Yaşlı diyabetik hastalarda kırılganlık durumuna göre ilaç uyumunun değerlendirilmesi
Evaluation of the drug adherence according to the frailty status in older diabetic patients
Yazar: İLHAN YAPICI
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET CEMAL KIZILARSLANOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Geriatri = Geriatrics ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hipoglisemik ajanlar = Hypoglycemic agents ; Kırılganlık = Frailty ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılık = Old age ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Amaç: Yaşlı hastalarda, kırılganlık durumu ile antidiyabetik ilaç kullanım uyumu arasındaki ilişkileri incelemek.
Metot: Çalışmaya İç Hastalıkları Kliniğine bağlı polikliniklere ayaktan başvuran 60 yaş ve üstü, toplam 194 hasta dahil edildi. Katılımcıların sosyodemografik ve klinik özellikleri not edildi. Daha sonra sırasıyla: Morisky İlaç Uyum Anketi ve FRAİL Kırılganlık Ölçeği uygulandı. Çalışmamızda komorbiditeler Modifiye Charlson Komorbidite İndeksine göre puanlandırıldı. 
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 72,9 (±8,22) yıldı (%69,6'sı kadın). Yaklaşık beşte birinin hiç kan şekeri ölçümü yapmadığı, %52,1'inin en az bir kez hipoglisemi atağı tariflediği ve %50'sinin kırılgan olduğu görüldü. OAD'lere ve insülin tedavilerine uyum açısından bakıldığında sırasıyla; hastaların %37,5'inde ve %32,5'inde düşük ilaç kullanım uyumu (Morisky skoru <6 puan) olduğu tespit edildi. Kırılgan hastalarda; Charlson komorbidite indeksi ortancasının daha yüksek (p<0,001), günlük kullanılan ilaç sayısının daha fazla (p=0,002) ve insülin kullanımına uyum açısından bakılan Morisky skorunun daha düşük olduğu gözlemlendi (p=0,045). Diyabet süresi uzun olanlarda (p=0,022), diyabet eğitimi olanlarda (p=0,020), kan şekeri takibini günlük yapanlarda (p<0,001), hipertansiyonu olanlarda (p=0,002) ve OAD kullanım süresi uzun olanlarda (p=0,023) Morisky OAD ilaç uyum puanının daha yüksek olduğu gözlendi. Güçlü olanlarda, kırılgalık öncesi (p=0,015) ve kırılgan duruma (p=0,020) kıyasla Morisky insulin uyum puanları daha yüksekti. Kırılganlık durumuna göre OAD ilaç uyumu incelendiğinde; gruplar arasında Morisky puanları açısından istatistiksel anlamlı fark olmadığı görüldü.   
Sonuç: Bu çalışmada, yaşlı diyabetik hastalarda gerek OAD gerekse insülin kullanımına uyumun düşük olabileceği ve özellikle kırılgan yaşlılarda insülin tedavisine uyumun az olabileceği gösterilmiştir.  
Anahtar Kelimeler: Diyabet, yaşlı, kırılganlık, ilaç uyumu

Abstract:
Aim: To identify the relationships between frailty status and medication adherence in older patients.
Methods: A total of 194 volunteers aged over 60 years, who applied to the outpatient clinics of Internal Medicine, were included in the study. The sociodemographic and clinical characteristics of the participants were recorded. Morisky Drug Adherence Questionnaire was used to determine drug compliance and FRAIL Index was used to determine frailty level. Co-morbidities were scored according to the Modified Charlson Comorbidity Index (mCCI).
Results: The mean age of the patients was 72.9 (±8.22) years (69.6% women). It was observed that approximately one-fifth of them never measured blood glucose, 52.1% of them described at least one hypoglycemia attack, and 50% of them were frail. In terms of compliance with OADs and insulin treatments, low drug use compliance (Morisky score <6 points) was found in 37.5 and 32.5 percent of the patients, respectively. In frail patients; it was observed that the median mCCI (p<0.001) and the daily used drug number were higher (p=0.002) and the Morisky score (for insulin) was lower (p=0.045). In patients with a long duration of diabetes (p=0.022), those with diabetes education (p=0.020), those who monitor their blood sugar daily (p<0.001), those with hypertension (p=0.002), and those with a long duration of OAD use (p=0.023) was observed that the Morisky OAD drug compliance score was higher. Morisky insulin compliance scores were higher in the robust group compared to the pre-frail (p=0.015) and frail (p=0.020) ones. When OAD drug compliance was examined according to fragilty status; there was no statistically significant difference between the groups in terms of Morisky scores.
Conclusıon: In this study, it was shown that compliance with both OAD and insulin use may be low in older diabetic patients, and compliance with insulin therapy may be low, especially in frail older patients.
Keywords: Diabetes, elderly, frailty, drug adherence