Parkinson hastalarında kısa ve uzun etkili dopamin agonistlerinin dürtü kontrol bozukluğu yan etkileri açısından karşılaştırılması
Comparison of short acting and long acting dopamine agonists in terms of impulse control disorder side effects in parkinson's patients
Yazar: HİBA GÜL ORUÇ
Danışman: DOÇ. DR. CEMİLE BUKET TUĞAN YILDIZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Giriş ve amaç: Parkinson hastalığı (PH), bazal ganglionlardaki dopaminerjik nöronlarda progresif kayıp sonucu oluşan bir hastalıktır. Dopamin replasman tedavisi (DRT) ile PH'nin semptomatik tedavisi, Dürtü kontrol bozuklukları (DKB) gibi davranışsal yan etkilere yol açabilmektedir. Tedavimiz sonrası oluşabilecek bu durumun sosyal ve psikolojik etkileri ağır olduğundan takibi ve iyi yönetilebilmesi önemlidir. Çalışmamızın amacı uzun ve kısa etkili dopamin agonisti (DA) kullanan Parkinson hastalarını DKB açısından karşılaştırmak, sıklığını belirlemek ve hastaların sosyodemografık özellikleri, hastalık süresi, kullanılan ilaçlar ve ilaç dozlarıyla olan ilişkisini saptayarak olası risk faktörlerini belirlemektir.
Gereç ve Yöntemler: Çalışmamızda demansı olmayan Birleşik Krallık Beyin Bankası ölçütlerine uyan, DA kullanan 75 idiyopatik Parkinson hastası DKB açısından incelenmiştir. Bu amaçla hastalara, demografik verilerini özetleyen anket, dürtüsellik tespiti için Barratt Dürtüsellik Ölçeği Kısa Formu (Barratt Impulsiveness Scale [BIS-11-KF]) ve hastalık şiddetini değerlendirmek için Hareket Bozuklukları Derneği Birleşik Parkinson Hastalığı Değerleme Ölçeği (HBD BPHDÖ) uygulanmıştır.
Bulgular: Kısa ve uzun etkili dopamin agonisti kullanan hastalar karşılaştırıldığında gruplar arasında BIS-11 ve BPHDÖ skorları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu (sırasıyla, p = 0.966, p = 0.052). BIS-11 skorları ve demografik veriler karşılaştırıldığında, okur-yazar olmayanlarda diğer eğitim gruplarına göre BIS-11 skorlarının daha yüksek olduğu görüldü (p <0.001), fakat diğer demografik veriler arasında anlamlı farklılık yoktu (p >0.05). Hastalık süresi ve BIS-11 skorları arasında pozitif yönlü ancak istatistiksel olarak anlamlı olmayan bir ilişki vardı (r = 0.020, p = 0.867). Erkek cinsiyet (odds ratio [OR], 4.000; 95% CI, 1.164-13.745; p = 0.028), maraş otu kullanımı (OR, 6.679; 95% CI, 1.365-32.668; p = 0.019) ve yüksek BPHDÖ skoru (OR, 3.636; 95% CI, 1.394-9.484; p = 0.008) dürtü kontrol bozukluğu ile ilişkili bulunmuştur. 
Sonuç: Çalışma sonuçlarımız bize Parkinson hastalarında DKB'nin görülmesinde tedavide kısa etkili veya uzun etkili DA kullanımı arasında fark olmadığını, okur-yazar olmayanlarda diğer eğitim gruplarına kıyasla daha fazla DKB geliştiğini göstermiştir. Araştırmamıza göre erkek cinsiyet, maraş otu kullanımı, uzun süreli hastalık öyküsü ve yüksek BPHDÖ skoru olan Parkinson hastalarında DKB görülme riski daha fazla bulunmuştur. Gerek tek merkezli bir çalışma olması, gerekse hasta sayımızın azlığı bizim çalışmamızı sınırlamaktadır. Daha kesin ve doğru bilgiler için daha geniş katılımlı çok merkezli çalışmalara ihtiyaç olduğunu düşünmekteyiz.

Abstract:
Introduction and objective: Parkinson's disease (PD) is a disease caused by progressive loss of dopaminergic neurons in the basal ganglia. Symptomatic treatment of PD with dopamine replacement therapy (DRT) can lead to behavioral side effects such as impulse control disorders (ICD). Since the social and psychological effects of this situation that may occur after our treatment are severe, it is important to follow it up and manage it well. The aim of our study is to compare Parkinson's patients using long- and short-acting dopamine agonists (DA) in terms of ICD, to determine its frequency, and to determine possible risk factors by determining the relationship with the patients' sociodemographic characteristics, disease duration, medications used and drug doses.
Materials and Methods: In our study, 75 idiopathic Parkinson's patients who did not have dementia, met the UK Brain Bank criteria, and used DA were examined for ICD. For this purpose, a questionnaire summarizing their demographic data, the Barratt Impulsivity Scale Short Form to detect impulsivity, and the Movement Disorders Association Unified Parkinson's Disease Rating Scale (MDS-UPDRS) to assess disease severity were administered to the patients.
Results: When patients using short- and long-acting dopamine agonists were compared, there was no statistically significant difference between the groups in terms of BIS-11 and UPDRS scores (p = 0.966, p = 0.052, respectively). When BIS-11 scores and demographic data were compared, it was seen that BIS-11 scores were higher in illiterate people than in other education groups (p <0.001), but there was no significant difference between other demographic data (p >0.05). There was a positive but not statistically significant relationship between disease duration and BIS-11 scores (r = 0.020, p = 0.867). Male gender (odds ratio [OR], 4.000; 95% CI, 1.164-13.745; p = 0.028), Maraş herb use (OR, 6.679; 95% CI, 1.365-32.668; p = 0.019) and high UPDRS score (OR , 3.636; 95% CI, 1.394-9.484; p = 0.008) was associated with impulse control disorder.
Conclusion: Our study results showed that there is no difference in the occurrence of ICD in Parkinson's patients between the use of short-acting or long-acting DA in treatment, and that ICD develops more in illiterate patients compared to other education groups. According to our research, the risk of ICD was found to be higher in Parkinson's patients with male gender, marash herb use, long-term disease history and high UPDRS score. Our study is limited by the fact that it is a single-center study and the small number of patients. We think that multicenter studies with larger participation are needed for more precise and accurate information.