Sağlık sektöründe performans yönetimi: Sağlık Bakanlığı'na bağlı hastaneler örneği
Performance management in health services: Example of hospitals affiliated with the Ministry of Health
Yazar: HARUN KIRILMAZ
Danışman: PROF. DR. MUSA EKEN
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Devlet hastaneleri = State hospitals ; Hastaneler = Hospitals ; Performans = Performance ; Performans yönetimi = Performance management ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık sektörü = Health sector ; Yönetim = Management

Özet:
Yeni kurumsal ekonomi hareketi, işletmecilik anlayışı, şeffaflık, hesap verebilirlik ve hizmette yerellik gibi teorik arka planın yanı sıra, ekonomik ve toplumsal gelişmeler ile küreselleşmenin de etkisiyle 1970'lerde ortaya çıkan Yeni Kamu Yönetimi anlayışı ile; kamu hizmetleri yeniden tanımlanmış, siyaset-yönetim ilişkileri ile kamusal sorumluluk ve denetim anlayışı yeniden düzenlenmiş, kamu sektöründe sonuç odaklı yönetim anlayışı önem kazanmış, kamu yönetiminin örgüt yapısında ve yönetim anlayışında önemli değişiklikler hayata geçirilmiştir. Özellikle kamu yararını göz ardı ettiği hususu başta olmak üzere getirilen birtakım eleştirilere rağmen, halihazırda yeni kamu yönetimi anlayışının etkisini sürdürdüğünü söylemek mümkündür.Yeni kamu yönetim anlayışı ile birlikte öncelikle özel sektörde uygulanan ve daha sonra kamu sektörüne transfer olan modellerden biri de Performans Yönetimidir. Etkin, verimli, ekonomik hizmet sunumunun yanı sıra vatandaşların beklenti ve taleplerinin karşılanmasında, kalite, şeffaflık, hesap verebilirlik ve adalet ilkelerinin hâkim kılınmasında performans yönetiminin önemi ve etkisi kabul edilmektedir. Son 30 yılda hayata geçirilen kamu yönetimi reformlarında, performans yönetimi önemli bir araç olarak karşımıza çıkmaktadır. Bununla birlikte; performans yönetiminin insan kaynakları, yönetim ve etik değerler başta olmak üzere bazı alanlarda birtakım problemleri doğasında barındırdığı gözden kaçırılmamalıdır.Yeni kamu yönetimi anlayışının ve performans yönetimi uygulamalarının etkilediği alanlardan biri de sağlık sektörüdür. Küresel gelişmelere paralel olarak Türkiye'de de sağlık hizmetlerinde yeni kamu yönetimi anlayışının ve performans yönetimi uygulamalarının etkileri görülmektedir. Nitekim bu araştırmanın problemi, Sağlık Bakanlığı hastanelerinde uygulanan Performans Yönetimi Modeli hakkında sağlık yöneticilerinin, sağlık personelinin ve vatandaşların tutum ve düşüncelerini belirlemek olarak ifade edilebilir. Bu bağlamda araştırmanın amaçlarını şu şekilde ifade etmek mümkündür:a) Sağlık yöneticileri ve sağlık personelinin yeni kamu yönetimi anlayışı ve performans yönetimi uygulamalarını benimseyip benimsemediklerini tespit etmek,b) Sağlık Bakanlığı hastanelerinde uygulanan performans yönetimi modelinin sağlık yöneticileri, sağlık personeli ve vatandaşlar tarafından nasıl algılandığını ve değerlendirildiğini tespit etmek.Bu çalışmada yeni kamu yönetimi ve performans yönetimi teorik olarak incelenmiştir. Konu ile ilgili olarak Sağlık Bakanlığı'na bağlı 6 hastanede uygulamalı araştırma yapılmıştır. Yapılan uygulama sonucunda elde edilen veriler korelasyon analizi, regresyon analizi, anova testi ve t-testine tabi tutulmuş ve sonuçlar yorumlanmıştır. Yapılan analizlerin sonucunda; sağlık yöneticilerinin ve sağlık personelinin yeni kamu yönetimi anlayışı ve performans yönetimi uygulamalarını benimseme düzeyleri ile Sağlık Bakanlığı Performans Yönetimi Modelini kabul düzeyleri arasında olumlu yönde bir ilişki olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca vatandaşların sağlık hizmetlerinden memnuniyet düzeyleri ile Sağlık Bakanlığı Performans Yönetimi Modeli arasında olumlu yönde bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak; yeni kamu yönetimi anlayışı ve performans yönetimi uygulamaları kapsamında hayata geçirilen Sağlık Bakanlığı Performans Yönetimi Modelinin yöneticiler ve çalışanlar tarafından benimsendiği görülmektedir. Ayrıca Sağlık Bakanlığı Performans Yönetimi Modeli ile sağlık hizmetlerinde vatandaş memnuniyetinin arttığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
New institutional economics; beside theoretic background such as sense of managerialism, transparency, accountability and subsidiarity, with New Public Management emerged in 1970s due to economic and communal developments and the effect of globalism; public services redefined, politics-administration relations and public responsibility and supervision conception reorganized, result based administration conception gained importance in public sector, substantial changes put into practice in organizational structure of public administration and in conception of administration. Despite some criticisms such as mainly ignoring the public interest, it is possible to speak about the continuance of the affect of new public management presently.One of the models firstly implemented in private sector together with new public management conception and later transferred to public sector is Performance Management. Beside effective, productive, economic service submission, making quality, transparency, accountability and principals of justice dominant during meeting the expectations and demands of the citizens the importance and affect of performance management has been accepted. In public administration reforms put into practice in last 30 years, performance management come across as a substantial instrument. On the other hand, it should not overlooked that performance management contains in its nature several problems of some fields such as mainly human resources, management and ethical values.One of the fields affected by the new public management conception and performance management implementations is health sector. Parallel to global developments the affects of the new public management conception and performance management implementations also has been seen in health services in Turkey. As a matter of fact the problem of this research may be considered as the determination of the attitudes and opinions of health managers, health personnel and fellow citizens about the implementation of Performance Management Model in hospitals of Ministry of Health. In this context it is possible to describe the objectives of the research as follows:a) To determine whether the health managers and health personnel adopt the new public management conception and performance management implementations or not,b) To determine how the performance management model implemented in hospitals of Ministry of Health is perceived and evaluated by health managers, health personnel and fellow citizens.In this study the new public management and performance management have been examined theoretically. Applied researches regarding the issue has been conducted in 6 hospitals of Ministry of Health. Data obtained at the end of the implementation became subject to correlation analysis, regression analysis, variance analysis and t-test and results interpreted. As a result of the analysis; relation between adaptation level of new public management conception and performance management implementation by health managers and health personnel and the acceptance level of Performance Management Model of Ministry of Health has been found positively. Additionally, it is understood that there is a positive relation between satisfaction level of the fellow citizens regarding the health services and Performance Management Model of Ministry of Health. As a conclusion; it is seen that Performance Management Model of Ministry of Health put into practice in context of the new public management conception and performance management implementations has been adopted by managers and employees. Additionally, it is concluded that citizens? satisfaction regarding the health services has been increased by the Performance Management Model of Ministry of Health.