AAS'de bazı metallerin duyarlığının arttırılmasında STAT'ın kullanılması ve biyomonitör bitkilerin belirlenmesinde uygulanması
Usage of STAT for improving in sensitivity of some metals in AAS and applying in determination of the biomonitor plants
Yazar: GÖKÇE KAYA
Danışman: PROF. DR. MEHMET YAMAN
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Analitik kimya = Analytical chemistry ; Kadmiyum = Cadmium ; Kurşun = Lead

Özet:
Bu çalısmada, kuvarstan yapılmıs atom tutucu yarıklı tüp (STAT) kullanılarak Cd, Pb ve Cu'ın tayini için AAS (Atomik Absorpsiyon Spektroskopisi)' nin duyarlıgında önemli bir artıs basarıldı.Bu amaçla; tüp çapı, üst yarık uzunlugu, tüpün et kalınlıgı ve tüp uzunlugu gibi parametrelerarastırıldı. 1.5 mm' lik tüp et kalınlıgı, 12 cm' lik tüp uzunlugu, 1 cm'lik üst yarık uzunlugu ve 6mm'lik tüp çapının kullanılmasıyla kadmiyum için 13 kat, kursun için 7 kat ve bakır için 3 kat' lık birartıs elde edildi.Bu çalısmanın ikinci kısmında; hava, toprak ve su gibi çevredeki Cd, Pb ve Cu kirlenmesiningöstergesi olabilecek bitkiler arastırıldı. Bu amaçla; zakkum, çam türleri, at kestanesi, sögüt,yenidünya, çınar, asma, zeytin, akasya, igde gibi çesitli bitki yaprakları kirlenmis ve kirlenmemisalanlardan toplandı. Kuru ve mikrodalga ile çözmeden sonra çözeltiler AAS ile analiz edildi.Ölçümlerin dogrulugunu tespit etmek için, bazı bitkiler ICP-MS ile analiz edildi.Elde edilen sonuçlardan incir, ceviz, asma, yenidünya, zeytin, dut bitkilerinin Pb içinbiyomonitör olabilecegi; zakkum, karaçam, Akdeniz ve Arizona Servisi, mazı, akasya, çınar, asma, dutve igde bitkilerinin Pb için hem biyomonitör hem de biyotemizleyici olarak degerlendirilebilecegisonucuna varıldı. Ayrıca akasya, kavak, sögüt, yenidünya ve ayva gibi bazı bitkilerin Cd'a duyarlıoldukları ve biyomonitör potansiyellerinin bulundugu gözlenmistir.Anahtar kelimeler: Kadmiyum, Kursun, Bakır, atomik absorpsiyon, STAT, biyomonitor,biyotemizleme.

Abstract:
In this study, a significant enhancement in the sensitivity of Atomic Absorption Spectrometer(AAS) for the determinations of Cd, Pb and Cu was achieved by using slotted tube atom trap (STAT)made from quartz material. For this purpose, the parameters such as the diameter length, the length ofthe upper slot of tube, the thickness of tube wall, and the tube length were examined. Theenhancement as high as 13-fold for Cd, 7-fold for Pb and 3-fold for Cu in the sensitivity of AAS wasobtained by using the thickness of tube wall of 1.5 mm, the tube length of 12 cm, the length of theupper slot of 1.0 cm and the tube diameter of 6 mm.In the second section of this study, the biomonitoring plant leaves for indicating of pollution ofCd, Pb and Cu in environment including air, soil and water were examined. For this purpose, variousplant leaves were collected from contaminated and uncontaminated areas. After digestion by dry andmicrowave ashing, the solutions were analysed by AAS. The assessment of the accuracy ofmeasurements, some plant leaves were analysed by ICP-MS.It was found that the plants including Ficus Carica, Juglans, Vitis Vinifera, EriobotryaJaponica, Olea Europaea, Morus L. plants for Pb can be used as biomonitor and Nerium Oleander,Pinus Nigra, Cupressus Sempervirens and Cupressus Arizonica, Bioda Thuja, Acacia Robinia,Platanus, Vitis Vinifera, Morus L. and eleagnus for Pb as both biomonitor and bioremediation.Furthermore; the plants such as Acacia Robinia, Populus nigra, Salix, Eriobotrya Japonica andCydonia Oblonga for Cd can be used as biomonitors.Keywords: Cadmium, Lead, Zinc, Atomic Absorption, STAT, biomonitor, bioremediation.