Rekombinasyonun stres, mevsim ve kromozomal inversiyonlarla ilişkisinin drosophila melanogaster'de araştırılması
Investigation of the relationship of recombination with stress, season, and chromosomal inversions in drosophila melanogaster
Yazar: ECE NUR ÖZALP
Danışman: DOÇ. DR. BANU ŞEBNEM ÖNDER
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Kromozomal inversiyonların heterozigot olarak bulunması durumda rekombinant gametler yaşayamadığı için sadece atasal gametler hayatta kalabilmektedir. Bir haplotip olarak kalıtlanan inversiyonların varlığında o bölge için rekombinasyon frekansını düşürerek adaptif kümeler oluşturmaktadır. İnversiyonun yer aldığı bölgede rekombinasyonla genomun yeninden düzenlenmesi mümkün olamayacağı için, inversiyonlar bu bölgede rekombinasyon frekansının önemli ölçüde azalmasına neden olurken, genomun başka yerlerindeki rekombinasyon frekansına etki edebilirler. İnversiyonların yanı sıra çevresel değişikliklerin de özellikle sıcak, soğuk, açlık ve susuzluk gibi stres faktörlerinin rekombinasyon frekansını etkilediği bilinmektedir. Rekombinasyonda görülen varyasyonların adaptif olduğuna dair güçlü kanıtlar olmakla beraber, değişen çevre koşullarına adaptasyonda rekombinasyon oldukça önemli bir yere sahiptir. 
Bu çalışma kapsamında Ankara ilinin Yeşilöz mahallesinden farklı zamanlarda toplanan kendileşmiş soy hatları kullanılarak, In(3R)Payne, In(2L)t, In(3R)K, ve In(3L)P inversiyonlarının rekombinasyon frekansı üzerindeki etkisi ve bu etkinin mevsime bağlı olarak bir örüntüye sahip olup olmadığı araştırılmıştır. Ayrıca susuzluk stresinin de rekombinasyon frekansı üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, In(3R)Payne inversiyonunun hem içinde bulunduğu 3. kromozomdaki, hem de 2. kromozomdaki rekombinasyon frekansını istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde etkilediği; In(2L)t inversiyonun da yine içinde yer aldığı 2. kromozomdaki rekombinasyon frekansını istatistiksel olarak anlamlı bir biçimde etkilediği tespit edilmiştir. Kromozomlarda meydana gelen toplam rekombinasyonların mevsimsel varyasyon göstermemesine rağmen kromozom üzerindeki belirli noktaların rekombinasyon frekansında mevsime bağlı olarak değişiklik gösterdiği bulunmuştur. Bu bağlamda en anlamlı mevsimsellik 2. ve 3. kromozomların ucunda bulunan ve en geniş aralığa sahip bölgelerde meydana gelmiştir.

Abstract:
In case of heterozygous chromosomal inversions, since the recombinant gametes cannot survive only the ancestral gametes can survive. In the presence of inversions inherited as a haplotype, they form adaptive clusters by reducing the recombination frequency for that region. Since it is not possible to rearrange the genome by recombination in the region where the inversion takes place, while inversions may cause a significant decrease in the recombination frequency in this region, they effect the recombination frequency elsewhere in the genome. In addition to inversions, environmental changes, especially stress factors such as heat, cold, starvation and desiccation, are known to affect the recombination frequency. Although there is strong evidence that the variations seen in recombination are adaptive, recombination has a very important place in adaptation to changing environmental conditions. 
Within the scope of this study, the effect of In(3R)Payne, In(2L)t, In(3R)K, and In(3L)P inversions on the recombination frequency and whether this effect had a pattern depending on the season were examined by using inbred lines collected from Yeşilöz district of Ankara at different times. Additionally, the effect of desiccation stress on recombination frequency was investigated. According to the results obtained, In(3R)Payne inversion affects the recombination frequency in both chromosome 3, which is involved in, and chromosome 2 in a statistically significant way; It has been determined that In(2L)t inversion also affects, in a statistically significant way, the recombination frequency in chromosome 2 which is involved in. Although the total recombinations occurring in chromosomes do not show seasonal variation, it has been found that certain points on the chromosome vary in recombination frequency depending on the season. In this context, the most significant seasonality occurred in the regions with the largest interval, located at the ends of the 2nd and 3rd chromosomes.