Eskişehir'de yetiştirilen kirazların fenolojik ve pomolojik özellikleri ile bazı fitokimyasal içeriklerinin tespiti
Determination of phenological and pomological characteristics and some phytochemical contents of cherries cultivated in Eskişehir
Yazar: MEHMET ALABAŞ
Danışman: PROF. DR. RAFET ASLANTAŞ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Meyve Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kiraz = Cherry

Özet:
Bu çalışma 2022 yılında, Eskişehir İli Tepebaşı İlçesinde ihracata yönelik ticari üretim yapılan, kapama bir bahçede, Gisela 6 kiraz anacı üzerine aşılı, 0900 Ziraat ve onun tozlayıcısı olarak yaygın bir şekilde kullanılan Starks Gold kiraz çeşitlerinin yöre ekolojisinde gösterdiği fenolojik ve pomolojik özellikleri ile bazı fitokimyasal içeriklerini tespit etmek amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada, her iki çeşit için fenolojik gözlemler, pomolojik ölçümler ve olgun meyvede fitokimyasal analizler yapılmıştır. Fenolojik gözlemler sonucunda, tam çiçeklenme ile hasat tarihi arasında geçen sürenin 0900 Ziraat kiraz çeşidi 59 gün, Starks Gold kiraz çeşidi ise 64 gün olarak gerçekleştiği, çiçeklenme ve tozlanma dönemlerinin örtüştüğü tespit edilmiştir. Pomolojik ölçümler neticesinde 0900 Ziraat çeşidinin ortalama meyve ağırlığı 11.52 g, et/çekirdek oranı %17.95, meyve çapı (geniş en) 28.29 mm, sap kalınlığı 1.04mm, sap uzunluğu ise 5.7 cm olarak ölçülürken, Starks Gold çeşidinin ortalama meyve ağırlığı 7.68 g, et/çekirdek oranı % 16.58, meyve çapı 24.70 mm, sap kalınlığı 1.33 mm, sap uzunluğu 4,6 cm olarak ölçülmüştür. Yapılan renk ölçümleri neticesinde 0900 Ziraat kiraz çeşidinin çeşit özelliklerini yansıtır bir şekilde L* değeri 29.68, a* değeri 25.18, C* 25.68 olarak ölçülmüş ve meyvelerin parlak koyu kırmızı renkte olduğu saptanmıştır. Fitokimyasal analizler sonucunda 0900 Ziraat çeşidinin SÇKM miktarı %12.78, titre edilebilir asitlik miktarı (TEAM) %0.59, askorbik asit miktarı 4.32 mg/100ml, pH'sı 4.37 olarak tespit edilmiştir. Starks Gold çeşidinin SÇKM miktarı ise % 9.3, Titre edilebilir asitlik miktarı (TEAM) %0.38, askorbik asit miktarı 2.38 mg/100ml, pH'sı 4,37 olarak saptanmıştır. Yapılan ölçümler neticesinde meyve büyüklüğü ve meyve ağırlığının literatür bulgularına kıyasla oldukça yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak kiraz yetiştiriciliği için uygun ekolojik şartlara sahip olan Tepebaşı (Eskişehir) yöresinde üreticilerin alternatif ürün arayışlarında kirazın ön plana çıkartılarak üretiminin yaygınlaştırılmasıyla ilçe üreticisine ve dolayısıyla ülke ekonomisine katkı sağlanacağı öngörülmektedir.

Abstract:
This study was carried out to determine of Starks Gold sweet cherry cultivars, grafted on Gisela 6 rootstock, 0900 Ziraat and its pollinator, phenological, pomological characteristics and some phytochemical content levels of sweet cherry cultivars in a private closed orchard, which was commercially produced for export in Tepebaşı district of Eskişehir in 2022.  In this study, phenological observations, pomological measurements and phytochemical analyzes were made for both cultivars. As a result of phenological observations, it was determined that the time between full flowering and harvest date was 59 days for 0900 Ziraat sweet cherry variety and 64 days for Starks Gold cherry variety, and the flowering and pollination periods overlapped. As a result of pomological measurements, the average fruit weight of 0900 Ziraat variety was 11.52 g, the flesh/seed ratio was 17.95%, the fruit diameter (wide width) was 28.29 mm, the stem thickness was 1.04mm, and the stem length was 5.7 cm. Starks Average fruit weight of Gold variety was 7.68 g, flesh/seed ratio was 16.58%, fruit diameter was 24.70 mm, stem thickness was 1.33 mm, stem length was 4.6 cm. As a result of color measurements, L* value of 0900 Ziraat sweet cherry variety was measured as 29.68, a* value as 25.18, C* value as 25.68, reflecting the variety characteristics, and it was determined that the fruits were bright dark red. As a result of phytochemical analyzes, the amount of water soluble dry matter (SÇKM) of 0900 Ziraat variety was determined as 12.78%, amount of titratable acid (TEAM) 0.59%, ascorbic acid amount 4.32 mg/100ml, pH 4.37. The amount of water soluble dry matter (SÇKM) of Starks Gold variety was found to be 9.3%, amount of titratable acid (TEAM) 0.38%, ascorbic acid amount of 2.38 mg/100ml, pH 4.37. As a result of the measurements, it was determined that the fruit size and fruit weight were quite high compared to the literature findings. As a result, it is predicted that in the Tepebaşı (Eskişehir) region, which has suitable ecological conditions for cherry cultivation, it will contribute to the district producer and therefore to the country's economy by promoting the production of cherries in the search for alternative products.