Suriyeli mülteci çocukların Türkçe ifade edici dil becerilerinin dil bilimsel açıdan incelenmesi
Linguistic analysis of Turkish expressive language skills of Syrian refugee children
Yazar: BÜŞRA NUR GANİ
Danışman: PROF. DR. GÜLMİRA KURUOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Dil eğitimi = Language education ; Göçmenler = Emigrants ; Konuşma becerisi = Speaking skills ; Mülteciler = Refugees ; Suriyeliler = Syrians ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; İfade edici dil = Expressive language

Özet:
Göçle gelen mültecilerin birçok sorunu olmaktadır. Bunlardan en önemlisi de iletişim yani dil sorunudur. Göç ettikleri ülkenin dilini bilmek, mülteciler için iş bulabilmek, eğitimlerine devam edebilmek, hayatlarını daha düzenli bir şekilde sürdürebilmek demektir. Son yıllarda Türkiye'ye göç etmek zorunda kalan Suriyelilerin ülkemizdeki hayata uyum sağlamaları için pek çok çalışma yürütülmektedir. Zorunlu eğitim çağındaki Suriyeli çocuklara eğitim öğretim fırsatlarının sağlanması, her yaştan Türkçe öğrenmek isteyenlere yönelik Türkçe kurslarının açılması bu çalışmalardan bazılarıdır. İzmir'deki Suriyeli çocukların Türkçe ifade edici dil becerilerini ölçmek ve değerlendirmek amacıyla yaptığımız bu çalışma,  Buca ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi bir ortaokulda eğitim görmekte olan 8. sınıf düzeyindeki 14 Suriyeli çocuğu kapsamaktadır. Çalışma nitel bir yöntem olan derinlemesine görüşme yöntemiyle gerçekleştirilmiş ve ses kayıt cihazıyla kayıt altına alınan konuşmalar hata çözümlemesi yaklaşımına göre dil bilimsel olarak analiz edilmiştir. Katılımcıların konuşma sırasında yaptıklar hatalar ses bilimsel, biçim bilimsel, söz dizimsel ve anlam bilimsel olmak üzere dört ayrı dil bilimsel düzeyde incelenmiştir. Tüm düzeylerde tespit edilen hataların toplamı 1910'dur. Ses bilimsel düzeydeki hatalar 1504 adetle bu hataların %79'unu, biçim bilimsel düzeydeki hatalar 284 adetle %15'ini, söz dizimsel düzeydeki hatalar 84 adetle %4'ünü ve anlam bilimsel düzeydeki hatalar 38 adetle %2'sini oluşturmuştur. Ses bilimsel düzeyde en çok sayıda tespit edilen hata türü, toplam ses bilimsel hatanın %13'ünü oluşturan "Geniş Ünlü Yerine Dar Ünlü Kullanımı Hataları"dır. Biçim bilimsel düzeyde en çok sayıda tespit edilen hata türü, toplam biçim bilimsel hatanın %23'ünü oluşturan "Birinci Tekil Şahıs Kişi Eki Düşürülmesi Hataları"dır. Söz dizimsel düzeyde en çok sayıda tespit edilen hata türü, toplam söz dizimsel hatanın %33'ünü oluşturan "Yüklemin Ortada Kullanımı Hataları"dır. Son olarak anlam bilimsel düzeyde en çok sayıda tespit edilen hata türü, toplam anlam bilimsel hatanın %31'ini oluşturan "Yakın Anlamlı İki Kelimenin Birbiri Yerine Kullanımı Hataları"dır. Elde edilen bu hataların her bir dil düzeyi için tür, sayı ve örneklerine bulgular kısmında yer verilmiş ve incelenen bu bulgular alanyazınla karşılaştırılarak tartışılmıştır. 
Bu çalışmayla Suriyeli mülteci çocukların Türkçe konuşmalarındaki hataların ortaya çıkarılarak Türkçe öğretimi sürecinde rol alan öğreticilerin çalışmalarına ışık tutulması ve katkı sağlanması hedeflenmiştir.

Anahtar sözcükler: Türkçe eğitimi, yabancılara türkçe öğretimi, konuşma becerisi, hata çözümlemesi, mültecilerin dil sorunu.

Abstract:
Immigrant refugees have many problems. The most important of these is the problem of communication, namely language. Knowing the language of the country they migrated to means being able to find a job for refugees, continue their education, and lead their lives more regularly. In recent years, many studies have been carried out to enable Syrians who had to migrate to Turkey, to adapt to life in our country. Providing education and training opportunities to Syrian children at the age of compulsory education and opening Turkish courses for those who want to learn Turkish from all ages are some of these studies. This study, which we conducted in order to measure and evaluate the Turkish expressive language skills of Syrian children in Izmir, includes 14 8th grade Syrian children studying at an official secondary school affiliated to the Ministry of National Education in Buca district. The study was carried out with the in-depth interview method, which is a qualitative method, and the conversations recorded with a voice recorder were analyzed linguistically according to the error analysis approach. The mistakes made by the participants during speaking were analyzed at four different linguistic levels: phonological, morphological, syntactic and semantic. The sum of the errors detected at all levels is 1910. The phonological errors made up 79% of these errors with 1504, the morphological errors 15% with 284, the syntactic errors 4% with 84 and the semantic errors 2% with 38. The most common type of error detected at the phonological level is "Using Narrow Vowels Instead of Wide Vowels", which constitutes 13% of the total phonological errors. The most common type of error detected at the morphological level is "First Person Singular Person Suffix Dropping Errors", which constitutes 23% of the total morphological errors. The most common type of error detected at the syntactic level is "Middle Use of Predicate Errors", which accounts for 33% of the total syntactic error. Finally, the most frequently detected error type at the semantic level is "Errors of Using Two Words with Close Meanings Interchangeably", which constitutes 31% of the total semantic errors. The type, number and examples of these errors for each language level are given in the findings section and these findings are discussed by comparing them with the literature.
With this study, it is aimed to reveal the mistakes in Turkish speaking of Syrian refugee children and to shed light on and contribute to the studies of the teachers who take part in the Turkish teaching process.

Keywords: Turkish education, teaching Turkish to foreigners, speaking skill, error analysis, language problem of refugees.