Nohutta sodyum klorür ve sodyum sülfat tuzlarının çimlenme üzerine etkileri
Effects of sodium chloride and sodium sulfate salts on germination in chickpea
Yazar: ZEHRA TİĞRİĞ
Danışman: DOÇ. DR. HAMDİ ÖZAKTAN ; DOÇ. DR. CENNET YAMAN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tahıllar ve Yemeklik Baklagiller Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, güncel tescil edilen nohut (Cicer arietinum L.) çeşitlerinde sodyum klor ve sodyum sülfat tuzlarının çimlenme parametreleri ve mineral madde taşınımı üzerine etkileri belirlemek için yapılmıştır. Araştırma 2021 yılında Erciyes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma Birimindeki Tarla Bitkileri Bölümü Yemeklik Baklagiller Laboratuvarında 4 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Sodyum klorür ve sodyum sülfat tuz kaynakları kullanılarak 0, 4, 8, 12 ve 16 dS/m olmak üzere beş farklı dozda çimlendirmeler gerçekleştirilmiştir.  Denemede; 2018-2021 yıllarında ülkemizde tescil edilen Aras(2018), Botan(2019), Sezgin(2019), Caner(2019), Onur-01(2019), Göksu(2019), Katran(2020), Gürdal(2020), Nihatbey(2020) ve Çiftçi(2021) çeşitleri kullanılmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre, çimlenme yüzdesi, kök uzunluğu, kök yaş ağırlığı, kök kuru ağırlığı, fide uzunluğu, fide yaş ağırlığı, fide kuru ağırlığı, çimlenme enerjisi ve fide canlılık indeksinde artan tuz dozlarına bağlı olarak düşüş meydana gelmiştir. Mineral madde içeriklerinde ise kalsiyum ve magnezyum oranları çeşitlere göre değişmekte olup azalma ve artmalar görülmüştür. Potasyum, sodyum, kükürt ve sodyum/potasyum oranı değerlerinde ise artan doz konsantrasyonlarında artmalar meydana gelmiştir. 
Sonuç olarak, sodyum klorür ve sodyum sülfat tuzlarına bakıldığında agro-morfolojik parametrelerde öncü ve incelenen tuzlarda diğer çeşitlere karşı toleranslı olan Gürdal ve Aras çeşitlerinin olduğu sonuçlarına varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Nohut (Cicer arientinum L.), tuzluluk, çeşit, mineral madde

Abstract:
This study was conducted to determine the effects of sodium chlorine and sodium sulfate salts on germination parameters and mineral matter transport in currently registered chickpea (Cicer arietinum L.) varieties. The research was conducted in 2021 in Erciyes University, Faculty of Agriculture, Research Unit, Department of Field Crops, Edible Legumes Laboratory with 4 replications. Germination was carried out at five different doses of 0, 4, 8, 12 and 16 dS/m using sodium chloride and sodium sulfate salt sources.  Aras (2018), Botan (2019), Sezgin (2019), Caner (2019), Onur-01 (2019), Göksu (2019), Katran (2020), Gürdal (2020), Nihatbey (2020) and Çiftçi (2021) varieties registered in our country in 2018-2021 were used in the experiment. 
According to the results, germination percentage, root length, root wet weight, root dry weight, seedling length, seedling wet weight, seedling dry weight, germination energy and seedling vigor index decreased with increasing salt doses. In mineral matter contents, calcium and magnesium ratios varied according to the varieties and decreases and increases were observed. Potassium, sodium, sulfur and sodium/potassium ratio values increased with increasing dose concentrations. 
As a result, it was concluded that Gürdal and Aras cultivars were the leading cultivars in agro-morphological parameters when sodium chloride and sodium sulfate salts were considered, and they were tolerant to other cultivars in the studied salts.
Keywords: Chickpea (Cicer arientinum L.), salinity, variety, mineral matter