Bütünleştirilmiş sosyal bilgiler programının öğrencilerin akademik başarı ve motivasyonları üzerine etkisi
The effect of integrated social studies curriculum on the academic success and motivation of students
Yazar: FİTNAT GÜRGİL
Danışman: DOÇ. DR. TURHAN ÇETİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Bütünleşik eğitim programı = Integrated curriculum ; Motivasyon = Motivation ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Yapılandırmacı öğretim yöntemi = Constructivist teaching method ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu araştırma, ilköğretim 6. sınıf sosyal bilgiler dersi "Bilim, Teknoloji ve Toplum" öğrenme
alanı için hazırlanan bütünleştirilmiş program modeli kullanımının öğrencilerin akademik
başarıları ile derse yönelik motivasyonlarına etkisini ortaya koymayı amaçlamıştır.
Araştırma, 2014-2015 eğitim öğretim yılında Ankara ilinde orta sosyo-ekonomik düzey bir
ortaokulda gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte
kullanıldığı karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında öntest-sontest kontrol
gruplu araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmaya 30 deney grubundan, 31 kontrol
grubundan olmak üzere toplam 61 ortaokul öğrencisi katılmıştır. Araştırmada sosyal bilgiler,
Türkçe, fen bilimleri, görsel sanatlar ve seçmeli halk kültürü dersleri bütünleştirilerek deney
grubu öğrencilerine anlatılmıştır. Kontrol grubuna ise mevcut programla dersler
anlatılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda akademik başarı testi ile motivasyon ölçeği öntest
ve son-test olarak hem deney hem de kontrol gruplarına uygulanmıştır. Araştırmanın
nitel boyutunda ise deney grubu öğrencileri ve deney grubunun sosyal bilgiler, Türkçe,
görsel sanatlar, fen bilimleri ve halk kültürü öğretmenleri ile yarı yapılandırılmış görüşmeler
yapılmıştır. Ayrıca öğrencilerin söz konusu derslerdeki ilişkiyi görme durumlarının
belirlenmesi için de öğrenci çalışma dokümanları ve gözlem formları kullanılmıştır.
Araştırma verilerinin analizine göre, deney grubu öğrencilerinin akademik başarı testinden 
aldıkları öntest ve sontest puanlarının arasında sontest lehine anlamlı bir farklılık
bulunmuştur. Ayrıca deney grubu öğrencilerinin akademik başarı testi sontestinden, kontrol
grubu akademik başarı sontestine göre daha yüksek puan aldıkları sonucuna ulaşılmıştır.
Yine akademik başarı testi analizi sonucunda, mevcut öğretim programıyla işlenen derslerin
kontrol grubu öğrencilerinin akademik başarılarını arttırmada etkili olduğu sonucuna da
ulaşılmıştır. Araştırmada, deney grubu öğrencilerinin motivasyon ölçeğinden aldıkları öntest
ve sontest puanlarının arasında sontest lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Benzer
şekilde kontrol grubu öğrencilerinin motivasyon ölçeğinden aldıkları puanlarda da sontest
puanları lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Deney ve kontrol gruplarının motivasyon
ölçeğinden aldıkları sontest puan ortalamalarının analizinde ise bütünleştirilmiş program
modelinin uygulandığı deney grubu öğrencilerinin, kontrol grubu öğrencilerine göre
motivasyon ölçeği sontest puan ortalamaları bakımından daha yüksek düzeyde olduğu
sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerle yapılan görüşmelerde öğrenciler, bütünleştirilmiş
program modeli ile ders işlemenin kendilerini mutlu ettiğini ifade etmiştir. Öğretmenler ise
bütünleştirilmiş programla işlenen derslerde öğrencilerin derse katılımının arttığı
belirtmiştir. Öğretmenlere göre bütünleştirilmiş programın hazırlanması ve uygulanması
sürecindeki olumsuz durumlar; öğretim programlarının yoğunluğu, bütünleştirilmiş
programın daha fazla çalışma gerektirmesi, sınıfların kalabalık olması, zaman yetersizliği ve
araç gereç eksikliğidir. Öğrenci çalışma dokümanları ile gözlem verilerinin analizi
sonucunda ise öğrencilerin bir derste öğrendiği bilgiyi farklı derslere aktardığı sonucuna
ulaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of present research is to demonstrate the effect of implementing integrated
curriculum model designed for "Science, Technology and Society" learning domain of the
6th grade social studies course in secondary education on the academic success and course
motivations of students. The research was conducted during 2014-2015 academic year in a
secondary school composed of middle-class socio-economic class students within city of
Ankara. In this research mixed method that integrates qualitative and quantitative research
methods has been employed. In the quantitative dimension of this research pretest-posttest
controlled group research pattern has been utilized. A total of 61 secondary education
students participated in the research. 30 students were selected for experiment group and 31
students were for control group. The research was provided to experiment group students
via integrating social studies, Turkish, sciences, visual arts and elective folk culture courses.
On the other hand the courses were taught to control group only via the existing curriculum.
In the quantitative dimension of the research, academic success test and motivation scale
were applied to both control and experiment group students as pre-test and post-test. In the
qualitative dimension of the research, semi-structured interviews were held with experiment
group students as well as social studies, Turkish, sciences, visual arts and elective folk
culture courses' teachers. Furthermore surveys, students' study documents and researcher's 
field notes were employed to measure students' ability to identify the connection between
particular courses. Analysis of research data manifested that between pretest and posttest
scores experiment group students received from academic success test, there was a
significant difference in favor of pretest. In addition it was also detected that experiment
group students received higher score in academic success posttest when compared to control
group students' academic success posttest scores. Also an analysis of academic success test
revealed that courses that were taught via existing curriculum proved to be effective in
increasing academic success level of students in control group. In the research, there was a
significant difference in favor of posttest between pretest and posttest scores that experiment
group students received from motivation scale. In the same manner between the scores
control group students received from motivation scale, there was a significant difference in
favor of posttest scores. In the analysis of mean posttest scores that experiment and control
groups received from motivation scale, it was identified that experiment group students that
took integrated curriculum model obtained, compared to control group students, higher mean
posttest scores from motivation scale. The students reported that studying the course via
integrated curriculum approach contended them and teachers stated that via integrated
curriculum, students demonstrated eager participation during the courses. In the words of
teachers negative aspects relevant of the preparation and implementation process of
integrated curriculum are such; intensive course curriculums, need to get prepared for a
longer time to implement integrated curriculum, crowded sizes of classrooms, lack of
sufficient time and relevant teaching materials and tools. The analysis of students' study
documents and obtained data manifested that students achieved to transfer the knowledge
they grasped in one course to dissimilar courses