H.1310 (M. 1892) ve H. 1316.1317.1318 (M. 1898.1899.1900) tarihli Bitlis vilayeti Salnamelerinin transkripsiyon ve değerlendirmesi
An evausation and trascription of the province of Bitlis` yearbooks for 1310 /1892 and 1316.1317.1318/ 1898.1899.1900
Yazar: EBRU POLAT
Danışman: Y.DOÇ.DR. SÜLEYMAN DEMİRCİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History

Özet:
H.1310 (M.1892) ve H.1316.1317.1318 (M.1898.1899.1900) tarihli BitlisVilâyeti Sâlnâmelerini yeni harflere çevirerek, hakkında bir başlık altındaincelenebilecek kadar bilgi olan konuların tespitini yaptık. Sâlnâmemizi; askeriyapı, eğitim sistemi, ekonomik yapı, Bitlis idarû taksimatı, Bitlis idarû yapısı,nüfus, ulaşım, dini müesseseler, tarihi ve coğrafi yapı ve sosyal ve kültürel yapıbaşlıkları altında değerlendirmeye karar verdik.Osmanlı Devleti'nde sâlnâmelerin genel amacı; merkez idareyle taşra, yönetenlerile yönetilenler arasında iletişim kurulması, halkın, kamu görevlilerinin ve dahabaşka iç ve hatta dış çevrelerin bilgilendirilmesine yardımcı olmaktı. Bizimamacımız; günümüz gençliğinin ecdadını, sadece savaşan ve yeni yerler fethedeninsanlar olarak değil, her alanda muazzam bir sistem kurmuş, ülkesinde halkınadeğer veren, Müslüman olmayan insanlara da geniş haklar veren, hatta onlarıyönetime ortak eden insanlar olarak tanımasını sağlamaktır. Çalışmamızıhazırlarken araştırmamızda öncelikle ana kaynağımız H.1310 (M.1892) veH.1316.1317.1318 (1898.1899.1900) tarihli Bitlis vilâyeti sâlnâmeleri olmuştur.1892.1898.1899.1900 dönemi ile ilgili kurumlar ve bunların tarihi gelişimihakkında açıklamalar yaparken tetkik eserler ve ansiklopedi gibi kaynaklardansâlnâmenin yeni harflere çevirimini yaparken de imlâ kılavuzu, sözlük velügatlerden faydalandık.Sâlnâmeler ve dönemi anlatan tetkik eserler birleştirildiğinde karşımızayenileşme konusunda çağa ayak uydurmaya çalışan bir Osmanlı Devleti portresiçıkmaktadır. Ancak bu değişimde; eski sistem ve uygulanmaya çalışılan yenisistem çatışmaktadır.Nüfus olarak Müslümanlar ağırlıkta olup, nüfusun yarıdan fazlasını Müslümanlarve Ermeniler oluşturmaktadır. Nüfusun bakımından en kalabalık olan sancakMuş'tur. Muş aynı zamanda gayri Müslimlerin de en kalabalık olduğu sancaktır.Vilâyet, Sancak ve Kazalarda üst düzey yöneticiler Müslümandır.Anahtar Sözcükler; Bitlis, Vilâyet, Sâlnâme.

Abstract:
A.S. 1310 (A.D. 1892) and A.S. 1316-1317-1318 (A.D. 1898-1899-1900) datedyearbooks are transcribed into new Latin alphabet and subject are classified which arerelated to each. We have decided to group the yearbook under topics such as militarystructure, education system of Bitlis, population, transportation, religious structure,historical and geographical structure and social and culture structure.Aim of yearbooks of Ottoman Empire is to create informative channels batmen centraladministration and rural administration. Another goal is to acknowledge domestic andinternational affairs. Our goal is to acknowledge today?s youth about their ancestors andlecture them as builders of a modern state that has infrastructures , that gives rights tonon-Muslims even that shares the administration with non-Muslims; rather than thosejust conquers lands. Our main resource while we were making our research was BitlisCity Yearbooks dated A.S 1310(1892.A.D) and A.S 1316.1317.1318 (A.D1898.1899.1900) We have used encyclopedias and previously made research while wewere scrutinizing the infrastructure of city. Also we have used dictionaries while wewere transcription it in to Latin alphabet.When examined the yearbooks, we see a portrait of a loping states in Europe Hoosever,there?s a clast between the new system.The population is generally Muslims and more than fifty percent of the population wasMuslims and Armenians. Most crowded Sancak of Bitlis is Muş. Muş is Also theSancak where has the most settlement of non-Muslims. Top administration of Sancak,Kaza and City belongs to Muslims ( Key Words : Bitlis, Vilâyet, Sâlnâme.)