"Modern mimarlık"ın temellendirilmesi problemi
The problem of grounding the "modern architecture"
Yazar: MEHTAP SERİM
Danışman: PROF.DR. GÜNKUT AKIN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi ve Kuramı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
'MODERN MİMARLIKSIN TEMELLENDİRİLMESİ PROBLEMİ ÖZET Sanat, 18. yüzyılla bilgi dünyasında meydana gelen bölünme ile herhangi bir işlevden yalıtık ve hayattan uzak bir anlam kazanmış oldu. Varoluş nedeninin kökleri artık hayatta bulunamayan sanat kavramı için kuramsal düzlemde üretilen yeni gerekçeler, yaratıcı etkinliğin gerçekleştirilebileceği yeni bir zeminin sınırlarını tariflemede kullanıldı. Bu anlamda iki yüzyıllık geçmişi olan modern sanatın tarihi yaratıcı etkinliğin gerekçelendirilmesinin tarihi olarak yorumlanabilir. Sanatın konumlandırılması probleminde gerekçeler özellikle doğa bilimlerinin ilkelerine ya da yararlılık anlatısına dayanır. Çünkü bu bilgi türlerinin genellikle daha ikna edici, akla hitabeden gerekçeler sunduklarına inanılır. Mimarlık her ne kadar barınma işlevinin karşılayıcısı olarak bir ayağım hayata bassa da onun sanatsal yam ve 19. yüzyıl ile özerk bir disiplin olmak için artığı adımlar mimarlık için de soyut düzlemde üretilen gerekçeleri gerekli kılmıştır. Bir anlamda modern sanat ilkelerinin hakim olduğu dünyada, mimarlığın yararlı yam kendi meşruiyetini sağlamak için yeterli değildir. Bu çalışma ile 19. yüzyıldan günümüze mimarlığı meşrulaştırmada kullanılan gerekçelere ve onların çoğalarak neredeyse yok olmalarına kadar varacak olan sürece yaklaşılmaya çalışılacaktır. İkinci bölümle varolmak için geçerli bir gerekçesi kalmayan bir yapı parçacığı olarak süslemenin, mimari üründen dışlanması üzerinde durulmaktadır. Süslemenin de ötesinde biçimin öze ulaşmada bir engel olarak değerlendirilmesinin ve mimari biçimin üstesinden gelinmesi gereken bir kabuk olarak yorumlanmasının çıkış noktalarına değinilmektedir. Özellikle gelişen teknoloji, 19. yüzyılla mimari biçimin içeriğini tanımlamada önemli görevler üstlenmiştir. Onun ölçüt kuyuculuğu ile belirlenmiş olan unsurların dışında kalan biçim parçacıkları içerikte uzantıları kalmadıkları gerekçesi ile yapı bütününden uzaklaştırılmıştır. Bunun dışında içeriğe karşılıkları yerleştirilmiş olan yeni biçimler ve malzemeler yeni mimarlığın oluşturulmasında önem kazanmıştır. Modern Mimarlık için güçlü birer temele dönüşecek olan gerekçelerin 19. yüzyılla belirginlik kazanmasından bahsedildikten sonra, üçüncü bölümle bu temelleri çok iyi kullanan aynı zamanda da dönüştürebilen bir isim olarak Le Corbusier'nin çalışmaları üzerinde durularak, gerekçelendirmenin kanıksandığı ve neredeyse kaçınılmaz olarak görüldüğü bir dönem olarak Modern Mimarlık'm anlayış biçimi ele alınmaya çalışılmaktadır.20. yüzyılın ikinci yansıyla postmodern mimarlık modern mimarlığın üzerinde konumlandığı güçlü temelleri sarsmaya çalışır. Bu anlamda son bölümle postmodern mimarlığm yeni temel arayışlarından bahsedilmektedir. Postmodern mimarlık modern mimarlığm gerekçelerini tersine çevirerek ve çoğaltarak kendisi için yeni bir zemin tesis etmeye çalışır. Ancak her yeni gerekçenin eskisi ile aynı akıbete sahip olacağını akılda tutarak, temellendirmenin gereksizliğine de ifade etmiş olur. Bu durum mimarlık da dahil epistemolojik dizgelerle oluşturulmuş birçok bilgi alanın sonu olarak değerlendirilebilir. VI

Abstract:
THE PROBLEM OF GROUNDING THE "MODERN ARCHITECTURE" SUMMARY In 18th century the split in epistemology, art has gained a position that is lack of functional and practical viewpoint. Since then art has not derived its existential roots from daily life. Reasoning in theoretical field became the new ground in creative activities. In this sense, the history of modern art which has a background for two century can be evaluated as the history of reasoning. In the problem of locating the art, reasoning based on the principles of natural sciences and narrative of utility. Because natural sciences and narrative of utility uses more convincing principles. Although architecture is very related with dwelling problems, its artistic side and its enterprise for autonomy in 19 century required a kind of reasoning in abstract theoretical field. In a world that is constituted by the principles of modern art, utility is not a sufficient reason by itself. In this thesis, the effort is to understand the reasoning process from 19 century to now on and evaluating the plurality of reasoning. Second part argues removing the ornamentation as an illegitimate element from a building. Towards ornamentation the main problem of this part is the architectural form as a handicap on the way of essence. Especially in 19th century technology acquires a critical position exploring and defining the essence of form. And then the pieces of form that does not give references to content released from architectural expression. Thus new forms and materials that express content become valid. After mentioning the definite meaning of reasoning in 19th century the subject of third part is an architect, Le Corbusier who employs and transforms ground based on reasoning cleverly. By emphasising the Le Corbusier' s way of doing, this part is trying to take attention to modern architecture which makes the reasoning intrinsic. In the second half of the 20th century, postmodern architecture try to quake the strong grounds of modern architecture. And at the last part of thesis, it is going to be argued the search of postmodern architecture for a new ground. By reversing and multiplying the reasons of modern architecture Postmodern architecture try to establish a new ground for itself. But it is aware of keeping this idea; every reason is going to loose its validity on one day. This point of view can be evaluated as the death of every discipline that formed with epistemological rules, as well as architecture. Vll