Ankara Üniversitesinin bazı fakültelerinde öğrenim gören üçüncü sınıf öğrencilerinde uyku kalitesinin genel ruhsal sağlık durumları ve diğer bazı etmenler ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Assessment of the sleep quality with regard to general mental health status and some other factors in third grade students who study at some faculties of Ankara University
Yazar: PELİN ERKALMA PARSAK
Danışman: PROF. DR. MİNE ESİN OCAKTAN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ankara = Ankara ; Anketler = Questionnaires ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Ruh sağlığı = Mental health ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Amaç: Bu araştırma Ankara üniversitesi öğrencilerinin uyku kalitesini durumunu saptamak, uyku kalitesi durumunu genel ruhsal sağlık durumları ve diğer bazı etmenler ile ilişkisi yönünden değerlendirmek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma Nisan-Haziran 2018 tarihleri arasında yürütülmüş kesitsel bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi İktisat, İşletme ve Uluslararası İlişkiler Bölümleri, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih, Coğrafya ve Türk Dili ve Edebiyatı Bölümlerinde öğrenim gören 3. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Üniversite öğrencilerinin okudukları fakülte ve bölüme göre seçimleri üniversiteye giriş puan türleri (sayısal, eşit ağırlık, sözel), fakülte öğretiminin sağlıkla ilişkili olup olmaması ve öğrencilerin ders yoğunluğu dikkate alınarak iradi olarak yapılmıştır. Sınıf seçimi yapılırken, eğitim öğretim süresinin ortasını teşkil eden ve bölümde okuyan öğrencilerin ayrılma, bölüm değiştirmelerinin en az olduğu 3. sınıf tercih edilmiştir. Çalışmada örneklem seçilmemiş, evrenin tamamı olan 838 öğrenciye ulaşmak hedeflenmiş, 743 öğrenciye ulaşılmıştır. Araştırmaya katılım hızı % 88,7'dir. Veri Toplama Formu, öğrenci tanıtım formu, Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve Genel Sağlık Anketi-12 (GSA-12) olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır.
Veriler, bilgisayarda SPSS 20.0 programında veri tabanı oluşturularak değerlendirilmiştir. İstatistiksel değerlendirmede, tek değişkenli analiz olarak Ki Kare testi, Fisher's Exact test, Mann Whitney-U testi ve Kruskal Wallis testleri, çok değişkenli analiz olarak Lojistik Regresyon Analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılan öğrencilerin %42,4'ü erkek, %57,6'sı kadındır. Öğrencilerin yaşları 19-47 arasında değişmekte olup, yaş ortalaması 22,35 ± 2,670, ortancası 22'dir. Çalışma grubundaki öğrencilerin %51,4'ü tıp fakültesine, %28,4'ü siyasal bilgiler fakültesinde ve %20,2'si ise dil ve tarih-coğrafya fakültesinde öğrenim görmektedir. Araştırma grubunda PUKİ ile belirlenen kötü uyku kalitesi sıklığı %54,8 olarak bulunmuştur. Tek değişkenli analizlerde; öğrencilerin yaşı, ailelerinin yaşadığı yerleşim birimi, bitirdikleri lise, öğrenim gördükleri fakülte ve bölüm, babalarının bitirdiği okul, annelerinin çalışma durumu, kendi ifadelerine göre belirlenen ailelerinin ekonomik durumları ve kişisel aylık gelir durumları, çalışma durumları, üniversiteye ulaşımda yaşadıkları zorluk/yorgunluk düzeyi, anne/baba özlemi/eksikliği hissetme durumları, üniversitedeki ve üniversite dışındaki arkadaşlarıyla ilişkileri, uyku/uyku bozuklukları hakkında derse/etkinliğe katılım durumları, ekranlı araç kullanım nedeniyle uykusuz kalma durumları, sigara kullanma durumları, BKİ, düzenli egzersiz yapma durumu, düzenli beslenme alışkanlıkları, çay tüketimi, düzenli ilaç kullanımı gerektiren hastalıkları olması durumu, tanı konmuş ruhsal hastalıkları olması, psikolojik desteğe gereksinim duymaları, uyku düzeni için ilaç kullanımı, GSA-12 ölçeğinden alınan puana göre belirlenen genel ruhsal sağlık durumları, şiddete maruz kalma, ekonomik nedenlerden dolayı hekime başvuramama durumu uyku kalitesi durumu ile ilişkili bulunmuştur. Lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre; öğrencilerin yaşı (OR: 1,480), cinsiyeti (OR: 1,451), öğrenim gördüğü fakültesi (OR: 2,202), ekranlı araç kullanımı nedeniyle uykusuz kalma durumu  (OR:2,647, OR: 5,691, OR: 5,842), sigara kullanma durumu (OR: 1,925), genel ruhsal sağlık durumları  (OR: 3,475), şiddete maruz kalma durumu (OR: 1,682) ve düzenli yemek yeme  alışkanlığı  (OR: 3,187, OR: 2,501) uyku kalitesi durumu üzerine etkili bulunmuştur. Lojistik regresyon analizine alınan babanın mezun olduğu okul, annenin çalışma durumu, üniversite arkadaşları ile ilişkiler, alkol kullanım durumu, çay ve kahve tüketimi durumu, düzenli ilaç kullanılan hastalık olması durumu ve psikolojik desteğe gereksinim duyma değişkenleri ile ilişkisiz bulunmuştur.
