Yapılarda patlatma ile yıkım işlerinde iş güvenliği çalışmaları
Work safety studies in structure demolition operations by blasting
Yazar: ALİ CİHAN DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. MUHARREM KEMAL ÖZFIRAT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kazalar = Accidents ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Güvenlik önlemleri = Safety measures ; Patlatma = Blasting ; Risk analizi = Risk analysis ; Yıkım = Demolition ; Yıkım yöntemleri = Demolition methods ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Gelişen teknoloji ile birlikte şehirlerde ve ilçelerde ömrünü tamamlamış, şehir imar planını bozan yapıların kontrollü yıkılarak yeni imar planlarına yönelik yapıların inşa edilmesi gerekli hale gelmiştir. Özellikle büyükşehirlerde göç alımının yoğunluğundan kaynaklı uzun yıllardır başta konut yapıları olmak üzere birçok yapı inşa edilmiştir. Bu yapılarda eski teknolojinin kullanılmasıyla ve yılların geçmesiyle hem kullanılan betonun dayanımı önemli ölçüde düşük çıkmaktadır hem de parçalanıp kopan beton parçalarının koruduğu donatıların açığa çıkarak paslanıp, eski işlevini yitirmesi bu konuyu önemli hale getirmektedir. 15.12.2012 tarihli, 28498 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6306 sayılı "Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun" hükmü gereğince bu tür yerleşim alanlarındaki yapıların kontrollü olarak yıkılması ve kentsel dönüşüme sokulması zorunlu hale gelmiştir.
Tez çalışmasında patlatma ile yıkım çalışmalarında olası tehlike kaynakları belirlenmiş, Hata Türü Etki Analizi (Failure Mode Effect Analysis) yapılmış ve yüksek risk gruplarının kabul edilebilir risk seviyesine düşürülmesi için alınması gerekli önlemler verilmiştir. Bu çalışmalar yapılırken literatürde ve sanayide yapılmış yıkım çalışmalarının bazıları örnek olarak kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre kritik iki hata türü ön plana çıkmıştır. Bunlardan birincisi H2 olarak kodlanan uygun bir patlatma tasarım modelinin oluşturulmaması; diğeri ise H19 kodlu Kişisel Koruyucu Donanımların (KKD) kullanılmamasıdır. Çalışmada sonuç olarak tüm hatalar, önlemler ile kabul edilebilir risk seviyesine düşürülmüştür; ancak H2 ve H19 hataları önlemlerin alınmasına rağmen HTEA'ndeki kritik 100 değerinin üzerinde kaldığı için sıklıkla kontrol altında tutulması gereken hatalar olarak belirlenmiştir.

Abstract:
With the developing technology, it has become necessary to construct structures for new reconstruction plans by demolishing the structures that has been completed in useful life and spoil the urban reconstruction plan in cities and districts. Especially in metropolitan cities, many buildings have been built, mainly residential buildings, for a long time due to the intensity of migration. With the use of old technology in these buildings and the years passed, both the strength of the concrete used is significantly lower and the reinforcement of the pieces of concrete that break up and breaks out, rusting and losing its old function makes this matter important. In the 28498 numbered Official Gazette dated 15.12.2012, in accordance with 6306 numbered "Law on the Transformation of Disaster Risk Areas" it has become compulsory to demolish the buildings in such settlements in a controlled manner and to transform them into urban transformation.
In the thesis, possible sources of danger were determined in blasting and demolition studies, Failure Mode Effect Analysis was performed and necessary measures were taken to reduce high risk groups to acceptable risk level. Some of the demolition studies in the literature and industry have been used as examples. According to the results of the analysis, two critical types of hazards have come to the fore. The first one is the lack of a suitable blast design model coded H2; the other one is the use of Personal Protective Equipment (PPE) coded H19. As a result, all hazards in the study were reduced to acceptable risk levels by measures; however, H2 and H19 hazards are identified as hazards that should be kept under control as they remain above the critical 100 value in HTEA despite the precautions taken.