Gelenekselden yapısöküme negatif teoloji
Negative theology from traditional to deconstruction
Yazar: FEYZA ŞULE GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. SABRİ BÜYÜKDÜVENCİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Sistematik Felsefe ve Mantık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Geleneksel yapı = Traditional structure ; Olumsuzluk = Negativeness ; Postmodernizm = Postmodernism ; Tanrı = God ; Yapıbozumu = Deconstruction ; İlahiyat = Theology

Özet:
Gelenekselden Yapısöküme Negatif Teoloji adlı bu çalışma geleneksel ve post-modern negatif teoloji anlayışlarını karşılaştırarak yapısöküm açısından değerlendirilmesini içermektedir. Bu tez çalışmasının başlıca hedefi, Tanrı'nın insan deneyimine yeniden dönüşünün tartışıldığı günümüzde bu dönüş yollarından biri olarak değerlendirilen negatif teolojinin pozitif teolojiye bir alternatif olup olamayacağını ve onun getirdiği sorunları aşıp aşamayacağını tartışmaktır. 

Bu bağlamda çalışmanın birinci bölümü için en önemli nokta pozitif teolojinin negatif teoloji içerisinde hangi yönlerden sorunsallaştırıldığının ortaya konulmasıdır. Bu noktada sistematik bir negatif teoloji oluşmasının sürecini izlemek, onun temel argümanlarını oluşturan arka planı bilmek amacıyla ilgili kutsal kitap ve felsefi metinler ışığında negatif teolojiye dair spekülatif bir hatırlayış gerekli görülmüştür. Negatif teoloji anlayışı için önemli görülen dini ve felsefi metinler bağlamında Tanrı hakkında konuşmanın olasılık ya da imkansızlık ağını tartışmak geleneksel ve post-modern dönem pozitif teoloji eleştirilerini karşılaştırmaya da olanak sağlamaktadır.

Tezin ikinci bölümü ise dominant pozitif teolojiye bir başkaldırı olarak okunabilecek olan negatif teolojinin yapısöküm stratejisi bağlamında yeniden bir değerlendirilmesini içermektedir. Bu bölümde geleneksel dini söylemlerden farklı ancak yine de aşkın bir Tanrı anlayışını koruması bakımından dini periferide kalan negatif teolojinin Derrida'nın yapısöküm stratejisi ile nasıl birlikte anılmaya başlandığı ve sonrasında nasıl bir dönüşüme uğradığı sorgulanmaktadır. Derrida'nın différance ile negatif teolojiyi yeniden ikame etmeye çalıştığı iddiaları ve onun post-modernizmin "negatif teologu" olarak adlandırılması tartışmaları bağlamında oluşturulan bu bölüm esasen bir anti-onto-teoloji imkanı olarak negatif teoloji sorununa dair bir tartışma olarak değerlendirilebilir.  

Tez çalışmasının üçüncü ve son bölümü ise, ikinci bölümün çıkarımlarına dayalı olarak bugün negatif teolojinin Tanrı hakkında konuşmanın imkan ve mahiyetini araştırmaktan daha öte bir alana kaymış olduğunu ortaya koymaktadır. Negatif teoloji bu çıkarıma göre herhangi bir teolojik ya da felsefi belirlenime karşı koyan bir köksüzleşme hareketiyle ötekine doğru açıklığın özel bir adı haline gelmiştir. Bu noktada Tanrı'nın idrak edilemez yüceliğini vurgulamak için kullanılan negasyonun bugün bir yokluk deneyimini işaret etmesi Derrida'nın konuksev(-er-/-mez-)lik kavramı ve (yıkıcı) mistisizm bağlamında değerlendirilmiştir. 

Tez sonuç itibariyle, bir anlamda çağın Tanrı sorusuna geleneksel ve yapısöküm sonrası negatif teoloji açısından verilen ve verilebilecek cevapları tartışmak ve hala olmakta olan bir süreç olarak bugünün negatif teolojisine dair geniş bir perspektif sunabilmek düşüncesini içermektedir.

Abstract:
This thesis titled "Negative Theology from Traditional to Deconstruction" covers the comparison between the idea of conventional negative theology and the idea of postmodern negative theology, and deconstructionist evaluation thereof. The main goal of this thesis is to discuss whether negative theology, which is considered to be one of the ways God is re-introduced into human experience today which is when we discuss this re-introduction, could be an alternative to positive theology, and whether it could overcome the problems brought about by positive theology. 

Thus, the most important point for the first part of the study is to discover the aspects in which positive theology is problematized in negative theology. In this regard, a speculative remembrance of negative theology in the light of the relevant scriptural and philosophical texts has been regarded necessary in order to observe the formation process of a systematic negative theology, and to know the background its main arguments are based on. Discussion of the probability or improbability network of speaking of God within the context of religious and philosophical texts which are considered essential to the negative theology concept further allows for a comparison between conventional and postmodern positive theology criticisms. 

The second part of the thesis features a re-evaluation of negative theology, which can be interpreted as a revolt against the dominant positive theology, within the framework of deconstruction strategy. Here we discuss how negative theology, which is in the periphery of religion as it preserves the idea of God different from conventional religious discourses, but still a transcendent one, has now begun to be associated with Derrida's deconstruction strategy and then how it has been transformed. This part founded on the basis of the claim that Derrida is attempting to re-substitute negative theology with "différance" and the discussion that he is called the "negative theologian" of postmodernism may indeed be regarded as a discussion on the negative theology problem as a means of anti-ontotheology. 

The third and last part of the thesis reveals from the conclusions of the second part that negative theology has today gone beyond investigating the possibility and nature of speaking of God. This conclusion in turn has it that negative theology has become a specific term for openness to the other with an uprootedness (deracination) movement opposing any theological or philosophical determination. At this point, indication of an experience of absence by the negation used to emphasize God's unknowable primacy and superiority has been considered within the framework of Derrida's concept of (in) hospitality and the (destructive) mysticism. 

In conclusion, the present dissertation harbors the aim of discussing the past and future answers in terms of conventional and post-deconstructionism negative theology to the modern question of God, and providing a comprehensive perspective of today's negative theology as a process in progress.