Multiple sklerozve uyku bozukluğu yakınmaları olan hastaların prospektif değerlendirilmesi
Prospective evaluation of patients with multiple sclerosis and sleep disorders
Yazar: SONGÜL BAVLİ
Danışman: DOÇ. DR. YILMAZ İNANÇ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Prospektif çalışmalar = Prospective studies ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Yorgunluk, gündüz aşırı uykululuk ve uyku bozuklukları MS'te çok sık görülebilmekte
ve dizabiliteyi sekonder olarak arttırabilmektedir. Çalışmamızda bu semptomların
birbirleriyle ve uyku bozukluklarıyla olan ilişkisini hem öznel skalalarla hem de objektif
testlerle değerlendirmeyi amaçladık.
Polikliniklerimize yorgunluk, gündüz aşırı uykululuk ve kötü uyku şikayetleriyle
başvuran EDSS skoru 3'ün altında olan, atak döneminde olmayan, son 3 ayda atak
geçirmemiş ve steroid kullanmamış olan 30'u kadın, 11'i erkek olmak üzere 18 yaş üstü
41 RRMS hastasını dahil ettik. Hastaların Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ),
Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ), Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği (HAD), yaygın
vücut ağrısı için Vizüel Analog Skala (VAS), Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ)
skorlarını ve bir gece Polisomnografi (PSG) ve ertesi gün yaptığımız Çoklu Uyku
Latans Testi (ÇULT) verilerini kaydettik. İnterferon (IFN) kullananlar (n=25) ve
diğerleri (n=16) olmak üzere iki gruba ayırarak da değerlendirdik.
YŞÖ'ye göre %73,2 oranında yorgunluk saptadık. EUÖ'ye göre %34 oranında
gündüz aşırı uykululuk saptadık. PSG-ÇULT'a göre %60,9 oranında patolojik
uykululuk saptadık. PUKİ'ye göre tüm hastalarımızda %66,29 oranında, yorgunluğu
olan hastalarda %70 oranında kötü uyku kalitesi saptadık. PSG-ÇULT'a göre ise tüm
hastaların %90,24'ünde, yorgunluğu olan hastaların %86,6'sında uyku bozukluğu
saptadık.
Tedavide İnterferon beta kullanımı ile ÇULT' ta ortalama uyku latansı arasında
korelasyon bulduk (p=0,048).
Yorgunluk skorlarının arttıkça anksiyete (p=0,019) ve depresyon (p<0,001)
skorlarının arttığını saptadık. Anksiyete skorları arttıkça depresyon (p<0,001) ve kötü
uyku kalitesi (p=0,014) skorlarının arttığını saptadık. Depresyon skorları arttıkça ağrı
(p=0,004) ve kötü uyku kalitesi (p=0,014) skorlarının arttığını saptadık.
Çalışmamızda MS dizabilitesine katkıda bulunan uyku bozukluklarının ve
ilişkili oldukları durumların mutlaka sorgulanması ve etkin şekilde tedavi edilmesi
gerektiği sonucuna varıldı. Uyku problemleriyle başvuran özellikle yorgunluğun da
eşlik ettiği MS hastalarının mutlaka bir uyku uzmanına yönlendirilmesinin önemine
dikkat çekildi.

Abstract:
Fatigue, excessive daytime sleepiness and sleep disturbances are very common in MS
and may increase disability secondary. In our study, we aimed to evaluate the
relationship between these symptoms and sleep disorders with both subjective scales
and objective tests.
In our study, 41 RRMS patients over the age of 18, including 30 females and 11
males, who had EDSS score less than 3, who had no relaps during the last 3 months and
who had not used steroids in the last 3 months, admitted to our outpatient clinics with
complaints of fatigue, excessive daytime sleepiness and poor sleep have included. We
recorded the Epworth Sleepiness Scale (ESS), Fatigue Severity Scale (FSS), Hospital
Anxiety Depression Scale (HAD), Visual Analogue Scale (VAS) for generalized body
pain, Pittsburg Sleep Quality Index (PSQI) scores and one-night Polysomnography
(PSG) and the next day Multiple Sleep Latency Test (MSLT) data. Interferon (IFN)
users (n = 25) and others (n = 16) were divided into two groups.
We found fatigue in 73.2% of the patients. We found excessive daytime
sleepiness by 34%, according to ESS. According to PSG-MSLT, pathological sleepiness
was detected in 60.9% of the patients. According to PSQI, 66.29% of all patients and
70% of patients with fatigue had poor sleep quality. According to PSG-MSLT, 90.24%
of all patients and 86.6% of patients with fatigue had sleep disturbances.
We found a correlation between the use of interferon beta and the mean sleep
latency in MSLT (p = 0.048).
As the fatigue scores increased, anxiety (p = 0.019) and depression (p <0.001)
scores increased. Depression (p <0.001) and poor sleep quality (p = 0.014) scores
increased with increasing anxiety scores. As depression scores increased, pain (p =
0.004) and poor sleep quality (p = 0.014) scores increased.
In our study, we concluded that sleep disorders and related conditions that
contribute to MS disability should be questioned and treated effectively. It was pointed
out the importance of referring MS patients with sleep problems, especially with
fatigue, to a sleep specialist.