Öz-düzenleyici öğrenmenin okuduğunu anlamaya yönelik akademik başarı, öz-düzenleme becerileri ve okuma stratejileri üzerindeki etkisi
The effects of self regulated learning on the  academic achievement of reading comprehension, self-regulatory skills and reading strategies
Yazar: BİLGE KUŞDEMİR KAYIRAN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET DOĞANAY
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Okuma stratejileri = Reading strategies ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill ; Öz düzenlemeli öğrenme = Self regulated learning

Özet:
Bu çalışmada, ilköğretim beşinci sınıf Türkçe dersinde kullanılan öz-düzenleyici öğrenme modelinin, öğrencilerin okuduğunu anlamaya yönelik akademik başarıları, öz-düzenleme becerileri ve kullandıkları okuma stratejileri üzerinde etkisi olup olmadığı sınanmıştır.
Araştırma, 2010-2011 Eğitim-Öğretim Yılı Bahar Yarıyılı'nda, Adana İli Çukurova İlçesi'ndeki iki resmi ilköğretim okulunda okuyan beşinci sınıf öğrencileri ile 12 hafta süreyle gerçekleştirilmiştir. Uygulama, bir deney ve iki kontrol grubunda yer alan 90 öğrenci ile yürütülmüştür. Deney grubunda öz-düzenleyici öğrenme modeli, kontrol gruplarında ise Türkçe Dersi Öğretim Programı doğrultusunda yapılan öğretim uygulanmıştır. Deney ve birinci kontrol grubunda dersler araştırmacı tarafından işlenmiştir. İkinci kontrol grubunda ise dersler sınıf öğretmeni tarafından yürütülmüştür. Araştırmada deney ve kontrol gruplarına, deneysel işlemler başlamadan önce ve deneysel işlemlerin bitiminde "Okuduğunu Anlama Başarı Testi", "Güdülenme ve Öğrenme Stratejileri Ölçeği" ve "Okuma Stratejileri Ölçeği" uygulanmıştır. Ayrıca deneysel işlem başlamadan önce bütün gruplardaki öğrencilere kişisel bilgiler formu uygulanmıştır. Araştırmanın başında ve sonunda "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" ile deney grubundaki öğrencilerin, Türkçe dersine ilişkin görüşleri, öz-düzenleyici öğrenme becerileri ve okuma stratejilerini kullanmaya yönelik görüşleri alınmıştır.
Araştırmada nicel veriler üzerinde, kovaryans analizi yapılmış, analizlerde anlamlılık düzeyi p<.05 olarak alınmıştır. Nitel verilerin analizinde ise, içerik analizi kullanmıştır. 
Araştırmadan elde edilen bulgular incelendiğinde, öz-düzenleyici öğrenme modelinin uygulandığı deney grubu ile Türkçe Dersi Öğretim Programı doğrultusunda yapılan öğretimin uygulandığı kontrol grubundaki öğrencilerin, okuduğunu anlama başarı testi öntest puanları kontrol altına alındığında, sontest puanları açısından deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Okuma stratejileri ölçeği öntest puanları kontrol altına alındığında, sontest puanları açısından deney ve kontrol grupları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark görülmüştür. Güdülenme ve Öğrenme Stratejiler Ölçeği'nin bilişsel farkındalık-öğrenme stratejileri, öz-yeterlik algısı, zaman ve çalışma ortamının yönetimi ve görev değeri alt ölçeği öntest toplam puanları kontrol altına alındığında, sontest puanları açısından deney grubu lehine anlamlı bir fark görülmüştür. Güdülenme ve Öğrenme Stratejiler Ölçeği'nin sınav kaygısı ve yardım isteme alt ölçeği öntest toplam puanları kontrol altına alındığında, sontest puanları açısından gruplar arasında anlamlı bir fark görülmemiştir.
Öz-düzenleyici öğrenme modelinin uygulandığı deney grubundaki öğrencilerin uygulama öncesinde ve sonrasındaki görüşme bulguları genel olarak incelendiğinde öğrenciler, Türkçe dersine daha çok ilgi göstermeye, dersi daha çok sevmeye, güzel ve eğlenceli bulmaya başladıklarını belirtmişlerdir. Öğrenciler, Türkçe dersinden dil becerilerini geliştirmesini beklediklerini ifade etmişlerdir. Bu derste kendini başarılı bulanların sayısının arttığı görülmüştür. Öğrenciler, kullandıkları kaynak yönetimi stratejilerine ilişkin olarak, Türkçe dersine çalışmaya başlamadan önce daha fazla ön hazırlık yaptıklarını ve çalışmaya-okumaya bir amaç belirleyerek başladıklarını ifade etmişlerdir. Öğrencilerin, dikkat toplama stratejilerini daha çok kullandıkları ve dikkatlerini toplamak için kullandıkları okuma tekniklerini değiştirdikleri görülmüştür. Ön ve son görüşme bulguları genel olarak karşılaştırıldığında, öğrencilerin Türkçe dersine çalışırken yardım alma durumlarının benzer olduğu dikkat çekmiştir. 
