Ergenlerde bilinçli farkındalık, öz-duyarlık ve sosyal kaygı arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examining the relationships between mindfulness, self-compassion and social anxiety in adolescents
Yazar: ASYA ES
Danışman: PROF. DR. FULYA CENKSEVEN ÖNDER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada ergenlerde bilinçli farkındalık, öz-duyarlık ve sosyal kaygı arasındaki ilişkiler ve bilinçli farkındalık ile sosyal kaygı ve sosyal kaygının boyutları arasındaki ilişkide öz duyarlığın aracı rolü incelenmiştir. Araştırma Adana il merkezinin Sarıçam ve Yüreğir ilçelerinde yer alan Anadolu liselerinde 9., 10., 11. ve 12. sınıf düzeylerinde eğitim-öğretimine devam eden 524 lise öğrencisi üzerinde gerçekleştirilmiştir. Yaşları 13-18 arasında değişen katılımcıların 307'si (%58.6) kızlardan, 217'si (% 41.4) erkeklerden oluşmaktadır. Araştırmada öğrencilerin bilinçli farkındalıklarına ilişkin veriler "Bilinçli Farkındalık Ölçeği" (Özyeşil, Aslan, Kesici, ve Deniz, 2011), öz-duyarlıklarına ilişkin veriler "Öz-Duyarlık Ölçeği" (Akın, Akın ve Abacı, 2007), sosyal kaygılarına ilişkin veriler  "Ergenler İçin Sosyal Kaygı Ölçeği" (Aydın ve Sütçü, 2007)  kullanılarak elde edilmiştir. 
Toplanan veriler IBM SPSS.20 versiyonu kullanılarak Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi ve Process Macro 4.2 eklentisi ile analiz edilmiştir. Araştırmada ergenlerde öz-duyarlık ile bilinçli farkındalık arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki; öz duyarlık ve bilinçli farkındalık ile sosyal kaygı ve sosyal kaygının boyutları arasındaki ilişkide ise negatif yönde anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Gerçekleştirilen aracılık analizi sonucunda ise ergenlerde öz-duyarlığın, bilinçli farkındalık ile sosyal kaygı ve sosyal kaygının boyutları arasında kısmi aracı değişken olduğu bulgulanmıştır. Sonuçlar literatür incelemesi sonucunda ulaşılan bulgular çerçevesinde tartışılmış ve buna yönelik öneriler sunulmuştur.     
Anahtar kelimeler: Bilinçli farkındalık, öz-duyarlık (öz-şefkat, öz-anlayış), sosyal kaygı.

Abstract:
In this study, the relationships between mindfulness, self-compassion and social anxiety in adolescents and the mediating role of self-compassion in the relationship between mindfulness and social anxiety and the sub-dimensions of social anxiety were examined. The research was conducted on 524 high school students who continued their education at the 9th, 10th, 11th and 12th grade levels in Anatolian high schools located in Sarıçam and Yüreğir districts of Adana city center. Of the participants aged between 13-18, 307 (58.6%) were girls and 217 (41.4%) were boys. In the research, data on the students' conscious awareness was obtained from the "Mindful Attention Awareness Scale" (Özyeşil, Aslan, Kesici, ve Deniz, 2011), data on their self-compassion was obtained from the "Self-Compassion Scale" (Akın, Akın ve Abacı, 2007), data on their social anxiety was obtained from the "Social Anxiety Scale for Adolescents" (Aydın ve Sütçü, 2007).
       The collected data were analyzed with Pearson Product Moment Correlation Analysis and Process Macro 4.2 plug-in using IBM SPSS.20 version. In the study, there was a significant positive relationship between self-compassion and mindfulness in adolescents; Negatively significant relationships were determined in the relationship between self-compassion and mindfulness and social anxiety and sub-dimensions of social anxiety. As a result of the mediation analysis, it was found that self-compassion was a partial mediator variable between mindfulness, social anxiety and sub-dimensions of social anxiety in adolescents. The results were discussed within the framework of the findings obtained as a result of the literature review and suggestions were presented.
Keywords: Mindfulness, self-compassion, social anxiety.