Tekrarlayan dozlarda metotreksat uygulamasına karşı resveratrolün rat ovaryumundaki koruyucu etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of protective effects of resveratrol in rat ovarium against repeated doses of methotrexate
Yazar: KÜBRA KISMET AKA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞÜKRİYE YEŞİLOT
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık ve Biyomedikal Bilimler (Disiplinlerarası) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Metotreksat = Methotrexate ; Over = Ovary ; Resveratrol = Resveratrol ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Metotreksat (MTX), folik asit antagonisti olup, klinikte birçok hastalığın tedavisinde kullanılan kematörapötik bir ajandır. MTX yüksek dozlarda kullanıldığında sitotoksik etki gösterdiği yapılan çalışmalarla ortaya konulmuş, organ ve dokularda neden olduğu toksisitenin engellenmesinin gerekliliği ortaya çıkmıştır. Çalışmamızda dişi ratlarda MTX ile indüklenmiş ovaryum hasarına karşı güçlü bir antioksidan kabul edilen Resveratrol'ün (RES) koruyucu etkilerini araştırmayı amaçladık. Çalışmamızda Wistar Albino cinsi toplam 42 adet dişi rat (240-360 g) kullanarak, 7 grup (GrupI- Kontrol, GrupII- MTX (1.gün), GrupIII- MTX (1., 3. gün), GrupIV- MTX (1., 3., 5. gün), GrupV- MTX (1.gün) + RES, GrupVI- MTX (1., 3. Gün) + RES, GrupVII-  MTX (1., 3., 5. gün) + RES) oluşturduk. Sıçanlara, ilk gün kontrol grubu hariç tüm gruplara 15 mg/kg intraperitoneal yoldan tek doz MTX uygularken; V., VI., ve VII. gruplara ise MTX uygulamasından 1 saat önce Resveratrol 20 mg/kg dozunda oral gavaj yolu ile verildi. III., IV., VI. ve VII. gruplara 3. gün, IV. ve VII. gruplara ise 5. gün olmak üzere tekrarlayan dozlarda MTX uygulaması yapıldı. Deneyin 8. günü anestezi altında ratlardan doku ve kan örnekleri alınarak sakrifiye edildi. Ratların ovaryum dokularında hematoksilen-eozin (H-E) boyaması ve TUNEL boyama yapılarak ışık mikroskobunda ovaryum hasarı değerlendirildi. Çalışmamızda alınan ovaryum doku örnekleri homojenize edilerek, TAS ve TOS aktiviteleri spektrofotometrik olarak tayin edildi. Ayrıca, Comet Assay yöntemi ile de kanda DNA hasarının değerlendirilmesi yapıldı. Grup IV ve VI'da birer hayvan kaldığı, VII'de ise hiç hayvan kalmadığı için bu gruplar değerlendirilmeye alınamadı. Biyokimyasal analizler sonucunda MTX grupları olan grup II ve III'de TOS düzeyi kontrol grubuna göre artış gösterirken grup V'de TOS düzeyinin anlamlı olarak düştüğü görüldü. Bununla beraber TAS düzeyi grup V'de grup II ve III'e göre anlamlı olarak arttı. Hematoksilen-Eozin ile boyama sonucunda hasar oluşan MTX gruplarına kıyasla grup V'de birçok bulguda iyileşme gözlenmiştir. TUNEL boyama sonucunda en fazla pozitif boyanma; eşit miktrada grup II ve III'te daha sonra grup V'te gözlemlenmiştir. Ayrıca DNA hasar analizi gösteren comet skoru grup II ve III'de anlamlı olarak artarken, grup V'de anlamlı olarak azalmıştır. Bu çalışmanın sonuçları doğrultusunda resveratrolün antioksidan özelliğinden dolayı metotreksata bağlı ovaryum hasarına karşı koruyucu etkiler sağlayabileceği görülmüştür.

Abstract:
Methotrexate (MTX), a folic acid antagonist, is a chemotherapeutic agent used in the treatment of many diseases in the clinic. Studies have shown that MTX has a cytotoxic effect when used in high doses, and the necessity of preventing the toxicity it causes in organs and tissues has emerged. In our study, we aimed to investigate the protective effects of Resveratrol (RES), which is considered a powerful antioxidant, against MTX-induced ovarian damage in female rats. In our study, a total of 42 female Wistar Albino rats (240-360 g) were used, 7 groups (Group I- Control, Group II- MTX (1st day), GroupIII- MTX (1st and 3rd day), Group IV- MTX (1st, 3rd and 5th day), GroupV- MTX (1st day) + RES, GroupVI- MTX (1st and 3rd day) + RES, GroupVII- MTX (1st, 3rd and 5th day) + RES) have been created. While administering a single dose of MTX 15 mg/kg intraperitoneally to all groups except the control group on the first day; V., VI., and VII. Resveratrol was given to the groups by oral gavage at a dose of 20 mg/kg 1 hour before MTX administration. III., IV., VI. and VII. groups on the 3rd day, IV. and VII. on the 5th day, repeated doses of MTX were administered to the groups. On the 8th day of the experiment, tissue and blood samples were taken from the rats under anesthesia and they were sacrificed. Ovarian damage was evaluated under light microscope by performing hematoxylin-eosin (H-E) staining and TUNEL staining on ovarian tissues of rats. Ovarian tissue samples taken in our study were homogenized and TAS and TOS activities were determined spectrophotometrically. In addition, DNA damage in blood was evaluated by Comet Assay method. Since there was only one animal left in Groups IV and VI and none in Group VII, these groups could not be evaluated. As a result of biochemical analyzes, TOS levels increased in MTX groups, group II and III, compared to the control group, while TOS level decreased significantly in group V. However, the TAS level increased significantly in group V compared to groups II and III. Many findings were improved in group V compared to the MTX groups that were damaged as a result of staining with hematoxylin-eosin. Maximum positive staining in TUNEL image; observed in equal amounts in groups II and III, then in group V. In addition, the comet score showing DNA damage analysis increased significantly in groups II and III, while it decreased significantly in group V. In line with the results of this study, it was observed that resveratrol may provide protective effects against methotrexate-induced ovarian damage due to its antioxidant properties.