Postmodern Türk romanında grotesk
Grotesque in postmodern Turkish novel
Yazar: GÜLÇİN TUĞBA NURDAN
Danışman: PROF. DR. SIDDIKA DİLEK YALÇIN ÇELİK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Grotesk = Grotesque ; Postmodern = Postmodern ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
15. yy.'da Avrupa'da mağara süslemelerine verilen bir isim olarak ortaya çıkan grotesk kavramı zaman içerisinde tiyatro, resim, edebiyat gibi tüm sanat dallarında görülmeye başlamıştır. Groteskin zaman içerisinde birçok alt kavramı kapsadığını ve bu sayede tanımlamasına net bir sınır getirilemediğini söyleyebiliriz. Bunun sonucunda grotesk yüzyıllar içerisinde içeriğinde değişiklik göstermiş, modern çağlarda zengin çağrışımlarla dolu olarak gelişmiştir. Grotesk kavramından bahsedileceği zaman birçok sanatçı görüş ve yorumlarda bulunmuş olmasına rağmen, Mihail Bakhtin (1895-1975) ve Wolfgang Kayser (1906-1960) olmak üzere iki temel kuramcı karşımıza çıkmaktadır. Bahsedilen kuramcılardan Bakhtin groteski güldürü merkezli ele alırken Kayser groteski korku temelli ele alıp kuramsallaştırmaktadır. Bu çalışmada W. Kayser üzerinden korku merkezli grotesk algısı üzerinde durulmuştur. Türk edebiyatında groteskin mizahi yönü üzerinde çok durulduğu için bu çalışmada Kayserci algıdaki korkutan ve yabancılaştıran yönü üzerinde durulmuştur. Çalışmada on dört (14) yazarın toplamda yirmi beş (25) romanı incelenmiştir. İncelenen romanlar düşünüldüğünde grotesk kavramının temel olarak yabancılaşma, insan bedeninin farklılaşması yahut grotesk beden, parçalanma, karşıtlık ve son olarak da çokseslilik yahut da çoğulcu anlatım unsurlarına yoğunlaştığını söyleyebiliriz. 1980 sonrası Türk romanının grotesk algı çerçevesinde izlediği yol dikkate alınırsa yıllar içerisinde kavramda da değişimlerin meydana geldiğini söyleyebiliriz. Postmodernitenin baskın olduğu yıllarda grotesk algının tamamen postmoderniteyle iç içe geçtiğini söyleyebiliriz.

Abstract:
The concept of grotesque, which emerged as a name given to cave decorations in Europe in the 15th century, has started to appear in all art branches such as theater, painting, and literature in time. We can say that grotesque has covered many sub-concepts in time and thus no clear limit has been defined for its definition. As a result, the content of the grotesque has changed about its content over the centuries and has evolved with rich connotations in modern times. Although many artists comment on the concept of Grotesque, we see two fundamental theorists, Mihail Bakhtin (1895-1975) and Wolfgang Kayser (1906-1960). While Bakhtin, one of the mentioned theorists, focuses on the grotesque concept with a comic aspect, Kayser takes the grotesque concept based on fear and theorizes it. In this study, the fear-centered perception of grotesque was emphasized through the views of W. Kayser. Since the comic aspect of the grotesque concept in Turkish literature is emphasized, this study focuses on the fearful and alienating aspect of Kayser's perception. In total number, twenty-five (25)  novels of fourteen (14)  authors  were examined in the study. Considering the novels that are examined, we can say that the concept of grotesque mainly focuses on alienation, differentiation of the human body, grotesque body, fragmentation, contrast, and finally polyphony and pluralistic expression. If we consider the way that is followed by the Turkish novel within the framework of the grotesque perception after 1980, we can say that the concept has changed over the years. Also we can say that when the postmodernity was dominant, grotesque perception was completely intertwined with postmodernity.