Eğitim alanlarının çocukların mekân algısı ve yaratıcılığı üzerindeki etkisi
Influence of school environment on children's environmental perception and creativity
Yazar: GÜLNUR ÇEVİKAYAK
Danışman: PROF. DR. EBRU ÇUBUKÇU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Fiziksel çevrenin (konut çevresi, okul ve parklar vb.)  çocukların mekâna yönelik bilgi, duygu, davranış ve yaratıcı düşünce performansını nasıl etkilediğinin, bu mekânları nasıl algıladıklarının ve nasıl dönüştürdüklerinin irdelenmesi tasarım disiplini ve yaşam kalitesini arttıran mekânların tasarlanması için önemli bir araştırma konusudur. Bu araştırma çocukların eğitim alanlarına dair bilişsel, duygusal ve davranışsal deneyimleri ile yaratıcı düşünceleri arasındaki olası ilişkilerin belirlenmesine yönelik özgün bir yöntem geliştirmeyi amaçlamıştır. 9-11 yaş aralığındaki 62 öğrenci ile dört okul alanında gerçekleştirilen çalışmanın ilk aşamasında, katılımcılar belirli bir süre içerisinde mevcut okul alanı ve çevresini, sonrasında ise hayal ettikleri okul alanını yazarak ya da çizerek ifade etmişlerdir. İkinci aşamada her katılımcı ile duygusal ve davranışsal deneyimlerine yönelik sözlü görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler, öncelikle çocukların mekâna yönelik deneyimlerinde hangi ifade tekniklerini kullandıklarına göre, mekânsal algıları ile yaratıcı düşünce performansları arasındaki ilişki ise mekânsal farkındalık, mekâna yönelik duygu-davranışlar ve hayal edilen okul alanının özellikleri üzerinden incelenmiştir. Sonuçlar, katılımcıların mekânsal farkındalıkları ve yaratıcı düşünme performansları arasında doğrudan bir ilişki olmadığını, ancak eğitim, sosyo-kültürel çevre ve bireysel özelliklerin yanında mekânın da yaratıcılık ile dolaylı bir etkileşimde olduğunu, ayrıca eğitim alanlarının mekânsal organizasyonunun çocukların mekâna dair bilgi, duygu ve davranışlarını şekillendirdiğini göstermiştir. Bu çalışmadan elde edilen bulgular, eğitim müfredatı ve sosyal çevre kadar mekânın biçimsel özelliklerinin de çocukların bilişsel gelişimini ve yaratıcı düşünme eğilimini etkilediğine işaret etmektedir. Çocukların mekânsal farkındalığı, duygu, davranış ve yaratıcı düşünce performansının ölçülmesine yönelik geliştirilen özgün ve yenilikçi yöntem bu alanda yapılacak sonraki çalışmalara öncü olabilecektir.

Abstract:
Chidren's physical environments (housing environment, schools and parks, etc.) affect the performance of children's cognition, emotion, behavior and creative thinking about the space and it is an important research topic to examine how children perceive and transform these spaces. This research aimed to develop a unique method to identify possible relationships between children's cognitive, emotional and behavioral experiences, and their creative thoughts about their school grounds. In the first phase of the study, which was carried out in four schools with 62 students aged 9-11 years, the participants expressed their existing and imagined school ground and its environment by writing or drawing in a certain period. In the second phase, the participants were interviewed for their emotional and behavioral experiences. The data was firstly evaluated considering the expressive techniques children use in their experiences, then the relationship between spatial perceptions and creative thinking performances was examined with respect to spatial awareness, emotion-behavior towards the space and the characteristics of the imagined school area. The results show that there is no direct relationship between the participants' spatial awareness and creative thinking performances, but suggests that the space interacts with creativity like other externalities (education, socio-cultural environment, and individual characteristics). Moreover, the spatial organization of educational spaces shape the cognition, emotion, and behavior of children. The findings indicate that formal characteristics of space as well as educational curriculum and social environment affect children's cognitive development and creative thinking tendency. The original and innovative method for measuring the spatial awareness, emotion, behavior and creative thinking performance of children can be a pioneer for subsequent studies in this area.