Yaşlı astım hastalarında uyku kalitesi ve yorgunluk düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between sleep quality and fatigue level in elderly asthma patients
Yazar: ÜMMÜGÜLSÜM ARSLAN
Danışman: PROF. DR. DİLEK KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Astım = Asthma ; Geriatri = Geriatrics ; Hastalık = Disease ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Gereç-Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişkisel türde gerçekleştirilen bu çalışmanın evrenini, Haziran 2017 – Haziran 2018 tarihleri arasında Erzurum Nihat Kitapçı Göğüs Hastalıkları Hastanesi ve Erzurum Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi-Göğüs Servisinde tedavi görmekte olan yaşlı astımlı hastalar oluşturmuştur. Örneklemi ise bu hastalar içerisinde belirlenen tarihler arasında çalışmanın yapıldığı hastanelerde tedavi gören ve araştırma kriterlerine uyan 320 yaşlı astımlı hasta oluşturmuştur. Veri toplama araçları olarak Hasta Tanıtım Formu, Astım Kontrol Testi, Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği ve Piper Yorgunluk Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler SPSS 22.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde One Way Anova testi, T testi, Pearson Korelasyon ve Regresyon Analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Bu araştırmada Astım Kontrol puan ortalamasının 9.93±4.12 ve düşük kontrol düzeyinde olduğu, Pittsburgh Uyku Kalitesi puan ortalamasının 16.87±2.14 ve uyku kalitesi düzeyinin düşük olduğu, Piper Yorgunluk puan ortalamasının 7.59±1.39 ve şiddetli yorgunluk olduğu,  Piper Yorgunluk alt boyutlarında puanlar ise Duygulanım boyutunda 7.95±1.46 ve şiddetli yorgunluk olduğu, Duyusal boyutta 7.95±1.46 ve şiddetli yorgunluk olduğu, Bilişsel-Ruhsal boyutta 7.95±1.46 şiddetli yorgunluk olduğu ve Davranış-Şiddet boyutunda 6.63±1.22 orta düzeyde yorgunluk olduğu bulunmuştur. Astım kontrol ile uyku kalitesi ve yorgunluk arasında negatif yönde, uyku kalitesi ile yorgunluk arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0.05).
 Sonuç: Yaşlı astım hastalarının astım kontrol düzeylerinin ve uyku kalitesi düzeylerinin düşük, yorgunluk düzeylerinin yüksek olduğu, astım kontrol seviyesinin düşük olmasının uyku kalitesini düşürdüğü ve yorgunluk düzeyini ise yükselttiği tespit edilmiştir. Yorgunluğu azaltmaya, uyku kalitesini artırmaya ve astım yönetimine yönelik girişimler tavsiye edilebilir. 
Anahtar Kelimeler: Astım kontrol, uyku kalitesi, yaşlı hasta, yorgunluk

Abstract:
.
Material-Method: The universe of this descriptive and relational study consisted of elderly asthmatic patients who were treated in Erzurum Nihat Kitapçı Chest Diseases Hospital and Erzurum Atatürk University Research Hospital-Chest Service between June 2017 and June 2018. The sample consisted of 320 elderly asthmatic patients who were treated in the hospitals in which the study was conducted between these dates and fulfilled the research criteria. Data were collected using Patient Identification Form, Asthma Control Test, Pittsburgh Sleep Quality Scale and Piper Fatigue Scale. The data obtained from the study were analyzed with SPSS 22.0 package program. One Way Anova test, T test, Pearson Correlation and Regression Analysis were used to evaluate the data.
Results: In this study, Asthma Control score average was 9.93 ± 4.12 and low control level, Pittsburg Sleep Quality score average was 16.87 ± 2.14 and sleep quality level was poor, Piper Fatigue score average was 7.59 ± 1.39 and severe fatigue and Piper Fatigue subscale scores were It was found that affective dimension was 7.95 ± 1.46 and severe fatigue, sensory dimension was 7.95 ± 1.46 and severe fatigue, cognitive-mental dimension was 7.95 ± 1.46 severe fatigue and Behavior-Violence dimension was 6.63 ± 1.22 moderate fatigue. There was a significant relationship between asthma control and sleep quality and fatigue and a positive correlation between sleep quality and fatigue (p <0.05).
 Conclusion: It was found that asthma control levels and sleep quality levels of elderly asthma patients were low, fatigue levels were high, low asthma control level decreased sleep quality and increased fatigue level. Interventions to reduce fatigue, improve sleep quality, and manage asthma may be recommended.
Keywords: Asthma control, elderly patient, fatigue, sleep quality