Tavşanlı zonu (Eskişehir-Sivrihisar) içindeki granitoidlerin jeokimyası ve zirkon jeokronolojisi
Geochemistry and zircon geochronology of granitoids in Tavşanlı zone (Eskişehir-Sivrihisar)
Yazar: VELİ ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR KARAOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada Tavşanlı Zonunun Sivrihisar ve Günyüzü (Tekören, Kadıncık, Dinek, Karacaören) bölgelerinde yer alan granitoyid kayaçları incelenmiştir. İncelenen kayaçlarda petrografik, jeokimyasal ve U-Pb zirkon yaşlandırma analizleri yapılarak, kayaçların bileşimleri, özellikleri ve yaş verileri değerlendirilmiştir.
Batı Anadolu'da doğu batı yönünde yaklaşık 280 km boyunca uzanan Tavşanlı Zonunun inceleme alanı içerisinde yer alan Sivrihisar ve Günyüzü granitoyidlerinin yay karakterli magmatizma ile ilişkili jeodinamik ortamda karakterize oldukları görülmektedir. Analiz sonuçlarına göre hazırlanmış olan sınıflama diyagramlarında Sivrihisar intrusif kütlesinin Monzonit/Siyenit, Tekören, Kadıncık, Dinek ve Karacaören kütlelerinin ise Kuvars/Monzonit ve Granit bileşimde oldukları gözlenmiştir. Ana oksit ve iz element değerlerinin göstermiş olduğu eğilimlere göre kayaçların oluşumunda amfibol, plajiyoklaz ve aksesuar minerallerinin önemli rolü bulunduğu ve kayaçların yüksek SiO2 (%51.6-76.1) ve K (Potasyum) içeriğine sahip oldukları gözlenmiştir. Örneklerin, kondrite göre normalize edilmiş diyagramlarında, hafif nadir toprak elementlerinin ağır nadir toprak elementlerine göre daha fazla zenginleşmekte ve bu zenginleşmeler yitimden etkilenmiş olan manto-kabuksal etkileşim veya fraksiyonel kristalizasyon süreçleri ile açıklanabilmektedir. Sivrihisar ve Günyüzü bölgesinden elde edilen kayaçların U-Pb zirkon yaş verileri ortalama 42.4 My – 78.4 My arasındaki Orta Eosen-Geç Kretase dönemine karşılık gelmektedir. İnceleme alanında anklavların, aplitik daykların yer aldığı gözlenmiştir. Anklavlar yer yer 30 cm boyutlarına ulaşmakta ve mikrogranüler mafik anklav olarak gözlenmektedir. Sivrihisar ve Günyüzü (Tekören, Kadıncık, Dinek, Karacaören) kütlelerinden alınan örneklerde yapılmış olan analiz sonuçlara göre, kayaçların oluşumunda fraksiyonel kristalizasyon, asimilasyon ve magma karışım süreçlerinin etkili olduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
In this study, granitoid rocks outcropping in Sivrihisar and Günyüzü (Tekören, Kadıncık, Dinek, Karacaören) regions of the Tavşanlı Zone were investigated. Petrographic, geochemical and U-Pb zircon dating analyzes were performed on the rocks studied, and the composition, properties, which in turn, radiometric age data of those rocks were evaluated.
Sivrihisar and Günyüzü granitoids, located within the study area of the Tavşanlı Zone, which extends for approximately 280 km in the east-west direction in Western Anatolia, appear to be characterized in a geodynamic environment associated with arc-like magmatism. In the classification diagrams prepared according to the results of the analysis, it was observed that they are in the composition of Monzonite/Syenite in the Sivrihisar intrusive rocks, Quartz/Monzonite and Granite in the Tekören, Kadıncık, Dinek and Karacaören stocks. It was observed that amphibole, plagioclase and accessory minerals played a crucial role in the formation of the rocks according to the tendencies of the main and trace element enrichments. The rocks in the study area display high SiO2 (51.6%-76.1%) and K (Potassium) contents. Based on the chondrite-normalized diagrams of the samples, light rare-earth elements are more enriched than heavy rare-earth elements. These enrichments can be explained by prior subduced slab contribution to batch melting zone. The U-Pb zircon age data of the rocks obtained from the Sivrihisar and Günyüzü region corresponds to the Middle Eocene-Late Cretaceous period between the era of 42.4 Ma and 78.4 Ma. Enclaves and aplitic dykes were also followed through the main plutonic bodies. These microgranular mafic enclaves likely reach 30 cm in diameter. According to the results of the analysis performed on the samples from the Sivrihisar and Günyüzü (Tekören, Kadıncık, Dinek, Karacaören) stocks, the processes of fractional crystallization, assimilation and magma mixing were main process for forming of the felsic magma.