Akut pankreatit nedeniyle tepecik eğitim ve araştırma hastanesi'nde yatan hastaların laboratuvar parametrelerinin mortalite üzerinde etkisinin geriye yönelik çalışması /
Yazar: MURAT AY
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN SİNAN AKAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
Amaç:  Akut pankreatit (AP), yaşam süresinin uzaması , obezite, tanısal yöntemlerin kullanımının artışına bağlı insidansı artan gastrointestinal sistemle ilgili en sık hastaneye yatış gerektiren hastalıklardan biridir.   Akut pankreatit  nedenleri en sık biliyer olmak üzere, alkol, hipertrigliseridemi, hiperkalsemi, ilaç ilişkili, otoimmün (Oİ), herediter/genetik ve anatomik anomalilerdir. Çalışmamızın amacı AP'de yaş,  cinsiyet, hastaneye başvuru, 48.saat ve  yatış süresince takip edilen laboratuvar bulgularının pankreatit tipi ve komorbid hastalıkların mortalite üzerine etkisini araştırmak ve ön görüde bulunmaktır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tek merkezli retrospektif olarak tasarlanmıştır. Çalışmamıza S.B.Ü. İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji ve Dahiliye YBÜ servisinde  Ocak 2018 ve Mayıs 2023 tarihleri arasında yatan , takiplerinde vefat eden ve taburcu olan 18 yaş ve üzeri, AP tanısı alarak yatışı yapılan hastalar alındı. Cinsiyet farketmeden AP tanısı alıp mortalite gelişmeyen rastgele  141  hasta ve bu tarih aralığında mortalite gelişen 57 hasta  dahil edilmiştir. AP dışı bir nedenle servis takibi yapılırken AP gelişen hastalar çalışmaya dahil edilmemiştir. Hastaların yaşları, cinsiyeti, komorbid hastalıkları, ilaç kullanımı,ve laboratuvar bulguları HBYS(Hastane Bilgi Yönetim Sistemi) üzerinden ele alınmıştır. Hastanın acil servise başvuru zamanı 0. saat kabul edilmiştir. 0 ve 48. saat hemogram ve biyokimya sonuçları  değerlendirilmiştir. 0. saatte: hemoglobin,  hematokrit, lökosit sayısı, nötrofil ,lenfosit, trombosit, CRP, glukoz, üre, kreatının, AST, ALT, ALP,GGT, LDH, T.Bilirubin ,  D.Bilirubin, albumin, amilaz, lipaz, kalsiyum(Ca),  T.Koleterol,trigliserid değerleri, 48. saatte: hematokrit, lökosit , nötrofil, lenfosit, üre, kreatinin, CRP, amilaz , lipaz ile yatışı süresince görülen maksimum  kreatinin , CRP,  prokalsitonin ,lökosit  değerleri , 0. ve 48 .saat nötrofil lenfosit oranı (NLO) incelenmiştir. Bu laboratuvar değerlerinin mortalite gelişmesi ile ilişkisi analiz edilmiştir.
Bulgular:Mortalite gelişmesinde cinsiyet ve etiyolojiye göre sınıflandırıldığında  anlamlı farklılık görülmedi(p=0,459). Çalışmaya dahil ettiğimiz 57 hasta mortalite gelişen , 141 hasta ise mortalite gelişmeyen olgulardan oluşmaktaydı.Mortalite olan hastaların 19'u (%33,3) 65 yaş altı,38'i (%66.6) 65 yaş üstüydü.Çalışmamızda hastalarda mortalite gelişmesi ile yaşları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur(p=0,015)(p<0.05).
Multiveriate doğrusal regresyon analizinde yatışı süresinde görülen maksimum kreatinin ,CRP, prokalsitonin,WBC değerleri,  48. saat nötrofil lenfosit oranı , hipertansiyon diyabet ve yaşın 65 yaş üzerinde olması gibi değişkenler ele alındı.Çoklu regresyon analizde p=000, odds ratio 0.41 olarak görülmüş olup istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Hastaların yatışı esnasındaki maksimum CRP, kreatinin, prokalsitonin yüksekliği ve diyabet , hipertansiyon varlığı  ölüm üzerine etkisi istatistiksel olarak anlamlı görülmüştür. 48. saatte hesaplanan NLO değerinin mortalite göstermede istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü(p=0,000) (p<0.05).
Sonuç: Çalışmamızda yatışı süresinde görülen maksimum kreatinin ,CRP, prokalsitonin,WBC değerleri,  48. saat nötrofil lenfosit oranı , hipertansiyon, diyabet varlığı ve yaşın 65 yaş üzerinde olması gibi değişkenlerin mortalite gelişmesinde anlamlı düzeyde ililşki görüldü.

