Osteoartritli bireylerin günlük yaşam aktivitelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of daily living activities of the individuals with osteoarthritis
Yazar: KENAN GÜMÜŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYLA ÜNSAL
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Hastalar = Patients ; Osteoartrit = Osteoarthritis ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Çalışma, Osteoartrit (OA) tanısı almış bireylerin günlük yaşam aktivitelerini değerlendirmek amacı ile tanımlayıcı olarak yapılmıştır.Yozgat Devlet Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon ünitesine 8 Ekim 2010-20 Mart 2011 tarihleri arasında başvuran ve OA tanısı almış 200 birey örnekleme alınmıştır.Veri toplama aracı olarak bireylerin tanıtıcı özellikleri ve hastalığa ilişkin bilgilerini içeren anket formu, Günlük Yaşam Aktiviteleri (GYA) Ölçeği ve Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri (EGYA) Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistikler (sayı, ortalama, standart sapma, ortanca, yüzde), Kolmogorov-Smirnov, Shapiro-Wilk, Kruskal-Wallis Varyans Analizi, Mann-Whitney U testi, Cronbach Alfa Katsayısı ve Spearman Korelasyon analizi kullanılmıştır.Bireylerin %95.0'ı GYA'da, %71.0'ı da EGYA'da bağımsız olduklarını ifade etmiştir. Kadın, 77-89 yaş grubunda, eğitim almamış, bekar, ev kadını, gelir durumu kötü, hastalık süresi 15 yıl ve üzerinde, eklem deformitesi olan, OA'ya eşlik eden başka bir kronik hastalığı olan ve OA'nın GYA'yı çok etkilediğini belirten bireylerin GYA ölçeği puanı diğer gruplara göre daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0.05). Bekar, 77-89 yaş grubunda, eğitim almamış, eklem deformitesi olan, OA'nın GYA'yı çok etkilediğini belirten ve GYA'yı yerine getirirken yardım alan bireylerin EGYA ölçeği puanı diğer gruplara göre daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Çalışmada bireylerin GYA ölçeği puanı ile EGYA ölçeği puanı arasında pozitif bir ilişki olduğu saptanmıştır.Bireylerin GYA'da kontinansta bağımlı, harekette yarı bağımlı, beslenmede de bağımsız oldukları ve EGYA'da ise alışveriş yapmada bağımlı, ilaç kullanmada yarı bağımlı, yemek hazırlamada bağımsız oldukları belirlenmiştir.Bu sonuçlar doğrultusunda; OA'lı bireylere gereksinimleri konusunda yardımcı olunmalı, hastalıklarına adaptasyonları sağlanmalı ve hastalığın olumsuz etkileri kontrol edilmelidir.Anahtar kelimeler: Osteoartrit, Günlük Yaşam Aktiviteleri, Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri

Abstract:
The study was conducted descriptively in order to evaluate daily living activities of individuals with osteoarthritis (OA).Two hundred individuals who were diagnosed with OA and who applied to Physical Therapy and Rehabilitation Centre of Yozgat Public Hospital between 8th October 2010 and 20th March 2011 were recruited to the study sample.A questionnaire form including personal descriptive information and patient?s knowledge about the disease, Activities of Daily Living Scale (ADLs) and Instrumental Activities of Daily Living Scale (IADLs) were used as data collection tools. Data were statistically analyzed with descriptive statistics (numbers, means, standard deviation, median, percentages), Kolmogorov-Smirnov Test, Shapiro-Wilk Test, Kruskal-Wallis Variance Analysis, Mann-Whitney U Test, Cronbach?s Alpha Coefficient and Spearman?s Correlation Analysis.95.0% and 71.0% of the individuals told that they were independent while performing ADLs and IADLs, respectively. It was found that individuals who were female, at 77-89 years old, single, illiterate, housewife, had a low income level, had the disease for more than 15 years, had joint deformity and with an accompanying disease with OA or had an idea that OA affected ADLs had lower ADLs score than other groups (p<0.05). Individuals who were single, at 77-89 years old, illiterate, had joint deformity or who defined that OA affected ADLs and who received help while performing ADLs had lower ADLs score than other groups (p<0.05). It was determined that there was a positive correlation between mean ADLs and mean IADLs scores of the individuals.It was also found that individuals were dependent in continence, quasi-dependent in movement and independent in nutrition among ADLs, while they were dependent in shopping, quasi-dependent in drug use and independent in food preparation among IADLs.In the light of these results, individuals with OA should be helped about their requirements, adaptation to the disease should be provided and negative effects of the disease should be controlled.Keywords: Osteoarthritis, Activities of Daily Living, Instrumental Activities of Daily Living