Saç ve serum eser element düzeylerinin aort darlığı şiddeti ve progresyonu ile ilişkisi
The relationship between serum-hair trace elements and severity and progression of aortic stenosis
Yazar: EBRU ALTUNEL
Danışman: DOÇ. DR. NİHAT KALAY
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Aort kapak stenozu = Aortic valve stenosis ; Bakır = Copper ; Eser elementler = Trace elements ; Krom = Chromium ; Manganez = Manganese ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Saçlar = Hair ; Selenyum = Selenium ; Serum = Serum ; Çinko = Zinc

Özet:
ÖZET
Amaç: Aort darlığı (AD) en sık görülen kalp kapak hastalığıdır ve progresyonunu yavaşlatacak etkin medikal tedavi yoktur. Yeni tedavi alternatifleri için AD patogenezinde ve progresyonunda etkili olan faktörlerin bilinmesi önemlidir. Bazı kardiyovasküler hastalıkların patogenezi saç ve serum eser element düzeylerinde değişiklik ile ilişkili bulunmuştur.  Vücudumuzda, oksidan ve antioksidan birçok enzimin yapısına katılarak işlev görmesinde önemli roller üstlenen eser elementlerin AD şiddeti ve progresyonuna etkisi tam olarak bilinmemektedir. Bu çalışmada kalsifik AD şiddeti ve progresyonu ile saç ve serum eser element değerleri arasınadaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve yöntem: Çalışmaya kalsifik AD olan 55 hasta dahil edildi. Hastalardan eser element ölçümü için saç ve serum örnekleri alındı. İlk ekardiyografi değerlendirmesine göre hafif ve orta derece AD olmak üzere iki gruba ayrıldı. Kontrol ekokardiyografi sonucuna göre ise yavaş progreyon gösteren grup (Grup 1) ve hızlı progresyon gösteren grup (Grup 2) olarak iki gruba ayrıldı. Gruplar arasında saç ve serum eser element düzeyleri karşılaştırıldı.
Bulgular: Hafif AD olan grupta 33, orta derece AD olan grupta 22 hasta bulunmaktaydı. Hastaların demografik özelliklerini incelediğimizde iki grup arasında anlamlı bir fark izlenmedi. Yapılan serum eser element analizinde hafif AD olan grupta krom seviyesi 0.38mg/L±0.33mg/L iken, orta derece AD olan grupta 0.67mg/L±0.41mg/L olarak bulundu. Hafif AD olan grupta krom seviyesi anlamlı olarak düşük saptandı(p<0.001). Manganez düzeyi hafif AD olan grupta 0.15mg/L±0.20mg/L iken, orta derece AD olan grupta 0.31mg/L±0.27mg/L olarak tespit edildi. Orta derece AD olan grupta manganez seviyesi anlamlı düzeyde yüksek bulundu. (p=0.001). Selenyum seviyesi hafif AD olan hasta grubunda 0.012 mg/L ± 0.006 mg/L iken orta dereceli AD olan hasta grubunda 0.009 mg/L ± 0.005 mg/L olarak izlendi. Hafif AD olan grupta selenyum seviyesi anlamlı olarak yüksek izlendi (p=0.007). Çinko düzeyi hafif AD olan grupta 1.17mg/L ± 0.76 mg/L, orta derece AD olan grupta 0.58 mg/L ±0.65 mg/L saptandı. Hafif AD olan hastalarda çinko düzeyleri anlamalı oranda yüksek bulundu (p= 0.005). Saç eser elementlerinden bakır seviyesi hafif AD olan grupta 1.45±2.13 ppm iken, orta derece AD olan grupta 3.18±3.30 ppm idi. Hafif AD olan grupta saç bakır seviyesi anlamlı olarak düşük izlendi (p=0.032). 
Yavaş progresyon görülen Grup 1'de 29, hızlı progresyon izlenen Grup 2'de 26 hasta bulunmaktaydı. Yapılan serum eser element analizinde Grup 1'de krom seviyesi 0.23 mg/L±0.21mg/L iken, Grup 2'de  0.77 mg/L±0.3 mg/L olarak bulundu. Grup 1'de krom seviyesi anlamlı olarak düşük bulundu (p<0.001). Manganez düzeyi Grup 1'de 0.19mg/L±0.07mg/L iken, Grup 2'de 0.42mg/L±0.18mg/L olarak tespit edildi. Grup 2'de manganez seviyesi anlamlı olarak yüksek tespit edildi (p<0.001). Selenyum seviyesi Grup 1'de 0.19mg/L±0.07mg/L iken Grup 2'de 0.009mg/L±0.005mg/L olarak izlendi. Grup 1'de selenyum seviyesi anlamlı olarak yüksek olarak bulundu (p<0.001). Çinko değeri Grup 1'de 1.4mg/L±0.9mg/L, Grup'2 de 0.59mg/L±0.6mg/L saptandı. Grup 1'de çinko düzeyleri yüksek bulundu (p<0.001). Saç örneklerinde incelenen elementlerden bakır düzeyi Grup 1'de  1.78±1.61 ppm saptanırken Grup 2'de 3.35±2.70 ppm bulundu. (p<0.05) Saç bakır seviyesi Grup 2'de anlamlı olarak yüksek bulundu.
