CBS ortamında gerçeğe yakın zamanlı heyelan tahmini-Rize örneği
Near real-time landslide forecast in GIS enviornment-Rize case
Yazar: EMİN YAHYA MENTEŞE
Danışman: PROF. DR. ERGİN TARI
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü / Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Geomatik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems

Özet:
Afetlerle mücadelede en önemli bölüm afetlerin önceden belirlenebilmesi ve konuyla ilgili yetkililerin ve sivillerin bu doğrultuda mümkün olduğunca hazırlıklı olmasıdır. Bu çalışma da bu temele dayanarak karar vericilerin en hazırlıklı biçimde afetle mücadele etmesini sağlayacak bir sistem olan, TÜBİTAK tarafından desteklenen ve İTÜ ile ULUSAL CAD ve GIS ÇÖZÜMLERİ AŞ. tarafından ortak yürütülen Rize İli Genelinde Afet Bilgi ve Meteorolojik Erken Uyarı Sistemi Kurulması Projesi (RABİS)'nin iyileştirilmesi amacıyla çıktılarının değerlendirilmesini ve bu doğrultuda öneriler geliştirmeyi amaçlayan bir çalışmadır.CBS tabanlı yapılan benzeri birçok çalışmada heyelanların gerçekleşme potansiyeli tespit edilebilmekte, bu sayede karar mekanizmalarının olası bir afete karşı en verimli biçimde afet yönetiminin gereklerini yerine getirmeleri sağlanmaktadır.En genel tanımıyla bu çalışmanın amacı da RABİS'te gerçekleştirilen heyelan tahmin sisteminin iyileştirilmesine altlık olacak analizleri yürütmektir.Çalışmada girdi olarak kullanılan veriler RABİS kapsamında üretilen verilerdir. Bunları üç kısımda incelemek mümkündür. Birincisi jeolojik veriler, ikincisi uzaktan algılama verileri, üçüncüsü de meteorolojik verilerdir. Jeolojik veriler RABİS kapsamında İTÜ bünyesinde çalışmakta olan jeoloji grubunun çalışmaları sonucunda elde edilmiştir. Bu kapsamda yürütülen çalışmalarda elde edilen ve bu çalışmada dikkate alınan veri Rize ilinde yüksek heyelan potansiyeli taşıyan alanların sunulduğu veri setidir. Uzaktan algılama çalışmalarından temin edilen veriler ise çeşitli uydu görüntülerinin işlenmesiyle elde edilen sınıflandırma verileri ve sayısallaştırma verileridir. Meteorolojik veriler de yine RABİS kapsamında ve İTÜ bünyesinde çalışmalarını yürüten meteoroloji çalışma grubunun araştırmaları sonucunda üretilen verilerdir ve Rize ili için DMİ tarafından üretilen meteorolojik tahmin verileridir.Elde edilen bu veriler bu çalışma ile birlikte CBS ortamında bir araya getirilmiş ve proje kapsamında üretilen çıktılar incelenerek heyelan tahminine olan etkisi ortaya konmuştur.Bu çalışma ile elde edilen veriler Rize iline ait çok önemli bulguları ortaya koymuştur. İl genelinde gerçekleştirilmiş olan RABİS çalışmasının çıktılarından yararlanılarak öncelikle bu çıktıların performansı değerlendirilmiş, sonrasında da bu proje çıktılarının nasıl iyileştirilebileceğine dair öneriler sunularak karar destek sistemlerine altlık olacak bilgilere ulaşılmıştır.

Abstract:
The most important parts in disaster management are to predict the disaster and make the responsible persons and civilians prepared as much as possible to the hazards. On this basis, this study aims at improvement of RABIS (Establishment of a GIS Based Disaster Information and Meteorological Early Warning System) project which was carried out by ITU and ULUSAL CAD and GIS Solutions Company with the sponsorship of TUBITAK. In this sense the outputs of the project are evaluated and tested, so there have been developed some suggestions.In various GIS based studies it has been proven that GIS is efficiently used in landslide predictability projects. Thus decision makers are made enabled in means of disaster management works in the most efficient way.With the broadest definition, the main goal of this study is to carry out the analysis to improve the outputs of the RABIS project.The input data in this research is gathered from the RABIS project. These data can be divided in three categories. These are geological data, remote sensing data and meteorological data. Geological data is obtained from the outputs of the geology workgroup that took place in the project. This data includes the landslide potential map of Rize province. The remote sensing data is including the classification and digitization data which are based on satellite images. Meteorological data is constituted by the rainfall forecast data of Rize province which is supplied by Turkish State Meteorological Service.The data has been gathered together in GIS environment and the effect of the studies on the quality of the forecast model has been analyzed.The result of this study has reached to very important findings on Rize province. Benefiting from the outputs of the RABİS project, the performance of these outputs is tested and then regarding these tests there have been generated some suggestions on how to improve the quality of the project. So there have been reached to critical results which can serve as base data for decision makers in Rize.