Unesco dünya mirası sürecinin turizm coğrafyası yaklaşımı ile değerlendirilmesi: İzmir tarihi liman kenti örneği
Evaluation of the unesco world heritage process with the approach of tourism geography: The example of the historical port city of izmir
Yazar: GÖZDE KAVTELEK
Danışman: PROF. DR. GÖZDE EMEKLİ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Beşeri ve İktisadi Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Kültürel mirasa ilişkin çalışmalar coğrafya, tarih, sanat tarihi, arkeoloji, antropoloji, kent planlama ve yönetimi, halk bilimi gibi çeşitli disiplinler tarafından ele alınmakta, çok sayıda disiplin kültürel miras konusuna farklı açılardan yaklaşmaktadır. Bugün uluslararası literatürde turizm, kalkınma, kültür ve kültürel miras arasındaki ilişkileri turizm coğrafyası yaklaşımı ile ele alan yayınlar coğrafya bilimini güçlendirmekte ve bu tez çalışmasının motivasyonunu artırmaktadır. Ancak, UNESCO Dünya Mirası ve turizm arasındaki ilişkiler hala tartışmaya açıktır. UNESCO Dünya Mirası Sürecinin Turizm Coğrafyası Yaklaşımı İle Değerlendirilmesi: İzmir Tarihi Liman Kenti Örneği adlı bu çalışmada, turizm coğrafyası yaklaşımı ile İzmir Tarihi Liman Kenti'nin coğrafi-tarihsel önemini anlamak, neden-sonuç ilişkileri bağlamında konuya yaklaşmak, alanın daimi listeye girmesinde turizmin araç olarak kullanılmasını öncelemek, alanın turizm aracılığı ile ekonomik, çevresel ve sosyo-kültürel açılardan değerlendirme yollarını kavramak, yerel kalkınma çabalarında turizmin destekleyici işlevine dikkatleri çekmek, küresel, bölgesel ve yerel ölçekte karşılaştırmalar yapmak, İzmir kenti ve İzmir Tarihi Liman Kenti alanının turizme ilişkin mevcut sorunlarını kavramak, turizmde güncel eğilimlere ilişkin farkındalıkları aktarmak, alandaki uzman görüşlerini değerlendirmek amaçlanmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda çalışmada; doküman inceleme, kapsamlı saha çalışmaları, katılımcılık esaslı gözlemler, yerinde irdeleme metotları izlenmiş ve İzmir Tarihi Liman Kenti'nin UNESCO Dünya Mirası sürecinde önemli roller üstlenen paydaşlar ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilerek nitel yönteme dayalı bir durum çalışması meydana getirilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgu ve sonuçlara göre; UNESCO Dünya Mirası Daimi Listesi'ne girebilecek potansiyele sahip olan İzmir Tarihi Liman Kenti'nde turizmin mevcut durumu istenilen düzeyde değildir. UNESCO Dünya Mirası süreci ve tescili İzmir Tarihi Liman Kenti'nin mevcut durumunu ve imajını değiştirmedeki en önemli araçtır. İzmir Tarihi Liman Kenti UNESCO Dünya Mirası aracılığı ile turizmde iyi bir uygulama örneği olabilecek güçtedir. Ayrıca, UNESCO Dünya Mirası alandaki turistler ve yerel halk için ayrıcalıklı bir araçtır. Ancak, hem turizmin planlanması ve yönetiminde hem de alan yönetiminin diğer bütün konularında sürdürülebilirlik temelli yaklaşımlar dikkate alınmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Kültürel Miras, UNESCO, İzmir Tarihi Liman Kenti, Turizm, Turizm Coğrafyası.

Abstract:
Studies related to cultural heritage are handled by various disciplines such as geography, history, art history, archaeology, anthropology, urban planning and management, folklore and many disciplines approach the subject of cultural heritage from different angles. Today, publications in the international literature that deal with the relations between tourism, development, culture and cultural heritage with the tourism geography approach strengthen the science of geography and increase the motivation of this thesis study. In this study, it is aimed with the approach of tourism geography to understand the geographical-historical importance of Izmir Historical Port City, approach the subject in the context of cause-and-effect relations, prioritize the use of tourism as a tool in entering the UNESCO World Heritage List, look for ways to evaluate the Historical Port City of Izmir through tourism, draw attention to the supporting function of tourism in local development efforts, make comparisons on a global, regional and local scale, to comprehend the current problems of Izmir and Izmir Historical Port City area related to tourism and to develop solution proposals, convey awareness about current trends in tourism, evaluate the opinions of expert stakeholders. For these purposes document review, comprehensive field studies, participation-based observations and on-site analysis methods were followed, and in-depth interviews were held with stakeholders who play an important role in the UNESCO World Heritage process of Izmir Historical Port City. A case study based on the qualitative method was created. According to the findings and results obtained in the study; The current situation of tourism in Izmir Historical Port City, which has the potential to enter the UNESCO World Heritage Permanent List, is not at the desired level. The UNESCO World Heritage process and registration is the most important tool in changing the current situation and image of the Historical Port City of Izmir. In addition, the UNESCO World Heritage is a privileged tool for tourists and locals. However, sustainability-based approaches should be taken into consideration both in the planning and management of tourism and in all other aspects of area management.
Keywords: Cultural Heritage, UNESCO, Historical Port City of Izmir, Tourism, Tourism Geography.