ISO 14001 çevre yönetim sistemi standardı ve Türkiye'de durum analizi
ISO 14001 environmental management system standard and case analysis in Turkey
Yazar: İBRAHİM GÜRAY YONTAR
Danışman: PROF.DR. ZERRİN TOPRAK KARAMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering ; İşletme = Business Administration

Özet:
20. yüzyılın özellikle ikinci yarısından itibaren çevre kirliliği sorunu uluslararasıtoplumun gündeminde yer almaya başlamıştır. Çevre kirliliğinin sınır tanımayanözelliği, üretilecek çözümlerin uluslararası işbirliği ile geliştirilmesini zorunlu kılmıştır.Dolayısıyla amacı mal ve hizmetlerin üretilmesi sürecinde atıkların azaltılmasını ve buyolla çevrenin korunmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak olan çevreyönetim sistemleri önem kazanmıştır. Bu nedenle Uluslararası StandardizasyonOrganizasyonu tarafından ISO 14000 Standartlar Serisi geliştirilmiş ve ISO 14001Çevre Yönetim Sistemi Standardı 1996 yılında ilan edilmiştir.Tezin ilk bölümünde öncelikle önemli görülen temel tanım ve kavramlaraçıklanmıştır. ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi Standardını hazırlayan UluslararasıStandardizasyon Organizasyonu (ISO) tanıtılmış ve çevre kirliliğinin önlenmesindeuluslararası işbirliğinin gerekliliği değerlendirilmiştir. ISO 14001'e temel teşkil eden BS7750 (British Standard 7750) incelenerek Eko-Yönetim ve Denetim Planı (EMAS: Eko-Management and Audit Scheme) ve ISO 14001'in temel prensipleri açıklanmıştır.Tezin ikinci bölümü ekonomi ve çevre etkileşimi üzerine kurularaksürdürülebilir bir çevre ve sürdürülebilir bir ekonomik büyüme dengesini sağlamadaISO 14001'in bir araç olarak kullanılabilirliği tartışılmıştır. Bu noktada ISO 14001Çevre Yönetim Sistemi Standardı'nın uluslararası ticarette bir rekabet unsuru olarakortaya çıkışı ve malların ihraç edilmesinde global bir pasaport haline gelişideğerlendirilmiştir. Bu bağlamda çeşitli ülkelerin ISO 14001 uygulama sonuçları elealınarak ?sürdürülebilir çevre? ve ?sürdürülebilir ticaret? noktasında ISO 14001incelenmiştir. Türkiye'deki beş yıllık kalkınma planları da inceleme kapsamınaalınmıştır.Tezin üçüncü bölümü olan son bölümde, Türkiye'de ISO 14001'i uygulayankuruluşların uygulama sonuçlarının tespitine yönelik olarak yapılan anket çalışmasıdeğerlendirilmiştir. Stratejik açıdan önemli görülen konulara ilişkin olarak görüş veöneriler belirtilmiştir.Anahtar Kelimeler: 1) ISO 14001, 2) Çevre Yönetim Sistemi,3) Çevre Performansı, 4) Sürdürülebilir Çevre, 5) Sürdürülebilir Ticaret

Abstract:
Since the second half of twentieth century the issue of environmental pollutionhas taken place in international agenda. The fact that environmental pollution respectsno boundries has made it necessary for solutions that have been thought out to bedeveloped through international corporation. Accordingly environmental managementsystems,which aim at the minimization of waste in the process of goods and services andthus the protection of the environment and efficient use of resources, have gainedimportance. Consequently, the series of ISO 14000 standards has been developed byInternational Organization for Standardization (ISO) and ISO 14001 EnvironmentalManagement Standard was announced in 1996.In the first chapter of the thesis, firstly the important terms have been explained.In addition, ISO, which developed ISO 14001 Environmental Management Standard,has been introduced and the significance of international corporation in the preventionof environmental pollution has been evaluated. The BS 7750 (British Standard 7750)which constituted the bases of ISO 14001 has been evaluated and also the basicprinciples of Eco-Management and Audit Scheme (EMAS) and ISO 14001 have beenmentioned.In the second chapter of the thesis, which is on economy and environmentalinteraction, the applicability of ISO 14001 as a means of providing a sustainableenvironment as well as a sustainable economich growth balance has been discussed. Atthis point, the fact that ISO 14001 Environmental Management Standard has developedas a means of competition and a global passport in the export of goods has beenevaluated. In this context, ISO 14001 has been investigated with respect to sustainableenvironment and sustainable trade by dealing with ISO 14001 implementation results ofvarious countries. The five-year national development plans have also been researchedinto.In the last chapter, a survey directed towards the determination ofimplementation results of organizations with ISO 14001 in Turkey has been evaluated.Views and suggestions have been offered in connection with the issues that are found tobe strategic.Key Words: 1) ISO 14001, 2) Environmental Management System,3) Environmental Performance, 4) Sustainable Environment, 5) Sustainable Trade