Zihinsel engelli çocuklarda ağız diş sağlığı taraması, tedavisi ve iki yıllık izlem sonuçları
Oral health status and treatment in children with mental retardation and two year follow-up
Yazar: ERKAN ONUR AKGÜN
Danışman: DOÇ. MUHARREM CEM DOĞAN
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Adana = Adana ; Diş hekimi-hasta ilişkileri = Dentist-patient relations ; Diş hekimleri = Dentists ; Diş hekimliği = Dentistry ; Farkındalık = Awareness ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Zeka geriliği = Mental retardation

Özet:
Genel sağlık sorunları içerisinde, ağız ve diş sağlığı ile ilgili olan sorunlar büyük yer kaplamaktadır. Ağız ve diş sağlığı, çocukların fiziksel ve psikolojik gelişimlerini etkileyen bir faktördür. Zihinsel engelli çocuklarda özellikle fiziksel yetersizlik, düşük zeka bölümü, kapanış bozuklukları, ağzın gelişim bozuklukları, çiğneme ve yutkunmadaki yetersizlikler ağız diş sağlığı ile ilgili sorunlara neden olmaktadır. Buna bireyin ağız bakımının yetersizliği, yumuşak, çürük yapıcı gıdaların çok kullanımı, kötü ağız bakımı eklenince sorun daha çok büyümektedir.
	Bu çalışmanın amacı, Adana ili sınırları içerisinde eğitim veren bir adet Özel Eğitim ve Rehabilitasyon kurumunda eğitim alan zihinsel engelli 6-16 yaş aralığındaki çocukların ağız ve diş sağlığı durumlarının tespiti, ebeveynlerinin ağız ve diş sağlığı hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının belirlenmesi, velilere ağız bakımı eğitimi verilmesi ve diş tedavisi ihtiyacı olan çocukların diş tedavilerinin okullarında velileri ve eğitmenlerinin gözetiminde yapılması ve ağız bakımı eğitimi verilen ebeveynlerin çocuklarının yapılan tedavilerinin ve ağız bakım durumlarının ikinci yılın sonunda izlenmesidir.
	Çalışmaya 59 çocuk dahil edilmiştir. Ebeveynlere diş fırçalama eğitimi verilmiştir. Çocukların yaş ortalamaları 12,1±2,5 (range: 6-18) ve % 59,3?ü erkek, % 40,7?si kızdır. Engel gruplarına bakıldığın da 11?i (% 18,6 ) down sendromu, 7?si (% 11,8) otistik, 36?sı (% 61) mental retardasyon ve 5?i (% 8,5) serebral palsi engel grubunda olan çocuklardır. Yapılan ağız sağlığı taramasında DMFT 2,85 olarak belirlenmiştir. Gezici ağız diş sağlığı aracında diş tedavisine izin veren çocukların diş tedavilerinin tamamlanmasının ardından ikinci yıl ağız sağlığı taraması yapılmış ve başlangıçta 2,1±1,6 olan plak indeks ortalaması bitimde 1,1±0,7 olarak kaydedilmiştir.

Abstract:
The problems associated with oral and dental health have a large share among the general health problems. Oral and dental health is a factor which affects the physical and psychological developments of children. Physical disability, low intelligence quotient, malocclusions, mouth development disorders and disabilities in chewing and swallowing result in problems related with oral and dental health in the children with mental disabilities.
	This study was carried out in a Special Education and Rehabilitation Agency which was active in the province of Adana with children with mental disabilities who were aged between 6 and 16. The aim of this study was to find out the oral and dental health conditions of these children, the knowledge, attitude and behaviours of the parents of these children about oral and dental health care, to provide a follow-up training for the parents about oral and dental health care and the necessary treatments for the children in their schools under the supervision of their teachers and parents and to monitor the oral health care conditions and therapies of these children at the end of the second year.
	A total of 59 children were included in the study. The parents were provided with tooth brushing education. The mean of children?s age was 12,1±2,5 (range: 6-18) and 59,3  % of them were boys and 40,7  % of them were girls. When the type of the disability was considered, it was seen that 11 of them (18,6 %) had down syndrome, 7 of them (11,8 %) were autistic, 36 of them (61 %) had mental retardation and 5 of them (8,5 %) had cerebral palsy. DMFT was found as 2,85 at the end of oral and dental health screening. After the dental treatments of the children who allowed the treatment in the Mobile Dental Health Care Vehicle was completed, screening was made again in the second year and the mean plaque index was found as 1,1±0,7 which was 2,1±1,6 at the beginning.