Gastrointestinal sistem kanamaları ile acil servise başvuran hastalarda mortalite ve morbiditeyi etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of factors affecting mortality and morbidity in patients applying to emergency service with gastrointestinal system bleeding
Yazar: İDRİS TÜZÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GİZEM GİZLİ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Gastrointestinal hemoraji = Gastrointestinal hemorrhage ; Gastrointestinal sistem = Gastrointestinal system ; Morbidite = Morbidity ; Mortalite = Mortality

Özet:
Akut gastrointestinal sistem (GİS) kanamaları halen hastaneye yatış endikasyonları içerisinde en yaygın nedenler arasındadır. Tedavisindeki endoskopik ve anjiografi girişimlerin gelişmesine karşın, akut GİS kanamaları hala mühim bir mortalite ve morbidite deposudur. Yapılan bu bilimsel çalışmada acil servislere akut GİS kanaması şüphesi ile müracaat eden hastaların risk faktörleri, klinik ve laboratuvar özellikleri, endoskopik bulguları, uygulanan girişim ve tedavileri retrospektif olarak incelenerek literatür eşliğinde morbidite ve mortalite üzerine tesiri değerlendirilecektir.
Yöntem: Bu araştırmada, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaşı Tıp Merkezi Acil Tıp Anabilim Dalı (AD) Acil Servisi'ne Ocak 2010-Aralık 2020 tarihleri içinde akut GİS kanamasıyla müracaat eden 279 hastanın demografik özellikleri, komorbidite gidişatları, kullanılan ilaçlar, acil servise müracaat şikayetleri, muayene bulguları, laboratuvar belirtileri, yapılan medikal, cerrahi ve girişimsel tedaviler, hastaların yatış müddetleri ile izlemlerindeki mortalite bilgileri arasındaki ilişkileri retrospektif olarak değerlendirildi. Araştırmaya acil servise müracaat sırasında gastrointestinal sistem (GİS) kanaması düşünülen, 18 yaş ve üstündeki kişiler dahil edildi.
Bulgular: Araştırmaya yaşları 18 ile 100 içinde değişen toplam 279 hasta dahil edildi. Değerlendirilen hastaların yaş aralığı %54,4 (n=152) >65 yaş, %31,9'ü (n=89) 40-65 ve %13,6'i (n=38) <40 yaş olarak hesaplandı. Hastaların %61,3'ü (n=171) erkek, %38,7'i (n=108) kadındı. Akut gastrointestinal sistem (GİS) kanaması tanısı tespit edilen hastaların %17,2'sinde (n=48) komorbit gidişat tespit edildi ve %16,12'si (n=45) ise mortal seyretti. En sık görülen komorbidite %22 (n=9) oranı ile koroner arter hastalığı olarak tespit edildi. Akut GİS kanaması tespit edilen hastaların en sık kullandığı ilaç %21,5 payı ile (n=60) asetilsalisilik asit (ASA), en sık başvuru şikayeti %54,1 payı ile (n=151) kanlı kusma ve en sık fizik muayene emaresi ise %35,1 payı ile (n=98) hematemez idi. Akut GİS kanama tespit edilen hastaların %89,6'sına (n=250) endoskopi yapılmış olup en sık %24,6 oranı ile (n=62) gastrik ülser tespit edildi. Akut GİS kanama tespit edilen hastaların %40,5'ine (n=113) eritrosit süspansiyon (ES) replasmanı yapılmış oldu. Çalışmaya dahil edilen 279 hastanın %63,8 payı (n=178) ile üst GİS kanama, %18,6 payı (n=52) ile alt GİS kanama ve %17,6 oranında da (n=49) her ikisi tespit edildi. Akut GİS kanaması tespit edilen hastaların %61,6'sına (n=172) medikal tedavi verildi. Hastaların %35,8'i (n=100) gastroenteroloji ve /veya genel cerrahi yoğun bakıma ünitesine, %34,1'i (n=95) gastroenteroloji ve /veya genel cerrahi servise yatış yapılırken, %29'u (n=81) acil servis tedavisinden sonra taburcu edilmiştir. Olgularımızdan %2,1'i (n=6) acil serviste exitus olmuştur.
