Erzincan ili Kemaliye ilçesinde doğal olarak yetişen bademlerin (Amygdalus communis L.) seleksiyon yoluyla ıslahı üzerinde bir araştırma /
Yazar: RAFET ASLANTAŞ
Danışman: PROF.DR. MUHARREM GÜLERYÜZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1993
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Badem = Almond tree ; Bahçe bitkileri = Horticultural crops ; Bitki ıslahı = Plant breeding ; Erzincan-Kemaliye = Erzincan-Kemaliye ; Prunus dulcis = Prunus dulcis ; Seleksiyon = Selection

Özet:
1992-1993 yılları arasında Erzincan ilinin Kemeliye ilçesinde yapılan bu araştırmada, yörede doğal olarak yetişen bademler arasından, geç çiçeklerime ve kalite yönünden üstün özelliklere sahip olanların seçilmesine çalışılmıştır. Seleksiyon çalışmasının başladığı 1992 yılı çiçeklerime döneminde, yörede geç çiçek açan ve tavsiye edilen 217 badem tipi işaretlenmiştir. Aynı yıl 120 tipin meyve özellikleri değerlendirilmiştir. İkinci yılda da incelemelere 120 tip üzerinde devam edilmiştir. 1992 yılında yapılan gözlem ve değerlendirmelere göre belirli seleksiyon kriterleri esas alınarak tipler tartılı derecelendirmeye tabi tutulmuştur. Tartılı derecelendirmede çiçeklerime durumu bakımından 900 ve üzeri, kalite durumu bakımından da 890 ve üzeri puan alan 19 tip (Ke-29, Ke-40, Ke- 46, Ke-80, Ke-84, Ke-126, Ke-130, Ke-150, Ke-151, Ke-152, Ke-157, Ke- 158, Ke-159, Ke-170, Ke-188, Ke-190, Ke-191, Ke-192, ve Ke-193) seçilmiştir. Ayrıca, tartılı derecelendirmede düşük puan alan fakat, iç randımanı en yüksek tip olduğu için Ke-45 no 'lu tip seleksiyonun ilk aşamasında üstün özelliklere sahip tip olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada değerlendirilen tiplerin tamamının pomolojik özellikleri incelenmiş, seçilen tiplerinde tanıtımı yapılmıştır. Bu populasyondan seçilen 20 tipin bazı önemli özellikleri aşağıda kısaca özetlenmiştir. Seçilen badem tiplerinde çiçeklerime 1992 yılında 11 Nisan-4 Mayıs, 1993 yılında 8 Nisan-3 Mayıs tarihleri arasında başlamış ve 1992 'de 9- 10, 1993'de ise 8-12 gün devam etmiştir. Çalışma sonucu seçilen 20 badem tipinin verimleri çevrelerinde bulunan ağaçlarla karşılaştırılmış ve 13 tipin kararlı ve yüksek, 4 tipin orta düzeyde verimli ve kararlı, 3 tipinde düşük verimli ve kısmi periyodisite gösterdikleri belirlenmiştir. Seçilen bademlerin kabuklu meyve ağırlıkları 2.885 g (Ke-157) ile 11 6.136 g(Ke-29); iç badem ağırlıkları ise 0.647 g (Ke-157) ile 1.150 g (Ke-130) arasında bulunmuştur. iç randımanı en düşük olan tip Ke-188 (% 14.66), en yüksek olan tip ise Ke-45 (% 26.81) olarak tespit edilmiştir. Sağlam iç oranı Ke-29 ve Ke-45 no'lu tiplerde % 96.0, diğer tiplerde ise % 100 olarak belirlenmiştir. Çift içlilik oranı Ke-152'de % 28.0, Ke-130'da % 20.0, Ke-159'da % 16.0 ve Ke-192'de % 8.0 olarak bulunurken, 16 tipte çift içliliğe rastlanmamıştır. Tamamı taş bademler grubuna giren tiplerin endokarp kalınlığı, 2.34 mm (Ke-159) ile 4.27mm (Ke-29) arasında bulunmuştur. Yapılan analizlere göre, seçilen badem tiplerinde nem oranı % 3.60- 4.39 (Ke-192 ve Ke-150), yag oranı % 47.48-56.70 (Ke-29 ve Ke-191), protein oranı % 19.04-24.51 (Ke-191 ve Ke-40), toplam şeker içeriği % 2.46-4.17 (Ke-170 Ve Ke-130), kül oranı % 3.11-4.66 (Ke-126 ve, Ke- 192), toplam organik madde miktarı da % 95.34-96.89 (Ke-126 ve Ke-192) arasında tespit edilmiştir.

Abstract:
This study was conducted in order to select for the late flowering and good quality in almonds from natural populations in Kemaliye district in Erzincan during the years of 1992 and 1993. A selection of 217 late flowering and locally favoured ecotypes and 120 good fruit quality were earmarked in 1992. Further work is already in progress on 120 ecotypes in 1993. The pre-selected ecotypes were subjected to weigh graduation method on the basis of selection criteria in 1992. 19 ecotypes that exceeded 900 in terms of flowering and 890 in terms of fruit quality according to weigh graduation method. These were, Ke-29, Ke-40, Ke-46, Ke-80, Ke-84, Ke-126. Ke-130, Ke-150, Ke-151, Ke-152, Ke-157, Ke-158, Ke-159,Ke-170, Ke-188. Ke-190, Ke-191, Ke-192 and Ke-193. Furthermore; ecotype Ke-45 was included due to its high kernel rate despite tat it failed in weigh graduation method. Further information regarding chemical analyses, topography, location, phenology and pomology at all ecotypes was described. Some important properties of selected 20 types were described below. Flowering started between 11 April-4 May in 1992 and 8 April -3 May in 1993 and lasted for 9-10 days in 1992 and for 8-12 days in 1993. Yields (In Shell) of 13 types were higher and stable, of 4 types were medium high and stable and of 3 types were lower and variable compared with the rest of the population. Fruit, weighs ranged between 2.885 g (Ke-157) and 6.136 g (Ke-29) and kernel weighs between 0.647 g (Ke-157) and 1.150 g (Ke-130). Ke-188 had the lowest kernel rate (14.66%) and Ke-45 had the highest kernel rate 26.81%). Edible kernel rate was 96.0% in Ke-29 and Ke-45 and 100% in other ecotypes. IV Double kernel rate was 28.0, 20.0, 16.0 and 8.0 respectively in Ke- 152, Ke-130, Ke-159 and Ke-192 whereas no double kernel rate occurred in 16 ecotypes. Endocarp thickness ranged between 2.34 mm (Ke-159) and 4.27 mm (Ke- 29), which represents hard fruit types. Moisture content ranged between 3.60-4.39 % (Ke-192 and Ke-150), oil content between 47.48-56.70 % (Ke-29 and Ke-191), protein content 19.04-24.51 % (Ke-191 and Ke-40), total sugar content 2.46-4.17 % )Ke- 170 and Ke-130). ash content 3.11-4.66 % (Ke-126 and Ke-192) and total organic matter 95.34-96.89 % (Ke-126 and Ke-192).'