Bolu yöresinde doğal yetişen muşmula (Mespilus germanica L.) genotiplerinin pomolojik karakterizasyonu
Pomological characterization of natural grown medlar (Mespilus germanica L.) genotypes in bolu region
Yazar: FARUK TÜRKCAN
Danışman: PROF. DR. FERHAD MURADOĞLU
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Bolu merkez ilçede (Aşağısoku Mahallesi, Yukarısoku Köyü, Çele Köyü, Yumrukaya Köyü, Değirmenbeli Köyü, Kartalkaya Mevkii ve Karacasu Beldesi) bulunan doğal olarak yetişen muşmula (Mespilus germanica L.) genotiplerinin pomolojik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla 2020-2021 yıllarında yürütülmüştür. Yapılan çalışmanın ilk (2020) yılında 101 muşmula genotipinden alınan meyve örneklerinden yapılan pomolojik incelemeler sonuncunda 10 g'ın üzerinde olan ve tartılı derecelendirme sonuncunda en yüksek puan alan 20 genotip ümivar olarak seçilmiştir. Ümitvar genotiplerden ikinci (2021) yıl tekrar örnek alınarak gerekli meyve özellikleri incelenmiştir. 
Ümitvar genotiplerde ortalam meyve kabuk rengi değerlerinden L 41,13±4,14 (S005)- 59,07±2,70 (KK008), a 14,44±0,34 (KK007)-18,68±1,36 (S006), b 21,78±2,37 (KK005)- 32,57±0,65 (KK008), Chroma 22,09±0,46 (KK004)- 36,45±1,56 (KK001) ve hue 48,48±0,72 (YK012)-60,88±1,38 (S002) aralığında belirlenmiştir. Ümitvar genotiplerin ortalama meyve ağırlığı 10,66±0,36 g (KK006) -26,60±0,80 g (S005), meyve boyutlarından meyve eni 27,26±0,34 mm (KK006)-37,27±0,63 mm (S006), meyve boyu 24,75±0,29 mm (KK006)- 37,79±0,67 mm (S005), meyve hacimi 9,00±0,24  ml (KK009)-25,11±1,21  ml (S005), meyve et oranı 81,53±1,12 % (S006)- 90,62±2,19 % (YS002), meyve çiçek çukuru derinliği değeri en düşük 6,76±0,35 mm (KK001)- 13,80±1,44 mm (S001) ve meyve çukur eni 13,28±0,51 mm (KK001)- 20,52±0,75 mm (S006) aralığında belirlenmiştir. İncelenen genotiplerde tohum sayısı 4,78±0,15 adet (KK006)- 5,00±0,00 adet (YK011) ve tohum ağırlığı 1,48±0,08 g (KK006)- 4,80±0,18 g (S006), meyve eti sertliği 2,97±0,56 kg (YS001)-1,13±0,13 kg (YS003) olarak tespit edilmiştir Ümitvar genotiplerde kimyasal özelliklerden Suda çözünür kuru madde miktarı 10,00±0,77 (YK012)- 20,40±4,26 (KK005), asitlik oranı %1,08±0,05 (YS002) ile %2,34±0,21 (KK05) ve pH değeri ise 3,74±0,38 (KK006) ile 4,73±0,19 S003) aralığında tespit edilmiştir.
Muşmula gernotiplerinin incelenen karekterleri bakımından önemli bir varyasyon gösterdiği ve incelenen 20 genotip ilerideki ıslah çalışmaları için ümitvar olarak belirlenmiştir.

ANAHTAR KELİMELER: Bolu, Muşmula, Suda Çözünür Kuru Madde Miktarı, Meyve özellikleri.

Abstract:
This study was carried out in order to determine the pomological characteristics of naturally grown medlar (Mespilus germanica L.) genotypes found in the central district of Bolu (Aşağısoku Mahallesi, Yukarısoku Village, Çele Village, Yumrukaya village, Değirmenbeli Village, Kartalkaya locality and Karacasu town). In the first (2020) year of the study, 20 genotypes with a weight above 10 g and the highest score as a result of the weighted grading were selected as hopeful as a result of the pomological examinations made from the fruit samples taken from 101 medlar genotypes. The second (2021) year from the hopeful genotypes was sampled again and the necessary fruit characteristics were examined. The mean fruit skin color values in promising genotypes are L 41.13±4.14 (S005)- 59.07±2.70 (KK008), a 14.44±0.34 (KK007)-18.68±1.36 (S006), b 21.78±2.37 (KK005)- 32.57±0.65 (KK008), Chroma 22.09±0.46 (KK004)- 36.45±1.56 (KK001) and hue was determined in the range of 48.48±0.72 (YK012)-60.88±1.38 (S002). Mean fruit weight of promising genotypes 10.66±0.36 g (KK006)-26.60±0.80 g (S005), fruit width 27.26±0.34 mm (KK006)-37.27±0 .63 mm (S006), fruit length 24.75±0.29 mm (KK006)- 37.79±0.67 mm (S005), fruit volume 9.00±0.24 ml (KK009)-25.11 ±1.21 ml (S005), fruit pulp ratio 81,53±1,12 % (S006)-90,62±2,19 % (S006), lowest fruit and flower pit depth value 6.76±0.35 mm (KK001)- 13.80±1.44 mm (S001) and fruit pit width 13.28±0.51 mm (KK001)-20.52±0.75 mm (S006). In the genotypes examined, the number of seeds was 4.78±0.15 (KK006)- 5.00±0.00 (YK011) and the seed weight was 1.48±0.08 g (KK006)- 4.80±0.18 g (S006), fruit flesh firmness was determined as 2.97±0,56 kg (YS001)-1.13±0,13 kg (YS003) Chemical properties in promising genotypes Water-soluble dry matter amount was 10.00±0.77 (YK012)- 20.40±4.26 (KK005), acidity ratio 1.08%±0.05% (YS002) and 2.34±0.21% (KK05) and pH value 3.74±0.38 (KK006) to 4.73±0.19 S003). 
Medlar gernotypes showed a significant variation in terms of the investigated characteristics and the 20 genotypes examined were determined as promising for future breeding studies.

KEYWORDS: Bolu, Medlar, Water Soluble Dry Matter Amount, Fruit Character