Tevhid inancı bakımından Kur'ân-ı Kerim ile Kitab-ı Mukaddes'in (Tevrat ve İncil) mukayesesi
Comparison between the Qur'an and the Holy Book (Torah and Gospel) in terms of the belief of tawhid
Yazar: HATİCE RAHİME BOZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ALİ RIZA GÜL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Teslis = Trinity ; Tevhid = Tevhid ; Tevrat = Old Testament ; İncil = Gospel ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu araştırmamızda üç semavi dinin kutsal kitapları olan Kitab-ı Mukaddes ile Kur'ân-ı Kerim'i Allah inancı bakımından karşılaştırmalı olarak inceledik. Çalışmamızda kronolojik sıralamayı gözettik. Araştırmamızda bu iki semavi kitabın Yahudilikteki, Hıristiyanlıktaki ve Müslümanlıktaki Allah inançlarını şekillendiren en temel bölümlerini ele aldık. İlahi kitapların Allah'ı nasıl tanıttığını, bu kitaplar etrafında oluşan semavi dinlerde bu bölümlerin nasıl yorumlandığını ve hangi Allah tasavvurlarının geliştirildiğini karşılaştırmalı olarak ortaya koymaya ve bunları değerlendirmeye çalıştık.
Çalışmamızın Birinci Bölümünde Kitab-ı Mukaddes'teki ve Kur'ân-ı Kerîm'deki Allah inancını mukayeseli olarak inceledik. İncelememizi yaparken kutsal kitapların ilgili metinlerini esas aldık ve hem klasik hem de modern dönemlerde ortaya konan eserlerden faydalandık. İkinci Bölümdeyse Kitab-ı Mukaddes ve Kur'ân-ı Kerîm'de uluhiyet izafe edilen Rûhu'l-kudüs ve peygamberlik inançlarını inceledik. Bunu yaparken de üç semavi dinin önemli alimlerinin görüşlerine müracaat ettik ve bazı çağdaş Müslüman ve Hıristiyan din adamları ile röportajlar yaptık. Böylece bir yandan bu inançların semavi kitaplardaki teorik temellerini tespit edip bunlara dair tefsirleri değerlendirirken, diğer yandan bu teorik bilgilerin pratiğe nasıl yansıdığını ortaya koymaya çalıştık.
Her iki bölümde elde ettiğimiz veriler ışığında Yahudilikteki Allah inancının zamanla antropoformizme, yani insan biçimciliğe kaydığını, karşılaşmış olduğu sosyal ve siyasi nedenlerden dolayı Yahudiliğin etnik ve milli bir dine dönüşerek günümüze geldiğini gördük. Hıristiyanlıkta ise Hz. İsa'yı peygamberlikten Tanrılığa yükselten bir süreç yaşandığını, bu süreci oluşturan aşamalarda Hıristiyanlığın senkretik bir yapıya büründüğünü, günümüze de bu şekliyle ulaştığını müşahede ettik. İslâm dinine geldiğimizde ise ilk tebliğe başlandığı andan günümüze kadar Allah'ın varlığı ve tekliği hakkında herhangi bir ihtilaf olmadığını ancak sıfatları hakkında yorum farklılıklarının bulunduğunu tespit ettik. Genel bir sonuç olarak uluhiyetle ilgili Eski Ahit metinlerinin Yahudilikte zaman zaman antropoformizme kayılsa da büyük ölçüde tevhitçi bir çizgide açıklandığını, Hıristiyanlıkta ise Kitab-ı Mukaddesin tamamında geçen ilgili metinlerin teslis inancını doğrulayacak şekilde yorumlandığını belirtmeliyiz. İslâm'a gelince bu son ilahi dinde tevhitçi bir çizgiden hiçbir biçimde ödün verilmediği, esasen ilgili ayetlerinin genel itibariyle buna müsaade etmeyecek metinsel özelliklere sahip olduğu dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Semâvi Kitaplar, Allah, Yahve, Tevhid, Teslis, İsa.

Abstract:
In this study, we examined the Bible and the Holy Qur'an, which are the holy books of the three monotheistic religions, comparatively in terms of Allah's faith. Our study has been conducted in chronological order. In our research, we discussed the most basic parts of these two heavenly books that shape the beliefs of Allah in Judaism, Christianity, and Islam. We tried to comparatively reveal and evaluate how the divine books introduce Allah, how these chapters are interpreted in the monotheistic religions formed around these books, and which Allah envisions being developed.
In the first part of our study, we comparatively examined the belief in Allah in the Bible and the Holy Qur'an. While conducting our study, we took the relevant texts of the holy scriptures as a basis and used the works produced in both the classical and modern periods. In the second chapter, we examined the beliefs of the Holy Spirit and prophecy, which attribute heavenliness in the Bible and the Holy Qur'an. We consulted the views of important scholars of the three monotheistic religions and interviewed some contemporary Muslim and Christian clergymen while conducting our study. Thus, while determining the theoretical foundations of these beliefs in holy books and evaluating their interpretations, we also tried to reveal how this theoretical knowledge is reflected in practice.
In the light of the data we have obtained, we have seen that the belief in Allah in Judaism has shifted to anthropomorphism, and that Judaism has become an ethnic and national religion due to the social and political reasons it has encountered. We observed that there was a process in Christianity that raised the Prophet Jesus from prophethood to godhood, that Christianity took on a syncretic structure in the stages that formed this process, and that it has reached the present day in this form. We have found that there has been no comment about the existence and uniqueness of Allah from the time the first written notice was started until today, but there are differences in interpretation about his attributes. As a general conclusion, we should note that the texts of the Old Testament related to divinity are explained in a largely monotheistic line in Judaism, although they sometimes shift to anthropomorphism, and in Christianity, the related texts in the whole of the Bible are interpreted in a way that confirms the belief in the Trinity. In Islam, it is noteworthy that in this last divine religion, a monotheist line is not compromised in any way, and that the relevant verses of the Qur'an essentially have textual features that will not allow this in general.

Keywords: Heavenly Books, Allah, Yahweh, Tawhid, Trinity, Jesus.