Ekonomik büyüme ve çevre kirliliği ilişkisi: Türkiye örneği
The relationship of economic growth and environmental pollution: the case of Turkey
Yazar: ADEM DAŞDEMİR
Danışman: PROF. DR. AYDAN KANSU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Teorisi Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Karbondioksit salınımı = Carbondioxide emission ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Çevre kirliliği = Environmental pollution ; Çevresel Kuznets Eğrisi = Environmental Kuznets Curve

Özet:
Sanayi devriminin beraberinde getirmiş olduğu ekonomik fırsatlar birçok ülkenin hızlı ve kolay bir şekilde büyümesine sebep olmuştur. Ancak sanayi sektörünün fosil yakıtlar gibi çevreye zarar veren enerji girdilerini kullanması bu şekilde gerçekleşen ekonomik büyümenin ne kadar sağlıklı olduğu sorusunu gündeme getirmiştir. İlk kapsamlı araştırmanın 1991 yılında Grossman ve Kruger tarafından yapılması ile ekonomik büyüme ve çevre kirliliği ilişkisi yıllardır inceleme konusu olmuştur. Bu çalışmada çevre kirliliği ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki Türkiye için 1960-2014 yılları arasında yer alan ekonomik büyüme (g) ve karbondioksit (CO2) emisyon verileri kullanılarak incelenmiştir. Dünya Bankası (WB) tarafından CO2 emisyon verileri 2014 yılına kadar kaydedildiği için analizde bu yıllar arasındaki veriler kullanılmıştır. Bu bağlamda ilk olarak ekonomik büyüme kavramının ne olduğu ve geçmişten günümüze ekonomik büyüme teorilerinin neler olduğu gösterilecektir. İkinci olarak ise çevre kirliliğinin ne olduğu, örneklerinin ve faktörlerinin neler olduğu anlatılacaktır. Yine bu bölümde Çevresel Kuznest Eğrisi (ÇKE) hipotezinden ve literatür taramasından bahsedilirken son olarak ekonometrik uygulamaya yer verilecektir.
Uygulama sonucunda CO2 değişkeninden ekonomik büyüme değişkenine doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisinin var olduğu gözlemlenmiştir. Böylece çalışmada yer alan ekonomik büyüme çevre kirliliğine neden olur hipotezi reddedilmektedir. Ayrıca etki-tepki ve varyans ayrıştırma analizi de uygulamada kullanılmıştır.

Abstract:
The economic opportunities that brought about by the industrial revolution have led many countries to grow quickly and easily. However, in the industrial sector use of energy inputs such as fossil fuels that harm the environment has raised the question of how healthy the economic growth achieved in this way is. With the first comprehensive research conducted by Grossman and Krueger, the relationship between economic growth and environmental pollution has been the subject of investigation for years. In this study, the relationship between environmental pollution and economic growth for Turkey Located between the years 1960-2014 were examined using data on economic growth and CO2 emissions. Since the Co2 emission data were recorded by the World Bank (WB) until 2014, the data between these years were used in the analysis. Within this context, firstly, the concept of economic growth and the theories of economic growth from past to present will be showed. Secondly, environmental pollution and its types and causes will be explained. While the EKC hypothesis and literature review are mentioned again in the second chapter, the econometric application will be included in the last part.
As a result of the application, it has been observed that there is a one-way causality relationship from the CO2 variable to the economic growth variable. Thus, the hypothesis that economic growth causes environmental pollution in the study is rejected. In addition, impulse-response and variance decomposition analysis were also used in practice.