Kentsel tasarımda yeni bir yaklaşım olarak peyzaj kentselliği; Antalya EXPO 2016 alan örneklemesi
Landscape urbanism as a new approach in urban design; Antalya EXPO 2016 field sampling
Yazar: SARIYYA RAHIMBAYLI
Danışman: PROF. DR. ERKAN POLAT
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Antalya = Antalya ; EXPO = EXPO ; Kentler = Cities ; Kentsel tasarım = Urban design ; Peyzaj mimarlığı = Landscape architecture ; Şehirler =

Özet:
Dünya genelinde hızlı nüfus artışı ve bu nüfusun büyük oranda yaşa(n)dığı kentler artık küresel ve evrensel bir olgu haline gelmiştir. Bu duruma çözüm bulabilmek amacıyla üretilen politikaların, stratejilerin ve plan kararlarının yetersizliği beraberinde birçok ekolojik, sosyal, mekânsal, kültürel ve ekonomik sorunlar yaratmakta özellikle kentleşme ve kentsellik açısından hem düzensiz ve kontrolsüz hem de yatay ve dikey büyümenin, genişlemenin ve yayılmanın önüne geçilememektedir. Bu duruma bir çözüm araçlarından biri olarak kentlerin ve kentsel mekanların düzenlenmesinde önemli bir rol oynayan kentsel tasarımın kökleri kavramsal ve kuramsal olarak oldukça eskilere uzansa ve hangi uzmanlığın uzantısı olarak ortaya çıktığı hala tartışma konusu olsa da eylemde yeni bir uzmanlık alanı sayılmaktadır.
Kentsel tasarıma yeni bir eklemlenme ve alternatif olarak görülen ve 1990'larda ortaya çıkan "peyzaj kentselliği" ise doğal alanlarla kentin (ve mekanlarının) yeniden ve birlikte tanımlanabileceğini savunan bir yaklaşımdır. Peyzaj kentselliği son yıllarda çağdaş kentin kur(g)ulmasında ve onarımında uygulayıcılar ve kuramcılar arasında da çok tartışılan bir alandır. Tüm eleştirilerin aksine peyzaj kentselliği savunucuları artık kentin sorunlarına yeni çözümler ararken yeni model ve yöntemlere ihtiyaç duyulduğunu da belirtmektedirler; günümüzde kentlerin giderek karmaşıklaşan ve artan sorunlarına bu yeni yaklaşımla -peyzajı yeniden değerlendirerek- çözüm bulmayı önermektedirler. Bu nedenle, peyzaj kentselliği bir kent için sadece estetik niteliklerden ziyade, peyzajın asal işlevlerinden de ilham alma imkânı sunmaktadır. Böylece, peyzaj kentselliği kentsel açık ve yeşil alanları yeniden değerlendirmeye, doğal ve kültürel dokunun zamanla kentle ve kentsel mekanlarla bütünleşmesine odaklanmaktadır.
Bu çalışmanın amacı kentsel tasarımın yeni bir perspektifi olan peyzaj kentselliğini kavramsal ve kuramsal tarihselliklerini ortaya koyarak, kentlerin mevcut ve gelecek sorunlarına çözüm üretebilme kapasitelerinin ortaya konulmasıdır. Aynı zamanda, son yıllarda özellikle birçok konuda olduğu gibi planlama ve tasarımda da bir kavram karmaşası olarak kullanılan kentleşme, şehircilik, kentsellik kavramları ve kent-şehir ayrımı detaylı olarak tartışılacaktır. Böylelikle ilgili tasarım ve planlama disiplinlerinin ortak kesitinde ve kesişiminde yer alan peyzaj kentselliğinin kuramsal pozisyonu, kapsam alanları ve uygulama biçimleri daha belirgin biçimde ortaya konulacak ve yeni paradigmanın netleşmesi sağlanacaktır. Tüm bu yapısal kurgu ve metodolojik yaklaşım ayrıca Expo-2016 (Antalya) örnek alanı üzerinde yorumlanarak, kentsel mekanlar açısından peyzaj kentselliği uygulama biçimleri ile onarım yönteminin yapısı ortaya konulacaktır.

Abstract:
Rapid population growth throughout the world and the cities where this population lives (to a large extent) has now become a global and universal phenomenon. The inadequacy of the policies, strategies and plan decisions produced in order to find a solution to this situation creates many ecological, social, spatial, cultural and economic problems, especially in terms of urbanization and urbanization, both uneven and uncontrolled horizontal and vertical growth, expansion and expansion cannot be prevented. Although the roots of urban design, which plays an important role in the arrangement of cities and urban spaces as a solution to this situation, go back to ancient times conceptually and theoretically, and it is still a matter of debate as to which expertise it emerged as an extension of the action, it is considered a new field of expertise in action.
"Landscape urbanism", which was seen as a new articulation and alternative to urban design and emerged in the 1990s, is an approach that argues that natural areas and the city (and its spaces) can be redefined and combined. Landscape urbanism is an area of much debate among practitioners and theorists in the establishment and restoration of the contemporary city in recent years. Contrary to all criticisms, advocates of landscape urbanism now state that new models and methods are needed while seeking new solutions to urban problems; they propose to find solutions to the increasingly complex and increasing problems of cities with this new approach -by re-evaluating the landscape-. Therefore, landscape urbanism offers the opportunity for a city to be inspired not only by aesthetic qualities but also by the essential functions of the landscape. Thus, landscape urbanism focuses on re-evaluating urban open and green spaces, and the integration of natural and cultural texture with the city and urban spaces over time.
The aim of this study is to reveal the conceptual and theoretical historicities of landscape urbanism, which is a new perspective of urban design, and to reveal the capacities of cities to produce solutions to their current and future problems. At the same time, the concepts of urbanization, urbanism, urbanism and the city-city distinction, which have been used as a conceptual confusion in planning and design, as in many other subjects, will be discussed in detail. Thus, the theoretical position, scope and application forms of landscape urbanism, which is located in the common cross section and intersection of the relevant design and planning disciplines, will be revealed more clearly and the new paradigm will be clarified. All these structural construction and methodological approach will also be interpreted on the sample area of Expo-2016 (Antalya) and the structure of the landscape urbanism application forms and the structure of the restoration method will be revealed in terms of urban spaces.