Türkiye'de risk alma kanalı ve para politikasının etkinliği
Risk taking channel and efficiency of monetary policy in Türkiye
Yazar: AYŞEGÜL ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. İLYAS ŞIKLAR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Banka kredileri = Bank credits ; Bankalar = Banks ; Kredi riski = Credit risk ; Para politikaları = Monetary policies ; Parasal aktarım = Monetary transmission ; Risk = Risk ; Risk alma davranışı = Risk taking behavior ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Küresel Finansal Kriz, finansal piyasalardaki başarısızlıkların yalnızca az gelişmiş ekonomilerde değil, aynı zamanda gelişmiş ekonomilerde de önemli sorunlar yaratabileceğini göstermiştir. ABD'de varlık fiyatlarında oluşan balon ve aşırı kredi genişlemesi sonucu başlayan kriz, tüm dünya ekonomilerinde finansal istikrarın bozulmasına neden olmuştur. Yaşanan bu krizin sebeplerinden biri olarak uzun süre düşük düzeyde seyreden faiz oranları gösterilmiş, yaşanan likidite bolluğunun bankaların risk alma iştahını arttırdığı savunulmuştur. Risk alma kanalı, genişlemeci para politikasının bankaların risk algısını etkilediğini ve bankaları portföylerinde daha fazla risk almaya yönlendirdiğini ifade etmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de 2003 – 2021 dönemi için para politikasında risk alma kanalının varlığı ve gücü incelenmektedir. Bu amaçla, dışa kapalı ve devletin yer almadığı Yeni Keynesyen temellere dayanan bir dinamik stokastik denge modeli geliştirilmiştir. Bu süreçte temsili hanehalkı, firma, banka ve merkez bankasının kısıtlı maksimizasyon koşulları altındaki davranışları çerçevesinde fon akımlarının modellenmiştir. Bu modelin tam rekabet koşulları altında denge çözümlemesi yapılarak elde edilen banka risk alma göstergelerinin para politikası değişiklikleri karşısındaki teorik tepkileri incelenmiştir. Denge çözümü gerçekleştirilen model Bayesyen VAR yöntemi ile tahmin edilerek söz konusu risk alma göstergelerinin teorik beklentilere uygun ve istatistiki olarak anlamlı tepkiler verdiği belirlenmiştir. Tahmin sonuçlarına göre Türkiye'de banka risk alma kanalının varlığı doğrulanmakta ve politika faiz oranında gerçekleştirilen düşüş, bankacılık sistemini daha fazla risk üstlenmeye yönlendirmektedir. Risk alma kanalının kredi faiz oranı şoku karşısındaki tepkisi, politika faiz oranı şokuna göre daha güçlüdür. Bu çalışmanın nihai sonucu, Türkiye ekonomisinde düşük faiz oranlarının bankaların risk alma davranışlarını güçlendirdiği şeklinde ifade edilebilir.

Abstract:
The Global Financial Crisis has shown that failures in financial markets could create crucial problems not only in developing economies, but also in developed economies. The crisis starting with the bubble in asset prices and excessive credit expansion in the USA led to the deterioration of financial stability throughout the world economy. Prolonged low-interest rates were cited as one of the reasons for this crisis, and it was argued that the liquidity abundance in the markets accelerated the banks' willingness to undertake risk. The risk-taking channel states that the expansionary monetary policy affects the risk perception of the banks and directs them to take riskier positions in their portfolios. In this study, the existence and strength of the risk-taking channel of monetary policy in Türkiye for the period 2003 – 2021 are analyzed. For this purpose, depending on the New Keynesian foundations, a dynamic stochastic general equilibrium model representing a closed economy with no government has been developed. Modeling flow of the funds derived from the behaviors of a representative household, firm, bank, and central bank under constrained maximization conditions is realized. After the equilibrium solution of the model under perfect competition conditions, risk-taking indicators for the banking system have been obtained and their theoretical responses to monetary policy shocks have been analyzed. This solved model was then estimated with Bayesian VAR methodology and it was determined that the risk-taking indicators in question gave statistically significant responses in accordance with our theoretical expectations. Estimation results confirm the existence of the bank risk-taking channel in Türkiye and also indicate that the decrease in the policy rate directs the banking system to take on more risk. We also found that the response of risk-taking behavior of the banks to a credit interest rate shock is stronger than that of a policy rate shock. As the final conclusion of the study, we prove that low-interest rates in the Turkish economy strengthen the risk-taking behavior of banks.