Farklı kurutma yöntemlerinin reyhan (Ocimum basilicum) bitkisinin kuruma süresine ve kalitesine etkisi
The effects of various drying methods on the drying time and quality of basil (Ocimum basilicum)
Yazar: HAKAN POLATCI
Danışman: DOÇ. DR. SEFA TARHAN
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Kurutma, yaş tarımsal ürünlerin hasat sonrası işlemlerinden bir tanesi olup çok farklı biçimlerde uygulanmaktadır. Tıbbi ve aromatik bitkiler için uygun kurutma yönteminin seçimi başarılı kurutma için en önemli aşamadır. Tıbbi ve aromatik bitkileri kuruturken dikkat edilmesi gereken en önemli iki etken kurutma sıcaklığı ve enerjinin aktarılma biçimidir. Bu çalışmada aromatik bitkilerden bir tanesi olan reyhan (Ocimum basilicum), farklı kurutucularda ve farklı kurutma şartlarında kurutulmuştur. Araştırma kapsamında beş farklı kurutma yöntemi kullanılmıştır. Bunlar; doğrudan değmeli kurutucu, etüvde kurutma, gölgede kurutma, güneşte kurutma ve mikrodalgada kurutma işlemleridir. Kurutma denemeleri üç tekerrürlü yapılmıştır. Çalışma kapsamında kurutulmuş ürünlerin kuruma performansı, kuruma kinetiği, renk analizi ve uçucu yağ analizi yapılmıştır. Doğruda değmeli kurutucuda kurutma işlemi 63-66 saat sürmüştür. Doğrudan değmeli kurutucuda iki farklı karıştırma sıklığında kurutma yapılmış ve karıştırmanın kuruma zamanına bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Etüvde kurutma işlemi üç farklı sıcaklıkta ( 35ºC, 45ºC, 55ºC ) yapılmış ve kurutma işlemi sırası ile 52, 50 ve 34 saat sürmüştür. Etüvde 55ºC'de kurutmanın diğer sıcaklıklara göre daha hızlı kuruma sağladığı görülmüştür. Mikrodalgada kurutma iki farklı güç seviyesinde yapılmıştır. Mikrodalgada kurutma işlemi diğer yöntemlerine kıyasla çok hızlı olmuş ve 9-22 dakika içerisinde tamamlanmıştır. Ancak mikrodalgada kurutmanın kalitesel özellikler bakımından reyhan bitkisi kurutmak için uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Doğal kurutma yöntemlerinin (gölgede ve güneşte) aromatik bitkileri kuruturken kalitesel özelliklerini bozduğu görülmüştür. Doğrudan değmeli kurutucuda karıştırılarak yapılan kurutulma işlemi, kalitesel özellikler açısından uygun bir kurutma yöntemi olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Drying is one of the postharvesting operation used to process various agricultural products. There are several drying methods used to dry agricultural materials today. The selection of an appropriate drying method is the key step for successful drying. Basil (Ocimum basilicum), one of the aromatic plants, was dehydrated using five different drying methods (contact drying, oven drying, shaded-open atmosphere drying, sun drying and microwave drying). All drying trials were performed in three replicates. The drying performance (drying time, final moisture content), drying kinetics, color analysis, essential oil analysis, were done for all drying methods. Contact drying, continued for 63-66 hours without getting affected by mixing frequency. Oven drying continued from 34 hours to 52 hours depending on drying temperature. Microwave drying was the fastest drying but reduced the quality of dried basil. Shaded-open atmosphere drying and sun drying are not appropriate at industrial level since they were slow and affected the quality of dryed basil adversely. Contact drying can be used to dry basil since it gave the quality of dryed basil similar to oven drying.