Tarihsel süreç içerisinde kent morfolojisinin mekan dizimi metodu ile analiz edilmesi: Edirne kent merkezi örneği
Investigation of the change of Edirne city centre texture in historical periods by space syntax method
Yazar: FATMA ERTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE ÖZKAN ÖZBEK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Morfoloji = Morphology ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kent morfolojisi = Urban morphology

Özet:
Kent, insan etkinliklerinin ve yaşam biçimlerinin şekillendiği, yapısal, fiziksel ve sosyal unsurların etkileşim içinde olduğu mekanlardır. Bu mekanlar, insanların barınma, iş, eğitim, eğlence ve sosyal etkinlikleri gerçekleştirdikleri mekânların yanı sıra yeşil alanlar, altyapı, ulaşım sistemleri gibi yapısal unsurları da içermekle birlikte kentin tarihi, kültürel, ekonomik ve politik bağlamını yansıtan karmaşık ve dinamik sistemlerdir. Kent morfolojisi ise kentsel mekânın doku ve bileşenlerinin oluşumu ve bu bileşenlerin zaman içerisinde geçirdikleri değişimleri incelemektedir. Bu çalışmanın amacı, morfolojik bir analiz yöntemi olan Mekân Dizimi (Space Syntax) ile Edirne kent merkezinin farklı tarihi dönemlerdeki sokak ağının bütünleşme değerleri üzerinden erişilebilirlik ve okunabilirliğinin analiz edilmesi ve eş zamanlı olarak kentin tarihsel arka planı bağlamında kentsel mekân değişiminin sosyal yapı ve kullanım şekillerine olan ilişkisinin ortaya konulmasıdır. Çalışma kapsamında kentsel dokunun değişimini anlamak adına ilk olarak tarihsel arka plan okuması yapılarak kentin kuruluşundan günümüze kadar olan önemli kırılma noktaları belirlenmiştir. Sonuç olarak, kentin kırılma noktaları olarak belirlenen 1855, 1918, 1947, 1975 ve 2023 yıllarına ait haritalar üzerinden mekân dizimi analizleri yapılmış olup mekânsal yapının tarihsel süreç içerisindeki değişimi yaya hareketleri ve mekân-kullanım ilişkisi bağlamında ortaya koyulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Urbans are spaces where human activities and lifestyles are formed and where structural, physical and social elements interact with each other. These spaces are complex and dynamic systems that reflect the historical, cultural, economic and political context of the city.They enable people to facilitate and sustain their housing ,work, educational, entertainment and social activities.They also include structural elements such as green zones, infrastructure and transportation systems. Urban morphology, on the other hand, examines the formation of the texture and components of urban space and the change of these components over time. The aim of this study is to reveal the accessibility and legibility of the street network of Edirne city center in different historical periods through the integration values of the street network in different historical periods with Space Syntax, which is a morphological analysis method, and simultaneously to reveal the space-use relationship in the context of the historical background of the city. In the context of the study, a historical background reading has been made in order to understand the changes in the urban fabric. Within the framework of the historical process from the foundation of the city to the present day, significant breaking points of the city have been identified. Maps from the years 1855, 1918, 1947, 1975 and 2023 has been analyzed and the change of urban space has been tried to be revealed in the analysis.