Çürük gelişimi üzerine Türk propolisinin in vitro ve in vivo etkisinin incelenmesi
Evalution of in vitro and in vivo effect of Turkish propolis on caries development
Yazar: SOLEY ARSLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZGÜR ER
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diş Hastalıkları ve Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental plak = Dental plaque ; Diş fırçalama = Toothbrushing ; Diş çürükleri = Dental caries ; Diş çürütücü ajanlar = Cariogenic agents ; Diş çürüğünü önleyici ajanlar = Cariostatic agents

Özet:
Propolis arılar tarafından üretilen reçine içeren bir maddedir. Çok sayıda biyolojik aktiviteye sahip olan propolisin diş çürüğünün kontrolünde potansiyel uygulamalarıyla ilgili bazı araştırmalar mevcuttur. Bu çalışmanın amacı Türk propolisinin çürük gelişimi üzerine in vitro ve in vivo etkisini değerlendirmekti.Çalışmanın in vitro bölümünde; propolis etanol, metanol, kloroform, hekzan, etil asetat, ve propilen glikol ile fraksiyonlarına ayrıldı. Propilen glikol dışındaki çözücüler buharlaştırılarak uzaklaştırıldı ve propolis özütleri elde edildi. Özütler % 80 etanolde çözülerek, propolis + propilen glikol karışımı ise filtre kağıdından süzülerek direkt kullanıldı. Bu özütlerin, in vitro antimikrobiyal aktivitesinin belirlenmesi için mutans grubu streptokokların (Streptococcus mutans ve Streptococus sobrinus) çoğalması ve cam yüzeye tutunmaları üzerine etkileri araştırıldı.İn vivo çürük çalışmasında ise, altmış Wistar albino dişi rat Streptococcus sobrinus ile enfekte edildi. Kontrol grubu (Grup1) dışındaki ratların dişleri ; propolisin etanol özütü (Grup 2), propolisin hekzan özütü (Grup 3), % 0,2 klorhekzidin (Grup 4, pozitif kontrol grubu) ve % 80 etanol (Grup 5) ile günde iki kez fırçalandı. Beş hafta sonunda ratlar CO2 asfiksasyonu ile sakrifiye edildi. Sol alt çeneleri aseptik olarak diseke edilerek dental plaktaki Streptoccocus sobrinus düzeyi belirlendi. Çürük tayini için sol ve sağ mandibuladaki molar dişler kullanıldı. Çürük değerlendirilmesinde Keyes skorlama sistemi kullanıldı.Propolisin etanol özütü, ratların dental plağında bulunan Streptococcus sobrinus sayısını pozitif kontrol grubuna benzer oranda azaltıcı etki göstermiştir. Propolisin etanol özütü ve propolisin hekzan özütü uygulanan gruplar kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, bu gruplarda düz yüzey ve sulkus çürüğünün anlamlı şekilde azaldığı belirlenmiştir. Bununla birlikte, propolisin etanol özütü uygulanan grubun çürük skoru, propolisin hekzan özütü uygulanan gruba göre rakamsal olarak daha düşük bulunmuştur.Bu çalışma Türk propolisinin mutans streptokoklara karşı iyi bir in vitro ve in vivo antimikrobiyal aktiviteye sahip olduğunu göstermiştir. İlaveten, propolisin diş çürüğü oluşumunu engellemede klorhekzidin kadar etkili olduğu bulunmuştur.

Abstract:
Propolis is a resinous substance made by bees. It possesses many biological activities, and many studies have reported its potential application in the control of dental caries. The aim of this study was to evaluate in vitro and in vivo effects of Turkish propolis on caries development.At the in vitro part of this study Turkish propolis was serially fractionated into ethanol, methanol, chloroform, hexane, ethyl acetate and propylen glicol. Then, solutions were removed by evaporation and propolis extracts were obtained except propylen glycol which has high evaporation temperature. Extracts were used after 80% of ethanol dilution and propolis + propylen glycol was used after filtration. The ability of these extracts to inhibit mutans streptococci (Streptococcus mutans and Streptococcus sobrinus) growth and adherence to a glass surface was examined.In in vivo caries study sixty female Wistar albino rats were infected with Streptococcus sobrinus. Teeth of all rats except for (Group 1) control group, treated topically twice daily as follows: (Group 2) ethanolic extract of propolis, (Group 3) hexane extract of propolis, (Group 4) 0,2 % chlorhexidine (positive control group), (Group 5) 80 % ethanol. At the end of the experimental period for 5 weeks, at the end of which the animals were sacrified by CO2 asphyxiation. Lower left jaw was aseptically dissected and was used for detection of Streptococcus sobrinus level at the dental plaque. Then molar teeth at the left and right mandible were used for caries detection. Scoring system of Keyes was used for caries evaluation.Ethanolic extract of propolis has similar effect with positive control group for reduction of Streptococcus sobrinus level at dental plaque of rats. Smooth surface and sulcal caries significantly reduced at hexane extract of propolis and ethanolic extract of propolis treated groups compared with control group. Additionally, caries scores of ethanolic extract of propolis were found lower than hexane extract of propolis treated group.This study revealed that Turkish propolis had good in vitro and in vivo antimicrobial activity against mutans streptococci. In addition, propolis was found to be as effective as chlorhexidine on inhibition of caries development.