Mediastinal hodgkin lenfoma tanılı hastalarda farklı tedavi planlama tekniklerinin dozimetrik olarak değerlendirilmesi
Dosimetric evaluation of different treatment planning techniques in patients with mediastinal hodgkin lymphoma
Yazar: RUHİ ERSEN BİRCAN
Danışman: PROF. DR. YAVUZ ANACAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Doz-cevap ilişkisi-radyasyon = Dose-response relationship-radiation ; Hodgkin hastalığı = Hodgkin disease ; Lenfoma = Lymphoma ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-yoğunluk ayarlı = Radiotherapy-intensity-modulated

Özet:
Bu çalışmanın amacı; Mediastinal Hodgkin Lenfoma tedavisinde kullanılan 3BKRT ve VMAT tedavi planlama tekniklerinin, hedef yapıyı sarması ve kritik organ dozlarının incelenmesi yanı sıra bu tedavi tekniklerinin uygulanabilirliği açısından karşılaştırılmasıdır. Lenfomalar, lenfositler olarak adlandırılan beyaz kan hücrelerinde başlayan kanserlerdir. Lenfomalar, Hodgkin Lenfoma (HL) ve Non-Hodgkin Lenfoma (NHL) olmak üzere iki gruba ayrılırlar. Lenfomanın türüne, aşamasına ve diğer faktörlere bağlı olarak lenfomalı hastalar için tedavi seçenekleri kemoterapi, radyoterapi, immünoterapi, yüksek doz kemoterapi ve kök hücre nakli şeklindedir.Hodgkin lenfoma için ana tedavi yöntemi, kemoterapi ve radyoterapidir. Belirli durumlara bağlı olarak bu tedavilerden birisi veya ikisi birlikte kullanılabilir. Mediastinal Hodgkin Lenfoma, Lenfoma kanseri içerisinde görünen bir kanser türü olup radyasyon tedavisi (radyoterapi) bu hastalıkların tedavisinde önemli bir yer tutmaktadır. Gelişen teknoloji ile birlikte 3BKRT tekniğinin yanı sıra yeni tedavi planlama tekniklerinden Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi (YART)'de sıklıkla kullanılmaya başlanmıştır.
Çalışmamızda Mediastinal Hodgkin Lenfoma tanısı konan 10 hastanın 3BKRT ve VMAT tedavi planları oluşturulmuştur. 3BKRT 6-15 MV foton enerjisi ile on arka ışınlamadan oluşurken, VMAT planları kollar tedavi alnına girmeyecek şekilde 6 MV foton enerjisi ile 3 parsiyal ark ışınlamasından oluşmuştur. Tedavi dozları her iki teknikte de aynı olup,günlük fraksiyon başına 1.8 Gy'den 30.6 Gy olarak tanımlanmıştır. Bu iki teknik kıyaslandığında, VMAT tekniğinin homojenite indeks ve konformite indeks açısından 3BKRT tekniğine göre daha avantajlı olduğu görülmüştür.Kritik organların aldığı dozlar incelendiğinde 3BKRT tekniğinin, Akciğer; V5 (p=0,005), V10 (p=0,007), V15 (p=0,047), Dmean (p=0,037) değerleri ve sağ meme V5 (p=0,012), V10 (p=0,018), Dmean (p=0,018) değerlerinin VMAT tekniğine kıyasla istatistiksel olarak daha avantajlı olduğu bulunmuştur. VMAT tekniğinin ise Akciğer V20 (0,009), V25 (p=0,005) ve V30 (p=0,005) değerleri, Kalp V10 (p=0,028), V15 (p=0,005), V20 (p=0,005), V25 (p=0,005), V30 (p=0,011) ve Dmean (p=0,008) değerleri, Spinal kord V20 (p=0,013), V25 (p=0,005), V30 (p=0,005), Dmean (p=0,007) ve Dmax (p=0,005) değerleri, sol meme V20 (p=0,018), V25 (p=0,018) ve V30 (p=0,027) değerleri, Özofagus Dmean (p=0,013) değeri açısından 3BKRT tekniğine göre istatistiksel olarak daha avantajlı olduğu bulunmuştur. Kalp ve spinal kord V5 (p=0,333 ve p=0,093) hacim değerleri, sağ meme V15 (p=0,08), V20 (p=0,066), V25 (p=0,068), V30 (p=0,068) hacim değerleri ve sol meme V5 (p=0,123), V10 (p=1), V15 (p=0,397) ve Dmean (p=0,735) değerleri için ise her iki teknik arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmemiştir. PTV dışı dokuların aldığı dozlara benzer şekilde  (10 Gy ve 20 Gy) genel olarak düşük dozlarda 3BKRT tekniği avantajlı iken doz yükseldikçe VMAT tekniğinin daha avantajlı olduğu görülmüştür. Çalışmanın sonucunda 3BKRT ve VMAT teknikleri arasında hedef sarması açısından VMAT lehine istatiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görülmüş buna ek olarak kritik organ doz limitleri incelendiğinde VMAT tekniğinin 3BKRT tekniğine kıyasla daha avantajlı olduğu görülmüştür. 

