Konya'da sulu koşullarda yapılan ayçiçeği tarımının ekonomik ve enerji verimliliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of economic and energy efficiency of sunflower cultivation under irrigated conditions in Konya
Yazar: RAMAZAN CERAN
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN TOPAK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Konya koşullarında sulanarak üretimi yapılan yağlık ayçiçeği tarımının ekonomisi ve enerji bilançosu değerlendirilmiştir. Araştırma 2019 yetiştirme yılında Konya-Başgötüren mahallesinde yeraltı suyu (YAS) sulama kooperatifinde ayçiçeği tarımı yapan 20 üretici tarlasında yürütülmüştür. Çalışma kapsamında; ayçiçeği tarımında kullanılan girdiler, girdilerin miktarları ve birim fiyatları ile ürün miktarı ve birim satış fiyatları çiftçi bazında ayrı ayrı belirlenmiştir. Elde edilen verilerle fayda-masraf analizi yapılmış ve ilgili göstergeler hesaplanarak, sulamalı ayçiçeği tarımı ekonomik yönden değerlendirilmiştir. YAS ile sulanarak üretimi yapılan ayçiçeğinde, toplam üretim masrafı ortalama 4683.4 TL ha-1 (821.6 $ ha–1) olup, bunun yaklaşık %50'sini sulama oluşturmaktadır. Dahası sulama gideri içerisinde elektrik enerjisi en önemli gider kalemini oluşturmaktadır. Bu araştırma sonuçlarına göre ayçiçeği üretiminin ortalama brüt üretim değeri 8208.3 TL ha-1 (1440.1 $ ha-1) olup, devlet desteği de dikkate alındığında ortalama net gelir ise 5057.3 TL ha-1 (887.2 $ ha-1) olarak belirlenmiştir.
Yağlık ayçiçeği üretiminde; enerji tüketimi, üretilen enerji miktarı belirlenerek bazı göstergeler yardımı ile enerji verimliliği analiz edilmiştir. Bu kapsamda elde edilen verilere göre, tüketilen enerji miktarı ortalama olarak 29270 MJ ha-1 olup, bunun yaklaşık %73.5'ini sulama için kullanılan elektrik enerjisi oluşturmaktadır. Ayçiçeğinden üretilen enerji miktarı ortalaması ise 85304 MJ ha-1 olarak belirlenmiştir. Araştırmada net enerji kazancı 56034.6 MJ ha-1, üretilen–tüketilen enerji oranı 3.2, enerji verimliliği 0.12 kg MJ-1, sulama suyu enerji verimliliği 23.24 MJ m-3 ve ekonomik enerji verimliliği ise 0.3 TL MJ-1 olarak belirlenmiştir..

Abstract:
This study comprises the evaluation of the economy and energy balance of sunflower agriculture for oil production using irrigation in Konya region. The research has been conducted in the 2019 growth season in the district of Başgötüren – Konya using the fields of 20 farmers cultivating sunflowers in the framework of a groundwater cooperation as samples.  The amounts and unit costs of the input necessary for sunflower growth and the amounts and unit prices of the products were individually determined for each farmer. Using the obtained data, cost-benefit analyses were made and related indicators were calculated for the evaluation of the economic value of sunflower agriculture necessarily making use of groundwater for irrigation.  In this type of sunflower cultivation total cost of production averages to be 4683.4 TL ha-1(821.6 $ ha–1), approximately %50 of which is the cost of watering.  It must be added that the cost of watering also covers the most important expense item which is electrical energy. According to the results of this study, average gross value of sunflower production is determined to be 8208.3 TL ha-1 (1440.1 $ ha-1), and when the state support is considered, the average net income is calculated to be 5057.3 TL ha-1 (887.2 $ ha-1).
Energy consumption and the energy efficiency were analysed with the determination of the amount of produced energy and the help of certain indicators in the production of oil sunflower.  In this context, according to the obtained data the average amount of consumed energy is determined to be 29270 MJ ha-1, the %73.5 of which has been the electrical energy used for watering.  And the average amount of energy produced from sunflowers is determined to be 85304 MJ ha-1. The study determined the net energy gain as 56034.6 MJ ha-1, the produced-consumed enegy ratio as 3.2, the energy efficiency as 0.12 kg MJ-1, the energy efficiency of irrigation water as 23.2 MJ m-3, and the economic enegy efficiency as 0.3 TL MJ-1.