Öğretmen kimliğinin oluşmasında hizmet öncesi eğitim ve okul ikliminin rolü
The role of pre-service education and school climate in formation of teacher identity
Yazar: FADİLE AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. MECİT ASLAN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul iklimi = School climate ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Bu araştırma öğretmen kimliğinin oluşmasında hizmet öncesi eğitim ve okul ikliminin etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini küme örnekleme yöntemi ile belirlenen ve Batman ilinde görev yapan 875 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak "Öğretmen Kimliği Ölçeği", "Hizmet Öncesi Eğitimin Yeterliğine İlişkin Öğretmen Algı Ölçeği" ve "Okul İklimi Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin çözümlenmesinde betimsel istatistikler (ortalama, standart sapma), fark analizleri (ilişkisiz örneklemler için t-testi, ANOVA); Pearson Çarpım Momentler Korelasyon Katsayısı ve yapısal eşitlik modellemesi (YEM) yol analizleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin öğretmen kimliklerine, hizmet öncesi eğitim yeterliğine ve görev yaptıkları okulun iklimine ilişkin algılarının yüksek düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen kimliğine ilişkin fark analizleri sonuçları incelendiğinde, kadın öğretmenlerin görev algısı puanlarının erkek öğretmenlerden yüksek olduğu ve mesleki deneyimi fazla olan öğretmenlerin öz-yeterlik ve iş tatmini puanlarının mesleki deneyimi az olan öğretmenlerden yüksek olduğu belirlenmiştir. Araştırmada, hizmet öncesi eğitimin yeterliğine ilişkin öğretmen algılarının demografik değişkenlere göre anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir. Okul iklimine ilişkin fark analizler sonuçları incelendiğinde, erkek öğretmenlerin liderlik ve iletişim puanlarının kadın öğretmenlerden daha yüksek olduğu; okul öncesi veya ilkokul kademesinde görev yapan öğretmenlerin demokratiklik ve okula adanma puanlarının lise kademesinde görev yapan öğretmenlerden daha yüksek olduğu; il merkezinde veya köyde görev yapan öğretmenlerin liderlik ve etkileşim puanlarının ilçede görev yapan öğretmenlerden daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak, öğretmen kimliğinin hizmet öncesi eğitim ve okul iklimi ile ilişkili olduğu; hizmet öncesi eğitim ve okul ikliminin öğretmen kimliğinin anlamlı yordayıcıları olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This research was carried out to determine the effect of pre-service education and school climate on the formation of teacher identity. Correlational survey model was used in the research. The sample of the research consists of 875 teachers working in the province of Batman, determined by the cluster sampling method. In the research, "Teacher Identity Scale", "Teachers' Perceptions Scale Concerning the Competency of Pre-Service Teacher Education" and "School Climate Scale" were used as data collection tools. Descriptive statistics (mean, standard deviation), difference analysis (independent samples t-test, ANOVA); Pearson Product-Moment Correlation Coefficient and structural equation modeling (SEM) path analysis were used. As a result of the research, it was concluded that teachers' perceptions regarding teachers' identities, pre-service education competency and the the school climate of they work in were found at a high level. When the results of difference analysis regarding teacher identity were examined, it was determined that female teachers' task perception scores were higher than male teachers. Besides, teachers with more professional experience had higher self-efficacy and job satisfaction scores than teachers with less professional experience. In the study, it was determined that the perceptions of teachers regarding the competency of pre-service education were not various significantly according to demographic variables. When the results of the difference analyzes regarding the school climate are examined, it was found that; the leadership and communication scores of male teachers were higher than female teachers; the scores of democracy and school devotion of teachers working at pre-school or primary schools were higher than teachers working at high school level; the leadership and communication scores of the teachers working in the city center or the villages were higher than the teachers working in the counties. Finally, it has been determined that teacher identity is associated with pre-service education and school climate; pre-service education and school climate are significant predictors of teacher identity.