Öğretmenlerin algılarına göre okul müdürlerinin etik liderlik davranışları ile örgütsel sinizm arasındaki ilişkide öznel iyi oluşun aracılık rolü
The mediating role of subjective well-being in the relationship between ethical leadership behaviors of school principals and organizational cynicism according to teacher perceptions
Yazar: HÜSEYİN GÜLER
Danışman: DOÇ. DR. AHMET AYIK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etik liderlik = Ethical leadership ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel sinizm = Organizational cynicism ; Öznel iyi oluş = Subjective well-being ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı öğretmenlerin algılarına göre okul müdürlerinin etik liderlik davranışları ile örgütsel sinizm arasındaki ilişkide öznel iyi oluşun aracılık rolünü ortaya koymaktır. Yöntem: Bu araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Van ili Tuşba ilçesinde ilkokul ve ortaokullarda görev yapan öğretmenler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem grubu, olasılık dışı örnekleme yöntemlerinden "tabakalı örnekleme" yöntemi ile belirlenmiştir. Bu bağlamda 430 gönüllü öğretmen araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak Etik Liderlik Ölçeği, Örgütsel Sinizm Ölçeği ve Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS ve AMOS istatistik programları kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, en yüksek ortalama puanlar etik liderliğin alt boyutlarından karar vermede etik alt boyutunda, en düşük ortalama puanlar ise iklimsel etik davranışlar alt boyutunda belirlenmiştir. Araştırmada, öğretmenlerin örgütsel sinizm algı puanları arasında mesleki kıdem açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Öznel iyi oluşun "okul bağlılığı" alt boyutunda, bulunduğu okuldaki çalışma süresi değişkeni ve okul türü değişkeni açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Okul müdürlerinin sergiledikleri etik liderlik davranışı puanları ile öğretmenlerin örgütsel sinizm algı puanları arasında orta düzeyde negatif yönlü anlamlı bir ilişki vardır. Öğretmenlerin örgütsel sinizm algı puanları ile öznel iyi oluş puanları arasında orta düzeyde negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bunun yanında okul müdürlerinin sergiledikleri etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin öznel iyi oluş puanları arasında orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Son olarak, öznel iyi oluşun, etik liderlik ile örgütsel sinizm arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolünün olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuçlar: Okul müdürlerinin sergiledikleri etik liderlik davranışlarının hem doğrudan hem de öznel iyi oluş vasıtasıyla dolaylı olarak öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeylerini etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: etik liderlik, örgütsel sinizm, öznel iyi oluş

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to reveal the mediating role of subjective well-being in the relationship between ethical leadership behaviors of school principals and organizational cynicism according to teachers' perceptions. Method: In this study, the relational survey model, which one of the quantitative research methods was used. The population of this research consisted of teachers working in primary and secondary schools in the town of Tuşba in Van province in the 2022-2023 academic year. The sampling group of the study was determined by using the stratified sampling method, which is one of the non-probability sampling methods. In thiscontext, 430 teachers participated in the sampling grpup of this research on a voluntary basis. Ethical Leadership Scale, Organizational Cynicism Scale, and Teacher Subjective Well-Being Scale were used as data collection tools in the research. Data were analyzed by using SPSS and AMOS statistical programs. Findings: According to the findings, the highest average scores were determined in the ethical sub-dimension of decision making, which is one of the sub-dimensions of ethical leadership and the lowest average scores were determined in the sub-dimension of climatic ethical behaviors. According to the research, it was observed that there was a statistically significant difference between teachers' organizational cynicism perception scores in terms of professional seniority. It was also determined that there was a statistically significant difference in the "school engagement" sub-dimension of subjective well-being, in terms of the working time at the school and the type of school variable. A moderately negative and significant relationship was found between the ethical leadership behavior scores of school principals and organizational cynicism scores of teachers. It was found that there was a moderate negative significant relationship between teachers' organizational cynicism scores and teachers' subjective well-being scores. In addition, it was determined that there was a moderately positive and significant relationship between the ethical leadership scores of school principals and teachers' subjective well-being scores. Finally, it was found that subjective well-being has a partial mediating role in the relationship between ethical leadership and organizational cynicism. Conclusions: It was concluded that the ethical leadership behaviors of school principals affect teachers' organizational cynicism levels both directly and indirectly through subjective well-being. Keywords: ethical leadership, organizational cynicism, subjective well-being