Doğum sırası ve kardeş sayısının psikolojik dayanıklılık ile ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationship between birth order and number of siblings and psychological resilience
Yazar: EMİNE ALTINTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE YILDIZ BURKOVİK
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada, bireylerin gerçek ve psikolojik doğum sıraları ile psikolojik dayanıklılık düzeyleri arasındaki ilişki araştırılmıştır. Bununla birlikte katılımcıların psikolojik dayanıklılık düzeyleri yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, medeni durum, aile tipi, sağlık sorunları, aile gelir durumu gibi demografik değişkenler açısından da incelenmiştir. Bu amaçla araştırmaya 18-65 yaş aralığında olan %65,1(385) i kadın, %34,9(206)'sı erkek olmak üzere toplam 591 katılımcı dahil edilmiştir. Araştırmada sosyo-demografik özellikleri elde etmek için "Kişisel Bilgi Formu"; psikolojik doğum sırasını belirlemek için "White-Campbell Psikolojik Doğum Sırası Envanteri"; psikolojik dayanıklılık düzeyini ölçmek için ise "Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS v25 paket programı kullanılarak yapılmıştır.
Araştırma bulgularına göre küçük çocuk psikolojik doğum sırasındaki katılımcıların toplam psikolojik dayanıklılık puanları tek çocuk, ortanca çocuk ve büyük psikolojik doğum sırasında olan katılımcıların toplam psikolojik dayanıklılık puanlarından daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ortanca çocuk psikolojik doğum sırasındaki katılımcıların psikolojik dayanıklılık puanları büyük çocuk ve küçük çocuklardan; tek çocuk psikolojik doğum sırasındaki katılımcıların toplam psikolojik dayanıklılık puanları büyük çocuk psikolojik doğum sırasında olanlardan daha düşük çıkmıştır. Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği'nin 6 farklı alt boyutu ayrı ayrı analiz edilmiş ve bulgular bölümünde sunulmuştur. Küçük çocuk psikolojik doğum sırasında olanların "aile uyumu", "sosyal yeterlilik" ve "kendilik algısı" alt boyut puanlarının daha yüksek olduğu; ortanca ve tek çocuk psikolojik doğum sırasında olanların sosyal kaynaklar alt boyut puanlarının daha düşük olduğu bulunmuştur. Elde edilen diğer verilere baktığımızda ise gerçek doğum sırası ile psikolojik dayanıklılık arasında; kardeş sayısı ve psikolojik dayanıklılık arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.
Sosyodemografik değişkenlerden olan yaş ile "kendilik algısı" alt boyutu arasında pozitif yönde düşük bir ilişkinin olduğu; eğitim durumu ve gelir düzeyi ile psikolojik dayanıklılığın bazı alt boyutları arasında pozitif yönde düşük anlamlı bir ilişkinin olduğu; medeni durumu "bekar" olanlara göre "evli" olanların "kendilik algısı" alt boyutundan daha yüksek puanlar aldıkları; sağlık sorunu ve aile tipi değişkenleri ile psikolojik dayanıklılık arasında anlamlı ilişkinin olmadığı saptanmıştır. Psikolojik doğum sırası ile gerçek doğum sırası arasında da istatiksel olarak anlamlı uyum görülmemektedir. Araştırmanın son bulgusu ise cinsiyetler arası psikolojik dayanıklılığın farklılaşıp farklılaşmadığına bakıldığında kadınların "sosyal kaynaklar" boyutunda
erkeklerden daha yüksek puanlar aldıkları, diğer boyutlarda ve toplam PD de anlamlı bir farklılığa rastlanılmadığı görülmektedir.

Abstract:
In this study, the relationships between actual and psychological birth orders and resilience levels were investigated. However, the level of resistance to heat also varies in terms of demographic variables such as age, gender, education level, marital status, family type, health problems, and family income level. For this purpose, a total of 591 people between the ages of 18-65, 65.1% (385) of whom were women and 34.9% (206) of whom were men, were included. "Personal Information Form" to obtain socio-demographic characteristics in the research; "White-Campbell Psychological Birth Order Inventory" to determine psychological birth order; To ensure your psychological resilience, the "Psychological Resilience Scale for Adults" was used. Data analysis was done with SPSS v25 package program.
According to the research findings, it was found that the total psychological resilience scores of the participants during the birth of a young child were higher than the total psychological resilience scores of the participants during the birth of an only child, the middle child and the older child. The psychological resilience scores of the middle child participants during birth were higher than those of the older child and younger children; The total psychological resilience scores of the participants during the psychological birth of an only child were lower than those during the psychological birth of an older child. 6 different sub-dimensions of the Psychological Resilience Scale were analyzed separately and presented in the findings section. It has been determined that the "family harmony", "social competence" and "self-perception" sub-dimension scores of those who had young children during psychological birth were higher; It was found that the social resources subscale scores of those who had a median and only child during psychological birth were lower. When we look at other data obtained, we see that there is a difference between actual birth order and psychological resilience; No statistically significant relationship was found between the number of siblings and psychological resilience.
There is a low positive relationship between age, one of the sociodemographic variables, and the "self-perception" sub-dimension; There is a low-significant positive relationship between education level and income level and some sub-dimensions of psychological resilience; Those who are "married" have higher scores in the "self-perception" sub-dimension than those whose marital status is "single"; It was determined that there was no significant relationship between health problem and family type variables and psychological resilience. There is no statistically significant harmony between psychological birth order and actual birth order. The last finding of the research is that when looking at whether psychological resilience differs between genders, it
iv
is seen that women get higher scores than men in the "social resources" dimension, and there is no significant difference in other dimensions and total PD.