1930-2010 yılları arasında bir proje elde etme yöntemi olarak Türkiye'deki mimari tasarım yarışmalarının irdelenmesi /
Yazar: İLHAN AYDIN MELTEM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YASEMEN SAY ÖZER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Mimari tasarım projesi, sanal bir gerçektir. Elle tutulmaz, kokusu, tadı, rengi yoktur. Hatta görünmez olduğu bile söylenebilir. Fakat sonuçta elde edilen ürün bir yarışmada eğer görülebilmiş ve seçilebilmiş ise, canlandırılma ve yıllarca var olma ihtimali olacaktır. Bu durum tasarımcı mimarlar ve o mimarların ürününü seçen diğer mimarlar için sorumluluk demektir.Mimarlıkta yarışma düzeninin anlaşılabilmesi, tezde incelenen 1930-2010 yılları arasındaki 80 yıllık süreçteki yarışmaların, değişken ve sabit hedefleri ve bu hedeflere ne kadar yaklaşabildiğinin nesnel olarak belirlenmesine bağlıdır. Yarışma yapısının ve sürecinin, yarışma sonucu uygulanmış binaların ilk yapıldıkları zamanki ve şu anki durumlarıyla birlikte incelenmesi, bu binaların ve dönemlerindeki yarışma kurumunun evrimlerini ortaya çıkarabilecektir.Yarışma sonucu var olabilmiş binalar, proje ve uygulama süreçleri, projedeki değişikler, bina yakın çevresindeki değişiklikler, işlevsel, fiziksel dönüşümleri açısından incelenmiş ve evrimlerine ışık tutulmasına çalışılmıştır. 80 yıllık süreçte mimarlığın baskın ideolojilerden ve tavırlardan ne kadar etkilendiği ve aynı zamanda insanlığı ne kadar etkilediği, zamandan bağımsız bir tarzın ortaya çıkıp çıkmadığı, yarışmalar üzerinden anlaşılmaya çalışılmıştır.Yarışma düzeneğinin Türkiye'de nasıl kurulduğu anlaşılmaya çalışılmış, yarışma tiplerine göre, özellikle jürinin nasıl belirlendiği, şartnamelerin hatasızlığının sorgulanması, yarışmalarda meslek odalarının rolü gibi yarışma mekanizmasını oluşturan faktörler irdelenmiştir.Türkiye'de şimdiye kadar ne tür yarışmaların kimler tarafından yapıldığı ve ne tip binaların daha çok yarışmayla elde edildiği tespit edilmiş bunun sonucunda yarışmaların niteliğinin ve niceliğinin arttırılması için gerekli öneriler yapılmış, şimdiye kadarki ödül alan projelerin seçilmesindeki kriterler anlaşılmaya çalışılmış, bir proje elde etme yöntemi olarak yarışmaların ne kadar işlevsel oldukları değerlendirilmiştir.Tezin sonuç bölümünde, yarışma kurumunun sorunları ve çözümlerinden bahsedilecek ve son olarak da ülkemizde en çok üretilen yapı tipi olan konut tipi projelerde yarışmaların nasıl olabileceği hakkında bir model belirlenmeye çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Yarışma, proje, uygulama, süreç

Abstract:
An architectural project is a virtual reality. It can?t be touched, it has no taste, odour nor colour. Even it can be said that it is invisible. But in the end, if the result product could have been seen and chosen in a competition, it will have the possibility of existence for years. This means responsibility for the designer architects and the other architects who have chosen their product to be born.Understanding the architectural competition system, as a research in this thesis depends on the determination of 80 years between 1930 and 2010 competition process in Turkey by means of variable and constant targets that were reached subjectively. Researching competition structure and process using buildings that were built by a competition result, considering a period of time when they were built and thier current condition can reveal the evolution of the competition organization.The buildings that could exist as a result of a competiton, were tried to research by project and application processes, including the changes in the project, physical and functional transformations of the building and it?s surroundings. It was tried to understand how architecture was affected by dominant ideology and styles and how this architecture affected humanity in 80 years period. It was tried to find out via the competition projects if any unaffected free style projects could have happened so far.It was tried to understand the structure of competition mechanism in Turkey in terms of competition types, how the jury were determined, to question the accuracy of the specifications and the role of the chambers in competitions. The criteria by which the jury has chosen the winner projects were tried to be determined by means of time.The research includes, which types of competitions were happened and which types of buildings were more realized by competitions, and who were the conductor in Turkey. The result part of this thesis makes proposals about how to improve the qualification and quantitiy of the competitions. It was tried to estimate, how functional are the competitions, as a project realization method and how can they be further functional.The conclusion part mentions the problems of competition cooperation and solutions. At the end of the thesis, there will be a competition model proposal about ?housing? which is primarily produced building type in Turkey.Key words: Competition, project, application, process