Bağlanma stilleri, ilişki bağımlılığı ve sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkide özyeterliliğin aracı rolü
The mediating role of self-efficacy on the relationship between attachment styles, codependency and social media addiction
Yazar: ZEYNEP MERVE DEMİR UZUN
Danışman: PROF. DR. HALİL EKŞİ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Bağımlılık = Dependency ; Sosyal medya = Social media ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İlişki bağımlılığı = Relationship addiction ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Bu araştırmada yetişkinlerin bağlanma stilleri, ilişki bağımlılığı ve sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkide özyeterliliğin aracı rolünün belirlenmesi amaçlanmıştır. Bununla birlikte bağlanma stilleri, ilişki bağımlılığı, sosyal medya bağımlılığı ve özyeterliliğin yetişkinlerin sahip olduğu sosyodemografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığı da çalışmanın alt amaçlarıdır. Araştırma, İstanbul ili Beylikdüzü ilçesinde yaşayan 308 yetişkinin katılımıyla yürütülmüştür. Araştırmada yer alan değişkenlerin ölçülmesi amacıyla katılımcılara sosyodemografik özelliklerden oluşan kişisel bilgi formu, İlişki Ölçekleri Anketi (İÖA), Spann-Fischer İlişki Bağımlılığı Ölçeği (SFİBÖ), Sosyal Medya Bağımlılığı Yetişkin Formu Ölçeği (SMBÖ-YF) ve Genel Özyeterlilik Ölçeği (GÖÖ) uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizi, SPSS 21.0 programı ve SPSS AMOS.22 programı aracılığıyla yapılmıştır. Araştırmanın amaçlarını test etmek üzere verilerin analizinde Bağımsız Gruplar t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Scheffe, Pearson Çarpım Moment Korelasyonu ve Yapısal Eşitlik Modeli kullanılmıştır. Araştırmada, bağlanma stilleri alt boyutlarından güvenli bağlanmanın erkeklerin lehine anlamlı düzeyde farklılaştığı, bağlanma stilleri alt boyutlarının (korkulu bağlanma, kayıtsız bağlanma ve güvenli bağlanma) ve ilişki bağımlılığının eğitim düzeyine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı bulgularına ulaşılmıştır. Sosyal medya bağımlılığı ile güvenli bağlanma boyutu arasında negatif, korkulu bağlanma ve saplantılı bağlanma boyutu arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunduğu; sosyal medya bağımlılığı ile ilişki bağımlılığı arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunduğu; sosyal medya bağımlılığı ile özyeterlilik ile arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunduğu; genel özyeterlilik puanı ile bağlanma stillerinden güvenli bağlanma boyutu arasında pozitif yönde, korkulu ve saplantılı bağlanma boyutları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunduğu; genel özyeterlilik düzeyi ile ilişki bağımlılığı arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kurulan yapısal eşitlik modelinde (YEM) bağlanma stilleri alt boyutlarından güvenli bağlanma ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkide özyeterliliğin tam aracılık rolünün olduğu; korkulu bağlanma, saplantılı bağlanma ve ilişki bağımlılığı ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkide özyeterliliğin kısmi aracılık rolünün olduğu görülmektedir.

Abstract:
This study aims to determine the mediating role of self-efficacy in the relationship between attachment styles, codependency and social media addiction in adults. Therefore, they are the sub-objectives of the study that whether the variables of attachment styles, codependency, social media and self-efficacy differ according to sociodemographic characteristics of adults The research was conducted with the participation of 308 adults in Beylikdüzü district of Istanbul province. In order to measure the variables of the study, the participants were applied a personal information form consisting of socio-demographic characteristics, the Relationship Scales Questionnaire (RSQ), the Spann-Fischer Codependency Scale (SFCDS), the Social Media Addiction Adult Form Scale (SMDS-SF) and the General Self-Efficacy Scale. The data obtained from the research were analyzed with the help of SPSS 21.0 package program and AMOS.22 program. Independent Groups t Test, One Way Analysis of Variance (ANOVA), Scheffe, Pearson Product Moment Correlation Model and Structural Equation Model were used for testing the objectives of the study.  As a result of the research, it was determined that secure attachment differed significantly in favor of men, attachment styles sub-dimensions (fearful-avoidant , dismissive-avoidant and secure attachment styles)  and codependency differ significantly according to education level. However, it was concluded that there is a negative relationship between social media addiction and secure attachment, and a positive relationship between fearful-avoidant and anxious-preoccupied attachment styles; a significant positive relationship between social media addiction and codependency; a significant negative relationship between social media addiction and self-efficacy; a positive significant relationship between self-efficacy and secure attachment, and a negative significant relationship between fearful-avoidant and anxious-preoccupied attachment styles; a significant negative relationship between self-efficacy level and codependency. Moreover, structural equation model (SEM) indicated that self-efficacy had a full significantly mediating role in the relationship between secure attachment and social media addiction; self-efficacy had a partial mediating role in the relationship between fearful-avoidant and anxious-preoccupied attachment styles, codependency and social media addiction.