Teknolojik gelişimin ürünü olan patent ve Türkiye'deki durumu
The patent in the product of teknological development and its situation in Turkey
Yazar: KEZBAN ANIL YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. YILDIZ ÖZERHAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İşletme Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Buluş = Discovery ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Patentler = Patents ; Teknoloji = Technology ; Teknolojik değişme = Technological change ; Teknolojik gelişmeler = Technological developments ; Türk Patent Enstitüsü = Turkish Patent Institute

Özet:
Fikri yaratıcılığın unsuru düşünsel ürünler olan buluşlar, firmaların gelirlerini arttırmasında önemli bir etkiye sahiptir. İnsan düşünerek fikir ürünleri meydana getirir ve ekonomik bir varlık olması sebebiyle bu ürünleri sanayide kullanır ve kazanç elde eder. Gerek işletmeler gerek şahıslar bu ürünlerden teknolojik gelişmelerden maksimum düzeyde yararlanırlar. Ekonomiler buluşların sanayiye uygulanabilmesiyle kalkınmakta,  üstünlük kazanmaktadır. Fikir sahibi buluşundan ötürü bir üstünlük kazanır ve hak sahibi olur. Firmalar veya şahıslar bu fikri ürünlerini kazanca dönüştürmek için Türk Patent Enstitüsüne patent başvurusu yaparak, buluşlarını üçüncü şahıslara karşı koruma altına alırlar. Patent ile buluş sahibinin fikri yaratıcılığını ödüllendirmek, teşvik etmek ve sonucunda buluşun açıklanması ile toplumu geliştirmek amaçlanmaktadır. Patent, buluş sahibine yaratıcı düşüncesinden, buluşundan ötürü belli bir zaman diliminde, yasal haklar çerçevesinde koruma altına alındığını gösteren belgedir. Patent başvurusu yapan yalnızca buluşunu koruma altına alıp izni dışında kullanandan korumakla kalmaz, kendisinden başka her kim aynı buluşu yapıyorsa onu da engeller. Fikri mülkiyet hukuku içinde yer alan buluş sahibine patent verilmesi için ulusal ve uluslar arası düzeyde kapsamlı şartlar ve sınırlandırmalar getirilmiştir. Bu tez çalışmasında patent alımlarının ilk basamağı olan buluş faaliyetleri, bu faaliyetler sonucunda yapılan patent başvuruları ve bu başvuruların ayrıntılı olarak ortaya konulması amaçlanmıştır. Toplam patent başvurularına ve yüzdesel grafiklere bakılacaktır. Türk Patent Enstitüsünden alınan hazır datasal veri olan 2000-2013 yılları arası patent başvuruları ayrıntılı olarak incelenecek ve tablolar ve grafikler yardımıyla yorumlanacaktır. Tezin birinci bölümünde problem durumu, araştırmanın amacı ve önemi açıklanmıştır. İlgili araştırmalara yer verilmiş ve ayrıntılı olarak gösterilmiştir. 
İkinci bölümde fikri ve sınai mülkiyetin gelişim sürecinden buluş, fikri mülkiyet, sınai mülkiyet, fikri mülkiyet ve sınai mülkiyet arasındaki farklılıklar anlatılmış ve buluş kavramı ayrıntılı olarak incelenmiştir. Üçüncü bölümde patent, patent türleri, patent hakkı, uluslar arası ve bölgesel antlaşmalar açıklanmış ve dördüncü bölüme geçilmiştir. Tezin dördüncü bölümünde ise 2000-2013 yılları arasında patent başvurusunda bulunan toplam firmalar sektörel olarak ayrıntılı şekilde incelenmiştir. İşletmelerin hangi yıllarda ne kadar patent başvurusunda bulundukları tablolarla ve grafiklerle ayrıntılı olarak gösterilmiştir. Grafikler ve tablolar yardımıyla yorumlamalar yapılarak tezin dördüncü bölümü tamamlanacaktır. Türkiye'de 2000-2014 yılları arasında patent başvuru sayıları ve GSMH verileri ile regresyon analizi yapılarak tez tamamlanacaktır. GSMH arttıkça patent başvuru sayısı artar hipotezi kanıtlanmaya çalışılacaktır.

Abstract:
Inventions, the intellectual products that are elements of mental creativity, have an important effect for the firms to increase their revenues. Men and women produce intellectual products using their intellect, and because these products are economic assets, they use them in industry and make profit. Both establishments and individuals make use of these products and technological developments at a maximum level. Economies prosper and achieve superiority by implementing inventions in the industry. Inventors gain advantages and enjoy legal rights because of their inventions. Companies or individuals, in order to make profit out of these intellectual products, submit patent applications at Turkish Patent Institute, and put them under legal protection against third parties. With patents, it is aimed to reward and encourage mental creativity of the inventor, and at the end, improve society by disclosing the invention to the public. Patent is a document indicating legal protection under the legislation for a limited time, given to the inventor for his/her mental creativity and invention. The applicant not only protects his/her invention from unauthorized use, but also prevents others from inventing the same invention. In order for the inventor to be granted a patent in the framework of intellectual property rights, there has been introduced some extensive requirements and restrictions at national and international levels. In this thesis work, it is targeted to introduce the invention activity which is the first step in acquisition of patents, and the patent applications which follow such activities. The number of total patent applications and the percentage graphics will be put on the table. Available data taken from Turkish Patent Institute, the patent applications between 2000 and 2013, will be examined in detail and interpreted using tables and graphics. In the first part of the thesis, the status of the problem and the aim and importance of the study is explained. Related studies are covered and shown in detail. In the second part; the development process of intellectual and industrial properties, the difference between these both, and the concept of invention are studied in detail. In the third part; patents and their types, patent right, regional and international agreements are explained, and proceeded to the fourth part. And in the fourth part of the thesis, companies applied for patents between 2000 and 2013 are studied in detail in sectorial basis. The number of patent applications by firms each year is shown in detail using graphics and tables. The fourth part of the thesis will be completed by making interpretations using the graphics and tables. The thesis will be completed by performing regression analysis using number of patent applications versus Gross National Product(GNP) data in between 2000-2014 years in Turkey. It will be tried to prove the hypothesis which suggests the number of patent applications increases as the countries get more developed.