Osmanlı merâsimlerinde dinî mûsikî
Religious music in Ottoman ceremonies
Yazar: MESUT ENGİN
Danışman: DOÇ. DR. UBEYDULLAH SEZİKLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Yaşamış oldukları geniş coğrafyalardaki hayat biçimlerinden ve kurmuş oldukları pek çok devletten dolayı adından sıkça söz ettiren Türkler, önemli bir kültür birikimine sahip olmuşlardır. Köklü bir devlet geleneğine sahip olan Türklerin bu geleneklerinden en önemlilerinden bir tanesi de merâsim kültürü olmuştur. Başta askerî olmak üzere hayatın diğer alanlarında da icrâ ettikleri bu merâsim kültürü, bütün Türk devletleri için önemli bir yere sahip olmuştur. Dünya kültür tarihinde önemli bir yere sahip olan Türk kültür birikimiyle ilgili yapılmış olan pek çok akademik çalışma bulunmaktadır. Ancak bu birikimi geliştiren ve daha ileriye taşıyan önemli devletlerden biri olan Osmanlı Devleti'nde icrâ edilen merâsimlerle ilgili çok fazla çalışma olmadığı kanaatine varılmıştır. Bununla birlikte kültürel birikimimizde önemli bir yere sahip olan merâsimlerin hemen hemen hepsinde mûsikînin de kullanılmış olması, Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan itibaren kendisine önceki Türk devletlerinden tevârüs eden ve aynı zamanda İslâm dininden de kaynaklı uygulamış olduğu bu merâsimlerin ele alınmasına neden olmuştur.

         Osmanlı Devleti'nin resmî, dinî ve kültürel içerikli merâsim kültürünün varlığına dikkat çekmek amacıyla yapılan bu çalışmada, merâsimlerde ortaya konulan zengin mûsikî birikiminin ele alınması ve merâsim icrâlarının teşrifât açısından zenginliğinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Zira bu durum mûsikî tarihi açısından önem arz etmektedir. Yapılan bu çalışma, Osmanlı toplumunun merâsim kültürünün önemli bir birikime sahip olduğunu, bu merâsimlerde ortaya konulan mûsikînin zengin bir içerik barındırdığını ortaya koyacağından merâsim kültürü açısından önemli bir boşluğu dolduracağı düşünülmektedir. Tarihsel birikimi tanıtması ve günümüz merâsim kültürüne bir nebze olsun zenginlik katması düşüncesinden yola çıkılarak yapılan "Osmanlı Merâsimlerinde Dinî Mûsikî" adlı bu çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde merâsimin tanımı, önemi ve tarihsel gelişimi, ikinci bölümde Osmanlı Devleti'nde icrâ edilmiş olan merâsim çeşitleri, üçüncü ve son bölümde ise bu merâsimlerde uygulanan mûsikî ele alınmıştır.

Abstract:
Turks, who are frequently mentioned due to the way of life in the wide geography they lived in and the many states they established, have acquired an important cultural accumulation. One of the most important traditions of the Turks, who have a deep-rooted state tradition, is the ceremonial culture. This ceremonial culture, which they practiced in other areas of life, especially in the military, had an important place for all Turkish states. There are many academic studies on Turkish cultural heritage, which has an important place in world cultural history. However, it has been concluded that there are not many studies on the ceremonies performed in the Ottoman Empire, one of the important states that developed and carried this knowledge further. However, the fact that music was used in almost all of the ceremonies that have an important place in our cultural heritage has led to the discussion of these ceremonies, which were inherited from the previous Turkish states and also originated from the Islamic religion, since the establishment of the Ottoman Empire.

In this study, which was conducted to draw attention to the existence of the official, religious and cultural ceremonial culture of the Ottoman Empire, it was aimed to discuss the rich musical accumulation presented in the ceremonies and to reveal the richness of the ceremonial performances in terms of ceremony. Because this situation is important in terms of musical history. It is thought that this study will fill an important gap in terms of ceremonial culture, as it will reveal that the ceremonial culture of the Ottoman society has a significant accumulation and that the music performed in these ceremonies has a rich content. This study, titled "Religious Music in Ottoman Ceremonies", which is based on the idea of introducing the historical accumulation and adding some richness to today's ceremonial culture, consists of an introduction and three chapters. In the first part, the definition, importance and historical development of the ceremony, in the second part, the types of ceremonies performed in the Ottoman Empire, and in the third and last part, the music applied in these ceremonies are discussed.