Arap dilinde semantik gelişim
Semantic development in the Arabic language
Yazar: HADİEH NASİF
Danışman: PROF. DR. KADİR KINAR
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Anlam = Meaning ; Anlam bilim = Semantics ; Arapça = Arabic ; Delalet = Implication ; Kavramlar = Concepts ; Lafız = Listeral

Özet:
Dil insanı diğer yaratıklardan ayıran insana özgü insani bir özellik olup iletişimi sağlamak amacıyla kullanılır. Lafızlar ise çeşitli nedenler ve etkenler sonucunda değişip gelişmektedir. Dil beşerî hayatın kurallarına ve bu hayatta olan değişikliklere göre şekil bulan bir olgu olduğundan sabit ve değişmez değildir. 
Araştırmacılar lafızların değişime uğrayıp yeni anlamlar kazanmasının anlambilimin kapsamı içinde değerlendirmişlerdir. Dolayısıyla lafızların incelenip araştırılarak anlamlarının ne denli değişime uğradığını ortaya çıkmaktadır. Biz de bu bağlamda Arap dilinde anlam değişmesinin nasıl bir süreç olduğu sorusunu sorduk. Anlam değişmesinin kavramsal anlamları, anlambilimdeki gelişimin nedenleri, çeşitleri ve bu gelişimi etkileyen etkenleri ele aldık. Son olarak anlam bilim bağlamındaki anlam kayması ile ilgili olguları ele aldık. 
Bu araştırmada kullanılan yöntem ise betimsel analiz yöntemi olup bu yöntem olguları ele almada gözlem, çözümleme ve tümevarıma dayanır. 
Araştırmada yararlandığımız kaynakların en önemlileri İbn Cinnî'nin Kitabu'l-Ḫasâis'i, İbn Fâris'in Makayisu'l-Luġa'sı, Zemahşerî'nin Esasu'l-Belâġa'sı, İbn Manzur'un Lisanu'l-Arab'ı, İbrahim Enis'in Dilaletu'l-Elfaz'ı, Ahmed Muhtar Ömer'in İlmu'd-Dilale'sidir.
Araştırma ise girişin yanı sıra iki ana bölüme ek olarak sonuç bölümünden oluşmaktadır. Birinci bölümde Anlam kaymasının kavram alanını, ikinci bölümde ise anlam kaymasını etkileyen etkenler üzerinde durduk. Son olarak gözlemlerimiz ve ulaşmış olduğumuz ve Arap dilinde anlam kayması olgusu ile ilgili bulgulardan oluşan sonuç bölümüne yer verdik.
Anahtar Kelimeler: Lafız, Anlam, Delâlet, Kavram, Anlambilim.

Abstract:
Language is a human-specific feature that distinguishes humans from other creatures and is used to communicate. Words, on the other hand, change and develop as a result of various reasons and factors. Since language is a phenomenon that takes shape according to the rules of human life and changes in this life, it is not fixed and unchangeable.
Researchers have evaluated the change of words and gaining new meanings within the scope of semantics. Therefore, it falls within the scope of semantic shift, which tries to reveal how much the meanings have undergone by examining and researching the words. In this context, we asked the question of what kind of process is the phenomenon of semantic shift in the Arabic language. In our research, we specifically discussed the semantic shift and the lexical and conceptual meanings of this concept and the definition of semantics, the reasons and types of development in semantics, and the factors affecting this development. Finally, we discussed the facts about semantic shift in the context of semantics.
The method used in this research is the descriptive analysis method and this method is based on observation, analysis and induction in dealing with the phenomena.
The most important sources we used in the research are Ibn Jinni's al-Khasa'is, Ibn Faris's  Kitāb Maqāyīs al-lugha, Zamakhshari's Asas Al-Balaghah, İbn Manzūr's Lisan al-Arab, İbrahim Enis 's Dalalat al-Alfaz is Ahmed Muhtar Omar's İlm al-Dalala.
In addition to the introduction, the research consists of two main sections and a conclusion section. In the first part, we focused on the conceptual field of Meaning Shift, and in the second section, on the factors affecting the meaning shift. Finally, we have included the conclusion section, which consists of our observations and the results about the phenomenon of semantic shift in the Arabic language that we have reached.
Keywords: Word, Meaning, Indication, Concept, Semantics.