Aile hekimliği polikliniğine başvuran erişkinlerin bağışıklama bilgi ve sağlık okuryazarlığı düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of immunization information and health literacy levels of adults applying to the family medicine policy clinic
Yazar: OSMAN OFLAZ
Danışman: DOÇ. DR. ESRA MELTEM KOÇ
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç:Çalışmada,Katip çelebi üniversitesi eğitim ve araştırma hastanesine herhangi bir sebeple başvuran 18 yaş ve üstü erişkinlerin bağışıklama hakkında bilgi ve davranışları üzerine sağlık okuryazarlığı düzeyinin etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı çalışmamız, bireylerin sosyodemografik özelliklerini, erişkin bağışıklama hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarını belirleyen 31 soru ve 32 maddelik Türkiye Sağlık Okuryazarlığı (TSOY-32) Ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşülerek yapılmıştır. Bu çalışma nicel araştırma yaklaşımına göre yürütülmüştür. Verilerin analizinde yüzde, ortalama, bağımsız t-testi,  Tek yönlü ANOVA kullanılmıştır. Tek yönlü ANOVA testlerinde anlamlı çıkan sonuçlarda farkın kaynağının belirlenmesi için Post-Hoc testler adı verilen çoklu karşılaştırma testlerinden LSD Testi kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılan katılımcılarının %74,3 ünün 18-30 yaş arasında olduğu tespit edilmiştir. Çalışmaya katılan bireyler genel olarak erişkin bağışıklama ile ilgili bilgi sahibi olduklarını belirtmişlerdir. Çalışmanın örneklemini 18-65 yaş arası toplamda 303 katılımcının %62.7'sinin kadın olduğu anlaşılmıştır. Katılımcıların %47,4'ü sınırlı, %16,1'i yetersiz, %25,8'i yeterli, %10,6'sı mükemmel sağlık okuryazarlığı düzeyine sahiptir. Çalışmada cinsiyet değişkenine göre sağlık okuryazarlık düzeyleri istatistiksel olarak erkelerin lehine anlamlı fark saptamıştır. Yapılan analiz sonucunda katılımcıların sağlık okuryazarlığı puanlarının medeni duruma göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda katılımcıların sağlık okuryazarlığı puanlarının aşı yaptırma durumuna göre göre aşı yaptıranların lehine farklılaştığı tespit edilmiştir. Araştırmanın analiz sonuçlarına göre; katılımcıların aile gelir durumuna yere göre sağlık okuryazarlığı ortalamaları arasındaki farklılaşmadığı anlaşılmaktadır. Bu çalışmada yapılan analiz sonucunda katılımcıların sağlık okuryazarlığı puanlarının çocuk sahibi olmaya göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Çalışmaya katılan bireylerin en fazla yaptırdığı erişkin aşılarından en çok Tetanoz ve Grip aşıları yaptırılmıştır.
Sonuç: Çalışmamızın sonucunda erişkin bağışıklama sıklığı ve sağlık okuryazarlığı seviyesinin yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Başta bu aşılar olmak üzere erişkin bağışıklama ile ilgili daha fazla bilgilenme ve farkındalık oluşturma çalışmalarıyla, toplumda aşılanmanın yaygınlaşması sağlanabilir.
Anahtar kelimeler: Erişkin bağışıklama, bilgi,tutum, sağlık okuryazarlığı,

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to investigate the effect of health literacy level on the knowledge, attitudes and behaviors of people aged 18 years and over who applied to Katip Çelebi University Atatürk Training and Research Hospital for any reason on adult immunization
Materials and Methods: The observational, analytical, cross-sectional study was conducted by face-to-face interviews using 31 questions and 32-item Turkey Health Literacy (TSOY-32) Scale, which determines the sociodemographic characteristics, knowledge, attitudes and behaviors of individuals about adult immunization. This study was conducted according to the quantitative research approach. Percentage, mean, independent t-test, one-way ANOVA were used to analyze the data.
Results: 303 people participated in the study. The mean age of the participants was 38.3 years (SD: 13.6, min-max: 18-83), 51.2% were in the 27-49 age group and 63.7% were female. The proportion of health workers was 14.1% (n=44) and the proportion of participants with chronic diseases was 26.92% (n=84). 73.08% (n=228) of the individuals stated that they had knowledge about adult immunization and 83.01% (n=259) stated that adult immunization was necessary. The most common source of information about vaccines was 'television-internet' (45.4%, n=105). 71.4% (n=223) of the individuals had received at least one adult vaccine. Tetanus (41.03%, n=128) and Influenza (32.69%, n=102) vaccines were the most common adult vaccines. The rate of pneumococcal vaccination among people with chronic diseases was 15.48% (n=13) and the rate of Hepatitis B vaccination among healthcare workers was 59.09% (n=26). There were no participants aged 60 years and over who received shingles vaccine and the rate of HPV vaccination among women aged 19-26 years was 1.7% (n=1). The most common reason for adult vaccination was 'to protect against diseases' (58.0%, n=130). The most common reason for not having adult vaccination was 'not recommended by the doctor' (42.05%; n=37). 47.4% of the participants had limited health literacy, 16.1% had inadequate health literacy, 25.8% had adequate health literacy and 10.6% had excellent health literacy. It was found that having knowledge about adult immunization and having adult vaccination were positively correlated with TSOY-32 Scale "Treatment and service-evaluation of health-related information" subscale scores (p=0.014, p=0.037).
Conclusion: As a result of our study, it was determined that adult immunization frequency and health literacy level were insufficient. More information and awareness-raising activities about adult immunization, especially these vaccines, can be made widespread in society.
Keywords: Adult immunization, knowledge, attitude, health literacy