Muğla'da halk hekimliği /
Yazar: SEVER GÖRGEN SATIR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ATİLLA ERDEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 1994
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Halk hekimliği = Folk medicine ; Muğla = Muğla ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Hastalık ve sağlık kavramı birbirinden çok farklı kavramlar olmasına rağmen bir düzlemin iki zıt yönü gibidirler ve bu anlamda bir bütünün iki parçası gibi algılanırlar. Bu iki kavramın en belirgin özelliği evrensel olmalarıdır. Sadece insanları değil tüm canlıları ilgilendiren hastalık ve sağlık konusundaki çalışmalar yüzyıllardır sürmektedir. Dolayısıyla hastalık ve sağlık konusunda büyük bir kültür birikimi oluşmuştur. Temelleri yüzyıllarca derinde olan halk hekimliği modern tıbbın çok geliştiği çağımızda da yaşamaya devam etmektedir. Bu çalışmada, Muğla'da halk hekimliği uygulamalarının var olan durumunun ortaya konulması amaçlanmıştır. Muğla'da sağlık örgütlenmesi, Türkiye geneliyle kıyaslandığında daha iyi olmasına rağmen halk hekimliği uygulamalarının yoğun bir şekilde sürdüğü tesbit edilmiştir. Sağlık örgütlenmesi nicel olarak iyi görünen Muğla'da hizmet sunumundaki nitelik tartışılabilir. Muğla'da halk hekimliği uygulamalarının yoğun olarak sürmesi sadece hizmet kalitesinin düşüklüğüyle açıklanamaz, hizmet sunumu oldukça iyi olan ülkelerde bile halk hekimliği uygulamalarının sürmesi konunun sosyokültürel önemini ortaya koymaktadır. Muğla'nın tarıma dayalı ekonomisi ve zengin faonası, tedavide bitkisellerin yoğun bir şekilde kullanımını artırmaktadır. Hayvancılık Muğla ekonomisinde önemli bir yer tutmamaktadır ve buna parelel olarak tedavide hayvansal kökenli drogların kullanımı da oldukça azdır. 232Muğla'da halk hekimliği uygulamaları daha çok ampirik temele dayanmasına karşın, majik uygulamalarında halen varlığım sürdürdüğü bir gerçektir. Halk hekimliği uygulamalarının en sık görüldüğü hastalıklar, yörede en sık görülen hastalıklardır. Bundan başka Muğla yöresindeki uygulamalar, Türkiye geneliyle bir parelellik göstermektedir. Ocaklı dediğimiz kişiler hala yoğun bir şekilde yaşamaktadır. Bunlar modern tıbbın araç gereçlerini kullanmaktan çekinmemektedir. Bu araştırmanın önemli bulgularından birisi de Hastalık nedenlerinin büyük ölçüde doğal nedenlere bağlanmasıydı. Ruhsal hastalıkların nedenleri halen doğa üstü güçlerle açıklanırken somatik hastalıklar, tamamen doğal nedenlere dayandırılmaktadır. Buna parelel olarakta bitkisellerin kullanımı majik yöntemlerle tedaviden daha yoğun görülmektedir. Muğla'daki tedavi yöntemleri etkene yönelik değil semptoma yönelik olmaktadır. Yapıyı yönlendiren önemli etkenlerden birisi de çaresizliktir. Modern tıbbın çözüm bulamadığı önemli hastalıklar karşısında çaresiz kalan kişiler kolayca bu yola başvurarak adeta yaşama sarılmaktadırlar. Bütün bunlar halk hekimliğinin Kültürel yapımız içerisinde kurumsal bir nitelik kazanması sonucunu doğurmuştur. Bu uygulamaların kökenini tek bir kaynağa bağlamak mümkün değildir. Hitit ve Mısır tıbbıyla bazı pratiklerin benzerlik göstermelerinin yanı sıra şamanizm ve Orta asya kültürüyle parelellikleri görmek mümkün olmaktadır. 233

Abstract:
Although health and illness can be perceive as two parts of a whole, They are very different concepts, the Universulity is manifest charecterictics of these two concepts. Works relatied with health and illness have been continuing, not only for human being, for all living for many centries. Concequently, very big culturel accumulation for the result of these works about health and illness have been formed. Folk medicine which has come from thousend years origin has been living in our era in spite of devoloped modern medicine. In this scope of work, is to show the condition of folk medicine in Muğla. Folk medicine practies have been widely using in Muğla, in spite of good modern medicine and health organization which is very high in compare of Turkey's medicine and health organizations. Number of health organizations have been enogh but servicing qualtly can be discussable condution in Muğla. Folk medicine practices have been widely using in Muğla but this can not be explain with poor modern medical servicing only. In devoloped countries modern medical servicing highly devoloped but folk medicine practices have been continuing there also. All this has been showing sociocultural importance of subject. Muğla's economy based on agricultural,concequently Muğla has rich flora, and this has been increasing plant based treatment in public health medicine. Animal husbandry has very important role in Muğla's economy but animal based medicine has been using very low. 234Although folk medicine based on empirical practices, it has been continuing exictance in reality as magic practices also. Folk medicine practices have been using widely in most frequently seen illness in neighborhood. All these folk medicine practices have been shown genaral similarities in comparing ath Turkey's medicine practices. People who deals with folk medicine practices called as " ocaklı" have been living at present. These people have been reraining from using modern medical meterials. One of the importing finding of this investigation is to show that, illness has been connected to natural reasons. Mental illness has been explaining with supernatural forces but somatic illness has been connected to natural reasons completely. In connection to this plant using for treatments in comparing to magic treatments, have been seen widely. Folk medicine treatments have been turning towards symptom not factors one of the importent reason of this tendency is incurability of important reason of this tendency is incurability of patienets. Patients whose faced whit incurable diseases which modern medicine trevatment can't solve these problems, have been using folk medicine practices with hopely and easly. All these, have been resulted to folk medicine treatment instution in our culture organization. Reasons of folk medicine practics have not been connected to one source. Some practices have been shown similarities with Hittite and Egypt's medicine, the others have been shown similaities with Shamanizm and Middle of Asia's culture of folk Medicine practices. 235