Levinas felsefesinde ben-başkası arasındaki sorumluluk ilişkisi
The responsibility relationship between self and someone else in Levinas' philosophy
Yazar: RUKİYE DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMZADE KADER DÜŞGÜN
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Levinas felsefe tarihi boyunca başkası'nın göz ardı edilmesini ve aynılaştırılmasını eleştirmiştir. Başkası'nı temele alan yeni bir felsefe anlayışı geliştirmiştir. Bu yeni anlayış, başkası'nın varlığını ortaya çıkarmış olan etik anlayıştır. Levinas etiği ilk felsefe olarak temellendirmiştir. İlk felsefe olan etik, ben ve başkası arasındaki ilişkide ortaya çıkmış ve ben'in başkası'na karşı sonsuz sorumluluğu ile temellendirilmiştir.
Başkası mutlak, erişilemez ve bilinemezdir. Ben için sorumluluk kaçınılamaz, zorunlu ve kendinden önce başkası'nı düşünmeyi gerektirmiştir. Sorumluluk, ben'den önce ve ilkseldir. Levinas'a göre sorumluluk, hem etik ilişkiyi hem de başkası'nın sonsuz olmasını sağlamıştır. Levinas ben'i kendisinden öteye aşması için onu sonsuzluğa eriştirecek olan başkası'nın varlığını işaret etmiştir. Başkası'nın varlığı sonsuzluğu beraberinde getirdiği için, Levinas etiği Tanrı ve sonsuz ilişkisini açığa çıkarır. Bu nedenle Levinas etik anlayışında metafizik ve Tanrı fikrinden kaçınamamıştır. Ben, sonsuz sorumlu olduğu başkası'na kendini adamış ve rehinesi olmuştur. Ancak ben'in başkası'nın rehinesi olması ve sorumlu olması bazı sorunları doğurmuştur. Buradan hareketle ben-başkası ilişkisinin etik ve sorumluluğa dayanmasının kaynağının Tanrı fikri olduğu görülmektedir. Bu bağlamda tezde Levinas etiğinin Tanrı fikrinden bağımsız olmadığını göstermek amaçlanmıştır. 
Levinas düşüncesinde başkası fikri, aynı fikrinden gelmiştir. Ancak aynılığın içinde kalmış olan başkası, farklılıkları ile temellendirilmiştir. Bu durumda tezde ben başkası'nın farklılığını kabullenmiş, etik ve sorumluluk ilişkisi çerçevesinde başkası'nın üstünlüğü/yaderkliği sağlanmıştır. Tüm bunlardan hareketle ben'in kendini anlamlandırması için başkası'na olan mecburiyeti, Levinas'ın çok eleştirdiği aynılık içine düşmesine neden olmuştur. Ben'in başkası ile kuracağı etik ilişki, zorunlu olarak sorumluluğa dayatılmıştır ve ben'in etik buyruğa indirgendiği görülmektedir.

Abstract:
Throughout the history of philosophy, Levinas criticized the reduction of the other to the idea of sameness and developed a new understanding of philosophy based on the other. This new understanding is the ethical understanding that has revealed the existence of the other. Levinas founded ethics as the first philosophy. The first philosophy, ethics, emerged in the relationship between the self and the other and was grounded in the eternal responsibility of the self to the other.
The other is absolute, inaccessible, and unknowable. For the self, responsibility is unavoidable, obligatory, and requires thinking of someone else before oneself. Responsibility is primordial and prior to the self. Responsibility, according to Levinas, ensured both the ethical relationship and the eternity of the other. While Levinas thinks that the self is a finite entity while the other is infinite, it is clear that he cannot avoid metaphysics and the idea of God. Ben has become a devotee and hostage to someone else, for whom he is infinitely responsible. However, the fact that self is someone else's hostage and responsible has caused some problems. On the basis of these problems, it is seen that the idea of God is the source of the self-other relationship based on ethics and responsibility. In this context, the thesis aims that Levinas' ethics is not independent of the idea of God.
In Levinas' thought, the idea of the other came from the same idea. But the other, who is stuck in the sameness, is grounded in their differences. In this case, in the thesis, self accepted the difference of the other, and the superiority of the other was ensured within the framework of the ethical and responsibility relationship. Based on all this, the necessity of the self to someone else in order to make sense of itself has caused Levinas to fall into the sameness that he criticizes so much. For the imposition of the self on the other by the ethical imperative necessarily to responsibility has shown that the self has been reduced to the ethical imperative.