Türkiye'de ekolojik iktisat üzerine bir araştırma
A research on ecological economics in Turkey
Yazar: SELMA KOCAKUŞAK
Danışman: DOÇ. DR. BURCU BERKE
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekoloji = Ecology ; Ekolojik ayak izi = Ecological footprint ; Ekolojik ekonomi = Ecological economics ; Ekonomi = Economy ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Zaman serileri = Time series ; Çevre ekonomisi = Environmental economics ; Çevresel Kuznets Eğrisi = Environmental Kuznets Curve

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, "ekolojik ekonomi" ile ilgili kapsamlı bir literatür araştırmasının ardından Türkiye için zaman serisi yöntemlerini kullanarak ampirik bir araştırma yapmaktır. Kavramsal olarak, "çevre" kavramının temeli insan iken "doğa" ise "ekoloji" kavramının merkezindedir. Doğa, sermaye birikiminin bir aracı olup kapitalist için bir değişim değeri ve işçi sınıfı için kullanım değeri demektir. Marksist görüş, devletin daima sınıf çatışmalarından doğduğunu ve burjuva sınıfının avantajına uygun faaliyetler yarattığını savunur. Kısacası, devlet, kapitalist bir toplumda işçi sınıfını dizginleyerek burjuvaziyi koruma görevini üstlenir. Bu bağlamda temel amaç, ekolojik sorunların bir sonucu olarak olası sermaye birikiminin yavaşlamasını veya durmasını önlemektir.

Sürdürülebilir kalkınma, "gelecek nesillerin ihtiyaçlarından ödün vermeden bugünün neslinin ihtiyaçlarını karşılamak" anlamına gelir. Bunun için doğal kaynakları rasyonel olarak kullanarak gelecek nesillere uygun ekolojik bir ortam sağlanmalıdır. Bu nedenle, sürdürülebilir kalkınma kavramı sürdürülebilir ekoloji ile uyumludur. Öte yandan, ekolojik ayak izi kavramı, insan ve doğa arasındaki ilişkiyi inceleyerek, doğal kaynaklar üzerindeki baskının büyüklüğünü ve bu baskıya neden olan faktörleri belirler. Ekolojik ayak izi arttıkça, doğal kaynakların tüketildiğini ve ekonomik faaliyetin sürdürülemeyeceğini gösterir. Yeşil ekonomi sürdürülebilir kalkınma ile ilgili olsa da, kapitalist üretimde veya toplumda küçülme her zaman mümkün görünmemektedir. Kısaca, küçülme GSYİH'daki daralmanın sosyal olarak sürdürülebilir bir durumda olmasıdır. Son olarak, Çevresel Kuznets eğrisi ekonomik büyüme arttıkça çevresel bozulmanın belirli bir eşiğe çıkacağını ve azalacağını ifade etmektedir.

Bu çalışmada, iktisat okullarında "ekoloji" nin önemi, özellikle tarihsel süreçte Marksist eksenli ekolojik iktisat teorileri tartışılmaktadır. Ayrıca, ekolojik iktisatta sürdürülebilirlik, yeşil iktisat, ekolojik ayak izi, küçülme tartışmaları ve Çevresel Kuznets eğrisi hipotezi gibi kavramlar incelenmekte; ve Türkiye üzerine 1960-2015 dönemi için VAR yöntemiyle Çevresel Kuznets eğrisi test edilerek bu eğrinin geçerli olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Ekolojik İktisat, Sürdürülebilirlik, Ekolojik Ayakizi, Küçülme, Çevresel Kuznets Eğrisi, Zaman Serisi Metodları, Türkiye

Abstract:
The main objective of this study is to make an empirical research using time series methods for Turkey, after a comprehensive literature survey conducted relating to "ecological economics. Conceptually, while the basis of the concept of "environment" is human, "nature" is at the center of the concept of "ecology". Nature is an instrument of capital accumulation, it is an exchange value for the capitalist, and use value for the working class. The marxist view advocates that the state has always been born of class conflicts and that there are activities in line with the advantage of the bourgeouis class. Briefly, the state takes over the task of protecting the bourgeoisie by reining the working class in a capitalist society. In this context, the main purpose is to prevent the slowing or stopping of possible capital accumulation as a result of ecological problems. 

Sustainable development means "meeting the needs of today's generation without compromising the needs of future generations". For this, an ecological environment suitable for future generations should be provided by using the natural resources rationally. Therefore, the concept of sustainable development is compatible with sustainable ecology. On the other hand, the concept of ecological footprint, by examining the relationship between human and nature, determines the magnitude of the pressure on natural resources and what factors cause this pressure. As the ecological footprint increases, it indicates that natural resources are consumed and economic activity cannot be sustained. While the green economy is concerned with sustainable development, degrowth does not always seem possible in capitalist production or society, where production and thus growth is required. In short, degrowing is making GDP shrinkage a socially sustainable state. Finally, environmental Kuznets curve says that as economic growth increases, environmental degradation will increase to a certain threshold and them decrease. 

In this study, the importance of "ecology" in economics schools will be discussed, especially in Marxist axis ecological economic theories in the historical process. In addition, sustainability in ecological economics, green economics, ecological footprint, degrowth debate and environmental Kuznets curve concept examined in detail; and environmental Kuznets curve is tested on Turkey for the period 1960-2015 by using VAR method. It was concluded that the curve is not valid.

Key Words: Ecological Economics, Sustainability, Ecological Footprint, Degrowth, Environmental Kuznets Curve, Time Series Methods, Turkey