Yıkıcı duygudurum düzenleme bozukluğu ve bipolar bozukluğu olan çocuk ve ergenlerin nöropsikolojik profili
Neuropsychological profile of children and adolescents with disruptive mood dysregulation disorder and bipolar disorder
Yazar: İMGE MERCANOĞLU
Danışman: PROF. DR. FATMA NESLİHAN İNAL ; DOÇ. DR. GONCA ÖZYURT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Affektif bozukluklar = Affective disorders ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Duygudurum = Mood ; Ergenler = Adolescents ; Mizaç bozuklukları = Mood disorders ; Nörobilişsel hastalıklar = Neurocognitive disorders ; Nöropsikoloji = Neuropsychology ; Nöropsikolojik testler = Neuropsychological tests ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Bipolar Bozukluk(BB) tanısı olan ve DSM-5'te yeni tanımlanan Yıkıcı Duygudurum Düzenleyememe Bozukluğu (YDDB) tanısı olan 8-18 yaş arası çocuk ve ergenlerin nörobilişsel işlevselliklerinin nöropsikolojik testler ile değerlendirilmesidir. Bu araştırmada Bipolar Bozukluk ve Yıkıcı Duygudurum Düzenleyememe Bozukluk tanısı olan çocuk ve ergenlerde Stroop Testi, İşaretleme Testi Türk Formu, Wisconsin Kart Eşleme Testi ve Sayı Dizisi Öğrenme Testi ile değerlendirilmesi ve Bipolar Bozukluk ile Yıkıcı Duygudurum Düzenleyememe Bozukluğunun nöropsikoljik testler ile potansiyel ilişkinin karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Araştırma gözlemsel bir olgu-kontrol çalışması olarak planlanmıştır. Araştırmanın örneklemi Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Anabilim Dalı'na başvuran 15 adet Bipolar Bozukluk tanılı ve 6 adet Yıkıcı Duygudurum Düzenleyememe Bozukluk tanısı alan gönüllü katılımcıdan oluşturulmuştur. Uygulamada katılımcılara çalışma hakkında bilgi verilmiş, bilgilendirilmiş onam formu okunarak doldurmaları istenmiştir. Hastalarla görüşme esnasında sosyodemografik bilgiler ve klinik verileri içeren soruların olduğu form doldurulmuştur. Katılımcılara Stroop Testi, Wisconsin Kart Eşleme Testi, Sayı Dizisi Öğrenme Testi ve İşaretleme Testi Türk Formu uygulanmıştır.
Sosyodemografik açıdan Bipolar Bozukluk grubu  ve Yıkıcı Duygudurum Düzenleyememe Bozukluğu olan grup ele alındığında gruplar arasında yaş, cinsiyet, çocuğa yakınlık, ebeveynlerin öğrenim durumları, ebeveynlerin gelir durumları açısından istatiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. Nörobilişsel test performansları değerlendirildiğinde, Wisconsin Kart Eşleme Testi alt testlerinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunamamıştır. İşaretleme Testi Türk Formu'nda Düzenli Şekiller, Düzensiz Harfler ve Düzensiz Şekiller alt testlerinde Yıkıcı Duygudurum Düzenleyememe Bozukluğu olan hastaların Bipolar tanısı olan hastalara göre kötü performans sergiledikleri istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Sayı Dizisi Öğrenme Testi'nin puanları açısından yapılan karşılaştırmalarda ve Stroop Testi'nde gruplar arasında  istatiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır.
