2010 sonrası popüler komedi filmlerinde kadın mekân etkileşimi
Woman and space interaction in popular comedy films after 2010
Yazar: DİLAN ENGİN
Danışman: DOÇ. DR. NERGİZ KARADAŞ TOKTAŞ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Sanat Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
Sinema; birey ve toplumun anlam dünyasını, üretim ilişkilerini, politik, kültürel reflekslerini anlatan ve dönüştüren, yeniden üreten bir sanattır. Sinema aynı zamanda toplumsal cinsiyet normlarına ilişkin temsiller sunan ve bu normların yeniden üretilmesini sağlayan ya da değişmesine vesile olabilecek kültürel bir araçtır. Sinemada anlatının kurucu unsurlarından en önemlisi zaman ve mekânın organize edilmesidir. Mekân, fiziksel bir yeri tarif etmekle beraber toplumsal ilişkilerle oluşan, değişen ve aynı zamanda toplumsal ilişkileri değiştiren bir yapıdır. Toplumsal cinsiyet bağlamında kadın ve erkeğin gerilimli ilişkisinin vuku bulduğu yer olan mekân, aynı zamanda sinemada dramatik anlatının oluşturulmasında oldukça önemlidir. Bu önemden hareketle, toplumla karşılıklı etkileşim halindeki sinemanın toplumsal cinsiyet normlarını mekân üzerinden aktarıp aktarmadığı bu çalışmanın problemini oluşturmaktadır. Kadın ve mekân etkileşiminin çok boyutlu yapısını toplumsal cinsiyet perspektifinden ele alan bu çalışmayla; toplumsal cinsiyet rollerinin sinemasal mekânlar aracılığıyla ne şekilde üretildiği, temsil edildiği veya nasıl pekiştirildiğinin ortaya konması amaçlanmaktadır. Bu çalışmanın örneklemini oluşturan ve geniş kitlelere ulaşması sebebiyle 2010 sonrası çekilmiş popüler filmler arasından amaçlı örneklem ile seçilen Görümce (Kıvanç Baruönü, 2016), Eltilerin Savaşı (Onur Bilgetay, 2020) ve Zengo (Şahan Gökbakar, Müge Manuş, 2020) adlı filmler, Umberto Eco'nun mimariye göstergebilimsel yaklaşımı gözetilerek, sosyolojik film eleştirisi çerçevesinde çözümlenmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda: Seçilen
filmlerde karakter yaratımında, çatışmanın oluşturulmasında mekânların anlatının merkezinde yer aldığı ve kadın temsillerine ilişkin kültürel örüntülerin somutlaştığı yer olarak işaret edildiği gözlemlenmiştir.

Abstract:
Cinema is an art that narrates, transforms and reproduces the semantic world, production relations, political and cultural reflexes of the individual and society. It is also a cultural tool that presents representations of gender norms and enables the reproduction of these norms or can lead to their change. The most important constitutive element of narrative in cinema is the organization of time and space. Space, which usually describes a physical place, is also a structure that is formed and changed by social relations, and it also changes these relations. Unfolding the tense relationship between men and women in the context of gender, it is also very important in the creation of dramatic narrative in cinema. Based on this importance, the question of this study is whether and how cinema, which interacts with society, conveys gender norms through space. This study, which addresses the multidimensional structure of the interaction between women and space from a gender perspective, aims to reveal how gender roles are produced, represented or reinforced through cinematic spaces. The films Görümce (Kıvanç Baruönü, 2016), Eltilerin Savaşı (Onur Bilgetay, 2020), and Zengo (Şahan Gökbakar, Müge Manuş, 2020), which constitute the sample of this study and were selected by purposeful sampling among the popular films shot after 2010 due to their wide audience reach, were analyzed within the framework of sociological film criticism, taking into account Umberto Eco's semiotic approach to
architecture. As a result of the analysis, it has been observed that in the selected films, spaces are at the center of the narrative in character creation and conflict formation, and are pointed out as the place where cultural patterns regarding women's representations are embodied.