Hepatit B virüsü enfeksiyonuna bağlı karaciğer yetmezliği nedeniyle karaciğer nakli yapılan hastalarda profilaktik hepatit B immunglobulin (HBIG) kullanımı ve nüks durumunun retrospektif olarak incelenmesi
Prophylactic hepatitis B immunoglobulin (HBİG) and hbv recurrence in liver transplant recipients due to hepatitis B virus related liver failure: a retrospecti̇ve study
Yazar: HAKAN AKTUNA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLAY DANIŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
GİRİŞ: HBV ilişkili karaciğer nakli sonrası HBV profilaksisi için günümüzde seçkin rejim hepatit B immünglobulin (HBIG) ve nükleoz(t)it analoğu kombinasyonudur. Ancak HBIG'in kesilmesi ile ilgili konsensus bulunmamaktadır. 254 hastadan oluşan çalışmamızda nakil sonrası HBIG kesilmesi ve HBV nüksüne etki eden faktörleri araştırdık
AMAÇ: HBV ilişkili karaciğer nakli sonrası HBIG kesilmesinin ve diğer faktörlerin HBV nüksüne etkisini araştırmak
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya 1997-2023 yılları arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Organ Nakli Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde HBV'ye bağlı karaciğer yetmezliği nedeniyle karaciğer nakli yapılan ve nakil sonrası klinik takibi Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi karaciğer nakil polikliniğinde gerçekleştirilen hastalar dahil edilmiştir. HBV nüksüne etki eden faktörleri araştırmak amacıyla nakil sonrası ilk bir ayda hayatını kaybeden 26 hasta çalışma dışı bırakılmış, 254 hasta incelenmiştir. Çalışmanın ikinci kısmında HBIG kesilmesinin HBV nüksüne etkisi araştırmak için nakil sonrası en az 12 ay izlemi olan, HBIG kesilen ve HBIG kesildiğinde HBsAg negatif olan 126 hasta incelenmiştir. Çalışma verileri hasta takip dosyaları ve hastane bilgi yönetim sistemindeki kayıtlar retrospektif olarak taranarak elde edildi.

BULGULAR: Çalışmamızda HBV'ye bağlı karaciğer nakli yapılan 254 hastada HBV nüksüne etki eden faktörleri araştırdık. Medyan 150,5 ay (2-308 ay) sonunda 24 hastada (%9,4) klinik HBV nüksü görüldü. Tek değişkenli analizde nakil öncesi HBV DNA pozitifliği (p: 0,001), HDV olmaması (p: 0,001), HCC (p: 0,004), HCC nüksü (p<0,001), nakil sonrası kemoterapi alma (p<0,001) ve erkek cinsiyet (p: 0,022) nakil sonrası HBV nüksü ile ilişkili çıktı. Çok değişkenli analizde nakil öncesi HBV DNA pozitifliği (p: 0,019) ve HCC nüksünün (p<0,001) nakil sonrası HBV nüksü ile ilişkisi anlamlıydı. Nüks olan 6 hastada lamivudin direnci saptandı.
Çalışmamızda hastaların 1, 2, 5 ve 10 yıllık sağkalımları sırasıyla %91,7, %88,5, %82,6 ve %73,9 olmuştur. HBIG kesilen, HBIG kesildiğinde HBsAg negatif olan 126 hastada HBIG kesilmesi sonrası ortanca 44 ay (10-174 ay) sonunda 4 hastada (%3,2) klinik HBV nüksü görülmüştür. HBIG kesilmeyen grupta HDV ko-enfeksiyonu olan 33 hastada geri ödeme probleminden dolayı 1-3 arasında değişen sürelerde HBIG kullanamamış, bu hastaların hiçbirinde HBV nüksü görülmemiştir. HBIG kesilen grupta klinik HBV nüksü görülen 4 hastada ortalama HBIG kullanım süresi 55 ay (16-102 ay) iken klinik HBV nüksü görülmeyen 122 hastada ortalama HBIG kullanım süresi 118,3 aydır (20-194 ay). Klinik HBV nüksü görülen hastaların daha kısa süre HBIG kullanması istatistiksel olarak anlamlıdır (p: 0,007)