Çalışmamızdaki bulgular değerlendirildiğinde Bipolar Bozukluk tanılı hastalarda ve Yıkıcı Duygudurum Düzenleyememe Bozukluğu tanılı hastalarda bilişsel işlevsellik düzeylerinde belirgin kayıp yaşandığı görülmektedir. Bu durum Yıkıcı Duygdurum Düzenleyememe Bozukluğu tanısı olan gençlerin bilişsel açıdan tıpkı Bipolar Bozukluk tanısı olan gençler gibi ciddi güçlükler yaşadığını göstermektedir. Bildiğimiz kadarıyla çalışmamız Yıkıcı Duygudurum Düzenleyememe Bozukluğu ve Bipolar Bozukluk tanılı çocukların nöropsikolojik açıdan İşaretleme Testi, Stroop Testi ve Wisconsin Kart Eşleme Testi ile karşılaştırıldığı ilk çalışmadır. Çalışmamızda uygulanan testler göz önüne alındığında; Sayı Dizisi Öğrenme Testi, Stroop Testi, İşaretleme Testi Türk Formu ve Wisconsin Kart Eşleme Testi kullanımı önerilebilir. Bu yaygın kullanım gelecekte bu alandaki iyileşmelerin daha çok önemsenmesini beraberinde getirebilir. Mental esneklik, dürtüsellik ve inhibisyon becerilerindeki bozulmalarla Bipolar Bozukluk ve Yıkıcı Duygudurum Düzenleyememe Bozukluğu arasındaki potansiyel ilişkinin net olarak ortaya koyulabilmesi ve mevcut çalışmanın bulgularının güvenirliğinin sağlanması için bu çalışmanın bulguları daha geniş bir örneklemle, uzunlamasına araştırmalara gereksinim vardır.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the neurocognitive functionality of children and adolescent aged 8-18 years  diagnosed with Bipolar Disorder (BD) and new defined in DSM-5 with Disruptive Mood Dysregulation Disorder (DMDD), using neuropsychological tests. In this study, it is aimed to compare the potential relationship between children and adolescent with Bipolar Disorder and Disruptive Mood Dysregulation Disorder with  Stroop Test, The Turkish Form of the Cancellation Test, Wisconsin Card Sorting Test and Serial Digit Learning Test with neuropsychological tests.
The research is planned as an observational case-control study. The sample of the study is consisted of 15 volunteer patients diagnosed with Bipolar Disorder and 6 diagnosed with Disruptive Mood Dysregulation Disorder, who applied to Dokuz Eylül University Hospital Child and Adolescent Psychiatry Department. In the application, the participants were informed about the study, and they were asked to read and fill the informed consent form. During the interview with the patients, a form containing questions about sociodemographic information and clinical data was filled. Stroop Test, Wisconsin Card Sorting Test, Serail Digit Learning Test and The Turkish Form of Cancellation Test were applied to the participants.
According to Sociodemographic perspective, the significant difference between the groups Bipolar Disorder and Disruptive Mood Dysregulation Disorder was not found statistically in terms of age, gender, closeness to the child, educational status of the parents, and income status of the parents. When neurocognitive test performances were evaluated, there was no statistically significant difference between the groups in the Wisconsin Card Sorting Test subtests. It was found statistically significant that patients with Disruptive Mood Dysregulation Disorder performed worse than patients with Bipolar in the Regular Shapes, Irregular Letters and Irregular Shapes subtests of he Turkish Form of Cancellation Test. There was no statistically significant difference between the groups in the comparisons made in terms of the scores of the Serial Digit Learning Test and the Stroop Test.
When the findings in our study were evaluated, It was seen that patients with Bipolar Disorder and Disruptive Mood Dysregulation Disorder experience significant loss in cognitive functioning levels. This shows that young people with a diagnosis of Disruptive Mood Dysregulation Disorder experience serious cognitive difficulties just like those with Bipolar Disorder. The best of our knowledge, our study is the first to compare children with Disruptive Mood Dysregulation Disorder and Bipolar Disorder neuropsychologically with the The Turkish Form of Cancellation Test, Stroop Test and Wisconsin Card Sorting Test. When we consider the tests applied in our study; It is recommended to use Serial Digit Learning Test, Stroop Test, The Turkish Form of Cancellation Test and Wisconsin Card Sorting Test. This widespread use may bring more importance to the improvements in this area in the future. Longitudinal studies with a larger sample are needed in order to clearly demonstrate the potential relationship between impairments in mental flexibility, impulsivity and inhibition skills, and Bipolar Disorder and Disruptive Mood Dysregulation Disorder and to ensure the reliability of the findings of the current study.