İlköğretim beşinci sınıf matematik öğretiminde uygulanan ölçme ve değerlendirme yaklaşımlarının öğretmen ve öğrenci görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi
The evaluation of measurement and evaluation approaches used in fifth grade mathematics instruction in terms of students and teachers? opinions
Yazar: AYTEN PINAR BAL
Danışman: YRD. DOÇ. AHMET DOĞANAY
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Matematik eğitimi = Mathematics education ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırma, 2005?2006 öğretim yılında uygulanmaya başlanan ilköğretim beşinci sınıf matematik öğretim programının alternatif ölçme ve değerlendirme boyutu hakkındaki öğrenci ve öğretmen görüşlerini belirlemek; ayrıca, öğretmen ve öğrencilerin sınıf içi uygulamalarında karşılaştıkları sorunları ortaya çıkarmak amacı ile yapılmıştır. Araştırma nitel ve nicel yöntemlerin birlikte kullanıldığı tarama modelinde bir çalışmadır.Araştırmanın evrenini Adana ili merkez ilçelerinde (Seyhan, Yüreğir) Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ilköğretim okullarının beşinci sınıfında görev yapan sınıf öğretmenleri ve bu sınıflarda okuyan öğrenciler oluşturmuştur. Örneklem seçimi nicel ve nitel veriler için iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Nicel veriler için araştırmanın örneklemini oransız küme örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen 226 beşinci sınıf öğretmeni ve 881 öğrenci oluşturmuştur. Nitel verilerin çalışma grubunu ise anketten elde edilen veriler doğrultusunda, ölçüt örnekleme yöntemine göre belirlenen 25 beşinci sınıf öğretmeni ve 45 öğrenci oluşturmuştur. Gözlem yapılan sınıfın seçiminde ise tipik durum örnekleme yöntemi kullanılmıştır.Veriler, araştırma kapsamında geliştirilen ?Ölçme ve Değerlendirme Anketi? (ÖDA), yarı yapılandırılmış görüşme formları, yapılandırılmamış gözlem ve doküman incelemesi aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistikler (frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma), kay kare analizi, faktör analizi, korelasyon, t testi, varyans analizi, Kruskal Wallis, Mann-Whitey U ve içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlar şöyle özetlenebilir:1) İlköğretim beşinci sınıf öğretmen ve öğrencilerinin matematik dersinde alternatif ölçme ve değerlendirmenin amaçlarına katıldıkları ve alternatif ölçme ve değerlendirme etkinliklerini sınıf içinde genel olarak uygulayabildikleri,2) Öğrencilerin matematik dersinde alternatif ölçme ve değerlendirmenin amaçlarına ilişkin en çok matematik dersindeki konuları günlük hayatta kullanabilmelerine yardımcı olduğu, akıl yürütme, problem çözme, araştırma becerilerini geliştirdiği,3) Öğrencilerin alternatif ölçme ve değerlendirme niteliğindeki ödevleri hazırlamaktan hoşlandıkları,4) Ölçme araçları hazırlanırken en fazla öğrenci seviyesine ve kazanımlara önem verildiği; ayrıca bu ölçme araçlarının kavrama ve uygulama düzeyinde oluşturulduğu,5) Geleneksel ölçme araçlarının puanlanmasında soruların zorluk derecesi ve öğrencilerin bilgi düzeyleri önem kazanırken; alternatif ölçme araçlarının puanlanmasında ise öğrencilerin bireysel yetenekleri ve günlük performansları ön planda olduğu,6) Sınıflarda, ölçme araçlarından gözlem, kısa cevaplı sorular, görüşme ve çoktan cevaplı soruların en sık; proje ödevi, tutum ölçeği, performans görevi, rubrik ve akran değerlendirmesinin ise en az kullanıldığı,7) Değerlendirme sürecinde, öğretmenlerin en sık düzeyde; matematik ders süresinin az olması, kalabalık sınıf mevcutları, değerlendirme formlarının doldurulmasının zaman alması, sunum için gerekli sürenin olmaması, ölçme ve değerlendirme konusunda bilgi eksikliği, öğrencilerin alternatif ölçme ve değerlendirmenin amaçlarını tam anlamamaları, öğrencilerin bilgiye hazır ulaşmaları, ödevlerin veliler tarafından yapılması, okul dışında grup ödevinin hazırlanamaması, öğrenciler tarafından değerlendirme formlarının objektif doldurulmaması ve değerlendirme formlarına ilişkin ölçütlerin çok olması gibi nedenlerden ötürü bazı sorunlar yaşadıklarını belirtmişlerdir. Bunun yanı sıra, öğrenciler de çok fazla sayıda performans görevi ve proje ödevi hazırladıklarını, ödevleri hazırlarken gerekli kaynağa ulaşmakta zorlandıklarını ve grup ödevleri için okul dışında görüşemediklerini ifade etmişlerdir.Bu sonuçlar doğrultusunda, öğretmen ve öğrencilerin alternatif ölçme ve değerlendirme yaklaşımları hakkında olumlu görüşlere sahip oldukları ancak uygulama aşamasında bazı sorunlar yaşadıkları görülmektedir. Araştırmanın sonunda bu sorunların giderilmesine yönelik önerilere de yer verilmiştir.

