evaluated by Smoking Craving Scale (SCS), and it is investigated whether the changes in smokers' craving depends on the emotional valences of primes and presentation levels of these primes. At that point, smokers who were exposed to negative valenced picture at subliminal level increased their craving. However, this craving is not related with the smokers' attentional bias towards smoking related words. Also, smokers' craving did not show significant changes at the supraliminal level of presentation by manipulating the emotional valence of primes (negative and neutral).