İdrar yolu enfeksiyonu tanılı çocuklarda klinik ve antibiyotik direncinin değerlendirilmesi
Evaluation of clinical and antibiotic resistance in children diagnosed with urinary tract infection
Yazar: BUŞRA DANIŞMAN AVCI
Danışman: DOÇ. DR. SEBAHAT TÜLPAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: İdrar yolu enfeksiyonu (İYE) çocuklarda en sık görülen bakteriyel 
enfeksiyonlardan biri olup önemli morbidite sebebidir. Çocuk sağlığı ve hastalıkları 
kliniğimize başvuran hastaların klinik özellikleri ve antibiyogramları incelenerek 
çocuklarda İYE'den sorumlu mikroorganizmaları belirlemek, yaygın olarak kullanılan 
antibiyotiklere duyarlılıklarını araştırmak ve antibiyotik direnci için olası risk 
faktörlerini belirleyerek sorumlu mikroorganizmaya yönelik doğru antibiyotik seçimi 
sağlanarak komplikasyonların ve uzun süreli hastane yatışlarının önüne geçmek 
amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bakırköy Dr. Sadi Konuk 
Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği'ne 01.03.2020-
01.03.2022 tarihleri arasında İYE tanısı alan 1 ay - 16 yaş arası 467 hasta dahil edildi. 
Literatürde çocuklarda İYE etkeni yaşa göre farklılık gösterdiği için 1 ay – 2 ay, 2 ay 
– 24 ay, 24 ay -16 yaş olmak üzere üç ayrı alt grupta incelendi. Klinikleri ve 
antibiyogramları retrospektif (geriye dönük) olarak incelendi. Araştırma verilerimizin 
istatistiksel değerlendirmesinde IBM SPSS 21.0 for windows istatistik programı 
kullanıldı.
Bulgular: Çalışmaya alınan 467 hastanın; %85'i kız, %15'i erkek olarak saptandı. 
Yaşları 0,2 ile 16 yıl arasında değişmekte olup, ortalama 6,48±3,78 yıl olarak saptandı.
%86,3'ünün 2-16 yaş arasında olduğu gözlendi. Çocukların %9,6'sında ateş,
%27,6'sında tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu (TİYE), %6,8'inde hastane yatışı ve 
%47,4'ünde son üç ayda antibiyotik kullanımı olduğu gözlendi. Olguların 
%10,6'sında eşlik eden hastalık olduğu görüldü. Eşlik edilen hastalıklar 
incelendiğinde; en sık %4,5 oranında Spina bifida olduğu saptandı. İdrar kültüründe 
üreyen bakteriler incelendiğinde en sık %78,6 oranında Escherichia coli, ikinci sıklıkta 
%7,9 oranında Klebsiella pneumoniae ürediği gözlendi. Escherichia coli'de sefiksime 
%88,5 oranında direnç saptandı. İki yaş altı grupa üriner anomali ve hastane yatışı 
daha fazla görülürken, iki yaş üzerinde TİYE daha sık görüldü. Çoklu ilaç 
direnci(MDR) varlığına göre son üç ayda antibiyotik kullanımı, TİYE ve üriner 
anomali anlamlı farklılık gösterdi. İdrar kültüründe üreyen bakterilerin dağılımı yaş, 
cinsiyet, hastane yatışı, MDR, üriner anomali, işeme disfonksiyonu, nörojen mesane 
ve eşlik eden hastalık durumuna göre incelendiğinde; istatistiksel olarak anlamlı
farklılık saptandı. Çoklu ilaç direnci risk faktörleri arasından üriner anomali varlığı 
bağımsız risk faktörü olarak saptandı.
Sonuç: Üreyen mikroorganizmaların antibiyotik dirençleri hastaların kliniğine göre 
değişkenlik gösterir. İYE şikayetiyle gelen hastalarda ampirik tedavi başlanırken daha 
önceki antibiyogram sonuçları ve artan antibiyotik dirençleri göz önünde 
bulundurularak antibiyotik tercihi yapılmalıdır. İdrar yolu enfeksiyonu düşünülen ve 
oral antibiyotik başlanacak hastalara yüksek dirençten dolayı sefiksim ampirik tedavi 
olarak verilmemelidir.

Anahtar Kelimeler: İdrar yolu enfeksiyonu, Antibiyotik direnci, Antibiyotik 
duyarlılığı, Antibiyogram

Abstract:
Objective: Urinary tract infection (UTI) is one of the most common bacterial 
infections in children and a significant cause of morbidity. The aim of this study is to 
determine the clinical characteristics and antibiotic susceptibilities of patients 
presenting to our pediatric clinic, identify the microorganisms responsible for UTI, 
investigate their susceptibility to commonly used antibiotics, and determine possible
risk factors for antibiotic resistance. The goal is to facilitate the selection of the 
appropriate antibiotic for the responsible microorganism, thereby preventing 
complications and prolonged hospitalizations.
Materials and Methods: The study included 467 patients between the ages of 1 month 
and 16 years who were diagnosed with UTI between 01.03.2020 and 01.03.2022 at the 
Health Sciences University Bakırköy Dr. Sadi Konuk Training and Research Hospital 
Child Health and Diseases Clinic. Due to variations in the etiology of UTI in children 
based on age, three separate subgroups were analyzed: 1 month- 2 months, 2 months24 months, and 24 months- 16 years. Clinical and antibiotic susceptibility data were 
retrospectively reviewed, and IBM SPSS 21.0 for Windows was used for statistical 
analysis.
Results: Among the 467 patients included in the study, 85% were female, and 15% 
were male. The ages ranged from 0.2 to 16 years, with a mean of 6.48 ± 3.78 years. It 
was observed that 86.3% were between 2 and 16 years old. It was observed that 9.6% 
of the children had fever, 27.6% had recurrent urinary tract infection (RUTI), 6.8% 
had hospitalization and 47.4% had antibiotic use in the last three months. Associated 
diseases were present in 10.6% of the cases, with Spina bifida being the most common 
at 4.5%. Escherichia coli was the most frequently isolated bacteria in urine cultures at 
78.6%, followed by Klebsiella pneumoniae at 7.9%. Resistance to cefixime was 
detected at a rate of 88.5% in Escherichia coli. While urinary anomalies and 
hospitalizations were more common in the group under two years of age, RUTI was 
more common over two years of age. Antibiotic use, RUTI and urinary anomalies in 
the last three months showed significant differences based on the presence of multiple 
drug resistance. Statistically significant differences were found in the distribution of 
bacteria in urine cultures according to age, gender, hospitalization, multiple drug 
resistance, urinary anomalies, voiding dysfunction, neurogenic bladder, and associated
diseases. The presence of urinary anomalies was identified as an independent risk 
factor among multiple drug resistance risk factors.
Conclusions: The antibiotic resistance of isolated microorganisms varies according to 
the patients' clinical conditions. When initiating empirical treatment for patients with 
symptoms of UTI, previous antibiotic susceptibility results and increasing antibiotic 
resistance should be considered in antibiotic selection. Cefixime should not be used as 
empirical treatment due to high resistance when considering oral antibiotics for 
patients suspected of having a urinary tract infection.

Key words: Urinary tract infection, Antibiotic resistance, Antibiotic susceptibility, 
Antibiogram