Watson'ın insan bakım kuramına temellendirilmiş emzirme sınıflarının annelerin emzirme öz-yeterlilik algıları, emzirme süre ve şekilleri üzerine etkisi
Effect of breastfeeding classes based on Watson's human caring theory on mothers' breastfeeding self-efficacy, breastfeeding duration and definitions
Yazar: GAMZE DURMAZOĞLU
Danışman: PROF. DR. HÜLYA OKUMUŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anne eğitimi = Mother education ; Anneler = Mothers ; Emzirme = Breast feeding ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Amaç: İnsan Bakım Kuramı'na (İBK) temellendirilen emzirme eğitiminin annelerin emzirme öz-yeterlilik algısı, emzirme süresi, emzirme şekli üzerine etkisini ve bu eğitim sürecinden memnuniyetlerini incelemektir.
Yöntem: Randomize kontrollü eğitim girişimli deneysel bir çalışmadır. Çalışmanın birinci aşamasında girişim grubundaki gebelere (n:50) İBK'na temellendirilmiş, kontrol grubundakilere (n:50) standart yüz-yüze eğitim verilmiştir. İkinci aşamada girişim grubuna İBK'na temellendirilmiş uzaktan eğitim verilmiştir. Girişim grubuna İBK'na dayalı düzenli, sistematik, sürekli telefonla danışmanlık, kontrol grubuna ihtiyaç duyduklarında telefonla danışmanlık verilmiştir. Annelerin öz-yeterlilik algıları "Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği" ile, bebeğin beslenme durumu "Bebeğin Beslenme Durumunu Değerlendirme Formu" ile, eğitim sürecinden memnuniyet "İBK'nın İyileştirme Süreçlerine İlişkin Memnuniyet Değerlendirme Formu" ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Girişim grubunun öz-yeterlilik algısı kontrol grubuna göre daha fazla artış göstermiştir (p=0.000).  Girişim grubunun tamamı postpartum altıncı aya kadar, kontrol grubunun ise üçüncü aya kadar tamamı bebeklerini emzirirken, %96'sı altıncı aya kadar emzirmişlerdir. Girişim grubunun postpartum birinci hafta, birinci üçüncü ve altıncı ayda tam emzirme oranları ve annelerin emzirme öz-yeterlilik algıları kontrol grubuna göre daha yüksektir. Girişim grubunda kontrol grubuna göre emzirme problemi daha az yaşanmış ve bebekleri emzirme sonrası daha huzurlu olmuş, bebeklerini gece/gündüz daha sık aralıklarla emzirmişler. Örneklem gruplarındaki tam emziren annelerin emzirme öz-yeterlilik algılarının diğer emzirme şekillerinde emzirenlere göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Uzaktan eğitim sistemindeki videoların tamamını izleyen annelerin, kısmen izleyenlere/hiç izlemeyenlere göre öz-yeterlilik algıları daha yüksek olarak saptanmıştır. Girişim grubundaki annelerin eğitim programından memnuniyet puan ortalaması toplamı 34,69±0,80'dir.
Sonuç: İBK'na temellendirilmiş emzirme eğitim programının emzirme sonuçları üzerine olumlu etkisi olduğu belirlenmiş, girişim grubundaki annelerin İBK'na dayalı emzirme eğitim programından memnuniyet düzeyleri yüksek olarak saptanmıştır.

Abstract:
Objective: To examine the effect of breastfeeding education program based on Human Caring Theory (HCT) on mothers' breastfeeding self-efficacy, breastfeedıng duration and definitions, and their satisfaction with this education process.
Method: It is an experimental study with randomized controlled education intervention. In the first stage of the study, pregnant women in the intervention group (n:50) were based on the HCT, and those in the control group (n:50) were given standard face-to-face education. In the second stage, distant education program based on HCT was given to the intervention group. Regular, systematic, continuous telephone counseling based on HCT was provided to the intervention group, and telephone counseling was provided to the control group when needed. The breastfeeding self-efficacy of the mothers were evaluated with the "Breastfeeding Self-Efficacy Scale", the nutritional status of the baby with the "Baby's Nutrition Assessment Form", and the satisfaction with the education process with the " Watson Caritas Patient Score". 
Results: Breastfeeding self-efficacy of the intervention group increased more than the control group (p=0.000). While all of the intervention group breastfed their babies until the postpartum sixth month, and the control group until the third month, 96% of them breastfed until the sixth month. In the intervention group, the rates of exclusive breastfeeding in the first week, first third and sixth months and breastfeeding self-efficacy perceptions of mothers were higher than the control group. Breastfeeding problem was experienced less in the intervention group than in the control group, and their babies were more peaceful after breastfeeding, and their babies breastfed more frequently during the day and night. It was found that breastfeeding self-efficacy who exclusive breastfed in sample groups were higher than in other types of breastfeeding than breastfeeding. Mother's breastfeding self-efficacy who watched all videos and follow -up distance education system were found to be higher than those who watched partially/never watched videos. The total score average of satisfaction given to the education program by the mothers in the intervention group is 34.69 ± 0.80.
Conclusion: It has been determined that the breastfeeding education program based on HCT has a positive effect on breastfeeding results, and the satisfaction level was high in the intervention group with the breastfeeding education program based on HCT.