Talas ve çevresinin tarihi coğrafyası (VI.-X. yüzyıllar)
Historical geography of talas and its surroundings (VI.- X.centuries)
Yazar: CENGİZ DEMİR
Danışman: PROF. DR. NEZAHAT CEYLAN
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Coğrafya = Geography ; Tarih = History

Özet:
Bu tez, VI. ve X. yüzyıllar arasında Kırgızistan'ın önemli bir bölgesi olan Talas'ın tarihi
çevresini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Araştırma nitel bir yaklaşımla yürütüldü
ve tarama modeli kullanıldı. Ulusal ve uluslararası düzeydeki tezler ve akademik
makaleler ile kaynak kitaplar üzerinde yoğunlaşıldı. Veri toplama sürecinde doküman
analizi tercih edildi ve toplanan verilerin içerik analizi yapıldı.
Çalışmanın temel amacı, Talas ve çevresinin tarihi coğrafyasını çeşitli açılardan ele
alarak, bölgenin belirtilen zaman aralığındaki tarihsel sürecini kapsamlı bir şekilde
incelemektir. Bölgenin geçmişi, jeopolitik konumu, iklim koşulları, doğal kaynaklar,
yerleşim düzeni, demografik yapı ve ekonomik faaliyetler gibi faktörler tarafından
şekillendirilir. Talas'ın tarihi ve kültürel önemini daha iyi anlamak ve bölgenin tarihsel
evrimini daha geniş bir bakış açısıyla incelemek amacıyla bu araştırma yapılmıştır.
Tezin Giriş bölümünde, çalışmanın amacı ve kapsamı belirtilmiştir. I. Bölümde, Talas'ın
coğrafi yapısı ele alınmış, coğrafi konumu, iklimi, bitki örtüsü, yeryüzü şekilleri,
akarsular göller ve önemli şehirleri gibi faktörler incelenmiştir. II. Bölümde, Talas ve
çevresinin tarihi coğrafyası VI. ile X. yüzyıllar arasında incelenmiştir. Bu dönemde
bölgenin geçirdiği dönüşümler ve önemli devletlerin egemenliği ele alınmıştır. III.
Bölümde ise, Talas bölgesinin arkeolojik buluntuları detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Bu
bölümde, mezarlıklar, türbeler, yazıtlar ve kaya tasvirleri gibi önemli unsurlar ele
alınmıştır.
Sonuç olarak, Talas ve yakın çevresinin tarihi coğrafyasına ilişkin mevcut bilgileri
artırmak ve bu önemli bölgenin tarihini daha kapsamlı bir şekilde değerlendirmek bu tez
çalışmasının amacı olmuştur. Yapılan araştırma, bölgenin jeopolitik konumunun
önemini, iklim şartlarını, doğal kaynaklarını, eski yerleşimleri, değişen demografik
yapısını ve çeşitli faktörlerini tarihsel süreçler içinde nasıl değiştiğini anlamak için bir
çaba sarf etmiştir. Elde edilen bulgular, Talas'ın Türk ve dünya tarihindeki önemini
vurgularken, bölgenin kültürel ve sosyal yapısının karmaşıklığını ve çeşitliliğini ortaya
koymaktadır.
Bu çalışmanın sonuçları, Talas ve çevresinin tarihî mirasının daha iyi anlaşılması için
çaba sarfederken, gelecek araştırmalar için de örnek olmaktadır. Talas'ın tarihsel ve
kültürel zenginlikleri, Türk tarihine önemli katkılarda bulunmakta ve bu bölgenin daha
fazla akademik ilgiyi hak ettiğini göstermektedir

Abstract:
This thesis comprehensively examines the historical landscape of Talas, a significant
region of Kyrgyzstan, between the 6th and 10th centuries. The research was conducted
using a qualitative approach and employed a scanning model. The sample group consisted
of national and international theses and academic articles. Document analysis was
preferred as the method of data collection, and the collected data were analyzed using
content analysis.
By considering various aspects of Talas and its surrounding historical geography, the
primary objective of this study is to thoroughly investigate the region's historical
development. The past of the region is shaped by factors such as its geopolitical position,
climatic conditions, natural resources, settlement patterns, demographic structure, and
economic activities. This research was undertaken to better understand the historical and
cultural significance of Talas and to examine the region's historical evolution from a
broader perspective.
In the Introduction section of the thesis, the purpose and scope of the study are outlined.
In the first chapter, the geographical structure of Talas was discussed and factors such as
its geographical location, climate, vegetation, landforms, rivers, lakes and cities were
examined. In chapter II, the historical geography of Talas and its surroundings between
the VI and X centuries was examined. The transformations that the region underwent
during this period and the sovereignty of important states are discussed. In chapter III, the
archaeological findings of the Talas region are explained in detail. In this section,
important elements such as cemeteries, mausoleums, inscriptions and rock depictions are
discussed.
In conclusion, the aim of this thesis was to enhance existing knowledge of the historical
geography of Talas and to evaluate the region's history more comprehensively. The
research endeavored to understand how various factors, including the region's
geopolitical position, climatic conditions, natural resources, settlement patterns,
demographic structure, and economic activities, influenced its historical development.
The findings emphasize the significance of Talas in Turkish and world history, illustrating
the complexity and diversity of the region's cultural and social structure. The results of
this study provide a foundation for better understanding the historical heritage of Talas
and serve as a guide for future research. The historical and cultural richness of Talas
contributes significantly to Turkish history, highlighting the region's deserving of further
academic attention.