Üniversite öğrencilerinin kariyer geçişlerini etkileyen faktörler
Factors affecting career transitions of university students
Yazar: İSMAİL HAKKI ÇALIŞKAN
Danışman: DOÇ. DR. YILDIZ ÖZTAN ULUSOY
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Kariyer = Career ; Kariyer değiştirme = Career change ; Kariyer karar verme öz-yetkinliği = Career decision-making self-efficacy ; Kariyer kararsızlığı = Career indecision ; Kariyer planlama = Career planning ; Kariyer seçenekleri = Career preference ; Kariyer tatmini = Career satisfaction ; Kariyer tercihi = Career choice ; Sosyal bilişsel kariyer teorisi = Social cognitive career theory ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin kariyer geçişlerini etkileyen
faktörleri derinlemesine incelemektir. Araştırma, karma yöntem araştırma
modellerinden olan sıralı yakınsak karma desene göre tasarlanmıştır.
Araştırmanın nicel kısmında ilişkisel araştırma deseni, nitel kısmında ise
fenomenolojik araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmına 2021-2022
yılı güz döneminde Türkiye'nin çeşitli üniversitelerinde eğitim alan 483 üniversite
öğrencisi, nitel aşamasına ise anket aşamasına katılan ve görüşme süreci için gönüllü
olan 18 üniversite öğrencisi katılmıştır. Araştırmanın nicel verilerinin toplanmasında
"Genel Özyeterlilik Ölçeği", "Kariyer Karar Verme Yetkinlik Ölçeği", "Kariyer Hedef
Tutarsızlığı Ölçeği", "Mesleki Karar Pişmanlığı Ölçeği" ve araştırmacı tarafından
hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen nicel veriler
IBM SPSS 22.0 paket programında analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel verilerinin
toplanmasında yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada elde
edilen nitel veriler MAXQDA 2020 programında analiz edilmiştir.
Araştırmanın nicel analizleri sonucunda devlet üniversitelerinde okuyan
katılımcıların vakıf üniversitelerinde okuyan katılımcılara göre kariyer hedef
tutarsızlık ve mesleki karar pişmanlık düzeylerinin anlamlı şekilde yüksek olduğu
görülmüştür. Meslek yüksek okullarında okuyan katılımcıların kariyer hedef
tutarsızlık ve mesleki karar pişmanlık düzeylerinin eğitim fakültesinde okuyan
katılımcılara göre anlamlı şekilde yüksek olduğu bulunmuştur. Katılımcıların genel
özyetkinlik ve kariyer karar verme yetkinlik düzeyleri arasında orta düzeyde pozitif
yönlü ilişki bulunmuştur. Ayrıca katılımcıların kariyer hedef tutarsızlık ve mesleki
karar pişmanlık düzeyleri arasında pozitif yönlü orta düzeyde ilişki bulunmuştur.
Araştırmanın nitel analizleri sonucunda "İlk Büyük Mesleki Karar: Liseden
Üniversiteye Geçiş", "Gidilen İlk Üniversitede Pişmanlığı Etkileyen Faktörler",
"İkinci Büyük Mesleki Karar: Kariyer Geçişine Karar Alma Süreci", "Kariyer Geçişi
Sonrası Kişide Algılanan Değişimler" olmak üzere 4 tema elde edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this research is the in-depth analysis of the factors affecting the
university students' career transition. This research is designed on sequential mixed
pattern from mixed methods.
In the quantitative part of the study, relational research pattern is used, and in the
qualitative part, the phenomenological research pattern is used. 483 students who
receive education during the 2021-2022 fall semester in various universities of Turkey
participated in the quantitative part, and 18 university students who were involved in
the questionnaire participated in the qualitative part of the study. "General SelfEfficacy Scale", "Career Decision-Making Competency Scale", "Career Goal
Discrepancy Scale", "Career Decision Regret Scale", and a "Personal Information
Form" prepared by the researcher are used in the process of gathering quantitative data.
The quantitative data obtained in the research are analyzed with the IBM SPSS 22.0
packaged software. Semi-structured interview form is used in the process of gathering
the qualitative data. The qualitative data obtained in the research are analyzed using
the MAXQDA 2020 software.
After the quantitative analysis of the study, it is seen that the participants who
attend public universities have meaningfully higher career goal discrepancy and career
decision regret levels when compared to those who attend foundation universities. It
is found that the career goal discrepancy and career decision regret levels of the
participants who attend vocational school of higher education are meaningfully higher
than that of those who attend faculty of education. A moderate positive correlation was
found between the general self-efficacy and career decision-making competency levels
of the participants. Also a moderate positive correlation was found between the career
goal discrepancy and career decision regret levels of the participants.
After the qualitative analysis of the research, 4 themes are obtained as being
"The First Big Career Decision: Transition From Highschool to University", "The
Factors Affecting The Regret At The First University Attended", "Second Big Career
Decision: The Process of Deciding On The Career Transition" and "Changes
Perceived In The Person After Career Transition"