Üstün yetenekli öğrencilerin yaratıcı öz-yeterliklerinin gelişimi bağlamında bir öğretmen öz-incelemesi
A teacher's self-study in the context of development of gifted students' creative self-efficacy
Yazar: AYÇİN ÜNAL
Danışman: PROF. DR. MEHMET FATİH TAŞAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Yaratıcılık = Creativity ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğretmenler = Teachers ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu çalışmada, öz-inceleme yöntemiyle üstün yetenekli öğrencilerin fen alanındaki yaratıcı öz-yeterliklerinin gelişimi bağlamında bir öğretmen olarak rolümü incelemeyi amaçladım. Çalışma kapsamında öğrencilerimin yaratıcı öz-yeterliklerini geliştirmek için toplam sekiz haftada tamamlanacak dört etkinlik planı hazırladım. COVID-19 pandemisi sebebiyle tüm okullar uzaktan eğitime geçtiği için bahsedilen etkinlikleri eş zamanlı (senkron) ve eş zamansız (asenkron) olarak çevirim içi platformlar üzerinden tamamladık. Araştırmamı Muğla ilinde bir Bilim ve Sanat Merkezinde öğrenim görmekte olan dokuz bireysel yetenekleri fark ettirme programı öğrencisi ile yürüttüm. Bu çalışmada, benimle beraber Muğla ilindeki farklı Bilim ve Sanat Merkezinde görev yapan iki fen bilimleri öğretmeni katılımcı öğretmen olarak yer aldılar ve uzaktan eğitim sürecinde uygulamaları gerçekleştirdiler. Veri kaynağı olarak benim ve katılımcı öğretmenlerin yaşam öykülerini, uzaktan eğitim ders video kayıtlarını, ders sonrası günlüklerimi, katılımcı öğretmenler ve öğrencilerle gerçekleştirdiğim görüşmeleri, öğrenci çalışmalarını ve fen alanında yaratıcı öz-yeterlik inanç ölçeğini kullandım. Elde edilen verileri analiz ederken anlatı tekniğinden faydalandım. Araştırma sonucunda, uzaktan eğitim uygulamaları sonrasında öğrencilerimin yaratıcı öz-yeterlik inançlarının arttığını tespit ettim. Uzaktan eğitimin başlarında katılımcı öğretmenlerde motivasyon eksikliği var iken araştırma ilerledikçe bu eksikliklerinin azaldığını ve öğrencileriyle aralarında bir bağ oluştuğunu gözlemledim. Aynı zamanda uygulanan etkinlikler aynı olsa da her öğretmenin uygulama şeklinin farklı olduğunu bunun da öğrencilerin yaratıcı öz-yeterlik inançlarını şekillendirebileceğini fark ettim. Bu araştırmanın sonuçlarına dayanarak uzaktan eğitimde öğrencilerinin yaratıcı öz-yeterlik inançlarını geliştirmek isteyen fen bilimleri öğretmenlerinin i) bilgiyi aktaran değil öğrenciyi araştırmaya ve üretmeye teşvik eden bir konumda olması, ii) grup çalışmalarına ve öğrencilerin kendi arasında fikir alışverişlerine imkân yaratacak ortamlar oluşturması, iii) öğrencinin fikirlerini önemsediğini hissettirmesi ve onları teşvik etmesi ve iv) etkili bir veli iletişimi sağlaması gerektiğini tespit ettim.

Abstract:
In this study, I aimed to examine my role as a teacher in the context of the development of gifted students' creative self-efficacy in science using the self-study method. For the scope of this study, I prepared four activity plans to be completed in eight weeks in order to develop my students' creative self-efficacy. Since all schools have switched to distance learning due to the COVID-19 pandemic, we have completed the aforementioned activities synchronously and asynchronously through online platforms. I conducted my research with nine individual talent awareness program students studying at a Science and Art Center in Mugla Province. In this study, two science teachers working with me in different Science and Art Centers in Mugla Province took part as participant teachers and carried out applications in distance learning. As data sources, I used my own and participating teachers' life stories, video recordings of distance learning lessons, reflective journals, interviews with participating teachers/students, student studies, and the creative self-efficacy science scale. I used narrative inquiry while analyzing the data. As a result of the research, I found that my students' creative self-efficacy beliefs increased after distance learning. While there was a lack of motivation in the participating teachers at the beginning of distance learning, as the research progressed, I observed that this lack of motivation decreased, and a bond was formed between them and their students. At the same time, I realized that although the activities applied were the same, the way of application of each teacher was different, which shaped the creative self-efficacy beliefs of the students. Based on the results of this research, I determined that science teachers who want to develop their students' creative self-efficacy beliefs in distance learning should provide that as follows i) being in a position that encourages students to research and produce, not transferring information, ii) creating environments that allow group work and exchange of ideas among students, iii) making students feel that they care about their ideas, and encourage them, and iv) providing effective parent communication.