İzmir yöresindeki bal arısı populasyonlarında davranış özellikleri ve verim performanslarına ilişkin genetik parametre tahminleri ve seleksiyon verimliliğinin değerlendirilmesi
Evalution of selection productivity and genetic parameter estimations related to behavior characteristics and productivity performance of honey bee populations of İzmir and environments
Yazar: Ş. ÖMÜR UYGUR
Danışman: DOÇ. DR. BANU YÜCEL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bal arısı = Honey bee ; Bal arısı kolonileri = Honey bee colonies ; Davranış = Behavior ; Genetik parametreler = Genetic parameters ; Seleksiyon = Selection ; Verim = Yield ; Verimlilik = Productivity ; İzmir = Izmir

Özet:
Bu tezde, İzmir yöresi bal arısı populasyonlarında fizyolojik özelliklere ilişkin genetik parametre tahminleri ve seleksiyon verimliliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. İzmir ilinin seçilmiş 16 ilçesinde sabit ve dışarıdan arı girmemiş arılıklarda yapılan incelemelerde verim özellikleri bakımından üstün ve bulundukları yöreleri temsil eden koloniler seçilmiştir. Seçilen kolonilerde arılı çerçeve sayısı, yavrulu çerçeve sayısı, hırçınlık eğilimi, koloni ağırlık artışı, kışlama yeteneği ve bal verim özelliklerine seleksiyon uygulanarak populasyonun genotipik yapısı iyileştirilmeye çalışılmış ve bu özelliklere ilişkin genetik parametre tahminleri hesaplanmıştır.2008-2010 yıllarında üç yıl süren ıslah çalışması sonucunda 1 birim genetik ilerleme elde edilmiştir.Fizyolojik özelliklerin yıllara göre değerlendirilmesinde ortalama arılı ve yavrulu çerçeve sayısı en fazla 2008 yılında, ortalama koloni ağırlık artışı ve ortalama bal veriminde en yüksek değerler 2009 yılında elde edilmiştir. Kolonilerin en hırçın olduğu yıl 2009 yılı olarak tespit edilmiştir. Kolonilerin kışlama yeteneği en yüksek olan yıl 2008 yılı olarak belirlenmiştir.Fizyolojik özellikler yıllar içerisinde yörelere göre değerlendirildiğinde; 2008 yılında arılı çerçeve sayısı, hırçınlık eğilimi ve koloni ağırlık artışı bakımından yöreler arasında fark bulunmazken, yavrulu çerçeve sayısı, kışlama yeteneği ve bal verimi bakımından yöreler arasındaki fark önemli (P<0.05) bulunmuştur. 2008 yılında ortalama yavrulu çerçeve sayısının (6.88 adet/koloni) en fazla ve kışlama yeteneğinin (% 100) en iyi olduğu yöre arısı Seferihisar, ortalama bal verimi en yüksek olan yöre arısı ise Karşıyaka (11.13 kg) olarak belirlenmiştir. 2009 yılında bir tek hırçınlık eğilimi bakımından yöreler arasındaki fark önemli (P<0.05) bulunmuştur. Ortalama 0.63 iğne adet/koloni ile Selçuk yöresi arıları en sakin arı olarak belirlenmiştir. 2010 yılında ise bütün özellikler bakımından yöreler arasında herhangi bir fark bulunmamıştır.Bu tezde, iki generasyona ait kalıtım dereceleri de hesaplanmıştır. Birinci ve ikinci generasyona ait kalıtım dereceleri sırasıyla arılı çerçeve sayısı için 0.64 ve 0.04, yavrulu çerçeve sayısı için 0.28 ve 0.04, hırçınlık eğilimi için 0.13 ve 0.16, koloni ağırlık artışı için 0.18 ve 0.02, kışlama yeteneği için 0.70 ve 0.10, bal verimi için 0.38 ve 0.02 olarak hesaplanmıştır.Kolonilerdeki yavrulu çerçeve sayıları ile arılı çerçeve sayıları arasında önemli (P<0.01) ve yüksek (r = 0.94) bir ilişki bulunmuştur. Yavrulu çerçeve sayısındaki artışa bağlı olarak arılı çerçeve sayılarında meydana gelen artış, kolonilerin hem daha fazla bal depolamalarını hem de kışı kayıpsız atlatmalarını sağladığı tahmin edilmiştir.

Abstract:
In this thesis, evaluation of selection productivity and estimation of genetic parameter related to physiologic characteristics had been purposed for honey bees from Izmir and environments. Stabile and isoleted apiaries had been selected for superior in productivity and representation of 16 district of Izmir. Selection is applied in selected colonies for number of frames, number of brood frames, tendency of aggresiveness, colony weight increase, wintering ability and honey yield in order to improve the genotypic structure and estimated the genetic parameter for these phenotypes.At the end of three years of selection, 1 unit of genetic improvement is obtained.In evaluation of physiologic characteristics due to years, the highest number of frames with bees and broods were obtained in 2008 whereas the highest values in honey yield were gained in 2009. The most aggressive colonies were observed in 2009. The highest wintering ability of colonies was determined in 2008.In evaluation of physiologic characteristics due to districts, there was no difference between them in the number of frames with bees, aggression tendency and colony weight increase whereas important difference (P<0.05) was detected for the number of brood frames, wintering ability and honey yield, in 2008. In same year, the highest frame number of brood (6.88 number/colony) and wintering ability (100 %) were obtained in Seferihisar and highest honey yield gained in Karşıyaka (11.13 kg). In 2009, important difference was observed only in aggressive tendency for between districts. The calmest colonies (0.63 pin/colony) were observed in Selçuk bees in 2009. No important differences were detected between districts for all other characteristics in 2010.In this thesis, inheritability of two genarations was calculated. Heritability of first and second generations was obtained for number of bee frames as 0.64 and 0.04, for number of brood frames as 0.28 and 0.04, for tendency of aggresiveness as 0.13 and 0.16, for colony weight increase as 0.18 and 0.02, for wintering ability as 0.70 and 0.10, for honey production as 0.38 and 0.02, respectively.The high (r = 0.94) and important (P<0.01) relationship for number of brood frames and number of bee frames was obtained. The increase of the number of frames with bees that depend on the increase of brood frames caused colonies to deposit more honey and reach up to spring without winter losses.