Otomatik av tüfeği kullanılarak farklı saçma türleri ile yapılan atışlarda elde atış artığı aranması /
Yazar: DİLARA AYVAZOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SELDA MERCAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa /  Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü / Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine

Özet:
Bir silah ateşlendiğinde, değişen boyutlardaki mikroskobik metalik parçacıklar organik parçacıklarla birlikte silahtan fırlatılır. Mühimmatta ve ateşli silahın kendisinde bulunan herhangi bir element bu metalik parçacıklara dahil edilebilir. Bu parçacıkların, atıcının vücudu ve giysileri de dahil olmak üzere yakın çevrede birikmesi muhtemeldir. Bu çalışmada Husan M71 marka otomatik av tüfeği kullanılarak çift elle yapılan deneysel atışlar sonrasında, tek kurşun fişek ve içerisinde saçmaların bulunduğu fişek kullanılmasıyla her iki elin iç ve dış yüzeyleri üzerinde biriken ateşli silah atış artıkları (ASAA) tespitinin indüktif eşleşmiş plazma-kütle spektrometresi (ICP-MS) yöntemiyle analiz edilmesi amaçlanmıştır.
İki el tutuşlu yapılan atışlar üç tekrar olmak kaydıyla tek atış, ardışık iki ve üç atış şeklinde gerçekleştirilmiştir. Tek kurşun fişek için 18 atış, saçmaların bulunduğu fişek için 18 atış olmak üzere toplam 36 atış yapılmıştır. Sağ ve sol elin iç ve dış kısımlarından alınan örnekler ve boş plaster örnekleri olmak üzere toplam 76 numune hazırlanmıştır. ICP-MS yöntemi kullanılarak Kurşun, Baryum ve Antimon elementlerinin miktar tayini yapılmış ve elde edilen sonuçlar fişek türüne, atış sayısına göre değerlendirilmiştir.
Çalışmada; tespit limiti (LOD) ve tayin limiti (LOQ) değerleri sırasıyla 121Sb için; 0,03 ng/mL ve 0,1 ng/mL, 137Ba için; 0,04 ng/mL ve 0,14 ng/mL ve 208Pb için; 0,03 ng/mL ve 0,1 ng/mL'dir. Geri kazanım değerleri düşük konsantrasyonda 121Sb için %86,5, 137Ba için %106,25, 208Pb için %90,6 olarak tespit edilmiştir. Çalışmadaki doğrusal aralıklar her üç element için 0,1-100 ng/mL'dir ve kalibrasyon eğrilerinin korelasyon katsayısı r2>0.999'dur.
Çalışmamızın verilerine göre yapılan atışlar sonrasında el üzerinden alınan örneklerde iki farklı fişek türünün kullanılmasının atış artıklarının miktarında anlamlı değişiklik oluşturmadığı gözlenmiş olup, atış sayısının artmasına bağlı olarak ASAA miktarının da doğrusal olarak artmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca av tüfekleri ile yapılan atışlarda ASAA birikimi her iki elin iç kısmında, elin dış kısımlarına göre daha fazladır. Kriminal laboratuvarların birçoğunda sıklıkla uygulanan plaster bant yöntemi kullanılarak yüksek miktarda atış artığının toplanması sağlanmıştır. Atış artığı analizi için yüksek hassasiyet ve çoklu element kapasitesine sahip ICP-MS sistemi kullanılarak elde edilen veriler sonucunda bu yöntemin oldukça düşük sınırlarda tayin etme yeteneği olduğunu, geniş doğrusal aralıkta yüksek korelasyon gücüne sahip olduğu kanıtlanmıştır.

Anahtar kelimeler; ICP-MS, ateşli silah, av tüfeği, atış artıkları, av tüfeği saçmaları, saçma dağılımı

Abstract:
Microscopic metallic particle of various sizes, coupled with biological particles, are ejected from a weapon as it fires. These metallic particles can contain any element that is present in the rifle and ammo. The shooter's body and clothing, as well as the surroundings, are prone to pick up these particles. After two-handed experimental shots with the Husan M71 automatic rifle, this study aims to analyze the detection of firearm shot residues accumulated on the inner and outer surfaces of both hands using a single bullet cartridge and a cartridge containing pellets, using the inductively coupled plasma mass spectrometry method.
Shooting with two hands consisted of three repetitions of one shot, two shots, and three shots in a row. A total of 36 shots were fired, with 18 shots coming from a single bullet cartridge and 18 shots coming from a cartridge containing pellets. Four control groups and samples from the inner and outer surfaces of the right and left hands were used to create a total of 76 samples. The ICP-MS technique was used to examine the quantities of Pb, Ba, and Sb elements.
LOD and LOQ values were found 0.03 ng/mL, 0.1 ng/mL for 121Sb, 0.04 ng/mL, 0.14 ng/mL for 137Ba 0.03 ng/mL is 0.1 ng/mL for 208Pb respectively in the study. Recovery values were determined as 86.50% for 121Sb, 106.25% for 137Ba, and 90.60% for 208Pb at low concentrations. The study's linear ranges for all three components are 0.1-100 ng/mL.
Our study's data show that using two different pellet types in samples taken from the hand after shots were fired did not affect the amount of gunshot residues, and it was found that the amount of ASAA did not increase linearly as the number of shots increased. In addition, the accumulation of ASAA in shotguns is more in the in of both hands than in the outer parts of the hand. By using the plaster tape method, which is frequently used in many forensic laboratories, a large amount of gunshot residues was collected. As a result of the data obtained by using ICP-MS device with high sensitivity and multi-element capacity for gunshot residue analysis, it has been proven that this method has very low detection capability and has high correlation power in a wide linear range.

Keywords; ICP-MS, firearm, shotgun pellets, gunshot residue, hunting rifle, pellet dispersion