Fibromiyalji hastalarının sigara içme durumu ve nikotin bağımlılık düzeyinin belirlenmesi; ağrı, hastalık aktivitesi, yaşam kalitesi ve uyku bozukluğu ile ilişkilerinin saptanması
Determination of smoking status and nicotine dependence level of fibromyalgia patients; determination of their relationship with pain, disease activity, quality of life and sleep disturbance
Yazar: FATMA NUR ABA
Danışman: PROF. DR. MEHMET KIRNAP
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Giriş ve Amaç: Fibromiyalji sendromu (FMS) yaygın ağrı, yorgunluk, uyku bozukluğu, bilişsel ve somatik semptomlarla karakterize kronik bir hastalıktır. FMS ve sigara içme arasındaki ilişkiyi tanımlayan daha önce yapılmış çalışmalar olsa da bugüne kadar hiçbiri aktif veya pasif sigara içme durumu, nikotin bağımlılığı ve vücuttaki nikotin düzeyinin (yani idrardaki son ürünü olan kotinin) hastalık aktivitesi ve ilişkili semptomlar üzerine etkisini incelememiştir. Bu çalışmanın amacı, FMS'li hastaların sigara içme durumu, nikotin bağımlılık düzeyi ve idrar kotinin düzeyleri ile hastalık aktivitesi, ağrı, yaşam kalitesi ve uyku bozukluğu arasındaki ilişkileri saptamaktı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya FMS tanısı alan 97 kadın hasta dahil edildi. Hastalar sigara içme durumuna göre üç gruba ayrıldı; sigara içmeyen hastalar (n=32), sigaraya pasif maruz kalan hastalar (n=33) ve sigara içen hastalar (n=32). Tüm hastaların idrar kotinin düzeyi Enzyme-Linked Immunosorbent Assay (ELISA) yöntemi ile ölçüldü. Hastaların ağrı şiddeti ve özellikleri Vizüel Analog Skala, McGill Ağrı Anketi (kısa form) ve PainDETECT Nöropatik Ağrı Anketi ile, genel hastalık şiddeti Fibromiyalji Etki Anketi ile, anksiyete ve depresyon düzeyi Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği ile, uyku bozukluğu Jenkins Uyku Skalası ile, yaşam kalitesi Kısa Form-36 (Short Form; SF) ile, nikotin bağımlılığı Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi ile değerlendirildi. Ayrıca hastalarda ağrı duyarlılığını değerlendirmek için standart bir algometre ile basınç ağrı eşikleri (Pain Pressure Threshold; PPT) ölçüldü. Semptom şiddet skoru ile idrar kotinin, yaş ve hastalık ile ilişkili diğer değişkenler arasında niceliksel bir ilişki olup olmadığını belirlemek için Robust regresyon analizi kullanıldı.
Bulgular: Sigara içmeyen hastalar, sigaraya pasif maruz kalan hastalar ve sigara içen hastalar arasında idrar kotinin düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,301). Sigara içmeyen hasta grubunda ise sigara içen hastalara göre SF-36 sosyal fonksiyon alt skoru istatistiksel olarak anlamlı yüksek saptandı (p=0,022). Sigara içen hasta grubunda idrar kotinin düzeyi ile semptom şiddet skoru arasında orta düzeyde anlamlı pozitif korelasyon bulundu (r=0,567; p<0,001). Sigaraya pasif maruz kalan hastalarda ise idrar kotinin düzeyi ile bazı SF-36 alt ölçekleri (fiziksel fonksiyon, fiziksel rol, vücut ağrısı, genel sağlık, canlılık, sosyal fonksiyon) (hepsi için p<0,05) ve fiziksel komponent özet skoru (p<0,001) arasında düşük ila orta düzeyde anlamlı pozitif korelasyonlar saptandı. Robust Regresyon analizi sonucu idrar kotinin düzeyi (β=0,172, p=0,013), yaygın ağrı skoru (β=0,212, p=0,011) ve hastalık şiddetinin (β=0,584, p<0,001) semptom şiddet skorunu istatistiksel olarak anlamlı şekilde etkilediğini gösterdi.
Sonuç: Bu bulgular ve daha önce yapılan çalışmalar birlikte ele alındığında, FMS'de sigara içmenin veya sigaraya pasif maruziyetin fibromiyalji ile ilişkili klinik bulgular üzerine etkili olduğunu desteklemektedir. Ayrıca bu çalışma, FMS'li hastalarda semptomların şiddeti ile vücuttaki nikotin düzeyinin (yani idrar kotinin düzeyi ile değerlendirilen) güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu göstermiştir.  
Anahtar Kelimeler: Fibromiyalji sendromu, ağrı, kotinin, pasif sigara maruziyeti, yaşam kalitesi

Abstract:
Introduction and Aim: Fibromyalgia syndrome (FMS) is a chronic disease characterized by widespread pain, fatigue, sleep disturbance, cognitive and somatic symptoms. Although there have been previous studies describing the relationship between FMS and smoking, none to date have examined the effect of active or passive smoking status, nicotine dependence and nicotine levels in the body (i.e. cotinine, the end product in urine) on disease activity and associated symptoms. The aim of this study was to determine the relationships between smoking status, nicotine dependence and urinary cotinine levels with disease activity, pain, quality of life and sleep disturbance in patients with FMS.
Materials and Methods: The study included 97 female patients diagnosed with FMS. Patients were divided into three groups according to smoking status; non-smoking patients (n=32), patients passively exposed to smoking (n=33) and smoking patients (n=32). Urinary cotinine levels of all patients were measured by Enzyme-Linked Immunosorbent Assay (ELISA). Pain severity and characteristics of the patients were evaluated by Visual Analogue Scale, McGill Pain Questionnaire (short form) and PainDETECT Neuropathic Pain Questionnaire, general disease severity by Fibromyalgia Impact Questionnaire, anxiety and depression level by Hospital Anxiety And Depression Scale, sleep disorder by Jenkins Sleep Scale, quality of life by Short Form-36 (Short Form; SF), nicotine dependence by Fagerström Nicotine Dependence Test. Pain Pressure Threshold (PPT) was with a standard algometer to evaluate pain sensitivity. Robust regression analysis was used to determine whether there was a quantitative relationship between symptom severity score and urinary cotinine, age and other variables associated with the disease.
Results: There was no statistically significant difference in urinary cotinine levels between non-smoking patients, patients passively exposed to smoking and smoking patients (p=0.301). SF-36 social function sub-score was found to be statistically significantly higher in the non-smoking patient group compared to the smoking patients (p=0.022). A moderately significant positive correlation was found between urinary cotinine level and symptom severity score in the smoking patient group (r=0.567; p<0.001). In patients passively exposed to smoking, low to moderate significant positive correlations were found between urinary cotinine level and some SF-36 subscales (physical function, physical role, body pain, general health, vitality, social function) (p<0.05 for all) and physical component summary score (p<0.001). Robust regression analysis showed that urinary cotinine level (β=0.172, p=0.013), widespread pain score (β=0.212, p=0.011) and disease severity (β=0.584, p<0.001) significantly affected the symptom severity score.
Conclusion: Taken together, these findings and previous studies support that smoking or passive exposure to cigarettes has an effect on fibromyalgia-related clinical manifestations in FMS. Furthermore, this study showed that the level of nicotine in the body (i.e. assessed by urinary cotinine level) is strongly associated with the severity of symptoms in patients with FMS. 
Keywords: Fibromyalgia syndrome, pain, cotinine, passive smoking exposure, quality of life