Ankara'daki aile hekimlerinin meslek hastalıklarına yaklaşımları
Approaches of family physicians in ankara to occupational diseases
Yazar: AHMET SAİD GÖK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TARIK EREN YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Ankara = Ankara ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Doktorlar-birinci basamak = Physicians-primary care ; Meslek hastalıkları = Occupational diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Meslek hastalıkları konusunda dünyada ve ülkemizde giderek artan ciddi sorunlara rağmen Türkiye'de meslek hastalıkları bildirimleri ve ilgili kurumlara sevkleri beklenen sayıların çok altındadır. Bu konuda sorumlulukları olan tüm paydaşlarla birlikte özellikle hekimlere bir dizi sorumluluklar düşmektedir. Yaptığımız bu çalışma ile sağlık sisteminde önemli bir yere sahip olan birinci basamak sağlık hizmetlerinde çalışan aile hekimlerinin Başkent Ankara'da meslek hastalıklarına yönelik farkındalıklarının ve yaklaşımlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Ankara'da bulunan Aile Sağlık Merkezleri, Üniversiteler, Eğitim ve Araştırma Hastaneleri'nde çalışan tüm aile hekimlerine yüz yüze anket uygulama yöntemi ile ulaşılamayanlara ise kendi şahsi e-mail adreslerine oluşturulan link adresi üzerinden gönderilerek çalışmaya özgün yapılandırılmış ve araştırmacılar tarafından hazırlanan 17 soruluk bir anket KASIM 2018 ŞUBAT 2019 tarihleri arasında gerekli izinler alındıktan sonra uygulanmıştır. Çalışmada tüm evrene (n: 2069) ulaşılması hedeflenmiş ve herhangi bir örneklem alınmayarak çalışmaya katılmaya gönüllü olan tüm aile hekimleri dahil edilmiştir. Anket sorularında aile hekimlerinin meslek hastalıkları konusunda bilgi, tutum, davranış, yeterlilikleri ve yaklaşımları sorgulanmıştır. 
Bulgular: Çalışmamıza 324 aile hekimi katılmıştır. Meslek hastalıkları konusunda eğitim almış hekimlerin arasında sadece %22,9'u aldığı eğitimi yeterli bulduğunu ifade etmiştir. Aile hekimlerinden %34'ü tüm meslek hayatında en az bir kez meslek hastalığı ön tanısı koyduğunu belirtirken, hekimlerin sadece %18,5'i meslek hayatında ön tanı sonrası sevk/bildirim yaptığını belirtmiştir. Hekimler meslek hastalıklarının neden az bildirildiği konusunda en sık neden olarak "mesleki anamnezin alınmaması" ikinci sırada ise "meslek hastalıklarını tanımlamada zorluk"  olarak tanımlamıştır. Aile hekimleri meslek hastalıklarıyla ilgili olarak günlük pratik yaklaşımlarında en sık mesleki solunum sistemi hastalıkları ile karşılaşmakta olduklarını bildirmişlerdir. Aile hekimlerinin %39,8'i hastaların mesleklerini anamnezde yeteri kadar sorgulamadığını ve %47,9'u ayrıntılı mesleki anamnez konusunda yeteri kadar detaylı sorgulama yapmadığını ifade etmiştir. Aile hekimlerinin sadece %28,4'ü hastasının önceki işlerini sorguladığını belirtmişlerdir. Aile hekimleri meslek hastalıkları konusunda kendilerini yeterli hissetmemekte ve aldıkları eğitimi yeterli bulmamaktadır.
Sonuç: Poliklinik şartlarında aile hekimlerinin mesleki anamnez ve hastaları nereye yönlendireceği konusunda eksiklikleri olduğu saptanmıştır. Dolayısıyla bu konu hakkında aile hekimlerinin farkındalıklarını ve bilgi seviyelerini yükseltmeyi amaçlayan yeni çalışmalara ve eğitimlere ihtiyaç duyulmaktadır. Böylelikle meslek hastalıkları konusunda ilk temas noktası olan aile hekimlerinin bilinçlendirilmesi dünyadaki istenilen seviyeye ulusal ve uluslararası boyutta ulaşılmasında önemli bir katkı sunacaktır.
Anahtar Kelimeler: Meslek Hastalıkları, Aile Hekimi, Koruyucu Hekimlik, Birinci Basamak Sağlık Hizmeti

Abstract:
Aims and Objective: Despite the increasingly serious problem in our country and the world about occupational diseases, reported levels and referral to relevant institutions of occupational diseases in Turkey is far below the number expected. Family physicians, like all those with responsibilities, also have responsibilities in this regard. The aim of this study is to evaluate the awareness and approaches of family physicians working in primary health care services, which have an important place in health system, in Başkent Ankara for occupational diseases.
Materials and Methods: A 17-question survey prepared by the researchers was applied to the all family physicians working in the Family Health Centers, Universities, Training and Research Hospitals in Ankara by using face-to-face questionnaire method. A link to the personal e-mail addresses was sent to the family physicians who could not be reached. The survey was conducted between NOVEMBER 2018 and FEBRUARY 2019 after obtaining the necessary permits. The aim of the study was to reach the whole universe (n: 2069) and to include all family physicians who volunteered to participate in the study without taking any sample. In the questionnaire questions, knowledge, attitude, behavior, competence and approaches of family physicians about occupational diseases were questioned.
Results: 324 family physicians participated in the study. Among the physicians trained in occupational diseases, only 22.9% stated that the education they received was sufficient. 34% of family physicians stated that they pre-diagnosed at least one occupational disease in their professional life. Only 18.5% of physicians stated that they made referral / reported after pre-diagnosis in their professional life. Physicians stated that they do "not taking occupational history" as the most common reason why occupational diseases are underreported. Secondly, physicians described it as a "difficulty in identifying occupational diseases". Family physicians reported that they are most frequently faced with occupational respiratory diseases in relation to occupational diseases. 39.8% of family physicians stated that their patients did not question their occupational history and 47.9% stated that they did not question them adequately about detailed occupational history. Only 28.4% of family physicians stated that their patients questioned their previous profession. Family physicians do not feel sufficient about occupational diseases and do not find the training enough.
Conclusion: In the outpatient clinic conditions, there are deficiencies in family physicians ' occupational history and where to refer patients. Therefore, there is a need for new studies and trainings aiming to raise the awareness and knowledge level of family physicians on this subject. Thus, raising the awareness of family physicians as the first point of contact for occupational diseases will make an important contribution to reaching the desired level in the world at national and international level.
Keywords: Occupational Diseases, Family Physician, Preventive Medicine, Primary Health Care