Halk eğitimi merkezlerince yürütülen yetişkinler okuma-yazma öğretimi ve temel eğitim programının etkililiğinin öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi
Evaluating the activity of adult literacy instruction and basic education program which is carried out by the center of public education according to teachers? opinion
Yazar: OSMAN GÜRGENÇ
Danışman: PROF. DR. SEFER ADA
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Halk Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Halk eğitim merkezleri = Public education centres ; Halk eğitimi = Public education ; Okuma-yazma öğretimi = Reading-writing instruction ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Yetişkin eğitimi = Adult education ; Yetişkinler = Adults ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu araştırma 2009?2010 eğitim-öğretim yılında Halk Eğitimi Merkezlerince sürdürülen Yetişkinler Okuma-Yazma Öğretimi ve Temel Eğitim Programı'nın (I. kademe) etkililiğini, öğretmen görüşlerinden yararlanarak değerlendirmek için yapılan betimsel nitelikli bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini, İstanbul Halk Eğitimi Merkezlerince yürütülen, Yetişkinler Okuma-Yazma Öğretimi ve Temel Eğitim Programı'nı (I. kademe) uygulayan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise İstanbul'un değişik ilçelerinden seçilmiş 18 Halk Eğitimi Merkezinde I. Kademe Okuma-Yazma Öğretimi Programını uygulayan sınıf öğretmenlerinden oluşmaktadır. Uygulamaya 119 sınıf öğretmeni katılmıştır.Bu araştırmada Öğretmen Kişisel Bilgi Formu (ÖKBF) ve Yetişkinler Okuma-Yazma Öğretimi ve Temel Eğitim Programı (I. kademe) Değerlendirme Anketi'nden yararlanılmıştır. Her iki ölçme aracı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü'nce hazırlanan I. Kademe Okuma-Yazma Öğretimi Programı temel alınarak araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Veri toplama aracı 2 bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde on altı maddeden oluşan öğretmenlerin kişisel bilgilerine ait değişkenler yer almış, ikinci bölümde ise Yetişkinler Okuma-Yazma Öğretimi ve Temel Eğitim Programına (I. kademe) ilişkin "Yöntem, Kazanım, İçerik, Değerlendirme ve Uygulamada Karşılaşılan Güçlükler" boyutları ile ilgili ?Tamamen Katılıyorum?, ?Katılıyorum?, ?Kararsızım?, ?Katılmıyorum? ve ?Hiç Katılmıyorum? seçeneklerinden oluşan 60 maddelik program değerlendirme (5'li likert) anketine yer verilmiştir. Dolaysıyla öğretmenler için hazırlanan, öğretmen kişisel bilgi formu ve program değerlendirme anketi toplam 76 maddeden oluşmuştur.Araştırmada, verilerin çözümlenmesi amacıyla, Aritmetik ortalama, Standart sapma, Frekans ve yüzde, t-Testi, ANOVA analizi istatistiksel teknikler kullanılmıştır. Her birinin kullanıldığı yerler ilgili bulgular kısmında açıklanmıştır.Araştırmanın sonunda, öğretmenlerin genel itibariyle program ile ilgili ifadeleri olumlu buldukları görülmüştür. Ancak Programın karşılaşılan güçlükler boyutuyla ilgili yetişkinlerin, önceden edindikleri yanlış öğrenmelerin okuma-yazma sürecini olumsuz etkilediği, uygulamada seslerin birbirleriyle karıştırılma sorunu olduğu, yetişkinlerin, okuduklarını anlama konusunda sorunlar yaşadığı, ses temelli cümle yöntemine göre hazırlanan kitaplardaki görsellerin ve etkinliklerin yeterli düzeyde olmadığı, Türkçenin hece yapısına uygun olmayan islenişlerin (el-e, ar-a) yer aldığı, kursiyerlerin, açık heceleri okumakta zorlandıkları (-ka, -le, -no gibi), kapalı heceye ses getirilerek oluşturulan sözcükleri okurken yanlış heceleme yaptıkları (el-e, ar-a), kapalı heceden sonra açık hece elde etme aşamasında hece bölmede güçlük çektikleri (el,e-le vb.) sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca okuma-yazma ile ilgili yetişkin eğitimi almış uzman öğretmenler ya da müfettişlerin danışmanlık görevi yapmaları gerektiği, okuma-yazma eğitimini verecek sınıf öğretmenlerin, yetişkin eğitimi ve yetişkinlere okuma-yazma konusunda seminer, kurs veya hizmet içi eğitim almaları gerektiği, yetişkinler okuma-yazma öğretimi ve temel eğitim programının ise süresinin yeterli olmadığına ilişkin bulgular elde edilmiştir. Bu çalışmanın bu sorunların giderilmesine yönelik bazı öneriler getirilmeye çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Yetişkin, yetişkin eğitimi, halk eğitimi, okur-yazar, okumaz-yazmaz, gizli okumaz-yazmaz

Abstract:
This research is a descriptive study that has been done by getting benefit from the teachers? opinion to evaluate the activity of Adult Literacy Instruction and Basic Education Program (1. stage) which is carried out by the Center of Public Education in 2009-2010 academic year. The scope of the study, conducted by the Istanbul Center of Public Education (1. stage), consisted of homeroom teachers, who apply the Adult Literacy Instruction and Basic Education Program. The samples also consisted of the homeroom teachers who apply the First Stage Literacy Instruction Program in eighteen Center of Public Education have been selected from Istanbul?s various districts. 119 teachers participated in application.In this study, Teachers? Personal Information Form (ÖKBF) and Adult Literacy and Basic Education Training Program (1. stage) Evaluation Survey were used. Both measurement instruments, which were prepared by General Directorate of Apprenticeship Training and Mass Education, were developed by the researcher based on the first Stage Literacy Instruction Program. Instrument of data collection consisted of two parts. In the first section, there are sixteen items comprising the teachers? personal information belonging to the variables, in the second part there is a program evaluation survey that consisted of 60 items and options ?Completely Agree, Agree, Neither Agree Nor Disagree, Disagree, Completely Disagree? concerning the aspect s of ?Method, Outcome, Content, Evaluation and Practice Difficulties? related to Adult Literacy Instruction and Basic Education Program (1. Stage). Therefore teacher personal information form and program evaluation survey, prepared for teachers, was consisted of 76 items.In the research, with the purpose of the data analysis, arithmetic average, frequency and percentage, t-test, ANOVA analysis, statistical techniques have been used. Each of the application areas is described in the findings.At the end of the research, teachers? positive statements about the overall program have been seen. However, related to difficulties of the program it has been concluded that adults are negatively influenced in the learning process by their false learning that acquired earlier, there is a sound confusion problem in practice, adults have problems about reading comprehension, visuals and activities in books, which are prepared based on sound-based sentence method, are not adequate, there are some usages (el-e, ar-a) doesn?t fit the Turkish syllable structure, participants have difficulties to pronounce open syllable (-ka, -le, -no), they make mistakes reading words, derived by close syllable (el-e, ar-a), they have difficulties of syllable division in the stage of creating open syllable after close syllable. Moreover findings have obtained related to necessity of consulting by the specialist teachers, who has got adult literacy education, or inspectors, the necessity of training in adult education and seminars, course or in-service training about the adult literacy for the homeroom teacher who gives the literacy education, the period of the adult literacy instruction and basic education program is not sufficient. This study has aimed to address some of these problems, have been given to suggestion.Keywords: adult, adult education, public education, literate, illiterate, hidden illiterate.