Dekart felsefesinde bilginin kaynağı ve değeri sorunu
The problem of the sourse and the value of knowledge according to Descartes? philosophy
Yazar: ŞENİZ YILDIRIMER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HARUN ANAY
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Bilgi = Information ; Bilgi felsefesi = Information philosopy ; Bilgi kaynakları = Information sources ; Descartes = Descartes ; Felsefe = Philosophy ; Rasyonalizm = Rationalism

Özet:
Rönesansla birlikte insanın kendine ve aklına dönme heyecanları ile gelişen tabiat bilimi çalışmaları ve yeni yöntemsel arayışlar, 17. yüzyılda felsefeye de yeni ilkelere ulaşma çabasını taşıdı. `Büyük Sistemler Dönemi' olarak adlandırılabilecek bu modern dönem felsefesinin kurucusu Fransız filozof René Descartes (1596-1650)'tır.Dekart, felsefe tarihinde gerçek bir dönüşümü temsil eden 17. yüzyıl felsefesinin en önemli filozofudur. Orta Çağ felsefesini ve bu dönemde elde edilen bilgileri eleştirip, hakîkate yeni yöntemlerle ulaşma gayreti göstermiş ve `yeni' bir sistem kurmuştur. Bilgi felsefesi onun felsefesinin merkezinde durur. Genellikle bilgi sorunlarıyla ilgilenmiş, bu alandaki çözümlerini ortaya koymuş ve kendisinden sonra gelen pek çok filozofu da etkilemiştir. Bilgi felsefesi onun çalışmalarından sonra felsefede müstakil bir disiplin olarak kabul görmüştür.Dekart, bilgi felsefesinde `şüphe' üzerine kurulu kendi yöntemini geliştirip, `açık ve seçik' olarak tanımladığı temel öncüllerden hareketle analitik çıkarımlarla ilerleyerek, bilgide kesinliği ve doğruluğu aramıştır. Ona göre sahip olduğumuz akıl yeteneğini uygun kurallarla kullanarak ilerlersek doğru ve güvenebileceğimiz sonuçlara ulaşabiliriz. Bunu yaparken müdrikenin kullanacağı sezgi, tümdengelim ve tümevarım bizi bilgiye ulaştıran yeterli işlemlerdir. Ayrıca yanlışlardan korunmak için iradenin yanıltıcı etkisinden uzak durularak, bilgiyi apaçık olarak görebilen aklın yargılarına güvenmek gerekir. Dekart'a göre, akıl, bilginin kaynağını belirlediği gibi değerini de belirler. Akılcı yaklaşıma göre sistemini belirleyen Dekart, bütün soruları akıl ile cevaplandırmakla kalmamış, bilgi felsefesinde bütün çabasını aklı doğru kullanabilmenin yöntemlerini belirlemeye harcamıştır.

Abstract:
With the Renaissance, man?s enthusiasm to return to himself and to his mind brought developments in natural science studies and search for new methodologies, which led to an endeavor to find new principles in philosophy as well, in the 17th century. The founder of this modern era of philosophy, which may be called ?Period of Large Systems?, is René Descartes (1596-1650), the French philosopher.Descartes is the most important philosopher of the 17th century which represents a real transformation in the history of philosophy. He established a ?new? system by criticising Medieval philosophy and knowledge obtained in this period, and also by striving to reach the truth in new ways. The philosophy of knowledge bases in the center of his philosophy. Generally, he dealt with the problems of knowledge, presented his resolutions in this field and influenced many subsequent philosophers. Due to his studies, Philosophy of knowledge is widely accepted as an independent discipline in philosophy.Making progress with the analytical implications based on the fundamental premises which he defined as ?clear and distinct?, Descartes sought decisiveness and accuracy in knowledge by developing his own method in philosophy of knowledge which is based on ?doubt?. According to him, if we proceed by using our reasoning ability with appropriate principles, we may reach true and reliable conclusions. In doing so, intuition, deduction and induction are the adequate means for the power of cognition to lead us to knowledge. Besides in order to elude mistakes, it is necessary to avoid the misleading affect of will and to trust the judgement of mind which could see the knowledge clearly. According to Descartes, mind determines the source of knowledge as well as its value. Descartes determined his system according to rationalist approach; he not only answered all the questions with mind, but also spent all his effort in the philosophy of knowledge to determine the methods of using the mind in the right way.