Gazipaşa (Antalya) kıyı ovasının hidrojeolojik incelemesi
Hydrogeological investigation of Gazipasa (Antalya) coastal plain
Yazar: ÇAĞLAR BOZAN
Danışman: PROF. DR. CELAL SERDAR BAYARI
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Gazipaşa Kıyı Ovası, Doğu Akdeniz havzasında, Antalya ili Gazipaşa ilçesi sınırları içinde bulunmaktadır. Bölgenin temel geçim kaynağı tarım olup, sulama suyu ihtiyacı yüzey ve yeraltısuyundan sağlanmaktadır. Gazipaşa Ovası'nda bitki türüne bağlı yıllık toplam sulama suyu ihtiyacı 15.78 Mm3 olup, bunun 10.86 Mm3'ünün yeraltısuyundan karşılandığı tahmin edilmektedir. Yüzeysuyu kaynaklarının ardışık yıllar boyu gerçekleşen kuraklıktan olumsuz etkilenmesi nedeniyle ovadaki yeraltısuyu rezervi sürdürülebilir tarımsal üretim açısından önemli bir su güvenliği unsuru oluşturmaktadır. Bununla birlikte, mevcut yeraltısuyu rezervine ilişkin bilgiler oldukça eski olup, bunların güncel araştırma yaklaşımları ile yenilenmesi gerekmektedir. Bu amaç doğrultusunda, bu çalışmada Gazipaşa Kıyı Ovası akiferine ait kavramsal hidrojeolojik modelin güncel jeolojik, hidrolojik, hidrojeokimyasal ve çevresel izotopik veriler ile oluşturulması hedeflenmiştir. 
Ova alanı yaklaşık 38 km2 olup, akifer özelliği gösteren birimler güncel jeolojik veriler temelinde Kuvaterner alüvyon, Neojen konglomeraları ve Paleozoyik kireçtaşlarından ve Kambriyen mermerlerinden oluşmaktadır. Hidrojeolojik yapının anlaşılması amacıyla anılan akifer birimlerine ait temsil edici toplam 28 yerde kurak ve yağışlı dönemlerde hidrokimyasal ve çevresel izotopik veri üretilmesi amaçlı yerinde ölçüm ve örnekleme çalışmaları yapılmıştır. Su örneklerine ait sıcaklık, pH, çözünmüş oksijen ve özgül elektriksel iletkenlik değerleri yerinde ölçülmüş, majör anyon-katyon, iz element, duraylı izotop ve trityum içeriklerinin belirlenmesi amacıyla örnekler alınmıştır.  
Su örneklerinin majör iyon içerikleri çalışma alanında 2 farklı su grubu bulunduğunu göstermektedir. Bunlardan 1'inci grup NaCl fasiyesindeki deniz suyunu, 2'nci grup ise CaCO3 / CaHCO3- fasiyesindeki tatlı suları temsil etmektedir. Çevresel izotop verilerine göre su örneklerinin büyük bir kısmı döteryum fazlası değeri +18 olan Yerel Meteorik Su Doğrusu üzerinde yer almaktadır. Duraylı izotop verileri kıyı akiferi yeraltısuyunun deniz suyu ile karışmadığını göstermektedir. Yerel Meteorik Su Doğrusundan pozitif yönde saçılan örneklerin sığ yeraltısuyunun buharlaşmasından kaynaklandığı belirlenmiştir. 
Gazipaşa Ovası kıyı akiferine ait yeraltısuyu bütçesine göre yıllık beslenim 71.1*106 m3 olup bunun 32.0*106 m3ü yağıştan, 39.1*106 m3ü ise alüvyon akiferi çevreleyen kireçtaşı ve mermer gibi birimlerden sağlanmaktadır. Yeraltısuyu boşalım bileşenleri ise Buharlaşma-terleme kaybı (25.3*106 m3), Yüzeysel akış (10.6*106 m3), Sulama suyu ihtiyacı (10.9*106 m3), Evsel su ihtiyacı (2.4*106 m3), Yeraltısuyundan (0-2 m) buharlaşma (1*106 m3), Denize boşalım (20.9*106 m3) şeklindedir

Abstract:
The Gazipaşa coastal plain is located in the Eastern Mediterranean basin, within the borders of Gazipaşa district of Antalya province. The mainstay of the region is agriculture and the irrigation water demand is provided from surface water and groundwater. The total annual irrigation water demand of the plant species in Gazipaşa plain is 15.78 Million cubic meter (Mcm) and it is estimated that 10.86 Mcm of this demand is provided by groundwater. The surface waters are affected negatively by the droughts that occur for consecutive years. Hence, the groundwater reservoir is an important water security element in view of the sustainable agricultural production.  However, information on existing groundwater reserves is rather old and needs to be updated with contemporary research approaches. For this purpose, it is aimed to construct a conceptual hydrogeological model of Gazipaşa coastal plain aquifer based on current geological, hydrological, hydrogeochemical and environmental isotopic data.
The plain area is about 38 km2 and the units possessing aquifer character are composed of Quaternary alluvium, Neogene conglomerate and Paleozoic limestone and Cambrian marble. In situ measurement and sampling studies have been carried out to produce hydrochemical and environmental isotopic data in 28 representative sites of the aquifer units during arid and wet periods to characterize the hydrogeological structure. Temperature, pH, dissolved oxygen and specific electrical conductivity values of the water samples were measured in situ and samples were taken in order to determine the major anion-cation, trace element, stable isotope and tritium contents.
The major ion contents of the water samples indicate that there are 2 different water types in the study area. The first group represents seawater in the NaCl facies and the second group represents fresh water in the CaCO3 / CaHCO3- facies. According to environmental isotope data, most of the water samples are located on the Local Meteoric Water Line which has a deuterium excess value of +18. Stable isotope data show that the groundwater in coastal aquifer does not mix with the sea water. Some groundwater samples deviate from the local meteoric water line in positive direction because of the evaporation of groundwater at shallow depths. 
According to groundwater budget of Gazipaşa coastal plain, total annual recharge of 71.1*106 m3 is supplied by precipitation (32.0*106 m3) and by recharge from limestone and marble units (39.1*106 m3) surrounding the alluvium. Groundwater's discharge components include Evapo-transpiration loss (25.3*106 m3), surface flow (10.6*106 m3), irrigation water use (10.9*106 m3), domestic use (2.4*106 m3), evaporation from groundwater (0-2 m) (1*106 m3), discharge to sea (20.9*106 m3).