Olfaktor sistem anatomisinin beyaz cevher diseksiyonutekniği ve anterograd yolak takibi yöntemi ile incelenmesi
Research of olfactory system anatomy BY white matterdissection technique and anterograd tract tracing method
Yazar: NECATİ TATARLI
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA İBRAHİM ZİYAL ; PROF. DR. SAFİYE ÇAVDAR
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörolojik Bilimler Ana Bilim Dalı / Sinirbilim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Beyaz cevher = White matter ; Koku hastalıkları = Olfaction disorders ; Koku yolları = Olfactory pathways ; Limbik sistem = Limbic system ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Olfaktor mukoza = Olfactory mucosa ; Olfaktör sinir = Olfactory nerve ; Sinir cerrahisi = Neurosurgery

Özet:
Amaç: Olfaktor sistem, çok iyi çalışılmış bir anatomik bölge değildir. MR ile koku
sisteminin incelenmesi, günümüzde daha fazla bilgi edinmemizi sağlamıştır. İnsan olfaktor
sistemi, sıçan ve diğer memelilere göre daha az gelişmiştir. Bu nedenle olfaktor sistem daha
çok hayvanlarda çalışılmıştır. İnsana göre hayvanlarda olfaktor sistemin daha gelişmiş
olması sebebiyle, bu çalışmada önce sıçan beyninde olfaktor sistem anatomisi çalışıldı.
Sıçanlarda daha belirgin olfaktor sinir, olfaktor bulb ve koku yolakları ortaya konulmaya
çalışıldı. Daha sonra insan kadavra beyninde beyaz cevher diseksiyonu tekniği ile olfaktor
sistemin anatomisi, sıçan beyninden elde edilen bulgular yardımıyla ortaya konulmaya
çalışıldı.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada Marmara Üniversitesi Nörolojik Bilimler Enstitüsü
Hayvan Laboratuarı'nda beş adet sıçana anterograd olarak biotinlenmiş dekstran amin
(BDA) boyası stereotaksik olarak verildi. Daha sonra beyin kesitleri ışık mikroskobu ile
incelendi.
Daha sonra sıçan çalışmasından elde ettiğimiz bilgiler ışığında, Marmara Üniversitesi
Nörolojik Bilimler Enstitüsü Prof. Albert Rhoton Mikronöroanatomi Laboratuarı'nda beş
adet insan kadavra beyninde beyaz cevher diseksiyon tekniği ile olfaktor sistem
fotoğraflandı.
Bulgular: Sıçanlardan elde edilen beyin kesitlerinde ışık mikroskobu yardımıyla ve daha
sonra insan kadavra beyninde beyaz cevher diseksiyonu tekniği ile olfaktor bulb ve bunu
takip eden ana olfaktor yolak takip edildi. Adı geçen yolakların koku korteksi olarak çalıştığı
bilinen piriform lob ve koku duyusu ile ilişkili olan amigdala, çekirdek akümbens, anterior
komissür gibi beyin bölgeleri ile ilişkileri ortaya konulmaya çalışıldı.
2
Sonuç: Bu çalışma ile sıçan beyninde olfaktor sistem anatomisi ile ilgili elde ettiğimiz
bilgiler ışığında, insan beynindeki olfaktor sistem beyaz cevher anatomisi ortaya konulmaya
çalışıldı. Fakat olfaktor sistemin subkortikal çekirdeklar ve limbik sistem ile ilişkilerini daha
iyi anlamak için başka laboratuar çalışmalarına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Objective: The olfactory system is not a well-studied anatomical region. Examination of the
olfactory system with MRI has enabled us to obtain more information today. The human
olfactory system is less developed than in rats and other mammals. For this reason, the
olfactory system has been studied mostly in animals. Since the olfactory system is more
developed in animals compared to humans, in this study, the anatomy of the olfactory system
was studied in the rat brain first. More prominent olfactory nerve, olfactory bulb and olfactory
pathways in rats were tried to be revealed. Then, the anatomy of the olfactory system in the
human cadaver brain with the white matter dissection technique was tried to be revealed with
the help of the findings obtained from the rat brain.
Material and Methods: In this study, biotinylated dextran amine (BDA) dye was
administered stereotaxically to five rats in the Animal Laboratory of the Institute of
Neurological Sciences of Marmara University. Afterwards, the brain sections were examined
with a light microscope. Then, in the light of the information obtained from the rat study, the
olfactory system was photographed using the white matter dissection technique in five human
cadaver brains at Marmara University Neurological Sciences Institute Prof. Albert Rhoton
Microneuroanatomy Laboratory.
Results: In brain sections obtained from rats, the olfactory bulb and the main olfactory
pathway were followed with the help of light microscopy, and then with the white matter
dissection technique in human cadaver brains. The relations of the aforementioned pathways
with the pyriform lobe, which is known to work as the olfactory cortex, and brain regions
such as the amygdala, nucleus accumbens, anterior commissure, which are associated with the
sense of smell, were tried to be revealed.
Conclusion: In this study, we tried to reveal the olfactory system white matter anatomy in the
human brain in the light of the information obtained about the olfactory system anatomy in
the rat brain. However, other laboratory studies are needed for their relations with subcortical
nuclei and limbic system.