Mehmed Tevfik, Kâfile-i  Şu'arâ'nın bağlamlı dizini ve işlevsel sözlüğü
Mehmed Tevfik, contextual i̇ndex and functional dictionary of Kâfile-i Şu'arâ
Yazar: AYŞE YERLİKAYA
Danışman: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyografi = Biography ; Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Mehmed Tevfik Efendi = Mehmed Tevfik Efendi ; Söz varlığı = Vocabulary ; Sözlükbilim = Lexicology ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türkçe sözlükler = Turkish dictionaries ; Şuara tezkireleri = Poet tezkires

Özet:
Bu çalışmada 19. yüzyılda Mehmed Tevfîk tarafından yazılan Kâfile-i Şu'arâ adlı şairler 
tezkiresi ele alınmaktadır. Şair tezkireleri, biyografik eserler olup hem tarih hem de edebiyat tarihi açısından önem arz etmektedir. TEBDİZ (Türk Edebiyatı Bağlam Dizini ve İşlevsel Sözlük) projesi bu kaynaklara ve edebî eserlerimize kolay erişim sağlamak, edebiyatımızın kelime çalışmalarına hız kazandırmak, kelime ve kelime gruplarını sözlüğe dönüştürmek, atasözleri, deyimler, ayetler, hadisler ve diğer kalıp yargılara ulaşmak, kelimelerin köklerini bulmak, ek şeklinde etimolojik inceleme yapabilmek ve eserleri nazım şekline, nazım veya nesir olmasına göre tasnif edebilmek amacıyla oluşturulmuştur. Çalışmamızda; Prof. Dr. Fatma Sabiha Kutlar Oğuz, Prof. Dr. Müjgan Çakır ve Prof. Dr. Hanife Koncu tarafından çalışılan ve Kültür Bakanlığının sitesinde e-kitap olarak yayımlanan Kâfile-i Şu'arâ kaynak olarak kullanılmıştır. Eser, transkripsiyonlu metni oluşturulduktan sonra TEBDİZ sistemine aktarılarak eserde yer alan kelime ve kelime grupları sözlük anlamlarından ve metnin bağlamından hareketle anlamladırılmıştır. Sözlük çalışması tamamlandıktan sonra tezkire; biyografik bilginin akışında kullanılan kelime grupları ve eserde geçen ayetler, hadisler, deyimler, atasözleri, isim tamlamaları, sıfat tamlamaları, edatlar, bağlaçlar başlıkları altında incelenmiştir.

Abstract:
In this study, the biographies of poets named Kâfile-i Şu'arâ written by Mehmed Tevfîk in the 19th century are discussed. Poet biographies are biographical works and are important in terms of both history and literature history. TEBDİZ (Turkish Literature Context Index and Functional Dictionary) project provides easy access to these resources and our literary works, to accelerate the vocabulary studies of our literature, to convert words and word groups into a dictionary, to reach proverbs, idioms, verses, hadiths and other stereotypes, to find the roots of words, in order to be able to make etymological analysis in the form of an appendix and to classify the works according to their verse form, verse or prose was created. In our study, Kafile-i Şu'arâ was used  as a source which was studied by Prof. Dr. Fatma Sabiha Kutlar Oğuz, Prof. Dr. Müjgan Çakır and  Prof. Dr. Hanife Koncu and published as an e-book on the website of the Ministry of Culture. After the transcription of the work was created, it was transferred to the TEBDİZ system, and the words and word groups in the work were given meaning from the dictionary meanings and the context of the text. After the dictionary work is completed, the tezkire; the word groups used in the flow of biographical information and the verses in the work, hadiths, idioms, proverbs, noun phrases, adjective phrases, prepositions, conjunctions were examined.