Kadın sivil toplum kuruluşlarında örgütlenme deneyimi: Kocaeli örneği
Organizational experience in women ngos: The example of Kocaeli
Yazar: ELİF SİNEM ARIKAN
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL BAYKARA ACAR
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyal Hizmetler = Social Services ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kadınlar = Women ; Kocaeli = Kocaeli ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Örgütlenme = Organization

Özet:
Bu araştırmanın amacı Kocaeli'de bulunan kadın sivil toplum örgütlerinin (STÖ) örgütlenme yapısını; kadınların örgütlenme motivasyonu ve deneyimlerini, bu deneyimlerinin kadınların yaşamları üzerinde etkisini feminist perspektifle değerlendirmektir. 
Araştırmada, kadınların örgütlenme deneyimlerinin nitel desende, feminist bir perspektifle değerlendirilmesi amaçlamıştır. Araştırmanın örneklemini 17 bağımsız kadın örgütüne üye, 24 kadın oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Formun geliştirilmesinde, alandaki akademisyen ve uygulayıcıların görüşü alınmış ve iki kişiyle ön deneme yapıldıktan sonra veri toplama aşamasına geçilmiştir. Kadınlarla yapılan derinlemesine görüşmeler feminist araştırmanın metodolojik ilkelerine uygun biçimde etkileşimci iletişimsel yaklaşım kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler ortalama 90 dakika sürmüştür. Görüşmeler, hemen bilgisayar ortamına aktarılarak araştırmacı tarafından okunmuş, kodlanmış ve temalar oluşturulmuştur.
Araştırmada elde edilen temel bulgular şöyle özetlenebilir:
Araştırmada kadın STÖ'lerinin örgütlenme temellerinin, kadınların örgütlenme deneyimleri ve örgütlerin etkinlikleri üzerinde önemli etkileri bulunduğu belirlenmiştir. Kocaeli'deki kadın STÖ'leri örgütlenme temellerine göre farklılaşmaktadır. Bu farklılaşmadan yola çıkılarak, altı örgütlenme temeli kategorisi belirlenmiştir. Bunlar; dini inanç temelli; Kemalist modernleşme temelli; hemşehrilik ve etnik kimlik temelli; bulunduğu bölgedeki kadınlar arasındaki dayanışma temelli,  feminist temelli ve kadınların farkındalığını arttırma temelli STÖ'lerdir. 
Dini inanç temelli örgütlerin, dini öğretiyi yaygınlaştırmak, bu amaçla kadınlara ve çocuklara yönelik eğitimler düzenlemek temel amaçlarıdır. Bunun yanında ihtiyacı olan kişi ve gruplara yönelik yardım faaliyetleri ve kadınların 'geleneksel kadınlık becerileri'ni geliştirmek için eğitim programları da düzenlenmektedir. Kadının geleneksel rollerine uygun biçimde yapılanmışlardır.  
Kemalist modernleşme temelli örgütler hizmet sağlayıcılar olarak üyelerinin, kadınların bilinçlendirilmesine yönelik eğitimler düzenlemesi amacını öncelemektedir. Bu örgütlerin Kemalist modernleşmenin eşit yurttaşlık idealini ve topluma fayda sağlayan, kamusal alanda görünür olan kadın idealini sahiplendiği görülmektedir. 
Hemşehrilik ve etnik kimlik temelli örgütler aynı amaçla kurulmuş üst kuruluşlar ya da karma örgütlerden bağımsızlaşamamış görünmektedir. Yani federasyonlara ya da karma örgütlere bağımlı biçimde yapılanmışlardır. Bu örgütlerin, göç ederek Kocaeli'ye gelen kadınların kentle entegrasyonlarını sağlamak amacı etrafında yapılandığı görülmektedir. 
Bulunduğu bölgedeki kadınlar arasındaki dayanışmayı sağlama temelindeki STÖ'ler kadınların istihdama katılımlarını, yerel düzeyde kadınlar arasındaki dayanışmayı geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bu kategori altındaki örgütlerin birbirlerinden farklılaşan amaçları bulunmaktadır. Feminist temelli örgütün; feminist bilinç geliştirme, feminist politika üretme ve kadınlar arasındaki dayanışma ve feminist mücadeleyi geliştirme temel amaçlarıdır. 
Kadınların farkındalığını artırma temelindeki örgüt, kadınların toplumsal farkındalığının geliştirilmesini, böylece kadınların aktif özneler olarak toplumsal hayata ve siyasete katılımını arttırmayı amaçlamaktadır. 
