Hurûfât Defterlerine göre Mardin
The city of Mardin according to Hurûfât Books
Yazar: SİMA YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHTAP NASIROĞLU AYDIN
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmada Mardin'in XVIII. yüzyıl vakıf kurumları ve görevlileri ele alınmıştır. Çalışmada arşiv kaynakları içerisinde önemli bir yere sahip olan ve özellikle de son zamanlarda araştırmacıların yakın ilgisini çeken hurûfât defterlerinden faydalanılmıştır. Tarih aralığı olarak XVIII. yüzyılın seçilmesindeki amaç o tarih aralığında Mardin ile ilgili sınırlı sayıda çalışma olması ve o dönemin vakıf kurumlarının detaylı bir şekilde ele alınmamış olması etkili olmuştur. Hurûfât defterleri sayesinde vakıf kurumlarının işleyişi ve bu kurumlarda görevli olanların atamalarına ilişkin çeşitli bilgiler tespit etmek mümkündür. Bu bilgilerden hareketle dönemin vakıf kurumlarına yapılan atamalarda görevlilerin ünvanı, aldıkları ücret, atama tarihi, atamayı yapan merci, atanan görevlinin varsa önceki görevliyle olan soybağı gibi önemli bilgilere ulaşılabilmektedir. Hurûfât Defterlerini temel alarak hazırladığımız bu çalışmamızda Mardin'in XVIII. yüzyıl vakıflarına ve görevlilerine ilişkin on altı adet defter incelenmiştir. Toplamda yüz bir sayfalık belgeye tekabül eden bu defterlerden Mardin ilinin cami, mescit, zaviye, medrese gibi çeşitli vakıflarına ve bu vakıfların görevlilerine ilişkin atama kayıtları tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Hurûfat Defterleri, Mardin, Vakıf, Cami, Mescit, Zâviye, Medrese.

Abstract:
In this study, which was prepared as a high undergraduate thesis, Mardin's XVIII. century foundation institutions and officials were discussed. In the study, the hurufat notebooks, which have an important place in the archival resources and have attracted the close attention of researchers especially recently, were used. XVIII as a date December. the purpose of choosing the century was to have a limited number of studies about Mardin in that date December and the fact that the foundation institutions of that period were not covered in detail was effective. Thanks to the Hurufat ledgers, it is possible to determine various information about the functioning of foundation institutions and the appointments of those who work in these institutions. Important information such as the title of the officials, the fee they received, the date of appointment, the authority that made the appointment, the lineage of the appointed official to the previous official, if any, can be accessed during the appointments made to the foundation institutions of the period. In this study, which we have prepared based on the Hurufat Notebooks, Mardin's XVIII. sixteen notebooks related to the foundations and officials of the century were examined. In total, appointment records related to various foundations of Mardin Province such as mosques, masjids, lodges, madrasas and officials of these foundations have been determined from these notebooks, which correspond to a hundred and one-page document.
Keywords: Hurufat Notebooks, Mardin, Foundation, Mosque, Masjid, Lodges, Madrasa.