Üniversite öğrencilerinde fonksiyonel konstipasyon durumunun araştırılması ve yaşam kalitesine etkisi
Research of functional constipation status in university students and its effect on life quality
Yazar: BEYZANUR KONAKLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇEN GARİPOĞLU
Bahçeşehir Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kabızlık = Constipation ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Fonksiyonel konstipasyon gastrointestinal sistemi etkileyen, gençlerde de yaygın görülen bir sağlık sorunudur ve yaşam kalitesini önemli ölçüde düşürmektedir. Düşük posalı beslenme, düşük sıvı alımı ve düşük fiziksel aktivite konstipasyonun yaygın nedenlerindendir. Bu çalışma, bireylerin antropometrik ölçümleri, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite düzeyleri ve fonksiyonel konstipasyon durumunun yaşam kalitesi üzerine etkisini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya 109'u erkek 196'sı kadın olmak üzere toplam 305 üniversite öğrencisi katılmıştır. Bireylerin demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, Bristol dışkı skalası ve besin tüketim sıklıkları anket formu ile sorgulanmış, fiziksel aktivite düzeyini değerlendirmek için Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) kullanılmış, fonksiyonel konstipasyon sıklığı Roma IV tanı kriterine göre saptanmış ve yaşam kalitesini değerlendirmek için SF-12 Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. Roma IV tanı kriterlerine göre kadınların yüzde 60,2'sinin ve erkeklerin yüzde 49,5'inin fonsiyonel konstipasyonu olduğu bulunmuştur. Fonksiyonel kostipasyonu olanların yüzde 38,3'ü, olmayanların da yüzde 25,6'sı günlük 1500 ml'nin altında  su tüketmektedir (p<0,05). Fonksiyonel konstipasyonu olan bireylerin posadan zengin besin tüketim sıklıkları, olmayanlara göre düşük bulunmuştur. Bireylerin fonksiyonel konstipasyon durumuna göre kefir, sebze yemeği, salata, tam tahıllı ekmek, yulaf/müsli/gronola, kurubaklagil, taze ve kurutulmuş meyve tüketim sıklığı incelendiğinde anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Fonksiyonel konstipasyonu olmayan bireyler besin takviyesi olarak probiyotiği, olanlara göre daha çok kullanmaktadır. Fonksiyonel konstipasyonu olan bireylerin SF-12 Yaşam Kalitesi Ölçeği'ne göre özet skorları; mental bileşen özet (MBÖ) skor ortalaması 37,91±11,99'dur, fiziksel bileşen özet (FBÖ) skor ortalaması 50,04±7,62'dir ve olmayanlara göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Fonksiyonel konstipasyonu olan bireylerin yüzde 86'sı inaktiftir, toplam fiziksel aktivite skoru ortalama 548,46±767,42 MET-dk/hafta olarak bulunmuş ve olmayan bireylere göre aha düşük bulunmuştur (p<0,05). İnaktif bireylerin MBÖ skor ortalaması 40,64±13,97'dir ve aktif bireylere göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p<0,05).

Anahtar Kelimler: Fonksiyonel Konstipasyon, Yaşam Kalitesi, Fiziksel Aktivite, Posa

Abstract:
Functional constipation is a common health problem affecting the gastrointestinal system that can be seen in young people and significantly reduces the quality of life. Low fiber diet, low fluid intake and low physical activity are the common causes of constipation.  This study was conducted to research the effects of individuals anthropometric measurements, eating habits, physical activity levels and functional constipation on quality of life. A total of 305 university students, 109 males and 196 females, participated in the study. The demographic characteristics, eating habits, Bristol stool scale and food consumption frequency of the individuals were questioned with the questionnaire form; the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) was used to evaluate the level of physical activity; the frequency of functional constipation was determined according to the Rome IV diagnostic criterion and SF-12 Quality of Life Scale was used to evaluate the quality of life. According to the Rome IV diagnostic criteria, 60,2 percent of women and 49,5 percent of men were found to have functional constipation. Daily water consumption is less than 1500 ml in 38,3 percent of those with functional constipation and in 25,6 percent of those without functional constipation (p<0.05). The frequency of consumption of foods rich in fiber was found to be lower in individuals with functional constipation compared to those without it. When the frequency of consumption of kefir, vegetable meal, salad, whole grain bread, oat/muesli/gronola, legumes, fresh and dried fruit was examined according to the functional constipation status of the individuals, a significant relationship was found (p<0.05). Individuals without functional constipation use probiotics as a nutritional supplement more than those who do have functional constipation. Summary scores of individuals with functional constipation according to SF-12 Quality of Life Scale; the mean mental component summary (MCS) score is 37,91±11,99, physical component summary (PCS) score is 50,04±7,62 and it was found to be significantly lower than those without it (p<0.05). 86 percent of individuals with functional constipation are inactive, the mean total physical activity score was found as 548,46±767,42 MET-min/week and it is lower than those who are without it (p<0.05). The mean MCS score of inactive individuals is 40,64±13,97 and was found to be significantly lower than active individuals (p<0.05).

Key Words: Functional Constipation, Quality of Life, Physical Activity, Fiber