Bilim ve sanat merkezine devam eden üstün yetenekli çocukların ailelerine verilen bilgisayar temelli eğitimin aile bireylerinin aile ilişkilerini algılamalarına ve çocukların mükemmeliyetçilik düzeylerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of the computer based family education program applied to the families with gifted children who attend the science and art center on the perceptions of family members to family relations and perfectionism level of children
Yazar: ZEYNEP KURTULMUŞ
Danışman: PROF. DR. Z. FULYA TEMEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Bölümü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile eğitimi = Family education ; Aile içi ilişkiler = Family relations ; Bilgisayar destekli eğitim = Computer assisted education ; Bilim ve sanat merkezleri = Science and arts centers ; Mükemmeliyetçilik = Perfectionism ; Mükemmellik = Perfection ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı Bilim ve Sanat Merkezine devam eden üstün yetenekli çocukların ailelerine verilen Grup Eğitimi Destekli Bilgisayar Temelli Eğitim Programı'nın aile bireylerinin aile ilişkilerini algılamalarına ve çocukların mükemmeliyetçilik düzeylerine etkisini incelemektir.Bu araştırmada Bilim ve Sanat Merkezine devam eden üstün yetenekli çocukların ailelerine dört oturumluk yüzyüze grup eğitimi ve sekiz oturumluk web sayfası üzerinden Grup Eğitimi Destekli Bilgisayar Temelli Eğitim Programı uygulanmıştır. Grup Eğitimi Destekli Bilgisayar Temelli Eğitim Programı ?İletişim, Çocukla Konuşma ve Dinleme, Empati Kurma, Anne Babaların Kullandıkları Disiplin Yöntemleri, Üstün Yetenekli Çocukların Gelişim Özellikleri, Üstün Yetenekli Çocukların Eğitim Uygulamaları, Üstün Yetenekli Çocukların Ailelerinin Yaşadıkları Güçlükler, Aile ve Kardeşler Arası İlişkiler, Üstün Yetenekli Çocuklarda Stres, Üstün Yetenekli Çocukların Mükemmeliyetçilik Özellikleri ve Üstün Yetenekli Çocuklara Meslek Seçiminde Rehberlik Etme? konularını içermektedir.Araştırma, Yasemin Karakaya Bilim ve Sanat Merkezi (Ümit Bilim ve Sanat Merkezi) ve Ankara Bilim ve Sanat Merkezi'nde yürütülmüştür. Araştırmada Bilim ve Sanat Merkezine devam eden 20 çocuk ve ebeveyn deney, 20 çocuk ve ebeveyn ise kontrol grubunu oluşturmaktadır.Araştırma kapsamında Grup Eğitimi Destekli Bilgisayar Temelli Eğitim'in deney grubu üzerindeki etkililiğini değerlendirmede; ebeveynlerin üstün yetenekli çocuklarına karşı davranışlarını ve ebeveynlik davranışlarını değerlendirmek amacı ile araştırmacı tarafından geliştirilen ?Ebeveynlerin Davranış Değerlendirme Formu? kullanılmıştır. Çalışma kapsamında ebeveynlerin ve çocukların aile ilişkilerini değerlendirmek amacı ile Gülerce (1996) tarafından geliştirilen ?Aile Yapı/Sistemini Değerlendirme Aracı (AYDA)? kullanılmıştır. Üstün yetenekli çocukların mükemmeliyetçilik davranışlarını değerlendirmek amacı ile Mısırlı Taşdemir ve Özbay (2003) tarafından geliştirilen ?Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği? kullanılmıştır. Ayrıca programın kalıcılığını ölçmek amacı ile ön test-son test olarak uygulanan ?Ebeveyn Davranış Değerlendirme Formu?, ?Aile Yapı/Sistemini Değerlendirme Aracı (AYDA)? ve Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği? deney grubundaki ebeveynlere ve çocuklarına izleme çalışması olarak tekrar uygulanmıştır.Ebeveynlere verilen Grup Eğitimi Destekli Bilgisayar Temelli Eğitim sonucunda deney grubundaki ebeveynlerin ?Ebeveynlerin Davranış Değerlendirme Formu? puan ortalamaları incelendiğinde, son test ve izleme puanlarının, ön test puanlarından anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,005). Deney grubundaki ebeveynlerin ?Ebeveyn Davranış Değerlendirme Formu? Puan Ortalamalarının son test puanlarının sıra ortalaması 30,4, kontrol grubundaki ebeveynlerin son test puan ortalaması 10,6'dır. Bu bulgulara göre deney grubundaki ebeveynlerin ?Ebeveyn Davranış Değerlendirme Formu? son test puanlarının ön test puanlarına göre anlamlı derecede yükseldiği görülmektedir (p<0,05). Bu yükselişin Grup Destekli Bilgisayar Temelli Eğitimin etkisinden kaynaklandığı düşünülmektedir.Deney ve kontrol grubundaki ebeveynlerin ön test-son test puan ortalamaları incelendiğinde; son testlerde deney grubunun puan ortalamalarının daha yüksek olduğu görülmektedir. Buna göre deney grubundaki ebeveynlere verilen bilgisayar temelli eğitimin ebeveynlerin AYDA toplam puan ortalamaları üzerinde olumlu yönde etkisinin olduğunu görülmektedir. Deney grubundaki ebeveynlerin ve çocukların Aile Yapı/Sistemini Değerlendirme Aracı (AYDA) İletişim, Birlik, Yönetim, Yetkinlik ve Duygusal Bağlam alt ölçek son test puanlarının ön test puanlarından anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,005). Deney ve kontrol grubu AYDA İletişim, Birlik, Yönetim, Yetkinlik ve Duygusal Bağlam Alt Ölçekleri son test puanları incelendiğinde; Ayda son test İletişim, Yetkinlik, Birlik, Yönetim, ve Duygusal Bağlam Alt boyutunda deney grubunda değerler anlamlı derecede yüksek görülmektedir (p<0,05).Deney ve kontrol grubundaki çocukların ön test-son test puan ortalamaları incelendiğinde; son testlerde deney grubunun puan ortalamalarının daha yüksek olduğu görülmektedir. Buna göre deney grubundaki ebeveynlere verilen bilgisayar temelli eğitimin çocukların AYDA toplam puan ortalamaları üzerinde olumlu yönde etkisinin olduğunu görülmektedir. Deney ve Kontrol Grubundaki Çocukların AYDA Çocuk Formu İletişim, Birlik, Yönetim, Yetkinlik, Duygusal Bağlam Alt Boyutlarında Son Test Puan Ortalamalarına İlişkin Farkın Önemlilik Testi Sonuçları incelendiğinde tüm alt boyutlarda deney grubu puanlarında kontrol grubuna göre yükselme olduğu görülmektedir (p<0,05).Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği Son Test Puan Ortalamalarına İlişkin Farkın Önemlilik Testi Sonuçları incelendiğinde; Hatalara Aşırı İlgi, Davranışlardan Şüphe, Aile Beklentileri, Ailesel Eleştiri ve Kişisel Standartlar alt ölçeklerinde deney grubu son test puanlarında pozitif yönde anlamlı düşme görülmektedir (p<0,05) (Düzen alt boyutu hariç). Kontrol grubundaki çocukların ise Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği puanlarında olumsuz yönde artış görülmektedir (p<0,005).Araştırma bulgularına göre Grup Eğitimi Destekli Bilgisayar Temelli Eğitimin aile bireylerinin aile ilişkilerini algılamalarına ve çocukların mükemmeliyetçilik düzeyine olumlu yönde etkide bulunduğu saptanmıştır.Anahtar kelimeler: Üstün Yetenekli Çocuk, Üstün Yetenek, Aile Eğitimi, Bilim ve Sanat Merkezi, Bilgisayar Temelli Eğitim, Grup Destekli Eğitim.

