İstanbul'da Özel bir Tıp merkezinin beslenme ve diyet polikliniğine başvuran yetişkin bireylerin probiyotik besinler hakkında bilgi düzeyleri ve tüketim durumlarının belirlenmesi
Determination of the knowledge levels and consumption status about probiotic foods of adult individuals applying to the nutrition and diet polyclinic of A private medical center in İstanbul
Yazar: İLKNUR AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA GÜLSÜNOĞLU KONUŞKAN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bilgisi = Nutrition knowledge ; Gıda tüketimi = Food consumption ; Probiyotikler = Probiotics ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Probiyotik besinler, genel sağlığın korunması ve geliştirilmesini sağlayan, bağırsak mikroflorasını koruyan yararlı canlı mikroorganizmaları içeren fermente besinlerdir. Fonksiyonel besinlerin önemli bir bölümünü oluşturan probiyotik besinlerin faydalarına yönelik çalışmalar çoğunlukta iken probiyotik besinler hakkında bilgi düzeyleri ve tüketim durumlarını saptamaya yönelik çalışmaların sayısı sınırlıdır. Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu tez çalışmasında İstanbul ilindeki özel bir tıp merkezinin beslenme ve diyet polikliniğine başvuran 25-55 yaş arasındaki 91'i kadın, 69'u erkek olmak üzere toplam 160 yetişkin bireyin probiyotik besinler hakkındaki bilgi düzeyleri, bilinçleri ve tüketim durumlarını saptamak amaçlanmıştır. Çalışmaya katılım gönüllülük esasına dayanarak yüz yüze anket yöntemi ile yapılmıştır. Katılımcılara 21 soruluk anket formu Aralık 2021-Ocak 2022 tarihleri arasında uygulanmıştır. Anket formunda katılımcıları tanıtan genel bilgiler ve probiyotik teriminin bilinirlik düzeyi, probiyotik mikroorganizmaların bilinirliği, probiyotik besinlerden hangilerini ne sıklıkla tükettiği, probiyotik besinleri tüketme ya da tüketmeme nedenleri, probiyotik besinleri duydukları kaynaklar, katımcılarda probiyotiklerin fayda sağladığı hastalıkların neler olduğu, probiyotik gıda takviyesi kullanıp kullanmama durumuna dair bilgiler sorgulanmıştır. Elde edilen verilerin değerlendirilmesi için SPSS 22.0 veri analiz programı kullanılmıştır. Niteliksel verilerin sonuçları %95, %99 güven aralığında; p<0,05, p<0,01 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda katılımcıların %55,63'ü probiyotik terimini bildiğini belirtmiştir. Katılımcıların %89,38'i probiyotik besin tükettiğini ifade etmiştir. Katılımcıların %61,54'ü sindirim sistemine yarar sağladığını düşündüklerini belirtmişlerdir. Probiyotik besinlerin tüketilmeme nedeni olarak katılımcıların %35,29'u probiyotik besinlerin tadını beğenmediklerini, %35,29'u da gerek duymadığını belirtmişlerdir.  Probiyotik toz ya da kapsül içeren gıda takviyesi kullananlar ise katılımcıların %7,5'i olarak belirlenmiştir. Katılımcıların %88,13'ü probiyotik besinlerin fayda sağladığını düşünmektedir. Katılımcıların %70,21'i probiyotiklerin en çok fayda sağladığı düşünülen hastalığı konstipasyon olarak değerlendirmiştir. Probiyotik ürün tüketim sıklığı ile sindirim sistemi üzerinde yarar görme arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0,05). Böylece probiyotik besin tüketim nedeni sindirim sistemine yarar sağlamak olan hastaların probiyotik ürün tüketim sıklığının yüksek olduğu belirlenmiştir. Probiyotik besinlerden fayda sağladığını düşünme durumu ile probiyotik besin tüketim sıklığı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0,01). Çalışmaya katılan normal ağırlıktaki bireylerin %87,5'i, pre obez bireylerin %88,71'i, obez bireylerin %90,91'inin probiyotik besinleri tükettiği saptanmıştır. Katılımcıların tükettiği probiyotik besinler ile beden kütle indeksi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanamamıştır (p>0,05). En fazla tüketilen probiyotik besin ise probiyotik yoğurt olarak belirlenmiştir. Probiyotik besinlerle ilgili bilgi düzeyi ve tüketimlerinin artması toplum sağlığı için önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Probiyotik, Sağlık, Probiyotik Besin Tüketimi

Abstract:
Probiotic foods are fermented foods that contain beneficial live microorganisms that protect and improve general health and intestinal microflora. While studies on the benefits of probiotic foods, which constitute an important part of functional foods, are in the majority, the number of studies conducted to determine the level of knowledge and consumption status of probiotic foods is limited. In this thesis study, it was aimed to determine the knowledge, awareness and consumption status of 160 adult individuals whom of 91 females and 69 males, aged 25-55 years, who applied to the nutrition and diet outpatient clinic of a private medical center in Istanbul. Participation in the study was conducted on a voluntary basis, with a face-to-face survey method, and a 21-question survey form was applied to the participants between December 2021 and January 2022. In the questionnaire form, general information introducing the participants and the level of awareness of the probiotic term, awareness of probiotic microorganisms, which probiotic foods are consumed and how often, the reasons for consuming or not consuming probiotic foods, the sources they hear about probiotic foods, the diseases that probiotics benefit from in the participants, the status of whether to use probiotic food supplements or not information were questioned. Obtained data were evaluted using SPSS 22.0 data analysis program. The results of the qualitative data were in the 95%, 99% confidence interval; p<0,05, p<0,01 were evaluated at the level of significance. As a result of the study, 55,63% of the participants stated that they knew the term probiotic. The percentage of participants who expressed that they consume probiotic food was 89,38%. The participants stated that probiotics benefit the digestive system was 61,54% and the statement was determined as the most common reason for consumption of probiotic foods. While 35,29% of the participants did not like the taste of probiotic foods, 35,29% stated that they did not need it, and it was determined as the most common reason for not being consumed. The use of food supplements containing probiotic powder or capsules is 7,5% of the participants. Up to 88,13% of the participants believe that probiotic foods are beneficial. 70,21% of the participants stated the disease in which probiotics are thought to be most beneficial was constipation. A statistically significant difference was found between the frequency of consumption of probiotic products and the benefit on the digestive system (p<0.05). Thus, it has been determined that the frequency of consumption of probiotic products is high in patients whose probiotic food consumption is to benefit the digestive system. A statistically significant difference was found between the state of thinking that probiotics are benefit and the frequency of consumption of probiotic foods (p<0.01). It was determined that 87,5% of normal weight individuals, 88,71% of pre-obesity individuals and 90,91% of obese individuals consumed probiotic foods. There was no statistically difference between the probiotic foods consumed by the participants and body mass index (p>0,05). The most consumed probiotic food was determined as probiotic yogurt by the participants. Increasing the level of knowledge and consumption of probiotic foods is important for public health.
Keywords: Probiotic, Health, Probiotic Food Consumption