Parkinson hastalığında klinik evre ve kognitif yıkım için retinal sinir lifi kalınlığı bir biyobelirteç olabilir mi?
Can retinal nerve fiber thickness be A biomarker for clinical stage and cognitive destruction in parkinson's disease?
Yazar: SİBEL ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. BİLGE PİRİ ÇINAR
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease ; Retina = Retina ; Retina = Retina ; Sinir lifleri = Nerve fibers ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence

Özet:
Amaç: İdiyopatik Parkinson hastalığında (İPH) retinal sinir lifi kalınlığı ile hastalık evresi, semptom şiddeti, yaşam kalitesi ve bilişsel bozulmanın derecesi arasındaki olası ilişkinin, optik koherans tomografinin hastalığın klinik evresi ve bilişsel bozulmada erken bir gösterge olup olamayacağının incelenmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve yöntem: Çalışmaya Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji bölümünde İPH tanısı ile takip edilen, 40 hasta ve uygun özellikteki 24 kontrol grubu alındı, klinik değerlendirme ardından 34 hasta ve 21 kontrol ile çalışmaya devam edildi. Katılımcıların demografik özellikleri, el dominansı, ek hastalık öyküsü, kullandığı ilaçlar kaydedildi. Hasta grubunun klinik değerlendirmesinde; Hareket Bozuklukları Derneği Birleşik Parkinson Hastalığı Değerlendirme Ölçeği, Hoehn ve Yahr evrelemesi kullanıldı. Hasta ve sağlıklı grupta bilişsel işlevlerin değerlendirilmesinde; Mini-Mental durum muayenesi Addenbrooke Bilişsel Değerlendirme Bataryası-Revize (ACE-R) ve Sayı Menzili Testi kullanıldı. Yaşam kalitesi, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği ile, depresyon durumu Geriatrik Depresyon Ölçeği-15 ile ve aşırı gündüz uykululuğu durumu Epworth Skalası ile değerlendirildi. Retinal sinir lif tabakası (RSLT) kalınlığı optik koherans tomografi (OKT) ile değerlendirildi. 
Bulgular: Hasta grubunda, inferior ve nazal kadran RSLT kalınlığında anlamlı azalma; ACE-R testi alt gruplarından bellek, akıcılık, lisan puanlarında anlamlı düşüklük saptandı. Total ACE-R, dikkat, bellek ve akıcılık puanı, sağ nazal liflerle; dil işlevleri ise sağ temporal liflerle ilişkili bulundu. Farklı bir ölçek olarak, OKT bulgularından N/T indeksi (nazal ve temporal retinal lif oranı ile elde edilen indeks) ve bilişsel işlevlerden dikkat arasında pozitif yönde ilişki saptandı. Yaşın, RSLT ve bilişsel işlevleri etkileyen bir faktör olduğu tespit edildi. Interokuler RSLT farkı ile bilişsel yıkım arasında anlamlı ilişki saptanmasa da parkinsoniyen semptomları açısınsdan sağ taraf baskın olan hastalarda bu fark daha belirgindi.
Sonuçlar: Optik koherans tomografi İPH'de nörodejenerasyonu ve multisistemik etkilenimi göstermek ve takip etmek için kullanılabilir. Yaş, bilişsel ve retinal değerlendirmelerde karıştırıcı ve kısıtlayıcı bir faktör olabilir. Bilişsel etkilenim ve OKT parametreleri bağıntı gösterebilir. Bulguların taraf dominansı, interokuler fark ve bilişsel değerlendirme arasındaki ilişkinin incelenmesi açısından çalışmamız özgündür. Nörodejeneratif sürecin dominant hemisfer ile ilişkisi olabileceği düşünülmüştür. Ancak daha ayrıntılı değerlendirme için prospektif, longitudinal, geniş çaplı çalışmalar yapılmalıdır. 

Anahtar kelimeler: Optik koherans tomografi, kognisyon, Parkinson hastalığı, retinal sinir lifi kalınlığı

Abstract:
Aim: It was aimed to investigate the possible relationship between retinal nerve fiber thickness and disease stage, disease symptom severity, quality of life and degree of cognitive impairment in idiopathic Parkinson's disease (IPD), and to examine whether optical coherence tomography can be an early indicator of the clinical stage of the disease and cognitive impairment.
Material and method: The study was followed by 40 patients with a diagnosis of IPD from the Neurology Department of Zonguldak Bülent Ecevit University Faculty of Medicine, and 24 control groups with appropriate characteristics. After screening, it was continued with 34 patients and 21 controls. Participants' demographic characteristics, hand dominance, comorbid disease history, and medications were recorded. In the clinical evaluation of the patient group; Movement Disorder Society‐ Unified Parkinson's Disease Rating Scale, Hoehn and Yahr grading were used. To evaluate cognitive functions in the patient and healthy group; Mini-Mental State Examination, Addenbrooke's Cognitive Examination Battery-Revised (ACE-R) and Digit Span Test were used. Quality of life was evaluated with the World Health Organization Quality of Life Scale, depression status was evaluated with the Geriatric Depression Scale-15, and excessive daytime sleepiness was evaluated with the Epworth Sleepiness Scale. Retinal nerve fiber layer (RNFL) thickness was evaluated by optical coherence tomography (OCT).
Results: There was a significant thinning in the inferior and nasal quadrant RNFL thickness; significant decrease in memory, fluency, and language scores in the patient group. Total ACE-R, attention, memory, and fluency score were found to associated with the right nasal fibers. Language functions were found to be related to the right temporal fibers. As a different scale, a positive correlation was found between the N/T index (index obtained by nasal and temporal retinal fiber ratio), which is one of the OCT findings, and attention from cognitive functions. Age was found to be a factor affecting RNFL and cognitive functions. Although there was no significant relationship between the interocular RNFL difference and cognitive impairment, this difference was more significant in patients with right-sided dominant parkinsonian symptoms.
Conclusions: Optical coherence tomography can be used to show and monitor neurodegeneration and multisystemic involvement in IPD. Age can be a confounding and limiting factor in cognitive and retinal assessments. Cognitive involvement and OCT findings may be correlated. Our study is specific in terms of examining the relationship between the side dominance of the findings, interocular difference and cognitive evaluation. It is thought that the neurodegenerative process may be related to the dominant hemisphere. However, prospective, longitudinal, and large-scale studies should be performed for more detailed evaluation.

Keywords: Optical coherence tomography, cognition, Parkinson's disease, retinal nerve fiber thickness