Öğretmenlerin ders içi uygulamalarında biçimlendirici değerlendirme kullanma sıklıkları: Ölçek geliştirme ve uygulama çalışması
Frequency of using of formative assessment in teachers' classroom practices: Measurement tool development and application study
Yazar: ŞÜKRAN EZGİ KÖSE
Danışman: PROF. DR. GÜLŞEN AVCI
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biçimlendirmeci değerlendirme = Formative assesment ; Eğitsel değerlendirme = Educational assessment ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmada öğretmenlerin ders içi uygulamalarında biçimlendirici değerlendirme kullanma sıklıklarını belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmek ve geliştirilen bu ölçme aracı ile Mersin ilinde görev yapmakta olan fen bilimleri öğretmenlerinin ders içi uygulamalarında biçimlendirici değerlendirme kullanma sıklıklarını belirleyerek, biçimlendirici değerlendirme kullanma sıklıklarının farklı değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, ölçme aracı geliştirme ve uygulama aşamaları izlendiği için, nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modelinde bir çalışmadır.  Çalışmada üç farklı katılımcı grubu yer almaktadır. Bu gruplar, 514 (AFA), 419 (DFA) ve 114 (Mersin, Fen Bilimleri) öğretmenden oluşmaktadır. Verilerin analizinde SPSS 26.0 ve Lisrel 8.7 programlarından yararlanılmıştır. Araştırma William ve Thompson (2007), tarafından boyutları belirlenerek literatüre kazandırılan biçimlendirici değerlendirme teorik temeli üzerine gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında, madde havuzu oluşturulmuş ve maddeler uzman görüşü alınarak değerlendirilmiştir. Uzman görüşleri sonrasında aday ölçek formu hazırlanmıştır ve "Öğretmenlerin Ders İçi Uygulamalarında Biçimlendirici Değerlendirme Kullanma Sıklığı Ölçeği" (ÖBDKSÖ) olarak adlandırılmıştır. Araştırmada yapı geçerliğine kanıt sunmak amacıyla AFA, DFA, yakınsak ve ıraksak geçerlik incelemeleri yapılmıştır. Araştırmanın güvenirliğine kanıt sunmak amacıyla AFA sonrasında iç tutarlık güvenirliği (Cronbach alfa), DFA sonrasında birleştirici güvenirlik (CR) ve %27'lik alt-üst grup güvenirliği incelemeleri yapılmıştır. Maksimum Likelihood faktör çıkarma yöntemi ve promax döndürme ile gerçekleştirilen AFA sonucunda, 33 madde ve 4 faktörün yapıyı %55.104 oranında açıkladığı görülmüştür. AFA sonucunda her bir alt boyutun iç tutarlılık güvenirliği (Cronbach alfa) sırasıyla 0.948, 0.887, 0.836 ve 0.918 olarak belirlenmiştir. Maksimum Likelihood yöntemi ile gerçekleştirilen DFA analizi sonucunda elde edilen uyum indeksleri incelendiğinde, 𝓧2(489) = 1702.06, 𝓧2/df =3.48 olduğu, RMSEA = 0.077 (%90GA; 0.073, 0.081), SRMR= 0.056, CFI=0.97 ve NNFI = 0.97 olduğu görülmüştür. Bu değerler modelin kabul edilebilir bir uyum iyiliğine sahip olduğunu göstermiştir. DFA sonrasında hesaplanan birleştirici güvenirlik katsayıları sırasıyla 0.825, 0.887, 0.920 ve 0.946 olarak belirlenmiştir. Yakınsak geçerlik değerlendirmesi gerçekleştirilir iken birleştirici güvenirlik katsayısı da (CR>0.6) dikkate alınmış ve ıraksak geçerlik HTMT (Heterotrait-Monatrait Ratio) yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. DFA analizi sonrasında %27'lik alt-üst grup güvenirliği incelenmiş hem maddeler hem de toplam ölçek puanına ilişkin t değerleri anlamlı bulunmuştur (p<0.05). İlgili analizler tamamlandıktan sonra Mersin ilinde görev yapmakta olan fen bilimleri öğretmenlerinin ders içi uygulamalarında biçimlendirici değerlendirme kullanma sıklıkları alt boyutlar üzerinden değerlendirilmiş ve cinsiyete, yaş aralığına ve mesleki çalışma süresine göre herhangi bir anlamlı fark bulunamamıştır.

Abstract:
In this study,it is aimed to develop a valid and reliable measurement tool to determine the frequency of teachers' use of formative assessment in their classroom practices and with this measurement tool developed, to determine the frequency of the use of formative assessment in classroom practices of science teachers working in Mersin, to examine the frequency of use of formative assessment in terms of different variables. In the study, since development and application of the measurement tool is examined, it is a study of a descriptive survey research model; one of the quantitative research method. Three different participant groups took place in this study. They are 514 (EFA), 419 (CFA) and 114 (Science Teachers in Mersin). In the analysis of data, SPSS 26.0 and Lisrel 8.7 programs were used. The research was carried out on the theoretical basis of formative assessment which was brought to the literature by William and Thomson (2007) by determining the dimensions. In the first stage of the research,an item pool was created and the items were evaluated by taking expert opinion. After the expert opinions,an applicant scale form was prepared and named as "Frequency of Use of Formative Assessment By Teachers in Classroom Practices Scale" (TFAFS). In this research,to provide evidence to construct validity, EFA, CFA, convergent and divergent validity reviews were carried out. To provide evidence to construct validity of this research internal consistency reliability (Cronbach alfa) after EFA, composite reliability (CR) after CFA and %27 sub-upper group reliability researches were made. As a result of EFA carried out with Maximum Likelihood factor extraction method and promax rotation, 33 items and 4 factors were seen to explain the structure by %55.104. After EFA, internal consistency (Cronbach alfa) of each sub dimension is determined respectively as 0.948, 0.887, 0.836 and 0.918. When the fit indices obtained from the result of CFA analysis carried out with Maximum Likelihood were examined it was seen that, 𝓧2(489) = 1702.06, 𝓧2/df =3.48, RMSEA = 0.077 (%90GA; 0.073, 0.081), SRMR= 0.056, CFI=0.97 and NNFI = 0.97. These values have shown that this model has an acceptable goodness of fit indices.  The composite reliability coefficients calculated after CFA are determined respectively as 0.825,0.887,0.920 and 0.946. While the evaluation of convergent validity was being carried out, composite reliability coefficients (CR>0.6) were taken into consideration and divergent validity was carried out by using HTMT (Heterotrait-Monatrait Ratio) method. After CFA analysis, %27 of sub-upper group reliability was examined,both the items and t values related to total scale point were found meaningful (p<0.05). After the related analysis were completed, the frequency of the use of formative assessment in classroom practices of science teachers working in Mersin was evaluated over sub dimensions and no significant difference was found according to the gender, age range and professional working period.