Obezite cerrahisine başvurma durumlarına göre obez bireylerin ruhsal sağlık açısından değerlendirilmesi
Mental health evaluation of obese individuals according to their application to obesity surgery
Yazar: İBRAHİM DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. RIZA ÇITIL
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Amaç: Obezite multidisipliner bir hastalık olduğu için tedavi de alanında uzman kişiler tarafından yapılmalıdır. Obezite cerrahisi Beden Kitle İndeksi (BKI) 30 kg/m2'nin üzerinde olan (obez) bireylere uygulanan bir tedavi yöntemidir. Obez bireylerde beden imajı memnuniyetsizliği, öz saygınlık azlığı, yeme bozuklukları, depresyon ve anksiyete gibi psikolojik bozukluklar daha çok görülmektedir. Cerrahi sonrası bu bozukluklarda düzelme veya da artma olabilir. Bu yüzden cerrahiye başvuran bireylerin psikiyatrik açıdan değerlendirilmiş olması gereklidir. Araştırmanın amacı, obezite cerrahisine başvuran obez bireyler ile başvurmayanlar arasında ruhsal sağlık açısından bir farklılığın olup olmadığını tespit etmektir.
   
Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu araştırmanın evrenini, Tokat'ta bulunan özel bir hastanede Genel Cerrahi Bölümüne obezite cerrahisi için başvuran veya herhangi bir rahatsızlık nedeniyle başvuran, 18- 65 yaş aralığındaki obez bireyler oluşturmaktadır. Evreni belli olan gruptan örneklem hacmi G*Power 3.1.9.6 programı kullanılarak hesaplanmıştır. Her grupta en az 78 olmak üzere toplamda en az 156 bireyin çalışmaya alınması planlanmıştır. Çalışmada obezite cerrahisine başvuran 93 birey ve cerrahiye başvurmayan 83 birey olmak üzere toplam 176 birey analize dahil edilmiştir. Araştırma grubundaki tüm bireylere demografik bilgilerin sorgulandığı bir anket formu ve "Mahony bariatrik cerrahiye başvuranların ruhsal sağlık açısından değerlendirme ölçeği (MPABS)" yüz yüze görüşme yöntemiyle gönüllülük esasına göre uygulanmıştır. 115 sorudan oluşan MPABS Mahony tarafından geliştirilmiş, Oğuz ve ark. tarafından 2022 yılında Türkçeye çevrilmiştir. Bu ölçeğin duygusal ve aşırı yeme (EBE), kilo ile ilgili disforik duygular (DFW), kiloya bağlı erken yaşam sorunları (ELPW) ve olumlu tedavi tutumu ve destekleyici çevre (PATASE) olmak üzere dört alt ölçeği vardır. İstatistiksel analizde, sürekli değişkenlere ait veriler ortalama±standart sapma şeklinde; kategorik değişkenlere ilişkin veriler ise n (%) şeklinde verilmiştir. Gruplar arası karşılaştırmalarda iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi, tek yönlü varyans analizi, Ki-kare testi, Pearson korelasyon analizi ve Lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. p değerleri 0.05'den küçük hesaplandığında istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Hesaplamalarda hazır istatistik yazılımı kullanılmıştır (SPSS 22.0 Chicago, IL, USA).

Bulgular: Çalışmaya katılan 176 bireyin %64,8'i (114) kadın, %35,2'si (62) erkek, yaş ortalaması 36,48±11,86'dır. Katılımcıların %38,1'i lisans ve üstü mezunu, %79'unun gelir düzeyi orta, %55,7'si kendini dış görünüş olarak şişman görmekte, %22,7'sinin psikiyatrik hastalık öyküsü var ve %68,8'inin ailesinde obez birey vardır. Araştırmaya katılan obez bireylerin BKİ ortalaması 42,09±5,85 ve %52,8'i obezite cerrahisine başvurmuştur. Kadınlarda (p<0,001), kendini dış görünüş olarak şişman görenlerde (p=0,001), psikiyatri öyküsü olanlarda (p=0,001) ve ailesinde obez birey olanlarda (p<0,001) obezite cerrahisine başvurma oranının başvurmayanlara göre anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Obezite cerrahisine başvuranlarda Toplam MPABS ve alt ölçek skor ortalamaları obezite cerrahisine başvurmayanlara oranla EBE skoru hariç anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05). Cinsiyete göre obezite cerrahisine başvurma durumu ile ruhsal sağlık arasında anlamlı fark bulunmuş olup, obezite cerrahisine başvuranlarda Toplam MPABS ve alt ölçeklerden ELPW ile DFW skor ortalamaları kadınlarda erkeklere göre anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Obezite cerrahisine başvurmayanlarda ise EBE ölçeği hariç tüm ölçeklerin skor ortalamaları kadınlarda erkeklere göre anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Sıklıkla öğün atlamayan katılımcılarda öğün atlayanlara göre, obezite cerrahisi yaptırma riskinin istatistiksel olarak anlamlı şekilde 15,87 kat daha fazla olduğu bulunmuştur (p=0,002).

