Otizm spektrum bozukluğu tanılı olgularda internet bağımlılığı ve zorbalık ile ilişkili faktörlerin incelenmesi
Investigation of parameters related to internet spending and bullying in cases with autism spectrum disorder
Yazar: ZEYNEP GÖKÇE ERKAN İDRİS
Danışman: DOÇ. DR. SEZEN KÖSE
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Bağımlılık = Dependency ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Siber zorbalık = Cyberbullying ; Zorbalık = Bullying ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Giriş: Otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan bireylerdeki iletişim ve sosyal etkileşimdeki yetersizlikler, yineleyici davranışlara yatkınlık gibi özelliklerin internet kullanımına yönelinmesinde etkili olabileceği ve genel popülasyonda tahmin edilenden daha yüksek internet bağımlılığı prevalansı bildirilmektedir. Sosyal etkileşim ve iletişim güçlükleri aynı zamanda akran zorbalığı riskini de arttırmaktadır. 

Amaç: Çalışmamızda OSB tanılı olgularda internet kullanım özellikleri, interneti kullanım amaçları, internet bağımlılığı düzeyleri, akran ve siber zorbalık ile ilişkili faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır.

Yöntem: Çalışmamıza Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniklerinde OSB tanısı ile takip edilen, 11-18 yaş arası 55 olgu ve hastane çalışanlarının psikopatolojisi olmayan çocuklarından oluşan 55 olgu dahil edilmiştir. Psikiyatrik değerlendirme "Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi–Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu–DSM–5 Kasım 2016 –Türkçe Uyarlaması" ile yapılmıştır. Olgular tarafından; Young İnternet Bağımlılığı Ölçeği (YİBÖ), Yenilenmiş Siber Zorbalık Envanteri-II, Akran Zorbalığını Belirleme Ölçeği (AZBÖ), Akran Zorbalığı Kurbanlarını Belirleme Ölçeği (AZKBÖ), Çocukluk Çağı Depresyon Ölçeği (ÇDÖ), Çocukluk Çağı Anksiyete Tarama Ölçeği (ÇATÖ) doldurulmuştur. Çocukluk Çağı Anksiyete Tarama Ölçeği-Ebeveyn Formu (ÇATÖ), Otizm Spektrum Tarama Ölçeği (OSTÖ-TR), Tekrarlayıcı Davranışlar Ölçeği-TEDÖ-R-TV ve Otizm Sosyal Beceriler Profili Türkçe Formu (OSBP-T) ebeveynler tarafından doldurulmuştur.
Bulgular: OSB grubunda 11-18 yaş arası 8 kız olgu (%14,5) ve 47 erkek olgu (%85,5) olmak üzere toplam 55 olgu alınmıştır. Kontrol grubunda ise 33 kız olgu (%60) ve 22 erkek olgu (%40) alınmıştır. OSB grubunun psikiyatrik eş tanı oranı %85.5; en sık eşlik eden tanı ise dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB; %70,9) saptanmıştır. OSB grubunun olası internet bağımlılığı %29,1 (n=16) ve patolojik internet kullanımı %1,8 (n=1), kontrol grubunun olası internet bağımlılığı %18,2 (n=10) ve patolojik internet kullanımı %5,5 (n=3) saptanmıştır. OSB grubunda ÇDÖ ve ÇATÖ-Ebeveyn Formu ile YİBÖ puanları arasında pozitif ilişki saptanmıştır (p=0,007, p=0,044). OSB grubu sırasıyla video izleme, oyun oynama, ödev yapma, sosyal medya kullanma, arkadaşları ile haberleşme amacıyla interneti kullanırken; kontrol grubunun ise en sık video izlediği sonrasında sırasıyla sosyal medya kullanımı, arkadaşlarıyla haberleşme, oyun oynama ve ödev yapma amacıyla interneti kullandığı belirlenmiştir. OSB grubunun %57,4'ü (n=31) internette en sık oyun videoları izlediğini; kontrol grubunun ise %66'sı (n=35) en fazla komedi videoları izlediğini belirtmiştir.
OSB grubunun siber zorbalık yapma (p=0,01) ve mağduriyete uğrama (p=0,021) ile akran zorbalığı yapma (p=0,005) ve akran zorbalığı kurbanı olma (p<0,001) puanları kontrol grubundan daha yüksek saptanmıştır. OSB grubunun kendi içerisinde siber zorbalık ve siber mağduriyet puanları arasında ise anlamlı bir farklılık saptanmazken (p=0,829); akran zorbalığı kurbanı olma puanları, akran zorbalığı yapma puanlarından anlamlı düzeyde daha yüksek saptanmıştır (p<0,001). 

