1980 sonrası milliyetçilik akımlarının İbn-i Haldun'un asabiye modeli bağlamında değerlendirilmesi
The assestment of national movements with the context of İbn-i Haldun's asabiya concept after the 1980?s
Yazar: MEHMET HİŞYAR KORKUSUZ
Danışman: PROF. DR. HÜLYA F. BAYKAL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Asabiye = Asabiya ; Milliyetçi akımlar = Nationalist discources ; Milliyetçilik = Nationalism ; Ulus-devlet = Nation-state ; İbn Haldun = İbn Haldun

Özet:
Milletler modern döneme ait gerçeklikler midir? Yoksa millet oluşumunun başka diğer boyutları da mevcut mudur? Ve ulus-devlet oluşumunda kapitalizm ve modernitenin rolleri nelerdir? Milletlerin etnik kökenleri bulunmaktadır demek mümkün müdür? Premodern ve modern devirler arasında devam ede gelen gelişmeler içerisinde milliyet kavramı yer almaktadır. Milliyetçi hareketlere baktığımız zaman birçok farklı türde milliyetçi ideolojinin var olduğunu gözlemlemekteyiz. Bir ülkeden diğerine birbirinden ayrı farklı türde milliyetçilik anlayışları vardır. Örneğin Avrupa'da Fransa için rasyonel milliyetçilik, Almanya için romantik milliyetçilik, İngiltere için liberal milliyetçilik tarihsel süreç içerisinde ortaya çıktı. Türkiye'de de apayrı bir milliyetçilik tarzı mevcuttu. Kendisine has bir milliyetçilik türü Osmanlı Devleti'nin son döneminde ve sonrasında meydana geldi. Türkiye sadece geleneksel ve İslâmî renkleri içeren bir milliyetçilik anlayışını değil aynı zamanda modern ve sıra dışı bir millîlik inşasını Türkiye Cumhuriyeti döneminde de sürdürdü. Ve biz bu doktora tezinde özellikle İbn-i Haldun'un `asabiye' kavramını milletlerin etnik kökenlerini anlama bakımından rehber bir kavram olarak sürece dâhil ettik. Bilhassa Asya ve Afrika ülkelerinde ve çoğunlukla da İslâm ülkelerinde kabile gerçekliğinin millet oluşumunda temel bir zemin teşkil ettiği çok açık bir şekilde tezahür etmektedir. Ortadoğu'daki milliyetçiliklerin analiz ve sentez düzeyinde daha iyi anlaşılabilmesi için hem `nesep' hem de `sebep asabiyesi'nin devreye sokulması kaçınılmaz birer gerçeklik oluşturmaktadırlar. Aynı zamanda bir kişi doğal olarak bir `asabiye'den diğerine çok farklı durumlar ve tavırlar içerisinde birbirinden farklı sonuçlar çıkarabilecektir.Ülkeler ve halklar XX.Yüzyılda daha önce görülmemiş şartlarla karşı karşıya kaldılar. Birinci ve İkinci Dünya Savaşı bu yüzyılda gerçekleşti ve de emperyalizm ve milliyetçilikler bu harplerdeki gidişat kaos ve önde gelen sebepleri oluşturdular. Son olarak 1980'lerden sonra dünyanın birçok yerinde etnik ve dinî aktiviteler, daha bir yoğunlaştı ve sürece eşlik etti. Kimi akademisyenler ve entelektüeller bu durumu `anakronizm', umulmayan ve Soğuk Savaş sonrası bir pozisyon olarak değerlendirdiler. Bunlara ilave olarak insanlar da etnik çatışma ve gerilimlerin görece artan ağırlığı karşısında bir dereceye kadar şaşkınlığa düştüler ve şok oldular. Yakın zamanlardaki özellikle etnik çatışma ve gerilimlerden kaynaklanan faktörler tüm dünyayı ciddi bir şekilde etkiledi ve dönüştürdü.Globalleşme süreçlerinde pozitif ve negatif kutuplaşmalar eşzamanlı olarak ortaya çıktı. Şimdilerde kamuoyunun biçimlenmesi gerçekten farklılaşmış durumdadır; olgu ve gerçekliklerin diskriminasyonu (tefriki) daha geniş bir alana yayılmıştır. Bilim ve teknoloji tüm bu vakıalarda belirleyici bir rol oynamaktadır. Bu oluşum multifaktöriyel, dinamik süreçleri kapsamaktadır. Karşılıklı bağımlılık ve yönetişim siyasî ve idari prensipler olarak bu yeni global düzenin önde gelen unsurlarıdır. Sosyal yapılar hızlı bir şekilde değişime uğramaktadır ve ekonomik, politik alt yapılar ise bu meydan okumalar karşısında yeterli görülmemektedir.Biz bu çalışmada yeni bir kavramsal çerçeve önermekteyiz. `Kürevî asabiye' (küresel toplumsallaşma faktörü; küresel insanî ve entelektüel birlikte varoluş ve bağlılık) ile birçok zorluğun üstesinden gelinebileceği kanaatindeyiz. `Kürevî asabiye' çelişkileri ve ikilemleri ihmal etmeyen diyalektik bir bütünleştirmenin dinamik bir kavrayış ve uygulanış penceresidir. Dünyada en azından gezegenimizin bir kısmında gerçek bir barış sürecinin kurulabilmesi için tabii olarak yeni bir paradigmaya ve vizyona ihtiyacımız bulunmaktadır. Asabiyelerin transformasyonu (dönüşümü) mümkündür ve `kürevî asabiye' irrasyonel milliyetçilikten ve ideolojilerden kaynaklanan aksiyon ve hareketlerin çözümünde büyük bir potansiyele sahiptir. Artık kendimize yeniden değer verip kalbimize ve hafızamıza şunu hatırlatalım: Adem ortak atamızdır ve her birimiz farklı görüşler içerisinde değişik düşünsek ve inansak bile birbirimizle temas halinde olmak zorundayız. Bir insan kendi biricik pozisyonu içerisinde herkesle beraber `birliği' yaşayabilir.

