Sistemik inflamatuvar yanıt sendromu ve septik şok belirtileri olan hastalarda prokalsitoninin tanısal ve prognostik değeri
The diagnostic and prognostic value of procalcitonin (PCT) level in patients with systemic inflammatory response syndrome (SIRS) and septic shock symptoms
Yazar: AYŞEGÜL SEREMET KESKİN
Danışman: PROF. DR. DENİZ AKDUMAN
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: C reaktif protein = C reactive protein ; Enfeksiyonlar = Infections ; Kalsitonin = Calcitonin ; Kan sedimentasyonu = Blood sedimentation ; Lökositler = Leukocytes ; Prognoz = Prognosis ; Sepsis = Sepsis ; Şok-septik = Shock-septic

Özet:
Sepsis, teşhis yöntemlerindeki ve antimikrobiyal tedavideki gelişmelere rağmen özellikle şok ve multiorgan yetmezliği ile komplike olduğunda halen yüksek mortalite ve morbiditeye sahip klinik bir tablodur. Bu nedenle sepsisin erken ve doğru tanısında, tedaviye cevabın izlenmesinde, gereksiz tedaviden kaçınmak ve tedavinin zamanında sonlandırılmasında klinisyene rehberlik edecek, duyarlı, özgül bir laboratuvar testine ihtiyaç vardır. Bu çalışmada sistemik inflamatuvar yanıt sendromu (SIYS) ve septik şok belirtileri olan hastalarda prokalsitoninin tanısal ve prognostik değerinin araştırılması planlanmıştır. Çalışmamıza SIYS, sepsis, ağır sepsis, septik şok bulguları olan, yaşları 22 ve 75 yaş arasında değişen toplam 94 hasta alındı. Hastalar çalışmaya alındıkları andan itibaren 14 gün süre ile takip edildi. Hastaların çalışmaya alındığı ilk gün, antibakteriyel tedaviye başlamadan önce (T0), 3. gün (T3), 7. gün (T7) ve 10. günlerde (T10); PCT, CRP, sedimentasyon, lökosit değerlerine bakıldı. Tanıda SIYS, sepsis ayrımının yapılmasında ve sepsiste mortalite tahmini açısından prognostik faktör olarak PCT, CRP, sedimentasyon ve lökosit düzeylerinin değeri araştırıldı. T0'da bakılan PCT, CRP değerlerindeki fark gruplar (SIYS, sepsis, ağır sepsis, septik şok) arasında anlamlıydı (sırasıyla p<0,001, p=0,046). PCT, SIYS grubu dışında tüm gruplarda anlamlı olarak yüksek saptandı. CRP, septik şok grubundaki hastalarda SIYS grubundakilere göre anlamlı olarak yüksek iken, diğer gruplar arasında anlamlı bir fark saptanmadı. Sedimentasyon ve lökosit değerleri için gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı (sırasıyla p=0,058, p=0,684). Çalışmaya alınan hastalar 14 günlük takip sürecinde ex olanlar ve yaşayanlar olarak ikiye ayrıldığında 0, 3 ve 7. günlerde ölçülen PCT değerleri ex olan hastalarda daha yüksekti (sırasıyla p<001, p=0,001, p=0,019). Eş zamanlı CRP ve lökosit değerlerinde 3. gün yapılan ölçüm dışında ( sırasıyla p= 0,030, p=0,021) 0 ve 7. günlerde yapılan ölçümlerde yaşayan ve ex olan hastalar arasında fark saptanmadı (sırasıyla CRP için p=0,257, p=0,355, lökosit için p=0,492, p=0,147). Sedimentasyon değerlerinde ise ex olan ve yaşayan hastalar arasında tüm ölçümlerde anlamlı fark saptanmadı (sırasıyla p=0,942, p=0,403, p=0,621). Hastalar takip süresi sonunda değerlendirildiğinde yapılan tüm PCT ölçümlerinde (0, 3, 7, 10. gün) yaşayan hastalarda zaman içerisinde istatistiksel olarak anlamlı şekilde azalma olduğu görüldü (p<0,001). Sonuç olarak; PCT'nin sepsisli hastalarda sepsis, SIYS ayrımında ve hasta takibinde prognozun belirlenmesinde önemli ve klinisyene yol gösterici bir belirteç olduğu kanatine varıldı.Anahtar Kelimeler: Prokalsitonin, CRP, sedimentasyon, lökosit, sepsis, infeksiyon

Abstract:
Despite new advancements in the diagnosis and treatment of sepsis, its mortality and morbidity is still high especially when complicated with shock and multiorgan disfunction. For that reason there is a need to have a specific and sensitive laboratory test which will guide the clinician for the accurate and early diagnosis of sepsis, for monitoring the effectiveness of treatment and deciding the accurate time to end treatment in order to avoid unnecessary treatment. In this study the diagnostic and prognostic value of PCT in patients with SIRS and septic shock symptoms were evaluated. A total of 94 patients, ages ranging between 22 and 75 with SIRS, sepsis, severe sepsis and septic shock symptoms were included in the study. They were followed for 14 days. PCT, CRP, erythrocyte sedimentation rates, peripheral blood leucocyte levels were recorded on the first day of the follow up period before the start of antibacterial treatment (T0), on the third day (T3), seventh day (T7) and tenth day (T10). The importance of PCT, CRP, erythrocyte sedimentation rates, peripheral blood leucocyte levels in the differential diagnosis of SIRS and sepsis and their prognostic value were evaluated. On T0 PCT and CRP levels were significantly different between the groups (p<0,001, p=0,046 respectively) but there were no significant difference in erythrocyte sedimentation rates and peripheral blood leucocyte levels between the groups (p=0,058, p=0,684 respectively). PCT levels were significantly high in all groups except in patients with SIRS. CRP levels were significantly higher in patients with septic shock than in patients with SIRS but there were no significant difference between the other groups. Patients who died during the follow up period were grouped as ?died patients? and patients who were alive at the end of 14 days were grouped as ?alive patients?. On T0, T3, T7 PCT levels were significantly higher in died patients than the alive patients (p<0,001, p=0,001, p=0,019 respectively). CRP and leucocyte levels were significantly different on T3 (p=0,03, p=0,02 respectively) but there were no significant difference on T0 and T7 between the two groups (respectively for CRP p=0,257, p=0,355, for leucocyte levels p=0,492, p=0,147). There were no significant difference in erytrocyte sedimentation rates at all times between the two groups (respectively p=0,942, p=0,403, p=0,621). When patients were finally assesed at the end of the follow up period, a significant decrease in PCT levels were observed in alive patients (p<0,001). In conclusion, we think that PCT is an important marker which guides the clinician in the differential diagnosis of sepsis and SIRS and when evaluating the prognosis.Key words: Procalcitonin, CRP, sedimentation, leucocyte, sepsis, infection