2000'ler Türkiyesi'nde hafızalaştırma politikaları: 18 Mart örneği
Policies of memorialization in 2000's Turkey: The case of March 18th
Yazar: BERFİN AZDAL
Danışman: DOÇ. DR. BEGÜM ÖZDEN FIRAT
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Hafızalaştırma = Memorialization ; Kahramanlar = Heroes ; Kutlamalar = Celebration ; Savaş = War ; Türkiye = Türkiye ; Çanakkale = Çanakkale ; Çanakkale Savaşı = Çanakkale War ; Özel günler = Special days ; Şehitler = Martyrs

Özet:
Bu tez, 2000'li yılların Türkiyesi'nin hafızalaştırma politikalarında 18 Mart 1915 tarihli Çanakkale Savaşları'nın işlenişiyle ilgilidir. Tez, Çanakkale Savaşları'na dair hafızalaştırmanın nasıl inşa ve icra edildiğini; bu inşa ve icranın nedenlerini ve işlevlerini tartışmaktadır. 

Tez kapsamında Çanakkale Savaşları'nın Türk tarih yazıcılığında kapsadığı alanın karşılaştırmalı bir değerlendirmesi yapılmaktadır. 2000'li yılların Türkiyesi'nin hafıza politikalarını anlayabilmek için siyasi iktidarın Çanakkale Savaşları'yla ilişkilenme üslubu ve biçimi; ders kitaplarındaki 18 Mart 1915 temsillerinden 18 Mart Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Zaferi anma törenlerindeki performansa, anma mekânının kurgusundan, tören konuşmalarında kurulan ve yaygınlaştırılan resmi söyleme dek incelenmiştir. 

2000'li yılların Türkiyesi'nin hafızalaştırma politikaları, 18 Mart 1915 Çanakkale Savaşları üzerinden inşa edilmiş kahramanlık, şehadet, fedakârlık, vatan borcu, seferberlik ruhu, millet olmak gibi mefhumları, bugünün ve geleceğin millet kimliğine de aktarmak için portatif söylemler türetmiş ve bu söylemleri dolaşıma sokmuştur. Çalışmada, 18 Mart 1915 Çanakkale Savaşları'na dair hafızalaştırma politikalarının ne türden amaç ve araçlarla üretildiği üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda, 2015 ve 2017 yıllarında 18 Mart Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Zaferi anma törenlerinde konuşan, dönemin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ve devlet yetkililerin söylemlerindeki tekrarlar, çerçeveler ve ikilikler ele alınmıştır. 

Çalışmada, 2000'li yılların Türkiyesi'nin hafızalaştırma politikalarının, daimi bir inşa mekanizması olarak hatırlama ve unutma aracılığıyla milleti inşa ve icra ettiği, millete mensup olanların ise hatırlama ve unutmaya dair çağrılara nasıl kulak verdiği, iştirak ya da reddettiği tartışılmış; hafızanın, geçmişin, bugünün ve geleceğin politik tahayyülünde işlenebilir bir arazi olarak kullanıldığı değerlendirilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Çanakkale Savaşı, 18 Mart Şehitleri Anma Günü, Hafızalaştırma, icat edilmiş gelenek, hayali cemaat, sembol, mit

Abstract:
This study is related to the discourse on the Gallipoli Battles dated March 18th, 1915, within the memorization policies of 2000s' Turkey. The study discusses how the memorization of the Gallipoli Battles was constructed and executed, and discusses the reasons and functions of this construction and execution.

In the scope of the study, a comparative evaluation was conducted on the field the Gallipoli (Dardanelles) War covers in Turkish historiography. The way and the manner of the political power associates itself with the Gallipoli Battles, representations of March 18th, 1915 in school books, the performances on March 18 Martyrs' Memorial Day and Gallipoli Victory commemoration ceremonies were analyzed, from the planning of the ceremony venues to the official narrative established and extended in the ceremony speeches, to be able to comprehend the memory policies of 2000s' Turkey. 

The memorization policies of 2000s' Turkey created and circulated collapsible and portable discourses to pass on concepts which are constructed via March 18, 1915, Gallipoli Battles, such as heroism, martyrdom, self-sacrifice, national duty, the spirit of mobilization, and becoming a nation, to the national identity of the present day and the future alike. In this study, the purpose and tools of constructing the memorization policies regarding the March 18, 1915 Gallipoli Battles were elaborated. In this context, the repetitions, frames and dualities within the discourses of the President Recep Tayyip Erdoğan and other state officials' speeches given on March 18th, Martyrs' Memorial Day ceremonies in 2015 and 2017 were discussed.

The study concludes that 2000s' Turkey utilized memorization policies as a perpetual constructing mechanism to construct and execute the nation through remembering and forgetting, and when the members of the nation heeded to, participated in, or rejected these calls remembrance and oblivion, as memory was used as a plough land in the political envisagement of the past, today and the future.

Key Words: Gallipoli (Dardanelles) War, March 18 Martyrs' Memorial Day Memorialization, invented tradition, imagined community, symbol, myth