Bir üniversite hastanesindeki refakatçilerin kronik böbrek hastalığı farkındalığı ve etkileyen faktörler
Chronic ki̇dney disease awareness of companies in a university hospital and factors affecting
Yazar: FADİME DİNLEYEN
Danışman: PROF. DR. SAKİNE BOYRAZ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Farkındalık = Awareness ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university

Özet:
Bu  araştırma,  halkın  kronik  böbrek  hastalığı  (KBH)  farkındalığını  ve  etkileyen  faktörleri 
belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Korelasyonel-analitik  tipte  planlanan  araştırmaya,  Aydın  Adnan  Menderes  Üniversitesi 
Uygulama  ve  Araştırma  Hastanesi  kliniklerinde  yatarak  tedavi  gören  hastaların;  18  yaş 
üzeri,  okuma  yazma,  anlama-konuşma  problemi  olmayan,  kendisinde  ve  1.  derece 
yakınlarında  KBH  bulunmayan,  araştırmaya  katılmayı  kabul  eden  302  refakatçi  dâhil 
edilmiştir. 
Araştırma  verileri,  yapılandırılmış  soru  formu  ve  "  KBH  Bilgi  Anketi=Choronic  Kidney 
Disease  Knowledge  Questionnaire"  ölçeği  kullanılarak  elde  edilmiştir.  Araştırmanın 
yapılacağı  kurumdan  izin  ve  etik  kurul  onayı  alınmıştır.  Verilerin  değerlendirilmesinde
Mann-Whitney U testi, spearman's  korelasyon analizi ve kruskal wallıs H testi kullanılmış, 
p<0,05 düzeyi anlamlı kabul edilmiştir. 
Katılımcıların  yaş  ortalamasının  41,96±12,02  (min:18  max:65)  yıl,  %66,6'sının  kadın, 
çoğunluğunun evli (%79,1) ve %58,3'nün çalışmadığı, yaklaşık üçte birinin  ilkokul mezunu 
(%35,1)  olduğu  belirlenmiştir.  Katılımcıların,  %54,3'ünün  gelir-gider  durumunun  denk 
olduğu,  %43,4'ünün  şehir  merkezinde  yaşadığı  saptanmıştır.  Katılımcıların  kronik  böbrek 
hastalığı bilgi anketinden aldıkları toplam bilgi puan ortalaması 11.79 olarak belirlendi. 
Çok değişkenli analiz  sonucunda, eğitim düzeyi  yüksek olanların ve kişisel diyabet  ya  da 
hipertansiyonu olanların bilgi puanlarının daha  yüksek olduğu saptanmıştır. Katılımcıların 
cinsiyet,  medeni  durum,  çalışıp  çalışmama,  gelir  durumu,  sigara-  alkol  kullanım  durumu, 
spor/yürüyüş yapıp yapmama durumu ve internet kullanıp kullanmama durumları arasında 
KBH bilgi düzeyi arasında anlamlı fark bulunmamıştır.
Ölçeğinin Türkçe'ye uyarlanmasında "dil geçerliliği" yöntemi  ve ön uygulama yapılmıştır. 
Dil  geçerliliği  için;  yeminli  bir  profesyonel  çeviri  şirketi  tarafından  ölçek  İngilizce'den 
Türkçe'ye  çevrilmiştir.  Ön uygulama olarak; 20 refakatçinin  maddelere ilişkin düşünceleri 
ve  maddelerin  anlaşılıp  anlaşılamadığı  değerlendirilmiştir.  Aynı  zamanda  iç  tutarlık 
x
(Cronbach  Alfa)  analizi  yapılmıştır.   Ölçeğin  cronbach  alfa  (α)  değeri  0,757  olarak 
bulunmuştur. 
Araştırma  sonuçlarına  göre,  katılımcıların  KBH  farkındalığının  orta  düzeyde 
olduğunu  söylemek  mümkündür.  Halkın  bilgi  düzeyinin  arttırılması  Türkiye'de  KBH'nın 
erken tanı ve takip yönetiminde faydalı olabilir.
Anahtar Kelimeler: Kronik Böbrek Hastalığı, Farkındalık,

Abstract:
This study was  carried  out to determine the public awareness of Chronic Kidney Disease 
and influencing factors of awareness. 
In this  corelational  -analytical study,  302  attendants of patients,  who were hospitalized in 
Aydın  Adnan  Menderes  University  Application  and  Research  Hospital  clinics,  who  were 
over the age of 18 and did not have literacy, comprehension and speech problems and who 
had no CKD in themselves and in their first degree relatives were included.
The research data were obtained using the structured questionnaire and the "Chronic Kidney 
Disease Knowledge Questionnaire" scale.  Permission and ethics committee approval were 
obtained from the institution where the study conducted. Mann-Whitney U test, Spearman's 
correlation analysis and kruskal Wallis H test were used to evaluate the data, p <0.05 was 
considered significant.
It is determined that the average age  of the participants is 4196 ±12,02 (min: 18 max: 65) 
years,  %66,6  of  them  are  women,  most  of  them  are  married  (%79,1)  and  %58,3  are  not 
working, about one third are primary school graduates (%35,1), %54,3 of the participants 
have  an  equivalent  income-expense  status,  and  %43,4  live  in  the  city  center.  The  total 
knowledge  score  of  the  participants  from  the  chronic  kidney  disease  information 
questionnaire was found to be 11.79.
In multivariate analysis, it is found that those with a high level of education and those with 
diabetes or hypertension diagnosis had higher knowledge scores. No significant difference 
is found between the participants' gender, marital status, employment status, income status, 
smoking-alcohol use, sports or walking status, and whether they use the internet or not in 
terms of chronic kidney disease knowledge level. 
Language validity" method and pre-application were made in the adaptation of the scale to 
Turkish. For language validity; The scale was translated from English to Turkish by a sworn 
professional translation company. As a pre-application; The thoughts of 20 attendants on the 
items  and  whether  the  items  were  understood  or  not  were  evaluated.  At  the  same  time, 
xii
internal  consistency  (Cronbach  Alpha)  analysis  was  performed.  The  Cronbach's  alpha  (α) 
value of the scale was found to be 0.757.
According  to  the  research  results,  it  is  possible  to  say  that  the  CKD  awareness  of  the 
participants  is  moderate.  Increasing  public  awareness  of  CKD  may  be  useful  for  early 
diagnosis and follow-up management in Turkey.
Keywords: Chronic Kidney Disease, Awareness, Validity and Reliability