Köpeklerde klasik ovaryohisterektomi ile laparoskopik ovarektomi ve ovaryohisterektomi sonuçlarının karşılaştırılması
Comparison of classical ovariohysterectomy with laparoscopic ovariectomy and ovariohysterectomy methods in dog
Yazar: MAHMUT VELAYİ
Danışman: PROF. DR. DURSUN ALİ DİNÇ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Cerrahi-veteriner hekimlik = Surgery-veterinary ; Histerektomi = Hysterectomy ; Köpekler = Dogs ; Laparoskopi = Laparoscopy ; Overektomi = Ovariectomy ; Sterilizasyon = Sterilization ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Sunulan çalışmada köpeklerde cerrahi sterilizasyon amacıyla uygulanan farklı cerrahi yöntemlerin avantaj ve dezavantajları fizyolojik, hematolojik, biyokimyasal ve cerrahi parametreler ölçülerek karşılaştırılması amaçlandı. Çalışmada Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Doğum ve Jinekoloji Kliniğine sterilizasyon (ovarektomi veya ovariohisterektomi) amacıyla getirilen farklı ırk ve yaştaki (1.9±1.7) 30 adet dişi köpek materyal olarak kullanıldı. Köpekler rastgele 3 gruba (n=10) ayrılıp her bir gruptaki hayvanlara farklı sterilizasyon tekniği uygulandı. İlk gruba (n=10) Laparoskopik ovarektomi-ooferektomi (LapOVE), ikinci gruba (n=10) Laparoskopik ovariohisterektomi (LapOVH) ve üçüncü gruba (n=10)  ise klasik Median hat ovariohisterektomi (MOVH) tekniği uygulandı. Hayvanlar, operasyondan 1 gün önce, postoperatif ilk 24 saat ve operasyonu izleyen 10. güne kadar, fiyolojik, anestezik, cerrahi, kan gazı, hematolojik ve biyokimyasal parametreler ile takip edildi. Ağrının değerlendirilmesi için Glaskow Ağrı Skalası ve Melbourne Ağrı Skalası kullanıldı. Her grubun anestezi uyarılma ve uyanma süresi, insizyon uzunlukları ve operasyonun süresi kayıt altına alındı. 
Buna göre; Laparoskopik yapılan cerrahi işlemde hastanın daha kısa süre anestezi altında kaldığı, kTnl ve CK-MB enzim artışının klasik yönteme oranla daha az olduğu, hematolojik ve kan gazı değerlendirmelerinde klasik yöntemde daha fazla patoloji saptandığı görüldü. Glaskow Ağrı Skoru ve Melbourne Ağrı Skorlama sistemine göre; klasik yöntemin gruplar arasında en yüksek ağrı ortalamasına sahip olduğu görüldü. Laparoskopik yöntemler karşılaştırıldığında LapOVE yöntemininin en küçük insizyon hattına sahip, operasyon süresi açısından diğer yöntemlere kıyasla en kısa sürede gerçekleştirilen ve hasta açısından postoperatif en az ağrı skorlamasının görüldüğü teknik olarak değerlendirilmiştir. Serum kortizol seviyeleri karşılaştırıldığında; LapOVE yönteminin daha az stres, travma ve immün depresyon oluşturduğu söylenebilir.
Sonuç olarak; operasyon süresi, insizyon uzunluğu ve serum kortizol seviyeleri gibi birçok parametrede LapOVE yönteminin daha üstün olduğu, postoperatif ağrı değerlendirildiğinde; yöntemin güvenle uygulanabileceği, hastaların konfor ve iyileşme süresi açısından daha avantajlı olduğu kanısına varıldı.

Abstract:
The aim of the study was to compare the advantages and disadvantages of different surgical methods used for surgical sterilization in dogs by measuring physiological, hematological, biochemical and surgical parameters. In the study, 30 female dogs of different breeds and ages (1.9±1.7) who were brought to Selcuk University Veterinary Faculty Obstetrics and Gynecology clinic for sterilization (ovarectomy or ovariohisterectomy) were used as materials. The dogs were randomly divided into 3 groups (n=10) and different sterilization techniques were applied to the animals in each group. Laparoscopic ovarectomy-Ooferectomy (LapOVE) was applied to the first group (n=10), laparoscopic ovariohisterectomy (LapOVH) was applied to the second group (N=10), and classical Median line ovariohisterectomy (MOVH) was applied to the third group (N=10). The animals were followed with phiological, anesthetic, surgical, blood gas, hematological and biochemical parameters 1 day before the operation, for the first 24 hours postoperatively and until the 10th day following the operation. The Glaskow Pain Scale and the Melbourne Pain Scale were used to assess the pain. The duration of anesthesia arousal and awakening of each group, incision lengths and duration of the operation were recorded. 
Accordingly, laparoscopic surgery showed that the patient remained under anesthesia for a shorter period of time, the increase in the enzyme kTnl and CK-MB was less than the classical method, and hematological and blood gas assessments showed more pathology in the classical method. According to the Glaskow pain score and the Melbourne pain scoring system, the classic method had the highest pain average among the groups. Compared to laparoscopic methods, the LapOVE method was evaluated as a technique with the smallest incision line, performed in the shortest time compared to other methods in terms of Operation time, and showed the least postoperative pain score from the patient's point of view. When serum cortisol levels were compared; It can be said that the LapOVE method creates less stress, trauma and immune depression.
As a result, it was concluded that LapOVE method was superior in many parameters such as Operation time, incision length and serum cortisol levels, and when postoperative pain was evaluated, the method could be applied safely and patients were more advantageous in terms of comfort and recovery time.