Geleneksel atlı okçularda kişilik özellikleri ile stresle başa çıkma tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between personality traits and styles of coping with stress in traditional horse archers
Yazar: AYŞE MELEK OKUYUCU YÖRENÇ
Danışman: PROF. DR. NECİP FAZIL KİSHALI
Atatürk Üniversitesi / Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Amaç: Çalışmamızda atlı okçuluk sporcularının kişilik özellikleri ile stresle başa çıkma tarzları arasındaki ilişki incelenmiştir.
Yöntem: Katılımcılarla, "Kişisel Bilgi Formu", "Beş Faktör Kişilik Ölçeği" ve "Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği"nden oluşan ölçek çalışmaları yapılarak, veriler elde edilmiştir. Araştırmaya 16-55 yaş aralığında, en az bir yıl lisanslı atlı okçuluk sporu yapan 202 sporcu katılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 20.0 yazılımı ile dijital ortama aktarılmıştır. Normallik analizi için katılımcı sayısının 50'den fazla olması sebebiyle Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk testleri uygulanarak normal dağılım göstermediği belirlenmiştir.İkili değişken gruplarda Mann Whitney U, ikiden fazla değişken gruplarda Kruskal-Wallis H testleri kullanılmıştır. Son olarak  BFKÖ ve SBTÖ arasındaki ilişkinin tespiti için Spearman korelasyon testi uygulanmıştır.
Bulgular: Katılımcıların cinsiyet değişkeninde kadınların erkeklere göre SBTÖ-Çaresiz Yaklaşım, medeni durum değişkeninde bekarların evlilere göre SBTÖ-Çaresiz Yaklaşım, eğitim değişkeninde lisans düzeyi eğitimdekilerin lisansüstü eğitime göre BFKÖ-Yumuşak Başlılık ve lisansüstü eğitim düzeyinin lisans düzeyine göre SBTÖ-Sosyal Destek Arama Yaklaşımı, yaş değişkeninde 16-25 yaş aralığının diğer yaş gruplarına göre SBTÖ-Çaresiz Yaklaşımı, aylık gelir değişkeninde 0-15.000 TL  aralığındaki sporcuların diğer gelir gruplarına göre SBTÖ-Çaresiz Yaklaşım, spor yaşı değişkeninin 0-2 yıl aralığının diğer aralıklara göre SBTÖ-Çaresiz Yaklaşım alt boyutlarının diğerlerine göre istatistiksel olarak anlamlı biçimde yüksek sıralı ortalamalara sahip oldukları görülmüştür. BFKÖ ve SBTÖ korelasyon testinde ise anlamlı korelasyon ilişkisi görülmüştür. 
Sonuç: Sonuçta atlı okçuların, kişilik özellikleri ile stresle başa çıkma tarzlarında cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, yaş, aylık gelir ve spor yaşı değişkenlerinin etkili olduğu görülmüştür. Ayrıca kişilik özelliklerinin, stresle başa çıkma tarzlarında etkili olduğu bulunmuştur.  
Anahtar Kelimeler: geleneksel spor, geleneksel, spor, at, atlı okçuluk, okçuluk, geleneksel okçuluk, stres, kişilik

Abstract:
Purpose: In our study, the relationship between the personality traits of horse archery athletes and their styles of coping with stress was examined. 
Method: Data were obtained by conducting scale studies with the participants, consisting of the "Personal Information Form", "Five Factor Personality Scale" and "Styles of Coping with Stress Scale". 202 athletes between the ages of 16 and 55, who had been doing licensed horseback archery for at least 1 year, participated in the research. The data obtained was transferred to digital media with SPSS 20.0 software. For normality analysis, since the number of participants was more than 50, Kolmogorov-Smirnov and Shapiro-Wilk tests were applied and it was determined that it did not show a normal distribution. Mann Whitney U tests were used in groups with two variables, and Kruskal-Wallis H tests were used in groups with more than two variables. Finally, Spearman correlation test was applied to determine the relationship between FFPS and SCSS.
Findings: Regarding the gender variable of the participants, women have higher SCSS-Helpless Approach subscale than men, ın terms of marital status, single people have higher SCSS-Helpless Approach subscale than married people, In the education variable, the FFPS-Soft Headedness sub-dimension is higher among those with undergraduate education than those with graduate level education. In the education variable, the SCSS-Social Support Seeking  sub-dimension is higher for those with graduate level education than those with undergraduate level education. According to the age variable, the SCSS-Helpless Approach sub-dimension is higher in the 16-25 age range than other age groups. According to the monthly income variable, athletes in the range of 0-15,000 TL have a higher rank in the SCSS-Helpless Approach sub-dimension compared to other income groups. It was observed that the 0-2 year range of the sports age variable had statistically significantly higher rank averages compared to the other ranges of the SCSS-Helpless Approach sub-dimension. A significant correlation relationship was observed in the FFPS and SCSS correlation test.
Result: As a result, it was seen that gender, marital status, educational status, age, monthly income and sports age variables were effective on the personality traits and stress coping styles of horse archers. It has also been found that personality traits are effective in coping styles with stress.
Keywords: traditional sports, traditional, sport, horse, horse archery, archery, traditional archery, stress, personality