İlkokul öğrencilerinin başarısızlık nedenlerinin sınıf öğretmenlerin denetim odağı bağlamında incelenmesi
Investigation of primary school students' causes of unsuccess in the context of classroom teachers' locus of control
Yazar: SUAT ŞEHİR
Danışman: DOÇ. DR. CEMAL AKÜZÜM
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Başarısızlık = Failure ; Denetim odağı = Locus of control ; Okul başarısı = School achievement ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırmada sınıf öğretmenlerinin öğrenci başarısından ve başarısızlığından sorumluluk algılarının denetim odağı ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca sınıf öğretmenlerinin denetim odağı, öğrenci başarısı ve başarısızlığından sorumluluk algılarının belirlenen değişkenlere göre farklılık oluşturup oluşturmadığı belirlenmeye çalışılmıştır. İlişkisel tarama modeli ile şekillenen araştırmanın evrenini Diyarbakır il merkezinde görev yapmakta olan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Evreni temsil etmek üzere 508 sınıf öğretmeni kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Araştırma için gerekli verileri toplamak amacıyla öğretmen denetim odağı ölçeği ve öğretmenlerin öğrenci başarısından sorumluluk algısı ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analiz sürecinde betimsel istatistik, Bağımsız t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis H Testi ve Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda sınıf öğretmenlerinin öğrenci başarısından sorumluluk algılarının yüksek ancak öğrenci başarısızlığından sorumluluk algılarının düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca sınıf öğretmenlerinin denetim odağı özelliğinin cinsiyet ve yaş değişkenleri açısından anlamlı farklılık gösterdiği ancak okulun bulunduğu bölge, kıdem, istihdam tipi, öğrenci sayısı, öğrenim durumu değişkenleri açısından anlamlı farklılık göstermedikleri görülmüştür. Başarıdan sorumluluk alma boyutunun ise öğrenci sayısı ve yaş değişkenleri açısından anlamlı farklılık gösterdiği; başarısızlıktan sorumluluk alma boyutunda ise istihdam tipi, okulun bulunduğu bölge ve yaş değişkenleri açısından anlamlı farklılığın olduğu görülmektedir. Son olarak sınıf öğretmenlerinin denetim odağına ilişkin görüşleri ile başarıdan sorumluluk almaya yönelik görüşleri arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişkinin olduğu görülmektedir.
Anahtar kelimeler: Akademik başarı, başarısızlık, denetim odağı, sorumluluk alma, sınıf öğretmeni.

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the perceptions of responsibility of the class teachers about student success and failure and their relationship with locus of control variables. Besides, it has been tried to determine if the teachers' perception of responsibility differs from the locus of control and student success and failure according to the determined variables. The population of the research, which is shaped by the relational survey model, is the classroom teachers working in the city center of Diyarbakır. In order to represent the population, 508 classroom teachers were selected with an easily accessible sampling method. Teacher locus of control scale and teachers' perception of responsibility for student success scale were used for the purpose of collecting the necessary data for the research. Descriptive statistics, Independent t Test, One Way Variance Analysis, Mann Whitney U Test, Kruskal Wallis H Test and Pearson Moments Product Correlation Coefficient were used in the analysis process of the obtained data.
 As a result of the research, it was concluded that classroom teachers have high perception of responsibility for student success, but low perception of student failure. In addition, it was observed that Classroom teachers' locus of control had a significant difference in terms of gender and age variables, but they did not differ significantly in terms of region, seniority, employment type, number of students, and educational status. The dimension of taking responsibility for success shows a significant difference in terms of number of students and age variables; In terms of taking responsibility for failure, it is seen that there is a significant difference in terms of employment type, school location and age variables. Finally, it is observed that there is a moderate positive relationship between the opinions of the class teachers about the locus of control and their responsibilities towards success.
Keywords: Academic success, failure, locus of control, taking responsibility, classroom teacher.