Tasarım eğitiminde diyalog ortamı olarak üretken yapay zeka: Kavram geliştirme süreci üzerine bir model önerisi
Generative artificial intelligence as a dialog medium in design education: A model proposal for the concept development process
Yazar: BETÜL OZAR
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU KOCA
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Çalışma, tasarım eğitiminin kavram geliştirme sürecinde üretken yapay zekanın bir ortam olarak kullanılabilirliğini diyalektik bir perspektifle ele alır. Tasarım süreci, iteratif ve dinamik bir yapı sergiler; üretken yapay zeka ile kurulan diyalog bu yapıyı destekleyici bir nitelik taşır. Bu bağlamda öğrencilerin hem metinden imgeye hem de imgeden imgeye üretim süreçlerini deneyimlediği bir dizi deneysel çalışma gerçekleştirilmiştir. Deneysel süreçlerde, üretken yapay zekanın nasıl kullanılabileceği ve kavramsal tasarım üzerindeki olası etkileri araştırılmıştır. Metin ve imge tabanlı ortamların bir arada kullanımının, devingen imgeler üretilmesine katkıda bulunduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca, tasarım sürecinde yalnızca metin tabanlı değil, imge tabanlı diyaloglar da önem kazanmıştır. Diyalog hali, tasarımın dinamik ve döngüsel doğasını destekleyerek süreç ve deneyim yoluyla araştırma yapılmasına yardımcı olur. Üretken yapay zeka, kelimeler veya imgeler aracılığıyla bilginin keşfi, sorgulanması ve anlaşılmasına olanak sağlarken, tasarlayan öznenin yalnızca bilgi tüketicisi olmaktan çıkıp aktif bilgi üreticisi haline gelmesini teşvik eder. Çalışma kapsamında, üretken yapay zekanın tasarım eğitiminin kavramsal süreçlerine entegrasyonuna yönelik model önerisi sunulmaktadır. Bu ortamın düşünme pratiklerini nasıl dönüştürebileceğine dair yaklaşımlar önemlidir. Son olarak çalışma, üretken yapay zekanın kavramsal düşünme süreçlerini nasıl derinleştirdiğini ve tasarım eğitim sürecine nasıl dahil edilebileceğini incelemiştir. Sunulan bulgular, gelecekteki araştırmalar için bir temel oluşturmakta ve eğitim bağlamında potansiyel kullanımına yönelik öneriler sunmaktadır.

Abstract:
The study examines the usability of generative artificial intelligence as a medium in the concept development process of design education from a dialectical perspective. The design process exhibits an iterative and dynamic structure, which is supported by the dialogue established with generative AI. In this context, a series of experimental studies were conducted in which students experienced both text-to-image and image-to-image creation processes. The experimental processes explored the effects of generative AI on conceptual design approaches and investigated how it could be utilized. It has been revealed that the combined use of text-based and image-based mediums can contribute to the creation of dynamic images. Moreover, not only text-based but also image-based dialogues have gained importance in the design process. The dialogical state supports the dynamic and cyclical nature of design, aiding students in their research through process and experience. Generative AI facilitates the discovery, questioning, and understanding of knowledge through words or images, encouraging the designing subject to move beyond being mere consumers of information to becoming active producers of knowledge. The study proposes a model for the integration of generative AI into the conceptual processes of design education. Approaches concerning how this medium can transform thinking practices are essential. Consequently, the study has examined how generative AI deepens conceptual thinking processes and how it can be integrated into educational practices. The findings presented lay a foundation for future research and offer recommendations for its potential use in educational contexts.