Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerin COVID-19 salgını ile ilgili algılarının duygusal zeka düzeyleri ile olan ilişkisi
The relationship between the perceptions of the COVID-19 pandemic and the emotional intelligence levels of children and adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: SİNEM KAYA ÖZÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL MAZLUM
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörobilim Ana Bilim Dalı / Nörobilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete bozuklukları = Anxiety disorders ; COVID 19 = COVID 19 ; Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Ergenlik = Puberty ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Nörobilim = Neuroscience ; Nörobilişsel hastalıklar = Neurocognitive disorders ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu araştırmada, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı almış çocuk ve ergenlerin Duygusal Zeka düzeyleri bakımından sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması ve Duygusal Zeka ile Covid-19 Salgınına ilişkin algıları arasında olası bir ilişkinin bulunup bulunmadığının araştırılması planlanmıştır.
Yöntem: Katılımcılar, Acıbadem Altunizade Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'ne ya da özel bir psikolojik danışmanlık merkezine başvurmuş DEHB tanısı alan ve almayan 7-12 yaş arası toplam 47 çocuk ve ergen ile onların ailelerinden oluşmuştur. Araştırılması amaçlanan bilgiler Sosyodemografik Bilgi ve Onay Formu, Bar-On Duygusal Zeka Ölçeği, Sürekli ve Durumluk Kaygı Ölçeği, Covid-19 Salgını Algısı Envanteri, Çocuk ve Ergenlerde Davranım Bozuklukları için DSM- IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği, Yenilenmiş Conners Ebeveyn Derecelendirme Ölçeği, Salgınların Psikolojik Boyutları Ölçeği, Covid-19 Korkusu Ölçeği ve Beck Anksiyete Ölçeği ile elde edilmiştir.
Bulgular: Araştırma bulgularına göre; kontroller ile kıyaslandığında DEHB tanısı olan çocuk ve ergenlerin Bar-On Duygusal Zeka Ölçeği ve Sürekli Kaygı Ölçeği puanları arasında anlamlı bir fark saptanmıştır (rho=-.515,p<0.005). DEHB grubunun Sürekli Kaygı Ölçeği puanları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek çıkarken Bar-On Duygusal Zeka Ölçeği puanları düşük çıkmıştır. Bar-On Duygusal Zeka ölçeği Genel Ruh Hali alt boyutunda DEHB'li grubun kontrol grubuna göre daha düşük puanlar aldığı saptanmıştır (U= 178.500; z= -1.900; p= 0.005).  Covid-19 Salgını Envanteri alt boyutları ile Sürekli Durumluk Kaygı Ölçeği alt boyutları arasında DEHB grubunda anlamlı ilişki bulunmamış kontrol grubunda ise pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (rho=.488; p< 0.034). DEHB grubunun Covid-19 Salgını Algısı Envanteri İşlevsellik boyutu ile Bar-On Duygusal Zeka Ölçeği alt boyutları olan Bireylerarası, Bireyiçi, Genel Ruh Hali puanları kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur (rho=-556; p<0.013, 
rho= -.483; p<0.036; rho= -.541; p<0.017).  BarOn Duygusal Zeka Ölçeği ile ve Sürekli Durumluk Kaygı Ölçeği puanları arasında DEHB grubunda negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuş kontrol grubunda ise anlamlı ilişki saptanmamıştır (rho=-.515, p<0.005).
Sonuç: Sonuçlar DEHB olan çocuk ve ergenlerin Duygusal Zekalarının düşük olduğu ve kaygı bozukluğu açısından yüksek risk altında oldukları dolayısıyla salgın gibi ani gelişen durumlarda uyum sağlama ve işlevsellikleri sürdürmek açısından dezavantajlı oldukları söylenebilir. . Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğuna sahip çocuk ve ergenlerin duygusal zeka bileşenlerinden Genel Ruh hali ve Uyumlulukları olumsuzlaştıkça Covid-19 salgınına ilişkin algıları bozulmakta ve genel işlevsellik düzeylerinin olumsuz etkilenebileceği söylenebilmektedir.
  Anahtar Kelimeler: dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, duygusal zeka, Covid-19 Salgını, 
  kaygı bozuklukları, nörobilim

Abstract:
Aim: This study was planned to compare children and adolescents diagnosed with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) with healthy controls in terms of emotional intelligence levels and to investigate whether there is a possible relationship between emotional intelligence and their perceptions of the Covid-19 pandemic.
Method: 47 children and adolescents aged between 7 and 12, diagnosed with ADHD or without ADHD, and their families were included in this study. Participants who admitted to the Acıbadem Altunizade Hospital Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic or a private psychology counseling center were invited to participate. The data was collected by Sociodemographic Information and Consent Form, Bar-On Emotional Quotient Inventory, State-Trait Anxiety Scale, Covid-19 Epidemic Perception Scale, DSM-IV-Based Screening and Evaluation Scale for Conduct Disorders in Children and Adolescents, Revised Conners Parent Rating Scale, the Psychological Dimensions of Epidemics Scale, the Covid-19 Fear Scale, and the Beck Anxiety Scale.
Results: According to the results of the study, a significant difference was found in the Bar-On Emotional Quotient Inventory and State-Trait Anxiety Scale scores of children and adolescents diagnosed with and healthy controls (rho=-.515,p<0.005).  While the State-Trait Anxiety scores of the ADHD group were significantly higher, the Bar-On Emotional Quotient Scale scores were lower than the control group. It was determined that the group with ADHD received lower scores in the General Mood sub-dimension of the Bar-On Emotional Quotient Inventory compared to the control group (U= 178.500; z= -1.900; p= 0.005). When the Covid-19 Pandemics Inventory sub-dimensions and the State-Trait Anxiety Scale sub- dimensions were compared, no significant relationship was found in the ADHD group, but a positive significant relationship was found in the control group (rho=-556; p<0.013, rho= -.483; p<0.036; rho= -.541; p<0.017). The Functioning dimension score of Covid-19 Pandemic Perception Scale, and the Interpersonal, Individual and General Mood subdimension scores of Bar-On Emotional Quotient Inventory in ADHD group were found significantly lower compared to control group. There was a negative significant relationship between Bar-On Emotional Quotient Inventory and State-Trait Anxiety Scale scores in the ADHD group, but no significant relationship was found in the control group (rho=-.515, p<0.005).
Conclusion: It can be suggested that children and adolescents with ADHD have low emotional intelligence and they are at high risk for anxiety disorder. Thus, they are disadvantaged in terms of adapting and maintaining functionality in sudden situations such as a pandemic. Two of the emotional intelligence components that are general mood and compatibility of children and adolescents who have ADHD becomes negative while their perceptions of the Covid-19 epidemic deteriorate. Thus, the result demonstrates that their general functionality level may be adversely affected.
Key words: attention deficit hyperactivity disorder, emotional intelligence, anxiety disorder, Covid-19 pandemic, neuroscience