Türk gemi adamlarında psikolojik iyi oluşun kişilik özellikleri ve belirsizliğe tahammülsüzlük değişkenlerine göre incelenmesi
An investigation of psychological well-being in Turkish seafarers according to personality traits and intolerance of uncertainty variables
Yazar: MEHMET ÖZALP
Danışman: DOÇ. DR. DURMUŞ ÜMMET
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Denizcilik = Marine ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Belirsizliğe tahammülsüzlük = Intolerance of uncertainty ; Denizcilik = Maritime ; Gemi adamları = Seafarers ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being

Özet:
Bu araştırma ile denizcilik sektöründe çalışan ve seyirlere çıkan Türk gemi adamlarında psikolojik iyi oluşun kişilik özellikleri ve belirsizliğe tahammülsüzlük değişkenlerine göre incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, çalışmanın alt amacı olarak Türk gemi adamlarının psikolojik iyi oluşlarının, çeşitli demografik özelliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığına bakılmıştır.
Araştırma, ilişkisel araştırma modeli olarak planlanıp yürütülmüştür. Bu kapsamda, kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle erişilen, denizcilik sektöründe çalışan ve seyirlere çıkan 277 Türk gemi adamı, araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Veri toplama sürecinde, araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (PİOÖ), On-Maddeli Kişilik Ölçeği (OMKÖ) ve Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (BTÖ-12) kullanılmıştır. Verilerin analizinde, SPSS 25.0 paket programından faydalanılmıştır. Analizlerde Spearman Brown Sıra Farkları Korelasyon hesabı, Çoklu Regresyon analiz tekniği, Kruskal Wallis H Testi ile Mann Whitney U Testi kullanılmıştır.
Analizler neticesinde; Türk gemi adamlarının psikolojik iyi oluşları ile yumuşak başlılık kişilik özelliği arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu, psikolojik iyi oluş ile diğer kişilik özellikleri arasında anlamlı bir ilişki olmadığı belirlenmiştir. Psikolojik iyi oluş üzerinde, kişilik özelliklerinden yalnızca yumuşak başlılık kişilik özelliğinin anlamlı düzeyde yordayıcı etkisi olduğu görülmüştür. Psikolojik iyi oluş ile belirsizliğe tahammülsüzlük toplam puanları arasında anlamlı bir ilişki olmadığı ve belirsizliğe tahammülsüzlüğün psikolojik iyi oluş üzerindeki yordayıcı etkilerinin anlamlı olmadığı saptanmıştır. Belirsizliğe tahammülsüzlük alt boyutları ile psikolojik iyi oluş arasında ise anlamlı ilişkiler (ileriye yönelik kaygı ile pozitif yönde, engelleyici kaygı ile negatif yönde) tespit edilmiş ve her iki alt boyutun da psikolojik iyi oluş üzerinde anlamlı düzeyde yordayıcı etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, Türk gemi adamlarının psikolojik iyi oluşlarının yaşlarına, ortalama aylık gelirlerine, yılda ortalama seyirde geçirdikleri süreye ve çalıştıkları sefer bölgesine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı belirlenmiştir. Araştırmanın son bölümünde ise elde edilen bulgular, literatür kapsamında tartışılmış ve bazı öneriler sunulmuştur.

Abstract:
With this research, it is aimed to examine the psychological well-being of Turkish seafarers working in the maritime sector and sailing according to the variables of personality traits and intolerance to uncertainty. In addition, as a subgoal of the study, it was examined whether the psychological well-being of Turkish seafarers differed according to their various demographic characteristics.
The research was planned and conducted as a relational research model. In this context, 277 Turkish seafarers working in the maritime industry and sailing, accessed by the easily accessible sampling method, constituted the sample of the research. During the data collection process, the personal information form prepared by the researcher, Psychological Well-Being Scale (PWBS), Ten-Item Personality Scale (TIPS), and Intolerance of Uncertainty Scale (IUS-12) were used. SPSS 25.0 package program was used in the analysis of the data. Spearman Brown Rank Correlation Calculation, Multiple Regression analysis technique, Kruskal Wallis H Test and Mann Whitney U Test were used in the analyses.
As a result of the analysis; It was determined that there was a positive and significant relationship between the psychological well-being of Turkish seafarers and the agreeableness personality trait, and there was no significant relationship between psychological well-being and other personality traits. It has been observed that only agreeableness personality trait has a significant predictive effect on psychological well-being. It was determined that there was no significant relationship between psychological well-being and total scores of intolerance of uncertainty, and the predictive effects of intolerance of uncertainty on psychological well-being were not significant. Significant relationships (positive with prospective anxiety, negative with inhibitory anxiety) were found between sub-dimensions of intolerance of uncertainty and psychological well-being, and it was concluded that both sub-dimensions had a significant predictive effect on psychological well-being. In addition, it has been determined that the psychological well-being of Turkish seafarers differs significantly according to their age, average monthly income, average time spent sailing per year and the navigation zone they work. In the last part of the study, the findings were discussed within the scope of the literature and some suggestions were presented.