Kronik böbrek hastalarında d vitamini düzeyleri ile depresyon arasındaki ilişkinin araştırılması /
Yazar: SELDA TAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MÜRVET YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek = Kidney ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Depresyon = Depression ; Vitamin D = Vitamin D

Özet:
ÖZET 
AMAÇ: Depresyon kronik böbrek (1) hastalarında en yaygın psikolojik sorundur. Bazı çalışmalar, düşük serum D vitamini düzeylerinin depresyon ile anlamlı şekilde ilişkili olduğunu bildirmiştir. KB hastalarında hem D vitamini eksikliği hem de depresyon yaygındır, ancak bu iki faktör arasındaki ilişki yeterince anlaşılmamıştır. Çalışmamızda KB hastalarında D vitamini düzeyleri ile depresyon arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlandı.
HASTALAR VE YÖNTEM: Çalışmaya Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Polikliniği'nde takip edilen, 25(OH)D vitamini bakılmış olan 116 KB hastası alındı. Hastalar serum 25(OH)D seviyelerine göre üç gruba ayrıldı. 25(OH)D düzeyi 20 ng/mL ve altında ise D vitamin eksikliği, 21-29 ng/mL ise D vitamin yetersizliği, 30 ng/mL ve üzeri yeterli düzey olarak tanımlandı. Hastalarda depresyon varlığı Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile değerlendirildi. Hastaların demografik verileri (yaş, cinsiyet, primer böbrek hastalığı) ile çeşitli laboratuar değerleri (glukoz, kreatinin, eGFR, kalsiyum, fosfor, parathormon, d vitamini, total, HDL ve LDL kolesterol, trigliserid, spot idrarda protein/kreatinin oranı) hastane kayıt sisteminden alındı. D vitamin düzeyi ve depresyon düzeyinin demografik veriler ve laboratuar parametrelerine etkisi araştırıldı. Ayrıca D vitamin düzeyi ile depresyon arasındaki ilişki değerlendirildi. 
BULGULAR: Hastaların yaş ortalaması 56±15 yıl; 74 hasta (%63.8) erkek, 42 hasta(%36.2) kadındı. Hastaların ortalama kreatinin değerleri 2.12±0.90 mg/dl olup %8.6 hastada evre 1, %10.3 hastada evre 2, %38.8 hastada evre 3, %42.2 hastada evre 4 kronik böbrek hastalığı (KBH) saptandı. Hastaların PTH ortalamaları yüksek (112.26±105.75 pg/ml), 25(OH)D vitamin düzeyleri düşük (22.81±13.37 mg/dl) bulundu. %43.8 hastada D vitamin eksikliği, %17.2 hastada D vitamin yetersizliği saptandı. Hastaların BDÖ ortalaması 12±9 idi. Depresyon düzeyleri değerlendirildiğinde hastaların %27.6'sında hafif, %18.1'inde orta, %5.2'sinde şiddetli depresyon görüldü. Cinsiyete ve yaş gruplarına göre D vitamin düzeyleri ve depresyon düzeyleri karşılaştırıldığında anlamlı fark bulunmadı. D vitamin düzeyleri ile laboratuar parametreleri karşılaştırıldığında D vitamin yetersizliği olanlarda PTH düzeyi anlamlı olarak yüksek bulundu (p=0.011). Hastaların KBH evrelerine göre D vitamin düzeyleri ile depresyon düzeyleri benzer bulundu (sırasıyla p=0.276, p=0.760). D vitamin eksikliği olan hastalarda BDÖ ortalaması istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu (p<0.001). D vitamin düzeyi yeterli olan hastaların çoğunda (% 67.5) depresyon düzeyi normal saptandı. 25(OH)D düzeyi ile depresyon düzeyi arasında negatif korelasyon vardı (r= -0.0373; p<0.001).
SONUÇ: KB hastalarında D vitamin eksikliği depresif belirtilerle anlamlı şekilde ilişkilidir. Bu nedenle D vitamini eksikliğinin tedavisi, KB hastalarında depresyonun önlenmesine yardımcı olabilir.
ANAHTAR KELİMELER: depresyon, kronik böbrek hastalığı, vitamin D

Abstract:
ABSTRACT
AIM: Depression is reported to be the most common psychological problem in patients with chronic kidney disease (CKD). Several studies have reported that lower levels of serum vitamin D are significantly associated with depression. Both vitamin D deficiency and depression are prevalent in patients with CKD, yet the relationship between these two factors remains poorly understood. This study aimed to investigate the association between vitamin D levels and depression among CKD patients.
PATIENTS AND METHODS: 116 CKD patients who applied to Bakırköy Dr Sadi Konuk Training and Research Hospital Nephrology Policlinic were included to the study. Vitamin D deficiency was defined as serum 25-hydroxyvitamin D3 <20 ng/mL. Patients were divided into vitamin D deficient, insufficient or sufficient groups. Depression was screened using the beck depression scale (BDÖ). Demographic data (age, sex, primary kidney disease) and various laboratory values (glucose, urea, creatinine, eGFR, calcium, phosphorus, parathormone, d vitamin, HDL, LDL, triglyceride) were obtained from the hospital registry system The effect of vitamin D level and depression level on demographic data and laboratory parameters were investigated. In addition, the relationship between vitamin D level and depression was evaluated.
RESULTS: The mean participant age was 56±15 years; 74 patients (%63.8) were male, 42(%36.2) patients were female. The mean creatinine levels of the patients were 2.12 ± 0.90 mg / dl; %8.6 of the patients had stage 1, %10.3 of the patients had stage 2, %38.8 of the patients had stage 3, 42.2% of the patients had stage 4 chronic kidney disease (CKD). The mean PTH levels of the patients were high (112.26 ± 105.75 pg / ml) and 25 (OH) D vitamin levels were low (22.81 ± 13.37 mg / dl). 43.8% of patients had vitamin D deficiency and 17.2% of patients had vitamin D insufficiency. The mean BDO of the patients was 12 ± 9. When the levels of depression were evaluated, 27.6% of the patients had mild depression, 18.1% had moderate depression, and 5.2% had severe depression. There was no significant difference in vitamin D levels and depression levels according to sex and age groups. When vitamin D levels and laboratory parameters were compared, PTH levels were significantly higher in patients with vitamin D deficiency (p=0.011). D vitamin levels and depression levels were similar according to CKD stages of the patients ( respectively p=0.276, p=0.760). The mean BDO in patients with vitamin D deficiency was statistically significantly higher (p<0.001).  The level of depression was found to be normal in the majority (67.5%) of the patients whose vitamin D levels were sufficient. There was a negative correlation between 25 (OH) D level and depression level (r = -0.0373, p <0.001).
CONCLUSION: Depression was highly prevalent in CKD patients, in whom vitamin D deficiency was a significant independent predictor of depression. Therefore, management of vitamin D deficiency might help prevent depression in CKD patients.
KEY WORDS: chronic kidney disease, depression, vitamin D