Gıda sistemlerinde WEF Nexus yaklaşımının kentsel sürdürülebilirlik kapsamında değerlendirilmesi
Evaluation of WEF Nexus approach in food systems within the scope of urban sustainability
Yazar: EBRU ALA
Danışman: DOÇ. DR. GÜLDEN DEMET ORUÇ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
21. yüzyıl; küresel nüfusta hızlı artışa, krizlere, depremlere, tarımsal arazilerin yok olmasına, açlığa, siyasi iktidarsızlıklara, çevresel değişikliklere ve bozulmalara tanık olan bir dönemdir. Kentleşmenin hızlanan ivmesi, bununla birlikte kentsel nüfusun ve ihtiyaçların artması ise; kentsel alanları, doğal kaynakların kullanımı açısından sıcak noktalar haline getirmektedir. Bu gibi durumlar, kaynakların ve dolayısıyla kentlerin sürdürülebilirliğini tehdit etmektedir. Bu sebeple kaynakların veya sistemlerin sürdürülebilirliğini ele almak, kentsel sürdürülebilirlikle doğrudan ilişkilidir.
Gıda sistemleri, su ve enerji başta olmak üzere birçok doğal kaynak girdisine ihtiyaç duyan ve bunlarla arasında doğrudan/dolaylı ilişkisellik bulunan sistemlerdir. Çevre ve bu sınırlı kaynaklar üzerindeki talepleri uzlaştırırken küresel gıda güvenliğini sağlamak ise, insanlığın karşılaştığı en büyük zorluklardan biridir. Gıda güvenliği ve gıda sistemlerinin sürdürülebilirliği doğrudan bu kaynaklara bağlı/bağımlı olduğundan; su, enerji ve gıdayı bir sistemin birbirlerine son derece bağlı bileşenleri olarak ele almak mümkündür. Bu bileşenlerin ve gıda sistemlerinin sürdürülebilirliğinin 21. yüzyılın karşılaştığı zorluklar sebebiyle tehdit altında olması; bu kaynakların birlikte ele alınmasını, entegrasyonunu ve sürdürülebilir yönetimini gerekli kılmaktadır. Yeterli gıdaya erişemeyen insan sayısındaki artışın ve gıda krizinin gündemde olduğu son dönemlerde ise, gıda sistemleri özelinde bu bileşenlerin birbirleriyle olan ilişkiselliğinin politika kararlarında veya uygulamalarda ortaya konulması önemlidir. Çünkü bu bileşenler birbirleri üzerinde birçok etkilere sahip olabilmekte, bir bileşen için verilen karar diğer bileşenlerin sürdürülebilirliğini ve dolayısıyla kentsel sürdürülebilirliği tehlikeye atabilmektedir. WEF Nexus kavramı/yaklaşımı da bir sistemi oluşturan bu bileşenlerin entegrasyonunu ve ilişkiselliğini açıklamayı hedefleyen bir kavramdır.
