Sıvılaştırılmış pet şişe atıklarının ince taneli zeminlerin fiziksel özellikleri üzerindeki etkileri
Effects of liquefied pet bottle wastes on physical properties of fine grained soil
Yazar: NAMENUR İBİŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET ŞAHİN ZAİMOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Geoteknik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Atık değerlendirme = Waste evaluation ; Atıklar = Wastes ; Sıvılaşma = Liquefaction ; İnce daneli zemin = Fine grained soil

Özet:
Amaç: Dünya'da çevresel sorunlara yol açan milyonlarca adet PET şişe atığı ortaya çıkmaktadır. PET şişe atığı katı formda farklı şekillerde katkı malzemesi olarak değerlendirilmektedir. Ancak PET şişe atıklarını katı halde değerlendirmek bazı alanlarda (geoteknik, yapı malzemesi) kullanılabilirliklerini sınırlı kılmaktadır. Bu nedenle çalışmada sıvılaştırılmış PET şişe atıklarının, ince taneli zeminin bazı fiziksel ve mekanik özellikleri üzerindeki etkisi araştırılmıştır.
Yöntem: PET şişe atıkları kimyasal olarak sıvılaştırılıp ince taneli zeminin karışım sıvısına farklı oranlarda (%5, %10, %15 ve %20) ilave edilerek katkılı zemin numuneleri üretilmiştir. Katkısız ve katkılı zemin numunelerinin zemin sınıflarını, serbest basınç mukavemetlerini, farklı donma-çözülme çevrimleri (1, 3, 5, 10 ve 15) sonrası serbest basınç mukavemetlerini belirlemek için Atterberg Limitleri, serbest basınç ve donma-çözülme deneyleri yapılmıştır. Sıvılaştırılmış pet şişe atığı katkısı doğal zemine 1. konfigürasyon (doğal zemin + sıvı + su), 2. konfigürasyon (doğal zemin + su + sıvı) ve 3. konfigürasyon (doğal zemin + (su + sıvı)) olacak şekilde 3 farklı kombinasyonla ilave edilmiştir.   
Bulgular: Deneylerden; zemin sınıfının katkı oranlarına göre hemen hemen değişmediği, katkı oranı arttıkça plastik limitin başlangıç değeriyle hemen hemen aynı kaldığı, katkının ekleniş biçiminin zeminin serbest basınç mukavemeti üzerine etkisi olduğu, donma – çözülme deneylerinde çevrim sayısının artmasıyla zeminin serbest basınç mukavemetinin düştüğü, %10 ve %20 katkı oranının donma – çözülme üzerine zemine olumlu sonuç verdiği bulguları elde edilmiştir.
Sonuç: Sıvılaştırılmış PET şişe atığının doğal zemin üzerinde %5 oranda eklenmesiyle en iyi taşıma gücüne ulaştığı görülmüştür. Ek olarak donma – çözülme deneylerinde %10 ve %20 oranı zeminde olumlu etki yaratmaktadır.

Abstract:
Aim: Nowadays, millions of PET bottle wastes are emerging and causing enviromental problems. PET bottle waste is evaluated as an additive material in different ways in solid form. However, using PET bottle wastes in solid form limits their usability in some areas (geotechnical, building materials). Accordingly, at this study the effect of liquefied PET bottle waste on some physical and mechanical properties of fine-grained soil was investigated.
Method: PET bottle wastes have been chemically liquefied and added to the mixing liquid of fine-grained soil at different rates (5%, 10%, 15% and 20%) to produce soil samples with additives. Atterberg Limits, unconfined pressure and freeze-thaw test have been carried out to determine the soil classes, unconfined compressive strengths, unconfined compressive strengths after different freeze-thaw cycles (1, 3, 5, 10 and 15) of soil samples with and without additives. Liquefied PET bottle waste additive can be added to natural soil in 3 different combinations as 1st configuration (natural soil + liquid + water), 2nd configuration (natural soil + water + liquid) and 3rd configuration (natural soil + (water + liquid)) at these three configurations has been examined.
Results: From the experiments; The soil class does not change almost according to the additive ratios, the plastic limit remains almost the same as the initial value as the additive ratio increases, the way the additive is added has an effect on the unconfined compressive strength of the soil, the unconfined compressive strength of the soil decreases with the increase in the number of cycles in the freeze-thaw experiments, 10% and 20% It has been found that the additive ratio gives positive results to the floor on freezing - thawing.
Conclusion: As a result, it has been observed that liquefied PET bottle waste has the best carrying capacity with the addition of 5% on the natural ground. In addition, 10% and 20% of the freeze-thaw tests have a positive effect on the floor.