Türkiye'de yabancı portföy yatırımlarının belirleyicileri ve menkul kıymetler piyasasına etkileri
Determinants of foreign portfolio investments and their effects on stock market in Turkey
Yazar: ABDULKADİR KAYA
Danışman: PROF. DR. TURAN ÖNDEŞ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Menkul kıymetler = Securities ; Portföy = Portfolio ; Portföy yatırımları = Portfolio investments ; Sermaye piyasası = Capital market ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; Yatırımlar = Investments ; İMKB = İstanbul Stock Exchange

Özet:
Finansal küreselleşme ile hız kazanan yabancı sermaye ülkeler için önemli bir finansman aracı ve finansman kaynağı haline gelmiştir. Özellikle 1990'lı yılların başlarında ulusal sermaye piyasalarının hızla liberalleşmesi sermaye faktörlerinin de hareketlenmesine neden olmuştur. Yabancı sermaye türlerinden biri olan yabancı portföy yatırımlarının gelişmekte olan bir ülkeye, yabancı yatırımın borçsuz kredi kaynaklarını sağlaması, sermayenin etkili bir şekilde tahsisini artırması ve yerel sermaye piyasasını etkilemesi gibi faydaları bulunmaktadır. Ayrıca bir ülkenin daha fazla yabancı portföy yatırımı çekmesi, o ülkenin gerek ekonomik altyapısının gerekse mali sektörünün serbest piyasa ekonomisi anlamında sağlam bir altyapıya sahip olduğunu ve uluslararası sermaye akımlarına getirdiği serbestleşmenin de varlığını göstermektedir.Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de yüksek değerlere ulaşan yabancı portföy yatırımlarının belirleyicilerini tespit etmek ve bu yatırımların menkul kıymetler piyasasına etkisini ölçmektir. Çalışmada 1998:01-2010:12 dönemine ait aylık veriler kullanılarak, regresyon, eşbütünleşme ve granger nedensellik sınaması analizleri yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda, yabancı yatırımcıların alış ve satış kararları üzerinde en fazla etkili olan değişkenlerin İMKB 100 endeksi, yabancı yatırımcıların önceki dönem alış ve satış tutarları ve Gayrisafi Yurtiçi Hasıla olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, Yabancı portföy yatırımlarının menkul kıymetler piyasasına etkisinin incelendiği analizlerin sonucuna göre, sözkonusu alış ve satışlar İMKB 30, İMKB 50, İMKB 100 endeksleri, İMKB Piyasa Değeri ve İMKB İşlem Hacmi değişkenlerini istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde etkilemektedirler.

Abstract:
Accelerating with financial globalization, foreign capital becomes an important financing instrument and a source of financing for countries. Especially in the early 1990s rapid liberalization of national capital markets caused mobilization of capital factors. As an element of foreign capital, foreign portfolio investments provide debt-free credit resources, increase effective allocation of capital and expand local capital markets for developing countries. In addition, a country?s attracting more of foreign portfolio investment means that country has a solid economic infrastructure and financial sector in the context of free market economy and also it indicates the presence of liberalization of international capital flows.The purpose of this study is to identify the determinants of foreign portfolio investments and to measure the effect of these investments to securities market in Turkey. In this study, using monthly data for the period 1998:01?2010:12, regression, cointegration and Granger causality test was used. As a result of the study, the greatest contribution of variables on foreign investors? buy and sell decisions are the ISE 100 index, foreign investors? buy and sell amounts of prior periods and Gross Domestic Product. In addition, according to the results of analysis that examined the effect of foreign portfolio investment on securities market, such purchases and sales affect statistically significant ISE 30, ISE 50, ISE 100 indexes, the market value of the ISE and ISE Trading Volume variables.