Lisede görev yapan yöneticilerin karşılaştıkları etik ikilemlerin sebeplerinin incelenmesi
Investigation of the reasons of ethical dilemmas encountered by high school administrators
Yazar: HİLAL AKTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FAZİLET TAŞDEMİR
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etik = Ethics ; Etik liderlik = Ethical leadership ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Meslek ahlakı = Professional ethics ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yöneticiler = Managers ; Yönetsel ahlak = Managerial ethic

Özet:
Bu araştırmanın amacı lisede görev yapan yöneticilerin karşılaştıkları etik ikilemlerin sebeplerinin incelenmesidir. Araştırma, karma araştırma deseninde yürütülmüştür. Araştırmanın nicel örneklemini 2020-2021 eğitim ve öğretim yılında Rize'de görev yapan 114 okul yöneticisi, nitel örneklemini ise Rize'nin merkez ilçesinde görev yapan 12 müdür ve 31 müdür yardımcısı oluşturmuştur. Araştırma verileri, yapılandırılmış görüşme formu ve "Okullarda Etik İkilem Ölçeği" ile toplanmıştır. Verilerin nitel kısmı içerik analizi, nicel bölümü ise SPSS ile analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel bulgularında lisede görev yapan okul yöneticilerinin etik ikilem yaşama durumlarının cinsiyet, görev, branş ve okul türüne göre manidar bir farklılık göstermediği görülmüştür. Mesleki kıdemin ise okul yöneticilerinin etik ikilem yaşamalarında anlamlı bir farklılık oluşturduğu belirlenmiştir. Araştırmanın nitel verileri sonucunda ise müdürlerin etik ikilemi üç, müdür yardımcılarının ise altı kategoride tanımladıkları görülmüştür. Müdürlerin yaşadıkları etik ikilem durumlarının 14, müdür yardımcıların ise 17 farklı kategoride olduğu tespit edilmiştir. Bu yaşanan etik ikilemlerin müdürlerde 16, müdür yardımcılarında ise 19 nedenden kaynaklandığı saptanmıştır. 
Anahtar kelimeler: Etik, Mesleki Etik, Yönetsel Etik, Etik ikilem, Etik Karar

Abstract:
The present research aims to question the reasons for the ethical dilemmas experienced by high school administrators. The study was based on a mixed-method design. 114 school administrators participated in the research. They were first asked to fill out the "Ethical Dilemmas Scale at Schools". Later, 43 participants (12 principals and 31 vice-principals) agreed to take part in the structured interviews. SPSS and content analysis were employed for the analysis of quantitative and qualitative data respectively.
The quantitative findings showed no significant difference among the administrators of high schools depending on their gender, position, professional field, and school type. Yet, the school administrators of 11 to 15 years of experience made a significant difference in having ethical dilemmas compared to the others. The qualitative data demonstrated that school principals defined ethical dilemmas under three categories while vice-principals defined them under six categories. The qualitative data also indicated that the ethical dilemmas experienced by school principals occurred in 14 different categories, and 17 categories for vice-principals. These ethical dilemmas stemmed from 16 reasons for principals, and 19 reasons for vice-principals. 
Key Words: Ethics, Professional Ethics, Managerial Ethics, Ethical Dilemma, Ethical Decisio