Hz. Mevlâna'nın dünyasındaki kadınlar ve kadına yaklaşımı
Women in Mevlana's world and approach to women
Yazar: ÜMMÜHAN MERMER CEVİZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA DEMİRCİ
Selçuk Üniversitesi / Mevlana Araştırmaları Enstitüsü / Mevlâna ve Mevlevîlik Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Mevlâna ve Mevlevilik Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Aile = Family

Özet:
On üçüncü yüzyılda, Afganistan'ın Belh şehrinde doğan, Anadolu'ya göç etmesiyle burada yetişen Mevlâna, fikirleri ve eserleriyle güncelliğini korumaktadır. Büyük kitlelerin İslam ile şereflenmesine vesile olan mutasavvıfın hayatı birçok yönden incelenmesine rağmen, onun dünyasındaki kadınların araştırmalarda çok az yer bulması bize bu alanda çalışma fırsatı sunmuştur.  Mevlâna, tüm yaşam tecrübesini insana hitap ederek gerçekleştirmiştir. Dolayısıyla Mevlâna'nın kendi düşünce iklimini oluşturan, onu birçok yönden etkileyen çevresindeki kadınları tanımak, hem gerçek yaşamında Mevlâna'nın onlarla birebir ilişkisini incelemek hem de eserlerinde kadınlardan bahsetme şeklini tetkik etmek, onu anlamak açısından son derece mühimdir. Bu çalışmada Mevlâna'nın kendi yaşamında ve eserlerinde kadına olan yaklaşımı ele alınmıştır. Öncelikle annesi, eşleri, gelinleri, kızı gibi yakın çevresini oluşturan kadınlar incelenmiş olup Mevlâna'nın nasıl bir evlat ve aile büyüğü olduğu araştırılmıştır. Ardından Mevlâna'nın yaşadığı dönemde sarayda yakınlık kurduğu kadınlar incelenmiş, bu bağlantının halka yansıma biçimi tahlil edilmiştir. Üçüncü bölümde Mevlâna'nın muhitindeki kadınlara yer verilirken onların Mevlâna ile ilişkisi araştırılmış, kadının toplumdaki yerine ışık tutan bilgilere ulaşılmıştır. Dördüncü bölümde ilk üç kısmı tamamlar nitelikte Mevlâna'nın eserlerinde onun kadınlardan bahsetme şekli ve gerekli gördüğü durumlarda kadınlara yazdığı mektuplar tahlil edilmiştir. Daha önce bu konu ile ilgili yapılan araştırmalar, Mevlâna'nın eserlerinde onun kadını anlatma biçimi ile sınırlı kalmış, bu çalışmada ise kadınlarla birebir münasebeti ele alınarak bu eksiklik giderilmiştir.

Abstract:
Mevlana, who was born in Balkh, Afghanistan in the thirteenth century and grew up here after migrating to Anatolia, preserves its actuality with its ideas and works. Although the life of the Sufi, who was instrumental in the honouring of great masses with Islam, has been examined in many aspects, the fact that women in his world have found little place in research has given us the opportunity to work in this field.  Mevlana realised his whole life experience by addressing human beings. Therefore, it is extremely important to know the women around Mevlana, who formed his own climate of thought and influenced him in many ways, both to examine Mevlana's one-to-one relationship with them in his real life and to examine the way he mentions women in his works in order to understand him. In this study, Mevlana's approach to women in his own life and in his works is discussed. First of all, the women in his close circle such as his mother, wives, daughters-in-law and daughters-in-law were analysed and it was investigated what kind of a son and family elder Mevlana was. Then, the women with whom Mevlana was close in the palace during his lifetime were analysed and the way this connection was reflected to the people was analysed. In the third part, while the women in Mevlana's neighbourhood were included, their relationship with Mevlana was investigated and information shedding light on the place of women in society was obtained. In the fourth chapter, in order to complement the first three chapters, Mevlana's way of talking about women in his works and the letters he wrote to women when he deemed necessary were analysed. Previous studies on this subject have been limited to Mevlana's way of describing women in his works, and in this study, this deficiency has been eliminated by dealing with his one-to-one relationship with women.