Canlı merkezci çevre etiği çerçevesinde küresel ısınma ve hayvan hakları
Global warming and animal rights within the framework of living center environmental ethics
Yazar: ELİFE SÜLÜN ÖKTEN
Danışman: PROF. DR. HAKAN REYHAN
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Canlı hakları = Rights of living ; Canlılar = Living things ; Hayvan hakları = Animal rights ; Küresel ısınma = Global warming ; Çevre = Environment ; Çevre etiği = Environmental ethic

Özet:
Günümüzde dünyanın her bölgesinde hissedilen ve tüm canlıların günlük yaşam biçimlerinde hissedilen, etkilerinin boyutu düşünüldüğünde gelecekteki canlı türlerinin var olma haklarını tehdit eden ekolojik krizlerin boyutu gün geçtikçe artmaktadır. Bu etkiler telafi edilemeyecek bir hasar bırakmakta ve doğanın kendi içinde var olan dengesini bozmaktadır. Sanayi devrimiyle birlikte özellikle hissedilmeye başlayan bu krizler sürdürülen üretim-tüketim faaliyetleri ve insanın doğaya egemenliğinin gün geçtikçe artması sonucu doğada yok edici etkiler bırakmaya başlamıştır. İnsanın doğaya gün geçtikçe yabancılaşması sonucu ekosistemlerde önemli değişimler yaşanmıştır. Bu değişimlerden insan ve insanla birlikte doğada yaşamını sürdüren bütün canlılar etkilenmiş, üstelik bu değişimler sonucunda birçok tür çeşitli sebeplerden dolayı yok olmuş veya yok olma tehdidiyle karşı karşıya kalmıştır. Yaşanılan bu değişimlerin insan faaliyetleri sonucu gerçekleştiği bilinmektedir. İnsanoğlu geçmişten günümüze doğanın kendi için var olduğu düşüncesiyle kendi türünü üstünleştirerek doğada kendi dışında var olan canlı cansız her türlü varlığı kendi menfaatleri uğruna kullanabilmeyi, gerekirse yok etmeyi kendinde hak görmüştür. Bu bağlamda insan ve diğer canlılar arasındaki bu bağ ve insanın doğaya bakış açısı tartışmaya açılmış, etik açıdan insan-doğa ilişkisi sorgulanmaya başlamıştır.
Bu çalışma yaşanılan ekolojik krizlerin etkilerinin boyutunu göstermek için hazırlanmıştır ve harekete geçilmemesi halinde gelecekte ne tür senaryoların yaşanabileceğini incelemektedir. Yukarıda bahsedildiği üzere insan-doğa ilişkisi özellikle sanayi devriminden sonra birbirinden oldukça yabancılaşmış bunun sonucunda etik sorunlar meydana gelmiştir. İnsanın doğaya ve diğer türlere bakış açısının değişmemesinin yol açtığı problemler etik açıdan değerlendirilmiş ve günümüzdeki ekolojik krizlere dur denilebilmesi için bu anlayışın bütünüyle değişime uğraması gerektiği, insan ve diğer canlılar arasındaki bu ilişkinin ne şekilde değişime uğraması gerektiği incelenmiştir. İnsani ihtiyaçlar neticesinde sömürülen diğer canlıların hakları eşit gözetilerek, insan dışındaki canlıların yaşam haklarını koruyabilmek ve içsel değerlerini keşfedebilmek için ne gibi düzenlemelerin yapılması gerektiği incelenmiştir. Bu bağlamda canlı cansız doğada bulunan tüm varlıkların içsel değeri benimsenerek, bütüncül bir bakış açısıyla gelecek kuşaklar ve doğanın geleceği için yapılan çalışmalar ve yapılması gerekenler incelenmiştir.

Abstract:
The ecological crisis, which is felt in every part of the world today and is felt in the daily life styles of all living things, is increasing day by day, threatening the right to exist of future living species, considering the size of their effects. These effects also cause irreparable damage and disrupt the existing balance of nature. The crises, which started to be felt especially with the industrial revolution, started to leave destructive effects on nature as a result of continued production-consumption activities and the increase in human dominance over nature. As a result of the alienation of humans from nature day by day, important changes have occurred in ecosystems. Humans and all living things living in nature together with humans have been affected by these changes, and as a result of these changes, many species have disappearred or faced the threat of extinction for various reasons. It is known that these changes occur as a result of human activites. From past the present, human beings have considered themselves entitled to use all kinds of living and non-living things that exist outside of themselves in nature for their own benefit, and to destroy them if necessary, by prioritizing their own kind with the thought that nature exists for itself. In this context, this bond between man and other living things and the viewpoint of man to nature have been opened to discussion, and ethically, the human-nature relationship has begun to be questioned.
This study has been prepared to show the extent of the effects of the ecological crises and examines what kind of scenarios can be experienced in the future if action is not taken. As mentioned above, the human-nature relationship has become quite alianated from each other, especially after the industiral revolution, resulting in ethical problems. The problems caused by the fact that people's perspectives on nature and other species have not changed have been evaluated ethically and it has been examined that this understanding must be completely changed in other to put an end to the  currend ecological crises, and how this relationship between humans and other living things should change. Considering the rights of other living creatures exploited as a result of humans needs, what kind of arrangements should be made in order to protect the life rights of non-human creatures and to discover their intrinsic values have been examined. In this context, by adopting the intrinsic value of all beings in animate and inanimate nature, the studies and things to be done for future generations and the future of nature have been examined with a holistic perspective.