Katı atık yönetimi-Tahran örneği
Waste management-Tehran model
Yazar: HELEN KHODABANDEH DİZAJ TAKİEH
Danışman: PROF. DR. CAN HAMAMCI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı / Kent ve Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Atıklar = Wastes ; Belediyeler = Municipalities ; Belediyeler = Municipalities ; Katı atıklar = Solid wastes ; Çevre kirliliği = Environmental pollution ; İran = Iran ; İran-Tahran = Iran-Tahran

Özet:
Tahran değişik çevre sorunlarıyla karşı karşıya olduğu bir kenttir. Bu sorunlardan biri atıklardan kaynaklanan çevre kirliliğidir. 1986'da, yeni katı atık toplama ve yok etme sistemi Tahran Belediyesi tarafından uygulanmaya konuldu. Eski sistemde, atıklar, el arabası ile çöpçüler tarafından evlerden toplanırdı. Çevre sağlık koşullan önemsenmeden atıklar kaldırımlara boşaltılırdı. Sonra, bu atıklar küreklerle kamyonetlere yüklenirdi. Bu kamyonetler, atıkları Tahran'ın civarında bulunan açık alanlara boşaltırdı. Bu işlem hem ekonomi açısından kârlı değildi hem de sağlık ve çevre açısından, su, hava ve toprak kirliliğine sebep olurdu. Yeni sistemde, evsel atıklar mekanize bir şekilde, özel kamyonetlerle toplanmakta ve intikal istasyonlarına taşınmaktadır. Atıklar Semi-Treylerlere boşaltıldıktan sonra Kehrizek yok etme merkezine götürülmektedir. Atıkların, üretildiği mekanda geri kazanım, kompost üretim, özel atıkların yakılması ve atıkların sağlıklı bir şekilde gömülmesi ve inşaat kalıntılarının toplanması ve taşınması, hastane atıkların toplanması, kentsel hizmetlerin özel sektöre devri, atık depoların kurulması, atık toplama sisteminin otomasyonu gibi uygulamalar ana programın kapsamında gerçekleştirilmektedir. Bu tezde, eski ve yeni sistemlerin avantajları ve dezavantajları ve kentsel hizmetlerin özelleştirilmesi tartışılırken, sosyo-ekonomik, kültürel ve çevre koşullan, önemli etmenler olarak göz önünde bulundurmuştur. Bu araştırmadan alınan olan sonuçlar, mekanize sistemin evsel atıklan yok etmenin sonucunda ortaya çıkan kirliliğinin azaltılmasında başarılı olmadığını göstermiştir. Değişik kültürlere sahip insanların bir araya yaşadıkları, eğitimsizlikleri ve vatandaşlann işbirliliği yapmamalan bu başansızlığın en önemli nedenleri 348arasında yer alırlar. Aktarma istasyonları, taşınma maliyetini azaltmasında büyük rol oynamaktadırlar. Ancak bu istasyonları kurmak için kent alanında uygun boş arsa bulmanın zor olmasından dolayı bu istasyonlar uygunsuz yerlerde kurulmaktadır ve bu istasyonlarda çalışanlar ise sağlık konuları uygulamadıkları için o çevrede oturan vatandaşları rahatsız etmektedirler. Özet olarak bu istasyonların dezavantajı çevre kirliliğine önemli ölçüde katkıda bulunmalarıdır. Günümüzde Tahran atıklarım yok etmek için sağlıklı gömme yöntemi uygulanmaktadır. Tahran' in atıklarının artması ve eskilerde atıkları yok etmek için uygun yöntemlerin Kehrizek atık yok etme merkezi geleceği yönrlik yeterli kapasiteye sahip olmadığı saptanmaktadır. Ayrıca gerekli tedbirler alındığı halde yer altı suları hala tehlike altındadırlar. Hastane ve diğer toplamış atıklar da bu merkezde gömülmektedir. Atıkları geri kazanım uygulamalarının hala gelişmediği ve bu alandaki çalışmaların hızlandırılmasında etkili bir girişim bulunmamaktadır. Özel sektör tarafından kullanılmış kağıtların toplanması ve yeniden değerlendirilmesi yeni sistemde gerçekleştirilen ilk adımlardan biridir. Eski gübre fabrikasının (500 tonluk) onarımı ve yeniden açılması için gerekli çalışmalara başlanmaktadır. Ayrıca bu fabrikanın yeni birimlerinin açılması için yabancı şirketlerle sözleşmeler imzalanmaktadır. Yeni sistemin asıl amacı kompost üretmektir. Kompost üretiminin maliyeti diğer atık yok etme yöntemlerine göre (gömme, yakma) daha az olduğu için bu yöntem önem kazanmaktadır. Ayrıca bölgede tarım arazilerin varlığı, uygun iklim koşulları ve Tahran atıklarda büyük miktarda organik maddelerin var olması, 349kompost üretiminin gerekliliğini göstermektedir. Ayrıca bu yöntem, çevre kirliliğini azaltmakla birlikte, maddelerin geri dönüşümünde, uzun dönemde ekonomi açıdan kârlılık sağlamaktadır. Atıkları gömme yönteminin maliyeti, kompost ve yakma yöntemlerin maliyetleri ile karşılaştırılmayacak kadar düşüktür. Ancak sağlık ve çevre sorunları yaratığı için uygun bir yöntem değildir (uygun gömme merkezi bulmak sorunu). Tahran katı atıklarının yok edilmesi için yakma fırınlardan faydalanmak, sağlık ve ekonomi açıdan kârlı değildir. Ancak tehlikeli sanayi ve hastane atıkları yakmak amacıyla, çevre koşullan göz önünde bulundurarak, bir atık yakma fırının açılması gerekiyor. Tahran'ın katı atık yönetiminin özelleştirmesi ile ilgili yapılmış olan araştırmaların sonucunda, ülkenin siyasi, sosyo-ekonomik ve kültürel koşullarına uygun olmayan özelleştirme olgusunun seçildiği görülmektedir. Açıkçası İran'da özelleştirme olgusu, devletin görev yoğunluğunun en yüksek seviyesine ulaşması ve ekonomik ve idari değişime gereksinimleri göz önünde bulundurulmadan daha çok gelişmiş ülkelerin ekonomik-idari stratejilerini izlenmesi şeklinde yorumlanmaktadır. Tahran Belediyesi'nin hizmetlerinin özel sektöre devrinden sonra, ekonomik açıdan bir avantaj sağlanmadığı saptanırken, genel olarak; İran'daki özelleştirmenin başarısızlığına yol açan önemli nedenler, - Maliyetin doğru bir şekilde hesaplanmaması, - Fazla insan gücü kullanarak maliyetin yükseltilmesi ve - Düzensiz kontrol ve programsızlık olarak özetlenebilir. 350

