Soğuk serada ortam sıcaklığını artırmaya yönelik uygulamaların, perlitte yetiştirilen marul ve domateste gelişme ile verim üzerine etkisi
The Effect of applications to increase the temperature of enviroment on the cos lettuce and tamato grown in perlite in a coldglass house
Yazar: SÜREYYA ALTINTAŞ
Danışman: PROF.DR. SERVET VARIŞ
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bahçe bitkileri = Horticultural crops ; Domates = Tomato ; Marul = Lettuce ; Perlit = Perlite ; Seralar = Greenhouses ; Sıcaklık = Temperature ; Verim = Yield

Özet:
IV SOĞUK SERADA ORTAM SICAKLIĞINI ARTIRMAYA YÖNELİK UYGULAMALARIN, PERLİTTE YETİŞTİRİLEN MARUL VE DOMATESTE, GELİŞME VE VERİM ÜZERİNE ETKİSİ GENEL ÖZET Denemeler Kasım 1995 ve Ağustos 1997 yılları arasında T.Ü. Tekirdağ Ziraat Fakültesi 'ne ait ısıtılmayan cam serada gerçekleştirilmiştir. Araştırmalarda soğuk serada yapılan domates (Correct Fj) ve marul (Lobjoits Green) yetiştiriciliğinde karşılaşılan sıcaklığa dayalı sorunları pratik yöntemlerle gidermek amacıyla üç farklı malç rengi (siyah PE, beyaz PE ve saydam PE), alçak tünel, su şişeleri, iki farklı torba rengi (siyah PE ve beyaz PE) ve ısıtılmış besin çözeltisi (25°C) uygulamaları çeşitli kombinasyonlarda denenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre bu uygulamalara ait kombinasyonların bir kısmı verim, gelişme ve kalite üzerine olumlu etki yapsa da bu istatistiki açıdan önemli olmamış, bir kısmı ise olumsuz etkilemiştir. Marul-I denemesinde siyah malç verimi artırırken Marul-lI'de saydam malç artırmış, besin çözeltisini fide döneminde ısıtmak verimi azaltırken, dikimden sonra ısıtma az da olsa arttırmış ve tünel uygulaması verimi %5 azaltmıştır. Birinci yılkı marul denemesinde en yüksek pazarlanabilir bitki ağırlığı (611 g/bitki) toprak (kontrol) parselinden alınmış, bunu 498 g/bitki fide döneminde ısıtılmamış fakat dikimden sonra ısıtılmış çözelti uygulanan siyah malç üzerine oturtulmuş perlit torbaları izlemiştir. İkinci yıl ise saydam malç üzerineV oturtulmuş, şişesiz ve tünelsiz perlit torbalarının 679 g/bitki pazarlanabilir bitki ağırlığını vermiş olmalarına karşın, toprak (kontrol) parseli 597 g/bitki vermiştir. Görüldüğü gibi, verim sonuçlan soğuk serada hava sıcaklığının kontrol edilememesi nedeniyle topraklı ve topraksız ortamlarda yıldan yıla değişmektedir. Perlit torba kültüründe toprağa göre daha fazla iç uç yanıklığı görülmesi marulda topraksız kültürün en büyük sakıncası olduğundan önerilmesi mümkün değildir. Birinci yılki domates denemesinde beyaz torba verimi az da olsa (%5) arttırmış fakat fide döneminde uygulanan ısıtılmış çözelti %6 oranında azaltmıştır. İkinci yılki domates denemesinde tünel uygulaması verimi %4 oranında, beyaz malç uygulaması da %2 oranında azaltmıştır. Birinci yılki domates denemesinde fide döneminde ısıtılmamış çözelti verilip, beyaz torbalara dikilen şişesiz bitkiler 6097 g/bitki ile en yüksek ürünü vermiş, toprak (kontrol) parselinden ise 5565 g/bitki verim alınmıştır. İkinci yılki en yüksek ürünü 4712 g/bitki ile siyah malç üzerine oturtulmuş, şişesiz ve tünelsiz perlit torbaları vermiş, en düşük ürün (4105 g/bitki) ise toprak (kontrol) parselinden alınmıştır. Buna göre, perlit torba kültürü domates için her iki yılda da topraktan çok daha iyi sonuçlar vermiş olup, beyaz torbaların beyaz malç üzerine oturtulmaları en yüksek ürünü vermeleri nedeniyle önerilebilir.

Abstract:
VI THE EFFECT OF APLICATIONS TO INCREASE THE TEMPERATURE OF THE ENVIROMENT ON THE COS LETTUCE AND TOMATO GROWN IN PERLİTE IN A COLD GLASSHOUSE GENERAL SUMMARY Experiments were made between November 1995 and August 1997 in an unheated glasshouse belongs to T.U. Agricultural Facuity of Tekirdağ. In the experiments, to find practical solutions to some problems related to growing tomato (cv. Correct) and cos lettuce (cv. Lobjoits Green) in an unheated glasshouse; three different mulch colors (black PE, white PE and clear PE), low tunnel, water bottless, two different bag colors (black PE, white PE) and heated liquid feed were experimented in various combinations. According to the results of the research altough statistically not significant some combinations made a positive effect while others made a negative effect on the growth, yield and quality. [n the first experiment of cos lettuce black PE mulch increased marketable yield but clear mulch did in the second experiment. Heated liquid feed (25 °C) aplications during the propagating period, had a negative effect on the yield but applications after planting increased the yield a little and low tunnel decreased yield about 5%. In the first year cos lettuce experiment, the highest marketable plant weight (611 g) obtained from the soil (control) plot, it was followed with perlite bags which had unheated liquid feed during propagating but heated feed afterVII planting period and placed on the black mulch with a yield of 498 g/plant In the second year the bags which was placed on clear mulch without bottles and low plastic tunnel gave 679 g marketable plant weight but the yield from the soil plot was 597 g/plant. As it can be seen, the yield changes in a cold glasshouse for the soil and soilless media from year to year because the air temperature can not be controlled. As more internal tip burn was seen in perlite bag culture than the soil, which is the most drawback of the soilless culture for the cos lettuce, it can not be recommended. In the first experiment of tomato, white bags increased the yield a little (5%), but heated liquid feed applied during propagating period decreased about 6%. In the second experiment, low tunnel decreased yield about 4% while white mulch decreased 2%. In the first year tomato experiment the seedlings which were given unheated liquid feed during the propagating period and planted in white bags without bottles gave the highest yield with with 6097 g/plant and the yield obtained from the soil plot was 5565 g/plant. In the second year perlite bags placed on the black mulch without bottles and tunnel gave the highest yield as 4712 g/plant and the lowest yield (4105 g/plant) was obtained from the soil (control) plot. Thus perlite bag culture for the tomato gave a better results than the soil in both years and the placement of white bags on the white mulch can be recommended as the highest yield was obtained from them.