Jürgen Habermas'ta sivil itaatsizliğin meşruluğu
Jürgen Habermas on the legitimacy of civil disobedience
Yazar: ELİF CAN ÇALICI
Danışman: PROF. DR. GÜLRİZ UYGUR ÇALMİDİS
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Habermas, Jürgen = Habermas, Jürgen ; Hukuk düzeni = Law order ; Kamu Hukuku = Public Law ; Meşruiyet = Legitimacy ; Sivil itaatsizlik = Civil disobedience ; İtaatsizlik = Disobedience

Özet:
Sivil itaatsizlik kavramı, hukuk düzeni içerisinde var olan ya da ortaya çıkabilecek haksızlıklara veya hukuk düzeninin yozlaşması tehlikesine karşı bir araç olarak tartışılmaktadır. Bu, genel anlamda adil bir hukuk düzeninin var olduğu, ancak bu düzenin ek denetim ve düzeltme mekanizmalarına gereksinimi olduğu varsayımına dayanır. Tanımı gereği yasaya aykırı bir eylem olan sivil itaatsizliğin meşruluğunun temellendirilmesi konusunda ise Jürgen Habermas, modern anayasal devletin ahlâki bir olumlamaya hem gereksinimi hem de gücü olduğu varsayımından hareket etmektedir. Buna göre demokratik hukuk devleti, yurttaşların rızasına dayalı bir meşruluk zemini üzerinde durmaktadır. Sivil itaatsizlik eylemleri ise demokratik hukuk devletinin meşruluğuna ilişkin bir sorgulamayı dile getirmektedirler. Bu eylemler yoluyla anayasal ilkeler, pozitif hukuka bağımlı olmaksızın dile getirilip olumlanabilirler. Haklı görülebilecek bir sivil itaatsizlik olanağı da hukuki düzenlemelerin demokratik hukuk devletlerinde dahi meşru olmayabileceği gerçekliğinden ortaya çıkar. Sivil itaatsizliği demokratik hukuk devletinin bir kurumu mertebesine yükselten bu bakış açısında devlet, meşruluğunu yalnızca hukuka uygunluktan almaz. Bunun yanında ahlâki bir temellendirme zemini de gereklidir. Sivil itaatsizlik olgusu da tam olarak bu ahlâki temellendirmenin sınanması işlevini yerine getirmekte, bu sebeple de Habermas'ın düşüncesinde "hukukilik ile meşruluk arasında askıda" bulunmaktadır.

Abstract:
The concept of civil disobedience has been discussed as an instrument against the injustices in legal order that already exist or can arise, or the danger of corruption in legal order. This is based on the supposition that there is a fair legal order in general terms which is in need of additional control and reform mechanisms. On the subject of the legitimacy of civil disobedience, which is illegal by definition, Jürgen Habermas sets out from the hypothesis that modern constitutional governments need, and have the power for, moral affirmation. According to this, a democratic constitutional state should be based on the approval of its citizens, and cannot continue its existence without it. Acts of civil disobedience reflect the questioning of the legitimacy of democratic constitutional state. Through these acts, constitutional principles can be expressed and affirmed without being depended on positive law. The fact that legal norms may not be legitimate even in democratic constitutional states is an aspect that justifies civil disobedience. According to this perception, which accepts civil disobedience as an institution of democratic constitutional state, the state cannot base its legitimacy only on legality, and it also requires a moral basis. The concept of civil disobedience exactly functions as a way of testing that moral basis, thus it is "in between legality and legitimacy" according to the notion of Habermas.