Abstract:
There are various environmental problems in Tehran-the capital city of Iran. In 1986, the new plan of solid waste collection and disposal was implemented by the Municipality of Tehran. In the past, the labourer were equiped with push hand-carts. The wastes were being discharged on the foot paths and roadsides without any health consideation, these wastes used to be loaded to lorries by hand and disposed on the open ground in the vicinity of city. This primative system caused environmental pollution and gave the city an untidy appearance. Indeed, it was a costly system too. In the new plan, collecting of household refuse is mechanized by small special vehicles with carry the wastes to transfer stations and finally to the Kahrizek landfill by semi-trailer.." There are programms like: recycling of materials from sources, composting, disposing special wastes by incinerators and sanitary landfilling. Indeed, collecting and transfer of construction materials, hospital wastes, turning over of municipality services to private sectors, placement of containers and full mechanization of collection system are among the other goals of new plan, which are under researchs and implementations. In this research, assessment of advantages and disadvantages of new plan has been done based on processes of collection and disposal evaluation. Socio-economic and environmental indicators are main parameters in the evaluation. The present status and future goals have also been considered. Evaluation was made by measuring of indicators using weighing matrix and cost-benefit 351analysis. Results of these study show that there is no succession on present Mechanized collection, because of pollution which comes from householders activities. The reason of this inadequate collection is mainly because of cultural complexibility, urban structures, lack of education and non-cooperative citizens. Although, site selection of transfer stations are very difficult. But the utilization of those are very successful. Difficulties are because of properties status, rare inner-city open spaces and economical problems. Transfer stations do have a main role in reduction of transportation costs. Because of using improper places as transfer stations and no obligation by municipality laborer about health issues, they cause some trouble around. Environmental pollution are the main disadvantages of these sites. Now, disposing of solid wastes is being done by sanitary land filling with engineering activities. Because of improper activities in the past, in the Kahrizek and increasing Tehran's solid waste, this site will no have enough capacity in future. Indeed, there is ground water pollution. This situation have lead to social problems. Hospital wastes and other refuses collected from the city area are being disposed in the site. Recycling of materials from wastes is still in primary phase and no measures has been taken to speed up these sort of activities. Waste paper collection, is one of the poor activities which has been done by private sectors. The ex-composting plant with capacity of 500 1 / Day is being repaired and new ones are being contracted by foreign companies. 352Evaluation of advantages and disadvantages disposal methods which are considered in the new plan indicates that composting has the main priority in disposal the wastes, bearing in mind the goals of recycling and revival of lands. Composting is very important, because of moderate cost rare when compared with incineration and sanitary landfill filling. On one hand, climatological and agricultural conditions in Tehran and physical-chemical characteristics of city refuses, on the other hand are advantages for composting. Low environmental pollution and recycling are economical in the long term. Sanitary landfilling of city refuses is essential due to the residual wastes from processes of recycling and also presence of special wastes. Selection of a site where environmental issues, design and operations have been considered is of great importance. Although, economically landfilling is not comparable with composting or incineration. In spite of its low operational cost, it can not be considered as an adequate method due to environmental pollution. Incineration do not have economical and environmental advantages. They are recommended to incinerate hazardous wastes, such as industrial and hospital residues. One incinerator plant, considering environmental issues and growing waste rate in future, is necessary of Tehran. The Tehran waste management privatization model are not selected according to socio-economic, political and cultural structure of Iran. On the other hand, the privatization in Iran is not because of government gross responsibility and the need to change the economy and administration structure, but it is accepting of economy and administration strategic of developed countries. The different responsibilities of 353Tehran Municipality was privatized, but there is no decreasing in operational cost. The other important reasons that the privatization in Iran was unsuccessful are: - The number of personnel are more then need, - Do not the estimate the operational cost, - There is no controlling and programming system. 354