Dış borçlanmanın ekonomik büyüme üzerine etkisi: Türkiye örneği
The effect of external borrowing on economic growth: The example of Türkiye
Yazar: ŞEHRİBAN ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. TUBA DİREKÇİ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Dünya genelinde ekonomik ilişkilerin giderek karmaşık hale geldiği günümüzde, dış borçlanma, ekonomik büyüme gibi faktörlerin birbirleriyle etkileşimini anlamak, ekonomi bilimcilerin ve politika yapıcıların öncelikli konularından biridir. Bu tez, dış borçlanmanın ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini inceleyerek, bu karmaşık ilişkiyi açıklamaya ve anlamaya çalışacaktır. Bu çalışma, Türkiye'nin 2003 1.dönem ile 2023 2.dönem veri setini kullanarak dış borçlar, ekonomik büyüme arasındaki dinamik ilişkileri derinlemesine incelemiştir. Genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) birim kök testi, serilerin bireysel zaman serisi özelliklerini belirlemede kullanılmıştır. Ayrıca, Granger nedensellik testi ile ilişkilerin yönünü belirlerken, "varyans ayrıştırması" ve "etki-tepki" fonksiyonları, seriler arasındaki dinamik ilişkilerin anlaşılmasına odaklanmıştır. Johansen eş bütünleşme testi ise seriler arasındaki dinamik ilişkileri daha ayrıntılı bir şekilde değerlendirmek için kullanılmıştır. Bulgular, dış borçlar, ekonomik büyüme arasında ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Dış borçlar ile ekonomik büyüme arasında gözlemlenen nedensel ilişki, dış borçlardan ekonomik büyümeye doğru yönlüdür; ancak ekonomik büyümeden dış borçlara doğru bir nedensel ilişki tespit edilememiştir. Çalışmanın vurguladığı üzere, dış borçların ekonomik büyüme üzerindeki olumsuz etkisi, dikkate değerdir. Bu durum, dış borçlanmanın artışının ekonomik büyümeyi azaltabileceği ve ülkeleri borç sarmalına sürükleyebileceği perspektifini sunmaktadır. Ayrıca, Granger nedensellik testi uygulamasının ortaya koyduğu dış borçtan büyümeye doğru nedensellik ilişkisi, bu bulguların güçlendiğini göstermektedir. Bu sonuçlar, Türkiye'nin ekonomik dinamikleri açısından dış borçlanmanın enflasyon üzerindeki etkilerini anlama konusunda yeni bir bakış açısı sunmaktadır.

Abstract:
Nowadays, where economic relations around the world are becoming increasingly complex, understanding the interaction of factors such as foreign debt and economic growth is one of the priority issues of economists and policy makers. This thesis will try to explain and understand this complex relationship by examining the effects of foreign borrowing on economic growth. This study examined in depth the dynamic relationships between external debts and economic growth using Turkey's 2003 1st period and 2023 2nd period data set. The extended Dickey-Fuller (ADF) unit root test was used to determine individual time series properties of the series. In addition, while determining the direction of the relationships with the Granger causality test, "variance decomposition" and "action-response" functions focus on understanding the dynamic relationships between series. Johansen cointegration test was used to evaluate the dynamic relationships between the series in more detail. The findings reveal that there is a relationship between external debts and economic growth. The causal relationship observed between external debts and economic growth is directional from external debts to economic growth; However, a causal relationship from economic growth to external debts could not be determined. As the study emphasizes, the negative impact of external debts on economic growth is remarkable. This situation offers the perspective that an increase in external debt may reduce economic growth and drag countries into a debt spiral. In addition, the causality relationship from external debt to growth revealed by the Granger causality test application shows that these findings are strengthened. These results offer a new perspective on understanding the effects of external borrowing on inflation in terms of Turkey's economic dynamics.