Performatif anlatıdaki fiziksellik ve tiyatromuzdaki örnekleri
Physicality in performative narrative and examples in our theatre
Yazar: FERİDE CEYDA ELKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF CANDAN
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Bilim Dalı / Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Amaç: Tezin amacı; fiziksel tiyatro örneklerinin ülkemizdeki uygulama yöntem ve süreçlerinin çözümlenerek alana dair veri oluşturmasıdır. Bunu yaparken geçmişten günümüze kuramsal alt yapısını temele oturtarak metin ile yöntemin işlevsellikleri araştırılmıştır. Oyunlara yaklaşılan yorumun tutarlılığı sorgulanmaktadır. Bu kapsamda bu tez, bize ülkemizde halen sahnelenen iki fiziksel tiyatro yorumunun farklarını ve bu farklılıklarından doğan yaklaşımları görmemizi sağlar.
Yöntem: Bu tez, ülkemizdeki fiziksel tiyatro örneklerinin kuram ve kavramlarının açıklanmasıyla başlayıp metinlerin ve oyunların incelenmesini kapsayan geniş bir çerçeveye sahiptir. Bu tez çalışmasında, feminist yapı söküm stratejileri, yorum bilim, gösterge bilim, alımlama yöntemlerinden faydalanılmış, kadınların ve kadın hikâyelerinin yorumlanmasında farkındalık kazandıracak bir yerde durması hedeflenmiştir.
Bulgular: Bu tezin önemi, örnek oyunlar üzerinden incelenerek Türk tiyatrosu literatüründe fiziksel yöntemin ilk defa ele alınan kadınların ve kadın hikâyelerinin toplumsal cinsiyet rolleri üzerinden eleştirel perspektif oluşturmasıdır.
Sonuçlar: Bu tez, ülkemizdeki fiziksel tiyatro örneklerinin kuram ve kavramlarının açıklanmasıyla başlayıp metinlerin ve oyunların incelenmesiyle devam etmiştir. İncelenen metin ve oyunlar (performanslar) ışığında, fiziksel tiyatro yöntemleriyle sahnelenen oyun örneklerinin metinle buluşmadığı noktada salt fiziksellikte kaldığı anlaşılmıştır. Bu salt fizikselliğin yer yer kaba bir grotesk yaratma riskini barındırdığı görülmüştür. Fiziksel tiyatro olanaklarının metinle paralel işlendiği; metin ya da fiziksellikten herhangi birinin ezici üstünlük yaratmadığı örneklerde ise farklı bir dil ve estetik yapı yakalandığı anlaşılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Fiziksel Tiyatro, Jacques Lecoq, Feminist Tiyatro ve Yapı Söküm Stratejileri ,Yorum Bilim, Gösterge Bilim

Abstract:
Purpose: The thesis aims to analyze the application methods and processes of physical theater examples in our country and create data about the field. While doing this, the functionalities of the text and method were investigated by establishing its theoretical infrastructure from the past to the present. The consistency of the interpretation of the plays is questioned. This thesis allows us to see the differences between the two physical theater interpretations currently staged in our country and the approaches arising from these differences.
Method: This thesis has a broad framework, starting with explaining the theories and concepts of physical theater examples in our country and covering the analysis of texts and plays. The method used in the thesis aims to stand in a place that will raise awareness of the interpretation of women's stories by making use of feminist deconstruction strategies, hermeneutics, semiotics, and reception.
Findings: In the thesis, it is important to create a critical perspective on women and women's stories, which are examined for the first time in Turkish theater literature by examining the physical method through sample plays, on gender roles.
Results: This thesis has started with explaining the theories and concepts of physical theater examples in our country and has continued with examining texts and plays. In the light of texts and plays (performances) that were studied, it has been understood that the examples of plays staged by physical theater methods remain purely physical at the point where they do not meet the text. It has been seen that this sheer physicality carries the risk of creating a gross grotesque in places. It has been understood that the possibilities of physical theater are processed in parallel with the text in the examples where no one other than the text or physicality creates an overwhelming superiority, and a different language and aesthetic structure are captured.
Keywords: Physical Theater, Jacques Lecoq, Feminist Theater and Deconstruction Strategies, Hermeneutics, Semiotics.