Osmanlı Devleti'nde imtiyaz anlayışı ve Osmanlı Bankası'nın kuruluşu
Understanding of privileges in the Ottoman Empire and the foundation of the Ottoman Bank
Yazar: HASAN BASRİ ONURCAN
Danışman: PROF. DR. SEBAHATTİN ŞİMŞİR
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Osmanlı Bankası = Ottoman Bank ; İmtiyazlar = Concessions

Özet:
Osmanlı Devleti'nin iktisadi tarihine bakıldığında birçok defa yabancı devlet, kişi ve kurumlara imtiyaz adı verilen iktisadi, siyasi ayrıcalıklar verildiğini görmek mümkündür. 
Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan itibaren uygulanan temel iktisadi prensipler, Osmanlı toplumu içinde yer alan gayrimüslim tüccarlar, sarraflar ve diplomasinin etkisi ile batılı devletler tarafından elde edilen bu imtiyazların, Osmanlı Devleti'nin iktisadi hayatı üzerindeki etkileri ve iktisadi olayları incelemek bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır.
Birinci bölümde konunun daha iyi anlaşılmasını sağlamak amacıyla, imtiyazların yabancılar tarafından elde edilmesini sağlayan temel nedenler ortaya konmaya çalışılacaktır. 
İkinci bölümde ise 19. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde ortaya çıkan borçlanma ve finansman ihtiyacı sonucu en uzun süreli bir imtiyaz kuruluşu olan Osmanlı Bankası'nın kuruluşu, bu bankanın Osmanlı Devleti üzerindeki etkileri, devlet idaresi ile yabancı sermaye grupları arasındaki ilişkiler anlatılmaya çalışılacaktır. 
Üçüncü bölümde ise, Osmanlı Devleti'nin sona ermesi ile imtiyaz ve kapitülasyonların yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devleti üzerinde meydana getirdiği külfet, imtiyazların ve kapitülasyonların sona erdirilmesi, Osmanlı Bankası'nın Cumhuriyet dönemindeki faaliyetleri ve bankanın yakın tarihte faaliyetinin sona ermesi anlatılmaya çalışılacaktır.
Sonuç olarak konu ile ilgili elde edilen araştırma ve belgelerin incelenmesi ile imtiyazların ve bir imtiyaz olan Osmanlı Bankası'nın gerek Osmanlı Devleti gerekse Türkiye Cumhuriyeti Devleti üzerinde yarattığı iktisadi gelişmelerin sebep ve sonuçları ortaya konmaya çalışılacaktır.

Abstract:
When we look at the economic history of the Ottoman Empire, it is possible to see that economic and political privileges, called privileges, were granted to foreign states, individuals and institutions many times.
The subject of this study is to examine the basic economic principles applied since the foundation of the Ottoman Empire, the effects of these privileges obtained by the western states with the influence of non-Muslim merchants, moneychangers and diplomacy within the Ottoman society, on the economic life of the Ottoman Empire and economic events.
In the first part, in order to provide a better understanding of the subject, the main reasons that enable foreigners to obtain privileges will be tried to be revealed.
In the second part, the establishment of the Ottoman Bank, which was the longest-lasting concession institution as a result of the borrowing and financing needs of the Ottoman Empire in the 19th century, the effects of this bank on the Ottoman Empire, and the relations between the state administration and foreign capital groups will be explained.
In the third part, the burden that the privileges and capitulations caused by the end of the Ottoman Empire and the newly established Republic of Turkey, the termination of the privileges and capitulations, the activities of the Ottoman Bank in the Republic period and the end of the bank's activities in the recent past will be explained.
As a result, by examining the research and documents obtained on the subject, the causes and consequences of the privileges and the economic developments created by the Ottoman Bank, which was a privilege, on both the Ottoman Empire and the Republic of Turkey will be tried to be revealed.