Pediatri asistanları ve uzmanları arasında çocukluk çağı migren farkındalığı
Pediatric migraine awareness among pediatric residents and pediatrists
Yazar: ŞÜHEDA ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. DENİZ YÜKSEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast.
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Migren çocuklarda ve erişkinlerde en sık primer baş ağrısı sebepleri arasında olan, tedavi edilmediği takdirde iş gücü kaybına, sağlık giderlerinin artmasına neden olan önemli bir sağlık sorunudur. Bu çalışma ile çocukluk çağının migren farkındalığı, bilgi ve tutumunu değerlendirmek için pediatri uzmanlık öğrencileri ve uzmanlarına anket uygulanarak, elde edilen ilgili verilerin var olan eğitim sürecine katkıda bulunması amaçlanmıştır. 
Metod: Pediatri asistan ve uzmanlarının migren farkındalık, bilgi ve tutumunu anlamak amacıyla 01.11.2019-30.11.2019 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Sağlık Uygulama Araştırma Merkez (SUAM), SBÜ Keçiören SUAM, SBÜ Ankara SUAM, SBÜ Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji SUAM (Ankara Şehir Hastanesi)'inde çalışmakta olan pediatri asistanı ve uzmanlarına 4'ü açık uçlu cevap da içermek üzere toplam 32 sorudan oluşan çoktan seçmeli anket soruları yüz yüze görüşme yöntemi ile ankete katılan gönüllü doktorlara yönlendirildi, cevaplar için veri analizinde Statistical Package for Social Sciences (SPSS 23.0) istatistik programı kullanıldı. Anket sorularında migren tanısının sorgulandığı bilgi içeren kısım uluslararası baş ağrısı sınıflamasında yer alan tanı kriterlerinin son versiyonu (ICHD-3) esas alınarak hazırlandı ve sonuçlar buna göre değerlendirildi. 
Bulgular: Çalışmaya 311 doktor katılmış olup, katılım oranı %90'dı ve %64,3'ü pediatri asistanı, %21'i yan dal uzmanı veya asistanı, %14'ü genel pediatri uzmanıydı. Katılımcıların %77'si kadın, yarıdan fazlası 25-30 yaş arasında ve evliydi. Asistanlık döneminde nöroloji rotasyonu yapanların oranı %53,7 olup; katılımcıların %12'sinin kendisinde, %28,9'unun aile üyelerinde migren tanısı mevcuttu. Katılımcıların neredeyse tamamı (%99,4) migren tanısının anamnez ve fizik muayene ile konulduğunu belirtti. Tüm tanı kriterlerini doğru bilme oranı %5,8'di. Migren tanı kriterlerinden en iyi bilinen eşlik eden durumlar (%95) iken en az bilinen tanı kriteri atak sayısıydı (%10). Katılımcıların %25,7'si erişkin ve çocukluk çağı migren farkı olarak atak süresi sorusunu doğru cevapladı. Katılımcıların yaklaşık yarısı (%56,9) migren düşündüğü hastada tanı için baş ağrısı güncesi gibi yazılı bir araç kullandığını ve %6'sı migren düşündüğü hastada tedaviyi kendisinin başladığını belirtti. Katılımcıların büyük bir kısmı tıp fakültesinde ve asistanlıkta nöroloji rotasyonunda migren ile ilgili aldıkları eğitimi yetersiz bulduğunu belirtirken, %79,4'ü migren ile ilgili ek eğitime katılmak istediğini belirtti. Asistanlıkta çocuk nöroloji rotasyonu yapanlar rotasyon yapmayanlara göre atak sayısını (p=0,003) ve akut atak tedavisini daha yüksek oranda doğru bildi (p=0,003). Çocuk nöroloji rotasyonu yapanlar yapmayanlara göre daha yüksek oranda baş ağrısı güncesi tutmaktaydı (p<0,001). Kendisinde ve ailesinde migren tanısı olanları tanı kriterlerinden atak süresini anlamlı olarak daha yüksek oranda cevapladı (p=0,005 ve p=0,016) ve akut tedaviyi bilme oranları daha yüksekti (p=0,009 ve p=0,004). Daha sık baş ağrılı hasta görenler görmeyenlere göre tanı kriterlerinden atak süresini daha yüksek oranda doğru cevapladı (p=0,002) ve daha sık baş ağrısı güncesi tutmaktaydı (p=0,003). Migren konusunda ek eğitime katılmak isteyenler genel pediatri uzmanları ve asistanları, daha genç yaşta ve bekar olanlar ile asistanlıkta nöroloji rotasyonu yapmayanlar arasında daha yüksek orandaydı (p<0,001 ve p=0,01).
Sonuç: Bu çalışmada genel olarak çocukluk çağı migreni tanı kriterlerini bilme oranı yüzde ellileri geçmekte iken tedaviyi uygulamayı bilme oranı çok düşük saptanmış, katılımcıların büyük bir kısmı migren ile ilgili aldığı eğitimleri yetersiz bulmuş ve ek eğitime katılmak istediklerini belirtmişlerdir. Bu sonuçlar migren ile ilgili eğitimlerin arttırılması gerektiğini göstermektedir. 

