Endometriyotik dokularda interlökin 6 ve tümör nekroz faktör alfa ekspresyonunun immünohistokimyasal olarak gösterilmesi
Expression of interleukin 6 andtumor necrosis factor alpha in endometriotictissues: An immunohistochemical study
Yazar: NİMET FULYA FURUCU
Danışman: PROF. DR. SAİT POLAT
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Endometriyoz = Endometriosis ; Endometriyum = Endometrium ; Tümör nekroz faktörleri = Tumor necrosis factors ; İmmünohistokimya = Immunohistochemistry ; İnterlökin 6 = Interleukin 6

Özet:
Endometriyum, üreme periyodu boyunca yapısal ve fonksiyonel değişim gösteren, insan vücudunun eşsiz bir parçasıdır. Endometriyozis, endometriyal dokunun normal uterus mukozası dışında vücudun diğer doku ve organlarına yerleşmesi sonucu oluşan bir hastalıktır. Üreme çağındaki kadınların yaklaşık %10-15'inde görülen bu hastalığın, kronik pelvik ağrı, dismenore ve infertilite sorunları olan hastalarda görülme sıklığı %50 oranına kadar çıkmaktadır. Endometriyozis günümüze kadar, üzerinde pek çok araştırma yapılan hastalıklardan birisi olmakla birlikte, oluşumu ve patogenezi hala tam olarak açık değildir. Retrograd menstrüasyon teorisi, günümüzde endometriyozis oluşumunu açıklayan ve en çok kabul gören görüş olma özelliğini korumaktadır. Hastalığın patogenezinde genetik, hormonal, immünolojik ve çevresel faktörlerin kombinasyonunun birlikte etken olabilecekleri kabul edilmektedir. Son yıllarda yapılan çalışmalar, endometriyozis oluşumu ile enflamatuvar reaksiyonlar arasında yakın bir ilişkinin varlığını göstermektedir. Bu bağlamda peritoneal sıvı içerisinde yer alan hücre popülasyonu ile başlıca sitokinler ve diğer çözünebilen faktörlerin endometriyozisin implantasyonu ve ilerlemesinden sorumlu olduğu düşünülmektedir. Sitokinler, hücresel gelişim ve büyüme, doku onarımı, homeostaz, tümör oluşumu, bağışıklık ve hemopoieziste anahtar rol oynayan, multifonksiyonel proteinlerdir. Tümör nekroz faktör alfa (TNF-α) doku yaralanması veya kronik enflamasyona tepki olarak üretilen en etkili proenflamatuvar sitokindir. İnterlökin 6 (IL-6) ise, enflamasyonun düzenlenmesinde, hücre farklılaşmasında, hücre çoğalmasında, bağışıklık sisteminin düzenlenmesinde, hemopoieziste ve tümör oluşumunda rol oynayan diğer bir sitokindir. Bugüne kadar yapılan çalışmalarda, TNF-α ve IL-6 varlığı endometriyozise sahip hastalarda, çeşitli yöntemlerle gösterilmiş olmasına rağmen, normal ve endometriyotik dokulardaki varlıkları ile hücre tiplerindeki dağılımlarını gösteren karşılaştırmalı immünohistokimyasal bir çalışmaya literatürde rastlanmamıştır. Bu çalışmada, insanda normal endometriyum ve endometriyotik dokularda TNF-α ve IL-6 ekspresyonlarının immünohistokimyasal yöntemler ile araştırılması amaçlandı. Çalışmada incelenen doku kesitleri, 20-40 yaşları arasındaki 24 kadından alınan ektopik endometriyum doku biyopsilerinden elde edildi. Ayrıca herhangi bir endometriyal fonksiyon bozukluğu bulunmayan, ancak dilatasyon veya küretaj nedeniyle, 10 hastadan elde edilen endometriyum dokularından alınan kesitler de kontrol grubu olarak değerlendirildi. Işık mikroskobik ve immünohistokimyasal yöntemler ile hazırlanan doku kesitleri, ışık mikroskopta incelendi. TNF-α ve IL-6 ekspresyonunun kontrol grubunda yüzey ve bez epitelinde zayıftan orta dereceye kadar değişen düzeylerde olduğu gözlendi. Buna karşın stromal hücrelerde belirgin bir boyanmaya rastlanmadı. TNF-α ve IL-6'nın endometriyotik dokulardaki immünreaktivitesinin kontrol endometriyum ile karşılaştırıldığında, epitel hücreleri ile stromal hücreler ve makrofajlarda belirgin olarak artış gösterdiği bulundu. TNF-α ve IL-6 ekspresyonlarının, ektopik endometriyal dokuda, güçlü olarak eksprese olması, her iki sitokinin de hastalığın oluşumu ve gelişimi sürecinde, birbirleriyle paralel etkilere sahip olabileceklerini düşündürmektedir. Sonuçlar birlikte değerlendirildiğinde, TNF-α ve IL-6'nın endometriyozis oluşumu ve patogenezinde rol alan önemli sitokinler oldukları kanaatine varıldı.

