Bulanık küme uzantıları ile çoklu kriter altında grupla karar verme
Group decision making under multiple criteria with fuzzy set extensions
Yazar: MÜNEVVER GÖRDEBİL
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA TORUN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: TOPSIS = TOPSIS

Özet:
Karar verme insan hayatının önemli bir parçasıdır. Bu sebeple karar vermede faydalanılan bilgilerin doğru ve eksiksiz olması ve karar vericilerin yargılarını tam olarak yansıtabilmesi gerekmektedir. Kesin yargıların yapılamadığı belirsizlik ve öznellik içeren durumlarda görüşleri karar verme sürecine dahil edebilmek için bulanık küme ve uzantılarından faydalanılabilir. Bu çalışmada; bulanık küme uzantıları ile çoklu kriter altında grupla karar verme problemi incelenmiştir. Bu bulanık küme uzantıları olan sezgisel bulanık küme, nötrosofik küme ve tasviri bulanık küme ile çoklu kriter altında grupla karar verme problemini çözmek için genişletilmiş TOPSIS ve VIKOR yöntemleri önerilmiştir. Çalışmada önerilen yöntemlerin gerçek verilerle uygulaması yapılmıştır. Bulanık küme ve uzantılarında kesikli/sürekli ayrımı dikkate alınmıştır. Uygulamada kullanılan veriler Erciyes Üniversitesi kampüsünde yer alan 9 kafe/ restoran için 7 kriterde yapılan anketten elde edilmiştir. Katılımcılardan haftada kaç gün kafe/ restorana gittiği bilgisi alınarak 3 farklı tipte karar verici profili oluşturulmuştur. Gerçek verilerle yapılan çalışmanın sonucunda elde edilen toplam 16 sıra incelendiğinde alternatiflerin önem sıralamalarında farklılıklar gözlenmiştir. Bulgular karar verme sürecinde kullanılan farklı (kesikli/ sürekli) bulanık küme uzantılarının farklı belirsizlik düzeylerini dikkate almasından dolayı farklı sıralamalara neden olduğunu; kararsız veya fikri/bilgisi olmayanların değerlendirmelerini karar problemlerine dahil edebilmek için bulanık küme uzantılarını kullanmanın gerekliliğini göstermiştir.

Abstract:
Decision making is an important part of human life. For this reason, the information used in decision-making should be accurate and complete and should be able to fully reflect the judgments of the decision-makers. In cases of uncertainty and subjectivity where definite judgments cannot be made, fuzzy set and their extensions can be used to include opinions into the decision-making process. In this study; group decision-making problems under multiple criteria with fuzzy set extensions were examined. Extended TOPSIS and VIKOR methods have been proposed to solve the group decision problem under multiple criteria with intuitionistic fuzzy set, neutrosophic set and picture fuzzy set which are fuzzy set extensions. The methods proposed in the study were applied to real data. Discrete/ continuous separation is considered in fuzzy set and extensions. The data used in the application were obtained from the questionnaire made in 7 criteria for 9 cafes/ restaurants at Erciyes University campus. Three different types of decision-making profiles were formed by taking information from the participants about how many times they went to the cafe/ restaurant. As a result of the study conducted with real data, a total of 16 rows were examined and differences were observed in the importance rankings of the alternatives. The findings showed that different (discrete/ continuous) fuzzy set extensions used in the decision-making process lead to different alternate sequences due to take into account different levels of uncertainty; showed that it is necessary to use fuzzy set extensions to include evaluations of indecisive or uninformed individuals into decision problems.