Sosyal bilgiler dersinde kapsayıcı eğitim: Fenomenolojik bir araştırma
Inclusive education in the cource of social studies: A phenomenological research
Yazar: ESRA FIRAT
Danışman: PROF. DR. NAZLI GÖKÇE
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Kapsayıcı eğitim = Inclusive education ; Kapsayıcılık = Inclusiveness ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Sosyal Bilgiler eğitimi ve kapsayıcı eğitim, içinde bulunduğumuz küresel dünyada herkes için eğitim anlayışıyla toplumun tüm kesimlerinden bireylerin eşit ve nitelikli eğitim almalarını sağlayarak toplumsal anlamda gelişimi amaçlamaktadır.
Bu araştırmanın amacı, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin algıları, deneyim ve uygulamaları ile 2018 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'na yaklaşımlarından yola çıkarak Sosyal Bilgiler eğitiminde kapsayıcı eğitimin durumunun nasıl olduğunu anlamaktır. Araştırmanın amaçları doğrultusunda nitel araştırma yaklaşımı ve fenomenoloji deseni benimsenmiştir. Araştırma 2018–2019 öğretim yılı güz döneminde iki devlet okulunda 5 Sosyal Bilgiler dersi öğretmeniyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri; yarı-yapılandırmış görüşmeler, öğrenci kişisel bilgi formu, gözlemler ve araştırmacı günlükleri aracılığıyla toplanmıştır. Veriler tümevarımsal analiz yoluyla analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin; kapsayıcı eğitime dair olumlu bir algıya sahip olduğu fakat bu yaklaşımı uygulanabilir bulmadıklarından öğretme süreçlerinde kullanmadıkları anlaşılmıştır. Öğretmenlerin kapsayıcı eğitimi daha çok özel gereksinimli ve mülteci öğrencilerle ilişkilendirdikleri, eğitim öğretim uygulamalarını kapsayıcı eğitim yaklaşımına göre farklılaştırmadıkları görülmüştür. Ayrıca kapsayıcı eğitime dair deneyim ve uygulamalarının daha çok özel gereksinimli, öğrencilerin değerlendirilmesine yönelik olduğu ve 2018 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programını kapsayıcı eğitim açısından değerlendiremedikleri sonuçlarına ulaşılmıştır. Öğretmenlerin eğitim öğretim uygulamalarını kapsayıcı eğitime göre farklılaştırmaları, yöntem-tekniklerini, öğretim materyallerini ve ölçme değerlendirme uygulamalarını öğrencilerinin ihtiyaçları doğrultusunda çeşitlendirmeleri önerilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Sosyal Bilgiler Dersi, Kapsayıcı eğitim, Dezavantajlı öğrenciler.

Abstract:
Social Studies education and inclusive education aim at social development by ensuring that individuals from the entire segments of society are offered with the opportunity to have equal and qualified education, with the understanding of education that can be accessed by everyone in the global world we live in. The aim of this research is to comprehend the state of inclusive education in Social Studies Education based on the perceptions, experiences and practices of the teachers of social studies and their approach to the 2018 Social Studies Curriculum. Qualitative research approach and phenomenology pattern have been adopted in accordance with the objectives of the research. The research has been conducted with 5 teachers of in two public schools within the fall semester of the 2018-2019 academic year. The research data has been collected through semi-structured interviews, Student Personal Data Sheet, observations, and researcher logs. The data has been analyzed through induction analysis.
As a result of the research, it has been revealed that the teachers of social studies had a positive perception of inclusive education but did not apply this approach in teaching processes as they did not find it viable. It has been observed that teachers associate inclusive education to a greater extent with the students with special needs and with the refugee status, and do not diversify educational teaching practices based on the inclusive education approach. In addition, it has been concluded that their experience and practices in inclusive education are mainly aimed at evaluating students with special needs. Lastly it was concluded that teachers could not evaluate the 2018 Social Studies Curriculum in terms of inclusive education. Based on the results of the research, it is recommended that teachers differentiate their educational practices in according to inclusive education, diversify their methods, teaching materials and assessment and evaluation practices in line with the needs of their students.

Keywords: Social studies cource, Inclusive education, Disadvantaged students.