Yaşlı bireylerdeki ölüm kaygısı düzeyinin çeşitli benlik ve kimlik değişkenleri ile ilgisi
The relationship between level of death anxiety and various self and identity variables in elderly people
Yazar: AYŞE BEKTAŞOĞLU ÜZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKLEM TEKDEMİR YURTDAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Dehşet Yönetimi Kuramı = Terror Management Theory ; Dindarlık = Religiousness ; Kimlik değişimi = Identity change ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age ; Ölüm kaygısı = Death anxiety ; Özerk ilişkisel benlik = Autonomous-relational Self ; İlişkisel bağımlı benlik = Relational-interdependent self-construal

Özet:
Ölüm olgusu çoğunlukla hayatın zıddı olarak algılanmasına rağmen; hayat ve ölüm aynı bütünün iki farklı parçasıdır. Birey doğduğu andan itibaren, ölümlülüğü tek değişmez gerçek olarak kendisine eşlik eder. Ölümü doğal bir yaşam olayı olarak kabul etmenin anlamlı bir hayat sürmeye yardımcı olabildiği, öte yandan ölümlü olduğu gerçeğinden kaçmanın oluşturduğu kaygıyla baş etmeye çalışmanın yaşam enerjisinin çoğunu tüketebildiğine dair veriler önceki çalışmalarda bildirilmiştir. Yaşamın son gelişim dönemi olan yaşlılık ise, biyolojik, bilişsel, sosyal ve psikolojik yıkımların yaşandığı ve ölüme en yakın, ölümü en çok hatırlatan periyottur. 
	Mevcut çalışmada 60 yaş ve üzeri bireylerdeki ölüm kaygısının ilişkili olabileceği benlik ve kimlik değişkenleri ve sosyo-demografik değişkenlerin incelenmesi amaçlanmıştır (n=184). Katılımcılara Sosyo-demografik bilgi formu, Standardize Mini Mental Test, Ölüme Karşı Tutum Ölçeği, Dindarlık Ölçeği ve İlişkisel Benlik Ölçeği uygulanmıştır.
	Verilerin analizleri sonucunda, ölüme karşı geliştirilen tutumlardan kaçış kabullenme tutumu düzeyinin çocuk sahibi olmayanlarda, olanlara göre ve kronik hastalığı olanlarda olmayanlara göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu, ölüm korkusu ve ölümden kaçınma tutumu düzeyinin kronik hastalığı olanlarda anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur. Kaçış kabullenme tutumu düzeyi arttıkça benlik saygısı düzeyinin azaldığı saptanmıştır. Tarafsız kabullenme ve yaklaşım kabullenme düzeyleri ile dindarlık duygu ve etki boyutları ve ilişkisel benlik düzeyi arasında pozitif yönde anlamlı ilişkili olduğu bulunmuştur. 
Ölüme karşı tutumda; benlik saygısının daha çok kaçış kabullenme alt ölçeği ile ilişkili olduğu, ilişkisel benliğin ve dindarlığın tarafsız kabullenme ve yaklaşım kabullenme ile ilişkili olduğu düşünülebilir. 
Anahtar Kelimeler: Ölüm kaygısı, yaşlılık, benlik saygısı, dindarlık, ilişkisel benlik

Abstract:
Death is often perceived as the opposite of life. In fact, life and death exist as two different parts of the same whole. From the moment the individual is born, his mortality is the only unchangeable fact that accompanies him. Accepting death as a natural life event can help lead a meaningful life. On the other hand, trying to cope with the anxiety of escaping from the fact that he is mortal may consume most of his life energy. Old age which is the last stage of life, includes biological, cognitive, social and psychological destructions. Therefore, aging is the most reminding period of death.
From this point of view, it is aimed to examine the self and identity variables and socio-demographic variables in relation with the death anxiety in elderly individuals. For this purpose, individuals at the age of 60 and above were studied (n = 184). Socio-Demographic Information Form, Standardized Mini Mental Test, Death Attitude Profile-Revised, Religiosity Scale and Relational-Interdependent Self-Construal were applied to the participants.
Analysis of the data revealed that the level of escape acceptance of the ones who have no children and of the ones with chronic disease was significantly higher than those who have children and those without chronic disease. In addition, the level of fear of death and death avoidance was significantly higher in patients with chronic disease. According to results, lower level of self-esteem predicted an increase in escape acceptance level of death attitude. Finally, the level of neutral acceptance and approach acceptance is associated positively with the level of relational interdependent self and the levels of affect and effect dimensions of religiosity. It can be thought that self-esteem is more related to escape acceptance attitude, relational interdependent self and religiosity are associated with neutral acceptance and approach acceptance in death attitude.
Keywords: Death anxiety, old age, self-esteem, religiosity, relational interdependent self