Köyceğiz ve Ortaca yöresinde doğal olarak yetişen dikenli incir (Opuntia ficus-indica L.) genotiplerinin morfolojik ve pomolojik karakterizasyonu
Morphological and pomological characterization of prickly fig (Opuntia ficus-indica L.) genotypes grown naturally in the region of Ortaca and Köyceğiz
Yazar: TALİYE SERT
Danışman: PROF. DR. FATMA KOYUNCU
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Hint inciri = Opuntia ficus Indica ; Pomoloji = Pomology ; Seleksiyon = Selection

Özet:
2018-2019 yıllarında yürütülen bu çalışma, Köyceğiz ve Ortaca (Muğla) bölgelerinin doğal yetişme alanlarında dilenli incir Opuntia ficus-indica L. (Cactaceae) genotiplerinden klon adayı bitkilerin seçilmesi amacıyla yapılmıştır. Atmış dikenli incir genotipinin morfolojik özellikleri, fenolojik dönemleri, pomolojik özellikleri UPOV protokolüne göre belirlenmiştir. Bulgular kümeleme (Cluster) analizi ile değerlendirilerek ele alınan özellikler bakımından birbirine uzak 15 genotip seçilmiştir.
Fenolojik dönemler; tomurcuk patlaması mart sonu ve nisan başı, tam çiçeklenme mayıs-haziran ayları boyunca, meyvelerin derim zamanı ise ağustos ve eylül ayları olarak gözlemlenmiştir. Genotiplerin genel morfolojik karakterizasyonları; bitki büyüme şekli "dik", bitki boyu "uzun", klatod şekli "dar eliptik", klatod dikenlilik durumu "çok az" , bir areolden çıkan diken sayısı "az" , klatodtaki dikensi yapıların miktarı "az" olarak tespit edilmiştir. Pomolojik özellikler açısından en yüksek değerler; meyve boyu (96.23mm) KS1, meyve çapı (54.99 mm) KZ3, meyve ağırlığı (155.76 g) KZ3, meyve eti ağırlığı (94.16 g) KH1, en yüksek pulp oranı (%68) OO10 genotiplerinden elde edilmiştir. En fazla tohum sayısı 231.66 adet ile KH1 genotipinde sayılmıştır. SÇKM %14.20 (KH1) ile %6.40 (OO2) arasında, pH 6.37 (KE2) ile 3.82 (OO1) arasında, titre edilebilir asit %0.11 (KH1) ile %0.02 (OO2) arasında, C vitamini 17.25 mg/100gr (KD8) ile 6.51 mg/100gr (OO13) arasında değişim göstermiştir.
Cluster analizine göre; KH1, KS2, KH4, KD5, KB3, KE3, KD7, KD8, OD1, OO4, OO6, OO7, OO9, OO11, OO13 genotipleri ele alınan özellikler bakımından birbirine uzak olarak seçilmişlerdir. KH1 genotipi ise meyve ağırlığı, meyve iriliği, tohum sayısı ve pomolojik birçok kalite parametresi bakımından en üstün özelliklere sahip olmuştur.

Abstract:
This study, carried out in 2018-2019, was carried out to select clone candidate plants from the prickly fig Opuntia ficus -indica L. (Cactaceae) genotypes in the natural growing areas of the Köyceğiz and Ortaca (Muğla) regions. The morphological characteristics of 60 prickly fig genotypes were determined according to the UPOV protocol. The findings were evaluated by cluster analysis and 15 genotypes were selected, which were far from each other in terms of the characteristics discussed.
Phenological periods; bud break was observed in late March and early April, the full bloom was observed during May-June, and the picking time of fruits was observed as August and September. General morphological characterizations of genotypes have been identified as plant growth type "upright", plant height "tall", clatode shape "narrow elliptical", clathode spiny status "very little", number of spines coming out an areole "less", and the number of spines in the clathode "less". The highest values in terms of pomological characteristics; fruit length (96.23 mm) KS1, fruit diameter (54.99 mm) KZ3, fruit weight (155.76 g) KZ3, fruit flesh weight (94.16 g) KH1, the highest pulp ratio (%68) was obtained from OO10 genotypes. The highest number of seeds was counted in KH1 genotype with 231.66. TSS varied between %14.20 (KH1) and %6.40 (OO2), pH 6.37 (KE2) and 3.82 (OO1), titratable acid %0.11 (KH1) and %0.02 (OO2), vitamin C 17.25 mg/100gr (KD8) to 6.51 mg/100 gr (OO13).
According to cluster analysis; KH1, KS2, KH4, KD5, KB3, KE3, KD7, KD8, OD1, OO4, OO6, OO7, OO9, OO11, OO13 genotypes were selected far from each other in terms of the characteristics considered. On the other hand, KH1 genotype had the best characteristics in terms of fruit weight, fruit size, number of seeds and many pomological quality parameters.