Mehmet Kaplan: Türk modernleşmesine ve siyasi hayatına ilişkin entelektüel konumu ve eserleri
Mehmet Kaplan: The intellectual position about turkish modernization and political life and the works
Yazar: HALE NUR ÇEBİ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL COŞKUN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyografi = Biography ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Anti komünizm = Anti communism ; Biyografi = Biography ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Kaplan, Mehmet = Kaplan, Mehmet ; Kültür = Culture ; Medeniyet = Civilization ; Milliyetçilik = Nationalism ; Modernleşme = Modernization ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Kaplan'ın hayatı ve eserleri ele alınmıştır. İkinci bölümde, Kaplan'ın Türk modernleşmesine ilişkin görüşleri tartışılmıştır. Üçüncü bölümde ise Kaplan'ın döneminin güncel siyasetine müdahil olduğu yazılar üzerinden Türk siyasi hayatına ilişkin entelektüel konumuna odaklanılmıştır. 
İlk bölümde, Kaplan'ın hayatı, onun entelektüel konumlanışına etki edebileceği düşünülen bağlamlar etrafında ele alınmıştır. Bu doğrultuda, ailesine, yaşadığı dönemin sosyal şartlarına, almış olduğu eğitime ve üniversite öğrencisi olduğu yıllardan itibaren dahil olduğu entelektüel ağlara odaklanılmıştır. Ayrıca, Kaplan'ın Yeni Türk Edebiyatı ve Halk Edebiyatı sahalarının disiplinleşmesi sürecindeki baskın rolleri ve edebiyat alanındaki uzmanlığına değinilmiştir. Bu bölümde, Kaplan'ın eserleri de ele alınmaktadır.
İkinci bölümde, Kaplan'ın Halk Edebiyatı ve Yeni Türk edebiyatından beslenmeleri ve entelektüel ağlarının kesişiminde Türk modernleşmesine dair nasıl bir okuma geliştirdiğine odaklanılmıştır. Bu çerçevede, Kaplan'ın modernleşmeyi ele aldığı kültür ve medeniyet teorisi çizgisindeki anlayışı ve bu anlayışını beslediği kaynakları ele alınmıştır. Son olarak, Kaplan'ın Türk tarihine bakışına ve Halk Edebiyatı türleri üzerinden Türklerin kültür ve medeniyet değişmeleri tarihine dair yaptığı okumalara da değinilmiştir. 
Üçüncü bölümde ise Kaplan'ın güncel siyasi yazılarında ortaya çıkan antikomünist yaklaşımına odaklanılmıştır. Bu çerçevede, Kaplan'ın soğuk savaş dönemi antikomünist gündemi eşliğinde öne çıkardığı milli kültür, yaşayan Türkçe, hürriyet, demokrasi, din, eğitim, köy ve sanayi temalarına değinilmiştir.

Abstract:
This study is composed of three parts. In the first part, the study approached Mehmet Kaplan's life and works. In the second part, the study investigated Kaplan's opinions about Turkish modernization. In the third part, the study focused on his current political articles in search of his intellectual position about Turkish political life. 
In the first part, the study approached Kaplan's life in terms of his intellectual story. This part focused on his family, the social context of his life, his education process and the intellectuel environment which he has been involved. Furthermore, the dominant roles of Kaplan in the disciplines of Modern Turkish Literature and Turkish Folk Literature and his scientific position on the literature have been mentioned. Lastly, his works has been also evaluated.
In the second part, the study focused on how Kaplan evaluated the Turkish modernization in line with his scientific position and his intellectual networks. In this context, Kaplan's understanding of culture and civilization and the background of this have been focused on. In addition to this, Kaplan's approach to Turkish history and his ideas which is derived from the works of Turkish Folk Literature on the Turkish history of changes in terms of culture and civilization have been mentioned, too.
In the third part, Kaplan's anticomunist approach which has been revealed in his articles on the current Turkish politics has been concerned. In this last part, the themes about his anticomunist agenda in the context of the Cold War have been discussed, too.