Türk romanında self-oryantalizm (1870-1980)
Self-orientalism in Turkish novel (1870-1980)
Yazar: SACİDE NUR AKKAYA
Danışman: PROF. DR. ALİ ŞÜKRÜ ÇORUK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Batılılaşma = Westernization ; Oryantalizm = Orientalism ; Roman = Novel ; Self-oryantalizm = Self-orientalism ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Bu çalışmada, Türk romanının başlangıcından 1980 yılına kadar kaleme alınan ve edebiyat dünyasında yer etmiş 71 romandan derlenen bilgiler ışığında, self-oryantalizm olgusunun Türk romancılığındaki yansıması sistematik bir şekilde aktarılmaya çalışılmıştır. İlk bölümde, oryantalizm kavramı, tarihsel ve bilimsel gelişimi etrafında anlatılmış, ayrıca, oryantalizmin Avrupa merkezli inşa edilmiş ve bilgi-iktidar ilişkisi üzerine kurulmuş bir tahakküm sistemi olması gerçeğini bilimsel bir iskelete kavuşturan Edward Said'in aynı isimli kitabı ve bu kitap etrafındaki tartışmalar hakkında bilgi verilmiştir. Bunlara ek olarak, oryantalizmin dünya edebiyatında nasıl bir çerçevede zuhur ettiği, belli başlı örnekler ışığında ifade edilmiştir. Bölümün devamında, oryantalizmin Batı-dışı toplumlardaki etkisi neticesinde kendini gösteren self-oryantalizm kavramının tanımı ve bunun tarihsel gelişimi hakkında bilgi verildikten sonra, Türk modernleşmesi ve self-oryantalizm arasındaki ilişki ortaya konulmuştur. Ayrıca, Türk hümanizmi ve Said'in Oryantalizm kitabının Türkiye'deki yansımaları, yine Türkiye modernleşmesiyle bağlantılı olarak incelenmiştir. Tezin ana kısmı olan ve self-oryantalizmin Türk romanındaki tezahürünün ele alındığı ikinci bölümde;  Batının gelişmişliği ve Doğunun geri kalmışlığı, bir batılılaşma türevi olarak self-oryantalizm, otantik Doğu ve emperyalizmin Doğuyu medenileştirme söylemi olarak oryantalizm ana başlıkları altında, Şark geriliği, öteki ve düzenbaz Doğulu, hayat tarzı ve düşünce yapısının dönüşmesi, musiki kültürünün batılılaşması, dine bakış, kendi milliyetini küçük görmek, harem ve şehvetperest Doğulu, Doğulu kadın, oryantalist sanat ve siyasal sömürgecilik konuları irdelenmiştir. Üçüncü bölümde ise, Türk romanında self-oryantalizmin dönemsel seyri 6 bölüme ayrılarak özetlenmiş ve incelenen her romandaki self-oryantalizme dair veriler, ana maddeler halinde belirtilerek, bu vesile ile, self-oryantalizmin her farklı dönemde hangi meseleler etrafında işlendiği, toplu bir biçimde aktarılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Oryantalizm, Self-oryantalizm, Batılılaşma, Doğu-Batı, Roman

Abstract:
In this study, in the light of the information compiled from 71 novels, written between the period of the beginning of Turkish novel to the 1980s and which have an important place in the Turkish literary world, the reflection of the phenomenon of "self-orientalism" in the Turkish novel is tried to be conveyed systematically. In the first part, the concept of orientalism, its historical and scientific development are explained, and also, Edward Said's book of the same name and the discussions around this book, in which he brings the fact that orientalism is a European-centered system of domination that was built on the relationship of knowledge & power, is given. Added to these, the emergence of orientalism in the world literature is explained in the light of certain examples. Moreover, the definition of the concept of self-orientalism, which manifested itself as a result of the influence of orientalism in non-Western societies, was made and after giving information about its historical development, the relationship between Turkish modernization and self-orientalism was revealed. Added to these, Turkish humanism and of Said's book Orientalism impact on Turkey, were studied again in this part, with the connection of modernization in Turkey. In the second part, which is the main part of the thesis, the manifestation of self-orientalism in the Turkish novel is discussed under these headlines: the development of the West and the backwardness of the East, self-orientalism as a derivative of westernization, authentic East and orientalism as imperialism's discourse of civilizing the East, Eastern as the other and the deceiver, transformation of lifestyle and mindset, Westernization of musical culture, view of religion, belittling one's own nationality, harem and lustful Eastern, Eastern woman, orientalist art and political colonialism. In the third part, the existence of self-orientalism in Turkish novelism has been summarized into 6 main chapters and the data on self-orientalism examined in each novel are stated as main items, thus, on which issues the self-orientalism is studied in each different period, is transferred collectively.

Keywords: Orientalism, Self-orientalism, Westernization, East-West, Novel