Bir çok araştırmalara rağmen AP prognozunu öngörmede kullanılan skorlama sistemi ya da laboratuvar parametrelerinden hangisinin daha etkili belirlenmiş değil.  AP prognozunu öngörmek için kullanılabilecek parametrelerin belirlenmesinde daha fazla sayıda  hasta içeren, çok merkezli, prospektif çalışmaların yapılmasına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Objective:Acute pancreatitis (AP) is one of the most common diseases requiring hospitalization related to the gastrointestinal system, the incidence of which is increasing due to increased life expectancy, obesity, and the increase in the use of diagnostic methods.Causes of acute pancreatitis are most commonly biliary, alcohol, hypertriglyceridemia, hypercalcemia, drug-related, autoimmune (OI), hereditary/genetic and anatomical anomalies.Purpose of our study is to investigate and predict the effects of age, gender, hospital admission, 48th hour and laboratory findings followed during hospitalization, type of pancreatitis and comorbid diseases on mortality.

Materials and Methods:This study was designed as a single-center retrospective study.Our study included patients aged 18 and over, who were hospitalized in the Gastroenterology and Internal Medicine ICU service of  T.C.University of Health Sciences, İzmir Tepecik Health Application and Research Center between January 2018 and May 2023, died during follow-up, and were discharged, and were diagnosed with AP.Regardless of gender, 141 randomly diagnosed patients with AP who did not develop mortality and 57 patients who developed mortality within this date range were included.Patients who developed AP while being followed up in the service for a reason other than AP were not included in the study.The ages, gender, comorbid diseases, medication use, and laboratory findings of the patients were handled through HIS (Hospital Information Management System)The patient's admission time to the emergency department was accepted as hour 0. 0 and 48th hour hemogram and biochemistry results were evaluated..At hour 0: hemoglobin, hematocrit, leukocyte, neutrophil, lymphocyte, platelet, CRP, glucose, urea, creatinine, AST, ALT, ALP,GGT, LDH, T.Bilirubin, D.Bilirubin, albumin, amylase, lipase, calcium( Ca), T. Cholesterol, triglyceride values,At the 48th hour: hematocrit, leukocyte, neutrophil, lymphocyte, urea, creatinine, CRP, amylase, lipase, maximum creatinine, CRP, procalcitonin, leukocyte values seen during the hospitalization, neutrophil lymphocyte ratio (NLR) at 0 and 48 hours were examined.The relationship between these laboratory values and the development of mortality was analyzed.

Results:  When classified according to gender and etiology, no significant difference was observed in the development of mortality (p=0.459). The study included 57 patients who developed mortality and 141 patients who did not develop mortality.Of the patients who died, 19 (33.3%) were under the age of 65, and 38 (66.6%) were over the age of 65. In our study, a statistically significant relationship was found between the development of mortality in the patients and their age (p=0.015)(p<0.05).The variables considered in the multivariate linear regression analysis included maximum creatinine, CRP, procalcitonin, WBC values, 48-hour neutrophil-lymphocyte ratio, hypertension, diabetes, and age over 65 years for the duration of hospital stay.In the multiple regression analysis, p = 000 and odds ratio was 0.41, which was found to be statistically significant. The effect of maximum CRP, creatinine, procalcitonin elevation and the presence of diabetes and hypertension at the time of hospitalization on death was found to be statistically significant. The NLR value calculated at the 48th hour was found to be statistically significant in predicting mortality (p=0.000) (p<0.05).

Conclusion: In our study, variables such as maximum creatinine, CRP, procalcitonin, WBC values seen during hospitalization, 48th hour neutrophil lymphocyte ratio, presence of hypertension, diabetes, and age over 65 years of age were found to be significantly related to the development of mortality.

Keywords: Acute pancreatitis, mortalitiy, laboratory finding