6–7. sınıf sosyal bilgiler programında bulunan alana özgü becerilerin etkinlikler yoluyla kazandırılması
Acquisition of skills specific to the 6th-7th grade social studies program through activities
Yazar: MAHMUT ERDEM
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT AKBABA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Alana özgü tiyatro = Site specific theatre ; Empati = Empathy ; Etkinlik = Efficiency ; Eğitim etkinliği = Effectiveness of training ; Eğitim programları = Education programs ; Kronoloji = Chronology ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Zaman = Time ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu çalışma, altı ve yedinci sınıf sosyal bilgiler programında bulunan alana özgü
becerilerin, etkinlikler yoluyla kazandırılması sürecini ele alan, bir karma yöntem
araştırmasıdır. Bu araştırmanın nicel boyutu için kontrollü ön ve son test model
kullanılmıştır. Araştırmada nicel verilerin toplanması için öğrencilere "zaman ve
kronolojiyi algılama becerisi" ile "değişim ve sürekliliği algılama becerisini" kapsayan,
araştırmacı tarafından geliştirilen 36 maddelik çoktan seçmeli başarı testi uygulanmıştır.
Araştırmada nicel verilerin analizi için SPSS kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde
bağımlı ve bağımsız gruplar için t-testi uygulanmıştır. Araştırmanın nitel bölümünde ise
öğrencilere yine araştırmacı tarafından geliştirilen "zaman ve kronolojiyi algılama",
"değişim ve sürekliliği algılama" ve "tarihsel empati" becerilerini kapsayan "beceri temelli
etkinlikler" ve "klasik beceri testleri" uygulanmış ve uygulamaların sonunda öğrencilerle
"yarı yapılandırılmış görüşme" gerçekleştirilmiştir. Beceri temelli etkinliklerin uygulama
süreci boyunca dersler, video kamera ile kayıt altına alınmıştır. Nitel veriler üzerinde
"betimsel analiz" ve "içerik analizi" yapılarak, araştırmanın nitel verileri analiz edilmiştir.
Araştırmanın çalışma grubunu, 2015–2016 eğitim öğretim yılının birinci döneminde,
Ankara ili Sincan ilçesinde bulunan, Sincan İMKB Ortaokulu'nda başarı düzeyleri
birbirine yakın, biri deney diğeri kontrol grubu olmak üzere iki adet yedinci sınıf şubesi
oluşturmaktadır. Araştırmanın uygulama süreci, "Türk Tarihinde Yolculuk" ünitesi ile
sınırlandırılmıştır. Çalışma 9 hafta sürmüştür. Deney grubunda dersler, beceri temelli
etkinlikler yoluyla işlenmiştir. Kontrol grubunda ise dersler, ders kitabı ve çalışma kitabı
temele alınarak işlenmiştir. Araştırmada elde edilen nicel veriler doğrultusunda şu sonuca
ulaşılmıştır: Beceri temelli etkinliklerin uygulanması sonrasında, deney ve kontrol
grubunun "zaman ve kronolojiyi algılama" ile "değişim ve sürekliliği algılama" akademik
başarı puanları arasında, deney grubu lehine anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir.
Araştırmanın nitel verilerinden elde edilen sonuçlar ise şu şekildedir: Beceri temelli
etkinliklerin, öğrencilerin zaman ve kronolojiyi algılama, değişim ve sürekliliği algılama
ve tarihsel empati becerilerini kazandırma yönünde olumlu etkileri olduğu tespit edilmiştir.
Deney grubu öğrencilerinin, beceri temelli etkinliklerin uygulama süreci boyunca, zaman
ve kronoloji, değişim ve süreklilik ile tarihsel empati becerileri önemli düzeyde gelişme
göstermiştir. Aynı zamanda deney grubu öğrencileri kendilerine uygulanan beceri temelli
etkinlikleri ilgi çekici, bilgilendirici ve eğlenceli bulmuşlardır. Bununla birlikte deney
grubu öğrencileri bazı etkinliklerde, farklı nedenlerle zorlandıklarını veya sıkıldıklarını
ifade etmişlerdir. Diğer yandan beceri temelli etkinliklerin, öğrencilerin ders içi katılımını
artırdığı gözlenmiştir. Nicel sonuçlar ile nitel sonuçlar birleştirildiğinde, sosyal bilgiler
dersinde beceri temelli etkinlikler yoluyla ders işlemenin, müfredata göre ders işlemeye
bakarak, daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study is a mixed methodology studying the process of acquisition of skills specific to
the 6th-7th grade social studies program through activities. For the quantitative dimension
of this study, a controlled pre- and post-test model was used. In order to collect
quantitative data in the research, a 36-item multiple-choice achievement test developed by
the researcher was applied to the students covering "the ability to perceive time and
chronology" and "the ability to perceive change and continuity". SPSS was used for the
analysis of quantitative data in the study. In the analysis of quantitative data, t-test was
applied for dependent and independent groups. In the qualitative part of the research,
"skill-based activities" and "classical skills tests" covering "the perception of time and
chronology", "the perception of change and continuity" and "historical empathy"
developed by the researcher were applied to the students. A "semi-structured interview"
was applied to the students at the end of the applications. Skills-based activities were
recorded with video cameras. "Descriptive analysis" and "content analysis" were applied
on qualitative data and the qualitative data of the study were analysed. The study group
consisted of two seventh grade classes, one control group and one experimental group,
similar in terms of their success level, in Sincan IMKB Secondary School in the district of
Sincan in Ankara, in the first term of 2015-2016 academic year. The application process of
the research was restricted to the "Journey in Turkish History" unit. The study lasted for 9
weeks. Skill-based activities were utilized in the experimental group. In the control group,
on the other hand, textbooks and workbooks were used. In terms of the quantitative data
obtained in the study, the following results were obtained: After the implementation of
skill-based activities, a significant difference was found in favour of the experimental
group between the experimental and control groups' academic achievement scores on "the
perception of time and chronology" and "the perception of change and continuity". The
results obtained from the qualitative data of the study have revealed that skill-based
activities have positive impacts on students' acquisition of perception of time and
chronology, perception of change and continuity, and historical empathy skills. Time and
chronology, change and continuity and historical empathy skills of the students in the
experimental group have improved significantly during skill-based activities. In addition,
the students in the experimental group thought that the skill-based activities were
interesting, informative and funny. However, the students in the experimental group stated
that they had difficulty or got bored due to different reasons during some activities. On the
other hand, it was observed that skill-based activities increase students' participation in
classes. When the quantitative and qualitative results are combined, it has been concluded
that teaching subjects through skills-based activities in the social studies course is more
effective than curriculum-based instruction.