Female vocalists on gramophone records in the first decade of the republic
Cumhuriyet'in ilk on yılında taş plaklardaki kadın ses sanatçıları
Yazar: SILA GENÇ
Danışman: PROF. DR. BERRAK TARANÇ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı / Türk Müziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Müzikte kayıt sektörü, geçmişten günümüze aktarım için önemli olan unsurlardan 
biridir. Kayıt sektörü içinde plak, zaman içinde değişime uğramış, gelişmiştir. Taş plaklar ise 
Cumhuriyet Dönemi'nin müziğini aktarma konusunda karşımıza çıkan önemli bir unsurudur. 
Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte birçok alanda değişim olmuş, dönemin müziğinde de 
kadının toplum içindeki rolünde de değişimler kaçınılmaz olarak karşımıza çıkmıştır. Bu 
tezde, kayıt sektörü ve sektör içinde taş plağın yeri, Cumhuriyet Dönemi öncesinde kadının 
toplumdaki rolü ve Cumhuriyet ile birlikte bu rolün değişimi, bahsedilen değişimin müzik 
alanında sahneye veya taş plaklara yansıması, 1923-1933 yılları arası olmak üzere 
Cumhuriyet'in ilk on yılında taş plaklardaki başlıca kadın ses sanatçıları, bu kadın ses 
sanatçılarının repertuarları, ses özellikleri, icradaki üslupları ve çalıştıkları plak şirketlerinin 
Ümit Yazıcı'nın arşivinden faydalanarak incelenmesi, kaynaklar doğrultusunda ulaşılabilen 
verilerle istatistiksel bilgiler, yine kaynaklar doğrultusunda ulaşılabilen kadın ses 
sanatçılarının hayatları ve son olarak da geçmişten günümüze kadın ses sanatçılarının var 
olma ve varlığını sürdürebilme meseleleri ele alınmıştır. 
Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; kayıt sektörünün gelişim 
süreci incelenerek, taş plağın kayıt sektöründeki yeri konumlandırılmış ve ticari bir boyut 
kazandıktan sonra açılan plak şirketlerinden bahsedilmiş, taş plaklarda yer alan en belirgin 
eser türlerinden bazılarıyla ilgili bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde, Cumhuriyet Dönemi 
öncesi ve sonrası kadının toplumdaki ve müzikteki yeri incelenerek yaşanan değişimlerden 
bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde, taş plaklarda ön planda olan kanto, operet gibi türlerin 
hangi süreçlerden geçtiğini anlayabilmek amacıyla, taş plak öncesindeki dönemde, sahnede 
varlığını sürdüren bazı kadınlar ele alınmıştır. Son bölümde ise ulaşılabilen kaynaklar 
doğrultusunda, taş plaklarda Cumhuriyet'in ilk on yılında aktif olduğu düşünülen kadın ses 
sanatçıları ele alınmıştır.

Abstract:
The recording industry in music is one of the essential elements for transmitting from 
past to present. Within the recording industry, records have changed and developed over time. 
Gromophone records are a significant element in conveying the music of the Republican Era. 
With the proclamation of the Republic, changes occurred in many areas, including the role 
of women in society and the music of the period. This thesis examines the recording industry 
and the place of gromophone records within the sector, the role of women in society before 
the Republic, and the changes in this role with the Republic. It explores how these changes 
were reflected in the field of music, on stage, or on gromophone records. Specifically, it 
focuses on the principal female vocal artists on gromophone records during the first ten years 
of the Republic, from 1923 to 1933. The thesis examines these female vocal artists' 
repertoires, vocal characteristics, performance styles, and the record companies they worked 
with, utilizing Ümit Yazıcı archive. It provides statistical information based on available data 
from sources, details the lives of female vocal artists accessible through these sources, and 
address issue of existence and sustainability of female vocal artists from past to present. The 
study contains four sections. In the first section, the development process of the recording 
industry is examined, positioning the place of gromophone records within the industry. This 
section also discusses the record companies that emerged after gaining a commercial 
dimension and provides information on some of the most prominent types of works found on 
gromophone records. The second section explores the role of women in society and music 
before and after the Republican Era, discussing the changes that occurred. In the third section, 
some women who continued to exist on stage before the gromophone records time are 
discussed in order to understand the processes such as canto and operetta, which are mostly 
used later in gromophone records. The final section addresses female vocal artists who were 
active in the first ten years of the Republic on gromophone records, based on available 
sources.