Sosyal konstrüktivist teori çerçevesinde Türkiye - İran dış politika söylemleri ve ilişkileri (2001-2016)
Turkey- Iran's foreign policy discourses and relations in social constructivist theoretical framework (2001-2016)
Yazar: ZHALEH ABDIFIROUZSALARI
Danışman: DOÇ. CANER SANCAKTAR
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Milli kimlik = National identity ; Sosyal inşaa = Social construction ; Söylem = Discourse ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Türk-İran ilişkileri = Turkish-Iran relations ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İran = Iran

Özet:
Ulusal kimlik ve dış politikanın ilişkisi yıllar boyunca uluslararası ilişkiler disiplininde göz ardı edilmiştir. Bu durum Konstrüktivizm teorisinin itibar kazandığından sonra Uluslararası İlişkiler akımını değişmiştir. Bu çalışmada Türkçe, Farsça ve İngilizce kaynaklardan yararlanarak Türkiye Cumhuriyeti ve İran İslam Cumhuriyeti devletlerinin ulusal kimlik ve nesnel ve öznel çıkarları ve dış politikada kimliksel söylemleri anket, görüşmeler ve İçerik analizi ve Söylem yöntemleriyle Alexander Wendt'in Sosyal Konstrüktivizm kuramsal çerçevesinde açıklanmakta ve bu çerçevede iki aktörün anarşik kültür algısı makro ve mikro düzeylerde yani devletler topluluğu düzeyi ve devletler düzeylerinde belirlenmiştir. Çalışma 2001-2016 yılları arasını kapsamaktadır. Analiz birimi olarak devlet yani Türkiye ve İran ve analiz düzeyleri olarak birey ve devlet, iç ve dış faktörler yani yapı dikkate alınmıştır. 
Bu çerçevede İran İslam Cumhuriyeti'nin devlet ve hükümet kimlik, öznel çıkarları ve anarşik algısı hakkında varılan sonuçlar makro düzeyde şöyledir: Ali Hamenei, revizyonist ve Hobbescu Kültür, Muhamad Hatemi: Statükocu ve Lockecu kültür, Mahmut Ahmedinejad: Revizyonist ve Hobbescu kültür, ve son olarak Hasan Ruhani: Statükocu ve Lockecu kültür. Türkiye vakası ise aynı konular dikkate alınırak üç zaman diliminde sınıflandırılmıştır. Sonuçları öznel çıkarlar ve anarşik kültür çerçevesinde sırayla her dönemde şöyle özetlemek mümkündür: 2001-2003: Statükoculuk, ve Lockecu kültür, 2003- 2013: Statükoculuk, Lockecu kültür, 2013-2016: Revizyonist, Hobbescu kültür. 
Mikro düzeyde yani Türkiye- İran ilişkileri kapsamında Lockecu anarşik kültür algısı baskındır. Bu düzeyde özellikle iki vaka üzerine yani İran nükleer programı ve Irak konusuna odaklanılmaktadır.

Abstract:
For long time the relation between national identity and foreign policy had been denied in International Relations mainstream. However with the rise of Constructivism, identity became one of the most important factors in determining foreign policy. In this study with focus on Turkish, Persian and English resources, Turkey and Iran's state identity, national interests and foreign policy identity discourses by using the methods such as survey, interview, content analysis and discourse analysis in the Alexander Wendt's Social Constructivist theoretical framework has been examined. Also the culture of anarchy of both actors in two level; macro and micro by focusing on  two case has been determined. The study includes 2001-2006 time period. The unit of analysis is state and the level of analysis is the indivdual, state and system. The internal and external factors has been considered. 
In this framework the results, meaning identity, subjective national interests, culture of anarchy are summarized as follows: Ali Hamenei: Revisionist, Hobbesian, Mohammed Hatemi: Status quo, Lockean, Mahmud Ahmedinezhad: Revisionist, Hobbesian, Hasan Rouhani: Status quo, Lockean. In the case of Turkey, instead of governments, different time periods had been considered: 2001-2003, 2003- 2013 and 2013-2016. The results summarized as follows: 2001- 2003: Status quo, Lockean. 2003-2013: Status quo, Lockean, 2013-2016: Revisionist, Hobbesian. 
At the micro level Turkey and Iran's perception of each other is in the Lockean culture of anarchy. This conclusion particularly is an outcome of focusing on two cases: Iran's nuclear program and Iraq.