Lomber ponksiyon yapılan hastalarda serum copeptin ve beyin omurilik sıvısı copeptin düzeyleri arasında ilişki
Relationship between serum and cerebrospinal fluid copeptin levels in patients undergoing lumbar puncture
Yazar: CEVHER KIZILIRMAK
Danışman: PROF. DR. MURAT ELEVLİ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL UĞUR HATİPOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Lomber ponksiyon (LP) yapılan Febril konvülsiyon (FK) geçiren, menenjit tanısı konan veya ateşli çocukların serum ve beyin omurilik sıvısı (BOS) copeptin düzeyleri karşılaştırılarak, BOS ve serumda bakılan copeptin düzeyleri arasında bir ilişki olup olmadığının araştırılması hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Sultangazi Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği acil servisine 10.05.2023-10.11.2023 tarihleri arasında ateş veya nöbet şikayetiyle başvuran, meningeal irritasyon bulguları olduğu veya ateş odağı tespit edilemediği için LP yapılan 1 ay-18 yaş arası çocuklar dahil edildi. Bahsedilen yakınmalarla başvurup LP yapılan hastaların BOS analizine göre menenjit tanısı ya da dışlanması yapıldı. Hastalar bu şekilde menenjit olan (Grup 1), menenjit olmayan ateşli hasta (Grup 2) ve FK (Grup 3) olmak üzere 3 gruba ayrıldı. Hastalar özelliklerine göre sınıflandırıldığında; Grup 2 ve Grup 3'e 14'er hasta, Grup 1'e ise 5 hasta dahil edildi. LP invazif bir işlem olduğu için BOS copeptin düzeyi bakılması için kontrol grubu oluşturulamadı. Fakat çocuk polikliniğine rutin kan kontrolü amacıyla başvuran, herhangi bir şikâyeti olmayan, dahil etme ve hariç tutma kriterlerine uyan 24 sağlıklı çocuk serum copeptin düzeyi bakılmak üzere Grup 4'e alındı.
Bulgular: Grupların serum copeptin düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0,005). Grup 3'te serum copeptin düzeyi Grup 2 ve Grup 4'e göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (p=0,038 ve p=0,003). Tüm hastaların BOS ve serum copeptin düzeyleri ile kan ve BOS parametreleri arasındaki ilişki incelendiğinde, BOS copeptin düzeyi ile C-reaktif protein (CRP) arasında negatif yönde zayıf, BOS glukozu düzeyi arasında pozitif yönde orta (rho=-0,343, p=0,050; rho=0,455, p=0,009), serum copeptin düzeyi ile kreatinin düzeyi arasında negatif yönde zayıf ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptandı (rho=-0,272, p=0,041). Serum copeptin ile BOS copeptin arasında yapılan tek değişkenli lineer regresyon analizinde pozitif yönde zayıf ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu (p=0,040) ve 'BOS copeptin düzeyi=2,02+0,05x(serum copeptin düzeyi)' formülü ile serum copeptin düzeyinden BOS copeptin düzeyinin nokta tahminin yapılabileceği saptandı. BOS copeptin düzeyi için bağımsız prediktör faktörleri belirlemek için yapılan çok değişkenli lineer regresyon analizinde yaş ve cinsiyetten bağımsız olarak CRP ve BOS glukoz düzeyinin BOS copeptin düzeyini belirleyen bağımsız prediktör faktörler olduğu saptandı (p=0,009 ve p=0,004). FK geçiren hastaları ateşli hastalardan ayırt etmede serum ve BOS copeptin düzeyleri için kesim değerleri; %92,9 sensitivite, %57,1 spesifite ile ≥1,58 pmol/L serum copeptin düzeyi (AUC:0,793, %95 CI:0,599-0,922; p<0,001) ve %92,9 sensitivite, %42,9 spesifite ile ≥1,93 pmol/L BOS copeptin düzeyi (AUC:0,679, %95 CI:0,477-0,841; p=0,091) olarak saptandı. FK veya menenjiti olan çocukları ateşli çocuklardan ayırt etmede serum ve BOS copeptin düzeyleri için kesim değerleri; %63,2 sensitivite, %85,7 spesifite ile ≥1,576 pmol/L serum copeptin düzeyi (AUC:0,733, %95 CI:0,551-0,871; p=0,011) ve %47 sensitivite, %86 spesifite ile ≥2,31 pmol/L BOS copeptin düzeyi (AUC:0,650, %95 CI:0,465-0,807; p=0,131) olarak saptandı. 
Sonuç: Serum copeptin düzeyi FK geçiren çocuklarda hem ateşli çocuklara hem de sağlıklı çocuklara kıyasla daha yüksektir. Hem FK geçiren hem de FK geçiren veya menenjiti olan çocukları ateşli çocuklardan ayırt etmede serum copeptin düzeyi bir belirteç olarak kullanılabilir.

Abstract:
Aim: The aim of this study was to compare serum and cerebrospinal fluid (CSF) copeptin levels in children with febrile convulsions (FC), meningitis or fever who underwent lumbar puncture (LP) and to investigate whether there is a relationship between CSF and serum copeptin levels.
Materials and Methods: Children aged 1 month to 18 years who were admitted to the Emergency Department of the Department of Pediatrics, University of Health Sciences Sultangazi Haseki Training and Research Hospital between 10 May 2023 and 10 November 2023 with complaints of fever or seizures and who underwent LP because of meningeal irritation findings or to determine the origin of the fever included in the study. Meningitis was diagnosed or excluded according to the CSF analysis of patients who presented with these complaints and underwent LP. Patients were divided into 3 groups as followings: meningitis group (Group 1), febrile patients without meningitis group (Group 2) and FC group (Group 3). When the patients were classified according to their characteristics, 14 patients each were included in Group 2 and Group 3, and 5 patients were included in Group 1. As LP is an invasive procedure, a control group for CSF copeptin levels could not be established. However, 24 healthy children who presented to the pediatric outpatient clinic for routine blood control, had no complaints and met the inclusion and exclusion criteria were included in Group 4 to assess serum copeptin levels. 
Results: There was a statistically significant difference in serum copeptin levels between the groups (p=0.005). Group 3 had a significantly higher serum copeptin level than Group 2 and Group 4 (p=0.038 and p=0.003), respectively. A weak negative correlation was found between CSF copeptin level and CRP, and a moderate positive correlation was found with CSF glucose level (rho=-0.343, p=0.050; rho=0.455, p=0.009). Additionally, a weak negative correlation was found between serum copeptin level and creatinine level (rho=-0.272, p=0.041). In the univariate linear regression analysis between serum copeptin and CSF copeptin, it was found that there was a weak and statistically significant positive correlation (p=0.040) and the point estimation of CSF copeptin level from serum copeptin level could be made with the formula 'CSF copeptin level=2.02+0.05x(serum copeptin level)'. In the multivariate linear regression analysis, CRP and CSF glucose levels were identified as independent predictors of CSF copeptin level, regardless of age and sex (p=0.009 and p=0.004, respectively).
Conclusion: Serum copeptin levels are higher in children with FC compared to both febrile and healthy children. Serum copeptin can be used as a marker to differentiate the febrile children from both the children diagnosed FC and FC or meningitis.