Panik bozukluk hastalarında içselleştirilmiş damgalanma ve algılanan sosyal desteğin tedavi uyumu ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The relationship between internalized stigmatization and social support with treatment adherence and quality of life in patients with panic disorder
Yazar: BERKAY ARDA CEBECİ
Danışman: UZMAN NESRİN BUKET TOMRUK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Damgalama = Stigmatization ; Panik bozukluk = Panic disorder ; Sosyal destek = Social support ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Bu çalışmada amaç panik bozukluk tanılı hastalarda içselleştirilmiş damgalanmanın ve algılanan sosyal desteğin, tedavi uyumu ve yaşam kalitesi üzerine olan olumlu ve olumsuz etkisiyle birlikte, belirtilen değişkenlerin birbirleriyle olan ilişkilerinin incelenmesidir.
Gereç ve yöntem: Çalışmaya İstanbul Bakırköy Prof Dr Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri ayaktan tedavi ünitelerine Kasım 2020- Mart 2021 tarihleri arasında başvuran ve uygulanan DSM-5 Yapılandırılmış Klinik Görüşmesi (SCID 5) ile PB tanısı konan 150 hasta dahil edilmiştir. Çalışmaya katılmayı kabul eden PB hastalarına demografik ve klinik özellikleri değerlendirmek için oluşturulan sosyodemografik veri formu, Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (RHİDÖ), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ASDÖ), Morisky Tedavi Uyum Ölçeği ve Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Değerlendirme Kısa Formu (WHOQOL-BREF) uygulanmıştır.
Bulgular: Ortaöğretim ve altı düzeyde eğitim almış hastalarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği toplam puanları daha yüksek bulunmuştur. Özkıyım girişimi öyküsü olan hastalarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği toplam puanları daha yüksek, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği puanları daha düşük bulunmuştur.  İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği - Yabancılaşma ve Kalıp Yargı alt boyutundan alınan düşük puanlar, Damgalanmaya Karşı Direnç alt boyutundan alınan yüksek puanlar ve Sosyal Destek Ölçeği – Arkadaş alt boyutundan alınan yüksek puanlar, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği'nden alınan yüksek puanları yordar. Ortaöğretim ve altı düzeyde eğitim, Morisky Tedavi Uyum Ölçeği'nden alınan düşük puanları yordar. Sosyal Destek Ölçeği – Aile ve Arkadaş alt boyutlarından alınan yüksek puanlar ile Özel Biri alt boyutundan alınan düşük puanlar Morisky Tedavi Uyumu Ölçeği'nden alınan yüksek puanları yordar.
Sonuç: Panik Bozukluk tanılı hastalarda yüksek düzeyde içselleştirilmiş damgalanma ve yetersiz sosyal destek, tedavi uyumsuzluğu ve düşük yaşam kalitesinde belirleyicidir. Bireyin, ailenin ve toplumun eğitimi; hastaların damgalanma düzeyini azaltabilir. Maruz kaldığı damgalanmayı sosyal destek sayesinde daha az içselleştiren hastaların tedavi uyumu yükselebilir. Bütün bu iyileştirmeler hem hasta bireyin hem toplumun yaşam kalitesini yükseltebilir.

Abstract:
Aim: This study aimed to measure internalized stigmatization, social support, treatment adherence and quality of life and compare the measured values in patients with panic disorder.
Materials and Methods: The study consisted of 150 patients with panic disorder who were admitted to the outpatient clinic of Department of Psychiatry of Istanbul Bakırköy Hospital of Psychiatric and Neurological Diseases between November 2020 and May 2021. The patients were diagnosed according to DSM-5-TR criteria. Internalized Stigma of Mental Illness Scale, Multidimensional Scale of Perceived Social Support, Morisky Treatment Adherence Scale and World Health Organization Quality of Life Scale-Short form (WHOQOL-BREF) were applied to all subjects.
Results: Secondary or lower levels of education is found to be positively correlated with higher scores of Internalized Stigmatizaion Scale. Patients with a history of suicide attempt have higher scores of Internalized Stigmatizaion Scale and lower scores of WHOQOL. Higher score of Social Support Scale's Friends subscale and Internalized Stigmatization Scale's Resistance subscale scores predict higher WHOQOL scores. Lower scores of Internalized Stigmatization Scale's Alienation and Stereotype Endorsement subscales predict higher scores of WHOQOL scores. Secondary or lower levels of education predicts lower treatment adherence. Inadequate support from family and friends and positive support from a significant other predict treatment attrition.
Conclusion: Higher levels of internalized stigmatization and inadequade social support are predictive of treatment attirition and lower quality of life in patients with panic disorder. Education of individual, family and society may lower the stigmatization that patients are exposed to. Social support may prevent patients from internalizing stigmatization. Lower stigmatization may result in higher adherence to treatment. All those improvements may conclude in higher quality of life of both individual and society.