Anku Boeva'nın "Güllerim Solmasın" adlı eserinin cümle yapısı yönünden incelenmesi
Sentence structure of Anku Boeva's "Güllerim Solmasın"
Yazar: KÜBRA KANLI
Danışman: PROF. DR. NADEJDA ÖZAKDAĞ
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Cümle = Sentence ; Söz dizim = Syntax

Özet:
Bir millet için en önemli unsur sahip oldukları dilidir. Toplumlar konuştukları dilleriyle var olurlar ve birbirleriyle dil sayesinde iletişim kurarlar. Zaman içerisinde konuşulan dil, gelişir, değişir, dönüşür, diğer dilleri etkiler veya diğer dillerden etkilenir. Konuşulan dil, toplumların inançları, sosyokültürel yapıları, yaşam tarzları, âdetleri ve ideolojileri hakkında bilgi verirken aynı zamanda konuşulan dilin yapısını ve kurallarını da ortaya koyar.
Toplumların dilleri, onların kültürlerini yansıttığı gibi, her dilin kendine has yapısal özellikleri de vardır. Gagauz Türkçesi, bu bağlamda diğer Türk dillerinden farklı olarak kendine özgü bir cümle yapısına sahiptir. Genel olarak özne, nesne ve yüklem sıralaması izlenir, ancak cümle içindeki ögelerin yerleşiminde esneklik vardır. Gagauz Türkçesinin cümle yapısı, tarihî ve coğrafi etkileşimler sonucunda çeşitli farklılıklara uğramış olsa da temel Türkçe cümle yapısını büyük ölçüde korumuştur. Gagauz Türkçesinde, devrik cümlelerin sayıca fazla olduğu görülür. 
Bu çalışmada, Anku Boeva'nın Güllerim Solmasın adlı hikâye kitabında geçen tüm cümleler yapılarına göre incelenmiş ve her cümle Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Cümleler, yapılarına göre basit cümle, birleşik cümle ve kesik (eksiltili) cümle olmak üzere üç grupta incelenmiştir. Basit cümleler, yüklemin türüne göre, yüklemin yerine göre ve anlamlarına göre tasnif edilmiştir. Birleşik cümleler ise şartlı birleşik, iç içe birleşik, ani'li (ki/aniki) birleşik, sıralı cümle, bağlı cümle ve karışık birleşik cümle olmak üzere altı grupta sınıflandırılmıştır. Karışık birleşik cümleler dışında tüm cümleler ögelerine ayrılmıştır. Çalışmanın sonunda, eserde geçen bilinmeyen kelimelerin sözlüğü oluşturulmuştur. Bu çalışma ile Gagauz Türkçesi cümle yapısı alanında yapılacak çalışmalara katkı sağlamak amaçlanmıştır.

Abstract:
The most important element for a nation is its language. Societies exist through the language they speak and communicate with each other through language. Over time, the spoken language develops, changes, transforms, influences other languages or is influenced by other languages. While the spoken language provides information about the beliefs, sociocultural structures, lifestyles, customs and ideologies of societies, it also reveals the structure and rules of the spoken language.
As the languages of societies reflect their cultures, each language also has its own structural features. In this context, Gagauz Turkish has a unique sentence structure different from other Turkish languages. In general, the order of subject, object and predicate is followed, but there is flexibility in the placement of the elements in the sentence. Although the sentence structure of Gagauz Turkish has undergone various differences as a result of historical and geographical interactions, it has largely preserved the basic Turkish sentence structure. In Gagauz Turkish, it is seen that the number of transposed sentences is high. 
In this study, all sentences in Anku Boeva's story book Güllerim Solmasın were analyzed according to their structures and each sentence was transferred to Turkey Turkish. The sentences were analyzed in three groups according to their structures: simple sentences, compound sentences and fragmented sentences. Simple sentences are classified according to the type of predicate, the place of the predicate and their meaning. Compound sentences are classified into six groups: conditional compound, nested compound, compound with ani (ki/aniki), sequential sentence, dependent sentence and mixed compound sentence. Except for mixed compound sentences, all sentences are divided into their elements. At the end of the study, a dictionary of unknown words in the work was created. With this study, it is aimed to contribute to the studies in the field of sentence structure in Gagauz Turkish.