Sosyo ekonomik ve kültürel yaşantıların moda tasarımı öğrencilerinin koleksiyonlarına ve tasarım değerlerine yansıması
Reflection of socio-economic and cultural experiences of fashion design students to their collections and design values
Yazar: ESRA SEÇİM
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE KOCA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Giyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Giyim Endüstrisi = Clothing Industry
Dizin: Koleksiyon = Collection ; Moda tasarımı = Fashion design ; Moda tasarımı eğitimi = Fashion design education ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors ; Sosyoekonomik özellikler = Socio-economic characteristies ; Sosyokültürel faktörler = Socio-cultural factors ; Sosyokültürel özellikler = Socio-cultural characteristies ; Tasarım eğitimi = Design education ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Farklı aile ve sosyal çevrelere sahip öğrencilerin, estetik, yaratıcılık, yenilik kavramlarını içinde barındıran tasarım olgusuna bakış açıları çeşitli değişkenlerden etkilenebilmektedir. Bu bağlamda, araştırmada moda tasarımı eğitimi alan öğrencilerin sosyo-ekonomik ve kültürel yaşantılarının, hazırladıkları koleksiyonlarının sembolik ve fonksiyonel tasarım değerleri üzerindeki etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 2010-2011 eğitim öğretim yılı Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi Giyim Endüstrisi ve Moda Tasarımı Eğitimi Bölümü, Moda Tasarımı Eğitimi Anabilim Dalı 4. sınıf koleksiyon hazırlama dersinde, aynı tema üzerinde tasarım yapan toplam 49 öğrenci araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında, araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu ve tasarım değerlendirme formu olmak üzere iki ayrı ölçme aracı kullanılmıştır. Öğrencilerin belirlenen tema doğrultusunda hazırladıkları koleksiyonları, Gazi Üniversitesi, Mesleki Eğitim Fakültesi, Moda Tasarımı Eğitimi Ana Bilim Dalı öğretim üyelerinden ve araştırmacıdan oluşan 3 kişilik bir komisyon tarafından, tasarım değerlendirme ölçeğindeki kriterler doğrultusunda değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen verilerin analizi istatistiksel paket programı `SPSS 11.5? kullanılarak analiz edilmiştir. Değişkenlerin farklılık oluşturup oluşturmadığını belirlemek için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Farklılığın olduğu durumlarda farklılığın kaynağını belirlemek üzere ANOVA sonrası çoklu grup karşılaştırılmalarında LSD testi uygulanmıştır. Ölçeklere ilişkin karşılaştırmalara geçmeden önce veri setinin normal dağılıma uygun olup olmadığı Kolmogorov-Smirnov testi ile belirlenmiştir. Giysi Tasarım Değeri Belirleme ölçeğindeki kriterlere göre öğrencilerin tasarımların değerlendirmesini yapan iki öğretim üyesi ve bir araştırmacıdan oluşan komisyonun verdikleri puanların karşılaştırılmasında `Kruskal Wallis H? testi kullanılmıştır. Son aşamada ise, öğrencilerin koleksiyonlarının tasarım değerlerine etki eden değişkenlerin yönü ve değişkenlerin etkileşimlerin nasıl olduğunu belirlemek için korelasyon analizi yapılmış elde edilen değerler yorumlanmıştır. 
Araştırma sonucunda; öğrencilerin büyük bir çoğunluğun estetik değer ve beğenilerinin oluşmasında yakın çevrelerinden etkilendikleri ve babaları farklı mesleklere sahip öğrencilerin, fonksiyonel değerler ve tasarım değerlendirme toplam puanları arasında istatistiksel anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin çevrelerindeki kişilerin giyim tarzları ile giysi tasarım değeri belirleme ölçeği ortalamaları karşılaştırıldığında, sembolik değerler ve tasarım değerlendirme toplam puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık olduğu gözlenmiştir. Alanlarıyla ilgili tutum ve davranış puanları yüksek olan öğrencilerin, sembolik tasarım değeri puanlarının diğer öğrencilerden yüksek olması, öğrencilerin sosyo-ekonomik ve kültürel yaşantılarının, koleksiyonlarının sembolik ve fonksiyonel tasarım değerleri üzerindeki etkilerini gösteren önemli bir sonuç olarak görülmüştür.


Anahtar Kelimeler: Moda Tasarımı, Giysi Tasarımı, Tasarım süreci, Tasarım değeri, Koleksiyon, Yaratıcılık

Abstract:
The point of view of students with different family and social environments to the design phenomenon, which includes the terms aesthetic, creativity, innovation can be affected by a variety of parameter. In this context, it is aimed in this study to determine, how effect the socio-economic situation and cultural experiences of fashion design studying students, their symbolic and functional design values of their collections
The three groups of total 49 students, who design on the same theme in collection preparation lesson of 4. Class at Fashion Design Education department of Department of Clothing Industry and Fashion Design of Gazi University Vocational Education Faculty in 2010-2011 academic year constitute the sample (group) of the study. To gather of data of research two different measuring tools: questionnaire prepared by the researcher and design evaluation form are used. Students collections, which are prepared in accordance with the formerly determined theme, was evaluated according to the criteria on design evaluation scale by a commission of 3 persons consisting of faculty instructors of Gazi University, Vocational Education Faculty, Department of Fashion Design Education and researchers. As a result of the research obtained data was analysed by using statistical package program 'SPSS 11.5. To determine whether the variables create differences or not, one-way analysis of variance (ANOVA) was used. Cases, in which there is difference, for the determining the source of this difference after ANOVA, LSD test was applied in multi-group in comparisons. Before comparison of scales it was determined by Kolmogorov-Smirnov test, whether the data set was normally distributed or not. According to the criteria of Cloth Design Value Determining Scale for the comparing the points, which was given by the commission consisting of two faculty instructors and a researcher, who evaluate the designs of students, `Kruskal-Wallis H? test was used. In the last stage, to determine the direction of variables that affect design values of collections of students and how the interactions of variables with each other, correlation analysis was conducted; and the obtained values was interpreted.At the end of research it is determined, that in the formation of their aesthetic value and admiration a large majority of students are affected by their environment and there is statistically pointed difference between total scores, which derive from functional values and design evaluation, of the students whose fathers have different occupations. By comparing clothing styles of people around students and Cloth Design Value Determining Scale tools it was observed, that there is a statistically pointed difference between symbolic values and total score of design evaluation. That the students, whose scores of attitude and behaviour are high, have higher scores of symbolic design value than other students has been observed as an important result, which shows the effect of their socio-economic and cultural experiences on the symbolic and functional design values their Collections.


Keywords: Fashion Design, Clothing Design, Design Process, Design value, Collection, Creativity