Abstract:
Are the nations modern reality or are there any other dimensions of nations formation? What are the roles of modernity and capitalizm in the formation of Nation state process? Is it possible to tell `there is an ethnic origins of nation?. Between premodern and modern period we can see ongoing developings and progress about nationhood concept. When we look at nationalism movements we can see many kinds of nationalism ideologies. From one country to another country there are different type, approach and belief on nationality. For example in Europa took place rational nationalism in France and romanthic nationalism in Germany especially liberal nationalism in England in the past. There was another models of nationalism in the Turkey too. Another way of nationalism occurred in the last Ottoman state and later. Turkey adopted not only traditional and Islamic colours but also modern and extraordinary characteristics have seen in the Turkish Republic era. And in this doctorate thesis we analyzed Ibn-i Haldun?s concept `asabiyah? as a guide concept especially in order to understand ethnic origins of nations. Particularly in Asia and Africa mostly in Islamic regions its obviously clear that a trible factor is a main ground of nations formation. Asabiyah is very important explanation model in this context. Both of them (`Neseb and sebeb asabiyah?) are inevitable realities to analyze and synthesize of the nationalism in middle east. At the same time one can infer different situations and manners from one `asabiyah? to another `asabiyah?.Countries and peoples face unusual circumstances in the XX.th Centuries. I. and II. World War happened in this century which Imperialism and nationalism are predominantly reason of this courses and caos. Finally, after the 1980?s ethnic and religious activities accompanied and concentrated in many part of the world. Some academicians and intellectuals evaluated this manifestations as an anachronism or unexpected postcold war position. In addition of this events people astonished and schocked to some extension with the ethnic tensions and conflicts. Recently threats and dangers (especially conflicts from ethnic factors) seriously affected and converted all over the world.In globalization period co-inside with positive and negative polarizations. Now characteristic of public opinion really have differentiated and discrimination of facts have expanded. Science and technology have a leading role in this cases. It covers multifactorial dynamic procesess. Interdependency and governance foremost political and administrative principles in new global order. Social structures has been changing rapidly and economical, political infrastructures are not enough to cope with this new challenges.As a conclusion we offer a new conceptual framework in this studies. With `kürevî asabiyah? (global group feeling; global humanitarian and entellectual co-existence and loyalty) we can overcome many difficult problems. With the `Kurevî asabiyah? is aimed a dialectical integration. By means of this dialectical integration which provide a dynamic perception and usable windows without negligence of paradoxes and dilemmas. In order to establish real peace process in the world at least in some part of the our planet man can see naturally that we need a new paradigm and vision. The transformations of `asabiyah? is possible and `kürevî asabiyah? has great potential to solve irrational nationalistic and ideological actions and movements. Let?s care about ourself and remind to our memory and heart: Adam is our ancestor and we have to keep in touch each other whereas we think and believe in variant opinions. One can stay with his unique positions and oneness in all.