Somut olmayan kültürel mirasın tespiti, korunması ve aktarılması bağlamında hamamlar: Adana ve Antakya hamamları
Hammams in the contex of indentification, conservation and transmission of intangible cultural heritage: Hammams of Adana and Antakya
Yazar: DİLGECAN AKA TANGÜLER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA AKAR
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kültür Varlıklarını Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Müzecilik = Museology
Dizin: Adana = Adana ; Hamamlar = Baths ; Hatay-Antakya = Hatay-Antakya ; Kentsel koruma = Urban conservation ; Kültürel aktarım = Cultural transfer ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Somut olmayan kültürel miras = Intangible cultural heritage ; Tarihi koruma = Historic preservation ; Türk hamamı = Turkish bath

Özet:
Eski çağlardan beri hamamlar; yıkanma eyleminin gerçekleştiği mekânlar olmanın yanı sıra, gündelik hayattan kesitler barındıran önemli sosyalleşme mekânları da olmuşlardır. Hamamlar sayesinde, toplu yıkanma ile kültürün devamlılığı sağlanmış ve kuşaklar arası etkileşim devam ettirilmiştir. Bu etkileşim ve sosyalleşme, modern dünya koşulları içerisinde yabancılaşan bireyin unuttuğu bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu noktada hamamların, yalnızca bir kabuk olarak değil, içerisinde barındırdığı kültürle beraber ele alınması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Hamamlar içerisinde şekillenen hamam kültürünün, UNESCO'nun somut olmayan kültürel miras tanımı üzerinden yeniden değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Hamamlar ve hamam kültürü UNESCO'nun belirlediği; sözlü gelenekler ve anlatımlar, gösteri sanatları, toplumsal uygulamalar, ritüel ve şölenler, doğa ve evrenle ilgili bilgi ve uygulamalar ile el sanatları geleneği gibi alanlar içerisinde değerlendirilmiştir. Buna göre, Adana ve Antakya hamamlarına yönelik somut olmayan kültürel mirasın tespiti yapılmış, tespit edilen bu mirasın korunması ve aktarılmasına yönelik bir takım önermelerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Kültürel Miras, Somut olmayan kültürel miras, Hamam, Hamam Kültürü, Koruma, Aktarım

Abstract:
Since the anchient times Hammams were the places where the bathing act took place. In addition to that Hammams were also important places for socialization that contains slices of every day life. Through Hammams, intergenerational interaction maintained and the continuity of the culture ensured. This social interaction come to us as a notion which forgotten by the individuals who lives in modern world conditions. At this point, the baths should be considered not only as a shell but also with the culture it contains. It is important to re-evaluate the culture of the hammam, which are formed within the hammams, through UNESCO's definition of intangible cultural heritage. The hammams and the hammam culture were evaluated within the fields determined by UNESCO, such as; oral traditions and expressions, performing arts, social practices, rituals and festive events, knowledge and practices concerning nature and the universe, traditional craftsmanship. According to these definitions, intangible cultural heritage of Adana and Antakya Hammams examined and identified. Propositions about the conservation and transmission of the identified Cultural Heritage are presented.

Key Words: Cultural Heritage, İntangible Cultural Heritage, Hammam, Culture of the Hammam, Conservation, Transmission