İnformal öğrenme ortamlarının 4. ve 5. sınıf öğrencilerinin Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersindeki başarı ve tutum düzeylerine etkisi
The effect of informal learning environments on the success and attitude levels of Religious Culture and Ethics Course of the 4th and 5th grade students
Yazar: ZEYNEP EKİNCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAMİL ARİF KIRKIÇ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Din eğitimi = Religious education ; Din kültürü ve ahlak bilgisi dersi = Religious culture and moral knowledge lesson ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students ; İnformal eğitim = Informal education

Özet:
Bu araştırma ile informal (onamsız) öğrenme ortamlarının 4. ve 5. Sınıf öğrencilerinin Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersindeki akademik başarı ve tutum düzeyleri üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlandığından ön-test ve son-test deney-kontrol gruplu yarı deneysel desen modeli temel alınarak uygulama yapılmıştır. Ölçme araçları olarak, Özdemir ve Çelik (2017) tarafından geliştirilen ve geçerlik-güvenirlik çalışması yapılan "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Tutum Ölçeği" ve bu araştırma için araştırmacının geliştirmiş olduğu bir akademik başarı testi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında, İstanbul'un Ümraniye İlçesinde MEB'e bağlı olarak faaliyet gösteren özel bir eğitim kurumunun ilkokul 4 ve ortaokul 5. sınıflarında eğitim ve öğretimlerine devam eden toplam 116 öğrenci oluşturmaktadır. 
Deney ve kontrol grupları oluşturulup denklikleri görüldükten sonra uygulama yapılan gruptaki ilkokul öğrencileri, "Camiyi Tanıyalım" ünitesiyle ilgili olarak cami gezisine götürülmüş ve öğrencilere caminin bölümleri, işlevleri de gösterilerek ve gerçek ortamında tanıtımı yapılarak gerekli bilgiler verilmiştir. Diğer, uygulama yapılmayan gruptaki öğrenciler ise müfredata uygun olarak derslerini işlemişlerdir. Uygulama süreci bittikten sonra (cami gezileri sonrası), deney ve kontrol gruplarına, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Tutum Ölçeği ve Akademik Başarı Testi son test olarak tekrar uygulanmıştır. Grup içi ölçek ve başarı puanı karşılaştırmalarında ilişkili gruplar t testi, gruplar arası ölçek ve başarı puanı karşılaştırmalarında ise bağımsız gruplar t testi ve bağımsız gruplar Mann-Whitney U testi uygulanmıştır.
Yapılan analizlerin sonucunda, deney grubu öğrencilerinin, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersine yönelik tutum düzeyleri ile akademik başarı düzeylerinde uygulama (cami gezileri) sonrasında bir artış olduğu görülmüştür. Öğrencilerin derse ilişkin son-test puanları genel olarak değerlendirildiğinde, "Camiyi Tanıyalım" ünitesiyle ilgili olarak yapılan cami gezilerinin öğrencilerin derse ilişkin tutumları üzerinde anlamlı ve pozitif etkisi olduğu ve bu etkinin sırasıyla en çok istek, güven, sevme, fayda ve ilgi üzerinde olduğu görülmektedir.
Kontrol grubu öğrencilerinin, tutum ölçeği ve başarı testine ilişkin ön-test ve son-test puanlarının ("Camiyi Tanıyalım" ünitesi çerçevesinde cami bölümlerinin yürürlükteki Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretim programı uygulaması/öğretimi öncesi ve sonrası) karşılaştırılmasına yönelik yapılan karşılaştırma analizleri sonucunda anlamlı fark olmadığı bulunmuştur. Başka bir deyişle, "Camiyi Tanıyalım" ünitesi çerçevesinde cami bölümlerinin yürürlükteki Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretim programı uygulamasının/öğretiminin, öğrencilerin derse ilişkin tutumları üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı anlaşılmıştır. Ancak, kontrol grubu öğrencilerinin, başarı testi son-test puanlarının ön-test puanlarından anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu bulunmuştur. 
Öğrenci gruplarının, ölçek ve başarı son-test puanlarının karşılaştırılması sonucunda, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersine yönelik tutum son-test puanları arasında istek boyutu hariç hem genel hem de dört alt boyutu bakımından da deney grubu öğrencileri lehine anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur. Öğrenci gruplarının, "Camiyi Tanıyalım" ünitesi kazanımlarını ölçmek üzere hazırlanan başarı testi son-test puanları arasında da deney grubu öğrencileri lehine anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur.
Deney grubunda yer alan kız ve erkek öğrencilerin, sevme, ilgi, güven, istek, fayda boyutu ve genel tutum puanları ile akademik başarı puanları arasında anlamı bir fark olduğu ve bu farkın kız öğrencileri lehine olduğu bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: İnformal Eğitim, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi, Tutum, Akademik Başarı

Abstract:
With this research, it was aimed to examine the effect of informal learning environments on academic achievement and attitude levels in the Religious Culture and Ethics Course of 4th and 5th grade students based on the semi-experimental pattern model with pre-test and post-test experiment-control group. As the measurement tools, "Religion Culture and Ethics Course Attitude Scale" developed by Özdemir and Çelik (2017) and an academic achievement test developed by the researcher were used. The study group of the research consists of 116 students who continue their education and training in the 4th and 5th grades of a private college, which operates under the Ministry of National Education in Ümraniye District of Istanbul in the 2018-2019 academic calendar years.
After ensuring the equivalence of the groups, the students in the experimental group were taken to the mosque tour regarding the "Let's Know the Mosque" unit and the students were given the necessary information by showing the sections, functions of the mosque and introducing them in the real environment. The students in the control group, on the other hand, continued their education according to the normal education programs and the curriculum. At the last stage (after mosque visits), the Religious Culture and Ethics Course the Attitude Scale and Academic Achievement Test were re-applied to the experimental and control groups. For within group comparisons, paired sample t test was used, and for comparing two independent groups' scores, independent samples t test and non-parametric Mann-Whitney U test were used.
As a result of the analysis, it was observed that there was an increase in the attitude levels of the experimental group's towards the Religious Culture and Ethics Course and their academic success levels after the application (mosque trips). When the post-test scores of the students were evaluated in general, it was seen that the mosque trips related to the "Let's Know the Mosque" unit have a significant and positive effect on the students' attitudes towards the course.
Control group's comparison of the pre-test and post-test scores of the attitude scale and achievement test (before and after the current Religious Culture and Ethics Course Curriculum practice / teaching within the framework of the "Let's Know the Mosque" unit) found to be non-significant. In other words, it has been understood that the practice / education of the current Religious Culture and Ethics Course Curriculum within the framework of the "Let's Know the Mosque" unit has no significant effect on students' attitudes towards the course. However, it was found that there was a meaningful difference between the academic achievement test pretest and posttest scores of the control group students and this difference was in favor of the posttest scores.
According to the results of the analysis conducted for the comparison of the post-test scores of the experimental and control group students, the attitude scale and the achievement test, there was significant differences in favor of students of the experimental group (except for desire sub-dimension of the attitude scale).
It has been found that there was a meaningful difference between girls and boys in the experimental group between their like, interests, trust, desire, benefit dimension and general attitude scores and academic achievement scores and this difference was in favor of female students.

Keywords: Informal Education, Religion Culture and Ethics Course, Attitude, Academic Achievement