Sağlık çalışanlarında besin ve ilaç etkileşimi bilgi düzeyini saptamaya yönelik ölçek geliştirme çalışması
Developing scale to determine level of food and drug interaction knowledge in health care professionals
Yazar: MUSTAFA FEVZİ KARAGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. MAKBULE GEZMEN KARADAĞ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Besin-ilaç etkileşimleri = Food-drug interactions ; Besinler = Foods ; Beslenme = Nutrition ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Sağlık personeli = Health personnel ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; İlaç etkileşimleri = Drug interactions ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Bu çalışma, sağlık çalışanlarının besin ve ilaç etkileşimi bilgi düzeyini saptamaya yönelik ölçek geliştirilmesi amacıyla planlanmıştır. Ölçek geliştirilirken geçerlik ve güvenirlik ile ilgili analizler kullanılmıştır. Çalışma her meslek grubundan 50 kişi olacak şekilde hekim, hemşire, diyetisyen ve eczacılar olmak üzere toplamda 200 kişi üzerinde yürütülmüştür. Ölçeğin geçerliği, kapsam geçerliği ve madde analiziyle, güvenirliği ise Cronbach alfa katsayısı ile sağlanmıştır. Cronbach alfa katsayısı 0,787 bulunmuştur. Alfa katsayısı sonucuna göre oldukça güvenilir bir ölçektir. Madde analizi sonucunda 4 soru çıkarılmış ve ölçek 21 soruluk test olarak geliştirilmiştir. Madde güçlükleri 0,20 ile 0,96 arasında değişmektedir ve ölçeğin ortalama madde güçlüğü 0,61±0,18 olarak bulunmuştur. Bu sonuç ölçeğin kolaya yakın orta zorluk derecesinde olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak besin ve ilaç etkileşimi bilgi düzeyi ölçeği "Doğru", "Yanlış" ve "Bilmiyorum" seçeneklerinden oluşan 21 soruluk ölçek haline gelmiştir. Doğru olan yanıtlar 1 (bir), yanlış olan ve bilinmediği belirtilen yanıtlar için 0 (sıfır) puan verilmektedir. Ölçeğin değerlendirilmesi 21 sorunun çeyrek değerlere göre sınıflandırılmasıyla yapılacaktır. Ölçek sonucunda çalışanın bilgi düzeyi hakkında aldığı puana göre "düşük, orta, iyi ve çok iyi" şeklinde değerlendirme yapılabilecektir. En yüksek ölçek puanını hekimler almıştır (medyan=15). Katılımcıların mesleklerine göre ölçek puanı medyan sonuçlarının istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmış (p=0,001), eğitim durumuna ve çalışma süresine göre anlamlı fark olmadığı (p>0,05) bulunmuştur. Meslek gruplarında cinsiyetler arası aldıkları ölçek puanı açısından istatistiksel fark görülmemiştir (p>0,05). Ayrıca çalışma süresi ile ölçek puanı arasında negatif ilişki olduğu görülmüştür (r= -0,054, p>0,05). Besin ve ilaç etkileşimi bilgi düzeyini saptamaya yönelik bir ölçek bulunmadığından geliştirilen bu ölçek daha büyük gruplara uygulanarak besin ve ilaç etkileşimi bilgi düzeyi saptama çalışmaları artırılmalıdır.

Abstract:
This study was planned to develop a scale to determine the knowledge level of nutrition and drug interaction of healthcare professionals. Analyzes of validity and reliability were used when the scale was developed. The study was conducted on physicians, nurses, dietitians and pharmacists, with a total of 200 individuals including 50 individuals from each profession group. The validity of the scale was assessed by coverage validity and item analysis, and reliability was assessed by the Cronbach alpha coefficient. The Cronbach alpha coefficient was 0,787. Alpha coefficient is a very reliable measure compared to the result. As a result of the item analysis, 4 items were removed and the scale was developed as a 21-item test. Item difficulties ranged from 0,20 to 0,96 and the mean item strength of the scale was found to be 0,61 ± 0,18. This result indicates that the scale is close to medium difficulty. As a result, the nutrition and drug interaction knowledge level test has become a 21-item scale consisting of "True", "False" and "I do not know" options. Correct answers are given 1 (one) and 0 (zero) points for answers that are incorrect and unknown. The evaluation of the scale will be done by classifying the 21 problems by quarterly values. As a result of the scale score, "low, medium, good and very good" evaluation can be made. Physicians got the highest scale score (median=15). The average scale score results by occupation of the participants was statistically significant (p = 0,001), and there is no significant difference according to education status and study duration (p> 0,05). There was no statistically significant difference in the scale scores between the genders in the occupational groups (p>0,05). It was also found that there was a negative correlation between professional experience and scale score (r= -0,054, p>0,05). Because there is no scale to determine the level of knowledge of food and drug interaction, this scale should be applied to larger groups to increase the studies on the level of knowledge of food and drug interaction.