Türkiye'de öğretmen nitelikleri konusunda yapılan çalışmaların incelenmesi
An analysis of studies on teacher qualifications in Turkey
Yazar: GÜLÇİN ÜSTÜNER
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜLTEKİN
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de 1998-2023 yılları arasında öğretmen nitelikleri konusunda yapılan çalışmaların incelenmesidir. Bu amaçla araştırmada nitel araştırma yöntemi kapsamında    doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın veri kaynağını Türkiye'de öğretmen nitelikleri konusunda yapılan akademik çalışmalar oluşturmuş; veriler Google Akademik, TR Dizin, Research Gate, Dergipark ve YÖK Tez Merkezi başta olmak üzere çeşitli kaynaklardan elde edilmiştir.  Yapılan tarama sonucunda 61 yüksek lisans tezi, 18 doktora tezi ve 35 araştırma makalesi olmak üzere toplam 114 çalışmaya ulaşılmıştır. Verilerin analiz edilmesinde betimsel analiz tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda, çalışmaların yıllara göre dağılımına bakıldığında en çok çalışmanın 2020 yılında gerçekleştirildiği ve çalışma sayısının 2018 yılından sonra arttığı görülmüştür. Çalışmaların konularının öğretmen nitelikleri, öğretmen yeterlilikleri ve etkili öğretmenlik başlıkları altında toplandığı; çalışmaların çoğunlukla 84 araştırmanın devlet okulunda gerçekleştirildiği; çalışmalardan 52'sinin nicel, 28'inin nitel ve 11'inin de karma desenle yapıldığı; en çok çalışmanın 33 çalışma ile öğretmenlerle yapıldığı; çalışmalarda en çok kullanılan veri toplama aracının ise 59 çalışma ile anket ve 54 çalışma ile ölçek olduğu görülmüştür. Çalışmaların sonuçları; öğretmen niteliklerinin öğrenci başarısı, motivasyonu ve sınıf yönetimi üzerindeki etkilerinin olduğu; etkili öğretmenlerin kişisel özellikleri ve mesleki yeterliliklerinin öne çıktığı ve  öğretmen yeterliliklerinin geliştirilmesi için sürekli mesleki eğitim ve araştırma temelli stratejilerin kritik önemde olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to examine the studies on teacher qualifications conducted in Turkey between the years 1998-2023. For this purpose, document review technique was used within the scope of qualitative research method in the research. The data source of the research consisted of academic studies on teacher qualifications in Turkey; data were obtained from various sources including Google Scholar, TR Index, Research Gate, Dergipark and YÖK Thesis Center. As a result of the scanning, a total of 114 studies were reached, including 61 master's theses, 18 doctoral theses and 35 research articles. Descriptive analysis technique was used in the analysis of the data. As a result of the research, when the distribution of studies by years was examined, it was seen that the most studies were conducted in 2020 and the number of studies increased after 2018. The subjects of the studies were gathered under the titles of teacher qualifications, teacher competencies and effective teaching; mostly 84 of the studies were conducted in public schools; 52 of the studies were quantitative, 28 were qualitative and 11 were mixed design; It was seen that the most studies were conducted with teachers with 33 studies; the most commonly used data collection tool in the studies was survey with 59 studies and scale with 54 studies. The results of the studies; It was concluded that teacher qualifications have effects on student success, motivation and classroom management; personal characteristics and professional qualifications of effective teachers are prominent and continuous professional education and research-based strategies are of critical importance for the development of teacher qualifications.