Çocukluk çağı ekzojen obezitesinde metabolik sendrom  parametrelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of metabolic syndrome parameters in childhood eksogen obesity
Yazar: NAZMİYE BENGÜ KARAÇAĞLAR
Danışman: PROF. DR. PELİN BİLİR
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aile = Family ; Anne sütü = Milk-human ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Obezite = Obesity ; Çocuklar = Children

Özet:
Arka Plan: Çocukluk çağı obezitesi halk sağlığını tehdit eden en sık hastalıklardan
biri olarak kabul edilir. Obezite, koroner kalp hastalığı, hipertansiyon, dislipidemi,
insülin direnci ve metabolik sendroma neden olan temel bozukluklardan birisidir.
Çocuklarda insülin direncinin en büyük sebebi obezitedir. Abdominal obezite,
hipertansiyon, dislipidemi, insülin direnci veya tip 2 diyabetes mellitus birlikteliği
metabolik sendrom (MetS) olarak tanımlanmaktadır. MetS yalnızca erişkinler için
ciddi bir problem olmayıp, artan bir oranda çocuk ve adölesanları da tehdit
etmektedir. Çocuklarda son yıllarda MetS sıklığının obezite sıklığına paralel olarak
arttığı bildirilmektedir.
Amaç: Bu çalışmada toplumumuzda giderek daha sık görülen bir sağlık sorunu olan
ekzojen obezitesi olan olguların klinik özellikleri ve metabolik sendrom risk
faktörlerinin araştırılması, MetS sıklığının saptanması, MetS ve aile öyküsünün
ilişkisinin saptanması, MetS parametrelerinin dağılımının (glukoz
metabolizmasındaki değişim, dislipidemi parametlerindeki değişim, hipertansiyon
varlığı gibi) saptanması, bu parametrelerin birbiri ile olan ilişkisinin belirlenmesi,
obezite-MetS arasındaki ilişkinin saptanması, obez çocukların klinik ve laboratuvar
değerlerini incelemeyi ve beş yıllık süreçte bu verilerde değişme olup olmadığını
araştırmayı amaçladık
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 296 olgunun ortalama yaşı yaşı 10.4 ±3.4' tü.
Olguların 168'i kız (%56.8), 128'i erkekti (%43.2). Tüm hastaların 147'sinin
(%49.7) prepubertal dönemde, kalan 149 hastanın (%50.3) ise pubertal dönemde
olduğunu saptandı. Annedeki obezite öyküsünün VKİ ve RVKİ ile ilişkisi
değerlendirildiğinde; annesinde obezite olan ve olmayan hastalar arasında VKİ' nin
istatistiksel olarak sınırda anlamlı bir farka ulaştığı (p=0.048) ve RVKİ' nin 2 grup
arasında istatistiksel olarak farklı olduğu saptandı (p=0.002). Hastaların 39' unda
(%13.2) hipertansiyon, 116' sında (%39.2) dislipidemi, 144' ünde (%47.3) anormal
glukoz homeastazisi olduğu saptandı. MetS açısından hastalar değerlendirildiğinde
MetS kriter1' e göre 113 hastaya (%38.1), MetS kriter 2' ye göre 91 hastaya (%30.7)
MetS tanısı kondu. MetS olan hastaların çoğunun pubertal dönemde olduğu saptandı
(p<0.001). HT, dislipidemi, glukoz metabolizma bozukluğu ve MetS olan ve
olmayan hastalar karşılaştırıldığında anne sütü kullanım süreleri arasında istatistiksel
olarak anlamlı fark bulundu (sırasıyla p<0.001, <0.001, 0.036, <0.001) Hastaların
%27.7' sinde (64 hasta) hepatosteatoz, metabolik sendromu olan hastaların ise
%34.5'inde hepatosteatoz saptandı. Obez hastalardaki metabolik sendromun yıllar
içindeki değişimine bakılacak olursa MetS olan hasta sayılarının artmasına rağmen
tanı konulan yıldaki sıklıkları değerlendirildiğinde yıllar arasında istatiksel olarak
anlamlı fark olmadığı saptandı (p<0.001).
