Orman yangınlarının orman amenajman planlarına entegrasyonu
Integration of forest fires into forest management planning
Yazar: İSMAİL BAYSAL
Danışman: PROF. DR. ERTUĞRUL BİLGİLİ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Orman yangınları = Forest fires

Özet:
Bu çalışmada, orman yangınlarının orman amenajmanı planlamalarına entegrasyonunun kavramsal çerçevesi çizilerek, kızılçam ormanlarının planlanması ve yönetiminde bu sürecin nasıl gerçekleştirilebileceği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Orman yangınlarına stratejik ve taktiksel seviyede planlamalarda yer verilmesine imkan sağlayan entegre bir planlama yaklaşımı bu sürecin en önemli bölümüdür. Bu amaçla, yanıcı madde özelliklerini dikkate alan bir yanıcı madde modeli geliştirilmiştir. Geliştirilen yanıcı madde modeli, meşcerelerin yangın potansiyel sınıfları ve yangın potansiyeli değerlerinin belirlenmesi ve simülasyon süresince izlenmesinde kullanılmıştır. Yangın potansiyel sınıfları ve bu sınıflardaki parça özelliklerinden, rüzgar hızı ve yönüne bağlı olarak, yangın büyüklüğü ve şeklinin belirlenmesi aşamasında da yararlanılmıştır. Yangın büyüklüğü, yangın sıklığı ve yangın döngüsü parametreleri kullanılarak, yangınların ekolojisi ve etkilerinin dikkate alındığı bir yaş sınıfları dağılımı ortaya konulmuştur. Planların hazırlanması aşamasında doğal yangın rejiminin dikte ettiği bu yaş sınıfları yapısı dikkate alınmıştır. Bununla birlikte, meşcerelerin yangın potansiyeli değeri ve arazi koşullarına göre bakım çalışmalarına yön veren bir yöntem de geliştirilmiş ve ETÇAP yaklaşımına entegrasyonu gerçekleştirilmiştir.
Sonuç olarak, hedeflenen yaş sınıfları yapısının, yangın ve ormancılık faaliyetleri etkileşimi neticesinde, önemli bir oranda gerçekleştirildiği görülmüştür. Yaş sınıfları dağılımında görülen farklılık ve sapmaların, büyük oranda gerçekleşen geniş ölçekli yangınlardan kaynaklandığı tespit edilmiştir. Farklı idare süresi değerleri dikkate alındığında, minimum kesim yaşının aşağı çekilmesinin, toplam yanan alan miktarı ve ortalama yangın büyüklüğü üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Özellikle, yangın döngüsüne uyumlu bir idare süresinin belirlenmesinin, sürdürülebilir bir orman amenajman planı ve bu planın gerçekleştirimi üzerinde oldukça önemli olduğu sonucu ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler: Orman Yangınları, Orman Amenajman Planları, Entegrasyon, ETÇAP
Simülasyon Yangın

Abstract:
In this study, a conceptual framework was designed for the integration of forest fires into forest management planning process. The integration process was explained in the planning and management of pure calabrian pine forest areas. In this context, an integrated planning approach into ETÇAP Simulation program was developed, enabling the integration of forest fires into management plans at strategic and tactical level. For this purpose, a fuel model was developed that takes into account fuel characteristics. The fuel model was used in the simulations to determine fire potential values and fire potential classes of stands in the planning unit. Similarly, fire potential classes and patch characteristic of these classes were utilized for the determination of fire size and fire shape as affected by the wind speed and direction. Fire size, a component of a fire regime, was determined based on fire potential classes and patch characteristic of these classes. An age class structure that considers fire ecology and effects was devised based on fire size, fire frequency and fire cycle. Moreover, another method for the tending operations was developed according to fire potential values and topographical features of stands, and was integrated into ETÇAP approach.
As a result, it is seen that the targeted age class distribution structure was realized as a result of the interaction of fire and forestry activities. Differences and deviations in age class structure are a result of fires that occurred in large scales. When different rotation age is considered, reducing minimum cutting age has an effect on the total area burned and average fire size. Especially, setting a forest rotation age compatible with fire cycle is extremely important in the sustainable forest management and its implementation.

Key Words: Forest fires, Forest Management Plans, Integration ETÇAP Simülasyon Yangın