Endometriyum kanseri hücre hattında (RL95-2) endemik Centaurea Lycaonıca Boiss. Heldr. bitkisinin sitotoksik ve apoptotik etkilerinin araştırılması
Investigation of the cytotoxic and apoptotic effects of the endemic Centaurea Lycaonica Boiss. Heldr. plant on endometrium cancer cell line (RL95-2)
Yazar: RÜMEYSA KORUBAŞI
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE KÜBRA KARABOĞA ARSLAN ; DOÇ. DR. LEYLA PASHAYEVA
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı / Farmakoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Endometriyum kanseri, kadınlarda görülme sıklığı en fazla olan genital kanser türlerinden biridir. Tedavisinde kemoterapi, radyoterapi ve cerrahi işlemler kullanılmaktadır. Endometriyum kanserinin oluşum mekanizmalarını aydınlatmak ve yeni tedavi seçeneklerini artırmak amacıyla hedefe yönelik kanser araştırmaları ortaya konmaktadır. Bilimsel çalışmalarda kanser tedavisi için bitkisel kaynaklı ürünlere yer verilmektedir. Bu amaçla bu tez çalışmasında Türkiye'de endemik olarak yetişen C. lycaonica bitkisinin RL95-2 endometriyum kanser hücre hattında potansiyel sitotoksik etkinliği incelendi. Kanser hücrelerinde sıklıkla gözlenen azalmış apoptoz aktivitesinden dolayı kanser tedavilerinde kullanılan ilaçların çoğu apoptotik yolakları aktive etmektedir. Bu sebeple apoptotik yolakta görev alan Kaspaz-3, Kaspaz-9, Bax ve Bcl-2 üzerine C. lycaonica bitkisinin potansiyel etkisi araştırıldı. Çalışma kapsamında C. lycaonica bitkisinin kök kısımlarından elde edilen metanol (CRM) ve diklorometan (CRD) ekstrelerinin farklı konsantrasyonlarının hücre canlılığı üzerindeki etkinliği 3- (4,5-dimetiltiyazol-2-il) -2-5-difeniltetrazolyum bromür (MTT) yöntemi ile belirlendi ve Gerçek Zamanlı Hücre Analizörü (GZHA) ile IC50 değerleri hesaplandı. CRD ve CRM'nin apoptoz etkinliği, Kaspaz-3, Kaspaz-9, Bax ve Bcl-2 apoptozla ilişkili proteinleri üzerinden değerlendirildi. Proteinlere ait ifadeler ELISA kiti kullanılarak tayin edildi. Elde edilen bulgular neticesinde, IC50 değeri 60,02 µg/ml bulunan CRM en yüksek sitotoksik aktiviteyi gösterdi. Ayrıca 48 sa. uygulamadan sonra 240 µg/ml konsantrasyonda hücre canlılığın %14,66'ya düşürdü. Uygulanan CRM 100 µg/ml konsantasyonunda kontrole kıyasla Kaspaz-3'ü 3,62 kat; Kaspaz-9'u 4,32 kat artırdı. Ek olarak Bax/Bcl-2 oranını3,63 kat artırarak apoptoz üzerinde aktivite gösterdi. Bu veriler ile C. lycaonica metanol ekstresinin diklorometan ekstresine göre daha sitotoksik ve apoptotik aktiviteye sahip olduğu gösterildi. Elde edilen sonuçların kanser araştırmalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Literatürde C. lycaonica bitkisinin RL95-2 üzerindeki etkilerinin araştırılmasına yönelik ilk çalışma olması önem arz etmektedir.  Fakat etki mekanizmasının aydınlatılması için kaspaz ve Bax/Bcl-2'ye bağlı apoptoz çalışmalarının genişletilmesi gerekmektedir.

Abstract:
Endometrial cancer is one of the most commonly occurring genital cancers in women. Treatment typically involves a combination of chemotherapy, radiotherapy, and surgical procedures. Nowadays, targeted cancer research aims to elucidate the mechanisms of endometrial cancer formation and expand treatment options using plant-based products. In this thesis, the potential cytotoxic activity of the endemic Turkish plant C. lycaonica was examined on RL95-2 endometrial cancer cell line. Many drugs used in cancer treatment activate apoptotic pathways after decreased apoptosis activity commonly observed in cancer cells. Therefore, the potential effect of C. lycaonica on caspase-3, caspase-9, Bax, and Bcl-2 which play role in the apoptotic pathway, was investigated. Methanol (CRM) and dichloromethane (CRD) extracts obtained from the root parts of C. lycaonica were evaluated for their efficacy on cell viability using the 3-(4,5-dimethylthiazol-2-yl)-2,5-diphenyltetrazolium bromide (MTT) assay, and IC50 values were calculated using Real-Time Cell Analyzer (RTCA). The apoptotic activity of CRD and CRM was assessed through apoptotic proteins caspase-3, caspase-9, Bax, and Bcl-2. Protein expressions were determined using an ELISA kit. As a result, CRM with an IC50 value of 60.02 µg/mL exhibited the highest cytotoxic activity. Moreover, it reduced cell viability to 14.66% at a concentration of 240 µg/mL after 48 hours of application. CRM at a concentration of 100 µg/mL increased caspase-3 by 3.62-fold and caspase-9 by 4.32-fold compared to the control. Additionally, it increased the Bax/Bcl-2 ratio by 3.63-fold, indicating activity on apoptosis. These findings suggest that the methanol extract of C. lycaonica is more cytotoxic and apoptotic compared to the dichloromethane extract. The results are expected to contribute to cancer research. This study investigating the effects of C. lycaonica on RL95-2 is the first of its kind in the literature. However, further studies are needed to expand apoptotic studies related to caspases and Bax/Bcl-2 to elucidate the mechanism of action.