Soma-Deniş linyit sahasının jeolojisi ve rezerv durumu
Geology and coal potential of the Soma-Deniş (Manisa-Turkey) lignite field
Yazar: FIRAT TEKİN
Danışman: PROF. DR. FUZULİ YAĞMURLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Jeolojik yapı = Geological structure ; Linyit havzası = Lignite basin ; Rezerv hesaplama modeli = Reserve calculation model ; Soma linyitleri = Soma lignites

Özet:
Manisa-Soma-Deniş yöresinde yayılım gösteren kömür içerikli tortulların jeolojik ve stratigrafik konumlarının ortaya çıkarılması için, bölgede yaklaşık 40 km2 genişlikte bir alanda 1/ 25 000 ölçekli jeoloji haritası yapılmıştır. Elde edilen jeolojik veriler, Deniş civarındaki kömür içeren Miyosen havzasının KKD doğrultusunda, 4 ? 5 km genişliğinde ve 15 km uzunluğunda bir kuşak şeklinde yayılım sunduğunu göstermektedir. Çökellerin KB sınırı bazı kesimlerde bir kaç 100 m genişlikte bir zondadır. Alanın genelindeki etkin deformasyon Miyosen çökellerinin içinde çökeldikleri eski havzanın analizini oldukça güçleştirmektedir.Yapılan çalışmalar, karmaşık tektoniğe karşın, çökellerin KB sınırının, havza geometrisini ve sedimanter gelişimi kontrol eden bir kenar fayına karşılık geldiğini göstermektedir. Bu havza kenar fayının batısında temel tamamen metagrovaklardan ibaretken havza tabanı ve doğusu tamamen rekristalize kireçtaşlarından oluşur. Havza içindeki Kocasivri T, havza kenarına paralel olarak KKD doğrultusunda uzanan, Miyosen kömürlü çökelleri tarafından sistematik şekilde aşılan bir temel yükseltisine karşılık gelmektedir.Bu yöredeki kömür yataklarının yayılımı ve yer altı yapısının ayrıntılı biçimde ortaya konulabilmesi için, Deniş , Kozlueren ve Eynez civarında MTA ve ELİ Müessese Müdürlüğü tarafından birçok sondaj yapılmıştır. Elde edilen sondaj verilerinin bilgisayar ortamında Rock Work programında değerlendirilmesi sonucunda, toplam 172.286.595 tonluk işletilebilir kömür rezervi hesaplanmıştır.Kömürlerin nem oranı düşük sayılabilecek değerler arasında olup, % 18 ile % 20 arasında değişmektedir. Düşük nem içeriği yanı sıra, kömür içinde yer alan ve işletme sırasında ayrılamayacak özellikteki kil ara düzeyleri, kömürlerin kalori değerinin azalmasına ve buna karşın kül oranının artmasına neden olmaktadır. Yapılan kimyasal analizler, Deniş Bölgesinden çıkan kömürlerinin 2600 ile 3100 kcal/kg arasında değişen ısı değerine ve % 22-24 arasında değişen kül değerlerine, %0.8 ile 1.0 kükürt oranına sahip olduklarını göstermektedir.

Abstract:
A regional geological map was drawn covering an area of around 40 km2 at 1/ 25000 scale to be able to decide stratagraphical orientations which are consist of lignite-coal sediments spreading through Manisa-Soma-Deniş region. According to stratagraphical data obtained, Miosen sedimentary groups around Deniş region stretch along NNE direction with a belt of 4?5 km width and 15 km length. In some locations, NW boundary of the sediments are torn into pieces within a zone of few hundred metres in thickness. Effective Deformation inside the area makes difficult to study the old basin where Miosen sedimentary groups were settled.Despite its complex structural pattern, our field observations yield that the linear NW limit of the outcrops corresponds to a basin margin fault that controls the sedimentary evolution and the geometry of the basin. The western area of this margin is covered by metasediments while the base of the basin and the more eastern sectors are formed from recrystallized limestones. The boundary between the basement marbles and Miocene basin fill in the east is quite sinous probably due to onlap relation. A basement uplift, the Kocasivri T, elongates NNE parallel to the basin margin and is onlapped by the coal bearing Miocene succession.Large numbers of exploration were drilled by MTA (Mineral Research & Exploration General Directorate) and ELI (Agean Lignite Enterprises Directorate) around Deniş, Kozlueren, Eynez villages to be able to reveal the extent of lignite deposits and underground structures at this region. 172.286.595 tons of Lignite deposits, ready for mining, were estimated by feeding the regional drill data into Rock Were package program.Humidity levels of lignite-coal samples change between 18-20% which are considerably low. Besides low values of humidity levels, inseparable features of clay and its? sub-levels contained by lignite reduces calorific value of lignite while increasing ash contents during mining and processing activities. According to chemical analysis, lignite-coal mined from Deniş region contains 2600 - 3100 kcal/kg of calorific values, 22-24% of ash and 0.8-1.0% sulphur.