Fen bilimleri öğretmen adaylarına yönelik fen öğretimi öz yeterlik inancı ölçeği geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Development of science teaching self efficacy beliefs scale for preservice science teachers: Validity and reliability study
Yazar: SERAP ALTINCELEP
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞAHİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan yeni özel alan yeterlikleri kapsamında, fen bilimleri öğretmen adaylarının fen öğretimi öz yeterlik inançlarını ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirilmesidir. 
Araştırma 2018-2019 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde, Türkiye'nin farklı devlet üniversitelerinde öğrenim görmekte olan toplam 394 son sınıf fen bilimleri öğretmen adayının katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Ulaşılabilir örnekleme dayanan çalışma grubu, Ege Bölgesi'nde 3 üniversite, İç Anadolu Bölgesi'nde 2 üniversite, Marmara Bölgesi'nde 2 üniversite, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde 1 üniversite ve Batı Karadeniz Bölgesi'nde 1 üniversite olmak üzere toplam 9 üniversitenin eğitim fakültelerinde uygulanmıştır. Araştırmada nicel bir araştırma yöntemi olan betimleyici ve ilişkisel tarama yöntemi kullanılarak veriler toplanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında; madde havuzu oluşturulmuş, uzman görüşlerine başvurulmuş, kapsam ve yapı geçerliği, açımlayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonuçlarına göre ölçeğin yedi bileşenden oluştuğu görülmüştür. Doğrulayıcı faktör analizi ile bu bileşenler ayrı bir veri setiyle doğrulanmıştır. Ölçeğin faktörleri sırasıyla "Konu Hakimiyetini Sağlama", "Öğrenme-Öğretme Sürecini Planlama ve Düzenleme", "Bilimsel, Teknolojik ve Toplumsal Gelişim Sağlama", "Okul, Aile ve Toplumla İş Birliği", "Öğretim Ortamı Uyarlama", "Gelişimi İzleme ve Değerlendirme", "Mesleki Gelişim Sağlama" olarak adlandırılmıştır. Faktörlerin Cronbach Alpha güvenirlik değerleri sırasıyla .87, .87, .84, .85, .76, .75 ve .73'dür. Ölçeğin geneline ait güvenirlik katsayısı .95 olarak bulunmuştur. Doğrulayıcı faktör analizi olarak AMOS yapılmıştır. AMOS analizi sonuçlarına göre CMIN/DF=1.840, CFI=0.905, GFI=0.857, TLI=0.896 ve RMSEA=0.046 çıkmıştır. Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılan ölçek, kullanıma uygundur. Ayrıca fen bilimleri öğretmen adaylarının öz yeterlik inanç seviyeleri yüksek düzeye yakın bulunmuş ve pozitif yönde olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The aim of this research was to develop a valid and reliable scale to measure science teaching self-efficacy beliefs of prospective science teachers with respect to new special teacher efficacies published by MEB.
Research was conducted during 2018-2019 academic year spring semester, with a total of 394 preservice science teachers from several to state universities. The study group, which was based on accessible sampling, was applied in 9 universities including 3 universities in the Aegean region, 2 universities in the Central Anatolia region, 2 universities in the Marmara region, 1 university in the Southeastern Anatolia region and 1 university in the Western Black Sea region. In the research, the data were collected according to the information about descriptive and relational scanning method which is a quantitative research method. In the development process; item pool, expert opinion, comprehensive and construct validity, exploratory factor analysis, confirmatory factor analysis, reliability analyzes were performed. According to the exploratory factor analysis the scale consisted of seven components and it was confirmed by confirmatory factor analysis. The components were named as "Subject Knowledge", "Planning and Organizing the Learning-Teaching Process", "Scientific, Technological and Social Development", "Collaboration with School, Family and Society", "Adaptation of Teaching Environment", "View and Evaluate Student Development "," Professional Development". Factors of Cronbach alpha reliability are .87, .87, .84, .85, .76, .75 and .73. The overall reliability value of the scale is .95. AMOS as confirmatory factor analysis. According to AMOS analysis results, CMIN / DF = 1.840, CFI = 0.905, GFI = 0.857, TLI = 0.896 and RMSEA = 0.046. These results indicate that the scale has proper statistical measures and can be used in other researches. In addition, it can be said that the prospective science teachers have a high level of self-efficacy belief level.