Türkiye'nin Ukrayna Savaşı'nda arabuluculuk girişimleri: Ukrayna Tahıl Koridoru Anlaşması
Turkey's mediation attempts in the Ukrainian War: Ukraine Grain Corridor Agreement
Yazar: GABRİEL ENRİQUE SÁNCHEZ RAMİREZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ATAY AKDEVELİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti'nin dış politikası, son yıllarda bölgesel ve uluslararası değişimleri göz önünde bulundurarak sürekli bir evrim geçirmiştir. Bu dönemde AK Parti'nin iktidara gelmesiyle birlikte, Türkiye dış politikasını güçlendirmeye yönelmiş ve kendisini bölgesel ve uluslararası bir güç olarak konumlandırmaya çalışmıştır. Bu bağlamda, Türkiye'nin arabuluculuk pratiği, dış politikasının önemli bir bileşeni olarak kullanılan ilginç bir vaka çalışmasıdır.

Bu Tez Çalışması, Ukrayna Cumhuriyeti ile Rusya Federasyonu arasındaki mevcut silahlı çatışmayı analiz etmekte ve Türkiye'nin arabuluculuk rolünü değerlendirmektedir. Çatışma, 22 Şubat 2022'de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Ukrayna'da "Özel Askeri Operasyon" adını verdikleri bir askerî harekâtı başlatmasıyla patlak vermiştir. Türkiye ise çatışmanın başlamasından itibaren etkin bir arabulucu olarak aktif bir rol üstlenmiştir. Bu girişimler, Türkiye'nin arabuluculuk çabalarıyla somut bir şekilde ifade bulmuş, iki savaşan devlet arasında esir değişimi gibi önemli adımların yanı sıra özellikle Temmuz 2022'de Türkiye ve Birleşmiş Milletler tarafından koordine edilen arabuluculuk süreci sonucunda imzalanan Karadeniz Tahıl Anlaşması gibi kritik gelişmelere kapı açmıştır. Bu tez, Türkiye'nin çatışmadaki rolünü incelemek amacıyla nitel ve betimleyici bir metodolojiyi benimsemektedir.

Söz konusu bağlamda, Ukrayna-Rusya savaşının kökenlerinin analizi ve AK Parti dönemi Türk dış politikasının değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Ayrıca, arabuluculuğun bölgesel çatışma çözümünde nasıl bir araç olarak kullanıldığını anlamak amacıyla detaylı bir şekilde Karadeniz Tahıl Anlaşması ele alınmaktadır. Bu çalışmanın, Türkiye'nin bölgesel ve küresel düzeydeki diplomasi pratikleri hakkında daha kapsamlı bir anlayışın oluşturulmasına katkıda bulunması hedeflenmektedir.

Anahtar kelimeler: Arabuluculuk, Bölgesel Güç, Dış Politika, Jeopolitik, Savaş, Uluslararası Anlaşma.

Abstract:
The foreign policy of the Republic of Turkey has undergone a continuous evolution in recent years, considering regional and international changes. Upon the AK Party coming into power, Turkey has focused on enhancing its foreign policy and establishing itself as a significant regional and international player. In this context, Turkey's mediation practice serves as an interesting case study, being a significant component of its foreign policy.

This thesis examines the ongoing armed conflict between Ukraine and the Russian Federation and evaluates Turkey's role as a mediator. The conflict erupted on February 22, 2022, when Russian President Vladimir Putin initiated a military operation in Ukraine termed as "Special Military Operation". Since the beginning of the conflict, Turkey has actively assumed an effective mediator role. These efforts have materialized through Turkey's mediation initiatives, leading to significant steps such as a prisoner exchange between the two warring states, and particularly the critical developments resulting from the Black Sea Grain Initiative signed in July 2022, which was coordinated by Turkey and the United Nations. This thesis adopts a qualitative and descriptive methodology to examine Turkey's role in the conflict.

In this context, analyzing the origins of the Ukraine-Russia war and evaluating the AK Party era Turkish foreign policy are of great importance. Furthermore, a detailed examination of the Black Sea Grain Initiative is conducted to understand how mediation is utilized as a tool in regional conflict resolution. This study aims to contribute to a comprehensive understanding of Turkey's diplomatic practices at both regional and global levels.

Keywords: Foreign Policy, Geopolitics, International Agreement, Mediation, Military conflict, Regional Power.