Akut böbrek yetmezliğinde prognostik faktörler
The prognosti̇c factors of acute renal failure
Yazar: DERYA ARI
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ ULUSOY
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Farabi Hastanesinde akut böbrek yetmezliği tablosuyla başvuran veya hastaneye yattıktan sonraki dönemde akut böbrek yetmezliği gelişen hastaların verilerini retrospektif inceleyerek; demografik verileri, ek hastalık durumu, enfeksiyon durumu, vital ve laboratuvar bulguları, idrar miktarı, diyaliz ihtiyacı, hastanede kalma süresi parametreleri değerlendirilerek ABY gelişen hastaların prognozu üzerine etkili olabilecek faktörleri ortaya koymayı ve bu sorunun tedavisinde yeni açılımlara katkıda bulunabilmektir.

Materyal ve Metod: Çalışmamıza 01 Ocak 2007- 31 Aralık 2012 tarihleri arasında KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesinde akut böbrek yetmezliği ile takip edilen ve arşivinden dosyalarına ulaşılabilen 18 yaş ve üzeri 857 hasta alındı. İsimleri ve dosya numaraları elde kaydedilen hastalarla ilgili veriler KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi arşivindeki hasta dosyaları taranarak elde edildi. Hastaların yaşı, cinsiyeti, takip edildiği servis, hastalığa eşlik eden komorbid durumlar (hipertansiyon, diyabetes mellitus, konjestif kalp yetmezliği, koroner arter hastalığı, kronik obstrüktif akciğer hastalığı, malignensi, serebrovaskuler olay), etyolojik nedenler (hipovolemi, sepsis, kalp yetmezliği, obstrüksiyon, kontrast madde alma ve nefrotoksik ajan kullanma), idrar miktarı, kan basıncı değerleri, hastanede kalış süreleri, hastaneye yatış anında veya yattığı süre boyunca hastanın geçirdiği enfeksiyon durumu ve hastaların kliniğe yatırıldığı andaki serum kreatinin (mg/dl), BUN (mg/dl), sodyum (mEq/L), potasyum (mEq/L), kalsiyum (mg/dl), fosfor (mg/dl), albümin (g/dl), ürik asit (mg/dl), laktik dehidrogenaz (u/L), bilirubin (mg/dl) , hemoglobin (g/dl), C-reaktif protein (mg/dl) düzeyleri kayıt edildi. Hastalığın seyrine göre 2 grupta toplandı: 1) Ölen hastalar, 2) Yaşayan hastalar.

Bulgular: Çalışmamıza alınan 857 ABY hastasının %66.6 böbrek fonksiyonlarında tam veya kısmi düzelme ile taburcu olurken %33.4 hastanın öldüğü tespit edildi. Yaşayan hastaların yaş ortalaması 63.6±17.2 iken ölen hastaların yaş ortalaması 68.72±14.6 idi (p<0.001). ABY'nin nedenleri değerlendirildiğinde ; % 22.7 hipovolemi, % 21 enfeksiyon, % 19.9 kalp yetmezliği, % 7.8 idrar yolu obstruksiyonu, % 13.6 nefrotoksik ajan kullanımı, %5.2 birden fazla neden tespit edilirken % 8.4 neden tespit edilemedi. Ek Hastalıkların dağılımı; % 35.7 hipertansiyon, % 24.5 diyabetes mellitus, % 20.8 koroner arter hastalığı, % 6.3 konjestif kalp yetmezliği, % 5.1 kronik obstrüktif akciğer hastalığı, % 17 kanser ve % 3.9 serebrovaskuler olay şeklinde idi. Bu ek hastalıklardan; koroner arter hastalığı, konjestif kalp yetmezliği ve kanserin mortalite üzerine etkisi tespit edildi ( p değerleri <0.001 ). Oligürik, hipotansif ve diyaliz ihtiyacı olan hastalarda, mortalitenin istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptandı ( p değerleri <0.001 ). Enfeksiyonu bulunun hastaların mortalite oranlaı yüksek tespit edildi (p<0.001).Tanı anındaki serum albumin ve C-reaktif protein değerleri ile mortalite arasında istatistiksel anlamlı ilişki tespit edildi ( p değerleri <0.001 ).

