Hisarönü (Marmaris) amforalarının kökenine yönelik jeokimyasal ve petrografik yaklaşım
Geochemical and petrographical approaches concerning at the origin of Hisarönü (Marmaris) amphoras
Yazar: AHU ÖZER
Danışman: DOÇ. DR. MÜMTAZ ÇOLAK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalımada Marmaris Hisarönü'nde yapılan arkeolojik kazılar sonucunda elde edilmi 18adet amfora parçaları üzerinde jeokimyasal ve petrografik analizler yapılarak, bölgedenalınmı siyah ve kırmızı renkli kil örnekleri üzerinde kimyasal analizler sonucunda hammaddekökeni açısından aralarındaki farklar ve benzerlikler saptanmaya çalıılmıtır. Amforaüretiminde kullanılan kilin bu bölgeye ait olup olmadıı aratırılmıtır. Ayrıca, amforalarınpime sıcaklıını belirleyebilmek amacıyla örneklere yeniden piirme ilemi uygulanmı vebu çalıma sonucunda amforaların piirilme sıcaklıının 850-900ºC olabilecei ortayakonulmutur.Jeokimyasal analiz sonuçlarına göre amfora örnekleri üç gruba ayrılmıtır. Bu gruptakiamfora örnekleri petrografik çalımalarla da desteklenmektedir.Petrografik çalımalar sonucunda amforalar mikaca zengin, ultrabazik kaya kırıntılı veserpentince zengin olarak üçe ayrılmıtır.Bu üç grubu temsil eden amforalardan yapılan X-ray difraktometre çalımaları sonucundapime sıcaklıını belirtecek bir faz gözlenmemitir.Bölgeden alınan kil örneklerinden kırmızı renkli kilin kimyası amforaların kimyasınayakınlık sunmaktadır. Amforalar, kendi arasında üç gruba ayrılmasına ramen büyük ölçekteheterojenlik sunmamaktadır. Bu durum, seramik çamurunun hazırlanıında atölyeden atölyeyedeiebilmektedir. Bölgeden alınan kırmızı kilin süzme ileminden sonra bünyesineultrabazik kaya kırıntısı ilave edilerek amfora çamuru hazırlanmı olma olasılıı yüksektir.

Abstract:
In this study, we tried to determine differences and similarities between the samples ofblack and red clays taken from the region by performing geochemical and petrographicalanalyses on 18 amphora pieces that are obtained as a result of the archeological excavationsmade in Hisarönü (Marmaris). We examined whether the clay used in amphora productionbelongs to this region or not. Besides, re-firing process has been applied to the samples inorder to determine firing temperature of the amphora, and as a result of this process, werevealed that firing temperature of the amphora could be 850-900 ºC.Amphora samples are divided into three groups according to geochemical analyses results.Amphora samples of this group are also supported by petrographical studies.We didn?t observe any phases that would indicate firing temperature after X-ray diffractionstudies performed on amphoras of these three groups.Chemistry of the red clay that was taken from the clay samples of this region showssimilarity to the chemistry of the amphoras. Although the amphoras were divided into threegroups between them, they show grand heterogeneity. This condition can be changed fromone workshop to another concerning the preparation of the ceramic mud. It is highly possiblethat the amphora mud would be prepared by adding ultrabasic rock pieces to the clay takenfrom the region after a filtration process.