Kolonoskopi hazırlığı yapılan kronik böbrek hastalığı olan hastalarda hazırlık preparatlarına bağlı gelişen elektrolit bozukluğu sıklığının ve bununla ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of the frequency of electrolyte disorder DUE to preparatory preparations and related factors in patients with chronic renal disease WHO prepared for colonoscopy
Yazar: MUHAMMED EMİN OKTAY
Danışman: DOÇ. DR. MERAL GÜLAY KADIOĞLU KOÇAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Böbrek yetmezliği = Kidney failure ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diüretikler = Diuretics ; Elektrolitler = Electrolytes ; Hiponatremi = Hyponatremia ; Kolonoskopi = Colonoscopy ; Polietilen glikoller = Polyethylene glycols ; Sennozit = Sennoside

Özet:
Amaç: Kolonoskopi hazırlığı için barsak temizliği önemli olup kullanılan yöntem ve alınan  sıvı miktarı yanı sıra hastaların kronik hastalıkları da değerlendirilmelidir. Biz bu çalışmayla kolonoskopide rutin kullanılan hazırlık preparatlarının kronik böbrek hastalığı olan hastalarda neden olduğu elektrolit bozukluğu sıklığını belirleme ve bununla ilgili farkındalığı artırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Prospektif olarak planladığımız çalışmamızda, Mayıs 2022 – Ekim 2022 tarihleri arasında Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi'nde kolonoskopi işlemi yapılmış çalışmaya katılmayı kabul eden hastalar değerlendirildi. Öncesinde elektrolit bozuluğu olan, NYHA evre 3-4 olan Konjestif Kalp Yetmezliği hastaları, Evre 5 Kronik Böbrek Hastalığı olan hastalar ve dekompanze karaciğer sirozu olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Kolonoskopi öncesi son 2 ay içinde laboratuvar değerleri olan hastalardan çalışmaya katılmayı kabul eden 192'sinin  demografik bilgileri, eşlik eden hastalıkları, kullandıkları ilaçlar ve kullandıkları hazırlık preparatları kaydedildi. Bu hastaların işlemden sonraki 48 saat içinde üre, kreatinin, Na, K, Cl değerleri olanlar işlem sonrası süreçte analiz edildi.
Bulgular:  Değerlendirilen 192 hastanın 33'ü (%17)  kronik böbrek hastalığı (eGFR< 60 ml/dk/m2) mevcuttu. İşlem sonrasında 12 hastada hipokalemi (%6), 8 hastada hipokloremi (%5) ve 13 hastada hiponatremi (%6) görüldü. İşlem sonrası 192 hastadan 3'ünde (%1.5) KDIGO kriterlerine göre evre 1 akut böbrek hasarı saptandı. Bu 3 hastanın 2'si KBH olan hastalardı. İşlem sonrası sodyum değişimiyle KBH arasında anlamlı (p<0.10) ve negatif korelasyon saptandı. Regresyon analizinde ise KBH olanlarda olmayanlara göre, sodyumdaki değişim (-0.399, p<0.05) negatif bir etki göstermektedir. GFR< 60 ml/dk/m2 olan alt grubun regresyon analizinde sodyum değişimine özellikle ACEI+Tiazid diüretiği (p<0.05), ARB+Tiazid diüretiği (p<0.1), ARB (p<0.01) ve Loop (p< 0.01) diüretiğinin neden olduğu ortaya kondu.
Sonuç: Çalışmamızda kronik böbrek hastalığı olan hastalarda işlem sonrası elektrolit bozukluğuna yatkınlık oluşturabilecek risk faktörleri açısından özellikle tiazid diüretikleri olmak üzere diüretik tedavinin ve daha önce kronik böbrek hastalığı olan hastalarda çalışması yapılmamış sennozid bazlı rejimin etkilerini ortaya koyduk. Ulaştığımız sonuca göre kronik böbrek hastalığı olan hastalar kolonoskopi hazırlığı öncesinde elektrolit dengesi ve böbrek fonksiyonları açısından kullandıkları rutin ilaçların devamı ve kullanacakları hazırlık preparatı seçiminde dikkatle değerlendirilmelidir.
Anahtar Kelimeler: Kronik Böbrek Hastalığı, Kolonoskopi Hazırlık Preparatı, Elektrolit Bozukluğu, Tiazid diüretiği

Abstract:
Aim: Intestinal cleansing is important for colonoscopy preparation, and the method
used and the amount of fluid taken may cause disturbances in fluid and electrolyte
balance, especially in patients with comorbidities. In this study, we aimed to evaluate
the effects of the preparatory medicines used during colonoscopy preparation on
kidney functions in patients with chronic kidney disease, to determine the electrolyte
disturbances that may cause, and thus to control its safety.
Materials and Methods: In our prospective study, between January 2022 and
September 2022, patients who accepted to participate in the study who underwent
colonoscopy at Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu City Hospital were evaluated. Patients
with NYHA stage 3-4 Congestive Heart Failure, Stage 5 Chronic Kidney Disease,
decompensated liver cirrhosis, and electrolyte disturbances before the procedure
were excluded from the study. Demographic information, concomitant diseases,
medications and preparatory medicines they used of 192 patients who accepted to
participate in the study with laboratory values in the last 2 months before
colonoscopy were recorded. The urea, creatinine, Na, K, Cl values of these patients
within 48 hours after the procedure were analyzed in the post-procedure period.
Results: Of the 192 patients evaluated, 33 (17%) had chronic kidney disease (eGFR<
60 ml/min/m2
). During colonoscopic preparation, sennoside-based treatment regimen
was used in 156 (81.25%) patients and polyethylene glycol (PEG)-based treatment
regimen was used in 36 (18.75%) patients. The effects of sennoside and PEG
preparatory medicines on urea and creatinine changes were similar. After the
procedure, stage 1 acute kidney injury was detected in 3 (1.5%) of 192 patients
according to KDIGO (Kidney Disease: Improving Global Outcomes) criteria. 2 of
these 3 patients were patients with CKD. After the procedure, hypokalemia was
observed in 12 patients (6%), hypochloremia in 8 patients (5%), and hyponatremia in
13 patients (6%). Compared with those without CKD, the change in sodium (ΔNa)
after the procedure was significant and decreased (-0.399, p<0.05). In terms of Cl
and K values, there was no significant change after the procedure. In the regression
analysis performed in the CKD group; It was observed that the most important
factors that would cause a decrease in sodium value during the procedure were the
use of ACEI-Thiazide, ARB, ARB-Thiazide and loop diuretic (p<0.05, p<0.01,
p<0.1 and p<0.01, respectively).
Conclusion: In the CKD group, sennoside and PEG-based regimens are safe for
renal functions. After colonoscopy, there may be a significant decrease in the sodium
amount due to the preparatory medicines in the CKD group. In particular, patients
taking ACEI-Thiazide, ARB-Thiazide and loop diuretics should be followed closely
for post-procedure hyponatremia.
Keywords: Chronic Kidney Disease, Sennoside, Polyethyleneglycol, Hyponatremia,
Diuretics