Kadın sağlık çalışanlarının cam tavan sendromu algılarının belirlenmesi: Bir üniversite hastanesi örneği
Dermination of glass ceiling syndrome perceptions offemale health workers: A university hospital example
Yazar: AFRA SENA ÖZKÖSE
Danışman: DOÇ. DR. ENİS BAHA BİÇER
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: Cam = Glass

Özet:
Kadın geçmişten günümüze toplumun var olmasında büyük bir öneme sahiptir. Araştırmalara bakıldığında kadının her dönemde belli başlı nedenlerle cinsiyet ayrımcılığına maruz kaldığı bilinmektedir. Toplumda benimsenen bazı tutum ve algılar kadının sosyal hayatı ve özel hayatında birçok kısıtlamaya maruz kaldığını işaret etmektedir. Bu kısıtlamalar neticesinde en çok cinsiyet ayrımcılığını hissedildiği noktalardan birisi ise kadının çalışma hayatıdır.  Kadın iş hayatını ve özel yaşamını dengeli bir şekilde sürdürmeyi amaçlamaktadır. Çalışan kadının özel hayatında anne, eş, ev gibi etkenler arasında üstüne düşen rolleri gerçekleştirirken bir yandan da çalışma hayatında üstüne düşen görev ve sorumlulukları gerçekleştirmeyi amaçlamaktadır. Kadınlar bu rollerini yerine getirirken birçok engelle karşılaşmaktadırlar. Çalışma hayatında kadınların en sık karşılaştıkları engellerin başına cam tavan sendromu yer almaktadır. Cam tavan sendromu, kadın çalışanlar ve üst yönetim arasında ortaya çıkan kadınların başarı, yetenek, kişisel özellikleri ve çalışma disiplinlerine bakılmaksızın sadece cinsiyetçi bir yaklaşımla iş hayatında başarılı bir şekilde ilerlemelerini, yükselmelerini engelleyen ve açıkça ifade edilemeyen, gözle görülmeyen engellere maruz kalmaları olarak ifade edilmektedir. Kadın yöneticiler karşılarına çıkan cam tavan engeli karşısında bazen bu sorunları aşmak için çeşitli stratejilere başvururken bazen de bunu kabullenmek zorunda bırakılmaktadır.
Bu araştırmanın evrenini Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde hekim, hemşire, ebe, sağlık teknikeri/teknisyeni olarak görev yapmakta olan 500 (evren sayısı) kadın çalışanlar oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise 330 kişi oluşturmaktadır. Araştırmaya basit tesadüfi örneklem metoduyla 329 kadın çalışan dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak 31 maddelik "Cam Tavan Engelleri Ölçeği" ve 36 maddelik "Çok Yönlü Liderlik Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçeklerin doğrulayıcı faktör analizleri ile doğrulaması yapılmış ve regresyon katsayıları anlamsız olan sorular ölçeklerden çıkarılmıştır. Sağlık çalışanı kadınların çok yönlü liderlik ölçeğinde en yüksek düzeye sahip alt boyutu "dönüşümcü liderlik" ve cam tavan engelleri ölçeğinde ise "örgütsel boyut" olarak belirlenmiştir.  Ölçeklerin alt boyutları arasındaki ilişkiler incelendiğinde ise en yüksek ilişkinin toplumsal boyut ile dönüşümcü liderlik ve etkileşimci liderlik arasında olduğu görülmektedir. Çok yönlü liderliğin cam tavan üzerindeki etkisini incelemek için regresyon analizleri sonucunda dönüşümcü liderliğin cam tavan engelleri üzerinde anlamlı bir etkisi bulunurken, etkileşimci ve serbestlik tanıyan liderlik boyutlarının cam tavan engelleri üzerinde etkisi bulunmadığı belirlenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Cam Tavan Sendoromu, Çalışma Hayatında Kadın, İş Tatmini, Kadın Sağlık Çalışanları

Abstract:
Women have a great importance in the existence of society from past to present. Looking at the studies, it is known that women are exposed to gender discrimination for certain reasons in every period. Some attitudes and perceptions adopted in society indicate that women are exposed to many restrictions in their social and private life. As a result of these restrictions, one of the points where she feels most gender discrimination is the working life of women. Women aim to maintain a balanced business and private life. A working woman aims to fulfill her duties and responsibilities in her working life, while fulfilling the roles that fall upon her in her private life, among factors such as mother, wife, and home. Women face many obstacles while fulfilling their dual roles. Glass ceiling syndrome is one of the most common obstacles women face in working life. Glass ceiling syndrome is defined as women's exposure to invisible and unexplained obstacles that prevent them from successfully advancing and rising in business life with a sexist approach, regardless of their success, talent, personal characteristics, and work disciplines. In the face of the glass ceiling obstacle, women managers sometimes resort to various strategies to overcome these problems, and sometimes they are forced to accept it.
The population of the study consists of 500 (university) female employees working as physicians, nurses, midwives, health technicians/technicians in Sivas Cumhuriyet University Training and Research Hospital. The sample of the study consists of 330 people. 329 female employees were included in the study by simple random sampling method. The Glass Ceiling Barriers scale with 31 items and the Versatile Leadership scale with 36 items were used as data collection tools. Scales were validated with confirmatory factor analysis and questions with meaningless regression coefficients were removed from the scales. The sub-dimension of health care workers with the highest level in the multidimensional leadership scale was determined as the transformational leadership and the organizational dimension in the glass ceiling barriers scale. When the relationships between the sub-dimensions of the scales are examined, it is seen that the highest relationship is between the social dimension, transformational leadership and transactional leadership. As a result of regression analyzes to examine the effect of omnidirectional leadership on the glass ceiling, it was determined that while transformational leadership had a significant effect on glass ceiling barriers, interactionist and liberal leadership dimensions had no effect on glass ceiling barriers. 
Keywords: Glass Ceiling Syndrome, Women in Working Life, Job Satisfaction, Women Health Wolkers,