Bombus arısında (Bombus terrestris L.) ana arı ağırlığı ve ana arı yenilemenin koloni gelişimi üzerine etkileri
Effects of queen weight and requeening on colony development of the bumblebee, (Bombus terrestris L.)
Yazar: ELİF CİLAVDAROĞLU
Danışman: PROF. DR. FEHMİ GÜREL
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bombus terrestris L. arısı kültür bitkilerinin özellikle de domates bitkisinin etkili tozlaştırıcısıdır ve sera bitkilerinde tozlaşmayı sağlamak için yirmi yıldan fazla bir süredir kitlesel ticari yetiştiriciliği yapılmaktadır. Kitlesel üretim tekniklerinin hızlı bir şekilde geliştirilmesine rağmen, seralarda kolonilerin tozlaştırma sürelerinin kısa olması ve koloni gelişim evrelerinde yaşanan ana arı kayıpları gibi bazı sorunlar bulunmaktadır.  Bu tezde, B. terrestris arısında ana arı yenilemenin koloni gelişimi ve ana arı ve koloni kayıpları üzerine etkileri incelenmiştir. Ayrıca diyapoz öncesi ve sonrası ana arı ağırlığı ile koloni gelişim özellikleri arasındaki ilişkiler de belirlenmiştir. Bütün ana arılar ve koloniler benzer şeker şurubu ve polen ile ad-libitum beslenmişler ve standart laboratuvar koşullarında yetiştirilmişlerdir (27 ± 1 oC, %55 ± 5 RH). Ana arı yenilemenin etkilerini belirlemek için koloni kurma aşamasından hemen sonra toplam 60 koloni rastgele üç gruba ayrılmıştır. Birinci grup koloniler (S), ilk kuluçkadaki işçi arıların tamamı çıktığında kolonilerin ana arıları alınarak yerine diyapoz dönemini geçirmiş yeni ana arılar verilerek oluşturulmuş, ikinci grup koloniler (P), yaklaşık 40 işçi arıya ulaştıklarında ana arıları alınarak yerine diyapoz dönemini geçirmiş yeni ana arılar verilerek oluşturulmuş, üçüncü grup kolonilerin (K) ise ana arıları değiştirilmemiş ve kontrol grubu olarak değerlendirilmiştir. Ana arı kabul (ana arı yenileme başarı) oranı P grubunda (%45) S grubuna (%90) oranla çok daha düşük bulunmuştur. Koloni ömrü P grubunda (83.57 ± 3.55 gün) K grubuna (76.70 ± 2.76 gün) oranla önemli düzeyde uzun olmuştur (p<0.01). Diyapoz öncesi ve sonrası ana arı ağırlığının incelenen koloni gelişim özellikleri üzerine önemli bir etkisi bulunmamıştır. Sonuçlar ana arı yenileme tekniğinin B. terrestris arısının kitlesel üretiminde kullanılabileceğini ve koloni kayıplarını önlemede bir seçenek olabileceğini göstermiştir.

ANAHTAR KELİMELER: Bombus arısı, B. terrestris, Ana arı yenileme, Koloni     
özellikleri

Abstract:
Bombus terrestris L. is an effective pollinator of crops particularly tomato and has been commercially mass reared for pollination in greenhouses for more than two decades. Although the mass rearing techniques have been developed rapidly, there are still several problems such as being short lifespan of the colony in the greenhouse and queen loss occurred in the colony development stages.  In this thesis, we investigated the effects of requeening on colony development, prevention of colony and queen losses in B.terrestris. Moreover, the relationships between pre and post diapause queen weights and colony development traits were also determined. All queens and colonies were fed with ad-libitum same sugar syrups and pollen diets and reared under standard laboratory conditions (27 ± 1 oC, 55 ± 5 RH%). Immediately after colony foundation phase, a total of 60 colonies were randomly assigned to one of three treatment groups to test for effects of requeening. The first group (S) involved colonies that were requeened with newly hibernated queens after all the workers in the first brood had emerged. In the second group (P), we requeened the colonies with newly hibernated queens when reached some 40 workers and the third group (K) retained their original queens and served as a control group. Queen acceptance (requeening success) rate was much lover in the P group (45%) than in the S group (90%). Colony lifespan was significantly longer in the P group (83.57 ± 3.55 days) than in the K group (76.70 ± 2.76 days). Pre and post-diapause weights did not have a significant effect on examined colony development traits. Results show that requeening technique can be used and provides an option to overcome colony losses in B. terrestris mass rearing.

KEYWORDS: Bumblebee, B. terrestris, Requeening, Colony traits