Abstract:
Endometrium is a unique part of the human body that showing structural and functional changes during reproductive period. Endometriosis is a disease that occurs by the settlement of the endometrial tissue outside the normal uterine mucosa such as other tissues and organs of the body. This disease occurs in about 10-15 % of women in reproductive age and incidence of the disease is up to 50 % in patients which suffers from chronic pelvic pain, dysmenorrhea and infertility. Although endometriosis is one of the most investigated disease of gynecology, its pathogenesis is still not clear completely. Retrograd menstruation theory has the feature of being the most widely accepted opinion for explaining the pathogenesis of endometriosis. It is contemplated that the combination of genetic ,hormonal, immunological and environmental factors have influence in the pathogenesis of the disease. Studies in recent years indicates the existence of a relation between inflammatory reactions and pathogenesis of endometriosis. In this context, it is thought that cell population in the peritoneal fluid, major cytokines and other soluble factors are responsible for the implantation and progression of the endometriosis. Cytokines are multifunctional proteins which has a key role in cellular	growth and development, tissue repair, homeostasis, tumorigenesis, immunity and hemopoiesis. Tumor necrosis factor alpha (TNF-α) is the most effective proinflammatory cytokine produced in response to tissue injury and chronic inflammation. Interleukin 6 (IL-6) is another cytokine involved in the regulation of inflammation reactiones and immune system, cell differentiation, cell proliferation, hemopoiesis and tumorigenesis. Inspite of the studies done so far shows that TNF-α and IL-6 presence in patient with endometriosis, there was no comparative immunohistochemical studys hows the presence of these cytokines in normal and endometriotic tissue and the distribution in the cell types. In this study it is aimed to investigate TNF-α and IL-6 expressions of normal and endometriotic tissues in the human by immunohistochemical methods. Tissue sections that were examined in this study obtained from tissue biopsies of ectopic endometriums taken from 24 women between the ages of 20-40. Additionally, the tissue sections taken from the normal endometrium obtained from 10 patients without any endometrial dysfunction due to dilation or curettage are also evaluated as a control group. It was observed that TNF-α and IL-6 expressions are at varying levels from weak to moderate in the control groups in surface and glandular epithelium. However there is no evidence of a significant staining of the stromal cells. It is found that TNF-α and IL-6 immunoreactivity is significantly increased in the epithelial cells, stromal cells and macrophages which are in endometriotic tissues when these immunoreactivity rates in control endometrium are compared. Expression of TNF-α  and IL-6 are both strong in ectopic endometrial tissues. This situation give rise to the tought of the two cytokines may have the same, parallel effects during the process of pathogenesis and development of the disease. When we evaluated the results together, we achieved the conclusion that bothTNF-α  and IL-6 are important cytokines that involved in the pathogenesis of the endometriosis.