Temalı parklarda atmosfer, deneyim, fantastik imgelem, mutluluk ve eudaimoni ilişkisi
The relationship of atmosphere, experience, fantastic imagination, happiness and eudaimony in theme parks
Yazar: SELİN KAMA
Danışman: DOÇ. DR. HİLMİ RAFET YÜNCÜ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Deneyimsel turizm = Experiential tourism ; Destinasyon = Destination ; Eudaimonizm = Eudaimonism ; Fantastik mekan = Fantastic space ; Mutluluk = Happiness ; Temalı oteller = Themed hotels ; Ziyaretçi deneyimi = Visitor experience ; Ödomanik iyi oluş = Eudaimonic well-being

Özet:
Farklı niteliklerde çekicilikler ve etkinlik unsurlarının sayısına ve dağılımına bağlı olarak, genellikle boş zaman aktivitelerinin gerçekleştirildiği, geçici olarak ziyaret edilen destinasyonlar, coğrafi bir mekân kümesi içinde ele alınmaktadır. Antik Yunandan başlayarak günümüze kadar devam eden süreçte insan ile çevre arasındaki ilişkinin temelini oluşturan, estetik öğelerle anlam yüklenmiş mekânlar pazarlanarak birer destinasyon haline getirilmiştir. Tema bu mekânların çoklu duyu ve imgesel deneyime dayalı olarak yapılandırılmış bir çevrede ziyaretçilerin mekân içinde yaratılmış kurguya bakış açısını somutlaştırmaktadır. Bu çalışma kapsamında destinasyon temalandırma ile hizmet işletmelerinin temalandırılması konuları irdelenmiştir. Sonrasında ise bir destinasyon ve hizmet işletmesi olarak kabul edilen temalı parklar ve bunların atmosfer özellikleri ele alınmıştır. Eğlence parkları, antik çağ ve orta çağdan temalı parkların kökenleri olarak değerlendirilmektedir. 1955 yılında açılan Disneyland modern anlamda ilk temalı park olarak kabul edilmektedir. 
	Bu çalışma kapsamında hem başlı başına bir destinasyon hem de bir hizmet işletmesi olarak değerlendirilen temalı parkların, atmosfer kriterlerinin ziyaretçiler üzerindeki etkisi irdelenmektedir. Daha tanımlayıcı bir biçimde ifade edilirse, çalışma temalı parkların atmosfer kriterlerinin, ziyaretçilerin deneyimleri, fantastik imgelemleri, mutlulukları ve eudaimonileriyle olan ilişkisini irdeleyerek bir yol haritası çıkartmak amacıyla gerçekleştirilmektedir. Bu doğrultuda SPSS ve Smart-PLS programları kullanılarak değişkenler arasındaki ilişkiler, araştırma sürecinde belirtilmiş olan hipotezler kapsamında incelenmiştir. 
	Araştırma sonucunda elde edilen bulgular temalı parklarda atmosferin; okunabilirlik, tasarım, tesis ve etkinlikler ile özgünlük boyutlarıyla değerlendirildiğini göstermektedir. Bu boyutlar, kaçış deneyimi, fantastik imgelem, hedonik mutluluk ve eudaimoni ile istatistiki olarak anlamlı ilişkiler ortaya koymaktadır. Ayrıca araştırmada atmosfer ile hedonik mutluluk ve eudaimoni arasındaki ilişkilerde deneyim ve fantastik imgelemin aracılık etkisinin de olduğu görülmektedir.

Abstract:
Destinations can be considered as a geographical cluster that are visited temporarily in which visitors perform more leisure activities depending on the number and distribution of different characteristics of attractions and events. In the process starting from the ancient Greeks to the present day places, which is the basis of the relationship between the human and the environment and which attributed meaning with aesthetic elements, are marketed and turned into destinations. The theme embodies the viewpoint of visitors to the fiction created within the space in an environment structured based on the multiple senses and imaginative experiences of these spaces. Within the scope of this study, beyond theming related to the destination covering regions, cities and neighborhoods, theming issues of service businesses were examined and themed parks and their atmospheric characteristics were discussed.  Amusement parks, religious festivals, carnivals and trade fairs from antiquity and medieval times, were considered as the origins of themed parks, and Disneyland, which opened in 1955, is the first themed park.
	In the scope of this study the effects of themed park (evaluated as a destination) atmospheric crıterıa on visitors examined. To explain it in a more descriptive way, the study is carried out in order to create a road map by examining the atmosphere criteria of themed parks, their relationship with visitors' experiences, fantasy imagery, happiness and eudaimonies. In this sense, the relations between the variables were examined within the scope of the hypotheses specified in the research process by using SPSS and Smart-PLS programs.
	The findings of the research revealed that the atmosphere in the theme parks is evaluated in terms of readability, design, facilities and activities and originality. These dimensions reveal statistically significant relationships with escape experience, fantastic imagination, hedonic happiness and eudaimonia. In addition, it is observed that experience and fantastic imagination have mediating effect on the relationship between atmosphere and hedonic happiness and eudaimonia.