Sonuç:  Saç bakır seviyeleri ile serum krom, manganez, çinko ve selenyum değerleri ile AD şiddeti ve progresyonu arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Eser element düzeyleri AD olan hastalarda progresyonu öngörmede bir belirteç olarak kullanılabilir.
Anahtar kelimeler: aort darlığı, progresyon, eser element, saç, serum

Abstract:
ABSTRACT
Aim: Aortic stenosis (AS) is the most common heart valve disease and there is no effective medical treatment to slow its progression. To know the related factors to the pathogenesis and progression of AS is important for new treatment alternatives . The pathogenesis of some cardiovascular disease has been associated with changes in hair and serum levels of trace elements . The role of the trace elements that have pivotal role in the many of oxidant and antioxidant enzymes, on the severity and progression of the aortic stenosis has not been fully elucidated. In this study, we aimed to evaluate the association between severity and progression of the calcific AS and, hair and serum trace element levels. 
Materials and methods: A total of fifty five patients with calcific AS were enrolled to the study. Blood and hair samples were obtained for the measurement of trace elements. According to first echocardiography, the study populations were divided in to two groups as mild AS or moderate AS. And according to control echocardiography the study populations were divided in to other two groups as with slow progression (Group 1) or with rapid progression (Group 2). Serum and hair trace elements were examined between groups. 
Results: There were 33 patients in mild AS group and 22 patients in moderate AS group. Demographic characteristics did not statistically differ between groups. The elemental analysis of the serum levels, chromium level was 0.38mg/L ±0.33mg/L in mild AS group, while 0.67mg/L±0.41mg/L in moderate AS group. Chromium level was significantly higher in moderate AS group (p<0.001).  Manganese level was determined as 0.15mg/L±0.20mg/L in mild AS group, while 0.31mg/L±0.27mg/L in moderate AS group.Manganese level was significantly higher in moderate AS group (p=0.001). With respect to selenium levels; in mild AS group selenium levels were significantly higher than in moderate AS group (0.012 mg/L±0.006 mg/L vs 0.009 mg/L±0.005 mg/L, p=0.019). Zinc level was 1.17mg/L±0.76mg/L in mild AS group, while 0.58 mg/L±0.65 mg/ in moderate AS group. Zinc level was higher in mild AS group.(p= 0.005). The elemental analysis of the hair levels, copper level was 1.45±2.13 ppm in mild AS group, while 3.18±3.30 ppm in moderate AS group. Copper level was significantly lower in mild AS group.(p=0.032) 
There were 29 patients in slow progression group (Group 1) and 26 patients in rapid progression group (Group 2). The elemental analysis of the serum levels chromium level was 0.23 mg/L±0.21mg/L in Group 1, while 0.77 mg/L±0.3 mg/L in Group 2. Chromium level was significantly higher in Group 2 (p<0.001).  Manganese level was determined as 0.19mg/L±0.07mg/L in Group 1, while 0.42mg/L±0.18mg/L in Group 2. Manganese level was significantly higher in Group 2.(p<0.001) With respect to selenium levels; in Group 1 selenium levels were significantly higher than in Group 2 (0,19 mg/L ±0,07mg/L vs 0.009 mg/L ± 0.005 mg/L, p<0.001). Zinc level was in 1.4mg/L±0.9mg/L Group 1, while 0.59mg/L±0.6mg/L in Group 2. Zinc level was higher in Group1.(p= 0.005). The elemental analysis of the hair levels, copper level was 1.78±1.61 ppm in Group 1, while 3.35±2.70 ppm in Group 2. Copper level was significantly higher in Group 2. (p<0.05)
Conclusion: Hair copper levels and serum chromium, manganese, zinc and selenium levels were significantly associated with severity and progression of aortic stenosis. Therefore, serum and hair trace element levels can be use as a biomarker for the detection of aortic stenosis progression.
Key words: aortic stenosis, progression,trace elements, hair, serum