Hayvan adları içeren türkçe ve Arapça deyimler:Bir karşıtsal çözümleme çalışması
Turkish and Arabic idioms containing animal names:A contrastive analysis study
Yazar: SEMA BATUR
Danışman: PROF. DR. ERDİNÇ DOĞRU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı / Arap Dili Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Deyimler = Idioms ; Hayvan adları = Animal names ; Karşıtsal çözümleme = Oppesitional analysis

Özet:
Deyimler toplumların kültürel renklerinin bir yansıması olarak değerlendirilebilecek kısa,
özlü ve kalıplaşmış sözlerdir. İnsanoğlu farklı coğrafyalarda yaşayıp farklı diller
konuşmasına karşın karşılaşılan kimi durumları ifade etmek için ortak anlatım yollarına
başvurmuştur. İnsanın kendi türü dışında en çok etkileşimde olduğu varlıklar olan hayvanlar
da dile önemli bir malzeme olarak yansımış ve özellikle deyimlerde kullanılan önemli bir
motif haline gelmiştir. Çalışmada, Arap ve Türk kültüründe hayvan motiflerinin taşıdıkları
anlamlar incelenmiş, ardından Arapça hayvan adı içeren deyimler ile Türkçe eşdeğerleri
karşıtsal çözümleme yöntemiyle analiz edilmiştir. Bu analiz, incelenen Arapça deyimler
sözlüklerinde en çok geçen ilk beş hayvana ilişkin Arapça deyimler ve Türkçe eşdeğerleri
üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda 10 kuş, 13 at, 9 aslan, 19 kurt ve 12 deve motifi
içeren Arapça deyim ve Türkçe eşdeğeri karşıtsal olarak analiz edilmiştir. Deyimler
anlamsal ve biçimsel olarak incelenmiş, aralarındaki benzerlik ve farklılıklar ortaya
koyulmuş ve eşdeğerlik düzeyleri tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulardan, hayvan motifi
barındıran deyimler arasındaki benzerliklerin Arap ve Türk kültürü arasındaki etkileşim ile
hayvanların taşıdığı evrensel anlamlardan kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Öte yandan
incelenen Arapça ve Türkçe deyimler arasında çoğunlukla kısmi eşdeğerlik tespit edilmiştir.

Abstract:
Idioms are short, concise and stereotyped words that can be considered as a reflection of the
cultural codes of societies. Although humans live in different geographies and speak
different languages, they have resorted to common ways of expression to express certain
situations encountered. Animals, which are the beings that humans interact with the most
outside of their own species, have also been reflected in the language as an important
material and have become an important motif used especially in idioms. In the study, the
meanings carried by animal motifs in Arabic and Turkish culture were examined, and then
idioms containing Arabic animal names and their Turkish equivalents were analyzed using
the contrastive analysis method. This analysis was carried out on Arabic idioms and their
Turkish equivalents related to the first five animals most frequently mentioned in the
examined Arabic idiom dictionaries. In this direction, Arabic idioms and their Turkish
equivalents containing 10 bird, 13 horse, 9 lion, 19 wolf and 12 camel motifs were analyzed
contrastively. Idioms were examined semantically and formally, their similarities and
differences were revealed and their equivalence levels were determined. From the findings,
it is understood that the similarities between idioms containing animal motifs are due to the
interaction between Arabic and Turkish cultures and the universal meanings that animals
carry. On the other hand, partial equivalence was mostly determined between the Arabic and
Turkish idioms examined.