Çok kriterli karar verme teknikleri ile İSO 500'ün sektörel bazda performans değerlendirmesi
Evaluation of ISO 500 companies sectorel performance through multi criteria decision making methods
Yazar: GÖNÜL TOKGÖZ
Danışman: PROF. DR. NURİ ÖMÜRBEK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: ISO 500 = ISO 500 ; Karar verme = Decision making ; Karar verme teknikleri = Decision making techniques ; Karar verme yöntemleri = Decision making methods ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Gündelik hayatın her noktasında sürekli olarak bazı kararlar vermek durumunda olan modern insan her ne kadar duygusal ve sezgisel bir varlık olursa olsun çoğu durumda analitik düşünebilme ve rasyonel kararlar alarak optimum sonuçlara ulaşabilme noktasında çaba sarf etmek durumundadır. Bu karar problemleri bazen bir tek kritere bağlı koşullar çerçevesinde oluşmakta bazen de birbiriyle çelişen çok sayıda kritere bağlı olarak daha karmaşık bir yapıya bürünebilmektedir. Bu çerçevede karmaşık problemlerin rasyonel bir şekilde çözülebilmesi için pek çok bilimsel yöntem geliştirilmekte bunların kullanım alanları, nicelik ve niteliği de sürekli olarak artmaktadır.

Bu kapsamda bu çalışmanın temel amacı, karar verme ve çok kriterli karar verme kavramlarını kuramsal açıdan inceleyerek sektör seçimi noktasında karar vericilere yol gösterebilmektir. Bu amaca ulaşabilmek için İstanbul Sanayi Odası tarafından belirlenen Türkiye'nin ilk 500 listesinde yer alan firmaların faaliyet raporlarına ulaşılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda ilgili firmalara ait sektörlerin performans değerlendirmeleri Entropi temelli SAW, ARASve MAUT gibi çok kriterli karar verme teknikleriyle yapılmış ve BORDA sayım tekniği ile tek bir sektörel performans sıralamasına ulaşılmıştır.

Araştırmada kullanılan sektörler ülkenin ekonomisine de yön veren sektörler olduğu için, araştırmanın sonunda elde edilen veriler birçok alanda yapılacak araştırmalara ışık tutabicecektir.

Anahtar Kelimeler: Karar Verme, Çok Kriterli Karar Verme, SAW, ARAS, MAUT

Abstract:
Modern people, who have to make some decisions at every point of their daily life, are obliged to think analytically and make rational decisions and reach optimum results in most cases, no matter how emotional and intuitive they are. These decision problems sometimes occur within the framework of a single criterion, and sometimes they may become more complex due to the large number of conflict in gcriteria. In this context, many scientificmet hods are developed for rationally solving complex problems and their usa geareas, quantity and quality are continuously increasing.

In this context, the main purpose of thisstudy is to examine the concepts of decision making and multi-criteria decision making from a the oretical perspective to guide decision makers in these ctor selection. In order to achieve this aim, the activity reports of the companies determined by Istanbul Chamber of Industry Situated in Turkey's top 500 list have been reached. In the light of the data obtained, the performance evaluations of these ctors belonging to there lated companies were made withmulticriteria decision making techniques such as SAW, ARAS and MAUT based on Entropy.

Inaddition, a single sectoral performance ranking was achieved with the BORDA counting technique. Some evaluations and suggestions related to the performance rankings reached as a result of there searches and analyzes made are included.

Key Words: Decision Making, Multi Criteria Decision Making, SAW, ARAS, MAUT