İlkokul öğrencilerinin eleştirel düşünme düzeyleri ile soru sormaya yönelik tutumları arasındaki ilişki
The relationship between primary school students' critical thinking levels and their attitudes towards questioning
Yazar: YAKUP ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. DURMUŞ KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Soru sorma = Questioning ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilkokul öğrencilerinin eleştirel düşünme düzeyleri ile soru sorma tutumları arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi ve arasındaki ilişkinin belirlenmesidir.
Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma, 2022-2023 eğitim öğretim yılı Erzurum ili Palandöken ilçesine bağlı beş resmî ilkokulun dördüncü sınıfında öğrenim gören 486 öğrencinin katılımıyla gerçekleşmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak eleştirel düşünme ölçeği ve soru sorma tutum ölçeği uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerinin analizinde Kolmogorov-Smirnov normallik testi, bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Scheffe testi kullanılmıştır. 
Araştırmada elde edilen sonuçlara göre; öğrencilerin eleştirel düşünme düzeyleri orta düzeyde çıkarken, soru sorma tutumları yüksek düzeyde çıkmıştır. Öğrencilerin eleştirel düşünme düzeyleri cinsiyet değişkenine göre kızlar lehine yüksek çıkarken, öğrencilerin soru sorma tutumlarında cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir fark ortaya çıkmamıştır. Aile eğitim durumu değişkeni açısından öğrencilerin eleştirel düşünme düzeylerinde ve soru sorma tutumlarında anlamlı farklar tespit edilmiştir. Annesi lisans ve üstü mezunu olan öğrencilerin eleştirel düşünme düzeyleri anne eğitim durumu okur yazar değil, okur yazar ve ilköğretim mezunu olan öğrencilerinden yüksek çıkarken, annesi lise mezunu olan öğrencilerin eleştirel düşünme düzeyleri annesi okur yazar değil, okur yazar ve ilköğretim mezunu olan öğrencilerden yüksek çıkmıştır. Baba eğitim durumu lisans ve üzeri olan öğrencilerin eleştirel düşünme düzeyleri ise baba mezuniyeti okur yazar değil, okur yazar, ilköğretim ve lise mezunu olan öğrencilere göre yüksek çıkmıştır. Yine öğrencilerin soru sorma tutumlarında annesi lisans ve üstü mezunu olanların soru sorma tutumu annesi okur yazar değil, okur yazar ve ilköğretim mezunu olanlara kıyasla, annesi lise mezunu olanların annesi okur yazar değil, okur yazar ve ilköğretim mezunu olanlara kıyasla yüksek çıkmıştır. Baba eğitim değişkenine göre ise babası lisans ve üstü olan öğrencilerin soru sorma tutumları babası okur yazar değil ve ilköğretim mezunu olanlara kıyasla yüksek çıkmıştır. 
Araştırma sonucuna göre öğrencilerin eleştirel düşünme düzeyleri ile soru sorma tutumları arasında orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: düşünme, eleştirel düşünme, eleştirel düşünme becerisi, soru sorma tutumu,ilkokul

Abstract:
The aim of this research is to examine the relationship between the critical thinking levels of primary school students and their attitudes towards asking questions in terms of various variables and to determine the relationship between them.
Relational survey model, one of the quantitative research methods, was used in the research. The research was carried out with the participation of 486 students studying in the fourth grade of five official primary schools in the Palandöken district of Erzurum province in the 2022-2023 academic year. Critical thinking scale and questioning attitude scale were used as data collection tools in the research. Kolmogorov-Smirnov normality test, independent groups t-test, one-way analysis of variance (ANOVA) and Scheffe test were used in the analysis of the data obtained in the study.
Findings: According to the results obtained in the research; while the students' critical thinking levels were at a medium level, their questioning attitudes were at a high level. While the students' critical thinking levels were higher in favor of girls according to the gender variable, there was no significant difference in the students' questioning attitudes according to the gender variable. Significant differences were found in the critical thinking levels and questioning attitudes of the students in terms of the family education level variable. While the critical thinking levels of the students whose mothers are undergraduate or higher are higher than those whose mothers are illiterate, literate and primary school graduates, the critical thinking levels of the students whose mothers were high school graduates were higher than those whose mothers were illiterate, literate and primary school graduates. The critical thinking levels of the students whose father's education level is undergraduate or higher are higher than the students whose father's graduation is not literate, but literate, primary and high school graduates. Again, in the questioning attitudes of the students, the questioning attitudes of those whose mothers were undergraduate or higher were higher than those whose mothers were illiterate, literate and primary school graduates. The mothers of those whose mothers are high school graduates are illiterate, literate and higher than those whose mothers are primary school graduates. According to the father education variable, the questioning attitudes of the students whose fathers are undergraduate or higher are higher than those whose fathers are illiterate and primary school graduates.
While the students' critical thinking levels were moderate, their inquisitive attitude levels were determined to be high. A moderate and significant relationship was found between the students' critical thinking levels and their attitudes towards asking questions.
Keywords: thinking, critical thinking, critical thinking skills, questioning attitude, primary school