Delesyonel alfa talasemilerin multiplex PCR ile belirlenmesi
Determination of deletional alpha thalassemias by multiplex PCR
Yazar: ÖZGÜR TURGUT
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKİF ÇÜRÜK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Hemoglobinopatiler = Hemoglobinopathies

Özet:
α-Talasemi, mikrositik hipokromik anemi ile karakterize kalıtsal, otozomal resesif bir
hastalıktır. Dünya popülasyonunda en sık görülen monogenik gen bozukluklarından biridir. Klinik
şiddet neredeyse asemptomatikten hafif mikrositik hipokromiye ve Hb Bart Hidrops Fetalis Sendromu
olarak adlandırılan ölümcül hemolitik duruma kadar değişir. Moleküler temel genellikle delesyonlar
ve daha az sıklıkla nokta mutasyonlarıdır. Klinik çeşitlilik ve hastalık şiddetindeki artış, α-globin
genlerinin bir, iki, üç veya dört kopyasının ekspresyonunun azalmasıyla doğrudan ilişkilidir. α-globin
genlerindeki ve bunların düzenleyici elemanlarındaki delesyonlar ve nokta mutasyonları taşıyıcılarda
ve hastalarda kapsamlı bir şekilde araştırılmış ve bu çalışmalar α-globin genlerinin düzenlendiğine dair
fikir vermiştir. Doğal olarak meydana gelen delesyonlara ve nokta mutasyonlarına bakıldığında,
globin geninin düzenlenmesi ve ekspresyonuna ilişkin bilgimiz artmaya devam edecek ve yeni tedavi
hedeflerine yol açacaktır. Bu çalışmada dört farklı alfa globin gen delesyonu için homozigot,
heterozigot veya birleşik heterozigot durumu belirleyen tek tüp multiplex PCR (gapPCR) yöntemini
kurduk. Bu basit test alfa talasemi taşıyıcılığı (n=110) ve HbH hastalığı (n=2) olan toplam yüzden
fazla bireyin (n=112) DNA örneğinda kullanılmış olup alfa talaseminin ülkemizde yaygın görülen dört
farklı gen delesyonunu tespit etmek için hızlı ve güvenilir bir yöntemi temsil etmektedir.

Abstract:
α-Thalassemia is an inherited, autosomal recessive disease characterized by microcytic
hypochromic anemia. It is one of the most common monogenic gene disorders in the world population.
Clinical severity ranges from nearly asymptomatic to mild microcytic hypochromia and a fatal
hemolytic condition called Hb Bart Hydrops Fetalis Syndrome. The molecular basis is usually deletions
and less often point mutations. The increase in clinical diversity and disease severity is directly related
to decreased expression of one, two, three, or four copies of the α-globin genes. Deletions and point
mutations in α-globin genes and their regulatory elements have been extensively investigated in carriers
and patients, and these studies have provided insight into the regulation of α-globin genes. Looking at
naturally occurring deletions and point mutations, our knowledge of the regulation and expression of the
globin gene will continue to increase, leading to new therapeutic targets. In this study, we have
successfully set up single-tube multiplex PCR assay (gapPCR) that can detect heterozygosity,
homozygosity, and compound heterozygosity of four α-globin gene deletions. This simple assay has
been used on over one hundered DNA samples (n=112) from α-thalassemia traits (n=110) and HbH
disease (n=2) individuals, and represents a rapid and reliable method for detecting 4 of the most
common alpha globin gene deletion in our country.