Farklı biçim uygulamalarına göre bazı sorgum sudanotu melezi çeşitlerinin agronomik özellikleri ile otunun enerji değerlerindeki değişimlerin incelenmesi
İnvestigating the agronomic characteristics and variations in energy values of some sorghum sudangrass hybrid varieties according to different harvesting practices
Yazar: MÜNİR SADİ ÖZSÜER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FIRAT ALATÜRK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kaba yemler = Forages ; Metabolik enerji = Metabolic energy ; Yeşil ot verimi = Herbage yield

Özet:
Bu çalışma sorgum sudanotu melezi (SSM) çeşitlerinde (Nutri Honey ve Nutrima) farklı hasat uygulamalarına bağlı olarak toprak üstü ve toprak altı biomass üretimi ile yaprak ve sapların enerji içeriklerinin belirlenmesi amacıyla 2020-2021 yıllarında Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Ziraat Fakültesi araştırma alanında yürütülmüştür. Bölünmüş parseller deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak kurulan araştırmada ana parselleri çeşitler (Nutri Honey ve Nutrima), alt parselleri ise gelişme dönemleri (bitki boyu 30, 60, 90, 120, 150 cm olduğunda ve fizyolojik olum döneminde hasat) oluşturmuştur. Araştırmada bitkilerle ilgili olarak yeşil ot verimi, yaprak, sap ve salkım oranları, kök miktarı, yaprak ve sap kısımlarına ait Toplam Sindirilebilir Besin Maddesi (TSBM), Metabolik Enerji (ME) ve Sindirilebilir Enerji (SE) değerleri incelenmiştir. Toplam yeşil ot verimleri biçimdeki bitki boyunun artışına bağlı olarak artmıştır. Nutri Honey çeşidinin toplam yeşil ot üretimi (7323.0 kg/da) Nutrima'ya (7019.3 kg/da) göre daha yüksek olmuştur. Bitkide büyümeye bağlı olarak yaprak oranları düşerken, sap oranlarında artışlar olmuştur. Bitkilerde boy uzaması ile kök üretimi arasında olumlu ilişki olduğu ve boy uzunluğu arttıkça üretilen kök miktarının da arttığı tespit edilmiştir. Yaprakların TSBM içerikleri saplara göre %6,07, ME içerikleri %6,06 ve SE içerikleri %6,07 daha yüksek olmuştur. 
Yapılan çalışmanın sonunda benzer ekolojilerde kaba yem kaynağı olarak her iki sorgum sudanotu melezi çeşitlerinin yetiştirilmesi ve 150 cm bitki boyuna ulaştıktan sonra hasat edilerek yetiştirme döneminde iki kere verim alınması önerilmektedir.

Abstract:
This study has been carried out in the research area of Çanakkale Onsekiz Mart University Faculty of Agriculture between the years 2020-2021 in order to determine the upper and underground biomass production along with the energy contents of leaves and panicle in sorghum sudangrass hybrid (SSH) cultivars depending on developmental stage. The experiment has been established according to the randomized complete block design using 4 replications, where the main experiment plots contained the cultivars of SSH namely, Nutri Honey and Nutrima, while the sub-plots represented the different harvesting heights (30 cm, 60 cm, 90 cm, 120 cm, 150 cm and the physiological maturity stage). Fresh forage yield, leaf and stalk ratios along with the number of roots, total digestible nutrients (TDN), metabolic energy (ME) and digestible energy (DE) values of leaf and panicles were also examined during this study. Total fresh forage yields increased with the increase in crop height during the harvesting period. The total fresh forage production of Nutri Honey (7323.0 kg/da) was higher than that of Nutrima (7019.3 kg/da). While the ratios of leaf decreased depending on the growth observed in sorghum crop. There was an increase in the stalk ratio of SSH cultivars. It has been determined that there was a positive relationship between the growth of crop height and root production. The TSBM contents of the leaves were recorded as 6,07%, ME contents were noted as 6,06% and the SE contents were as 6,07% higher than that of the panicles.
Consequently, it has been recommended to cultivate both of the sorghum sudangrass hybrid (SSH) cultivars as the forage source under similar ecological conditions, and harvest the crop when reach at the height of 150 cm for obtaining double amount of yield during the cultivation period of sorghum.