Elektif sezaryen ameliyatlarında cerrahi sonrası hızlandırılmış iyileştirme ( enhanced recovery after surgery; ERAS ) protokolünün iyileşme süreçlerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of enchaned recovery after surgery (ERAS) protocol on recovery processes in elective cesarean section operations
Yazar: ENGİN YUNUS IŞIK
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN SALMAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Cerrahi sonrası hızlandırılmış iyileşme =

Özet:
Amaç: Bu çalışma, elektif sezaryen ameliyatlarında ERAS (Enhanced Recovery After Surgery-Cerrahi Sonrası Hızlandırılmış İyileştirme) protokolünün kadınların erken iyileşme süreçlerine etkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Gereç-Yöntem: Ekim 2022- Aralık 2022 tarihleri arasında hastanemiz Gebe polikliniği'ne başvuran 18 yaş ve üzeri, 37. Gebelik haftası ve üzeri, kronik hastalığı olmayan, ASA-I ve ASA-II gebeler ve spinal anestezi ile ameliyat olmayı kabul eden gebeler çalışmaya dahil edildi. 18 yaş altı gebeler, 37. Gebelik haftasının altında olan gebeler, acil doğum gerektiren veya eşlik eden komorbiditeleri olan gebeler (preklampsi, kanamalı plasenta previa, dekolman plasenta, kordon prolapsusu, fetal distress), ASA-III ve üzeri olan gebeler, spinal anesteziyi kabul etmeyen gebeler çalışma dışında tutuldu. ERAS protokolü uygulanan ve uygulanmayan gebeler arasında postoperatif; emzirme zamanı, gaz-gaita çıkış zamanı, orale geçme zamanı, mobilizasyon süresi, VAS skorları ve bulantı-kusma süresi açısından karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya 84 sezaryan ameliyatı olan kadın hasta dahil edilmiştir. Sezaryan ameliyatı olan kadınların %50'si (42 kişi) kontrol grubunda yer alırken, %50'sine (42 kişi) cerrahi sonrası hızlandırılmış iyileşme protokolü (ERAS) uygulanmıştır. ERAS protokolü uygulama durumu ile emzirmeye başlama süresi, gaz deşarj süresi, orale geçme zamanı, mobilizasyon zamanı ve VAS skoru (24 saat ve 48. Saat) arasında orta ve yüksek düzeyde negatif ilişki bulunmuştur (p<0,05). Bu sonuçlar, ERAS protokolü uygulanan hastalarda, emzirmeye başlama süresi, gaz deşarj süresi, orale geçme zamanı, mobilizasyon zamanı ve VAS skoru (24. Saat ve 48. Saat) değerlerinin azalacağı görülmüştür. ERAS protokolü uygulama durumu ile bulantı durumu arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05).
Sonuç: Yapılan çalışma, elektif sezaryen ameliyatı geçirecek gebelerde ERAS protokolünün etkilerini değerlendirdi. ERAS grubunun kontrol grubuna göre gaita deşarj süreleri, emzirme süreleri, VAS skorları ve mobilizasyona süreleri açısından istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olduğunu ortaya koydu. Obstetrik cerrahilerde ERAS protokolü uygulamasına dair literatürdeki çalışmaların sınırlı olmasına rağmen, mevcut yayınlarla uyumlu olması, cerrahi sonrası bakımda rutin olarak uygulanması gereken bir yöntem olduğunu vurgulamaktadır.

Abstract:
Aim: This study aims to evaluate the effect of ERAS (Enhanced Recovery After Surgery) protocol on women's early recovery in elective cesarean section.
Materials and Methods: Pregnant women aged 18 years and older, 37th gestational week and above, without chronic disease, ASA-I and ASA-II pregnant women, and pregnant women who accepted to undergo surgery with spinal anesthesia who applied to the Pregnancy Outpatient Clinic of our hospital between October 2022 and December 2022 were included in the study. Pregnant women under 18 years of age, pregnant women below 37 weeks of gestation, pregnant women requiring emergency  ort he re  pregnant women with comorbidities (preeclampsia, placenta previa with hemorrhage, detached placenta, cord prolapse, fetal distress), pregnant women with ASA-III and above, pregnant women who refused spinal anesthesia were excluded. Postoperative breastfeeding time, gas-fecal output time, orally transition time, mobilization time, VAS scores and nausea-vomiting time were compared between pregnant women with and without ERAS protocol.
Results: The study included 84 female patients who underwent cesarean section. While 50% (42) of the women who underwent cesarean section were in the control group, 50% (42) underwent accelerated recovery after surgery protocol (ERAS). There was a moderate and high level negative correlation between ERAS protocol application status and breastfeeding initiation time, gas discharge time, orally transition time, mobilization time and VAS score (24 hours and 48 hours) (p<0.05). These results showed that breastfeeding initiation time, gas discharge time, oral transition time, mobilization time and VAS score (24 hours and 48 hours) values would decrease in patients who were applied ERAS protocol. No significant correlation was found between ERAS protocol implementation status and nausea status (p>0.05).
Conclusion: The study evaluated the effects of ERAS protocol in pregnant women undergoing elective cesarean section. It revealed that the ERAS group was statistically significantly lower than the control group in terms of stool discharge times, breastfeeding times, VAS scores and mobilization times. Although the studies in the literature on the application of ERAS protocol in obstetric surgeries are limited, the fact that it is compatible with the existing publications emphasizes that it is a method that should be routinely applied in postoperative care.