Aşırı kilolu ve obez bireylerde kilo açısından kendini damgalama ve duygusal yeme arasındaki ilişkinin incelenmesinde yaşantısal kaçınmanın aracı rolü
The mediator role of experiential avoidance in examining the relationship between weight self-stigma and emotional eating in overweight and obese individuals
Yazar: DİLAN GÜLAÇAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET OĞUZHAN KILINÇEL
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Damgalama = Stigmatization ; Duygusal yeme = Emotional eating ; Kaçınma davranışı = Avoidance behavior

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı aşırı kilolu ve obez bireylerde kilo açısından kendini damgalama ve duygusal yeme arasındaki ilişkide yaşantısal kaçınma davranışlarının aracılık rolünün olup olmadığını belirlemek ve bu ilişkinin anlamlılığı ve düzeyini değerlendirmektir. 
Çalışmaya İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi Eğitim Araştırma Hastanesi'ne ve belirlenen sağlıklı beslenme kliniklerine başvuran, 18 yaş ve üzeri, herhangi bir psikolojik rahatsızlığı ve hamilelik süreci olmayan, aşırı kilolu ve obez (BKİ≥ kg/m^2) katılımcılar (n=200) dahil edilmiştir.
Katılımcıların kilo ile ilişkili kendilerini damgalama düzeyleri "Kilo Açısından Kendini Damgalama Ölçeği", duyguları ile bağlantılı olan sağlıksız yeme tutumları "Duygusal Yeme Ölçeği" kullanılarak değerlendirilmiştir. Katılımcıların olumsuz duygu, düşünce ve içsel deneyimleri kontrol etme veya değiştirme girişimlerinin düzeyini belirlemek amacıyla "Çok Boyutlu Yaşantısal Kaçınma Ölçeği" kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde gönüllülük esas alınmış, ölçek formları yüz yüze uygulanmıştır.  Elde edilen veriler IBM SPSS 25.0 paket programı ve yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak çeşitli uyum indeksleri açısından analiz edilmiştir. 
Analizler sonucunda Duygusal Yeme Ölçeği ile Kilo Açısından Kendini Damgalama Ölçeği puanları arasında anlamlı (p<0.001) yüksek düzeyde (r=0.89) pozitif yönde bir ilişki bulunmuştur. Başka bir ifadeyle; kilo açısından kendini damgalama arttıkça duygusal yeme davranışının da arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Aracılık ilişkisinin değerlendirildiği bulgulara göre genel olarak kilo ile ilişkili kendini damgalama ile duygusal yeme arasındaki ilişkide çok boyutlu yaşantısal kaçınmanın erteleme, dikkat dağıtma/bastırma ve baskılama/inkâr alt boyutlarının anlamlı aracılık etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak davranışsal kaçınma, sıkıntıdan hoşlanmama ve sıkıntıya katlanma alt boyutlarında anlamlı bir aracılık etkisi gözlenmemiştir. Bulgular ilgili literatür göz önüne alınarak tartışılmıştır.

Abstract:
The main purpose of this study is to determine whether experiential avoidance behaviours have a mediating role in the relationship between weight-related self-stigmatisation and emotional eating in overweight and obese individuals, and to evaluate the significance and level of this relationship.
The study included overweight and obese (BMI≥ kg/m^2) participants (n=200) aged 18 years and older, without any psychological disorder and pregnancy, who applied to Inonu University Turgut Ozal Medical Center Training and Research Hospital and designated healthy nutrition clinics.
Participants' weight-related self-stigmatization levels and their unhealthy eating attitudes related to their emotions were evaluated using the "Weight Self-Stigma Questionnaire" and "Emotional Eater Scale" respectively. The "Multidimensional Experiential Avoidance Scale" was used to determine the level of participants' attempts to control or change negative emotions, thoughts, and internal experiences. Participation was voluntary and the scale forms were applied face to face. The data obtained were analyzed in terms of various fit indices using IBM SPSS 25.0 package program and structural equation modeling.
As a result of the analysis, a significant (p<0.001) and high level (r=0.89) positive correlation was found between the "Emotional Eater Scale" and the "Weight Self-Stigma Questionnaire" scores. In other words; It was concluded that as self-stigma related to weight increases, emotional eating behavior also increases.
According to the findings evaluating the mediation relationship, it was concluded that procrastination, distraction/suppression and suppression/denial sub-dimensions of multidimensional experiential avoidance had a significant mediating effect on the relationship between weight-related self-stigmatization and emotional eating. However, no significant mediation effect was observed in behavioral avoidance, distress aversion and distress tolerance subscales. The findings were discussed in the light of the relevant literature.