Tarih öğretiminde öğrencilerin somut kültürel miras farkındalığına ilişkin görüşleri: Bir yerel tarih çalışması
Students' views on tangible cultural heritage awareness in history teaching: A local history study
Yazar: CELALEDDİN BABA
Danışman: DOÇ. DR. AYDIN GÜVEN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı, tarih öğretiminde yerel tarih çalışması ile öğrencilerin somut kültürel miras farkındalığına ilişkin görüşlerinin tespit edilmesidir.
Yöntem: Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu kolay ulaşılabilir durum örneklemesi yöntemi ile 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Trabzon ili Yomra ilçesinde yer alan Fen Lisesinde eğitim gören 10/A sınıfındaki 10 kız ve 18 erkek öğrenci olmak üzere toplam 28 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak; "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" ve "Çalışma Yaprakları" kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler içerik analizi ve doküman incelemesi ile analiz edilmiştir.
Bulgular:  Çalışmada öğrencilerin büyük çoğunluğunun daha önce bir yerel tarih gezisine katılmadıkları tespit edilmiş, bu tür geziye katılan öğrencilerin çoğunun Trabzon Ayasofya Camii'ne ve Atatürk Köşkü'ne gittikleri görülmüştür. Araştırmada öğrencilerin büyük bir kısmı bu tarz gezilere tarihi bilmek için katıldıkları saptanmıştır. Bu gezilerde girdikleri tarihi mekânlarda öğrencilerin çoğunluğunun merak duygusuna kapıldığı belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin büyük bir bölümü somut kültürel miras kavramını geçmişten günümüze ulaşan eserler olarak tarif etmişlerdir. Öğrencilerin çoğuna göre geçmişi bilmek ve geleceği inşa edebilmek için somut kültürel miras eserlerin korunması gerekmektedir. Elde edilen bulgulara göre öğrencilerin ekseriyeti yerel tarih çalışmasıyla tarih dersinin daha öğretici, keyifli, eğlenceli, merak uyandırıcı, keşfettirici ve faydalı olduğunu belirtmişlerdir.
Sonuçlar: Öğrencilerin çevrelerindeki yerel tarih eserlerinden Ayasofya Camii, Gülbahar Hatun Türbesi ve Bedesten gibi eserleri bildikleri tespit edilmiştir. Tarih dersi kapsamında yapılan yerel tarih çalışması ile gerçekleştirilen etkinliklerin öğrenciler tarafından öğretici ve geçmiş ile bugün arasındaki farklılığı yansıtıyor olmasından dolayı beğenildiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin yakın çevrelerinde bulunan somut kültürel miras eserlerine ilişkin bilgi düzeylerinin ve farkındalıklarının arttığı saptanmıştır. Öğrencilerin görüşleri doğrultusunda şehirlerindeki somut kültürel miras eserlerinin korunması noktasında vatandaşlara düşen en önemli görevin bu eserlere zarar vermeme ve bu eserler hakkında bilinçli olma olduğu, eserlerin varlığına yönelik en önemli tehlikenin şehirleşme olduğu ve bu eserlerin günümüze gelinceye kadar da kısmen korunmuş olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: yerel tarih, kültürel miras, somut kültürel miras, tarih eğitimi

Abstract:
Purpose: The aim of the research is to determine the views of students on the awareness of tangible cultural heritage through local history study in history teaching.
Method: The research was conducted with a case study, which is one of the qualitative research methods. The study group of the research consists of a total of 28 students, 10 female and 18 male students in the 10/A class, studying at the Science High School in Yomra district of Trabzon province in the 2023-2024 academic year with the easily accessible case sampling method. "Semi-structured Interview Form" and "Worksheets" were used as data collection tools in the study. The data obtained in the study were analysed by content analysis and document analysis.
Findings: In the study, it was determined that the majority of the students had not participated in a local history trip before, and it was observed that most of the students who participated in such trip went to Trabzon Hagia Sophia Mosque and Atatürk Mansion. In the study, it was determined that the majority of the students participated in such trips to learn the history. It was determined that the majority of the students had a sense of curiosity in the historical places they visited on these trips. In addition, the most of the students defined the concept of tangible cultural heritage as artefacts that have survived from the past to the present. According to most of the students, tangible cultural heritage artefacts should be protected in order to know the history and to build the future. According to the findings obtained, it was determined that with the local history study, the majority of the students found history lessons more instructive, enjoyable, fun, intriguing, exploratory and useful.
Conclusions: It was determined that the students knew the local history artefacts such as Hagia Sophia Mosque, Gülbahar Hatun Tomb and Bedesten. It was concluded that the activities carried out with local history study within the scope of the history lesson process were liked by the students because they were instructive and reflects the difference between past and present. As a result of the research, it was determined that the students' level of knowledge and awareness of the tangible cultural heritage artefacts in their immediate surroundings increased. In line with the opinions of the students, it was concluded that the most important duty of the citizens in terms of protecting the tangible cultural heritage artefacts in their cities is not to damage these artefacts and to be conscious of these artefacts, that the most important threat to the existence of these artefacts is urbanisation and that these artefacts have been partially protected until today.

Keywords: local history, culturel heritage, tangible cultural heritage, history education