Üzümlü ilçesi (Erzincan) koşullarında yetiştirilen karaerik üzüm çeşidinde koltuk sürgünü varlığının kış gözlerinin dona dayanımı üzerindeki etkilerinin belirlenmesi
Determination of resistance to low temperatures of winter buds depending on lateral shoot presence in karaerik grape cultivar grown in Üzümlü district (Erzincan)
Yazar: ÖZKAN KAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CAFER KÖSE
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Erzincan = Erzincan

Özet:
Bu çalışma, Karaerik üzüm çeşidi üzerinde 2010-2011 kış döneminde 5 ayrı zamanda, koltuk sürgünü bulunan ve bulunmayan boğumlardan alınan kış gözlerinin düşük sıcaklığa dayanıklılıklarını belirlemek ve biyokimyasal parametrelerle dayanıklılığın ilişkisini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Araştırmada, koltuk sürgünü bulunan ve bulunmayan boğumlardan alınan kış gözlerinin primer tomurcuklarında yüksek sıcaklık exotermlerinin (HTE) ve düşük sıcaklık exotermlerinin (LTE) meydana geldiği ortalama sıcaklık değerleri ve söz konusu gözlerin su, indirgen şeker, toplam suda çözünebilir protein, antioksidan aktivite, lipid peroksidasyonu ve bitki besin elementi içerikleri belirlenmiştir. Araştırmada, koltuk sürgünü bulunan boğumlardan alınan gözlerin (HTE ort. -6,7oC ve LTE ort. ?8,3oC) koltuk sürgünü bulunmayan boğumlardan alınan gözlerden (HTE ort. -7,9oC ve LTE ort. ?11,5oC) daha yüksek bir sıcaklıkta HTE ve LTE gösterdikleri, dolayısıyla düşük sıcaklıklara daha az dayanıklı oldukları bulunmuştur. Ayrıca koltuk sürgünü bulunan gözlerde şeker (ort. 41,05 mg.g-1), protein (ort. 1,61 mg.g-1), SOD (ort. 425,27 EU. g-1 doku), POX ( ort. 2516,1 EU. g-1 doku), PFO (ort. 7283,1 EU. g-1 doku) ve potasyum içeriklerinin (41,8 mg.kg-1) daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanında koltuk sürgünü bulunan boğumlardan alınan gözlerde lipid peroksidasyonunda (MDA ort. 4,6 nmol.ml-1) da koltuk sürgünü bulunmayan boğumlardan alınan gözlerden (MDA ort. 4,44 nmol.ml-1)daha yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç olarak koltuk sürgünleri bulundukları boğumlardaki kış gözlerinin düşük sıcaklığa dayanıklılıklarını azaltması sebebiyle bu sürgünlerin yaz budamasında çıkarılmalarının düşük sıcaklıkların zarar yaptığı alanlarda faydalı olacağı kanaatindeyiz.

Abstract:
This study aimed to determine the low temperature resistances of dormand buds at nodes having lateral shoots or not of Karaerik grape cultivar, and to explain the relationship between the resistance and biochemical parameters in this grape cultivar. In this study the mean values of HTE and LTE and their water, reducing sugar, total soluble protein contents, antioxidant activity, lipid peroxidation and elemantal contents of dormand buds taken from nodes with lateral shoots or without. The present experiments showed that buds (HTE average -6.70C and LTE average -8.30C) in nodes having lateral shoots had HTE and LTE values at higher temperatures than buds (HTE average -7.90C and LTE average -11.50C) in nodes not having lateral shoots. Additionaly, lower sugar (average 41.05 mg.g-1), protein (average 1.61 mg.g-1), SOD (average 425.27 EU. g-1 tissue), POX (2516.1 EU. g-1 tissue), PFO (7283.1 EU. g-1 tissue), and potassium contents (41.8 mg.kg-1), and high lipid peroxidation level (MDA ort. 4,6 nmol.ml-1) were determined for buds taken from nodes having lateral shoots.In conlusion, it was determined that dormand buds taken from nodes having lateral shoots decreased the resistance to low temperatures. Therefore, it is suggested that these buds are excised with the summer pruning at the regions, where low temperatures caused the damages.