Polikistik over sendromlu hastalarda androjen yüksekliği ve D vitamini düzeyi korelasyonu
Correlation of increased androgen levels with vitamin D levels in patients with polycystic ovary syndrome
Yazar: MERVE SÜRÜCÜ
Danışman: UZMAN İLKAY KARTAL
Sağlık Bakanlığı / SSK İstanbul Göztepe Eğitim Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Androjenler = Androgens ; Hiperandrojenizm = Hyperandrogenism ; Kadın ürogenital hastalıkları = Female urogenital diseases ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome ; Vitamin D = Vitamin D

Özet:
ÖZET
Amaç: Polikistik over sendromu (PKOS), tipik olarak kendini kronik anovulasyon ve hiperandrojenizm ile belli eden,  en sık rastlanan endokrin bozukluklar arasında yer alan bir sendromdur. D vitamini klasik vitaminlerden farklı olarak vücutta sentezlenmekte ve hormon olarak adlandırılmaktadır. D vitamininin kalsiyum homeostazı ve kemik metabolizması üzerindeki etkileri dışında birçok hastalıkta D vitamini eksikliğinin rolü olduğu bilinmektedir. PKOS'lu 18-35 yaş arası bayanlarda vitamin D düzeyi ve infertilitede rol oynayan androjen (serbest testosteron) düzeyi arasında ilişki olup olmadığının belirlenmesi  amaçlanarak yapılan bu çalışmada, sonuçta negatif korelasyon çıkması durumunda vitamin D replasmanının gündeme gelebileceği düşünülmektedir.
Materyal ve Metod: Çalışmaya Rotterdam kriterlerine göre Polikistik Over Sendromu tanısı konan 18 -35 yaş arası 57 kadın hasta alındı. Çalışmaya alınan hastaların açlık kan şekeri, üre, kreatinin, AST, ALT, LDL kolesterol, HDL kolesterol, trigliserid, vitamin D, serbest testosteron seviyeleri ve Homeostatic Model Assessment (HOMA) İndexi dosyalarından kaydedildi. Hastaların serbest testosteron düzeylerinin, D vitamini düzeyleri ve Homeostatic Model Assessment indeksleri ile korelasyonu yapıldı. Hastalar D vitamini düzeylerine göre sınıflandırılarak gruplara ayrıldı;  lipid profili, açlık kan şekeri ve serbest testosteron düzeyleri karşılaştırıldı. Hastaların D vitamini düzeyleri ile Homeostatic Model Assessment indekslerinin  korelasyonu yapıldı.
Bulgular: D vitamini düzeyi ile serbest testosteron, HDL, Tg, LDL ve HOMA arasında istatistiksel olarak anlamlı derecede korelasyon bulunmadı. HOMA ile serbest testosteron (p=0.03, r:0.28) ve trigliserid (p= 0.025, r:0.307) düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon bulundu. HOMA ile HDL arasında ise negatif korelasyon bulundu (p= 0.009, r:-0.353). Vitamin D  <20 ng/mL olan hastaların açlık kan şekeri (AKŞ), vitamin D ≥20 ng/mL  olan hastalardan istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek bulundu (p=0.03 t testi). Vitamin D <20 ng/mL ve ≥20 ng/mL olan iki grup arasında serbest testosteron, HDL, LDL, trigliserid, HOMA düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. İnsülin direnci olan ve olmayan PKOS'lu hastaların vitamin D düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı (p=0.40).
Sonuç: Bu çalışma ile vitamin D eksikliği ile PKOS temel bulguları (hiperandrojenizm, insülin direnci, dislipidemi) arasında korelasyon saptanmamıştır

Abstract:
ABSTRACT
Background: Policystic ovary syndrom (PCOS) is a common endocrine disorder characterised with chronic anovulation and hyperanderogenism. Vitamin D is synthesized in the body and therefore named as hormon. Apart from the effects of vitamin D in calcium homoestasis and bone metabolism, vitamin D deficiency has a role in many diseases.  In this study conducted with female patients between 18-35 years of age with PCOS to identify a relationship between vitamin D levels and androgens  (free testesteron) playing role in infertility, a result showing negative correlation would bring up an issue about vitamin D replasement.
Materials and Method: Fifty seven women between 18-35 years of age diagnosed with PCOS according to Rotterdam criteria were recruited. Fasting blood sugar, urea, creatinine, AST, ALT, LDL cholesterol ,HDL cholesterol, triglyceride,vitamin D, free testesteron levels and  Homeostatic Model Assessment (HOMA) Index were recorded from patient files. Correlation between free testesteron levels, vitamin D levels and HOMA index were performed. Patients were classified regarding to their vitamin D levels and their lipid profile, fasting blood glucose and free testesteron levels were compared. Correlation between vitamin D levels and HOMA index were done.
Result: There is no significant correlation between vitamin D levels and triglyceride, LDL cholesterol and and free testesteron, HDL cholesterol. Positive correlation between HOMA and free testesteron (p=0.03, r:0.28) and tryglyceride (p= 0.025, r:0.307) were shown. There was a negative correlation between HOMA and HDL levels (p= 0.009, r:-0.353). Higher plasma fasting glucose levels were observed in patients with vitamin D <20 ng/mL than patients with > 20 ng/Ml (p=0.03 t testi). There was no significant difference between patients with vitamin D <20 ng/mL and > 20 ng/mL among free testesterone, HDL, LDL, triglyceride, HOMA levels. There was also no significant difference between vitamin D levels of PCOS patients with or without inuslin resistance (p=0.40).
Discussion: With this study there was no correlation between vitamin D deficiency and PCOS basal manifestations (hyperandrogenism, insülin resistance, dyslipidemia).  
Key words: Policystic ovary syndrom, hyperanderogenism, vitamin D. Correlation of increased androgen levels with vitamin D levels in patients with polycystic ovary syndrome