Farklı şelasyon ajanlarının kök dentini pürüzlülüğü üzerindeki etkisinin incelenmesi
Evaluation of the effects of different chelation agents on root dentin roughness
Yazar: IŞINSU ATALAY
Danışman: PROF. DR. FEHMİ RAİF ERİŞEN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Endodonti Ana Bilim Dalı / Endodonti Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dentin = Dentin ; Endodonti = Endodontics ; Fitik asit = Phytic acid ; Kök kanalı irrigantları = Root canal irrigants ; Yüzey pürüzlülüğü = Surface roughness ; Şelasyon tedavisi = Chelation therapy

Özet:
Başarılı bir kök kanalı tedavisi birbirini izleyen birçok basamaktan oluşmaktadır. Kök kanalı tedavisinde başarı sağlamak için; kök kanalının anatomik şekline uygun bir biçimde şekillendirilmesi, tüm kanal sistemininin irrigasyonunun sağlanması ve hermetik bir şekilde kök kanalı dolgusunun tamamlanması gerekmektedir. Bu noktada devreye giren irrigasyon aşaması endodontik başarının en önemli aşamalarından biridir. İrrigasyona destek olma amacıyla şelasyon ajanlarından yararlanılmaktadır. Bu ajanlar artık dokuların uzaklaştırılmasının yanı sıra temas ettikleri dentin dokusu üzerinde fizikokimyasal değişiklikler yaratmaktadır. Bu çalışmanın amacı irrigasyon aşamasında kullanılan farklı şelasyon ajanlarının kök dentini pürüzlülüğü üzerindeki etkisini incelemektir. 
Bu çalışmada 25 adet çekilmiş üst kesici diş kullanılmıştır. Dişler dikey olarak ortadan ikiye ayrıldıktan sonra 5 gruba ayrılmıştır: Distile su (kontrol), NaOCl (%5), EDTA (%17), fitik asit (%1), sitrik asit (%10). Her grup ilgili solüsyonda 15 dakika boyunca bekletilmiştir. Numuneler sırasıyla yüzey pürüzlülüğü incelemesi için AFM, mineral içeriği (Ca ve P) incelemesi için EDX analizine alınmıştır. Çalışmanın istatistiksel analizlerinde tek yönlü varyans Anova ve Turkey testlerinden yararlanılmıştır. 
Çalışmanın sonucunda, EDTA, sitrik asit ve fitik asit solüsyonlarının dentin yüzeyinde pürüzlülüğü arttırdığı görülmüştür. Fitik asit ve sitrik asit solüsyonları dentin dokusunda Ca/P oranını düşürmüştür. Diğer gruplarda istatistiksel bir fark görülmemiştir. 
Fitik asit ve sitrik asit solüsyonlarının kök dentini dokusundan diğer irrigasyon ajanlarına kıyasla daha fazla kalsiyum uzaklaştırması, dentin yüzeyinin pürüzlülük, geçirgenlik, mikrosertlik gibi özelliklerini etkileyecektir. Bu ajanlar kök kanalı tedavisinde kullanılırken, yaratacakları etkiler göz önünde bulundurularak dikkatli olunmalıdır. Kullanılan bu şelasyon ajanlarının ortaya çıkardığı yüzey pürüzlülüğündeki artış, uygulanacak kanal dolgu materyallerinin dentin yüzeyi ile adezyonunu destekleyerek klinik fayda sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler: Şelasyon, İrrigasyon, Dentin pürüzlülüğü, Fitik asit, Endodonti

Abstract:
Successful root canal treatment consists of many successive steps. To ensure success in root canal treatment; it is necessary to shape the root canal in accordance with its anatomical shape, in order to provide irrigation and the hermetic obturation of the entire canal system. At this point, the irrigation phase is one of the most important stages of endodontic success. Chelation agents support irrigation. They also create physicochemical changes when it comes in contact with the dentin, as well as removing the residual tissues. The aim of this study is to examine the effect of different chelation agents used in the irrigation phase on root dentin roughness.
25 extracted maxillary incisors were used in this study. After samples were separated longitudinally into halves, they were divided into 5 groups: Distilled water (control), NaOCl (5%), EDTA (17%), phytic acid (1%), citric acid (10%). Each group was kept in the relevant solution for 15 minutes. The samples were taken into AFM analysis for surface roughness analysis and EDX analysis for mineral content (Ca and P) analysis, respectively. One way Anova and Turkey tests were used in the statistical analysis of the study.
The results of this study showed that EDTA, citric acid and phytic acid solutions increased the roughness of the dentin surface. Phytic acid and citric acid solutions decreased the Ca/P ratio in dentin tissue. No statistical difference was observed in the other groups.
The higher removal of calcium from root dentin in phytic acid and citric acid solutions will affect the properties of the dentin surface such as roughness, permeability, and microhardness. When using these agents in root canal treatment, care should be taken; considering the effects they will create. The increase in surface roughness caused by chelating agents may provide clinical benefit by supporting the adhesion of the root canal filling materials to the dentin surface.

Key Words: Chelation, Irrigation, Dentin roughness, Phytic acid, Citric acid, Endodontics