1970-1980 arası dönemde Türk-Amerikan ilişkilerinde askeri üslerin yeri ve önemi
The importance of military bases in Turkish-American relations between 1970-1980
Yazar: GÜLSÜN KIZILAĞIL
Danışman: PROF. DR. BURAK SAMİH GÜLBOY
Milli Savunma Üniversitesi / Atatürk Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Harp Tarihi Ana Bilim Dalı / Harp Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Askeri üsler = Military bases ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Amerikan ilişkileri = Turkish-American relations ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
II. Dünya Savaşı sırasında Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri arasında dolaylı yoldan kurulan iletişim Soğuk Savaş sürecinde yerini Doğu Bloku'na karşı sıkı müttefiklik ilişkilerine bırakmıştır. Bu süreçte hissedilen Sovyet tehdidi, ideolojik benzerlik ve Amerika'nın Sovyetleri çevrelemek adına kurduğu üs ağında Türkiye'nin stratejik konumuna verdiği önem, iki ülke arasında kurulan müttefiklik ilişkilerini sıkılaştırmıştır. Amerika Truman ve Marshall Doktrinleri çerçevesinde Türkiye'yi askerî ve ekonomik açıdan desteklerken Türkiye ise topraklarını Amerikan üslerine açmış, NATO'nun askeri kanadında güçlü bir müttefik olarak yer almıştır. Kurulan askerî üsler ve alınan yardımlar iki ülke arasında karşılıklı bir bağımlılık oluşturmuştur. Fakat Küba Füze Krizi'nin ardından uluslararası sistemde yaşanan yumuşama, iki ülke arasında yaşanan gerilimler ve karşılıklı bağımlılık ilişkisinin yerini bağımlılığa bırakması bir dizi sorunu beraberinde getirmiştir. Bu süreçten itibaren 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı'na kadar olan zaman diliminde iki ülke arasında blok çıkarları ve ulusal çıkarlar konusunda fikir ayrılıkları yaşanmış; bu fikir ayrılıkları yeri geldiğinde caydırıcı, yeri geldiğinde yaptırım unsuru olarak kullanılan üsler üzerinden ele alınmaya çalışılmıştır. Türkiye'nin Soğuk Savaş sürecinde dış politika tutumu, dengeleme stratejisi kapsamında incelenmiş, iki ülkenin üs ve yardım politikası karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Bu çalışmada Kıbrıs Barış Harekâtı öncesinde ve sonrasında üslerin önemi göz önünde bulundurularak, Soğuk Savaş sürecinde silah ambargosu kararı değerlendirilmiş, üslerin alınan kararlar üzerindeki belirleyici rolü ön plana çıkarılmıştır.

Abstract:
During World War II, indirect communication between the Turkey and United States of America was replaced to close alliance relations against the Eastern Bloc during the Cold War. Soviet threatening, ideological similarity, Turkey's need for help,  and for America's need for Turkey's strategic position in the base network for the containment the USSR is tightened the alliance relations. While USA supported Turkey militarily and economically within the framework of Truman and Marshall Doctrines, Turkey also allowed American bases on its territory. In this way, Turkey has been a strong ally in NATO's military wing. Established military bases and received aid have formed a mutual dependency between the two countries. However, the detent in the international system, the conflict between Turkey and ABD, and as a result of mutual dependence relation replaced the dependence brought a series of problems after the Cuban Missile Crisis. From this period to the 1974 Turkish invasion of Cyprus, disagreements have emerged about block interests and national interests between two countries. These disagreements have been try to be handled through military bases, which are sometimes used as a deterrent factor or as a sanction factor. Turkey's foreign policy during the Cold War attitude is examined within the scope of Balancing strategies. The bases and aid policies of the two countries are discussed comparatively. In this study, considering the significance of bases pre and post Turkey's Second Military Operation, the Arms Embargo decision is evaluated and bases' determiner status in the decision making is explained.