Türkiye'de metal işkolunda yer alan otomotiv sektöründe 2000 yılı sonrası gerçekleşen işçi direnişlerinin değerlendirilmesi: Bursa Oyak Renault ve Tofaş direnişleri
Evaluation of the resistance employee happening as of 2000 in the automotive branch of the metal sector in Turkey: The resistance of Bursa oyak Renault and Tofaş
Yazar: GÜLHAN GÜVEN
Danışman: PROF. DR. ELİF YÜKSEL OKTAY
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Sosyal Politika Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Direniş = Resistance ; Metal işkolu = Metal working ; Otomotiv sektörü = Automotive sector ; Renault = Renault ; Sendikalar = Unions ; Sosyal hareketler = Social movements ; TOFAŞ = Turkish Automotive Factory Inc ; İşçi hareketleri = Workers movements

Özet:
Genel olarak işçilerin; ekonomik, sosyal hak ve çıkarlarını korumak amacıyla geçici bir süre topluca iş bırakma durumu olarak tanımlanan grev; işçi sınıfının içinde bulunduğu olumsuz çalışma koşullarının değiştirilmesi ya da bazı talep ve şartlarının işverence yerine getirilmesi için işverene karşı uyguladıkları bir baskı aracıdır. Dünya'da işçi kesiminin işverene karşı haklarını korumak amacıyla grev yapma hakkının, yasalarca güvence altına alınmasının ikinci dünya savaşı sonrası olduğu görülmektedir. Ancak; ülkemizde ise işçi kesimine grev hakkının uzun bir süre tanınmadığı ve nihayetinde 1961 Anayasası ile birlikte, 275 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu'nu düzenlenerek; işçilere, grev hakkının tanındığı görülmektedir. Grev hakkının düzenlemesi ile ülkemizde işçi hareketleri de yaygınlaşmaya başlamıştır. Özellikle; gerek ihracat gerekse istihdam açısından ülke ekonomisinde önemli bir konuma sahip olan metal sektöründe, işçi eylemleri artmaya başlamış ve 1970'li yıllarda işçi ve işveren arasında yoğun mücadeleler yaşanmıştır. İşçi tarihi açısından önemli grev hareketliliklerine ev sahipliği yapmış olan bu sektörde, en son 2015 yılında Bursa OYAK Renault ve Tofaş fabrikalarında, grev olarak bilinen ancak; gerçekte grev değil de bir "işçi direnişi" baş göstermiştir.

Bu çalışmada da 2015 yılında Bursa OYAK Renault ve Tofaş fabrikalarında meydana gelen işçi direnişi ele alınarak; bu direnişin, hem ülke ekonomisi üzerindeki hem de işçiler üzerindeki etkilerini değerlendirmek amaçlanmıştır. 
Araştırmanın birinci ve ikinci bölümünde, literatür taraması yapılarak, birinci bölümde, grev kavramı, grev türleri ve grev hakkının gelişimi hakkında kısa bir bilgi verilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde ise imalat sanayi içerisinde metal işkolunun yeri incelenerek çalışma ilişkileri hakkında bilgilere yer verilmiş ve 2000 yılı sonrasında metal işkolunda görülen grev ve eylemler incelenmiş ve eylemlerin genel etkilerinden bahsedilmiştir. 

Araştırmanın üçüncü bölümü olan uygulamalı kısmında mülakat tekniği ile sendika ve işçilerle yapılan görüşmeler ışığında yaşanan direnişin nedenleri ve sonuçları ile ilgili bilgilere yer verilerek durum analizi yapılmıştır.
Anahtarkelimeler: Grev, Metal İşkolu, OYAK Renault, Tofaş

Abstract:
In general, a strike is defined as the temporary en masse work stoppage by employees for the purpose of protecting their economic and social rights; and is a means of pressure applied by the working class on the employers in order to change negative working conditions or to have some demands and conditions covered by the employers. In the world, the right to go on strike for the purpose of protecting the rights of the working class was secured by laws as of the Second World War. However, the right to go strike was not given to the working class for a long time in our country, and eventually it was given with the Constitution of 1961 by regulating the Collective Labor Agreement, Strike and Lock-out Law, 275. With the regulation of the right to go on strike, the employee movements started in our country. Especially in the metal sector, which has an important position in the economy of the country in terms of export and employment, employee activities started to increase; and in 1970s, intense fights were given between employees and employers. In this sector, which has hosted important strike activities in terms of the history of employees, an "employee resistance" started in the year 2015 in Bursa OYAK Renault and Tofaş factories; although it was called as a strike, in actual fact, it was a resistance. In this study, the employee resistance that occurred in 2015 in Bursa OYAK Renault and Tofaş factories has been dealt with; and the effects of this resistance on the economy of the country and on the employees have been assessed. 

In the first part of the study, a literature review has been made, and brief information has been provided on the concept "strike", the types of it, and the development of the right to go on strike. In the second part, the position of the metal sector in the manufacturing industry has been investigated, information has been provided on the work relations; the strikes and activities that occurred in the metal sector as of 2000 have been examined, and general effects of these activities have been mentioned.  

In the applicable part, which is the third part of the study, a situation analysis has been made by providing information on the causes and effects of the resistance in the light of the interviews made with the syndicates and employees by applying the Interview Technique.

Keywords:Strike, Metal Sector, OYAK Renault, Tofaş