Sonuç:Bizim yaptığımız retrospektif çalışmada lojistik regresyon analizinin sonucuna göre ileri yaş, enfeksiyon varlığı, diyaliz ihtiyacı, albumin düşüklüğü, C-reaktif protein yüksekliği oliguri varlığı-süresi ve hipotansiyon kötü prognoz belirteçleri olarak bulunmuştur. Bu faktörlerden müdahale edilebilir ve düzeltilebilir olanlarla (enfeksiyon, hemodinamik parametreler, nutrisyon) daha etkin mücadele mortalite oranlarının düşmesine önemli katkılar sağlayacaktır.

Abstract:
Aim: The purpose of this study, in patients who have been hospitalized with acute renal failure diagnosis or who have been diagnosed during the hospitalization at Farabi Hospital, Faculty of Medicine, Karadeniz Technical Univercity by investigating retrospective datas such as demografic datas, comorbidities, infectious status, vital and laboratory findings, unne volume, need for dialysis, length of hospitalization to evaluate the prognosis and factors contributing to the prognosis in acute renal failure patients and help improve the treatment of such patients. 

        Material and Method: Our study has include 18 years old and older 857 patients who were followed with acute renal railure diagnosis whose archieve files could be reached from 01.01.2007 to 31.12.2012 at Farabi Hospital, Faculty of Medicine, Karadeniz Technical Univercity. All data was obtained and recorded from at Farabi Hospital, Faculty of Medicine, Karadeniz Technical Univercity archieves Patient age, gender, the service that the patient was hospitalized, comorbidities (HT, DM, CHF, CHD, COPD, malignencies, CVE), etiology of ARF (hypovolemia, sepsis, cardiac failure, urinary obstruction, contrast agent exposure, nephrotoxic drug use), urine volume, blood pressure measurement, length of hospitalization, infectious diseases by time of or during the hospitalization, and laboratory findings [creatinin (mg/dL), BUN (mg/dL), sodium (mEq/L), potassium (mEq/L), calcium (mg/dL), phosphor (mg/dL), albümine (gr/dL), uric acid (mg/dL), lactic dehidrogenase (w/L) bilirubin (mg/dL), hemoglobin (gr/dL), C-reactive protein (mg/dL)] were recorded Patients were assigned to two groups; survivors and non-survivors. 

     Results: 857 patients were included in the study and 66,6 of them were discharged from the hospital with full of partial recovery, %33,4 of them died during the hospitalization.      The mean age of survivors were 63,6 ± 17,2 and non-survivors were 68,72 ±14,6 (p<0,001) The etiologies of ARF were hypovolemia (%22,7), infections (%21), cardiac failure (%19,9), urinary track obstruction (%7,8), nephrotoxic agents (%13,6), more than one reason (%5,2), and idiopatic (%8,4). The comorbidities were hypertension (%35,7), diabetes mellitus (%24,5), coronary artery disease (%20,8), congestive heart disease (%6,3), chronic obstructive pulmonary disease (%5,1), malignencies (%17) and cerebrovascular event (%3,9) Among these comorbidities coronary artery disease, congestive heart disease, and malignencies were determined affecting the mortality (p<0,001). In patients who were oliguric, hypotensive, and required dialysis mortality was statistically significant (p<0,001). Patients with infectious diseases were determined to be having high mortality (p<0.001). The C-reactive protein and albumine levels measured during the admission to the hospital were statistically significant with mortality (p<0,001). 

 Discussion: According to our retrospective study and the logistic regression analysis result, older age, presence of infections, need for dialysis, low serum albumine levels, high C reaktive protein levels, presence and length of oliguria, and hypotension are associated with poor prognosis. From these contributing factors those that can be improved, such as infections, hemodynamic parameters, and nutritional status, must be evaluated for better outcomes and low mortality rates.