Teoride ve uygulamada devletlerin tanınması sorunu
The problem of state recognition in theory and practice
Yazar: ŞADUMAN CEREN MABOÇOĞLU
Danışman: PROF. DR. FATMA TAŞDEMİR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Devletler hukuku =   ; Uluslararası hukuk = International law ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Uluslararası hukukta tanıma doktrini, birçok çelişkili hususu içinde barındırmaktadır. Günümüzde birçok somut olayda gündeme gelen tanımanın, teoride içerdiği anlamlar ile uygulamadaki rolü çelişmektedir. Literatürde devletlerin tanınması, iki önemli teori altında işlenmiştir. Kurucu ve açıklayıcı teori olarak adlandırılan bu kuramlar, tanımanın emperyalist ilişkilerin sürdürülmesindeki rolünü açıklamakta yetersiz kalmaktadır. Bu çalışma, emperyalizmin uluslararası hukukla ilişkisinde tanımanın oynadığı rolü göstermeyi amaçlamaktadır. Bu minvalde, emperyalist politikalar çerçevesinde tanımanın, devlet olma iddialarının kabulünde önemli bir mekanizma olarak kullanıldığı tarihsel olarak çözümlenmiş; uygulamada tanıma konusundaki belirsizlikleri açıklamakta yetersiz kalan tanımaya ilişkin teoriler, seçilen vaka analizleriyle sınanmıştır. Bu çerçevede, eski Sovyet coğrafyasındaki tanınmayan birimlere (Güney Osetya, Abhazya, Transdinyester, Donetsk ve Luhansk), Batı Sahra'nın egemenlik iddialarına, Güney Sudan'ın gecikmiş kendi kaderini tayin hakkına ve ayrıca hükümetlerin tanınmasına ilişkin gelişmeleri değerlendirmek üzere Afganistan'da Taliban hükümetine, Venezuela'daki hükümet krizine başvurulmuştur. Böylece, tanımaya ilişkin teorideki görüşler ile uygulama arasındaki tutarsızlıklar gösterilmiştir. Tanımanın bildirici nitelikte olduğuna ilişkin hâkim görüş sorgulanmış, tanımanın artan kurucu etkisi ortaya konmuştur. Uluslararası hukukun, emperyalist toplumsal ilişkilerin sağlamlaştırılması ve yeniden üretilmesinde üstlendiği görevleri incelenmeden tanıma doktrinin salt teorik bağlamda anlaşılamayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The doctrine of recognition in international law involves many contradictory issues. There is a contradiction between the role of recognition which is on the agenda in many recent cases, in theory and its practice. In the literature, the recognition of states is discussed under two prominent theories, namely constitutive and declaratory theories, which are insufficient to explain the role of recognition in the maintenance of imperialist relations. This study aims to demonstrate the role of recognition in the relationship between imperialism and international law. In this respect, the use of recognition as an important mechanism for the acceptance of statehood claims within the framework of imperialist policies is analyzed historically, and the theories of recognition, which are insufficient to explain the uncertainties regarding recognition in practice, are tested through selected case studies. By referencing the unrecognized states in the former Soviet geography (South Ossetia, Abkhazia, Transnistria, Donetsk and Luhansk), the sovereignty claims of Western Sahara, South Sudan's delayed right to self-determination, and within the framework of the recognition of governments, the Taliban government in Afghanistan and the governmental crisis in Venezuela, the inconsistencies between the theory and practice of recognition were revealed. While questioning the prevailing view that recognition is declarative, the constitutive effect of recognition is demonstrated. It is argued that the doctrine of recognition cannot be understood in a purely theoretical context without examining the role of international law in the consolidation and reproduction of imperialist social relations.