Çanakkale zaferi törenlerinin Türk basınına yansıması (1990-2015)
The reflection of Çanakkale victory onto the Turkish media (1990-2015 )
Yazar: AYHAN CANDAN
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET ERAT
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Tarih = History
Dizin: Basın = Press ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Törenler = Ceremonies ; Türk basını = Turkish press ; Yazılı basın = Written press ; Zafer = Victory ; Çanakkale Savaşı = Çanakkale War

Özet:
Bu çalışmada: Çanakkale Muharebeleri'nde kazanılan büyük zaferin ardından başlayan anma ve kutlama törenlerinin Türk Basını tarafından nasıl ele alındığına yer verilmiştir. Düzenlenen törenlerin hangi tarihten itibaren başladığı, ne şekilde farklılıklar gösterdiği ve günümüze kadar ne aşamalardan geçtiği hakkında bilgiler içermektedir. 18 Mart 1915 tarihinde kazanılan Deniz Zaferi genel anlamda törenlerin ana gövdesini oluşturmakta; Türk halkı tarafından Çanakkale'de şehitlerini anmak ve onlara minnet duymak adına önemli bir gün olarak kabul görmüştür. Fakat 18 Mart törenlerinden başka, 10 Ağustos Anafartalar Zaferi ve son yıllarda 25 Nisan Kara Muharebelerin başlaması, 9 Ocak Düşman kuvvetlerinin Gelibolu Yarımadası'nı terk etmeleri ile 3 Kasım'da İlk Şehitler Anıtı'nda yapılan törenler de Çanakkale'deki büyük destanı yazan kahraman askerleri yâd etmek ve yapmış oldukları fedakârlığı genç nesillere aktarmak amacıyla düzenlenmiştir. 
1916 yılında yapılan ilk törenlerin deniz muharebelerinde şehit olan askerler için yapılması düşünülmüş ise de sonrasında bütün şehitleri kapsayacak şekilde yapılması kararlaştırılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Devleti kurulduktan sonra anma ve kutlama törenlerine daha güçlü bir şekilde devam edilmiştir. 19 Şubat 1932'de kurulan Halkevleri tarafından programlar tertip edilmiştir. Genel anlamda törenlere üst düzey katılımların 1990 yıllardan sonra olduğu görülmüştür. Bu zamana kadar Cumhurbaşkanları, Başbakan ve Genelkurmay Başkanları günün anlam ve önemini belirten anma/kutlama mesajı yayınlamıştır. 25 Nisan tarihinde Arıburnu/Anzak Koyu'nda Avustralya ve Yeni Zelanda'dan gelen ziyaretçilerin "Şafak Ayini" düzenleyip dedeleri için gözyaşı dökmeleri ve onlara büyük bir minnet duydukları gözlemlenmiştir. Türk basınında geniş yer almaya başlayan bu (18 Mart ve diğer) anma etkinliklerinden sonra, halkın yurdun dört bir tarafından merasimlere iştirak etmek amacıyla şehitlere dua ve minnet için bölgeye akın ettiği görülmüştür. 2000'li yıllara gelindiğinde ise devletin zirvesi törenlere geniş katılım sağlamıştır. Çanakkale Zaferi'nin 100. Yılı bu anlamda yaklaşık bir ay süren programla birlikte 24 Nisan 2015 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan öncülüğünde "barış" temalı 90'a yakın ülkenin devlet veya hükümet başkanlarının katıldığı törenlerle kutlanmış ve bu törenler geniş yankı uyandırmıştır. Sözde Ermeni Soykırımı iddialarına, Türkiye aleyhinde yürütülen olumsuz politikalara karşı verilen barış mesajları dünya kamuoyuna duyurulmuştur. Günümüzde törenlere Türk halkının ilgisi artarak devam etmekte ve binlerce kişi ya bizzat katılarak veya görsel ve yazılı medyadan ilgiyle takip etmektedir. 
Çanakkale'de bağımsızlık uğrunda verilen var olma mücadelesi genç kuşaklara ilham kaynağı olmuştur. "Çanakkale Ruhu" diriliş destanının ana çıkış noktasını oluşturmuştur.

Anahtar Kelimeler: Çanakkale Zaferi, 18 Mart, 25 Nisan, 10 Ağustos, 9 Ocak, 3 Kasım, Anma törenleri.

Abstract:
In this study, It's given place how commemoration and celebration ceremonies after the great victory of The Battle of Çanakkale is handled by The Turkish Media. It contains what time the ceremonies started; what differences between the ceremonies are; what stages it has until today. The Naval Victory, triumphed in 18th March 1915, is generally the chassis of ceremonies; it is accepted as a significiant day on behalf of commemoration and grateful for the martyrs in The Battle of  Çanakkale by Turkish people. Yet except for the 18th March ceremonies; 25th April as the start of Land Battles, 10th August Anafartalar Victory, 9th January as the evacuation of the enemy powers, ceremonies held at Monument to The Frist Martyrs in 3rd November, are regulated to mention the soldiers who wrote the great epic of Çanakkale and to transfer the sacrifies of them to young generations.
Although it was first thought to celebrate The Naval Battle martyrs in 1916, then it was decided that to include all the martyrs. Commemoration and celebration ceremonies have continued after The Turkish Republic founded. Programs were coordinated by The Community Houses which were founded in 19th February of 1932. Generally, it was seen that high level participation has been after 1990s. Until that time, The Presidents, The Prime Ministers and The Chief of General Staff have published texts about the meaning and importance of the day. On 25th April, in Ariburnu/Anzac Cove, it is observed that guests, from Australia and New Zealand, shed tears for their grandfathers at "Dawn Service". After these ceremonies placed in Turkish Media, people across the country come to join the ceremonies and pray for the martyrs. In 2000s, the top of the state has joined the ceremonies. As well as the centenary ceremonies of The Victory of Çanakkale have lasted almost one month, in 25th April 2015 under the leadership of The President Recep Tayyip ERDOĞAN, nearly 90 countries state presidents joined "peace" themed ceemonies. Peace messages have declared to world public opinion against to the pseudo-Armenian genocide and policies against to Turkey. Nowadays, Turkish people's interest increasingly continue and thousands of people follow on visual or social media. 
The independence struggle in Çanakkale has inspired the young generations. "The Spirit of Çanakkale" has been the main source of the epic of resurrection.

Key Words: The Victory of Çanakkale, 18th March, 25th April, 10th August, 9th January, 3rd November, Commemorations.