CHP'nin dış politika tutumu [1950-1960]
Foreign policy stance of RPP [1950–1960]
Yazar: MERT DİKİCİ
Danışman: PROF. DR. GENCER ÖZCAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Cumhuriyet Halk Partisi = Cumhuriyet Halk Party ; Muhalefet = Opposition ; Siyasi partiler = Political parties ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası politika = International policy ; İnönü, İsmet = İnönü, İsmet

Özet:
Bu çalışma, Cumhuriyet Halk Partisi'nin [CHP] 1950–1960 yılları arası dönemde dış politika tutumunu incelemektedir. Çalışmanın çıkış noktası, bir dönemin dış politikasını sadece iktidar partisinin tutumuyla açıklamanın sınırlılıklarının olacağı varsayımıdır. Çalışmada, dış politika kararlarının hükümetlerin yanı sıra diğer siyasi aktörlerinde içerisinde yer aldığı daha geniş bir düzlemde belirlendiği savunulmaktadır. Dolayısıyla bir ülkenin dış politikasının, "kara-kutu" (black box) veya "bilardo topu" (billard ball) modelleri çerçevesinde, çözümlenemeyeceği belirtilmektedir. Karar alma sürecinde yer alan tüm aktörlerin, dış politika gelişmelerini kendi siyasi gereksinimleri doğrultusunda değerlendirdikleri ve iç siyasete içkin iktidar mücadelesinde araçsallaştırdıkları öne sürülmektedir. Bu bağlamda, iç politika ile dış politika arasında çizilen sınırın geçişkenliğine dikkat çekilmektedir. Dolayısıyla "dış politika"nın sadece devletlerin sınırları dışına yönelik faaliyetlerinden ibaret olmadığı, aynı zamanda içerideki iktidar ilişkilerini düzenleyen bir işlev üstlendiği savunulmaktadır. Bu saptama çerçevesinde, CHP'nin 1950–1960 arası dönemde, "Dış politika" pratiklerini, içeriye içkin iktidar mücadelesinde nasıl araçsallaştırdığı irdelenmektedir. Çalışmada, CHP'nin dış politikada izlediği muhalefet stratejisinin, "meclissiz karar almamak", "maceradan uzak durmak", "milli dış politika" ilkesine uygun davranmak gibi temalar üzerine inşa edildiği vurgulanmaktadır. İzlenen muhalefet stratejisinin özü itibariyle, "devlet aklı" adına konuşma yetkisine ortak olma amacı taşıdığı belirtilmektedir. Ancak CHP kadrolarının "devlet aklı" adına "konuşma" isteğinin muhalefet etme göreviyle çatıştığının altı çizilmektedir. "Hikmet-i hükümet" anlayışıyla koşullanan CHP kadrolarının, dış politikada alternatif bir söylem geliştirmekte zorlandıklarına dikkat çekilmektedir. CHP sözcülerinin içine düştükleri bu çıkmazı, "meclis devre dışı bırakılıyor" veya "habersiz bırakılıyoruz"  türünden şikayetlerle aşmaya çalıştıkları belirtilmektedir.

Abstract:
This study aims to examine Republican People's Party's [RPP] approach toward the foreign policy in the 1950–1960 period. The starting point of the study is the assumption that explaining the foreign policy of a period only through the ruling party's attitude will have some limitations. In the study, it is argued that foreign policy decisions are made on a wider plane including other political actors other than governments. For this reason, it is stated that the foreign policy of a country can be analyzed within the framework of such models as "black-box" or "billiard ball". It is asserted that all actors taking place in the decision-making process evaluate foreign policy developments in line with their own political needs and instrumentalize it in power struggle implicit in domestic policy. In this context, attention is drawn to the transitivity of the border drawn between domestic policy and foreign policy. Hence, it is asserted that foreign policy is not only composed of governments' overseas activities, but it also undertakes the function of arranging power relations inside. Within the framework of this determination, the present study aims to examine RPP's "Foreign Policy" practices in the 1950–1960 period and how it instrumentalized it in power struggle implicit in domestic policy. In the study, it is emphasized that the opposition strategy which RPP followed in foreign policy was constructed on such themes as "not making decisions by excluding the national assembly", "staying away from adventure", and behaving in accordance with the principle of "national foreign policy". It is stated that the followed opposition strategy essentially aimed to share the authorization to speak in the name of "reason of state". However, the fact that the desire of the RPP cadres to "speak" in the name of "reason of state" conflicted with the mission of opposition is underlined. It can be stated that the RPP cadres having become conditioned with the understanding of "Reason of State" had difficulty developing an alternative discourse in foreign policy. It is observed that the RPP spokesmen tried to overcome this tight corner which they got into by complaining that "the assembly is being by-passed" or "we are kept unaware"