Tarımsal sigortalarda kıymet takdiri ve Türkiye'deki uygulamaların değerlendirilmesi üzerine bir araştırma /
Yazar: HARUN TANRIVERMİŞ
Danışman: PROF. DR. ZİYA GÖKALP
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1993
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Tarım ekonomisi = Agricultural economy ; Tarım sigortası = Agricultural insurance

Özet:
Bu çalışmada genel olarak tarımsal sigortanın çeşit li aşamalarında kullanılan kıymet takdiri ilke ve yöntemleri araştırılmış ve bu kapsamda Türkiye'deki uygulamalar hem tarımsal sigortacılık ve hem de kıymet takdiri kriterlerinin kullanımı yönünden analiz edilmiştir. Dünyada tarım sigortalarının başarılı olarak yürütüldüğü bazı ülkelerdeki uygulamalar ve kullanılan kıymet takdiri yöntemleri öncelikle incelenmiştir. Türkiye'deki uygulamaların değerlendirilmesinde. Sigorta faaliyeti hakkında raporlar, sigorta şirketlerinin tarım sigortası müdürlüklerinin kayıtları, tarım sigortası île ilgili bilirkişi raporları incelenmiş ve ayrıca sigorta şirketlerinde çalışan teknik elemanlar ile görüşülerek uygulamadaki çeşitli sorunlar belirlenmiş ve çözüm yolları tartışılmıştır. Çalışmada incelenen kıymet takdiri ilke ve yöntemlerinin Şikemiz koşullarında uygulanabilirliği ve sigortacı ile üretici arasındaki ilişkiler gözlemlenmiş ve üreticilerin sigorta ile ilgili izlenimleri örnek olaylar çevresinde incelenmiştir. Tarım sigortalarında; tarife fiyatları, sigorta bedeli, sigorta ücreti ve hasar oranlarının belirlenmesi ve tazminat miktarının hesaplanmasında kıymet takdiri yöntemleri kulanılmaktadır. Bu işlemlerden en güç ve en önemli olanı ise ürün, hayvan bina, alet ve makinalarda sigortalı risklerin oluşturduğu hasarın belirlenmesidir. Tarım sigortalarında hasar oranlarının belirlenmesinde; pazar fiyatı, maliyet fiyatı, ikame fiyatı veya yeniden üretim maliyeti yöntemleri yaygın olarak kullanılmaktadır.Ill Türkiye'de tarımsal sigorta uygulaması henüz gelişme sürecindedir. Ekili alanların % 1.8' i, sığır varlığının % 0.5' i, cam sera varlığının % 3-4' ü ve plastik sera var lığının ise % 2-3' ü sigortalanabilmiştir. Tarımsal yapıların yangın sigortaları, tarım alet ve makinaları sigortaları ve tarım ürünleri taşıma sigortaları oldukça yeni uygulama alanı bulabilmiştir. Tarım sigortalarında hasar tespitinde kullanılan yöntemler ve yapılan değerlendirmeler de bazı önemli sorunlar vardır. Doğru ve objektif hasar tespiti yapacak eksper sayısının yetersizliği, kıymet takdiri yöntemlerinin yeterince bilinmemesi ve uygulanmaması, tarımsal sigorta tekniği ile ilgili araş tırmaların yetersizliği, sigortanın çeşitli aşamalarında kullanılan sayısal verilerin yetersizliği, sigorta genel koşullarının kapsamının yetersizliği vb. teknik, yasal ve kurumsal sorunların tarım sigortalarının geliştirilebilemesi için öncelikle çözümlenmesi gereklidir. ANAHTAR KELİMELER: Tarımsal sigorta, kıymet takdiri, tarımsal riskler, ön bilgi formu ve sigorta poliçesi, sigorta bedeli, eksper, hasar oranı, eksik ve aşkın sigorta, tazminat, sovtaj, muafiyet.

Abstract:
In this research,' appraisal principles and methods which are used in various steps of agricultural insurance, were determined and under this cope both agricultural insurance applications and appraisal principles that are applied in Turkey were analysed. First of all, appraisal principles that are applied and applications in some countries in which agricultural insurance is carried out successfully were examined. In the evaluation process of application in Turkey, this research examines insurance reports, registrations of agricultural head offices of some insurance companies and expert reports; also disjcuses the solution ways of the problems. This study has notes down compatibility of appraisal principles and methods to conditions prevailing in Turkey; analyses impressions of farmers, concerning insurance within framework of sample cases; comments on observations on reletionship between the insurer and the insured. In agricultural insurance, appraisal principles is used to determine premium rate, amount of insurance, insurance premium, loss rate when in case of damage and calculation of the amount of indemnity. In these proces ses, the most difficult and important one is to determine the loss rate in crop, livestock, building, tools and machinery insurances. In agricultural insurance, market price, cost price, reproduction price or replacement price are used in order to determine the loss rate. Agricultural insurance in Turkey is developing process. In Turkey, 1.8 per cent of cultivated area, 0.5 per cent of cattle population, 3-4 per cent of glass greenhouse and 2-3 per cent of plastic greenhouse wereinsured last. year. Insurance against fire, tools and machinery, buildings and crop transportion recently have come into a new application area in Turkey. There are some important problems concerning the methods and evaluations used m determinating the extent of damage. There are some T"egfl; technical and organizational problems which are inefficient adjusters, insufficient knowledge of appraisal principles and their applications, poor research about agricultural insurance techniques, inadequate statictics and poor general insurance policy conditions. The solution of these problems is of primary importance for the development of agricultural insurance.KEY WORDS: Agricultural insurance, appraisal, agricul tural risks, proposal form and insurance policy, amount of insurance, expert, loss rate, under and over insurance, indemnity, value of residue (salvage value), franchise.