Avrupa Birliği eğitim politikaları ve Türkiye'deki yabancı dil eğitimine yansımaları
European education policies and reflections on Turkish foreign language education programs
Yazar: İLKER ÖZBAŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHADDİN ACAT
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Avrupa Ortaklık Anlaşmaları = European Partnership Agreement ; Avrupa Sosyal Formu = European Social Form ; Avrupa Toplulukları Ekonomik ve Sosyal Komitesi = European Economic and Social Committee ; Avrupa kimliği = European identity ; Avrupa kültürü = European culture

Özet:
Tanzimat Dönemi'nden itibaren Türkiye'de yabancı dil eğitimi, Mühendishane-i Bahri-i Hümayun' da başlamış ve Cumhuriyet döneminde Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile devam etmiştir. 2000'li yıllara gelindiğinde, yabancı dil eğitimi neredeyse İngilizce eğitimi haline gelmiştir. Türkiye'nin Avrupa Birliği (AB) üyelik süreci, ülkenin küreselleşme hareketinde önemli bir referans noktası olmuştur. 1963'te Ankara Anlaşması ile başlayan bu süreç, 1999 Helsinki Zirvesi'nden sonra eğitim dahil birçok alana yayılmıştır. AB ile Türkiye arasındaki anlaşmalarda eğitimle ilgili spesifik bir madde bulunmamasına rağmen, Türkiye'de yeni neslin bilgi toplumuna uyum sağlaması için çeşitli beceriler, AB eğitim kriterlerine paralel olarak eğitim programlarına dahil edilmiştir. 2005 yılında yenilenen yabancı dil öğretim programı, yapılandırmacı felsefeden etkilenmiş ve konu temelli dil öğretimini teşvik etmiştir.
Bu çalışma ile Avrupa birliği eğitim politikaları ile bu politikaların Türkiye yabancı dil eğitim politikalarının ve programlarının üzerine olan etkileri incelenmiş ve Avrupa Birliği'nin Türkiye yabancı dil öğretim programlarına olan etkileri irdelenmiştir. Çalışma nitel bir metin analiz çalışmasıdır. Bilgi toplamak için metin ve belge taraması kullanılmıştır. Kullanılan belgeler Avrupa Birliği Resmi Yayınlar Ofisi, Avrupa Toplulukları Komisyonu Resmi yayınları, Millî Eğitim Bakanlığı Öğretim Programları, Tebliğler Dergisi, Milli Eğitim Şura Kararları, Resmî Gazete ve beş yıllık Kalkınma Planları incelenmiş taranmış ve analiz edilmiştir. Elde edilen veriler analiz edilirken betimsel analiz tekniği kullanılmıştır.
Çalışma ile Avrupa Birliği Eğitim politikalarının ilk başta mesleki hedefler ile başlayarak gittikçe kültürel ve akabinde çok dilli Avrupalı kimliğini oluşturma sürecine doğru evrilmesi ile özellikle 1990'ların sonunda ivmelenerek artışı tespit edilmiştir. Türk Yabancı dil eğitim politikalarının, Avrupa Birliği politikalarına uyum çalışmaları tarafından etkilenmiştir. Etkilenme sürecinde Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi (CEFR) benimsenmiştir. Yine bu etkileşimler ile yapılandırmacı yaklaşımlar, işbirlikli öğrenme ve sürece dayalı değerlendirme gibi yaklaşımlar programa eklenmiştir. Anılan olumlu etkilerin yanı sıra bütçe yetersizlikleri, öğretmen yetiştirme programlarının eksiklikleri ve yabancı dil öğrenme konusunda toplumsal farkındalığın Avrupa Birliği içindeki toplumsal farkındalığın altında kalmış olması gibi olumsuzluklar ve zorluklar da yaşanmıştır. Bu süreç içerisinde Türkiye Yabancı dil öğretim programlarının uzun vadeli istendik hedeflere ulaşabilmesi için öğretmen eğitimi, öğretim materyallerinin ve kitaplarının kalitesinin artırılması ve çok dillilik konusunda toplumsal farkındalığın artırılması gerekmektedir.

Abstract:
Since the Tanzimat Era, foreign language education in Turkey began at the Mühendishane-i Bahrii Hümayun and continued during the Republican period with the Tevhidi Tedrisat Law. By the 2000s, foreign language education had almost entirely become English education. Turkey's European Union (EU) membership process has been a significant reference point in the country's globalization movement. Starting with the Ankara Agreement in 1963, this process expanded to include various fields, including education, after the 1999 Helsinki Summit. Although there is no specific article related to education in the agreements between Turkey and the EU, various skills necessary for adapting the new generation to the information society have been integrated into Turkey's education programs in line with EU education criteria. The foreign language teaching program revised in 2005 was influenced by constructivist philosophy and encouraged content-based language teaching.
This study examines the impact of European Union education policies on Turkey's foreign language education policies and programs, focusing on how the EU has influenced Turkey's foreign language teaching programs. The study is a qualitative text analysis. Text and document scanning were used for data collection. The documents used include publications from the European Union Official Publications Office, the official publications of the European Communities Commission, the Ministry of National Education's curriculum, the Journal of Notices, National Education Council decisions, the Official Gazette, and five-year Development Plans. Descriptive analysis technique was used to analyze the obtained data.
The study found that European Union education policies initially started with vocational objectives and gradually evolved towards forming a multicultural and subsequently multilingual European identity, especially accelerating in the late 1990s. Turkey's foreign language education policies have been influenced by efforts to align with European Union policies. In this process of influence, the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR) was adopted. Additionally, constructivist approaches, cooperative learning, and process-based assessment methods were incorporated into the program due to these interactions. Besides these positive impacts, challenges and issues such as budget insufficiencies, inadequacies in teacher training programs, and societal awareness of foreign language learning being lower than that within the European Union were also encountered. For Turkey's foreign language teaching programs to achieve long-term desired goals, it is necessary to improve teacher training, enhance the quality of teaching materials and books, and increase societal awareness about multilingualism.