Abstract:
The purpose of this research is to determine the opinions of teachers and students on the alternative measurement and evaluation dimensions of 5th grade curriculum program that was begun to be applied in 2005-2006 academic years. In addition, it was aimed to reveal the problems that teachers and students face during classroom activities. The research was based on a survey model where quantitative and qualitative methods were used together.The population of the study consisted of the 5th grade teachers who work at the primary schools in the center districts of Adana (Seyhan, Yüreğir). The 5th grade students in these schools were also the population of the research. Selecting samples for the research was done in two phases for quantitative and qualitative data. The sample of the study for quantitative data consisted of 226 5th grade teachers and 881 5th grade students selected through random method. The sample of the study for qualitative data consisted of 25 5th grade teachers, and 45 students in accordance with conditional sampling method through the data obtained from the questionnaires. Typical situation sampling method was used in the selection of the classroom where the observation was done.The data was collected through the assessment questionnaire ?Measurement and Assessment Questionnaire?, interview forms, which were semi structured, and not structured observation and document analysis. The analysis of the data were obtained from descriptive statistics as frequency, percentage, mean, standard deviation, chi-square analysis, factor analysis, correlation, t-test, variance, Kruskal Wallis, Mann-Whitey U and content analysis. The results obtained from the research can be summarized as following:1)5th grade students and teachers agreed with the alternative measurement and assessment objectives of math lesson, and teachers were able to implement these activities generally in their classrooms,2)Alternative measurement and assessment objectives contributed students to make researches, develop students? skills and also measure the characteristics of the students,3)Students liked doing homework consisting of measurements and assessment,4)In the preparation of the measurement instruments, the level and knowledge of the students were mostly considered, besides these measuring instruments were at the level of knowledge and application,5)In the scoring stage of the traditional measuring instruments, the difficulty level of the questions and knowledge level of the students were important; however, students? individual skills and daily performances were in the scoring of the alternative measuring instruments,6)Observation, short-answer questions, interviews and multiple choice questions were mostly used in the classrooms while project homework, attitude scale, performance task, rubric and peer assessment were used less,7)During assessment, the teachers stated that they had some problems since several reasons like not having adequate time, having large classes, too much time spent for filling the assessment forms, not having time for presentation, lack of knowledge on measurement and assessment techniques, students? not understanding the objectives of alternative measurement and assessments, having access to ready information, parents? doing homework, not having the chance of doing group work out of the school, not filling the forms objectively, and there were too many criteria related to assessment forms. In addition to these, students also stated that they already had too many performance and project homework, and they had difficulty in reaching the necessary sources and meeting as a group out of the school.In line with these conclusions, it can be seen that both teachers and students have positive opinions about alternative measurement and assessment approaches, however, in the application process they seemed to be having some problems. Some suggestions were also made at the end of the study in the direction of solving these problems.