Sonuç: Bu verilerin sonucunda akut GİS kanaması tespit edilen hastaların acil servise başvurudaki; mortal seyreden hastaların, mortal seyretmeyenlere göre başvuru şikayetinde bayılma; muayene bulgularında hematemez ve melena beraberliği; tanılar arasında üst GİS kanama; sonlandırma kısmında yoğun bakıma yatış; tedavilerde bant ligasyonu, cerrahi tedavi; endoskopi sonucunda gastrik ülser, varis; medikal tedavide ES replasmanı ve labarotuar tetkikleri arasında üre, kreatin, kalsiyum, sodyum, glukoz, RDW-SD, INR, PTZ, pH, laktat, baz açığı parametrelerinin anlamlı (p < 0.05) etkinliği gözlenmiştir. Akut GİS kanama tespit edilen hastaların tanı ve tedavisindeki gelişmelere karşın mortalite hala yüksek seyretmektedir. Bu nedenle akut GİS kanama ön tanısı ile acil servise başvuran hastalar; seri bir biçimde değerlendirilmeli, hemodinamik olarak stabilizasyonu sağlanmalı, hızlıca kan parametrelerine bakılmalı, erken endoskopik girişimler ile tanı ve tedavisine başlanmalıdır.

Abstract:
Acute gastrointestinal system (GIS) bleeding is still among the most common causes of hospitalization indications. Despite the development of endoscopic and angiographic interventions in its treatment, acute GI bleeding is still an important source of mortality and morbidity. In this scientific study, the risk factors, clinical and laboratory characteristics, endoscopic findings, interventions and treatments of patients who applied to the emergency services with the suspicion of acute GI bleeding will be evaluated retrospectively, and their effects on morbidity and mortality will be evaluated in the light of the literature.
Method: In this study, demographic characteristics, comorbidity trends, medications used, complaints of admission to the emergency department, and the demographic characteristics of 279 patients who applied to Van Yüzüncü Yıl University Dursun Odabaşı Medical Center Emergency Medicine Department (AD) Emergency Service with acute GI bleeding between January 2010 and December 2020, were investigated. The relationships between examination findings, laboratory symptoms, medical, surgical and interventional treatments, length of stay of the patients and mortality information in the follow-up were evaluated retrospectively. Persons aged 18 years and older, who were considered to have gastrointestinal system (GIS) bleeding at the time of admission to the emergency department, were included in the study.
Findings: A total of 279 patients, aged between 18 and 100 years, were included in the study. The age range of the evaluated patients was calculated as 54.4% (n=152) >65 years, 31.9% (n=89) 40-65 years, and 13.6% (n=38) <40 years. 61.3% (n=171) of the patients were male and 38.7% (n=108) were female. Comorbid course was detected in 17.2% (n=48) of the patients diagnosed with acute gastrointestinal system (GIS) bleeding, and 16.12% (n=45) were mortal. The most common comorbidity was found to be coronary artery disease with a rate of 22% (n=9). Acetylsalicylic acid (ASA) is the most frequently used drug in patients with acute GI bleeding, with a share of 21.5% (n=60), bloody vomiting with a share of 54.1% (n=151), and the most common physical examination sign. on the other hand, it was hematemesis with a share of 35.1% (n=98). Endoscopy was performed in 89.6% (n=250) of the patients with acute GI bleeding, and gastric ulcer was detected most frequently with a rate of 24.6% (n=62). Erythrocyte suspension (ES) replacement was performed in 40.5% (n=113) of the patients with acute GI bleeding. Of the 279 patients included in the study, 63.8% (n=178) had upper GI bleeding, 18.6% (n=52) had lower GI bleeding, and 17.6% (n=49) had both. Medical treatment was given to 61.6% (n=172) of the patients with acute GI bleeding. While 35.8% (n=100) of the patients were admitted to the gastroenterology and/or general surgery intensive care unit, 34.1% (n=95) were admitted to the gastroenterology and/or general surgery service, 29% (n=n=5) 81) was discharged after emergency room treatment. 2.1% (n=6) of our cases died in the emergency department.
Results: As a result of these data, patients with acute GI bleeding were admitted to the emergency department; fainting in the complaint of patients with a mortal course compared to those who did not; coexistence of hematemesis and melena in examination findings; diagnoses include upper GI bleeding; hospitalization in the intensive care unit at the termination; band ligation in treatments, surgical treatment; gastric ulcer, varicose veins as a result of endoscopy; Significant (p < 0.05) efficacy of urea, creatine, calcium, sodium, glucose, RDW-SD, INR, PTZ, pH, lactate, base deficit parameters was observed between ES replacement and laboratory tests in medical treatment. Despite advances in the diagnosis and treatment of patients with acute GI bleeding, mortality remains high. Therefore, patients who applied to the emergency department with a preliminary diagnosis of acute GI bleeding; It should be evaluated serially, stabilized hemodynamically, blood parameters should be checked quickly, diagnosis and treatment should be started with early endoscopic interventions.