AB-Türkiye ilişkileri: Bütünleşme kuramları ışığında Gümrük Birliği incelemesi
EU-Turkey relations: Integration theory in light of Customs Union review
Yazar: MÜŞERREF ÖNAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖNDER AYTAÇ AFŞAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Bütünleşme = Integration ; Bütünleşme modeli = Integration model ; Gümrük Birliği = Customs Union ; Ticaret = Trade ; Ticari ilişkiler = Trade relations ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Avrupa Birliği'nin kuruluşu itibariyle siyasi, sosyal ve ekonomik entegrasyon artmış ve ülkeler arası ticari hareketlilik gelişim göstermiştir. Birlik bünyesinde gözlemlenen entegratif yönelimler, 1996 yılı Gümrük Birliği Anlaşmasının yürürlüğe girmesi ile Türkiye özelinde de hız kazanmıştır. Ticari hareketliliğin artırılmasında önem arz eden Gümrük Birliği Anlaşması sonucu Türkiye'nin AB üyesi ülkeler ile ilişkilerinde pozitif yönde gelişim gözlemlenmiş olsa da Türkiye'nin tam üyelik statüsünü kazanmaksızın anlaşmaya taraf olması gözlemlenen pozitif etkilerin uzun vadede negatif etki uyandırmasına sebebiyet vermiştir. Uzun vadede gözlemlenen bu negatif etki Türkiye'nin tam üyelik statüsü elde edememesi ile birlikte Gümrük Birliği Anlaşması'nın güncellenmesi gerekliliğini ortaya koymuştur. İngiltere'nin birlikten çıkışını ifade eden Brexit sürecinin birlik bütünlüğünü tehlikeye atması sonucunda literatürde birden fazla entegrasyon teorisi konuşulmaya başlanmıştır. Bu bağlamda  Birlik özelinde hangi modelin uygulanmasının daralma tehlikesini ortadan kaldıracağı yönünde fikrî tartışmalar Avrupa Birliği gündemini uzun süre meşgul etmektedir. İşbu durumdan hareketle çalışma özelinde; Avrupa Birliği-Türkiye ilişkilerinin resmi olarak Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan entegrasyon modelleri çerçevesinde değerlendirilmesi suretiyle Gümrük Birliği anlaşmasının güncellenmesinin ikili ilişkilerde alternatif bir yol olup olmayacağının incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma sonucunda; ilişkilerin devamı noktasında birlik özelinde üye ülkeler için Gönüllü Katılım ve üçüncü ülkeler için Harici Farklılaştırılmış Entegrasyon modelinin benimsenmesi suretiyle daralma tehlikesinin ortadan kaldırılacağı öngörülmektedir. Buna ek olarak ilgili modellerin uygulanmasının Türkiye ile ilişkileri geliştirerek Gümrük Birliği Anlaşmasının güncellenmesi suretiyle ilişkilerde alternatif kılınmasını sağlayacağı söylenebilecektir.

Abstract:
Since the establishment of the European Union, political, social and economic integration has increased and trade mobility between countries has developed. The integrative trends observed within the Union gained momentum in Turkey with the entry into force of the 1996 Customs Union Agreement. As a result of the Customs Union Agreement, which is important in increasing commercial mobility, although a positive development was observed in Turkey's relations with EU member states, Turkey's becoming a party to the agreement without gaining full membership status caused the observed positive effects to have negative effects in the long run. This negative effect observed in the long term has revealed the necessity of updating the Customs Union Agreement with Turkey's inability to obtain full membership status. As a result of the Brexit process, which expresses the exit of the UK from the union, jeopardizing the unity of the union, more than one integration theory has started to be discussed in the literature, and intellectual debates about which model to implement in the union will eliminate the danger of shrinkage have been put on the agenda. Based on this situation, in terms of working; It is aimed to examine whether updating the Customs Union agreement will be an alternative way in bilateral relations by evaluating the European Union-Turkey relations within the framework of the integration models officially published by the European Commission. The study was created as a compilation research article, organized by qualitative methods. In the results of working; At the point of continuation of the relations, it is foreseen that the danger of shrinkage will be eliminated by adopting the Voluntary Participation model for the member countries and the External Differentiated Integration model for the third countries. In addition, it can be said that the implementation of the relevant models will improve relations with Turkey and provide an alternative in relations by updating the Customs Union Agreement.