Mimarlık ve sinema arakesitinde bir yönetmenin analizi: Wes Anderson
Analysis of a director in between architecture and cinema: Wes Anderson
Yazar: SERENAY İNCEOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE GÜNDEM
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Anderson, Wes = Anderson, Wes ; Mekan = Space ; Mimarlık = Architecture ; Sinema = Cinema ; Sinema salonları = Cinema halls

Özet:
Mimarlık ve sinema, hareketli görseller içeren sinemanın ortaya çıkışından günümüze sürekli gelişen bir etkileşim içerisindedir. Bu etkileşim, toplum ve kültür ile şekillenen iki disiplinin mekânın tasarlanması, yeniden üretimi ve temsili bağlamlarında mekânı ortak bir dil ögesi olarak kullanmasıyla gerçekleşir. Mimarlık, mekân kurgulama sanatı iken; sinema mekânlar aracılığıyla film dünyasını yaratır ve anlatımını destekler. İki disiplin de tasarımın öncelikle zihinde kurgulanması ve daha sonra somutlaştırılarak ortaya birer yapıt çıkarılmasıyla benzer üretim aşamalarından geçer. Senaryo, karakter, set, ışık, renk, çerçeveleme, kamera ve kurgu-montaj gibi filmsel araçlar sinemasal mekânın üretimine etki ederek; mimari tasarım bileşenleri, mekânsal algıya etki eden fiziksel ve psikolojik faktörler ile birlikte mimarlık ve sinemanın arakesitini oluşturur. 
Sinema, kurgusal mekân tasarımlarıyla mimarinin laboratuvarı işlevindedir. Yönetmen mekân yaratımında, işlevselliğini ve sürdürülebilirliğini düşünmek zorunda olmadığı için bir mimardan daha özgürdür. Mimari mekânın kurgulanması; kullanım amacına göre farklılık gösterirken; sinemasal mekân da filmlerde anlatıya göre varlık gösterir ve  her filmde hikâyeye göre yeni bir mimarlık üretilir. Sinemasal mekânlar, mevcut mekânın aynen kullanımı ile kurgulanmış olsa dahi gerçek mekândan farklı olarak, sinemadaki bir temsildir. Bu durumda yönetmenler film mekânlarında, gerçek mekânın deneyimlenmesi sonucu bellekte oluşturulan mekânsal imajları yansıtır. 
Mimari mekânların üreticisi mimarlar iken; sinemasal mekânların üreticileri, yönetmenler ve sanat ekipleridir. Fransız Yeni Dalga Sineması ile ortaya çıkan otör yönetmenler, filmlerinin üretiminde set tasarımından kurguya, her aşamaya hâkim olarak bağımsızlaşmışlardır. Dolayısıyla filmlerinde mekân kurgusunu bizzat gerçekleştiren otör yönetmenler, mimarlara benzerler. Kendine has estetik anlayışı, simetrik çerçevelemeleri ve pastel renkleri ile bilinen Wes Anderson, günümüzde otör yönetmen olarak kabul görenlerdendir. Anderson'ın sinemasal mekânlarını kurgulama yöntemleri, mevcut mekânı birebir kullanmayıp kendi tasarım anlayışı doğrultusunda dönüştürerek yarattığı masalsı dünyalar ve mekân tasarım bileşenlerini bilinçli bir şekilde kullanarak mekân psikolojisi ile adeta bir mimar gibi oynaması çalışmanın çıkış noktasını oluşturmuştur. Wes Anderson'ın, tasarımlarını ve uygulama aşamalarını en ince detayına kadar düşünerek, planlı bir şekilde yürütmesi; bir mimarın mekân üretimindeki titizliğine ve detaycılığına benzer. Çocukken mimar olma hayalleri kuran Anderson'ın, gerçek bir mekân tasarlaması da onun benzersiz film estetiğinin mimariyle buluşmasını somutlaştırmıştır. 
Bu çalışmada; sinema ve mimarlık arakesitindeki ilişkinin güçlenmesine etki eden Wes Anderson'ın sinemasal mekânları analiz edilmiş olup; elde edilen veriler ışığında yönetmenin bilinçli tasarım tavırları ortaya konularak onun aslında bir mimar olarak kabul görmesinin mümkün olup olmayacağı tartışılmak istenmiştir.

Abstract:
Architecture and cinema have been in a constantly developing interaction since the emergence of cinema with moving visuals. This interaction takes place when the two disciplines, shaped by society and culture, use space as a common language element in the context of the design, reproduction and representation of space. While architecture is the art of constructing space; cinema creates the world of film through spaces and supports its expression. Both disciplines go through similar stages of production, first of all, with the design being constructed in the mind and then materialized and producing work. The tools that are used in film making such as script, character, set, light, color, framing, camera and editing-montage affect the production of cinematic space; form the intersection of architecture and cinema along with  architectural design components, physical and psychological factors affecting spatial perception. 
Cinema functions as a laboratory of architecture with its fictional space designs. The director is freer than an architect in the creation of space because he does not have to think about its functionality and sustainability. Constructing of architectural space; differs according to the purpose of use; The cinematic space also exists according to the narrative in the films and new architecture is produced according to the story in each film. Even if cinematic spaces are constructed with the exact use of the existing space, they are a representation in cinema, unlike the real space. In this case, directors reflect the spatial images created in memory as a result of the experience of the real space in the film spaces. 
While the producers of architectural spaces are architects; producers of cinematic spaces, directors and art teams. The auteur directors who broke through with the French New Wave Cinema have become independent by dominating every stage from set design to fiction in the production of their films. Therefore, the auteur directors who personally construct the space in their films are similar to architects. Wes Anderson, known for his unique aesthetics, symmetrical framing and pastel colors, is one of those who are accepted as an auteur director today. Anderson's methods of editing cinematic spaces, the fairy-tale worlds he created by transforming the existing space in line with his design understanding rather than using it exactly, and his conscious use of space design components to play with the psychology of space, like an architect, formed the starting point of the study. Wes Anderson's implementation stages in a planned manner by considering them down to the finest detail; is similar to an architect's meticulousness and detailing in the production of space. Dreaming of being an architect as a child, Anderson's design of a real space embodied the meeting of his unique film aesthetics with architecture.
In this study; The cinematic spaces of Wes Anderson, which influenced the strengthening of the relationship between cinema and architecture, were analyzed; In the light of the data obtained, the conscious design attitudes of the director were put forward and it was aimed to discuss whether it would be possible for him to be accepted as an architect.