Uluslararası vergi uyuşmazlıklarının çözüm yolları: Tahkim yolu
International tax disputes resolution: Arbitration
Yazar: MUSTAFA KAĞAN BAĞDİGEN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN BAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Maliye = Finance

Özet:
Hayatın her alanında görülebilen ve varlığı halinde çözüm üretilmesi de gereken uyuşmazlık, uluslararası iş ve işlemlerden doğan vergi uygulamalarında da karşılaşılan bir olgudur. 
Bu kapsamda, vergiler de uluslararası uyuşmazlıkların konusu olabilmektedir. Bilindiği üzere ülkelerin önemli finansman kaynağı olan vergiler, uluslararası uyuşmazlığa konu olduğunda her devletin bu sorunu kendi lehine çözmek isteyeceği ve bundan dolayı da çözümün zor olduğu bir uyuşmazlık konusudur.
Her ne kadar, ülkeler aralarında yaptıkları birtakım anlaşmalar ile vergilendirmeye ilişkin sorunları çözmeye çalışsalar da bu anlaşmaların doğru yorumlanamaması veya uygulanamaması sonucunda çifte vergileme gibi vergisel sorunlar devam edegelmektedir. Dolayısıyla, uluslararası vergi problemlerinin giderilmesi için yıllar boyunca gerek devletler gerekse uluslararası birçok kuruluş tarafından alternatif çözüm önerileri üretilmiştir. Alternatif çözümler arasında en çok uygulanan sistem ise 'Karşılıklı Anlaşma Usulü' olup, bu yöntem de zaman içerisinde yetersiz kalmaya başlamıştır. Bu durum, ülkeleri yeni alternatif çözüm yöntem arayışına sevk etmiştir. Bu alternatif çözüm yöntemleri arasında tahkim müessesesi de başvurulan bir yöntemdir. Ancak, bu yöntemi uygulayan devletler arasında ayrı ve bağımsız bir yol olarak kabul görmemiştir. Karşılıklı Anlaşma Usulünün tamamlayıcısı niteliğinde olan tahkim, kendi karakteristik yapısı gereği uyuşmazlıkların çözümünde ekonomik ve hızlı bir çözüm yöntemi olarak kabul görmektedir. 
Uluslararası vergi uyuşmazlıklarının çözümüne yönelik başvurulan başlıca çözüm yöntemlerinin karşılaştırılmasından varılan sonuç; tahkim müessesesinin düzenli ve şeffaf bir yapıya kavuşturulması halinde, uyuşmazlığa taraf olan herkes için bir avantaj olarak sonuç verebilecek olmasıdır. 
Bu çalışmada, farklı ülkeler düzeyinde, uluslararası uyuşmazlıkların çözümünde başvurulan alternatif yollar ve tahkim uygulaması değerlendirilmiştir. Türkiye'de vergi uyuşmazlıkları anlamında uygulanmayan tahkim yöntemine ilişkin herhangi bir hukuki engel bulunmadığı sonucuna varılmıştır. 
Çalışmanın bütünü ve literatür taraması kapsamında; son bölümünde detaylı açıklanan bir yapıda tahkim müessesi, düzenli ve şeffaf bir yöntem olarak kurumsallaştırılabilmesi halinde bu yöntemin uluslararası vergi uyuşmazlıklarının çözümünde etkin bir rol alacağı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tahkim, Uluslararası Vergi Uyuşmazlıkları, Karşılıklı Anlaşma Usulü.

Abstract:
Disputes, which can be seen in all areas of life and which need to be resolved in case of existence, are also a phenomenon encountered in tax applications arising from international business and transactions.
In this context, taxes can also be the subject of international disputes. As it is known, taxes, which are an important source of financing for countries, are the subject of international disputes, which every state would like to solve in their own favor and therefore it is difficult to resolve.
Although countries try to solve the problems related to taxation with some agreements that they have already made between them, tax problems such as double taxation continue as a result of the inability to interpret or implement these agreements correctly. Therefore, for the elimination of international tax problems, alternative solutions have been proposed by both governments and international organizations over the years. The most applied system among alternative solutions is the 'Mutual Agreement Procedure', and this method has started to be insufficient over time. This situation has led countries to seek new alternative solution methods. Among these alternative solution methods, arbitration is a method that is also used. However, it has not been accepted as a separate and independent way among the states applying this method. Arbitration, which is complementary to the Mutual Agreement Procedure, is accepted as an economical and fast solution method in the resolution of disputes due to its characteristic.
The conclusion reached from the comparison of the main resolution methods used for the resolution of international tax disputes; if the arbitration institution is brought to an orderly and transparent structure, it can result in an advantage for everyone who is a part of the dispute.
In this study, alternative ways and arbitration practice used in the resolution of international disputes at the level of different countries have been evaluated. It has been concluded that there is no legal obstacle regarding the arbitration method, which is not applied in terms of tax disputes in Turkey.
Within the scope of the whole study and literature review; it is concluded that if the arbitration institution can be institutionalized as a regular and transparent method in a structure explained in detail in the last section, this method will play an active role in the resolution of international tax disputes.

Keywords: Arbitration, International Tax Disputes, Mutual Agreement Procedure.