SONUÇ: Hastanın HBV nüksü açısından risk faktörleri göz önünde bulundurularak uygun hastalarda nakilden belli bir süre sonra HBIG'in kesilmesi güvenli olabilir. HBIG'in ne kadar süre sonra kesilmesi gerektiği ile ilgili daha çok çalışmaya ihtiyaç vardır.

ANAHTAR KELİMELER: HBV, HBIG, karaciğer nakli, HBV nüksü, nüks, HCC, HDV

Abstract:
INTRODUCTION: The current regimen of choice for HBV prophylaxis after HBV-related liver transplantation is a combination of hepatitis B immunoglobulin (HBIG) and nucleos(t)it analogues. However, there is no consensus on HBIG discontinuation. In our study of 254 patients, we investigated the factors affecting HBV recurrence after transplantation and the consequences of HBIG discontinuation
OBJECTIVE: To investigate the effect of HBIG discontinuation and other factors on HBV recurrence after HBV-related liver transplantation
MATERIAL AND METHOD: Patients who underwent liver transplantation for HBV-related liver failure at Dokuz Eylül University Hospital Organ Transplantation Application and Research Center between 1997 and 2023 and whose post-transplant clinical follow-up was performed at Dokuz Eylül University Hospital liver transplantation outpatient clinic were included in the study. In order to investigate the factors affecting HBV recurrence, 26 patients who died in the first month after transplantation were excluded from the study and 254 patients were analyzed. In the second part of the study, 126 patients who were followed up for at least 12 months after transplantation, discontinued HBIG and were HBsAg negative when HBIG was discontinued were analyzed to investigate the effect of HBIG discontinuation on HBV recurrence. The study data were obtained by retrospectively reviewing patient follow-up files and records in the hospital information management system.
RESULTS: In our study, we investigated the factors affecting HBV recurrence in 254 patients who underwent HBV-related liver transplantation. After a median of 150.5 months (2-308 months), 24 patients (9.4%) had clinical HBV recurrence. In univariate analysis, pre-transplant HBV DNA positivity (p: 0.001), absence of HDV (p: 0.001), HCC (p: 0.004), HCC recurrence (p<0.001), receiving chemotherapy after transplantation (p<0.001) and male gender (p: 0.022) were associated with HBV recurrence after transplantation. In multivariate analysis, HBV DNA positivity before transplantation (p: 0.019) and HCC recurrence (p<0.001) were significantly associated with HBV recurrence after transplantation. Lamivudine resistance was detected in 6 patients with recurrence. The 1, 2, 5 and 10-year survival rates were 91.7%, 88.5%, 82.6% and 73.9%, respectively. In 126 HBIG discontinued patients who were HBsAg negative when HBIG was discontinued, clinical HBV recurrence was observed in 4 patients (3.2%) at a median of 44 months (10-174 months) after HBIG discontinuation. In the HBIG discontinuation group, 33 patients with HDV co-infection could not use HBIG for periods ranging from 1-3 due to reimbursement problems, and no HBV relapse was observed in any of these patients. In the HBIG discontinued group, the mean duration of HBIG use in 4 patients with clinical HBV recurrence was 55 months (16-102 months), while the mean duration of HBIG use in 122 patients without clinical HBV recurrence was 118.3 months (20-194 months) (p: 0.007).
CONCLUSION: Considering the patient's risk factors for HBV recurrence, it may be safe to discontinue HBIG for a certain period of time after transplantation in appropriate patients. More studies are needed on how long HBIG should be discontinued.

KEY WORDS: HBV, HBIG, liver transplantation, HBV recurrence, HCC, HDV