Yetişkin bireylerde kişilik özelliklerinin tip 2 diyabet riski ve yeme farkındalığı üzerine etkisi
The effect of personality traits on type 2 diabetes risk and eating awareness in adults
Yazar: BUSE TÜRKER
Danışman: DOÇ. DR. ESRA OKSEL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kronik Hastalıklar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Yeme farkındalığı = Mindful eating ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Bu araştırma yetişkin bireylerde kişilik özelliklerinin tip 2 diyabet riski ve yeme farkındalığı arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla internet ortamında internet dolayımlı iletişim yöntemlerini (whatsapp, e-mail) kullanılarak Ekim-Aralık 2022 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, 2022-2023 eğitim yılında Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Kronik Hastalıklar Anabilim Dalı lisansüstü programlarına kayıtlı tüm öğrenciler ve onların WhatsApp ve/veya e-mail yolu ile ulaşabildikleri 18 yaş üstü 390 birey oluşturmuştur. Veri araçları olarak; "Bireysel Tanıtım Formu", "Beş Faktörlü Kişilik Ölçeği", "Yeme Farkındalığı Ölçeği" ve "FINDRISK" anketi kullanılmıştır. Verilerin analizinde Mann Whitney-U, Kolmogorov-Smirnov, Bonferroni Post hoc testi ve Kruskal Wallis H Testi testi kullanılmıştır. Araştırmamızın sonuçlarına göre; kişilik özellikleri ve yeme farkındalığı arasında ilişki bulunmuştur. Dışadönüklük, yumuşak başlılık ve öz denetimlilik özelliklerinin yeme farkındalığını etkilediği saptanmıştır. Ancak kişilik özelliklerinin tip 2 diyabet gelişme riskine bir etkisi olmadığı saptanmıştır. Araştırmanın temel amacı dışında bir bulgu olan yeme farkındalığının yükselmesiyle diyabet riskinin azaldığı saptanmıştır.

Abstract:
This research was carried out between October and December 2022 by using internet-mediated communication methods (whatsapp, e-mail) on the internet in order to examine the effect of personality traits on the relationship between type 2 diabetes risk and eating awareness in adults. The sample of the study consisted of students enrolled in Ege University Health Sciences Institute Chronic Diseases Department graduate programs in the 2021-2022 academic year and 390 individuals over the age of 18 reached by students via WhatsApp and/or e-mail.
Individual Introduction Form, Five Factor Personality Scale, Eating Awareness Scale and FINDRISK questionnaire were used as data tools. Mann Whitney-U, Kolmogorov-Smirnov test, Bonferroni Post hoc test and Kruskal Wallis H test were used for the analysis of the data. According to the results of our research; A relationship was found between personality traits and eating awareness. And also a positive relationship was found with the dimensions of extraversion, agreeableness and self-control.
However, no significant relationship was found between personality traits and type 2 diabetes risk. A negative and significant relationship was observed between eating awareness and diabetes risk, which is a finding other than the main purpose of the study.