Hemodiyaliz hastalarında serum nesfatin ve omentin düzeylerinin sarkopeni ve nütrisyonel parametreler ile ilişkisi
The relationship between serum nesfatin and omentin levels with sarcopenia and nutritional parameters in hemodialysis patients
Yazar: HÜLYA GÖKER ÖZKAN
Danışman: DOÇ. DR. SERHAT KARADAĞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nefroloji = Nephrology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Hemodiyaliz hastalarında sarkopeni ve malnütrisyon sık görülmektedir. Son yıllarda adipositlerden salgılanan nesfatin-1 ve omentin-1 gibi adipokinlerin, metabolizma üzerinde çeşitli etkileri olduğu belirtilmiştir. Bu iki belirtecin düzeylerinin sarkopeni ve nütrisyonel parametrelerle ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
            Gereç ve Yöntem: Kronik hemodiyaliz tedavisi almakta olan 74 hasta çalışmaya dahil edildi. Sarkopeni ve nütrisyonel durumun değerlendirmesi için SARC-F anketi, CONUT skoru, biyoelektriksel impedans analizi ile saptanan vücut kompozisyonu, ölçümleri yapıldı. Serum omentin ile nesfatin düzeylerine bakıldı. SARC-F anketine göre klinik sarkopeni açısından şüpheli olanlar (puanı 4 ve üzerinde olan hastalar) ve olmayanlar olarak sarkopeni riskine göre iki gruba ayrılarak analiz edildi. Hastaların demografik verileri antropmetrik ölçümleri ve rutin yapılan hemodiyaliz tetkikleri kaydedildi.
             Bulgular: Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 56.0 ± 16.5, kadın hastaların oranı %45.9 olarak bulundu. SARC-F indeksine göre sarkopeni riski olan grupla olmayan grubun karşılaştırmasında kadın hasta oranı ve yağ oranı daha yüksek [sırasıyla %70.8, % 34.0 p=0.003; % 30.2 (IQR:21.3-41.3), 24.7 (12.8-32.2) p=0.022)] ; boy, su oranı, kas kitlesi, kemik kitle ve kreatinin düzeyleri daha düşüktü [sırasıyla 155.4±11.2, 162.0±8.5, p=0.028; % 49.4 (IQR: 42.6-56.2), % 55.2 (IQR: 49.8-61.9), p=0.019; 46.4 ±7.9, 50.9 ± 9.5, p=0.047; 2.5±0.4, 2.7±0.5, p=0.044; 6.5±1.7, 7.3±1.5, p=0.042)]. CONUT skoru ile yapılan tek değişkenli korelasyon analizlerinde yağ oranı, su oranı, ALT ve Kt/V ile korelasyon (sırasıyla analizlerde r=-0.311, p=0.007; r=0.240, p=0.04,-0.335; p=0.004, r=-0.288, p=0.013) saptandı. Çok değişkenli analizlerde ise CONUT skoru Kt/V ve ALT ile ilişkili (sırasıyla B=-2.678, Beta=-0.529, p<0.001; B=-0.086, Beta=-0.249, p=0.015) bulundu. Omentin ve nesfatin düzeyleri ile yapılan analizlerde SARC-F grupları arasında anlamlı fark yoktu, CONUT skoru ile anlamlı bir ilişki bulunmadı. Omentin düzeyleri ile yapılan tek değişkenli korelasyon analizlerinde yaş, metabolik yaş, fizik kapasite, viseral yağ derecesi, albümin, kreatinin, PTH ve Kt/V düzeyleri arasında ilişki (sırasıyla r=-0.401, p<0.001; r=-0.294, p=0.011; r=-0.232, p=0.047; r=-0.316, p=0.006; r=0.236, p=0.043; r=0.298, p=0.01; r=0.279, p=0.016; r=0.280, p=0.016) bulundu. Çok değişkenli analizlerde sadece kreatinin ile anlamlı ilişki devam etmekteydi (B=41763, Beta=0.252, p=0.036). Nesfatin-1 düzeyi ile yapılan tek değişkenli analizlerde yaş, metabolik yaş, vücut ağırlığı, fizik kapasite, viseral yağ derecesi ve kreatinin düzeyleri ile ilişki saptandı (sırasıyla r=-0.352, p=0.002; r=-0.361, p=0.002; r=-0.251, p=0.031, r=0.237, p=0.042; r=-0.387, p=0.001; r=0.269, p=0.02). Çok değişkenli analizlerde sadece kreatinin düzeyleri ile ilişki bulundu (B=1.239, Beta=0.274, p=0.027). 
