Türkiye'de 1920-2020 yılları arasındaki konut mimarlığında morfolojik ve mekansal değişimin irdelenmesi
Examination of morphological and spatial change in residential architecture between 1920-2020 in turkey
Yazar: KÜBRA KILIÇ TATOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAVVA ÖZDOĞAN
Avrasya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık ve Yapılı Çevre Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Konut yapılarında, yapım yılları itibariyle farklı coğrafya ve kültürlerde ait oldukları dönemin düşünce yapısıyla, yaşam şartlarıyla ve toplumsal beğenisiyle mekan kurgularında ve anlamlarında değişiklikler görülebilmektedir. Bu çalışmada Türkiye'deki konut mimarlığı, 1920 yılı öncesi,1920-1930, 1930-1940, 1940-1950, 1950-1960, 1960-1970, 1970-1980, 1980-1990, 1990-2000, 2000-2010, 2010-2020 yılları on yıllık dönemler halinde ele alınarak konut mimarlığındaki değişim ve dönüşümün ortaya konması amaçlanmıştır. Bu dönemlere ait literatüre girmiş örnekler üzerinden yürütülen çalışmada, morfolojik özellikler ve mekânsal ilişkilere ait konular ele alınmıştır.  Çalışmanın ilk bölümünde incelenen dönemler çerçevesinde literatür bağlamında ulaşılmış konut örnekleri tespit edilmiş ve bu örneklerin ön tespitleri yapılmıştır. İkinci bölümde, çalışmanın amacı doğrultusunda literatüre geçmiş konut örnekleri arasından belirlenen toplam 61 örneğe ait kimlik kartları oluşturularak morfolojik olarak ele alınmışlardır. Genel döküme bağlı irdelenen örnekler morfolojik özellikleri açısından tek konutlar, apartmanlar, toplu konutlar, siteler, rezidanslar olarak sınıflandırılmıştır. Üçüncü bölümde her döneme ait belirli sayıda örneğe ait üçgen ilişki matrisleri oluşturularak mekânsal kurguları irdelenmiş ve araştırma bulguları grafik anlatımlarıyla ortaya konmuştur. Sonuç bölümünde, tüm araştırmalar ve analizler doğrultusunda konuya bağlı olarak elde edilen bulgular ve önerilere yer verilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Türkiye'de Konut Mimarlığı, Mekansal Değişim, Tek Konut, Apartman, Toplu Konut, Site, Rezidans.

Abstract:
In residential buildings in different geographies and cultures, changes can be seen in spatial constructions and meanings with the mentality, the living conditions and social appreciation of the period in which they belong during the years of construction. In this study, residential architecture in Turkey, pre-1920.,1920-1930, 1930-1940, 1940-1950, 1950-1960, 1960-1970, 1970-1980, 1980-1990, 1990-2000, 2000-2010, 2010-2020 ten years in residential architecture are handled annually and is intended to demonstrate change and transformation. Morphological features and issues related to spatial relations were discussed in the study, which was carried out on the examples in the literature belonging to these periods. Within the framework of the periods examined in the first part of the study, samples of dwellings reached in the context of the literature were determined and preliminary determinations of these samples were made. In the second part, identification cards of the determined samples, which is totally 61, selected from among the housing samples recorded in the literature in accordance with the purpose of the study were considered morphologically. The selected samples analyzed based on the whole list of the buildings has been classified as single dwellings, apartments, mass dwellings, sites, residences in accordance with their the morphological features.  In the third part, the spatial constructs are examined by creating triangular relationship matrices belonging to a certain number of samples belonging to each period, and the research findings are revealed with graphic descriptions. In the conclusion part, findings and recommendations obtained depending on the subject are given in line with all research and analysis.


Keywords Housing: Architecture in Turkey, Spatial Change, Single Dwellings, Apartment, Mass Dwellings, Site, Residence.