Psikolojik danışmanların etkili psikolojik danışman nitelikleri ile ruh sağlığı süreklilikleri arasındaki ilişkide kariyer uyumluluğunun aracı rolü
The mediator role of career adaptability in the relationship between effective counselor characteristics and the mental health continuum among psychological counselors
Yazar: TUBA KALAY USTA
Danışman: PROF. DR. MEHMET ENGİN DENİZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Kariyer uyumu = Career adaptability ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Ruh sağlığı = Mental health

Özet:
Bu çalışmada, psikolojik danışmanların etkili psikolojik danışman nitelikleri ile ruh sağlığı sürekliliği arasındaki ilişkide kariyer uyumluluğunun aracı rolü incelenmiştir. Araştırma kapsamında geliştirilen hipotetik modelin test edilmesinde ve kariyer uyumluluğunun aracı rolünün belirlenmesinde iki aşamalı Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) kullanılmıştır. Bu kapsamda ilk önce değişkenlere ait ölçme modeli geliştirilmiş ve sonrasında ise yapısal model test edilmiştir. Araştırmanın örneklem grubunu İstanbul ilinde MEB'e bağlı liselerde 2017-2018 eğitim-öğretim yılında görev yapan 275 psikolojik danışman oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Etkili Psikolojik Danışmanlık Nitelikleri Ölçeği, Kariyer Uyumluluğu Ölçeği ve Ruh Sağlığı Sürekliliği Ölçeği ve araştırma kapsamında hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde SPSS ve LİSREL programları kullanılmıştır.

Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, etkili psikolojik danışman niteliklerinin ruh sağlığı sürekliliğine doğrudan etkisi bulunmasına rağmen modele aracı değişken olan kariyer uyumluluğu dahil edildiğinde anlamsızlaşmaktadır. Başka bir deyişle, kariyer uyumluluğu, psikolojik danışmanların etkili psikolojik danışman nitelikleri ile ruh sağlığı sürekliliği arasındaki ilişkide tam aracılık rolüne sahiptir. Buna göre, psikolojik danışmanların etkili psikolojik danışmanlık nitelikleri düştükçe kariyer uyumları da düşmekte ve kariyerine uyum sağlayamayan psikolojik danışmanların ruh sağlığı sürekliliği seviyesi de düşmektedir. Araştırmanın sonuçları doğrultusunda, etkili psikolojik danışman niteliklerine sahip psikolojik danışmanların ruh sağlığı sürekliliğini sağlamaya yönelik müdahalelerde kariyer uyumluluklarını arttırıcı bileşenlerin eklenmesinin faydalı olacağı ileri sürülebilir.

Anahtar Kelimeler: Etkili Psikolojik Danışman Nitelikleri, Kariyer Uyumluluğu, Ruh Sağlığı Sürekliliği

Abstract:
This study aims to study to investigate the mediator role of career adaptability in the relationship between effective counselor characterıstics and the mental health continuum among psychological counselors. A two-step Structural Equation Model (SEM) was used in testing hypothetical model developed within the scope of the research and determining the mediating role of the career adaptability. Following the examining the measurement model, the structural model was tested. The sample group of the study consists of 275 psychological counselors working in high schools affiliated to the ministry of national education in Istanbul in the 2017-2018 academic year. As data collection tools, Effective Counselor Characteristics Scale, Career Adaptability Scale and Mental Health Continuum Scale and Personal Information Form prepared within the scope of the research were used. SPSS and LISREL programs were used in the analysis of the data obtained from the research.

According to the findings, there is a positive linear relationship between effective counseling characteristics, career adaptability and mental health continuum. In addition, it was seen that the structural model developed had acceptable model fit statistics, and career adaptability had a full mediating role in the relationship between effective counseling characteristics and mental health continuity of counselors.

According to the findings, although effective counseling characteristics have a direct effect on mental health continuum, it becomes meaningless when career adaptation, which is a mediating variable, is included in the model. In other words, career adaptability has a full mediating role in the relationship between effective counseling characteristics and mental health continuum. Accordingly, as counselors' effective counseling characteristics decrease, their career adaptability decreases and mental health continuity level of counselors who cannot adapt to their career also decreases. According to the results of the research, it can be argued that it is beneficial to include career adaptability components in interventions aimed at mental health continuum of counselors with effective counseling characteristics.

Keywords: Effective counseling characteristics, career adaptability, mental health continuum