Öğrencilerin kullandıkları bilişsel farkındalık öğrenme ve okuma stratejileri kapsamında, bir metni okumaya başlamadan önce ön inceleme stratejilerini daha çok kullandıkları ve fiziksel düzenleme yapmaya başladıkları belirlenmiştir. Öğrenciler, okurken daha iyi anlamak için kullandıkları stratejilerin artış gösterdiği dikkat çekmiştir.
Sonuç olarak,  öz-düzenleyici öğrenme modelinin, okuduğunu anlama başarısı üzerinde Türkçe Dersi Öğretim Programı doğrultusunda yapılan öğretime göre daha etkili olduğu ve okuma stratejilerinin kullanımını arttırdığı belirlenmiştir. Ayrıca yapılan uygulamanın güdülenme ve öğrenme stratejilerinden bilişsel farkındalık-öğrenme stratejileri, öz-yeterlik algısı, zaman ve çalışma ortamının yönetimi ve görev değeri üzerinde olumlu etkileri olduğu ortaya çıkarken; sınav kaygısı ve yardım isteme üzerinde etkisi görülmemiştir.

Abstract:
This study aims to examine whether self-regulated learning model used in 5th grade Turkish course has any effects on the academic achievement of reading comprehension, self-regulatory skills, and reading strategies. 
	The study which lasted for 12 weeks was conducted with 5th grade students enrolled in the two primary schools located in Adana, Çukurova, in the spring semester of the 2010-2011 education year. The participants were 90 students divided into one experimental and two control groups. The experimental group was provided with the self-regulated learning model while the control groups were instructed in accordance with Turkish course curriculum. The students in the experimental group and in the first control group were instructed by the researcher while the second control group was instructed by their class teacher. Both the experimental group and the control groups were administered "Reading Comprehension Achievement Test", "Motivated Strategies for Learning Questionnaire" and "Reading Strategies Questionnaire" before and after the treatment. Besides, students in all groups were administered "The Socio-Economic Level Identification Questionnaire" before the treatment. Experimental group students' views regarding Turkish course, self- regulatory skills, and the use of reading strategies were identified through the "Semi-structured Interview Form" used both at the beginning and at the end of the study.
The quantitative data obtained from the study were analysed with covariance, and the significance level was taken p<.05. The qualitative data were analysed using content analysis methods.
Findings showed that a significant difference in favour of the experimental group was found between the experimental group and control group in terms of mean scores of post-test when the pre-test scores received from the reading comprehension achievement test were taken under control. 
When the Reading Strategies Questionnaire pre-test scores were taken under control, there was a significant difference between the experimental and control groups in terms of their post-test scores, in favour of the experimental group. When the metacognition-learning strategies, self-efficacy for learning and performance, time and study management, and task value sub-scales pre-test total scores of the Motivated Strategies for Learning Questionnaire were taken under control, there was a significant difference in terms of the post-test scores in favour of the experimental group. When the test anxiety and help-seeking behaviour sub-scales pre-test total scores of the Motivated Strategies for Learning Questionnaire were taken under control, no significant differences were found between the groups in terms of their post-test scores. 
	According to the findings obtained from the interviews conducted with the experimental group provided with the self-regulated learning model, the students reportedly began to be interested in Turkish course, like it more, and find it nice and enjoyable. The students also stated that they expected Turkish course to improve their language skills. There was an increase in the number of students who found themselves successful in this course. As for the resource management strategies, the students reported to have more preliminary preparation and start to study-read something first by setting goals. They were also found to use more focusing attention strategies and change the reading techniques they used with a view to focusing attention. A comparison of the pre and post interview results indicated that the students had similar strategies for getting help while studying Turkish. 
Given the findings in relation to metacognitive learning and reading strategies, the students were found to use preview strategies more before starting to read a text and began to make physical organizations. The students reported an increase in the strategies they use for reading comprehension. 
In conclusion, compared to the instruction in accordance with Turkish course curriculum, self-regulated learning model was found to be more effective in increasing the success of reading comprehension and the use of reading strategies. The study also revealed positive effects of the model on motivation and learning strategies of metacognition-learning strategies, self-efficacy for learning and performance, time and study management, and task value but it was found to have no effects on test anxiety and help-seeking behaviour.