Fen bilimleri dersinde çevre konularının öğretiminde bilimsel süreç becerilerine dayalı etkinliklerin öğrenme ürünlerine etkisi
The effects of activities based on scientific process skills on learning products in the education of environmental issues in science course
Yazar: SELCAN BİLGİLİ KAYA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA AYDOĞDU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilimsel süreç = Scientific process ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Tutumlar = Attitudes ; Çevre = Environment ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Bu çalışmada 7. sınıf fen bilimleri dersinde insan ve çevre ilişkileri ünitesinde yer alan çevre konularının öğretiminde, bilimsel süreç becerilerine dayalı etkinliklerle öğretim yapılmasının öğrenme ürünlerine etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Bilimsel süreç becerilerine dayalı etkinliklerle ders içeriği tasarlanmış ve öğrencilerin gelişim göstermesi beklenen akademik başarı, bilimsel süreç becerileri, çevreye yönelik tutum ve davranış, bilimsel tutum ve fen bilimleri dersine yönelik tutum gibi öğrenme ürünleri ile ilgili değerlendirmeler yapılmıştır. Araştırmada ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. İstanbul ili Kartal ilçesinde bulunan Sabri Taşkın Ortaokulundaki 7. Sınıf öğrencileri karşılaştırılmış, birbirine denk 4 sınıf arasından, 2 sınıf kontrol grubu (n=64), 2 sınıf deney grubu (n=63), olarak rastgele belirlenmiştir. İnsan ve çevre ilişkileri ünitesi kazanımlarına ve sınıf düzeyine uygun olacak şekilde, öğrencilerin bilimsel süreç becerilerini geliştirecek etkinlikler araştırmacı tarafından hazırlanmıştır. Etkinliklerde, hem bilimsel süreç becerilerinin hem de kazanımların etkili bir şeklide kazandırılması hedeflenmiştir. Deney gruplarında bilimsel süreç becerilerine dayalı hazırlanan etkinlikler ile desteklenen öğretim, kontrol gruplarında ise fen bilimleri dersi öğretim programının öngördüğü şekilde ders kitabı kullanılarak mevcut uygulamalarla öğretim yapılmıştır. Deneysel işlem öncesinde ve sonrasında, her iki gruba da, öğrencilerin gelişim göstermesi beklenen alanların değerlendirmesine yönelik olarak hazırlanan, güvenirlik ve geçerlik analizleri yapılmış olan testler ön testler ve son testler olarak uygulanmıştır. Öğrencilerin ön test ve son test değerlendirme ölçeklerine verdikleri yanıtların SPSS 20 programı ile istatistiksel analizi sonucunda, başarı, bilimsel süreç becerileri, bilimsel tutum ve fen bilimleri dersine yönelik tutumlarında, deney grubu lehine anlamlı farklar tespit edilmiştir. Diğer yandan, çevreye yönelik tutum ve davranışlarda ise istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. İlköğretim fen bilimleri dersi çevre konularının öğretiminde, bilimsel süreç becerilerine dayalı etkinliklerin kullanılmasıyla, öğrencilerin başarılarının, bilimsel süreç becerilerinin, bilimsel tutumlarının ve fen bilimleri dersine yönelik tutumlarının gelişimine olumlu katkı sağlandığı görülmüş ve bilimsel süreç becerilerine dayalı etkinliklerin başarıyla uygulanabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, it is aimed to evaluate the effects of teaching with the activities based on scientific process skills on learning products in the education of environmental issues in 7th grade science course on "Human and environment relationships" unit. Course content was designed with the activities based on scientific process skills and assessments were made on the learning products as academic achievements, scientific process skills, attitude and behaviour towards environment, scientific attitudes and attitudes towards science lessons, which students are expected to demonstrate development. In the study pre-test post-test control grouped experimental design was used. 7th grade students of Sabri Taşkın Secondary School located in Kartal, İstanbul were compared and between 4 classes equals to each other, 2 classes were determined randomly as control group (n=64), 2 classes as experimental group (n=63). The activities, as appropriate to educational attainments of the "Human and environment relationships" unit and class level and also that develop students scientific process skills were designed by the researcher. In the activities it was aimed to gain both the scientific process skills and educational attainments effectively. In experimental groups, teaching, supported with the activities prepared based on scientific process skills was used, while teaching with the current exercises on course book as instructed by the curriculum of science lesson, was used in control groups. Before and after the experimental procedure, evaluation tools which ensured validity and reliability and which prepared for the evaluation of areas that students are expected to demonstrate development, applied as pre-tests and post-tests to both of the groups. As a result of the statistical analysis of student responses to the assessments on pre-test and post-test with SPSS 20 program, it was determined that a statistically significant difference has appeared in academic achievement, scientific process skills, scientific attitudes and attitudes towards science lessons, in favour of experiment group. On the other hand there was no statistically significant difference in attitude and behaviour towards environment. It was concluded that, using activities based on scientific process skills, in the education of environmental issues in science course, provided a positive contribution to the development of the students' academic achievement, scientific process skills, scientific attitudes and attitudes towards science lessons and activities based on scientific process skills can be applied successfully in the science courses.