Hepatosteatozu olan obez ve aşırı kilolu olgularda risk faktörlerinin saptanması ve tedavi sonuçlarına etkilerinin araştırılması
Determination of risk factors in obese and overweight patients with hepatosteatosis and investigation of their effects on treatment outcomes
Yazar: GÜLŞAH ŞEN
Danışman: PROF. DR. GÜRSES ŞAHİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Obezite = Obesity ; Obezite-morbid = Obesity-morbid ; Risk faktörleri = Risk factors ; Tedavi = Treatment ; Yaşam tarzı = Life style ; Çocuklar = Children

Özet:
Hepatosteatozu Olan Obez ve Aşırı Kilolu Olgularda Risk Faktörlerinin Saptanması ve Tedavi Sonuçlarına Etkilerinin Araştırılması

Giriş-Amaç: Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı gelişmiş ülkelerde kronik karaciğer hastalığının en sık sebebidir. Çoğunlukla obeziteye bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Hastalığın prevalansı obezite prevalansının artışına paralel olarak artmaktadır. Tanı koymadaki farklı yaklaşımlar ve güçlükler yanında, tedavisinde de kesin bir fikir birliği yoktur. Bu nedenle hastalığa zemin hazırlayan faktörlerin belirlenip önlenmesi önem taşımaktadır.

Gereç-Yöntem: Çalışmaya Dr.Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji Kliniği'ne Mayıs 2016 ile Aralık 2017 tarihleri arasında başvuran ve abdominal ultrasonda (USG) hepatosteatoz saptanan, yaşları 5-18 yıl arasında değişen 152 obez ve 13 aşırı kilolu olmak üzere toplam 165 olgu dahil edildi. Karaciğer yağlanmasına neden olabilecek intrahepatik veya sistemik hastalığı olanlar çalışmanın dışında bırakıldı. Her olguya beslenme ve aktivite alışkanlıkları, özgeçmiş ve soygeçmiş özelliklerini sorgulayan anket uygulandı. Olguların hasta dosyaları geriye dönük olarak incelenerek hepatosteatoza yönelik aldığı tedaviler ve tedavi sonuçları kaydedildi.

Bulgular: Çalışma; yaşları 5-18 yıl arasında değişen 80 (%52,6) erkek, 72 (%47,4) kız olmak üzere 152 obez ve 9 (%69,2) erkek, 4 (%30,8) kız olmak üzere 13 aşırı kilolu olgu ile gerçekleştirildi. Olguların 1/3'ten fazlasında anne-baba eğitim düzeyleri ve gelir düzeylerinin düşük olduğu görüldü. Özellikle okul çağı ve adolesan dönemde sağlıksız gıdaların tüketiminin arttığı belirlendi. Spor yapma oranı çocuklarda ve ebeveynlerde düşük saptandı. Ekran karşısında geçirilen ortalama sürenin önerilenden daha fazla olduğu tespit edildi. Annelerin gebelikte kilo artışının fazla olduğu ve olguların %7,9'unda gebelikte diyabet öyküsü olduğu görüldü. Aile öyküsünde obezite, hepatosteatoz ve diyabetin ağırlıklı olduğu saptandı. Tedavi sonucunda olguların %30,1'inin kilo verdiği belirlendi. Metformin tedavisi görenlerde kilo verme oranı anlamlı olarak yüksek bulundu. Ultrason bulguları olguların %43,8'inde gerilemişti. Tedavi grupları arasında USG bulguları açısından anlamlı fark bulunmadı. Ultrason bulgularındaki değişimle çocuğa ait faktörler arasında anlamlı fark saptanmazken, ailede diyabet ve kardiyovasküler hastalık olmasının tedavi yanıtını etkilediği belirlendi.

Sonuç: Beslenme ve yaşam tarzı değişikliği konusunda ailelerin ve çocukların bilinçlendirilmesi hepatosteatozun önlenmesi açısından önemlidir. Hastalığa ilişkin risk faktörleri ile tedavi yanıtı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi için daha fazla çalışma yapılmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı, Çocuk, Obezite, Beslenme, Yaşam tarzı

Abstract:
Determination of Risk Factors in Obese and Overweight Patients with Hepatosteatosis and Investigation of Their Effects on Treatment Outcomes

Background-Objectives: Nonalcoholic fatty liver disease is the most common cause of chronic liver disease in developed countries. Often it occurs due to obesity. The prevalence of the disease increases in parallel with the increase in the prevalence of obesity. Besides the different approaches and difficulties in diagnosing, there is no definite consensus in treatment. For this reason, it is important to determine and prevent the factors that prepare the ground for the disease.

Material-Methods: This study included total 165 cases (152 obese and 13 overweight) aged 5-18 years, who referred to Dr.Sami Ulus Maternity, Children Health and Diseases Training and Research Hospital Department of Child Gastroenterology outpatient clinics between May 2016 and December 2017 and were detected hepatosteatosis in abdominal ultrasound (USG). Those with intrahepatic or systemic diseases that may cause fatty liver were excluded from the study. Questionnaires were applied to each subject, questioning nutrition and activity habits, personal and family history. Patients' files were reviewed retrospectively, treatment for hepatosteatosis and the results of treatment were recorded.

Results: The study is performed with 152 obese [80 (52.6%) boys, 72 (47.4%) girls] and 13 overweight [9 (69.2%) boys, 4 (30.8%) girls] cases aged 5-18 years. Parental education levels and income levels were found to be low in more than 1/3 of the cases. Especially in school age and adolescence, consumption of unhealthy foods was found to increase. The rate of being physically active was low in children and in parents. It was found that the average number of hours spent across the screen was higher than recommended. Mothers was found to have an increased weight gain in gestation and 7.9% of cases had a history of diabetes in pregnancy. Obesity, hepatosteatosis and diabetes were found to be predominant in family history. It was determined that 30.1% of the cases lost weight at the end of treatment. The rate of weight loss was significantly higher among patients who received metformin treatment. Ultrasonographic findings regressed in 43.8% of cases. No significant difference was found between the treatment groups in terms of USG findings. While no significant difference was found between the factors belonging to the child with the change in ultrasound findings, it was determined that the presence of diabetes and cardiovascular disease in the family affects the response of the treatment.

Conclusions: Raising awareness of families and children about nutrition and lifestyle changes is important for the prevention of hepatosteatosis. Further studies should be conducted to assess the relationship between the risk factors for the disease and the response to treatment.

Key Words: Nonalcoholic fatty liver disease, Child, Obesity, Nutrition, Lifestyle