Sosyal bilgiler dersi öğretim programı ile uygulamadaki program arasındaki uyumun incelenmesi: Bir olgubilim çalışması
Examining of the alignment between the curriculum of the social studies course and i̇mplemented/enacted curriculum: A phenomenological study
Yazar: MEDİNE KUYTUL
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRAN TOK
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Program uyumu = Curriculum alignment ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmenlerinin, sosyal bilgiler dersi öğretim programını uygulama sürecindeki deneyimlerini, algılarını ve anlamlarını ayrıntılı bir şekilde ortaya çıkararak; Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanmış olan resmi ortaokul sosyal bilgiler dersi öğretim programı ile öğretmenlerin sınıf ortamında uyguladıkları program arasındaki uyumu incelemektir. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim deseni ile yürütülmüştür. Çalışmanın katılımcılarını, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında İzmir ilindeki devlete bağlı ortaokulların 5. 6. ve 7. sınıflarında görevli olan ve ölçüt örnekleme ile belirlenen 10 sosyal bilgiler öğretmeni oluşturmuştur. Çalışmanın verilerinin toplanmasında, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu, sınıf gözlem formu, katılımcı öğretmenlerin yıllık planları ve sosyal bilgiler dersi öğretim programını içeren doküman incelemesinden yararlanılmıştır. Veriler, tümevarımsal yaklaşımla kodlanmış, içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlar, katılımcıların sınıf uygulamalarında tüm konu ve kazanımları atlamadan aktarmaya çalıştıklarını; öğrenme-öğretme süreçlerinde kullanılan yöntem ve tekniklerin geleneksel yöntemlerden oluştuğunu, öğrenci merkezli yaklaşımın ise sınırlı bir şekilde kullanıldığını göstermektedir. Değerlendirme öğesine ilişkin sonuçlar ise, öğretmenlerin kullandıkları değerlendirme yöntem ve tekniklerinin, geleneksel yöntemlerden oluştuğunu, alternatif değerlendirme yöntemlerine yeterince yer veremediklerini göstermektedir. Bu sonuçlar, öğretim programıyla öğretmenlerin sınıf ortamında uyguladıkları programın kazanımlar ve içeriğin aktarılması bakımından uyumlu, öğrenme-öğretme süreçleri ve değerlendirme öğeleri bakımından ise bazı uyumsuzluklar olduğunu göstermektedir. Bu uyumsuzluklara yol açan faktörler, konu kazanım yükü-ders saati uyumsuzluğu, bazı konuların soyutluğu vb. programa bağlı faktörler; sınıfların kalabalıklığı gibi okula/kuruma bağlı faktörler; dezavantajlı bölge, sosyoekonomik durum, ebeveyn katılımı gibi okulun bulunduğu çevre koşullarına bağlı faktörler; öğrencilerin hazırbulunuşlukları, öğrenci ilgisi gibi öğrenci özelliklerine bağlı faktörler ve hizmet içi eğitim eksikliği gibi öğretmen eğitimine bağlı faktörler olarak ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sosyal bilgiler dersi öğretim programı, Program uyumu, Programın uygulanması, Amaçlanan program, Uygulanan program.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the alignment between the official secondary school social studies curriculum prepared by the Ministry of National Education and the curriculum implemented by teachers in the classroom environment by revealing the experiences, perceptions and meanings of social studies teachers in the process of implementing the social studies curriculum in detail. The study was conducted with a phenomenological design from qualitative research methods. The participants of the study consisted of 10 social studies teachers working in the 5th, 6th and 7th grades of state-affiliated secondary schools in Izmir province in the 2022-2023 academic year and determined by criterion sampling. The data were collected using a semi-structured interview form developed by the researcher, a classroom observation form, participant teachers' annual plans, and a document review of the social studies curriculum. The data were coded using an inductive approach and analyzed using content analysis. The results show that the participants tried to convey all subjects and achievements without skipping; the methods and techniques used in the learning-teaching processes consisted of traditional methods, and the student-centered approach was used in a limited way. The results related to the assessment component show that the assessment methods and techniques used by the teachers consist of traditional methods and that they do not include alternative assessment methods sufficiently. These results show that the curriculum and the curriculum implemented by teachers in the classroom environment are compatible in terms of learning outcomes and content transfer, but there are some incompatibilities in terms of learning-teaching processes and evaluation elements. The factors that lead to these incompatibilities were found to be curriculum-related factors such as incompatibility of subject matter learning load and class hours, abstractness of some subjects, etc.; school/institution-related factors such as overcrowded classrooms; factors related to the environmental conditions of the school such as disadvantaged region, socioeconomic status, parental involvement; factors related to student characteristics such as student readiness and student interest; and factors related to teacher training such as lack of in-service training.

Keywords: Social studies curriculum, Curriculum alignment, Curriculum implementation, Intended curriculum, Enacted curriculum.