Yaşlı bireylerin beslenme durumları ile tükürük akış hızları arasındaki ilişki
The relationship between nutritional status and salivary FLOW rate in older adults
Yazar: GİZEM AKKURNAZ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLŞAH KANER TOHTAK
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Yaşlı Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Diş Hekimliği = Dentistry ; Geriatri = Geriatrics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Tükürük = Saliva ; Tükürük bezleri = Salivary glands ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Giriş-Amaç: Tükürük akış hızındaki azalma, yaşlıların beslenme ve sağlık durumunu etkileyebilen bir sorundur. Bu azalışın sebep, sonuçlarının belirlenmesi; meydana gelebilecek sağlık problemlerinin ortadan kaldırılmasına destek sunabilir. Bu çalışmanın amacı; yaşlı bireylerin tükürük akış hızları ile beslenme durumları arasındaki ilişkinin belirlenmesidir.
Materyal-Metod: Çalışmaya, diş hekimi muayenehanesine başvuran 63 (20 erkek, 43 kadın, yaş: 70,83±6,42 yıl) yaşlı dahil edilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, çalışma durumuna ilişkin bilgileri ve yaşam tarzı alışkanlıkları kaydedilmiştir. Beslenme durumu saptanması için besin tüketim kaydı alınmış, Mini Nütrisyonel Değerlendirme Testi (MNA) uygulanmış; vücut ağırlığı, boy uzunluğu, beden kütle indeksi (BKİ), üst orta kol çevresi (ÜOKÇ), baldır çevresi (BÇ), triseps deri kıvrım kalınlığı (TDKK), vücut yağ oranı ölçümleri alınmıştır. Ağız sağlığını değerlendirmek için çürük dişler indeksi (DMFT) ve ağız sağlığı etki ölçeği (OHİP-14); tükürük akış hızını saptamak için uyarımsız tükürük akış hızı hesaplaması kullanılmıştır. 
Bulgular: Beden Kütle İndekslerine göre; normal, hafif şişman ve obez yaşlıların tükürük akış hızı ortalamları istatistiksel olarak önemli düzeyde farklıdır (p<0,01). Normal BKİ değerine sahip yaşlıların tükürük akış hızları, obez yaşlılardan anlamlı olarak fazla bulunmuştur (p<0,05). Yaşlıların tükürük akış hızlarıyla; BKİ değerleri, BÇ'leri ve yağ oranları arasında ters yönlü, anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p=0,021, p=0,014, p=0,014).
Sonuç: Yaşlıların beslenme durumları korundukça tükürük akış hızları azalmayabilir. Konuya ilişkin birden fazla merkezde yürütülecek, daha geniş örneklem hacmine sahip epidemiyolojik çalışmalara ihtiyaç vardır.  
Anahtar Kelimeler: Yaşlı, tükürük akış hızı, beslenme

Abstract:
Background: The decrease in saliva flow rate is a problem that can affect the nutritional and health status of the older adults. Determination of the causes and consequences of this decrease; can offer support for the elimination of health problems that may occur. The aim of this study is; is to determine the relationship between saliva flow rates and nutritional status of older adults.
Material-Method: The study included 63 (20 males, 43 females, age: 70.83±6.42 years) elderly who applied to the dentist's office. Sociodemographic characteristics, information about working status and lifestyle habits of the participants were recorded. Food consumption record was taken to determine nutritional status, Mini Nutritional Assessment Test (MNA) was applied; body weight, height, body mass index (BMI), upper middle arm circumference (UAC), calf circumference (CC), triceps skin fold thickness (TSFT), body fat ratio measurements were taken. Carious teeth index (DMFT) and oral health impact scale (OHIP-14) to assess oral health; Non-stimulated saliva flow rate calculation was used to determine the saliva flow rate. Chi-square test, t test in independent groups, Mann Whitney U test, Pearson and Spearman correlation analyzes were applied in the analysis of the data. 
Results: According to BMI; the saliva flow rate averages of normal, overweight and obese older adults were statistically significantly different (p<0.01). Saliva flow rates of older adults with normal BMI values were significantly higher than obese older adults (p<0.05). With the saliva flow rates of the older adults; a significant inverse relationship was found between BMI values, BCs and fat ratios (p=0.021, p=0.014, p=0.014).
Conclution: It has been found that saliva flow rates may not decrease as the nutritional status of elderly individuals is maintained. There is a need for epidemiological studies to be carried out in more than one center on the subject, in which a large number of older adults will be included in the research.
Keywords: Older adults, salivary flow rate, nutrition