Sosyal bilgiler öğretiminde üstün yetenekli çocuklar için zenginleştirilmiş program önerisi
An enriched program proposal in teaching social studies for gifted children
Yazar: HÜSEYİN ATEŞ
Danışman: DOÇ. DR. ŞAHİN ORUÇ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bütünleşik eğitim programı = Integrated curriculum ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Zenginleştirilmiş eğitim programı = Enriched education program ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Akranlarına göre üst düzey potansiyel gösteren üstün yetenekli öğrenciler farklılaştırılmış öğretim programına ihtiyaç duymaktadırlar. Üstün yeteneklilerin yetenek alanı, zekâ potansiyeli, ilgi ve gelişim durumlarının tespit edilmesi ve uygulanacak eğitim programının farklılaştırırılması gerektiği düşünülmektedir. Bu açıdan araştırmanın amacını üstün yeteneklilerin karakteristik özelliklerine akademik, bilişsel, duyuşsal beklentilerine uygun Sosyal Bilgiler 4, 5, 6 ve 7. sınıf öğretim programının farklılaştırılması oluşturmaktadır. Araştırmada Sosyal Bilgiler öğretim programı bütünleştirilmiş müfredat farklılaştırma yöntemiyle farklılaştırılmıştır. Araştırmanın veri toplama sürecinde nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Verilerin analiz edilmesi sürecinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada üstün yetenekli öğrencilerin genel karakteristik özelliklerine göre programın tüm sınıf düzeyi ve her öğrenme alanı için ayrı ayrı farklılaştırma stratejisi belirlenmiştir. Belirlenen farklılaştırma stratejisi, düşünme, araştırma ve yaratıcılık becerileriyle birlikte, duyuşsal alan ve değer hedeflerinden oluşmaktadır. Farklılaştırma stratejileri temelinde bilişsel alan, duyuşsal alan değer ve beceri hedefleri belirlenmiştir. Ayrıca farklılaştırılan programda yer alan öğrenme alanlarının içeriği bütünleştirilmiş müfredat modeline diğer ortaokul derslerinin öğrenme alanı ve üniteleriyle ilişkilendirilmiştir. Üstün yetenekli öğrencilerin genel potansiyel yetenekleri ve karakteristik özellikleri gözetilerek öğrenme alanları için oluşturulan farklılaştırma stratejisi temelinde kazanımlar farklılaştırılmıştır. Programda yer alan mevcut kazanımlar korunarak zenginleştirme ve daraltma uygulamaları yapılmıştır. Toplamda 68 kazanımın farklılaştırıldığı programda öğrencilerin yaratıcılık, inovasyon, araştırma becerileri, düşünme becerileri ve milli unsurlara ve toplumsal değerlere karşı duyarlılık kazanımı ön planda tutulmuştur.
Alan yazında üstün yeteneklilere Sosyal Bilgiler öğretimine ilişkin yapılmış farklılaştırma çalışmalarına ihtiyaç duyulmasına karşın, bu konuda yeterince çalışmanın yapılmadığı görülmektedir. Bu açıdan bütünleştirilmiş müfredat modeline göre farklılaştırılan Sosyal Bilgiler öğretim programının üstün yetenekli öğrencilere Sosyal Bilgiler öğretiminde özgün ve çerçeve bir model olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Üstün yetenek, Sosyal Bilgiler eğitimi, program farklılaştırma, bütünleştirilmiş eğitim programı

Abstract:
Gifted students who show high potential according to their peers need a differentiated curriculum. It is thought that the talent field, intelligence potential, interest and development status of gifted children should be determined and the training program to be implemented should be differentiated. In this respect, differentiation of social studies 4, 5, 6 and 7th grade curriculum in accordance with the characteristic features, academic, cognitive and affective expectations of gifted students constitutes the purpose of the research. In the research, social studies curriculum was differentiated by integrated curriculum differentiation method. Document analysis method, one of the qualitative research methods, was used in the data collection process of the research. In the process of analyzing the data, content analysis method was used. In the study, according to the general characteristics of gifted students, differentiation strategy of the program for individually all grade levels and each learning area was determined. The determined differentiation strategy consists of the affective domain and value objectives, along with thinking, research and creativity skills. In the basis of differentiation strategies value and skill goals of cognitive domain, affective domain were determined. In addition, the content of the learning areas in the differentiated program is associated with the integrated curriculum model and the learning areas and units of other secondary school lessons. The gains were differentiated by considering general potential talents and characteristic features of the gifted students on the basis of differentiation strategy created for learning areas. Enrichment and restriction practices were carried out while preserving available gains existing in the program. In the program which 68 achievements are differentiated, students' creativity, innovation, research skills, thinking skills and sensitivity to national factors and social values are prioritized.
Although there is a need for differentiation studies on social studies teaching to gifted students in the literature, it is seen that sufficient studies have not been done on this subject. In this respect, it is thought that the social studies curriculum, which is differentiated according to the integrated curriculum model, will be an original and framework model in teaching social studies to gifted students.

Keywords: Giftedness, social studies education, program differentiation, integrated education