Sağlık okur-yazarlığı ölçeğinin geçerlik güvenirlik çalışmasının yapılması ve ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin ilaç uygulama hatalarına etkisinin belirlenmesi
Research on validity and reliability of health literacy activities test and identification of the effects of parents' levels of health literacy on mediacation errors
Yazar: AYŞE TOPUZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SUZAN ÖZKAN
Şifa Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ana-baba = Parents ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hemşirelik = Nursing ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Tedavi hataları = Medication errors ; Tıbbi hatalar = Medical errors ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma, Ebeveyn Sağlık Okuryazarlığı Aktivite Testi Kısa Formu'nun (The
Further Shortened Parental Health Literacy Activities Test (Phlat-8)) Türk
toplumunda geçerlilik ve güvenirliliğinin incelenmesi ve ebeveynlerin sağlık
okuryazarlık düzeylerinin ilaç uygulama hatalarına etkisinin belirlenmesi amacıyla
gerçekleştirilmiştir.
Bu çalışma iki aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada Ebeveyn Sağlık
Okuryazarlığı Aktivite Testi Kısa Formu'nun geçerlilik ve güvenirliliği
incelenmiştir. Örnekleme kriterlere uyan 40 ebeveyn alınmış, veriler Aralık 2014-
Ocak 2015 tarihleri arasında toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Kendall W
analizi, Kuder Richardson 20 formülü ve Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. İkinci
aşamada örnekleme, rastgele seçilen 106 ebeveyn alınmış, veriler Şubat 2015-Mayıs
2015 tarihleri arasında toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Pearson
Korelasyon Analizi, Kruskal Wallis Testi ve T Testi kullanılmıştır.
Ebeveyn Sağlık Okuryazarlığı Aktivite Testi Kısa Formu'nun iç tutarlılık kat
sayısı Kuder-Richardson 20 formülü ile hesaplanmış ve alfa değeri KR-20=0.68
olarak belirlenmiştir. Alt ve üst grupta yer alan ebeveynlerin ölçek puan ortalamaları
arasındaki fark istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı bulunmuştur (U=4.500,
p=0.000). Araştırmanın ikinci aşama verilerinde; çalışmaya katılan ebeveynlerin
%69'u yeterli, %24'u sınırlı, %7'si yetersiz sağlık okuryazarlık düzeyine sahiptir.
Ebeveynlerin %45.3'ü bebeklerine ilacı ölçekle, %34.9'u kaşıkla, %19.8'i şırınga ile
içirdiklerini ifade etmişlerdir. Ebeveynlerin sağlık okuryazarlık düzeyleri ile
yaptıkları ilaç hataları arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (p=0.003).
Ebeveyn Sağlık Okuryazarlığı Aktivite Testi Kısa Formu Türk toplumunda
kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracıdır. Ebeveynlerin sahip oldukları
sağlık okuryazarlık düzeyleri ile pediatrik ilaç uygulama hataları arasında bir ilişki
vardır

Abstract:
This study was conducted to analyze the validity and reliability of the Further
Shortened Parental Health Literacy Activities Test (PHLAT-8) in Turkish society,
and to identify the effects of the levels of parents' health literacy on medication
errors.
This study was carried out in two phases. In the first phase, the validity and
reliability of the Further Shortened Parental Health Literacy Activities Test (Phlat-8)
was analyzed. The sample included randomly selected 40 parents, and data were
collected between December, 2014 and January, 2015. To evaluate these data,
Kendall W Analysis, Kuder-Richardson Formula 20, and Mann-Whitney U test were
used. In the second phase, the sample included randomly selected 106 parents, and
data were collected between March, 2015 and May, 2015. To evaluate the data,
Kruskal-Wallis Test, Chi-Square Test, And Pearson Correlation analysis were used.
The internal consistency of the Further Shortened Parental Health Literacy
Activities Test (Phlat-8) was measured with Kuder-Richardson Formula 20, and the
alpha value was KR-20=0.68. The difference between the point average of the
parents who are in the subgroup and upper-group was statistically significant
(U=4.500, p=0.000). Of all the parents who participated in the study, 69% have
adequate; 24% have limited, and 7% have inadequate level of health literacy. 45.3%
of the parents indicated that they gave the medication to their babies using
medication cups, 34.9% using spoon, and 19,8% via oral syringe. In the study, there
is a significant relation between parents' levels of health literacy and their
medication errors (p=0.003).
The Further Shortened Parental Health Literacy Activities Test (Phlat-8) is a
valid and reliable test that can be used in Turkish society. There is a relation between
parents' levels of health literacy and pediatric medication errors.