Abstract:
The aim of this study is to ınvestıgatıon of the effects of the computer based family education program applied to the families wıth gifted children who attend the science and art center on the perceptions of family members to family relations and perfectionism level of children.In this study, parents of gifted children who attend the Science and Art Center were administered a four-week face to face group meeting and an eight-week Computer Based Education assisted with Group Education through the website. The education program includes the following topics: Communication, Speaking with and Listening to Children, Establishing Empathy, Disciplines Methods Used by Parents, Developmental Charateristics of Gifted Children, Educational Practices for Gifted Children, Difficulties Experienced by Parents With Gifted Children, Family and Siblings Relationships, Perfectionist Charateristics of Gifted Children, Gifted Children and Stress, and Guiding Gifted Children on Professional Decisions.The study was conducted in Yasemin Karakaya Science and Art Center (Umit Science and Art Center) and Ankara Science and Art Center. In the study, while 20 children who attend Science and Art Center and their parents constitute of experimental group, 20 children who attend Science and Art Center and their parents constitute of control group.Within the scope of this study, in evaluating the effectivenes of the Computer Based Parent Education Program assisted with Group Education in order to examine parents? behaviors towards their gifted children and parents? behaviors, ?Parents? Behavior Assesment Form? developed by the researcher was used. In the study, with the aim of evaluating the perceptions of parents and children on family relations, ?Family Structure/System Assesment Tool (FSAT)? developed by Gulerce (1996) was used. In order to asses perfectionist behaviors of gifted children ?Multi-dimensional Perfectionism Scale (MPS)? developed by Mısırlı Tasdemir ve Ozbay (2003) was used. Moreover, in order to measure the lastingness of the program ?Parents? Behavior Assesment Form?, ?Family Structure/System Assesment Tool (FSAT)? ve ?Multi-dimensional Perfectionism Scale(MPS)?used as pre-test and post-test were administered to parents and children in the experimental group again as a follow-up study.At the end of the Computer Based Education assisted with Group Education provided to parents, when the mean scores of the ?Parent Behavior Assessment Form? of parents in the experimental group were analyzed, it was seen that the post test and follow up test scores were significantly higher than pre-test scores ( p<0,005). While there was no difference between pre-test scores of the experimental and control group, post test scores were different. It was assumed that this increase was due to the effectiveness of the Computer Based Parent Education Program.When the mean scores of the pre test and post test of parents in control and experimental group were analyzed, it was found that the mean scores of experimental group in post tests were higher. According the this, it was seen that computer based education provided to parents in experimental group had a positve effect on AYDA total mean scores. It was also determined that the post-test scores of parents and children in the experimental group on the Communication, Union, Management, Competence, and Emotional Context subscales of Family Structure/System Evaluation Tool (AYDA) were significantly higher than the pre-test scores ( p<0,005). When the post-test scores of the experimental group and control group were compared, it was determined that the values of the experimental group on the Communication, Union, Management, Competence, and Emotional Context subscales of Family Structure/System Evaluation Tool (AYDA) were significantly higher (p<0,05).When the mean scores of the pre test and post test of children in control and experimental group were analyzed, it was found that the mean scores of experimental group in post tests were higher. According the this, it was seen that computer based education provided to parents in experimental group had a positve effect on AYDA total mean scores of children. When the difference between pre-test and post-test scores of children on all subscales of AYDA were analyzed, it was determined that the post-test scores was significantly increased (p<0,05).When the results of Difference Test related to the mean of post-test scores of Multi-dimensional Perfectionism Scale (MPS) were analyzed, it was seen that the post-test scores of the experimental group was significantly decreased in positive direction on Extreme Attention to Faults, Behavior Doupt, Family Expectations, Family Criticism, and Personal Standards Subscales (Except Order Subscale) (p<0,05). It was seen that the scores of children in the control group on Multi-dimensional Perfectionism Scale (MPS) increased in negative direction (p<0.05).According to the results of the study, it was found that the Computer Based Education assisted with Group Education had effects on positive direction on the perceptions of family members to family relations and perfectionism level of children.Key Words: Gifted Child, Giftedness, Parent Education, Science and Art Center, Computer Based Education, Group Supported Education