Sonuç: Bu çalışmada kötü uyku kalitesi sıklığı yüksek düzeyde bulunmuş olup, etkili olan faktörler incelenmiştir. Öncelikli olarak kötü uyku kalitesi ile ilişkili faktörlere yönelik koruyucu yaklaşımların ve müdahale programlarının gerekliliği ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin tamamını kapsayan erişilebilir bir sağlık/rehberlik sistemi içinde, risk altındaki bireylerin saptanarak, uygun yaklaşımlar için yönlendirilmesi ve gereksinim durumunda desteklenmesi gereklidir.
Anahtar Kelimeler: Üniversite öğrencileri, genel ruhsal sağlık durumu, uyku kalitesi, Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi, Genel Sağlık Anketi-12

Abstract:
Aim: This study was carried out to determine the sleep quality status of Ankara University students, as well as to evaluate the relationship between general mental health status and some other factors.
Material and Method: The research is a cross-sectional study conducted between April and June 2018. The population  of the research consist of the  3rd grade students studying at Ankara University Faculty of Medicine, Faculty of Political Sciences Departments of Economics, Business Administration and International Relations, Faculty of Language and History-Geography, History, Geography and Turkish Language and Literature. Choices of university students according to the faculty and department they studied were made voluntarily, taking into account the types of university entrance points (numerical, equal weight, verbal), whether the faculty education is related to health, and the student's intensity. While making the class selection, the 3rd grade, which constitutes the middle of the education period and the students who study in the department, has the least degree of leaving and changing departments. The sample was not selected in the study, it was aimed to reach 838 students, the entire universe, and 743 students were reached. The rate of participation in the research is 88.7%. The Data Collection Form consists of three sections: student introduction form, Pittsburg Sleep Quality Index and General Health Questionnaire-12. The data were evaluated by creating a database in SPSS 20.0 program on the computer. In statistical evaluation, Chi Square test, Fisher's Exact test, Mann Whitney-U test and Kruskal Wallis tests were used as univariate analysis, and Logistic Regression Analysis was used as multivariate analysis.
Results: 42.4% of the students participating in the study are male and 57.6% are female. The ages of the students vary between 19-47 and the average age is 22.35 ± 2.670 and the median is 22. 51.4% of the students in the study group study at the medical school, 28.4% at the faculty of political science, and 20.2% at the faculty of language and history-geography. The prevalence rate of poor sleep quality determined by PSQI was found to be 54.8% in the study group. In univariate analyzes; the age of the students, the settlement where their families live,  the high school they graduated from, the faculty and department they studied, the school their fathers completed, the working status of their mothers, the economic status of their families and their personal monthly income status are determined according to their own expressions, their employment status, the level of difficulty / fatigue they experienced in transportation to the university, mother and father longing / feeling missing, their relationship with friends at university and outside the university,  their participation in a lesson / activity  about sleep / sleep disorders, insomnia due to use of screened technological devices, smoking situations, BMI, regular exercise status, regular eating habits, tea consumption, conditions that require regular medication use, diagnosed mental illnesses, needing psychological support, using medication for sleep patterns, general mental health status according to score from the GSA-12 scale, exposure to violence, and the inability to consult a physician for economic reasons were found to be related to sleep quality status. According to the logistic regression analysis results; students' age (OR: 1,480), gender (OR: 1,451),  faculty where they are studying (OR: 2,202), insomnia due to use screened technological devices (OR: 2,647, OR: 5,691, OR: 5,842), smoking status (OR: 1,925) , general mental health status  (OR: 3,475), exposure to violence (OR: 1,682) and regular eating habits (OR: 3,187, OR: 2,501) were found to be effective on sleep quality status. The logistic regression analysis was found to be unrelated to the variables of the school where the father graduated from, the mother's employment status, relationships with university friends, alcohol use, tea and coffee consumption, regular medication status and needing psychological support.
Conclusion: In this study, the prevalence rate of poor sleep quality was found to be at a high level and examined the effective factors. First of all, the necessity of preventive approaches and intervention programs for factors related to poor sleep quality has emerged. In an accessible health / guidance system that covers all students, individuals at risk should be identified and guided for appropriate approaches and supported when needed.
Keywords: University students, general mental health status, sleep quality, the Pittsburgh Sleep Quality İndex (PSQI), The 12-item General Health Questionnaire (GHQ-12)