Türk idare tarihi açısından Şer'iyye Sicilleri (İstanbul mahkemelerindeki XVI-XVIII. yüzyıllara ait Şer'iyye Sicilleri ışığında)
Sharia Court Records in terms of Turkish administrative history (inthe light of the Sharia Court Records of the XVI-XVIII. centuries in courts of İstanbul)
Yazar: ERSİN GÖKÜŞ
Danışman: PROF. DR. NALAN DEMİRAL
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Tarih = History
Dizin: Kamu yönetimi = Public administration ; Kent tarihi = Urban history ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı yönetimi = Ottoman management ; Türk kamu yönetimi = Turkish public administration ; İdari yapı = Administrative structure ; İstanbul = Istanbul ; Şeriye sicilleri = Court registers

Özet:
Bu tez merkezine İstanbul'daki çeşitli mahkemelere ait 67 adet şer'iyye sicilini
ve bu şer'iyye sicillerindeki 40.420 adet kaydı alarak, şer'iyye sicillerinin geçmiş
kamu yönetimini incelemek için başvurulması zorunlu kaynaklar olduğunu göstermeyi
amaçlamaktadır. Tez, aslında bir idare tarihi denemesi niteliğini de taşımaktadır.
Şer'iyye sicilleri tezin merkezinde yer almakla beraber bu kaynakların çeşitli birincil
kaynaklar tarafından desteklenme ihtiyacı bulunması tezde mühimme defterleri ve
diğer çeşitli belgelerin kullanılmasını gerektirmiştir. Tez üç bölüme ayrılmaktadır. İlk
bölümde Osmanlı öncesi İstanbul'un tarihi ve XVI-XVIII. yüzyıllar arasındaki
Osmanlı Siyasi Tarihi anlatılmaktadır. Bunların ardından tezin temel kavramlarından
olan şer'iyye sicilleri ile kadılık başlıklarına da bu bölümde yer verilmektedir. İkinci
bölümde şer'iyye sicillerine dayalı olarak idari teşkilat gösterilmektedir. Burada kamu
görevlileri, yetki çatışması, yerel yönetim faaliyetleri, yolsuzluk gibi kamu
yönetiminin temel konularına değinilmektedir. Üçüncü bölümde ise şer'iyye sicillerine
dayalı mali ve ekonomik konular anlatılmaktadır. Buradaki ekonomiden kasıt
topyekûn bir ekonomi tarihi olmayıp ekonomideki devlet müdahalesinin varlığını
ortaya koymaktır. Bu amaçla bu bölümde vergiler, muafiyetler, para düzenlemeleri,
esnaf ve iş ilişkilerine devletin müdahalesi, İstanbul'un iaşesi ve ordunun ihtiyaçları
anlatılmaktadır.

Abstract:
This thesis aims to show that sharia court records are necessary sources to
examine the past public administration by taking 67 sharia court records belonging to
various courts in Istanbul and 40,420 documents in these sharia court records. The
thesis actually has the characteristic of an administrative history essay. Although the
sharia court records are at the center of the thesis, the need for these sources to be
supported by various primary sources necessitated the use of mühimme defterleri and
various other documents in the thesis. The thesis is divided into three parts. In the first
part, history of pre-Ottoman Istanbul and Ottoman Political History in the XVI-XVIII.
centuries are explained. After these, the titles of sharia court records and kadi, which
are basic concepts of the thesis, also are included in this part. In the second part, the
administrative organization is based on the sharia court records is shown. Here, the
basic issues of public administration such as civil servants, conflict of authority, local
government activities, corruption are mentioned. In the third part, financial and
economic issues based on sharia court records are explained. What is meant by the
economy here is not a total economic history, but to reveal the existence of state
intervention in the economy. For this purpose, in this section, taxes, exemptions,
money regulations, state intervention in tradesmen and business relations, the
provision of Istanbul and the needs of the army are explained.