İnsani yardım tedarik zinciri performansının değerlendirilmesine yönelik bir yöntem önerisi: Dengeli puan kartı-DEMATEL yaklaşımı
A Proposal for Evaluating Humanitarian Supply Supply Chain Performance: Balanced Scorecard-DEMATEL Approach
Yazar: NERMIN ABUASAD
Danışman: PROF. DR. BİRDOĞAN BAKİ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Afetler = Disasters ; Bulanık DEMATEL = Fuzzy DEMATEL ; Dengeli ölçüm kartı = Balanced scorecard ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Tedarik zinciri = Supply chain ; Yardımlar = Aids ; İnsani yardımlar = Humanitarian aid

Özet:
Son yıllarda artan doğal ve insan kaynaklı afetlerin sayısı özellikle savaşların artması, insani
yardım sektörünün rolünü ve afet durumunda tedarik zinciri ve lojistiğin önemini arttırmaktadır.
Etkili bir insani yardım tedarik zinciri ve afet müdahalesinin şeffaflığını ve hesap verebilirliğini
arttırmak için insani yardım tedarik zinciri performansının ölçülmesi gerekmektedir. Buradan
hareketle, insani yardım tedarik zincirinin performans ölçümü önemli bir konu haline gelmektedir.
İlgili literatür incelendiğinde insani yardım tedarik zincirinin performans ölçümü konusunda
yapılmış az sayıda çalışma olduğu belirlenmiş ve savaş afeti ile ilgili yapılmış bir çalışmaya
rastlanmamıştır. Bu çalışmanın amacı ise, savaş afeti durumunda insani yardım tedarik zinciri için
bir performans ölçüm çerçevesinin geliştirilmesi olarak belirlenmiştir.
Bu amaçla, ilk olarak literatür araştırması yapılmış ve insani yardım tedarik zincirinin
performansını etkileyen göstergeler belirlenmiştir. Daha sonra, belirlenmiş göstergeler Dengeli Puan
Kartı yönteminin dört boyutuna göre sınıflandırılmıştır. Ardından DEMATEL yöntemi kullanılarak
Dengeli Puan Kartı modelinin boyutları ve performans göstergelerinin ağırlık değerleri tespit
edilmiştir.
Elde edilen bulgulara göre DEMATEL yöntemi ile hesaplanan ağırlıkları sonucunda, insani
yardım tedarik zincirinin performans boyutlarının sırasıyla müşteri, öğrenme ve yenilik, finansal ve
iç iş süreci boyutlarının olduğu belirlenmiştir. Performans göstergesi olarak ise en yüksek etkiye
sahip göstergelerin hizmet kalitesi, faydalanan kişi sayısı ve insani yardım kuruluşunun imajı ve en
düşük etkiye sahip olan göstergelerin ise karışım esnekliği, lojistik öğrenme düzeyi ve yardım
tedariklerinin mali değeri olduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
In recent years, the increasing of natural and man-made disasters particularly the increase of
wars has increased the attention towards the humanitarian organizations and the role of supply chain
and logistics for the humanitarian sector. For an effective humanitarian supply chain, humanitarian
supply chain performance needs to be measured in order to increase the transparency and
accountability of disaster response. Accordingly, this growing attention featured the importance of
measuring humanitarian supply chain performance. Hence, regarding to the related literature
examined, it has been determined that there are few studies on the performance measurement of the
humanitarian supply chain and no study on war disaster has been found. The aim of this study is to
develop a performance measurement framework for the humanitarian supply chain in case of war
disaster.
The related literature review indicated that a few research number studied the performance
measurement of the humanitarian supply chain specifically has found that there is no research studied
the humanitarian supply chain performance measurement in the context of war. For this purpose,
firstly, performance indicators for the humanitarian supply chain determined based on the literature
review work. Afterward, the identified performance indicators were classified according to the
Balanced Scorecard four dimensions. Then using the DEMATEL method prioritize the weights of
the BSC dimensions and performance indicators.
Findings reveal that in the context of war, the customer dimension is the most significant
dimension to be take in consideration respectively followed by learning and innovation, financial
and internal business dimensions. Service quality, number of beneficiaries and humanitarian
organization reputation are the most significant indicators for humanitarian supply chain
performance measurement.