Fen bilimleri öğretmen adaylarının maddenin tanecikli yapısı konusu ile ilgili kavram yanılgıları
Pre-service science teachers' misconceptions about particulate nature of matter
Yazar: ÖZLEM EVREN SAYDAM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. PINAR SEDA ÇETİN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Fen Bilgisi Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Maddenin tanecikli yapısı konusu kimyanın temel konularından birisidir. Bu konu ilköğretim ve ortaöğretim programlarında yer alan hal değişimi, fiziksel-kimyasal değişimler, kimyasal bağlar gibi başka temel konular ile ilişkilidir. Etkili öğrenme önündeki en önemli engellerden birisi de kavram yanılgılarıdır.  Bu yüzden de öncelikle okullarda fen bilimleri dersinin öğretimini gerekleştirecek olan öğretmen adaylarının kavramları doğru olarak anlamaları ve varsa kavram yanılgılarının belirlenmesi çok önemlidir.
Bu araştırmanın temel amacı, fen bilimleri öğretmen adaylarında maddenin tanecikli yapısı ile ilgili kavram yanılgılarının bulunup bulunmadığını ve varsa bunların neler olduğunu belirlemektir. Araştırma, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Fen Bilimleri Öğretmenliği bölümünde öğrenim gören 1, 2, 3, ve 4. sınıf öğrencilerinden oluşan toplam 260 kişi ile yapılmıştır. Veri toplama sürecinde birinci aşamada ?Maddenin Tanecikli Yapısı Kavram Testi?nden, ikinci aşamada ise yarı yapılandırılmış görüşmeden yararlanılmıştır. 
Birinci aşamada elde edilen kavram testindeki sonuçların güvenilirliğini artırmak, öğrencilere konuyla ilgili yorum yapma fırsatı vermek ve böylece daha derin bilgi sağlamak amacıyla kavram yanılgısı olduğu tespit edilen öğretmen adaylarından 1 ve 2. sınıf düzeylerinden 6?şar, 3 ve 4. sınıf düzeylerinden ise 3?er kişi olmak üzere toplam 18 kişi seçilmiş ve seçilen kişilerle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Öğretmen adayları, maddenin tanecikli yapısı kavram testi sonuçlarına göre aritmetik ortalamanın bir standart sapma altında, aritmetik ortalama civarında ve aritmetik ortalamanın bir standart sapma üstünde puan alan kişiler arasından rastgele 1, 2, 3 ve 4. sınıf düzeylerinden seçilmiştir.
Çalışmanın sonucunda, Fen bilimleri öğretmen adaylarında (1?4.sınıf) maddenin tanecikli yapısıyla ilgili birçok kavram yanılgısına rastlanmıştır. Bu kavram yanılgılarının ilgili olduğu konu başlıklarından bazıları atomların canlılık özelliği, taneciklerin görülebilirliği, taneciklerin boyutu, taneciklerin fiziksel hali, çözünme olayı, taneciklerin ağırlığı, taneciklerin hareketi, maddeye ait her özelliğin taneciklerinde bulunup bulunmadığı, maddeye dışardan yapılan değişikliklerin tanecikleri ne şekilde etkilediği, atomlardan oluşan ve oluşmayan yapılar şeklinde belirlenmiştir. 
Veriler incelendiğinde öğretmen adaylarının maddelerin taneciklerden oluştuğunu bildikleri, makroskopik madde ile ilgili olarak genellikle doğru yorumlar yapabildikleri görülmüştür. Bunların dışında maddelerin mikroskopik yapısıyla ilgili çok fazla fikir üretememişlerdir. Öğretmen adaylarından bazıları makroskopik maddeye ait özellikleri mikroskopik taneciklere aktararak maddeye hangi değişimler oluyorsa taneciklerine de aynı değişimlerin olduğunu düşündüklerini ifade etmişler bazıları ise mikroskobik taneciklerde olduğunu düşündüğü özellikleri makroskopik maddeye aktarmıştır.

Abstract:
Particulate nature of matter is one of the main topics of the chemistry.  This topic is also related with other main topics such as change of states, physical- chemical changes, chemical bonds included in primary and middle school programs. Misconceptions are thought to be one of the crucial barriers in effective learning to this end it is very important to determine pre-service science teachers understanding in the science topics to be teached.
The main purpose of this study is to investigate misconceptions of pre-service science teachers about particulate nature of matter. This research was conducted with 260 pre-service science teachers in their 1st, 2nd, 3rd and 4th  year in Abant Izzet Baysal University. First phase of Data collection includes ?Particulate Nature of Matter Conception Questionnaire? and the second phase includes ?semi-structured interview?.
In order to increase the reliability of the results obtained in the first phase and in order to give an opportunity to the students to make comment about the topic, 12 pre-service science teachers among 1st and 2nd class and 6 pre-service science teachers among  3rd and 4th class students were selected and semi-structured interviews were conducted with these students. Pre-service science teachers were selected randomly among the participants who got points one standard deviation below the arithmetic average, one standard deviation above the arithmetic average and near avarage based on the results of particulate nature of matter conception questionaire.
The results of the study shows that pre-service science teachers have many misconceptions about particulate nature of matter. These misconeptions are related with some subjects such as live property of atoms, visibility of particles, size of particles, physical state of particles, solubility, weight of particles, movement of particles, whether
all of the properties of matter are the same with its particles or not, how it will effect its particles if a change occurs in matter, structures that is made up of atoms. 
Analysis of the data depicts that pre-service science teachers know matter is made up of particles and they can usually make correct comments about macroscobic matters. However they make limited comments about microscobic structure of matter. Some pre-service science teachers think that if a change occurs in a macroscobic matter, the same change occurs in its particles. Some of them think that if a change occurs in particles of a matter, the same changes occur in macroscobic matter.