Öğretmen adaylarının çevreye yönelik bilinçlerinin sosyo - kültürel ve ekonomik faktörler açısından incelenmesi
Search of teacher candidates? towards enviromental consciousness due socio-culturel and economic variabl
Yazar: LÜTFİ YALÇIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NİHAL DOĞAN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Sosyoekonomik etki = Socio-economic impact ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors ; Sosyokültürel etki = Socio-cultural impact ; Çevre = Environment ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevre kirliliği = Environmental pollution ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education

Özet:
Çalışmada, ilköğretim öğretmen adaylarının çevreye yönelik bilinçleri ile mezun oldukları ortaöğretim türü, anne ve baba eğitim durumu, anne ve baba meslek durumları ve ikamet edilen yerleşim yerleri ilişkileri incelenmiştir.Araştırmanın örneklemini 2006-2007 öğretim yılında eğitim gören 110 erkek ve 146 kızdan oluşan toplam 256 ilköğretim bölümü öğretmen adayları oluşturmaktadır.Çalışmada; Ak, Keser ve Öznur tarafından 2007 yılında Türkçeye uyarlanması yapılmış olan Çevre Bilinci Ölçeği (ÇBÖ) , 7'li likert tipi ölçek kullanılmıştır. 53 maddeden oluşan Çevre Bilinci Ölçeği; Doğanın Tadı (9 madde), Çevresel Eylemler (9 madde), Çevresel Tehdit (10 madde), İnsanların Doğadan Faydalanması (10 madde), Bilim ve Teknolojiye Güven (8 madde) ve Nüfus Artışı Politikalarına Destek (7 madde) olmak üzere 6 alt başlıktan oluşmaktadır. Ölçeğin cevap seçenekleri; 1'den (Kesinlikle katılmıyorum) 7'ye (Kesinlikle katılıyorum) kadar derecelendirilmiş olup, olumsuz olan ifadeler ters çevrilerek kodlanmıştır.Verilerin istatistiksel analizlerinde her bir bağımsız değişkenin bağımlı değişkene etkisini belirlemek için varyans analizinden (ANOVA) yararlanılmıştır. Ayrıca çevre bilincine etki eden etmenleri ölçmek için frekans tablolarından yararlanılmıştır.Elde edilen bulgulara göre Çevre Bilinci Ölçeği (ÇBÖ) ile Kişisel Bilgi Anketi analiz sonuçları dikkate alındığında, öğretmen adaylarının mezun oldukları ortaöğretim türünde başarı düzeyi yüksek okullardan ( üniversiteye yerleştirme düzeyi yüksek okullar; Fen lisesi, kolej, özel okullar) mezun olanların çevre bilincinin daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Öğrencinin anne ve babalarının sahip olduğu meslek türleri ile çevreye yönelik bilinçleri arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin anne ve babalarının eğitim durumlarının yükselmesi ile öğrencinin sahip olduğu çevre bilinci arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu görülmüştür. Öğretmen adaylarının ikamet ettikleri yerleşim yerlerinin, çevreye yönelik bilinçleri üzerinde anlamlı bir etkisi vardır. İkamet yerleri daha büyük il olan öğrencilerin, çevre sorunlarıyla daha fazla yüz yüze gelmiş olmalarının çevreye karşı olan bilinçlerine olumlu etki yaptığı düşünülmektedir.Bu çalışmanın sonuçları incelendiğinde öğretmen adaylarının sahip oldukları çevre bilincinin, üniversitede okurken aldıkları çevre derslerinden etkilenmediği tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmen adaylarının çevreye yönelik yayın, makale ve TV programlarını çok fazla takip etmediği, hatta medyada çevre ile ilgili haberlerin farkında olmadığı da görülmüştür. Bu bağlamda tüm eğitim kurumlarında çevre bilincine yönelik öğrencilerin aktif katılımının sağlanacağı çalışmaların artırılması, ayrıca gönüllü çevre kuruluşlarının da yaptığı çalışmaları daha fazla tanıtmasının toplumumuzun, çevre konusunda bilgi ve bilinçlendirilmesi konusunda yardımcı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In this study relations between the education department effects on environment consciousness and the type of department which students graduated, educationel level, jobs and living places of students? parents is studied.Samples of study are from 110 male (%42.9) and 146 female (%57.1), totally 256 students of Abant Izzet Baysal University in 2006-2007 academic year.In this study adaptation workings are done to environmental conscious scale formed by Ak, Keser and Öznur (2006) which is applied to preservice teachers. After completed adaptation studies for Environmental Conscious Scale, Likert Type Scale with 7 options was prepared. Having finished the adaptation workings, environmantal conscious scale which is composed of fifty three ( 53) item and six (6) sub main factor. These are; Taste of Nature ( 9 items), Environmental Actions (9 items), Environmental Threats (10 items), Benefit From Nature by Humans (10 items), Trust on Science and Technology (8 items) and Supporting the Policies About population Growth (7 items). The options for answering the scales are ranked from1 (absolutely not agree) to 7 (absolutely agree) and the negative definitions were coded by reversing.To determine the effect of each independent variable on the dependent variable in the statistical analysis of the data, the variance analysis (ANOVA) was used. For the effected factors on environmental conscious frequency tables is used.Due to findings Environment Conscious Scale (ECS) total analysis considered; Primary School Department students have higher environmental conscious which graduated at higher level high schools(Science High Schools,Colleges and Public High Schools). Significant differences obtained between jobs of parents of students and environmental conscious. Educational levels of parents and students? environmental conscious are directly proportional. Living in populous places has positive effect students? environmental conscious.In study students` environment consciousness is not effected from environmental lessons. Due to this study Primary School Department students are not interested in environmental publication and TV programmes. In all educational departments attendance of students needs to be encouraged in environmental activities.