Bu çalışma, gıda sistemleriyle ilişkili veya gıda sistemlerinin içerdiği süreçleri etkileyebilecek politika kararlarının WEF Nexus yaklaşımı bağlamında ve kentsel sürdürülebilirlik kapsamında değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda değerlendirme yapılacak şehirler olarak Türkiye'nin üç büyük kenti olan İstanbul, Ankara ve İzmir seçilmiştir. Bu çalışmanın ilk adımında kapsamlı literatür araştıması ile yaklaşım ele alınmış, ardından bu yaklaşım bağlamında sistematik tarama yöntemi ile seçilen şehirlerde yerel yönetimler tarafından hazırlanan veya hazırlattırılan politika belgeleri/planlar incelenmiştir. Bu belgelerde gıda sistemleri ve süreçlerinde etkili olan WEF (su, enerji ve gıda) bileşenleriyle ilişkili amaçlar/stratejiler, hedefler/eylemler belirlenmiştir. Bu inceleme ve analiz, Türkiye'nin üç metropolünde sürdürülebilirliği hedefleyen çeşitli ölçeklerdeki planlarda ve gıda sistemleriyle ilişkili politika kararlarında bileşenler arası ilişkiselliğin ve entegrasyonun ne ölçüde sağlandığına yönelik çıkarımda bulunulması açısından önemlidir. İkinci aşamada ise Birleşmiş Milletler tarafından 2015 yılında küresel sürdürülebilirlik zorluklarını ele almak ve sürdürülebilir kalkınmanın yollarını belirlemek için kabul edilen 17 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi'nin gıda sistemlerinin içerdiği süreçlerde etkili olan 59 alt hedefi belirlenmiştir. Ardından birinci aşamada yapılan değerlendirme sonucu elde edilen hedefler ve eylemler ise, gıda sistemleri süreçlerinde etkili olan bu 59 alt hedefle eşleştirilmiştir. Üç metropol için yapılan bu değerlendirme ve karşılaştırmalı analiz yoluyla, WEF Nexus yaklaşımı bağlamında ele alınan gıda sistemleriyle ilişkili politika kararlarının Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleriyle yakınlaşma/ayrışma noktaları ortaya konulmuştur. Bu çıktılar ise WEF Nexus yaklaşımı bağlamında değerlendirmeye alınan gıda sistemleriyle ilişkili politika kararlarının kentsel sürdürülebilirliğe ne ölçüde katkı sağlayabileceğini ortaya koyma ve seçilen şehirlerin bu hedeflere uyum sağlama potansiyelini karşılaştırabilme noktasında önemlidir.  
Araştırma; gıda sistemleri ve süreçleriyle ilişkili WEF bileşenleri arasında sektörel ayrışmalar, politikalar arası entegrasyon sorunu ve şehirlerde bazı politika eksiklikleri olduğunu ortaya koymaktadır. Gıda sistemlerinin kentsel sürdürülebilirlikle kurduğu doğrudan ilişki göz önünde bulundurulduğunda ise, WEF bileşenlerinin "kentsel sürdürülebilirlik" için bütüncül bir yaklaşımla ele alınması ihtiyacı ortaya çıkmaktadır. Araştırma sonuçlarının, gıda sistemlerinin ve dolayısıyla kentsel sürdürülebilirliğin sağlanması noktasında politika yapıcıların/uygulayıcıların entegre yönetişim anlayışını benimsemesi ve Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine ulaşma yolundaki politika eksikliklerini gidermesi gerekliliğini vurgulaması kaçınılmazdır.

Abstract:
The 21st a period that has witnessed rapid increase in global population, crises, earthquakes, destruction of agricultural lands, hunger, political impotence, environmental changes and deterioration. Additionally, it is estimated that by the year 2030, urban areas will host approximately 60% of the world's population. The accelerating pace of urbanization, coupled with the increasing urban population and needs, turns urban areas into hotspots in terms of the use of natural resources. It is emphasized that there will be an increase of approximately 35%, 40%, 50% in water, energy and food demands due to global population growth, and that policy makers and stakeholders should be proactive to avoid resource scarcity. These circumstances threaten the sustainability of resources and consequently, the sustainability of cities. Therefore, addressing the sustainability of resources or systems is directly related to urban sustainability. The accelerating acceleration of urbanization and the increase in urban population and needs; makes urban areas hotspots for the use of natural resources. Such situations threaten the sustainability of resources and consequently, the sustainability of cities. Therefore, addressing the sustainability of resources or systems is directly related to urban sustainability. Because cities are at the forefront of sustainability practices and serve as "first responders and affected parties" in the face of events that threaten sustainability.
