Bayburt'taki ziyaret yerleri ve buna bağlı inanışlar
Visiting sites in Bayburt and beliefs about them
Yazar: ÖZLEM ÜNALAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET ÖZGÜR GÜVENÇ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Bayburt = Bayburt ; Halk bilimi = Folklore ; Halk inançları = Public beliefs ; Ziyaret yerleri = Visiting places

Özet:
Bayburt, ziyaret inancının ve ziyaret yerlerinin fazla olduğu bir şehirdir. Buna rağmen bu zamana kadar Bayburt'taki ziyaret yerleri, bir bütün olarak ve halk bilimi açısından değerlendirilmemiştir.
Bu çalışmada, Bayburt'taki ziyaret yerleri ve bu ziyaret yerlerine bağlı uygulamalar ele alınmıştır. Önceden belirlenen ziyaret yerleri gezilmiş, ziyaret yeri ve ziyaret yerinde uygulanan ritüeller hakkında bilgi toplanılmıştır. Zâtların kerâmetleri derlenmiş, son olarak da ziyaret yerlerinin fotoğrafları çekilmiştir.
Ziyaret edilen şahsiyetler, kerâmetleri ve yaşayış biçimleriyle halkın nazarında yüceltilmiş kişilerdir. Bununla birlikte şahsiyetlerin bir kısmı tarihi kişilik, bir kısmı tarikat ehli, bir kısmı ise halk şairidir. Bu zâtların gerek yaşarken gerekse dünya değiştirdikten sonra gösterdikleri kerâmetler, halkın ziyaret inancı üzerinde etkili olmuştur. Bu sebepten ayrı bir bölümde motifler başlığı altında kerâmetlerine yer verilmiştir. 
Türklerde ziyaret geleneği İslam öncesine dayanmaktadır. Gerek ziyaret inancı gerekse ziyaret sırasında gerçekleştirilen uygulamalar Şamanizm'le ve kültlerle (atalar, ağaç, dağ, su kültü vb.) yakından ilişkilidir. Bu konuda kısa bir bilgi verildikten sonra Bayburt'taki ziyaret yerlerinin, kültlerle ve Şamanizm'le ilişkisi ortaya konulmuştur.



Anahtar Kelimeler: Bayburt Ziyaret Yerleri, Kült, Ziyaret Yerleri, Kerâmet

Abstract:
Bayburt is a rich city in terms of the culture of visiting places. However, visiting sites in Bayburt have not been examined entirely in terms of folklore. Therefore, the history of Bayburt is comprehensively examined in order to have a better understanding of these visiting places.  
In this study, visiting sites and the tradition about these sites around Bayburt are examined. For this purpose, Bayburt city center and the villages are determined, and each place is discussed separately. Information about visiting places and wonders about these places are acquired from local people, and then visiting places are photographed.
Visited personalities, their wonders, and their life styles are glorified among the local people. Some of the persons are historical characters, some of them belonged to Sufi sects, and some of them were folk poet. Moreover, the wonders of saints during their life and after their death have a direct impact on the local people. For this reason, under the heading of separate section, titled as the motifs, the wonders are mentioned.
The tradition of visiting places goes back to the Pre-Islamic Turks and Shamanism. In today's Turkey visiting culture and the tradition are closely related to the ancestor cult, the tree cult, the mountain cult, and the water cult and so on. For this reason, after giving brief information about this issue, the common points of visiting places in Bayburt and Shamaism are discussed.



Keywords: Visiting sites in Bayburt, Cult, Visiting Sites, Wonder