TRT repertuvarı sözsüz eserler özelinde Aydın yöresi zeybeklerinin dilsiz kaval çalgısına uyarlanması
Adaptation of Aydın region zeybeks to the wooden flute instrument through TRT nonverbal works repertory
Yazar: FERHAT KÜTÜKÇÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLAN AKINCI
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Musikisi Ana Sanat Dalı / Türk Musikisi Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Dilsiz kaval çalgısı, Anadolu'nun birçok bölgesinde ve farklı coğrafyalarında yaygın olarak kullanılan "kaval ailesi" çalgılarının en önemli üyesidir. Bu çalgı; kendine has ses rengi, tavrı, icra tekniği ve ses sahası olarak önemli bir yapıya sahiptir. 
Dilsiz kaval, Türk müziği konservatuvarlarında çalgı eğitimi müfredatına alındıktan sonra birçok zorlukla karşılaşılmıştır. Özellikle belli bir metodik temele sahip olmamasından dolayı, "ustadan çırağa" yöntemi ile öğrenilmeye başlanmış ve bu yöntemle ilerletilmeye çalışılmıştır. Ancak bu yöntem geliştirilmeye çalışılsa da akademik ve sistematik bir temele oturtulamamıştır. İlerleyen zamanlarda bu çalgıyla alakalı akademik çalışmalar yapılmış ve metotlar yazılmıştır. Bu çalışmalar sayesinde icra notasyonunun yanı sıra müzik terimlerinin ve nüans işaretlerinin de önemi ortaya çıkmıştır. Şimdiye kadar akademik çalışmalarda müzik literatüründeki bazı terim ve nüans işaretleri kullanılmış olsa da yöresel icra farklılıklarından dolayı bu terim ve işaretler, dilsiz kaval icrasını tam anlamıyla yansıtamamıştır.
Netice itibariyle dilsiz kaval icrasında yöresel özellikleri, icra tekniğini ve nüans farklılıklarını yansıtabilecek bir icra notasyonuna ihtiyaç vardır. Bu bağlamda yeni müzik terimlerinin ve nüans işaretlerinin halk müziğimize kazandırılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Dilsiz kaval icra notasyonunda kullanılacak terim ve işaretler için sistematik bir yapı oluşturulması ve bunun akademik anlamda kabul görmesi gerekmektedir.
Bu çalışmada dilsiz kavalın tavrını, karakterini ve icra tekniğini tam anlamıyla ifade edecek bir notasyon sistemi oluşturulmak istenmiştir. Bu notasyon sistemini oluştururken TRT Türk halk müziği repertuvar arşivinde bulunan Aydın yöresine ait yirmi adet sözsüz zeybek eseri üzerinde çalışılmıştır. Ancak çalışma sırasında yirmi eserden dilsiz kavalın tavrını, karakteristik özelliği ve icra tekniğini yansıtacak yedi eser tespit edilmiştir. Bu çalışmanın hedefi, Aydın yöresine ait yedi sözsüz zeybek eseri üzerinden zeybek tavrının karakteristik özelliğini dilsiz kavala uyarlamak ve dilsiz kavala uygun bir icra notasyonu geliştirerek zeybek tavrının özelliklerini yansıtmaktır.

Abstract:
Wooden flute instrument is the most outstanding member of "flute family" in various parts of Anatolia and in other different regions. This instrument is important in terms of its unique sound, attitude, performance technique and sound field.
After wooden flute was introduced in instrument education curriculum in Turkish Music conservatories, a lot of difficulties were encountered.
Because of not having a specific methodical foundation, it was started to be taught by the master to apprentice method and was tried to be improved with this manner. Although this method was tried to be improved; it could not be based on academic and systematic basis. Later on, academic studies were carried out and methods were written regarding this instrument. Thanks to these studies, besides notation performance, the importance of musical terms and nuance signs has emerged. Even though some terms and nuance signs in the music literature have been used in academic studies so far, these terms and signs could not fully reflect wooden flute performance due to regional performance differences.
As a result, there is a need for a performance notation in wooden flute performance that could reflect local features, playing technique and nuance differences.
In this respect, it has been revelaed that new musical terms and nuance signs should be introduced to our Folk Music. The terms and signs to be used in the wooden flute should constitute a systematic structure and be approved academically.
In this study, the purpose is to create a notation system that would totally explain the attitude, character and performance technique of the wooden flute. In order to form this notation system, twenty nonverbal zeybek works belınging to Aydın region in TRT Folk Music repertoire archives were scrutinized. However, during the study, out of twenty works, seven works that could define the attitude, characteristic qualities and performance technique of the wooden flute. The aim of this study is to adapt the characteristic feature of Zeybek attitude to the wooden flute and to reflect the characteristics of Zeybek attitude to the wooden flute by developing a performance notation convenient for the wooden flute by means of seven nonverbal Zeybek works belonging to Aydın region.