             Sonuç: SARC-F Skoru hemodiyaliz hastalarında sarkopeni tanı ve takibinde non-invaziv, ucuz, pratik bir yöntem olarak yer alabilir. CONUT skoru Kt/V ile anlamlı ilişki göstermiş olup diyaliz yeterliliği ile ilişkili olabilir. Çalışmamızda omentin-1 ve nesfatin-1 düzeyleri ile SARC-F skoru ve CONUT Skoru arasında ilişkili saptanmadı. Omentin ve nesfatin-1 prediyaliz serum kreatinin düzeyleri ile ilişkili saptanmıştır. Bu durum iskelet kas miktarı ve beslenme ile ilişkili olabileceği gibi bu moleküllerin nefroprotektif etkilerinin bir yansıması olabilir. Bunun için ileri düzeyde çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Objective: Sarcopenia and malnutrition are common among hemodialysis patients. Recent studies have indicated that adipokines such as nesfatin-1 and omentin-1, which are secreted by adipocytes, have various effects on metabolism. This study aims to investigate the relationship between the levels of these two markers and sarcopenia as well as nutritional parameters.
             Materials and Methods: A total of 74 patients undergoing chronic hemodialysis were included in the study. Sarcopenia and nutritional status were assessed using the SARC-F questionnaire, CONUT score, and body composition measurements determined by bioelectrical impedance analysis. Serum levels of omentin and nesfatin were measured. Patients were divided into two groups based on the risk of sarcopenia according to the SARC-F questionnaire (patients scoring 4 or more were considered at risk) and analyzed accordingly. Demographic data, anthropometric measurements, and routine hemodialysis tests of the patients were recorded.
             Results: The mean age of participants was 56.0 ± 16.5 years, with 45.9% of them being female. In the comparison between the group at risk of sarcopenia and the group not at risk according to the SARC-F index, the proportion of female patients and body fat percentage were higher [70.8% vs. 34.0%, p=0.003; 30.2% (IQR: 21.3-41.3) vs. 24.7% (12.8-32.2), p=0.022], while height, total body water, muscle mass, bone mass, and creatinine levels were lower [155.4 ± 11.2 vs. 162.0 ± 8.5, p=0.028; 49.4% (IQR: 42.6-56.2) vs. 55.2% (IQR: 49.8-61.9), p=0.019; 46.4 ± 7.9 vs. 50.9 ± 9.5, p=0.047; 2.5 ± 0.4 vs. 2.7 ± 0.5, p=0.044; 6.5 ± 1.7 vs. 7.3 ± 1.5, p=0.042]. In univariate correlation analyses with the CONUT score, correlations were found with body fat percentage, total body water percentage, ALT, and Kt/V (r=-0.311, p=0.007; r=0.240, p=0.04; r=-0.335, p=0.004; r=-0.288, p=0.013). In multivariate analyses, CONUT score was associated with Kt/V and ALT (B=-2.678, Beta=-0.529, p<0.001; B=-0.086, Beta=-0.249, p=0.015). No significant difference was found between SARC-F groups regarding omentin and nesfatin levels, and no significant relationship was found with CONUT score. Univariate correlation analyses with omentin levels showed relationships with age, metabolic age, physical capacity, visceral fat rating, albumin, creatinine, PTH, and Kt/V (r=-0.401, p<0.001; r=-0.294, p=0.011; r=-0.232, p=0.047; r=-0.316, p=0.006; r=0.236, p=0.043; r=0.298, p=0.01; r=0.279, p=0.016; r=0.280, p=0.016). In multivariate analyses, only creatinine levels remained significantly related (B=41763, Beta=0.252, p=0.036). Univariate analyses with nesfatin-1 levels found relationships with age, metabolic age, body weight, physique rating, visceral fat rating, and creatinine levels (r=-0.352, p=0.002; r=-0.361, p=0.002; r=-0.251, p=0.031; r=0.237, p=0.042; r=-0.387, p=0.001; r=0.269, p=0.02). In multivariate analyses, only creatinine levels showed a significant relationship (B=1.239, Beta=0.274, p=0.027).
           Conclusion: The SARC-F Score can be a non-invasive, inexpensive, and practical method for diagnosing and monitoring sarcopenia in hemodialysis patients. The CONUT score showed a significant relationship with Kt/V, suggesting it may be related to dialysis adequacy. In our study, no significant relationships were found between omentin-1 and nesfatin-1 levels with SARC-F score and CONUT score. However, omentin and nesfatin levels were found to be related to pre-dialysis serum creatinine levels. This may reflect the relationship with skeletal muscle mass and nutrition or potentially be indicative of the nephroprotective effects of these molecules. Further advanced studies are needed.