Food systems are systems that need many natural resource inputs, especially water and energy, and there is a direct/indirect relationship between them. Achieving global food security while reconciling the demands on the environment and these limited resources is one of the greatest challenges humanity faces. Since food security and the sustainability of food systems are directly dependent on these natural resources, it is possible to consider water, energy, and food as highly interconnected components of a system. The sustainability of these components and food systems being under threat due to the challenges faced in the 21st century necessitates their collective consideration, integration, and sustainable management of these natural resources. In recent periods, when the increase in the number of people who cannot access sufficient food and the food crisis are on the agenda, it is important to reveal the interrelationship of these components with each other in policies or practices in particular for food systems. Because these components can have multiple impacts on each other, a decision made for one component can endanger the sustainability of other components and, consequently, urban sustainability. The WEF Nexus concept/approach is also a concept that aims to explain the integration and relationality of these components that form a system.
This study aims to evaluate policy decisions related to food systems within the context of the WEF Nexus approach and urban sustainability. The study consists of five main sections. The first part explains the rationale, purpose, and scope of the research, providing an introduction to the research topic by presenting research questions, methods, and hypotheses.
In the second part conducts a comprehensive literature review. In this literature review, first of all, the relationship between sustainability and the city is mentioned. Then, the importance of sustainable management of resources that ensure the continuation of the life of all humanity is discussed. Subsequently, the water-energy-food nexus approach (WEF Nexus), which is one of the main foundations of the study, is introduced. The emergence of the approach and the interaction between its core components, namely water, energy, and food, are explained. Towards the end of the section, the relationship between this approach and sustainability is defined within the framework of the literature review. Subsequently, the WEF Nexus approach, which is one of the main foundations of the study, which is one of the main foundations of the study, is introduced. The emergence of the approach and the interaction between its core components, namely water, energy, and food, are explained. At the end of the chapter, the relationship between this approach and sustainability is defined within the framework of literature review.
The third part focuses on food systems and their sustainability. In this part, the food system and its components are examined, highlighting their relationship with cities and urban planning. Then, the importance and role of the water-energy-food interconnection approach (WEF Nexus), explained in detail in the previous section, in terms of the sustainability of food systems and the various processes (production, consumption, distribution) included in these systems are evaluated. At the end of this part, the Sustainable Development Goals are mentioned, and the relationship of the food systems considered in the context of this approach with the Sustainable Development Goals is highlighted.In the fourth and main part of the study, Istanbul, Ankara and Izmir, the three largest cities of Turkey, were selected as the cities to be evaluated. In the first step of this part, a systematic review method was used to examine the policy documents and plans created by local governments in these cities. In these documents, objectives/strategies and goals/actions related to the WEF components that have an impact on food systems and processes have been identified. This examination and analysis are important for making inferences about the extent to which interrelationships and integration of components are achieved in various scales of plans aiming for sustainability in the three major cities of Turkey, as well as in policy decisions related to food systems. In the second stage, the sub-goals of the 17 Sustainable Development Goals (SDGs) adopted by the United Nations in 2015 to address global sustainability challenges and determine pathways for sustainable development were identified, specifically focusing on the sub-goals that are relevant to the processes within food systems. Subsequently, the goals and actions obtained from the assessment conducted in the first stage were matched with these sub-goals that are effective in food systems and processes. Through this evaluation and comparative analysis for the three major cities, the convergence/divergence points of policy decisions related to food systems with the Sustainable Development Goals have been revealed in the context of the WEF Nexus approach. These outputs are important in understanding the extent to which policy decisions related to food systems, evaluated in the context of the WEF Nexus approach, can contribute to urban sustainability. 
In the final part, the findings of the case study are critically evaluated from a perspective, and the role and framework of sustainable and integrated food management are discussed in terms of achieving urban sustainability.
The research reveals sectoral disparities, issues with inter-policy integration, and deficiencies among the WEF components related to food systems and processes. Considering the direct relationship between food systems and urban sustainability, there arises a need for a comprehensive approach in addressing the WEF components for "urban sustainability." The research findings inevitably emphasize the necessity for policymakers/practitioners to embrace an integrated management framework and to eliminate the policy deficiencies in achieving the Sustainable Development Goals in order to achieve food system sustainability and, consequently, urban sustainability.