Araştırmanın bulgularından biri; kadınların birbirlerine güvenmelerinin örgütlenme motivasyonlarını sağlayan başat unsur olduğudur. Bu nedenle güvenin gelişmesini sağlayacak etkili, uzun erimli yüz yüze ilişkiler geliştirilebildiğinde kadınların örgütlere aktif katılımları sağlanabilmektedir. Örgütlerin kadınların aktif katılımlarını sağlayabilmek için, ihtiyaçları analiz etmek, karar almak, ihtiyaçlara yönelik etkinliklerinin planlamak, uygulamak, sonuçlarını değerlendirmek gibi tüm aşamalarda katılımcı yapıyı genellikle geliştiremedikleri görülmüştür. Özellikle feminist temelli örgütlerin katılımcılığı sağlamak ve hiyerarşisiz bir yapı kurmak için geliştirdiği yöntemler tüm kadın örgütleri için önemli veriler sunmaktadır. Kadın sivil toplum örgütlerinin birbirlerini tanımadıkları, aralarındaki işbirliği ve ilişkinin gelişmesi için birbirlerine deneyimlerini aktaracakları ilişkilerin geliştirilemediği görülmektedir. Bu ilişkilerin geliştirilmesi de önemli görünmektedir. Kadın sivil toplum örgütlerinin geniş ölçekli etkinlikler planlayamadıkları, genel olarak maddi kaynak yaratmakta güçlükler yaşadıkları da araştırmanın diğer önemli bulguları arasındadır. Bu araştırma bulgularının kadın örgütlerinin güçlenmesine katkı sağlaması ümit edilmektedir.

Abstract:
The aim of this research is to examine the women NGOs' structure in Kocaeli; women's organizational motivations and experiences, and the effects of these experiences on the lives of women in feminist perspective.
Women's organizational experiences are evaluated in a qualitative design, feminist perspective. The sample of the study consisted of 24 female members who were members of 17 women's organizations. Semi-structured interview form was used as data collection tool in the research. In the development of the form, the opinions of the academicians and practitioners in the area were taken and after the preliminary experiment with two persons, the data collection phase was started. In-depth interviews with women were conducted using a communicative approach in accordance with the methodological principles of feminist research. The talks lasted approximately 90 minutes. Negotiations were immediately transferred to the computer environment, read by the researcher, coded and the themes were created.
The basic findings obtained in the research can be summarized as follows:
It has been determined that organizational bases of women's NGOs have significant effects on the activities, structure and methods of organizations. Women's NGOs in Kocaeli differ according to organizational bases. When a category is formed by going out of this differentiation, six categories are determined. These; based on beliefs; based on Kemalist modernization; based on urbanism and ethnicity; based on local solidarity of women, feminist-based and women's awareness-raising organizations.
It is the main purpose of belief based NGOs to disseminate religious teachings and to organize trainings for women and children for this purpose. In addition, training programs are organized in order to help women and women in need and to provide feminine skills. They are structured in accordance with the traditional roles of women.
NGOs, based on Kemalist modernization, as service providers, prioritize the purpose of organizing trainings for the awareness of women. It seems that these organizations possess the Kemalist modernism's equal citizenship ideal and the women's ideal of collective benefit, visible in the public arena.
NGOs based on urbanism and ethnicity do not appear to have become independent from top organizations or mixed organizations established for the same purpose. It is seen that the activities of women coming to Kocaeli by immigrating together with these organizations have shaped their activities around the purpose of providing city integration.
A NGO aims to improve the solidarity among women at the local level by the participation of women to public sphere on the basis of ensuring solidarity among the women in the region. The feminist-based NGO is the main purpose of developing feminist consciousness, producing feminist policy and developing solidarity and feminist struggle between women. The NGO, on the basis of increasing women's awareness, aims to promote the social awareness of women so that women can actively participate in social life and politics as active subjects
One of the findings of the research; It is the leading element that ensures the motivation of women to trust each other. For this reason, women's active participation in NGO can be achieved when effective, long-term face-to-face relationships can be developed to provide confidence. There is a need for the development of new methods for increasing income sources for the development of cooperation among women's NGOs. NGOs often do not develop participating in all phases of their needs, such as analyzing needs, making decisions, organizing activities for needs, planning, implementing, evaluating their results. In particular, the methods developed by feminist NGO for participatory and non-hierarchical structures present important data for all women's organizations. It can be seen that women NGOs do not know each other, and there is no way to develop relations between them, which will convey their experiences to each other for the development of cooperation and relationship. The development of these relationships also seems important. Other important findings of the research are that women NGOs can not plan large-scale events, they have difficulties in creating financial resources in general. It is hoped that these research findings will contribute to the empowerment of women's NGOs.