İlköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç, eleştirel düşünme ve yaratıcı düşünme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Study on relation between science process, critical and creative thinking skills of primary school eighth grade students
Yazar: ÇİĞDEM ÇAĞLAYAN ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. HAVVA YAMAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilimsel süreç = Scientific process ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Fen ve teknoloji dersi = Science and technology course ; Yaratıcı düşünce = Creative thinking ; Öğretim = Teaching ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ilköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinde bilimsel süreç, eleştirel düşünme ve yaratıcı düşünme becerileri arasındaki ilişkiyi belirlemek ve bu becerileri çeşitli değişkenler (cinsiyet, anne ve babanın öğrenim durumu, kardeş sayısı, kendine ait çalışma odasının olup olmaması, bilgisayara sahip olma durumu ve internetten yararlanma durumu) açısından incelemektir. Tarama modelindeki çalışmanın örneklemini Ankara ili Çankaya, Yenimahalle ve Keçiören ilçelerinde bulunan MEB?e bağlı 8 ilköğretim okulunun 8. sınıflarında, 2010-2011 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılında öğrenim gören toplam 235 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Kişisel Bilgiler Formu, Cornell Eleştirel Düşünme Testi Düzey X (CEDTDX), Torrance Yaratıcı Düşünme Testi (TYDT) Şekilsel A Formu ve araştırmacı tarafından geliştirilen Bilimsel Süreç Becerileri Testi (BSBT) kullanılmıştır. Güvenirlik tespiti için BSBT farklı sosyoekonomik düzeydeki okullarda uygulanmış; testin güvenirliğinin çok yüksek olduğu (Cronbach alfa değeri = 0.93) belirlenmiştir. Elde edilen verilerin analizi için SPSS 13.0 paket programı kullanılarak Kolmogrov-Simirnov testi, t testi, tek faktörlü varyans analizi (ANOVA), Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi, Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, öğrencilerin BSBT?nin temel beceriler boyutundaki başarıları %63, birleştirilmiş becerilerdeki başarıları ise %52 bulunmuştur. Öğrencilerin BSB düzeyleri arasında çeşitli boyutlarda cinsiyete, anne ve babanın öğrenim durumunave internet kullanımına bağlı olarak istatistiki açıdan anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Bu farklılıklar, kız öğrencilerin, anne ve babasının öğrenim durumu üst düzeyde olan ve internetten yararlanan öğrencilerin lehine olmuştur. Diğer değişkenleranlamlı farklılık oluşturmamıştır.vÖğrencilerin eleştirel düşünme becerilerine bakıldığında, CEDTDX?in tüm alt boyutlarında ve toplam testte %51,59 başarı elde etmişlerdir. Öğrencilerin eleştirel düşünme beceri düzeyleri arasında CEDTDX toplam ve gözlemlerin ve kaynakların güvenirliği alt boyutunda kız öğrencilerin lehine, CEDTDX toplam puanları arasında da babası üniversite mezunu öğrenciler lehine anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Diğer değişkenlere göre eleştirel düşünme becerileri arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Seçilen alt örneklemin küçüklüğü nedeniyle, öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerine yönelik bağımsız değişkenlere göre analiz yapılmamıştır. Yaratıcı düşünme becerileri ilişkisel analiz amacıyla incelenmiştir. Üç temel becerinin birbiriyle ilişkisine bakıldığında, bilimsel süreç ve eleştirel düşünme becerileri arasında orta düzeyde anlamlı ilişki olduğu; ancak yaratıcı düşünme becerilerinin bu iki beceri ile varsayımları tanımlama boyutu dışında, anlamlı düzeyde ilişkili olmadığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bilimsel süreç becerileri, eleştirel düşünme becerileri, yaratıcı düşünme becerileri, sekizinci sınıf öğrencileri

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the relation between science process, critical and creative thinking skills of primary school eighth grade students research and to examine this relation in the sense of some variables (gender, educational background of parents, number of siblings, having a private room, possession of a computer, internet access). Exemplification of survey model consists of 235 8th grade students enrolled on spring semester of 2010-2011 in 8 state schools of Çankaya, Yenimahalle and Keçiören districts of Ankara. In this research; Cornell Critical Thinking Test Level X (CCTTLX), Torrance Tests of Creative Thinking Figural Form A and Science Process Skills Test developed by author are used as tool for data gathering. In order to test reliability Science Process Skills Test (SPST) was applied in schools being on diverse socio-economic levels and reliability was determined as very high (Cronbach's alpha = 0.93). SPSS 13.0 program was used to analyze data gathered, Kolmogorov-Smirnov test, t test, one factor Analysis of Variance (ANOVA), Mann Whitney U test, Kruskal?Wallis test, Pearson correlation analysis was applied.As a result in this research it is determined that students? success in basic skills of SPST is 63% and united skills of SPST successis 52%. It is determined that variation of Science Process Skills levels of students is statistically meaningful according to gender, educational background of parents, internet access. In these variations; female gender, higher levels of educational background of parents and internet access was advantageous to students. Other variables did not consist any meaningful differences.viiAs far as critical thinking skills were considered, according to CCTTLX all sub dimensions and total test success was 51,59%. Among critical thinking skills levels CCTTLX total and reliability of observations and sources sub dimensions was advantageous to female students, CCTTLX total was advantageous to students having university graduate father. It was not determined any relation between other variables and critical thinking skills.Due to the smallness of the sample, independent variables of creative thinking skills were not analysed. Creative thinking skills were examined on the purpose of relational analyses. Considering three basic skills relations among themselves:scientific process and critical thinking had middle meaningful relation, creative thinking skills do not have any relation with two others except defining assumptions.Key Words: Science process skills, critical thinking skills, creative thinking skills, 8th grade students.