Makroekonomik değişkenler ile kripto paralar arasındaki ilişkinin ekonometrik analizi: Bitcoin uygulaması
Econometric analysis of the relationship between macroeconomic variables and cryptocurrency: Implementation of bitcoin
Yazar: BAKHTIYAR GARAYEV
Danışman: PROF. DR. ASLI AFŞAR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bitcoin = Bitcoin ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Kripto para birimi = Crypto currency ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Teknolojinin gelişmesi günlük hayatımızda ve ödeme sistemlerinde değişikliklere neden olmuştur. 2008 senesinden itibaren yeni bir para birimi olan kripto para birimi piyasaya sürülmüştür. Herhangi bir merkezi otoritenin kontrolü olmayan, geleneksel paralara kıyasla fiziksel özellik taşımayan ve zaman kısıtlanması yaşanmadan ödeme imkanı sağlayan bu para birimine ilgi giderek artmaktadır. Bitcoin örneği ile kripto paraların temel özelliklerinde ve işlem sürecinden bahsedilmiştir. Kullanıcılarına güvenlik ve gizlilik fırsatı tanıyan bu para birimiyle işlem yapıldığında, iptali ve takibi mümkün değildir. Bitcoin, alınıp satılabilmekte, ödeme aracı olarak kullanılabilmekte ve diğer para birimleriyle takas yapılabilmektedir. Bahsedilen avantajlarından dolayı kullanıcıların sayısında artış olmuş, borsalarda değişim ve yatırım aracı olmuştur.
Çalışmada 31.08.2010 ve 28.02.2021 tarihleri arasında yer alan aylık veriler kullanılarak, Bitcoin fiyatlari ile petrol, altın ve S&P 500 ekonomik göstergeleri arasındaki ilişki analiz edilmiştir. Bu parametrelerin Bitcoin üzerindeki etkilerini tespit etmek için VAR modeline dayalı etki-tepki ve Varyans ayrıştırması analizi uygulanmıştır. Aynı zamanda, Johansen eşbütünleşme ve Granger nedensellik analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda, değişkenler arasında uzun dönemde Johansen Eşbütünleşme ilişkisi tespit edilmiş, kısa dönemde ise herhangi bir ilişki bulunmamıştır.

Abstract:
The development of technology has led to changes in our daily life and payment systems. Since 2008, a new currency, the crypto currency, has been introduced. There is an increasing interest in this currency, which is not controlled by any central authority, does not have physical characteristics compared to traditional currencies, and provides the opportunity to pay without time constraints. With the example of Bitcoin, the basic features and functional process of cryptocurrencies are mentioned. It is impossible to cancel and track it when it functions with this currency, which provides security and privacy to its users. Bitcoin can be bought and sold, it can be exchanged for physical goods, payment instruments and other currencies. Due to the mentioned advantages, there has been an increase in the number of users, and it has become a means of exchange and investment in the stock markets.
In the study, using monthly data between 31.08.2010 and 28.02.2021, the relationship between Bitcoin prices and oil, gold and S&P 500 economic indicators was analyzed. In order to determine the effects of these parameters on Bitcoin, impulse-response and variance decomposition analysis based on the VAR model were applied. At the same time, Johansen cointegration and Granger causality test analysis were performed. As a result of the analysis, although the relationship between the variables in the short run was not determined, the Johansen Cointegration relationship was determined in the long run.