Yabancı dil olarak Türkçe  öğretiminde etkileşim ve konuşma çözümlemesi yöntemiyle kelime öğretimi: A2 düzeyi
A conversation analytic study of interaction in vocabulary teaching in Turkish as a foreign language classroom: A2  level
Yazar: HATİCE SUMRUK
Danışman: DOÇ. DR. NAZMİYE TOPÇU TECELLİ
Hacettepe Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil öğretimi = Language teaching ; Etkileşim = Interaction ; Etkileşimli yöntemler = Interactive methods ; Konuşma çözümlemesi = Conversation analysis ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Çalışmanın amacı, "hedef kelime + ne demek" (NDK) sorularının, Yabancı dil olarak 
Türkçe (YDT) sınıflarındaki kelime öğretimi etkileşimlerinde, çeşitli öğrenme fırsatları 
yaratabilecek  güçte  bir  sınıf  söylemi  olduğunu,  Konuşma  Çözümlemesi  yöntemi 
doğrultusunda açıklamaktır. Etkileşim, her türlü öğretim ortamında olduğu gibi yabancı 
dil  sınıflarında  da  hem  öğretimin  hem  de  öğrenimin  temelinde  yer  almaktadır.  Bu 
doğrultuda dil sınıflarında eğitsel hedefler, öğretici ve öğrenicilerin etkileşime sağladığı 
çeşitli katkılarla gerçekleşir (Markee, 2000; Seedhouse, 2004, 2005; Sert, 2015; Walsh, 
2011).  Dolayısıyla  yabancı  dil  eğitimi  üzerine  yapılan  çalışmalarda  etkileşimi 
incelemek,  aynı  zamanda  öğretimin  ve  öğrenimin  nasıl  gerçekleştiğini  ayrıntılı  bir 
şekilde  ele  almak  anlamına  gelebilir.  Konuşma  Çözümlemesi  yöntemi,  bu  ayrıntılara 
içeriden bir bakış açısı sağlayarak yabancı dil öğretimi ve öğreniminde görülen ancak 
fark  edilmeyen  (Garfinkel,  1967)  noktaları  açıklayabilecek  bir  yöntemdir.  Bu 
doğrultuda  yapılan  sınıf  içi  etkileşimi  çalışmalarına  göre  öğretici,  konumu  gereği 
genellikle  etkileşimini  yönetir  (Çimenli  ve  Sert,  2017;  Seedhouse,  2004)  ve  öğrenici 
katkıları  da  bu  doğrultuda  ortaya  çıkar  (Gardner,  2013;  Mehan,  1979;  Sert,  2016). 
Çalışmanın  verileri,  Akdeniz  bölgesinde  bir  devlet  üniversitesinin  Türkçe  öğretim 
merkezinde  çok  uluslu  bir  A2  seviyesi  sınıfında,  2017-2018  eğitim  ve  öğretim  yılı 
sürecinde iki haftada, 52 saatlik dersin video kaydına alınmasıyla ve bu kayıtların 11 
saatinin çevriyazıya dönüştürülmesiyle toplanmıştır. Ayrıca bu çalışma, YDT alanında, 
Konuşma Çözümlemesi yöntemi ile yazılan ilk akademik tezdir. Bu doğrultuda, kelime 
açıklama  etkileşimlerinde  yeğlenen  öğrenici  yanıtlarının  (örnekleme,  tanımlama,  eş 
anlam,  beden  dili  ve  diğer  dil  karşılığı),  çeşitli  etkileşimsel  kaynaklar  doğrultusunda 
elde  edilebileceği  etkileşimsel  düzenler  (ipucu  verme,  onarım  sağlama,  tekrarlama  ve 
söyleşisel  açıklamalarda  bulunma)  ve  bu  amaçla  kullanılabilecek  sınıf  söylemleri 
(belirtme  sözceleri,  bürünsel  kaynaklar,  ortam  kullanımı  ve  soruyu  yeniden 
şekillendirme)  açıklanacaktır.  Bu  açıdan  çalışma,  YDT  öğreticilerine  kelime 
öğretiminde,  belirli  etkileşim  düzenlerinin  kullanımıyla  çeşitli  etkileşimsel  ve  eğitsel  
hedeflerin elde edilebileceğini göstermeyi hedeflemektedir. Bu sayede çalışma, yabancı 
dil öğretimine ve Türkçeye özgü yabancı dil öğretimi uygulamalarını geliştirmeye yeni 
bir bakış açısı sağlamayı öngörmektedir.

Abstract:
This study aims to reveal, from a Conversation Analytic (CA) perspective, the function 
of "hedef kelime+ne demek" (NDK) (what does "the target word" mean?) questions as 
a  resourceful  classroom  discourse  in  Turkish  as  a  foreign  language  classes,  creating 
various opportunities of learning in vocabulary teaching interaction. Since both learning 
and  teaching  a  foreign  language  positions  the  interaction  at  the  heart  of  educational 
goals,  achieved  through  co-constructed  interaction  of  both  language  learners  and 
teachers  (Markee,  2000;  Seedhouse,  2004,  2005;  Sert,  2015;  Walsh,  2011),  an 
investigation  into  interaction  in  L2  language  classrooms  could  explicate  the  way 
teaching and learning are shaped in a detailed way. CA has a methodological strength to 
scrutinize  those  explications  which  are  seen-but-unnoticed  (Garfinkel,  1967)  by 
participants of interaction, in this case by teachers and learners. Classroom interaction 
has its own interactional patterns; there is an interactional asymmetry between a student 
and teacher. Most of the time, teacher has an unquestionable authority of knowledge, 
and  thus,  manages  the  learner  contributions  in  accordance  with  pedagogical  aims 
(Gardner,  2013;  Mehan,  1979;  Sert,  2016).  The  data  was  collected  within  two-week 
period in  2017-2018 from  a Turkish  as  a foreign language teaching institution in the 
southern  region  of  Turkey,  and  consisted  the  transcription  of  11-hour  of  video 
recordings, selected out of 52 class hours. As the first comprehensive study of Turkish 
as  a  foreign  language  classroom  from  CA  perspective,  the  analysis  has  shown  that 
preferred learner responses (e.g. providing an example, the definition, a synonym, the 
translation of target vocabulary item or using body language) can be elicitated through 
NDK  questions  in  vocabulary  teaching  interactions.  The  findings  of  the  study  also 
reveals  that  preferred  responses  can  be  facilitated  through  the  usage  of  various 
interactional  resources  (e.g.  clues,  repairs,  repetitions,  and  dialogical  explanations) 
together with classroom discourse that may be used for this purpose (discourse markers, 
prosodic  resources,  spatial  resources  and  reformulations).  Therefore,  this  study  has implications for Turkish as a foreign language instructors to provide useful interactional 
patterns  to  achieve  certain  interactional  and  pedagogical  goals.  This  study  has  also 
implications for  L2 language teaching, specifically for  Turkish  as  a  foreign language 
teaching,  such  as  providing  a  new  perspective  to  be  able  to  improve  L2  teaching 
practices.