Şükür ve psikolojik iyi olma arasındaki ilişki üzerine bir alan araştırması
A case study on the relationship between gratitude and psychological well-being
Yazar: GÜLÜŞAN GÖCEN
Danışman: PROF. DR. ÖZNUR ÖZDOĞAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Din = Religion ; Din psikolojisi = Psychology of religion ; Dine dönüş = Returning to the religion ; Dini eğilimler = Religious tendencies ; Psikoloji = Psychology ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Şükür = Praise

Özet:
Bu tezin amacı şükür, psikolojik iyi olma ve dini yönelim arasındaki ilişkileri incelemek, şükrün ve psikolojik iyi olmanın dini yönelim üzerinde etkili faktörler olup olmadığını tespit etmektir. Yaşları 17-60 yaş (X: 34) arasında değişen 611 (327 kadın, 284 erkek) katılımcıdan oluşan araştırmanın örneklemi üzerinde Şükür Ölçeği (GQ-6), Takdir Etme Ölçeği (App-57), İçsel Dini Yönelim Ölçeği (IROS-10) psikolojik iyi olma için Ryff'nin Psikolojik İyi Olma Ölçeği (RPWB-18) uygulanmıştır. Şükür ve Takdir Etme Ölçeği Türkçe'ye uyarlanmıştır. Analizlerde cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu gibi bağımsız değişkenlerin dini yönelim, şükür ve psikolojik iyi olmayla ilişkileri de ele alınmıştır.Araştırma sonucunda bireyin içgüdümlü dini yöneliminin şükretmesi ve psikolojik iyi olması ile olumlu yönde ilişki gösterdiği görülmüştür. Yapılan regresyon analizinde bireyin dini yönelimi, durumsal şükrünün % 28'ni açıklamaktadır ve durumsal şükür bireyin dini yöneliminde sürekli şükre göre daha etkilidir. Türk toplumu için durumsal şükür öncelikle yaşam memnuniyetine yönelik şükür daha sonra sırasıyla ibadete yönelik şükür, sahip olunanlara yönelik ve aileye yönelik şükür olarak anlaşılmaktadır. Ayrıca şükretme ve takdir etme bireyin psikolojik iyi olmasına olumlu yönde katkı yapmaktadır. Bireyin şükretmesi ve takdir etmesi, kendini kabul, hayatın anlamlılığı ve bireysel gelişimini etkilemektedir. Özerklik ve çevresel hâkimiyet boyutlarında bir farklılık tespit edilmemiştir. Psikolojik iyi olma ve durumsal şükrün boyutları arasında yapılan regresyon analizinde ise aileye yönelik şükrün, sözel şükrün, yaşam memnuniyetine yönelik şükrün ve yakın çevreye gösterilen şükrün bireyin psikolojik iyi olmasında etkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
The purpose of the study was to examine the relationships among gratitude, psychological well-being and religious orientation and to find whether gratitude is linked to psychological well-being and religious orientation. The sample population was 611 (284 male, 327 female) aged from 17 to 60 years adults who filled out paper surveys the Gratitude Questionnaire (GQ-6) The Appreciation Scale (App-57), Intrinsic Religious Orientation Scale (IROS-10), Ryff?s Psychological Well-Being Scale (PWB-18). Gratitude and Appreciation Scale were adapted into Turkish. Analyses were run to determine gender, age, marital and education status, etc. of the relationship between gratitude, religion orientation and psychological well-being.The results showed that intrinsic religiosity was positively correlated with gratitude, appreciation and psychological well-being. According to the regression analyses, intrinsic religiosity factor has a considerable effect on gratitude, appreciation and psychological well-being. Results of the regressions showed that intrinsic religious orientation predicted 28 % of the variance of appreciation and appreciation on the intrinsic religiosity, was found to be more effective than gratitude. So, appreciation is found for the Turkish people, previously gratitude as life satisfication, secondly gratitude as worship, and respectively gratitude as possessions and gratitude to parents. Further, the increasing of gratitude and appreciation promoted self- acceptance, personal growth and purpose in life. However, they did not predict autonomy or environmental mastery. According to the results of regression analyses, gratitude to family, social gratitude, and gratitude in life satisfaction were respectively, significant predictors of psychological well-being.