Türkiye'de yapı ürünü ve çevre ilişkisine yönelik zorunlulukların değerlendirmesi
Assesment of legal arragements about environment including building components in Turkey
Yazar: İMGE MINGIROĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÖKÇE TUNA TAYGUN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Sanayi Devrimi ile birlikte çevre sorunları küresel ölçekte artış göstermektedir. Doğal kaynak tüketimi ve atık üretiminin artmasına neden olan endüstriyel etkinliklerin içerisinde yapı ürünü üretimi önemli yer tutmaktadır.
Ürün ve çevre ilişkisini olumlu yönde değiştirecek stratejiler ve politikalar gerek küresel gerek ulusal ölçekte büyük önem taşımaktadır. Sürdürülebilir kalkınma yaklaşımını benimseyen ve yapı ürünü ile ilişkilendirilen politikalar; uluslararası anlaşmaların yanı sıra ulusal ölçekteki kanunlar, tüzükler, yönetmelikler, tebliğler, standartlar ile sağlanmaktadır.
Zorunlulukların yanı sıra ürün odaklı bir takım stratejiler zorunluluklardan beslenerek piyasada uygulanmak üzere yer bulmaktadır. Temiz üretim teknolojilerini benimseyen endüstriyel ekoloji yaklaşımı, yaşam döngüsü değerlendirmesi, bütünleşik atık yönetimi gibi kavramlar bu stratejilere örnek oluşturmaktadır.
Yapı ürünü ve çevre ilişkisini benimseyen bir takım düzenlemelerin oluşturulmasına rağmen uygulamada sorunlar yaşandığı belirtilmektedir. Küresel boyuttaki temel sorun uluslararası anlaşmaların uyumlulaştırılmasında yaşanan güçlükler olarak gözlemlenmektedir. Ulusal boyuttaki sorunlar; düzenlemeler arasındaki tutarsızlıkların yanı sıra uygulama yöntemlerinde ve uygulamada görülmektedir.
Zorunlulukların değerlendirilmesinde sorunların ayrıştırılabilmesi bakımından hukuki ve idari, ekonomik, teknik, sosyal boyut olmak üzere dört boyutta sınıflandırılmaktadır. 
Sorunların çözüm aşamasının hızlandırılmasına katkıda bulunacağı düşünülerek öneriler de dört boyutta sınıflandırılarak verilmektedir.
Ürün ile çevre ilişkisini kuran zorunlulukların değerlendirmesi ile sosyal boyutta farkındalık ölçütlerinin geliştirilmesi gereğine dikkat çekilmektedir. Başta bireysel boyut olmak üzere, toplumsal ve disipliner boyutta farkındalığın sağlanması ile ürün ve çevre ilişkisinin geliştirilmesine olanak sağlanacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Environment problems have shown increment at global scale since Industrial Revolution. Building components production is one of the most important industrial activities which expands natural resources consumption and waste production.
Strategies and politics, which associate building components with environment and maintain sustainable development, mean both global and national scale. Politics in which are relationed with components, are provided with international conventions. Right along with, conventions are ensured by laws, by-laws, notifications and standarts at national scale.
Despite of legal arragements, a certain number of strategies include componentquarter to be applied in market. Industrial ecology approaching, life cycle assesment and waste management are range of patterns to strategies.
Altough some legal arragements, which maintain the relation between environment and component are raised, there are some problems at practice. Fundemental problem in global scope is observed that the aligment difficulties in international conventions. Problems in national scope is discrepancy in arragements. Additionaly, some problems at practice methods are appeared.
Legal arragements are cllasified by four dimension to analyze problems. Assesment in arragements, it is called that legal and administrative, economical, technical and social dimension. Also, proposals are given by four dimension to contribute acceleration of resolution scale.
It is came out that social awareness criterion must be developed by arragement's assesment. It is thought that providing awareness in individual, social and vocational dimension will let development in environmental scale at components.