Ortaokul 6 ve 7. sınıf öğrencilerinin hazırlıksız konuşmalarında bağdaşıklık ve tutarlılık
Coherency and consistency in unprepared speeches of secondary school 6th and 7th grade students
Yazar: YAVUZ SELİM BAYBURTLU
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF DOĞAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağdaşıklık = Cohesion ; Bağdaşıklık = Cohesion ; Hazırlıksız konuşma = Unprepared speech ; Konuşma = Speech ; Konuşma davranışları = Conversational behaviours ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sözcüksel bağdaşıklık = Lexical cohesion ; Tutarlılık = Consistency ; Tutarlılık = Consistency ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Bağdaşıklık bir metnin kolay bir şekilde anlaşılmasını sağlayan, metnin birimleri arasındaki bağlantıları kuran, metindeki anlam bütünlüğünü sağlayan tüm ögeler arasındaki dil bilgisel ve anlamsal özelliklerin tümüne verilen isimdir. Tutarlılık ise metinlerdeki anlamsal ilişkilerle birlikte metnin bir bütün olarak görülmesini sağlayan mantıksal bağlantılardır. Bağdaşıklık ve tutarlılık kavramları bir metnin temel ölçütlerindedir. Bu araştırmanın amacı da ortaokul 6 ve 7. sınıf öğrencilerinin hazırlıksız konuşmalarını bağdaşıklık ve tutarlılık bakımından incelemektir. Araştırma, 2017-2018 eğitim öğretim yılı Antalya ili Kepez ilçesindeki Sefa Akın Ortaokulu, Ünsal Ortaokulu ve Nebi Güney İmam Hatip Ortaokulu 6 ve 7. sınıflarında öğrenim gören öğrencilerle gerçekleştirilmiştir.  Çalışmaya dâhil edilen okullar amaçlı örnekleme yöntemiyle tespit edilmiş, sosyo-ekonomik ve akademik olarak üst, orta ve alt düzeyde olarak belirlenen okullar arasından seçilmiştir. Araştırmadaki uygulama süreci 12 hafta sürmüştür. Araştırma betimsel tarama modelindedir. Bu araştırma, ortaokul 6 ve 7. sınıf öğrencilerinin hazırlıksız konuşmalarındaki bağdaşıklık ve tutarlılık unsurlarını belirlemeye yönelik nitel yöntemle planlanan iç içe geçmiş durum deseni çalışmasıdır. Nicel ve nitel verilerin birlikte değerlendirildiği bu araştırmaya 216 öğrenci katılmıştır. Öğrencilere uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanan hazırlıksız konuşma konuları verilmiştir. Öğrencilerin yaptıkları hazırlıksız konuşmalar ve çalışma ile ilgili görüşleri ses kayıt cihazı ile kaydedilip ardından yazıya aktarılmıştır. Araştırmanın nicel verileri bağdaşıklık ögesi değerlendirme ölçeği, öyküleyici anlatım tutarlılık değerlendirme ölçeği, konuşma metni tutarlılığı değerlendirme ölçeği, kelime hazinesi katsayısı değerlendirme ölçeği; nitel veriler ise kişisel bilgi formu ve hazırlıksız konuşma sonrası mülakat formu ile  toplanmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeklerden elde edilen veriler SPSS 21.0 istatistik paket programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Verilerin analizinde yüzde (%) ve frekans (f), aritmetik ortalama, ilişkisiz örneklem testi, anova tek yönlü varyans analizi, bağımlı ve bağımsız gruplar için t-testi, Spearman korelasyon analizi, ki kare analizi hesaplamalarından faydalanılmıştır. Ayrıca araştırmadaki nitel verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre öyküleyici anlatım tarzındaki hazırlıksız konuşmalarda öğrenci başına düşen bağdaşıklık ögelerini kullanım ortalamaları sırasıyla şu şekildedir: kelime bağdaşıklığı (25,46), gönderim ögeleri (11,44), bağlama ögeleri (8,56), eksiltili anlatım (5,47), değiştirim ögeleri (0,06). Açıklayıcı anlatım tarzındaki hazırlıksız konuşmalarda öğrenci başına düşen bağdaşıklık ögelerini kullanım ortalamaları ise sırasıyla şu şekildedir: kelime bağdaşıklığı (23,55), gönderim ögeleri (8,66), bağlama ögeleri (7,23), eksiltili anlatım (3,46), değiştirim ögeleri (0,27). Araştırmadan elde edilen bulgular neticesinde öyküleyici ve açıklayıcı anlatım tarzındaki hazırlıksız konuşmalarında öğrencilerin bağdaşıklık ögelerinin kullanımında yaşadıkları sorunlar şunlardır: Şahıs zamirinin gönderim yaptığı ögenin belirgin olmaması, işaret zamirinin işlevine uygun kullanılmaması, işaret sıfatının gönderim karşılığının belirgin olmaması, işaret sıfatının gereksiz kullanımı, tekil çoğul uyumsuzluğu, şahıs zamirinin çok sık tekrar edilmesi, işaret zamirinin gereksiz yere kullanılması, uygun olmayan yerde eksiltili anlatıma başvurma, bağlama ögesinin yanlış kullanılması, bağlama ögesinin lüzumsuz yere ve çok sık kullanılması, eş ve yakın anlamlı kelimelerin aynı cümlede kullanılması, konuşma metninde aynı kelimeyi lüzumsuz yere çok sık tekrar etme. Öğrencilerin öyküleyici ve açıklayıcı anlatım tarzındaki hazırlıksız konuşmalarında tutarlılık durumlarıyla ile yaptıkları hatalar şunlardır: 1. Konuşma konusuyla tutarsız metin oluşturulması. 2. Birbiriyle ilgisiz cümlelerin kullanılması. 3. Cümlelerin mantık sırasına aykırı dizilmesi. 4. Metinde olayların akışının birden değişmesi, ani geçişler yapılması ve birçok olayın üst üste çok kısa biçimde verilmesi. 5. Hikâyede, metin birimleri arasında çelişkiler ve mantıksızlıklar bulunması. 6. Olaylar arasındaki ilişkilerin yazarın zihninde var olmasına rağmen metne aktarılamaması. 7. Hikâyede bir odak noktasının olmaması. 8.  Metnin, öyküleyici anlatım özelliklerinden uzaklaşması. 9. Konuşmaya etkili bir giriş yapılmaması. 