1980 sonrası Türk eğitim sisteminin paradigma dönüşümü açısından çözümlenmesi
Analysis of the Turkish education system in terms of the paradigm shift since 1980
Yazar: FURKAN ERSOY
Danışman: PROF. DR. İSMAİL GÜVEN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimin Felsefi, Sosyal ve Tarihi Temelleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: 1980 sonrası = After 1980 ; Dönüşüm = Transformation ; Eleştirel söylem çözümlemesi = Critical discourse analysis ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Eğitim sistemi = Education system ; Küreselleşme = Globalization ; Paradigma = Paradigm ; Türk eğitim sistemi = Turkish education system ; Yeni sağ = New right

Özet:
Son yıllarda yaşanan köklü politik ve ideolojik değişimler dünyada paradigma dönüşümüne yol açmıştır. Yaşanan bu paradigma dönüşümü ülkelerin eğitim sistemlerinin şekillendirilmesinde de önemli bir rol oynamıştır. Türkiye'yi son 40 yılda derinden etkileyen paradigma dönüşümü Türk eğitim sisteminde köklü değişimlere neden olmuştur. Bu çalışmanın amacı 1980 sonrası Türk Eğitim Sisteminde yaşanan paradigma dönüşümünü incelemek ve ortaya koymaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden tarihsel araştırma metodu kullanılmıştır. Belgesel tarama ile politika belgelerinden elde edilen veriler eleştirel söylem analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, erken Cumhuriyet döneminde Türk eğitim sisteminde hakim olan pozitivist ve halkçı paradigmaların 1980 sonrasında etkisini kaybettiği görülmüştür. 1980'den itibaren Türkiye'de eğitim politikalarında, yükseköğretimde, öğretmen eğitiminde, mesleki ve teknik eğitimde ve din eğitiminde din, dindarlık, din okulları, erken yaşta din eğitimi, din dersleri, öğretmenler ve dindarlık, din ve kültür ilişkisi, milliyetçilik, milliyetçilik ve dindarlık ilişkisi, küreselleşme, entegrasyon, yaşam boyu öğrenme, standardizasyon, rekabetçilik, tabakalaşma, kalkınma, özelleşme, piyasalaşma, girişimcilik, meslek edinme ve edindirme gibi temaların ön plana çıktığı tespit edilmiştir. İlgili metinlerde piyasacı, rekabetçi, girişimci, tüketici, hayat boyu öğrenmek zorunda kalan, tek tip, geçmişte yaşayan, itaatkar, dindar ve muhafazakar bireyler yetiştirme hedeflerinin ön plana çıktığı görülmüştür. Dünyada son 40 yılda hakim olan paradigmalar olan küreselleşme, neo-liberalizm ve yeni sağ paradigmaları Türk eğitim sistemini şekillendirmiştir.

Abstract:
Political and ideological changes taking place in recent years have resulted in the paradigm shift in the world. This paradigm shift has played a vital role in shaping the education systems of many countries. The paradigm shift that affected Turkey in the last 40 years has caused radical changes in the Turkish education system. The aim of the study is to analyse the paradigm shift in the Turkish education system since 1980. In the study, historical research which is one of the qualitative methods was used. Data collected by scanning various political documents were analysed using critical discourse analysis. According to the research findings, it has been seen that positivist and nationalist paradigms which are the dominant paradigms in the early years of the Turkish Republic have weakened. It has been determined that themes such as religion, being religious, religious schools, religious education in early ages, religious teachers, religion and culture relationship, nationalism, nationalism and religion, globalisation, integration, lifelong learning, standardisation, competitiveness, stratification, development, privatisation, marketisation, entrepreneurship have come to the forefront in educational policies, higher education, teacher training, vocational education and religion education in Turkey since 1980. In the related documents, it has been seen that training marketers, competitive people, entrepreneurs, consumers, people who must learn lifelong, standardised individuals, people living in the past, obedient, religious and conservative individuals has come into prominence. Globalisation, neo-liberalism and new right paradigms which have been the dominant paradigms in the last 40 years have shaped the Turkish education system.