Malatya Ulu Camii mozaik çinilerinin koruma amaçlı belgelenmesi ve yeniden üretimi
Documentation and reproduction of Malatya Grand Mosque mosaic tiles for conservation purposes
Yazar: AYŞEN ÇAM
Danışman: DOÇ. SERAP IŞIKHAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Malatya ili bulunduğu konum itibari ile tarihin her döneminde çeşitli topluluk ve uygarlıkların geçiş güzergahında yer almaktadır. Bu nedenle Anadolu Selçukluları da Malatya'ya önem vermiş ve bu şehri mimari ve sanatsal alanlarda kendilerine özgü bir anlayışla donatmışlardır. 
	Malatya Ulu Camii bu mimari yapılardan günümüze ulaşabilen nadir örneklerdendir. Günümüze gelinceye kadar birçok onarım geçirmiş olan bu mimari eserde, çok zengin mozaik çini süslemeleri yer almaktadır. Malatya Ulu Cami çinilerine, zamanın yıpratıcılığı, insan kaynaklı etkenler ve iklim koşulları gibi depremler de büyük zarar vermektedir. Günümüzde bu zararların giderilmesi için yetkili kurumlarca çeşitli koruma ve onarım çalışmaları yapılmaktadır. Fakat bu çalışmalar genel yapıyı korumaya yönelik çalışmalar olmakla beraber çinilerine yönelik esaslı bir restorasyon çalışması henüz yapılmamıştır. Özellik Cami'deki çinilerin durumu 2020 Elâzığ ve 2023 Şehitkamil-Gaziantep depremi ile daha da kötü duruma gelmiştir.
	Bu çalışma 13.yüzyıla ait nadir eserlerden olan Malatya Ulu Camii çinilerinin belgelenmesini amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda öncelikli olarak alan ve kaynak araştırmaları yapılmıştır. Gerekli kurumlarla diyaloğa geçilerek izinler alınmıştır. Çalışmada yapının tarihi ve mimari özellikleri anlatılarak yapı tanıtılmıştır. Günümüz teknolojisinden yararlanarak çinilerin kimyasal özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca eserde yer alan çinilerin restitüsyon ve çizim planları yapılarak desenlerin belgelenmesi amaçlanmıştır. Örnek restitüsyon çalışmalarıyla çinilere yönelik koruma önerileri getirilmiştir.

Abstract:
The province of Malatya is located on the transit route of various communities and civilizations in every period of history due to its location. For this reason, Anatolian Seljuks gave importance to Malatya and equipped this city with a unique understanding in architectural and artistic fields.
	
	Malatya Ulu Mosque is one of the rare examples of these architectural structures that have survived to the present day. This architectural work, which has undergone many repairs until today, has very rich mosaic tile decorations. Earthquakes, such as the weariness of time, human-induced factors and climatic conditions, also cause great damage to the tiles of the Malatya Great Mosque. Today, various protection and repair works are carried out by authorized institutions in order to eliminate these damages. However, although these studies are aimed at preserving the general structure, a fundamental restoration study has not yet been carried out for its tiles. Especially the situation of the tiles in the mosque has become even worse with the 2020 Elazig and 2023 Şehitkamil-Gaziantep earthquakes.
	
	This study aims to document the tiles of Malatya Great Mosque, one of the rare works of the 13th century. For this purpose, primarily field and source researchers were carried out. Permissions were obtained through dialogue with the necessary institutions. In the study, the historical and architectural features of the building were explained and the building was introduced. Using today's technology, the chemical properties of the tiles have been tried to be determined. In addition, it was aimed to document the patterns by making restitution and drawing plans of the tiles in the work. Conservation proposals for tiles were made with exemplary restitution studies.