Sonuç: Yıllar içinde obezite nedeni ile başvuran hasta sayısının arttığını ve
metabolik olarak kötüye gittiğini saptadık. Bunun nedeni ayaküstü yenen yiyeceklere
ulaşımın kolaylaşması, hazır gıdalardaki çeşitliliğin artması, hareketsiz geçirilen
sürenin (TV ve bilgisayar karşısı veya dershane-etüd gibi ortamlar) uzaması olabilir.
Ebeveynlerdeki obezite ile çocukların obezite derecesi arasında ilişki saptanması,
obezitenin önlenmesinde aileden başlayarak toplumsal bilinçlenmenin önemini
vurgulamaktadır. Evin içinden başlayarak fiziksel aktivitenin artması ve beslenme
düzeninin değiştirilmesi önlem ve tedavide ele alınması gereken öncelikli unsurdur.
Anne sütü kullanımı ile obezite, MetS ve diğer risk faktörleri arasındaki ilişki
nedeniyle bebeklik döneminde anne sütü kullanımın ve kullanım süresinin
arttırılması açısından ebveynlerin bilgilendirilmesinin çocukluk ve erişkin dönemde
olaşabilecek kronik hastalıkları önleme açısından önemi büyüktür.

Abstract:
Background: Childhood obesity is considered as one of the most common public
health problems. Obesity is one of the basic disorders that cause coronary heart
disease, hypertension, dyslipidemia, insulin resistance and metabolic syndrome.
Obesity is the most common cause of insulin resistance in children. Abdominal
obesity, hypertension, dyslipidemia, insulin resistance or type 2 diabetes mellitus
togetherness is defined as metabolic syndrome (MetS). MS is a serious problem not
only for adults, an increasing proportion of children and adolescents are also
affected. In recent years, the prevalence of MS in children in parallel with the
increased prevalence of obesity has been reported.
Objective: In this study we aimed to investigate the clinical features and metabolic
syndrome risk factors among patients with exogenous obesity which is an
increasingly common health problem in Turkish society, the incidence of the MetS
and relationship between MetS and family history, distribution of MetS parameters
(glucose metabolism abnormalities, dyslipidemia parameter abnormalities and
presence of hypertension etc.), the relation between these parameters, the relation
between MetS and obesity, clinical and laboratory parameters of obese children and
whether this findings change by year or not.
Results: The study included 296 patients of mean age 10.4 ± 3.4 years. 168 of
patients were female (56.8%) and 128 were male (43.2%). 147 of all patients
(49.7%) were in prepubertal period, the remaining 149 patients (50.3%) were in
pubertal period. When the relation between maternal obesity and BMI and RBMI
was evaluated, we found statistically significant difference for RBMI (p=0.002) and
a borderline significant difference for BMI (p=0.048) between groups. Hypertension
was detected in 39 patients (13.2%), dyslipidemia was detected in 116 cases (39.2%)
and an abnormal glucose homeostasis was detected in 144 patients (47.3%).
When patients were evaluated for MetS; 113 patients (38.1%) diagnosed with MetS
according to MetS criteria 1.But according to MetS criteria 2, ninety one patients
(30.7%) were diagnosed with MetS. Most of the patients with MetS were in pubertal
period (p<0.001). Breastfeeding duration differed significantly between patients
with or without hypertension, dyslipidemia, impaired glucose metabolism and MetS
(Respectively p <0.001; <0.001; 0.036; <0.001). Hepatosteatosis was detected in
27.7% (64 patients) of all patients and 34.5% of patients with MetS. Change of MetS
frequency among obese patients is evaluated. However number of patients with MetS
increases by years, annual frequencies did not statistically differ (p=0.681).
Conclusion: We found that number of patient's admittance with obesity has
increased and metabolic status is worsening. This may be explained by easier access
to fast food, increased variety of frozen foods and prolonged sedentary live (TV and
computer or classroom). Determination of the relationship between parents' obesity
and childhood obesity emphasizes the importance of social consciousness starting
from the family to prevent obesity. Increase of physical activity and dietary changes
starting from home are important components for both prevention and treatment.
Because of the relation between breastfeeding duration and obesity, MetS and other
risk factors, it is very important to inform parents for breastfeeding and longer
breastfeeding durations to avoid from chronic diseases in childhood and adulthood.