Adana-Yüceören, Urfa-Teleilat ve Sivas-Ziyaretsuyu kazılarından ele geçen helenistik döneme ait arkeolojik buluntuların XRF tekniği ile değerlendirilmesi
XRF technique-based evaluation of the archaelogical findings belonging helenistic epoch acquirred from the excavations of Adana-Yüceören, Urfa-Teleilat and Sivas
Yazar: NURSEDA ERGÜN
Danışman: PROF. DR. PERVİN ARIKAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Bu çalışmada Helenistik Döneme ait dört farklı kazı bölgesinden ele geçen,seramik parçaları XRF (X-ışını floresans) tekniği ile incelendi. Kazılar ARÇED(Arkeolojik ve Çevre Değerleri Araştırma Merkezi) tarafından Adana-Yüceören, Sivas-Ziyaretsuyu, Erzincan-Akmezar ve Urfa-Teleilat bölgelerindeyapıldı. 31 adet çanak-çömlek parçası seramik numunesinin hamurları veastarlarının kalitatif ve kantitatif analizleri yapılarak kimyasal bileşimleriaraştırıldı. Her kazı bölgesinin tahribata izinsiz numunelerinden elde edilenkalitatif sonuçlarına ve tahribata izinli numunelerinden elde edilen kantitatifsonuçlarına, dendogram grafiği ile birlikte hiyerarşik kümelendirme analiziadında özel bir istatistiksel teknik uygulandı. Bu teknik uygulanırken SPSSprogramı kullanıldı. Kazı bölgeleri için ayrı ve numunelerin hepsine topluolarak uygulanan bu yöntemde bazı numunelerin aynı grupta yer almadığıgörüldü.Ayrıca kazı bölgelerinden alınan toplam beş örneğin, x-ışını toz kırınımdifraktometresi ile yapı analizi yapıldı. Bu örneklerde kil minerali olarak illit vekaolinit görülmüştür. Sonuçların arkeolojik bulgularla uyum içinde olduğugözlendi.Bilim Kodu : 205. 2.005Anahtar Kelimeler : X-ışınları floresans analizi, Seramik, Arkeometri,EDXRF spektrometresi, Adana-Yüceören, Sivas-Ziyaretsuyu, Erzincan-Akmezar, Urfa-TeleilatSayfa Adedi : 74Tez Danışmanı : Prof. Dr. Pervin ARIKAN

Abstract:
In this study, the ceramic sherds obtained from four distinct excavation regionsbelonging to Helenistic Epoch have been investigated by XRF(X-rayfluorescence) techniques. The excavations were accomplished by ARÇED(Archaeology Environment Properties Research Center) in the regions ofAdana-Yüceören, Sivas-Ziyaretsuyu, Erzincan-Akmezar and Urfa-Teleilat.Paste and slip of each 31 ceramic sherds were analyzed qualitatively andquantatively depending on permission by allocating its chemical composition.All qualitative and quantative results for destructive and non-destructivesamples from excavation regions are evaluated statistically by HierarchicCluster Analysis and Factor Analysis using computer program entitled SPSS(Statistical Package for the Social Sciences). In this procedure, which wasapplied individually for each excavation region and collectively to all samples, itwas seen that some samples were not contained within the same group.Furthermore, mineral structure of 5 destructive ceramic sherds were obtainedemploying X-ray powder diffractometer. It is resulted as the clay minerals wereillit and kaolinite in dedicated samples. Our results are in good satisfaction withthe archaeological conclusion.Science Code : 205. 2.005Key Words : X-rays fluorescence analysis, Ceramic, EDXRFspectrometer, Adana-Yüceören, Sivas-Ziyaretsuyu,Erzincan-Akmezar, Urfa-Teleilat, ArchaeometryNumber : 74Thesis Advisor : Prof. Dr. Pervin ARIKAN