Vidian kanal ve çevre anatomik  oluşumların konik ışınlı bilgisayarlı tomografi ile retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation   of vidian canal and surrounding anatomical landmarks by cone beam computed tomography
Yazar: EDA AÇIKGÖZOĞLU
Danışman: PROF. DR. KAAN GÜNDÜZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Anatomi = Anatomy ; Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Ağız = Mouth ; Diş hekimleri = Dentists ; Fossa pterygopalatina = Pterygopalatine fossa ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Sfenoid sinüs = Sphenoid sinus ; Vidian kanal = Vidian canal

Özet:
Amaç: Vidian kanal (VK), pterygopalatin fossa (PPF) ve foramen lacerumu birbirine bağlayan, vidian sinir ve arteri ileten anatomik bir yapıdır. Bu çalışmada popülasyondaki VK lokalizasyonunun konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) ile değerlendirilmesi ve çevre anatomik yapılara göre konumunun, uzunluğunun incelenerek olası varyasyonlarının derecesinin ve sıklığının belirlenmesi amaçlandı.
Materyal metot: Bu çalışmada 230 hastanın (115 kadın, 115 erkek) çeşitli sebeplerle alınmış KIBT görüntüleri incelendi. Koronal ve aksiyal kesitlerde incelenen bu görüntülerde VK uzunluğu, medial pterygoid laminaya (MPL) göre VK'ın konumu, sfenoid kemik içerisindeki VK'nın pnömatizasyon derecesi, PPF derinliği, VK ile  foramen rotundum (FR) ve MPL arasındaki mesafesi, sağ ve sol VK arasındaki mesafe değerlendirildi.
Bulgular: Sfenoid kemik korpusu ve VK ilişkisi 3 tip olarak değerlendirildi . Tip 2; 230 hastada sağ tarafta %72,2 (166 hasta) , sol tarafta %70,4 (162 hasta) oranında görüldü. Medial pterygoid laminaya göre VK pozisyonu medial, aynı hat üzerinde ve lateral olarak kaydedildi. Medial pterygoid laminaya göre VK'nın konumu sağda % 81,7 medialde, solda % 73,5 medialde ölçüldü. Sağ ve sol VK arasındaki mesafenin uzunluğu sırasıyla erkek ve kadın hastalarda 25,23±2,64 mm, 23,28±2,42 mm olarak ölçüldü. Çalışmamızda FR ve VK arası mesafe sağ tarafta 5,12 ± 2,36 mm; sol tarafta ise 5,60 ± 2,35 mm olduğu görüldü. Medial pterygoid lamina ve VK arası mesafe sağ tarafta 9,29 ± 2,58 mm; sol tarafta 9,39 ± 2,70 mm olarak belirlendi. Ptergopalatin fossa derinliği sağ ve sol tarafta sırasıyla 4,97 ± 1,28 mm, 5,07 ± 1,12 mm ölçüldü.
Sonuç: Vidian kanalı  ve anatomik ilişkilerini değerlendirmek için KIBT kullanarak önemli morfometrik özellikleri değerlendirdik. Bu bölgede yapılacak cerrahi işlemler sırasında KIBT görüntülerindeki VK'nın anatomik özellikleri akılda tutulmalıdır.
Anahtar kelimeler: Anatomi; fossa pterygopalatina; konik ışınlı bilgisayarlı tomografi; sfenoid sinüs

Abstract:
Aim: Vidian canal (VC) is an anatomical structure that connects the pterygopalatine fossa and foramen lacerum, transmting vidian nerve and artery.. In this study, it was aimed to determine the VC localization in the population by cone beam computed tomography and to determine the degree and frequency of possible variations by examining its position and length relative to the surrounding anatomical structures.
Material method: In this study, cone beam computed tomography images of 230 patients, 115 female and 115 male, taken for various reasons were analyzed. VC length, the position of the VC relative to the medial pterygoid plate (MPP), the degree of pneumatization of the VC in the sphenoid bone, the depth of the pterygopalatine fossa (PPF), the distance between the right and left VC, distance between VC and foramen rotundum (FR),MPP were evaluated in these images, which were examined in coronal and axial sections.
Result: The relationship between sphenoid bone corpus and VC was evaluated as 3 types. Type 2; It was seen in 72.2% (166 patients) on the right side and 70.4% (162 patients) on the left side in 230 patients. The VC position was recorded medially, on the same line, and laterally relative to the MPP. The position of the VC with respect to the MPP was measured 81.7% medial on the right and 73.5% medial on the left. The length of the distance between the right and left VC was measured as 25.23±2.64 mm and 23.28±2.42 mm in male and female patients, respectively. In our study, the distance between FR and VC was 5.12 ± 2.36 mm on the right side and 5.60 ± 2.35 mm on the left side. The distance between MPP and VC was measured as 9.29 ± 2.58 mm on the right side and 9.39 ± 2.70 mm on the left side. PPF depth was measured as 4.97 ± 1.28 mm and 5.07 ± 1.12 mm on the right and left sides, respectively. 
Conclusion: We evaluated important morphometric features using CBCT to evaluate the VC and its anatomical relationships. Anatomical features of VC in CBCT images should be kept in mind during surgical procedures to be performed in this region.
Keywords: Cone-beam computed tomography; pterygopalatine fossa; sphenoid sinüs