Sonuç: OSB ve kontrol grubu arasında İB farkı saptanmazken, OSB grubu interneti en sık video oyunları oynamak için kullanırken kontrol grubu ise komedi videoları izlemek ve sosyal iletişim amaçlı kullanmaktadır. OSB grubu internet ortamında hem siber zorbalık yapmakta hem de zorbalığa maruz kalarak mağduriyet yaşamaktadır. Aynı durum akran zorbalığı için de saptanmıştır. Çalışmamızın sonuçlarının, OSB tanılı ergenlerin akran ilişkileri gibi güçlük yaşadıkları alanlarla ilgili gerekli düzenlemelerin yapılmasına ve daha etkili koruyucu yöntemler geliştirilmesine katkıda bulunacağı düşünülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: otizm spektrum bozukluğu; internet bağımlılığı; akran zorbalığı; siber zorbalık;

Abstract:
Background: It is stated that characteristics such as deficiencies in communication and social interaction and a tendency to repetitive behaviors in individuals with autism spectrum disorder (ASD) may be effective in the tendency of these individuals to use the Internet. A higher than predicted prevalence of internet addiction is reported in these individuals compared to the general population. Social interaction and communication difficulties also increase the risk of peer bullying.
Objective: In our study, it was aimed to examine the internet usage characteristics, internet usage purposes, internet addiction levels, peer bullying- and cyber bullying-related factors in cases with ASD.
Method: Our study included 55 cases aged 11-18 years, followed in the outpatient clinics of Ege University Medical Faculty Hospital, Department of Child and Adolescent Psychiatry, and 55 children without psychopathology. Psychiatric evaluation was carried out with "Mood Disorders and Schizophrenia Interview Schedule for School-Age Children-Now and Lifetime Version-DSM-5 November 2016 -Turkish Adaptation". The cases completed Young's Internet Addiction Scale (YIAS), Revised Cyberbullying Inventory-II, Peer Bullying Scale (PBS), Peer Bullying Victims Identification Scale (PBVIS), Childhood Depression Inventory (CDI), Childhood Anxiety Screening Scale (CASS). Parents filled out the parent form of CASS, Autism Spectrum Screening Scale (ASSQ), Repetitive Behaviors Scale-TEDÖ-R-TV and the Turkish Form of Autism Social Skills Profile (ASSP-T).
Results: A total of 55 cases, 8 of whom were girls (14.5%) and 47 of whom were boys (85.5%) were included in the ASD group. The control group included 33 girls (60%) and 22 boys (40%). Psychiatric comorbidity rate in the ASD group was 85.5%; the most common accompanying diagnosis was attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD; 70.9%). In the ASD group, probable internet addiction rate was 29.1% (n=16) and the pathological internet usage rate was 1.8% (n=1); whereas in the control group, probable internet addiction rate was 18.2% (n=10) and the pathological internet use rate was 5.5% (n=3). In the ASD group, positive correlations were found between CDI and YIAS scores and CASS and YIAS scores (p=0.007, p=0.044; respectively). ASD group was found to use the internet for watching videos, playing games, doing homework, using social media, and communicating with their friends; whereas the control group was determined to use the internet most frequently for watching videos, followingly for the purposes of using social media, communicating with friends, playing games and doing homework. 57.4% (n=31) of the ASD group reported that they watch game videos most frequently on the internet; 66% (n=35) of the control group stated that they most frequently watch comedy videos.
The scores of cyberbullying (p=0.01), victimization (p=0.021), bullying (p=0.005) and being a victim of peer-bullying (p<0.001) in the ASD group were higher than the control group. While there was no significant difference in the scores of cyberbullying and cyber victimization within the ASD group (p=0.829); the scores of being a victim of peer bullying were found to be significantly higher than the scores of bullying (p<0.001).
Conclusion: No significant difference was found between the ASD and control groups in terms of internet addiction. While the ASD group most frequently uses the internet to play video games, the control group uses it for watching comedy videos and social communication. The ASD children both engage in cyber bullying and experience victimization by being exposed to bullying on the internet. The same condition was detected for peer bullying. It is considered that the results of our study might contribute to the development of more effective protective methods and the necessary arrangements regarding the areas such as peer relationships in which adolescents with ASD have difficulties.
Key words: autism spectrum disorders; Internet addiction; peer bullying; cyberbullying;