Adölesanlarda beslenme okuryazarlık düzeyi ile beden kitle indeksi arasındaki ilişki
The relationship between nutrition literacy level and body mass index in adolescents
Yazar: BÜŞRA NUR KARACAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE SONAY TÜRKMEN
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme okuryazarlığı = Nutrition literacy ; Ergenler = Adolescents ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Bu çalışma, adölesanların beslenme okuryazarlık düzeyi ile beden kitle indeksi arasındaki 
ilişkiyi belirlemek amacı ile yapılmıştır. Çalışmanın evrenini 2021- 2022 eğitim-öğretim yılında 
Karaman il merkezinde bulunan 9-11. sınıflar arasında öğrenim gören tüm öğrenciler (N=6738) 
oluşturmuştur. Örneklem büyüklüğü Dünya Sağlık Örgütü tarafından yayınlanan sağlık çalışmalarında 
örneklem hesaplaması rehberine göre; %95 güven aralığında 0,02 alpha hata payı ve %95 güç ile 456 
olarak belirlenmiştir. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu ve Adölesan Beslenme 
Okuryazarlığı Ölçeği kullanılmıştır. Veriler Kolmogrow Simirrnov ki kare, bağımsız gruplarda t testi, Anova ve Tukey ileri analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. 
Adölesanlar (14-16 yaş) okudukları okul türüne göre tabakalandırılmıştır. Adölesanların
çoğunluğunun günlük ortalama uyku süresinin 6-9 saat (%70,4), ders çalışma sürelerinin 1-3 saat 
(%58,6), televizyona (%77) ve bilgisayar oyunlarına (%68,2) bir saatten az vakit ayırdıkları, herhangi bir sporla ilgilenmedikleri (%77,2) ve kronik bir hastalıklarının olmadığı (%92,5) belirlenmiştir. 
Adölesanların İşlevsel Beslenme Okuryazarlığı puan ortalamasının 24,04 ± 5,24, Etkileşimli 
Beslenme Okuryazarlığı puan ortalamasının 17,05 ± 5,15, Kritik Beslenme Okuryazarlığı puan 
ortalamasının 27,19 ± 3,87 ve toplam beslenme okuryazarlığı puan ortalamasının 68,29 ± 8,43 olduğu 
saptanmıştır. Beslenme okuryazarlık düzeyinin bazı özelliklere (günlük ders çalışma süresi, haftalık 
hazır gıda tüketme sıklığı gibi) göre anlamlı farklılık gösterdiği (p<0,05), ancak beden kitle indeksine göre değişmediği sonucuna varılmıştır (p>0,05).

Abstract:
This study was conducted to determine the effect of adolescents' nutritional literacy level on 
body mass index. The population of the study is 9-11th grade students in Karaman in the 2021-2022 
academic year (N=6738). Sample size According to the sample calculation guide in health studies 
published by the World Health Organization; It was determined as 456 with an alpha margin of error 
of 0.02 and a power of 95% at the 95% confidence interval. Personal Information Form and 
Adolescent Nutrition Literacy Scale were used as data collection tools. Data were evaluated using 
Kolmogrow Simirrnov, chi-square, independent groups t-test, Anova and Tukey. 
Adolescents (14-16 years) were stratified by the type of school they attended. The majority of 
adolescents have an average daily sleep time of 6-9 hours (70.4%), study times 1-3 hours (58.6%), 
watching television (77%) and computer games (68.2%) less than an hour. It was determined that they 
spare time, do not engage in any sports (77.2%) and do not have a chronic disease (92.5%). 
Adolescents' Functional Nutrition Literacy point average is 24.04 ± 5.24, Interactive Nutrition 
Literacy average 17.05 ± 5.15, Critical Nutrition Literacy point average is 27.19 ± 3.87 and total 
nutritional literacy average is 68.29 ± 8 It was found to be .43. It was concluded that the nutritional literacy level differed significantly according to some characteristics (such as daily study time, weekly ready-to-eat food consumption frequency) (p<0.05), but did not change according to body mass index 
(p>0.05).