Çapraz lamine ahşap çok katlı konutların Türkiye koşullarında üretimi için bir model önerisi
A model proposal for the use of CLT panels in multi-storey housing production in Türkiye's conditions
Yazar: DUYGU YÜREKLİ
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜL YILMAZ KARAMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsanlar, en doğal gereksinimlerinden olan barınma ihtiyacını insanlık tarihi var olduğundan itibaren çeşitli malzemeler ve yapım yöntemleriyle gidermişlerdir. Ahşap da bilinen en eski strüktürel malzemelerden ve yapım yöntemlerinden birisidir. Dünyada endüstrileşmenin başlaması ile hem beton ve çelik gibi alternatif malzemelerin üretilmesi hem de hızla artan şehir nüfusunun barınma ihtiyacını gidermek için dikey yapılaşmaya gereksinim duyulması ve ahşabın yangın dayanımı ve strüktürel dayanımının beklenen performansı göstermemesinden dolayı konut strüktürlerinde ahşap yapım sistemlerinin kullanımı bir dönem durma noktasına gelmiştir. Ancak 20.yy başlarında yapı sektöründe sürdürülebilirliğin ön plana çıkması ve ahşap malzeme teknolojisinin gelişmesiyle endüstriyel ahşapların üretilmesi bu malzemenin tekrar yapı strüktür çözümlerinde kullanılmaya başlamasını sağlamıştır. 2000'li yılların başlarında özellikle Avrupa'da çapraz lamine ahşaplar çok katlı konutların yapımında kullanılmaya başlanmış ve devamında tüm dünyada hızla yayılmaya başlamıştır. 
Dünyada endüstriyel ahşap konusunda yaşanan gelişmelerle birlikte CLT malzemenin çok katlı konut yapımında kullanılabiliyor olması ve bu malzemenin deprem ve yangın dayanımı açısından beklenen performansı karşılayabilmesi, Türkiye'de konut üretiminde alternatif bir yapım sistemi olarak düşünülmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Özellikle ülkemizde son yıllarda yoğun olarak yapılan kentsel dönüşüm uygulamaları ve yıkıcı depremler göz önüne alınırsa CLT malzeme ile üretilen ahşap yapılar çevre dostu, sürdürülebilir özelliğiyle de konut yapımında bir alternatif olarak değerlendirilmelidir.
Bu çalışmada, CLT panel malzeme ile ilgili kapsamlı bir literatür araştırması yapılarak, Dünyada CLT panel kullanılarak yapılan çok katlı konut yapıları analiz edilmiş ve CLT panelin bu yapılardaki kullanım koşulları tespit edilmiştir. CLT panelin Türkiye koşullarına uygunluğu araştırılmış ve ülkemizde CLT panel kullanılarak planlanacak olan çok katlı konut yapıları için bir model önerilmiştir. Önerilen bu model doğrultusunda planlanan 2 adet farklı yükseklik ve çekirdek çözümüne sahip çok katlı konut tasarımının statik, ısı ve nem yalıtımı, ses yalıtımı hesaplamaları ülkemizde güncel olarak kullanılan yönetmeliklere göre yapılmış ve bu doğrultuda yapıların detay çözümleri tespit edilmiştir. Yüksekliği daha fazla olan yapının yaşam döngüsü analizi yapılarak yapının tüm süreçlerinde sebep olduğu çevresel etkileri ve etki değerlendirmesi ortaya konmuştur.
Tezin birinci bölümünde; problemin tanımlanması, amaç, kapsam ve yöntem aktarılmıştır. İkinci bölümde, CLT panel üretimi ve yapısal özellikleri ile yapıda kullanımı incelenmiştir. Üçüncü bölümde, CLT panelin çok katlı konut üretiminde kullanım koşullarının değerlendirilmiş ve dünyadaki çok katlı CLT konutların analizleri yapılmıştır. Dördüncü bölümde CLT panel ile çok katlı konut üretimi için Türkiye koşulları ele alınmış, CLT panelin üretimden yapıma kadar olan sürecinin ülkemizdeki mevcut durumu ve olanakları değerlendirilmiştir.  Beşinci Bölümde, tüm bu araştırmalar ve tespitlere dayanarak Türkiye koşullarına göre tasarlanan farklı yükseklik ve çekirdek çözümüne sahip çok katlı konut yapılarının statik ve yapı fiziği hesaplamaları yapılmıştır.  Altıncı Bölümde, sonuç ve öneriler sunulmuştur. 
Bu çalışmanın; ülkemizde CLT panelin çok katlı konut üretiminde kullanımının başlamasına katkı sağlayarak, ülkemiz koşullarında depreme dayanıklı, sürdürülebilir ahşap çok katlı konut tasarımı ve uygulamalarına öncülük edebileceği varsayılmaktadır.

Abstract:
People have met their need for shelter, one of their most natural needs, with various materials and construction methods since the beginning of human history. Wood is one of the oldest known structural materials and construction methods. With the beginning of industrialization in the world, the use of wooden construction systems in residential structures has come to a halt for a while, due to the production of alternative materials such as concrete and steel, the need for vertical construction to meet the sheltering needs of the rapidly increasing urban population, and the fire resistance and structural strength of wood not performing as expected. However, with sustainability coming to the fore in the building industry in the early 20th century and the development of wood material technology, the production of industrial wood enabled this material to be used again in building structure solutions. In the early 2000s, cross-laminated timber began to be used in the construction of multi-storey residences, especially in Europe, and subsequently began to spread rapidly all over the world. With the developments in industrial wood in the world, the fact that CLT material can be used in multi-storey housing construction and that this material can meet the expected performance in terms of earthquake and fire resistance reveals the necessity of considering it as an alternative construction system in housing production in Turkiye. Especially considering the intense urban transformation practices and devastating earthquakes in our country in recent years, wooden structures produced with CLT material should be considered as an alternative in housing construction with their environmentally friendly and sustainable features.
In this study, a comprehensive literature research on CLT panel material was conducted, multi-storey residential buildings built using CLT panels in the world were analyzed and the usage conditions of CLT panels in these structures were determined.
The suitability of CLT panels for Türkiye's conditions has been investigated and a model has been proposed for multi-storey residential buildings that will be planned using CLT panels in our country. Static, heat and moisture insulation and sound insulation calculations of two multi-storey residential designs with different heights and core solutions planned in line with this proposed model were made according to the regulations currently used in our country and detailed solutions of the buildings were determined accordingly. By conducting a life cycle analysis of the taller building, the environmental impacts and impact assessment caused by the building in all its processes have been revealed.
In the first part of the thesis; The definition of the problem, purpose, scope and method are explained. In the second part, CLT panel production, its structural properties and its use in buildings are examined. In the third chapter, the usage conditions of CLT panels in multi-storey housing production were evaluated and multi-storey CLT houses in the world were analyzed. In the fourth chapter, Türkiye's conditions for the production of multi-storey housing with CLT panels are discussed, and the current situation and possibilities of the CLT panel process from production to construction in our country are evaluated. In the Fifth Chapter, based on all these researches and findings, static and building physics calculations of multi-storey residential buildings with different heights and core solutions designed for Türkiye's conditions were made. In Chapter Six, conclusions and recommendations are presented.
This study; It is assumed that it can lead to earthquake-resistant, sustainable wooden multi-storey housing design and applications in our country by contributing to the use of CLT panels in multi-storey housing production in our country.