Karşılaştırmalı Hukukta cezalandırıcı tazminat (Punitive damages)
Punitive damages in Comparative Law
Yazar: SELİN ÖZDEN MERHACI
Danışman: PROF. DR. ARZU OĞUZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Cezalandırıcı tazminat = Punitive damages ; Karşılaştırmalı hukuk = Comparative law ; Tazminat = Compensation

Özet:
Tezimizin ilk bölümünde Common Law hukuk düzeninin tarihi gelişimi ve temel kavramlarına, genel olarak haksız fiiller ve tazminat kavramına ve tezimizin ana konusunu oluşturan cezalandırıcı tazminatın tarihi gelişimi ve işlevlerine yer verilmiştir. Common Law hukuk düzeninin kıta Avrupası hukuk düzeninden farklı amacının zararın denkleştirilmesi, telafi edilmesi olmayan bazı tazminat türleri kabul ettiği görülmektedir. Yine bu bölümde cezalandırıcı tazminatın, cezalandırma ve önleme işlevleri sayesinde telafi edici tazminatlardan ayrıldığı ortaya konulmuştur.Tezimizin ikinci bölümünde ise cezalandırıcı tazminatın İngiltere ve Amerika'da nasıl uygulandığı sorusu cevaplandırılmıştır. Bu bölümde cezalandırıcı tazminatın İngiliz hukuk düzeninde kategori testi adı verilen bir test ile sınırlandırıldığı tespit edilmiştir. Amerikan hukukunda ise daha farklı bir yaklaşımın benimsendiği, sınırlandırmanın haksız fiil kategorilerine göre değil de, zarar verenin kusurunun ağırlığına göre yapıldığı hususu açıklanmıştır.Çalışmamızın son bölümünde ise karşılaştırmalı hukuk metodları çerçevesinde cezalandırıcı tazminatın ve dolayısıyla cezalandırma ve önleme fikrinin kıta Avrupası hukuk düzenlerinde görünümü tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu açıdan kıta Avrupası hukukunda cezalandırma ve önleme işlevlerini haiz olduğu düşünülen manevi tazminat, çoklu tazminatlar, iş ve hizmet sözleşmelerinden doğan tazminatlar, icra inkar ve kötüniyet tazminatları ile temerrüt faizi kurumları incelenmiştir. Bu konuda genel bir değerlendirme yapıldığında kıta Avrupası hukuk düzenine dahil ülkelerin bazı kurumlarının, cezalandırma ve önleme düşüncesini bünyesinde barındırdığı görülmektedir. Bunlardan bazıları cezalandırıcı tazminat ile büyük benzerlik arz ederken, bazılarının cezalandırıcı tazminat ile işlevsel açıdan benzerlik arz ettiğini söylemek güçtür. Ancak bu çalışma Common Law'a özgü bir kavram olan cezalandırıcı tazminatın, kıta Avrupası hukukuna aslında ilk bakışta düşünüldüğü kadar yabancı olmadığını tespit etmesi açısından önemlidir.

Abstract:
In the first part of the thesis, the historical development of Common Law and the basic concepts, torts and damages in general, the history and the functions of punitive damages are explained. In Common Law there are types of damages which don?t aim to compensate the loss under the heading of non-compensatory damages. In this chapter, it is also presented that with the functions of punishment and deterrence; punitive damages are distinguished from compensatory damages.At the second part of the study, the implementation of punitive damages in England and America are explained. In this chapter it is found out that the punitive damages are limited by the category test in English law. In American law a different approach is adopted and the limitations are made by the aggravation of fault, not by the category of torts.At the last part of the study, it is aimed to determine the punitive damages and also the idea of punishment and deterrence in the continental law system within the framework of the comparative law methods. In this respect, damages for pain and suffering, multiple damages, the damages which resultant from labor and service contracts, unjustified objection and bad faith damages in bankruptcy and enforcement law and default interest, are studied. When a general assessment should be made, it has been seen that in some countries of the Continental Law system, deterrence and punishment functions are accepted in some of the institutions. Some of them are very similar to punitive damages but for some others it is hard to say that they are functionally similar. But this study is important to determine that the institution of punitive damages specific to the Common Law system is not that unfamiliar to the Continental Law system as we think at first glance.