Türkçe öğrenen yabancıların akıcı okuma becerilerinin gelişiminde akıcılık geliştirme dersinin etkisi
The effect of fluency development lesson on the development of fluent reading skills of foreign Turkish language learners
Yazar: FATİH ARSLAN
Danışman: PROF. DR. YILMAZ YEŞİL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akıcı okumayı geliştirme müdahale programı = Fluent reading development intervention program ; Akıcılık = Fluidity ; Okuma akıcılığı = Reading fluency ; Okuma becerileri = Reading skills ; Türkçe = Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Okumanın önemli bir bileşeni olan akıcı okuma, bir metni doğru, uygun hızda ve doğru ifade ile okumaktır. Metindeki kelimelerin doğru bir şekilde seslendirilmesi ve ayırt edilmesi, okuma hızının kontrol edilebilir olması ve cümleleri anlam öbeklerine ayırarak okuma, okumanın nihai amacı olan anlam kurmanın gerçekleşmesini sağlar. Akıcı okumanın gerçekleşmesi için okumanın otomatik olması gerekmektedir. Otomatiklik sayesinde okuyucu, kelime tanıma ve kelime ayırt etmeye harcayacağı bilişsel kaynaklarını metni anlamlandırma sürecine aktarmakta ve bu sayede anlama gerçekleşmektedir. Okumada otomatikliğin kazanılması için çeşitli akıcı okuma yöntemleri geliştirilmiştir. Geliştirilen bu yöntemlerin daha etkili olabilmesi ve bireysel uygulamalar yerine sınıf ortamında da uygulanabilmesi için bu yöntemlerin birkaçının birleşiminden oluşan ve akıcı okumanın bütün bileşenlerine hitap eden akıcı okuma prosedürleri de bulunmaktadır. Bunlardan birisi olan Akıcılık Geliştirme Dersi her sınıf seviyesinde ve her hedef kitleye uygulanabilmesi bakımından önemlidir. Bu çalışmanın amacı Türkçe öğrenen yabancıların akıcı okuma becerilerinin geliştirilmesi ve bu süreçte Akıcılık Geliştirme Dersi'nin Türkçe öğrenen yabancıların akıcı okuma ve anlama becerilerine etkisini incelemektir. Araştırma, 2021-2022 eğitim yılında bir devlet üniversitesinde C1 seviyesinde Türkçe öğrenmeye devam eden otuz iki öğrenci ile yapılmıştır. Deney grubu öğrencilerine 5 hafta süreyle günde iki saat "Akıcılık Geliştirme Dersi" ile akıcı okuma eğitimi verilmiştir. Kontrol grubu öğrencileri normal müfredatlarına devam etmişlerdir. Araştırmada karma araştırma modellerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri yarı deneysel desenlerden denkleştirilmemiş karşılaştırmalı grup deseni ile toplanmıştır. Nitel verileri ise bireysel görüşme ile toplanmıştır. Nicel olarak elde edilen verilerin analizinde bir istatistik programı kullanılmış; nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutundan elde edilen verilere göre "doğru okuma, okuma hızı, prozodi ve anlama becerileri" açısından deney grubu lehine anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Araştırmanın nitel boyutundan elde edilen bulgulara göre öğrenciler Akıcılık Geliştirme Dersi ile yapılan okuma eğitiminden memnun olduklarını ve bu derslerin doğru okuma, okuma hızı ve prozodik okuma becerilerini geliştirdiğini belirtmişlerdir. Ayrıca öğrenciler en çok prozodik okuma becerilerinin geliştirilmesi için yapılan ifadelere bölme etkinliklerinde zorlandıklarını belirtmişlerdir.

Anahtar Kelimeler: Akıcılık geliştirme dersi, okuma becerisi, akıcı okuma, yabancılara Türkçe öğretimi.

Abstract:
Fluent reading which is an important component of reading is reading a text accurately, at an appropriate speed and with correct expression. Accurate vocalization and differentiation of the words in the text, controllability of reading speed, and reading by dividing sentences into meaningful phrases ensure the realization of meaning making, which is the ultimate goal of reading. For reading fluency to be realized, reading needs to be automatic. Thanks to automaticity, the reader transfers the cognitive resources that he/she would spend on word recognition and word discrimination to the process of making sense of the text and thus comprehension is realized. Various fluent reading methods have been developed to achieve automaticity in reading. In order for these methods to be more effective and to be applied in the classroom environment instead of individual applications, there are also fluent reading procedures that are a combination of several of these methods and address all components of fluent reading. One of them, the Fluency Development Lesson is important in that it can be applied at every grade level and to every target group. The aim of this study is to improve the fluent reading skills of foreign Turkish learners and to examine the effect of the Fluency Development Lesson on the fluent reading and comprehension skills of foreign Turkish learners in this process. The study was conducted with thirty-two students who continue to learn Turkish at C1 level at a state university in the 2021-2022 academic year. Experimental group students were given fluent reading training with "Fluency Development Lesson" for two hours a day for 5 weeks. Control group students continued their normal curriculum. Exploratory sequential design, one of the mixed research models, was used in the study. The quantitative data of the study were collected with an unbalanced comparative group design, one of the quasi-experimental designs. Qualitative data were collected through individual interviews. A statistical program was used to analyze the quantitative data and content analysis method was used to analyze the qualitative data. According to the data obtained from the quantitative dimension of the study, there was a significant difference in favor of the experimental group in terms of "accurate reading, reading speed, prosody and comprehension skills". According to the findings obtained from the qualitative dimension of the study, the students stated that they were satisfied with the reading education provided through the Fluency Development Lesson and that these courses improved their accurate reading, reading speed and prosodic reading skills. In addition, students stated that they had the most difficulty in the activities of dividing into expressions for the development of prosodic reading skills.

Key Words: Fluency development lesson, reading skills, fluent reading, teaching Turkish to foreigners.