Halk kütüphanelerinin toplumsal rolü ve Etimesgut İlçe Halk Kütüphanesinin kullanım etkinliğinin değerlendirilmesi
The social role of public libraries and the evaluation of usage efficiency of Etimesgut County Public Library
Yazar: GÜLİZ ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. DOĞAN ATILGAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Dokümantasyon ve Enformasyon = Documentation and Information
Dizin: Bilgi toplumu = Information society ; Halk kütüphaneleri = Public libraries ; Kullanıcı gereksinimleri = User requirements ; Kültürel kalkınma = Cultural development ; Toplumsal rol = Social role

Özet:
Bilginin ekonomik kalkınma ve toplumların gelismesi açısından tasıdıgıönemin giderek arttıgı, bilgi toplumu olarak adlandırılan günümüz toplumunda,bireylerin rekabet gücüne erisebilmesi için bilgiye gereksinimi vardır. Halkkütüphaneleri fark gözetmeden her kesimden toplum bireyine en kolay ve hızlı birsekilde bilgi hizmeti sunmayı hedefleyen kuruluslardır.Bu çalısmada ülkemiz bireylerinin bilgi toplumu olma yolundailerleyebilmesi adına büyük rol oynayabilecek halk kütüphanelerimizin konumu vedurumu ortaya konmustur. Genel olarak halk kütüphanelerinin toplumsal rolü;halk kütüphanelerinin amaçları, halk kütüphanelerinde verilen hizmetler, halkkütüphanelerinin bölgesel kalkınmaya katkısı irdelenmis, Avrupa Birligi sürecindehalk kütüphaneleri ile ilgili projelere yer verilerek Etimesgut lçe HalkKütüphanesinin istatistiksel veriler ısıgında, anket ve görüsme teknikleriyle halktarafından kullanım etkinligi degerlendirilmistir. Çalısmamızın amacı EHK'nin,bilgi çagında gereken yeri alıp almadıgını, üzerine düsen toplumsalrolünü/rollerini gerçeklestirip gerçeklestirmedigini, halkın kullanım etkinligininyeterli olup olmadıgını, ortaya çıkan durumun nedenlerini ve nasıl çözülmesigerektigini ortaya koymaktır.Bilgi hizmetleri bilgiye ulasmak isteyen kullanıcının bilgiye hızlı ve verimlibir sekilde erismesini ve onları kullanmasını sagladıgı hizmetlerdir. Bu hizmetlerinamacı bilgili insan yaratmaktır. Üzerinde inceleme yaptıgımız EHK bilgihizmetleri açısından geleneksel islevleri dahi yerine getirmede yetersizkalmaktadır. Genel olarak çalısmamızda ulastıgımız sonuç ise; gerek EHKkullanıcılarına gerek halka uyguladıgımız anket verilerinde görüldügü gibi hemkullanıcıların hem de ilçe halkının bilgiye gereksinim duymadıgı, kütüphanekullanımına ait bilgisinin yetersiz oldugu, halkın verilen hizmetlerden haberdarolmaması nedeniyle halk kütüphanelerini yeterince kullanmadıgı, EHK'nin isekullanıcıların bilgi gereksinimini derme, bina, bütçe, ve personel yetersizligisebebiyle karsılayamadıgı yönündedir. Kütüphane kullanımının ve okumaalıskanlıgının düsük oldugu ülkemiz genelinde, sadece kütüphanelerin degilokulların ve velilerin de bu konudaki görevlerini yapmadıkları saptanmıstır.Bilgi merkezleri arasında özel ve önemli bir yere sahip olan halkkütüphaneleri bilgi toplumu olma yolunda vazgeçilmez kurumlardan birisidir.EHK ise bilgi hizmetlerini gereken düzeyde veremedigi ve halkla bütünlesmeyigerçeklestiremedigi için hem toplumsal rolünü yerine getirmede hem de bilgitoplumu olma sürecinde istenen katkıyı saglamada yetersiz kalmaktadır.Oysa Batı dünyasında halk kütüphanelerinin daha çok önemsendigi vekullanıcıya ulastıgı, ulasamadıgı noktada da ciddi projelerle gelistirilmeyeçalısıldıgını daha önce de belirtmistik. EHK'nin ise bu sartlarda günümüzün bilgiçagı standartlarına ulasması yakın tarihte mümkün gözükmemektedir. EHK deülkemizdeki diger halk kütüphaneleri gibi zor kosullarda yıllardır süregelenproblemlerle bogusmaktadır. Her ne kadar halk kütüphanelerimiz adınaAvrupa'da gelistirilen projelere katılım saglansa da üzerinde ciddi bir sekildedurulmadıgı ve uygulamaya geçilmedigi sürece getirilen bir takım yenilikler, halkkütüphanelerinin isleyisine rahatlık getirecek fakat temel sorunlarıçözemeyecektir. Unutulmamalıdır ki halkın üniversiteleri olarak kabul gören halkkütüphanelerine yapılan yatırımların ürünü bilgili insan olacaktır.

Abstract:
In current society, called as information society, which theimportance of the knowledge is being increased in view of economic progress anddevelopment of societies, individuals needs to acquire knowledge to reachcompetition strength. Public libraries are institutions that their goal is to presentinformation service in the easiest and fastest way to every individual of the societywithout considering any differences among them.In this study, the position and situation of our libraries that might beable to play great role in terms of the progress of our countryman to be knowledgesociety has put forward. In general, the social role of public libraries; aims ofpublic libraries, services that are given by public libraries, contribution of publiclibraries on local development has been examined, the usage efficiency of thepublic library in Etimesgut district by public was evaluated in the light of statisticaland public surveys by taking into consideration the projects related with publiclibraries in European Union process. Aim of the study is to reveal whether EIHKtakes part that needs to be in information age, whether it fulfills its socialrole/roles, whether the efficiency of public usage is enough or not, to find out whatare the causes of these results and how they can be solved.Information services are the services that user who wants to reachinformation supply to reach information in a fast and efficient way and make themused by user. The aim of these services is to create well-informed people. EIHKthat we made studies on is even not enough to perform traditional functions inview of information services. General results that we got from our study are; bothusers and region people don?t need to get information, their knowledge how to uselibrary is not enough, public is unaware of the services that are presented bylibrary and therefore that they are not using public libraries, EIHK doesn?tperform its functions properly since building, budget and personnel lack.Commonly in our country where the use of library usage and reading habit arepoor, it was detected that not only libraries don?t perform their roles but alsoschools and parents don?t perform their roles in this situation.Public libraries that have a special and important role amonginformation centers are one of the indispensable organizations in beinginformation society. EIHK is not enough to perform its both roles in that it doesn?tgive information services to public at desired level and doesn?t fulfill integrationwith public and it doesn?t make expected contributions on the process of beinginformation society.On the other hand, it was previously mentioned that public librariesin western world has great importance and they reach user, at the point where theycouldn?t reach the user libraries search for serious alternate projects to reachpeople. In case of the EIHK, it seems almost impossible to reach currentinformation age standards in these conditions by near future. EIHK like otherpublic libraries in our country faces the problems coming from previous years indifficult conditions. Although contributions are made into the projects that aredeveloped in Europe in the name of our public libraries, some reforms that aremade to improve libraries will bring comfort to use of libraries but not solve themain problems as long as it is not seriously considered or applied. It must be keepin mind, products of the investments that are made on public libraries, which areconsidered as universities of public, will be well-informed people.