Aleksitimi, öfke ve öfke ifade tarzları ile stresle başa çıkma tarzları ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship of alexithymia, anger and anger expression styles with coping styles and psychological symptoms
Yazar: BÜKRE KAHRAMANOL
Danışman: PROF. DR. İHSAN DAĞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Stres = Stress ; Stresle başetme = Coping with stress ; Öfke = Anger ; Ölçekler = Scales

Özet:
Aleksitimi kavramı temel olarak kişilerin duygularını tanımlama ve ifade etmeyle ilgili yaşadığı çeşitli sorunlara işaret etmektedir. Bu çalışmanın amaçlarından biri aleksitimi ile öfke ve öfke ifade tarzlarının stresle başa çıkma tarzları ve psikolojik belirtilerle ilişkisini incelemektir. Çalışmanın bir diğer amacı ise cinsiyetin ve sosyoekonomik düzeyin belirleyicileri olarak ele alınan anne ve baba eğitim düzeylerinin aleksitimi düzeyi ile ilişkisini incelemektir. Bu amaçla Hacettepe Üniversitesi'nin farklı bölümlerinden 434 (244 kadın, 190 erkek) öğrenciye Demografik Bilgi Formu ile birlikte aleksitimik özellikler taşıyıp taşımadıklarını değerlendirmek amacıyla 20 maddelik "Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAÖ-20)", öfke duygularını ve öfke ifade tarzlarını değerlendirmek amacıyla "Sürekli Öfke-Öfke Tarz Ölçeği (SÖÖTÖ)", stres verici yaşam olaylarıyla başa çıkma tarzlarını belirlemek amacıyla "Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ)", psikolojik belirtilerini taramak için de "Kısa Semptom Envanteri (KSE)" uygulanmıştır. 
Aleksitimi düzeyinin cinisyete göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek amacıyla yapılan t-testi analizinde aleksitimi düzeyinin cinsiyete göre farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anne ve baba eğitim düzeyleri ile aleksitimi düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılan korelasyon analizinde ise bu değişkenlerin anlamlı ilişkilere sahip olmadığı görülmüştür. Çalışmanın tüm değişkenleri arasındaki ilişkileri değerlendirmek amacıyla uygulanan korelasyon analizinin ardından, son olarak aleksitimi düzeyi, öfke ve öfke ifade tarzlarının stresle başa çıkma tarzlarını ve psikolojik belirti düzeyini yordama güçlerinin incelenmesi amacıyla Hiyerarşik Regresyon analizleri yürütülmüştür. Regresyon analizlerine göre aleksitimi düzeyinin duygu odaklı/pasif başa çıkma tarzlarını ve psikolojik belirti düzeyini pozitif; problem odaklı/aktif başa çıkma tarzlarını ise negatif yönde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Analizler sonucunda Sürekli Öfke ve Öfke-İçte boyutlarının Çaresiz Yaklaşımı ve psikolojik belirti düzeyini pozitif yönde yordadığı görülürken; Sürekli Öfke boyutunun İyimser Yaklaşımı ve Öfke-İçte boyutunun Sosyal Destek Arama Yaklaşımını negatif yönde yordadığı bulunmuştur. Sonuçlar, Öfke-Kontrol boyutunun Kendine Güvenli ve İyimser yaklaşımları pozitif; Çaresiz Yaklaşımı negatif yönde yordadığını göstermiştir. Öfke-Dışa boyutunun ise hiçbir değişkeni yordamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda elde edilen bulgular ilgili alanyazın ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
Alexithymia concept basically indicates the problems about defining and expressing feelings of individuals. One of the aims of this study is to investigate the relationship of alexithymia, anger and anger expression styles with coping styles and psychological symptoms. Another aim of this study is to investigate the relationship of gender and mother and father education level as indicators of socio-economic status with alexithymia level. For this aim, with Demographic Information Form, to assess whether the participants have alexithymic characteristics 20-item "Toronto Alexithymia Scale (TAS-20)", to assess anger and anger expression styles of participants "State-Trait Anger Expression Inventory" (STAXI), to define the participants' ways of coping with stressful life events "Ways of Coping Inventory (WCI)" and to screen psychological symptoms of participants "Brief Symptom Inventory (BSI)" were implemented to the participants which were composed of 434 (224 women, 190 men) students from different departmens of Hacettepe University. 
In t-test analysis which was conducted to investigate whether alexithymia level differentiated according to gender, it was concluded that alexithymia level did not differentiate according to gender. In the correlation analysis to investigate the relationship between the levels of education of mother and father and alexithymia level, it was seen that these variables did not have significant relationships with each other. After the correlation analysis to evaluate the relationships between all variables of the study, finally, the hierarchical regression analyses were conducted to investigate how much alexithymia level, anger and anger expression styles predicted coping styles and the level of psychological symptoms. According to regression analyses, it was concluded that alexithymia level predicted emotion oriented/passive coping styles and the level of psychological symptoms positively and that problem oriented/active coping styles negatively. In consequence of analyses, while it was seen that the Trait Anger and Anger-In dimensions predicted Helpless style and the level of psychological symptoms positively; it was found that Trait Anger dimension predicted Optimistic style and that Anger-In dimension predicted Seeking for Social Support style negatively. Results showed that Anger-Control dimension predicted Self-Confident and Optimistic styles positively and that Helpless style negatively. It was concluded that Anger-Out dimension did not predict any of the variables. The results which was obtained in the study were discussed in the light of the relevant literature.