Bilgisayar ortamında kayaların jeokımyasal bileşimlerinin jeostatistiği, modellenmesi ve haritalanması
Computer based geostatistic, modeling and mapping of geochemical compositions of rocks
Yazar: SAMA YÜKSEL AZAT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. REFİK SAMET
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control
Dizin: Haritalama = Mapping ; Jeokimyasal analiz = Geochemical analysis

Özet:
Yapılan tez disiplinlerarası çalışma olup araziden toplanan jeoloji verilerinin bilgisayar ortamında analizini, modellenmesini ve haritalanmasını kapsamaktadır. Jeolojide ve diğer disiplinlerde eldeki verilerin analizini ve değerlendirilmesini yaparak oluşturulacak modellerin ve haritaların gerçek duruma yakınlığı önemlidir. Eldeki verilerin sayısı ne kadar fazla ise ve/veya toplanan verilerin isabet ettiği birim alan ne kadar küçük ise ve/veya veriler araziden eşit aralıklarla toplandı ise oluşturulacak model ve haritaların gerçek duruma bir o kadar yakın olacağı kesindir. Bazen araziden istenilen sayıda ve nitelikte veri toplamak imkânsız olabilir. Bu durumda enterpolasyon teknikleri ile eldeki verileri kullanarak yeni veriler üretmek gerekir. Bu amaçla kullanılacak enterpolasyon tekniği de önemli olup modelin ve haritanın gerçeğe yakınlığını etkilemektedir. Bunun dışında verilerin analizlerinin yapıldığı ve haritalandığı yazılımda önemlidir. Bütün bu durumları göz önünde bulundurarak tez çalışmasında araziden toplanan verilerin analizini ve değerlendirilmesini yapmak, modellemek ve haritalamak için bir metodoloji geliştirilmiştir. Söz konusu metodoloji kapsamında sekiz enterpolasyon tekniği önerilmiş ve en verimli olan seçilmiştir. Seçilen enterpolasyon tekniği kullanarak yeni verilerin üretilmesi, bütün verilerin birlikte analizi ve verilerin dağılım haritalarının oluşturulması ise ArcGIS 9.2 platformunda yapılmıştır. Geliştirilen metodoloji Yozgat İli Sarıhacılı Bölgesine ait üç ayrı kısımdaki kaya/topraklardan toplanan örneklerdeki radyoaktif elemanların dağılımının analizini yapmak, modellemek ve haritalamak için uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar önerilen metodolojinin verimli olduğunu kanıtlamıştır.

Abstract:
Performed master thesis is an interdisciplinary study and includes the computer based analysis, modeling and mapping of geological data collected from field study. The closeness of models and maps to be created by analyzing and evaluating the data in hand to the reality is very important in Geology and other disciplines. If the number of data in hand will be increased and/or if the area from where the samples were collected will be decreased and/or if the data will be collected from terrain with equal distribution then the closeness of the model and map to the reality will also be increased. Sometimes it is not possible to collect the samples in required numbers and features from certain terrain. In these cases it is necessary to create new data on the bases of data in hand using interpolation techniques. On the other hand, the certain interpolation technique is also very important because it affects the closeness of the created models and maps. Besides the software, which is used for analyzing of data and creating of maps, is also important. In order to solve these problems in this study the methodology is developed for analyzing, evaluating, modeling of data and creating the distribution maps. In scope of developed methodology eight interpolation techniques were suggested and the best of them is selected. In this study ArcGIS 9.2 platform was used to create new data, analyze all data and create maps by using selected interpolation technique. Developed methodology was applied to analyze, model and map of distribution of radioactive elements in samples collected from rocks/soils of Sarıhacılı province of Yozgat region. Obtained results showed the high performance of developed methodology.