10. Ana fikri oluşturamama/ana fikri yardımcı fikirlerle destekleyememe. Araştırma sonuçlarına göre öğrencilerin sosyo-ekonomik durumları, konuşma planı yapma durumları, kitap okuma durumları, kelime hazinesi katsayıları ve sınıf düzeylerinin öğrencilerin bağdaşıklık ögeleri kullanımı ve tutarlılık durumlarında anlamlı farklılıklar oluşturduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonunda öğretmenlere, ders araç gereçlerine, araştırmacılara, yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Coherency is the name given to all linguistic and semantic characteristics among all elements that provide easy understanding of a text establishing the associationsamong the units of the text and ensuring the integrity of the meaning in the text. Consistency, on the other hand, is the logical connections, which make the text considered as a whole together with the semantic relations in it. The coherency and consistency concepts are the basic criteria of a text. The purpose of the present study is to examine the unprepared speeches of 6thand 7th Grade students in terms of coherency and consistency. The study was conducted with the 6th and 7th Grade students who were studying at Sefa Akın Secondary School, Unsal Secondary School and Nebi Güney Secondary School of Theology located in Antalya, Kepez in 2017-2018 Academic Year. The schools that were included in the study were determined with thePurposeful Sampling Method from among socio-economic and academic upper, middle and lower-level schools. The application process lasted 12 weeksin the study. The study had a descriptive screeningdesign and was a Nested Case Design Study, which was planned with theQualitative Method to determine the coherency and consistency elements in the unprepared speeches of the 6thand 7th Grade students. A total of 216 students participated in the present study in whichquantitative and qualitative data were evaluated together. The students were given unprepared speech topics that were prepared in line with expert viewpoints. The unprepared speeches and opinions of the students on the study were recorded with a voice recorder and were then transcribed. The quantitative data of the study were collected with the Coherency Element Evaluation Scale, Narration Consistency Assessment Scale, Speech Text Consistency Assessment Scale, and the Vocabulary Coefficient Assessment Scale; and the qualitative data were collected with the Personal Information Form and with After-Impromptu Speech Interview Form. The data that were obtained from the scales that were used in the study were analyzed with the SPSS 21.0 Statistical Package Program. Percentages (%), frequencies (f), arithmetic means, the Unrelated Sample Test, the Anova One-Way Analysis of Variance, the t-test for Dependent and Independent Groups, the Spearman Correlation Analysis and the Chi-Square Analysis were made use of in the analyses of the data. In addition, the Descriptive Analysis Method was employed in the analysis of qualitative data of the study. According to the findings that were obtained in the present study, the average use of the coherency elements per student in the narrative style unprepared speeches were as follows: word coherency (25.46), reference elements (11.44), conjunctions (8.56), ellipted expression (5.47), substitution elements (0.06). The mean use of coherencyitems per student in unprepared speeches in explanatory narrative style are as follows: word coherency (23.55), reference elements (8.66), conjunctions (7.23), ellipted expression (3.46), substitution elements (0.27). As a result of the findings that were obtained in the study, it was determined that the problems experienced by the students in using the coherencyelements in unprepared speech in narrative and explanatory narrative style are as follows:The elements to which the pronoun refers not being clear, the improper use of the demonstrativepronoun in line with its function, the use of the demonstrative adjective being unclear, unnecessaryuse of demonstrative adjectives, the singular-plural disagreement, repetitive personal pronoun use, unnecessaryuse of demonstrative pronoun, improper use of the conjunctions, unnecessary and frequent use of conjunctions, use of synonyms and the words that are close in meaning in the same sentence, repetitive and unnecessary use of the same word in the speech text too often. The consistency mistakes students did in their unprepared narrative and explanatory speeches were as follows: 1. Creating text in an inconsistent way with the topic of the speech. 2. Using irrelevant sentences. 3. Arranging of the sentences not in line with logical order. 4. In the text, sudden changes in the flow of events, sudden transitions, and many events being given one after the other. 5. Contradictions and irrational elements between the text units in the story. 6. Although the relations between the events exist in the mind of the writer, they cannot be transferred into the text. 7. Lack of focal point in the story. 8. Moving away of the text from narrative features. 9. Not making an effective introduction to speech. 10. Inability in forming/supporting the main idea with auxiliary ideas. According to the results of the present study, it was determined that the socio-economic status of the students, the status of making a speech plan, reading books status, the vocabulary coefficients, and the grades of the students caused significant differences in the use ofcoherency and consistency items. At the end of the study, recommendations were made for teachers and researchers on course materials.