Hekimbaşı Gevrekzâde Hafız Hasan Efendi'nin hayatı ve Risale-i Nikrîsiyye adlı eserinin değerlendirmesi ve transkripsiyonu
The life and the life of Hekimp Gevrekzâde Hâfiz Hasan Efendi evaluation and transcription of the work titled Risâle-i Nikrisiyye
Yazar: GÜLİSTAN SİNCAR
Danışman: DOÇ. DR. FEHMİNAZ TOKMAK
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Yakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışma Gevrekzâde Hâfız Hasan Efendi örneklemi üzerinden Hekimbaşılık makamı, Osmanlı Devleti'nde kullanılan bazı tedavi, Osmanlı'da hekim yetiştirme usulü, tıp eğitim merkezleri, Gevrekzâde Hâfız Hasan Efendi'nin hayatı ve eserleri ele alınmıştır. Son olarak da Nikris Risalesi'nin değerlendirmesi ve transkripsiyonu yapılmıştır.
Gevrekzâde Hasan Efendi'nin nikris (gut) risalesinin ele almasının nedeni ise krallar, padişahlar, vezirler, ilim adamları, filozof ve tabiplerin nikris hastalığından çok çekmiş olmalarıdır. Bu nedenle eseri inceleme ve değerlendirme gereksinimi duydulmuştur.
 Gevrekzâde risalesinde şu ifadeleri kulanımıştır, "Bu hastalığın söz edilen kişilerde görülmesinin ilahi tedbir ve adalete işaret eder ki bir taraftan vermediği mükemmelliği diğer taraftan ihsan eder. Diğer taraftan da ihsan ve lütufta bulunduğu nimetlere karşılık bu kimselere bu zorluğu vermiştir."
Gevrekzâde, Nikris Risalesi'nde, nikris hastalığının kimlerde görüldüğü, nedenleri ve hastalığın tedavisini ele almıştır. Nikris hastalığının tedavisi için perhizler (diyetler) önermiş ve kendinden önceki hekimlerin ve kendi hekimlik tecrüberine dayanarak hastalığın tedavisi için macun terkibleri hazırlayıp bunların muhteviyatını ve uygulanma şekillerini kaleme almıştır.
Anahtar Kelimeler: Gevrekzâde Hâfız Hasan Efendi,  Osmanlı tıbbı, Osmanlı'da Tedavi yöntemleri, Gut, Hekimbaşılık.

Abstract:
In this study, the position of Chief Physician, some treatments used in the Ottoman Empire, the method of training physicians in the Ottoman Empire, medical education centers, the life and works of Gevrekzâde Hâfız Hasan Efendi were discussed through the sample of Gevrekzâde Hâfız Hasan Efendi. Finally, the evaluation and transcription of the Nikris Treatise was made.
The reason why Gevrekzâde Hasan Efendi dealt with the treatise on nikris (gout) is that kings, sultans, viziers, scientists, philosophers and doctors suffered from the disease of nikris. For this reason, there was a need to examine and evaluate the work.
Gevrekzâde used the following expressions in his pamphlet, "The occurrence of this disease in the people mentioned indicates divine precaution and justice, that on the one hand, it bestows the perfection that it does not give, on the other hand. On the other hand, he gave these people this difficulty in return for the blessings he bestowed and favored."
Gevrekzâde, in his Nikris Treatise, dealt with who is diagnosed with nikris disease, its causes and the treatment of the disease. He recommended diets (diets) for the treatment of Nikris disease and prepared paste compositions for the treatment of the disease, based on the experience of his predecessors and his own medicine, and wrote down their content and application methods
Keywords: Gevrekzâde Hafız Hasan Efendi, Ottoman medicine, Treatment methods in the Ottoman Empire, Gout, Chief Physi