Sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamalarında öğrencilerin dikkat süreçlerine yönelik yaptıkları çalışmaların incelenmesi
Investigation of classroom teachers' practices regarding attention processes of students in inclusive education
Yazar: BUKET KURT ÖZDÖNER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN ARSLANTAŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dikkat = Attention ; Dikkat toplama = Concentration ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada, sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamalarında öğrencilerin dikkat süreçlerine yönelik yaptıkları çalışmaların belirlenmesi hedeflenmiştir. Araştırma sosyal çalışmalarda en çok kullanılan araştırma yöntemlerinden biri olan nitel araştırma yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma, sınıfında kaynaştırma öğrencisi bulunan öğretmenlerin kaynaştırma süreçlerinde yaptıkları dikkat çalışmalarıyla ilgili görüşlerini ve deneyimlerini açıkladıkları bir fenomeloji çalışmasıdır. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığına bağlı devlet okullarında görev yapan 93 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada verilerin toplanması için yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma sürecinde veriler sabit format görüşme formu ile toplanmıştır. Görüşme soruları iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde öğretmenlerin demografik bilgilerini almaya yönelik sorular yer almaktadır. İkinci bölümde ise dikkat süreçlerini içeren 10 tane açık uçlu soru yer almaktadır. Araştırmadan elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizi kullanılarak çözümlenmiştir. Verilerin analizinde uzman görüşleri alınarak yanıtlar temalandırılmıştır. Araştırma sorularına verilen yanıtlar tekrar incelenip temalara göre yerleştirilmiş, bulgular yorumlanıp sonuçlar raporlaştırılmıştır.
Araştırmada ülkemizde yapılan dikkat çalışmalarının dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ya da normal gelişim gösteren öğrencilerin dikkat toplama becerisini geliştirmeye yönelik yapıldığı, fakat kaynaştırma süreçlerinde dikkat süreçlerinin tamamının gelişimine yönelik çalışma olmadığına dikkat çekilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin dikkat süreçlerini ayırt edemedikleri, bütün dikkat süreçlerinde aynı çalışmaları yaptıkları ve dikkat süreçleri ile ilgili bütün sorulara aynı cevapları verdikleri belirlenmiştir. Sınıf öğretmenlerinin  kaynaştırma uygulamalarında dikkat süreçlerinin gelişmesini olumsuz etkilediğini belirttikleri nedenler ise; duyuşsal özellikler, ortam, destek araçları, bireysel sebepler ve diğer tema başlıkları altında toplanmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the studies that primary school teachers do on students' attention
processes in inclusive practices. The research was carried out with the qualitative research method, which is one
of the most used research methods in social studies. The research is a phenomenology study in which teachers who
have inclusion students in their class explain their views and experiences about the attention work they do in the
inclusion process. The study group of the research consists of 93 classroom teachers working in public schools
affiliated to the Ministry of National Education in the 2021-2022 academic year. A semi-structured interview form
was used to collect data in the research. During the research process, data were collected with a fixed format
interview form. Interview questions consist of two parts. In the first part, there are questions about obtaining the
demographic information of the teachers. In the second part, there are 10 open-ended questions about attention
processes. The data obtained from the research were analyzed using descriptive analysis and content analysis. In
the analysis of the data, the answers were themed by taking expert opinions. The answers given to the research
questions were re-examined and placed according to the themes, the findings were interpreted and the results were
reported.
In the study, it was noted that attention studies conducted in our country were aimed at improving
attention-gathering skills of students with attention deficit and hyperactivity disorder or normal development, but
there was no study on the development of all attention processes in inclusion processes. As a result of the research,
it was determined that teachers could not distinguish attention processes, they did the same work in all attention
processes, and they gave the same answers to all questions about attention processes. The reasons that the
classroom teachers stated that they negatively affect the development of attention processes in inclusive practices
are; affective features, environment, support tools, individual reasons and other themes.