Kamu bankacılığı: Türkiye'de finansal liberalizasyon öncesi ve sonrası dönemde kamu bankalarının etkinliği
State banking: Efficiency of the state banks during pre- and post-financial liberalization period in Turkey
Yazar: SERHAT ALTINKÖK
Danışman: DOÇ. DR. M. UMUR TOSUN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Bölümü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Finansal serbestleşme = Financial liberalization ; Kamu bankaları = Public banks ; Malmguist Verimlilik İndeksi = Malmguist Efficiency Index ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Verimlilik analizi = Productivity analysis

Özet:
Bu çalışmada; kamu bankacılığının teorik altyapısı, Türkiye'de ve dünyada kamu bankalarının kuruluş nedenleri, kamu bankalarının faaliyet gösterdikleri ülkelerin finansal yapıları üzerindeki etkileri, kamu bankalarının performansı, etkinlikleri ve aracılık fonksiyonu açısından etkinliklerinin finansal liberalizasyon öncesi ve sonrası dönemlerde özel bankalarla karşılaştırması üzerinde durulmuştur.1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın oluşturduğu sorunların çözümüne yönelik olarak Keynesyen iktisadın öne sürdüğü, ekonomik hayata devletin daha çok müdahale etmesi gerektiğine dair önerinin birçok ülke tarafından kabul görmesi sonucu; ekonomik kalkınmaya öncülük etmek, piyasa mekanizmasındaki aksaklıkları gidermek, finansal ve ekonomik istikrara katkıda bulunmak gibi amaçlarla pek çok ülkede kamu bankaları kurulmuş ve takip eden süreçte bu bankalar şlkelerin bankacılık sektörlerinde önemli bir yer teşkil etmeye başlamışlardır.Türkiye'de de dünyadaki gelişmelere paralel olarak kamu bankaları, Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren özellikle özel sermayenin yetersizliği nedeniyle bankacılık sektöründeki yerlerini almıştır. Ancak, zamanla bu bankalar ülkemizde sorunlar oluşturmaya başlamış ve bu sorunların çözülmesi amacıyla kamu bankalarının yeniden yapılandırılması çalışmaları başlatılmıştır. Yeniden yapılandırma sonrasında kamu bankalarının olumlu performans gösterdiği, özel bankalarla kıyaslandığında kamu bankalarının performansının bu banka gruplarının gerisinde kalmadığı görülmektedir.Tezin ampirik kısmında VZA ve Malmquist Toplam Faktör Verimliliği Endeksi kullanılarak 1981-2007 döneminde kamu ve özel sektör bankalarının aracılık fonksiyonları açısından etkinlikleri incelenmiştir. Çalışma sonucunda kamu ve özel sektör bankaları arasında belirgin bir etkinlik farkı tespit edilememiştir. Banka grupları arasında etkinlik skorları açısından büyük farklar olmasa da özel bankaların 1981-2007 döneminde kamu bankalarına oranla az da olsa aracılık fanksiyonlarını yerine getirme açısından daha etkin olduğu görülmektedir.Ayrıca çalışmanın yapıldığı dönem boyunca sürmekte olan makroekonomik istikrarsızlık ortamı, bankaların aracılık işlevlerinin etkinliği üzerinde etkili olmuş ve çalışmanın sonuçlarını etkilemiştir. Bu bağlamda makroekonomik istikrar, finansal liberalizasyonun banka etkinliklerini artırması için gerekli bir ön koşul olarak karşımıza çıkmaktadır.Çalışma, finansal liberalizasyonun kamu ve özel bankaların etkinliklerini aracılık foksiyonlarını hangi ölçüde yerine getirdiklerini test etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın yapıldığı tüm dönem boyunca (1981-2007) gerek kamu gerekse özel bankaların etkinlik değerlerinin dalgalı bir seyir izlediği gözlenmektedir. Özellikle 1989 yılında sermaye hareketlerinin serbest bırakılmasını takip eden süreçte dalgalanma daha da artmış, 1994 ve 2000 yılı kriz dönemleri ise etkinlik açısından sektörde en yüksek dalgalanmanın yaşandığı yıllar olmuştur.Çalışmanın ampirik bölümünde sektördeki bankaların toplam etkinlik değerleri, mülkiyet yapısı itibariyle teknik etkinlik değerleri, teknolojik değişim ve toplam faktör verimliliği açısından finansal liberalizasyonun olumlu etkisi tespit edilmekle beraber, ortaya çıkan bu olumlu etkinin oldukça az olduğu bulgulanmıştır. Elde edilen tüm veriler finansal liberalizasyon sürecinin etkinlik değerleri üzerinde istikrarlı bir artışa yol açmadığını göstermektedir.Anahtar Kelimeler: Kamu Bankacılığı, Finansal Liberalizasyon, Etkinlik Ölçümü, VZA (Veri Zarflama Analizi), Malmquist Toplam Faktör Verimlilği.

Abstract:
In this study; the theoretical bases of the state banking, reasons of state banks establishment in the Turkey and the world, effects of the public banks financial structure of the countries, the performance of public banks, the efficiencies and its comparison point of view intermediation function with the private banks during pre and post period of financial liberalization were analyzed.State banks founded in order to lead economic development, overcome market deficiencies and contribute to economic and financial stability started to play an important role in many countries? banking sectors as a result of greater state involvement to economic life suggested by Keynes whose ideas gained greater acceptance especially after the 1929 Great Depression.In Turkey, parallel to the developments in the world and particularly as a result of insufficient capital accumulation by the private sector, state banks started to play an important role in the banking sector since the very early years of the Republic. Although, these banks started to make up problems in Turkey also and hence the program for restructuring of state banks was initiated. State banks? performance has improved after restructuring, and it can be observed that state banks do not under perform private banks.In the empirical section of the thesis, intermediation function effectiveness of public and private sector banks were examined by using DEA (Data Envelopment Analysis) and Malmquist Total Factor Pruductivity İndex methods. Result of the working with significant difference between public and private sector banks as an event has not been determined. Between the bank group efficiency score differences is not great in the period 1981-2007. Private banks more efficient than public banks in a point of accomplish intermediation function.In additionally, work ongoing throughout the period of macroeconomic instability on bank intermediation function efficiencies affect the results of work has been effective. In this context, macroeconomic stability, financial liberalization increases efficiency for the bank as a precondition event.In this study effectiveness of public and private banks for the financial liberalization that how to accomplish intermediation function to test is intended. During the entire study period (1981-2007) for the effectiveness of both public and private banks to follow the course of a wave is observed. In 1989, capital movements, especially following the release further increased volatility in the process, 1994 and 2000 in a crisis period in terms of the efficiency has been observed in the sector are experiencing the highest volatility.In empirical part of the working in the sector?s total efficiency, technical efficiency values by ownership structure and total factor productivity the point of efficient bank rates found positive effects in terms of financial liberalization emerged, but there is very little that is evidence. All data obtained from the financial liberalization process led to an increase in efficiency is not on the value is stable.Key Words: State (Public) Banking, Financial Liberalization, Efficiency Measurement, DEA (Data Envelopment Analysis), Malmquist Total Factor Pruductivity (TFP)