Türkiye'de fıstık üretimi, pazarlaması, sorunları ve çözüm önerileri
Pistachio production in Turkey marketing, problems and solutions
Yazar: SELİM GÖZALAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMİH SERKANT AKTUĞ
Siirt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Bölgesel Kalkınma İktisadı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Beceri ve bilgi değerlendirme anketi = Skills and information evaluation questionnaire ; Besin analizi = Food analysis ; Fıstık = Peanut ; Gıda üretimi = Food production ; Pazarlama = Marketing ; Üretim = Production ; Ürün pazarlaması = Product marketing

Özet:
Çalışmada, antepfıstığının bölgesel, ulusal ve uluslararası düzeyde, sektörlere ait
raporlar, akademik çalışmalar, bu alanla ilgili faaliyet gösteren Sivil Toplum
Kuruluşlarının çalışmaları taranmıştır. Literatür tarama sonuçları öncelikle ulusal ve
uluslararası veriler ve istatistikler arasında değerlendirilerek tespitler ortaya konmuş ve
bu veriler ışığında bölgesel ve ulusal mevcut durumları yansıtacak şekilde çalışmanın
raporu oluşturulmuştur.
Güneydoğu Anadolu bölgesinde ikamet eden bölge halkının yetiştirmiş olduğu
fıstığa üretim anlamında gerekli ve yerinde teşvikler yapılarak geçimlerini sağlamalarını
desteklemek adına ne gibi çalışmalar yapılacağına değinilmiştir. Bununla birlikte
Dünyada ve ülkemizde fıstığa geniş bir pencereden gözlem yapılarak bölgesel ve küresel
pazara yatırımların nasıl yapılacağı ve marka ve tescil işlemlerine yönelik çalışmaların
devam ettirilmesinin ne denli gerekli olduğunun önemi vurgulanmıştır.
Daha geniş kapsamıyla Antep fıstığı üretimi yapan çiftçilerin bilinçlendirilmesine
yönelik eğitim ve seminer faaliyetleri düzenlenmesinin faydalı olacağı ayrıca gelecek
vaat eden bu bitkinin yerel kalkınmada ve dünya çapında marka haline gelebilmesinin
sağlanması amacıyla birçok devlet kurum ve kuruluşları tarafından gerekli desteklerinde
zamanında verilmesinin önemli olduğunun altı çizilmiştir. Fıstığın sadece kuruyemiş
olarak satışa sunulmasının dışında daha birçok farklı alanda ülkemizde ve dünyada
fıstığın faydalarına değinilmiş ve hangi alanlarda kullanılırsa küresel pazarda
tutundurulabileceğinin önemi vurgulanmıştır.
Dünyada ve ülkemizde fıstık üretimi yapan çiftçilerin, araştırma ve geliştirme
yatırımlarını umursamayan, yenilikçi olmayan misyonu ve vizyonu olmayan ve gelecek
vaat etmeyen bir tarım anlayışının fazla yol kat edemeyeceği anlatılmıştır. Ülkemizde
gelecek vaadi olmayan elit şirketleri korumanın yanlış olduğu ve gelecekte çok daha
faydalı olacak girişimcilere kucak açılmasına ve destek verilmesine ilişkin çalışmalar
yapılmasının daha doğru bir yol olacağı anlatılmıştır. Bununla birlikte fıstığın üretim ve
pazarlama alanında karşılaşılabilecek sorunlara ve bunlara aranan çözümlere de yer
verilmiştir.
Bu çalışmalar ışığında fıstığın devlet desteği ve teşvikleri, sulama imkanları ve
sulamanın önemi, eğitim ve sertifika, fidan üretimi, anaç fıstıkların önemi, bahçe tesisi
ve markalaşma gibi sorunlar aşıldığında ileri seviyede fıstık yetiştiriciliğine geçileceği
sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tarım, Fıstık, Üretim, Pazarlama, Sorunlar ve Çözümler.

Abstract:
In the study, sectoral reports, academic studies, and non-governmental
organizations operating in this field were scanned at the regional, national and
international level. The results of the literature review were first evaluated among national
and international data and statistics, and the findings were revealed, and the report of the
study was created in the light of these data to reflect the current regional and national
situations.
It has been mentioned what kind of work will be done in order to support their
livelihood by making necessary and on-site incentives in terms of pistachio production,
which is grown by the people of the region residing in the Southeastern Anatolia region.
In addition, the importance of how to make investments in the regional and global market
and how it is necessary to continue the studies on trademark and registration procedures
has been emphasized by observing peanuts from a wide window in the world and in our
country.
It was underlined that it would be beneficial to organize training and seminar
activities to raise the awareness of the farmers producing pistachio in a wider scope, and
that it is important to provide the necessary support by many government institutions and
organizations in a timely manner in order to ensure that this promising plant can become
a brand in local development and worldwide. In addition to the fact that peanuts are only
sold as nuts, the benefits of peanuts in our country and in the world are mentioned in many different areas, and the importance of promoting it in the global market is
emphasized in which areas it is used.
It has been explained that an agricultural approach that does not care about research
and development investments, does not have an innovative mission and vision, and does
not have a promising future, cannot go a long way. It has been explained that it is wrong
to protect elite companies that do not have a promising future in our country, and that it
would be a better way to carry out studies on embracing and supporting entrepreneurs
who will be much more beneficial in the future. In addition, the problems that can be
encountered in the production and marketing of peanuts and the solutions sought for them
are also included.
In the light of these studies, it has been concluded that when the problems such as
government support and incentives, irrigation opportunities and the importance of
irrigation, training and certification, seedling production, the importance of rootstock
pistachios, garden facilities and branding are overcome, they will switch to advanced
pistachio cultivation.

Key Words: Agriculture, Pistachio, Production, Marketing, Problems and Solutions.