Ege bölgesinde dışsatıma yönelik sofralık üzüm üretim ve pazarlama olanaklarının geliştirilmesi üzerine bir araştırma
A research on the improvement of possibilities fof table grape production and marketing oriented to export in Aegean region
Yazar: HÜLYA UYSAL
Danışman: PROF.DR. GAMZE SANER
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu arastırmada Ege Bölgesinde sofralık üzüm üretim ve dıssatım durumu üretici vefirma düzeyinde incelenmistir. Üretici düzeyinde elde edilen bulgular Manisa, Denizli, zmirillerine baglı köylerde bulunan 120 üreticiyle yapılan görüsmeler sonucu elde edilmistir. EgeBölgesinde faaliyet gösteren 25 adet firma ile yapılan görüsmeler ise firma düzeyinde eldeedilen bulguları olusturmustur. Arastırmada üretici anketleri bag alanı ve illere göre, firmaanketleri 1500 ton altında ve üzerinde ve dıssatım yapılmasına göre olusturulan gruplardateknik ve ekonomik özellikler açısından degerlendirilmistir. Dünyada ve Türkiye'de sofralıküzüm üretim ve dıssatımı 1990-2005 dönemi itibariyle incelenmistir.Bölgede Manisa ve Denizli illerindeki tüm isletmelerde Sultani Çekirdeksiz üzümçesidi üretilirken zmir ilinde %50 oranında Sultani Çekirdeksiz, %50 oranında daAlphonsée L., Razakı, gibi çesitlerin üretildigi saptanmıstır. ncelenen isletmelerde;ortalama yas üzüm üretim miktarı isletme bazında 58,53 ton olarak belirlenmistir. Üretilenüzümün %68,64'ünün sofralık olarak degerlendirildigi saptanmıstır. sletmelerde üzümüretim dalının dekara ortalama brüt marjı 677 YTL olarak hesaplanmıstır. ncelenenisletmelerde üzümün %55'inin dogrudan dıssatımcıya verildigi, komisyoncuya satıs oranının%42 oldugu, perakendeciye satısın ise düsük oranda oldugu belirlenmistir.ncelenen firmaların %56'sının sadece dıssatımcı olarak faaliyette bulundugu,%44'ünün ise sektörde dıssatım faaliyeti dısında isleyici ve komisyoncu olarak da faaliyettebulundugu belirlenmistir. ncelenen firmaların tamamında Sultani Çekirdeksiz üzümçesidinin dıssatımının yapıldıgı %32,2'sinin bu çesidin yanında diger çesitleri de pazarladıgıbelirlenmistir. ncelenen firmaların %36'sının sadece AB pazarına, %32'sinin sadece Rusyapazarına dıssatım yaptıkları saptanmıstır.Arastırmada, üreticilerin dıs pazarın talebine yönelik üretim yapmadıkları, kültüreluygulamalardaki teknik bilgi yetersizliginden dolayı üretimde istenilen kaliteyisaglayamadıkları, pazarlama konusunda da etkinliklerinin bulunmadıgı ve bireyseldavranmalarından dolayı fiyata müdahale edemedikleri sonucu ortaya çıkmıstır. Firmaaçısından ise kaliteli hammadde temininin en önemli sorun oldugu, bununla ilgiliEUREPGAP sertifikası alma çalısmalarının basladıgı ancak henüz yaygınlasamadıgıbelirlenmistir. Mevcut Sultani Çekirdeksiz üzüm çesidinde kalite iyilestirilmesi yapılabildigive iyi tarım uygulamaları ile dıs pazarın istedigi sekilde üründe belli bir kalite güvencesi vepazarlamada izlenebilirligin gerçeklestirildigi durumda; mevcut pazarları korumada ve yenipazarlar bulmada açılımlar saglanabilecegi sonucuna ulasılmıstır.Anahtar Kelimeler: Sofralık üzüm, Üretim, Dıssatım, Pazarlama.

Abstract:
In this research, table grape production and marketing oriented to export is examinedat both farmer and firm level in Aegean Region. The survey was implemented in Manisa,İzmir, Denizli provinces and 120 farmers were interviewed. In addition to this, survey wasconducted with 25 firms which are located in Aegean Region.The farmers surveys were investigated both province and size of vineyard groups andto bring up technical and economic issues of farms. The firms are evaluated with exportvolume below and above than 1500 tonnes. Besides these, macro level table grape productionand export data in the world and Turkey were obtained for the period 1990 to 2005.While Sultani Çekirdeksiz grape variety is grown in all of the farms in Manisa andDenizli ; 50%, Sultani Çekirdeksiz and 50% Razakı and Alphonsée L. are growed in İzmirProvince. Average fresh grape production per farm is determined as 58,53 metric tonnes and68,64% of the fresh grape is used as table grape. Average Gross Margin per hectare iscalculated as 6770 YTL. The produced table grape are sold directly to 55% exporter, 42%broker and very limited amount of sent to directly retailer market.The 56% of the firms are determined as only exporter, and %44 of the firms as bothexporter and prossessor. All firms export Sultani Çekirdeksiz and 32,2% of the firms exportSultani Çekirdeksiz and the other types of grape. 36% of the firms export only to the EUmarkets, and 32% only to the Russian market.In this research, the economic losses and marketing problems due to the farmers'inadequate level of technical knowledge were determined. As a result of this, the firms are notable to supply the desired quality product and consequently, the EUREPGAP certificate hasnot been taken generally. The producers must be provided the quality assurance which themarket demands.Key words: Table grape, Production, Export, Marketing