Köşk Höyük Ortaçağ insanlarının antropolojik analizi
Anthropological analysis of Medieval Age population at Köşk Höyük
Yazar: MELİHA MELİS KORUYUCU
Danışman: DOÇ. DR. ÖMÜR DİLEK ERDAL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Antropoloji = Anthropology ; Antropolojik analiz = Anthropological analysis ; Köşk Höyük = Köşk Tumulus ; Orta Çağ = Middle Ages ; Osteoartrit = Osteoarthritis ; Paleodemografi = Paleodemography ; Paleopatoloji = Paleopathology ; Travma = Trauma

Özet:
Bu çalışma kapsamında, Niğde'nin Bor ilçesi sınırları içinde yer alan Köşk Höyük'te gerçekleştirilen arkeolojik kazılardan ele geçen ve 13. yüzyıla tarihlendirilen insan iskelet kalıntıları incelenmektedir. Köşk Höyük Ortaçağ topluluğunun demografik ve patolojik yapısının belirlenerek çağdaşı diğer topluluklarla karşılaştırılması, söz konusu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Toplamda 187 birey ve 2981 kadar izole kemik biyolojik antropolojinin bakış açısıyla incelenmiş, izole kemikler demografik analize dahil edilemese de patolojik açıdan ele alınmış ve topluluğun yaşam biçimi belirlenmeye çalışılmıştır.187 bireyden 98'inin bebek ve çocuk, 58'inin erkek, 30'unun kadın olduğu saptanmış, bir bireyin ise yaşı ve cinsiyeti belirlenememiştir. Erişkinlerdeki genel yaş ortalaması 37,4 olup kadınlarda 38,4; erkeklerde ise 36,8 yıldır. Yaşamın ilk beş yılında gözlenen sık ölümlere (%34,7) ek olarak, erkeklerdeki en yoğun ölümler 35-40, kadınlardaki ise 25-30 yaşları arasında gerçekleşmiştir.Topluluktaki kafatası travması sıklığı %9,5; gövde travması sıklığı ise %17,5'tir. İki çocukta tespit edilen perimortem travmalar dışındaki tüm kafatası ve gövde yaralanmalarının iyileştiği saptanmıştır. Omurlarda %77,9 olan osteoartrit sıklığına benzer şekilde, eklemlerdeki osteoartrit sıklığı %71,2'dir. Hem omurlar hem de eklemlerdeki osteoartrit sıklığı ve derecesinin yaşla birlikte artış gösterdiği belirlenmiştir. Enfeksiyonel hastalıklar açısından da ele alınan toplulukta sıklığın %47,3 olduğu tespit edilmiş, enfeksiyonlardan en çok etkilenen yaş grubunun bebek (%77,1) ve çocuklar (%65,7) olduğu görülmüştür. Topluluk metabolik hastalıklar açısından da incelenmiş, anemiyle ilişkilendirilen lezyonlar olan porotic hyperostosis sıklığının %12, cribra orbitalia sıklığının ise %36,7 olduğu tespit edilmiştir. Erişkin bireylerde C ve D vitamini eksikliği gözlemlenmezken bebek ve çocuklardaki sıklıklar sırasıyla %7,1 ve %15,4 olarak hesaplanmıştır.Sonuç olarak, yüksek bebek ve çocuk ölümlülüğü, enfeksiyonel hastalık sıklığının yüksek oluşu, lezyonların her yaş/cinsiyet grubunu etkilemesi ve osteoartritin genç yaşlardan itibaren görülmeye başlanması gibi verilerden hareketle, Köşk Höyük Ortaçağ topluluğunun düşük sosyoekonomik yapıya sahip bir köy topluluğu olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, the skeletal remains unearthed from Köşk Höyük, Niğde and dated to the 13th century are examined. The aim of the study is to analyze the demographic and paleopathological structure of Köşk Höyük population and compare it with other contemporary populations. 187 individuals and 2981 isolated boned are examined in terms of skeletal biology. Although isolated bones cannot be included in the demographic analyses their pathological conditions are investigated in order to define the life style of the population.Out of 187 individuals, there are 98 subadults, 58 males, 30 females and one whose sex and age are undetermined. While the average age at death in adults is 37,4; it is 38,4 in females and 36,8 in males. In addition to the high frequency of death (%34,7) at the first five years of life, the deaths of the males reach the highest frequency between 35-40 years. However, the high frequency of death in females is observed in between 25-30 ages.The frequency of cranial trauma in Köşk Höyük population is %9,5 and that of postcranial trauma is %17,5. Except from two perimortem traumas observed on two subadults, it is observed that all the cranial and postcranial traumas are healed. The frequency of osteoarthritis on both vertebras (%77,9) and joints (%71,2) are similar. Moreover, it is detected that not only the frequency but also the severity of osteoarthritis increases with age. The frequency of inflectional diseases is %47,3 and the subadults constitute the age group which is affected most.Consequently, on considering the high frequency of subadult mortality, inflectional diseases and that the inflectional lesions affect all sex and age groups, also that the osteoarthritis starts to be observed at young adulthood, it can be concluded that Köşk Höyük is a rural settlement which has a low socioeconomic structure.