Sonuç: Obezite cerrahisine başvuran bireylerde Toplam MPABS skoru başvurmayanlara oranla yüksek bulunmuş olup bu durum obezite cerrahisine başvuran bireylerin ruhsal sağlık açısından psikolojik durumlarının daha kötü olduğunu göstermektedir. Psikiyatristlerin obezite cerrahisine başvuran bireylere Mahony Bariatrik Cerrahiye Başvurma Ölçeği'ni uygulaması standart ortak bir değerlendirme yapmalarını sağlar. Öğün atlama obezite cerrahisi yaptırma üzerinde anlamlı bir değişkendir. Obezite cerrahisine başvurma durumuna göre ruhsal sağlığı etkileyen değişkenlerin saptanmasına yönelik daha fazla sayıda araştırmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
Purpose: Since obesity is a multidisciplinary disease, treatment should be carried out by experts in the field. Obesity surgery is a treatment method applied to individuals with a Body Mass Index (BMI) over 30 kg/m2. Psychological disorders such as body image dissatisfaction, low self-esteem, eating disorders, depression and anxiety are more common in obese individuals. These disorders may improve or increase after surgery. Therefore, individuals applying for surgery should be evaluated psychiatrically. The aim of the research is to determine whether there is a difference in mental health between obese individuals who apply for bariatric surgery and those who do not.
Method: The population of this descriptive and cross-sectional study consists of obese individuals between the ages of 18 and 65 who applied to the Department of General Surgery at a private hospital in Tokat for obesity surgery or due to any illness. The sample size from the group whose population was known was calculated using the G*Power 3.1.9.6 program. A mass gathering of at least 156 people was planned, including at least 78 of the group. In the study, a total of 176 individuals were included in the analysis, 93 individuals who applied for obesity surgery and 83 individuals who did not apply for surgery. A survey form asking demographic information and the "Mahony bariatric surgery applicants' mental health assessment scale (MPABS)" were administered to all individuals in the research group on a voluntary basis by face-to-face interview method. MPABS, consisting of 115 questions, was developed by Mahony and translated into Turkish by Oğuz et al. in 2022. This scale has four subscales: emotional and binge eating (EBE), weight-related dysphoric feelings (DFW), weight-related early life problems (ELPW), and positive treatment attitude and supportive environment (PATASE). In statistical analysis, data for continuous variables are expressed as mean±standard deviation; Data regarding categorical variables are given as n (%). In comparisons between groups, the significance test of the difference between two means, one-way analysis of variance, Chi-square test, Pearson correlation analysis and Logistic regression analysis were used. P values were considered statistically significant when calculated to be less than 0.05. Ready-made statistical software was used in the calculations. (SPSS 22.0 Chicago, IL, USA).
Results: Of the 176 individuals participating in the study, 64.8% (114) were women and 35.2% (62) were men, and the average age was 36.48±11.86. 38.1% of the participants have a bachelor's degree or above, 79% have a medium income level, 55.7% consider themselves fat in appearance, 22.7% have a psychiatric history and 68.8% have a psychiatric history. There is an obese person in the family. The average BMI of the obese individuals participating in the study was 42.09±5.85 and 52.8% of them applied for obesity surgery. It was found that the rate of applying for obesity surgery was significantly higher in women (p<0.001), in those who considered themselves fat in appearance (p=0.001), in those with a psychiatric history (p=0.001) and in those with an obese family member (p<0.001) compared to those who did not apply (p <0.05). Total MPABS and subscale score averages were found to be significantly higher in those who applied for bariatric surgery, except for the EBE score, compared to those who did not apply for bariatric surgery (p<0.05). A significant difference was found between the status of applying for bariatric surgery and mental health according to gender, and the mean scores of Total MPABS and its subscales ELPW and DFW were found to be significantly higher in women than in men (p<0.05). In those who did not apply for bariatric surgery, the mean scores of all scales except the EBE scale were found to be significantly higher in women than in men (p <0.05). It was found that the risk of having bariatric surgery was statistically significantly 15.87 times higher in participants who did not skip meals frequently than in those who skipped meals. (p=0.002).

Conclusion: Total MPABS score was found to be higher in individuals who applied for bariatric surgery than in those who did not apply, and this shows that the psychological status of individuals who applied for bariatric surgery is worse in terms of mental health. Psychiatrists' application of the Mahony Bariatric Surgery Referral Scale to individuals applying for obesity surgery allows them to make a standard common evaluation. Skipping meals is a significant variable on having obesity surgery. More research is needed to determine the variables affecting mental health according to the status of applying to bariatric surgery.