Epilepsi hastalarında öz yönetimin değerlendirilmesi
Evaluating self-management in epilepsy patients
Yazar: EMRE USTA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLŞAH KUMAŞ
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Epilepsi = Epilepsy ; Kendini yönetme = Self management ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Nörolojik hastalıklar = Neurological diseases

Özet:
Epilepsi, bireyin yaşamının önemli bir bölümünü etkileyen, fiziksel, entelektüel, emosyonel ve sosyal yaşantıda önemli sınırlamalara neden olan, günlük yaşamda zorunlu ve travmatik olaylara yol açan kronik, nörolojik bir hastalıktır. Bu nedenle epilepsi hastalığında öz-yönetim davranışlarını kazanma ve uygulama çok önemlidir. Bu davranışlar, düzenli ilaç kullanmayı, yaşam tarzını hastalığa uygun düzenleyebilmeyi, hastalıkla ilgili yeterli bilgi sahibi olmayı, nöbet anındaki travmatik durumları bilmeyi ve ona göre uygun ortam sağlayan güvenlik önlemlerini almayı ve bu durumların hepsini senkronize bir şekilde yönetebilmeyi içermektedir.
Araştırmanın evrenini Eylül-Kasım/2019 tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi Balcalı Hastanesi Nöroloji Polikliniğe başvuran 480 hasta oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan 110 hasta oluşturmuştur. Veriler araştırmacı tarafından literatür incelenerek oluşturulan ''Hasta Tanılama Formu'' ve ''Epilepsi Öz Yönetim Ölçeği'' kullanılarak toplanmıştır.
Verilerin değerlendirilmesinde SPSS (IBM SPSS Statistics 24) paket program kullanılmıştır. Verilerin analizinde frekans tabloları ve tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. Çalışmada "Mann-Whitney U" test, bağımsız üç veya daha fazla grubun ölçüm değerleri ile karşılaştırılmasında "Kruskal-Wallis H"  testi uygulanmıştır.  
Çalışmada epilepsili bireylerin toplam öz yönetim ölçeği puan ortalaması 142,43±16,05 olarak bulunmuştur. Ölçeğin alt boyutları arasındaki puanlara bakıldığında en yüksek puan ortalaması 44,93±5,52 ile ilaç yönetimi alt boyutunda, en düşük puan ortalamasının ise 20,28±5,03 ile yaşam tarzı yönetimi alt boyutunda olduğu belirtilmiştir. Ayrıca çalışmada hastalığa uyum sağladığını ifade edenlerin epilepsi öz yönetim ölçeği toplam puanlarının, hastalığa uyum sağlamadığını ifade edenlere göre istatistiksel olarak anlamlı daha yüksek olduğu saptanmıştır (F=5,785; p=0,004).		
Araştırmanın sonucunda epilepsili hastaların öz yönetim düzeylerini belirlemek amacıyla yapılan bu çalışmada; yetişkin epilepsi hastalarına uygulanan bu ölçekte epilepsi öz yönetim düzeyleri yüksek bulundu. Hemşirelerin epilepsili bireyleri eğitici rollerini kullanarak öz yönetim konusunda bilgilendirmeli ve toplumda genel olarak öz yönetim eğitim programlarının daha fazla kullanılabilmesi önemlidir. 


Anahtar kelimeler: Hastalık, Epilepsi, Öz Yönetim, Hemşirelik

Abstract:
pilepsy is a chronic, neurological disease that affects a significant part of an individual's life, causing significant limitations in physical, intellectual, emotional and social life, leading to mandatory and traumatic events in daily life. Therefore, gaining and applying self-management behavior is very important in epilepsy patients. These behaviors include using regular medication, organizing the lifestyle according to the disease, having sufficient information about the disease, knowing the traumatic situations at the time of the seizure and taking the safety precautions that provide the appropriate environment accordingly, and managing all of these situations synchronously.
The population of the study consisted of 480 patients who applied to Çukurova University Balcalı Hospital Neurology Outpatient Clinic between September-November / 2019. The sample of the study consisted of 110 patients who met the inclusion criteria. The data were collected by using the "Patient Diagnosis Form" and "Epilepsy Self Management Scale" created by the researcher by examining the literature.
SPSS (IBM SPSS Statistics 24) package program was used to evaluate the data. Frequency tables and descriptive statistics were used in the analysis of the data. In the study, "Mann-Whitney U" test was used, and "Kruskal-Wallis H" test was used to compare three or more independent groups with the measured values.
In the study, the total self-management scale score average of individuals with epilepsy was 142.43 ± 16.05. When the scores between the sub-dimensions of the scale are analyzed, it was stated that the highest score average was 44.93 ± 5.52 with the drug management sub-dimension and the lowest score average was 20.28 ± 5.03 with the lifestyle management sub-dimension. In addition, the total scores of epilepsy self-management scale of those who stated that they adapted to the disease were found to be statistically significantly higher than those who stated that they did not adapt to the disease (F = 5.785; p = 0.004).
As a result of the research, in this study conducted to determine the self-management levels of patients with epilepsy; In this scale applied to adult epilepsy patients, epilepsy self-management levels were found to be high. It is important that nurses should inform individuals with epilepsy about self-management by using their educational roles, and it is important to use more of self-management education programs in the society in general.


Key Words: Disease, Epilepsy, Self-Management, Nursing