Türkiye'deki devlet üniversitelerinin stratejik planlarında toplam kalite yönetimi anlayışı: TRB-1 Bölgesi örneği
Total quality management approach in the strategic plans of state universities in Turkey: Example of TRB-1
Yazar: NUR OMAK COŞKUN
Danışman: PROF. DR. SELMA KARATEPE
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; İşletme = Business Administration
Dizin: Stratejik planlama = Strategic planning ; Toplam kalite yönetimi = Total quality management ; Ölçekler = Scales ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Günümüzde özel kurumlarda artan rekabet koşullarının devlet kurumlarında da etkili olması, Türkiye'de devlet üniversitelerinin üstlendikleri sorumlulukların kapsamını genişletmekte ve Yeni Kamu Yönetimi (YKY) anlayışının temel unsurlarını benimsemelerini gerekli kılmaktadır. Stratejik plan ve Toplam Kalite Yönetimi anlayışına yönelik uygulamalar, YKY anlayışının Türkiye'de devlet üniversitelerine yansımaları olarak değerlendirilebilir. Türkiye'de devlet üniversitelerinin, stratejik planlarında Toplam Kalite Yönetimi anlayışı hakim kılınmak isteniyorsa; stratejik kararların alınması ve hayata geçirilmesinde Toplam Kalite Yönetimi anlayışının temel ilkelerinin uygulanması gerekmektedir. Türkiye'de devlet üniversitelerinde söz konusu çalışmaların başlatılması "5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu" ile gerçekleşmiş ve üniversitelerce hazırlanan stratejik planların her aşamasında önem teşkil eden kalite politikalarının, stratejik hedeflerle bağlantılı ve örgütün bütün birim ve bölümlerini kapsayacak şekilde uygulamaya geçirilmesi sağlanmıştır. 
Üniversitelerde Toplam Kalite Yönetimi ilkelerinin benimsenmesi, örgütsel performansı yansıtan temel belirleyici faktörler arasında sayılmaktadır. Araştırmada üniversitelerin performans hedeflerine ulaşmasındaki temel güç kaynağını oluşturan; liderlik, sürekli gelişme, müşteri odaklılık ve katılımlı yönetim ilkelerinden yararlanılmaktadır. Bu anlamda stratejik plan ve Toplam Kalite Yönetimi anlayışı birlikte ele alınmakta ve TRB-1 Bölgesi Üniversitelerinin stratejik planlarındaki Toplam Kalite Yönetimi anlayışı söz konusu ortak göstergeler ölçeğinde incelenmektedir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular göstermektedir ki TRB-1 Bölgesi Üniversitelerinin stratejik planlarının yalnızca farklılaşma stratejisi aşamasında Toplam Kalite Yönetimi anlayışına yönelik liderlik ilkesine rastlanmamış, bunun dışında araştırmaya konu olan stratejik planların incelenen aşamalarında temel belirleyici göstergelerden en az birine rastlanmıştır. Bu nedenle TRB-1 Bölgesi Üniversitelerinin stratejik planlarında Toplam Kalite Yönetimi anlayışı; liderlik, sürekli gelişme, müşteri odaklılık ve katılımlı yönetim ilkeleri bağlamında uygulanmıştır demek mümkündür.
Anahtar kelimeler: Strateji, Stratejik Plan, Toplam Kalite Yönetimi, TRB-1 Bölgesi, Üniversite

Abstract:
Today, the increasing competitive conditions in private institutions are also effective in public institutions, expanding the scope of the responsibilities undertaken by state universities in Turkey and necessitating them to adopt the basic elements of the New Public Management (NPM) approach. Strategic planning and practices for Total Quality Management can be considered as reflections of the NPM approach to state universities in Turkey. If a Total Quality Management approach is desired to be dominant in the strategic plans of state universities in Turkey; It is necessary to apply the basic principles of Total Quality Management approach in taking and implementing strategic decisions. The initiation of such studies in state universities in Turkey was realized with the Public Financial Management and Control Law No. 5018, and it was ensured that the quality policies, which are important at every stage of the strategic plans prepared by the universities, are implemented in a way that is related to strategic goals and covers all units and departments of the organization.
The adoption of Total Quality Management principles in universities is considered among the main determining factors reflecting organizational performance. In the research, the main power source for universities to reach their performance targets; leadership, continuous improvement, customer orientation and participatory management principles are used. In this sense, the strategic plan and the Total Quality Management approach are considered together and the Total Quality Management understanding of the TRB-1 Region Universities in the strategic plans is examined on the scale of these common indicators. The findings obtained as a result of the research show that the leadership principle for Total Quality Management approach was not encountered only in the differentiation strategy stage of the strategic plans of the TRB-1 Region Universities, apart from that, at least one of the main determining indicators was encountered in the examined stages of the strategic plans that are the subject of the research. For this reason, the understanding of Total Quality Management in the strategic plans of TRB-1 Region Universities; It is possible to say that it has been implemented in the context of leadership, continuous improvement, customer orientation and participatory management principles.
Key words: Strategy, Strategic Plan, Total Quality Management, TRB-1 Region, University