Anahtar Kelimeler: Lenfoma; Radyoterapi; 3BKRT; VMAT

Abstract:
The purpose of this study is the comparison of 3DCRT and VMAT planning techniques used in the treatment of Mediastinal Hodgkin Lymphoma in terms of their capability of covering around target structures and critical doses as well as the application of these treatments techniques. 
Lymphomas are the cancer at white blood cells which is called lymphocytes. Lymphomas are divided into two groups: Hodgkin Lymphoma (HL) and Non- Hodgkin Lymphoma (NHL). The treatment options for the patients with Lymphoma are chemotherapy, radiotherapy, immunotherapy, high dose chemotherapy and transfer of stem cells depending on the type and the level of lymphoma, and other factors.  
The main treatments of Hodgkin Lymphoma are chemotherapy and radiotherapy. In some condition, both of treatments are used together or one of them is used. The radiotherapy plays an important role for Mediastinal Hodgkin Lymphoma which is the cancer type of lymphoma. With the help of the developing technology, the technique of Arranging Intensity Radiotherapy, new technologic treatment, is used often as well as the technique of 3DCRT. In our study, the treatment planning was created by techniques of 3DCRT and VMAT at 10 patients with Mediastinal Hodgkin Lymphoma. In 3DCRT,  6-15MV photon energy is used to irradiate back and front of patients. The plans of VMAT consist of 3 parsiel arc with 6MV photon energy, and of irradiation except arms. In the both of planning techniques, the treatment doses are the same; 1.8 Gy per day fraction, totally 30.6 Gy. 
When we comprise VMAT and 3DCRT techniques, VMAT has more advantages than 3DCRT according to the homogeneity index and the conformity index. When we examine the doses of critical organs, 3DCRT technique has more statistically advantages than VMAT in terms of the values of lung; V5 (p=0,005), V10 (p=0,007), V15 (p=0,047), Dmean (p=0,037) and the values of right breast; V5 (p=0,012), V10 (p=0,018), Dmean (p=0,018). VMAT has more statistically advantages than 3DCRT according to the values of lung; V20 (0,009), V25 (p=0,005) ve V30 (p=0,005), the values of heart; V10 (p=0,028), V15 (p=0,005), V20 (p=0,005), V25 (p=0,005), V30 (p=0,011) and Dmean (p=0,008), the values of spinal cord; V20 (p=0,013), V25 (p=0,005), V30 (p=0,005), Dmean (p=0,007) and Dmax (p=0,005), the values of left breast; V20 (p=0,018), V25 (p=0,018) and V30 (p=0,027), and the values of  esophagus; Dmean (p=0,013). Both of techniques give same values V5 (p=0,333 ve p=0,093) of heart and spinal cord, V15 (p=0,08), V20 (p=0,066), V25 (p=0,068), V30 (p=0,068) of right breast and V5 (p=0,123), V10 (p=1), V15 (p=0,397) ve Dmean (p=0,735) of left breast. 3DCRT technique is more advantageous than VMAT in terms of low doses like the doses of outside PTV organs. However, at high doses VMAT is better than 3DCRT. In consequence of our study, VMAT is better than other technique in terms of the covering around the target structures additionally, the dose limit of the critical organs.

Key words: Lymphoma; Radiotherapy; 3DCRT; VMAT