Anahtar kelimeler: Baş ağrısı, doktor, farkındalık, migren, pediatri

Abstract:
Objective: Migraine is an important health issue and the leading cause of primary headache in chidren and adults; it causes workforce loss and increase in health expenses if left untreated. In this study, pediatric migraine awareness, knowledge and perspective of pediatric residents and pediatrists were investigated by means of a survey with the expectation that the retrieved data will contribute to the ongoing medical education. 
Methods: A questionnaire consisting of 32 questions (all multiple choice except for 4 open-ended questions) and aiming to investigate pediatric migraine awareness, knowledge and attitude was forwarded to the pediatric residents and pediatrists who are working at University of Health Sciences (UHS) Dr. Sami Ulus Gynecology, Obstetrics and Chidren's Health Practice  Research Centre (HPRC), UHS Keçiören HPRC, UHS Ankara HPRC, UHS Ankara Pediatric Hematology and Oncology HPRC (Ankara City Hospital) and volunteered to enroll in this study between 01.11.2019 and 30.11.2019. All participants were interviewed face-to-face and the data were statistically analyzed by Statistical Package for Social Sciences (SPSS 23.0) software. The part containing the information about the diagnosis of migraine in survey questions has prepared on the basis of the latest version of diagnostic criteria in the headache classification (ICHD-3).
Results: In total, 311 medical doctors participated in this study which corresponded to an attendance rate of 90%; 64,3% of the study group were pediatric residents while 21% and 14% were clinical fellows and general pediatricians, respectively. Among all participants, 77% were females, more than half of them were aged between 25 and 30 and married. 53,7% of the participants completed a neurology rotation during their residencies; 12% of participants had migraine diagnosis in their past medical history while 28,9% had a family history of migraine. Almost all (99,4%) of the participants stated that diagnosis of migraine was diagnosed by history and physical examination only. The rate of being fully informed about diagnostic criteria was 5,8%. While the best-known diagnostic criteria of migraine was accompanying conditions (95%), the least-known one was frequency of episodes (10%). Among all participants, 25,7% gave the right answer to the question about  difference between adult and pediatric migraine. Approximately half of the participants (56,9%) stated that they used a headache diary as a written diagnostic tool in the patients whom were suspected to have migraine while 6% denoted that they started the treatment themselves in patients. Most of the participants stated that they found the training that they took about migraine at medical school and at neurology rotation during residency were insufficient; 79,4% of them denoted that they were willing to attend additional courses on this subject. The participants who completed pediatric neurology rotation during residency knew more about number of episodes (p=0,003) and treatment of acute episodes (p=0,003). They used headache diary more frequently than the others (p<0,001). Participants who had either a past medical history or family history of migraine knew significantly more about episode duration -which is one of the diagnostic criteria- than the others (p=0,005 and p=0,016) and knew more about acute treatment (p=0,009 and p=0,004). Doctors who encountered more patients with more frequent headaches were more knowledgeable about duration of episode as a diagnostic criteria (p=0,002) and used headache diary more often (p=0,003). General pediatricians and pediatric residents, younger and single participants and those who did not complete a neurology rotation during residency were more willing to attend additional migraine courses (p<0,001 and p=0,01).
Conclusions: In this study, the rate of being knowledgeable about pediatric migraine diagnostic criteria passed 50%; however the rate of being able to treat it was determined to be very low. Most of the participants found the training they took about migraine insufficient and stated that they were willing to attend additional courses. These results imply that the training regarding migraine should be strengthened. 

Key words: Awareness, doctor, headache, migraine, pediatrics