Lise öğrencilerine uygulanan psiko-eğitim müdahalesinin öğrencilerin şizofreni hakkında bilgilerine ve tutumlarına etkisi /
Yazar: İREM NUR SABANCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUAZZEZ MERVE AVCIOĞLU
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Damgalama = Stigmatization ; Lise öğrencileri = High schools students ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Bu çalışmanın amacı lise öğrencilerine yapılan psiko-eğitim müdahalesinin,
lise öğrencilerinin şizofreni hastalarına karşı tutumları ve şizofreni hastalığı hakkında
bilgileri üzerine anlamlı bir etkisi olup olmadığını incelemektir. Bu çalışmanın
sonucunda psiko-eğitim müdahalesinin lise öğrencilerinin şizofreni hastalarına
yönelik olumsuz tutum ve davranışlarında ve şizofreni hakkındaki yanlış ve olumsuz
bilgilerinde değişme olması beklenmektedir. Böylece şizofreni hastalarına erken tanı
konulabilmesi ve şizofreni hastalarının sosyal ilişkilerinin, becerilerinin iyileştirilmesi
hedeflenmektedir. Çalışma Antalya ilinin Manavgat ilçesinde Manavgat Mesleki ve
Teknik Anadolu Lisesi ve Fethi Yılmaz Sezer Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nde
2019-2020 eğitim öğretim yılında öğrenim gören 30 öğrenciye uygulanmıştır. Fethi
Yılmaz Sezer Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nden katılan 15 öğrenci kontrol
grubu; Manavgat Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nden katılan 15 öğrenci müdahale
grubu olarak belirlenmiştir. Çalışmada müdahale grubu ve kontrol grubuna ön test ve
son test olarak ölçekler verilmiştir. Müdahale grubuna ön test sonrasında şizofreniyle
ilgili bilgilendirici yazılı materyal verilmiş, 'Biz, Siz, Onlar!' isimli belgeselin yer
aldığı video izletilmiş ve sonrasında 1 saatlik soru-cevap oturumu gerçekleştirilmiştir.
Psiko-eğitimi tamamlayan müdahale grubu öğrencilerine son test olarak anketler
verilmiştir. Kontrol grubuna araştırma süresinde herhangi bir psiko-eğitim
verilmemiştir ancak etik gereklilikler dolayısıyla araştırma sonunda kontrol grubuna
da psiko-eğitim verilecektir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Demografik Bilgi
Formu, Ruhal Hastalıklara Yönelik İnançlar Ölçeği (RHYÖ) ve Şizofreni Hakkında
Bilgi Ölçeği kullanılmıştır. İstatistiksel analizleri gerçekleştirmek için SPSS 22.0
programı ile 2x2 Tekrarlı Ölçümler Varyans Analizi uygulanmıştır. Verilen psikoeğitim programının katılımcıların şizofreni hakkında bilgi düzeylerini etkileyip
etkilemediğini analiz etmek amacıyla 2x2 Tekrarlı Ölçümler Varyans Analizi
sonucunda etkileşim etkisinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılaşma olduğu
görülmektedir F (1,28) = 57,96, p<0,001. Yapılan ikili karşılaştırmalar sonucunda,
psikoeğitim verilmeden önce kontrol grubu (Ort.=25,86, SS=5,34) ile müdahale grubu
(Ort.=24,40, SS=4,13) arasında anlamlı bir fark bulunmazken (p>0,05), psikoeğitim
sonrasında kontrol grubu (Ort.=24,33, SS=5,58) ile müdahale grubu (Ort.=28,46,
SS=4,62) arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0,001). Verilen psiko-eğitim
programının katılımcıların şizofreniye yönelik olumsuz tutumlarını etkileyip
etkilemediğini analiz etmek amacıyla 2x2 Tekrarlı Ölçümler Varyans Analizi
sonucunda etkileşim etkisinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılaşma olduğu
görülmektedir F (1,28) = 18,83, p<0,001. Yapılan ikili karşılaştırmalar sonucunda,
psiko-eğitim verilmeden önce kontrol grubu (Ort.=57,00, SS=12,96) ile müdahale
grubu (Ort.=59,20, SS=17,54) arasında anlamlı bir fark bulunmazken (p>0,05), psikoeğitim sonrasında kontrol grubu (Ort.=58,00, SS=13,30) ile müdahale grubu
(Ort.=43,66, SS=14,59) arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0,001). Yapılan
araştırma sonucunda zenginleştirilmiş çevrimiçi psiko-eğitim müdahalesinin lise
öğrencilerinin şizofreni hastalarına yönelik tutumlarına ve şizofreni hastalığı
hakkındaki bilgi düzeylerine olumlu etkisi olduğu bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine whether the psycho-education intervention
of high school students has a significant effect on high school students' attitudes
towards schizophrenia patients and their knowledge about schizophrenia. As a result
of this study, it is expected that the psycho-education intervention will change the
negative attitudes and behaviors of high school students towards schizophrenia
patients and their wrong and negative knowledge about schizophrenia. Thus, it is
aimed to make early diagnosis of schizophrenia patients and to improve the social
relations and skills of schizophrenia patients. The study was applied to 29 male and 1
female students attending bulunan Manavgat Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi and
Fethi Yılmaz Sezer Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi in Manavgat district of Antalya
province in the 2019-2020 academic year. 15 students from Fethi Yılmaz Sezer
Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi as a control group; 15 students participating from
Manavgat Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi are set up as an intervention group. In
the study, scales were given to the intervention group and the control group as pre-test
and post-test. After the pre-test, informative written material was given to the
intervention group about schizophrenia, a video containing the documentary 'Biz, Siz,
Onlar!' Was watched, and then a 1 hour question-answer session was held.
Questionnaires were given to the intervention group students who completed the
psycho-education as a post-test. The control group did not receive any psychoeducation during the study period, however, due to ethical requirements, the control
group will also be given psycho-education at the end of the study. In order to perform
statistical analysis, 2x2 Repeated Measures Variance Analysis was applied with SPSS
22.0 program. In order to analyze whether the given psycho-education program affects
the knowledge level of the participants about schizophrenia, it is seen that there is a
statistically significant difference in the interaction effect as a result of 2x2 Repeated
Measures Analysis of Variance F (1.28) = 57.96, p <0.001. As a result of the paired
comparisons, there was no significant difference between the control group (Mean =
25.86, SD = 5.34) and the intervention group (Mean = 24.40, SD = 4.13) before the
psychoeducation was given (p> 0 05), a significant difference was found between the
control group (Mean = 24.33, SD = 5.58) and the intervention group (Mean = 28.46,
SD = 4.62) after the psychoeducation (p <0.001). In order to analyze whether the given
psycho-education program affects the negative attitudes of the participants towards
schizophrenia, it is seen that there is a statistically significant difference in the
interaction effect as a result of 2x2 Repeated Measures Analysis of Variance F (1.28)
= 18.83, p <0.001. As a result of the paired comparisons, there was no significant
difference between the control group (Mean = 57.00, SD = 12.96) and the intervention
group (Mean = 59.20, SD = 17.54) before giving psychoeducation (p> 0 05), after the
psychoeducation, a significant difference was found between the control group (Mean
= 58.00, SD = 13.30) and the intervention group (Mean = 43.66, SD = 14.59) (p
<0.001). As a result of the research, it was found that the online psycho-education
intervention enriched with visual and written materials had a positive effect on the
attitudes of high school students towards schizophrenia patients and their level of
knowledge about schizophrenia