Muğla yöresi mermer ocaklarında blok mermer üretimini etkileyen jeolojik parametreler
The Geological parameters effecting the marble block production in the marble quarries of Muğla region
Yazar: ALİ BAHADIR YAVUZ
Danışman: PROF. DR. NECDET TÜRK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Blok boyutu = Block size ; Mermer ocakları = Marble quarries ; Muğla = Muğla

Özet:
ÖZET Muğla İli, 1980'li yıllarda Ülkemiz mermer sektöründeki gelişmeye bağlı olarak, önemli bir mermer üretim ve işleme merkezi haline gelmiştir. Yörede, blok mermer üretimi yapılan, üretime ara verilmiş ya da terk edilmiş halde bulunan, çok sayıda mermer ocağı ile mermer fabrikası yer almaktadır. "Muğla yöresi mermer ocaklarında blok mermer üretimini etkileyen jeolojik parametreler" konulu bu çalışmanın ilk aşamasında, Muğla yöresinde blok mermer üretimi yapılan ve değişik stratigrafik konumlan olan mermer ocakları 1/100.000 ölçekli topoğrafik harita üzerine aktarılmış ve yayılan alanları belirlenmiştir. Bu mermer ocakları içerisinden, farklı stratigrafik seviyeleri temsil eden tip mermer ocakları seçilmiş ve bu ocakların ve yakın çevrelerinin 1/5.000 ölçekli jeolojik haritaları yapılarak, araştırılan mermerlerin stratigrafik konumlan ve yaydım alanları belirlenmiştir. Seçilen tip mermer ocaklarının şev aynalan üzerinde, 1/100 ölçekli detay süreksizlik haritalan yapılmış ve bu ocaklar içerisinde blok mermer üretimini etkileyen birincil ve ikincil jeolojik parametreler belirlenmiştir. Tip mermer ocaklarından alınan, renk ve desen açısından farklılıklar sunan değişik mermer türlerinin, mineralojik, kimyasal ve fiziko-mekanik özellikleri belirlenmiş ve mermerlerin kristal boyutlarının, mermerlerin mekanik özellikleri üzerindeki etkileri ile mekanik özellilerinin birbirleri arasındaki ilişkileri saptanmıştır. Detay mühendislik jeolojisi çalışmalarının yürütüldüğü tip mermer ocaklarında üretilmiş blokların boyut verileri elde edilmiş, yüzde ve kümülatif dağılım grafikleri çizilmiş ve ortalama blok boyutları saptanmıştır. Mermer bloklarının boy, yükseklik ve en değerleri incelenmiş, yüzde ve kümülatif sıklık dağılım grafikleri çizilmiştir. Tip mermer ocaklarına ait şev aynalan üzerinde yapılan 1/100 ölçekli detay süreksizlik haritalan kullanılarak, mermer ocakları içerisinde gözlenen süreksizlik düzlemlerinin yatay ve düşey yönlerdeki dağüımlan belirlenmiştir. Bu çalışmaVI sonucunda mermer ocakları şev aynalarında gözlenen süreksizlik düdemlerinin, yatay ve düşey yemlerdeki çatlak ara uzaklığı dağılımları arasında belirgin bir farklılığın bulunmadığı saptanmıştır. Süreksizlik düzlemlerinin çatlak ara uzaklığı sıklık dağılımlarının, negatif üstel eşitlikler ile tanımlandığı ve bu eşitliklerden elde edilen ortalama çatlak ara uzaklıkları ile, çatlak ara uzaklıklarının aritmetik ortalamalarının, uyumlu oldukları belirlenmiştir. 1/100 ölçekli detay süreksizlik haritaları üzerinde yapılan detay süreksizlik ölçümlerinden elde edilen çatlak ara uzaklığı değerleri kullanılarak, blok boyutu analizleri yapılmış ve mermer ocaklarından üretilebilecek olan ortalama mermer bloğu boyutlarının, blok mermer üretimine geçilmeden, bu sahalarda yapılacak karotlu sondajlar yardımıyla belirlenebileceği saptanmıştır.

Abstract:
VII ABSTRACT Muğla province has become an important marble production and working centre in parallel to the development in the marble industry in 1980' s in Turkey. There are large number of block marble producing and abandoned quarries and active marble factories in the area. In the first stage of this study which is on the influence of geological parameters on the block marble production of the Muğla area marbles, the marble producing quarries located at different stratigraphic levels are plotted on 1/100.000 scale map and their distribution is mapped. The selected marble quarries for detailed structure area mapped at 1/100 scale, after their stratigraphic position and detailed discontinuity maps of the quarry benches were mapped at 1/5000 scale and primary and secondary geological parameters effecting the quality of the block marble efficiency on the these selected quarries are identified. Tests were made on marble samples taken from the selected marble quarries to determine their mineralogy, chemistry and physico-mechanical properties. The relations between the crystal sizes and the mechanical properties and the interrelations between the mechanical properties are also investigated. The block marble data obtained from the selected quarries, are expressed as on percent and cumulative distributions and the mean block sizes are determined. The height, length and width of the marble blocks were studied, and their frequency and cumulative frequency diagrams are plotted. The horizontal and vertical distribution of the discontinuity surfaces were accessed by using the 1/100 scaled detailed discontinuity maps made on selected marble quarry benches. Studies have shown that there is no marked different found between the horizontal and vertical discontinuity spacing.VIII The discontinuity spacing distributions are shown to be expanded by a negative exponential distribution, The mean discontinuity spacing values obtained from this distribution and their arithmetic mean values of the discontinuity data are found to be close to one another. Block size estimations were made using the discontinuity measurements taken from 1/100 scaled detailed discontinuity maps and it is shown that the mean marble block sizes which is to be the produced from the marble quarries can be estimated from the bore hole core size measurements in the quarry sites before marble production started in them.