Said Nursî ve Mustafa Sabri Efendi'nin kader görüşlerinin  
karşılaştırılması
The comparative sense of the divine determining of Said  
Nursî and Mustafa Sabri Efendi
Yazar: METİN ŞENCAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. VEYSEL KASAR
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion
Dizin: Kader = Destiny ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mustafa Sabri Efendi = Mustafa Sabri Efendi ; Said Nursi = Said Nursi ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bediüzzaman Said Nursî (1878-1960) ile çağdaşı Mustafa Sabri Efendi 
(1869-1954) de geçmiş ilim adamlarında olduğu gibi kader konusunda görüşlerini 
anlattıkları eserler yazmıştır. 
Anlaşılması ve anlatılması oldukça zor olan kader meselesini, hem doğum 
hem de vefat tarihleri birbirine yakın olan Bediüzzaman Said Nursî ile son Osmanlı 
dini düşüncesinde kendisinden çokça bahsettiren son Şeyhülislâm Mustafa Sabri 
Efendi'nin görüşleri merkezli incelemeye karar verdik.
Böylece tezimizin adı, "Said Nursî ve Mustafa Sabri Efendi'nin Kader 
Görüşlerinin Karşılaştırılması" olmuştur.
Konunun çalışılması sırasında, Mustafa Sabri Efendi'nin kadere dair 
gelgitlerden sonra son görüşlerini topladığı Türkçe'ye İsa Doğan tarafından "İnsan 
ve Kader" olarak tercüme edilen, "Mevkıfu'l- Beşer Tahte Sultani'l- Kader" isimli 
Arapça eserinden istifade edilmiştir.
Bediüzzaman Said Nursî'nin görüşlerinde ise, bir öncelik ve sonralık olmayıp 
entegre bir sistem olduğu için bütün eserlerinden konuyla alakalı yerler taranmıştır.
Tezimizin neticesinde Şeyhülislâm, kader meselesinde cebirden kurtulamayan 
görüşleriyle, Bediüzzman ise Ehl-i Sünnet'in ana gövdesi içerisinde Mâturîdiyye ve
Eş'ariyye ekollerini birleştirir tarzda karşımıza çıkmıştır.
Şeyhülislâm, açıkça kendisinin Eş'ariyye olduğunu ifade etmiş fakat 
görüşleriyle cebirden kurtulamamıştır. Şeyhülislâm kader konusunda Müslümanları 
doğru inanca sevk etmeye çalışmış, fakat anlaşılması zor görüşleri ile bu amacına 
hizmet edememiştir.
Anahtar sözcükler: Mâturîdiyye, Eş'ariyye, Mu'tezile, Cebriye, Kader, İrade, Kesb, 
Meyelân, Bediüzzaman Said Nursî, Mustafa Sabri Efendi.

Abstract:
Bediüzzaman Said Nursî (1878-1960) and his contemporary Mustafa Sabri 
Efendi (1869-1954) have also written books on the divine determining like the past 
scientists. We have decided to examine the matter of the divine determining, that is 
hard to understand and to express, at the core of the thoughts of Bediüzzaman Said 
Nursî and Mustafa Sabri Efendi, who is the last shaykh al-İslâm and who was mostly 
mentioned in the Ottoman religious thinking, whose birth and death dates are close.
So the name of our thesis have been "The Comparative Sense Of The Divine 
Determining of Said Nursî and Mustafa Sabri Efendi"
While studying the subject, we have made use of the Arabic book, 
"Mevkıfu'l- Beşer Tahte Sultani'l- Kader", in which Mustafa Sabri Efendi collected 
his last thoughts after being in two minds about the divine determining and which is 
translated into Turkish as "İnsan ve Kader" by İsa Doğan 
As to the thoughts of Bediuzzaman Said Nursî, as there is no particular 
sequence and it is an integrated system, the related parts from all of his books were 
scanned. 
As a result of our thesis, Shaykh al-İslâm have confronted us by his thoughts 
that cannot be freed from Cebriye, as to Bediüzzaman Said Nursî confronts us with a 
style that combines Maturidi and Ash'ari scools within the main body of Ehl-i 
Sunnah.
Keywords: Maturidiyye, Ash'ariyye, Muʿtazila, Cebriye, Divine Determining, Power 
of Choice, Acquisition, Propensity, Bediüzzaman Said Nursî, Mustafa Sabri Efendi.