Rus Fin de Siècle edebiyatında Dekadan Schopenhauer alımlaması: Fedor Sologub'un "The Petty Demon" adlı romanı
Decadent Schopenhauer Reception in Russian Fin de Siècle Literature: Fedor Sologub's Novel "The Petty Demon"
Yazar: ALPER ALPASLAN
Danışman: PROF. DR. NEVZAT KAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı / Karşılaştırmalı Edebiyat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature
Dizin: Edebi eserler = Literary works ; Fin de Siecle = Fin de Siecle ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Rus edebiyatı = Russian literature ; Sologub, Fyodor = Sologub, Fyodor

Özet:
Bu tezin amacı Fin de Siècle döneminin Rus edebiyatından bir örneği
olarak Fedor Sologub'un The Petty Demon adlı eserini çözümlemektir.
Schopenhauer'ın istenç olarak beden tasvirinin edebi çevrelerde alımlanması ve
eserde yer alan dekadan edebiyat motiflerine nasıl yansıdığı gösterilmiştir. Fin de
Siècle'ın üslup çokluğuyla bilinen bir dönem olmasından ötürü, ele alınan
romanın Avrupa kanonik eserleriyle eşdeğer bir çerçevede ele alındığına dikkat
edilmiştir.
Fin de Siècle edebiyatı, içinde bulunduğu dönemin karmaşasını yansıttığı
için ileriki kıyaslamalara temel oluşturması amacıyla Birinci Bölüm'de kuramsal
çerçeveyle birlikte Rus kültür tarihine de değinildi. İkinci Bölüm'de ilk ana
başlıkta Sologub'un Rus kültürüne özgün bir dekadansı anlatmak için halk
inanışlarından bir figürü Schopenhauercı bir motif olarak kullanması
çözümlendi. Bu görüşleri desteklemek için ilgili başlıklarda bayağılık kavramının
Rus edebiyatı ve halk kültüründeki kökenleri incelendi. İkinci ana başlıkta tipik
örnekleri Avrupa edebiyatında görülen dekadan Wagnerizmin Rus kültüründeki
karşılığı olarak dekadan Nietzscheizm ileri sürüldü. Desteklemek için ölümcül
kadın ve yıkım getiren güzel oğlan motiflerinin bu bağlamda nasıl kullanıldığı
incelendi. Her iki ana başlıkta tutarlılık sağlamak için sırasıyla J. K. Huysmans
ve Oscar Wilde'ın eserlerinin çözümlemeleri örnek gösterildi ve kendi
çözümlememizle kıyaslandı.
Tarihte sıklıkla yadırganmış olan dekadan edebiyat bu tezde, dönemi
etkileyen dinamikleri başarıyla yansıtması ve modernizmin farklı kültürlerde yol
açtığı benzer huzursuzlukları dile getirmesi bakımından hak ettiği ilgiyi geri
kazanmıştır.

Abstract:
The purpose of this thesis is to analyse Fedor Sologub's work named The
Petty Demon as a Russian literature example of the Fin de Siècle period. The
reception of Schopenhauer's depiction of body as will in literary circles and the
way it reflects in decadent literary motifs in the work is shown. Because Fin de
Siècle is recognized as a period with multiplicity of styles, caution was taken to
approach the novel at hand in a framework equivalent to those of canonical
European works.
As Fin de Siècle literature reflects the disorder of the period it is in,
Russian cultural history was touched upon as well as the theoretical framework
in the First Chapter in order to form a groundwork for the future comparisons.
In the first main title of Second Chapter, it was analysed how Sologub used a
figure from folklore as a Schopenhauerian motif in order to depict a decadence
peculiar to the Russian culture. To support these claims, origins of the concept of
banality in Russian literature and folklore was explored in respective titles. In the
second main title, decadent Nietzscheism was put forth as a counterpart in
Russian culture to decadent Wagnerism, typical examples of which could be
found in European literature. To support the claim, the way femme fatale and
beautiful boy as destroyer motifs were used within this context was analysed. In
both main titles, example analysis of the works of J. K. Huysmans and Oscar
Wilde respectively were used and compared to our analysis in order to ensure
consistency.
Decadent literature, which was subjected to disdain throughout history,
was given the attention it deserves with regard to its successful reflection of the
dynamics influential to the period and articulation of similar disturbances caused
by modernism in different cultures.