Hollanda hastalığı, Türkiye ekonomisindeki etkilerine ilişkin ekonometrik bir analiz
An econometric analysis of the Dutch disease effects on Turkish economy
Yazar: BÜŞRACAN İPEK
Danışman: DOÇ. DR. MUSA BAYIR
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Hollanda hastalığı terimi, genellikle, doğal kaynak zengini ülkelerde ortaya çıkan ekonomik sorunları ifade etmek için kullanılsa da, Hollanda hastalığının sonuçlarını ortaya çıkarabilecek başka faktörler de bulunmaktadır. Özellikle, yabancı sermaye girişleri, karlı sektörlere odaklanarak ekonominin belirli sektörlerinde rekabet avantajının artmasını, ancak aynı zamanda yerel para biriminin değerlenmesi ve dış ticaret dengesinin değişmesi gibi sorunları beraberinde getirebilmektedir. Daha açık bir ifadeyle, yabancı sermaye girişleri de Hollanda hastalığına yol açabilmektedir.
Türkiye Ekonomisi, 2001 ekonomik krizinden sonra, yerel politikalar ve küresel ekonomik konjonktürün bir sonucu olarak yüksek yabancı sermaye girişlerinin olduğu bir dönem yaşamıştır. Çalışmada, Türkiye Ekonomisi'nde yabancı sermaye girişlerinden kaynaklanabilecek bir Hollanda hastalığı hipotezi olup olmadığı ekonometrik olarak araştırılmıştır. VAR yönteminin kullanıldığı analizler 2003:1-2020:4 dönemini kapsamaktadır. Burada, toplam talep ve dış ticaret kanallarını dikkate alan iki ekonometrik model oluşturulmuştur. Toplam talep modeline ilişkin sonuçlar, yabancı sermaye girişlerinin tüketim harcamaları üzerinden ticarete konu olmayan sektörlerde bir büyüme ortaya çıktığını göstermektedir. Dış ticaret modeline ilişkin sonuçlar ise, yabancı sermaye girişlerinin neden olduğu döviz kurundaki bir değerlenmeyle ihracatın düştüğünü ve ithalatın arttığını, böylece ticarete konu sektörlerde bir küçülme ortaya çıktığını göstermektedir. Sonuç olarak, ilgili dönemde Hollanda hastalığı hipotezinin geçerliliğine ilişkin ampirik bulgular elde edilmiştir.

Abstract:
The term "Dutch disease" is commonly used to refer to economic problems that arise in resource-rich countries, but there are other factors that can lead to the outcomes of Dutch disease. In particular, foreign capital inflows, by focusing on profitable sectors, can increase the competitive advantage in certain sectors of the economy, but can also bring about problems such as the appreciation of the local currency and changes in the balance of foreign trade. In clearer terms, foreign capital inflows can also lead to Dutch Disease.
The Turkish economy experienced a period of high foreign capital inflows as a result of local policies and the global economic context after the 2001 economic crisis. This study investigates econometrically whether there is a hypothesis of Dutch Disease arising from foreign capital inflows in the Turkish economy. The analyses using the VAR method cover the period from 2003:1 to 2020:4. Two econometric models, taking into account total demand and foreign trade channels, were created. The results of the total demand model , on the other hand,  indicate that foreign capital inflows led to growth in non-tradable sectors through consumption expenditures. The results of the foreign trade model show that foreign capital inflows resulted in a depreciation of the exchange rate, leading to a decrease in exports and an increase in imports, thus causing a contraction in tradable sectors. In conclusion, empirical findings regarding the validity of the Dutch Disease hypothesis for the relevant period have been obtained.