Osmanlı Türk Anayasalarında hükümet sistemleri
Government systems in Ottoman Turkish Constitutions
Yazar: ELİF ÖZPOLAT
Danışman: PROF. DR. MEHMET TEVFİK GÜLSOY
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa = Constitution ; Başkanlık sistemi = Presidency system ; Cumhurbaşkanı = President ; Hükümet sistemi = Government system ; Parlamenter sistem = Parliamentary system ; Türk Anayasası = Turkish Constitution ; Yarı başkanlık sistemi = Semi-presidential systems

Özet:
Ülkemizdeki anayasacılık hareketlerinin tarihi gelişimine bakıldığında, Osmanlı İmparatorluğu'nun mutlak monarşiye dayanan yapısını, meşruti monarşiye dönüştürme çabalarının bir sonucu olarak ortaya çıkan 1876 Kanuni Esasi'nin kısa uygulaması ile bağımsızlık savaşı koşullarının yansıdığı 1921 Anayasası dönemi hariç olmak üzere esas itibariyle parlamenter hükümet sisteminin tercih edildiği kabul edilmektedir. 1921 Anayasası döneminde Cumhuriyet'in ilanıyla gerçekleştirilen anayasa değişiklikleriyle başlayan meclis hükümeti sisteminden parlamenter sisteme geçiş süreci, 1924 Anayasası döneminde de devam etmiştir. 1961 Anayasası'nın kabulüyle, parlamenter hükümet sistemi gerçek yansımasını bulmuş ve böylelikle meclis hükümeti sisteminden parlamenter hükümet sistemine geçiş süreci de tamamlanmıştır.
1982 Anayasası, her ne kadar yürütmeyi güçlendirmek amacıyla klasik parlamenter sistemin sınırlarını aşacak şekilde cumhurbaşkanına geniş yetkiler verse de parlamenter sistemin en önemli unsuru olan, hükümetin parlamento karşısında siyaseten sorumlu olması ilkesinin aynen korunmuş olması, öngörülen sistemin parlamenter hükümet sistemi olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Ancak 2007'de Cumhurbaşkanı seçim bunalımının ardından yapılan anayasa değişikliğiyle Cumhurbaşkanı'nın halk tarafından seçilmesi esasının getirilmesi, sistemin yarı-başkanlığa dönüştüğü iddialarına yol açmıştır. Parlamento tarafından seçilen on birinci Cumhurbaşkanı'nın uygulamalarını, onun meclis çoğunluğuyla aynı siyasi görüşe sahip olması ve parti liderinin başbakan olması ile birlikte değerlendirdiğimizde mevcut hükümet sistemimizin parlamenter rejim olduğu görülecektir. Cumhurbaşkanın halk tarafından seçilmesi yönteminin hükümet sistemini ne şekilde etkileyeceği, bu yöntemle seçilecek olan on ikinci Cumhurbaşkanı'nın siyasal uygulamaları belirleyecektir.



Anahtar Kelimeler:Cumhurbaşkanı, Parlamenter Hükümet Sistemi, Yarı-başkanlık Hükümet Sistemi, Başkanlık Hükümeti Sistemi.

Abstract:
When the history of our country's constitutionalist movements is viewed, excluding the Ottoman Constitution of 1876arising as a result of the conversion efforts of the structure of the Ottoman Empire based on absolute monarchy and the Constitution of 1921 which reflects the conditions of the war of independence, essentially parliamentary system of government considered preferable. The transition period from the parliamentary system of government, starting with the constitutional changes carried out with the promulgation of republic in the period of the Constitution of 1921, to parliamentary system continued during the period of the Constitution of 1924. With the adoption of the Constitution of 1961, the parliamentary system of government has found its true reflection and so the transition period from the parliamentary government system to parliamentary system of government was completed.  
Although the constitution of 1982 gave broad powers to the president exceeding the limits of a classic parliamentary system in order to strengthen the executive, maintaining the principle of political responsibility of government against parliament, shows clearly that the envisaged system is parliamentary system of government. However, after the presidential election crisis in 2007, enactment of the rule under which the president shall be elected by the people causes allegations which claim that the current system became semi-presidential system. Considering the facts that the applications of the eleventh president elected by the parliament and he has the same political view with the parliamentary majority and the prime minister is the ruling party leader, it will be seen that our present system of government is parliamentary regime. The political applications of the twelfth president will determine that in what way the method of election of the president effect the system of government.  



Key Words: President, Parliamentary Government System, Semi-Presidential Government System, Presidential Government System