Yoğun bakımda covid-19 mortalitesinde prediktif göstergeler ve risk faktörleri: Retrospektif gözlemsel çalışma
Predictive indicators and risk factors in covid-19 mortality in intensive care: Retrospective observatory study
Yazar: AHMET TOLGA EROL
Danışman: DOÇ. DR. ZAFER ÇUKUROVA ; UZMAN SİNAN AŞAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı / Yoğun Bakım Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: C reaktif protein = C reactive protein ; COVID 19 = COVID 19 ; D-dimer = D-dimer ; Ferritin = Ferritin ; Lenfopeni = Lymphopenia ; Mortalite = Mortality ; Natriüretik ajanlar = Natriuretic agents ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yoğun bakım = Intensive care

Özet:
GİRİŞ ve AMAÇ: 2019 sonlarında, Çin'in Hubei eyaletinin Wuhan şehrinde başlayıp 2020 yılının ilk altı ayında tüm Dünyada Covid-19 pandemisi salgın olarak yaşanmaktadır.. 7 Ocak 2020'de etken daha önce insanlarda tespit edilmemiş yeni bir Coronavirus (2019-nCoV) olarak tanımlanmış ve  SARS-CoV-2 olarak isimlendirilmiştir. Yarasaların en olası doğal konak olabileceği düşünülmektedir. Covid-19 hastalığının halen etkili bir aşısı veya tedavisi bulunmamaktadır. Bu nedenle bulaşın erken tanımlanması ve önlenmesi büyük önem taşımaktadır. 
Bu çalışmada, Covid-19 tanısı ile yoğun bakım ünitesine kabul edilmiş hastalarda izlenen laboratuar parametreleri,risk faktörleri, yoğun bakım hastalık skorlarının hastane ve 28 günlük mortaliteyi öngörme başarılarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
GEREÇ ve YÖNTEM:Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Klinik araştırmalar Etik Kurulu onayı ile  Anestezi ve Reanimasyon Kliniği Yoğun Bakım Ünitesinde Metavision/QlinICU Clinical Decision Support Software' de  Dünya Sağlık Örgütü rehberine göre ağır covid-19 hastalığı nedeniyle yoğun bakımda yatan  hasta verileri Structured Query Language (SQL) sorguları ile elde edilmiştir. Bu verilerden prokalsitonin, fibrinojen, ferritin, troponin I, kreatin kinaz, laktat dehidrojenaz, D-Dimer, lökosit sayısı, lenfosit sayısı, lenfosit yüzdesi, nötrofil sayısı, nötrofil yüzdesi, CRP, trombosit sayısı, ALT, AST, SOFA, APACE II ve Charlson  komorbidite skoru bakılmıştır.
Mann Whitney U testi, ROC (Receiver Operating Characteristic) eğri analizi uygulanmıştır. Hastane  ve 28 günlük  mortalite üzerine etkisi olduğu düşünülen laboratuvar parametrelerinin ve hastalık risk skorlarının  değerlendirilmesinde logistik regresyon ve Backward LR modeli ile Cox Orantısal Hazard Regresyon analizi uygulanmıştır
BULGULAR :  Çalışma dahil edilme kriterlerini sağlayan   40 (%39.6)'ı kadın,  61(%60.4)'ı erkek olmak üzere  toplam  101 hasta  ile  gerçekleştirilmiştir. Hastaların yaşları 21-88 arasında değişmekte olup, yaş ortalaması 58.45±15.41 yıl olarak bulunmuştur. Ortalama yoğun bakım yatış süresi 13 gündür. Hastaların yoğun bakım ve hastane sağkalımı 39(%38.6)'u  survival, 62 (%61.4)'si non-survival olarak bulunmuştur.
Non-survival hastalarda lökosit sayısı, kreatin kinaz, pro-BNP, prokalsitonin, CRP, ferritin, nötrofil sayısı ve yüzdesi, D-Dimer, LDH, AST değerlerinin survival olan hastalara göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır. Lenfosit sayısı ve yüzdesi, trombosit sayısı  değerleri ise  nonsurvival hastalarda anlamlı düşük bulunmuştur. Yoğun bakım ve 28 günlük mortaliteyi öngörmede prediktif gösterge olarak  lenfosit yüzdesi, LDH ve Charlson komorbidite skoru anlamlı bulunmuştur. (p değerleri sırası ile  =0.01, 0.003, 0.008).
 SONUÇ: Bu çalışmanın  nonsurvival olan hastalarında lenfosit ve lenfosit yüzdesi dışında bakılan tüm parametreleri yüksek bulunmuştur.  Covid-19 tanısı alan hastalarda yüksek lenfosit değerlerinin ölüm riskini anlamlı olarak azaltığı görülmüştür.  Lenfosit yüzdesi, LDH ve  Charlson  komorbidite skoru  yoğun bakım ve 28 günlük mortaliteyi öngörmede en başarılı parametreler olarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
Aim of the study:

In late 2019, the Covid-19 has been pandemic worldwide, starting in Wuhan, China, in the first six months of 2020. On January 7, 2020, the causative agent was identified as a novel Coronavirus (2019-nCoV) that was not previously detected in humans and was named SARS-CoV-2. Bats are thought to be the most likely source. There is still no effective vaccine or cure for Covid-19 disease.
Early identification and prevention of contamination is crucial. In this study, it was aimed to evaluate the laboratory parameters, risk factors, intensive care scores, and the success of predicting 28-day mortality in patients admitted to the intensive care unit with the diagnosis of Covid-19.
Material and Methods:
Severe Covid-19 patients identified according to World Health Organization guidelines are included. Patient data were recorded to a centralized system utilizing ImdSoft-Metavision/QlinICU Clinical Decision Support Software and individual datasets pertaining to required parameters were obtained from Structured Query Language (SQL) queries. This study was approved by the Ethics Committee of Sadi Konuk Training and Research Hospital. 
Laboratory parameters including procalcitonin, fibrinogen, ferritin, troponin I, creatine kinase, lactate dehydrogenase, D-Dimer, leukocyte count, lymphocyte count, lymphocyte percentage, neutrophil count, neutrophil percentage, CRP, platelet count, ALT, AST was examined. SOFA, APACHE II and Charlson comorbidity score was calculated.
Mann Whitney U test and ROC curve analysis were applied. In evaluating laboratory parameters and disease risk scores, which are thought to have an effect on 28-day mortality, logistic regression and Cox Proportional Hazard Regression analysis were performed using the Backward LR model.
Results:
The study was carried out with a total of 101 patients, 40 (39.6%) of whom were women, and 61 (60.4%) of men, who met the inclusion criteria. The ages of the patients ranged from 21 to 88, and the mean age was 58.45 ± 15.41 years. The mean intensive care hospitalization period was 13 days. The all-cause in-hospital mortality rate was 61.4%. 
Leukocyte count, creatine kinase, pro-BNP, procalcitonin, CRP, ferritin, neutrophil count and percentage, D-Dimer, LDH, AST values were found to be significantly higher in non-survivors. The lymphocyte count and percentage, and platelet count values were found to be significantly low in non-survivors. The lymphocyte percentage, LDH, and Charlson comorbidity score were found significant in the 28-day mortality in multivariate analysis. (p values are 0.01, 0.003, 0.008, respectively).
Conclusion:
High lymphocyte values have been found to significantly reduce the risk of death in patients diagnosed with Covid-19. Lymphocyte percentage, LDH, and Charlson comorbidity score were evaluated as the most successful parameters in predicting 28-day mortality in the intensive care unit.